comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquid fofiicudomea at iegentes uenient
ab & tremisterrae &dicent Lere
mendatium possiderunt patres nr̃i
Item idem hieremias ad populum
gentes. Itemin oseae &miserebor
eius quifuit sine misericordia. &di¬
cam non populomeo populus meus
in locum ubi dictum est ei. Non plebs
mea ibi uocabuntur filudĩ uiui
Item in sophonia quiaamc reddã
populis labium electum utt uocent
omnes innominednĩ & seruiantei
humero uno. & past haec. Adoute¬
bimteum uir del ocũ omnes insule
gentium ꝓphi&ur neciam locum¬
oitionis unum in quo carnalis po¬
pulus hm̃ quidem modo uidebatur
loc innesse outtionis ostendit. Dum
dicit ad oubiteum uir delocosuo
dicens & erit in nouissimodierum
bunt gentes multae &dicent lieni¬
te ascendamus ad montem dñi & ad
domum dĩiacob. & docebitnos deui¬
issuis &ibimus insemitis eius
populos multos & corripi& gentes
foftes usq: in longinquo nouissimi¬

Expanded text:
nquit, fortitudo mea, ad te gentes venient ab extremis terrae, et dicent: Vere mendacium possederunt patres nostri . Item idem Jeremias ad populum gentes . 11. Item in Osee: Et miserebor ejus, qui fuit sine misericordia, et dicam non populo meo: Populus meus in loco ubi dictum est ei, Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi . Item in Sophonia: Quia tunc reddam populis labium electum, ut vocent omnes in nomine Domini, et serviant ei humero uno . Et post haec: Adorabit eum vir de loco suo, omnes insulae gentium . Iorationis unum, in quo carnalis populus Deum quodammodo videbatur locum esse orationis ostendit, dum dicit: Adorabit eum vir de loco suo. dicentem: Et erit in nouissimo dierum bunt gentes multę. Mons iste, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Jacob: Et docebit nos de viis suis, et ibimus in semitis ejus: populos multos, et corripiet gentes fortes usque in longinquum
Abbreviated transcription (Latin):
hereditttemtiiam & possession& uã
terminosteiute &iterum Cons¬
titues me in capud gentium populũ
quem non cognoui seruiutt mihi
obauditu auris obaudiuit mihi
Similiter &alibi. de codempsalmo¬
giphus idem siediat Ante solẽ
sediseius U pͥedicentur inco

Expanded text:
sessionem tuam terminos terrae » . Et iterum: Constitues me in caput gentium, populus, quem non cognovi, servivit mihi, obauditu auris obaudivit mihi. 2. Similiter et alibi de eodem Psalmographus idem sic dicit: Ante solem sedes ejus, et benedicentur in
Abbreviated transcription (Latin):
te manentibus siuequia in eadem
plebe positus iħsdix̃ liscipulis ł te
doc&e omnesgentes. Item tacharias
deecclesia gentium sicdic̃ lauda & lae¬
tare filiasion quia ecce egouenio
& habitabo in mediotiu aitct̃s & ap¬

Expanded text:
tem Judaeis, sive quia in eadem plebe positus Jesus dixit discipulis suis: Ite, docete omnes gentes . 14. Item Zacharias de Ecclesia gentium sic dicit: « Lauda, et laetare, filia Sion: quia ecce venio, et habitabo in medio tui, ait D
Abbreviated transcription (Latin):
malũ cito frangit Qđ prouisũ nonrẽ : ue hemen
rer affligit: subitamaris tẽpestas : ter¬
rorẽ exsuscita: in prouisus hostis. male
ꝑ turbat Impartitus hostis. facile opprimit.
oninia repentina : graiora existunt i Quȩ

Expanded text:
malum cito frangit quod provisum non est vehementer malum cito frangit quod provisum non est vehementer 504 affligit. Subita maris tempestas terrorem exsuscitat. Improvisus hostis male perturbat, inopinatus hostis facile opprimit. Omnia repentina graviora existunt. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutes ominia equaliiure sustine: ad nulla in sa¬
lentiã cõmuteris nullus teccisus imparatũ in ueni¬
at Nullus sit casus que non meditatiotua prȩueni¬
at propone tibi nihilesse : qđ non accidere possit
Prȩmeditare contra omnia fortuita. futuras
sẽꝑ commentaremisericis Insecundis meditare :¬
quo pacto aduersa fertis : neciliquid aduersũ acci¬
dat: seꝑ animo cogita. Sapientis .e. periculi pre¬
uidere iacturũ. Omnia medratiã leui ort aac¬
cidunt: Expectata mala : tolertbiliter ferunt᷑ :
cedit aduersus casus consilid̃. Prȩspeciares. nom
admiratur cũ acciderit: Ad uenientis imp&us.
meditatio srungit.
Prae cogitutio molestias
suturus ad tenuat. Prȩuisio malorũ lnit ad¬
uentũ : Inopinatũ aui malũ fortiter ferit:
a cerua sunt : quȩ cogituta non fuerint: Sraua
exiscunt : inquibus improuis incurrimus: Im¬
prouisa mala : grauiter feriunt. Repentinm

Expanded text:
commutes; omnia aequali jure sustine, nulla insocommutes; omnia aequali jure sustine, nulla insolentia commuteris. 28. Nullus te casus imparatum inveniat, nullus sit casus quem non meditatio tua praeveniat. Propone tibi nihil esse quod non accidere possit, praemeditare contra omnia fortuita, futuras semper commentare miserias. In secundis meditare quo pacto adversa feras; ne aliquid adversum accidat, semper animo cogita. Sapientis est periculi praevidere jacturam. Omnia meditata leviora accidunt, expectata mala tolerabiliter feruntur. Cedit adversus casus consilio; praeexspectata res non admiratur, cum acciderit. Advenientes impetus meditatio frangit. Praecogitatio futuras s attenuat, praevisio malorum lenit adventum, inopinatum autem malum fortiter ferit. 29. Acerba sunt quae cogitata non fuerunt; gravia existunt, in quibus improvisi incurrimus. Improvisa mala graviter feriunt, repentinum
Abbreviated transcription (Latin):
gentiȩ erigat: ut m&us gehennȩ sẽꝑ affligat:
temor eni semp ȩmendat. timor : expellit peccatũ:
timor reprimit uiciũ : timor cautũ facit homi¬
ne at que sollicitũ : ubiuero timor non ẽ : ibide so
mita tibus tuis. non contristeris: in langoribus¬
cuis gratias agedo. ualerete macis animo op¬
ĩ qua corpore: uali remagis mente : quã cur¬
ne aduersa corporis. remedia anime sunt ȩgri¬
tuda curnẽ uulnerat: mentẽ curuit: Langor eni
uitia & quoquit. langor uires libi dinis frtingit:
siꝓsperitas arriserit non attollaris. Sia duer¬
situs aciderit: non deiciaris : si felicitas elucetit
nonsis iactins sicalamitas contigerit : pusilla¬
nimis non existas: habe tẽperamentũ : in pros¬
peris: Hab&o pacientiã : inaduersis: Probarite
indolore cognosce : non frangãtris. Probarite
in ꝓsperitate cognosce : non exalteris. Aequadis
esto in omnibus : mentẽ : nec ȩaudio. nec merore

