comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic habeat ut habendi sunt: sic
cum eis uiuat: ut cum talib
uiuendum est. Plerunq eĩ
ab eis docendis: ad monenolis.
aliquando etiam obiurgandis
et corripiendis male dissimula¬
tur: uel cum laboris piget: uel
sumus uerecunolamur offẽder̃.
uel cum eorum mimicitias de¬
uitamus: ne impeoliant et noceãt
mistis temporalibus rebus: siue
quas adipisci ad huc appetit nr̃ã
cupiolitas: siue quas ammitere
formidat infirmitas: ita ut qͣuis
bonis malorum uita displiceat.
et ideo cum eis non inciolant
in illam dannationem que post
hanc uitam talibus preparatur:
tamen quia propterca peccatis
corum dannabilibus parcunt
dum cos in suis licet leuubus et
uenialibus metint: ure cũ
eis temporaliter flagellantur:
quanuis meternum minime
puniantur. Iure istam uitam
quando diuinitus affligũtur
cum eis amaram sentuint cuius
amando dulcedinem peccãtib
cisamari esse noluerunt. Mã
si propterea quisquam obiurgã
dis et corripiendis male agentib

Expanded text:
sic habeat, ut habendi sunt? sic sic habeat, ut habendi sunt? sic cum eis uiuat, ut cum talibus est uiuendum? Plerumque enim ab eis docendis ac monendis, aliquando etiam obiurgandis et corripiendis male dissimulatur, uel cum laboris piget, uel uerecundamur offendere, uel cum inimicitias deuitamus, ne inpediant et noceant in istis temporalibus rebus, siue quas adipisci adhuc adpetit nostra cupiditas, siue quas amittere formidat infirmitas, ita ut, quamuis bonis malorum uita displiceat et ideo cum eis non incidant in illam damnationem, quae post hanc uitam talibus praeparatur, tamen, quia propterea peccatis eorum damnabilibus parcunt, dum eos in suis licet leuibus et ueniabilibus, metuunt, iure cum eis temporaliter flagellantur, quamuis in aeternum minime puniantur, iure istam uitam, quando diuinitus adfliguntur cum eis, amaram sentiunt, cuius amando dulcedinem peccantibus eis amari esse noluerunt. Nam si propdis et corripiendis male agentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Pariter flagellauiur. Cap̃.
Bid igitur m illa
rerum uastitate
Christiam passi
sunt: quod non eis magis sioe¬
liter ista considerantibus ad
prouectum ualeret. Primo
quod ipsa peccata quibus dus
molignatus impleuit tintis
calamititibus mundum huĩ¬
liter cogitantes: quanuis longe
absint a facinorosis flagitiosis
atq impiis: tamen non usq ado
se a delictis deputant alienos.:
ut nec temporalia pro eis mala
perpeti se iudicent dignos. Exẽp¬
to enim ꝙ unusquisq quãli¬
bet laudabiliter uiuens cedit
in quibusdam carnali concu¬
piscentie et sinon ad faci¬
norum immanitatẽ et gurgitẽ
flagitiorum: atq impietatis
abominationem: ad aliqua tñ
peccata uel rara uel tanto cre¬
briora quanto minora. Hoc
ego excepto quis tandẽ facile
reperitur qui eosdem ipõs pr̃op¬
ter quorum horrendam super¬
biam. Iuxuriamq et auaritiã.
atq execrabiles iiquitates et
impietates deus sicut mi¬
nando predixit: conterit terras:

Expanded text:
pariter flagellantur. 1. pariter flagellantur. 1. id igitur in illa rerum vastitate Christiani passi sunt, quod non eis magis fideliter ista considerantibus ad profectum valeret? Primo, quod ipsa peccata, quibus Deus indignatus implevit tantis calamitatibus mundum, humiliter cogitantes, quamvis longe absint a facinorosis, flagitiosis atque impiis, tamen non usque adeo se a delictis deputant alienos, ut nec temporalia pro eis mala perpeti se judicent dignos. Excepto enim quod unusquisque, quamlibet laudabiliter vivens, cedit in quibusdam carnali concupiscentiae, etsi non ad facinorum immanitatem et gurgitem flagitiorum adque inpietatis abominationem, ad aliqua tamen peccata uel rara uel tanto crebriora, quanto minora — hoc ergo excepto quis tandem facile reperitur, qui eosdem ipsos, propter quorum horrendam superbiam luxuriamque et auaritiam adque execrabiles iniquitates et inpietates Deus, sicut minando praedixit, conterit terras,
Abbreviated transcription (Latin):
esse arbitraremur: nec pios nos
ficeret talis seruitus. sed potius
cupidos et auaros. Hec cum
iti sint: quicunq bon maliq
pariter afflicti sunt: non ideo
isti distincti non sunt: quia
distinctum non est quod uta
que perpessi sunt. Alanet eĩ
dissimilitudo passorum etiam
in similitudine passionum lic&s
sub eodem tormento non est
iolem uirtus et uitium. Nã
sicut sub uno igne aurum ru¬
tilat: et palea fumat: et sub
eadem tribula stipule commi¬
nuuntur frumenta purgãtur.
nec ideo cum oleo amurca cõ¬
funditur: quia eodem preli põ¬
dere exprimitur: ita una eađ¬
q uis irruens bonos probat¬
ac purificat: eliquat malos.
dannat: uastat et extermi¬
nat. Unde in eadem afflictt̃e
mali detestantur deum atque
blasphemant. boni autẽ pre¬
cantur et laudant. Tantum
interest non qualia sed qua¬
lis quisq patiatur. Nam pa¬
ri motu exagititum et exha¬
Lat horribiliter cenum: et su¬
auiter fragrat unguentum:
propter quas et bom et mali

