comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
traru sed ministrare . Qũã cliueuuangłiũ xp̃s predicauit minister nobfactus: Qđ
innouissi mo ostendit ante immolationẽ suã quando lauit pedes discipulorũ. Flabes¬
& diaconus donũ prophetiae & merito. quia eus fungitur officiode quodictũ ÷ Proplie

Expanded text:
trari, sed ministrare. Quandiu Evangelium Christus praedicavit, minister nobis Christustrari, sed ministrare. Quandiu Evangelium Christus praedicavit, minister nobis Christus factus est, quod in novissimo ostendit ante immolationem suam, quando lavit pedes discipulorum. Habet diaconus et donum prophetiae. E
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ibus. In aliquo ÷ sapientia in aliquofides in aliquopi&as. in alico castitas
in aliquo humilitas. Hoc ualent plurimȩ manus suꝑ capud eius qui cõsecrantur. ut unus¬
quisque dep̃ceturdñm. quatenus partẽ despũsuo decei. Sienĩ quis uoluerit dicere quio
tionẽ deoꝑe adopus transit . sicut deministeriodia conitransit adimmolationẽ
sac̃ dotalẽ : qm nec illud opus. nec illud possum̃us agere nisido nogratiȩ dĩ ad uiti
Ut apostolus. Dsenĩ ÷ qui operatur in nobis ⁊ uelle & operari ꝓbona uolunta te
repetitur manus inpositio. Ac sic de p̃catio primi operis tranꝰsit ad dep̃cationẽ se¬
cundi. Additur utiũ m rsteriũ diacono. id ÷ utlegat euangłium qđ in primo tẽpore ñ
legebatur. Quandostephanus fuitfactus diaconus: utopinor nõdũ erant euangłia scripta
Dia cono euan głio lectio conuenit quia minister ÷ Imitatur eũ quidix̃. No uenimius¬

Expanded text:
in omnibus. In aliquo est sapientia, in aliquo fides, in aliquo pietas, in aliquo castitas, in aliquo humilitas. Hoc valent plurimae manus super caput ejus, qui consecratur, ut unusquisque deprecetur Dominum, quatenus partem de spiritu suo det ei. Si enim quis voluerit dicere quid i quia per consecrationem de opere ad opus transit, sicut de ministerio diaconi transit ad immolationem sacerdotalem. Quoniam nec illud opus, nec illud possumus agere, nisi dono gratiae Dei adjuti, ut Apostolus: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate. Repetitur manus impositio, ac deprecatio primi operis transit ad deprecationem secundi. Additur unum ministerium diaconi, id est, ut legat Evangelium quod in primo tempore non legebatur, quando Stephanus fuit factus diaconus. Ut opinor, nondum erant Evangelia scripta. Diacono Evangelii lectio convenit, minister est. Imitatur eum qui dixit: Non veni minis
Abbreviated transcription (Latin):
creditus ⁊÷ om̃is numerus ianitorũ. &erant suꝑ xedras &thes auros domus dñi ꝓergyrũ
quoque tẽplidñi morabantur incusto diissuis. & cũ tẽpus fuss& utipsimane aperirentfores
Dehorũ grece erant suꝑuasaministerii. Adnumerũ aũt inferebantur uasa. & effere¬
bantur. Itẽ deministerio eorũ. insecundo. Constituit quoque ianitores in partes domus dr̃:
ut nõ ingrederetur eã inmundũ in om̃itẽpore. Qiterũ. Ianitores uero ꝑportas singulas ob¬
seruabant. ita utnepucto quidẽ elis cerent ami nisterio. qũa obrẽ ⁊ frẽs eorũ leuite pa¬
rauerunt eis cibos. Eł Piĩquando ordinantur. suscipiuit claues eccłȩ. & audiunt abeo.
hostiũ. Hos quia generalit̃ sumꝰ. genus electũ. regale sacerdotiũ gens scã scrutare debe¬
populus ÷ Si quis ꝑfidẽ aliquẽ introduxerit in ecdam. ipse hostiarius :. Unde agustinus

Expanded text:
creditus erat omnis numerus ianitorum et erant super exedras et thesauros domus Domini per gyrum quoque templi Domini morabantur in custodiis suis ut cum tempus fuisset ipsi mane aperirent fores de horum grege erant et sbantur. Iterum de ministerio eorum in secundo: Constituit quoque janitores in partes domus Domini, ut non ingrederetur eam immundus in omni tempore. Et iterum: Janitores vero per portas singulas observabant, ita ut ne puncto quidem discederent a ministerio, quamobrem et fratres eorum Levitae paraverunt eis cibos. Hi quando ordinantur, suscipiunt claves ecclesiae et audiunt ab episcopo:  accipiunt ostium. Nos quia generaliter sumus genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, scrutari debeChristi est populus. Si quis per fidem aliquem introduxerit in ecclesiam, ipse ostiarius est. Unde Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
tuas ꝑcuutates prb̃ros sicut egotibidis posui. Quiqualis prbt debeat ordi rinconsequentibus
disserens. Hoc ÷ siq̃ ÷ si ne crimine unius uxoris uir. Q c̃&. Et postea intulit. Oportet enim
nom̃officii. Relegat a płm ad philippenses uerba dicentis. Paulus ⁊itimotheus seruixp̃i¬
hilippis una ÷ urbs macedonȩ. & certe inunaciuitate plures ⁊ nõ cupantur ep̃iesse :¬
nõ poterant. Sed quia eosdẽ ep̃os illo tẽ porẽ quos presbiteros appellabant : propt̃ta in disferent̃
de ep̃is quasi pr̃bis : locutus. Ad huc aliciu hociudeatur ambiguũ nisi altero testi monio con¬
ꝓbetur. Inactibus a płorũ scriptũ÷ Qcđ cũ uenisset apłspaulus nuletũ muserit ephesũ. &uo¬
cauerit pres biteros euisdẽ. eccłae. Qui postea int̃ce tera sit locutus. Adtendite uobis: ⁊ om̃i
dili genitius obseruate. quomodounus ciuitati ephosi prbros uocans postea eosdẽ ep̃os dexe¬

Expanded text:
ivitates presbyteros, sicut ego tibi disposui. Qui, qualis presbyter debeat ordinari, in consequentibus disserens, hoc est, si quis sine crimine est, unius uxoris vir, etc. Postea intulit: Oportet enim nomen officii, relegat Apostoli ad Philippenses verba dicentis: Paulus et Timotheus servi ChriPhilippis una est urbs Macedoniae, et certe in una civitate plures, ut nunc putantur, episcopi esse non poterant. Sed quia eosdem episcopos illo in tempore, quos presbyteros appellabant, propterea indifferenter de episcopis, quasi presbyteris est locutus. Adhuc alicui hoc videatur ambiguum, nisi altero testimonio comprobetur. In Actibus apostolorum scriptum est, quod cum venisset apostolus Paulus Miletum, miserit Ephesum, et vocaverit presbyteros ejusdem Ecclesiae, quibus postea inter caetera sit locutus: « Attendite vobis, et omni diligentius observandum, quomodo unius civitatis Eph
Abbreviated transcription (Latin):
grãesp̃s sc̃i dicumerat. apłs paulus ubidic̃. Alui fides in eodẽ spũ. Tna habet fide sunũ ÷
ostiũ quoutitur inp̃senti hostiarus. & alterũ utsit expulsio quouti
dictũ ÷. UlIi. De lecToRIB u¬
⁊ sdr̃a lectorẽ accipiamus. inueteritestamento. Ille nos docebit qualit̃ legeit debemꝰ.
teã que ÷ antepor nã aquarũ. & dixerunt esdre scribȩ ut afferr& librum
legis moysi. & post pauca. Stetitaut̃ es dras scriba suꝑ gradũ ligneũ quẽ fecerat ad
idũ. & aperuit esdras librũ corã om̃i populo. Suꝑuniuersum qi¬

