comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ssũt fieri. uł ñ fieri. Nuc̃ uidẽcdũ ẽ. quales
crit ante peccatũ: ⁊ possũt notari in hoĩe. in
sinc errore ratio iucdicabat: si ne clifficultati
uoluntas boriũ appetebat. Post peccatũ uͦ
antequã ꝑ gr̃am. sit reparatũ. p̃mit᷑ acõa¬
pescentia ⁊ uĩcit᷑. Post confirmationẽ: naui¬

Expanded text:
ssunt fieri et non fieri. Nunc videndum est quale fuit ante peccatum. Et possunt notari in homine quasine errore ratio judicabat; sine difficultate voluntas bonum appetebat. Post peccatum vero antequam per gratiam sit reparatum premitur a concupiscentia et vincitur. Post reparationem a
Abbreviated transcription (Latin):
arbitͥũ ñ hab̾nt. Cũ itaq habeamꝰ cõmune
cũ peceatorib sensũ. appetitũ: lib̃m arbitͥũ.
nos ab eis clsc̾nit. penes qd̾ omne meritũ cõsistit.
Qũ enĩ nulla innulla necessitate cogat᷑: ñ ĩ¬
sẽt seri participia. Ingeniũ qͦ et memoria.
icͥ. simulia. nẽiustũ nec inuistũ. constituũt.
Siqͥcłe nec tarcdũ ingeniũ ĩnputat᷑: nec labi¬

Expanded text:
taque habeamus communem cum pecoribus sensum et appetitum, liberum arbitrium nos ab eis discernit, penes quod omne meritum consistit. Cum enim nulla vi, nulla necessitate cogatur, non mesent fieri participia. Ingenium quoque et memoria, vel cuncta similia nec justum, nec injustum constituunt; sic nec tantum ingeniu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sci fuerit suicasus. Presciꝰ ñ fuit: sic̃ ⁊ de angło
Augꝰ. qͦ suꝑ genesin icłt clicit. Ipona huiꝰ peceati
eiectꝰ ẽ. hõ deparadiso. inlocũ istũ miseriarũ: sic̃
dicit᷑ ibi. Eiecit eũ ds de paradiso.ir:. ne forte co¬
iuidẽt᷑ uelle. qd̾ si postea cõmedis:. nũquã more¬
ret᷑. s ex alia parte factꝰ ẽ. mortał. ꝓptͥ peccatũ.
Quomͦ gͥ peccato remanẽte ñ moreret᷑ꝰ Ad qd̵ di¬
cit᷑. si ñ puniret᷑ ista penu. scilie ⁊ mortis: puni¬
ret᷑ grauuiori. qui a nũquã finirẽt᷑ miserie.que
mͦ fuuũt᷑ morre. sic̃ ⁊diaboli miserie nũquã f¬
mũt᷑. S quia hoc certũ de auctoritate ñ ha¬
bemꝰ: uolũt quicła clice. qd ⁊sicomecliss postea
ñ cõferret eiinmortaliratẽ: ⁊ sub tali sẽsu ex po
indignꝰ ẽ. illo ligno uͤsci. qd̃ pͥus cõferroe in mor¬
talutitẽ. ⁊ icło neposs ad illud accecdẽ: positaẽ.
antẽ paraclisũ quectã igea ignea custodia.

Expanded text:
s quod sui casus praescius non fuit, sicut, et de angelo uoque super Genesim idem dicit: In poenam hujus peccati ejectus est homo de paradiso in locum istum miseriarum. Sicut dicitur ibi: Ejecit eum Deus de paradiso ne forte covidentur velle quod si postea comedisset nunquam moreretur; sed ex alia parte factus est mortalis propter peccatum. Quomodo igitur peccato remanente non moreretur? Ad quod dicitur si non puniretur ista poena, scilicet morte, puniretur graviori; quia nunquam finirentur miseriae, quae modo finiuntur morte, sicut et diaboli miseriae nunquam finiuntur. Sed quia hoc certum de auctoritate non habuimus, volunt quidam dicere quod si comedisset, postea non conferret ei immortaliindignus est illo ligno vesci quod prius conferret immortalitatem. Et ideo ne posset ad illud accedere, posita est ante paradisum quaedam ignea custodia s
Abbreviated transcription (Latin):
du x̃ me: uir aũt int̾rogatꝰ ñ ait mulier sedux̃
me. s cdeclit mͥ ⁊ mãlucaui. Mulier in hoc dicit᷑
secducta. qd auclistis u̾b̾ ilł eritis sic̃ cdii ⁊cͥ: ado in¬
tumuit. ut crecłet uerũ ẽẽ qđ cdicebat᷑. Acla uͦ nẽ.¬
putauit utqͣ fieri posse. ut ⁊ uxori morẽ ger̾et.
cogitaũ. Ex qͥb u̾b̃ apparet. qd̾ maior suꝑbia fuit
inmuliere. quã inuiro. Igit᷑ ⁊ magis peccatũ. Mu
tẽ mulier magis punita fuit. cuidictũ ẽ. indolore
priries filios ⁊ c̃. Unde apparae qd plus peccau̾it. Oppo¬
nit᷑ de hoc qd̃ dicit. isidorꝰ.: Trib moclis peccatũ ge¬
rit᷑. Ignorãtia. Infirmitate. inlustria. Iguorãtia

Expanded text:
si . Vir autem interrogatus non ait: Mulier seduxit me, sed dedit mihi et manducavi . Mulier in hoc dicitur seducta, quod auditis verbis illis: Eritis sicut dii, adeo intumuit ut crederet verum esse, quod dicebatur. Adam veputavit utrumque fieri posse, et ut uxori morem gereret, cogitavit. Ex quibus verbis apparet, quod major superbia fuerit in muliere, quam in viro; igitur et majus peccatum. MuItem mulier magis punita fuit, cui dictum est: In dolore paries filios , etc., unde apparet quod plus peccavit. Opponitur de hoc quod dicit Isidorus: Tribus modis peccatum geritur: ignor
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ad cooꝑantẽ. Sol⁊ queri utrũ hõ. anie lap¬
quia cessit praue suggestionss. nec iusticiã. quia
cõtẽsit p̃ceptũ dm̃i. Pruclentiã ñ habuit. quia
s illd̃ sacis cõceclimꝰ. qd̃ ñ tũc habuit. quanclo¬
dũ. Qũ augꝰ. dicat inquacła homelia. ad am

Expanded text:
 ad cooperantem. Solet quaeri utrum homo ante lapquia cessit pravae suggestioni; nec justitiam, quia contempsit praeceptum Dei; prudentiam non habuit, quia Sed illud satis concedimus quod non tunc habuit quandodum, cum Augustinus dicat in quadam hom
Abbreviated transcription (Latin):
inclustͥa peccaũ. quia ñ seductꝰ: s sciens ⁊ prucden
peccairit. Petrꝰ infirmitate deliqͥd. Grauiꝰ ẽ. infirm¬
tate. quã ignorãtia peccare: grauiꝰq inclustrͥa quĩ
infirmitate. Indust̾a peccat: qui studio ⁊ lelib̾atiõe
malũ ꝑꝑecͣt. Infirmitate: qui casu uł ꝑtͦbatione di¬
linquid. Ex his u̾b̾ uidet᷑ asserit: qd̃ plus peccaui

Expanded text:
 sed sciens et prudens peccavit. Petrus infirmitate deliquit. Gravius est infirmitate quam ignorantia peccare; gravius quoque industria quam infirmitate. Industria peccat qui studio et deliberatione malum perpetrat; infirmitate qui casu vel perturbatione delinquit. Ex his verbis videtur asseri quod plus peccavit
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uolũtas tp̃r p̾cedat. cũ upsa uolũtas mali pec¬
catũ sit: s de auctu illud cłr. qd ome malũ ex uo¬
lũtate ꝓceclut. sic̃ ille actꝰ. uidelic ⁊ comestio po
lñr cluo peccata: s unũ. Ut qͥ hab ⁊ uolũtatẽ
homicidũ ꝑpetͣndi. ⁊ postea ꝑpetrat: ñ tũc alid̃