Expanded text:
gentiae erigat, ut metus gehennae semper affligat. 26. gentiae erigat, ut metus gehennae semper affligat. 26. Timor enim semper emendat, timor expellit peccatum, timor reprimit vitium, timor cautum facit hominem atque sollicitum; ubi vero timor non est, ibi dissomitatibus tuis non contristeris, in languoribus gratias age Deo. Valere te animo magis opta quam corpore, valere magis mente quam carne, adversa corporis remedia animae sunt. Aegritudo carnem vulnerat, mentem curat; languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. 27. Si prosperitas arriserit, non extollaris; si adversitas acciderit, non dejiciaris; si felicitas eluceat, non sis jactans; si calamitas contigerit, pusillanimis non existas. Habeto temperamentum in prosperis, habeto patientiam in adversis. Probari te in dolore cognosce, ne frangaris. Probari te in prosperitate cognosce, ne exalteris: aequalis esto in omnibus. Mentem nec gaudio, nec moerore
Abbreviated transcription (Latin):
peccati: peccati pudore oculos tuos at tollere
erubesce : incede deposita facie : incede aabiecto
ore : abiecto uultu: fatescentes artus c̃iliciũ &cinis
in uoluat: squalentiu & tabes centia mebrec̃seac¬
cus operiat exaustũ corpus luctuo sus abitus
sit consunctio incordẽ sint gemitus cre¬
briin pectore: frequenter oculis lacrimȩ ꝓ
sint lacrime delectet te sep planctus & luc
promtus adlamenta quanto fuisti ꝓnus cid
culpã Quclis tibi fuit ad peccandũ intentio ta¬
lis ad poenitendu deuotio Ita reuerterẽ sicut
media qrtiuia peccata grandia lamenta de¬
siderant NUL LATE res depeccato securũ st¬
ciat nulla tesecuritatis deceptio blandicit
Nulla securicas deceptũ a poenitentiȩ intentio¬
ne suspendat : Incessanter in cordetuo spes &
formido consiscat Pariter sint inte . timor at¬
que fiducicu . Pariter spes & metus: sic sperami¬
sericordic̃ : ut ius titiã metucis: Sicte spes indul¬

Expanded text:
peccati. Peccati pudore oculos tuos attollere peccati. Peccati pudore oculos tuos attollere erubesce. Incede deposita facie, moesto ore, abjecto o corpus: fatiscentes artus cilicium et cinis involvat, squalentia et tabescentia membra saccus operiat, exustum corpus luctuosus habitus sit compunctio in corde, sint gemitus crebri in pectore; frequenter oculis lacrymae prtibi lacrymae, delectet te semper planctus et luctpromptus ad lamenta culpam. Qualis tua fuerit ad peccatum intentio, talis ad poenitendum sit devotio. Sicut media. Gravia peccata grandia lamenta desiderant. 25. Nulla te res de peccato securum faciat, nulla tibi securitatis deceptio blandiatur, nulla securitas deceptum a poenitentiae intentione suspendat. Incessanter in corde tuo spes et formido consistant. Pariter sint in te timor atque fiducia, pariter spes et 503 metus; sic spera misericordiam, ut justitiam metuas; sic te spes indul
Abbreviated transcription (Latin):
teris ne exaliatus humilieris: Quienĩ at tollitur:
humilicitur: qui exaliatur deicitur: quieleuat᷑:
los deposuit Elatio. excolios deiecit arrogan¬
ticĩ sublimes humiliauit. Humilitus cut: casum
nescit. Humilitas. lapsũ non nouit: Humilitas:
ruinamiqua incurrit : Nuqua lapsĩ passa t̃
humilitas, CΟCNosce homo quia ds̃ humilis
uonit : quia se in forma serui humiliauit fuctus
oboediens usque admortẽ: ambulc sicut &ille
ambulauit: sequere exemplũ eius: imitare
uestigia illius, existe uilis xiste abiectus : ex¬
iste despectus, displico tibi despectus esto apđ
temet ipsũ. Quienĩ sibiuilis ẽ ante dm mag¬
nus ẽ qui sibi displic& dõ placet: esto igitꝰ
paruus inoculistuis ut sis magnus in oculisđi
Tanto eni eris antedm preciosier : quanto fu¬
eris ante oculostuos despectior. Porta sẽper
uerecundiã inuultu : derecordatione delicti
Porta pudore in facie : de memoria commissi

Expanded text:
teris, ne exaltatus humilieris; qui enim attollitur teris, ne exaltatus humilieris; qui enim attollitur humiliatur, qui exaltatur dejicitur, qui elevatur solvit, elatio excelsos dejecit, arrogantia sublimes humiliavit, humilitas autem casum nescit, humilitas lapsum non novit, humilitas ruinam nunquam incurrit, nunquam lapsum passa est humilitas. Cognosce, 502 homo, quia Deus humilis venit, et quia se in forma servi humiliavit, factus obediens usque ad mortem ; ambula sicut et ille ambulavit, sequere ejus exemplum, imitare vestigia ejus, existe vilis, existe abjectus, existe despectus, displice tibi, despectus esto apud temetipsum. 23. Qui enim sibi vilis est, ante Deum magnus est; qui sibi displicet, Deo placet; esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tanto enim eris ante Deum pretiosior, quanto fueris in oculis tuis despectior. Porta quoque verecundiam in vultu de recordatione delicti, porta pudorem in facie de memoria commissi
Abbreviated transcription (Latin):
analegis meditatio. Lectio uitȩ: dimit tit er¬
rorẽ : Lectio amundi subtrehit uanitate.
Lectione sensus & intellectus augetur. Lecti¬
o enĩ doc& qud caueas Lectio hostendit: quoten¬
das Multũ ꝓficias cũ legis sifticias tumenꝗd
legis. Iã si & cetera bona placent si & adia gra
lis : esto inhumilitate fundatus : esto oniniũ
ultimus & nouissimus: Humilitate minimũ
testic : nullite preponas : nulliae superiorem
deputes estima om̃s superiores esse tibi : quõ
fueris t̃antote sequitur gloriȩ altitudo. Caue¬
autẽ icictuntiã: caue hostentationis appetitũ.
caue gloriȩ inanis studiũ NoNte arroges non
te iactes nonte insolenter extollas: alas suꝑbiȩ
non extendas dationis pennas non erigas. Ni¬
hil dete prȩsũmas. nhilboni tbi tribucis. deuis¬
titia & uirtute nulla elatione suꝑbics: debonis
sactis non at tollaris. debono opere: nonglori¬
eris, Descende : ut ascendas : Humiliare ut etil¬