Expanded text:
ritus sancti dinumerat apostolus Paulus, ubi dicit? Alii fides in eodem Spiritu. Tria habet fides: unum est, ut sit ostium, quo utitur in praesenti ostiarius, et alterum, ut sit expulsio quo utidictum est. CAPUT VIII. De lectoribEsdram lectorem accipiamus in Veteri Testamento, ille nos docebit qualiter legere debeamuteam, quae est ante portam Aquarum, et dixerunt Esdrae scribae ut afferret librum legis Moysis. Et post pauca: Stetit autem Esdras scriba super gradum ligneum, quem fecerat ad loquendum, et aperuit Esdras librum coram omni populo super
Abbreviated transcription (Latin):
Dequare agustinus inpsalmo. c̃iiͦ. Gr̃a quaedã quȩ ÷ hominũ ad homines ꝑspicua:
ad c̃cilandũ sc̃mamorẽ : oleũ dr̃ innitorediuno. Et qm̃ ex ellentissima in xp̃o appa¬
ruit. totus orbis eũ diligit. Et paulo post. Tanta enĩ euis ẽ gr̃a. utmulti qui in eũ nõ credunt
laudenteũ. Et proptere adicant nolle in eũ credere. Qui a nemo potest hic implere
qđ uib &. laudando impediuntur qui in illũ uituperando seruiebant. Amaturtam̃
ab om̃ib p̃dicatur ab om̃ibus quia excellent̃ unctus id eo xp̃s:. F. Sequit exorcis mus
olei. utẏsidorus. Exorcis mus grȩcelatinae conuiratioseu sermo increpationis ÷
aduersus diabolũ. ut discedat. & conduditur sic ꝑ dñm nr̃m ił m xp̃m quiuenturus ÷¬
haec demonstrat dicendo : Vtsiquȩ illis aduersantiũ sp̃i tuũ in hesere reliqui ac.
ad tactũ sc̃ĩolei om̃s abscedant. Nullus spiritalib nequitiis locus. nulla refugis

Expanded text:
quarto: Gratia quaedam, quae est hominum ad homines, perspicua ad conciliandum sanctum amorem, oleum dicitur in nitore divino: et quoniam excellentissima in Christo apparuit, totus orbis eum diligit. Et paulo post: Tanta enim ejus est gratia, ut multi qui in eum non credunt laudent eum, et propterea dicant nolle se in eum credere, quia nemo potest hoc quod jubet implere. Laudando impediuntur, qui in illum vituperando saeviebant: amatur tamen ab omnibus, praedicatur ab omnibus, quia excellenter unctus, id est, Christus. Sequitur exorcismus olei; ut Isidorus: Exorcismus Graece, Latine conjuratio; seu sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat; et concluditur sic: Per Dominum nostrum haec demonstrant, dicendo, ut si quae illis adversantium spirituum inhaesere reliquiae, ad tactum sancti olei omnes abscedant: nullus spiritalibus nequitiis locus, nulla refugis
Abbreviated transcription (Latin):
pussioniẽ dñ uetre sur rectionẽ atq ascensionẽ incelos in memoratione allarũ rera
qus suo i tẽ pore pactȩ s̃ agimus. Unde cottidie dicimus in sacrificionus sa quociens¬
psertie segerias inmei memoriã faciactis. Habemus opus pcedenos aclegigaoree
Ap̾sentis sabbati qđ i mitemur ⁊iad memoriã nt̃i teducamus Infasit mista iohannus ꝓ
Aut see ches pasche uenet iħs b&rhaniã ubi fuerat latarus mortulis que suscitauat us der̃

Expanded text:
passionem Domini et resurrectionem atque ascensionem in coelos, in memorationem illarum rerum passionem Domini et resurrectionem atque ascensionem in coelos, in memorationem illarum rerum quae suo in tempore peractae sunt agimus; unde quotidie dicimus in sacrificio missae: Quotiescunque haec feceritis, in mei memoriam facietis. Habemus opus praecedens eleemosynae praesentis sabbati, quod imitemur et ad memoriam nostri reducamus. Infit symmista Joannes: « Ante sex dies Paschae venit Jesus in Bethaniam ubi fuerat Lazarus mortuus, quem susci
Abbreviated transcription (Latin):
scđi &e uounius hominis. Quasta accas ÷ ađđ dicente. beda in sua chronicausq ad trans mi
ĩq in haminib aetas aptagubnando sil& existere regno. Iterũ in eadẽ
data ÷ imperi i xp̃iani sunut exordiũ. Iurante dño dđ ueritatẽ defructu uentris eiuis. sede¬
eadẽ actate sȩculique in nouata . ẽ. ex promissione regnixp̃i. De quo regnio gabrihel ar¬
usticiȩ p̃but quãꝙ modulis rmnorũ spiritaliũ ad fidẽ atq amorẽ suiconditoris acce¬
dere solebat TiDa ue ipse scatis uerb donis & ꝓmissis tantũ media tordĩ & hominũe
ataria s tertia ÷̃ sabbato antopalmas Haec ẽ uaricas cius. Praccitulat in sacra¬
nẽt arionr̃o & inanti phonario. sabbato uacabat doniꝰ papa elemosinã dat Cogta
osedi tet quare s adẽ die potissimũ elemosina a postolici recitetur cũ ꝑom̃e tẽpus annu
elis ioros na tr ibuendasit. Ebi notandũ qđ ga quere colimus cultibus etclesiasticis cuta

Expanded text:
 aevo unius hominis. Quarta aetas est a David, dicente Beda in sua chronica, usque ad transmHaec namque in hominibus aetas, apta gubernando solet existere regno. Item in eadem: Qdata est, imperii Christiani sumit exordiugalem aetatem significat, quae innovata est ex promissione regni Christi de quo regno angeljustitiae praebuit, quamque modulis hymnorum spiritalium ad fidem atque amorem sui conditoris accendere solebat, hanc ipse factis, verbis, donis et promissis tantum mediator Dei et hominum Varietas tertia est sabbato ante Palmas; haec est varietas ejus. Praetitulatur in Sacramentario nostro et in Antiphonario, Sabbato vacat: Dominus papa eleemosynam dat. Cogitare oportet quare eadem die potissimum eleemosyna apostolici recitetur, cum per omne tempus anni eleemosyna tribuenda sit. Ubi notandum quod ea quae recolimus cultibus ecclesiasticis circa
Abbreviated transcription (Latin):
tunta uarietas ÷ in quarta ft̃. post palmas : quae hab& uarietatẽ ex adiec¬
tione unius lectionis. ⁊ unius responsorii cũquinq uersib: ac &x passione
dñi quae eadie legitur: nec nõ &iã ut scriptũ habentis in libello quidicitur
romanus ordo genuflexione. Intimat supradictus libellus ex romana consi¬
etu dirut debere eadẽ die ante publicũ officiũ oratiories quas solemus in fr̃:
in. agere recitart. Quid rationus hacuitiones ħ abcant siue inuu ft̃ sie
in .ui. iuxta qđ dñs dedde ric derionstralimus in .ui. ft̃ ex dictis sc̃ iagusteni In pn¬
sentiuoparum intimandũ : Lie modo primũ dicere cur haecuarietas agatus
tiũ pres biterũ deiouinios ab bati. Iuarta sabbati qua uulgo .iiui. fr̃uocant: consib¬

