comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatã ⁊̃ qui cacor anin mẽsĩ diereq et odia¬
coe a cesace digestã plemꝰ retulerad Quoms
hic face uellet sins̃ loqp̃di subiecit aureluis soi
forte de p̃sentibiꝯ ignorat quo ordiẽ uł apas
pristos fuit uł tercõribo postea regulis sit ĩnotas
eodem dictu orandi reliq̃ ꝯtexuit : Qni certa
mõo apud solos semꝑ egipcos fuit. Siliare gẽtuũs
dispari mio. pari ecrore mitabat. et re ꝯtentus
sim rescrẽdo pancar morẽ regiañ srchadẽs
annũ suũ di cribꝰ mõsibꝰ explicalũt. Acarnanes
x. habuisse mẽsibus ordmmatũ Cuii anim incipu¬
expedirẽt uui hordieq septimanos hũe nonas.
ceteri qudtanas. Septimanas aut̃ hidulii ab idibi
reu̾tobant᷑ kłe ad diẽ soptimũ decimũ. Uerũ habõ¬
nbꝰ quõtanas ad octanũ decim̃ remeabat mitud
fralendarũ. Hec fuit comuli ordinatio qui p̾nu am
mẽsem ganitori suo morti dicauit. Cuẽ mẽsd̾
qum p̾muo fuisse uł ex hoc maxiõ ꝓbat᷑ qd̾ ab ipo

Expanded text:
anni mensium dierumque et ordinationem a Caesare digestam plenius retulerunt. Cumque hic facere vellet finem loquendi, subiecit Aurelius Symmforte de praesentibus ignorat quo ordine vel apud priscos fuerit vel certioribus postea regulis innovatus sieodem ductu orandi reliqua contexuit. Anni certus modus apud solos semper Aegyptios fuit. Aliarum gentium dispari numero pari errore nutabat: et, ut contentus sim referendo paucarum morem regionum, Arcades annum suum tribus mensibus explicabant, Acarnanes decem habuisse mensibus ordinatum, qui annus incipieexpedirentur: qui hodieque septimanas habent Nonas, ceteri quintanas. Septimanas autem habentibus ab Idibus revertebantur Kalendae ad diem septimum decimum, verum habentibus quintanas ad octavum decimum remeabat initium Kalendarum. Haec fuit Romuli ordinatio, qui primum anni mensem genitori suo Marti dicavit: quem mensem anni primum fuisse vel ex hoc maxime probatur, quod ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
mutabant᷑. Eodẽꝙͦ me̾se et puplica et p̾natim ad
q comodo licrat. hoc mẽse mercdes exsoluelũt
magistris quas cõpletꝰ amius deberi fear. Cõminia
anni. ad promptũ obsequiẽ lionore seruus muitare
In quia grꝙ̃ ꝑfecti opis exsoluerẽt ued̾i mẽsem
noĩaut ap̾cilem ut quidã putrũt cũ aspiracõe quas.¬

Expanded text:
ad que commode liceat. Hoc mense mercedes exolvebant magistris quas conpletus annus deberi fecit, comitia anni ad promptum obsequium honore servos invitarent, hi, quia gratiam perfecti operis exolverent. Secundum mensem nominavit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
cũ p̃senubo dius sed cõ pro eeat simo quoꝵ
os nõ ꝯsuebat᷑ ꝑati erar pro dnõ porcge ter¬
uicẽ et Reriulũ ⁊̃mines̃ in caput sũd poertere
inqriuis loq̃bant᷑. sed in tormẽtis tacibant
Is excitas in seruili poctore p̾tiutrs ⁊ecẽ¬
uissꝰ ocadi in reatino lateret latebris
poditis unꝰ ex seruis eiꝯ amlo et uesto in¬
signitus in cubiculo ad qd̾ ireuebãt qui ꝑseque¬
bant᷑ pro dnõ iauit militibꝰ ẜ ingeedi etbi
ceruice p̃bunt et ictũ tamꝙ̃ urbuus pcesuit¬
uebinꝰ postra restitutꝰ monumẽtũ et fecit
titulo scriptois qui tãtõ meritĩs loq̃retur
adiecto. Asopus libertꝰ demosihenis cõstuis
adultern qd̾ ad iulia patronus admiserat to¬
uis dintissime ꝑfeuerane nõ prode᷑ patr̃d¬
donec aliis coarguẽtiba cõstis demaslienes ipẽ
farẽt Et ne estues au uno faule colari pos¬
e seretũ labieñ ope libertorĩ latẽtẽ ot
indicarẽt leberti nullo tormẽtoꝵ gn̾e̾ compulsi

Expanded text:
 sed cum ipsis erat sermo, quorum os non consuebatur, parati erant pro domino porrigere cervicem, periculum inminens in caput suum avertere; in conviviis loquebantur, sed in tormentis tacebantVis exercitas in servili pectore virtutes receniussus occidi in Reatino lateret, latebris proditis unus ex servis anulo eius et veste insignitus in cubiculo ad quod inruebant qui persequebantur pro domino iacuit, militibusque ingredientibus cervicem praebuit et ictum tamVrbinus postea restitutus monumentum ei fecit titulo scriptionis qui tantum meritum loqueretur adiecto. Aesopus libertus Demosthenis, conscius adulterii quod cum Iulia patronus admiserat, tortus diutissime perseveravit non prodere patrdonec aliis coarguentibus consciis Demosthenes ipse fateretur. Et ne aestimes ab uno facile celari posse secretum, Labienum ope libertorum latentem ut indicarent liberti nullo tormentorum genere conpulsi
Abbreviated transcription (Latin):
liã fert᷑ nullũ in eiꝰ fit̃ꝰ fuetũ esse ꝯmissd
aut qua sub illo iul erat cuiꝰs priuatõ net
signore solũ aut partiri liunte cãpũ fas eat
⁊ modiũ q̃rebaꝵ. Ideo opid eĩ locarte᷑ populi
pͥoruima ꝯmuĩs sub quo fuissẽt cũcil uniusa
comuma illiũ nõ omiserim tritonas cũ uucinis
sastigio sarm edis suꝑpositos. qũ ab eius ꝯme¬
moracoe ad nostrã etarẽ historia clara et quasi
pocalis est. Aũ uero muta ee obstura et ĩcognita
qd restant᷑ cande tritonũ humi merse et abston
Aaccꝰ causã se ignorae̾ diat. Uerĩ miht appol¬
lodoe. dilectio sic suggerit. Saturmd appollodora
alligari ait. loneo uinculo ꝑ antũd et solur ad
prouerbĩ ductũ deos laneos pedes habe sirn

Expanded text:
nullum in eius finibus furtum esse commissum, aut quia sub illo nihil erat cuiusquam privatum: Nec signare solum aut partiri limite campum Fas erat: in medium quaerebant ideo apud eum locaretur populi pecunia communis, sub quo fuissent cunctis universa communia. Illud non omiserim, Tritonas cum bucinis fastigio Saturni aedis superpositos, quoniam ab eius commemoratione ad nostram aetatem historia clara et quasi vocalis est, ante vero muta et obscura et incognita: quod testantur caudae Tritonum humi mersae etFlaccus causam se ignorare dicit: verum mihi Apollodori lectio sic suggerit. Saturnum Apollodorus alligari ait per annum laneo vinculo, et solvi ad proverbium du
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Suubo seporatis ex arbore capefico que
castris erat ꝓxia signũ rõis dedeeit  qui
cũ repentina int̾sione suꝑ assẽt sonatus ncõr
dotẽ ꝙͥ lus expublico fecit et ormsta quotri
eraẽ use gestare concessit. diẽq ipuꝰ nonas
caprotmas induopauit ab illa caprifico eo qua
signũ uictorie ceperũs Sacrisicuꝙ statut an¬

