comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ouid de illis qͥ tradũt boues to
pro certis sextariis bladi eo pacto
ꝙ si moriautur. uel deti̾orentur
conductor subeat medietatẽ peri¬
culi. Si a meliorẽtur. h̾eat medie¬
sic dicit. Reuera licet locare bo¬
ues sicut equos. uł ad diem. uel
ad anũ. dũ tũ conductor nõ gra¬
uetur ĩmoderate ĩ m̾cede ¶ Pactũ
ã de coĩcando dampno uł camodo
rei locate. ĩ iquũ ẽ ex ꝑte loca¬
toris. nsi ꝓbablr dubitet᷑. utrũ
locatoris. nel cõductoris. melior
aut deterior sit conditio. uel
nisi credatur. ꝙ conductoris. nõ

Expanded text:
uid de illis qui tradunt boves ad pro certis sextariis bladi, pacto quod si moriantur vel deteriorentur, conductor subeat medietatem periculi, si autem meliorentur, habeat mediendeo: Revera licet locare boves, sicut equos, vel ad diem vel ad annum, dum tamen conductor non gravetur immoderate in mercede. Pactum autem de communicando damno et commodo rei locate iniquum est ex parte locatoris, nisi probabiliter dubitetur, utrum conductoris vel locatoris melior aut deterior sit conditio vel ubi credatur quod conductoris non
Abbreviated transcription (Latin):
dit ip̃os nõ hr̃e. et quasi iani
tradidisset ei locat ei ꝓ certa
est in fraudem usurarũ fierr
¶dem credo de illis. qui scient᷑
euũt fructus t̾raꝵ. ab illis
qͥ eos uõ hñt. Si aꝰ sine fraude
et bona fide. fiat hiꝰ emptio
uõ credo emptorem pectare
qmi diu durat bona fides..
Quid de illis qui eniũt certos
equos reddendos a uenditore iu
certis nũdiuis. Enũt ĩꝙͣ minori
precio qui ualeant temꝑe cõcractꝰ

Expanded text:
dit ipsum non habere et quasi iam tradidisset ei, locat ei pro certa est in fraudem usurarum fieri. Idem credo de illis qui scienter emunt fructus terrarum ab illis qui eos non habent. Si autem sine fraude et bona fide fiat huiusmodi emptio, non credo emptorem peccare, quamdiu durat bona fides. Quid de illis qui emunt equos certos reddendos a venditore in certis nundinis, emunt inquam minori pretio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ubi de consuetudĩe regionis
uir et uxor cõĩtant sibi credita¬
et debita. ex contractu uel ex
maleficio. Si res fur tĩa. quaui
mulier subripuit aute mr̃io¬
nir solus subripuit ãte mrio.
uł post. extat adhuc ĩ eoꝵ po¬
ĩuita. p̃t uxor. si uir uõ cõtra¬
dicat. negociũ mariti gerendo
et seĩpam lib̾ando. escĩacionẽ
rei consũpte. restitue uero dũo
latenter de cõibus bonis. si alr̾
nõ pt̃. Nec erit res furtĩa. qr
non est fraudulenta cõtrecta ͦ
ꝓohibente ã uiro. non credo
ꝙ debeat fac̾e hmodi restitucionẽ
cũ ip̃a nõ habeat rerũ adiũstracio¬
ũe. S maritus. Si tũ ĩ foc casu fa¬
c̾e̾t restitucõni de rebus cõibꝰ bona
aide latẽter nõ credo ꝙ peccaret

Expanded text:
 Ubi de consuetudine regionis vir et uxor communicant sibi credita ex contractu vel ex maleficio, si res furtiva quam mulier surripuit ante mvir solus surripuit ante matrimonium vel post extat adhuc in eorum poinvita, potest uxor, si vir non contradicat, negotium mariti gerendo et se ipsam liberando, estimationem rei consumpte restituere vero domino latenter de communibus bonis, si aliter non potest. Nec erit furtum, quia non est fraudulenta contrectatio Prohibente autem viro, non credo d debeat facere huiusmodi restitutionem, cum ipsa non habeat rerum administrationem, sed maritus. Si tamen in hoc casu faceret restitutionem de rebus communibus bona fide latenter, non credo quod esset
Abbreviated transcription (Latin):
qr si creditor. auffert debitori
lib̾tatem liberandi de ĩternu. et
debitũ soluendi usura est. quia
ut debitorem oneraret peritulo
et se exoueraret. Si u̾o patus¬

Expanded text:
quia si aufert debitori libertatem liberandi se interim et debitum solvendi, usura est, quia it pecuniam, quod debitorem oneraret periculo et se exoneraret. Si non au
Abbreviated transcription (Latin):
scripcio ẜmi Ray. nõ ĩcipit curr̾e
ĩ actione reali uł ꝑͣli. uisi ex qͦ
qͥs agere pt̃ uire nõ ĩpediente
Unde filio faĩlias uõ currit pre¬
scripcio ĩ reb aduenticiis. uisi
ex quo lib̾atus fuerit. a patria

Expanded text:
scriptio non incipit currere in actione reali vel personali, nisi ex quo quis agere potest, iure non impediente. Unde filio familias non currit prescriptio in rebus adventitiis, nisi ex quo liberatus fuerit a paterna
Abbreviated transcription (Latin):
rautui et societatis. Cõtractus
societatis tãtũ. ut quãdo cuis
societatẽ cũ alio hñte totidem.
.et coĩcant adĩuicem ĩpas ones
pensas circa custodiam⁊ pastũ
carũ. In quo casu. si cõuẽiat ĩt̾¬
eos ꝙ de fetibus recupent capi¬
ta demortua. aut de uellerib
et pellib emãtur alia. ad au¬
gendũ gregeni. aut si ĩ eant ãd
pactũ licitũ et honestũ. nõ p̾tãt

Expanded text:
ractus societatis tantum, ut quando quis societatem cum alio habente totidem et communicant ad invicem ipsas oves pensas circa custodiam et pastum earum. In quo casu si veniat od de fetibus reparentur capita demortua aut de velleribus et pellibus emantur alia ad augendum gregem, aut si ineant aliud pactum licitum et honestum, non peccant,
Abbreviated transcription (Latin):
onis est. cũ qͥs ĩ offiꝰ constitutus
aut uidex. aut nules ultra sibi cõ¬
stituta stipendia. extorquet. Dũ
ioh̃es lapͣ dixit nułitib. Estote
contenti stipendiis ur̃is. neminẽ¬

Expanded text:
onis est, cum quis in officio constitutus alis aut miles ultra sibi constituta stipendia aliquid extorquet. Unde Iohannes Baptista dixit militibus: Estote contenti stipendiis ves
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Itẽ locacio pt̃ eẽ ⁊ condutio tũ.¬
ut si qͥs hĩs .xx. capita. trãdat ea
alicui custodienda. et pascenda sub
t̾ta m̾cede peccunie. uel ꝑticipacõe.
puentuũ gregis. ĩ qͦ tasu si dñs re¬
tiuet sibi ꝑiculũ illoꝵ capitũ. uec¬

Expanded text:
 Item locatio potest esse et conductio tantum, si quis habens decem capita, tradat ea alicui custodienda et pascenda sub certa mercede pecunie vel participatione proventum gregis. In quo casu si dominus retinet sibi periculum
Abbreviated transcription (Latin):
deceptõis̃ nõ ẜiu tempus p̃sens
⁊̃ ͦ forte res multũ iuliorata ẽ p̃btĩ¬
Si boc scm̃ ẽ ꝑ ĩdustͥam ẽptoris. Sed
secũdũ tp̃c ĩ quo ueudiꝰ facta fuit. exͣ.¬
qͦs ꝑcepit medio temꝑe cõputare ĩ
p̃cio. Excusatur .i. ꝑ bonã fidem. et
iustũ tytulũ et laborẽ. et silia ex. de¬

