comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab hoc idẽ cõmemorat. Audiuit aũt inquid herodes tethrtircio
aũt quia unis ꝓph&aꝵ deantiquis surreocit. & aitherodes. Iohrnñe
ego decollauit. Quis est aũt iste dequo audio ego taliu. & quaerebat
uidere eum. Inis uerbis lucas quoq maroo adtestatur ad hoc dũtitxat
qđ̃ aliidiccer̃ non herodes. iohannẽ amortuis resurredcisse. sed quic
hesitantẽ cõmemorauit herodẽ. uerbaciꝰ. iti postea posuit dicens
iohanẽ ego de collaui. Quis aũt iste dequo audio egotalic. intel¬
legendũ ẽ aut post hãchesitationẽ confirmusse in animosuo quod
ab aliis dicebatur. Cũ ait puerissuis sicut matheus narrait. & ait
puerissuis hicẽ ioħs baptista ipsere surrecit amortuis. & ideour¬
tutes operantur in eo. aut itt ꝓnintianda sunt haecuer ba ut hoe si¬
hic ẽ ioħs baptistu. Nõ opus e&̃ amonere aliquid deꝓnintiatione

Expanded text:
ta hoc idem commemorat: audiuit autem, inquit, Herodes tetrarcha ta hoc idem commemorat: audiuit autem, inquit, Herodes tetrarcha autem: quia propheta unus de antiquis surrexit. et ait Herodes: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? et quaerebat uidere eum. in his uerbis Lucas quoque Marco adtestatur, ad hoc dumtaxat quod alii dixerint, non Herodes, Iohannem a mortuis resurrexisse. sed quia haesitantem commemorauit Herodem uerbaque eius ita postea posuit dicentis: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? intellegendum est aut post hanc haesitationem confirmasse in animo suo quod ab aliis dicebatur, cum ait pueris suis, sicut Mattheus narrat: et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis et ideo uirtutes inoperantur in eo, aut ita pronuntianda sunt haec uerba, ut haesihic est Iohannes baptista?\' non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione,
Abbreviated transcription (Latin):
gestiu fuerant. modo eñ coepit postbaptismũ aliquid narrare dedño
Sequitur matheus. In illo tẽpore auduit herodes tetrarcha xlui¬
famãiħu. & ait puerissuis : Hic ẽ ioħs baptista. ipse surreocit
amortuis. & ideo uir tutes operantur in eo. Marcus hoc idẽ
& eodẽ mododicit. sed nõ eodẽ ordine. Nam postea quã discipu
minato eo sermone quantũ abillo cõmemoratũ ẽ &iã hoc fubiecit.
Hulla tam̃ factic innecessitate quahoc &iã consequent̃ gestũ eẽ.
intelligere cogeremur. sicut nec matheus. In illo enĩtẽpore dixẽ
non in illodie uł hora. Nisi quod marcꝰ nõ qđ hero desdixcerit
sed dicebant in quid quic ioħs baptista resurrexit amortuis
Alatheus uero deipso herode. ait inquit puerissuis. Lucas aũt¬
&iã sum narrandior diñe quẽ marcus tenẽs. Nec ipse sane
&iã rerũ gestarum eundẽ ordinẽ fusse credicognoscens &¬

Expanded text:
gesta fuerant; modo enim coepit post baptismum aliquid narrare de domino. gesta fuerant; modo enim coepit post baptismum aliquid narrare de domino. Sequitur Mattheus: in illo tempore audiuit Herodes tetrarcha famam Iesu et ait pueris suis: hia mortuis, et ideo virtutes operantur in eo . Marcus hoc idem et eodem modo dicit, sed non eodem ordine . Nam posteaquam discipulminato eo sermone, quantum ab illo commemoratum est, etiam hoc subjecit, nulla tamen facta necessitate, qua hoc etiam consequenter gestum esse intelligere cogeremur: sicut nec Matthaeus; In illo enim tempore dixit, non, In illo die, vel hora: nisi quod Marcus non quod Herodes dixerit, sed, Dicebant, inquit, quia Joannes Baptista surrexit a mortuis: Matthaeus vero de ipso Herode, Ait, inquit, pueris suis. Lucas etiam eum narrandi ordinem, quem Marcus, tenens, nec ipse sane etiam rerum gestarum eumdem ordinem fuisse credi cogens, i
Abbreviated transcription (Latin):
rib misit me. Praedicare captiuis rȩmissionẽ. & caecis ui sum.
dimittere con fractos in remissionẽ. Predicare annũ dñi acceptũ
edem raributionis: E tum plicass& librũ reddit ministro & sedit. & om̃i¬
ũ oculi insinagoga erant intuentes eum. Coepit aũt dicere ad illos quiu
hodie impl& aest haec scriptura in aurib ur̃is. & om̃s testimoniũ illi
dabant. & miraibantur inuerbis grãe quaȩ ꝓcedebant deore ipsius
& dicebant. Non ne hicot̃ filius est ioseph. & at illis. utiq dicitis
mihihancsimilitudinẽ: medice curtite ipsum. Quanta audiuimus in
narrationissuae locum. quid ergo euidentius quã hoc cũ scientem
preoccupasse narrandũ. Cum utiq ĩ magna abillo. incapharnaũ
facti fuisse & ipsenouerit. & ipse cõmemor& quae se nondũ narras¬
se utiq scit. Neq enitantũ ab eius baptisma pro gressus est utoblit̾
put&ur. Nondũ se aliquid cõmemorisse de his quae in capharnaũ

Expanded text:
bus misit me, praedicare captiuis remissionem et caecis uisum, dimittere confractos in remissionem, praedicare annum domini acceptum et diem retributionis. et cum plicasset librum, reddidit ministro et sedit. et omnium oculi in synagoga erant intendentes in eum. coepit autem dicere ad illos: quia hodie impleta est haec scriptura in auribus uestris. et omnes testimonium illi dabant et mirabantur in verbis gratiae quae procedebant de ore ipsius et dicebant nonne hic filius est Ioseph et ait illis utique dicetis mihi hanc similitudinem medice cura te ipsum quanta audivimus facta in narrationis suae locum. quid ergo euidentius quam hoc eum scientem praeoccupasse narrandum, cum utique iam magna ab illo in Capharnaum facta fuisse et ipse nouerit et ipse commemoret quae se nondum narrasse utique scit? neque enim tantum ab eius baptismo progressus est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de his quae in Capharnaum
Abbreviated transcription (Latin):
Presertim quia & ipsacaphar naum itei excellebat ingalilei ut tãqũã
me tropolis haberetur. quod si prorsus licer& accipereciuitatẽ txp̃i
uł ipsã galileam inquaerat nazar&h. uł ipsa capharnaũ quae sicut
caput gali leae ciuitatib eminebat. diceremus matheum prȩ termisisse
quaegesta sunt. Postea quã uenit iħs incuitatẽ suã donec uenir&. & ca¬
pharnaũ. & hoc ad iunxisse desanato paralitico sicut inmultis itafaicũt.
p̃t̃ mittentes mediac tam quã ħ continuo seqͣt᷑ qđ sine ulla p̃t̃ missionis.
sua significatione sub iunguntur.

