comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris: Nec itntum sequi gloriam post uictoriam : quan¬
tum ignauiam post ruinam: Nuꝑ conuersi. nequa¬
quam debent in eoeteriores curas ꝓgredi Nta si impli¬
cetur : confestim quasi plaantata arbuscula nec dumra¬
dice ꝑfixa concutiuntur : pariter exarescunt:. boni
operis inchoatio : non deb&citius ꝓlatti ad hominũ cog¬
nitionem uenire : Nedum in itium boni operis occulis¬
hominum reseratur auirtute ꝑfectionis a in anescat coep¬
tio sc̃itatis. Ante maturitatis tempus messes uero uren¬
dis pulscri: ftictti bona in occulto agat neforte quodege¬

Expanded text:
ris, nec tantam sequi gloriam post victoriam, quantam ignominiam post ruinam. Nonquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florendis pulsari, facta sua bona in occulto agat, ne forte quod ege
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficere uolentes. aut longa egritudine tabescunt:
aut aefflicai in iuriis concidunt. aut passi grauibus
ꝓpitium aduersari credantur qui quod tempor aliter
concupiscunt non ꝑmittit adimplere: Seoraeo aut̃
dĩ iuditio fieri : ut durius perecant hi cuius cupitatem
effectus siaitim sequitur actionis ¶. LXUII.

Expanded text:
proficere volentes, aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravibus propitium noverit adversari, qui quod temporaliter concupiscit non permittitur adimplere. Secreto autem Dei judicio fieri creditur ut durius pereant hi quorum cupiditatem effectus statim sequitur actionis. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
esimplex frater ideo se scm̃ put& sinidul nouerit
nec peritus aut edoquens. in lingua aestimae scĩtate᷑¬
Innocens absque sermone conuensatio sacerdotis
Quantum exemplo ꝓdest: tantum nocae si no¬
centibus non ressistat : Latratu enim canum et
bciculo pastoris. luporum ycibies terrenda est¬

Expanded text:
simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil nouerit, nec peritus et eloquens in lingua aestimet sanctitateInnocens absque sermone conversatio sacerdotis, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Latratu enim canum et baculo pastoris luporum rabies terrenda est
Abbreviated transcription (Latin):
uere quod si utrumque non uademus. melius est ut
bene uiuendi studium quam mulit sciendo sequa¬
becte uiuere. Nam quam uis de incorporeis. corpo¬
reis que naturis nequeat quisque disputitre. beti¬
tum tamen illum faccit uit erecet cum fide. Ne¬
moperitus aut eloquens: in lingua aestimet sc̃itatẽ

Expanded text:
vere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium, quam multa sciendi sequatiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit vita recta cum fide. peritus et eloquens in lingua aestimet sanctitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia edrum: Et quando boni mdos ꝓficere uident.
non scaandedisentur : sed quem sint finem habituri ma¬
na suc miscđiȩ redemptoris: sct mala suȩ iustitiȩ tribue¬
re iudicis: Quod aebona illo largiente habetit : & ida illo
ꝓmittente patiatur: Negantur elettis inhac uita bo
na terrena : quia &egris quibꝰ spes uiuendi est nequa¬
qucan a medico largiuntur cuncta quȩ appaeunt:

Expanded text:
ur. Quando boni malos proficere vident, ne scandalizentur, sed quem sint finem habituri mana sua misericordiae redemptoris, scit mala sua justitiae retribuere judicis, quod et bona illo largiente habeat, et mala illo permittente patiana terrena, quia et aegris, quibus spes vivendi est, nequaquam a medico cuncta quae appetunt
Abbreviated transcription (Latin):
quatur audectia. Oblianc utilitaitem cessabunt ab
audatia ferotior efficiitur: Dum in martires diabo lu
&iam legatis crudelior ttaen erit sub antixp̃i tem¬
poribꝰ. Quando &iam erit soluenduꝰ. quia se continuo
dam pnandũ conspicit. sotios sibi multiplicaat : cũ qui¬

Expanded text:
quatur audacius. Ob hanc utilitatem cessabunt subrsecuta. Dum in martyres diabolus tiam ligatus, crudelior tamen erit sub Antichristi temporibus, quando etiam erit solvendus. damnandum conspicit, socios sibi multiplicet, cum qui
Abbreviated transcription (Latin):
cum quem amant mox inueniunt dum transit his quẽ
non amauerunt. Absit eriĩ ut fidelis quisque. qui dm̃
Magnitudo signorum fi& sub antixp̃o : utelecti si fieri
potest in errorem mittantur : Soe si electi quod liba¬
modo mnerrorẽ mittendi sunt: ergo ibunt inerrorẽ titu¬
bationis ad modicum ꝑmultitudinem ꝓdigioiũ : non iaimen
deiciendi sunt abstabilitate sua Unde &ideo ponitur¬

Expanded text:
um quem amant mox inveniunt, dum transit is quem non amaverunt. Absit enim ut fidelis quisque qui Deum Magnitudo signorum faciet sub Antichristo, ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur. Sesunt in errorem mittendi? Ibunt itaque in errorem titubationis ad modicum pro multitudine signorum, non tamen dejiciendi sunt ab stabilitate sua impu
Abbreviated transcription (Latin):
sta in atiem. ut post quitm uinceris coronoris: ille respõ
deuitaui. Sistetero : aut uicendum est michi aaut caden¬
dum carcer est : & solitudo peridisus: Monachus non
desidera urbium frequentiam quȩ desingularitate

Expanded text:
siste, ut postquam viceris, coroneris. Ille responddevitavi: si stetero, aut vincendum mihi est, aut cadendum carcer, et solitudo paradisus est. Quid desideramus urbium frequentiam, qui de singularitate
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam distinteit dicens Omnis citro & corpus. Non
busque distinguetur: Corpus uero quam quam & caro
dicatur : Inter dum t amen & aereum nominatur qd
tactui iuisuique non subiae&. plerũque uisibile est.
atque tcngibile. Paries corpus est : s& non caro. Lapis
corpus dicitur : sa noncero: Sic & apłs corporacȩles¬
tia appellat: & corpora terrestria: Caelestȩ corpus
solis alunȩ astellarum: Terrestreignis aeris aquȩ
& terrae. a reli corum quȩ absque anima hiscensen¬
tur elementis IXXXUII. INTER ANIMUM
ETANIMAM

