comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudacos referas. Quieñ in lege uni¬
us dei noticiam & fidem habuerunt
sicut dicitur mexodo: qđ crediderunt
dño & moysi seruo ei facilius exfide.
& cognitione unius dei. ad euangeliũ
transcuntes. fidem sccẽ trinitatis
ꝑceperunt: Commu niter om̃s cre
mus infide & spe: tunc possi debimꝰ
inre: Iuxta qđ beatus ioħis dicit.
Rm̃i filii dei sumus inspe: & nondũ
apparuit quid erimus inre. Scimꝰ
autem cum apparuerit similesei
erimus. uidebimus enĩ illum sicuti
est Sicut scriptum est: lustus aut̃.
ex fide uiuit: Hoc exem plum
inoraculo. ab acuc ꝓph&e. continet᷑ :
E xfide igitur que concipitur corde.
ꝓfertur ore . & bonis operib: exorna¬
tur: uiuit iustus uita aeterna.
Fides autem sine oꝑibus. mortua est.
Reuelatur enĩ ira dĩ deccielo su per
omnẽ impi&tẽ & iniusticiam.
hominum: Iradĩ appellatur isto
in loco. ultio dei iudicii & uindicta
diuina: quam om̃ib reꝓbis infert
dñs inhie illa dicens eis: lte in ignẽ

Expanded text:
e unius Dei notitiam et fidem habuerunt, sicut dicitur in Exodo, quod crediderunt Domino et Moysi servo ejus , facilius ex fide et cognitione unius Dei ad Evangelium transeuntes, fidem sanctae Trinitatis perceperunt. Communiter omnes credmus in fide et in spe, tunc possidebimus in re, juxta quod beatus Joannes dicit: ndum apparuit quod erimus in re. Scimus autem quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Sicut scriptum est: Justus autem ex fide vivit. Ad hoc exemplum in oraculo Habacuc prophetae continetur. Ex fide igitur quae concipitur corde et profertur ore, et bonis operibus exornatur, vivit justus vita aeterna. Fides autem sine operibus mortua est . Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et injustitiam hominum. Ira Dei appellatur isto in loco ultio diei judicii, et vindicta divina, quam omnibus reprobis inferet Dominus in die illa dicens illis: Ite in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & susceptio fidei xpi: atq: expo¬
liacio uiciorum: Et est sensus:
Quittoitũ modo genere & nomine
ẽ. iudeus. & cir cũcionẽ carnalit̃
obseruat . ñ placet deo. neq meret᷑
laudari abillo: quã uis ab hominib
laudetur: Quiuero in occulto
incorde est iudaeus. id est confi¬
tens dm̃ & incorde est circũ cisus
ab omni insi delitate. ab omni ma¬
la uolunitite et cogitatione: pla
bone serue et fidelis: introc ingau¬

Expanded text:
tis et susceptio fidei Christi, atque exspoliatio vitiorum. Et est sensus: Qui tantummodo genere et nomine est Judaeus, et circumcisionem carnaliter observat, non placet Deo, neque meretur laudari ab illo: quanquam ab hominibus laudetur; qui vero in occulto, in corde est Judaeus, id est confitens Christum, et in corde est circumcisus ab omni infidelitate et ab omni mala voluntate et cogitatione, placbone serve et fidelis, intra in gau
Abbreviated transcription (Latin):
sum: uobis quoq quiro estis Multo
ꝓmptior est mea uolunttas ad euan¬
geli zandũ: Et sic̃ defide om̃iũ genciũ
magnus sublimisq fulgere: Non enĩ¬
erubesco euangelium: sub predica¬
re: Quidam credebant infilium dĩ.
uere cunda bantur predicare qđ natꝰ
t& exfemina: qđ crucifixus: quasi no¬
lentes in iuriam facere dei filio. Sed
hoc non erubescebat paulus. quidi¬
cebit. non erubes co euagłm predicat¬
re : Ac si diceret aliis uerbis: Non eru¬
bes filium dei predicare infine
teporum natũ: quẽ scio ante omĩa¬
scła a equalẽ patri genitum.:
on erubesco mortuum predicare.
quem scio superatti morte ter cia
resurrexisse dicie : & de indecȩlos
quare non erubescis euagłm.
Ait Uirtus enĩ dĩ est. insalute

Expanded text:
sum, vobis quoque qui Romae estis: multo promptior est mea voluntas ad evangelizandum: et sicut de fide omnium gentium, magnus sublimisque fulgere. Non erubesco enim Evangelium, subaudis praedicare. Quidam credebant in Filium Dei et verecundabantur praedicare quod natus esset ex femina, quod crucifixus, quasi nolentes injuriam facere Dei Filio, sed hoc non erubescebat Paulus qui dicebat: Non erubesco Evangelium praedicare, ac si diceret aliis verbis: Non erubesco Filium Dei praedicare in fine temporum natum, quem scio ante saecula aequalem Patri genitum. Non erubesco mortuum praedicare, quem scio superata morte tertia surrexisse die, deinde coelos quare non erubescis Evangelium? ait: Virtus enim Dei est. Evange
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m̃ habemꝰ: Non potut uobis loqui
quasi sp̃italib ttirditate sensus ur̃i¬
ñ mei p̃peditus: Nopdum enim pote¬
ratis: sub mysteriũ diuinitatis xp̃ica¬
pere: Ne illi dicerent modo possumꝰ
sub didit. Nec nunc potestis. Infutu¬
rum tamen dño donante poteritis.:
ldeoq quia non poteratis capere alta
lacuobis potum dedi non esccm:
Id ẽ. simplicem doctrinam dehumam¬
itite xp̃i non soli dum crbum dediui¬

Expanded text:
qui qui quasi spiritalibus, tarditate sensun mei praepeditus. Nondum enim poteratis, subaudis mysterium Divinitatis Christi capere. Ne illi dicerent: modo possumus, subdidit: Nec nunc quidem potestis: in futurum tamen Deo donante poteritis. Ideoque quia non poteratis capere, addo: Lac vobis potum dedi, non escam, id est, simplicem doctrinam de humanitate Christi, non solidum cibum de divi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhumanam sapientiam poene¬
trare non ualebant: Sp̃italis
autem uir. diuidicat om̃ĩa id .ẽ.
discernit & ꝓbat omnia quae
audit: uid& & cogitat qͥd sit uerum
& falsum quid sit bonum & malum.
& cognoscit uera. eẽ quȩ p̃dicamus.
uł discernit om̃ia genera hominũ
carnalium: Ipse autẽ anemine
iudicatur. id ÷ neq aspĩtalibus
uiris suis similibus neq adeo dãpnat᷑
uel rep̃henditur: Quis enim cogno
Qui sub. homo instruat & doceat siue
corrigat ipsum dm̃. & dicat hoc &
illud non benefecisti ita debescor¬
rigere istud & itameliorare illud.
Sub nullus: In suꝑ magnificabit¬
& laudabit sensum dñi & intellectũ
eĩ atq potentiam: sicognouerit abil¬
lo om̃ia. eẽ fac ⁊ti dicens eum sapient̃
tre & filio: & est sensus: Ideo quia
nemo potest penetrare in tellectum
& sapientiam dĩ nisi ipsodonante.
idcirconemo deb& dubitare quin
ista uera non sint quȩ dicimꝰ denatiui¬
tate & humanitate. xp̃i quia nos sp̃m¬