Expanded text:
ntes: quibus soporatis ex arbore caprifico quae castris erat proxima signum Romanis dederunt. Qui cum repentina incursione superassent, memor dotemque his ex publico fecit et ornatum quo tunc erant usae gestare concessit, diemque ipsum Nonas Caprotinas nuncupavit ab illa caprifico ex qua signum victoriae ceperunt, sacrificiumque statuit an
Abbreviated transcription (Latin):
gendi perinã. Et imperiũ cõtẽnenẽdi magnane¬
mitatẽ: Anaxilans eũd messenius qui messanã
in sialia condidit fuuit regniore tyeãnus. Is cũ
paruos reliq̃ret libeos fuatto ẜuo suo quiẽdasse
contentꝰ ẽ. Is tutelã sc̃e gessit iẜiũq tã clemẽt
obtinuit ut reguli a seruo regi nõ dedignarẽtur
ꝑductis Deinde in etatã suecis et bona et impcciu
tradidit Ip̃e ꝑuo uiatico supto ꝓuectꝰ est et o¬
limptie cũ suma tñquilitate cõsenuit Cuid eciã
ĩ cõmuẽ seruilis fortuã ꝓfuerit nõ pauel doce᷑
bello punico cũd de eñs qui scriberẽt᷑ serui pro
diñs pugnaturos se polliati ⁊ auitatẽ recepti st̾
e rosones qr spõte hoc uolueruẽ uocati sed
canuas ꝙͦ uictis romanis octo milia seruore
ompta militauerũ. Cũq iiõris capriui redemi
possc̃e maluit se resẜ. seruis in tãta tõpestate
comitte. S et pꝯ calamitatẽ apiũ iliassime¬

Expanded text:
gendi peritiam et imperium contempnendi magnanigendi peritiam et imperium contempnendi magnanimitatem? Anaxilaus enim in Sicilia condidit, fuit Rheginorum tyrannus. Is cum parvos relinqueret liberos, Micytho servo suo commendasse contentus est. Is tutelam sancte gessit imperiumque tam clementer obtinuit ut Rhegini a servo regi non dedignarentur. Perductis deinde in aetatem pueris et bona et imperium tradidit, ipse parvo viatico sumpto profectus est et Olympiae cum summa tranquillitate consenuit. Quidin commune servilis fortuna profuerit, non paucis docetur. Bello Punico cum deessent qui scriberentur, servi pro dominis pugnaturos se polliciti in civitatem recepti sunt, et Volones, qui sponte hoc voluerunt, appellati. Ad Cannas quoque victis Romanis octo milia servorum empta militaverunt: cumque minoris captivi redimi possent, maluit se res publica servis in tanta tempestate committere: sed et post calamitatem apud Thrasime
Abbreviated transcription (Latin):
donnã ad hostes uñsfugeruẽ Capto dend̃ opido
impetũ indomũ cõspieaccõo habita fecerẽ et eotr¬
rut Dominã uuluu penã minãte ac roce obuiis
asserõte qd̾ tandẽ sibi data esẜ copia irudelẽ Sua
pumẽdi raptãq quasi ad suppliciã obsequiis pleis
pietate iutati sĩã uide in lac fortuũ eil magna¬
nituitatẽ exitũ morte ludibrio p̃ferõtẽ. Euen
polignum italicẽsem ꝯpħensã a cohortibꝰ suis
ut pompeto uodiret seruꝰ eis ocodit ac saue dño
supstos fieret intereunt e gratod ex auẽtino fugiẽ¬
dir aliq̃ spes salutis erat indiulsꝰ comes qua sotuit
Uacs tutatꝰ est suꝑ occisid dende ammnã stissispriõ
soruꝰ imposuit et ceris deferenbꝰ solus in castra per
solenti regis suꝰ cid seruie amico eiꝰ a quo duꝰ̃
fuerat interomptꝰ conẽrũ in ulnionẽ dñi afudit
Quid qd duas uirtutes q̃ int̾ nobiles quoq uiice
clare sũẽ in uno indeo fuisse mãcipio imꝑud re¬

Expanded text:
domina ad hostes transfugerunt. Capto deinde oppido impetum in domum habita conspiratione fecerunt et extraxerunt dominam vultu poenam minante ac voce obviis adserente, quod tandem sibi data esset copia crudelem dominam puniendi: raptamque quasi ad supplicium obsequiis plenis pietate tutati sunt. Vide in hac fortuna etiam magnanimitatem exitum mortis ludibrio praeferentem. Pelignum Italicensem conprehensum a cohortibus suis, ut Pompeio traderetur, servus eius occidit, ac se, ne domino superstes fieret, interemit. C. Gracchum ex Aventino fugielutis erat, indivulsus comes qua potuit ratione tutatus est, super occisum deinde animam scissis proprio quum servus imposuit et ceteris deserentibus solus in castra perdSeleuci regis servus, cum serviret amico eius a quo dominus fuerat interemptus, coenantem in ultionem domini confodit. Quid, quod duas virtutes quae inter nobiles quoque unice clarae sunt in uno video fuisse mancipio, imperium re
Abbreviated transcription (Latin):
mocͣlitate ar̃e dicaret. seruꝰ fuit forma atqs ige¬
mo siberali Huc cebes soraticꝰ horiãte socrate e¬
misse dicit᷑ habuisse q in d pħie distipluns atq
is postea phq̃ Alusteis omersit. ẜmonelq eiꝯ de se¬
ciate admodũ elegantes legidt: Alii quoq nõ panta

Expanded text:
mortalitate animae dicaret, servus fuit forma atque ingenio liberali. Hunc Cebes Socraticus hortante Socrate emisse dicitur habuisseque in philosophiae disciplinis: atque is postea philosophus inlustris emersit: sermonesque eius de Socrate admodum elegantes leguntur. Alii quoque non pauci
Abbreviated transcription (Latin):
nõ om̃i modis exosos esse qui in hac uita lunerũd¬
noꝵ uarretate luctũt᷑ ẜ esse archanas consas
ad quas paucorũ petuit ẜuenire curifi cuciositas
habes et opinor ad serũ nõ esse fastidio desficied
secuile nomẽ cũ et iouẽ tengent cca do struo
dũ ẽ. Epicadus refere herculõ occiso gerione cũ
rictor ꝑ italiã armẽta duxisẜ ponie qui nũe
ꝓmuiro socioꝵe quos iasꝰ ꝑeg̾macois amiserat in
fluuiũ demisisse ut aqua secda in mare aduecta
pro corpoibꝰ defuc̃toꝵe uelut fatriis sed ibiꝰ cedde¬
cõt et inde usd̃ calia simulara fingendi int̾ sacͣ
mãsisse Sed nilti liꝯ eu illa orugo uerior estima
quã feuilo ante nẽciũ retulisse peligos posti flos

