comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus: ꝗb in hoc mundo utimur. Uudelicet uisus.
auditus: guitus. olfatus. ⁊ tactus. Idest qui ui¬
derit mulierẽ. ad concupiscendũ eam. Qui auer¬
tit aures suas. ne audiat pauperẽ. Qui inebriat̃
uino: in quo ẽ luxuria. Qui coronare sẽ gau¬
D rosis: ante quã marcescant. Quiꝰ sangui¬
ne plene manus. ⁊ dextera ẽ repleta mune
⁊giptus eñi. tenebras sonat. At qui obturat
aures suas ne audiat sanguinẽ. ⁊ claudit ocłos
suos ne uideat malũ. qui gustat ꝯ uid&e quam
suauis ẽ dñs: ꝗ castigat corpus suũ ⁊ seruituti
subicit. q potest dicere cum apło: xp̃i bonus odor
sumus dõ. huiꝰ ciuitates loquunt᷑ lingua mutata.
quod interp̃tat᷑ chanaan. Q qui eas a tenebris docen¬
do commutauerat. recte ꝗnq ciuitatib p̃fici
memoratur. Quia ñ de suis tantũ. s & desuoꝵ
Q alter uenit dicens. dñe. ecce mna tua quam
habui repositam insudario. timui enĩ. ꝗa homo
auiteris es. tollis ꝙ ñ posuisti. ⁊ metis ꝙ ñ semi¬

Expanded text:
sus, auditus, gustus, olfactus, et tactus. Et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam ; qui avertit aures suas, ne audiat pauperem ; qui inebriatur vino, in quo est luxuria ; qui coronare se gaudet rosis antequam marcescant ; cujus sanguine plenae manus, et dextera est repleta munerAegyptus enim tenebras sonat. At qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum , qui gustat et videt quam ssubjicit , qui potest dicere cum Apostolo, Christi bonus odor sumus Deo , hujus civitates loquuntur lingua mutata, quod interpretatur Chanaan. Et qui eas a tenebris docendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed et  alter venit dicens domine ecce mna tua quam habui repositam in sudario timui enim te quia homo austeris es tollis quod non posuisti et metis quod
Abbreviated transcription (Latin):
signet᷑. Quib ꝗnq ꝑsonis. om̃e genꝰ humanũ
quod indie iudicii futurũ est exprimitur. Et
parabolam fuisse p̾missam. Que ñ longo post
tempore. ⁊ipsum occisura. ⁊ obodiũ retui eiꝰ
Nhostili sit clade peritura

Expanded text:
signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum quod in die judicii futurum est exprimitur. Et parabolam fuisse praemissam, quae non longo post tempore et ipsum occisura, et ob odium regni ejus hostili sit clade peritura
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum uniuersali manifestato iudicio. quos dic¬
tu quoꝙ terribile est. multi qui addocendũ uide¬
bantur idonei. obneglegentie sue noxam. inter
indoctos reputabunt᷑. At illi simpliciores fr̃s.
elementoꝵ penitus ignari. ob conuersationis
tam̃ eximie deuotionẽ: inter apostolicos doctores.
p̃mia summa ꝑcipient. Qui eñĩ recipit ꝓpħam
re sũper sẽ. ad ducite huc. ⁊ interficite ame.
Impietatẽ iudeoꝵ. uł om̃ium reꝓboꝵ ad xp̃i¬
fidem conuerti nolentiũ. significat indie iudi¬
cii puniendam. Ut ꝑ duos seruos fideles. utri¬
uscr popłi doc tores. per decẽ ⁊ ꝗnꝙ innas. idemi
credentes popłi. per soruũ nequã: mali catho¬
lici. ꝑ inimicos qui eũ regnare suꝑ se noluer̃ &
inpietas eoꝵ. qui uerbũ fidei. aut numquã
audire. aut male interp̃tando corrumpere ma¬
luerunt. ꝑ messionẽ ruris ñ seminati eoꝵ etiã
ꝗb uerbũ dĩ nec audire contigit: discussio

Expanded text:
Verum universali manifestato judicio, quod dicVerum universali manifestato judicio, quod dictu quoque terribile est, multi, qui ad docendum videbantur idonei, ob negligentiae suae noxam, inter indoctos reputabuntur. At alii simpliciores fratres et elementorum penitus ignari, ob conversationis tamen eximiae devotionem, inter apostolicos doctores praemia summa percipient. Qui enim recipit prophetam super se, adducite huc, et interficite ante me. Impietatem Judaeorum vel omnium reproborum ad Christum converti nolentium significat, in die judicii puniendam, ut per duos servos fideles, utriusque populi doctores, per decem et quinque minas idem credentes populi, per servum nequam mali catholici, per inimicos qui eum super se regnare noluerunt impietas eorum qui verbum fidei aut nunquam audire, aut male interpretando corrumpere, maluerunt, per messionem ruris non seminati eorum etiam quos verbum Dei nec audire contigit, discussio
Abbreviated transcription (Latin):
obediendo susceperit. Sp̃s inq dñi discessit a saule.
⁊ directus ẽ indauid adie illa ⁊dcinceps. Quod uͦ
ablata auequam seruo mua. ei qui decem annas
habebat dari iussa ẽ: mystice ut reor indieat.
intrante plenitudine gentiũ. om̃eꝰ iħł saluum
Hec ad superiora sententia respicit. docens illũ
posse ani mittere munus dĩ: qui habens nõ
hab&. idest nõ utitur.⁊ ineo augeri: qui habenꝰ
hab&. hoc est bene utitur. Que gr̃aꝵ mutatio.
qm̃ inhac uita geri sol&: notandũ ꝙ illud
dñi redeuntis examen. etiam nunc exparte
celebratur. s tunc est uniuersalit̾ implendũ.
Cotidie namq accepto a patre regno redit. ꝗa
peregrinantis interra eccłe: semper statum
conspicit. Sotidie intanto fideliũ seruoꝵ
numero. huic pecuniã negotiaturo cõmodat.
maltero modũ cõsu̾mati operis examinat.
hunc fideliter prud enterq laborantẽ: ampliori
gr̃s munere donat. illum desidias molles ⁊ marci¬
da luxus otia sec tantẽ. ⁊ eo quod ei dederat priuat.

