comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le fructificat dõ: quianimas ei
multi plicat. etqui adquirit uer
bo. exemplo & quib cũꝙ modis
Cum enĩ essemꝰ incarne. passiones
peccatorum. quȩ ꝑ legem tran
operabaotur in mem bris nr̃isut
fructificarent morti: Cũ essemꝰ
inquit in carne id.ẽ in spe
rerum carnalim positi. & in concu¬
piscencus carnalib: passiones
peccatorũ. adulterium ii delicet
rapina. homicidiumi quȩ ꝑ legẽ¬
erant cognitȩ hominibus. & quȩ
ꝑlegem cognoscebantur. eẽpeccata:
operabantur in menbris nr̃is uicia
atq peccata ut fructificarent morti.
hoc ẽ ut mortẽ aeternam nobis ad¬
quirerent:: Sicut enĩ qui seruit
uirtutibus fructificat uitȩ aeternę
quia uitã aeternam sibi adquirit.:
itti qui seruit uiciis. mortẽ. & nã
sibi adquirit.: Stipen dium enĩ
xp̃i & ꝑ baptismum. alege mortis:
id .ẽ. alegeꝰ orsi quȩ mortẽ infere¬
bat peccatoribus :: In qua detine¬
bamur. sub̃¬

Expanded text:
Ille fructificat Deo qui animas ei Ille fructificat Deo qui animas ei multiplicat, et qui acquirit eas verbo et exemplo et quibuscunque modis. Cum enim essemus in carne, passiones peccatorum, quae per legem erant, operabantur in membris nostris ut fructifi in spe rerum carnalium positi et in concupiscentiis carnalibus, passiones peccatorum, adulterium videlicet, rapina, homicidium, quae per legeerant cognitae hominibus, et quae per legem cognoscebantur esse peccata, operabantur in membris nostris vitia et peccata, ut fructificarent morti, hoc est, ut mortem aeternam nobis acquirerent. Sicut enim qui servit virtutibus, fructificat vitae aeternae, quia vitam aeternam acquirit: ita qui servit vitiis mortem aeternam siptismum, a lege mortis, id est a lege Moysi, quae mortem inferebat peccatoribus, in qua destinebamur, su
Abbreviated transcription (Latin):
mortificati estis legiquia non ha¬
bet qđ puniat in uobis: Sienim
dixis set mortuai .ẽ. lex: contrisito¬
rentur & scandaliz arentur eo
qđ dicer & illã abolitã & mortuã.
Illi eñ mor tificati sunt legi : inqui¬
bus nichil habeo qđ puniat:
Tumdicit ꝑ corpus xp̃i mortificit¬
ti eftis legi dequo corpore loqui¬
cur Nam corpus xp̃i ẽ qđ as¬
sup sit in utero uirginali: corpus xp̃i
est tott teda fidelium: Corpus
xp̃i est quod cotidicie consecsatur
corpore dixisse apłm quod assũp¬
sit inutero uirginali : Percorpus
suum ergo xp̃snos libera uit alege.
id. ẽ. ꝑ passionem corporis sui dedit
nobis remissionem peccatorum:
ut iam nõ simꝰ sub iecti legi sipecat¬
re defistimꝰ: Ut sitis alterius. id ẽ.
xp̃i qui ex mortuis resurrexit: ut
fructificemus dõ: Ideo inquid
redepti estis passione xp̃i. ideo
accepistis remissionem peccator
ut iam non sitis subiecti legi sec
xp̃o Et ut fructificemꝰ deo:

Expanded text:
Mortificati estis legi, quia non haMortificati estis legi, quia non habet quod puniat in vobis. Si enim dixisset: Mortua est lex, contristarentur et scandalizarentur eo quod diceret illam abolitam et mortuam. Illi enim mortificati sunt legi in quibus nihil habet quod puniat. Cum dicit: Per corpus Christi mortificati estis legi, de quo corpore loquitur? Nam corpus Christi est quod assumpsit in utero virginali: corpus Christi est tota Ecclesia fidelium: corpus Christi est, quod consecratur corpore dixisse Apostolum, quod assumpsit in utero virginali. Per corpus suum ergo Christus nos liberavit a lege, id est, per passionem corporis sui dedit nobis remissionem peccatorum: ut jam non simus subjecti legi, si peccare desistimus: Ut sitis vos alterius, id est Christi, qui ex mortuis resurrexit: ut fructificetis Deo: Ideo, inquit, redempti estis passione Christi: ideo accepistis remissionem peccatorum, ut jam non sitis subjecti legi, sed Christo, ut fructificetis Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
trait: Po tam̃ non in conueni¬
enter referri ad plebẽ is raheli¬
ticã sicut & supra. Quã diu lex
uiuit. id ẽ. quã diu obseruan
debuit auidaeis: Siquis iudtirꝙꝵ
reliquid illã & cultũ ułridĩ & se
copulauit errorigentiliũ ado¬
rando idola: ad ulter fuit: Vnde
& iã ipsaplebs mere trix appellan
dicente ez echiele: Proptet ea
meretrix audi uerbum dñi:: Si autẽ
mortuus fuerit uir eĩ liberata.ẽ.
alege uiri: ut non sit adultera
si fuerit cũ alio uiro: Adlitteram
satis patent: Simortuus fuerit
uireius. id. ẽ. simortua fuerint pec¬
cata & uicia carnis quȩ solent ple¬
rumq dominari anime: liberata .ẽ.
alege uiri id est. alegemoysi. quȩ tũ¬
diu dominabatur homini quã diu
peccabat. & nonerit adultera¬
si fuerit cum alio uiro. id.ẽ. cũ xp̃o
& sub eu gło: Anima enĩ quȩ libe¬
rato ẽ apeccatis: xp̃o debet adhe
cati efus legi ꝑcorpus xp̃i: Debuerat
ne scandalizaret iudaeos. qui¬
bus iftit scribebat: maluit. dicere

Expanded text:
trat. Potest tamen non convenienter referri ad plebem Israeliticam sicut et superiora. Quandiu lex vixit, id est, quandiu observari debuit a Judaeis, si quis Judaeorum reliquit illam, et cultum Dei veri, et se copulavit errori gentilium adorando idola, adulter fuit. Unde etiam ipsa plebs meretrix appellatur, dicente Ezechiele: Propterea, meretrix, audi verbum Domini . Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri, ut non sit adultera, si fuerit cum altero viro. Ad litteram satis patent: Si autem mortuus fuerit vir ejus, id est, si mortua fuerint peccata et vitia carnis, quae solent plerumque dominari animae, liberata est a lege viri, id est Moysi, quae tandiu dominabatur homini, quandiu peccabat: et non erit adulterasi fuerit cum alio viro, id est cum Christo, et sub Evangelio. Anima enim quae liberata est a peccati estis legi per corpus Christi. Debuerat ne scandalizaret Judaeos, quibus ista scribebat, maluit dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiae uenerint. sialiquid
tale fecerint: peccant & uindictã
recipiunt: Similiter antequam
lexmor fidata. ẽ&. erant quȩ dam
peccata quȩ ignorabantur peccata
eẽ : quȩ cõmissa nontante grauitu¬
dinis erant. uł &iam sicognosceban¬
tur eẽ. peccata: latebat qua poena
digna essent: Ego autẽ : uiuebam sine
lege aliquando: Seponit ꝓom̃ib
Et ẽ. sensus: Aliquando : id est ante¬
quam legem cognos cerẽ uiuere
arbi traba srecte : cũ pocne ioninib:¬

