comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃: Credendũ uͦ ẽ. qd ante retributionẽ extremt: iudicii. inusti in
reqͥẽ quosdã iustos c̃spiciut̃: ut eos uidentes ingaudio ñ solũ desuo
supplicio sed etiã de illoꝵ bono crucient᷑: Iusti uͦ intorm̃tis semꝑ intu¬
ent᷑ in iustos. ut hinc eoꝵ gaudiũ crescat: quia malũ c̃spiciunt qđ
misericordit̃ euaser̃: Tantoq maioresredẽptori suo gratias referunt:
quanto uident in aliis quid ipli ꝑpeti si ee̾nt relicti potuer̃ Nȩc
illam tante beatitudinis daritatẽ apud iustoꝵ animũ fuscat aspec¬
ta pena reꝓbor:. Quia ubi iã cõpassio miserie ñ erit. minuere¬
ꝓcul dubio beatoꝵ leticia ñ ualebit Quid aut̃ mirũ sidũ iusti
ustors torm̃ta c̾spiciunt: Hoc eis eueni& in obsequo ga
quando & inpictiira niger color substernit᷑. ut albus uł rubeus
darior. uideat᷑ͤ. E qͣmuis eis sua gaudia ad ꝑfruend ũ plene suffici
ant: mala tam̃ reꝓborũ a ͥqͦ dubio seꝑ aspiciũt: Qttia qui creatoris

Expanded text:
mi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudia non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt, quod misericorditer evaserunt, tantoque majores ereptori squanto vident in aliis quod ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud electorum animas fuscat aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minui procul dubio beatorum laetitia non valebit. Quid autem mirum, si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniet in obsequia gaudiorum, quando in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene suffant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
Qua in re notandũ ẽ: ardenti diuiti quanta adsupliciũ cumulane
Ad penã nãq suam: ei & cognicio seruat᷑ & memoria Cognoscit enĩ
lazarũ quẽ desperit: frm̃ qͦq suoꝵ meminit qͦs reliquid ꝑfecta¬
ei quippe ulcio de pauꝑe ñ eẽt: si hc̃ in retributione ñ recognosceret
ret Ut gͦ peccatores insupplicio puniant᷑: amplius & eo uident

Expanded text:
Qua in re notandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Qua in re notandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniant
Abbreviated transcription (Latin):
iã tc̃ auctoris sui iusticie c̃ iuncte. tanta rectitudine c̃stringunt᷑:
ut nulla ad reꝓbos c̃passione moueant᷑: Ipsci qͥppe iudici c̃¬
cordanti eiu inerent: & eis quos eripe ñ possut nȩc ex miscdia
c̃ descendut̃: Quia tanto illos tc̃ ase uidebut̃ extraneos: quanto & abeo
quẽ diligut̃ auctore suo c̾spiciut repulsos Nȩc in iusti gͦ ad beatore
sortẽ transeut̃: quia dãpnatione ꝑpetua c̾stringunt᷑: nec iusti transire
adreꝓbos posst̃ : qͥa recti iã ꝑiusticiã iudicis eis nullo modo ȩxaliqua
adꝓpinqͦs quos reliquerat recurrit: qͥa reꝓboꝵ m̃tẽ pena sua qͣn¬
doq inutiliter erudit ad caritatẽ: ut iã tc̃ & iã suos spiritalit̾ dili¬
ꝓgat̃ qͥhic dũ peccata diligerent nec se amabant Unde nunc dr̃
Nogo gͦ te pater: ut mittas eũ indomũ patris mei: habeo enĩ qͥnq
fr̃s: ut testet᷑ illis lazarus. ne & ipsi ueniat᷑ in hc̃ locũ torm̃torũ

Expanded text:
dine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, 1658 quia tantum illos tunc a se videbunt extraneos, quantum ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut test
Abbreviated transcription (Latin):
simi. Ecce enĩ & si non scimꝰ q̃ uł qͣnta bona eguꝰ: adhi
supernꝰ uidex ꝗͣ subtilitate h ec examinet ignoramꝰ. Et qͥdẽ
gaudendũ cuiꝰ sũmoꝑe ẽ: ĩ regno dĩ ẽẽ ł ultimũ. S pꝰ hec:
derribile ẽ ualde quod seqͥtur. Multi autẽ st̃ uocati:
pauci uͦ electi. Quia & ad fidẽ plures ueniunt: & ad celeste
regnũ pauci per ducũt᷑. Ecce enĩ ad hodiernã festiuitatẽ
quã muldi conuenimꝰ. eccłie parietes replemꝰ. s tamen
quis sciat quã pauci st̃: qui in illo electoꝵ dei grege ad¬

Expanded text:
novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. 5. Sed post haec terribile est valde qpauci vero electi, quia et ad fidem plures veniunt, et ad coeleste regnum pauci perducuntur. Ecce enim ad hodiernam festivitatem quam multi convenimus, Ecclesiae parietes implemus, sed tamen quis sciat quam pauci sunt qui in illo electorum Dei grege
Abbreviated transcription (Latin):
si claustra hominibꝰ ĩt̃posicione sue mortis aperirẽt.
Quasi gͦ pꝰ murmuracionẽ denariũ accipiunt: qͥ pꝰ longa in¬
ferni tẽp̃ra ad gaudia regni ꝑ uenert̃. Nos autẽ qͥ ad unde¬
cimã uenimꝰ. pꝰ laborẽ non murmuramꝰ: & denariũ accipi¬
mꝰ. qͥa pꝰ mediatoris adueritũ in hoc mundo uenientes ad
regnũ ducim̃. mor ut de corpore eximꝰ & illud sine mora
percipimꝰ : qͦdantiqͥ patres cũ magna ꝑciꝑe dilacione me¬
ruert᷑. Unde & isdẽ pat̾ familias dic̃. Uolo & huic nouis¬
simo dare: sic̃ & tibi. Et quia ipsa regni per cepcio eiꝰ ẽ
bonitas uolundatis: recte sub ungit. Aut non licet michi
q uolo facere: Stulta ẽ enĩ questio hominis: contͣ benig
nitatẽ dĩ. Conquerendũ quippe eẽt non daret qͥ non
opere ex tollat: cũ hec ex pleta sentencia. sub seqͣnter¬
itas clamet. Sic er̃ nouissimi primi: & prim

