comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a. & prudentia carnis moritur: cum tanquã montise¬
minentia. xp̃e excelsus agnoscit᷑. Ipsis enĩ uocatis
iud eis & grecis : xꝑc dei uirtis & dei sapientia ẽ. xxeii̾ii.
ricesima quarta mansio ẽ in monte hor. in extre¬
mortuus est. anno qͣdragesimo egressionis ex egipto:
eodem scił anno. quo nouus popls reꝓmissionis t̾rã
intͣturus erat. & qͣnquã in monte sac̾dotũi eleaza¬
ro filio suo deliquerit. lexq eos qui eam implene¬
rint. ꝑducat ad sũmum: tam̃ ipsa sublimitas ñ:
tnͣs fiuenta iordanis. s in extͣmis terrenoꝵ oꝑum
finib remansit. & planxit eum popłs tͥginta dieb.
Aaron plangitur. iħc non plangitur. In lege des¬
census ad inferos: in euangłio ad ꝑadisum transini¬
gͣtio. Audit quoq cananeus quod uenisset isrł. et
in locum exploratoꝵ. uͥ quondã offendisse popłm
rursumq in eodem loco pugnatur. ex uoto uictor

Expanded text:
a. Et prudentia carnis moritur, cum tanquam montis ea. Et prudentia carnis moritur, cum tanquam montis eminentia Christus excelsus agnoscitur. Ipsis enim vocatis Judaeis et Graecis Christus Dei virtus, et Dei sapientia est . Trigesima quarta mansio est in monte Hor. In extreptum Domini, et mortuus est anno quadragesimo egressionis ex Aegypto, eo scilicet anno quo novus populus repromissionis terram intraturus erat; et quanquam in monte sacerdotium Eleazaro filio dereliquerit, lexque eos qui eam impleverint perducat ad summum, tamen ipsa sublimitas non est trans fluenta Jordanis, sed in extremis terrenorum operum finibus. Et plangit eum populus triginta diebus. Aaron plangitur, Jesus non plangitur. In lege descensus ad inferos, in Evangelio ad paradisum transmigratio. Audit quoque Chananaeus, quod venisset Israel, et in locum exploratorum, ubi quondam offendisse populum Rursumque in eodem loco pugnatur, ex voto victor
Abbreviated transcription (Latin):
gerebat: eumq ꝓpħica ꝓnunciatione figurabat. Nam si¬
cut moyses petram uirga percutiens de dei uirtute du-¬
bitauit: ita ille popłs qui sub lege ꝑ moysen data te-¬
nebatur. xp̃m ligno crucis affigens. eum dei uirtutem
esse non credidit. S sicut percussa petra manauit aquã
sitientib: sic plaga dñice passionis effecta est uita cre-¬
dentib. habenius enĩ de hac re p̾clarissimã & fide¬
lissimã uocẽ apłicam cum inde loqueret᷑ diçens.
Petra autẽ erat. xp̃c. hanc gͦ carnalem de xp̃i diui¬
nitate desꝑationem in ipsius. xp̃i altitudinẽ deusiu¬
bet mori cum mortem carnis moisi in monte imꝑat
lis fortitudo. mons emiuens magnitudo. quia sicut
abscondi suꝑ montẽ posita. se scilicet montẽ. fidelẽ
autẽ suos in sui nominis gła fundatos. asserens eiu¬
tatẽ. Prudentia enĩ carnis uiuit. cum tanquã pet̾
ꝑcussa. xp̃i humilitas in cruce contẽpnit᷑. xp̃c enim
crucifixus iudeis scandalũ est: gentib aut̃e stultici¬

Expanded text:
gerebat, eumque prophetica pronuntiatione figurabat. Nam sicut Moyses petram virga percutiens, de Dei virtute dubitavit, ita ille populus qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis affigens, eum virtutem dei esse non credidit. sed sicut percussa petra manauit aquam sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est uita credentibus. habemus enim de hac re praeclarissimam et fidelissimam uocem apostoli, cum inde loqueretur, dicentis: petra autem erat Christus. hanc ergo carnalem de Christi diuinitate desperationem in ipsius Christi altitudine deus mori iubet, cum mortem carnis Moysi in monte imperalis fortitudo, mons eminens magnitudo, quia sicut abscondi super montem posita , » se scilicet montem appellans, fideles autem suos in sui nominis gloria fundatos, asserens civitatem. Prudentia enim carnis vivit, cum tanquam petra percussa, Christi humilitas in cruce contemnitur. Christus crucifixus Judaeis scandalum est, gentibus autem stultiti
Abbreviated transcription (Latin):
ambitionẽ scłi. & refrenat concupiscentiam rerum
Itaq hoꝵ pͥmũ ꝓhibet surreptionẽ. scd̾m errorẽ. t̾ciũ
int̾sicit amorem scłi. quartũ impietatẽ. qͥntũ allidit
fornicationẽ. sextum crud elitatem. septimũ rapacita¬
tem. octauũ p̾mit falsitatem. nonum adult̾ii cogita¬
tionem. decimũ mundi cupiditatem & notandum
qͦd decem plagis ꝑcutiuntur egiptii. sic̃ decem p̾ceptiᷤᷤ
conscribuntur tabule. qͥb regantur popłi dei. & demo¬
nes deiciantur.

Expanded text:
ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. Itaque horum primum prohibet subreptionem, secundum errorem, tertium it saeculi amorem, quartum impietatem, quintum allidit fornicationem, sextum crudelitatem, septimum rapacitatem, octavum perimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, decimum mundi cupiditatem. Et notandum quia de decem plagis percutiuntur Aegyptii, sic decem praeceptis conscribuntur tabulae, quibus regantur populi Dei, ut daemones occidantur.
Abbreviated transcription (Latin):
deferre ñ nouit qͥb p arc̾e pot̾it qͥ suos oditͦ
nii sui feda. aliis feminis misceatur. ad explendã
libidinẽ. Nam sꝑitalit̾ ad ult̾ium facit: qui pret̾
suã ad aliam accedit.ui. Sextum non oceideᷤ.¬
& enĩ ñ solum oꝑeꝑpetnͣs homicidium facit. s ꝙ & qͥ
incurrit in eum esurientẽ uł nudũ qui mori possit
nͥ indum̃tũ cibumq porri gendo sub ueniat. exinde
homicida tenebitur.Uii. Septimũ ñ furtũ faciẽ
qͦd ÷ uitiũ rapacitatis. Uiii. Ooctauum ñ falsum
testimoniũ dices. quod ÷ crimen mendacii & falsi¬
tatis .ix. Honum. non concupisces uxorem ꝑximitui.
In hoc p̾cep̾to uetat intentionem adult̾ine cogitatiois.
Ñ am aliud ÷ facere aliqͥd tale pret̾ uxorem: aliud uͦ ap¬
pet̾e alienam uxorẽ. Ideo duo precepta st̃ non mechab̾is.
& ñ concupisces uxorem ꝓximitui .x. Decimum ñ
concupisces rem ꝓximi tui. In quo p̾cepto dãpnat

