comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uexationẽ conamĩ ĩger̾e̾:
Ego ꝓculdubio noui. ꝙ
uos oĩno nescitis. qnĩ a
magnã ibidẽ ĩuiriã pas¬
suri sumꝰ Mic enĩ hõ ꝑ¬
gens uadͭ illuc. s uiuus
ex ĩde ñ reu̾tet᷑ Illlic etẽm
moriet᷑ Porro pꝰ paucos
ita ut dudũ p̃dixeat con-¬
tigit Deniq qͣdã nocte.
dũ alto sopore om̃s qͥesce¬
rent. fortuitu eligiꝰ eg̾sso
tab nacłm. dũ foris añ
uestibulũ de ãbularet. ac
de psalmis nescio qͥd secũ
uoluet᷑ uid ͭ subito colũp¬
nã itrĩs de celo destende̾.
tubitulũq herchenoaldi
ueliem̃t̾ penet᷑ͣre Et tacite
secũ euẽtũ rei ꝯsiderãs.
int̾itũ bestie illiꝰ dyacono
noaldꝰ ulcione diuĩa ꝑcus¬
sꝯ. cũ subito ĩ internis
uiscei̾bꝰ uasto tremaret᷑
incendio. iussit ꝓtĩꝯ ad
se uocari eligiũ Qui cũ
uocatꝰ affuissi. et uidẽt
eũ. uehem̃t̾ angi. cepit
ei suade. ut qr iam ei
euadendi nõ adea̾t fiducia.
ñ fecea̾t spõte uiuus Ecil
ut sacculos copiosos me¬

Expanded text:
vexationem conamini ingerere; ego procul dubio novi quod vos omnino nescitis, quoniam magnam ibidem injuriam passuri sumus; hinc enim homo pergens vadit illuc, sed vivus exinde non revertetur, illic etenim morietur. Porro post paucos ita ut dudum praedixerat contigit. Denique quadam nocte cum alto sopore omnes quiescerent, fortuitu Eligius egressus tabernaculum, dum foris ante vestibulum deambularet, ac de psalmis nescio quid secum et, vidit subito columnam ignis e caelo descendere cubiculumque Herchenoaldi vehementer penetrare. Et tacite secum eventum rei considerans, interitum bestiae illius diacono noaldus ultione divina percussus, cum subito in internis visceribus vasto cremaretur incendio, iussit protinus ad se vocari Eligium; qui cum vocatus adfuisset et videret eum vehementer angeri, coepit ei suadere, ut quia iam ei vivendi non aderat fiducia, non fecerat sponte vivus, scut sacculos copiosos me
Abbreviated transcription (Latin):
accedẽs cũ ualde miẜtꝰ ei
uellet manꝰ ĩpon̾e̾. hũilitate¬
pͣ. pristine recordatꝰ. ꝓtĩꝰ
se ab eo sb̾traxit. alt̾i pociꝰ
qmͣ sibi fauoris głia uolẽs
tͥbu̾e̾ pdrecep ͭ tñ mĩstris. ut
auferẽtes egrũ acarruca
in eccli̾a deportarẽt. et iuxͣ
cancellos p̃fati scĩ ꝓicererẽt¬

Expanded text:
ccedens cum valde misertus ei vellet manus imponere, humilitatis pristinae recordatus, protinus se ab eo subtraxit, alteri potius quam sibi favoris gloriam volens tribuere: praecepit tamen ministris ut auferentes aegrum a carruca in ecclesiam deportarent, ac juxta cancellos praefati sancti Ger
Abbreviated transcription (Latin):
giꝰ basilicã. ꝓlixe orauit
MNonuitq claudũ irreuota¬
bilit̾ in fide ꝑsist̾e. usq̃quo eũ
dñs sanari iubẽt Nec mora.
pꝰ hec cep ͭ claudꝰ uociferare.
totoq corꝑe ꝯtremisc̾e Cũq
om̃s ꝓcul aistantes. ad spͨta¬
culum cõt̾berẽt. confestim
claudꝰ resolutis nernorũ
uĩculis. liber apauimẽtosur¬
rexit. et ita ĩcolumis ab
ecclia ꝓcessit Fuerat enĩ ãmo
nouẽ clauditatoĩs ĩpedimẽto.
astrictꝰ Tũc eligiꝰ ex ĩtimo
corde xp̃o grãs referens.iter¬

Expanded text:
silicam prolixe oravit, monuitque claudum irrevocabiliter in fide persistere usquequo eum Dominus sanari juberet: nec mora, post haec coepit claudus vociferari, totoque corpore contremiscere; cumque omnes procul astantes ad spectaculum concurrerent, confestim claudus resolutis nervorum vinculis liber a pavimento surrexit, et ita incolumis ab ecclesia processit: fuerat enim annis novem claudicationis impedimento astrictus. Tunc Eligius ex intimo corde Christo gratias referens
Abbreviated transcription (Latin):
raluẽ ĩdignatioĩs ex arsit
geret diis sat̾ficare ĩtestis.
fͣderet puniẽdũ Ged et ꝑto
tũ sibi subditũ ortẽ. ĩ tũctis
cĩtatibꝰ orpidis municipiis
Qͦ et uitis. publitũ pependit
edictũ ut ãministrationis
noĩs amatores. expone diu¬
sitati supplicii maturarent.
ne sõeẽ posset qui ualeret ac
dens turba. ĩ ⁊ omẽi mũdi
ꝑtem bachando progreditur.
cõspirat. ñ cũctari appetere¬
gras gladio. quos dñs suos
monstrauẽat. eẽ signaculo
scõꝵ martyrũ e̾at excusata
libertas Oed cũcti piochodo¬
lor aut ĩpiis iussioĩbꝰ obedie¬
bãt. aut ꝙ statutũ a cͤ delissiõ

Expanded text:
em indignationis exarsit, geret diis sacrificare incestis, traderet puniendum. Sed et totum per sibi subditum orbem in cunctis civitatibus, oppidis, municipiis quoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis nominis amatores exponere diversitati supplicii maturarent, ne superesse posset, qui valeret acqdens turba in omnem mundi partem bacchando progreditur, conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo. sanctorum martyrum erat excusata libertas; sed cuncti, proh dolor! aut impiis jussionibus obediebant
Abbreviated transcription (Latin):
max. tormẽtis laceratũ ĩmẽ¬
sis. et penis exquisicissimis tor¬
mẽtatũ. int̾ cet̾a etiã sc̃dm̃ le¬
gres romanas. ut pote euni
qui p̃stãtissĩa noblitate t̾rena
floͬueat. et contͣ senatꝰ ac rei¬
publice ꝓmilgatioẽs. contra

Expanded text:
aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, con
Abbreviated transcription (Latin):
tauerãt et timẽdũ. ꝑiterq
ini eos qͥ hãc salutis fidẽ deuo¬
to torde receꝑant. cũ ꝙ male
cupierãt ꝑfice̾ pp̃ fideliũ mħ¬
tudĩe ñ ualerẽt. at callidita¬
te sue artis ĩstruxit. qͦ efficerẽ¬

Expanded text:
caverant et timendum, pariterque in eos, qui hanc salutis fidem devoto corde receperant; cum quod male cupierant, perficere propter fidelium multitudinem non valerent, hac calliditate suae artis instruxit, quo efficere
Abbreviated transcription (Latin):
diu demoniũ paciẽs Quo
i loto eligiꝰ orõis gr̃a ba¬
silicã ĩg̾ssꝰ. cũ orõe expleta.
eg̾deret᷑. occrens ei mulier.
cep ͭ nomẽ eiꝰ crebriꝰ atq
insolenciꝰ ĩclamare. Tũc
eligiꝰ respiciens eam. iiẜtꝰ
Adiuro te maligne spũs.ꝑ
deũ prẽm oĩpotentẽ. et per
tute fugatꝰ. discedas ab ip ͦ
uascło ꝙ obsides captiuũ
Et cõfestim ad eiꝰ u̾bũ. col¬
lisit spũs mulierẽ in t̾ram.
et fc̃ã est uelut mortua Gicq
uini maxiam paciens demõ.
et sangniẽz ꝑ hos mulieris
ex ĩternio uisceĩbꝰ egerens.
confusꝰ exiuit ab ea. et au-¬
fugiit a facie hoĩs dei Tũt
sc̃s eligiꝰ iussit alleuari mu¬
lierem. et bñdicens aquã
cũ oleo. dedit ei in potum
Et cũ gustass refocillata
est aĩa eiꝰ. et sana fr̃ã est