Expanded text:
si claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, esi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eQuasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ugna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim qunitatem Dei. Non querendum quippe esset non si id daret quod mpore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi
Abbreviated transcription (Latin):
uenert̃. Eundẽ gͦ denariũ accipiunt. qui laborauert̃ ad un¬
decimã: quẽ expectauert toto desiderio qui laborauer̃t
imã. quia equalẽ uite et̾ne retribucionẽ sorti
cũ his qui amundi inicio uocati fuert̃. hi qui infine mun
di ad dñm uenert. Ulnde & hi qͥ ĩlabore p̃ cesserant:
murmurantes dicunt. Hi nouissimi una hora fecerunt
& pares illos nobis fecisti. qͥ p ortauimꝰ pondꝰ diei & ȩstus :
Pondus enĩ diei & ȩstus portauerant. hi quos amundi in-¬
icio quia diu hic contigit uiuere. necesse fuit etiã longiora
carnis tẽptam̃ta tolerare. Unicuiq enĩ pondꝰ diei & ȩstꝰ
ferre ẽ: per longioris uite tẽp̃ra carnis sue calore fatigari.
Sed queri potest : quo mͦ murmurare dicti sc̃. qͥ saltẽ
qui patres usq ad ad uentũ dñi quã libet iuste uire¬
rint. ducti ad regnũ ñ st̃: nͥ ille descendet qͥ parady¬

Expanded text:
venerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad unvenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem qui patres usque ad adventum Domini quamlibet juste vixerunt, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad undecimã ociosus stecit. Unde recte usq adun¬
decuuã corpentibꝰ dr. Quid hic statis cotadie ogosiꝰ
Acsi aperte dicat᷑. Et si deo uiuere in puericia & iuuentute
noluistis. saltẽ in ultima ȩtate resipiscite: & ad uitȩ iuas cũ iam
laboraturi multũ non estis. uł sero uenitis Et tales gͦ pater¬
familias uocat. & plerũq ante remunerant᷑: quia p̾rius ad
regnũ de corpore exeunt. quã hi qͥ iã apuericia uocati ẽẽ
uidebant᷑. Anñ ad undecimã horã uenit latro: Qui & si ñ
habuit ꝑȩtatẽ. habuit tam̃ sero ꝑpęnã: qͥdm̃ ĩcruce con
fessus ẽ: & pene cũ uoce sendenciȩ sp̃m ex alauit uitȩ. Ano¬
uissimo autẽ reddere denariũ pat̾ familias cepit. quia ad
paradisi requiẽ priꝰ latronẽ quã petrũ per duxit. Quãti
patres ante legẽ quanti sub lege fuerunt: & tam̃ hi qͥ in dñi
ad uentu uocati st̃: ad celoꝵ regnũ sine aliqͣ tarditate per¬

Expanded text:
te usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habfessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate per
Abbreviated transcription (Latin):
hierico cecꝰ ad lumen recłit: qͥa dũ tduunitas defectũ nr̃e caͣnis
suscepit. humanũ genus lumen quod amiserat receptt.
Unde enĩ ds humana patit᷑ inde homo addruna sub¬
leuat᷑. Qui uidelicet cecꝰ recte & iuxta uiã sedere. & men¬
dicans ẽẽ describit᷑. Ipsa enĩ ueritas dic̃. Ego sũ uia. Qui
credit: iuxta uiã sedet. Si aũ iã credit s ut eternã lucẽ
repͥiat rogare dissimulat. atq aprecibꝰ cessat: cecus
equidẽ iuxta uiã sedet. s minime mendicat. Si uerx
quis gͦ cecitatis sue tenebras agnoscit. qͥsqͥs hoc qd
Sibi de ẽ lumen et̾nitatis in telligit: clamet medił
cordis. clamet uocibꝰ m̃tis dicens. Iħu fili dd: misere¬
re mei. S qͥd clamante ceco subiungit᷑ audiamus.
Et qͥ preibant in crepabant eũ ut taceret Quid aut
designant isti qͥ iħm uenientẽ p̃cedunt. nͥ desiderioꝵ

Expanded text:
ericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa credit, juxta viam sedet; si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vero et squis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen aeternitatis intelligit, clamet medullis cordis, clamet et vocibus mentis, dicens: Jesu fili David, miserere mei. Sed quid clamante caeco subjungitur audiamus: Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret. 3. Quid autem designant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi des
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ñ podest c̃ afflictione: alio qͥdẽ tẽpore per cus¬
todie sue sollicitudinẽ affligunt: atq alio per habun¬
danciã ad uoluptates emolliunt. Terra autẽ bona.
fructũ per ꝑ acienciã reddit: qͥa scilicet nulla. st̃ bo¬
na qͥ agimꝰ.siñ equanimit̾ etiã ꝓ rimoꝵ mala tolera¬

