comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur dãꝑm iniurie qͣi corrumꝑit.¬
tem̃. ldemq scripsit ⁊ de tet̾is re¬
b pubuicis deq sonetatib.¬
taxat᷑ estimationẽ taciendam
infurti actionẽ exiatinant qͥa
sit iudici apd̾ quẽ furti agatur
possit ꝓbari qłitum debitum fuit
possit etiã apd̃ eũ iuditẽ eandẽ ꝓ¬
bare. ap̃ quẽ pecimiã petat. Siͦ
u̾o infurti iudicio ꝓbare ñ po¬
test. net illud quidem posse ostẽ¬
di. qnͣti euis int̾sit. s pot̃ post
furtum fcm̃ tabulas nactus ẽe
actorut ex hoc ꝓbet is qnͣti sua
¶De iege aquilia maior q̃stio ẽ.
quẽadm possit ꝓbari qnͣti eius
int̾sit. Nam si pot̃ alias ꝓbare.
ñ patitur dãpnũ. Qͥd erͣgo. si-
forte petumiã subconditione tre¬
ꝓbationẽ hẽam qui possĩt mori
pendente condinone. aut puta
tes. ⁊ signatores qui rem memi¬
nissent p̃sentes ñ hr̾em: uictũ
remansisse. nunc u̾o cũ furtia¬
gam: eoꝵ memoria. ⁊ p̾sentia ad
finem creoite petunie uti possũ.

Expanded text:
tur damno iniuriae, quasi corruperit.teneri: idemque scribit et de ceteris rebus publicis deque societatibtaxat aestimationem faciendam in furti actione existimant, quia, si iudici, apud quem furti agatur, possit probari, quantum debitum fuerit, possit etiam apud eum iudicem eadem probare, apud quem pecuniam petat: si vero in furti iudicio probare non potest, ne illud quidem posse ostendi, quanti eius intersit. sed potest post furtum factum tabulas nanctus esse actor, ut ex eo probet, quanti sua De lege Aquilia maior quaestio est, quemadmodum possit probari, quanti eius intersit: nam si potest alias probare, non patitur damnum. quid ergo, si forte pecuniam sub condicione creeat, qui possunt mori pendente condicione? aut puta tes et signatores, qui rem meminis‹s›ent, praesentes non haberem, uictum rem amississe: nunc uero, cum furti agam, eorum memoria et praesentia ad fidem creditae pecuniae uti possum.
Abbreviated transcription (Latin):
s pot̾ dici qui a ñ nuĩqmͣ debito¬
res tabinas sibi restitm petifut᷑.
tiͥa ñ nũqmͣ calumniantur debi¬
tores qͣsi indebito soluto ab hui
int̾ est creditoris tabulas hr̃e.
ne forte ꝯtrou̾siam suꝑ ea repa-
cum alias ꝓbationes m̃se. qmͣ scriꝑ¬
turam heãt cỹrogͣphi furtũ pał¬
sus sit: estamari duplo cyrogͣphi

Expanded text:
sed potest dici, quia nonnumquam debitor‹e›s tabulas sibi restitui petant, quia nonnumquam calumniantur debitores quasi indebito soluto, ab his interesse creditoris tabulas habere, ne forte controuersiam super ea re patcum alias probationes mensaeque scripturam haberet, chirographi furtum passus sit, a
Abbreviated transcription (Latin):
uenit uł paus uł minus insingiais
contractib. Nam hoc seruabatur:
quod ab initto conuenit. legẽ enum
ꝯtractus dedit᷑. Excepto ep qd celłꝰ

Expanded text:
enit vel plus vel minus in singulis contractibus: nam hoc servabitur, quod initio convenit legem enim contractus dedit, excepto eo, quod Cel
Abbreviated transcription (Latin):
nconuennonid. tontͣhentiũ uo¬
luntectẽ potiꝰ qu u̾ba sectari pla¬
tuit. Eỹ gͥ ea lege fundũ uecti¬
galem uuncipes locau̾int ut
ad hr̃des enis ꝙ suscepit ꝑtineret.
ius hr̃dũ adlegatariũ quo trans¬
fecri potuit. ¶ ał.¬

Expanded text:
ibus contrahentium uoluntatem potius quam uerba spectari placuit. cum igitur ea lege fundum uectigalem muni cipes locauerint, ut ad heredem eius qui suscepit pertineret, ius heredum ad legatarium quoque transferri potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cõnuttitur quo tenris cus oꝑa
dolo maĩo consiliũ initũ erite qͦ
obsides inuissu pͥntipis int̾tid̾ en¬
tur. quo armati hoĩes cũ telis la
tur. ł templa quo ue cetus: cõnẽ¬
tus ue fiat. hoĩes ue ad seditionẽ
conuocentur. cuiꝰ ue oꝑa. cõsilio
dolo mało dsilu ũtũ erit. quo gs
magistratꝰ papłi romani qui ĩꝑi
iled̾it. fec̾it ue dolo malo quo ho
multus ue adu̾sus rẽ .p. fiat.¬

Expanded text:
 quo tenetur is, cuius opera dolo malo consilium initum erit, quo obsides iniussu principis interciderent: quo armati homines cum telis laptur uel templa, quoue coetus conuentusue fiat hominesue ad seditionem conuocentur: cuiusue opera consilio malo consilium initum erit, quo quis magistratus populi Romani quiue dederit feceritue dolo malo, quo homultusue aduersus rem publi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pierũc notte ł afrande ut sabi¬
mis ait. ł afferento ł auferendo . U
agreco sernone. qd .F m. appellant.
pat. ab negat. ñ statĩ etiã furti tene¬
tur. s ita si id int̾cipendi cauia of¬
cultauit. ꝓfurtũ ẽ tradittio re¬
⁊ sraudulosq lucri fatiendi gr̃a. idẽ¬
ł ip̃nis reu eniã usus eius possõis¬
ne. qd̾ lege naturali ꝓ hibitum est
⁊ nec manifestum.¶¬
dephendatur: uttũ ab eo cuis res
fuit an ab̾alio. Sed utrũ ita demũ
fur sit manisestꝰ siiinani fanendo
surto dep̾hendatur an u̾o si alitubi
fu̾it dephensus. Et magis ẽ. ut ił.
tum fetit: at tñ et furem manifes¬
tum si cũ re furtiua fu̾it dephensus.
penisqmiͣ eolotirẽ ꝑtulerit. quo desti
piendũ ẽ. quo desmau̾it eo die

Expanded text:
 plerumque nocte: uel a fraude, ut Sabinus ait: uel a ferendo et auferendo: uel a Graeco sermone, qui φῶρας appellant fm abnegat, non statim etiam furti teneturcultaverit. Furtum est contrectatio rei fraudulosa lucri faciendi gratia vel ipsius rei vel etiam usus eius possessionisve. quod lege naturali prohibitum est et nec manifestum.deprehendatur, utrum ab eo cuius res fuit an ab alio. Sed utrum ita demum fur sit manifestus, si in faciendo furto deprehendatur, an uero et si alicubi fuerit deprehensus? et magis est, ut et tum fecit, adtamen esse furem manifestum, si cum re furtiua fuerit adprehensus, priusquam eo loci rem pertulerit, quo destinpiendum est 'quo destinauerit eo die
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ⁊ scribit pomponis agi posse.
qͥli alt̾ns emmanonis ẽ legis aqni¬
lie accio. alt̾nis conditio ex cã fur¬
tina. Nãq aquilia eam estimatio¬
nem complectitur. qnͣti eo anno
plurti fuit. Eõditio ã ex causa

