comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liberis qui ux ores fiscalinas ciuxe.¬
riut & de feminis liberis que¬
Homines liberi qui axores fis.¬
calinas regias. & feminȩ libere
quȩ holes fiscalinos regios accipi¬
unt. nec de hereditate parentũ.
nec decausa querenda. neo de
derit. si francus. cũ .xii. simi¬
lib franois niret. qđ ipse latro.¬
ne̾ eũ fuisse ñ scisset. Si nirare
ñ poterit. quasi latro ndicet ͥ¬

Expanded text:
ibus qui uxores fiscalinas regias, et de feminis liberis quHomines liberi, qui uxores fiscallinas regias, et feminae liberae quae homines fiscallinos regios accipiunt, nec de haereditate parentum, nec de causa quaerenda, nec de derit, si Francus, cum duodecim similibus Francis juret quod ipse latronem eum fuisse non scisset. Si jurare non poterit, quasi latro judicet
Abbreviated transcription (Latin):
ullis uita p̃sulũ turbet᷑ ex ecrr¬
cessib. qͥa ualde indignũ ẽ. ut
qͥ throni di uocant᷑. aliqua mo¬
tione turbent᷑. aut mͥque tras¬
tent᷑. Vnde ẽ illud. Quiuos tangit.
quasi pupillã oculi mei. Et illuo.
Qui uos audit. me audit. & qͥuos
sꝑnit. me sꝑnit. Et rursus. Qui
scandaliz auerit unũ de pusu¬
lis istis: meliꝰ e illi ut suspendat
mola asinaria in colloeiꝰ. aede.¬
mergat᷑ in ꝓfundũ maris. Cp̃
Er. dehis quȩ a singulis princi¬
pib eccłiis st̃ c̃cessa. & quȩ sin¬
gułi antitistes impetrauerint᷑
qđ sacrilegiũ sit. hec auferen¬
tib de clericis ut ñ accusent᷑
adiudices sc łares. sed ad ep̃os ꝓpͥos.
Quecũq a singulis regib circa
sac̾scãs eccłas st̃ constituta. uł singłi
quiq antistites ꝓcausis eoctas.¬
ticis impetrart. sub pena sacri¬
legii iugisolidata et̃ nuate ser¬
uent᷑. Clerici etia ñ scłarib
iudicib. s ep̃ali audientie re.

Expanded text:
ullis vita praesulum turbetur excessibus, quia valde indignum est ut qui throni Dei vocantur, aliqua motione turbentur, aut inique tractentur. Unde est illud: Qui vos tangit, quasi pupillam oculi mei tangit ; et illud: Qui vos audit me audit, et qui vos spernit me spernit ; et rursus: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis, melius est illi ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . CAP. . De his quae a singulis principibus ecclesiis sunt concessa et quae singuli antistites impetraverunt, quod sacrilegium sit haec auferentibus. Et de clericis, ut non accusentur ad iudices seculares, sed ad episcopos proprios. Quaecumque a sinsacrosanctas ecclesias sunt constituta, vel singuli quique antistites pro causis ecclesiasticis impetrarunt, sub poena sacrilegii jugi solidata aeternitate serventur. Clerici etiam non saecularibus judicibus,
Abbreviated transcription (Latin):
lis priuilegia cuiꝰquã fuerint
temeritate iuolata uł dissimu¬
latione neglecta: c̃missũ hoc in
triplo uixta legũ sanctionẽ ec¬
cłe cui factũ ẽ c̃ponat᷑. nobisq
banꝰ nr̃ intriplo hoc ẽter lac

Expanded text:
s privilegia cujusquam fuerint temeritate violata, vel dissimulatione neglecta, commissum hoc in triplo, juxta legum sanctionem, ecclesiae cui factum est, componatur, nobisque bannus noster in triplo, hoc est ter 40
Abbreviated transcription (Latin):
lationes ab ȩccłiis uł a iuire sac̃do.¬
tũ auferunt. uł ablatas accipi¬
unt: ñ solũ aliena uota dt̾rum.¬
punt. s & sacr egiũ oꝑant᷑. nec
ñ eccłe dei fraudatores existunt.
Qũa eccłe aliqͥd fraudari uł austr¬
ri sacrilegiũ cẽ ãmaiorib app.¬

Expanded text:
lationes ab ecclesiis vel a jure sacerdotum auferunt, vel ablatas accipiunt, non solum aliena vota dirumpunt, sed et sacrilegium operantur, nec non et ecclesiae Dei fraudatores existunt. Quia ecclesiae aliquid fraudari, vel auferri, sacrilegium esse a majoribus appr
Abbreviated transcription (Latin):
Si quẽ penituerit accusasse cri¬
minalit & inscriptiont̃ fecisse
de eo qd ꝓbare ñ potuerit. si ei cũ
accusato in nocente õuenerit: in¬
uicẽ se absoluant. Siuͭ nidex eũ
qͥ accusatꝰ ẽ criminosũ eẽ cogno.¬

Expanded text:
Si quem poenituerit accusasse criminaliter, et inscriptionem fecisse de eo, quod probare non potuerit, si ei cum accusato innocente convenerit, invicem se absolvant. Si vero judex eum, qui accusatus est, criminosu
Abbreviated transcription (Latin):
nliceat postmodũ mouere certam̃
absolutꝰ ẽ: abeo qͥ accusauit refrica¬
ri accusatio ñ potest. Cp̃.ccxcuii.
de tenendis ad solutionẽ qͥ debitũ
diturũ. ad solutionẽ statute pro.¬
missionis ẽ retinendus. cp̃.cccxxu.

Expanded text:
non liceat postmodum movere certamenabsolutus est, ab eo qui accusavit refricari accusatio non potest. CAP. 320. - De tenendis ad solutionem qui debitumditurum, ad solutionem statutae promissionis est retinendus. CAP. 321.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uicti. si appollare uoluerint. ñ
audiant᷑. cp̃. eciiii. De causisimu
dicio conuincendis & de senten¬
tia aduersus absentes infirman¬
accusare. nec accusari porint.
Sine testil aut scriptura. Sen.¬
tentia absente parte alia aiudice
data. nullã obtinet firmitatẽ.
Causa int̾ p̃scutesudicata. post
decenniũ reuolui ñ potest. Nec
int̾ ad sentes post uicenniũ. In
causa capitali absens nemo dũpne.¬
tur. Neq absens ꝑ aliũ accusato.¬
rt̃ accusari potest. Ep̃ cc xxu.

Expanded text:
lare voluerint, non audiantur. CAP. 316. - De causis in judicio convincendis, et de sententia adversus absentes infirmanaccusare nec accusari possint sine testibus aut scriptura. Sententia, absente parte alia, a judice data, nullam obtinet firmitatem. Causa inter praesentes judicata, post decendium revolvi, non potest, nec inter absentes post vicendium. In causa capitali absens nemo damnetur, neque absens per alium accusatorem accusari potest. CAP. 317. -
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. ep̃orũ sententiis termi¬
Qu̾icũq litẽ habens siue posses.¬
ssor. sue petitor fuerit. uł inmi.¬
cio litis. uł decursis tẽpoꝵ curri¬
culis. siue csi negociũ ꝑorat᷑. siue c̃
iã ceꝑit ꝓmi sententia. si udicir
elegerit sacrosc̃ę legis antistitis.
ilico sine aliqua dubitatione et iã¬
tur. Multa enĩ que miudicio cap¬
tiose pscriptionis uincula ꝓmi
ñ patiunt᷑. inuestigat & ꝓm̾it
sacrosẽȩ religionis auctoritas. Om̃s
itaq cause que uł p̾toriouire uł
cuuli tractant᷑ ep̃oꝵ sententiis
t̃minatȩ. ꝑpetuo stabilitatis uire
firment᷑. Neoliceat ulteriꝰ retras.
deciderit. Testimoniũ etiã abuno
licet ep̃o ꝑhibitũ. om̃s ndicesindu¬
bitant᷑ accipiant. nec aliꝰ audiat
cũ testimoniũ ep̃i a qualib& par¬
te fuerit repmissã. Ilud ẽ enim
ueritatis auctoritate firmatũ.
illud incorruptũ. qđ a sacroscõ
hoĩe c̾scientia m̃tis illibate ꝓtu¬

