comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mines dĩ: Nec inpaulus & bornabas inlyca onit fecto
quod e mmineculo sanitatis. putati sunt dii eisq: lyca onii
uictimus immolare uoluerunt: Quo dase humili
pietate remouentes eis inquem crederent annun
tauerunt dm̃: Necobaliu stalecces illi suꝑbiae sibi hor
excigunt nisi qui a uero dõ deberisciunt: none nimre¬
uera ut ait porphrerius & non nulli putant cadaue¬
rinis nidorib: sed diuinis honorib geudent: Copiam
ueronidorum magnã habent undiq: & siamplius uel¬
lent ipsi sibi poterunt exhibere: Quiergo duuntate
sibi apragant sps̃ non cuius lib& corporis fumo sedsuppli¬
cantis animo delectantur : Cui decepto subiectoq dom¬
nentur : Interdudentes iter addm̃uerũ ne sit homo illus
sacrificium dũ sa crificat cuipiam p̃terillum. Unde uer
ille mediator inquantũ formamserui accipiens medi
serui sacrificium cumpatre sumat cum quo & unus ẽ¬
ds. tetmen informa serui secrificium meduit eẽ quam su¬

Expanded text:
mines Dei. Nam Paulus et Barnabas in Lycaonia facto mines Dei. Nam Paulus et Barnabas in Lycaonia facto quodam miraculo sanitatis putati sunt di, eisque Lycaonii uictimas immolare uoluerunt; quod a se humili pietate remouentes eis in quem ctiaverunt Deum. Nec ob aliud fallaces illi superbe sibi hoc exigunt, nisi quia vero Deo deberi sciunt. Non enim revera ut ait Porphyrius, et nonnulli putant cadaverinis nidoribus, sed divinis honoribus gaudent. Copiam vero nidorum magnam habent undique, et si amplius vellent, ipsi sibi poterant exhibere. Qui ergo divinitatem sibi arrogant spiritus, non cujuslibet corporis fumo, sed supplicantis animo delectantur, cui decepto subjectoque dominentur, intercludentes iter ad Deum verum, ne sit homo illius sacrificium, dum sacrificatur cuipiam praeter illum. Unde verus ille mediator, in quantum formam servi accipiens, median forma Dei sacrificium cum Patre sumat, cum quo et unus eest, tamen in forma serui sacrificium maluit esse quam su
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uerba sonantit signa sunt rerũ:. Quo circa sicut
onentes atq litudantes ad eum dirigimus significantes
uocesures ipscis incorde quas significitmus offerimus
si crificantes non alteri uisibile sacrificium offerendũ eẽ
nouerimus quamilli cuius incordib: nr̃is inuisibile sacrifi¬
ciũ nos ipsi eẽ debemus: Tuno nobis ficuent nobisq congau¬
dent atq ad hoc ipsum nos ꝓsuis uirib. adiuucnt angłiqui¬
q: uirtutesq superiores & ipsa bonitate ac pietate potenti¬
ores : Sicutẽ illis haec ex lubere uoluerimus: non libent̃
accipiunt: Et cum ad homines itamittuntur ut eorũ pre¬
sentia sentiatur aꝑtissime uetant: Sunt exempla in
itteris scĩs. Puta uerunt quidam deferendum angłs hono¬
rem uel adorando uel sa crificando quidebeturdõ &eoꝵ
sunt anmonitione ꝓhibiti iussiq. hoc ei deferre cuiuni
fas eẽ nouerunt: Imitati sunt angłos scos &iei scĩ ho¬

Expanded text:
sicut verba sonantia signa sunt rerum » Quocirca sicut sicut verba sonantia signa sunt rerum » Quocirca sicut orantes et laudantes ad Deum dirigimus signifuoces, cui res ipsas in corde quas significamus offerimus: ita sacrificantes non alteri uisibile sacrificium offerendum esse nouerimus quam illi, cuius in cordibus nostris inuisibile sacrificium nos ipsi esse debemus. Tunc nobis fauent nobisque congaudent adque ad hoc ipsum nos pro suis uiribus adiuuant angeli quique uirtutesque superiores et ipsa bonitate ac pietate potentiores. Si autem illis haec exhibere uoluerimus, non libenter accipiunt, et cum ad homines ita mittuntur, ut eorum praesentia sentiatur, apertissime uetant. Sunt exempla in litteris sanctis. Putauerunt quidam deferendum angelis honorem uel adorando uel sacrificando, qui debetur Deo, et eorum sunt admonitione prohibiti iussique hoc ei deferre, cui uni fas esse nouerunt. Imitati sunt angelos sanctos etiam sancti ho
Abbreviated transcription (Latin):
ło ipso utq ostendens adillud non solũ bettũ : uerum &iãbea tificũ
bonũ non oportere quȩri alios medictores ꝑ quos arbi tremur
nobis ꝑuentionis gradus eẽ moliendos qui abecctus & peccifi¬
cus ds ftstus particeps humanitatis nr̃a compendiũ prȩbu¬
it participandȩ diuinitatissuȩ: Neq: enim nosci mortedita¬
te & miseria libenens. ad ange los mortales beatosq ita ꝑducit
ut eorũ partio patione & iem nos in mnortales & beatissimus
informa serui ut medicctor ess& infnt angłos eẽ uoluit:
sorme dĩ suꝑ cangłos mansit: Idẽ in inferiorib ui uttȩ qui
gustinus nulli creaturae sa crificandũ ita dicens Qui
aut̃ hȩc putant uisibilie seccrificia diis alienis congruere
sũ mouero dõ tam quã inuisibili inuisibilia & maaiora ma¬
iori me liorq: meliora. queli sunpurȩ mentis & bonȩ uo
luntatis offiti ꝓfectonesciunt hȩc ita signa eẽ illorũ

Expanded text:
eo ipso utique ostendens ad illud non solum beatum uerum etiam beatificum eo ipso utique ostendens ad illud non solum beatum uerum etiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores, per quos arbitremur nobis peruentionis gradus esse moliendos, quia beatus et beatificus deus factus particeps humanitatis nostrae compendium praebuit participandae diuinitatis suae. neque enim nos a mortalitate et miseria liberans ad angelos immortales beatosque ita perducit, ut eorum participatione etiam nos immortales atque beati simus, in forma serui ut mediator esset infra angelos esse uoluit, in forma dei supra angelos mansit: idem in inferioribus uia uitae qui gustinus nulli creaturae sacrificandum, ita docens : « Qui autem putant haec visibilia sacrificia diis aliis congruere, summo vero Deo tanquam invisibili invisibilia et majora majori, meliorique meliora, qualia sunt purvoluntatis officia, profecto nesciunt haec ita esse signa illorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne conse craemur: Ipse enim & fonsurãe becctitudinis ipse omͥs
appaationis est finis hunc eligentes uel potius religentes ami¬
senxmus enim neglegentes: Hlunc ergo religentes : unde &
religio dicta ꝑ hib& urꝰ ad eum dilectione tendimꝰ ut ꝑugnien
ulinudo quȩ bentiest. unius đ particiratione fitbette: Cuius
pr trcipaitionis priuatione misent multitudo madorum anglea
qusse opponit potius edimpedimen tum quam interponit  abe¬
atitudinis adutorum &d cmipsd multitu diue obstrepit quod¬
am modo ne possit a dillud unumbeci tificum ꝑueniri a dͥ quodit
ꝑducere mur non multis sedu nomediatore opuserei & hecet
ipso cuius participatione simꝰ heati hoc est uerbodi nonstalt per
quod fecte sunt omnia: Necte men obhos mediator est quit uer¬
bum mexme quippe imm artede & incime beatũ uerbũ longe
est a mortidib miseris. sed ineidiccto ꝑ quod homo