Expanded text:
praesertim quia et ipsa Capharnaum ita excellebat in Galilaea, ut tamquam praesertim quia et ipsa Capharnaum ita excellebat in Galilaea, ut tamquam metropolis haberetur? quod si prorsus non liceret accipere ciuitatem Christi uel ipsam Galilaeam, in qua erat Nazareth, uel ipsam Capharnaum, quae sicut caput Galilaeae ciuitatibus eminebat, diceremus Mattheum praetermisisse quae gesta sunt, posteaquam uenit Iesus in ciuitatem suam, donec ueniret et Capharnaum, et hoc adiunxisse de sanato paralytico, sicut in multis ita faciunt praetermittentes media, tamquam hoc continuo sequatur quod sine ulla praetermissionis suae significat
Abbreviated transcription (Latin):
prae turba : ascender̃ suꝑtectum & ꝑtegulas sũmiser̃ illũ cumlecto
in mediũ ante iħm. Quoꝵ fidem ut iuditdiccit. Homo dimi̾tuntur
tibipeccatatua. & c&era. Reman& igitur questio int̃marcũ. &
matheum. quod matheus ita scribit. tamquã inciuntate dñi factũsit.
Mlarcus aũt incapharnaũ. quȩ difficilius solueretur. simatheus
& iãnatare hnominar& Nũc uero cumpotuerit ipsagalilea ciu
tas ap̃idict. quia ingalilea eranataraeh Sicut uniuer sum regniom
intot enutatib constitutũ dicitur romanaciuitas. Cumq in totgentib
constitina sit ciuntas dequa scriptũ est. bloriosissima dicta sunt detẽ
ciuitas dĩ. Etcum prior ipseppłs dĩ in tot ciuitatib. habitans & iam
imadomus dictasit domus isrł. Quis dubitauerit inciuitate sua hoc
fecisse ibm. cum hoc fecerit incapharnaum ciuitate galileax quotr̃is
fretundo redierat deregione geric senorum. utueniens ingtlileam¬
recte diceraeur uenisse ineuntatẽ suam inquacũq oppido. eẽ galileae

Expanded text:
supra tectum et per tegulas summiserunt illum cum lecto in medium ante Iesum. quorum fidem ut uidit, dixit: homo, dimittuntur tibi peccata tua, et cetera. remanet igitur quaestio inter Marcum et Mattheum, quod Mattheus ita scribit, tamquam in ciuitate domini factum sit, Marcus autem in Capharnaum. quae difficilius solueretur, si Mattheus etiam Nazareth nominaret. nunc uero cum potuerit ipsa Galilaea dici ciuitas Christi, quia in Galilaea erat Nazareth, sicut uniuersum regnum in tot ciuitatibus constitutum dicitur Romana ciuitas, cumque in tot gentibus constituta sit ciuitas, de qua scriptum est: gloriosissima dicta sunt de te, ciuitas dei, et cum prior ipse populus dei in tot ciuitatibus habitans etiam una domus dictus sit. domus Israhel, quis dubitauerit in ciuitate sua hoc fecisse Iesum, cum hoc ffretando redierat de regione Gerrecte diceretur uenisse in ciuitatem suam, in quocumque oppido esset Galilaeae,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniantur quaedam quaebis dixerit dñssicut apud eundem
lucam denontollendam pert̃ muia. & similit̃ duobus c&eris
locis dictum adnõ inuenitur. Quid mirum si & aliquid aliudbis.
dictũ singillatim a singulis dicitur eodemordine qadictũẽ.
iste com memorat dictum est.¬
SSequitur matheus. Illo tẽ pore respondens iħsdixit. Con¬
fiteor tibi pat̃ dñe caeli. & t̾rae quiabs condistihaec a sapieni¬
bus. & prudentibus. & c& eri usq ad illud ubiait. Iugu enĩ meum
su aueest. & onus meum leue: Huius loci & lucas meminit.:
sed exparte. Nondixxit enĩ ipse uenite ad me om̃s qui labori¬
tis. & aliu quae secuntur semel aũt hoc dictũ adno. sedlucã
nontotum qđ dictũ est cõmemorasse credibile est. matheuseñ
dixxit. Illo tempore res pondens iħs dixit. postea ete ꝓbruit ciuititibus :
Lucas aũt post illam ex ꝓbrationẽ ciuntitim int̃ponit quaedã nõ tamen

Expanded text:
inveniantur quaedam quae bis dixerit Dominus; sicut apud eumdem inveniantur quaedam quae bis dixerit Dominus; sicut apud eumdem Lucam de non tollenda pera in via et similiter caeterislocis dictum a domino inuenitur, quid mirum si et aliquid aliud bis dictum singillatim a singulis dicitur eodem ordine, quo dictum est, iste commemorat dictum estSequitur Mattheus: in illo tempore respondens Iesus dixit: confiteor tibi, pater, domine caeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et cetera usque ad illud ubi ait: iugum enim meum suaue est et onus meum leue. huius loci et Lucas meminit, sed ex parte. non dicit enim ipse: uenite ad me omnes qui laboratis, et alia quae sequuntur, semel autem hoc dictum a domino, sed Lucam non totum quod dictum est commemorasse credibile est. Mattheus dicit: in illo tempore respondens Iesus dixit, posteaquam eiprobraui ciuitatibus; Lucas autem post illam exprobrationem . ciuitatium interponit quaedam, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sua. qui rerum ipsarum hicor dinẽ teneat non appar&. XXII.
Sequitur matheus & dicit. Tunc cȩpit ex ꝓbrare ciuntitib in
quibus factȩ sut plurime uir tutes eius quia non egissent paeni¬
tentiã. & c& era usq ad illud ubiait. Terre sodomoꝵ remissius
erit in die iuditii quamtibi. &iã hoc commemorat lucas continua
tocuidam sermonidñi &iã hac exipsius ore coniungens. Vnde
magis uidetur ipse hocordine illa commemorire quae ad ño dictu
sunt. Mlatheus aũt suae recordationis ordinem tenuisse. Aut
sullud quod idẽm atheus ait. Tunccȩpit ex ꝓbrare ciuitatib sicac¬
cipiendũputatur. ut punctum ipsũ temporis uoluisse credat᷑ ea¬
primere . in eo quod dictũ est tũc. Non aũt ipsũ tẽpus aliquanto lati¬
us quo haec multa gerebantur. & dicebantur. quisquis hoc credit.
credͣ & iam hocẽẽ. bisdictĩt. Cum enĩ & cipud unũ euangłistã

