comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testate reuocata: Dic̃ aũ beatꝰ apłs qd̃¬
fuit pat̾ne quã ipsius uoluntatis. ut eũ
ñ solũ pat̾ relinqueret᷑. s ipse se qͣdam
ratione desereret: ñ trepida discessione
s uoluntaria cessione. Continuit enim
se ab impiis crur ifixi potestas: & ut diᷤ¬
positione uteretur occulta ⁊ uti noluit
uirtute manifesta. Nam qui mortem.
& mortis auctorẽ sua uenerat. passione
destruere : qͦm᷑ peccatores saluos face̾t.
si ꝑsetutorib repugnaret: Iudeoꝵs gͥ
hoc̃ fuerat dilectissimi. ut iħm crederent¬
a do relictum. inquẽ tanto scelere seuire po¬
tuissent: qui sacram̃tum mirabił pacientie
nescientes. sacͥlega illusioẽ dicebant. Alios
saluos fecit᷑. se ipsum ñ potest saluũ facere:
Si rex isrł ẽ: descendat nẽ decruce & cre
dimꝰ ei. Nurẽ cecitatis arbitͥo stulti scͥbe
⁊ impii sac̾dotes ostentanda erat poten¬
cia saluatoris ⁊ nec scdm p̃ces blaspheman¬

Expanded text:
testate revocata? Dicit enim beatus Apostestate revocata? Dicit enim beatus Aposfuit paternae quam ipsius voluntatis: ut eum non solum Pater relinqueret, sed etiam ipse se quadam ratione desereret, non trepida discessione, sed voluntaria cessione. Continuit enim se ab impiis Crucifixi potestas, et ut dispositione uteretur occulta, uti noluit virtute manifesta. Nam qui mortem et mortis auctorem sua venerat passione destruere, quomodo peccatores salvos faceret, si persecutoribus repugnaret? Judaeorum igitur hoc fuerat, dilectissimi, ut Jesum a Deo crederent relictum, in quem tanto scelere saevire potuissent: quia sacramentum mirabilis patientiae nescientes, sacrilega illusione dicebant: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc destrae caecitatis arbitrio, o stulti scribae, et impii sacerdotes, ostendenda erat potentia Salvatoris, nec secundum pravas blaspheman
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝯfigit᷑: & qͥ nullo dolore sauciat᷑. Idẽ
postremo ẽ. qͥ mortẽ subiit. & sempit̾nꝰ eẽ.
ñ desiit: ut utrumꝙ signis ñ dubiis mam¬
festetur. qđ uera sit in xp̃o humilitas. et
uera maiestas. Quia ideo se humane infir¬
mitati uirtꝰ diuina ꝯseruit : ut dũ d̃s
sua facit eẽ que nr̃a sunt: nr̃a faceret eẽ.
que sua st̃. Non gͦ aberat a patre filius
nec a filio pat̾: ⁊ illa ditas ĩ cõmutabilis.
atq: inseparabił tͥnitas. nich sui pot̾at
a se hab̾e discretum. Quamus enĩ suscep¬
te incarnationis dispensatio. adunigeni¬
tum di filiũ ꝓpͥe ꝑtin̾et: sic tam̃ pat̾ ñ
abiungebat᷑ a filio ⁊ quem admodũ ca¬
ro ñ diuidebat᷑ a uerbo. Idõ gͦ iħs mag¬
na uoce clamabat. quare me deliquisti:
ut notũ oĩb fac̾et. quam oportuerit eũ
ñ erui. ñ defendi. s seiuentiũ manibꝰ d̾e¬
s definitione moriendi. Que uͦ illic uite
int̾cessio sentiẽda ẽ uͥ aĩa ⁊potestate ẽ emisa. ⁊ po¬

Expanded text:
sfigitur, et qui nullo vulnere sauciatur. Idem postremo est qui mortem subiit, et sempiternus esse non desiit, ut utrumque signis non dubiis manifestetur quod vera sit in Christo humilitas, et vera majestas: quia ideo se humanae infirmitati virtus divina conseruit, ut dum Deus sua facit esse quae nostra sunt, nostra faceret esse quae sua sunt. Non ergo aberat a Patre Filius, nec a Filio Pater: et illa Deitas incommutabilis, et inseparabilis Trinitas nihil sui poterat a se habere discretum. Quamvis enim 265 susceptae incarnationis dispensatio ad unigenitum Dei Filium proprie pertineret, sic tamen Pater non abjungebatur a Filio, quemadmodum caro non dividebatur a Verbo. CAP. II.  dicens: Quare me dereliquisti? ut notum omnibus faceret quam oportuerit eum non erui, non defendi, sed saevientium manibus deresed definitione moriendi. Quae vero illic vitae intercessio sentienda est, ubi anima et potestate est emissa, et po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximꝰ dilectissimi cuiꝰ uob ꝓmissa
restituere cupimꝰ portionẽ. in id
disserendi ratione ꝓcesserat: ut deilla cla-¬
mantis ad patrẽ crucifixi dñi uoce loq̃rem᷑
ne simplex & incuriosus auditar ita acciꝑet
uerba dicentis. ds m̃s. ds mĩs. quare me
deliquisti. tanqͣm fixo ih̾u incrucis lig¬
no. pat̾ne ab eo d̃itatis omĩpotencia reces¬
sisset: cũ intantã unitatẽ cdi ⁊ hominiᷤᷤ nat᷑a
duenerit. ut nec supplicio potuerit diri¬
mi ⁊ nͨ morte disiungi. Manẽte enĩ insua
propͥetate utͣq: substancia: nec cłs reliqͥt
sui corporis passionẽ: nͨ d̾m fecit caro paˢ¬
sibilẽ: qr diuinitas que erat indolente ⁊¬
ñ erat indolorẽ. Uñ scdm u̾bi hoĩsꝙ ꝑsonã.¬

Expanded text:
ximus, dilectissimi, cujus vobis promissam restituere cupimus portionem, in id disserendi ratione processerat, ut de illa clamantis ad Patrem crucifixi Domini voce loqueremur: ne simplex et incuriosus auditor ita acciperet verba dicentis: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? tamquam fixo Jesu in crucis ligno, paternae ab eo Deitatis omnipotentia recessisset; cum in tantam unitatem Dei et hominis natura convenerit, ut nec supplicio potuerit dirimi, nec morte disjungi. Manente enim in sua proprietate utraque substantia, nec Deus dereliquit sui corporis passionem, nec Deum fecit caro passibilem, quia Divinitas quae erat in dolente non erat in dolore. Unde secundum Verbi homin
Abbreviated transcription (Latin):
nio ignauia p̾sidis. ⁊ famulatu imꝑite
cohortis egerunt: & de testandum uni¬
uersis scłis. ⁊amplectendũ fuit. Crux
enim dñi sic̃ iniudeoꝵ erat mente cru¬
deliᷤ: ita ẽ. incrucifixi iurtute mirabilis
pitur: ut licentia facinoris et̾ne opꝰ im¬
pleat uoluntatis. Unde oĩs ordo rerũ
gestarum. quem plenissime euangłica
narratio ꝑcucurrit. ita fidelium ẽ. ac¬
cipiendus auditu÷ ut salua fide actio¬
num que tempore dominice passionis
implete sunt. intelligamꝰ ñ solum remis¬
sionẽ peccatoꝵ inxp̃o completã: s etiam
formam iusticie ẽẽ. ꝓpositã Uerum ut
hoc diligentius uiuante dño disserat᷑:
hec sermonis portioin quartam sabbati
reseruetur. Aderit ut sꝑamꝰ gr̃a dei. que
nos orantibꝰ uob̃ faciat ꝓmissa cõplere. ꝑ¬

