comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ miracula. Cũ uir dei ꝓc̾a monast̾ii aobri¬
nũfrancoꝵ pͥncipẽ. uelit q̃nda̾ monachum
destinare ĩ ueniens illũ ꝓstratũ ualida febre
⁊ amplus noli febricitare. Statim ergo mo¬
nachus sarꝯ factꝰ. ꝑfecit qͣntocius ꝙ asco

Expanded text:
a monasterii ad Ebroino Francorum principe vellit quendam monachum distinare, inveniens illum prostratum valida febre,et amplius noli febricitare'. Statim ergo monachus sanus factus proficiscit quantocius, quo
Abbreviated transcription (Latin):
planst̾s etiã atq ratib ibidẽ incastro uendi¬
ceris antiquitꝰ. Ibi astarit ĩ acie nobilia cast̾
ubi suspirautes ꝓ desiderio ꝑadisi gemunt.
Qui gem̾tes rorantibꝰ occuł infiammis ul¬
tricibꝰ gem̾idi nõ erunt. Ibi sacer almꝰ de
quo p̾sens loquitur texm. młtiplicib laudib̾
ẽ colendis. Qui patͥaiche iob more uetusto
ĩ septua giita aĩaꝵ numero ip̃o descendit ⁊̃¬

Expanded text:
plaustris etiam adque ratis. Ibidem castrum condiderunt antiqui; ibi adstant in aciae nobilia castra Dei, ubi suspirantes pro desiderium paradisi gemunt, qui, gementes rorantibus oculis, in flammis ultricibus gemendi non erunt. Ibi sacer almus, de quo praesens loquitur textus, multiplicibus laudibus est colendus, qui patriarchae Iacob more vetusto in septuaginta animarum numero i
Abbreviated transcription (Latin):
uite meritis cathedram subut rotornages¬
cte rainitatis. Et nũc nurtutiũ insigniũ
sulgorante radio choruscat intris. Cpones¬
fuidtus umenis cãthers annor solleret
dicu un pes nõ diditerit nec obediẽt apist̃¬
dectis imieret.ꝙͣ platis ex hibere nõ noierte
ẜadẜm dei in quirendũ studuit craꝯ uehe¬
fus religio banissima foret. Agnito g odã¬

Expanded text:
itae meritis, cathedram subiit Rodomaginsium civitatis et nunc virtutum signis, fulgorante radio, coruscat in terris. tus iuvenis quaternis annorum polleret subesse non didicerit, nec oboedientiam subiectis imperet, quam praelatis exhibere non novit; sed servum Dei inquirendum studuit, cuius vehemens religio probatissima foret. Agnito
Abbreviated transcription (Latin):
Auctus igitur filibertus in hely¬
sano t̾ritoritorio hortus scłiaria
rndencia nõ indoctus undiq iuxͣ
Emorem gentis strenuus murbe
alaĩcali amministratõe cessant̾e ⁊ ciues lo¬
a illiꝯ expetissent pontific̾e. Quicũ p̾dem
adolescentẽ. bone uidolis florere cerneres
eu regi digobto com̃dare studuit qui int̾
rei quos francoꝵ reges fortissmꝰ sups o Q iic
ill nobitirans lam̃pade fulgens codr cum

Expanded text:
anctus igitur Filibertus Helsano territurio ortus, seculari prudentia non indoctus, undique iuxta morem gentis strinuus, urbe laicale administratione cessante, cives loci illius expetissent pontificem. Qui cum praedictum adulescentem bonae indolis florere cerneret, eum regi Dagoberte commendare studuit, qui inter reliquis Francorum regibus fortissimus fuit. Tunc ille nobilitatis lampade fulgens consortium
Abbreviated transcription (Latin):
tuna compendia nec multo ꝑꝯ scotoꝵ namiᷤ
diu̾sis mercimoniis plena adlitꝰ fiit que
calciam̃toꝵ ac uestim̃toꝵ fribꝰ largã copiã
ministrauit. Quid nãq pͥmũ de eo dicatur
quid ultimũ nõ est nr̃e paruitatis ex plica¬
titudinẽ scellaꝵ. tanta enĩ in eo erat sagaca¬
tas: ut quiqͥd alius p̾dicaret ip̃e pͥus ĩplere
satageret. Erat enĩ pietate dñi repletus mi¬
ẜicor̃dia p̾ditꝰ inp̾dicatõe paratꝰ. intellectu
ꝓfundo: conloqo amabilis uigore fortis: ꝑ
om̃ia hospitalis ⁊ captiuoꝵ redẽptor. Nolẽ¬
cĩi consolator ecc̃aꝵ cõstructor. abstinen¬
cie sectacor.⁊ nõ solũ ille. s etiã exemplis issiꝰ
multi. Et ita fugii mendaciũ. tanquã mor

Expanded text:
tuna conpendia'. Nec multum post Scothorum navis diversis mercimoniis plena ad litus adfuit, qui calciamenta ac vestimenta fratribus larga copia ministravit. 43. Quid namque primum de eo dicatur, quid ultimum, non est nostrae parvitatis explicatitudinem stellarum. Tanta enim erat in eo sagacitas, ut, quicquid aliis praedicaret, ipse prius implere satageret. Erat enim pietate repletus, misericordia praeditus, in praedicatione paratus, in intellectu profundus, conloquio amabilis, vigore fortis, per omnia hospitalis, captivorum redemptor, dolentium consolator, ecclesiarum constructor, abstinentiae sectator, non solum autem ille, sed etiam in exemplo illius multi. Ita fugiebat mendacium tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
nobiũ missarũ celebrare sollepna ꝑueniens¬
q ad se uanã: ip̃e cũ fr̾ibii ascendit nauiculã¬
⁊ c̃aballo quos habuerat reliquid ĩ pascua.
dei insederat furto abduxit. S cũ se ad dormi¬
endũ lecass repente surrexit. ⁊ totã domumi
suã fla̾mis exicialib ardere cõspexit. Cũ uͦ ls¬

Expanded text:
sarum celebrare sollemnia. Perveniens ad Sigonam, ipse cum fratribus adscendit naviculam; caballus quos habuerat reliquid in pascua. uem vir Dei sederat furto abduxit. Sed cum se ad dormiendum locasset, repente surrexit et totam domum suam flammis exitialibus ardere conspexit. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
xilium beate uͥginis cõferaiꝰ. Om̃s eus
onininisi patrocinia imploremꝰ ut dũ nos
cã supplici consequio frẽquentamꝰ int̾ris. ipͣr
ros cedula prece com̃dare dignetur ĩ celis
Ad̾ ip̃e p̾stare dignetur. qui intͥnitate ꝑferta
uiuit ⁊ regnat deus ĩ scła seculoꝵ. Amer¬

Expanded text:
xilium beatae Virginis conferamus. Omnes omni nisu ejus patrocinia imploremus, et dum nos eam supplici obsequio frequentamus in terris, ipsa nos sedula prece commendare dignetur in coelis. Quod ipse praestare dignetur, qui in Trinitate perfecta vivit et regnat Deus in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
sefectoe ꝑ acta: dignaret᷑ nocte exeadẽ cma¬
nere. Quod obtento cũ in honore sc̃i cũcti ha¬
bitatores.uł hospites domꝰ illiꝯ fuisset lar¬
giter ppinati: illo maturiꝯ discedente. pdicti
femin̾a ingressa cellariũ ita uas ip̃m repperit
plenũ. ac si nichil ex eo fuiss expensum. Quã
it̾m uice dum ip̃iꝰ pincerna ꝑcussꝰ grauiter
amorbo iã morte depasceretur a cerba. mox ur
ip̃am benedconẽ suꝑ capd̾ ip̃iꝯ tradidit. eger
uulnus inse mori ꝑsensit. ⁊ absq aliqͣ obser¬
uancia medicine recepit pͥstinã sanitat̾e. Nec
dissimile fuit. islud cum eo sigonam fluuiũ¬
transeũt nauis p̾nimia tẽpestate ꝑiditari ce¬
piss: ip̃o or̃onẽ fundente. nauis sola in qͣ ip̃a
stabat remeantib aliis: ad ora repente trans¬
uecta ẽ. lictoris. Erat rursus cõsuetudo sc̃i ad
exortandas aĩas fr̃es demonast̾io cͥcũquaq
tͣnsmittere ⁊ cõfluebãt ad eũ uiri nobiles et
potentes. ꝓpͥas uoluntates respuentes ⁊ xp̃o