Expanded text:
deferre non novit, qdeferre non novit, qnii foedera aliis feminis misceatur ad explendam libidinem. Nam specialiter adulterium facit, qui praeter suam ad alteram accedit. Sextum: Non occidem non solum opere perpetrans homicidium facit, sed etiam et qui incurrit in eum esurientem vel nudum, qui mori possit nisi indumentum cibumque porrigendo subveniat, et idem homicida tenebitur, » quod est rapacitatis. Octavum: « Non falsum testimonium dices, » quod est crimen mendacii et falsitatis. Nonum: « Non concupisces uxorem proximi tui. » In hoc praecepto vetat intentionem adulterinae cogitationis. Nam aliud est facere tale aliquid praeter uxorem: aliud appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis. et, Non concupisces uxorem proximi tui. Decimum: Non concupisces rem proximi tui. In quo praecepto damnat
Abbreviated transcription (Latin):
In sex dierũ oꝑe sex miliũ annoꝵ oꝑatio continetur. In septi¬
mo uͦ reqͥes beati illius regni tempꝰq ostendit᷑. quod carnalit̾
iudei celebrantes peccant. & hoc non nos ad fidem m̾datii.
& sabb̃a ur̃a odiuit anima mea. Quomͦ gͥ sc̃ificata erunt
sab̃b̃a illa q̃ odit dñs : Illud gͦ sabb̃m: sc̃ificatũ. uͥ post
bona huiꝰ scłi oꝑa requies nob̃ et̾na ꝓmittitur. Idõq si qͥc¬
pit ab honore parentũ quod tam̃ in ordine quartũ est.
honora patrem tuũ & matrẽ tuam. Aparentib enĩ suis
homo aꝑit ocłos &̃ hec uita ab eoꝵ dilectione sumit exor¬
dium. Inde hoc mandatũ pͥmum: in septem. sic̃ & dñs in
pͣdictũ est in septenario num̾o qui ꝑtinet ad dilectio¬
nem ꝓximi pͥmũ ÷ in alt̾a tabula. Nam idõ duetabule
legis date sunt. Iubet᷑ gͦin hoc p̃cepto filiis honorare pa¬
rentes. neq contumeliosos illis existere. s officio pietatis
debitam reuerentiã p̃stare. Nam qͥ parentib honorẽ

Expanded text:
» In sex dierum opere, sex millium annorum operatio continetur. In septimo vero requies beati illius regni tempus ostenditur, quod carnaliter Judaei celebrantes peccant. Et ut hoc non nos ad fidem fallentes et sabbata vestra odivit anima mea. » Quomodo ergo sanctificata erunt sabbata illa quae odivit Deus? Illud ergo sabbatum sanctificatum est, ubi post bona hujus vitae opera, requies nobis aeterna promittitur. Ideoque quipit ab honore parentum. Quod tamen in ordine quartum est: Honora patrem tuum et matrem tuam. A parentibus enim suis homo aperit oculos, et haec vita ab eorum dilectione sumit exordium. Inde hoc mandatum primum est in septem, sicut et Dominus in praedictum est, in septenario numero, qui pertinet ad dilectionem proximi, primum est in altera tabula? nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Jubetur ergo in hoc praecepto filiis honorare parentes, neque contumeliosos illis existere, sed officio pietatis reverentiam debitam praestare. Nam qui parentibus honorem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse timore perterrit᷑ ẽ. Quib u̾bis edocet᷑. ñ posse quenqmͣ pro¬
fessionem ꝯtemplationis. uel sp̃uat milicie arripere exercitiũ
quid ad huc nudari t̾renis opib ꝑtimescit: ne rursꝰ infirmita
te mentis reu̾tatur: suoq exemplo alios ab eũgłica ꝑfectione
reuocet. & infideli t̾rore infirmet. Iubet᷑ itaq talis ut discedens
Epugna. reuertat᷑ indomum suã: quia ñ possunt duplici cor¬
de bella dñi preliari. Hir enim duplex animo: inꝯstnͣs ẽ in
omib uis sius. Tales quippe oportet ut ne micium quidẽ
renuntiationis arripiant. quib meliꝰ ẽ ut in actiua uita
consistant: quam tepide contemplationẽ exeqñtes. maiori
duxerit: qui plantauerit uineam uelut ꝓpaginẽ filioꝵ
Non enim põt seruire diuine milicie seruus uxoris: secũ¬
dum illud apłicum. qui cum uxore ẽ sollicitus ẽ. quomͦ
placeat uxori & diuisus ẽ: nec pot assequi studium contẽ¬
placionis. qui ad huc indelectatione defigitur carnis. Ne-¬

Expanded text:
ipse timore perterritus est. Quibus verbis edocet non posse quemquam professionem contemplationis vel spiritualis militiae arripere exercitium, qui te mentis revertatur, suoque exemplo alios ab evangelica perfectione revocet et infideli terrore infirmet. Jubentur itaque tales ut, discedentes a pugna, revertantur in domum suam, quia non possunt duplici corde bella Domini praeliari. « Vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis . » Tales quippe oportet ut ne initium quidem renuntiationis arripiant, quibus melius est in activa vita consistant quam tepide contemplationem exsequentes, majori duxerit, qui plantaverit vineam, velut propaginem filiorum, non enim potest servire divinae militiae servus uxoris, secundum illud Apostoli: Qui cum uxore est, sollicitus est quomodo placeat uxori, et divisus est . plationis qui adhuc in delectatione configitur carnis. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
nebit. Quẽ accidia uastabat: incipit excołt fortitudo. Quẽ
suꝑbia conculcabat: humilitas honestabit. Eita singulis
uiciis expulsis: eorum loca. idẽ affectus contrarios pos¬
sidebunt filii ifrł. idẽ anime uidentes dm̃. Qd̃ dñs cum

Expanded text:
debit: quem acedia uastabat, incipiet excolere fortitudo: quem debit: quem acedia uastabat, incipiet excolere fortitudo: quem superbia. conculcabat, humilitvitiis expulsis, eorum loca, id est, affectus contrarios possidebunt filii Israel, id est, animae videntes Deum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
obedientia blasphemia. murmuratio. detractio: aliaq
ꝑplurima similia. Quȩ cum sint multo maioris numĩ
qmͣ uirtutes: de uctis tñ ilł septem pͥncipalib uitiis.
ex quorum nat᷑a ista ꝓcedunt omnes ꝓtinꝰ conqͥescunt:
ac ꝑpetua parit᷑ cum his int̾nitione delent᷑. Qd̾ autẽ
he pestes etiã robustiores sint: manifeste ipsiꝰ naturȩ
impugnatione sentimus. fortuis enĩ militat in men¬
bris nr̃is oblectatio carnaliũ passionũ. qm studia uir¬
tutũ: que ñ nͥ sũma contricione cordis ⁊ corꝑis adqui¬
runtur. Quod uͦ istarum ꝑnitiosar̃ gentium regiones.
salubriter posside precipimur: ita intelligit᷑. Ht̃ enim unũ¬
suꝑata. locum quẽ sibi incorde nr̃o concupiscentia ł form¬
cationis sp̃c retentabat: de inceps castitas obtinebit. Quẽ
furor ceꝑat: patientia uendicabat. Quem tristicia mortem
oꝑans occupauerat: salutaris ⁊ plena gaudio leticia obti¬

