comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ancille silius que ẽ agar. Agar carnem.
ismael carnis appetitum: filia ismahelis.
curam designat carnis. Ducit itaq filiã
hismahelis qui curam carnis in desid̾iis
facit. Hrores iacob sole laudant᷑. in uua
fecunditas. ui alia facies cõmetidat᷑. Qu¬
bdam sola tñ rachel: quibdã sola lẏa
placet. Amant enĩ quidam donceplacõ¬
nis pulcritudinẽ. quietem silenicii. lectõ¬
nis specnlum. conscientie puritatem: pie
medicatõnis consolacõnẽ: Claritati diui¬
ne qͣi nultui rachelis inherent: aspectib
anun tanquam uoluptuosis amplexib
illius astringunt᷑. Aliis uͦ solnis lie fecun¬
ditas placet. Generant uerbo predicatĩ¬
nis filios: hos nuitriunt lacte cosolacõtus
illos uͦ pastu cibi fortioris. Necessario ser¬
iiunt labori. curam rei familiaris ge
rachel ⁊lia. ne intollerabilis sit labor lie
tutis horis sibi inuicem succedant. Suc¬
cedant labor orõni. orõ labori. lectõ me¬

Expanded text:
ancillae filius, quae est Agar. Agar carnem, ancillae filius, quae est Agar. Agar carnem, Ismael carnis appetitum, filia Ismaelis curam designat carnis. Duxit itaque filiam Ismaelis, qui curam carnis in desideriis facit. Uxores Jacob solae laudantur; in una fecunditas, in altera facies commendatur. Quibusdam tamen sola Rachel, quibusdam sola Lia placet. Amant enim quidam contemplationis pulchritudinem, quietem silentii, lectionis speculum, conscientiae puritatem, piae meditationis consolationem. Charitati divinae quasi vultui Rachelis inhaerent, aspectibus animi tanquam voluptuosis amplexibus illius astringuntur. Aliis vero solius Liae fecunditas placet. Generant verbo praedicationis filios, hos nutriunt lacte consolationis, illos vero pastu cibi fortioris. Necessario serviunt labori, curam rei familiaris gerid est, Rachel et Lia, ne intolerabilis sit labor Liae, nstitutis horis sibi invicem succedant. Succedat labor orationi, oratio labori, lectio me
Abbreviated transcription (Latin):
an̾imiut̃ ꝯsaac ⁊ rebeoce. Iacob uꝰ filias
oiauit. Quid ancem hu duo ft̃s insi du¬
os mgt᷑as qui sunt in homine desiguãt.
uxores esau nil ꝓpͥe laudis amorem. ⁊
miudi sapicntiam: Quid uxores iacob
nisi acliuam ⁊ contemplaciuam desig¬
nãt intam ᷤ Ad hoc ꝑtinet quod dicit᷑
factus ẽ esan uir gnarus uenandi: Ia
nãculis. Uenator carnẽ sequitur. ⁊ car¬
ne uescicur quia coñcupiscentia car¬
nalis sectanda carnalia. carnalib desi¬
deriis pascitur. animus nͦ sp̃nalis. qͣi
iacob inr: simplex in tabernaculis mo¬
racur. qr intus spiritalia meditando
delectatur. Esan feras: lacob sequit᷑ o¬
nes. Hic sanguinẽ fundit. ille lac p̃¬
bet. hic lanam. ille pilos mnutiles. His
gent arcum ut uulueret. ponit laq̃¬
osut decipiat. ille baculum teriet susttn¬
tationis ꝑ consolationem: ⁊irgam dure¬
tionis ꝑ corredionis. Probausq esan qua
nou libenter acciꝑet pater suis filias cana¬
an: duxit uxorem absq his quas prins

Expanded text:
 filias ciavit . Quid autem hi duo fratres nisi duo motus, qui sunt in homine, designant, uxores Esau, nisi propriae laudis amorem, et mundi sapientiam? Quid uxores Jacob, nisi activam et contemplativam designant vitam? Ad hoc pertinet, quod dicitur: Factus est Esau vir gnarus venanaculis . Venator carnem sequitur, et carne vescitur, quia concupiscentia carnalis sectando carnalia carnalibus desideriis pascitur; animus vero spiritualis quasi Jacob vir simplex in tabernaculis moratur, quia intus spiritualia meditando delectatur. Esau feras, Jacob sequitur oves: hic sanguinem fundit, ille lac praebet; hic lanam, ille pilos inutiles; hic gerit arcum, ut vulneret, et ponit laqueos ut decipiat, ille baculum tenet sustentationis per consolationem, et virgam directionis per correctionem. Probans quoque Esau, quod non libenter acciperet pater suus filias Chanaan, duxit uxorem absque his quas prius
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui sẽdent suꝑ fluina babilonis.
S quomodo uenient: Recordando sẏon.
Unde plaimista. Suꝑ finmina babuoni
illic sedinuis ⁊ fleuimus: dum rocordas¬
fusionis. quod ẽ esse suꝑ flumina babs¬
nis: si contemplentur celestia. solo eo
d̾io excitantur ad lacrunas. Moret
fluminis mundana ciuicta transeu
mittuntur diuitie. mutant᷑ honores.
tur. amici moriuntur. hii gladio. ili
o. hii casu: illi infirmitate. Euancso
critudo. labitur etas: cito fit de puero
ueuis. de uiueue senex. de sene decreps
uorago gule oemergit. illum cupidita
ꝓfunditas ab sorbet. hunc loquatitanis
petus subuertit: illi ociositatis staguap¬
cent. Assimilat᷑ ociositas stagno: qr sics

Expanded text:
illi, qui sedent super flumina Babylonis. illi, qui sedent super flumina Babylonis. Sed quomodo venient? recordando Sion. Unde Psalmista: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordarconfusionis, quod est esse super flumina Babylonis, si contemplentur coelestia, solo eorum desiderio excitentur ad lacrymas. More enim fluminis mundana cuncta transeunt. Amittuntur divitiae, mutantur honores, ur aut consumuntur, amici moriuntur: hi gladio, illi senio; hi casu, illi infirmitate. Evanescit pulchritudo, labitur aetas, cito fit de puero juvenis, de juvene senex, de sene decrepitus. vorago gulae demergit, illum cupiditatis profunditas absorbet. Hunc loquacitatis impetus subvertit, illi otiositatis stagna placent. Assimilatur otiositas stagno; quia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
pec̾cis. assiduitas m̃tĩs. Luus ẽ uero delec¬
tatõ carnał: quia licet auimius pec̃co re¬
nuntiet. ex consuetudine tũ p̾cedenꝙ. q̃¬
dam dulcedo delectatõnis in carne qͣudo¬
q remanet. Agitat᷑ uento. cum meus
nouit̾ conuersa tiubĩe suggestionum a¬
liquantulum mouet᷑ a cẽpto. S dum ceᷤ¬
sat uentus. dum limꝰ ima pecit. dum il¬
luminatur ꝓfunditas fontis radio contẽ¬
fons purus. fit purior. fit purissimuł.
purus efficitur ꝑ cognitõnem sui. puri¬
dr: ꝑ cognitõnem inundi. piuissimis
ꝑ cogͥnitõnõ dei. Cognicõ sui geñat humi¬
litãtemi. cognitõ iniidi. ip̃ius inundi de¬
spectõnem. cognitõ dei. caritatis ardorm.
Cognitõ sui. illuminat ꝓfunditatẽ. con¬
tẽptus mundi pellit delectatõnẽ. Ardoru̾
tas. Incelligentia daritas. in conscienti¬
tatia puritas. in morib tranquillitas.
Ueniaut gͥ ad fontem compuntionis:

Expanded text:
peccatis assiduitas mentis. Limus vero delecpeccatis assiduitas mentis. Limus vero delectatio carnalis, quia licet animus peccato renuntiet, ex consuetudine tamen praecedenti, quaedam dulcedo delectationis in carne quandoque remanet. Agitatur vento cum mens noviter conversa vento suggestionum aliquantulum movetur accepto. Sed dum cessat ventus, dum limus ima petit, dum illuminatur profunditas fontis radio contemfons purus, fit purior, fit purissimus. Purus efficitur per cognitionem sui, purior per cognitionem mundi, purissimus per cognitionem Dei. Cognitio sui generat humilitatem, cognitio mundi ipsius mundi despectionem, cognitio Dei charitatis ardorem. Cognitio sui illuminat profunditatem, contemptus mundi pellit delectationem, ardor vero tas. In intelligentia claritas, in conscientia puritas, in moribus tranquillitas. Veniant igitur ad fontem compunctionis
Abbreviated transcription (Latin):
reniultũ natiuitatis sue qͣi in specło. uc
si ꝗͣ macula dinoscat᷑ in facie. muudecͤ
aqͣ. Contugit qͣndoꝙ ut sous conpune¬
cõus repleatur teria. nec aliquo sbeate¬
at decursus: s obstrusis uenarũ meltu¬
bus bicumine ⁊limo plenus suꝑhabu¬
det: Tunc fons replecur terra. curo m̃s
nichi uͥ terrena cogitat᷑ siant en ede¬
chiele dicit᷑. de edificõ in monte uiso
eccłia: ꝑ fencstras edificiĩ eccłie p̾lati. Clau¬
dutur fenestre qr cerra erat lisq ad fe¬
nestras. Incenti eium terrenis desid̾iis ec¬
desie prelati. lumen uerbi dei subtrahũt
subiectis. ⁊ hoc ẽ feuestras ẽẽ clausas. Sic
fons compnnctõnis dum cerra repletursic¬
cat᷑: nisi terra eitiatur. S cunc eitit᷑ terra
cum ꝑ confessionẽ meus ab soluitur aculpa
Cum aũ nouiter purgat᷑: trib ad huc mo¬
dis obscuratur. Ooscuratur enim ꝓfundi¬
tate. turbatur luuo. agitatur uento. Pro¬
suuditas fontis ẽ longe consuetuduus ĩ

Expanded text:
in speculo . Ut si qua macula dignoscatur in facie, mundetur aqua. Contingit quandoque, ut fons compunctionis repleatur terra, nec aliquos habeat decursus, sed obstrusis venarum meatibus bitumine et limo plenus superabundet. Tunc fons oppletur terra, cum mens nihil nisi terrena cogitat sicut in Ezechiele dicitur de aedificio in monte viso: Ecclesia, per fenestras aedificii, Ecclesiae praelati, clauduntur fenestrae, quia terra erat usque ad fenestras. Intenti enim terrenis desideriis Ecclesiae praelati lumen verbi subtrahunt subjectis, et hoc est fenestras esse clausas. Sic fons compunctionis, dum terra repletur, siccatur, nisi terra ejiciatur. Sed tunc ejicitur terra, cum per confessionem mens absolvitur a culpa. Quando autem noviter purgatur, tribus adhuc modis obscuratur. Obscuratur enim profunditate, turbatur limo, agitatur vento. Profunditas fontis est longae consuetudinis in
Abbreviated transcription (Latin):
kiñe ut educaris de lacu muscrie. ⁊ deli
fecis: ut uenias ⁊ bibas de fontib isił n
rias aquas in gaudio. de foncib saluatt
fõus compunctõtus: ẽ unꝰ de foncib sal¬
toris. In hoc fonte: sailus ⁊ sauitas O
petrut ex hoc fonte: ⁊ salucem recepit.
nit maria magdalene ad hunc foutẽ l
i .ł. quibus iudentium deum mentes io¬
gantur .i. septem sunt sp̃e sancti dona¬

Expanded text:
ime, ut educaris de lacu miseriae, et de luto faecis , ut venias et bibas de fontibus Israel, et haurias aquas in gaudio de fontibus Salvatoris . Fons compunctionis est unus de fontibus Salvatoris. In hoc fonte salus et sanitas. Bibit Petrus ex hoc fonte, et salutem recepit. Venit Maria Magdalene ad hunc fontem, eIsrael, quibus videntium Deum mentes irrigantur, id est septem sunt sancti
Abbreviated transcription (Latin):
Duuccit. gͦ eaimuit de domo suaͬ nt amo¬
rem eius abiciãt de mente sua. Que eg¬
gressa alterum nirum. actip̃. qr terrenam
actõnei qͣmi ĩn deserise alius concupistit.
s fortasse etiã ip̃e in odium qͣndaq uen¬
cura ẽ: ut eanrucilit duinttat. Bñ añ di¬
cit᷑ duserit ẽantuł certe mortuus fue

Expanded text:
Dimittit ergo eam vir de domo sua, ut amorem ejus abjiciat de mente sua. Quae egressa alterum utrum accipit, quia terrenam actionem, quam tu deseris, alius concupiscit, sed fortasse etiam ipsi in odium quandoque ventura est, ut eam utiliter dimittat. » Bene autem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
siorib sordibus mundant᷑. in luꝑiori. mũ¬
diores fuint: in anstrali uero terra siccan¬
tur. Timor lauas. amor mundat. calor
siccat. In inferiori irrignõ. tuor. In suꝑ¬
iori. amor. in australi calor. simorex pen̾a.
amor ex desid̾io: calor exigne. Seuslralii¬
tas cimet. rõ delectatus: animus. radio
contemplacõms illimuat᷑ In unꝰ sordes
deponunt᷑. ii aliõ mundittarec̃pit᷑ inter¬
cio: caudor. Timor repuinur aͣctont̃ĩ pecc̃a.
amor delicta fogita sõnum elisnate ig¬
nis uero meditatõnum humorem camalũ
uoluptacum exsiccatꝰ bñ psamistã. Et iĩ
indditacõne mea exli desceb iguis. Pocest
ales panni aqn̾a srigida. polde⁊ uͦ catlda
lauari: ⁊ sic ad r̾adios solisut secceutur
poni. Aqua mĩscet᷑cneri. posat᷑urida
dicam ꝑ pannũ. nẽccims transeat. ⁊ sicq
lauant᷑ citĩus mund ut . Cum oũius ꝑ a

