comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ cũ desiderio celebrauit. sic̃
ipse in euangłio ad discipulos suos
dixit. Desiderio desideraui hoc pas¬
cha. manducare uobiscũ antequã
patiar. Ad hanc mensã iudeos augus¬
tinus inuitans in libro contra gene¬
ra hostiũ sic dicit. Seuistis oiudei oc¬
cidistis sanguinẽ xp̃i fudistis. Quid
facere ñ habetis. nisi ut credentes
baptizemini: Et bibatis sanguinẽ
quẽ effudistis: Non est quod horre¬
atis. Tusus est sanguis medici. & fac¬
tum ẽ medicamentũ frenetici sic̃
augustinus de paulo. freneticum pa¬
tienter tolerauit. sustinuit me fe¬
rientẽ se. donauit mͥ feriri ꝑse. Qd
tͥ queso uile est in ipsa que in xp̃i cor¬
pus transit creatura. Nam & corpus
quod xp̃c sup̃sit ex uirgine. ꝑ naturã
quidẽ corruptili & sine correpta per
coitũ. ex eodem extitit elemento. ex
quo fructus sacram̃toꝵ ꝓcessit. Licet
enĩ uirgo peperisset non sicut genu¬
it nata est nec a uirginibus descen¬

Expanded text:
hoc ipsum cum desiderio celebravit, sicut hoc ipsum cum desiderio celebravit, sicut ipse in Evangelio ad discipulos suos dixit: Desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum antequam patiar . Ad hanc mensam Judaeos Augustinus invitans in libro contra genera hostium , sic dicit: « Saevistis, o Judaei, occidistis, sanguinem Christi fudistis. Quid facere nunc habetis, nisi ut credentes baptizemini; equem effudistis? Non est quod horreatis, fusus est sanguis medici, et factum est medicamentum phrenetici. » Sicut Augustinus de Paulo phreneticum patienter toleravit, sustinuit me ferientem se, donavit mihi feriri per se. Quid tibi, quaeso, vile est in ipsa quae in Christi corpus transit creatura? Nam et corpus quod Christus sumpsit ex virgine per naturam quidem corruptibili, et si non corrupta per coitum, ex eodem exstitit elemento, ex quo fructus sacramentorum processit. Licet enim Virgo peperisset, non sicut genuit nata est, nec a virginibus descen
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. aut qui omium est homo xp̃c.
corpus eiꝰ ipso recreatore fiat. quod
extendatur in tormentũ iudicii
aduersus iniustos. hoc est in eos qͥ
indigne suscipiunt & lene ad ipsos
sit qui in uirtute & ueritate miste¬
rii sibi uitam inuenire conficdunt
Per hoc autem quod dicit ad uolun¬
tatem hoꝵ qui te desiderabant.
doceri oportet eos qui uite sacra¬
menta de sidiose & ignoranter ac¬
cipiunt. ae ꝑ hoc non ei corporan¬
tur in quẽ ipsa transeunt sacram̃¬
ta. Sedes quidem sicut in salomone
legimus ad mensam potentis scito
qm̃ talia oportet te p̃parare. Qõ
exponens sc̃s augustinus dicit. Que
est mensa magna. nisi unde accipi¬
mus corpus xp̃i & sanguinẽ. Quid
ẽ scito qm̃ talia te oportet p̃para¬
re.nͥ qđ beatus ioħs exponit. sicut
xp̃e pro nobis animã posuit.
sic & nos debemus pro frĩbus animas
ponere. Ad hoc salutare conuiuium
cũ desiderio currendũ ẽ quia xp̃c

Expanded text:
sunt, aut qui omnium est homo Christus. sunt, aut qui omnium est homo Christus. Corpus ejus ipso Recreatore  al., Creatore fiat, quod extendatur in tormentum judicii adversus injustos, hoc est in eos qui indigne suscipiunt, et lene ad ipsos sit, qui in virtute et veritate mysterii sibi vitam invenire confidunt. Per hoc autem quod dicit ad voluntatem horum qui te desiderabant, doceri oportet eos qui vitae sacramenta desidiose et ignoranter accipiunt. Ac per hoc non ei corporantur, in quem ipsa transeunt sacramenta. Sedens quidem, sicut in Salomone legimus ad mensam potentis, scito quoniam talia oportet te praeparare. Quod exponens sanctus Augustinus dicit : « Quae est mensa magna, nisi unde accipimus corpus Christi et sanguinem? Quid est scito quoniam talia te oportet praeparare, nisi quod beatus Joannes exponit? » Sicut Christus pro nobis animam posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere . Ad hoc salutare convivium cum desiderio currendum est, quia Christus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i & sanguinẽ dicimus. sed illud tan¬
tũ quod fructibus terre acceptum
& p̃ce mistica consecratum rite sumi¬
mus ad salutẽ spũalem in memori¬
ampro nobis dñice passionis oꝑante
inuisibiliter spũ di. sicut scriptum
est in libro sapientie. Creatura in¬
quit factori deseruiens extendit᷑
intormentũ aduersus iniustos. &
lenior sit ad benefaciendũ hisqui
in te confidunt. Propter quod & tẽ
in omĩa se transfigurans om̃ium¬
nutrici grẽ tue deseruiebat ad uo¬
luntatẽ horũ qui te desiderabant.
Quod exemplum licet ab alienis
assũptionibus uel conuersionibus
aptum sit. sicut cũ forme uisibilis
ab incorpor eis assum amus uel cũ
rerum conuersiones fiunt. sicut
aque uere inuinũ uerũ huic maxi
panis & uini creatura deo sic deser¬
uire ꝓbatur. ut ꝑseuerantiam quã
exibuerat nature inuisibili celeri¬
tate ꝑmutet. & se in omĩa tranffi¬
gurans. hoc est in eum in quo omĩa