Expanded text:
venire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per cusvenire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. 4. Terra autem bona fructum per patientiam reddit, quia videlicet nulla sunt bona quae agimus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic balaam israhelitici popłi cab̾nacła contẽp latꝰ fle¬
uit: eisq se similẽ fieri in morte. ꝓoscit dicens. Mori¬
at᷑ anima mea morte uistoꝵ : & fiant nouissima mea
hoꝵ similia. S mox ut hora conpunctionis transũt.
in auaricie nequiciã exarsit. Nã propt̾ ꝓ missa mu¬
nera. ĩ eiꝰ popłi morteconsiliũ dedit: cuius mora se
q ex ponẽs dñs dicit. qͥa sollicitudines& uoluptates
a diuicie suffocant uerbũ. Suffõcant enĩ: quia inpor¬
tunis cogitacionibꝰ suis. gutt᷑ mentis strangillant :
Et dũ bonũ desideriũ ĩtmre ad cor ñsinunt᷑. qͣsi ad itũ
flatꝰ uitał necant. Notandũ etiã  duo st̃ que diui¬
cusiunguit̃. sollictudines uidelicet & uoluptates.
quia profecto & per curã mentẽ opprimunt. & per
affluencrã resoluunt: Re enĩ contraria: possessores suoᷤᷤ
& afflictos & lubricos facunt. S quia uoluptas con¬

Expanded text:
Sic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus fleSic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus flevit, eisque se similem fieri in morte deposcit, dicens: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia ; sed mox ut hora compunctionis transiit, in avaritiae nequitiam exarsit. Nam propter promissa munera in ejus populi mortem consilium dedit, cujus morti se quod exponens Dominus dicit quia sollicitudines, et voluptates, et divitiae suffocant verbum. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant; et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas con
Abbreviated transcription (Latin):
at. & amemoria uerbũ tollat. Curate ne petrosa t̾ra
sem̃ excipiat: & fructũ boni oꝑis sine per seuerancie
radicibꝰ mittat. Multis enĩ libet qđ audiunt: boni oꝑi
inicia ꝓponunt: s mox ut fatigari ad uersitatibus
ceꝑint ĩchoata derelinquunt. ꝑ etrosa gͦ t̾ra humorẽ
non habuit: qͥ hoc qdgerminauerat. ad fructũ per¬
seuerancie non per dux̃. Multi nãq cũ u̾bũ cont᷑ auaciaai
riciã decestant᷑. uerũ omĩũ contẽptũ laudant: s mor
ut uiderit animꝰ qd concupiscat. obliuiscit᷑ d laudabat.
Multi cũ uerbũ contͣ luxuriã audiunt. pollucionẽ car¬
nis ñ solũ ꝑpetrare non appetunt: s etiã per petͣtas ęru¬
hescunt. S mor ut carnis species eoꝵ ocłis apparet. sic
mens ad desideriũ rapit᷑: acsi ad huc ab ea nichil sit cor¬
tra. hec eadẽ desideria delibatũ: & dãpnat̾ida agit. qͣ
qͥcqͥd egisse se meninit. & ipseͥ dãꝑnauit. Sepe etiam

Expanded text:
at, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terra at, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terra semen excipiat, et fructum boni operis 1490 sine perseverantiae radicibus mittat. Multis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi namque cum verbum contra avariritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis species eorum oculis apparet, sic mens ad desideria rapitur, ac si adhuc ab ea nihil sit contra haec eadem desideria deliberatum; et damnanda agit, quae quidquid egisse se meminit jam et ipsa damnavit. Saepe etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uieras diuicias amate. Si culm̃ ueri honoris queritis:
ad celeste segnũ tendite. Si głam dignitatũ diligitis:
in illa superna angeloꝵ curia. asc̾ribi festinãde
Uerba dei que aure per cipitis. mente retinede. Cibꝰ
enĩ mentis. ẽ sermo dei Et quasi acceptꝰ cybꝰ. stoma¬
cho languente reicit᷑: qñ auditꝰ sermo in uentre
memoriȩ non tenet᷑. S quisqͥs alimenta non recnet
uerba uite idẽ alimenta iusticiȩ. in memoria denecus.
Ecce transit omne ꝗ agitis. & ad extremũ iudiciũ
sine ulla momenti int̾ posicione cotidiȩ uolentes
nolentesq ꝓ ꝑatis. Cur gͥ amat᷑. q̃ relinqͥt᷑. Cur illud
negligit᷑. quo per uenitur. Mementote  adr̃ Siqs
ad erant: aures corp oris habebant. S qui cuncis
aures habentibus. siquis aures habet audiendi
audiat dicit: aures ꝓculdubio cordis requirt¬
Curate gͦ: ut acceptꝰ sermo in cordis aure remaneat
Curate. ne semen iuxta uiã cadat: ne malignꝰ sp̃s ueni¬

Expanded text:
as divitias amate. Si culmen veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicituaderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures procul dubio cordis requirCurate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate ne semen juxta viam cadat, ne malignus spiritus veni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsperari in mundo noluit: obꝓbria irrisionesq to¬
lerauit: Sputa. flagella. alapas. spineã coronã: cru¬
cẽssustinuit. Et quia rerũ corporaliũ delectacione
a gaudio eͣt̾no cecidimꝰ: cũ qͣ amaritudine illuc redea¬
tur ostendit. Quid itaq homo ꝓse pati debet. si tan-
ad huc auaricie lucra sectat᷑. insuꝑbia honoris ex tollit᷑.
in uidie facib in ardescit. libidinis se in mundicia
polluit. ꝓspera que in mundo st̃ concupiscit: iħm
in quo credidit seqͥ contempnit. Diuerso quippe
itinere ambulat. si gaudia delectacionesq appe-¬
tit : cui dux suus uiã amaritudinis ostendit. Re-¬
uocemus ergo ante ocłos peccata que fecimꝰ: con¬
sideremꝰ quã terribilis uidet hec punuturꝰ ad ue¬
niat: mentẽ formemꝰnãd lamenta: iuita nr̃a ad tẽpꝰ
ueritate pollicente que ait: beati qͥ lugent nc̃ : qm