Expanded text:
non omni modo dis exosos esse qui in hac vita cum aerumnarum varietate luctantur, sed esse archanas causas ad quas paucorum potuit pervenire curiositasHabes, ut opinor, adsertum non esse fastidio despiciendum servile nomen, cum et Iovem tetigerit cura de servo ensendum est. Epicadus refert Herculem occiso Geryone, cum victor per Italiam armenta duxisset, ponte qui nunc pro numero sociorum quos casu peregrinationis amiserat in fluvium demisisse, ut aqua secunda in mare advecta pro corporibus defunctorum veluti patriis sedibus redderentur, et inde usum talia simulachra fingendi inter sacra mansisse. Sed mihi huius rei illa origo verior aestimatur quam paulo ante memini retulisse: Pelasgo
Abbreviated transcription (Latin):
suã formẽ imputandã esse nõ dnõ abditĩdq mi¬
insterio suo aluit. Quom deinde ꝑsequẽtes ad õẽ
senfisset sonẽq casus obtulit iugulauit et ĩ ꝯstructa
picã ꝯiect qua acce̾̃sa occ̾ut eis qui restionẽ qua¬
rebant dicens dãnatã sibi penas luisse młto acrius
a se uexatũ quã ipẽ uexerat et fide habita testio
liberatꝰ est. Laeẜionẽ ꝙͣ qui in angusti necẽ fur̾at
tyborim in cista detulit ꝓuectũq hostiã mde . atr̃s
laurentẽ ad pris uillam noct̾uo itme ꝑduxit sĩmom¬
is dent naugacois̃ nonfragio una expulsid dũ
neapoli dissimularet occuluit Aceptoq a cẽtutione

Expanded text:
suam fortunae imputandam esse, non domino, abditumque ministerio suo aluit. Cum deinde persequentes adesse sensisset, senem quem casus obtulit iugulavit et in constructam pyram coniecit. Qua accensa occurrit eis qui Restionem quaerebant dicens damnatum sibi poenas luisse multo acrius a se vexatum quam ipse vexarat: et fide habita Restio liberatus est. Caepionem quoque qui in Augusti necem fuerat Tiberim in cista detulit, pervectumque Hostiam inde in agrum Laurentem ad patris villam nocturno itinere perduxit. Cumis deinde navigationis naufragio una expulsum dominum Neapoli dissimulanter occuluit: exceptusque a centurione
Abbreviated transcription (Latin):
soruos ꝙͦ ab amitis accepisse et corũ forti opa
usid esse compeciq̃ Cosor augustꝰ ⁊̃ germania
t aliri coliortes cohortes libertinoꝵ cõplures
legie quas uolidtarias appellaua. ar ne putes
hec in nostra tantũ contigisse re puplica borystems
oppugnãte ⁊ opyrione seruis liberatis dataq cuui¬
tare pereg̾nis et factis tabulis nouis hosta susti¬
nere potuetũet. deomenes lacede monius te ule
et quogenti soli lacedomoni qui arma ferre sol¬
sent suꝑsuissẽt e seruis maniissis belaro lo
nonẽ iilia cõstripsit. Athemẽses ꝙꝰ cõsẽrs pu¬
plicis opibus seruis libertaiẽ dede em  p
nec quo utiluis eei suplice ⁊̃ ulla noẜlitare ẽpeuas
Noms quł diẽ festã esse ãcillarĩ tam rugo not

Expanded text:
amicis accepisse et eorum forti opera usum esse conperimus. Caesar Augustus in Germania et Illyrico cohortes libertinorum conplures legit, quas voluntarias appellavit. Ac, ne putes haec in nostra tantum contigisse re publica, Borysthenitae obpugnante Zopyrione servis liberatis dataque civitate peregrinis et factis tabulis novis hostem sustinere potuerunt. Cleomenes Lacedaemonius, cum mille et quingenti soli Lacedaemonii qui arma ferre possent superfuissent, ex servis manu missis bellatorum novem milia conscripsit. Athenienses quoque consumptis publicis opibus servis libertatem dederunt. Anec quo utilius rei publicae in ulla nobilitate repperias. Nonis Iuliis diem festum esse ancillarum tam vulgo not
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ. Nam et maiores nõi omnẽ dnnis nrodiã
deĩ seruis ꝯtumueliã dechentes dnmi patrẽ¬
familias seruos famliares appellauerũt. Colad
gͦ e ponꝰ seeui tui milri crede quã uuueant
dicet aliquis nec me dnõs de fastigio suo deicoᷤ
et qd̾amo ad pileũ fiuos pocae̾ quos debere
dixi magl cole quã tune hoc qui senscie obli
inde qui colit᷑ eciã amat᷑. Non porest amor ted
imiore mistere. unde putas acrogãtissimũd alid
manasse ꝓuebir̃e quo iactat᷑ Tondẽ hostes nob
esse quot seruos. Nõ habeq̃ alos siostes sed faciꝯ̃
ad in alos suꝑbissimi. cõcumeliosissimi aeudelissim̃
sumꝰ Et ad rabiem nos tãgiã ꝑueniee delicie
ut quicq̃d nõ  uolãtate respond ieã furoremq
euoert donĩ enũ nobis aiõs indiumꝰ hyrãnoꝵs
et nõ quãtũ decer sẜ qñiũ licet poerce uolumq
in secuos . Nam ut ceta crudolitate gna p̃teres
sũe qui dũ se me̾se copis̃ et aiditate disten¬

Expanded text:
et maiores nostri omnem dominis invidiam, omnem servis contumeliam detrahentes, dominum patremfamilias, servos familiares appellaverunt. Colant ergo te potius servi tui, mihi crede, quam timeant. Dicet aliquis nunc me dominos de fastigio suo deicere, et quodammodo ad pileum servos vocare, quos debere dixi magis colere quam timere. Hoc qui senserit obliinde qui colitur etiam amatur: non potest amor cum timore misceri. Unde putas adrogantissimum illud manasse proverbium quo iactatur totidem hostes nobis esse quot servos? Non habemus illos hostes sed facimus, cum in illos superbissimi contumeliosissimi crudelissimi sumus, et ad rabiem nos cogunt pervenire deliciae, ut quicquid non ex voluntate respondit iram furoremque evocet. Domi enim nobis animos induimus tyrannorum, et non quantum decet, sed quantum licet, exercere volumus in servos. Nam, ut cetera crudelitatis genera praeteream, sunt qui, dum se mensae copiis et aviditate disten
Abbreviated transcription (Latin):
gillaria q̃ lusũ ceptanti adliuc infancia ostllis
failibꝰ p̃bont temptaẽ officio religionis astribere
et qr puceps religiosorũ putat᷑ nõmilla iã et
suꝑstionis ad mistet. Quasi uoͥ nobis fas nõ sit
p̃texato aliqũ nõ rede̾. Hic cũ oes exhoreuissã
dignũ cuui rredat᷑ eristimes uolo ins. uermsis
tibi rei fidẽ racõ asserta mõstiaueit/ Et re p̾ma
de seruis lapuam Ioco ne an serio putas esso ho¬
minũ gonꝰ ad̾ dii ĩ mortales nec cura sua nae
esso nõ pateris aude dͦ quãta idignaco de
serm supplie celã penetrauit gnno eno ꝑꝯ romã
conditã quadringẽtesiõ sepmagesiõ qrͣto sntro

Expanded text:
gillaria, quae lusum reptanti adhuc infantiae oscillis gillaria, quae lusum reptanti adhuc infantiae oscillis fictilibus praebent, temptat officio religionis ascribere, et quia princeps religiosorum putatur, nonnulla iam et superstitionis admiscet, quasi vero nobis fas non sit Praetextato aliquando non credere. Hic cum omnes exhorruissent, dignum cui credatur existimes volo, nisi utriusque tibi rei fidem ratio adserta monstraverit. Et ut primum de servis loquamur, iocone an serio putas esse hominum genus quod di immortales nec cura sua nec esse non pateris? Audi igitur quanta indignatio de servi supplicio caelum penetraverit. Anno enim post Romam conditam quadringentesimo s
Abbreviated transcription (Latin):
teicopẽ dicit costs deos ẜioue eras coluisse ist¬
misse ꝙ ut parres famliarũ et fengili et fenctibo
iam coactis passim cũ seruis snͣsterẽt᷑ cũ quibꝰ pa¬
ciẽciã laberis ĩ colendo rure tolorauerat᷑ deloar̾
enĩ dñi honore secuors ꝯtemplatu laboris. hme
ẽ ꝙ ex iustibuto ꝑeg̾no hiic deo sacrũ aꝑto capi¬
te faciq̃. Abunds iã probasse nos estio sacnalia
duũ pragata. pmũ ex adiectis a cesare huie mẽse
dielꝰ. Deinde ex adiecto augusti quo triũ dierã
ferias satnaliba addixir. Ascxro deciõ o die cepta
d sigillarioꝵ adiecta celebriras in seꝑtẽ dies dascue¬
sd puplicũ et leticiã religionis exrendit. Tũc euã¬
golus hoc quidẽ inquit. iam fere̾ nõ possĩ qd p̃¬
loq̃di uł paulo añ lionore alicu dei assegnari
noluit ꝙ serui tũ din̾s nesterãt᷑ Quasi nõ miẽe¬
diuina d̾ł seruis a̾ sapies quiscp̃ domui sue cõtu¬
meliam tam fede societall admittit uel nũt si¬