Expanded text:
ne consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis ne consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis adpetitionis est finis. Hunc eligentes uel potius religentes amiseramus enim neglegentes — hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhibetur, ultitudo quae beata est unius dei participatione fit beata. cuius participationis priuatione misera multitudo malorum angelorum, quae se opponit potius ad impedimentum quam interponit ad beatitudinis adiutorium, etiam ipsa multitudine obstrepit quodam modo, ne possit ad illud unum beatificum perueniri. ad quod ut perduceremur, non multis, sed uno mediatore opus erat, et hoc eo ipso cuius participatione simus beati, hoc est uerbo dei non facto, per quem facta sunt omnia. nec tamen ob hoc mediator est, quia uerbum. maxime quippe immortale et maxime beatum uerbum longe est a mortalibus miseris; sed mediator per quod homo,
Abbreviated transcription (Latin):
Auic nos seriuitatẽ quȩ latria grecȩ dr̃ siue inquib ꝙ soera¬
m̃tis siuȩ in nob ipsis debenꝰ huius enim templum snguli&¬
simil om̃s templa sumus quit & omnium concordic̃ & singulos
inhabitare dignitur Non in omnib quã in singulis mitior qr̃
nec molȩ distenditur neo partitione minurtur: Cũ adllt
sursum est : eius est altare cor nr̃m: Eius unigenito eum secer¬
dote plactmus ei cruentas uictimas caedimus qua ndousq¬
ad scnguinem ꝓeius ueritate certamus Fum sua uissimo
adolem incenso cumin eius conspectupioscõq amore flagba¬
mus: Fi doneeius in nobis nusq: ipsos uouemus & reddimus
Fibe neficiorum eius sollem pnitittib festis & dieb statuts
dicmꝰ sccoramusq: inomontm nec uolumine temporum
ingnetit subrepat obliuio. & si crifictimꝰ hostiam humilitats
o lcuidis incira cordis ignȩ feruidit̃ caritatis: Ad huno ui¬
demdum sicuit uideri poterit eiq: cohȩrendũ abominipecat¬
torum & cupiditatum malarum labemundamur. or eius nomi¬

Expanded text:
Huic nos seruitutem, quae Xatpeia Graece dicitur, siue in quibusque sacramentis siue in nobis ipsis debemus. Huius enim templum simul omnes inhabitare dignatur; non in omnibus, quam in singulis major: quoniam nec mole distenditur, nec partitione minuitur. Cum ad illum sursum est, ejus est altare cor nostrum; ejus unigenito eum sacerdote placad sanguinem pro eius ueritate certamus: eum suauissimo adolemus incenso, cum in eius conspectum pio sanctoque amore flagramus: ei dona eius in nobis quoque ipsos uouemus et reddimus; ei beneficiorum eius sollemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacramusque memoriam, ne uolumine temporum ingrata subrepat obliuio; ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne feruidam caritatis. Ad hunc uidendum, sicut uideri poterit, eique cohaerendum ab omni peccatorum et cupiditatum malarum labe mundamur et eius nomi
Abbreviated transcription (Latin):
pestates & ut dicere sol&is auras leuaticias per
quas inrigata terrat habere posse herbus eqͥs
erat macxime quia ñtimebut ꝑdere fruges incãpis
sicentatẽ agricolis seminare non posse : Quare non obtine¬
tis apud tempestarios urõs ut mnttantauras leuatitias
quib: terra in riget᷑ & postea seminare possitis : Uerum
quia iduos nec fecistis nec facereumquit̃ ui distis & a udis¬
tis: Audite nc̃ quidipse dñs rerũ omniũ conditor. rec¬
tor gub̵ nator ordinator & dispeusa tor seruo suobe¬
ato iob interc&ent &iat̃ dehuius modireb: dicat:
Etenim cũ diabalus inuentor mela princeps & cit¬
put omniũ medoꝵ. accdusator fr̃m accusass&beatũ
iob apud dnm̃ dicens quo dnonrecta intentione
ide st̃ soliei placendo & solo eo fruendi illi seriurae
sed pterre natũ rerũ multiplicatione acde fensio¬
ne ex poiss&q: eum temptandũ qua tenus tẽp¬
tindo ita uerũ esse ostender&. imꝓbus. suꝑbus.¬

Expanded text:
pestates, et, ut dicere soletis, auras levatitias, per pestates, et, ut dicere soletis, auras levatitias, per quas irrigata terra habere posset herbas equis erat; maxime quia non timebat perdere fruges in campis, siccitatem agricolas seminare non posse. Quare non obtinetis apud Tempestarios vestros ut mittant auras levatitias, quibus terra irrigetur, et postea seminare possitis? Verum quia id vos nec fecistis, nec facere unquam vidistis et audistis, audite nunc quid ipse Dominus, rerum omnium conditor, rector, gubernator, ordinator et dispensator, servo suo beato Job inter caetera etiam de hujusmodi rebus dicat. Etenim cum diabolus, inventor mali, princeps et caput omnium malorum, accusator fratrum, accusasset beatum Job apud Dominum, dicens quod non recta intentione, id est, soli ei placendi, et solo eo fruendi illi serviret, sed pro terrenarum rerum multiplicatione ac defensione; expetiissetque eum tentandum, quatenus tentando ita verum esse ostenderet; improbus, su
Abbreviated transcription (Latin):
tantꝰ nonaoluntate di lic& & siadnõ dg̃ hoc pete¬
rent non mererentur a dipisci: Quodutiq: iustoꝵ ẽ
nonini quoꝵ qͥuitalib reb & si p&unt ad nõ aliquid
infidelit᷑ & duplici animopetunt : non incertitu¬
dine fidei: Illo prae terea tempore quando oratidne
heliae siccitis erat interra ur ł &iam pascua pecorib:
ne gabantur: Scriptũ estenim: Bioxit ahab ad ebdiã
uade interram aduniuersosfontes aquarum & in
cunctas ualles si forte inuenire possumus erbc̃ & sal¬
uare aequos & mulos & nom penitꝰ iumenta in tereant
fcce ut appar& depluua despeneti quod noneẽt
nisi iua tahebiȩ uerbe ꝓiumentis herbas quȩ runt
uex ta fontes &riuos aquarũ : lat̃ enim sentiebant
uerũ esse : quodipsi alicb helxas dixerat: Viuit
& pluuia nisi uxta oris mei uerba : Et certe helxas
annos dixit quantieent : Iste ergo ah ab ut dici
quare non rugaũ tempestarios ut leuerent tẽ¬