Expanded text:
s agi posse, quia alterius aestimationis est legis Aquiliae actio, alterius condictio ex causa furtiua: namque Aquilia eam aestimationem complectitur, quanti eo anno plurimi fuit, condictio autem ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
successores. Icarto nec surti conue¬
nerunt possut. s qnͣnus furti
actione ñ teneantur. at tñ ad ex¬
hibendũ actione eos ten̾i õportet:
si possideant aut dolo fet̾int quo
minus possideant. S emĩ ⁊ uendi¬
catione tenebuntur: re exhibi¬
ta. Item conditio ad u̾sus eos com¬
petit heredem ã furti agere pos¬
ie eque ꝯstat. Exetut io em̃ quor¬
dam delictoꝵ heredib ẽ data ⁊ le
gis acnulie actionẽ heres ht̃ ¶sed
infuriarũ actio hr̃di ñ competit.¬
Non tumfurtu uerũ incereris qq
actionib ñ. ex delictis orinntim
siue ciules ant. siue hõnorariẽ.
impiuitas detur. neq em̃ delictũ¬
mimut. ob aliud delictũ penam.
alt̃am dsumit. Ide̾m dicendũ. si ra¬
puit: ⁊ occidit. Nã ⁊ in lonoꝵ rapͣ¬
toꝵ: ⁊ acuilia tenebitur. Itẽ sĩqͥs¬

Expanded text:
nueniri possunt. sed quamuis furti actione non teneantur, attamen ad exhibendum actione teneri eos oportet, si possideant aut dolo fecerint quo minus possideant: sed enim et uindicatione tenebuntur re exhibita. item condictio aduersus eos competit.Heredem autem furti agere posse aeque constat: exsecutio enim quorundam delictorum heredibus data eheres habet. sed iniuriarum actio heredi non competit.Non tantum in furti, uerum in ceteris quoque actionibus, quae ex delictis oriuntur, siue ciuiles sunt siue honorariae, impunitas detur: neque enim delictum ob aliud delictum minuit alteram consumit.Idem dicendum, si rapuit et occidit: nam et ui bonorum raptorum et Aquilia tenebitur.Quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ alt̾a actio Itẽ siquis dntiuam
tratis actione tenebitur. Nan
seruis corruptiagi pot̾. ⁊ fura ltẽ
siquis serum̃ nuln̾au̾it quẽ fuxri¬
pu̾it: eque due actiones lotũ hẽ¬
bunt. aquilie ⁊ furti. Loem.
iitur uent exequi ħquidẽ petu¬
marit᷑ ag̾e uelit ad iusordinariũ
remttendꝰ erit. nec cogendꝰ erit ĩ
trim̃ subscrib̾e. Etm̃ u̾o si extra or¬
dinem eius reipenã exerc̾e uelit.
tunc substͥu̾e eñ incrim̃ oporter.¬

Expanded text:
tur.Item si quis ancillam traque actione tenebitur, nam et serui corrupti agi poterit et furti.Item si quis seruum uulnerauit, quem subripuerat, aeque duae actiones locum habebunt Aquiliae et furti. 3 Idem itur, uelit exsequi: si quidem pecuniariter agere uelit, ad ius ordinarium remittendus erit nec cogendus erit in crimen subscribere: enimuero si extra ordinem eius rei poenam exerceri uelit, tunc subscribere eum in crimen oporte
Abbreviated transcription (Latin):
timi sunt. sũ testam̃tarii. su̾ex
ĩquisitõe dati sunt. recte uł nũ
souuturᷤs eiqui nontie gr̾̃a datꝰ
ẽ. anrecte soluatur moendũ ẽ.
qa admaruendos cõtutores da¬
tur. s cum turor sit nisi ꝓhibi¬
tum fu̾nit ei solui. puto iw̃atõ¬
nẽ cõting̾e. curatori quoss fu¬
nosirecte souutur. Idem cina¬
cꝰ tori sibi ñ sufficiemis . ł ꝑ etate:
uł ꝑ aliã iustã cãm. S ⁊ pupti¬
li curatori rette solui constat᷑:¬
pupillum sũ tutoris auctoꝵtate
nec solũe posse ꝑaiã ẽ. S side.¬
derit mĩmos ñ fient accipientis.
uendicarique pot̾unt. plane si
fu̾nt cõsũptilib̾abitur.

Expanded text:
 siue testamentarii siue ex inquisitione dati, recte uel uni soluitur.Ei, qui notitiae gratia datus est an recte soluatur, uidendum est, quia ad instruendos contutores datur. sed cum tutor sit, nisi prohibitum fuerit ei solui, puto liberationem contingere.Curatori quoque furiosi recte soluitur, item curatori sibi non sufficientis uel per aetatem uel per aliam iustam causam. sed et pupilli curatori recte solui constat.Pupillum sine tutoris auctoritate nec soluere posse palam est: sed si dederit nummos, non fient accipientis uindicarique poterunt. plane si fuerint consumpti, liberabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
inorauit manumissim. Eu a
excã petituari. qmis scierit ma¬
nmmissũ. sitũ ignorau̾it ad ẽ¬
tũ sibi pecłiũ lw̾atus erit. Utro¬
q ã casu mamimissus. sint̾u¬
tendi cã idfec̾it: furtũ dño fa¬
tit ssiã ⁊ si debitori mõ manda

Expanded text:
ignorauerit manumissum: quod si ex causa peculiari, quamuis scierit manumissum, si tamen ignorauerit ademptum ei peculium, liberatus erit. utroque autem casu manumissus si interuertendi causa id fecerit, furtum domino facit: nam et si debitori meo mand
Abbreviated transcription (Latin):
ub cõdit̾ione debitor u ei accep¬
tũ feratur: postea ⁊ ditione ex¬
istente itlłig̾r iam oli lib̾a.¬
tus. ⁊ ħ ⁊̃ si souitio refiat. acti¬
dt aristo dicebat. scriplit .n. si
dit eaͣm ea dditõe. ut si adicõ
exstitiss: insolutũ ced̾et. ⁊ ex is¬
tente ꝯdicõe lib̾ari eũ. uͭ obsta

Expanded text:
itori si acceptum feratur, postea condicione existente intellegitur iam olim liberatus. et hoc etiam si solutio re fiat, accidere Aristo dicebat. scripsit enim, sdit eam ea condicione, ut, si condicio exstitisset, in solutum cederet, existente condicione liberari eum nec obsta
Abbreviated transcription (Latin):
atum ã hr̃e dñs d: cumpͥmũ
at ei ⁊ cũ quodam spatio tp̃is
accip debet. sicut inlegato. cũ rep
dep̾hendendo q̃rentur spaciũ
ꝙdã pp̃is assumitur nec mini¬
intłctu ꝑcipa. qmͣ exlolcutioe
expͥmi possit. L lp̃.¬
uod si forte quis ita sosuatut
nisi ratũ hãtur tũ dicat. si dñs
solutionrẽ ratam ñ hũnt condi¬
ti& xi. qui solum competit.
Sunt quid̾a tutores. qui hono¬
rarii applłantur. st̃ qui reiͥ
notitie gr̃a dantur. st̃ qͥ ad hoc
extutorib fu̾it solutum. ⁊ si
honorariis. nam ⁊ aduos ꝑi¬
culũ ꝑtinet recte solui: nͨ ei

Expanded text:
 cum primum ει et cum quodam spatio temporis accipi debet, sicut in legato, cum de repellendo quaereretur, spatium quoddam temporis adsumitur nec miniintellectu percipi quam ex locutione exprimi possit. 14 Ulpa soluat, ut, nisi ratum habeatur, condicat: si dominus solutionem ratam non habuerit, condictio ei qui soluit competit. Sunt quidam tutores, qui honorarii appellantur: sunt qui rei notitiae gratia dantur: sunt qui ad hoc ex tutoribus fuerat solutum etsi honorariis nam et ad hos periculum pertinet, recte solui, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ret hr̃dem. ñ pot̾ dici fidenrioress
lib̾ari. neq enim ip̃m fibi solus¬
se petumã credendũ ẽ. aqͦ hr̃di¬
tas euincictur. ¶ dolo fecisti quo
nimnus poffideres. qd̃ ex hr̃dita¬
te adaliũ ꝑtinente app̃hend̾as.
sipossesior corpus aut litis esti¬
mationẽ p̃stitit eares tͥ ꝓd̾it.¬

