comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sarum solempniis macronam corã
ppso inquisunt. quam obrem corpꝰ
diũcum susceptura ridere presupse¬
rit. at illa diu musitans tandem ꝓ¬
rupit. quia panem inquiens que
ppriis manib me fecisse congno¬
ueram incorpus dnĩcum ꝑhibebas.
Tunc g̾gorius pro incredulitate
mulieris cum tota plebe se in orõm
prostrauit ⁊ post paululum surges
particulam panis quam suꝑ alta¬
re posuerat carnem fcãm reꝑiit.
Quam coram cunctis in credule ma¬
trone demonstrans ad credulitatis
gr̃ãm tam illam reuocare quam tof
itaq in orõm cum erasdem prostratꝰ
carnis frustum in pauis p̾mordiare¬
Zio quoq temꝑe uir dei g̾gorius
miraeulum pene huic simile
ꝓpecrauit. nam cum petentibus qͥ¬
busdam occidentalibus ꝑlegatos
in singulis pixidibus sub nomine
petitorum martirum brandeum
solito more concludens de suꝑ sigil¬
lass. legatis largitus est. illi suscep¬
tas reliquias ueneracõne congrua
deferentes. post quam quedam iti¬

Expanded text:
sarum solemniis, matronam coram sarum solemniis, matronam coram populo inquisivit quam ob rem corpus dominicum susceptura ridere praesumpserit. At illa diu mussitans, tandem prorupit, quia panem, inquiens, quem propriis manibus me fecisse cognoveram, tu corpus dominicum perhibebas. Tunc Gregorius, pro incredulitate mulieris, cum tota plebe se in orationem prostravit; et post paululum surgens, particulam panis quam super altare posuerat, carnem factam reperit: quam coram cunctis incredulae matronae demonstrans, ad credulitatis gratiam tam illam revocare potuit, qitaque in orationem cum eisdem prostratus, carnis frustum in panis primordia relio quoque tempore vir Dei Gregorius, miraculum pene huic simile perpetravit. Nam cum, petentibus quibusdam occidentalibus per legatos, 59 in singulis pyxidibns sub nominibus petitorum martyrum brandeum solito more concludens, desuper sigillasset, legatis largitus est. Illi susceptas reliquias veneratione congrua deferentes, postquam quaedam iti
Abbreviated transcription (Latin):
ut paucis elabentibus annis eciam
ceteri saxonie reges ad xp̃i dñi fidẽ
ꝑdiscipłos euis accederent.Lxun
eisdem miracłis inter alia scribit
inqͥuiens. Scio quia omĩpotens d̾s
ꝑ dileccõm tuam in gentem quam
eligere uõluit magna miracła oñd ͤ
uude nc̃ce ͤ ut de eodem dono celesti ⁊
timendo gaudeas ⁊ gaudendo ꝑtiẽs¬
tiam ꝑ trahuntur. ꝑtimescas uero
ne uiter singna que fiunt infirmꝰ
auimus insui presumpcõne se ele¬
uet ut unde foras ꝑ honorem tollr
Ue autem de gregorii mraculis
penes easdem anglorum ecc̃as
uulgo legunt̾/ omittenda nõ arbi¬
tror ne studiosi lectoris auimus ãt
suspicetur. matrona quedam bt̃o
gregorio ꝑstacones publicas mis¬
sarum solempnia cele branti soli¬
tas obladõnes obtulerat Cui ptꝰ
mam tuam. lasciua subrisit. illen¬
tinuo dextram ab eius ore conuer¬
tens ꝑtem illam dnici corporis sr̃
altare deposuit. Expletis uero mis¬

Expanded text:
ut paucis elabentibus annis, etiam ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri Saxoniae reges ad Christi Domini fidem per discipulos ejus accederent. 39. eisdem miraculis inter alia scribit, inquiens: « Scio quia omnipotens Deus per dilectionem tuam in gentem, quam eligi voluit, magna miracula ostendit. Unde necesse est ut de eodem dono coelesti, et timendo gaudeas, et gaudendo pertimesatiam pertrahuntur; pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt infirmus animus in sui praesumptione se elevet, ut unde foras per honorem tollit 41. Quae autem de Gregorii miraculis penes easdem Anglorum Ecclesias vulgo leguntur. omittenda non arbitror, ne studiosi lectoris animus, aut m congruam suspicetur. Matrona quaedam beato Gregorio, per stationes publicas missarum solemnia celebranti, solitas oblationes obtulerat. Cui post mam tuam, lasciva subrisit. Ille continuo dexteram ab ejus ore convertens, partem illam dominici corporis super altare deposuit. Expletis vero mis
Abbreviated transcription (Latin):
rio conuersionem gentis angloru
seq consecratum in notuit Sugge̾ns
ut sibi mitteret plurimos uerbi mi
operarios aũc paucos.Lxui
Uibus relatõnib g̾gorius ĩ xp̃o
letificatus misit augustino plui̾¬
mos uerbi ministros in quib p̃cipui
erant mellitus iustus paulmus et
ruffimanus.⁊ per eos uniu̾sa que ad
ta eccãstica uestimenta cli̾calia apło¬
rum ⁊ multorum scõrum reliquias
et codices multos misit ei ⁊ palliiz
iubens ut subinetropolis uacançia
duodecim ep̃os ordinaret. Et quia d̾¬
uersari deberet clicis requisit doctor
hunulimus intercetera sic scripsis.
Quia tua frat̾nitas monastĩi regłis¬
ad fidem producta est. hanc debet cõ¬
uersacõnem instituere que in mitõ
uascentis eccłie fuit pr̃ibus nr̃is / in
quibus nullus eorum exhiis que
possidebant aliquid suum ẽẽ dicebat
ĩmirum precibus deus om̃ipotens
singnorum grãm contulit ut uerb̾
uite quod ore predicabant sĩgnorũ
efficacia confirmarent. unde fc̃m ẽ