Expanded text:
Christi et sanguinem dicimus, sed illud tanChristi et sanguinem dicimus, sed illud tantum quod fructibus terrae acceptum et prece mystica consecratum, rite sumimus ad salutem spiritualem, in memoriam pro nobis Dominicae passionis, operante invisibiliter Spiritu Dei; » sicut scriptum est in libro Sapientiae. Creaturaori deserviens extenditur in tormentum adversus injustos; et lenior fit ad benefaciendum his qui in te confidunt. Propter hoc et tunc in omnia se transfigurans, omnutrici gratiae tuae deserviebat ad voluntatem horum qui te desiderabant . Quod exemplum, licet ab alienis assumptionibus vel conversionibus, aptum sit, sicut cum formae visibiles ab incorporeis assumuntur, vel cum rerum conversiones fiunt, sicut aquae verae in vinum verum. Huic maximpanis et vini creatura Deo sic deservire probatur ut perseverantiam quam exhibuerat naturae, invisibili celeritate permutet, et se in omnia transfigurans, hoc est in eum, in quo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ adorsus fidẽ tuam cur iosus
tus ambrosio scilicet & augustino. a
te quidẽ appellatis. sed ipsis n̾ ita tes¬
tantibus ꝓbare paratus sũ. cũ eos per
eosdẽ tuis assertionibus uideã refra¬
gari. eisq maxime quib te ꝑ eos auc¬
torizamus. Ipsi enĩuere liberi aber¬
rore ñ quasi uelam̃ habentes malicie
in suis significantibus sonis. hoc celes¬
te conuiuiũ nulli conparant. nulli
simile dicunt. sed sicut alter eoꝵ di¬
cit dm suis uocibus & ñ alienis asser¬
tionibus estimandũ. ꝑ cuius distri¬
buendũ uerbũ ex edibili sacram̃to
carnis et sanguinis efficientiam
de spũali secreto ꝓcedere. nec ipsã
carnẽ aliã nec ipsum alium sangui¬
nẽ quãunde incarnatus apparuit
plane. & simpliciter condidert̃
sicut semel accipiens formã serui.
sicut pronobis cotidie hanc inse
suscipiens creaturã faciens suũ
corpus occulta quadam recrean
pͣdicasse cõmemorat. Corpus inquit

Expanded text:
sermonem adorsus, fidem tuam curiosus sermonem adorsus, fidem tuam curiosus tuis Ambrosio scilicet et Augustino, a te quidem appellatis, sed ipsis non ita testantibus, probare paratus sum, cum eos per eosdem tuis assertionibus videam refragari, eisque maxime quibus te per eos auctorizas. Ipsi enim vere liberi, ab errore non quasi velamen habentes malitiae in suis significantibus sonis, hoc coeleste convivium nulli comparant, nulli simile dicunt; sed sicut alter eorum dicit Deum suis vocibus, et non alienis assertionibus aestimandum, per cujus distribuendum verbum, ex edibili sacramento carnis et sanguinis efficientiam de spirituali secreto procedere, nec ipsam carnem aliam, nec ipsum alium sanguinem, quam unde incarnatus apparuit plane, et simpliciter crediderim, sicut semel accipiens formam servi, sicut pro nobis quotidie hanc in se suscipiens creaturam, faciens suum corpus occulta quadam recreandnificando praedicasse commemorat. « Corpus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ insidiose luctantis quã amicabi¬
liter amplexantis. Que nimirũ luc¬
tacio non solũ ñ meretur sed ꝑdit.
& ñ amerito erroris inmunis est¬
quasi durare uolueris currendo in¬
curres mortem. Propt̃ quod philo¬
sophie tue suadeo tenere quod scri¬
ptũ ẽ. Tolle inquit luctatori coro¬
nam. lentus iacebit instadio. Desis¬
te gͦ fore erroris miles. desiste i¬
pugnare celeste misteriũ. ꝑpende
quod di uoluntas & uerbũ om̃i natu¬
re suꝑeminet. & qui infacturis po¬
tens est. potentem tranfformate
credas sicut scriptũ ẽ. Mutabis ea
& mutabuntur. Dĩ enĩ uelle ꝓfacto
est. Exue gͥ erroris iuolum̃ & casto
fidei uelamine ĩm̃tem para. Memo¬
rare quod in ambrosio legitur de sa¬
cram̃tis quia corpus quod conficimus
ex uirgine ẽ. Cũ dicit quia ex uirgi¬
ne ẽ partũ dicit. & ñ alicui simile si¬
cut tu per potentiam iudicas. Hoc
cer te intellexi. cũ ad te de misteriis

Expanded text:
esse insidiose luctantis quam amicabiesse insidiose luctantis quam amicabiliter amplexantis. Quae nimirum luctatio non solum non meretur, sed perdit; et non a merito erroris immunis estquasi durare nolueris  al., volueris currendo incurret mortem. Propter quod philosophiae tuae suadeo tenere quod scriptum est. Tolle, inquit, luctatori coronam, lentus jacebit in stadio. Desiste ergo fore erroris miles, desiste impugnare coeleste mysterium, perpende quod Dei voluntas, et verbum omni naturae supereminet, et, qui in facturis potens est, potentem transformare credas, sicut scriptum est: Mutabis ea, et mutabuntur . Dei enim velle pro facto est. Exue igitur erroris involucrum, et casto fidei velamine in mentem para. Memorare quod in Ambrosio legitur de sacramentis , quia corpus quod conficimus ex Virgine est; cum dicit quia ex virgine est, partum dicit, et non alicui simile, sicut tu per potentiam judicas. Hoc certe intellexi, cum ad te de mysteriis
Abbreviated transcription (Latin):
stare đo. Quod sibi auferre ñ potest
Qua inre alios quidẽ uineis s ipsoꝵ
furorẽ armas. qui diuine potentie
detrahentes naturã rerum factio
uerentissime uir. assume tͥ fidem. qͥa
iustus ex fide uiuit. & fide mundan¬
tur corda. sicut scriptũ est. mun¬
dans fide corda eoꝵ. Et que in mis¬
teriis ideo tenenda maxime ẽ quia
sicut alibi scribitur ipsa mentis
dubietas licet bone uite sit qui ac¬
cipit exeludit ne ad eius sacramen¬
ti intelligentiã ꝑtingat. Quod te¬
cum sepius reuoluendo ne ultra que¬
so argum̃teris de om̃ĩpotentia di¬
uina. Sicut enĩ ñ capis quomͦ uerbũ
caro factũ sit. sic ñ potes capere qͦ¬
mͦ panis iste mutetur in carnem. &
uinũ in sanguinẽ tranfformatur.
nͥ te docuerit omĩpotentie fides.
Alio quin luctar is cũ đo. sed ñ inbra¬
chiis patriarche. sed neq cũ auro¬
ra. immo etiã tota tua hec luctacio
nocturna ẽ. magis quam uidetur

