comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sias uenit qui dicitur xp̃s. Cum ergo uenerit ille
nob̵ ad nunciauit omnia. Dicit ei iħs. Egosum qui lo¬
quor tecum. Uoca uirum suum : factus est uir eiꝰ
capud mulieris: factuꝰ est xp̃s capud uiri. Lammu¬
lier ordinatur infide : & regitur bene uicturti. Postea
quam audiuit hoc ego sum qui loquor tecum: iam
ultra quid dicer& : quando xp̃s dñs manifestare
se uoluit mulieri cui dixerat crede michi. & contimio
uenerunt discipuli & mirabantur quia cum muliere
lo quebatur. Quit querebat ꝑditam : qui uenerat que¬
rere qđ perierat. Hoc illi mirabantur : bonum enĩ mira¬
bantur non malũ suspiccibantur. Nemo tam̃ dixit
quid queris aut quid loqueris cum et. Reliquid ergo
hidriam suam mulier audito ego sum qui loquor tecũ:
Xrecepto incorde xp̃o dño quid ficer& nisi iam hidriam
dmitter& & euuangeli ⁊ are currer&. Proiecit cupidi¬
tatem & ꝓperauit adnuncitre ueritatem. Discant qui

Expanded text:
sias venit, qui dicitur Christus. Cum ergo venerit, iste sias venit, qui dicitur Christus. Cum ergo venerit, iste nobis annuntiabit omnia. Dicit ei Jesus: Ego sum qui loquor tecum. Vocavit virum suum, factus est vir ejus caput mulieris, factus est Christus caput viri . Jam mulier ordinatur in fide, quam audivit hoc, Ego sum, qui loquor tecum, jam ultra quid diceret, quando Christus Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat, crede mihi? Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur, quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui
Abbreviated transcription (Latin):
sed non omniũ iudeorum. Non roꝓborum iud eorum. sed
dequedibuꝰ fuerunt apłi : quales fuerunt ꝓphaee. qua¬
les fuerunt illi om̃s scĩ qui omnia suai uendiderunt
xp̃eia rerum sucrum adpedes apłorum posuerunt. non
hoc mulier iste & ad didit. Lam dudum ꝓph&a dixerat.
uidit alitidicere eum cum quo loquebatur quȩ iam plus
eent quam ꝓph&e. & quid respondit uidete. Dicit ei mu¬
lier : scio qui messicis ueni& qui dicitur xp̃s. Cumergo
uenerit ille nob̵ omnia de monstrabit. Quid est hoc modo
inquid detemplo contendunt iudei & nos de monte
contendimus : cum ille uenerit montem spernit & tem¬
plum euestit. Docebit nosiste omnia utinspũ & ueritate
nouerimus adorare. sciebat quis eam possit docere sed iã
docentẽ non dũ agnoscebait. Iam ergo dignaerat cui ma¬
nifestaretur. Messias autem unctus: grece xp̃s est :
Hebraice messias est. Ergo dicit ei mulier. Scio quiames¬

Expanded text:
sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed de qualibus fuerunt Apostoli, quales fuerunt Prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendiderunt, et pretia rerum suarum ad pedes Apostolorum posuerunt . Non hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat; vidit talia dicere eum cum quo loquebatur, quae jam plus essent ad prophetam; et quid respondit, videte: Dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, omnia nobis demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifeHebraice Messias est. « Ergo dicit ei mulier, Scio quia Mes
Abbreviated transcription (Latin):
rito iam p̃senti uiro audit mulier. crede michi iam eni est
inte qui credat. quia p̃sens ẽ uirtuus coepisti adeẽ intellec¬
tu quando me ꝓpha&am apellasti. Mulier crede micdhi.
quia nisi credideris non intelligis. Ergo mulier crede mi¬
chi quia ueni & horci quando neꝗ in monte hoc in hyeroso¬
limis ad orabitis patrem: Uos adoratis qđ nescitis : nos
adoramus qđ scimus quia saluꝰ exiudeis est. Sed uenia
adorari in templo qui e corporeum est templum. Sp̃s est
ds̃ & eos qui adoranteum : in spũ opost& adorare. Nos adora¬
mus qđ scimus : uos adoratis qđ nescitis : qm̃ scluꝰ exiudeis est
Multum dedit iudeis : sed noli istos reꝓbos accipere : petrietẽ¬
illum accipe cui adiunctus est. alius ut pariter in lapide
deis umus agentibꝰ. longe ase isti paria&es : sed donec in angu¬
lo coniungantur. Alienigenȩ aut̃ hospites erant & pe¬
regrini a testtm̃to di. Scđm hoc ergo dictum est. Nos
adoramus qđ scimus ex ꝑson quidem iudeorum dictum ẽ

Expanded text:
rito jam praesente viro audit, Mulier, crede mihi. Jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi: quia nisi credideritis, non intelligetis . Ergo, Mulier, crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoraadoramus quod scimus, quia salus ex Judaeis est. Sed veniet adorari in templo, quia corporeum est templum. Spiritus est Deus, et eos, qui adorant eum, in spiritu oportet adorare. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis, quia salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis; sed noli istos reillum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide daeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quid quia ꝓph&a estu. Incipit uirũ adulterũ exclude¬
re. Video quic ꝓphaa estu : & incipit querere qđ illã
solebat mouere. Contentio quippe fuerat int̃sam arita¬
nos eiudeos : qui iudei intemplo asclomone fabricato ad¬
orabant dm̃. scmaritani longe inde positi. non in eo¬
adorabant & eo uidei meliores se eẽ l& abantur : quia
intemplo adorcibant dm̃. Non enĩ coutuntur iudei
uos nob̵ meliores eẽ perhibetis : quia templũ habetis qđ
non habemus: Num quid patres nr̃i qui dõ placuerunt
in illo templo a dortiuerunt : Nonne in istomonte a do¬
rauerunt ubi nos summus. Melius nos inquiunt in hoc mõ¬
te dm̃ rogamus ubi patres nr̃i rogituerunt. Contendebant
utrique ignari quia uirum non habetis. Illi in templo: isti
ꝓmonte in flãmabantur aduersuꝰ inuicem. Dñs tamen
modo quid doc& mulierem tam quam cuiuꝰ uir coeperit
presens eẽ. Dic̃ eimulier. Dñe uideo quia ꝓph&a estu:

Expanded text:
quit, quia propheta es tu, incipit adulterum excludequit, quia propheta es tu, incipit adulterum excludere: Video quia propheta es, et incipit quaerere quod illam solebat movere. Contentio quippe fuerat inter Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato adorabant Deum; Sadorabant. Ex eo Judaei meliores esse laetabantur, quia in templo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei vos nobis meliores esse perhibetis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, in illo templo adoraverunt? Nonne in isto monte adoraverunt, ubi nos sumus? Melius te Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia virum non habentes, illi pro templo, isti pro monte inflammabantur adversus invicem. Dominus tamen modo quid docet mulierem, tanquam cujus vir coeperit praesens esse? Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu,
Abbreviated transcription (Latin):
creder& sed a&iam p̃dictr&. ne hoc qđ relictt hy¬
dria discessit: neglegenter p̃ter eundum est. Ly¬
dria enĩ fortasse : ammorem scłi huiuꝰ significat.
đ cupiditatem. qua sibi homines de tenebrosa ꝓfũdi¬
tate : cuius immaginem puteus gerit. hocẽ deterrena cõ¬
uersationẽ auriunt uoluntate. qu ꝑcepta iterum in eiuꝰ
a petitum in cordescunt : sic̃ deaqua illa qui biberit sici&
iterum. Opostebat aut̃ ut xp̃o credens scđm renuncia¬
r& Xrelicta hydria cupiditate secultre sereliqͥs
se monstrara non solũ corde credens adiustitiam. sed
uir non dũ plene uenit . dum ꝓph&a dnm putar& Erat
quidem & ꝓph&a : nam deipso ait. Non ꝓph&a sine ho
nore nisi in patria sua. Item deillo dictum est ad moꝵ¬
sen. ꝓph&am eis suscittibo defribꝰ eorũ similem tui. Si
milem scilic& ad formam carnis nõ ademinentia ma¬
ꝓinde iam non multum errat mulier ista. Video in¬

Expanded text:
crederet, sed etiam praedicaret. Nec hoc, quod relicta hycrederet, sed etiam praedicaret. Nec hoc, quod relicta hydria discessit, negligenter praetereundum est; hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est cupiditatem, qua sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, hoc est, de terrena conversatione hauriunt voluptatem; qua percepta iterum in ejus appetitu inardescunt, sicut de aqua illa qui biberit, sitiet iterum. Oportebat autem ut Christo credens saeculo renuntiaret, et relicta hydria, cupiditatem saecularem se reliquisse 503 monstraret, non solum corde credens ad justitiam, sed vir, sed nondum plene venit. Prophetam Dominum putabat. Erat quidem et propheta; nam dnore, nisi in patria sua ; item de illo dictum est ad Moysen: Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum smilem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam maphetam, proinde jam non multum errat mulier ista. Video, in
Abbreviated transcription (Latin):
responsione nominat xpm. Nam prima eiuꝰ responsio
est tucum sis iudeus quomodo a mebibere p&cis. Scđa
dñe neque in quo aurias habes & putteris altus est.
Tercia dñe damichi hanc aquam ut neque sitiam
neque ueniã huc aunre. Quarta: non habeo uirũ
Quinta: uideo quia ꝓph&a estii: patres nr̃i in monte
hoc adorauerunt. Nam ista responsio carnali est
Carnedibꝰ enim datuꝰ fuerat locuꝰ terrenuꝰ ubi orarent.
Spitales aut̃ in spũ & ueritate oraturos dñs dixit
quod postea quam locutuꝰ est. seata mulieris respon¬
sio xp̃m fatetur omniũ istorũ eẽ doctorem. Dicit
uenerit ipse nob̵ adnuntiabit omnia. Sed adhuc
erat quia eum quem uenturum sperat uenisse non
uidet. Uerũ ptamen miscđia đñi nuncerror iste
tam quam adulter expellitur. Dicit ei iłs. Ego sum
sed statim relictt hydriam suam abiit inciuitatem.
Festinans ut eugłium & dñi aduentum non taartum

Expanded text:
responsione nominat Christum; nam prima ejus responsio responsione nominat Christum; nam prima ejus responsio est: Tu cum sis Judaeus, quomodo a me bibere petis? Secunda: Domine, neque in quo haurias, habes, et puteus altus est. Tertia: Domine, da mihi hanc aquam, ut neque sitiam, neque veniam huc haurire. Quarta: Non habeo virum. Quinta: Video quia propheta es tu, patres nostri in monte hoc adoraverunt. Nam ista responsio carnalis est; carnalibus enim datus fuerat locus terrenus, ubi orarent: spiritales autem spiritu et veritate oraturos Dominus dixerat; quia posteaquam locutus est, sexta mulieris responsio Christum fatetur omnium istorum esse doctorem. Dicit s. Cum ergo venerit, ipse nobis annuntiabit omnia. Sed adhuc errat, quia eum quem venturum sperat, venisse non videt; verumtamen misericordia Domini nunc error iste tanquam adulter expellitur. Dicit enim ei Jesus:sed statim relicta hydria sua, abiit in civitatem festinans, ut evangelium et Domini adventum non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi maritus quo modo sp̃s hominis qui animede affec¬
tione tamquam coniugem regit. non ille sp̃s scs̃ quicũ
dĩ sunt : nemo scit nisi sp̃s dĩ. Hicergo sp̃s hominis cum
presens est idem intentus est & se piacatis subicit dõ In¬
telligit homo quȩ sp̃italit̃ dicuntur. Cum auc̃ dicboli
error tam quam absente intellectũ intinima domina¬
est inte: quo potest homo intellegere spĩttlic. si eũ lux
ueritatis inlustret ipse ad sit cum loquor tibi: ut spalẽ
aquam possis accipere: Acum illa dicer& non habeo
uirum : bene in quit dixisti quinque enĩ uiros habiuisti:
id quinque sensus carnis te in prima a&ate rexerunt:
conuiuium. sed error deboli potius dñatur quite ad¬
ulterina conttminationem corrumpit: & fortas se
ut intellegentibꝰ indicaret quinꝗ memoratis corpo¬
ris sensus  quinque uirorũ nomine significare : post
quinque camales responsiones: uta mulier sexta