Expanded text:
io ignavi praesidis et famulatu imperitae cohortis egerunt, et detestandum universis saeculis, et amplectendum fuit. Crux enim Domini, sicut in Judaeorum erat mente crudelis, ita est in Crucifixi virtute mirabilis. pitur: ut licentia facinoris aeternae opus impleat voluntatis. Unde omnis ordo rerum gestarum, quem plenissime evangelica narratio percurrit, ita fidelium est accipiendus auditu, ut salva 242 fide actionum, quae tempore Dominicae passionis impletae sunt, intelligamus non solum remissionem peccatorum in Christo completam, sed etiam formam justitiae esse propositam. Verum, ut hoc diligentius, juvante Domino, disseratur, haec sermonis portio in quartam sabbati reservetur. Aderit ut speramus, gratia Dei, quae nos orantibus vobis faciat promissa complere:
Abbreviated transcription (Latin):
ego te condẽpnabo. uade ⁊ampliꝰ noli pecca¬
re: ut ꝑ omnla oꝑa sua ostendet millo ad¬
uentu suo. saluatorẽ se mundi uenisse ñ
iudicem. A qͦ intellectu alienatꝰ impiꝰ tra¬
ditor insurrex̃ insemetipm̃. ñ iudicio peni¬
tentis s furore ꝑeuntis: ut qͥ uite auctorẽ
int̾fectoribꝰ uendidisset. in augm̃tũ dãp¬
natioĩs sue etiã moriendo peccaret. Qđ¬

Expanded text:
ego te condemnabo, vade et amplius noli peccaego te condemnabo, vade et amplius noli peccare ; ut per omnia opera sua ostenderet, in illo adventu suo salvatorem mundi se venisse, non judicem. A quo intellectu alienatus impius traditor, insurrexit in semetipsum, non judicio poenitentis, sed furore pereuntis: ut qui vitae auctorem interfectoribus vendidisset, in augmentum damnationis suae etiam moriendo peccaret.
Abbreviated transcription (Latin):
plicans patͥ. ñ seuindicari. s illis postularet
quid faciunt. De cuiꝰutiq: orationis potencia.
fuit. ut p̃dicatio petͥ apłi ex his qͥdixerunt
sanguis huiꝰ suꝑ nos. & suꝑ filios nrõs. mul¬
torũ adpenitenciam corda conu̾teret: & u¬
no die baptizarent᷑ tͥa fere milia iudeoꝵ ⁊
fieretq: oiũm cor unũ & anima una para
toꝵ ꝓ eo mori. quem poposcerant crucifigi.
Adhanc indulgentiã traditor uidas ꝑueni¬
re ñ potuit: qm̃ ꝑditioĩs filiꝰ cui diabolus
stabat adextͥs: prius indesꝑationẽ transiit:
mino potuisset etiã forte hic conseqͥ reme¬
diũ: siñ festinasset ad laqueum. S malig
no cordi. nunc furtis fraudium dedito: nc̃
parricidalibꝰ cõmerciis occupato ⁊ nichil
sederat: nec piis acceꝑat aurib dñi uerba
ꝑierat. Nec intellexerat clementiam xp̃i.
qui ñ solũ corporeis infirmitatibꝰ medebat᷑.
s etiam uulnera debiliũ curabat aiãrũ.

Expanded text:
plicans Patri, non se vindicari, sed illis postularet plicans Patri, non se vindicari, sed illis postularet sciunt quid faciunt . De cujus utique orationis potentia fuit, ut praedicatio Petri apostoli, ex iis qui dixerunt: Sanguis illius super nos et super filios nostros , multorum ad poenitentiam corda converteret, et uno die baptizarentur tria fere millia Judaeorum ; fieretque omnium cor unum et anima una , paratorum jam pro eo mori quem poposcerant crucifigi. CAP. IV. Ad hanc indulgentiam traditor Judas pervenire non potuit: quoniam perditionis filius, cui diabolus stabat a dextris , prius in desperationem transiit, mino, potuisset etiam forte hic consequi remedium, si non festinasset ad laqueum. no cordi et nunc furtis fraudium dedito, nunc parricidalibus commerciis occupato nichil umsederat, nec piis acceperat auribus, perierat ; nec intellexerat clementiam Christi, qui non solum corporeis infirmitatibus medebatur, sed etiam vulnera debilium curabat animarum,
Abbreviated transcription (Latin):
eundẽ natũ infine scłorum. qui creator
est tempoꝵ: eundẽ dñm oi̾ũ uirtutũ. et
unũ de styrpe mortaliũ: eundẽ pec̾ci neciũ.
& in similitudine carniᷤ pecc̃i ꝓ peccatoribꝰ ĩ mo¬
absolueret: & sementi diabolo potenciam
sue maiestatis occuluit. ⁊ infirmitatẽ
nrẽ humilitatis obiecit. Si enim cru¬
delis ⁊ suꝑbꝰ inimicꝰ consilium misccłie
dei nosse potuisset. iudeoꝵ aiõs mansu¬
etudine pocius temꝑare quam uriustis
odiis studuisset accendere: ne oiũm cap¬
tiuorum amitteret seruitutẽ ⁊ dum nichil
sͥ debentis ꝑsequitur lib̾tatẽ. Fefellit ergo
illũ malignitas sua. Intulit supplicium
filio dĩ. qđ cuntis fuliis hoĩum in remediũ
uertẽt᷑: fudit sanguinẽ iustũ. qui reconci¬
elegit. Admisit inse impias manꝰ furentiũ:
que dum ꝓpͥo incũbunt sceleri. famulate st̃
redemptori. Cuius etiam circa int̾fectores suoᷤ
tanta erat pietatis affectio: ut decruce sup¬

Expanded text:
eumdem natum in fine saeculorum, qui creator eumdem natum in fine saeculorum, qui creator est temporum; eumdem Dominum omnium virtutum, et unum de stirpe mortalium; eumdem peccati nescium, et in similitudine carnis peccati pro peccatoribus immoabsolveret, et saevienti diabolo potentiam suae majestatis occuluit, et infirmitatem nostrae humilitatis objecit. Si enim crudelis et superbus inimicus consilium misericordiae Dei nosse potuisset, Judaeorum animos mansuetudine potius temperare, quam injustis odiis studuisset accendere; ne omnium captivorum amitteret servitutem, dum nihil sibi debentis persequitur libertatem. Fefellit ergo illum malignitas sua: intulit supplicium Filio Dei, quod cunctis filiis hominum in remedium verteretur. Fudit sanguinem justum, qui reconcielegit. Admisit in se impias manus furentium, quae dum proprio incumbunt sceleri, famulatae sunt Redemptori. Cujus etiam circa interfectores suos tanta erat pietatis affectio, ut de cruce sup
Abbreviated transcription (Latin):
lium d̃i patͥs omĩpotentis unicũ dicimꝰ.
te discedimꝰ. cum ipsum crucifixum et
mortuum. ⁊ die t̾cia credimꝰ suscitatum.
nitas expleuit. ⁊ deitas: ut dum passibi¬
li impassibit inẽ. nec uirtꝰ infirmitate
affici. nec infirmitas possit uirtute suꝑari.
Merito beatꝰ petrꝰ apłs inhuius unitatis
confessione laudatꝰ ẽ: qui cum dñs quid de
ipso intelligerent discipłi scrutaretur. õñi
celerrime secretiora p̃ueniens : tu es inqͥt
dit carne uł sanguine quorũ obiectu in¬
teriores ocłi poterant impediri: s ipso spũ
patͥs incorde oꝑante credentis. ut ad regim̃
tociꝰ ȩccł̃ie p̃paratus. pͥmũ disceret qđ do¬
ceret: & ꝓsoliditate fidei quam erat pre¬
dicaturꝰ audiret. tu es petrꝰ. & suꝑ hanc pe¬
tram edificabo ȩccłiam meam: & porte ĩ¬
feri ñ p̃ualebunt aduersus eam. Xpĩane¬
gͥ fortitudo ficłi que portas mortis supra
inestimabilem petram edificata ñ metuit :
dens filium uirginis qui auctor ẽ. matͥs:

Expanded text:
lium Dei Patris omnipotentis unicum dicimus,te discedimus, cum ipsum crucifixum et mortuum, et die tertia credimus suscitatum. nitas explevit et deitas: ut dum passibili impassibilis inest, nec virtus in infirmitate affici, nec infirmitas possit in virtute superari. Merito beatus Petrus apostolus in hujus unitatis confessione laudatus est: qui, cum Dominus quid de ipso intelligerent discipuli, scrutaretur, omnium celerrime ora praeveniens, Tu es, inquit, dit carne, nec sanguine, quorum objectu interiores oculi poterant impediri, sed ipso Spiritu Patris in corde operante credentis, ut ad regimen totius Ecclesiae praeparatus, primum disceret quod doceret, et pro soliditate fidei, quam erat praedicaturus, audiret: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam  fortitudo, quae portas mortis super inexpugnabilem petram aedificata non metuit, udens filium Virginis, qui auctor est matris;
Abbreviated transcription (Latin):
placionẽ mentis nr̃e & oblectat & suꝑat.
sicut passio saluatoris: De cuiꝰ omĩpo¬
tencia que ei cum patre unius ⁊ equalis
essentie ẽ. quociens ut possumꝰ cogitamꝰ.
mirabilior nobis fit in deo humilitas. ꝙͣ
potestas: & difficiliꝰ capitur maiestatis¬
diuine ex inanitio⁊ quam seruilis forme
insumma ꝓuectio. S multum nos ad ĩ¬
tellectum iuuat. qđ licet aliud sit cͤator.
aliud creat᷑a: aliud deitas inuiolabilis.
aliud caro passibilis̾. in unã tam̃ ꝑsonã
concurrit ꝓpͥetas utͥusq: substancie: ut si¬
ue ininfirmitatib. siue inuirtutib eiꝰdẽ¬

Expanded text:
plationem mentis nostrae et oblectat et superat, plationem mentis nostrae et oblectat et superat, sicut passio Salvatoris? De cujus omnipotentia, quae ei cum Patre unius et aequalis essentiae est, quoties, ut possumus, cogitamus, mirabilior nobis fit in Deo humilitas quam potestas; et difficilius capitur divinae majestatis exinanitio, quam servilis formae in summa provectio. Sed multum nos ad intellectum juvat, quod licet aliud sit Creator, aliud creatura, aliud Deitas inviolabilis, aliud caro passibilis; in unam tamen personam concurrat proprietas utriusque substantiae, ut sive in infirmitatibus, sive in virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimi & uniu̾so obtabił mundo
ad ẽ. festiuitas dnĩce passionis: que noꝰ
int̾ exultaciones spũalium gaudioꝵ
silere ñ patitur. Quia ⁊ si difficile ẽ. de
eadem sollempnitate sepius digne ap¬
teq difserere: ñ ẽ. tam̃ lib̃um sac̾doti
intanto diuine misccł̃ie sacramento fi¬
delib popłis subtrahere sermonis offi¬
tium: cum ipsa mat̾ia eo qł ẽ. ineffabił
fandi tͥbuat facultatem ⁊ nec possit de
qd̃ dicitur. Succumbat gͦ humana in¬
firmitas głe d̃i: ⁊ in explicandis oꝑib
Laboremꝰ sensir. hereamꝰ ingenio: deficiamꝰ
eloqͥo. Bonũ ẽ. ut nob parũ sit. qđ etiã recte
de dñi maiestate sentimꝰ. Dicente nt ꝓpħ̃a.¬
querite dñm ⁊ ꝯfirmamini querite faci-¬
em eiꝰ semꝑ. nemini p̾sumendum ẽ. qđ
totum qđ querit inuenerit: ne desinat
ꝓpinquare. qͥ cessarit accedere. Qd autẽ
int̾ omĩa oꝑa di. inquibꝰ humane admi¬
rationis fatigatur intentio. ita contẽ¬

Expanded text:
lectissimi, et universo optabilis mundo adest festivitas Dominicae passionis, quae nos inter exsultationes spiritualium gaudiorum silere non patitur: quia etsi difficile est de eadem re saepius digne apteque disserere, non est tamen liberum sacerdoti, in tanto divinae misericordiae sacramento fidelis populi auribus subtrahere sermonis officium, cum ipsa materia, ex eo quod est ineffabilis, fandi tribuat facultatem; nec possit deftis esse quod dicitur. Succumbat ergo humana infirmitas gloriae Dei, et in explicandis operibLaboremus sensu, haereamus ingenio, deficiamus eloquio: bonum est ut nobis parum sit quod etiam recte de Domini majestate sentimus: Dicente enim pQuaerite Dominum et confirmamini, quaerite faciem ejus semper , nemini praesumendum est quod totum quod quaerit invenerit, ne desinat propinquare qui cessarit accedere. Quid autem inter omnia opera Dei, in quibus humanae admirationis fatigatur intentio, ita contem
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ inqͥbꝰdam amara sit anima: quã dul¬
cem ipse condidit et ait. Quomͦ conu̾sa
es in amaritudinẽ uitis aliene: Qđ dic̃
tale ẽ. Ego feci pedes quibꝰ incecłet mor¬
tale genꝰ. qͣ causa fcm̃ ẽ. ut claudicẽt płimi. Ego

Expanded text:
 in quibusdam amara sit anima, quam dulcem ipse condiderat, et ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Quod dicit tale est, Ego feci pedes, quibus ingrederetur mortale genus; qua causa factum est ut claudicent plurimi? Ego
Abbreviated transcription (Latin):
nominet patrẽ. ꝑhas enĩ appellationes sen¬
titur & dicitur. Qs ad tantã altitudinẽ as¬
cendat affectꝰ: Nam si inꝓgenie carnali.
& styrpe t̾rena claris parentib genitos ui¬
cia male conu̾satioĩs obscurant. ⁊ ipso ma¬
ioꝵs suoꝵ lumine soboles indigna confun¬
ditur.: inquẽ exitũ ueniunt. qui ꝓpt̾ a¬
morẽ mundi a gen̾atioẽ xp̃i ñ mecuunt
abdicari: Si aut̃ adhumanã ꝑtinet lau¬
dem. ut patrũ decꝰ inple resplendeat:
tendet: dicente dño. Sic luceat lumen
urm̃ corã hominibꝰ. ut uideant oꝑa ur̃a
bona. & magnificent patrẽ urm qͥ in ceł

Expanded text:
nominet patrem: per has enim appellationes sennominet patrem: per has enim appellationes sentitur et discitur quis ad tantam altitudinem ascendat affectus. Nam si in progenie carnali et stirpe terrena 90 claris parentibus genitos vitia malae conversationis obscurant, et ipso majorum suorum lumine soboles indigna confunditur; in quem exitum venient, qui propter amorem mundi a generatione Christi non metuunt abdicari? Si autem ad humanam pertinet laudem ut patrum decus in prole resplendeat, tendere, dicente Domino: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona,
Abbreviated transcription (Latin):
tas pacis. nich̾ potest de eẽ. uitutis. Qͥd
est autẽ dilectissimi pacẽ habere ad cdm̃:
nͥ uelle qđ iubet & nolle qđ ꝓhibet: Si
enĩ humane amicicie pares animos.
et similes expetunt uoluntates. Nec un¬
quam diu̾sitas moꝵ ad firmã potest ꝑ¬
uenire ꝯcordiã: qͦmͦ diuine particeps e¬
rit pacis. cui ea placent que dõ displicẽt:
& his appetit delectari. qͥb illũ nouit
offendi: Non ẽ. iste animꝰ filioꝵs dĩ:
nec talem sapientiã recipit adoptiua
nobilitas. Qenꝰ electum & regiũ : regene¬
ratioĩs sue respondeat dignitati. Diligat
qđ diligit pat᷑. & innullo a suo aucto
re dissentiat: ne iterũ dicat dñs filioᷤ
genui & exaltaui: ipsi aut̃ sp̃uert̃ me.
Agnouit bos possessorẽ suũ: & asinꝰ p̾sepe
me ñ intellex̃. Magnũ ẽ. dilectissimi huiꝰ mu¬
neris sacram̃tũ: & oiã dona excedit hoc do¬
nũ: ut d̃s hoĩe uocet filiũ ⁊ & homo dm

