comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cem uerba appel¬
lauit. Quia & salua¬
tor sensum uerbum sig¬
nificauit dicens inter ce¬
tera adiudeos. Interro¬
gouos & ego unum uerbũ
res pondete mihi. Bap¬
tis mum iohannis unde
erat ecaelo. an ex homini¬
bus: Hunc sensum uerbũ
appellauit. Similimo¬
do & induabus tabulis de¬
cim uerba scripta dicunt᷑
qui decim sensus sunt.
Deniq dicit. ñ sint tibidu
alii p̃terme: primũ uer¬
bum hoc ẽ. Et sub iecroñ
facies tibi ullã similitudi¬
nẽ. quae s̃ incaelo sursũ.
& interra deor sum. neq:
inaqua quae ẽ subterra
Deinde ad iecit tertio.
Nenim mandauit dñs qui su¬
mit nomen eius. inuanum.
hoc ẽ ñ inmendatio nom̃
dñi dĩ tui ad sumes ut ꝑ iu¬
res ꝑ illud: De hinc quarto
locodicit. sabbata dnĩ dĩtui
seruabis. & ñ facies in illo
ullumopus seruile: Haec
quattuor uerba s̃ dedecĩ.
Ista ad dñm proprieꝑti¬
nent. Haec sunt in prima
tabula scripta. Deinde
insecunda tabula haecc̃¬
tinentur. Primum uer¬

Expanded text:
cem uerba appelcem uerba appellauit, quia et saluator sensum uerbum significauit dicens inter cetera ad Iudaeos: interrogo uos et ego unum uerbum; respondete mihi: baptismum Iohannis unde erat, « caelo an ex hominibus? hunc sensum uerbum> appellauit. simili modo et in duabus tabulis decem uerba scripta dicuntur, qui decem sensus sunt. denique dicit: nou sint tibi dii alii praeter me — primum uerbum hoc est — et subiecit: non facies tibi ullam similitudinem, quae sunt in caelo sursum et in terra deorsum, neque in aqua quae est sub terra. deinde adiecit tertio: non enim mundabit dominus, qui sumit nomen eius in uanum, hoc est non in mendacio nomen domini dei tui adsumes, ut perieres per illud\\ dehinc quarto loco dicit: sabbata domini dei tui seruabis et non facies in illo ullum opus seruile. haec quattuor uerba sunt de decem; ista ad dominum proprie pertinent; haec sunt in prima tabula scripta. Deinde in secunda tabula haec continentur: primum uer
Abbreviated transcription (Latin):
canti. conuerso tamen re¬
mitti p̃cipit. Sel nepu¬
t&ur alius antela mech ho¬
micidium postcam fecisse
qui adix̃ deca in uindica¬
tumẽ quasiiam factum.
La mech autem dese quomo¬
dodicer& qui auindicatũ
in eum erat. Cum ad huc
recens es s& homicidium
qđ confessus se fecisre
Cum const& om̃e factum
sententiã secum haberequa¬
doenim alia spes ñ ẽ p̃ter
quam qđ ex pl& operidig¬
num scitur futurum . pro
facto hab&ur. Deniq dic¬
tum adae ẽ. Qua die man¬
ducaueritis morte mori¬
emini & utiq ñ istatim mo¬
tui s̃ sed post iongum tem¬
poris interuallum: sed q
iam spes immor talitatis
amissaerat. futuramors
p̃sens dicta ẽ. quia haec coe¬
pit inspe haberi. Igitur
lamech iuuenem se occi¬
disse fatetur & cain sicut
claruit usq ad hoc tempus
ꝑuenire ñ potuit aut siꝑue¬
nit qđ impossibile ẽ senior
fuit. QURE DECEM
UENBA INTABULIS
DATASUNT. AUTSIN¬
QULAE TABULE QUOR¬
TENA UERBA HABUER̃
ectmsententias. de¬

Expanded text:
canti, conuerso tamen, recanti, conuerso tamen, remitti praecepit. Sed ne putetur alius ante Lamech homicidium post Cain fecisse, quia dixit: de Cain uindicatum est, quasi iam factum. Lamech autem de se quo modo diceret quia uindicatum in eum erat, cum adhuc recens esset homicidium, quod confessus fuerat se fecisse, cum constet omne factum sententiam secum habere? quando enim alia spes non est, praeter quam quod expleto operi dignum scitur, futurum pro facto habetur. denique dictum Adae est: qua die manducaueritis, morte moriemini, et utique non statim mortui sunt, sed post longum temporis interuallum; sed quia iam spes inmortalitatis amissa erat, futura mors praesens dicta est, quia haec coepit in spe haberi. igitur Lamech iuuenem se occidisse fatetur et Cain, sicut claruit, usque ad hoc tempus peruenire non potuit aut si peruenit, quod inpossibile est, senior fuit. VII. QVAE DECEM UERBA IN TABULIS DATA SUNT, AUT SINGULAE TABULAE QVOTENA UERBA HABUERUNT? Decem sententias de
Abbreviated transcription (Latin):
rustra hoc putam qui
arbitrantur qđ lamech
dixerit decamn. Occidiui¬
rum inliuore mihi. & iu¬
uenem in uulnere mibi.
Iam enim. quinta generati¬
one natus erat lamech a ca¬
in. Idest dematusalã ab¬
nepotecain:: Hoc autem
id circo cõmemorat lamech
ut ostendat acrius adstrin
gendum eum. qui sub ma¬
nifestata lege peccauerit:
Ac ꝑ hoc sipostcain inimi¬
catorem eius septies uindi¬
catumẽ. quanto amplius
uindicandum ineũ ẽ. quẽ
nec factum cam &correp¬
tio nec post eum sententia¬
data terruit. Ut atã im¬
pio & crud elis simo facino¬
re uoluntatẽ auerter&
Post cai ergo lamech homi¬
cidium ꝑ parauit. Qui si¬
ne dubio iuxta ea q̃ supra
dicta s̃. septem uindictas ex¬
soluit. Et quid post lamecd
ei. qui hoc secutus fuiss&
futurum e& ostendit di¬
cens Delamech autẽ sep¬
tuagies septies. Ut quia ma
lum opus penitentia ñ sub¬
sequitur. septuaginta sep¬
tem plagarum ictibus fe¬
riatur : Vnde & saluator
&iã septuagies septies pec¬

