comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e iusibilib reb ad hanc rem
sumamus exemplũ. Dicit tͥ
quispiam quẽ ĩ recognoscis. Nosti
me : & ut cõmoneat: dicit uͥ. qͣndo.
quomͦ tibi innotuerit. om̃ib adhibi¬
tis signis. quib in memoriã reuoc̾is.
Si ñ recognoscis: ita iam oblitus es.
uc om̃is illa noticia penitus deleta
sit animo: nicħq aliud restet. nisi
aut credas ei qͥ hoc tͥ dicit qd̃ aliqͣndo
eũ nou̾as : aut ne hoc quid̃. si fide tͥ¬
dignus ẽẽ. qui loqr ñ uidetur. Si
aũ reminisc̾is : ꝓfecto redis in me¬
moriam tuã. et in ea inuenis quod
ñ fuerat penitus obliuione deletum.
Redeamus ad illud ꝑꝑ quod adhibu¬
imus humanȩ conuersationis exẽ¬
plum. Int̾ cet̾a psalmus nonꝰ con¬
u̾tantur inquit peccõres in infer¬
num: om̃s gentes quȩ obliuiscunt᷑
dm̃. Porro aũ iuicesimꝰ pͥmus. cõme¬
morabuntur inquit et conu̾tentur

Expanded text:
e visibilibus rebus ad hanc rem sumamus exemplum. Dicit tibi quispiam quem non recognoscis, Nosti me: et ut commoneat, dicit ubi, quando, quomodo tibi innotuerit: omnibusque adhibitis signis quibus in memoriam revoceris, si non recognoscis, ita jam oblitus es, ut omnis illa notitia penitus deleta sit animo; nihilque aliud restat, nisi ut credas ei qui tibi hoc dicit, quod aliquando eum noveras; aut ne hoc quidem, si fide dignus tibi esse qui loquitur non videtur. Si autem reminisceris, profecto redis in memoriam tuam, et in ea invenis quod non fuerat penitus oblivione deletum. Redeamus ad illud propter quod adhibuimus humanae conversationis exemplum. Inter caetera psalmus nonus: Convertantur, inquit, peccatores in infernum, omnes gentes quae obliviscuntur Deum . Porro autem vigesimus primus: Commemorabuntu
Abbreviated transcription (Latin):
gimus in dño iħu xp̃o quod resur¬
rexit amortius. quis inde neminem
unquã resurrexisse uidimus: ita tri¬
nitatem quã ñ uidimus. et qualem
nullam ũquam uidimus. possumus
quando uidimus. atq exꝑti sumus.
Quid ẽ. aũ aliud resurgere. nͥ reunus¬
ccre. id⁊ ex morte ad uitam redire :
Cum gͦ dicimus et credimus ẽe. trini¬
nitatem : nouimus quid sit tͥnitas.
quia nouimus quid sit tria. s ñ hoc
diligimus. Nam id uͥ uolumꝰ facile
habemus : ut alia omittã. uł mican¬
do digitis trib. An uͦ diligimꝰ. non
quod om̃is trinitas: s qd̾ t̾ͥnitas deus:
Hoc gͦ diligius in trinitate. qd̃ dĩ ẽ.
S dm̃ nuillũ aliũ uidimus aut noui¬
mus: quia unus ẽ. deus. ille solus quẽ
ñdum uidimus. et credendo diligimꝰ.
S ex qua rerũ nr̃arum similitudine
uł cõparatione credamus. quo etiam
ñdum notum dm̃ diligamꝰ: hoc q̃rit᷑.

Expanded text:
gimus in Domino Jesu Christo, quod resurgimus in Domino Jesu Christo, quod resurrexit a mortuis, quamvis inde neminem unquam resurrexisse viderimus, ita Trinitatem quam non videmus, et qualem nullam unquam vidimus, possumus quando vidimus et experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? Cum ergo dicimus et credimus esse Trinitatem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, sed quod Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trinitate, quod Deus est: sed Deum nullum alium vidimus, aut novimus, quia unus est Deus, ille solus quem nondum vidimus, et credendo diligimus. Sed ex qua rerum notarum similitudine vel comparatione credamus, quo etiam nondum notum Deum diligamus, hoc quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. Quomͦ gͥ eam trinitatem
quã ñ nouimus. credendo diligimꝰ:
An scđm specialem generalem ue no¬
ticiam : scđm quam diligimꝰ apłm
paulum: Qui etiã si ñ ea facie fuit
quȩ nob̾ occurrit de illo cogitantib
et hoc penitus ignoramus: nouimꝰ
tam̃ quid sit homo. Ut enim longe
s eamus: hoc sumus. & illũ hoc fuis¬
se. & animã eius corpori copulatam
mortalit̾ uixisse manifestũ ẽ. Hoc
gͦ de illo credimus quod inuenimꝰ
in nob̾: uixta speciem uel genus qͦ
humiana om̃is natura parit̾ cõtinet᷑.
Q uid gͥ de illa excellentia trinitatis
siue specialit̾ siue gn̾aliter nouimꝰ.
quasi multȩ sint tales tͥnitates q̃rũ
aliquas exꝑti sumus. ut ꝑ regłam
similitudinis imp̃ssam uł specialem
uł generalem noticiam. illã qͦ talem
cẽ. crtdamus: atq ita rem quã credi¬
mus et ñdum nouimus. ex parilitate
rei quã nouimus diligamus: Quod
utiq ñ ita ẽ. An quẽ ad modũ dili¬

Expanded text:
charitas: quomodo igitur eam Trinitatem charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. Ut enim longe non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, et animam ejus corpori copulatam mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod invenimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint tales trinitates, quarum aliquas experti sumus, ut per regulam similitudinis impressam vel specialem vel generalem notitiam, illam quoque talem esse credamus; atque ita rem quam credimus et nondum novimus, ex parilitate rei quam novimus diligamus? Quod utique non ita est. An quemadmodum dili
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea cogitamꝰ: immo uͦ ꝓbabiliꝰ exis¬
timamus ita ñ eẽ. Nam cũ alicuius
facies. uł loci. uel hominis. uł cuilibet
corporis. eadem occurrerit oculis nr̃is
que occurrebut animo cũ eam priꝰꝗͣ
uidẽmus cogitabamus: ñ paruo mi¬
raculo mouemur: ita raro et pene nũ¬
quam accidit. Et tam̃ ea firmissime
noticiam quȩ certa nob ẽ. cogitamus.
sit aũ uirgo. et quid sit nasci. et quid
sit nomen ꝓpͥum. ñ credimus:. s ꝓrso
nouimus. Utrum aũ illa facies mariȩ
fuerit quȩ occurrerit animo cũ ista
loquimur aut recordam̃: nec nouimꝰ
om̃ino. nec credimus. Itaq hic salua
fide licet dicere. forte talem habebat
faciem. forte ñ talem. Forte aũ de
ugine natus ẽ. xp̃c. nemo salua fide
tatis ȩtnitatem. et ȩqualitatẽ. et
unitatem. quantũ datur intellig̾e
trmnitate fruendũ ẽ. ut beate iuiua¬
mus. Si aũ falsum de illa credidi¬
mus: inanis erit spes. et ñ casta