Expanded text:
ana legis meditatio. Lectio vitae demit erana legis meditatio. Lectio vitae demit errorem, lectio a mundi subtrahit vanitate, lectione sensus et intellectio augetur; lectio docet quid caveas, lectio ostendit quo tendas. Multis proficis, cum legis, si tamen facias quod legis. Jam etsi caetera bona placent, si et alia grata lis, esto in humilitate fundatus, esto omnium ultimus, et novissimus, humilitate minimum te fac, nulli te prdeputes. Existima omnes superiores esse tibi. Omniumfueris, tanto te sequetur gloriae altitudo. Cave jactantiam, cave ostentationis appetitum, cave gloriae inanis studium. Non te arroges; non te jactes. Non te insolentnon extendas, elationis pennas non erigas, nihil de te praesumas, nihil tibi boni tribuas, de justitiae virtute nulla elatione superbias, de bonis factis non extollaris, de bono opere non glorieris; descende, ut ascendas; humiliare, ut exal
Abbreviated transcription (Latin):
riã delin quendi suus ee a fornicatione tutds
esto corpore &uisione discretus : corpore qiup¬
pe seiunctus a peccati intentione discedis
Cirtu serpentẽ autẽ positus. non eris diu inlesus
ante gne consistens siferreussis ciliquando
dis solueris : proximus periculo duiturus non
eris, Per assiduitutẽ : cito peccat homo s epe:
ftmilicritus impliciuit : soepe occcisio uolun¬
ites superauit: Otio &it dedito: luxuria cito¬
subripit : uccante luxuria cito prȩoccupat
Irciuius libido urit : que ociosũ inuenerit : Ce¬
dit cuit libido rebus cedit operi. cedit industrie
&labori libidine quippe carnis sepe labore¬
uincit corpus enĩ labore fectigatũ : minus de¬
lectatur flagitiũ : Qua ꝓpter prȩcaue ociũ
Nondiligas ociũ non duccis uitc̃u n ocio: fattiga
corpus laboribus exerce operis cuius lib& fla¬
gitiũ: quere tibiopus utile quo animo inplice ᷑
beto in diuinis libris frequentiã: Assiduitas
legendi sit tibi sit tibi frequens lectio sit cortidi¬

Expanded text:
i vis esse a fornicatione tutus, esto corpore et visione discretus, corpore quippe sejunctus a peccati intentione discedis. Circa serpentem autem non eris diu illaesus; ante ignem consistens, etsi ferreus sis, aliquando dissolveris; proximus periculo diu tutus non eris, per assiduitatem cito peccat homo. 18. Saepe familiaritas implicuit multos. Saepe occasio peravit. Otiositati deditum cito luxuria subripit. Vacantem luxuria cito praeoccupat. Gravius libido urit quem otiosum invenerit. Cedit autem libido rebus, cedit operi, cedit industriae, et labori, libidinem quippe carnis saepe labor evincit, corpus enim labore fatigatum minus delectatur flagitio. 19. Quapropter praecave otium, non diligas otium, non ducas in otio vitam, fatiga corpus laboribus, exerce operis cujuslibet studium, quaere tibi opus utile, quo animi infigatur beto in divinis libris frequentiam, assiduitas legendi sit tibi, sit tibi frequens lectio, sit quotidi
Abbreviated transcription (Latin):
petũs abstinentia frangit Libidinis uir tutẽ.
abistinentia soluit: Siti & same carnis luxuriam
interire: fame a sitũ curnis lusciuiã superari
umno quoque multo qrauatur mens: uinuuirui¬
s prȩualet animo: umoluxuria exctaturi¬

Expanded text:
petum abstinentia frangit, libidinis virtutem petum abstinentia frangit, libidinis virtutem abstinentia solvit; sitis et fames carnis luxuriam interimunt, fames et sitis carnis lasciviam superant. Vino quoque multo gravatur mens. Vinum virus est in animo. Vino luxuria excitatur. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
ge ini nocte ad prȩcẽ : uigila & hortepnoctẽ
inhoratione & prȩce. Incũbenocturnisuigi¬
lus: ad modicũ clacusi soculis rursus hort:
uraco frequens diciboli tela sub mouet. Oratio
continua diabolitela xsuperat a ec prima¬
ẽ uirtus aduersus teptauoiũ in cursus. Hace
prima tela aduersus hostũ teptamenta Immun¬
dos sps precps expells frequentia inmundas spr
orationis euincit instantia. Dȩmonia oranan
uincuntur: oratione doe monia superautur.
omnibus malis. preual& oratio. Adime tibi
quaque: saturitute panis. pParsimonia: tuum
corpus custigu. seiumis & cibstinentit. inseriu¬
re. pallida horugere: aridũ posiucorpus
esuri asitiꝰ abstine &aresce non potes tenu¬
indo crescit: ciboru saturiuas acrnis iuxuriar
suscitut Cdaciuctis uicio. crescit carnis tepiauo
Saturitati libido sep adiuncit e
siperatur. seques ratu saturuate. non dom¬
natur luxuria listinentia enĩtarne sate¬
rat. abstinentia luxuriã frenat: Libi dinisim¬

