comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mea. An irrides me ista querentem.
te. qui de hoc qđ noui. laudari a me iu¬
bes te. & confiteri me tibi: Confiteor
tibi dñe cęli & terrȩ. laudẽ dicens
tibi de primordis & infantia mea quȩ
non memini. & dedisti ea homini ex
alis de se conicere. & auctoritatib etiã
muliercularũ multa de se credere. Crã
enĩ & uiuebã etiã tunc. & signa quibus
sensa mea nota aluis facerẽ. iã in fine
infantiȩ meȩ querebã. Unde hoc tale
animal. nisi abste dñe: An quisquam
se faciendi erit artifea:Aut ulla uena
trahit᷑ aliunde qua ẽẽ & uiuere cur¬
rat in nos. pret̃ quã qđ tu facis nos dñe.
cui ẽẽ & uiuere ñ aliud atq aliud est.
quia sũme esse ac sũme uiuere idipsũ. ẽ:
Sũmus enĩ es & ñ mutaris. neq ꝑagit᷑
in te hodiernus dies. & tamen in te
ꝑagit᷑ : quia in te sunt & ista om̃ia.
Lson enĩ haberent uias transeundi. nͥ
contineres ea. Ꝙ qm̃ anni tui ñ defici¬

Expanded text:
mea. An irrides me ista quaerentem, mea. An irrides me ista quaerentem, teque de hoc quod novi, laudari a me jubes, et confiteri me tibi? 10. Confiteor tibi, Domine coeli et terrae, laudem dicens tibi de primordiis et infantia mea quae non memini; et dedisti ea homini ex aliis de se conicere et auctoritatibus etiam muliercularum multa de se credere. eram enim et uiuebam etiam tunc et signa, quibus sensa mea nota aliis facerem, iam in fine infantiae quaerebam. unde hoc tale animal nisi abs te, domine? an quisquam se faciendi erit artifex? aut ulla uena trahitur aliunde, qua esse et uiuere currat in nos, praeterquam quod tu facis nos, domine, cui esse et uiuere non aliud atque aliud est, quia summe esse atque summe uiuere id ipsum est? summus enim es et non mutaris, neque peragitur in te hodiernus dies, et tamen in te peragitur, quia in te sunt et ista omnia: non enim haberent uias transeundi, nisi contineres ea. et quoniam anni tui non defici
Abbreviated transcription (Latin):
intellecto uel ne obess&. indignabar
non subditis maiorib & liberis non
seruientib. & me de illis flendo uin¬
dicabã. Cales esse infantes didici quos
discere potui. & me talẽ fuisse. magis
mͥ ipsi indicauerunt nescientes. quã
scientes nutritores mei. Ꝙ ecce infan-¬
culoꝵ & ante om̃e qđ uel ante dici
biliũ stant causȩ. & rerũ om̃iũ mu¬
tabiliũ immutabiles manent origineᷤᷤ.
& om̃iũ irrationabiliũ &e tẽporaliũ
sẽpiternȩ uiuunt rationes: dic mͥ
supplici tuo ds̃ & misericors misero
tuo. dic mͥ utrũ alicui iã ętati meę
mortuȩ successerit infantia mea.
an illa est quã egi intra uiscera ma¬
tris meȩ. Nã & de illa mͥ non nihil
indicat᷑ũ ẽ. & pregnantes ipse uidi
feminas. Quid ant̾e hanc etiã dulce¬
do mea ds̃ m̃s. Fuine alicubi. aut
aliquis: Nã quis mͥ dicat ista. non
habeo. Nec pat̾ nec mat̾ potuerunt.
nec alioꝵ experimentũ. nec memoria

Expanded text:
intellecto, vel ne obesset, indignabar intellecto, vel ne obesset, indignabar non subditis majoribus, et liberis non servientibus, et me de illis flendo vindicabam. Tales esse infantes didici quos discere potui, et me talem fuisse magis mihi ipsi indicaverunt nescientes, quam scientes nutritores mei. 9. Et ecce infanculorum, et ante omne quod vel ante dici bilium stant causae; et rerum omnium mutabilium immutabiles manent origines; et omnium irrationabilium et temporalium sempiternae vivunt rationes. Dic mihi supplici tuo, Deus, et misericors misero tuo; dic mihi utrum jam alicui aetati meae mortuae successerit infantia mea: an illa est quam egi intra viscera matris meae? Nam et de illa mihi nonnihil indicatum est, et praegnantes ipse vidi feminas. Quid ante hanc etiam, dulcedo mea, Deus meus? fuine alicubi, aut aliquis? Nam quis mihi dicat ista, non habeo; nec pater nec mater potuerunt, nec aliorum experimentum, nec memoria
Abbreviated transcription (Latin):
bant. quo habundabant exte. Nam
bonũ erat eis. bonũ meũ ex eis. quod
ex eis. non : sed ꝑ eas erat. E& te qͥppe
bona omĩa ds̃. & exc dõ meo salus mihi
uniuersa : quod animaduerti postmo¬
dũ clamante te mͥ ꝑ hec ipsa quȩ tribul
intus & foris. Nam tunc sugere aliter¬
noram. & ad quiescere delectationib.
flere autẽ offensiones carnis meȩ ni¬
hil amplius. Post & ridere cepi. dormi¬
ens primo. deinde uigilans. Hoc enim
de me mͥ indicatũ ẽ. & credidi. qm̃ sic
uidemus alios infantes. Nã ista mea
non memini. Ꝙ ecce paulatĩ sentiebã
ubi essem. & uoluntates meas uolebã
ostendere eis ꝑ quos implerent᷑ & ñ
poterã: quia illȩ intus erant. foris
autẽ illi. nec ullo suo sensu ualebant
introire in animã meã. Itaq iactabã
menbra & uoces. signa similia uolun¬
tatib meis. pauca quȩ poterã. qualia
poterã. Non enĩ erant ueri similia.
& cũ mihi non obtẽperabat᷑ uel non

Expanded text:
bant quo abundabant ex te. nam bant quo abundabant ex te. nam bonum erat eis bonum meum ex eis, quod ex eis non, sed per eas erat: ex te quippe bona omnia, deus, et ex deo meo salus mihi uniuersa. quod animaduerti postmodum intus et foris. Nam tunc sugere noram, et acquiescere delectationibus, flere autem offensiones carnis meae; nihil amplius. 8. Post et ridere coepi, dormiens primo, deinde vigilans. Hoc enim de me mihi indicatum est et credidi, quoniam sic videmus et alios infantes: nam ista mea non memini. Et ecce paulatim sentiebam ubi essem, et voluntates meas volebam ostendere eis per quos implerentur, et non poteram; quia illae intus erant, foris autem illi, nec ullo suo sensu valebant introire in animam meam. Itaque jactabam membra et voces, signa similia voluntatibus meis, pauca quae poteram, qualia poteram: non enim erant veri similia. Et cum mihi non obtemperabatur, vel non
Abbreviated transcription (Latin):
contendo tecũ. quia si miquitaes obser¬
uaueris dñe. dñe qͥs sustinebit Sed ta¬
men sine me loqui apud miscdi tuam.
me terrã & cinerẽ. sine me tanen loqͥ
m̃s. cui loquor. & tu fortasse ir Ides me.
sed conuersus misereberis mei. Qid enĩ ẽ
qđ uolo dicere dnẽ ds̃ ms. nisi qͥa sscio
unde uenerim huc in istã dico uitã
mortalẽ: An mortẽ uitalẽ nescio: &
susceperunt me consolationes mise¬
rationũ tuarũ sicut audiui a pa¬
rentib carnis meȩ. ex qua & in qua
me formasti in tẽpore. Non enĩ ego
memini. Exceperunt ergo me conso¬
lationes lactis humani. Nec mat̾
mea uel nutrices meȩ sibi ubera im¬
plebant. sed tu mihi ꝑ eas dabas ali-¬
mentũ infantię scđm institutionẽ
tuã. & diuitias ad fundũ usq rerũ
dispositas. Tu etiã mihi dabas nolle
amplius quã dabas. & nutrientib
me. dare mihi uelle. quod eis dabas.
Dare enĩ mͥ ꝑ ordinatũ affectũ uole¬