Expanded text:
ni discessit a Saul, et directus est in David a die illa, et deinceps. Quod vero ablata a nequam servo mina ei qui decem minas habebat, dari jussa est, mystice, ut reor, indicat, intrante plenitudinem gentium omnem Israel salvum retur ab eo. Haec ad superiora sententia rposse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est, non utitur; et in eo augeri qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae semper sconspicit. Quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinat, hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat privat.
Abbreviated transcription (Latin):
uienerae. Pecunia engo uel metallũ p̃dicatio
euan celũ est: ⁊ sermo diuinus. qui dar debuit
ad m̃sam. hoc est: ꝓmptis paratisq fidelium
renda pecunia: ut om̃is sermo dicentis: scriptu¬
re sensum sequatur. MNamꝙ hic dñs. nõ quã¬
lib& pecuniã. s suam dieit nummulariis
ẽẽ ferendam. Exponit apłi dicens: siquis loꝗtͣ
quasi sermones dĩ. Et ego uẽniens. eũ usuris
utiq exegissem illam. Qui uerbi pecuniam
adoctore percipit: emuttr credendo: necesse
est eam cum usuris soluat operando. ut quod
auditu didicit. exequat᷑ nactu. ⁊ quicꝗd sẽ nõ
adgłam dĩ. &̾ astantib dixit. auferte abillo
mnã. ⁊ date illi qui habae deceꝰ mnas. &
dixerunt ei: dñe habo decem ninas. Rec te
ammittit collatã gr̃am. qiuã p̃dicaudo aliis cõnui¬
nicare neglexit. ut ei angeatur. qui inde laborauit
Iuxta ꝙ. angelo ephesi eccłe dicit. ⁊ mouebo candela¬
brum tuũ de loco suo nisi penitentiã egeris ⁊ re

Expanded text:
um . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium renda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur . Nam quod Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei. Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud? Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe ntibus dixit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem minas. Recte amittit collatam gratiam, quam praedicando aliis communicare neglexit, ut ei augeatur qui inde laboravit. Juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae dicitur: Et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
eni pecũlue fenorisł: alia doc̃trine cebestis.
usura Demgidñs eum̃ dicit᷑: quaro ⁊ĩ oidedisti
pecuniã meã: ad snsã. inõ nĩe. ⁊ sy sue pecume
siuerit usiram. Mnus. ⁊nteq tertã abscondis¬
se sc̃ dicit ⁊ quiod. tationẽ que adinagiuẽ. ⁊
similitudiuẽ dĩ est duta minobis studio uo¬
Uluptatis obruit. ⁊ tamquã infoueã carnis¬
ni abscondit. Dealiis siletur. qͥui quasi ꝓdigi
pelitores qñe accepeiᷤ. ꝑdiderant. Induob
allis: pauei sunt aui ꝑduas. uices adeultores
uinee destinati s. anreliꝗs om̃s iudei. Cutitates¬

Expanded text:
enim pecuniae faenebris, alia doctrinae caelestis enim pecuniae faenebris, alia doctrinae caelestis usura. Denique dominus cum dicit: quare non dedisti pecuniam meam ad mensam? non nostrae, sed suae pecuniae quaerit usuram. unus intra terram abscondisse se dicit, quod rationem, quae ad imaginem et similitudinem dei est data nobis, studio uoluptatis obruit et tamquam in foueam carnis abscondit. de aliis siletur, qui quasi prodigi debitores quae acceperant perdiderunt in duobus illis pauci sunt qui per duas uices ad cultores uineae destinati sunt, in reliquis omnes Iudaei. qua
Abbreviated transcription (Latin):
ne diceretur: niobil dederat popło uideoꝵ unde
potuit melion flem̃: aut ꝗd abẽo qui nichil recep̃
exigitur:. Nõ medigeris. ustaẽ mina. quã supra
mulier eu angelica quia ñ inuenit lucernã ac¬
cendit. lumnie querit ammoto. gratulatur in¬
uentã. Deniꝙ exina. decẽ mnas alius. fecit.
alius ꝗney. fortasse iste mor alia. habi&. quia
quq sunt corporis sensus. Ille decẽ duplicia.
itest mipitica legois. ⁊ et̃ oĩalla ꝓbitatis. Nnde
rmnatheus ꝗna talenta : neuo talenta posum.
Inꝗnq talentis. ut sint mefalia Induobi utrũ q
imysticũ atq merale. Ita ꝙ tiumero. inferias.
re uberius ẽ. Hic possum. decẽ mnas. decẽ uer¬
ba intellegere.n. logis doctrinã. Qnq innas.
magisteria discipline. d⁊ legis peritũ: in
om̃ib uolo ẽẽ perfectum. Nq̃ eñ tansermone.
s inuirtute est regnũ dĩ. Bene aũ ꝗa de indeis
dicit. duo soli multiplicatã pecuniã. R fecerunt
Non unq eris. s dĩsputationis usuris. flear ẽ

Expanded text:
ne diceretur: \'nihil dederat populo Iudaeorum, unde potuit melior fieri\' aut: \'quid ab eo qui nihil recepit exigitur?\' non mediocris ista est mna, quam supra mulier euangelica, quia non inuenit, lucernam accendit, lumine quaerit admoto, gratulatur inuentam. denique ex una decem mnas alius fecit, alius quinque. fortasse istae moralia habent, quia quinque sunt corporis sensus, illae decem duplicia, id est mystica legis et moralia probitatis. unde et Matthaeus quinque talenta et duo talenta posuit, in quinque talentis ut sint moralia, in duobus utrumque, mysticum atque morale. ita quod numero inferius re uberius. et hic possumus decem mnas decem uerba intellegere id est legis doctrinam, quinque mnas magisteria disciplinae. sed legis peritum in omnibus uolo esse perfectum: non enim in sermone, sed in uirtute est regnum dei. bene autem, quia de Iudaeis dicit, duo soli multiplicatam pecuniam deferunt, non utique aeris, sed disputationis usuris. alia est
Abbreviated transcription (Latin):
si uixta tua̾ sententiã ⁊ illud exqturo quod nͣ
dedi i quanto magis ate raꝑro quod a derogan¬
dũ dedi. Pecuniã uero nut mulariis dare est.
cis seientiã p̾dicationis impendere. ꝗ hane ua¬
leant ⁊ dietis ⁊ operib exercere. Sed sic̃ nr̃m¬

Expanded text:
Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te dum dedi. Pecuniam vero nummulariis dare, est eis scientiam praedicationis impendere qui valeant hanc operibus exercere. De hoc er
Abbreviated transcription (Latin):
sui toruris ignauia nõ ꝑtimescunt. Cũq
se petcatores consicerant. scitatis ias arni¬
pore trepidant. ⁊ re. manere insuis iniquita¬
tib nõ formidant. Quoꝵs bene petrus ad¬
liu e ĩn fu mutate positus speciẽ tena. cum
uiso miraculo piscium dixit. exrame dñc.
rẽ cõ sideras. oporta ut ate dñm nõ repellas.
Sr qui idcirco melioris ħabitus uias: ⁊ rectio¬
rii uite app̃hendere arcẽ nolunt. ꝗa infir¬
mos le esse conspiciunt. quasi : peccatores¬
se esse fatent̾: ⁊ dñm repellunt. Eumq in
perturbatione consiliũ non habent. dũ mo¬
riant᷑. ⁊ uitã timent. Unde ⁊ hiuic seruo ꝑtui
respondetur. Serue male ⁊ piger scielus
iuia nieto ubi nõ semino. ⁊ congrego ubi
ñ sparsi. oportuit ergo te dare pecumã mã
num inulariis.⁊ ego ueniens recepissen utiq
ꝙ ieũ est cuni usura. Exuerbis suis seruns
coustringit᷑. cũ dñs dicit. meto ubi nõ semi¬
Noui eo grego ubi nõ sparsi. Ac si aꝑte dicat.¬