Expanded text:
ge in nocte ad precem, vigila et ora, pernocta in oratione, et prece, incumbe nocturnis vigiliis. Ad modicum clausis oculis rursum ora, oratio frequens diaboli jacula submovet. 13. Oratio continua diaboli tela exsuperat. Haec prima virtus adversus tentationum incursus. Haec prima tela adversus hostium tentamenta. Immundos spiritus precum expellit frequentia, immundos spiritus orationis evincit instantia. Daemonia oratione vincuntur, oratione daemonia superantur, omnibus malis praevalet oratio. 14. Adime quoque tibi saturitatem panis, parcimonia tuum corpus castiga, jejuniis et abstinentiae inservi, pallida ora gere, aridum porta corpus. Esuri et siti, abstine et aresce; non potes tentlibido crescit, ciborum saturitas carnis luxuriam suscitat, edacitatis vitio crescit carnis tentatio, saturitati libido semper adjunctasuperatur, sequestrata saturitate, non dominatur luxuria. 15. Abstinentia enim carnem superat, abstinentia luxuriam frenat, libidinis im
Abbreviated transcription (Latin):
ponex cetdus ne moderationts lingur incuoa
Multilo quiũ: non declinat peccatũ: fiuuius exun¬
dans. c̃ito colligit lutũ : Utra modũ fluctus maris pe¬
riculũ parit: Imbriũ nimietas. periculũ susentit:¬
Verbosus homo imperitus ẽ: sapiens. paucis utitꝰ
uerbis: Breuẽ sermonẽ.: scientia facit:Ioquimultũ:
stultitrȩ genus ẽ: Vox eni insipientis. inmula plicci
tuo uiciũ de trichendi: alienã uitãc non laceres
Demedo alieno ostuũ nan coinquines : Non de¬
trchas pecccti sed condole. Quod incilio detra¬
his inte potius ꝑtimesce ⁊ Peerciouo: graue
uiciũ e: de tructio graue peccatũ ẽ : de tracuo
graue crimen ẽ: Detractiõ grtiuis dãpnauo

Expanded text:
das, ne immoderatione linguae incurras multiloquium non declinat peccatum, fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitLinguosus homo imperitus est, sapiens paucis utitur verbis. Brevem sermonem scientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim insipientis in multiplicati vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detractio grave peccatum est, detractio grave crimen est, de
Abbreviated transcription (Latin):
custoibonã stimã tuã : nullis fetoribus obs¬
curetur nullis laceretur obꝓbrus : lacera¬
tio enĩ opinionis. boniiactur eĩ ftcit cauo¬
cido lanti ã oculis: nonsis cirouiflatus. uento
fauois : conuẽpne sauoros : contẽpne laudẽ
popularis sauoris. ee magis bonus quã ui¬
deristude: non exquirus siqĩste extollut:
tut siquis contẽonat: nec fuuor teseducat :
nec uituperatio frungat quilaudẽ non
uti ppetit : nec cocumeliã sentit: sicon tõpnis
laudẽ sacde & uituperationẽ reici es Atu
aeo tebonũ xistimes sibonus prediceris in
ungua aliena conscuenuã tuã interrogu:
Discernete cuci non alieno iudido: nequeto
aliorã sormone sed extuate mente micaren
auhisia conilaus ꝑtin& adrẽ sia liud os: qua¬

Expanded text:
custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscustodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus. Laceratio enim opinionis boni jacturam facitadulantium oculis, non sis circumflatus vento favoris. Contemne favores, contemne laudem popularis favoris; esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praediceris; in lingua aliena conscientiam tuam interroga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente metire; aut quid boni laus pertinet ad te, si aliud es,
Abbreviated transcription (Latin):
Quieñ gaudã in inimici casũ tito in aidit
inillũ: sit maigis erga humiliatũ humanꝰ
affectus sit erga deiectũ cõpassionis intui¬
tis delect& tedole suꝑ cũqui afflictus e ca
dolẽreĩ imnalienis calamitatibus siucia re
fletibus inclienis meroribus : Nonsis durus :
non ferreus. non sit tibi dura precordiaisica¬
lienã miseric̃ tãquã tua luge: Intribulatio¬
ne alterius: & tuesto tristis: cũ plangentibus
plange : cũflentibus fle culugentibus mer¬
tis affectũ coniunge: Inomnibus actibus tuis.
Inomnio peretuo. Inomni conuersatione tua :
imitare bonos. emulare scos: ab eto ante ocie¬
los exemplascoꝵ exempla iustorũ. imittin¬
tibi patrũ exempla: disciplinȩ imiutimentt:
intende aidbene operandũ uirtutes scorum:
Intende adbene uiuendũ: docum a iustorũ
Nullũ uitȩ tuȩ scandali rec instimia : nul¬
lu opinio contristet aduersa : discebono fla¬
gra re prȩconio ab eto testimoniũ bonũ

Expanded text:
40. Qui enim gaudet de inimici casu, cito incidet 40. Qui enim gaudet de inimici casu, cito incidet in illum: sit magis erga humiliatum humanus affectus, sit erga dejectum compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; condole in alienis calamitatibus, satiare fletibus in alienis moeroribus; non sis durus, non sis ferreus, non sint tibi dura praecordia. Sic alienam miseriam tanquam tuam luge; in tribulatione alterius et tu esto tristis. Cum plangentibus plange, cum flentibus fle, cum lugentibus mentis affectu conjungere. 41. In omnibus actibus tuis, in omni opere tuo, in omni conversatione tua, imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum, exempla justorum imitantibi patrum exempla disciplinae incitamenta. Intende ad bene operandum virtutes sanctorum, intende ad bene vivendum documenta justorum; nullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ameris nonsis in pace in fidus non sis le¬
uis inamititia. Retine sẽꝑuinculũ constan¬
tie: Odientes ad pacẽ inuita discordantes:
ad concordiã reuoca: dissidentiũ cordac:
pace conalia: ab eto placabilitatẽ mentis.
ab &o animi benignitatẽ: Proptus estom
affectu : affabilis in sermone crato animo af¬
fare om̃s : nullus xistat sermo urgiorũ : qui
concordic̃ disiungat . I. ugȩ rixas : uita lites
caue contentiones Tolle occusionẽ litis : Litẽ sp¬
ne inue sẽpinpace. Innulla causa contendas:
innulla actione deceruare studetis: contentio
contradictione exigit conuentio lites parit:
contentio rixasgignit: contentio sticies odi¬
orũ uecendit. Pacẽ cordis contentio extin¬
guit concordic̃ conuentio rũpit sic ciderit
inimicus tuus. noli gratulari inruina
aduersarii noli extolli : Nonle t̾eris sup
inimici interitu ne suꝑueniant in tesimilia:
ne sorte conuertt ds̃ aibeo inteira suc̃