Expanded text:
telligentiae pervenerint, si aliquid telligentiae pervenerint, si aliquid tale fecerint peccant, et vindictam recipiunt. Similiter antequam lex Moysi data esset, erant quaedam peccata quae ignorabantur peccata esse, quae commissa non tantae gravitudinis erant: vel etiam si cognoscebantur esse peccata, latebat qua poena digna essent. Ego autem vivebam sine lege aliquando. Se ponit pro omnibus, et est sensus: aliquando, id est, antequam legem cognoscerem vivere me arbitrabar recte
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. poenitentiam agencium : uel
exꝑsona unius cuiusq hominis.
poenitentiam agentis: Nãquan¬
do istailo que batur. grãbaptis matis
iustificatus erat: Peccati autem
Nomine isto inlo quo beatus
inuidit iterum ei ficut. & primo
homini: Consideransq: legem
inuenit quomodo ꝑtrans gressionẽ
eĩ posset illum dãpnire: quem an¬
tea cdipnauerat: ꝑ originale pec¬
catum: acceptet occasione ꝑtrans
gressionẽ legis infłamauit illum.
nonsolum ad concupis centicẽlibidi¬
nis sed om̃im uiciorum: ut ꝑcon¬
cupiscentiam fieret p̃uaricator
legis: Nam hochabet proprium
ꝑtrans gressionẽ humanȩ menitis
infirmitas ut difficius obseruari
possint ꝓhibita: Sinelege enim
naturali ł moysi: peccatum mor¬
tuum erat. Id. est latebat igno¬
rabatur. non apparebat: Ante qũ
naturalis lex & intellectus incipiat
uigere in par uulis. aliisq hominib
licet ꝑcutiant patrẽ & matrẽ & ma¬
ledicant parentib : non peccant:
ost quam autẽ adlegitimos an nos in¬

Expanded text:
poenitentiam agentium: vel ex persona uniuscujusque hominis poenitentiam agentis. Nam quando ista loquebatur, gratia baptismatis justificatus erat. Peccati autem nomine in isto loco beatus veniam, invidit iterum ei, sicut et primo homini: consideransque legem, invenit quomodo per transgressionem ejus posset illum damnare quem antea damnaverat per originale peccatum: et accepta occasione, per gressionem legis inflammavit illum, non solum ad concupiscentiam libidinis, sed omnium vitiorum, ut per concupiscentiam fieret praevaricator legis. Nam hoc habet proprium per transgressionem humanae mentis infirmitas, ut difficilius observari possint prohibita. Sine enim lege naturali, vel Moysi, peccatum mortuum erat, id est latebat, ignorabatur, non apparebat. Antequam lex naturalis et intellectus incipiat vigere in parvulis, aliisque hominibus, licet percutiant patrem et matrem, et maledicant parentibus, non peccant. Postquam autem ad legitimos annos in
Abbreviated transcription (Latin):
diti. legi secdilieni estis ab ea nihilei
debentes: oranifestt autẽ sunt oꝑacarnis
omnib in xpm credentib: maximẽ qillis
qͥ spalẽ uita secitintur & nctontũ notasẽ¬
illis u&iã ab illis sealienos reddant.
scientes ꝙ mortẽ generant: Fornieitio
dicitur a fornicib: hoc ẽ alocis teatralibus
&lupanaribus q̃ fornicib: id ẽ arcubusunt
in quib erant meretricescũ quib: comisce¬

Expanded text:
diti legi, sed alieni estis ab ea, nihil ei debentes. Manifesta autem sunt opera carnisin Christum credentibus, maximeque illis qui spiritalem vitam sectantur, in tantum nota sunt, ut etiam ab illis se alienos reddant, scientes quia mortem generant. Fornicatio dicitur a fornicibus, hoc est a locis theatralibus et lupanaribus, quae fornicibus, id est arcubus, sunt in quibus erant meretrices, cum qui
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃t oꝵ &ꝓpteruent suc cessio filioꝵ
In p̃senti si quidẽ uita necesse ẽ ut ꝓcrehent᷑
filucarnales qui patrib mortuis uł moritu¬
ris succedant inhereditatẽ : in illa autẽ
beatitudine ubi nemomoritur ñ ẽ ne¬
cesse ut fiat suc cessio filioꝵ ꝑꝓpagacionẽ
carnis: Quaꝓpt̃ appellat᷑ sterilis.
& dr̃ ei congaudendo uoce ꝓpheti ca:
letare oaeccła sterelis acarnali
pcrtatione & q̃ non paris filios car¬
nales cũdolore. & nimia anxietate
qr plures filii desertȩ condã gentili¬
tatis uenient tibi. quã exsynago ga
patet plures exgentib: transire
ad głam sẽpit̃nã: quã exiudeis:
Similit̃ in p̃senti eccłaplures haib filios
fideles ex gentilitate. quã desynagoga
Pom̃s eñi poene ciuitates & regiones uicos
qͦq & uillu las gentiles lamant sẽcrede¬
re in xp̃m: Iud ceoꝵ autẽ autraro aut

Expanded text:
er mortem venit successio filiorum. In praesenti siquidem vita necesse est ut procreentur filii carnales, qui patribus mortuis vel morituris succedant in haereditatem: in illa autem beatitudine ubi nemo moritur, non est necesse ut fiat successio filiorum per propagationem carnis. Quapropter appellatur sterilis, et dicitur ei congaudendo voce prophetica: Laetare, o Ecclesia, sterilis a carnali procreatione, quae non paris filios carnales cum dolore et nimia anxietate, quia plures filii desertae quondam gentilitatis venient tibi, quam ex Synagoga patet plures ex gentibus transire ad gloriam sempiternam quam ex Judaeis. Similiter in praesenti Ecclesia plures habet filios fideles ex gentilitate quam de Synagoga. Per omnes enim pene civitates et regiones, vicos quoque et villulas gentiles clamant se credere in Christum, Judaeorum autem rarus aut
Abbreviated transcription (Latin):
lites & contenciones q̃ plerũq sine causa
exur gunt: Di sensio ẽ discordia q̃ solet
orir inter maritũ & uxorẽ. int̃ fr̃s qͦ que
atq contub naleiuł quomilitones: Sectest̃
diuisiones idẽ sunt & hereses:. Dicuntur
autẽ uela setando id ẽ. diuidendo: eo qđ
diuidant se a cõmunione alioꝵ sic̃ herctici
siciebant qui ab aeccłcie unitate sese grega¬
sed nonerant exnobis: ł &iã a sequendo
dicuntur sectȩ sicut hereses abeligendo-
sequantur:: Inuidiae : inuidia ingemi¬
nã scinditur passionẽ cũ aut isqui in ho
aut cũ aliquis alterius felicitate torqtur.
uidens illũ superioiẽ se : ebri&as : briã genere

