comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gelii ꝑfeotione suppleuerit: Constat &iam homo .iiiͦi. sicuti mun¬
dus edementis & qm̃ decalogum legis ꝑmulta trans gredimur
necesse ẽ ut quater decies nos affligendo delictorũ ueniã consequan
Hec igitur causa est curplac uerit romanis seu latinis ieiunare
xl dies ante pascha. Quaecum religiosa tum fore mistica comp¬
batur. sicut superius ostensum est: Estigitur & hȩc reprehensio
ieiunandi suꝑ ebdomadarũ numerum ante pascha & iniusta. &
nullo rationis pondere suffulta. Qua propter pronihilo duce¬
da Nisi quod caritas quaeomnia suffert cogit respondere
talibus quȩ pr&er rationem obiecta dephenduntur. Quatins
diam pacifici redeant. aquadeuiasse stulta prȩsumptione non
timuerant
Tromanorum uerum omniũ occidentaliũ xp̃i ecdesiarũ non ue¬
rent᷑. Quae tam leuis agnoscitur. ut nihilei responderi merito

Expanded text:
gelii perfectione suppleverit. Constat etiam homo quatuor, sicut mungelii perfectione suppleverit. Constat etiam homo quatuor, sicut mundus elementis. Et quoniam Decalogum legis per multa transgredimur, necesse est ut quater decies nos affligendo delictorum veniam consequamur. Haec igitur causa est cur placuerit Romanis seu Latinis jejunare quadraginta dies ante Pascha; quae cum religiosa, tum fore mystica comprobatur, sicut superius ostensum est. Est igitur et haec reprehensio jejunandi super hebdomadarum numerum ante Pascha et injusta, et nullo rationis pondere suffulta: quapropter pro nihilo ducenda, nisi quod charitas, quae omnia suffert, cogit respondere talibus, quae praeter rationem objecta deprehenduntur; quatenusdiam pacifici redeant, a qua deviasse stulta praesumptione non timuerant.Romanorum, verum omnium Occidentalium Christi Ecclesiarum non verentur. Quae tam levis agnoscitur, ut nihil ei responderi merito
Abbreviated transcription (Latin):
desbabebis Iubemur autem laborũ decimas nr̃orũ offenredño
onigitur inomerito decimas &iã dierũ illi offerimus : Vt qui
cocius annispatio nobis uiximus. anni decimas illio fferendo die¬
rum dño uiuamus. Vt delicta quae ꝑ totũ annum ad misimus no¬
bis uiuendo purgemus ꝑ hos dño dies seruiendo. Sed quia perpau¬
ci sunt in occidente qui non .xl. dies ante pascha ieiunando cõple¬
ant. hinc &iã causa reddenda ẽ qua factũ ẽ. ut quad raginta dierũ
numero sint contenti. Seposita igitur a uotoritate. uel euange¬
lica. uellegali. quad ocemur euidenter xl. dies nos ieiunio fore
mancipandos. si quidem decem sunt prȩcepta legis quibus seruire
p̃cipimur secundum insittuta u&eris testamenti. & quattuor
euangelia quibus in nouitatẽ uitȩ deducemur Quater &enim
deniquadragenarium ꝑficiunt. Etunus quisq dño seruiens ad
ꝑfectionis sũmam uenisse cognoscitur. silegale decalogum euan¬

Expanded text:
es habebis: jubemur autem laborum decimas nostrorum offerre Domino. Non igitur immerito decimas etiam dierum illi offerimus, ut qui totius anni spatio nobis viximus, anni decimas illi offerendo dierum, Domino vivamus; ut delicta quae per totum annum admisimus nobis vivendo, purgemus per hos Domino dies serviendo. Sed quia perpauci sunt in Occidente qui non quadraginta dies ante Pascha jejunando compleant, hinc etiam causa reddenda est, qua factum est, ut quadraginta dierum numero sint contenti. Seposita igitur auctoritate vel evangelica vel legali, qua docemur evidenter quadraginta dies nos jejunio fore mancipandos: siquidem sunt decem praecepta legis quibus servire praecipimur, secundum instituta Veteris Testamenti, et quatuor Evangelia, quibus in novitatem vitae deducimur. Quater etenim deni quadragenarium perficiunt; et unusquisque Domino serviens ad perfectionis summam venisse cognoscitur, si legale Decalogum Evan
Abbreviated transcription (Latin):
continerent᷑ : circatamen uiuendi consu&udinẽ morũq
regulas. non uni formiter agebant᷑ Sicut iosephus histo¬
rio graphus illorũ his uerbis cõmemorat Iudeis inquiers
philosofiae tres erant abinitio institutis patriis dereliotae

Expanded text:
continerentur, circa tamen vivendi consuetudinem, morumque, continerentur, circa tamen vivendi consuetudinem, morumque, regulas non uniformiter agebantur, sicut Josephus historiographus illorum his verbis commemorat : « Judaeis, inquit, philosophiae tres erant ab initio institutis patriis derelict
Abbreviated transcription (Latin):
ad orientemecđȩ sed magis ad occidentem habere Cons¬
tanti nopolitanos idem historio graphus refert in recipien¬
do uel reiciendo binubos nonidem sentire. sed esse diuisos
Quibus damsentientibus eorum receptionem. quibus dam
dissentientibus ratam esse Cum occidentalis omnis ecđi
si ne contradictione palam recipiat. Nec tamensic interse
consu&udi nediuisi: communionis unitate separantur
Rogo quaesit ista sapientia uel sacrȩzelus religionis. ut
circa romanos non patiantur imperatores grecorum qđ
in toto sustin& orbe uni uersalis eccła: et uelint asua con¬
su&udine nec romanos nec occidentales discrepare : quan
do quidem orientales multi moda separentur uari&ate.
nec ipsa constanti nopolis unius consu&udinis est more
contenta. Parum est de consu& udine credentiũ in xp̃m
diuersa dixisse : si non &iã iudȩorum quod non fuerit uni¬
formis religionis obseruatio. demonstremus. Quã uis enĩ
unidõ culturã debitã exhiberent. & morsaicȩlegis p̃ceptis