Expanded text:
Prosperari in mundo noluit; opprobria irrisionesque toProsperari in mundo noluit; opprobria irrisionesque toleravit; sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucemque sustinuit; et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amaritudine illuc redeatur ostendit. Quid itaque homo pro se pati debet, si tantaadhuc avaritiae lucra sectatur, in superbia honoris extollitur, invidiae facibus inardescit, libidinis se immunditia polluit, prospera quae in mundo sunt concupiscit, Jesum in quem credidit sequi contemnit. Diverso quippe itinere ambulat, si gaudia delectationesque appetit, cui dux suus viam amaritudinis ostendit. Revocemus ergo ante oculos peccata quae fecimus; consideremus quam terribilis judex haec puniturus adveniat; mentem formemus ad lamenta; vita nostra ad tempus Veritate pollicente, quae ait: Beati qui lugent, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Rm̃i cecitatẽ iã nr̃e peregrinacionis agnoscimꝰ. si credendo
in recleptoris nr̃i misterio uirta uiã sedemus. si erorãdo
cotidie ab auctore nr̃o lucẽ ꝑetimꝰ. si eandẽ lucẽ iã ꝑ in¬
tellectũ uidendo illuminati ꝑ ost cecitatẽ sumꝰ iħm que
mente cernimꝰ opere sequam᷑. Aspiciamꝰ qua gradit᷑:
& eiꝰ uestigia imitando deneamꝰ. Iħm enĩ sequit᷑ qͥ imi¬
tat᷑. Hinc̾ nãq dic̃: sequereme: & dimitte mortuo
sepelire mortuos suos. Sequere enĩ dr̃ imitare. Hinc
rursũ ãmonet dicens. Siquis mͥ ministrat: me seqͣt᷑.
Consideremꝰ gͦ qua gradit᷑: ut seqͥ mneream᷑. Ecce cũ sit
dñs & creator angłors: suscepturꝰ naturã quã cõn-
didit. in uterũ uirginis uenit. Nasci tamen ĩ hoc
mundo ꝑ diuites noluit: parentes pauꝑes elegit.
Unde & agnꝰ qui ꝓ illo offerret᷑ de fuit: colũbarum
pullos. & p̾ar. turturũ ad sacrificiũ mater inuenit.

Expanded text:
 caecitatem jam nostrae peregrinationis agnoscimus, si credendo  caecitatem jam nostrae peregrinationis agnoscimus, si credendo in Redemptoris nostri mysterium, juxta viam sedemus, si exorando quotidie ab auctore nostro lucem petimus, si eamdem lucem jam per intellectum videndo illuminati post caecitatem sumus, Jesum quem mente cernimus opere sequamur. Aspiciamus qua graditur, et ejus vestigia imitando teneamus. Jesum etenim sequitur qui imitatur. Hinc namque dicit: Sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Sequere enim dicitur imitare. Hinc rursus admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce, cum sit dominus et creatordidit, in uterum Virginis venit. Nasci tamen in hoc mundo per divites noluit, parentes pauperes elegit. Unde et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ possũ lucẽ spiritalẽ querere: quã uidere non possũ:
IInde michi certũ ẽ. sisit que corporeis ocłis non in fulget:
cui scilicet cogitacioni ẽ quod breuit̾ qͥsq respondeat: qͥa
& hec ipsa que sentit. non per corpꝰ s per animã cogitat.
Et nemo suã animã uidet: nec tamen se dubitat animã
habere quã non uidet. Ex in uisibili ^ nima. iusibile regit᷑
corpꝰ. Si auferat᷑ quod ẽ in uisibile: ꝓtinus corruit hoc q
uisibile stare uidebat᷑ : Ex uisibili gͦ sub stancia in hac uita
usibili uiuit᷑. & eẽ uita in uisibilis dubitat᷑: S iã petenti
ceco. quid factũ ẽ. ł quid ipse fec̃: audiamꝰ. Sequit᷑. Cõfestĩ
uidit. & sequebat᷑ eum. Uidet & sequit᷑: qui honũ quod
intelligit operat᷑. Uidet autẽ s non seqͥt᷑: qui bonum
quidẽ incelligit. s bona operari contẽpnit. Si gͦ fr̃s¬

Expanded text:
sum lucem spiritalem quaerere, quam videre non possum? sum lucem spiritalem quaerere, quam videre non possum? Unde 1443 mihi certum est si sit, quae corporeis oculis non infulget? Cui scilicet cogitationi est quod breviter quisque respondeat, quia et haec ipsa quae sentit, non per corpus, sed per animam cogitat. Et nemo suam animam videt, nec tamen dubitat se animam habere, quam non videt. Ex invisibili namque anima visibile regitur corpus. Si autem auferatur quod est invisibile, protinus corruit hoc quod visibile stare videbatur. Ex invisibili ergo substantia in hac vita visibili vivitur, et esse vita invisibilis dubitatur? 8. Sed jam petenti caeco quid factum est, vel quid ipse fecerit, audiamus. Sequitur: Confestim vidit, et sequebatur illum. Videt et sequitur, qui bonum quod intelligit operatur. Videt autem, sed non sequitur, qui bonum quidem intelligit, sed bona operari contemnit. Si er
Abbreviated transcription (Latin):
dieat. Quid tͥius faciã : Nũquid qͥ lum̃ pedderepo¬
terat: quid uellet cecꝰ ignorabat: S peti uult hoc qd & nos¬
petere & se conçedere pͣ noscit. Inportune nãq ad oracionẽ
requirit ut cor ad oracionẽ ęxcitet. Unde & cecꝰ ꝓtinꝰ ad¬
ungit: dñe: ut iudeã. Ecce cecꝰ ad ño noaurũ sedlu¬
cẽ querit:: paruipendit extra lucẽ aliquid querere. quia
& si hab̾e cecꝰ qualibet potest.: Sine luce non ꝑ otest uid̾e¬
non fugitiuos honores adño: s lucẽ queramꝰ. Nec lucẽ que
loco claudit᷑. que tẽpore finit᷑: que noctiũ it̾rupcione uariat᷑.
inobis cõmunit̾ cũ pecc oribꝰ cernit᷑: s lucẽ e¬
quã uidere cũ solis angłis possimꝰ: Quã nec iniciũ ĩchoat:
nec finis angustat. Ad quã profecto lucẽ uia fides est.
Unde recte & illuminando ceco: protinꝰ respondet᷑. Respi¬
ce: fides tua te saluũ fecit. S ad hec: cogitacio carnalis dic̃

