comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera om̃ia ornam̃ta imꝑialia. & omnẽ głam suf potestatis.
&e ꝓcessionẽ imꝑialem. ⁊ dignitatẽ imꝑialiũ eqͥtu palacio p̃si¬
dentium: Decreuit eciam clericos scẽ romane ȩccłȩ seruien¬
tes. hab̾e potentiã & p̾cellentiã. id ÷ consules atq patricios
effici: nec non &e cet̾is diguuitatib imꝑialib decorari: ut sicut
ornabat᷑ imꝑialis milicia: ita & ipse cle rus ornec᷑. ⁊scã romanade¬
coiet᷑ ȩccła. ut amplissimo honore apex pontificalis effulgeat. Qd̃
atq patronos. Et hoc qͥdem honore dignissimo. constantrinus
romanorum dementissimus imꝑator. scam̃ eçcłam extulit & ho-¬
noiauit. Uerũ episcopalis dignitas: longe gloriosius adõ me¬
potestatem aperire. & claudere cȩlũ hominib. Quo eos pollere
priuilegio intelligens memoratus imꝑator constantinus: inuichea
siuodo post om̃s episcopos ultimꝰ residens. nullã iudicii sentenciã

Expanded text:
et cetera omnia ornamenta imperialia et omnem gloriam suae potestatis et cetera omnia ornamenta imperialia et omnem gloriam suae potestatis et processionem imperialem et dignitatem imperialium equitum palacio praesidentium. Decrevit etiam clericos sanctae Romanae aecclesiae servientes habere potentiam et praecellentiam, id est consules atque patritios effici, nec non et ceteris dignitatibus imperialibus decorari, ut sicut ornabatur imperialis milicia, ita et ipse clerus ornetur et sancta Romana decoretur aecclesia, ut amplissimo honore apex pontificalis effulgeat. Quodatque patronos. Et hoc quidem honore dignissimo Constantinus Romanorum clementissimus imperator sanctam aecclesiam extulit ac honoravit. Verum episcopalis dignitas longe gloriosius a Deo mer Iesus Christus potestatem aperire et claudere caelum hominibus. Quo eos pollere privilegio intelligens memoratus imperator Constantinus, in Nichea sinodo post omnes episcopos ultimus residens, nullam iudicii sentenciam
Abbreviated transcription (Latin):
& argento locupletauit: atq eorũdẽ apłorũ sacras reliqͥas auro
purissimo. acgeminis p̾ciosissimis inclusit. Dedit etiã beato pa¬
pe Siluestro & successorib eiꝰ uigorẽ & honorificentiã imꝑialem:
pͥuilegio suo decernens. ut pͥncipatũ obtineant: tam suꝑ.iiͦiͬi. pͥn¬
cipales sedes. antiorhenam uidelicet. alexandriam. constantino¬
politanam. ⁊ ierosolimitanam. quã etiã suꝑ unuiersas ꝑtotum
sacerdotib mundi huiꝰ. Congruũ quoq duxit imꝑĩ. ⁊ regni
romani pocestatẽ. mnorientali regione transferre: ut ibi lex
scã caput teneat pͥncipatꝰ. ubi apłoꝵd pͥnceps petrus. crucis pati¬
bulũ sustinens occubuit: ⁊ ibi gentes colla flectant. ubi earũ
nr̃i famulent᷑ officio. ubi quondã t̾reni regis seruiebant im¬
perio. Ad summũ ꝓinde tradidit romano pontifici palaciũ
suũ lateranense. & coronã capitiᷤ sui : & clamidem purpureã:

Expanded text:
et argento locupletavit, atque eorundem apostolorum sacras reliquias auro et argento locupletavit, atque eorundem apostolorum sacras reliquias auro purissimo ac gemmis preciosissimis inclusit. Dedit etiam beato papae Silvestro et successoribus eius vigorem et honorificentiam imperialem, privilegio suo decernens, ut principatum obtineant tam super quatuor principales sedes, Antiochenam videlicet, Alexandrinam , Constantinopolitanam et Ierosolimitanam, quam etiam super universas per tsacerdotibus mundi huius. Congruum quoque duxit imperii et regni Romani potestatem in orientali regione transferre, ut ibi lex sancta caput teneat principatus, ubi apostolorum princeps Petrus crucis patibulum sustinens occubuit, et ibi gentes colla flectant, ubi earum  ibi Domini nostri famulentur officio, ubi quondam terreni regis serviebant imperio. Ad summum proinde tradidit Romano pontifici palacium suum Lateranense et coronam capitis sui et clamidem purpuream
Abbreviated transcription (Latin):
putatꝰ : uitã finiuit. Et que maior nominis xp̃ĩani in iuria
quam summum pontificem id ÷ scȩ̃ romane p̃sulem ȩccłȩ. ium̃¬
torũ stabulariũ esse: Omitto in quã multa alia crudelia &
exqͥsita torm̃ta. qͥb plures diũ sacerdotes tã rome quam alia
ut dealiis apicolis taceamus : ꝑannos ferme trecentos & decem
abincarnatione diũ: ꝑ martirii coronã ad ȩt̾nã ꝑuenere felici.
ad martirii torm̃ta pͥmꝰ rapiebat᷑. & supplicia grauiora paciebat᷑.
Sed postqͣ. popło sedenti inumbra mortis. id÷ incenebris infidelitatis.
lumen ostensum÷ ueritatis. constantinꝰ romanorũ dementissimus
impator. edicto ꝓpͥo cõstituit ꝑtotũ romanũ imperium. templa
gentiliũ claudi. ⁊ edificauit meadẽ urbe plures ȩcclłas. Inter
quas construrit ȩccłam beati ioħis baptiste. & beatorũ apłors ei
ini & Payli: quas etiam magnis possessionib ditauit: auroq

Expanded text:
putatus, vitam finivit. Et quae maior nominis christiani iniuria putatus, vitam finivit. Et quae maior nominis christiani iniuria quam summum pontificera, id est sanctae Romanae praesulem aecclesiae, iumentorum stabularium esse? Omitto, inquam, multa alia crudelia et exquisita tormenta, quibus plures Domini sacerdotes tam Romae quam alias, ut de aliis christicolis taceamus, per annos ferme trecentos et decem ab incarnatione Domini per martirii coronam ad aeternam pervenere felicitaad martirii tormenta primus rapiebatur, et supplicia graviora paciebatur. Sed postquam populo sedenti in umbra mortis, id est in tenebris infidelitatis, lumen ostensum est veritatis, Constantinus Romanorum clementissimus imperator edicto proprio constituit per totum Romanum imperium templa gentilium claudi, et aedificavit in eadem urbe plures aecclesias; inter quas construxit aecclesiam beati Iohannis baptistae, et beatorum apostolorum Petri et Pauli, quas etiam magnis possessionibus ditavit, auroque
Abbreviated transcription (Latin):
sũ uomere uerbi dĩ mentes hominũ ꝓscindentes: & mneis nouoꝵs
p̃ceptoꝵꝰ semina iacientes. & ȩcclȩ fundamta locantes. suꝑ lapi-¬
dem angularẽ : xp̃m iħm in qͦ ambo parietes ediuerso uenientes.
de udeis uidelicet & gentib. gemina caritate copularentur.
Beatꝰ uͦ petrus descendit antiochiã. & ibi fundauit ȩccłam inqua
pͥmũ anomine xpĩ cognominatisunt axpĩani. Inde quoq romã
nero seuissimus imꝑator. mortis dãpnauit sententia. Porro post
ETIRUAl apłm. clemens uir sapientissimꝰ. ab ipso petro consecratꝰ.
romanã regendã suscepit ȩccłam. Qui & ipse non multopost.
maris gurgitib inmersus ꝓnomine ap̃i.: conpleuit martirium.
Et cum adhuc fere ꝑorbem uniuersum tirannoꝵd imꝑio simulacra
colerent᷑: Marcellus urbis mͦ dicte papa sc̃issimꝰ. indomo lucine
matrone quã dõ dicauerat. ad animalia publica custodienda de¬

