comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui amultis non potuit superari
In uicte namqz m eo enituit sig¬
num birtutis: quem nec fremẽ¬
tium seuitia formidauit: nec lapi¬
dantium ictibus deuictus succubuit.
Usqz a deo ennu inter frementes
permansit increpidus. et inter
lapidum fuit cruciamenta securus:
ut in crudelitatem iudeorum fidẽ¬
ter argueret: et beniguus pro lapi¬
dantibus exoraret. lectio quinta¬
uod est ergo tam magnũ
atqz in superabile genus
armorum cum munitus sermẽ¬
tes milites argueret. nec timeret
lapidantes non repercutiens: sed
patiens superaret. In super occisus
aulam celestis regni uiuus et
coronatus intraret. Procul dubio
munimine regio sẽptus: nullate¬
nus est ab aduersariis superatus.
Quoniã rex noster cum sit altis¬
sed manis uenire non potuit.
Magnum quippe donatinu
sius militibus actulit. qui eos nõ
solum copiose dictauit. Sed etiã
ad certandum in uictissime con¬
fortauit. Actulit namqz donũ
Raritatis quo perduceret homi¬

Expanded text:
qui a multis non potuit superari. qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, quo munitus saevientes argueret, nec timeret; lapidantes non repercutiens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homi
Abbreviated transcription (Latin):
iste lapidantibus iideis: quia ille
descendit gratulentibus angelis.
Gloria n excelsis deo. heri cantantes¬
stephanum letantes in suum con¬
sortium susceperunt. Heri dñs
exunt de utero uirginis: hodie ser¬
nus egressus est de ergastuio car¬
nis. Heri xpũs pro nobis pan¬
nis est inuolutus: hodie stepha¬
nus stola est ab eo ĩmortalitatis
indutus. Heri presepis angustia
xpristum portauit infantem:
hodie ĩmensitas celi suscepit:
stephanum triumphantem. So¬
lus descendit dñs: ut multos ele¬
uaret. Humiliauit se rex noster:
ut suos milites exaltaret. Qui
enim corpori suo: uirgnus prepa¬
rauit uterum. ipse martiri suo
aperire dignatus est celum. Dñs
xpristus angustiam intrare nõ
de dignatus est uteri: ut animam
stephani latitudo susciperet celi.
tus scephanus: seuitiam uideoꝵ
potuit superare. ut ita meruisset
feliciter triumphare. Neq enĩ
paruu prendenda sunt: talis uirtꝰ.
talisq triumphus. Aut uero ui¬
libus arnus potuit premuniri:

Expanded text:
ntibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. Gloria in excelsis Deo heri Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dignatus est coelum. Dominus Christus angustias intrare non dedignatus est uteri, ut animam Stephani latitudo susciperet coeli.tus Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri,
Abbreviated transcription (Latin):
tem dñi. aut quis requiesc& in monte
scõ eius : Cumq plures qui ascensuri
sũt montẽ dnĩ descripsissor. qui di¬
uersis fueie ȩtatib: postea infert.
ec ẽ generatio querentiũ dnm: quere¬
ntium faniẽ dĩ iacob. Et in alio loco.
de om̃ib scĩs. Generatio iustoꝵ bene¬
Generatio uiꝑtiꝵ: & requirent᷑ omĩa a
generatione ista. Et in ihezechiel cũ
peccata terre descripsiss& sermo pro¬
phetic̾: ad iacit.Si noe. & iob. & daniei
ibi fuerint inuenti. nõ dimitti peceapi

Expanded text:
tem Domini? aut quis requiescet in monte tem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium fade omnibus sanctis, Generatio iustorum beneGeneratio viperarum. et, Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiele, cum peccata terrae descripsisset sermo propheticus, adiecit, Si Noe et Iob et Daniel i
Abbreviated transcription (Latin):
e inter tẽplum & altare: sicut reg¬
noꝵ narrat hystorra. Sed obser¬
uandũ. qd ille saacharias nõ sit
filius barachiȩ: sed filius iorade
sacerdotis. Unde & scriptura re¬
fert. Nõ fuit recordatꝰ ioas patris¬
euis ioradę: que sibi fecisser boni
Uin ergo zachariam
teneamꝰ. & occisionis es sentiat
deus: quertimꝰ quare barachie filiꝰ
dicat᷑. & nõ ioiadȩ̃. Barachias in lin¬
gua nr̃a. benedictꝰ dñi dicit᷑. Et sa¬
pliciores fũs inter ruinas templi &
altaris. siue inportaꝵ exitib quȩ ad
sy loam dũcunt: rubra saxa mons¬
trantes. Zacharię sanguine ꝑ utant
esse polluta. Nõ cõdempnamꝰ errorẽ:
qui de odio uideoꝵ. & fidei pietate
descendit. Dicumꝰ breuiter. quare sem¬
guis abel iusti usq ad sachariam fi¬
lium barachiȩ ab illoꝵ generatione
queratur: cum neutrum illoꝵ occi¬
derit. Regula scripturaꝵ ẽ: duas
sumcͥmꝰ exempla. Quis ascend& in mõ¬