Expanded text:
suae, quis rerum ipsarum hic ordinem teneat, non apparet. XXXII. suae, quis rerum ipsarum hic ordinem teneat, non apparet. XXXII. Sequitur Mattheus et dicit: tunc coepit erprobrare ciuitatibus, in quibus factae sunt plurimae uirtutes eius, quia non egissent paenitentiam, et cetera usque ad illud ubi ait: terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi. etiam hoc commemoto cuidam sermoni Domini etiam haec ex ipsius ore conjungens: unde magis videtur ipse hoc ordine illa commemorare, quo a Domino dicta sunt; Matthaeus autem suae recordationis ordinem tenuisse: aut si illud quod idem Matthaeus ait. Tunc coepit exprobrare civitatibus, sic accipiendum putatur, ut punctum ipsum temporis voluisse credatur exprimere in eo quod dictum est, Tunc, non autem ipsum tempus aliquanto latius quo haec multa gerebantur et dicebantur; quisquis hoc credit, credat etiam hoc esse bis dictum. Cum enim et apud unum Evangelistam
Abbreviated transcription (Latin):
tum erat. Nec tantũ dedictis. uerũ &iam defactis obser uaridebe¬
re: Nihil enĩꝓhib&. hoc idem iterum factũ credere. calumnicri
aũt euagło dumnon credit iterum factum quod iterum fieri
non potuisse. nemo conuincit sacrilege uamitatis est. Xxi.¬
Sequitur matheus & dicit. & factum est ͤ eon sumass& ihsprae¬
cipiens duodecim discipulis suis. transiuit inde utdocer&. & p̃di¬
care inciuitatibus eorum. Ioħs aũt cũ audiss& inuinculis opera
xp̃i. mittens duos dediscipulis suis ait illi. Tues quiuenturis es
an alium expectamus. & cetera usq ad illud ubiatt. & iustificatu
est sapientia a filiissuis. Hunc totũ locum deiohanne baptista
quod miserit ad iħm & cuius modires ponsum acceperint illi
quas misit. & qui quid posteoꝵ abscessũ de iohanne dñs dioxit. inter¬
ponit & lucas non quidem ipso ordine. sed quis eorũ recordationis

Expanded text:
tum erat, nec tantum de dictis, uerum etiam de factis obseruari debetum erat, nec tantum de dictis, uerum etiam de factis obseruari debere. nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere. calumniari autem euangelio, dum non credit iterum factum quod iterum fieri non potuisse nemo conuincit, sacrilegae uanitatis est. Sequitur Mattheus et dicit: et factum est, cum consummasset Iesus praecipiens duodecim discipulis suis transiit inde, ut doceret et praedicaret in ciuitatatibus eorum. Iohannes autem, cum audisset in uinculis opera Christi, mittens duos de discipulis suis ait illi: tu es qui uenturus es an alium expectamus? et cetera usque ad illud ubi ait: et iustificata est sapientia a filiis suis. hunc totum locum de Iohanne baptista, quod miserit ad Iesum et cuiusmodi responsum acceperint illi quos misit et quidquid post eorum abscessum de Iohanne dominus dixit, interponit et Lucas, non quidem ipso ordine, sed quis eorum recordationis
Abbreviated transcription (Latin):
uero eadem uelduos ułtres. eorum quolib& ułomnes quartuor posu¬
isse. nec sitam̃ cum om̃a eẽ conscripta quce abillo. seudicta. seuftictu
sunt. quiquis aũtputat non potiuf. se dñm inimo sermone quae¬
dam figurate. quaedam ꝓpriae ponere eloquia c&eraeius inspiciat
uidebit quam hoc tenere atq merudite arbitr&&ur. Potest eñi iste
int unũ aliquid dicam quod animo interim occurit qm̃ mon& utnes
ciat sinistra quod facit detera & ipsas elemosinas. & quicquid
illic aliud praecepit figurate acci piendum putare. sanerur sus an¬
maneo quod oport& meminisse lectorẽ. Netali ammonitione se¬
pissime indigeat. aliis atq aliis sermonũ suoꝵ dnm locis. iã multa
iterasse qua alibiditcerat neforte ipsoꝵ locoꝵ ordo cum exalio
euangłista non conuenerit alicui eorum hinc put& ẽẽ contrariũ
Cum intellegere debeat. it erum alibidict: quodiã alibidic¬

Expanded text:
uero eadem uel duos uel tres eorum quoslibet uel omnes quattuor posuuero eadem uel duos uel tres eorum quoslibet uel omnes quattuor posuisse, nec sic tamen omnia esse conscripta quae ab illo seu dicta seu facta sunt. quisquis autem putat non potuisse dominum in uno sermone quaedam figurate, quaedam proprie ponere eloquia, cetera eius inspiciat; uidebit, quam hoc temere adque inerudite arbitretur. potest enim iste — ut unum aliquid dicam quod animo interim occurrit —, quoniam monet, ut non sciat sinistra quod facit dextra, et ipsas elemosynas et quidquid illic aliud praecipit figurate accipiendum putare. Sane rursns admoneo, quod oportet meminisse lectorem, ne tali admonitione saepissime indigeat, aliis adque aliis sermonum suorum locis dominum iam multa iterasse quae alibi dixerat, ne forte ipsorum locorum ordo cum ex alio euangelista non conuenerit, alicui eorum hinc putet esse contrarium, cum intellegere debeat iterum alibi dici quod iam alibi dic
Abbreviated transcription (Latin):
trarius. Sediã ratione reddita nõ put&. Sic & calciam̃tu cum
dicit matheus in uia non eẽ por tam da. Curã ꝓhib& quaideo por¬
tanda cogitanda nedesint. Hoc & deduab tonicis intellegendũ
est. Nequis quam eoꝵ p̃t eĩ qũã ẽ&̃ indutꝰ aliam portandã putar&.
sollitus neopus e&̃. cum exilla potesta teposit acciꝑe. Pro inde
marcꝰ dicendo calciarieos sandaliis. uł soleis aliquid hoc calciam̃ tũ
misticȩ significationis habere admon&. ut pesneq tectꝰ sit. neq
nudus ad t̾rã. id est nec occultet᷑ euangłm. nec t̾renis cõmodis inni¬
tat᷑. Etiid nompor tiri uł haberiduas toniccis. sed ex p̃ssius indui
prohib& dicens. & induerentur duabus tonicis quid eos mon&
nisi non dupliciter sed simplicit̃ amᷝ. lare. itadnm̃ om̃ diocisse
Nullo modo dubitan dum est partimꝓpri .e. partm figurate. sed
euangłistas. alia illũ. aliaistum in seruisse scriptis sius. Quȩdam