Expanded text:
ssioribus sordibus mundantur, in superiori munssioribus sordibus mundantur, in superiori mundiores fiunt, in australi vero terra siccantur. Timor lavat, amor mundat, calor siccat. In inferiori irriguo timor, in superiori amor, in australi est calor. Timor ex poena, amor ex desiderio, calor ex igne. Sensualitas timet, ratio delectatur, animus radio contemplationis illuminatur. In uno sordes deponuntur, in altero munditia recipitur, in tertio candor. Timor exprimit actionum peccata, amor delicta cogitationum eliminat. Ignis vero meditationum humorem carnalium voluptatum exsiccat. Unde Psalmista: Et in meditatione mea exardescit ignis . Potest et ales panni, prius aqua frigida, postea vero calida lavari, et sic ad radios solis, ut siccentur, poni. Aqua miscetur cineri, colatur, ut ita dicam, per pannum, ne cinis transeat, et sic quae lavantur, citius mundantur. C
Abbreviated transcription (Latin):
ius. ⁊ irrignum inferuis. cunor ⁊ amor
intelligicur. Dum enim ex consid̾atione
p̾sentus miserie uel ex recordacõne gehen¬
nalis pene ꝑ flumis lacrumis: tunc qͣi
geminos aque ductus ex irriguo inferi¬
ori .i. ex timore. ad fontem compunc¬
tõnis dirigunus. Cum uͦ animus foras
mutit timorẽ ⁊ in eis emollicur ꝑ amorẽ:
dum cruciat mentẽ dilatõ. ⁊ animus
accenditur desid̾io: tunc qi ex irriguo su¬
ꝑiori .i. ex amore. duo riuuli ad fontẽ
compunctõnis descendunt. ħ est heredi¬
tas axe filie caleph filiĩ ieffone: qui dux¬
erit eam uxorem tali ditabitur heredi¬
tace. Caleph cor inceipretatur. ieffone:
conuersio. qui enĩ conuertunt᷑ ad cor.
irtigar. compuncionisipassident. ⁊ australi
terra delectantur. soẽtone menit que calore
spiricus sancti feruens slagrescit dominã¬
tur. In hiis riilis anme sordes abliiuntur:
⁊ caris inquinamenta purgant᷑. In in¬
feriori enim irriguo. anme uestes a gro¬

Expanded text:
ur, et irriguum inferius timor et amor intelligitur. Dum enim ex consideratione praesentis miseriae, vel ex recordatione gehennalis poenae, profluimus lacrymis, tunc quasi geminos aquaeductus ex irriguo inferiori, id est ex timore, ad fontem compunctionis dirigimus. Cum vero animus foras mittit timorem, et mens emollitur per amorem; dum cruciat mentem dilatio, et animus ascenditur desiderio, tunc quasi ex irriguo superiori, id est, ex amore duo rivuli ad fontem compunctionis descendunt. Haec est haereditas Axae filiae Caleb, filii Jephonae, qui duxerit eam uxorem tali ditabitur haereditate. Caleb cor interpretatur, Jephone conversio: qui enim convertuntur ad cor, irrigua compunctionis possident, et australi terra delectantur, id est, bonae menti, quae calore Spiritus sancti fervens flagrescit, dominantur. In his rivulis animae sordes abluuntur, et carnis inquinamenta purgantur. In inferiori irriguo animae vestes a gro
Abbreviated transcription (Latin):
inuidie uenenum. luxurie fecor leui¬
tatis puluis. eupiditatis fumus. pannis
menstruate. uoluptatis cenum. Longe
digrossi carissime. ceptum reliquimus
iter. more uiatoris qui uixta uiam fõ¬
tem repꝑiens. ponit lacin suꝑ ripau.
florido gramine delectatur. con̾spieuas
miratur aquas: sitim releuat. me resuige¬
rat estusm: loca fatie lauat manus ⁊ pedeᷤ
Sic qui fontẽ compinictõnis reꝑit anime
faciem lauat: quia meutis speciem decora.
lauat ⁊ oꝑa mauimm. lauat ⁊ affeclus
cogitacõnum. quibus quasi pedib mens
ad optata ꝓgreditur. Immorarer diutiu̾¬
si liceret circa fontis hiuius fiuenta sal¬
tim loquendo: nͥ ꝓpositi nr̃i finis instaret.
palilo auce carnalium nuptiarũ pate¬
fecimus in cõmoda. minc ad dulces spi
citõ firnat᷑ coniugio : ne talem ducat q̃
issaae. duos hũit filios᷑ uterq siquidẽ
duãs hĩat ixores. Esau duxit iudich fi¬
liam berre echer. ⁊ besamach filiam he

Expanded text:
invidiae venenum, luxuriae fetor, levitatis pulvis, cupiditatis fumus, pannus menstruatae, voluptatis coenum. Longe digressi, charissime, coeptum reliquimus iter, more viatoris, qui juxta viam fontem reperiens ponit latus super ripam, florido gramine delectatur. conspicuas miratur aquas, sitim relevat, viae refrigerat aestum, lota facie lavat manus et pedes. Sic qui fontem compunctionis reperit, animae faciem lavat, quia mentis speciem decorat. Lavat et opera manuum, lavat et affectus cogitationum, quibus quasi pedibus mens ad optata progreditur. Immorari diutius liberet circa fontis hujus fluenta, saltem loquendo, nisi propositi nostri finis instaret, paulo ante carnalium nuptiarum patefecimus incommoda, nunc ad dulces spircito fruatur conjugio, neve talem ducat, quIsaac duos habuit filios, et uterque duas habuit uxores. Esau enim duxit Judith filiam Beeri He
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfluit aqua doctrme: sp̃c intelligentie
mittit riuulum ꝓuidencie. de fonte coni¬
lii ꝓcedit uena solatiĩ: de fonte fortitudus
robui boni oꝑis. Emictit fons sciencie. ¶¬
mitum doloris. qui enim addit scientiãn
aodit ⁊ dolorem. Qeddit autem fons picdã¬
tis debitũ compassionis: riulus uero timoriᷤ.
suictum confessionis. Anima itaq d̾m sitiẽs
compungicur timore: conpungitur ⁊ amo¬
re. Dum enim consid̾at uite p̾sentis exiliũ.
uel dum recolit inferni supplicium. tunc affui¬
gicur lacouis. uexatur suspiriis. Cum uͦ
longa meroris anxiẽtate consumpta. de
uenia securitas nascit᷑. aut contẽplacõne
alestium mens delectatur⁊ tunc ẽ honeritu¬
seundi ad regnum dilacõ. ⁊ cruciatur m̃uᷤᷤ

Expanded text:
procedit aqua doctrinae. Spiritus intelligentiae emittit rivulum providentiae. De fonte consilii procedit vena solatii. De fonte fortitudinis robur boni operis. Emittit fons scientiae gemitum doloris: qui enim addit scientiam, addit et laborem. Reddit autem fons pietatis decursum compassionis. Rivulus vero timoris, fructum confessionis. Anima itaque Deum sitiens compungitur timore, compungitur et amore. Dum enim cogitat vitae praesentis exsilium, vel dum recolit inferni supplicium, tunc affligitur lacrymis, vexatur suspiriis. Cum vero longa moeroris anxietate consumpta, de venia securitas nascitur, aut contemplatione coelestium mens delectatur, tunc est oneri transeundi ad regnum dilatio, et cruciatur mens
Abbreviated transcription (Latin):
ascendunt fons compunctionis augmen¬
tatur ⁊ crescit. ħ ẽ terra quã dedit c̾aleph
ꝯre filie sue sẽdenti suꝑ asmũ suspirançi
⁊ dicenti. da mͥ pater benedictõnem. Trã
anstralem ⁊ arericem dedisti mͥ: iunge ⁊ir¬
riguam. Deditq ei pater sius irrigunm
suꝑuis. ⁊ uriquum inferus. Ara quamli¬
bet ammam̃ fidelesni. asinus eidem animr
subiectam carnẽ. terra austłis. ar̃dorẽ bo¬

Expanded text:
ugmentatur et crescit. Haec est terra, quam dedit Caleb Axae filiae suae sedenti super asinum, suspirantique et dicenti: Da mihi, pater, benedictionem. Terram australem et arentem dedisti mihi; junge et irriguam. Deditque ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius . Axa quamlibet animam fidelem, asinus eidem animae subjectam carnem, terra australis ardorem
Abbreviated transcription (Latin):
dit acu. que frontem puigit. faciem co¬
lorat. gẽmis digitos exornat. erit esca u̾¬
nuũ. erit colubri cibus. Huiꝰ collum co¬
luber ambiẽt. sugget angius ubera: ⁊ qͣn¬
to pulcrior aut tenerior extitit caro. tã¬
to uelocius pucrefacta uertet᷑ insauiẽ.
hec in terra patiet᷑. s quid in inferuo e¬
rit. Audi ysayamt loquentem de filiabus
syon: que extento collo. ⁊ nutib oculoꝵ
eleuate. ⁊ in pedib suis composito gra¬
du ucẽdebant. Decaluabit inquĩt do

