comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quis audiuit ut crederet. Quis credidit ut non
magis se ipsũ malignitatis ⁊ infamiȩ de monstra¬
re Ipse enĩ ꝑsonȩ cuctoritatẽ sibi dabat qui
momnibus suis actionibus cuformis ⁊ cõpositus.
corã deo n hominibus apparebat. Et prec hȩc
interiora. fuer̃ ineo extrinsecus gloriosa studia
inȩ dificuis scõri locoꝵ construendis henouandis
nornam̃tis unde cũ que ad quirendis Demonstrat
hoo clunia cus suus principalis locus incunctis
studiose renouatꝰ ⁊or nam̃tis multi plicit᷑ ador¬
natus. Ubuetiã in nouissimis sius claustrũ cons¬
truxit: colũnis mar moreis ex ultimis parrtibus
nõ sine magno labore duectis. mirabilit̃ decoratũ.
Dequo solitus erat gloriari. ut iocundi erat habitꝰ.
inuenisse se lgneũ. ⁊ relinquere marmoreũ. ad
exemplũ octauiani cȩsaris quẽ describitnT his¬
toriȩ roma inuenisse latericiã. ⁊ reliquisse mar¬
moream: Incepit etiã ciboriũ suꝑ altare soĩ

Expanded text:
Quis audivit, ut crederet? Quis credidit, ut non Quis audivit, ut crederet? Quis credidit, ut non magis se ipsum malignitatis et infamie denotaret? Ipse enim persone auctoritatem sibi dabat, qui in omnibus suis actionibus euformis et compositus coram deo et hominibus apparebat. Et preter hęc interiora fuerunt in eo extrinsecus gloriosa studia in edificiis sanctorum locorum construendis, renovandis et ornamentis undecumque adquirendis. Demonstrat hoc Cluniacus suus principalis locus, in cunctistudiose renovatus et ornamentis multipliciter adornatus. Ubi etiam in novissimis suis claustrum construxit columpnis non sine magno labore aduectis, mirabiliter decoratum, de quo solitus erat gloriari, vt iocundi erat habitus, inuenisse se ligneum, & relinquere marmoreum, ad exemplum Octauiani Cæsaris, quem describunt Romanæ historiæ inuenisse lateritiam, & reliquisse marmoream. Incœpit etiam ciborium super Altare sancti
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit. Ciliciũ enim semꝑ asꝑrimũ interius ad he¬
rebat. de suꝑuero. mediocri  cõmuni ueste indutus
apparebat
uisi plices etiam idiuersos labores sustinuit. ꝓpace
ecclesiarũ. ꝓstatu suoꝵ locor. ꝓutilitate ꝓximorꝰ.
⁊ ꝓpriis periculis. quesiuit tran quillita tẽ uni uersor.
dibus notabił erat Grauitatẽ morũ. hilarita te
frontis temperabat. Incorrigendis uitiis ꝓmodo &
tep̃r seuerus. in remitendis gratiosus. ⁊ inu trõque eqͣ
lance libratus: Hẽ uero quas ꝓposuimus in eo relu¬
cebant uirtutes: inhas concurrebant cȩterę om̃es
Tota enim cerneres in illo exempla uirtutũ. Ita in
singulis eminebat. quasi ceteras nõ haberet. Ita om̃es
retinebat. ut nulla deeẽt. Ita etiã ineffabilem
⁊ beniuolũ subiectis exibebat. ut magis uellet di¬
ligi quã timeri: Magis ꝓd esse: quã pre esse
Iuis umquã dehoc uiro que displicere audiuit:

Expanded text:
potuerit. Cilicium ei semper asperrimum interius adhæpotuerit. Cilicium ei semper asperrimum interius adhærebat, desuper vero mediocri & communi veste indutus apparebat. Multiplices etiam, & diuersos labores sustinuit pro pace Ecclesiarum, pro statu suorum locorum, pro vtilitate proximorum; & propriis periculis quæsiuit tranquillitatem vniuersorum. dibus notabilis erat. Gravitatem morum hylaritate frontis temperabat. In corrigendis vitiis pro modo et tempore severus, in remittendis gratiosus et in utroque ęqua lance libratus. Hę vero, quas proposuimus, in eo relucebant virtutes, et in has concurrebant cetere omnes. Tota enim cerneres in illo exempla virtutum. Ita in singulis eminebat, quasi ceteras non haberet. Ita omnes retinebat, ut nulla deesset. Ita etiam affabilem et benivolum subiectis exibebat, ut magis vellet diligi quam timeri. Magis prodesse quam preesse. Quis umquam de hoc viro, quod displiceret, audivit?
Abbreviated transcription (Latin):
neadẽ fortitudine cinimi eius uel corporis pauca.
dicturi. etiã uirtutis illius difinitionẽ iucta
ueterũ estimationẽ ad¬
hibere debemus.
ad uersa uel ꝓspera Hac itaque fretus uirtute. quã
fortis fuerit in repellendis inimicoꝵ insidus. quã
paciens into lerandis aduersis. dictu uidet᷑ dificile:
Cerneres in illo hoc priui legiũ pacientiȩ. quia his qui
leserant. tam quã cilt̃ dauid. maiorem rependebati
beneficii grãm. ⁊ his qui oderant. pociorẽ conserua¬
bat beni uolentiã Nõ ualebant hunc aduersa deice¬
re. nec ꝓ̃s pera eleuare. O quantas infestationes.
n quãntauis simas in sec tationes adomesticis ex
tranẽis ipsa scã anima sustinuit. ⁊ pret̾ has: quã
diras corporis penas in ieiunus. inuigiliis. in ora¬
tionibus ipsesibi ad sciuit. ⁊ qđ iam libere dicen¬
dũ est post nauigantis felicitatẽ. quibis dam
uinculis unexibus ferreis solo deo teste mẽ bra
sua ita damnauerat. ut uix humana caro hoc tolerare

Expanded text:
de fortitudine animi eius vel corporis pauca dicturi, etiam virtutis illius diffinitionem iuxta veterum estimationem adhibere debemus: rtiter adversa vel prospera. Hac itaque fretus virtute, quam fortis fuerit in repellendis inimicorum insidiis, quam patiens in tolerandis adversis, dictu videtur difficile. Cerneres in illo hoc privilegium patientię, quia his, qui leserant, tamquam alter David maiorem rependebat benefitii gratiam. Et his, qui oderant, potentiorem conservabat benivolentiam. Non valebant hunc adversa deicere nec prospera elevare. O quantas infestatio nes et quam gravissimas insectatraneis, ipsa sancta anima sustinuit, & præter has, quam duras corporis pœnas in ieiuniis, in vigiliis, in orationibus, ipse sibi adsciuit! & quod iam libere dicendum est post nauigantis fœlicitatem, quibusdam vinculis, & nexibus ferreis solo Deo teste membra sua ita damnauerat, vt vix humana caro hoc tolerare
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Corpus eius afratribꝰ quibꝰ ipse iusserat. ⁊ quẽ¬
cidmodũ ordinauerat. lauat᷑. aromatizat᷑. cõpo¬
nitur. ingestatorio sibi consueto collocatur. atTe
scm̃ altare idecłam defertur. ⁊ ꝑ triduũ ꝓpter
fr̃s unde cũ que id sepulturã concurren tes. reser
uatur . Iam uero adexequias funeris eius nõ dico
uilla. sed pene tota ꝓuintiauenit. Uideres hĩc alios
dolere hinc alios gaudere. ⁊ cam̃ omẽs flere: fle¬
bant cilii prȩ gaudio tanto donati patrono. fleban
ilii p̃dolore tanti patris desticuti solatio. Iã uero
post triduũ expletis demorte exequiis cũ magno
psallentiũ choro discipuloꝵ suorꝑ manibus ad se¬
pulchrũ in eandem eccłam defertur. ⁊ decenter
in loculo nouo depetra exciso. ut decebat sepelit᷑:
Deces sit uero uirscs noc te circũ cisionis dñi nmĩ iħu¬
xp̃i inprima uigilia noctis. que etiã dñica habebat᷑.