Expanded text:
refectione peracta, dignaretur nocte eadem commanere. Quod obtentu, cum in honore sancti cuncti habitatores vel hospites domus illius fuissent largiter propinati, illo maturius decedente, praedicta femina ingressa cellarium, ita vas ipsud repperit plenum, hacsi nihil ex eo fuisset expensum. 20. Quadam vice dum ipsius pincerna, percussus graviter a pustella, iam morte depasceretur acerva, mox ut ipse benedictionem super caput ipsius tradidit, aeger vulnus in se morire persensit et absque aliqua observantia medicinae recepit pristinam sanitatem. 21. Nec dissimile fuit illud, cum, eum Sigona transeunte, naves prae nimiam tempestate pereclitare coepissent, ipso oratione fundente, navis sola, in qua ipse stabat, remanentibus aliis, ad oram repente transvecta est littoris. 22. Erat consuetudo sancti ad exortandas animas fratres de monasterio circumquaque transmittere, et confluebant ad eum viri nobiles et potentes, propriis voluntatebus respue
Abbreviated transcription (Latin):
cogriũ ꝓ fugatis. Qui pꝯ młtas assũpte car¬
nis ĩ urias ⁊ ad ultimũ uerberatꝰ flagraris
potatꝰ felle patibło adfixus ut te ueram maiĩ
ostenderet ueꝵ se hoĩem paclendo torm̾ta mõs¬
trauit. Cũ n beata głosaꝙ maria intͥ ista:

Expanded text:
congruum profligatis: qui post multas assumptae carcongruum profligatis: qui post multas assumptae carnis injurias, ad ultimum verberatus flagellis, potatus felle, patibulo affixus, ut te veram matrem ostenderet, verum se hominem, patiendo tormenta monstravit. Tu ergo, beata glo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs formauit sugeret. tu a ubera que ip̃e ĩple¬
uit: Quasitaq lai: dee caritati dei dicairs
quas gr̾as eiagamꝰ. qui nos ita dilexit. ut
ꝓpt̾ nos homo fieree. ut matrẽ nr̃i gen s
eligeret. ut urerũ nr̃e conditõis intraret ut
cotumelias nati ĩ fantis subiret ut que cũc¬
ta hũanitatis nec̾caria sustineret. Agentes

Expanded text:
quas formavit: sugeret tua ubera, quae ipse implequas formavit: sugeret tua ubera, quae ipse implevit! Quas itaque laudes charitati Dei dicemus, quas gratias ei agemus? qui nos ita dilexit, ut propter nos homo fieret, ut matrem hominis eligeret, ut uterum nostrae conditionis intraret, ut contumelias nati infantis subiret, atque cuncta humanitatis necessaria sustineret. Agentes
Abbreviated transcription (Latin):
prexit. Tu uͥgineos choros ⁊ abmcentis
carnis ĩcelebris alienos: ꝑ albencia lilia. ro¬
sasq uernantes. ad fonte ꝑhernis iute hortã¬
do inuitas. Tu m illa beatoꝵ felicissima regio¬
re pͥmi or dinis dignitat̾e in depta plantis ros¬
cidis oberrans. int̾ paradisi amenitatis gra¬
mineos choros teneri polute poplyte ꝑgeñs.
feliciq palma uiolas in marcescibiles carpis
archangelisq sociata indeseissa uoce elamita¬
re sc̃s nõn desinis. S qͥd dicã panꝑ ĩ genio cũ
dete quicqͥd dixo minꝰ ꝓfecta ẽ. ꝙͣ dignitas tua
mã dei appellem. digna exestas. si nutͥcem ce¬
lestis panis uecite. lactis dulcedinẽ reples. Lac
qui talẽ fecit te ut ip̃e fieret int̾e qui tͥ muras
fecunditatis actulis cõceptus ⁊ decus uͥginita¬
creauit ex qua  sceretur ut illinc ꝓ cederet
tanꝙͣ sponsus dethał⁊ mo suo qui mortalili
occulis possit iuuderi. Quanta fuit hec dignat᷑o
ut crearetur exte ꝙͣ crauit iortaretur marii

Expanded text:
ris . Tu virgineos choros et ab incentivae carnis illecebris alienos per albentia lilia rosasque vernantes ad fontes perennis vitae potandos invitas. Tu in illa beatorum felicissima regia, primi ordinis dignitate incidis oberrans, inter paradisi amoenitates, et gramineos choros tenero poplite pergens, felicique palma violas immarcescibiles carpis.archangelisque sociata indesinenter voce is, non desinis. III. Sed quid dicam pauper ingenio, cum de te quidquid dixero, minus profecto est quam dignitas tua mam Dei appellem, digna existis: si nutricem coelestis panis vocitem, lactis dulcedine reples. Lactqui talem te fecit, ut ipse fieret in te: qui tibi munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitacreavit, ex qua nasceretur, ut illinc procederet tamquam sponsus de thalamo suo, quo mortalibus oculis posset videri. Quanta fuit haec dignatio, ut crearetur ex te, quam creavit: portaretur manibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Anlitus ille arbiter cuius laudem sollẽp¬
niter sc̃oꝵ chorus cõ clamat ac luçilenter
ita enĩ ꝑcirculũ disposuit sapient̃ utmiles
eius signifer non laboraret in anit̾ s inco¬
gressu iuctorie aduito diuino munere. et
sequaciłn p̾beret normam uite.⁊ ip̃e fui¬
eretur cum gardio palma regni. Q uod
cũ diumo sp̃u repleto rex dam̃d ꝓphetioo
cerneret occulo. dixit ad dñm. u̾alde ho¬
norandi sũt amici tui deus nimis coforta¬

Expanded text:
clitus ille arbiter, cuius laudem sollemniter sanctorum chorus inclamat luculenter, ita aevi per circulum disposuit sapienter, ut miles eius signifer non laboraret inaniter, sed in congressu victoriae adiutus divino munere, et sequacibus praeberet normam vitae et ipse frueretur cum gaudio palmam regni. Quod dum divino spiritu rex David prophetico cerneret oculo, dixit ad Dominum: Valde honorandi sunt amici tui, Deus; nimis conforta
Abbreviated transcription (Latin):
substanciã ut ip̃e nob̾ ⁊ tibi uita tribuat
sempit̾nã. Iacta eũ qui fecit te. qui talẽ fe¬
cit. ut ip̃e fieret inte. Lacta eũ qui fructum
fecunditati tͥ dedit cõceptus ⁊ decus u̾gini¬
tatis nõ abstulit natus. uidete fr̃s quam
digno dño consecrata u̾ginitas famul⁊tur¬