Expanded text:
obedientia, blasphemia, murmuratio, detractio, aliaque obedientia, blasphemia, murmuratio, detractio, aliaque quam plura similia: quae cum sint multo majoris numeri quam virtutes, devictis tamen illis septem principalibus vitiis, ex quorum natura ista procedunt, omnes protinus conquiescunt, ac perpetua pariter cum his internecione delentur. Quod autem hae pestes etiam robustiores sunt, manifeste naturae ipsius impugnatione sentimus, fortius enim militat in membris nostris oblectatio carnalium passionum quam studia virtutum, quae non nisi summa contritione cordis et corporis acquiruntur. Quod vero istarum perniciosarum gentium regiones salubriter possidere praecipimur, ita intelligitur. Habet enim unumsuperata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae uel fornicationis spiritus retentabat, deinceps castitas obtinebit: quem furor ceperat, patientia uindicabit: quem tristitia mortem operans occupauerat, salutaris et plena gaudio tristitia possi
Abbreviated transcription (Latin):
miles exuꝑans: ext̾minare penitꝰ admonet᷑. Quod uero ma¬
ioris numeri ẽẽ dñr. hec ratio ẽ: quia pła sunt uicia qm
uirtutes. & id̾o in catalogo quidem dinumerant᷑ septẽ natio¬
nes: in expugnatione uero earum. sine num̃i ascͥptione
ponunt᷑. Ita enim dr̃: & deleuerit gs̃ multas coram te. Nu¬
merosior ẽ enim qmͣ isrł carnalium passionũ popłs: qui de
gia namq: nascunt᷑ comessationes ebrietates. De fornica¬
tione: turpiloquia. scurrilitas. ludicra atq stultiloquia.
De filargiria. mendauũ. fraudatio. furta. ꝑuiria. turpis
lucri appetitus. falsa testimonia. iuolentie: in humanitas
ac rapacitas. De ira: homicidia. clamor & indignatio. De
tͥsticia. rancor. pusillanimitas. amaritudo: desꝑatio. De
accidia. ociositas. somnolentia. importunitas inquietu¬
do. ꝑuagatio. instabilitas mentis & corꝑis: u̾bositas. &.
curios itas. De cenodoxia. contentiones. hereses. iactantia:
ac p̃sumptio nouitatum. De suꝑbia contẽptꝰ. inuidia. in¬

Expanded text:
admonetur. Quod vero majoris numeri dicuntur esse, haec ratio est, quia plura sunt vitia quam virtutes. Sed ideo in catalogo quidem dinumerantur septem nationes: in expugnatione vero earum sine numeri ascriptione ponuntur. Ita enim dicitur: Et deleveris gentes multas coram te. Numerosior est enim quam Israel carnalium passionum populus, qui de gia namque nascuntur comessationes, ebrietates; de fornicatione, turpiloquia, scurrilitas, ludibria atque stultiloquia; de philargyria, mendacium, fraudulatio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentiae, inhumanitas ac rapacitas: de ira, homicidia, clamor, et indignatio; de tristitia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio; de acedia, otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, pervagatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas; de cenodoxia, contentiones, haereses, jactantia ac praesumptio novitatum; de superbia, contemptus, invidia, in
Abbreviated transcription (Latin):
& inaures. anulos & dextͣlia. Omne uas aureũ. in do¬
naria dñi seꝑatum est. Si quis habuit iacintum.
purpurã. cocum bistinctũ bissum. & pilos capͣrum.
figura itaq pͥoris tab̾nacłi: eccłe tipus est. Per hec
itaq mun̾a. significant᷑ meritoꝵ dona. quib or¬
natur eccła. Fides eiꝰ ĩ auro comꝓbatur. Sermo
p̾dicationis argento. Que uͦ in ornam̃to siue tab̾na¬
cło necessaria sunt: uiri cum mulierib p̾bent.
hoc significat qͥa intͣ eccłam uirtutes fortium q̃ ꝑui¬
ros exprimunt᷑. & erigua oꝑa infirmoꝵ q̃ ꝑ mulierẽ
intimantur om̃ia locum inueniunt. & ad usum scẽ
edificatiõis accipiuntur. Collatio uͦ ipsa. ñ fit neces-¬
sitate s sponte: quia fides spontanea est. Nam ꝑ armil¬
las que lac̾tos astringunt. prepositoꝵ ualide laborã¬
tium.oꝑa demonstrant᷑. ꝑinaures. subditoꝵ obediẽtia ex-¬
ligentib occultantes. qͣsi sub signacło recondt̃ docto¬

Expanded text:
donaria Domini separatum. Si quis habuit hyacinthum, purpuram, coccum bis tinctum, byssum, et pilos caprarum . Figura itaque prioris tabernaculi Ecclesiae typus est. Per haec itaque munera significantur meritorum dona, quibus ornatur Ecclesia. Fides ejus auro comparatur, sermo praedicationis argento. Quod vero in ornamento, sive tabernaculo necessaria sunt, viri cum mulieribus praebent, hoc significat, quia intra Ecclesiam virtutes fortium, quae per viros exprimuntur, exigua opera infirmorum, quae per mulieres intimantur, omnia locum inveniunt, quia ad usus sanctae aedificationis accipiuntur. Collatio vero ipsa non fit necessitate, sed sponte, quia fides spontanea est. Nam per armillas, quae lacertos astringunt, praepositorum valde laborantium opera demonstrantur. Per inaures subditorum obedientia expligentibus occultantes, quasi sub signaculo recondunt docto
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec om̃is ppłs ⁊ maiores natu. ducesq ac iudices p̾cede¬
bant hinc ⁊ inde archa. steteruntq sic̃ p̾ceꝑat moyses in
deutõnomio sex trib in monte garitim. ut benedicerent ppłm.
& ipse trib quȩ nobiliores st̃. id: symeon. leui. uidas. ysachar
ioseph. ⁊ beniamin. aliȩ uͦ sex ignobiliores steterunt e regione
in monte gebal ut malelicerent. int̾ qͦs ⁊ ruben qͥ maclauerat
thorũ pats. ⁊ tabulon ultimꝰ filiꝰ liȩ. ⁊ ancillaꝵ filii. ⁊ hec qͥdem
uet̾is historie refert̃ gesta. S inspiciendũ qͥd innarrationem¬

Expanded text:
ost haec omnis populus et majores natu, ducesque ac judices praecedebant hinc et inde arcam, steteruntque sicut praeceperat Moyses in Deuteronomio sex tribus in monte Garizim, ut benediceret populum, et ipsae tribus quae nobiliores sunt, id est, Simeon, Levi, Juda, Issachar, Joseph et Benjamin. Alii vero sex ignobiliores steterunt e regione in monte Hebal, ut maledicerent, inter quos et Ruben, qui maculaverat torum parentis, et Zabulon ultimus Liae filius, et ancillarum filii. » Et haec quidem veteres historiae referunt gesta; sed inspiciendum est
Abbreviated transcription (Latin):
uod aũt in gabaon pugnante ih̃u naue stestisse ꝑhibet᷑ sol ⁊
luna. donec isrł inimici delerent᷑. dicente scͥptura. stetit sol su¬
sic audiut ds hominẽ. he aut̃ nr̃ solem stare fac̃. ñ tt̃ solum. s¬
multomagis mnͦ in aduentu suo dũ nos bellũ gerimus adu̾sus uicioꝵ
gentes. ⁊ collutam᷑ adu̾sus pͥncipes ⁊ potestates ⁊ rectores harũ tenebra¬
rum. adu̾sus spũalia neqͥcie in celestib. sol nob̾ iusticie in desinent̾ as¬
sistit. nec deserit nos unqͣm. nec festinat occũbere. qͥa ipse dix̃. ecce
ego uob̾cũ sũ omĩb dieb usq ad consũmationẽ scłi. Quinq autẽ
reges. qͥnq sensus corꝑeos indicant. qͥ gabaonitas. id÷ carnales ho¬
mines expugnant. Hii ad speluncã confugiunt. cũ se t̾renis actib
in corꝑe positi m̾gunt. Qͥ tam̃ pugnante iħu. id ÷ p̾dicatione. euan¬
głica suꝑant᷑. atq ing̾liente u̾bo dei intra speluncam corꝑis nr̃i¬