Expanded text:
per humanam sapientiam peneper humanam sapientiam penetrare non valebant. Spiritalis autem vir dijudicat omnia, id est discernit et probat omnia quae audit, videt, et cogitat: quid sit verum et falsum, quid sit bonum et malum, et cognoscit vera esse quae praedicamus, vel discernit omnia genera hominum carnalium: ipse autem a nemine judicatur, id est, neque a spiritalibus viris sui similibus, neque a Deo damnatur vel reprehenditur. Quis enim cognovquis, subaudis homo, instruat, et doceat, sive corrigat ipsum Dominum, et dicat: Hoc et illud non bene fecisti, ita debes corrigere istud, et ita meliorare illud? subaudis nullus. Insuper magnificabit et laudabit sensum et intellectum Domini atque potentiam, si cognoverit ab illo omnia esse facta, dicens eum sapienter tre et Filio; et est sensus: ideo quia nemo potest penetrare intellectum et sapientiam Dei, nisi ipso donante, idcirco nemo debet dubitare quin ista vera sint quae dicimus de nativitate et humanitate Christi, quia nos Sp
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i conferat credentib: : Animalis
ipsaratione non bene utitur. quia
enum illi sub̵ quod aud demysteriis
dei ã non potest intelligere: Quia
sp̃italiter examinatur id ẽ discũ¬
titur & diiudicatur: id . ẽ. dũ non
potest intelligere quod audit.
nec uultcredere aspĩtalibus uiris ditu¬
dicatur& condẽpnatur:: Philosophi
mundana sapientes. & her&ici
apud corinthios degentes ut facili¬
us animos auditorum p̃uertere pos¬
sent. & arectitudinis statu deice¬
re: sua praua dogmata honesto
sermone polibant. ideoq: dixit
parum ꝑ suꝑerius non loquim᷑
nos in uerb doctis humane sapien¬
tiae: Dicebant enĩculto sermone.
qđ humananatura non reciperet:
ut ds̃ inc̃p̃hensibilis & in corpo¬
reus. homo fieriposset. Nec ẽẽt
credibile quod uirgo hominem
autpꝰ. partum uirgo ẽg̃ possit.
nec posse fieri ut homo postmor¬
tem depuluere terrȩ resurger& ::¬
Et talia luculentissimo sermone
pro ferebint: & ut credatur. stul¬
tum. eẽ. dicebant: ideo quia ipsi

Expanded text:
i conferat credentibus? Animalis  tamen ipsa ratione non bene utitur, quia enim illius, subaudis quod audit de mysteriis Dei; et non potest intelligere, quia spiritaliter examinatur, id est, discutitur et dijudicatur. Et quia homo non potest intelligere quod audit, nec vult credere, a spiritalibus viris dijudicatur et condemnatur. Philosophi mundana sapientes, et haeretici apud Corinthios degentes, ut facilius animos auditorum pervertere possent, et a rectitudinis statu deficere, sua prava dogmata honesto sermone poliebant. Ideoque dixit parumper superius: Non loquimur nos in verbis doctis humanae sapientiae. Dicebant enim culto sermone quod humana natura non reciperet ut Deus incomprehensibilis et incorporeus homo fieri posset, et nec esse credibile ut virgo hominem aut post partum virgo esse posset, nec posse fieri ut homo post mortem de pulvere terrae resurgat, et alia luculentissimo sermone proferebant: et ut hoc credatur stultum esse dicebant, ideo quia ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
namentis uiciorum: Quã orat
apłs ut inte gra & incorrupta atq:
inma culata maneat in nob. nen r̃o
uicio & inmundicia corrũpatur
autminuatur uel fug& ur a nobis:
Si enĩ malauita & cogitttio incȩdit.
non .ẽ. iam integra ipsa gra: quia
deserit hominẽ o bnoxium peccatis:
N ãdũ ea agit homoquȩ o dit sp̃s sc̃s
recedit abeo. eiꝰ gr̃a ex toto
autminuitur illi qui peccat::
Ds̃ inquid pacis sci ficetuos ꝑ om̃ia.
non recedat auobis sed inte gra
maneat uobis & anima incorrupta
sit. corpusq in maculatum: & totus
homomundatus integer seruetur
sine querela: non dicit sine pec¬
cato: quia ñ ẽ homo qui faciatbo¬
num & non pecc&: & inmultis
offendimꝰ om̃s: sidixerimus quia¬

Expanded text:
namentis vitiorum, quam orat namentis vitiorum, quam orat Apostolus ut integra, et incorrupta, atque immaculata maneat in nobis, ne nostro vitio et immunditia corrumpatur, aut minuatur, vel fugatur a nobis. Si enim mala vita aut cogitatio incidit, non est jam integra ipsa gratia, quia deserit hominem obnoxium peccatis; nam dum ea agit homo quae odit Spiritus sanctus, recedit ab eo ejus gratia ex toto, aut minuitur illi qui peccat. Deus, inquit, pacis sanctificet vos per omnia, non recedat a vobis, sed integra maneat vobis, et anima incorrupta sit, corpusque immaculatum, et totus homo mundatus integer servetur sine querela. Non dicit sine peccato, quia non est homo qui faciat bonum et non peccet, et in multis offendimus omnes . Si e
Abbreviated transcription (Latin):
ndedicit incugłio: inclinato capite
emisit spm̃ : & id circo appelatur
inima sp̃s: eo quod spabis nature
eftuel quod spiret in homine:
a nima uero diciti .ẽ: eo quod ad ui¬
cernimus abaliis creaturis. sp̃s appel¬
lcori sol& sicut ostenditur ibibene
animauiuimus spũ intelligimus
& sapimus : De quo spũsiu eracio¬
rationabilitas &iam mensappellat᷑:¬
bilitas nr̃a in tegra & in corrupta
atq: in uio lata ꝑmaneat. & inima
& corpus similiter in corruptum
mortis nr̃ȩ uel indiẽ iuditii sicut
ab omnibus sordib peccatorum
mundati sumus tp̃rebaptis matis:
Quia ergo potest corpusmundum
ẽẽ & anima acsp̃s inquinari
ꝑmalum cogitatũ & desiderium
ideo totũ in homine dicit mundũ
in epła primad corinthios: Sp̃s
inquid ꝓphetitrũ ꝓphetis subiec¬
tus ẽ id ẽ dona sp̃s sc̃i quia non
cogthominẽ loqui sicut arrep¬
ticium & demoniacũ: Sic inisto
loco potest intelligiꝓ grã sua quȩ
quamundamur ab omnibus inqui¬