Expanded text:
lites et contentiones quae plerumque sine causa lites et contentiones quae plerumque sine causa exsurgunt. Dissensio est discordia quae solet oriri inter maritum et uxorem, inter fratres quoque atque contubernales vel commilitones. Sectae sunt divisiones. Idem sunt et haereses. Dicuntur autem vel a secando, id est dividendo, eo quod dividant se a communione aliorum sicut haeretici faciebant, qui ab Ecclesiae unitate se segregased non erant ex nobis . Vel etiam a sequendo dicuntur sectae, sicut haereses ab eligendo,sequantur. Invidiae. Invidia in geminam scinditur passionem, cum aut is qui in hoaut cum aliquis alterius felicitate torquetur, videns illum superiorem se. Ebrietas. Briam gen
Abbreviated transcription (Latin):
mundiciaatq luxuria potest appellari.
quocũq modo fiat: luxuria uero ẽ:
noxius umor suꝑ habundins: idolorũ seruitꝰ.
hoc ẽ ido latria que tunctẽporis erat
poene in omnib gentib: Possumꝰ ⁊ ꝑhoc
qđ dic̃ idoloꝵ seruitꝰ: alciori sensu auariciã
intellegere: Unde in epła ad colosen¬
ses Uene ficia sunt maleficici hoc est
malefice artes ꝑquas coguntur sepe
miseri amare & amari : Vnde dicunt᷑
ueneficia quasi ueneno infecta: in imi¬
acie nuncmalȩ uoluntates : Contencio¬
nes sepȩ exsuꝑbia ꝓcedunt : q uolun¬
qͥdã contendere dequestionib: diuinarũ
scripturarũ & ctiã humanarũ: ut dũ illi.
uictores existunt glorificentur : Aemu¬
latio & inuidia dequa legit᷑ qđ emulantes
ho ẽ in uidentes io se pͥfrs sui uendider̃
illũ : lra .ẽ grauis cõmocio animi: Ethoc
discat int̾iatũ & iracundũ: qr iratus
ptp̃re ẽ : hacundis uero facile irascitur:
& sẽppnus ẽ adirascendũ : Rixe id ẽ.

Expanded text:
mpudicitia, luxuria, potest appellari quocunque modo fiat. Luxuria vero est noxius humor superabundans. Idolorum servitus est idololatria, quae tunc temporis erat pene in omnibus gentibus. Possumus et per hoc quod dicit, idolorum servitus, altiori sensu avaritiam intelligere. Unde in Epistola ad Colossenses veneficia sunt maleficia, hoc est maleficae artes, per quae coguntur saepe miseri amare et amari. Unde dicuntur veneficia, quasi veneno infecta. Inimicitiae sunt malae voluntates. Contentiones saepe ex superbia procedunt quia volunt contendere de quaestionibus divinarum Scripturarum atque etiam humanarum, ut dum illi victores existunt, glorificentur. Aemulatio est invidia, de qua legitur, quod aemulantes, hoc est, invidentes Joseph fratres sui, vendiderunt illum. Ira est grandis commotio animi. Et hoc distat inter iratum ac iracundum, quia iratus pro tempore est, iracundus vero facile irascitur, et semper pronus est ad irascendum. Rixae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qđ natiturus ẽ e ei filius dicente dño
ad eũ in semine tuo benedicentur om̃s
gentes & sic̃ isahac scđm ꝓmissionem
natꝰ . ẽ: ita & nos filiisumꝰ ꝓmissionis :
diant auidȩis nepossint abeis seduci:
O galcite cuiete & dedinate auid cieis:
Qm̃ sicut hismahel quiscđmhumane
consu&udinis usũnatꝰ erat eodẽ modo

Expanded text:
dicente Domino ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes , et sicut Isaac secundum promissionem natus est, ita nos filii sumus promissionis. Sdiant a Judaeis, ne possint ab eis seduci: O Galatae, cavete et declinate a Judaeis: quoniam sicut Ismael qui secundum humanae consuetudinis usum natus erat, eo
Abbreviated transcription (Latin):
quia ille delectat᷑ ieiuniis: absti¬
nencia. castitate & hisq ccorni contraria
sunt Sed se quẽdus ẽ. sẽ ꝑ spõs. qrille quȩ¬
& despũscõ dicere: Dũ em̃carnalis delec¬
tacio desiderat transgredi p̃cepta dĩ
q̃ caro desiderat: idũsus illam concupis¬

Expanded text:
quia ille delectatur jejuniis, abstinentia, castitate et his quae carni contraria sunt. Sed sequendus est semper spiritus, qu sancto dicere. Dum enim carnalis delectatio desiderat transgredi praecepta Dequae caro desiderat, adversus illam concupis
Abbreviated transcription (Latin):
non credentes se ꝑ passionẽ xp̃iposse
saluari & qua diunos uolunt ꝑseqͥqͥ iam
sumus effecti liberi : ab hereditate e cđȩ
concupiscenciae qͥ potest intellegi
pancillãuł filius ccirnalis legis quilegẽ
carnaliter obseruare notatur nerit
heres inhereditate patriae celestiscũ filiis
liberis quiliberiefficiunt᷑ inbaptis mate¬

Expanded text:
dentes se per passionem Christi posse salvari, et quandiu nos volunt persequi qui jam sumus liberi effecti ab haereditate Ecclesiae concupiscentiae, quae potest intelligi per ancillam, filius carnalis legis, qui legem carnaliter observare nititur, non erit haeres in haereditate patriae coelestis cum filiis liberis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iudaicus ꝓpłs quidesignatur ꝑhis¬
mahelẽ natũ deancilla prłm
xp̃ianũ uos & alios quide¬
signant᷑ ꝑ isa hac
natũ de libera ut ad seruitutẽ illos legis
indinent: Deludopuerorũ hismahel
ad saltũ tenens ꝑticã inmanu : ubi optabat
eũ ita debilitare ut indignꝰ fier&. honore
pͥmo geniti: & hereditate paterna: Quidã
&iam dicunt: qr uolebat ei suadere. qͥb:dã
t̃pitu dinibus misceri: ꝓquo nottibilis
& despectiu haberet᷑ app̾atrẽ & matrẽ
& ut diximꝰ in dignus fier& honore pͥmo¬
geniti: Sciebat enĩ senullo modo posse
ꝑtingere adhereditatẽ pat̾nã & dignita¬
tẽ primo geniti : ut pote qͥex ancilla erat
licet pͥmo genitus fora&: nisi illũ ita uitu¬
perabilem redderet aut in corpore
aut in leuitate m̃tis ut patri & matri
pnihilo duceret᷑ Sed quic quid illud
fuerit: plane appar& illũ ludũ ñ sim¬
plicẽ fuisse: ꝓqͣmat̃ indignatap̃ cepit
scientialegis & ꝓphetarũ q̃tunc tẽ poris