Expanded text:
esse arbitraremur, nec pios nos esse arbitraremur, nec pios nos faceret talis seruitus, sed potius cupidos et auaros. Haec cum ita sint, quicumque boni et mali pariter adflicti sunt, non ideo ipsi distincti non sunt, quia dique perpessi sunt. Manet enim dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum; et licet sub eodem tormento, non est idem virtus et vitium. Nam sicut sub uno igne aurum rutilat, palea fumat; et sub eadem tribula stipulae comminuuntur, frumenta purgantur; nec ideo cum oleo amurca confunditur, quia eodem preli pondere exprimitur: ita una eademque vis irruens bonos probat, purificat, eliquat; malos damnat, vastat, exterminat. Unde in eadem afflictione mali Deum detestantur atque blasphemant; boni autem precantur et laudant. Tantum interest, non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari motu exagitatum et exhalat horribiliter coenum, et suaviter fragrat unguentum. rreptionum, propter quas et boni et mali
Abbreviated transcription (Latin):
Sta uero tempora¬
lia bona et mala
utrisq uoluit ẽe
comunia: ut nec bona cupidius
appetantur: que mali quoq ha¬
bere cernuntur. nec mala turpi¬
ter euitentur: quibus et boni
plerunq afficiuntur. Interest
autẽ plurimũ qualis sit usus
uel earum rerum que prospere
uel carum que dicuntur aduer¬
se. N am bonus tempora libus
nec bonis extollitur nec malis
frangitur. Ma lus autem ideo
huiuiscemodi infelicitate puni¬
tur: quia felicitate corrumpr̃
Ostendit tamẽ oleus sepe etiam
in his distribuendis euudẽtius
operationẽ suam. Nam si nũc
omine peccatum manifesta plec¬
teret pena nihil ultimo iuditio
reseruari putaretur.Rursus si nul
lum peccatum nũc puniret aperta
diuinitas: nulla esse prouidẽ¬
tia diuina crederetur. Similit̃
in rebus secundis: si non eas de¬
us quibuslam petentibus eui¬
dentissima largitate concederet
non ad eum ista pertinere dicere¬
mus. Iteniq si omnibus cas petẽ¬
tibus daret: non nisi propter
talia premia seruiendum illi

Expanded text:
sta uero temporalia bona et mala utrisque uoluit esse communia, ut nec bona cupidius adpetantur, quae mali quoque habere cernuntur; nec mala turpiter euitentur, quibus et boni plerumque adficiuntur. Interest autem plurimum, qualis sit usus uel earum rerum, quae prosperae, uel earum, quae dicuntur aduersae. Nam bonus temporalibus nec bonis extollitur nec malis frangitur; malus autem ideo huiusce modi infelicitate punitur, quia felicitate corrumpitur. Ostendit tamen Deus saepe etiam in his distribuendis euidentius operationem suam. Nam si nunc omne peccatum manifesta plecteret poena, nihil ultimo iudicio seruari; putaretur; rursus si nullum nunc peccatum puniret aperta diuinitas, nulla esse diuina prouidentia crederetur. Similiter in rebus secundis, si non eas Deus quibusdam petentibus euidentissima largitate concederet, non ad eum ista pertinere diceremus; itemque si omnibus eas petentibus daret, non nisi propter talia praemia seruiendum illi
Abbreviated transcription (Latin):
Uihus recte consid¬
ratis atq perspec¬
tis. attende utrũ
aliquid mali acciderit fideli¬
bus et piis quod eis non in bo¬
num uerteretur nisi forte ꝑu¬
tandum est apostolicam illã
uacare sententiam ubi ait.
que habebant. Nunquid fid̾.
Nunquid pietatem: Nũꝗd
interioris hominis bona qui ẽ
bat apostolus. E st autẽ que¬
stus magnus cum sufficentia

Expanded text:
uibus recte considratis atque perspectis, attende utrum aliquid mali acciderit fidelibus et piis, quod eis non in bonum verteretur: nisi forte putandum est apostolicam illam vacare sententiam, ubi ait, quae habebant. Numquid fidem? numquid pietatem? numquid interioris hominis bona, qui esbat Apostolus: Est autem quaestus magnus pietas cum sufficientia
Abbreviated transcription (Latin):
est: quoniam regem omniũ Iouiem.
qui iam dur in capitolio sedebat
multa stupra quibus adolescens
uacauerat: non permiserant sortas¬
se discere medicinam: uelcum cons¬
pirantibus uno tempore hostibus.
lucanis: Brutiis. Sannitibus: Etru¬
scis et scenonibus gallis primo ab
eis legati perempti sunt. De mole

Expanded text:
est? quoniam regem omnium Jovem, est? quoniam regem omnium Jovem, qui jam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adolescens vacaverat, non permiserant fortasse discere medicinam. Vel cum conspirantibus uno tempore hostibus, Lucanis, Brutiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis, primo ab eis legati perempti sunt, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tam et a uegientibus ante defen¬
dit: et de gallis postea uindicauit.¬
Inde in hac pestilentia scenicos
ludos aliam nouam pestem: non
corporibus romanorum. sed qd
est multo pernitiosius moribus in¬
tulerunt. Ubi erant quando alia
pestilentia grauus de uenenis ma¬
tronartim &orta credita est
quarum supra fidem multarum
atq nobilitim mores de prehensi
sunt omi pestilentia grattiores.
uel qu indo in c̃audini furtulas
a saimitibas obsessi. ambo cum
exercitu consules fedus cum eis
fedum facere coacti sunt: ita at
equitibus romanis sex centis ob¬
siolibus ditis: ceteri ammissis aris
ibiieq spoliati prit atiq tegmĩb
sub iugum hos tuam cum ueltinc̃¬
tis singulis mitterentur. Ubi ꝗ̃do
graui pestilentia ceteris laboranti¬
buis multi etiam in eNercitu ictu
fulminis perierunt : Uel quando
itident Alia intollerabili pes¬
tileritia Esculapium ab epidauro
quasi medicum deum Roma ad¬
uocare atq adhiloere compulsa

Expanded text:
tam et a Veientibus ante defentam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos ludos aliam nouam pestem non corporibus Romest multo perniciosius, moribus intulerunt. Ubi erant, quando alia pestilentia gravis de venenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum atque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia graviores? Vel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt; ita ut equitibus Romanis sexcentis obsidibus datis, caeteri amissis armis aliisque spoliati privatique tegminibus, sub jugum hostium cum vestimentis singulis mitterentur? Vel quando gravi pestilentia caeteris laborantibus multi etiam in exercitu icti fulmine perierunt? Vel quando item alia intolerabili pestilentia Aesculapium ab Epidauro quasi medicum deum Roma advocare atque adhibere compulsa
Abbreviated transcription (Latin):
multitulini frumenta largitus
est regni affectati crimen ĩcurrit.
et eiusdem prefecti instantia
per dictatorem Intium quitũ
etate decrepitum a quanto serui¬
lio magistro equitum ciũn ma¬
Ximo et peticu losissimo tumultus
ciuitatis occisus est. Ubierint
quando pestilentia maniã
exorta diis mutilibus po
pulus diu multumq fatigatus:
noua lectis terna: quod nunꝗ̃
antea fecerit ex hibenola arbitratus
est: lecti autẽ sternebintur in
honorem deorum: unde hoc sacrũ
uel potits sacrilegium nomen acce¬
pit: Ubi erant quando per decem
continuos annos male pugnando
crebras et magnas clades apudue¬
hios exercitus romanus acceperat.
insi per Furium camillum tandẽ
subueniretur: quem postea ciuitis
ingrata datauit. Ubi erant qñ
Galli Romam ceperunt. spoli iuer̃t
incenderunt: cedibus impleuerũt:
Ubi erant cumi illa insigmnis pesti¬
lentia tam mgentem stragm dedit
qua et ille Furuis camillus extin¬
ctus est: qui rem publicam ingra¬

