comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
x cołit qđ superius dixit
ꝑcipe. Est enĩ ñ transito¬
uc aliquid sumere sed p̃ces
hominũ cõpiosa dignatione reci¬
pere Non in labis dolosissic̃ aui¬
dȩis manauit falsa sententia.
apud quos in nocens dãnatus ẽ &
latro cognoscit᷑ ab solutus
S deuultu tuo iudiciũ i eũ prodeat
Soculi tui uideant aequitatem:
e uultu tuo prodeat iudiciũ
propriascripturȩ diuinȩ & nob
inusitata locutio ẽ quiad em̃ te
sol& amanare sententia: Sed
hoc dño ꝑtropicas elocutiones
decent̃ aptat᷑ quia ille qđ iudicat
uid& dũ testis ẽ examinis sui nec
de facto alicuius testimonium
quȩrit qui solus omniũ ueracissi¬
mȩ secr&a cognoscit: Deuultu
ergo dic̃. Idẽ de aspectutuo se¬
cundũ illa quȩ inme respicis
atq cognoscis. Hoc aut̃ ille rectẽ
p&ebat. qui se nouerat pollutio¬
nẽ ñ habere peccati. Sequitur.

Expanded text:
Excolit quod superius dixit. Excolit quod superius dixit. Percipere est enim non transitorie aliquid sumere, sed preces hominum copiosa dignatione recipere. Non in labiis dolosis; sicut a Judaeis manavit falsa sententia, apud quos innocens damnatus est, et latro cognoscitur absolutus. Vers. 3. De vultu tuo judicium meum prodeat; oculi tui videant aequitatem. De vultu tuo prodeat judicium: propria Scripturae divinae, et nobis inusitata locutio est, quia de mente solet manare sententia: sed hoc Domino per tropicas elocutiones decenter aptatur, quia ille quod judicat videt, dum testis est examinis sui; nec de facto alicujus testimonium quaerit, qui solus omnium veracissime secreta cognoscit. De vultu ergo dicit, id est de aspectu tuo, secundum illa quae in me respicis atque cpetebat, qui se noverat pollutionem non habere peccati. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
secunda ut aiudȩorũ insidiis eiꝰ¬
puritas liber&ur : Intestiã resur¬
rectionẽ uelo cissimã de p̃catur
nediutius in sultare liceat ꝑuerso
ppło iudȩorũ. Et nealiquid de
ci maiestate turba fideliũ habẽ¬
r& ambiguũ: profit&urse in ̃na
bectitudine eẽ mansurũ:¬
Exaudidr̃ iustitiãmeã inter¬
de dep̃catiorẽ meaenai¬
pud dm̃ certũ ẽ habere iusti¬
tiã uocẽ suã . qui restacitas in¬
allegentiȩ suȩ uistute cognoscit.
Iosius ẽ enĩ oratioꝑ fecta: cuius
a causa clamat & lingua actus
& sermo. uita & cogitatio : Inten¬
de dep̃cationi meȩ. Non in casũ
dissonantib: reb: uerba ista co¬
polata s̃. Nã intendere oculore
ẽ p̃ces admittere auriũ. Sed
ideo ista uerba socicta s̃. ut amba¬
rim rerũ unus intelleger& ur
ffectus: quicquid enĩ uł auris
udit. uł oculus uidit. uel manus
pal pat. uelquȩ paleatus gustat
id nasus odoratur. dõ sola con¬
iomplationis uistute notissima
cãnon in labus dolosis.

Expanded text:
Secunda ut a Judaeorum insidiis puritos liberetur. In tertia resurrectionem velocissimam deprecatur. Ne diutius insultare liceat perverso populo Judaeorum, et ne aliquid de ejus majestate turba fidelium haberet, ambiguum profitetur se in aeterna beatitudine mansuruus, justitiam meam; intende deprecationi meae. Apud Deum certum est habere justitiam vocem suam, qui res tacitas intelligentiae suae virtute cognoscit. Ipsius est enim oratio perfecta, cujus et causa clamat et lingua, actus et sermo, vita et cogitatio. Intende deprecationi meae. Non incassum dissonantibus rebus verba ista copulata sunt; nam intendere oculorum est, preces admittere aurium. Sed ideo verba ista sociata sunt, ut ambarum rerum unus intelligeretur effectus. Quidquid enim vel auris audit, vel oculus videt, vel manus palpat, vel palatus gustat, vel nasus odoratur, Deo sola contemplationis virtute notissima meam, non in labiis dolosis.
Abbreviated transcription (Latin):
& innaturȩ puritatẽ mundatio
reuocare: Sicergo & tribulatio¬
tas quã cedustio ollȩ dequꝰquer&
pulchre aut̃ subiunxit. ut ñ lo¬
quat᷑ os meũ. Id ẽ asigntaceã
tu mepurũ eẽ ꝑpendis. quideñ
op̃ erat eũ de probitate morũsuq
aliquid loqui. Dũ cestũ sit apam̃
maiestate cuncta cognosci. humn¬
na ignorantia uebis in struendut̃
Diuinitas aut̃ cestissime nouitom̃
&iã cũ tacentur udmissa:
opera hominum ꝓpt̃ uerba labiorũ tios
ego custodiui uias durcis:
rdinẽ uerborũ poscit iste uersi¬
culus. Opera hominũ id ẽ iuiasdie¬
ras ego custodiui propt̃ uerba
labiorũ tuorũ brtuit̃ definitasui
quȩ sint opera hominũ. scilic&
uiȩ durȩ. Sic̃ beatꝰ iob dic̃.: Aus
nascit᷑ ad uolatũ. & homo ad lab¬
rem. Nã cũ peccata uitantur ar

Expanded text:
et in naturae puritatem mundata et in naturae puritatem mundata revocare. Sic ergo et tribulatiotas, quam adustio ulla decoqueret. Pulchre autem subjunxit: Ut non loquatur os meum, id est, etsi ego taceam, tu me purum esse perpendis. Quid enim opus erat eum de probitate morum suorum aliquid loqui, dum certum sit a paterna majestate cuncta cognosci? Humana ignorantia verbis instruenda est; Divinitas autem certissime novit omnia, etiam cum tacentur admissa. Opera hominum: propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras. Ordinem verborum poscit iste versiculus: Opera hominum, id est vias duras ego custodivi propter verba labiorum tuorum. Breviter definita sunt, quae sint opera hominum, scilicet viae durae; sicut beatus Job dicit: Avis nascitur ad volatum, et homo ad laborem . Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
in superiore psalmo iãdictũ ẽ.
Prouidebã dñm in conspectu
inco semꝑ. qm adextris est
mihi necõ mouear: Oaspectũ
illũ salutarẽ opurissimos oculos
qui illã ȩquitatẽ uident nesciuNł
ꝓfecto huiꝰ mundi tenebris obs¬
cuncri quia merent᷑ tanta clari¬
tate compleri: probasti cormeũ¬
inuenta inme iniquitas ut piloquat᷑ os
rdinẽ seruat egregũ. prius se
diç̃ ꝓbatũ. deinde fuisse uisitatũ:
sed ꝓbatio significat passionẽ. uisi¬
tatio resurrectionẽ. Ibi enĩ ꝓbat᷑
ẽ. ubi int̃multas iudȩorũ iniqui¬
tctes & pericula mostis minundȩ
patientiȩ docum̃ta monstrauit :
Visitatus ẽ aut̃ noctȩ quando anima
eiꝰ ñ ẽ in inferno derelicta. sed ad
illã mirabilẽ resurrectionẽ adoȩ
gloriȩ clarificatione ꝑuenit :
Igne me examinasti & ñ ẽ inuenta
in me iniquitas: M&aphora in¬
troducit᷑ fornatiũ ignes lagran¬
tiũ quȩ m& allorũ uitia sola pur¬
gare : Acde coctione consumere