Expanded text:
quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affecquasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. Non ille Spiritus sanctus, qui cum Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Hic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, intentus est et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritaliter dicuntur; cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu in anima dominaest in te, quo potest homo intelligere spiritalia, si eum lux veritatis illustret. Ipse adsit cum loquor tibi, ut spiritalem aquam possis accipere. Et cum illa diceret: Non habeo virum; Bene, inquit, dixisti. Quinque enim viros habuisti, id est, quinque sensus carnis te in prima aetate rexerunt, conjugium; sed error diaboli potius dominatur, qui te adulterina - contaminatione corrumpit. Et fortasse ut intelligentibus indicaret quinque memoratos corporis sensus quinque virorum nomine significari, post quinque carnales responsiones ista mulier sexta
Abbreviated transcription (Latin):
regunt & dõ artifice nob̵ tributi sunt. Recte dicuntur
uiri . iđ mariti taoquam legitimi qm̃ non eoserror uitio
ꝓprio : sed dĩ artifitio natura contribuit. Cum aut̃ quisq
uenerit adetim aatem cui uita possit capaa ẽẽ rationi
si ueritaitem statim conp̃hendere potuerit iam nõ illis
sensibus rectoribus utetur : sed habebit uirum spm̃ ratio¬
nale. cui sensus illos instanulatum redigat Seruituti
num hab& legitimũ uirum cuicopulata & inerens
cum xipse sp̃s hominis ȩserit xp̃o : quia caput uiri xp̃s
est. Amplexus spiritilia aet̾nȩ uitȩ. sine ullo separatio
nificabat multitudinem scłi uanis suꝑ stitionibꝰ sub¬
iugari post tempora illa quinq carnaliũ sensuum qͥbꝰ
prima aaas ut dixcimus regitur. non eam uerbum dĩ acce¬
perat in coniugium sed complexũ adulterino ditibolus
ta es unde non potes intellegere quȩ locor: & uocci uirũ

Expanded text:
regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi; quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utetur; sed habebit virum, spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti num habet legitimum virum, cui copulata et inhaerens, cum et ipse spiritus hominis haeserit Christo, quia caput viri Christus est , amplexu spirituali aeterna vita sine ullo separationnificabat multitudinem saeculi vanis superstitionibus subjugati, post tempora illa quinque carnalium sensuum, quibus prima aetas, ut diximus, regitur, non eam Verbum Dei acceperat in conjugium, sed complexu adulterino diabolus ta es, unde non potes intelligere quae loquor: et voca virum
Abbreviated transcription (Latin):
sensus Unus qui ad occulos ꝑtin& quod lucem isttim uisi¬
bilem : & quos libet colores formaꝰ que corporum cernimꝰ
Alit̃ est aurium: quo uocum & omniũ sonorũ momenta
sentimus. Tercius narium quo uario odorum suciuitatẽ
delectamur. Quartus in ore gustuꝰ dulcia & amara
senti : omniunsa porum habet examen. Quincuꝰ ꝑ totũ
corpus ttongendo diudicat : cedida & frigida mollia
et dur lenia et aspera. Et quicquid aliud est qđ tan¬
gendo sentimus: istis ittique carnalibꝰ quinque sensibuꝰ
prima hominis a& as imbuitur necessitate naturȩ
mortedis quiitt post peccatum primi homini nati
summus : ut nondum redditt. luce mentis etanal ibuꝰ sensi¬
bus subditi crnalem uittam sine ulla ueritatis intel¬
legentia transeamus. Iales necesse est ẽẽ instantes etpco¬
uulos pueros qui nondum possunt accipere rationem.
et quia naturales sunt isti sensus qui prima a &atem

Expanded text:
sensus; unus, qui ad oculos pertinet, quo lucem istam visisensus; unus, qui ad oculos pertinet, quo lucem istam visibilem, et quoslibet colores, formasque corporum cernimus; alter est aurium, quo vocum et omnium sonorum momenta sentimus; tertius narium, quo varia odorum suavitate delectamur; quartus in ore gustus, dulcia et amara sentit, et omnium saporum habet examen; quintus per totum corpus tangendo dijudicat calida et frigida, mollia et dura, lenia et aspera, et quidquid aliud est quod tangendo sentimus. Istis itaque carnalibus sensibus quinque prima hominis aetas imbuitur, necessitate naturae mortalis, qua ita post peccatum primi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑmoysen ministrati sunt non nulli accipiunt. Qđ
aut̃ dictum est : & nunc quem habes non ẽtuu uir.
Deseipso dnm dixisse intellegunt: ut iste sit sensus pri¬
mo quinꝗ libris moysi : quasi quinque uiris seruisti :
nunc autem quem habes: id est quem audis: non est
librorum copulatione tenebatur. Postre mo uere quo¬
modo dia potuerit quinq uiros heduisti quasi nunc eos
iam non haberet : cum ad liucutiꝗ ipsis subditti uiue¬
ret. Deinde cum quinque libri moysi. nichil aliud
quam xp̃or p̃dicent sic̃ ipse ait. Si crederetis moy¬
si. crederetis forsitan & michi: ille enĩ deme scripsit.
Quo modo potest intelligi aquinque illis libris recedere
hominem ut ad xp̃m transeat : cum illo qui credit in
xp̃o non reliquendos hic quinque illos libros. sed spiri¬
taliter intellegendoꝰ multo beatiuꝰ amplectatur. Estergo aliuꝰ
intellectus : ut quinque uiri intellegantur quinque corpor iᷤ

Expanded text:
qui per Moysen ministrati sunt, nonnulli accipiunt. Quod qui per Moysen ministrati sunt, nonnulli accipiunt. Quod autem dictum est: Et nunc quem habes, non est tuus vir, de se ipso Dominum dixisse intelligunt, ut iste sit sensus: Primo quinque libris Moysi, quasi quinque viris servisti; nunc autem hic quem habes, id est, quem audis, non est librorum copulatione tenebatur; potest movere quomodo dici potuerit, quinque viros habuisti, quasi nunc eos jam non haberet, cum adhuc utique ipsis subdita viveret? Deinde cum quinque libri Moysi nihil aliud quam Christum praedicent, sicut ipse ait: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; ille enim de me scripsit , quomodo potest intelligi a quinque illis libris recedere hominem, ut ad Christum transeat; cum ille qui credit in Christum, non relinquendos quinque illos libros, sed spiritaliter intelligendos multo beatius amplectatur? Est ergo alius intellectus, ut quinque viri intelligantur quinque corporis
Abbreviated transcription (Latin):
dedit aeccłe sicut alia scriptura dicit. Ascendensin
alcũ captiuam duxit captiuitatem: dedit donahomi¬
nibꝰ. Sed adhuc illt mulier carnadit̃ sapit : sic enĩ res¬
pondit. Dñe neq auritoriũ habes & puteus altus est . un¬
de michi abes dare aquam uiutm Num quidtumaior
es patre nr̃o iacob: quidedit nobis hunc putteum. & ipse
exeo bibit & filii eius & peccora. Nunc uero iam dñs ex¬
ponit : quid dixerit. Omnis inquit qui biberit deaqua
ista sici& uterum. Qui aut̃ biberit deciqua quam ego
dedero non sici& in sempitnũ : sed aqua illa quam ego de¬
dero fi& in eo fonssalientis inuittm axernam Sed ad¬
huc mulier prudentiã carnis amplectitur. quidenĩ res¬
pondit. Dñe demichi hanc aquam ut neque sitiam irq
ueniam huc aurire. Dicit ei iłis. Uade uoca uirũ tuum
&ueni huc. Cum scir& etm uirum non habere curhoc
dixerit : queritur namꝗ cum mulier dixerit. non hebeo
accipienda nebuic ipsi ad hucmulieri samaritanȩ simi¬