Expanded text:
udaicus populus, qui designatur per Ismaelem natum de ancilla, populum Christianum et alios qui designantur per Isaac natum de libera, ut ad servitutem illos legis inclinent. De ludo puerorum Ismael ad saltum, tenens perticam in manu, ubi optabat eum ita debilitari, ut indignus fieret honore primogeniti et haereditate paterna. Quidam etiam dicunt, quia volebat ei suadere quibusdam turpitudinibus misceri, pro quo notabilis et despectui haberetur patri et matri, et ut diximus, indignus fieret honore primogeniti. Sciebat enim se nullo modo posse pertingere ad haereditatem paternam et dignitatem primogeniti, utpote qui ex ancilla erat, licet primogenitus foret, nisi illum ita vituperabilem redderent aut in corpore, aut in levitate mentis, ut patri et matri pro nihilo duceretur. Sed quidquid illud fuerit, plane apparet, illum ludum non simplicem fuisse, pro quo mater indignata; praecepit scientiam legis et prophetarum quae tunc temporis
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib: manifesttibitur : Dicamus
& aliter : sequentes sensũ beati augustini:
Notũ habet᷑ apuderuditos spũscõ dictante
atqreuelante. qͥunius sub stanci& ẽ. cũ patre
& filio scripturas sacras conscriptas ẽẽ.
& omnia diuina eloquia & p̃cepta q̃ in lege
id ẽ sic̃ sps sc̃s docet ac p̃cipit. indiuinis
scripturis ita uiuite. & conu̾samini: ambu¬
lantes & crescentes deuirtute in uirtutẽ.:
defide ad spẽ: despe ad caritatẽ: decarita¬
te ad oꝑacionẽ ꝑfectã: Quod si hoc fece¬
ritis: desideria carnalis concupiscenciae
non ꝑfici&is: Quid ẽ qđ dicit caro con¬
cupiscit aduersus sp̃m. sp̃s autẽ aduersus
excorporib mortuis: ꝑ quã enĩ sp̃m exa¬
lauerint non solũ concupiscere nonualent.
sed etiã aliquẽ m̃brorum ꝑsemo uere
hominẽ. qui carnalia tantũ & tẽporalia
q̃rit ł carnalem quoq consu&udinem
& delectationẽ: Licet enĩcaro non ualeat

Expanded text:
sequentibus manifestabitur. Dicamus sequentibus manifestabitur. Dicamus et aliter, sequentes sensum beati Augustini. Notum habetur apud eruditos, Spiritu sancto dictante atque revelante qui unius substantiae est cum Patre et Filio, Scripturas sacras conscriptas esse, et omnia divina eloquia et praecepta quae in lege us sanctus docet ac praecipit in divinis Scripturis, ita vivite et conversamini, ambulantes et crescentes de virtute in virtutem, de fide ad spem, de spe ad charitatem, de charitate ad operationem perfectam. Quod si hoc feceritis, desideria carnalis concupiscentiae non perficietis. Quid est quod dicit Apostocupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus ex corporibus mortuis. Postquam enim spiritum exhalaverint, non solum concupiscere non valent, sed etiam aliquod membrorum per se movere hominem, qui carnalia tantum et corporalia quaerit, carnalem quoque consuetudinem et delectationem. Licet enim caro non valeat
Abbreviated transcription (Latin):
& imitator existit operũ abrahȩ : utique
filius ab rabȩ ÷ non pnatutã sedpimita cio¬
opib ñ exornat nimirũ nonreputtibitur
int̃filios abrahȩ neq accipiet heredita tem
cȩlestẽ cũillis : Quappt̃ laborandũ ese
om̃ib nobis ut fidẽ quã hibemꝰ executione
bonoꝵ operũ studamꝰ decorares ueri imita¬
lectione : diũ si doctores ñ eqͣlit̃ senciun:
dicentes quidẽ despũ hominis locutũ eẽ
hicapłm: sic ccissianus uir prudentissimus
incollationib patrũ : qͥdã despũ scõ utbeatꝰ
augustinus: Quodutrũq: ñ in c̃grue
neq contiarectitudinẽ fidei accepipotest:
Dicamus igituruxta cassianũ spũ ambulate :
id ẽ spũdicente uiuite : Quid ergo sp̃s
hominis principalitas animȩ q̃ eratio¬
nabilitas m̃tis appellatur ꝑquã possumꝰ
cognoscere quid debeamus appetere :
desideria carnalis hominis & concupiscen¬
ce mile acdesideria delectationis praue
ñ ꝑfici&is: q̃ sint desideria carnis in sub¬

Expanded text:
tator operum Abrahae existit, utique filius est Abrahae, non per naturam, sed per imitatiooperibus non exornat, nimirum non reputabitur inter filios Abrahae, neque accipiet haereditatem coelestem cum illis. Quapropter laborandum est omnibus nobis, ut fidem quam habemus exsecutione bonorum operum studeamus decorare, veri imitalectione diversi doctores non aequaliter sentiunt, dicentes quidam de spiritu hominis locutum esse hic Apostolum, sicut Cassianus, vir prudentissimus, in Collationibus Patrum, quidam de Spiritu sancto, ut beatus Augustinus. Quod utrumque non incongrue, neque contra rectitudinem fidei accipi potest. Dicamus igitur, juxta Cassianum: Spiritu ambulate, id est Spiritu ducente vivite. Quid est ergo spiritus hominis? Principalitas animae, quae et rationabilitas mentis appellatur, per quam possumus cognoscere quid debeamus appetere, edesideria carnalis hominis et concupiscentiae malae ac desideria delectationis pnon perficietis. Quae sint desideria carnis, in sub
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ Si hoc obseruamus: fidei oboe¬
dimus. Sin autẽ . infide litatis reclir¬
guimus. Fides igit ur est ut diximꝰ
confessio scae trinitatis. & solidum
fundamen tum religionis: qua ueratit̃
credimus id qđ nequa quã uidere
ualemus. Sictutẽ qđ credimus iam
uidemꝰ: fides iam non est habenda
accepis se apostolatum: Sic enim
ait eis dñs Sic̃ misit me pater.
& ego mitto uos: id ẽ. sic̃ memisit pat̃
in nomine suo. ita & ego uos uice nomi¬
nis mei mitto ad prechicationẽ.
Inquib sub gentib estis & uos rome
habitantes iudaei & gentiles uocati
ut in eum credatis U &iam in hoc
uocati estis illius quia ab il lo nom̃
xp̃i anitatis ꝓmeruistis Om̃ibus
qui sunt rome dilectis dĩ uocatis
scis. Dilectis dĩ dic̃ idẽ electi s idfi

Expanded text:
ergo hoc observamus, fidei obedimus: sin autem, infidelitatis redarguimur. Fides igitur est, ut diximus, confessio sanctae Trinitatis et solidum fundamentum religionis, qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Si autem quod credimus jam videmus, fides jam non est habenda, accepisse apostolatum. Sic enim ait eis Dominus: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos , id est sicut misit me Pater in nomine suo, ita et ego vos vice nominis mei mitto ad praedicationem. In quibus, subaudis gentibus estis et vos, Romae habitantes Judaei et gentiles, vocati ut in eum credatis, vel etiam in hoc vocati estis illius, quia ab illo nomen Christianitatis promeruistis. Omnibus qui Romae, dilectis Dei vocatis ctis. Dilectis Dei dicit, id est electis ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua dispensationis cius
misteria: euan gelizare .ẽ Qđ
sine inter missione memoriam
ur̃i facio semꝑ in orationib meis
Sine in termissione dic̃: quia om̃i
diȩ. omninocte. orationi incum¬
bens eorũ memoriam faciebat.
Nam aliter. haec uerba sttire non
mo mortali tegmine indutus.
Inhoc uero qđ orationi instabat.
insẽmet ipsum primum opera p̃ten¬
debat: Homo siquidem mortalis
bat oꝑciri. comedere. atq dormi¬
exor tando preceperat: Sine
inter missione inquiens orate.
Obsecrans. si quo modo tandem
iliquando prosperum iter habe¬
am. inuoluntate dei ueniendi
iduos. Si quomodo: id .ẽ. siali¬
quomodo : Tandem. adultimum
uel uix: Benedicit obsecrans
per um iterabeam inuolunta te
dĩ ueniendi ad uos qm̃ sunt qui¬
dam qui de ꝑmissione ñuolun