Expanded text:
uperiori psalmo jam dictum est: Providebam Dominum in conspectu meo semper: quoniam a dextris est mihi ne commovear. O aspectum illum salutarem, o purissimos oculos, qui illam aequitatem vident! Nesciunt profecto hujus mundi tenebris obscurari, qui merentur tanta claritate compleri. Vers. 4. Probasti cor meuinventa in me iniquitas: ut non loquatur os Ordinem servat egregium. Prius se dicit probatum, deinde fuisse visitatum, sed probatio significat passionem, visitatio resurrectionem. Ibi enim probatus est, ubi inter multas Judaeorum iniquitates et pericula mortis, mirandae patientiae documenta monstravit. Visitatus est autem nocte, quando anima ejus non est in inferno derelicta, sed ad illam mirabilem resurrectionem, aeternae gloriae clarificatione pervenit. Igne me examinasti, et non est inventa in me iniquitas. Metaphora introducitur fornacium igne flagrantium, quae metallorum vitia solent purgare, ac decoctione consumere,
Abbreviated transcription (Latin):
plus ẽ enĩ apleno ad implere hic
qui mittit in pleno fundit illa
aut̃ loitia sic adimpl& ut semꝑ
tota teneatur. significat &iam:
iustos omnes in illabeatitudine
l&itia uultus di eẽ conplen¬
dos inquib:q ipse ẽ sed adim¬
pleri posse testat᷑. Sed paulolũ

Expanded text:
Plus est enim a pleno adimplere: hic Plus est enim a pleno adimplere: hic qui mittit in pleno fundit. Illa autem laetitia sic adimplet, ut semper tota teneatur. Significat etiam justos omnes in illa beatitudine laetitia vultus Domini esse complendos: in quibus, quia ipse est, se adimpleri posse testatur. Sed paululum
Abbreviated transcription (Latin):
Potestatem habeo ponendi animã
meuc̃ & iterum sumendi eit nec
dabis scm̃ tuũ uidere corruptionẽ
hoc ñ facile . iudices transeundũ
nã cũ in xxuiiii. psalmo repe¬
rias quȩ utilitas in sanguine meo
dũ discendo incorruptionem
stud quasi uidet᷑ eẽ contrariũ
qđ tali ratione dissoluit᷑: Ibi se
dic̃ discendere incorruptionẽ
cũ affigentiũ clauorũ & lanccȩ
corruptione penetratur.
quia &ipsa solidi corporis trans¬
uerbenatio Non in merito quȩ¬
dã ꝓbat᷑ dicta corruptio: Hic
enĩ corruptionẽ. Id ẽ putre fac¬
tonẽ. iusti negat fieri. quȩ ge¬
neralit̃ carnẽ uastat humanã
lestio enĩ die cũ reuiuificari
pue nerit carnẽ ꝓbata ẽ ñ potu¬
uas uigȩ adimplebis mel&itia cũ uultu
uodelectationes indexteratua usq in finẽ:
ũ omnia compless& desui
corporis sc̃itate uersus iste
humanũ genꝰ iter uitale cogt¬
osere. ut inmandatistius hu¬
suꝑbiae uenena declinarent
Ad implebis me ualde implebis

Expanded text:
ponendi animam meam, et iterum sumendi eam . Nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Hoc non facile judices transeundum; nam cum in vigesimo nono psalmo reperias: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem ? istud quasi videtur esse contrarium. Quod tali ratione dissolvitur: ibi se dicit descendere in corruptionem, cum affigentium clavorum et lanceae irruptione penetratur: quia et ipsa solidi corporis transverberatio non immerito quaedam probatur dicta corruptio. Hic enim corruptionem, id est putrefactionem juste negat fieri, quae generaliter carnem vastat humanam. Tertio enim die cum revivificari provenerit carnem, probata est non potuvias vitae; adimplebis me laetitia cum vultu tuo; delectationes in dextera tua usque in finem. Cum omnia complesset de sui corporis sanctitate, versus iste humanum genus iter vitale cognoscere, ut in mandatis tuis hubiae venena declinarent. Adimplebis me, id est valde implebis.
Abbreviated transcription (Latin):
Mũ multi psedmorũ intexto
suo habeaditorationes mo¬
uere uid&ut curhic talẽ posue¬
rit in scriptionem: sed quã uis ali
cũ reb diuersis breuit̃ mixtas
cantineant dep̃cationes iste
itcm̃ poene tota sui contextione
supplicatio ẽ. Merito ergo sic
p̃notatus ẽ. quando intentioe
ad p̃cũ studium tota porrigitͥ
quȩ ttcm̃ sic oratio dicenda ẽ
Vt psalmi nomen debeat conti¬
nere quia nihil in hoc libro pos¬
tum reperimꝰ qđ tali ñ debet
nominꝰe non cupari. Maxime
cũ legatur lib psalmorũ Orato
aut̃ duob dicit᷑ modis haeccũ
agitur apud homines oris ratio
nuncupat᷑. Cũ maiestati fun¬
ditur supplicatio ẽ salubris
& uitulis humilitas Et nota

Expanded text:
Cum multi psalmorum in textu suo habeant orationes, movere videtur cur hic talem posuerit inscriptionem? Sed quamvis alii cum rebus diversis breviter mixtas contineant deprecationes, iste tamen pene tota sui contextione supplicatio est. Merito ergo sic praenotatus est, quando intentio ejus ad precum studium tota porrigitur. Quae tamen sic oratio dicenda est, ut psalmi nomen debeat continere: quia nihil in hoc libro positum reperimus quod tali non debeat nomine nuncupari, maxime cum legatur liber Psalmorum. Oratio autem duobus dicitur modis: haec cum agitur 55 apud homines, oris ratio nuncupatur; cum majestati funditur, supplicatio est salubris et vitalis humilitas. Et nota
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̃notentur : quorũ distinc
nienter edicimꝰ. Dauid uero
sic̃ dictũ ẽ significat dnm xpͥn
ad institution ẽ humanigene¬
ris excuius ꝑsona totus psalns
iste platus est: diuisio psl
ri faria oratio ab humano
Exp̃i in hoc psalmo depronꝰ
p̃rima ẽ ubi secundũ iuste
suã sibi p&it debere restio
secundo¬