Expanded text:
ut ea cogitamus, imo vero probabilius exisut ea cogitamus, imo vero probabilius existimamus non esse ita. Namque cum alicujus facies vel loci vel hominis vel cujuslibet corporis eadem occurrerit oculis nostris, quae occurrebat animo, cum eam priusquam videremus cogitabamus, non parvo miraculo movemur; ita raro et pene nunquam accidit: et tamen ea firmissime notitiam quae certa nobis est, cogitamus. ur. Quid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed prorsus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine natus est Christus, nemo salva fide tatis aeternitatem, et aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis erit spes, et non casta
Abbreviated transcription (Latin):
et a mortalib ꝑ tantas cotumelias ꝑ¬
ductiis ad mortẽ. sumum et̃. medica¬
mentũ. quo suꝑbiȩ niȩ sanaret᷑ tumor:
et altum sacram̃tũ. qͦ peccati iundm
soluetur. Sic et uͥtutem miraculorũ
ipsius et resuirr̾onis eius. qm̃ noiumꝰ
quid sit om̃ipotentia. de om̃i potente
deo credimus: et scđm species ⁊ gene¬
rarerum. uł natura insita. uł exꝑien¬
tia collecta. de factis huicemodi cogi¬
tamus: ut ñ ficta sit fides nr̃a. Neq
enim nouimus faciem uͥginis mariȩ:
exqua ille a iuiro intacta. neq in ipso
partu corrupta. mirabilit̾ natus est.
Aec quib membrorũ liniam̃tis fuerit
lazarus. nec bethaniam. nec sepulcrũ.
lapidemq illum quẽ remou̾i uissit
cum eũ resuscitaret. uidimus: nec mo¬
numentũ nouũ excisũ in petra unde
ipse resurrexit. nec montẽ oliueti un
ascendit in celum. Neq om̃ino scimꝰ
quicũq ista ñ uidimus. an ita sint

Expanded text:
et a mortalibus per tantas contumelias pet a mortalibus per tantas contumelias perductus ad mortem, summum esse medicamentum quo superbiae nostrae sanaretur tumor, et altum sacramentum quo peccati vinculum solveretur. Sic et virtutem miraculorum ipsius et resurrectionis ejus, quoniam novimus quid sit omnipotentia, de omnipotente Deo credimus, et secundum species et genera rerum vel natura insita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter natus est. Nec quibus membrorum lineamentis fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ in tanta hominũ multitudi¬
ne quib illȩ littȩ notȩ sunt. alꝰ
aliter liniamta figuram q illoꝵi
corporũ cogitet: quis ꝓpinqutns
similius q cogitet. utiq incerta
Neq ibi occupatur fides nr̃a. qui
facie corporis fuerint illi homines.
s tantum quia ꝑ dĩ grãm ita ui¬
xerunt. et ea gesserunt ꝗ scriptã
cogitationĩ diu̾sitate uariat᷑. ⁊ fingꝰ
Quȩ tam̃ una erat: quȩcũq erat.
Neq in fide nr̃a quã de dõ nr̃o. iħu
xp̃o habemus. illud salubre ẽ. quad
sibi animus fingit. longe fortasse al¬
ter quam res hubet: s illud qd̾ scam
speciem de homine cogitamꝰ. hiben
tale aspicimus. statim hominem et
cognoscimus. uł hominis formam.
cđm hanc noticiã.y.
cogitacio nr̃a informatur:
cum credimus ꝓ nob̾ dm̃ homunem
factum. ad humilitatis exemplum:
et ad demonstrandam eiga nos dles¬
firmum atq incõcussum corde retin̾e.:
humilitatẽ qua natus e. deus ex femina.

Expanded text:
Et cum in tanta hominum multitudiEt cum in tanta hominum multitudine quibus illae Litterae notae sunt, alius aliter lincamenta figuramque illorum corporum cogitet, quis propinquius et similius cogitet, utique incertum est. Neque ibi occupatur fides nostra, qua facie corporis fuerint illi homines; sed tantum quia per Dei gratiam ita vixerunt, et ea gesserunt quae Scriptura cogitationum diversitate variatur et fingitur, quae tamen una erat, quaecumque erat. Neque in fide nostra quam de Domino Jesu Christo habemus, illud salubre est quod sibi animus fingit, longe fortasse aliter quam res se habet, sed illud quod secundum speciem de homine cogitamus: habemus quidquid tale aspicimus, statim hominem esse cognoscimus vel hominis formam.m hanc notitiam cogitatio nostra informatur, cum credimus pro nobis Deum hominem factum, ad humilitatis exemplum, et ad demonstrandam erga nos dilecfirmum atque inconcussum corde retinere, humilitatem qua natus est Deus ex femina
Abbreviated transcription (Latin):
nidum uidet. et sꝑante atq aman¬
te quod credit: A matur g et quod
ignoratur: s tam̃ creditur. Nimirũ
aũ cauendũ e: ne credens animus
id quod si uidet. fingat sibi aliquid
quod ni ẽ. et spet diligat q quod
falsum ẽ. Quod si fit: ñ erit caritaᷤ
de corde puro et conscientia bona
et fide ñ ficta. Quĩ finis p̃cepti ẽ:
sicut idem apłs dicit. Neceẽ. ẽ. aũ.
cĩ aliqua corporalia lecta uel au¬
dita quȩ n uidemus credimus: fin¬
gat sibi animus aliquid in linam̃¬
tis formisq corporũ. sicut oceur¬
renit cogitanti: Quod aut ueri n
sit: aut etiã si uerum ẽ. quod raris¬
sime potest accid̾e: s hoc tam̃ ut
fide teneamus quicquam ꝓdest:
s ad aliud aliquid utile. quod ꝑhoe
insinuatur: Quis enim legentiũ ut
audientiũ quȩ scribit apłs paulus
uł que de illo scripta sunt. n fingt
animo. et ipsus apłi faciem ⁊ ꝯm̃i¬
um quorũ ibi nomina cõmematant᷑:

Expanded text:
nondum videt, et sperante atque amannondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae finis praecepti est, sicut idem apostolus dicit . 7. Necesse est autem, cum aliqua corporalia lecta vel audita quae non vidimus, credimus, fingat sibi aliquid animus in lineamentis formisque corporum, sicut occurrerit cogitanti, quod aut verum non sit, aut etiam si verum est, quod rarissime potest accidere: non hoc tamen fide ut teneamus quidquam prodest, sed ad aliud aliquid utile, quod per hoc insinuatur. Quis enim legentium vel audientium quae scripsit apostolus Paulus, vel quae de illo scripta sunt, non fingat animo et ipsius Apostoli faciem, et omnium quorum ibi nomina commemorantur?
Abbreviated transcription (Latin):
ed dilectione standum est.¬
ad illud. et inherendũ illi:
ut p̃sente ꝑfruam̃. a quo sumus: qͦ
absente nec ẽẽ. possumus. Cũ enim
ꝑ fidem adhuc ambulamus non ꝑ
speciem : ñdum utiq uidemus dm̃.
sicut idem ait. facieꝰ faciem. Iuem
tam̃ nisi iam nunc diligamus: nũ¬
quam uidebimus. S quis diligit qd̃
ignorat : Sciri enĩ aliquid et non
diligi potest: diligi aũ quod nescit᷑
quero utrum possit. Quia si ñ potest.
nemo diligit dm̃ anteꝗͣ sciat. Et qͥd
ẽ ut carneis oculis inqͥratur. s et
priusquã ualeamus conspicere atq
ꝓciꝑe dm̃. sicut conspici et ꝑcipi po¬
test. quod mundis cordib licet. Iãti
eñ mundi cordes qm̃ ipsi dm̃ uide¬
bunt: nisi ꝑ fidem diligatur. non
potit cor mundari. quo ad cum ui¬
dendũ sit aptũ et idonesi. Ubi sũt
enim illa tria. ꝓpt̃ quȩ in animo
edificanda. om̃ium diuinora libroꝵ
machinam̃ta cõsurgunt. fides ꝓpes
canitas: nisi in animo credente qd̾

Expanded text:
ed dilectione standum estad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, quod mundicordibus licet; Beati enim mundicordes, quia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poterit cor mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod
Abbreviated transcription (Latin):
i enim:
iurtutes quȩ sunt in aio
humano. quãuis alio atq alio modo
singulȩ intelligantur. nullo mͦ tam̃
separantur ab inuicem: ut quicũq
prudentia: seq̃r ut huiꝰ fortitudo mi¬
nus prudens sit: ac ꝑ hoc nec fortitu¬
dine equales sunt. qͣndo ẽ. eiꝰ fortitu¬
do prudentior: atq ita de cet̃is uͥtu¬
tib inuenies. si om̃s cadẽ consid̾ati¬
one ꝑcurras: ñ enim de iurib ignit᷑.¬
s de animi fortitudine: quantoma
gisgͦ in illa incõmutabili ȩt̃naq
suba incõparabilit̾ simpliciore ꝗͣ ẽ
animus humanus. hec ita se habens:
humano quippe animo ñ hoc ẽ. eẽ.
quod ẽ. fortem eẽ: aut prudentem.
aut iustũ. aut tẽꝑantem. Potest
enim eẽ. animus : & nullã istarum
potentem eẽ. aut iustũ eẽ. aut sa¬
pientem cẽ: & siquid de illa simpli

Expanded text:
Sic enim virtutes quae sunt in animo humano, quamvis alio atque alio modo singulae intelligantur, nullo modo tamen separantur ab invicem, ut quicumqueprudentia; sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quando est illius fortitudo prudentior. Atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Non enim de virib de animi fortitudine. Quanto ergo magis in illa incommutabili aeternaque substantia incomparabiliter simpliciore quam est animus humanus, haec ita se habent? Humano quippe animo non hoc est esse quod est fortem esse, aut prudentem, aut justum, aut temperantem: potest enim esse animus, et nullam istarum fortem esse, aut justum esse, aut sapientem esse, et si quid d
Abbreviated transcription (Latin):
Quamobrem. siue ita dicatur deus
de deo. ut & singulis hoc nom̃ cõue¬
niat: ñ tam̃ ut ambo simul duo dii
s unus deus sit: ita enim sibi cohe¬
rent: quod etiam in singłis distanti¬
bus diu̾sisq substantiis fieri apłs
ẽ. om̃ino inseparabilis atq et̾̃na con¬
nexio. ne absurde dici uideatur quasi
siriil immo de ipsa simul trinitate
dr̃ : Siue gͦ hoc. siue illud sit. quod
diligentius discutiendũ ẽ: nunc un
agitur sacis ẽ uidẽ : nullo mͦ filium
equalem e̾ẽ patri: si in aliquo scłcet
quod ꝑtinẽt ad significandam eius
sub̾am in equał inuenitur. sicuti iã
ostendimus. Apłs aũ dixit eq̃lem.
in om̃ib gͦ equalis ẽ. patri filius: &
ẽ.unius eiusdemq sub̾ȩ.

Expanded text:
Quamobrem sive ita dicatur Deus de Deo, ut et singulis hoc nomen conveniat, non tamen ut ambo simul duo dii, sed unus Deus sit. Ita enim sibi cohaerent; quod etiam in distantibus diversisque substantiis fieri Apostolus est omnino inseparabilis atque aeterna connexio, ne absurde dici videatur quasi simul, imo de ipsa simul Trinitate dicitur? Sive ergo hoc, sive illud sit, quod diligentius discutiendum est, nunc unde agitur satis est videre, nullo modo Filium aequalem esse Patri, si in aliquo scilicet quod pertineat ad significandam ejus substantiam inaequalis invenitur, sicut jam ostendimus. Apostolus autem dixit aequalem. In omnibus ergo aequalis est Patri Filius, et est unius ejusdemque sub
Abbreviated transcription (Latin):
quia & ambo homines & idem senti¬
elunt: qui plantat inquit &e qͥ rgat
unum sunt. Cũ gͣ sic dicitur unum
ut ñ addatur quid unũ. & plura unũ
dicuntur: eadem natura. atq e̾entia
n dissidens neq dissentiens significat᷑.
Cum uͦ additur quid unũ. potest ali¬
quid significari ex plurib unũ faccũ
quãius diu̾sis natura: sicut anima
ae corpꝰ non sunt utiq iimii. Quid
enim tam diu̾sum. nͥ addatur aut
subintelligatur quid unũ: id÷ imus
homo. aut unũ animal: Unde
unum corpus ẽ. Non dixit unũ sũt
aut unũ ẽ. S addidit corpiis: tanꝗͣ
ex duob diu̾sis mascłino & femini
mano sp̃u. beatus sit dĩ sp̃s.: atq p¬
fectus. B eatus aũ hominis sps. ñ n̾
cum deo. Nec frustra ut existimo
uł sua cũ patre. uł nr̃a inuicẽ nob̾¬
cum. nusquam dixit. ut nos & ipsi
unũ: s ut sint unũ sicut & nos unũ.¬