Expanded text:
Quinta varietas est in quarta feria post Palmas, quae habet varietatem et adjectionem unius lectionis et unius responsorii, cum quinque versibus, ac ex passione Domini, quae ea die legitur, necnon etiam, ut scriptum habemus in libello qui dicitur, Romanus Ordo, ex genu flexione. Intimat supradictus libellus, ex Romana consuetudine debere eadem die ante publicum officium orationes, quas solemus in sexta feria agere, recitari. Quid rationis orationes habeant, sive in quarta fein sexta, juxta quod Dominus dederit, demonstrabimus in feria ex dictis sancti Augustini: praesenti vero parum intimandum est. Libet modo primum dicere cur haec varietas agatur num presbyterum de jejunio sabbati: Quarta sabbati, quam vulgo quartam feriam vocant, consil
Abbreviated transcription (Latin):
consolatio. Para lytus consolator interprecatur. Quirortuus ÷ nõdol& qui a nõsenit
sediõ soquitur consolatio. Qui in xp̃oscificatur. ꝑ cõresurrectionẽ. nõ eget comsilitine
o dolore. Nunc transe undũ ÷ ad pincipalẽ consecrationẽ crismatis. Epsaenĩ dicunt
principalis . quia ad eius unctionẽ principalis sp̃s tribuitur. I ab& enĩofficiũ. Perse
loco ubipacẽ int̃nos sole musdare. Hoc ÷ opus gratiae dñi. ut pax ⁊ cõcordia rognetin
nobis. Vt ysidorus at Olea ÷ arbor pacis in signis. Haec pax p̃figurata ÷ olim archa

Expanded text:
latio. Paracletus consolator interpretatur. Qui mortuus est, non dolet: quia non sentit, quem non sequitur consolatio. Qui in Christo sanctificatur per consurrectionem, non eget consolatione ex dolore. Nunc transeundum est ad principalem consecrationem chrismatis. Ipsa enim dicitur principalis, quia ad ejusloco, ubi pacem inter nos solemus dare. Hoc est opus gratiae Domini, ut pax et concordia regnet in nobis, ut Isidorus ait: « Olea est arbor pacis insign
Abbreviated transcription (Latin):
arguetis me. Sequens responsorius de monstrat caticuminos ad nom̃transire dicens
more selectorũ demonstrat. Uerbo dñi caeli firmatisunt & spuoris eiꝰ om̃is uirtu
cont̃. Fass utquis esponte obtuler dõ : post instuctionẽ fidei & morũ ad nom̃ trans¬
ant. tieus firmitate muniant᷑ ciuus here ditate posidentur iccoppinor de mons¬
tratũ ÷ ꝓpt̃ fidẽ ⁊ mores quib instuendi sunt caticumuni. duas lectiones lectas. ẽe. eadẽ die.
Ergo & euangeliũ nõdissonat ab hoc officio : dicente agustino suꝑ ioħ. Lauit ergo oculos incã
piscina quae int̃pretatus missus. Baptizatus ÷ in xp̃o. Siergo quandoeũ inseipso quodã modo bap¬
ti :auit. tunc inluminauit. quando inunxfortasse caticuminũ fecit. Modo dicendũ ÷ ut ꝑmi¬
simus quare hocofficiũ agatur.iII. fr̃. quaste ebdomadis quadragesimȩ. ꝑquadragenariũ nunier̃
om̃e tẽpus seđi significat᷑ ut de monstratũ ÷ in suꝑiorib ex libro sc̃ĩ agustini de c̃sensueuuangelistar̃.

Expanded text:
arguetis me. Sequens respons. demonstrat catechumenos ad nomen transire dicens:mores electorum demonstrat: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Fas est ut qui se sponte obtulerunt Deo post instructionem fidei et morum, ad nomen ejus transeant, et ejus firmitate muniantur, cujus haereditate possidentur. Ut opinor, demonstratum est propter fidem et mores quibus instruendi sunt catechumeni, duas lectiones lectas esse eodem die. Ergo et Evangelium non dissonat ab hoc officio, dicente Augustino super Joannem: Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur Missus baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit tunc illuminavit, quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Modo dicendum est, ut promisimus, quare hoc officium agatur quarta feria quartae hebdomadis Quadragesimae. Per quadragenarium numerum omne tempus saeculi significatur, ut demonstratum est in superioribus ex lib
Abbreviated transcription (Latin):
apereiq uaeaꝑto passionẽ dñi demonstrat dicendo Oblatus÷ quia ipse lioluit sint
ape ur̃toicseiã. & uise quentibus cur oblatus sit aperuit. Si pofuori propetcato ani¬

Expanded text:
tionem, quae aperte passionem Domini demonstrat, dicendo: Oblatus est, quia ipse voluit, et non tionem, quae aperte passionem Domini demonstrat, dicendo: Oblatus est, quia ipse voluit, et non aperuit os suum. Et in sequentibus, cur oblatus sit, aperit: Si posuerit pro peccato ani
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ dñi tam̃ nõ ab horret auero. sidixerimus in nomine dñiposso intellegi in p̃cepto
diũ om̃e geniu flectatur contra aduersa mundi ut superius dictũ ÷ Orate ꝓꝑse quentib
ncalũ nantibus uos. Ad quã rẽ significandã orationes: prelibauiniꝰ ex remano ordino.
Inter mistt p̃ceptor officii . & om̃is lingua cõfiteatur. Hoc bonũ bene locutus ÷ apłs: Bonũ
linguũ. silentio lingue. Dor& nos p̃ceptor officiinr̃i uitaremalũ iudeorũ mansu¬
etuido xp̃i orabat qũanos imitemur. suffic̃ de introitũ quiꝑtin& adorationẽ quade
benus exercere in in uiriis ꝑsecutorũ. Nunc adorationẽ missae transcamus inqua
sic̃ tunc&eris sequentibus mortẽ xp̃i cae lebrauimus quã eratpro nobis passurus
Regnũ moras nosstiniula bat qđ uenit xp̃s reuerberari sic enĩ dicit Qui nr̃s &¬
cessibi ancens ant̃ affligimur. ꝑ unigeniti tui passionẽ liberemur. Vide amus lec¬

Expanded text:
sionem Domini, tamen non abhorret a vero, si dixerimus, in nomine Domini posse intelligi, in praecepto Domini. Omne genu flectatur contra adversa mundi, ut superius dictum est, Orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Ad quam rem significandam, orationes praelibabimus ex Romano ordine. Intermisit praeceptor officii, Et omnis lingua confiteatur. Hoc bonum bene locutus est Apostolus.linguis. Silentio linguae docet nos praeceptor officii vitare malum Judaeorum. Mansuetudo Christi orabat, quam nos imitemur. Sufficit de introitu, qui pertinet ad orationem, quam nos exercere debemus in injuriis persecutorum. Nunc ad orationem missae transeamus, in qua sicut in caeteris sequentibus mortem Christi celebrabimus, quam erat pro nobis passurus. Regnum mortis nos stimulabat, quod venit Christus reverberare. Sic enim dicit: Qui nostris excessibus incessanter affligimur, per Unigeniti tui passionem liberemur. Videamus lec
Abbreviated transcription (Latin):
mo gatione passideus xp̃i ꝑ qũe auctor peccati a e tnalit̃ prostratus ÷ Passioxp̃i aucar
mortis dostraxet. Gr̃a eius que significatur. ꝑ olei unctionẽ : armaeꝰ quae surcor¬
cata cotidiana destrutit. Noius sima oratio consecrationis dominicicor poris auno
penitentũ fit. Dequibus dictur. Sacrificiũ do sp̃scontribulatus. Vongruȩ ineacos¬
moris. Para elytũ ⁊ hicad ditũ quod nõ inuenitur in sequentibus. Utreor nõsine caus
curad datur inusta. Ex orcis mus olei uib& recedere diabolũ acatecumino quiad hucptꝰ

