comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad arguendam uiuere. nonꝑbaptismũ liberari. Libenter
uoluit diuidi puerũ non ut possideat. sed ut interficiat.
ccła quẽ scit suũ esse libent concedit emulȩ. dum uiuat
salcem apud aduersariũ. ne int̾ legem diuisus & grãm salua¬
coris mucrone feriatur. Unde dicit & apłs. Ecce egõ laulus dico
uobis qͦd si legẽ obseruatis. xp̃c uobis nichil ꝓdedt. Item alio
mnodo. Qͥd in hac sententia meliꝰ ꝑ matrũ lactantium noĩa
ꝑsomnũ corporis occidunt : & negligendo oppͥmunt. &
alere uerborũ lacte uidebant᷑. Unde plerunq dũ ipsi res¬
hensibiliter uuiunt. & habere discipłos uita laudabile
nanieunt. alienos sibi attrahere conant᷑: quatinꝰ dum b¬
nos se habere. sequaces ostendunt apud udicia hõium es¬
cusent mala quȩ agunt. & quasi subditorũ uita mortite¬
ram tegant negligentiã. Unde & illic mulier quȩ filiun
extinrit ꝓpriũ quęsiuit alienũ: sed ueram matr̃s salas¬
ul cuiꝰ intereat. extremo examine. ira clistricti iudicr

Expanded text:
 gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiuat saltem apud aduersariam, ne inter legem diuisus et gratiam saluatoris mucrone feriatur. unde dicit et apostolus: ecce ego Paulus dico uobis, quod, si legem obseruatis, Christus uobis nihil prodmodo. Quid in hac sententia melius, per matrum lactantium nomina, per somnum torporis occidunt et negligendo opprimunt, quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, alienos sibi attrahere conantur: quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt, et quasi subditorum vitam mortifera negligentia tegant, unde et illic mulier quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum; sed tamen veram matrem Savel cujus intereat, extremo examine, ira districti judicis
Abbreviated transcription (Latin):
inloco digessimꝰ. Cui etiã conuenit illud. Cardius qui c̃. in libano
misit ad ccdrũ qui est in libano. ut daret ei filiã suam. & reliquã
primꝰ. quis erit futurꝰ. qui uterq hic p̃figuratur: Septimꝰ ꝓinde
modus. qͥ geminã prȩceptorũ petinet qualitatẽ. ille ẽ uitae
agende. ut exempligra : Diliges ꝓximũ tuũ tanꝙͦ cripsũ. Qen
enĩ diligit ꝓximũ: Legẽ impleuit. Qd dauid non solũ iniona

Expanded text:
in loco digessimus. Cui etiam convenit illud: « Carduus qui est in Libano in loco digessimus. Cui etiam convenit illud: « Carduus qui est in Libano misit ad cedrum, quae est in Libano, ut daret ei filiam suam, » et reliqua. primus, quis erit futurus, qui uterque hic praefiguratur. Septimus proinde modus, qui geminam praeceptorum retinet qualitatem, ille est vitae agendae, ut exempli gratia: « Diliges proximum tuum tanquam teipsum: Qui enim diligit proximum, legem adimplevit: » Quod David non so
Abbreviated transcription (Latin):
ealetat : cam castã ut calefactũ ad libidinẽ non ꝓuocet. quȩ sapi¬
fatiam sigurat quȩ ctiam insenib ñ sencscit: sca frigescentibus
in danichostendit᷑. ubi
abunde descripsimꝰ. Quart modustubi nob̾ aliquando ꝓprie. ali.¬
quando cropiec diuinita facris eloqͥis intimat᷑. Pxopric: sicut.
helias ait. Uuiit dñs in euiꝰ conspectusto. Et illud. Tues enĩ ds̃ in
etlo sursũ. & in tra deorsum. Et̃. ego sũ ds̃ abrah a ds̃ isaac. et
solent. Quintꝰ parabolaris. quo cũ aliud dr̃. Aliud insacris pa¬
ginis inuenit᷑. Hoc ẽ. qđ intitulo psalmi tricesimi tercu dicit᷑.
psalmꝰ ipsi dauid qͣndo cõmutauit uultẽ suum corã abimelech
& dimisit cũ. cũ in hoc libro erã achis rege hoc fecisse narracus.
Cum gͦ ꝓ achis abimelech posuit. legentt̃ monuit exipsiꝰ ittrp̃ta¬
tione nominis latens altius penetrare mysteriũ: de aꝰ inferiꝰ suõ

Expanded text:
calefiat: tam casta, ut calefactum ad libidinem non provocet; quae sapicalefiat: tam casta, ut calefactum ad libidinem non provocet; quae sapientiam figurat, quae etiam in senibus non senescit, sed frigein David ostenditur, ubi abunde descripsimus. Quartus modus, ubi nobis aliquando proprie, aliquando tropice Divinitas sacris eloquiis intimatur: Proprie, sicut Elias ait: « Vivit Dominus in cujus conspectu sto. » Et illud: « Tu es enim Deus in coelo sursum, et in terra deorsum. » Et: « Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et solent. Quintus parabolaris, quo cum aliud dicitur, aliud in sacris paginis invenitur. Hoc est quod in titulo psalmi XXXIV dicitur: « Psalmus ipsi David, quando commutavit vultum suum coram Abimelech et dimisit eum » , cum in hoc libro coram Achis rege hoc fecisse narratur. Cum ergo pro Achis Abimelech posuit, legentem monuit, ex ipsius inter pretatione nominis, latens altius penetrare mysterium, de quo inferius suo
Abbreviated transcription (Latin):
cula ciꝰ. nisi leo do cribe uida qui habe clauc̃ dauid: qͥ hunc & signacła
ciꝰ aꝑuit. St̃ caĩ pͥmus rialis. scds allegorialis: terciꝰ utriusq rci
mocdus. Quartꝰ doinutabilis diuinȩ. trinitatis essentia: quando
uidelicit ꝓpric. qndo bropiet sacris insinuct᷑ oraculis. Quintꝰ parabo¬
laris. uidelicit quando aliud dr: & aliud inuenit᷑ scriptũ. Sertus de
tc̾lligatur. Septimꝰ que sic diuinis p̃ceptis instrum᷑: ut. certis uigagen¬
do forma. Aliis uͦ unto significando figura regularit᷑ innotescatt
Dediã gemplis ꝙ hoc uolumine conuenit edocere. ut his pͥmũ ecbcci
sciant multa mysttria in eo contegi. Primus historicus ille ⁊ ubi ni¬
chil spu̾ale continet. sicut ait samuel. Melior c̃. obȩdientia qͣm
uictame. & mille talia. Scd̃s allegorialis. ubi ait. qͦd in oĩb finb
istł ꝓuedla spcciosa rei dauid requirit᷑. in cuiꝰ sinu dormiat &