Expanded text:
vit. Corpus eius a fratribus, quibus ipse iusserat et quevit. Corpus eius a fratribus, quibus ipse iusserat et quemadmodum ordinaverat, lavatur, aromatizatur, componitur, in gestatorio sibi consueto collocatur, ante sanctum altare ad ęcclesiam defertur et per triduum propter fratres undecumque ad sepulturam concuvatur. Jam vero ad exsequias funeris ejus, non dico solum villa, sed pene tota provincia venit. Videres hinc alios dolere, hinc alios gaudere, et tamen omnes flere. Flebant alii prae gaudio tanto donati patrono; flebant alii prae dolore tanti Patris destituti solatio. Jam vero post triduum, expletis de more exsequiis, cum magno psallentium choro, discipulorum suorum manibus ad sepulcrum in eamdem ecclesiam defertur, et decenter in loculo novo de petra exciso, ut decebat, sepelitur. Decessit vero vir sanctus nocte Circumcisionis Domini i in prima vigilia noctis, quę etiam dominica habebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatũ Nox iam int̾ ueniebart. n ipse demandato
abluendor pedũ. ne hora ꝓlongare t᷑ a fratribus
sollicitus erat Cũ int̾ ista sp̃s eius in mortẽ resoluit᷑.
subito pene ex animis redditur. int̾ manus tenetur.
ciliciũ cifratribus festinant̾ in terra sternitur. cine¬
res sparguntur. ⁊ sc̃m corpus suꝑ ponitur. Tandem
re sũpto sp̃u ubi esset quendã fratrẽ senectutis sue¬
baiulũ nomine. Bernardũ. requirit. Quo dicente.
dñe incinere ⁊ cilicio: deo grãs respondit. De inde
si infantes ⁊ conuentus fr̃m ad esset. sollicitus in t̾ro¬
gat: Cui cũ responsũ esset omẽs presto cidessent.
tandẽ respiciens crucẽ isstantem. iusus oculor
inillã dirigunt᷑. ⁊ motulabiorũ quȩ dã ultimȩ
orationis uerba sub silentio ꝓferuntur. Et ita sine
ulla concussione corporis. ⁊ sine aliqua habitudine
in cõposite affectionis. clausis oculis in pace quie

Expanded text:
Sabbatum. Nox jam interveniebat, et ipse de mandato Sabbatum. Nox jam interveniebat, et ipse de mandato abluendorum pedum, ne hora prolongaretur a fratribus, sollicitus erat. Cum inter ista spiritus ejus in mortem resolvitur, subito pene exanimis redditur, inter manus tenetur; cilicium a fratribus festinanter in terra sternitur, cineres sparguntur, et sanctum corpus superponitur. Tandem resumpto spiritu, ubi esset quemdam fratrum suae senectutis bajulum, nomine Bernardum, requirit. Quo dicente, domine in cinere et cilicio, Deo gratias respondit. Deinde si infantes et conventus fratrum adessent sollicitus interrogat. Cui cum responsum esset omnes praesto adesse: tandem respiciens crucem astantem, visus oculorum in illam dirigit, et motu labiorum quaedam ultimae orationis verba sub silentio profert. Et ita sine ulla concussione corporis, et sine aliqua habitudine incompositae affectionis, clausi
Abbreviated transcription (Latin):
replicat᷑. in longũ diem lectio ꝓlongatur. atque
inultimo certamine positꝰ ainimus: inuirtute
fider solidat᷑. mor que int̾ hȩc paulatĩ claustra
carnis insũ peus in gredit᷑ Ets ante eũ uenientes
denuo salutant᷑. pat̾nis ex hortationibus ⁊ bene¬
dictionibus instruunt᷑. muniunt᷑. ⁊ ut deuocatione
sua solliciti sint ammonent᷑. Consultus desusceptore.
hoc qđ in dĩ dispositione. uelectione frũm commito:
Posthȩc iduesperũ dies trahit᷑. uesꝑtinę officia a fra
psalmos imponit. cũ psallentibus moriens psallit
Et sic̃ ad tale spectaculũ doloris. cũ afratribus intris¬
ticia mortis eius positis ciliqua psallendo neglegun¬
tur ab illo emendaret. Et qđ abillis obliuiscitur.
ab illo recordatur. His expletis: ut fr̃s exirent in¬
nuit. upse aliquandiu in oratione mansit. Post¬
modũ quando uoluit ad domũ reportat᷑. quidnã
aigeret conuentus fr̃m sollicitus requirit. Erat enĩ

Expanded text:
replicatur. In longum diem lectio prolongatur, atque replicatur. In longum diem lectio prolongatur, atque in ultimo certamine positus animus, in virtute fidei solidatur, morsque inter haec paulatim claustra carnis irrumpens ingreditur. Fratres ante eum venientes denuo salutantur, paternis exhortationibus et benedictionibus instruuntur, muniuntur, et ut de vocatione sua solliciti sint admonentur. Consultus de successore: Hoc, inquit, in Dei dispositione et electione fratrum committo. Post haec ad vesperum dies trahitur, vespertina officia a fratpsalmos imponit, cum psallentibus moriens psallit; et sicut ad tale spectaculum doloris, cum a fratribus in tristitia mortis ejus positis aliqua psallendo negliguntur, ab illo emendantur, et quod ab illis obliviscitur ab illo recordatur. His expletis, ut fratres exirent innuit, et ipse aliquandiu in oratione mansit. Postmodum quando voluit, ad domum reportatur. Quidnam ageret conventus fratrum sollicitus requirit. Erat enim
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dispares. Sus pensus itaque tali expectatione.
totũ illud tẽpus pene sine cibo ⁊ potu transiebat.
Et mirũ in modũ. rem priuatã ⁊ cõmunem acsi
nichil pciteret᷑ disponebat .  decor poris sui cõpo¬
sitione uel sepultura letus ⁊ alacer. quo modo fieret
cõmendabat. Aduenerat scĩ siluestri pontificis fes¬
tiuitas. ⁊uigilia expectate circũ cisionis. cũ subito
ante lucẽ magis ac magis urgeri cȩpit. ad ex trema
mortis. Misteriũ corporis ⁊ sanguinis dñi cum festi¬
natione requirit. fidelit̃ agnoscit. deuotus sumit.
iterũ crux ad oratur. iterũ diabolus repellitur.
ine ad se funestus ꝓpinquare audeat. imperialibꝰ
uerbis iteratis ꝓ hi betur. Succedente uerodie.
contra malignoꝵ spirituũ illusiones. cogitationũq
pessimarũ incursiones. ꝓscuto fidei simbolũ corã
omnibus legit᷑ cugustinꝰ ex ponens introducitur.
intente auditur. in sermone etiã cum ad stantibus