Expanded text:
ipse amaris; non sis in pace infidus, non sis leipse amaris; non sis in pace infidus, non sis levis in amicitia. Retine semper vinculum constantiae, odientes ad pacem invita, discordantes ad concordiam revoca, dissidentium corda pace concilia, habeto placabilitatem mentis, habeto animi benignitatem, promptus esto in affectu, affabilis in sermone, grato animo affare omnes; nullus existat sermo jurgiorum, qui concordiam dividat. 39. Fuge rixas, vita lites, cave contentiones, tolle occasionem litis. Litem sperne, vive semper in pace, in nulla causa contendas, in nulla actione decertare studeas. Contentio contradictionem exigit, contentio lites parit, contentio rixas gignit, contentio faces odiorum accendit. Pacem cordis contentio exstinguit, concordiam 507 contentio rumpit. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli; non laeteris super inimici interitu, ne superveniant in te similia, ne forte convertat Deus ab eo in te iram suam.
Abbreviated transcription (Latin):
subetit si peccatũ suũ mala conscientia non
agnoscat tureloxa e corde : tudimitte ex
animo : tugratis indulge : tuuenia ꝓpriccuo
luntate concede dolorẽ cordis non serues
dolorẽ animi non retentes. auferci corde
fraternã offensione : aliene nequicie non
serues dolorẽ. Hodiũ enisa regnodi homi¬
nẽ separut: acelo sub trahit : a para diso deicit:
odiũ. nec passione adimitur: nec martrrio
referat igñe: Iuidia cunc tubona ardore
sensũ comedit pectus urit mentẽ afficit : cor
hominis quasi quedã pestis depascit: occur¬
rat igitur contrarelũ honitas aduersus in¬
uidiã curitas preparetur: debono alterius
non dolecis : decilterius ꝓfectibus non tabescas:
nullius prosperitate lacereris: Nullius felici¬
tate crucieris. nullius inuidentiȩ sacibus agi¬
teris, Facẽ ama : pacẽ dilige pacẽ cũ omni¬
bus retine: omnes. inmansue tudine & cariiti¬
te am plectere: Probate amplius amare : quã

Expanded text:
non subeat, si peccatum suum mala conscientia non non subeat, si peccatum suum mala conscientia non agnoscit, tu relaxa ex corde, tu dimitte ex animo, tu gratis indulge, tu veniam propria tua voluntate concede. Dolorem in corde non reserves, dolorem in animo non retentes, aufer fraternam offensionem, alienae nequitiae non serves dolorem: odium enim a regno Dei hominem separat, a coelo subtrahit, a paradiso ejicit. Odium nec passione adimitur, nec martyrio remat, invidia cuncta bona ardore sensum comedit, pectus urit, mentem afficit, cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; de bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas, nullius prosperitate lacereris, nullius felicitate crucieris, nullius invidentiae facibus agiteris. 38. Pacem ama, pacem dilige, pacem cum omnibus retine, omnes in mansuetudine et charitate amplectere; proba te amplius amare quam
Abbreviated transcription (Latin):
fratrem satis fac illi si peccaueris in eũ age
poenitentiã corã illo si offenderis cuiquã : re¬
ꝓpiciare eu prece. Perqe uelociter adre¬
conciliationẽ: offensi onituȩ : cito ueniam
postula: non dormias. nisi reuertaris a
pacẽ : non requiescas nisi reconciliatus fue¬
ris fr̃i : Reuoca cũ celerrimo dilectionis
effectu reuoca eũ humilitate ad grecac̃i
bumilite illi : affectu ꝓsterne. suppli¬
cianimo uenia deprecare: Peteni tibi quoquo
uenia libenter indulge: poscenti in dul gen¬
tiã placanter dimitte: Reuertonit̃ : stañ am¬
plectere Re deuntẽ : confesti benigna sus¬
cire caritate Dimit ie uit dimit tatur tibi
ignosce : ut ignoscipossit tibi. Peccanti inte non
retribuas secundũ culpa: sciens quia & inte
uenturũ ẽ iudiciũ: non enĩ habebis indulgen¬
tiã nisi dederis. Et sulle non supplicet s̃i sibidi¬
mitti non postulet Sidepeccato humilutite

Expanded text:
fratrem tuum, satisfac illi. Si peccaveris in eum, age fratrem tuum, satisfac illi. Si peccaveris in eum, age poenitentiam coram illo, si offenderis quemquam, repropitiare eum prece. Perge velociter ad reconciliationem offensionis tuae, cito veniam postula; non dormias, nisi revertaris ad pacem; non requiescas, nisi reconciliatus fueris fratri. Revoca eum celerrimo dilectionis affectu. Revoca eum humilitate ad gratiam; humili te illi affectu prosterne, supplici animo veniam deprecare. Petenti quoque tibi veniam libenter indulge; poscenti indulgentiam placanter dimitte, revertentem statim amplectere. Redeuntem confestim benigna suscipe charitate. 36. Dimitte, ut dimittatur tibi. Ignosce, ut ignoscatur tibi, peccanti 506 in te non retribuas secundum culpam, sciens quia et in te venturum est judicium. Non enim habebis indulgentiam, nisi dederis; et si ille non supplicet, si sibi dimitti non postulet, si deprecandi humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
re: parcas quando enĩ conuiciaris. prop¬
ter peccata tua contingit tibi Quando in¬
iuriaris : mala tua id faciunt. Quic quid
tibi contingit cduersũ protuo peccato euenit
tibii consideratione ergo uistitiȩ : dolorẽ tẽpe¬
ra : leuius portabis si ꝓquibus infertur in¬
tenderis. cũ ergo derogatur tibi ̃tu orai:
cũ maledicitur : tub enedic: Maledicentibus:
bonedictionẽ oppone : Irascentẽ : pacientia
delinire. Blandimento ireicundic̃ furenus
dissolue uince nequiciã lenitate. Uincebo¬
nitate maliciã Inimicas pacis. ommmodes¬
tia placa: mala aliorũ. tuobono exsupera:
Tranquilla e tiãmente : in latas am tu meli¬
as prode: aperi truoquillo corde. dolorem
iniurie uulnus quãuis grauesit: aꝑtũ eua¬
portit ualde cũit comedit animũ: uulnus
inclusũ quanto enimagis id tegis. tanto ma¬
xime auges: a periergo hoc erato animo &
nonte excruciat: si contristaueris inaliquo