Expanded text:
stare Deo. Quod sibi auferre non potest stare Deo. Quod sibi auferre non potest Qua in re alios quidem vincis, sed ipsorum furorem armas, qui divinae potentiae detrahentes naturam rerum factionverentissime vir, assume tibi fidem, quia justus ex fide vivit , et fide mundantur corda, sicut scriptum est: Mundans fide corda eorum. Et quae in mysteriis ideo tenenda maxime est, quia, sicut alibi scribitur, ipsa mentis dubietas licet bonae vitae sit, qui accipit, excludit, ne ad ejus sacramenti intelligentiam pertingat. Quod tecum saepius revolvendo, ne ultra, quaeso, argumenteris de omnipotentia divina. Sicut enim non capis quomodo Verbum caro factum sit, sic non potes capere quomodo panis iste mutetur in carnem, et vinum in sanguinem transformetur, nise te docuerit omnipotentiae fides. Alioquin luctaris cum Deo; sed non in brachiis patriarchae; sed neque cum aurora imo etiam tota tua haec luctatio nocturna est, magis quam videtur
Abbreviated transcription (Latin):
cif quod incorruptibilis est. facisq
consequentiã quã quedam destru¬
unt elementa. Putas enĩ ñ bene intel¬
ligens. attrita queq consequenter
corrũpi. Sed uide qͥa ignis plagatus
ñ corrũpitur. & aer ñ doluit a sagit¬
ta. Quod si ipsũ dixeris augm̃tari eo
quod indie inmolatur. lechitum non
dices non minui cũ ex eo cotidie ca¬
peretur. Si uero ñ inminutũ ꝓtu¬
leris. & sumptũ & integrũ confite¬
ris. Ergo si hoc potuit helias. qͦre
hoc non potuit & ds: Frumentũ
mulieris sareptene huiusmodi an¬
mis p̃signauit. hoc ipsi p̾signauerint
dundauit in cophinos. Quos qͣlit̾
dixeris ꝑ eandẽ hoc ẽẽ potenti am
respondemus. tuaq de ipsis confessio
fides est saeramenti certissima. Mla¬
tura etenĩ stabilis ꝑ longeuos opten¬
tus liber tatẽ constantiȩ. pactũq
uirtutis quo dñatur in rebus plerũ¬
dices in sua natura mansisse. & tam̃ ui¬
nũ esse aut dices nͥ esse uinũ. sicut nec pa
nis corpus nisi saporis potentiam:¬

Expanded text:
is al., incorruptibile est, facisque consequentiam, quam quaedam destruunt elementa. Putas enim, non bene intelligens, attrita quaeque consequenter corrumpi. Sed vide quia ignis plagatus non corrumpitur, et aer non doluit a sagitta. Quod si ipsum dixeris augmentari eo quod in dies immolatur, lechythum non dices non minui, cum ex eo quotidie caperetur. Si vero non imminutum protuleris, et sumptum et integrum confiteris. Ergo si hoc potuit Elias, quare hoc non potuit et Deus? Frumentum mulieris Sarephtenae hujusmodi azymis praesignavit; hoc ipsi praesignaverunt dundavit in cophinos. Quos qualitedixeris, per eamdem hoc esse potentiam respondemus; tuaque de ipsis confessio fides est sacramenti certissima. Natura etenim stabilis, per longaevos obtentus, libertatem constantiae pactumque virtutis, quo dominatur, in rebus plerumDices in sua natura mansisse, et tamen vinum esse, aut dices non esse vinum; sicut nec panis  al., panem corpus nisi saporis potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ potentiã. habent eiꝰ contrari¬
um. Sicq dum in sua nat̾a ꝑmanse¬
riterit in potens sacram̃tum. ꝑ qđ
euident᷑ consequitur corpus xp̃i sic
ẽẽ inbecille si panẽ qui in sua natã
ꝑmanserit. dixerit corpus ẽẽ. Qua¬
ꝓpter necesse ut aut panẽ om̃ino a
sua natura deicias. aut ipsũ xp̃i cor¬
pus dicere ñ p̾sumas. Quod si forte
dixeris. & suã naturã retinere. &
tam̃ ñ eẽ impotens sacram̃tum. con¬
tra racionẽ loqueris. si cui naturã
i sua nat̾a consistunt. ab inherenti¬
bus nat̾e ñ recedunt. Quid gͦ de aqͣ

Expanded text:
salutis potentiam, habent ejus contrarisalutis potentiam, habent ejus contrarium, sicque, dum in sua natura permanserit, erit impotens sacramentum. Per quod evidenter consequitur corpus Christi sic esse imbecille, si panem, qui in sua natura permanserit, dixerit corpus esse. Quapropter necesse est ut aut panem omnino a sua natura dejicias, aut ipsum Christi corpus dicere non praesumas. Quod si forte dixeris et suam naturam retinere, et tamen non esse impotens sacramentum, contra rationem loqueris; si cui naturam in sua natura consistunt, ab inhaerentibus naturae non recedunt. Quid ergo de aqua
Abbreviated transcription (Latin):
adiunctũ est sola sit intellec tus po¬
tentia reuera non capitur quomͦ
uel unde uel idem sit quod ao hue
subsistit. Est enĩ intellectus essentia¬
rum discussor non opifex. iudex ñ
institutor. & quãuis rerũ uel mons¬
tret. uel figuret imagines. nullũ
corpus mater iali producit exordio
At si pane & uini sacramenta obso¬
lam salutis potentiam cũ nato & pas¬
so unũ atq idem est. similiter aucto¬
rinichil refert hoc saeramentũ eodẽ
iudicio. eadẽ intelligentia. baptisiũ
uel e̾ẽ. ł dicere. uel quicquid in sacra¬
mentis salubrit̾ celebratur sicut pa¬
tet in plurimis. uelud si ꝓcul iusticie
aliquẽ dixeris eundẽ cũ regibus. hoc
ipsũ ao patriciũ referas. hoc ad cesarẽ
si uelis. Quod si hoc mͦ xp̃i corpus ap¬
plicas ad sacram̃tũ. uide quod hec cõ¬
munis uirtus. hec publica fortitudo
cõmune & publice malũ sit. Porro auͣ
si ex sua essentia uel nat̾a ñ habent

Expanded text:
adjunctum est sola fit intellectus poadjunctum est sola fit intellectus potentia, revera non capitur quomodo, vel unde, vel idem sit quod adhuc non subsistit. Est enim intellectus essentiarum discussor, non opifex; judex, non institutor. Et quamvis rerum vel monstret vel figuret imagines, nullum corpus materiali producit exordio. At si panis et vini sacramentum, ob solam salutis potentiam, cum nato et passo unum atque idem est; similiter auctori nihil refert hoc sacramentum eodem judicio, eadem intelligentia baptismum vel esse, vel dicere, vel quidquid in sacramentis salubriter celebratur, sicut patet in plurimis; velut, si procul justitiae aliquem dixeris eumdem cum regibus, hoc ipsum ad patricium referas, hoc ad Caesarem, si velis. Quod si hoc modo Christi corpus applicas ad sacramentum, inde quod haec communis virtus, haec publica fortitudo, commune et publicum malum sit. Porro autem, si ex sua essentia vel natura non habent
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃oꝵ minimus. Berengario in
quibusdã reuerentissimo sacerdoti.
dm̃ sapere. Rerum ex istentiũ uiroꝵ
acutissime naturã si bene ꝑspiceres.
si patrũ sententias ñ tam exili quã
prauo studio serutareris. sacram̃
diume potentie sensuũ
cedat circos. nec possit sensualiterã¬
biri quod in uos informat sensus os¬
nimis extensum contraheres con¬
tractũ corrigeres. correctũ deniq
contineres. Dicis enĩ nimis extense
loquens. & in huiusmodi sacram̾to
corpus xp̃i sic esse ut panis & umi na¬
tura & essentia non mutetur. corpus¬
q quod dixeras crucifixũ intellectu¬
ale constituis in quo euidentissime
patet. quod in corpor eũ confiteris.
Qua in re uniuersalẽ eccłiam scan¬
dalizas. ipsũq tuũ offendis auctorẽ
qui palpabile obtulit quod incorpo¬
reũ affirmas. Nlamq si panis & uii
natura. & eẽntia reali principalita¬
te post conseerationẽ ꝑsistunt trans¬
latũ nichil potest intelligi. & si quod