Expanded text:
Ascendens in altum captivam duxit captivitatem; dedit dona hominibus . 5. Sed adhuc illa mulier carnaliter sapit; sic enim respondit: Domine, neque hauritorium habes, et puteus altus est; unde mihi habes dare aquam vivam? Numquid tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis hunc puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus? Nunc vero jam Dominus exponit quid dixerit. Omnis, inquit, qui biberit de aqua ista, sitiet iterum: qui autem biberit de aqua quam ego dedero, non sitiet in sempiternum; sed aqua illa quam dedero, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Sed adhuc mulier prudentiam carnis amplectitur. Quid enim respondit? Domine, da mihi hanc aquam, ut neque sitiam, neque veniam huc haurire. Dicit eiet veni huc. Cum sciret eam virum non habere, cur hoc dixerit, quaeritur; namque cum mulier dixerit: Non habeo accipienda, ne huic ipsi adhuc mulieri Samaritanae simi
Abbreviated transcription (Latin):
portium munditiȩ quat tuor littere leguntur. Nam
arcton qđ ẽ septentrion ab alpha incipit. Etdisis qđ est
alpha incipit. Misimbrius qđ est meridies amy incipit:
quȩ sunt quattuor partes orbis. Ab his quattuor litte¬
ris incipientes que litteres in computo greco considerentur
qua draginta etsex fatiunt Tam alpha unum. Deltha
quattuor. Eticterum alpha unũ My. qua d raginta
Quod simul ducti quaidrtigintt sex mixtice designans
qua drtiginta seoc annos quibꝰ templo corporis xp̃i inu¬
tero uirginali ȩdificatũ est : sicut superiuꝰ docimus
dȩis & a seipso iterum aedificattt scđm scripturas ꝓphe¬
ttarum. Uideo dicit eugłista. Hoc enĩ dicebat de templo
corporis sui. Cum ergo resurrecxiss& ammortuis . recor¬
dati sunt discipuli eiuꝰ quia hoc dicebat. & crediderunt¬
die resurgere. Et sermoni quẽ dixit iħs iđ qđ ait. Soluite tẽ
citabo qđ uos soluitis incruce: sequitur :

Expanded text:
partium mundi hae quatuor litterae leguntur; nam partium mundi hae quatuor litterae leguntur; nam ἄρκτος, quod est Septentrio, ab Alpha incipit; et δυσις, quod est Alpha incipit; μεσημβρίος, quod est Meridies, a My incipit: quae sunt quatuor partes orbis, ab his quatuor litteris incipientes. Quae litterae si in computo Graeco considerentur, quadraginta sex faciunt. Nam Alpha unum, Delta quatuor, et iterum Alpha unum, My quadraquod sunt simul ducti quadraginta sex, mystice designans quadraginta sex annos quibus templum corporis Christi in utero virginali aedificatum est, sicut superius diximus.est a Judaeis, et a seipso iterum aedificata, secundum scripturas prophetarum. Et ideo dicit evangelista: Hoc enim dicebat de templo corporis sui. Cum ergo resurrexisset a mortuis, recordati sunt discipuli edie resurgere. Et sermoni quem dixit Jesus, id est, quod ait: Socitabo, quod vos solvitis in cruce. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ discretum ꝑ membra corpus incrementũ sũmer&
incipit : totnimirũ dies inȩdifficatione corporis
dñi : qđ infabrica templi annos inueniemus. Etquia
templũ illud manu factum sacro sc̃tm dñicarnem
quam exuirgine sumpsit ut exhoc loco discimuꝰ figu¬
rabat. Quia eque corpiꝰ eiꝰ qđ est aeccła quiunius
cuiusque fideliũ corpuꝰ animtq: design cit utim
plerisꝗ scripturtrũ locis inuenimuꝰ Adam uero pri¬
mus post peccatum audiuit . terra es & int̃ram ibis.
Scđs uero adam deseipso ait. Soluite tẽplũ hoc & intri¬
bus diebꝰ exxcittibo illud. Sparsus uero fuit primuꝰ adã
ꝑum uersum mundũ : qui in scđo collectuꝰ est. Quod sig¬
nificat nomen adcm : qui quattuor litteris scribitur
idẽ alpha. deldia. &iterum. alpha &my. Luȩ quat¬
tuor litterȩ quattuor partes orbis significant. in qͣ
sparsus est adam infiliis suis: ideo in principiis nominũ

Expanded text:
quo discretum per membra corpus crementum sumere quo discretum per membra corpus crementum sumere incipit, tot nimirum dies in aedificatione corporis Domini, quot in fabrica templi annos invenimus. Et quia templum illud manufactum, sacrosanctam Domini carnem, quam ex virgine sumpsit, ut ex hoc loco discimus, figurabat, quia aeque corpus ejus, quod est Ecclescujusque fidelium corpus, animamque designabat, ut in plerisque Scripturarum locis invenimus. » Adam vero primus post peccatum audivit: Terra es, et in terram ibis . Secundus vero Adam de se ipso ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Sparsus vero fuit primus Adam per universum mundum, qui in secundo collectus est; quod significat nomen Adam, qui quatuor litteris scribitur, id est: Alpha, Delta, iterum Alpha, et My: quae quatuor litterae, quatuor partes orbis designant, in quas sparsus est Adam in filiis suis. Ideo in principiis nominum
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Qđ aut̃ aiunt templum quad raginta & sex anni
edificatum : en on prima sed scda edificationem illiuꝰ
significauit. Primuꝰ enĩ scilomon templũ inmaximo
uissione ciri regis ꝑscirum laate captiuitate reaedi¬
ficare cȩptum est : Sed filii ertinsiigrationis opus qđ
sub principibuꝰ horobabel &iłiu fttiebant ꝓpt̃ in pugna¬
tione gentium uicincrum: ante quadraginta & sex an¬
nos implere nequi uerunt. Qui aetitm numeruꝰ annorum
ꝑfectione dnicȩ corporis : aptissimo congruit. Tradunt
et enim naturaliũ scriptores rerum formam corpo¬
ris humani tot dierum spatio ꝑfici. Quia uidelic&
primissex a conceptione diebuꝰ lactis habecit simi¬
litudine : sequentibꝰ nouem conuertatur in sangui¬
brorum. Nhĩc iam relico tempore usꝗ ad tempus
partus : magnitudine augetur. Sex aut̃ & nouem
et duo decm & detem xocto quad raginta quinque
fatiunt. Quibꝰ siunum adiecerimus idẽ ipsũ diem.