Expanded text:
non dispares. Suspensus itaque tali exspectatione, non dispares. Suspensus itaque tali exspectatione, totum illud tempus pene sine cibo et potu transigebat. Et mirum in modum rem privatam et communem, ac si nihil pateretur, disponebat, et de corporis sui compositione vel sepultura, laetus et alacer, quomodo fieret commendabat. Advenerat sancti Silvestri pontificis festivitas, et vigilia exspectatae Cicrcumcisionis, cum subito ante lucem magis ac magis urgeri coepit ad extrema mortis. Mysterium corporis et sanguinis Domini cum festinatione requirit, fideliter agnoscit, devotus sumit; iterum crux adoratur, iterum diabolus repellitur, et ne ad se funestus propinquare audeat, imperialibus verbis iteratis prohibetur. Succedente vero die, contra malignorum spirituum illusiones cogitationumque pessimarum incursiones, pro scuto fidei symbolum coram omnibus legitur; Augustinus exponens introducitur, intente auditur, in sermone etiam cum astantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsingulas horas dierũ ci noctiũ . ⁊celebrationes
missarũ ideccłam defert᷑ uiui ficis semꝑ misteris
recreatur. ⁊ diẽ sue uocationis circa festiui tatẽ dnĩcȩ
circũ cisionis imminere ꝓcerto testatur. Memo¬
rans illius ꝑfectissimi uiri dõni Wilelmi abba¬
tis diuionensis. inẽ adẽ scã circũcisione obitũ: qui
ꝓpter ea eadẽ die coronã accepit. diuinȩ remune¬
rationis. quia sẽ ꝑ pie cõpaciebatur tenera uulne¬
ra dñici cruoris. uidelicet scđm hieronimũ iniu¬
riã circũ cisionis. Simili modo niste. in humanita¬
te saluatoris. eandẽ
habebat qualita¬
tẽ affectionis. Igitur utrique uno eodẽ que
ifficiebant᷑ pietatis
genere. simili quo¬
que dehoc mundo uocant᷑ sollẽ nitatis tẽpore:
nõ dispari etiã incęlis refulgent claritate. Fuer̃
enĩ in terse dũuiuerent amici indissolubiles. in
scã ꝓfessione equales. ⁊ in om̃i morũ honestate

Expanded text:
per singulas horas dierum ac noctium, et celebrationes per singulas horas dierum ac noctium, et celebrationes missarum ad ecclesiam defertur. vivificis semper mysteriis recreatur, et diem suae vocationis circa festivitatem Dominicae Circumcisionis imminere pro certo testatur; memorans illius perfectissimi viri domni Willelmi abbatis Divionensis in eadem sancta Circumcisione obitum, qui propterea eadem die coronam accepit divinae remunerationis, quia semper pie compatiebatur tenera vulnera Dominici cruoris, videlicet secundum Hieronymum, injuriam Circumcisionis. Simili modo et iste in humanitate Salvatoris, eamdem habebat qualitatem affectionis. Igitur utrique uno eodemque afficiebantur pietatis genere, simili quoque de hoc mundo vocantur solemnitatis tempore, non dispari etiam in coelis refulgent claritate. Fuerunt enim inter se, dum viverent, amici indissolubiles, in sancta professione aequales, et in omni morum honestate
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ terminat. post
ꝑorat. desuamorte dolentes fr̃s consolando releuat.
de dĩmiscđia sperare post mortẽ suam denuntiat.
deinde cũ illis: gauduis tante festiuitatis int̾ esse sol¬
licitꝰ ꝓcurat. Sed quia iã pene exanimis inmaiori
eccła scĩ petri qͦ conuentꝰ fratrũ conueniebat int̾ esse
nõ poterat. in ȩccła dĩ genitricis a uirginis Mariȩ.
cliquibus fratribᷤ secũ detentis. quasi quidã festiuus
precentor. psalmos nantiphonas imponebat. bene dic¬
tiones dabat. ⁊ quaeque officia tante sollẽpnitati
congruentia. oblitus corpore e infirmitatis letus ꝑ¬
soluebat. Iocundus enĩ ⁊festiuus festiuȩ. nõ iam
ꝑspeculũ uinenigmate. sed facie adfaciẽ dñm ue¬
nientẽ suscipere uolebat. ⁊ ad hoc toto desi derio
suspirabat. Erat certe sollicitꝰ ualde neminus im¬
paratũ se inueniret iam imminens diuine uoca¬
tionis exitus. Uiribᷤ ittque corporis ex toto pene
deficientibus ꝑ totã sollẽnitatẽ ba iuloꝵ manibꝰ

Expanded text:
nem terminat. Post perorat, de sua morte dolentes fratres consolando relevat, de dei misericordia sperare post mortem suam denuntiat, deinde cum illis gaudiis tante sollempnitatis interesse sollicitus procurat. Set quia iam poene exanimis in maiori ęcclesia sancti Petri, quo conventus fratrum conveniebat, interesse non poterat, in ęcclesia dei genitricis virginis Marię aliquibus fratribus secum retentis quasi quidam festivus precentor psalmos et antiphonas imponebat, benedictiones dabat, et quęque offitia tante sollempnitati congruencia, oblitus corporeę infirmitatis, lętus persolvebat. Iocundus enim et festivus festive non iam per speculum et in enigmate sed fatie ad fatiem dominum venientem suscipere volebat et ad hoc toto desidersuspirabat. Erat certe sollicitus valde, ne minus imparatum se inveniret jam imminens divinae vocationis exitus. Viribus itaque corporis ex toto pene deficientibus, per totam solemnitatem bajulorum manibus
Abbreviated transcription (Latin):
Fuigilans uero. ita psalmu cufestnatione arpipidat qual euõ
fuerit eruditꝰ. & insermone sacundus. quaq & ia mrecta
side catholicꝰ. testantur sermones euꝰ & multiplices aepł
quas tñquã stiues dulcedimĩ pinguissiniȩ. iudei redalere
odore prudentis elequentia e idecoreq suauitanii & grae¬

Expanded text:
igilans vero ita psalmum cum festinatione arripiebat, quasi non fuerit eruditus et in sermone facundus quamque etiam in recta fide catholicus, testantur sermones eius et multiplices epistolę, quas tamquam favos dulcedinis pinguissime videas redolere odore prudentis eloquentię decoreque suavitatis et gra
Abbreviated transcription (Latin):
uistere. & scientię plenioris cupiditate. Que genere uirtuti
ita enituit. ut nõ dieb neq noctib aueri in uestigatione ces¬
sar&. Sẽꝑ ei lib̾ diuinę cotẽplationis in manib sẽꝑ ei sermo
descripturis assiduus. & ad aedificationẽ cunctors: labor cõti¬
nuus. Uhieroninꝰ eustochiũ instruit. ftciem dormientiꝰ
inc̃dũ pagi. na scã suscipiebat. Euigilantẽ. iterata lectio
ręcreabat. Nichal ei in hac uita dulcius uchil amabilius
fuit. Lectioni. oratio uigis succed ebat.Iui geniitus. quae
suspiria. uł affluentia lacrimarũ. p̃cipue in illo sco¬