Expanded text:
 minimus, BERENGARIO, in quibusdam reverentissimo sacerdoti, Deum sapere. Rerum existentium, virorum acutissime, naturam, si bene perspiceres, si Patrum sententias, non tam exili quam pravo studio, scrutareris, sacramendivinae potentiae sensuum excedat circos, nec possit sensualiter ambiri quod in vos informet sensusnimis extensum contraheres, contractum corrigeres, correctum denique contineres. Dicis enim, nimis extense loquens, in hujusmodi sacramento, corpus Christi sic esse ut panis et vini natura et essentia non mutetur; corpusque, quod dixeras crucifixum, intellectuale constituis. In quo evidentissime patet quod incorporeum confiteris. Qua in re, universalem Ecclesiam scandalizas, ipsumque tuum offendis auctorem, qui palpabile obtulit quod incorporeum affirmas. Namque si panis et vini natura et essentia reali principalitate, post consecrationem, persistunt, translatum nihil potest intelligi, et si quod
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ tuã. In ipsa uoluntate sicut
apłs dicit. scĩficati sumus ꝑ oblationẽ
corporis xp̃i iħu. Sed ut nichil defi
terio ut omĩa ee̾nt sub grã ꝑpleni¬
tudinẽ pietatis. nec esse de cetero
in quo finis sacrificioꝵ ẽ. ꝑ quẽ ñ re
seruamur aduitam. uerũ etiã om¬
nia illa que insacrificiũ dabantur.
Nullis enĩ iam sinagoga. nullis fu¬
ctio cessauit & uictima. Caligo gͥ
& quodãmͦ cecus sis. ut uideas quẽ
ñ uidebas. & sicut ꝑbonũ pudorẽ ui¬
sus tͥ exterior p̾mitur. ut que uidet
ñ uideat. sic ꝑ dei timorẽ acum̃ tue
sublimitatis occultes ab errore. ne
forensis aspectus ꝑexteriora miste¬
rii fallat mentem. & castos intel¬
lectus praue intentionis adulatio
sentire. qđ uniuersitas ñ assentit. qͥa
sicut in ambrosio leginius. ñ solũ sin
teria st̃. & ob hoc cõmune debent ha¬
bere iudiciũ scd̃m catholicos. & cano¬
nicos sensus. quos extra ipse sentis. iđo¬
q forensem dixi eo quos extra com¬

Expanded text:
uam . In ipsa voluntate sicut Apostolus dicit: Sanctificati sumus per oblationem corporis Christi Jesu . Sed ut nihil deficterio, ut omnia essent sub gratia per plenitudinem pietatis. Necesse de caetero in quo finis sacrificiorum est; peservamur ad vitam, verum etiam omnia illa quae in sacrificium dabantur. Nullis enim jam synagoga, nullis fuctio, cessavit et victima. Caliga igitur, et quodammodo caecus sis, ut videas quem non videbas, et sicut per bonum pudorem visus tibi exterior premitur, ut quae videt, non videat; sic per Dei timorem acumen tuae sublimitatis occultes ab occurrente errore, ne forensis aspectus per exteriora mysterii fallat mentem, et castos intellectus pravae intentionis adulatio sentire, quod universitas non assentit, quia, sicut in Ambrosio legimus, non solum singteria sunt, et ob hoc commune debent habere judicium secundum catholicos et canonicos sensus, quos extra ipse sentis ideoque forensem duxi, eo quod extra com
Abbreviated transcription (Latin):
elegans & declamatoriũ ingenium
tertullianus in  libris qͦs scͥpsit ad¬
u̾sus eccłiam ꝓmontano cauillatur. di¬
autolicũ tria uolumina. & contra here¬
siꝰ hermogenis lib unus & alii breues
elegantesq tractatus ad edificationem
eccłie ꝑtinentes. Legi sub nomine eius¬

Expanded text:
elegans et declamatorium ingenium Tertullianus in septem libris quos scripsit adrsum Ecclesiam pro Montano cavillatur, diAuctolicum quatuor volumina, et contra haeresim Hermogenis liber unus, et alii breves elegantesque tractatus, ad aedificationem Ecclesiae pertinentes. Legi sub nomine ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nit. qu̾a scͥpsit ad eiusdẽ ciuitatis eccłiã.e
p̾clarũ adu̾sũ marcionẽ edidit librũ.
tẽporib q marci antonini ueri. & lu¬
cii aurelii cõmodi claruit.
ẏsanus ñ ignobilis int̾ eos qͥ de eccłastico
dogiate scͥpserunt. sub ĩꝑatore mar¬
co antonino uͦ. ꝯfecit librũ ad qͦsdam
fr̃s. qͥ de eccłia ad enchratitarũ heresim
declinauerant.

Expanded text:
 civitatis ecclesiam, praeclarum adversum Marcionem edidit librum, qui temporibus Marci Antonini Veri et Lucii Aurelii Commodi claruit. Musanus, non ignobilis inter eos qui de ecclesiastico dogmate scripserunt, sub imperatore Marco Antonino Vero confecit librum ad quosdam fratres, qui de Ecclesia ad Encratitarum haeresim d
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. cui & insigne uolum̃ ꝓ fide xp̾ianoꝵ
dedit. Extant eiꝰ & alii qͥnq adu̾sus gen¬
tes libri. & deueritate duo. & adu̾sus
milla ĩ sanis uatibus incipiente monta¬
no.

Expanded text:
ruit, cui insigne volumen pro fide Christianorum dedit. Exstant ejus et alii quinque adversum gentes libri, et de veritate duo, adversum Cmilla insanis vatibus, incipiente Montano.
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentie tumore. nou̾a cõdidit hese¬
sim que enchratitaꝵ dr. qd postea seue
rus auxit. a qͦ & eiusdẽ partis heretici se¬
ueriani usq hodie appellant᷑. Porro ta¬
cianus infinita scripsit uolumina. eqͥb
unus ꝯtra gentes florentissimus extat
liber. qͥ int̾ omĩa oꝑa eiꝰ fertur insignis.
Et hie sub imꝑatore marco antonino &
lucio uͦ aurelio ꝯmodo floruit.