Expanded text:
i auctorem mortis destruxit: gratia ejus, quae significatur per olei unctionem, arma ejus, quae sunt peccata quotidiana, destruxit. Novissima oratio consecrationis Dominici corporis ex voto poenitentium fit, de quibus dicitur: Sacrificium Deo spiritus contribulatus. Congrue in ea consrporis. Paracletum est hic additum, quod non invenitur in sequentibus, ut reor, non sine causa cur addatur in ista. Exorcismus olei jubet recedere diabolum a catechumeno, qui adhuc pro
Abbreviated transcription (Latin):
priũ officiũ id ÷ nec incapite uerba salutationis nec oremus .. Necinfine conduditur utce
dñe sẽꝑbonacreas. Ubide intellegimus embolim ẽẽ. supradictiofficii. supra ł dictũ officiũ
in peccatis sit dimittunturei. Inepła qualegitur eadẽ die osten dit paulus quibus peccatis
accidat infirmitas dicendo. Probet aut̃ se ipsũ homo ⁊ sic depa ne illo edat :⁊ decalice bibat

Expanded text:
prium officium, id est, nec in capite verba salutationis, nec Oremus, nec in fine concluditur ut cprium officium, id est, nec in capite verba salutationis, nec Oremus, nec in fine concluditur ut cnia, Domine, semper bona creas. Unde intelligimus embolim esse supradicti officii. Supradictum officium bus, Et si in peccatis sit, dimittentur ei. In Epistola quae legitur eadem die ostendit Paulus quibus peccatis accidat infirmitas, dicendo: Probet autem seipsum homo, et sic de pane illo edat, et de calice bibat
Abbreviated transcription (Latin):
& un guebant oleo multos egrotos ⁊ sanabant. Vnde beda. Dicit apłs iacobus. Infirmatur
quis ex uobis inducat presbite ros ȩcłe.orent suꝑ eũ iinguentes eũ oleo in nomine dñi:
&si inpeccatis sit dimittentur ei. Unde pat& ab ipsis apłis. hunc sc̃e ȩccłe morẽ: eẽ. traditũ
ut mnergumnq. uel alii quilib& egrotiungantur oleo pontificalibenedictione consecrato.¬
* Deeo oleo quod infunditur suꝑ ne ophitos. nõtale in quid legimus. sed te nemus a postolicã
te Agusti no ad ca sulianũ praes biterũ de iemunios abbati. In his enĩ reb dequibus nihilcerti.
statuit scriptura diuina: mos populidĩ. uel instituta maiorũ ꝓlege tenenda sunt.  Nunc
uero quia de mostratũ ÷ degenerali ratione olei. restat ut primodicamus deoleo quod consecra
o. Consecratur enĩ inipso officio cõsecrationis corporis & sanguinis dñi. Nõ haber pro¬

Expanded text:
et ungebant oleo multos aegros, et sanabant. Unde Bedaet ungebant oleo multos aegros, et sanabant. Unde Bedaclesiae, et orent super eum ungentes eum oleo in nomine Domini: et si in peccatis sit, dimittentur ei. Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse traditum, ut energumeni, vel alii quilibet aegroti, ungantur oleo pontificali benedictione consecrato. De eo oleo quod infunditur super neophytos, non tale quid legimus, sed tenemus apostolicam c oportet, dicente Augustino ad Casulanum presbyterum de jejunio sabbati: In his enim rebus, de quistatuit scriptura diuina, mos populi dei uel instituta maiorum pro lege tenevero quia demonstratum est de generali ratione olei, restat ut primo dicamus de oleo quod consecratur pro infirmo. Consecratur enim in ipso officio consecrationis corporis et sanguinis Domini: non habet pro
Abbreviated transcription (Latin):
rit si potest. quare tantostudio obseruatur cutus cõsecrationis olei : Respondebitur. Nõne
antiqui iusti potuer̃ dõ placere sine circũ cisione : Potuer̃ utiq Sed postqua eis prao ceptũ fuit. ut
circũ cide rentur: nisi circũ ciderentur. peccatiuinculis tenebantur. Unde a gustinus ad se¬
leucianũ. Antiqui iustisi nõ cirtũ ciderentur nõeerat eis peccatũ. Poste a uero quãiussit ds̃.
utcircũ cideretus abrahã eiꝰq posteritas: iã nisi fier&. grauepeccatũ F. Apłienĩ hacarte
id ÷ ole cutebantur in re inte gratione infirmorũ. Apostoliciuiri in consignatione neophitorũ.
Quaꝓpt̃ nõ sine peccato a nob potest dimitti : quodeorũ auctoritas cõseerauit. Sicenĩ scrip ÷
in euangłio. Ex euntes p̃dicabant ut poenitentiã agerent. & dȩmonia multa eiciebant.

Expanded text:
dixerit, si potest, quare tanto studio observatur cultus consecrationis olei, respondebitur: Nonne dixerit, si potest, quare tanto studio observatur cultus consecrationis olei, respondebitur: Nonne antiqui justi potuerunt Deo placere sine circumcisione? Potuerunt utique: sed postquam eis praeceptum est ut circumcideretur, nisi circumciderentur, peccati vinculo tenebantur. Unde Augustinus ad Secut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham eiusque posteritas, iam si non fieret, graue pecca- tum fuit, sic eid est olei, utebantur in redintegratione infirmorum, apostolici viri in consignatione neophytorum. Quapropter non sine peccato a nobis potest dimitti quod eorum auctoritas consecravit. Sic enim scriptum est in Evangelio: Exeuntes praedicabant, ut poenitentiam agerent, et daemonia multa ejiciebant,
Abbreviated transcription (Latin):
apłm& usibilibus enuisi biliamtello gant. Sine oleo enĩ potest dc̃ sanase infiros. sc̃sicar¬
aleiues ce dȩmones effugare. Undo amilrosius inepła adeorintluos. prima scimus ti espmsẽm¬
siue ma nus in postionie datũ adõ. ⁊ nõbaptitatũ conisecutũ remis sieniẽ peceatorũ Nũ quid nõ
sut indisibilet baptipatius⁊ quando donũ baptis matis cõsecutꝰ: Sler naturã audiurius que
habilis est adre trt andos artus fessoꝵ ⁊ luminis prestanis Animales enũ hec pos sunt cognos¬
cablis esedant & iã qđ nõ possunt uidere. utfiat qđ de apło p̃libauinus. Piusibilia enĩ ipsiũ.
aereatura nundi: ꝑea quaefacta sunt intellecta conspiciuntur semptiorita eius quieque uirtus
Dicũ inuisibile in sacram̃to.ẽ. Oleũspiritale. inuisibile : . Potest ds̃ ꝑseoleũ s piritale tribu¬
ere si ne corporali: sed ꝓpt̃ animales agunt᷑ iusibilia : utinuisibilia facilius capiantur. Ri¬