Expanded text:
istere et scientię plenioris cupiditate. Quo genere virtutis ita enituit, ut non diebus neque noctibus a veri investigatione cessaret. Semper ei liber divine comtemplationis in manibde Scripturis assiduus, et ad aedificationem cunctorum labor continuus. Ut Hieronymus Eustochium instruit, faciem dormientis interdum pagina sancta suscipiebat, evigilantem iterata lectio recreabat. Nihil ei in hac vita dulcius, nihil amabilius fuit. Lectioni oratio jugis succedebat. Qui gemitus, quae suspiria, vel affluentia lacrymarum, et praecipue in illo s
Abbreviated transcription (Latin):
e tempore natiuitatis et cursuuite atq obitum
beati pontificis xp̃iamandi aliqualectioni i serere.
obplenam cognitionem legentiũ. Hecessariuduxim.
Qui sicut ꝓbabili argum̃tohistorus ac cronicis sibi con¬
cinnentib in uestigauimus. Anno ab incarnatione
aquitaniorum. et pago prefata regionis uocabulo herba¬
tilico. expatresereno genetrice amantia natiuitatis iit ũ
łabuit annoscilicet .uiͦi. quouis tinanus successor uistnꝰ
minor cum sophia coniuge. Inrepublica arcem imperuite¬
bat Quo uidelicet tempore iohannes pontifex romane atale¬
siȩ mordine pontificum. AXUI cathediam eiusdem urbis

Expanded text:
e tempore nativitatis et cursu vitae atque obitu beati pontificis Christi Amandi aliqua lectioni inserere ob plenam cognitionem legentium necessarium duximus. Qui, sicut probabili argumento, historiis ac cronicis sibi concinentibus, investigavimus, anno ab incarnatione Aquitaniorum et pago praefatae regionis vocabulo Herbatilico ex patre Sereno, genetrice Amantia nativitatis initium habuit, anno scilicet septimo, quo Iustiniani successor Iustinus minor cum Sophia coniuge in re publica arcem imperii tenebat. Quo videlicet tempore Iohannes pontifex Romanae ecclesiae in ordine pontificum LXIII. cathedram eiusdem urbis
Abbreviated transcription (Latin):
Odilo dũuixit uirtutũ sparsit odores.
Turris erat fortis. clipeis munita suꝑnis.
Quã circũ cingebant ꝓpugnacula septẽ.
ortia pendebant ex illis arma uirorũ.
Nullus ⁊ banc hostis potuit superare malignꝰ.
diecius auernos

Expanded text:
Odilo dum vixit, virtutum sparsit odores. Turris erat fortis clipeis munita supernis, Quam circumcingebant propugnacula septem, Forcia pendebant ex illis arma virorum, Nullus et hanc hostis potuit superare malignus. DILECTUS QUER
Abbreviated transcription (Latin):
nonsinim᷑ : tsi aliqͥd ĩdedicamꝰ. Accipite quod potuerimꝰ. &ubi
urȩ expectticione nsufficerimꝰ ab illo increm̃tũ poscite quinos
planctire posuit ⁊rgtre. Quia sicut dicit apłs. neq qui plantat
est aliquid neq quirigat: sed qui ĩcrem̃tũ dat ds̃. Quidã gͦ int̃se
musittent. ⁊ ubi possut aliquando clamant : ⁊ tꝰbulentt
dsceptatione c̃tendunc dicentes. Quid fecerunt iudȩi
uł quȩ culpa eors fuit. sinecesse ertit utsermo ȩsayȩ ꝓpħae

Expanded text:
non sinimur, nisi aliquid inde dicamus, accipite quod potuerimus: et ubi vestrae exspectationi non suffecerimus, ab illo incrementum poscite qui nos plantare posuit et rigare; quia, sicut dicit Apostolus, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sedmussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt dicentes: quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
ruer. Ideo uero hanc nostra relationẽ ꝓbabillum
logo refent de martino: nõ indiget ut m̃datus
asseratur.otito. quẽ cep̃s uim ut pia fide credinꝰ
glorificauit cȩlo. atquȩ diuersis uirtutõ signis.
cȩlebnit̾ cõmendat inmundo. Ab ut enĩ menisi
uisa nexꝑta. ⁊ afdelibus ꝑsonis. siue idoncis testi¬
bus relata: detanto uro aliquid mendacit̃ finge¬
re tieł narrre
dececo ⁊ux ounato

Expanded text:
verunt. Ideo vero hanc nostram relationem probabilium verunt. Ideo vero hanc nostram relationem probabilium logo refert de Martino, non indiget, ut mendaciis asseratur Odilo, quem Christus iam, ut pia fide credimus, glorificavit cęlo atque diversis virtutum signis cęlebriter commendat in mundo. Absit enim me nisi visa et experta et a fidelibus personis sive idoneis testibus relata de tanto viro aliquid mendaciter fingere vel narrare. DE CECO INLUMINATO
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est. d illa: quȩ iam in ꝑfectiori ȩtate positus.
⁊ regimine abbatiȩ decoratus. dño co operante
fecerit. Uerũ plurima quȩ in prima fronte die¬
turus sũ ipse nõ uidi sed duobus monachis eius
petro uidelicet monasteru scĩ maioli qđ apud
papiã est preposito. uiro scilicet religioso. ⁊sirene
cuius dã monas terii cibbate. ꝑ ad notationẽ frĩs
Bosonis. mire simplicitatis innocentie monachi
sic̃ rogauerã dũ hoc opus inciperẽ. referentibus
agnou fuer̃ enĩ predicti fr̃s ꝓbabiles uiri. pa¬
tris odiionis ad modũ familiarissimi. sec retort
etiam illius in pluribus conscii. nitineris uel laboris.
ꝑmulta tẽpora socu. Quaꝓpt̾ ea quȩ ab illis refe¬
unt᷑. tanco credibilia sunt. quanto illos certissime
conitat manrare illa quȩ oculis uider̃ turibus audur̃.
nanibus ctiã tractauer̃. ert quȩ utcerto tẽpore nobis
multis notafierent. prudentimmorie cõmenda¬

Expanded text:
dum est ad illa, quę iam in perfectiori ętate positus dum est ad illa, quę iam in perfectiori ętate positus et regimine abbatię decoratus, domino cooperante fecerit. Verum plurima, quę in prima fronte dicturus sum, ipse non vidi, sed duobus monachis eius, Petro videlicet monasterii sancti Maioli, quod aput Papiam est, preposito, viro scilicet religioso, et Sirone cuiusdam monasterii abbate, per exceptionem fratris Bosonis, mire simplicitatis et innocentie monachi, sicut rogaveram, dum hoc opus inciperem, referentibus agnovi. Fuerunt enim predicti fratres probabiles viri, patris Odilonis admodum familiarissimi, secretorum etiam illius in pluribus conscii et itineris vel laboris per multa tempora socii. Quapropter ea, quę ab illis referuntur, tanto credibilia sunt, quanto illos certissime constat narrare illa, quę oculis viderunt, auribus audierunt, manibus etiam tractaverunt atque, ut certo tempore nobis et multis nota fierent, prudenti memorie commenda
Abbreviated transcription (Latin):
beret.ẽẽ. in futuro. quẽ necdũ pene loquentẽ. uel¬
aliqua discernentẽ. miscđiter liberauit e tante ue¬
tractionis uinculo. Frat etiã presagiũ digenitricis.
eccła. quã ipse dũ cidliberã scientiam netatẽ ꝑuenit.
omnibus uotis dilex̃ coluit. itque ꝓuiribus in om̃i
uita sua glorificauit.
efertur etiã quid iam idultus ȩtate. in eccłam
simili modo inhonore dĩ genitricis consecratam
in trauerit. ⁊ nullo alio nisi deo teste. semet ipsum
collo mancipatũ eidẽ altari tradiderit dicens.
Opussima uirgo ⁊ mat̾ saluatoris om̃ium seculoꝵ
cibhodierna die ⁊ deinceps. me in tuo seruitio
habeto atquȩ in omnib meis causis misericordis¬
simer aduocatrix. michi sem ꝑ id esto. Post dm̃
enim. amodo nichil tibi prepono. ⁊ultroneus iu
et̃num me ipsũ tamquã ꝓpriũ serliũ. tuo mar¬
cipatu trado:
e de puericia cius dim susiciuut nume uerueni