Expanded text:
is ignavia non pertimescunt. Cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet, cum viso miraculo piscium dixit: Exi a me, Domrem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quperturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi; oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit ꝙ ꝑfectum ẽ. euacuabitur q ex parte ẽ
Ciuitates aũ decẽ sunt am̃e. ꝑ legis ubum
ad gr̃am euangelii uenientes. Quib tunc
iure glorificandus ille p̃ponetur q eis pecu¬
niã uerbi digne dõ commodauerit. Unde
ꝗdam negotiator egregius. ciuitates ꝗbus
perat: hoc ẽ am̃as quas regendas acceperat.
alloquens ait: que est ait nr̃a spes: aut gaudiũ
aut corona gle. non ne uos ante dñm tħ̾m. Malt̾
uus iste cetus est eors: qui p̃putio euangizare
missi sunt. Qui dñs ad p̃dicandũ eunti. unã mnã.
hee est unã eademꝙ fidem que ⁊ circumcisioni
credita est. p̃stiterat. Sr haec ꝗnꝙ mnas fecit.
Is gentes corporis sensibus antea mancipatas.
ad fidei euangelice gr̃am conuertit. Et huic ait.
⁊tu esto fupra ꝗnꝙͥ ciuitates. Hoc est exeaꝵ
quas imbueras am̃aꝵ fide ⁊ conuersatione.
magnus sublimisq fulge. De ꝗb mystice dĩc
esapas. indie illa: erunt᷑ ꝗnq ciuitates interra

Expanded text:
 ex parte est . Civitates autem decem sunt, animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes. Quibus tunc jure glorificandus ille praeponitur, qui eis pecuniam verbi, digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates, quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, nostra spes aut gaudium, aut corona gloriae? nonne vos ante Dominum Jesum vus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates in terra
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ intrauiois est. Hoc est regnũ quod xp̃s accepit.
lioc est quod tradidit pͥatri. Et quomͦ regnũ
accepit: qui rex erat sem̃piternu̾s. Uenit ergo
filius. homilusꝰ accipere reggnũ. ⁊ reuerti. Noluer̃
eum suscipere audei. de quib ait: illi qui noluer

Expanded text:
s accepit, hoc est, quod Patri tradidit. Nam quomodo regnum accepit, qui erat rex sempiternus? Venit ergo Filius hominis accipere regnum, et reverti. Noluerunt eum suscipere Judaei, de quibus ait: Illi qui noluer
Abbreviated transcription (Latin):
nter teliquas beatitudines quas in euangelio
dñs ⁊ saluator nr̃ enumerare dignatus ẽ.
etiam hoc addidit dicens. beati qui esuriunt
ꝯsitiunt iustitiã. qm̃ ipsi saturabunt᷑. Felices sunt
quib ista p̃clara fames ⁊ desiderabilis sitis deo

Expanded text:
nter reliquas beatitudines, quas in Evangelio Dominus ac Salvator noster enumerare dignatus est, etiam hoc addidit, dicens: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Felices sunt quibus istam praeclara
Abbreviated transcription (Latin):
adunetam gr̃am. ad intellec tũ quoq mysticũ
perducunt᷑. Ut etiã de interna intellegentia
polleant. qui ecteriora fidelit̾ amministrant.
Seueralis etiã mox sententia subditur: qua dr̃.
om̃i eñĩ habenti dabit᷑ ⁊ habundabit. ei aũ qui

Expanded text:
adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
auob̾ exigit᷑ quod audistis. Inusura ꝗppe. pecu¬
nia etiã non data recipitur. Cum eñi hoc red
studeatis intellegere que nõ auditis. Quaten
alia exalus colligentes. etiã illa diseatis agere¬
ex nobis medipsis: que nec dũ exp̃eicatoris
ore didicistis. Pigrũ uero scruũ qua senten¬
tia feriat audiam. Tollite abeo talentũ. ⁊
date ei qui hab& decẽ talenta. Oportunũ ual¬
de uidebatur ut cum amalo seruo unũ talen¬
tũ tollitur. ei potius qui duo: quã qui quq
talenta acceperat daretur. Illi enĩ dari debuit
iui mintis. quã qui plus habuit. Sed sicut
superius diximꝰ. ꝑ ꝗnq talenta: ꝗnq uideli¬
cas sensus. idest exteriorũ scientia de signat᷑.
I luo aũ. intellectus ⁊ operatio designditur
toꝵ ad huc uaeuus fuit. Unũ ergo talentũ.
qͦ intellec tuꝰ significari dixim. illi dari debuit.
qui bene exteriora que acceperat ministrauit.
Quod cotidie insc̃a eccła cernimus. qa pleria dũ
bene ministrant exteriora que accipiunt. ꝑ

Expanded text:
a exigitur quod auditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc reddstudeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit qui minus quam qui plus habuit. Sed, sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio exprimitur. iorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per
Abbreviated transcription (Latin):
rios consumit. Hoc loco ideo aduersaruis ignis
dlicitur: quia ñ de parte xp̃i. sde parte diaboli
ẽẽ cognoscitur. &iterũ iustitiã discite qui
habitatis terrã. Manifestũ est ergo quod ipse
esurit iustitiã: ꝗ discere optat iustitiã. Prius
ergo debemꝰ discere.: ut postea meream̃ implere.
ut ista beatitudo perdĩ gr̃am impleatur innob̾.
Di inueritate ut crediniꝰ ⁊ esuritis ⁊ sititis iusticia.
tũ: nolite expectare ut uobis hoc ultro debea¬
mus ingerere. s etiã uos ipsi quasi rem uobiꝰ¬
ex iure debitam fidelit̾ a nob̾ ac sitient̃ exigite.
uel aliquotiens tardantib nolueritis exige¬
re: possumꝰ ab illis qui periculũ nr̃m uesci¬
unt inportũ forsitan iudicari. D⁊ qui bene
nouit quam graue pondus unmineat cer¬
uicib sacerdotũ: intellegat quod quãuis
assidue uerbũ dĩ p̃dicetur: minus reddini¬