Expanded text:
tantur, episcoporum sententiis termitantur, episcoporum sententiis termiquicunque litem habens, sive possessor sive petitor fuerit, vel in initio litis vel decursis temporum curriculis sive cum negocium perhoratur, sive cum iam ceperit promi sententia, si iudicium elegerit sacrosanctę legis antistitis, ilico sine aliqua dubitatione, etiamtur Multa enim, quę in iudicio captiosę prescriptionis vincula promi non patiuntur, investigat et promit sacrosanctae religionis auctoritas. Omnes itaque causae quae vel praetorio jure vel civili tractantur, episcoporum sententiis terminatae, perpetuo stabilitatis jure firmentur. Nec liceat ulterius retractdeciderit. Testimonium etiam ab uno, licet episcopo, perhibitum, omnes judices indubitanter accipiant, nec alius audiatur, cum testimonium episcopi a qualibet parte fuerit repromissum. Illud est enim veritatis auctoritate firmatum, illud incorruptum, quod a sacrosancto homine conscientia mentis illibatae protu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. uł ille aliquã questionẽ re.¬
tulerit. ꝑ ep̃os iudices causa fimat᷑.
siue quos eis primates dederint.
sidentẽ priusquã ꝓipso iudicis
sententia ꝓcedat. si causã melio.¬
rẽ habuerit: ipsã causã de qua
agit᷑ ꝑdat. Ille uͦ qͥ uiolentiã ꝑtu¬
lit uniuersa instatu qͦ fuerant
recipiat. & quȩ possedit securus
tencat. Si uͭ illud inuadit qđ ꝑ
iudiciũ obtinere potuit. & causã
amittat. & aliud tantũ quantũ
inuasit recddat expulso. Cp̃. cec¬
liiii.Si ad diripiendũ quisq
alios inuitasse rsꝑiatur.
Si quis ad diripiendũ alios inxi.¬
tauerit. aut cusꝰcũq rt̃ euertat.
aut pecora. aut animalia. quȩ c̃q
diripiat. illi cuiꝰ res direpta ẽ. in
septuplũ q̃ sublata st̃ restituat.
Si uͦ qui cũ ipso fuerint ingenui
sint: quinos solidos c̃ponere c̃pel.¬
lant᷑. Aut siñ habuerint̃ unde
genis flagellis uerberent᷑. & ab eis
res om̃s integro instatu reddant᷑.¬
uel pretorio iure uł ciuili trae¬

Expanded text:
tem ille aliquam quaestionem retulerit, per episcopos judices causa finiatur, sive quos eis primates dederint, sidentem priusquam pro ipso judicis sententia procedat, si causam meliorem habuerit, ipsam causam de qua agitur perdat. Ille vero qui violentiam pertulit, universa in statu quo fuerant recipiat, et quae possedit securus teneat. Si vero illud invadit quod per judicium obtinere potuit, et causam amittat, et aliud tantum, quantum invasit, reddat expulso. 354. Si ad diripiendum quisque alios invitasse reperiatur. Si quis ad diripiendum alios invitaverit, ut cuiuscumque rem evertat, aut pecora vel animalia quaecumque diripiat, illi, cuius res direpta est, in septuplum quae sublata sunt restituat. Hi vero, qui cum ipso fuerint, si ingenui sint, quinos solidos conponere conpellantur; aut si non habuerint, unde genis flagellis verberentur, et ab eis res omnes integro in statu reddantvel pretorio iure vel civili trac
Abbreviated transcription (Latin):
grino singillatĩ duplicit᷑ sicut de
alio hoĩe solet c̃poni. aut suo seni.¬
ori. uł socio cũ sua lege c̃ponat.
Qđ si mortuus fuerit. & soniorẽ.
ibi uł sociũ ñ habuerit. tẽ ep̃e
aut sic̃dores eiꝰ dt̃ ꝑ agi ipsam
c̃positionẽ induplo sicut de inde¬
gena distr ingente iudice accipi.¬
ant. & instiã elemosinã illa tribu.
re. Et si ꝑegrinũ uiuentẽ reliquȩ¬
rit : omnẽ uuuriã ei factã. & qͥc¬
qͥd illi talit duplicit᷑ ut p̃dictũ ẽ.
& ꝑsingła illi c̃ponat. sicut sol&
de infra ꝓunciã aliquẽ c̃ponere.
Si aut̃ cu occiderit: ut liberũ ho.
minẽ de ipsa ꝓiuncia induplo
õponat & ipsa pecunia amemo¬
ratis sac̃dotib in sua det᷑ elemo.¬
sina. Qm̃ cdñs ait. Peregrinũ &
aduenã ñ c̃tristabis. Cp̃. ccclxui.
De eo qͥ alicuiꝰ quadrupedis ocu.¬
drupedib unũ oculũ excusse.¬
rit. app̃tiet᷑ illuo pecus qđ ual&e.
De eo qͥ iussu regis uł ducisaliquẽ¬

Expanded text:
grino singillatim dupliciter sicut de grino singillatim dupliciter sicut de alio homine solet conponi, aut suo seniori vel socio cum sua lege conponat. Quod si mortuus fuerit et seniorem ibi vel socium non habuerit, tunc episcopus aut sacerdotes eiusdem pagi ipsam conpositionem in duplo, sicut de indigena, distringente iudice accipiant et in suam elymosinam illa tribuanre. Et si peregrinum viventem reliquerit, omnem iniuriam ei factam et quicquid illi tulit dupliciter, ut praedictum est, per singula illi conponat, sicut solet de infra provincia aliquem conponere. Si autem eum ocminem de ipsa provincia, in duplo componat, et ipsa pecunia a memoratis sacerdotibus in sua detur eleemosyna. Quoniam Dominus ait: Peregrinum et advenam non contristabis . CAP. 288. - De eo qui alicujus quadrupedis udrupedibus unum oculum excusserit, adpretietur illud pecus quod valet, De eo, qui iussu regis vel ducis alique
Abbreviated transcription (Latin):
pat. qđ dicit se uili p̃cio uendidis.¬
se. s postquã factũ ẽ negociũ ñ sit
muratũ. nisi forte uiciũ sibi a
uenditore celatũ inuenerit. Si
aut̃ uenditor dixerit uiciũ.stet
emptio & ñ sit mutata. Si auit̃
ñ dicerit. mutare potest nuilla diei
& malia. siue in t̾cia dic. Et si ãpliꝰ
de trib noctib illud habuerit
postea ñ potest mutars. nisi
forte eũ inuenire infra tres
dies ñ poterit. Tuno quando in¬
uenerit recipiat. qͥa uiciũ uen¬
didit. Et si ñ uoluerit reciꝑe.
iuret cũ suis sacram̃talib qđ
meiũ ibi nullũ seiebat milla
die quando negociũ fecit. & stet
dederit ꝓquasũq re p̃ciũ red¬
plere qđ placuit emptori. cap̃
ccclxiiii.Ut ꝑegrinos transeun¬
tes. nemo inquietet.
alii ꝓpt̃ stias discurrt necessita.¬
tes. Qꝗͣ si aliqͥs p̃sũptuosus sue¬
rit. qͥ peregrino nooueriti uł eũ
assallierit. aut dispoliauerit.
leserit. plagauerit. ligauerit.
uendiderit. uł occiderit: ipsi ꝑe.¬