Expanded text:
ne praenotentur: quorum distinctnienter edicemus. David vero, sicut dictum est, significat Dominad institutionem humani generis, ex cujus persona totus psalmus iste prolatus est. Divisio psalmi. Trifaria oratio ab humanitate Christi in hoc psalmo depromitur. Prima est, ubi secundum justitiam suam sibi petit debere restitui. Secund
Abbreviated transcription (Latin):
iocunditatẽ & exultationẽ lingis
obostam sibi cẽ testictur . Ipsa
ẽ enim ꝑfecta l&itia. quȩ& hili¬
ri corde concipitur & a lacriser¬
mone profestur. Nã sic̃ dixit
demalis insuꝑ ita sermonem p¬
sum. & in bonis iterauit. ut secun¬
dũ mensuraem molestiarũ hum¬
nitas ipsius celestia gaudia rece¬
pisse creder&ur. Supra exul¬
tationes quippesuas sibi ad huc
dic̃ creuisse l&itiã qđ caroilla
passibilis quã pronrã omniũ
salute suscepit. ueritatẽ glon¬
osȩ resurrectionis incorrupta
promeruit. Quae figura diuꝰ
& hi mologia. idẽ causȩ reddito
quotiens prȩmissȩ reiratio
decora subiungitur:¬
Iqm̃ non derelinques animã meã in insem
Inec dabis scmtuum uiderecorruptient
Ibi sunt a polli naristae fil¬
lacit̃ opinantes. qui dicunt
dñm xpm animã rationalen
non habuisse. Ecce ipse clons
ipse patrigratias agit. quia s
anima non sit more cõmunl
in inferno derelicta sed ads
res urrectione clarificatad

Expanded text:
unditatem et exsultationem linguae obortam sibi esse testatur. Ipsa est enim perfecta laetitia, quae et hilari corde concipitur, et alacri sermone profertur. Nam sicut dixit de malis, insuper, ita sermonem ipsum, et in bonis iteravit, ut secundum mensuram molestiarum humanitas ipsius coelestia gaudia recepisse crederetur. Supra exsultationes quippe suas sibi adhuc dicit crevisse laetitiam; quod caro illa passibilis, quam pro nostra omnium salute suscepit, veritatem gloriosae resurrectionis incorrupta promeruit. Quae figura dicitur aetiologia, id est causae redditio, quoties praemissae rei ratio decora subjungituriam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Ubi sunt Apollinaristae fallaciter opinantes, qui dicunt Dominum Christum animam rationalem non habuisse? Ecce ipse clamat, ipse Patri gratias agit, quia ejus anima non sit more communi in inferno derelicta; sed celeri resurrectione clarificata
Abbreviated transcription (Latin):
Primꝰ ẽ iste cõmunis atq mor¬
talis quando res aliqua ad extre¬
mum deducta perueneriti nec ulte¬
rius potest ꝓdire: qui motus sui ter¬
minũ ꝓbatur accipere : Sic enĩ dici¬
m̃ finitũ cibũ: qui sedula cõmestione
consumptus ẽ: finitã pecuniã quae
doc&ur expensa & c&era que hoc mo¬
do probantur edici: secundus dicitur
finis ꝑfectus atq ꝑp&luus: quẽ modo
quȩrimꝰ qui tunc nob̶ protendi ma¬
gis ac dilatari incipit : quando ad
eum mens deuota ꝑuenerit: finis
uenerimꝰ nihil ultra ꝑqui rimus:
sed in ipso beatiudinis fine contenti.
plonssima iocunditate ꝑ fruimur:
Cuius tuntũ amor proficit. quantũ
intellectus nr̃ dño prȩstante clares¬
cit: Et ideo quotiens intitulis psal¬
morũ finẽ reperis: ad dñm saluatorẽ
aciẽ mentis intende. qui ẽ finis sine
uel psalmi qua re dicantur.

Expanded text:
Primus est iste communis atque mortalis, quando res aliqua ad extremum deducta pervenerit, nec ulterius potest prodire; qui motus sui terminum probatur accipere. Sic enim dicimus: finitum cibum, qui sedula comestione consumptus est; finitam pecuniam, quae docetur expensa, et caetera, quae hoc modo probantur edici. Secundus dicitur finis perfectus atque perpetuus, quem modo quaerimus; qui tum nobis protendi magis ac dilatari incipit, queum mens devote pervenerit. Finis ervenerimus, nihil ultra perquiremus: sed ipso beatitudinis fine contracti, plenissima jucunditate perfruimur, cujus amor tantum proficit, quantum intellectus noster, Domino praestante, clarescit. Et ideo quoties in titulis psalmorum in finem reperis, ad Dominum Salvatorem aciem mentis intende, qui est finis sinepsalterium, vel psalmi quare dicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝓpt̃ mane dep̃catur q
in lucida degere conuersatio¬
ne dinoscitur. Tunc enĩ mo¬
ne dicimꝰ quando discussis
tenebris clicri luminis ad¬
untus in fulserit . ecđa enĩ quȩ
se cognoscit habuisse tenebras
pecatorũ & de nocte mundi
istius congregectã. tunc se exai¬
iire merito credit : cũ in lucẽ
caclestis conuersationis erupe¬
rit. Rep&it quoq manequȩ
necessario mentẽ lucidã bene¬
siuodni ad stare suis semꝑora¬
tionib sentiebat. &intuere
quare manedictũ ẽ scilic& cũ
mipso exordio bonorũ actuũ
ueritatẽ coeꝑit mens dacrifi¬
cata cognoscere. Neputicres
pͥpeicata morã fieri. qua po¬
tuiss& audire. sic̃ hie zechiel
pph&adic̃. Impius quacũq
die se ccuesterit cibimpi&ate
sua om̃simpi&ates ei non er̃
in memoria. Adstare ẽ enĩ.

Expanded text:
 » Mane deprecatur, qui in lucida degere conversatione dignoscitur. Tunc enim mane dicimus, quando discussis tenebris clari luminis adntus infulserit. Ecclesia enim, quae se cognoscit habuisse tenebras peccatorum, et de nocte mundi istius congregatam, tunc se exaudiri merito credit, cum in lucem coelestis conversationis eruperit. Repetit quoque, mane, quia necessario mentem lucidam beneficio Domini astare suis semper orationibus sentiebat. Et intuere quare mane dictum est, scilicet cum in ipso exordio bonorum actuum veritatem coeperit mens clarificata cognoscere: ne putares post peccata moram fieri, qua potuisset audiri, sicut Ezechiel propheta dicit: Impius quacunque die se averterit ab impietate sua, omnes impietates ejus non erunt in memoria . Astare, est enim
Abbreviated transcription (Latin):
u pradix̃ intellegeclamorẽ
meũ. modo dic̃intende uoci
orationis meȩ: Vt dedarr&
orationem hanc eẽ ꝑfectũ
quã uffectus mentis inflũ¬
mat qua ꝓpt̃ discutiendũ ẽ
quaremutatis uerbis sensus¬
nrõs inmisceat. Intendedic̃ uoci
quȩ sol& ccudiri. ꝓpterea quice
ds̃ ñ pastib membrorũ sensus
istos discernit. sed una uistute
cuncta ꝑ cagit. Ille onĩ quȩ a nob
uident᷑ audit. & quȩ an ob̵ audi¬
untur uid& & quae cnob̵ co¬
gitaent᷑. intro inspicit nec ẽquic¬
quã qđ eiꝰ lumini seposs& abscon¬
dere. hoc scema dicit᷑ i& ho¬
pole idẽ iteratio unius rei. sub
uari&ate uerborum. Trina
enĩ rep&itione unum idemq
significat. dixit enĩ uerbamea
aurib ꝑcipednẽ. Deinde in¬
tellege clamorẽ meũ. Testio
intende uoci orationis m ete¬