Expanded text:
emonium patiens; quo in loco Eligius orationis gratia basilicam ingressus, cum, oratione expleta, regrederetur, occurrens ei mulier, coepit nomen eius crebrius atque insolentius inclamitare. Tunc Eligius respiciens eam, misert'Adiuro te, maligne spiritus, Deum patrem omnipotentem et per tute fugatus discedas ab hoc vasculo quem obsides captivum'. Et confestim ad eius verbum conlisit spiritus mulierem in terram, et facta est velut mortua; sicque vim maximam patiens daemon et sanguinem per os mulieris ex internis visceribus egerens, confusus exiit ab ea et aufugiit a facie hominis Dei. Tunc sanctus Eligius iussit allevari mulierem et benedicens aquam cum oleo dedit ei in potu, et cum gustasset, refocillata est anima eius et sana facta est
Abbreviated transcription (Latin):
uitam doct̾ne sue filios. iu¬
gistudio incitans. quos eru¬
diebat hortatu. p̃ueniebat
exemplo Que docebabat a¬
gens. et q̃ agebat docons¬
pec aliud ore proronen᷑s.
aluid corde uolens. s qd̾ ore
docebat. oꝑe corroborabat

Expanded text:
vitam doctrinae suae filios jugi studio incitans, quos erudiebat hortatu, praeveniebat exemplo, quae docebat agens, et quae agebat docensec aliud ore promens, aliud corde volvens, sed quod ore docebat opere corroborabat
Abbreviated transcription (Latin):
Alne si quẽ uidisset
pcc̃is noxiis ulnera¬
cuni. et sagittis dyaboli
9fixum. mox adhibebat
dignas curacõnes ẜmo¬
nũ. et u̾bi dei salubre me¬
dicam̃tũ Ostendẽs contͣ
uuln̾a ĩcentoi̾s. salutare
malagiia ꝯfessionis In¬
siones suoꝵ a regula lo¬
nesta et recta. argueuat
clemẽt̾ et tolerabat paciẽ¬
ter Eat in eo mira ĩtũcti
oꝑibꝰ discrecio. et imuita¬
fide catholicꝰ. cai̾tate diffusꝰ.
Intemptacoĩbꝰ cautꝰ. ĩ fide
firmissimꝰ In oꝑibꝰ bonis
promptꝰ. in ẜmoẽ uerissimꝰ
In iudicio iustꝙ. ini ꝯsilio ꝓ¬

Expanded text:
ane si quem vidisset peccatis noxiis vulneratum et sagittis diaboli confixum, mox adhibebat dignas curationes sermonum et verbi Dei salubre medicamentum, ostendens contra vulnera incentoris salubre malagma confessionis. Insiones suorum a regula honesta et recta arguebat clementer, et tolerabat patienter. Eratque in eo mira in cunctis operibus discretio, et immutafide Catholicus, charitate diffusus, interpretationibus cautus, in fide firmissimus, in operibus bonis promptus, in sermone verissimus, in judicio justus, in consilio p
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ. patrẽ scm̃ aliqñ deuotis¬
sime uisitauit Rediturꝰ aũt
ultra uisurꝰ. ¶ii uirdei ne
timeas ait. adhuc sine dubio
me uidebis ¶miꝰ gͦ effẽctum
ꝓmissioĩs deuotissimꝰ ille guil¬
lermꝰ expectans. ip̃a nocte cũ
ex hac uita decessit. iii monastio
gnͣdisilue apparentẽ sibi uide̾
inquit mecũ Quo int̾rotãte
quo irent. ueni metũ ait usq
ad radices libani montis Quo
cũ ꝑuenissent. dixit ad eum
Tu manebis hic. ego aũt as¬
cendã ad montẽ Int̾rogat q
qua de causa uellet ascende.
distere uolo inquit fRiratus
ille qͥd ait uis dice̾ pat̾ quẽ
nulli hodie in sciencia credimꝰ
ait hic scientia. nulla ueri co¬
trnicio. sursũ scienciꝗ plenitu¬
do. sursũ est uera noticia ueri¬
tatis. et in hoc u̾bo dimittens
eũ in montẽ altissimũ subiit
corã illo Cũq intueret᷑ eũtẽ
illũ. exꝑtrefactꝰ est. et octurrit
ꝓtinꝰ ei uerbũ illud ꝙ ad iohe

Expanded text:
factfactsime visitavit. Rediturus autem ultra visurus. Cui Vir Dei: « Ne timeas, ait, adhuc sine dubio me videbis. » Hujus ergo effectum promissionis devotissimus ille Guillelmus expectans, ipsa nocte cum ex hac vita decessit, in monasterio Grandis-Silvae apparentem sibi videre inquit, mecum. » Quo interrogante quo irent: « Veni mecum, ait, usque ad radices Libani montis. » Quo cum pervenissent, dixit ad eum: « Tu manebis hic; ego autem ascendam ad montem. » Interrogatus qua de causa vellet ascendere: « Discere volo, » inquit. Miratus ille: « Quid, ait, vis discere, pater, quem nulli hodie in scientia credimus ait, hic scientia, nulla veri cognitio; sursum scientiae plenitudo, sursum est vera notitia veritatis. » et in hoc verbo dimittens eum, in montem altissimum subiit coram illo. Cumque intueretur euntem illum, expergefactus est: et occurrit protinus ei verbum illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
diei pene t̾tia. sintula¬
ris lucerña sue generacionis.
sc̃s̃ ac ue̾ bts abbas Adernar¬
dus. a corꝑe mortis ini t̾rã uiuẽ¬
ciũ. ex filioꝵ cͥcũstantiũ et int̾
gͣues singultus ac latͥmas ube¬
res utrĩq psallenciũ choro
felicit᷑ xͦ duce migrauit. ad
multoꝵ quos ip̃e p̃miserat cetꝰ
tnͣsiens letabũdos. ad scoꝵ cu¬
neos trratulantes. ad obura
sit leuabant excelsa suoꝵ pͥui
sitꝰ de labore ad refrieriũ. de
expectatione ad p̃mũ. de ago¬
ne ad brauiũ. de morte ad
uitã. de fide ad noticiã. de pe¬
gͥnatiõe ad patriã. de mũdo
multoꝵ multis. et quidẽ nõ
indigna relatu. s difficile ni¬
mis singula uestigare. et stͥbe̾
oĩa nimis lontrũ. Unũ tamẽ
festũ is cui hoc contuit frat᷑
tuillermꝰ de monte pessulano.
añ obitũ suũ patri suo spũali
reserando et attestando effecit
Is uir magnificꝰ olim in scło.
s magnificencior in scli fuga.
iii cenobro gnͣdisilue monachꝰ