Expanded text:
tas pacis, nihil ibi potest deesse virtut s. Quid tas pacis, nihil ibi potest deesse virtut s. Quid est, autem, dilectissimi, pacem habere ad Deum, nisi velle quod jubet, et nolle quod prohibet? Si enim humanae amicitiae pares animos et similes expetunt voluntates, nec umquam diversitas morum ad firmam potest pervenire concordiam, quomodo divinae particeps erit pacis, cui ea placent quae Deo displicent, et iis appetit delectari quibus illum novit offendi? Non est iste animus filiorum Dei, nec talem sapientiam recipit adoptiva nobilitas. Genus electum et regium, regenerationis suae respondeat dignitati, diligat quod diligit pater, et in nullo ab auctore suo dissentiat, ne iterum dicat Dominus: Filios genui et exaltavi, ipsi autem spreverunt me. Agnovit bos possessorem suum, et asinCAP. IV. Magnum est, dilectissimi, hujus muneris sacramentum, et omnia dona excedit hoc donum, ut Deus hominem vocet filium, et homo Deum
Abbreviated transcription (Latin):
de sp̃ũ scõ saluator: quem pͥme tͣnsgres¬
sionis condẽpnatio ñ teneret. Unde ipsa
collati muneris magnitudo: dignam
a nob̾ exigit suo splendore reuerentiã.
Ideo enĩ sicut beatꝰ apls docet. ñ spm̃¬
Huiꝰ mundi accepimꝰ s spm̃ qui exdeo ẽ.
ut sciamꝰ q̃ a deo donata sunt nob̾. Qui ñ
alit̾ pie colit᷑: nͥ id ei qđ ipse tͥbuit offerat᷑.
Qd aut̃ inthesauro dñice largitatis adho¬
norem p̾sentis festi. tam congruũ possumꝰ
inuenire: qͣm pacem que innatuitate
dni pͥma ẽ. angłico p̃dicata concentu: Ip¬
sa enĩ ẽ. que parit filios dĩ: nutͥx dilecti¬
onis. & genitͥx unitatis: requies beatoꝵs
& et̃nitatis habitaculum. Cuiꝰ hoc opus
ꝓpͥum & spetiale beneficium ẽ: ut iungat
deo qđ se cernit emundo. Unde apłs ad
hoc bonum nos incitat dicens. Iustificati
ergo ex fide: pacem habeamus ad dm̃.
Cuiꝰ sentencie breuitate ominũ fere man¬
datoꝵs continet᷑ effectꝰ: quia uͥ fuerit u̾i¬

Expanded text:
tu sancto Salvator, quem primae transgressionis condemnatio non teneret. Unde ipsa collati muneris magnitudo dignam a nobis exigit suo splendore reverentiam. Ideo enim, sicut beatus Apostolus docet, non spm qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis : QUI NON aliter pie colitur, nisi id ei quod ipse tribuit offeratur. Quid autem in thesauro Dominicae largitatis ad honorem praesentis festi tam congruum possumus invenire, quam pacem, quae in nativitate Domini prima est angelico praedicata concentu? Ipsa enim est quae parit filios Dei, nutrix dilectionis et genitrix unitatis; requies beatorum, et aeternitatis habitaculum; cujus hoc opus proprium et speciale beneficium est, ut jungat Deo quos secernit de mundo. Unde Apostolus ad hoc bonum nos incitat, dicens: Justificati ergo ex fide, pacem habeamus ad Deum . Cujus sententiae brevitate omnium fere mandatorum continetur effectus: quia UBI FUERIT veri
Abbreviated transcription (Latin):
mi: et similitudo desicłiorum equali¬
tatem gignit affectuũ. Ac si quidam
forsitan reꝑiant᷑. qͥbꝰ pͣua & in honesta ñ
placent ÷ quiq illicitas confessiones afe¬
dere sue caritatis excludant: tam̃ etiã
tales. si uel udĩ sint. uł heretici. uł paga¬
ni : ñ de amicicia di. s de pace sunt mun¬
di. Pax aut̃ sp̃italiũ & catholicoꝵ a suꝑ¬
nis ueniens. ad suꝑna ꝑducens. cum ama¬
toribꝰ mundi nulla nos uult cõmuniõe
misceri⁊ s omnibꝰ obstacuł resistere. &
aduera gaudia a ꝑnciosis delectaciõibꝰ
euolare: dicente dño. uͥ fuerit thesaurꝰ
tuus. iͥ erit & cor tuũ ⁊ hoc ẽ. si deorsum
sunt q̃ amas adima descendes: si sursũ
sunt que diligis. ad summa ꝑuenies.
Quo nos unum uolentes. unũ sentienteᷤ.
& infide ac spe. & caritate concordes: sp̃c
pacis agat. atq: ꝑducat. Qm̃ qͥcumq¬

Expanded text:
mi, et similitudo desider orum aequalimi, et similitudo desider orum aequalitatem gignit affectuum. Et si quidam forsitan reperiantur quibus prava et inhonesta non placeant, quique illicitas consensiones a foedere suae charitatis excludant, tamen etiam tales, si vel Judaei sint, vel haeretici, vel pagani, non de amicitia Dei, sed de pace sunt mundi. Pax autem spiritalium et catholicorum, a supernis veniens, et ad superna perducens, cum amatoribus mundi nulla nos vult communione misceri, sed omnibus obstaculis resistere, et ad vera gaudia a perniciosis delectationibus evolare, dicente Domino: Ubi fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum : hoc est, si deorsum sunt quae amas, ad ima descendes; si sursum sunt quae diligis, ad summa pervenies: quo nos unum volentes, unum sentientes, et in fide ac spe et in charitate concordes, Spiritus pacis agat atque perducat: qu
Abbreviated transcription (Latin):
s ex deo nati sunt: offerant patͥ pacifi¬
corum concordiã filioꝵs ⁊ & in pͥmogenitũ
noue creature qui uenit ñ suam. s mit¬
tentis facere uoluntatẽ. uniu̾sa adoptio¬
nis membra concurrant: qm̃ grã patͥs
ñ discordes neq: dissimꝰes. s unũ sentien¬
tes. unũq amantes. adoptauit heredes.
Ad unã reformatos imaginẽ: oportet. a¬
nimũ habere conformẽ. Natał dñi: natał
est pacis. Sicut enĩ ait apłs. ipse ẽ. pax
nr̃a: qui fecit utraq unum. Qm̃ siue ui¬
deus. siue gentił: ꝑ ipsum habemꝰ acces¬
sum inuno spũ ad patrẽ. Qui ante pas¬
sioĩs diem uoluntaria dispositiõe p̃ elec¬
tum. discipłos suos p̃cipue doctrina in¬
formauit: ut dicet pacem meam do uob̾:
pacem relinqͦ uob̾. Et ne sub noĩe gen̾ali
pacis sue qualitas lateret: adiecit. Non
quẽ admodũ mundꝰ dat: ego do uob̾.¬
Non habet inquit mundus amicicias
ueras: & multos facit ꝑu̾so amore con¬
cordes. Sunt etiam inuiciis pares am¬