Expanded text:
rio conversionem gentis Anglorum, seque consecratum innotuit, suggerens ut sibi mitteret plurimos verbi minoperarios autem paucos. 37. Quibus relationibus Gregorius in Christo laetificatus, misit Augustino plurimos verbi ministros, 56 in quibus praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, et Rufinianus; et per eos universa quae ad ta ecclesiastica, vestimenta clericalia, apostolorum et multorum sanctorum reliquias, et Codices multos. Misit ei et pallium, jubens ut sub metropoli sua Cantiae duodecim episcopos ordinaret, ad Londs conversari deberet clericis, requisivit, doctor humillimus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fratperducta est, hanc debet conversationem instituere quae in initio nascentis Ecclesiae fuit Patribus nostris, in quibus nullus eorum ex iis quae possidebant aliquid suum esse dicebat, nimirum precibus Deus omnipotens signorum gratiam contulit, ut verbum vitae quod ore praedicabant signorum efficacia confirmarent. Unde factum est
Abbreviated transcription (Latin):
q precepcõ. ad dilc̾cõnem tuam con¬
currerat in qua ⁊ deobiectis tibi ca¬
lumpniose capitulis fui̾s absolutꝰ
⁊ in tui gradus ordine sine aliqua
insticutus alt̾tacõne restiuͤ. S quia
nisus auce nõ multum temporis
spacium ad romanam cuutatem ue¬
uiens de quibusdam illic actis incõ¬
grue ⁊ desacrorum es conquestus.
alienacõne uasorum. atq diun ꝓ
hac re que tuis obiectõnib respõd̾e
potuissẽt sustine̾mus in hac ciuitat̃
nugrauit necessai̾um iudicamus eas¬
dem p̃cepcõnes tam decessoris nr̃i ꝙͣ
m̃ns quas dudum ut dcm̃n est pro tũ
ab solucõne transmisimus pñcibus
deinceps apicibus confiriuare. Qm¬
obrem acictis tĩbi õbiectis capi¬
culis teplenius absoluentes intui
te ordinis gradu sine aliqua alter¬
tibi penitus mota aprefato iuiro q̃s¬
tio qualibet occasione preidicet.
Uanca.
curiꝯsitate g̾gorius ydoneos qͦs¬
q sd regimm̃ destitutarum quesierit

Expanded text:
que praeceptio ad dilectionem tuam cuque praeceptio ad dilectionem tuam cucurrerat, in qua, et de objectis tibi calumniose capitulis fueras absolutus, et in tui gradus ordinem sine aliqua instituimus altercatione restitui. Sed quia rursus ante non multum temporis spatium, ad Romanam civitatem veniens, de quibusdam illic actis incongrue, et de sanctorum es conquestus alienatione vasorum: atque, dum pro hac re, quae tuis objectionibus respondere potuisset, sustineremus in hac civitate migravit: necessarium judicavimus easdem praeceptiones tam decessoris nostri, quam nostras, quas dudum ut dictum est, pro tua absolutione transmisimus, praesentibus deinceps apicibus confirmare. Quamobrem a cunctis tibi objectis capitulis te plenius absolventes, in tui te ordinis gradu sine aliqua volumus altertibi penitus mota a praefato viro quaestio, qualibet occasione praejudicet.uanta curiositate Gregorius idoneos quosque ad regimen destitutarum quaesierit
Abbreviated transcription (Latin):
contradicito quem si eciam amisso
ris ac sanguinis eundem antistitẽ
ꝑcepcõne p̾uãbis. Eum uero qui
concra iusticie regulam ad locum al¬
tius ꝓuehi consensit ab eiusdem ar¬
chid̾iaconatus honore deponi pre¬
cipimus. Qui si ult̾us in loco eodẽ
mĩstrare presumpsit cominũõis
sacre ꝑticipacõne pͥuamus. Equũ
est enim ut asꝑos de iusticia senti¬
at quos erga se poisitos incaritate
contempnit. restituco ergo loco suo
honorato archidiacono instructã
ꝑsonam supradcũs antistes compł¬
lente ce digat qui intencõmi eius
esse uł fuisse iustam suis michi al¬
lega cõnib possit ostende̾ s ⁊ eunde̾¬
archidiaconem ad nos uenire pre¬
cipimus ut quid ꝙ̃ iustum / quid qd
omĩpotenti deo placitum fuit/ ꝯgni¬
tis assercionib ꝑcium dec̾namus.
Nos euim nullum proꝑsonali amo¬
re defendimus. s auctore deo norãz
uo iam exb̾ro indiaconatum reduc¬
to. dudũ quidem docessoris nr̃i ur̃a¬

Expanded text:
contradicito. Quem si, etiam amisso contradicito. Quem si, etiam amisso ris ac sanguinis eumdem antistitem participatione privabis. Eum vero qui contra justitiae regulam, ad locum alterius se provehi consensit, ab ejusdem archidiaconatus honore deponi praecipimus. Quem, si ulterius in loco eodem ministrare praesumpserit, communionis sacrae participatione privamus. Aequum enim est ut asperos de justitia sentiat, quos erga se positos in charitate contemnit. Restituto ergo loco suo Honorato archidiacono, instructam personam supradictus antistes, te compellente, dirigat, quae intentionem ejus esse vel fuisse justam, suis mihi allegatioarchidiaconum ad nos venire praecipimus, ut quidquid justum, quidquid omnipotenti Deo placitum fuerit, cognitis assertionibus partium decernamus. Nos enim nullum pro personali amore defendimus, sed auctore Deo, normamno, jam ex presbytero in diaconatum reducto: « Dudum quidem decessoris nostri nostra
Abbreviated transcription (Latin):
sũmoope fui̾nt incerdicta nõ solũ
manͣ dei negliens s ⁊ sc̾pta nr̃a ꝯ
cempuens prefutum archidiacoñ
quasi ad forcõrem gradum proue¬
hens conatus est callide de gruda¬
re unde actum est ut eodem archi¬
diaconatus loco sb̾moto alium ac¬
cersiret qui obtemꝑare moribus
potuissec. Quem honoratum ar¬
chidiaconum arbitramur autisti¬
ti suo aluinde displicere nõ potuis¬
se nisi quod eum uasa sacra suis
dare parentibus ꝓhibebat. Qua
causam sbtili uolunus ⁊ tunc sc̃e
memorie decessor meus ⁊ nũc ego
indagacõne distut̾e. S ip̃e suorum
actuum conscius ꝑsonam ad iudi¬
cium postposuit destinare. proinde
exꝑienciam presentis precepti auic¬
te duxnnus fulciendam. Quatenꝰ¬
inconuemẽs insalinam natalem.
admonitũ studecit ad hortai̾ ut supͣ
memoratum archidiaconũ in suo sta¬
timn loco suscipiat. Quod si facere hͦ
contumaciter ut consueuit forte dis¬
tuli̾t usum ei pallii qui ab hac sede
contẽptus est. exauẽte sedis apłi̾ce

Expanded text:
e fuerint interdicta: non solum mandata Dei negligens, sed et scripta nostra contemnens, praefatum archidiaconum, quasi ad fortiorem honorem provehens, conatus est arte callide degradare. Unde actum est ut eodem archidiaconatus loco summoto, alium accersiret, qui ejus obtemperare moribus potuisset. Quem Honoratum archidiaconum arbitramur antistiti suo aliunde displicere non potuisse, nisi quod eum vasa sacra suis dare parentibus prohibebat. Quam causam subtiliter voluimus, et tunc sanctae memoriae decessor meus, et nunc ego, indagatione discutere. Sed ipse suorum actuum conscius, personam ad judicium postposuit destinare. Proinde experientiam tuam praesentis praecepti auctoritate duximus fulciendam, quatenus conveniens in Salonam Natalem, admonitum studeat adhortari, ut supra memoratum archidiaconum in suo statim loco suscipiat. Quod si hoc facere 88 contumaciter, ut consuevit, forte distulerit, usum ei pallii, qui ab hac sede concessus est, ex auctoritate sedis apostolicae
Abbreviated transcription (Latin):
to solempniter fco. adq adhanc ur¬
bem transmisso ordinacõ illic tandẽ
xp̃o auxiliante proueniat.
Baliis quoq uolenter.
promotos ingradus p̾stinos re¬
uõcabas. unde antomio sb̾diacono.
scribens dicit. Honoratus archidi¬
aconus eccłie salonitane asimete
memorie predecossore meo nussa
supplicacõne poposcerat ut abantis¬
tite suo inuitus pronehi ad fortõ¬
ris gradus ordiuem contra morẽ
nullo modo cogeretur. hoc eñi ficri
sibi nõ prouehendi gr̃a s causa ingͣ¬
titudinis pibebat pro qua re tunci
iam sancte memorie decessor nr̃ scy
tis ur̃is suis natali fri coep̃o quo
nr̃o interdixerat. ne predictum ho¬
ueratum archidiaconũ inuitum ꝓ¬
ucheret ne dolorem concopte m¬
gratitudinis diucuis in corde incor