Expanded text:
redem, non potest dici fideiussores liberari: neque enim ipsum sibi soluisse pecuniam credendum est, a quo hereditas euincitur. Dolo fecisti, quo minus possideres quod ex hereditate ad alium pertinente adprehenderas: si possessor corpus aut litis aestimationem praestitit, ea res ti
Abbreviated transcription (Latin):
solutionis gr̃a fllii ꝑsonã adiec-¬
tã. ⁊ ¶Usum fruitũm in aut ti-¬
tio dari fupulatus sũ: atio ca-¬
pie de minuto. facultas soluen¬
diticio ñ int̾tidꝰ. qͥ a ⁊ sic stipu¬
lar possumis. mͥ autitio tũ ca¬
pue minutꝰ erit. dari. Nansi
furiosi ł pupilli ꝑsona adiet¬
ta sit. ira tutori I curatori ꝑe¬
cuma recte dabitur. sicut cõ¬
ditois quo ĩplende cansa recte
pecumna tutorił turatori dat᷑.
Q qͣdẽ labeo ⁊ pegasus putane¬
runt᷑. utilitatu cã reciinendũ.

Expanded text:
tionis gratia filii personam adiectam.Usum fructum mihi aut Titio dari stipulatus sum: Titio capite deminuto, facultas soluendi Titio non intercidit, quia et sic stipulari possumus: 'mihi aut Titio, cum capite minutus erit, dari?' Nam si furiosi uel pupilli persona adiecta sit, ita tutori uel curatori pecunia recte dabitur, si condicionis quoque implendae causa recte pecunia tutori uel curatori datur. quod quidem Labeo et Pegasus putauerunt utilitatis causa recipiendum:
Abbreviated transcription (Latin):
tris it̃ adiciatur ꝑsona. tũ stipus¬
latõ ei adqum nõnposst. Scon¬
trario aut nichil ꝓhibet pre sa¬
pulante filii ꝑsonã aditi. Cũ
totiens qd̃ p̃r filio scipulatur.
sibi scipulatiũ intesuigitur.

Expanded text:
tris tunc adiciatur persona, cum stipulatio ei adquiri non possit: e contrario autem nihil prohibeat patre stipulante filii personam adici, cum totiens, quod pater filio stipulatur, sibi stipulatus intellegitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nami paĩs ñ debere tortueri in filiũ
constituũ ẽ. ⁊ puto recte dici nec
filii feruos incapd̃ prĩs eẽ int̾ro¬
d̾ate rõnis pemꝑam̃ta desiderant.¬
nec delet iuitiũ ꝓbationũ de domo
ret actusator simu̾e. dum aut li¬
b̾tos eius quẽ accusat. aut seruo
intestimonium uotat płm quoq
in extutienda u̾itate ⁊ nox ip̃a ⁊
cognitionis subtilio ossigent̾a

Expanded text:
nam patris non debere torqueri in filium constitutum est. et puto recte dici nec filii seruos in caput patris esse interroderatae rationis temperamenta desiderant.Nec debet initium probationum de domo rei accusator sumere, dum aut libertos eius quem accusat aut seruos in testimonium uocat.Plurimum quoque in excutienda ueritate etiam uox ipsa et cognitionis suptilis diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
s teus fc̃c ẽ purgare se d. si añ
pot᷑ actusare. qmͣfuit extusatus cõ¬
fationib eiũ obseruatur ut ñ reug¬
latione criminũ. s innocentia reͥ
purgat᷑. Ilud int̾tũ ẽ utrũita de¬
mum accusare pot̾. si fu̾it lib̾atͦ
an ⁊ si penãsubierit ẽ em̃ cõstitutsi

Expanded text:
 reus factus est purgare se debet nec ante potest accusare, quam fuerit excusatus: constitutionibus enim obseruatur, ut non relatione criminum, sed innocentia reus purgetur. Illud incertum est, utrum ita demum accusare potest, si fuerit liberatus, an et si poenam subierit: est enim constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̃ea eos quos cũq iutlłit oꝑam
dare ñ posse adiudicandũ. porlice¬
tur se extusaturũ forte ꝙ ĩꝑpetuũ
quis oꝑam dare ñ pot̾it. ꝙ in eam
ualitudinẽ incidit ut c̾tum sit esi
cuulia offr̾a subire ñ posse. aut si
ĩ alio laboret morbo ut sis reb
nactus sit. ut disced̾e ab eo sñ reli¬
gione ñ possit. Nam ⁊ hiiquidẽ in¬
ꝑpetuũ extusantur. ¶ Duo gña
tribuende muñis. p. uacatoĩs st̃.
itnũ plemꝰ. cũ ⁊ milme datur. aliũd
exiguũ cũ midã inuñis uacatõm

Expanded text:
etor eos, quoscumque intellegit operam dare non posse ad iudicandum, pollicetur se excusaturum: forte quod in perpetuum quis operam dare non potest, quod in eam valetudinem incidit, ut certum sit eum civilia officia subire non posse: aut si alio morbo laboret, ut suis rebus nancti sint, ut discedere ab eo sine religione non possint. nam et hi in perpetuum excusantur. Duo genera tribuendae muneris publici vacationis sunt, unum plenius, cum et militiae datur, aliud exiguius, cum nudam muneris vacationem
Abbreviated transcription (Latin):
lat. eos ũo q̃ eleg̃it recusare ñ d.
philosophis ꝙ se freguentes atq n¬
tiles ꝑ eandẽ suudioꝵ sectã ꝯtendẽ¬
tib ꝓbent. tutelas. Itẽ mim̃a sordi¬
da ⁊ corporalia remitiplatuit. ñ ea
que sũptibus expediuntur. ⁊ eñ ue
philosophantes pecam contẽpnũt.
cinus retinende cupidine. fictã asse¬
ueratõm detegunt. ¶Amimaximos
pͥncipes epellauit. ⁊ cam ꝓpͥam actͣus
rome ꝓfectus ẽ. qͥd̃ ad cognitio finẽ¬

Expanded text:
 recusare non debet. Philosophis, qui se frequentes atque utiles per eandem studiorum sectam contendentibus praebent, tutelas, item munera sordida corporalia remitti placuit, non ea, quae sumptibus expediuntur: etenim vere philosophantes pecuniam contemnunt, cuius retinendae cupidine fictam adseverationem detegunt. Qui maximos principes appellavit et causam propriam acturus Romam profectus est: q
Abbreviated transcription (Latin):
tes soient. Qui ad minĩa uocantur.
lent. nũs enĩ ub̾oꝵ porstea imple¬
tus susceptis aña muñib ñ lib̾ati¬
rum ñ excusantur.⁊¶ In columes
libi ⁊̃ si in pot̾ate pr̃n sui desierint
Mĩmis audiens ĩmuuntatẽ ciiliũ
poris lecillitate uexari p̃ses aĩatiuer¬
t̾it ut mum̾i p̃ferende pc̃e ñ suffici s¬
at dimittat ⁊ aliũ constituat. ¶ Cor¬
poras debilitas eoꝵ nĩm extusatõni ps̃¬
tat. que tm̃ corpore inplenda st̃. ce¬
t̾rm que consilio prudentis iuripa¬