Expanded text:
re parcas. Quando enim conviciaris, propre parcas. Quando enim conviciaris, propter peccata tua contigit tibi; quando injuriaris, mala tua id faciunt. Quidquid tibi contigit adversum, pro tuo peccato existima evenire; consideratione ergo justitiae dolorem tempera. 34. Levius portabis, si pro quibus infertur intenderis; cum ergo derogatur tibi, tu ora; cum maledicitur tibi, tu benedic maledicenti, benedictionem oppone, irascentem patientia delinire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vince nequitiam lenitate, vince bonitate malitiam, inimicos pacis omni modestia placa, mala aliorum tuo bono supera, tranquilla mente illatas contumelias porta; aperi tranquillo corde dolorem; injuriae vulnus, quamvis grave sit, apertum evaporat, valde autem comedit animum vulnus inclusum, quanto enim magis id tegis, tanto maxime auges; aperi ergo hoc gravato animo, et non te excrucia. 35. Si contristaveris in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ : tolertntiȩ arpeũ, contra linguȩ gla¬
diũ : pacientiȩ praebe scutũ: Quc̃ cuis quisque te¬
irritet : quã uis incit& quãuis ex asperet quã¬
uis insult& quã uis lacesc&. quã uis conuiciet᷑.
quãuis criminetur quã uis adlitẽ ꝓuocet.
quã uis adiurgiũ uocet. quã uis conuiciũ dicat.
quã uis inuiriã faciat. quã uisa fficiat con¬
cumeligis: Tusyle tutace tudissimula tu
contep̃ne tunon loquaris tuexerce srlenniũ :
In iniuriã non respondecis. conuiciũ non re¬
tor quecis contumdia non rependas: tenesy¬
lenti patientiã : tacendo citius uincis. Disce
de & non doles inurias. pronobis nã que pas
cussus Flagellis cesus : sputis derisus clauis con¬
fixus : Spinis coronatus cruce dãpnatus sẽ¬
ꝑ conticuit magna ẽ uirtus si non ledas aqo
lesus es: magna ẽ fortitudo si&iã lesus re¬
mit tas : oagna ẽ gloria sicui potiusti noce¬

Expanded text:
asperum patientiae clypeum; contra linguae glaasperum patientiae clypeum; contra linguae gladium patientiae praebe scutum. Quamvis quisque irritet, quamvis incitet, quamvis exasperet, quamvis insultet, quamvis lacessat, quamvis convicietur, quamvis criminetur, quamvis ad litem provocet, quamvis ad jurgium provocet, quamvis convicium dicat, quamvis injuriam faciat, quamvis afficiat contumeliis, tu sile, tu tace, tu dissimula, tu contemne, tu non loquaris, tu exerce silentium. Injuriatus non respondeas, convicium non retorqueas, contumeliam non repetas. Tene silentii patientiam, tacendo citius vinces. 33. Dide, et non doleas injurias. Pro nobis namque passcussus, flagellis caesus, sputis derisus, clavis confixus, spinis coronatus, cruci damnatus, semper conticuit. Magna est virtus, si non laedas, a quo laesus es; magna est fortitudo, si etiam laesus remittas; magna est gloria, si cui potuisti noce
Abbreviated transcription (Latin):
repente accidunt: accurrunt et ad bona
igitur & adinala prepara cortiũ : & hont
& mala: ꝓ ut tibi euenerint porta : &aduers
& prospera ut cũ que aduenerint tolerti
Qđ cũ que euenerit: mente libera sustine
sĩ preuenerit irticundiaꝵstrin illã Si prȩ¬
occupauerit ira : mittiga eã tepera fino¬
rẽ : tẽpera in dignationẽ : cchibe animimo¬
tũ resrena ir acundiȩ impetũ sinon potes
irã uitare : uel tẽperti si nom potes furorẽ
cauera uel cohibe: promptior esto ad susci¬
piendã : qua ad inferendã moles tiã ⁊ disce
mala tolerare : quã sacere : Disce mala.
destus: serua pacientiã serua modestiam
serua mansue tudinẽ: Stude pacientia
mansue tudinẽ : Despice ꝓbra in latȩ contu¬
meliȩ: Inrisionũ ꝓbra: dispiciendo ex supe¬
ra dissimulandõ herrores de trahennium
calca Contumelias de trahentiũ: pacien¬
tia supera Sagittas contumeliȩ : pacientiȩ
clypeo frange. prepara contra as perũ

Expanded text:
repente accidunt, graviora occurrunt. Et ad bona igitur, et ad mala praepara cor tuum, et bona et mala prout tibi evenerint porta, et adversa et prospera utcunque occurrerint tolera; quodcunque evenerit, mente libera sustine 30. Si praevenerit iracundia, restringe illam; si praeoccuparem, tempera indignationem. tum, refrena iracundiae impetum. Si non potes iram vitare, vel tempera; si non potes furorem cavere, vel cohibe: promptior esto ad suscipiendam quam ad inferendam molestiam. Disce mala magis tolerare quam facere, disce mala destus. Serva patientiam, serva modestiam, serva mansuetudinem. Stude patientiae et mansuetudini, despice probra illatae contumeliae. Irrisionem despiciendo exsupera, dissimulando errores detrahentium calca, contumelias detrahentium patientia supera. Saclypeo frange. Praepara contra verbum
Abbreviated transcription (Latin):
discute, quando aliũ mordes. tuc peccs
redargue⁊ Siuis de trahere: ad tuate peccata
retor que : ion alierius delicit̃ sed ꝓpricicer¬
hes site bene pspexeris. detua ignur corrittio¬
nei esto sollicitus: detua salute & emendatiaie:
dto adientus de trahents non audias: Susur¬
rantibus c̃uditũ non proebetis parire U
erahentes & ciudientes tenentur utrisque
mile discrimen inpendit: a quide ertinent̃ au

Expanded text:
discute; quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; non alterius delicta, sed propria cerhes, si te bene perspexeris; de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen i
Abbreviated transcription (Latin):
stabunt: quiotiosa uerba non roprimitiã d
noxia cito transit: Quiminima sꝑnit : in ma¬
ximis facile ꝓrur: minor nã que culpa ma¬
iore generat: Paulatĩ in crescunt uicia : aedũ
perragnun auuemus in magnis ꝓlabimur:
ninima igitur uita : & td maiora nen ꝑue
eatiuȩ loqueris. greutate atque doc trina
digneo exisiant: sit sermouius in repreben¬
obuits st exuectatione audientiũ utilis s ta¬
ne qu id loquaris q̃uid tti ous &inlo quen¬
Tolle inudianti occasi oñe : nom pateat in im
cuteps ostiã non loquaris qđ xoimiaacid¬
uersamius a micũ sẽꝑhab&osilentiũ : peme ous¬
todi pontuonabus tuis signaec le pear
be ob pone unguetux claus tra slon tii
Circũ elude uingũa : nunicione curbodcys
Intende opor cunite ũ loquendĩ tepu
forendi serionis in quire: scito quatẽ po¬
pore quueris ẽansidert̃ quando dicis+
pore congruo lon usore Teport corgeuo eice
tuteusq uonuo iuerogboris noniloqutmsinec¬