Expanded text:
sum vomere verbi Dei mentes hominum proscindentes, et in eis novorum sum vomere verbi Dei mentes hominum proscindentes, et in eis novorum praeceptorum semina iacientes, et aecclesiae fundamenta locantes super lapidem angularem Christum Iesum, in quo ambo parietes e diverso venientes de Iudeis videlicet et gentibus, gemina caritate copularentur. Beatus vero Petrus descendit Antiochiam, et ibi fundavit aecclesiam, in qua primum a nomine Christi cognominati sunt christiani. Inde quoque RomamNero saevissimus imperator mortis dampnavit sententia. Porro post Petrum apostolum Clemens, vir sapientissimus, ab ipso Petro consecratus, Romanam regendam suscepit aecclesiam; qui et ipse non multo post maris gurgitibus inmersus pro nomine Christi conplevit martirium. Et cum adhuc fere per orbem universum tirannorum imperio simulacra colerentur, Marcellus urbis modo dicte papa sanctissimus in domo Lucie matrone, quam Deo dicaverat, ad animalia publica custodienda de
Abbreviated transcription (Latin):
potestatib quasi alis duab abauersitatib mundi huiꝰ. fecus
eiꝰ ambiunt᷑ acꝓtegunt᷑. Illi uͦ qͥhis alis ambiri refugiunt: re¬
bellare dõ noscunt᷑. Hec & de regib & ꝓpħis iudaice gentis dixis¬
se sufficiant: ut paulatĩ & seriat̃ qͦd ꝓposuimꝰ explanemꝰ. Igit᷑
amorte redemit ȩc̾na : & captiuitatẽ nr̃ȩ carnis resuscitauit amor¬
cuis & inuerit incelũ: uetꝰ euacuatũ ÷ testam̃tũ. sic̃ euacuari so¬
let puerilis ȩtas forciori etate suꝑueniente. Unus enĩ ds̃ ꝑscõs
cẽpors. dedit minora p̃cepta popło. quẽ cimore ad huc alligari
oportebat : & ꝑfiliũ suũ miiora popło. quẽ caritate iam lib̾ari
conuenerat. Q uorũ p̃ceptor geruli xp̃i fuere discipuli. qͥ cog¬
nominant᷑ apł̃i. Ipsi qͥppe &e eoꝵ sequaces ꝓbati infide. longa¬
nimes uspe. potentes inoꝑe. & sermone. pacientes incribulatione.
& eruditi inom̃ib quefecit ipse dñs ihs xp̃s: abier ꝑ orbẽ uniuer

Expanded text:
potestatibus quasi alis duabus ab adversitatibus mundi huius fetus eius ambiuntur et proteguntur. Illi vero qui his alis ambiri refugiunt rebellare Deo noscuntur. Haec et de regibus et prophetis Iudaicae gentis dixisse sufficiat, ut paulatim et seriatim quod proposuimus explanemus. 2. Igitur a morte redemit aeterna, et captivitate nostrae carnis resuscitavit a mortuis et invexit in caelum, vetus evacuatum est testamentum, sicut evacuari solet puerilis aetas forciori aetate superveniente. Unus enim Deus per sastributionem temporum dedit minora praecepta populo, quem timore adhuc alligari oportebat, et per filium suum maiora populo, quem caritate iara liberari convenerat. Quorum praeceptorum geruli Christi fuere discipuli qui cognominantur apostoli. Ipsi quippe et eorum sequaces probati in fide, longanimes in spe, potentes in opere et sermone, pacientes in tribulatione, et eruditi in omnibus quae fecit ipse dominus Iesus Christus, abier
Abbreviated transcription (Latin):
ceofineri. adontali. leuigabis planabis. inpoltis. non rotundis. Rtibigine.
uento corrumpentẽ. Pun iginẽ scalpitudinẽ. In sur is. inploplitib. Peacis¬
simã. ingͣcissimã. Iliuuȩ. secundar̃. In mundi humores qua secunt ptͦ pat
inidot. Sicientẽ: in dĩ cultuia diicet merorẽ. Cardines celi: ouens meridies.
occidens.⁊ aquilo. In sobole: in gene̾. Meracissimo: purissimo. Oprulent̾. ad¬
nere. quia cauda seorpionis cuła est. Unde ferit. Post liminẽ. post morte

Expanded text:
ortali. XXVII. Laevigabis. Planabis. Impolitis. Non rotundis. XXVIII. Rubigine. Vento corrumpente. Pruriginem. Scalpitudinem. In suris. In poplitibus. Procacissimam. Ingratissimam. Illuvie secundarum. Immundi humores qui sequuntur post in idolis sitientem in Dei cultura ducit in errorem. XXX. Cardines coeli. Oriens, Meridies, Occidens et Aquilo. In sobole. In genere. XXXII. Meracissimum. Purissimum. Opitulentur. Adnere. Quia cauda scorpionis curva est, unde ferit. Editiones. Translationes.
Abbreviated transcription (Latin):
uontapoiciatonũ : unũ it. u audiebant᷑ auira eloda. Int̾rasile: anaglituam. INce¬
mos: in modũ ealami. Sciphos: calices maiores. ESperulas: in modũ sꝑȩ rotundͥas.
tur. ⁊ obse quat. Rationale: pannꝰ in pectore sacerdotis quadratꝰ. sCidarim. mitrȩ. ⁊ ty¬
ai: unum sunt. In marginibꝰ: in sũmitatibꝰ uestim̃toꝵ.¶ Malũ punicũ.⁊ mala granata:
Naganũ: ae farina est: pͥmũ in aqua. postia in oleo frigit᷑. Enitiaueris: sc̃ificaueris. quan¬
do redeunte tẽpore. anni cuncta coneludt̃ : i. mense septẽbrio. quẽ egyꝑtii initiũ anni ⁊ fi¬

Expanded text:
ina eloquia. Interrasilem. Anteranaglypham. Acemos. Modum calami. Scyphos. Calices majores. Sphaerulas. In modum sphaerae rotundatur, obsequantur. Rationale. Pannus in pectore quadratus. Cidarim. Cidarim, mitra et tiara unum sunt. In marginibus. In his summitatibus vestimentorum. Malum Punicum et mala granata uagana. De farina est, primum in aqua, postea in oleo frigitur. Initiaberis. Sanctificaberis, quando redeunte tempore anni cuncta concludunt, mense septimo, quia Aegyptii initium anni et fi
Abbreviated transcription (Latin):
głam quereuelabit᷑ in nobis. Pro inde mouet plerosq qͦd iusti
in hac uita multa paciant᷑ ad uersa: mali uͦ magnis ꝓsperi¬
catib gaudent. S desuis tribulationib: eruitat paulꝰ apłis
dicens. Gioriam̃ intribulacionib: scientes qmĩ cribulatio pacienciã