Expanded text:
dit acu, quae frontem pingit, faciem codit acu, quae frontem pingit, faciem colorat, gemmis digitos exornat, erit esca vermium, erit colubri cibus. Hujus collum coluber ambiet, anget anguis ubera. Et quanto pulchrior atque tenerior fuerit caro, tanto velocius putrefacta vertetur in saniem. Haec in terra patietur. Sed quid in inferno erit? Audi Isaiam loquentem de filiabus Sion, quae extento collo, et nutibus oculorum elevatae, et in pedibus suis composito gradu incedebant: Decalvabit, inquit, Do
Abbreviated transcription (Latin):
ens iguorans ꝙ ad uincula stultus tra¬
hiturꝰ. donec cranstigat sagnta legur
euis. uelud si auis festinet ad laq̃uin:
⁊ uescit quod de ꝑiculo anune illuis agit᷑
Nunc gͥ filii audi me. ⁊ accende uerba oris
mei: ne abstrahat᷑ in uiis illius mens cua.
neq decipiaris seiuitis eius. Multos enim
nulneratos deiecit: ⁊ fortissimi quiq inter¬
fedi sunt ab ea. bie uferi domiis eius: pe
netrantes inferiora mortis. Quid diligit᷑
in muliere: Forssitan quod diligi solet in
quolibet flore. In flore color. in muliere de¬
cor. s utrumq parui temporis ẽ. Rubet
rosa. lilia candent. iuola purpurã inu
iufirinitate languet. aut semo euane¬
scit. Mulier aut in inuentute moriet᷑.
au erit anus. Si autẽ morit᷑: sequit᷑ do¬
lor si diligis. si amĩ expectas: nemuni ue¬
tula placet. Non ẽ gͥ amandum quod
tam cito displicet: aut tam leuit̾ amuti¬
tur. Illa que uerticis crines aurea diui¬

Expanded text:
iens et ignorans iens et ignorans hitur, donec transfigat sagitta jecur ejus, velut si avis festinet ad laqueum, et nescit quod de periculo animae illius agitur. nunc ergo fili audi me et adtende verba oris mei ne abstrahatur in viis illius mens tua neque decipiaris semitis eius multos enim vulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea viae inferi domus eius penetrantes inferiora mortis . Quid diligitur in muliere? forsitan quod diligi solet in quolibet flore. In flore color, in muliere decor; sed utrumque parvi temporis est. Rubet rosa, lilia candent, viola purpuram imitinfirmitate languet, aut senio evanescit. Mulier omnis aut in juventute morietur, aut erit anus. Si moritur, sequitur dolor, si eam diligis; si anum exspectas, nemini vetula placet. Non igitur amandum quod tam cito displicet, aut tam leviter dimittitur. Illa quae verticis crines aurea divi
Abbreviated transcription (Latin):
Da lingua extranee. non concupistat pł¬
crtudinẽ eius cor tuũ ne capiaris nun¬
bus illius: preciũ enĩ scorti uix ẽ uniu
panis . Diligit mulier ut decipiat. deci¬
pit ut rapiat. amat ꝙ habes ñ ꝙ esih
occiunti ornatu meretritio p̃parata ad
capiendas animas: garrula ⁊ uaga. qui¬
etis impatiens. nec uͦalens in domo con¬
sistere pedibus suis. mĩc foris. iinc i pla¬
teis. miuic iuxta angulos insidians: ap
ereddidi uota mea: icuco egressa sumĩ
occuisu cuum desiderans ce indere. ⁊
reppi. Intexi fimibus lectum meuni
straui tapetibus pictis ex egypto. asꝑ̾i cu¬
bile meum nurra.⁊ aloe.⁊ cĩuaniomo.
ueni inebriemur uberib. ⁊ fruamar
cupitis amplexib: donec illuscescat die.
Non enĩ ẽ uir in domo sua. abiit ii
a longissima. sacculum pecunie secrmn
tulit: in die plene lune reuersurus i
donium suam. Irietint eum multis
sermonib: ⁊ blanditiis labioꝵ ꝓtrapi
uuum. Scatim eam sequit᷑ quͣasi bos
ductus ad uictimã. ⁊ qͣi agnns lacuu¬

Expanded text:
concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum: ne rapiaris nutibus illius, pretium enim scorti vix est unius panis . Diligit mulier, ut decipiat, decipit ut rapiat. Amat quod habes, non quod occurrit illi ornatu meretricio praeparata ad capiendas animas garrula et vaga quietis inpatiens nec valens in domo consistere pedibus suis nunc foris nunc in plateis nunc iuxta angulos insidians adpre reddidi vota mea idcirco egressa sum in occursum tuum desiderans te videre et repperi intexui funibus lectum meum strabile meum myrrha, et aloe, et cinnamomo. Veni, inebriemur uberibus, et fruamur cupitis amplexibus, donec illucescat dies. Non enim est vir in domo sua, abiit in a longissima sacculum pecuniae secum tulit in die plenae lunae reversurus est domum suam inretivit eum multis sermonibus et blanditiis labiorum protraxit illum statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam et quasi agnus lasciv
Abbreviated transcription (Latin):
pionis priuna. ꝑ himiorẽ compinnicõnuis
intime replentur incelligñtia diuia
Sieut iuulus lene souantis aq̃ obiertu
sapidum dat saltus. ⁊ quasi quoddamde¬
lectabili muruiure aures demulcet audi¬
entiun: sic iuulus compunctõnis dum

Expanded text:
tionis pruina, per humorem compunctionis intimae, replentur intelligentia divina. Sicut rivulus lene sonantis aquae objectu lapidum dat saltus, et quasi quodam delectabili murmure aures demulcet audientium, sic rivulus compunctionis dum
Abbreviated transcription (Latin):
patꝰ esuis. mentirm sordes lauat.carna¬
lum desid̾ioꝵ restinguit sitim: urigat᷑
abhoc fonte casticatis orcus: hunectaue̾
ab eodem uirtutum plançania. huis
humor nutrit oliueta mĩe. roseta mat
re. ⁊ calore solis. terra ista facta feci¬
dior copiosiorem cultori suo reddit siue¬
tum sic orcus anime nr̃e dum lacrimi afflui¬
entia suffundit᷑. dun rore celesti ⁊ sp̃s sare¬
ti calore uaporat᷑. segeti urtutim prestat
incrementũ: pullulare cogit uirgulta
tiplicat ⁊ abundantiam uini: Idẽ intel¬
ligñtiam nerbi dinim. Mentes ⁊ erum q̃
site sunt in conuallib himuilitatis. qas