Expanded text:
multitudini frumenta largitus multitudini frumenta largitus est, regni adfectati crimen incurrit et eiusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum a Quinto Seruilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu ciuitatis occisus est? Ubi erant, quando pestilentia maxima exorta dis inutilibus ppulus diu multumque fatigatus nova lectisternia, quod nunquam antea fecerat, exhibenda arbitratus est. Lecti autem sternebantur in honorem deorum: unde hoc sacrum, uel potius sacrilegium nomen accepit. Ubi erant, quando per decem continuos annos male pugnando crebras et magnas clades aput Veios exercitus Romanus acceperat, nisi per Furium Camillum tandem subueniretur, quem postea ciuitas ingrata damnauit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt spoliauerunt, incenderunt caedibus inpleuerunt? Ubi erant, cum illa insignis pestilentia tam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rem publicam ingra
Abbreviated transcription (Latin):
Nec in deos corum horribiliora
eorum: quos legunt et predicant
quandoquidem et ex ipis que dice¬
remus accepimus. et nullo modo
dicere ueltalia uel cuncta stiffici¬
mus. vbi erant ergo illi dii qui ꝑꝑ
exiguam fallacemq huius mũdi
felicitatem colendi existimantur.
cum Romini quibus se colendos
mendacissima astutia uendicabit
tantis calamitatibus uexarẽtur
Ubi erant quando ualerius con¬
sal et ab extilibus et serocis incẽ¬
sum capitolim cum defensaret
occisus est faciliusq ipẽ prodesse
potuit edi louis quam illi turba
tot numinum cum suo maximo
ator optimo reg: cuius templũ
liberauerat subuenire. Ubi erĩt
quando densissimis satigata
ciuitas seditionm malis cum le¬
gatos Athenas missos ad leges
mutuandas paululum quieta
opperiretur graui fame pestilẽtia¬
qr uastata est. Ubi erant quãdo
rursus populus cum fame labora¬
ret prefectum annone primum
creauit. atq illa fame rnualescẽte
spuruas Emylius. qui esuiriẽti

Expanded text:
Nec in deos eorum horribiliora Nec in deos eorum horribiliora tores, quos legunt et praedicant: quandoquidem et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere vel talia, vel cuncta sufficimus. 2. Ubi erant ergo illi dii, qui propter e xiguam fallacemque hujus mundi felicitatem colendi existimantur; cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia venditabant, tantis calamitatibus uexarentur? Ubi erant, quando Valerius consul ab exulibus et seruis inscensum Capitolium cum defensaret occisus est faciliusque ipse prodesse potuit aedi Iouis quam illi turba tot numinum cum suo maximo adque optimo rege, cuius templum liberauerat, subuenire? Ubi erant, quando densissimis fatigata ciuitas seditionum malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas paululum quieta opperiretur, graui fame pestilentiaque uastata est? Ubi erant, quando rursus populus, cum fame laboraret, praefectum annonae primum creauit, adque illa fame inualescente Spurius Maelius, quia esurienti
Abbreviated transcription (Latin):
ferrent: si ego dicerem quod salus¬
tius ait: plurnne turbe et seditioẽs
et ad postremum bella citulia orta
sunt: dum pauci potentes: quorũ
ingratiam pleriq conces seran sub
honesto patrum aut plebis nomiẽ
dominationes affectabant: boniꝙ
et mali cities appellati: non ob me¬
rita in rem publicam incesserant
omnibus pariter corruptis: sed uti
Qq locupletis simus et murria uali¬
dior: quia presentia defendebat
pro bono ducebitur. Porro si illi
scriptores historie ad honestan
libertatẽ pertinere arbitriti sunt
mala citũtitis proprie non tacere:
quam multis locis magno preconio
laudare compulsi funt: cum aliã
ueriorẽ quo ciues ẽterni legndi
sunt non haberet quid nos ficere
conuenit: quorum Ipes qãto in
deo melior et certior: tanto maior
debet esse libertas: cum mala presen¬
tia christo nrõ imputant: ut m¬
firmiores imperitiores q mentes
alienentur. ab ea citatate in qua sola
iugiter feliciterq duuenlum est

Expanded text:
ferrent, si ego dicerem, quod Sallusferrent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? Plurimae turbae, seditiones et ad postremum bella ciuilia orta sunt, dum pauci potentes, quorum in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes adfectabant; bonique et mali ciues appellati, non ob merita in rem publicam, omnibus pariter corruptis, sed uti quisque locupletissimus et iniuria ualidior, quia praesentia defendebat, pro bono ducebatur\'. Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt mala ciuitatis propriae non tacere, quam multis locis magno praeconio laudare conpulsi sunt, cum aliam ueriorem, quo ciues aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere conuenit, quorum spes quanto in Deo melior et certior, tanto maior debet esse libertas, cum mala praesentia Christo nostro inputant, ut infirmiores imperitioresque mentes alienentur ab ea ciuitate, in qua sola iugiter feliciterque uiuendum est?
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq tribunos plebis et alia sibi
iura parauit: discordiarum et
certaminis utriusq finis fuit
secunolum bellum punicum.
Quid itaq ego tantas moras uel
scribens patiar: uel lecturis afferã
Quam miseri fuit illa res publ
tam longi etate per tot annos usq
ad secundum bellum punicum
bellis forincecis inquietare non
desistentibus: et intus discordiis
seditionibus q cuulibus a salu¬
Ntio breuiter intimitum est.
Promde uictorie ille non solida
beatorum gaudia fuerunt: sed ma¬
nia solatia miserorum: et ad alia
atq alia terribilia mala subeũdi
illecebrosa incitamenta minime
quietorum. Mec nobis qui a hec
dicimus: boni Romani pruidẽtes¬
q succenseant. Quanꝗ̃ de hac re
nec pauiendi sint nec monendi.
quando eos minime succẽsuros
esse certissimum est. Neque
enim grauits uel grautiora dicimu.
auctoribus eorum et stilo et ocio
multũ impares. Quibds tamen
eoliscendis et ipsi elabor auerũt.
et filios suos elaborare compellũt.
Qua autẽ succensent: quindo me