Expanded text:
substantiam, ut ipse pro nobis et tibi vitam tribuat substantiam, ut ipse pro nobis et tibi vitam tribuat sempiternam. Lacta ergo qui fecit te, qui talem fecit te, ut ipse fieret in te. Lacta eum qui fructum fecunditatis tibi dedit, conceptus et Deus virginitatis non abstulit reatus. Videte, fratres, quam digne Do
Abbreviated transcription (Latin):
ut poffit uͥg o ẽe post partũ. Hec ẽ dei tẽplũ.
fons ille signatus. ⁊ porta in demo dr̃n clau¬
sa. Adhanc utiq sc̃s descendit sp̃s huic uir¬
tus obumbrauit altissimi. exea potens uͥtu¬
tum xp̃s egreditur. Nec ẽ in maculatũ cor¬
tu. fecunda ꝑtu u̾ͥgo castitite. Hec cocepit uͥ
go. nõ ex uiro s ex sp̃u sc̃o. Hec peperit. non
dolore s gaudio. Hec ntͥuit angłoꝵ ⁊ hõi¬
nũ eybũm. felix certe ⁊ onni laude dignissi¬
ma. que sine humano semine celestem se¬
culo ꝑtulit panẽ. ⁊ mundo genuit saluatorẽ¬
Ofidei partum. Ofidei secretũ. ꝓmittit uͥgi¬
ns angłs filiũ nasciturũ. uirgo gaudet᷑
cupitq efficimat᷑. Uere magnũ ⁊ salutare:
misteriũ. que sic peperit ut ⁊ mat̾ ⁊ ugo dici
possit. Lacta maria creatorẽ tuu̾ lacta pa¬
nẽ celi. lacta p̾ciui mundi. Prebe lambenti
mamillã ut ꝓte ip̃e p̾beat pcuciemi maxil¬
lam. Tu illi ut mater tẽporalẽ ministra

Expanded text:
ut possit virgo esse post partum, hoc est Domini templum, fons ille signatus, et porta in domo Domini clausa. Ad hanc utique sanctus descendit Spiritus; huic virtus obumbravit Altissimi; ex ea potens virtutum Christus egreditur. Haec immaculata coitu, fecunda partu, virgo castitate. Haec conceprgo non ex viro, sed ex Spiritu sancto: haec peperit non in dolore, sed in gaudio: haec nutrivit angelorum et hominum cibum. Felix certe et omni laude dignissima, quae sine humano semine coelestem saeculo protulit panem, et mundo genuit SalvatoreO fidei pactum! o fidei secretum! Promittit virgini angelus filium nasciturum; virgo gaudet, cupitque effici mater. Vere magnum et salutare mysterium, quae sic peperit, ut mater et virgo dici possit. Lacta, Maria, creatorem tuum; lacta panem coeli; lacta pretium mundi; praebe lambenti mamillam, ut pro te illa praebeat percutienti maxillam. Tu illi ut mater temporalem ministra
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. celestis sponsus ĩmacłatũ corpꝰꝰ gredri
Et qui tots mũao nõ capitur prelle ĩ rupte mẽ¬
el ꝓpħa ĩ iusioneduuna respexit. sonu̾t me u¬
quid adiuã porte santinarii ex terioris que respi
Sorta hec ꝙ uides clausa eria ⁊ nõ apperier᷑er
non tͣrisiet ꝑeã. s semyerit clausa. Eoce ibi eui¬
denter ostendit nob qr sc̃a maria semꝑ aie¬

Expanded text:
sponsus immaculatum corpus ingreditur, et qui toto mundo non capitur, 47 puellae innuptae memel propheta in visione divina respexit. Converti me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, qm vides, clausa erit, et non aperietur, et vir non transiet per eam et semper erit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria sempe
Abbreviated transcription (Latin):
Gratulare beata uͥgo. xp̃s rex excelo suo ĩ ute¬
rũ tuũ. Ex sinu pat̾ris in uterũ dignatur des¬
mundo. Genitx dñi nr̃i salutẽ actulit mundo.
Autͥx peccati eua. autx meriti ena. marie. E¬
ua occidendo ob fuit: maria uiuificando ꝓfuit.
ꝯpensat᷑. Leta gͥ maria gestat infance. Bxul¬
tans amplexatur filiũ portat a quo portacin:
Nec forruutu ut fingunt sabellii peperit par¬
uulũ. s decursis nouẽ m̃sibꝰ peperit ⁊ p̃m.
plaudat nunc organis maria. ⁊ int̾ uelcces
articulos. tẏmpana ꝓuerpera cõ crepet. Con¬
cuiara letantes chori. ⁊ alternantib modulis
dulcis sonas carminamis ceaniur. Audite gͥ
ꝙ̃ admodũ timpanistria nr̃a cantau̾it. ait eĩ
Magnificat ãĩa mea dñm. Et ex ultanit. in

Expanded text:
Gratulare, beata Virgo: Christus rex e coelo suo venit in uterum tuum, ex sinu Patris in uterum dignatur desmundo; Genitrix Domini nostri salutem attulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfucommutatur. Laeta igitur Maria gestat infantem, exsultans amplexatur filium, pNec fortuitu, ut fingunt Sabelliani, reperit parvulum; sed decursis novem mensibus peperit Christum. Plaudat nunc organis Maria, et inter veloces articulos tympana puerperae concrepent. Concinant laetantes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina misceantur. Audite igitur quemadmodum tympanistria nostra cantaverit; ait enim: Magnificat anima mea Dominum; et exsult
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ. Id̾oq ⁊ ꝙ nascetur ex te sc̾m uocabit᷑ filiꝰ
dei. Credidit admonira. qd̃ audiuit moruit
sc̾ificata ꝙ credidit. Deniq heata .iͥ. tĩn se ad
celi fastigia sub leuauauit ut u̾bũ ĩ pͥncipio
apd̾ eũ id ẽ dei filiũ desu̾ma celi arce susciꝑet.

Expanded text:
t quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Credidit admonita quod audivit, meruit sanctificata quod credidit. Denique tantum sese ad coeli fastigium sublevavit, ut Verbum in principio apud Deum, id est Dei Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾e ip̃a uirgo extitit ante cõiugĩ uͥ̾go
in cõuigio. Uirgo p̾gnans uͥgo pariens.
uͥgo lactans. ⁊ digna merito.⁊ mat̾ nõ deme¬
rito. Sc̃e quippe matri. oĩpotens filius ulłs
modo natꝰ uͥginitatẽ abstulit ꝙͣ nasciturꝰ¬

Expanded text:
quidem ipsa Virgo exstitit ante conjugium, virgo in conjugio, virgo praegnans, virgo pariens, virgo lactans: et dicta merito mater, non de marito. Sanctae quippe Matri omnipotens Filius nullo modo natus virginitatem abstulit, quam nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
rientes fr̃s dilctissimi auctori nr̃o
multũ nos debere cõditos plus redep¬
tos. Redõptõĩs nr̃e cõmercũ ueneremur¬
⁊ illũ sacratissimũ. uterũ ex quo hõi deus
unitꝰ apparuit. ⁊ si nequimꝰ meritis salcẽ¬

Expanded text:
ientes, fratres dilectissimi, auctori nostro multum nos debere conditos, plus redemptos, redemptionis nostrae commercium veneremur, et sacratissimum uterum, ex quo homini Deus unit
Abbreviated transcription (Latin):
Elebriras hodierne diei nos id¬
inonte ut inlaud̾e uirgius
morari deleamꝰ quia reuera digoum esf
mudie tante genitricis landes dĩr põs¬
clamat ⁊ enusti manũ dexteremee. un us
sintate tua deduxisti me.⁊ cũgłia afsũplisti
meadodie inquã ⁊ ip̃a congrũe absponsoe

Expanded text:
hodierni diei admonet ut in laude Virginis immorari debeamus. Quia revera dignum est ut in die tantae genitricis laudes Domini non sroclamat: Tenuisti manum dexteram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me . Hodie, i
Abbreviated transcription (Latin):
corruptõe nascitur. qui descĩficatõe cõcipit᷑
Non eĩ dicebat ut ille qui nob̾ offerebat sa¬
lutẽ matrẽ p̾riperet integritatis dignita¬
tẽ. Nam qui t̾ra. mari. celoq nõ capitur uitͣ
uniꝯ corpaculi membra suscipitur. Hec ẽ
illa nouitas ieremie ꝓpħe uaticimo pͥnũ¬
nas benedc̃a que iurũ oĩo nõ nouit ⁊ iurũ
suo. utero cͥcumdedit. Circũdat uirũ maria.
Angło fid̾e dando. qr eua ꝑdidit uirũ ẜpen
nirilis salutationis ignaram terretur
mat̾ dñi mei terrearis. Ego ct̾ ceptiõĩs tue
citurꝰ.