Expanded text:
rustra hoc putant, qui arbitrantur quod Lamech dixerit de Cain: occidi uirum in liuore mihi et iuuenem in uulnere mihi. iam enim quinta generatione natus erat Lamech a Cain, id est de Matusalam abnepote Cain. hoc autem idcirco memorat Lamech, ut ostendat acrius adstrgendum eum qui sub manifestata lege peccaverit. Ac per hoc si post Cain in imitatorem ejus septies vindicatum est, quanto amplius in eum vindicandum est, quem nec factum Cain et correptio, nec post in eum lata sententia terruit, ut a tam impio et crudeli facinore voluntatem averteret? Post Cain ergo Lamech hoc homicidium perpetravit, qui sine dubio juxta ea quae supra dicta sunt, septem vindictas exsolvit: et quid post Lamech ei qui hoc secutus fuisset, esset futurum, ostendit dicens, De Lamech autem septuagies septies . Ut lum opus paenitentia non subsequitur, septuaginta septem plagarum ictibus feriatur. unde et saluator etiam septuagiens septiens pec
Abbreviated transcription (Latin):
& occidisse. Capto sau¬
tem industria. & iudiciis
oblatosmini me reos
factos eo qđ  ñ uolunta¬
ta te sedimpellente ui.
nescio quahaec gesserint
nescientes. Quomodo enĩ
reus constituitur quines¬
cit qđ fecerit. Ita & di abo¬
lus sibonum nescit. quare¬
& damnanđ cens&ur. qui
ñ fecit quod nescit. Immo
sipos s& fieri laudanđ erat
quia facit quod nouit. Nos
autem iure rei constitiũ¬
mur. qua aliud facimus
quam scimus deberenosfa¬
cere. Sed qui a ꝑomnem
scripturam reum diabolum
constitui uidemus. Et ꝓpte¬
reagehennã illi paratam
legimus: legibus illum dam¬
nandumscimus. quiacum
scire & poss& facerebonũ
facit malum. nec enimds̃
quiiustus ẽ damnar& eum.
quia bonũ ñ fecerat qđ nes¬
cierat. & quia malum face¬
rat qđ scierat manifesta¬
tum. Itaq: puto nullã natu¬
rã debere dicimalum. quia
om̃e malum sicut claruit
ex uolunta te fit. quae ꝑsen¬
sus accidit naturae.
Quid opuser at ꝑcho
YSEN ET NON ANTS
exondium mundi .et

Expanded text:
et occidisse; captos auet occidisse; captos autem industria et iudiciis oblatos minime reos factos, eo quod non uoluntate, sed inpellente ui nescio qua haec gesserint nescientes, quo modo enim reus constituitur, qui nescit quid fecerit? ita et diabolus si bonum nescit, quare damnandus censetur, qui non facit quod nescit? immo, si posset fieri, laudandus erat, quia facit quod nouit. Nos autem iure rei constituimur, quia aliud facimus quam scimus debere nos facere. sed quia per omnem scripturam reum diabolum constitui uidemus et propterea gehennam illi paratam legimus, legibus illum damnandum scimus, quia cum sciret et posset facere bonum, fecit malum. nec enim deus qui iustus est damnaret eum, quia bonum non fecerat, quod nescierat, aut quia malum fecerat, quod scierat. manifestatum itaque puto nullam naturam debere dici malum, quia omne malum, sicut claruit, ex uoluntate fit, quae per sensus accidit naturae. III. QVID OPUS ERAT PER MOVSEN, ET NON ANTE, EXORDIUM MUNDI ET
Abbreviated transcription (Latin):
obsequia. magis infestus
ẽ Unde manifestum ẽ.
uolunta tem eius eẽ incri¬
mine. Quam obrem pe¬
trus apostolus ait. Sobru
estote & uigilate. qui a ad¬
uersarius uester diabo¬
lus tamquam leo rugiens.
circuro quaerens quem
deuor&. Gentiles ñquȩ¬
rit iud eos ñ quaerit. ma¬
lae uitae & conuersatio¬
nis non quaerit. sed quae
sibi scit inimicos. qui a fac
tum & p̃sumptionem eius
condemnant. Deniq le¬
gedata plus ex arsit in ui¬
di a aduersus eos quisub
lege erant. sciens legisdo¬
cum̃ta unumdm̃ tradere.
& bonam conuersationẽ
hominibus. Igitur si haec
naturalit̃ putatur facere.
reus constitui ñ potest
quia hoc facit qđ naturae
suae ẽ. et potest & ñ facit
qđ non potest. quia natu¬
rae suae ñ est. Idaq: neq:¬
nen dus ẽ. Laudandus ñ
Conꝰemnandus autem ñ ẽ.
quia non uoluntate. haec
facit. sed inpul suna turae.
Nam aliquos scimus subito
dementes factos ferro.
fuste. lapidibus morsib
multis pocuisse quostlã

Expanded text:
obsequia magis infestus obsequia magis infestus est. unde manifestum est uoluntatem eius esse in crimine. quam ob rem Petrus apostolus ait: sobrii estote et uigilate, quia aduersarius uester diabolus tamquam leo rugiens circuit quaerens qudevoret . Gentiles non quaerit, Judaeos non quaerit, malae vitae et conversationis non quaerit: sed quaersibi scit inimicos; quia factum ejus et praesumptionem ejus condemnant. Deniqge data plus exarsit inuidia aduersus eos qui sub lege erant, sciens legis documenta unum deum tradere et bonam conuersationem hominibus. igitur si haec naturaliter putatur facere, reus constitui non potest, quia hoe facit, quod naturae suae est et potest, et non facit quod non potest, quia naturae suae non est itaqneque laudandus neqcondemnandus autem non est, quia non uoluntate haec facit, sed inpulsu naturae. nam aliquos scimus subito dementes factos ferro fuste lapidibus morsibus multis nocuisse, quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s desacris sedibus ad terras
uenire dignatus ẽ. Vt & ho¬
minẽ atrans gressionis sen¬
tentia liberar& ⁊& diaboli
futuram ꝑditionem. nequis
factum eius imitar & uros¬
tender&. Propterea dixit
iohannes a postolus. Ideoue¬
nit filius dĩ. ut soluat opera
diaboli. Quisinatur a malus
ess&. poenam illi ꝓmit tere
aut dementis erat autiniqͥ.
Quis enim arguat eum quẽ
uid&. N alit̃ aliquid face¬
re quamnaturaeius ad mit¬
texe si igni potest suscense¬
ri. Quiaurit aut aquae quia
infrigidat cum ñutiq uolun¬
tate hoc faciat sed natura.
Vnde &diabolus sinaturama¬
lus ess& uoluntatem non ha
Nec enim poss&
discernere. seduno atq eo¬
dem modo omnibus se qua¬
sicaecus in merger&. Porro
autem iudicio quodam hoc
agit ñ uoluntatem suam fa¬
cientibus parcit. a quibusdã
neutericis dissimulat. Ad
dĩ auxilium confugire uo¬
lentibus offendicula & im¬
pedimenta opponit. Ser¬
uis dĩ insidias tendit. Et
prumptioribus circa eius

Expanded text:
Christus de sacris sedibus ad terras Christus de sacris sedibus ad terras uenire dignatus est, ut et hominem a transgressionis sententia liberaret et diaboli futuram perditionem, ne quis factum eius imitaretur, ostenderet. propterea dixit Iohannes apostolus: ideo uenit filius dei, ut solueret opera diaboli. qui si natura malus esset. poenam illi promittere aut dementis erat aut iniqui. quia enim arguat eum, quem uidet non aliter aliquid facere, quam natura eius admittit? si igni potest suscenseri, quia urit, aut aquae quia infrigidat, cum non utique uoluntate hoc faciat, sed natura? unde et diabolus, si natura malus esset, uoluntatem non haberet. nec enim posset discernere, sed uno adque eodem modo omnibus se quasi caecus inmergeret. Porro autem iudicio quodam hoc agit; nam uoluntatem suam facientibus parcit, a quibusdam neutericis dissimulat, ad dei auxilium confugere uolentibus offendicula et inpedimenta opponit, seruis dei insidias tendit et promptioribus circa eius
Abbreviated transcription (Latin):
tur ostender&. Ideo enim
unus unum fecit ut doce¬
r& ab uno esse om̃a. ac ꝑ
hoc unum eẽ dm̃ ut super ior
creatura ad confusionem
suam in homine discer&
qui ẽ terra conditus ue
ritatem. ex eodi abolus ini¬
micus extitit hominis. p̃¬
uidit enim quia ad acusatio¬
nemeius factus ẽ homo. Vn¬
de subtilitate sua id egit. ut
in eadem illum p̃uaricatione
in quã ipseruit inducer &
ut accus atorem suumpar¬
ticipem suae damnationis
efficer&. Extrans gressio¬
ne enim deitatẽ illi spopon¬
dit aquã ipse dum ad fec¬
tatus deiectus ẽ.: Et quia
omnis natura acrimineli¬
bera ẽ. ex accedessophtisunt
omã. Ante enimres. postea
significatio. Ac ꝑ hoc sata¬
nas & diabolus ex actu eius
composita s̃ nomina: utsit
ñ natur aeius. seduolunta¬
tis. Significatio itaq ut
ꝓpositum dĩ. qđ in causa creati
hominis decreuit maner&. Et
factum di aboli ꝑ quod ho mi¬
nẽ circum uenit. ad cumu¬
lum reatus eius ꝓ ficere