Expanded text:
e vili pretio vendidisse, sed, postquam factum est negotium, non sit mutatum, nisi forte vitium sibi a venditore celatum invenerit. Si autem venditor dixerit vitium, stet emptio, et non sit mutata. Si autem non dixerit, mutare potest in illa die, et in alia, sive in tertia die. Et si amplius de tribus noctibus illud habuerit, postea non potest mutare, nisi forte eum invenire intra tres dies non poterit, tunc, quando invenerit, recipiat, quia vitium vendidit. Et si noluerit recipere, juret cum suis sacramentalibus, quod vitium ibi nullum sciebat in illa die, quando negotium fecit, et stet dederit pro quacunque re, preplere, quod placuit emptori. CAP. 287. - Ut peregrinos transeuntes nemo inquietet, alii propter suas discurrunt necessitates. Quod si aliquis praesumptuosus fuerit, qui peregrino nocuerit vel eum assallierit aut despoliaverit, leserit, plagaverit, ligaverit, vendiderit vel occiderit, ipsi pere
Abbreviated transcription (Latin):
De illis hõib qͥ propt᷑ eoꝵ serint.
iusticiã ab aliis requisierint. aut ab
el ĩusticiã quȩrere uoluerint. qua.¬
liter int̃ illos iudiciũ t̃minetur:
Primo om̃iũ de illis causis ꝓqͥb
iudicatꝰ fuerat ad mortẽ. nullã
potest facere repeticionẽ. qͥa om̃s
ressuȩ scd̃m iudiciũ francoꝵ in
publico fuert̃ reuocatȩ. Et si
aliqͥd inpost modũ post quã uita
eidcessa ẽ cũ iusticia acqͥrere po.¬
tuerit. insua lib̾tate teneat. &
defendat scd̾m legẽ. in testimo¬
niũ autẽ ñ suscipiat᷑. nec inter
scabinos adlegẽ iudicandã tene.¬
at᷑: Et si ad sacram̃tũ aliqͥd iudi¬
catũ fuerit qđ iurare debent:
si aliqͥs ipsũ sacram̃tũ falsũ di¬
cere uoluerit: õtendant. Cap̃
gat᷑ ad pontẽ ire. uł ad flum̃
transcundũ ꝓpt̃ thelonei olusas.
quando ille in alio loco õpensius
illud flum̃ transire potest. Simi.¬
lit̾ in plano ołpo udi ponsnec tri.¬

Expanded text:
De illis homnibus qui propter eorum iustitiam ab aliis requisierint, aut ab eis iustitiam quaerere voluerit, qualiter inter eos iuditium terminetur. Primum omnium de illis causis pro quibus iudicatus fuit ad mortem, nullam potest facere repetitionem, quia omnes res suas secundum iuditium Francorum in publico fuerunt revocatas. Et si aliquid in postmodum, postquam ei vita concessa est, cum iustitia adquirere potuerit, in sua libertate teneat et defendat secundum legem. In testimonium non suscipiatur, nec inter scabinios ad legem iudicandam teneatur. Et si ad sacramentum aliquid iudicatum fuerit, quod iurare debeat, si aliquis ipsum sacramentum falsum dicere volueritgatur ad pontem ire ad fluvium transeundum propter telonei causas, quando ille in alio loco compendiosius illud flumen transire potest. Similiter in plano campo, ubi pons nec tr
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdomũ aliena cuiꝰlili& infrecerit.
Siquis domũ alienã cuiꝰlib& infre.¬
gerit. qͥcqͥd exinde ꝑium abstule.¬
rit aut rapuerit. aut furauerit:
scd̾m legẽ &e uuadios illi cuiꝰ domꝰ
fuerit infracta &e spoliata. intriplũ
c̃ponat. &t insuꝑ bannũ dm̃iel̃ soluat.
Si seruus hoc fecerit. sententiam
suꝑiorẽ accipiat. & insuꝑ scd̾m suã
legẽ c̃positionẽ faciat. Si qͥslibet
homo aliqđ tale dãpnũ alicui fecerit
ꝓqͦ plenã c̃positionẽ facere ñ uale.¬
at. semaripsũ in uuadio ꝓseruoda.¬
re studeat. usq dũ plenã c̃positio¬
De uxorib deflinctoꝵ quã partẽ
defunctoꝵ post obitũ maritoꝵ
t̃ciã partẽ collaborationis quã si.¬
mul inbeneficio collaborauert̃ ac.¬
cipiant. Et de his reb quasis qͥ illud
beneficiũ habuit aliunde addipeit.
uł c̃parauit. uł eyamicis suis colla¬
tũ ẽ. his uolumꝰ tã ad orphanos de.¬
functoꝵ quã aduxores eoꝵ ꝑuenire.

Expanded text:
domum alienam cuiuslibet infringit. Si quis domum alienam cuiuslibet infregerit, quicquid exinde per virtutem abstulerit aut rapuerit vel furaverit, secundum legem et ewam illi cuius domus fucomponat, et insuper bannum dominicum solvat. Si servus hoc fecerit, sententiam superiorem accipiat, et insuper secundum suam legem compositionem faciat. Si quislibet homo aliquod tale damnum alicui fecerit pro quo plenam compositionem facere non valeat, semetipsum in wadio pro servo dare studeat usque dum plenam compositioDe uxoribus defunctorum quam partem defunctorum post obitum maritorum tertiam partem collaborationis, quam simul in beneficio collaboraverunt, accipiant. Et de his rebus quas is qui illud beneficium habuit aliunde adduxit vel comparavit, vel ei ab amicis suis collatum est, has volumus tam ad orphanos defunctorum quam ad uxores eorum pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
onsolũ ille qͥ furtũ feccrit. s
etiã & qͥcũq c̃scuis fuerit. uł fur¬
to ablata sciens susceꝑit . in nu¬
mero furantiũ habeat᷑. & simi.¬
li uindicte subiaceat. cp̃.cexii.
De eo qui filios ñ habuerit. & in
eoꝵ loco aliũ sibi heredẽ facere
Ouifilios ñ habueritͭ uoluerit.¬
& aliũ quẽlib& heredẽ sibi face.¬
re uoluerit. corã rege. uł corã
comite & scabinis uł missis dñi¬
cis qͥ ab eo adiusticias faciendas
in ꝓuincia fuerint ordinati: tra.¬

Expanded text:
on solum ille qui furtum fecerit. sed etiam et quicunque conscius fuerit, vel furto ablata sciens susceperit, in numero furantium habeatur, et simili vindictae subjaceat. CAP. 302. - De eo qui filios non habuerit, et in eorum locum alium sibi haeredem facereui filios non habuerit et alium quemlibet heredem sibi facere voluerit, coram rege vel coram comite et scabinis vel missis dominicis, qui ab eo ad iustitias faciendas in provincia fuerint ordinati, tra
Abbreviated transcription (Latin):
Sam̃ p̃teriti anni cuicdã latro.¬
ni mansionẽ cdederit. si francꝰ
ẽ. cũ .xii. similib francis iuret.
Licet pat̾ eiꝰ sit. aut frat̃᷑. uł ali.¬
quis ꝓpinquus. Si hoc uirare
ñ potuerit: & abalio c̃uictꝰ
fuerit. qđ latronẽ in hospicio
suscepisset : quasi latrosit. qͥ a
ñ scit firmit̃. iuret solus. qđ
nũquã ex̃ audisset nec ꝑueri.¬
tatẽ nec ꝑ m̃daciũ latront̃. aut
sit paratus sulle post ea de latro.¬
cinio c̾uncit᷑. ut si militer