Expanded text:
opem dicit eosque deos pro Iove terraque coluisse instituisseque ut patres familiarum et frugibus et fructibus iam coactis passim cum servis vescerentur, cum quibus patientiam laboris in colendo rure toleraverant. Delectari enim deum honore servorum, contemplatu laboris. Hinc est quod ex instituto peregrino huic deo sacrum aperto capite facimus. Abunde iam probasse nos aestimo Saturnaduum propagata, primum ex adiectis a Caesare huic mensi diebus, deinde ex edicto Augusti quo trium dierum ferias Saturnalibus addixit, a sexto decimo igitur coepta d Sigillariorum adiecta celebritas in septem dies discursum publicum et laetitiam religionis extendit.» Tunc Euangelus, «hoc quidem», inquit, «iam fere non possum, quod Prloquendi vel paulo ante honori alicuius dei adsignari voluit quod servi cum dominis vescerentdivina de servis aut sapiens quisquam domi suae contumeliam tam foedae societatis admittat, vel nunc Si
Abbreviated transcription (Latin):
uies cepit. qua troesus qua daen nẽ qua dio¬
genes. qua plato ipse. Postremo quad ita nourẽ
rate. sed fortasse libero anmo sero ⁊̃ hoc lli
nocebut si ostenderis quis nõ sit. libidini aliꝯ
seruit. aliꝯ auaritie. aliꝯ ambitom omes poi oer̃

Expanded text:
vire coeperit, qua Croesus, qua Darii mater, qua Diovire coeperit, qua Croesus, qua Darii mater, qua Diogenes, qua Plato ipse? Postremo quid ita nomen tate, sed fortasse libero animo servus est. Hoc illi nocebit, si ostenderis quis non sit. Alius libidini servit, alius avaritiae, alius a
Abbreviated transcription (Latin):
cansã indignatꝰ iupit̾ somino audã ꝑ quietem
imꝑanit ut senatui mõciaret nõ sibe plocuisse
plenũ cendelitar admissũ Quo dissimulante
denuẽtiaco os candẽ negligẽtiã isiẽ qͦ ⁊ subitã
corꝑis desilitarẽ soluto ẽ. Sic demõ ex ꝯsilio
amitors lectica delato senatui retulit. et uix
cõsumato simone sins mora eq recupata baña
ualiendine curia pediliꝰ ⁊gressus est exsenarꝰ
itaq ꝯsilio et moema lege ad ꝓpiciandũ iouemi
additꝰ illis oncẽsibꝰ dies isq instantatius deti
rori placet qui instaurae̾ aũt instar nouate ui¬
des quãta de seruo ad deorũ sũmũ uuta ꝑuenit
tibi autẽ unde in feruos tant̃. aut tami ĩane
frstidiũ. Quasi nõ ex cisdẽ tibi et constent et
alant᷑ cemẽtis eundẽ q spiraũ ab eodẽ pi̾ o
carpiant. uis tu cogiture ees quos ins suis
uocas isdem señbꝰ ortos. eadẽ seui ccło aeq̃¬
quã ille te sceuũ. Nests qua etare hecuba scl¬

Expanded text:
causam indignatus Iuppiter Annio cuidam per quietem imperavit, ut senatui nuntiaret non sibi placuisse plenum crudelitatis admissum. Quo dissimulante denuntiationem ob eandem negligentiam ipse quoque in subitam corporis debilitatem solutus est. Sic demum ex consilio amicorum lectica delatus senatui retulit, et vix consummato sermone sine mora recuperata bona valitudine curia pedibus egressus est. Ex senatus itaque consulto et Maenia lege ad propitiandum Iovem additus est illis Circensibus dies, isque instauratitius dictus roni placet, qui instaurare ait esse instar novare. Vides, quanta de servo ad deorum summum cura pervenerit. Tibi autem unde in servos tantum et tam inane fastidium, quasi non ex isdem tibi et constent et alantur elementis eundemque spiritum ab eodem principio carpant? Vis tu cogitare eos quos ius tuum vocas isdem seminibus ortos eodem frui caelo, aeqquam ille te servum. Nescis qua aetate Hecuba ser
Abbreviated transcription (Latin):
hiereditato piri quã pꝯ romiulo quẽ educasẜ e̾liquit
et ob eo farẽtalia dieigs festũ causa pietare statut̃d
exlis gͦ om̃lꝰ collgi p̃r et uno die satñalia fus¬
sẽ et nõ nsi qtͣtodeciõ die kił ianuariare culebrata
quo solo die apiã edem sat᷑m ꝯriuio rissoluto sa¬
tuenalia clamitabãt᷑ lui dies nũt opalibꝰ intl
satͥnalia deputat᷑ cũ pͥmũ satno ꝑit̾ et opi fuĩt
ascriptꝰ. hane auĩ deam opem satueni quigẽ iee¬
dideriũ. Et ideo hoc mẽse sac᷑ualia itẽq opalia
coacto ab hodba hos deos coli quasi uite culcioel

Expanded text:
hereditate viri, quam post Romulo, quem educasset, reliquit hereditate viri, quam post Romulo, quem educasset, reliquit et ab eo parentalia diemque festum causa pietatis statutum. Ex his ergo omnibus colligi potest et uno die Saturnalia fuisse et non nisi quarto decimo Kalendarum Ianuariarum celebrata: quo solo die apud aedem Saturni convivio dissoluto Saturnalia clamitabantur: qui dies nunc Opalibus inter Saturnalia deputatur, cum primum Saturno pariter et Opi fuerit ascriptus. Hanc autem deam Opem Saturni coniugem crediderunt, et ideo hoc mense Saturnalia itemque Opalia co
Abbreviated transcription (Latin):
offreonde asẜuaret᷑ euenisse itaq ue egressa
uemplo mex a cario capto eiꝰ sulcritudine
ꝯpellaret᷑ liuꝰ uolidtatẽ secuta assup̃taq impois
ꝑꝯ obitũ uiri om̃i uonoꝵ ciꝯ facta compos
cũ decedet ppłm romanũ iudcopabat̃ heredẽ Et ideo
aħ anco ⁊̃ nelabro loco celeberriõ prbis sepulta est
ac sollenie sacrificiũ eidẽ inslitutũ. quo un maida
eiꝰ ꝑ flaminẽ sacficare᷑ iomq ferie ꝯsecrate qd̾¬
estimanũt antiqui aiãs a ioue daci et euesꝰ sost
mortẽ ceddi. Cato ait laurẽtiã meretricis questi
locuplaturã pꝯ extessũ suũ ppło romano agros tu¬
eacẽ seu murĩ iuititiũ et solimũ celiquisse Et
ideo sepultri magnificẽtia et amme parẽtacos hono¬
re dignatã Macer historiaꝵ libro pms farstułi
romuli et reminutir fuisse ꝯfirmãt. Hane regnã¬
te romulo. carutio cindam custo dunti demptã auctãs