Expanded text:
tes solent.Qui ad munera uocantur, bent: numerus enim liberorum postea impletus susceptis antea muneribus non liberat.rum non excusantur.Incolumes liberi, etiamsi in potestate patri suo desierint Minus audiens inmunitatem ciuilium poris inbecillitate uexari praeses animaduerterit, ut muneri perferendae pecuniae non sufficiat, d‹i›mittat et alium constituat. Corporis debilitas eorum munerum excusationem praestat, quae tantum corpore implenda sunt. ceterum quae consilio prudentis ui
Abbreviated transcription (Latin):
neq ub̾i n etas net m̾ita milme. si
ullum aliud pͥulegiũ iure tribuit ex¬
cusationẽ ut sic p̃dioꝵ totlato ue
sternende: angarioꝵ ne ex hibitiohos¬
pitis suscipiendi munus. Nam nec hꝰ
quisꝙͣ extusationẽ p̃ter cos qͥb pͥnci¬
pau benefitio concessũ ẽ. hãt ⁊ si qͣ

Expanded text:
neque aetas nec merita militiae nec ullum aliud privilegium iure tribuit excusationem: ut sit praediorum collatio viae sternendae, angariorumve exhibitio, hospitis suscipiendi munus nam nec huius quisquam excusationem praeter eos, quibus principali beneficio concessum est, habet et si qua
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑet iudicium uelit se extusare
ñ est audienduis. semel enĩ agnoscẽ¬
do iudiciũ remintiat extusatõi.
qd̾ s pꝰea iusta tã incidit. ut iudex.
ł ad tp̃s extusetur. ñ d in aliũ iu¬
nou̾at tantis ꝑ expectari ꝙͣ iudici

Expanded text:
xcusare, nec audiendus est: semel enim adgnoscendo iudicium renuntiat excusationi. quod si postea iusta causa incidit, ut iudex uel ad tempus excusetur, non debet in alium iunouerat tantisper exspectare, quam iudici
Abbreviated transcription (Latin):
seũ aug̃ de creuit. ac pꝰ ea incertis
ꝓuintits seruandũ eẽ consituit. Nõ
alios fisci uertigaliũ redẽptoris a
muñib cuulib ac telis excusari pla¬
tuit. qͥĩ eos qui p̃sentes negotiũ exex¬
tent. ¶Uatationũ pͥmlegia ñ sp̃¬

Expanded text:
stus decreuit ac postea in ceteris prouinciis seruandum esse constituit.Non alios fisci uectigalium redemptores a muneribus ciuilibus ac tutelis excusari placuit, quam eos, qui praesentes negotium exercerent.Uacationum priuilegia non spe
Abbreviated transcription (Latin):
iri possunt. nͥ certis ⁊ receptis ꝓba¬
bilib cãis s̃ remittuntur. ¶Ni
pueros pͥmas litt̾as docent ĩ murii
od p̃sid̾is religionẽ ꝑrinet. siue ĩ
tiuitatib siue inuitis pͥmes litt̾as
magistri docent. Sceũ.¬

Expanded text:
ssunt, nisi certis et receptis probabilibus causis non remittuntur.Qui pueros primas litteras docent, inmunitad praesidis religionem pertinet, siue in ciuitatibus siue in uicis primas litteras magistri doceant. 3 Scaeu
Abbreviated transcription (Latin):
xtũ x etans annũ agentẽ. ad munꝰ
scitomie uocari ñ oporret. s si inch.
ꝓpeie ĩ pr̃ia seruatur de minorib qͦ
creandis iusta etas suanda ẽ. ¶Nu¬
m̾us lib̃oꝵ aut ceptuagnita annoꝵ
abhonorib aut muñib his coh̾en¬

Expanded text:
um aetatis annum agentem ad munus sitoniae uocari non oportet: sed si nihil proprie in patria seruatur de minoribus quocreandi, iusta aetas seruanda est.Numerus liberorum aut septuaginta annorum ab honoribus aut muneribus his coh
Abbreviated transcription (Latin):
occidat. Nãq si alt̾m occidit lege
gornelia reus erit. ꝙ si alt̾o occiso
alt̾ uuln̾atꝰ fu̾it. uerbis quidẽ
legis ñ lib̾atur. s dimus martus
⁊ comodꝰ rescͥpserunt impiita¬
tem eiconsedi ꝗa licet int̾ẽpto
adisst̃o mulr̃ suꝑuixerit᷑ post
dam gͣuia uuluera q̃ ei p̃r inflix¬
erat: magis fc̃o ꝙ̃ uoluitate ex
teruata ẽ. qͥa lex parem ĩ eos qͥ
de p̾hensi st̃. ĩ dignationẽ exigit.
⁊ señtatẽ regrit.¶ Cũ alt̾mex
adult̾is elegerit maritus. alt̾m

Expanded text:
occidat: nam si alterum occidit, lege Cornelia reus erit. quod si altero occiso alter vulneratus fuerit, verbis quidem legis non liberatur: sed divus Marcus et Commodus rescripserunt impunitatem ei concedi, quia, licet interempto adultero mulier supervixerit post tam gravia vulnera, quae ei pater infixerat, magis fato quam voluntate eius servata est: quia lex parem in eos, qui deprehensi sunt, indignationem exigit et severitatem requirit. Cum alterum ex adulteris elegeri
Abbreviated transcription (Latin):
em de qua ꝯtrou̾sia ẽ ꝓhibemur
insatrum deditare. alioq̾n dupli
penã patimur. Nec minerito ne
liteat quoquomõdo durioeẽ ad¬
n̾sarti ꝯdittonẽ fac̾e s duplũ utr¬
um fisco an adilsario p̃standum
sit nichil expͥmitur. foctassis ã ma¬
gis ad u̾sano. ut id uolun solatiũ¬

Expanded text:
em de qua controversia est prohibemur in sacrum dedicare: alioquin dupli poenam patimur, nec immerito, ne liceat eo modo duriorem adversarii condicionem facere. sed duplum utrum fisco an adversario praestandum sit, nihil exprimitur: fortassis autem magis adversario, ut id veluti solaciu
Abbreviated transcription (Latin):
exceptidm locus sit ⁊ putẽ sb̃ue¬
luendũ michi quia i qui michi
fieri potͣ. ut duo innecẽ euislitẽ
uit᷑ se iungant. qui cũ ip̃o litiga
ũ sit. ꝯsequẽs erit dicere qͣi cũ ip¬
so litigenm. ita eum ad exceptio
potius spectanda sit suientia ⁊
magis ẽ ut st̃a eiꝰ inspitienda
sit. qui comꝑarant ñ enis qu ad.¬
quintur. ⁊ io pena litigiosi cõpe
Nam si mandato etiã si stit ser¬
uus. dñs a̾ ignorauit: scĩa ñ n¬

Expanded text:
 locus sit. et putem subueniendum mihi, quia is, qui mihi fieri potest, ut duo in necem eius litem inter se iungant, qui cum ipso litigarum sit, consequens erit dicere, quasi cum ipso litigetur, ita eum ad exceptionpotius spectanda sit scientia. et magis est, ut scientia inspicienda sit eius qui comparauit, non eius, cui adquiretur, et ideo poena litigiosi competnam si mandatu, etiamsi scit seruus, dominus autem ignorauit, scientia non n
Abbreviated transcription (Latin):
silio eius furtũ fc̃m. ¶ Item pla¬
tuit eũ qui filio. ł seruo. ł uxori.
opẽ fert furtum facientib fur¬
ti reñt qmͣis ip̃ furti actione ũ
conueniantur. ¶ Idẽ pomp̃. aut:
si tũ reb aufug̾it fugnims. posse
furti actione solititatorẽ cõuen̾i.
rerã noĩe. qui opẽ ⁊ cõsiliũ contͣt¬