Expanded text:
suit. Quod autem aiunt, templum quadraginta et sex annis suit. Quod autem aiunt, templum quadraginta et sex annis aedificatum, non primam, sed secundam aedificationem illius significant. Primus enim jussionem Cyri Persae laxata captivitate, reaedificari coeptum est. Sed filii transmigrationis opus, quod sub principibus Zorobabel et Jesu faciebant, propter impugnationem gentium vicinarum, ante quadraginta et sex annos implere nequiverunt. Qui etiam numerus annorum perfectioni Dominici corporis aptissime congruit. Tradunt etenim naturalium scriptores rerum, formam corporis humani tot dierum spatio perfici: quia videlicet primis sex a conceptione diebus, lactis habeat similitudinem, sequentibus novem convertatur in sanguibrorum; et hinc jam reliquo tempore, usque ad tempus partus, magnitudine augeatur. Sex autem, et novem, et duodecim, et decem, et octo, quadraginta quinque faciunt; quibus si unum adjecerimus, id est, ipsum diem,
Abbreviated transcription (Latin):
et dixerunt ei. Quod signũ ostendit nob quia hȩc fa¬
cis: Respondit iħs & diocit eis. Soluite tẽplũ hoc: etin
tribus diebuꝰ excittbo illud. De quo templo diceret: eua¬
gelista post apperuit uidelic& detemplo corporis sui
Quod ab illis passione solutum : ipse post triduum excitituit
demorte. Quit ergo signũ querebant adno : quare soli
deo rectissime impioꝰ exterminare decemplo : quit ip¬
sum templum signi ficauerit templũ corporis sui in
quo nulla ꝓrsus eẽt alicuiuꝰ matul peccati neque
inmerito tipicum purgtiuerit asceleribꝰ templum:
quia uerum dĩ templum ab hominibꝰ morte solutũ:
diuine potentiȩ in cuestatis excittire posset ammortuiꝰ.
Dixerunt ergo iudei. Qua drtigintit & sex annis ȩdi¬
fictitum est templũ hoc ectu in tribꝰ diebꝰ excitebis
illud: Quomodo intellexerunt. utt responderunt. Sed
ne nos quoque sp̃ittle dñi sermonem carnedit̃ sentiremꝰ
Eugłistȩ sub sequenter de quo templo loqueretur ex po¬

Expanded text:
dis nobis, quia haec facis? Respondit Jesus, et dixit eis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. De quo templo diceret, evangelista post aperuit; videlicet de templo corporis sui, quod ab illis passione solutum, ipse post triduum excitavit de morte. Quia ergo signum quaerebant a Domino, quare solitideo se rectissime impios 489 exterminare de templo, quia ipsum templum significaverit templum corporis sui, in quo nulla prorsus esset alicujus macula peccati. Neque immerito typicum purgaverit a sceleribus templum, qui verum Dei templum ab hominibus morte solutum, divinae potentia majestatis excitare posset a mortuis.nt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu tribus diebus excitabis illud? Quomodo intellexerunt, ita responderunt. Sed ne nos quoque spiritalem Domini sermonem carnaliter sentiremus, evangelista subsequenter de quo templo loqueretur expo
Abbreviated transcription (Latin):
fit unus equi noctius . X uiii. hel iul. fit unuꝰ solesti¬
Al iati fit aliuꝰ solestiuꝰ. Sol in aonno lucet die̾ ccc.
sunt .xi. quoᷤ supra uidetur sol lucere. Ahii sunt
xi. qui annis singuli adduntur cursũ ad lunȩ
łtut clariuꝰ manifestetur ratio xi. sunt menses in anno
et septem exhis mensibꝰ sunt qui habent suꝑxxx singulos
xxx numerum adicent. tolle eo & ęquantur om̃s men
dies lucet sicuti itim supra scripta epła p̃locuti summꝰ
quia xxx die non ꝑ conplectitur. Ideoꝗ xii. sunt lunctres
imunum efficiunt dies vi. ad quo addes .v. dies dequinꝗ
menses & efficiuntur munum dies .xi. quos ad lunȩ cursum
addere uidemur: Quia eos in anno luna desole minuꝰ lucet
Quarũ uero qͥ suꝑ ccc lxU est dies bysseati facit. postqua¬
drienmum crescere diem. Ipse uero quarũ tres uncias¬
habec quȩ inanno uno crescunt. Item in alio anno tres
unt que diemunum qui uocatur byssextuꝰ. Et sic̃ cȩteri dies
quȩ dicuntur in annum conputtantur & dimittuntur.

Expanded text:
stiChristi fit aliud solstitium. Nam et sol in anno lucet dies 365, sunt dies 11, quos supra videtur sol lucere. Et hi sunt 11, quia annis singulis ad lunae cursum adduntur, et ut clarius manifestetur ratio: 12 sunt menses in anno, et 7 ex ipsis mensibus sunt, qui habent supra 30 singulos 30 numerum adjacent, tolle eos, et aequantur omnes menssemis, dies lucet, sicut jam in suprascripta epistola praelocuti sumus, quia diem 30 non complectitur. Ideoque 12 sunt lunares in unum, efficiunt dies 6, ad quos adde illos 5 dies de 5 mensibus, et efficiunt in unum dies 11, quos ad lunae cursum addere videntur, quia eos in annum lunae de sole minus lucet. Quadrans vero, qui super 365 dies bissexti facit post quadriennium crescere diem. Ipsum vero quadrans 3 habet uncias, quae in anno uno crescunt. Item in alio anno 3, inuntque diem 1, qui vocatur bissextus; et sicut ceteri dies, qui ducunt annum, computantur, et dimittunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nima ẽ substaatia in corpore intel¬
lectucilis. rationadis. in uisibilis. atque mobilis abens
ignota originem: Nichil tamen innatura su mixtũ
concretũ que t̾renum: Nichil umidum flabilẽque ul
igneum: Ad contra corpꝰ ẽ substanti a uisibilis atque
mobilis habens semen exuitio & eatrena fece materiã :
S& anima quia spͣalis crectura est. mitium nouit. si¬
nem habere non nouit: Sicut enĩ angeli : ita & animȩ
sunt. Habent enĩ mnitium : finem nullum. Corpus
aut᷑ quia ex quatuor elementiꝰ constat: igni. aere.
aqua & terra dum fuerit accedente anima resolu¬
tum : redic rursus unde fuerat oitum: Inde & partĩ
mortales : & partim in mortades sumus: Animae
enim naaturam habemuꝰ communem angłis. Carnẽ
cum peccoribꝰ IXUI¬