Expanded text:
to solemniter facto, atque ad hanc urto solemniter facto, atque ad hanc urbem transmisso, ordinatio illic tandem, Christo auxiliante, proveniat. » 9. Ab aliis quoque violenter promotos, in gradus pristinos revocabat. Unde Antonino subdiacono scribens, ait: « Honoratus, archidiaconus Ecclesiae Salonitanae, a sanctae memoriae decessore meo, missa supplicatione, poposcerat ut ab antistite suo invitus provehi ad fortioris gradus ordinem, contra morem, nullatenus cogeretur. Hoc enim fieri sibi non provehendi gratia, sed causa ingratitudinis perhibebat. Pro qua re tunc jam sanctae memoriae decessor noster, scriptis suis Natali, fratri coepiscopoque nostro interdixerat ne praedictum Honoratum archidiaconum invitum proveheret, neve dolorem conceptae ingratitudinis diu
Abbreviated transcription (Latin):
D inq g̾gorius ꝑcepta ocra¬
sione ecc̃e sue cardinales si
tamen consentirẽt sac̾ uolunta¬
rie proueheret. neminem prors
quantacumq nccͣto coactus uio¬
lenter promone certabat / ne sb̾ huiꝰ
occasione quẽquam enminando d̾¬
ponere uideretur. Unde scolastico du¬
ci camyanie scribens ait. dum de
neapolitane cuutatis cura destitu¬
te sac̾dotis solacia uehemẽcius an¬
geremur supueĩentes pñcium la¬
tores cum decreto in florenciũ sb̾di¬
aconum nrm̃ confecto aliquid no¬
bis intanto cogitacõnis pondere
releuacõmis in uexant. s dum pre¬
fatus sb̾diaconus nr̃ refugiens ci¬
uitatem ip̃am ordinacõnem sua
lac̾mabłr ciutass quasi ex maiori
quadam desꝑacõne / nr̃a ꝯgnoscite
creuisse mesticiam atq ideo salutã¬
tes hortamur magnitudinẽ urãm
ut ꝯuocantes priores uł ppłm ciui¬
tatis de elccõne alt̾i̾us cogicatetis.
qui dignus possit cum xp̃i solacio.
aid sac̾docium promoiũ. in quo decre¬

Expanded text:
 Gregorius percepta occasione suae Ecclesiae cardinales, si tamen consentirent, satis voluntarie proveheret: neminem prorsus, quantacunque necessitate coactus, violenter promovere certabat: ne sub hujusmodi occasione quemquam eliminando deponere videretur. Unde Scholastico, Judici Campaniae, scribens, ait: « Dum de Neapolitanae civitatis cura, destitutae sacerdotis solatio, vehementius angeremur, supervenientes praesentium latores cum decreto in Florentium subdiaconum nostrum confecto, aliquid nobis in tanto cogitationis pondere relevationis invenerant: sed dum praefatus subdiaconus noster refugiens civitatem ipsam, ordinationem suam lacrymabiliter evitasset: quasi ex majori quadam desperatione, nostram cognoscite crevisse moestitiam. Atque ideo salutantes, hortamur magnitudinem vestram ut invocantes priores, vel populum civitatis, de electione alterius cogitetis, qui dignus possit eum Christi solatio ad sacerdotium promoveri. In quo, decre
Abbreviated transcription (Latin):
sancte eccłie principatũ tenens.
ab bene agente cornelio ⁊ se se ei
humłr prosfuente ĩ modaciuis ue¬
uerari recusauit se q illi sinlem
recongnouit diceus. Surge ne fe¬
ceris ⁊ ego ip̃e homo sum. S cum
auãie. ⁊ saphire culpani repecit ⁊
mox quanta ptãte suꝑceteros ex¬
creuisset ostendit. Uerbo namq
eorum uitam ꝑtulit quam sp̃itu
ꝑscrutãte dep̃hendit ⁊ sũmũ se ꝯ̃
eccłiam contra pc̃ca recoluit quod
honore sibi uehement̾ in penso co¬
ram bñ agentib fratrib nõ agno¬
uit illic quippe ꝯmnĩonem equa¬
litatis meruit sanctitas accõnis h
zelus ulcõnis ius aꝑuit potestatis.

Expanded text:
sanctae Ecclesiae principatum tenens, a bene agente Cornelio, et se e ei humiliter prosternente, immoderatius venerari recusavit, se que illi similem recognovit, dicens: Surge, ne feceris; et ego ipse homo sum . Sed, cum Ananiae et Sapphirae culpam reperit, mox quanta potentia super caeteros excrevisset ostendit . Verbo namque eorum vitam perculit, quam spiritu perscrutante deprehendit; et summum se intra Ecclesiam contra peccata recoluit; quod, honore sibi vehementer impenso, coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic quippe communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, hic zelus ultionis jus operuit potestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
inominib humiłr obedite. scientes
tõne completum. omĩpotens deus
sua uos gr̃a procegat ⁊ ur̃i laboris
fructum ineterna me patria uid̾e
concedat. quatenus ⁊ si uobiscum
laborare nequeo simł ĩgaudio retri
bucõnis inueniar. quia laborare.
scilicz uolo.
Iis exortacõnibus angustinus c̃
fratribus roboratus ꝑ etherii are¬
latensis natis ꝑ que aliorum ep̃orũ
gallie rerumq quib eos piissimus
pater ppriis litteris ꝯmendabat hos¬
picia bricaniam peciit ad edilb̾tum
regem cantuariorum ueniens coope¬
rante dei gracia nõ solum licentia
predicandi uerum eciam uictus et
mansiones in ciuitate duuernen¬
si que erat regͥ eius metropolis fa¬
cile in petrauit ad quam augustinus
cum sociis p̃lata cruce seu saluatõis
uifigine appinquans cecunt dicens.
Deprecamur te dñe monũ miseĩcor¬
dia tua ut auferatur furor tuus ⁊ ira
tua acuutate ista ⁊ adomo sancta tua
quoĩam ꝑ cc̃auimus. Predicantib