Expanded text:
nis ejus mysteria evangelizare est. Quod sine intermissione memoriam vestri facio, semper in orationibus meis. Sine intermissione dicit, quia omni die, omni nocte orationi incumbens, eorum memoriam faciebat. Nam aliter haec verba stare non mo mortali tegmine indutus. In hoc vero quia orationi instabat, in semetipso primum opere praetenebat. Homo siquidem mortalis bat operari, comedere atque dormiexhortando praeceperat: Sine intermissione, inquiens, orate. Obsecrans, si quomodo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos . Si quomodo, id est si aliquo modo, tandem, ad ultimum vel vix. Bene dicit obsecrans perum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos, quoniam sunt quidam qui De
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ consideratione anim adutten¬
dũ . ẽ. quia non dx̃ apłs absolute
quip̃ destinci tusẽ. filius inuirtute
exresurrectione mortuorũ: sed ad¬
huc aliquid ad didit dic̃s exresur¬
rectione mortuorum iħu xp̃i idẽ.¬
cantũ modo electorũ: ad seꝑtinen¬
tium: Simulq nobis de monstrat᷑
qui a sic̃ resurrectionẽ suam ꝓcura¬
uit: ita quoq: multorum mortuorũ
corpora & animas pariter secum resus¬
cittiuit tam illorũ dꝗb dicit̾ multa
corporti scõꝵ quidormierant
surrexer̃ : quã &iam om̃iũ electoꝵ.¬

Expanded text:
autem consideratione animadvertendum est, quia non dixit Apostolus absolute: Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute ex resurrectione mortuorum, sed adhuc addidit aliquid, dicens, ex resurrectione mortuorum Jesu Chriantummodo electorum ad se pertinentium; simulque nobis demonstratur quia sicut suam resurrectionem procuravit, ita quoque multorum mortuorum corpora et animas pariter resuscitavit secum, tam illorum de quibus dicitur: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt , quam
Abbreviated transcription (Latin):
meritum.
Qui a fides ur̃a ad¬
nuñ ciatur inuniuerso mundo:
A toto par tẽ accipe. Neque enĩ totꝰ
munduillorum fidẽ adnunciabat:
sed plures mundi partes diuulgabat᷑
nouã fidem eugłii eosꝑcepisse.
ut pote quitunc tẽporis poene
omnib gentib dominaibantur.
Abillis enim quirom̃a ueniebant.
indeq ad ꝓpriarepedabant : eoꝵ
fides multis nuncia batur gentib.
Fides autẽ dicit᷑ eo qđ fiat: idẽ. sic̃
ꝓmittit᷑ ita debeat ad impleri.
Sin autẽ non fuerit ad impl&ci: iã
non . ẽ. fides: lestis enĩmichi ẽ ds̃.
Uid&ur contra dominicũ p̃ceptum
iurare apłs qđ dicitur Nolite iura¬
re omnino. Sed quia uerittitẽ
iurare. Neces sitate conpellente
non ẽ peccare. ut beatus augustinꝰ
dic̃: coactus apłs ut crederetur
ab auditorib dũ urat non peccatt
u cius tam̃ ẽ. non iurare. Qui a qui
nuntqu am iurat: nũ quã ꝑ iuri ũ
Non att udoro. sed seruto: Sunti
quidam qui corpore & uoce dm̃
aut homines ficte adorant. sed ñ

Expanded text:
ae meritum. Quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. A toto partem accipe: neque enim totus mundus illorum fidem annuntiabat, sed per plures mundi partes divulgabatur novam fidem Evangelii eos percepisse, ut pote qui tunc temporis pene omnibus gentibus dominabantur. Ab illis qui Romam veniebant, indeque ad propria rependebant eorum fides multis annuntiabatur gentibus. Fides dicitur eo quod fiat, quod sicut promittitur, ita debeat impleri: sin autem non fuerit adimpleta, jam non est fides. Testis enim mihi est Deus. Videtur contra Dominicum praeceptum jurare apostolus quo dicitur: Nolite jurare omnino. Sed quia veritatem jurare, necessitate compellente, non est peccare, ut ab Augusto dicitur. Coactus Apostolus ut crederetur ei ab auditoribus, dum jurat non peccat. Tutius tamen est non jurare, quia qui nunquam jurat, nunquam perjurium Non ait adoro, sed servio. Sunt quidam qui corpore et voce Deum aut homines ficte adorant, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & dñs ait de illo ad ananiam:
sic̃ ipse dix̃ alibi: Sapientiã loquim᷑.
inter fectos. Insipientibus uero debi¬
tor erat: ut scđm capacitatt̃ẽ illorum
eis uerba misceriorum cõmitter&.
quib ipse dicebat: Non potui uobis.
loqui. quasi spãlib: sed quasi carna¬
libus: Insipientib uero in hoc erat
debitor: ut illorum insipientiam
pacienter ferr&: Ita qđ in me
promprũ est idẽ. manifestun. & uobisu
quiromȩ estis euangelizare: Ordo
uerborum est. pariterq & sensus.
Quia sapientib & insipientib debitor

Expanded text:
Unde et Dominus ait de illo ad Ananiam: Unde et Dominus ait de illo ad Ananiam: sicut ipse dixit alibi: Sapientiam loquimur inter perfectos . Insipientibus debitor erat, ut se cundum capacitatem illorum eis verbum mysteriorum committeret, quibus ipse dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus . Insipientibus vero debitor erat in hoc, ut illorum insipientiam patienter ferret. Ita, quod in me promptum est, id est manifestum est, et vobis qui Romae estis, evangelizare. Ordo verborum est, pariterque sensus. Quia sapientibus et insipientibus debitor
Abbreviated transcription (Latin):
aliiq qui illorum comparatione in doc¬
ti & quasi sine litteris erant: Nã sic̃
abhe breis acceper̃ latini omnem di¬
uinam scripturã: ita & agretis omẽm
phi lophiam secularem. Et cum
in hac sapientia florerent: sequidẽ sapientes.
om̃s uero reliquas gentes barbaros
uocabant: Quorum suꝑbiam confun¬
dit apłs: dum insequentib preponit
eis iudieos: Sed considerandũ est
quid acceperat apłs utͥorũ debitor eẽt
dẽ. sipientium & in sipientrum.
Uon abipsis acceperat aliquid: sedadõ
hoc donũ acceperat ut omniũ genti¬
um linguis loqueretur : quib eis dem
gentib fidẽ xp̃i ut pote debita p̃dica¬
re debebat Uelcerte in hoc erat
debitoꝵ om̃ium gentĩ: qui a sicut
beatus augustinus in expositione
eplae adephesios dic̃p̃omnibus
apłis sapientiam: diuinam ꝑcepit:
Etquare hocnisi ut omnib princi¬
pib omnib philophis. ꝑ sapientiã
sibi datam resistere posset.