Expanded text:
tur, ostenderet. ideo enim tur, ostenderet. ideo enim unus unum fecit, ut doceret ab uno esse omnia ac per hoc unum esse deum, ut superior creatura ad confusionem suam in homine disceret, qui e terra conditus est, ueritatem. Ex eo diabolus inimicus exstitit hominis; peruidit enim quia ad accusationem eius factus est homo. unde subtilitate sua id egit, ut in eadem illum praeuaricatione, in quam ipse ruit, induceret, ut accusatorem suum participem suae damnationis efficeret. ex transgressione enim deitatem illi spopondit, ad quam ipse dum adfectatur deiectus est. et quia omnis natura a crimine libera est, ex accidenti sunt nomina — ante enim res, postea significatio — ac per hoc satanas et diabolus ex actu eius conposita sunt nomina, ut sit non naturae eius, sed uoluntatis significatio. Itaque ut propositum dei, quod in causa creati hominis decreuit, maneret et factum diaboli, per quod hominem circumuenit, ad cumulum reatus eius proficeret,
Abbreviated transcription (Latin):
cum in paradiso dĩ prestan¬
tior es s& cognitione mis¬
terii caelestis. ipsa elatio¬
ne inflatus uoluit dicidr̃.
Hac scilic& ratione.. qua
&iam inp̃senti uita ex¬
emplum eius quosdã imi¬
tatos uidemus qui contẽ¬
platione adgregati cir¬
casemilites extolliti. sa¬
tellitibus in hacre fomitẽ
conspirationis p̃bentibus
imperium sibiuin disa¬
reuoluerunt. Hinc ẽ un¬
de dr̃. ut eius p̃ sumpuo¬
nem. non potestate. sed
ratione destruer&. ma¬
teriam condidit. quae es¬
s& rerum confusio ex qͣ
facer& mundum. Dis¬
tincta enim quae simul
confusaerant. hunc pres¬
ti terunt quẽ uidemus
ornatum. Discr&is eñ
abinuicẽ substantiis fac¬
ta compaginatione mun¬
dus uocatur. Quiauna
quaeq res ab altera segre¬
gata. admundum appa¬
ruit. Vt hic homo positus
creatus ex suꝑnis & in fe¬
ris. id cae lestibus & terre¬
nis. unius dĩ dominium ñ
tantum uoce. sed & imagi¬
ne qua unus ab uno dõ fac¬
tus ẽ. ex quo c&erioriren¬

Expanded text:
cum in paradiso dei praestancum in paradiso dei praestantior esset cognitione mysterii caelestis, ipsa elatione inflatus uoluit dici deus, hac scilicet ratione, qua etiam in praesenti uita exemplum eius quosdam imitatos uidemus, qui contemplatione adgregati circa se militis extolliti satellitibus in hac re fomitem conspirationis praebentibus imperium sibi uindicare uoluerunt. Hinc est unde deus, ut eius praesumptionem non potestate, sed ratione destrueret, materiam condidit, quae esset rerum confusio, ex qua faceret mundum. distincta enim, quae simul confusa erant, hunc praestiterunt quem uidemus ornatum. discretis enim ab inuicem substantiis facta conpaginatione mundus uocatur, quia una quaeque res ab altera segregata ad mundum apparuit, ut hic homo positus, creatus ex supernis et inferis, id est ex caelestibus et terrenis, unius dei dominum non tantum uoce, sed et imagine, qua unus ab uno deo factus est, ex quo ceteri oriren
Abbreviated transcription (Latin):
ecit quia ẽ opi fex. aut
neg&ur sinonẽ. sed esse
ipsa operamanifestant.
Fecit ergo ut ess& qđ anteñ
erat. quia sine dubio meli¬
us ẽ eẽ. quam non eẽ. Sed
dr̃ in ane fuit aliquid ubi
facer&. aut quid prius
erat ubi fecit. Hoc uas elec¬
tionis paucis absoluit. At
enim cum de dõ aess& ser¬
mo. In ipso uiuimus & mo¬
uemur & sumus. Hoc est
omã eẽ indõ quia ubiq ẽ
& ante oma solus a&ernus.
inuisibilis om̃icreaturae.
Etnemis terium p̃termisis¬
se uideamur. aut potius
ignoras se. curmundus fac¬
tus ẽ dicimus. Diaboli a¬
postatas multos angelos
id est spiriales potentias
secum in p̃uaricatione
traxisse dumuult sibi
regnum impia p̃sumpti¬
one defendere. qđ pro¬
ph&a esaias significatdi¬
cens Quomodo cecidit
decaelo lucifer. qui mane
oriebatur. id est quic& eris
lucidior appasebat. Erat
enim quasi princeps mul¬
torum int̃quos clariorerat
quorũ soti&ate ad impiũ
descendit cestam̃. Videns
enim infra se multas piri¬
tales potentias. Quippe

Expanded text:
ecit, quia est opifex; aut negetur, si non est. sed esse ipsa opera manifestant. fecit ergo ut esset quod ante non erat, quia sine dubio melius est esse, quam non esse. sed dicitur: <inane fuit aliquid ubi faceret, aut quid prius erat ubi fecit?\' hoc uas electionis paucis absoluit. ait enim cum de deo esset sermo: in ipso uiuimus et mouemur et sumus, hoc est omnia esse in deo, quia ubique est et ante omnia solus, aeternus, inuisibilis omni creaturae. Et ne mysterium praetermisisse uideamur aut potius ignorasse cur mundus factus sit, dicimus diaboli apostasiam multos angelos, id est spiritales potentias, secum in praeuaricatione traxisse, dum uult sibi regnum impia praesumptione defendere. quod profeta Eseias significat dicens: quo modo cecidit de caelo Lucifer, qui mane oriebatur? id est qui ceteris lucidior apparebat\'. erat enim quasi princeps multorum, inter quos clarior erat, quorum societate ad impium descendit certamen. uidens enim infra se multas spiritales potentias, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ad faciem dñr. eẽ locutus
missus ad gentẽ & fratrer
suos irenolebat̃ Ionas ad¬
aeq ꝓph&a p̃ceptũ sibi ut
niniuitis p̃dicar & inrupit.
quo missur non fuerat Nob
planee gregius inomnibus
tam̃ motus. amissione filio¬
rumuestim̃ta scidit sua &¬
tus legitur demorte ca¬
rissimifilii & quẽ iursur
fuerat ipse occidere nec
alicubi dõ sibuubente le¬
gitur. trepidasre Igitur
ꝑ haec appar& mel chise¬
dech ultrahominẽ ee quia
nonerat. unde melior ese.
quam habraham nisisola
p̃cidat illumnaturã Natu¬
ra enim in passibilis beati¬
tudine ꝑ substantiã hab&
Humana aut̃ natiuitas bea¬
titudinẽ adquirit ꝑgestã
ꝗ uia enim ꝑfectionẽ dĩtatis
non hab& perexitium & con¬
luc tationem ꝓfecit ut me¬
liqr fiat cumplur umere quã
uincitur  sienimsic ager&
quodimporsibile ẽ. utnũ¬
quã peccara melior dõfie¬
r& quod absit : quia natu¬
ra quae potest dicente ra

