comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum iniquitatȩ: aut quȩ societas luci
ad tenebras: Quȩ autem conuentio
xp̃i ad belial: Aut̃ quȩ pars fideli cum
in fidele: Qui autem consensus templo
i cum idolis: Uos enim estis templum
illorum deus: ce ipsi crunt michi popu¬
lus: Propter quod exite de mecdio eorũ
et separamini dicit dñs: et in mundũ
ne tetigĩtis: &e ego recipiam uos. & cro
uobis in patrem: et uos eritis mͥ in filioͤ
et filias dicit dñs ommipotens: Non
offeres mercedem ꝓstibuli. nec precium
canis in domum dñi diturz quicquid
illud ẽ quod uouerint: quia abhomi¬
natio ẽ utrumq apud dnm dm̃ tuum:
Septuaginta: Non offeres mercedem
meretricis neq cõmutationem canis in
domum dñi ditui adomne uotum:
qm̃ abhominatio dño dõ tuo ẽ ceutrũ
q: Quod ita intelligitur: Qm̃ ab homi¬
natio dño dõ tuo ẽ: ce hoc non unum
horum. s utrumq. De cane quippe uetat
fieri cõmutationẽ primogenitorũ. quam
iubet fieri de aliis miundis animalib.

Expanded text:
 aut quae societas lucis ad tenebras? quae autem conuentio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cum infidele? qui autem consensus templo dei cum idolis? uos enim estis templum illorum Deus, et ipsi erunt mihi populus . Propter quod exite de medio eorum, et separamini, dicit Dominus : et immundum ne tetigeritis, et ego recipiam vos: et ero vobis in patrem, et vos eritis mihi in filios et filias, dicit Dominus omnipotens . » « Non offeres mercedem prostibuli, nec pretium canis in domum Domini Dei tui, quidquid illud est quod voverint: quia abominatio est utrumque apud Dominum Deum tuum. » Non offeres mercedem meretricis, neque communicationem canis in domum Domini Dei tui ad omne votum: quoniam abominatio Domino Deo tuo est, que: quod ita intellegitur, quoniam abominatio domino deo tuo est et hoc non unum horum, sed utrumque. de cane quippe uetat fieri commutationem primogenitorum, quam iubet fieri de aliis inmundis animalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si ita ẽ: ruth contra uetitum ui¬
detur ad missa: En ammanitas ꝓhibuit
admitti ñ ammanitidas ⁊ id c̃ uiros inde
non feminas : Maxime quia cum eũtis¬
sẽt isrlicȩ ipsam gentem. omnes uiros oc¬
cidere iussi sunt: feminas audem ñ nͥ
cas quȩ nouerant concubitum uirr: qm̃
ipse infornicationẽ seduxerant popłin
Uirgines autem saluas eẽ uoluerunt:
ñ eis inputantes culpam qua euerti
illa gens meruit: quam etiam hic com¬
memorauit uelut quereret᷑ cur moabi¬
tas & ammanitas admiti noluerint
in ȩccłam diui: sub iunxit enim : eõ qͦͦ
non obuiauerint uobis cum panibus
ce aqua inuia. cum exiretis de egypto:
& quia conduxerunt aduersum te ba¬
laam filium beor de mesopotanna ut
malediceret tez Has culpas nec tunc
quando illa gens debellata ẽ feminis
imputauerunt: quas saluas conserua¬
re maluerunt: Quod uͦ ammanites
et moabites non ꝑmittuntur in ȩcernũ
intͣre in ȩccłam: significat hereticos

Expanded text:
quod si ita est, Ruth contra praeceptum uetitum uiquod si ita est, Ruth contra praeceptum uetitum uidetur admissa. an Ammanitas prohibuit admitti, non Ammanitidas, id est uiros inde, non feminas? maxime quia cum euertissent Israhelitae ipsam gentem, omnes uiros occidere iussi sunt, feminas autem non, nisi eas quae nouerant concubitum uiri, quoniam ipsae in fornicationem seduxerant populum, uirgines autem saluas esse uoluerunt non eis inputantes culpam qua euerti illa gens meruit. quam etiam hic commemorauit, uelut quaereretur cur Moabitas et Ammanitas admitti noluerit in ecclesiam domini. subiunxit enim: eo quod non obuiauerint uobis cum panibus et aqua in uia, cum exiretis de Aegypto, et quia conduxerunt aduersum te Balaam filium Beor de Mesopotamia, ut malediceret te. quando illa gens debellata est, feminis imputaverunt, quas salvas conservare voluerunt. Quod vero Ammonites et Moabites non permittuntur in aeternum intrare in Ecclesiam, significat haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
putantur eñĩ geñationes ex abraam qnͣ-¬
do fuit et loch qui genuit moabitas. &
ammanitas ex filiabus. et inueniuntur
cum ipso abraam conpleri decem gene-¬
rationes. usq ad salmon qui genuit
booz: qui maritus scd̃s fuit ruth Sũt
emmistȩ Abraam. isaac. iacõb. iudas.
fares. esrom. aram. aminadab. nason
salmon. Salmon quippe genuit boo
qui uiduam duxit ruth: Reꝑ hoc ui-¬
detur post decimam gen̾ationẽ genus
fecisse inȩccła dm̃i: pariendo filios ipsi
boor. Si cur additum sit et usq in et̃¬
num: merito adhuc quęritur: An quia
deinceps nulla anima de ammanitis ce
moabitis intrauit i illam ȩccłam popłi
hebreorum : postea quam ista generatio¬
ne decima ꝓphetia completa ẽ: Fn po-¬
tius ita dictum ẽ et usq ad decimam
geñationẽ ut omnino semꝑ intelligi uo¬
luerit ꝑdenarium numerũ. quãdam
umiu̾sitatem. ut hoc ex posuerit quodã¬
mͦ addendo ͤ dicendo. et usq in ȩcernũ:

Expanded text:
putantur enim generationes ex Abraham, quanputantur enim generationes ex Abraham, quando fuit et Lot qui genuit Moabitas et Ammanitas ex filiabus ; et inveniuntur cum ipso Abraham compleri decem generationes usque ad Salmon, qui genuit Booz, qui maritus secundus fuit Ruth. Sunt enim istae, Abraham, Isaac, Jacob, Judas, Phares, Esrom, Aram, Aminadab, Naason, Salmon: Salmon quippe genuit Booz, qui viduam duxit Ruth; ac per hoc videtur post decimam generationem genus fecisse in Ecclesia Domini pariendo filios ipsi Booz. Sed cur additum sit, et usque in aeternum, merito adhuc quaeritur. An quia deinceps nulla anima de Ammanitis et Moabitis intravit in illam Ecclesiam populi Hebraeorum, posteaquam ista generatione decima prophetia completa est? An potius ita dictum est, et usque ad decimam generationem, ut omnino semper intelligi voluerit, per denarii numeri quamdam universitatem, ut hoc exposuerit quodammodo addendo et dicendo: et usque in aeternum?
Abbreviated transcription (Latin):
inigredi: serua mandata Et item:
Ego sum inquit ostium: ꝑ me siqͥs
introierit saluabitur: et ingredietur et¬
mmanites & moabites etiam pꝰ
decimam genenerationẽ non in¬
trabunt ęccłam dñi in ęternum: quia
noluerunt uobis occurrere cum pane
& aqua in uia. quando egressi estis de
egypto: & quia conduxerunt contra te
balaam filium beor de mesopotamia si¬
riȩ ut maledeceret tͥ: ce noluit dñs deus
tuus audire balaam. uertitq maledictio¬
nem eius in benedictionẽ tuam. eo quod
diligeret te: Non facies cum eis pacem:
nec queres eis bona cunctis diebus uitȩ¬
ig̃. tuȩ insempiternum: Alia ed̾tio sic habet:
clesiam dñi. et usq ad decimã generati-¬
onem non intrabit in ȩccłam dñi: etusq
mȩternum: Questio ẽ quomͦ intrauerit
ruth quȩ moabitis fuit de qua etiam
caro dñi originem ducit: nisi forte istã
mistice ꝓphauerit intraturam: quod
ait usq ad decuã generationem: Com¬