Expanded text:
offerendae aspeofferendae aspeeius pulchritudine conpellaretur: cuius voluntatem secuta adsumptaque nuptiis post obitum viri omnium bonorum eius facta compos, cum decederet, populum Romanum nuncupavit heredem. Et ideo ab Anco in Velabro loco celeberrimo urbis sepulta est, ac sollemne sacrificium eidem constitutum, quo dis Manibus eius per flaminem sacrificaretur, Iovique feriae consecratae, qaestimaverunt antiqui animas a Iove dari et rursus post mortem eidem reddi. Cato ait Larentiam meretricio quaestu locupletatam post excessum suum populo Romano agros Turacem, Semurium, Lintirium et Solonium reliquisse et ideo sepulcri magnificentia et annuae parentationis honore dignatam. Macer Historiarum libro primo Faustuli Romuli et Remi nutricem fuisse confirmat, hanc regnante Romulo Carutio cuidam Tusco diviti denuptam auctamque
Abbreviated transcription (Latin):
uercius flactꝰ angeromiã dici ait quod angores
et solluitudiẽs aĩoꝵ ꝓpiciata depellar. Masueiꝰ
adiini simulats la dee ore obligato atqs signa¬
to ni ara nolupie ꝓpttrca collocon ꝙ qui suos
dolores aupietatesq dissimulut ꝓuemiãt pariõcie
ueneficio ad maxxnuũ roluptatẽ. quluis modestꝰ
ieo sacrificii huie dee dicit ꝙ populꝰ romanꝰ
mobo qui angnia di᷑ ꝓmisso uoto si liberatꝰ.¬
undeniõ aẽ sił ferie suẽ laribꝰ dedicare quibꝰ ddẽ
uello antiolrie nlliꝰ regillꝰ p̃cor in campo mar¬
tio turandã nouit. Deniõ kił feris sũa iouis q̃
appellant᷑ laneẽtinalia de quiba qr fabulaelibꝰ
ho fere opmises suĩ feruẽ en regnãte anco
manũ tuẽtã adiecta condicoe ut uitꝰ cena
stouos multaret᷑. Uictore itaq hercule illũ actũ
lauer̃nã nobilissimũ id tꝑis storcũ intra edem
inclusisse cũ cona canus postero die distulisse
cõmedũ p̾me ocrasionis c̃ se domũ rerice

Expanded text:
Verrius Flaccus Angeroniam dici ait, quod angores ac sollicitudines animorum propitiata depellat. Masurius adicit simulachrum huius deae ore obligato atque signato in ara Volupiae propterea collocatum, quod qui suos dolores anxietatesque dissimulant perveniant patientiae beneficio ad maximam voluptatem. Iulius Modestus ideo sacrificari huic deae dicit, quod populus Romanus morbo qui angina dindas feriae sunt Laribus dedicatae, quibus aedem bello Antiochi Aemilius Regillus praetor in campo Martio curandam vovit. Decimo Kalendas feriae sunt Iovis quae appellantur Larentinalia: de quibus, quia fabulari libet, hae fere opiniones sunt. Ferunt enim regnante Anco manum tuente, adiecta conditione, ut victus coena scortoque multaretur. Victore itaque Hercule illam Accam Larentiam, nobilissimum id temporis scortum, intra aedem inclusisse cum coena, eamque postero die distulisse commodum primae occasionis, cum se domum reciperet,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrilit fusos atacio neos. Cã ob causã romãd
qui aditũ tnebant᷑ triti ꝓsugeuũ. Cãdq sabini
exustas fecuẽti aut deuoraras rapida uoragiã
deperisse ea re placinõ ue belli ꝑꝑe ueluo ad
urbis auxiliũ ꝓfecto deo fores reseracẽt᷑ he
de iano bi ur ad sacuolia rentammue
Ellã sat̾nalibꝰ sumẽ nefas habitũ pe¬
nas a nocẽte isdem diobꝰ exitre̾ fia¬
culare est apud maiores nõs sarue¬

Expanded text:
ostros. Quam ob causam Romani qui aditum tuebantur territi profugerunt: cumque Sabini exustas ferventi aqua aut devoratas rapida voragine deperisse. Ea re placitum, ut belli tempore, velut ad urbis auxilium profecto deo, fores reserarentur. Haec de Iano. Sed, ut ad Saturnalia revertamur, bellum Saturnalibus sumere nefas habitum, poenas a nocente isdem diebus exigere piaculare est. Apud maiores nostros Satur
Abbreviated transcription (Latin):
bobit et kralendar dumdiatꝰ et que pꝯ kaledĩs
ita uti uarro dixit dies singłos c̃miares a medio
nocte ad mediã ꝓxinã mulris argumẽre oste d᷑
Sac᷑ sũe ent̾ romana ꝑtum diuena ałia noctuena
et ad ea q̃ diuena sũ ab hora sexta noctis sip̃ie
noct᷑us sacris tempꝰ impendit᷑ Ad lioc raus ꝙ
agendũ suꝑ quo p̃cessit auspiciũ ꝑꝰ media nocte
auspicant᷑ et ꝑꝰ exortũ solis agui auspitatus et
egisse eo die dĩt᷑. preterea tribum plbis qͦs
nullũ diẽ integtũ abese roma licet ed pomell̃
noctẽ ꝓficisciat᷑ et pa pͥmã facẽ añ mediã no¬

Expanded text:
Kalendarum dimidiarum et qui est post Kalendas ita, uti Varro dixit, dies singulos adnumerare a media nocte ad mediam proximam, multis argumentis ostenditur. Sacra sunt enim Romana partim diurna, alia nocturna, et ea quae diurna sunt  ab hora sexta noctis sequentis nocturnis sacris tempus inpenditur. Ad hoc ritus quoque agendum super quo processit auspicium, post mediam noctem auspicantur et post exortum solem agunt, auspicatique et egisse eodem die dicuntur. Praeterea tribuni plebis, quos nullum diem integrum abesse Roma licet, cum post mediam noctem proficiscuntur et post primam facem ante mediam no
Abbreviated transcription (Latin):
aĩõ repetã. Que quidẽ ego tũ audieẽ ad eor m̾
uitã qui beati a saprẽtibꝰ dicerẽt᷑ accede̾ ridchar.
riã et q̃ p̾die quã ad essẽ int̾ eos dicta sũt auieno
nilri insumãte compra sũt. et oĩa scripto mãdane
ne quid subtrahẽt oblimo Que si ex me andie̾
gestis cane estumes die unũ referẽdis q̃ ꝑ tot¬

Expanded text:
animo repetam. Quae quidem ego cum audirem, ad eorum mihi vitam qui beati a sapientibus dicerentur accedere videbar: nam et quae pridie quam adessem inter eos dicta sunt Avieno mihi insinuante comperta sunt, et omnia scripto mandavi, ne quid subtraheret oblivio: quae si ex me audire gestis, cave aestimes diem unum referendis q
Abbreviated transcription (Latin):
plenq de considimibꝰ engli int̾uẽtĩ ocio suo i¬
amaculenta dicartate et lengua proterua morda¬
n procax ac secueꝰ offensare quas siue dilctiõ
tari uł nõ amici inse passim uerbis odia serẽ
imꝑabat huios horus ingrediẽtes cõmodũ ꝯsecutꝰ
romitabat᷑ uir corꝑe atq aio iuxͣ ualidus. qui
pꝰ it̾ pugiles palmas ad plẽ scudia migranie
soctãq anchistenis et cratetis atq isiꝰ̃ dioge¬
us serutꝰ inter cuicos nõ incelebres liabe̾bat᷑¬
sus offendit / casus ne inquit hos omes ad te
p̾teotare contraxit / an alcius quoddã cui remo¬
ris arbitris opus sit cogitaturi ex disposito cõue¬
m̾stis/. Quod si ita ẽ ut estino abibo potius quã
peĩs mistebo seretis a quibꝰ me amonebit uolũ¬
tas. licer fortuã fecisset ireue Tunc
ip̃ius ad omnẽ ꝑaciẽtiã ꝯstanter aniini cñquilli¬
tare firmꝰ: nõ inl tñ cõsulracõẽ tam proterua
motus Be aut me inquit euangele aut liec in¬