Expanded text:
tant, non voluntate Dei: licet etsi a Domino Deo hoc petetant, non voluntate Dei: licet etsi a Domino Deo hoc peterent, non mererentur adipisci: quod utique justorum est, non iniquorum: qui in talibus rebus, etsi petunt a Domino aliquid, infideliter et duplici animo petunt, non in certitudine fidei. XII. Illo praeterea tempore quando oratione Eliae siccitas erat in terra Israel, etiam pascua pecoribus negabantur. Scriptum est enim: Dixit Achab ad Abdiam: Vade in terram ad universos fontes aquarum, et in cunctas valles, si forte invenire possimus herbam, et salvare equos et mulos, et non penitus jumenta intereant . Ecce, ut apparet, de pluvia desperati quod non esset nisi juxta Eliae verba, pro jumentis herbas quaerunt juxta fontes et rivos aquarum, jam enim sentiebant verum esse quod ipsi Achab Elias dixerat: Vivit et pluvia, nisi juxta oris mei verba. Et certe Elias annos dixit quanti essent. Iste ergo Achab, ut dixi, quare non rogavit Tempestarios ut levarent tem
Abbreviated transcription (Latin):
uiã indie illa : Ettimuit omnis populus nimus dñm & sc̃¬
muhelem dixitq: uniuersus populus adsa muhel:
Ora ꝓseruistius add nm̃ dm̃tuũ ut non moriatur
A ddidimusenĩ uniuersi speccatis nr̃ĩs malũ. ut pete¬
temus nobis regem: Ierritienĩ uocib: tonitruũ & co¬
ruscis fulgurũ: Intertessionẽ sc̃ĩ ꝓpho&ae lic & peccato¬
restamen ut fideles postularunt. nonsicut isti nr̃i
semifideles qui mox ut audiunt tonttrua uł cũ le¬
uiflatu uenti. dicunt: leuatitia auno est: E t mede¬
dicunt dicetes:: M alediosta lingua illa : & arefut
&iã prȩcisa eẽ debebat quȩ hioo facit: Dic rogo cui ma¬
ledicis : Iusto anpeccatori peccator namq: & expar¬
te infidelissimilis Atui. auram ut dicere sole¬
tis leuare nom potiut : quia nec uir tute sut ualu¬
it neo angłis mdis imperare potuit: Quã quã net
eorum in hacre sit potestas. dno non supplicauit. ut
ore ndo id obtineret: Quia sicut uos. tta & illi quos
tein pestarios putatis prȩstigiis malis fieri hȩo pa¬

Expanded text:
viam in die illa; et timuit omnis populus nimis Dominum et Samuelem. Dixitque universus populus ad Samuel: Ora pro servis tuis ad Dominum Deum tuum, ut non moriamur. Addidimus enim universis peccatis nostris malum, ut peteremus nobis regem . Territi enim vocibus tonitruum et coruscis fulgurum, intercessionem sancti prophetae, licet peccatores, tamen ut fideles postularunt; non sicut isti nostri semifideles, qui mox ut audiunt tonitrua vel cum levi flatu venti, dicunt Levatitia aura est, et maledicunt dicentes: « Maledicta lingua illa, et arefiat, et jam praecisa esse debebat quae hoc facit. Dic, rogo, cui maledicis? justo, an peccatori? Peccator namque, et ex parte infidelis similis tui, auram, ut dicere soletis, levare non potuit; quia nec virtute sua valuit, nec angelis malis imperare potuit: quanquam nec eorum in hac re sit potestas. Domino non supplicavit, ut orando id obtineret: quia sicut vos, ita et illi quos tempestarios putatis, praestigiis malis fieri haec pu
Abbreviated transcription (Latin):
caremus : Non tantũ cartulȩ uerum ꝓlixioris. libri mo¬
dũ excedere uideremur: Sed quia compedii causci pauca
explurimis summatim attingere libuit : ex quib uer¬
bis urĩs apparet omnia uos illa repraehendisse quȩ in
nñc cartula scripta repperstis: Sedquiomnia rep̃hen¬
distis nihillatudatis cuncta refellitis. nihil recipitis. quã
iuste hoc faciatis eocistis ꝑpendite quȩ compendii causa
summatim at tigistis qui a susta tam iniustae rep̃hendis¬
tis. quanto iniustius illa quȩ reliquistis : Et primum quidẽ
dehis quȩ uobis at tingere libuit assumtis. refigandã
nrt̃ im sententiam quȩ diximnus Quienĩ uere humilis
est abiecta dese sentit. & qui abiecta desesentit errasse

Expanded text:
caremus, non tantum chartulae, verum prolixioris libri mocaremus, non tantum chartulae, verum prolixioris libri modum excedere videremur. Sed quia compendii causa, pauca ex plurimis summatim attingere libuit. » Ex quibus verbis vestris apparet omnia vos illa reprehendisse quae in nostra chartula scripta reperistis. Sed qui omnia reprehenditis, nihil laudatis; cuncta refellitis, nibil recipitis; quam juste hoc faciatis, ex istis perpendite quae compendii causa summatim attigistis. Quia si ista tam injuste reprehendistis, quanto injustius illa quae reliquistis? Et primum quidem de his quae vobis attingere libuit, assumitis refragandam nostram sententiam, qua diximus: « Qui enim vere humilis est, abjecta de se sentit; et qu
Abbreviated transcription (Latin):
exgentib mota talibus nos inuectionibus ꝑculit. quȩ lenita¬
tis acsinceritatis urãe modũ excedere uiderentur: nisi in
refellends nobis tali re dirgitione ute remini quȩ uerbis
tintũ auobis ꝓferretur : corde tam̃ non apꝓbaretur: Hã
su illa omnia quȩ aduersũ nos ꝓtulistis & etepurte finxis¬
tis ita uobis sensi eẽnt ut ꝓlati sunt : Nonsolũ modes¬
tã unũm transgne deremini: uerũ &iam ueritatem
offende retis: Etidcirco sapientissime u. si dignatur ad¬
mittere magnitudo urã nitimur nos. ꝑhas litterulas pur¬
gire ab illis criminib: quȩ aduersũ nos inurus litteris exã¬
rata repperimus : Recor daridignamini littenerũ unt̃rũ
quas tunc aduersum nos norussime dedistis. & cognoscrit¬
ae
contraqͣ: rimin nunc respondere cunt mus : Scripsistis
igitur in pnae fatione dicentes si adomnia quȩ inuraẽ di¬
lectionis cartula scripta repperimꝰ respondendũ iudi¬