Expanded text:
s plebis et alia iura sibi parauit. Discordiarum et certaminis utrimque finis fuit secundum bellum Punicum, Quid itaque ego tantas moras uel scribens patiar, uel lecturis adferam? Quam misera fuerit illa res publica, tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque ciuilibus, a Sallustio breuiter intimatum est. Proinde uictoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solacia miserorum et ad alia adque alia sterilia mala subeunda inlecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia hoc dicimus, boni Romani prudentesque suscenseant: quamquam de hac re nec petendi sint nec monendi, quando eos minime suscensuros esse certissimum est. Neque enim grauius uel grauiora dicimus auctoribus eorum et stilo et otio multum inpares; quibus tamen ediscendis et ipsi elaborauerunt et filios suos elaborare conpellunt. Qui autem suscensent, quando me
Abbreviated transcription (Latin):
phasq coluerunt. Sine insa¬
nis sacris Martis et Bellone bel¬
lone bella gsserunt: et sine
uictoria quidem non uicerũt
non eamtamen deam: sed dei
sui munus habuerunt. sme
Segetia legetes: sine Bubona bo¬
ues mella sine Mellona: poma
sicie Pomona. Et prorsus oũ
pro quibus tante fallorum
deorum turbe romanii suppli¬
candum putauerunt: ab uno
uero deo multo felicius acce¬
perunt: et si non in eum pec¬
cassent: imipia curiositate.
tanquam magicis artibus

Expanded text:
phasque coluerunt. Sine insaphasque coluerunt. Sine insanis sacris Martis et Bellonae bella gesserunt, et sine uictoria quidem non uicerunt, non eam tamen deam, sed Dei sui munus habuerunt. Sine Segetia segetes sine Bubona boues, mella sine Mellona poma sine Pomona, et prorsus omnia, pro quibus tantae falsorum deorum turbae Romani supplicandum putarunt, ab uno uero Deo multo felicius acceperunt. Et si non in eum peccassent, inpia curiositate tamquam magicis artibus
Abbreviated transcription (Latin):
Taque ut cogno¬
scerentur etiam
illa terrena bona
quibus solis inhiant qui mne¬
liora cogitare non possunt. et
in ipsius unius dei esse posita
potestate non in multorum
falsorum: quos colendos roãni
ante crediderunt. populum
suum in exipto de paucissis
multiplio auit: et inde signis
mixabilibus liberauit.Nec
lucinam mulieres ille inuoca¬
uerunt: quando carum partus
ut miris modis małtiplicarẽtur.
et gens illa meredibiliter cres¬
ceret ab Egiptiorum persequẽ¬
tium et infantes omnes necare
uolentum manibus ipẽ libera¬
uit: ipẽ seruauit. Sine dea Ru¬
mitia sunerunt: sine Cunina
in cunis fuerunt: sine Edulici
et Potina escam potumq sup̃
bus educati sunt. Sine cultu
Priapi coniugibus mixti
Sine inuocatione Neptun i
mare transcuntibus diuisum
patuit: et sequentes eorum
inimicos fluctibus in se rede¬
untibus obruit. Nec conse¬
crauerunt aliquam deam
Mamnam: quando de celo
manina sumpserunt: ne qñ
sitientibus aquam percussa
petra profudit nymphas lym¬

Expanded text:
taque ut cognosceretur etiam illa terrena bona, quibus solis inhiant qui meliora cogitare non possunt, in ipsius unius Dei esse posita potestate, non in multorum falsorum, quos colendos Romani antea crediderunt, populum suum in Aegypto de paucissimis multiplicauit et inde signis mirabilibus liberauit. Nec Lucinam mulieres illae inuocauerunt, quando earum partus, ut miris modis multiplicarentur et gens illa incredibiliter cresceret, ab Aegyptiorum persequentium et infantes omnes necare uolentvit, ipse servavit. Sine dea Rumina suxerunt; sine Cunina in cunis fuerunt; sine Educa et Potina escam potumque sumpbus coniugati, sine cultu Priapi coniugibus mixti; sine inuocatione Neptuni mare transeuntibus diuisum patuit et sequentes eorum inimicos fluctibus in se redeuntibus obruit. Nec consecrauerunt aliquam deam Manniam, quando de caelo manna sumserunt; nec quando sitientibus aquam percussa petra profudit, Nymphas Lym
Abbreviated transcription (Latin):
iudebimus ubĩ habitet uanitis
et ubi felicitas. Qua propter si
uerus deus colatur: eio sa¬
cris ueracibus et bonis mori¬
bus seruiatur: utile est ut
boni longe lateq diu regnẽt.
Neq hoc tamipĩs quam m
illis utile est quibus regnãt. rum¬
Nam quantum ad ipõs per¬
tinet pietas et probitas eoꝵ
que magna deidona sunt.
sufficit eis adueram felicita¬
ten: qua et ista uita bene
agatur: et postea percipiatur
eterna. In hac ergo terra reg¬
num bonorum nontam illis
prestatur: quam rebus huã¬
nis. M alorum uero regnum.
magis regnantibus nocet: ꝗ
suos animos uastant. sceleꝵ
maiore licentia. His autem ꝗ neg
eis seruiendo subdunt: non aili¬
nocet nisi migtas propria sibi
ab miquis dominis irrogatur. nd ͤ¬
non est pena criminis. seduir nõ¬
tutis ex amen. Promde bonꝰ pol¬
si seruiat liber est: malus so¬
autem etiam si regnet seruus
est. Nec untus hominis. sed
quod est grauius tot domino¬
cum ageret scriptura diuina

Expanded text:
uidebimus ubi habitet uanitas uidebimus ubi habitet uanitas et ubi felicitas. Quapropter si uerus Deus colatur eique sacris ueracibus et bonis moribus seruiatur, utile est ut boni longe lateque diu \' regnent; neque hoc tam ipsis quam illis utile est, quibus regnant. Nam quantum ad ipsos pertinet, pietas et probitas eorum, quae magna Dei dona sunt, sufficit eis ad ueram felicitatem, qua et ista uita bene agatur et paeterna. In hac ergo terra regnum bonorum non tam illis praestatur, quam rebus humanis: malorum vero regnum magis regnantibus nocet, qui suos animos vastant scelerum majore licentia; his autem, qui eis serviendo subduntur, non nocet nisi iniquitas propria. ab iniquis dominis irrogatur, non est poena criminis, sed uirtutis examen. Proinde bonus etiamsi seruiat, liber est; malus autem etiamsi regnet, seruus est, nec unius hominis, sed, quod est grauius, tot dominocum ageret scriptura diuina:
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum occupatione latissi¬
mi. Quorum duorum hominũ
pauperem unũ uel potius me¬
diocrem: alterum perdiuitem
cogitemus: sed diuitem timori¬
bus anxium: meroribus tabe¬
scentem: cupiditate Flagrãtẽ:
nunquam securum: semper ĩꝗe¬
tum: perpetuis mimiciciarum
contentionibus anhelantẽ: aug̃¬
tem sane his miseriis patrioiu
suum inimmensum modum
ato illis augmentis curas qq
amarissimas aggregantem
M ediocrẽ uero illum re fami¬
liari parua atq succinta sibi
sufficientẽ: carissumum suis
cognatis: uicinis amicis: ddul¬
cissima pace gaudentẽ: pietate
religiosum. benignum mente:
sanum corpore: uita parcum:
moribus castum conscientia
securum. Nescio utrũ ꝗs q̃
ita desipiat ut audeat dubita¬
re quemi preferat. Ut erg in
his duobus hominibus ita in
duabus familiis: ita in duob
populis ita in duobus regnis
regula sequitur equitatis. Qua
uigilanter adhibita: si nostri
intentio corrigatur: facillime