Expanded text:
 de considentibus Evangeli interventum otio suo iamarulenta dicacitate et lingua proterve mordaci, procax ac securus offensarum quas sine delectu cari vel non amici in se passim verbis odia serentimperavit. Quos Horus ingredientes commodum consecutus comitabatur, vir corpore atque animo iuxta validus, qui post inter pugiles palmas ad philosophiae studia migravit, sectamque Antisthenis et Cratetis atque ipsius Diogenis secutus inter Cynicos non incelebris habebatsus offendit: «casusne», inquit, «hos omnes ad te, Praetextate, contraxit, an altius quiddam, cui remotis arbitris opus sit, cogitaturi ex disposito convenistis? Quod si ita est, ut aestimo, abibo potius quam me vestris miscebo secretis, a quibus me amovebit voluntas, licet fortuna fecisset inruere.» Tuncis ad omnem patientiam constanter animi tranquillitate firmus, nonnihil tamen consultatione tam proterva motus, «si aut me», inquit, «Euangele, aut haec in
Abbreviated transcription (Latin):
tui pͥmis in annis inunera ita cosserẽ Alii
putae cũdẽ pristũ ñ instaud̃ ciuuo sollertia
ꝓuide pu̾ceps ordmnaret cultũ qͦ ingenuoꝵ
pueroro inter p̃cipua duxisse insatuissoq
ut patrioi bulla aurea cũ toga cui puepua
p̃iexit᷑ urerẽt : dũtaxat illi quoꝵ patres
cutulẽ gessorãt ingrãtũ tetis auĩ ut p̃cexta tũ
uterẽt indultũ ẽ se̾dusq adeos quoꝵ ꝑntes
ꝯquo scipendia iusta meruissẽt libertims uero
nullo iure uti p̃rextis licebat ac młto miõ pe¬
regeiis quibꝰ nulla esẜ nõ romais necessitudo
Si postea libertmore ꝙͦ filiis p̃cexta ꝯcessa est
ex causa tali quã marcꝰ loliꝯ augue refert qͥ
bello punico std̾o duũ uiros dicit ex senatus
ꝯsulro ꝓpter młra prodigia libros sibillmos ad¬
isse et inspectis lus mĩiasse in capitolio sup¬
plicandã lectistermũq ex collata scripe faciẽ¬

Expanded text:
annis munera ista cesserunt. Alii putant eundem Priscum, cum is statum civium sollertia providi principis ordinaret, cultum quoque ingenuorum puerorum inter praecipua duxisse, instituisseque ut patricii bulla aurea cum toga cui purpura praetexitur uterentur, dumtaxat illi quorum patres curulem gesserant magistratum: ceteris autem ut praetexta tantum uterentur indultum, sed usque ad eos quorum parentes equo stipendia iusta meruissent: libertinis vero nullo iure uti praetextis licebat, ac multo minus peregrinis, quibus nulla esset cum Romanis necessitudo. Sed postea libertinorum quoque filiis praetexta concessa est ex causa tali, quam M. Laelius augur refert, qui bello Punico secundo duumviros dicit ex senatus consulto propter multa prodigia libros Sibyllinos adisse et inspectis his nuntiasse in Capitolio supplicandum lectisterniumque ex conlata stirpe facien
Abbreviated transcription (Latin):
T p̃textatꝰ. bene et opormẽ siłis end¬
datio sacrificiorx relata ẽ. B ex hyis can¬
sis q̃ de origio humꝰ festi relate sũe apar
satnalia uetustiora esse urbe rõna adeo ue ado
coniã in grecia hoc sollenna cepisse .⁊ actiug
⁊ annalibꝰ suis referar his uersibꝰ. maxima
pars graiũ sat̾no. et maxiẽ ailions confiaũ sa¬
eaq que croma esse iterãt᷑ ab illis Eĩq dis̃
celebrãt ꝑ agros urbesẜ fere omes pice
famuli epulent᷑ ibidẽ. Nue delłis dici cõplo
panca restrenda sũ Tullũd hostiliũ tũ bis de
albinis de sobmis corcio triũphasẜ inpeno fada¬

Expanded text:
Et Praetextatus: Bene et oportune similis emenEt Praetextatus: Bene et oportune similis emendatio sacrificiorum relata est: sed ex his causis, quae de origine huius festi relatae sunt, apparet Saturnalia vetustiora esse urbe Romana, adeo ut ante Romam in Graecia hoc sollemne coepisse L. Accius in Annalibus suis referat his versibus: Maxima pars Graium Saturno et maxime Athenae Conficiunt sacra, quae Cronia esse iterantur ab illis, Eumque diem celebrant: per agros urbesque fere omnes Exercent famuli epulentur ibidem. Nunc de ipso dei templo pauca referenda sunt. Tullum Hostilium, cum bis de Albanis, de Sabi
Abbreviated transcription (Latin):
exigerẽt id q omis tenuores grauaret pupłiciꝰ
tribimꝰ plebi tulut nõ insi cerei diciorib missitarẽt᷑
Ic albinꝰ cecina subiecit Qualẽ nũe ꝑͥma¬
ratõr sacrifici p̃rexte memorasti. qnpio
postea cũ cõpitalibꝰ celebratã cũ ludi ꝑ
orbom compitis agitabãt᷑: restituti st a tarq̃ms
suꝑbo laribus ac maie respõso appollims quo
p̃ceptũ ẽ ut copitibꝰ ꝓ capitibꝰ supplicare᷑ ¶dq
aliquãdui obẜuatũ ut pro familiariũ hospilita¬
re pueri mactarẽt᷑᷑ mainie dee matrilard
Quod sacrifini genꝰ imꝰ brutus cõpulso tãqmo
aliter constituit calebrandũ. Nlã copitibꝰ allii et
papanis supplicai̾ iussit ut respõso appollmis sa¬
osfierz de noie capitũ reõto se stele infauste
sacrificacõt factũq est ut effigies mame suspẽ¬
se ꝓ singuloꝵ forba seriulũ si adͥ ĩminoeet
famliis expiarcẽ ludos qs ipos exiuis compuitoꝵ
in quibꝰ agitobãt : compitalia appellaueuẽ. S parre cctã

Expanded text:
ores gravaret, Publicius tribunus plebi tulit, non nisi cerei ditioribus missitarentur. Hic Albinus Caecina subiecit: Qualem nunc permutationem sacrificii, Praetextate, memorasti, invenio postea Compitalibus celebratam, cum ludi per urbem in compitis agitabantur, restituti scilicet a Tarquinio Superbo Laribus ac Maniae ex responso Apollinis, quo praeceptum est ut pro capitibus supplicaretur. Idque aliquamdiu observatum, ut pro familiarium sospitate pueri mactarentur Maniae deae, matri Larum. Quod sacrificii genus Iunius Brutus consul pulso Tarquinio aliter constituit celebrandum. Nam capitibus alii et papaveris supplicari iussit, ut responso Apollinis satisfieret de nomine capitum, remoto scilicet scelere infaustae sacrificationis: factumque est ut effigies Maniae suspensae pro singulorum foribus periculum, si quod immineret familiis, expiarent: ludosque ipsos ex viis compitorum in quibus agitabantur Compitalia appellitaverunt. Sed perge cetera.
Abbreviated transcription (Latin):
abꝰ inseriꝯ̃ nõ patin᷑ repħendi. Inuemes miti
seruos aliquẽ pecuma fortiorẽ. Iuremes dnq̃
pe lucci oscula alienore seruor mãibꝰ infigõte
Non ego fortuna hoiẽs estimabo sed moeribus
sibi quises dat mores condicõnẽ casꝰ assignat
mihi euangele ꝙ amicũ tãtũ inforo et r̃ eutia
q̃ras ẜ diligẽt᷑ attendets murmes et dome.