Expanded text:
magis ad occidentem habere? Constantinopolitanos idem historiographus refert, in recipiendo vel rejiciendo binubos non idem sentire, sed esse divisos, quibusdam sentientibus eorum receptionem, quibusdam dissentientibus ratum esse: cum occidentalis omnis Ecclesia sine contradictione palam recipiat; nec tamen sic inter se consuetudine divisi, communionis unitate separantur. Rogo, quae sit ista sapientia, vel sacrae zelus religionis, ut circa Romanos non patiantur imperatores Graecorum, quod in toto sustinet orbe universalis Ecclesia, et velint a sua consuetudine ndoquidem Orientales multimoda separentur varietate. Haec ipsa Constantinopolis unius consuetudinis est more contenta? Parum est de consuetudine credentium in Christum diversa dixisse, si non etiam Judaeorum quod non fuerit uniformis religionis observatio demonstremus. Quamvis enim uni Deo culturam debitam exhiberent, et Mosaicae legis praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
rum continere uideantur poterant omitti. si non mi¬
nus prudentibus. erroris scandalum uiderentur posse
parturire Dum enim talia sint quae fomã pi&atis u¬
deantur ostendere : pluri mos ualent in cautos decipere ñ
ualentes discernere quid inter ueram simulatamq. dista
religianem &enim cum nihil desacrodogmate fidei con¬
uel approbandum uel refutandum nrãe restabat ecđae
Nonenĩ contin&ur in hoc illud apłi ÷icentis. Obsecrauo
ut idem dicatis om̃s & nonsit in uobis ulla schis mata
Quae sint autemista de quibus obsecnit idem sentire. iden
loqui. nec ullam fieri diuisionem monstrat alibi dicens
Vnusdñs. una fides unum baptisma. Vnusds̃ & pater
omnium qui suꝑ om̃s est & in omnibus uobis. In his enim

Expanded text:
rum continere videantur, poterant omitti, si non minus prudentibus erroris scandalum viderentur posse parturire. Dum enim talia sint quae formam pietatis videantur ostendere, plurimos valent incautos decipere, non valentes discernere quid inter veram simulatamque distet religionem. Etenim cum nihil de dogmate fidei convel approbandum, vel refutandum nostrae restabat Ecclesiae. Non enim continetur in hoc illud Apostoli dicentis: Obsecro vos ut idem dicatis omnes; et non sint in vobis ulla schismata . Quae sint autem de quibus obsecrat idem sentire, idem loqui, nec ullam fieri divisionem, monstrat alibi, dicens: Unus Dominus, una fides, unum baptisma. Unus Deus et pater omnium, qui super omnes est, et in omnibus vobis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃daciũ. Minsa lomone Fcelsus testis noneritimpunitus. Qđ aũ
redarguunt leuitam ep̃m consecrari curñ contra sedictũ aduertunt
qui delaicis subito tonsis faciunt e põs. contra regulas ecclesi asticas.
Iustinus quoq imperator in ecdesiasticis constitutionib ita decem
Neq ex laicostatim ad episcopatũ ascenderelic&. neq clericatus

Expanded text:
mendacium . Et in Salomone: Falsus testis non erit impunitus . Quod autem mendacium . Et in Salomone: Falsus testis non erit impunitus . Quod autem redarguunt levitam episcopum consecrari, cur non contra se dictum advertunt, qui de laicis subito tonsis faciunt episcopos, contra regulas ecclesiasticas, iscopum fieri. Justinus quoque imperator in ecclesiasticis constitutionibus , ita decernit: « Neque ex laico statim ad episcopatum ascendere licet: neque clericatus
Abbreviated transcription (Latin):
lic& sint sacerdotes. pontificatus tam̃ apicẽ non habent. Hoc aũ
quȩ asserit p&rũ & iohannẽ eẽ direccos quiiã baptizatis tradant
matebaptiratos unguerelic& sed qđ ab ep̃o fuerit consecratum
Non tam̃ frantẽ ex eodẽ oleo signare qđ solis deb& ep̃is. cũ tradunt
sp̃m paradrtũ. Hin com̃s occidentales ep̃i maiorũ sequentes insti¬
tutionẽ sũ psere c̃su&udinẽ ut frontes baptitatorũ chrismatelini¬
endi ñ prbis concedant. sed priuilegiũ sibi reseruent. Non autẽ
ipsũ chrisma qđ montiunt᷑ grecide fonte c̃ficiunt. sed ex sucobalsa¬
mi ueloliuȩ liquore. Qđ fit non solũ agrecis. uerũ ab uni uersis xp̃i
eccłis: Sed criminant᷑ istud falso sicut & deagni consecratione. nec
reputantes quod inc&erissibi demant auctoritatem fides. quando¬
quidem in istis tã euident̃ mentiunt᷑ Non uerentes qđ sp̃s scs loqui

Expanded text:
licet sint sacerdotes, pontificatus tamen apicem non habent. » Hoc autem licet sint sacerdotes, pontificatus tamen apicem non habent. » Hoc autem quae asserit Petrum et Joannem esse directos, qui jam baptizatis traderenmate baptizatos unguere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum; non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis debetur s Occidentales episcopi, majorum sequentes institutionem, sumpsere consuetudinem ut frontes baptizatorum chrismate liniendi non presbyteris concedant, sed privilegium sibi reservent: non autem ipsum chrisma quod mentiuntur Graeci de fonte conficiunt, sed ex succo balsami, vel olivae liquore: quod fit non solum a Graecis, verum ab universis Chriellit. Sed criminantur istud falso, sicut et de agni consecratione; necnreputantes quod in caeteris sibi demant auctoritatem fidei, quandoquidem in istis tam evidenter mentiuntur: non verentes quod Spi
Abbreviated transcription (Latin):
ti: Iatorũ chrismate scõlinuntur. non nisi ꝑepõs possȩ ꝓmereri
&reuera inter sacerdotes & epõs differentia non parua consiftit
Sacerdo tesnãq sicut reliquigradus ec desi astici ꝑep̃orũ ministeriũ
consecrant᷑ Ast ep̃i ñ ab sacerdotibus benedicunt᷑ Ipsq quoq scm
chris mascĩficant & oleũ consecrant. om̃isq gradus ecclesi asticds illo¬
rũ dispositione ꝑagitur. Qđ considerantes ecclesi asticiuiri. statuer̃
ut frontes baptizatorum ñ a prbis. sed ab ep̃is chrismates cõlinirent¬
legit᷑ ubi sic scriptũ inuenit᷑ Hic constituit ut chrisma ab ep̃o c̃
ficiat᷑. & priuilegium sit ep̃is ut baptiratos chrismates cõconsig¬
nent. ꝓpt̃ her&icam insimulationẽ Hinc &iam in nocentius
papa insuis decr&alibus hoc modo decernit. De consignandis
infantib: manifestũ ẽ non abalio quã ab ep̃o fieri licere: Nã prb̃r