Expanded text:
ngelio: Inclinato capite emisit spiritum , et idcirco appellatur anima spiritus, eo quod spiritalis naturae est, vel quod spiret in homine: anima vero dicta est eo quod ad vicernimur ab aliis creaturis, spiritus appellari solet, sicut ostenditur ibi: Benanima vivimus, spiritu intelligimus et sapimus. De quo spiritu sive ratiorationabilitas etiam mens appellatbilitas nostra, integra, et incorrupta, atque inviolata permaneat: et anima et corpus similiter incorrupta mortis nostrae, vel in diem judicii, sicut ab omnibus sordibus peccatorum mundati sumus tempore baptismatis; quia ergo potest corpus mundum esse, et anima ac spiritus inquinari per malum cogitatum et desiderium, ideo dicit totum in homine mundum in epistola prima ad Corinthios: Spiritus, inquit, prophetarum prophetis subjectus est , id est dona Spiritus sancti, quia non cogunt hominem loqui sicut arreptitium et daemoniacum. Sic in isto loco potest intelligi pro gratia sua quae qua mundamur ab omnibus inqui
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. ẽ tenete corde: &oꝑe ꝑfici
teuos: Ipse autẽ ds̃ pacis iđ ẽ dñs
iħs quipacemreliquit᷑ discpłis suis.¬
& millis omnibus nobis dic̃s. pacẽ
relinquo uobis: & qui & iãnos paci¬
ficauit etreconciliauit deo patri
ꝑpassionẽ suam ĩpsescĩfic& uos
ꝑomnia id ẽ scõs faciat in om̃ibus
quȩ cogitatis & oꝑe ꝑficitis.: Utin¬
Quoddicit ut integersp̃sur & anima
excorpore anima &spũ : Tamen ñ st̃
in eo tressubstanciae. sic̃ didimus
contendit . nec. ẽ tercius in substan

Expanded text:
bonum est tenete corde, et opere perficitbonum est tenete corde, et opere perficitte vos. Ipse autem Deus pacis, id est Dominus Jesus, qui pacem reliquit discipulis suis, et in omnibus nobis dicens: Pacem relinquo vobis , et qui etiam nos pacificavit et reconciliavit Deo Patri per passionem suam, ipse sanctificet vos per omnia, id est sanctos faciat in omnibus quae cogitatis et opere perficitis; ut inquex corpore et anima et spiritu, tamen in eo non sunt tres substantiae, sicut Didymus contendit, nec est
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tari. diuinas sc̃ripturas
& diuina mysteria loqui: nolite
eum ꝓhibere quinloquatur
melius. est: Aliteꝵ: Scđm augus¬
tinũ: Sp̃s sc̃s quiunius subsito¬
ciae. est cũ patre & filio. insuanatu
et coniungimus illud mererici
musillum a nobis & fugtimus & quan
tũ innobis. ẽ. utaugustinus dicit:
nolite fugare a uo: neque extin¬
guatis illum uob̵ peccando. & traden¬
do corp ur̃m diuersis turpitudin¬
b qđ tẽ plũ eiꝰ deb& esse: Ppheci¬
as. nolite sꝑ̃nere: Id .ẽ. si aliquis
ualet explanare dicta ꝓphearũ
sicut ieronnimus: c&eriq doctores
&adedificationẽ auditorũ loqui
& predicare. nolite illum despice¬
reneq c̃tẽpnere: sedhumilites
ad tendite quȩ docet Om̃ia autẽ
ꝓbate. qđͣ bonũ ẽ tenete : Hoc ẽ
ad tendite om̃ia quȩ ille loquitus
& ꝓbate utrũ diciti illius & uerba
⁊conuemiant dictis eugłii dictis
ꝓphecarum & dictis apłorum
Quod si ꝓbauertes ñ discre pare
a sensu scõꝵ patrũ uerba illius: quod

Expanded text:
interpretari divinas Scripturas, et divina mysteria loqui, nolite eum prohibere quin loquatur melius est. Aliter secundum Augustinum: Spiritus sanctus qui unius substantiae est cum Patre et Filio in sua natuet conjungimus illud meretricimus illum a nobis, et fugamus, et quantum est in nobis, ut Augustinus dicit, nolite fugare a vobis neque exstinguatis illum in vobis peccando et tradendo corpus vestrum diversis turpitudinibus quod templum ejus debet esse. Prophetias nolite spernere, id est, si aliquis valet explanare dicta prophetarum, sicut Hieronymus caeterique doctores ad aedificationem auditorum loqui et praedicare: nolite illum despicere, nolite contemnere, sed humiliter attendite quae docet. Omnia autem probate; quod bonum est tenete, hoc est, attendite omnia quae ille loquitur. Probate utrum dicta illius et verba conveniunt dictis Evangelii, dictis prophetarum, et dictis apostolorum. Quod si probaveritis non discrepare a sensu sanctorum patrum verba illius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
faciet sub̵ quod ꝓmisit: Fidelem
dic̃ dm̃ in ꝓmissionib suis: utse¬
curi dep̃mio recte conuersentur:
SULONICENSES
FHE SALONCEX

Expanded text:
is id quod promisit. Fidelem dicit Deum in promissionibus suis, ut securi de praemio recte conversentur. SSALONICENSES. Thessalonice
Abbreviated transcription (Latin):
anima incorpore cũ corpus
uiuere dicitur: siue uigilantis siue
dormientis siue in extasia sensib:
corporis alienata: An omnino
decorpore exierit utmortuum
corpusiacer&. donec ꝑacta illa
demonstracione membris mortu¬
is anima reder&ur. & non quasi
doriniens eui gilar& aut extasi
alienatus denuorȩ dir& insensus.
ẜ mortuus om̃ino reuiuis cer&:¬

Expanded text:
anima in corpore, cum corpus uiuere dicitur, siue uigilantis siue dormientis siue in extasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus iaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur et non quasi dormiens euigilaret aut extasi alienatus denuo rediret in sensus, sed mortuus omnino reuiuiscer
Abbreviated transcription (Latin):
in corpore siue extracorpus nescio
ds̃scit: qm̃ raptus est in parady sũ
& audiuit archana uerba: quȩ
non licet at hominiloqui: bisrap¬
tũ se dic̃ apłs primum ad terciũ
cȩlum postea in para disum
Non in illũ  paradỹsum terrenũ
& significat beatitudinem
electorum. cęlestem
scilic& requiem
ad quam raptum sedicit apłs:
comodo quo & ad tercium cęlũ
Audiuit archana uerba: id eft
occulta secr&a: atq in effabilia:
quȩ nonlic& hominiloqui In ter
ipsossp̃uales uiros cȩlestem uitam
ducentes Sunt utiq alii capa

Expanded text:
tra corpus, nescio, Deus scit, quoniam raptus est in paradisum, et audivit arcana verba quae non licet homini loqui. Bis raptum se dicit Apostolus: primum ad tertium coelum, postea in paradisum, non in illum paradisum terrenum, , et significat beatitudinem electorum, coelestem scilicet requiem, ad quam raptum se dicit Apostolus eo modo quo ad tertium coelum, audivit arcana verba, id est occulta, secreta atque ineffabilia, quae non licet homini loqui. Inter ipsos spiritales viros coelestem vitam ducentes, sunt utique alii a
Abbreviated transcription (Latin):
bognatos meos & concaptiuos
qui sunt nobiles in apłis ol
qui& antenos fuerunt inxp̃o.
potest fieri ut scđm carnẽ isti
Et sunt ex sules effecti propriȩ sedis
obgram fidei  sicut et paulus
quando appellauit cesarem
Credider̃ aut̃ ante illũ in xpm̃
et nobiles quab iti sunt in apłis: id ÷
fueriat. & ipsi nobiles:
Salutate eos quis̃ ex aristoboli
domo Istę aristobolus.
congregator antelligitur fuisse
fratrũ in x pm credentium
Cuius factũ sic probat: ut eiꝰ
discipulos sua salutatione dignos
lic&e quidã faciant ea hoc duo
nomina ꝓpria dicentes ita. salutite
apellẽ & pbũ non est illud. sed
dignũ: Probũ & enĩ dicimus
probatũ & laudibilẽ.⁊ Salutate
cos ꝗ s̃ ex narcissi domo: iste¬
narcis sus ut in aliis codicibus
inuenitur: prbt erat tunc
tẽponis:. Salutate rufũ electũ.
indnõ. Id÷ promotũ
id sacerdociũ. et matrẽ ei atq meam. at¬
p adoptione amoris: Iaec mulier
nigna religione pollebat qua e apud
apłm hoc donũ prome ruerat.