Expanded text:
peccatum sit, sed de actu illud dicitur quod omne malum ex voluntate procedit; sicut ille actus scilicet comestio pomdicuntur duo peccata sed unum. Ut qui habet voluntatem homicidii p
Abbreviated transcription (Latin):
nia incͥoata agenĩb rerũ cłistĩgẽdis casi¬
sauit. Eic potest queri cũ ⁊. dieb omĩa
copleu̾it oꝑa: ⁊ post illos sex dies nichil noui
adcdidie. quare ꝓcedemꝰ nu̾ando dies uis
ad.xui. Si clicitur quia septuna ẽ. alra ab
ilł. sie noctaua alia ab illis et nona. ⁊ sic de
alłis. s ñ sũt alie ineliestinctione rerũ. s̾¬
milit̃⁊ septuna ñ fuit alia listĩctione rerĩ.
quia ñ fu̾it mea alicuiꝰ opis clistĩctio facta
esillei qd̾ pot̃ clicit qd̾ licet in sepruna cdie
ñ fuerit aliqd opus factũ: tñ fuit ibi alꝰ¬
hominis restat agere. et de lapsu eiꝰ ⁊ de repara¬
tione. In genesi dr̃. Fatiamꝰ hominẽ acd unagi¬

Expanded text:
ata a generibus rerum distinguendis cessavit. Hic potest quaeri, cum in sex diebus omnia compleverit opera, et post illos sex dies nihil novi addiderit; quare procedimus numerando dies usque ad septimam. Si dicitur quia septima est alia ab illis; sic et octava alia ab illis, et nona, et sic de aliis. Sed non sunt aliae in distinctione rerum; similiter et septima non fuit alia in distinctione rerum, quia non fuit in ea alicujus operis distinctio facta, es. Ad quod potest dici, quod licet in septima die non fuerit aliquod opus factum, tamen fuit ibi alhominis restat agere, et de lapsu ejus et de reparatione. In Genesi dicitur: « Faciamus hominem ad imagi
Abbreviated transcription (Latin):
quia cõmodũ appetiit: s qͥa illud appetẽtlo. uisti
tas illud p̃cesserit. s ñ iuidet᷑ qd uoluiss aut de¬
appet̾e. ꝓpt̾ qd̃ iustitiã deseruit. Pot̾ itaq cliq
qd̃ uolens cleseruit iusticiã. qr uoluit illus
ꝓpt̾ qd deseruit. nec tñ uolebat. qd iusticũde¬
seret. s uoluit illud ꝓpt̾ qd̃ iustiam cleserebã.
uolũtate itaq iustitiã deseruit: ñ qd̃ uolũtas

Expanded text:
quia comodum appetivit, sed quia illud appetendo iustitiavoluisset aut deappetere, propter quod justitiam deseruit. Potest itaque dici quod volens deseruit justitiam, quia voluit illud propter quod deseruit; nec tamen volebat ut justitiam desereret, sed voluit illud propter quod justitiam deserebat. Voluntate itaque jus
Abbreviated transcription (Latin):
ci. qd̾ ñ erat ho cleiecturꝰ in actũ illiꝰ peccari.
ut scilicoe ponũ uetitũ comecłet: nͥ elatio p̃¬
cessuss. Est enĩ suꝑbia. raclix oĩs peccati. Audi¬
ens uͦ mulier. eritis sĩc cdii.⁊cͥ: elata ẽ insuꝑ¬
biã. que suꝑbia erat compͥm̃cla ꝑpenas il¬
lud peceatũ secutts: s cũ nat᷑a hõis sine ui¬
mine duos po suit appetitꝰ. iuiclelie ⁊ appe¬
ticũ uusti: et appetitũ cõmocli appecitũ iusti
scd̃m uolũtatẽ: ut ineo ho ꝓmeri poss. siue b̃ne re¬
ne̾. Appetitũ cõmotdi: scd̾m necessariũ. Nonenĩ pot̾
hõ ñ appetͥe cõmoclũ suũ. ⁊ id̾o istũ cũ necessitate po¬
suit cłs in hõme: ut meo remuneraret᷑ hõ. Unde
erit impioꝵ maxima pena minferno. quia sẽꝑ a
petẽt cõmoclũ.:⁊ nũquã asseqͥ poterũt. sic̃ augm̃¬
tũ głe bonis. qd̃ abamore habiti cõmocdi tepescei
potert̃. Et inħ appetitu cõmodi m̃surã pofuit

Expanded text:
 peccati, ut scilicet pomum vetitum comederet, nisi elatio praecessisset. Est enim superbia radix omnis peccati. Audiens enim mulier: Eritis sicut dii, elata est in superbiam; quae superbia erat comprimenda per poenas illud peccatum secuturas. Sed cum natura hominis sine vimine duos posuerit appetitus, videlicet appetitum justi, et appetitum commodi. Appetitum justi secundum voluntatem, ut in eo homo promereri posset, sive bonum reitum commodi secundum necessitatem; non enim potest homo non appetere commodum suum, et ideo istum cum necessitate posuit Deus in homine, ut in eo remuneraretur homo. Unde haec erit impiorum maxima poena in inferno, quia semper appetent commodum suum, et nunquam assequi poterunt; sicut augmentum gloriae bonis, qui ab amore habiti commodi tepescere non poterunt. Et in hoc appetitu commodi mensuram posuit
Abbreviated transcription (Latin):
m Ad quẽ mulier. Ne forte moriam᷑. ⁊ cet̾a: Inqui
uiu declit. locũ tẽptãti: cũdixit Ne forte moi¬
am᷑. Unde diabolus mox inqͥd. Comedite: i
gulã cũ dix̃comedite. Per uanã głam: cũai¬
xit .eruis sic̃ dii. Per auariiã: cũ cux̃ scien¬

Expanded text:
Ad quem mulier: Ne forte moriamur . In quo verbo dedit locum tentanti cum dixit: Ne forte. Unde diabolus mox inquit: Comedite et gulam cum dixit: Comedite; per vanam gloriam, cum dixit: Eritis sicut dii; per avaritiam, cum dixit: Scien
Abbreviated transcription (Latin):
conclitionis potuert̃ eẽ. qͥb alii suꝑiores.
alii inferiores. Suꝑiores: qͥ nat᷑a subti¬
les magis ⁊ sapientia ampliꝰ ꝓspicaces. In¬
feriores.qui nata minꝰ subtiles ce sapien¬
ẽtia minꝰ ꝑspicaces concliti sũt. S istas
cliseretiones inuiisibiles inuisibiltũt solul
poncderare potuit: qͥ omĩa in numero.
ponclẽ ⁊ m̃sura fecit. Querit᷑ si om̃s eiꝰ¬
de orelinis pares sĩt ⁊ equales: qd̾ qͥb¬
cła uisũ ẽ. s illud ñ potest stare. cũ cri¬
piã dicat luciferũ cũctis aliis excellen¬
Itiorem.
quẽ cõstat fuisse cde or dine suꝑioꝵ: ⁊ tñ in orcline
Nło exceltentior. Sĩc̃ enĩ om̃s uͥgires uiꝰ or clinis.¬
⁊ t̃ unus excellit aliũ e inuͥginitait: sic ⁊ in anglis
pot̃ eẽ. Legit᷑ qd̾ decimꝰ ordo de homĩb cõpleri
cdebeat. Mlali enĩ angłi cũ cle singłis oclmib cade¬
rent: fecert̃ unũ ordinẽ. quia inmalitia si miles:

Expanded text:
t esse, quibus alii superiores, alii inferiores: superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et sapientia minus perspicaces conditi sunt. Sed istas discretiones invisibiles invisibilium solus ponderare potuit, qui omnia in pondere et mensura fecit . Quaeritur an omnes ejusdem ordinis pares sunt et aequales. Quod quibusdam visum est. Sed illud non potest stare cum Scriptura dicat Luciferum cunctis aliis excellentiorem; quem constat fuisse de ordine supremo, et tamen in ordinene excellentiorem. Sicut enim omnes virgines unius ordinis unus excellit alium in virginitate; sic etiam in angelis potest esse. Legimus quod decimus ordo de hominibus compleri debeat; mali namque angeli cum de singulis ordinibus caderent, fecerunt unum ordinem, quia in malitia similes,
Abbreviated transcription (Latin):
li .i. gnorãtia bomi Unde augꝰ. inlibro cle correc¬
tione ⁊ gc̃a.Sũt omĩ hõni ista cluo penali a:
gnorãia ⁊ clifficlias. Ex ignorãtia:error. ut ꝓ¬
bet falsa ꝓueris. Ex cliticultate: cruciatꝰ. ut re¬
sistente. ⁊ torquẽte clolore carnał uinculr ñ pos¬
sit alibicdrne tẽpare. S pot̃ oppomi. ¶ũ aĩa pueri

Expanded text:
libro De correptione et gratia: Sunt omni homini ista duo poenalia: ignorantia et difficultas. Ex ignorantia error, ut probet falsa pro veris; ex difficultate cruciatus, ut resistente et torquente dolore carnalis vinculi non possit a libidine temperare. Sed potest opp
Abbreviated transcription (Latin):
Manguatie enĩ redemit fideł. Aqua ab¬
luit peccata inbaptismo. Solce quers
trũ. eũ acdlitione rei extrinsecꝰ sũpte a
costa illa facta sit mulier. Quocd qͥcłe solũt
dices s si aͦꝑficiendũ corpꝰ muliẽris cdecis¬
ta illa. ds̃ extͥsecꝰ decł augm̃tũ addidi.¬

Expanded text:
anguine enim redemit fideles; aqua abluit peccata in baptismo. Solet quaeri utrum cum additione rei extrinsecus sumptae de costa illa facta sit mulier? Quod quidam solent dicere. Sed si ad perficiendum corpus mulieris de costa illa Deus extrinsec
Abbreviated transcription (Latin):
quã fierae causa ndispositio et̃nalit̾ p̾cessit. In
creatꝰis uͦ quarũclã rer̃ ⁊ ñ om̃iũ cause p̃ceclt̃.
Inseruit nãq ds̃. ut augꝰ. ait. Quasclã carsas
reb. sccdm̃ quas aliqua exeis ꝓueniũt: ut de
hoc semine: tale granũ. Ue hdc arbore: talis fir¬
fructꝰ. Ut qͥ uiuenis mͦ ẽ. tali tp̃r senescat. ⁊ si¬
milia. Et he qͦq appellant᷑ pͥmordiales ciuist.

Expanded text:
a, et haec dispositio aeternaliter processit. In creaturis vero quarumdam rerum et non omnium causae procedunt. Inseruit namque Deus, ut Augustinus ait, quasdam causas rebus, secundum quas aliquae exeis proveniunt, ut de hoc semine tale germen, de hac arbore talis fructus; ut qui juvenis modo est, tali tempore senescat, et sim
Abbreviated transcription (Latin):
pauit alergꝰ. Qd̾ de costa facta ẽ. muliet. Nõ enia
nicostũ causanit lut de ea fierte iiuuer. gre
Ut aũt lignũ aridũ floreat: giĩgnat er sidã.
ut mulier iniuuentute. sterilis. in senectute pai¬
riat. ut asina loquat᷑ ec similia. decdit quidẽ
mae iso ipso absconditas quoꝵd̾a factoꝵ causas.
quas reb cõditis ñ in seruit. easq inplet. ñ illo
oꝑe prucdẽtie. quo natns susticuit ut sunt: s
uio quo eas ad ministrat. ut uoluerit. quas
ut uoluit cõcdidit. quoꝵ si unũ erat qd̾ ita mu¬
luer facta ẽ. de lat̾e uiri clomientis. ñ habuerit
hec pͥma rerũ cõtlitio. ut mulier om̃o sic fi¬
erce. s tm̃ hoc habuit: quia sic fieri poss. Si¬
cut corpꝰ mulieris cle corpore uiri traductũ fu¬
it: ita uoluerũt qͥd̾a. qd aĩa ipsiꝰ eue. cle aĩa
ce ẽet̾. sic̃ ⁊ corpora. S ieronimꝰ. hoc sub ana

Expanded text:
, quod de costa facta est mulier. Non enim erat in costa causaliter ut de ea fieret mulier, sed Ut autem lignum aridum floreat, et fructum gignat; ut femina in juventute sterilis in senectute pariat; ut asina loquatur, et similia, dedit quidem metipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus creatis non inseruit easque implet, non illo opere prudentiae, quo naturas substituit 1070 ut sint, sed illo quo eas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit. Quorum unum erat, quod ita mulier facta est de latere viri dormientis. Inde habuit hoc prima rerum conditio, ut femina omnino sic fieret; sed tantum hoc habuit, quia sic fieri posset. Sicut corpus mulieris de corpore viri traductum fuit, ita voluerunt quidam, quod anima ipsius Evae de anima ce essent sicut et corpora. Sed Hieronymus hoc sub anat
Abbreviated transcription (Latin):
ext᷑ paradisũ creatꝰ. ⁊ post modũ in paradiso¬
sit positꝰ. Quod ideo factũ clicit᷑: quia n̾e¬
rat ineo pͥmansunꝰ uł beneficiũ dei impu¬
tarce nature: s gr̃e. Paraclisus inpaͬte orien¬
tali ascĩs fert᷑ eẽ locus eminentissimꝰ. uit
nec aque diluii illuc ꝑ tͥgͣere possẽt. Inoͦ
erãt ligna cliu̾sigeneris. lignũ urte. ligiũ
scientie bomi ⁊ mali. ⁊ alia plurima: lignũ
uite appellatũ ẽ: quia tał nate erat eiꝰ fr¬

Expanded text:
extra paradisum creatus sit, et postmodum in paradisum positus. Quod ideo factum dicitur quia non erat in eo permansurus, vel ne beneficium Dei imputaret naturae, sed gratiae. Paradisus in parte orientali a sanctis fertur esse locus eminentissimus, ut nec aquae diluvii illuc pertingere possent, in quo erant ligna diversi generis, lignum vitae, lignum scientiae boni et mali, et alia plura. Lignum vitae appellatum est quod talis natura
Abbreviated transcription (Latin):
mcitat eũ malus angłus qͥ pmissus ẽ. ei
habemꝰ det̾menatũ: utrũ plurid unꝰ sit datus
ad custodiã. an singłi singłis. S cũ elecri tot
sĩt qͦt et boni angii sũt. plẽs constat ẽẽ. int̾
donos et malos homines. quã bom angũ sĩt̃.
Quomͦ gͦ. singłi ⁊ doni ⁊ mali homines. habet
sigłos sibi atł eustocliã delegatos. Pretẽa

Expanded text:
incitat eum malus angelus qui permissus est ei habemus determinatum utrum pluribus unus sit datus ad custodiam, an singuli singulis. Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt; plures constat esse inter bonos et malos homines quam boni angeli sunt. Quomodo ergo singuli et boni et mali homines habent singulos sibi ad custodi
Abbreviated transcription (Latin):
tiandũ sea sãctm̃ scõꝵ: fuerit cle suꝑiori or¬
dine. S opponitꝰ᷑. quare gͦ ñ om̃s appellant᷑
illi cluo orclines. nec clebet inclignũ uicderi
si etiã suꝑiores mittunt᷑. cũ et ille qui creator
ẽ. om̃iũ. ad hec inferiora cdescenderit. Wnde
uiclet᷑ qd̃ michuel. gabriel. Rap huel: cde suꝑi¬