Expanded text:
ingredi, serva mandata . » Et item: ingredi, serva mandata . » Et item: « Ego sum, inquit, ostium. Per me si quis introierit, salvabitur, et pascua et Moabites, etiam per decimam generationem non intrabunt ecclesiam Domini in aeternum, quia noluerant vobis occurrere cum pane et aqua in via, quando egressi estis de Aegypto, et quia conduxerunt contra te Balaam filium Beor de Mesopotamia Syriae, ut malediceret tibi, et noluit Dominus Deus tuus audire Balaam, vertitque maledictionem ejus in benedictionem tuam, eo quod diligeret te. Ne facias cum eis pacem, nec quaeras eis bona, cunctis diebus vitae tuae in sempiternum. » Alia editio sic habet: clesiam Domini, et usque ad decimam generationem non intrabit in Ecclesiam Domini, et usque in aeternum. Quaestio est, quomodo intraverit Ruth quae Moabitis fuit , de qua etiam caro Domini originem ducit . Nisi forte istam mystice prophetaverit intraturam, quod ait, usque ad decimam generationem. Com
Abbreviated transcription (Latin):
tem dicitur non intrabit eunuchus
attritis uł amputatis testiculis & ab¬
sciso ueretro eccłam dm̃r: ostendit. qdđ
omnes qui molliter uiuunt nec exercẽt
opus uirile. ñ possunt ꝑmanere incon¬
gregatione scõrum: nec digni habent᷑
introitu⁊ regni cȩlorum: maxime cum
ipsa ueritas nienglo dicat: Regnum
cȩlorum uim patitur: et uiolenti diri-¬
piunt illud: Non ingredietur manrer
hoc ẽ de scorto natus. in ȩccłam dñi:
usq ad decimã generationẽ: Quis enĩ
de scorto natus ẽ: nisi qui dẽgener sen¬
su ce morib ẽ. uł quem hereticorum pͣ¬
uitas in susceptione sacramentorum de¬
generem fecit: siue qui gencilitatis seu
iudaisim ritu cõmaculatus ẽ: Isenim
cunc recipiendus ẽ intra ȩccl̃am: cum ꝑ
ficti integritatem de chalogum legis se¬
cundum sc̃i euglũ institutionem sp̃alit
obseruare. et carnali conuersationi spũ¬
scõ roboratus rite abdicauerit: Unde
saluator de sua salute sollicite querẽ¬
ti: respondit dicens: Siuis ad uitam

Expanded text:
n intrabit eunuchus attritis et amputatis testiculis et absciso veretro ecclesiam Domini, ostendit quod omnes qui molliter vivunt, nec exercent opus virile, non possunt permanere in congregatione sanctorum, nec digni habentur in introitu regni coelorum: maxime cum ipsa Veritas in Evangelio ait: « Regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . » « Non ingredietur mazer, hoc est, de scorto natus, in ecclesiam Domini usque ad decimam generationem. » Quis est qui de scorto natus est, nisi qui degener sensu et moribus est, vel quem haereticorum pravitas in susceptione sacramentorum degenerem fecit, sive qui gentilitati seu judaismi ritu commaculatus est? Is enim tunc recipiendus est intra Ecclesiam, cum per fidei integritatem decalogum legis secundum sancti Evangelii institutionem spiritaliter observaverit, et carnalem conversationem Spiritu sancto rite abdicaverit. Unde Salvator de sua salute quaerenti respondit dicens: « Si vis ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
qui illicite uiciant noluit licere. ne ad
ludibrium fecisse uideatur: &e pocius fĩ¬
xisse quod eam uxorem duxerit. quam
uere placitoq duxissez Hoc et de illa ius-
sum ẽ. cui fuerit uir calumpniatus de uir-¬
ginalibꝰ non inuentis: Non accipiet hõ
uxorem patiͥs sui: nec reuelabit oꝑpnen¬
tum etus: Pater nr̃ scdm conditionem
Non licet homini dignitatem sponsi istiꝰ
tranfferre in se: nec iiolare sponsam eul:
Uiolat enim si amorem quem ipsa so¬
li sponso seruare debuit commutat inse:
quando ex dono ꝑcepto uirtutum siue
predicationis. ꝓpͥam laudem quȩrit ñ di:
Hoc enim uidere debet unusquiꝰq do¬
ctor. ut totum amorem plebis sͥ cõmissȩ
conuertat in din ÷ eiusq głam et honor¬
em querat. cuius dono ꝑcepit id quod
aliis largitur: dicens dño cum ꝓph̃a:
Non nobis dñe non nob: s nomini
tuo da głam Sup miscołiam tuam:
et ueritatem tuam: Non intrabit cuni

Expanded text:
qui inlicite uitiant noluit licere, ne ad qui inlicite uitiant noluit licere, ne ad ludibrium fecisse uideatur et potius finxisse quod eam uxorem duxerit quam uere placitoque duxisse. sum est, cui fuerit vir calumniatus, de virginalibus non inventis. « Non accipiet homo uxorem patris sui, nec revelabit operimentum ejus. » Pater noster secundum conditionem Non licet homini dignitatem sponsi istius transferre in se, nec violare sponsam ejus. Violat enim, si amorem quem ipse sponso servare debuit, commutat in se, quando ex dono percepto virtutis sive praedicationis propriam laudem quaerit, non Dei. Hoc enim studere debet unusquisque doctor ut totum amorem plebis sibi commissae convertat in Deum, ejusque gloriam et honorem quaerat, cujus dono percepit id quod aliis largitur dicens Domino cum propheta: « Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam, super misericordiam tuam et veritatem tuam . » CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem inceptam reuocari: ac ꝑ grãm
i inuenerit uir puellam uirgniẽ
quȩ non habet sponsum. et app̃¬
hendens concubuerit cum ea: et res ad¬
iudicium uenerit: dabit qui dormunit
Icum ea patri puellȩ quinquaginta sicloᷤ¬
I argentre et habebit eam uxorem. quia
humiliauit eamz Non poterit dimittere¬
ag̃. taz. Si autem inuenerit aliquis puellã
uirginem quȩ desponsata non ẽ. &uim
faciens ei dorimmerit cum ea. et inuentus
fuerit: dabit homo qui dormiuit cum
ea patri puellȩ quinquaginta didrag¬
mas argenti. et ipsius erit uxor quia
humiliauit eam: non poterit dimiitcere
eam ꝑ omne tempus: Merito querit᷑.
utrum ista pęna sit. ut non eam possit
dimittere ꝑ omne tempus: quam inor-¬
dinate atq illicite uiolauit: Si enun
ob hoc intelligere uoluerimus eam nõ
posse. id ẽ non debere dimitti ꝑ omne
tempus. quia uxor effecta ẽ: occurret
illud quod ꝑmisit moyses dare libel¬
lum repudis & dimiteere: In his autem