Expanded text:
r ignis adversarius; quia non de parte Christi, sed de parte diaboli esse cognoscitur. Et iterum, Justitiam discite, qui habitatis terram . Manifestum est ergo quod ipse esurit justitiam, qui discere optat justitiam. Prius ergo debemus discere, ut postea mereamur implere. Ut ergo ista beatitudo per Dei gratiam impleatur in vobis, si in veritate, ut credimus, et esuritis et sititis justitiam, tum, nolite exspectare ut vobis ultro illud debeamus ingerere; sed etiam vos ipsi, quasi rem vobis jure debitam, fideliter a nobis ac sitienter exigite. aliquoties tardantibus nobis nolueritis exigere; possumus ab illis qui periculum nostrum nesciunt, importuni forsitan judicari. Sed qui bene novit quam grave pondus immineat cervicibus sacerdotum, intelligit quod quamvis assidue verbum D
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ⁊ uidete: quia carnales uacce nõ solum ipse
adsuos uitulos ueniunt. s eis etiã uituli obuiã
currunt. nita ubera matrũ suaꝵ suo capite
frequenter pereutiunt. ut aliquotiens si maiores
uituli suit: ipsaꝵ matrũ corpora de terra sub
desiderare uel cupere. ut filii eors ꝓsalute
am̃e sue assiduis eos interrogationib inquie¬
tent. ut dum filus pulsantib gr̃a diuina tri¬
buitur. sacerdotib sc̃aꝵ scripturars secreta
reuelantibus eternũ p̃miũ p̃paretur. Hoc
ideo dico: ut in nobis ⁊ in uob̾ ista similitudo
seruetur. Cupiuiꝰ eñi a uob̾ istam desiderabi¬
lẽ inꝗetudinẽ assidue sustinere. dum modo
am̃as ur̃as uidere mereamur inxp̃i amore
ꝓ ficere. Uinde sic̃ nobis expet̾it collectis
serpturar tlorib sp̃alẽ cibũ conscere. ita
uobis oport& cũ grandi auiditate require¬
re. Nam quomodo solent uituli matrũ ube¬
ra eũ grandi impetu inquietare: ut de inte¬
riorib eoꝵ uecessariũ sibi possint extrahere

Expanded text:
e carnales vaccae non solum ipsae ad suos vitulos veniunt, sed etiam sui vituli eis obviam currunt, et ita ubera matrum suarum capite frequenter percutiunt, ut aliquoties, si majores vituli sint, ipsarum matrum corpora de terra subldesiderare vel cupere, ut filii eorum pro salute animae suae assiduis eos interrogationibus inquietent; ut dum filiis pulsantibus gratia divina tribuitur, sacerdotibus sanctarum Scripturarum secreta revelantibus aeternum praemium praeparetur. Hoc ideo dico, ut et in nobis et in vobis ista similitudo servetur. Cupimus enim a vobis istam desiderabilem inquietudinem sustinere, dummodo animas vestras videre mereamur in Christi amore proficereScripturarum floribus, spiritualem cibum conficere; ita et vos oportet cum grandi aviditate requirere. Nam quomodo solent vituli matrum ubera cum grandi impetu inquietare, ut de interioribus earum necessarium sibi possint extrahere
Abbreviated transcription (Latin):
bum salutis acꝗrere. Ne forte si ⁊ sacerdetes
tardius uoluerint offerre. ⁊ popłi nimus
impedimentis mundi istius occupati dedignenã
inꝗrere: impleat᷑ illud quod scriptũ est. mit¬
tam uiꝗt famẽ interrã. ñ famẽ panis nec sitĩ¬

Expanded text:
um providere: ne forte si et sacerdotes tardius voluerint offerre, et populi nimiis impedimentis mundi istius occupati dedignentur inquirere, impleatur illud quod scriptum est, Mittam, inquit, famem in terram; non famem panis, neque siti
Abbreviated transcription (Latin):
dilec tissimi nõ aluid intelugitur. nisi id quodin
eccda p̃dicatur. Num mularii qui peciur. ec¬
cipere debent. nõ sunt alii nisi popłi xp̃iani
uem n õ porenuĩ periculum immina:. siio queo
uerbis acceperti bonis operib duplicare noluerit.
tiens euenerit ut uobis tardius uerbiũ. dĩ min¬
stretur. si hoc moleste accipitiᷤᷤ. quomodo sicor¬
pori ur̃o cotidiani uictus subs tantia subtra het᷑
Ao em̃i apud nos maior debe eẽ corporis sames.
quã am̃e.am quantũ am̃ã digniorẽ ẽẽ nomiuiꝰ

Expanded text:
dilectissimi, non aliud intelligitur, nisi id quod in ecclesia praedicatur. Nummularii qui pecuniam accipere debent, non sunt alii nisi populi christivestrum non parvum periculum imminet, si id quod verbis acceperit, bonis operibus duplicare noluerit.ties evenerit ut vobis tardius verbum Dei ministretur, sic hoc moleste accipite, quomodo si corpori vestro quotidiani victus substantia subtrahatur. Non enim apud nos major debet esse corporis fames quam animae. Nam quantum animam digni
Abbreviated transcription (Latin):
quare tam metuendã contestationẽ p̃mitter&.
secutus adiunx̃: p̃dica uerbũ. insta oportune
inportune. Argue. obsecra. increpa. Quid
est oportime inportune. nisi oportune uolen¬
tib. portune nolentib. Uolentib audire
audire uerbum dei: offerendũ est. fastidientib.
ingerendũ. Ne forte cõtra nos ante tribunal
Unde cum grandi tremore ⁊ tinore cõsiderare
debenus: ne ad nos etiã illa terribilis senentia
dirigatur. Quã seruus ille audire meruit. Q

Expanded text:
dam contestationem praemitteret, secutus adjunxit: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, obsecra, increpa . Quid est opportune, importune; nisi opportune volentibus, importune nolentibus? Volentibus audire verbum Dei offerendum est; fastidientibus, ingerendum: ne forte contra nos ante tribunal Unde cum grandi tremore pensare debemus, ne ad nos etiam illa terribilis sententia dirigatur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
deboemn c̃⁊ eñ caro bis indie reficitur. quare
mol estie ⁊ ineptũ uidic& aliquis: si post septẽ
caro reficitur cibo isto terrenio: sic ꝯam̃a pascit᷑
dĩ uerbo. & ideo quotiens uob̾ tardius oblatũ
fuerit. ꝑ sc̃ã importunitaitẽ ur̃ã excitate pigri¬
dicam nr̃am: ⁊ quod uob̾ ex iure debetur exigite.
habere uaccarum. Ap̃iam uero popłi. ti pum
ꝑferunt uituloꝵ. Quomodo eñĩ uacee per pra¬
ta camposqs discurrunt: uineta ⁊ oliueta cir¬
cumeunt: ut de pastis herbais arborumq fron¬
dibus cibum lactis preparent uitulis suis. ita
sacerdotes de diuersis sc̃ais seripturaꝵ mon¬
tib. assidue legendo uerbi dĩ debent flores decer¬
pere. ex quib spirituale lac filuis ualeant mi¬
nistrare. Ut possint partẽ habere cum apło ꝗ
habere uidentur. Sicut em̃uacea duo ubera haber
ex quib nutriat uitulum. ita ⁊ sacerdotes de