Expanded text:
morem meum; modo dicit: Intende voci orationis meae, ut declararet orationem hanc esse perfectam, quam affectus mentis inflammat. Quapropter discutiendum est quare mutatis verbis sensutros immisceat? Intende, dicit, voci, quae solet audiri: propterea quia Deus non partibus membrorum sensus istos discernit, sed una virtute cuncta peragit. Ille enim quae a nobis videntur, audit; et quae a nobis audiuntur, videt; et quae a nobis cogitantur, intro inspicit; nec est quidquam, quod ejus lumini se possit abscondere. Hoc schema dicitur metabole, id est iteratio unius rei sub varietate verborum: trina enim repetitione unum idemque significat. Dixit enim: Verba mea auribus percipe, Domine; deinde: intellige clamorem meum; tertio: intende voci orationis me
Abbreviated transcription (Latin):
explancre. Nc̃ siquȩras quȩ
sit illa pollicitatio quã supe¬
rius dix̃ in a&nũm exultabunł
audi dictũ breuit̃ & in habita¬
bis in eis. Omagna & in effabi¬
is largitas donatoris quid si¬
mile potest diri quã ubi cog¬
noscitur rerũ dñs ipse concedi.
Nc̃ qui lib& munificus donat

Expanded text:
s quae sit ista pollicitatio quam superius dixit: in aeternum exsultabunt? audi dictum breviter: et inhabitabis in eis. O magna et ineffabilis largitas donatoris! Quid simile potest dari, quod ibi cognoscitur rerum Dominus ipse concedi? Nam quilibet munificus donat
Abbreviated transcription (Latin):
erhanc sententiã discimus
qđ tantũ unus quisq adiuini¬
tate repellitur. quantũ eiꝰ pec¬
cata comulantur. quantitas
enĩ delicti mensura. repuduẽ.
dũ ttntũ ab illo reus longios
redditur quantũ numero¬
so crimine dilatatur. Expel¬
le ꝓpt̃ cogitationes p̃sũptas
dicitur. quaeiã temeraric
uolunt ate decepti uideban᷑
sibibonis hominib in tõmissi
expulsos enĩ illos dicimꝰ quide
loco aliquo interiore iac tamt᷑
Ex acerbauer̃ enĩ egroti mali
medicũ bonũ qui remedia sa¬
lutis suae in sensibili duriti
Sost quã impiorũ debitas
r&ributiones csseruit
Nuncecclesia redit cescõs quorũ
congregatione beata dinoscitur.
Nesiler& bonorũ p̃mia que noue¬
rat eẽ uentura. Considera qđ
eccquae in capite uersus suppli¬
cansp&it sequenti paste eadẽ
ꝓmittit neput ar&ur am̃ bigu¬
um qđ cestissime sperabatur
ẽẽ uenturũ. Et necreder&ur
temporcalis eẽ I&itia. dictũ ẽ
in a&num ubi gcudii nullus ẽ
finis dũ continue ꝑcepta p̃mia

Expanded text:
sententiam discimus, quod tantum unusquisque a Divinitate repellitur, quantum ejus peccata cumulantur. Quantitas enim delicti mensura repudii est: dum tantum ab illo reus longior redditur, quantum numeroso crimine dilatatur. Expelle, propter cogitationes praesumptas, dicitur: quia jam temeraria voluntate decepti, videbantur sibi bonis omnibus intromissi. Expulsos enim illos dicimus, qui de loco aliquo interiore jactantur. Exacerbaverunt enim aegroti mali medicum bonum, qui remedia salutis suae insensibili duritiaPostquam impiorum debitas retributiones asseruit, nunc Ecclesia redit ad sanctos, quorum congregatione beata dignoscitur: ne sileret bonorum praemia quae noverat esse ventura. Considera quod ea quae in capite versus supplicans petit, sequenti parte eadem promittit: ne putaretur ambiguum quod certissime sperabatur esse venturum. Et ne crederetur temporalis esse laetitia, dictum est: in aeternum: ubi gaudii nullus est finis, dum continue percepta praemia
Abbreviated transcription (Latin):
quid bonorũ numero uid&ur
adquiri. sed necesse erat deꝑti¬
natib & p̃scitis dicere quos no¬
uerat dnm posse damnare. de¬
cidant ag cogitationib suis.
cum se non uiderint adipisci
qđ credebant possȩ ꝓmereri
Decidere enĩ ꝓpriae dicitur
qui spei suae amissio rte frau¬

Expanded text:
quid bonorum numero videtur acquiri. Sed necesse erat de pertinacibus et praescitis dicere, quos noverat Dominum posse damnare. Decidant a cogitationibus suis, cum se non viderint adipisci, quod credebant posse promereri. Decidere enim proprie dicitur, qui spei suae amissione frau
Abbreviated transcription (Latin):
dogmatȩ contrarius. alt̃ non
credendo sẽꝑ aduersus ẽ: ꝓpt̃
quos in dñi iustitia sep&it eẽ
dirigendã qua p̃dictionibus
eiꝰ. non credit aduersitas. Di¬
rige in conspectu tuo uiã meã.
Id.ẽ uit ã mẽ ꝑduc ad tuae
serenitatis aspectũ. Non enĩ
nrũ facultate ad eũ ꝑ uenire
possumus quitor tuosis semꝑ
semitis ambulamus:¬

Expanded text:
dogmate contrarius, alter non dogmate contrarius, alter non credendo semper adversus est. Propter quos in Domini justitia se petit esse dirigendam, quia praedicationibus ejus non credit adversitas. Dirige in conspectu tuo viam meam, id est, vitam meam perduc ad tuae serenitatis aspectum. Non enim nostra facultate ad eum pervenire possumus, qui tortuosis semper semitis ambulamus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nec sillabas ipscos asacra¬
mentis uacare p̃dictũ ẽ. Tẽ¬
plum scm̃ corpꝰ ẽ dñĩ saluatoris.
quodiure ad orat ȩclesiae ꝑ
quod meruit eẽ reuerenda
sic enĩ ipsedesuocorporedix̃
distruite templũ hoc& intri¬
duo ȩdificabo illud. sequitur
intimore tuo. ut cordis con¬
punctionẽ declarar& timo¬
ris intulit mentionem. quia
tunc fides solida ẽ quando
amore casto formido diuini¬
in tua iustitia. propt̃ in imicosmeos diri¬
ge in conspectutuo uiam mea̾m:
ost quã orationem succ̃ dix̃
Imatutinis temporib: audiendã
peccatorũ quoq: cõmemorans
exitiubilẽ repulsã. hic secundã
ingredit᷑ sectionẽ : postulans
ducatur. quae hic diuersis fa
tigubatur angustus. Ait enĩ.
Intua iustitia. dest dũ confi¬
tentib parcis. seq penitendo
danatos a equissima potentia
tuȩ pi&atis ab soluis. Nã qui
abicit rebelles. iustũ ẽ. ut uelit
recipere supplicantes : ꝓpt̃ ini¬
micosmeos. Id ẽ. ꝓpt̃ her&icos
& pagcnos. Vnus enĩ paruo