Expanded text:
stabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad stabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in maximis facile proruit; minor namque culpa majorem generat; paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis prolabimur; minima igitur vita, et ad majora non pervides. 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stne quid loquaris, quid taceas, et in loquen8. Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipiat adversarius. Amicum semper habeto silentium, pone custodiam ori tuo, labiis tuis signaculum prtii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando dicas, tempore congruo loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquari
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sociare: Melius ẽ habere malorũ odiũ :¬
quã consortiũ, sicut multo bona habet com¬
manis uitet scoꝵ sic plurima mala societtis ad¬
fert malorũ: quieni tetigerit inmaumdi: in¬
qui nabitur claude &iã aures tucis non aud¬
as malũ Respue sermones impuidicos fugem
hon esta uerba : Nullus ciures tucissermonu
unpudicitia subrepit : uanus sermacito pol¬
luit mente: & facile agitur : qđ libentorcudi¬
tur Nihil exore tuo qđ impedirepossit pro¬
cedat : Nihil qđ non expedit : sonus uocisirũ¬
pat: Hoc ꝓcedat ex labiis qđ curts nem pollucet
oudientis: cauenda ẽ uerborũ obcenitas
stgenda ẽ curpitudo sermonis : Sermonesꝰ
uno conscientiȩ index ẽ: mores honuans
ungua pandit : et qualis serm̃o hos tenuit :
talis animꝰ cõꝓbatur. ex haliumilanut
tes: Seamo ociotus. non erit absque iudicio:
unus quisque ratione redditurus ẽ sermaũ
suori: ante unius cuiusque faciẽ sua uerba¬

Expanded text:
sunt sociari. Melius est habere malorum odium sunt sociari. Melius est habere malorum odium quam consortium. Sicut multa bona habet communis vita sanctorum, sic plura mala affert socis malorum; qui enim tetigerit immundum, coinquinabitur ab eo; claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et talis animus comprobatur: ex abundantia . Sermo otiosus non erit absque judicio. Unusquisque rationem redditurus est sermonum suorum . Ante uniuscujusque faciem
Abbreviated transcription (Latin):
uriues tomonũmules sc̃i tatẽ : qqualis haborous
ialis esto: ꝓfessionẽ tuaa ÷ al abitu & inaefude¬
monstra : Sit ingressutuo simplicitus. in motu
puritas: ingestu grauitus: in incessu honesti¬
tas: nihil dedecoris nihil lasciuiȩ: nihil petu¬
lantiȩ : Nihil insolentiȩ : Nihilleuitatis in in¬
cessut uo appareat: animus enĩ incor poris ha¬
bitu appaar&ꝯcestis corporis signũ ẽmentis
corporis gestu animus ꝓducitur: Corporis
gestu : animihabitus panditur Icessus er¬
go tuus ĩ maginẽ leuitatis non habeat: Inces¬
sustuus alterius oculos non ofsendat: Non pra¬
ꝓbos spne ignauos ate: fuge turbas hominũ
maxime cius &atis quiaduicia ꝓnisunt : bonis
te coniunge bonorũ consortiũ appecbo
norũ societatẽ require : sc̃s indiuidue adhere
si fueris socius conuersationis eris &iur¬
tutis. Qui cũ secpientibus graditur : sapiens e
Qui cũstultis stultus ẽ similis emisimili si
cere : porniciosũ ẽ cũ his qui praue uoluntacis

Expanded text:
ri veste non simules sanctitatem; qualis haberi vis, talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum est mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praprobos, pelle ignavos a te; fuge turbas hominum, maxime ejus aetatis qui ad vitia proni sunt. 44. Bonis te adjunge, bonorum consortium appete, bonorum societatem quaere. Sanctis individue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim similibus cere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
sino fuco : ex hibo bonite tẽ, Promibe aua tibi:
uurtimentũ : Tolle iurtin dĩusum : surcondũ u¬
erdic tibi : Prticulo sũe enii iiurtire: adsda¬
itas iurt ndĩ piurii consue duahne sticit: pune¬
diusus cadp iuriũ ducit: Sit ioro cuo ẽ st
inore tuo nor ẽueritas t̃gramen tũnom uidi¬
got : si dolis surinai scaerti menti retinet locio fir

Expanded text:
sine fuco exhibe bonitatem. 56. Prohibe etiam tibi juramentum, tolle jurandi usum; jusjurandum interdic tibi; periculosum est enim jurare, assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Jurandi usus ad perjurium ducit; sit in ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, fir
Abbreviated transcription (Latin):
omne mendacũ. pecactũ e: uimne quod aue¬
imunt: si menauciũ tipua homine lege
dupatur : si faillaciahumana idicioni¬
tur : ucasitus capitili poena consoribitur
quaentomugis ante dm̃ testt̃ uerberũ &oper
aneque udectioso uerbo : rationẽ unus quis

Expanded text:
omne mendacium peccatum est. Omne quod a veperimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena conscribitur, quanto magis ante Deum testem verborum? ante quem et de otioso verbo rationem unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
tis animã tuã capiat : Nulla te concups¬
an ai detestandecuriosi tacis subripiat:
uc oblitus tuorũ mord c̃lienos ꝑquirt : a¬
u cura corrige uitia tucc quanco studio pre¬
spicis ciliena: Emne quo que genus m¬
eu sumo pere fuge: Necco sunee sudu: saea¬

Expanded text:
itas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. Omne quoque genus mendacii summopere fuge; nec casu, nec studio
Abbreviated transcription (Latin):
A douebunt eum omnes regesteiure
Omnes gentes seruiuntei. Itemsalo¬
natiuitatis xp̃i secundum dectatem
uell& amoscero His uerbis intonat
incadum xtq discendit Quis concul¬
cauit aquas quasi inuestimento quis
sus citauit omnes terminosteũtẽe

Expanded text:
Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient ei . Item Salonativitatis Christi secundum Deitatem vellet agnoscere, his verbis intonat in coelum et descendit? Quis colligavit aquas quasi in vestimento? Quis suscitavit omnes terminos te
Abbreviated transcription (Latin):
dñi secundum ete¬
tatem uel decorponctione eius
depassione quoq & moste
siue dere suuectione. Regno
da pittaui ltc ꝓph&carum aueto¬
ritas fidei girtham firm&. &in
Ltt quam consostem ꝑ siuo suiguinis
coheredem fauiam &me laboris
UD AEI NE FANIA INICNE¬
dulitate xp̃m dĩ filium ab ne¬
gantes impii durides pph¬
tis uaibus increduli nouis obs¬
tiuxi aduentum xp̃i malunt igno¬
urre quam nosse Negare
quam credere. quem enu uenturũ
acipiunt uenis se iamnolunt quem
rsuuecturum legunt resuua isse
non credunt: sedideo ista nen intolle¬
gere sefingunt quia sacrilagio suo.
Haet impl&a comoscunt huergo