Expanded text:
um distinxit dicens: "Omnis caro et corpus, non busque distinguitur; corpus uero, quamquam et caro dicatur, interdum tamen et aereum nominatur, quod tactui uisuique non subiacet, et plerumque uisibile est atque tangibile. Paries corpus est, sed non caro; lapis corpus dicitur, sed non caro. Sic et Apostolus corpora caelestia appellat et corpora terrestria. Caeleste corpus solis ac lunae et stellarum, terrestre ignis, aeris, aquae et terrae et reliquorum quae absque anima his censentur elementis". Inter animum et animam
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia quecum que uultis ut stitiant uobis ho¬
mines : & uos facite illis similiter: Quibus
utrisq mandatis punum madicia conpescit᷑.
paliut benignicas ꝓpagatur : Vt nemdum
quis inferat : sa & bonum impendat: Primum
dm̃ quem non uides quomodo potes diligere :

Expanded text:
Omnia quaecunque vultis ut faciant vobis homines, et vos facite similiter illis . » Quibus utrisque mandatis, per unum malitia compescitur, et per aliud benignitas propagatur, ut ne malum quis inferat, sed bonum impendat. Primum, Deum quem n
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dilectio: Quia dĩ Dilectio morti compa
separat animm acorpore: ita dilectio dĩ¬
te contempnit : dm̃ non diligit: Unde scriptũ
est: Nolite uos pucitre ut maneaitis indileo¬
tione mea: si non seruatueritis praeceptamet
Neque eni regem diligimus. si odio leges erus abemꝰ¬

Expanded text:
dilectio proximi. Quia Dei dilectio morti comparseparat animam a corpore, ita dilectio Dta contemnit, Deum non diligit, unde scriptum est. « Nolite putare ut maneatis in dilectione mea, si non servaveritis praecepta mea . » Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habem
Abbreviated transcription (Latin):
ses abeo ut dediss& tibi aquam uiuam. Vthinc eiosten¬
der& non setedem aquam petisse : quedem ipsa intel¬
lexerat. Sed quia ipse sitiebat fidẽ eius eidem sitienti
spm̃ scm dere cupiebat. Hanc enĩ rectȩ intelligimũ
aquam uiuam qđ est donum dĩ sicut ipse ait. Si scires
qđ stcibat iħs et clamabat. Siquis sitit uenicit &bibat
Qui credit in me sicut dicit scriptura flummina de uetre
eiuꝰ fluent aquȩ uiuȩ Consequent̃ omnino qui credit
in me inquid flumina deuentre eius fluent aquȩ uiuȩ
quia primo credimus : ut hec deno mereamur. Haec ergo
lumina aquȩ uiuȩ quȩ illi mulieri uolebat ditre mer¬
ces est fidei. Qũ prius in illa sitiebat cuius aquȩ uiue int̃¬
õtationem itti subicit. Hoc aut̃ dicebat inquit despũ¬

Expanded text:
ses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam: ut hinc ei ostenses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam: ut hinc ei ostenderet, non se talem aquam petisse, qualem ipsa intellexerat; sed quia ipse sitiebat fidem ejus, eidemque sitienti Spiritum sanctum dare cupiebat. Hanc enim recte intelligimus aquam vivam, quod est donum Dei, sicut ipse ait, Si scires quod stabat Jesus, et clamabat, Si quis sitit, veniat et bibat: qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Consequenter omnino. Qui credit, inquit, in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae: quia primo credimus, ut haec dona mereamur. Haec ergo flumina aquae vivae quae illi mulieri volebat dare, merces est fidei quam prius in illa sitiebat. Cujus aquae vivae interpretationem ita subjicit: Hoc autem, inquit, d
Abbreviated transcription (Latin):
lier : damichi bibert &ut noueris quid sitiebat dñs ntr̃
Post paululum ueniunt disci puli eius qui prexerant inci
uitate ut cibos emerent. Dicunt er. Rabbi manduca Ille
aut̃ dixxit eis. Ego habeo aescam manduccre : quem uos nes¬
citis: Dicunt ergo discipulieius ad cdterutrum. Numquid
aliquis attulit ei manducare : dicit eis iis. Mscibꝰ est ut
fatiam uoluntettem eius qui me misit etut ꝑfitiam opu̾
eius. Humquib hic intelligitur alia uoluntas patris
nisi ut nos ad fidem sucim aꝑnitioso mundierrore cõũ¬
ter&. Quadis ergo est cybꝰ eius talis & potus. Que ꝓpt̃
hoc in illa muliere sitiebat ut ftceret in ec uolunta¬
tem patris & ꝑficer& opus eius. Sed carnalit̃ intelle¬
gens respondit Tucum sis iudeus quo modo a mebibere
poscis cum sim mulier samaritna non enĩ coutunt᷑
iudei samaritanis. Cui dñs ntr̃ dixit. Siscires donũ
dĩ et quis est qui dicit tib dat michibibere tumtigis petis¬

Expanded text:
lier, da mihi bibere. Et ut noveris quid sitiebat Dominus noster lier, da mihi bibere. Et ut noveris quid sitiebat Dominus noster post paululum veniunt discipuli ejus, qui pvitatem ut cibos emerent, et dicunt ei: Rabbi, manduca. Ille autem dixit eis: Ego habeo escam manducare, quam vos nescitis. Dicunt ergo discipuli ejus ad alterutrum: Numquid aliquis attulit ei manducare? Dixit eis Jesus: Cibus meus est ut faciam ejus voluntatem qui me misit, et ut perficiam opus ejus. Numquid hic intelligitur alia voluntas Patris,nisi ut nos ad fidem suam a pernicioso mundi errore converteret? Qualis est ergo cibus ejus, talis et potus. Quapropter hoc in illa muliere sitiebat, ut faceret in ea voluntatem Patris, et perficeret opus ejus. Sed carnaliter intelligens respondit: Tu cum sis Judaeus, quomodo a me bibere petis, cum sim mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. Cui Dominus noster dixit: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere; tu magis petis
Abbreviated transcription (Latin):
ga positus : et sciens ferre in becillitate. De humilitate uero:
apłs loquitur dicens. Humiliciuit se stictũ subditus usq
ad mortem : quã quam illud qđ sedit. qm̃ solent sedere doc¬
tores. Possit alio intellectu nonhumilitatis modestia : sed
magistri demonstrare ꝑsona. Sed queri potest quare
amuliere sam aritana quȩ aquȩ implende grãe uene¬
rat. bibere postulauerit: cum ipse postea sp̃italis fontis
affluenti se petentibus dare posse p̃dicauerit. Sed scili¬
c& siciebat ds̃ mulieris illiũ fidem : quȩ qm̃ samarittna
erat. et solet samaria ido latriȩ i maginem sustinere. Ip¬
si enĩ separati apopulo iudeorũ simulacris muttorum
animalium idẽ uaccis aureis animarũ suarũ decuꝰ addi
quȩ si mulacris seruierat ad munimentũ fidei xp̃iane.
et in corruptȩ religionis ad duceret. Non enĩ est in qͥd
opus sanis medicuꝰ : sed male habentibꝰ. Ergo eorũ fidem sitit.