Expanded text:
quia et ambo homines, et idem sentiquia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, non dissidens nec dissentiens significatur. Cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum, quamvis diversis natura. Sicut anima et corpus non sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal. Inde unum corpus est: non dixit, Unum sunt, aut, Unum est; sed addidit, corpus, tanquam ex duobus diversis masculino et femininmano spiritu beatus sit Dei spiritus atque perfectus, beatus autem hominis spiritus non nisi cum Deo. Nec frustra, ut existimo, vel sua cum Patre, vel nostra invicem nobiscum; nusquam dixit, Ut nos et ipsi unum: sed, Ut unum sint, sicut et nos unu
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ ẽ. filius sine patre: ce de dõ
quod ñ ẽ. pat̾. sine filio: ꝑfecte in¬
telligatur. quod ñ p̃cessit genitor
illud quod genuit. Quod si ita ẽ:
hoc solum de illis dici ñ pocest. il¬
lud de illo. quod simul ambo non
funt. Sicut ubum de u̾bo dici ñ
potest: quia ñ simul ambo uerbũ:
s solus filius. Nec imago de imagi¬
ne: quia ñ simul ambo imago:
nec. filius de filio. qr ñ simul ambo
filius. Scđ̾m quod dr̃: ego & pater
unũ sumus. Unũ sumus enĩ dictũ
e: quod ille hoc &e ego. scd̾m ee̾ntiã
ñ scđm relatiuum.
It nescio. utrum in script̾is
inueniatur dictũ. unũ sũt.
quorum ẽ diu̾sa natura. Si autẽ¬
& aliqua plura eiusdem natȩ fin.
&e diu̾sa sentiant: non sunt unũ
i quantum diuersa sentiunt. Nam
si iam unum ee̾nt. ex eo quod hoĩes
erant: si diceret. ut sint unũ sicut¬
ae nos unum. cũ suos discipłos patri
cõmendanet. At uͦ paulus &e apollo

Expanded text:
quod non est Filius sine Patre, et de Deo quod non est Filius sine Patre, et de Deo quod non est Pater sine Filio, perfecte intelligatur quod non praecessit genitor illud quod genuit. Quod si ita est, hoc solum de eis dici non potest, illud de illo, quod simul ambo non sunt. Sicut Verbum de verbo dici non potest, quia non simul ambo verbum, sed solus Filius: nec imago de imagine, quia non simul ambo imago: nec Filius de Filio, quia non simul ambo filius, secundum quod dicitur, Ego et Pater unum sumus . Unum sumus enim dictum est, Quod ille, hoc et ego secundum essentiam, non secundum relativum.Et nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo,
Abbreviated transcription (Latin):
a  corpus sit. Ut etiã quod cõseq̃nt᷑
scriptum ẽ. & deus erat u̾bum: sic
intelligatur. u̾bum quod ñ ẽ. pat̃.
deus erit simul cũ ꝑatre. Ita negͥ
dicimus ut pat̾ sit generator mag¬
nitudinis. hoc ẽ. generator u̾tutis.
uł generator sapientiȩ suȩ : filiꝰ aũ
magnitudo. iltus. & sapientia: ds
ũ magnus. om̃ps. sapiens. ambo
Isimul:
Quomꝰ gͣ deus de deo: lumen de lu¬
mine: Non enim simul ambo. ds
de dõ: s solus filius de dõ. scł ptre.
Nec ambo simul lum̃ de lumine: s
solus filiuis de lumine putre. N ist
forte ad insinuandũ & breuissime
inculcandũ. quod coet̾nus est. patri
filius: ita dictũ ẽ.: deus de deo. et
lumen de lumine. & siquid hoc mͦ
dicitur: acsi dic̾etur. hoc quod ñ ẽ.
filius sine patre. de hoc quod ñ ẽ. pat̃
sine filio: id÷ hoc lum̃ quod lum̃ ñ ⁊
sine patre. de hoc lumine patre qd̾
lumen ñ ẽ. sine filio. Ut cũ dr̃. deus.

Expanded text:
et corpus sit. Ut etiam quod consequenter et corpus sit. Ut etiam quod consequenter scriptum est, Et Deus erat Verbum , sic intelligatur: Verbum quod non est Pater, Deus erat simul cum Patre. Itane ergo dicimus, ut Pater sit generator magnitudinis, hoc est generator virtutis, vel generator sapientiae suae: Filius autem magnitudo, virtus, et sapientia: Deus vero magnus, omnipotens, sapiens, ambo simul? Quomodo ergo Deus de Deo, lumen de lumine? Non enim simul ambo Deus de Deo, sed solus Filius de Deo, scilicet Patre: nec ambo simul lumen de lumine, sed solus Filius de lumine Patre. Nisi forte ad insinuandum et brevissime inculcandum quod coaeternus est Patri Filius, ita dictum est, Deus de Deo, et lumen de lumine, et si quid hoc modo dicitur, ac si diceretur, Hoc quod non est Filius sine Patre, de hoc quod non est Pater sine Filio, id est, hoc lumen quod lumen non est sine Patre, de hoc lumine Patre quod lumen non est sine Filio: ut cum dicitur, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
deus sine patre: s ambo simul dĩ.
& quod dictumẽ. in pͥncipio erat
ubum: in patre erat u̾bum intel¬
ligitur. Aut si in pͥncipio sic diccũ
ẽ. acsi dic̾etur ante om̃ia: quod se¬
quitur. & u̾bum erat apud deum.
u̾bum quidẽ solus filius accipitur.
ñ simul pat̾ & filius. tanq̃. ambo
unum u̾bum. Sic enim u̾bũ: quomͦ
imago. Non aũ pat̃ & filius simul
ambo imago. S filius solus imago
patris: quẽ ad modũ & filius. Non
enim ambo simul filius. Quod uͦ
adiungitur. & u̾bum erat apd̾̃ dm̃.
multũ ẽ. ut sic intelligatui u̾bũ
quod solus ẽ. filius erat apud dm̃.
quod ñ solus ẽ. pat̾: s pat̃ & filius
simul deus. S quid mirum ⁊ si in
duab quibꝰdam reb longe int̾ se
diu̾sis. potest hoc dici: Quid enim
tam diu̾sum. quã animus ⁊ corpꝰ.
Potest tam̃ dici. animus erat apud
hominem. id: in homine: cũ animꝰ
ñ sit corpus: homo aĩanimus simul