Expanded text:
nima est substantia incorporea, intellectualis, rationalis, inuisibilis atque inmobilis, habens ignotam originem, nihil tamen in natura sua mixtum concretumque terrenum, nihil humidum, flabileque uel igneum; at contra corpus est substantia uisibilis atque mobilis, habens semen ex uitio, et ex terrena faece materiam. Sed anima, quia spiritalis creatura est, initium nouit, finem habere non nouit. Sicut enim angeli, ita et animae sunt. Habent enim initium, finem nullum. Corpus autem, quia ex quattuor elementis constat, igne, aere, aqua, et terra, dum fuerit excedente anima resolutum, redit rursus unde fuerat ortum. Inde et partim mortales, et partim inmortales sumus. Animae enim naturam habemus communem cum angelis, carnem cum pecoribus. I
Abbreviated transcription (Latin):
se in locis minoribus magno silentio sema contegen¬
tes: ut uix eorum uitti ab aliiꝰ possit agnoscit:
Quiditaque isti nisi carbones sunt: asi feruorẽ
Nec inaliorum cordibuꝰ tenebras praau¬
peccatorum uincunt: quia uitam suam om¬
nino sciri refugiunt: Sibi maipsis quidem ae¬
censi sunt : sec aliis exempli lumen non sunt:
Hi autem qui & exempla uirtutum p̃rogant.
buꝰ eorum tenebras pellunt: Ille & enĩ bene
linquid: Vnde decuid hoc dõ inmunere obtulit :
quia p̃dicationis gr̃am quam acceperat . mini¬
mȩ abscondit dicens : Dñẽ labi a mett nõpibebo

Expanded text:
eque in locis minoribus sub magno silentio contegentes, ut vix eorum vita ab aliis possit agnosci. Quid itaque isti nisi carbones sunt? Qui etsi per Nec in alienis cordibus tenebras peccatorum vincunt, quia vitam suam omnino sciri refugiunt. Sibimetipsis quidem accensi sunt, sed aliis in exemplo luminis non sunt. Hi autem qui et exempla virtutum praerogant, bus erroris tenebras repellunt. Qui igitur in quod David hoc Deo in munere obtulit, quod praedicationis gratiam quam acceperat non abscondit, dicens: Ecce labia mea non prohibebo
Abbreviated transcription (Latin):
arguatur : Cum dolore enim abscidendt sunt uitici quȩ
stultus est Qui excipit disciplinam: bonuserit:
Nam qui custodit increpationes sapiens fiae : Lenit̃¬
tatem autem minime increpationis offensus ad pe
tute portandi sunt qui increpari ꝓsua incredulitate
corde remmdam immittere : unde d terum conspicit

Expanded text:
arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt vulnera, quae illic: Qui excipit disciplinam, in bonis erit: nam qui custodit increpationes, sapiens fiet. Ittatem autem 305 nimiae increpationis offensus, nec tate portandi sunt, qui increpari pro sua increpatione corde rixae malum solet immittere, unde in alterum conspicit
Abbreviated transcription (Latin):
UNE enim placae dõ nr̃a conuersatio: quando
bonum incho amus ꝑseueranti fine complemus
Bonum aliquid non coepisse: sec ꝑfecisse uirtus est:
Nam inchoantibꝰ p̃mium ꝓmittur: sed ꝑseuerantibũ
dcitur. Semꝑ iuite hominis finis querenduꝰ est: Quod
ds̃ non rospicit : quales ante fuimus: sed qualẽs circa finẽ
uitę erimus Unum quem que enĩ ds̃ desuo fine: non de

Expanded text:
unc placet Domino nostra conversatio, quando bonum quod inchoamus perseveranti fine complemus. Bonum ergo non coepisse, sed perfecisse virtus est; nam non inchoantibus praemia promittuntur, sed perseverandatur. Semper in vita hominis finis quaerendus est, quia Deus non respicit quales ante fuerimus, sed quales circa finem vitae erimus. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de
Abbreviated transcription (Latin):
Quam uis ergo & hic in ipso ouili non desint pascua
qnͣm adutrũque possumuꝰ intellegere qđ dictũ est.
& pascua in ueni x idẽ & ad ingressum. & adegres¬
sum. Tamenuere pascue inuenient ubi saturentur
muenit cui dictum est. hodie mecum eris in para¬
diso: Sequitur deboni pastoris ꝑfectionem senten¬
tia dñi & demdi pastoris fugaquȩ mercenariũ
nominat

Expanded text:
Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: Et pascua inveniet, id est, et ad ingressum, sum: tamen vere pascua invenient, ubi saturentur invenit, cui dictum est, hodie mecum eris in paradiso » . Sequitur de boni pastoris perfectione sententia Domini, et de mali pastoris fuga quem mercenarium nominat
Abbreviated transcription (Latin):
Est ergo aliquis non solum ingressuꝰ uerũ &iam egres¬
suꝰ bonus. ꝑostiũ bonũ qđ est xp̃s. Sed qui est ille lau¬
dabilis xbetituꝰ egressuꝰ. possim quidem dicere ingre¬
di nos quando interiuꝰ aliquid cogittimꝰ. Egredi aut̃
quando exteriuꝰ aliquid operamur. & qm̃ sic̃ dicit
operari. Vnde & in psalmo dicitur. Exi & homo adopu
suum : & ipse dñs dicit. Luceant opera ur̃a corcm homi¬
nibꝰ sed plus me delect& qđ ipsa uerictiꝰ ttm quã pas¬
tor bonuꝰ. &ideo doctor bonuꝰ qđ ammodo no ammonuit.
scđm quem ad modum intellegere debemu qđ ait
Ingredietur & egrediur & pascua inueni&: tunc
est infinem. Ideo ait. Ego ut uittam haeant: hoc
ost fidem quȩ ꝑdilectionem operaitur. ꝑqut̃ fidem
inouile in grediuntur ut uiuant. quia iustuꝰ ex
fide uiuit. Xhabundantiũ habeant: qui ꝓseue¬
bundantiuꝰ abebunt uitam ueniendo qđ pastor
ille p̃cessit: ubi num quam deinde moriantur.