Expanded text:
visibilibus invisibilia intelligantur. Sine oleo enim potest Deus sanare infirmos, sanctificareque suos, et daemones effugare. Unde Ambrosius in Epistola ad Corinthios I: Scimus enim eo, et non baptizatum consecutum remissionem peccatorum. Nunquid non hic invisibiliter baptizatus est, quando donum baptismatis consecutus est. Olei naturam audivimus, quae habilis est ad recreandos artus fessorum, et luminis gratiam praestat. Animales enim haec possunt cognoscere: credant etiam quod non possunt videre, ut fiat quod de Apostolo praelibavimus: Invisibilia enim ipsius, a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conoleum invisibile in sacramento est. Oleum spirituale invisibile est. Potest Deus per se oleum spirituale tribuere sine corporali, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
consili¬
ũ repperiuntur ad occidendũ dñm fecisse uidaei Ex eo de monstratũ ẽ quare uari¬
aetas cele bratasit. unemorata fr̃a. Consiliũ enĩ fecer. uidȩi utoc ciderent dñm. sicut actꝰ
coꝵ qui fut in .VI.sabbati ad memoriã reducitur. sic ⁊ cõsiliũ eoꝵ inutrisque inuiriã fecer
xp̃o. Illud nusteriũ cõtin & p̃sens officiũ : utintelle gamꝰ scđo adã ꝓprimo adã mostuũ. ẽẽ
sic̃ inquid. Quae nõ rapui tunc ex soluebã. Unde agustinꝰ omnino nõ rapuit. S& quis rapuit :
Adã I Eadẽ die ad memoriã nr̃i reducitur. crudele cõsiliũ uidȩ oꝵ ⁊ mansuetudo xp̃i. Dequa
mansuetudine dic̃ qui sup᷑ inpsalmo .xl.iiii. Vlsq: ad eomansuȩtus utpendens incruce dicer&
quid in se cõtineant. Intro itus ÷ Innomusẽ dñi om̃e genuflectat᷑ caelestiũ terrestriũ¬

Expanded text:
consilium reperiuntur ad occidendum Dominum fecisse Judaei. Ex eo demonstratum est quare varietas celebrata sit in memorata feria. Consilium enim fecerunt Judaei ut occiderent Dominum. Sicut actus eorum, qui fuit in sexta sabbati, ad memoriam reducitur, sic et consilium eorum. In utrisque injuriam fecerunt Christo. Illud mysterium continet praess inquit: Quae non rapui, tunc exsolvebam. Unde Augustinus: Omnino non rapuit, sed quis rapuit? Adam +. Eadem die memoriam nostri reducitur crudele consilium Judaeorum, et mansuetudo Christi; de qua mansuetudine dicit qui supra, in psalmo XLIV: Usque adeo mansuetus, ut pendens in cruce, dicerequid in se contineant. Introitus est: In nomine Domini omne genu flectatur, coelestium, terrestriu
Abbreviated transcription (Latin):
Vndegenus humanũ : Unde enĩ nisi abillo hereditaria ista pauꝑtas: Dicat ergoiã cũ spe in co¬
pore xp̃i positus. ille aliquando in suo corpore despr. atus. ꝑcussũ ÷ sicut foenũ ⁊ aruit corme
tudine xp̃i ꝑseueras se: ꝓposuimus tantũ dicere . deuariaetatibus. qua propt̃ reticemus:¬

Expanded text:
unde genus humanum. Unde enim nisi ab illo haereditaria ista paupertas. Dicat ergo jam cum spe in counde genus humanum. Unde enim nisi ab illo haereditaria ista paupertas. Dicat ergo jam cum spe in corpore Christi positus ille aliquando in suo corpore desperatus: Percussus sum sicut fenum et aruit cor meum tudine Christum perseverasse. Proposuimus tantum dicere de varietatibus, quapropter reticemus
Abbreviated transcription (Latin):
inquid ponderẽ malorũ innullo alionisi inmiscđia : spȩ m h abeo quifac̃ nusericordiã inmilia du¬
erat Operatorẽ mortis diabolũ. ẽe ꝑ sensus exteriores. Eyprian de monstrat. Offert inquidas
culis formas ilico & faciles uoluptates: utiusudestruat castitatẽ. Aures ꝑcanora nusica tẽpa
utinsoni dulcioris duditu. soluat ⁊ molliat xp̃ianũ uigorẽ. Tinguã conuitia ꝓuocat. manĩ
in uiriis laces santibus ad p&ulantiã caedis instigat. N. Seolfatu. silat foeatas ut instigu¬
tur mortis nõ habeat locũ intrandi ad animũ nr̃m ꝑ odorẽ libidi nosum. Quod magis tim̃dũ ÷ pĩa
tractandũ. In aliquib uerbis uersuũ responsorii ipse adã introducitur a quonoscarnẽ trabumꝰ.
Dic̃ uersus quia defece r̃ sicut fumus dies mei. Agustinus inquid in eodẽ spalmo. Unde sic̃ fumus:
Nisaꝓpt̃ ȩlationẽ suꝑbiae: Tales dignus fuit acciꝑe suꝑb adã unde xp̃s carnẽ accepit. Ergo

Expanded text:
us pondere malorum, in nullo alio nisi in Dei misericordia spem habeo; qui facit misericordiam in millia dierat. Operatorem mortis diabolum esse per sensus exteriores Cyprianus demonstrat. Offert, inquit, oculis formas illices, faciles voluptates, ut visu destruat castitatem: aures per canora musica tentat, ut in soni dulcioris auditu solvat et molliat Christianum vigorem; linguam convicio provocat, manum injuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. + De olfactu silet. Faciat Deus ut instigator mortis non habeat locum intrandi ad animum nostrum per odorem libidinosum, quod magis timendum est quam tractandum. In aliquibus verbis versuum responsorii ipse Adam introducitur, a quo nos carnem trahimus. Dicit versus: Quia defecerunt sicut fumus dies mei. Augustinus inquit in eodem psalmo: Unde sicut fumus, nisi propter elationem superbiae? Tales dies dignus fuit accipere superbus Adam, unde carnem Christus accepit. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uisđo mors corporise Putris que mostius ÷ xp̃s. Vnde amibrosius in epła ad chorinthios. sangusd
sangunẽ nr̃mredemit: id ÷ totũ hominẽ saluũ fec̃. Caro enĩ saluatoris ꝓsalite corporis sangus
uenꝰ panima nr̃a effusus ÷ Unus homo unã habuit a nimã. Propt̃ eaprinures ponsoriũ unus uerisc
sequitur. Uideamus primo quomodo secunda oratio congruat intentioni nrae. De inquomodoleo
Postremo quomodo responsorius. qui habee quinq uersus: Oratiodic̃. Dsqui ꝓ nob filiũ tuũ crucasola¬
bulũ subire uoliusti. uti nmicia nob expelleres potestatẽ. Acctio referta ÷ depassione dũ quaedicit
Qus : iste qͥuenit de edom tintis uestib debosra : &iterũ Torcular calcauisolus In quibas niil
aliud redola& nisi angłoꝵ inquietio. curhaber& xp̃s tincta uesti m̃ta sanguinae ci responso qua
torcular calcaiuisolus. Quare hoc ager& in finele cieonis audituri sumus x gratiarũ accione pa¬