Expanded text:
ad fidem inceptam revocari, ac per gratiam ad fidem inceptam revocari, ac per gratiam i inuenerit uir puellam uirginem, quae non habet sponsum, et adprehendens concubuerit cum ea et res adiudicium uenerit, dabit qui dormiuit cum ea patri puellae centum siclos argenti et habebit eam uxorem, quia humiliauit eam: non poterit dimitterae. » Si autem invenerit aliquis puellam virginem, quae sponsata non est, et vim faciens ei dormierfuerit, dabit homo qui dormiuit cum ea patri puellae quinquaginta didragma argenti et ipsius erit uxor, quia humiliauit eam; non poterit dimittere eam per omne tempus. merito quaeritur utrum ista poena sit, ut non eam possit dimittere per omne tempus, quam inordinate atque inlicite uiolauit. si enim ob hoc intel- . legere uoluerimus eam non posse, id est non debere dimitti per omne tempus, quia uxor effecta est, occurret illud quod permisit Moyses dare libellum repudii et dimittere. in his autem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse morietur solus: Puella nichil pati
etur. nec ẽ. rea mortis: qm̃ sicut latro con
mam eiꝰ⁊ ita et puella ꝑpessa ẽ Sola
erat in agro: clamauit ce nullus affuit.
qui liberaret eam: In isto enim capitu¬
lo &e in duob sequentibus similiter cor¬
poralem formcationẽ lex dampnat: sic̃
ce in duob priorib fecit: Scd̃m miste¬
nicationem demonstrare ualet: Puella
maritatam Quam siquis iudȩus uel
hereticus. siue scismaticus. seu etiam pa¬
ganus inuenerit in ciuitate ȩccl̃ȩ catho¬
licȩ constitutãt & ibidem erroie macu-¬
lauerit. ipsaq ei consensum erroris pre¬
buerit. nec eum aliis manifestauerit.
quatinus ꝓerratu suo copͣpiatur: ambo
rei sunt mortis: Si autem non dum xp̃i¬
ana effecta ẽ illa ꝑsona. nec insocietatem
cathecismum inbuebatur ad fidem. et
ibidem aquolibet erroneo fuerit corrup¬
ta acꝓfalsitatatem seducta: seductor ille
panathema puniri debet : illa autem

Expanded text:
ipse morieipse morieetur, nec est rea mortis, quoniam sicut latro contimam, ita et puella perpessa est. Sola erat in agro, clamavit, et nullus affuit qui liberaret eam. » In isto enim capite et in sequentibus duobus, similiter corporalem fornicationem lex damnat, sicut et in duobus prioribus fecit. Secundum mystenicatio demonstrari valet. Puella maritatam. Quam si quis Judaeus, vel haereticus, sive schismaticus, seu paganus, invenerit in civitate Ecclesiae catholicae constitutam, et ibidem errore maculaverit, ipsaque ei consensum erroris praebuerit, nec eum aliis manifestaverit, quatenus pro erratu suo corripiatur, ambo rei sunt mortis. Si autem Christiana effecta est illa persona nec in societatem catechismum vera imbuta fide, et ibidem a quolibet erroneo fuerit corrupta, ac per falsitatem seducta, seductor ille per anathema puniri debet, illa autem
Abbreviated transcription (Latin):
i dormierit uir cum uxore al¬
terius:uterq morientur id est
adulter et adultera: ce auferes malum
de isrł: Hac sententia quantum ad isto¬
riam ꝓtinet: legislator ꝑsequitur ad ul-¬
terior. Mistice autem insinuat. quod ñ
licet iudeo siue heretico corrumꝑe eccł̃am
xp̃ri quȩ sponsa et uxor eius ẽẽ intelligi¬
tur: quia fidi et dilectionis iure sibi ad¬
sociata ẽ: Si autem adulterium huius¬
cemodi ꝑpccͣtum fuerit: corruptor et
corrupta simul siue ꝑpenitentiam mori
debent peccato: seu ꝑundictã inpenden¬
tes ętero deputabuntur cormento: Si
puellã uirginem desponderit uir. ce mn¬
uenerit eam aliquis Inenutate. et con¬
cubuerit cum illa: educes utrumq ad
portam ciuitatis illius: & lapidib ob¬
ruentur: puella quia non elamauit
cum eẽt in ciuitate: uir quia humilia¬
uit uxorem ꝓximi sui: &e auferes malum
de medio tui Sin autem in agro rep-¬
pererit uir puellam quȩ desponsata ẽ.
& app̾hendens concubuerit cum illa:

Expanded text:
i dormierit vir cum uxore alterius, uterque morietur, id est, adulter et adultera; et auferes malum de Israel. » Hac sententia quantum ad historiam pertinet, legislator persequitur Israel adulterium. Mystice autem insinuat, quod non licet Judaeo sive haeretico corrumpere Ecclesiam Christi, quae sponsa et uxor esse intelligitur, quia fidei et dilectionis jure sibi associata est. Si autem adulterium hujuscemodi perpetratum sit, corruptor et corrupta simul, sive per poenitentiam mori debent peccato, seu per vindictam impoenitentes, aeterno deputabuntur tormento. « Si puellam virginem desponderit vir, et invenerit eam aliquis in civitate, et concubueriportam ciuitatis illius, et lapidibus obruentur: puella, quia non clamauit, cum esset in ciuitate, uir, quia humiliauit uxorem proximi sui: et auferes malum de medio tui. sin autem in agro reppererit uir puellam, quae desponsata est, et adprehendens concubuerit cum illa,
Abbreviated transcription (Latin):
struxit sollicite uigiles: pie labores: opꝰ
facias euangelistȩ̾ munisttriũ tuum
impleas: ut cum pͥnceps pastorum. et
rex regum iudexq uiuorum ce mortu¬
orum apparuerit: simul cum ceteris
ecclȩ di scĩs presulib ꝑcipias inmarces¬
cibilem glȩ coronam: audiasq abipsa
ueritate illud euglicum testimoniũ:
quo seruum bene laborantẽ cefideli-¬
ter pecuniam dñi sui erogantem lau¬
dat dicens: Euge seruebone ce fidel:¬
supramulta te constituã: intra ingau¬
dium dñi tui: Cuius gaudii omip̃s
d̾s trinitas. & indiuisa unitas cum scĩs
angłis ce electis anmab in cȩlesti regno
faciat te ꝑpetualiter ẽẽ paticipem: Be¬
atitudinem tuam bene ualere semper
inxp̃o optamus sc̃e pater memorem
nostriz¬