Expanded text:
silio eius furtum factum.Item placuit eum, qui filio uel seruo uel uxori opem fert furtum facientibus, furti teneri, quamuis ipsi furti actione non conueniantur.Idem Pomponius ait, si cum rebus aufugerit fugitiuus, posse furti actione sollicitatorem conueniri rerum nomine, quia opem consilium contrec
Abbreviated transcription (Latin):
muĩcm manifestus ẽ itaq actidit
ut is quidẽ qui opem tuit furti
nec manifesti. is ã qui dep̃hen-¬
ssus ẽ ob eandẽ rem manifesti te
furtiuũ ẽẽ. dstat. si de p̃hendatur.
ip̃m dũtaxat furẽ manifestũ eẽ.
si nescierit neutrũ. iliũ qͥa fur ñ¬
rem. quia de p̾hensus ñ sit. ¶ Si u¬
mis seruus tiuis hausiet. ⁊ abstu¬
liet: ait̃ hauriendo dep̃hensus
eet prioris noĩe nec manifesti al¬
t̾iuis fc̃o manifesti tenebris.
fug̾et. fur ñ ẽ nec emĩ qui alicui
malũ dsiliũ dedit. furtum facit:
nõ magis. ꝙͣ si ei ꝑ suaut. ut se p̃¬
cipitaret. aut manus sibi infer¬
ret. hoc em̃ furti ñ amittit actio¬
uem. S si alius fugam ꝑsuas̾it.
ut ab alio surripiatur: furti te

Expanded text:
numquam manifestus est: itaque accidit, ut is quidem, qui opem tulit, furti nec manifesti, is autem, qui deprehensus est, ob eandem rem manifesti tenfurtiuum esse, constat, si deprehendatur, ipsum dumtaxat furem manifestum esse, si nescierit, neutrum, hunc, quia fur nrem, quia deprehensus non sit.Si unus seruus tuus hausisset et abstulisset, alter hauriendo deprehensus esset, prioris nomine nec manifesti, alterius manifesti teneberis.fugeret, fur non est: nec enim qui alicui malum consilium dedit, furtum facit, non magis quam si ei persuasit, ut se praecipitet aut manus sibi infer‹r›et: haec enim furti non admittunt actionem. sed si alius ei fugam persuaserit, ut ab alio subripiatur, fu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tũ es qui deposuit. ꝓrom̃ ⁊ si cus¬
todiã tabłaꝵ editius. ł tabłars
suscepit dicendũ ẽ tem̃ eum int̾¬
dicto. ¶ Sipenes seruu̾s tab̾ fue¬
rint deposte dñs int̾dc̃o renopr.
Si s ip̃e restator dũ mint tab̾ su.¬
dcm hoc locũ nonhẽbit. s ad exhi¬
bendũ erit agendũ ut exhibitas

Expanded text:
eo qui deposuit. Proinde et si custodiam tabularum aedituus uel tabularius suscepit, dicendum est teneri eum interdicto. Si penes seruum tabulae fuerint, dominus interdicto tenebitur. Si ipse testator, dum uiuit, tabulas srdictum hoc locum non habebit, sed ad exhibendum e
Abbreviated transcription (Latin):
tuen. S sũ rei seruande cã fu le¬
gatoꝵ auuents noĩe i possõe miᷤᷤ¬
si fuint. hñt ex hoc edicto infc̃m
cõm. nec exigitur ut uim feg̾it
qui phibu̾it. Siquis iõ possõm ꝓ
sibi nexã. ł certe ñ eẽ debitoris ꝯ se.¬
qñs ẽ ut hoc edicto ñ teneatur.¬
hec u̾ba qnͣteares erit obqmͣ in
posiõe missuserit. ꝯtitient utili¬
tatẽ creditoris. ut qͣti eius uit̾ ẽ¬

Expanded text:
tueri. sed siue rei seruandae causa siue legatorum aut uentris nomine in possessionem missi fuerint, habent ex hoc edicto in factum sessionem: nec exigitur, ut ui fecerit qui prohibuit.Si quis ideo possessione sibi nexam uel certe non esse debitoris, consequens est, ut hoc edicto non teneatur.Haec uerba 'quanti ea res erit, ob quam in possessionem missus erit' continent utilitatem creditoris, ut quantum eius inte
Abbreviated transcription (Latin):
mo it idõmpime retinet tabłas ꝙ
maiꝰ factuł ad misit cũ exhibitista¬
but admislũ eiut magis iĩfestet:
⁊ posse anꝙ̃ dolo malo face. ut ine̾.¬
am legẽ sunidat. Alt puta sin
co alii tradid̾it ne eas int̾ dicelt
ex hib̾et . hoc t̃ siñ supp̃m̃di aĩo ł
ꝯsilio fecisdet. s ne huic ex hib̾ et.¬
hoc int̾dc̃m exhibitoriũ ẽ. Eͥd sit ex¬
hi̾e uidcamꝰ. Exhib̾e hoc ẽ mãt̃i¬
e ip̃iꝰ qpp̃hendendẽ dopia fat̾e.¬
lłx hib̾e ã ap̃ p̃corẽ oportet ut ex
auctoritate enis signatoris am̃o¬
niti uenirent ad recognoscẽda
signa. ⁊ si forre ñ obtẽpareut ces¬
tes: labeꝯ scribit coerteri ẽdsan.¬
desiderarẽ om̃s oĩno ꝗ qͥs intes.¬
tam̃to ascriptũ hñt. ¶ sondẽp

Expanded text:
mo enim ideo impune retinet tabulas, quod maius facinus admisit, cum exhibitis tabulis admissum eius magis manifestetur. et posse aliquem dolo malo facere, ut in eam legem non incidat, ut puta si neque co alii tradiderit, ne eas interdicent‹i› exhiberet, hoc est si non supprimendi animo uel consilio fecit, sed ne huic exhiberet.Hoc interdictum exhibitorium est.Quid sit exhibere, uideamus. exhibere hoc est materiae ipsius adprehendendae copiam facere.Exhibere autem apud praetorem oportet, ut ex auctoritate eius signatores admoniti uenirent ad recognoscenda signa: et si forte non optemperent testes, Labeo scribit coerceri eos a pdesiderare omnes omnino, qui quid in testamento adscrip
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it uuextra ordinana executioẽ.¬
Eũ p̃tor uentrẽ inpossõm mittit. hoc
int̾dtm ꝓhibitorium. ⁊ restitutoriũ ẽ.
S simłier uelit infcm accõne uti ad
ex emplũ rreditoꝵ magii ꝙͣ int̾dc̃o ꝑas¬
s̃e eã exꝑiri sciendũ ẽ. ¶ Si mulr̾ di¬
destatu mulieris aliquid ditatur.
exepła oiui adriani ad exẽplũ p̾̃sũ¬
ptoĩs carboniani edicti uentri p̃tor
dãpni in fectiꝰ ab eo ipossõm missui
ẽ. ne uis ei fiat. pena ã eius qui nõ¬

Expanded text:
exsecutione.Praetor uentrem in possessionem mittit, et hoc interdictum prohibitorium et restitutorium est. sed si mulier uelit in factum actione uti ad exemplum creditorum magis quam interdicto, posse eam experiri sciendum est.Si mulier dide statu mulieris aliquid dicatur: ex epistula diui Hadriani ad exemplum praesumptionis Carboniani edicti uentri praetodamni infecti ab eo in possessionem missus est, ne ei uis fiat.Poena autem eius, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe amicã paulo honemore
concubinã appełiari. Gaiui tĩ ĩ
lib̃ de iure papunano scͥbit᷑ peli¬
em mtnc uulgo uocari q̃ tũ eo
cui uxorsit. corpus misceat. qͦs¬
dameã que uxoris loto sñ im p¬