Expanded text:
tizatorum chrismate sancto liniuntur, non nisi per episcopos posse promereri. Et revera inter sacerdotes et episcopos differentia non parva consistit. Sacerdotes namque, sicut reliqui gradus ecclesiastici, per episcoporum ministerium consecrantur; at episcopi non a sacerdotibus benedicuntur. Ipsi quoque sanctum chrisma sanctificant, et oleum consecrant: omnisque gradus ecclesiasticus illorum dispositione peragitur. Quod considerantes ecclesiastici viri, statuerunt ut frontes baptizatorum non a presbyteris, sed ab episcopis chrismate sancto linirentlegitur , ubi sic scriptum invenitur: « Hic constituit ut chrisma ab episcopo efficiatur; et privilegium sit episcopis, ut baptizatos chrismate sancto consignent, propter haereticam insimulationem. » Hinc etiam Innocentius papa in suis Decretalibus hoc modo decernit . « De consignandis infantibus manifestum est, non ab alio quam ab episcopo fieri licere. Nam presbyteri,
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ dicit. Porro ad utilitatẽ urãm dico ñ ut laqueũ iobis intbã¬
sedid qđ honestũ ẽ & qđ facultatẽ p̃beat si neimpedim̃ todñm obse¬
crandi. Liquidonãq dicens ista. demonstrat uxori seruientes facul¬
atẽ nequaquã habere iugit̃ dñm obsecrandi. uerũ ad tẽpus tantũ mͦ
Videant igit᷑ istinuptiarũ censores quales habere uelint sacerdotes
utrũ eos qui sc̃imoniȩ seruantes puritatẽ facultatẽ habent sine impe¬
dim̃to dñ mobsecrandi. scĩ manentes in sc̃ĩs iugit̃ habitantes mundũ
sꝑnentes. cȩlestia contẽplantes : Neleo scerte quic̃ iugalib ad dicti in

Expanded text:
quenter dicit: Porro ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis inquenter dicit: Porro ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis inid quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedimento Dominum obsecrandi . Liquido namque dicens ista, demonstrat uxori servientes facultatem nequaquam habere jugiter Dominum obsecrandi, verum ad tempus, tantummodo. Videant igitur isti nuptiarum censores, quales habere velint sacerdotes; utrum eos qui sanctimoniae servantes puritatem, facultatem habent sine impedimento Dominum obsecrandi, sancti manentes, in sanctis jugiter habitantes, mundum spernentes, coelestia cont
Abbreviated transcription (Latin):
mundi sc̃itatẽ corporis & sp̃s respuendo Utriusq nãq sc̃i moniapi¬
uint᷑ qui cogitationẽ habent eorũ quȩs munde placere uxori gestiente
laceat uiro. Ait saluator ditob: dominis neminem posse seruire
uint seruitutis debitũ dño soluendȩ &cũ dericidicant᷑ quia sint dñi
bis. sic enĩ nom̃ ipsum sonare dep̃henditur. & eorũ portio ñ alia sit
quã dñs. sacerdotes uxori seruientes & ea quȩ sunt mundi cogitantes
ortẽ dñi quas pecialiter et cohȩreredebuerant respuere. nec iã eorũ
implexans & mundo inhȩrens dm̃m cõplexari & illi inhȩrere nul
modo p̃ual& Propt̃ qđ mirandi grecorũ principes qđ rep̃hendere
fud eant dñi sacerdotes a cõplexu mulierum longese facientes. ut nul¬
a nec essitated&ineant᷑ amundo sed mundũ respuentes liberi pos¬
int iugit̃ inhȩrerexp̃o. Quantũ uero c̃iugale uinculũ conferat im¬
pedim̃ti dñmiugit̃ obsecrandibeatus paulus insinuat. cum conse¬

Expanded text:
mundi, sanctitatem corporis et spiritus respuendo? Utriusque namque sanctimonia privantur, qui cogitationem habent eorum quae sunt mundi, placere uxori gestientesplaceat viro . Ait Salvator duobus dominis neminem posse servire unt servitutis debitum Domino solvendae. Et cum clerici dicuntur quia sint Domini sors sic enim nomen ipsum sonare deprehenditur et eorum portio non alia sit, quam Dominus; sacerdotes uxori servientes, et ea quae sunt mundi cogitantes, sortem Domini, qua specialiter ei cohaerere debuerant, respuere; nec jam eorum amplexans, et mundo inhaerens, Dominum complexari, et illi inhaerere nullo modo praevalet. Propter quod mirandi Graecorum principes, quod reprehendere studeant Domini sacerdotes a complexu mulierum longe se facientes, ut nulla necessitate destineantur a mundo, sed mundum respuentes, liberi possint jugiter inhaerere Christo. Quantum vero conjugale vinculum conferat impedimenti Dominum jugiter obsecrandi, beatus Paulus insinuat, cum conse
Abbreviated transcription (Latin):
gis o sacerdotis. Vnd eom̃s xp̃iani genussumussacerdotale & regale
ꝓpt̃ qđ post lauacrum unguim̃ ut xp̃i nomine censeam᷑ & ñ nisi per
pontifices a quibus reges & acerdotes unguebant᷑ in lege In actis habes
&iã a plorũ quia cũ audissent apłi quierant hierd solimis. quia recepit
samaria uerbũdĩ. miseruntadeos p&rũ &iohannẽ. Quicũ uenissent

Expanded text:
gis et Sacerdotis, unde omnes Christiani genus sumus sacerdotale et regale; propter quod post lavacrum ungimur, ut Christi nomine censeamur; et non nisi per pontifices, a quibus reges et sacerdotes ungebantur in lege. In Actis habes etiam apostolorum, quia: Cum audissent apostoli qui erant Hierosolymis, quia recepit Samaria verbum Dei, mise
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes ista ꝓponunt. ñ aliquã diuinȩlegis auctoritatẽ Quãuis
& hoc munus apłis specialit̃ constat eẽ donatũ. iuresolis ep̃is hȩc
gratia reseruat᷑. quos in eccła constat apłorũ successionẽ atq min¬
steriũ sortitos Morsenquoq legimus in exodo aaron & filios eius
in sacerdotale ministeriũ chrismatescõ pun xisse. Deinde reges
&sacer dotes oleo scõ punctos in u&eri testam̃to ꝓpontifices extitisse
Quosconstat gessis sofigurã ueri regisatq pontificis dñi ñrihĩ xp̃i¬

Expanded text:
sequentes ista proponunt, non aliquam divinae legis auctoritatem. Quamvis sequentes ista proponunt, non aliquam divinae legis auctoritatem. Quamvis ribuitur, et hoc munus apostolis specialiter constat esse donatum; jure solis episcopis haec gratia reservatur, quos in Ecclesia constat apostolorum successionem, et ministerium sortitos. Moysen quoque legimus in Exodo Aaron et filios ejus in sacerdotale ministerium chrismate sancto perunxisse. Deinde reges et sacerdotes oleo sancto perunctos in Veteri Testamento per pontifices exstitisse; quos constat gessisse figuram veri regis atque Pontificis Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt ꝓcul dubio condẽpnant. In u&eritestam̃to tabernaculo
siue tẽplo deseruientes leuttȩ siue prbi uxorib ñ apꝓpinquabant
Nec scã uel in gredi uel contingere p̃sumebant nisi scĩ ficarentur
Quos dicitis quia sacerdotes quib: officiũ ẽ corporis & sanguinis dñi
misteriũ cotidie celebrare. nec asacris aliquando recedere. qđ uxo¬
res ducere debeant nec in t̃laicos. & sacrialtariministros. ullã diffe¬
rentiã consistere. Qđsi requirat᷑ a uobis undenata fuerit opinio
talis. ñ aliã ꝓculdubio monstrare potestis auctoritatẽ. quã imperit
atq iactantiã De quibus leuitatis nascisol& audacia
unc adillud ueniamus qđ obicit᷑ quia penes romanos baptira¬
torũ frontes prbi chrismate nonlinunt Qđ obiectũ sicut & reliqua
magis leuitate quã ratione ꝓpositũ ẽ. Si quidẽ eccłesuȩ c̃su&udinẽ