Expanded text:
torum fuerit de superiori ordine. Sed opponitur: Quare ergo non omnes appellantur illi duo ordines; nec debet indignum videri si etiam superiores mittuntur, cum ille, qui Creator est omnium ad haec inferiora descenderit. Unde videtur quod Michael, Gabriel, Raphael de su
Abbreviated transcription (Latin):
cũꝙ motꝰ ẽ. ibi pͥus et posteriꝰ. nec alid ẽ.
las. Quinta die ꝑdux̃ aqua pisces et uola¬
tilia endde iiud. Partĩ remita gurgit
partĩ leuas in diera. Sexta die ꝓclut̃ tr̃a
amimalia ddiu̾si genĩs. et in eadẽ die post
omĩa factꝰ hõ ad imaginẽ ec similituam̃
t. Et merito post omĩa factꝰ est hõ: quioĩb
p̃ferendus erat. Sic̃ ꝓcessimꝰ. iticiet᷑ ipsa
series ⁊ płes expositores ulłe. ut . scł. ante omnẽ
ximꝰ simul cũ angłis. Postmodũ ꝑsex clies¬
ex illa mat̾ia genã rerũ sũt distincta. Qui¬
sĩt ille clistinctiones rerũ: sed simł. S cũ
moyses loqueret᷑ rucli ppło ⁊ carnali: op¬
ortebat eũ loqͥ de cleo sic̃ de aliquo hõie qͥ¬
eri : ab homine simł ñ potuit licit. Nec¬
nos negamꝰ quĩ cłs illud potuiss fecisse si
ei placuiss: nec augꝰ. illud asserit. s clicit
potuit simł fieri. Itẽ augꝰ. Quia illud un¬
cle fit aliquid. et siñ ip̃re tñ origine pͥusẽ.

Expanded text:
cunque motus est, ibi prius et posterius, nec aliud est lias. Quinta die produxit aqua pisces et volatilia, unde est illud: Partim remittis gurgiti, partim levas in aera. Sexta die produxit terra animalia diversi generis, et in ea die post omnia factus est homo ad imaginem et similitudinem Dei; et merito post omnia factus est qui omnibus praeferendus erat. Sicut processimus videtur ipsa series, et plures expositores velle, quod scilicet ante omnem ximex illa materia genera rerum sint distincta. Quisunt illae distinctiones rerum, sed simul. Sed cum Moyses loqueretur rudi populo et carnali, oportebat eum loqui de Deo sicut de homine eri, ab homine non potuit dici; nec negamus quin Deus potuisset fecisse, si ei placuisset ; nec Augustinus illud asserit, sed dicit: Potuit simul fieri. Item Augustinus: Quia illud unde fit aliquid, etsi non tempore, tamen origine prius est
Abbreviated transcription (Latin):
aintequã. stat̃ ggꝰ. in libro cłialogoꝵ. Quio
est qd̵ ibi nesciat. uͥ scientẽ omĩa sciũt: s
pot̃ clici qd̃ ⁊ sixuideãt ĩmo habent eũi
quo ons tͥesauri sapiẽtie sũt: ñ tñ ibi co¬
gnoscũt nͥ quãtũ ipse uult eis apior: ⁊ tñ
dicũt᷑ omĩa scire: i. nichil ignor are. Ni

Expanded text:
n libro Dialogorum: Quid est ibi quod nesciant ubi scientem omnia sciunt? Sed potest dici quod, etsi videant imo habent eum in quo omnes thesauri sapientiae sunt non tamen ibi cognoscunt nisi quantum ipse vult eis aperire; et tamen dicuntur omnia scire, id est nihil ignorare. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ĩmurabile sit: Anima uͦ mutabił ẽ. Non
gͦ ẽ. de ipso. Si aut̃ de nulla alia re facta ẽ.
peuidubio de nichilo facta ẽ. s ab ipso deo. Cor¬
pus uͦ formauit de limo tr̾e: cui aĩa inspi¬
rauit. Unde ingenesi. Insufflauit in faciẽ eiꝰ
spiraculã uite .i. ei aĩam ise. in spira¬
ũ. S utrũ incorpore uł extra corpꝰ eͥgt̾a sit:¬

Expanded text:
quod immutabile sit. Anima vero mutabilis est; non ergo est de ipso; si autem de nulla alia re facta est, procul dubio de nihilo facta est, sed ab ipso Deo. Corpus vero formavit de limo terrae, cui animam inspiravit. Unde in Genesi: Insufflavit in faciem ejus spiraculum vitae; id est ei animam inspiravit. Sed utrum in corpore an extra corp
Abbreviated transcription (Latin):
icło suꝑior orclo acdigniori accepit nom̃.
tẽ maiꝰ ẽ. scire quã iucdicare. Stientia nãs
informat iudutũ. sic ⁊ de aliis. Et ita scdm ex¬
cellentiã donoꝵ: assignat᷑ excellentia oclimũ.
Et tñ sic̃ ggꝰ. ait. illa dona õnib sũt cõmu¬
nia. Om̃s enĩ arclẽt caritate. ⁊ scientia. pleni
sũt. S quãto suꝑiores: tanto excellentiꝰ p̃ ali
niꝰ accepit. Nic orit᷑ questio huiꝰmodi. Si qͥl¬
q ordo pleniꝰ possidet illud donũ aqͦ nomi
tũ enĩ cognoscit᷑: quãtũ diligit᷑ deus. ¶ta¬
q seraphĩ ñ solũ in caritate. s etiã in sciẽ

Expanded text:
a digniori nomen accepit. Item majus est scire quam judicare; scientia namque informat judicium. Sic et de aliis, et ita secundum excellentiam donorum assignatur excellentia ordinum. Tamen, sicut Gregorius ait, illa dona omnibus sunt communia; omnes enim ardentes charitate et scientia pleni sunt, sed quanto superiores, tanto excellentiores nius accepit. Hic oritur quaestio hujusmodi: Si quis ordo plenius possidet illud donum a quo nomtum enim cognoscitur Deus, quantum diligitur. Itaque seraphim non solum charitate, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
quã sũt cõfirmati ad hoc repugnat. et quã¬
quã mali per maliciã sĩt obstinari: tñ ui¬
uacẽ sensũ ñ amisert̃. quia ut clicit ysidorꝰ
tͥplici acumine scientie uigent. Subtilitate na¬
te᷑. exꝑientia tꝑ̃m: reuelatione suꝑioꝵ potesta

Expanded text:
per quam confirmati sunt, ad hoc repugnat; et quanquam mali per malitiam sint obstinati, tamen vivacem sensum non amiserunt, quia, ut dicit Isidorus, triplici acumine scientiae vigent, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potesta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sciebat bonis ꝓfutos. quia sic̃ p̃uidit qd̾ mali
eẽnt futꝰi: sic etiã p̃uidit. de male factis eoꝵ: quid
Unc restat inqͥre quã gr̃ãm homo ante casũ habũ
utrũ ꝑeã potuerit stare uł ñ. Ad qd̾ uidẽclũ est
d̾ sine apposita gr̾a. ꝓfic̾e nõ pot̾at. siẽ ⁊ de angłis dixi¬
mꝰ. s ñ declinare ab̾o. qd̃ acceꝑat. ꝑ gr̃am sͥ. increaitiõe

Expanded text:
praesciebat bonis profuturos, qui sicut praevidit quod mali essent futuri, sic etiam praevidit de malefactis eorum quid Nunc restat inquirere quam gratiam homo ante casum habuerit: utrum per eam potuerit stare, vel non? Ad quod videndum est, quod sine apposita gratia proficere non potuerit, sicut de angelis diximus, sed non declinare ab eo quod acceperat per gratiam si
Abbreviated transcription (Latin):
aminiculũ exercitationis. Non ẽ. eis concessũ
nabitare in celo: que ẽ.clara patͥa. nec int̾ra:
ne homĩes nimis infestarẽt. s inaere cali¬
dicii.Tũc eñ decrudent̾ in baratrũ in¬
ferni. sccłm illud. Ite maledicti in ignẽ¬
tie sũt uł minoris: ita habent maiores
uł minores p̾lationes. quia qͥd̃a um ꝓ