Expanded text:
cula ejus, nisi leo de tribu Juda, qui habet clavem David, qui huncula ejus, nisi leo de tribu Juda, qui habet clavem David, qui hunrei modus; quartus, de incommutabili divinae Trinitatis essentia: quando videlicet proprie, quando tropice sacris insinuetur oraculis. Quintus parabolaris, videlicet quando aliud dicitur, et aliud invenitur scriptum. Sextus de ro primo intelligatur. Septimus quo sic divinis praeceptis instruimur, ut certa vitae agendae forma, alius vero vitae significandae figura regulariter innotescat. Sed jam exemplis ex hoc volumine convenit edocere, ut his primum edocti sciant multa mysteria in eo contegi. Primus historicus ille est, ubi nihil spiritale continetur, sicut ait Samuel: « Melior est obedientia quam victimae, » et mille talia. Secundus allegorialis, ubi ait quod in omnibus finibus Israel puella speciosa regi David requiritur, in cujus sinu dormiat et
Abbreviated transcription (Latin):
. is nectaris capos maducrt̃ diuinarũ scripturarũ multi
d futuris scłis dimisere ꝓficua legentibꝰ: ego uix egreq
li possum ex corũ dictis decerꝑs ꝑmodica. & tandẽ intelligere
uł inusma. Sedne uiderer ingratꝰ largitori: Licet compulsus.
Tontuli mediocrit᷑ quȩ potui p̃cipientibus. Simul eciã notandũ ÷
illis qͥ iu hoc libro parũ sp̃ualc contineri contendant. qd hic scri.¬
plra sic̃ in multis diuinis uoluminib ñ solum trib modis di¬
scit᷑. uixta illud salomonis. coce descripsi cã tripliciter: uerum¬
tiam multiplicit̾ contincri. scđm qd in libro beati iob inscribitur.¬
tqrutinã maͥt ds loquerctur cecũ. & ostenderet tͥ secreta sapientiȩ:
e qͦd multiplex eiꝰ cẽt lex. Qͦd doetorũ sollertia atcestante:. septẽ forc
dinoscunt᷑. Ipsi sunt enĩ septt si gilli quib iste liber sedłm apocalipsin
loħ̾is signatꝰ csse ꝓclamatur: quẽ nemo potuit soluere & aꝑire signa¬

Expanded text:
lli rore coelestis nectaris campos maduerunt divinarum Scripturarum multimodos, et futuris saeculis dimisere proficua legentibus: ego vix aegreque saltem possum ex eorum dictis decerpere permodica et tandem intelligere vel minima: sed ne videret ingratus largitori, licet compulsus, contuli mediocriter qui potui praecipientibus. Simul etiam notandum est illis qui in hoc libro parum spiritale contineri contendant, quod hic Scriptura sicut in multis divinis voluminibus non solum tribus modis dignoscitur, juxta illud Salomonis: Ecce descripsi eam tripliciter: verumetiam multiplicittecum, et ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex ejus esset lex. Quod doctorum solertia attestante septemforme dignoscuntur. Ipsi sunt enim septem sigilli, quibus iste liber, secundum Apocalypsim Joannis, signatus esse proclamatur, quem nemo potuit solvere, et aperire signa
Abbreviated transcription (Latin):
gnabant: diuinis officiis occupatos. Qui modꝰ cũ scdo sipulis ui¬
leatur: illa tamen ratione discernio᷑. qđ hic ad mores cantũ ille
autt redigendus ẽ. ad fidem. llerũ licet isti modi multipliciter
stic inueniant᷑ : tamen iuxta uigitatẽ triplicȩ diuisionis stu¬
dumus pͥmũ historicã quȩ gesta depmit tangere. deinde alle¬
gorica significationẽ quȩ fidem edificat pandero: ad extremũ
quoq moralitate quȩ uitã honestam cõponit subneetere. Noc
pondere soli unius intelligentis pressus. aut historie &̃ allog ꝙ¬
pisi mole grauat desidiosus lector occasionẽ possit inuenire
exculationis. sco potius cũ hanc legerit pauptatẽ discurrert¬

Expanded text:
gnabant, divinis officiis occupatos. Qui modus cum secundo similis videatur, illa tamen ratione discernitur quod hic ad mores tantum, ille etiam redigendus est ad fidem. Verum licet isti modi multi pliciter istic inveniantur, tamen juxta jugitatem triplicis divisionis, studuimus primum historicam, quae gesta depromit, tangere: deinde allegoricam significationem, quae fidem aedificat pandere, ad extremum quoque moralitatem, quae vitam honestam componit subnectere, ne pondere solius et unius intelligentiae pressus, aut historiae et allegoriae mole gravatus desidiosus lector occasionem possit invenire excusationis, sed potius cum hac paupertate discurrer
Abbreviated transcription (Latin):
ad amasam. dalis mifrater. Et tenuit manu dextia mentũ
amass . quasi oscuans eũ. Porro amasa ñ obseruait gladiũ
quẽ habebat. ioabꝰ. q ꝑcussic eũ in latere. & effudintestina
sed simistrã ad glalium latenter mittenseiꝰ uscera eidiemͥ
quasi ex benignitat blandiri. Sed sinistrã ad glad ioitdĩ¬
quilatenter s maicia ꝑeutit. Sic ioab quoq & blaleet be¬
iigne locutus ẽ. sdd ex malicia in dolo occidit. Et cimauit¬
mulier sapiens de. ciuitatt. ad ioab dicens. Ser modicebatir

Expanded text:
ad Amasam: Salve, mi frater. Et tenuit manu dextera mentum ad Amasam: Salve, mi frater. Et tenuit manu dextera mentum Amasae quasi osculans eum. Porro Amasa non observavit gladium quem habebat Joabsed sinistram ad gladium latenter mittens, ejus viscera effuquasi ex benignitatibqui latenter ex malitia percutit. Sic Joab quoque blande et benigne locutus est, sed ex malitia in dolo occidit. « Et exclamavmulier sapiens de civitate ad Joab, dicens: Sermo,
Abbreviated transcription (Latin):
uero merbaal legit idem iniphibosech: & int̾pretat᷑ litigans
cum altisi mo. Litigans eni cum altissimo id ẽ. deo fuisse
dicitur. eoꝙͥ reduxisset dauid cũ pacȩ. Unde qͦd ait regi. etiam
euncta acciriat postquam reuersus ẽ. dñs meus rex indomũ
suam pacifre. non hoc dixisse suspicat᷑ gratulanti animo
sed insultani: & quasi contradm̃ murmuranti. eo qͦd dñs
dauid in ꝑde reduxisset. Et ait berzellai ad regẽ. Est. autem
chamaam seuuus tuus. ipse ascendat tecũ. Chamaam int᷑pre.¬
tatur suspirais. Quã du cũ ꝑatre ꝑmansit suspirans uocatus
et. postquam uͦ indoetrinã dauid transiit. ñ chamaam sed
chama qͦd int̾pretatur fidelis appellatus c̃. Aecidit autẽ ut
diudere conatiss. figuram gestauit hereticoꝵ: quplebem
dlei seinddere uidente  in ipsa sua praua intentioneoriisn
danati ab eccla moriuntur. quã hoc qͦd ceperait implere
possant. de quoplenius dicemꝰ in posterũ. Dixit taq ioab