Expanded text:
contendo tecum, quia, si iniquitates obsercontendo tecum, quia, si iniquitates obseruaueris, domine, domine, quis sustinebit? Sed tamen sine me loqui apud misericordiam tuam, me terram et cinerem, sine tamen loqui, meus, cui loquor. et tu fortasse inrides me, sed conuersus misereberis mei. quid enim est quod uolo dicere, domine, nisi quia nescio, unde uenerim huc, in istam dico uitam mortalem an mortem uitalem? nescio. et susceperunt me consolationes miserationum tuarum, sicut audiui a parentibus carnis meae, ex quo et in qua me formasti in tempore; non enim ego memini. exceperunt ergo me consolationes lactis humani, nec mater mea uel nutrices meae sibi ubera implebant, sed tu mihi per eas dabas alimentum infantiae secundum institutionem tuam et diuitias usque ad fundum rerum dispositas. tu etiam mihi dabas nolle amplius, quam dabas, et nutrientibus me dare mihi uelle quod eis dabas: dare enim mihi per ordinatum affectum nole
Abbreviated transcription (Latin):
miserias : Paruã ne ipsa . ẽ. si non
am̃e te: Ei mͥ. dic mͥ ꝑ miserationes
tuas dñe ds̃ m̃s quid sis michi. Dic anime
mee. salus tua sum. Sic dic ut audiam.
Ecce aures cordis mei ante te dñe. ape¬
ri eas. & dic animȩ meȩ. salus tua ego
sũ. Currã post uocẽ hanc. & apprehen¬
dã te. Noli abscondere a me faciẽ tuã.
moriar ne moriar. ut eã uideam:
Angusta ẽ domus animȩ meȩ. qͦ ueni¬
as ad eã dilatetur abstẽ. Rumosa est.
refice eã. Hab& quȩ offendait oculos
tuos. fateor. & scio. Sed quis nundabit
eã : Aut cui alteri preter te clmabo.
ab occultis meis munda me diȩ. & ab
alienis parce seruo tuo. Credopropt̃
qd & loquor. dñẽ tu scis. Honne ibi ꝓlo¬
cutꝰ sũ aduersũ me delicta me ds̃ m̃s:
Ꝙ tu dimisisti impietatẽ cords mei :
Non iudicio contendo tecũ qͥ ueitas es.
& ego nolo fallere me ipsũ. ne pentiat᷑
iniquitas mea sibi. Non ergo udicio

Expanded text:
miserias? paruane ipsa est, si non miserias? paruane ipsa est, si non amem te? ei mihi! dic mihi per miserationes tuas, domine deus meus, quid sis mihi. dic ani-mae meae: salus tua ego sum. sic dic, ut audiam. ecce aures cordis mei ante te, domine; aperi eas, et dic animae meae: salus tua ego sum. curram post uocem hanc et adprehendam te. noli abscondere a me faciem tuam: moriar, ne moriar, ut eam uideam. Angusta est domus animae meae, quo uenias ad eam: dilatetnr abs te. rninosa est: refice eam. habet quae offendant oculos tuos: fateor et scio. sed quis mandabit eam? aut cui alteri praeter te clamabo: ab occultis meis manda me, domine, et ab alienis parce seruo tuo? credo, propter quod et loquor. domine, tu scis. nonne tibi prolocutus sum aduersum me delicta mea, deus meus, et tu dimisisti inpietatem cordis mei? non indicio contendo tecum, qui ueritas es; et ego nolo fallere me ipsam, ne mentiatur iniquitas mea sibi. non ergo indicio
Abbreviated transcription (Latin):
& nescunt. sẽꝑ agens. sẽꝑ quietꝰ. colligens
& ñ egns. portans & implens. & ꝓtegens.
creanse nutriens & ꝑficiens. querens
cũ nihł desit tibi. Amas nec estuas.
zelas q securꝰ es. Penitae te. & ñ doles.
irascens. de tranquillus es. Opera mutas.
nec mitas consiliũ. Recipis qđ inuenis
& nĩquã amisisti. Nũquã in ops. &
gaud lucris. Nũ quã auarus. & usu
ras eagis. Suꝑerogatur tibi. ut debeas.
&e quis haboe quicquã non tuũ : Reddis
debitnulli debens. donas debita. nihil
dulcso mea sc̃a. Aut qͥd dicit aliqͥs. cũ de te
dicits Ue tacentib dete. qm̃ loquaceᷤ
muti sunt. Quis mihi dabit ad quiescere
in te : Quis dabit mͥ ut uenias in cor meu̾.
& in ebries illud. ut obliuiscar mala mea.
& unũ bonũ meũ ãplectar te: Quid mͥ es:
Miserere. ut loquar. Quid tibi sum ip¬
se. ut amari te iubeas ame. &e nisi fa¬
ciã irascaris mͥ. & mineris ingentes

Expanded text:
et nesciunt; semper agens, semper quietus, colligens et nesciunt; semper agens, semper quietus, colligens et non egens, portans et implens et protegens, creans et nutriens, perficiens, quaerens, cum nihil desit tibi. amas nec aestuas, zelas et securus es, paenitet te et non doles, irasceris et tranquillus es, opera mutas nec mutas consilium; recipis quod iuuenis et numquam amisisti; numquam inops et gaudes lucris, numquam aras exigis. supererogatur tibi ut debeas, et quis habet quicquam non tuum? reddis debita nulli debens; donas debita nihil dulcedo mea sancta, aut quid dicit aliquis, cum de te dicit? et uae tacentibus de te, quoniam loquaces muti sunt. Quis mihi dabit adquiescere in te? quis dabit mihi, ut uenias in cor meum et inebries illud, ut obliuiscar mala mea et unum bonum meum amplectar, te? quid mihi es? miserere, ut loquar. quid tibi sum ipse, ut amari te iubeas a me et, nisi faciam, irascaris mihi et mineris ingentes
Abbreviated transcription (Latin):
ples. Non enĩ uasa quȩ te plena sunt
stabilẽ te faciunt. quia & si frangant᷑.
ñ effunderis. & cũ effunderis suꝑnos.
ñ tu iaces. sed erigis nos. Hec tu dissipa¬
ris. sed colligis nos. Sed q̃m imples omĩa.
te toto imples om̃ia. An quia ñ possunt
te totũ capere omĩa partẽ tui capiunt
& eandẽ partẽ simul omĩa capiunt.
An singulas singula. & maiores maiora.
minores minora capiunt: Ergo ẽ aliqua
pars tua maior. aliqua minor. an ubiq
totꝰ es. & res nulla te totũ capit: Quid
es ergo ds̃ m̃s: Quid rogo. nisi dñs ds̃ m̃s:
Quis enĩ dñs pret̾ dñm. aut qͥs ds̃ pret̾
dm̃ nr̃m : Sũme. optime. potentissime.
om̃ipotentissime. misericordissime &
iustissime. secretissime & presentissime
pulcherrime & fortissime. stabilis &
incõprhenͣbilis. immutabilis mutans
omĩa. iũquã nouus. nũquã uetꝰ innouanᷤ
omĩa. ꝙ in uetustatẽ adducens suꝑbos