Expanded text:
beret esse in futuro, quem necdum pene loquentem, velberet esse in futuro, quem necdum pene loquentem, velaliqua discernentem misericorditer liberauit a tantæ contractionis vinculo. Erat etiam præsecclesia, quam ipse dum ad liberam scientiam et aetatem pervenit, omnibus votis dilexit, coluit atque pro viribus in omni vita sua glorificavit. Refertur etiam quod jam adultus aetate, in ecclesiam simili modo in honore Dei Genitricis consecratam intraverit, et nullo alio nisi Deo teste, semetipsum collo mancipatum eidem altari tradiderit dicens: O piissima virgo et mater Salvatoris omnium saeculorum, ab hodierna die et deinceps me in tuo servitio habeto, atque in omnibus meis causis, misericordissima advocatrix, mihi semper adesto. Post Deum enim a modo nihil tibi praepono, et ultroneus in aeternum meipsum, tanquam proprium servum, tuo mancipatui trado. Haec de pueritia ejus dicta sufficiant, nu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ genitricis intrare. Itaque uirtute qua poterat.
manibus ⁊ pedibus reptando. hostiũ attigit. eccłam
intrauit. cid altare usque ꝑuenit. pallã ciltaris
manibus arripuit. deinde sũ mo conamine brachus
in altũ ꝓuenss siugcio conibat᷑ sed nodis diu
male ligatis. retinebat᷑. Uicit tandẽ diuina uir¬
tus. re s inte grafs pueri languidos cirtus atquę¬
mirabili modo dĩ genitricis int̃uentu: surgit
⁊stat suꝑ pedes sanus. ⁊ incircuitu ailtaris hac illac¬
q: discurrit. Clientes uero post modũ cidsarcinas
redeuntes. ⁊ puerũ non inuenientes. mirati ualde
cȩ per̃ illũ ubi que locoꝵ requirere. ⁊ nõ inuento.
nimis int̾se conturbati : tandẽ casu ȩccłam introeuti.
uagantẽ ⁊ discurrentẽ ꝑ ȩccłam coñspiciunt. diui¬
ne uirtutis potentiã recognoscunt. puerũ lȩta
lomẽ ⁊ sanũ. cum magna lȩticia reddud. Ostende¬
bat iam dñs in puero quã gratus ⁊ acceptus sibi de-¬

Expanded text:
dei genitricis intrare. Itaque virtute, qua poterat, dei genitricis intrare. Itaque virtute, qua poterat, manibus et pedibus reptando hostium attigit, ęcclesiam intravit, ad altare usque pervenit, pallam altaris manibus arripuit, deinde summo conamine brachiis in altum protensis surgere conabatur, sed nodis diu male ligatis retinebatur. Vicit tandem divina virtus, redintegrans pueri languidos mirabili modo, Dei Genitricis interuentu, surgit & stat super pedes sanus, & in circuitu Altaris hac illacque discurrit. Clientes vero postmodum ad sarcinas redeuntes, & puerum non inuenientes mirati valde, cœperunt illum vbique locorum requirere, & non inuento nimis inter se conturbati, tandem casu Ecclesiam introeunt, vagantem & discurrentem per Ecclesiam conspiciunt, diuinæ virtutis potentiam recognoscunt, puerum lætabulumem & sanum, cum magna lætitia reddunt. Ostendebat iam Dominus in puero, quam gratus & acceptus sibi de
Abbreviated transcription (Latin):
NEXORDIO UERO UIRTOTÕ
eius dicendũ est quid illi contigerit. cũ ad hue
puer ẽet ꝗd necui uideat᷑ in credibile. ab ipsisag¬
noui. quibus ipse solitꝰ erat narrare. Dũ ad hũc
puerulus in domo patris nutriretur. antequam
etiã scolis daret̾. contigit. ut mẽbrorũ omnium
pęne uirtute priuaret᷑ incendio: que uel ꝑse mouendi
et possibilitas negaretur. Accidit uero quadã die
familiã patris eius deloco ad locũ mutari. n infattẽ
sub custodia nutricis seruuloꝵ ministerio baiulari.
Cũ que in medio itinere cid quandã ȩccłam in hono¬
re dĩ genitricis consecratã diuertissent. de posuer̃
puerulũ cum sarcinulis ante ostiũ eus dẽ ȩccłe
Erant cuitẽ domus ad iacentes eidẽ basilice. inquͥb
necesse erat illis quȩ dt̃ uictualia querere. Dũ uero
diutius in his implicarentur. uidens se puer solum
relictũ. inspiratione diuina. at tactus. cȩpit tẽpta¬
re siquo quomodo posset ad ostiũ accedere. ⁊ ȩccłam

Expanded text:
exordio vero virtutum eius dicendum est, quid illi contigerit, cum adhuc puer esset. Quod ne cui videatur incredibile, ab ipsis agnovi, quibus ipse solitus erat narrare. Dum adhuc puerulus in domo patris nutriretur, antequam etiam scolis daretur, contigit, ut membrorum omnium pene virtute privaretur incedendique vel per se movendi ei possibilitas negaretur. Accidit vero quodam die familiam patris eius de loco ad locum mutari et infantem sub custodia nutricis servulorum ministerio baiulari. Cumque in medio itinere ad quandam ęcclesiam in honore dei genitricis Marie consecratam divertissent, deposuerunt puerulum cum sarcinulis ante hostium eiusdem ecclesię. Erant autem domus adiacentes eidem basilice, in quibus necesse erat illis quedam victualia querere. Dum vero diutius in his implicarentur, videns se puer solum relictum, inspiratione divina attactus, cepit temptare, si quoquomodo posset ad hostium accedere et ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̃nis modulis nunc epythalamia cantas.
ulcibus irithmis. ꝑmistica dogmata curris
Qyã suaui ⁊dicat dene Qures cere

Expanded text:
Alternis modulis nunc epythalamia cantas, Dulcibus et rithmis per mistica dogmata curris. QUAM SUAVITER DICAT SE REQUIESCERE
Abbreviated transcription (Latin):
& tetigiss& palliũ qͦtegebat᷑ gestatoriũ. clamans uoce magna
merras Sẽi ansberti pontisicis Stati euomuit eruore sanguinis.
inimicũ humani generis Iactũq ẽ ibi grande miraculũ At illa
gras agens om̃ipotenadõ & sc̃o ansberto ꝑquẽ fuerat sanitati redh¬