Expanded text:
nascitur, qui de sanctificatione concipitur: non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem, matri praeriperet integritatis dignitatem. Nam qui terra, mari coeloque non capitur, intra unius corpusculi membra suscipitur. Haec est illa novitas Jeremiae prophetae vaticinio praenunnas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum serpentviri salutationis ignaram; terretur omini mei, terrearis, ego conceptionis tuae citurus
Abbreviated transcription (Latin):
exarbore ꝯm̃datur. Precessit in radice duuni
copia munͣis: ut in remuscło seq̾retur hũn¬
dancia sc̃itatis. Pregnans deniq młr ⁊ partui
iam uicina. cũ ante cruc̃e in ec̾̃ca crucifixun
attente oraret ut eã deꝑtus ꝑicło salubriter
expediret: uocẽ audiuit dicente̾̃ sibi. Ne paue¬
as młr: qr qd̾dam lum̃ salua parturies. qd̾
ip̃m mũdũ clarius illustrabit. Quo edocta
oracło natã infantulã sacro baptismate re¬
nascentẽ clarã uocari uissit: spans ꝓmissi
luminis claritatẽ ꝓ diuine b̃n plac̾ito uolũ¬
tatis aliqͣlit̾ for ꝯplendã. De conu̾satione

Expanded text:
ex arbore commendatur. Praecessit in radice divini ex arbore commendatur. Praecessit in radice divini copia muneris, ut in ramusculo sequeretur abundantia sanctitatis. Praegnans denique mulier, et partui iam vicina, cum ante crucem in ecclesia Crucifixum attente oraret ut eam de partus periculo salubriter expediret, vocem audivit dicentem sibi : Ne paveas mulier, quia quoddam lumen salva parturies, quod ipsum lumen clarius illustrabit. Quo edocta oraculo, natam infantulam sacro baptismate renascentem, Claram vocari iussit, sperans promissi luminis claritatem pro divinae beneplacito voluntatis aliqualiter fore complendam. De conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
hendi ⁊ ad dendi plena man aucͣs: ita mea ꝑ
de cuntate assisii claro satis genere
traxit originẽ: beato francisco pͥmũ cõciius ĩ
t̾ris. cõregnans po mod̾ inexcelsis. Pat eius¬
miles: ⁊ tota utͦq parente ꝓiemes militariͤ
Nomꝰ habundans: ⁊ copiose mea iurͣ morẽ
patͥe facultates. Mat̾ eiꝯ noĩe ortulana. fructi¬
ferã inorto ecc̃e plantulã parit᷑a: fructili boĩs
⁊ ip̃a nõ mediocrit̾ habundabat. Nam quã¬
ius maritali iuugo subdita. ꝙͣ ius curis fa¬
miliarili alligata: uacabat tñ ꝓposse diuiniᷤᷤ
obsequiis. insistebat oꝑib pietatis. Ultra ma¬
re siquide̾ cũ ꝑ egͥnantili de uota tͣnsuut: et
loca illa ꝑ lustrans que deus homo sacͥs uesti¬
giis ꝯsecrarat. tande cũ gaudio remeauit.
It̾m ad sc̾̃m michaelẽ archãgłm cã or̃onis ac¬
cessit. ⁊ apłoꝵ limina de uotus uisitauit. Qͥd
plura: Ex fructu arbor cognoscit᷑: ⁊ fructus

Expanded text:
ahendi et addendi plena manet auctoritas; ita mea per ahendi et addendi plena manet auctoritas; ita mea per vitate Asisii, claro satis genere traxit originem: beato Francisco primum concivis in terris, conregnans postmodum in excelsis. Pater eiusmiles et tota utroque parente progenies militaris; domus abundans, et copiosae, iuxta morem patriae, facultates. Mater eius nomine Ortulana, fructiferam in orto Ecclesiae plantulam paritura, fructibus bonis et ipsa non mediocriter abundabat. Nam quamvis maritali iugo subdita, quamvis curis familiaribus alligata, vacabat tamen proposse divinis obsequiis, insistebat operibus pietatis. Ultra mare siquidem cum peregrinantibus devota transivit, et loca illa perlustrans, quae Deus homo sacris vestigiis consecrarat, tandem cum gaudio remeavit. Iterum ad S. Michaëlem Archangelum causa orationis accessit, et Apostolorum limina devotius visitavit. 2 Quid plura? Ex fructu arbor cognoscitur , et fructus
Abbreviated transcription (Latin):
cathalogo ascͥpsisti. Ho̾ꝵ ordiunũ te pr̃em co¬
limꝰ. te nutͥtiũ scimꝰ. te ꝓtectorẽ amplecti¬
mur. te dñm uen̾amur. quẽ sic ꝑmaxĩe na¬
uis regim uniu̾sale sollicitat. ut parue queq
nauicde curã singłarẽ ⁊ sollitã nõ excludat.
multũ ruditas formidabat. nͥ pontificalis:
auctoritas u̾bũ corã posito it̾m atq it̾m repe¬
tiss. Igitur me colligens ad mandatũ. nec
tutũ ratus ꝑ ea ꝓcedere que de fectiua legebã:
ad socios bt̃i francisci atq ad ip̃m collegium
yͥginũ xp̃i ꝑrexi. freqͥnt̃ illud corde reuoluens
non licuisse anciqͥtus hystoriã tex̾e. nͥ hii qui
iudissent. aut auidentilꝰ accepissent. Hiis ĩ
boꝵ ambitu tenebrescat. Seqͣnt᷑ ergo u̾ri uuros
u̾bi ĩcarnͣti nouos discipłos: imitent᷑ feĩe clã¬
rã dei mat̾s uestigĩ. nouã capitaneã młierũ.
uob̾ aut̃ scissime p̃r. sic̃ ĩ hiis corrigendi. subtͣ¬

Expanded text:
cathalogo ascripsisti. Horum Ordinum te patrem cocathalogo ascripsisti. Horum Ordinum te patrem colimus, te nutritium scimus, te protectorem amplectimur, te dominum veneramur: quem sic permaximae navis regimen universale solicitat, ut parvae quoque naviculae curam singularem et solicitam non excludat. d mea in litteris ruditas formidabat, nisi pontificalis auctoritas verbum coram posito, iterum atque iterum repetisset. Igitur me colligens ad mandatum, nec tutum ratus per ea procedere quae defectiva legebam, ad socios beati Francisci, atque ad ipsum collegium virginum Christi perrexi, frequenter illud corde revolvens, non licuisse antiquitus historiam texere, nisi his, qui vidissent, aut a videntibus accepissent. His, inqverborum ambitu tenebrescat. Sequantur ergo viri viros Verbi incarnati novos discipulos: imitentur feminae Claram, Dei matris vestigium, novam capitaneam mulierum. Vobis autem, sanctissime Pater, sicut in his corrigendi, subtr
Abbreviated transcription (Latin):
uasi uet̾am mundi senecta uͥgen¬
te: fidei caligabat iusꝰ morũ nu¬
tabat g̾ssus marcebat iuriliũ oꝑũ
fortitudo. Quin ĩmo feces t̃prum.
feces comitabantur etiã uicioꝵ. cũ amator
hoĩm deus ex sue pietatis archano sacroꝵ
ordinũ suscitans nouitatẽ. ꝓuidit ꝑ eos et
fidei fulcutum ⁊ reformanͥdis moril dis¬
ciplinã. Dixim c̾te modernos pat̾nos cum
ueris seqͣcib luminaria orbis ue ductões.
uite magistros inquib meridianꝯ fulgor
mundo ad uesꝑam ꝯsurrexit ut lumen uideat
qui intenebris ambłabat. Nec decuit in fir¬
nuori sexi ad uctoriũ sibi deẽe quẽ libidĩs
gurgite int̾ceptũ nõ minor ad peccandũ tra¬
hebat uoluptas ⁊ maior satis fragilitas im¬
pellebat. Suscitauit ꝓpt̾ea piꝯ deus u̾ginẽ
uen̾abilẽ clarã. atq in ea clarissimã fem̃s
luc̃nam accendit. quã ⁊ tu paꝑa batissime
suꝑ candelabrũ ponens ut luceat õilii qui
indonio sunt. uͥtute cogente signoꝵ. scoꝵ qͣ