Expanded text:
veniunt procul dubio condemnant. In Veteri Testamento tabernaculo, veniunt procul dubio condemnant. In Veteri Testamento tabernaculo, sive templo deservientes Levitae, sive presbyteri, uxoribus non appropinquabant, nec sancta vel ingredi vel contingere praesumebant, nisi sanctificarentur: et vos dicitis quia sacerdotes, quibus officium est corporis et sanguinis Domini mysterium quotidie celebrare, nec a sacris aliquando recedere, quod uxores ducere debeant, nec inter laicos et sacri altaris ministros ullam differentiam consistere. Quod si requiratur a vobis unde nata fuerit opinio talis, non aliam procul dubio monstrare potestis auctoritatem, quam imperitiam atque jactantiam, de quibus levitatis nasci solet audaciaunc ad illud veniamus quod objicitur, quia penes Romanos baptizatorum frontes presbyteri chrismate non liniunt. Quod objectum, sicut et reliqua, magis levitate quam ratione propositum est: siquidem Ecclesiae suae consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
lia phibent & condem pnant & ecclesi asticȩleges & humanae.
mirũ curnon anĩ aduertunt quod eorũ sanctionẽ non solũ occi¬
dentali s ecła contẽpn&. uerũ &iã orientalis non recipi&. nisi forta¬
sis tirannidis crudelitate fatigata. quaedã pars in oriente suscep¬
tura sit. Sed terreredeb& eossententia dñi dicentis. qui scandali
suspendatur mola asinaria in collo eius . & dimergatur in ꝓfundũ
maris. Verum fixastat sententia saluatoris loquentis ad p&rũ
Tues p&rus & suꝑ hanc p&ram edificabo ecołam meã. ltẽ in eodem
rit hoc ñ obseruasse: episcopatus honor edeiciat᷑. qui ai pseseindignũ
sacerdotio ostendit: Dicant igit᷑ gloriosi principes grecorũ qua
p̃sũptionis auda fia freti contra constituta maiorũ c̃traleges eccłȩ
c̃tra consu& udinẽ hactenus obseruatã uenire non uerentur
arguunt᷑ legibus quȩ cũ promanis atq latinissanciant. eos qui ẽ tra¬

Expanded text:
lia prohibent et condemnant et ecclesiasticae leges et humanae, lia prohibent et condemnant et ecclesiasticae leges et humanae, mirum cur non animadvertunt quod eorum sanctionem non solum Occidentalis Ecclesia condemnet, verum etiam Orientalis non recipiat, nisi fortassis tyrannidis crudelitate fatigata quaedam pars in Oriente susceptura sit: sed terrere debet eos sententia Domini dicensuspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . Verum fixa stat sententia Salvatoris loquentis ad Petrum: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Item in eodem rit hoc non observasse, episcopatus honore dejiciatur; quia ipse se indignum sacerdotio ostendit. » Dicant igitur gloriosi principes Graecorum qua praesumptionis audacia freti contra constituta majorum, contra leges Ecclesiae, contra consuetudinem hactenus observatam venire non verentur, arguuntur legibus, quae cum pro Romanis atque Latinis sanciant, eos qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatus fuerit in honestecũ tali muliere uersari : tunc ep̃s secđm
ecdesiasticos canones clero eum repellat. curiȩ ciuitatis cuius cleri¬
ep̃o non concedit᷑. ministris consequenter altaris. & misteria domi¬
nicicorporis & sanguinis contrectantib pariter interdicitur
sonas quȩ suspicione turpitudinis careant. habitare nullo modo ꝑmit¬
tant. Praeuaricatores aũ si c onuicti fuerint. dero depelli decernit
& adignominiȩ poenã curiȩ mancipandos iub& officiis. Noncre¬
dimus qđ eccłȩ grecorũ talia deprborũ conubiissentiant. qualia
constanti no politani principes sentire cõpbant᷑. Absit igit᷑ ut ad¬
uersus ecclesi astica comstituta uenire p̃sumant & ea rep̃hendere
conentur quae constat ab ecđłis seruata. iureq ꝑ p& uocustodita.
Quodsi potestates sȩcłi sua prȩsumptione talia redarguunt qua¬

Expanded text:
probatus fuerit inhoneste cum tali muliere versari; tunc episcopus seprobatus fuerit inhoneste cum tali muliere versari; tunc episcopus secundum ecclesiasticos canones clero eum repellat, curiae civitatis cujus cleriehenderit. Quod enim episcopo non conceditur, ministris consequenter altaris, et mysteria Dominici corporis et sanguinis contrectantibus, pariter interdicitur. ersonas quae suspicione turpitudinis careant, habitare nullo modo permittant; praevaricatores autem, si convicti fuerint, clero depelli decernit, et ad ignominiae poenam tales curiae mancipandos esse jubet officiis. Non credimus quod Ecclesiae Graecorum talia de presbyterorum connubiis sentiant, qualia Constantinopolitani principes sentire comprobantur. Absit igitur ut adversus ecclesiastica constituta venire praesumant, et ea reprehendere conentur, quae constat ab Ecclesiis servata, et jure perpetuo custodita. Quod si potestates saeculi sua praesumptione talia redarguunt, qua
Abbreviated transcription (Latin):
imperatorlegibus decreuit eũ qui ep̃s futurus sit neq uxorẽ habere ne¬
nii iura sortiantur. Leges amaiorib: ur̃is constitutȩ qui fecerint hoc
gradus sui p̃cipiunt honore priuare. Vos autem illos qui non fece¬
rint cul patis nuptias condẽsnare. nec in urameos uultis cõmuni
onẽ reoipere. Appar& igitur tam ec lesi asticis legibus quam ur̃is
sanctionibus uos repugnare Qua ꝓpt̃ duplici reatuuos culpa c̃strin¬
tib: uxores secđm diuinas regulas int̃ dicimus & nos mulierẽ habere
insuadomo. excepto matre. & filia. & sorore & aliis ꝑsonis quȩ om¬
nẽ querelã effugiunt. Si quis aũ aduersus istã obseruationẽ mu¬
lierẽ insuadomohabuerit. quae potest suspectionẽ inferre turpi¬
tudinis : & illeac̃ dericissuis auderit qđ cũ tali muliere ñ debeat ha¬
bitare & noluerit cã suadomorepellere ł accusatore emergente