Expanded text:
terrarum occupatione latissiterrarum occupatione latissimi, quorum duorum hominum unum pauperem uel potius mediocrem, alium praediuitem cogitemus; sed diuitem timoribus anxium, maeroribus tabescentem, cupiditate flagrantem, numquam securum, semper inquietum, perpetuis inimicitiarum contentionibus anhelantem, augentem sane his miseriis patrimonium suum in inmensum modum adque illis augmentis curas quoque amarissimas aggerantem; mediocrem uero illum re familiari parua adque succincta sibi sufficientem, carissimum suis, cum cognatis uicinis amicis dulcissima pace gaudentem, pietate religiosum, benignum mente, sanum corpore, uita parcum, moribus castum, conscientia securum. Nescio utrum quisquam ita desipiat, ut audeat dubitare quem praeferat. Ut ergo in his duobus hominibus, ita in duabus familiis, ita in duobus populis, ita in duobus regnis regula sequitur aequitatis, qua uigilanter adhibita si nostra intentio corrigatur, facillime
Abbreviated transcription (Latin):
Amitaque iudica¬
mus quale sit: quod
tantam latitudinem
ac diuturnitatem imperii romaĩ
illis diis audent tribuere: quos
etiã per turpuũ ludorũ obseqitia
et per turpium hominum minis¬
teria se hones te coluisse conten¬
dunt. Quanquã prius uellem
paululum inquirere: que sit ratio:
que prudentia: cum hominum
felicititẽ non possis ostendere
semꝑ in bellicis cladibus et insã¬
guine ciuili uelhostili: cum huã¬
no et cum tenebroso timore et cru¬
enta cupiditate uersantium: ut
uitro letitia eorum comparetur
fragiliter splendida: cui timeatur
horribiliuo: ne repente frangatur.
de imperii magnitudine ac latitu
dine uelle gloriari. Hoc ut facili¬
us diuiudicetur: non uanesca¬
mus inani uentositite iactati atq
obtundamus intentionis aciem
altisonis uocabulis rerum cum
audimus populos regna prouin¬
cias sed duos constituamus hoĩ¬
nes. Nam singrilus quisque
homo: ut in sermone una litte¬
ra: ita quasi elementum est
ciuitatis et regni quantalibet

Expanded text:
am itaque videamus quale sit, quod tantam latitudinem ac diuturnitatem imperii Romani illis diis audent tribuere: quos etiam per turpium ludorum obsequia et per turpium hominum ministeria se honeste coluisse contendunt. Quanquam prius vellem paululum inquirere, quae sit ratio, quae prudentia, cum hominum felicitatem non possis ostendere, semper in bellicis cladibus et in sanguine civili, vel hostili, tamen humano, cum tenebroso timore et cruenta cupiditate versantium, ut vitrea laetitia comparetur fragiliter splendida, cui timeatur horribilius ne repente frangatur, de imperii magnitudine ac latitudine uelle gloriari. Hoc ut facilius diiudicetur, non uanescamus inani uentositate iactati adque obtundamus intentionis aciem altisonis uocabulis rerum, cum audimus populos regna prouincias; sed duos constituamus homines nam singulus quisque homo, ut in sermone una littera, ita quasi elementum est ciuitatis et regni, quantalibet
Abbreviated transcription (Latin):
posito animi permanente: per qđ
iam corpus sanctificari meruit:
nec ipi corpori aufert sanctitatem
Anuero si aliqua femina mente
corrupta uiolatoq proposito
quod deo uouerat: pergat uiciãda
ad deceptorẽ suum: adhuc ea per¬
gente sanctam uelcorpore olici¬
mus: ea sanctitate animi per
quam corpus sanctificabatur
amissa atq destructa. Absit hic
error et hinc potius ammoneamur
ita non amitti corporis sanctita¬
tẽ manente animi sanctitate etiã
corpore oppresso: sicut amittitur
corporis sanctitas uiolata animi
sanc titate etiã corpore intacto.
Quamobrẽ non habet quod in se
morte e pontanea pumat femiq̃
sine ulla sua consensione uiolẽ¬
ter oppressa et alienꝯ peccato ꝗͣto

Expanded text:
posito animi permanente, per quod posito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam corpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intacto. Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno co
Abbreviated transcription (Latin):
mi bonum est: etiã oppresso cor¬
pore non amittitur. Quinetiam
sancte continentie bonum cum
immundicie carnaliũ concupi¬
scentiarum non cedit: et ipsum
corpus sanc tificatur: et ioleo cũ
eis non cedere inconcussa intẽ¬
tione persistit: nec de ipo corpore
perit sanctitas: quia co sancte
utenoli per seuerat uoluntas:
et quantum in ipõ est etiã facul¬
tas. Neq eĩ eo corpus sanctũ
est quod eius membra sũt ĩtgri¬
aut eo quod nullo contrectãtur
attactu: cum possint oliuersis
casibus etiã uulnerata uimꝑpe¬
ti: et melici aliquando opitulã¬
tes saluti: hec ibi faciant que
horret aspec tus. Obstetri uirgi¬
nis cuusdam inte gritatẽ manu
uelut explorans siue maliuolẽ¬
tia: siue inscientia. siue casudũ
inspicit perdit. Non opinor quẽ¬
quã tam stulte sapere ut huic
perisse aliquid existimet et iam
de ip̃ius corporis sanctitate
quanuis membri illius integri¬
tate iam perolita. Quocirca pro¬