Expanded text:
trarius; sed iam ratione reddita non putetur. Sic et calciamenta cum trarius; sed iam ratione reddita non putetur. Sic et calciamenta cum dicit Mattheus in uia non esse portanda, curam prohibet, qua ideo portanda cogitantur, ne desint. hoc et de duabus tunicis intellegendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus aliam portandam putaret sollicitus, ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis innitatur. et quod non portari uel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet dicens: et ne induerentur duabus tunicis, quid eos monet nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Ita dominum omnia dixisse nullo modo dubitandum est, partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia illum, alia istum inseruisse scriptis suis, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
huicuita necessaria. nec magna. necminima. ideo posuit nec uirgã
Oftendens a fidelibus suis om̃a deberi ministrissuis nulla suꝑfluu
requirentibus. Ac ꝑ hoc addendo. digniis est operarius cibo suo.
Pror sus aperuit & in lustrauit. Unde & quare haec om̃a loque¬
r&ur. Hanc gͦ potestatẽ. uirgee nomine significauit cum dixit
nequid tolle rentur inuia nisi uirgãtantũ. potuit enĩ &iã sicbre¬
uit̃ dici. nihil necessarium uobis cum feratis. Nec uirga nisiuir¬
gãtantũ. & illud quod dictum est neq. uirgã. intellegatur neq
minimas quidem res. quod uero ad iunc tum est. nisi uirgãtantũ
nificata est. & iãquae non portatur nondeerant. utrũq gͦ dñs
dixit. sed quia non utrumq imus euangłista comme moraiuit.
lutatur ille qui uirgã subalia significatione positã tollendãdiẽ.
eiqui rursus uirgam aliud significantẽ. non tollendã dix̃ eẽ con¬

Expanded text:
huic vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo posuit nec virgam, huic vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo posuit nec virgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis, nulla superflua requirentibus. Ac per hoc addendo, Dignus est operarius cibo suo , prorsus aperuit et illustravit unde et quare haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dixit ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Potuit etiam sic breviter dici: Nihil necessariorum vobiscum feratis, nec virgam, nisi virgam tantum, ut illud quod dictum est, nec virgam, intelligatur, nec minimas quidem res; quod vero adjunctum est, nisi virgam tantum, nificata est, etiam quae non portantur non deerunt. utrumque ergo dominus dixit. sed quia non utrumque unus euangelista commemorauit, putatur ille qui uirgam sub alia significatione positam tollendam dixit ei qui rursus uirgam aliud significantem non tollendam dixit esse con
Abbreviated transcription (Latin):
quam eis p̃bentib quib adnuntiant euangłiũ. Alio quin contrahoc
p̃ceptum fecit idẽ apłs quiuictum demanuũ suaꝵ laborib transi¬
gebat. necuiquam grauis e&̃ Sedpotestatẽ dedisse inqua scirent
sibi ista debere. Cũ aũt ad nõ imperatur nisifiat in ob audientia
culpaest. Cum aũt potestadatur lic&cuiq nonuti. & tãquam
quar de tẽplo sunt ȩdunt : qui altare de seruiunt. altario conpar¬
ciuntur: Sic & dñs ordinuit his qui euangłiũ annintiant de
euangło uiuere. Ego aũt nullius hoꝵ usussum. Cũitaq dixxeit iti
dñmordinasse. Seaũt usũ nõ eẽ. utiq osten dĩpotestatẽ datã
non inpositã seruiendi necessitatẽ : Hocgͦ ordinans dñs. quod eũ
ordinasse dicit apłs. qui e uangłm ad nuntiant de euangło uiuere:¬
Ila apłs loquebatur. ut securi non possiderent. neq. portarent

Expanded text:
quam eis praebentibus quibus annuntiant euangelium — alioquin contra hoc quam eis praebentibus quibus annuntiant euangelium — alioquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam granis esset — sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inoboedientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam quae de templo sunt edunt? qui altari deseruiunt altari compartiuntur? sic et dominus ordinauit his qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere. ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non inpositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus qui euangelium adnuntiant de euangilla apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent
Abbreviated transcription (Latin):
nis ur̃is. nõperã inuia. neq duaftonicas. neq calciam̃ti. neq uirgã.
continuo subiecit. Dignus est enĩ operarius cibo suo. Unde satisos¬
tendit cur hac eos possidere acferre noluerit. Non quod necessari
non sint. sustentationi hlus uitȩ. sed quia sic eosmittebat ut eis deberi¬
hac demonstraret ab illis ipsis quib: euangłiũ credentibus ad nuntia¬
rent tam quã stipendia militantib tamquã fructũ uinea plantan¬
tibus. tam quam lacgregis pastorib unde paulusdixit. Quismilita
suis stipendiis umquam: Quis plantat uincã & defructueuis non edi
quis pascit gregem & delacte gregis non ꝑctt.  Hinc eni loque bat.
dehis quae necessaria sunt p̃dicatoribus euangłii. Vnde paulo post
dicit. Si nos uobis spiritalia seminauimus magnum siur̃a car nalia
metamus: Si alii potestatiure participessunt non multo magis
nos. sed non simus usi ac potestate. Unde appar& haec nonitu prae¬
cepisse dominũ tam quã euangłistae uiuere aliunde nondebebant

Expanded text:
am in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam, continuo subiecit: dignus est enim operarius cibo suo. unde satis ostendit, cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi huius uitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi demonstraret ab illis ipsis quibus euangelium credentibus adnuntiarent, tamquam stipendia militantibus, tamquam fructum uineae plantatoribus, tamquam lac gregis pastoribus. unde Paulus dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? hinc enim loquebde his quae necessaria sunt praedicatoribus euangelii. unde paulo post dicit: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum, si uestra carnalia metamus? si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate. unde apparet non haec ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant
Abbreviated transcription (Latin):
ipse testatur eadẽ itaq scepe ac plurib locis iħm dixisse. Nec ubi mouea¬
mur siordo dictoꝵ quibusdã repugnare putabitur. sicut iamtotiens com¬
mendauimus meminis sedebemus ne hoc sẽꝑ admonere necesse sit. lxxii.
equitur matheus ita narrans. & sactum est cum consũ mass& iħs
sermones istos migtiuit agalilea. & uenit in fines iudea trans ior danen