Expanded text:
in omnibus humiliter obedite: scientes in omnibus humiliter obedite: scientes tione completum. Omnipotens Deus sua vos gratia protegat, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat; quatenus etsi vobiscum laborbutionis inveniar, quia laborare scilicet volo. » 35. His exhortationibus Augustinus cum fratribus roboratus, per Aetherii Arelatensis vatis, perque aliorum episcoporum Galliae, regumque quibus eos piissimus Pater propriis litteris commendarat, hospitia, Britanniam petiit, et ad Edelbertum regem Cantuariorum veniens, Dei cooperante gratia, non solum licentiam praedicandi, verum etiam victus et mansiones in civitate Dorovernensi, quae erat regni ejus metropolis, facile impetravit. Ad quam Augustinus cum sociis, praelata cruce, seu Salvatoris imagine, appropinquans cecinit, dicens: « Deprecamur te, Domine, in omni misericordia tua, ut auferatur furor tuus iraque tua a civitate ista, et a domo sancta tua, quoniam peccavimus. » Praedicantibus
Abbreviated transcription (Latin):
pto ꝑegrinacõnis itinere post dies aliqͦt
merticedio pregratia ti redire domũ
ꝓctius quam barbarara feram in¬
credulamq gencem cuius nec ling
nec mora augustinum quem eis ep̃
consecumdum si ab anglis excipent᷑
indix̾at romam remictunt siuminũ
presulem deprecantes ut tam labori¬
osam tam artam tamiq ꝑiculosam
ꝑegrinacõnem sibi nuper in positar
remoueret suosq reuerti ꝑ mitteret
quib alle resc̾psit dicens.n
Regorius episcopus seruis ser
xp̃i. quia melius fuerat bonsi nõ in¬
cipere quam ab hiis que cepta sunt
cogitacõne retrorsum redire summo
studio dilectissimi filii oportet ut opꝰ
compleatis. nec labor uos ergo itiue¬
ris nec maledc̃orum homiuum lingͤ
decerreant s omni in stancia omĩq
feruore que in choastis deo auctore
quod laborem magnum insuor et̾ne
ret̾bucõnis gła consequetur. Reuer¬
tenti autem augustino pposito ur̃o
quem ⁊ abb̃em uobis constituimꝰ

Expanded text:
ptae peregrinationis, post dies aliquot, ptae peregrinationis, post dies aliquot, inerti taedio praegravati, redire domum potius quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguNec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, si ab Anglis exciperentur, indixerat, Romam remittunt, summum praesulem deprecantes ut tam laboriosam, tam incertam, tamque periculosam peregrinationem sibi nuper impositam removeret, et ad suos reverti permitteret. Quibus ille rescripsit, dicens: 34. « Gregorius episcopus, sri. « Quia melius fuerat bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi filii, oportet ut opusistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant: sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus,
Abbreviated transcription (Latin):
te debłibus certa stipendia ꝓconstitucos
neredarios emittebat uerecundiorib
uero antequam iỹe cibum caperet a
mensa sua bũdiccõnis apłice statim
dirigere procurabat sculcellam ita ut
neminem precessus exciperet misi¬
cordissimi bemuolencia prouisoris¬
xerat quem ad fidem traxerat omnipo¬
tentis congncio creatoris. Horum dũ
quendam pauꝑem inaugustia audi¬
uinarum recessibus a inspolinb inbe¬
niri mortuum contigisset / estimans
eum tipis mopia perisse ita paliꝙͣ
dies ut dicitur amissarum celẽbra¬
cõne uacando tristatus est tanquã
si eum ppriis mamibus quod dcũ ne¬
phas est ꝑemisset.Lx¬
Ed cum g̾gorius pro com̾itendis
anglis saxonibus quem admodũ
in monachatu suo pposuerat assiduis
cogitacõnum fluctibus urgeretur/ mox
sui pontificatus annũ incrauit augꝰ¬
tinum cum aliis domus sue mouas¬
terii monachis mbritamam enuã¬
gelizandi grã destinauit. Qui susce¬

Expanded text:
arte debilibus cocta stipendia per constitutos arte debilibus cocta stipendia per constitutos veredarios emittebat. Verecundioribus vero, antequam ipse cibum caperet, a mensa sua benedictionis apostolicae ostiatim dirigere curabat scutellam, ita ut neminem prorsus exciperet misericordissimi benevolentia provisoris, quem ad fidem traxerat omnipotentis cognitio Creatoris. 29. Horum dum quemdam pauperem in angustis andronarum recessibus a vespillionibus inveniri mortuum contigisset, aestimans eum stipis inopia periisse, ita per aliquot dies, ut dicitur, a missarum celebratione vacando, tristatus est, tanquam si eum propriis manibus, quod dictu nefas est, peremisset.Sed cum Gregorius pro convertendis Anglis Saxonibus, quemadmodum in monachatu suo proposuerat, assiduis cogitationum fluctibus urgeretur, mox 55 sui pontificatus annum intravit, Augustinum cum aliis domus suae monasterii monachis in Britanniam evangelizandi gratia destinavit. Qui susce
Abbreviated transcription (Latin):
bus genalit̾ easdem sp̃es que cõ¬
gerebantur exredditibus erogabat ⁊
suo tempore frumentum. suo uinũ.
suo caseum. suo legumnẽ. suo lardum.
suo manducabłia natalia. suo pisces
iluł olemu prfamilias dñi discretissi¬
cĩnc diuidebat pingmẽta uero aliaq
delicacõra ꝯmercia ẏmõibus hono¬
isn abłr offo̾bat ita ut nicħ aliud quã
omunia quedam horrea ꝯmunis
pucaretur ecłia.
Ribus milibus aucillis dei quas
greci monast̾ias q uocant quin¬
dedm libraas auri ꝓ lẽtistermis dedit
eisque pro coctidianis stipendiis octogĩ¬
ta libras annualicer conferebat dequib
decctisti pricio scribens harum inquit
talis uita est atque in tantum lac̾mas is.¬
⁊ abstinencia destricta ut credamus qa
si ip̃e nõ essent nullus ur̃m iam̃ ꝑtot
annos in loco hoc sb̾sistere inter lon¬
gobardorum gladios yotuisset.
ottidianis quibusq diebus per
omiium regionum uicos uł com¬
pita in firmis seu qualibet corporis ꝑ¬