Expanded text:
deceptionis non secundum tempus presens, in quo forte res multum meliorata est, presertim si per industriam emptoris, sed secundum tempus in quo venditio facta fuit. quos percepit medio tempore computare in pretio. Excusatur enim propter bonam fidem et iustum titulum et laborem et similia.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩprudentiam assessoris male iudi¬
tauit. erit excusatus. si sĩpłx erat
et habuit conscĩam. Nec Fuit ui
culpa. eligendo talem assessorem
quia bonus et sufficiens cõiter
cipue eligitur pp̃ scĩam. S ũo sic ĩ
iudice ¶ Si & officiales quicũq
suit. hũt certos redditꝰ sͥ assig¬
natos. ño licet eis aͥd alitigan¬
tib. uł ⁊̃ ab aliis subditis ex¬

Expanded text:
imprudentiam assessoris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter cipue eligiturautem officiales quicumque sint, habent certos redditus sibi assignatos. Non licet eis aliquid a litigantibus vel etiam aliis subditis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ad fructus possessionũ. que sibi sũt.
a socero pro nuata dote pignore
obligate cõputandos in sortẽ. uon
credunꝰ cõpellendũ. cum frequẽter
Dotis fructus. ñõ sufficiãt ad ma¬
t̾monii onera supportanda. hoc a.
centũ ad certũ t̾minũ. ⁊ noliusti
ꝑsolu̾e ĩ t̾miuo. et ideo oportuit
me reciꝑe peccuniã sub usuris
pp̃ negocia mea tractauda. tu te¬
neris in restit̾ue illas usuras:¬

Expanded text:
ad fructus possessionum, que sibi sunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compellendum, cum frequenter dotis fructus non sufficiunt ad matrimonii onera supportanda. Raimundcentum ad certum terminum, sed noluisti persolvere in termino, et ideo oportuit me recipere pecuniam sub usuris propter negotia mea tractanda, tu teneris mihi restituere illas usuras
Abbreviated transcription (Latin):
est extranee ꝑsone in filiũ. uel
nepotem. uł deinceps assumpcio
ĩt̾rogatur. an id fieri paciatur:¬
in pt̃atem arrogantis. Et d fieri
sit in pt̃atem acoptantis. Et hoc
fit ĩperio madistratus ⁊Dñ usus.

Expanded text:
est extranee persone in filium vel in nepotem vel deinceps assumptio , rogatur, an id fieri patiaturin potestatem arrogantis. Et ista fiersit in potestatem adoptantis. Et hoc fit imperio magistratus.
Abbreviated transcription (Latin):
assessor off̾icial. testis. notariꝰ
siũam scribeus uł ꝓferens. Et
idem credo ĩ aliis actib. ut pu¬
ta. Si scribat attestaciones uel
legat ĩ exanunacione cause.

Expanded text:
assessor, officialis, testis, notarius sententiam scribens vel proferens; et idem credo in aliis actis, utputa si scribat attestationes vel legat in examinatione cause.
Abbreviated transcription (Latin):
uxore contub̾e alieua. Sed
naturam fit ut si uir m̃bro
mlieris nõ ad hoc cõcesso uo¬
luerit uti. usus .ii. naturalis
Inuxore quidem uenicile est
in meretrice dãpua ᷝ ͤ Iste ã qui¬
est contra naturã execrabiłr fit
ĩ metrite. s execrabiliꝰ in uxore

Expanded text:
uxore concumbere, sed naturam fit, ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso voluerit uti. Usus enim naturalis, n uxore quidem est veniale, in meretrice damnabile. Iste qui contra naturam est, execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius in uxore
Abbreviated transcription (Latin):
Ad questiones. Si autelu loco
tibi eccĩam. cum sis presbiter.
et tu ꝑ conscquẽs locas operas
tuas. ut ibi officies: nõ hĩturus
alias ibi aliqui iurisdc̃o. nõ com¬
mitͥtis symoĩam. nec alias pecras.

Expanded text:
 episcopis. Si autem loco tibi ecclesiam cum sis presbyter et tu per consequens locas operas tuas ut ibi officies, non habiturus alias ibi aliquam iurisdictionem, nec committis simoniam, nec alias peccas.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩterim ad dignitatem uł ordĩer
A .c. ult̾ Et si receperit saccũ
ordĩem: licet posora sit recõciliat
abbĩ. ⁊ receperit peĩtenciã. non
pt absq dispensacione pape.

Expanded text:
interim ad dignitatem vel ordinem st et si receperit sacrum ordinem, licet sit postea reconciliatus abbati et receperit penitentiam, non potest absque disp
Abbreviated transcription (Latin):
S restituet ei peccuniam. et erit
hostiatim. uł sermat ei aliquanto
temꝑe. ad arbitriũ boui uiri. Et¬
hoc intellige. uisi causa pietatis
a xͥano ematur. tũc .ii. ũo teneret᷑
datur. ꝓhibet ins ne repetat᷑. ꝙ

Expanded text:
 restituet ei pretium et erit ostiatim vel serviat ei aliquanto tempore ad arbitrium boni viri hoc nisi causa pietatis a christiano ematur: tunc enim non teneretur datur, prohibet ius ne repetatur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
exͣ .e.t. de hoc a̾. Si uero transeat
monasterio ad aliud: d resti¬
tui pertuna simpͣ ⁊ possessiones
saltem quo ad usufructũ illi
monasterio ꝙ ĩgreditur. ut sic̃
ħt onus. ita babrat emolumẽtũ¬

Expanded text:
e ut supra. Si vero transeat monasterio ad aliud, debet restitui pecunia simpliciter et possessiones, saltem quoad usumfructum, illi monasterio quod ingreditur, ut, sicut habet onus, habeat et emolumentu
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ ẽ meũ dice̾. quale pocm. cibos
pauperũ p̃siũdo suscipiãt: qui
ecc̃iam quã iuuare de proprus
facultatib debuerũt suis ex¬
perisis insuꝑ grauant De mo¬

Expanded text:
Non est meum dicere quale peccatum cibos pauperum presumendo suscipiant, qui ecclesiam, quam iuvare de propriis facultatibus debuerunt, suis expensis insuper gravant.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtendit. Sili credo ꝙ si abbas
uł aliꝰ det aͥd familie ep̃i ne
uideatur auarꝰ. et ut magis
placeat. et faciliꝰ habeat ac¬
cessum ad epm: aut ut de
largitate laudet᷑ uõ ẽ sẏmoĩa

Expanded text:
imonia. Similiter credo, quod si abbas vel alius det aliquid familie episcopi, ne videatur avarus et ut magis placeat et facilius habeat accessum ad episcopum aut ut de largitate laudetur, non est simonia
Abbreviated transcription (Latin):
gratis conferatur. si cõsuetudo est
loci ꝙ possit aliũ ponere loco sui
et locare. uł uendere. uł ad fir¬
mara dare ꝓuentus illiꝰ officii
uł ⁊̾ in dotem dare pro filia:
ad uitam ip̃iꝰ dautis. non est