Expanded text:
aliique qui illorum comparatione indocaliique qui illorum comparatione indocti et quasi sine litteris erant. Nam sicut ab Hebraeis acceperunt Latini omnem divinam Scripturam, ita et a Graecis omnem philosophiam saecularem. Et cum in sapientia florerent, se quidem sapientes, omnes vero reliquas gentes barbaras vocabant. Quorum superbiam confundit Apostolus, dum in sequentibus praeponit eis Judaeos. Sed considerandum est quid acceperit Apostolus, ut horum debitor esset, id est sapientium et insipientium. Nam ab ipsis non acceperat aliquid. Adeo hoc donum acceperat, ut omnium gentium linguis loqueretur, quibus eisdem gentibus fidem Christi, ut pote debitor, praedicare debebat: vel certe in hoc erat debitor omnibus gentibus, quia, sicut beatus Augustinus ait in expositione Epistolae ad Ephesios, prae omnibus apostolis sapientiam divinam percepit. Et quare hoc, nisi ut omnibus principibus, omnibusque philosophis per sapientiam sibi datam resistere posset.
Abbreviated transcription (Latin):
tu magistrorum cumu latur illis
& fidei concordare & conpartici pa¬
re intelli gunt: Nolo autẽ uos
ignorare fr̃s qm̃ sepe ꝓposui ueni¬
sui: & ꝓhibitus sum usq adhuc.
Prohitus est paulus apłs adõ nean tea
romam ueniret : quã gentib: circa
hicrosolimam positis sacrum adminis¬
traeret eugłm: Deinde uero ꝑmice¬
doniam asiamq minorẽ predican do
illiri cum ueniens. quȩ est prima
pars europȩ: tandem auxta animi sui
uotum ꝑueniret romam: Cum ergo
apłs dixiss& siepe destinase uenire
id illos: poterat aliquis illorum ei obuia¬
re interrogando hac dicere: Obeate
apłe . cur disponebis uenire adnos pec¬
catores: Ad haec ille: ut aliquẽ fruc¬
tum habeam inuobis. sic̃ & inceteris
& insipientib debi torsum: Sapien¬
tes. apellat iudȩos & grecos aquibus
om̃is sapientia diuina & om̃is philoso¬
phiamundana: exor dium sũpsit.
nsipientes uero & bar baros. ali as gen¬
tes: sicut sunt teutonici bricones

Expanded text:
tu magistrorum cumulatur illis tu magistrorum cumulatur illis aut fidei concordare et comparticipare intelligunt. Nolo autem vos ignorare, fratres, quia saepe proposui venisui, et prohibitus sum usque adhuc. Prohibitus est Paulus a Deo ne antea Romam veniret quam gentibus circa Hierosolymam positis, sacrum administraret Evangelium. Deinde vero per Macedoniam Asiamque minorem praedicando Illyricum veniens, quae est prima pars Europae, tandem juxta animi sui votum perveniret Romam. Cum ergo Apostolus saepe se destinasse venire ad illos, poterat aliquis illorum ei obviare interrogando ac dicere: O beate Apostole, cur disposuisti venire ad nos peccatores? Ad haec ille, ut aliquem fructum habeam in vobis, sicut et in caeteris et insipientibus debitor sum. Sapientes appellat Judaeos et Graecos, a quibus omnis sapientia divina, et omnis philosophia mundana exordium sumpsit, insipientes vero et barbaros, alias gentes, sicut sunt Teutonici, Britones,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia ꝓspera quȩ sine uolunta¬
te dei eueniunt: nihili pendit
& ꝓni chilo deputat: Nam aliter
tum aliquẽ haberet. Desi derio
enĩ ui dereuos: Ideo dic̃ desidera¬
re se uenire ad illos: ut illos ad a¬
morem suum excitaret. ut & illi
desiderarent ipsum: Desiderabat
autẽ illos. ut aliquid gre predica¬
tionis & mira culorũ illis largir&
sic̃ sequentia manifestant: Desi de¬
ro in quid uidere uos ut aliquid
girtiae sp̃alis imperciar uobis
ad confir mandos uos: id ẽ. ut con¬
firmẽ fidẽ ur̃am doctrina & pre¬
diccitione atq mira culorum uirtute.
suppleãq meo aduentu siquid
minus habetis infide: uł &riam
ut doceam uos ꝑfectã caritatem
habere. ne ab in uicem dissideatis
& discor diam habeatis sic̃ nunc
audio: Idẽ simul consolari in
uobis. ꝑ eãquȩ inuicem eft fidẽ
uram atq meam: Consolantur
mã gistri de ꝓfectu discipulorum:
quando scilicet stabilim̃ tum fidei
repperiunt in illis. ł contra
consolantur discipuli: dũ aduen¬

Expanded text:
omnia prospera quae sine voluntate Dei veniunt nihili pendit, et pro nihilo deputat. Nam aliter tum aliquem haberet. Desidero enim videre vos. Ideo dicit desiderare se venire ad illos, ut illos ad amorem suum excitaret, ut et ipsi desiderarent illum. Desiderabat autem illos videre, ut aliquid gratiae praedicationis et miraculorum illis largiretur, sicut sequentia manifestant. Desidero, inquit, videre vos: ut aliquid gratiae spiritalis impartiar vobis ad confirmandos vos, ut confirmem fidem vestram doctrina et praedicatione atque miraculorum virtute, suppleamque meo adventu si quid minus habetis in fide, vel etiam ut doceam vos perfectam charitatem habere, ne ab invicem dissideatis et discordiam habeatis, sicut nunc audio. Id est simul consolari in vobis per eam quae invicem est fidem vestram atque meam. Consolantur magistri de profectu discipulorum, quando scilicet stabilimentum fidei reperiunt in illis: econtra consolantur discipuli dum adven
Abbreviated transcription (Latin):
u uobis id est fides & salus. quare¬
mic tuntur peccata tẽpore baptis¬
gra uobis ado patre qui grartis misit
Sedmelius ut utrũq apatre ditũ in tel¬
legcitur utrũq a filio: quia grã & pax
a patre & filio aequaliter confertur:
qđ indonis suis eum comp̃hendit
idest in gra & pace. Ait enĩ ueritas
diuinitus honorantur electi: ideo
ut diximus indonis suis intelligitur.
Gractia enim id est remissio pecatorum
quã ꝑcipiunt credentes in lauacro
merentur : aequaliter a tota trinitace
prestantur. Primum quidem grãs
ago dõ meo: ꝓomib uobis. Huc usq
scilutacio: Post salutacionẽ uero
sequitur statim textꝰ epłae: Beatus
apłs in exordio suae epłae gractiarum¬
manditi sui qđ dix̃ alibis. in omnib
groctias agite: Eroctias inquiti ago
id est. laudes refero dõmeo ꝓuobis.
Dene autẽ addidit meo: quia cũ om¬
nium rerum unussit ds̃ꝑ : naturam.
eo qđ sit creator omniũ: illis tamen¬