Expanded text:
bus generaliter easdem species quae conbus generaliter easdem species quae congerebantur ex reditibus erogabat: et suo tempore frumentum, suo vinum, suo caseum, suo legumen, suo lardum, suo manducabilia animalia, suo pisces vel oleum paterfamilias Domini discretissime dividebat. Pigmenta vero aliaque delicatiora commercia primoribus honorabiliter offerebat, ita ut nihil aliud quam communia quaedam horrea, communis putaretur Ecclesia. 27. Tribus millibus ancillis Dei, quas Graeci monastrias vocant, quindecim libras auri pro lectisterniis dedit, eisque pro quotidianis stipendiis octoginta libras annualiter conferebat. De quibus Theoctistae patriciae scribens: « Harum, inquit, talis vita est, atque in tantum lacrymis et abstinentia districta, ut credamus quia si ipsae non essent, nullus nostrum jam per tot annos in loco hoc subsistere inter Langobardorum gladios potuisset. » 28. Quotidianis quibusque diebus per omnium regionum vicos vel compita, infirmis seu qualibet corporis p
Abbreviated transcription (Latin):
mee ꝑuitatis munusculũ tanta mich
retribuit omĩpotentissimus dñs ut
⁊ poncificem me sancte sue eccłie fa¬
ceret ⁊ custodem michi suũ angelum
deyutaret qͣnta ꝑutem michi resticui
sun inpreceptis meis eius totis uirib
ꝓmanens plura studuero de pluribi
gitur incipiens cancolargior esse d̾
collato temporali quo ꝯmodo qnͣtũ
cercior de recipiendo semiiterno pre¬
mio cunctorum pat̾moĩorũ p̃diorũ
reditus exgelaxiano poliptico cuius
niuurum studiosissimus uidẽ batur
pedisecus adorauit forum pensio mibi
inauro argentoq collectis onũbus
ordinibus eccłiasticis uł palacinis mo¬
uasteriis eccĩis cumteriis dyaconis ex
xtra quos.
primo diũci resurreccõnis dilũcu¬
lo i basilica quondam doctissum pp ͤ.
iungilii iuxta quam consuetudinalit̾
hĩtabat ad inparciendum pacis os¬
tos solidos offerens ꝑ egrina nichilo¬
iimus uestimẽta donabat.L
Mnbus ommĩo kalendis paupi¬

Expanded text:
meae parvitatis munusculum tanta mihi meae parvitatis munusculum tanta mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ut et pontificem me sanctae suae Ecclesiae faceret, et custodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus Igitur incipiens tantum largior esse de collato temporali commodo, quantum certior de recipiendo praemio sempiterno, cunctorum patrimoniorum praediorumque reditus ex Gelasiano polyptyco, cujus nimirum studiosissimus videbatur pedissequus, adaeravit, eorumque pensionibus in auro argentoque collatis omnibus ordinibus ecclesiasticis, vel palatinis, monasteriis, ecclesiis, coemeteriis, diaconiis, Extra quos primo Dominicae resurrectionis diluculo in basilica quondam doctissimi papae Vigilii, juxta quam consuetudinaliter habitabat, ad impertiendum pacis ostos solidos offerens, peregrina nihilominus vestimenta donabat. 26. Omnibus omnino Kalendis, pauperi
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo die quo hec michi hylari aĩ¬
mo cribuisti destinauit te dñs fieri
presulem saucte sue ecc̃e pro qua ⁊
ꝓprium ⁊ sanguinem fu dit et esse te
successorem atq incarium petri ap¬
ostolorum p̾ncipis. Cuius ⁊ uirtute
imitatus es cum sb̾stancias offe̾nciũ
diuideres prout cuiq opus erat. hec
audiens g̾gorius dixit. Et tu quõ
nosti quod tunc me dñs preesse sc̃e
ecc̃e sue destinaris. At ille inquit.
Quoĩam ego angłus eius sum et nẽ
abeo ad inquirendum pposicum tuũ¬
sum destinatus. Tunc greg̾. quia nõ¬
dum manifeste uiderat angłm prsus
expauit sibiq huuc taliter dicencẽ
audiuic. Ne timeas neq formides.
Ecce enim misit me dũs ut sim tibi
custos quam diu fui̾s inisto mortali
scło. quatinꝰ ꝙ quamc̃q rem pecieĩs
per me apud eum fiduciałr u̾aleas
impetrare. Illico g̾gorius infaciem su¬
am corruit dicens. Si ꝓpcer pusillu

Expanded text:
ab illo die quo mihi haec hilari aniab illo die quo mihi haec hilari animo tribuisti, destinavit te Dominus fieri praesulem sanctae suae Ecclesiae, pro qua et proprium sanguinem fudit, et esse te successorem atque vicarium apostolorum principis Petri, cujus et virtutem imitatus es cum substantiam offerentium divideret, prout cuique opus erat. » Haec audiens Gregorius dixit: « Et tu quomodo nosti quod tunc me Dominus praeesse sanctae Ecclesiae suae destinarit? » At ille inquit: « Quoniam ego angelus ejus sum, et tunc ab eo ad tuum inquirendum propositum destinatus. » Tunc Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus expavit, sibique hunc taliter dicentem audivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens: « Si propter pusillum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sunc nisi duodecim sicut ipse ius¬
sisti. Ergo dam ꝯuictus sepius du¬
odecim idem itidem nm̾aret ac ter¬
ciũdecimũ quem solus pp̃ uidere po¬
tuerat nõ uideret aĩaduertit sp̃alis
pat̾ g̾gorius uirum ꝓpius discumbẽ¬
tem uulcus crebro conuert̾e ⁊ nũc a¬
dolescencem nuncͥlletulum uenerã¬
ta quadam cauicie sinłare. Fiuito cõ¬
uiuio duodecim quidem abire ꝑmisit
terciumdecimũ uero manu suscipiẽs
in cubiculum suum duxit uehemẽt᷑
adiurilus ut ei se nomenq suum siui¬
pliciter prodere dingnaretur. Qui res¬
pondens dixit. ⁊ cur interrogas de no¬
mĩe meo quod est nrabłe. uͥmtam̃
scito memor ia recongnoscens quia
ego naufragus ille qui quondam ue¬
ni adte quando scribebas incella mo¬
nast̾ii tui ad cliuum stanti cui dedisti
duodecim nunusmata ⁊ argenteam
scultellam. quam tibi miserat cũ in¬
fusis legumĩb bc̃a silma mater tua
⁊ hoc tibi procerto sit congnitum qr

Expanded text:
non sunt nisi duodecim, sicut ipse jusnon sunt nisi duodecim, sicut ipse jussisti. » Ergo dum convictus saepius duodecim identidem numeraret, ac tertium decimum quem solus papa videre poterat, non videret, animadvertit spiritualis Pater Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cui dedisti duodecim numismata, et argenteam scutellam, quam tibi miserat cum infusis leguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro certo sit cognitum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quomĩol inuitaret. Inter quos die
quadam unus accessit in euius maĩ¬
bus dum ip̃e humilitates mĩsterio
aquam fundere uellet conuersus
urceuni accepit. S repente eum in
cuius manibus aquã infund̾e uolue¬
rat nõ in uenis Cumq hoc factum se¬
cum ip̃e miraretur eadem uocte ei¬
dñs peruisionem dixit. Ceceris di¬
ebus me in membris meis. hest᷑¬
no aucẽ die me in memet ip̃o susce¬
pisti. luii
Rio quor tempore idem g̾gorius
ixta consuetudinem suam pre¬
cepit sacellario ut duodecim ꝑegri¬
nos ad prandium inuitaret. qu ꝑ¬
gens iussa compleuit eosque adm¬
sam piter ordinauit. Dum auten
simul discumberent intuens pp̃ .xiii.
num̾auit et accersito sacellario cur
contra iussionem suam t̾ciumdeciiñ
inuitare presumpsei̾t inquisiuit. il¬
le obstupesçens conuiuantes ꝑeg̾¬
nos curiosius numerauit. duodecĩ
solos in uenẽs ueluti securus respõ¬
dit. Crede michi honorablis pater