Expanded text:
dicat: « Quid tibi vis faciam? » Nunquid qui lumen reddere podicat: « Quid tibi vis faciam? » Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet cpetere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem requirit, ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjunxit: Domine, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem quaerit. Parvipendit extra lucem aliquid quaerere, quia etsi habere caecus quodlibet potest, sine luce videre non potest non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus; nec lucem quae loco clauditur, quae tempore finitur, quae noctium interruptione variatur, quae a nobis communiter cum pecoribus cernitquam videre cum solis angelis possimus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur: Respice, fides tua te salvum fecit. Sed ad haec cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tenꝰ ransseuntẽ sentimꝰ. Cũ uͦ oracioni uehement̾ ĩ sisti¬
mꝰ : stat iħs ut lucẽ restituat: quia deus in corde figitur.
& lut amissa reparat᷑. Qua tamen in re & aluid ali-¬
euit nob̾ dñs innuit. quo intelligi de humanitate ac
diuinitate illius utilit̾ possit. Clamantẽ & enĩ cecum
transiens audiuit : s stans miracłm illum inacionis ex¬
hibuit: Transire nãq humanitatis ẽ: stare diuinitatis.
Per humanitatẽ quippe habuit nasei: crescere. mori.
resurgere: de loco ad locũ uenire. Quia gͦ in diui¬
nitate mutabilitas non ẽ. ãq hoc ipsũ mutare tran¬
sire ẽ. ꝓ fecto iste trãnsitꝰ ex carne ẽ. on ex diuini¬
tate. Per diuinitatẽ uͦ ei semꝑ stare ẽ.: quia ubiq p̾¬
sens. nec per motũ uenit. nec per motũ recedit. Cecũ¬
quia non solũ per humanitatẽ suã uocib nr̃ȩ cecitatis
c̃paciendo misertꝰ ẽ. s lum̃ nobis gr̃e per diuinitaas
potencia̾ in fũdit. Et notandũ ceco ueniente quid

Expanded text:
atenus transeuntem sentimus. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus ut lucem restituat, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. 6. Qua tamen in re aliud aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit. Clamantem etenim caecum Jesus transiens audivit, sed stans miraculum illuminationis exhibuit. Transire namque humanitatis est, stare divinitatis. Per humanitatem quippe habuit nasci, crescere, mori, resurgere, de loco ad locum venire. Quia ergo in divinitate mutabilitas non est, atque hoc ipsum mutari transire etate. Per divinitatem vero ei semper stare est, quia, ubique praesens, nec per motum venit, nec per motum recedit. Deuquia per humanitatem suam vocibus nostrae caecitatis compatiendo misertus est. Sed lumen nobis gratiae per divinitatis potentiam infudit. Et notandum quid caeco venienti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa uenerat Et quid ẽ dicere ad laborẽ nos condurit: nisi
uite nob̾ uias nemo predicauit: Quid gͦ nos abono opere
cessantes in ex cusacione nr̃a dicturi sumꝰ. qui pęne ama.¬
tris utero ad fidẽ uenimꝰ. qui uerba uitȩ ab ipsis cunabul
sũpsimꝰ cũ lacte carnis:: Possumꝰ uͦ & easdẽ diuersitates ho¬
rarũ: etiã ad unũ quẽq hominẽ per etatum momenta
distinguere. Mane quippe in tellectꝰ nr̃i puericia ẽ. Hora
autem tercia: ad olescencia intelligi potest. Quia quasi
iã sol inalto proficit. dũ calor etatis crescit. Sexta uero
iuuentꝰ ẽ: quia uelut in centro sol figit᷑. dũ in ea plengudo
roboris solidat᷑. Nona aut̃ senectꝰ intelligit᷑. ĩqͣ sol ab alto¬

Expanded text:
propheta venerat. Et quid est dicere ad laborem nemo nos conduxit, nisi propheta venerat. Et quid est dicere ad laborem nemo nos conduxit, nisi vitae nobis vias nemo praedicavit. Quid ergo nos a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis sumpsimus cum lacte carnis? Possumus vero et easdem diversitates horarum etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum proficit dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i apłi missi st̃. qui mercedẽ plenã & darde uenientes
acceperun. Ad erudiendã gͦ dñs plebẽ suã. quasi ad
ex colendã uineã suã: nullo dẽpr̃ destrat operarios
mittere. quia & prius per patres. & post̾ modũ ꝑlegis doc
mores ex coluit. quasi per operarios in uineȩ cultura labe¬
rauit. Quã uis in colibet modulo uł mensura. qͥsqͥs cũ
fide recta bonȩ operacionis extitit. huiꝰ uinee operariꝰ
fuit. Op erator gͦ mane. hora t̾tia. sexta. & nona. antiquũ
ille & hebraicꝰ popłs designat᷑: qͥ mn electis suis ab ipso
mundi exordio. dũ recta fide dñm studuit colere. qͣsi
non destiait in uineȩ cultura laborare. Ad undecimam
lͦi genailes uocantur: quib & dr̃. Quid hic statis totadie
oclosi: Qui enĩ transacto tã longo mundi tẽpr̃ pro
uita sua laborare negl ererats quãsi totadie otiosi stabats.
Pensate fr̃s: quid in quisiti respondeant. Dicunt enĩ: quia
nemo nos condur̃. Nullus quippe ad eos patriarcha. nullus

Expanded text:
i missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia mores excoluit, quasi per operarios in vineae culturae opera laboravit, quamvis in quolibet modulo, vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit, hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane hora tertia, sexta et nona, antiquus ille et Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recte Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi, qui enim transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Pensate, fratres, quid inquisiti respondeant. Dicunt enim, quia nemo nos conduxit, nullus quippe ad eos patriarcha, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃spicere. ne ctͣ mala ꝓximi ꝑtrahat᷑ ad retribucionẽ mali
ne contͣ tẽptamta aduersarii seducat᷑ ad delectacionẽ uł c̃sẽsũ
delicti. nec̃tra flagelia opificis ad excelsũ ꝑ yuat mͦmutaciõis.