Expanded text:
uelis libro legitur, id est, Miphiboseth interpretatur litigans cum Altissimo. Litigans enim cum Altissimo, id est Deo fuisse dicitur, eo quod reduxisset David cum pace. Unde quod ait regi: « Etiam cuncta accipiat postquam reversus est dominus meus rex in domum suam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti, eo quod Dominus David in pace reduxisset. « Et ait Berzellai ad regem: Est autem Chamaam servus tuus, ipse ascendat tecum. » Chamaam interpretatur suspirans, quandiu enim cum patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam David transiit, non Chamaam, sed Chama, quod interpretatur fidelis, appellatus est. CAPUT XX. « dividere conatus est, figuram gestavit haereticorum, qui plebem Dei scindere volentes, in ipsa sua prava intentione prius damnati ab Ecclesia, moriuntur, quam hoc quod coeperant, implere possint. De quo plenius dicemus in posterum. « Dixit itaque Joab
Abbreviated transcription (Latin):
abernaculi destimonii. ut sit monimentũ eorum corã dño
s ꝓpicietur animabus eorũ. Hoc gͦ oblitus ẽ. dauid facere.
sceireo offendit dñm. & obhoc plaga uenit inisrł. Cumꝙ
uenset gad dd clauid. hmciauit ci dicens. Aut sept
bic intalisi porest sennes scptem annoꝵ & eçcera sieulos

Expanded text:
tabernaculi testimonii, ut sit monumentum eorum coram Domino, tabernaculi testimonii, ut sit monumentum eorum coram Domino, et propitietur animabus eorum. Hoc ergo oblitus est David facere, idcirco offendit Deum, et ob hoc plaga venit in Israel. « Cumque venisset Gad ad David, nuntiavit ei dicens: Aut septem hic intelligi potest fames septem annorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
iumerare: compulit. Culpa enĩ illius punita fuerat. sed
peccatũ popłi ut dictũ est inultum manebat. Dedit. gͦ ioab
numerũ descriptionis popłi regi. & inuenta st̃ de isrł octin¬
enta milia uiroꝵ fortiũ qui educerent gladiũ. & de iuda
quingenta milia pugnatoꝵ. Notandũ au̾tem qͦd in paralipo
ed sũmam eorũ noluisse ostendere dauid. nisi tantũ qͣntum
In hoc facto. sed precor dñe ut transferas iniquitate serui cu
numerũ dabunt singuli p̃cium ꝓ animab suis dño. & ñ
erit plaga in eis cũ fuerint recensiti. Hoc autẽ dabit om̃is
qui transit ad nomen: dimidiũ sicli iuxta mensurã templi.
ielus uiginti habet obolos. Media pars sicli offeretur dño
qui habetur in numero. auiginti annis & supra dabit. preciũ
ues non addet ad mediũ sicli. & pauꝑ nichil minauet.
usccptãq pecuniam quȩ collata ẽ. afiliis isrł trades in usus

Expanded text:
numerare compulit: culpa enim illius punita fuerat, sed numerare compulit: culpa enim illius punita fuerat, sed peccatum populi ut dictum est inultum manebat. « Dedit numerum descriptionis populi regi et inventa sunt de Israhel octingenta milia virorum fortium qui educerent gladium et de Iuda quingenta milia pugnatorum percussit autem cor David sed summam eorum noluisse ostendere David, nisi tantum quantum in hoc facto. Sed precor, Domine, ut transferas iniquitatem serui tai, numerum, dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga in eis, cum fuerint recensiti. Hoc autem dabit omnis, qui transit ad nomen, dimidium sicli juxta mensuram templi. Siclus viginti habet obolos, media pars sicli offeretur Domino. Qui habetur in numero a viginti annis et supra, dabit pretium. Dives non addet ad medium sicli, et pauper mihi minuet. Susceptamque pecuniam, quae collata a filiis Israel, trades in u
Abbreviated transcription (Latin):
uret abierer mobinai. selmon. maarri. cleb. icai. ban
cufronites. aodas abialbon. at mauet. diaba. sem cat aran
ũ irasci contra isrł. Iam enĩ ultio facta fuerat in da
ud & indomo eiꝰ. in popło uͦ qui noluit resistere dauid
nꝓereundo uria hȩc nondũ ultio diuina facta fuerat.
cerrco hic ultimꝰ ponitur: ut ultio magni eiꝰ peccati mon¬
traretur. Cȩcerũ in hoc numero om̃is ꝑfectio scorum desi¬
atur. Et denariꝰ numerus ad decalogum legis ꝑtitictc.
narius uͦ ad fidem sc̃ȩ trinitatis. septenariꝰ autem ad septi
odidit furor dñi irasci contra isrł. cõmouitq dauid in eis
icentẽ ad ioab. Uade numera isrł & iudam. Dixitq rex ad
bab principẽ exercitus sui. ꝑambula om̃s trib isrł a dan
usq ad bersabee. & numera popłm. & reliqua. fastuenim
supbie tactꝰ & repentino tumore elationis inflatus ꝓcul¬
a popłi maxime quieũ in ꝓditione urig ñ redarguit.
cculto iudicio dĩ contra uoluntatem dñi eundem popłm

Expanded text:
Ira, Abiezer, Mobonnai, Selmon, Maarai, Eled, Itai, Banaian, Eufronites, Abdas, Abialbon, Azmavet, Eliaba, Semma de Arari, irasci contra Isravid et in domo ejus. In populo vero qui noluit resistere David in pereundo Uria, et haec nondum ultio divina facta fuerat: idcirco hic ultimus ponitur, ut ultio magni ejus peccati monstraretur. Caeterum in hoc numero omnis perfectio sanctorum designatur. Denarius numerus ad decalogum legis pertinet; ternarius vero ad fidem sanctae Trinitatis; septenarius autem ad septifaddidit furor Domini irasci contra Israel, commovitque David in eis, dicentem: Vade, numera Israel et Judam. Dixitque rex ad Joab principem exercitus sui: Perambula omnes tribus Israel a Dan usque Bersabee, et numera populum, » et reliqua. Fastu enim superbiae tactus, et repentino tumore elationis inflatus pro culpa populi, maxime qui eum in proditione Uriae non redarguit, occulto judicio Dei contra voluntatem Domini eumdem populum
Abbreviated transcription (Latin):
mt qͦ dauid arcã & boues. argerti siclis quinquaginta. qi
in paralipomenon ita legit᷑. Dedit ergo clauid ornamploco
sielos auri iustissimi ponderis sescentos. Intellirenddui paoeo
eł boues argenti siclis quinquaginta. aream uͦ sescentis alii¬
reasemisse. Ec etlificauit ibi daudaltare. dño. & obtisat
holocausta ꝑacifica. & reppiciatus ẽ. dñs terrȩ. & cohibita ẽ¬

Expanded text:
 David aream et boves argenti siclis quinquaginta, quod in Paralipomenon ita legitur: « Dedit ergo David Ornam pro loco siclos auri justissimi ponderis sexcentos . » Intelligendum namque est, boves argenti siclis quinquaginta, aream vero sexcentis aureis emisse. « Et aedificavit ibi David altare Domino, et obtulit holocausta et pacifica
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. filiꝰ lut naas riis cũ quo pugnauit saul. Q mortuo
seruis suis iuriã fecerat. c̃stitutus c̃. ab eodem dauid in lo¬
co fr̃is sui sob. Cecerũ spũaliter obsequiũ eiꝰ uel ex̧terorũ ga¬
lileorum daud delatum. fidẽ prȩtendebat popłi gentums
filusui ab ierm recessio. atq a galileis benigne susceptus c̃¬