Expanded text:
gloriam quae revelabitur in nobis . » Proinde movet plerosque quod justi gloriam quae revelabitur in nobis . » Proinde movet plerosque quod justi in hac vita multa patiantur adversa, mali vero magnis prosperitatibus gaudent. Sed de suis tribulationibus exsultat Paulus apostolus dicens: « Gloriamur in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patienti
Abbreviated transcription (Latin):
ministros ad malefaciendũ. ut eis placere possimꝰ. qm̃ dissi pabit
ds̃ ossa eorũ qͥ hominib placent. sic̃ psalmista testat᷑ : s utame¬
mus iustos qr iusti st̃. ⁊ toleremꝰ malos caritate illiꝰ. qͥeos nobis
equo iudicio p̃tulit. atq p̃posuit. Legẽ qͥppe ñ implet: nͥ cari¬
tas. Etsinos diabolus ꝑeos occultꝰ inpugnat: clamemꝰ illud
sue dulcedineminstillet innobis. Et enĩ sic̃ testat᷑ psalmista. cus¬
todit dñs om̃s diligentes se: & om̃s peccatores disꝑdet. Et lib̾ sa¬
pientie dicit. Multi potentes opp̃ssi st̃ ualide : ⁊ gloriosi tra¬
ditist̃ inmanꝰ exterorũ. Et iob. Aop̾henoet impiũ quasi aqua
inopid: nocte oppͥmet eũ tẽpestas. ⁊ tollet illii uentꝰ urens. De
auc urget corm̃to ut malũ ꝑ agamꝰ : mex illis respondeamꝰ. ꝙ
obedire dõ oportet quã hominib. Nec qͥb libet torm̃tis eru¬

Expanded text:
ministros ad male faciendum, ut eis placere possimus: quoniam dissipabit ministros ad male faciendum, ut eis placere possimus: quoniam dissipabit Deus ossa eorum qui hominibus placent, sicut psalmista testatur: sed ut amemus iustos, quia iusti sunt, et toleremus malos caritate illius qui eos nobis equo iudicio praetulit atque praeposuit. Legem quippe non implet nisi caritas. Et si nos diabolus per eos occultus inpugnat, clamemus illud lum, ut misericordiae suae dulcedinem instillet in nobis. Etenim, sicut testatur psalmista: Custodit Dominus omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet. Et liber Sapientiae dicit: Multi potentes oppressi sunt valide, et gloriosi traditi sunt in manus exterorum. Et Iob: Adprehendet impium quasi aqua inopia, nocte opprimet eum tempestas, et tollet illum ventus urens. Denaut urget tormento, ut malum peragamus, mox illis respondeamus, quia obedire Deo oportet magis quam hominibus. Nec quibuslibet tormentis exsu
Abbreviated transcription (Latin):
sediligent̃ adtendat. & nulla se ipsũ adulacione seducat. s intelli¬
gat cũ ꝗͣto ꝑicło mortis ȩcne. & cũ ꝗͣta penuria ꝑfecte iusticie. pegri¬
uem᷑ adnõ. Namlicet sinc speciosi pedes euangłizanciũ pacẽ.
euangłizanciũ bona : tm̃ det̾ra sicca puluerẽ c̃trahere solent.
Et si hoc dispensatores uerbi dĩ ⁊ ministri sacram̃torũ eiꝰ ꝗ̃tomagis
queda ꝓuincia magni regis: Unoe psalmista dño dic. Beatos
que tuerudieris dnẽ. & delege tua docueris eũ. S his mͦ sepositis:
oꝑe p̃ciũ ÷ beati pape leonis decretũ nris auditorib ꝓpalare: ⁊ qͥd
deordinando papa sanxerit. nescientib intimare. Qui cũ anno in¬
carnationis dnice. m̾. l. UIII. pape leoni successisset: anno ordi¬
nationis suȩ scd̃o. conciliũ habuit mbasilica lateranensi. mense
apli indicione duodecima. Inqͣ residens : om̃ib sibi circũsidentib

Expanded text:
se diligenter attendat, et nulla se ipsum adulacione seducat, sed intellise diligenter attendat, et nulla se ipsum adulacione seducat, sed intelligat, cum quanto periculo mortis aeternae et cum quanta penuria perfectae iusticiae peregrinemur a Domino. Nam licet sint speciosi pedes euangelizancium pacem, euangelizancium bona, tamen de terra sicca pulverem contrahere solent. Et si hoc dispensatores verbi Dei et ministri sacramentorum eius, quanto magis quaedam provincia magni regis? Unde psalmista Domino dicit: Beatus quem tu erudieris. Domine, et de lege tua docueris eum. Sed his modo sepositis, operae precium est beati papae Leonis decretum nostris auditoribus propalare, et quid de ordinando papa sanxerit nescientibus intimare. Qui cum anno incarnationis dominicae MLVIII. papae Leoni successisset, anno ordinationis suae secundo concilium habuit in basilica Lateranensis mense Aprili, indicione duodecima, in qua residens omnibus sibi circum sidentibus
Abbreviated transcription (Latin):
nib sẽ qi ecełe seꝑatꝰ. subiciat᷑ sic̃ antirpc̃ & inuasor atq destrue¬
cor tociꝰ xp̃ianitatis. nec aliqua suꝑ hoc audientia. aliquando ei
reseruet᷑ s ab om̃i ȩccłastico gradu. inqͦcũq pͥus fuerat sine re¬
tractatione deponat᷑. Cui qͥsqͥs adheserit. uł qualẽcũq serit
pontifici reuerentiã exibuerit aut in aliꝰ eũ defende psunserit
pari sentencia. sit mancipatꝰ. Quisqͥs aut̃ huiꝰ nr̃i decreti uł senten¬
tie uiolator extiterit ⁊ romanã ȩccłam sua p̃suptione c̃funde & ꝑtur¬
bare. contra hoc statutũ teptaueric. ꝑpetuo anathemate. atq ex¬
cominunicatione dapuet᷑. ⁊ cũ impiis quando resurgent iniudicio
reputet᷑. Omipotentis scilicet dĩ patris & filii. ⁊ sp̃s scĩ. contra se
in hac uita. & infutura. furorẽ repꝑiat. Fiat habitacio eiꝰ deser¬
ta: & intab̾nacłis eiꝰ ñsit qͥ in habitet. Fiant filii eiꝰ orphani: &

Expanded text:
separatus, subiciatur sicut Antichristus et invasor atque destructor tocius christianitatis, nec aliqua super hoc audientia aliquando ei reservetur, sed ab omni aecclesiastico gradu, in quocunque prius fuerat, sine retractatione deponatur: cui quisquis adheserit, vel qualemcumque tanquam pontifici reverentiam exibuerit, aut in aliquo eum defendere praesumserit, pari sentencia sit mancipatus. Quisquis autem huius nostri decreti vel sententiae violator extiterit, et Romanam aecclesiam sua praesumptione confundere et perturbare contra hoc statutum temptaverit, perpetuo anathemate atque excommunicatione dampnetur, et cum impiis, quando resurgent in iudicio, reputetur. Omnipotentis scilicet Dei Patris et Filii et Spiritus sancti contra se in hac vita et in futura furorem reperiat. Fiat habitatio ejus deserta, et in tabernaculis ejus non sit qui inhabitet. Fiant filii ejus orphani, et
Abbreviated transcription (Latin):
apeccatis .s. & depreteritis inqͥd deprecare dnm̃. Om̃ib deniq
peccatorib: penitentia necessaria est. Quã qͥ contẽpnit
agere: aut dĩ flagello plerũq ꝑcucit᷑: aut morte c̃cericur:
Unde peccatorẽ aminonet lib̃ sapientie. dicens. Fili netardes con¬
uerti addnm: ⁊ ne differas dedie iNdiem. Subit
nempe ueniet ira illius: & incempore uindite disꝑdet
te. Et depenitente in libro iob. hoc inuenies scriptum. Si
reuersus fueris ad omipotentẽ: edificaberis. ⁊ longe facies
iniquitatẽ atabernaculo tuo: Dabit tͥ ꝓterra silicem.
& ꝓsilice torrentes aureos : & argentũ coaceruabitur
& afflues deliciis. & rogabis eũ & exaudiet ce.
Erit om̃ipotens contra hostes tuos: & decernens rem: & ue¬
niet tibi. E paulo post. Qui inclinauerit oculos: ipse
saluab itur. Plura parabam ad huc dicere. sednelegentib
tedium ingeram non placet amplius ꝓducere librũ ac
procelare sermonem maxime cum suꝑ hȩc omĩa multa ir