Expanded text:
eloquentiae tumore novam condidit haereeloquentiae tumore novam condidit haeresirus auxit, a quo ejusdem partis haeretici Severiani usque hodie appellantur. Porro Tatianus infinita scripsit volumina, e quibus unus Contra gentes florentissimus exstat liber, qui inter omnia opera ejus fertur insignis. Et hic sub imperatore Marco Antonino Vero et Lucio Aurelio Commodo floruit.
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentie & industrie fuit. ut ñ so¬
lũ sue ciuitatis & ꝓuincie ppłos. sed &
epłis erudiret. Eqͥbus ẽ una ad lacede¬
monios. alia ad athenienses. Tercia ad
nicomedienses. Quarta ad cretenses.
auinta ad eccłiam amastrinã. & ad
reliquas ponti eccłias. Sexta ad gnosia¬
nos & ad pinitũ eiusdẽ urbis epm. Sep¬
tima ad romanos. qua scribit ad sothe¬
rem epm̃ eoꝵ. Oc taua ad chrisophorã
scam femina̾. Claruit sub imꝑatore
marco antonino uero. & lucio aurelio
cõmodo.
ynitus cretensis gnosie urb ep̃c. scͥp
de elegant̾e epłam. in quam docet non
sẽꝑ ppłos lacte nutriendos. ne quasi
paruuli ab ultimo occupent᷑ die.S & so¬
lido uesci deb̾e cibo. ut in spũali ꝓficiant
senectute. & hic sub marco antonino
& lucio aurelio cõmodo floruit.
docens. ñ parua sibi ex arte retori¬
ca głam cõꝑauerat. iustini martiris
sectator fuit. florens in eccłia qua di¬
u abeiꝰ latere ñ dicessit. Postea uͦ inflatꝰ

Expanded text:
e fuit, ut non solum suae civitatis et provinciae populos, sed et epistolis erudiret. E quibus est una ad Lacedaemones, alia ad Athenienses, tertia ad Nicomedienses, quarta ad Erethenses, et ad ecclesiam Amastrinam, et ad reliquas Ponti ecclesias, sexta ad Gnosianos et ad Philetum ejusdem urbis episcopum, septima ad Romanos, una quam scripsit ad Soterem episcopum eorum, octava ad Erisophoram sanctam feminam. Claruit sub imperatore Marco Antonino Vero, et Lucio Aurelio Commodo. Pinitus, Cretensis Gnosiae urbis episcopus, scripsde elegantem epistolam, in qua docet non semper lacte populos nutriendos, ne quasi parvuli ab ultimo occupentur die, sed et solido vesci debere cibo, ut in spiritalem proficiant senectutem. Et hic sub Marco Antonino et Lucio Commodo floruit.docens, non parvam sibi ex arte rhetorica gloriam comparavit, Justini martyris sectator fuit, florens in Ecclesia, quandiu ab ejus latere non discessit. Postea vero inflatus
Abbreviated transcription (Latin):
gueret gulosiĩ. & mortis timidũ. luxurie¬
q & libidinũ sexͤtatore. ad extremũ stu¬
dio eiꝰ & insidiis accusatus quo xp̃ianus
ẽẽt. pro quo sanguinẽ fudit.
elito aesianus sardensis ep̃c. librũ imꝑa¬
torĩ marco antonino uͦ qui frontonis
oratoris discipłs fuit. ꝓ xp̃iano dog¬
mate dedit. scripsit qͦq & alia de qͥb
ista st̃ que subicimus. De pascha libros
duos. de uita ꝓpħarũ librũ .i. de eecłia¬

Expanded text:
guere gulosum, et mortis timidum, luxuriaeguere gulosum, et mortis timidum, luxuriaeque et libidinum sectatorem, ad extremum studio ejus et insidiis accusatus, quod Christianus esset, pro Christo sanguinem fudit.elito Asianus, Sardensis episcopus, librum itori M. Antonino Vero, qui Frontonis oratoris discipulus fuit, pro Christiano dogmate dedit. Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt, quae subjecimus: De Pascha libros duos, de Vita Pr
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽplo. Antinoum aũ indeliciis habu¬
isse a drianus cesar. seribitur.
ustinus philosophus. habitu quoq
philosophoꝵ incedens de neapoli urbe
antonino qͦ pio & filiis eius & senatui
librũ contra gentes scriptũ daret.
ignominiãq erucis n̾ erubescer&. & a¬
liũ librũ successoribus eius eiusdẽ an¬
tonini. mar coantonino uͦ. clucio
aurelio
ꝯmodo. Extat
eius &
aliud uolu¬
men
contra gen
tes. uͥde
demonũ qͦq
nat̾a dispita t. & qͣrtũ aduer¬
sũ gentes cui titulũ p̾notauit .i. cãs
tĩgatio sed & alios de monarchia di.
de anima. & dialogus contra iudeos ꝙͦ.
habuit adu̾sus tͥphonem pͥncipẽ rude¬
oꝵ. s & contra marcionẽ insignia uo¬
lumina quoꝵ hẏreneus in qͥnto adu̾¬
sus hereses libro meminit. & aliꝰ lib
contra om̃s hereses cͦu facit mentio¬
ne̾ in apologetico ꝗͤ dedit antonino
pio. Hic cũ in urbe roma haberet. a¬
lacpibae. & cretensem cinicũ qͥmulta
adusum xp̃ianos blasphemabat redar¬

Expanded text:
phetas in templo. Antinoum autem in deliciis habuisse Caesar Hadrianus scribitur.Justinus philosophus, habitu quoque philosophorum incedens, de Neapoli urbe Antonino quoque Pio et filiis ejus, et senatui librum contra gentes scriptum daret, ignominiamque crucis non erubesceret, et alium librum successoribus ejusdem Antonini, Marco Antonino Vero, et Lucio Aurelio Commodo. Exstat ejus et aliud volumen contes, ubi de daemonum quoque natura disputat: et quartum adversus Gentes, cui titulum praenotavit ἔλεγχος: t alius de Monarchia Dei, de anima. Dialogus contra Judaeos, quem habuit adversus Tryphonem principem Judaeorum: sed et contra Marcionem insignia volumina, quorsus haereses libro meminit; et alius liber contra omnes haereses, cujus facit mentionem in Apologetico, quem dedit Antonino Pio. Hic cum in urbe Roma haberet et Crescentem Cynicum, qui multa adversum Christianos blasphemabat, redar
Abbreviated transcription (Latin):
ta affectũ humani iuris ac sp̃s:
Uerum sic qui magis fr̾s quam
apłi. quos docebat intrinsecus.
rem expositionẽ fr̾s intelligas¬
eos appellatos. cognatione non
affectu. non gentis priuilegĩo
non natura. quomodo lothabra¬
he. quomodo iacob laban. appel¬
latus est fr̾. quomodo filie salpha