Expanded text:
struxit, sollicite vigiles, pie labores, opus struxit, sollicite vigiles, pie labores, opus facias evangelistae, ministerium tuum impleas: ut cum princeps pastorum et Rex regum, judexque vivorum et mortuorum apparuerit, simul cum caeteris Ecclesiae Dei sanctis praesulibus percipias immarcescibilem gloriae coronam, audiasque ab ipsa Veritate illud evangelicum testimonium, quo servum bene laborantem et fideliter pecuniam domini sui erogantem laudat dicens: Euge, serve bone et fidelsupra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui . Cujus gaudii omnipotens Deus, trinitas et indivisa unitas, cum sanctis angelis et electis animabus in coelesti regno faciat te perpetualiter esse participem. Beatitudinem tuam bene valere semper in Christo optamus, sancte Pater, memorem nostri
Abbreviated transcription (Latin):
et cultu sin
onera portate: ce sic adimplebitis legẽ
xp̃i: Induobus gͦ priorib cõmentario¬
rum libellis. historia iudicum sensu
mistico exposita continetur: ce int̾cio
ruth. qmͣ aliqui auctorum libro udi¬
cum associant: aliquiuͦ seorsum po¬
nunt: ñ parua ex parte explanata in-¬
uenitur: Hȩc gͦ relegenssiquid in eis
congrue inueneris expositum: illi hoc.
tribuas aquo ẽ omne bonum: quȩ au¬
tem aliter inueneris nr̃e infirmitati
ce inꝑitiȩ magis deputes qmͣ malitiȩ
&e ꝑ hoc apud ommpotentẽ dm̃ piis
oratiomb interuemre studeas: ut eiuᷤ
ope fiat dimissum atq correctum. co-¬
ram quo nr̃ȩ infirmitatis nullomͦ la-¬
tet inꝑfectum: unde ce ꝑ psalmistam¬
dicitur: In ꝑfectum meum uiderunt
oculituiz Bene gͦtͥ conuenit reueren-¬
librum instant̃ legas: ce eorum bona
oꝑa atq iusta iudicia strenue imiteris:¬
popłmq dĩ ab hostium clade armis
spãlibus defendas: ceuirta doctoris
gentium sententiã qua discipulum in¬

Expanded text:
et cultu sincinquit, onera portale, et sic adimplebitis legem Christi . In duobus ergo prioribus commentariorum libellis historia Judicum sensu mystico exposita continetur; et in tertio Ruth, quam aliqui auctorum libro Judicum associant, aliqui vero seorsum ponunt, non parva ex parte explanata invenitur. Haec ergo relegens, si quid in eis congrue inveneris expositum, illi hoc tribuas a quo est omne bonum; quae autem aliter inveneris, nostrae infirmitati et imperitiae magis deputes quam malitiae, et pro hoc apud omnipotentem Deum piis orationibus intervenire studeas, ut ejus ope fiat indultum atque correctum, coram quo nostrae infirmitatis nullo modo latet imperfectum, sicut Psalmistadicens: Imperfectum meum viderunt oculi tui . Bene ergo tibi convenit, reverenlibrum instanter legas, et eorum bona quatenus nostrum opusculum super Eptatipopulumque Dei ab hostium clade armis spiritualibus defendas, et juxta doctoris gentium sententiam qua discipulum in
Abbreviated transcription (Latin):
eius: quia ꝓpiciatio eiꝰ abinitio bone uo¬
luntatis usq ad ꝑfectionẽ boni oꝑis. u-¬
sum uitȩ illiꝰ sẽꝑ diligit: Unde psalmi¬
sta ait: Ocłi dñi suꝑ iustos: et aures eiꝰ
adp̾ces eorum Tale enim donum ꝑ¬
ciꝑe cum ingenti desid̃io idẽ ꝓpħ̃a po-¬
sequet᷑ me omnib dieb uitȩ meȩ: ut in¬
habitem in domo dñi in longitudinem
dierum Et item Unam pecii ait a do¬
mino hanc requiram:ut in habitem

Expanded text:
ejus, quia propitiatio ejus ab initio bonae voejus, quia propitiatio ejus ab initio bonae voluntatis usque ad perfectionem boni operis usum vitae semper dirigit. Unde Psalmista ait: « Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . » Tale enim donum percipere cum ingenti desiderio, idem propheta posequatur me, omnibus diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini, in longitudine dierum . » Et item: « Unam petii, ait, a Domino, hanc requiram: ut inhabitem
Abbreviated transcription (Latin):
Inuisit. & ocłi illius in ea sunt apͥncipio an-¬
niusq adsinem eius: Quid gͦ terra ȩgypti
significat. nisi p̾̃sentis uitȩ ꝓsꝑitatem. quȩ
inimo iacet : cum suꝑna nullomͦ appetit:
Illicgͦ in ortorum more aquȩ ducuntur
irriguȩ: quia carnales quiq cum p̃sen-¬
tem felicitatẽ hab̃e ante omnia appetũt:
in hoc laborant hoc toto nisu certantes
student: ut copiam rerum in hoc mun-¬
do cum deliciis possideant: S spãlis
isrłitas qui ꝑducatũ moysi eg̃ssus est
de egypto. hoc ẽ ꝑmagistĩum legis di-¬
dicit deserere cupiditate terrenarũ uolu¬
ptatum. acꝑ dispensationẽ iħu. xͥ terrã
repmissionis ȩternȩ: uidelicet uitȩ beati¬
tudinẽ habiturum se credit: montuosã
& campestrẽ regionem ing̃dit᷑. scãm ui-¬
delicet eccłam: ubi altitudo untutum.
de sursum grãm desiderat accipe diui¬
nam: Quam dñs ds̃ semꝑ inuisit:quia
cȩlesti illam munere replet: Et ocli illiꝰ
in ea sunt apͥncipio anni usq ad finẽ

Expanded text:
invisit, et oculi ejus in ea sunt a principio anni usque ad finem ejus. » Quid ergo terra Aegypti significat, nisi praesentis vitae prosperitatem, quae in imo jacet, cum superna nullo modo appetit? Illic ergo in hortorum more aquam ducit irriguam, quia carnales quique, qui praesentem felicitatem habere ante omnia appetunt, in hoc laborant, in hoc tanto nisu certantes student, ut copiam rerum in hoc mundo cum deliciis possideant. Sed spiritalis Israelita, qui per ducatum Moysi egressus est de Aegypto, hoc est, per magisterium legis, didicit deserere cupiditatem terrenarum voluptatum, ac per dispensationem Jesu Christi, terram repromissionis, aeternae videlicet vitae beatitudinem, habiturum se credit, montosam et campestrem regionem ingreditur, sanctam videlicet Ecclesiam, ubi altitudo virtutum, desursum gratiam desiderat habere divinam; quam Dominus Deus semper invisit, quia coelesti illam munere replet. Et oculi illius sunt in ea a principio anni usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
quia p̃dicare dieb ultimis incarnatioĩs
suȩ mysterium fecit: Quando sederis¬
in domo tua et ambulaueris inuia. et ac¬
cubueris atq surrexeris: scͥbes ea suꝑpo¬
stes et ianuas domus tuȩ: ut multiplicẽ¬
tur dies tui ce filioꝵ tuoꝵ. int̾ra qͣm iura¬
p̃cepit moyses cõmendans uerba dñi et
ait. scͥbetis ea suꝑ limina domorũ ur̃arũ
etianuarum ur̃arum. cum hoc scđm ꝓ
pͥecatem nemo fecisse isrłitarum cõme-¬
moretur uł legatur: quia nec quisqͣm
potest nisi forte diuidat ea ꝑmultas par¬
tes domꝰ suȩ: An ypbolica cõmendatio
ẽ sicut multa dicuntur:

Expanded text:
quia praedicari diebus ultimis incarnationis quia praedicari diebus ultimis incarnationis suae mysterium fecit. Quin domo tua et ambulaveris in via et accubueris atque surrexeris scribes ea super postes et ianuas domus tuae ut multiplicentur dies tui et filiorum tuorum in terra quam iurpraecepit Moyses commendans uerba domini et ait: <et> scribetis ea super limina domorum uestrarum et ianuarum uestrarum, cum hoc secundum proprietatem nemo fecisse Israhelitarum commemoretur uel legatpotest, nisi forte dividat ea per multas partes domus suae? An hyperbolica commendatio est, sicut multa dicuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
uiam: nisi uerba sacre predicationis ac¬
cipimus: Sicut et de scĩs doctorib ab
offense iudee p̃dicatione suspensis. scͥptũ
est: Mandabo nubibr ne pluant super
nis irrigamur: cũ uera humilitate ari¬
ditatem nr̃i cordis agnoscimꝰ Vnde re
entis infundi ꝓpħa nos ãmonet dicens:
Sitientes uenite ad aquas: Qui dum
extrema parte iam scli uerba sc̃e p̃dicati¬
onis accipimus: quasi pluuia serotina
irrigam᷑: Quȩ nimirum serotinȩ pluuiȩ
predicatio. ex eiꝰ ad nos sacrificio ꝓdiit:
quiꝑ psalmistã dicit: Eleuatio manuũ
mearũ sacrificiũ uesꝑtinũ: Quia enim
redemptor nr̃ iuxta mundi finẽ. uim ꝑ¬
sequentium ptulit: semecipsum ꝓ nob̃
sacrificium uesptinũ dedit: Populo gͦ re
ꝓmissionis terrã intraturo pluuia tẽpori¬
ua et serotina ininunere ꝓmittitur: quod
nos factum sp̃aliter iam uidemꝰ: Tempo¬
riuam quippe pluuiã dedit: quia electis
suis priori tempore legis intellectũ contu¬
lit: Serotinam quoq pluuiã tribuit:

Expanded text:
isi verba sacrae praedicationis accipimus? sicut de sanctis doctoribus ab offensa Judaea praedicatione suspensis, scriptum est: Mandabo nubibus ne pluant super nis irrigamur, cum vera humilitate ariditatem nostri cordis agnoscimus. Unde reentis infundi propheta nos admonet dicens: Sitientes, venite ad aquas . Qui dum extrema parte jam saeculi verba sanctae praedicationis accipimus, quasi pluvia serotina irrigamur. Quae nimirum serotinae pluviae praedicatio, ex ejus ad nos sacrificio prodiit, qui per Psalmistam dicit: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Quia enim Redemptor noster juxta mundi finem vim persequentium pertulit, semetipsum pro nobis sacrificium vespertinum deditpromissionis terram intraturo, pluvia temporanea et serotina promittitur, quod nos factum spiritaliter jam videmus. Temporaneam quippe pluviam dedit, quia elecsuis priori tempore legis intellectum contulit. Serotinam quoque pluviam tribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nat autem elimelech consangume¬
us homo potens ac magnarum
opum: nomine booꝵ. Erat inqͥt
uir elunelech consanguineus: Quis
iste uir qui consanguineus erat elime-¬
lech nisi redemptor nr̃: qui cognatus
erat legis.att legis latoris: Quia per
legem ꝓmissus depatͥarcharum stirpe
ẽ natus: & originem habuit scđm car¬
nem de gente iudeorum. De quo etiã
moys es ipse ad isrłitas loquens ait:
ꝓphetam suscitabit uobis dñs de fra-¬
tribusurĩs tanqm me ipsũ
audietis. Homo hic potens: acmagna-¬
rum opum eẽ descͥbitur. Potẽs utiq:
quia mundi pͥncipem debellauit: atq
uniuersum orbem suo imꝑio subiu¬
gauit Ipse ce magnarum opum: quia
cȩli & terrȩq possessoi ẽ: in quo sunt om¬
nes thesauri sapientiȩ &escientiȩ abscon¬
diti Adcuius opes etiam omnium uir¬
tutum bonarum copia ꝑtinet: quia

Expanded text:
at autem Elimelech consanguineus, homo potens, ac magnarum opum, nomine Booz. Erat, inquit, vir Elimelech consanguineus. Quis est iste vir, qui consanguineus erat Elimelech? nisi Redemptor noster, qui cognatus erat legis atque legislatoris, quia per legem promissus de patriarcharum stirpe est natus, et originem habuit secundum carnem de gente Judaeorum, de quo etiam Moyses ipse ad Israelitas loquens ait: Prophetam suscitabit vobis Dominus de fratribus vestris, tanquam meipsum audietis . Homo hic potens ac magnaram opum esse describitur. Potens utique, quia mundi principem debellavit atque universum orbem suo imperio subjugavit. Ipse et magnarum opum, quia coeli terraeque possessor est, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi; ad cujus opes etiam omnium virtutum bonarum copia pertinet; quia
Abbreviated transcription (Latin):
nium fidĩ. & oꝑibus eccłȩ gentium :
Instanter gͦ post metentes hoc ẽ predi¬
catores misttria scͥpturarum colligẽ¬
tes. scã ȩccła ꝑseuerat in agro lectio
tis suȩ testimonia atq exempla uirtu¬
tum suȩ salutis suffitientia. Et hoc a¬
git a mane illucescentis fidi usq ad ꝑ-¬
fectionem boni oꝑis: nec ad domum
suꝑstitionis antiquȩ unde egressa ẽ
unqm reuertitur: quia ea quȩ retro
sunt obliuiscens in anteriora se exten¬
dit: si quomͦ ꝑueniat ad brauium su¬
ꝑne uocationis:¬

Expanded text:
nium fidei et operibus Ecclesiae gentium. nium fidei et operibus Ecclesiae gentium. Instanter ergo post metentes, hoc est praedicatores mysteria Scripturarum colligentes sancta Ecclesia perseverat in agro lectiontis suae testimonia atque exempla virtutum suae saluti sufficientia; et hoc agit a mane illucescentis fidei usque ad perfectionem sui operis boni; nec ad domum superstitionis antiquae, unde egressa est, unquam revertitur; quia ea quae retro sunt obliviscens, in anteriora se extendit, si quo modo perveniat ad bravium supernae vocationis
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo militiȩ cęlestis canebat di-¬
cens. Gta in excelsis deo: & in terra pax
hominib bonȩ uoluntatis Cui etiam
ante passionem suam adhierłm descen-¬
denti: turba quȩ conuenerat ad diem
festum. obuiam cum laudibus ce ra-¬
mis palmarum ꝓcessit dicens. Bene¬
dictus quiuenit innomine domini:
Sixitq boor iuueni qui pre erat mes¬
soribus: Cuius ẽ hȩc puella: Qui res-¬
pondit Hȩc ẽ moabitis quȩ uenit cũ
noemi de regione moabitide: ceroga-¬
uit ut spicas colligeret remanentes.¬
sequens messorum uestigia: ce dema-¬
ne usq nunc stat in agro: cene ad mo-¬
mentum quidem domum reuersa ẽ:¬
.õ. Quid ẽ quod boor int̾rogat pͥorem
messorum de ruth unde eẽt: nisi quod
redemptor nr̃ quẽlibet de apłĩs seu
de precipuis doctoribus. quiminori
gradin sacerdotum pre ẽ. quasi igno¬
rans de fide gentium sciscitatur: cum
ꝓuocat eum ad annuntiandũ testimo¬