Expanded text:
Deus sine Patre, sed ambo simul Deus. Deus sine Patre, sed ambo simul Deus. Et quod dictum est, In principio erat Verbum; in Patre erat Verbum, intelligitur: aut si in principio sic dictum est, ac si diceretur, Ante omnia; quod sequitur, Et Verbum erat apud Deum, Verbum quidem solus Filius accipitur, non simul Pater et Filius, tanquam ambo unum Verbum sic enim Verbum quomodo Imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus imago Patris, quemadmodum et Filius: non enim ambo simul filius: quod vero adjungitur, Et Verbum erat apud Deum; multum est ut sic intelligatur, Verbum, quod solus est Filius, erat apud Deum, quod non solus est Pater, sed Pater et Filius simul Deus. Sed quid mirum, si in duabus quibusdam rebus longe inter se diversis potest hoc dici? Quid enim tam diversum, quam animus et corpus? Potest tamen dici, Animus erat apud hominem, id est, in homine: cum animus non sit corpus, homo autem animus simul
Abbreviated transcription (Latin):
siqua alia uł supra cõmemorata st̃
uł cõmemorari adhuc possunt.
in se ipso. nisi quod ad filii
dicitur. id÷ pat̾. uł genitor. uł prin¬
cipium eius. si etiam gignens ei qd̾
de se gignit consequent̃ pͥncipiũẽ.
quicqͥd aũ aliud dicitur cũ filio dr̃.
uł pocius in filio: siue magnus ea
magnitudine. quam genuit. siue
iustus ea iusticia quã genuit. siue
bonus ea bonitate quã genuit. siue
potens ea potentia uł u̾tute quã
genuit. siue sapiens ea sapientia qͣ
sicut in se ipso dicitur filius. quod
si cum patre dẽ s ad patrem: ñ ste
ce̾ in se ipso magnus. s cũ patre auꝰ
ipse magnitudo ẽ. sic ce sapiens cũ
patre dr̃ cuiꝰ ipse sapientia ẽ. sic̃
ille sapiens cum filio. quia ea sapi¬
entia sapiens est quã genuit: qͥcqͥd
gͦ ad se dicuntur. ñ dr̃ alter sirx
alt̾o. Id÷ quicqͥd dicuntur quod
subam eorũ ostendat : ambo simul
dicuntur. si hȩc ita sunt: iam gͦ
nec deus ẽ. pat̾ sine filio: nec filius

Expanded text:
si qua alia, quae vel supra commemorata sunt, vel commemorari adhuc possunt. in se ipso nisi quod ad Filium dicitur, id est, pater, vel genitor, vel principium ejus; si etiam gignens ei quod de se gignit, consequenter principium est; quidquid autem aliud dicitur, cum Filio dicitur, vel potius in Filio, sive magnus ea magnitudine quam genuit, sive justus ea justitia quam genuit, sive bonus ea bonitate quam genuit, sive potens ea potentia vel virtute quam genuit, sive sapiens ea sapientia quasicut in se ipso dicitur Filius, quod non cum Patre dicitur, sed ad Patrem, non sic et in se ipso magnus, sed cum Patre cujus ipse magnitudo est: sic et sapiens cum Patre dicitur, cujus ipse sapientia est; sicut ille sapiens cum Filio, quia ea sapientia sapiens est quam genuit: quidquid ergo ad se dicuntur, non dicitur alter sine altero, id est, quidquid dicuntur quod substantiam eorum ostendat, ambo simul dicuntur. Si haec ita sunt, jam ergo nec Deus est Pater sine Filio, nec Filius
Abbreviated transcription (Latin):
equał. si ñ eo quo ẽ: cui ñ ẽ aliud eͥi.
&e aliud magnum cẽ: Aut si et̾nita
te maior ẽ: ñ ẽ. equał filius quacq
re. Unde enĩ equał: Si magnitudine
dixeris: n ẽ. par magnitudo q̃ minꝰ
etna ẽ. Atq ita cet̾a. An forte in
uͥtute. equalis ẽ. in sapientia uͦ ñ ẽ.
minus sapit : An in sapientia eq̃l:¬
in u̾tute aũ non ẽ. equalis: s quomͦ
equalis ẽ. sapientia. ꝗ minꝰ potensẽ:
Restat itaq: ut si in ulla re eͥqual
Non rapinã arbitratus ẽ. ee. eqͣlis d
Cogitur g quiuis adu̾sarus u̾itatis
qui mͦ tenetur auctoritate apłica:¬

Expanded text:
si non eo quo est, cui non est aliud esse, et aliud magnum esse? Aut si aeternitate Pater major est, non est aequalis Filius quacumque re. Unde enim aequalis? Si magnitudine dixeris, non est par magnitudo, quae minus aeterna est, atque ita caetera. An forte in virtute aequalis est, in sapientia vero non est minus sapit? An in sapientia aeqin virtute autem non est aequalis? Sed quomodo aequalis est sapientia, quae minus potens est? Restat ergo ut si in ulla re aequaliNon rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Cogitur ergo quivis adversarius veritatis, qui modo tenetur apostolica a
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾so ad pͥuatã purtẽ ꝓlabit᷑:
et apostatica illa suꝑbia qđ iniciũ
peccati dr̃: cũ in uniu̾sitate creatce
dm rectore secuta. legib eiꝰ optime
gubnari potuisset: plus aliqͥd uniu̾so
upetens. atq id sua lege gub̾nare
molita: qr nicħ ẽ. amplius uniu̾sita¬
te. in curam partilem truditur: et
se ampluis aliquid cõcupiscendo mi¬
nutut. Ande ⁊ auaricia dr̃ radix
omum malorũ: t̃ otũq illud uͥ ali¬
quid ꝓpͥum contra leges quib uni¬
usitas administratur. agere nitit᷑.¬
qus purtilit̾ possidet. Atq ita forms
et motib corporalib deleccata. quia
intus ea secũ n habet. cũ eorũ imagi¬
nib quas memoriȩ fixit inuoluitur:
et fantastica fornicatione turpiter
inqͥnatur. Om̃ia officia sua ad eos fi¬
nes referens: quib curiose corpora¬
lia ac tẽporalia ꝑ corporis sensus q̃rit.
aut tumido fastu aliis animis corpo¬
reis sensib deditis. cẽ. affectat excel¬