Expanded text:
ta affectum humani juris ac spiritus? ta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos docebat intrinsecus, rem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quomodo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salpha
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt istiusmodi libris inser¬
ta diuinis: sed ne longum faciã
ad extremã diuisionis partem
reuertar. idẽ & affectu fr̃s dici.
Qui induo scinditur. in spiritu¬
ale & incõmune. In sꝑuale. qua
om̃s xp̃iani fr̾s uocantur ut ibi.
narrabo inquit nom̃ tuũ fr̃ib
meis. Et alibi. Uade dic fr̃ibus
meis. Porro in cõmune. qui om̃s
homines ex uno patre nati pari
int̾ nos germanitate coniungi¬
mur. Dicite ait his qui oderunt
chorrintios. Si quis fr̾ nomina¬
tur fornicator aut auarus aut
idolis seruiens aut maledicus.
aut ebriosus. aut rapax: cum
eiusmodi nec cibum sumere. Ꝙ
cetera hissimilia. In terrogo nẽ
iuxta quem modũ fr̃s dñi ineu¬
angelio intelligas appellari. Iuxta
naturam. Sed seriptura ñ dicit:
nec marie eos uocans filios nec
ioseph. Iuxta gentẽ. Sed absurdũ
ẽ ut pauei ex iudeis uocati sint fr̾s.
cum om̃s qui ibi erant. hac lege
iudei fr̾s potuerint appellari. Iux¬

Expanded text:
bilia sunt istiusmodi, libris inserbilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiritale, quia omnes Christiani fratres vocamur, ut ibi: Narrabo, inquit, nomen tuum fratribus meis . Et alibi: Vade dic fratribus meis . Porro in commune, quia omnes ex uno patre nati, pari inter nos germanitate conjungimur. Dicite, ait, his qui oderunt ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his similia. Interrogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Jux
Abbreviated transcription (Latin):
quauit oues laban fr̃is matris
sue. & osculatus est iacob rachel.
& exclamans uoce sua plorauit.
U indicauit rachel quia fr̾ ẽ pa¬
tris eius. & quia filius rebecce est.
Ecce hiclege. eadẽ qua supra. fr̾
sororis filius appellatur Et iterũ.
que sit merces tua. Expletis itaq
uiginti annis. cũ ignorante soce¬
ro. uxoribus filiisq comitatus
reuerteretur ad patriam con¬
secutus ẽ eũ laban in monte ga¬
laad. & cũ idola quȩ rachel occul¬
tabat quesita ñ inuenisset in sar¬
cinis: respondit iacob & dixitad
laban. Que culpa mea est. & qđ
delictum meũ quod ꝑsecutus es
me. & quia serutatus es omĩa ua¬
sa mea: Quid inuenisti de om̃ibus¬
rebus tuis: Pone hic inconspec
darguent int̾ nos duos. Respon¬
de qui sint isti fr̃s iacob & laban.
qui tc̃ fuerunt inp̃senti. E sau fr̃
certe iacob absens erat: & laban
filius bathuel. fr̃s excepta rebec
ca sorore non habuit. Innumera¬

Expanded text:
quavit oves Laban fratris matris quavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum:quae sit merces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspeceorum: et redarguent inter nos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban filius Bathuel fratres, excepta sorore Rebecca, non habuit. 15. Innumera
Abbreviated transcription (Latin):
eius aran. Thara quippe genuit
abram & nachor & aran. Aran¬
aũ genuit loth. & rursum. Abrã
aũ erat annoꝵ septuaginta quin¬
q cũ exir& de charra: & sump¬
sit abram sarrã uxorẽ suam. o
loth filiũ frĩs fui. Qđ si ad huc
dubitas firem̃ fr̃is filiũ nuncupa¬
r̃ii accipe exemplum. Cũ aũ au¬
disset abraham quia captiuus
ductus est loth fr̾ suusinume¬
rauit uernaculos suos. trecen¬
tos decem & octo. Et cũ cedem
nocturni impetus descripsisset :
adiecit. C reduxit om̃ẽm equi¬
tatum sodomoꝵ: & loth frẽm su¬
ũ reuocauit. Sufficiebant hȩc ad
ea que diximus approbanda. sed
ne in aliquo cauilleris. & te quasi
lubricus anguis euoluas. testimo¬
nioꝵ tringendus es uinculis. ne
querulus sibiles. & te dicas magis
argumentationibus torcuosis quã
scripturaꝵ ueritate superatum.
Iacob isaac filius & rebecce. cum
fr̃is insidias metuens mesopota¬
miam ꝑrexisset accessit & deuol¬
uit lapidem de ore putel. & ad a¬

Expanded text:
ejus Aram. Thara quippe genuit ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et ada
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ te principẽ quẽ eleger it dñs
ds̃ tuus eũ qui ex fr̃ibus tuissit.
Non enĩ poteris constituere su¬
per te hominẽ alienigenã. qa
sione reduces ea fr̃ĩ tuo. & reddes¬
tibi fr̃ tuus neq noueris eum:
collige ea intra domũ tuã. & e¬
runt tecũ donec querat ea fr̾
tuus & reddes ei. Itẽ apłs paulus
optabam inquid ego ipse anatha¬
ma e̾ẽ a xp̃o pro frĩbus meis cogna¬
tis scđm carnẽ.: qui st̃ israhelite.
Porro cognatione fr̃s uocantur
qui st̃ de una familia id ẽpatria
quas latini paternitates int̾pre¬
tant᷑. & cũ ex una radice multa ge¬
neris turba diffunditur. ut in ge
nesi. Dixit aũ abrã ad loth. Non
sit rixa int̾ me & te. & int̾ pasto¬
res meos & pastores tuos: quia om¬
nes nos fr̾s sumus. Ibiq. Et elegit¬
sibi loth regionẽ iordanis. & ele¬
uauit loth ab oriente: & discesse¬
runt unusquisq a frẽ suo. Et cer¬
te loth ñ ẽ fr̃ abrahe. sed filius fr̃is