Expanded text:
nec syllabas ipsas a sacramentis vacare praedictum est. Templum sanctum, corpus est Domini Salvatoris, quod jure adorat Ecclesia, per quod meruit esse reverenda; sic enim ipse de suo corpore dixit: Destruite templum hoc, et in triduo aedificabo illud . Sequitur: in timore tuo. Ut cordis compunctionem declararet, timoris intulit mentionem: quia tunc fides solida est, quando amori casto formido Diviniia tua: propter inimicos meos dirige in conspectu tuo viam meam. Postquam orationem suam dixit matutinis temporibus audiendam, peccatorum quoque commemorans exitiabilem repulsam, hinc secundam ingreditur sectionem, postulans ducatur, batur angustiis. Ait enim: in tua justitia, id est, dum confitentibus parcis, seque poenitendo damnantes, aequissima potentia tuae pietatis absolvis. Nam qui abjicit rebelles, justum est ut velit recipere supplicantes. Propter inimicos meos, id est propter haereticos et paganos. Unus enim pravo
Abbreviated transcription (Latin):
uanum est
um superius p&ierit cdcons
pectũ dnĩ ꝑ eius iustitiã sededuci
ut pastem illã bectorũ ei munese
possit adipisci: Nunc humanas
cognoscit᷑ increpare fallatias ut
ostendat obstinationes ꝑtinati¬
um her&icorum Non posse ad
talia p̃mia ꝑuenire. quaesuis
fidelib dñs p̃parauit. Recte
enĩ dicit᷑ in ore ipsorũ ñ eẽ ueri¬
tatem quorũ coruanitas possi¬
debeat. Lingua enĩ sequitur
mentis arbitriũ imperioq: cor¬
dis eius mobilitas naturali or
adlusio. Sepulchrũ enĩ mor¬
tui. guttdr ẽ mentientis quan¬
do exitiabilem sibi uanitatem
in fauicib reuoluit. quae malũ
mostis infligit. Beneautem
uddidit patens qđ siclausũ e&
minus feter& intende qđ dix̃

Expanded text:
est. Cum superius petierit ad per ejus justitiam se deduci, ut partem illam beatorum ejus munere possit adipisci, nunc humanas cognoscitur increpare fallacias, ut ostendat obstinationes pertinacium haereticorum non posse ad talia praemia pervenire, quae suis fidelibus Dominus praeparavit. Recte enim dicitur: in ore ipsorum non esse veritatem, quorum cor vanitas possidebat. Lingua enim sequitur mentis arbitrium, imperioque cordis ejus mobilitas naturali ordallusio. Sepulcrum enim mortui, guttur est mentientis, quando exitiabilem sibi vanitatem in faucibus revolvit, quae malum mortis infligit. Bene autem addidit, patens; quod si clausum esset, minus feteret. Intende quod dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ malos dixerat a¬
minandos consequens erat ut seꝑ di¬
uinã gratiam in domodñi testare¬
tur admitti. Nam cum ipsa ȩcde¬
sia hicdomꝰ sit dnĩ tam̃ potest per
unum quẽq becctũ dicere qui
lem nihilbminus intraturam.
sic enĩ dicimus. & patriũ & ciui¬
tatem. Et tam̃ his reb: uerba
damus quae codciues eccrum
nouimꝰ ꝑtinere sed quia illa
futura hierus alẽ lapidib ui¬
uis scõrum creditur multitu¬
die construenda. aptedix̃.
Introibo indomũ tucc̃. quasi
in illius fabricȩ ꝑfecta ȩdifica¬

Expanded text:
m malos dixerat abominandos, consequens erat ut se per divinam gratiam in domo Domini testaretur admitti. Nam cum ipsa Ecclesia hic domus sit Domini, tamen potest per unumquemque beatum dicere, qui se nihilominus intraturam. Sic enim dicimus et patriam, et civitatem; et tamen his rebus verba damus, quae ad cives earum novimus pertinere. Sed quia illa futura Jerusalem lapidibus vivis sanctorum creditur multitudine construenda, 26 apte dixit: Introibo in domum tuam: quasi in illius fabricae perfecta aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
mas ꝑdiderunt : quid eni
potest eẽ grauius quã ibi e¬
rre. ub & ulterum possi
extinguere : Ad postremũ
dic̃ uirũ sanguinũ & dolo¬
sũ ab ominabitur dñs. uir
quidem sanguinũ ẽ . quihu¬
mano cruore polluitur. s&
& ille qui decipit uiuum.
Addidit & dolosum. Mubi
enĩ ꝑperã fiunt : quȩ propri
uoluntate ñ agimꝰ. Dolosos
ccutẽ illos signi ficat quisci¬
entes malũ alienũ operun
nituntur exitũ. Dũ dic̃
ab ominabitur. significat
omnes quos superius dix̃
a regno dñi reddendos exo¬
neos: Illi enĩ ab ominaendis
quieiꝰ p̃mia consequi ñme¬
rentur. Conpl&esunt ab
ut raq paste ennoematis
difinitionesquȩ sententia
in magnã ut ilitatem ho¬
minũ uidentur expres
ut breuit̃ intellegeren

Expanded text:
mas perdiderunt. Quid enim mas perdiderunt. Quid enim potest esse gravius quam ibi errare, ubi et alterum possit exstinguere? Ad postremum dicit: virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Vir quidem sanguinum est qui humano cruore polluitur, sed et ille qui decipit vivum. Addidit, et dolosum. Multa enim perperam fiunt, quae propria voluntate non agimus. Dolosus autem illos significat qui scientes malum, alienum operari nituntur exitium. Dum dicit: abominabitur, significat omnes quos superius dixit a regno Domini reddendos extraneos. Illi enim abominandi sunt qui ejus praemia consequi non merentur. Completae sunt ab utraque parte ennoematicae definitiones, quae sententiae in magnam utilitatem hominum videntur expressae; ut breviter intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
sens & totus eẽ noscatur. Sed
illi recte coram ipso eẽrini¬
me dicuntur qui cb eiꝰ gratia
donoq priuandis. Actenꝰ indi¬
catus ẽ dñs cũ dicitur id qđ ñ
ẽ. Nunc aliis trib modis osten¬
dit cd firmando qđ est. Dic̃
enĩ. odistiom̃s qui operant᷑ ini¬
quitatẽ. Nondix̃ quio perica
sunt. quicillitantũ iniũdicio
dem nabuntur quiusq udfi¬
nẽ uituesuȩ crimine se nefin¬
do cõmaculant. sed int̃spe¬
cicles enumerationes crimi¬
nũ congrue nom̃ generade po¬
situm ẽ . Id. ẽ operatores iniqͥ¬
tatũ. ut ibi intellegis quicquid
adiuinłis mandatis constat
altenum. Ad iecit. perdes eos
qui locuntur mendactium
Videntur iste sententiue ñ¬
nullã recipere questionem
ut iniquitatẽ operantes odis¬
setcortũ dnm̃ dicat menda¬
tiũ uero loquentes perire con¬
firm&. Dũ silitterã inten¬
des gracuius uideictur eẽ age¬
re iniquitatem quã loqui
mendatium. sed hic signifi¬
cat her&icos quiloquentes
mendatiũ. sequentiũ ani¬

Expanded text:
aesens et totus esse noscatur. Sed illi recte coram ipso esse minime dicuntur, qui ab ejus gratia donoque privandi sunt. Hactenus indicatus est Dominus, cum dicitur id quod non est: nunc aliis tribus modis ostenditur affirmando quod est. Dicit enim: Odisti omnes qui operantur iniquitatem; non dixit qui operati sunt, quia illi tantum in judicio damnabuntur, qui usque ad finem vitae suae crimine se nefando commaculant. Sed inter speciales enumerationes criminum, congrue nomen generale positum est, id est, operatores iniquitatum, ut ibi intelligas quidquid a divinis mandatis constat alienum. Adjecit: perdes eos qui loquuntur mendacium. Videntur istae sententiae nonnullam recipere quaestionem, ut iniquitatem operantes odisse tantum Dominum dicat: mendacium vero loquentes perire confirmet; dum si litteram intendas, gravius videatur esse agere iniquitatem quam loqui mendacium. Sed hic significat haereticos, qui loquentes mendacium, sequacium ani
Abbreviated transcription (Latin):
udsticre. quidignꝰ potest eiꝰ
ionspectib appacrere. Sic̃
belices desedix̃ uiuit dñs
incuius conspectu ad sto. su¬
ione ipsum conspici& cui hic
sĩsorationib supplicauit:¬