Expanded text:
praeteriti anni cuidam latroni mansionem dederit, si Francus est, cum duodecim similibus Francis iuret, licet pater eius sit aut frater vel aliquis propinquus. Si hoc iurare non potuerit et ab alio convictus fuerit, quod latronem in hospitio suscepisset, quasi latro sit, quianon scit firmiter, iuret solus, quod nunquam eum audisset nec per veritatem, nec per mendacium latronem; aut sit paratus, si ille postea de latrocinio convincitur, ut similiter
Abbreviated transcription (Latin):
maleficii coita nullius mom̃ti sit.¬
Societas si dolomalo. aut fraudan¬
oi causa cotta sit. ipso iure nul¬
lius mom̃ti ẽ. qͥa fides bona cont̾ria:
fraudi. & dolo. Item. Qđ aut̃ er
furto uł ex aliõ maleficio quesitũ
ẽ : in societatẽ ñ oportere c̃ferri

Expanded text:
 Nullius momenti essSocietas si dolo malo, aut fraudandi causa coita sit, ipso jure nullius momenti est, quia fides bona contraria est fraudi et dolo. Item . Quod autem ex furto, vel ex alio maleficio quaesitum est, in societatem non oportere converti
Abbreviated transcription (Latin):
Iiquando dũ causa aiuidice audi.¬
at᷑ sacram̃tũ petente uno exliti.¬
gatorib alt̾ obtulerit: litigator
qui iudicib appellare uoluerit.
tẽ appellare debet quando sacra.¬
m̾tũ offert᷑. ñ postquã iurat᷑. De¬

Expanded text:
i quando dum causa a judice auditur, sacramentum petente ex litigatoribus uno, alter obtulerit litigator, qui judicibus appellare voluerit, tunc appellare debet, quando sacramentum offertur, non postquam juratur.
Abbreviated transcription (Latin):
detrusit ut aliqͥd ei extorqueret.
qͥcqͥd obhanc causã factũ ẽ. nullꝰ
aliud simulat᷑. Qui dolũ uł metũ
adhibuit. ut res ad aliũ transiret.
ut̃q de ui & dolo actione tene.¬
bitur. Siqͥs ea qđ minori etate
gessit. postquã maior effectꝰ ẽ
uilentio suo & taciturnitate re.¬
uocare noluerit: de hacre inte.¬
gri restitutionẽ retinere ñ po¬

Expanded text:
quem detrusit, ut ei aliquid extorqueret, quicquid hac causa factum est, nullius aliud simulatur. Qui dolum vel metum adhibuit, ut res ad alium transiret, uterque de vi et dolo actione tenebitur. Si quis id quod minori aetate gessit, postquam major effectus est silentio suo et taciturnitate revocare noluerit, de hac re integri restitutionem retinere non po
Abbreviated transcription (Latin):
Canctitũ est. ut nullꝰ qͥ lib&e.
Seccłasticꝰ abhis ꝑsonis res dem¬
ceps acciꝑe p̃sumat. quaꝵ liberi
aut ꝓpinqui hao esulta oblatione
uerit. synodali uł imꝑiali senten.¬
tia modis om̃ib feriatur. cp̃.
lxxru. De mari uniuscuiꝰq eccđe
Sanccitũ est ut unicuiq eccłe.
unꝰ mansus integer absq alit
oblationib fideliũ. ñ dedomib
neq deatriis. uł de ortis iuxta
eccłam positis. neq de p̾scripto
manso aliqđ seruiciũ faciant.
p̃ter eccłasticũ. Et si aliqͥdam.¬
plius habuerint. in de semorib
sius debitũ seruiciũ impendant:¬

Expanded text:
atutum est ut nullus quilibet ecclesiasticus ab his personis res deinceps accipere praesumat, quarum liberi aut propinqui hac inconsulta oblatione erit, synodali vel imperiali sententia modis omnibus feriatur. CAP. . De mansis uniuscuiusque ecclesiae. Sancitum est, ut unicuique ecclesiae unus mansus integer absque servoblationibus fidelium, non de domibus, neque de atriis vel ortis iuxta ecclesiam positis, neque de praescripto manso, aliquod servitium faciant praeter ecclesiasticum. Et si aliquid amplius habuerint, inde senioribus suis debitum servitium impendant
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ multi fideiussores extiterũs
otiã si ad soluendũ que ꝓmise:¬
rt̃ ꝓbant᷑ idonei. & possunt oñis
insolidũ retineri. taã restitutio
Sos libellos in c̃tumelia alterius
ꝓposuerint. extra ordinẽ usq ad
religationẽ insule uindicat᷑. ista in.¬

Expanded text:
dejussores institerint, etiam si ad solvendum quae promiserunt probantur idonei, et possint omnes in solidum retineri, tamen restitutio os libellos in contumeliam alterius proposuerint, extra ordinem usque ad relegationem insulae vindicatur ista
Abbreviated transcription (Latin):
occidi p̃ceꝑit. ñ statĩ a iudicib
.i. pauli sent̃. De eo si alienũ ani
rit. dñs ctꝰ aut estimationẽ dãp.¬
ni reddat. aut ipsũ animal tra¬
dat. qđ etiã de cane similit̃ est
Si qui irritatu suo ferã. bestĩ.
uł quãc̃q aliã quadrupedẽ in
se pritauerit. eaq dãpnũ dede.¬
rit. neq in eiꝰ dñm. neq in custo¬
dem actio datur. Debiti restitu

Expanded text:
atim a judicibusAP. 253. - De eo si alienum animrit, dominus ejus aut aestimationem damni reddat, aut ipsum animal tradat; quod etiam de cane similiter est Ei, qui inritatu suo feram bestiam uel quamcumque aliam quadrupedem in se proritauerit eaque damnum dederit, neque in eius dominum neque in custodem actio datur. In circu
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis debeat a lictu so. Idebito.
ratione debeant᷑ illi a creditori
suo solidi.ẜ. & ueniens creditor
totos .x. solidos a creditore petat.
si ꝓbauerit ille debitor sibi ab eo
.u. solidos deberi. quarͦe illũ insoli.
dũ ꝓtotis .x. solidis c̃uenit. causa
ꝑdat. qͥ noluit debitũ c̃pensare.
Similis ratio est de frum̃to:
Qui filio familias c̃tra int̃dicta in.
scio patre pecuniã c̃m̃dauit: nec
iuiuente nec mor E tuo patre¬
eã ab eodẽ poterit postulare.

Expanded text:
quis debeat alicui solidos ratione debeantur illi a creditore suo solidi quinque, et veniens creditor totos decem solidos a debitore petat, si probaverit ille debitor sibi ab eo quinque solidos deberi, quare illum in solidum pro totis decem solidis convenit, causam perdat, qui noluit debitum conpensare. Similis ratio est de frumento Qui filiofamilias contra interdicta legum inscio parte pecuniam commodavit, eam nec vivente nec mortuo patre ab eodem poterit postulare.
Abbreviated transcription (Latin):
na capitis sui. aut facultatũ a¬
tionẽ nemo efficiatur crimino¬
sus. Nã inscriptione ꝑ ordinem
facta. tc̃ ã iudice suscipiendꝰ t̾ re¬
us. & custodie cũ accusatore tra¬
dendꝰ c̃. ea tam̃ratione ut tam
accusati quã accusatoris dignitas
estimet᷑. Et unũ quẽq ante discus.¬
sionẽ ita iuder faciat custodire.
ut eoꝵ natalis aut dignitas pati¬
unt᷑. Sane hii qͥorumina sua in
questione ẽfessi st̃. de aliis si dioe.¬
re uoluerint: a iudice ñ credant᷑
qͥa iure & legib ẽstitutũ ẽ. ut
spontanea ꝓfessione reus reũ ñ faci¬
at. neq illi de altero credat᷑. qͥ
se criminosũ eẽ c̃fessust̾. De eo¬