Expanded text:
erat aestus, mentium sordes lavat, carnaerat aestus, mentium sordes lavat, carnalium desideriorum restinguit sitim. Irrigatur ab hoc fonte castitatis hortus, humectantur ab eodem virtutum plantaria. Hujus humor nutrit oliveta misericordiae, rore, et calore solis terra ista facta fecundior copiosiorem cultori suo reddit fructum, sic hortus animae nostrae dum lacrymarum affluentia suffunditur, dum rore coelesti et sancti Spiritus calore vaporatur, segeti virtutum praestat incrementum, pullulare cogit virgulta tiplicat et abundantiam vini, id est, intelligentiam verbi divini. Mentes etenim, quae sitae su
Abbreviated transcription (Latin):
pretticis. iuix est unus panis: Nonne qͦ
tit scorta. ꝑdit substantiam. Ecce duo
itraria. si liixurioso̾s es ⁊ auarus. lar¬
m enu querit luxinia: parcunui aua
Ha. hec sunt ille due domue contrau
u quib dicit beatus auguistinus quo
ncraria precipiant. dicit auaritia sere
lipria uero dicit eroga: ꝑdis sima
erogas si antem non erygaueris nõ
cipis ꝙ amas. Nucrim̃tum liuamie
rabitatõ minstrat. prebet uires sup¬
puit igni materiam. Nisi eiuĩ adiasẽ¬
nn subtrabas ign stipulam. ñ cossat
uis: sic luxuria quam dui cariali¬
us desid̾us pascitir. non exciuguit᷑: Nuo¬
uis modis ignas extinguitur silico dũ
ubtrahinatur bigna. uel dum aspeiu
qͣ Sic luxurie fiãma. dum subteahun¬
ur carnis incentiua. sen dum mersie¬
igatur lacrimarum affluentia: suffo¬
eni gͥ carissime ad fontem compu¬
ctõis. qui oritur in ualle himilita¬
is: qui defluit ꝑ humilia conuallie.
dẽ ꝑ corda humilium. Cuiis uuda Ex¬
ung̾uit libidinis flãman. intioꝵ tent¬

Expanded text:
retricis vix est unicus panis? Nonne qui nutrit scorta, perdet substantiam? Ecce duo contraria si luxuriosus es et avarus. Largum enim quaerit luxuria, parcum avaHae sunt illae duae dominae contrariae, de quibus dicit Augustinus, quod contraria praecipiant. Dicit avaritia, serva; luxuria dicit, eroga. Perdis si male erogas; si autem non erogaveris, non recipis quod amas. Nutrimentum luxuriae cohabitatio ministrat, praebet vires, supponit igni materiam. Nisi enim adjacentem subtrahas igni stipulam, non cessat ignis; sic luxuria, quandiu carnalibus desideriis pascitur, non exstinguitur. Duobus modis ignis exstinguitur, scilicet dum subtrahuntur ligna, vel aspergitur aqua. Sic luxuriae flamma, dum subtrahuntur carnis incentiva, vel dum mens irrigatur lacrymarum affluentia, suffoVeni igitur, charissime, ad fontem compunctionis, qui oritur in valle humilitatis, qui defluit per declivia convallium, id est, per corda humilium. Cujus unda exstinguit libidinis flammam, vitiorum temp
Abbreviated transcription (Latin):
tatus sum disciplinam. ⁊ iucrepatõnib
adquieut cor meum. nec audiui uo¬
am docentium me. ⁊ magistris non n¬
Cera succendit ignem: mel prebet dulce¬
dinem. Sic pulcritudo meretricis. igne li¬
bidinis inflaminat carnem.blandim̃to
uero lenocinantis sermonis subuertit ñ¬
teni. Scillat mel ex cera: dum meretrix u¬
ba sua mollit. ⁊ facit dulcia. hanc autẽ
dulcedinẽ: eterne mortis amaritudo oo¬
mitatur. bñ sequit᷑. Nouissima illiuis qͣi
absinthiũ: ⁊ acuta qͣi biceps. Mors ecerne¬

Expanded text:
status sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum, nec audivi vocem docentium me, et magistris non inCera succendit ignem, mel praebet dulcedinem. Sic pulchritudo meretricis igne libidinis inflammat carnem, blandimento vero lenocinantis sermonis subvertit mentem. Stillat mel ex cera, dum meretrix verba sua mollit et facit dulcia. Hanc autem dulcedinem aeternae mortis amaritudo comitatur. Unde sequitur: Novissima illius amara quasi absinthiu
Abbreviated transcription (Latin):
aretuͣr. dum molestia carius affligei
⁊ testa saniẽ raderet: inter hec iuchilẽt
lictum quod grauus affligeret quam
or sana ⁊ ꝑuersa. Ait etum uiro egus¬
ti. Ad huc ꝑͥmanes in simplicitate tũa
nedic deo: ⁊ morere. In paradiso ut dh
mulier nocuit. s in sterquilimo ut au
non desuit. Affuit curui petro in pretors
⁊ cum herode locuta ẽ in palatio. In p
palatio ausa ẽ dicere herodi.da mͥ md
co capud iohannis baptiste. Commorars¬

Expanded text:
aretur, dum molestia carnis affligeretur, aretur, dum molestia carnis affligeretur, et testa saniem raderet, inter haec nihil est relictum, quod gravius affligeret, quam uxor insana et perversa. Ait enim viro aegrotanti: Adhuc permanes in simplicitate tua, Benedic Deo et morere . In paradiso, ut diximus, mulier nocuit, sed in sterquilinio, ut audis, non desinit. Adfuit cum Petro in praetorio, et cum Herode locuta est in palatio. In prin palatio ausa est dicere Herodi: Da mihi in disco caput Joannis Baptistae . Commorar
Abbreviated transcription (Latin):
pectorali eilicitm. hio uermis: illic ign
hic putrẽdo: illic tormentum sine term
Erit camen ibi uermis conscientie. hien
tritus delectatõiubus carnis. qui illicd¬
atõnis dolorem cõiouebit Ecce ꝙ ami
hõ. ecce ꝙ es. ⁊ ꝙ amas. Ginis es ⁊ pului
⁊ uento suꝑbie subleuaris. Nocet uicu
mulierum. choh abitatõ earum mui
traxit ad crimen: quarũ ut ait beatꝰ¬
gorius. nox blanditur aurib. ⁊ faciesi
In paradiso nocuit mnulier. iii teira ne¬
trahit ad inferos. ne gͥobstruat celin
sapientis ẽ ꝓuid̾e. Unde in eccłiasticolo
In medio mulierum noli commoras
De uestimentis enĩ ꝓcedit tinea: ⁊ ac
liere iniquitas uiri᷑. Inde ⁊in ꝓneibs
salomon dicit. Nuniquit ab sonderep
homo ignẽ in sum suo. ita ut uestim̃t
luus non ardeant. aut ambulare suꝑ
nas. ⁊ non comburentur plante eil
mundus cum cetigerit eaͣm. Dum et¬
taret iob. ⁊ damna substancie paccut
dum ꝓ morce filioꝵ cor oius dolorib ar¬

Expanded text:
pectorali cilicium. Hic vermis, illic ignis; hic putredo, illic tormentum sine termino. Erit tamen ibi vermis conscientiae hic, nutritus delectationibus carnis, qui illic desperationis dolorem commovebit. Ecce quod amas homo, ecce quod es et quod amas. Cinis es et pulvis, et vento superbiae sublevaris. Nocet vicinitas mulierum, cohabitatio earum multos traxit ad crimen, « quarum, ut ait B. Gregorius, vox blanditur auribus, et facies oculis. » In paradiso nocuit mulier, in terra trahitque ad inferos. Ne igitur obstruat coelum, sapientis est providere. Unde in Ecclesiastico legitur: In medio mulierum noli commorari, de vestimentis enim procedit tinea, et a muliere iniquitas viri . Unde in Proverbiis Salomon dicit: Nunquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ita ut vestimenta illius non ardeant; aut ambulare super prunas, et non comburantur plantae ejus? Sic mundus cum tetigerit eam. Dum aegrotaret Job, et damna substantiae pateretur, dum pro morte filiorum cor ejus doloribus anxi
Abbreviated transcription (Latin):
enim fedius ẽ: quam uxorem amare qͣi
adulteram. Cerce qui dicunt se causa rei
familiaris. ⁊ generis humani uxorib
unigi. ⁊ liberos tollere. umicentur saloẽ
pecudes: ⁊ postquam uxorum uenter iu¬
tumuerit. ũ ꝑdant filios. nec amatores
se uroribus echibeant. s maritos. Dncũt᷑¬