Expanded text:
uasi veterani mundi senecta urgente fidei caligabat visus, morum nutabat gressus, marcebat virilium operum fortitudo: quin immo faeces temporum, faeces comitabantur etiam vitiorum; cum amator hominum Deus, ex suae pietatis arcano sacrorum Ordinum suscitans novitatem, providit per eos et fidei fulcimentum, et reformandis moribus disciplinam. Dixerim certe modernos patres cum veris sequacibus luminaria orbis, viae ductores, vitae magistros: in quibus meridianus fulgor mundo ad vesperam consurrexit, ut lumen videat, qui in tenebris ambulabat. Nec decuit infirmiori sexui adiutorium sibi deesse, quem libidinis gurgite interceptum, non minor ad peccandum trahebat voluntas, et maior satis fragilitas impellebat. Suscitavit propterea pius Deus virginem venerabilem Claram, atque in ea clarissimam feminis lucernam accendit; quam et tu, Papa beatissime, super candelabrum ponens, ut luceat omnibus, qui in domo sunt, virtute cogente signorum, Sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ tp̃s magis se ꝑdere cõqueri solet quã
quo dormit: ydonea satis reputans cõꝑatõ¬
nẽ sõpnii ⁊ mortis. ut sic dormiẽtis uideã¬
tur mortui ap̾ hoĩes: quomͣ apd̾ dm̃ mor¬
tui dormiẽtes. Uñ etiã siꝙͣ forte religiosum
ĩ domiendo seu durius st̾tente audierit.
fere uix seu pot̾ carnalr eũ seu sclariter
dormire cansatur. In ip̃o nãq temere nictũ.
tenus sõpnus comittat᷑. In neutro ẽi nul¬
lam indulget corpori suo societat᷑e. nͥ ꝙ in
utroq sũpsisse aliqͥd. sat eiẽ. Qnͣtũ eĩ e ad
uigilias. iigiliaꝵ ei modꝯ ẽ. nõ tota noctẽ
duce in sopnem. porro atq comedendũ us

Expanded text:
enim tempus magis se perdere conqueri solet, quam enim tempus magis se perdere conqueri solet, quam quo dormit, idoneam satis reputans comparationem mortis et somni: ut sic dormientes videantur mortui apud homines, quomodo apud Deum mortui dormientes. Unde etiam si quem forte religiosum in dormiendo seu durius stertentem audierit, ferre vix potest, sed carnaliter eum seu saeculariter dormire causatur. In ipso namque tenuem victum tenuis somnus comitatur. In neutro enim ullam indulget corpori suo satietatem, nisi quod in utroque sumpsisse aliquid sat ei est. Quantum enim ad vigilias, vigiliarum ei modus est non totam noctem ducere insomnem. 22. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
millꝰ ẽ. Natura qͥppe ineo nõ discenciebat
mosus. ⁊ sortito sum aĩam bonã. ⁊ cũ ma¬
gis eẽm bonꝯ uenit corpa comqͥnatũ. Ad
contẽplanda quippe sp̃ualia q̃q sen diui¬
na. cum gr̾a sp̃uali. naturali quoda uͥtuti
pollebat ingeni sortitꝰ q etiam tu hoc e¬
rat aĩam bonã: sensualitate nõ curiose
laseniã nec suꝑbe rebellem. s ꝯgaudente
spͥualibꝯ studiis. ⁊ in eis que ad dm̃ sunt
instrum̃tũ. S cũ caro in eo ex dono p̾ueni¬
entis gr̃e. ⁊ ad iutorio subseq̾ntis nature
usu bõno sp̃uał discipline. uix iam aliqͥd
nis ac sangius tanta aduersꝰ carne cõ¬
cupiscebat. ut ĩfirmũ aĩal cadens suꝑ ho¬
nere. usq ĩ hanc diẽ nõ adiciat nec resur¬
gat. Quid eĩ dicã desõpno. qui incet̾is ho¬
minibi. solet ẽẽ refectio laboꝵ ⁊ sensuum
aut inciũi recreatio. Extũc usq hodie ui¬
gilat. ultra possibilitat̾e hũanã. Nullũ

Expanded text:
nullus est. 21. Natura quoque en eo non dissentiebat nullus est. 21. Natura quoque en eo non dissentiebat niosus, et sortitus sum animam bonam; et cum magis essem bonus, veni ad corpus incoinquinatum . Ad contemplanda quippe spiritualia quaeque seu divina, cum gratia spirituali, naturali quadam virtute pollebat ingenii; sortitusque etiam in hoc erat animam bonam, sensualitatem non curiose lascivam, nec superbe rebellem, sed congaudentem spiritualibus studiis, et in eis quae ad Deum sunt,instrumentum. Sed cum caro in eo ex dono praevenientis gratiae, et adjutorio subsequentis naturae, et usu bono spiritualis disciplinae, vix jam aliquid nis ac sanguinis, tanta adversus carnem concupiscebat, ut infirmum animal cadens sub onere, usque in hanc diem non adjiciat ut resurgat. Quid enim dicam de somno, qui in caeteris hominibus solet esse refectio laborum et sensuum, aut mentium recreatio? Extunc usque hodie vigilat ultra possibilitatem humanam. Nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos fu̾it. Cum enĩ iam int̾iore sensu illu¬
minati amoris. dulciꝰ ac freqͥnciꝰ sentire
incipet desursũ inspirant̾e sͥ suauitat̾e. sẽ¬
su iłli int̾iori itinͣis a sensibꝰ corporis: uix
tineis ꝑmittebat. qͣntũ suffice̾t ad extioriᷤ.
cum hominilii ꝯusatõili secietate. Qd̃ cõ
tuiui usus instancia ĩ cosuetudinẽ mitt̾et
ꝯsuetudo ei ip̃a quodã mͦ u̾tebat innatura.
cupata memoria: uidens non uidebat.
audiens nõ audiebat. nich sapiebat gussã¬
ti. uiix aͥd sensu ali quo corporis senciebat.
Iã quippe annũ integrũ exegerat incella
nouicoꝵ. cũ exiens inde ignoraret ad huc
anhret domꝰ illa testudinem. ꝙͣ solemꝯ
dicere celaturã. Multo tp̃r freq̾ntau̾at in¬
mortificato. nil huiꝯmodi senciebat:
uł si forte aliqñ eũ ꝯtingebat uidere. me¬
moria ut d̾cm ẽ alicubi occupata nõ au̾te¬
bat. Sine memoria quippe sensꝯ sencientis