Expanded text:
lum exercitationis. Non est eis concessum habitare in coelo, quae est clara patria; nec in terra, ne homines nimis infestarent; sed in aere calidicii. Tunc enim detrudentur in barathrum inferni secundum illud: Ite, maledicti, in ignetiae sunt vel minoris, ita habent majores vel minores praelationes; quia quidam uni
Abbreviated transcription (Latin):
quã morerẽt᷑. Pot̾ãt itaq sine alimoniau
uere. Adqd̾ dicimꝰ qd̾ ñ solũ peccarẽt. si c
ligno uetito cõmede̾nt: s etiã sicõcestis ñ
utent᷑. cũ nacaliit appet̾ent. In hoc enĩ cot
ut licitis ute̾nt᷑. Int̾e opponit᷑. Cũ fames
sit pene pena peccati: nͥ peccassẽt. fam̃ ñ
pate̾nt᷑. s sine fame. suꝑfluũ uidet᷑ cõme¬
dẽ. Acl qd̾ cucitꝰ᷑ qd̾ licoe ñ peccassẽt: appe¬
titũ cõmedẽdi haberẽt. quo habito ut fi¬
nc̃ p̃uenirẽt: cõcessis ute̾nt᷑. ⁊ ille appes¬
deratꝰ appaietitꝰ eclẽct ẽ. de ħ statu quem
tis ciolore. ad illud sũmũ bonũ: qd̾ ei inceł pparatũ¬

Expanded text:
quam morerentur: poterant itaque sine alimonia vivere. Ad quod dicimus quod non solum peccarent si de ligno vetito comederent, sed etiam si concessis non uterentur cum naturaliter appeterent. In hoc enim face erat ut licitis uterentur. Item opponitur: Cum fames sit poena peccati, nisi peccassent famem non paterentur; sed sine fame superfluum videtur comedere. Ad quod dicitur quod licet non peccassent, appetitum comedendi haberent, quo habito, ut famem praevenirent concessis uterentur. Et ille appetdendi appetitus est. De hoc statu quem tis dolore, ad illud summum bonum, quod scilicet ei pra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ab anima. Quib ñ ẽ credẽdũ. cũ clicat leo
pp̃. ex quo hominẽ assũpsit: ñ deposuit. Et s
oñs religiosi tenẽt: qd̾ nec ab aĩa nec acarne
seꝑata ẽ. cliuinitas. post illã ineffabiłe unio¬
nẽ. Non enĩ ẽ. duunitras bis incarnata: nec
bis assũpsit carnẽ. Indubitãt̾ gͦ diceͥmꝰ. exqͥ
clei filiꝰ factꝰ ẽ. homo: sep̃ deus ẽ. hõ: ⁊ hõ deꝰ ẽ. Am¬

Expanded text:
non ab anima, quibus non est credendum cum dicat Leo non ab anima, quibus non est credendum cum dicat Leo papa: Ex quo hominem assumpsit non deposuit. Et hoc omnes religiosi tenent, quod nec a carne nec ab anima separata est illa divinitas post illam ineffabilem unionem. Non enim est divinitas bis incarnata; nec bis assumpsit carnem. Indubitanter ergo ex quo Dei Filius factus est homo, semper Deus homo, et homo De
Abbreviated transcription (Latin):
ñ necessitatẽ. Poterat enĩ mori: pot̾a̾t ñ
mori. Secłs statꝰ: necessitatẽ moriẽcli ha¬
sibilitatẽ morienli uł peqͣnͣdi ut pͥmꝰ.
le pͥmo statu habuit xp̃c posse mori. ⁊ pos¬
se nõ mori.Sola nãq uoluntate mortuꝰ
est: uncle etiã dicitur aquib cła. uolũ¬
tate mortał erat. nata inmotał. Quia
iũ eẽt sine peccato qd̃ ẽ. causa mortis:
nũquã inqͥreret᷑ si uellet. De sccło statu moreret᷑¬
habuit clefectꝰ istos. fam̃.sitĩ. ⁊ cetã. Ue
ertio statu habuit ñ posse peccare. Pot̃
queriocũ posset xp̃c mori morte ñ illa¬
ta ab aliis. ⁊ mea redimere humanũge¬
mnis.quare uoluit mori tali morte inqͣ
do ut nos tͣheret addilectionẽ sui. Quã¬
d enĩ grauioꝵẽ mortẽ. ꝓ nob̾ sustinuit:
ãto magis eũ clilige̾ debemꝰ. ¶ Preta
solet queri utrũ in morte sepata sit di¬
unitas ab humanitate.Quiclã uolũt
isce. qd̃ acarne separata sit diuinitas

Expanded text:
n necessitatem. Poterat enim mori, poterat non mori. Secundus 1052 status necessitatem moriendi hasibilitatem moriendi, vel peccandi, ut primus. De primo statu habuit Christus posse mori, posse non mori, sola namque voluntate mortuus est: unde etiam dicitur a quibusdam voluntate mortalis, natura immortalis; quia, cum esset sine pecunquam moreretur si vellet. De secundo statu habuit defectus istos, famem, sitim, etc. De tertio statu habuit non posse peccare. Potest quaeri, cum posset Christus mori morte non illata ab aliis et in ea redimere humanum genus; quare voluit mori tali morte in qua um? Ut nos traheret ad dilectionem sui. Quanto enim graviorem mortem pro nobis sustinuit; tanto magis eum diligere debemus. CAsolet quaeri, utrum in morte separata sit divinitas ab humanitate. Quidam volunt dicere quod a carne separata sit divinitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͥd appellemꝰ ordinẽ. ⁊ uirũ ab ipsa creation
fuerit illa clistintio ordlinũ. Ordo angłoꝵ di¬
cit᷑ multuclo cȩlestiũ sp̃uũ. qui int̾ se p̃ aliis
in aliquo dono assimilant᷑. ut seraphin qͥ
p̃ aliis arclẽt caritate. Seraphĩ enĩ: int̾pre¬
tat᷑ arcdens. cherubĩ: qui p̃ aliis inscientia
eminẽt. ¶herubĩ nãq int̾pretat᷑ plenitu¬
do scientie. Uronꝰ int̃pretat᷑ sedes. Uron

Expanded text:
one fuerit illa distinctio ordinum. Ordo angelorum dicitur multitudo coelestium spiritualium qui intra se prae aliis in aliquo dono assimilantur: ut seraphin qui prae aliis ardent charitate; seraphin enim interpretatur ardens. Cherubim, qui prae aliis in scientia eminent, cherubin namque interpretatur plenitudo scientiae. Thronus interpretatur sedes. Thron
Abbreviated transcription (Latin):
nit. De hoc qd̃ clicit ambrosius. quicqͥc ha¬
bet filiꝰ clei ꝑ nat᷑am. habet filiuꝰ hominis
mortal. Ergo hõ ille ẽ. etͥnꝰ. ⁊ cet̾a. S homo
ille ex tp̃r mortał. passibil. Ad qd̃ potest
dici. qd sicuti d̾s dicit᷑. passus mortuꝰ.