Expanded text:
circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis.
Abbreviated transcription (Latin):
paciencia. ad quanitũ hc̃ retͥbuciois culmei euęrit
Quid huic suus c̃ditor ĩtꝰ dedit. deqͦ nob̃ tantã głam indie eiꝰ exitꝰ
& foris ĩ notuit᷑. Qb hc̃credamꝰ nͥ sc̃is. martyrib sociatũ. ꝗͥ attes¬
tantib corporeis qͦq ocłis abeatis sp̃ĩtib c̃stat ẽẽ susceptũ: Nullo
iste gładio ꝑ cussus occubuit: &dam̃ coronã pasticie ꝗͣ ĩm̃te te¬
nuit. ĩ egressiõe ꝑ cepit Pbamꝰ cotidie uerũ ẽẽ. qd ante nos dic¬
tũ ẽ: qͥa sc̃a eccła elector florib plena habet ĩpace lilia ĩbello
rosas. Sciendũ p̾t̾ea ẽ: qđ tͥb modis uirtꝰ paciencie exerterisolet.
Alia nãq st̃ qͦ adõ: alia qͣ ab antico adu̾sario. alia qͦ aꝑ rimo
sustinemꝰ. Aꝑximo nãq ꝑ secuciões. dãpna & contumelias: ab
antico dñi adu̾sario tẽptam̃ta adõ au̾t flagella toleramꝰ s
ĩ õib tͥb his modis uigilantił ocło semet ip̃sã debet mens

Expanded text:
patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutioneario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetipsam debet mens
Abbreviated transcription (Latin):
lesus reddat. S qͥa eiꝰ iã uictor extitit. qͦ ad p̾ferendas c̃tumelias
c̃mouit. ctͣ illũ acriꝰdolet. ꝗͥ adreddendas ĩuirias c̃mouere ñ potuit.
Unde fit ut tota se uirtute cͣtͣ eũ erigat: ꝗͣ cͥtumelias fortit᷑ ꝑtulisse
c̃sidat. Quẽ qͥa c̃ mouere ĩ ipsa ĩuriarũ iaculaciõe ñpotuit: ab aꝑt
certamine ĩterĩ reced ens. ĩ secreta cogitacio ẽ de cepcionis tepꝰ ĩqͥrit.¬
Et qͣ publico bello ꝑͣdidit. ad exibendas occultate ĩ sidias exardescit.
Cetisnãq tẽpore ad iuctoris animũ reddit: s uł dãpna rerũ ł siu¬
riarũ iacula ad memoriã reduc̃: cunctaq qͦ sibi ĩlata sc̃ uebem̃t̃
ex aggerans fuisse ĩto lerabilia ostendit: & qͥescentis animũ tanto
furore cebat. ut plerũq uir paciens illa se eͣnunit tolerasse &iã
pꝰ uictoriã captiuus erubescat: seq ñ redidisse c̃tumelias doleat.¬

Expanded text:
it quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine iet qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seq
Abbreviated transcription (Latin):
gingularis. & suꝑst̃ multi qͥ illũ nouer̃t̃. eiꝰq uł uitã uł obitũ
narrant. Erat aũt huiꝰ litigua rustica: s docta. utta. Hic
pamore celestis patͥe cuncta despexerat: possid̾e aliqͥd ĩ hoc
mundo fugiebat. Tu multꝰ fugiebat hominũ. crebris ac plixi¬
orib oracionib ĩtentꝰ erat. Uirtus tam̃ paciencie ĩ eo uehemt᷑
ex creuerat: ita ut eũ sibi amicũ credet qͥ sibi molestie aliqͥd
irrogasset. Red debat c̃tumeliis grãs Si qd ũpsa sua ĩopia ei dãp
nũ fuiss ĩlatũ. hot maximũ lucrũ putabat. Om̃s suos aduer¬
sarios: nichil aliud quã ad uitores estimabat. Hc̃ c̾dies mortis¬
illiꝰ qͥ c̃ uenerãt õs ad sist̾ent: alii corporeis ocłis ĩgredientes an¬
głos uidert s dicere aliqͥd nullo mͦ potuert̃. Alũ om̃ino nichil
uidert̃. s õs qͥ ad erant ita uehem̃tissimꝰ tũnor ꝑculit ut nultꝰ
egrediente illa sc̃a aĩa illic stare potuiss Ethi gͦ qͥ uderant

Expanded text:
singularis. Et supersunt multi qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortisillius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant,
Abbreviated transcription (Latin):
patrie. Salutẽ corpoꝵ: redegimꝰ iuisu uic̾ioꝵ. Ubtatis habun¬
dancia. ñ ad necessitatẽ cartus. s adꝑu̾sitatẽ ĩt orsimꝰ uoluptatiᷤ.
Ipsa serena blandim̾ta aeris: ad amorẽ nob̾ seruire coegimꝰ
t̾rene delectacioĩs. Iure gͥ restatut simul nos oĩa feriant qͥ
simul oĩa uiciis. nr̃is mase sub acta seruiebant᷑. Ut qͦt pͥus ĩ
mund o ĩcolumes ha buisse uidem᷑ gaudia. tot deipso pꝰ modũ
cas dẽp estates dñs uenire denunciat. qͦ neqͣꝗͣ ordinẽ tẽꝑoꝵ
seruant Que enĩ ordinate ueniunt: signũ ñ st̃. S tepestatẽ
ĩ signo st̃. qͤ ipsa qͦq tẽpoꝵ statuta c̃ fũdt᷑. Qd̃ nos qͦq nuꝑ erꝑtifumꝰ:¬