Expanded text:
ad faciem dominus esse locutus, ad faciem dominus esse locutus, missus ad gentem et fratres suos ire nolebat. Ionas adaeque profeta praeceptum sibi ut Nineuitis praedicaret inrupit, quo missus non fuerat. Iob plane egregius in omnibus tamen motus amissione filiorum uestimtus legitur de morte charissimi filii, et quem jussus fuerat ipse occidere, nec alicubi Deo sibi jubente legitur trepidasse. Igitur per haec apparet Melchisedech ultra hominem esse, quia non erat unde melior esset quam Abraham, nisi sola praecedat illum natura. Natura enim impassibilis, beatitudinem per substantiam habet: humana autem nativitas beatitudinem acquirit per gesta Quia enim perfectionenon habet, per exercitium et colluctationem proficit, ut melior fiat, cum plus vincit quam vincitur. Si enim sic ageret, quod impossibile est, ut numquam peccaret, melior Deo fieret. Quod absit, quia natura quae potest pecca
Abbreviated transcription (Latin):
sentit humanitar : Prop¬
ter quoddatum sibi adõ a¬
braham filium eodem iu¬
bente occidere illum non
ambigit᷑ : Nec tempus dif¬
fest nec admiratur addĩuo¬
lunta tẽ ut filium quem
magnopere beneficii &
admirationis dederat gra¬
tia hunc iuber & occidiꝰ
Cestus diuoluntatẽ non de¬
bere abhomine r&ractari:
neq: iussionẽ & factum dĩsi
neꝑuidentia. eẽ Quod
ut omni deuotione festi¬
nanter inpler& matrieiꝰ
coniugisuȩ non in dicat
Nonignarur fragilioris ẽe.
circafilior feminas & por¬
sehuic de uotionilacrima¬
rum mis eratione impedi¬
mentum adferre Necñ
&ipsum puerũ lat&urq
adhor amnecir ut iussio¬
nedĩ totomentis obsequio
oboedir&. Non parecidiũ.
hoc deputanrs edholo caus¬
tum. quodiusto iudice auc¬
tore fiebat ÷ quae igit᷑ hĩr
maior a pors& gerere mel¬
chisedech quib p̃ceder& a¬
braham. Quemsicut uide¬
mus innullo constat inoboe¬
dientem fuirsẽ. Morser
& enim cuilegitur faciae

Expanded text:
sentit humanitas? Propsentit humanitas? Propter quod datum sibi a deo Abraham filium eodem iubente occidere illum non ambigit nec tempus differt nec admiratur ad dei uoluntatem, ut filium, quem magnopere beneficii et admirationis dederat gratia, hunc iuberet occidi certus dei uoluntatem non debere ab homine retractari neque iussionem et factum dei sine prouidentia esse. quod ut omni deuotione festinanter impleret, matri eius coniugi suae non indicat non ignarus fragiliores esse circa filios feminas et posse huic deuotioni lacrimarum miseratione inpedimentum adferre; nec non et ipsum puerum latet usque ad horam necis, ut iussioni dei toto mentis obsequio oboediret non parricidium hoc deputans, sed holocaustum, quod iusto iudice auctore fiebat. Quae igitur his maiora posset gerere Melchisedech, quibus praecederet Abraham, quem, sicut uidemus, in nullo constat inoboedientem fuisse? Moyses etenim, cui legitur facie
Abbreviated transcription (Latin):
Id .ẽ. ut neq in consilio in¬
piorum eater neq inuia
peccatorum staur. neq in
cathedra pestilentiae
sedatur÷ Sedcum duoge¬
nera tantum habeantur
impioiũ & peccatoꝵ. in re¬
p̃hensione quȩ ruprame¬
moratas hoctestium ciu
adrer ibi uoluit quodadie¬
cit dicens: & incathedra
pestilentiae nons edit . im¬
piorum aut peccatorum:
Sediude amus quid sit ca¬
thedra pestilentiae sedere.
& tunc cugeneri. hoc adscri¬
bat miellegimur shane di¬
cius cathedram pestilen¬
tiae quȩ extradĩ ordinati¬
exeant nidiciu. Propte¬
rea pestilentiae cathedra
dicta .ẽ. quȩ .ẽ. corruptio.
quȩ parit mortẽ sicut & imi¬
quitar damnationẽ : Non
ẽ. ergo adõ quȩ ẽ. cathedra
mortis: N ammor serac¬
cepit cathedramuita e :
Adhoc enimdata . ẽ. ut auc¬
toritas ineasit iustitudicis
uel creatoris dĩ : Vnde dic̃
sederunt scrabe &pharisei:¬
quod hominib: in pos sibile
uidecur÷ quȩ enim offen¬
no potest iudicari cumplur
de dõ opinatur quamdese

Expanded text:
ut neque in consilium impiorum eatur neque in uia peccatorum stetur neque in catedra pestilentiae sedeatur. sed cum duo genera tantum habeantur, impiorum et peccatorum, in reprehensione, quae supra memorata sunt, hoc tertium cui adscribi uoluit, quod adiecit dicens: et in catedra pestilentiae non sedit? impiorum aut peccatorum? sed uideamus, quid sit catedram pestilentiae sedere, et tunc cui generi hoc adscribat intellegemus. hanc dicimus catedram pestilentiae, quae extra dei ordinatiexeant iudicia, propterea pestilentiae catedra dicta est, quae est corruptio quae parit mortem, sicut et iniquitas damnationem. non est ergo a deo quae est catedra mortis; nam Moyses accepit catedram uitae. ad hoc enim data est, ut auctoritas in ea sit iusti iudicis uel creatoris dei. unde dicit sederunt scribae et Farisaeiquod hominibus inpossibile uidetur. quae enim offensio potest iudicari, cum plus de deo opinatur, quam de se
Abbreviated transcription (Latin):
catorii nostat. siaut̃
st&erit: ñiambeatus
sedreur digous plagis:
Adem̃dationẽ aliquã enim
uid&ur habere spem. qr
nonimpiur. sed peccator.ẽ.
Si aut̃ unus fuerit quiñ ha¬
biit incons ilio impiorũ &
inuia peccator ũ non stat