Expanded text:
icam, paulo honestior‹e› concubinam appellari. Granius Flaccus in libro de iure Papiriano scribit pellicem nunc uolgo uocari, quae cum eo, cui uxor sit, corpus misceat: quosdam eam, quae uxoris loco sine nup
Abbreviated transcription (Latin):
pũnitur atorsi presentem nore non
ded̾it. ¶ Sinegauit dñs iniua potes¬
tate eẽ s̾uum: ꝑmiitit pretor actori
arbitrium utrum iureniranoo id de-¬
croere anuroitium diftare sine nore
dedicõne uelro. uelro ꝑ quoduincit
si probauit eum inpotestate ẽẽ. ł do¬
lo eius ft̃m quo minus eet. qui aũ

Expanded text:
punitur atque si praesentem non noxae dederit.Si negauit dominus in sua potestate esse seruum, permittit praetor actori arbitrium, utrum iureiurando id decidere an iudicium dictare sine noxae deditione velit, per quod vincet, si probaverit eum in potestate esse vel dolo eius factum, quo minus esset: qui au
Abbreviated transcription (Latin):
cipignus itaposieut in ꝑtẽ de¬
bitisit obligatum ¶Si quis ti¬
denlbeat cum res illius a debitore
proquo fideiussit pignordata
der iubent quodã modo mãdare
res suas ẽẽ obligatas. plnesi pꝰ¬
ea omt eires ypothe te date non
erunt obligate. I Ip̃.¬
sicer in p̾dinurbanis cacite solt
ntentũ accipiut ꝑ inde teneant᷑
.n. manumissioni ñ officere ob
Mitacom obligatir. Pom
p̃diis iustitis ficus quubi nas¬
cuntur tacire intelliguntur pͥ¬
natim id non menit. ¶ hidend̾
 nenononita illata ⁊ indricta
fumt pignorisnit. ꝙͣ maꝙ̃ ÷.
um debitor gͣcuita peca Baut
utatur. pt̃ creditor de frc̃ib reisͥ
pignorate ad modũ legrotiũ
usuras retinere. Idem.¬

Expanded text:
ci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatum. Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori data fideiubeat, quodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius res hypothecae datae, non erunt obligatae. 6 icet in praediis urbanis tacite solet conventum accipi, ut perinde teneanturenim manumissioni non officere ob habitationem obligatum. Pomdiis rusticis fructus qui ibi nascuntur tacite intelleguntur pinatim id non conuenerit. Uidendum est, ne non omnia illata uel inducta, fuerint, pignori um debitor gratuita pecunia utatur, potest creditor de fructibus rei sibi pigneratae ad modum legitimum usuras retinere. 9 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pro mlr̃e obligauit rem suã
facilius dicetur succurnei sicu-¬
ti fidenissori huiꝰ mlñs eadem
dicendã enmt que traccantur
⁊ in fidenĩssore eius.. Pant
teretur ñ auter in ius pignoris
noris succedere d qui ip̃e nicłi
uenit depignore. quocasu ẽp̃¬
torns ca melior esticitur/ deniq si
antiͣquior creditor depignore uẽ¬
dendo cum debitore pc̃m inpo¬
ꝯuit post̾ior aũ creditor de dift̃

Expanded text:
qui pro muliere obligauit rem suam, facilius dicetur succurri ei, sicuti fideiussori huius mulieris eadem dicenda erunt, quae tractantur et in fideiusteretur, non aliter in ius pignoris primi succedere debet, qui ipse nihil conuenit de pignore: quo casu emptoris causa melior efficietur. denique si antiquior creditor de pignore uendendo cum debitore pactum interposuit, posterior autem creditor de distra
Abbreviated transcription (Latin):
umiisoꝵ bõꝵ. si sociibona publicet᷑
nãcum meiꝰ locum anꝰ succedit.
pro mortuo letur. ¶ Si post distc̃¬
tam societatem auquid in tem cõ¬
munem impetib̃it socius. accõe
pro socõ id non consequitur. qr nõ:¬

Expanded text:
tionem, si socii bona publicentur: nam cum in eius locum alius succedat, pro mortuo habetur. Si post distractam societatem aliqui‹d› in rem communem impenderit socius, actione pro socio id non consequitur, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
cotta sit ples uͦ suꝑsint. nisi in coeu̾¬
quesitum. Item dolus ⁊ culpa in eo qd̾
ex ante gestopendeat tam ab herede
qm heredi pt̃atid: ¶Item si alicinꝰ
rei societas sit ⁊ fintis nego impositꝰ¬
sit tinitur societãs. & siintegns
om̃ibi manentib aiter᷑ decessit. de¬
indetũc sequatur res de quas ocie¬
tatem coierũt tũc eadem distinccõe
utem᷑: qua inmandato. ut si quidẽ
ignota fint mors ait̾ius: uaieat io¬
cietas. sinota: ñ uaicat. ¶ Societaᷤ
qmad ad Redem socii ñ tnͣfit itatiec
ad arrogatorem. nealioqiũ inuitꝰ¬

Expanded text:
coita sit, plures uero su‹p›ersint, nisi in coeunquaesitum est, item dolus et culpa in eo quod ex ante gesto pendet tam ab herede quam heredi praestandum est.Item si alicuius rei societas sit et finis negotio impositus, finitur societas: quod si integris omnibus manentibus alter decesserit, deinde tunc sequatur res, de qua societatem coierunt, tunc eadem distinctione utemur, qua in mandato, ut si quidem ignota fueri‹t› mors alterius, ualeat societas, si nota, non ualeat.Societas quemadmodum ad heredes socii non transit, ita nec ad adrogatorem, ne alioquin inuit
Abbreviated transcription (Latin):
si cum scires deben seruitutem ce¬
laint: ñ euadet ex empto accõm:
si modo eam rem emptor ignora¬
uit. Om̃ a .n. que contrabo. fidem
fiunt: ueniunt ĩ empti accõem.
sz scire uẽditorẽ ⁊ celare sic accipi
ab eo quelitum. s si ꝓpoitas eum
ita dixisle nulla quidem s̾uitus
debetin: uersi ne em̾gat inopina¬

Expanded text:
tem celauit, non euadet ex empto actionem, si modo eam rem emptor ignorauit: omnia enim quae contra bonam fidem fiunt ueniunt in empti actionem. sed scire uenditorem et celare sic accipiab eo quaesitum. sed et si proponas eum ita dixisse: "nulla quidem servitus debetur, verum ne emergat inopina
Abbreviated transcription (Latin):
oibac condicone cedit ut tũcefficiantir
cũ tipsit sñ dubioditemꝰ tũc eiꝰ fĩ cum
nuipcie fu̾int secute. ꝓiide si forte nup¬
cie ñ seqtitur. micio temisĩo si quidem
sdedit mit̾ ut statimuinres siant. ꝯdice
eas debebit misio trũcio. Ent̃us⁊ sic dedie
ut secutie nuptuis incipiant um eẽ nũ¬
ciorentisio statimeas uenditabit. es añ
nũctũ remtisũ siuenditabit exteptio
potit notere uenditãti gut doli .m. aut
in ftm doti n destinata. N debebunt uen-

Expanded text:
ac condicione dedit, ut tunc efficiantur, cum nupserit, sine dubio dicemus tunc eius fieri, cum nuptiae fuerint secutae. proinde si forte nuptiae non sequantur nuntio remisso, si quidem sic dedit mulier, ut statim uiri res fiant, condicere eas debebit misso nuntio: enimuero si sic dedit, ut secutis nuptiis incipiant esse, nuntio remisso statim eas uindicabit. sed ante nu‹n›tium remissum si uindicabit, exceptio poterit nocere uindicanti aut doli aut i
Abbreviated transcription (Latin):
ego seie res dedeto ut tp̃a suonoĩem
res ego dem. si quid̾ añ nuptias inter¬
ẽ qua conditõne dedi uttũ statim fiãt
accipĩenitis. aut letutis inipciis. si sta¬
tim nũtio misso conditam. sinuͦtdnͣ
tradidero ut nupciis setitis. dotil effi¬
hantur.⁊ ante nupctas decetsero. anse¬
citis nuptus dotis ẽẽ initpiant ⁊ ueor¬