Expanded text:
mi bonum est, etiam oppresso cormi bonum est, etiam oppresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiinmunditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uoluntas et, quantum est in ipso, etiam facultas. Neque enim eo corpus sanctum est, quod eius membra sunt integraut eo, quod nullo contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca pro
Abbreviated transcription (Latin):
Tenim ne uel alieã
polluat libido me¬
tuitur: Non pol¬
luet: si aliena erit. Si autẽ pollu¬
et: alienanon erit. Sed cum
pudicicia uirtus sit anmi coĩ¬
temq habeat fortitudinẽ. qua
potius quelibet mala tolerare
quã malo consentire decernnt.
nullus autẽ magnanimus et pu¬
dicus in potestate habeat quiol
de sua carne fiat: seol tantũ quid
annuat mente uel renuat: quis
eaolem sana mente putauerit se¬
perdere pudiciciã si forte in app̃¬
hensa et oppressa carne sua ex¬
erceatur et expleatur libido nõ
sua. Si em̃ hoc modo pudicicia perit
profecto pudicicia uirtus animi
nonerit: nec pertinebit ad ea bona
quibus bene uiuitur. sed in bois
corporeis numerabitur: qualia
sunt uires pulchritudosana ĩtegra¬
q ualitudo ac si quid huiusmoĩ
est que bona etiam si minuãtur
bonam iustamq uitam omĩno
non minuũt. Quod si tale aliꝗd
est pudicicia. ut quad pr̃o illa
ne amittatur etiã cum periculo
corporis laboratur. Si autẽ ani¬

Expanded text:
enim, De uel aliena polluat libido, metuitur. Non polluet, si aliena erit; si autem polluet, aliena non erit. Sed cum pudicitia uirtus sit animi comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare quam malo consentire decernit, nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid adnuat mente uel renuat: quis eadem sana mente putauerit perdere se pudicitiam, si forte in adprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia uirtus animi non erit, nec pertinebit ad ea bona, quibus bene uiucorporis numerabitur; qualia sunt, vires, pulchritudo, sana integraque valetudo, ac si quid hujusmodi est: quae bona, etiam si minuantur, bonam justamque vitam omnino non minuunt. Quod si tale aliquid est pudicitia, utquid pro illa, ne amittatur, etiam cum periculo corporis laboratur? Si autem ani
Abbreviated transcription (Latin):
lius et liberitits ex audire debe¬
ant. iant quippe illi sceni¬
cas turpitudines quas nonainat
pudicicia. Amant in in aleficiis
magorum miille nocendi artes:
quas non amat innocentia. Ergo
et pudicitia et innocentia si ꝗd
a diis inipetrare uoluerit nec
poterit suis meritis: nisi sui in¬
teruenientibus inimicis: non
est quod ista poetica figmenta
et theapica ludibria uistificare
conetur. Nabeinus contra ista
magis trum corum: et tante apud
eos auctoritatis Platonem: li pudor
humanus ita de se male meretur:
ut non solum diligat turpia. Uerũ
ctiam diuinitati eistimet
grata
que patrocinio nititur spiritu¬
um malignorum. Decimum¬

Expanded text:
lius et libentius exaudire debelius et libentius exaudire debeant. Amant quippe illi scenicas turpitudines, quas non amat pudicitia: amant in maleficiis magorum mille nocendi artes , quas non amat innocentia. Ergo et pudicitia et innocentia, si quid ab diis impetrare voluerit, non poterit suis meritis, nisi suis intervenientibus inimicis. Non est quod iste poetica figmenta, et theatrica ludibria justificare conetur. Habemus contra ista magistrum eorum et tantae apud eos auctoritatis Platonem: si pudor humanus ita de se male meretur, ut non solum diligat turpia, verum etiam divinitati existimet grata.quae patrocinio nititur spirituum malignorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Axerit aliquis ita¬
ne tu ista credis:
Cgo uero ista non
credo. Nam et uir doctis simus
corum Uarro falsa hec esse: quis
non audenter neque fidenter. pene
tamẽ fatetur: Sed utile esse ciui¬
tatibus dicit: ut se uiri fortes etiã¬
si falsum sit ex oliis genitos esse cre¬
odant: ut eo modo ammus huãnus
uelut diuine stirpis fiduciã gerens.
res magnas aggrediendas prelumat
auolacius: agat uehementius: et ob
hoc impleat ipsa securitate felicius.
Que uarronis sententia expressa
ut potui: meis uerbis cernis quã latũ
Locum aperiat falsitati: ubi intelliga¬
mus pluraiam sacra et quasi religio¬
sa potusse confingi ubi putata sũt
ciubus etiã de ip̃sis diis prodes se
adulteriũ Paridis pumerũt
quod in Romuli matre non

Expanded text:
xerit aliquis: Itane tu ista credis? Ego vero ista non credo. Nam et vir doctissimus eorum Varro falsa haec esse, quamvis non audacter, neque fidenter, pene tamen fatetur. Sed utile esse civitatibus dicit, ut se viri fortes, etiamsi falsum sit, diis genitos esse credant: ut eo modo animus humanus velut divinae stirpis fiduciam gerens, res magnas aggrediendas praesumat audacius, agat vehementius, et ob hoc impleat ipsa securitate felicius. Quae Varronis sententia expressa, ut potui, meis verbis, cernis quam latum locum aperiat falsitati; ut ibi intelligamus plura jam sacra et quasi religiosa potuisse confingi, ubi putata sunt civibus etiam de ipsis diis prodesse madulterium Paridis punierint, quod in Romuli matre non
Abbreviated transcription (Latin):
et si qua siumilia que cõmemorare
longum est bonaopera tulit ex
is totemporali uapore ciuus libet
culminis et sublimititis humnãe
quorũ operum merces est eterna
felicitas: cuius dator est oeus solis
ueraciter piis. Cetera uero bona¬
uite huius uel fastigiauel subsidia
sicut ip̃m mundum lucẽ auras
terras ⁊quas/ fructus ip̃iusq
hominis animam corpus sensus
mentem uitam bonis malisq
Largitur. In quibus est etiam
quelibet imperii magiitudo quã
pro temporum gubernatione
oil Pensat