Expanded text:
imperator legibus decrevit eum qui episcopus futurus sit, neque uxorem habere, neimperator legibus decrevit eum qui episcopus futurus sit, neque uxorem habere, nei matrimonii jura sortiantur. Leges a majoribus vestris constitutae, qui hoc fecerint, gradus sui praecipiunt honore privare; vos autem illos, qui non fecerint, culpatis nuptias condemnare, nec in vestram eos vultis recipere communionem. Apparet igitur tam ecclesiasticis legibus, quam vestris sanctionibus vos repugnare: quapropter duplicis reatus vos culpa constrintibus uxores secundum divinas regulas, interdicimus et nos mulierem habere in sua domo, excepta matre, et filia, et sorore, et aliis personis quae omnem querelam effugiunt. Si quis autem adversus istam observationem mulierem in sua domo habuerit, quae potest suspicionem inferre turpitudinis, et ille a clericis suis audierit, quod cum tali muliere non debeat habitare, et noluerit eam sua domo repellere; vel accusatore emergente
Abbreviated transcription (Latin):
solũ p̃fati gradus uxores ducerȩ ꝓhibent᷑ uerum appriis quas prius quã
ordinarent᷑ habuer̃ continere p̃cipiunt᷑ Qđ siñ fecerint. de poni iuben
Consentit᷑ in hoc in bocdeor&o tã niceno quã neo cȩsariensi concilio
rephensiones qualit̃ iustum sit contradeor& a maiorum. prbos uxores
ducere quibus in hib& ꝓpriis quas ante ordinationẽ duxerant abstinere
Quas leges si seruare maluerint. cognoscant qđ iniustero manos redar¬
guant. Qđ si noluerintcũ romanis totius a fricȩ ꝓuinciales ep̃os rep̃¬
suorũ delegerint fore decr&orum trans gressores In libra constitutio¬
nũ iustini imperatoris ita decernit᷑. capitulo xxiiii. Oport&aũ eum¬
seulegib: incognitos &siquis contrahȩo fecerit. & isqui factus ẽ & is
qui eũ fecit epis copatus expellatur honore. Videant nunc grecorũ
ñ prbos ñdiaconos uxores ducere concedunt. quo in loco uelint habere

Expanded text:
solum praefati gradus uxores ducere prohibentur, verum a propriis, quas priusquam solum praefati gradus uxores ducere prohibentur, verum a propriis, quas priusquam ordinarentur habuere, continere praecipiuntur: quod si non fecerint, deponi jubentur. Consentitur in hoc decreto tam Nicaeno quam Neocaesariensi concilio:reprehensiones, qualiter justum sit contra decreta majorum presbyteros uxores ducere, quibus inhibetur propriis, quas ante ordinationem duxerant, abstinere. Quas leges si servare maluerint, cognoscant quod injuste Romanos redarguant: quod si noluerint, etiam cum Romanis totius Africae provinciales episcopos reprsuorum delegerint forte decretorum transgressores. In libro Constitutionum Justini imperatoris ita decernitur capitulo vigesimo qusive legibus incognitos; et si quis contra haec fecerit, et is qui factus est, et is qui eum fecit, episcopatus expellascopos, non presbyteros, non diaconos, uxores ducere concedunt, quo in loco velint habere
Abbreviated transcription (Latin):
tis eẽ soruandũ qđ pat& eẽ religiosũ & diuinis cultorib: dignũ. Vide¬
ant greci siqđ statũ est tenere contendunt. Qđ si faciunt frustra ron¬
nos redarguunt. quos sibi pares in ecdesiasticis seruandis conciliis on¬
nino ꝑspiciunt. Qđ si constitutũ hoc licent̃ p̃uaricant᷑ ecclesiasticant̃
constitutionũ rei dep̃hendunt᷑ Ndũ inoriente fuerit hoc constitiũ
mirumcurin occidentalibus culparenitunt᷑ qđ apud orientales ser¬
uare ñ dubitant. Qđsi leges ecclesi asticas ignorant. quis nescit forem¬
rito contẽpnendos. quos non sapientiȩ grauitas. sedignorantiȩ leurtas
ad loquendũ ꝓpellit In concilio cartaginensi. Pr&erea cũ dequo¬
rundam dericorũ quã uiserga uxores ꝓprias in continentia referret᷑. pl
Qđ nisi fecerint ab ecclesi asticoremoueant᷑ officio. Praesenti capitulo ñ

Expanded text:
nctis esse servandum quod patet esse religiosum, et divinis cultoribus dignum. Videnctis esse servandum quod patet esse religiosum, et divinis cultoribus dignum. Videant Graeci, si quod statutum est tenere contendunt; quod si faciunt, frustra Romanos redarguunt, quos sibi pares in ecclesiasticis servandis conciliis omnino perspiciunt. Quod si constitutum hoc licenter praevaricantur, ecclesiasticarum constitutionum rei deprehenduntur: et dum in Oriente fuerit hoc constitutummirum cur in Occidentalibus culpare nituntur, quod apud Orientales servare non dubitant. Quod si leges ecclesiasticas ignorant, quis nescit fore merito contemnendos, quos non sapientiae gravitas, sed ignorantiae levitas ad loquendum propellit? In concilio Carthaginensi : « Praeterea, cum de quorumdam clericorum, quamvis erga uxores proprias, incontinentia referretur, plQuod nisi fecerint, ab ecclesiastico removeantur officio. » Praesenti capitulo non
Abbreviated transcription (Latin):
tã habere mulierẽ nisi forte matrẽ. aut sororẽ. aut amitã. uel eas tan¬
cũ ꝑsonas quȩ suspiciones effugiunt. Audiant hȩc constanti nopoleos
imperatores & iudicent andebeant isti građ suꝑ quib: hoc capitulo de¬
cernit᷑ matrimonia sortiri. quib: ñ lic& mulierib: cohabitare. nisi
solũ modo ꝑsonis illis quas nulla suspicio possit cõmaculare. Nãquis¬
quis uxorẽ duxerit. ñ pot est ut p̃t̃ uxorẽ alias &iã mulieres indomo
ñ habere quib: uxoria necessitas. & curad omestica suppleat᷑. Ubiũ
cunctarũ int̃ dr̃ sub introductio feminarũ p̃t̃ omnino ꝑsonas quȩ
careant om̃isuspicione. manifestũ ẽ qđ int̃ dicat᷑. Miã uxoria pariter
copula quaenullo modo potest fieri si nereli quarũ accessione femii
deponat᷑. Si uero fornicatus fuerit aut ad cilteriũ ꝑ p&rauerit. amis¬
us pellideb& & ad penitentiã redigi. Quod hi canones decernunt
tenus & ecđa romana & om̃s oceidentales seruarestud uer̃ scientesco¬