Expanded text:
ipse testatur. eadem itaque saepe ac pluribus locis Iesum dixisse. necubi moueaipse testatur. eadem itaque saepe ac pluribus locis Iesum dixisse. necubi moueamur, si ordo dictorum quibusdam repugnare putabitur, sicut iam totiens commendauimus, meminisse debemus, ne hoc semper admonere necesse sit. LXII. Sequitur Mattheus ita narrans: et factum est. cum consummasset Iesus sermones istos, migrauit a Gali
Abbreviated transcription (Latin):
quisq fratrisuo decor dibus ur̃is. existo aliquanto prolixiore sermone
dñinon om̃ã. sed quȩ dc̃õmarcus eudem sequens ordiñẽ posuit quaedã
&iã ipse quae matheus nondicit. inseruit: Totus aũt sermo quousq eũ
considerandum suscepimus ap&ro solo int̾pellatur quaerente qͦtiens
fratridebeat ignosci. Talia enĩ dñs loquaebatur ut satis eluceat &ĩa hoc
quod porrus in t̃rogtiuit ei quae respon sum est ad eundẽ ꝑtinere ser¬
monẽ. Lucas cũt nisi illud de pariulo quem constituit ante discipulos
imitandũ cum desua magnitudine cogitarent: Nihil hot ordine serua¬
to commemortt. Siqua enĩ aliu similiter dixit quae inisto sermone suntpo¬
sita alibi ex clii s occasionibus dicti recoluit. sicut iohannes deremissione
peccatoꝵ quod tenebunt᷑. sic uitenu erunt & dimit terentur. sicui dimi¬
serunt post resurrectionem ad nõ dictum commemorat. cũ matheus in hoc
dñm sermone hoc diacisse meminerit quod & paro ante dictum fuisse idẽ

Expanded text:
is. ex isto aliquanto prolixiore domini sermone non omnia, sed quaedam Marcus eundem sequens ordinem posuit, quaedam etiam ipse quae Mattheus non dicit inseruit. totus autem sermo, quousque eum considerandum suscepimus, a Petro solo interpellatur quaerente, quotiens fratri debeat ignosci. talia enim dominus loquebatur, ut satis eluceat etiam hoc quod Petrus interrogauit eique responsum est ad eundem pertinere sermonem. Lucas autem nisi illud de paruulo, quem constituit ante discipulos imitandum, cum de sua magnitudine cogitarent, nihil hoc ordine seruato commemorat. si qua enim alia similiter dixit quae et in isto sermone sunt posita, alibi et ex aliis occasionibus dicta recoluit, sicut Iohannes de remissione peccatorum, quod tenebuntur, si cui tenuerint, et dimittentur, si cui dimiserint, post resurrectionem a domino dictum commemorat, cum Mattheus in hoc sermone dominum hoc dixisse meminerit quod et Petro antea dictum fuisse idem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quibus de acre locutus est dñs. itaeñidicit. Cũ subleuasset ergoiħs
oculos & uidiss& qui amul titudo maxima uenit adeũ dicit adphilippũ
Unde ememus panes ut manducent hii. hoc aũt dicebat tẽptans eum

Expanded text:
cum quibus de hac re locutus est dominus. ita enim dicit: cum subleuasset ergo Iesus cum quibus de hac re locutus est dominus. ita enim dicit: cum subleuasset ergo Iesus oculos et uidisset quia multitudo maxima uenit ad eum, dicit ad Philippum: unde ememus panes, ut mandu
Abbreviated transcription (Latin):
nem suã exordine ita ꝑducit: Uespere aut̃ facto accesserunt ade¬
um discpłi eius dicentes. Deser tus est locus. & hora iam pr&erut
dimitte turbas ut euntes in castella emant sibi escas Iħus aut̃ dix̃
eis. nõ habent necesse irx date illis uos manducare. & cętera usq ad
illud ubi ait: Manducantiũ aut̃ fuit numerus quinq. milia uiroꝵ
exceptis mulierib & paruulis: Hoc ergo miraculũ qđ om̃s quattuor
euglistȩ commemorant. & putantur int̃ se aliquid discrepare consi¬
derandũ atq tractandũ est. ut ex hoc &iam ad e&era similia regulae
locutionũ discantur quibusdam diuersis eadem tam̃ sententia retin&.
& eadem rerum ueritas custoditur & inchoanda quidẽ est ratio.
Non amatheo scđ mordinẽ euanglistarũ. sed aiohanne potius a quo
nta expraes saest ista narratio. ut &ĩã nomina discipuloꝵ dicer &.

Expanded text:
nem suam ex ordine ita perducit: uespere autem facto accesserunt ad enem suam ex ordine ita perducit: uespere autem facto accesserunt ad eum discipuli eius dicentes: desertus est locus et hora iam praetbi escas. Iesus autem dixit eis: non habent necesse ire, date illis uos manducare, et cetera usque ad illud ubi ait: manducantium autem fuit numerus quinque milia uirorum exceptis mulieribus et paruulis. evangelistae commemorant, et putantur inter se aliquid discrepare considerandum atque tractandum est; ut ex hoc etiam ad caetera similia regulae locutionum discantur, quibus tam diversis eadem tamen senet eadem rerum ueritas custoditur. et inchoanda quidem est consideratio non a Mattheo secundum ordinem euangelistarum, sed a Iohanne potius, a quo ita expressa est ista narratio, ut etiam nomina discipulorum diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
cutã multitudinẽ magnã. de inde abisse in montẽ. & ibi sedisse cum
discpłis suis ꝓximo pascha die festo uidȩoꝵ: Tunc leuatis oculis & uisa
multi tudine maxnna pauisse eã depanib quinq & duob. ꝓpiscib. :
Qd & cȩteri eugłistȩ dicunt. ac ꝑ hoc pret̃ misisse illũ quȩ illi narran
do ad huuis miraculi comiemorationẽ uenerunt certũ ẽ : Verun¬
tamen tãquã ex aliu narrationis uia. cũ &illi tacuissent quȩ iste
dixiss& ad hoc miraculũ depanib quinq occurrerunt sibi & illitres
qui pene parit̃ ambulabant. & iste qui sermonũ dñi alta cõsec tans
ꝑ aliu quȩ illi tacuerunt circũ uolauit quodam modo & eis ad mira¬
culũ dequinq panib parit̃ commemorandũ: Nõ multo post abeis rur¬
sus maltiora reuolaturus occurrit: xlui
Sequitur ergo matheus & ad ipsũ dequinq panib factũ narratio¬