Expanded text:
undo, mors corporis. Pro utrisque mortuus est Christus. Unde Ambrosius in Epistola ad Corinthios: Sanguis Domini sanguinem nostrum redemit, id est, totum hominem salvum fecit. Caro enim Salvatoris pro salute corporis, sanguis vero pro anima nostra effusus est +. Primus homo unam habuit animam, propterea primum responsorium unus versus sequitur. Videamus primo quomodo secunda oratio congruat intentioni nostrae: deinde, quomodo lectio, postremo quomodo responsorius qui habet quinque versus. Oratio dicit: Deus, qui pro nobis Filium tuum crucis patibulum subire voluisti, ut inimici a nobis expelleres potestatem. Quis est iste, qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? Et iterum: Torcular calcavi solus. In quibus verbis nihil aliud redolet, nisi angelorum inquisitio, cur haberet Christus tincta vestimenta sanguine, et ejus responsio, quia torcular calcavi solus. Quare hoc ageret, in fine lectionis audituri sumus ex gratiarum actione
Abbreviated transcription (Latin):
nieli obsesreoꝵ uiriditatẽ multarũ dicrũ mori sic cauert ⁊ apta ad netessariũ usũ etitrora
quesi abseuanti a storteni gliegitur citi suꝑ imposita mole franguntur. ⁊ agii runi uet lũ
nimarũ endita: cura seruant: qđ diũsarũ artiũ hominus do cente ratione cusco diuint:⁊ a
p̃cipitiise abitiõ ⁊ sin metu saltĩ pudore c̃tineant S ne forsitan ab hoc p̃tus c̃ suciidiris
nun uã nelit obiersto desenđde frat̃nitatis tua diseretio rationiseos freno coereeat : III

Expanded text:
 mora siccaverit, et apta ad necessarium usum effecerit. Quae observantia si forte negligitur, citius superimposita mole franguntur, et gignit ruinam ad animarum credita est cura, servare quod diversarum artium homines docente ratione custodiunt, et a praecipiti se ambitione, etsi non metu, saltem pudore contineant. Sed ne forsan adhuc quisquam velit objectu defendere, fraternitatis tuae discretio rationis eos freno coerceat, 85 et
Abbreviated transcription (Latin):
pocriapli corpꝰ cũir̃is ⁊ prbis nridens dix̃. Inscã romana ercła cui diuina dispensatio p̃r̃ meuo¬
buit. dudũ suetudo: ualderep̃ hensibilis exorta utqͥdã ad sacri altaris ministeriũ cantores eligantir
et indiaco ucꝰordine seicuti modula cioni uocis inseruiant . quos ad p̃dicationis officiũ deno¬
sinarũqstudio uacast c̃apiebat. Undefic plerũq ad sacrũ ministeriũ dũblanda uor queritur. quae
neguaui neglixitur. Et cancorminiss dm̃ morib: stimulet eũ ppłmuocib delictat: Iuaden
p̃sai decreto rhicuo ut insede hac sacrial caris ministri cantare ñ debeant solũq eugłi ralectionu
osficũ int̃ missarũ sole p̃nia et ioluant. Ps almosd a creliguas lectimes censeo ꝑ subdia conos ł mino¬
dus mos tortere endis enetionis in olcuit. utdiuiꝰ sedis poncisici: ad setrrta cubiculi seruitia laicipue

Expanded text:
In sancta hac Romana Ecclesia, cui divina dispensatio praeesse me voluit, dudum consuetudo est valde reprehensibilis exorta, ut quidam ad sacri altaris ministerium cantores eligantur, et in diaconatus ordine constituti modulationi vocis inserviant, quos ad praedicationis officium eleemosynarumque studium vacare congruebat. Unde fit plerumque, ut ad sacrum ministerium, dum blanda vox quaeritur, quaeri congrua vita negligatur, et cantor minister Domini moribus stimulet, cum populum vocibus delectat. Qua de re praesenti decreto constituo, ut in sede hac sacri altaris ministri cantare non debeant, solumque evangelicae lectionis officium inter missarum solemnia exsolvant; psalmos vero ac reliquas lectidus mos torpore indiscretionis inolevit, ut hujus sedis pontificibus ad secreta cubili servitia laici pueri
Abbreviated transcription (Latin):
adillã ppłm. nob spã lit̃ intelligi iubet : Quasiꝑ sõniũ illudit᷑ q tẽptatꝰ an in munditia ueris
imaginib in cogitationib inqͥnatur Silauanđ ÷ aqua. ut culpas co gicationis lacrim isab¬
luat Et nisi pri ignis cõptationis recesserit . reũ sequasi usq uerperũ et̃ cognoseat: S et
tuia suꝑfluitati ł infirmitaa euenerit ñ om̃i modo hac illusio : tim̃da: Quia haneaui¬
nosciens ꝑculis semagis dolendus : quã fecinse. Cũ uͦ uleramͦ appetitgula in sumdis alia¬

Expanded text:
 somnium illuditur qui, tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et 1162 nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est naturae superfluitate, vel infirmitate evenerit, omnino haec illusio timenda non edolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alim
Abbreviated transcription (Latin):
mala opa dimittun tur ñ bona. Ergo qđ ñ dimictitur nseruatur. Et ogo inqua. Baptisimi er tra
tist nouoimputari qđ inueteri quondã fuit Obmintuit. Sid cũlo quinascint tacen ñgonut. Ctie
tismate. ⁊ q petcatũ ñ suit in pecctũ nputabit᷑: Oma scorta parricidiũ ⁊ incestũ fonaipurgani
uroris in harebunc macula ilupanari a thalamis p̃ferunt᷑ Audiant et hniciicaticuminiho ne
aiunginc matrimonia si scoreoꝵ ⁊ acticoꝵritu pmiscuas utons ⁊ cõmuner lib os habtant. Int
macrimonia copulasses ñ possis aliquando clerie ordinari. Iilibenidictionẽ dnĩsiriunis cus

Expanded text:
mala opera dimittuntur, non bona. Ergo quae non dimittuntur, reservantur. Et ego inquio: Baptismus ex toto non potest novo imputari, quod in veteri quondam fuit? Obmutuit. Sed cum loqui nesciret, tacere non potuit: coepit tismate; et quia peccatum non fuit, in peccatum reputabitur? Omnia scorta, parricidium, et incestum fonte purgantur: uxoris inhaerebunt maculae, et lupanaria thalamis praeferentur. Audiant hoc ethnici, catechumeni eicorum ritu promiscuas uxores, et communes liberos habeant: imo oronabitur; et si matrimonio copulasses, non posses aliquando clericus ordinari. Illi benedictioni Domini s
Abbreviated transcription (French):
irmib: mua faceri n p̃ sumat Siuͦꝰ scł ariũ seruus: benedictio ne ci c̃seruata. hon esto ordinedñ