Expanded text:
gratis, si consuetudo est loci quod possit alium ponere loco sui vel locare vel vendere vel ad firmam dare proventus illius officii vel etiam in dotem dare pro filia ad vitam ipsius dantis, non est
Abbreviated transcription (Latin):
cõmitteret alicui pure ac simp̾
uices suas. si tali uicario cõsti¬
tueret postea salariũ: nou
eẽt pcc̃m. Inuo tenetur ad hoc
.xii.qͣ .ni. Caritatem. Item pro¬

Expanded text:
committeret alicui pure ac simpliciter vices suas, si tali vicario constitueret postea salarium, non esset peccatum, immo tenetur ad hoc XXI questio III charitatem. Item r
Abbreviated transcription (Latin):
Et dr̃ apostasia: quasi post stacio¬
stacio Est ã ẜui Ray. triplex
apostasia scilicet. Per fidie. Ino¬
bediencie. ⁊ Irregularitatis.
Pfidie ẽ. qua quis recedit a fide
ut iulianus apostata .ii. q.uii.¬
trausgreditur spontanea uolũtate
Et qui sacris canoĩb obedire

Expanded text:
tur apostasia quasi post statiostatio. Est autem triplex apostasia, scilicet perfidie, inobedientie et irregularitatis. Perfidie qua quis recedit a fide, ut Iulianus apostata. Itransgreditur spontanea voluntate et qui sacris canonibus obedire
Abbreviated transcription (Latin):
tũc ẽ symoĩa in empta adm̃istra¬
tione. uł digͥtate. Si tal ẽ. que
babeat aͦd spũale sibi annexũr
.alias non. Sepe ir consuetudo
facit ẽẽ licitũ. ꝙ alias eẽt illicitũ.

Expanded text:
tunc est simonia in empta administratione vel dignitate, si talis est que habeat aliquod spirituale sibi annexum, alias non. Sepe enim consuetudo facit licitum, quod alias esset illicitum
Abbreviated transcription (Latin):
tus. aut pagauꝰ. Si xͥanꝰ. ĩdistĩcte
serui h̾eticoꝵ. ĩpune possũt. et
dũõs relĩq̃re. et ad eccli̾am cõfu¬
uicheos. Si ã sit emptus. dũ erat
causa seruicii. aut causa merci¬
monii ¶In pͥmo cãsu. Si uolt

Expanded text:
tus, aut paganus. Si christianus, indistincte servi hereticorum impune possunt et dominos relinquere et ad ecclesiam confuutem sit emptus dum erat causa servitii aut mecimonii: primo casu, si vul
Abbreviated transcription (Latin):
isset Quid de regularib qui
concedũt alicui ꝙ completo
biemuo. uł triennio recipient
eũ si tũ ĩterim didicerit artẽ
si ĩter mi studuerit iu scolis
¶Quid ⁊ si recipiant talem
ili p̾sentr sub predc̃a cõdicõe
nõ tũ uolũt eũ reciꝑe ad hĩtũ.
nisi elapso triennio. ⁊ cõpleta
condicione ¶Quid ⁊ de ser¬
uiente regularib. qͥ nõ ult
eis seriure. uisi ꝓmittant ei
ꝙ recipiant ip̃m saltem post

Expanded text:
isset. Quid de regularibus qui concedunt alicui, quod completo biennio vel triennio recipient eum; si tamen interim didicerit artem si interim studuerit in scholisQuid si etiam recipiant talem in presenti sub predicta conditione, non tamen volunt eum recipere ad habitum, nisi elapso termino et impleta conditione? Item quid de serviente regularibus, qui non vult eis servire, nisi promittant ei quod recipient eum, saltem post
Abbreviated transcription (Latin):
monachis ⁊ qui dant ad abba¬
tib sus pro habendis priorati
spũale . ut decime. et oblaciones
.uel debitũ celebrandi d̾iua uel
at ꝙ ãmoueatur a prioratu uł
canoĩcus regularis: ne ãmouea¬
tur a cura ꝑrochial̃ ecãe. et ne
reuocetur ad monasteriũ secũd̾¬

Expanded text:
monachis, qui dant aliquid abbatibus suis, pro conferendis prioratibspirituale, ut decime, oblationes vel debitum celebrandi divina vel at quod amoveatur a prioratu, vel canonicus regularis, ne amoveatur a cura parochialis ecclesie et ne revocetur ad monasterium, nu
Abbreviated transcription (Latin):
timens pati repulsam dix̃ abbati.
Si uelletis me reciꝑe. darẽ uobis
tram meã. Et abbas habito cõ¬
silio cũ fr̃ib suis. recipit eũ igna¬
rum uiris et eorũ q̃ dixit abbas

Expanded text:
timens pati repulsam, dixit abbati, se velletis recipere me, darem vobis terram meam. Abbas habito consilio cum fratribus recipit eum ignarum iuris et eorum que dixit abbas
Abbreviated transcription (Latin):
Item qui recipit beneficiũ.
symoĩace. tenetur renũciare bene¬
ficio et restituere om̃s fructus
ꝑceptos. et percipi potuissẽt¬
.n. possidens sine titulo. teuetur
ad oĩa dampna et lucra ꝑcep¬
ta et ꝑcipienda. Idem ⁊ ẽ si
habeat talem titulũ qui ꝓ nõ
tytulo est habendus. puta. Si
turpiter et contra legum inter¬
dicta mercatus est . E de agri

Expanded text:
ie Qui recepit beneficium simoniace, tenetur renunciare beneficio et restituere omnes fructus perceptos et qui percipi potuissentim possidens sine titulo tenetur ad omnia damna et lucra percepta et percipienda. Idem est si habeat talem titulum, qui pro non titulo est habendus, utputa quem turpiter et contra legum interdicta mercatus est. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero ante donacionẽ ꝑcepit.
Utrũ aute donacionẽ cõstituat
ut ip̃i ꝓuentus retineantur ad
tempus pro iusta causa ⁊ ueces¬
cũ eo qͥ accipit bñficiũ. seu cum
mediatore quocũq. ut officio
illo concesso. retineat ipse sibi

Expanded text:
Si vero ante donationem perceperit utrum ante donationem constituat ut ipsi proventus retineantur ad tempus pro causa justa et necescum eo qui accipit beneficium seu cum mediatore quocunque, ut, officio illi concesso, retineat ipse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
pro consensu habenda est ĩ fo
ro peĩtenciali si pp̃ hoc tacuit.
qr timebat repulsam si cõtra¬
diceret S̾ uero ĩterponatur
condiͦ ex parte recipiendr. uel
ex parte abbutis. s auteqiuĩ
retipiatur. cuit tõcedatur ei n¬
gressus. penitent utriq de con¬
dicione appoĩta et cam reno

Expanded text:
pro consensu habenda est, etiam in foro penitentiali, si propter hoc tacuit, quia timebat repulsam si contradiceret. Quid si interponatur, quod ex parte recipientis vel ex parte abbatis, si antequam recipiatur aut concedatur ei ingressus, peniteat utique de conditione appo
Abbreviated transcription (Latin):
uł bis ĩ ano cõueĩant ꝯumes
confratres. ad tractandũ de
salute aĩarũ ad audiendum
u̾bũ dei ad celebrandũ missas.
et orões pro uiuis et defunctis.
⁊ ad excitandũ deuocionẽ. Et
ĩo ponũt singulis ãnis certã¬