Expanded text:
per quos fiunt. Cum enim jam interiore sensu illuper quos fiunt. Cum enim jam interiore sensu illuminati amoris dulcius ac frequentius sentire inciperet desursum spirantem sibi suavitatem, sensui illi interiori timens a sensibus corporis, vix ntum eis permittebat, quantum sufficeret ad exterioris cum hominibus conversationis societatem. Quod cum continui usus instantia in consuetudinem mitteret, consuetudo ei ipsa quodammodo vertebatur in naturam: cupata memoria, videns non videbat, audiens non audiebat; nihil sapiebat gustanti, vix aliquid sensu aliquo corporis sentiebat. Jam quippe annum integrum exegerat in cella Novitiorum, cum exiens inde ignoraret adhuc an haberet domus ipsa testudinem, quam solemus dicere caelaturam. Multo tempore frequentaverat inmortificato, nil hujusmodi sentiebat; vel si forte aliquando eum contingebat videre, memoria, ut dictum est, alibi occupata non advertebat. Sine memoria quippe sensus sentientis
Abbreviated transcription (Latin):
rat suꝑ se aĩam suã cũ tenu̾it soporatus no¬
ces audiuit tanꝙͣ tͣnseuntis multitudĩs copiose.
Eingilans aut̃. ⁊ easdẽ uores pleniꝯ audiens. cel¬
lam quoq inꝗͣ iacebat egreditur. ⁊ ꝑ sequitiur
abeuntes. Aut ꝓcul ab erat locus.densit adl¬
uesprnaꝵ ue priũq fructetis: habundans s
nũc longe nuitatꝰ ab illo. Suꝑ hunc aliqͣm

Expanded text:
rat super se animam suam, cum tenuiter soporatus vorat super se animam suam, cum tenuiter soporatus voces audivit tanquam transeuntis multitudinis copiosae. Evigilans autem et easdem voces plenius audiens, cellam quoque in qua jacebat egreditur, et prosequitur abeuntes. Haud procul aberat locus densis adhuc spinarum vepriumque frutetis abundans, sed nunc longe mutatus ab illo. Super hunc aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrurandũ: ⁊ uiderem ei agente medico illo suo
offerri cibos quos sanꝯ quis uix regłari silencio
p̃angustia famus attĩgeret uidebamꝰ ⁊ taceba¬
mꝯ: iux regłari silencio nos cohibente. qͥn in
illũ qiͣ sacrilegũ.⁊ homicidã. ira ⁊ cõtumeliis
ĩsurgeremꝯ Ip̾e aut̃ in quo ħ fiebant. indiffẽn¬
ter cuncta sumens eq̃ oĩa aꝓpbabat. sicut qui
sensu ip̃o corrupto ⁊ pene emortuo sapore ux ad
discernebat. Nam ⁊ sagimen crudũ ꝑerrorem
sibi oblatum. ꝓbutiro multis diebꝯ noscitur
comedisse. oleum bibisse tanꝙͣ aquã: multata¬
liaꝯ tĩgebant ei. Solam quippe aquã sibi sapere
dicebat: eo quod dumi sumeret fauces ⁊ gutuir
ei refrigerabat. Sic ergo tũc eũ inueni. ⁊ sic ha¬
bitabat in ulla sollicitudrne sua. S nõ erat solꝰ
rum. Qd̾ enĩ manifestis iudich̾s mõstratũ ẽ.
cte enĩ quadã solito attenciꝰ oraudo effide¬

Expanded text:
procurandum, et videremus ei, agente medico illo suo, procurandum, et videremus ei, agente medico illo suo, offerri cibos quos sanus quis vix prae angustia famis attingeret, videbamus et tabescebamus, vix regulari silentio nos cohibente quin in illum quasi sacrilegum et homicidam ira et contumeliis insurgeremus. Ipse autem in quem haec fiebant, indifferenter cuncta sumens, aeque omnia approbabat: sicut qui sensu ipso corrupto, et pene emortuo sapore, vix aliquid discernebat. 1077 Nam et sanguinem crudum per errorem sibi oblatum pro butyro multis diebus noscitur comedisse; oleum bibisse tanquam aquam, et multa talia contingebant ei. Solam quippe aquam sibi sapere dicebat, eo quod dum sumeret, fauces et guttur ei refrigerabat. 34. Sic ergo tunc eum inveni, et sic habitabat in illa solitudine sua vir ille Dei. orum: quod etiam manifestis indiciis demonstratum est. Nocte enim quadam solito attentius orando effude
Abbreviated transcription (Latin):
nem ⁊ habitatorẽ tantã michi dñi testor domꝰ
ip̃e incuciebat reu̾enciã sui: ac su ingred̾er a
altare dei. Tantaq affectus sum suauitate cͥca¬
cͥca hoĩem illũ. tancoq desid̾io in pauꝑtate illa.
⁊ simplicitate cohabitandi ei: ut si optio illa die
mͥ data fuiss nil tam optassem. ꝙͣ ibi cũ eo sẽꝑ
manͣe adẜuiendũ ei. Cũq ⁊ ip̃e uicissim cum
gaudio nos suscepiss.⁊ quererem ꝯ quid ageret:¬
⁊ quomͦ ibi uiueret: modo suo gen̾ose arridens
nob̾: optime dixit. Ego cui actenꝰ hõĩes rõabi¬
les obediebant: iusto dei iudicio. irrõabłi cuidã
bestie datus sum adhobediendũ. Dicebat aut̃
de quodã hoĩe rusticano ⁊ uano nil ꝓrsus scien¬
te. ip̃mq ab infirmitate qua laborabat curatu¬
rum se iactitantẽ: cui adhobediendũ ab ep̃o. et
alb̃ib ⁊ fr̃̾ibus sius traditus fuerat. Ibiq cũ eo
manducãtes. cũ arbitraremͣ hoĩem tam ĩfir¬
mũ tanq ꝓuidencie c̃omissum sic̃ oportebat

Expanded text:
nem et habitatorem, tantam mihi, Deum testor, domus ipsa incutiebat reverentiam sui, ac si ingrederer ad altare Dei. Tantaque affectus sum suavitate circa hominem illum, tantoque desiderio in paupertate illa et simplicitate cohabitandi ei, ut si optio illa die mihi data fuisset, nil tam optassem quam ibi cum eo semper manere ad serviendum ei. Cumque et ipse vicissim nos cum gaudio suscepisset, et quaereremus quid ageret, quomodo ibi viveret, modo illo suo generoso arridens nobis: « Optime, » inquit « Ego cui hactenus homines rationabiles obediebant, justo Dei judicio irrationali cuidam bestiae datus sum ad obediendum. » Dicebat autem de quodam homine rusticano et vano, nihil prorsus sciente, ipsumque ab infirmitate qua laborabat, curaturum se jactitante, cui ad obediendum ab Episcopo et Abbatibus et fratribus suis traditus erat. Ibique cum eo manducantes, cum arbitraremur hominem tam infirmum, tantaeque providentiae commissum, sicut oportebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ingrati estis. Hec ergo fuit intpr illo sub
albate b̾nardo ⁊ magist̾io eius. inclarissiã
⁊ carissima ualle illa sp̃ualiũ scola studioꝵ.
hic feruor regłaris discipline: oĩa eo faciẽte
⁊ ordinante ⁊ tab̾nacłm deo edificante int̾ris

Expanded text:
rat. Haec ergo fuit in tempore illo sub rat. Haec ergo fuit in tempore illo sub abbate Bernardo et magisterio ejus in clarissima et charissima valle illa spiritualium schola studiorum, hic fervor regularis disciplinae, omnia Deo faciente et ordinante, et tabernaculum ae
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ se orsum alloqͥns pat̾ sc̃s monebat: ut
suoꝵ confessionem faceret delictoꝵ. Et̃a aut̃
confessione subito uulcũ serenans: peciit a
bo petre sibi oscłm dari. Acceptoq pacis exore
te siccato. letus et incolumis ẽ regressꝯ ad ꝓpͥa.
supplicans ei ut manũ impon̾e dignaretur.
Excusabat aut̃ iurdel dicens nõ se ẽẽ illiꝯ
meriti a quo talia deb̾ent bñficia pꝯtulari.
claudis reddere gressum: aplice se ẽẽ. non
sue uͥtutis. Uictus g̾i ꝑat̾s instancia: signaũ
puerũ ac dimisit. Qui ex illa hora c̃oualuit:
intra paucos dies ab eode it̾mi patre. cũ młta
gr̃arũ accõne reductus: incoluis oblatus
est iuro dei.