Expanded text:
 concaptivos meos, qui sunt nobiles in apostolis, qui et ante me fuerunt in Christo. Potest fieri ut secundum carnem isti et sunt exsules effecti propriae sedis ob gratiam fidei, sicut et Paulus quando appellavit Caesarem. Crediderunt autem ante illum in Christum, et nobiles habiti sunt in apostolis, ifuerint et ipsi nobiles. Salutate eos qui sunt ex Aristoboli domo. Iste Aristobolus congregator intelligitur fuisse fratrum in Christo credentium, cujus factum sic probat, ut ejus discipulos sua salutatione dignos Licet quidam faciant ex hoc duo nomina propria, dicentes ita: Salutate Apellem et Probum; non est illud, sed dignum: probum etenim dicimus probatum et laudabilem. Salutate eos qui sunt ex Narcissi domo. IsteNarcissus, ut in aliis codicibus invenitur, presbyter erat tunc temporis Salutate Rufum electum in Domino, id est promotum d sacerdotium, et matrem ejus atque meam, per adoptionem amoris. Haec mulier magna religione pollebat: quae apud Apostolum hoc donum promeruerat,
Abbreviated transcription (Latin):
deditꝰ sic̃ & aliis apłis. Num quid
non habemꝰ ego & barnabas potes¬
tatem sororẽ. mulierem. id÷ quã¬
libet fidelem circum ducendi id÷
deloco adlocum ducendi ut ministr&
licet & ioħs zebed ei fili i mat̾ terae
dñi nec non et iacobus al phei &iu
dis et io seph. filii similiter mater¬
terae dñi. nec non etiam & cȩphas
qui& petrus: Cȩphas. ebreũ et sy¬
rum ẽ pa&rus grecum & latinũt
symongre cum: Quidam non in¬
telligentes ꝓpri&atem grece lin¬
guȩ: fefellit eos ambiguitas uer¬
bigreci. in hoc qđ dicit sororem.
mulierem : quasi uxores habuerint
apłi quas secum ducerent: Nam
gine utrumq significit &uxorẽ

Expanded text:
sicut et aliis apostolis. Nunquid non habemus, ego et Barnabas, potestatem sororem mulierculam, id est quamlibet fidelem. circumducendi, id est de loco ad locum ducendi, ut ministret licet et Joannes Zebedaei filii et materterae Domini nec non etiam Jacobus Alphaeus, et Judas, et Joseph filii similiter materterae Domini nec non etiam et Cephas? qui et Petrus. Cephas Hebraeum esrum, Petrus Graecum et Latinum: Simon Graecum est. Quidam non intelligentes proprietatem Graecae linguae, fefellit eos ambiguitas verbi Graeci, in hoc quod dicit sororem mulierem, quasi uxores habuerint apostoli quas secum ducerent, nam gyne utrumque significat et uxore
Abbreviated transcription (Latin):
cusauit beatũ iob. Sed meritũ
aux ñminuit : quia uir iustus eĩ
adũ sa pacienter sustinuit: No¬
tandum autẽ quia haec senten¬
tia scđm beatum augustinum
ꝑ interrogationẽ & ꝑ c̃tationẽ
tationimultap sresponderi.
Int̃rogationi autẽ. aut adfirma¬
tiue debet responderi. & iam
aut negatiue non: Pronunciabi¬
tur ergo ita ut post ꝑ contationẽ
quadicimus quis accusabit ad ũsus
electos dĩ: illud qđ sequitur. ds̃ qui
iustificat: Enuntietur sono inter¬
ro gantis: ut tacite respondeatur
non : Similiter & illud qđ seꝗtur
quis ẽ. qui c̃ dẽpnet. ꝑcontando
legendum .ẽ. ut sub inferatur
interrogando xp̃s iħs quimor¬
tuus ẽ. immo qui et resurrex̃
sub intelligitur tacite non. & est
sensus: Num quid xp̃s qui mor tu¬
us ẽ ꝓnob & resurrexit ut nobis
uitam donaret. Condẽpnabitnos:
Non utiq sed pocius saluabit: Hoc
uero qđ sequitur. qui ẽ addex terã
patris. qui& iã interpellat ꝓnobis.¬

Expanded text:
cusavit beatum Job, sed meritum cusavit beatum Job, sed meritum auxit, non minuit, quia vir justus, ejus adversa patienter sustinuit. Notandum autem quia haec sententia secundum beatum Augustinum per interrogationem et percontationem tationi multa possunt responderi, interrogationi autem aut affirmative debet responderi etiam aut negative; non pronuntiabitur ergo ita ut post per contentionem qua dicimus, quis accusabit adversus electos Dei? illud quod sequitur, Deus qui justificat, enuntietur sono interrogantis, ut tacite respondeatur, Non. Similiter illud quod sequitur, quis est qui condemnet? percontando legendum est, ut subinferatur interrogando Christus Jesus qui mortuus est, imo qui et resurrexit, et subintelligatur tacite, non. Et est sensus: Nunquid Christus, qui mortuus est pro nobis et resurrexit, ut nobis vitam donaret, condemnabit nos? Non utique, sed salvabit. Hoc vero quod sequitur, quis est ad dexteram Patris, qui etiam interpellat pro
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus. predestinatis ad uitt̃ act̃¬
nã. illum tradidit:: & ipse pat̾
giedidit filiũ: qui trixdi ꝑmisit:
Multisq modis. ẽ. ipse traditus
Hocũbũ qđ ẽ. parcere: aliquando
si gnificat dimit tere. ut illud
in uirgilio. parce eythere ametu
id ẽ dimitte metum.: Aliquan¬
do significat seruare: sic̃ hic.
seruatrices: qua seruant sua
mella: Quomodo &iam non cũ
illo omĩa nob donauit . hoc
maxime ad apłos refertur quibus
aut ueritas: Cum sederit filius
hominis insede maiestatis suae.
sedebitis & uos suꝑ .xii. sedes:
Potest referri & ad om̃s p̃destina¬
tos : qui in capite suo xp̃o. omĩa
possident quȩ ipse possidet: Cũ
enĩ om̃is crecitura longe inculca¬
biliter distet afilio dĩ ꝑquẽ facta
s om̃ia. Sids̃ pater in tantũ nos
dilexit. ut ꝓnobis tracderet illum.
utiq poterit in nob ista implere:
Quis ac cussabit aduersus eleccos
dĩ id ẽ qui sumet accuscitionẽ
aduersus electos dĩ Diabo¬
lus accusat electos dĩ sicut ac¬