Expanded text:
et si qua similia, quae commemorare et si qua similia, quae commemorare longum est, bona opera tulit ex isto temporali uapore cuiuslibet culminis et sublimitatis humanae; quorum operum merces est aeterna felicitas, cuius dator est Deus solis ueraciter piis. Cetera uero uitae huius uel fastigia uel subsidia, sicut ipsum mundum lucem auras, terras aquas fructus ipsiusque hominis animam corpus, sensus mentem uitam, bonis malisque largitur; in quibus est etiam quaelibet imperii magnitudo, quam pro temporum gubernatione dispensat
Abbreviated transcription (Latin):
et Silla et aliitales qui nec finita
finire uoluerunt seo magis coluit
&orta: quam cuiquam nocere
uoluit terminata. Inter hec omiã
ex ip̃o initio imperii sui nõ quieuit
iustissimis et misericordissimis
legibus aduersus impios laborãti
ecclesie subuenire: quã ualens
hereticus fauiens Arrianis uehe¬
tuenter adflixerat. Cuius eccle
se inembrũ esse magisquã interris
regnare gaudebat. Simulaera genti¬
um ubiq currenda precepit: satis
intelligens nec terrena munera in
demoiiorũ.: sed in dei ueri esse posi¬
ta potestate. Quid autẽ fuit eius
religiosa humilitate mirabilius
quando in Tixssalonicens ium
grauissimum scelus cui i am epĩs
intercederitibus promiserat indul¬
gentiam tumultu quorundam
qui ei coherebaint xindicare cõ¬
pulsus et ecclesi astica cohercitus
disciplina: sic egit penitentiam
ut imperatoriam celsituoinem
proillo populus orans magis fleret
uicendo prostratam: quã peccando
timeret iratam: Hiec ille secum

Expanded text:
et Sylla et alii tales nec finita et Sylla et alii tales nec finita finire uoluerunt, sed magis doluit exorta quam cuiquam nocere uoluit terminata. Inter haec omnia ex ipso initio imperii sui non quieuit iustissimis et misericordissimis legibus aduersus inpios laboranti ecclesiae subuenire, quam Valens haereticus fauens Arianis uehementer adflixerat; cuius ecclesiae se membrum esse magis quam in terris regnare gaudebat. Simulacra gentilium ubique euertenda praecepit, satis intellegens nec terrena munera in daemoniorum, sed in Dei ueri esse posita potestate. Quid autem fuit eius religiosa humilitate mirabilius, quando in Thessalonicensium grauissimum scelus, cui iam episcopis intercedentibus promiserat indulgentiam, tumultu quorundam, qui ei cohaerebant, uindicare conpulsus est et ecclesiastica cohercitus disciplina sic egit paenitentiam, ut \'imperatoriam celsitudinem pro illo populus orans magis fleret uidendo prostratam, quam peccando timeret iratam? Haec ille secum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sime raperet:Uerũetiã ipõꝵ
tela meorum corpora retorque¬
ret. Unde et poeta Claudianus
tquantris a christi nomine alie¬
nus: in eius tamen laudibus
dixit. O nimium dilecte deo
cui militat ether: Et coniurati
uetriunt ad classica uenti. Uic¬
tor autem sicut crediderat et
predixerat Iouis simulacra
que aduersus eum fuerant ne¬
scio quibus ritibus uelut cõsecrata¬
et in alpibus constituta ceposuit.
eorumq fulmina quod aurea
fuissent ioc antibus quod illa
letitia perimttebat cursoribus
et se ab eis fulminari velle dicẽ¬
tibus: hilariter benigneq dona¬
uit. Inimicorum suorum filios
quos non ipĩus iussus sed belli
abstulerat impetus etiam nõdũ
christianios ad ecclesiam confugi¬
entes: christianos hac occasione
fieri uoluit: et christiana carita¬
te dilexit. Mec priuauit reb¬
sed auxit honoribus. In neiẽm
post uictoriam priuatas ininti¬
cicias ualere permisit. Bella ciui¬
lianonsicut Cyima et Marius

Expanded text:
tatissime raperet, uerum etiam ipsorum tatissime raperet, uerum etiam ipsorum tela in eorum corpora retorqueret. Unde et poeta Claudianus, quamuis a Christi nomine alienus, in eius tamen laudibus dixit: O nimium dilecte Deo, cui — militat aether, Et coniurati ueniunt ad classica uenti! Victor autem, sicut crediderat et praedixerat, Iouis simulacra, quae aduersus eum fuerant nescio quibus ritibus uelut consecrataet in Alpibus constituta, deposuit, eorumque fulmina, quod aurea fuissent, iocantibus quod illa laetitia permittebat cursoribus et se ab eis fulminari uelle dicentibus hilariter benigneque donauit. Inimicorum suorum filios, quos, non ipsius iussu, belli abstulerat impetus, etiam nondum Christianos ad ecclesiam confugientes, Christianos hac occasione fieri uoluit et Christiana caritate dilexit, nec priuauit rebus et auxit honoribus. In neminem post uictoriam priuatas inimicitias ualere permisit. Bella ciuilia non sicut Cinna et Marius
Abbreviated transcription (Latin):
cum maximum terribilem face¬
ret ille fuccessus: hic m angustii:
curarum suarum non est lapsus
ad curiositates sacrilegas atq illi¬
citas: seo ad Ioannem in Egypti
heremo constitutũ quẽ dei seruũ
prop hetandispiritu preditũ fama
crebescente didicerat misit. atque
ab eo nunciuin uictorie certissimũ
accepit. Mox tyranni maximi
extinctor ualentinianũ puerum
imperii sui partibus unde fugatus
fuerat cum misericordissiia
xeneratione restuuit: eoq siue
per insidias: siue quo alio pacto
xel casu proxime extincto: aliũ
tyxannum Eugenium qui in illius
imperatoris locum non legittime
fuerat subrogatus accepto rur sus
prophetico relponso fice certus op¬
pressit. Contra cuius robustissi¬
mum exercitum magis orando
quam feriendo pugnauit. Milites
elnobis qui aderant tetulerunt:
extorta sibiesse de manibus q̃cũq
iaculabantur. cum aTHxodosii
partibus in aduersarios uehemẽs
uentus iret: et non solum que¬
cunq in eos iaciebantur conci¬

Expanded text:
cum Maximum terribilem facecum Maximum terribilem faceret ille successus, hic in angustiis curarum suarum non est lapsus ad curiositates sacrilegas adque inlicitas, sed ad Iohannem in Aegypti eremo constitutum, quem Dei seruum prophetandi spiritu praeditum fama crebrescente didicerat, misit adque ab eo nuntium uictoriae certissimum accepit. Mox tyranni Maximi extinctor Valentinianum puerum imperii sui partibus, unde fugatus fuerat, cum misericordissima ueneratione restituit, eoque siue per insidias siue quo alio pacto uel casu proxime extincto alium tyrannum Eugenium, qui in illius imperatoris locum non legitime fuerat subrogatus, accepto rursus prophetico responso fide certus obpressit, contra cuius robustissimum exercitum magis orando quam feriendo pugnauit. Milites nobis qui aderant rettulerunt extorta sibi esse de manibus quaecumque iaculabantur, cum a Theodosii partibus in aduersarios uehemens uentus iret et non solum quaecumque in eos iaciebantur conci
Abbreviated transcription (Latin):
nus. Iouimanum multo cicius ꝗͣ
Iulianum abstulit. Gracianum
ferro tyrannico permisit interimi:
long quidem mituis quam magnũ
ꝑompeiũ colentem uelut qomiaõs
deos. Nam ille uindicari a
Cathone non potuit: quẽ ciui¬
lis belli quodammodo heredemi
reliquerat. Iste autem quãuis
pie anime solacia talia non req¬
ranta theodosio uindicatus
est. Quem regni participem
fecerat: cum paruulum haberet
¶De fide et pietate Theodolqi
Nide et ille non solum
Scuo seruauit quam
debebat fidem:ueruetiampost
eius mortem pulsum ab eius ĩter¬
fectore maximo ualentimanũ
eius paruulum fratrem in sui ꝑ¬
tes imperii tanquam christianus
excepit pupillum ꝑaterno cus¬
todiuit affectu: quemors titutũ
omnibus opibus: nullo negio
posset auferre si latius regnandi
cupiditate magis quam benefaciẽ¬
di caritate flagraret. Uniox cum¬
potius seruata eius imperatoria
dignitate susceptum. ip̃a humam¬
tate et gratia consolatus est. Deiti