Expanded text:
astare, qui dignus potest ejus conspectibus apparere, sicut Elias de se dixit: Vivit Dominus, in cujus conspectu adsto. Su resurrectione ipsum conspiciet, cui hic sanctis orationibus supplicavit
Abbreviated transcription (Latin):
quide
in effabilebonum. selargitur in p̃¬
mio. Et quid icom potest eẽ simile
quãc cũ nos bonorũ omniũ coeꝑit
auctori implere : gloriabuntur
dix̃ qr effectu ꝑfrut᷑ obticto.
Intequa tues promissa illius here¬
ditas. &ideo ina&nũ exultabuNł
quia de c&no dño gloriabunt᷑
Omnes quidiligunt nom̃ tuum
Significat in illa patria felici
Omnes quidem dni pasticipatio¬
ne gloriccri. quã uis in effabili
dispensationȩ ꝓmeritorum
qualitate uni cuiq seuideatur
mcuestts scã concedere:¬

Expanded text:
qui est ineffabile bonum, se largitur in praemio. Et quid tam potest esse simile quam cum nos bonorum omnium coeperit auctor implere? Gloriabuntur, dixit: quia effectu perfruuntur optato. In te: quia tu es promissa illis haereditas; et ideo in aeternum exsultabunt, quia de aeterno Domino gloriabuntur. Omnes qui diligunt nomen tuum. Significat in illa patria felici, omnes quidem Domini participatione gloriari; quamvis ineffabili dispensatione pro meritorum qualitate unicuique se videatur majestas sancta concedere
Abbreviated transcription (Latin):
Notus hicpsalmꝰ u ꝑsonaca¬
itholice profestur ȩcła
que prima sectione oratio¬
nẽ suã poscit audire. hereti¬
aos &scismaticos p̃dicans adnĩ
munerib excludendos. se¬
cunda sectionẽ. ꝑ intellectũ
scripturtirũ diuinarũ recto
tramite dirigi seadillam
felicẽ pactriã diuino munere
dep̃catur. ꝑ fidos inde ud se¬
rensfieri funditus alienos.
adposterũ cõmemorans p̃¬
miab ecitorũ. ut una p̃dica¬
tione & malos p̃dicta poena
ionuester& & iustos promis¬
sa p̃mia concitorent:
INTETLEGECLAMO¬
Rem m eum.
erfigura m& opeã quãc
iniii. psalmo iã diximꝰ ap¬
tissime hic uerbadantur
fcdae. ut camata dnm ex¬
pect&sacersita festin&.
quactenus sđihuius nequiti¬
as eodem iubante ꝑtransiens
sponso suo in maculata & sine
ruga semꝑ adhereat. Ubi
prima fronte ꝑ pastes trinȩ ora¬
tionis uistus trinitatis exponit᷑.

Expanded text:
Totus hic psalmus a persona Catholicae profertur Ecclesiae, quae prima sectione orationem suam poscit audiri, haereticos et schismaticos praedicans a Domini muneribus excludendos. Secunda sectione per intellectum Scripturarum divinarum recto tramite dirigi se ad illam felicem patriam divino munere deprecatur, perfidos inde asserens fieri funditus alienos; ad postremum commemorans praemia beatorum, ut una praedicatione et malos praedicta poena converteret, et justos promissa praemia concitarent. intellige clamorem meum. Per figuram mythopoeiam, quam in quarto psalmo jam diximus, aptissime haec verba dantur Ecclesiae; ut amata Dominum exspectet, accersita festinet; quatenus saeculi hujus nequitias eodem juvante pertransiens, Sponso suo immaculata, et sine ruga semper adhaereat. Ubi prima fronte per partes trinae orationis, virtus T
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipednẽ: oris significat psul¬
modiam. sequit᷑ intellege cla¬
morem meũ. Vt affectũ cordis
Aures autẽ diuinitatis. ad simi¬
litud inẽ corporadem dicunt᷑
ꝑ quas uere uerberato homi¬
nib: intrat auditus. Auris
enim ab auditu dicta est.
Et considera qm̃ damorẽsuũ
p&iuit intellegi. Uoxenim
ista ñ erit labiorũ crepitus.
consueuit intelligi:
Intende uociorationis mee rexm̃ &ds̃is

Expanded text:
ine, oris significat psalmodiam. Sequitur: Intellige clamorem meum, ut affectum cordis Aures autem Divinitatis ad similitudinem corporalem dicuntur, per quas aere verberato hominibus intrat auditus. Auris enim ab auditu dicta est. Et considera quoniam clamorem suum petivit intelligi. Vox enim ista non erat labiorum crepitus, consuevit intelligi. Vers. 2. Intende voci orationis meae, rex meus
Abbreviated transcription (Latin):
cardinib constitutus scclutari
dñõ credere moner &ur quateñ
dediuersis gentib celuocata una
fier& totius orbis ecclesia. Nam
& quat tuor temporib annusipsȩ
distinguitur. Quattuor uentis
cardinclib totius orbis inaneꝑ
flactur quattuor &icc̃instutib
cenimi dignitas conpccractur
Id ẽ prudentia iustitia forti¬
tudine. & temperantia quẽ

Expanded text:
cardinibus constitutus, salutari cardinibus constitutus, salutari Domino credere moneretur; quatenus de diversis gentibus advocata, una fieret totius orbis Ecclesia. Nam et quatuor temporibus annus ipse distinguitur; quatuor ventis cardinalibus totius orbis inane perflatur; quatuor etiam virtutibus animi dignitas comparatur, id est, prudentia, justitia, fortitudin
Abbreviated transcription (Latin):
ecurso igiturmaternȩ
p̃dicationis eloquio. con¬
sideremus cantici huius princi¬
pia media & finem & intentio¬
nem tanti mysteru reueren¬
tissimis indagationib: inuenimꝰ
sic enĩ psalmi uistus ugnoscitur
si circũ stantia dictionis tili or¬
dine ꝑ quisita tract&ur.¬
suis. scã exorauit eccła. & ut eius
audir&ur oratio. humanũ genꝰ
commonuit ut ab idolorũ uenera¬
tione disceder&. sciensse habere
dnm̃ scluatorẽ cuihȩc ueraciter
culturadebeictur. de inde populũ
quẽ ad modũ sacrificare debuis s&
instrux̃ quid &ic̃ blasphemis
responder&᷑ ammonuit. post
singularẽ becctitudinẽ dix̃ quã
sc̃is suis dñs conꝓmisit. sic totius
xp̃icne discipline institutioscã
conpl&a ẽ ut & quid ugerent ho¬
mines. & quid sperare debuis¬
sent. euident̃ cognoscerent. Am¬
mon& &iã numerus iste quact̃¬
narius ut eũ mundo p̃dicatum
uistute euangelica sentiamus.
Congruum si quidẽ fuit ut cunc¬
tus trarũ ambitus inquattuor