Expanded text:
ples? non enim uasa, quae te plena sunt, ples? non enim uasa, quae te plena sunt, stabilem te faciunt, quia etsi frangantur non effunderis. et cum effunderis super nos, non tu iaces, sed erigis nos, nec tu dissiparis, sed colligis nos. sed quae imples omnia, te toto imples omnia. an quia non possunt te totum capere omnia, partem tui capiunt et eandem partem simul omnia capiunt? an singulas singula et maiores maiora, minores minora capiunt? ergo est aliqua pars tua maior, aliqua minor? an ubique totus es et res nulla te totum capit? Quid est ergo deus meus? quid, rogo, nisi dominus deus? quis enim dominus praeter dominum? aut quis deus praeter deum nostrum? summe, optime, potentissime, omnipotentissime, misericordissime et iustissime, secretissime et praesentissime, pulcherrime et fortissime, stabilis et inconprehensibilis, inmutabilis, mutans omnia, numquam nouus, numquam uetus, innouans omnia, in uetustatem perducens superbos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in me. quo ueniat in me ds̃ m̃s. Quo
cds ueniat in me. ds̃ qͥ fecit celũ &
terrã : Itane dnẽ ds̃ m̃s ẽ quicquam
in me. qđ capiat te : Anuero cęlũ &
terra quȩ fecisti & in qͥb me fecisti.
capiunt te : An quia sine te non eẽt
quicquid ẽ.fit. ut quicquid ẽ capiat
te : Qm̃ itaq & ego sũ qͥ peto ut uenias
in me.ñ essẽ nisi esses in me. Non enĩ
ego iã inferi. & tamen etiã ibi es.
Nã & si descendero in infernũ ades.
Non ergo essẽ ds m̃s. ñ om̃ino essẽ. nͥ
esses in me. An potius ñ essẽ. nisi essem
in te. ex qͦ omĩa. ꝑ quẽ omĩa. in qͦ omĩa :
Etiã sic dñȩ. etiã sit. Quo te inuoco cũ
in te sim.  Aut unde uenias in me : Quo
terrã ego impleo: Capiunt ergone te
celũ & terra. qm̃ tu uples ea. An im¬
ples. & restat qm̃ ñ te capiunt : & quo
refundis. quicquid impleto celo & ter¬
ra restat eocte : An non opus habes.¬
ut a quoquã continearis. qͥ contines
omĩa. Qm̃ quȩ imples. continendo im¬

Expanded text:
uo ueniat in me deus meus? quo deus ueniat in me, deus, qui fecit caelum et terram? itane, domine deus meus, est quicquam in me, quod capiat te? an uero caelum et terra, quae fecisti et in quibus me fecisti, capiunt te? an quia sine te non esset quidquid est, fit, ut quidquid est capiat te? quoniam itaque et ego sum, quid peto, ut uenias in me, qui non essem, nisi esses in me? non enim ego iam inferi, et tamen etiam ibi es. nam etsi descendero in infernum, ades. non ergo essem, deus meus, non omnino essem, nisi esses in me. an potius non essem, nisi essem in te, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia? etiam sic, domine, etiam sic. quo te inuoco, cum in te sim, aut unde uenias in me? quo eum et terram ego impleo? capiunt ergone te caelum et terra, quoniam tu imples ea? an imples et restat, quoniam non te capiunt? et quo refundis quidquid impleto caelo et terra restat eut quoquam continearis, qui contines omnia, quoniam quae imples continendo im
Abbreviated transcription (Latin):
laicis. ꝑ quoꝵ erga se curã frequentent ad
audientiã sermonis dĩ. & quoꝵ testimonio
possint in notescere. nec facile admittant᷑ ad
baptismũ si catecumini sunt. nec ad reconcili¬
ationẽ si penitentiȩ locũ accepert̃. nͥ ꝑicule
mortis urgente. uł si eos aliquanto tẽpore
bent hanc heresim qͥ corrigunt᷑. anathe¬
matiare. ista est.
ui credit duas eẽ naturas diuersis pͥncipiis
existentes. unã bonã qđ ẽ ds. alterã malã
quã ñ creauit ds̃. habentẽ pͥncipessuos &
mala sua quȩ ñ creauit ds̃. anathema sit.
ui credit duas naturas bellũ int̾ se gessisse.
&e partẽ naturȩ dĩ in eodẽ bello princibib
tenebrarũ & om̃ib gentib ad malã naturam
ꝑtinentib fuisse ꝑmictã. & ab eis teneri collu¬
gatã. oppressã. inqͥnatã. ꝑ qđ & credi facit dĩ
naturã ẽẽ mutabilẽ & comquinabilẽ: ana

Expanded text:
laicis, per quorum erga se curam frlaicis, per quorum erga se curam fraudientiam sermonis Dei, et quorum testimonio possint innotescere: nec facile admittantur ad Baptismum, si catechumeni sunt, nec ad reconciliationem, si poenitentiae locum acceperunt, nisi periculo mortis urgente, vel si eos aliquanto tempore bent hanc haeresim, qui corriguntur, anathemare, ista est: I. Qui credit duas esse naturas, diversis principiis existentes, unam bonam quod est Deus, alteram malam quam non creavit Deus, habentem principes suos et mala sua quae non creaQui credit duas naturas bellum inter se gessisse: et partem naturae Dei in eodem bello principibus tenebrarum, et omnibus gentibus ad malam naturam pertinentibus fuisse permixtam et ab eis teneri colligatam, oppressam, inquinatam, per quod et credi facit Dei naturam esse mutabilem et coinquinabilem, ana
Abbreviated transcription (Latin):
& in laqueare q uenesies inficere animas infir¬
mas. ne adiuuante decptera dñi nr̃i quomͦ non
putaueras erubescas. Cõ monttoriũ
conuertunt᷑ & quos penit& huiꝰ
nefandi errori.s
Uo anat hematirauerint eandem̃
heresim manicheoꝵ scđm̃ formã infra
scriptã. libelluq dederit unus quisq eoꝵ confes¬
sionis & penitentiȩ suȩ atq anathematis eoꝵ.
petens in ȩcelesia uł catecumini uł penitentis
locũ. si libellus eiꝰ ep̃o placuerit eũq susceperit.
d&e ei epłam cũ cdie & consule. ut nullã de suꝑi¬
ore tẽpore molestiã uł de publicis legib uł de
disciplina ecclesiastica patiat᷑. & post ipsũ diẽ
si aliquib indiciis manicheus apparuerit.
sentiat iustitiȩ seueritatẽ quȩ talib rebus
adhibenda ẽ. id ẽ. ut ab eiꝰ consortio uł amici¬
tia uł qualib& societate xp̃iani se abstineant.
uicinis uł cohabitatorib suis. siue dericis siue