Expanded text:
ga positus, et sciens ferre imbecillitatem; de humilitate vero ga positus, et sciens ferre imbecillitatem; de humilitate vero Apostolus loquitur dicens: Humiliavit se, factus subditus usque ad mortem . Quanquam illud quod sedit, quoniam solent sedere doctores, possit alio intellectu non humilitatis modestiam, sed magistri demonstrare personam. Sed quaeri potest quare a muliere Samaritana, quae aquae implendae gratia venerat, bibere postulaverit, cum ipse postea spiritalis fontis affluentiam se petentibus dare posse praedicaverit? Sed scilicet sitiebat Deus mulieris illius fidem, quoniam Samaritana erat, et solet Samaria idololatriae imaginem sustinere; ipsi enim separati a populo Judaeorum, simulacris mutorum animalium, id est, vaccis aureis animarum suarum dedecus addquae simulacris servierat, ad munimentum fidei Christianae et incorruptae religionis adduceret. Non enim est, inquit, sanis opus medicus, sed male habentibus. Ergo eorum fidem sitit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut moriente scilicet ueterẽ hominem nouum in secõs¬
tituer& : quem eautum lutto terreno incȩlestia regna
transferret. Ergo nunc puteriꝰ ut dictũ est mundihu¬
uis trenum labore &errore tenebrosci ꝓfimdittite sig¬
nificat & qm̃ exterior homo uetus : & nouus interior
mȩ omnino qm̃ om̃ia uisibilia ad exteriorem homi¬
nem ꝑtinet quibꝰ xpĩana disciplina renuntict. Hora
sexta uenit edñs ad put teum. id ẽ medio die undeicom in¬
cipit sol iste uisibilis declincore inocctsum qm̃ & nobis
uoctitis axp̃o ab inuisibilium ammnore. homo interior
recrecitus ad interiorem lucẽ quȩ numquam occidit reuer¬
lica sunt : quȩ aut̃ non uidentur a&na sunt. Qđ aut̃ fita¬
gatus uenit ad putteum. infirmitem carnis significta
Qđ sedit : humilitatem. Quici & in becillitite ccirnis ꝓnobis
suscepit: hiomo hominibꝰ itm humiliter apparere dignatꝰ
est. Dehac infirmitate carnis ꝓphi&a dicit. Homo in pla¬

Expanded text:
ut moriente scilicet vetere homine, novum in se consut moriente scilicet vetere homine, novum in se constitueret, quem exutum labe terrena in coelestia regna transferret. Ergo nunc puteus, ut dictum est, mundi hujus terrenum laborem et errorem tenebrosa profunditate significat. Et quoniam exterior est homo vetus, et novus interior; me omnino, quoniam omnia visibilia ad exteriorem hominem pertinent, quibus Christiana disciplina renuntiat. Hora sexta venit Dominus ad puteum, id est, medio die, unde jam incipit sol iste visibilis declinare in occasum: quoniam et nobis vocatis a Christo ad invisibilium amorem, homo interior recreatus, ad interiorem lucem quae nunquam occidit, reverlia sunt, quae autem non videntur aeterna sunt. Quod autem fatigatus venit ad puteum, infirmitatem carnis significat; quod sedit, humilitatem, quia et imbecillitatem carnis pro nobis suscepit, et homo hominibus tam humiliter apparere dignatus est. De hac infirmitate carnis Propheta dicit: Homo in pla
Abbreviated transcription (Latin):
que signata non omnibꝰ patent. & eti non nullimi¬
nus diligenter minusque sobrie int̃p̃ttndo. asserunt
plerumq ꝓsidute ꝑnitiȩ : & ꝓcognitione ueritittis er¬
rorẽ : in terque illud est scartementum qđ scriptum
est dñm hora diei sexit ueniss& ad puttum it cob fes¬
sumque abitinere resediss& amuliere scanttrithana
potum petissa & cetera ꝗ in eodem. loco scriptura
dire oporta ut scđm fidem sit sacrtimenti diuini ex¬
positio. Hora igitur diei sexta uenit ad puteum dñs
nr̃. Video inputeo tenebrosa ꝓfunditate ammoneo
ris humanittmquam senectute ueteris hominis. quo
iubemur exui ueterem inducmur nouo. qui scłm dm̃ crea¬
tuꝰ est Nam sexta a & cis senectus est quo prima infenn¬
tia : secunda pueritia: tercia ad olescencia . quarti iu¬
uentus: quinta grituitas. Ueteris ittiꝗ hominiꝰ uitti
que scđm carnem tempordi conditione ꝑ aagitur : sex¬
nigeneris dñs ntr̃: crecor nob̵ & repcrator aduenit