Expanded text:
catorum non stetit. si autem steterit, non iam beatus, sedreus dignus plagis. ad emendationem aliquam enim uidetur habere spem, quia non impius, sed peccator est. si autem unus fuerit qui non abiit in consilio impiorum et in uia pecc
Abbreviated transcription (Latin):
Quando enim ꝑ diem
ascendit & ꝑ diẽ discen¬
dit. Omnẽ utiq nume¬
rum non impleuit.
sed qui aubi dies ẽ. cõ¬
putatur &nox. &ubi
nox ẽ. computat᷑ & di¬
es. ut a parte ad totũ
XLdies & ul noc tes
dicuntur. Ita ẽ. & qđ
dixit saluator.. & quia
tres noctes .s̃. tres acci¬
piantur & dies. E enĩ
nox nenouũ aut contra
rationẽ forte uideat᷑
urcum nox exdie pen¬
deat. Nam ante lucẽ
factã ex qua appella¬
tus ẽ dies quã uespe¬
rum. quẽ sequitur nox
nstitutum minime
dubitat᷑ qđ passio do¬
minica. a nocte sume¬
re ad seuerat᷑ Initiũ
ñ absordum . Nã sicut
lux idẽ dies imagouita
ẽ. icanox similitudo
mor tis ẽ. id. ẽ tenebrȩ
sicut inscriptur is eiuu¬
dent̃ ostendit᷑. id. est fi¬
lii lucis. Et econtrate¬
nebrarum. Nec miru
sicumubiq dies noc¬
ti. & lumen tenebris.
Hic solum quaes sequen¬
tia anterioribus p̃po¬
nant᷑ uel qđ intali cau¬
sarerumordo confun¬
d& & mutatur. ut antȩ¬

Expanded text:
quando enim per diem quando enim per diem ascendit et per diem descendit, omnem utique numerum non impleuit, sed quia, ubi dies est, conputatur et nox et, ubi nox est, conputatur et dies, ut a parte ad totum XL dies et XL noctes dicuntur. ita est et quod dixit saluator, ut, quia tres noctes sunt, tres accipiantur et dies. est enim nox, ne nouum aut contra rationem forte uideatur, ut cum nox ex die pendeat. nam ante lucem factam, ex qua appellatus est dies, quam uesperum, quem sequitur nox, institutum minime dubitatur. Quod passio dominica a nocte sumere adseueratur initium, non absurdum est; nam sicut lux, id est dies, imago uitae est, ita nox similitudo mortis est, id est tenebrae, sicut in scripturis euidenter ostenditur, id est: filii lucis et e contra: tenebrarum. nec mirum si, cum ubique dies nocti et lumen tenebris, hic solum quae sunt sequentia anterioribus praeponantur, uel quod in tali causa rerum ordo confunditur et mutatur, ut ante
Abbreviated transcription (Latin):
i magi chaldei . ñ
maliuolentia as¬
trorum cursuum. sed
rerum curio sitate spe¬
culabantur. sicut enĩ
datur in tellegi tradi¬
tonem balaã. seque¬
bantur. Quicũ arcessi¬
tus ess&r ad balauead
maledicendum p opu¬
lum dĩ. diuino nutu
benedicere coepit. Ex
huiꝰ ergo relationecõ¬
ꝑ tum habebant fruc¬
tũ dr̃. Prouidentia ex
ia cob qui regnar&.
hic enim qđ nonẽ oc¬
cultum proph& auit
dicens. Ori& stellaex
iacob. & c&era. I stã
ergo traditionẽ magi
secuti. uidentes stel¬
lã extra ordinẽ mun¬
di hanceẽ intellexer
quã bala ã futurã in¬
dicem regis iudieor ũ
ꝓph& auerat. Quod
quidẽ factum contra
immicos religionis ẽ
Inde enĩ testimonium
accepit. unde sol& im¬
probari. Astrologi
ESETNOCTESRE¬
gurerexis se Ex mon¬
Tuis SALUATO¬
nhaccausa sinumerum
ꝑ ordinẽ dierum &
Inoctiũ requiris effec¬
tũ intelle gentiae ñ habe¬
bis. Quia & morses xl
diebus & xl noctibus ie¬
iunauit. Qñ tam̃ inte¬
ger pumerus inuenit᷑

Expanded text:
i magi Chaldei non maliuolentia astrorum cursum, sed rerum curiositate speculabantur. sicut enim datur intellegi. traditionem Balaam sequebantur, qui cum arcessitus esset a Balaac ad maledicendum populum dei, diuino nutu benedicere coepit. ex huius ergo relatione conpertum habebant futurum dei prouidentia ex Iacob qui regnaret. hic enim, quod non est occultum, profetauit dicens: orietur stella ex Iacob et cetera. istam ergo traditionem magi secuti uidentes stellam extra ordinem mundi hanc esse intellexerunt, quam Balaam futuram indicem regis Iudaeorum profetauerat, quod quidem factum contra inimicos religionis est. inde enim testimonium accepit unde solet inprobari; astrologi ES ET NOCTES RESURREXISSE EX MORTUIS SALUATOhac causa si numerum per ordinem dierum et noctium requiris, effectum intellegentiae non habebis, quia et Moyses XL diebus et XL noctibus ieiunauit et non tamen integer numerus inuenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
discendis se: Sic en ĩ se
adõ instructum dicit
iohannes: Super quem
uideris ait spm̃ descen¬
dentem & manentem su¬
peum. ipse ẽ quiba pti¬
tat in spũ scõ. Hoc &iã
a postolus contestatur:
Dico enim inquit xpm̃
ministrum fuisse circũ¬
cisionis. prouerita tedĩ.
ad confirmandas promis¬
siones patrum: Hoc. ẽ
in quones ciebat dnm̃io
hannes : quam uis enĩ
magnificentiã eius. nig¬
norar&. hoc tam latu¬
it eum. quia ꝑ ipsũ fi¬
des abrahae implenda
erat. SIBAPTISMŨ
CAELESTE MISTERI¬
um ẽ. cur picho de¬
MO CUM DEBAPTIS¬
MO DUBITANTI LO¬
quitui dñs. Si
ter resraria in qurt
dixi uosis. Et Ñ credi¬
ris. quomodo si dixeno
uosis caslestiacre

Expanded text:
descendisse. sic enim se descendisse. sic enim se a deo instructum dicit Iohannes: super quem uideris, ait, spiritum descendentem et manentem super eum, ipse est qui baptizat in spiritu sancto. hoc etiam aposDico enim, inquit, Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones Patrum . Hoc est in quo nesciebat Dominum Joannes: quamvis enim magnificentiam ejus non ignoraret, hoc tamen latuit eum, quia per ipsum fides Abrahae implenda erat. LIX. --Si Baptisma coeleste mysterium est, cur Nicodemo cum de Baptismo dubitanti loquitur Dominus, Si terrestria, inquit, dixi vobis, et non creditis, quomodo si dixero vobis coelestia cre
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ex ercitatus erat in
lege. maxime cum apos¬
tolos sit secutus. sciens
autẽ om̃ã ad auctorem
referenda dicta haec
ad esaiam reuocauit.
Quis ensum istum prior
intima uerat dicens.
Uox clamantis in desesto
parate uiam dño. rec¬
as facite semitas dĩ nr̃i.
Deniq: post uerba mala¬
chiae statim subiecit
euangelista dicens. Uox
clamantis indesto. ut
iunger& uerba utriusq
proph&cae ad unum sen¬
sum ꝑtinentia sub prio
ANTEBAptismũ Cu
adme: quomodo iano¬
hiꝑ uit humilians
Tanta scĩtate p̃ditus
ẽ. &iam ab ipsis cuna¬
bulis iohannes. ut
nec falli nec fallere cre¬
datur : Nec dnm̃ suum
qui eum in utero perspm̃
scm̃ in luminauerat nes¬
cire. Ac per hoc uerum
ẽ. qui& discendente in
eum spũ agnouit eum.
Et prius quam adbaptis¬
mum uenit& nonigno¬
sauiteum: sciebat enĩ
eum. sed an ips eefs & qui
donum dĩ patrib reꝓmissũ
ministraturus ess& nes¬
ciebat: Hoc ẽ quod tunc
sedidicisse profite tur
cum uidit in eum spm̃