Expanded text:
vel bis in anno conveniant omnes confratres ad tractandum de salute animarum, ad audiendum verbum dei, ad celebrandum missas et orationes pro vivis et defunctis et ad excitandum devotionem et ideo ponunt singulis annis certa
Abbreviated transcription (Latin):
rio. uł ãniu̾sario. uł pro celebrãda
qͥ dãt denarios cleritis ꝓ dicen
talib casib dare. uel accipere
temꝑale pro spũali. symoĩatũ
e. siue detur pro sacm̃to. Siue
pro officio siuc pro or̃os. S̾i p̃posicio

Expanded text:
o vel anniversario vel pro celebranda qui dant donum clericis pro dicendmodi casibus dare vel accipere temporale pro spirituali simoniacum est, sive detur pro sacramento sive pro officio sive pro oratione sive pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut patebit. Ecclesia .ripse
locus consecratus habet enui
iusi sit publicus latro. uł noc¬
turnꝰ populator agrorũ .s. qui
litas. que quasi loca sacra ha¬
bentur. insidiis et aggressoĩb

Expanded text:
tentie Ecclesia, id est ipse locus consecratus habet immunsit publicus latro vel nocturnus populator agrorum. Ilicas, que quasi loca sacra habentur, insidiis aggressionis
Abbreviated transcription (Latin):
dũi. Ephĩa Purifica sc̃e marie.
Sauctum pascha cũ tota ebdo¬
mada. Rogationes trib diebus
ellcencio dñi Sancti dies penthecostes
tim. Et ille festĩtates quas sĩguli
ep̃i ĩ suis ep̃atib cũ populo collau¬

Expanded text:
ia, Purificatio sanctae Mariae, sanctum Pascha cum tota hebdomada, Rogationes tribus diebus, Ascensio Domini, sancti dies Pentecostes, Et ille festivitates quas singuli episcopi in suis episcopatibus cum populo collau
Abbreviated transcription (Latin):
tauei offiçiales uel rectores
qͦcũq uoĩe censeãtur. ciuita¬
aliꝰ ͥ talia ĩposuerĩt. ex egerĩt.
uł receperuit. aut apud edes
sacras depoĩta eccłiaꝵ. uił eccle¬
siasticarũ ꝑ sonarũ ubilibet ar¬

Expanded text:
tanei, officiales uel rectores, quocunque nomine censeantur, Ciuitai talia imposuerint, exegerint uel receperint uel aput edes sacras deposita Ecclesiarum uel ecclesiasticarum personarum ubilibet ar
Abbreviated transcription (Latin):
iualiũ laua. lacte. feno. liguis.
sionibꝰ. molendinis ⁊̃ aquentũ
.balueis. fullouiis. argentariis
metallariis lapidiciuis. Itẽ de
negociis. et artificiis. et ceteris
bouis. ctiam de tempore. de cõsẽc̾¬

Expanded text:
 lignis, sionibus, molendinis etiam de vento, balneis, fullonicis, argentariis, metallariis, lapidiciniis. Item de negotiis et artificiis et ceteris bonis, etiam de tempore. E
Abbreviated transcription (Latin):
De hiis a qui uadũt ad mer¬
cata que fiunt die dñica. uel
aliis festis iaxĩe precipius. Dicit¬
glo. ꝙ si aliquis hoc faciat ꝓ sua
necessitate aliqũ. non cõsuetudina¬
rie uon credo ꝙ peccet morlĩ Si
ã hoc ducat in consuetudĩem. aut
cupiditate lucrandi. sicut facuit
u̾catores qui pp̃ freꝙ̃ tauda mer¬
cata aut nũdinas uix aut nũꝙͣ
ĩtrant eccĩas suas credo ꝙ peccent
morͣsit᷑ ¶ In locis ã illis ubi sp̃ałr
hanc iuhĩtionem facit Et si ep̃c¬

Expanded text:
er qui vadunt ad mercata que fiunt die dominica, vel aliis festis, maxime precipuis? Respondeo: si aliquis hoc faciat pro sua necessitate aliquando, non consuetudinarie, non credo quod peccet mortaliter. Si autem hoc ducat in consuetudinem, aut cupiditate lucrandi, sicut faciunt mercatores, qui propter frequentanda mercata et nundinas vix aut nunquam intrant ecclesias suas, credo quod peccent mortaliter. In locis autem illis ubi specialiter hanc inhibitionem facit et si ep
Abbreviated transcription (Latin):
eccĩe: in periculo aĩe sue tenet.
¶Uel dic ꝙ nullo tempe po¬
tuerũt dari in fendũ. etiã quo¬
ad ius temꝑale. seu ciuile. ita
ꝙ transirent ad heredes eius
sicut aliud fendũ. Inutiliter
.i. esset tũc ius spũale. Apud

Expanded text:
it, in periculum anime sue tenet. Vel dic, quod nullo tempore potuerunt dari in feudum, quoad ius temporale seu civile, ita quod transirent ad heredes, sicut et feudum. Inutiliter enim esset tunc ius spirituale apud
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ deũ. nou ip̃ affectum carnalẽ.
aut spem renuneracõis terrene.
siue in pastu hõuũ laboranciũ.
aut aĩaliũ. Et ꝙ nccͣitas paup
illiꝰ cui ħ fuunt. hoc uideatur exi¬
gere ¶In p̃opuis ⁊ festiuitatibꝰ¬
credo ꝙ si nõ sit prohĩtũ uł con¬
suetudiu loci contrariũ liceat
et sacroꝵ locorũ. et edificacionẽ
ad opꝰ nũscroꝵ. ecc̃e pauperũ pre¬
sertim eorũ qui redditus uon hũt.¬
ut si oporteat trabi currũ ad fereu¬
dos lapides. uel in quadrigis auff̾ri
ligrs que alias cõmode fieri non

Expanded text:
ter deum, non propter affectum carnalem aut spem remunerationis terrene, sive in pastum hominum laborantium aut animalium et quod necessitas paupillius cui hec fiunt, hoc videatur exigere. In precipuis etiam festivitatibus, quod si non sit prohibitum vel consuetudini loci contrarium, liceat et sacrorum locorum et edificiorum, ad opus ministrorum ecclesie pauperum, presertim eorum qui redditus non habut si oporteat trahi carrum ad ferendos lapides vel in quadrigis afferri ligna, que alias commode ferri non
Abbreviated transcription (Latin):
decimas hiꝰ solui. facta est cũ
illis: qui debent detimas. de
nũori ꝑte soluenda quͣ sit Decimna.
.uł Si ita optentũ ẽ: a temꝑe cuius
nõ extat memorial. excuiant᷑ qui
minus soluũt quiͣ decima sit. Nec
possunt auͣcte ꝓpria illi qͥ fecerũt
compositionem. aut sine cõtradcõe
sustinerũt hiꝰ consuetudĩem. nel
successores eorũ. aliquid plus so¬
lito exigere. uel de reb illis. de
quib non cõsueuerũt decue sol¬
ui: de nouo ad exigere. Nec

Expanded text:
decimas huiusmodi solvi, facta est cum illis qui debent decimas de minori parte solvenda quam decima vel si ita obtentum est a tempore cuius non extat memoria, excusantur qui minus solvunt quam decimam. Nec possunt auctoritate propria illi, qui fecerunt compositionem aut sine contradictione sustinuerunt huiusmodi consuetudinem, vel successores eorum aliquid plus solito exigere vel de rebus, de quibus non consueverunt decime solvi, de novo aliquid exigere, nec
Abbreviated transcription (Latin):
constat oĩb uiciuis de cã pp̃ quã
soluẽdũ ẽ ieinuiũ. nõ ẽ necelbariũ
ꝙ petatur licencia uel dispensacio.
Si & dubiũ sit ⁊ illis a qͥb solũed̾
ẽ ieuͣ et aliis. utrũ subsit cã nccͣia
petenda ẽ dispẽda ͦ ab ep̃o loci. Eͥ¬