Expanded text:
diei pene tertia singularis lucerna suae generationis, sanctus ac vere beatus abbas Bernardus, a corpore mortis in terram viventium, ex filiorum circumstantium, et in graves singultus ac lacrymas uberes 1273 utrimque psallentium choro, feliciter Christo duce migravit, ad multorum quos ipse praemiserat coetus transiens laetabundos, ad sanctorum cuneos gratulantes, ad obvia sic levabant excelsa suorum prinsitus de labore ad refrigerium, de exspectatione ad praemium, de agone ad bravium, de morte ad vitam, de fide ad notitiam, de peregrinatione ad patriam, de mundo uam multis, et quidem non indigna relatu; sed difficile nimis singula vestigare, et scribere omnia nimis longum. Unum tamen festum is cui hoc contigit, frater Guillelmus de Monte-Pessulano, ante obitum suum patri suo spirituali reserando et attestando effecit. Is vir magnificus olim in saeculo, sed magnificentior in saeculi fuga, in coenobio Grandis-Silvae monachus
Abbreviated transcription (Latin):
refecta. ip̃e aut añ eos stans.
aut certe ad cornu mẽse. uili
cellula utens. ualde exiguũ.
at ex comedenciũ sumebat
fraginuie cibũ Plerũq enĩ
egenis ad mensã iuxͣ morẽ
uocatis. cũ et ip̃i esset ꝯqrua

Expanded text:
refecta, sic ipse aut ante eos stans, refecta, sic ipse aut ante eos stans, aut certe ad cornu cartibulae vili sellula utens, valde exiguum, atque ex comedentium sumebat fragmine cibum; plerumque enim egenis ad mensam juxta morem vocatis, cum et ipsi esset congrua
Abbreviated transcription (Latin):
ad alueariũ. Undiq cotidie
ad eũ cõfluebat. in tñtum
utiq et eligiũ reꝑies Gĩt
enĩ ut dcm̃ est. apes c̾cũ dãt
fauũ. ita assidue turbis
pauꝑin cõscipatꝰ ĩcedebat
eligiꝰ Quibꝰ aut ꝑ se aut
ꝑ famulũ alimoniã ꝑit̾ et
elemosinã tͥbuẽs. benignissi¬
me cotidie refouerat Ouid¬
płra ; Quit qͥt hũit excepto
tegumẽto et uictu. totũ e¬
genꝰ genis ac moͣst̾iis disꝑ¬
sit. sciens apłĩ ẽẽ p̃ceptum
¶ñtes uictũ et uestimẽtũ.
tis in diu̾sa famlis. om̃s
quos ĩueĩre potuissẽt egenos
et ꝑegnos seu mendicos ac
cipiebat Raro enĩ aut certe
nũꝙͣ tõtingebat. ut cũ eo
pauꝑes mĩmne cõuiuarẽtur
¶uibꝰ adductis. ip̃e ꝓpͥe fa¬
muloꝵ intercipiẽs offic ͫ.
eoꝵ necessitatibꝰ a lacrit̾ inẜ¬
uiebat. auellens ab si hume
buccellã ip̃e p̃bens Om̃s po¬
stremo in ordĩe frĩens mẽse
discũbe̾. ip̃e panẽ frãgebat.
liis p̃ ꝑactis. oñi iam fame

Expanded text:
ad alvearium, undique quotidie ad eum confluebant, in tantum utique et Eligium reperies: sicut enim, ut dictum est, apes circumdant favum, ita assidue turbis pauperum constipatus incedebat Eligius, quibus aut per se, aut per famulum alimoniam pariter et eleemosynam tribuens, benignissime quotidie refovebatplura? Quidquid habuit, excepto tegumento et victu, totum egenis et monasteriis dispersit; sciens Apostoli esse praeceptum: Habentes victum et vestimentum, tis in diversa famulis, omnes quos invenire potuissent egenos, et peregrinos, seu mendicos, ac ciebat; raro enim aut certe nunquam contingebat ut cum eo pauperes minime convivarentur, quibus adductis ipse proprie famulorum intercipiens officium, eorum necessitatibus alacritiebat, avellens ab humerbuccellam ipse praebens, omnes postremo in ordine faciens mensae discumbere, ipse panem frangens, his peractis omnium fame
Abbreviated transcription (Latin):
cũ paterẽt᷑. uniu̾sos sinius
uir bt̃s cohercens atz refoues
aiebat Ouid molesti estis
modice fidei ͭ Nũquid qui he¬
lyam et iolãnẽ in deẜto pauit.
nob̾ mõ in medio cetuũ suũ
fraudabit bñficiũ ÷ Credo ĩ qͥt
in c̾atorẽ meũ. qm̃ et si nos
refocillati hodie ipiꝰ dono ab
hoc recedent tab̾nacło flet
mora aliqñ priusꝙͣ u̾ba ꝯple¬
ret pulsabãt uiri uestibulũ
domꝰ. panes cet̾aq nctͣaria
affluẽt̾ deferentes. quos aut
eligiꝰ indigẽt. et quibꝰ sui
iuris sb̃stanciã disꝑgeret
fides eũ nũꝙͣ fẽfellit ¶ñ be¬
ratit̾ dicit scͥpt᷑a. qr hylarẽ
datorẽ diligit deꝯ Et hoc
sane nͣ tnͣsitoi̾e. aut ad mo¬
mẽtũ fecit. s om̃i pene uite
sue tp̃e id agens. tale exem

Expanded text:
compaterentur, universos simul vir beatus coercens, atque refovens, aiebat: Quid molesti estis, modicae fidei? nunquid qui Heliam et Joannem in deserto pavit, nobis modo in medio coetu suum fraudabit beneficium? Credo, inquit, in Creatorem meum, quoniam et si nos rehoc recedent tabernaculo. Nec mora, aliquando priusquam verba compleret pulsabant viri vestibulum domus, panes, caeteraque necessaria affluenter deferentes quos aut Eligius indigeret, et quibus sui juris substantiam disperfides nunquam fefellit, quoniam veraciter dicit Scriptura: Quia hilarem datorem diligit Deus . Et hoc sane non transitorie, aut ad momentum fecit, sed omni pene vitae suae tempore id agens; tale
Abbreviated transcription (Latin):
pictus noscit᷑ possidesse. ut
ertra om̃s aiãs maternũ
trerere uideret᷑ affectum¬
Q rat g᷑ uehemẽs ĩ p̃cor¬
diis eiꝰ scĩ desiderii. et stẽ
hũilitatis conflutꝰ fro¬
do enĩ seipm̃ deiciens fa¬
tebat ᷑ ĩdignũ. ꝑ quẽ frut¬
tꝰ aliquis ꝓueniret. mõ
oblitꝰ sui estuabat flagrã¬
tissimo ardore: ita ut nullã
sibi nͥ ex młtoꝵ salute cõ¬
solacionẽ posse admittͬe
uideret ͧ wane fidutiam
karitas pariebat. sed eãdẽ
castigabat hũilitas

Expanded text:
pectus noscitur possidere, ut pectus noscitur possidere, ut erga omnes animas maternum gerere videretur affectum. Erat ergo vehemens in praecordiis ejus sancti desiderii et sanctae humilitatis conflictus. Modo enim seipsum dejiciens, fatebatur indignum, per quem fructus aliquis proveniret: modo oblitus sui aestuabat flagrantissimo ardore, ita ut nullam sibi nisi ex multorum salute consolationem posse admittere videretur. Sane fiduciam charitas pariebat, sed eamdem castigabat humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
mirantibꝰ sane ilł tanꝙͣ maturis et stre
rioris etate inuẽtutis. tũ ꝑ torꝑis ĩfri¬
mitate. et minori usu ept̾ioris occupa¬
cioĩs Erat aũt clareualł locꝰ ĩt̾ritoriõ
linguonẽs. ñ longe afluuio abba. anti¬
roris et uaste solitudĩs consederũt uiri
illi uirtutis. facturi de spelũta laf̾nũ.
templũ dei. et domũ oratioĩs Ubisim¬
plicit᷑ aliqnͣto tẽꝑe dõ ẜuierũt. ĩ pauꝑta¬
te sp̃s. in fame et siti. infrigore et nu¬
ditate. ĩ uiiliis mlt̾is Pulmẽtaria
sepiꝰ exfoliis fagi cõficiebant̾ pDanis
instar ꝓphetiti illiꝰ ex ordeo et milio et
bicia erat. ita ut aliqñ reliriosꝰ uir
quidã. appositũ sibi in hos¬
picio. ubertim plorans
clam asportau̾it: qͣi pro¬
⁊ miracło omĩbꝰ ostendẽ¬
dũ. ꝙ inde uiuerẽt hoĩes
et tales hoĩes tnit qlt ui¬
rũ dei minꝰ ista mouebãt
Gũma ei sollicitudo de sa¬
lute mltoꝵ q̃ a pͥma die cõ¬
tam singlarit᷑ sacrũ illi ꝰ