Expanded text:
tus exercitatus erat in tus exercitatus erat in lege, maxime cum apostolos sit secutus. sciens autem omnia ad auctorem referenda dicta, haec ad Eseiam reuocauit, qui sensum istum prior intimauerat dicens: uox clamantis in deserto: parate uiam domino, rectas facite semitas dei nostri. denique post uerba Malachiae statim subiecit euangelista dicens: uox clamantis in deserto, ut iungeret uerba utriusque profetae ad unum sensum pertinentia sub priorANTE BAPTISMUM, CUM AD ME?\' QVO MODO IGNOOHIBUIT, HUMILIANS Tanta sanctitate praeditus est etiam ab ipsis cunabulis Iohannes, ut nec falli nec fallere credatur nec dominum suum, qui eum in utero per spiritum sanctum inluminauerat, nescire. ac per hoc uerum est, quia et descendente in eum spiritu agnouit eum et, priusquam ad baptismum ueniret, non ignorauit eum. sciebat enim eum, sed an ipse esset, qui donum dei patribus repromissum ministraturus esset, nesciebat, hoc est, quod tunc se didicisse profitetur, cum uidit in eum spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
rum enim non erat filius
dicebatur. & dĩ cuius fili
us uerus erat negabatur
Sienim quod in probabile
est & adnullamrempro
ficit io seph heli filius di¬
catur secundum quod
supra diximus non dixis¬
seuidebitur dexp̃o qui a
fuit filius dĩ. s ed de adõ
Der or dinem enim singu¬
lorum filiorum. patres
subiciendo uenit adnos.
cuius patrem dicit seth
Patrem autẽ seth dicit
adam. adae uero patre
dicit dm̃. Nescio quae un¬
litas sit sic ad seuerare.
Si autem ꝑ ordinem sicut
diximus singuli patres
xp̃i dicantur. sicut & fili¬
us dicebatur ioseph quia:
dictum ẽ. quorum patres
& ex quibus xp̃s. s ecundũ
carnẽ. Ipso ordine legit᷑
filius eẽ seth. & filius ade
Et super hos om̃s ad signa¬
tur filius ÷ ut ante ipsos
dicatur ess& quorum fili
MITTO ANUłMEŨANE
uiã tuRhancus hoc
EUANRELISTA IN ESA¬
ia prop̃heta scriptũ
Ton potest lateremar¬
cum quid scriber&
Nec enim expers erat
lectionis qui ab in fan¬
tia diuinis lit teris imbu¬

Expanded text:
rum enim non erat, filius rum enim non erat, filius dicebatur et dei, cuius uere filius erat, negabatur. Si enim, quod inprobabile esficit, Joseph Heli filius dicatur, secundum quod supra diximus, non dixisse videbitur de Christo, quia fuit Filius Dei, sed de Adam. Per ordinem enim singulorum filiosubiciendo uenit ad Enos, cuius patrem dicit Seth, patrem autem Seth dicit Adam, Adae uero patrem dicit deum. nescio qune utilitas sit sic adseuerare. si autem per ordinem, sicut diximus, singuli patres Christi dicantur, sicut et filius dicebatur Iosef — quia dictum est: quorum patres et ex quibus Christus secundum carnem —, ipso ordine legitur filius esse Seth et filius Adae et super hos omnes adsignatur filius dei, ut ante ipsos dicatur esse, quorum filiuMITTO ANGELUM MEUM ANTE UIAM TUAM\', MARCUS HOC EUANGELISTA IN ESEIA PROFETA SCRTPTUM Non potuit latere Marcum, quid scriberet; nec enim expers erat lectionis, qui ab infantia diuinis litteris imbu
Abbreviated transcription (Latin):
norum triginta filius sicut
putabatur ioseph. qui fuit
heli idẽ ihs filius existima¬
batur ioseph. Et non solũ
io seph erat filius sed & he¬
li. Non quia io seph filiũ
dicit heli. sed eodem gene¬
re quod ios eph uocabat᷑
filius esse ihs̃. Ita erat &ĩa
filius heli. Propter quod
fratrum filii erantioseph
& heli. id est salomonis
& natham filiorum da¬
uid. Ut per dauid ascen¬
dens ad abraham & noe
& feth & ad ipsum adam.
& super adam doceat
esse xpm filium dĩ: Cum
enim dicit. qui fuit filius
ita dicit adae filium sicut
dicebatur filius ios eph.
Rit enim maria ad eum.
Fili. quid fecisti nobis sicꝰ
et enim ego & pat̃ tuus
mesti &e tristes. ambulan¬
tes quer ebamus te. Su¬
per adam autem iunx̃ p¬
xpm patridõ. ut qui hor ũ
idest ab adamusq adio¬
seph. & heli filius diceba¬
tur. ante istos om̃s dĩue¬
rus filius intelleger&ur.
ad confusionem fotini qui
x p̃m non nisi ex maria nec
ante fuis se contendit. quo¬

Expanded text:
norum triginta, filius sicut norum triginta, filius sicut putabatur Iosef. qui fuit Heli, id est, Iesus filius aestimabatur Iosef et non solum Iosef erat filius, sed et Heli. non quia Iosef filium dicit Heli, sed eodem genere, quo Iosef uocabatur filius esse Iesus, ita erat etiam filius Heli, propter quod fratrum filii erant Iosef et Heli, id est Solomonis et Nathan filiorum Dauid, ut per Dauid ascendens ad Abraham et Noe et Seth et ad ipsum Adam et super Adam doceat esse Christum filium dei. cum enim dicit: qui fuit filius hristum utique ita dicit Adae filium, sicut dicebatur filius Iosef. ait enim Maria ad Iesum: fili, quid fecisti nobis? etenim ego et pater tuus maesti et tristes ambulantes quaerebamus te. super Adam autem iungit Christum patri deo, ut qui horum, id est ab Adam usque ad Iosef et Heli, filius dicebatur, ante istos omnes dei uerus filius intellegeretur, ad confusionem Fotini, qui Christum non nisi ex Maria nec ante fuisse contendit. quo
Abbreviated transcription (Latin):
tus lucas est. ut abheli ꝑ
traducem natham as cen¬
der& ad dauid & pertha¬
ram patremeius ascende¬
r& adfemfilium noe. & ad¬
huc super diluuium perue¬
nir& ad seth. filium adae
quir ed diturẽ pro abel. &
eademratio ne facer & filiũ
adae saluatorem quadice¬
batur filius esse ios eph &
heli. super adam autem
transcendens adsignar&
quia heli acceperat ux or̃a
iacob. quo modo lex man¬
dauit. ut siquis mor tuur
fuiss& sine filuis acciper&
frater aut propinquur
uxorem eius & resuscria¬
r& semen fratris sui.
Et ita factum ut heli generas¬
s& ioseph iacob. cuius uxo¬
rem acceperat. & per hoc
iungi generationem put
non in merito ios epħ pa¬
trem habere heli dicatur
Hoc nec probabile ẽ. & ad
nullã rem proficit. Illud
autem qđ supradictũ est.
& ꝑ generationem iungit ꝑ
dud fratres filios unius. &
xpm ostendit filium dĩ es¬
se ante omnem generati¬
onem. E uangelista enim
cum referdicens: Et ipse
ihs̃ erat incipiens fere an¬