Expanded text:
Quem seorsum alloquens Pater sanctus monebat ut Quem seorsum alloquens Pater sanctus monebat ut suorum confessionem faceret delictorum. Facta autem confessione, subito vultum serenans, petiit a beato Patre sibi osculum dari. Acceptoque osculo pacis ex orete siccato, laetus et incolumis est regressus ad propsupplicans ut ei manum imponere dignaretur. Excusabat autem se Vir Dei, dicens non se esse illius meriti, a quo talia deberent beneficia postulari; claudis reddere gressum apostolicae esse, non suae virtutis. Victus tamen patris instantia, signavit puerum, ac dimisit. Qui ex ea hora convaluit, et intra paucos dies ab eodem iterum patre 1084 cum multa gratiarum actione reductus incolumis oblatus est Viro Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am ore quoq eucharistiã hostendebat :
Increpans autem eũ ꝯfitent̾e ab soluit: et si
ne difficultate recepit dñica sacͣmmenta.
minimis eriam rebi magna ꝑeum noui¬
Iꝯ cotigisse. uen̾at aliq̃n fusmacũ queerat
albacia una de primis quã ip̃e hedificauit.
ilaudinensi tritoriosita. Cumq noui ibidẽ
oratorn dedicatio ꝑaretur. ita illud eccupau̾at
muscaꝵ incredibilis mltitudo ut eaꝵ sonitꝰ
imꝑbusq discursꝯ. grauem ninus introeun¬
tibꝰ molestiã gen̾aret. Nullo gͥ occurrente
oꝑuissent. palis eicientes eas: ita demũ basi¬
licam mundauer̃t. Hoc aut̃ tam notũ et
tam celebre fuit: ut int̾ uicinos quoq quoꝵ
ad dedicatoe maxĩa multitudo uenit: mus
est. puerum quendã qui incessant̾ flebat
⁊ eiulabat: uir sc̃s oscło sanauit. Cum enĩ ꝑ
multos dies sine int̾missione plorans. nllam
reciꝑet cõsolatõem. ꝙ genꝯ morbi. medici ñ
ignorant: miẜabilit̾ deficiens tabescebat.

Expanded text:
ipsam quoque Eucharistiam ostendebat. Increpans autem eum, confitentem absolvit, et ex eo sine difficultate recepit dominica Sacramenta. 52. In minimis etiam rebus magna per eum novimus contigisse. Venerat aliquando Fusniacum, quae est abbatia una de primis quam ipse aedificavit, in Laudunensi territorio sita. Cumque novi ibidem oratorii dedicatio pararetur, ita illud occupaverat muscarum incredibilis multitudo, ut earum sonitus improbusque discursus gravem nimis introeuntibus molestiam generaret. Nullo igitur occurrente  pavimentum omne operuissent, palis ejicientes eas, ita demum basilicam mundaverunt. Hoc autem tam notum et tam celebre fuit, ut inter vicinos quoque, quorum ad dedicationem maxima multitudo convenit, muscest, puerum quemdam, qui incessanter flebat et ejulabat, Vir sanctus osculo sanavit. Cum enim, per multos dies sine intermissione plorans, nullam reciperet consolationem, quod genus morbi medici non ignorant, miserabiliter deficiens tabescebat.
Abbreviated transcription (Latin):
nit.⁊ febrẽ abcedere ũbet. Hec mor a: adimpe¬
riũ eius reliquid febris: ex ꝑtũ insemetip̃o ꝙ
incet̾is arguebat. Idem quoq Galdricꝰ. cum
inclaraualle aliqͣntos iam pagent annos:
feruens sp̃u. ⁊ tociꝰ boni enulator: ex hocluce
migrauit. Qui ante unã ferre mortis horã.¬
turlutꝯ admom̃itũ. ⁊ coto corpore t̾ribiliter
motus infremuit. s adpͥstinam stati sereni¬
tatẽ reu̾sus uultu deinceps placidissimo ex¬
pirauit. Noluit aut̃ dñs sollicitũ ałbis aĩ¬
mũ. hiuꝰ rei cognitõe fraudari. Siquidẽ pꝯ
aliꝙ dies. idem Galdricꝰ apparens ei ĩ iussie
magna se gratularetur felicitate locatum:
deinde interogatus est quid nam sibi nolu¬
it tam acrebã cũba illa inmorte. tanqͣm re¬
pentina cõmocio. Bicebat aut̃. ꝙ ea hora ⁊¬
duo sp̃c neqͣm uelud inputeũ horrende ꝓfun¬
ditatis eum p̾cipitare parassent. unde t̾ritus

Expanded text:
nit, et febrem abscedere jubet. Nec mora, ad impenit, et febrem abscedere jubet. Nec mora, ad imperium ejus reliquit eum febris, expertum in semetipso quod in caeteris arguebat. Idem quoque Galdricus cum in Clara-Valle aliquantos jam peregisset annos, fervens spiritu et totius boni aemulator, ex hac luce migraturbatus ad momentum, et toto corpore terribiliter motus infremuit; sed ad pristinam serenitatem reversus, vultu deinceps placidissimo exspiravit. Noluit autem Dominus sollicitum Abbatis animum hujus rei cognitione fraudari. Siquidem post aliquot dies idem Galdricus apparens ei in visu nomagna sese gratularetur felicitate locatum, demum interrogatus est, 1082 quidnam sibi voluerit tam acerba illa in morte, tamque repentina commotio. Dicebat autem quod ea hora duo spiritus nequam velut in puteum horrendae profunditatis eum praecipitare parassent: unde territus
Abbreviated transcription (Latin):
Signatus autẽ statim ꝯualuit. et post pauciᷤ¬
simos dies regressi ꝑidẽ opidũ sanũ eũ atq in¬
colum̃ inuener̃. Cet̾m sepe dicens bt̃i iuiri fr̃.
ne ip̃o quidẽ pot̾at compesai miracło quominꝰ
ĩ creparet eũ ⁊ p̾sũptõis argueret. ꝙ acqͥeuit tan¬
gere hoĩem. tanta siquide̾ caritate ꝓeo sollicitꝰ eãt.
trra idem tpͣs accidit ut auuncłe eius saldn cꝯ
qui ⁊ ip̃e zelo simili. eius mansuetudinem
sicut preduxuꝯ duris increpatõiln obruebat.¬
grauissimꝰ febrib laboraret. Seinde ĩ graues¬
cente morbo. tp̃a doloris magiutudĩe suꝑatꝰ.
Albem humili supplitõe cõpellat. ut suimi¬
ẜatur. ⁊ opemi sibi ferat. ꝙͣ cet̾is consueuit.
At ille ciuꝰ sp̃c suꝑ semel ducis primũ leuit᷑
breuitq cõmemorans. e̾ͥbras suꝑ hui ꝯmodi
obungatoes ip̃iꝰ. ⁊ imponens ei ne forte hec
dicens tẽptans eum: ꝑsistenti tñ manũ impo¬