Expanded text:
mnibus praedestinatis ad vitam aeternam tradidit illum. Et ipse Pater tradidit Filium, quia tradi permisit, multisque modis est ipse Filius traditus. Hoc verbum quod est parcere aliquando significat dimittere, ut illud in Virgilio: Parce metu, Cytherea, id est dimitte metum; aliquando significat servare, sicut hic, servatrices, quia servant sua mella. Quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit? Hoc maxime ad apostolos refertur, quibus ait Veritas: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim sedes : potest referri et ad omnes praedestinatos, qui in capite suo Christo omnia possident, quae ipse possidet. Cum enim omnis creatura longe incomparabiliter distet a Filio Dei, per quem facta sunt omnia , si Deus Pater in tantum nos dilexit, ut pro nobis traderet illum, utique poterit in nobis ista implere. Quis accusabit adversus electos Dei? id est: quis sumet accusationem adversus electos Dei? Diabolus accusat electos Dei, sicut ac
Abbreviated transcription (Latin):
cabit usq ad finẽ scłi: Quos autẽ
iustificauit: illos & glorificauit:
Preterito tep̃r utitur apłs in hoc
loco ꝓfuturo: In hoc qđ dicit
glorificauit : morẽ sacrȩ scriptu¬
rȩ tenens: quȩ sic solet narrare
futura quasi preterita: Illos enĩ
quos uocauit & iustificauit inp̃¬
sentisclo: hosglori ficabit indie
iudicii sicut id ẽ apłs alias dicit.
Cum xp̃s apparuerit: tunc & uos
apparebitis cumillo ingła: Quid¬
ergo dicem adhaec. si Sub quo
modo diximus deuocatione ius¬
afication & glorificationie.
Id .ẽ. quã grarum actionẽ reddemꝰ
illi qui groctis nullis que meritis prȩ¬
cedentib. ante quã essemus nosp̃¬
destinauit regnaturos secum. acp¬
tea uocauit & ius tificciuit. ad ulti¬
mum etiã glorificabit: tale. ẽ & illud
psal miste: Quid retribuam dño.
ꝓ omĩb quȩ retribuit mihi Po¬
test & ita intelligi: Quid predes¬
tinationi dĩ contradicere possumꝰ.
Si om̃s non p̃destiram ad hoc ut reg¬

Expanded text:
inem saeculi. Quos autem justificavit, illos et glorificavit. Praeterito tempore utitur. Apostolus in hoc loco pro futuro, in hoc quod dicit glorificavit, morem sacrae Scripturae tenens, quae sic solet narrare futura quasi praeterita. Illos enim quos vocavit, et justificavit in praesenti saeculo, hos glorificavit in die judicii: sicut idem Apostolus alias dicit: Cum Christus apparuerit, tunc et vos apparebitis cum illo in gloriergo dicemus ad haec? subaudis quae modo diximus de vocatione, justificatione, et glorificatione, id est quam gratiarum actionem reddemus illi, qui gratis nullisque meritis praecedentibus antequam essemus nos, praedestinavit regnaturos secum, ac postea vocavit et justificavit, ad ultimum etiam et glorificabit. Tale est et illud Psalmistae: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Potest et intelligi: Quid praedestinationi Dei contradicere possumus, si omnes non praedestinamur adhuc ut reg
Abbreviated transcription (Latin):
est uis mali: Nam ꝑsequi est
aꝑte uim inferre: Periculum:
in multis rebus & in insidiis acci
ł ames. & nuditas. non poterant
eossẽparare : qui a habebant panẽ uerũ
xp̃m. quieos spualiter pascebat & ues¬
ticiebat sic̃ alibi apłsait: quot¬
quot inxp̃o baptizati efas xp̃m

Expanded text:
est vis mali. Nam persequi est est vis mali. Nam persequi est aperte vim inferre. Periculum? Periculum in multis rebus et in insidiis accipm. Fames et nuditas? Non poterant eos separare, quia habebant panem verum Christum, qui eos spiritaliter pascebat et vestiebat, sicut alibi Apostolus ait: Quotquot in Christo baptizati es
Abbreviated transcription (Latin):
Qui . ẽ. ad dexteram᷑ ͥ ĩd ẽ. inpleni¬
tudine & magnitudine pater nȩ
ma iestatis: Quietiã interpellat
ꝓnob dm̃ patrem: non uoce. sed
miseratione. dũ cotidie hominem
que assupsit & grauissimum genus
mortis qđ pronobis sus tinuit.
uul tu pat̾no offert ut nr̃imise¬
rectur.: Quis nos separabit
a caritate xp̃i Ad superiora
ꝑtinet ubi ait : Non sunt con¬
digne passiones huius tẽporis
ad futurã głam .: Qui a omne
qđ inp̃senti est: cõparatione
future głe momentaneũ ẽ:
Ideoq alloquitur romanos. ne
deficerent intribulationibus:
Vide paerum. considera paulũ.
ante potuit illos occidere nero.¬
quam a caritate xp̃i se iungere:
Stephanus lapidibus obrutus.
laurentius ustulatus. non potu¬
er̃ axp̃o separari : qm̃ ita erant
mente dõ copulcti ut insensibi¬
les eẽn ad omĩa torm̃ta to le¬
sare: Num quid nos separabit.
tribulatio. aut angustia. An¬
gustia dicitur om̃is necessitas.
om̃is quȩ indigentia: ꝑ secutio.

Expanded text:
est in plenitudine et magnitudine paternae majestatis, qui etiam interpellat pro nobis Deum Patrem non voce, sed miseratione, dum quotidie hominem quem assumpsit, et gravissimum genus mortis quod pro nobis sustinuit, vultui paterno offert, ut nostri misereatur. Quis ergo nos separabit a charitate Christi? Ad superiora pertinet, ubi ait: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quia omne quod in praesenti est, comparatione futurae gloriae momentaneum est: ideoque alloquitur Romanos ne deficerent in tribulationibus: Videte Petrum, considerate Paulum; ante potuit Nero illos occidere quam a charitate Christi sejungere; Stephanus lapidibus obrutus, Laurentius ustulatus, non potuerunt a Christo separari quoniam ita erant mente Deo copulati, ut insensibiles essent ad omnia toleranda tormenta. Nunquid nos separabit tribulatio, an angustia? Angustia dicitur omnis necessitas, omnisque indigentia: persecutio autem
Abbreviated transcription (Latin):
Vnigenitus quidem est scđm di¬
uinitatẽ: qua innatura diuini¬
non factus. sed genitus. ẽ: sicut
ꝑsalomonem dic̃: Ego sapientia
exore altissimi ꝓ diui: primo ge¬
nita ante om̃em creaturam.
Scđm humanitatẽ autẽ unigenitꝰ
quidẽ potest dicibeate mariae.
& primo genitus in multis frĩ bus¬
et adoptiuis: quia ipse primus sur¬
rex̃ amortuis. primꝰ ascendit ad cę¬
los: Isti sunt fr̃s dequibus dix̃ ad
mariam:: Vade ad frs meos et dic
eis: Prs enim illius dicuntur om̃s
turos in &̃nã beatitu dinem: hos

Expanded text:
Unigenitus quidem est secundum divinitatem, quia in natura divininon factus, sed genitus est, sicut per Salomonem dicit: Ego sapientia ex ore Altissimi prodivi, primogenita ante omnem creaturam . Secundum humanitatem autem unigenitus quidem potest dici beatae Mariae, et primogenitus in multis fratribu adoptivis, quia ipse primus surrexit a mortuis, primus ascendit ad coelos. Isti sunt fratres, de quibus ipse dixit ad Mariam: Vade ad fratres meos, et dic eis . Fratres enim illius dicuntur omnes ter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferam : ut & uossimilia non dubi te¬
tis sustinere proxp̃o: Nam si decem
milici peda gogoꝵ habeatis in xp̃o
id ÷ in doc trina fideixp̃i: sed non mul¬
tosprs potestis habere: Pedagogi
dicuntur eo quod pedibus agant:
id ÷ ductent sieducant pueros:
idem sunt & pedis sequi:. Pater
prius generat: post modum uero
pedagogo cõmittitur ad nutrien¬
dum :: & cum multos possit habere
peda gogos: non tamen nisiumum
sed post discessũ eĩ acceper unt
multos pedagogos nonsolum bonos
sed etiam malos pseudo uidelic&
apłos: Qua propter ipse dicit:
Licet multos magistros & doctores
habeant : taimen non possunt
habere multos patres. uidelicet
nisi illum qui primum eis fidem