Expanded text:
tus Lucas est, ut ab Heli per tus Lucas est, ut ab Heli per traducem Nathan ascenderet ad Dauid et per Tharam patrem eius ascenderet ad Sem filium Noe et adhuc super diluuium perueniret ad Seth filium Adae, qui redditus est pro Abel, et eadem ratione faceret filium Adae saluatorem, qua dicebatur filius esse Iosef et Heli, super Adam autem transcendens adsignaretquia Heli acceperit uxorem Iacob, quo modo lex mandauit, ut, si quis mortuus fuisset sine filiis, acciperet frater aut propinquus uxorem eius et resuscitaret semen fratris sui, et ita factum, ut Heli generasset Iosef Iacob, cuius uxorem acceperat, et per hoc iungi generationem, ut non inmerito Iosef patrem habere Heli dicatur, hoc nec probabile est et ad nullam rem proficit. Illud autem, quod supra dictum est, et per generationem iungit per duos fratres filios unius et Christum ostendit filium dei esse ante omnem generationem. euangelista enim cum refert dicens: et ipse Iesus erat incipiens fere an
Abbreviated transcription (Latin):
do enim adauid ꝑ salomo¬
nem. tramitem suum tenens
rectocursuꝑuenit ad iacob.
cuius filius ẽ io seph. Heliau¬
tem filius mathiae qui ada¬
uid ꝑmathã filium eiusdẽ da¬
uid ordinem ten&. qm̃ ad tẽ¬
pus quo saluator aduenit
unde singuli a euangelistae
adauid singulorum fratrũ
generationum ordines pro¬
s ecuti quasi furcam fecer̃
ut matheus adauid per salo¬
monem descender & adio seph
Lucas uero ab heli qui tem¬
pore fuit saluatoris ascen¬
dit pertraducem nathanfi¬
lu dauid. Et helie & ioseph
utrius que iunxit tribum
ostendens unius generis
esse utrumq:. Vt cum he¬
li sotiat io seph non discre¬
pare eos ingeneratione
fed fratres ostendat. Ac
per hoc non solum io seph
filium esse saluatorem.
sed & heli. Ipsa enimrati¬
one qua ioseph filius dici¬
tur saluator ipsaẽ & heli
filius &c&erorum omni¬
um quide eadem tribus.
Hinc est quoddicit aposto¬
lus quorum patres & ex
quibus xp̃s secundũ carnẽ y
diuino et enim nutu permo¬

Expanded text:
do enim a Dauid per Solomodo enim a Dauid per Solomonem tramitem suum tenens recto cursu peruenit ad Iacob. cuius filius est Iosef: Heli autem filius Matthiae, qui a Dauid per Nathan. filium eiusdem Dauid, ordinem tenet usque ad tempus, quo saluator aduenit. unde singuli euangelistae a Dauid singulorum fratrum generationum ordines prosecuti quasi furcam fecerunt. ut Matheus a Dauid per Solomonem descenderet ad "Iosef;" Lucas uero ab Heli, qui tempore fuit saluatoris, ascendit per traducem Nathan filii Dauid et Heli et Iosef utriusque iunxit tribum ostendens unius generis esse utrumque, ut, cum Heli sociat Iosef, non - discrepare eos in generatione, sed fratres ostendat, ac per hoc non solum Iosef filium esse saluatorem, sed et Heli. ipsa enim -ratione, qua Iosef filius dicitur saluator, ipsa est et Heli filius et ceterorum omnium, qui de eadem tribu sunt. hinc est quod dicit apostolus: quorum patres et ex quibus Christus secundum carnem. diuino etenim nutu permo
Abbreviated transcription (Latin):
quo uni Hł aprilis pas¬
cacuenunt iudei.U
m̃a propriis locis & tẽ¬
poribus gessit saluator:
Utenim oma senutu pa¬
tris recte condidisse doce¬
r&. Tunc uoluit passione
suã mundum redȩmere &
reformare quando eum&
creauerat. Id. ẽ in aequi¬
noctio unde mundus initi¬
um coepit. & diessuꝑ noc tẽ
increscere. In regno itaq:
doequinoctiũ habentro¬
mani. Tunc enim utiq pri¬
mum haec pars mundi in¬
luminata ẽ. Et ex eodies
coepit crementum acci¬
pere. Ideoq & passionesal¬
uator is. tunc atenebris
adlucem perducta Nul¬
la itaq uituperatio aucio¬
ris poterit uideri. quando
lapsamcreaturam tunc
reformauit. quando
& fecerat. Nec enimre¬
p̃hendi poterit sei lapsaei
initium creationis c̃um
ad id redeat in stauratio
Cadem enim die uoluit
esse renouationis gau¬
dium. quo fuerat & dedica
BIT̃. ETIN LUCAHEL
UTAUT DUO SPATRE
HABERE Impenite dis¬
CRIPTUSSIT AUTCERTE
qui uere pat Gius sit
NESCIATUR LNI¬
Ionẽ ambiguum patrẽ
Uioseph ia cobfuisse. Or¬

Expanded text:
UO KL APRILES PASCHA EGERUNT IUDAEI? Omnia propriis locis et temporibus gessit saluator. ut enim omnia se nutu patris recte condidisse doceret, tunc uoluit passione sua mundum redimere et reformare, quando eum et creauerat, id est in aequinoctio, unde mundus initium cepit et dies super noctem increscere. in regno itaque do aequinoctium habent Romani. tunc enim utique primum haec pars mundi inluminata est et ex eo dies coepit crementum accipere ideoque et passione saluatoris tunc a tenebris ad lucem perducta. nulla itaque uituperatio auctoris poterit uideri, quando lapsam creaturam tunc reformauit, quando et fecerat. nec enim reprehendi poterit rei lapsae initium creationis, cum ad id redeat instauratio. eadem enim die uoluit esse renouationis gaudium, quo fuerat et dedicaBITURET IN LUCA HELI, UT AUT DUOS PATRES HABERE INPERITE DESCRIPTUS SIT AUT CERTE, QVI UERE PATER EIUS SIT, NESCIATUR? Non est ambiguum patrem Iosef Iacob fuisse. or
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s. dĩ filius ex acerno
Sest secundum s pm̃
scĩtatis. Iuxta carnem
uero exsemine dauidna¬
tus est. filiusdõ. ut in utroq
non factus dõ filius habe
atur sednatus. Illud au¬
tem qđ inbaptis mo audit
misteru non sua causa est
Nam hoc omnibus audit
qui baptizantur. Ips e
autẽ demonstratur tan¬
tummodo. ut ex hoc appa¬
reat in homine uir tutib
ds̃ c&eri uero firmant᷑.
quia ex hoc incipiunt esse
filii dĩ. cum scm̃ accipiuN
spm̃. Quam uis enim sc̃m
natum sit corpus dñi. Ñ
tamen sacram̃to regene¬
rauonis firmatus fuerat ho
scm̃ accepiss& iuxtadecre¬
tum renascibilitatis donũ
Nam & iudei filii dĩ dictis̃.
inde uotione. ñ insacra¬
mento qđ nunc operatur. ut
accepta remissione pecca¬
torum. superueniente scõ
spũ dicantur filiidĩ. Sal¬
uator ergo & natus estse¬
cundum carnem filius dĩ
& post in misterio firma¬
tus. Nec enim poterat qđ
ci. sed ut ꝓpositum iu miste¬
hi impler&. suꝑueniente
spũ ñ diminu tum ẽ sed aue¬