Expanded text:
enim foedius est quam uxorem amare perienim foedius est quam uxorem amare perinde atque adulteram. Certe qui dicunt se causa rei familiaris et generis humani uxoribus jungi, et liberos colere, imitentur saltem pecudes, et postquam uxorum venter intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Ducunt
Abbreviated transcription (Latin):
pora suspitõnib lacrimis. conquestioni¬
odium ẽ. Cota amoris insectato apud pla
rore ducatur. ⁊ maxime uxoꝵ pulcritu¬
dini gͣnissimus custos accubet. Refert
p̃terea seneca cognouisse se quendam
ornacum hominem. qui exitur in pu-¬
blicum. fascia uroris pectus colligabat.
carere poterat: pocioueniq. nullam nͥ
alternis tactam labris. uir⁊ uror hau¬
riebant. Alia deinceps non mninus in
epta facientes. in que impuidauis arden¬
tis affectus erumpebat. Deͣ hoc eodem exẽ¬
plo dicit ieromimus contͣ iouimianum.
Ougo quidem amoris. honesta erat: s mag¬
nitudo deformis. Nlichil autẽ interest quã¬
ex honesta causa. quis insaniat. Uñ ⁊ sextꝰ
in sententiis. adulter ẽ inquit in suam ux¬
orem: amator ardentior. Iu aliena quip¬
pe uxore omnis amor turpis ẽ: in sua ni¬
muis. Sapiens uir uiditõ debet amarecõ¬
iugem. nou affectu. ut regat impecus uo¬
lũptatis. nep̾ceps ferat᷑ incoitum. Sichł

Expanded text:
pora suspicionibus, lacrymis, conquestionipora suspicionibus, lacrymis, conquestioniodio est. Tota amoris insectatio apud Platrore ducatur: et maxime uxorum pulchritudini gravissimus custos accubet. Refert praeterea Seneca, cognovisse se quemdam ornatum hominem, qui exiturus in publicum, fascia uxoris pectus colligabat, carere poterat: potionemque nullam, nisi alternis tactam labris vir et uxor hauriebant: alia deepta facientes, in quae improvida vis ardentis affectus erumpebat. De hoc eodem exemplo dicit Hieronymus contra Jovinianum: « Origo quidem amoris honesta erat, sed magnitudo deformis. » Nihil autem interest ex qua honesta causa quis insaniat. Unde et Sextus in Sententiis: « Adulter est, inquit, in suam uxorem amator ardentior. » In aliena quippe uxore omnis amor turpis, in sua nimius. Sapiens vir judicio debet amare conjugem non affectu, ut regat impetus voluptatis, ne praeceps feratur in coitum. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ge potentior: Nonue adquiescit mułier su¬
pbia niro sapienti: nec potentẽ ueretur
lrata. eote enripidis tragedie: in mulie¬
rum maledicta sunt. Unde ⁊ bermĩoue
loquit᷑ malarum me mulierum decepe¬
re consilia. Seribit erõdot᷑. ꝙ uilier cũ
ueste deponat uerecuncdiam. Quod sine
teste gerit quasi non fecerit obluuseitui:
non anima. amor forme. iuriles euer¬
uat animos. ñ accendit cui adbeserit.
rationis exꝑs esse dmoscitur. scripse¬
runt sicut legisse me recolo. arstotles
seneca de matrimonio libros. in quib
amorẽ forme ucerꝙ acusas. amor enq¬
mius. fediim minumeq conueniens aĩo¬
sapientium. turbat consilia. altos ⁊ genero¬
sos spuitus frangit. a magnis cogitatõnub
ad humillimas detrahit: querulosos. ira¬
cundos. temerarios. dure imꝑiosos. seruili¬
ter blandos. omnibus inutiles ip̃i nouis¬
sime amori facit. Nam cum fruendi cu¬
piditate usaciabilis flagrat. plura tẽ¬

Expanded text:
ge potentior? Non acquiescit mulier suge potentior? Non acquiescit mulier superba viro sapienti, nec potentem veretur irata. Totae Euripidis tragoediae in mulierum maledicta sunt, unde et Hermione loquitur. « Malarum me mulierum decepere consilia. » Scribit Herodotus, quod « mulier cum veste deponat verecundiam. Quod sine teste gerit, quasi non fecerit, oblivisciturnon anima. Amor autem formae viriles enervat animos, non attendit cui adbaeserit, rationis expers esse dignoscitur. Scripserunt sicut legisse recolo Aristoteles et Seneca de matrimonio libros, in quibus amorem formae uterque accusat. « Amor, inqximus: foedum minimeque conveniens avitium. Turbat consilia, altos et generosos spiritus frangit, a magnis cogitationibus ad humillimas detrahit: querulos, iracundos, temerarios, dure imperiosos, serviliter blandos, omnibus inutiles, ipsi novissime amori facit. Nam cum fruendi cupiditate insatiabilis flagrat, plura tem
Abbreviated transcription (Latin):
uin continentie uita ꝙͣ ñ inquietat ix¬
nuis suspicio non sollicitant ancillarum
immpt᷑. nec conturbat fllioꝵ ꝑuersicas.
une imindicie gignit florem. piritatil
arit fructum. bone consciente ꝓfenro
orem. ħ tergit carins maculas. animã
sincerat. restringit cogitatõnum fluxꝰ.
siquis autem nx̃ous nou ẽ exꝑtus incõ¬
moda: exꝑto ciedat. Cicero enim rogatꝰ
ab hẏrcio. ut post repudium terentie. soro¬
rem eius duceret non adquieuit. dicens
non se posse ⁊ uxori ⁊ philosophie parit̾
oꝑam dare. fertur ⁊ socrates duas lixoreᷤ
habuisse. xandipen.⁊ mironeptem aristi¬
dis. Que cũ eũ trebro conuitiĩs aggrẽde¬
rentur. nonissime uerterunt impetum
Maitus cato censorins. habuit ixorem ar¬
toriam paulam. humili loco naatam iu¬
lippice tonant: introeuntem ex more eu¬
biculum. uxor exclusit irata. Quĩd gͥ di¬
lecte mi. doctior es catone. an phalippo se¬