Expanded text:
et tetigisset pallium quo tegebatur gestatorium, clamans voce magna, et tetigisset pallium quo tegebatur gestatorium, clamans voce magna, meritis sancti Ansberti pontificis statim evomuit cum cruore sanguinis inimicum humani generis, factumque est ibi grande miraculum. At illa gratias agens omnipotenti Deo et sancto Ansberto, per quem fuerat a pestife
Abbreviated transcription (Latin):
aliãq itineris se cõuertissent in partẽ: ilico motu celeri comi¬
tante uir tute qͥi iuna. ꝑ uener̃ ad locũ aptũ. & ut credit᷑ dõ
scõq anastiti dignũ ad manendũ desic de inceps ꝑeuncta pu
taneris loca. tribuit om̃ps congrua sibi seruissũis ad mi.¬
Inicula
abba cũ comitb suimneris. ad ppͥa reuerat᷑ cȩ nobii habitacule
llud qͦq miraculũ qđ infraxinido uilla quȩ sitaẽ inpago bello a¬
cense ꝑeundẽ xp̃i famulũ gestũ ẽ. placuit cõseriptionis sulo
tradepx. Cũq ad eandẽ uillã eiꝰ scm delatũ eẽt corpꝰ. illuc
quedã mulier aꝓpͥnquis catenata. que aspũ uexabat᷑ inmũdo
ꝑductaẽ. Cle mabatq ꝑ obsessã mulierculã sp̃s inmundus
Cur inqͥt introduxistis inbanc ꝓuintiã ansb̾tũ seruũ iħu xp̃i.¬
qͥme aꝓpͥis expellit sedibꝰ Cũq apꝓpinquass& eadẽ mulier

Expanded text:
aliamque itineris se convertissent in partem, ilico motu celeri, comialiamque itineris se convertissent in partem, ilico motu celeri, comitante virtute divina, pervenerunt ad locum aptum et, ut creditur, Deo sanctoque antistiti dignum ad manendum, ac sic deinceps per cuncta pii itineris loca tribuit omnipotens congrua servis suis amminicula abba cum comitibus itineris sui ad propria revertitur coenobii habitacula. 32. Illud quoque miraculum, quod in Fraxinido villa, quae sita est in pago Belloacense, per eundem Christi famulum gestum est, placuit conscriptionis stilo tradere. Cumque ad eandem villam eius sanctum delatum esset corpus, illuc quaedam mulier a propinquis catenata, quae spiritu vexabatur inmundo, perducta est. Clamabatque per obsessam mulierculam spiritus inmundus: 'Cur', inquid, 'introduxistis in hanc provintiam Ansbertum, servum Iesu Chrime a propriis expellit sedibus?' Cumque appropinquasset eadem mulier
Abbreviated transcription (Latin):
hosptai opplixi itineris fatigationẽ & refocilationẽ sui diuerus¬
sent: ibi acurrit qͥdã homo filic̃ portans ꝓpͥã. paralitico morbo
mẽbris dissolutã. que nec pedibꝰ incedere uelebet. sed qua si
mortuit uidebat᷑. clamans magnisq p̃cibꝰ flendo. merita
sc̃i p̾sulis implorans ansberti. ut unicã eiꝰ sanar&e fili am
Cũq aministris ac custodib scĩssimi corporis secꝰ fere trũ ipsius
ei ꝑmissa fuiss& nocte morari. totaq nocte illa ugiliis ac himnĩ
insister& diuinis. mane facto inuenit eã pat̾ eiꝰ senã Atq ita
gaudens. gratesq omi modas dõ ac sco ꝑsoluens p̃suli ans berto.
cũ ꝓpͥa filia ouans rediit insua Cũgͦ haberent loca de nomina ta
adq manendi gr̃a declinare debn issent. ad quandã accedentes
uillã. obtabant in ea re qͥescendo uentura transigere noc tem
addentes maiora hominũ solatia. sed nichil omiti ut prius
immobile erat Cũq diuinitꝰ hoc intellexissent actitari.

Expanded text:
hospitii ob prolixi itineris fatigationem et refocilationem sui divertissent, ibi accurrit quidam homo, filiam portans propriam paralytico morbo membris dissolutam, quae nec pedibus incedere valebat, sed quasi mortua videbatur, clamans magnisque precibus flendo merita sancti praesulis implorans Ansberti, ut unicam eius sanaret filiam. Cumque a ministris ac custodibus sanctissimi corporis secus feretrum ipsius ea permissa fuisset nocte morari, totaque nocte illa vigiliis ac hymnis insisterent divinis, mane facto invenit eam pater eius sanam. Atque ita gaudens gratesque omnimodas Deo ac sancto persolvens praesuli Ansberto, cum filia propria ovans rediit in sua. Quam ad quae manendi gratia declinare debuissent, ad quandam accedentes villam, optabant in ea requiescendo venturam transigere noctem.addentes maiora hominum solatia, sed nihilhominus ut prius immobile erat. Cumque divinitus hoc intellexissent actitari
Abbreviated transcription (Latin):
asidelibꝰ ẽ fabricata. eiꝰq grabatũ ineadẽ eccła multo tẽ pore mã sit.
rent dierũ xxͣ. & eo ãplius circit̃ curricula. uener̃ int̾ritoriũ
illustriũ uirorũ bertoldi scilic& & rada masti. distans atģnobiu
rent᷑. ita mansisse immobile. qͣsi datis acraticulis fereis saxo
niteretur ingenti
pasidelib crux ponit᷑ lignea. ubi infirmi aduersis uexta languo¬
ribꝰ. dño lergiente merias scĩ ansb̾a. plura frequent ꝑceper̃ sani:¬

Expanded text:
idelibus est aedificata, eiusque grabattum in eadem ecclesia multo tempore mansit, rent dies XX et eo amplius circiter curricula, venerunt in territorium inlustrium virorum, Bertoldi scilicet et Radamasti, distans a coenobio rentur, ita mansisse immobile, quasi clavis ac retinaculis ferreis saxo niteretur ingentia fidelibus crux ponitur lignea, ubi infirmi a diversis vexati languoribus, Domino largiente, meritis sancti Ansberti plura frequenter perceperunt sani
Abbreviated transcription (Latin):
ac merito sc̃itatis ornatis. estimans illud obtã ꝓlixi inter¬
uellũ tẽporis. nã dies tricesimꝰ instabat subito fetere. Cũq
scm̃ illiꝰ caput uelamine oꝑtũ denudessent. tante suauitaas
flegrantia indemenait. ueluti sidiuersort arometũ actuma
erat u̾sa. qͣsi insopore eẽt. uiuents effigiẽ gerens sladilti qͥdem
Sc̃i p̾sules & petres uenerandi reliquũq uulgꝰ cõtẽplatis: qui a
uniu̾si qͥ affuerant fuit ꝑ missu hoccer nere fuipeadi miraculi
signũ Deinde cũ omi diligentia &timore insindone inuade
ac pallio inuolutũ eiꝰ uenerabile corpꝰ. posuer̃ insepulcrũ qđ eidẽ