Expanded text:
e inter templum et altare, sicut Rege inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatejus Joadae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo Zachariam teneamus et occisioni consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius et non Joadae. Barachias in lingua nostra benedictus Domini dicitur, pliciores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel justi, usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, dusumamus exempla: Quis ascendet in mon
Abbreviated transcription (Latin):
re. De abel nulla est ambigiuras.
ex genesis testimonio comꝓbat᷑: ubi
accepta eiꝰ adõ narrant᷑ munera Quĩę¬
rimus quis sit iste zacharias filius
brirachiȩ. quia multos legimꝰ zacha¬
rias. Et ne lib̾a nob̃ tribuat᷑ erroris
facultas: additum est quẽ occidistis
in ter templũ & altare. In diuersis di¬
uersa legi: & debeo singuloꝵ opinio¬
ones exponere. Alii zachariã filiũ
benachiȩ dieunt. qui in duodeei ꝓ¬
phetis undecimꝰ ẽ: patrisq in eo nom̃
cõsentiaat. sed ubi occiꝰsus ẽ in ter tem¬
plum & altare scriptura nõ loquit᷑:
mnaxime eum tẽporibꝰ eiꝰ urx ruinę
templi fuerint. Alii zachariã patrẽ
ioħis in telligi uolunt: ex quibꝰdam
cipocriphoꝵ somnnis approbantes. qd̃
ꝓpterea occisus sit: quia saluatoris
predictret aduentũ. Et hoc quia de
scripniris nõ hab& auctoritatem:
eaidem facilitate cõtempnit̃ qua ꝓ¬
batur. Alii istũ uolunt esse racha¬
riam. qui occisus ẽ a ioas rege uide̾¬

Expanded text:
ro de Abel nulla est ambiguitas qex Geneseos testimonio comprobatur, ubi accepta ejus a Domino narrantur munera. Quaerimus quis sit iste Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribuatur erroris facultas, additum est: Quem occidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis decimus est, patrisque nomen in eo consentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum libris approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur qua probatur. Alii istum volunt esse Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uult in telligi. Nisi penitentiam
egerits. & cõfessi fueritis ipsum esse¬
cũ de quo ꝓpħe cecinerunt filiũ oĩis¬
potentis patris: faciem meã nõ uide¬
bitis. Habent iudei. datũ sibi temp̃
pęnitentię. Confiteant᷑ benedictum
qui uenit innomine dñi: & xp̃i ora¬

Expanded text:
hoc vult intelligi, nisi poenitentiam egeritis, et confessi fueritis, ipsum me esse, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei, datum sibi tempus poenitentiae, confiteantur: Benedictus qui venit in nomine Domini, et
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. Ergo isti quia similia cayn.
& pas contra apłos gesserit: de una
generatione esse referunt᷑. Iħrłm. ihe
rusalem: quȩ occidis ꝓphetas. & lapi¬
das eos qui ad te missi sut. Suotiẽs
uolui cõgregare filios tuos quemad.
modum gallina cõgregat pullos suos
sub alas & noliusti. Hierusalem. iħrłm:¬
nõ saxti aut edificia ciuitatis. sed
habitatores uocat: quos patris plan¬
git affectu. siẽ in alio loco legimꝰ qd
uidens etm fleuerit. In eo aut qd̾ dicit.
quoties uolui cõgregare filios tuos:
omnes retro ꝓphetas a se missos bestat᷑
Gallinȩ quoq similitudinẽ cõgregatis
sub alas pullos suos in cantid deutero¬
nomii legimꝰ. Siẽ aquila ꝓtegir ndĩ
suum. & suꝑ pullos suos desiderat: ex¬
pandens alas suas suscepit eos. & tulit
suꝑ pennas suas. Ecce relinquet᷑ uob̾.
domus ura deserta. Hoc ipsum exꝑsoᷤ¬
na hieremiȩ ante iam dixerat. Reliqͥ
domũ meam. dimisi hereditatẽ meam:
facta est michi hereditas mea. quasi

Expanded text:
intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur. Jerusalem, Jerusalem, quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt: quoties voluium gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! Jerusalem, non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum exna Hieremiae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam, facta est mihi haereditas mea quasi
Abbreviated transcription (Latin):
est stephanꝰ. priulus occiꝰsus: crucifi¬
xuis petrus. Nagellatim. actibus
apłoꝵ discipłi. et prẽsecati eos sunt
de cuutaee incuutate expellentes
de udea ut adgentiũ ppłm trans¬
iigrarent. Ut ueniat suꝑ uos onĩs
sanguis iustus. qui effusus est super