Expanded text:
m facere non praesumat. Si vero saecularium servus est, benedictione ei conservata, honesto ordine dom
Abbreviated transcription (Latin):
lequar uulgũ quos iugit̃ monere soleo sedadius os iã s̃dicatores uulgi mea c̃uertã uerba : ⁊meis c̃serius
uduc oboediens seruus id ÷ ep̃s. sac̃ docib: auda ct̃ p̃dican salutis munia ñ retardabo. Necpro¬
gatiuã mͥ conscientiae si haec meis chorisa c̃dotib: caritatis intuitu p̃rogẽ uindic auero. aut ui
tepfectȩ me cẽ fateor cũ deuita ꝑficta alios monco. sed potiꝰ cũ hac ad illos loqͥ audeo. sirulcũ illis
qua loquoraudiã Eggrediariã diuina opes uffultꝰ facultate quaualeo. ⁊ eoꝵ p̃cib: ad utꝰ ad quos
nr̃ rtspic̃ sermo desideratũ iter carpã i quasi cũ in armio sacerdotũ positꝰ ipsos allo quarsa cordotes
tudite nebeatis simi paties . ⁊ si dignũ ducitis scĩs simi fratres : E uditeme stiras leuitica. germ̃ sacer¬
dotale ꝓ pago scã ficata duces ⁊rcisto res gregis xp̃i. anditeme rogantẽ uos partt̃ utim̃tẽ ⁊ cõmo

Expanded text:
mea convertam verba, et meis conservis, velut obediens servus, id est episcopus sacerdotibus, audaciter praedicare salutis munia non retardabo. Nec praerogativam mihi conscientiae, si haec meis consacerdotibus charitatis intuitu praerogem, vindicavero; aut vitae perfectae me esse fateor, cum de vita perfecta alios moneo: sed potius cum haec ad illos loqui audeo, simul cum illis quae loquor audiam. Aggrediar jam, divina ope suffultus, facultate qua valeo, et, eorum precibus adjutus ad quos noster respicit sermo desideratum iter carpam, et quasi tum in gremio sacerdotum positus ipsos alloquar sacerdotes. Audite me, beatissimi patres, et, si dignum ducitis, sanctissimi fratres: audite me, stirps levitica, germen sacerdotale, propago sanctificata, duces et rectores gregis Christi: audite me rogantem pariter et timentem, et commo
Abbreviated transcription (Latin):
etiãi si minimep̃ dicemꝰ. Eticet ad hae p̃dicanda nos retardet uite imꝑbitas. inuitat tam̃ p̃cept
notositas. Et ut uaemꝰ ÷ siminime pdicauero tsi suscentũ thesaueũ int̃radefossũ in meo corde
di a ccultaueo. ⁊ lucernã diuini uerbi cõpiessã sub madio retenta oeia in ñ suꝑ cande labrũ ꝓposit
cunctox oculis manifest auero. ita si claurtra humanae imꝑitiaȩ ꝑ clauerillas rego caeloꝵ quasinbeo¬
topeo apło cuncti sus cepimꝰ sacerdo tesminime reseruauero. ut audireꝑ haeo merar ꝓlingua meae

Expanded text:
at tamen praecepti necessitas. Et ut vae mihi est, si minime praedicavero, et si susceptum thesaurum in terra defossum in meo corde diu occultavero, et lucernam divini verbi compressam sub modio retentavero, et non super candelabrum propositam cunctorum oculis manifestavero: ita, si claustra humanae imperitiae per claves illas regni coelorum, quas in beato Petro apostolo cuncti suscepimus sacerdotes, minime reseravero, ut audire per haec merear pro lingu
Abbreviated transcription (Latin):
Quis fr̃s ora culi neminiscatur quo frugifanurlũ
de ns ruata sibi pecuna quã ad p̃s ogandũ susogget in¬
ficationis exhibert sruetũ. ⁊ udut decora arbor pomis iferta ñ infructuos gebatur occupun t̃rãdũ
uiuit cũ iipse suis pomis ornatur. ⁊ om̃s qui ex ea fructũ ꝑcꝗuint saginantur. Bcito nos etiã apło
ad hac cadẽ inutante: Nolite qua rero qua urã s̃. sed qua alioꝵ. Et al bi. ñ quaero qđ mͥ atile ÷. sed

Expanded text:
quis, fratres, oraculi reminiscatur quo frugi famulum, de reservata sibi pecunia quam praerogandam susceperat, inificationis exhibeat fructum, et velut decora arbor, pomis referta, non infructuosa probatur occupare terram, dum vivit, cum et ipsa suis pomis ornatur, et omnes qui ex ea fructum perceperint, saginantur, beato nos etiam Apostolo ad haec eadem invitante: Nolite quaerere quae vestra sunt, sed quae aliorum ; et alibi: N
Abbreviated transcription (Latin):
loqui his qͥb: ipse ñ loquitur U unꝰ quisq qͥ inculpa ÷ dũ cupit om̃iũ ur̃m amicitiã neriꝑo fi¬
anet citius ieũ ciliariei qͥ in om̃ib p̃ est ⁊ ꝑhoc redeat ad salutẽ cũ obodinecocperit monito : sens
corpore uob ecõ et̃ uideatur. m̃te ianimo c̃oa uos÷ Et & multonequior hostis quã illi qͥ forisi
⁊ eui denc̃ in imicis : Hio cnĩ ꝑamicitia speciẽ quaȩ in imica s̃gerit. ⁊ eo ł am dicꝑgit acuis¬
uat. Et cũ hat dixisset. in medio corã om̃ib: manũ mͥ imposui÷ ⁊ in cathedra sua ingenti uonitu¬
dia fraotũ sedere me cõpulit. Cũ: sedissẽ : hec ad merursus locutꝰ : Op̃ carterlemenscorĩ¬
om̃ib: qͥ p̃sentes s̃ ut postra quã sicut  ÷ture debitũ ÷ uitae p̃sentis finẽ fecero ia cobo frĩdñi desenoti
iter u qua ad initium fidei tuae spcctant uł etiam quos ante fidẽ annos

Expanded text:
se non loquitur, ut umisquisque, qui in culpa est, dum cupit omnium vestrum amicicias ferre, festinet cicius reconciliari ei, qui omnibus preest. Et per hoc redeat ad salutem, cum obedire ceperit monitis presidcorpore vobiscum esse videatur, mente et animo contra vos est, etic enim per amicitiarum speciem quae inimica sunt gerit, et Ecclesiam dispergit ac vastat. Et cum hoc dixisset in medio coram omnibus manus mihi imposuit, et in cathedra sua ingenti verecundia fatigatum sedere me compulit. Cumque sedissem, haec ad me rursum locutus est: Deprecoromnibus qui praesentes sunt, ut posteaquam, sicut naturale debitum est, vitae praesentis finem fecero, Jacobo fratri Domini describas breviter vel quae ad initium fidei tuae spectant, vel etiam quos ante fidem animos
Abbreviated transcription (Latin):
quori i sũgillationas ferendas cũ ex c̃fessi onepeccatoꝵ ⁊ reiectione crininũ uelut ma
cortiti inuiscsib fellis iactura facuenda ÷ ⁊ abicienda prorsus ocorde om̃is int insetꝰ
os utoq cũ euomuerit quis ⁊ abiecerit ingenti aegricudixis lib̵ abitur morbo sedtamen
ont momitã q uet aasamitatẽ ꝑtient sumat erãt am̃ scitoterun cti q đ̃ supom̃s uos