Expanded text:
David, filius fuit Nahas regis, cum quo pugnavit Saul: quo mortuo, David, filius fuit Nahas regis, cum quo pugnavit Saul: quo mortuo, servis suis injurias fecerat, constitutus est ab eodem David, in loco fratris sui Sobi. Caeterum spiritaliter obsequium ejus, vel caeterorum Galilaeorum David, delatum, fidem praetendebat populi gentiumfilii sui ab Hierusalem recessit, atque a Galilaeis benigne susceptus
Abbreviated transcription (Latin):
dunt in puteni eras in uestibulo. cũ ꝑatientis se huni¬
uter subiciunt cuncts necessaria ẽ. in tempore ante fe¬
nem scilicet p̃senutȩ. Et expandit mulier uelamen super
os putei. cũ eccłaecũ assiduitate. delicta iuuentutis q
ignirantiȩ suoꝵ prũ abscondere. certat qͣsi siccans ꝙypsa¬
nas. eĩ carnis lasꝗã ꝑ continentie rigorẽ constringit.
Dic & re latet. transessionis uidelicet humanȩ uitȩ. qͣuia
passicuitatẽ precinꝰin cõpunctione lacrimarũ eꝑcasti¬
gationem corporismĩa delicta abscondunt᷑. Ae homines
a psecitione antiqunostis ꝓtecti liberantur. Cũq uenissit
uid uenit hebraice Nanaim legunt᷑. sicuti supra innuimꝰ.
ic ẽ. locus ibi obun uert̃ iacob angłi dĩ sicut ingenesi le¬
gitur. Une ibi scrutum ẽ. Uocauit iacob nomen loci ma¬
naim. id ẽ castra. dci nanq qͥ uenit ibi cũ muncrib ad

Expanded text:
dunt in puteum, qui erant in vestibulo, » cum poenitentiae se humidunt in puteum, qui erant in vestibulo, » cum poenitentiae se humiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in hoc tempore, ante finem scilicet praesentis vitae. « Et expandit « mulier velamen super os putei, » cum Ecclesia precum assiduitate delicta juventutis et ignorantiae suorum filiorum abscondere certat. « Quasi siccans ptisanas, » cum carnis lasciviam per continentiae rigorem stringit. « Et sic res latet, » transgressionis videlicet humanae vitae, quia per assiduitatem precum in compunctione lacrymarum, et per castigationem corporis omnia delicta absconduntur, ac homines a persecutione antiqui hostis protecti liberantur. « Cumque venisset nit David Hebraice Manaim leguntur, sicut supra innuimus, hic est locus ubi obvii fuerunt Jacob angeli Dei, sicut in Genesi legitur. Unde scriptum est: « Vocavit Jacob nomen loci Manaim , » id est castra. Sobi namque quievit ibi cum muneribus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
similiter ut achitofel fecisse legitur. Hic sequitur qualii
ionathas & achimaas ad explorandũ consilium absalon
et dauid renunciandũ dẽrelictist᷑. & fugientes declinaues
indomũ cuiusdam uiri inbahurim: qui habebat puttũ
in uestibulo suo. & descendert᷑ in eum. Tulit autẽ mul¬
er & expandit uelamen suꝑ os putei quasi siccans tẏpsa
& sic res latuit. Dignificant autẽ isti duo iuuenes ionaha
uidelicet qͥ interpretat᷑ columbȩ donũ. & achimaas fr̃ m̃l
ꝑti. eͥ recelentes ab absalon fugiunt. eũ malignos sp̃s eus
dere quęrunt. Hi gͦ stabant iuxta fontẽ rogel qui int̃pri¬
tatur tristis uel deorsũ. cum tristiciã uel despectum it
mundo hoc appetunt. habere ꝓpt̾ celestis regni desides ii
Declinant gͦ concito gradu fugientes in domo euiusdã us
in bahurim. qui locus interpretatur electus stue iuuens
cum adolesca tempora in memoria reducunt. Doscmi¬

Expanded text:
similiter, ut Achitophel fecisse legitur. Hinc sequitur qualiter similiter, ut Achitophel fecisse legitur. Hinc sequitur qualiter Jonathas et Achimaas ad explorandum consilium Absalom, et David renuntiandum, derelicti sunt, et fugientes declinaverunt in « domum cujusdam viri in Bahurim, qui habebat puteum in vestibulo suo, et descenderunt in eum. Tulit autem mulier, et expandit velamen super os putei quasi siccans ptisanas, et sic res latuit. » Significant autem isti duo juvenes, Jonathas videlicet, qui interpretatur columbae donum, et Achimaas, frater pti. Qui recedentes ab Absalom fugiunt, cum malignos spiritus evadere quaerunt. Hi ergo stabant juxta fontem Rogel, qui interpretatur tristis vel deorsum, cum tristitiam et despectum in hoc mundo appetunt habere, propter coelestis regni desiderium. « Declinant ergo concito gradu fugientes in domo cujusdam viri in Bahurim qui locus interpretatur electus, sive juvenis , cum adolescentiae tempora in memoriam reducunt. Descen
Abbreviated transcription (Latin):
ipsȩq in uiduitate uiuentes clausȩ st̃ usq ad diem mortsi
suȩ: quia dũ decepti ab hereticis auia ueritatis oberrant
denuo ad eã redire dissimulant. non st̃ digni cohabitat¬
ni. Sed clemens ille. Nͥ solem suũ oriri facit suꝑ bonos et
malos. & reliqua: ñ renuit benesiciis suis pastũ calibus
in hoc mundo prebere. ut ꝑcollata beneficia occasionen
tribuat conuertendi. Dixit gͥ achitofel ad absalon. elis
m duodecĩ milia uirorũ. & consurgens ꝑsequar dauio
hac nocte. A chitofel qui aduersus dauid pessimũ dedi
consiliũ. iudȩ ꝓditoris gestauit ꝑsonã: qui uideis aduc¬
sus xp̃m dedit consiliũ ꝓditionis. Achidofel qͥppe inter¬
pretatur ruina fr̃is. Quod ipsi iudȩ ꝓditori ꝓcul dubis
congruit. qui ruina extitit illiꝰ qui dignatus ÷ dicere.
narrabo nomen tuũ fribus meis. Qui & disposita domo
sua. postt̾a suspendio interiit. Hoc & iudas in ȩuangłio