Expanded text:
i secundum divinitatem, vel de incorporatione ejus, de passione quoque, et morte, sive de resurrectione, regno da putavi, 2 ut prophetarum auctoritas fidei gratiam firmet, et ut qua consorte perfruor sanguinis, cohaeredem faciam et mei laborisudaei nefaria incredulitate Christum Dei Filium abnegantes, impii, duricordes, prophetis veteribus increduli, novis obstrusi, adventum Christi malunt ignorare, quam nosse; negare, quam credere. Quem enim venturum accipiunt, venisse jam nolunt. Quem resurrecturum legunt, resurrexisse non credunt. 2. Sed ideo ista non intelligere se fingunt, quia sacrilegio suo haec impleta cognoscunt. Ad quo
Abbreviated transcription (Latin):
uistuaistuae in splendorib: scorũ ecite¬
ro ante luci ferum genuite.
& utero itaq idẽ ecilla inama
& incompuahen sibili patri substantia
siue ex illo diuino xtq manco pat̃m
pestoris archano quopat quoge¬
nitoꝵ decorde bonum eruetuet
uerbum Sicut &ipse uias ait
rustauit cormeum uerbum bonum

Expanded text:
 in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te. . Ex utero itaque, id est, ex illa intima et incomprehensibili Patris substantia, sive ex illo divino atque immenso paterni pectoris arcano, quo Pater genitor de corde bonum eructat verbum. 3. Sicut et ipse alias ait: Eructavit cor meum verbum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩritur : illc remuneratio amittitur. Ius¬
cueni mercedẽ non hic sed infuturũ accipi¬
unt futura merce. non presens ꝓmittituriꝰ tis
malo non in cerro : merces ꝓmittitur sc̃is
Non ẽ expectandũ qđ a libi debetur  accepis
te nescius non es in prudens aut ignarus:le¬
gẽ quã debeas sequi disposui: qualis debecis es¬
se. descripsi : cognitione mandatoru habes : Iam
sois quidsit recte uiuere: Uide neultra offen¬
dcs uide ne de inceps. bonu quod nos ai despicias:
Vide ne quod legendo respicis. inuendo contep¬
nas : donũ scientiȩ accerti. retine. Imole opere:
qđ didicis ti prȩceptione ΟΟ Gratias
ago : gratius refero : gratiarũ actiones repen¬
do aotiones gratiarũ ꝑsoluo: ago ur łabeo:
uberẽ tibi gratiã: quantas ualeo: gratius celo¬
O Ma mihi placent : omnia gratu sunt: om¬
nia inseder ammo: omnia meblandiunt : omnia
tibusenri elbaem perem tbipartom tibiobala¬
anim. Si quid dis cortum est: tucor rigis, Si quid corri¬

Expanded text:
quaeritur, illic remuneratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed in futuro recipiunt. Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur sanctis; non est hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecctae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didicisti praedicatione. 101. Gratias ago, gratias refero, gratiarum actiones rependo, actiones gratiarum persolvo. Ago atque habeo uberem tibi gratiam; quantas valeo, gratias celeOmnia mihi placent, omnia grata sunt, omnia insederunt animo, omnia blandiuntur mihi, omnia tibi semper obtemperem, tibi paream, tibianimi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corri
Abbreviated transcription (Latin):
Ducem. legem: ⁊ estes ꝓph &as¬
habemus & quibus diuiniatem
quoq & genus patriam diuinita¬
tem uistutes &cuuttiones. Con¬
piehensionesꝑ almas flagella
Mac& iporanionem mostem sagia¬
tam sepulchrum infernum in cor¬
ruptionem corporis resurresti¬
onem carnis ascensionemq: eius
in caelis regnum Atq iuditium
dec lauruimus¬

Expanded text:
ducem legem, testes prophetas, ex quibus divinitatem quoque, et genus, patriam, nativitatem, virtutes et curationes, comprehensiones, palmas, flagella, aceti potationem, mortem, sagittam, sepulcrum, infernum, incorruptionemque corporis, resurrectionem carnis, ascensionem ejus in coelum, regnum atque judicium declaravimus
Abbreviated transcription (Latin):
cedit a nobis diem quaeob ducte cumin¬
feriote axis septentrionalis in luminat
omneenim corpus umbitem facit & natu¬
ucliter umbux corporiadhacr& tedeo
ut &iam pictoris umbirs corporum¬
prius quam pinxeri nitantur e pri
cuma peste solis aliquod corpus heminis
uel arboris occurrit & ea paste qualum̃¬
reꝑ cutitur umbut sub sist& siccum re¬
cedente diesolis ad eum locum ꝑ uenira
ubi occidere dicctur ibi montum magni¬
tudine a nobis sepaitus sic quas terrȩ
abiestu a septentrionalo pafieobũbintar¬
Ponttrua autem & sluegore nubium
geneiuntur. Conceptienim sinui
bium uentorum sp̃s uei rantur ibidem
Cumq uehement̃ sero crupturos lise¬
ren & uistuts suae mobilitaie inquã¬
lib& pastem eruperint magno concre¬
pan murmure & inmore ecilientiũ
deftabulis quadrigarum sonus fingo¬
ris eius ad aures nũts emitatur. Alias
autem tonitruum diumi uoces suꝑnaest
increpatio. siueclaut p̃dicatio sc̃o ĩ

Expanded text:
cedit a nobis diemque obducit, cum incedit a nobis diemque obducit, cum inferiora axis septentrionalis illuminat. Omne enim corpus umbram facit, et naturaliter umbra corpori adhaeret, adeo ut etiam pictores umbras corporum quae pinxerint nitantur exprimcum a parte solis aliquod corpus hominis stellas vento impendente videbis Praecipirepercutitur umbra subsistit; 43 sic cum recedente die sol ad eum locum pervenerit ubi occidere dicitur, ibi montium magnitudine a nobis separatur, sicque terrae mis etiam quae fixa tenentur Astra ponitrua autem ex fragore nubium generantur. Concepti enim intra sinum nubium ventorum spiritus versantur ibidem. Cumque vehementer sese erupturi eliserint, et virtutis suae mobilitate in quamlibet partem eruperint, magno concrepant murmure, et in morem exsilientium de stabulis quadrigarum sonus fragoris ejus ad aures nostras emittitur. 2. Alias autem tonitruum divinae vocis superna est increpatio, sive clara praedicatio sanctorum,