Expanded text:
universo ad privatam partem prolabitur: universo ad privatam partem prolabitur: et apostatica illa superbia, quod initium peccati dicitur , cum in universitate creaturae Deum rectorem secuta, legibus ejus optime gubernari potuisset, plus aliquid universo appetens, atque id sua lege gubernare molita, quia nihil est amplius universitate, in curam partilem truditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, agere nititquod partiliter possidet; atque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis sensibus deditis esse affectat excel
Abbreviated transcription (Latin):
scendentib itaq introrsus
quibela gradib considatis
ꝑ anĩme partes. unde incipit aliqͥ
occurrere qd̾ ñ sit nob̾ cõmune cim
bestuis: inde incipit racio ubi il hõ
int̾ior possit agnosci. Qui etia ipse
si ꝑ illam racionem cui tẽporalium
rerum administratio delegata ẽ.
plabitur: donsentiente sibi capite suo
id÷ ñ eam cohibente atq refrenante.
illa que in specula consilui p̃sidet qͣsi
urili portione: inuet̾atur int̾ inimi¬
cos suos uͥtutis inuidos demones. cũ
suo pͥncipe diabolo. A t̃norũq illa
insio ab ipso etiã capite cũ coniuge
uetitũ manducante subtrahitur. ut
lum̃ ocłorum cius ñ sit cũ illo. Ac sic
ab illa illustratione u̾itatis ambo nu¬
diti. atq aptis ołis cõscientiȩ ad in¬
dendũ quã in honesti atq indecori¬
remanserint: tãquã folia dulcium
fuctuũ s sine ipsis fructib. ita sine
fuctu boni oꝑis bona u̾ba cõtęxunt:
ut male iuiuentes quasi bene loq̃ndo
cõtegant turpitudinẽ suam.

Expanded text:
scendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi iam homo interior possit agnosci. qui etiam si per illam rationem, cui temporalium rerum administratio delegata est,prolabitur consentiente sibi capite suo, id est non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi uirili portione, inueteratur inter inimicos suos, uirtutis inuidos daemones cum suo principe diabolo, aeternorumque illa uisio ab ipso capite cum coniuge uetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum eius non sit cum illo; ac sic ab illa inlustratione ueritatis ambo nudati atque apertis oculis conscientiae ad uidendum, quam inhonesti atqremanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba contexunt, ut male viventes quasi bene loquendo contegant turpitudinem suam .
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Uir quid̃ ñ debet uelare caput:
iam in libro.xii. disseruimꝰ. Pranffor¬
mamur gͣ dixit. de forma in formã
mutamur.atq tͣnsimus. de forma
obscura in formã lucidã. Quia ⁊ ipsa
et gła. in qua homines creati sumus
p̃stantes cetis animalib. De ipsa qͥrpe
natura humana dictũ ẽ. Uir. quidẽ
ñ debet uelare caput: cũ sit imago
et gła dĩ. Quȩ natura in reb creatis
excellentissima: cũ a suo creatore ab
impietate iustificatur: a deformi for¬
ma formosam tnfformatur in formã.
E st. quippe et in ipsa impictate. qͣnto
de gła ingłam. de gła creationis. iti
głam iustificationis. Quãuis possit ⁊¬
hoc aliis modis intelligi. quod dictũ ẽ.
speciei. De gła qua filii dĩ sumꝰ. ingła
qua similes ei erimus. qmiudebimꝰ eũ
sicuti ẽ. Quod ũ adiunxit tanꝗͥ a dm̃i
sp̃u: ostendit gr̃a dĩ nob̾ cõferri tam¬

Expanded text:
dicit: uir quidem non debet uelare caput. jam in libro duodecimo disseruimus. Transformamur ergo dicit, de forma in formam mutamur, atque transimus de forma obscura in formam lucidam; quia et ipsa etiam gloria, in qua homines creati sumus, praestantes caeteris animalibus. De ipsa quippe natura humana dictum est, Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Quae natura in rebus creatis excellentissima, cum a suo Creatore ab impietate justificatur, a deformi forma formosam transfertur in formam. Est quippe et in ipsa impietate, quantode gloria in gloriam: de gloria creationis in gloriam justificationis. Quamvis possit hoc et aliis modis intelligspeciei; de gloria qua filii Dei sumus, in gloriam qua similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Quod vero adjunxit, tanquam a Domini Spiritu; ostendit gratia Dei nobis co
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes: ñ de specula ꝓspitientes.
auod in g̃ca linga ñ ẽ. ambiguũ: unde
in latinã translatȩ sunt apłicę litt̃e.
Ibi quippe specłm uͥ apparent imagi¬
nes rerũ. ab specula de cuiꝰ altitudine
longuis aliquid intuem᷑. etiam sono
u̾bi distat om̃ino. Satisq apparet:
apłm ab speculo ñ ab specula dixisse
głam dñi speculantes. Quod uͦ ait. in
eãdem imaginẽ tranfformam᷑: utiq
imaginẽ dĩ uult intelligi. Eadem di¬

Expanded text:
ecula prospicientes. Quod in graeca lingua non est ambiguum, unde in latinam translatae sunt apostolicae Litterae. Ibi quippe speculum ubi apparent imagines rerum, a specula de cujus altitudine longius aliquid intuemur, etiam sono verbi distat omnino; satisque apparet Apostolum a speculo, non a specula dixisse, gloriam Domini speculantes. Quod vero ait, In eamdem imaginem transformamur: utique imaginem Dei vult intelligi, eamdem di
Abbreviated transcription (Latin):
scio eẽ. sapientiã: et lum̃ ẽe. in quo
uidentur qͥ oculis carnalibus non
uidentur ͤ ̃. am̃ uir tantus tamq spi¬
ritalis. uidemus nunc inqͥt ꝑ specłm
mnenigniate. tunc aũ facie ad faciẽ.
Quale sit et quod sit hoc specłi si que¬
ramus: ꝓfecto illud occurrit. quod
qͥ facere conati sumus: ut ꝑ hanc mma¬
gmeni quod nos sumus. uidemꝰ utcũq
a quo facti sumus. tanquã ꝑ specłm.¬