Expanded text:
constat omnibus vicinis de causa propter quam solvendum est ieiunium, non est necessarium quod petatur licentia aut dispensatio. Si autem dubium sit et illis a quibus solvendum est ieiunium et aliis, utrum subsit causa necessaria, petenda est dispensatio ab episcopo loci,
Abbreviated transcription (Latin):
gelica solum. sed supersticiosum
est si credatur ꝙ ninꝰ habeant
efficacie si scribantur alio tem
uia in quibus scribinttur quidã¬
caracteres et noĩa ĩusitata. qͣsi
nõĩa dei ĩ effabilia : Et ĩ quib
dicitur. Quicunq super se¬
portauerit istud breue nõ peri¬
clitabitur sic. uel sic. aut illud
ꝓculdubio reprobanda sunt. nec
portanda. et peccant qui scͥbũt
ea aut portant aut douant
aut uẽdiunit aut portãda do¬
cent nisi a deo fuerĩt sip̃liceᷤᷤ
ꝙ ignorancia debeat eos excu¬
sart que nõ excusat. si suꝑ hoc
uero et carminatorib. qui cer¬
minant infirmos uel pueros
aut faciũt. sed tũi utũtur licitis
precib et adiuracõib ut per
passionẽ et crucem et silĩa.
non credo ꝙ peccent mortaͬ
nisi talia fecerint post ꝓhi
multa ĩutilia et supsticiosa
Solent admisceri. Nisi forte as

Expanded text:
gelii. Sed superstitiosum est, si credatur quod minus habeant efficacie si scribantur post lia die quam si scribanturi nomina dei ineffabilia, in quibus dicitur: quicunque portaverit super se istud breve, non periclitabitur sic vel sic, aut istud proculdudio reprobanda sunt nec portanda. Et peccant qui scribunt ea aut portant aut donant aut vendunt aut portanda docent, nisi adeo fuerint simplices, quod ignorantia eos debeat excusare, que non excusat, si super hoc us et carminatoribus qui carminant infirmos vel pueros aut faciunt, sed tantum utuntur licitis precibus et adiurationibus, sicuti per passionem et crucem et similia, non credo quod peccent mortaliter nisi talia fecerint post prohpermulta inutilia et superstitiosa solent admiscere, nisi forte s
Abbreviated transcription (Latin):
deciuuaui. uicesimã seu cente¬
suuami suorũ et eccłiasticorum
cioues laicis solueruit. uł pro¬
nuseruit. uł se soluturos con¬
senseruit: aut ꝙnis aliã ꝙͣti¬
tatem porcionẽ aut quotã ip̃oꝵ
.uł ualoris ip̃oꝵ. sub adiutori
nurtui sõuencoĩt. subsidii. nel
domi noĩe. seu quoius alio ty¬
tulo. uł iuͦ uł ciuesito colore

Expanded text:
decimam, uicesimam seu centesimam suorum uel ecclesiasticorum rum laicis soluerint uel promiserint uel soluturos consenserint aut quamuis aliam quantitatem, porcionem aut quotam ipsorum uel ualoris ipsorum sub adiutorii, mutui, subuencionis, subsidii uel doni nomine seu quouis alio tytulo, modo uel quesito colore
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ questũ. Illi ⁊ qui faciũt radi
barbas suas aut equos ferrari¬
terant autẽ cõmode super hiis
peccunia siue nou. nõ audeo con¬
dempuare. Si hec fatiant ĩ festis.¬
⁊ maxĩe cũ secũdũ legem ⁊ con¬
cessum fuerit ire in sabbato:
licet non ultra mille passus. ꝙ¬

Expanded text:
usari. Illi etiam qui faciunt radi barbas suas aut equos ferrartuerunt ante commode super his specunia sive non, non audeo condemnare si hoc faciant in festis, maxime cum etiam secundum legem concessum fuerit ire in sabbato. Hoc tamen non ultra mille passus.
Abbreviated transcription (Latin):
spectat ad cõmodũ uel ĩcõmodũ
uiranciũ. et medietas multitudĩs
uel maior pars nõ ẜuat iuraũitũ
reliqui non teuẽtur seruare. qr
iam nõ extat condicio sub qua
uiratum est. qr ꝙ facit maior

Expanded text:
spectat tantum ad commodum vel incommodum iurantium et medietas multitudinis, vel maior pars non observat iuramentum, reliqui non tenentur servare, quia iam non extat conditio sub qua iuratum est, quia quod facit maior
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo. Et boc iure cũ sit mere
spũale: nõ possũt a laico detine¬
ri. qr tale ius nõ cadit in laicũ.
Item debentur in signũ uniu̾sal
Et hoc iuire. cum sit cuule. ca¬
dere possunt in laicum. nõ tũ
sed quo ad fructuũ perceptionẽ.

Expanded text:
prestiti. Hoc iure, cum sit mere spirituale, non possunt a laico detineri, quia tale ius non cadit in laicum. Item debentur in signum universalis hoc iure, cum sit civile, cadere possunt in laicum, non tameroprietatem, sed quoad fructuum perceptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
prochiis. om̃s maiores decĩas
Seu partem acquirũt de maĩb
laicoꝵ. nõ possunt ꝓ eadẽ. nel
simili porcione. si de nouo post¬
modũ fiant noualia in eisdem.
petere. uł recipere noualiũ deci¬
mas earũdem. nisi alia rõuaͬ
per quã hec facere ualeant

Expanded text:
parrochiis omnes maiores decimas seu partem illarum acquirunt de manibus laicorum possunt pro eadem uel simili portione si de nouo postmodum fiant noualia in eisdem petere uel percipere noualium decimas eorumdem nisi alia rationabilis per quam hoc facere ualeant
Abbreviated transcription (Latin):
uõ dũ cõpleuerãt. Derũ ⁊̾ ẽ hoc.
si uxor de consensu uiri emiserat
tale uotũ. et postea uir ꝓhibeat.
qr d ei obedire uxor. ⁊ uullo uiͦ¬
peccat uxor obediendo. lic peccet
uir. id ꝙ consenserat ꝓhibendo

Expanded text:
nondum compleverant. Verum est etiam hoc, si uxor de consensu viri emiserat tale votum et postea vir prohibet, quia debet ei obedire uxor et in nullo peccat uxor obediendo, licet peccet vir id quod consenserat prohibendo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Per hiꝰ t necessitatem excuseri
credo posse. uectores ne mierciũ.
ad uũdinas uł loca remota. et
uiuorũ que transportãtur ad t̾ras¬
remotas. cũ sine graui ĩcõuodo
uõ possunt dieb festis uacare ab
eundo et quadrigando ¶De
rib ꝑegrinoꝵ in uehiculis suis.
aut umentis. et de ferratoribus
equoꝵ. credo ꝙ possunt excusari

Expanded text:
 etiam necessitatem excusari credo posse vectores mercium ad nundinas vel loca remota et vinorum que transportantur ad remota loca, cum sine gravi incommodo, non possint diebus festis vacare ab eundo et quadrigando. De ribus peregrinorum in vehiculis suis aut iumentis et de ferratoribus equorum, credo quod possunt excusari,
Abbreviated transcription (Latin):
arii. fait aliquos m̃ses. aut tẽpora
dies ue ⁊ annos aut lune solisq
cursus. qr et qui has. ⁊ quascũq
diuinaciones aut fata aut augu¬
ria obẜuat. aut attendit aut con¬
aut ad domũ eorũ uadit. aut in
sciat se fidem xͥanam et bapm̃

Expanded text:
rio, aut aliquos menses, aut tempora, aut dies, et annos, aut lunae solisque cursum quia qui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit, aut conaut ad eorum domum euntes aut in sciant se fidem christianam et baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuuttent uinũ aliunde portari ad uẽ
dendũ ii suo t̾ritorio. qui diu uiuũ
ui suo territorio ĩueniatur uenale
petiũ sit. ciruĩscͥpto iuraũto talia fac̾e
nel seruare corrupta ĩ tencione. t ñ
pp̃ reu̾enciam sacraũti. et pp̃ scan¬
dalum alioꝵ. non expedit: ꝙ re¬
iittant sibi hꝰmodi uiraũta. auc¬
toritate ꝓpria. uel ueĩant cõtra ea.