Expanded text:
Quod autem in Gabaon, pugnante Jesu Nave, stetisse perhibetur sol et luna, donec Israelis inimici delerentur, dicente 486 Scriptura: Stetit sol susic audivit Deus hominem. 2. entu suo, dum nos bellum gerimus adversus vitiorum gentes, et colluctamur adversus principes et potestates, et rectores harum tenebrarum, adversus spiritales nequitias in coelestibus . Sol nobis justitiae indesinenter assistit, nec deserit nos unquam, nec festinat occumbere, quia ipse dixit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Quinque autem reges quinque sensus corporeos indicant, qui Gabaonitas, id est, carnales homines expugnant. Hi ad speluncam confugiunt, cum se terrenis actibus in corpore positi mergunt. Qui tamen pugnante Jesu, id est, praedicatione evangelica su
Abbreviated transcription (Latin):
tus. qͥa nec ipso aduentu dni uł incainatione eiꝰ cuncta nob̾ ꝑ se¬
met ipsũ ꝑfecte annunciata st̃. Unde ⁊ ipse dix̃ discipłis. Multa
adhuc habeo que uob̾ loquar. s ñ potestis illa mͦ portare. Uenit
aut̃ sp̃c u̾itatis qͥ a patre. ꝓcedit.ille de meo accipiet. ⁊ anñciabit
uob̾ omĩa. ꝑfectio itaq ad sũmam cunctoꝵ bonoꝵ. in spũ sc̃o con¬
sistit. Alioqͥn. nicħ in eo ꝑfectũ putabit᷑. cui sp̃o sc̃s deest. Qđ leuitȩ
uod uͦ leuite ñ acceꝑunt he. E ñ acceꝑunt hereditatẽ t̾re.¬

Expanded text:
tus, quia nec in ipso adventu Domini vel incarnatione ejus cuncta nobis per semetipsum perfecte annuntiata sunt. Unde et ipse dicit discipulis: Multa adhuc habeo quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire; veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit; ille de meo accipiet, et annuntiabit vobis omnia . Perfectio itaque ad summam cunctorum bonorum in Spiritu sancto consistit, alioquin nihil in eo perfectum putabitur, cui Spiritus sanctus deest. CAPUT XV. Quod Levitae non acceperunt hae
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt ad ih̃m. pannis calciam̃tisq uet̾ib induti dep̾cantes
ut saluarent᷑. statĩq ab iħu salutẽ suscipiunt. Quoꝵ tam̃ dolum
ut agnouit. ligni cesores. uł aquȩ gestatores eos ꝯstituit. In quoꝵ fi¬
gura illi ostendunt᷑. qͥ de mundo ad eccłam uenientes habent fidem
inło. ⁊ inclinant caput suũ sac̾dotib. scĩs qͦq ministnͣt ⁊ seruiuit.
& aliqͥd utilitatis impendunt. ad ornatũ etiã ecclȩ uł ministeriũ ꝓmp-
rem hominẽ cũ actib suis. ⁊ inuoluti uetustis uiciis sic̃ ⁊ isti
pannis ⁊ calciam̃tis uet̾ib obtecti. & pret̾ hoc qd in d̾m credunt. ⁊
erga seruos dĩ ⁊ eccłȩ cultꝰ uident᷑ ẽẽ deuoti. nicħ habent em̃datio

Expanded text:
venerunt ad Jesum, pannis calceamentisque veteribus induti, deprecantes venerunt ad Jesum, pannis calceamentisque veteribus induti, deprecantes ut salvarentur, statimque a Jesu salutem suscipiunt; quorum tamen dolum ut agnovit, ligni caesores vel aquae gestatores eos constituit. » In quorum figura illi ostenduntur, qui de mundo ad Ecclein Deo, et declinant caput suum sacerdotibus, sanctisque ministrant, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt. Ad ornamentum etiam Ecclesiae, vel ministerium prompti rem hominem cum actibus suis, et involuti vetustis vitiis, sicut et isti pannis et calceamentis veteribus obtecti; et praeter hoc quo Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultus vid
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ eos figuralit̾̃ indicant. qͥ ñ metupenȩ s celestis ꝓmissionis
amore succensi ueniunt ad salutẽ. Illi uͦ dimidii qͥ iuxta montem
gebal incedunt. in qͦ maledictiones plate st̃ illos indicant qͥ non
amore benedictionũ. neq ꝓmissionui. s futuroꝵ supplicioꝵ tumo¬
re. cõplẽt quȩ ui lege. scͥpta st̃. ut ꝑueniant ad salutẽ. Om̃s aũ circa
arcbam incedunt. qͥ de ecclȩ sinu ñ discedunt. S nobiliores esse illos
qͥ boni ipsius desidio et̾nȩ benedictionis amore qd bonũ ẽ agunt.
huiꝰ mundi m̃tes aĩosq condiscere. ⁊ alios qͥdem statuere in monte
garizim ad benedicendũ. alios uͦ statuere in montẽ gebal ad male¬
dictionẽ. ñ ut maledictiones accipiant. s ut intuentes p̾scͥptas ma¬
ledictiones ⁊ penas peccatorib ꝯstitutas incurrere caueant. ac
semet ipsos timoris supplicio corrigant. De gabaonitis.
ꝯterea gabaonite ꝑditionis metu ꝑt̾riti. cũ fraude ⁊ calliditate

Expanded text:
n metu poenae, sed coelestis promissionis amore succensi, veniunt ad salutem. Illi vero dimidii, qui juxta montem Gebal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, illos indicant, qui non amore benedictionum vel promissionum, sed futurorum suppliciorum timore complent quae in lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. Omnes autem circa arcam incedunt, qui ab Ecclesiae sinu non recedunt: sed nobiliores esse illos novimus, qui boni ipsius desiderio, aeternae benedictionis amore, quod bonum est agunt, hujusmodi mentes animosque concidere, et alios quidem statuere in monte Garizim ad benedicendum, alios vero statuere in monte Hebal, ad maledictionem; non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas incurrere caveant, ac semetipsos timoris supplicio corrigant. CAPUT XI. De Gabaonitis. « Interea Gabaonitae, perditionis metu perterriti, cum fraude et calliditate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑqd̾ indicat᷑. qđ plures ꝑ fidẽ iħu xp̃i ꝓmissa celestia eẽnt ꝑcepturi.
qͣm qͥ ꝑlegẽ adepti st̃. Nam due ille semistͥb. ꝓculdubio pͥorẽ ppłm
adum brabant. S ideo duȩ semis dicunt᷑. qr hi qͥ in lege agebant᷑.¬
ꝯtigerunt qͥdem agnitionẽ tͥnitatis. s ꝑfectã eius scientiã non
habuerunt. sic̃ eccłiasticus lib loquit᷑ dicens. qͥ ñ ꝑfecit ꝓximos
scire sapientiã. ⁊ infirmior ñ inuestigauit illã. Hic aut̃ ix. senu̾tͥb¬