Expanded text:
mirantibus sane illis, tanquam maturis et strenrioris aetate juventutis, tum pro corporis infirmitate, et minori usu exterioris occupationis. Erat autem Clara-Vallis locus in territorio Lingonensi, non longe a fluvio Alba, antiroris et vastae solitudinis consederunt viri illi virtutis, facturi de spelunca latronum templum Dei, et domum orationis. Ubi simpliciter aliquanto tempore Deo servierunt in paupertate spiritus, in fame et siti, in frigore et nuditate, in vigiliis multis. Pulmentaria saepius ex foliis fagi conficiebant. Panis, instar prophetici illius, ex hordeo et milio et vicia erat, ita ut aliquando religiosus vir quidam appositum sibi in hospitio, ubertim plorans, clam asportaverit, quasi pro miraculo omnibus ostendendum, quod inde viverent homines, et tales homines. 26. At Virum Dei minus ista movebant. Summa ei sollicitudo de salute multorum, quae a prima die contam singulariter sacrum illud
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ut ad ꝓpositum
rediã. ternꝰ diu huc
illucq ꝑ uitũ oberrãs.
edem btõꝵ martyrũ ĩg̾dit᷑.
seq ibidẽ cõponit Instabãt
canes. et licet idem eis qd̾ et
ceruo pateret ostiũ. et qui
eos abigeret nemo uisibiliũ
custodũ adesset. actamẽ sacti
martyres suũ domicilium
ñ paciebant᷑ ĩmũdorũ uiola¬
ri ing̾ssu Uideres hĩc teruũ
tutũ reꝑisse refugiũ. inde ca¬
nes eiꝰ pñciam latratibꝰ in¬
dicare. seq ab introitu edis
diuia uirtute arceri Tũt da¬
gobertꝰ citato currsu suꝑueĩt.
rem spͨcacłõ dignã admirat᷑.
stupet. amplectit᷑ ffinitimos
tum rumor iste wlgo sollici¬
tat. et tum maxĩe Dagobertũ.
tum eciã eos ad amorẽ et ue¬
nerationẽ scõꝵ instigat Et
ut uere fatear. ut ex grestis
postmodũ claruit. nullꝰ da¬
goberto locꝰ. aut dulcior aut
sic probitate ut etate indies
crescebat. spemq fut̾i regis
optimã. subinde iuidicis oꝑin

Expanded text:
ed ut ad propositum redeam, cervus diu huc illucque per vicum oberrans, aedem beatorum martyrum ingreditur, seque ibi componit. Instabant canes, et licet idem eis quod et cervo pateret ostium, et qui eos abigeret nemo visibilium custodum adesset, attamen sancti martyres suum domicilium non patiebantur immundorum violari ingressu. Videres hinc cervum tutum reperisse perfugium, inde canes ejus praesentiam latratibus indicare, seque ab introitu aedis divina virtute arceri. Dagobertus citato cursu supervenit, rem spectaculo dignam admiratur, stupet, amplectitur. Finitimos tum rumor iste vulgo sollicitat et cum maxime Dagobertum tum etiam eos ad amorem et venerationem sanctorum instigat. Et ut vere fatear, ut ex gestis postmodum claruit, nullus Dagoberte locus aut dulcior aut sic probitate ut aetate in dies crescebat, spemque futuri regis optimam subinde indiciis operum
Abbreviated transcription (Latin):
ploraret. et in emulũ ꝙ meru¬
isset tẽptaret Clotariꝰ igit᷑
qͣdam die uenatũ iuit. lõgiꝰq
sibi nactꝰ occasionẽ. ducẽ ad
se euocat. iubetq secũ prãde̾
cogitãs. remissiꝰ hẽre. et in¬
fut᷑o ymo iã dño debitũ hono¬
rẽ ñ exhibe̾. terq porrecta si¬
bi ab eo potula. dignꝰ ĩquẽ
pͥoris cõtumatie uĩ dicta reci¬
deret. ñ sic a dnõ. s uelut a
socio. ĩfauste oblata p̃sumit
Deinde datob̾tꝰ. ut prĩ ĩfidelis.
ut sibi enulꝰ. ut qi sociis ĩ¬
uisꝰ foret. orsꝰ est ex pone.
ñ oporte̾ ẜuiles quidẽ mole¬
stiae diu differri. et nem
ĩmẽsũ tumorẽ tanti fastus
ꝓcederent. suas ĩiurias non
ulcisci Flagelł gͦ eũ affici
imperat Post lo̾ barbe ra¬
sione. ea enĩ tũt p̃cipua eãt
ĩuira. deturꝑat Git ex ĩpro¬
uiso. qui secũdarũ rerũ suc¬
tessu. futurũ se regem aus¬
picabat᷑. ꝙͣ longe ab illa

Expanded text:
ploraret et in aemulum quod meruploraret et in aemulum quod meruisset temptaret. Clotharius igitur quadam die venatum iit longiusque sibi nactus occasionem, ducem ad se evocat iubetque secum prandere. cogitans, remissius habere et futuro, immo iam domino debitum honorem non exbibere terque porrecta sibi ab eo pocula dignus, in quem prioris contumatiae vindicta recideret, non sicut a domino, sed velut a socio infauste oblata praesumit. Deinde Dagobertus, ut patri infidelis, ut sibi aemulus utque sociis invisus foret, orsus est exponere, non oportere serviles quidem molestias diimmensum tumorem tanti fastus procederent, suas injurias non ulcisci. Flagellis ergo eum affici imperat. Post vero barbae rasione ea enim tum praecipua erat injuria deturpat. Sic ex improviso, qui secundarum rerum successu futurum se regem auspicabatur, quam longe ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
tariꝰ. ꝙ̃dam ut puta¬
bat spͤtare fidei sadra¬
gesilum rebꝰ sb̃ se trãctãdis
p̃fecerat. ac quitanie ducatu
specialr̃ ei cõmisso ¶ ic tanto
dignitatis fastu elatus. re¬
gris filiũ dagobertũ. ꝑtim col¬
late ptãtis suꝑbia. ꝑtim spe
regui laborans. ñ equo aĩo ꝓ¬
sꝑius age̾ ferebat Nlec quid
moliret᷑. simulato saltem a¬
more. obteg̾e du ualuit Ged
qr metu prĩs. maĩfestꝰ ñ pot̾at.
occultũ se ũmitũ ei crebro cõ¬
temptu aperuit Excusacio
sane iuuenil eãt etatis. ne ru¬
dis ad huc aĩꝰ. tumorẽ ex sb̾¬
iectione p̾ͥncipũ cõtrahẽt. ne
dnãtioĩs ĩmature adepta fa¬
stigia. ĩ pubem ad exc̾citatioĩs
studio reuocarẽt Fĩt deinde
ad dagobertũ. tam ĩuidiosa
relatio. Et ꝙͣuis sua ip̃e ĩdusta
id iã dep̃hendisset. alioꝵ sentẽ¬
tia in rem plemiꝰ inducit᷑ Ueꝵ
qr eũ in ordĩe redige̾ ñ suffice̾t.¬
dux duxit saciꝰ oportunitatẽ
oꝑiri. qͣ et causã efficatiꝰ ex¬