Expanded text:
quoque et sugiquoque et sugicongregati in visceribus fellis, jactura facienda est, et abjicienda prorsus e corde omnis intrinsecus gata est. Quam utique cum evomuerit quis et abjecerit, ingentis aegritudinis liberabitur morbo; si tamen post vomitum, quae ad sanitatem pertinent sumat. Verumtamen scitote cuncti quod supra omnes vos
Abbreviated transcription (Latin):
sidẽmãm ratione discutiunt Hypo critae aut̃ ⁊ dolosi pua tissimile habeantur Iã uero
rabidus uorcex itartarea caribdis saxis illisa naufragia ac mortiferae submnesiones quid a
aidea tae urbis intran ua dõpossintꝰ ꝓcẽ funden nauigante ut menantur audiri
lidiri aũ a dõ ttadenũ menbitur si orationeripş honis morib: ⁊ bonis oꝑ ib: adua¬
nutas inpediant ł in alterũ latꝰ ꝑ inqui etudinẽ eoꝵ nauis pressa demegat: Nauto logide
ercedib cõmoneant. ⁊n ilil om̃ino qđ ad diligentiã ł disciplinã ꝑtinet dia coni noglegant
sdiudut naute aptent singula ad inscructionẽ n auis. ⁊ diligint instruant que insuete
porgumdar̃. E ps tã quã preta uiglant̃ ⁊ sollicite gubnatoris uerba custodiat : p̃r raluator
quiope idis ꝑgendosse ñ nũ quã nouerint ⁊ aliquando etiã c̃gregandos: Uomiuis

Expanded text:
fidem nostram ratione discutiunt. Hypocritae autem et dolosi, piratis similes habeantur. Jam vero fidem nostram ratione discutiunt. Hypocritae autem et dolosi, piratis similes habeantur. Jam vero rapidus vortex, et tartarea charybdis, et saxis illisa naufragia, ac mortiferae submersiones, quid adesideratae urbis intrare, ita Deo precem fundere navigantes, ut mereantur audiri. Audiri autem a Deo nautas impediant, vel in alterum latus, per inquietudinem eorum, navis pressa demergatur. Nautologi de mercedibus commoneant et nihil omnino quod ad diligentiam, vel ad diciplinam pertinet diaconi negligant, presbyteri velut nautae aptent singula ad instructionem navis diligenter et instruant quae in suo tepus, tanquam proreta, vigilanter et sollicite gubernatoris verba custodiat Christi. Salvatquippe qui dispergendos se nonnunquam noverint, sed aliquando etiam congregandos, vomitus
Abbreviated transcription (Latin):
n ineruit aninos rude ue ꝓ in geniodiscentiũ semetipsũ possit aptare ⁊ uerbi ordinẽ ꝓaudlientis
si c̃ipsi ꝓbabias forae dem̃tẽ hunc postme. Multũ ÷ aut̃ si egonunc desingulis quae unꝰ qiusq hate
debe ꝓsequar Nerũ tam̃ illud ÷ qđ p̃ ceteris ab om̃ib uoł cupio in cõmune seruari. ut c̃cordiã
teneatis ꝓ quã solã possitis portã quietis intrane. ⁊ͤui tatẽ regissũmi quaepa pnominaturhabitan
iurosportat. ad unã potentis irgs urbẽ pꝑ arecupientes. Sit ergo nauis huiꝰ dns̃ ipsc omp̃s dr̃
frat̃nitatis multitudo si similis : Ipsũ quoq marȩ. hic mundus habeatur. Uentoꝵ uero uaritates
⁊ turbinũ diuersis cẽptationib: cferantur. ł sec utione ⁊ tẽptatione ac ꝑicula. fluctib: exe¬
iudices ⁊ picula minantur ac mortẽ. Bitalassa loca quae duplicib: undisflã marũ astib
ue berantur. dubus m̃te ⁊ depmissionis ueritate nutantib c̃ferantur. atq his qͥirration abilis

Expanded text:
 talem ut pro ingenio discentium, semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis sicut ipsi probabitis fore Clementem hunc post me. Multum est autem si ego nunc de singulis, quae unusquisque habere debeat, persequar, verumtamen illud est, quod prae caeteris ab omnibus vobis cupio in commune servari, ut concordiam teneatis: per quod solum potestis portum quietis intrare, et civitatem sviros portat, ad unam 461 potentis regni urbem properare cupientes. Sit ergo navis hujus dominus ipse omnipofraternitatis multitudo similis sit; ipsum quoque mare hic mundus habeatur; ventorum vero varietates et turbinum, diversis tentationibus conferantur; persecutiones tribulationes et pericula, fluctibus exaejudices, et pericula minantur et mortes. Dithalassa vero loca, quae duplicibus undae fallacis aestibus verberantur, dubiis mente et de repromissionum veritate nutantibus conferantur, atque his qui irrationabili
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ cordi łliuor ł infidelitas ł aliq đ malũ exhis qua superiꝰ memoraumꝰ latent̃ ireꝑ soni
ñ erubiscat q anima suae curã gerit c̃fiteri haec huic qͥ pr&e ÷: ut ab ipso ꝑ uerbũ dĩ
⁊ c̃siliũ si lubre curetur. quo possit fide in tegra ⁊oꝑ iln bonis poenas aet ni ignis emm̃¬
rab eo possit is qͥ in p̃cipitiũ lapsurus ÷ uti ruocetur ⁊ ñ corruatin peo¬
catũ Neglegentiores quoq: ⁊ cos qͥrariꝰ ad audiendũ uerbũ dĩ accedunt.
nie sollicite ad ep̃i tractatũ c̃ueniunt. ipsi cõmoneant ⁊ hortentur. Sionĩ
siduis ad audiendũ dĩ uerbũ ñ solũ cuta aet̃nae ex se dubri cõmonitione capi¬
ent lucia: uerũ ⁊ quaecũq: illa s̃ trisitiȩ ł merores. qͥ ex p̃sentis uitae neressi

Expanded text:
aliquod malum ex his quae superius memoravimus, latenter irrepserit; non erubescat, qui animae suae curam gerit, confiteri haec huic qui praeest, ut ab ipso per verbum Dei et consilium salubre curetur, quo possit integra fide et operibus bonis poenas aeterni ignis effuri ab eo possit is qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur, et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque, et eos qui rarius ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad episcopi tractatum conveniunt, ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sint ad audiendum, non solum vitae aeternae ex salubri commonitione capiunt l
Abbreviated transcription (Latin):
replicauit & ordine cuncta quesibi aduersa que uł in aduersis solatia ꝑuenis sent. Cognouit¬
que reuertente eoillis maximȩ tẽporib: sua fusse uincula soluta quib: ꝓsemissarũ fuer
celebrata sollẽpnia.F Solet uulgus requirere si pro om̃ib: xp̃ianis licitũ sit missam
animas pietate suorũ uiuentiũ reuelari cũ pro illis sacrificiũ mediatori offertur. ut
elemosine uneccła fiunt. Sed eis haec prosunt quicũ uenirent haec sibi ut postea possint pro
desse meruer. Estenĩ quidẽ uiuendi modus nectã bonus ut nõ requiret ista postmortem
mertũ cõparantur quopossit posthanc uitã reuelari quis quã ił grauari & paubo post

Expanded text:
replicavit ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent. Cognovitreplicavit ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent. Cognovitque revertente eo, illis maxime temporibus sua fuisse vincula soluta, quibus pro se missarum fuerant celebrata solemnia. Solet vulgus requirere si pro omnibus Christianis licitum sit missam animas pietate suorum viventium posse relevari, cum pro illis sacrificium mediatori offertur, vel eleemosynae in ecclesia fiunt: sed eis haec prosunt, qui cum viverent, haec sibi ut postdesse meruerunt: est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem; meritum comparatur, quo possit post hanc vitam relevari quispiam vel gravari. Nemo aut