Expanded text:
 aut sororem, aut amitam, vel eas tantum personas quae suspiciones effugiunt. » Audiant haec Constantinopoleos imperatores, et judicent, an debeant isti gradus, super quibus hoc capitulo decernitur, matrimonia sortiri, quibus non licet mulieribus cohabitare, nisi solummodo personis illis quas nulla suspicio possit commaculare. Nam quisquis uxorem duxerit, non pot cura domestica suppleatur. Ubi vero cunctarum interdicitur subintroductio feminarum, praeter omnino personas quae careant omni suspicione, manifestum est quod interdicatur etiam uxoria pariter copula, quae nullo modo potest fieri sine reliquarum accessione feminarum. deponatur. Si vero fornicatus fuerit, aut adulterium perpetraverit, amplius pelli debet, et ad poenitentiam redigi. » Quod hi canones decernunt, hactenus et Ecclesia Romana et omnes Occidentales servare studuerunt, scientes cu
Abbreviated transcription (Latin):
accepit : qm̃ participanda ñ nascendo uitã acceptt Noneni substantu¬
lter uita fuit. sed partioipatione uita euixit Atuero filius perris
unigenitus non pirticipationeuitã accepit. sed substantialeter
de patre genitus ẽ uita. Nonenĩ existenti : tamquã sine uicima¬
nentidata e illiurta. sedgenitus e totus uita & oequalis & consabftan¬
nalis uitao patris. quigign endo dedit eiuitam  Sequitande Sedit
cum sine tom pore genuis se. utuita quã pater filio gignendo dede
co aserastt untue patris quidedit Hoe dicen s ostendit uetun e
piirem eduitam eẽ filium. Sedurta filius accepit a patro et cõ ini¬
ra non prius existenssi neuita. sed genitus uita qua e ro cienrdo
se &i consubstantialis uitacpatris quidedit filio uttã generando
Quisquis hoc intellegere quomodo sit ualo intelleget quolo sieue
habes paterin sem& i pso ud eillo ꝓcedet sp̃sses sie dedis se filio uetde

Expanded text:
accepit, quoniam participando non nascendo vitam accepit: non enim substantiaccepit, quoniam participando non nascendo vitam accepit: non enim substantialiter vita fuit, sed participatione vitae vixit. At vero Filius Patris unigenitus non participatione vitam accepit, sed substantialiter de Patre genitus est vita: non enim existenti tanquam sine vita manenti data est vita, sed genitus est totus vitae coaequalis et consubstantialis vitae Patris, qui gignendo dedit ei vitam. Sequitur: « Sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit. » Hoc dicens ostendit vitam esse Patrem, et vitam esse Filium; sed vita Filius accepit a Patre, ut esset vita; non prius existens sine vita, sed genitus vita, quae coaeterna sit et consubstantialis vitae Patris, qui dedit Filio vitam generando. Quisquis hoc intelligere quomodo sit valet, intelligat quoque sicut habet Pater in semetipso ut de illo procedat Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
rius fiat quod ipprobat. Qui potestinqut intellegere quodait
filius sicut hab& pateruitã in sem& ipso. sic dedit filio uita habere
inseme ipso. Nonsi ne uita existenti iam filio uita patrẽ dedisse
Existera filius sineuntasi prius aliquo modo fuissa quã uiuera ut
existentiiam postea fuerit illi uita contributa. Quemadinodũ
geuesis deprimo adam loquit᷑ dicens F ormauitigitur ds̃ hominẽ
selonio terrie. & post in fertur &in sufflauit in faciem eiur pi¬
raendt urtae  Prius namq eũ dicit fuisse formatum. & poftca iã
formato. uidelico ꝑ propriao fermationis qualitatẽ cxistent.
spirimentum uitae contributum Sed nonsio filio piteruitam
đeditꝰ tam quam prius gigner&. oui postea genito ucta domaru
Sod gignendo uitam dedit. qm̃ subsiantialiter uita filius õ. euigig¬
nen do uitadedit. Homo dentq prius formatus extiett &i posturta

Expanded text:
rius fiat quod approbat: « Qui potest, inquit, intelligere quod ait rius fiat quod approbat: « Qui potest, inquit, intelligere quod ait Filius: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso. Non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse. » Existeret Filius sine vita, si prius aliquo modo fuisset quam viveret, ut existenti jam postea fuerit illa vita contributa. Quemadmodum Genesis de primo Adam loquitur, dicens: Formavit igitur Deus hominem de limo terrae . Et post infertur: Et insufflavit in faciem ejus spiraculum vitae. Prius namque eum dicit fuisse formatum, et postea jam formato, videlicet per propriae formationis qualitatem existenti, spiramentum vitae contributum. Sed non sic Filio Pater vitam dedit tanquam prius gigneret, cui postea genito vitam donaret: sed gignendo vitam dedit, quoniam substantialiter vita Filius est, cui gignendo vitam dedit. Homo denique prius formatus exstitit, et post vitam
Abbreviated transcription (Latin):
gertin eo quodatt filius. si cuthab& piter attamua seonenso sic
dede sibiodi e ciihubert in semouipio nonsineunta eo stert ia flio
uitam patrem dedisse sed ita eum si netempore geniissa ut ui¬
ta quam pater filio gignendo dedit coa& ernasit uitae patris qui
dedit intellegat sicut haba pater in sem& ipso ut deillo procedir
tempore. Atq ita dictum sp̃m sc̃m de patre procedere ut ii¬
tellegatur quod &iam procedit defilio de patre essefilio
Si enim quicquid hab &s depatrehab& filius. de patrehab& utiq. ut
x deillo procedat sp̃s ses Sed nulla i bi tempora cogitentur quȩ
habent prius ũ posterius. qui a omnino nulla ibisunt: Procedere
spm scom defilio sicut procedit depatre testificatur. Quod tamer
procedit afiliod edis sepitrem filio non prius existenti sed gignendo:
qm̃ quaeeumq dedit paterfilio nontam quã minori uel prius ex¬
istenti dedit. sed gignendo dedit. Etdat similitudinem : qua da¬

Expanded text:
habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso , non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit: intelligat, sicut habet Pater in semetipso, ut de illo Spiritus tempore: atque ita dictum Spiritum sanctum de Patre procedere, ut intelligatur, quod etiam procedit de Filio, de Patre esse Fisi enim quidquid habet de Patre Filius, de Patre habet, utique ut et de illo procedat Spiritus sanctus. Sed nulla ibi tempora cogitentur, quae habent prius et posterius, quia omnino nulla ibi sunt. » Procedere Spiritum sanctum de Filio, sicut procedit de Patre, testificatur; quod tamen procedit a Filio dedisse Patrem Filio, non prius existenti, sed gignendo; quoniam quaecunque dedit Pater Filio, non tanquam minori, vel prius existenti, dedit, sed gignendo dedit. Et dat similitudinem qua cla
Abbreviated transcription (Latin):
Memoria namq non ꝑse intellegit. sed ꝑ intellegentiã Nec intelle¬
gentia ꝑsesneminit sed ꝑ memoriã. Sic & dilectiosine memoria.
uel intellegentia non diligit. Sublatonamq intellectu nonẽ quod
memoria r&ineat & sublata memoria. dilectio nihil meminit
Quadere dilectio iam noherit cum non sit quod diligat uel ñ meminerit
quo sediffundat. Sicigitur istatria &si mulsunt sde a ltera lio ncum¬
cuo s coasis fidabus distinguntur. & mituosui mesindige men hibelis n