Expanded text:
eteritis, inquam, deprecare Dominum. Omnibus denique peccatoribus penitentia necessaria est: quam qui contempnit agere, aut Dei flagello plerunque percutitur aut morte conteritur. Unde peccatorem ammonet liber Sapientiae dicens: Fili, ne tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem. Subito nempe veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te. Et de penitente in libro Iob hoc invenies scriptum: Si reversus fueris ad Omnipotentem, edificaberis et longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo. Dabit tibi pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos; et argentum coacervabitur tibi, et afflues deliciis; et rogabis eum, et exaudiet te. Erit Omnipotens contra hostes tuos, et decernens rem, et veniet tibi. Et paulo post: Qui inclinaverit oculos, ipse salvabitur. Plura parabam adhuc dicere. Sed ne legentibus tedium ingeram, non placet amplius producere librum ac protelare sermonem; maxime cum super haec omnia multa in
Abbreviated transcription (Latin):
mo puttedo. ⁊ filiꝰ hominis uermis: Corpꝰ enĩ qͦd corrũpit᷑ ad gra¬
uat animã: & t̾rena in habitatio sensũ multa cogitantẽ. Uerũ
nunc uereor neqͥs me redarguens dicat. Non: tuũ fr̃ honorabiles
ac sub limes increpare ꝑsonas: quor peccata ds̃ uidicanda suo re¬
seruat iudicio. S meminerit qͥsqͥs ille ÷ qr beatissimꝰ petrus apłs

Expanded text:
corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem . » Verum nunc vereor ne quis me redarguens dicat: Non est tuum, frater, honorabiles ac sublimes increpare personas, quorum peccata Deus judicanda suo reservat judicio. Sed meminerit quisquis ille est quia beatissimus Petrus apos
Abbreviated transcription (Latin):
dit palmites suos amari usq admare. Quod qͦmͦ contigerit.
id ÷ qualit̾ ꝑhas duas potestates dĩ gr̃a comitante creuerit. &
adoleuerit. ꝓmodulo nr̃ȩ scientiȩ nr̃ĩs nẽ auditorib referemos.
Summatim tam̃ quedã ꝑstringuam: qͥa cuncta adhec ꝑtinentia
generati conplecti nonualeo. Aregib tamen & ꝓphecis uidai¬
&e gentis. exordium sumam. Moyses gͥ dux parit & ꝓpħa
fertussit egipcũ cũpͥmogenitis eorũ. Et eduxit isrł demedio eiꝰ
lnmanii potenti & brachio excelso. & diuisit mare rubrũ u

Expanded text:
dit palmites suos a mari usque ad mare. Quod quomodo contigerit, dit palmites suos a mari usque ad mare. Quod quomodo contigerit, id est qualiter per has duas potestates, Dei gratia comitante, creverit et adoleverit, pro modulo nostrae scientiae nostris nunc auditoribus referemus. Summatim tamen quaedam perstringam, quia cuncta ad haec pertinentia generatim complecti non valeo. A regibus tamen et prophetis Judaicae gentis exordium sumam. Moyses igitur dux pariter epercussit Aegyptum cum primogenitis eorum, et eduxit Israel de medio ejus in manu potenti et brachi
Abbreviated transcription (Latin):
in eis uinculum caritatis semꝑ: qͦd numquã disiungat᷑ : & utam¬
be sibi inuicem fidelit̾ adherentes mutuo socientur & conpa¬
ginentur. Nicaria eni sui ope. uel opitulatione semꝑ indigent.
& nisi sibi inuicẽ conueniant. fluctuat om̃e corpus eccłȩ. &¬
legẽ & ꝓpħas pendere ipse dñs dixit in euangłio. & quia caritas
gemina. eẽ. dmoscit᷑. duo qͥppe st̃ ipsius caritatis p̃cepta sic̃
iam diximꝰ : duas conuenienter potestates ds̃ & dñs om̃ium in
eccła statuit. qͥb dispensationẽ om̃iũ que intra ipsã gerunt᷑
cõmittere ꝓcurauit. His inquã duab potestatib quasi alis
duab fulcit᷑ & sustentatur. & his predita: libero¬
uolatu penetrat celũ. Harũ etiã industria potestatũ. olim cã
inuidea quam & int̾ gentiles meruit ȩxaltari: & nobilit subli¬
mari. & harũ pocestatũ pia cura acugilanti sollercia: exter¬

Expanded text:
in eis vinculum caritatis semper, quod numquam disiungatur, et ut amin eis vinculum caritatis semper, quod numquam disiungatur, et ut ambae sibi invicem fideliter adherentes mutuo socientur et conpaginentur. Vicaria enim sui ope vel opitulatione semper indigent; et nisi sibi invicem conveniant, fluctuat omne corpus aecclesiaelegem et prophetas pendere ipse Dominus dixit in euangelio, et quia caritas gemina esse dinoscitur — duo quippe sunt ipsius caritatis praecepta, sicut iam diximus, — duas convenienter potestates Deus et dominus omnium in aecclesia statuit, quibus dispensationem omnium, quae intra ipsam geruntur, comduabus fulcitur et sustentatur; et his praedita, liberovolatu penetrat coelum. Harum etiam industria potestatum olim tam in Judaea quam inter gentiles meruit exaltari et nobiliter sublimari, et harum potestatum pia cura ac vigilanti solertia exten
Abbreviated transcription (Latin):
METO UROGEDENTI LIBELLO TACERE DELIBE¬
RAUERA. IDESTA ORESENTI NEGOLIO QUIESCERE.
FI ALIAS ANIAUM AEELICARE EUM ECCE UENIT MICHI IN
mentem illud qͦd scriptum est quia inore duorũ uł
trium testiũ stabit om̃e uerbũ : & mox recaluit animꝰ m̃s. & opor¬
cunum. eẽ. iudicaui: utdehac eadẽq re. dequa iam unum librum
ediderã. face rem & scđm: quatinus duob libris tes una
ualidius firmetur & corroboretor. Porro libro suꝑiori. omnẽ
potestatẽ adõ esse dispositam satis sic̃ reor ostendimꝰ. nunc autẽ
legentib euident̃ notificare decreuimꝰ: qͦd ipse ds̃ duas specialit̃
potestates in ȩccł̃a sua scã collocauit atq constituit. regiã uide¬
licet & sacerdotalẽ : non absq magno acsalubrimo sacramento.
Quas duas potestates ipsa dĩ sapientia carnẽ inqua uideri pos¬
set assuinens inunitate suȩ ꝑsone suscepit: & eas inea idõ quadã
germanitate sibi mutuo sociauit. atq coniunxit: ut & unũ sit