Expanded text:
est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus Apostolorum discipuli, et persecuti eos sunt de civitate in civitatem, expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam aute deumi: et petiit ut i¬
ueniret taber naculum deo iacob.
Salomon edificauit illi domumi:
sed non excelsus in manu factis ha¬
bitat: sicut propheta dicit. Celum
nichi sedes est: terra autem scabel¬
lum pedum nostrorum. Quam
domum edificabitis michi. dicit do¬
minus: Aut quis locus requietio¬
nis mee est: Nonne manus inca:
fecit hec omnia: Dura ceruice et
in circuncisi cordibus et auribus:
uos semper spiritui sancto restitistis
sicut patres uestrret uos. Quem
prophetarum non sunt persecuti
patres uestrr. et occiderunt eos qui
prenuntiabant de aduentu iustiᶜ
Cuius et uos nunc proditores et
homicide fuistis: qui accepistis legẽ
in dispositionem angelorum. et
non custodistis. Nudientes autem
hec dissecabantur cordibus suis: et
stridebant dentibus in eum. Cum
autem esset plenus spiritu sancto:
iitendens in celum uidit gloriam

Expanded text:
gratiam ante Deum, et petiit, ut igratiam ante Deum, et petiit, ut inveniret tabernaculum Deo Jacob. Salomon autem aedificavit illi domum. Sed non excelsus in manufactis habitat, sicut Propheta dicit: Coelum mihi sedes est: terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum aedificabitis mihi, dicit Dominus, aut quis locus requietionis meae est? Nonne manus mea fecit haec omnia? Dura cervice, et incircumcisis cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto resistitis, sicut patres vestri, ita et vos. Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri? Et occiderunt eos, qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus vos nunc proditores et homicidae fuistis: qui accepistis legem in dispositione Angelorum, et non custodistis. Audientes autem haec, dissecabantur cordibus suis, et stridebant dentibus in eum. Cum autem esset plenus Spiritu sancto, intendens in coelum, vidit gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ei in moute sina: et cum patribus
nostris qui accepit uerba uite dare
nobis. Cui noluerunt obedire pa¬
tres nostri: sed repulcrunt et aduer¬
si sunt cordibus suis in egyptum:
dicentes ad aaron. Fac nobis deos
qui procedant. Moyses enim hic
qui eduxit nos de terra egypti: nes¬
cumus quid factum sit ei. Et ui¬
tulum fecerunt in illis diebus: et
obtulerunt hostiam simulacro et
letabantur in operibus mannũ
suarum. Conuertit autem deus
et tradidit cos seriure milicie celi:
sicut scriptum est in libro prophe¬
tarum. Nunquid uictunas aut
hostias obtulistis michi aunis
quadragnita. in deserto domus
israel: et suscepisti taber nacula
moloch. et syͥdus dei uestri rem fam̃
figuras quas fecistis adorare. et
tranfferam uos trans babilonem.
Tabernaculum testimonii fiit pa
tribus uestris in deserto: sicut dispo
suscipientes patres nostri cumi ihe¬
su impossessionem gentium quas
expulit dcus a facie patrum nostroꝵ.
usqz in diebus dauid qui iueuit

Expanded text:
ei in monte Sina, et cum patribus ei in monte Sina, et cum patribus nostris: qui accepit verba vitae dare nobis. Cui noluerunt obedire patres nostri: sed repulerunt, et aversi sunt in cordibus suis in Aegyptum, dicentes ad Aaron: Fac nobis deos, qui praecedant nos: Moyses enim hic, qui eduxit nos de terra Aegypti, nescimus quid factum sit ei. Et vitulum fecerunt in diebus illis, et obtulerunt hostiam simulacro, et laetabantur in operibus manuum suarum. Convertit autem Deus, et tradidit eos servire militiae coeli, sicut scriptum est in libro prophetarum: Numquid victimas et hostias obtulistis mihi annis quadraginta in deserto, domus Israel? Et suscepistis tabernaculum Moloch, et sidus Dei vestri Rempham, figuras, quas fecistis, adorare eas. Et transferam vos trans Babylonem. Tabernaculum testimonii fuit cum patribus nostris in deserto, sicut dispossuscipientes patres nostri cum Jesu in possessionem gentium, quas expulit Deus a facie patrum nostrorum, usque in diebus David, qui invenit
Abbreviated transcription (Latin):
igne flamine rubi. Meses autem
uidens. admiratus est iusu. Acce¬
dente autem ilio ut consideraret:
patrum tuorum. deus abrahani.¬
et deus ysaac et deus iacob. Tre¬
mefactus autem moyses non au¬
debat considerare. Dixit autem
illi dñs. Solue calciamentum
pedum tuorum. Locus enm in
quostas: terra sancta est. Uidens
uidi afflictionem populi mei qui
est in egypto: et gemitum corum
audui. et descendi liberare ess.
Et nunc nem et mictain te iu egyp¬
tum. Hunc moysen quẽ negauer̃t
dicẽtes. qͥs te cõstituit prĩcipẽ et iudicẽ sr̃¬
nos: Hũc ds̃ prĩcipẽ et redẽptorẽ mi¬
sit cũ manu angeli qui apparuit ei
ĩ rubro. Ihic eduxit illos facientes
prodigia et signa in terra egyp¬
ti. et in rubro mari et in deserto
annis quadragĩta. Hic est mo¬
yses: qui dixit filiis israel. Prophe¬
ta uobis suscitabit deus de fratrib
uestris: tamqmͣ meipsum audite.
Sic est qui fuit in ecclesia in solitu¬
dine: cum angelo qui loquebatur