Expanded text:
s dei filius ex aeterno est secundum spiritum sanctitatis, iuxta carnem uero ex semine Dauid natus est filius deo, ut in utroque non factus deo filius haatur, sed natus. Illud autem quod in baptismo audit, mysterii, non sua causa est. Nam hoc omnibus audit qui baptizantur. Ipse autem demonstratur tantummodo, ut ex hoc appareat in homine virtutibus Deus: caeteri vero firmantur, quia ex hoc incipiunt esse filii Dei, cum sanctum accipiunt Spiritum. Qamvis enim sanctum natum sit corpus Domini, non tamen sacramento regenerationis firmatus fuerat homo sanctum accepisset, juxta decretum renascibilitatis donum. Nam et Judaei filii Dei dicti sunt in devotione, non in sacramento quod nunc operatur, ut accepta remissione peccatorum superveniente sancto Spiritu, dicantur filii Dei. Salvator ergo et natus est secundum carnem Filius Dei, et post in mysterio firmatus. Nec enim poterat quoci; sed ut propositum mysterii impleretur, superveniente Spiritu non diminutum est, sed auc
Abbreviated transcription (Latin):
primi mensis pascha
factum ẽ retracti sergo
tredecim & additissep¬
tẽ & decim. inuenier.
quar tadecima mensis
primi. quartã feriã
fuisse. & nelegendi
fastidiũ patiaris.
aut questionis singula
riose do compendium.
ut & denumero dierũ
qua pascha usque adda¬
tã legẽ s̃ certus sis
& abipso facilius discas
quota feria factum ẽ
pascha. tertio die post
secundum mens ẽ lex
data ẽ s̃ er gomenser
duo & diertres ratre
hede his tredecim di eb
quiante pascha fuer̃.¬

Expanded text:
primi mensis pascha primi mensis pascha factum est. retractis ergo tredecim et additis septem et decem inuenies quarta decima mensis primi quartam feriam fuisse. Et ne legendi fastidium patiaris aut quaestionis singula riosut et de numero dierum quot a Pascha usque ad datam Legem sunt, certus sis, et ab ipso facilius discas, quota feria factum est Pascha. Tertio die post secundum mensem Lex data est. Sunt ergo menses duo et dies tres. Retrahe ergo de his tredecim dies qui ante Pascha fuer
Abbreviated transcription (Latin):
seduespere. mane autẽ man¬
na pluit decaelo id esł die
dominico qui primus post
ebdomadem in repetitio¬
nẽ inuenit̾ Deniq sex die¬
b continuis manna colle¬
ger̃. septimo autem die
quiest sabbatum qui euer
Ab hoc ergodie urq ad ter¬
tumensis Diem tertium
quo lex data ẽ. quȩre &
inuenies quarta feria fu¬
isse. quando lex cdata est
Sunt enim a quinto deci¬
modie mensis secundi
quando sabbatum fuitus¬
sis tertu quolex da¬
ta est. dies decim & nouẽ
T ene ergo hor decem & no¬
uẽ & redi supra quintũ
decimũ diem secundim̃¬
sis quo sabbatum fuit
qui a primo computat᷑.
quartur decimus & ꝑ
ueniusque ad diem pri¬
mum secundimensis. &
habebis alios xiiii. quor
suꝑ iunge ad decĩ & no¬
uẽ supra memoratos.
& inuenies primũ diem
secundi mensis sabbatũ
fuis.se. suꝑ adde ad huc
ad caput primi mensis
dies septẽ & decim . qr
primimensis tredecim
dies retrahendis̃. qui
ante pascha fuerunt.
quarta decima enim die

Expanded text:
sed vespere. Mane autem mansed vespere. Mane autem manna pluit de coelo , id est die dominico, qui primus post hebdomadam in repetitione invenitur. Denique sex diebus continuis manna collegerunt, septimo autem die, qui est sabbatum, quieverunt. Ab hoc ergo die usque ad tertii mensis diem tertium quo Lex data est, quaere et inuenies quartam feriam fuisse quando. lex data est. sunt enim a quinto decimo die mensis secundi, quando sabbatum fuit, usdiem tertium, quo lex data est, dies decem et nouem. tene ergo hos decem et nouem et redi super quintum decimum diem secundi mensis, quo sabbatum fuit, qui a primo conputatur quartus decimus, et perueni usque ad diem primum secundi mensis et habebis alios XIIII; quos superiunge ad decem et nouem supra memoratos et inuenies primum diem secundi mensis sabbatum fuisse. superadde adhuc ad caput primi mensis dies septem et decem, quia primi mensis tredecim dies retrahendi sunt, qui ante pascha fuerunt; quarta decima enim die
Abbreviated transcription (Latin):
rũ imagines haberent᷑
ads ecuritatẽ fidein rãe
qr falsum uideri non po¬
test. qđ ab initio p̃dica¬
tum . Ideo missionis &.
reformationis tempus
in quinqua gesimo psal¬
mo describitur. ut eadẽ
ꝓuidentia. quin qua gesi¬
maediei. quae & primie
scir&ur. Hinc factum ẽ
ut & manna primodie.
qui ẽ. dominicus ecaelo
dar& populo łdeorum.
qđ ita eẽ sex dierum conti¬
nutitio ꝓbat. quibus col¬
legerunt & septiodie id ẽ
sabbato quieuer̃. Man¬
na autẽ trpus ẽ escaespi¬
ritalis q̃ resurrectionis
dnĩ ueritas facta ẽ. in eu¬
charistiae misterio.
Nunc suꝑ ẽ ut ꝓbemus.
siita intelle genda s̃ quȩ
diximus ut supra memo¬
ratumus. Mensis primꝰ
quo pascha quarta deci¬
madie caelebratũ ẽ. in
aegypto. Haec dies iiii. fr̃
data ẽ: Qđ hinc datur in
telligi. qr quinto decimo
die mensis secundi ꝓfec¬
tionis filiorum is rł sab¬
batum uid&ur fuis se
Idcirco ñ indie grex illir
mis sus ẽ. coturnicum.

Expanded text:
rum imagines haberentur rum imagines haberentur ad securitatem fidei nostrae, quia falsum uideri non potest quod ab initio praedicatum est. ideo remissionis et reformationis tempus in quinquagensimo psalmo describitur, -ut eadem prouidentia quinquagensimi diei, quae et primi est, sciretur. hinc factum est ut et manna primo die, qui est dominicus, de caelo daretur populo Iudaeorum, quod ita esse sex dierum continuatio probat, quibus collegerunt, et septima die, id est sabbato, quieuerunt. manna autem typus est escae spiritalis, quae resurrectione domini ueritas facta est in eucharistiae mysterio. Nunc superest ut probemus, si ita intellegenda sunt quae diximus, ut supra memorauimus. mensis primus quo pascha quarta decima die celebratum est in Aegypto, haec dies quarta feria data etelligi, quia quinto decimo die mensis secundi profectionis filiorum Israel sabbatum videtur fuisse: idcirco non in die grex illis missus est coturnicum,