Expanded text:
to precedenti libello tacere deliberaveram, id est, a presenti negotio quiescere, et alias animum applicare, cum ecce venit michi in mentem illud quod scriptum est, quia in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum. Et mox recaluit animus meus, et oportunum esse iudicavi, ut de hac eademque re, de qua iam unum librum edideram, facerem et secundum, quatinus duobus libris res una validius firmetur et corroboretur. Porro libro superiori omnem potestatem a Deo esse dispositam satis, sicut reor, ostendimus. Nunc autem legentibus evidenter notificare decrevimus, quod ipse Deus duas specialiter potestates in aecclesia sua sancta collocavit atque constituit, regiam videlicet et sacerdotalem, non absque magno ac saluberrimo sacramento. Quas duas potestates ipsa Dei sapientia carnem, in qua videri posset, assumens, in unitate suae personae suscepit, et eas in ea ideo quadam germanitate sibi mutuo sociavit atque coniunxit, ut et unum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Nainsic̃ beatꝰ cestat᷑ augustinos pax om̃ium rerũ ÷ cranqͥllitas
ordinis. Ordo uͦ est: pariũ & dispariũ rerũ sua cuiq rei dispo¬
sitio. Sed qu iam nr̃ sermo forsitan nimis in longũ ꝓtrahitur.
restat ut amodo t̾minet᷑. nȩplixitate sua generet legenti fastidiũ.
C laudendꝰ inquam ÷ lib iste: quẽ ego dĩ opitulante clemeretia.
Nontimore suꝑbie s fratno compunctꝰ affectu cõposui: deside¬
rans ut Non tancũ hae duȩ dequib hactenꝰ tractauimos
potestates. sed etiam onĩs xp̃i cultores concordes: et sibimet
inuicem sint coherentes. Q uod et iam precipit ses a sapii¬
mus: iterum dixit eis. Pacem relinquo uobis: padem meam
douobis.  ourtos  presentem libellũ. exemplis sde seripcure
diligenter corroborare curaui: Neforte inuenia aui uaco¬
us as mnutilis labor meus. Opto proinde: ut om̃s qui edal
pio & benigno anino duscepturisoi+

Expanded text:
Nam, sicut beatus testatur Augustinus: Pax omnium rerum est tranquillitas Nam, sicut beatus testatur Augustinus: Pax omnium rerum est tranquillitas ordinis. Ordo vero est parium et disparium rerum sua cuique rei dispositio. Sed, quia iam noster sermo forsitan nimis in longum protrahitur, restat, ut amodo terminetur, ne prolixitate sua generet legenti fastidium. Claudendus, inquam, est liber iste, quem ego Dei opitulante clementia, non tumore superbiae, sed fraterno compunctus affectu composui, desiderans, ut non tantum hae duae, de quibus hactenus tractavimus, potestates, sed etiam omnes Christi cultores concordes et sibimet invicem sint coherentes. Quod etiam praecepit sanctus et sapimus iterum dixit eis: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Porro ego praesentem libellum exemplis sanctae scripturae diligenter corroborare curavi, ne forte inveniatur vacuus et inutilis labor meus. Opto proinde, ut omnes, qui eum pio et benigno animo suscepturi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dare noscunt᷑: N onne dñs in euangłio dic̃ om̃e regnũ inseipsũ
diuisũ desolabit᷑. & domꝰ supͣ domũ cadet : Deniq qͥdã sapiens
dic. Concordia res minime crescunt : & discordia res maxime di¬
labunt᷑. Uerũ nunc oꝑe p̃ciũ ÷: illud audire uł considare.
qͦd olim Gregoriꝰ papa sc̃issimꝰ. Sabino constantinopolitano diacono
scripsit. Ait enĩ. Unũ :÷ qͦd breuit̃ suggeras serenissimo dño nr̃o
imꝑatori : qr ego seruus eiꝰ. siieiꝰ mortẽ uł in languobardor oox¬
silus me uoluissem inserere : hodie languobardor gens. Nec
regẽ. nec duces. nec comites hab̾et: s insũma c̃fusione essent
om̃ia. S. qr dm̃ tuneo : in mortẽ cuiꝰlibet hominis me miscere
formido. Proinde ego ñ astruo utliceat cuiꝗͣ. regi uel imꝑatori
qͥꝗͣ contͣ dĩ pcepta aut scõrũ canonũ c̃stituta facere uel institue
ñ debet: sic & qͥrationabilit c̃stitutis ñ obedit: male facit.

Expanded text:
noscuntur? Nonne Dominus in euangelio dicit: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet? Denique quidam sapiens dicit: Concordia res minimae crescunt et discordia r es maximae dilabuntur. Verum nunc opere precium est illud audire vel considerare quod olim Gregorius papa sanctissimus Sabino Constantinopolitano diacono scripsit. Ait enim: Unum est quod breviter suggeras serenissimo domino nostro imperatori, quia ego servus eius, si in eius mortem vel in Languobardorum consiliis me voluissem inserere, hodie Languobardorum gens nec regem nec duces nec comites haberet, sed in summa confusione essent omnia. Sed quia Deum timeo, in mortem cuiuslibet hominis me miscere formido. Proinde ego non astruo, ut liceat cuiquam regi vel imperatori quicquam contra Dei praecepta aut sanctorum canonum constituta facere vel instituernon debet, sic et qui rationabiliter constitutis non obedit male facit.
Abbreviated transcription (Latin):
incelligt̃ eos dunnitꝰ deseri: & idõ gem̃tes conticescunt: Ulerũp¬
tamen ñdicimꝰ ut conticescat ep̃s. odio malor̃ hompaũ t̾ritꝰ. ses
consilio caritatis. cui uibet apłs dicens. Insta oportune. inpor¬
tune. obsecra. in crepa. in om̃i pacientia & doctrina. Hȩc xios
de duab sufficiat dixisse potestatib qͥb inp̃senti uita sẽa
regit᷑ & gub̾nat᷑ eccła. Quib etiã pꝰ din sic inlustrari. cog¬
noscit᷑. sic̃ duob magnis luminarib sole uidelicet & lunda
tota mundi fabrica. aut sic̃ duob ocłis cotũ humanũ corpꝰ
decorat᷑ & illuminat᷑. Quas nimirũ potestates scãs fore: Ne¬
mo debet ambigere. Ipsas enĩ os̃ & dñs insua ꝑsoN ia
sacrauit. uniuit. & sanctificauit. Quib etiã. lib sapi¬
entiȩ p̃cipit dicens. Diligite iusticiã: qͥuidicatis t̾ram

Expanded text:
intelligunt eos divinitus deseri, et ideo gementes conticescunt. Verumpintelligunt eos divinitus deseri, et ideo gementes conticescunt. Verumptamen non dicimus, ut conticescat episcopus odio malorum hominum territus, sed consilio caritatis; cui iubet apostolus dicens: Insta oportune, inportune; obsecra, increpa, in omni pacientia et doctrina. Haec nos de duabus sufficiat dixisse potestatibus, quibus in praesenti vita sancta regitur et gubernatur aecclesia, quibus etiam post Deum sic inlustrari cognoscitur sicut duobus magnis luminaribus ', sole videlicet et luna, tota mundi fabrica, aut sicut duobus oculis totum humanum corpus decoratur et illuminatur. Quas nimirum potestates sanctas fore nemo debet ambigere. Ipsas enim Deus et Dominus in sua persona sacravit, univit et sanctificavit. Quibus etiam liber Sapientiae praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ: a. cuiꝰ societate aberrauerant peccando. Eatra quã ȩccłam.
non remictunt᷑ peccata : Nec quisquã nͥ ꝑeã. uitã potest asseqͥ sẽ¬
pit̾nã. Ipse deniq ꝓsuo officio alios corrigit. & alios erudit:¬
& alios censura iusticiȩ dictante excomunicat. Ipse qͦq qͦsdã ñ¬
nũquã obiurgare decrectat. qͥa uł aptiꝰ cẽpꝰ expectat. uł me¬
tuit ne increpati deteriores fiant. Non ÷ enĩ om̃ib hominib
una adhibenda doctrina: s ꝓqualitate morũ. diu̾sa debet. eẽ.
exortatio doctorum. Namcͦisdã increpatio dura: qͦsdã uͦ exorta¬
cio corrigit blanda. Non omĩa deniq tẽpora congruunt doc¬
trine : s scđm SAlOMONIs sententiã tẽpꝰ tacendi & tempꝰ loquen¬
di. Unde etiã sepefatꝰ papa Gregorios inuicesimo moralium
libro dic̃. Sc̃i inqͥt uiri cũ uident qͦsdã sua uerba despicere.