Expanded text:
exigentibus, mota, talibus nos invectionibus perculit, quae lenitaexigentibus, mota, talibus nos invectionibus perculit, quae lenitatis ac sinceritatis vestrae modum excedere viderentur, nisi in refellendis nobis tali redargutione uteremini, quae verbis tantum a vobis proferratur, corde tamen non approbaretur. Nam si illa omnia quae adversum nos protulistis, et ex parte finxistis, ita a vobis sensa essent ut prolata sunt, non solum modestiam vestram transgrederemini, verum etiam veritatem offenderetis. Et idcirco, sapientissime vir, si dignatur admittere magnitudo vestra, nitimur nos per has litterulas purgare ab illis criminibus, quae adversum nos in vestris litteris exarata reperimus. Recordari dignamini litterarum vestrarum, quas tunc adversum nos novissime dedistis; et cognoscite contra quae crimina nunc respondere curamus. II. Scripsistis igitur in praefatione dicentes: « Si ad omnia quae in vestrae dilectionis chartula scripta reperimus, respondendum judi
Abbreviated transcription (Latin):
nibus credebatur ut pȩne paucieẽnt quib: absurdis¬
simũ uiderentur:¬
Neo netionabilit peosabaent unde fieri posse talis pulius de
quo solibo uies morerentur non c&ent animelia aut quo niodo¬
tintus portari poss& ꝑtã lac tissimas regiones quassups pirgere
puluerib homines noa possunt nee ibi bene uentin uiri & fe¬
minȩ. senes &iuuenes cũ ternis carris puluere carricatis egres¬
si deregione fuussent: tanta iamstulticia oppressit miserũ
mundũ. ut nc̃ sic absurde res credantur achristianis. quale s
nũ quã antea aderedendum potene t̃ quis quã suadere ptganis
creatorẽ omniũ ignorantib.: Ha ne itaq rẽ ꝓptecea ad methiã
de deimnus qui a hcuc unde loquimur similis est : Et eemꝓliam po¬
tenet ułeemplũ tribuere de inani seductiont &x iueite sen¬
eueren tisimo acbeatissimo domno & patrifredegiso abb̃ti:
Dudũ modestia urãe benignitas aduẽ est̃ nos peccatis nrĩs

Expanded text:
nibus credebatur, ut pene pauci essent quibus absurdisnibus credebatur, ut pene pauci essent quibus absurdissimum videreturNec rationabiliter pensabant unde fieri posset talis pulvis, de quo soli boves morerentur, non caetera animalia: aut quomodo portari posset per tam latissimas regiones, quas superspargere pulveribus homines non possunt, nec si Beneventani viri et feminae, senes et juvenes, cum ternis carris pulvere carricatis egressi de regione fuissent. Tanta jam stultitia oppressit miserum mundum, ut nunc sic absurde res credantur a Christianis, quales nunquam antea ad credendum poterat quisquam suadere paganis creatorem omnium ignorantibus. Hanc itaque rem propterea ad medium deduximus, quia huic unde loquimur similis est, et vel exemplum poterat tribuere de inani seductione et vera seneverentissimo ac beatissimo domino et patri Fredegiso abbati. Dudum modestiae vestrae benignitas adversum nos, peccatis nostris
Abbreviated transcription (Latin):
tota erit & tuti : aut intutaerit & nulla: Ante hospatu¬
cos annos disse minata est quȩ dct̃stultitia cũ e sset morta¬
litas boũ ut dicerent grimaldũ ducẽ bene uentoꝵ
tie ns musse homine scũ puluerib quos spargerent ꝑcã¬
pos & montes pncta & fontes eo quod eẽ t inimicus ax p̃a¬
nissimo impenetor Rarolo & de ipso sparsopuluere
moriboues: Propter quã causct̃ multos comp̃hensos audiui¬
mꝰ & uidimus & ediquos occisos: Perosq aut̃ affixos
iabulis influm̃ ꝓiectos atq necatos: Et quo dimirũ
ualde est comp̃hensi ipsi aduersũ se dicebant testi¬
moniũ habere setalẽ puluerẽ & spargere : Ita nãq
diabolus occulto & iustodĩ iudicio accepta in illospo¬
tesiate tantũ eis succedere ualebat ut ipsisibi eẽ nt
testes fallaces ad mortẽ : Etneq: disciplina. neq tor¬
tunc neq: ipse mors de terrebat illos ut aduersum
se m& ipsos falsũ dicere non auderent: hoc ita abom¬

Expanded text:
tota erit, et tuta; aut intuta erit, et nulla. XVI. Ante hos pautota erit, et tuta; aut intuta erit, et nulla. XVI. Ante hos paucos annos disseminata est quaedam stultitia, cum esset mortalitas boum, ut dicerent Grimaldum ducem Beneventorum transmisisse homines cum pulveribus, quos spargerent per campos, et montes, prata, et fontes, eo quod esset inimicus Christianissimo imperatori Carolo, et de ipso sparso pulvere mori boves: propter quam causam multos comprehensos audivimus, et vidimus, et aliquos occisos, plerosque autem affixos tabulis in flumen projectos, atque necatos. Et, quod mirum valde est, comprehensi, ipsi adversum se dicebant testimonium, habere se talem pulverem, et spargere. Ita namque diabolus, occulto et justo Dei judicio, accepta in illos potestate, tantum eis succedere valebat, ut ipsi sibi essent testes fallaces ad mortem; et neque disciplina, neque tortura, neque ipsa mors deterrebat illos, ut adversum semetipsos falsum dicere non auderent. Hoc ita ab om
Abbreviated transcription (Latin):
illos uiuant: Hoc non est portio sedfere plenitudo n¬
fidelitatis : Et sidiligenter conideramus absq ambiguo
ꝓ nunciabimus idplenitudinẽ eẽ infidelitatis: Pres mã q:
uir tutes sunt scđm scripturas diuinas. inquib: totus
comphenditur cultus ꝑ ques colitureds̃: Ide fi. fides. spes
Naritas: qui cũq igitur fide & spẽ suut̃ partitus fuerit
ut exparte credat indm̃ exparte credat homi¬
nũ eẽ quȩ dĩ sunt & exparte sper& indo. exxparte
aut̃ sper& in homine : huius ꝓfecto fidẽ & spediuise
non accipit ds̃ : A ꝑhoc interfideles censeri non potest
Et quẽ partita fides & spes anumero fideliũ secer¬
nit. uor ago ꝓculdubio infidelitatis obsorb& mer¬
toq: talis maledictũ illud incurrit ꝓpħ&ae dicen¬
tis : Mledictus homo quispẽ suc̃ ponit in homine :
Neq uero blandiatur sibi dicens agis spero indo quc̃
in homine quia spes ꝑpartes diuidi non potest : dutenin