Expanded text:
t vinum aliunde asportatum vendi in suo territorio, quamdiu vinum illius territorii inveniatur venale,peccatum sit, circumscripto iuramento, talia facere vel servare corrupta intentione, tamen propter reverentiam sacramenti et scandalum aliorum, non expedit quod remittant sibi huiusmodi iuramenta auctoritate propria, vel veniant contra ea,
Abbreviated transcription (Latin):
pretandũ est. sicut dcm̃ ẽ supra.
nullum ĩcõ ĩcõmodũ paciuntur
ex hoc. ẜuantes iuram̃tũ. nõ est
tutum eis ueĩte cõtra iuraũtũ
.S demĩciare potuerũt prelato
ut uł compellat iurautes sibi
ĩuicem remittere iurfĩctũ. uel
illos qui uou ẜuant. seruare ꝙ
iurauerũt. Si ã qd iuratũ est
spectat ad cultũ der. uel religio¬
nem. uł ad pietatem. aut si
tale quid iuratũ est. ꝙ tenerent᷑
facere absq iuram̃to. si dubitetur
utrũ simpłr et absolute. aut sub
coudicione iuratum sit: aut si
uescitur de quot aliis ĩtellexerũt
rent. tenendũ et est certũ . et di¬
mttendũ incertum. Et ĩterpre¬
tandũ est iurantes obligatos eẽ

Expanded text:
pretandum est, sicut dictum est supra nullum incommodum patiuntur ex hoc servantes iuramentum, non est tutum eis venire contra iuramentum, sed denunciare poterunt prelato, ut vel compellat iurantes sibi invicem remittere iuramentum, vel illos qui non servant servare quod iuraverunt. Si autem quod iuratum est, spectat ad cultum dei vel religionem vel pietatem, aut si tale quid iuratum est, quod tenentur facere sine iuramento, si dubitetur utrum simpliciter et absolute, aut sub conditione iuratum sit, aut si nescitur de quot aliis intellexerunt rent, tenendum est certum et dimittendum incertum et interpretandum est iurantes obligatos esse
Abbreviated transcription (Latin):
glo. ꝙ si alter predcõꝵ iuirauit ul¬
intranit intendit sub condicione
.tũc reliquo non seruante iuram̃tũ
uec iste ẜuare tenetur ¶Si A̾
absolute iurauit in omne euẽtũ
tũc seruare tenetur. qͥcꝙͥ relique
fatiat. Si u̾o nesciat qͦmͦ iurauit
uł quid intendit. Dic ꝙ si emo¬
lum̃tũ uiẽsure sit cõmune duobꝰ.
a quocũq portetur ex illis. uno
peierante. reliquus nł oꝰ tenetur
ẜuare iuiram̃tũ: cũ nuilũ ei ex hoc
fiat p̃idiciũ. Si autem solius por¬
tantis m̃suram emoliuũtũ beuigne

Expanded text:
quod si alter predictorum iuravit vel intendit sub conditione tunc reliquo non servante iuramentum, nec ille servare tenetur. Si autem absolute iuravit in omnem eventum, tunc servare tenetur quicquid reliquus faciat. Si autem nescit quomodo iuravit vel quid intendit, dic quod si emolumentum mensure sit commune duobus, a quocumque portetur ex illis, uno peierante, reliquus nihilominus tenetur ervare iuramentum, cum nullum ex hoc fiat ei preiudicium. Si autem solius portantis mensuram est emolumentum, benigne
Abbreviated transcription (Latin):
qͥciy alii faciant. Si ã sub condi¬
cione. uł ob causam iurare ĩten¬
derunt. nullus tenetur seruare¬
iuram̃tũ. nisi existente coudicõe
uł caussi. pp̃ quam iuratum est

Expanded text:
quid alii faciant. Si vero sub conditione vel ob causam iurare intenderunt nullus tenetur servare, nisi existente conditione vel causa propter quam iuratum est
Abbreviated transcription (Latin):
iuratũ ẽ creditur inausuetus
et iustus. et nõ uisi rõnabilr̃
ꝓcessurꝰ. Distingue. qr si res
Hiꝰ. de quib iuratũ ẽ deputa¬
te sunt custodie illiꝰ a quo re
minis proditor. sicut nõ repu¬
tatur. qui ĩuiriam suã aut̃ dãp¬
num ꝓsequitur coram iudice.
licet non possit probare ꝙ in¬
tendit. Si ã nõ tenet᷑ ad tusto¬
de talib tũc reuelet domino¬
uł marito. si uõ pt̃ probare
nõ d reuelare. nisi tałibus
personis que possunt ꝓdesse
et nõ obesse . Et si qñ iurauit
ĩtendit se obligare ad reue¬
Aaudũ occulta. que probare uõ
poss nõ fuit licitũ iuram̃tũ. uec ob¬

Expanded text:
suetus et iustus et nonnisi rationabiliter processurus, distingue quia si res huiusmodi de quibus iuratum est, deputate sunt custodie illius a quo reminis proditor, sicut non reputatur qui iniuriam suam aut damnum prosequitur coram iudice, licet non possit probare quod intendit. Si autem non tenetur ad custode talibus, tunc revelet domino. Si non potest probare, non debet revelare, nisi talibus personis que possunt prodesse et non obesse. Etsi quando iuravit intendit se obligare ad revelandum occulta que probare non posset, non fuit licitum iuramentum nec ob
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm Ray. ꝙ qui iurat per deũ
multũ obligatur. Qui uero ꝑ
deũ et ewbangelia. magis obli¬
gatur. qui istis adiuugit scõꝵ
gatur. Et ita crescentib sol¬
lempuitatib: crescit obligaͦ.¬
deuru in cõmuni sermone iuret.

Expanded text:
 quod qui iurat per deum, multum obligatur; qui vero per deum et Evangelia, magis obligatur; qui istis adiungit sanctorum gatur et ita crescentibus solennitatibus, crescit obligad
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si uero ĩpubes ĩtrat. aut ab
alio poĩtur ĩ mͣosterio: puta a
In pͥmo casu si ip̃e nõ consentit
potest egredi qũ uoluerit.us
ad etatem legittimam .xx.q.i.
sentit. licet ille cõsensus: qui fit
ante anuos pub̾tatis nõ teneat
ꝑueĩat ad etatẽ legittimam .xx.