Expanded text:
tarius quemdam, ut putabat, spectatae fidei Sadregisilum rebus sub se tractandis praefecerat, Aquitaniae ducatu specialiter ei commisso. Hic tanto dignitatis fastu elatus, regis filium Dagobertum partim collatae potestatis superbia, partim spe regni laborans, non aequo animo prosperius agere ferebat. Nec quid moliretur simulato saltem amore obtegere diu valuit. Sed quia metu patris manifestus non poterat, occultum se ei inimicum crebro contemptu aperuit. Excusatio sane juvenilis erat aetatis, ne rudis adhuc animus tumorem ex subjectione principum contraheret, ne dominatione immature adepta fastigia impubem ab exercitationis studio revocarent. Fit igitur ad Dagobertum tam invidiosa relatio. Et quamvis sua ipse industria id jam deprehendisset, aliorum sententia in rem plenius inducitur. Verum, quia eum in ordinem redigere non sufficeret, duxit satius oportunitatem opperiri, qua et causam efficatius ex
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ uiri in cala mõstium
suũ tnͣsferret. econtͣ alia
pars conabat᷑ eñ ꝑisiꝰ cĩ¬
tatẽ deferre Utrisq tnĩ
obsistebãt ciues nouioma¬
genses. iustissimã sibi he̾¬
ditatem mẽbra sui ãcistitis
uendicantes Hoc gͦ modo
orta eãt int̾ eos alterta¬
cio. pia uitissim deuocioẽ
pro sc̃a rapina decertãtes.
qui nam iustiꝰ eiꝰ m̾eret᷑
reliquias ac sepult̾am

Expanded text:
sancti viri in Cala monasterium sancti viri in Cala monasterium suum transferret; e contra alia pars conabatur eum Parisius civitatem deferre: utrisque tamen obsistebant cives Noviomagenses, iustissimam sibi hereditatem membra sui antistitis vindicantes. Hoc ergo modo orta erat inter eos altercatio, pia vicissim devotione pro sancta rapina decertantes, quinam iustius eius mereretur reliquias ac sepulturam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsistẽs. ĩ desinẽt᷑ ꝑ illud
tͥdnũ excubie telebrate
uena̾bł regina nimis ĩto¬
lea̾bilit̾ lugẽs. nullo gne¬
a fel fletu cohibe̾ se pota̾t
Deniq cũ ex nimio doloe.
abscenciã sci uiri ferre ñ
posset. tandẽ ut desidio suo
satisfacẽt. reuelata eiꝰ fa¬
tie in lugubre osculum
ruens. cepit manꝰ ptꝰq
lambe̾. ac genas copioso
lacͥmaꝵ imbre ꝑfundere
Qt ette repente dũ scm̃ corp᷑
ex osculãs palparet. mira¬
culũ ñ silendũ ilico cõtigit
Nã cũ eẽt hyemis tp̃s. et
corpꝰ iam dudũ mortuũ.¬
totũ decũbe̾t gelidun. for¬
tuitu unda sangĩs ex na-¬
ribꝰ iacẽtis profluẽs. cepͭ
ubertĩ genas scĩ iigare
ꝟͥanissima. ꝯfestim suppositꝭ
hinc inde billeis liteis.
sũma d cũ diligencia qͦnsq
sponte decurrit sãguinẽ
collegerũt. et pro magno
munere ẜ̃uãdũ deinceps
ĩpigneribꝰ seg̾gauerũt
Int̾ea ut p̃dc̃m est ieiunio
expleto. satagebat oĩmodis
regĩa. ut qͦquomodo corpꝰ

Expanded text:
sistens, indesinenter per illud triduum excubiae celebratae venerabilis regina nimis intolerabiliter lugens, nullo genere a fletu cohibere se poterat; denique cum ex nimio dolore absentiam sancti viri ferre non posset, tandem ut desiderio suo satisfaceret, revelata ejus facie in lugubre osculum ruens, coepit manus pectusque lambere, ac genas copioso lacrymarum imbre perfundere: et ecce repente dum sanctum corpus exosculans palparet, miraculum non silendum illico contigit. Nam cum esset hiemis tempus, et corpus jam dudum mortuum decumberet gelidum, fortuitu unda sanguinis ex naribus jacentis profluens, coepit ubertim genas sancti rigareChristianissima, confestim suppositis hinc inde billeis linteis summa cum diligentia quousque sponte decurrit, sanguinem collegerunt ac pro magno munere servandum deinceps in pignoribus segregarunt. Interea, ut praedictum est, ieiunio expleto, satagebat omnimodis regina, ut quo modo corpus
Abbreviated transcription (Latin):
nis ac brachiare cepͭ pul¬
sare. utꝵ ut unũ feretri
tornu ualẽt mou̾e Cũq
totis uiribꝰ nitẽs inliãt̾
pugnaret. et qiͣ mõtem
ĩmanem pulsaret. nichil
prõsꝰ ꝓfice̾ potuit Tuc gͦ
qu̾sa ad optĩates ait Ecce
iã liquide cognoscĩꝰ . iĩ eẽ
uolũtatꝭ eiꝰ. ut eũ illibi fe¬
raniꝰ Cõcedamꝰ ig̾ huic
plebi uł ĩuiti. qd̾ hactenꝰ

Expanded text:
brachiatis, coepit pulsare, utrum vel unum feretri cornu valeret movere. Cumque totis viribus nitens inhianter pugnaret et quasi montem inmanem pulsaret, nihil prorsus proficere potuit. Tunc ergo conversa ad optimates, ait: 'Ecce! iam liquide cognoscimus non esse voluntatis eius, ut eum alicubi feramus; concedamus igitur huic plebi vel inviti, quod act
Abbreviated transcription (Latin):
mane. queĩt ĩgens ĩ
opp̃idũ ut̾usq sexꝰ mlt̾itu¬
do Affuit eciã et regina
baltildis. cũ filiis et optĩa¬
tibꝰ eꝑc̾cituq copioso Que
uelocit̾ oppidũ ĩg̾ssa. celeri¬
q cursu funeri act̾rens.
ĩgenti uoce ĩ fletũ ꝓrupit.
plorans atz eiulãs. ꝙ eũ
uiuũ mĩme roppisset Cũq
diutissime feretro ĩcũbẽs
lamẽta gemĩaret. rogat
corpꝰ btĩ uiri. ad cala mo¬
nast̾iũ suũ tnͣsferrẽt Gi
cũ uoluiss eñ leuare et
ñ p̃ualuiss ex loco moue̾.
tͥstis ad modũ effecta. ĩ dix̃¬

Expanded text:
mane convenit ingens in oppidum utriusque sexus multitudo. Adfuit etiam et regina Balthildis cum filiis et obtimatibus exercituque copioso; quae velociter oppidum ingressa celerique cursu funeri accurrens, ingenti voce in fletum prorupit, plorans atque eiulans, quod eum vivum minime repperisset. Cumque diutissime feretro incumbens lamenta geminaret, rogat corpus beati viri ad Cala monasterium suum transferret; sed cum voluisset eum levare et non praevaluisset ex loco movere, tristis admodu
Abbreviated transcription (Latin):
bilis existens boĩtate
priores et futͬos reges francoꝵ
suꝑauit munificẽcia eccłiastica
Nã tociꝰ regni sui moͣst̾ia. lar¬
gitate p̃cipua augendo mlt̾i¬

Expanded text:
bili existens bonitate priores et futuros reges Francorum superavit munificentia ecclesiastica. Nam totius regni sui monasteria largitate precipua augendo multi
Abbreviated transcription (Latin):
Tũc eligiꝰ accessĩt ad eũ dicẽs
Rogemꝰ deũ ꝑit̾. si forte te ĩ¬
columẽ reddat Et mox ĩtro¬
ducens eũ in eccłia. p̾cepit
ꝓsternẽs se in t̾rã. diutissime
orauit Deĩde paululũ se eri¬
grens. cũ ad huc uide̾t clau¬
dũ iace̾. rursũ orõi incubuit
Et lacͥmabilit̾ p̃cem fũdens
tam ꝓlixe orauit. tãtasqz
latͥmas effudit. ut ꝑtem pa¬
uimẽti ubertas lac̾maꝵ huc
humectaret. ac ueluti riuulũ
de torrente ii t̾rã efficẽt
Tandem roboratq fide. erexit
se. et cũ magͣ fiducia ad egrũ
Et ꝯfestim ꝓ secuta est salus.
u̾bũ hoĩs dei. et ĩualuit eger
et surrexit Rã õs qͥ aderant
audiebãt cũ magno stupore.
iũcturas et neruos. atz oĩa
ossa clandi illiꝰ crussire et so¬
lidari S̾anꝰ gͦ fc̃o est ex illa
hoͣ . et ãbulabat exiliens et
bñdicẽs deũ cũ oĩ alacͥtate
fua̾t enĩ ex młtis iã ãnoꝵ
spaciis. uĩcli̾s artuũ ast̾ctus.
at ex hoc magis cũctos oc