Expanded text:
ue signata, non omnibus patent; et ea nonnulli minus diligenter minusque sobrie interpretando afferunt plerumque pro salute perniciem et pro cognitione veritatis errorem. Inter quae illud est sacramentum quod scriptum est Dominum hora diei sexta venisse ad puteum Jacob, fessumque ab itinere resedisse, a muliere Samaritana potum petisse, et caetera quae in eodem loco Scripturarum dire oportet ut secundum fidem sit sacramenti divini expositio. Hora igitur diei sexta venit ad puteum Dominus noster. Video in puteo tenebrosam profunditatem. Admoneo ris humani, tanquam senectute veteris hominis, quo jubemur exui, ut induamur novo qui secundum Deum creatus est . Nam sexta aetas senectus est, quoniam prima est infantia, secunda pueritia, tertia adolescentia, quarta juventus, quinta gravitas. Veteris itaque hominis vita, quae secundum carnem temporali conditione peragitur, sexgeneris Dominus noster et creator nobis et reparator advenit;
Abbreviated transcription (Latin):
sis in iudea patrata erat: merito ibi ttem quam matu¬
ra ses fuit : quando tot milia hominum p̃cia rerũ suc¬
rum afferebant. & ad pedes apłorũ ponentes expedicis
matura messis quid inde factum est: Dei psa messe eiec¬
tti sunt pauca grana & seminauerunt in orbem terra¬
rum. Et surgit alia messis quȩ infine scłi m&enda est
dio metent. Ad istam ergo messem non apłi sed an
go messis crescit int̾ zi ania & ex pectat purgtri
infinem. Illa uero messisiammaturaerat quo
priuꝰ missi s̃ discipuli. ubi ꝓph&e laborauer̃. Sodta¬
men fr̃s uidete quid dictum sit simulgitudeat et
qui seminat & qui metit. Disparis temporis labo¬
ris habuerunt : sed gaudium pariter ꝑfruuntur :
mercedem simul accepturi sunt uitam a&nam¬

Expanded text:
Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matuJudaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot millia hominum pretia rerum suarum afferebant; et ad pedes apostolorum ponentes, expeditis matura messis! Quid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est.dio metent . Ad istam ergo messem non apostoli, sego messis crescit inter zizania, et exspectat in fide purgari. Illa ergo messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat, et qui metit? Disparis temporis labores habuerunt, sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi sunt vitam a
Abbreviated transcription (Latin):
occulos ur̃os & udete : quit im albe sunt regiones ad
messem. Ergo messores missuruꝰ est: In hoc enim est uer¬
bum uerum: quia alius est qui met&: aliuꝰ est qui semi¬
nat. ut & qui seminat simul gaudeat : & qui metit.
Ego misi uos metere quod uosnon labor atis : alii labora¬
uerunt: & uos in labores eorum introistis. Quid ergo
misit messores non seminatores : quo messores: ubiiã
alii laborauerunt. Nam ubi iam laboratum erat :
turum factum sadcem & trituram desiderabat. Quo
ergo erant messores mittendi: ubi iam ꝓph& e p̃dicaue¬
runt ipsi enim seminatores. Namsi ipsi non semina
sias uenit: Iam ista mulier fructuꝰ maturus erat : et
erant albe messes & ftdcem querebant. Misi quoque
uos m&ere qđ uos non seminastis: alii semintuerunt
& uos in labores eorum introistis. Qui leborauerunt
ipse abraham. ysahtc: a ⁊acob Legite labores eorũ
lerunt in illo frigore : quando seminabant. Ergo iam mes

Expanded text:
oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt regiones ad oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt regiones ad messem. Ergo messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est qui seminat, ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Ego vos misi metere quod vos non laborastis. Alii laboraveruMessores misit, non seminatores. Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, turum factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? ubi jam prophetae praedicaverunt: ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatcio quia Messias venit? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in eorum labores introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, 505 Isaac, et Jacob. Legite labores illorulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in
Abbreviated transcription (Latin):
emere cibos & uenerant: Ille autem dixit. Ego cibum
habeo manducare : quem uos nonscitis. Dicebant ergo
discipuli adinuicem. Num quid aliqui ad culit ei
manducare : Quid mirum simulier illa non intelle¬
gebat aqua. Ecce discipuli nondum intellegunt aes¬
cam. Audiuit autem cogittitiones eorum. &iam in¬
struit ut magister. Non ꝑ circuitu sicut illa cuius
ad huc uirum requirebat. sediam aꝑte ms̃ inquid ey¬
bus est: ut fatiam uoluntatem eius qui me misit. Er¬
go & potus ille erat in illa muliere : ut faceret uolun¬
tatem eiꝰ qui eum misit. Ideo dicebat sicio damichi
bibere : scilic& ut fidem in eti operaretur. & fidem
eius biberet & eam in corpus suum traicer& corpꝰ
uoluntatem eiꝰ quime misit. Non ne uos dicitis qđ
adhuc quattuor menses sunt & messisuenit. In opus
feruebat & operarios mittere disponebat. Uos quat¬
tuor mens conputatis ad messem : ego uob aliã messem
albam & paratam ostendo Ecce dico uob. Leuate

Expanded text:
emere cibos et venerant. Ille autem dixit: Ego habeo emere cibos et venerant. Ille autem dixit: Ego habeo cibum manducare quem vos non scitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes illorum, et jam instruit ut magister; non per circuitum, sicut illam cujus adhuc virum requirebat, sed jam aperte: Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me. Ergo et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus, qui miserat eum. Ideo dicebat, Sitio, da mihi bibere; scilicet ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret: corpus voluntatem ejus qui me misit. Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis: Levate
Abbreviated transcription (Latin):
Xrecepto incorde xp̃o dño quid ficer& nisi iam hidriam
dmitter& & euuangeli ⁊ are currer&. Proiecit cupidi¬
tatem & ꝓperauit adnuncitre ueritatem. Discant qui
uolunt eu angelis areꝓiciant hydriam ad puteum
Recor damini quid superius dixerim dehidria. Uaserat:
unde aqua auriebatur. Greco nomine appellatur h¬
dria qm grece aqua hydor dicitur . ttm quam si aqua¬
rium dicerecur Riecit ergo hydriam quȩ non iam usui
sed honeri fuit. Auida qui ppe desi deraibat aqua illa
scaciari ut nuntiar& xp̃m: honere abiecto cucurrit
ad ciuittitem & dicit illis hominibꝰ. Uenite & uidete ho¬
minem qui dixit michi omnia quecum ꝗ feci. Proiecit¬
hy driam & abut anunciauit ciuitati pede temptim
ne illi quasiiam irascerentur & indignarentur & ꝑse¬
querentur. Ait enim. Venite auid ete hominẽ qui dix̃
michi omnii quecumꝗ feci. Num quid ipse est xp̃s:¬
cum discipuli dicentes. Rabbi manduca. Lerant enim