Expanded text:
sum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑ doctꝰ: ꝗͣnto c̾uincit᷑ minꝰ paciens. Neq enĩ potest ueracit᷑
bona docendo impende: si uiuendo nesciat eqͣnimit̾er aliena mala
tolerare. Quanto enĩ culmine uirtꝰ paciencie polleat: rursus
salomon ĩdicat dicens. Melior ẽ paciens uiro forti: S qͥdñat᷑
aĩo suo expugnatore urbiũ. Minor ẽ uictoria urbes ex¬

Expanded text:
nto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium Prov.
Abbreviated transcription (Latin):
claustra capunt᷑: Qb isti sc̃ similes nͥ his qͦs irruens gͣuis langor
auita . subtͣhit. s lenit̾ ueniens. recidua frbris occidit: Ille gͣ
ueracit̾ pacienciã seruat. qͥ ẜ adtẽpꝰ aliena mala sine dolore tole-¬
rat: & hec eadẽ retͣctans ꝑtulisse se talia exultat. ne bonũ pacien
estimare extͣneos debemꝰ. Si etũ ad uiuante nos oño uirtute pa-¬
ciencie seruare. ctẽdimꝰ: E ĩpace eccłe uiuimꝰ. & tam̃ martyrii¬

Expanded text:
laustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientexistimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃usus ĩ regno uiuat. Qd gͦ ĩccdusio ẽ locuciois sue dũs subdidit: hoc̃e
utiq qd̃ p̃misit. Priꝰ eni de regni similitudine thesaurũ ĩuentũ.
ac pꝰbonã margaritã ꝓtulit: pꝰ modũ uͦ ĩferni ꝑ enas demaloꝵ
c̃bustiõe narrauit. atq ĩconclusiõe subinigit. Ido scriba doct᷑
ĩ regno celoꝵ simił ẽ. patͥ familias : ꝓferenti dethes auro suo noua¬
ẜ uetera: Acsi aꝑte diceret᷑. Ille in sc̃a eccła doctꝰ p̾dicatorẽ:
qͥ& noua scit ꝓfetre desuauitate regni. & uetusta dicere det̾ro¬
re suppsicii. Utitł pena t̾reat. qͦs p̾mia ñ ĩuitent. Audiat de
regno qd̃ amet audiat desupplicio unꝰ qͥsq qd̃ timeat. Ut cor-¬
pentẽ animũ & t̾re uehem̃t ĩherentẽ.si amor ad regnũ ntͣħit:
ł timor minet. Ecce enĩ degehenne exp̃ssiõe dr̃ ibi erit
fletꝰ &. stridor denciũ. S qͥ ap̾res encia gaudia. secunt᷑ ꝑpetua¬

Expanded text:
conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum ac bonam margaritam protulit; postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum similis est pat ac si aperte diceret: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
rał itaq leticie fluxa restringite: carnis uoluptates el domade.
Qc qͥd animo exp̾senti scło arridet: ex c̃sidacioẽ et̾m ignis ama-¬
rescat. Quiꝰqͥd ĩm̃te puerilit̾ hila rescit. hoc discipline uiuenit
sensꝰ coherceat: ut dũ spõte tẽporalia fugitis. t̾rena gaudia
sine labore capiatis. prestante dño iħu xp̃o. qͥc̃pat᷑ lx spu scõ¬

Expanded text:
 itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capiatis, praestante Domino nostro Jesu C
Abbreviated transcription (Latin):
etũ sc̃a hec ciuuꝰ hodie natalicia celebramꝰ: moriꝓdño potuiss ĩ corꝑe sipriꝰ
at̾renis desidiis mortua ñ fuiss ĩm̃te. Erectꝰ nãq ĩuirtutis culmine animꝰ:
torm̃ta deserit. p̾mia calcauit: Ante armatos reges ep̾sideᷤᷤ ductastetit: feriẽte ro¬
bustior. iudicante sublimior. Quid ĩt̾ hec nos barbati . . debiles dicimꝰ qͥire ad regna
celestia puellas ꝑferrũ iudemꝰ: Quosira suꝑat suꝑbia ĩflat ãbicio ꝑt̾bat luxuriaĩquat.
Quisi adipisci regna celoꝵ ꝑbella ꝑsecucionũ ñ possumꝰ: hoc ipsũ nob̾ t᷑ͣpe sit qd̃¬

Expanded text:
enim sancta haec cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Domino potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Rectius namque in virtutis culmine animus tormenta risit, praemia calcavit, ante armatos reges et praesides ducta stetit: feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, quia ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus: quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria coinquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit quo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uenient dies inde & circũ dabt̃ te u̾mici tui uallo. Qui ũquã st̃
humane aĩe maiores u̾mici ꝗͣ maligni sp̃s qͥ hanc a corpore exeuntẽ
obsident. quã in carnis amore positã. de ceptoriis delectacionib fouent:
Quã uallo cirt̃dant : dͥa ante m̃tis eiꝰ ocłos reductis ĩqͥtatib qͣs ꝑpetͣuit.
hanc ad societate sue dãpnaciõis tͣhentes coartant: ut upsa iã extͤmitate
uite de p̾hensa. & aqͥb hostibcirẽclausa sit uideat᷑: et tam̃ euadendi aditũ
ĩuenire ñ possit: qͥa oꝑari iãbona ñ licet. qͦ c̃licuit agere ctẽpsit. Deqͥb¬