Expanded text:
illos vivant. Hoc non est portio, sed fere plenitudo inillos vivant. Hoc non est portio, sed fere plenitudo infidelitatis, et si diligenter consideramus, absque ambiguo pronuntiabimus id plenitudinem esse infidelitatis. Tres namque virtutes sunt, secundum Scripturas divinas, in quibus totus comprehenditur cultus, per quas colitur Deus, id est, fides, spes, charitas. Quicunque igitur fidem et spem suam partitus fuerit, ut ex parte credat in Deum, ex parte credat hominum esse quae Dei sunt, et ex parte speret in Deo, ex parte autem speret in homine, hujus profecto fidem et spem divisam non accipit Deus; ac per hoc inter fideles censeri non potest; et quem partita fides et spes a numero fidelium secernit, vorago procul dubio infidelitatis absorbet; meritoque talis maledictum illud incurrit prophetae dicentis: Maledictus homo qui spem suam ponit in homine. Neque vero blandiatur sibi dicens: Magis spero in Deo quam in homine: quia spes per partes dividi non potest. Aut enim
Abbreviated transcription (Latin):
minendũ ꝓponit hoc si a dlibitũ miserrimorũ hoꝵ hominũ
aliquan dofieri pos&: ꝓculdubio minendũ noness&e : haec
stultitia est portio non minima infidelitatis & intantũ
mdũ istudiam adoleuit ut impleris : locis sunt homines
miserrimi quidicant se none quidem nosse imittere tẽ¬
pestates. sed nosse tamen defendere a tempestate :¬
his abitatores loci habent statutũ quantũ de frugibus
suis donent & appellant hoc canonicũ : M ulti uero sues
quisponte sacerdo tibus decimã numquã donant: Uidu¬
is & or funis c&erisq: indigentib: ele mosinas ñ tribuunt
quȩ dlis frequent p̃dicantur erebroleguntur sibinde
adeͥo exortantur & non ad quiescant: Canomiduĩ aut̃
quẽ diduitit siuis defensorib a quib sedefendi credunt ate¬
pestate nullo p̃dicante nullo ad monente uelex or¬
tante sponte ꝑsoluunt. diabolo inliciente. deniq in
talib exparte magna spem habent uitȩ suae quasi ꝑ

Expanded text:
mirandum proponit. Hoc si ad libitum miserrimorum horum hominum mirandum proponit. Hoc si ad libitum miserrimorum horum hominum aliquando fieri posset, procul dubio mirandum non esset. XV. Haec stultitia est portio non minima infidelitatis; et in tantum malum istud jam adolevit, ut in plerisque locis sint homines miserrimi, qui dicant se non equidem nosse immittere tempestates, sed nosse tamen defendere a tempestate habitatores loci. His habent statutum quantum de frugibus suis donent, et appellant hoc canonicum. Multi vero sunt qui sponte sacerdotibus decimam nunquam donant, viduis et orphanis caeterisque indigentibus eleemosynas non tribuunt, quae illis fread haec exhortantur, et non acquiescunt. Canonicum autem quem dicunt, suis defensoribus a quibus se defendi credunt a tempestate nullo praedicante, nullo admonente, vel exhortante, sponte persolvunt, diabolo inliciente. Denique in talibus ex parte magnam spem habent vitae suae, quasi per
Abbreviated transcription (Latin):
tonitrui: Istitut᷑ contiao quossermoest ostendunt
Nobis homunculos ascitate iustitia. & sapientia ali¬
enos afide & ueritate nudos odibiles &iã ꝓocimis
aquib: dicant uehe mentissimos imbres sonantia
aquȩ tonitrua & leuaticias auras posse fieris
dñs dicitse hȩc p̃panesse in tempus hostis idẽ ad
uindictã isti eosdẽ ipsos hostes atq aduersarios equta tis
inquib quã maxime posteos qui terminos tnensferunt ause¬
runt ꝓpignore bouẽ uiduae. lacertos pupilloꝵ cõminu¬
unt nudos dimittunt homines quib non est operim̃¬
tũ egenoseducunt dedomib eoꝵ homines contristant uin¬
dicandũ est: Dicunt eorũ habere potes tatẽ quȩ dñ ad
uin dictã hostiũ suoꝵ p̃paniuit: dñs se dicit pluui ae patieꝰ
& gelu detelo se generas se confirmat : Isti miserrimos lo¬
minum dicunt habere magnã portionẽ huius dispensa¬
tionis quo dinsimlitudinẽ lapidis aquȩ dunentur: dñ nab̵

Expanded text:
tonitrui. Isti autem contra quos sermo est, ostendunt tonitrui. Isti autem contra quos sermo est, ostendunt nobis homunculos a sanctitate, justitia, et sapientia alienos, a fide et veritate nudos, odibiles etiam proximis, a quibus dicant vehementissimos imbres, sonantia aquae tonitrua, et levatitias auras posse fieri. Dominus dicit se haec praeparasse in tempus hostis, id est, ad vindictam. Isti eosdem ipsos hostes atque adversarios aequitatis in quibus quam maxime, post eos qui terminos transferunt, auferunt pro pignore bovem viduae, lacertos pupillorum comminuunt, nudos dimittunt homines quibus non est operimentum, egenos educunt de domibus eorum, homines contristant, vindicandum est dicunt eorum habere potestatem, quae Dominus ad vindictam hostium suorum praeparavit. Dominus se dicit pluviae patrem, et gelu de coelo se generasse confirmat. Isti miserrimos hominum dicunt habere magnam portionem hujus dispensationis. Quod in similitudinem lapidis aquae durantur, Dominus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquã uiamspargitur lux diuitur estus super
t̃nem quis dedit uehe mentissimo imbricur¬
sũ. & uiã sonantis tonitrui ut pluer&: ininem
suꝑt̃mm absq homine in de serto ubi nullus mortali¬
ũ cõmoratur ut impler& iuict̃ & de solatã & ꝓpdu¬
cer& herbas uirentes. quis est pluuiae pater. uel quis
genuit stillas roris : decuius utero e gress e st gleties
agelude calo quis genuit : in simileitudinẽ lapidis aquȩ
dumentur & suꝑficies ab essi constringitur: Ecce igitur
opera di magna quorũ rationẽ neo ꝓsebeatus iobtã
sublimiter. tam s ubtiliter antea poterat admineri:
Si dñs thesciuros hab& grandinis & solus eos as picit
qos beatus iob necdũ aspexenet : ubieos inuener̃
isti tẽpestarii quosbeatꝰ i ob non inuenit. neq: inue¬
nire possumus sedneq: estimare ubi inueniantur :
Dnis introgat fidelẽ famulũ ut rũseiat quis dede¬
rituehementissimo imbricursũ & uitinsonantis