Expanded text:
et illaqueare, et venenis inficere animas infiret illaqueare, et venenis inficere animas infirmas, ne adjuvante dextera Domini nostri quomodo non putaveris erubescas. COMMONITORIUM CONVERTUNTUR, ET QUOS POENITET HUJUS NEFANDI ERRORIS. Cum anathematizaverint eamdem aeresim Manichaeorum secundum formam infra scriptam; libellumque dederit unusquisque eorum confessionis et poenitentiae suae, atque anathematis eorum petens in ecclesia vel catechumeni, vel poenitentis locum, si libellus ejus episcopo placuerit, eumque susceperit, det ei epistolam cum die et consule, ut nullam de superiore tempore molestiam, vel de publicis legibus, vel de disciplina ecclesiastica patiatur. Et post ipsum diem si aliquibus indiciis Manichaeus apparuerit, sentiat justitiae severitatem, quae talibus rebus adhibenda est, id est, ut ab ejus consortio, vel amicitia, vel quacunque societate christiani se abstineant svicinis vel cohabitatoribus suis, sive clericis, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ate ee boni a malo: simens bonũ ẽ & corpus
malũ. qͥ ea cõmiscuit. ñ ẽ bonꝰ. Dicitis autẽ. qͥa¬
Q bonus ista cõmiscuit. Ergo aut maluis ẽ. aut
maluĩ timebat. Ꝙ tu gloriaris quia ñ times
hominẽ. cũ dm̃ talẽ tibi fingas qui tenebras ti¬
nult ut cõmiscer& bonũ & malũ : Noli autẽ
etolli animo sicut scripsisti. qͥa uos magnos
facimꝰ eo qd impedire uolumꝰ uenena ur̃a. ne
ad homines pestilentia serpat. Non enĩ apłs
qͦs canes appellat magnos facit cũ dicit. cauetẽ
canes: aut illos magnos faciebat quoꝵ sermonẽ
dicebat serpere ut cancrũ. Itaq denuntio tͥ
in nomine xp̃i. ut si paratꝰ es solue questionẽ
in qua defecit precessor tuus fortunatꝰ. & ita
hinc ierat: ut ñ rediret nͥ cũ suis disputatione
collata anuenir&e qͥd contra responder ꝑ pos¬
s&. disputans cũ fr̃ibidi autẽ ad hoc ñ es pa¬
ratꝰ. discede hinc & moli ꝑuertere uias dm̃.

Expanded text:
onem esse boni a malo, si mens bonum est, et corpus onem esse boni a malo, si mens bonum est, et corpus malum, qui ea commiscuit non est bonus: dicitis quia Deus bonus ista commiscuit. Ergo aut malus est, aut malum timuit. Quid tu gloriaris quia non times hominem, cum Deum talem tibi fingas qui tenebras timuit, ut commisceret bonum et malum. Noli autem extolli animo sicut scripsisti, quia vos magnos facimus eo quod impedire volumus venena vestra, ne ad homines pestilentia serpat. Non enim apostolus quos canes appellat, magnos facit cum dicit: Cavete canes; aut illos magnos faciebat, quorum sermonem dicebat serpere ut cancer. Itaque denuntio tibi in nomine Christi, ut si paratus es solvere quaestionem, in qua defecit praecessor tuus Fortunatus, et ita hinc ierat, ut non rediret nisi cum suis disputatione collata inveniret quid contra respondere posset, disputes cum fratribus. Si autem ad hoc non es paratus, discede hinc et noli pervertere vias Domini
Abbreviated transcription (Latin):
diã uxorẽ mercurii argentarii. cũ quib
etiã apud electũ eucharistũ parit̾ orauimꝰ.
cesariã & lucillã filiã suã. candidũ qͥ cõmo¬
rat᷑ thipasa. uictorinã. hispanã. simplicianũ
antonini nepotẽ. paulũ & sororẽ suã qͥ sunt
ippone. quas etiã ꝑ mariã & lãpadiã scuii eẽ
manicheas Hoc tantũ scio. qd si aliud inuentũ
fuerit me scire supͣ ꝗͣ dixi. me reũ ego ipse
⁊confite&.¬
Commonitoriũ scĩ augustine̾ p̃i
ad e ressiterũ maniche um.
Dite causa tergiuersaris. cũ longe appa¬
rat qualas sis. Quid tecũ louti fuerint fr̃s.
indicauerunt mͥ. Bene. quia ñ times mor¬
t Sed cã mortẽ debes timere. quã tͥ ipse facis
talia de do blasphemando. & qa in telligis mor¬
ce stã uisibilẽ quã om̃s homines norunt sepa¬
rationẽ eẽ mentis a corpore. non ẽ magnum
ntelligere. Sed qđ adiungis de ur̃o. sẽparati¬

Expanded text:
diam uxorem Mercurii argentarii, cum quibus diam uxorem Mercurii argentarii, cum quibus etiam apud electum Eucharisum pariter oravimus, Caesariam et Lucillam filiam suam, Candidum qui commoratur Thipasa, Victorinam, Hispanam, Simplicianum Antonini patrem, et Paulum et sororem suam qui fuit Hippone, quas etiam per Mariam et Lampadiam scivi esse Manichaeas. Hoc tantum scio. Quod si aliud inventum fuerit me scire supra quam dixi, me reum ego ipse confiteorCOMMONITORIUM SANCTI AUGUSTINI EPISCOPI AD PRESBYTERUM MANICHAEUM. Sine causa tergiversaris, cum longe appareat qualis sit. Qui tecum locuti sunt fratres, indicaverunt mihi. Bene quia non times mortem, sed eam mortem debes timere quam tibi ipse facis talia de Deo blasphemando, et quod intelligis mortem istam visibilem quam omnes homines norunt separationem esse mentis a corpore non est magnum intelligere. Sed quod adjungis de vestro separati
Abbreviated transcription (Latin):
nã eus. & sp̃m qͥ ꝑ eũ tã execrabiles blasphe¬
mias locutꝰ ẽ. quia sp̃s seductor erat ñ ueri¬
tatis sed nefandi erroris. & nunc anathe¬
matrro supradictũ manicheũ & spm erro¬
ris ipsius.
so felix qui manicheo crediderã. nunc
anathematizo eũ & doctrinã ipsuis
&e spm seductorẽ qͥ i illo fuit. qͥ dixit dm̃
patrẽ suã genti tenebrarũ miscuisse naturã
& eã turpit̾ liberare. ut uirtutes suas trans¬
figur& in feminas contra masculina demonia
ita ut postea reliquias ipsius partis suȩ con¬
figat in eternũ globo tenebrarũ. Has om̃s &e
ceteras blasphemias manichei. anathema
Go cresconius unꝰ ex manicheis tizo.¬
scripsi. quia si discessero antequã gesti
subscribant᷑. sic sim habendus acsi manichiũ
non anathematizauerior.
elix conuersus ex manicheis. dixi
sub testificatione dĩ me omĩa uera
confiteri. de qͦ scio ẽẽ manicheos uł mani¬
cheas in partes cesarienses. mariã & lampa¬

Expanded text:
 qui per eum tam exsecrabiles blasphemias locutus est, quia spiritus seductor erat, non veritatis, sed nefandi erroris, et nunc anathemo supradictum Manichaeum et spiritum erroris ipsius. Ego Felix qui Manichaeo creanathemo eum et doctrinam ipsius et spiritum seductorem qui in illo fuit, qui dixit Deum Patrem suum genti tenebrarum miscuisse naturam, et eam turpiter liberare, ut virtutes suas transfiguret in feminas contra masculina daemonia, ita ut postea reliquias ipsius partis suae configat in aeternum labe tenebrarum. Has omnes et caeteras blasphemias Manichaei anathemo. Ego conversus unus ex Manichaeis scripsi, quia si discessero antequam gesta subscribantur sic suum habendus ac si Manichaeum non anathematizaverim. Felix conversus ex Manichaeis dixi sub testificatione Dei me omnia vera confiteri, de quo scio esse Manichaeos vel Manichaeas in partes Caesarienses Mariam et Lampa
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥnatã teneri in demonib & in om̃ibu
animalib fructicũq generib. & ꝑ escas mam¬
cheoꝵ electoꝵ solui atq purgari. ut credatur
pars dĩ puͦlluta teneri in cucumerib & melonib
& radiculis & porris. & qͥbq uilissimis herbu