Expanded text:
sed ex Deo nati sunt , offerant Patri pacificorum concordiam filiorum, et in primogenitum novae creaturae, qui venit non suam, sed mittentis facere voluntatem, universa adoptionis membra concurrant: quoniam gratia Patris non discordes neque dissimiles, sed unum sentientes unumque amantes, adoptavit haeredes. Ad unam reformatos imaginem oportet animam habere conformem. Natalis Domini natalis est pacis: sic enim ait Apostolus: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum ; quoniam sive Judaeus, sive gentilis, per ipsum habemus accessum in uno Spiritu ad Patrem ; 91 qui ante passionis diem voluntaria dispositione praelectum, discipulos suos hac praecipue doctrina informavit, ut diceret: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Et ne sub nomine generali pacis suae qualitas lateret, adjecit: Non quemadmodum mundus dat ego do vobis. Habet, inquit, mundus amicitias suas, et multos facit perverso amore concordes. Sunt etiam in vitiis pares ani
Abbreviated transcription (Latin):
originał tramite uetustatis tͣnsit in nouũ
hoiẽm renascendo. Nec iam in ꝓpagine
habet᷑ carnał patͥs: s ingermine salua¬
toris. Q ideo filiꝰ hominis ẽ. faccꝰ: ut nos
filii di eẽ. possimꝰ. Nisi enĩ ille ad nos hac
humilitate descendẽt: nemo ad illũ ullis
sius m̾itis ꝑueniret. Nichil hic uocatoꝵs
cordibꝰ caliginis inferat terrena sapientia:
nec se contͣ altitudinẽ grẽ cdi mox inima
rediturꝰ t̾renarũ cogitacionũ pulius at¬
tollat. Impletum ẽ. in fine scłoꝵs qđ erat
ante tẽpora et̾na dispositũ ⁊ & sub p̃sentia
rerũ signis cessantib figurarũ. lex & pro¬
płitia u̾itas fcã ẽ: ut abͣhã fieret omiũ
gentiũ pat̾. & in semine eiꝰ daretur mun¬
do ꝓmissa benedictio. Nec hiĩ tantũ eent
rate. uniu̾sitas ad optionis intraret.
Non obstrepant in eptarũ calumpnie q̃¬
stionum: nec effectus diuini oꝑis ratio¬
tinatio humana discutiat. Nos cum

Expanded text:
originalis tramite vetustatis, transit in novum originalis tramite vetustatis, transit in novum hominem renascendo; nec jam in propagine habetur carnalis patris, sed in germine Salvatoris, qui ideo filius hominis est factus, ut nos filii Dei esse possimus. Nisi enim ille ad nos hac humilitate descenderet, nemo ad illum ullis suis meritis perveniret. Nihil hic vocatorum cordibus caliginis inferat terrena sapientia, nec se contra altitudinem gratiae Dei, mox in ima rediturus, terrenarum cogitationum pulvis attollat. Impletum est in fine saeculorum quod erat ante tempora aeterna dispositum; et sub praesentia rerum, signis cessantibus figurarum, lex et prophetia veritas facta est: ut Abraham fieret omnium gentium pater, et in semine ejus daretur mundo promissa benedictio; nec hi tantum essent ratae, universitas adoptionis intraret. 89 Nec obstrepant ineptarum calumniae quaestionum, nec effectus divini operis ratiocinatio humana discutiat; nos cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos quoꝗ: cum celestis militie dicamꝰ
exercitu. Gła in excelsis deo: & int̾ra par
bona infantia. ꝙͣ filii dĩ ñ ẽ. dedignata
maiestas. in uirũ ꝑfectũ etatis abiecti¬
one ꝓuecta sit. & consummato passioĩs
ac resurrectioĩs tͥumpho. om̃s suscepte
ꝓ nob̾ humilitatis transierint actioẽs:
renouat tam̃ nob̃ hodierna festiuitas
nati ihu ex maria uirgine sacͣ pͥmordia.
Et dũ saluatoris nr̃i adoramꝰ ortũ: in¬
uenim᷑ nos nr̃m celebͣre pͥncipiũ. Eiene¬
natał capitis: natał ẽ. corporis. Habebãt
licet singłi quiq uocatoꝵ ordinẽ suum:
et om̃s eccł̃ie filii tempoꝵ successioẽ dis¬
stincti. uniu̾sa tam̃ summa fideliũ for¬
te orta baptismatis. sicut cũ xp̃o in paꝰ¬
sione crucifixi. inresurrectione suscitati
in ascensione ad patͥs dexterã collocati:
ita cum ipso sumꝰ in hãc natiuitate
parte credentiũ regenerat᷑ in xp̃o: int̾ciso

Expanded text:
ut nos quoque cum coelestis militiae dicamus ut nos quoque cum coelestis militiae dicamus exercitu: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax illa infantia quam Filii Dei non est dedignata majestas, in virum perfectum aetatis adjectione provecta sit, et consummato passionis et resurrectionis triumpho, omnes susceptae pro nobis humilitatis transierint actiones, renovat tamen nobis hodierna festivitas nati Jesu ex Maria Virgine sacra primordia; et dum Salvatoris nostri adoramus ortum, invenimur nos nostrum celebrare principium. Genenatalis capitis natalis est corporis. Habeant licet singuli quique vocatorum ordinem suum, et omnes Ecclesiae filii temporum sint successione distincti, universa tamen summa fidelium, fonte orta baptismatis, sicut cum Christo in passione crucifixi, in resurrectione resuscitati, in ascensione ad dexteram Patris collocati, ita cum ipso sunt in hac nativitate parte credentium regeneratur in Christo, interciso
Abbreviated transcription (Latin):
meditantiũ. dñi & saluatoris nr̃i ex
matre uirgine ortꝰ occͣrit: & mens ad
ꝯfessionẽ sui auctoris erecta. siue inge¬
mitu supplicatioĩs. siue inexultacione
laudis. siue insacͥficii oblatione uerset᷑.
nichil crebͥus. nicħq magis fident̾ sp̃a¬
li attingit intuitu: ꝙͣ qđ ds̃ cłi filiꝰ ge¬
nitꝰ de patre coet̾no. idẽ etiam partu
est natꝰ humano. S hanc adorandam
in celo ⁊ int̾ra natiuitatẽ nullus nob̾
dies magis quã hodiernꝰ insinuat: et
noua etiam inelementis luce racliante.
dotã sensibꝰ nr̃is mirabił sacramenti
ingerit claritatem. Nonsolũ enim
in memoriã s in conspectũ qͦdãmͦ redit
angłi gab̾eł cum maria stupente collo¬
quiũ ⁊ conceptio de spũ scõ tam mire pro
uirginali. Et qͥ om̃s naturas condidit:etꝰ
est fc̃s filiꝰ quã creauit. Hocdie u̾bum cdĩ
humanis ocłis uisibile: cepit etiã manibꝰ
cere pastores: & ap̃ dnĩcoꝵs p̾sules gregũ.
hodie euangłizandi forma p̃condita ẽ:

Expanded text:
ni et Salvatoris nostri ex matre Virgine ortus occurrit, ut mens ad confessionem sui auctoris crecta, sive in gemitu supplicationis, sive in exsultatione laudis, sive in sacrificii oblatione versetur, nihil crebrius, nihilque fidentius spiritali attingat intuitu, quam quod Deus Dei Filius, genitus de Patre coaeterno, idem etiam partu est natus humano. Sed hanc adorandam in coelo et in terra nativitatem nullus nobis dies magis quam hodiernus insinuat, et nova etiam in elementis luce radiante, coram sensibus nostris mirabilis sacramenti ingerit claritatem. Non solum enim in memoriam, sed in conspectum quodammodo redit angeli Gabrielis cum Maria stupente colloquium, et conceptio de Spiritu sancto tam mire promvirginali, et qui omnes naturas condidit, ejus est factus Filius quam creavit. Hodie Verbum Dei humanis oculis visibile, coepit etiam manibus cere pastores; et apud Dominicorum praesules gregum hodie evangelizandi forma praecondita est:
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑna nitentẽ. aut adu̾sa t̾reant: aut
scd̾a corrũpant. S maior ẽ. qͥ in nob ẽ.
qͣm qͥ adu̾sũ noᷤ ẽ: ⁊ pacem cũ deo haben¬
tib. ac semꝑ patͥ toto corde dicentibꝰ. fiat
uoluntas tua. nulla p̃ualere c̾tamina:
nulli possunt nocere conflictꝰ. Accusante ᷤᷤ
enĩ noᷤ metipso ᷤ ac denegantes. inimiciciaᷤᷤ
qͥdem adu̾sum nos eiꝰ. qui peccati auctor
ẽ. commouemꝰ᷑. s in expugnabilẽ cũ cło
pacẽ grẽ ipsiꝰ seruiendo uiuamꝰ firmamꝰ.
ut reginrõ ñ solum obedientia subiciamͣ:
s etiã iudicio copulem᷑. Qm̃ si in eadẽ senten¬
imꝓbamꝰ: ipse iam ꝓ nob̾ omĩa bella con¬
ficiet: ipse qͥ dedit uelle donabit & posse:

Expanded text:
adversa terreant, aut secunda corrumpant; sed major est qui in nobis est quam qui adversum nos est, et pacem cum Deo habentibus, ac semper Patri toto corde dicentibus, Fiat voluntas tua , nulla praevalere certamina, nulli possunt nocere conflictus. Accusantes enim nosmetipsos conquidem adversum nos ejus, qui peccati auctor est, commovemus, sed inexpugnabilem cum Deo pacem gratiae ipsius serviendo firmamus, ut Regi nostro non solum obedientia subjiciamur, sed etiam judicio copulemur. Quoniam si in eadem sentenimprobamus, ipse jam pro nobis omnia bella conficiet, ipse qui dedit velle, donabit et posse:
Abbreviated transcription (Latin):
erunt ligata & incelis. Et quecumq: sol¬
ueris suꝑ t̾ram: erunt soluta & incelis.
Transiuit quidẽ etiam in apłos uis potesta
constitucio cõmeauit: s ñ forte uni com¬
mendauit. qđ om̃ibꝰ intimetur. Petro ꝑ
ideo hoc singłarit̾ creditur: quia cunctis
ȩclie rectorib petͥ forma p̃ponit᷑. Manet
gͦ petͥ pͥuilegium: uͥcũq ex ipsiꝰ fertur
equitate iudiciũ. Nec nimia ẽ. uł seu̾itas.
uel remissio : uͥ nichil erit ligatum. nichil
solutum: nͥ qđ beatus petrus aut solue¬

Expanded text:
erunt ligata et in coelis, et quaecunque solerunt ligata et in coelis, et quaecunque solveris super terram erunt seluta et in coelis. Transivit quidem etiam in alios apostolos viconstitutio commeavit, sed non frustra uni commendatur, quod omnibus intimetur. Petro enim ideo hoc singulariter creditur, quia cunctis Ecclesiae rectoribus Petri forma proponitur. Manet ergo Petri privilegium, ubicuaequitate judicium, nec nimia est vel severitas, vel remissio, ubi nihil erit ligatum, nihil solutum, nisi quod B. Petrus aut solve
Abbreviated transcription (Latin):
indicauit. Et ego dico tͥ. hoc ẽ. sicut tͥ pat̾
m̃s manifestauit diuinitatẽ meam. ita
et ego notam tͥ facio excellentiam tuam:
qi tu es petrꝰ. Id ẽ. cum ego sim inuiola-¬
bilis petra. ego lapis angularis qͥ facio
utraq: unum. ego fundamentũ p̃t̾ qđ
nemo potest aliud pon̾e : tam̃ tu quoq
petra es. quia mea iuitute solidaris: ut
que mͥ potestate sunt ꝓpͥa : sint tͥ metum
participatiõe cõmunia. Et suꝑ hanc pe¬
tram edificabo ȩccłiam meã: & porte
inferi ñ p̃ualebunt adu̾sus eam. Suꝑ
hanc inqͥt fortitudinem et̾nũ extruam
templũ: ⁊ eccłie mee celo inserenda sub¬
limitas: in huiꝰ fidei firmitate consur¬
get. Hanc confessionẽ porte inferi ñ
tenebunt: mortis uinda ñ ligabunt.
Nox enĩista: uox uide ẽ. Et sicut con¬
fessores suos incelestia ꝓuehit: ita ne¬
gatores ad inferna demergit. ꝓpter
q̃d drͣ beatisimo petro. ł daho claues
regni celoꝵ: & quecũq ligau̾is suꝑ t̾ram.

Expanded text:
uit: Et ego dico tibi , id est, sicut Pater meus tibi manifestavit divinitatem meam, ita et ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus , id est cum ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea virtute solidaris, ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione commmunia. Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc, inquit, fortitudinem, aeternum instruam templum, et Ecclesiae meae coelo inserenda sublimitas, ex hujus fidei firmitate consurget. Hanc confessionem portae inferi non tenebunt, mortis vincula non ligabunt: vox enim ista vox vitae est, et sicut confessores suos in coelestia provehit, ita negatores ad inferna demergit. Propter quod dicitur beatissimo Petro: Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
firma fr̃s tuos: & cui pꝰ resur rectionẽ suã
tica insinuatione ter dixit. pasce oues
mandatũ dnĩ pius pastor exequitur:
confirmans nos cohortacionib suis. & ꝓ
suꝑem᷑. Si autem hanc pietatis sue curã
tendit: quantomagis nob̃ a lumpnis
suis opem suam dignat᷑ impencde: apud
quos insacro beate dormitionis thoro. ea¬
dem qua p̃sedit carne requiescit: Illigͦ
hunc seruitutis nr̃e nataliciũ diẽ illi a¬
scͥbamꝰ hoc festum. cuius patrocinio sedĩ
ipsius meruimꝰ eẽ. consortes: auxiliante

Expanded text:
res tuos , et cui post resurrectionem suam sionem ter dixit: Pasce oves mandatum Domini, pastor exsequitur, confirmans nos cohortationibus suis, none superemur. Si autem hanc pietatis suae curam, uanto magis nobis alumnis suis opem suam dignabitur impendere. quos in sacro beatae dormitionis toro eadem qua praesedit carne requiescit? Illi ergo hunc servitutis nostrae natalitium diem, illi ascribamus hoc festum, cujus patrocinio sedis ipsius meruimus esse consortes, auxiliante
Abbreviated transcription (Latin):
ptacionem. Commune erat omnibꝰ apliᷤ
Qm̃ diabolus omnes exagitare ÷ omnes
cupiebat elidere: & tam̃ speciał a dño petͥ
cura suscipitur: & ꝓfide pet ꝓpͥe suppli¬
catur: tanquã alioꝵs status cercior sit fu¬
turus. si mens pͥncipis uicta ñ fuerit.
In petro gͦ omnium fortitudo munitur:
& diuine gr̃e ita ordinat᷑ anxiliũ: ut fir¬
mitas que ꝑ xp̃m petro tͥbuitur: ꝑ pe¬
trum apłis conferatur. Cum itaq di
ducis nr̃i meritis & dignitate letamur:
grãs agentes sempit̾no regi redemptori nr̃¬