Expanded text:
perferam, ut et vos similia non dubiteperferam, ut et vos similia non dubitetis sustinere pro Christo. Nam si decem millia paedagogorum habeatis in Christo, id est in doctrina fidei Christi, sed non multos patres potestis habere. Paedagogi dicuntur eo quod pedibus agant, id est ductent, sive ducant pueros, iidem sunt et pedisequi. Pater prius generat filium, postmodum vero paedagogo committit ad instruendum: et cum multos possit habere paedagogos, non tamen nisi unum Sed post discessum ejus, acceperunt multos paedagogos, non solum bonos, sed etiam malos, pseudo videlicet apostolos. Quapropter ipse dicit: Licet multos magistros et doctores habeant, tamen non possunt habere plures patres, videlicet nisi illum qui primum eis fidem
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ pugnis: quibus om̃ia genera
cormentorum designat: Instabiles
erant: qui apellebantur deloco in
locum. & fugtibantur deciuitate
in ciuitatẽ:: laboramus operantes
manib: nr̃is: Laborabat paulus
sceno factoria arte a primahora
nolebat achorinthiis aliquid accipe¬
re. Neque abhaliis auditorib ut libe¬
re potuisset eorum uicia redar gue¬
re & corripere: Maledicim᷑ id .ẽ.
blasphemconur ab infidelibus quasi
magi. malefici. atq sacrilegi & be¬
nedicimꝰ predi¬
xp̃m:: Blcis phemamur. quasi sed uc¬
tores & obsecramꝰ. sub ut libe re¬
audiant doctrinam dñiquam illi.
detestantur uelut blas phemiam.
P& imusq: utdent nobis locũ redden¬
di rationẽ quam anifeste ꝓbemus non
& rasura aeris aut alicuius metal¬
li uel purgam̃tum pomi. siue
quis quilȩ domus:: Nonut consun¬
dam haec scribo id .ẽ. non ut uere¬
cundari uos facum: sed ut filios meos
s carissimos moneo qͥđ a gere in exẽ¬
plum patris debeatis.: vobis. talia¬

Expanded text:
id est pugnis, quibus omnia genera tormentorum designat; et instabiles sumus, qui pellebantur de loco in locum, effugabantur de civitate in civitatem. Et laboramus operantes manibus nostris. Laborabat Paulus scenofactoria arte a prima horanolebat a Corinthiis aliquid accipere, neque ab aliis auditoribus, ut libere posset eorum vitia redarguere et corripere. Maledicimur, id est blasphemamur ab infidelibus, quasi magi, malefici, atque sacrilegi, et benedicimus prhristum. Blasphemamur quasi seductores, obsecramus, subaudis ut libereaudiant doctrinam Domini, quam illi detestantur velut blasphemiam; petimusque ut dent nobis locum reddendae rationis, quo manifeste probemur non et rasura aeris, aut alicujus metalli, vel purgamentum pomi, sive quisquiliae domus. Non ut confundam vos, haec scribo, id est, non ut verecundari vos faciam, sed ut filios meos charissimos moneo quid agere in exemplum Patris debeatis, vel i
Abbreviated transcription (Latin):
Uosfordes: qui uirib propriis resisten¬
dum putatis: Uos nobiles: de nobi¬
litcite generis gloriantes: nos igno¬
ꝑ contrariũ intellegi debent
ꝑxp̃o uos infirmi quitalia & similia
non aud&is sustinere: Nos nobiles
de genere patri acharum descenden¬
tes uos ignobiles. id ÷ sine nominis
dignitate. degenere gentilium ido¬
let colentium: Usq in harchorir̃.
id .ẽ. usq ad p̃sens tempus efurimus:
Longam famẽs: nuditatem & poenu¬
riam. paułs ꝑtulit: qui iuuenis uo¬
ccitus. usq ad senec tutem in his ꝑdu¬

Expanded text:
fortes, qui viribus propriis resistendum putatis; vos nobiles, de nobilitate generis gloriantes; nos ignor contrarium intelligi debent pro Christo, vos infirmi qui talia et similia non audetis sustinere; nos nobiles de genere patriarcharum descendentes, vos ignobiles, id est sine nomine dignitatis, de genere gentilium idola colentium. Usque in hanc horam, id est usque ad praesens tempus, et esurimus longam famem, et nuditatem, et penuriam. Paulus pertulit, qui juvenis vocatus usque ad senectutem in his perdu
Abbreviated transcription (Latin):
ribus etidistribuatis a quib recipi
mere amini & dec& ero uiuatis & uesti¬
amini: Siue futura gaudia ur̃a sunt:
uts: bene conuersantes in hoc scło ad ea
possidenda quandoq ꝑueniatis.
Om̃ia enim quȩ dixi & que facttisun
ur̃a sunt: id ẽ. ad ur̃am dignitatem
& utilitatem creatasunt Uosautẽ

Expanded text:
ribus ea distribuatis, a quibus recipi mereamini, et de caetero vivatis et vestiamini; sive futura gaudia vestra sunt, ut bene conversantes in hoc saeculo, ad ea possidenda quandoque perveniatis. Omnia enim quae dixi et quae facta sunt, vestra sunt, id est, ad vestram dignitatem et utilita
Abbreviated transcription (Latin):
dita frs adhuc in firmi in fide ꝑ nos edif¬
ficentur: Noli ꝓpter aescã destruere¬
opus dĩ : Opus dĩ intelligitur homo
carne ianima adõ factus: Istud opus
tunc destruit᷑ quando scandalitatur:
quia iracundũ efficitur qdomĩ modo dõ
nrm illi offert᷑: Quȩtunc destruit᷑: cũ frat̃
a nob scandalizatur: Omnia qͥdẽ alim̃¬
ta adõ creata sunt: ꝑse & insua natura
munda sunt: Sed malũ ẽ. homini gentili:
qui ꝑ offendiculũ manducat: Quisi
idõ manducat in different̃ omĩa. ut
frẽmsuum uidaeũ scandaliget. infir¬
mum adhuc in fide: culpa peccati
&offendiculi sibi ad trahit: Bonũ ẽ. tibi
ogentilis nonmanducare carnẽ i non bibe¬
reiunũ neq: aliquid tale. in quo frt̃tiuuis
infide : dũ sua des illi ut cõmedat erbos
quos inmundosdeputat. ułdũ contristas
cũ exhoc ꝙ in p̃sencia illius illos erbos
cõmedis quo sille ab hominat᷑: Mandu¬
care carnẽ ibibere uinũ n ecbonumẽ
necmalũ sedmediũ: Similit̃ non man¬