Expanded text:
neri in daemonibus, et in omnibus animalibus, fruticumque generibus, et per escas Manichaeorum Electorum solvi atque purgari, ut credatur pars Dei polluta teneri in cucumeribus, et melonibus, et radiculis, et porris, et quibusque vilissimis herbu
Abbreviated transcription (Latin):
tempus
annorũ
nouẽ ab
unde uige¬
simo anno
etatis meȩ
usq ad
cluodetri¬
seduceba¬
mur & seducebamus. falsi
atq fallentes in uarus cupi¬
ditatib. & palã ꝑ doctrinas
quas liberales uocant. occulte
autẽ falso nomine religionis.
hic suꝑbi. ibi suꝑstitiosi : ubiq
uani ac popularis głȩ sectan¬
tes mnanitatẽ. usq ad thea¬
tricos plausus & contentiosa
carmina & agonẽ coronarũ
fenearũ & spectaculoꝵ nugas
& intẽperantiã libidinum.

Expanded text:
tempus annorum nouem, ab undeuicensimo anno aetatis meae usque ad duodetriseducebamur et seducebamus falsi atque fallentes in uariis cupiditatibus et palam per doctrinas, quas liberales uocant, occulte autem falso nomine religionis, hic superbi, ibi superstitiosi, ubique uani, hac popularis gloriae sectantes inanitatem usque ad theatricos plausus et contentiosa carmina et agonem coronarum faenearum et spectaculorum nugas et intemperantiam libid
Abbreviated transcription (Latin):
irmissime tene & nullatenꝰ .xXUII.
dubites exceptis illis qͥ ꝓ xp̃i nomine
suo sanguine baptizant᷑ nullũ hominẽ
accepturũ uitã ȩternã. qͥ ñ hic a malis
suis fuerit ꝑpenitentiã fidẽq conuer¬
sus. & ꝑ sacramentũ fidei & peniten¬
tiȩ id ẽ ꝑ baptismũ liberatꝰ. & maio

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites exceptis illis qui pro nomine Christi suo sanguine baptizantur, nullum accepturum vitam aeternam, qui non hic a malis suis fuerit per poenitentiam fidemque conversus. Et per sacramentum fidei et poenitentiae, id est per baptismum libera
Abbreviated transcription (Latin):
gregabit iustos ab iniustis. bonos a ma¬
lis. rectos a ꝑuersis. bonos constitu&
a dextris malos a sinistris. & ex eius
ore iusti ȩterniq iudicii sempiterna
atq incõmutabili ꝓlata sententia
iniqui om̃s ibunt in cõbustionẽ ȩter¬
nã. iusti aut̃ inuitã ȩternã: iniqui
semꝑ arsuri cũ diabolo. iusti autem

Expanded text:
gregabit justos ab injustis, bonos a magregabit justos ab injustis, bonos a malis, rectos a perversis: bonos constituet a dextris, malos a sinistris; et ex ejus ore justi aeternique judicii sempiterna atque incommutabili prolata sententia, iniqui omnes ibunt in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam : iniqui semper arsuri cum diabolo, justi autem
Abbreviated transcription (Latin):
maculari peccato. si cuiquã peccanti
nec consensionẽ prebeat nec fauorẽ.
Utilit̃q malos ab onis intra eccłam
tolerari. si hoc tũ eis bene uiuendo &
bene monendo agat᷑. ut etiã uiden¬
tes & audientes quȩ bona st̃. mala
sua respuant. iudicandos se a dõ ꝓ suis
malis oꝑib contremiscant. atq ita
p̃ueniente dono gr̃ae de suis iniqui¬
tatib confundant᷑. & ad bonã uitã
ꝑ dĩ misccłiam conuertant᷑. Bonos uͦ
a malis in tra eccłam dit̃ taxcat catho¬
licam constitutis nunc debere operũ dis¬
similitudine separari. ut cũ quib diuina
cõmunicant sacramenta. ñ habeant
mala oꝑa. qͥb illi st̃ criminosi. cõmunia.
Infine uͦ sȩculi bonos amalis etiã cũ cor¬
pore separandos. quando ueni& xp̃c̃.
habens uentilabrũ in manu sua & ꝑmũ¬
dabit areã suã. & congregabit triticũ
in horreũ paleas aut̃ cõbur& igni ineoc¬
tinguibili. quando ꝑ iudiciũ iustũ se¬

Expanded text:
maculari peccato, si cuiquam peccanti maculari peccato, si cuiquam peccanti nec consensionem praebeat, nec favorem; utiliterque malos a bonis intra Ecclesiam tolerari, si hoc cum eis bene vivendo et bene monendo agatur, ut et videntes et audientes quae bona sunt, mala sua respuant, et judicandos se a Deo pro suis malis operibus contremiscant; atque ita, praeveniente dono gratiae, de suis iniquitatibus confundantur, et ad bonam vitam per Dei misericordiam convertantur. Bonos vero a malis intra Ecclesiam duntaxat catholicam constitutis non debere nisi operum dissimilitudine separari, ut cum quibus divina communicant sacramenta, non habeant mala opera, quibus illi sunt criminosi, communia. In fine vero saeculi bonos a malis etiam corpore separandos, quando veniet Christus habens ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam, et congregabit triticum suum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili ; quando per judicium justum se
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dĩ. quomͦ placeat dõ. Tam̃ illis qͥ
penitentiã ñ uouert. nullũ eẽ pectatũ.
Nec solas primas nuptias a dõ institutas.
sed etiã sccłas & t̾tias ꝓ eoꝵ qͥ se conti¬
nere ñ possunt infirmitate concessas.
eis uͦ qͥ siue coniugati. siue a coniugio
lberi continentiã dõ uouert̃ admo¬
dũ ẽẽ dãpnabile. si uł conuigale opꝰ illi
uoluerint appetere qͦ se ñ accessuros.
uel illi repetere. a qͦ se recessuros. illi
hoc ẽ bonis malos sacram̃toꝵ cõmuni¬
one misceri. & in omi ꝓfessione siue
clericoꝵ siue monachoꝵ siue laicoꝵ
eẽ bonos simul & malos. nec ꝓ malis
bonos deserendos. sed ꝓ bonis malos
in quantũ eocigit fidei & caritatis
ratio tolerandos. id ẽ si uel in eccłam
nullius ꝑfidiȩ semina spargunt. uel
fr̃s ad aliqđ malũ opꝰ mortifera
imitatione ñ ducunt. Nec posse ali¬
quẽ intra eccłam catholicã recte
credentẽ beneq uiuenentẽ alieno