Expanded text:
enim caro nostra bis in die reficitur; quare molestum et ineptum judicet aliquis, si vel post septem caro reficitur cibo isto terreno; sic et anima pascitur Dei verbo. Et ideo quoties vobis tardius oblatum fuerit, per sanctam importunitatem vestram excitate pigritiam nostram, et quod vobis jure debetur exigite. ero populi typum praeferunt vitulorum. Quomodo enim vaccae per campos et prata discurrunt, vineta et oliveta circumeunt, unde pastis herbis ac frondibus cibum lactis praeparent vitulis suis: ita sacerdotes in diversis sanctarum Scripturarum montibus assidue legendo verbum Dei, debent flores decerpere, ex quibus spirituale lac valeant filiis ministrare; ut possint partem habere cum apostolhabere videntur. Sicut enim vacca duo ubera habet, ex quibus nutriat vitulum suum; ita et sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
claudius. Cuncta ferit qr cuncta timet᷑. de seuit
in om̃s: ut seposse putẽt. nec belua tetͥorulla: qͣm
serui rabies. in libera t̾ga furentis. Animꝰ enĩ male s¬
cet ds. cũ tñ abuti pacientia dĩ. ⁊ ñ intellig̾e parcen¬
tis benignitatẽ iam sit magna dampnatio. Sunt ⁊

Expanded text:
ltum: cuncta ferit dum cuncta timet, desaevit in omnes ut se posse putent, nec belua taetrior ulla quam servi rabies in libera terga furentis; agnoscit gecet Deus: cum abuti patientia Dei, et non intelligere parcentis benignitatem, jam sit magna damnatio. CXXXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
ita ex intellectu gñat᷑ uoluntas. ⁊ ex his item duob ꝓce¬
dit memoria: sic̃ facile a sapiente quolib⁊ intelligi p᷑otest.
Nec enĩ aĩa ꝑfecta. potest eẽ sine his trib: nec hoꝵ triũ
unum aliq̃d quantũ ad suã ꝑtinet beatitudinẽ sine aliis
ita aĩa intellectus. aĩa uolun. aĩa memoria. Non tam̃
aĩe tresinuno cope: s una aĩa tres hñs dignitates. atq
natura. Ex quib quasi excellentiorib aĩe dignitatib
iubem̃ diligere conditorẽ: ut in quantũ intelligitur
beat᷑. Nec solus suffic̃ de eo intellectus nͥ fiat in amore eius
uoluntas. Inmo nec ħ duo sufficiunt. nisi memoria addat᷑.
qua semꝑ inm̃te intelligñtis ⁊ diligñtis maneat ds : ut sic̃
nlłm potest ẽẽ momentũ quo hõ nonutat᷑ uł fruat᷑ dei¬

Expanded text:
ita ex intellectu generatur voluntas, ex his item ambobus procedit memoria, sicut facile a sapiente quolibet intelligi potest. Nec enim anima perfecta potest esse sine his tribus, nec horum trium unum aliquod, quantum ad suam pertinet beatitudinem, sine aliis ita et anima intellectus, anima voluntas, anima memoria; non tamen animae tres in uno corpore, sed una anima tres habens dignitates; 340 atque natura, ex quibus quasi excellentioribus animae dignitatibus jubemur diligere Conditorem, ut quantum a nobis intelligitur beatur. Nec solus sufficit de eo intellectus, nisi fiat in amore ejus voluntas: immo nec haec duo sufficiunt, nisi memoria addatur, qua semper in mente intelligentis et diligentis maneat Deus; ut sicut non potest esse momentum, quo ho
Abbreviated transcription (Latin):
si. nr̃am. Tanta icaq dignitas humane conditionis
ẽẽ cognoscitur. ut non solo iubentis sermone sic̃ alia
sex dierũ oꝑa. s consilio scẽ tͥnitatis atq oꝑe maiestatis
diuine c̃atus sit homo. ut ex pͥme conditionis honore
intellig̾et. quantũ deberet suo conditori dũ tm̃ in con¬
ditione mox dignitatis pͥuilegiũ p̃stitit conditor: ut
tanto ardentius amaret conditorẽ. quanto mirabiliꝰ
se ab eo ẽẽ conditũ intellig̾et. Nec ob hoc solũ qd̃ consi¬
lio sc̃ẽ tͥnitatis sic excellent᷑ a conditore conditus ẽ: S¬
⁊ qd̃ ad ymaginẽ ⁊ similitudinẽ suã ip̃e creator om̃ĩum
Primo quid̃ ut sicutid̾s unꝰ semꝑ uͥq est totus omĩa iuui¬
corꝑis sui membris maior. ⁊ inminorib minor. s in mi¬
nimis tota. ⁊ in maximis tota. Et ħ ẽ ymago unitatis
omp̃tis dĩ qͣm anima ht̃ inse: Que quoq quandã scẽ
pit: ita aĩa scdm suũ modũ est. iiuit ⁊ sapit. Est qͦ

Expanded text:
stram . Tanta itaque dignitas humanae conditionis esse cognoscitur, ut non solo jubentis sermone, sicut alia sex dierum opera, sed consilio sanctae Trinitatis, et opere majestatis divinae creatus sit homo; ut ex primae conditionis honore intelligeret, quantum deberet suo conditori, dum tantum in conditione mox dignitatis privilegium praestitit ei conditor; ut tanto ardentius amaret conditorem, quanto mirabilius se ab eo esse conditum intelligeret: nec ob hoc solum quod consilio sanctae Trinitatis sic excellenter a conditore conditus esd ad imaginem et similitudinem suam ipse creator omnium Primo quidem quod sicuti Deus unus semper ubique totus est, omnia vivicorporis sui membris major, et in minoribus minor: sed in minimis tota, et in maximis tota. Et haec est imago unitatis omnipotentis Dei, quam anima habet in se. Quae quoque quamdam sanctae pit; ita anima secundum suum modum est, vivit et sapit. Est quoque
Abbreviated transcription (Latin):
minari dampnũ. expulsionẽ. cẽdes. fortassis ⁊ mortẽ. Ibi
iam sicupiditas ñ ualuit: forte timor ualebit ut pec¬
fecerat timor malus: tanqͣm fõderat. Amor quippe
inflãmat: timor humiliat. Io pecc̃a maliamoris igne
succensa sunt: pecc̃a malitimoris effossa surit. humi¬

Expanded text:
minari damnum, expulsionem, caedes fortassis et mortem: ibi jam, si cupiditas non valuit, forte timor valebit ut pecfecerat timor malus? Tanquam effoderat. Amor quippe inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa sunt; peccata mali timoris, effossa sunt. Humi
Abbreviated transcription (Latin):
doloris anxietas. Dies uero cursus temꝑis. ⁊ sola ꝓrũden¬
tiam consecuta sollicitudinis recipiunt affectũ. Consti¬
tuetur gͦ dies eẽ animal qd̃ ⁊ caueat. ⁊ ꝓspiciat. ⁊ curet.
Cui ⁊ malicia ꝓpͥa sufficiat neq extrinsecus a uidenti
sit cumulanda pecc̃o. S natura rei ñ capit: diei depu¬
tare mentis affectum. Ergo qd̾ sͥ ipsa sollicita ẽ. ⁊ qͥ¬
diei malicia sua sufficiat. ⁊ qd̃ inhibetur sollicita ẽẽ
de crastino: totũ sub dicti celestis significantia contine¬
tur. Iubemur gͦ non ambig̾e de futuris. Satis enĩ iu¬
te nr̃e malicia ⁊ dier̃ quib uiuimꝰ pecta sufficiunt uͦ
circa ħ purganda ⁊ ꝓm̃enda om̃is uite nr̃e meditatio
laborq u̾setur. Ne etiã de futuroꝵ diffidentia in ex¬
piabilis ir religiositas ꝯtrahat᷑: cum cessante cura
nr̃a ip̃a in offitio suo q̃ sunt futura sollicita sint ⁊