Expanded text:
quoslibet invitaret. Inter quos die quoslibet invitaret. Inter quos die quadam unus accessit, in cujus manibus dum ipse ex humilitatis ministerio aquam fundere vellet, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte Dominus ei per visionem dixit: « Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. » 23. Alio quoque tempore idem Gregorius, juxta consuetudinem suam, praecepit sacellario ut duodecim peregrinos ad prandium invitaret. Qui pergens jussa complevit, eosque ad mensam pariter ordinavit. Dum autem simul discumberent, intuens papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur contra jussionem suam tertium decimum invitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes peregrinos curiosius numeravit, et duodecim solos inveniens, veluti securus respondit: « Crede mihi, honorabilis Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbasilicas uel beatorum martis
romana quasi eo comiente certa¬
tim discurrit sollicitus ordinauit
ꝑ quas et ip̃e simul discurrens dũ
ad huc loqui preualeret uiginti/o¬
melias enuangelii coram eccł̃ia
diuerso tempore declamauit reli
quas uero eiusdem numeri dicta¬
uit quidem sed lacescence stomacho
sangore ꝯtinuo aliis pronũciandas
conmmisit.L
Squẽbatur ex̾citus dñi ultra ci¬
traque g̾gorium p̃euntem et
Audicure uerbum doctrine ĩnũa¬
błis undiq diuersi sexus etatis
ac professionis uoluntarie conflu¬
ebaut co̾ortes. quib ille ut pote duc¬
tor celestis uulicie cunctis du tax¬
ac arma spãlia suggerẽbat pauꝑibus
uero ⁊ aduenis qui procondicõne tẽ¬
porum rome in fluxerant coctidianꝰ
stipendia nĩstrãbat.L
ance hospicalitatis g̾gorius mni
ip̃o eciam prĩarchio ꝑmansit uͨ
exceptis hiis quos tam̃ ꝑdiuersas re¬
giones quam rome quõq longobar¬
dorum ꝑfidie gladios fugientes eccle¬
siastica stipe misei̾cordicer nutriebat

Expanded text:
basilicas vel beatorum martyruRomana quasi eo vivente certatim discurrit, sollicitus ordinavit: per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc eloqui praevaleret, viginti homilias Evangelii coram Ecclesia diverso tequas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pronuntiandas commisit. 19. Sequebatur exercitus Domini ultra citraque Gregorium praeeuntem, et auditurae verbum doctrinae innumerabiles undique diversi sexus, aetatis ac professionis, voluntariae confluebant cohortes, quibus ille, utpote doctor coelestis militiae, cunctis duntaxat arma spiritalia suggerebat, pauperibus vero et advenis, qui pro conditione temporum Romam influxerant, quotidiana stipendia ministrabae hospitalitatis Gregorius in ipso etiam patriarchio permansit, ut exceptis his quos, tam per diversas regiones quam Romae quoque Langobardorum 52 perfidiae gladios fugientes, ecclesiastica stipe misericorditer nutriebat,
Abbreviated transcription (Latin):
is dingnus sacerdocio creditur/ cui ñ
accõnis uita mita s p̃miorum copiͣ
suffragantur. restat ut nichil sibi in
honores eccłiasticos grauitas nichil
defendat industria. s totum auri pro¬
phanus amor obtineat. Et dum ui¬
toris is qui fortasse fuãt ulciscendus
adducitur/ atq hinc sac̾dotes nõ pro¬
ficere. sedꝑire pocius iudicantur. Wl¬
uerato namq pastore quis curandis
ouibus adhibeat medicinam. Aut ꝙͣ¬
do ppłm/ oratõnis clipeo tueatur. qui
iaculis se hostium feriendum expo¬
uit. Aut qualem de se fictum ꝑduc¬
turus est cuius graui peste radix inf ͤ¬
fecta est. Maior ergo metuenda locis
illis fortis calamitas ubi tales inter¬
cessores ad locum remigi̾s ad ducunrit᷑
qui dei inse magis iracundiam ꝓuo¬
re debua̾nt proinde pr̃no salutantes
affcũ petimus precellentissimi filii.
ut tam detestabłe malum de regni
ur̃i studeatis sinib ꝓhibi. ⁊ nulla ap̃
uos excusatõ nulla contra auimain

Expanded text:
is dignus sacerdotio creditur, cui non is dignus sacerdotio creditur, cui non actionis merita, sed praemiorum copia suffragatur, restat ut nihil sibi in honores ecclesiasticos gravitas, nil defendat industria, sed totum auri profanus amor obtineat. Et dum vitoris is qui fortasse fuerat ulciscendus adducitur; atque hinc sacerdotes non proficere, sed perire potius indicantur. Vulnerato namque pastore, quis curandis ovibus adhibeat medicinam? Aut quando populum orationis clypeo tueatur, qui jaculis se hostilibus feriendum exponit? Aut qualem de se fructum producturus est, cujus gravi peste radix infecta est? Major ergo metuenda est locis illis fore calamitas, ubi tales intercessores ad locum regiminis adducuntur, qui Dei in se magis iracundiam proeant. Proinde paterno salutantes affectu, petimus, praecellentissimi Filii, ut hoc tam detestabile malum de regni vestri studeatis finibus prohibere, et nulla apud vos excusatio, nulla contra animam
Abbreviated transcription (Latin):
symoniata hesis que p̾ma contͣ
dei eccłiam dyabolica plantacõne sur¬
repsit ⁊ in ip̃o ortu suo zelo apłice ul¬
cõnis ꝑcussa atq dampnata est in re¬
gni ur̃i sinib dominari cum in sac̃doti¬
bus fides sit eligenda cum uita. si uica
de est fides mĩtum nõ ht̃. bt̃o iacobo
attestante qui ait. Fides sine opibus
mortua est Que enim oꝑa ualeant
ẽẽ sacerdotis qui honores tanti sacra¬
menti ꝯuincitur obtinere ꝑp̃mium.
Ex qua re agitur ut ip̃i quoq qui sa¬
cros ordines appetunt nõ uitam cor¬
rigere nõ mores compon̾e studeant
s diuicias quibus honor sacer emui᷑¬
congregare. Hinc fit eciam ut nson¬
tes ⁊ panperes asacris ordinibus ꝓ¬
hibiti despecti q resiliant. Et dũ in¬
nocencia paupis displicet dubium
nõ est quod p̃mium illic delicta cõ¬
mendec quia ubi aurum placet et
uicium. Hinc igitur nõ solum ior¬
dinatoris ⁊ inordinati animam le¬
pa quorum mlgis intercessionib
iuuari debuerat pregrauatur. si eĩ