Expanded text:
aecclesiae, a cuius societate aberraverant peccando. Extra quam aecclesiam aecclesiae, a cuius societate aberraverant peccando. Extra quam aecclesiam non remittuntur peccata; nec quisquam, nisi per eam, vitam potest assequi sempiternam. Ipse denique pro suo officio alios corrigit, et alios erudit, et alios censura iusticiae dictante excommunicat. Ipse quoque quosdam nonnunquam obiurgare detrectat, quia vel aptius tempus expectat vel metuit, ne increpati deteriores fiant. Non est enim omnibus hominibus una adhibenda doctrina; sed pro qualitate morum diversa debet esse exortatio doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exortatio corrigit blanda. Non omnia denique tempora congruunt doctrinae; sed secundum Salomonis sententiam tempus tacendi, et tempus loquendi. Unde etiam sepefatus papa Gregorius in vicesimo Moralium libro dicit: Sancti, inquit, viri cum vident quosdam sua verba despicere,
Abbreviated transcription (Latin):
securitas det᷑: & iccirco nonꝰ iuste bella gerunt᷑. utpar adqͥrat᷑.
Moyses nãq uir mitis atq scĩssimꝰ. legis diuine mandato mul¬
eos legit᷑ homines occidisse. & multas etiã gentes dõ sibi duca¬
tũ p̃bente. armis uictricib extincrisse. Hoc etiam multi alii
pͥncipes noui acueteris testamenti diuino feruore succensi fecisse
legunt᷑. Timor enĩ dĩ & cimor supplicii. retrahit hominẽ apeccato.
Uerũ illa pͥncipũ uł p̃lator om̃ium cautela. utilis ÷ atq lau¬
dabilis⁊ inqua totũ agit ratio. & furor nichil sibi uindicat
tritũ ł humiliatũ Nondespiciat. Debet enĩ ep̃s quos dam
eoium id ÷ penitentum scđm modum culpe. in accione
penitentiȩ. acorpore xpĩ & sanguine seꝑare: & qͥbusdam
certũ penitentie pondꝰ imponere. Qua ꝑacta reconcilient᷑.
&ꝰ fidelib fr̃ib rursus ad gregent᷑. & ingremiũ sc̃ȩ recipiant᷑

Expanded text:
securitas detur. Et idcirco non iniuste bella geruntur, ut pax adquiratur. securitas detur. Et idcirco non iniuste bella geruntur, ut pax adquiratur. Moyses namque, vir mitis atque sanctissimus, legis divine mandato multos legitur homines occidisse et multas etiam gentes, Deo sibi ducatum praebente, armis victricibus extincxisse. Hoc etiam multi alii principes novi ac veteris testamenti divino fervore succensi fecisse leguntur. Timor enim Dei et timor supplicii retrahit hominem a peccato. Verum illa principum vel praelatorum omnium cautela utilis est atque laudabilis, in qua totum agit ratio et furor nichil sibi vindicat.tritum et humiliatum non despiciat. Debet enim episcopus quosdam eorum, id est penitentium, secundum modum culpae in accione penitentiae a corpore Christi et sanguine separare, et quibusdam certum penitentiae pondus imponere; qua peracta, reconcilientur, et fidelibus fratribus rursus adgregentur et in gremium sanctae recipiantur
Abbreviated transcription (Latin):
uimensũ cumulũ peccatoꝵ ꝓrũpant: aliqua pena sic̃ p̃missũ : plec¬
ti debent. Nã mordinata pietas cũ temporalit̾ partit. & a det̾̃na
supplicia ꝑtrahit: & uicia pullulare ꝑmictit: Discretionis tam̃
modꝰ in om̃ib ÷ auidicib obseruandꝰ. & ut sit ordinata pietas. ad
scientiã : transeundũ: ut sciat uidex quid iuste puniat: & quid
exmiscłia dimittat. Sic deniq debet prudentia iudicũ corda
in bonu sẽꝑ acuere : neaut ipsa prudentia rectitudinis modũ
excedat. aut simplicitas inignorantiȩ fallacia corruat. Porro
ipsi reges. imꝑatores ac iudices. cum iuste rationis imꝑio scele¬
ratos morte puniunt. aut ȩqͥtate dictante bella gerunt. Neqͣꝙͣ.
contra p̾ceptũ legis facere pucandi st̃ quodictũ ÷ ñ occides.
Nam idõ. criminosi lege ꝑimunt᷑ : nemortifero pecrato ꝑnitios a

Expanded text:
inmensum cumulum peccatorum prorumpant, aliqua pena, sicut premissum est, plecinmensum cumulum peccatorum prorumpant, aliqua pena, sicut premissum est, plecti debent. Nam inordinata pietas cum temporaliter parcit, et ad aeterna supplicia pertrahit et vicia pullulare permittit. Discretionis tamen modus in omnibus est a iudicibus observandus; et ut sit ordinata pietas, ad scientiam est transeundum, ut sciat iudex quid iuste puniat et quid ex misericordia dimittat. Sic denique debet prudentia iudicum corda in bonum semper acuere, ne aut ipsa prudentia rectitudinis modum excedat aut simplicitas in ignorantiae fallacia corruat. Porro ipsi reges, imperatores ac iudices, cum iustae rationis imperio sceleratos morte puniunt, aut aequitate dictante bella gerunt, nequaquam contra praeceptum legis facere putandi sunt, quo dictum est: Non occides. Nam ideo criminosi lege perimuntur, ne mortifero peccato pernitiosa
Abbreviated transcription (Latin):
conterunt᷑: ita comunis pena bonos pͥurgat. malos ext̃minat
Nam boni quiq igne tribulationũ exquoquunt᷑. & mali mur¬
murant & puniunt᷑. Inquib dam autẽ grauis in es ł
stulticia. & sic eos iniquitas obligat: utaculpa nec pena
compescat. Alii uͦ mala ꝑpeti in merito uident᷑: sed haec
diuinitas fieri sinit ut cruciatib & flagellis erudiantur.
Elagellat enuds̃: omem filiũ quẽ recipit. Sed licet ñ sinc
om̃s filii quiflagellant᷑: tam̃ nullus ẽ. filiꝰ. qͥ ñ flagelletur.
Porro quidã sine uerbere relinquunt᷑. unde ad aeterna
torm̃ta. mala agendo liberiꝰ festinant. dequib inbeati
lob libro scriptum est. Uidi stultu. firma radice
Stultꝰ inquã firma radice stare conspicitur: qͣndo in hac
uita continua ꝓsperitate lȩtatur. Ueruptam̃ in futurũ
district᷑ꝰ iuidex tanta aduersitate feriet quos reprobat.
quanta nunc seueritatȩ corripit quos amat. Sed ne facinora ad