Expanded text:
Si vero impubes intrat aut ab alio ponitur in monasterio, puta paitate. In primo casu, si ipse non consentit, potest egredi quando voluerit usque ad etatem legitimam; si sentit, licet consensus ille qui fit ante annos pubertatis non teneat, erveniat ad etatem legitimam,
Abbreviated transcription (Latin):
modĩ uł ĩcõmodũ alienũ. Distĩgne
qr si respicit et spectat ad cõmo
pient de lucro ultra ser denarios.
Uel aurifabri ꝙ nõ uendant opera
sua. uisi de mͣ sic uel sic purgata.
de filis formatis ad rotã. ¶ Si
a̾ obẜuacio iuram̃ti est dampnosa
aliis. nõ ẽ obligatoriũ. ut siiurẽt
sutores ꝙ nõ oꝑabũtur de uocte.¬

Expanded text:
modum vel incommodum alienum, distingue quia si respicit et spectat ad commodpient de lucro ultra sex denarios, vel aurifabri quod non vendent opera sua, nisi de materia sic vel sic purgata, de filis formatis ad rotam. Si autem observatio iuramenti damnosa sit aliis, non est obligatorium, ut si iurant sutores quod
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est in fauorẽ dei. ut per
illud ĩtenderit homo se obliga¬
re deo nõ pt̃ absolui ab hoĩe.
uisi per cõmutacionẽ in meliꝰ
ut supradc̃m ẽ de uotis. Si uo¬
fit in fauoreu hõis si ille spõte
absoluerit. postea nõ tenet᷑ Et

Expanded text:
factum est in favorem dei, ut per illud intenderet homo se obligare deo, non potest absolvi ab homine nisi per commutationem in melius, ut supra de votis. Guero in favorem hominis, si ille sponte absolverit, postea non tenetur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Silr̾ credo tꝓ si post cõtractũ. ĩr ioͣ
iuraret aͥd alicui ꝙ ip̃a poss fac̾e
cõtradicente marito nõ posset ille
tale iuram̃tũ irritare. Alias credo
maritus illa sola uota uxoris
abstĩentie reuocare pt̃. q̃ ip̃a ĩpłe
ñõ poss sine scãdalo uiri. ut de ieui¬
niis de surgẽdo ad matutĩas. de
ĩacendo de uocte ĩ camsia. Alia¬
ã q̃ pt̃ ĩplere siue scaudalo uiri
renocare nõ pt̃ uͨ uxor tenet᷑ ei
obedire ĩ reuotacione. Ut si uo

Expanded text:
r credo, quod si post contractum matrimonium iuraret aliquid alicui quod ipsa posset facere, non contradicente marito, non posset ille tale iuramentum irritare; alias credo mabstinentie revocare potest, que ipsa implere non potest sine scandalo viri, ut de ieiuniis, de surgendo ad matutinas, de iacendo de nocte in camisia. Alia, que potest implere sine scandalo viri, revocare non potest nec uxor tenetur ei ob
Abbreviated transcription (Latin):
hostes ¶Idem credo si repouant
ibi uictualia sua. de qͥb susten
si rapiantur ab aduersariis uiste
bellantib nõ tenẽtur ad restitu¬
ciouẽ ⁊ forte ⁊̃ nͨ p̾cãt rapiendo.

Expanded text:
sie. Idem credo, si reponant ibi victualia sua, de quibus sustesi rapiantur ab adversariis iuste bellantibus, non tenentur ad restitutionem et forte etiam non peccant rapiendo.
Abbreviated transcription (Latin):
glo. nõ ẽ cõtrariꝰ actus. cũ qͥs come¬
dit aut bibit aut dormit interiur.¬
ad repellendũ adu̾sariũ suũ. de pos¬
sessione male occupata. aut ad retu¬
ꝑandũ predam ab eo abductã. S¬

Expanded text:
tum: Non est contrarius actus, cum quis comedit aut bibit aut dormit interiellendum adversarium suum de possessione male occupata, aut ad recuperandam predam ab eo abactam,
Abbreviated transcription (Latin):
hut ꝑaferuailia. aut si mulier
coluta: sui iuris dedit amasio
suo ad dereb ꝓpriis licet ho¬
uestum sit .ꝙ illud expendat
ĩpias causas. nõ tũ credo. ꝙ te¬
t̾ restitue ei qui dedit . ꝙ meliͦ¬

Expanded text:
parafernalia, aut si mulier soluta sui iuris dedit amasio aliquid de rebus propriis, licet honestum sit quod istud expendat in pias causas, non tamen credo qei restituere que dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibemꝰ. ¶Si contra form istã
aliꝙͥ ẽ acceptũ. credo esse restitu¬
eudum illi a quo ĩuiriose acceptũ
est si sciri pt̃. Sin autẽ. cũ tonsi¬
lio ecãe. in piis causis est expen¬

Expanded text:
iquo. Si contra formam istam aliquid est acceptum credo esse restituendum et illi a quo iniuriose acceptum est, si sciri potest; sin autem, cum consilio ecclesie in piis causis est expen
Abbreviated transcription (Latin):
.i. penultꝰ. Uude nec pretiũ
quod dedit pt̃ repetere. ab
illo cuiꝰ res est. Nec expẽsas
suas. si quas fecit. Et omueui
utisitatem quã ex illa reha luͭ¬
re habuit tenetur rescitue.¬
Et si restituat rem det̾ioreu
Et si aliquo temꝑe medio. fta¬

Expanded text:
tituendi. Unde nec pretium quod dedit poterit repetere ab illo cuius res est, nec expensas suas, si quas ibi fecit et omnem utilitatem quam ex illa re habuit, tenetur restituere. Si restituat etiam rem deteriorem et si aliquo tempore medio
Abbreviated transcription (Latin):
oblata nulla fraude adhibit a
uł iuinis aut coactione ĩdirecta
recipiat uõ te᷑ ad restitucionem.
S coacta a se uł a suis directe
uł indirecte. tenetur. di. .xuiii.
qũ deuegat eis iustĩam. uł nou
Defendit cos ut d. ut sit aliꝙͥ
extorqueat. uł ĩ sinuari eis fa¬
cit . ꝙ uult aͥd hr̃e ab eis . Con¬

Expanded text:
oblata, nulla fraude adhibita vel minis vel coactione indirecta, recipiat, non tenetur ad restitutionem, sed exacta a se vel suis directe vel indirecte tenentur restituere.  denegat eis iustitiam vel non defendit eos ut debet, ut sic aliquid extorqueat, vel insinuari eis facit quod vult aliquid habere ab eis.
Abbreviated transcription (Latin):
ei ius exhibere ꝑ pares curie
uł ĩꝑatoris. si uollet a pcto desistere.
posset eũ excõicare. et crescente
ĩ forͣ iudicii cũ neuter ip̃oꝵ heat
ĩ iuriator offercet debitã satis¬
factionẽ ad arbitriũ bonoꝵ biroꝵ
de plauo. et siue strepitu uidicioꝵ¬

Expanded text:
ei ius exhibere, per pares curie , si rex nollet a peccato desistere, posset regem excommunicare et crescente in forma iudicii, cum neuter illorum habeat si iniuriator offerret ei debitam satisfactionem, ad arbitrium bonorum virorum, de plano et sine strepitu iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑaui rei licite. et adhibuit di¬
ligenciam debitamt licet om̃s
casus fortuitos. qui preuideri
uon possunt. forsitan nõ proui¬
derit: in uullo tenetur. et pt̃
nõ solũ ni susceptis remanere.
s ⁊ ad suꝑiores ordĩes ꝓmoueri¬

Expanded text:
operam rei licite et adhibuit debitam diligentiam, licet omnes casus fortuitos, qui previderi non possunt, forsitan non previderit, in nullo tenetur. Et potest n susceptis remanere, sed etiam ad superiores ordi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmode consulere. qr tanc tenebit᷑
et cõpensabũtur illa dempna.
cũ dampuis sibi datis. ⁊ hoĩb suis.
usq ad concurrẽtes ꝙͣtitates. Et
de eo ꝙ suꝑ excrescit tenebitur
satisfac̾e illis. quos dãpuificauit.
rebellat ip̃e adu̾sariꝰ. Nisi ⁊ ip̃i
quo casu nõ hñt cõtra eũ actom.