Expanded text:
et circumdabunt te inimici tui vallo. Qui umquam sunt humanae animae maiores inimici quam maligni spiritus, qui hanc a corpore exeuntem / obsident, quam in carnis amore positam deceptoriis delectationibus fovent? Quam vallo circumdant, quia ante mentis eius oculos reductis iniquitatibus, quas perpetravit, hanc ad societatem suae damnationis trahentes coartant, ut in ipsa iam extremitate vitę deprehensa, et a quibus hostibus circumclausa sit, videat, et tamen evadendi aditum invenirernon possit, quia operari iam bona non licet, quę, cum licuit, agere contempsit.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ps d̃s modis multis uisitare c̃sueuit. Nã assidue hanc uisitat p̾cepto:
aliqͣndo aũt flagello: aliꝗͣdo aũt miracło: ut uera qͦ nesciebat audiat.
Etam̃ adhuc suꝑbiens atq c̃tẽpnes. aut dolore c̃puncta redeat̾ aut
beneficiis deuicta. malũ qd̃ fec̃ erubescat. S qͥa uisitacioĩs sue tẽpus
mimine cognoscit: illis in extremo uite ũmicis tͣdit᷑: c̃ qͥb ĩet̾no uidicio
dãpnaciois ꝑpetue societate colloͤat᷑. Sic scriptũ ẽ. Cũ uadis c̾adu̾sario¬

Expanded text:
t; nam assidue hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero miraculo, et ut vera quae nesciebat, audiat et tamen adhuc superbiens atque contemnens aut dolore compuncta redeat, aut beneficiis devicta malum quod fecit erubescat, sed quia visitationis suae tempus minime cognoscit, illis in extremo vitae inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis suae societate colligatur. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
Rẽ fr̃s breuit̾ refero: ꝗͣ uiro uenerabile maximiano. tc̃ patre monasterii mei atq
p̾sbit̾o. nc̃ aũt syracusano ep̃o narrante cognoui. Hanc itaq si sollerter audistis:
caritatis ur̃e ñ breuit̾ suffragari credo. Nr̃is mͦ tẽporib uicturin: us qͥdã extitit:
qͥ alio qͦq nomine emilianꝰ apellatꝰ ẽ: ñ ĩops substancie. iuxta mediocritatẽ uite.
S qͥaplerũq regnat ĩrerũ opulͤ ncia carnis culpa iqͦdã facinore laps ẽ qd̾ debuiss
ualde ꝑtimescere: ac de suȩ mortis imanitate cogitare. Reatꝰ gͥ sui c̃sidacione
c̃punctꝰ. erex se contͣse. Mundi huiꝰ oĩa reliqͥd: monasteriũ peciit. Inqͦ nim

Expanded text:
res, breviter refero, quam viro venerabili Maximiano tunc patre monasterii mei atque presbytero, nunc autem Syracusano episcopo narrante, cognovi. Hanc itaque si solerter auditis, charitati vestrae non breviter suffragari credo. Nostris modo temporibus Victorinus quidam exstitit, qui alio quoque nomine Aemilianus appellatus est, non inops substantiae juxta mediocritatem vitae; sed quia plerumque regnat in rerum opulentia carnis culpa, in quodam facinore lapsus est, quod debuisset valde pertimescere, ac de suae mortis immanitate cogitare. Reatus ergo sui consideratione compunctus, erexit se contra se, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium petiit. In
Abbreviated transcription (Latin):
ardent: & loquendo alios accendunt: Et qͦs uerbo tang
ardere ꝓtinꝰ in dei amore faciunt: Quid gͦ istos. nͥ seraphin
direrim: Quor cor in igne c̾ũ sũ lucet & urit : quia & m̃¬
tiũ ocłos ad suꝑna illuminant: & c̃pungendo infletib. uicioꝵ.
rubiginẽ purgant Qui gͦ ita ad amorẽ sui c̃ditoris ĩ flãmati
sunt. qͦ nͥ int̾ seraphin numerũ sortẽ sue uocaciõis accepert: Sed hec fr̃s lm̃i

Expanded text:
ardent, loquendo et alios accendunt. Et quos loquendo tangunt, ardent, loquendo et alios accendunt. Et quos loquendo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos nisi seraphim dixerim, quorum cor in igne conversum lucet et urit, quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt quo nisi inter ser
Abbreviated transcription (Latin):
Inquoꝵ ꝓfecto m̃tib dũ diuina c̾tẽplatio p̾sto ẽ: in his uelut
introno suo dominus p̾sidens. aliors facta ęxaminat: & cuncta
qͦs dũ scã eccłia regitur: plerũq dequib dã suis infirmis actibꝰ.
çtiã electi iudicant᷑ Et st̃ ñ nulli qui tanta dei aꝑrimi dilȩc¬
one pleni st̃: ut cherubin iure nominent᷑ Quia
p̃fati sumꝰ. cherubin plenitudo scientie dicit᷑: & paulo dicente
didicimꝰ. quia plenitudo legis caritas: omnes qͥ dei & ꝓrimi
caritate. ceteris ampliꝰ plem st̃: meritors suoꝵ sartẽ ĩt̾
cherubin numeros ꝑceperut᷑ Et st̃ ñ nulli: qͥ suꝑne c̃tẽpla¬
tionis facib accensi. in solo c̃ditoris sui desiderio anhelant:
nil iã in hoc mundo cupiũt: solo et̾nitatis amore pascunt᷑:
terrena queq abiciunt: cuncta tẽporalia m̃tȩ̨ transcendunt.
Amant & ardent: atq in ipso suo ardore reqͥescunt: Amando

Expanded text:
quorum profecto mentibus dum divina contemplatio praesto est, in his, velut quorum profecto mentibus dum divina contemplatio praesto est, in his, velut in throno suo, Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut jure cherubim nominentur. Quiaefati sumus, cherubin plenitudo scientiae dicitur, et, Paulo dicente, didicimus quia plenitudo legis est charitas , omnes, qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt, meritorum suorum sortem inter cherubin numeros perceperunt. Et sunt nonnulli, qui supernae contemplationis facibus accensi, in solo Conditoris sui desiderio anhelant, nil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt. Amant et ardent, atque in ipso ardore suo requiescunt. Amando