Expanded text:
 inferimus, non patimur reprehendi. Invenies inter servos aliquem pecunia fortiorem; invenies Dominum, spe lucri oscula aliorum servorum manibus infigentem. Non ergo fortuna homines aestimabo, sed moribus. Sibi quisque dat mores, conditionem casus assignat. mi Evangele, quod amicum tantum in foro et in curia quaeras. Si dilig
Abbreviated transcription (Latin):
hermlẽ feriũ postea ñ gereonis pecore ꝑ italiã
rou̾tentẽ suauisse illoꝵ posteris ut faustis saca¬
firus in fausta mutarẽt infecẽtes dici nõ hom̃
capita ẜ ostilla ad humauã esfigiẽ arte simula¬
ta et aras satmas nõ mactando uieos sed accõsis
fata significat̃. Inde mos ꝑtuenalia missitand̃is
cereis cepit. Alii tercos nõ os aluud micti purãe
luoẽ et bonars arciũ sciẽtiã deducti suq̃ qlluo
ꝙͦ in lateris inremo ꝙ cũ młti occasiõẽ satue

Expanded text:
Herculem ferunt postea cum Geryonis pecore per Italiam revertentem, suasisse illorum posteris, ut faustis sacrificiis infausta mutarent, inferentes Diti non hominum capita, sed oscilla ad humanam effigiem acte simulata, et aras Saturnias non mactando viros, sed accensis φῶτα significat. Inde mos per Saturnalia missitandis cereis coepit. Alii cereos non ob aliud mitti putant lucem et bonarum artium scientiam editi sumus. Illud quoque in litteris invenio, quod, cum multi occasione Satu
Abbreviated transcription (Latin):
sacri reuecẽtiã ipã indicti fessi obẜuaio uocae̾t
Nlec illa causam q̃ sac̾nalibo assignat᷑ ignoro
qd̃ pelasg sũ uares meõrar cũ sediba suis
pulsi duisas t̾ras̾ petissã ꝯfluxerẽ plenqs do¬
donã ⁊ me̾ti quibꝰ hecerẽt locis eqmio di ac¬
ope̾ responsũ¬
Cceptaq sorte quom latiũ ꝓꝯ erores pluri¬
mos apulissẽt in lacu ctiliensi enatã insulã
deprelienderiũ amplissimꝰ eni cespes suie
ille continẽs lunꝰ seu pabidas fuit coacta cõpage
uiegulris et arboribꝰ in silue licẽteã compeꝰ ia¬
ctantibꝰ ꝑ omnẽ fluctibꝰ uagabat᷑ ut fides eciã
eriã ex loc delo facta sir q̃ celsa mõtibꝰ uasta cã¬
pis tamẽ ꝑ maria migralut. Hoc igit᷑ miracło
dep̃lienso lias sibi sedes p̃dictas esse didiceruẽ.
uastatisq siciensibꝰ intolis occupaue regionẽ derã¬

Expanded text:
io vocaret. Nec illam causam quae Saturnalibus adsignatur ignoro, quod Pelasgi, sicut Varro memorat, cum sedibus suis pulsi diversas terras petissent, confluxerunt plerique Dodonam et incerti, quibus haererent locis, eiusmodi accepere responsucceptaque sorte, cum Latium post errores plurimos adpulissent, in lacu Cutiliensi enatam insulam deprehenderunt. Amplissimus enim cespes, sive ille continens limus seu paludis fuit coacta compage virgultis et arboribus in silvae licentiam comptus, iactantibus per omnem fluctibus vagabatur, ut fides ex hoc etiam Delo facta sit, quae celsa montibus, vasta campis, tamen per maria migrabat. Hoc igitur miraculo deprehenso has sibi sedes praedictas esse didicerunt, vastatisque Siciliensibus incolis occupavere regionem de
Abbreviated transcription (Latin):
esset intuerẽt Ed procil dubie ad prudẽtiã rogis
sollertiãq refceerdũ est: qui et p̃treita nosset/ et
futura ꝓspicẽt. sic̃ antenorta et postuoita diui¬
nitati stili aptissiẽ comites apud romanos cołat᷑
hic igit᷑ ianꝰ cũ satnũ dasse ꝑuectũ excepisẜ
hospicio. et a̧b eo edoctꝰ peritiã Alnͣ euris sreio
illũ et cudẽ ante fruges cognitas uictũ ĩ melis
redegisset. dũ regni societato muerauit/. lruom
pͥmꝰ ꝙͣ aera signarret. seruauit et in loc sa¬
tueni reuerẽgã. ut qñ ille naui fuerat aduectꝰ
exuna quidẽ ꝑte sui capitis effigies/ ex alteã
uero nauis expͥmẽt᷑. ut sacm memoriã in
posteros ꝓpagarẽt. Nes ita fuisse signatũ ho¬
dieq intelligit᷑ in alee usũ. tũ pueri dena¬
rios ⁊̃ sublime iactãtes/ capita aut nama
lusu teste uetustate / exclamãr̃. hos una cõcor¬
deses regnasse icinas opida cõmĩ opera

Expanded text:
essent intueretur: quod procul dubio ad prudentiam regis essent intueretur: quod procul dubio ad prudentiam regis sollertiamque referendum est, qui et praeterita nosset et futura prospiceret, sicut Antevorta et Postvorta, divinitatis scilicet aptissimae comites, apud Romanos coluntur. Hic igitur Ianus, cum Saturnum classe pervectum excepisset hospitio et ab eo edoctus peritiam ruris ferum illum et rudem ante fruges cognitas victum in melius redegisset, regni eum societate muneravit. Cum primus quoque aera signaret, servavit et in hoc Saturni reverentiam, ut, quoniam ille navi fuerat advectus, ex una quidem parte sui capitis effigies, ex altera vero navis exprimeretur, quo Saturni memoriam in posteros propagaret. Aes ita fuisse signatum hodieque intellegitur in aleae lusum, cum pueri denarios in sublime iactantes capita aut navia lusu teste vetustatis exclamant. Hos una concordesque regnasse vicinaque oppida communi opera
Abbreviated transcription (Latin):
qui huic deo pendit᷑ Et causã fesa sollemus
aperire Qusd quom p̃texratꝰ in alios refidd
remprasẜ om̃es ab eo imprtraueruẽ ut ipẽ disse¬
reret / Tĩ silẽtio facto ita orsiͦs ẽ Same¬
naliore originẽ illã nihi ĩ mediũ ꝓfrere fas
est nõ ã ad archanũ diuinitall naturũ xeferins.
sod que aut fabulosis admixta disseeit᷑. aut
a plrsicis in uulgus aperit᷑ Nã occuleas et
manantes ex meri ueri fonte racoẽs ne ĩipĩs
sequit᷑ continere intra ꝯstiẽtiã eoctas iubetue.
uñ q̃ scocifas ẽ chorus nr̃e licebi mecid re¬
ognestat. regionẽ istã q̃ nũc uocat᷑ italia regno
ianus obtrnuit Qui ue hygniis ꝓtarchũ tral¬
lianũ secutꝰ tadidit cũ roouese eque mdigrã
irerã hanc ita partitpata potẽtia possedebãt
ut regio camesenia᷑ / opidã ianiulid uocitata᷑
post ad iamũ solũ regnũ redactũ ẽ. qui tredit᷑
geminã faciẽ p̃ulisse. ut q̃ ante queq pꝯteriũ