Expanded text:
ntationem . Commune erat omnibus apostquoniam diabolus omnes exagitare, omnes cupiebat elidere; et tamen specialis a Domino Petri cura suscipitur, & pro fide Petri proprie supplicatur, tanquam aliorum status certior sit futurus, si mens principis victa non fuerit. In Petro ergo omnium fortitudo munitur, & diuinæ gratiæ ita ordinatur auxilium, vt firmitas quæ per Christū Petro tribuitur, per Petrum Apostolis conferatur. Cum itaq. dilDucis nostri meritis ac dignitate lætamur, gratias agentes sempiterno regi redemptori n
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicamꝰ: obsecrantes ut succincti lumbos
mentis ur̃e. castam & sob̾am utã in des¬
timore ducatis.: nec concupiscentiis sarnis
mens pͥncipatꝰ sui oblita consentiat. Bre¬
uia & caduca sunt t̾renarum gaudia uo¬
luptatũ: que ad et̾nitatem uocatos. a se¬
mitis uite conantr auert̾e. fideł gͦ ⁊ reli¬
giosus animꝰ ea que sunt celestia concupi¬
cat: & diuinaꝵ ꝓmissionũ auidꝰ in amo¬
Irem se incorruptibil boni. & in sp̾e uere
Flucis attollat. Cerci autẽ estote dilectissi¬
mi. qđ labor ur̃ quo uiciis resistitis. E car¬
nalib desidiis repignatis. placens inꝯ
spectu di ẽ. atq p̃ciosꝰ: nec solũ uob̃. s etĩã
Imͥ apud di miscdiam ꝓfuturꝰ. qr deꝓfectu
Igregis glatur cura pistoris. Corona enim
mea sicut apłs ait. & gaudium uos estis:
si fides ur̃a que abiutio euangłii muni¬
uerso mundo p̃dicati ẽ. indilectione & scĩ¬
tate ꝑmanserit. Nan licet omnẽ ȩccłiam

Expanded text:
praedicamus: obsecrantes, ut succincti lumbos praedicamus: obsecrantes, ut succincti lumbos mentis vestrae castam et sobriam vitam in timore Dei ducatis, nec concupiscentiis carnis mens principatus sui oblita, consentiat. Brevia et caduca sunt terrenarum gaudia voluptatum, quae ad aeternitatem vocatos, a semitis vitae conantur avertere. Fidelis ergo et religiosus animus, ea quae sunt coelestia, concupiscat, et divinarum promissionum avidus, in amorem se incorruptibilis boni, et in spem verae lucis attollat. Certi autem estote, dilectissimi, quod labor vester, quo vitiis resistitis, et carnalibus desideriis repugnatis, placens in conspectu Dei est atque 14 pretiosus, nec solum vobis, sed etiam mihi apud Dei misericordiam profuturus: qugregis gloriatur cura pastoris. Corona enim mea, sicut Apostolus ait, et gaudium vos estis ; si fides vestra, quae ab initio Evangelii in universo mundo praedicata est , in dilectione et sanctitate permanserit. Nam licet omnem Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ui. cotidie petrꝰ dicit: & omnis lingua qͦ
buitur. Hec fides diabolũ iuncit: & cap¬
tiuoꝵ eiꝰ uincla dissoluit. Hec erutos
mi. rationabili obseqͥo celebt᷑ hodierna fe¬
stiuitas: ut inꝑsona humilitatis mee il¬
le intelligat᷑. ille honoret᷑. inqͦ ⁊ oĩum pa¬
stoꝵs sollicitudo. cum comm̃datarũ sͥ oui¬
um cꝰtodia ꝑseuerat ⁊ & cuiꝰ etiã dignitas
in indigno herede ñ deficit. Unde uene¬
rabiliũ qͦq fr̃m & consac̾dotũ meoꝵs desi¬
derata mͥ & honoranda p̃ser aa hinc sa¬
cratior ẽ. atq deuotior:sitatem huiꝰ
officii in quo ad eẽ. dignati aint. ei pͥnci¬
paliter refert̃. quem ñ solum huius sedis
p̃sulem. s & omniũ episcopoꝵs nouerunt
eẽ. pͥmatẽ. Cũ gͦ cohortacioẽs nr̃as auribꝰ
ur̃e scitatis adhibemꝰ: ipsũ uob̃ cuius
uice fungim᷑ loqui credite: qr & illiꝰ affec¬
tu monemꝰ: & ñ aliud uob̃ ꝙͣ qd docuit

Expanded text:
vi, quotidie Petrus dicit, et omnis lingua, quvi, quotidie Petrus dicit, et omnis lingua, qubuitur. Haec fides diabolum vincit, et captivorum ejus vincula dissolvit. Haec erutos odis, dilectissimi, rationabili obsequio celebratur hodierna festivitas, ut in persona humilitatis meae ille intelligatur, ille honoretur, in quo et omnium pastorum sollicitudo cum commendatarum sibi ovium custodia perseverat, et cujus dignitas etiam in indigno haerede non deficit. Unde venerabilium quoque fratrum et consacerdotum meorum desiderata mihi et honoranda praesentia hinc sacratior est atque devotior, si pietatem hujus officii in quo adesse dignati sunt, ei principaliter deferunt, quem non solum hujus sedis praesulem, sed et omnium episcoporum noverunt esse primatem. Cum ergo cohortationes nostras auribus vestrae sanctitatis adhibemus, ipsum vobis, cujus vice fungimur, loqui credite: quia et illius vos affectu monemus, et non aliud vobis, quam quod docuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Manet gͦ dispositio ueritatis: & beatus
petrus in accepta fortitudine ꝑseuerãs.
dum fundam̃tũ ꝓnuntiat᷑. dũ regni
celoꝵs ianitor constituit᷑: dũ ligandoꝵ
soluendoꝵq arbit̾. mansura etiã in ceł¬
iudicioꝵs definitione p̃ficit᷑: qt ipsi cũ
xp̃o eẽt societas. ꝑ ipsa appellationũ eiꝰ
mist̾ia nosceremꝰ. Qui nc̃ pleniꝰ & poten¬
cius ea que sͥ commissa sunt ꝑagit: &
om̃s partes officioꝵ atꝙ curarum
in ipso & cum ipso ꝑquem ẽ. głificatꝰ
exequit᷑. Si qͥd itaq a nob̃ recte agit᷑. recteq
dec̾nit᷑. si qͥd amiscd̃ia di cotidianis sup¬
plicationib obtinetur : illiꝰ ẽ. oꝑum atq
meritoꝵs cuiꝰ insede sua uiuit potestas:
excelli auctoritas. Hoc enĩ optinuit dilec¬
tissimi illa ofessio. que a do patre apłico
inspirata cordi. oĩa humanarũ opinio¬
nũ incerta transcendit: & firmitatẽ petre
que nullis inpulsionibꝰ qͣteret᷑ accepit. In
uniu̾sa namq: eccłia tu es xp̃c filiꝰ di ui-¬