Expanded text:
conteruntur, ita communis pena bonos purgat, malos exterminat. Nam boni quique igne tribulationum exquoquuntur, et mali murmurant et puniuntur. In quibusdam autem gravis inest iusticia; et sic eos iniquitas obligat, ut a culpa nec pena compescat. Alii vero mala perpeti inmerito videntur. Sed haec divinitas fieri sinit, ut cruciatibus et flagellis erudiantur. Flagellat enim Deus omnem filium quem recipit. Sed licet non sint omnes filii, qui flagellantur, tamen nullus est filius, qui non flagelletur. Porro quidam sine verbere relinquuntur. Unde ad aeterna tormenta, mala agendo, liberius festinant. De quibus in beati Iob libro scriptum est: Vidi stultum firma radice. Stultus, inquam, firma radice stare conspicitur, quando in hac vita continua prosperitate laetatur. Verumptamen in futurum districtus iudex tanta adversitate feriet quos reprobat, quanta nunc severitate corripit quos amat. Sed ne facinora ad
Abbreviated transcription (Latin):
cutũ decore parit̾ oinauer̃. & auro suȩ sapientiȩ nobilitauert̃.
C õstat gͦ reges atq ꝓpħas sc̃issimos: uicaria sui ope semꝑ indi¬
guisse. Eccłam autẽ sinagogã appello: qm̃ illa que mea fie¬
bant. p̾sentis ȩccłȩ figurã gerebant. & in illo sacrifitio xp̃i fi
gurabat᷑ occisio. cuiꝰ sumꝰ sanguine redẽpti. atq reparat
Sed a ꝑ sibbati ocum: figurabat̃ requies beator ooi. Ipsa
etiam lex: nouũ cestam̃tũ infigura p̃cessit. Unde suꝑueniente euan¬
głica luce: unbra consequent̃ abscessit. Nunc autẽ scorũ ꝓpħarũ
iam ꝓpħam. Escce inqͥt constituã pͥncipes tuos sicut antea: & con¬
siliarios tuos sic̃ abinitio. Et psalmista. ꝑropatrib cuis natist̃
tͥ filii. constitues eos pͥncipes suꝑ omnem terrã. Igit᷑ regiam
& sacerdotalem dignitatẽ ds̃ int̾ris ordinauit. siue disposuit:
non absq magno ac salubrimo sacramto. Unde congruit & ual¬

Expanded text:
re pariter ornaverunt, et auro suae sapientiae nobilitaverunt. Constat ergo reges atque prophetas sanctissimos vicaria sui ope semper indiguisse. Aecclesiam autem sinagogam appello; quoniam illa quae in ea fiebant praesentis aecclesiae figuram gerebant; et in illo sacrificio Christi figurabatur occisio, cuius sumus sanguine redempti atque reparati. Sed et per sabbati ocium figurabatur requies beatorum. Ipsa etiam lex novum testamentum in figura praecessit. Unde superveniente euangelica luce umbra consequenter abscessit. Nunc autem sanctorum prophiam prophetam: Ecce, inquit, constituam principes tuos sicut antea, et consiliarios tuos sicut ab initio. Et psalmista: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes super omnem terram. Igitur regiam et sacerdotalem dignitatem Deus in terris ordinavit sive disposuit non absque magno ac saluberrimo sacramento. Unde congruit et val
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ samuel ꝓpħa renouauit regnũ. ungens saulẽ in regẽ qͥo
hostes popłi dĩ suꝑauit: & fines regni sui felicit ampliauit.
Uerũptam̃ p̾ea fortunȩ suȩ ꝓsꝑitatib euectꝰ suꝑbiens dõ displi¬

Expanded text:
autem Samuel propheta renovavit regnum, ungens Saulem in regem; qui autem Samuel propheta renovavit regnum, ungens Saulem in regem; qui et hostes populi Dei superavit et fines regni sui feliciter ampliavit. Verumptamen postea fortunae suae prosperitatibus evectus, superbiens Deo displi
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑcussit gentes multas. & occidit reges fortes. Se on rege in
amorreorũ. & og regem basan. & dedic terram eorũ herecdi¬
tatem popło suo. illum significans regem ac pastorem mi¬
cissimum: qͥtrans fert inse credentes. ꝑspem & fidem de
mortalitate admmortalitatem. Unde sicut in libro suꝑiori
iã diximꝰ. sacro sc̃o muisterio inheremo dĩ tab̾naculũ edifica¬
uit &r aaron consecrauit: ac popło diuine legis p̃cept a
ꝓposuit: Maron uͭ iuirga qũa ei ipse tradiderat: opaba
tur signa &e ꝓdigia corã pharaone. & obtimatib eh. Post
Moysen u surrexit iħs filliꝰ naue: cuiꝰ impio inpeclitꝰ: sol
ab itiere suo donec expugnaret hostes popłi clĩ: Hiec qͦq.
tuit uir magnꝰ & fortis seđ̃m nomen suũ inter reges
acq ꝓpħas: gerens figurã saluatoris nr̃i. qͥ: rex parit̃ & sacͥdos.
Qui & infigura & misterio iordanis alueũ trarisiens: di¬
uisit popło t̾rã repmissionis infuniculo distributionis. Post hunc

Expanded text:
ltas, et occidit reges fortes, Seon regem Amorreorum, et Og regem Basan, et dedit terram eorum hereditatem populo suo, illum significans regem ac pastorem mitissimum, qui transfert in se credentes per spem et fidem de mortalitate ad inmortalitatem. Unde, sicut in libro superiori iam diximus, sacrosancto misterio in heremo Dei tabernaculum edificavit, et Aaron consecravit, ac populo divine legis praecepta proposuit. Aaron Pharaone et obtimatibus eius. Post Moysen vero surrexit Iesus filius Nave; cuius imperio inpeditus est sol ab itinere suo, donec expugnaret hostes populi Dei. Hic quoque fuit vir magnus et fortis, secundum nomen suum inter reges atque prophetas gerens figuram Salvatoris nostri, qui est rex pariter et sacerdos; qui et in figura et misterio Iordanis alveum transiens divisit populo terram repromissionis in funiculo distributionis. Post hunc
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat dauid pat̾ eiꝰ. surrexit contra eũ sennacherib rex assiri¬
orũ multo uallatꝰ exercitu. Tunc surgens rex sezechias &e isaias
ꝓpħa : orauerunt addnm. Quos dñs ȩxaudiuit. & in castris
Sennacherib angłs descendit. qͥde eiꝰ exercitu centum octogin¬
ta qͥnq milia interfecit. Igit᷑ reges gloriosi ado inspirati ꝓui
rib suis scam extuler̃ ȩccłam: & eor pia cura acuigilanti sol¬
leitia adoleuit pͥmũ iniudea. & demũ ingentib suos palmi¬