Expanded text:
ipsaeque in viduitate viventes, clausae sunt usque ad diem mortis ipsaeque in viduitate viventes, clausae sunt usque ad diem mortis suae, quia dum decepti ab haereticis a via veritatis oberrantes, denuo ad eam redire dissimulant, non sunt digni cohabitat permanent. Sed clemens ille, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, non renuit beneficiis suis pastum talibus in hoc mundo praebere, ut per collata beneficia occasionem tribuat convertendi. « Dixit igitur Achitophel ad Absalom: Eligam mihi duodecim millia virorum, et consurgens persequar David hac nocte. » Achitophel, qui adversus David pessimum dedit consilium, Judae proditoris gestavit personam, qui Judaeis adversus Christum dedit consilium proditionis. Achitophel quippe interpretatur ruina fratris, quod ipsi Judae proditori procul dubio congruit: qui ruina exstitit illius qui dignatus est dicere: « Narrabo nomen tuum fratribus meis . » Qui et disposita domo sua, postea suspendio interiit. Hoc et Judas in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
& pena grauior declinari posse confiditur. Et ait dauid.
ir efficimini m hodie insathan: huic simile Petrus apł̃s
llcet in infirmitate mentis ñ tumore cordis sicut abisai
audita futura passione ipse dñi respondisse. in euangłio
legitur dicens. absit a te dñe ñ fiet istud. Cui dñs econtrario
sicut & dauid abisai increpando respondit. Uade pͦt me
cetera. Concubinas dauid quas absalon filiꝰ eius nefarie pol¬
uit. figurã habuisse. iudaice plebis ñ dubium ẽ: qͣs magistri
erroris scribȩ uidelicet & pharisei uariis suꝑstitionib
siuis atq ꝑ prauã doctrinam eorrũpentes a dño iesu xp̃
eam alicnã feccrunt. sicut & heretiçi crebro facers no
uerentur. dũ apostata angłs qͦsdam qͥ uidentur regero
custodirt popłm dei. tanquã concubine ddomũ dauidh
retica prauitate. seducendo decipit ꝑ eos. Ad quas tam̃
uid ultra ñ ingreditur sed in custodia positis alimenta po

Expanded text:
 poena gravior declinari posse confiditur. « Et ait David: Cur efficimini mihi hodie in Satan? » Huic simile Petrus apostolus, licet infirmitate mentis, non tumore cordis, sicut Abisai: audita futura passione Domini ipse respondisse in Evangelio legitur, dicens: « Absit a te, Domine, non fiet istud . » Cur Dominus e contrario, sicut et David Abisai, increpando respondit: « Vade post etc. Concubinas David quas Absalom filius ejus nefarie polluit, figuram habuisse Judaicae plebis non dubium est, quas magistri erroris, Scribae videlicet et Pharisaei, vanis superstitionibus suis, atque per pravam doctrinam corrumpentes, a Domino Jesu Christo eam alienam fecerunt, sicut et haeretici crebro facere non verentur: dum apostata Angelus quosdam qui videntur regere et custodire populum Dei, tanquam concubinas domum David, haeretica pravitate seducendo, decipit per eos. Ad quas tamen David ultra non ingreditur, sed in custodia positis alimenta praebet;
Abbreviated transcription (Latin):
altaris tenebat occisus ẽ: & putant altare cisternã significa¬
R uidelicet. quia inquit sicut aqua eisternȩ mundiciam
affert. ita nichilominꝰ scũarium dñi peccata expiabat.
In dicb ntuis. quia ꝑmortem expiauit peccatũ iuxta ilis
psaliniste lauabus me qͦro impletũ⁊ in media cister ills
supniuc̃ dealbabor qd impletũ ẽ in eo quod ait. diebiane
uirum prtiũ. uirum dignũ spectaculo uirũ istrnets¬
dciendumũ. quod idem semei de baurim fuerit.xit Ade

Expanded text:
altaris tenebat, occisus est. Et puta altare cisternam significaaltaris tenebat, occisus est. Et puta altare cisternam significare: videlicet quia, inquit, sicut aqua cisternae munditiem affert, ita nihilominus sanctuarium Domini peccata expiabat. « In diebus nivis, » quia per mortem expiavit peccatum, juxta illud Psalmistae: « Lavabis me, » quod impletum est in medinivem dealbabor , » quod impletum est in eo quod ait: « diebus virum Aegyptium, virum dignum spectaculo, » virum isciendum vero, quod idem Semei de Baurim fuerit, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ñs edificabit dñs syon. Quam łaulus construi uidensaie¬
bat. Dei edificatio estis. Qui de celis descendit in lacũ scłi
istius. qui calentes aquas hoc ẽ. mentes hominũ in malicia
feruentes niue. & frigore. infidelitatis. in aqua p̃dicationis
suȩ siue fonte baptismatis refrigerauit : & interfecit leoncm
hoc ẽ. diabolum gladio uerbi sui. Ipse enim ẽ. auricular iꝰ
dauid dĩ scilicet p̾atris. eui uera diuinitas omnẽ scientiam
atq intelligentiam contulit. Hec fecit banaias filiꝰ ioi adȩ
& ipse nominatus int̾ tres robustissimos qui erant inter. xxx
nobiliores. ueruntamen usq ad tres ñ ꝑuenerat. Intelligit᷑
quia ipse nominari dignꝰ ẽct. inter tres robustos. id ÷ abisai
e subochai. et ionathan. quippe qui uirib eis ȩquiperari
posset qui etiam erant. inter triginta. Notandũ quod quidã
hebreoꝵ leonẽ hune quẽ banai as int̾fecit ioab intelligi uo¬
lunt. qui in media cisterna id ẽ. in domo dñi ubi cornua

Expanded text:
nus aedificabit Sion , » quam Paulus construi videns aiebat: « Dei aedificatio estis : » Qui de coelis descendit in lacum saeculi istius: qui calentes aquas, hoc est mentes hominum, in malitia ferventes, nive et frigore infidelitatis, in aqua praedicationis suae, sive fluento baptismatis, refrigeravit: « et interfecit leonem, » hoc est diabolum, gladio verbi sui. « Ipse enim est auricularius David, » Dei scilicet Patris: cui vera divinitas omnem scientiam atque intelligentiam contulit. « Haec fecit Banaias, filius Joiadae, et ipse nominatur inter tres robustissimos qui erant inter triginta nobiliores. Verumtamen usque ad tres non pervenerat. » Intelligitur, quia ipse nominari dignus esset inter robustos, id est Abisai et Subochai et Jonathan, quippe qui viribus eis aequari posset, qui etiam erant inter triginta. Notandum quod quidam Hebraeorum leonem hunc quem Banaias interfecit, Joab intelligi volunt: qui in media cisterna, id est, in domo Domini, ubi cornua
Abbreviated transcription (Latin):
regno eiꝰ omia scandala. & eos qui faciunt iniquitatem
et mitcet eos in caminũ ignis ibi erit fletꝰ & stridor
dentium. Ille scilicet quasi tangens spinas armabit᷑
ferro & ligno lanccato. qui cõmunicans peccatis alieni
et iaculis peccatoꝵ confodietur. euiꝰq oꝑa ȩdernis ge¬
hennȩ ignibus digna. ad nichilũ redigentur. Haec¬