Expanded text:
cutam multitudinem magnam, deinde abisse in montem et ibi sedisse cum cutam multitudinem magnam, deinde abisse in montem et ibi sedisse cum discipulis suis proximo pascha die festo Iudaeorum, tunc leuatis oculis et uisa multitudine maxima pauisse eam de panibus quinque et duobus piscibus, quod et ceteri euangelistae dicunt. ac per hoc praetermisisse illum qdo ad hujus miraculi commemorationem venerunt, certum est: verumtamen tanquam ex alia narrationis via, cum et illi tacuissent quae iste dixisset, ad hoc miraculum de quinque panibus occurrerunt sibi et illi tres qui pene pariter ambulabant, et iste qui sermonum Domini alta consectans, per alia quae illi tacuerunt circumvolavit quodammodo, et eis ad miraculum de quinque panibus pariter commemorandum non multo post ab eis rurin altiora reuolaturus occurrit. XLVI. Sequitur ergo Mattheus et ad ipsum de quinque panibus factum narratio
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista dicunt eũ iohanne tradito isse ingalilȩã. Postaiquã
ergo id cõmemorauit ioħns intransitueiꝰ. ꝑsamariã muliti quȩ
locutus est. & occasione illius samaritanȩ quam inuenit ad
puteũ contecit narrationis suce. & post duos dies dicit eũ inde
exisse ingali letĩ. deinde uenisse inc anangalileae ubi fecerit de
aquauinũ & sanasse filiũ reguli cuiusdã. alia uero quae illum
ingalilȩa fecisse atq dixxisse. aluidiecer̃. ioħs tac&. Sed sanc qđ illi
tacuerant dicit ascendisse eũ inde iter ũ hie rusolimis. & fecisse
ibi miraculũ illud de homine qui. docͣx. & octo annos habebat
in infirmitatẽ. & nõ habebat hominẽ aquo inpiscinã depo¬
ner&ur. in qua uariis ualitudinib: afectissanabantur. &
ex hac accas ione. multa eũ locutũ fuisse com memorat. Post
haec eũ dicit abisse trans maregalil rȩ quod ẽ trberiadis & se¬

Expanded text:
euangelistae dicunt eum Iohanne tradito isse in Galilaeam, posteaquam euangelistae dicunt eum Iohanne tradito isse in Galilaeam, posteaquam ergo id commemorauit Iohannes, in transitu eius per Samariam multa quae locutus est ex occasione illius Samaritanae, quam inuenit ad puteum, contexit narrationi suae, et post duos dies dicit eum inde exisse in Galilaeam, deinde uenisse in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum, et sanasse filium reguli cuiusdam. alia uero quae illum in Galilaea fecisse adque dixisse alii dixerunt Iohannes tacet; sed sane, quod illi tacuerunt, dicit ascendisse eum in die festo Hierosolymis et fecisse ibi miraculum illud de homine, qui triginta octo annos habebat in infirmitate nec habebat hominem, a quo in piscinam deponeretur, in qua uariis ualetudinibus affecti sanabantur, et ex hac occasione multa eum locutum fuisse commemorat. post haec eum dicit abisse trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis, et se
Abbreviated transcription (Latin):
tum dñm docuissemulta. & horaiã ꝓgrediente factũ eẽ. utdequinq
panib & duob piscib om̃s qui aderant pascerentur. Quodn
raculũ om̃s quattuor euangłistae cõmemorauer̃. Lucas & ĩa quĩa
longe supra de ioħis paissione narrauerat ex coccaisione quad ixmmꝰ
nũc postea quã cõmemorauit illã herodis hesitationẽ dedño qͥs¬
nã et̃ hoc continuo subumgit qđ marcus idẽ: reddisse adillum
cessit in locum desertũ atq eo secuite turbamultae. & locutũ eẽ
deregno dĩ. & eos quicura indigebant sanasse. atq inde &iam
ipse. die declinante commemort miraculũ dequinq panibus
factũ. At uero ioħs quimul tũ abeis trib: euangłistis eo distat quo
magis in sermonib quos dñs habuit inmoratur. qua in stictis
quae mi rabilit̃ fecit. posteaquã cõmemortuit eũ relicta uidara
abisse iterũ ingalileã. Quod tunc intelligit̾ factũ: cũ et alii

Expanded text:
tum dominum docuisse multa, et hora iam progrediente factum esse, ut de quinque tum dominum docuisse multa, et hora iam progrediente factum esse, ut de quinque panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pascerentur. quod miraculum omnes quattuor euangelistae commemorauerunt. Lucas etiam, qui iam longe supra de Iohannis passione narrauerat, ex occasione qua diximus nunc, posteaquam commemorauit illam Herodis haesitationem de domino quisnam esset, hoc continuo subiungit quod Marcus, id est redisse ad illum cessisse in locum desertum, adque eo secutas turbas et locutum esse de regno dei et eos qui cura indigebant sanasse. adque inde etiam ipse die declinante commemorat miraculum de quinque panibus factum. At uero Iohannes, qui multum ab eis tribus euangelistis eo distat, quia magis in sermonibus, quos dominus habuit, inmoratur quam in factis, quae mirabiliter fecit. posteaquam commemorauit eum relicta Iudaea abisse iterum in Galilaeam. quod tunc intellegitur factum, cum et alii
Abbreviated transcription (Latin):
iohane contiger̃ incluso & occiso
innauicula in locum desertũ seorsũ. Etcũ audissent turbae secutae
sunt eum pedestres deciuitatib Et exciens uidit tur bã muliã & mser¬
tus est eis. & curauit laugiudos eoꝵ. hoc continuo post iohannis passio¬
nẽ factũ eẽ cõmemorat. Unde posthaec facta sunt il laque primonq¬
ratasunt. Quib motus herodes dixit. Iohannẽ egodecollaui Illa
eni posteriora debent intellegi quae ad herodẽ ꝑtulit ftima ut cõme¬
morar& : & hȩsitar&. Quis nã iste eẽ poss& de quo audir& talia de
iohanne qđ ipse occidiss&. Marcꝰ aũt postea quã passions ioħis
narrauit cõmemorat discipulos missos adiłm & renuntiasse illi
om̃a quoe egerant & docuerant . & dñm eis qđ ipse solus cõmemorit
dicisse ut requi escerent pusillũ inde serto. & ascendisse cumeis in
nauẽ & isse. & turbas hocuidentes praeuenisse eos illuc quaꝵ mier¬