Expanded text:
ssa coelestia essent percepturi, quam qui per legem adepti sunt. Nam duae illae semis tribus procul dubio priorem populum adumbrabant; sed ideo duae semis dicuntur, quia hi qui in lege agebant contigerunt cognitionem Trinitatis, sed perfectam ejus scientiam non habuerunt. Sicut et Ecclesiasticus liber loquitur dicens: Qui non perfecit primo scire sapientiam, et infirmior non investigavit illam . Hinc aut
Abbreviated transcription (Latin):
morat ꝑ ꝓpħam. qmͣ speciosi pedes eorum qui annunciant pa¬
cem. qui anñtiant bona. Qui eñĩ sic euangłicam fidem tenet.¬
ut & sibi possit &e eccł̃ie ꝓdeẽ. & ñ renuit: bñ intelligit᷑ utroq
pede calciatꝰ. Qui autẽ sibi putat quod credidit satis eẽ con
sultum ⁊ curam uͦ lucrandoꝵ alioꝵ refugit: quasi uniꝰ pedis
calciam̃tum cum dedecore amittit

Expanded text:
morat propheta: Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pamorat propheta: Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona, qui enim sic evangut si possit Ecclesiae prodesse, non renuat, bene intelligitur utroque pede calceatus. Qui autem sibi putat quod csultum, curam vero lucrandorum aliorum refugit, quasi unius pedis calceamentum cum dedecore amittit
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃is ad hoc frat̃ ussus est ducere. ut non sibi. s illi sobolem
suscitarer. eiꝰq uocaret nomine. qͦd inde eidem nasceret᷑ qͥd
aliud in figura p̃monstrat: nisi quia qͥsq euangłii p̃dicator ita de¬
bet in eccła laborare. ut defuncto fr̃i ħ est xp̃o suscitet semen. qͥ ꝓ nobis
inoituus est. ⁊ qd̾ suscitatum fuerit eiꝰ nomenaccipiat: Peniq hoc
complens apłs non carnalit̾ in p̃missa significatione. s sp̃ualit̃ in
suosq non censet eos. s eos increpans corrigit uolentes esse pauli.
Hunqͥd paulus inqͥt ꝓuobis crucifixus est:ut in nomine pauli
baptitati estis : T̃anꝗͣ dic̾et. Defuncto fr̃i uos genui: xp̃iam uoca¬
mini non pauliami. At uero qͥ electus ab eccła ministeriũ euange¬
lizandi renũit: ab ęccłia ipsa merito digneq contempnit᷑. Hoc ẽ eñi
quod in eiꝰ facie iubet᷑ expuere. ñ sane sine signo huiꝰ oppbrii. ut cal¬
ciamento pedis unius exuat᷑: ne sit in eoꝵ sorte quib apls ait. &

Expanded text:
ris ad hoc frater jussus est ducere, ut non sibi, sed illi sobolem suscitaret, ejusque vocaret nomine, quod inde eidem nasceretur, quid aliud in figura praemonstrat, nisi quia unusquisque Evangelii praedicator ita debet in Ecclesia laborare, ut defuncto fratri, hoc est, Christo suscitet semen, qui pro nobis mortuus est, et quod suscitatum fuerit ejus nomen accipiat? 2. Denique hoc inplens apostolus non iam carnaliter in praemissa significatione, sed spiritaliter in suscenset eis et eos increpans corrigit uolentes esse Pauli: numquid Paulus, inquit, pro uobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? tamquam diceret: "defuncto fratri uos genui; christiani uocamini, non Pauliani." at uero qui electus ab ecclesia ministerium euangelizandi rennuerit, ab ipsa ecclesia merito digneque contemnitur. hoc est enim, quod in eius faciem iubetur expuere, non sane sine signo huius obprobrii, ut calciamento pedis unius exuatur, ne sit in eorum sorte, quibus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
& fossa humo abscondat quȩ egesta fuerint. Nature corruptibił
pondere grauate m̃tes nr̃e. quedã cogitationũ suꝑflua. quasi
uentͥs grauamina erũpunt. s portare sub baltheo paxillũ debe.¬
mus. ut uideł ad rep̾hendendos nosmet ipsos semꝑ accincti. acu¬
tũ circa nos stimulũ ꝯpunctionis habeamꝰ. qͥ incessant̾ t̾ram m̃¬
tis nr̃e penitentie dolore ꝯfodiat. ⁊ hoc qd̃ a nob̾ fetidũ erũpit.¬

Expanded text:
et, fossa humo, abscondat quae egesta fuerint. Naturae enim corruptibilis nostrae utero quaedam cogitationum superflua, quasi ventris gravamina erumpunt; sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimulum compunctionis habeamus, qui incessanter terram mentis nostrae poenitentiae dolore confodiat, et hoc quod a nob
Abbreviated transcription (Latin):
lepͣm que ht̃ ruborẽ cum pallore ꝑmixtũ. eũ hominẽ
denotat. qui cũ sit imbecillis animo & mendax. facile
in furorem ꝓrũpit: & leuitate moꝵ cito ꝑiurat. Pallor
enĩ mentientem lingaiã significat: rubor iracundiam.
nec dicunt penitentes posse consequi ueniã. De hisait
de castris & sedeant foris donec mundentur lepraeoꝵ in¬
capite deoꝑto. & ore obuoluto sede iubetur. lepremunda-¬
tionẽ expectans. Dissutis tunicis .i. omib secretis manife¬
statis. Capite deoꝑto: ut a cuncti eiꝰ denudatio uideat᷑. Ore¬
clauso: ne ulterius imꝑitiam doceat uł loqͣtur. S ad huc
adiecit seript᷑a lepͣm esse in uasis. in parietib domus in ue-¬
stum̃to. in trama. in stamine. Lepͣ in parietib domꝰ ħeti¬
coꝵ congregatio denotat᷑: queꝑ sac̾dotem purgari debet.
in stamine uł in uesttinento. pecc̃a q̃ extra corpora com-¬

Expanded text:
lepram quae habet ruborem cum pallore permixtum, eum hominem lepram quae habet ruborem cum pallore permixtum, eum hominem denotat, qui cum sit imbecillis animo et mendax, facile in furore prorumpit, et levitate morum cito perierat; pallor enim mentientem linguam significat, rubor iracundiam nec dicunt poenitentes posse consequi veniam. De his ait de castris, et sedeant foris donec mundetur lepra eorum, incapite deoperto, et ore obvoluto sedere jubetur, leprae munditiam exspectans: dissutis tunicis, id est, omnibus secretis manifestatis; capite deoclauso, ne ulterius impia doceat vel loquatur. Sed adhuc adjecit Scriptura, lepram esse in vasis, in parietibus domus, in vestimento, in trama, in stamine. Lepra in parietibus domus haereticorum congregatio denotatur, quae per sacerdotem purgari debet; in stamine, vel in vestimento, peccata quae extra corpus com
Abbreviated transcription (Latin):
endum. S adhuc adiecit colores lepͣrum .i. pallidam.
rubentẽ. albam. liuidã. nigram. florescentẽ. Itaq dum
pallidã lepͣm dicit. imbecillẽ & fragilem fidem amine
denotat. illius q̃ ꝑdito colore integre sanitatis. erroris in¬
firmitate languescit. Cum aut̃ rubicũdã lepͣm ostendit.
homicidii cruorem̃tem infectã denotat & innuit. Cũu
albam. illos ħeticos qͥ se mundos appellant. siue reliquõ
qͥ de falso m̾ito głantur. sic̃ pelagius & nouatꝰ. Cũ aut̃
exeratur. Cum uͦ nigraminsinuat. sacrificioꝵ fumo
& busto id olatͥe denigratã conscientiã detestat᷑. Cũ
aut᷑ florescentẽ toto corpore. & cooꝑientẽ omnem
pelliculã corporis a capite usq ad pedes diciti aua¬
ritie crim̃ ostendit. qͥa nc̃ floridum & iocundũ puta¬
tur boĩem felicem ẽẽ in hoc mundo. & diuitẽ uderi
in scło. hec enĩ pestis auaritie.om̃e genꝰ hominũ. qsi
totũ corpꝰ crebro erroris istiꝰ contagio cõmacłat. Cũ aut̃