Expanded text:
omnia scandala, et eos qui faciunt iniquitatem, et mittent eos in caminum ignis, ibi erit fletus et stridor dentium . » Ille scilicet quasi tangens spinas, « armabitur ferro et ligneo lanceato, » qui communicans peccatis alienis et jaculis peccatorum confoditur, ejusque opera aeternis ignibus digna, ad nihilum redigentur. VE
Abbreviated transcription (Latin):
stitiositatẽ pharisaicam legẽ corrimentes: per ipsã quam
Ad correctionẽ. uitȩ ꝑceꝑant. mortipccasionẽ. habuerant.
Unde & saluator in ȩuangłio dixit aeos. Nolite ꝓbitrari
qͦd ego accusaturꝰ sim uos apud ꝑadẽ Moyses eñinqͦ uos¬
confidicis. ille uos aecusat. loab uͦ upor absaloi tres lanco¬
as infigit. cũ antiquus hostis suꝑbii. auariciqn. & inuidiã
seu ꝑfidiam in cor iudaici popłi immnisit: qugillis maxime
ꝑditionis causa exant. duꝑbi fuerꝰ. qui in qntẽptu de
idola fabricauert. Cupidi fuert. qu res crasitorias uir¬
dictis legis & ꝓphetarũ repugnabant. sed etiapsius salua¬
toris p̾sentiam sꝑnebant. & bẽneficiis eiꝰ ingrci extiterant.
inc & in passione sua blasphema uoce ad piatũ dicebant.
missus ẽ. cum iniquus quisq post obitũ caris in lacũ infer¬
ni mergitur. Suꝑ quẽ aceruus lapidũ congritur. cũ duricia

Expanded text:
stitiositatem pharisaicam legem corrumpent, per ipsam quam stitiositatem pharisaicam legem corrumpent, per ipsam quam ad correctionem vitae perceperant, mortis occasionem habuerant. Unde et Salvator in Evangelio dixit ad eos: « Nolite arbitrari quod ego accusaturus sim vos apud Patrem meum. Moyses enim confiditis, ille vos accusat . » Joab ergo in cor Absalom tres lanceas infigit, cum antiquus hostis superbiam, avaritiam et invidiam seu perfidiam in cor Judaici populi immisit, quae illis maxime causa perditionis erant. Superbi fuerunt, qui in contemptum Dei idola fabricaverunt. Cupidi fuerunt, qui res transitorias vir quod non solum dictis legis et prophetarum repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, et beneficiis ejus ingrati exstiterant. Hinc in pamissus est cum iniquus quisque post obitum carnis in lacum inferni mergitur. Super quem acervus lapidum congeritur: cum duritia
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. seruatem puerũ absalon. Qd autẽ dauid pater eiꝰ¬
absalon puerũ ꝓpellat. ñ utiq etate carnis sed paruitat. e
sensus hocẽ. stuticia non mols corporis dicit. Fuit autẽ ibi
prelium disꝑsũ uꝑ faciem om̃is terre. & multi plures erant
quos saltus consipserat de popło. quam ii quos uorauerat gla¬
dius in bello. datus hic qͥ plures consũpsisse dicit᷑ quã gla¬
dius uorasse. belias ferocissimas quȩ insaltu erant hebrei
autum ant. a qub plures consũpti quam gladio uorati
sedens mulo. & ex̧era. Absalon mulo eui isederat ꝑt̾nseunte.
in eodẽ lignodãnati st̃: atqͦ eundẽ poꝰ iudeorum qui
carnali sensui uelut irrationabili ip̃sidere. uidebant᷑
in disꝑsionẽ gentium ꝑtranseuntes: ipr incipatũ pariter
et popłm amiꝰserunt. Dicamus & iaestius qͦd absaion mu¬
lo fugiens in quercu ꝑcesariẽ. capitis spensus ẽ. Hoc signifi¬
cabat̾ qͦd iudei stulticie carnalis sens incũbentes. ꝓst̃. super¬

Expanded text:
dicens: Servate mihi puerum Absalom. » Quod autem Absalom pater ejus David puerum appellat, non utique aetate carnis, sed parvitate sensus, hoc est stultitia, non mole corporis dicit. « Fuit autem ibi praelium dispersum super faciem omnis terrae, et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in bello. » Saltus hic qui plures consumpsisse dicitur quam gladius vorasse: bestias ferocissimas, quae in saltu erant, Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam gladio vorati sedens mulo, » etc. Absalom mulo cui insederat pertranseunte, in eodem ligno damnati sunt, atque eumdem populum Judaeorum qui carnali sensui, velut irrationabili mulo praesidere videbantur, in dispersionem gentium pertranseuntes, ipsi principatum pariter et populum amiserunt. Dicamus et manifestius, quod Absalom mulo fugiens in quercu per caesariem capitis sui suspensus est, hoc significabat quod Judaei stultitiae carnalis sensus incumbentes, propter super
Abbreviated transcription (Latin):
ba disputando resonans cdisserit decerpsimꝰ. Achidofel gͥ aui
tecedens adauid ad absalon transmigrauerat. hereticod
significat: qͥ recedentes a tramite ueritatis se sociant hosti
antiquo & secunt᷑ errorem. Interpretatur autc̃ frater m̃s
cadens. ꝙy lonitesu transinigratos. contra qͦs increpans iti
dicit. In dño confido quomodo dicitis animȩ mes qai¬
migra in montẽ sicut passer. & reliqua. Et merito &
la queo diaboli atq maliciȩ suȩ uitã ꝓpriam finiunt. qi
alienã prauis suasionib corrũpere satagunt. sicut ipse in ꝓpi
est. Unde scriptum ẽ. Qui fodit foueã incidet in illã. Sec̃ quis
aliter significet: dicemꝰ in posterum. Uenit autẽ & sadoch eu¬

Expanded text:
ba disputando resonans edisserit, decerpsimus. Achitophel igitur qui, ba disputando resonans edisserit, decerpsimus. Achitophel igitur qui, recedens a David, ad Absalom transmigraverat, haereticos significat qui, recedentes a tramite veritatis, se sociant hosti antiquo, et subsequuntur errorem: interpretatur autem frater meus cadens: Gilonites vero transmigratio. Contra qo confido, quomodo dicitis animae meae, transmigra in montem sicut passer ? » Et merito tales laqueo diaboli atque malitiae suae vitam propriam finiunt, qui alienam pravis suasionibus corrumpere satagunt. Sicut ipse in propria est. Unde scriptum est: « Qui fodit foveam, incidet in illam . » Sed quid aliter significet, dicemus in posterum.
Abbreviated transcription (Latin):
am dietũ ⁊ intelugit᷑ patris ꝑax. Ed mirũ uidet᷑ in histo
ia quẽadiodũ poĩsit intelligi ꝑax patris. qui patrẽ belloẽ.
seeutꝰ. Sed qͥ diligent̃ allegoriam intendunt. inspiciut at
ugalileã fugit xp̃c. uidelicet᷑ quia ñ eam patiendo dese¬
ens ingentibͣ ꝑ fidem secessit. Alii absalon iudã tradito
ulis tanquã bonum. cũ eius cogitationes ñ ignoraret. cũ
dhibuit. conuiuũ in qͦ corporis & sanguinis sui figurã
liscipłis cõmendauit. & tradidit. qͦd deniq in ipsa tradita¬
ne & osculũ accepit. Bene intelligit᷑ pacem xp̃m exhibuisse
raditori suo. quanuis ille. sceleratȩ cogitationis interno bel¬
o uastaretur. Et ido absalon patris pax dr̃. quia pater ha¬
uit pacẽ quam ille ñ habuit. Hanc enĩ posteriorẽ sententiã
non cõmentando ꝓtulimꝰ. sed de dictis beati Augustini ex
titulo uidelicet deren ꝑsalmi in quib canqͣm clarissima tu¬