Expanded text:
symoniaca heresis, quae prima contra Dei ecclesiam diabolica plantatione surrepsit et in ipso ortu suo zelo apostolicae ultionis percussa atque damnata est, in regni vestri finibus dominari. Cum in sacerdotibus fides sit eligenda cum vita; si vita deest, fides meritum non habet, beato Iacobo attestante, qui ait: 'Fides sine operibus mortua est'. Quae enim opera esse valeant sacerdotis, qui honorem tanti sacramenti convincitur optinere per praemium? Ex qua re agitur, ut ipsi quoque, qui sacros ordines appetunt, non vitam corrigere, non mores componere studeant, sed divi satagant congregare. Hinc fit etiam ut insontes 1017 et pauperes a sacris ordinibus prohibiti despectique resiliant. Et dum innocentia pauperis displicet, dubium non est quod praemium illic delicta commendet, quia ubi aurum placet, et vitium. Hinc igitur non solum in ordinatoris et ordinati animam lepa, quorum magis intercessionibus juvari debuerat, praegravatur. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
cione nõ accipiunt ⁊ tamẽ sacros
ordines prohumana gloria largĩt̾
atq delargitate eadem laudis soluz¬
modo retribucõnem querunt. hii ui¬
mirum quod gratis acceperunt gra¬
tis nõ tribuunt quia de inpenso offi¬
cio sanctitatis excetunt mĩmũ fauo¬
ris. cunde bñ cum iustum uirum des¬
criberet propħa ait. Qui excutit.
manus sucs abonini munere. nez
enim dicit qui excutit manus suas
amunere. s adiunxit abomini. Q̾a
aliud est munus abobsequio. aliud
munus amanu. aliud munus alin¬
gua. Munus quiipe abob sequio ẽ
sb ieccõ in debita imyensa. munus
amanu pecuna. Minus alingua
excutit quando in diuiuis rebus ñ
solum nullam pͨcuniam s ⁊̃ humã
grãm nõ requiric. Hee sunt g̾gorii.
suꝑ symomacis ⁊ illicitis ordinacõni¬
bus doctissimi ppͤ. siñe quas ip̃e sĩmo
cultu seruauisse docetur nieo quod
ab ipso sue consecracõnis exordio ꝑ
omẽm diocesim suam epõs undecũ

Expanded text:
tione non accipiunt, et tamen sacros tione non accipiunt, et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur: atque de largitate eadem, laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum, quod gratis acceperunt, gratis non tribuunt: quia de impenso officio sanctitatis, expetunt nummum favoris. Unde bene cum justum virum describeret propheta, ait: Qui excutit manus suas ab omni munere . Neque enim dixit: Qui excutit manus suas a munere, sed adjunxit, ab omni: quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio, est subjectio indebite impensa; munus a manu, pecunia; munus a lingua, excutit, quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gratiam non requirit. » Hae sunt Gregorii super simoniacis, et illicitis ordinationibus doctissimi papae sententiae, quas ipse summo cultu servasse docetur, in eo quod ab ipso suae consecrationis exordio per omnem dioecesim suam, episcopos undecunque
Abbreviated transcription (Latin):
cem nõ decet manum quam inpo¬
nit uendere/ ita minister uł notau̾is
nõ debet ordinatõni eius uocem suã
uł calanium uenũtare. proordina¬
tõne ergo uł usu palli seu cartis acz
pastellis eundem qui ordinãdus ẽ.
uł ordinatur omnino aliquid dare
prohibebo. Ex quibus predictis reb
si quis huic aliquid ꝯmoĩ applłõe
exigere uel petere forte presumpsi̾t
sb̾iacebit. S astuta turpissime cup¬
iditastis in iquitas nõ suffens tan¬
tis se ꝯmodis licet turpissimis ỹmo
ꝑiculosissimis angustari ꝯmentu
satis artificõsum reꝑit quo scilicet
illos ad sacerdocium sublimaret qui
sibi post consecracõnem tanto sub¬
iectõres esse debuissent quanto nõ
diuino quin pocius humano iudicõ
se fuisse promotos ip̃i proculdubio
reputarent. Qua ppter omnipotẽ¬
tis dei preco g̾gorius menuangłi¬
orum tractatibus ut scil frequẽ¬
cius legi uel au diri potiusset. dispu¬
tat inquiens. sunt nõ nulli qui mi

Expanded text:
cem non decet manum, quam impocem non decet manum, quam imponit, vendere; ita minister, vel notarius non debet in ordinatione ejus vocem suam, vel calamum venundare. Pro ordinatione ergo, vel usu pallii, seu chartis, atque pastellis eumdem qui ordinandus est vel ordinatur, omnino aliquid dare prohibeo. Ex quibus praedictis rebus si quis hinc aliquid commodi appellatione exigere, vel petere forte praesumpserit, s adduci. » Sed astuta turpissimae cupiditatis iniquitas non sufferens tantis se commodis, licet turpissimis, imo periculosissimis angustari, commentum satis artificiosum reperit: quo scilicet illos sacerdotio sublimaret, qui sibi post consecrationem tanto subjectiores esse debuissent, quanto non divino, quin potius humano judicio se fuisse promotos ipsi proculdubio reputarent. Quapropter omnipotentis Dei praeco Gregorius in Evangeliorum tractatibus, ut scilicet frequentius legi vel audiri potuisset, disputat, inquiens: « Sunt nonnulli, qui quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sacd̾otum cõmẽciam siue tacit̾nita¬
tem magis inagisq diffusisq munĩ¬
bus quasi pestifer canc̾. nõ solum in¬
firma posse corrodere uͥm eciam fortͣ
membra mucroue płcerimarũ rerũ
corrumꝑe diuino zelo cõmotus uicto¬
ri ep̃o gen̾alem siñam protulit dicẽs.
Quisquis ad hoc facinus idec simo¬
dans officii sui consideracõne uehe¬
culare flagiciũ supsit exordium. Cũ¬
symoniace he̾sis criuina pestifere ne¬
gocia cõnis nunia pastellaticũ calli¬
de uocitare ac huiꝰ mutato nomĩe
sue cupiditatis auarciam uelle con¬
tegere. Pnidentissimus doctor gͥgoi¬
us siñam quam inp̾mordio sui pon¬
tificatus coram synodo pro mulgaue¬
rat it̾ato protulit dicens. Antiquã
patrum regulam sequẽs nulli un
tõne cartaru neq exea quam nouã
p ambicõnem simulacõ in uenit a
applłacõne pascelli. Quia eiuim or¬
dinando ep̃o pontifex manũ inpo¬
nister legit confirmacõnis eius epis¬
tolam uotaius scubit sicut pontifi¬