Expanded text:
ecurso igitur maternae praedicationis eloquio, consideremus cantici hujus principia, media, et finem, et intentionem tanti mysterii reverendissimis indagationibus invenimus. Sic enim psalmi virtus agnoscitur, si circumstantia dictionis tali ordine perquisita tractetur.sancta exoravit Ecclesia; et ut ejus audiretur oratio, humanum genus admonuit, ut ab idolorum veneratione discederet: sciens se habere Dominum Salvatorem, cui haec veraciter cultura debeatur. Deinde populum, quemadmodum sacrificare debuisset, instruxit: quid etiam blasphemis responderetur admonuit. Post singularem beatitudinem dixit, quam sanctis suis Dominus compromisit. Sic totius Christianae disciplinae institutio sancta completa est; ut et quid agerent homines, et quid sperare debuissent, evidenter agnoscerent. Admonet etiam numerus iste quaternarius ut eum mundo praedicatum virtute evangelica sentiamus. Congruum siquidem fuit, ut cunctus terrarum ambitus, in quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo nuꝑ edictũ ẽ. pro
ecc uero quȩ hereditatẽ conseqt᷑
ecclesiãc̃ significat. cuius ꝑsona
in hoc psclmo introducitur cd
loquendũ haec bon ad nĩ scdia¬
toris. cdit ac possid&. heredi
qua exp̃o resurgente cedecem
bona spĩtalia ꝑuenerunt. Idẽ
fidei in superabile fundam̃tũ
spei cestissimũ p̃miũ suaui unca¬
lũ caritatis & c&era. querũ re
nuncten & imagines & infutu¬

Expanded text:
 edictum est. Pro ea vero quae haereditatem consequitur, Ecclesiam significat, cujus persona in hoc psalmo introducitur ad loquendum. Haec bona Domini Salvatoris adit ac possidet. Haeredquia Christo resurgente ad eam bona spiritualia pervenerunt; id est, fidei insuperabile fundamentum, spei certissimum praemium, suave vinculum charitatis, etc.: quarum rerum nunc tenet imagines, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Iudica illos ds̃ decidant a cogitationib sis
roph&iȩ mos est futura
p̃dicere Non enĩ maledicti¬
onis uoto tulia optauit ȩccłesia
Cum ipsi prob&ur ceddi quic¬

Expanded text:
udica illos, Deus. Decidant a cogitationibus suis. Prophetiae mos est futura praedicere. Non enim maledictionis voto talia optavit Ecclesia, cum ipsi probetur addi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tium. uirũ sanguinum et dolosum
Sa bominabitur dñs:
N primo psalmodiximꝰ enno¬
ematicȩ definitionis hanc eẽ
uistutẽ ut negando qđ non ẽ
hoc quod intendit declarare
uidecctur : Et iterũ dicendo qđ
ẽ id qđ proponit . euidenter
possit ostendi qđ in his tribus
uersib: utrũq probatur effec¬
tum. dic̃ enĩ tues ds̃ qui iniqui¬
tatem nolle cognosceris. quid
enĩ aliud potest dr̃ uelle. nisi qđ
probat ipseꝑcipere. sic̃ esaias
ait. ego sũ ds̃ qui locoriustitiã
& adnuntio recta. Sequitur.
Non habitabit iuxtate ma¬
lignꝰ. hic peccatores a regno
dnĩ significat excludendos.
qui nulla conuersatione mu¬
tatis. Nc̃ lic& eũ carnalit̃
tantũ uid eant quos recctus in¬
uoluunt sic̃ scriptũ ẽ uide¬
bunt inquẽ conpurxer̃: Iuxta
ipsũ tam̃ habitare nequeunt
qui gehenne cruciatione dc̃e¬
nandis̃ Addidit neq ꝑma¬
nebunt. ostendit eos in iudi¬
cio dñi genertlit̃ eẽ uenturos¬

Expanded text:
6. Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. In primo psalmo diximus ennoematicae definitionis hanc esse virtutem, ut negando quod non est, hoc quod intendit declarare videatur; et iterum dicendo quod est, id quod proponit, evidenter possit ostendi. Quod in his tribus versibus utrumque probatur effectum. Dicit enim: Tu es Deus, qui iniquitatem nolle cognosceris. Quid enim aliud potest Deus velle, nisi quod probatur ipse praecipere? Sicut Isaias ait: Ego sum Dominus, qui loquor justitiam et annuntio recta . Sequitur: non habitabit juxta te malignus. Hic peccatores a regno Dei significat excludendos, qui nulla conversione mutati sunt. Nam licet eum carnaliter tantum videant, quos reatus involvit, sicut scriptum est: Videbunt in quem compunxerunt ; juxta ipsum tamen habitare nequeunt, qui gehennae cruciatione damnandi sunt. Addidit: neque permanebunt. Ostendit eos in judicio Domini generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moueres ol& cur inmedio
uersiculo berita eccła. Testio
sed his trib ꝑsonis ñ dix̃ inten¬
dite sed intende: qm̃ ecclesia
catholica unũdm̃ scãm p̃dicat
trinitatem. Non ut sabellius
confuse. sed distincte atq ꝑfec¬
te: pat̃ enĩ ds̃ filius dr̃ sps sc ids̃¬
ñ tresdi. sed unus ẽ ds̃. Hih
autem ibi cmplius minꝰuȩ
nisi incrriana prauitate
quae se tot sȩculis adhucñ c¬
noscit errtire. Intuere &ic
ipsorũ uocabulorũ miraebla
dispensationem. prius pona
regẽ quo nomine scripturae
diuinȩ frequent̃ apellantdus¬
xp̃m. hunc enĩ ordinem ine¬
ungelio ipse testictur. cũdi
ꝑ me itur ad patrem. Den
creditur acdicitur ds̃. sic lgũ

Expanded text:
rmovere solet, cur in medio versiculo beata Ecclesia tertio Sed his tribus personis non dixit intendite, sed intende: quoniam Ecclesia catholica unum Deum, sanctam praedicat Trinitatem; non ut Sabellius confuse, sed distincte atque perfecte. Pater enim Deus, Filius Deus, Spinon tres dii, sed unus est Deus. Nihil autem ibi amplius minusve est, nisi in Ariana pravitate, quae se tot saeculis adhuc non cognoscit errare. Intuere etiam ipsorum vocabulorum mirabilem dispensationem. Prius ponit Regem: quo nomine Scripturae divinae frequenter appellantm: hunc enim ordinem in Evangelio ipse testatur, cum dicit: Per me itur ad Patrem . Deicreditur ac dicitur Deus, sicut legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
enedix̃ alienos filios claudi¬
Icasse quia filii dnĩ rectis gres¬
sib: ambularenoscunt᷑ : Nã lccu¬
dicare: ꝓpriȩdicimꝰ cos qui unope¬
de s̃ debiles qđ iudȩis accedisse ma¬
nifestũ ẽ quiu&us testam̃tũ car¬
nalit̃ tenentes noui grãm respuer̃:
Ethinc factũ ẽ ut una parte
debilesmentissuȩ gressib: claudi¬
carent hoc &iã in illa angelica con¬
cestatione patriarchȩ iacobqͥdã
asser̃ p̃sagatũ quando tacto neruo
uno pede claudus effectꝰ ẽ. Nec
illud uacat qđ addidit suis quia
deserentes intellectũ legis suis suꝑ¬
stitionib agebantur: ut ñ recipi¬
entes ꝓmissũ dnm saluatorẽ de
lauandis manib: & calicib insanas
calũnias cõmouerent: Reuera
sordidi sed ñ tali obseruatione
mundandi: potuer̃ enĩppria
fece purgari. silauacrũ sacri
baptismatis exp&issent:¬