Expanded text:
Per quam viam spargitur lux, dividitur aestus super Per quam viam spargitur lux, dividitur aestus super terram? Quis dedit vehementissimo imbri cursum, et viam sonantis tonitrui? ut plueret super terram absque homine in deserto, ubi nullus mortalium commoratur ut impleret inviam et desolatam et produceret herbas virentes quis est pluviae pater vel quis genuit stillas roris de cuius utero egressa est glacies et gelu de caelo quis genuit in similitudinem lapidis aquae durantur et sopera Dei magna, quorum rationem nec ipse beatus Job tam sublimiter, tam subtiliter antea poterat admirari. Si Dominus thesauros habet grandinis, et solus eos aspicit, quos beatus Job necdum aspexerat, ubi eos invenerunt isti Tempestarii, quos beatus Job non invenit, neque invenire possumus, sed neque aestimare ubi inveniantur? Dominus interrogat fidelem famulum, utrum sciat quis dederit vehementissimo imbri cursum, et viam sonantis
Abbreviated transcription (Latin):
eius appar& quibusait: lolcirco ipse me rep̃hendo
& agopȩ nitentiã in fauilla & cinere :
Q uod alia tnens latio aꝑtius dedanet dicens. Des¬
pexi mȩ m&ipsũ & distabui & estimauime t̃rom
& cinerẽ : In hac ergo humiliatione cũ omp̃s ds̃ scisci¬
tare t fidelẽ fe mulũ utrũ ista aut illa facere pos¬
s& aut noss& quisfecerit. aut ubiesse t quando
fiebant interrogit de talib utiq: quȩ nemoali¬
us nisi solus omps̃ facerȩ potest. & dicit : Vbieras quan¬
doponebã fundam̃ta terrae : & quis posuit men¬
sun seuis uel suꝑ quobuses illius solida te sunt : quis
condusit hostiis mare & numquid coniungere
uadebis micantes stellas pliades autgirũ aretu¬
ripoteris dissipare  & num quid nosti ordine incae¬
ius modi interhaec inquam tanta aotalta inquirit¬
&iam ab eo dicens : Numquid ingressus es thesau¬
ros niuis aut thesauros gnendinis as pexisti quȩ
p̃pancti in tempus hostis indiẽ pugna &belli

Expanded text:
ejus apparet, quibus ait: Idcirco ipse me reprehendo, ejus apparet, quibus ait: Idcirco ipse me reprehendo, et ago poenitentiam in favilla et cinere . Quod alia translatio apertius declarat, dicens: Despexi memetipsum, et distabui, et aestimavi me terram et cinerem. In hac ergo humiliatione, cum omnipotens Deus sciscitaretur fidelem famulum, utrum ista aut illa facere posset aut nosset quis fecerit, aut ubi esset quando fiebant, interrogat de talibus utique quae nemo alius nisi solus omnipotens facere potest, et dicit: Ubi eras quando ponebam fundamenta terrae? Et: Quis posuit mensuras ejus, vel super quo bases illius solidatae sunt? constringitur numquid coniungere valebis micantes stellas Pliadis aut gyrum Arcturi poteris dissipare numquid producjusmodi. Inter haec, inquam, tanta ac talia, inquirit etiam ab eo dicens: Nunquid ingressus es thesauros nivis, aut thesauros grandinis aspexisti, quae praeparavi in tempus hostis, in diem pugnae et belli?
Abbreviated transcription (Latin):
tindũ fidelẽ famulũ suũ : Eonce sũ tillipõtestatẽ primũ
quidẽ in rebusomnib: Deinde uerũ infilis. post &ciam
in sedute corporis: Acde incepsinsuasione coniugis. postre¬
moaut̃ in eoxꝓbnatione & multifaria despectione fa¬
muloꝵ: Se ddiabolus uictus & confusus. recessit: Seru
dñi uictor & triumphans exereuit: Uolensigitur pi
eũ reuelationũ extoller& : ita gillũ ne magnitudo
uictorȩ elatũ redder& humiliare non oblationȩ rerũ
quas ꝑdiderat non ꝑcussione corporis ꝑquẽ ic̃ sicut aurũ
incamino examinatus eraet. non companetione alicuius
incogniuiri qui a similisei suꝑ terrã nulluseret quippe
qui in terhoms orientales magnus eẽt: cȩpit tamen
eum humiliare ueliementer sublimiter ostenden¬
do illi inmensitatẽ potentiae suae : ut fidelis famu¬
lus cognoscendo in estim abilis atq: in circũ scripti condi¬
tors ineffabilit magnalic semet ipsũ despicer&. & des¬
piciendo indinar& . sicuti & ftactũ est: Nã hoc in uerbis

Expanded text:
oncessit illi potestatem, primum quidem in rebus omnibus, deinde vero in filiis, post etiam in salute corporis, ac deinceps in suasione conjugis, postremo autem in exprobratione et multifaria despectione famulorum. Sed diabolus victus et confusus recessit; servus Domini victor et triumphans excrevit. Volens igitur piueum revelationum extolleret, ita et illum, ne magnitudo victoriae elatum redderet, humiliare, non ablatione rerum quas perdiderat, non percussione corporis, per quam jam sicut aurum in camino examinatus erat, non comparatione alicujus magni viri, quia similis ei super terram nullus erat, quippe qui inter homines Orientales magnus esset, coepit tamen eum humiliare vehementer, sublimiter ostendendo illi immensitatem potentiae suae, ut fidelis famulus cognoscendo inaestimabilis atque incircumscripti conditoris ineffabilia magnalia, semetipsum despiceret, et despiciendo inclinaret, sicuti et factum est. Nam hoc in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
nuit ut formam serui acciper& indinatio fuit miseraetionis. non
eua cuto potestitis: qui& siabiesta passionis ꝑtulit: tamendo
patri &equalẽ se eẽ in notuit : ae qualis omnino est patri non ni¬
nor estgła non posterior tempore. non inferior potestate :
quiꝓpterea fictiusẽ homo : non ut errar& sedut erraticã ouẽ
inuentam humerissius gestir&. & ad domũ caȩlestis pattraie ad
pt̃nã scilic& uissonẽ ꝑducor& : Et id circo non est aomse queos
immo uel de in iuitũ est ut cũ quis ea quȩ liominũ sunt uerelo¬
quitur. alit̃ dñica companetione euacu&: lterũ atq nerũ
dicimus quia ꝑuicaps hominis est dnĩco exemplo impugnare.
ea quȩ depuris hominib: uentciter dicuntur. quorũ nullius
extitit sine peccato sicũt scriptum est. non est iustus quis quit̃
quifacic tbonũ & non pecc& . Et iterũ Nemo mundus a sorde
trus testatur dicens: Quia peccatũ nonfecit. nec inuentꝰ
est dolus in ore cius : Numquid quia hoc uerum est ꝓ̃pte¬

Expanded text:
nivit ut formam servi acciperet, inclinatio fuit miserationis, non evacuatio potestatis; qui etsi abjecta passionis pertulit, tamen Deo Patri aequalem se esse innotuit. Aequalis omnino est Patri, non minor est gloria, non posterior tempore, non inferior potestate: qui propterea factus est homo, non ut erraret, sed ut erraticam ovem inventam humeris suis gestaret, et ad domum coelestis patriae, ad paternam scilicet visionem perduceret. Et idcirco non esere loquitur, alter Dominica comparatione evacuet. Iterum atque iterum dicimus, quia pervicacis hominis est Dominico exemplo impugnare ea quae de puris hominibus veraciter dicuntur, quorum nullus existit sine peccato, sicut scriptum est: Non est justus quisquam qui faciat bonum et non peccet. Et iterum: Nemo mundus a sorde, trus testatur, dicens: Quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. Nunquid quia hoc verum est, propte
Abbreviated transcription (Latin):
sed necdũ audiuimus ut aliquis se haec uidisse testare¬
tur: Dictũ est mihi aliquando de aliquo quode hȩc
uidisse dicert&: Sedego multa sollicitudine egiutui¬
derẽ illũ si cuti & feci: Cũ aut̃ loque rercũ illo & temp¬
taroe dicere se ita uidisse : ego multis p̃cib & a diuratio¬
nib cũ diuinis &iã commine tionib obstrix illũ rogitans