Expanded text:
Iohanne contigerunt incluso et occiso. Iohanne contigerunt incluso et occiso. in nauicula in locum desertum seorsum. et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedestres de ciuitatibus. et exiens uidit turbam multam et misertus est eius et curauit languidos eorum. hoc continuo post Iohannis passionem factum esse commemorat. unde post haec facta sunt illa quae primo narrata sunt, quibus motus Herodes dixit: Iohannem ego decollaui. illa enim posteriora debent intellegi, quae ad Herodem pertulit fama, ut moueretur et haesitaret, quisnam iste esse posset, de quo audiret talia, cum Iohannem ipse occidisset. Marcus autem, posteaquam passionem Iohannis narrauit, commemorat discipulos missos redisse ad legum et renuntiasse illi omnia quae egerant et docuerant et dominum eis — quod ipse solus commemorat — dixisse, ut requiescerent pusillum in deserto, et ascendisse cum eis in nauem et isse, et turbas hoc uidentes praeuenisse eos illuc, quarum miser
Abbreviated transcription (Latin):
datu continuo sit aiohanne offensus herodis & eũ incarcerẽ miserit
Nõaũt hoc ordine istanarratic quo gesta sunt. & alibii ãꝓbauimꝰ.
& hoc ipsoloco non quilib& alius. sedidẽ lucas hoc ꝓbat. Sienim
post uerba illi continuo ioħns incarcerẽ missus est. Quomodo post
ipsã cõmemorationẽ ioħis incarcerẽ missi baptigatꝰ ẽ iħs scđm ipsuiꝰ
cupasse & ante multa quae prius quã io hanni hoc fier&. gesta narra¬
turus erat hoc p̃ occupatũ insua narratione prȩmisisse. sed nec iliquo
matheus & marcus eodẽ ordine deiohanne in carcerẽ misso insua
narratione posuer̃. qđ factũ appar& &ĩã in eoꝵ scriptis. Nã & ipsidi¬
xer̃ tradito iohanne dñmisse ingalileã. & postmultu quae fecit ingu¬
lilȩa ueniũt ad herodis ad monitionẽ. uł hesitationẽ qđ iołms quẽ decolla¬
uit amor tuis resurrexit. & ex hac occasione narrant om̃a quȩde

Expanded text:
data continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcerem miserit? data continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcerem miserit? non autem hoc ordine ista narrata quo gesta sunt et alibi iam probauimus et hoc ipso loco non quilibet alius sed idem Lucas hoc probat. si enim post uerba illa continuo Iohannes in carcerem missus est, quomodo post ipsam commemorationem Iohannis in carcerem missi baptizatus est Iesus secundumcupasse et ante multa, quae, priusquam Iohanni hoc fieret, gesta narraturus erat, hoc praeoccupatum in sua narratione praemisisse. sed nec illi duo Mattheus et Marcus eo rerum ordine de Iohanne in carcerem misso in sua narratione posuerunt, quo factum apparet etiam in eorum scriptis. nam et ipsi dixerunt tradito Iohanne dominum isse in Galilaeam, et post multa quae fecit in Galilaea ueniunt ad Herodis admonitionem uel haesitationem, quod Iohannes, quem decollauit, a mortuis resurrexit, et ex hac occasione narrant omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
lier̃ illud. & uenientes nuntiauer̃ iħu. mareꝰ. hoc similit̃ narui.
Lucas cut nõ codc̃ ordine iud rt cordatur. sed eircapsũ baptis mim
qđ cdñs baptizatus est. Unde hoc p̃occupasse intellagitur. & ipse e co ccsio¬
ne . ubinarraret qđ multo post factũẽ. Cũ eñ cõme mortissc& ioħis uerba
dedño ꝗduenti l abrũ inmanueꝰ & mund abit areã suã & frum̃ta recõ¬
di inorreũ suũ. Paleas cũt cõbur& igni in extingiubili. continuo sub¬
iecit qđ nõ continuo factũ ẽẽ. Iołns euanglista aꝑtissime exponit cũ
cõmemorat postea quã baptigitꝰ iħis isseillũ ingalilea quando fecitiunũ
de aqua. & in depost paucoꝵ dierũ incaphar naũ habitationẽ re dis¬
se adiudatuam t̃rã. & ibi baptizas semultos circa iordanen. antequã
missus eãe iołis in carcerẽ. Quis aũt nõput& quiminus in his litteris
eruditus est. tam quã post illa uerba deuentilabro. & dearea mim¬

Expanded text:
 illud et uenientes nuntiauerunt Iesu. Marcus hoc similiter narrat. Lucas autem non eodem ordine id recordatur, sed circa ipsum baptismum. quo dominus baptizatus est. unde hoc praeoccupasse intellegitur et ipse ex occasione, ut ibi narraret quod multo post factum est. cum enim commemorasset Iohannis uerba de domino, quod uentilabrum in manu eius et mundabit aream suam, frumentum recondet in horreum suum, paleas autem conburet igni inextinguibili, continuo subiecit quod non continuo factum esse Iohannes euangelista apertissime exponit, cum commemorat, posteaquam baptizatus est Iesus, isse illum in Galilaeam, quando fecit de aqua uinum, et inde post paucorum dierum in Capharnaum habitationem redisse ad Iudaeam terram et ibi baptizasse multos circa Iordanen, antequam missus esset Iohannes in carcerem. quis autem non putet qui minus in his litteris eruditus est, tamquam post illa uerba de uentilabro et de area mun
Abbreviated transcription (Latin):
tamentetigit dnm qua illce turbae a quibus prȩ mebatur. Uiteni
ae quemagis credidit. eomagis tetigit dñm itca&centurio qͣ
magis credidit comagis accessit ad dñm. Iam co&era in hoctapi¬
tulo qut alt̃dicit. & alt̃ p̃t̃mit tit suꝑfluo ꝑtractantur cũ ec¬

Expanded text:
tamen tetigit dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim tamen tetigit dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim haec, quo magis credidit, eo magis tetigit dominum, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad dominum. iam cetera in hoc capitulo quae alt
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͦ ipsa puentio usitut dr̃ ꝑalios fieri. quanto magis aecessus ꝑciliosfieri
potest quiplerimq in fraꝑuentionem reman& quando potuerit quisq
plurimim quidẽ accedere. sediamen non potuerit ꝑuenire : Nonergo
ab surde matheus & iam quod uulgo possit intellegiperailios fc̃ictũ
accessum centurionis ad dñm conpendio dicere uoluit. Accessitadeũ
Accedite ad eum & illuminamini. Pro inde quit fidem centurionis
quauere acceditur ad iħm ipsent. laud cuit utdiceret. Non in ue¬
nitantt̃ fidem inisrhł. Ipsũ potis accessisse ad ap̃m dicere uoluit
prudens euangłista. quã illos ꝑ quos uerba sucimi serat. Porro
aũt lucas id eo totum que ad modũ gestum ẽ aperuit. ut exhoc in¬
tellege̾re cogeremur quem ad modim eum accessisse diccerit alius
quinentiri nom potuit. Sic eñ illa mulier quae flutacũ samguinis
paciebatur. quamuis fimbriam uestimentieuis tenuerit magis