Expanded text:
qui huic deo penditur et causam festi sollemnis aperire. Quod cum Praetextatus in alios refundere temptasset, omnes ab eo impetraverunt ut ipse dissereret. Tunc silentio facto ita exorsus est. Saturnaliorum originem illam mihi in medium proferre fas est, non quae ad archanam divinitatis naturam refertur, sed quae aut fabulosis admixta disseritur aut a physicis in vulgus aperitur. Nam occultas et manantes ex meri veri fonte rationes ne in ipsis sequitur, continere intra conscientiam tectas iubetur. Unde quae sciri fas est Horus noster licebit mecum recognoscat. Regionem istam, quae nunc vocatur Italia, regno Ianus optinuit, qui, ut Hyginus Protarchum Trallianum secutus tradit, cum Camese aeque indigena terram hanc ita participata potentia possidebant, ut regio Camesene, oppidum Ianiculum vocitaretur. Post ad Ianum solum regnum redactum est, qui creditur geminam faciem praetulisse, ut quae ante quaeque post tergum
Abbreviated transcription (Latin):
licẽtia ꝑmitti᷑. Alia sacualiore causa sic tra¬
dit᷑ qui erat̃ ab hercule in italia ueliati ut qu¬
ut nõmulli estimot cõsulto eos relimp̃ta ut
acã suã alꝙ aedẽ ab intresoribꝰ tuorẽt᷑. hi
gͦ quũ a latromibꝰ infestarẽt᷑ occupato e

Expanded text:
licentia permittitur. Alia Saturnaliorum causa sic traditur. Qui erant ab Hercule in Italia relicti, ut quut nonnulli aestimant, consulto eos reliquente, ut aram suam atque aedem ab incursionibus tuerentur: hi ergo cum a latronibus infestarentur, occupat
Abbreviated transcription (Latin):
imperio parueru ut nõ sĩs roligiois sue ob¬
ẜuata confir̃derẽt Nã quia nũꝙͣ fas fuit egip¬
cus petudibꝰ aut sanguiẽ. sed p̃libꝰ et thuce
solo placare deos. his aut̃ duobꝯ aduenis
Hostie erãt ex more mactanda fana corẽd
ex̃ pomeriũ locauerũs ut et illi sacrfien sol¬
lems sibi cruore colerẽt᷑ nes cũ orbana
cempla morte petudã polluerẽt᷑. nillũ itaq
egipti opidũ intra muros suos aut sactr
aut arapis fanũ recepit. Horũ altere uip
egreq a nobis admissũ audio. Sat̾ñ uerõ
uł maxiõ int̾ cetros honore colebrare bi
gͦ niclul ẽ qd̾ me hoc stire ꝓhibeat uolo

Expanded text:
e observata confunderent. Nam quia numquam fas fuit Aegyptiis pecudibus aut sanguine sed precibus et ture solo placare deos, his autem duobus advenis hostiae erant ex more mactandae: fana eorum extra pomerium locaverunt, ut et illi sacrificii sollemnis sibi cruore colerentur nec tamen urbana templa morte pecudum polluerentur: nullum itaque Aegypti oppidum intra muros suos aut Saturni aut Sarapis fanum recepit. Horum alterum vix aegreque a vobis admissum audio: Saturnum vero vel maximo inter ceteros honore celebratis. Si ergo nihil est quod me hoc scire prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
deilarat ueluti sachunnum Inde etl saturos
ueluti sachunnos ꝙ sut in libidinẽ promi ap¬
hũe aiã filios suos soluũ deuorae eosq cusi¬
euomẽ per qd̃ silir ẜcatͬ eñ tẽpa esse a quo riabus
mẽta gignant᷑ absumãt᷑q et cxeo deno renasta
bundẽ a filio pulsũ Cuud aliud ẽ ꝙͣ rẽꝑa senestẽ¬
ria ab lis q̃ post sũt nata depelli e Uiictũ autẽ
qd̃ certa lege nature conexa sint iꝑa uł qd̃ des
feuges quibusdã uniculis nodisq alteruẽt᷑ nã et
falcẽ nolũt fabule in siliuã decidisse qdͥ eli sta
ꝯmemoramꝰ̃ de sacͣno aut̃ quid mithoti quid
plusici estmiẽt iã relatũ ẽ. de iano pͦ quĩd
ab utrists iactet᷑ ĩ mediũ ꝓferemꝰ. mulxa ee¬
ferũe regnãto iano om̃i domos religioe ⁊ san¬
ctitate fuisse mouitas sotieco ei diunos hono¬
res esse decetos. et ob merita nroitꝰ et. ꝓra
ediũ eidẽ ꝯsecratos xenõ ꝙͦ pͥmo ycalicon r̾didit
ianũ ⁊̃ italia p̾mũ diis templa feasse et ratus

Expanded text:
declarat, veluti Sathunnum: inde etiam Satyros veluti Sathunos, quod sint in libidinem proni, apHunc aiunt filios suos solitum devorare, eosdemqusignificatur eum tempus esse a quo vicibus cuncta gignantur absumanturque et ex eo denuo renascantur. Eundem a filio pulsum quid aliud est quam tempora senescentia ab his quae post sunt nata depelli? Vinctum autem, quod certa lege naturae conexa sint tempora, vel quod omnes fruges quibusdam vinculis nodisque alternentur. Nam et falcem volunt fabulae in Siciliam decidisse, quod sit tememoravimus, de Saturno autem quid mythici, quid physici aestiment, iam relatum est: de Iano quoque quid ab utrisque iactetur in medium proferemus. Mythici referunt regnante Iano omnium domos religione ac sanctitate fuisse munitas: idcircoque ei divinos honores esse decretos, et ob merita introitus et exitus aedium eidem consecratos. Xenon quoque primo Italicon tradit Ianum in Italia primum dis templa fecisse et ritus
Abbreviated transcription (Latin):
qd mũdꝰ ꝓẜ eat dr̃ in orbã uoluit᷑ et exse mi¬
cũ faciẽs inse cafert᷑. Unde et cornsicius cibi¬
mologiaꝵ libro iiiͦ Carro inquit nõ ianũ sed
canuõ nominãt ab eundo. Huc et fenites in
sarris ymaginẽ eiꝰ exp̾mẽtes draconẽ smxerãe
in orbem redactã caudãq suã deuorãtẽ ut apa¬
eo libro quẽ de diis ꝯpofuit ianũ bifrõta prg
ait quasi superũ at inferũ ianitorẽ eundem̃
quadriformẽ qi uniu̾sa dnata marestate õ¬
plexũ Saliors qͦ antiquissis carnubꝰ deoꝵ dy

Expanded text:
semper eat, dum in orbem volvitur et ex se initium faciens in se refertur: unde et Cornificius Etymorum libro tertio: Cicero, inquit, non Ianum sed Eanum nominat, ab eundo. Hinc et Phoenices in sacris imaginem eius exprimentes draconem finxerunt in orbem redactum caudamque suam devorantem, ut appaeo libro quem de dis conposuit Ianum bifrontem fingi ait, quasi superum atque inferum ianitorem: eundem quadriformem, quasi universa climata maiestate conplexum. Saliorum quoque antiquissimis carminibus deorum deus