Expanded text:
scio esse sapientiam, et lumen esse in quo videntur quae oculis carnalibus non videntur: et tamen vir tantus tamque spiritualis, Videmus nunc, inquit, per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quale sit et quod sit hoc speculum si quaeramus, profecto illud occuergo facere conati sumus, ut per hanc imaginem, quod nos sumus videremus utcunque a quo facti sumus, tanquam per spec
Abbreviated transcription (Latin):
De appellationib relatiuis que ñ ad dm̃ sad
creaturam referenda sunt. quoniam deo
nicħ accidit.
exordiens ea
dicere. q̃ dici
ut cogitant᷑
uł ab homi¬
ne aliquo uł
certe a nob̾
non om̃i modo possunt: quãuis et
ipsa nr̃a cogitatio cũ de deo trimi¬
tate cogitamus. longe se illi de quo
cogitat imparem sentiat. neq ut ẽ
cum capiat. s ut scriptũ ẽ. etiam a
tantis quantus paulus apłi hic erat.
cegitare ñ possumꝰ. cuiicuurdunili
reddenda ẽ. om̃i tp̃r beneclcitis. pal
⁊ ⁊ cii enũtiando nulla ꝯpetit dictio
adutoriũ ad intelligenda atq ex¬
plicanda quȩ intendo. & ueniã p̃cor
sicubi offendo. Memor eni n solum
uoluntatis. uerũ etiam infirmitatis
mee. Abhis etiã qui ista lecturi sũt
ut ignoscant peto: ubi me magis
uoluisse quam pocuisse dic̾e adu̾tin.
telligunt: sicut ego eis ignosco ubi
ꝑꝑ suam tarditatem intelligere nõ
possunt. facilius aũ nob̾ mnincem ig¬
noscimus : si nou̾imus aut certe cre¬

Expanded text:
De appellationibus relatiuis, quae non ad deum, sed ad creaturam referendae sunt, quoniam deo nihil accidit.exordiens ea dicere, quae dici ut cogitantur vel ab homine aliquo, vel certe a nobis non omni modo possunt: quamvis et ipsa nostra cogitatio, cum de Deo Trinitate cogitamus, longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut est eum capiat, sed, ut scriptum est, etiam a tantis quantus Paulus apostolus hic ecogitare non possumus, cui laudando reddenda est omni tempore benedictio , et cui enuntiando nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab his etiam qui ista lecturi sunt, ut ignoscant peto, ubi me magis voluisse quam potuisse dicere advertertelligunt: sicut ego eis ignosco, ubi propter suam tarditatem intelligere non possunt. 2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si noverimus, aut certe cre
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝑtinere dicuntur. Si gͦ a me
queritur: qũo factȩ sunt uł uoces
uł sensibiles forme. atq spẽs ante
incarnationem u̾bi dĩ. que hoc fu¬
turum p̃figurarent: ꝑ angłos ea dm̃
oꝑatum ẽẽ. respondeo. Quod etiam
scripturarũ scãrum testimoniis ꝗͥtũ
existimo satis ostendi. Si aũ q̃ritur.
ipsa incarnatio qũo facta sit: ipsũ¬
u̾bum dĩ dico carnem factũ. id÷ ho¬
minem factũ: Non tam̃ in hoc quod
Ita sane factũ. ut ibi sit ñ tantũ u̾bũ
dĩ &e hominis caro: s etiã racionalis
purgetur. magis magis q abstinendo¬

Expanded text:
pertinere dicuntur. 31. Si ergo a me quaeritur, quomodo factae sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quoVerbum Dei dico carnem factum, id est, hominem factum; non tamen in hoc quod Ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis purgetur a peccatis abstinendo
Abbreviated transcription (Latin):
pocus ꝑꝑ pͥncipii cõmendationẽ. nõ
ꝑꝑ inȩqualitatẽ. uł inparilitatẽ. uel
dissimilitudinẽ sube : in scriptis hȩc
posita intelligñr. Quia etiam si uolu¬
isset deus pat̾ ꝑ subiectam creat᷑am
uisibilit̾ apparere : absurdissime tam̃
aut a filio quem genuit. aut ab spũ
scõ qui de illo ꝓcedit. missus dic̾etur.
Iste sit gͥ. huius uoluminis modꝰ. De¬
inceps in cet̾is. adiuuante dño. illa
hereticorũ u̾sutissima argum̃ta qͣlia
sint. &e quẽadmodum redarguant᷑:

Expanded text:
i commendationem, non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste igitur sit hujus voluminis modus: deinceps in caeteris, adjuvante Domino, illa haereticorum versutissima argumenta qualia sint, et quemadmodum redarguantur
Abbreviated transcription (Latin):
sude ꝑ columbe spẽm. siue ꝑ lingas
igneas. cum eius subam patͥ & filie
coet̃nam parit̃q incõmutabilem.
subdita & seruiens creatura tp̃ralib
motib & formis ostendet: cũ ad eiꝰ
ꝑsonȩ unitatem sicut caro qd u̾bũ
factum ẽ. ñ copularetur: non audea
nicħ tale factum e̾ẽ. antea. S pla¬
ne fidenter dixerim: patrẽ &e filiũ
creatorem. trinitatẽ om̃i pocentem
inseparabilit̾ oꝑari: s ita non pol
ꝑ longe inparem maximeq corpori¬
am creat᷑am inseparabilit̾ demons¬
trari: sicut ꝑ uoces nr̃as quȩ utiq
corporalit̾ sonant. ñ possunt pater
interuallis temporum aerta separalti¬
one distinctis. quȩ sui cuiq uocabu¬
li siuiabȩ occupant: nominari. In sua
quitpe susu qua sunt tria. amũ sunt¬
pat᷑ & filius &e sp̃s sc̃s: nullo tprali mo¬
ti suꝑ om̃em creat̾am. id ipsum sine
ulis int̾uallis tẽporum uł locorum. &
simul unũ atq idem. ab ȩtnitate in
etnitatẽ: tanquã ipsa ȩt̃nitas. q̃ sine

Expanded text:
e per columbae speciem , sive per linguas igneas , cum ejus substantiam Patri et Filio coaeternam pariterque incommutabilem subdita et serviens creatura temporalibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tale factum esse antea. Sed plane fidenter dixerim, Patrem et Filium antiae, Deum creatorem, Trinitatem omnipotentem inseparabiliter operari: sed ita non posse per longe imparem maximeque corpoream creaturam inseparabiliter demonstrari; sicut per voces nostras, quae utique corporaliter sonant, non possunt Pater intervallis temporum certa separatione distinctis, quae suae cujusque vocabuli syllabae occupant, nominari. In sua quippe suPater et Filius et Spiritus sanctus, nullo temporali motu super omnem creaturam id ipsum sine ullis intervallis temporum vel locorum, et simul unum atque idem ab aeternitate in aeternitatem, tanquam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
refellenda hereticorum argum̃ta: quȩ
ñ ex diuinis libris s ex racionib suis
ꝓferunt. Quib se uehement̃ cogere
arbitrantur. testimonia scripturarũ
quȩ de patre & filio & sp̃u scõ sunt. ita
eẽ. intelligenda: ut ipsi uolunt. Nunc
aũ. non ideo minorem filium qr missꝰ
ẽ.a patre. nec ideo minorẽ sp̃m scm̃¬