Expanded text:
et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hydria, quoniam graece ὕδωρ aqua dicitur; tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venite, et videte hominem qui mihi dixit omnia quaecumque feci. Phydriam, et abiit, et nuntiavit civitati pedetentim, ne illi quasi jam irascerentur, et indignarentur, et persequerentur. Ait enim: Venite et videte hominem, qui dixit mihi omnia quaecunque feci: nunquid ipse est eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim
Abbreviated transcription (Latin):
docentẽ non dũ agnoscebait. Iam ergo dignaerat cui ma¬
nifestaretur. Messias autem unctus: grece xp̃s est :
Hebraice messias est. Ergo dicit ei mulier. Scio quiames¬
sias uenit qui dicitur xp̃s. Cum ergo uenerit ille
nob̵ ad nunciauit omnia. Dicit ei iħs. Egosum qui lo¬
quor tecum. Uoca uirum suum : factus est uir eiꝰ
capud mulieris: factuꝰ est xp̃s capud uiri. Lammu¬
lier ordinatur infide : & regitur bene uicturti. Postea
quam audiuit hoc ego sum qui loquor tecum: iam
ultra quid dicer& : quando xp̃s dñs manifestare
se uoluit mulieri cui dixerat crede michi. & contimio
uenerunt discipuli & mirabantur quia cum muliere
lo quebatur. Quit querebat ꝑditam : qui uenerat que¬
rere qđ perierat. Hoc illi mirabantur : bonum enĩ mira¬
bantur non malũ suspiccibantur. Nemo tam̃ dixit
quid queris aut quid loqueris cum et. Reliquid ergo
hidriam suam mulier audito ego sum qui loquor tecũ:

Expanded text:
docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui madocentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifeHebraice Messias est. « Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias venit, qui dicitur Christus. Cum ergo venerit, iste nobis annuntiabit omnia. Dicit ei Jesus: Ego sum, qui loquor tecum. Vocavit virum suum; factus est vir ejus caput mulieris; factus est Christus caput viri. Jam mulier ordinatur in fide, quam audivit hoc, Ego sum, qui loquor tecum, jam ultra quid diceret, quando Christus Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat, crede mihi? Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur, quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum,
Abbreviated transcription (Latin):
regrini a testtm̃to di. Scđm hoc ergo dictum est. Nos
adoramus qđ scimus ex ꝑson quidem iudeorum dictum ẽ
sed non omniũ iudeorum. Non roꝓborum iud eorum. sed
dequedibuꝰ fuerunt apłi : quales fuerunt ꝓphaee. qua¬
les fuerunt illi om̃s scĩ qui omnia suai uendiderunt
xp̃eia rerum sucrum adpedes apłorum posuerunt. non
hoc mulier iste & ad didit. Lam dudum ꝓph&a dixerat.
uidit alitidicere eum cum quo loquebatur quȩ iam plus
eent quam ꝓph&e. & quid respondit uidete. Dicit ei mu¬
lier : scio qui messicis ueni& qui dicitur xp̃s. Cumergo
uenerit ille nob̵ omnia de monstrabit. Quid est hoc modo
inquid detemplo contendunt iudei & nos de monte
contendimus : cum ille uenerit montem spernit & tem¬
plum euestit. Docebit nosiste omnia utinspũ & ueritate
nouerimus adorare. sciebat quis eam possit docere sed iã

Expanded text:
regrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos regrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed de qualibus fuerunt Apostoli, quales fuerunt Prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendiderunt, et pretia rerum suarum ad pedes Apostolorum posuerunt . Non hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat; vidit talia dicere eum cum quo loquebatur, quae jam plus essent ad prophetam; et quid respondit, videte: Dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, omnia nobis demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam
Abbreviated transcription (Latin):
sit hymber abiit flores apparuerunt in t̾ra: tẽpꝰ poctitio¬
nis aduenit. Uex turturis audica est int̾ra nr̃a. Me¬
rito iam p̃senti uiro audit mulier. crede michi iam eni est
inte qui credat. quia p̃sens ẽ uirtuus coepisti adeẽ intellec¬
tu quando me ꝓpha&am apellasti. Mulier crede micdhi.
quia nisi credideris non intelligis. Ergo mulier crede mi¬
chi quia ueni & horci quando neꝗ in monte hoc in hyeroso¬
limis ad orabitis patrem: Uos adoratis qđ nescitis : nos
adoramus qđ scimus quia saluꝰ exiudeis est. Sed uenia
adorari in templo qui e corporeum est templum. Sp̃s est
ds̃ & eos qui adoranteum : in spũ opost& adorare. Nos adora¬
mus qđ scimus : uos adoratis qđ nescitis : qm̃ scluꝰ exiudeis est
Multum dedit iudeis : sed noli istos reꝓbos accipere : petrietẽ¬
illum accipe cui adiunctus est. alius ut pariter in lapide
deis umus agentibꝰ. longe ase isti paria&es : sed donec in angu¬
lo coniungantur. Alienigenȩ aut̃ hospites erant & pe¬

Expanded text:
runt in terra, tempus putationis advenit, vox turturis audita est in terra nostra . Merito jam praesente viro audit mulier: Crede mihi, jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi, quia nisi credideritis, non intelligetis. Ergo, mulier, crede mihi: Quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoraadoramus quod scimus, quia salus ex Judaeis est. Sed veniet adorari in templo, quia corporeum est templum. Spiritus est Deus, et eos, qui adorant eum, in spiritu oportet adorare. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis, quia salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis; sed noli istos reillum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide daeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
uero euangelii infirmitatem hu mani generis suscepisse
Siquidem cum dixisset uenisse dñm inuuittate stonei¬
riȩ quȩ dicitur sichcor iuatt p̃dium qđ dedit ii cob filio
non tam ioseph quam xp̃o arbitor derelictum: cuius
figurti sc̃s ioseph paatri arha portituit. quem ueresol
adorat &c lunci & om̃s stellȩ benedicunt. Ad hoc p̃diũ
ideo uenit iłs. ut samaridiconi. qui hereditatem sibi
patricarche isrł uindicitre cupiebant: agnoscerent
possesorem suum & conuerterentur ad xpm : qui legi¬
timuꝰ paatriarche heres est stictuꝰ. Dic̃ enĩ euglista.