Expanded text:
ed adhuc adjecit colores leprarum, id est, pallidam, rubentem, albam, lividam, nigram, florescentem. Itaque dum pallidam lepram dicit, imbecillem et fragilem fidem animae denotat, quae, perdito colore integrae sanitatis, erroris infirmitate languescit. Cum autem rubicundam lepram ostendit, homicidii cruore mentem infectam denotat, et injurii; cum vero albam, illos haereticos qui se mundos appellant, sive reliquos, qui de falso merito gloriantur, sicut Pelagius et Novatus. Cum autem exsecratur. Cum vero nigram insinuat, sacrificiorum functione et busto idololatriae denigratam conscientiam detestatur. Cum autem florescente toto corio et cooperiente omnem pelliculam corporis a capite usque ac pedes dicit, avaritiae crimen ostendit; quia, cum floridum et jucundum patiatur hominem felicem esse in hoc mundo, et divitem videri in saeculo, haec enim pestis avaritiae omne genus hominum quasi totum corpus crebro erroris istius contagio commaculat. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
escendens itaq moises de monte cum tabulis dum
audisset popłm quod fuerat in idola consecratuᷤ
indignos eos iudicans acciꝑe legem: ꝓiecit demanib
suis tabulas. Quib confractis. incendit uitulũ quẽ plas¬
mauerant. S quid sibi uelit uitulus iste quẽ fecerunt
filii isrł in solitudine. uł qͥd significet quod moises ipsũ
uitulũ igne combussit. minutatĩq concidit. & in aquã
a̾ꝑgens potum popło dedit: Si enĩ tabulas quas digito
indignos eos qͥb eas legeret iudicauit. si deniq ut ab eiꝰ
excitet factum hoc ad q̾rendam & intelligendã ꝓpħicã
significationẽ: Occurrat gͦ iã intents m̃tib. quia dia¬
boli corpꝰ significat᷑ in uitulo .i. hoĩes in om̃ib genti

Expanded text:
escendens itaque Moyses de monte cum tabulis, dum audisset populum quod fuerat in idolo consecratus, indignos eos judicans accipere legem, projecit de manibus suis tabulas, quibus confractis, incendit vitulum, quem psalmaverant. Sed quid sibi velit iste vitulus, quem fecerunt filii Israel in solitudine: vel quid significet quod Moyses ipsum vitulum igne combussit, minutatimque concidit, et in aquam aspergens potum populo dedit? Si enim tabulas, quas digito indignos eos quibus eas legeret judicavit, si denique ut ab eis excitet factum hoc ad quaerendam et ad intelligendam propheticam significationem. Occurrat ergo jam intentis mentibus, quia diaboli co
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit. quod ex eis multos qui se ab sente minum.
id olũ ipsũ fabricauert̃. sine ulla cuiꝰq necessitudinis dis¬
tensione iussit int̾imi. facile ÷ ut intelligat᷑ hominũ
illoꝵ int̾emptioẽ. significari uitioꝵ taliũ necẽ qualib ad eã¬
dem idolatriã defluxert̃. In talia quippeuitia seruire nos
fornicationẽ ĩmundiciã. luxuriam. concupiscentiam malã
&e auariciã que idoloꝵ seruitus. De porta uͦ usq ad portã
ire ẽ. a uicio usq ad uicium. ꝑ qͦd ad mentẽ mors ingredit᷑.
cum gladio increpationis discurrere. S & ipsenumerꝰ uigin¬
ti trium miliũ int̾fectoꝵ. tͥplicem formã indicat peccadoꝵ.
Omẽ enĩ peccatũ aut facto. aut u̾bo. aut cogitatione cõmittit᷑¬
ad instar pͥoꝵ p̾cisis. S quid significauert̃ tabule. quas pͥ¬
mũ moises a dño accepit. & sine mora confregit᷑. Tabule i¬
maginẽ demonstrabant pͥsce legis. ñ post longo int̾uallo

Expanded text:
est, quod ex eis multos, qui sibi absente ipso idolum fabricauerunt, sine ulla cuiusquam necessitudinis distinctione iussit interimi. facile est, ut intellegatur hominum illorum interemptionem significare uitiorum talium, qualib nos fornicationem, immunditiam, luxuriam, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est idolorum servitus . De porta vero usque ad portam ire, est a vitio usque ad vitium per quod ad mentem mors ingreditur cum gladio increpationis discurrere. Sed et ipse numerus viginti trium millium interfectorum triplicem formam indicat peccatorum. Omne enim peccatum aut facto, aut verbo, aut cogitatione committitad instar priorum praecisis. Sed quid significaverunt eaedem tabulae, quas primo Moyses a Domino accepit, et sine mora confregit. Tabulae imaginem demonstrabant priscae legis, non post longo intervallo
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilis dei in similitudinẽ imaginis corruptibilis
hõis. & uolucrũ & quadrupedũ & serpentium. Exhac
quasi sapientia iste uitulus aureus fit. qualia solebant
egiptioꝵ de ipsi pͥmates & tanquã docti homines adora¬
refigm̾ta. hoc ergo uitulo significatũ ẽ om̃e corpꝰ.
id: om̃is societas gentiliũ idolatͥe deditoꝵ. Hanc sacͥ¬
legam societatem. dñs xp̃c illo igne cõbussit de qͦ in euã¬
głio ait. Ignem ueni mitt̾e in terrã. Ut qm̃ ñ est qui se
abseondat a calore eius. dũ in eum credunt gentes. ig¬
ne uirtutis eiꝰ diabolica in eis forma soluatur. Totum
deinde corpꝰ illud cõminuitur .i.ab illa male conspira¬
tionis conflatione discissũ. uerbo u̾itatĩ humiliatur: &
cõminutũ in aquã mittitur. ut eos isriłite idẽ. euãgłii
p̃dicatores. ex baptismo in sua menbra hoc÷ in dñicũ
tib dictũ est: macta & manduca.Si ait macta &e man¬
duca: qͣre ce non inqͥt concide &e bibe: Ita ille nitulus.