Expanded text:
Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egresEst ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus! Possem quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus; egredi autem, quando exterius aliquid operamur: et quoniam, sicutoperari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit: secundum quem modum intelligere debeamus, quod ait: Ingredietur, et egredietur et pa in finem. Ideo ait: Ego veni, ut vitam habeant, hoc est, fidem quae per dilectionem operatur , per quam fidem in ovile ingrediuntur, ut vivant, quia justus ex fide vivit . Et abundantius habeant, qui persevebundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
siuꝰ xp̃i audierunt. Nam iudex clamat in p̃conedũ
p̃co iudicẽ ad nunciat uenturum. Alii sunt ergo
quo non audier̃ oues inquibꝰ non erat uox x p̃i errante
falsa dicentes : in ania garrientes : uana finges mise¬
ros seducentes : sicut pseudo ꝓph&e sic̃ scribe & pharisei
temporibuꝰ ipsiuꝰ dñi. hi sunt quiuenerunt ꝑse & non
sunt aiudice missi. His uero cum doctrinis suis ꝓcul ex¬
pulsis. uidetimꝰ quo nos pastorbonus uocat. Dic̃ enim
Ego sum ostium ꝑ mesiquis introierit saluabitur. X in¬
gredietur & regredietur & pascua inueni&. Ethoc eui¬
denter ostendit: non solum pastorem : sed &iã oues in¬
trare ꝑostium : sed quid ẽ ingredictur & egredietur
ait ipse iohannes euuangłistai in epła sua. Ex nob exie¬
runt : sed non erant ex nob̵ non ẽ utiꝗbonũ. Tali ergo
egressuꝰ non poss& ab ono pastore laudari ut dicer&
ut ingredictur & egrediaur & pascua inuenia.

Expanded text:
sius Christi audierunt. Nam judex clamat in praecone, dum sius Christi audierunt. Nam judex clamat in praecone, dum praeco judicem annuntiat venturum. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes, » sicut pseudoprophetae, sicut Scribae et Pharisaei temporibus ipsius Domini. Hi sunt qui venerunt per se, et non sunt a judice missi. His vero cum doctrinis suis procul expulsis, videamus quo nos pastor bonus vocat. Dicit enim: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. « Et hoc evidenter ostendit non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet.
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃ qͥd enĩ tu nõ uenisti Sed intellege : Om̃s quot qͦt
possidebit. Cũ illo ergo uenerunt : quici cũ uerbo dĩ ue¬
nerunt. Ego sũ inquid uiti ueritã & uitti. Ipse ẽ ueritas
Quomodo p̃dicabunt nisi mittantur : & quict ꝑse uener̃
sicut post aduentum illiuͦ sub nomine xp̃ictno quit̃ plu¬
rimi fclsi fuerunt doctores nec doctores sed seductores
Non p̃dicctores sed p̃datores la trocinit exercentes
sunt & latrones id ẽ ad furtndũ & occidendũ uenerunt
sed non audierunt eos. ille quȩ uerȩ sunt oues non sub
pelle ouina lupinum cor abscondentes. Igitur qui
quo a płi & scĩ doctores qui post aduentũ xp̃i ueritatis
uiam mundo ostenderunt. Quot quot aut̃ illo tem pr̃
credider̃ uł abraham uł isahac uł ia cob. uł moysi uł
aliiꝰ patricrchis aliiꝰ que ꝓpha&is xp̃m p̾nunciantibꝰ
oues erant. & xpm̃ audier̃ non alienam uocem sed ip¬

Expanded text:
venerunt. Quid enim? tu venisti. Sed intellige: Omnes quotquot venerunt. Quid enim? tu venisti. Sed intellige: Omnes quotquot possidebat. Cum illo ergo venerunt, quia cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via, veritas et vita . Ipse est veritas. Quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Et quia per se venerunt, sicut post adventum illius sub nomine Christiano quamplurimi falsi fuerunt doctores, nec doctores, sed seductores; non praedicatores, sed praedatores, latrocinia exercentes,sunt, et latrones, id est, ad furandum et occidendum venerunt. Sed non audierunt eos illae quae verae sunt oves, non sub pelle ovina lupinum cor abscondentes. Igitur qui quo Apostoli et sancti doctores, qui post adventum Christi veritatis viam mundo ostenderunt. Quotquot autem illo tempore crediderunt, vel Abraham, vel Isaac, vel Jacob, vel Mosi, vel aliis pet Christum audierunt: non alienam vocem, sed ip
Abbreviated transcription (Latin):
oues suȩ : illũ secuntur. quia sciunt uocẽ doctrinȩ eiꝰ. Alie¬
nos uero ductores nõsequentur. sed fugient ab eis. quia nõ
nouer̃ uocem . idẽ doctrinam alienorũ. Sed loquente dño
iłiu. nõ intellexerunt qui audierunt incrassatũ enĩ ha¬
buerunt cor. & grtuuit̃ audier̃ nominat ostiũ nominat
ouile nominat oues comendat hec omnici sed nondum
exponit. Legamꝰ ergo quia uenturꝰ ẽ ad eti uerbet in quibu
nob aliqua quȩ dix̃ dignetur exponere. Ex quorũ expo¬
sitione dedit nob forttisse &iam illa quȩ non exposuit :¬
intellegere. Pascit enĩ manifestis exercis obscuris. au¬
dicimꝰ exponentem qͥ audiuimꝰ ꝓponentem. Dic̃ ergo eis ite¬
rum iħs. Am̃ am̃ dico uob qr ego sũ ostiũ ouium. Ecce ipsũ
ostium : qđ clasũ posuerat aperuit. ipse ẽ ostiũ agnouimꝰ
intremꝰ ut nos intrasse gitudetimꝰ. Om̃s quot quot uener̃
fures fuer̃ & latrones : Quid est hoc dñe : Om̃s quot quot