Expanded text:
refellenda haereticorum argumenta, quae refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer cogere arbitrantur, testimonia Scripturarum quae de Patre et Filio et Spiritu sancto sunt, ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autem non ideo minorem Filium quia missus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s demonstratus ẽ: ꝑ creat᷑am quid̃
facta ista ẽẽ. non dubito. S utrũ tan¬
tũmodo corporalem atq sensibilem.
an adhibito sp̃u etiam racionali uł
intellectuali. hoc enĩ quibꝰdam placu¬
it appellare quod greci dicunt noeroꝵ:
ñ quidem ad unitatem ꝑsone: qͥs enĩ
hoc dix̾it. ut quicqͥd illud ẽ. creaturȩ.¬
ꝑ quod sonuit uox patris ita sit deus
pat̃. aut quicqͥd illud ẽ. creaturȩ. in
quo ꝑ columbȩ spẽm uł ꝑ igneas lin¬
gas sp̃s sc̃s demonstratus ẽ. ita sit
sps sc̃s. sicut e. di filius homo ille qͥ
ex inrgine factus ẽ: s tantũ modo ad
minist̾ium ꝑagende significationis. sic̃
oportuisse deus iudicauit : an aliquid
aliud intelligendum sit : inuenire
difficile ẽ. & temere affirmare ñ expe¬
dit. Quomͦ tam̃ ista sine racionali uł
intellectuali creatura potuerint fieri
ñ uideo: neq adhuc locus ẽ. explicare
cur ita sentiam : Quantũ enim iures
dñs dedit Prius sunt discutienda &

Expanded text:
s demonstratus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam placuit appellare, quod Graeci dicunt νοερόν, non quidem ad unitatem personae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas linguas Spiritus sanctus demonstratus est, ita sit Spiritus sanctus, sicut est Dei Filius homo ille qui ex virgine factus est? sed tandummodo ad ministerium peragendae significationis, sicut oportuisse Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. nec simul dici pocuerunt: & in
littis uisibilib sua separatim locorũ
spacia tenuerunt. & quẽ admodum
cũ memoriã meã & intellectum &
uoluntatem nomino. singła quedẽ
nomina ad res singłas referunt᷑: sed
tam̃ a nominib trib singła facta
sunt: nullum enĩ horũ triũ nõium
ẽ. quod ñ & memoria & intellectus
& uoluntas mea simul oꝑata sint:
citur. inseparabilem in se ipsam tri¬
nitatem. ꝑ uisibiles creat᷑e spẽm
separabilit̾ demonstrari: & insepa¬
rabilem tͥnitatis oꝑationem etiã in

Expanded text:
s, nec simul dici potuerunt, et in litteris visibilibus sua separatim locorum spatia tenuerunt. Et quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint: citur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ formas patribus apparuerit:
intragatis quȩ potiumus quantũ suffic̃e
uisum ẽ. scãrum scripturarum locis:
nich aliud quantum existimo dnuno¬
rum sacram̃torum modesta & cauta
consid̾atio ꝑsuadet: nisi ut temere ñ
dicamus. quęnam ex trinitate psona
cuilibet patrum uł ꝓpħarum in aliqͦ
crpore uł similitudine corporis appa¬
ruerit: nisi cũ continentia lectionis ali¬
qua ꝓbabilia circumponit indicia.
quolibet alio nomine appellandum est.
id ipsum quod deus ẽ. quicquid illud ẽ:
corporalit̾ uidĩ pͥotest. ꝑ subiectam u
creat᷑am. ñ solum filium uł sp̃m scm̃.
s etiam patrem. corporali specie siue si¬
militudine. mortalib sensib significa¬
tionem sui dare potuisse: credendum ẽ.
Quȩ cum ita sint : ne in moderatius ꝓgre¬
diatur scd̃i huius uoluminis longitudo.
ea quȩ restant in consequentib uideamꝰ.¬

Expanded text:
atribus apparuerit: errogatis quae potuimus, quantum sufficere visum est, sanctarum Scripturarum locis, nihil aliud, quantum existimo, divinorum sacramentorum modesta et cauta consideratio persuadet, nisi ut temere non dicamus quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum vel Prophetarum in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumponit indicia. entia, vel quolibet alio nomine appellandum est idipsum quod Deus est, quidquid illud est, corporaliter videri non potest: per subjectam vero creaturam, non solum Fili etiam Patrem corporali specie sive similitudine mortalibus sensibus significationem sui dare potuisse credendum est. Quae cum ita sint, ne immoderatius progrediatur secundi hujus voluminis longitudo, ea quae restant, in consequentibus videam
Abbreviated transcription (Latin):
trahebat in comspectu euis: & mille milia
deseruielunt ei. & dena milia denum
milium assistebant ei. & iudicium col¬
locauit. & libri aꝑti sunt: & ceta. Et
noctis. & ecce cum cęli nubib: ᷤ filius ho¬
datus ẽ. principatus. & honor. ⁊ regnũ:
ce om̃s populi. tribus. & lingue. ipsi
seruient. Potestas eius potestas ęt̾̃na
quȩ ñ pretibit : & regnum eius non
corrũpetur. Ecce pater dans. & filius¬
accipiens regnum sempit̾num. Et
sunt ambo in conspectu ꝓpħantis: iu¬
sibili specie. Non inconuenient̃ ergo
creditur. etiam deus pater eo mͦ solere
apparere mortalib. Nisi forte aliquis
dicet. ideo ñ c̾e iusibilem patrem. qr
in conspectu sompniantis apparuit:
Ideo aũ filium uisibilem & sp̃m sc̃m.¬

Expanded text:
trahebat in conspectu ejus. Et mille millia trahebat in conspectu ejus. Et mille millia deserviebant ei, et dena millia denum millium assistebant ei. Et judicium collocavit, et libri aperti sunt, etc. Et noctis, et ecce cum nubibus caeli ut filius hodatus est principatus et honor et regnum, et omnes populi, tribus, linguae ipsi seruient. Potestas eius potestas perpetua. quae non transibit, et regnum eius non corruaccipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis apparuit; ideo autem Filium visibilem et Spiritum