Expanded text:
nit. De hoc quod dicit Ambrosius: Quidquid habet Filius Dei per naturam, habet Filius hominis mortalis, ergo homo ille aeternus, etc. Sed homo ille ex tempore mortalis, passibilis. Ad quod potest dici, quod, sicut dicitur Deus passus, mortuus,
Abbreviated transcription (Latin):
lentior õnib aliis. et ñ solũ illĩs qui
ceciclert̃: s etiã õnib eũ fuisse excellẽtio¬
ẽ uidẽt᷑ auctores uelle. Quẽ admocdũ
iob dicit. Ipse ẽ. pͥncipiũ uiarũ dei. Et uuie¬
⁊echiei: Tu signaculũ similitudins plen̾

Expanded text:
lentior omnibus aliis, et non solum his qui lentior omnibus aliis, et non solum his qui ceciderunt, sed et omnibus eum fuisse excellentiorem videntur auctoritates velle, quemadmodum Job dicit: « Ipse est principium viarum Dei . » Et in Ezechiele: « Tu signaculum similitudinis, plenus
Abbreviated transcription (Latin):
etat et̃ ⁊ istis. Querit᷑ uitũ auqua morasu¬
dici. qd ñ fuit mora. ⁊ cã ulud pͥmss stud
posteriꝰ. s sine ĩter uallo. Nonenĩ sẽꝑ fuerũt
mali ut quiclã dicͥe uolũt: ꝓ illa aucto¬
ritate abinicio homicida fuit : ⁊ inueri¬
tate ñ fuit stecit. S ñ dicit᷑ initio fuit.
in ed fuerit. Nomicicla potest dici sui
ipsiꝰ quia ⁊ ipse appellat᷑ homo. ut ibi. Ini¬
micus hõ hoc fecit. Uel ut augꝰ. ex ponĩt
abinicio :i. ex quo hõ fuit. honucida fuit.
quia eũ ꝑiniudiã inmortẽ p̾cipiauit. Itẽ
dicit augꝰ. suꝑ genesim. Non frustra po¬
test abinitio putari t̃pis diabolũ suꝑbia
angłis scĩs pacatꝰ uixerit ⁊ beritꝰ: s ab ipso
pͥmorclio creatꝰe apostatasse. quia ut ait
dñs ñ sterit et hoc abinitio ex quo ipse cre¬
atꝰ ẽ: qui staret si starẽ uoluiss. Quȩ auc
De excellentia luciferi ante lapsũ n post lapsĩ.
nt ER eos qua cecidert̃ unꝰ fuit ex ceb¬

Expanded text:
um aliqua mora fudici quod non fuit mora; et tamen illud prius, istud posterius, sed sine intervallo. Non enim semper fuerunt mali, ut quidam dicere volunt pro illa auctoritate. Ab initio homicida fuit; et in veritate non stetit . Sed non dicitur in initio in ea fuerit. Homicida potest dici sui ipsius, quia et ipse appellatur homo, ut ibi: « Inimicus homo hoc fecit ; » vel ut Augustinus exponit: Ab initio, id est ex quo homo fuit homicida fuit, quia per invidiam in mortem praecipitavit. Item dicit Augustinus super Genesim: Non frustra putari potest ab initio temporis diabolum cecidisse angelis sanctis pacatus vixerit et beatus; sed ab ipso primordio creaturae apostatasse, quia, ut ait Dominus, non stetit, et hoc ab initio ex quo ipse creatus est, qui staret si stare voluisset; quae auctCAPUT XX. De excellentia Luciferi ante lapsum, et ruina post lapsum. Ante eos qui ceciderunt unus fuit excel
Abbreviated transcription (Latin):
deo iubẽte sustitert. Cui auctoritati quida
adhentes:. dicũt cũ mũdo t̃pus cepisse. qm̃ ñ
fuit mutabilitas ante mũdũ: ⁊ tñ fuisse au¬
qd̃ ieã. dicit. exdictis origenis fuit. nec asser̃¬
do drctũ ẽ: s dubitãdo dixit ⁊ inqͥrẽdo. quã¬
tas et̾nitates ⁊cet̾a. arbutãdũ ẽ. pͥus fuisse¬
icetasudi facti fuerĩt querit᷑: ⁊ ruidentꝰ auc¬

Expanded text:
Deo jubente substiterunt? Cui auctoritati quidam adhaerentes dicunt cum mundo tempus coepisse; quoniam non fuit mutabilitas ante mundum; et tamen fuisse an dicit, ex dictis. Origenis fuit, nec asserendo dictum est sed dubitando dixit, inquirendo quantas aeternitates, etc., arbitrandum est prius fuisse, etc. Ubi facti fuerunt quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
nał creata: pͥmũ de angłis agẽcd ũ uidet᷑.
de qͥb cõside rauclũ ẽ. quãdo creaci fuerĩt:
uͥ facti fuerĩt. quales etiã facti fuerĩt. Que¬
dam auctoritates uidẽt᷑ uelle. qd̃ ante om¬
nem creata᷑m facti sĩt angeli. ut illcł. Pri¬
mo õniũ crerita ẽ.sapiẽtia. Quocd cle an¬

Expanded text:
mum de angelis agendum videtur; de quibus considerandum est quando creati fuerint, ubi facti fuerint, quales etiam facti fuerint. Quaedam auctoritates videntur velle, quod ante omnem creaturam facti sunt angeli, ut illud: « Primo omnium creata est sapientia , » quod de an
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽ. ⁊ qd̾ ñ ẽ: ñ pot̃ tuc̃ eẽ. Et ido in potestate libi
arbitͥi ñ ẽ. Non gͥ erat lib̾i arbitͥ ut tuẽ eẽnt.
boni qd̃ erãt excreatiõe. uł mali qd̃ ñ erãt. s n¬
post̾um t̾m. sicuti aliquis secdes in potestate ha¬
bet ut stet s ñ tũc. Nonenĩ pot̃ ut tũc stet: s
infut᷑m.: ⁊ ideo diciꝰ eos in pͥncipio creationis
ñ habuisse aliquã uͥtutẽ nat᷑ałe ingeniũ u
qr sine uitio erãt. ⁊ cũ eẽnt sine iitio: ñ erãt
miseri. cũ pena ñ p̃cedat culpã. nec t̃n beati
qr ñ sũt creati inberititudine s ad beatitudi¬
nẽ. Si tñ aliqua autoritas dicat eos in ipsa
creatiõe iustos uł beatos fuisse: beatituclinẽ
uel iusticiã uocat. statũ illũ sine miserra. ⁊
sine uitio. opponit᷑ aqͥbclã hocmͦ. Si in pͥncipio¬

Expanded text:
t tunc esse, et ideo in potestate liberi arbitrii non est. Non igitur erat liberi arbitrii, ut tunc essent boni, quod erat ex creatione, vel mali, quod non erat; sed inposterum tantum, sicut aliquis sedens in potestate habet ut stet, sed non tunc; non enim potest ut tunc stet, sed in futurum, et inde dicimus eos in principio creationis non hab sine vitio erant. Et cum essent sine vitio, erant non miseri; cum poena non praecedat culpam, nec tamen beati; quia non sunt creati in beatitudine, sed ad beatitudinem. Si tamen aliqua auctoritas dicat eos in ipsa creatione justos vel injustos vel beatos fuisse, beatitudinem vel justitiam vocat illum statum sine miseria et sine vitio. Opponitur a quibusdam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊n materiał.i ideo indefficiẽs ꝑ rationẽ na¬
talit̾ insicã intelligẽntia sꝑ̃uał. liberũ quo¬
q arbritriũ quo poterãt sine uolẽtia ad
utrũ lib⁊ ꝓpͥa uolũtate deflecti. Solet aqͥ¬
bdã queri utrũ boni uł mali. iusti uł in¬
iusti. beati uł miseri: creati sũt. Eos fuis¬
se bonos in pͥmo exorclio creationis: cõstare
cdebet .i. sine uitio. Non enĩ creator optiꝰ¬

Expanded text:
 ideo indeficiens per rationem naturaliter insitam; intelligentia spiritualis; liberum quoque arbitrium, quo poterat sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti. Solet a quibusdam quaeri utrum boni an mali, justi an injusti, beati an miseri creati sunt. Eos fuisse bonos in primo exordio creationis constare debet, id est sine vitio. Non enim creator opti
Abbreviated transcription (Latin):
S subiectis dũ q̃ sũt agenda disponut̃: es
adexplencda cliina misteria pͥncipant᷑.
potestates hii. qͥ hoc potẽtiꝰ cetͤris in suoor¬
cline acceprũt ut uͥtutes adu̾se eis subiec¬
le ear̃ refrenẽt᷑ potestate. ne hoĩes tẽptare
ualeant qͣtũ cdesiderãt. irtutes: ꝑ quos¬