Expanded text:
sunt Dei, quomodo placeat Deo; tamen illis qui sunt Dei, quomodo placeat Deo; tamen illis qui continentiam non voverunt, nullum esse peccatum Nec solas primas nuptias a Deo institutas, sed etiam secundas et tertias, pro eorum qui se continere non possunt infirmitate, concessas. Eis vero qui sive conjugati, sive a conjugio liberi continentiam Deo voverint, admodum esse damnabile si vel illi conjugale opus voluerint appetere, quo se non accessuros, vel illi repetere, a quo se rehoc est, bonos ac malos sub sacramentorum cone misceri; et in omni professione, sive clericorum, sive monachorum, sive laicorum, esse bonos simul et malos; nec pro malis bonos deserendos, sed pro bonis malos, in quantum exigit fidei et caritatis ratio tolerandos, id est, si vel in Ecclesia nullius perfidiae semina spargunt, vel fratres ad aliquod malum opus mortifera imitatione non ducunt. Nec posse aliquem intra Ecclesiam catholicam recte credentem beneque viventem alieno unquam
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ nullatenꝰ dubites. ñ om̃s qͥ intra eccle
catholicã baptitant᷑ accepturos ẽẽ
uitã ȩternã. sed eos qͥ ꝑcepto baptis¬
mate recte uiuunt. id ẽ qͥ abstinueri¬
se a uitus & a concupiscentus carnis.
catholici criminosi possidere ñ potert̃.¬
& nullatenꝰ dubites. & iustosatq scõs
homines. exceptis his qͥ baptizati par
uiuere. semꝑq om̃i homini eẽ necessa¬
riũ. & peccata sua usq in finẽ uitȩ suȩ
presentis elemosinis diluere. & remis¬
sionẽ a dõ humilit̾ ac ueracit̃ postu¬
õmẽm creaturã dĩ bonã ẽẽ. & nihil
reiciendũ qđ cũ gr̃arũ actione ꝑcipit᷑.
etiã dĩ seruos qui a carnib aut uino
abstinent. non tanquã immunda quȩ
adõ facta sunt respuere. sed a forti¬
iri cibo & potu ꝓ sola castigatione
corporis abstinere. Nuptias quoq di¬
uinitꝰ institutas & benedictas. & me¬
lius quidẽ siquisquis sine coniugio sit.
ut liberius atq plenius cogit& quȩ

Expanded text:
n omnes qui intra Ecclesiam catholicam baptizantur, accepturos esse vitam aeternam, sed eos qui percepto baptismate recte vivunt, id est qui se abstinuerunt a vitiis et concupiscentiis carnis. catholici criminosi possidere non potert nullatenus dubites etiam justos atque sanctos homines, exceptis his qui baptizati parvposse; semperque omni homini esse necessarium, et peccata sua usque in finem vitae praesentis eleemosynis diluere, et remissionem humiliter a Deo ac veraciter postuomnem creaturam Dei bonam esse, et nihil rejiciendum quod cum gratiarum actione percipitur : et Dei servos, qui a carnibus aut vino abstinent, non tanquam immunda, quae a Deo facta sunt respuere; sed a fortiori cibo et potu, pro sola castigatione corporis abstinere. Nuptias quoque divinitus institutas et benedictas: et melius quidem esse si quisquam sine conjugio sit, ut liberius atque plenius cogitet quae
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ quȩ animata quandoq uiuere
cȩpert ab illo resuscitabunt᷑ a qͦ oꝑante
creata st̃. Singła uͦ corpora illis singu¬
lis suis animab in resurrectione redden-¬
tͥ. quas in mat̾nis ut uiuere inciꝑent
uentrib habere cȩpert̃. ut scilicoe ani

Expanded text:
ora, quae animata quandoque vivere coeperunt, ab illo resuscitabuntur, a quo operante creata sunt. Singula vero corpora illis singulis suis animabus in resurrectione reddentur, quas in maternis, ut vivere inciperent, ventribus habere coeperunt: ut
Abbreviated transcription (Latin):
N irmissime tene & nullatenꝰ dubites
in om̃i creatura quã spiritualem
atq corporalẽ sũma trinitas fecit solos
sp̃s angłicos & humanos intelligendi
facultatẽ diuinitꝰ accepisse. ceteros
uero sp̃s brutoꝵ animaliũ rationalẽ
intelligentiã ñ accepisse. ꝓpt̃ qd̃ dr̃
hominib. Holite fieri sic̃ equus &
mulus. qͥb ñ ẽ intellectꝰ. & ideo ani
minũ. nec animas hominũ in pecora
posse aliquando transire. XXII.
p̃rimos homines id. ẽ adã & mulierẽ
eiꝰ bonos. rectos & sine peccato creatoᷤᷤ.
cũ libero arbitrio. qͦ possent si uellent
humili & bona uoluntate seruire atq
obedire. quo arbitrio etiã possent si
uellent ꝓpria uoluntate peccare. eosq
ñ necessitate sed ꝓpria uoluntate
peccasse. illoq peccato sic in deterius
mutatã humanã naturã. ut ñ solũ
in ipsis pͥmis hominib ꝑ peccatũ mors
obtiner & regnũ. sed etiã in om̃s ho¬
mines transir& peccati mortisq
dominium.

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites, in omni creatura, quam spiritualem atque corpoream summa Trinitas fecit, solos spiritus angelicos et humanos intelligendi facultatem divinitus accepisse. Caeteros vero spiritus brutorum animalium rationalem intelligentiahominibus, Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus : et ideo animmines, nec animas hominum posse aliquando transire. CAP. 2primos homines, id est Adam et mulierem ejus, bonos et rectos, et sine peccato creatos esse cum libero arbitrio, quo possent si vellenthumili et bona voluntate servire atque obedire: quo arbitrio etiam possent si vellent, propria voluntate peccare; eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse; illoque peccato sic in deterius mutatam humanam naturam, ut non solum in ipsis primis hominibus per peccatum mors obtineret regnum, sed etiam in omnes homines transiret peccatum , mortisque dominium.
Abbreviated transcription (Latin):
tiratũ ascendentẽ ab aqua descendit.
& quinquagesimo die post resurrecti¬
onẽ xp̃i fideles in uno loco positos in
ignearũ linguarũ uisione adueniens
repleuit. illã uocẽ quã solus locutꝰ ẽ ds̃
pat̃. illã carnẽ qua solus homo factꝰ ẽ
in quarũ uisione fideles uno in loco con¬
stituros repleuit oꝑa eẽ sc̃ȩ totius trini¬
tatis id ẽ unius dĩ. qͥ fecit oma incȩlis &
in t̾ra iusibilia & inuisibilia. UII.

Expanded text:
tizatum et ascendentem ab aqua descendit , et quinquagesimo die post resurrectionem Christi fideles in uno loco positos in linguarum ignearum divisione adveniens replevit . Illam vero vocem qua solus locutus est Deus Pater, et illam carnem qua solus homo factus esin quarum visione fideles uno loco constitutos replevit, opera esse totius Trinitatis, id est, unius Dei, qui fecit omnia in coelis et in terra, visibilia et invisibilia. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
N irmissime tene & nullatenꝰ xx
dubites omnẽ creaturã naturaliter
mutabilẽ a dõ incõmutabili factã. nec
beatitudinẽ qua dõ stabilit̾ ꝑfruunt᷑.
ut ea carere ñ possint. Sed hoc ipsũ qđ
ab illo statu beatitudinis in qͦ st̃ mutari
in deterius nullatenꝰ possunt. ñ eis est
naturalit̾̃ insitũ. sed postquã creati st̃
gr̃e diuinȩ largitate collatũ. Si enĩ an