Expanded text:
corruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentum . Ex hac quasi sapientia iste vitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam primates, et tanquam docti homines adorare figmenta. 6. Hoc ergo vitulo significatum est omne corpus, id est, omnis societas gentilium idololatriae deditorum. Hanc sacrilegam societatem Dominus Christus illo igne comburit, de quo in Evangelio ait: Ignem veni mittere in terram , ut quoniam non est qui se abscondat a calore ejus, dum in eum credunt gentes, igne virtutis ejus diabolica eis forma solvatur. 7. Totum deinde corpus illud comminuitur, id est, ab illa malae conspirationis conflatione discissum verbo veritatis humiliatur, et comminutum in aquam mittitur, ut eos Israelitae, id est, Evangelii praedicatores ex baptismo in sua membra, id est, in dominicum tibus dictum est: macta et manduca. si macta et manduca, quare non etiam: concide et bibe ? ita ille uitulus
Abbreviated transcription (Latin):
mordio. adhuc carnalis : uita cõmixta. & iocirco innotes¬
cere citiꝰ non debent. ne cum laudantur bona que placeñ.
deceptus iaude animꝰ sua dep̾hende in eis nequeat mala
que latent.
que latent. de non arando in boue simul yasino.
on arabis in bouesimul & asino. In bous nomine
popłs ex circũcisionepositus sub iugo legis accipit᷑
in asino autẽ popłs gentium ꝑtinens ad euangelium.
ut iudaicarũ suꝑsticionũ que in umbra & imagine
p̃cesserant cerimonias ñ relin qͣt. Item ñnũqu̾a inbo
uebene o ꝑantium uita. in asino stultoꝵ uecordia desig¬
natur. Qͥ d gͦ ẽñ arabisinboue simul &asino: Ac si di¬
c̾et. fatuum sapienti in p̃dicatione ñ socies. ne ꝑ eũ
qui rem implere ñ ualet. & illi qͥ pͤualet obsistas.
Bouem qͥppe & asinum si necessesit unusqͥsq sine
detͥmento oꝑis iungit. sapiente uͦ & stultum ñ ut u-¬
nus p̃cipiat & alter obtemꝑet. s ut parit̾ equali po-¬

Expanded text:
imordia adhuc carnali vitae sunt commista. Et idcirco innotesimordia adhuc carnali vitae sunt commista. Et idcirco innotescere citius non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehendere in eis nequeat mala quae latent. CAPUT VI. De non arando in bove et asino. 1. Non arabis in bove simul et asino. In bovis nomine populus ex circumcisione positus sub jugo legis accipitur; in asino autem populus gentium pertinens ad Evangelium: ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserant, caeremonias non relinquat. 2. Itemve bene operantium vita, in asino stultorum vecordia designatur. Quid est ergo, Non arabis in bove simul et asino? ac si diceret: Fatuum sapienti in praedicatione non socies, ne per eum qui rem implere non valet, et illi qui praevalet obsistas. Bovem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis jungit: sapientem vero et stultum, non ut unus praecipiat, et alter obtemperet, sed ut pariter aequali po
Abbreviated transcription (Latin):
nito bouis: nec tondebis pͥmogenita ouium. In pͥmo¬
genito qͥppe bouis oꝑari ẽ. bone conu̾sationis pͥmordia
in exercitio publice actionis ostend̾e. Ouium qͦ pͥmoge¬
nita tonde est. ab oocultationis sue tegmine humanis
ocłis inchoantia bona nr̃a denudare. In pͥmogenito gͦ
bouis oꝑari ꝓhibemur. atq a pͥmogenitis ouium detũ¬
dendis compescim᷑. qͥa a&esi quid robustum incipimus
exercere. hoc in aꝑto citiꝰ non debemus ostendere. Sed
cũ uita nr̃a simplex quid & innocuum inchoat. dignũ
e̾ ut secreti sui uelamina ñ relinquat᷑: ne hoc humaniꝰ
ocłis quasi subducto uellere ostendat. Ad sola gͥ diuina
sacͥficia boum pͥmogenita ouiumq proficiant. ut qͥcqͥd
forte & innocuum incipimꝰ. hoc ad honorẽ intimi iudicis
in ara cordis ĩmolemts. quod ab illo ꝓculdubio tanto li-¬
bentiꝰ accipitur. qͣnto & ab hominib occultatũ nullo lau-¬
dis appetitu maculatur. Sepe aut̾ẽ noue conu̾sationis pͥ

Expanded text:
ito bovis, et non tondebis primogenita ovium. In primogenito quippe bovis operari, est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere, est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, atque a primogenitis ovium detondendis compescimur: quia et si quid robustum incipimus exercere, hoc in aperto citius non debemus ostendere; sed cum vita nostra simplex, quidquid innocuum inchoat, ut dignum est in secreti sui velamina non derelinquat, nec hoc humanis oculis quasi subducto vellere ostendat. Ad sola ergo divina sacrificia boum primogenita ovium proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi judicis in ara cordis immolemus. Quod ab illo procul dubio tanto libentius accipitur, quanto et ab hominibus occultatum, nullo laudis a
Abbreviated transcription (Latin):
eũ int̾ficeret. om̃is qͥ inuenisset eum. hoc reuera mirabi¬
le est qͥmadmodũ om̃s g̃s que a romanis subiugatesunt
in ritũ romanoꝵ sacͦrũ tͣnsiert̃. eoꝵq sacͥlegia obser¬
uanda & celebranda susceꝑint. gens aut̃e iudea siue
sub paganis regib siue sub xp̃ianis. ñ amisit signum
legis. & circu̾cisionis sue. quo a cet̾is gentib popłisq diꝰ¬
stinguit᷑. s & om̃is imꝑator uł rex qui eos in regno suo
inuenit. cũ ipso signo eos inuenit. nec occidit. Ex iuit gͦ a
facie dñi & habitauit in t̾ra naid. qͦd dr̃ int̾pretatu cõ¬
motio. siue instabilis & fluctuans. & sedis incerte. Contͣ
quod malũ deus rogat᷑ in psalmo. ne ded̾is in motum
pedes meos: & maniis peccatoꝵ ñ moueãt me. Nc̃ uͦ iu

Expanded text:
eum interficeret omnis qui invenisset eum. Hoc revera mirabieum interficeret omnis qui invenisset eum. Hoc revera mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subjugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum transierint, eaque sacrilegia observanda et celebranda susceperunt. Gens autem Judaeorum sive sub paganis regibus, sive sub Christianis non amisit signum legis et circumcisionis suae, quo a caeteris gentibus populisque distinguitur: sed omnis imperator vel rex, qui eos in regno suo invenit, cum ipso signo eos invenit, et non occidit. Exiit ergo a facie Domini, et habitavit in tmotio, sive instabilis, et fluctuans, et sedis incertae. Contra quod malum Deus rogatur in psalmo: Ne dederis in motum pedes meos ; et: Manus peccatorum non moveant me ; et: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Carnaliter enĩ sapit. & ab scondi a facie del .i. iratum
hab̾e deũ graue non putat. ẽẽ: s hoc cimet. ne inueni¬
atur & occidatur. Carnalit̾ enĩ sapit. tanquã oꝑans
t̾ram: euiꝰ uirtutẽ non accipit. Saꝑe aut̾e scdm carnẽ
mors est: quod ille ñ intelligens. amisso regno gemit.
& corporalem mortẽ tremit᷑. S qͥd ei respondit ds: Neqͣ
siue ut septuaginta tnͣstulerunt. septẽ uindictas ex¬
soluet .i. auferet. Id non sic qͦmͦ dicis. ñ corporali mor¬
te int̾ibit genus impiũ carnaliũ iudeoꝵ. Quicũq eos ita
ꝑ d̾dit. septem uindictas exsoluet .l. auferet ab eis septẽ
uindictas qͥb alligati st̃. ipter reatũ occisi xp̃i. hoc toto
tempore quod septenario dierũ num̾o uoluitur. magis
qͥa nou interiit gens iudea satis apparet fidelib xp̃ianis:
s solam disꝑsionẽ meruert᷑. uixta quod ait scriptura.