Expanded text:
na capitis sui aut facultatum ana capitis sui aut facultatum ationem nemo efficitur criminosus: nam inscriptione per ordinem facta tunc a iudice suscipiendus est reus et custodiae cum accusatore tradendus est, ea tamen ratione, ut tam accusati quam accaestimetur; et unumquemque ante discussionem ita judex faciat custodiri, ut eorum natales aut dignitas patiuntur. Sane his qui crimina sua in quaestione confessi sunt, de aliis si dicere voluerint, a judice non credatur; quia jure legibus constitutum est, ut spontanea professione reus reum non faciat; neque illi de altero credatur, qui se criminosum esse confessus e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tantũmodo inquirendũ ẽ. sini.¬
chil fraudis uł iuolentis egit ille
qͥ c̃parasse ꝓbat᷑. & uoluerit reuo.¬
care qͥ uendidit: nullatenꝰ ꝑmittat᷑¬
Prior ordinatio legis fuerat. ut
si unꝰ exc̃sortib ꝓquac̃q necessi.¬
tate remuendere uoluisset. extra¬
neus enĩdilicentiã ñ haberet. s
hoc meliꝰ ꝓbat᷑ inolultũ. ut qͥc̃q
de suis reb libero utat᷑ arbitrio.
cui uoluerit uendendi habeat li¬
Si c̃tigerit ut maritus redeat.¬
uxore suꝑstite moriat᷑. quȩc̃q
ã muliere marito in dote ddta fu¬
erant: ad suũ dñiũ femine reuo.¬
cabt̃. nec heredes defuncti mari¬
ti hoc uendicare p̃sumant. De eo
uic̃q aliũ de homiciIpetierit¬
oiĩ crimine ꝑiculosa uł capitali
obiectione pulsauerit. ñ priꝰ a
udicib audiat᷑. quã se similẽ pe
nã reo intendi c̃scripserit sub̃i
dos ẽẽ crediderit. se simili inscrip¬
tione c̃stringat futurũ. ut sup.¬
plicia innocentũ seruoꝵ. aut pe¬

Expanded text:
irendum est, si nihil fraudis vel violentiae egit ille qui comparasse probatur; et si voluerit revocare qui vendidit, nullatenus permittatPrior ordinatio legis fuerat, ut si unus ex consortibus pro quacunque necessitate rem vendere voluisset, extraneus emendi licentiam non haberet, sed hoc melius probatur indultum, ut quicunque de suis rebus libero utatur arbitrio, cui voluerit vendendi liberam haSi contigerit ut maritus uxore superstite moriatur, quaecunque a muliere marito in dote data fuerant, ad suum dominium feminae revocabunt, nec haeredes defuncti mariti hoc vendicare praesumant. CAP. uicunque alium de homicidii crimine periculosa et capitali objectione pulsaverit, non prius a judicibus audiatur, antequam se similem poenam quam reo intendit, conscripserit subitudos esse crediderit, se simili inscriptione constringat, futurum ut supplicia innocentium servorum, aut poe
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq inscriptione p̃missa cuiꝰ.¬
cumq criminis reũ accusareuo.¬
luerit: ab eo die qͦ inscripsit intͣ
annũ ꝑagat ꝓpositas actiones.
Qui si cdistulerit. infamis effectꝰ
bonoꝵ suoꝵ quarta parte mul:¬
Iudices qͥ inscriptione pre. Icus.l¬
missa criminalia negocia audire
cȩperint. a die inscriptionis si
inducus aut accusatoraut reus
petierit. intra annũ p̃stare de¬
bebt̃. ut hec actio intra anni cir.¬
culũ finiat᷑. Qđ si accusator in.¬
tra annũ quȩ ꝓposuit ꝓbare
distulerit. ab soluto reo pȩnã susci
piat legib suꝑiorib ẽp̃hensam. Qd̃
si talis ꝑsona sit adciꝰ deformitatẽ
infamia ꝑtineat: exilio deputetur.
Tam̃ sunt̾ accusatorẽ & reũ ita uidi.¬
ce p̃sente c̃uenerit. ut ꝓ inscriptio.¬
ne utriꝰq partis integ̾ri inducie
tribuant᷑ : debet aiudice ñ negari
futurũ. ut pars quȩ post inducias
fuerit suꝑata: districtiori sen.¬

Expanded text:
uicunque inscriptione praemissa cujuscunque criminis reum accusare voluerit, ab eo die quo inscripsit intra annum peragat propositas actiones. Qui si distulerit, infamis effectus bonorum suorum quarta parte mulJudices qui inscriptione praemissa, criminalia negotia audire coeperint, a die inscriptionis, si inducias aut accusator, aut reus petierit, intra annum praestare debebunt, ut haec actio intra anni circulum finiatur; quod si accusator intra annum quae proposuerit, probare distulerit, absoluto reo poenam supiat legibus superioribus comprehensam. Quod si talis persona sit ad cujus deformitatem infamia non pertineat, exsilio deputetur. Tamen, si inter accusatorem et reum ita judice praesente convenerit, ut pro inscriptione utriusque partis integrae induciae tribuantur, debet a judice non negari futurum, ut pars quae post inducias fuerit superata, districtiori sen
Abbreviated transcription (Latin):
ui famosã cartã ad Ixerit.¬
cuiꝰcũq inuiriã & maculã c̃scrip¬
serit in secreto & in publico affixe.¬
rit. inueniendãq ꝓiecerit. illũ
c̃tra quẽ ꝓposita t̃ cartula ñno.¬
cebit. nec famȩ eiꝰ aliqͥd derogabit.
S si inuentri potuerit qͥ huius
modi cartulã fecit. õstringat᷑. ut
ꝓbit q̃ cõscripsit. Qui si cciã que
scripsit ꝓbare ñ potuerit. fusti̾.¬
getur: quia infamare maluit

Expanded text:
ui famosam chartam ad cujuscumque injuriam et maculam conscripserit, in secreto aut in publico affixerit inveniendamque projecerit, illi, contra quem proposita est chartula, non nocebit nec famae ejus aliquid derogabit. Sed si inveniri potuerit qui hujus modi chartulam fecit, constringatur, ut probet quae conscripsit: qui si etiam quae scripsit probare potuerit, fustigetur, qui infamare maluit
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ fuerit. aut debilitatũ. uł cap¬
tũ abhostib. nullꝰꝙ hoc uiderit.
iusiurandũ erit in mediũ. qđ ñ
extenderit manũ in rẽ ꝓximi sui.
suscipiatq dñs iuram̃tũ. & ille
reddere ñ coget᷑. Si furto sublatũ
fuerit: restituat dãpnũ dño suo.
Si comestũ abestia deferat ad cũ
qđ occisũ ẽ: & ñ restauret᷑. Qui a
ꝓximo suo qͥoquã hoꝵ mutuo pos.¬
tulauerit. ⁊ debilitatũ aut mor¬
tũ fueriti dño p̃sente reddere
c̃pellat᷑. Qđ si in p̃sentia dñs ã fu.
erit ñ restituat᷑ maxime si c̃uctꝰ
uenerit ꝓ mercede oꝑissui .c. p̃¬
.xxiiii. Uni seduxerit uirginẽ
desponsatã. uł doriuerit cũ ea.
Si seduxerit qͥs uirginẽ despon¬
satu & dormierit cũ ea: dotabit
eã. & habebit upxore. cp̃ .xxu. De
patre puellȩ si eã dare noluerit:
ut reddat pecuniã iuxtaordinẽ
Si pat̃ noluerit uirginẽ Idotis.¬
dare. reddat pecuniã iuxtamo¬
rt̃ dotis. quã uirgines acciꝑe cõ.¬