Expanded text:
doloris anxietas, Dies vero cursus est temporis: et sola providendoloris anxietas, Dies vero cursus est temporis: et sola providentiam consecuta sollicitudinis recipiunt affectum. Constituetur ergo dies esse animal, quod et caveat, et prospiciat, et curet; cui et malitia propria sufficiat, neque extrinsecus accidenti sit cumulanda peccato. Sed natura rei non capit, diei deputare mentis affectum: ergo et quod sibi ipsa sollicita est, et quod ei malitia sua sufficit, et quod inhibemur solliciti esse de crastino; totum sub dictis coelestis significantiae continetur. Jubemur igitur non ambigere de futuris; satis enim vitae nostrae malitia, et dierum quibus vivimus peccata sufficiunt, ut circa haec purganda et promerenda omnis vitae nostrae meditatio laborque versetur, ne etiam de futurorum diffidentia inexpiabilis irreligiositas contrahatur: cum cessante cura nostra, ipsa in officio suo, quae sunt futura, sollicita sint, et
Abbreviated transcription (Latin):
mus expectemꝰ. regnũq dĩ uite nr̃e stipendiĩs q̃ ramus.
⁊ ħ recte ꝑfecteq niuentiũ merces ẽ ut in nouam celestẽ
sub̾am ex hac corruptibilis corꝑis mat̾ĩe tnsferant᷑ ⁊ cor¬
ruptio t̾rena celesti incorruptione mutet᷑. Nolite sollici-¬
ficit diei malicia sua. Cõmune indiciũ ẽ diem ẽẽ labñti¬
um tempoꝵ cursum luce soł illuminatũ quẽ nox int̃¬
iecta discriminat. Tint̾uentu suo diei diem subrogat.
futuri aut̃ temporis significantia continet᷑ in crasti¬
no. Ergo de futuro sollicitos nos ẽẽ d̾s uetuit. Incu-¬
ria aũ sollicitudinis relaxate ñ negligentie s fid̃ĩ ẽ.
Cur enĩ solliciti simus in crastino cum crastmnꝰ dies sͥ
ip̃e sollicitus sit. Ergo anxietatẽ nr̃am ip̃a ꝓ nob̾ dies
sollicita depellit. S sollicitudo ut arbitror ꝓprius est
hõis affectꝰ. hanc enĩ excitat aut cure metus. Aut

Expanded text:
mus, exspectemus, regnumque Dei vitae nostrae stipendiis quaeramus. mus, exspectemus, regnumque Dei vitae nostrae stipendiis quaeramus. Et haec recte perfecteque viventium merces est, ut in novam coelestemque substantiam ex hac corruptibilis corporis materie transferantur, et corruptio terrena coelesti incorruptione mutetur. Gentium igificit diei malitia sua . Commune judicium est, diem esse labentium temporum cursum luce solis illuminatum, quem nox interjecta discriminat, et interventu suo diei diem subrogat: futuri autem temporis significantia continetur in crastino. Ergo de futuro sollicitos nos esse Deus vetuit. Incuria autem sollicitudinis relaxatae, non negligentiae. sed fidei est. Cur enim solliciti simus in crastino; cum crastinus dies sibi ipse sollicitus sit? Ergo anxietatem nostram ipsa pro nobis dies sollicita depellit. Sed sollicitudo, ut arbitror, proprius est hominis affectus: hanc enim excitat aut curae, aut metus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
num agri qd̃ hodie ẽ ⁊ cras inclybanũ mittit᷑ ds̃ sic uestit
qͣntomagis nos minime fidĩ : fidei nr̃e ĩmolabilẽ ꝯfidentiã
exemploꝵ auctoritate. ꝯfirmat. ut tanto maioris ꝑicl̃i
res sit ambig̾e. qͣnto impensiore cura omnẽ occasionẽ infi¬
delitatis abstulit. fenũ enĩ ñ iccirco nascit᷑ ut det᷑ igni:
neq ideo uestiendi eiꝰ peculiaris do curaẽ ut cremet᷑:
s sub feni noĩe nuncupatas ẽẽ gñtes adeo crebro inueniꝰ
Germen aũ illud ẽ qd̾ uirtutis sue flore dilapso ad calorem
sol arescit. Igit᷑ requies nulla gñtib neq mortis ut uo¬
ut ignis et̾ni in ip̃is sit eterna mat̾ies. ⁊ in uniũsis sem¬
pit̾nis exerceat᷑ ultio sempit̾na. Si gͥ gñtib iccirco tantũ
te exigit collo cari. ut cura rerum quib indigemus omis¬
missa. ab eo potius omĩa aquo ip̃i uitale exordium sumi¬

Expanded text:
 sic vestit;  sic vestit; quanto magis vos modicae fidei ? Fidei nostrae inviolabilem confidentiam exemplorum auctoritate confirmat: ut tanto majoris periculi res sit ambigere, quanto impensiore cura omnem occasionem infidelitatis abstulerit. Foenum non idcirco nascitur, ut detur igni; neque ideo vestiendi ejus peculiaris Deo cura est, ut cremetur: sed sub foeni nomine nuncupatas esse a Deo gentes, crebro invenimus. Germen autem illud est, quod virtutis suae flore dilapso, ad calorem solis arescit. Igitur requies nulla gentibus, neque mortis, ut vout ignis aeterni in ipsis sit aeterna materies, et in universis sempiternis exerceatur ultio sempiterna. Si igitur gentibus idcirco tantum te exigit collocari: ut cura rerum quibus indigemus omissa, ab eo potius omnia, a quo ipsi vitale exordium sumpsi
Abbreviated transcription (Latin):
to dilecte sap̃ie do carus. S lylia nascunt᷑ potiꝰqͣm oꝑum¬
tur. Cooꝑtio aut̃ uelam̃tũ ẽ corꝑis non corpꝰ ip̃m. Qd̃ si ad
sensum humane intelligñtie refertur: colorẽ lylii uela¬
m̃ti candor potuerat emulari. S sylia ñ laborantia ii:
nentia figurare intelligñda sunt. angłoꝵ celestiũ cłarita¬
tes. quib extra humane intelligñtie eruditionẽ. suiq
oꝑisicẽdem a deo głe candor indultus ẽ. ne quid ex ppo
istiꝰ gminis ut aptissime celestib angłoꝵ sub̾antiis cõ¬
paret᷑. Hoc eñi efflorescens c̃ astyrpe detente humi ra-¬
dicis auellit᷑ nature sue uirtutẽ licet aruisse putet᷑ occul¬
tat ⁊ redeute temꝑe rursum lilii sui honore uestit᷑. Ex
segͥ effiorescit. ac redlit᷑ ⁊ qd̾ est nec radici p̾ debere uͭ t̾re.
ñ laborant neq nent: qr uͥtutes angłoꝵ ex ea quã eidepte
sunt originis sue sorte ut sint semꝑ accipiant. Si eñi fe¬