Expanded text:
tur: carnaliter enim sapit, et abscondi a facie Dei, id est iratum tur: carnaliter enim sapit, et abscondi a facie Dei, id est iratum habere Deum, grave non putat, nisi ne inveniatur et occidatur. Carnaliter enim sapit tanquam operans terram cujus virtutem non accipit. Sapere autem secundum carnem mors est, quam ille non intelligens, amisso regno gemit, et corporalem mortem tremit. Sed quid ei respondit Deus? Non stulerunt, Septem vindictas exsolvet; id est, non sic quomodo dicis, non corporali morte interibit genus impium carnalium Judaeorum: quicumque eos ita perdiderit, septem vindictas exsolvet; id est, auferet ab eis septem vindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi. Hoc toto tempore, quod septenario dierum numero volvitur, magis quia non interiit gens Judaeorum, satis apparet fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerint, juxta quod ait Scriptura:
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis eiꝰ qui resurrexit ꝓpter iustificationẽ nrãm. qͥa
ꝙ si crucifixus : ex infirmitate. s uiuit ex uirtute dei. Hec:
ergo uirtus illu̾is t̾re quã non ostendit impiis & incredulis.:
unde nec resurgens eis a quib erat crucifixuis apparuit. tan¬
quã c̾am oꝑanti t̾ram ut gͣnum illud seminaretur. Uagus gͥ
& ꝓfugꝰ siue ut in septuaginta scͥptum ẽ. gemens &tremens.
eris in terra. Nc̃ ecce quis non uideat. quis non agnoscat. ĩto
tã t̾ram qͣcuiq disꝑsus ÷ ille popłs. quomͦ sit uagus in gentib
dit cain dicens. Maior ÷ iniquitas in ea. quã ut ueniã
merear. Eoce eicis me hodie a facie terre & a facie tua abs¬
condar. & ero uagus & ꝓfugus in terra. Igit᷑ om̃is qui in¬
uen̾it me. occidet me. Uere indeuagus & ꝓfugus. ge¬
mit & tremit: ne regno etiã ꝑdito teͬreno. ista uisibi
li morte occidatur. Hanc dicit maiorem causã quã illã
quod ei t̾ra nr̃a non dat uirtutẽ suã. ne spũalit̾ moria¬

Expanded text:
qui resurrexit propter justificationem nostram. Qui et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei. Haec est ergo virtus terrae illius, quam non ostendit impiis et incredulis. Unde nec resurgens eis a quibus erat crucifixus apparuit, tanquam Cain operanti terram, ut granum illud seminaretur. Vagus et profugus, sive, ut in Septuaginta scriptum est, Gemens et tremens eris in terra. ta terra, quacunque dispersus est ille populus, quomodo sit vagus in gentibusdit Cain dicens: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear. Ecce ejicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero vagus et profugus in terra. Igitur omnis qui invenerit me, occidet me. Vere inde vagus, et profugus gemili morte occidatur. Hanc dicit majorem causam, quam illam quod ei terra non dat virtutem suam, ne spiritaliter moria
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad noe d enariꝰ numerꝰ insinuat᷑. cõplem̃tũ manda¬
toꝵ in eccłie oꝑib figurat᷑. Cui num̃o si adiciunt᷑ tres
rii partes alt̾a ꝑ alt̾am multiplicatas. Nãq ter qͣt̾ni. ul
qͣter t̾ni: ipsũ ꝑficiunt. Qͦd uͦ ꝓgenies ex adam ꝑcainun¬
denario num̃o finitur. tnͣsgressio mandatoꝵ siue pecẽm
ostendit᷑. Nam dũ lamech septimꝰ ab adam reꝑiatur scͥp-¬
tꝰ. addunt᷑ ei tres filii. & una filia. ut und enariꝰ numerꝰ eõ¬
pleat᷑ ꝑ qͦd demonstrat᷑ peccatũ. Nam ipse numeriis a
femina claudit᷑. a qͦ sexii. initiũ peccati sũptũ ẽ. ꝑ qͦd¬
om̃s morim᷑. scilicet ut uoluptas carnis que sp̃u resti¬
t̾at seq̃retur. Unde & ipsa filia lamech noemina:
uoluptas int̾p̾tatur. Nam ido matusale̾ scđm septua¬

Expanded text:
 ad Noe, insinuatur complementum mandatorum in Ecclesia operum legalium, cui numero si adjiciantur tres rii partes, altera per alteram multiplicata. Nam ter quaterni, vel quater terni, ipsum faciunt. Quod vero progenies ex Adam per Cain undenario numero finitur, transgressio mandatorum sive peccatum ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii, et una filia, ut undenarius numerus compleatur, per quod demonstretur peccatum. Nam et ipse numerus a femina clauditur, a quo sexu initium peccati commissum est, omnes morimur, scilicet ut voluptas carnis, quae spiritui resisteret, sequeretur. Unde et ipsa filia Lamech Noema, id est, voluptas interpretatur. Nam quod de Mathusalem secundum Septua
Abbreviated transcription (Latin):
t̾restris ierłm. que int̾p̃tatur possessio. significat ciuita
tẽ istam & initiũ & finem hab̾e t̾renum: ubi nichil płꝰ quã
nuit mauiael. & mauiael genuit matusael. & matusael
genuit lamech: qͥ accepit duas uxores. nom̃ uni ada & no-
nie̾cain femina cõmemoratur quod significat terrenã
ciuitatẽ usq sui in finẽ carnales habiturã gen̾ationes:
q̃ maritoꝵ ac feminarũ coniunctioẽ ꝓueniunt. dixit
quoq la mech uxorib suis. Audite u̾ba mea & auscul
tate sermonẽ meũ: qm̃ occidi uirũ in uulnꝰ meum. et
adolescentulũ in liuorẽ meũ. Septies uindicabit᷑ de ca¬
in: de lamech autͣ septuagies septies. Iam alibi scđm¬
hystoriã dictum est. eo qͦd ab adam usq ad xp̃m. sep-¬
tuaginta & septẽ generatioẽs inueniantur. in quib¬

Expanded text:
restris Jerusalem, quod interpretatur possessio, significat istam civitatem et initium et finem habere terrenum, ubi nihil plus quam nuit Maviahel, et Maviahel genuit Mathusael, et Mathusael genuit Lamech. Qui accepit duas uxores; nomen uni Ada, et nomen nie Cain femina commemoratur. Quo significatur terrenam civitatem usque in finem sui carnales habituram generationes, quae marium ac feminarum conjunctione proveniunt. 23. Dixit quoque Lamech uxoribus suis: Autate sermonem meum, quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livorem meum. Septuplum ultio dabitur de Cain, de Lamech vero septuagies septies. Lamechistoriam dictum est, eo quod ab Adam usque ad Christum septuaginta septem generationes inveniantur, in quib