Expanded text:
multitudo militiae coelestis canebat, dimultitudo militiae coelestis canebat, dicens: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Cui etiam ante passionem suam ad Hierusalem descendenti turba, quae convenerat ad diem festum obviam cum laudibus et ramis palmarum processit, dicens: Benedictus qui venit in nomine Domini . Dixitque Booz juveni, qui praeerat messoribus: Cujus est haec puella? Qui respondit: Haec est Moabitis, quae venit cum Noemi de regione Moabitide, et rogavit ut spicas colligeret remanentesequens messorum vestigia; et de mane usque nunc stat in agro, et ne ad momentum quidem domum reversa est. Quid est quod Booz interrogat priorem messorum de Ruth, unde esset? nisi quod Redemptor noster quemlibet de apostolis, seu de praecipuis doctoribus qui minori gradui sacerdotum praeest, quasi ignorans, de fide gentium sciscitatur, cum provocat eum ad annuntiandum testimo
Abbreviated transcription (Latin):
cietatem scõrum admittaturꝰ: ut siuesꝑi¬
talibus docum̃tis. siue scõrum exemplis
reficiatur: ne forte uacua uirtutibꝰ. esu-¬
riem animȩ ꝓpetuam sentiat: s alim̃ta
citer uiuat: Accidit autem ut ager
ille haberet dñm nomine boor: qui erat
de cognatione elimelech Ecce ipse ue-¬
niebat debetbleem: dixitq: messoribus:
Dñs uobiscum. Qui responderunt eiz
Benedicat tͥ dñs: Ager ille boot ẽẽ descͥ¬
bitur: qui erat cognatus elimelech: quia
sc̃a eccła aonullum alium ꝑtinet: insi
ad solum dñm iħm: cuius solumm spõsa
&e corpus ẽ: De quo &e ꝑpsalmistam ait:
fortitudo mea ce laus mea dñs. Etitem
Dñs fortis: dñs potens in prelio. De quo
& hieremias ait: Dñs mecum ẽ: tan¬
qm bellator fortis: Ipse cognatus erat
elimelech: quia de bethleem ce de stir¬
pe dauid natus. testimonium habuit
a lege oꝓphetis: qui salutis uerba suȩ
familiȩ atculit: quia in eius natiuitate

Expanded text:
cietatem sanctorum admittatur, ut sive spicietatem sanctorum admittatur, ut sive spiritalibus documentis, sive sanctorum exemplis reficiatur: ne forte vacua virtutibus esuriem anima perpetuam sentiat, sed alimentciter vivat. Accidit autem, ut ager ille haberet Dominum nomine Booz, qui erat de cognatione Elimelech. Ecce ipse veniebat de Bethleem dixitque messoribus: Dominus vobiscum. Qui responderunt ei: Benedicat tibi Dominus. Ager ille Booz esse describitur, qui erat cognatus Elimelech, quia sancta Ecclesia ad nullum alium pertinet, nisi ad Dominum solum Jesum, cujus solummodo sponsa et corpus est, de quo. Et item: Dominus fortis, Dominus potens in praelio . De quo et Hieremias ait: Dominus mecum est, tanquam bellator fortis . Ipse cognatus erat Elimelech, quia de Bethleem et de stirpe David natus, testimonia habuit a lege et prophetis; qui salutis verba suae familiae attulit, quia in ejus nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
ruth moabitis ad socrum sũam. Si iu¬
bes uadam in agrum ce colligam spi¬
cas: quȩ metentium fugerint manus:
ubicũq clem̃tis in me patris familias
repperero grãm. Cui illa respondit:
Nade filiami. Abiit itaq ce colligebat
spicas post derga metentium. Agrum
hic: ȩcclam fideliũ acciꝑe possumus.
messẽ autem hommes scõs: qui digni
sunt recolligi in horea dñi: messores an¬
gelos bonos: spicas remanentes: quosdã
credentes: qui transiatis quibꝰdam scĩs
ꝑelectos angłos ad regnum cȩleste.reli-¬
cti sunt ad exemplum inpresenti uita
degentium: Idem ager disciplinam stu¬
dii celestis significare potestꝰ messis intel¬
ligentiam sp̃alem: messores. p̃dicatores
scõs sp̾ceremanẽtes. sentẽtiaᷤᷤ sc̃arũ scͥpt᷑arũ:
q̃ multis ꝑmist̾iũ occultatȩ quasi plani-¬
ores remanere uidentur ad exercitũ
meditantium. Plebs gͦ gentium in hi¬
anter eccłasticam disciplinam appecit:
ut ad meditationẽ diuinȩ legis. & ao so¬

Expanded text:
Ruht Moabitis ad socrum suam: Si jubes, vadam in agrum et colligam spicas, quae metentium fugerint manus, ubicumque clementis in me patris familias reperero gratiam. Cui illa respondit: Vade, filia mi: Abiit itaque et colligebat spicas post terghic Ecclesiam fidelium accipere possumus; messem autem homines sanctos, qui digni sunt recolligere in horrea Domini; messores angelos bonos; spicas remanentes, quosdam credentes, qui translatis quibusdam sanctis post electos angelos ad regnum coeleste relicti sunt ad exemplum in praesenti vita degentium. Item ager disciplinam studii coelestis significare potest; messis intelligentiam spiritalem; messores praedicatores sanctos; spicae remanentes sententias sanctarum Scripturarum, quae multis per mysterium occultatis quasi planiores remanere videntur ad exercitium meditantium. Plebs ergo gentium inhianter ecclesiasticam disciplinam appetit, ut ad meditationem divinae legis, et ad so
Abbreviated transcription (Latin):
ad dicit. S is qui in caute lignum ꝑcutit
& ꝓximum extinguit: ad tres necesse ẽ urbes
fugiat. ut munimine earum defensus in¬
uat: quia si ad penitentiȩ lamenta conũ¬
sus inunitate sacramenti sub spe fide et
caritate absconditur: reus ꝑpetrati homi¬
edii non tenetur: Eumq extincti ꝓximꝰ¬
et cum inuenerit ñ occidit: qͥa cũ districtꝰ
iudex uenerit qui sese nobis ꝑnaturȩ nr̃e
consortium unxit : ab eo ꝓculdubio um¬
dictam deculpe reatu non expetit: quẽ
sub eus uenia. spes fides. et caritas abscon¬
dit: Citius gͦ culpa dimittitur: quȩ neqͣ¬
quam malitiȩ studio ꝑpetratur: Cum aũ¬
dilatauert dñs deus tuus terminos tu¬
os sicut iurauit patribus tuis. et dede¬
rit tͥ cunctam terram quam eis polli¬
qtus ẽ. si tamen custodieris mandata
ciuitates: et supͣ dictarum trium urbiũ
Inumerum duplicabis: ut non effunda¬
tur sanguis innoxius in medio terrȩ. ꝗͣ