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites, omnem creaturam naturaliter mutabilem a Deo incommutabili factam: nec beatitudinem, qua Deo stabiliter perfruuntur, ut ea carere non possint. Sed hoc ipsum quod ab illo statu beatitudinis in quo sunt, mutari in deterius nullatenus possunt, non est eis naturaliter insitum, sed postquam creati sunt, gratiae divinae largitate collatu
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ baptismatis accipere: paruu¬
lis uͦ qͥ nec ꝓpria uoluntate credere
nec penitentiã ꝓpeccato qđ originalit̃
trahunt agere posst̃: sacram̃tũ fidei
qđ ẽ scm baptisma quã diurationis ca¬

Expanded text:
mentum baptismatis accipere: parvulis vero, qui nec propria voluntate credere, nec poenitentiam pro peccato, quod originaliter trahunt, agere possunt, sacramentum fidei, quod est sanctum baptisma, quandiu rationis
Abbreviated transcription (Latin):
dubites. quẽ lib& hereticũ. scismaticũ
in nomine patris & filii & sp̃s sci bapti¬
ratũ si ȩccłȩ catholicȩ ñ fuerit aggra¬
gatꝰ. quantascũq elemosinas fecerit
& si ꝓ xp̃i nomine etiã sanguinẽ fu¬
derit. nullatenꝰ posse saluarͦi. Oñi
enĩ homini qͥ ecclȩ catholicȩ ñ ten&
unitatẽ. neq baptismꝰ neq elemosina¬
quã lib& copiosa neq mors ꝓ nomine
xp̃i suscepta. ꝓficere poterit ad salut
quando in eũ heretica uel scismatica
prauitas ꝑseuerat. quȩ ducit ad morti¬

Expanded text:
libet haereticum sive schismaticum, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizatum, si Ecclesiae catholicae non fuerit aggregatus, quantascumque eleemosynas fecerit, etsi pro Christi nomine etiam sanguinem fuderit, nullatenus posse salvari. Omni enim homini qui Ecclesiae catholicae non tenet unitatem, neque Baptismus, neqquamlibet copiosa, neque mors pro nomine Christi suscepta proficere poterit ad salutem, quando in eo vel haeretica vel schismatica pravitas perseverat, quae ducit ad mort
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ i missime tene & nullatenꝰ dubites.
posse quidẽ hominẽ. quẽ nec ignorantia
litterarũ ne aliqua ꝓhib& inbecillitas
nec aduersitas. uerba scȩ legis & eugłii
siue legere. siue ex ore cuiusq p̃dicatoriᷤᷤ
audire. sed diuinis mandatis obedire
& accepta diuinitꝰ bona uoluntate
atq uirtute. mandata dĩ facere & uelit¬
& possit. Neq enĩ qui plantat ẽ aliquid
neq qͥ rigat. sed qͥ incrementũ dat ds̃.
qͥ etiã oꝑat᷑ in uob̾ & uelle & oꝑari pro¬

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites, posse quidem hominem, quem nec ignorantia litterarum, nec aliqua prohibet imbecillitas vel adversitas, verba sanctae legis et Evangelii, sive legere, sive ex audire; sed divinis mandatis obedire et accepta divinitus bona voluntate atque virtute, mandata Dei facere et velit et possit. Neque enim qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus ; quia etiam operatur in nob
Abbreviated transcription (Latin):
Tirmissime tene & nullatenꝰ dubites.
onĩs quos uasa miscdĩȩ gratuita bo¬
nitate ds̃ fecit. ante constitutionẽ mun¬
di in adoptionẽ filioꝵ dĩ predestinatos
a dõ. neq perisse posse aliquẽ eoꝵ quem
ds̃ p̃destinauit ad regnũ. nec quẽ quã
eoꝵ qͦs cds ñ p̃destinauit ad uitã ullara
tione posse saluari. Predestinatio enĩ
illa gratuitȩ donationis ẽ p̃paratio. qͣ
nos apłs ait predestinatos in adoptio¬

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites omnes, quos vasa misericordiae gratuita bonitate Deus fecit, ante constitutionem mundi in adoptionem filiorum Dei praedestinatos a Deo; neque perire posse aliquem eorum quos Deus praedestinavit ad regnueorum, quos Deus non praedestinavit ad vitam ulla posse ratione salvari: praedestinatio enim illa gratuitae donationis est praeparatio, qua nos Apostolus ait: « Predestinatos in adoptio
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qirmissime tene & nullatenꝰ dubites
łse ꝓ nobis obtulisse sacrificiũ & hostiã
doꝰ in odorẽ suauitatis. cui cũ patre
& spu scõ a patriarchis & ꝓpħis & sa¬
cerdotib tpr̃ ueteris testamenti ani¬
malia sacrificabant᷑. & cui nc̃ idem tpr¬

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites, se pro nobis obtulisse sacrificium et hostiam Deo in odorem suavitatis: cui cum Patre et Spiritu sancto a patriarchis, a prophetis et sacerdotibus tempore Veteris Testamenti animalia sacrificabantur: et cui nunc, id
Abbreviated transcription (Latin):
remanere peccatis. cũ etiã in ipso corpo¬
re nemo uelit sub spe futurȩ salutis diu¬
tius egrotare. Tales enĩ qͥ ab iniqͥtatibus
suis recedere negligt̃. & sibi ͤdõ indul¬
gentiã repromittunt. nonnũquã
ita p̾ueniuntur repentino dĩ furore.
ut nec conuersionis tempꝰ nec bene.¬
ficiũ reꝓmissionis inueniant. Ideo
uũquẽq nr̃m scã scriptura be.¬
nigne premonet dicens. Ne tar¬
daueris conuerti ad dñm. & ne dif.¬
feras de die indiem. Subrto enim
ueni&e ira eius. & in tẽpore uindictȩ dis

Expanded text:
remanere peccatis, cum etiam in ipso corpore nemo velit sub spe futurae salutis diutius aegrotare. Tales enim qui ab iniquitatibus suis recedere negligunt, et sibi de Deo indulgentiam repromittunt, nonnunquam ita praeveniuntur repentino Dei furore, ut nec conversionis tempus, nec beneficium remissionis inveniant. Ideo unumquemque nostrum sancta Scriptura benigne praemonet, dicens: Ne tardaveris converti ad Dominum, et ne differas de die in diem: subito enim veniet ira ejus, et in tempor
Abbreviated transcription (Latin):
zant. ẽẽ posse. sed extra ȩccł̃am catho¬
licã ꝓdesse ñ posse : immo sicut extra
ȩccłam recte credentib ꝑ sacramentũ
baptismi conferri salutẽ: sic extra ȩccle¬
siã baptizatis si ad eccłam ñ redierint.
tũ fuerit hoc baptisma semel ẽẽ dan¬
dũ. ideo & si ab hereticis in nomine
patris & filii & sp̃s sc̃i datũ fuerit ue¬
nerabͥit agnoscendũ. & ob hoc nullatenꝰ

Expanded text:
aptisma posse, sed extra Ecclesiam catholicam prodesse non posse. Imo sicut intra Ecclesiam recte credentibus per sacramentum baptismi confert salutem, sic extra Ecclesiam baptizati, si ad Ecclesiam non redierint, icunque datum fuerit hoc baptisma, semel esse dandum, ideo etsi ab haereticis in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti datum fuerit, venerabiliter agnoscendum, et ab hoc nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ genitũ. idẽ uerbũ dm̃ habentẽ
scilic& sine peccato uerã nr̃i generis car¬
nẽ & animã rationalẽ. quia ipse filius¬
dĩ euident̃ ostendit de carne sua. Palpa¬
te & uidete. qͥa sp̃s carnẽ & ossa ñ hab&:
sicut me uicletis habere. Animã qͦq se
habere his uerbis ostendit dicens. ꝓpt̃ea
me diligit pat̾. qͥa ego pono animã meã:
& iterũ sumã eã. Intellectũ qͦq animȩ
er ñs &e excaltabit᷑. & sublimis erit ual¬
de. Nã etiã beatꝰ petrus scdđm sc̃i dd̃¬