Expanded text:
nebitur et compensabuntur illa damna cum damnis sibi datis et hominibus suis usque ad concurrentes quantitates et de eo quod super excreverit, tenebitur satisfacere illis quos damnificavit. bellat ille adversarius, nisi ipsi quo casu non habent contra ipsum actionem,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. cui data ẽ. s nõ Audet. aut
tinet. aut uõ pt̃ ĩpetrare: qd
fiat restitucio. ꝑ p̃latũ coliegii.
diendũ deo ꝙͣ hõi. Si autẽ non
exstat. qr iam consũptũ ẽ. ĩ aius
est actio. Sl ã nõ est consũpta.
penitus. s cõu̾sa est in utilitatẽ
rauerat ex re sͥ data. Si uon
ĩpetrare ꝙ fiat restitucio per
p̃latũ. gerat bona fide negociũ
mȯsterii. restituẽdo cui debetur.
ut dc̃mi ẽ uł si fu erat datũ de
bonis ecc̃ie secularis. ĩpetrando
ri a uosterio. uł erogari ĩ pios
ulus. Non tũ cõtradicente prelaco
ħ faciat pp̃ bonũ obedĩe. insi sit
illa res comꝑata. de peccuia ec̃ce
aut ꝑsoue primliate in hoc. qd̃
rem emptam de sua peccuuia pos¬
sit ueudicare. sicut est miles ⁊ pu¬
pillus. in quo casu ⁊ cõtratucente
ꝑlato: pt̃ eam restitue. si eã hẽat¬

Expanded text:
lum cui data est, si non audet aut timet aut non potest impetrare quod fiat restitutio per prelatum collegii, diendum deo quam homini. Sed si non extat, quia iam consumpta est, inanis est actio. Si autem non est consumpta penitus, sed conversa est in utilitatem t ex re sibi data, si non impetrare quod fiat restitutio per prelatum, gerat bona fide negotium monasterii, restituendo cui debetur, ut dictum est. Vel si fuit datum de bonis ecclesie secularis, impetret terio vel erogari in pios usus, non tamen contradicente prelato hoc faciat propter bonum obedientie, nisi sit illa res comparata de pecunia ecclesie aut persone privilegiate in hoc, quod rem emptam de sua pecunia possit vendicare, sicut est miles et pupillus in quo casu, etiam contradicente prelato, potest eam restituere, si eam ha
Abbreviated transcription (Latin):
acceperũt tenentur restitu̾e.
In hoc tũ casu et silib qui tolle¬
rautur ab ecc̃ia. pro eo qd̾ pt̃
ibi esse aliqua dubitacio. de
iure aut de facto. non credo
simp denegandam ẽẽ absolu¬
cionem. S fatienda ẽ cũ quadã

Expanded text:
t tenentur ad restitutionem. In hoc tamen casu et similibus, qui tolerantur ab ecclesia, pro eo quod ibi potest esse aliqua dubitatio de iure aut de facto, non credo simpliciter denegandam esse absolutionem, sed facienda est, cum quadam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
accipit. ut faciat dãmũr nel iu¬
uiriam. uł calũpuiam alii. qr
tũc. nõ ille qui dedit repetit
S ille cõtra quem datũ ẽ. ut. st̃.¬
porͣ iudicii. qui seueritatem. nõ

Expanded text:
recipit ut faciat damnum vel iniuriam vel calumniam alii quia tunc non ille qui dedit repetit, sed ille contra quem datum est, quforma iudicii q
Abbreviated transcription (Latin):
latum est ita ꝙ illi eidem qui
dedit. uisi cũ turuiter dedit¬
.tũc ir. nou sibi. Sed successori
suo poterit fieri. uł suꝑiori
loci paupib. si expedire idebi

Expanded text:
at fieri illi eidem qui dedit, nisi cum turpiter dedit. Tunc enim non sibi, sed successori suo poterit fieri, vel in loci pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
aut ius ĩfertur ꝑsone. aut rebꝰ
Si ꝑsone. tũc est uis repellenda
pͥusꝙͣ sit illata. licet quidã dixe¬
rint. ꝙ nullus d repellere uiu¬
ui nisi illatami. ĩuo dicit lex.
ꝙ licitũ est occidere ⁊̃sidiantent.
et eũ qͥ wlt occidẽ. ꝙ ĩtelligo.

Expanded text:
aut vis infertur persone aut rebus. Si persone, tunc est vis repellenda priusquam sit illata, licet quidam dixerint quod nullus debet repellere vim nisi illatam. Immo dicit lex quod licitum est occidere insidiantem et eum qui vult occidere, quod intelligo
Abbreviated transcription (Latin):
.circa hoc tñ considero qualitatem
ꝑsonarũ. ut ĩterdũ ꝑuus uel de¬
bil. possit de defendere armis. conͣ
magnũ uel fortem pugno eleuato
uẽientem. Si quis tñ moderaniẽ
excedat. et nõ ex ꝓpoĩto. nõ tenet᷑

Expanded text:
Circa hoc tamen considera qualitatem persone, ut interdum parvus vel debilis possit se defendere armis contra magnum vel fortem, pugno elevato venientem. Si quis tamen moderamen excedit et non ex proposito, non tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc casu. quo ad iudiciũ di¬
uiuũ. Si ã satisfacere pt̃. semꝑ
est in mora donec sat̾fecit. aut̃
tor est alicui ex contractu. uel
quasi contractu. et silr distui¬

Expanded text:
in hoc casu quoad iudicium divinum. Si autem satisfacere potest, semper est in mora donec satisfecerit auttor est alicui ex contractu vel quasi contractu et similiter distin
Abbreviated transcription (Latin):
uisi ep̃t uelit dispensare cũ illa
lier est secularis. aut cum mo¬
¶Si ã accepit a ꝑsona regulari.
de reb mosterii qd p̃sim̃edũ
est. nisi cõstet de contraxio .i.
distrugue. q si accepit ab hũte
ad ũustracõm tũc restituet᷑ mo

Expanded text:
iscopus velit dispensare cum illa laris est mulier, aut cum moSi autem accepit a persona regulari de rebus monasterii quod presumendum est, nisi constet de contrario, distingue: aut recepit ab habente ad
Abbreviated transcription (Latin):
G uidagia exigat. uel extorqueat
per se uł per aliũ suo uoĩe. uel ⁊̃
alieno. aut eas ad hiꝰ ꝑsoluenda
cõpellat. Qui u̾o cont̾ra fecerit
si ꝑsone fuerĩt singulares. excoĩ¬
catus ẽ. Si ã collegiũ. uel uniu̾si¬
tas cĩtatis. castri. uł loci alteriꝰ.
plenarie rescituerĩt. et de trans¬
gressione satisfecernt cõpetenter.

Expanded text:
 talia exigat vel extorqueat per se vel per alium suo nomine vel etiam alieno aut eas ad huiusmodi persolvenda compellat. Qui vero contra fecerint si persone fuerint singulares excommunicationis si autem collegium vel Universitas Civitatis Castri seu loci alterius plenarie restituerint et de transgressione satisfecerint competenter.