Expanded text:
addicit. Sed hic qui incaute lignum percutit addicit. Sed hic qui incaute lignum percutit et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut munimine earum defensus, vivat, quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti, sub spe, fide et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus cum invenerit, non occidit, quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpsub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur, quae nequaquam malitiae studio dilataverit Dominus Deus tuus terminos tuos sicut juravit patribus tuis, et dederit tibi cunctam terram quam eis pollicitus est, si tamen custodieris mandata civitates, et supradictarum trium urbium numerum duplicabis, ut non effundatur sanguis innoxius in medio terrae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
um dispdiderit dñs d̃s tuus gen-¬
tes quarum tͥ traditurus ẽ terram.
et possederis eam habitauerisq in urbib
eius ce in edibus: tres ciitates separabis
tͥ in medio terrȩ. quam dñs d̃s̃ tuus da-¬
Sbit tͥ in possessionem ⁊ sternens diligerit
uiam: ce intres ȩqualiter partes totam
terrȩ tuȩ ꝓuintiam diuides : ut habeat
e uicino qui ꝓpter homicidium ꝓfugus
uitateᷤ refugii ultra iordanen moyseᷤ consti¬
tuit homicidiᷤᷤ hiᷤᷤ qͥ ñ sponte homicidiũ cõ¬

Expanded text:
um disperdiderit Dominus Deus tuus gentes quarum tibi traditurus est terram et possederis eam, habitaverisque cum ea in urbibus ejus et in aedibus, tres civitates separabis tibi in medio terrae, quam Dominus Deus tuus dabit tibi in possessionem, sternens diligenter viam, et in tres partes aequaliter totam terrae tuae provinciam divides, ut habeat e vicvitates refugii ultra Jordanem constituit Moyses homicidis qui non sponte homicidium com
Abbreviated transcription (Latin):
ũb̃ licet sĩplicibꝰ ãmirari: qͥd sibi uelit qd̾
moyses plangit᷑: ce iħsnaue iuir sc̃s sepultꝰ
refert᷑: ⁊ tam̃ fletꝰ eẽ non scribit᷑. Nempe illud.
quod in moyse id ẽ in lege ueteri om¬
nes sub peccati adam mortui teneban-¬
tur elogio. & ad inferos descendebant:
consequent̾ lacͥmȩ ꝓsequebantur: scdi¬
apłm qui ait. & regnauit mors ab adã
usq ad moysen. etiam suꝑ eos qͥñ pecca¬
uerunt. In ihu uͦ id ẽ in eugłio ꝑ quem
paradisus ẽ aꝑtus: mortem gaudia ꝓ-¬
sequuntur. Flent usq hodie iudȩi: et nu-¬
datis pedib incinere uolutantes sacco
incubant: ac ne quid desit suꝑstitioni.
ex ritu uanissimo phariseorum pͥmum
cibum lentis accipiunt: uidelicet osten-¬
dentes. quali edulio primogenita ꝑdide¬
rint. S merito: quia in resurrectione dm̃
ñ credentes. anticristi parantur aduen¬
tui. Nos uͦ qui xp̃m indiumꝰ: et facti sumꝰ

Expanded text:
uerbis licet simplicibus admirari, quid sibi uelit, quod uerbis licet simplicibus admirari, quid sibi uelit, quod Moyses plangitur et Iesus Naue, uir sanctus, sepultus refertur et tamen fletus esse non scribitur; nempe illud, quod in Moysi, id est in lege ueteri, omnes sub peccati Adam tenebantur elogio et ad inferos descendentes consequenter lacrimae prosequebantur sregnauit mors ab Adam usque ad Moysen etiam super eos, qui non peccauerunt; in Iesu uero, id est in euangelio, per quem paradisus est apertus, mortem gaudia prosequuntur. flent usque hodie Iudaei et nudatis pedibus in cinere uolutati sacco incubant ac, ne quid desit superstitioni, ex ritu uanissimo pharisaeorum primum cibum lentis accipiunt uidelicet ostendentes, quali edulio primogenita perdiderint. sed merito, quia in resurrectione domini non credentes antichristi parantur aduentui. nos uero, qui Christum induimus et facti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩR. yseii. De moyse uͦ ce aaron quod eis ex
ueteri more sit planctꝰ exibitus ñ mi-¬
randum ẽ: cum &e in actib apłorum iã
euangłio coruscante. stephano fecerint ihe-¬
rosolums fr̃s planctum magnum: et utiq
planctꝰ magnus ñ inplangentium exani-¬
matione ut quidam estimant: s in pom¬
pa funeris &e exequiarum frequentia
intelligendus sit. Deniq de iacob scri-¬
ptura sic loquitur. Et ascendit ioseph
sepelire patrem suum: & ascenderunt
cum eo omnes pueri pharaonis. et sem¬
ores domus eius. & semores omnns terrȩ
egypti: & omnis domus ioseph: et fr̃s eiꝰ.
Et post paululum. Et ascenderunt cũ
eo quadrige et equites: & facta sunt ca-¬
stra grandia nimis. Ac depide Et plan-¬
xerunt eum planctu magno: et forti
minis. Planctus iste sollempnis. non
longas egyptiis imꝑat lacrimas: s fu¬
neris monstrat ornatum. Iuxta quem
modum: aaron quoq & moysen fletos
eẽ manifestum ẽ. Nequeo satis scripturȩ
laud are misteria: & diuinũ sensum in

Expanded text:
 fleuit. de Moysi uero et Aaron, quod eis ex ueteri more sit planctus exhibitus, non mirandum est, cum et in Actibus apostolorum iam euangelio coruscante Stephano fecerint Hierosolymae fratres planctum magnum et utique planctus magnus non in plangentium exanimatione, ut tu aestimas, sed in pompa funeris et exequiarum frequentia intellegendus sit. denique de Iacob scriptura sic loquitur: et ascendit Ioseph sepelire patrem suum et ascenderunt cum eo omnes pueri Pharao et omnes seniores domus eius et seniores omnes terrae Aegypti et omnis domus Ioseph et fratres eius. et post paululum: et ascenderunt cum eo quadrigae et equites et facta sunt castra grandia nimis. ac deinde: et planxerunteum planctum magnum et fortem nimis. planctus iste sollemnis non longas Aegyptiis imperat lacrimas, sed funeris monstrat ornatum. iuxta quem modum Aaron quoque et Moysen fletos esse manifestum est. nequeo scripturae satis laudare mysteria et diuinum sensum in
Abbreviated transcription (Latin):
xit ꝓpħa ultra in isrł sicut moyses: que
nosset dñs faciȩ ad faciem in omnib
signis atq portentis quȩ misit ꝑ cum
ut faceret int̾ra egypti pharaoni et om¬
nib seruis eiꝰ. uniu̾seq terrȩ illius. Ecet̾a.¬