Expanded text:
 fuerit aut debilitatum, vel captum ab hostibus, nullusque hoc viderit, jusjurandum erit in medium, quod non extenderit manum in rem proximi sui, suscipiatque dominus juramentum, et ille reddere non cogatur. Si furto sublatum fuerit restituat dampnum domino suo. Si comestum a bestia, deferat ad eum, quod occisum est, et non restauretur. Qui a proximo suo quicquam horum mutuo postulaverit et debilitatum aut mortuum fuerit domino non praesente, reddere compellatur. Quod si in praesentiarum uctus venerit pro mercede operis sui. 24. De eo, qui seduxerit virginem desponsatam vel dormierit cum ea. Si seduxerit quis virginem desponsatam et dormierit cum ea, dotabit eam et habebit uxorem. 25. De patre puellae, si eam dare noluerit, ut reddat pecuniam iuxta morem dotis. Si pater noluerit virginem dare, reddat pecuniam iuxta morem dotis, quam virgines accipere con
Abbreviated transcription (Latin):
media uia. ubi nec aqua: neo palus.
nec pons. nec aliqͥd tale fuerit un.¬
de nuste census exgi possit. uł ubi
naues subtus pontes transire so¬
lent. siue in medio flumine ubi
nullũ obstaculũ ẽ. ut auferant .
Antiqͥ autẽ ad nr̃am noticiã defe.¬

Expanded text:
media via, ubi nec aqua, nec palus, media via, ubi nec aqua, nec palus, nec pons, nec aliqde iuste census exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum obstaculum est, ut auferantur. Antiquae autem ad nostram notitiam defe
Abbreviated transcription (Latin):
legitimosillius heredes ꝑueniat. Si
matrio eccłȩ cuiꝰ porta reliquiis
sc̃oꝵ c̃secrata ẽ. hutꝰcemodi homici.¬
diũ ꝑpetratũ fuerit. simili modo
cm̃detur. uł c̃ponat᷑. Si uͦ porta
eccłȩ ñ ẽ sacrata: eodẽ modo c̃ponat᷑.
sicut ẽponi cleb& qđ in immunita.¬
te uiolata cõmititur. .⁊.xxuii.¬
Si liber homo de furto accusatus
fucrit. & res ꝓp̾as habuerit. in
mallo adp̃sentiã comitis se adhra.
miat. Et si res ñ hab&e. fideuisso.
ei pͥma uice ꝑsacram̃tũ se scd̾m
legẽ idoniare. si potuerit. aut si
alia uice duo uł tres eũ de furto
accusauerint: liceat ei c̃tra unũ
exhis cũ scuto & fuste in cãpo
c̃tendere. Qđsi seruus de furto ac¬
cusatꝰ fuerit. dñs eiꝰ ꝓeo em̃det.
aut cũ sacram̃to excuset. nisi tale
furtũ ꝑpetratũ habeat. ꝓpt̃ qd̃ ad
suppliciũ tradi debeat. cp. xlu. He
& c̃suetudinib nouit᷑ institutis.
sicut st̃ tributa. & theloncim

Expanded text:
legitimos heredes illius perveniat. Si legitimos heredes illius perveniat. Si in atrio ecclesie cuius porta reliquiis sanctorum consecrata est, huiusscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo emendetur vel componatur. Si vero porta ecclesię non est sacrata, eodem modo componatur sicut componi debet quod immunitate violata committatur. Si liber homo de furto accusatus fuerit, et res proprias habuerit, in mallo ad praesentiam comitis se adhramiat adharmiat. Et si res non habet, fidejussoreei prima vice per sacramentum se secundum legem idoneare, si potuerit, aut si alia vice, duo vel tres eum de furto accusaverint, liceat ei contra unum ex his cum scuto et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus ejus pro eo emendet, aut eum sacramento excuset; nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad supplicium tradi debeat. CAP. 240. - consuetudinibus noviter institutis, sicut sunt tributa, et telonia in
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis aut exleui causa. aut si.¬
ne causa hominẽ in eccła int̃fe.¬
cerit. de uita c̃ponat. Si uͦ foris
rixati fuerint. & unus alterũ in
eccła fugerit. & ibi se defendendo
eũ occiderit. & si huiꝰ facti testes
mis ꝑ sacram̃tũ affirmet se defen.
polluerat. & insuꝑ bannũ nrm sol¬
uere cogat᷑. Is lͦ qui int̃fectꝰ ẽ absq
c̃positione iaceat. Acdeinde int̃fec.¬
tor scdm iudiciũ canonicũ ẽgruam
facinori qđ admisit penitentiã acca.¬
piat. Si ꝓpͥus seruus hoc c̃miserit.
iudicio aquȩ feruentis examinetͥ
utrũ hoc sponte anse defendendo
fecisset. Et simanꝰ eiꝰ exusta fuerit.
int̾ficiat᷑. Si aut̃ ñ fuerit. dñs etꝰ
iuxta qđ G̃uigildus illiꝰ t̃ ad eccłam
ꝑsoluat. aut eũ si uoluerit. eidẽ eo¬
cłe tradat. De eccłastico & fiscalino.
& beneficiarioseruo: uolumꝰ. aut p
uice ipse seriuis ad suppliciũ tradat᷑
Hereditas tam̃ liberi hõis q ꝓ pt᷑ tale
facinꝰ ad mortẽ fuerit iudicat᷑. aqͥ

Expanded text:
Si quis aut ex levi causa, aut sine causa, hominem in ecclesia interfecerit, de vita componat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesia fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, et si hujus facti testes mis per sacramentum adfirmet se defendepolluerat, et insuper bannum nostrum solvere cogatur; is vero qui interfectus est, absque conpositione iaceat: ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod admisit paenitentiam accipiat. Si proprius servus hoc commiserit, iudicio aquae ferventis examinetur, utrum hoc sponte, an se defendendo fecisset. Et si manus eius exusta fuerit, interficiatur. Si autem non fuerit, dominus eius iuxta quod wirgildus illius est, ad ecclesiam persolvat; aut eum, si voluerit, eidem ecclesiae tradat. De ecclesiastico et fiscalino et beneficiario servo volumus, ut pratur, altera vice ipse servus ad supplicium tradatur. Hereditas tamen liberi hominis qui propter tale facinus ad mortem fuerit iudicatus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
De forestib nr̃is. ut ubic̃q fuc.¬
rint diligentissime inqͥrant qͣ¬
modo saluȩ sint. & defense. & ut
comitib denuntient: ne ullã forqs¬
tem nouit᷑ instituant. & ubi nouit᷑
ommunes causas abtolegũ¬
sentib c̃sortib alii c̃sortesagere
posst̃. si illi qͥ p̃sentes st̃ caueant
acceptũ eẽ illis qͥ absentesst̃ qͥcqͥd
fuerit iudicatũ: aut inp̃senti fĩ.

Expanded text:
ris, ut ubicunque fuerint, diligentissime inquirant quomodo salvae sint et defensae, et ut comitibus denuntient, ne ullam forestem noviter instituant, et ubi noviter ommunes causas absentibus consortibus alii consortes agere possunt, si illi qui praesentes sunt caveant acceptum esse illis qui absentes sunt, quidquid fuerit judicatum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis creditor debitore inso¬
lutionẽ trademte rẽ sibi ꝓdebi¬
topositã distraxerit: si qͥd ampliꝰ
acceptũ fuerit quã debebut᷑ . qđł
amplius acceptũ ẽ restituatur
minus abemptore ꝑcepit. manda¬
tori ẽplere ẽpellatur. uenditio
tam̃ rescindi ñ potest.cccxxui.