Expanded text:
fratres adhuc infirmi in fide per nos aedificentur. Noli propter escam destruere opus Dei. Opus Dei intelligitur homo corpore et anima a Deo factus. Istud opus tunc destruitur quando scandalizatur, quia iracundum efficitur, quod omnino Deo am opus nostrum illi offertur, quae tunc destruitur, cum frater a nobis scandalizatur. Omnia quidem alimenta a Deo creata, per se et in sua natura, munda sunt; sed malum est homini gentili, quiideo manducat indifferenter omnia, ut fratrem suum Judaeum scandalizet infirmum adhuc in fide. culpam peccati et offendiculi sibi attrahit. Bonum est, tibi, o gentilis, non manducare carnem, et non bibere vinum, neque aliquid tale, in quo frater tuus in fide, dum suades illi ut comedat cibos quos immundos esse deputat: vel dum contristas eum ex hoc, quod in praesentia illius cibos comedis quos ille abominatur. Manducare carnem et bibere vinum, nec bonum est, nec malum, sed medium. Similiter non man
Abbreviated transcription (Latin):
cõmedere: Beatus ẽ. illegentilis qͥ ñ
iudicat neq rep̃hendit semet ipsum.¬
sub̵ ꝙ frm̃ suũ non scandaliz auit. in eo
qđ ꝓbat. omĩat eẽ munda: Becitus
dr̃ eẽ in hac parte gentilis. cuius consci¬
entia non rep̃ hendt illũ ꝙftatrẽ suum
iudȩũ non scanda gauit ut illũ cogeret
admanducandũ carnesquas ille detes¬
tabat᷑ sedneq in p̃sencia illius cõmedit
aliqͥdꝙ ille abhorrebat. licet ipse omia
ꝓbaret ut cognoscer& eẽ munda.: Quis autẽs
dẽ uenit sic̃ iuda eus : simanduca uerit
agit non credens om̃ia munda. ẽe hocdic̃
Siqͥlib& gentilis ad fidẽ ueniens. cognouerit
om̃ia eẽ. munda npostmodũ fecerit diffe¬
rentiam int̃ cybũ ⁊ cybũ. dic̃salios mundos
aliosq inmundos. simanduca uerit postea
ex illis cybis quos inmundos reputauit.
dãpnationẽ sibi adquirit: quiagit

Expanded text:
comedendi. Beatus, est ille gentilis, qui non comedendi. Beatus, est ille gentilis, qui non judicat, neque reprehendit, semetipsumsuum Judaeum non scandalizavit, in eo quod probat omnia esse munda. Beatus dicitur esse in hac parte gentilis, cujus conscientia non reprehendit illum quod fratrem suum Judaeum scandalizaverit, ut illum cogeret ad manducandum carnes quas ille detestabatur, sed neque in praesentia illius comederit aliquid quod ille abhorreret, licet ipse omnia probaret et cognosceret esse munda. Qui autem dem venit, sicut Judaeus, si manducaverit, agit, non credens omnia munda esse. Hoc dicit, si quilibet gentilis ad fidem veniens cognoverit omnia esse munda, et postmodum fecerit differentiam inter cibum et cibum, dicens alios mundos aliosque immundos, si manducaverit postea ex illis cibis quos immundos reputavit, damnationem sibi acquirit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
atq her&icoꝵ maximeq hipochritarum
qñmanducant carnẽ neq bibunt uinum
& tamen noniustificant᷑ : Tam̃ melius est
ab sinere acarnibus ⁊ uino in p̃sencia
indei credentis : quã in alico illũ ledere.¬
uł scandalizare: potest ⁊ generaliter
deom̃ibus intelligi quicausa abstinenciae
uł ieuinioꝵ scanddr̃zant plurimos uł certe
qͥ causa gulositatis aut & iã qui simplici
animo diebus priuatis carnib: uescunt᷑.
unde plurimis offensionẽ generant bo¬
num. eẽ non cõ medere : qui aminus
caute hocꝑ agunt: Tufid ẽ habes apud
temetipsum : habe corãdõ: Non de fide
scȩ̃ trinitatis hiclo qͥt̃ sed defide quacre¬
dimꝰ omia esse munda : Iuxtit ꝙ supdiximꝰ
gentilẽ allo qt᷑: O gentilis habes fidẽ
pȩnes temec ipsũ id ẽ credis incordetuo
omia eẽ. munda & ad manducan dũ licita:
habe illã corã deo in corde non in ostenta¬
tione ũboꝵ ⁊ iactantiane aliũ scanda¬
liges dic̃ste habere potestatẽ omĩa

Expanded text:
icorum maximeque hypocritarum, qui non manducant carnem neque bibunt vinum; et tamen non ideo justificantur. Tamen melius est abstinere a carnalibus et vino in praesentia Judaei credentis, quam in aliquo illum scandalizare. Potest et generaliter de omnibus intelligi qui causa abstinentiae vel jejuniorum scandalizant plurimos: vel certe qui causa gulositatis; aut etiam qui simplici animo diebus privatis carnibus vescuntur: unde plurimis offensionem generant, bonum esset non comedere, quia minus caute hoc peragunt. Tu fidem habes? penes temetipsum habe, et coram Deo. Non de fide sanctae Trinitatis hic loquitur, sed de fide qua credimus omnia esse munda, juxta quod supra diximus. Gentilem alloquitur: O gentilis, habes fidem penes temetipsum, id est credis in corde tuo omnia esse munda, et ad manducandum licita: habe illam coram Deo in corde, non in ostentatione verborum et jactantia, ne alium scandalizes, dicens te habere potestatem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sdam: Alioquin filiiur̃i irmundi esseNt.
ss nunautẽ scĩ sunt: Id ẽ. si ambo in¬
fideles essetis. uel ille qui fidelis
factus. ẽ. iterum reuerteretur
ad paganis mum ꝓpter illum qui
noluit credere: utique filii uos
imitarentur: uel &iam fifidelis
dimit ter& sociũ suum infidelem.
essentq separati ab in uicem: filii
forsitan inmundi essent quia ido¬
lis deseruirent patre in fideleͥ.
uł matri infideli ad orante . & in mun¬
di essent excibis quos comedereo
idolis consecratis: Nunc autem dum
simul morantur fidelis cum infidele:¬
forsitan filii illorum fidelem imi
nolens credere : discedat. idẽ libe¬
ram habeat potestettẽ disce dendit.¬

Expanded text:
ter quondam. Alioquin filii vestri immundi essent: nunc autem sancti sunt, id est, si ambo infideles essetis, vel ille qui fidelis factus est, iterum reverteretur ad paganismum propter illum qui noluit credere, utique filii vos imitarentur: vel etiam si fidelis dimitteret socium suum infidelem, essentque separati ab invicem, filii forsitan immundi essent, quia idolis deservirent, patre infideli, vel matre infideli adhortante, et immundi essent etiam ex cibis quos comederent idolis consecratis. Nunc autem dum simul morantur fidelis cum infidelorsitan filii illorum fidelem imitnolens credere, discedat, id est, liberam habeat potestatem discedendi
Abbreviated transcription (Latin):
S eiꝰmodiantaili facto: Id÷ si infidelis
non uult manere cum fideli ille.
qui fidelis ẽ. ñ ÷ ita subiectus illi
ut debeat illum seqͥ neq subiectus ẽ
culpe : propter hocsi ille discedit:
ES uit nos deus: Idcir co siuult rece¬
dere infidelis quiblas phemat no¬
m̃ dĩ. recedat. ut pacem possit
ss cum eo qui distedit Unde enim scis¬
S mulier aut uirsi unꝰ alterum saluum¬
s faci& nisi sicut unicuiq uiro & muli
tẽpora credendr ut primum credat
uir dẽ inde mulier. aut primum muli¬
SS er deinde uir iinum quẽ que sicut¬
Q uoccuunit dñs ad fidem: ita abul&
ita maneat.: Id est sihabeas uxorẽ
teneto eam: si non habetis ñ cõ