Expanded text:
ac merito sanctitatis ornatis, aestimans illud ob tam prolixi intervallum temporis – nam dies tricesimus instabat – subito fetere. Cumque sanctum illius caput velamine opertum denudassent, tantae suavitatis flagrantia inde manavit, veluti sierat versa, quasi in sopore esset, viventis effigiem gerens. Multi quidem sancti praesules et patres venerandi reliquumque vulgus contemplati sunt, quia universis qui adfuerant fuit permissum hoc cernere stupendi miraculi signum. Deinde cum omni diligentia et timore in sindone munda ac pallio involutum, eius venerabile corpus pos
Abbreviated transcription (Latin):
purus exir& Inceteris qͦq magistri sui similis. nãsiquid rliqui.
uł diocles uł maximianus reliquer̃. hic ab rasit sine ullo pudore
auferens omĩa. Itaq horre a priuatoꝵ claudebant᷑. apothece obsig¬
nabant᷑. debita ĩ futuros annos exigebant᷑. hinc famis agris ferentib
hinc caritas in audita. arm̃tor ac pecoꝵ greges exagris rapieban t᷑
crificia cotidiana. qͥb eos adeo corruperat. ut as ꝑna
annonã. & effundebant passim sine delicto. sine modo cũ lites uni uerso
quoꝵ numerus ĩgens erat p̃tiosis uestib & aure is nũmis expunge

Expanded text:
purus exiret. in ceteris quoque magistri sui similis. nam si quid reliqui purus exiret. in ceteris quoque magistri sui similis. nam si quid reliqui uel Diocles uel Maximianus reliquerant, hic abrasit sine ullo pudore auferens omnia. itaque horrea priuatorum claudebantur, apothecae obsignabantur, debita in futuros annos exigebantur. hinc fames agris ferentibus, hinc caritas inaudita. armentorum ac pecorum greges ex agris rapiebantur ad sacrificia cotidiana: quibus suos adeo corruperat, ut aspernarentur annonam. et effundebat passim sine dilectu, sine modo, cum satellites uniuersos, quorum numerus ingens erat, pretiosis uestibus et aureis nummi
Abbreviated transcription (Latin):
carent neq publicȩ aud pͥuatĩ colerent s&e c̃p̃hensus suo iure ad sacri¬
ficia corera& uł iudicib offerrent parũq h fuit nisi & iã ꝓuin¬
cus ex altiore digintotis gradi singulos quasi pontifices supponor&
& eos utrosq candidis clamidib ornatos iussit incederẽ ftcere aut̃ parabat
quȩ iã dudũ in orientis partibꝰ. fecerat nã cũ clem̃tã specietenꝰ ꝓfite retur
occidi seruos dĩ uetuit debilitari. iussit. Itaq c̃fessorib: esfodiebant᷑ occłi
amputabantur manus pedes detruncabant᷑. nares uł auricule de secabant᷑
sit ut in palatiũ ꝑ singulos dies sacrisi caret᷑. & hoc pͥmus in uenerat: ut
anmalia om̃ia qͥbꝰ uescebat᷑. ñ aquo quiss& asa c̃dotib ad aras i mola
ilq ꝓrsus m̃se ad poneretur nisi aud delibatũ. aut sacri
aud ꝑfusũ mero. ut quisquis ad cenã uocatꝰ eẽt. ĩqͥnatus inde atq im¬

Expanded text:
carent neque publice aut priuatim coirent, sed comprehensos suo iure ad sacricarent neque publice aut priuatim coirent, sed comprehensos suo iure ad sacrificia cogerent uel iudicibus offerrent. parumque hoc fuit, nisi etiam prouinciis ex altiore dignitatis gradu singulos quasi pontifices superponeret, et eos utrosque candidis clamidibus ornatos iussit incedere. facere autem parabat quae iam dudum in Orientis partibus fecerat. nam cum clementiam specie tenus profiteretur, occidi seruos dei uetuit, debilitari iussit. itaque confessoribus effodiebantur oculi, amputabantur manus, pedes detruncabantur, nares uel auriculae desecabantur. sit ut in palatio per singulos dies sacrificaretur. et hoc primus inuenerat, ut animalia omnia quibus uescebatur, non a coquis, sed a sacerdotibus ad aras immolailque prorsus mensae adponeretur nisi aut delibatum aut sacrificatum aut perfusum mero, ut quisquis ad cenam uocatus esset, inquinatus inde atque im
Abbreviated transcription (Latin):
essent incotaliu heł mĩt in pendentib¬
Quo nuntio maximianus audito dispositis ab oriente cursibꝰ. ꝑ uolauit
calcedonũ uindicare ingrssusq bbianiã qͦ sibi ap̃sens fauore c̃ciliar&
cũ magna om̃i ũ leucia sustollit cẽsũ discordiã int̃ ambos imperatores
acpenã bellũ diũ sas ripas armati tenebant sed c̃dicionib certis pax
diamicitia cõponit᷑ & ĩ ipso fretu sedusfit ad dextere copulant᷑ redit
ille securꝰ & fit qͣlis insiria & ĩ cgpto fuit in primis indulgiaam
xp̃ianis cõmuni tutelo datã tollit sub or natis legationib ciuitatũ
quepeterent ne intra ciuitates suas xp̃ianis c̃ uenticula ex truere lice¬
ir ut suasu coactꝰ & ĩpulsus ftcere uideret᷑ qd erat sponte facturus
quibꝰ annuẽs nouo more sac̃dotes maximus ꝑsingulas ciuitates
singulos ex pͥmorib fecit qui & sacrificia ꝑom̃s dõs suos cotidie fticerent

Expanded text:
essent vicennalia essent vicennalia Quo nuntio Maximinus audito, dispositis ab Oriente cursibus pervolavitalcedonium uindicaret, ingressusque Bithyniam, quo sibi ad praesens fauorem conciliaret, cum magna omnium laetitia sustulit censum. discordia inter ambos imperatores ac paene bellum. diuersas ripas armati tenebant, sed condicionibus certis pax et amicitia componitur et in ipso freto foedus fit ac dexterae copulantur. redit ille securus et fit qualis in Syria et in Aegypto fuit. inprimis indulgentiam Christianis communi titulo datam tollit subornatis legationibus ciuitatum quae peterent, ne intra ciuitates suas Christianis conuenticula extruere liceret, ut suasu coactus et impulsus facere uideretur quod erat sponte facturus. quibus annuens nouo more sacerdotes maximos per singulas ciuitates singulos ex primoribus fecit, qui et sacrificia per omnes deos suos cotidie facerent
Abbreviated transcription (Latin):
sẽpit̃nã qua solemꝰ cunctis hominib ueniã ĩdulgere ꝓmtissimã in his
quoq ĩdulgntiã nr̃am credimꝰ porrigndã i ut denuo sint xp̃iani
Unde iuxta hanc ĩdul gñtiã nr̃am debebunt dm̃ suũ orare ꝓsa
lute nr̃a. & rer publice ac sua. ut undiq uersũ res publica ꝑste tur
in colũnis. & securi ui uere ĩ se dibꝰ suis possint. Hoc edictum.
ꝓponit᷑ nicoinediȩ pͥdie kł maias. ipsa occies & maximiano
iterũ c̃sulib Tunc aꝑtis carceribꝰ donate carissi me cũ ce
teris c̃fessoribꝰ & custodialiberatꝰ es. cũ tibi carcer sex annis
ꝓdo micilio fuerit. Nec tam̃ ille h. facto. ueniã sceleris accepit
adõ: s& post dies paucos com̃datis licinio c̃ iugesua & filio. atq.
ĩ manu tra ditis. cũ iã totius corporis m̃bra defluerenthor rendo
tabe c̃ sũptus ẽ. idq cognitũ nicomedie m̾sis ciusdẽ cũ futurã