Expanded text:
ia vobis, id est fides et salus qua remittuntur peccata tempore baptisgratia vobis a Deo Patre, qui gratis misit sed melius utrumque a Deo Patre datum intelligitur, utrumque a Filio, quia gratia et pax a Patre et Filio aequaliter confertur. quia in donis suis eum comprehendit, id est in gratia et pace. Ait enim Veritas  enim per eum divinitus honorantur electi, ideo, ut diximus, in donis intelligitur. Gratia enim, id est remissio peccatorum, quam percipiunt credenmerentur, aequaliter a tota Trinitate praestantur. Primum quidem gratias ago Deo meo pro omnibus vobis. Huc usque salutatio: post salutationem vero sequitur statim textus Epistolae. Beatus Apostolus in exordio suae Epistolae a gratiarumIn omnibus gratias agite . Gratias, inquit, ago, id est laudes refero Deo meo pro vobis. Bene autem addit meo, quia cum omnium rerum unus sit Deus per naturam, eo quod sit creator omnium, illis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ale ẽ. & illud qđ incantico tachariȩ
uit inquid: et fecit redẽptionẽ plebis
suae. Non enĩ anuenit illã eẽ.
plebẽsu am sed uisitando & re¬
dimendo suam fecit esse. Subaudi¬

Expanded text:
llud, quod in cantico Zachariae vit, inquit, et fecit redemptionem plebis suae . Non enim invenit illam esse plebem suam, sed visitando et redimendo suam fecit esse. Notandu
Abbreviated transcription (Latin):
dentib meritis gratis data suNcunc¬
tis fi delib: sicut quidam egregius
predicator dic̃ Gr̃oc salui facti estis:
Apostolatus uero nomine debemus
intelligere legationẽ p̃dicationis
quã ipsi soli apłi eorũq sequaces
acceperunt. qui simiter post illum
officium predicationis tenuerunt.
tnequis putar& qđ inuna gente
tantum modo israhelitica. accepis¬
sent legationẽ predicationis: dicit
in omnib: gentib: adhobȩdieñdum
fidei accepisse illos aposcolatum.
dẽ. ut om̃s gentes oboediant fidei

Expanded text:
ibus meritis gratis data sunt cunctis fidelibus, sicut iisdem egreglus praedicator dicit: Gratia salvi facti estis . Apostolatus vero nomine debemus intelligere legationem praedicationis, quam ipsi soli apostoli eorumque sequaces acceperunt qui similiter post illos officium praedicationis tenuerunt. Et ne quis putaret quod in una gente tantummodo Israelitica accepissent legationem praedicationis, dicit in omnibus gentibus ad obediendum fidei, accepisse illos apostolatum, id est ut omnes gentes obediant fidei
Abbreviated transcription (Latin):
maneat ⁊omnia fu tura scła: Salutate
omnẽ scm̃. id ẽ omnẽ scĩficatum in bap¬
tsmatȩ ł quisine crimine⁊ grauiori
peccato florent:: Maxime autẽ : qui
decescaris domosunt: Quare addidit
maxime autẽ quidecȩsaris domos util¬

Expanded text:
er omnia futura saecula. Salutate omnem sanctum, id est omnem sanctificatum in baptismate, vel qui sine crimine, et sine graviori peccato florent. Maxime autem qui de Caesaris domo sunt. Quare addidit: Maxime autem illos qui de Caesaris domo sunt? ut il
Abbreviated transcription (Latin):
paraicipes mererentur fieri remune¬
dat prestetq ds̃ m̃s ut sicut. efas. par¬
ticipes passionis meae ⁊ condoletis
tribulati onibus meis: ita sitis partici
meae: Et qualit̃ fiet istud r. scđm di¬
uicias suas ingła &̃ na: Quȩ sunt
ille diuiciȩs quas oculus nonuidit:
nec in cor hominis ascender̃ : id ẽ. gau

Expanded text:
participes merentur fieri bedat, praestetque Deus meus, ut sicut participes estis passionis meae et condoletis tribulationibus meis, ita sitis participmeae. Et qualiter fiet istud? Secundum divitias suas in gloria aeterna. Quae sunt illae divitiae? Quas oculus non vidit, n
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ peranent: uel &iam spĩtalis
dicitur : qui a sp̃ittiliter seuult
intelligi a nobis: Ego autẽ carna¬
lissum id ẽ. mortalissum adhuo
ideoq: incarnalib: desiderus & con¬
cupiscentiis spẽpono: Uenunditꝰ
sub peccato: Primus homo accep¬
ta dulcedine uetiti pomi. uendi¬
dit semet ipsum diabolo in ser¬
uum cum liber e&: & om̃is qui con¬
cupis centi cernali delectatur
& dulcedine peccati fruitur chabo¬
lo & peccato seuendit: cuise subpo¬
nit : Quod enĩ operor. non intelli¬
go. Personã duorum hominum
assũmit imhis uerbis apłs. in terio¬
rissuidelicet id ẽ mentis & exteri¬
oris ad ẽ. carnis: Quid operabat᷑.
apls: Concupis cebat contra legis
preceptum:: Quam cu cipis cen¬
tiãm non intelligebat: id .ẽ. nono

Expanded text:
animae pertinent vel etiam spiritalis dicitur, quia spiritaliter se vult intelligi a nobis. Ego autem carnalis sum, id est mortalis sum adhuc, ideoque in carnalibus desideriis et concupiscentiis spem pono, venundatus sub peccato. Primus homo, accepta dulcedine vetiti pomi, vendidit semetipsum diabolo in servum, cum liber esset, et omnis qui concupiscentia carnali delectatur: t dulcedine peccati fruitur diabolo et peccato se vendit cui se supponit. Quod enim operor, non intelligo. Personam duorum hominum assumit in his verbis Apostolus, interioris videlicet, id est mentis, et exterioris, id est carnis. Quid operabatur Apostolus? Concupiscebat contra legis praeceptum: quam concupiscentiam non intelligebat, id est, non
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ sicut ixp̃s suscepit uos in honorẽ:
dĩ: Adeaquȩ paulo superius hixit apłs.
de ĩ firms adhuc fr̃ib: infideloquens ⁊ de
deffirentia eyborũ quos p̃cipit suscipre
in affectũ caritatis cũ tran quillita te
inqͥens. infirmũ autẽ infide as sũmite
ꝑtinent ista p̃sencia: Et .ẽ sensus ꝓpt̃ hoc
taliai dico ũt suscipiatis in caritatis affectũ
adhuc in firmosinfide. peq: scanda lire¬
tis cos. suadentes ut cõmedant crbos quos
ipsi detestant᷑ qua si inmundos: Etita sus¬
tores: ⁊ nos gentiles idolatras om̃iq in¬
mundicia repletos atq: agnitione dĩ
contristaire aut scandalizare. sed pocius
in affectũ caritatis debemꝰ eos colligere¬
ł deo ergodicit nossu sceptos in honorẽ di
patris ut ds̃ pat̃ ꝑ nos i ꝑ nr̃a bonaopera