Expanded text:
. In lectione vero Evangelii, infirmitatem humani generis suscepisse ravit. Siquidem cum dixisset venisse Dominum in civitatem Samariae, quae dicitur Sichar, juxta praedium quod dedit Jacob filio non tam Joseph quam Christo arbitror derelictum, cujus figuram sanctus Joseph patriarcha portabat, quem vere sol adorat, et luna, omnes stellae, benedicunt. Ad hoc praedium ideo venit Dominus, ut Samaritani, qui haereditatem sibi patriarchae Israel vendicare cupiebant, agnoscerent possessorem suum, et converterentur ad Christum, quia legitimus patriarchae haeres sit factus. Di
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem p̃tio uenderet : udiuit. Peccunia tua tecũ
sit inꝑditione nõ ẽ tibi pcars neque sors in sermone hoc
Nottndũ aut̃ quia non soli uenditores colũbatrũ & do¬
mum dĩ fatiunt domum negotiationis : quiscteros hor¬
dines largiendo p̃tiũ peccuniȩ uł laudi uł actiã hono¬
ris inquirunt. Uerũ hii quoque qui gradum uł gr̃a in
intentione : sed cuiuꝰ lib& humanȩ cituse retributionis
eercent Contra illud cipłi p&ri qui loquitur quasi

Expanded text:
majore pretio venderet, audivit: Pecunia tua tecum majore pretio venderet, audivit: Pecunia tua tecum sit in perditionem. Non est tibi pars neque sors in sermone hoc . Notandum autem quia non soli venditores sunt columbarum, et domum Dei faciunt domum negotiationis, qui sacros ordines largiendo, pretium pecuniae vel laudis vel etiam honoris inquirunt, verum hi quoque qui gradum vel gratiamintentione, sed cujuslibet humanae causa retributionis exercent, contra illud apostoli Petri: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
repbis districto iudici datur. Hinc etenĩ dicit esaicis.
Uae qui traditis iniquitatem : in funiculiꝰ uenitatis.
Etinꝓuerbiꝰ salomon. Iniquitates inquid suȩ capiunt
impium: & funibꝰ peccatorũ suorũ constringitur. Qui
enim peceatt peccatis ꝓ quibꝰ acriuꝰ dam netur.
accumulat. quasi funiculos quibꝰ ligetur hccc flagelle¬
tur peulatim augendo ꝓlongat Numulariorũ quoque¬
quos expulerat effudit aes & mensc subuertit : quiadã¬
natis infine repbis a etiam ipsarum quas dilexerant
rerum tollit figuram. Iuxit hoc qđ scriptum est Et
mundus transibit etc oncupiscentia euꝰ. Ethis qui colũ¬
bas uendebant dixit. Auferte isto hinc et nolite st¬
cere domũ patris mei domum negociationis. Venditio¬
nem columbarum detemplo auferre p̃cepit : quia gr̃ã¬
spus scĩ qui gratis accipit gratis debet dari. Vnde
simon ille maguꝰ qui hanc emere peccuni am uoluit ut

Expanded text:
reprobos districto judici datur. Hinc etenim dicit Isaias: « reprobos districto judici datur. Hinc etenim dicit Isaias: « Vae qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis . » Et in Proverbiis Salomon: « Iniquitates, inquit, suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . » Qui enim peccata peccatis pro quibus acrius damnetur accumulat, quasi funiculos quibus ligetur ac flagelletur pquos expulerat effudit aes, et mensas subvertit, quia damnatis in fine reprobis, etiam ipsarum quas dilexere rerum tollet figuram, juxta hoc quod scriptum est: Et mundus transibit et concupiscentia ejus. Et eis qui columbas vendebant, dixit: Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis . Venditionem columbarum de templo auferri praecepit, quia qui gratiam spiritus gratis accepit, gratis debet dare. Unde Simon ille magus qui hanc emere pecunia voluit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ae laudis opere pietatis exercent. De quibꝰ dñs ait Q
receperunt mercedem suam. Uendunt columba qui ac¬
ceptam sp̃ũs sc̃ĩ gr̃am non gratis ut p̃ceptum est: sed ad p̃¬
mium dant. Qui in positionem anus qua spũs accipitur
etsinon adquestum peccuniȩ aduulgi tamen fituore
tribuunt : qui sacros hordines non aduitȩ meritum.
sed ad gr̃am largiuntur. Nũ mos muttuo dant intem¬
plo qui non simulate cȩlestibꝰ sed apꝑte terreniꝰ rebꝰ in
rum huiuꝰ modi operitrios fraudulentos. quȩ mercis¬
maneat ostendit dñs cum facto de funiculis flagello
omnes eiecit de templo. Eiciuntur enĩ departe sortis
sc̃orũ : qui int̃ scos positiuł ficte bona uł apꝑto faciuNt
opera malai. Oues quoque &boues eici : quia ttlium ui¬
tam parit̃ et doctrinam ostendit eẽ reꝓbam. Euniculi
quibꝰ flagellando impio de templo expulit. incremen¬
ta sunt actionũ malorũ : de quibꝰ matheria damnandi

Expanded text:
gratia laudis opera pietatis exercent, de quibus Dominus ait: Quia gratia laudis opera pietatis exercent, de quibus Dominus ait: Quia receperunt mercedem suam . Vendunt columbas, qui acceptam Spiritus gratiam, non gratis, ut praeceptum est, sed ad praemium dant; qui impositionem manus, qua Spiritus accipitur, etsi non ad quaestum pecuniae, ad vulgi tamen favorem tribuunt; qui sacros ordines non ad vitae meritum, sed ad gratiam largiuntur. Nummos mutuo dant in templo, qui non simulate coelestibus, sed aperte terrenis rebus in rum humanet, ostendit Dominus, cum facto de funiculis flagello, omnes ejecit de templo. Ejiciuntur autem de parte sortis sanctorum, qui inter sanctos positi, vel ficte bona, vel aperte faciunt opera mala. Oves quoque et boves ejecit, quia talium vitam pariter et doctrinam ostendit esse reprobam. Funiculi quibus flagellando impios de templo expulit, incrementa sunt actionum malarum, de quibus materia damnandi
Abbreviated transcription (Latin):
tur : cum deuitiis aduirtutes transire scatigimuꝰ. Paschia
quippe : transitus dicitur. Gaudendum qui dñs nr̃a
pectora: ciuitatem uidelicet suam uisititre : quia idem
paschat nr̃ȩ bone actionis p̃sentia suȩ piectitis in lustra¬
re dignatur. Sedtimendũ satis nenos inciuitate suc
aliud quam ipse diligit agentes inueniat & ipse seno¬
bis qualem non diligimuꝰ districtus redditor ostendat :
ne nos intẽplo numularios. ne uenditores bouũ oui¬
um. columbarũ repperiens dcompnet. Boues qui ppe
doctrinam uitȩ cȩlestis. QOues opera munditiae & pieta¬
tis Columbȩ sp̃us sc̃i dona designat. Quia nimirum
bouum iuutimine : sol& ager exerceri: Ager aut̃ est¬
dñi cor cęlesti excultum doctrina. et suscipiendi uer¬
bi dĩ p̃paratum rite seminibꝰ. Oues in nocenter. sua
be speciȩ descendit. Uendent aut̃ boues : qui uerbũ eugłii
non diuino ammore. sed terreni questus in tuitu audien
nuntiarent non sincere. Uendunt oues quihumana