Expanded text:
t agenda disponunt: eis ad explenda divina mysteria principantur. Potestates qui hoc potentius caeteris in suo ordine acceperunt, ut virtutes adversae eisque subjectae earum refrenentur potestate ne homines tentare valeant quantum desiderant. Virtutes dicu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: clilig̾e. au̾ti. oclio habẽ. Incõuersis quaisi
inspeculo reluc̾e cepit cħ gr̃a sapientra. qua
ipsi illuminari sũt. au̾si excecati sũt. Nec re¬
luxit meis duuina sapientia: quia au̾sist̃
sũt alumine tãquã speculũ afacie uiden¬
tis. Illis stãtib ⁊ istis ruentib: cliscreuit cls
lucẽ atenebris. Lucẽ fecit: ⁊discreuit. quia
qd̃ boni erãt: eiꝰ donũ fuit. Tenebras ñ fec̃:

Expanded text:
fuit diligere; averti, odio habere. In conversis quasi in speculo lucere coepit Dei sapientia, qua ipsi illuminati sunt. Aversi excaecati sunt, nec reluxit in illis divina sapientia; quia aversi sunt a lumine, tanquam speculum a facie videntis. Sed illis stantibus et istis ruentibus discrevit Deus lucem a tenebris, lucem fecit et discrevit; quia quod boni erant donum fuit. Te
Abbreviated transcription (Latin):
sine corpore: tñ eã corpori uoluit cl̾s s otiari. uͥ
in humana conlitione ostencler & nouũ exẽ¬
ri. s cũ spc̃ qͥ ẽ. excellentior creat᷑a tã infime c̾a¬
ture sic̃ ẽ.corpꝰ in tãta clilectioe uniat᷑. ut ñ possit
coartari ad hoc ut uelit eñ relinquere: paret
sp̃m creritũ eocłẽ mͦ tã sũmo bono uniri posse.
deo etiã aĩe sũt associate corporib: ut me̾s deo

Expanded text:
pore; tamen corpori voluit Deus eam sociari, ut in humana conditione ostenderet novum exemri. Sed cum spiritus qui excellentior creatura est tam infimae creaturae sicut est corpus in tanta dilectione uniatur, ut non possit coarctari ad hoc ut velit eam relinquere; patet spiritum creatum eodem modo tam summo bono uniri posse. Ideo etiam animae sunt associatae corporibus; ut in eis Domino
Abbreviated transcription (Latin):
etnalit̾ eẽt: uoluit alios participes eẽ. sue bea¬
ticudinis. Et quia ñ potest exus beatitudo par¬
ticipari n ꝑ intellectũ. ⁊ quãto magis incellia¬
tur tanto magis habet᷑: fecit rationabulẽ e̾¬
aturã ut intelligeret. intelligẽdo amaret.

Expanded text:
et voluit alios participes esse etiam sue beatitudinis. Et quia non potest eius beatitudo participari nisi per intellectum, et quanto magis intelligitur tanto magis habetur, fecit rationabilem creaturam ut in
Abbreviated transcription (Latin):
grãm: qđ peceare ñ possũt. s multo magis
credimꝰ illũ hominẽ deo unitũ ꝑ grãm
cõfirmatũ eẽ. ab ipsa cõceptione. Itẽ op
mines. Ergo potuit peccare homo ille.
 hoc ñ negamꝰ qͥn peccare poss: si ñ et̃t

Expanded text:
re non possunt. Sed multo magis credimus illum hominem Deo unitum per gratiam, confirmatum esse ab ipsa conceptione. Item oppmines; ergo potuit peccare ille homo. Sed hoc non negamus quin peccare posset homo ille
Abbreviated transcription (Latin):
mine. in ipsa morte: gͦ tũc desiuit ẽẽ homo
S homo mortuꝰ. ñ ẽ. ħo: Nec gͥ tũc erat homo
CItaenĩ posset dici. Modo ẽ. ñ homo: qura ñ
ẽ. animal rationale ⁊ mortale. qd̾ penttꝰ falsũ
ẽ. Cũ enĩ cdicerẽt philosofi. ħo mortuꝰ ñ ẽ. ħo.

Expanded text:
mine in ipsa morte, ergo nunc non desiit homo esse; sed homo mortuus non est homo; nec igitur tunc erat homo, Ita enim posset dici: modo non est homo; quia non est animal rationale et mortale, quod penitus falsum est. Cum enim dicebant h
Abbreviated transcription (Latin):
habeo ponẽdi animã meã: ⁊ uerũ sumẽdi
eã. Non diuinitas aĩam deposuit : s caro.¬
Etiã animã posuit in morte: ⁊ animã¬
sũpsit in resurrectioẽ. Itẽ in libro ad feli¬
cianũ dieit augꝰ. Sic in sepulcro carnẽ sũa¬
nascẽclo formauit. Sic gͦ ñ cliscecłete uiti
mortuꝰ ẽ. sic̃ passus est ñ peũte uire potẽtia
Frat uno atq̃ eocłe tẽpr totꝰ ininferno:. to¬
tus incelo. Erat apud inferos resurrectio
mortuoꝵ: erat suꝑ celos uita iuuẽtiũ. ue
mortuꝰ. u̾e uniꝰ in quo ⁊ mortẽ susceptio mor

Expanded text:
beo ponendi animam meam et iterum sumendi eam. » Non divinitas animam deposuit; sed caro animam posuit in morte, et eam assumpsit in resurrectione. Item in libro ad Felicianum dicit Augustinus: Sicut in sepulcro carnem suaconascendo formavit, sic ergo non discedente vita mortuus est, sic passus est non pereunte vitae potentia. Erat enim uno atque eodem tempore totus in inferno, totus in coelo. Erat apud inferos resurrectio mortuorum; erat super coelos vita viventium. Vere mortuus, vere vivus, in quo et mortem susce
Abbreviated transcription (Latin):
me.ꝙ. in .d. Clamat hõ separatione iliuini¬
tarsmoritirꝰ Nam cũ cluunitas mortis
lib̾a sit. utiq mors eẽ. ñ pot̾at: uͥ iutauis¬
quia uita cdiuinitas ẽ. S ambrosius intellexit
clerrinitatẽ separari ab homine illo: hoc qd̾ mor¬
texposuit hominẽ illũ. fic̃ in psalmo. Quare

Expanded text:
i? » Clamat homo separatione divinitatis mortuus. Nam, cum divinitas mortis libera sit, utique mors esse non poterat, nisi vita disquia vita divinitas est. Sed Ambrosius intellexit divinitatem separari ab homine illo hoc quod morti exposuit hominem illum sicut in Psalmo: « Quare
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs iuste ⁊ pudice uiuentib uincunt᷑.
ñ habet̃ potestatẽ ampliꝰ tẽptandi alios.
s statĩ illuc demergunt᷑. Quocl satis
ueri similes ẽ. Origenes. Puto etiã sane
quia scĩ repugnantes aduersus istos in¬
centores. et uincentes: minuant ex̾citũ
nec ultra fas sit illũ sp̃m qui ab illo scõ qͥcas¬
te ⁊ pudice inuendo iuclꝰ ẽ. inpugnare it̃m
aliũ homĩe. Sciendũ qͦq ẽ. qd̾ boni angłi u

Expanded text:
s, et juste, et pie viventibus vincuntur, non habent potestatem amplius tentandi alios, sed statim illuc demergantur. Quod satis verissimile est. Origenes: Puto etiam sane quod sancti repugnantes adversus istos incentores, et vincentes eos, minuunt exercitum nec ultra fas sit illum spiritum, qui a sancto caste et pudice vivente victus est, impugnare iterum alium hominem. Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Solet etiã queri uirũ aliqͥd oraret
uł desiclerat et : qd̃ ñ in petrauerit. Qui¬
d̃a uolũt dic̾e qđ ñ sit exaudita illa ora¬
orabat. Simibit̾ uolũt dic̾e qd̃ ipse scd̾m
humanũ affectũ uolu̾it salutẽ om̃iũ.
Unde illd̾. Instͥi mã. a ceto potauer̃t̃ me