Expanded text:
ene dixit alienos filios claudicasse: quia filii Domini rectis gressibus ambulare noscuntur. Nam claudicare proprie dicimus eos qui uno pede sunt debiles. Quod Judaeis accidisse manifestum est, qui Vetus Testamentum carnaliter tenentes, Novi gratiam respuerunt: et hinc factum est, ut una parte debiles mentis suae gressibus claudicarent. Hoc etiam in illa angelica concertatione patriarchae Jacob , quidam asserunt praesagatum, quando tacto nervo, uno pede claudus effectus est. Nec illud vacat quod addidit suis, quia deserentes intellectum legis, suis superstitionibus agebantur; ut non recipientes promissum Dominum Salvatorem, de lavandis manibus et calicibus 64 insanas calumnias commoverent; revera sordidi, sed non tali observatione mundandi. Potuerant enim propria faece purgari, si lavacrum sacri baptismatis expetiissent
Abbreviated transcription (Latin):
siabor tibi in popidis dnẽ etpsalmũ dicã
ibi iN gentes:
opterea propt̃ illa quȩ superius
dicta s̃. Confitebor tibi idẽ laudẽ
tꝑpopulos xpĩanos. quorũ utiq lin¬
qia eccłae uox ẽ: pscilm̃ aut̃ sic̃ dictũ¬

Expanded text:
fitebor tibi in populis, Domine, et psalmum dicam tibi inter gentes. Propterea, propter illa quae superius dicta sunt. Confitebor tibi, id est laudem te per populos Christianos, quorum utique lingua Ecclesiae vox est. Psalmus autem, sicut dictu
Abbreviated transcription (Latin):
exaltetur dr̃ scdutis meae:
uarti ordnis ianuaquȩ suꝑ ẽ¬
aperit᷑ ubi iterũ ecđa catho¬
lica loquit᷑ toto orbedilatata
quȩ sũ matĩ et beneficia refert
dñi & hymnũ suaui delectatione
ꝓfundit Rectedicebat: uiutedñs
quẽ in suo corde iugi c̃sideratione
cernebat. uiuit enĩdix̃. p̃senss ẽ
firma credulitate conspectus
benedict᷑ aut̃ dicit᷑ dr̃ cũ eillaus ce¬
leberrima deuotione mentis of¬
festur: sic̃ & alibilegitur. bene¬
dictꝰ qui uenit in nominehũ os¬
anna in excelsis: Intellgit᷑ &iã
ꝓpriac benedict̃ qđ ipseomnia
ꝓpitius benedic& : sic̃ & uiuitds̃¬

Expanded text:
 salutis meae. Quarti ordinis janua, quae superesaperitur: ubi iterum Ecclesia catholica loquitur toto orbe dilatata, quae summatim et beneficia refert Domini, et hymnum suavi delectatione profundit. Recte dicebat: Vivit Dominus, quem in suo corde jugi consideratione cernebat. Vivit enim, dixit, praesens est firma credulitate conspectus. Benedictus autem dicitur Deus, cum ei laus celeberrima devotione mentis offertur; sicut et alibi legitur: Benedictus qui venit in nomine Domini, hosanna in excelsis . Intelligitur etiam proprie benedictus, quod ipse omnia propitius benedicat: sicut et vivit
Abbreviated transcription (Latin):
nerositute dilatandec:
magnificans salutare regis ipsius
dxerit qui magnific& filiũ. Ipsi¬
is toto orbe terrarũ : Ap̃s antedice¬
t omnis unctus in regẽ sic̃ & desau¬
edictũ ẽ: Cur ausus fuisti inferre
ꝗ sequentiũ ferocitate liberauit.
semini eiꝰ dnm̃ significat saluatorẽ
uisecundũ carnẽ ab ipsius genera¬
medescendit. dic̃ ergo tunc mise¬
ondiã factã semini ciꝰ quando pꝰ
dium resurrȩx̃ amortis as¬
d̃ incelos sed & add exterã patris
sic̃ insuperiore psalmodictũ ẽ usq
infinem haec enĩ uerba adipsũ sig¬
nificant quãuis ꝓp̃t̃ grãm̃ nouitatis
uariata eẽ uideantur:
CON CLUSIO

Expanded text:
merositate dilatanda. Vers. 52. Magnificans salutare regis ipsius,dixerit, qui magnificet filium ipsius toto orbe terrarum. Christus ante dicebatur omnis unctus in regem; sicut et de Saule dictum est: Cur ausus fuisti inferre de persequentium ferocitate liberavit. Et semini ejus, Dominum significat Salvatorem, qui secundum carnem ab ipsius generatione descendit. Dicit ergo tunc misericordiam factam semini ejus, quando post triduum resurrexit a mortuis, ascendit in coelos, sedet ad dexteram Patris. sicut in superiore psalmo dictum est, usque in finem: haec enim verba idipsum significant, quamvis propter gratiam novitatis variata esse videantur. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
eccła quando blusphemi &insi¬
deles aduere relegionis penetral
ꝑducunt᷑: Ut qui ante contun¬
ces exuter̃ siant illi proficuadeu¬
tione subiceti. ecceuere uindeu
pia sclutaris poena ultio glora
Ipsi enĩ eccła sub dunt᷑ quilibti
ꝓbantur auitus. Nãqui ab pul
Addidit liberatori laudẽ didi
Viracundis minus ẽ eñĩ pee¬
ttitẽ liberare ab in imicis tepd
sed multo gloriosius a ftruidis
lignitate succensis. sequitus
decora diuersitaes ut quinto
altius in irã surrexer̃in imils

Expanded text:
esia, quando blasphemi et infideles ad verae religionis penetralia perducuntur; ut qui ante contumaces exstiterunt, fiant illi proficua devotione subjecti. Ecce vere vindicta pia, salutaris poena, ultio gloriosa. Ipsi enim Ecclesiae subduntur, qui liberi probantur a vitiis; nam qui ab ipsa Addidit liberatori laudem, dum dicit, iracundis. Minus est enim periclitantem liberare ab inimicis tepidis, sed multo gloriosius a fervida malignitate succensis. Sequitur decora diversitas, ut quanto altius in iram surrexerunt inimic
Abbreviated transcription (Latin):
Asic in ebriat ut m̃tem san&. ade¬
litis ꝓhibensi ñ cedpeccata ꝑducens:
haccuinolentia sobrios reddit: Hoec
pͥentudo malis euacuat. & quuillo
paloñ fuerit repl&us. a&nareddit᷑
gstate ieiunus: inuenit᷑ &icc̃&in
malo positũ. ut escciessait: & ac cspẽ
demanutua calicẽ ruinȩ. poculum
ire &indignationis mecce: Addidit

Expanded text:
sic inebriat, ut mentem sanet, a delictis prohibens, non ad peccata perducens. Haec vinolentia sobrios reddit, haec plenitudo malis evacuat; et qui illo poculo non fuerit repletus, aeterna redditur egestate jejunus. Invenitur etiam in malo positum, ut Isaias ait: Accepi de manu tua calicem ruinae, poculum irae et indignationis meae . Addidit