Expanded text:
Manet ergo dispositio veritatis, et beatus Petrus in accepta fortitudine petrae persdum fundamentum pronuntiatur, dum regni coelorum janitor constituitur, dum ligandorum solvendorumque arbiter, mansura etiam in cum definitione, praeficitur, qualis ipsi cum Christo esset societas, per ipsa appellationum ejus mysteria nosceremus. Qui nunc plenius et potentius ea quae sibi commissa sunt peragit, et omnes partes officiorum atque curarum in ipso et cum ipso, per quem est glorificatus, exsequitur. Si quid itaque a nobis recte agitur, recteque discernitur, si quid a misericordia Dei quotidianis supplicationibus obtinetur, illius est operum atque meritorum, cujus in sede sua vivit potestas, et excellit auctoritas. Hoc enim obtinuit, dilectissimi, illa confessio, quae a 13 Deo Patre apostolico inspirata cordi, omnia humanarum opinionum incerta transcendit, et firmitatem petrae, quae nullis impulsionibus quateretur, accepit. In universa namque Ecclesia, Tu es Christus Filius Dei vi
Abbreviated transcription (Latin):
ad diuina ꝓuext: digne & pie de ipsĩ
ostitucione gauiemꝰ. Qm̃ & si multis
pastorib curam suaꝵ ouium delegauit.
ipse tam̃ dilecti gregis custodiã ñ reli¬
quit. De cuiꝰ pͥncpali et̾noq p̾sidio etiã
apłite opis muninen accepimus: qđ u
tiq ab oꝑe suo ñuacat. Et firmitas
fundament cui tocius eccl̃ie suꝑstruit᷑
altitudo: nulla incumbentis sͥ templi
mole lassescit. Soliditas enim illiꝰ fidei
que in apłoꝵ pͥncipe ẽ. laudata: ꝑpetua
est. Et sicut ꝑmanet qđ in xp̃o petrus
credidit: ita ꝑmanet qđ inpetro. xp̃c
instituit. Cum enim sicut euangłica
lectione reseratum ẽ. int̾rogasset dñs
discipłos quem ipsum multis diu̾sa opi¬
nantib crederent: respondissetq beatꝰ¬
apłs petrꝰ dicens. tu es xp̃c filiꝰ cdĩ uiui:
dñs ait. Beatꝰ es symon bariona. quia

Expanded text:
ad divina provexit, digne et pie de ipsius ad divina provexit, digne et pie de ipsius constitutione gaudemus: quoniam etsi multis pastoribus curam suarum ovium delegavit, 12 ipse tamen dilecti gregis custodiam non reliquit. De cujus principali aeternoque praesidio, etiam apostolicae opis munimen accepimus, quod utique ab opere suo non vacat: et firmitas fundamenti, cui totius Ecclesiae superstruitur altitudo, nulla incumbentis sibi templi mole quae in apostolorum principe est laudata, perpetua est; et sicut permanet quod in Christo Petrus credidit, ita permanet quod in Petro Christus instituit. Cum enim, sicut evangelica lectione reseratum est, interrogasset Dominus discipulos, quem ipsum, multis diversa opinantibus, crederent, respondissetque beatus Petrus, dicens: Tu es Christus filius Dei vivi: Dominus ait: Beatus e
Abbreviated transcription (Latin):
Tu es sac̾edlos inȩt̾nũ scđ̃m ordinrem
melchisedech. Hoc ẽ. ñ sd̃m ordinẽ Aarm.
cuiꝰ sac̾dotiũ ꝑ ꝓpaginẽ sui seminis cur¬
rens cemporał minist̾ii fuit: & cũ uet̾is
testam̃ti lege cessauit. Scd̃m ordinẽ mel¬
chisedech. inqͦ et̾ni pontificis forma p̃ces¬
sit: & dum qͥbꝰ parentil sit editꝰ ñ refeit᷑.
ille in eo intelligitur ostendi: cuiꝰ gen̾atio
ñ potest enarrari. Denq cum huiꝰ diui-¬
ni sac̾dotii sacram̃tũ. tiã ad humanas
ꝑuenit functiones. ñ ꝑgenerationũ tra-¬
mitẽ currit᷑: nec qđ caro & sanguis crea¬
uit eligit᷑: s cessante pͥuigelio patrũ.
et familiarũ ordine p̃tiisso. eos rectores
cerdotat atq regał ẽ. ñ p̃rogatiua t̾re¬
ne originis obtineat unctionẽ: s dignu¬
tio celestis grẽ gignat antistitem. Om¬
uis gͦ dilectissimi ad explendã nr̃i offi¬
cii icruitutẽ. & infrmi inueniam᷑ & seg¬
nes: dum siqͥd deiote acstrenue agere

Expanded text:
Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech : hoc est, non secundum ordinem Aaron, cujus sacerdotium per propaginem sui seminis currens, temporalis ministerii fuit, et cum veteris Testamenti lege cessavit; sed secundum ordinem Melchisedech, in quo aeterni Pontificis forma praecessit. Et dum quibus parentibus sit editus non refertur, in eo ille intelligitur ostendi, cujus generatio non potest enarrari. Denique cum hujus divini sacerdotii sacramentum etiam ad humanas pervenit functiones, non per generationum tramitem curritur, nec quod caro et sanguis creavit, eligitur; sed cessante privilegio patrum, et familiarum ordine praetermisso, eos rectores cerdotalis atque regalis est, non praerogativa terrenae originis obtineat unctionem, sed dignatio coelestis gratiae gignat antistitem. is ergo, dilectissimi, nos ad explendam nostri officii servitutem, et infirmi inveniamur et segnes, dum si quid devote et strenue agere
Abbreviated transcription (Latin):
audeo dilectissim de religioso ur̃e
deuotionis affectu: & do gras ago.
qđ in uob̾ pietatẽ xp̃nne unitatis agnoᷤ¬
co. Sicut enim ipsa fuquentia ur̃a
testat᷑. intelligitis diei huiꝰ rec̾sũ. ad cõmunẽ
leticiã ꝑtin̾e: & honorẽ celebri tociꝰ gregis
ꝑ annua festa pastoris. Nam licet uniu̾sa
ȩccłia di. distinctis ordinata sit gradibꝰ:
ut ex du̾sis mẽbͥs sacͣti corporis subsis¬
ita ẽ. diuisus officio: ut ñ ad conexionẽ
ꝑtineat capitis. cuiꝰlibet humilitas por¬
nerał ẽ. dignitas. scdm illd̾ beatissimi

Expanded text:
religioso vestrae devotionis affectu, et Deo gratias ago quod in vobis pietatem Christianae unitatis agnosco. Sicut enim ipsa frequentia vestra testatur, intelligitis diei hujus recursum ad communem laetitiam pertinere et honorem celebrare totius gregis per annua festa pastoris. Nam licet universa Ecclesia Dei disctinctis sit ordinata gradibus, ut ex diversis membris sacrati corporis subsisita est divisus officio, ut non ad connexionem pertineat capitis, cujuslibet humilitas porneralis est dignitas, secundum illud beatissimi
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens nob̾ miscđia di donoꝵ
suoꝵs dies renouare dignatur. iͦta
dilectissimi & rationał causa letanda¬
est: si officii origo suscepti. ail laudem
sui referatur auctoris. Hanc enum ob¬
seruantiã omnib quidem sac̾dotibus
congruã: sed mͥ maxime necessariã eẽ.
cognosco. Qm̃ respiciens ad exiguitatiᷤ
mee tenuitatẽ. & adsuscepti muneris
magnitudinẽ: etiã ego ꝓpħicũ illud de¬
beo ꝓclamare. Dñe audiui auditũ tuũ
& timui: consid̾aui oꝑatua & expaui. ꝯd
enim tã insolitũ. tã pauendũ ⁊ qͣm la¬
bor fragili. sublimitas humili. dignitaᷤᷤ
non merenti: Et tam̃ ñ desꝑamꝰ neq
deficimꝰ: qr ñ de nob̾. s de illo p̾sumimꝰ
qui oꝑatur in nob̃. Unde & dauiticum

Expanded text:
nobis misericordia Dei donorum suorum dies renovare dignatur, justa, dilectissimi, et rationabilis causa est laetandi, si officii origo suscepti ad laudem sui referatur auctoris. Hanc enim observantiam omnibus quidem sacerdotibus congruam, sed mihi necessariam maxime esse cognosco, qui respiciens ad exiguitatis 11 meae tenuitatem, et ad suscepti muneris magnitudinem, etiam ego illud  audivi auditum tuum, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quid enim tam insolitum, tam pavendum, quam labor fragili, sublimitas humili, dignitas non merenti? Et tamen non desperamus neque deficimus, quia non de nobis, sed de illo praesumimus, qui operatur in nobis. Unde et Davidic