Expanded text:
tus, accessit ad eum dicens: Rogemus Deum pariter si forte te incolumem reddat: et mox introducens eum in ecclesiam, praecepit prosternens se in terram diutissime oravit; deinde paulolum se erigens, cum adhuc videret claudum iacere, rursum orationi incubuit, et lacrimabiliter praecem fundens, tam prolixe oravit tantasque lacrimas effudit, ut partem pavimenti ubertas lacrimarum umectaret ac veluti rivolum decurrentem in terra efficeret. Tandem roboratus fide erexit se et cum magna fiducia ad aegrum Et confestim prosecuta est salus verbum hominis Dei, et invaluit aeger et surrexit; nam omnes qui aderant audiebant cum magno stupore iuncturas et nervos atque omnia ossa claudi illius cruscire ac solidare. Sanus ergo factus est ex illa hora et ambulabat exiliens et benedicens Deum cum omni alacritate. Fuerat enim ex multis iam annorum spatiis vinculis artuum adstrictus, a
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾e̾ pessimo qd uulgo pus-¬
cula dicit᷑ ꝑcussꝰ in facie.
pessiẽ laborabat Eat̾ añt
ĩ eodẽ moͣst̾i̾o oratoriũ qd̾dã.
in q ͦ reliquie scĩ eligii depo¬
site erãt. Cũ gͦ p̃dcũs frat᷑.
in lecto eger decũbe̾t. et me-¬
dicꝰ coquẽdi ulteĩs cõgruũ
ferri ftei opificiũ p̃ꝑaret. formi¬
dolose ualde id frat̾ ferens.
rogat mox relĩqu̾e igniti¬
femr illiꝰ fiei̾ oꝑacionẽ Et cõfi¬
gat sibi deferri ex oleo.
ꝙ medẽdi gͣtia añ pignoa̾
p̃fati ãtistitis dependebat
Quo mox allato. faciem
sibi et pustulã turgẽtemq
pixit ceruicẽ Et o mira
uirtꝰ Pꝯ illiꝰ liquoi̾s ĩfu¬
sionen. ita tancer ille absqr
ulla foci apposicione. radicitꝰ¬

Expanded text:
e pessimo, quod vulgo pustula dicitur, percussus in faciem pessime laborabat. Erat autem in eodem monasterio oratorium quoddam in quo reliquiae beati Eligii depositae erant. Cum ergo praedictus frater in lecto aeger decumberet et medicus quoquendi ulceris congruum ferri opificium praepararet, formidolose valde id frater ferens, rogat mox relinquere igniti illius ferri operationem, et configat sibi deferri ex eo oleo quod medendi gratia ante pignora praefati antestitis dependebat. Quo mox allato, faciem sibi et pustulam turgentemque perunxit cervicem, et, o mira virtus! post illius liquoris infusionem ita cancer ille absque ulla foci appositione radi
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe .uir. quidã scła¬
gensi Cũq ꝑ aliquot dies.
sub eiꝰ custodia degeret. ꝑ¬
stĩna prolatã adu̾sum se
At ille hec audiẽs cũ ni¬
nuũ formidaret mori. n ͨ
ullũ iã refugiũ sꝑar et eua¬
dendi. unũ solũmõ sibit᷑¬
didit fuffragari. si ꝑmitte¬
ret᷑ noctẽ eãdem ap ͭ scm̃ eli¬
giũ ꝑuigilẽ duc̾e Cũq io¬
gasset et ĩpetͣsset ardẽter
ninis accͬrens ad mãsoleũ
ꝯfessoĩs. totã pene noctem
in lacͥmis et gemitibꝰ dup̃¬
Et frm̃ est pꝰ ꝙͣ matutinos
ymnos ex more ꝑsoluit
clerꝰ miniũ uir p̃futus
ex merore defeftfꝰ. subito
obdormiuit᷑ ĩmxꝰ Et ecce
repente sc̃õ ei asticit eligiꝰ.
modestissimo:q aspcũ blã¬
de eũ recreans ꝯsolaricepͭ.
pollicẽs ꝙ crastina die ip̃e
eẽt cũ p̾ͥncipe. et isdem pro
eadẽ culpa nullatenꝰ pone̾t
uitã Ei magis ĩdulgencia
a pͥncipe accepta. ilico absq
pena eẽt reg̾isurꝰ ad ꝓp̾a¬
Etm̃q est ita pam poste̾a

Expanded text:
tempore vir quidam saeculagensi: cumque aliquot dies sub ejus custodia degeret, cstina prolatam adversum se At ille haec audiens cum nimium formidaret mori, nec ullum jam perfugium speraret evadendi, unum solummodo sibi credidit suffragari, si permitteretur noctem eamdem apud sanctum Eligium pervigil ducere. Cumque rogasset et impetrasset, ardenter nimis accurrens ad mausoleum confessoris, totam pene noctem in lacrymis et gemitibus dutum est, postquam matutinos hymnos ex more persolvit clerus, nimium vir praefatus ex merore defessus, subito obdormivit innixus. Et ecce! repente sanctus ei adstitit Eligius, inodestissimoque aspectu blande eum recreans, consolari coepit, pollicens, quod crastina die ipse esset cum principe, et isdem pro eadem culpa nullatenns poneret vitam, sed magis indulgentia a principe accepta, ilico absque poena esset regressurus ad pctumque est ita, et postera
Abbreviated transcription (Latin):
stolicꝰ eiusdõ loci ep̃s inhiãt᷑
siciens. uiolent̾ eũ p̃dcõ ab¬
bati subripuit. suiq uiris
uendica ͭ. Albbas uo̾ nichil
ei obtende̾ audẽs. ad scm̃¬
mlt̾a deplorãs causã hãc
ad dicionẽ ep̃i fuiss ꝑductꝰ.
cep ͭ statĩ pedibꝰ cũ dolore
ac toto corꝑe marcescente
tabescẽs decade̾ Tũt ep̃s
adhibito medico. iussit ei
studiũ ĩpende̾. q ͦ sci sanaĩ
potuiss S ꝙͣuis ei sedule
ĩ fremitꝰ et calces prosiliẽs.
laniare curatorẽ suũ nite¬
bat᷑ Cũq hec ꝑ dies pli̾¬
mos face̾t. et nullatenꝰ
melioraret᷑. tandẽ uerẽs
ep̃s ne eũ si iñ hoc ꝑicło
illũ matrone sibi dilecte
doni gr̃ã obtulit Quẽ illa

Expanded text:
s ejusdem loci episcopus inhianter sitiens, violenter eum praedicto abbati subripuit, suique juris vindicavit. Abbas vero nihil ei obtendere audens, ad shanc ad ditionem episcopi fuisset perductus, coepit statim pedibus condolere, ac toto corpore marcescente, tabescens decadere. Tunc episcopus, adhibito mulomedico, iussit ei studium inpendere, quo scilicet sanari potuisset. Sed quamvis ei sedule in fremitus et calces prosiliens, laniare curatorem suum nitebatur. Cumque haec per dies plurimos faceret nullatenusque melioraret, tandem verens episcopus, ne eum, si in hoc periculo illum matronae sibi dilectae doni
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsiigͣtioĩs exue̾t. illa q̃ du-¬
dũ cũ eo miserat ĩdumẽta.
et indue̾t ea q̃ tũt ip̃abat
noua Ilgit᷑ cũ ãno iam u̾ten¬
te dies deposicoĩs eiꝰ adueĩss.
cõueit in oppidũ copiosa
ppliꝰ mlt̾itudo Tũc cũcto cle¬
ro canore uocis celebrante
ta est cũ diligencia. tũua
cũ eẽt leuatũ tumuli oꝑo¬
oꝑtoriũ. magnũ cͥcũstan¬