Expanded text:
enim continentiae vita, quam non inquietat uxenim continentiae vita, quam non inquietat uxoris suspicio, non sollicitant ancillarum sumptus, nec conturbat filiorum perversitas. Quae munditiae gignit florem, puritatis parit fructum, bonae conscientiae profert odorem. Haec tergit carnis maculas, animam sincerat, restringit cogitationum fluxus. Si quis autem uxoris non est expertus incommoda, experto credat. Cicero enim rogatus ab Hircio, ut post repudium Terentiae sororem ejus duceret, non acquievit, dicens non se posse et uxori et philosophiae pariter operam dare. Fertur et Socrates duas uxores habuisse, Xantippen et Mironem neptem Aristidis. Quae cum eum crebro conviciis aggrederentur, novissime verterunt impetum Marcus Cato Censorius habuit uxorem Paulam, humili loco natam, vinlippicae, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata. Quid igitur, dilecte mi? num doctior es Catone? num Philippo re
Abbreviated transcription (Latin):
uies. mux melius seruus fidelis dispensat:
t lacrimas suas ⁊ hereditatis spe uen
illimium: ⁊ sollicitũdinẽ iactans lan¬
pitis animũ desꝑatõne conturbet. Q
siectulo recedendum. Aut si bonafue
aut suaiuis ixor. que tñ rata aut nlła
pum parturience genumis. cum ꝑidi¬
us fuerunt boni. ⁊ animum liberum
orumq uult tͣnsfeit: ꝙ corpore ñ pocest
itatõne complectit᷑. Et si hominum co
defuerit. loquitur cum deo. Numꝙͣ
nus solus erit. quam cum solus fuerit.
pro lib̾oꝵ causa uxorem ducere. ut ułno
tis presidia. ⁊ ut cercis utam᷑ heredib¬
uhssinũ ẽ. Quid enm ad nos receder
uocabulum referat. ⁊ innumerabileᷤ
nt qui eodem appellentr nomine. Ant
uysenectutis aucilia sunt mitrire do¬
u illum. qui aut pͥor te forte moriatur.
ut puerssissimis moribus sit. aut cerde
umi ad maturam etatem uenerit tarde
uidearis mori. ħ ⁊ huuꝰnodi tbeophia¬
uis edisserens. quem nr̃m ñ moueat ad
puetam continentie uitam: Quieta ẽ

Expanded text:
elis dispensat, utet lacrymas suas et haereditatis spe uendat illuuiem, et sollicitudinem iactans, languentis animum desperatione perturbet. Quod  ab eius lectulo recedendum. Aut si bona fuerit et suauis uxor, quae tamen rara aut uix est, cum parturiente gemimus, cum pericli sunt, quique potius fuerunt boni, et animum liberum quocunque vult transfert, quod corpore non potest cogitatione complectitur. Et si hominum copia defuerit, loquminus solus erit quam cum solus fuerit. Porro liberorum causa uxorem ducere, ut uel ntutis praesidia et certis utamur haeredibssimum est. Quid enim ad nos recedentes vocabulum referat, et innumerabiles sint, qui eodem appellentur nomine? At quae senectutis auxilia sunt nutrire domi illum, qui aut prior te forte moriatur, aut perversissimis moribus sit, aut certe cum ad maturam aetatem veneris, tarde ei videaris mori. Haec et hujusmodi Theophrastus edisserens, quem nostrum non moveat ad quietam continentiae vitam? Quieta est
Abbreviated transcription (Latin):
rari dicũnt. Amant eiũ eiuitatũ fraqũ¬
ciam. platearum plausus. fori spectacule
ociosoꝵ confabulationes. interẽe choreis
qui uixoris pestifere consortia diligit᷑. As¬
mus exempla. mulieris actus explicat¬
do: ad diuiuarum scupturarum telli¬
monia transeamus. sccundum diuinos¬

Expanded text:
rari dicunt. Amant enim civitatum frequerari dicunt. Amant enim civitatum frequentiam, platearum plausus, fori spectacula, otiosorum confabulationes, interesse choreis qui uxoris pestiferae consortia diligit. Remus exempla, mulieris actus explicando, ad divinarum Scripturarum testimonia transeamus. CAP. II
Abbreviated transcription (Latin):
nie. Uñ martia catonis filia unior cur
quereret᷑ ab ea cur post amissim tuan
denuo ñ nuberet. respondit ñ hmuen
iurum. qui se magis uellet quan sua
dicto. eleganter ostendit diuitias Raqit¬
pudiciciam: ⁊ multos ñ oculis s digti
res ducere. Optima sane res. quam s
Refert economicus senophontis liber
in oꝑe. Ille foris uictus ⁊ cultus humans
quereret: illa uero domi curam gerens
ouium ceceroꝵq pecudum. fetus ⁊ fruct
custodiret. S postea mulierum labori¬
mucacus ẽ: ⁊ que laborare consueneta
dominari ceperunt. S quandoq domi
comitat᷑ ocium. Uñ columella cum deli
mulierũ loqueretur. sic inquit liixu i
ertia deflunt. ut nec lanificii quidemo
ram suscipere dignentui:. s domi confett
uestes. fastidio sint. ꝑuersaq cupidinen
xune placeant. que grandi pecunia. ⁊t
tis pene censib redimuntur. Instruma¬
toꝵ aggrestium cura grauant᷑. sordidil¬
muni nogotiũ. paucis dieb in uilla ru¬

Expanded text:
niae. Unde Martia Catonis filia minor, cum quaereretur ab ea cur post amissum virum denuo non nuberet, respondit se non invenire virum, qui se magis vellet quam sua. Quo dicto eleganter ostendit divitias magipudicitiam, et multos non oculis, sed digitis uxores ducere. Optima est uxor, quam noulat. Refert oeconomicus Xenophontis liber in opere. Ille foris victus et cultus humanos quaereret, illa vero domi curam ageret, ovium caeterarumque pecudum fetus et fructus custodiret. » Sed post mulierum labor immutatus est, et quae laborare consueverant, dominari coeperunt: et quandoque dominium concomitatur otium. Unde Columella cum de luxu mulierum loqueretur, inquit: « Luxu et inertia defluunt. » Ut ne lanificii quidem curam suscipere dignentur, sed domi confectae vestes fastidio sint, perversaque cupidine maxime placeant, quae grandi pecunia et totis pene censibus redimuntur. Instrumentorum agrestium cura gravantur, sordidissimum negotium paucis diebus in villa mo
Abbreviated transcription (Latin):
quasi igniis exardescit.In auuorer cha
iacos. sychem filius emior. Siespoeien
uetis aliene multi admirati repbii fac
uit. slonne in ꝓuerbiiss criptiumiẽ de
Caltena: In sidiatur inuia qilatro.⁊ qs

Expanded text:
quasi ignis exardescit. In amorem ThamJacob Sichem filius Hemor . Sic speciem mulieris alienae multi admirati, reprobi facti sunt. Nonne in Proverbiis scriptum est de ea? aliena . Insid
Abbreviated transcription (Latin):
tia uaditad patrẽ. qr huma¬
nitatẽ adĩ ui sibilia pat̾ne ma¬
iestatis addux̃. Relinqͥt iũdũ qi ab aspectu
a matoꝵ mũdi qd̾ uid̾ãt abstulit. Redit ad
patrẽ: qi amatoribꝰ suis se pat̾ eqͣlẽ credñdũ doco¬

Expanded text:
tiae. Vadit ad Patrem, quia humanitatem ad invisibilia paternae majestatis adduxit. Reliquit mundum quia ab aspectu amatorum mundi quod viderunt abstulit. Redit ad Patrem, quia amatoribus suis se Patri aequalem credendum doc
Abbreviated transcription (Latin):
moratꝰ miracła fec̾at. nec nisi
pauci in eũ credidert̃. Uñ supͣ.
uiso signo. credider̃t in eũ
discipłi eiꝰ ⁊ ñ alii. ⁊ ido a sama¬
ritanis qͥ facile nullo signo
uiso credidert̃. reu̾tit᷑ ad
istos. ut qͥ ꝑ pͥora ñ credidert̃. ł mͦ credãt.