Expanded text:
Si quis creditor, debitore in solutionem tardante, rem sibi pro debito positam distraxerit, si quid amplius acceptum fuerit quam debebatur, quod amplius acceptum est restituatur minus ab emptore percepit mandatori complere compellatur; venditio tamen rescindi non potest. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
dimitere. s nixta qualitatẽ dãp.
ni dñs ꝓ illo respondeat. uł eũ in
c̃positionẽ aut pena petitori of.¬
strat. Si aut̃ scruus ꝑpetrato
scelere sugerit. ita ut a dño penitꝰ
inueniri ñ possit: sacram̃to se
dñs eiꝰ excusare studeat. qđ hoc
nec suȩ uoluntatis nec ẽscientie
fusset qđ seruus eiꝰ tale facmus
c̃misit. cp̃ .xlu. De mannitione
nerit. si eũ sõnis ñ tenuerit. xu.
solid̾ culpabilis iudicet᷑. Sic ad
scdam. &t t̾ciã. Si autẽ adquartũ
uenire ẽtẽpserit. possessio eiꝰ m
bannũ muittad laee ueniat. ar
dere qua int̾pelatꝰ fuerit nusti¬
ciã faciat. Sunsta annũ ñ uenerit.
de reb eiꝰ quȩ inbannũ misse st̃.
rexint̃roget᷑. ut qͥcqͥd inde uidi.¬
cauerit fiat. Prima manntio

Expanded text:
dimittere, sed juxta qualitatem damni dimittere, sed juxta qualitatem damni dominus pro illo respondeat, vel eum in compositionem, aut poenam petitori offerat. Si autem servus perpetrato scelere fugerit, ita ut a domino penitus inveniri non possit, sacramento se dominus ejus excusare studeat, quod hoc suae voluntatis nec conscientiae fuerit, quod servus ejus tale facinus commisit. CAP. 268. - De bannitione nerit, si eum bannitus non tenuerit 15 solidis culpabilis iudicetur. Sic ad secundum et tertium. Si autem ad quartum venire contempserit, possessio eius in bannum mittatur, donec veniat, et de re, qua interpellatus fuerit, iustitiam faciat. Si infra annum non venerit, de rebus eius quae in banno missae sunt rex interrogetur, et quicquid inde iudicaverit, fiat. Prima mannitio
Abbreviated transcription (Latin):
De sacrisuasis eccłe quȩ suoru.
inpignꝰ a ñnullis in qͥhdã locis
dari cõꝑimꝰ inhibitũ c̃. ne dein¬
ceps a qͦquã fieri p̾sumat᷑. nisi solũ.¬
modonecessitate redim̃doꝵ cap.¬
tiuoꝵ c̃pellente.. cxxxu.de¬
ditionẽ faciat corã testib legiti¬
mis. Et quȩ in honeste facte sunt
traditiones de qͥb nulla t̃ qͣstio
Placet nobis ut antiqua &t iusta
Ethelonea a negociatorib exigan.¬
tur. tã de pontib. quã de naui.¬
giis. seu mercatis. Nouagͦ scu in¬
iusta ubi uł funes tendunt᷑. uel
cũ nauib subpontib transit᷑. scu
his similia in qͥb nullũ adiutorip̃
itinerantib p̃stat᷑. similit᷑ etiã
nec de his qͥ sine negociandi causa
substantiã suã de una domo sua
ad aliã. aut adpalaciũ. aut mex.¬
ercitũ ducunt: theloneũ nulla¬
tenus abeis exigatur. Cp̃.xliiii. de
seruo qͥdãpnũ qđ lib& ꝑpetrat.¬
Teminẽ liceat serĩi suũ ꝓpt̃
dãpnũ ab illo cuilib& illatum

Expanded text:
De sacris vasis ecclesiae quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari comperimus, inhibitum est, ne deinceps a quoquam fieri praesumatur, nisi solummodo necessitate redimendorum captivorum compellente. 89.ditionem faciat coram testibus legitimis. Et quae honestae factae sunt traditiones, de quibus nulla est quaestio,um, cap. 12. Placet nobis ut antiqua et justa telonia a negotiatoribus exigantur, tam de pontibus quam de navigiis seu mercatis. Nova ergo seu injusta ubi vel funes tenduntur, vel cum navibus sub pontibus transitur, seu his similia in quibus nullum adjutorium itinerantibus praestatur, similiter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substantiam suam de una domo sua ad aliam, aut ad palatium, aut in exercitum ducunt, telonium nullatenus ab eis exigatur. CAP. 267. - De servo qui damnum quodlibet perpetrateminem liceat servum suum propter damnum ab illo cuilibet illatum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta: statĩ socios suos nominare
cogat᷑. Qcđ si nominare noluerit:
teneat᷑ acluindictã. Qđ si hones¬
tior ꝑsona ẽ. & ꝓscelere rationẽ
reddat. & quȩ ablata uł euersa fu.¬
erant. quadruplicit̾ restituat. Qd
sicerte apud seruũ rapine pars
tensus accipiat. & socios suos no¬
minare ñ differat. Ex .uii. libro¬

Expanded text:
suos nominare cogatur. Quod si nominare noluerit, teneatur ad vindictam. Quod si honestior persona est, et pro scelere rationem reddat et quae ablata vel eversa fuerant, quadrupli conpositione restituat. Qsi certe apud servum rapinae parstensus accipiat, et socios suos nominare non differat. CAP. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
Si quisquã c̃uicinalẽ uł pastora.¬
lẽ uiã clauserit: cũ sua lege c̃po.¬
nat. & ipsã uiam aꝑiat. Similit̾¬
& de semita faciencdũ ẽ.ccclu. de
onis in eo suspicatio. & cũ lege sua
uicinis suis hoc em̃det. Si autẽ
plurimoꝵ uicinoꝵ puteus fuerit.
c̃positionẽ int̃ se mutuentur.
De eo cui aurũ uł argentũ aut or¬

Expanded text:
Si quis viam convicinalem vel pastoralem clauserit, cum sua lege conponat et ipsam viam aperiat. Similiter et de semita faciendum est. 355. De onis in eo suspicio, et cum lege sua vicinis hoc emendet. Si autem plurimorum in vicinio puteus fuerat, conpositione inter se multentur. 356. De eo, cui aurum vel argentum aut or
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs uiã publicã aut lithotras.¬
tũ. uł uiã c̃munẽ alicui clauserit
c̃tra legẽ: cũ sua lege ẽponat. &
clausurã quã ibi fecit tollat.
Qđ n negare uoluerit: cũ .xii. sa¬
cram̃ta talib iuret. cccliui. De eo

Expanded text:
is viam publicam aut litostratum vel viam communem alicui clauserit contra legem, cum sua lege conponat, et clausuram quam ibi fecit tollat. Quod si negare voluerit, cum duodecim sacramentalibus iuret. 354. De via
Abbreviated transcription (Latin):
correptionẽ de colludio pȩnã ex¬
cipiat. legib c̃stitutã. ¶Abolitio¬
nẽ inuito reo postꝗͣ fuerit officii
custodiȩ traditꝰ intra dies.xxͣx. ac.¬
eusatori petenti dari ꝑmittunꝰ
post hoc tẽpꝰ nisi reus c̃sentiat
censemꝰ ñ eẽ tribuendã. Sicrimi.¬
nis accusator intra .xxͣx. dies abo.¬
litionẽ petierit: etiã inuito reo
a iudice c̃cedat ᷑. & liberi & accu¬
satꝰ & accusator abscedant. Fost
.xxx. uero dies quã aocusatꝰ custo.¬
diȩ fuerit traditꝰ nisi abolitionẽ
&ereus  accusator aiudice pe.¬
tierint: accusatori solo ñ et
p̃standũ. Qđsi testes exhibiti ad
peticionẽ accusatoris fuerint.
& in custodiã missi fuerint. &
cusator exsoluat. Nã si testes
exhibiti ab accusatore penę sub.¬
iacuerint. etiã si c̃sentiant par¬
tes abolitio auidicib deneget.
sant maccusatũ si c̃uictꝰ fucrit.
aut in accusatorẽ si ñ c̃tucerit
legib sententia udicis penã quã
passurus erat reus accusator