Expanded text:
tus suscepit vos in honorem Dei. Ad ea quae paulo superius dixit Apostolus, de infirmis adhuc fratribus in fide loquens, et differentia ciborum quos praecepit suscipi in affectum charitatis cum tranquillitate, inquiens: Infirmum autem in fide assumite, pertinent ista praesentia, et est sensus: Propter hoc talia dico ut suscipiatis in charitatis affectum fratres adhuc infirmos in fide, neque scandalizetis eos suadentes eis ut comedant cibos quos ipsi detestantur quasi immundos, et ita sustores, et vos gentiles idololatras, omnique immunditia repletos, atque a cognitione Dei liquo contristare aut scandalizare, sed potius in affectum charitatis debemus eum colligere. Ideo ergo dicit nos susceptos in honorem Dei Patris, ut Deus Pater per nos et per bona nostra
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui non aatusa amorisdĩ diliguntalios.
sed ꝓpterbeneficia tẽporalia quȩ ab il¬
lis captant : uł quia inma licia concor¬
dant cũ eis : ut unanimes. idẽ. uno
intellectu atq consensu uł una fide
iuno oro id ẽ una confessione : hono¬
rific& isdm̃ ⁊ patrẽ dñi iħu xp̃itã sođm¬
diuinitatẽ inquagenuit illũ coet̾nũ
sibi ⁊ consubsttncialem ante omĩa scła
quã scđm humanitatẽ qua creauit illum
in fine tẽporũ inutero uirginali: Vsbꝰ ẽ
solũ moqdo hominis assupti aubo. hoo ẽ sadm¬

Expanded text:
 qui non causa amoris Dei diligunt alios, sed propter beneficia temporalia quae ab illis captant, vel quia in malitia concordant cum eis. Ut unanimes, id est uno intellectu, atque uno consensu, vel una fide, et uno ore, id est una confessione, honorificdivinitatem in qua genuit illum coaeternum sibi et consubstantialem ante omnia saecula, quam secundum humanitatem qua creavit illum in fine temporum in utero virginali. Deus vero est solummodo hominis assumpti a Verbo, hoc es
Abbreviated transcription (Latin):
tissime suftinuerit. ꝓqua iterũ meruit.
sanitatẽ recipere.⁊ omĩa huplicata
quȩ amiserat ⁊ infuꝑ futura p̃mia: debe¬
mꝰ ex hoc magña consolationẽ recipere :
Etsiforte aliquando talia nob̵ euenerint:
debemus ista ad memoriam. reducere.
⁊ pacienciae eiꝰ imitatores existere dicen¬
tescũ illo. sicut dño placuit factũ ẽ. sit
nom̃ dnĩ benedictũ: Tadia ihissimilia.
sedulo animo reuoluentes. debemꝰ spẽ. fir¬
mãtenere expectantes gaudia futuroꝵ
bonoꝵ: Dsaut̃ pacienciȩ iso latii det uob̃
id ipsũ sapere in alterutrũ scđm iħm xp̃m.¬
More patri archarũ dat modo benedictionẽ
apłs romanis: uerbigrã: Sicut isahac
benedixit filiis suis esau⁊ ia cob.xii. patri
archas. ⁊̃ moyses xii. trib: filiorũ isrł:
Siut̃ dr̃ qs iusticiae . eoꝙ ipse iufticiam¬

Expanded text:
tissime sustinuerit, pro qua iterum meruit sanitatem recipere, et omnia duplicata quae amiserat, et insuper futura praemia, debemus ex hoc magnam consolationem recipere: et si forte aliquando talia evenerint nobis, debemus ista ad memoriam reducere: et patientiae ejus imitatores existere, dicentes cum illo: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Talia et his similia sedulo animo revolventes, debemus spem firmam tenere, exspectantes gaudia futurorum bonorum. Deus autem patientiae et solatii det vobis idipsum sapere in alterutrum secundum More patriarcharum dat modo benedictionem Apostolus Romanis. Verbi gratia: Sicut Isaac benedixit filiis suis Esau et Jacob,dat modo benedictionem Apostolus Romanis. Verbi gratia: Sicut Isaac benedixit filiis suis Esau et Jacob, et
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse solaciũ p̃stat inse confidenti¬
bus atq in illoꝵ cordib habitare dignat᷑.
qͥaliis consolationẽ impende student
uł qui in alioꝵ paciencia c̃solationem
accipiunt in adũsitatib c̃stituti Deus
tis defide spe ⁊ caritate: Etꝙ unꝰ
credit : hoc speret aliũ credere : Etꝙ
inse .ẽ. boniahoc inalio: Id ẽ ꝙ sibi
uułt euenire . hocoptet ꝓximo. & sic̃
diligit illũ itacredat sediligi abillo:

Expanded text:
quia ipse solatium praestat in se confidentibus, atque in illorum cordibus habitare dignatur qui aliis consolationem impendere student: vel qui in aliorum patientia consolationem accipiunt, in adversitatibus constituti. Deus tis de fide, spe, et charitate: et quod unus credit, hoc speret alium credere, et quod in se est boni, hoc in alio, vel idivult evenire, hoc optet proximo suo; et sicut diligit illum, ita credat se diligi ab illo.
Abbreviated transcription (Latin):
& latinũ: licet certũ locũ non
definant euangłtȩ ubi apparue¬
rit ei tam̃ credendũ ẽ qrppariȩ¬
rit ei : Et post haec .xi. UIII. in

Expanded text:
 Latinum. Licet certum locum non definiant Evangelistae ubi apparuerit ei, tamen credendum est, quia apparuerit ei. Et post haec un
Abbreviated transcription (Latin):
multafi ducia utimͦ in p̃dicatio¬
ne: fortiter tolerantes omnia
in cõmoda. securi dep̃mio
& gła: Sed abdiccim occulta
dedecoris : id. ẽ respuimꝰ & abi¬
cimꝰ omnia turpia acordeore
& opere nr̃o quȩ maxime
in ocultosolent fieri: Non
ambulantes in astucia: id. ẽ
in calliditate huius scłi:
Astucia dr̃ ab asta. id ẽ a cumine
eo quod nimi um sit acutte ad de¬
cipien dos homines: Neque ad¬
ul terantes uerbũ dĩ sicut
pseudo apłi multis modis.
sed inmani festacione ueritatis.
Non fusato sermone neque phi¬
losophice: sed sim plici: ut sim¬
plices quique possint illud
sos ad omnẽ conscientiam: hominũ.
id ẽ laudabiles nos facientes
ad om̃s homines scȩ̃ uiuendo.
bene p̃dicando: Coram deo id :
in p̃sencia dĩ cuiplac& quod agi¬
mus uel corã deo. quia sicut
ab illo nob̶ datur. ita p̃dicamꝰ
in p̃sentia illius quẽ cognoscimꝰ
nobis ad eẽ p̃sentẽ: Poterat
aliquis dicere: quomo do p̃di

Expanded text:
multa fiducia utimur, in praedicatione, fortiter tolerantes omnia incommoda, securi de praemio et gloria: sed abdicamus occulta dedecoris, id est, respuimus et abjicimus omnia turpia a corde, ore, et opere nostro, quae maxime in occulto solent fieri, non ambulantes in astutia, id est in calliditate hujus saeculi. Astutia dicitur ab hasta, id est acumine, eo quod nimium sit acuta ad decipiendos homines. Neque adulterantes verbum Dei, sicut pseudoapostoli multis modis, sed in manifestatione veritatis, non fucato sermone, neque philosophico, sed simplici, ut simplices quique possint illud sos ad omnem conscientiam hominum, id est laudabiles nos facientes ad omnes homines sancte vivendo, bene praedicando; coram Deo, id est, in praesentia Dei, cui placet quod agimus: vel coram Deo, quia sicut ab illo nobis datur, ita praedicamus in praesentia illius quem cognoscimus nobis adesse praesentem: poterat aliquis d