Expanded text:
 cunctis hominibus ueniam indulgere, promptissimam in his  cunctis hominibus ueniam indulgere, promptissimam in his quoque indulgentiam nostram credidimus porrigendam, ut denuo sint Christiani unde iuxta hanc indulgentiam nostram debebunt deum suum orare pro salute nostra et rei publicae ac sua, ut undique uersum res publica praestetur incolumis et securi uiuere in sedibus suis possint. Hoc edictum proponitur Nicomediae pridie Kalendas Maias ipso octies et Maximino iterum consulibus. tunc apertis carcerteris confessoribus e custodia liberatus es, cum tibi carcer sex annis pro domicilio fuerit. Nec tamen ille hoc facto veniam sceleris accepit a Deo: sed post dies paucos, commendatis Licinio conjuge sua et filio, atque in manu traditis, cum jam totius corporis membra defluerent, horrenda tabe consumptus est. Idque cognitum Nicomediae Id. mensis ejusdem, cum futura
Abbreviated transcription (Latin):
modi. Int̾ cetera que ꝓ rei publice sẽꝑ cõmodis. atq. utilitate des poni¬
mus. nos qͥdẽ uolueramꝰ ante ac iux taleges ueteres & publicã discipli
rati one tanta eos dẽ xp̃ianos uoluntas in uasiss&. & tanta stulticia occupas¬
fe. ut ñ illa ueterũ instituta sequerent᷑. que forsitan pͥmũ parentes
corundẽ c̃stuerant. s& ꝓ arbitrio suo atq ut hisdẽ erat libitũ
ita sibi ma& leges facerent quas obseruarent. & pliuersa uarios
ppłos ẽgrgerent. Demq cũ ciꝰ modi nr̃a iussio ex atiss&. ut ad ue
terũ se instituta c̃ferrent. mulai periculo sub iugaa. multi &iam
de turbatis. atq cũ plurimi in ꝓposito ꝑseuerarent. ac uidero ipꝰ
nec diis cosdẽ cultũ acrligionẽ debitã exibere. nec xp̃ranorũ dm̃
ob seruare. c̃ tẽplationẽ mitissimo. nr̃e dem̃tię ĩ tuentes & c̃suetudinem

Expanded text:
modi: Inter cetera quae pro rei publicae semper commodis atque utilitate disponimodi: Inter cetera quae pro rei publicae semper commodis atque utilitate disponimus, nos quidem uolueramus antehac iuxta leges ueteres et publicam disciplinuidem quadam ratione tanta eosdem Christianos uoluntas inuasisset et tanta stultitia occupasset, ut non illa ueterum instituta sequerentur, quae forsitan primum parentes eorundem constituerant, sed pro arbitrio suo atque ut isdem erat libitum, ita sibimet leges facerent quas obseruarent, et per diuersa uarios populos congregarent. denique cum eiusmodi nostra iussio extitisset, ut ad ut terum se instituta conferrent, multi periculo subiugati, multi etiam deturbati sunt. atque cum plurimi in proposito perseuerarent ac uideremus nec diis eosdem cultum ac religionem debitam exhibere nec Christianorum deum obseruare, contempl
Abbreviated transcription (Latin):
innis creant᷑. odoritatẽ ñ modo ꝑpalatiũ: s&totã ci uita tẽ ꝑuadit. Nec mi¬
rũ cũ iã cõfusi cem̃t exitꝰ stercoris & urine cõmestus auermib & ĩputro¬
dinẽ corpus cũ ĩtole randis doloribꝰ soluit᷑. Clamoressimul orrendos
ad sedẽ fluentẽ. cocta & calida animalia: ut uermiculos eligerae calor
Suis ir so lutis. inesti mabile scarebat examen & tam̃ mnulto mnaiorem
copiã tabescendorũ uiscerũ ꝑnicies secunda genera uerat ltusã
malo partes corporis admiserant speciem. Superior usq ad uni
aruerat & miscrabili mano cutis luridolago
Inferzor. sine ulla pedũ forma. in utriũ modũ inflata dis creuerat.
& hec facta s̃: ꝑ annũ ꝑpetẽ. Cũ tandẽ malis domitus. dm̃ coactus est
confiteri. noui doloris urgentis ꝑ int̾ ualla: ex clamat se restiuitursi
dĩ templũ satisq ꝓscelere facturũ. & iã deficiens edictũ misitliuuis¬

Expanded text:
intus creantur. odor it non modo per palatium, sed totam ciuitateintus creantur. odor it non modo per palatium, sed totam ciuitaterum, cum iam confusi essent exitus stercoris et urinae. comestur a uermibus et in putredinem corpus cum intolerandis doloribus soluitur. clamores simul horrendos ad sedem fluentem cocta et calida animalia, ut uermiculos eliceret calor. quis resolutis inaestimabile scatebat examen et tamen multo maiorem copiam tabescendorum uiscerum pernicies fecunda generauerat. iam diuerso malo partes corporis amiserant speciem. superior usque ad uulnus aruerat et miserabili macie cutis lurida longe inter ossa consederat. inferior sine ulla pedum forma in utrium modum inflata discreuerat. et haec facta sunt per annum perpetem, cum tandem malis domitus deum coactus est confiteri. noui doloris urgentis per interualla exclamat se restituturum dei templum satisque pro scelere facturum. et iam deficiens edictum misit huius
Abbreviated transcription (Latin):
uena fluit sanguis usq ad periculũ morus qł am̃ aruor sistitur¬
I noua ex ĩ tegro cura.
Ta m̃ ꝑdi cit᷑ adci catricẽ rursus leui corporis mi
tenuat᷑. & tunc qͥdẽ riuus cruoris inhibet᷑. Incipit uulnus
ñ sentire medicinã. ꝓ maximaqueq cancer inuadit. & quanto
magis circũ secat᷑ latius seuit. Quanto cura t᷑: in crescit. Cessere
ma gistri philli des cirona. metomus. melãphius. undiq medici nobiles
tra huntur nichil umane manꝰ ꝓmouent. Cõ fugit᷑ adidola apollo
& as depius orant᷑. remediũ flagi tat᷑ dat apollo curã. malũ multo
peius auget᷑. Iã ñ loge ꝑ nicies haberat. & ĩ feriora omĩa corri puerat
Conputrescunt forin secꝰ uiscera. & in tabẽ sedis tota dilabi t᷑. Nonde¬
sinunt tam̃ infelices medici. iu̾si nespe uincendi malifouer curare.
ꝑ cussis medullis malũ recidit introrsus. & ĩ t̃na cõp̃hendit Quer mes

Expanded text:
uena fluit sanguis usque ad periculum mortis. uix tamen cruor sistituruena fluit sanguis usque ad periculum mortis. uix tamen cruor sistitur. nona ex integro cura. erducitur ad cicatricem. rursus leui corporis m<otenuatur, et tunc quidem riuus cruoris inhibetur. incipit uulnus non sentire medicinam: proxima quaeque cancer -inuadit et quanto magis circumsecatur, latius saeuit, quanto curatur, increscit. cessere magistri, Phillyrides Chiron Amythaoniusque Melampus. undique medici nobiles trahuntur: nihil humanae manus promouent. confugitur ad idola: Apollo et Asclepius orantur, remedium flagitatur. dat Apollo curam: malum multo peius augetur. iam non longe pernicies aberat et inferiora omnia corripuerat. conputrescunt forinsecus uiscera et in tabem sedes tota dilabitur. non desinunt tamen infelices medici uel sine spe uincendi mali fouere curare. repercussum medellis malum recidit introrsus et interna comprehendit, uermes