Expanded text:
consensum, de colludio poenam excipiat legibus constitutam. Abolitionem invito reo postquam fuerit officii custodiae traditus, intra dies 30, accusatori petenti dari permittimus, post hoc tempus nisi reus consentiat, censemus non esse tribuendam. Si criminis accusator intra dies 30 abolitionem petierit, etiam invito reo a judice concedatur, et liberi et accusatus, et accusator abscedant. Post 30 vero dies quam accusatus custodiae fuerit traditus, nisi abolitionem et reus et accusator a judice petierint, accusatori soli non esse praestandam. Quod si testes exhibiti ad petitionem accusatoris fuerint, et in custodiam missi fuerint, et abocusator exsolvat. Nam, si testes exhibiti ab accusatore poenae subjacuerint, etiamsi consentiant partes, abolitio a judicibus denegetur; sed aut in accusatum si convictus fuerit, aut in accusatorem si non convicerit, legibus sententia judicis poenam quam passurus erat reus, accusator
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis causa faciente occiderit
alienũ animal. & ñ negauerit:
simile cdlare ñ tardet. & cadauer
emere p̃sũpserit: d exinde ꝓbtꝰ
fuerit: simlẽ rẽ reddat cĩ cuiꝰ
pecuniã c̃parauit. salua iudelice
De eo qͥ de latrone furtiuã rem
scienter ad custodiend uacceꝑit.
Siqͥs de latrone furtiuã rem
scient̃ ad custodiendũ acceꝑit:
quasi fur c̃ponat.ccclui. De eo qͥ¬

Expanded text:
Si quis causa faciente occiderit alienum animal, et non negaverit, simile dare non tardet et cadaver emere praesumpserit, et exinde probatus fuerit, similem reddat illi cujus pecuniam comparavit, salva videlicet De eo, qui de latrone furtivam rem scienter ad custodiendum acceperit. Si quis de latrone furtivam rem scienter ad custodiendum acceperit, quasi fur conponat. 349. De
Abbreviated transcription (Latin):
litigatores de dãpno p̃sentiȩ sue
fideiussore. d̃tentio est. si aliquis
incautionẽ uerboꝵ p̃iudiciũ time.
at. & ꝓpt̃ hoc fideussorẽ dare
nolit: post certũ aliqͥd de reb
suis pene causa deponere. s si
c̃tra eũ fuerit iudicatũ &t ipse
defuerit: ꝑdet qđ deposuit. E¬

Expanded text:
litigatores de damno praesentiae suit fidejussoris contentio est, si aliquis in cautione verborum praejudicium timeat, et propter hoc fidejussorem dare nolit, potest certum aliquid de rebus suis poenae causa deponere; sed, si contra eum fuerit judicatum, et ipse defuerit, perdet quod deposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ceras plagauerit.xxxui. sol. cul.¬
pabilis iudicet᷑. aut cũ sex iureti
Si pollicẽ ingenuus ingenuo ex¬
cusserit: .L. soł. si pollex ibidẽ pe.¬
penderit .xxxui. soł. ¶Si scd̾s
digitꝰ unde sagitat᷑ excussus fu.¬
erit .xxxui. sor̾ c̃ponat᷑. Siqͥs
alicii manũ uł pedẽ truncaue.¬
rit: uł oculũ effoderit. auriculã
uł nasũ amputauerit .c. solidis
culpabilis iudicet᷑. In om̃i uͦ man.¬
catione si m̃brũ mancatũ pepen.¬
derit : medictatẽ õponat quã
c̃ponere debuerat supsũ mbruł
abscisũ fuisset. Simediũ digitũ
excusserit .xu. soł. si quartũ uł
quintũ: similit᷑.Si dentẽ .&. soł.
Siqͥs hominẽ in capite ita plagaue.

Expanded text:
coxas plagaverit, 36 sol. culpabilis judicetur, aut cum 6 juret. Si pollicem ingenuus ingenuo excusserit, 50 sol., si pollex ibidem pependerit, 36 sol. Si secundus digitus unde sagittatur, excussus fuerit, 36 sol. componatur. Si quis alicui manum vel pedem truncaverit, vel oculum effoderit, auriculam vel nasum amputaverit, 100 sol. culpabilis judicetur. In omni vero mancatione, si membrum mancatum pependerit, medietatem componat, quam componere debuerat, si ipsum membrum abscissum fuisset. Si medium digitum excusserit, 15 sol.; si quartum vel quintum, simililiter; si dentem, 5 sol. Si quis hominem in
Abbreviated transcription (Latin):
tiorib autẽ magis quã iuliorib
fides adhibeat᷑. Umus aut̃ testi.¬
moniũ quãlib& splendida &
idonea uideat᷑ dẽ ꝑsona : nulla.¬
tenus audiendũ. ¶Siqͥs inge̾.¬
nuus ingenuũ uł seruũ ꝑcusse.¬
rit. ut sanguis ñ exeat: ꝓuno¬
qͦq ictu usq ad tres Sol. idem
culpabilis iudicet᷑. Si uͦ homo
ȩccłasticus aut regius hoc fecerit
soł .iii. Similit᷑ si seruus hoĩ
eccłastico uł regio uł franco hoc
fecerit: soł.iii.aut cũ sex iuret.
Si seruus ingenuo aut regio uł
ȩccłastico homini sanguiniseffusi
homo seruo os fregerit.uiiii. solid̾
culpabilis iudicet᷑. aut cũ sex iuret.
Qđ si seruus hõi franco hoc fecerit.
cũ sex iuret. Si uͦ regio aut eccła.¬
stico hõi hoc fecerit. soł.uiiii.
Qđsi seruus seruũ ꝑcusserit bis
uł ter. ꝓpt̃ pacis studiũ .iiii. dena¬
guinẽ effuderit. soł .iii. & dimid̾.
Si os ei fregerit .u. soł. Qđ si ocłm.
auriculã. pedẽ. nasũ. excusserit:¬

Expanded text:
is quam vilioribus fides adhibeatur. Unius autem testimonium, quamlibet splendida et idonea videatur esse persona, nullatenus audiendum. Si quis ingenuus ingenuum vel servum percusserit, ut sanguis non exeat, pro unoquoque ictu usque ad tres solidos culpabilis judicetur. Si vero homo ecclesiasticus aut regius hoc fecerit, sol. 3. Similiter si servus homini ecclesiastico, vel regio, vel franco hoc fecerit, solidos 3, aut cum 6 juret. Si servus ingenuo aut regio, vel ecclesiastico homini sanguinis effusihomo servo os fregerit, 9 sol. culpabilis judicetur, aut cum 6 juret. Quod si servus homini franco hoc fecerit, cum 6 juret. Si vero regio aut ecclesiastico homini hoc fecerit, sol. 9. Quod si servus servum percusserit bis vel ter, propter pacis studium 4 denaguinem effuderit, sol. 3 et dimidium; si os ei fregerit, 5 sol. Quod si oculum, auriculam, pedem, nasum excusserit