Expanded text:
si ergo ipsa peruentio usitate dicitur per alios fieri, quanto magis accessus per alios fieri si ergo ipsa peruentio usitate dicitur per alios fieri, quanto magis accessus per alios fieri potest, qui plerumque infra peruentionem remanent, quando potuerit quisque plurimum quidem accedere, sed tamen non potuerit peruenire ? non ergo absurde Matthaeus, etiam quod uulgo possit intellegi, per alios factum accessum centurionis ad dominum compendio dicere uaccedite ad eum et inluminamini. proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis
Abbreviated transcription (Latin):
meum. ꝓpt̃ qđ & meipsum non sum dignus arbrtratus utueniñ
adte. sed dicuerbo & sanabitur puerm̃s. Sienĩ hoc itagestum est
quomodo erit uerum quod matheus narrat. Accessit adeũ ꝗđã
centurio cum ipsenon accesserit sed amicos miserit. nisidiligent᷑
aduertentes. intellega mus matheũ nõ om̃i modo seruasse us¬
tatũmorẽ loquendi. Non solumenĩ dicere solemus accessisse aliqͥd
ante quã ꝑueniat illuc quod dicitur accessise. Unde &iã dcimus
parum accessit uł multum accessit. eo quod p&&iit peruenire. Uierũ
&iã ipsãperuentionẽ cuius adipiscende causa acceditur. dicimus
plerumq factam Et sieum ad quemꝑuenit nonuideat illeq ꝑ
uenit. Cũ ꝑ amicumꝑuenit ad aliquẽ cui sei fauorẽ necessarus
quod itate nuit consuetudo. ut iã & iã uulgo ꝑ uentores cpellent᷑
qui potentium quoꝵ lib& imquã in accessibiles animos ꝑcon¬
uenientium ꝑsomnarum int̃positionẽ ambitionis arte ꝑtingunt

Expanded text:
quod et meipsum non sum dignum arbitratus ut venirem ad te: sed dic verbo, et sanabitur puer meus. Si enim hoc ita gestum est, quomodo erit verum quod Matthaeus narrat, Accessit ad eum quidam Centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit? nisi diligenter advertentes intelligamus Matthaeum non omni modo deseruisse usitatum morem loquendi. Non solum enim dicere solemus accessisse aliquem, etiam antequam perveniat illuc quo dicitur accessisse; unde etiam dicimus, Parum accessit, vel multum accessit, eo quo appetit pervenire: verum etiam ipsam perventionem cujus adipiscendae causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi eum ad quem pervenit, non videat ille qui pervenit, cum per amicum pervenit ad aliquem, cujus ei favor est necessarius. Quod ita tenuit consqui potentium quorumlibet tamquam inaccessibiles animos per conuenientium personarum interpositionem ambitionis arte pertingunt.
Abbreviated transcription (Latin):
factum est. ita ut ipse matheus. non &iam illius facti meminis sae
poss&e putari hoc quod nunc narrat dictum fuisse &iã ab cilis duob
quod cõmendare memoriae diligent̃ debemus. esse quadã facta si¬
milia quod ꝓbcitur. Cum idem ipse euangłista utrũq commemorit
ut si quando talici singula apud singulos inuenerimus atq. ineis con¬
trarium quod solui non possit occurnit nõ hoc ẽẽ factũ sed aliud simile
Nlampost haec duo factu decrtis. & mutodemonio it scquit᷑. Ettir¬
cuibat iħs ciuitates om̃s & castella. docens in sinagogis eoꝵ & p̃dicãs
euanglium regni & curans omẽm languorẽ & om̃em in firmitatem.

Expanded text:
factum est, ita ut, si ipse Mattheus non etiam illius facti meminisset, factum est, ita ut, si ipse Mattheus non etiam illius facti meminisset, posset putari hoc quod nunc narrat dictum fuisse etiam ab aliis duobus. quod commendare memoriae diligenter debemus esse quaedam facta similia, quod probatur, cum idem ipse euangelista utrumque commemorat, ut, si quando talia singula aput singulos inuenerimus adque in eis contrarium quod solui non possit, occurrat nobis non hoc esse factum, sed aliud simile nam post haec duo facta de caecis et muto demonio ita sequitur: et circuibat Iesus ciuitates omnes et castella docens in synagogis eorum et praedicans euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
seddormit. Cum eam marcus & lucas duodecim annoꝵ puellam
fuisse testantur intellegas hebraeo more locutũ eẽ matheum
Nam & alis scripturaꝵ locis hoc inuenitur non ecis tantũqͣ iurrũ
passce fuerant. sed omnino feminas & ic̃intactas atq integris muli¬
eres appellari. sicut de eua scriptũ est. formauit eã in mulierẽ. Ptillud
in libro numeroꝵ ubiiubentur custo diri mulieres quaenescierunt
cubile mas culi. idest uirgines ne in t̃ficiantur: Quulocutione &iam
paulus ipsũ apm dioxit. factum ex muliere hoc enĩ melius intelli¬
gimus quã ut illã duodecm annorũ iã nuptã ułiurũ e ꝑtã fiuisse qrdaomꝰ¬
qeticlamantes & dicentes. Aliserere nr̃i filidauid. & ceraiusq ad
illud ubi ait. Phariscri ciũt dicebant in principe daemonioꝵ eicit
demones. Hoc deduobuis caetis & muto dȩmonio. solus matheus ponit
lliduo em̃ caeri dequibis & alii narrant non suit isti sedtam̃ simile

Expanded text:
sed dormit, cum eam Marcus et Lucas duodecim annorum puellam sed dormit, cum eam Marcus et Lucas duodecim annorum puellam fuisse testentur. intellegas Hebraeo more locutum esse Mattheum. nam et aliis scripturarum locis hoc inuenitur non eas tantum quae uirum passae fuerant, sed omnino feminas etiam intactas adque integras mulieres appellari, sicut de ipsa Eua scriptum est: formauit eam in mulierem, et illud in libro Numerorum ubi iubentur custodiri mulieres, quae nescierunt cubile masculi, id est uirgines, ne interficiantur, qua locutione etiam Paulus ipsum Christum ait factum ex muliere. hoc enim melius intellegimus, quam ut illam duodecim annorum iam nuptam uel uirum expertam fuisse credamaeci clamantes et dicentes: miserere nostri, fili Dauid, et cetera usque ad illud ubi ait: Pharisaei autem dicebant: in principe demoniorum eicit demones. hoc de duobus caecis et muto demonio solus Mattheus ponit. illi enim duo caeci, de quibus et alii narrant, non sunt isti, sed tamen simile