Expanded text:
Memoria namque non per se intelligit, sed per intelligentiam; nec intelliMemoria namque non per se intelligit, sed per intelligentiam; nec intelligentia per se sui meminit, sed per memoriam: sic et dilectio sine memoria vel intelligentia non diligit; sublato namque intellectu non est quod memoria retineat; et sublata memoria dilectio nihil meminit; qua de re dilectio jam non erit, cum non sit quod diligat, vel non meminerit quo se diffundat. Sic igitur ista tria et simul sunt, et ex alterutro nascuntur, et suis finibus distinguuntur, et mutuo suimet indigentiam habe
Abbreviated transcription (Latin):
tineri tam intellegentiam quam dilectionẽ & de memoria intellegen¬
tiam nasci. deutraq uero. memoria scilic& & intellegentia dilectionẽ
ꝓcedere Ethȩctriasimul eẽ atq unius substantiȩ. Fa enim meminimꝰ
qua e intellegimus &cum uolumus intellegentiã nrãm intueri. non
ualemus nisi dememoriȩ quodam secr&o ꝓcedat tam quã gener&iur
Etcumapprobamus intellegentiã nram dememoria ꝓgenitam. fit
amorquidam complectens & intellegentiam & memoriam. Delectat᷑
enim & intellegentia quam apꝓbat. & memoria dequa nouit natam
intellegentiã qũa diligit Vnde fit ut hȩc dilectio tam de memoria quã
deintellegentia nascatur. Sinulla namq. for& intellegentia. nulla
posso illius eẽ dilectio. &sinulla for& memoria nonerr& unde con¬
sister& intellegentia. Nihilenim intellegimus cuius memoriã non
habemus. Distinguntur tamen ista ꝓpriis intellectur sui finibus

Expanded text:
tineri tam intelligentiam quam dilectionem, et de memoria intelligentineri tam intelligentiam quam dilectionem, et de memoria intelligentiam nasci; de utraque vero, memoria scilicet et intelligentia, dilectionem procedere; et haec tria simul esse atque unius substantiae. Ea enim meminimus quae intelligimus, et cum volumus intelligentiam nostram intueri, non valemus nisi de memoriae quodam secreto procedat, tanquam generetur: et cum approbamus intelligentiam nostram de memoria progenitam, fit amor quidam complectens et intelligentiam et memoriam; nam delectatur et intelligentia, quam approbat, et memoria de qua novit natam intelligentiam, quam diligit: unde fit, ut haec dilectio tam de memoria quam de intelligentia nascatur. Si nulla namque foret intelligentia, nulla posset esse ejus dilectio; et si nulla foret memoria, non esset unde consisteret intelligentia. Nihil enim intelligimus cujus memoriam non habemus: distinguuntur tamen ista propriis intellectus sui finibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Item posteriur Ecceeigo triailla id ẽ memoria intellegentia dileccio
seuuioluntas. in illa suri ma &immutabili essentia quod e ds. non pater
nita desapientia sicut nec paterei nesp̃rer intellegit. sed ipsesibiete
neo pater ei merinit nee sp̃s rc̃s eidiligit. sedipsesibi Suaenim esta
ipsememoria sua intellegentia suadilcetio. Seditasc habere depieire
non patrem habo mnemoriam. & filium intellegentiã asedilestionẽ
Heꝗ enim apientia sia sialius ci meminissee eiq alius intellegera
Suptiliternimis atq diuine ꝑsonarum scȩ rinitetis distinetaa son¬
sapientiaẽ filioqͥ quisimilit̃ sapientia ẽ Eeut euidentius dareat
quod dicit. pona mussuperius positam similitudinẽ. Tria enim constitu¬
it. uidelic& memoriã. intellegentiã dilectionem tam quam trinicaus
similitudinem in interiori homine positam. dequibus multum disputat.

Expanded text:
» Item posterius : « Ecce ergo tria illa, id est memoria, intelligentia, dilectio » Item posterius : « Ecce ergo tria illa, id est memoria, intelligentia, dilectio seu voluntas, in illa summa et immutabili essentia quod est Deus, non Panita de sapientia, sicut nec Pater ei, nec Spiritus sanctus ei intelligit, nec Pater ei meminit, nec Spiritus sanctus ei diligit, sed ipse sibi: sua enim est et ipse memoria, sua intelligentia, sua dilectio; sed ita se habere, de Patnon Patrem habet memoriam, et Filium intelligentiam, et se dilectionem; neque enim sapientia esset, si alius ei meminisset, ei» Subtiliter nimis atque divine personarum Trinitatis distinctiones insapientia est, Filioque qui similiter sapientia est. Et ut evidentius clareat quod dicit, ponamus superius positam similitudinem. Tria enim constituit, videlicet memoriam, intelligentiam, dilectionem, tanquam Trinitatis similitudinem in interiori homine positam, de quibus multum disputat,
Abbreviated transcription (Latin):
denulla sapientia Non enima filio sumpsit ut ess& sapiens
Qm̃ cum sic ipse fons & principium uni uersitatis. asem& ipso sapi¬
ens est non alicuius participatione. Sicutds̃ non abaliquo sed ase¬
hab& aliquid superius uel prȩcedens. Alio quin non erit uniuer¬
sitatis principium Sed nec imꝑfectus. nec indigens alicuius ds̃. sed
plenus & uorus. & ꝑfectusds̃ lgitur a serne ipso sapiens filius uero
sapientia. sedde patresapientia. qm̃ hocgenuit pateor quod estu Sp̃s quoq
sapientia sed nondenulla sipientia. Solus enimpater denullou¬
a pn deigitur nisi desipientia pater autem sapientia. Filius quoqi
sapientia Ergo sp̃s saipientia. de patrefilioq sapientia. Nononimpo¬
tersapientia filiusq sapientia diuersitatese parintur. sedunitate co¬
pulantur. Mlitit igtur uterq sp̃msapientiam ꝓcedentem abitroq