Expanded text:
jam dictum est, intelligitur patris pax. Quod mirum videtur in histojam dictum est, intelligitur patris pax. Quod mirum videtur in histopax quemadmodum possit intelligi, qui patrem bello est persecutus. Sed qui diligenter allegoriam intendunt, inspiciunt Abin Galilaeam fugit, Christus videlicet, qui eam patiendo deserens, in gentibus per fidem secessit. Alii Absalom, Judam traditotulit tanquam bonum, cum ejus cogitationes non ignoraret. Cum adhibuit convivium, in quo corporis et sanguinis sui figuram, discipulis commendavit et tradidit: quod denique in ipsa traditione et osculum accepit. Bene intelligitur pacem Christum exhibuisse traditori suo, quamvis ille sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Absalom patris pax dicitur, quia pater habuit pacem quam ille non habuit. Hanc enim posteriorem sententiam non commentando protulimus, sed de dictis beati Augustini ex titulo videlicet tertii psalmi in quibus tanquam clarissima tu
Abbreviated transcription (Latin):
an autẽ & achimaas. stabant iuxta fontẽ rogel. Abut ancib
& nunciauit eis. & illi ꝓfecti st᷑. Hȩc ancilla quasi lauandi
ra cum pannis ad fontem rogel ierat. ut penitꝰ res ñ depre¬
enderetur. Puer autẽ qui rem indicat absalon. filiꝰ eiusdẽ
ncillȩ paruulus dicit᷑ fuisse. Prius enĩ paulatim historiam
ontinuando hic tangere decreuimꝰ. ut pͦtmodũ quid mystice
ontineant indagando ꝓpalemꝰ. Sed quia de absalon histo¬
ia prȩcergreditur. scđmi allegoriam considerare libet quid
Ulid significet qͦd parricidã filiꝰ patrem insequit᷑. Primo
ater eius declinans fugit ante faciem eiꝰ securus de uicto¬
ia. quia sciebat impium ꝑire : quẽ etiam fleuit magno
ucti. & defleuit exitũ parricidȩ. Scribit᷑ enĩ fugisse da¬
ud a facie bellantis aduersũ se filii. Et alibi scriptũ ÷ de
ut spreuer̃ me. Filius gͦ eius imꝑiꝰ. tropice accipi potest
opłs uicdaicus. qui eũ tradidit. Absalon autẽ sicut ante

Expanded text:
as autem et Achimaas stabant juxta fontem Rogel. Abiit ancilla et nuntiavit eis, et illi profecti sunt. » Haec ancilla quasi lavandi gratia cum pannis ad fontem Rogel ierat, ut penitus res non deprehenderetur: puer autem qui rem indicat Absalom, filius ejusdem ancillae parvulus dicitur fuisse. Prius enim paulatim historiam continuando hic tangere decrevimus, ut postmodum quid mystice continuat, indagando propalemus. Sed quia de Absalom historia praetergreditur, secundum allegoriam considerare libet, quid illud significet, quod parricida filius patrem insequitur. Primo, pater ejus declinans fugit ante faciem ejus, securus de victoria: quia sciebat impium perire, quem etiam flevit magno luctu, et deflevit exitum parricidae. Scribitur enim fugisse David a facie bellantis adversum se filii. Et alibi scriptum est dautem spreverunt me . » Filius ergo ejus impius tropice accipi potest populus Judaicus, qui eum tradidit. Absalom autem, sicut ante
Abbreviated transcription (Latin):
ducens serrauit. & circũegit suꝑ eos ferrata carpenta. diul.¬
sitq cultris: & transduxit in typo laterũ. Ld .ẽ. serrauit fer¬
tis carpentis corpora hominũ & diuisit cultris ferreis.
sicut lateres diuidi solent qui ex paleis & luto conficiuntur.
ictoria autẽ hȩc dauid in ãmonitis quã dux suus bellando
inchoauit sed rex ipse ꝑfecit. qͥd significat᷑ nisi regis nr̃i uicto¬
riam incunctis gentibus: Dux enĩ dauid contra hostes bellũ
agio. cũ ordo scorum p̃dicatoꝵ contra mundi potentes scutu
fidei opponit. Ded finis certaminis & triũphus belli adregẽ
xp̃m solũmodo defert᷑. quia ipsi om̃is potestas & potentĩa
ronam ergo regis popłi hostilis dauid de capite culit. & si¬
bunet diãdema inde formauit : cũ redemptor nr̃ ex contra¬
ria potestate regnũ auferens. sibimet insigne decorũ para
uit. Quȩ autẽ melius corona ueri dauidꝰ intelligitur quã
center coronat: Om̃ĩs enĩ scõrum labor & certamen atq ui¬

Expanded text:
ducens servavit, et circumegit super eos ferrata carpenta. Divisitque cultris et transduxit in typo laterum. » Id est serravit ferratis carpentis corpora hominum, et divisit cultris ferreis, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed rex ipse perfecit, quid significat nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? Dux enim David contra hostes bellum agit, cum ordo sanctorum praedicatorum, contra mundi potentes, scutum fidei opponit. Sed finis certaminis et triumphus belli ad regem Christum solummodo defertur: quia ipsi omnis potestas, et potentia ronam ergo regis populi hostilis David de capite tulit, et sibimet diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex contraria potestate regnum avit. Quae autem melius corona veri David intelligitur, quam center coronat. Omnis enim sanctorum labor, et certamen, atque vi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sibi suo iudicio suꝑbiȩ ceruicẽ calcant. & innulla sui
defensione se erigant. qͦs sententia ꝓprii oris ligat. Quã ob¬
rem ñ recedet gladius de domo tua usq insempit̾num. Noca
quomodo de domo dauid hoc ẽ. popłi iudeorũ ultionis gla¬
dius usq in ȩternũ non recedet. & dixit dauid ad nathan

Expanded text:
quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia rem non recedet gladius de domo tua usque in sempiternum. » Nota quomodo de domo David, hoc est populi Judaeorum, ultionis gladius usque in aeternum non recedet. « Et dixit David ad N
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓpt carnalia lucra sectant᷑ xp̃m. nĩ coniuges sed concubi¬
ne uocantur. Deniq nẽ reges si plures habeant uxores uel
concubinas crimen ẽ. quia iã transierunt figurȩ ꝓ quibu
urorũ uel concubinarũ uenia concedebat᷑. &t nunc quia
figurȩ transiert̃ : uenia nulla datur. Misit gͦ dñs nathan
ad daui. Qui cũ uenisser ad eũ. dixit ei. duo uiri erant. in
ciuitate una. & cȩcera:. deiendũ ÷ quod nathan ꝓpheta acd
troduxit. atq filius er ea natus ẽ: ut obstinatio peccati oe¬
casionem ñ haberet᷑ defensionis. Cum autẽ ap̃positis eccłȩ
huiꝰ scłi potentes arguunt᷑. prius ꝑ quasdã similitudine
lieluc de alieno negocio reqͥrendi Sunt. Et̃ eũ rectã sententiã
quasi in alterũ contra se ipsi ꝓtulerint. cunc modis con¬
gruentibus de ꝓprio reatu feriendi st̃: ut & mentes tẽporali
potentia cumidȩ coñtra corripientẽ nequaquam se erigar