Expanded text:
moratus miracula fecerat, nec nisi pauci in eum crediderunt, unde super viso signo crediderunt in eum discipuli ejus, non alii: et ideo a Samaritanis qui facile nullo signo viso crediderunt, revertitur ad istos, ut qui per priora non crediderunt, modo credant.
Abbreviated transcription (Latin):
hominis: etiam sabbati.
Factũ ẽ autẽ ⁊ in alio sabb̃o
ut intraret in synagogam:
& doceret. Et erat ibi homo: et
manꝰ eiꝰ dert̾a erat arida. Obser¬
uabãt aut̃ scribe ⁊ pharisei si
in sabb̃o curaret: ut inuenirẽt

Expanded text:
hominis etiam sabbati. Factum est autem et in alio sabbato, ut intraret in synagogam, et doceret. Et erat ibi homo, et manus ejus dextera erat arida. Observabant autem scribae, et pharisaei, si in sabbato curaret: et invenire
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e indiciũ. ¶Ad luterã manifestꝰ ÷ sensꝰ. qui
ex elem̃toꝵ ĩmutatione aurarũ statũ posst̾ p̾¬
noscere. posset̃ ⁊̃ tẽpꝰ utriꝰq aduentꝰ scire. tum
ex dictis ꝓpħaꝵ. tũ ex magnificentia operũ.
¶ Cũ aũ. Hoc ⁊̃ ad calcandas mundi illecebras. ⁊
uiuite: ne in illo iudicio dãpnemini.

Expanded text:
enit. Ad litteram manifestus est sensus: Qui ex elementorum immutatione aurarum statum possunt praenoscere, possent etiam tempus utriusque adventus scire, tum ex dictis prophetarum, tum ex magnificentia operum. Haec etiam ad calcandas mundi illecebras et vivite, ne in illo judicio damnemini.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Isti ierosolimite sic̃ ⁊ galilei. ñ soli peccatoreᷤᷤ
fuert̃. s in t̾rorẽ reliqͦꝵ puniti st̃.qͥ ruina tͣris
pressi. sig̃cãt iudeos qͥ penitere nolueñt. cũ soisᷤ
menib ẽẽ ꝑit᷑os. Nec frustra decẽ ⁊ octo. qui
numerꝰ apd̾ grecos exͥ.ͣ.⁊ Et. expͥmit᷑. hoc
ẽ isdẽ litt̾is. qͥb nom̃ iħu incipit. Sig̃cant
aut̾ iudeos hinc maxime ꝑit᷑os. qd nom̃ sal¬
uatoris reciꝑe noluerit. Illa turris. sig̃cat

Expanded text:
Isti Hierosolymitae sicut et Galilaei non soli peccatores fuerunt, sed in terrorem reliquorum puniti sunt; qui ruina turris pressi significant Judaeos qui poenitere noluerunt, cum suis moenibus esse perituros. Nec frustra decem et octo, qui numerus apud Graecos ex iota et ita exprimitur, hoc est ex eisdem litteris quibus nomen Jesus incipit. Significat autem Judaeos hinc maxime perituros, qui nomen Salvatoris recipere noluerint. Illa turris significat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Uigilat: qͥ ocłos aꝑtos in uero lumine
tenet. ut tenebras negligentie euitet. qͥ
⁊̃ qd̾ credit oꝑat᷑. qͥ sollicitꝰ ẽ in cura gre¬
gis sibi cõmissi. Qd uͦ uigilantib debeatur.
tudine excubantiũ in nocte. qi in nocte¬
⁊ expectare lucẽ uenturã .i. aduentũ iudi¬
tis. Prima gͦ uigłia custodia. puericie. scd̾a
iuuentutis: t̾cia. senectutis. Siqͥs uͦ ĩ puericia

Expanded text:
 Vigilat qui oculos apertos in vero lumine tenet, ut tenebras negligentiae evitet; qui etiam quod credidit operatur, qui sollicitus est in cura gregis sibi commissi. Quid vero vigilantibus debeatur studine excubantium. In nocte hujet exspectare lucem venturam, id est adventum judicis. Prima ergo vigilia custodia pueritiae est, secunda juventutis, tertia senectutis. Si quis vero in pueritia
Abbreviated transcription (Latin):
nalib desideriis in p̾senti uita. a qͦ lib̾at᷑. qͥ p̾¬
ceptis eiꝰ humilit̾ subdit᷑. Alioqͥn. ex sermo¬
ne ꝯtẽpto. reus in examine iudicis tenebit᷑
peccator. quẽ uidex exactori .i. diabolo tͣclet.
quia ꝑmutet ut diabolꝰ aĩam eiꝰ ad penã tͣhat.¬

Expanded text:
iis in praesenti vita, a quo liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur: alioquin ex sermonis contemptu reus, in examine judicis tenebitur peccator, quem judex exactori, id est diabolo, tradet; quia permittet ut diabolus animam ejus ad poenam trahat, et
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ turbare ñ potuit Sic
oĩa huiꝰ mundi suscepit. qr
uoluit significat aũ qͣntũ
hõ turbari debeat. pressꝰ
tanta mole peccati. Qndo
aut̾ peccator cõputans que
bona dei acceꝑit. qͤ mala
reddidit. fremit in sp̃u
fides in hoĩe. dũ peccatis
increpat se.¬
frẽm resuscitari.¶ Similit̾

Expanded text:
alius turbare non potuit, sicut omnia hujusmodi suscepit, quia voluit. Significat autem quantum homo turbari debeat, pressus tanta mole peccati. Quando autem peccator computans quae bona Dei accepit, quae mala reddidit, fremit in spirifides in homine dum de peccatis increpat se.fratrem resuscitari. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
rere. sic̃ in altis oꝑib osten¬
dit. Nã qͥa scd̾m hoĩẽ mi¬
nor erat patre. ab eo petit
suscitationẽ lazari. ⁊ ideo se
cũstantes. ut ł sic trederẽt
filium dei.¬

Expanded text:
rere, sicut in aliis operibus, ostendit. Nam, quia secundum hominem minor erat Patre, ab eo petit suscitationem Lazari, et ideo se cumstantes crederent Filium i
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos qd̾ in illo redẽptionẽ sꝑa¬
uerĩt. quẽ mortuũ uiderãt. nec
resurrecturũ uidebãt. ⁊ maxi¬
me dolẽt eũ sine culpa occisũ.
quẽ uinocentẽ nouerãt. ⁊ex
hoc tristes incedebant.
necessitas in cũbit. qͥ nec in scͥp¬
edocti nec ad ĩplenda qͦ nouimꝰ
qͣntũ decet sumꝰ intenti. Nã si

Expanded text:
ipsos, quod in illo redemptionem speraverint, quem mortuum viderant, nec resurrecturum videbant. Et maxime dolebant eum sine culpa occisum, quem innocentem noverant, et ex hoc tristes incedebant. necessitas incumbit, qui nec in Scripedocti, nec adimplenda quae novimus, quantum decet sumus intenti. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
Etiã remissis peccatis tolerat ho
miseriã. que tñ ex peccato uonit:
Productior enĩ ẽ pena quã culpa:
Ne parua uidet᷑ culpa. si cũ illa fini¬
retur pena. & idõ uł ad demonstra¬
tionẽ debite miserie. uł ad emenda
tionẽ labił uite. uł ad exercitatio.¬
nẽ necessarie patientie.t ẽporalit̾
tenet hoĩem pena etiã quẽ iam reũ
ñ tenet culpa. & hec ẽ hoꝵ dierũ flen
da. ñ rep̾hendenda conditio.

Expanded text:
Etiam remissis peccatis tolerat homo miseriam, in quam tamen ex peccato venit. Productior enim poena est quam culpa, nec parva videretur culpa, si cum illa auferretur poena. Est ideo vel ad demonstratiitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae temporaliter tenet hominem poena, etiam quem jam reum non tenet culpa, et haec est horum dierum flenda, sed non reprehendenda conditio.