Expanded text:
xit propheta ultra in Israel sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis, quae misit per eum, ut faceret in Aegypto Pharaoni, et omnibus servis, universaeque terrae illius, et
Abbreviated transcription (Latin):
portamus in nob̾: ñ debemus exire de tẽ
di. incredulitati uidelicet gentilium com¬
misceri: s ec̃ semꝑ intͥnsetus: idẽ uoluntati
dñi ministrare. Iosue uͦ filius nun repletꝰ
ẽ sp̃u sapientiȩ: quia moyses posuit suꝑ

Expanded text:
portamus in nobis, non debemus exire de tempportamus in nobis, non debemus exire de tempdi, incredulitati uidelicet gentilium commisceri, sed esse semper intrinsecus, uoluntati domini ministrare. Haec est spiritu sapientiae, quia Moyses posuit super
Abbreviated transcription (Latin):
eui: et manifestabo ei me ipsum. Tunc lu-¬
cie ad faciem dm̃ uidens: tam larga. tam
subtili. tam delectabili dĩ cognitione. qua-¬
tate omnis p̃dicatorum scientia qua in p̾¬
senti instriuiur caligare uideatur. Unde

Expanded text:
bi: Manifestabo ei meipsum . Tunc cie ad faciem Deum videbit, tam larga, tam subtili, tam delectabili Dei cognitione, quaraedicatorum scientia qua in praesenti instruimur caligare videat
Abbreviated transcription (Latin):
hunc occidentem apł̃i possederunt: cum
ex eis plurimos gr̃a fid̃ĩ illuminatos
rentur. Fuistis aliquando tenebre: nunc
autem lux in dño. ꝑmeridiem uͦ. pulchre
ablato legis uelamine. in uniũso orbe cla¬

Expanded text:
Hunc occidentem apostoli possederunt, cum ex eis plurimos gratia fidei illuminatos uerunt aliquando tenebrae,Hunc occidentem apostoli possederunt, cum ex eis plurimos gratia fidei illuminatos uerunt aliquando tenebrae, lu
Abbreviated transcription (Latin):
pit: Quindecim namq quȩ ex.uii. & o¬
cto constãt. solent ñ nunqͣm ad significa¬
cationem referri uitȩ futurȩ quȩ nunc
in sabbatismo geritur animarum fideliũ:
intrigonum ducta. id ẽ cum omnibus
magna electorũ beatitudo in futura uita
designatur: apte in hoc t̃cium domus
dñi cenacłm consũmatur: quia post
presentes fidelium labores. pꝰ acceptam
infuturo requiem animarũ. plena totiꝰ
ȩccłȩ felicitas in resurrectionis gła com¬

Expanded text:
pit ; quindecim namque, quae ex septem et octo constant, solent nonnunquam ad significationem referri vitae futurae, quae nunc in sabbatismo geritur animarum fidelium: in trigonum ducta, id est, cum omnibus magna electorum beatitudo in futura vita designatur, apte in hoc tertium domus Domini coenaculum consummatur, quia post praesentes fidelium labores, post acceptam in futuro requiem animarum, plena totius Ecclesiae felicitas in resurrectionis gloria com
Abbreviated transcription (Latin):
spernerent: et suscepta euangłii ueritate
gauderent & exultarent. qm̃ digni habi-¬
ti eent ꝓ nomine eius contumeliam pa
uarias incideritis. Unde autem tanta
eis in eẽt abundantia caritatis .x: exponi-¬
tur figurate dum subditur. Tinguat in
oleo pedem suumz. Escendens quippe in
uersum mundum erat ꝑagraturus. qua¬
si pedem suum int̾ra ad huc consistentẽ
oleo sp̃s sc̃i copiosissime unxit: ex quo
concepta uirtute nullo labore deficeret:
s in marcescibilis semꝑ gaudii alacrita-¬
te polleret. Cui etiam in corruptibilis cal¬
ciam̃ti prestitit mumm̃tum: de quo se-¬
quitur: ferrum et es: calciamentũ cius:

Expanded text:
 et suscepta evangelica veritate gauderent et exsultarent, quoniam digni habiti sunt pro nomine ejus contumeliam patvarias incideritis . Unde autem tanta in eis sit abundantia charitatis Christi, exponitur figurate, dum subditur: Tinguit in oleo pedem suum . Ascendens quippe in versum mundum erat peragraturus, quasi pedem in terra adhuc consistentem oleo Spiritus sancti copiosissime unxit; ex quo concepta virtute nullo labore deficeret, sed immarcescibilis semper gaudii alacritate polleret, cui etiam incorruptibilis calciamenti praestitit munimentum, de quo sequitur: Ferrum et aes calciamentum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ptum ẽ. Calciati pedes in preparatione
euangłũ pacis. Quia gͦ ꝑ ferrum uirtus.
ꝑes autem ꝑseuerantia expͥmitur: ferrũ
ce es calciam̃tum eiꝰ d̃r: dum p̾dicatione
illius acumine simul & constantia mu-¬
nitur. ꝑferrum enim mala adu̾santia
penetrat: ꝑ ȩs autem bona testimonia¬
quȩ ꝓposuit longanimiter seruat: fẽr

Expanded text:
ptum est: Calceati pedes in praedicatione Evangelii pacis . Quia ergo per ferrum virtus, per aes autem perseverantia exprimitur, ferrum et aes calceamentum ejus dicitur, dum praedicatio illius acumine simul constantia munitur. Per ferrum enim, mala adversantia penetrat; per aes autem, bona quae proposuit, longanimiter servat. In
Abbreviated transcription (Latin):
quia defuncta ẽ lex & legalia precepta iã
cessant. Si gͦ consideres iherłm subu̾sã.
altare destructum. nusqmͣ sacͥficia. nus-¬
qmͣ nec hostias nec libamina. nusquam
sacerdotes. nusqmͣ pontifices. nusqmͣ mi-¬
nisteria leuitarum: cum hȩc omnia uides
cessare: dicito quia moyses famulus dĩ
defunctꝰ ẽ. Si uideris neminem ter in an-¬
no uenire ad ronspectum dñi. nec offer-¬
re munera intemplo: nec iugulare hosti-¬
as. pascha. nec azima edere. nec offerre
primitias. nec pͥmogenita consecrare: cũ
hȩc omnia ñ uides celebrare: dicito quia
moyses famulus dm̃i defunctꝰ ẽ. Mortuꝰ¬

Expanded text:
i, defuncta enim est lex, et legalia praecepta jam cessant. Si ergo consideres Jerusalem subversam, altare destructum, nusquam sacrificia, nusquam nec hostias nec libamina, nusquam sacerdotes, nusquam pontifices, nusquam ministeria Levitarum. Cum haec omnia vides cessare, dicito quia Moyses famulus Dei defunctus est. Si videris neminem ter in anno venire ad conspectum Domini, nec offerre munera in templo, nec jugulare hostias, pascha nec azyma edere, nec offerre primitias, nec primogenita conservare: cum haec omnia non vides celebrari, dicito quia Moyses famulus Domini defunctus est. Cu