Expanded text:
de nulla sapientia. Non enim a Filio sumpsit ut esset sapiens; de nulla sapientia. Non enim a Filio sumpsit ut esset sapiens; quoniam cum sit ipse fons et principium universalitatis, a semetipso sapiens est, non alicujus participatione. Sicut Deus non ab aliquo, shabet aliquid superius, vel praecedens, alioquin non erit universitatis principium; sed nec imperfectus, nec indigens alicujus Deus, sed plenus, et verus, et perfectus Deus: igitur a semetipso sapiens. Filius vero sapientia, sed de Patre sapientia; quoniam hoc genuit Pater quod est. Spiritus quoque sapientia, sed non de nulla sapientia: solus enim Pater de nullo. Unde igitur, nisi de sapientia? Pater autem sapientia, Filius quoque sapientia, ergo Spiritus sapientia de Patre Filioque sapientia. Non enim Pater sapientia, Filiusque sapientia, diversitate separantur, sed unitate copulantur. Mittit igitur uterque Spiritum sapientiam procedentem ab utroque.
Abbreviated transcription (Latin):
parter filium non eiusdem ei scoperationis cum potrs Acphoc patre
filiumq non unius sed diuersȩ fore substantiȩ Quod qm̃ arrianȩ uidem̃
impi&atis defonce manare : ꝓfitea murcuin catholicis totam sibi trini¬
tatem cooperari : & d e omnibus intellegendum desingulis quod dicit̃
Qm̃ cum sit tota trinitas unius eiusdemq substantiȩ separari nequa¬
quam potest operatione Quaderecum dicitur sp̃s a patre ꝓcedere
pariter quoq sentiendum dici quod ꝓcedit & afilio Iteminlibro xVͦ. seȩ
tia. Sed quem ad modum sit intellegendum. ne patremfilius uidecti
facere sapientem in libro vIi dssputatum ẽ & ad hoc ratio ꝑuenit.
ut sic sit filius sapientia desapientia. quemad modũ lumen delumine
entiam. Etsimulom̃s unam sapientiam sicut unũ dm̃ unã essentiã
quidistincedocemur nisi ꝓcessionem sp̃s tam depatre quam defilio.

Expanded text:
pariter Filium non ejusdem esse operationis cum Patre: ac per hoc Patrem pariter Filium non ejusdem esse operationis cum Patre: ac per hoc Patrem Filiumque non unius sed diversae fore substantiae. Quod quoniam Arianae videmus impietatis de fonte manare, profiteamur cum catholicis totam sibi Trinitatem cooperari, et de omnibus intelligendum de singulis quod dicitur: quoniam cum sit tota Trinitas unius ejusdemque substantiae, separari nequaquam potest operatione. Qua de re cum dicitur Spiritus a Patre procedere, pariter quoque sentiendum dici quod procedat et a Filio. Item in lib. XV sanctae tia. Sed quemadmodum sit intelligendum, nec Patrem Filius videatur facere sapientem, in libro septimo disputatum est. Et ad hoc ratio pervenit, ut sic sit Filius sapientia de sapientia, quemadmodum lumen de lumine,  esse sapientiam, et simul omnes unam sapientiam; sicut unum Deum, unam essentiam. Quid isthinc edocemur, nisi processionem Spiritus tam de Patre quam de Filio;
Abbreviated transcription (Latin):
pitre signat. & dum abutroq mitidicitur. ab utroq procederdis¬
ꝓbatur ł edat generalem sc̃ȩ trinetatis regulam dicens des irguliediei
quo domnium ẽ ꝓpterinse panibilem operationem unius eiusdemq
substantiae. quodicto manifeste docemur. quod cumdicatur s p̃s
a patre ꝓcedere intellegendum parter quodo afilio procedat
Itemq cumdicitur afiliomitti simul intellegendum quod oapatre
mittatur qm̃ pater&filius sicut unius eius demq sunt substantiae
scunius eius demq operationis sunt. Quadere qui negit o pmnafilio
mitti cum fateatur cumapatre mitti. negat ꝓculdubio filium patrieo¬
perari : Aeꝑhociam patrem& filium dicit non uniuis eiusdemoropsnri¬
tionis. Quod dicens ionsequenter negat patrem &s filium uuniuserus¬
demq fore substantis Taleẽ & illud quod filius testatur spmapitre

Expanded text:
Patre signat. Et dum ab utroque mitti dicitur, ab utroque procedere cPatre signat. Et dum ab utroque mitti dicitur, ab utroque procedere comprobatur. Et dat generalem sanctae Trinitatis regulam, dicens de singulis dici quod omnium est, « propter inseparabilem operationem unius ejusdemque substantiae. » Quo dicto manifeste docemur, quod cum dicatur Spiritus a Patre procedere, intelligendum pariter quod et a Filio procedat. Itemque cum dicitur a Filio mitti, simul intelligendum quod et a Patre mittatur; quoniam Pater et Filius sicut unius ejusdemque sunt substantiae, sic unius ejusdemque sunt operationis. Qua de re qui negat Spiritum a Filio mitti, cum fateatur eum a Patre mitti, negat procul dubio Filium Patri cooperari; ac per hoc jam Patrem et Filium dicit non unius ejusdemque operationis: quod dicens, consequenter negat Patrem et Filium unius ejusdemque fore substantiae. Tale est et illud quod Filius testatur, Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
& filii sp̃s. Nimirũ insinuans quia qui nascendo non sit filius ꝓceden do
sit amborum sp̃s. Ubi enĩ natiuitas tollitur. & amborũ eẽ dr̃ : ꝓcessios¬
nedubio significat᷑ &non abuno tantũ modo. hoc ẽ uel a patre uel afilio
sed ccbutroq qm̃ non unius tantum sp̃s. sed utriusq fore compbatur
Itẽ in fra. lameni mostendimus in hac trinitate ꝑmultos locutionum¬
diuinarũ modos. &iam desingulis dici quod omnniũ ẽ ꝓpt̃ inseparabilem
Cum egoiero mittamillum aduos. Non dixt mittemus sedita quasi
tantum silius eum missurusest& non& pater cum alioloco dicat
tum est quasinon cummisturus eã & filius. sedtuntum pater. ł requenter
dictume missionem sp̃ pcessionem esse. Quaꝓpter euin testaur filiũ
cum missirum eẽ ꝓcessionemeius afilio significat Item cunidicat pa¬
tremmissurum spmscm̃ in nominefilii rursus ꝓcessionemeius de

Expanded text:
et Filii Spiritus: nimirum insinuans quia qui nascendo non sit Filius, procedendo et Filii Spiritus: nimirum insinuans quia qui nascendo non sit Filius, procedendo sit amborum Spiritus: ubi enim nativitas tollitur, et amborum esse dicitur, processio sine dubio significatur, et non ab uno tantummodo, hoc est vel a Patre, vel a Filio, sed ab utroque, quoniam non unius tantum Spiritus, sed utriusque fore comprobatur. Item infra : « Jam enim ostendimus in hac Trinitate diuinarum modos etiam de singulis dici quod omnium est propter inseparabilem cum ego iero, mittam eum ad uos. non dixit: "mittemus", sed ita, quasi tantum filius eum missurus esset, non et pater, cum alio loco dicat: tum est, quasi non eum missurus esset et filius, sed tantum pater. sicut erdictum est missionem Spiritus processionem esse; quapropter cum testatur Filium eum missurum esse, processionem ejus a Filio significat: item cum dicat Patrem missurum Spiritum sanctum in nomine Filii, rursus processionem ejus de