Expanded text:
fecerat David pater eius, surrexit contra eum Sennacherib rex Assirifecerat David pater eius, surrexit contra eum Sennacherib rex Assiriorum multo vallatus exercitu. Tunc surgens rex Ezechias et Isaias propheta oraverunt ad Dominum; quos Dominus exaudivit. Et in castris Sennacherib angelus descendit, qui de eius exercitu centum octoginta quinqne milia interfecit. Igitur reges gloriosi a Deo inspirati pro viribus suis sanctam extulerunt aecclesiam; et eorum pia cura ac vigilanti sollertia adolevit p
Abbreviated transcription (Latin):
stituit in eo sacerdotũ officia inministeriis suis. & leuitas
mordine suo. ut miiustrarent dño uixta ritũ uniꝰ cuiꝰq
diei. sicut p̃ceperat ei dauid pater eiꝰ. Sed & hie re¬
pletꝰ sapientia composuit sẏrasirim. inquo ꝑ epitalamiũ carm̃.
i int̾pretationib factus ÷ ammirabilis: & diuulgatũ ÷ nom̃ eiꝰ
longe lateq. S cũ polleret magnis opib. & gła magna nimis.
incumescens corde. effrenatꝰ: inlibidinẽ. & exarsit inconcupis¬
centia feminarum alienigenarũ: & insuꝑ adorauit deos earũ.
filium nabat seruum ipsius. Scidit quoq regnũ demanu filis
eiꝰ. Nam inierłm regnauit roboã filiꝰ ipsiꝰ salomonis: suꝑ de
cem uͦ trib istł regnauit ieroboam filiꝰ nabat. Sed ne ir
singłis inmorer: dum regnaret post modũ inierłm rex eze¬
chias. & fecisset qͦd erat placitũ corã dño dõ: iuxta omĩa que

Expanded text:
stituit in eo sacerdotum officia in ministeriis suis, et levitas stituit in eo sacerdotum officia in ministeriis suis, et levitas in ordine suo, ut ministrarent Domino iuxta ritum uniuscuiusque diei, sicut praeceperat ei David pater eius. Sed et hic repletus sapientia composuit syrasirim, in quo per epitalamium carmen in interpretationibus factus est admirabilis, et divulgatum est nomen ejus longe lateque. Sed cum polleret magnis opibus et gloria magna nimis, intumescens corde, effrenatus est in libidinem, et exarsit in concupiscentia feminarum alienigenarum, et insuper adoravit deos earum. eroboam filium Nabat servum ipsius. Scidit quoque regnum de manu filii ejus. Nam in Jerusalem regnavit Roboam filius Nabat. Sed necem vero tribus Israel regnavit Ieroboam, filius Nabat. Sed ne in singulis inmorer, dum regnaret postmodum in Ierusalem rex Ezechias et fecisset quod erat placitum coram domino Deo, iuxta omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ab iiudẽ pdiscnoiã se uinrit acseꝑauit. ne negligat agete petiꝰ¬
tenciã ⁊ nequaqͣ loetali ⁊ mortifere plage: ꝑpudorẽ adoat fũ¬
more. Nichil eni÷ infeliciꝰ. nichil scelestiꝰ: quã deuulnere qͥl la¬
tere ñ potest non erubescere: & deligatura eiꝰ erubesdere. Sa¬
tagat inquã qͥhoc scelus amisit dõ satis facere. ꝓpenitentie dolorẽ.
ce ꝑhumilitatis gemitũ: & ꝑcontriti cordis sacrificium. eoopan

Expanded text:
ab invicem per discordiam seiunxit ac separavit, ne negligat agere peniab invicem per discordiam seiunxit ac separavit, ne negligat agere penitenciam, et nequaquam loetali et mortiferae plagae per pudorem addat tumorem. Nichil enim est infelicius, nichil scelestius, quam de vulnere quod latere non potest non erubescere et de ligatura eius erubescere. Satagat, inquam, qui hoc scelus admisit Deo satisfacere per penitentiae dolorem et per humilitatis gemitum et per contriti c
Abbreviated transcription (Latin):
Quospi reserti. uel inebriati qͥq uiri ꝑfecti: om̃s aduersitares
m undi huiꝰ. ꝓpt̃ eũ tolerant. qͥ ꝓeis mori ñ dedignatꝰ est: Proco
inqua qsꝰ ardenti amore dirigit᷑: omĩa tolerant᷑. At inpaciens du
mala que ei iuste acdo inferunt᷑ pati renuit ñ efficit ut amalis eru¬
atur. s. ce mela grauiora paciatur. Nemo enĩ leges om̃ipotentis
euadit: s. om̃is creatura uelit nolit militat dõ. u illiꝰ subiacet po¬
testati. S̾. boni libera uoluntate. sic̃ boni filii dõ seruire noscunt᷑.
ifaciunt qd bonũ est. Mali qͦq dõ seruiunt. sed necessitate
ifit de illis qͦd iustũ est᷑. Itaq ⁊ debonis ⁊ demalis: ds benefa¬
cere consueuit. Uerũtamen qͥcqͥd abeo fit: iuste fit. Agit᷑ equiꝰ
est ut nos eiꝰ sequamꝰ. quã ille nrãm sequat᷑ uoluntatẽ. uteo ipso
qͥ nos eiꝰ sequinur uoluntatem: odinati esse incipiamus. Unde
congrium ÷ ut si ͥs uspiam: qͥduas has dequib loqͥm̃ potestate q̃

Expanded text:
s adversitates mundi huius propter eum tolerant, qui pro eis mori non dedignatus est. Pro eo, inquam, quod ardenti amore diligitur, omnia tolerantur. At impaciens, dum mala, quae ei iuste a Deo inferuntur, pati renuit, non efficit, ut a malis eruatur, sed ut mala graviora paciatur. Nemo enim leges Omnipotentis evadit; sed omnis creatura, velit nolit, militat Deo et illius subiacet potestati. Sed boni libera voluntate, sicut boni filii, Deo servire noscuntur, et faciunt quod bonum est. Mali quoque Deo serviunt, sed necessitate; et fit de illis quod iustum est. Itaque et de bonis et de malis Deus bene facere consuevit. Veruntamen quicquid ab eo fit, iuste fit. Igitur equius est, ut nos eius sequamur quam ille nostram sequatur voluntatem; ut eo ipso quo nos eius sequimur voluntatem, ordinati esse incipiamus. Unde congruum est, ut si quis uspiam est qui duas has de quibus loquimur potestates
Abbreviated transcription (Latin):
habent in illũ. His inquã potestatib ac pͥncipatib t̾renũ regnũ:
distinctũ atq dispositũ. Unde illi qͥhanc positionẽ ab om̃ipo¬
tente dõ congruo ordine distinctã atq dispositã conat᷑ p̾uerte¬
re : deillorꝰ numero uident᷑ existere. qͥ ignorantes dĩ iusticiã. &
suã uolentes c̃stituere: iusticiȩ eiꝰ nonsc̃ subiecti. Nonne ipse

Expanded text:
llum. His, inquam, potestatibus ac principatibus terrenum regnum est distinctum atque dispositum. Unde illi qui hanc positionem ab omnipotente Deo congruo ordine distinctam atque dispositam conantur pervertere, de illorum numero videntur existere qui ignorantes Dei iusticiam et suam volentes constituere, iusticiae ei
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ cũq ligaueris suꝑ t̾rã eric ligatũ &e incelis. ⁊ qd̃ cuq solueris suꝑ
tra erit solutũ & incȩlis. qd hc̃ paulꝰ nuꝑ adfidẽ c̃uersus ausus est
rep̾hendẽ acdiuino telo succensus corã om̃ib increpare. Sic &¬
enĩ idẽ apłs paulus scribens adgalathas: dicit. Cumuenisset ce¬
phas antiochiã: infaciẽ ei restiti. qr rep̃hensibilis erat. Priꝰ enĩ

Expanded text:
igatum et in caelis, et quodcunque solveris super terram erit solutum et in caelis, quod hunc Paulus nuper ad fidem conversus ausus est reprehendere, ac divino zelo succensus coram omnibus increpare. Sic etenim idem apostolus Paulus scribens ad Galathas dicit: Cum venisset Cephas Antiochiam, in fadem ei restiti, quia reprehensibilis erat. Prius enim