Expanded text:
super te principem, quem elegerit Dominus super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constituere super te hominem alienigenam, quisione reduces ea fratri tuo. Quod stibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei . Et Apostolus Paulus, Optabam, inquit, ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis, cognatis secundum carnem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Lot: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores tuos et pastores meos, quia omnes nos frsibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris
Abbreviated transcription (Latin):
dũ fr̃s dñi appellantur filii mat̃¬
tere eius marie. qui antea ñcre¬
dentes postea crediderunt. licet
fieri potuerit ut uno statim ere¬
dente alii diu increduli fuerpnt:
idest mariã cleophȩ uxorẽ alphei.
hanc dictam mariã iacobi mi¬
eã ut in om̃ibus locis matrẽ illius
appellasset. & ñ alioꝵ docendo
matrẽ alterius uoluisset intelli¬
gi. Uerũ in hac parte contentio¬
sum funẽ ñ traho. Alia fuerit ma¬
ria cleophȩ. alia maria iacobi &
mariã iacobi & ioseph ẽẽ quam
matrẽ dñi. & unde ais fr̃s dñi dic¬
ti st̃̾ qui ñ erant fr̾s: Iam nunc
doceberis quat tuor modis inscrip¬
turis diuinis fr̃s dici: natura. gen¬
te. cognatione. affectu. Natura
ut esau & lacob & duodecĩ patri¬
arche. andreas. & petrus. iacob
int̾ se uocantur: ut in deuterono¬
mio. Si aũ emeris frẽm tuum
tibi sex annis. & septimo anno
dimittes eũ liberum abste. Et in
eodem. Constituendo constitues

Expanded text:
dum fratres Domini appellentur filii matedum fratres Domini appellentur filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi mieam, ut in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis frte, cognatione, affectu. Natura,  Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobus fratres vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum abs te . Et in eodem: Constituendo constitues
Abbreviated transcription (Latin):
apłm uis ẽẽ an non: Si apłs ẽ alphei
filius erit & credet in iħm: & ñ erit
de illis fr̃ibus de quibus scriptũ ẽ.
& quomͦ tercius ad distinctionẽ
maior is appellabitur minor: cũ
maior & minor ñ int̾ tres sed in¬
ter duos soleant p̃bere distanti
te. deinde post trienniũ ueni ihe¬
rosolimã uidere petrũ & mansi
apud illũ diebus quindecim. aliũ¬

Expanded text:
Apostolum vis esse, an non? Si Apostolus est, Alphaei Apostolum vis esse, an non? Si Apostolus est, Alphaei filius erit; et credet in Jesum; et non erit de illis fratribus, de quibus, scriptum est: et quomodo tertius ad distinctionem majoris appellabitur minor, cum major et minor, non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiate: Deinde post triennium veni Jerusalem videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim. Aliu
Abbreviated transcription (Latin):
iħu ẽẽ dixerunt: Ofuror cecus & ̃
impperium & exitiũ: mens uesa¬
nia. Dicis ad crucẽ dni matrem
eiꝰ fuisse p̃sentem: dicis ioħi discipu¬
lo obuiduitatẽ & soligudinẽ fuis¬
se cõm̃datã. quasi iuixta te non¬
haber& .iiiͦi. filios & innumeras
filias. quarũ consortio frueretur.
Uiduã quoq nominas qđ serip¬
tura ñ loquitur: & cũ om̃iũ euan¬
głistarũ exempla ꝓponas. solius
tibi ioħis uerba ñ complacent. Di¬
cis transitorie ad crucẽ dñi eã
fuisse p̃sentẽ ne consulto p̃teris¬
se uidearis. & tam̃ quȩ cũ illa mu¬
lieres fuerint siles. Ignoscerem
nescienti: nͥ uiderẽ consulto reti¬
quid dicat. St abant iuxta crucẽ
iħu mat̃ eius & soror matris eius
maria cle ophe. & maria magda¬
lene. Nulli dubiũ ẽ duos fuisse apo¬
stolos iacobi uocabulo nuncupa¬
tos. iacobũ zebedei & iacobũ al¬
phei. Istum minorẽ nescio quẽ ia
cobũ. quẽ mariȩ filiũ nec tamen
matris dñi scriptura cõmemorat.

Expanded text:
se dixerunt? » 13. O furor caecus, et in proprium exitium mens vesana! Dicis ad crucem Domini matrem ejus fuisse praesentem, dicis Joanni discipulo ob viduitatem et solitudinem commendatam: quasi juxta te nonhaberet quatuor filios, et innumeras filias, quarum consortio frueretur? Viduam quoque nominas, quod Scriptura non loquitur. Et cum omnia Evangelistarum exempla proponas, solius tibi Joannis verba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto retiquid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalene . Nulli dubium est, 219 duos fuisse Apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum Zebedaei, et Jacobum Alphaei. Istum, nescio quem cobum, quem Mariae filium, nec tamen matris Domini Scriptura commemorat,
Abbreviated transcription (Latin):
am ille quẽ fr̃s ceteri ñ sequunt᷑.
Colligitur eũ pͥmogenitũ uocari.
qui uuluã aperit. & ante quem
nullus sit. ñ eũ quẽ fr̃ post geni¬
tus subsequatur. Moyses seribit
in exodo. factũ ẽ aũ circa mediã
noctem & dñs ꝑcussit om̃e primo¬
genitũ interra egẏpti: apͥmo¬
genito pharaonis qui sedebat
super thronũ. usq ad primoge¬
nitũ captiue que ẽ ad lacũ. & om̃e
primogenitũ pecoris. Responde
mͥ qui tunc ab exterminatore fue¬
tum uocantur qui fr̃s habent. er¬
go ab int̾nicione unigeniti libera¬
ti st᷑. Si aũ & unigeniti cęsi sunt:
cont᷑ sententiam factũ ẽ. ut inter
pͥmogenitos & unigeniti more¬
rentur. Aut unigenitos liberabis
a pena & ridiculus eris. aut si con¬
fiteberis interfectos. ingrati ob¬
tinebimus & unigenitos primo¬
genitos appellari. Extrema ꝓpo
nito uoluerit ostendere. fr̃s dñi
in euangłiis nominari. ut ibi. Ec¬
ce mat eius & fr̃s eius stabant foris:

Expanded text:
am ille quem 216 fratres caeteri non sequuntur: am ille quem 216 fratres caeteri non sequuntur: colligitur eum primogenitum vocari, qui vulvam aperiat et ante quem nullus sit, non eum quem frater post genitus subsequatur. Moyses scribit in Exodo: Factum est autem circa mediam noctem et, Dominus percussit omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito Pharaonis, qui sedebat super thronum ejus, usque ad primognitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Responde mihi, Qui tunc ab exterminatore fueilli vocantur, qui fratres habent, ergo ab internecione unigeniti liberati sunt. Si autem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos primogenitos appellari. 11. Helvidiinito voluerit ostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: Ecce mater ejus et fratres ejus stabant foris,
Abbreviated transcription (Latin):
ti: nͥ & ille fuerit ꝓcreatus. ꝑ quẽ
his qui ante natu̾s est incipit ẽẽ
pmogenitus. Nonne mͥ ipsi apices
loquentur. & me stulticiȩ argu¬
perit uuluam. ñ qͥ habeat & fr̃.s:
Deniq interrogo de ioħe quẽ cons¬
tat ẽẽ unigenitũ an & pmogeni¬
tus fuerit: utrũ nam & ipse scđ̾m
legem ꝓ toto cui legi fuerit obnoxi¬
us. ambigi ñ potest. Certe de sal¬
uatore scriptura sic loquitur. Cũ
expleti essent dies purgationis eoꝵ
scđm legẽ moysi. duxert eũ in
ierłm ut offerrent eũ dño sicut
seriptũ ẽ in lege dñi qui a ome
masculinũ qd aperit uuluam sem̃¬
dño uocabitur: & ut darent da¬
rent hostiãs scđm quod dictum
est in lege dñi par turturũ. aut
duos pullos columbarũ. Si heclex
tantum ad pͥmogenitos ꝑtinet.
pͥmogenitũ aũ sequentes facrunt:
ñ debuit lege primogeniti tene¬
ri. qui de sequentib ignorabatur.
Sed tenetur lege pͥmogeniti. eti¬

Expanded text:
ti, nisi et ille fuerit procreatus, per quem ti, nisi et ille fuerit procreatus, per quem is qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mihi ipsi apices loquentur, et me stultitiae redarguperiat vulvam, non qui habeat et fratres? Denique interrogo de Joanne, quem constat esse unigenitum, an et primogenitus fuerit? Utrumne et ipse secundum Legem, pro toto ei legi fuerit obnoxius? Ambigi non potest. Certe de Salvatore Scriptura sic loquitur: Cum expleti essent dies purgationis eorum, secundum Legem Moysi, duxerunt eum in Jerusalem, ut offerrent eum Domino: sicut scriptum est in Lege Domini: Quia omne masculinum adaperiens vulvam, st darent hostias secundum quod dictum est in Lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum . Si haec lex tantum ad primogenitos pertinet, primogenitum autem sequentes faciunt, non debuit lege primogeniti teneri, qui de sequentibus ignorabat. Sed quia tenetur lege primogeniti, eti
Abbreviated transcription (Latin):
inquit dñs ad a aron qđ aperit
uuluã ab omi carne que offer¬
tur dño ab homine usq ad pe¬
eus tibi erunt: tantũ modo p̃ci¬
is rediment pͥmogenita hominũ.
& pͥmogenita peccorũ inmun¬
doꝵ. Definiuit sermo di. quid sit
primogenitũ. Omẽ inquit qđ
aperit uuluã. alioquin si ñ est
primogenitus nͥ is tantũ quem
sequuntur & fr̃s: tamdiu sacer¬
dotib pͥmogenita ñ debentur
quamdiu & alia ñ fuerint ꝓcre¬
ata: ne forte partu poste̾a ñ
sequente unigenitus sit. & ñ
pͥmogenitus. Redemptio in qͥt
eius erit ab uno m̃se. estimatio
mogenita uituloꝵ. & pͥmoge¬
nita ouiũ. & pͥmogenita capra¬
rũ non redimes: scã sunt. Cogit
quod aperit uuluã si de mun¬
dis animalibus sit. d̾o uoueam.
si de inmundis redimã dans p̃¬
cium sacerdoti. Possum res¬
pondere & dicere. Quid mem
unius m̃sis stringis articulo: Qͥd
pͥmogenitũ uocas. quẽ an fr̃s sequan¬
tur ignoro: Exspecta. donec nas¬
catur seđs. Nichil debeo sacerdo¬

Expanded text:
inquit Dominus ad Aaron, quod aperit vulvam, ab omni carne quae offertur Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt: tantummodo ps redimant primogenita hominum, et primogenita pecorum immundorum . Definivit sermo Dei, quid sit primogenitum, Omne, inquit, quod aperit vulvam. Alioqui si non est primogenitus, nisi is tantum, quem sequuntur fratres, tamdiu sacerdotibus primogenita non debentur quamdiu et alia fuerint procreata; ne forte partu postea non sequente, unigenitus sit, et non primogenitus. Redemptio, inquit, ejus erit ab uno mense, aestimatio imogenita vitulorum, et primogenita ovium, et primogenita caprarum non redimes, quia sancta sunt . Cogit quod aperit vulvam, si de mundis animalibus sit, Deo voveam; si de immundis, redimam: dans pretium sacerdoti. Possum respondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis articulo? Quid primogenitum vocas, quem an fratres sequantur, ignoro? Exspecta donec nascatur secundus. Nihil debeo sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habemus potestatẽ uxores cir
p̃cauens ait hec eadẽ uocabula
ab euangłistis in alio loco nomi¬
nari. & eosdẽ ẽẽ fr̃s dñi filios ma¬
rie. Matheus loquitur. Erant aũ
ibi haut dubiũ quin ante crucẽ
dñi etiã mulieres multe a longe
exspectantes. que secute fuerant

Expanded text:
non habemus potestatem uxores circpraecavit, et ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in alio loco nominari, et eosdem esse fratres Domini, filios Mariae. » Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae secutae f
Abbreviated transcription (Latin):
aũ & mulieres delonge aspicientes:
int̾ quas erat maria magdalene.
& maria iacobi minor is & ioseph
mat̾ & salome. Ibiq post modũ.
Malie multe que descenderant cũ
eo in ierłm. Hecnon & lucas. Erant
nietur. & clamitet ea que ꝓse fa¬
ciunt a nobis ẽẽ subtracta. & sen¬
tentiã suã ñ testimoniis seriptu¬
rarũ. sed lubrica disputacione
maioris qui erat filii zebetlei. si¬
cuti in alio loco marcus ponit. Ma¬
ria aũ magdalene. & maria ia¬
cobi & ioseph uiderunt ubi pone¬
retur. & transacto sabbato eme¬
runt aromata & uenerunt ad
monum̃tũ. W utiq ait. quã mi¬
de maria. ut cũ aliȩ femine cu¬
rani sepulture iħu habuerint.
matrẽ eius dicamus absentem:
aut alteram mariã ẽẽ nescio quã
confingamus. p̃sertĩ cũ eugłiũ ioħis

Expanded text:
mulieres a longe aspicientes, inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome : ibique post modicum: Et aliae multae quae ascenderant cum eo in Jerusalem. Necnon et Lucas: Erant nietur et clamitet, ea quae pro se faciant, a nobis esse subtracta, et sententiam suam, non testimoniis Scripturarum, sed lubrica disputatione majoris, 218 qui erat filius Zebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdalene, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato, emerunt aromata, et venerunt ad monumentum. Et utique ait: Quam misentire, ut cum aliae feminae curam sepulturae Jesu habuerint, matrem ejus dicamus absentem: aut alteram esse Mariam, nescio quam, confingamus: praesertim cum Evangelium Joannis