Expanded text:
sed necdum audivimus ut aliquis se haec vidisse testaresed necdum audivimus ut aliquis se haec vidisse testaretur. Dictum est mihi aliquando de aliquo, quod se haec vidisse diceret. Sed ego multa sollicitudine egi ut viderem illum, sicuti et feci. Cum autem loquerer cum illo, et tentaret dicere se ita vidisse, ego multis precibus et adjurationibus cum divinis etiam comminationibus obstrinxi illum rogitans
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem bncchiisui flagellat inimicos iustoꝵ noius aquis & gran¬
dimibus & pluuis cuius manume ffugere impossibile est omni¬
no ignorantiã di hebent quil iȩc homines facere posse ont dues
Nc̃sihomines guendinẽ in mittere possent ũtiq & plu uias
possent : Ne moenim gnondinem sine pluuia umquã uidit
Posent q̃q̃ de inimic is suisse uindictre: non solũ oblatione
frugũ sed & uitaȩ ademptione : Quando enim contitigit
in imicos tempestariorũ eẽ initinere aut in agris ut eos
occiderent multiplicatã gnendinẽ suꝑeos in unã con¬
geriẽ fundere & obruere illos: Nc̃ & hoc quidã dicun
nosse se tales tempestarios quidis ꝑsamgrandinẽ & la¬
te pregionẽ decidentẽ faciant unũ in locũ fluminis
aut siluae infructuosȩ aut suꝑ unc̃ ut aiuint cupã
subqua ipse lateat defluere: Frequent᷑ certe audiu¬
mus a multis dici quod talia nossent certis in locis facta

Expanded text:
tudinem brachii sui flagellat inimicos justorum novis aquis et grantudinem brachii sui flagellat inimicos justorum novis aquis et grandinibus et pluviis, cujus manum effugere impossibile est, omnino ignorantiam Dei habent qui haec homines facere posse credunt. Nam si homines grandinem immittere possent, utique et pluvias possent. Nemo enim grandinem sine pluvia unquam vidit. Possent quoque de inimicis suis se vindicare, non solum ablatione frugum, sed et vitae ademptione. Quando enim contingit inimicos Tempestariorum esse in itinere aut in agris, ut eos , possent multiplicatam grandinem super eos in unam congeriem fundere, et obruere illos. Nam et hoc quidam dicunt, nosse se tales Tempestarios, qui dispersam grandinem, et late per regionem decidentem, faciant unum in locum fluminis aut silvae infructuosae, aut super unam, ut aiunt, cupam, sub qua ipse lateat, defluere. Frequenter certe audivimus a multis dici quod talia nossent certe in locis facta;
Abbreviated transcription (Latin):
hiominũ dñm misisse graeudinẽ suꝑ eos quostali flagello¬
i dignos iudicauit : Na insimedi homines sicut s̃ quo sisti er¬
rantes nominant tempestarios id facere potiussent su
ꝑfilios utiq isrł fier& gnendo non suꝑ aduersarios illoꝵ
ed quia nec mali suꝑbonos. necboni suꝑmalos hoc facere
possunt : euidentissime in hacsententia declaratur
Quod& liber quoq: sapientiae at testatur dicens ceĩõ:
luã manũ effugere im posibile est : Negante senim nosse
re impii ꝑfortitu dinẽ bne chi tui flagellat tisunt: touis aqs
& gnendinib & pluuis ꝑsecutionẽ passsunt & ꝑignẽ consu¬
mati : Quod enim minobile enrt inciqua quȩ omnia etetinguit
plusignis ualebat: Uinde ex ẽ enim orbis iustoꝵ. Et postpatuca¬
lix aut̃ & glacies sustinebcnt uimignis & nontabe scebant:
utscairent qm fruotꝰ inmicorum ex terminabat ignis arde ns
ingnendine & pluuit coruscans: Sugitur omnipotens ds ꝑforti¬

Expanded text:
hominum Dominum misisse grandinem super eos, quos tali flagellohominum Dominum misisse grandinem super eos, quos tali flagello dignos judicavit. Nam si mali homines, sicut sunt quos isti errantes nominant Tempestarios, id facere potuissent, super filios utique Israel fieret grando, non super adversarios illorum. Sed quia nec mali super bonos, nec boni super malos hoc facere possunt, evidentissime in hac sententia declaratur. Quod et liber quoque Sapientiae attestatur, dicens Domino: Tuam manum effugere impossibile est. Negantes enim nosse te impii, per fortitudinem brachii tui flagellati sunt novis aquis, et grandinibus et pluviis persecutionem passi et per ignem consummati quod enim mirabile erat in aqua quae omnia extinguit plus ignis valebat vindex est enim orbis iustorum quNix autem et glacies sustinebant vim ignis, et non tabescebant; ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens, in grandine et pluvia coruscans . VII. Si igitur omnipotens Deus per forti
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ pluuiam: Qui dat nuem sicut lanã mituit cris¬
tallũ suũ sicut buccellas. mitto uerbũ suum & liquȩ faci&
eu flabit sp̃s eius & fluent aquȩ : quẽ laudant de terra
nonsolũ dnrames ab yssi uerũ & ia mignis gnendo nix. glao¬
ces sps̃ ꝓcellarũ quȩ faciunt uerbũ eius : Non uerbũ ho¬
minis non uerbũ angłi mali : Legimus &iã degnendi¬
ne in libro cħunaue : ita : Congregati igitur ascender̃
quinq: reges amorreorũ. Rex ilerusd ẽ Rex hebron
Rex hieri mot Rex lachis Rex eglon simul cũ exeritti¬
Nsb: suis: Et castra moatisunt contigabaon oppugnantes
Peam Et post pauca: Dixitq dñs adiosuȩ : H&imeas eosi in
manus enim tuastius didi illos: Et post pauca: Cũq fugerenr
pides magnos decaelo usq: arecha: Et mortuis multo plu¬
res lapidib gnendins quã quos gla dioꝑcusserant filii isrł:
Ecce ergo & in hoc loco apparae : sine ulla imprȩcittione