Expanded text:
ego Seiae res dedero, ut ipsa suo nomine in res ego dem, si quidem ante nuptias, interest qua condicione dedi, utrum ut statim fiant accipientis an secutis nuptiis: si statim, nuntio misso condicam: sin vero non tradidero, ut nuptiis secutis dotis efficiantur, et ante nuptias decessero, an secutis nuptiis dotis esse incipiant
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ¶S ⁊ a legatum in ħ repudia¬
u̾it pr. ut apud gen̾um h̾edem re¬
erogauit de suopt̃. m ñ adqͥsinit¬
tente fideiussit. ⁊ qĩ fiderisior solũ.¬
possit ¶ M sipr dotem ꝓmisit ⁊ fiderꝰ¬
sorem ⁊ reum pro se̾dedit: egopu¬
to ꝓfecticiam ẽẽ dotem. sufficit .n.¬
ait hactenꝯ qͣtenꝰ auus eẽt dou̾atut᷑
neptem suaᷤm. ro .n. inrem aui ind̾ĩ
donai̾nt traut hatic pto filia daret
rit: Idicõne tenet᷑. ħ ⁊ in mr̃e iuris ẽẽ
ait: si forte sub ea conditõne uxor
manto dec ut pro filia gefioi dotẽ
daret. nec uidi uꝑẽ manto donasse
rectissime gͦ ait ut ñsit interdc̃a dõa¬
cioꝰ iurettitili. ñ .n. ad ħ dedit: ut ip̃e

Expanded text:
ait. sed et si legatum in hoc repudiauerit pater, ut apud generum heredem reerogauit de suo pater, sed non adquisiuittente fideiussit et quasi fideiussor solupossit. Sed si pater dotem promisit et fideiussorem vel reum pro se dedit, ego puto profecticiam esse dotem: sufficit enait hactenus, quatenus auus esset dotaturus neptem suam: id enim in rem aui uideri donaverit ita, ut hanc pro filia daret, rit, condictione tenetur. hoc et in matre iuris esse ait, si forte sub ea condicione uxor marito det, ut pro filia genero in dotem daret, nec uideri uxorem marito donasse rectissime ergo ait, ut non sit interdicta donatio iure ciuili: non enim ad hoc dedit, ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
etere itactes ꝑreter̃ niõia ueniunt
in hiuroicium. sin autemnomien
maĩa iueditam̃ta ⁊ uenena uertũt
modo interponere seinbiis niono
boni .n. ⁊ intiotentis uiri offõ eũ fu
gi o tantundem d facere ut in u¬
bris improbate lecconis magiti tor
corimpendasunt. S ⁊ si quio ex pe¬
uilatu ex sacrriegio ne adqiirtũ
z ire ui aut latrocino aut aggres¬
sura. y non diuiditur. ¶S ⁊taun¬
las testametti oruidi debebit aut
apud eum qui ex maiore ꝑte h̾es::
iubere manere: aut sriedem depo¬
ni.slam ⁊ labio scri uendita bere¬
oitate tabulas testam̃ti descͥptas
deponi oportere. hetedem ⁊ oporte¬
re exempium date debere tabulas

Expanded text:
eterae itaque res praeter nomina veniunt in hoc iudicium. sin autem nomen Mala medicamenta et uenena ueniunt nino interponere se in his non debet: boni enim et innocentis uiri officio eum fuebit facere et in libris improbatae lectionis, magicis forte corrumpenda sunt. Sed et si quid ex peculatu vel ex sacrilegio quaesitum erit vel vi aut latrocinio aut adgressura, hoc non dividetur. Sed et tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit vendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi oportere: heredem enim exemplum debere dare, tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
sit pecuuũ: de pecuuo acͦcom. an
gͦ teneatur heres: ⁊ ait cetilĩꝰ ten¬
i qr pecunũ penes eumsis. cuitͣ¬
dendo id de legatario selib̾auit. Pe¬
gasus autem taũi reredi debere
ait ab eo cui peculium legatũ÷
qr ad eum ueniunt creditores. gͦ si
Sip̾cepto s̾uo ⁊ petuno rogatꝰs it
beres restituere heredirate. si de
petulio ꝯuenatur trebestiamex¬
cepcõne ñ ut᷑etur. it maicelius
tractans adinitut. is aũcui re¬
stituta÷ rereditas ntenetur:
doio fecit quo minꝰ btet. ¶ Uiut̃.
quo extincto intra amĩ accõm¬

Expanded text:
o actionem. an ergo teneatur heres? et ait Caecilius teneri, quia peculium penes eum sit, qui tradendo id legatario se liberauit. Pegasus autem caueri heredi debere ait ab eo, cui peculium legatum sit, quia ad eum ueniunt creditores: ergo si Si praecepto seruo et peculio rogatus sit heres restituere peculio conveniatur, Trebelliani exceptione non utetur, ut Marcellus tractans admittit: is autem cui restituta est hereditas non tenetur, dolo fecerit quo minus haberet. Vsu fructu quoque exstincto intra annum ac
Abbreviated transcription (Latin):
bionem. sicum filiꝰ inuer. tu
credens eũ mortuũ annan accõ
⁊̃ de inremu̾so. Nam priori iu¬
oicõ de in rem u̾so rectẽ actum
3. q an̾nua excepcio ad pecuuũr.

Expanded text:
beonem, si, cum filius viveret, tu credens eum mortuum annali actioetiam de in rem verso: nam priore iudicio de in rem verso recte actum est, quia annua exceptio ad peculium,
Abbreviated transcription (Latin):
arquilient ¶ Cũ prediũpig¬
nori daretur noiatimut situs.
quło pͣignori eẽnt ꝯuenit᷑ eo ł cõ¬
simiptos bona s. em̃ptorũtiu
ouiana restituerenon coͥgetin᷑
pignoris ĩ n. tãm necusucãpi¬
one perimi placuit. qm̃ q̃stio
re fenore ñ soluto. iime maio.¬
res usure stipulanti rectepro¬
mituipotuerũt. ¶ Qu predium

Expanded text:
adquisierat. Cum praedium pignori daretur, nominatim, ut fructus quoque pignori essent, conuenit. eos consumptos bona fide emptor utili Seruiana restituere non cogetur: pignoris etenim causam nec usucapione peremi placuit, quoniam quaestio re faenore non soluto legitimae maiores usurae stipulanti recte promitti potuerunt. Cum praedium
Abbreviated transcription (Latin):
usuras michi restituere debeat in¬
deamus. ⁊ labio smbit restituere
eum oportere. ⁊̃ si ħ mandau̾im
qui ꝓturat: ita sumptum ꝙ̃ in
fĩtus pertipiendos fecit deducere
dumexcurrit in p̾dra sumpt̃
fecit. puto hos quo sumptus
salano. ¶Idem ait. si quid ꝓ¬
curator citra mandatum in uo¬
luptate fecit. ꝑmitrend̾ ei auͣf¬
re quod sñ dampnodñifiat nͥ¬

Expanded text:
usuras mihi restituere debeat, videamus. et Labeo scribit restituere eum oportere, etiamsi hoc mandaverim, qui procurat, ita sumptum, quem in fructus percipiendos fecit, deduceredum excurrit in praedia, sumptum fecit, puto hos quoque sumptusalario. Idem ait, si quid procurator citra mandatum in voluptatem fecit, permittendum ei auferre, quod sine damno domini
Abbreviated transcription (Latin):
re an edes eius ⁊ iotus sitexquo dap¬
num timetin: ⁊ progua ꝑtẽ ĩ si ne¬
get suum p̾diumẽe nec taueat
dampni infti: aut cedẽre. aut u re¬
dere compelatur.lp̃.