Expanded text:
tur, cum de vitiis ad virtutes transire satagimus. Pascha quippe transitus dicitur. Gaudendum, quia Dominus nostra pectora, civitatem, videlicet, suam visitare, quia idem Pascha nostrae bonae actionis praesentia suae pietatis illustrare dignatur. Sed timendum satis, ne nos in civitate sua aliud quam ipse diligit agentes inveniat, et ipse se nobis, qualem non diligimus, districtus redditor ostendat. Ne nos in templo nummularios, ne venditores boum, ovium, columbarumve, reperiens, damnet. Boves quippe doctrinam vitae coelestis, oves opera munditiae et pietatis, columbae sancti Spiritus dona designant, quia in marium boum juvamine solet ager exerceri. Ager autem est cor coelesti excultum doctrina, et suscipiendis verbi Dei praeparatum rite seminibus. Oves innocentes sua bae specie descendit. Vendunt autem boves, qui verbum evangelii non divino amore, sed terreni quaestus intuitu audientristum annuntiarent non sincere. Vendunt oves, qui humanae
Abbreviated transcription (Latin):
utrique ignari quia uirum non habetis. Illi in templo: isti
ꝓmonte in flãmabantur aduersuꝰ inuicem. Dñs tamen
modo quid doc& mulierem tam quam cuiuꝰ uir coeperit
presens eẽ. Dic̃ eimulier. Dñe uideo quia ꝓph&a estu:
patres nr̃i in monte hoc ad orauerunt. Etuos dicitis qui a

Expanded text:
utrique ignari, quia virum non habentes, illi pro templo, isti utrique ignari, quia virum non habentes, illi pro templo, isti pro monte inflammabantur adversus invicem. Dominus tamen modo quid docet mulierem, tanquam cujus vir coeperit praesens esse? Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu, pat
Abbreviated transcription (Latin):
nore nisi in patria sua. Item deillo dictum est ad moꝵ¬
sen. ꝓph&am eis suscittibo defribꝰ eorũ similem tui. Si
milem scilic& ad formam carnis nõ ademinentia ma¬
ꝓinde iam non multum errat mulier ista. Video in¬
quid quia ꝓph&a estu. Incipit uirũ adulterũ exclude¬
re. Video quic ꝓphaa estu : & incipit querere qđ illã
solebat mouere. Contentio quippe fuerat int̃sam arita¬
nos eiudeos : qui iudei intemplo asclomone fabricato ad¬
orabant dm̃. scmaritani longe inde positi. non in eo¬
adorabant & eo uidei meliores se eẽ l& abantur : quia
intemplo adorcibant dm̃. Non enĩ coutuntur iudei
uos nob̵ meliores eẽ perhibetis : quia templũ habetis qđ
non habemus: Num quid patres nr̃i qui dõ placuerunt
in illo templo a dortiuerunt : Nonne in istomonte a do¬
rauerunt ubi nos summus. Melius nos inquiunt in hoc mõ¬
te dm̃ rogamus ubi patres nr̃i rogituerunt. Contendebant

Expanded text:
nore, nisi in patria sua ; item de illo dictum est ad Moynore, nisi in patria sua ; item de illo dictum est ad Moysen: Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum smilem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam maphetam, proinde jam non multum errat mulier ista. Video, inquit, quia propheta es tu, incipit adulterum excludere: Video quia propheta es, et incipit quaerere quod illam solebat movere. Contentio quippe fuerat inter Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato adorabant Deum; Sadorabant. Ex eo Judaei meliores esse laetabantur, quia in templo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei vos nobis meliores esse perhibetis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, in illo templo adoraverunt? Nonne in isto monte adoraverunt, ubi nos sumus? Melius te Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant
Abbreviated transcription (Latin):
erat quia eum quem uenturum sperat uenisse non
uidet. Uerũ ptamen miscđia đñi nuncerror iste
tam quam adulter expellitur. Dicit ei iłs. Ego sum
sed statim relictt hydriam suam abiit inciuitatem.
Festinans ut eugłium & dñi aduentum non taartum
creder& sed a&iam p̃dictr&. ne hoc qđ relictt hy¬
dria discessit: neglegenter p̃ter eundum est. Ly¬
dria enĩ fortasse : ammorem scłi huiuꝰ significat.
đ cupiditatem. qua sibi homines de tenebrosa ꝓfũdi¬
tate : cuius immaginem puteus gerit. hocẽ deterrena cõ¬
uersationẽ auriunt uoluntate. qu ꝑcepta iterum in eiuꝰ
a petitum in cordescunt : sic̃ deaqua illa qui biberit sici&
iterum. Opostebat aut̃ ut xp̃o credens scđm renuncia¬
r& Xrelicta hydria cupiditate secultre sereliqͥs
se monstrara non solũ corde credens adiustitiam. sed
uir non dũ plene uenit . dum ꝓph&a dnm putar& Erat
quidem & ꝓph&a : nam deipso ait. Non ꝓph&a sine ho