Expanded text:
 sacerdotum conniventiam, sive taciturnitatem magis magisque diffusis muneribus, quasi pestifer cancer, non solum infirma posse corrodere, verum etiam fortia membra mucrone pulcherrimarum rerum corrumpere, divino zelo commotus, Victori episcopo generalem sententiam protulit, dicens: « Quisquis ad hoc facinus videlicet simopro officii sui consideracione ueheulare flagicium sumpsit exordium. Unsimoniacae haeresis crimina, pestiferae negotiationis munera pastellaticum callide vocitare, ac hujusmodi mutato nomine, suae cupiditatis avaritiam velle contegere, prudentissimus doctor Gregorius sententiam, quam in primordio sui pontificatus coram synodo promulgaverat, iterato protulit, dicens: « Antiquam Patrum regulam sequens, nulli untione chartarum, neque ex ea, quam nova per ambitionem simulatio invenit, appellatione pastelli. Quia enim in ordinando episcopo pontifex manum imponister legit, confirmationis autem ejus epistolam notarius scribit: sicut pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
tui metensis cedit tantum metensi
ne indiscussam gallorum leuitatem
uidear pret̾isse.
Eterum prudentissimus rector
gregorius remotis asuo cubidło
scolaribus clĩcorum sibi pridentissĩos
consiliarios familiares q elegit mnt̾
quos petrum diaconem coetaneũ
suum cum quo postea disputans qͣ¬
tuor dyalogorum libros ꝯposuit.
E̾milianum notarium qui quad᷑¬
ginta omelias enuangelii cum so¬
ciis suis excepit. Paterium eq nota¬
rium qui ab coscłi t̾ernis fcus exlib̾s
ipius aliqua utilĩa de florauit Et Io¬
hannem defensorem qui eius iusfu
in hispaniis congnitor destinatus ia
sedi ꝓprie restaurauit ⁊ depositored
enis tum eo qui in locum eius op̾se¬
rat pari setencia condempnauit Mo¬
nachorum uero sanctissimos sibi
fanuliares elegit. Interquos maxi¬
mianum monastu sui abbem quẽ¬

Expanded text:
tui Metensis cedit, tantum Metensi tui Metensis cedit, tantum Metensi ne indiscussam Gallorum levitatem videar praeteriisse 11. Caeterum prudentissimus rector Gregorius, remotis a suo cubiculo saecularibus, clericorum sibi prudentissimos consiliarios familiaresque delegit, inter quos Petrum Diaconum coaetaneum suum, cum quo postea disputans, quatuor Dialogorum libros composuit; Aemilianum quoque notarium, qui quadraginta homilias Evangelii cum sociis suis excepit; Paterium aeque notarium, qui ab eo secundicerius factus, ex libris ipsius aliqua utillima defloravit; et Joannem defensorem, qui ejus jussu in Hispanias cognitor destinatus, Jasedi propriae restauravit, et depositores ejus cum eo qui in locum ejus obrepserat pari sententia condemnavit. Monachorum vero sanctissimos sibi familiares elegit, 49 inter quos Maximianum, monasterii sui abbatem, que
Abbreviated transcription (Latin):
soleret. respondentibus fontem prudẽ¬
ter adiecit Ergo ⁊ nos qui deriuo lim
fontis neccesse est fluenta principalia
recurramus Mox itaq duos suorum
industrios clicos adriano tunc ep̃od̾
reliquit Quibus tandem satis elega¬
licer instruetis mettensem metropo¬
lun adsuautatem modulacõnid pris¬
tine reuocauit perque illam tanta ga¬
lliam suam correxit. S cum multa po¬
st temꝑa defunctis hiis qui rome fu¬
erant educati cantum gallicanaꝵ eccͣ¬
rm ametensi discrepare prudentissiꝰ
regum uidiss ac unũꝙ̃que abalc̾utro
uiciatum cantum iactancem aduerte¬
ret iterum inquit redeamus ad fon¬
tem. tunc regis precibus sicut hodie
quidam ueridice astipulantur adria¬
nus p̃p̃ ꝓmotus duos ingillliam can¬
tores enusit Quorum uidicõ rex ors
quippe corrupisse dulcedinem roma¬
ni cantus leuitate quadam ꝯgnouit
paululum quid dissonare ꝓuidit de¬
nique usq hodie quantum rõno cã¬

Expanded text:
soleret? Respondentibus fontem prudensoleret? Respondentibus fontem prudenter adjecit: Ergo et nos qui de rivo corfontis necesse est fluenta principalia recurramus. Mox itaque duos suorum industrios clericos Adriano tunc episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Metensem metropolim ad suavitatem modulationis pristinae revocavit, et per illam, totam Galliam suam correxit. Sed cum multa post tempora, defunctis his qui Romae fuerant educati, cantum Gallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepare prudentissimus regum vidisset, ac unumquemque ab alterutro vitiatum cantum jactantem adverteret: Iterum, inquit, redeamus ad fontem. Tunc regis precibus, sicut hodie quidam veridice astipulantur, Adrianus papa permotus, duos in Galliam cantores misit, quorum judicio rex omnes quidem corrupisse dulcedinem Romani cantus levitate quadam cognovit, paululum quid dissonare praevidit. Denique usque hodie quantum Romano can
Abbreviated transcription (Latin):
g̾gorii tempore cum augustino tunc
britamas ademite ꝑoccidentem ro.
mane institucõnis cantores disper¬
si barlaros insingnc̾ docuerunc quib
defunctis occidentiles ecc̃e ita suscep¬
tum modulacõnis organum uiciarẽ.
ut iohannes ꝯdam romanus cantor
cum theodoro eque cuie romano se¬
dubitari archiep̃o pergallias in bri¬
tanias auitaliano sic presule destĩa¬
tus. Qui c̾cunꝙͣ positarum eccarũ
filios ad pristinam cantilene dulce¬
dinem reuocans tam ꝑse quam per
suos discipulos multis anuis romsi¬
ne doctrine regulam conseruauit.
Ed et Rarolus.
ñr pr̃icius Rex aucẽ francorum.
dissonancia romani ⁊ gallicsni cã¬
tus rome offensus cum gallorum ꝓ¬
cacitas cantum a nr̃atib quibda
ueĩs argumẽtaretur esse correptam
nr̃iq ediu̾so aucenticum anchipho¬
nanum ꝓbabłr ostentarent incer¬
rogasse fertur quis int̾ riuum ⁊ fõ¬
tem limpidioren aquam ꝯseruare

Expanded text:
Gregorii tempore cum 48 Augustino tunc Gregorii tempore cum 48 Augustino tunc Britannias adeunte, per Occidentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbaros insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque cive Romano, sed Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Vitalliano sit praesule destinatus, qui circumquaque positarum Ecclesiarum filios ad pristinam cantilenae dulcedinem revocans, tam per se, quam per suos discipulos multis annis Romanae doctrinae regulam conservavit. 9. Sed et Carolus noster patricius, rex autem Francorum, dissonantia Romani et Gallicani cantus Romae offensus, cum Gallorum procacitas cantum a nostratibus quibusdam naeniis argumentaretur esse corruptum, nostrique e diverso authenticum Antiphonarium probabiliter ostentarent, interrogasse fertur quis inter rivum et fontem limpidiorem aquam conservare