Expanded text:
nus: Iouianum multo citius quam nus: Iouianum multo citius quam Iulianum abstulit; Gratianum ferro tyrannico permisit interimi, longe quidem mitius quam magnum Pompeium colentem uelut Romanos deos. Nam ille uindicari a Catone non potuit, quem ciuilis belli quodam modo heredem reliquerat; iste autem, quamuis piae animae solacia talia non requirant, a Theodosio uindicatest, quem regni participem fecerat, cum parvulum haberet De fide et pietate Theodosii nde et ille non solum uiuo seruauit quam debebat fidem,_ uerum etiam post eius mortem pulsum ab eius interfectore Maximo Valentinianum eius paruulum fratrem in sui partes imperii tamquam Christianus excepit pupillum, paterno custodiuit adfectu, quem destitutum omnibus opibus nullo negotio posset auferre, si latius regnandi cupiditate magis quam benefaciendi caritate flagraret; unde potius eum seruata eius imperatoria dignitate susceptum ipsa humanitate et gratia consolatus est. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
christiaĩs regibus
Am bonus teus ne hoiẽs
eum crederent propter
eternani uitam colendum has
sublimitates et regna terrena
existimarent posse ueminem
consequi nisi demombus suꝑ¬
plicet: quod hi łpiritus in talib
multum ualerent Constantinũ
imperatorem non supplicantẽ
demonibus: sed ipsũ uerum teũ
colentem tantis terreneis imple¬
uit inuneribus: quanta optare
nullus auteret. Cui etiam cõde¬
re luitatem i omano imperio
sociam uelut ipĩus Rome filiã.
seo sine aliquo demonum tẽplo
simulacroq concessit. Dui imꝑe¬
rauit uinuersum orbem roma¬
num. Unus Augustus tenuit et
deffendit. In aminis trandis et
cerendis bellis uictoriosissimus
fuit. In tyrannis opprimendis
per omiria prosperatus est
Eirandeuus egritudine et senec¬
tute de tunctus est. Filios impe¬
rantes reliquit. Seo xursum ne
imperator quisquã ideo christianus
esset: ut felicitatem  ustantim
mereretur: cum propter eternã¬
Uitam quisq debeat esse christia¬

Expanded text:
Christiano Deus am bonus Deus, ne homines, eum crederent propter aeternam uitam colendum, has sublimitates et regna terrena existimarent posse neminem consequi, nisi daemonibus supplicet, quod hi spiritus in talibus multum ualerent, Constantinum imperatorem non supplicantem daemonibus, sed ipsum uerum Deum colentem tantis terrenis inpleuit muneribus, quanta optare nullus auderet; cui etiam condeuitatem Romano imperio sociam, uelut ipsius Romae -filiam, sed sine aliquo daemonum templo simulacroque concessit. Diu imperauit, uniuersum orbem Romanum unus Augustus tenuit et defendit; in administrandis et gerendis bellis uictoriosissimus fuit, in tyrannis obprimendis per omnia prosperatus est; grandaeuus aegritudine et senectute defunctus est, filios imperantes reliquit. Sed rursus ne imperator quisquam ideo Christianus esset, ut felicitatem Constantini mereretur, cum propter uitam aeternam quisque debeat esse Christia
Abbreviated transcription (Latin):
Unde etiam illud a nonnullis predi¬
catur: ꝙ quidam sapiens horã elegit
qua cum Uore concumberet. Unde
filium mirabilem gigneret. Unde
postremo et hoc est quod de illis
pariter egrotantibus geminis Possi¬
donius magnus astrologus idemq
philosophus respondebat ideo fieri.
quod eodem tempore fuissent nati.
eodemq concepti. Mamutique
propter hoc addebat conceptionem:
ne diceretur ei non ad liquidum
codem tempore potuisse nasci: quos
constabat omnino eodem temꝑe
fuisse conceptos. Ut hoc quod si¬
militer simulq egrotabant non
daret de proximo paricorporis
tempcramento. sed eundem quoq
ualitudinis perilitatem sydereis ne¬
Uibus alligaret. Si igitur in cc̃ceptu
tinta uis es t ad equalitatẽ fatorum:
non debuerunt nascendo eadem
fata mutari. Aut si propterea mu¬
tantur fata geminorum: quia
cur non potius intelligamus iam
fuisse mutata ut diuersis tempori¬
bus nascerentur. Itane non mutat
fata natiuititis uoluntas uiuen¬
tium: cum mutet fata coceptioĩs

Expanded text:
Unde etiam illud a nonnullis praedicatur, quod quidam sapiens horam elegit, qua cum uxore concumberet, unde filium mirabilem gigneret. Unde postremo et hoc est, quod de illis pariter aegrotantibus geminis Posidonius, magnus astrologus idemque philosophus, respondebat, ideo fieri, quod eodem tempore fuissent nati, eodemque concepti. Nam utique propter hoc addebat conceptionem, ne diceretur ei non ad liquidum eodem tempore potuisse nasci, quos constabat omnino eodem tempore fuisse conceptos; ut hoc, quod similiter simulque aegrotabant, non daret de proximo pari corporis temperamento, sed eamdem quoque valetudinis parilitatem sidereis nexibus alligaret. Si igitur in conceptu tanta vis est ad aequalitatem fatorum, non debuerunt nascendo eadem fata mutari. Aut si propterea mutantur fata geminorum, quia cur non potius intelligamus jam fuisse mutata, ut diversis temporibus nascerentur? Itane non mutat fata nativitatis voluntas viventium, cum mutet fata conceptionis