Expanded text:
quia propter carnalia lucra sectantur Christum, non conjuges, sed concubiquia propter carnalia lucra sectantur Christum, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc reges si plures habeant uxores, vel concubinas, crimen est, quia jam transierunt figurae, pro quibus uxorum vel concubinarum venia concedebatur. At nunc quia figurae transierunt, venia nullad David, qui cum venisset ad eum, dixit ei: Duo viri erant in civitate una, etc. » Sciendum est quod Nathan propheta ad domum suam introduxit, atque filius ex ea natus est, ut obstinatio peccati occasionem non haberet defensionis. Cum autem a praepositis Ecclesiae hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudines velut de alieno negotio requirendi sunt. Et cum rectam sententiam quasi in alterum contra se ipsi protulerint, gruentibus de proprio reatu feriendi sunt; ut mens temporali potentia tumida contra corripientem nequaquam se erigat,
Abbreviated transcription (Latin):
tum amandus ẽ. qui nos adiabolo liberauit. A memꝰ &istũ¬
penitentẽ dauid. qui tam graue in se. uulnꝰ iniquitatis pȩni¬
otura sacra uirorũ talium idẽ. dauid & petri peccata st̃
mdita. uo cautela sit minorũ ruina maiorũ. Adhoc uero
utrorumnq illic & pęnitentia insimat᷑ & uenia. ut spes ꝑe¬
untium sic recuꝑatio ꝑlitorũ. De statugͦ suo dauid caden
te nemo suꝑbiat. de lapsu etiã suo dauid surgente nemo de¬
soeret. Ded fortasse quis dicat. Si dauid imaginẽ xp̃i ge¬
rebat. quomodo multas uxores & concubinas habuisse
scribitur. cũ res has xp̃c exhorrescat & dãnet: Hoc enin
pfigurã fiebat. Multȩ enĩ uxores dauid. multarũ gentiũ
& nacionũ imaginem indicabant. quȩ ꝑfidem xp̃i consoi¬
dio iungerentur. Concubine uͦ eiꝰ significant hȩreticorum
eccłas. quȩ sub nominis xp̃i titulo manere se głantur. Sed

Expanded text:
tum amandus est, qui nos a diabolo tum amandus est, qui nos a diabolo et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniquitatis paeniptura sacra virorum talium, id est, David et Petri peccata sunt indita, ut cautela sit minorum ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illic et poenitentia insinuatur et venia, ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu ergo suo te, nemo superbiat: de lapsu etiam suo David surgente, nemo desperet. Sed fortasse quis dicat, si David imaginem Christi gerebat, quomodo multas uxores et concubinas habuisse scribitur, cum has res Christus exhorrescat et damnet? Hoc enim pro figura fiebat. Multae enim uxores David multarum gentium et nationum imaginem indicabant, quae per fidem Christi consortio jungerentur: concubinae vero ejus significant haereticorum ecclesias, quae sub Christi nominis titulo manere se gloriantur: sed
Abbreviated transcription (Latin):
in solario deambulans uidit mulierem se lauantẽ. atq con¬
cupiuit. Dic nimirũ dñs declinante iam mundo ueluo in
solario deambulans. corpꝰ quod assumere dignatus ẽ. in solȩ
posuit: quia cunctis patefecit. Uidit mulierem hoc ẽ. ecclan
ex gentib suꝑ dectũ in altitudine uidelicet contẽplationss
per᷑ lauachr̃um regenerationis a sordib scłi se mundant̃¬
et domum luteã sp̃uali contẽplatione transcendentẽ atq cal¬
cintem resperit: atq int̾fecto diabolo eam ꝑfidẽ indissolubili
coniugio sibi copulauit. Bethsab& qͥppe int̾pretatur puteus
cotimus. seuputeus saciȩtatis. scãm uidelicet p̃figurans eccłam
rasẽ exprimens diaboli. qui cũ sit tenebrosus & det̾ra uiuen¬
tium abscisus. transfert se in angłm lucis. & fingit se eẽ. qͦd
nonẽ. audens de dõ diçere. lux mea dĩ est. Oderimꝰ ergo pȩc¬
eatum. sed ꝓpheciam ñ extinguamꝰ amemus illũ dauid qͣn¬

Expanded text:
in solario deambulans, vidit mulierem se lavantem, atque conin solario deambulans, vidit mulierem se lavantem, atque concupivit. Sic nimirum Dominus, declinante jam mundo, velut in solario deambulans, corpus quod assumere dignatus est, in sole posuit, quia cunctis patefecit. Vidit mulierem, hoc est Ecclesiam ex gentibus, super tectum, in altitudine videlicet contemplationis, per lavacrum regenerationis a sordibus saeculi se mundantem, domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem respexit: atque interfecto diabolo, eam per fidem indissolubili conjugio sibi copulavit. Bethsabee quippe interpretatur puteus septimus, seu puteus satietatis, sanctam videlicet praefigurans Ecclesiin se exprimens diaboli: qui cum sit tenebrosus, et de terra viventium abscisus, transfert se in angelum lucis, et fingit se esse quod non est, audens de Deo dicere, lux mea, Dei est. Oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non exstinguamus. Amemus illum David quan
Abbreviated transcription (Latin):
crederetis forsitan & michi. De me enĩ ille scripsit. Legẽ itaq
iudaicus popłs tenet. quȩ eiꝰ diuinitatẽ loquitur. cui ĩde in
popłs credere dedignatur. Unde & urias ad ioab cũ epłis ex quib
occidi debeat. mittidur. quia idem ipse iudaicus popłs segem
portat. qua conumeente moriatur. Dum enĩ mandata legis
recinens implere renitit᷑. ipse nimirũ defert iudiciũ unde
damnetur. Quid ergo ꝑfactũ istud dauid scelestius: Quid
uria mundius dici pꝰotẽst: Sedrursus ꝑ misteriũ quid dauid
sanctius. quid uria infidelius inuenitur. quando & ille per
uitȩ culpã ꝓphecis siguat innocentiã. & iste ꝑuitȩ in nocen¬
tiam in ꝓphetia exprimit eulꝑam: Uirtus nanq sacrieloqͥ
sic cransacta narrat: ut uentura exprimat. Sic in facto rem
apꝓbat. ut ei in mysterio contradicat. Sic gesta dãnat ut
hȩc mystice gerenda ꝑsuadeat. Aliter. Dauid qui int̃precatur¬
manu forcis siue desiderabilis. infigura xp̃i post meridiem

Expanded text:
orsitan et mihi, de me enim ille scripsit . Legem itaque Judaicus populus tenet, quae ejus divinitatem loquitur, cui isdem populus credere dedignatur. Unde et Urias ad Joab cum epistolis, ex quibus occidi debeat, mittitur, quia idem ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente moriatur. Dum enim mandata legis retinens implere renititur, ipse nimirum defert judicium unde damnetur. Quid ergo per factum istud David scelestius? quid Uria mundius dici potest? Sed rursus, per mysterium, quid David sanctius, quid Uria infidelius invenitur, quando et ille, per vitae culpam, in prophetia signat innocentiam; et iste, per vitae innocentsic transacta narrat, ut ventura exprimat. Sic in facto rem approbat, ut ei in mysterio contradicat. Sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda manu fortis, sive desiderabilis. In figura Christi post meridiem