Expanded text:
hominem genitum, id est Verbum Dominum, habentem scilicet sine peccato veram nostri generis carnem, et animam rationabilem. Quod ipse Dei Filius evidenter ostendit, dicens de carne sua: Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Animam quoque se habere, his ver diligit, quia ego pono animam meam, et iterum sumam eam . Intellectum quoque animae er meus, et exaltabitur, et sublimis erit valde . Nam et beatus Petrus secundum sancti D
Abbreviated transcription (Latin):
He ir missime tene & nullatenꝰ dubites.
dõ incõmutabili ñ solũ p̃terita & p̾sentia¬
sed etiã futura omĩa incõmutabilit̃
eẽ notissima. cui dr̃. Ds qui occultoꝵ
es cognitor. qui scis omĩa antequã
fiant

Expanded text:
bites Deo incommutabili non solum praeterita, sed etiam futura omnia incommutabiliter esse notissima, cui dicitur: Qui occultorum es cognitor, qui scis omnia antequam fiant
Abbreviated transcription (Latin):
gine. qͥ ait de dõ patre. Ante sȩcła fun¬
dauit me. & om̃s ante colles generauit
me. De quo etiã diocit apłs. quia cũ uenit
plenitudo tẽporis: misit ds̃ filiũ suũ fac¬
tũ ex muliere. factũ sublege. xi.

Expanded text:
gine, qui ait de Deo Patre: Ante saecula fundavit me, et ante omnes colles genuit me . De quo etiam dixit Apostolus: Quia cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, natum ex muliere, fac
Abbreviated transcription (Latin):
mutari non possint. Ubi diuersa erit
eterna. Diabolũ uͦ & angłos eius in ignẽ
eternũ a xp̃o eẽ mittendos ubi nũquã
carebunt pena quã eis p̾parauit diui-¬
na iustitia. Cũ ipso aut̃ diabolo impios¬
imitant᷑ aut̃ eũ qͥ sunt eoc parte illius
ꝓ eo qđ eũ in malis oꝑib imitati sunt
& ante finẽ p̃sentis uitȩ congruentẽ
penitentiã ñ egerunt resũptis corpo¬
rib supplicio ȩternȩ conbustionis ar
nullatenꝰ dubites. om̃ib hominib &
⁊bonis & malis resurrectionẽ carnis
in aduentu dñi futurã ẽẽ cõmunem.
retributionẽ uͦ iustitiȩ dĩ ẽẽ bonis
malisq dissimilẽ scđm qd̃ apłs ait. qͥa

Expanded text:
mutari non possint: ubi diversa erit mutari non possint: ubi diversa erit eterna. Diabolum vero et angelos ejus in ignem aeternum a Christo esse mittendos, ubi nunquam carebunt poena quam eis praeparavit divina justitia: cum ipso autem diabolo impiosillius , pro eo quod eum in malis operibus imitati sunt, et ante finem praesentis vitae congruam poenitentiam non egerunt, resumptis corporibus supplicio aeternae combustionis arnullatenus dubites omnibus hominibus, et bonis et malis resurrectionem carnis in adventu Domini futuram esse communem: retributionem vero justitiae Dei esse bonis malisque dissimilem, secundum quod Apostolus a
Abbreviated transcription (Latin):
rto irmissime tene & nullatenꝰ dubites.
non solũ homines iã ratione utentes
uerũ etiã paruulos qͥ siue in uteris
matrũ uiuere incipiant. & ibi mori¬
ant᷑ siue cũ de matrib nati sine sacra¬
mento sc̃i baptismatis qđ dat᷑ in no¬
mine patris & filii & sp̃s scĩ de
hoc sȩcło transeunt. ignis ȩterni sup¬
plicio sempit̾no puniendos. quia etiã¬
si peccatũ ꝓpriȩ actionis nullũ habu¬
ert̃: originalis tam̃ peccati dãpnati¬
onẽ carnali conceptione & natiuita
te traxerunt.
ideo xp̃m filiũ dĩ ad iudicandos uiuos
mortuosq uenturũt ut homines quos
hic dono gr̃ȩ suȩ gratis ꝑ fidẽ iustificat.
eisq iustificatis in fide & caritate sc̃ȩ
matris ȩccłȩ usq in finẽ ꝑseuerantiã
donat in suo aduentu resuscito & glo¬
rific&. & post ꝓmissionẽ suã equales
sc̃is angłis faciat & ad eũ statũ ꝑducar
in qͦ ꝑfecte quantũ unicuiq donat ch̃
boni si nt. & ab ipsa ꝑfectione deinceps

Expanded text:
irmissime tene et nullatenus dubites non solum homines iam ratione utentes, uerum etiam paruulos, qui siue in uteris matrum uiuere incipiunt et ibi moriuntur, siue iam nati sine sacramento baptismatis, quod datur in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, de hoc saeculo transeunt, ignis aeterni supplicio sempiterno puniendos; quia, etsi peccatum propriae actionis nullum habuerunt, originalis tamen peccati damnationem carnali conceptione et natiute traxerunt. ideo Christum Filium Dei ad judicandos vivos mortuosque venturum, ut homines, quos hic dono suae gratiae gratis per fidem justificat, eisdemque justificatis in fide et charitate sanctae matris Ecclesiae usque in finem perseverantiam donat, in suo adventu resuscitet, glorificet, secundum promissionem suam aequales sanctis Angelis faciat , et ad eum statum perducat, in quo perfecte, in quantum unicuique donat Deus, boni sint, et ab ipsa perfectione deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
eccła catholica sine baptismate sangui
quacũq uł scismate qͥs quã in nomine patͥs
& filii & sp̃s sc̃i baptismi sacram̃tũ accȩ¬
perit integrũ sacramentũ accepit. sed salu¬
tẽ quȩ uirtꝰ ẽ sacramentiñ hab&e si extra
erit. Ergo ideo deb& ad eccłam redire. ñ
qđ nemo deb& in quolib& homine bapti¬
zato repetere: sed ut in societate catho¬
lica uitã ȩternã accipiat. ad quã obtinen¬
dã nũquã potest ẽẽ idoneus qͥ cũ sacram̃to
baptismatis ab eccła catholica manserit
alienꝰ. Qui si elemosinas largas faciat. & ꝓ
nomine xp̃i etiã sanguinẽ fundat. ꝓ eo qđ
in hac uita ñ tenuit unitatẽ catholicȩ¬

Expanded text:
Ecclesia catholica sine Baptismate pro Chrquacumque vel schismate quisquam in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti Baptismi sacramentum acceperit, integrum Sacramentum accipit; sed salutem, quae virtus est Sacramenti, non habebit, si extra erit. Ergo ideo debet ad Ecclesiam redire, non quod nemo debet in quolibet homine baptizato repetere; sed ut in societate catholica vitam aeternam accipiat, ad quam obtinendam nunquam esse potest idoneus, qui cum sacramento Baptismatis ab Ecclesia catholica remanserit alienus. Qui si et eleemosynas largas faciat, et pro nomine Christi etiam sanguinem fundat, pro eo quod in hac vita non tenuit Ecclesiae catholic