Expanded text:
illa quae dudum cum eo miserat indumenta, et indueret ea quae tunc praeparabat nova. Igitur cum anno jam vertente dies depositionis ejus advenisset, convenit in oppidum copiosa populi multitudo, tunc cuncto clero canore vocis celebrante ta est cum diligentia tumba cum esset levatum tumuli opertorium, magnum c
Abbreviated transcription (Latin):
an reuerencie ampliꝰ obtineret
Cuis enĩ tami rigide cõuersacoĩs
qui bernardũ clareuallensẽm ñ¬
reuer̾et᷑ abb̃em: Qiuis tam disolute
qui nĩ erga eundẽ dultit̾ afficeret᷑ :
Dulcissimuis siquidẽ affẽctibꝰ plenũ
pertꝰ ipse trerebat. alios tñ arguẽs
libere quotiẽs opꝰ euat inspũ leni¬
tatis Humanissimꝰ erat in affẽt¬
tione. matris tñ fortis in fide. et
ut hic breue ꝓferat ᷑ exemplũ.
sic̃ ip̃e qͦ testat ᷑. termani sui gi¬
rardi. et amici tani necessariitur.
sittis oclis telebrauit exequias.¬
st sictis ocłis torpꝰ eius tradidit

Expanded text:
an reverentiae amplius obtineret. an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversationis, qui Bernardum Clarae-Vallenseolutae, qui non erga eumdem dulciter afficeretur? Dulcissimis siquidem affectibus plenum pectus ipse gerebat; alios tamen arguens libere, quoties opus erat, in spiritu lenitatis. Humanissimus erat in affectione, magis tamen fortis in fide: et ut hinc breve proferatur exemplum, sicut ipse quoque testatur, germani sui Girardi et amici tam necessarii, siccis oculis celebravit exsequias, siccis oculis corpus ejus tradidi
Abbreviated transcription (Latin):
norũ ñ effugit auctoi̾tatẽ Cuiꝰ
enĩ aliqñ uoluntati sic detulit.
cuiꝰ consilio sic se hũiliauit oĩs
potestas. tam scłaris qmͣ eccłi̾astite
ditnitatis: Reges suꝑbi. pͥncipes
et tyrãni. milites et raptores sic eũ
timebãt et reuerebant᷑. ut uideat᷑
i eis impletũ ꝙ in euangelio legr̃
Qcte inquit dñs discipul sius de¬
di uobis potestatẽ caltandi suꝑ ser¬
pentes et scorpiones. et suꝑ om̃em
uirtutẽ ũmici Porro inter spũa¬
les. et ubi spũaliꝰ spũalit̾ examinia¬
bant᷑. lontre ei alia auctoritas ea̾t
Loquẽte eñĩ eo seu tͣtante. sensibꝰ
eiꝰ hũiliter uel intellitrenciis sub¬
mittebãt ceti sensꝰ et intelligencias
suas In huiꝰ pectore uiri dei pari
federe puritas suauitasqz conse¬
derant. satis quidẽ utraq miit¬
bil. sed mirabilior utriusq cõple¬
uus Inde est ꝙ et puritatẽ in eo
suauitas amabilẽ faciebat. et
suauĩtatẽ puritas acceptabilẽ.
ut᷑ difficile fui̾t estimare gracie

Expanded text:
norum non effugit auctoritatem. Cujus enim aliquando voluntati sic detulit, cujus consilio sic se humiliavit omnis potestas, tam saecularis quam ecclesiasticae dignitatis? Reges superbi, principes et tyranni, milites et raptores sic eum timebant et reverebantur, ut videatur in eis impletum quod in Evangelio legitur: Ecce, inquit Dominus discipulis suis, dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici . Porro inter spirituales et ubi spiritualia spiritualiter examinabantur, longe ei alia auctoritas erat. Loquente enim eo seu tractante, sensibus ejus humiliter vel intelligentiis submittebant caeteri sensus et intelligentias suas. In hujus pectore Viri Dei pari foedere puritas suavitasque consederant, satis quidem utraque mirabilis, sed mirabilior utriusque complexus. Inde est quod et puritatem in eo suavitas amabilem faciebat, et suavitatem puritas acceptabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑinde fructifitaturũ. manꝰ diuĩa
formau̾at. ut austeritatẽ suaui¬
tas morũ tolłet. aucto̾i̾tatẽ sc̃itas
nitas eẽt oneri. uł tanta bonitas
nĩ eẽt honoris ͤ Ddiffitile om̃ino
uidet᷑ ex hystoriis aliquibꝰ ĩueĩre
homĩe unũ conu̾santẽ ad huc cũ
homĩbꝰ in uniu̾sa terra tam cele¬
bre et amabile obtinuisse. nomẽ
a solis ortu et occasu. ab aquilone
et mari. Ut enĩ illas meõremꝰ
ꝓuĩtias. ex quibꝰ monimẽta ter¬
ciora suꝑ ẽẽ noscũt᷑. et in ecclĩa
orientali. et apud soles otaduos
lybernoꝵ. et a meridie in remotis
finibꝰ hypamarũ. et ab aquilone
in insulis que ꝓcul sũt. datie sue¬
ciẽq celeberrima eius opinio fuit
Crebras undiq recipiebat epłãs.
et reddebat. undiq illi epema mĩt¬
tebantͫ. undiq eius benẽdñtio

Expanded text:
proinde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem suavitas morum tolleret, auctoritatem sanctitas nitas esset oneri, vel tanta bonitas non esset honori? 48. Difficile omnino videtur ex historiis aliquibus invenire hominem unum conversantem adhuc cum hominibus in universa terra, tam celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus monumenta certiora superesse noscuntur, et in ecclesia OrHibernorum, et a meridie in remotis finibus Hispaniarum, et ab aquilone in insulis quae procul sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique ei xenia mittebantur, undique ejus benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
diturꝰ Cũq accepto responso
suꝑ his ꝓ quibꝰ uenerat iam ab
eo etrẽderet᷑. in spũ et uirtute
helye reuocans eũ ꝓph̾a dei. et
nomine frĩs cuiidã de domo illa
p̃misso de occultis quibꝰͣdã audiẽ¬
tibꝯ ñ nullis mandauit illi ut
se dei in ꝓpimo expectaret Etu¬
pefactꝰ ile cui loquebat᷑. quis h
dico tibi. ne si dissimulau̾is. te
qͦ inuoluat par pena peccati
Uido frater ¶ xx¬
hominis dei maior natu¬
inter fratres sues cuiꝰ gͣuitatis
et ueritatis fu̾it uir. om̃s noue¬
rũt qui eum nouerũt. Hic aliqnͣ
cum de huiꝰ mõĩ uiris religiosis
loqueret᷑. licet suo more et solito
studio fratͥnas uirtutes depͥmẽt.
tandẽ cum eis inter quos tunc ẜ¬
motinabat ᷑. nollet ẽẽ molestus. q̃
inquit nestio non dico uobis. sed
unũ scio et exꝑcussum. multa ei
diuinitꝰ in oracc̃e reuelari ¶ñ
iam dei famulꝰ annos aliquot in
clareualle pegisset. subiit ⁊ aim̃
eiꝰ. ut scm̃ hugonẽ teranopolita¬