Expanded text:
et etiam quaeri utrum aliquid oraverit vel desideraverit quod non impetraverit. Quidam volunt dicere quod non sit exaudita illa oraorabat. Similiter volunt dicere quod ipse secundum humanum affectum voluerit salutem omnium. Unde illud: In siti mea
Abbreviated transcription (Latin):
dici. qd̾ sicuti cõcupiscẽtia peccatũ
ẽ:⁊ tñ po̾t remediũ̃ sacram̃ti ñ ipu¬
tat᷑ nͥ cõsentiat᷑ illi motui: ita ignorã¬
tia peccatũ ẽ.⁊ tñ ñ ĩputatur nͥ ex ne¬
gligentia sit. de qua dicitur in apło.
qui ignorat ignorabit᷑. s inuĩcibił
ignorãtia ñ ꝓͣutẽt᷑. Est tñ ut asigna

Expanded text:
ci, quod sicuti concupiscentia peccatum est, et tamen post remedium sacramenti non imputatur nisi consentiatur illi motui, ita ignorantia est peccatum; et tamen non imputatur nisi negligentia sit, de qua dicitur in Apostolo: Qui ignorat ignorabitur . Sed invincibilis ignorantia non imputatur: est tamen, ut assigna
Abbreviated transcription (Latin):
rit łs magis. quã illũ. ut de iacob:⁊ esals
Quicd̃a dicũt hũc elegit : quia talem fut᷑m
S hoc augꝰ. retractat in libro retracta¬
tionis. plane ostencbens qd̃ si ꝑpt̾ oꝑa fut᷑a
electꝰ ẽet.iã ñ ex grã electio eet̃. Si it ex
oꝑib ut apłs ait: iã ñ ẽ. grã. Idẽ in libro
dep̃lestinatiõe. Non qr fut᷑ros tales nos
eẽ. p̾scruit: icło elegit. S ut ẽẽmꝰ tales ꝑ
ipsã electionẽ gr̃ẽ sue: qua gratificauit
nos indilecto filio suo Cũ gͦ nos p̃clestina¬

Expanded text:
erit Deus magis quam illum? ut de Jacob et de Esau. Quidam dicunt: Hunc elegit quia talem futurum Sed hoc Augustinus retractat in libro Retractationum, plane ostendens quod si propter opera futura electus esset, jam non ex gratia electio esset. Sait Apostolus, jam non est gratia . Idem in libro De praedestinatione: Non quia futuros tales non esse praescivit ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝓ fũda di. Igit᷑ illa aĩa ñ pot̾ scire
õnia. Ad qd̾ pot᷑ dici qd̃ licet aĩa illa u¬
quat᷑ ei in scientia. quia u̾bo inẽ. ꝑ nat᷑am
illa scẽtia: dĩe illi ꝑgr̃am. Itẽ qd̾ opponit᷑.
cds inõi bono maiorẽ habet sufficiẽtiã quã¬
ereta eiꝰ. hoc ibi clictũ ẽẽ seiãt : uͥ aliudere¬
ate bonũ. abono crertoris inuenit᷑. S
cũ sapientia illiꝰ aĩe. ñ sit alia quã diui¬
na sapientia. quo mͦ pot̾ ibi cõꝑatio fieriꝰ.¬
Inclubitant̾ nãq ẽ. dicencłu. qd̃ alia sapi¬

Expanded text:
etiam profunda Dei ; igitur illa anima non potest scire omnia. Ad quod potest dici quod, licet anima illa uaequatur ei in scientia, quia illi inest per naturam illa scientia, animae per gratiam. Item quod opponitur: Deus in omni bono haictum esse sciant, ubi aliud creaturae bonum a bono Creatoris invenitur, sed cum sapientia illius animae non sit alia quam divina sapientia, quomodo potest fieri comparatio? Indubitanter namque dicendum est quod alia sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Non habuit aĩa xp̃i: in quo ꝑfic̾e posset.
quid post passionẽ. Priꝰ enĩ timorẽ habri
it: ⁊ tristiciã. s post passionẽ nec trista¬
ripot nec turbari. Accreuit ergo aĩe.
illi in passibilitas. ut ⁊ã pati ñ possit.
quare ñ solũ corpori s etiã aie ꝓͥme¬
ruit głificationẽ inpassibilitatisu̾¬

Expanded text:
Non habuit anima Christi in quo proficere posset. quid post passionem. Prius enim habuit timorem et tristitiam; sed post passionem nec tristari potuit, nec turbari. Accrevit ergo animae illi impassibilitas ut jam pati non possit; quare non solum corpori, sed et animae promeruit glorificationem et impassibilitat
Abbreviated transcription (Latin):
passibił. S cũ ipse in nocẽs eẽt: hoc to¬
tũ clebebatur sib. ⁊ ita ñ ex meritol
habuit. Pot̃ tñ aliquis ꝓmereri qd
Sͥdebetur. ut filiꝰ eiu debet᷑ hereclitas
patͥs: ꝓm̾etꝰ eã patri seruiẽclo. Quod

Expanded text:
atem. Sed, cum ipse innocens esset, hoc totum debebatur sibi, et ita non ex merito hoc habuit. Potest tamen aliquis promereri quod sibi debetur, ut filius, cui debetur haereditas patris, promeretur eam patri serviendo. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ait. in quo om̃s st̃ tesauri a sapiẽtie ⁊
scientie abscõditi. Ratiõe qͦq potest icłe
ꝓbari hoc mͦ. Nichil scit aliquis: qd eiꝰ
uuis supͣdictis reponde nequeãt: ad huc
tñ nob̾ opponũt. Si aĩa illa scit omĩa¬

Expanded text:
nt omnes thesauri sapientiae et scientiae Dei absconditi . Ratione quoque potest idem probari hoc modo. Nihil scit aliquis quod ejumvis supradictis respondere nesciant, adhuc tamen nobis opponunt. Si a
Abbreviated transcription (Latin):
psit: s simul uniuit sͥ u̾bũ cl̾ĩ carnẽ
⁊ ar̃am. In hoc uͦ differre inuenĩt᷑ sapiẽ¬
tes. Quicdã cticũt qd̃ caro illa quã de maria
suscep̃. quadragĩta dieb formata sit: ⁊ex
iã formata .s. liniam̃ta homius habẽte: uer¬
bũ cli simul uniuit s ⁊ carnẽ ipsã ⁊ aĩam.

Expanded text:
mul univit sibi verbum Dei carnem et animam. In hoc vero differre non inveniuntur sapientes. Quidam dicunt quod caro illa quam de Maria suscepit, quadraginta diebus formata sit; et ea jam formata scilicet lineamenta hominis habente, verbum Dei simul univit sibi et carnem ipsam et ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
lores fiebãt. sic̃ solet clici ꝓfic̾it iste inepises¬
patu suo. ñ qd̾ ipse aliquacdo sapientior fiat.
satua bene instruit alios. apud clm̃ ⁊ homi
nes .i. ad honorẽ cłi ⁊ ad ꝓfectũ hõtm. Becde su
lucã. Recte dicit᷑ sapientia plenꝰ. ñ ꝑ int̾ ual¬
la tp̃oꝵ ꝓficienclo insapientiã. qua sẽꝑ ple¬
nus fuit : abhora cõceptiones. qm̃ in ipso ut
apłs ait. habitat om̃is plenitudo diuunti¬
tis corporalit᷑. Solet aquib cła queri utrũ

Expanded text:
liores fiebant, sicut solet dici: Proficit iste in episcopatu suo, non quod ipse aliquando sapientior fiat, sed, quia bene instruit alios; apud Deum, id est ad honorem Dei et ad profectum hominum. Beda super Lucam: Recte dicitla temporum proficiendo in sapientia qua semper plenus fuit ab hora conceptionis: Quoniam in ipso, ut Apostolus ait, habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Solet a quibusdam quaeri utrum