Expanded text:
e Deo carus. Sed lilia nascuntur potius, quam operiuntur. Coopertio autem velamentum est corporis, non corpus ipsum. Quod si ad sensum humanae intelligentiae refertur, colorem lilii, velamenti candor potuerat aemulari. Sed lilia non laborantia neque nentia significari intelligenda sunt angelorum coelestium claritates, quibus extra humanae scientiae eruditionem, suique operis mercedem, a Deo gloriae 694 candor indultus est: ne quid ex proprio istius germinis, ut aptissime coelestibus Angelorum substantiis comparetur. Hoc enim efflorescens, cum a stirpe detentae humi radicis avellitur, naturae suae virtutem licet aruisse putetur occultat, et redeunte tempore rursum lilii sui honore vestitur. Ex se enim efflorescit ac redditur; et quod est, nec radici potest debere nec terrae: non laborant, neque nent: quia Virtutes angelorum, ex ea quam adeptae sunt originis suae sorte, ut sint semper accipiant. 12. F
Abbreviated transcription (Latin):
tionib ꝯgruunt. Nũqͥd ñ dñi uniꝰ seruus possit cͥca uestẽ eẽ ci¬
bumq sollicitꝰ: Nunqͥd ꝑ adu̾sam ualitudinẽ hebetato ocłi lu¬
m̾ine obcurabit᷑ corpꝰ: Aut qd̾ corꝑis lum̃ ẽẽ possit ex ocł̃o: Nc̃
resurrectione corꝑmspes sit fut᷑a. q̃ in sub̾a et̾nitatis alimo
ma. ⁊ cũ ex difficultatib questionũ inutiliũ quedã utñdarũ
p̃sentiũ uoluptatũ rõ quesita ẽ: inutili metu cͥa di reu̾en¬
tiam demorantes. in scłi gaudia transeunt. ⁊ ita ẽ uͭ duob
dm̃s uniꝰ infidele seruitiũ sit. Igit᷑ ex sũmo impietatis affectu

Expanded text:
unius domini servus non possit circa vestem esse cibumque sollicitus? Numquid per adversam valetudinem hebetato oculi lumine obscurabitur corpus? aut quod corporis lumen esse possit ex oculo? Numqresurrectione corporum species sit futura, quae in substantiam cum ex difficultatibus quaestionum inutilium, quaedam utendarum praesentium voluptatum ratio quaesita est, inutili metu circa Dei reverentiam demorantes, in saeculi gaudia transeunt; atque ita est, ut duobus dominis unius infidele servitium sit: igitur ex summo pietatis affectu,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt necessaria. sic̃ fides ad quã referenda sunt que in
p̃teritis habebunt᷑. ⁊ alia nunt faciunt tͥnitatẽ. cũ ea pre¬
sentia tenemꝰ aspicimꝰ. amamꝰ. alia tunc factura sunt.
cũ ea ñ eẽ s fuisse. ꝑ quedã eoꝵ uestigia que p̃tereundo
in memoria derelinquent reꝑiemus. Qr ⁊ tunc tͥnitas e¬
rit cum illud qualecũq uestigium. ⁊ memorit̾ retinebit᷑.
⁊ agnoscẽt᷑ ueracit᷑. ⁊ hoc utrumq t̾cia uoluntate iunget᷑¬

Expanded text:
sunt necessaria sicut fides, ad quam referenda sunt, in sunt necessaria sicut fides, ad quam referenda sunt, in praeteritis habebuntur et aliam nunc faciunt trinitatem cum ea praesentia tenemus, aspicimus, amamus, aliam tunc factura sunt cum ea non esse, sed fuisse per quaedam eorum uestigia, quae praetereundo in memoria derelinquent, reperiemus; quia et tunc trinitas erit cum illud qualecumque uestigium et memoriter retinebitur et agnoscetur ueraciter et hoc utrumque tertia uoluntate iunget
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cognitione ⁊ scĩa. hoc ẽ contẽplatione nature. in qͣ nicħ
ẽ melius ⁊ amabilius ea natura que creauit om̃s cet̾as in¬
stituit q naturas. cui regenti eẽ subiectũ suusticia ẽ: In¬
mortalitas ẽ oĩo iusticia. nec in illa beatitisdine eẽ desinet.
S talis actanta erit. ut ꝑfectior ⁊ maior ẽẽ ñ possit. fortas¬
sis ⁊ alie tres uirtutes prudentia sine ullo iam ꝑiculo.
erroris. fortitudo sine molestia tollerandoꝵ maloꝵ. tẽꝑ¬
antia sine repugnatione libidinũ. erunt in illa feliti¬
tate. ut prudentie sit nullũ bonũ dõ pon̾e uel equare.
fortitũdinis ei firmissime coherere. temꝑantie nullo defe¬
ctu noxio delectari. Nunc aut̃ qd̃ agit iusticia in subue¬
niendo miseris. qd̃ prudentia in p̃cauendis insidiis. qd̃
fortitudo inꝑferendis melestiis. qd̵ temꝑantia in coher¬
cendis delectationib pͣuis. non ibi erit ũbi nich oĩo mali
erit. Ac ꝑ hoc ista u̾tutum oꝑa. que huic mortali uite

Expanded text:
esse cognitione et scientia, hoc est contemplatione naturae; in qua nihil est melius et amabilius ea natura, quae creauit omnes ceteras instituitque naturas. cui regenti esse subditum si iustitia est, immortalis est omnino iustitia nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohercendis delectationibus prauis non ibi erit, ubi omnino nihil mali erit. ac per hoc ista uirtutum opera, quae huic mortali uitae
Abbreviated transcription (Latin):
de. tota aĩa toto corde dilig̾e dm̃. aquo existit ut incorruptꝰ
ineo amor atq integer custodiat᷑. qd̃ est tẽpantia. nullis
frangat᷑ incõmodis qd̃ est fortitudinis. Nulli alii seruiat
qd̃ est iusticie. Uigilet indiscernendis reb. ne fallatia
paulatim dolus ue subripiat qd̃ est prudentie. hec ẽ una
ꝑfectio. que sola impetrat ut u̾itatis sinceritate ꝑfruat᷑.
hec nob̾ testam̃to utroq concinit᷑. Hec nob̾ hinc atq inde
suadet᷑. Diligamꝰ gͥ dm̃ ex toto corde. ex tota aĩa. extota m̃te.
quicũq ad uitã et̾nam ꝑuenire ꝓposuimꝰ. H ẽ inquit