Expanded text:
re, an aedes eius uel locus sit, ex quo damnum timeatur, et pro qua parte, ut, si neget suum praedium esse nec caueat damni infecti, aut cedere aut, readere compellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inter coheredes acceptui. s qm̃¬
uisnonsit nioicium: tñ sufficit
adimpediendũ repencõm. qd̾ quis
putaret ᷑ condemipnatũ ꝙ si neu¬
ter eoꝵ heres tuit s nuasi heredes

Expanded text:
inter coheredes acceptum: sed quamvis non sit iudicium, tamen sufficit ad impendiendam repetitionem, quod quis se putat condemnatum. quod si neuter eorum heres fuit, sed quasi heredes
Abbreviated transcription (Latin):
eis nc̃ce ÷. nͥ in ꝯcefsione s̃uititus nõia¬
tim p̾finitũ fic qua accẽderecur. ⁊ ideonͦ
scõm mñi nec supra eum siforte sub
t̾ra aquapucatur. ¶Iocũrengioitit
dñs soli facerȩ potest ne s̾uitus inter.¬

Expanded text:
it necesse, nisi in cessione servitutis nominatim praefinitum sit, qua accederetur: et ideo nec secundum rivum nec supra eum si forte sub terra aqua ducatur locum religiosum dominus soli facere potest, ne servitus inter
Abbreviated transcription (Latin):
tuum furroum: m̾ius aqm̃ riuo duc̃e
Itemut spaciũ reunquat mͥ dñs fũ¬
di quadexcia ⁊ sinistra ad m̃ ad eã
r⁊ quoterram limum lapidem are
fiido suntutes secuntur. edificiaqͦ
firois ⁊ furidi edificiis eadem condi¬
tione seruiunt. I Ip̃.
ne contra elm pistacio tignaria exc̃¬
ceatur ꝙ̃uis man qd̃ natura om̃ib
platet s̾uitus imponi puata legeñ
potest: qr tam̃ bona fires ꝯcͣtus legem
suari uendicõnis expoicit. ꝑsone pos¬
sicencium aut inuis coꝵ sũttẽden¬
tium pstipilois ur ueroicõnis le¬
gem obligantur. ¶ Si constat ĩtu¬
o fundo ⁊ agro laproicinas eẽ. tenu
to nec priuato nec p ͦ nõie quisꝙͣ¬

Expanded text:
uo ducereitem ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua dextra et sinistra ad riuum adeam et quo terram limum lapidem harefundo seruitutes sequuntur. aedificia quoque fundis et fundi aedificiis eadem condicione seruiunt. 13 Ulpine contra eum piscatio thynnaria exerceatur. quamuis mari, quod natura omnibus patet, seruitus imponi priuata lege m seruari uenditionis exposcit, personae possidentium aut in ius eorum succedentium per stipulationis uel uenditionis legem obligantur. Si constat in tuo agro lapidicinas esse, inuito te nec priuato nec publico nomine quis
Abbreviated transcription (Latin):
si minus sit: ad huctã io crõ in so¬
lutum datumest: inpteritaa¬
lim̃ta impũt᷑̾aditur. Sanesi is

Expanded text:
si minus sit, adhuc tamen id quod in solutum datum est in praeterita alimenta imputabitur. sane si is
Abbreviated transcription (Latin):
uolam constiti possũt. si tñ si ħ ao
itiantur. p̃ci ire perdonexcepcõm oc¬
surretur contra piãtitum serututẽ
retulit ⁊ sibi placet.: ¶mobum ad¬
iti posse s̃uitutib consfãt. ułicti qͦ
genere uebitisli agatur⁊ non aga¬
tur. ł utiut eq̃uo diutaxat. łut cer¬
tum pondus uehatur. ut res ille tps¬
outantur. ut carbo porterur. Un¬
tualla dieꝵ t horarum non ad tẽpis
tute sernitutis. Daius.¬

Expanded text:
uolam' constitui possunt: sed tamen si haec adiciantur, pacti uel per doli exceptionem occurretur contra placita seruitutem placere. Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut equo dumtaxat uel ut certum pondus uehatur uel grex ille transducatur aut carbo portetur. Interualla dierum et horarum non ad temporis tutae seruitutis. 5 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝑtem ire agere sicebit. ciui¬
s̾ mone excipiuntur. slonn. ꝓuil¬
lam ipam. nec ꝑuineas medias
ire agere sinendus÷ cum id etp
ꝯ mode ꝑ atc̾ampartem facere pꝰ¬
sit cuminore ꝯ̾uientis fundi de¬
tͥmento umosticit ut qua pͥm̃¬
⁊ potestatem hr̃et. sicuti s ab̾ quo
ret. quod ⁊̃ muiam s̾uand̃ ẽẽ ue¬
rum est.Idem.

Expanded text:
 ciuitacite excipiuntur. non enim per uillam ipsam nec per medias uineas ire agere sinendus est, cum id aeque commode per alteram partem facere possit minore seruientis fundi detrimento. uerum constitit, ut, qua p potestatem haberet: sicuti Sabino quoque ret: quod et in uia seruandum esse uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
marci ⁊⁊modi que declatat ⁊ p̃sides
⁊ magr̃at ⁊ milites stacioiatios. do¬
minos adiuuare debere in inquitẽ¬
ois fugitiuis. intinuentos red detẽt.
⁊ ut hii ap̃quos delitescant punian¬
tur si crimine⁊tingantur. ¶Atius.¬
quisq eoꝵ qui fugrt̃m app̾hend̾. in pͦ.¬
deducere d ⁊ m̾ito admonent᷑ mra¬
grãtus eos diligenter custodire ne
euadant ¶ fugram accipe⁊ si quis
a gr̃atib municipalib traditi sũt
ł publiuis mint stiis ¶ diligenti ẽꝰ¬

Expanded text:
t praesides et magistratus et milites stationarios dominum adiuuare debere inquirendis fugitiuis, et ut inuentos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur.Unusquisque eorum, qui fugitiuum adpraehendit, in pdeducere debet. Et merito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne evadant. Fugitivum accipe et si quis agistratibus municipalibus traditi sunt vel publicis ministeriis. Diligens
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ magis dicipotest probibendi pottꝰ
qͣm sacienoi uis eẽ sotio.qr magis
ille sul facere conatur ut dyxi qͥdã¬
moro sibi auenum quor ius ꝓripĩt
si quaiisolus dñs ad suum arbitri¬
um iti iute ꝯmuniuent. Lator¬
giuis illi noneẽ tigna inꝑiete meo
inmissa hie. an ⁊ defitt᷑is non inmit¬
um. putote posie metum recte agere
ius michi non ee flitntina ex mem¬

Expanded text:
 magis dici potest prohibendi potius quam faciendi esse ius socio, quia magis ille, qui facere conatur ut dixi, quodammodo sibi alienum quoque ius praeripit, si quasi solus dominus ad suum arbitrium uti iure communi velit. Iavoius illi non esse tigna in parietem meum immissa habere: an et de futuris non immitum: puto posse te mecum recte agere ius mihi non esse flumina ex me
Abbreviated transcription (Latin):
hibeatur quauter uelit suo ĩta.
fumum nõ grauem ꝑuta ex foco ĩ
suo facere aut nonlicere. ĩ ait mas
non pocseagi situt non pot aginõi
eẽ in suo ignem facere aut secrre
aut iauare. ioem in diu̾sum pr̃o¬
bat sam ⁊ in balcariis inquro

Expanded text:
hibeatur, qualiter uelit, suo uti.Afumum non gravem, puta ex foco, in suo facere aut non licere. et ait magis non posse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lavare. Idem in diversum probat: nam et in balineis, inquit,