Expanded text:
 est in tali facto, id est: infidelis, si non vult manere cum fideli, ille qui fidelis non est ita subjectus illi ut debeat illum sequi, neque subjectus est culpae propter hoc si ille discedit: vocavit vos Deus. Idcirco si vult discedere infidelis qui blasphemat nomen Domini, recedat ut pacem possit t litigare cum eo qui discedit. Unde enim scis, mulier aut vir, si unus alterum salvum faciet, nisi sicut unicuique, viro et mu, subaudis tempora credendi, ut primum credat vir deinde mulier, aut primum mulier, deinde vir. Unumquemque sicut vocavit Dominus ad fidem, ita ambulet, ita maneat, id est, si habes uxorem, tene eam: si non habes,
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. ut ꝑ uirtutẽ sp̃s scĩ plenã habeatis spẽ.
ct̃ nȩ remunerationis. ei que dono atq:
auxilio subleuati. uirtutẽ tocius
bonitatis ad ipisci mereamini: Certus sũ
aut̃ fr̃s mei et ego ipse deuobis qm̃ pleni
estis dilectione dĩ & proximi repleti
om̃iscientia: i taut possitis alterutrũ.
monere : Idẽ inuicẽ uos castiga re

Expanded text:
id est ut per virtutem Spiritus sancti, plenam habeatis spem aeternae remunerationis, ejusque dono atque auxilio sublevati, virtutem totius bonitatis adipisci mereamini Certus sum autem, fratres, mei, et ego ipse de vobis, quoniam pleni estis dilectione Dei et proximi, repleti omni scientia, ita ut possitis alterutrum monere, id est invicem vos castigare
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ait: Puerinũ qͥd pulm̃tariũ habetis
Q uibene pueri uocant᷑ ꝓpt̃ innocenciam.
atiq: humilitatẽ: deqͥb ipse uerita sdicit:
Sinite paruules uenire ad me: taliũ . ẽ. enĩ¬
regnũ cȩloꝵ : Qui aergo pueri cõmunica¬
uer̃ carni ⁊ san guini: ⁊ ipse similit̃ parti

Expanded text:
nus ait: Pueri, nunquid pulmentarium habetis? Qui bene pueri vocantur, propter innocentiam et humilitatem, de quibus ipsa Veritas dicit: Sinite parvulos venire ad me, talium est regnum coelorum. Quia ergo pueri communicaverunt carni et sa
Abbreviated transcription (Latin):
ex uno deo patre sumꝰ : qr ab illo omnia
originẽ aceper̃ : Vnus ẽ enĩ ds̃ ꝑquẽ¬
& a quo omicis sed alit̃ ille : alit̃ nos: Ille
qua sippͥus filius potest sc̃ificare : nos u
quasi ad optiui ab illo scĩficam᷑ : At tam̃
unũ habemꝰ patrẽ incȩlis: ille ꝓpͥũ nos¬

Expanded text:
ex uno Deo Patre sumus, quia ab illo omnia originem acceperunt: unus est enim Deus, a quo omnia. Sed aliter ille, aliter nos. Ille quasi proprius Filius potest sanctificare; nos vero quasi adoptivi ab illo sanctificamur: attamen unum habem
Abbreviated transcription (Latin):
diabolum qui peccatum attulerat per
quod mors in orbem uenerat: Siue
etiam in hoc destruxit diabolum ⁊ mor¬
tem: quia semper mortuus peccato
dum non peccauit: Destructo autẽ dia¬
boli imperio liberauit electos suos.
quitimore mortis ꝑ totam uitam suam
qua uiuebant in hoc mundo ob noxii
id .ẽ. debiti ⁊ ad stricti erant serui tute
mortis. ⁊ diaboli : In hoc enĩ timebant
mortẽ quia serui erant mortis. dũ om̃s
morti sub iacebant: Nus quam enĩ ange¬
los ad prehendit sed semen a brahȩ
ad prȩhendit : Quod su perius dixerat
pueros communi casse carni ⁊ sanguini.
iqui axp̃s participauerit eis ex equit᷑

Expanded text:
diabolum qui peccatum attulerat, per diabolum qui peccatum attulerat, per quod mors in orbem venerat. Sive etiam in hoc destruxit diabolum et mortem, quia semper mortuus est peccato, dum non peccavit. Destructo autem imperio diaboli, liberavit electos suos, qui timore mortis per totam vitam suam quandiu vivebant in hoc saeculo, obnoxii, id est debiti et astricti erant servituti mortis et diaboli. In hoc enim timebant mortem, quia servi erant mortis, dum omnes morti subjacebant. Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit. Quod superius dixerat, pueros communicasse carni et sanguini, et quia Christus participaverit eis, exsequit
Abbreviated transcription (Latin):
ceps extitit illoꝵ: Sicut enĩ illi pueri
inos carne ⁊ sanguine constamꝰ sic ⁊xp̃s
ł tsicut᷑ cõmunicauit xp̃s nr̃ae substtnciae
ꝑ assũp̃tionẽ hominis sic inos partici¬
pes eius sumus pertas sũptionem corpo¬
ris et sanguinis eius: Quare autẽ com¬
muni cauerit xp̃s carni ⁊ sanguini.
insequentibus manifestat cum subdit:
Ut ꝑ mortẽ destrueret eũ qui habebat
mortis impertũ id est chabolum:
& liberaret eos quitimore mortis per
totã uiam obnoxii erant seruituti:
Admirabile quidem hic demonstrat
apostolus ostendens diabolũ ꝑhoc
inmundo tenebat: Arma que fuerunt
illi quondã forcia aduersũ mundum
sicut dausid abstracto glacho goliȩ in eo
caput illius amputauit: in quo quondã
diabolus permortẽ hominis inmundo
principatũ p̃sump serat : ꝑ mortẽ xp̃i
tẽporalẽ uincidebebat: qua propter
participauit xp̃s carni ⁊ sanguini: utmori
potuisset ad tẽpus: Sicq edum mortuus
est qui peccatũ non fecerat: destruxit

Expanded text:
ceps exstitit illorum: sicut enim illi pueri et nos carne et sanguine constamus, ita et Cet sicut communicavit Christus nostrae substantiae per assumptionem hominis, sic et nos participes ejus sumus per assumptionem corporis et sanguinis ejus. Quare autem communicaverit Christus carni et sanguini, in sequentibus manifestat, cum subdit: Ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium, id est diabolum; et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Admirabile hic demonstrat Apostolus, ostendens diabolum per hin mundo tenebat: arma, quae fuerunt illi quondam fortia adversum mundum: sicut David, abstracto gladio Goliae, in eo caput illius amputavit, in quo quondam diabolus, per mortem hominis in mundo principatum praesumpserat, per mortem Christi temporalem vinci debebat. Quapropter participavit Christus carni et sanguini, ut mori potuisset ad tempus, sicque dum mortuus est, qui peccatum non fecerat, destruxit