Expanded text:
de, tota anima, tota mente diligere deum; a quo existit, ut incorruptus in eo amor atque integer custodiatur, quod est temperantiae, nullis frangatur incommodis, quod est fortitudinis, nulli alii seruiat, quod est iustitiae, uigilet in discernendis rebus, ne fallacia paulatim dolusue subrepat, quod est prudentiae. haec est una perfectio, qua sola impetrat ut ueritatis sinceritate perfruatur. haec nobis testamento utroque concinitur, haec nobis hinc atque inde suadetur. diligamus igitur deum ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente quicumque ad uitam aeternam peruenire proposu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud est optimũ hoĩs cui herere beatissimũ sit. nͥ d̃s̃.
Cui herere certe ñ ualemꝰ nsi dilectione. Namq illud
qd̾ quadriꝑtita dr uirtus. exip̃ius amoris uario qͦdam
affectu dr. ut temꝑantia sit amor integrũ se p̃bens ei
qd̃ amat᷑. Fortitudo amor facile tollerans omĩa. p̃p̃ qd̃
amat᷑. Iusticia sit amor soli amatori seruiens. ⁊ ꝓpt̾ea re¬
cte dñans. Prudentia amor. ea quib adiuuat abeis qͥb
impedit᷑ sagacit̃ seligens. S hunc amorẽ ñ cuilibet s dei
Quã rem definire etiã silicet ut tẽꝑantiã dicamus ẽẽ a¬
morẽ dõ sese integrũ incorruptũq seruantẽ. fortitudinẽ
amorẽ. omĩa ꝓpt̾ dm̃ facile p̃ferentẽ. Iusticiã amorẽ. dõ¬

Expanded text:
aliud est optimum hominis, cui haerere beatissimum sit, nisi deus. cui haerere certe non ualemus nisi dilectione. namque illud quod quadripertita dicitur uirtus ex ipsius amoris uario quodam affectu dicitur, ut temperantia sit amor integrum se praebens ei quod amatur, fortitudo amor facile tolerans omnia propter quod amatur, iustitia amor soli amato seruiens et propterea recte dominans, prudentia amor ea quibus adiuuatur ab eis quibus impeditur sagaciter seligens. sed hunc amorem non cuiuslibet, sed dei Quare definire etiam sic licet, ut temperantiam dicamus esse amorem Deo sese integrum incorruptumque servantem; fortitudinem, amorem omnia propter Deum facile perferentem; justitiam, amore
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeam. Pax dĩ que ex supͣat omnẽ sensum custodiat
corda ur̃a ⁊ intelligentias ur̃as. Iam quodãm sudemꝰ quare
aque ille que suꝑ celũ sunt ñ debuerunt colligi ⁊ inunum
coartari. Qm̃ caritas amplificanda semꝑẽ ⁊ dilatanda. ⁊
quanto lacus pandit᷑ : tanto celsius sublimat᷑. Que sub
celo sunt aũ aque congregande ⁊ constringende sunt inu-¬
num locũ ut inde ꝑcertos tramites ⁊ exitus ordinatos qͣcũq
deducant᷑. Qm̃ affectus aĩe inferior nisi certalege constͥn¬
gatur: ñ potest apparere arida nec gramina ꝓducere.

Expanded text:
odiat corda vestra et intelligentias vestras . Jam quodammodo videmus quare aquae illae quae supra coelum sunt non debuerunt colligi et in unum coarctari, quoniam charitas amplificanda semper est et dilatanda; et quanto latius panditur tanto celsius sublimatur. Quae autem sub coelo sunt aquae, congregandae sunt et constringendae in locum unum, ut inde per certos tramites et exitus ordinatos, quacunque deducantur. Quoniam affectus animae inferior nisi certa lege constringatur, non potest apparere arida, nec germina producere,
Abbreviated transcription (Latin):
dealiis scͥptum fuit. fortasse qr binarius signum diuisi¬
onis est qui pͥmꝰ abunitate recedit: sacram̃tũ enĩ aliqd̃
cõmendat᷑. ⁊ñ sunt laudata oꝑa scda. ñ qr bona ñ eẽnt.
s qr maloꝵ signũ eẽnt. Prima enĩ oꝑa fec̃ d̾s ⁊ illa omĩa
bona ualde erant. quib neq mnerat corruptio. neq deert
ꝑfectio. S uenit deiñ diabolus ⁊ homo. ⁊ fecerunt ip̃i

Expanded text:
debuit si factum fuit? Fortassis quia binarius signum divisidebuit si factum fuit? Fortassis quia binarius signum divisionis est, qui primus ab unitate discedit: sacramentum aliquod hic commendatur. Et non sunt laudata opera secunda, non quia bona non essent, sed quia malorum signum essent. Prima enim opera fecit Deus et illa omnia bona valde erant ; quibus neque inerat corruptio, neque deerat perfectio. Sed venit deinde diabolus et homo, et fecerunt ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Quare aũ factũ est sit ut fir. aquas a se diuidẽt partim¬
que supͣ. atq infra. partim earund̃ aquaꝵ natura con-¬
sistẽt: non querat extra se qui ħ ꝑꝑ se facta credit. Nã
sualis natura hoĩs. celum aũ sursum puritas intelligñ¬
tie. ⁊ qͣi quodã in mortalis iuite motu uegetata ratio. du¬
as uͦ istastam dissimiles in uno hoĩe naturas magna q̃dã
desidioꝵ moles hinc inde fluctuantiũ. ⁊ incontraria sepe
motu alt̾uo tendentiũ oberrat qr ⁊ aliud ẽ qd̃ subtus caro¬
p̃ssa ex infirmitate appetit: ⁊ aliud qd sp̃c sursum ꝑcon¬
tẽplationẽ u̾itatis eleuatus intendit. S fit aliquotiens
ens diuidat ab inuicem. ⁊ discernat uoluntates ⁊ appetitꝰ
desidiaq diuidicet. quid sit uidł qd̃ ex carne deorsum trahit
tirmam̃tũ in medio sese collocat. atq hinc suꝑcelestes
neq ip̃a que sursum ẽ sinceritas ad ea que subtus sunt
abiecta ⁊ uilia sinit᷑ se se inclinare. S mirũ quare ñ est¬

Expanded text:
Quare autem factum sit ut firmamentum aquas a se divideret, partimque supra atque infra, partim earumdem aquarum natura consisteret, non quaerat extra se, qui haec propter se facta credit. Nam sualis natura hominis; coelum autem sursum puritas intelligentiae, et quasi quodam immortalis vitae motu vegetata ratio. Duas vero istas tam dissimiles in uno homine naturas, magna quaedam desideriorum moles hinc inde fluctuantium, et in contraria saepe motu alterno tendentium oberrat; quia et aliud est quod subtus caro ex infirmitate pressa appetit, et aliud quod spiritus sursum per contemplationem veritatis elevatus intendit.ens dividat ab invicem, et discernat voluntates et appetitus, desideriaque dijudicet. Quid sit videlicet quod ex carne deorsum trahit;entum quoddam in medio sese collocat, atque hinc supercoelestes neque ipsa quae sursum est sinceritas, ad ea quae subter sunt abjecta et vilia sinitur sese inclinare. CAP. XX. Quare non d