Expanded text:
o responso super his pro quibus venerat, jam ab eo egrederetur; in spiritu et virtute Eliae revocans eum Propheta Dei, et nomine fratris cujusdam de domo illa praemisso, de occultis quibusdam, audientibus nonnullis, mandavit illi ut se Dei in 1254 proximo exspectaret. Stupefactus ille cui loquebatur, quis hdico tibi; ne, si dissimulaveris, te quoque involvat par poena peccati. » Guido frater hominis Dei, major natuinter fratres suos, cujus gravitatis et veritatis fuerit vir, omnes noverunt qui eum noverunt. Hic aliquando cum de hujuscemodi viris religiosis loqueretur, licet suo more et solito studio fraternas virtutes deprimeret, tandem cum eis, inter quos tunc sermocinabatur, nollet esse molestus: « Quae, inquit, nescio non dico vobis; sed unum scio et expertus sum, multa ei divinitus in oratione revelaram Dei Famulus annos aliquot in Clara-Valle peregisset, subiit animum ejus, ut sanctum Hugonem Gratianopolita
Abbreviated transcription (Latin):
extrahentẽ Ubi nouẽ ferme
mensibꝰ degens nouissime tamẽ
defetit. et ut de eo p̃dictũ fuerat.
sit solus uen̾a̾t. sic solꝰ recessit
Ut t᷑ ad hũt dei hoiem abb̃em
ẜ̃mo recurrat. tot et tanta sunt
facta ꝑ eum miracła ut siquis
oĩa uelit aut uerbo ꝓnuciare aut
stͥpto. uł incredulitatẽ ĩcredulis.
ul fastidiosis possit tenerare fa¬
stidiũ In om̃ibꝰ aũt uerbis et
oꝑibꝰ suis qmͣ purꝰ eifuit ocłus
intencioĩs. manifeste denũciabat

Expanded text:
extrahentem. Ubi novem ferme extrahentem. Ubi novem ferme mensibus degens, novissime tamen defecit, et, ut de eo praedictum fuerat, sicut solus venerat, sic solus recessitUt ergo ad hunc Dei hominem Abbatem sermo recurrat, tot et tanta sunt facta per eum miracula, ut si quis omnia velit aut verbo pronuntiare aut scripto, vel incredulitatem incredulis, vel fastidiosis possit generare fastidium. In omnibus autem verbis et operibus suis quam purus ei fuerit oculus intentionis, manifeste denuntiabat
Abbreviated transcription (Latin):
Uitreio matistrũ eoꝵ adẽẽ. ad re¬
nũtiandũ scło. et cũ eis manendũ
Ouis alis de tal uiri aduentu. nõ
oxultasset. p̃btim cum uallis illa
hiuꝰ mõi frumẽto ñ multũ ad huc
habũdaret. Ipse uͦ reuelante sibi
spĩi sancto msidias spũał nequitie.
tatitꝰ aliqnͣtulũ intemiscens. eru¬
pit mn uocẽ mirãtibꝰ uniuis stlali¬
gnꝰ ait sp̃ñs huic eũ addiuoit Go¬
lus uenit . solus reu̾tetur Obstupue¬
re om̃s. qui priꝰ audito eiꝰ aduen¬
tu ñ sõpot̾ant caꝑe p̃ leticia Neriãꝵ¬
tamẽ ne pusillos ad huc filios sta¬
dalizaret. suscepit hoĩem. et de ꝑseue¬
rancia aliisq uirtutũ studiis stu¬
Diose cõmonuit. sciens et p̃uidens
omĩa ꝓmittentẽ nichil acturũ.
cũ ꝑseueraturis in tellã nouicioꝵ
ꝓbandũ mntromisit. Hidit pꝰ ea
idem steplianꝰ sit̃ confessꝰ est cũ
in cella nouicioꝵ demoraret᷑. mau¬
rulũ quẽdam puerũ ab orãtoi̾o se

Expanded text:
Vitreio magistrum eorum adesse ad reVitreio magistrum eorum adesse ad renuntiandum saeculo, et cum eis manendum. Quis alius de talis viri a ventu non exsultasset? praesertim cum vallis illa hujuscemodi frumento non multum adhuc abundaret. Ipse vero revelante sibi Spiritu sancto insidias spiritualis nequitiae tacitus aliquantulum ingemiscens, erupit in vocem, mirantibus universis: « Malignus, ait, spiritus huc eum adduxit; solus venit, solus revertetur. » Obstupuere omnes, qui prius audito ejus adventu non se poterant capere prae laetitia. Verumtamen ne pusillos adhuc filios scandalizaret, suscepit hominem et de perseverantia, aliisque virtutum 1255 studiis studiose commonuit: et sciens et praevidens omnia promittentem nihil acturum, cum perseveraturis in cellam Novitiorum probandum intromisit. Vidit postea idem Stephanus sicut confessus est, cum in cella Novitiorum demoraretur, maurulum quemdam puerum, ab orato
Abbreviated transcription (Latin):
audierat retuliss. ñ minꝰ ip̃e mi¬
rat . quale illud ẽẽt stramẽtum
q̃rebat. eo ꝙ aclaraualle ꝑtrens
usq cartusiã nũꝙͣ illud attendiss.
et usq in horã illã quale eẽt. oĩno
nesciret Neq enm̃ suũ erat aĩal il¬
tud. s a quodã monacho elłruacẽsi
cõmodatum. et erat sic sternere
pͥor. in eo potissimũ mirabatur.
quod sit ille dei famulꝰ abbas foi̾s
ocłos c̾tũcidisset. intꝰ añn occupas¬
set. ut ꝙ ipe pͥmo offenderat uisu.
hot ille tanti itineris spacio non
adu̾tisset Iiuxͣ lacũ etiã lausense
ꝑtrens penitꝰ nõ attendit. aut se
uide non uidit Cũ enĩ uesꝑe fatto.
de eodẽ latu. socii colloq̃rent . int̾¬
rotrabat eos ubi lacus eẽt. et mi¬
Uin abbas stũs mẽorati
trrã guilłmi ep̃i cathalau¬
nũ frequẽtaret. rediens aliqnͣ
in domo hospitũ demorantibꝰ dumi
nouellas plantaciones celestibus
ritraret eloquiis. suꝑueĩt portariꝰ
monachꝰ. nĩcͥans stephanũ de

Expanded text:
ipse miratus, quale illud esset stramentum quaerebat, eo quod a Clara Valle pergens usque Cartusiam, nunquam illud attendisset, et usque in horam illam quale esset omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi commodatum, et erat sicut sternerbum audiens Prior, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus Abbas foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non advertisset. Juxta lacum etiam Lausanensem penitus non attendit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi lacus ille esset, et miCum Abbas sanctus memorati gratia Guilelmi episcopi Catalaunum frequentaret, rediens aliquanm. Quibus in domo hospitum demorantibus, dum novellas plantationes coelestibus rigaret eloquiis, supervenit portarius monachus, nuntians Stephanum de
Abbreviated transcription (Latin):
ruens añ eũ. ita demũ susceptꝰ
in oscło̾ pacio. hũilitatẽ suã tanti
uiri ueneracõe confusam. ñ sine
tͣui gemitu causabat᷑ Ili tuiꝰ
pectore singłarẽ obtimut ex eo
Stempe locũ. ut fierent deinceps
Duo illi filii splendoi̾s cor unũ
et mĩa una. et se muicẽ fruerẽt᷑
et acetis frĩbꝰ. eodem affectu. et
qualem eum per epła̾m priꝰ nou̾at.
talem ĩuenerũt et p̃sentem Ceterũ
cum in reliquiis om̃ibꝰ edificarẽt᷑.
unũ fuit ꝙ p̃dictum pͥorẽ cartu¬
siensem aliquatenꝰ nouit stramẽ¬
tũ uidelicet aĩal̾. cui idem uir
uenerabil insidebat. minꝰ p̃fẽrens¬

Expanded text:
ruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur eteris fratribus eodem affectu et equalem eum per epistolam prius noverant, talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur, unum fuit, quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit, stratura videlicet animalis, cui idem Vir venerabilis insidebat, minus negle