Expanded text:
terrae pluviam, qui dat nivem sicut lanam, mittit crysterrae pluviam, qui dat nivem sicut lanam, mittit crystallum suum sicut buccellas, mittet verbum suum et liquefaciet ea, flabit spiritus ejus, et fluent aquae. Quem laudant de terra, non solum dracones abyssi, verum etiam ignis, grando, nix, glacies, spiritus procellarum, quae faciunt verbum ejus; non verbum hominis, non verbum angeli mali. VI. Legimus etiam de grandine in libro Jesu Nave ita: Congregati igitur ascenderunt quinque reges Amorrhaeorum, rex Hierusalem, rex Hebron, rex Hierimot, rex Lachis, rex Eglon, simul cum exercitibus suis, et castrametati sunt contra Gabaon, oppugnantes eam. Et post pauca: Dixitque Dominus ad Josue: Ne timeas eos. In manus enim tuas tradidi illos. Et post pauca: Cumque fugerent et mortui sunt multo plures lapidibus grandinis, quam quos gladio percusserant filii Israel . Ecce ergo et in hoc loco apparet, sine ulla imprecatione
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uolunt: Non est certe hominũ potestas neqbonoꝵ
neq maloꝵ non est contieriarũ fortitudinũ potestas :
sedolius daũ quiearũ malȩ uoluntati tribuit potestatẽ
inquantũ uult: Et ab rogat inquantum non uult ut pos¬
sint: Nt̃ & inedio quoq: psed mo. psal mista sic dedo ait: Posu¬
it pluuias eorũ gnendinẽ ignẽ comburentem interre ip¬
soꝵ: Et ꝑcussit uineaseoꝵ & ficulneas eoꝵ & contriuit lig¬
nũ finũ eoꝵ: Percussituere & uere contriuit: Sednonhio¬
mo neq: angłs medus nsisolus ds sine quolegio maloꝵ angła
neq: porcos potuit nocere & inmare p̃cipitare: Vspline de
quo dr̃: Prȩfulgore in conspectueius nubes transierunt
gnondo & carbone signis : Et intonuit deccelo dñs & altissi¬
mꝰ dedit uoce i suã gnendinẽ & carbones ignis : Et cui camta¬
uimus: Fulgunt corus cationẽ & dissipabis eos emitte sagit¬
tas tuas & conturbabis eos: Qui operit cȩlũ nubibus & panot

Expanded text:
quae volunt. Non est certe hominum potestas, neque bonorum, quae volunt. Non est certe hominum potestas, neque bonorum, neque malorum, non est contrariarum fortitudinum potestas, sed solius Domini, qui earum malae voluntati tribuit potestatem, in quantum vult, et abrogat in quantum non vult ut possint. Nam et in alio quoque psalmo Psalmista sic de Deo ait: Posuit pluvias eorum, grandinem, ignem comburentem in terram ipsorum; et percussit vineas eorum, et contrivit lignum finium eorum. Percussit vere, et vere contrivit; sed non homo, neque angelus malus, nisi solus Deus, sine quo legio malorum angelorum neque porcos potuit nocere, et in mare praecipitare. Deus plane, de quo dicitur: Prae fulgore in conspectu ejus nubes transierunt, grando et carbones ignis, et intonuit de coelo Dominus, et Altissimus dedit vocem suam, grandinem et carbones ignis. Et cui cantavimus: Fulgura coruscationem, et dissipabis eos; emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Qui operit coelum nubibus, et parat
Abbreviated transcription (Latin):
bonoseẽ & iustos sed malos potius & iniquos & dignos dam¬
natione temporadia & xerna: Sedneq: seruosdi : Nisi
forte conditione : non tamen uoluntaria seruitute: Nam
sia dimmnitationem moysi homines essent auctores gnen¬
dinis serui utiq: dieẽnt. non serui diaboli: Quc̃ quã premi¬
sisse sententiae neq: istos neq: illos eius demonstnent a uoto¬
res. sediolũ omnipotentẽ dm̃, Si quidẽ & psal mistie quihui
&gnendinis meminit dedo dicit: Occidit inguendine uinetas
eox & moroseoꝵ impruinai. Et tne didit ingnendine iumenta
eoꝵ & possessiones eorum igni: Sed qm̃ impresemtiloco addit
pslmite in missionem ꝑcingłos mados : Sciendum quodun¬
dictarum aut ꝓbationum flagella ꝑminis tros malos exer¬
ceat dis̃: Quiuo luntatem quidẽ nocendi desuohabeant
potestatem aut̃ ab illo accipiant: Sicutenĩ eoꝵ ꝓpria
est uoluntas nocendi : sic solius dni potestas ut possint

Expanded text:
bonos esse et justos, sed malos potius, et iniquos, et dignos dambonos esse et justos, sed malos potius, et iniquos, et dignos damnatione temporali et aeterna, sed neque servos Dei, nisi forte conditione, non tamen voluntaria servitute. Nam si ad imitationem Moysi homines essent auctores grandinis, servi utique Dei essent, non servi diaboli. Quanquam praemissae sententiae neque illos ejus demonstrant auctores, sed solum omnipotentem Deum. Siquidem et Psalmista, Occidit in grandine vineas eorum, et moros eorum in pruina, et tradidit in grandine jumenta eorum, et possessiones eorum igni . Sed quoniam in praesenti loco addit Psalmista immissionem per angelos malos, sciendum quod vindictarum aut probationum flagella per ministros malos exerceat Deus, qui voluntatem quidem nocendi de suo habeant, potestatem autem ab illo accipiant. Sicut enim eorum propria est voluntas nocendi, sic solius Domini potestas ut possint
Abbreviated transcription (Latin):
nifas & nilil inde facere potuissent dixer̃ digitum
di sibi eẽ contnariũ nihilq: ulterius tele conati:
Certe si quilib& homo gnendinẽ potuisso& immit tere
iamnes & mambres. immisissent quia aquas conuerter
in sanguinem : Et nrnas de fluminib ꝓdixerunt quod
isti facere non possunt : qui nunc dicuntur tempesta¬
rii: Sequitur aut̃ in eodem loco scripturȩ: Ex tendit
moyses uirgam incaelũ & dñs dedit tonitrua & gron¬
dinẽ ac discurrentia fulgune suꝑ terram:
Pluitq dñs gnaendinẽ suꝑ terramaegypti. &gne ndo & ignis
inexta parit̃ ferebantur : Ecce &hic locus solum dñm osten¬
dit creatorem & auctorem gnendinis non aliquẽ hominẽ
Dicant forsi tan isti qui hominib hoc tribuunt moysen exten¬
disse uirgam in caelũ . &ideo ꝑ hominem immissa mfuisse
tẽpestatem: Corte mosses seruus dñ enetbonꝰ & iustus :
Istiaut̃ eos quosdicunt tempestarios. non audent fateri

Expanded text:
niphas, et nihil inde facere potuissent, dixerunt digitum niphas, et nihil inde facere potuissent, dixerunt digitum Dei sibi esse contrarium, nihilque ulterius tale conati. Certe si quilibet homo grandinem potuisset immittere, Jamnes et Mambres immisissent, quia aquas converterunt in sanguinem, et ranas de fluminibus produxerunt, quod isti facere non possunt, qui nunc dicuntur Tempestarii. V. Sequitur autem in eodem loco Scripturae: Extendit Moyses virgam in coelum, et Dominus dedit tonitrua et grandinem, ac discurrentia fulgura super terram, pluitque Dominus grandinem super terram Aegypti, et grando et ignis mixta pariter ferebantur . Ecce et hic locus solum Dominum ostendit creatorem et auctorem grandinis, non aliquem hominem. Dicant forsitan isti qui hominibus hoc tribuunt, Moysen extendisse virgam in coelum, et ideo per hominem immissam fuisse tempestatem. Certe Moyses servus Domini erat bonus et justus. Isti autem eos quos dicunt Tempestarios, non audent fateri