Expanded text:
Signatus autem statim convaluit, et post paucisSignatus autem statim convaluit, et post paucissimos dies regressi per idem oppidum, sanum atque incolumem invenerunt. Caeterum saepe dictus beati Viri frater ne ipso quidem poterat compesci miraculo, quominus increparet eum, et praesumptionis argueret, quod acquieverit tangere hominem: tanta siquidem charitate pro eo sollicitus erat.rca idem tempus accidit ut avunculus ejus Galdricus, qui et ipse zelo simili ejus mansuetudinem, sicut praediximus, duris increpationgravissimis febribus laboraret. Demum ingravescente morbo, ipsa doloris magnitudine superatus, Abbatem humili supplicatione compellit, ut sui misereatur, et opem sibi ferat quam caeteris consuevit. At ille, cujus spiritus super mel dulcis, primum leniter breviterque commemorans crebras super hujusmodi objurgationes ipsius, et imponens ei, ne forte haec diceret tentans eum, persistenti tamen manum impo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ laboribꝰ minist̾ii sui. uidebãt eñ ⁊ cõu̾satio¬
nẽ eius hoĩes medici. ⁊ mirabant᷑: tantaq uĩ
eũ inse ip̃o causabant᷑ inferr̃e nature : ac si
agnus ad arratiũ alligatus arare cogeretur.
Nam cũ crebra illa ex corruptõe stomachi. ꝑ
os eius indigeste cruditatis eruptio. Alius ĩ¬
ciꝑet ẽẽ molestior. maxĩe aut̃ inchoro psallen¬
cium᷑ nõ tñ illico collectas fr̃m de ẜuit: s iuxͣ
locũ statõis sue. ꝓcurato ac de fosso in t̾ra recep¬
taculo doloris illiꝯ. sic aliqñ dui ꝓut potuit
nec̾citatẽ illam tͣnsegit. At ubi ne hoc quidem
ꝑnusit intołancia rei: tũc demũ colłas desere¬
re.⁊ seorsum secũ habitare ꝯpulsꝰ ẽ. nisi qͣntũ
seu collocutõis sen consolatõis gr̃a sine discipli¬
ne claustrał necc̃itate. ꝯuentui fr̃m aliqu opor¬
ta ẽ. In quo dolemꝰ quidẽ. ⁊ plangiꝰ ĩ firmi¬

Expanded text:
nisterii sui. Videbant eum et conversationem ejus homines medici, et mirabantur, tantamque vim eum in seipso causabantur inferre naturae, ac si agnus ad aratrum alligatus arare cogeretur. Nam cum crebra illa ex corruptione stomachi per os ejus indigestae cruditatis eruptio aliis inciperet esse molestior, maxime autem in choro psallentium, non tamen illico collectas fratrum deseruit; sed juxta locum stationis suae procurato ac effosso in terra receptaculo, doloris illius sic aliquandiu, prout potuit, necessitatem illam transegit. At ubi ne hoc quidem permisit intolerantia rei, tunc demum collectas deserere, et seorsum secum habitare compulsus est, nisi quantum sive collocutionis, sive consolationis gratia, sive disciplinae claustrata est. In quo dolemus quidem et plangimus infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
nirũ nobilẽ. ⁊ ip̃iꝰ quoq scd̃m carnẽ. ꝓpinqũ
iosb̾tum de firmitate. ꝙ ẽ opidñ ꝓximũ mõas¬
terio. grauit infirmari. Qui subito p̾occupa¬
tus: amisit penitꝰ intlłetũ parit̾ ⁊ loq̃lam.
Uñ ⁊ filiꝰ eiꝯ iosb̾tꝰ iunior.⁊ om̃s simł amici¬
cũ eo magis affligebant᷑ dolore: qd̾ sine cõfes¬
sione ⁊ uiatico uir magnificꝰ ⁊ magnifice ho¬
noratꝰ obiret. Cucurrit nunciꝰ atq alb̾em:
n enĩ tũc in monast̾i̾o erat. uenit: ⁊ inuenit
hõi s ⁊ motus lacrimis filii eius. ⁊ simul lugẽ¬
ciũi cet̾oꝵ: confisꝰ est de miscd̾ia dei: et ẜmo¬
nem magnificũ ꝓtulit dicens eis. Notũ ub̾
ẽ quod homo iste inpłib grauauit ecc̃as: ob¬
p̾ssit pauꝑes: offendit dm̃. Si mͥ creditis. ut
ecͣciis restituantur ablata. ⁊ usurpata ĩ grana¬
men. pauꝑũ ꝯsuetudines dimuittant᷑. Loq̃tur
ad huc ⁊ suoꝵ confessionẽ faciet delictoꝵ: di¬
uina quoq suscipiet sacram̃ta deuotꝰ. Mi¬

Expanded text:
virum nobilem, et ipsius quoque secundum carnem propinquum, Josbertum de Firmitate, quod est oppidum proximum monasterio, graviter infirmari: qui, subito praeoccupatus, amisit penitus intellectum pariter et loquelam. Unde et filius ejus Josbertus junior, et omnes simul amici, eo magis affligebantur dolore, quod sine Confessione et Viatico vir magnificus et magnifice honoratus obiret. Cucurrit nuntius ad Abbatem; neque enim tunc in monasterio erat. Venit, et invenit sed et motus lacrymis filii ejus, et simul lugentium caeterorum, confisus de misericordia Dei, sermonem magnificum protulit eis, dicens: « Notum est vobis quod homo iste in pluribus gravavit ecclesias, oppressit pauperes, offendit Deum. Si mihi 1250 creditis, ut ecclesiis restituantur ablata, et usurpatae in gravamen pauperum consuetudines dimittantur; loquetur adhuc, et suorum confessionem faciet delictorum, divina quoque suscipiet Sacramenta devotus. » Mi
Abbreviated transcription (Latin):
lare ab ip̃is miciis cõsueuit. Unũ tñ dix̾im:
cõmemorat. Frat̃ quidem bone int̾ñtiõis. s
durioris erga cetõs fr̃s conu̾satõis.⁊ muuis
conpatiens ꝙͣ deberet: in mõast̾io defunctus
ẽ. uust paucos aut̾e dies. iuro dei apparuit. ulłti
lugubri et habitu miẜabłi. significans non
aduotũ sͥ cuncta succedere. Int̾rogatus aut̾
querebat᷑. Ad qd̾ u̾bum ⁊tinuo mplsus ẽ: et¬
qiͣ p̾cipitant᷑ expulsus afacie uiri d̾i. E ui gͣ¬
uius ingemiscens. pꝯtergũ eius clamauit.
Precipio tibi ĩ noĩe dñi. ut qualit̾ tecũ aga¬
u̾sus ador̃onem ꝓeo ⁊ oblatõem hostie. salu¬
taris: aliquos etiam fr̃m quoꝵ ampliore
nou̾at sc̾itatẽ eidem siłr subuenire moue¬
bat. Mec uͣo destitit donec sic̃ p̾ceꝑat pꝯ ꝑ aliã

Expanded text:
lare ab ipsis initiis consuevit. Unum tamen dixerim, commemorat. Frater quidam bonae intentionis, sed durioris erga caeteros fratres conversationis, et minus compatiens quam deberet, in monasterio defunctus est. Post paucos autem dies Viro Dei apparuit vultu lugubri, et habitu miserabili, significans non ad votum sibi cuncta succedere. Interrogatus autequerebatur. Ad quod verbum continuo impulsus est, quasi praecipitanter expulsus a facie Viri Dei, qui gravius ingemiscens, post tergum ejus clamavit: « Praecipio tibi, in nomine Domini, ut qualiter tecum agaversus ad orationem pro eo, et oblationem hostiae 1251 salutaris, aliquos etiam fratrum, quorum ampliorem noverat sanctitatem, eidem subvenire monebat. Nec vero destitit, donec, sicut praeceperat, per aliam
Abbreviated transcription (Latin):
surpasse: uccans duos e fr̃ibꝰ ante sc̃m alta¬
re. iussit hoĩem deportari. ibiq suꝑ posito ca¬
piti eius uasculo encharistiã ⁊tinentẽ in ip̃i
sacram̃ti uirtute. a lesione xͥani iub demo¬
nẽ ꝓhibiͣ. Ecm̃ est ut p̾cepit: ⁊ miserũ hõiẽ¬

Expanded text:
surpasse, vocans duos e fratribus, ante sanctum altasurpasse, vocans duos e fratribus, ante sanctum altare hominem deportari, ibique superposito capiti ejus vasculo Eucharistiam continente, in ipsius Sacramenti virtute, a laesione Christiani jubet daemonem prohiberi. Factum est ut praecepit; et miserum homi