Expanded text:
oves suae, illum sequuntur, quia sciunt vocem doctrinae suae. Alienos vero ductores non sequuntur, sed fugiunt ab eis, quia non noverunt vocem, id est doctrinam, alienorum. Sed loquente Domino Jesu, non intellexerunt, qui audierunt ; incrassatum enim habuerunt cor, et graviter audierunt . Nominat ostium, nominat ovile, nominat oves, commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere; ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Audiamus exponentem, qui audivimus proponentem. Dicit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium, quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine? Omnes quotquot
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃icino nomine censebantur & inluminatos axp̃o se eẽ
trare. Sabelluꝰ dic̃ qͥfiliuꝰ est ipse ẽ pact̃ sed filiuꝰ nõ est
pat̃. Non intrat postium : qui filiũ dicit patrem
Arrianus dicit: aliud est pater: aliud filiuꝰ. recte dice¬
ret si dicer& alius. non aliud. quando enĩ dic̃ aliud. ei
contra dicit. a quo audit ego & patt̃ unum summus
nec ipse ergo intrat ꝑostium. p̃dicait enĩ xp̃m qualẽ
sibi pungit : non qualem ueritas hab&. Fotinuꝰ dicit
poribꝰ orta est consentire uidetur ad firmando & p̃di¬
resum dinumerare. Hoc tenete in ouile xp̃i a eccłam
catholicam eẽ credite. Quicumq uult intrare adoui

Expanded text:
Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse trare. Sabellius dicit: « Qui Filius est, ipse est Pater, sed Filius non est Pater. » Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: « Aliud est Pater, aliud Filius. » Recte diceret, si diceret: alius, non aliud; quando enim dicit aliud, ei connec ipse ergo intrat per ostium. Praedicat enim Christum, qualem sibi fingit, non qualem veritas habet. Fotinus dicit: uae in nostris orta est, consentire videtur, affirmando et praediresum dinumerare? Hoc tenete, ovile Christi, Ecclesiam catholicam esse credite. Quicunque vult intrare ad ovile,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere ut detur illi sẽꝑbene uiuere. Nam si cui nod atꝰ
semꝑbene uiuere : quid ꝓdẽ eibene uiuere ad tempus Igitur
nec bene uiuere dicendi sunt. qui finem bene uiuendi uł
cecitate nesciunt : uł inflatione contemnunt. Non
est autem cui quam spes uera & certo sem ꝑ uiuendinisi
Sunt enĩ quidam homines qui in suis gloriantur moribꝰ
& alios post se trhaere querunt. nõ dexp̃i p̃ceptis instru¬
entes suos sectatores: sed suiꝰ exemplis uiuere eos sua¬
dentes. De quibꝰ alio loco ipsa ueritas ait. Docentes doc¬
trinas hominũ & mandata dĩ contemnentes. hu ꝑa
liã pastem ascendere querunt. rapere & occidere.
non ut pastor saluare. atq cõseruare. Detalibꝰ hic
dictũ ẽ. Sed ascendit aliunde. ille fur ẽ &lator. Nõ¬
solũ uerotales inueniuntur doctores int̾eos. qui sine
nomine xp̃i sunt. Sicut multi philosophorũ qui suct̃ sapi¬
entiam buccis crepantibꝰ uentilabant. & uitam beatẽ
sius sectatoribus ꝓmiserunt : uerum &iam plurimi qui

Expanded text:
ivere, ut detur illi semper bene vivere. Nam si cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere? Ad tempus igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper bene vivendi, nisSunt enim quidam homines qui in suis gloriantur moribus, et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos sectatores, sed suis exemplis vivere eis suadentes; de quibus alio loco ipsa Veritas ait: Docentes doctrinas hominum, et mandata Dei contemnentes . Hi per aliam partem ascendere quaerunt, rapere et occidere, non ut pastor, salvare atque conservare. De talibus hic dictum est: Sed ascendit aliunde, ille fur estsolum vero tales inveniuntur doctores inter eos, qui sine nomine Christi sunt; sicut multi philosophorum, qui suam sapientiam buccis crepantibus ventilabant et vitam beatam suis sectatoribus promittebant; verum etiam plurimi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ualde enim in nobis caritatem ueram : idẽ amorẽ
humilem quem nobis uicissim impendimus suꝑom
quam ipse tenere nolens amisit incęlo . . LXI.¬
Catee ꝑsimulationem amiticia colitur: ut hi¬
Oqui non possunt aꝑte decipere. decipiaant frau¬
dulenter: Raro noc&ur homo ab extraneis: si sui
eum non ledant: Magis enim insidias nr̃orũ : quaͣ

Expanded text:
alde autem in nobis charitatem veram, item amorem humilem, quem nobis vicissim impendimus, timetquam ipse tenere nolens amisit in coelo. Bene eer simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat frauus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam
Abbreviated transcription (Latin):
dum quod liba amat: non camcum conuitur a ma¬
ti muttantur moribꝰ & quos conglutinatos incaritate¬
habuerant. postquam adculmen honoris uenerint¬
amicos abere despiciunt. Amiticia quȩ disinere¬
certa: nulla ui excluditur: & nullo tempore ebo¬
letur. & ubi cumque se uerterit tempus. illa fir¬

Expanded text:
dum quodlibet amat, non amicum convincitur amati mutant mores, et quos conglutinatos habebant, postquam ad culmen honoris perveniuntamicos habere despiciunt. Amicitia enim vercerta nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa fir
Abbreviated transcription (Latin):
suporiores tibi: descende : ut scendas: Humilicre
ut exidteris: ne exalititus humilieris. Quantum
Cogitatio cordis nr̃i ttantum apud dm̃ imo est: quan¬
tum  hominibꝰ inadtum: Ethumilittis cordis nri.
tanto apud dm̃ in alto est : quantum abhominibus

Expanded text:
orieris; descende, ut ascendas; humiliare, ut exalteris, ne exaltatus humilieris; qui enim cogitatio tanto apud Deum in imo est, quanto hominibus in alto, et humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
pax : Cum ignomia igitur curat contricione : qui pec¬
canti non laegitimȩ poenitenti ꝓmittit securitatem¬
Si enĩ quanto quisque peccare potest non peccat:
uitam que suam ab omni crimine corrigit : non du¬
bium quod moriens ad ae ternam transecit requiem:
uadit : fateor uobis non illi negitmus quod pacit. sed
non p̃sumimus quod bene hinc execit. IXLUIII:¬

Expanded text:
pax. Cum ignominia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatemSi quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. vadit: fateor vobis, non illi negamus quod petit, sed non praesumimus, quod bene hinc exit; si