Expanded text:
errat, quia eum quem venturum sperat, venisse non errat, quia eum quem venturum sperat, venisse non videt; verumtamen misericordia Domini nunc error iste tanquam adulter expellitur. Dicit enim ei Jesus:sed statim relicta hydria sua, abiit in civitatem festinans, ut evangelium et Domini adventum non tantum crederet, sed etiam praedicaret. Nec hoc, quod relicta hydria discessit, negligenter praetereundum est; hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est cupiditatem, qua sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, hoc est, de terrena conversatione hauriunt voluptatem; qua percepta iterum in ejus appetitu inardescunt, sicut de aqua illa qui biberit, sitiet iterum. Oportebat autem ut Christo credens saeculo renuntiaret, et relicta hydria, cupiditatem saecularem se reliquisse 503 monstraret, non solum corde credens ad justitiam, sed vir, sed nondum plene venit. Prophetam Dominum putabat. Erat quidem et propheta; nam d
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuium. sed error deboli potius dñatur quite ad¬
ulterina conttminationem corrumpit: & fortas se
ut intellegentibꝰ indicaret quinꝗ memoratis corpo¬
ris sensus  quinque uirorũ nomine significare : post
quinque camales responsiones: uta mulier sexta
responsione nominat xpm. Nam prima eiuꝰ responsio
est tucum sis iudeus quomodo a mebibere p&cis. Scđa
dñe neque in quo aurias habes & putteris altus est.
Tercia dñe damichi hanc aquam ut neque sitiam
neque ueniã huc aunre. Quarta: non habeo uirũ
Quinta: uideo quia ꝓph&a estii: patres nr̃i in monte
hoc adorauerunt. Nam ista responsio carnali est
Carnedibꝰ enim datuꝰ fuerat locuꝰ terrenuꝰ ubi orarent.
Spitales aut̃ in spũ & ueritate oraturos dñs dixit
quod postea quam locutuꝰ est. seata mulieris respon¬
sio xp̃m fatetur omniũ istorũ eẽ doctorem. Dicit
uenerit ipse nob̵ adnuntiabit omnia. Sed adhuc

Expanded text:
conjugium; sed error diaboli potius dominatur, qui te adconjugium; sed error diaboli potius dominatur, qui te adulterina - contaminatione corrumpit. Et fortasse ut intelligentibus indicaret quinque memoratos corporis sensus quinque virorum nomine significari, post quinque carnales responsiones ista mulier sexta responsione nominat Christum; nam prima ejus responsio est: Tu cum sis Judaeus, quomodo a me bibere petis? Secunda: Domine, neque in quo haurias, habes, et puteus altus est. Tertia: Domine, da mihi hanc aquam, ut neque sitiam, neque veniam huc haurire. Quarta: Non habeo virum. Quinta: Video quia propheta es tu, patres nostri in monte hoc adoraverunt. Nam ista responsio carnalis est; carnalibus enim datus fuerat locus terrenus, ubi orarent: spiritales autem spiritu et veritate oraturos Dominus dixerat; quia posteaquam locutus est, sexta mulieris responsio Christum fatetur omnium istorum esse doctorem. Dicit s. Cum ergo venerit, ipse nobis annuntiabit omnia. Sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
id carnditer scipere. Vade uocai uirũ tuum etuoni huc
Iđ remouete ab affectione ccrnali inqua nunc constitu¬
ta es unde non potes intellegere quȩ locor: & uocci uirũ
quasi maritus quo modo sp̃s hominis qui animede affec¬
tione tamquam coniugem regit. non ille sp̃s scs̃ quicũ
patre &filio in comutabi lit̃ datur. sed sp̃s hominis dequo
dĩ sunt : nemo scit nisi sp̃s dĩ. Hicergo sp̃s hominis cum
presens est idem intentus est & se piacatis subicit dõ In¬
telligit homo quȩ sp̃italit̃ dicuntur. Cum auc̃ dicboli
error tam quam absente intellectũ intinima domina¬
est inte: quo potest homo intellegere spĩttlic. si eũ lux
ueritatis inlustret ipse ad sit cum loquor tibi: ut spalẽ
aquam possis accipere: Acum illa dicer& non habeo
uirum : bene in quit dixisti quinque enĩ uiros habiuisti:
id quinque sensus carnis te in prima a&ate rexerunt:

Expanded text:
est carnaliter sapere: « Vade, voca virum tuum, et veni huc, est carnaliter sapere: « Vade, voca virum tuum, et veni huc, » id est remove te ab affectione carnali, in qua nunc constituta es, unde non potes intelligere quae loquor. Et voca virumquasi maritus quodammodo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit: non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabiliter datur, sed spiritus hominis, de quoDei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Hic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, intentus est et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritaliter dicuntur; cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu in anima dominaest in te, quo potest homo intelligere spiritalia, si eum lux veritatis illustret. Ipse adsit cum loquor tibi, ut spiritalem aquam possis accipere. Et cum illa diceret: Non habeo virum; Bene, inquit, dixisti. Quinque enim viros habuisti, id est, quinque sensus carnis te in prima aetate rexerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
regunt & dõ artifice nob̵ tributi sunt. Recte dicuntur
uiri . iđ mariti taoquam legitimi qm̃ non eoserror uitio
ꝓprio : sed dĩ artifitio natura contribuit. Cum aut̃ quisq
uenerit adetim aatem cui uita possit capaa ẽẽ rationi
si ueritaitem statim conp̃hendere potuerit iam nõ illis
sensibus rectoribus utetur : sed habebit uirum spm̃ ratio¬
nale. cui sensus illos instanulatum redigat Seruituti
num hab& legitimũ uirum cuicopulata & inerens
cum xipse sp̃s hominis ȩserit xp̃o : quia caput uiri xp̃s
est. Amplexus spiritilia aet̾nȩ uitȩ. sine ullo separatio
nificabat multitudinem scłi uanis suꝑ stitionibꝰ sub¬
iugari post tempora illa quinq carnaliũ sensuum qͥbꝰ
prima aaas ut dixcimus regitur. non eam uerbum dĩ acce¬
perat in coniugium sed complexũ adulterino ditibolus
ostendebat. It aque illi dñs dic̃ uidens eamccirnalem eẽ¬

Expanded text:
regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi; quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utetur; sed habebit virum, spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti num habet legitimum virum, cui copulata et inhaerens, cum et ipse spiritus hominis haeserit Christo, quia caput viri Christus est , amplexu spirituali aeterna vita sine ullo separationnificabat multitudinem saeculi vanis superstitionibus subjugati, post tempora illa quinque carnalium sensuum, quibus prima aetas, ut diximus, regitur, non eam Verbum Dei acceperat in conjugium, sed complexu adulterino diabolus obtinebat. Itaque illi Dominus dicit, videns eam e