Expanded text:
igne flammae rubi. Moyses autem igne flammae rubi. Moyses autem videns, admiratus est visum. Et accedente illo, ut consideraret, patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob. Tremefactus autem Moyses, non audebat considerare. Dixit autem illi Dominus: Solve calceamentum pedum tuorum: locus enim in quo stas, terra sancta est. Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum eorum audivi, et descendi liberare eos. Et nunc veni, et mittam te in Aegyptum. Hunc Moysen, quem negaverunt, dicentes: Quis te constituit principem et judicem? hunc Deus principem et redemptorem misit, cum manu angeli, qui apparuit illi in rubo. Hic eduxit illos, faciens prodigia et signa in terra Aegypti, et in Rubro mari, et in deserto annis quadraginta. Hic est Moyses, qui dixit filiis Israel: Prophetam suscitabit vobis Deus de fratribus vestris: tamquam me, ipsum audietis. Hic est, qui fuit in Ecclesia in solitudine cum angelo, qui loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonis. et enutrunt eũ sibi in
filium. Et eruditus est moyses om¬
ni sapientia egyptiorum: et erat
is. Cum autem impleretur ei an
ut uisitaret fratres suos filios ifraci.
Et cum idisset quendam iniu¬
r̃ riam pacientem: uindicauit illum:
et fecit ultionem ei qui iniuriam
sustinebat percusso egyptio. Exi¬
stimabat autem intelligere fratres:
quoniã deus per manum ipsius
daret salutem illis. At illi non ĩ¬
tellexerunt. Sequenti uero die.
apparuit illis litigantibus et recõ¬
ciliabat eos in pace ditens. Uiri fratres
estis. Ut quid nocctis alterutrum:
qui autem imuriam faciebat proxi¬
mo: reppulit eum dicens. Quis
te constituit principem et iudicẽ
super nos: Nunquid interficere
me tu uis quẽ adinodum interfeci¬
sti heri egyptium: Fugit autem
moyses in uerbo isto. et factus est
aduena in terra madiam ubi ge¬
nerauit filios duos. Et expletis
anius quadragnita: apparuit illi
in deserto montis signa angelus ĩ

Expanded text:
Pharaonis, et nutrivit eum sibi in Pharaonis, et nutrivit eum sibi in filium. Et eruditus est Moyses omni sapientia Aegyptiorum, et erat is. Cum autem impleretur ei quaut visitaret fratres suos filios Israel. Et cum vidisset quemdam injuriam patientem, vindicavit illum: et fecit ultionem ei qui injuriam sustinebat, percusso Aegyptio. Existimabat autem intelligere fratres, quoniam Deus per manum ipsius daret salutem illis: at illi non intellexerunt. Sequenti vero die apparuit illis litigantibus: et reconciliabat eos in pace dicens: Viri, fratres estis, ut quid nocetis alterutrum? Qui autem injuriam faciebat proximo, repulit eum, dicens: Quis te constituit principem et judicem super nos? numquid interficere me tu vis, quemadmodum interfecisti heri Aegyptium? Fugit autem Moyses in verbo isto: et factus est advena in terra Madian, ubi generavit filios duos. Et expletis annis quadraginta, apparuit illi in deserto montis Sina angelus in
Abbreviated transcription (Latin):
et non mueniebant cibos patres no¬
stri. Cum audisset autem iacob es
se frumentum in egypto: misit pa¬
tres nostros primum. Et ni secũ¬
do cognitus est ioseph a fratribus
sius: et mainfestum est pharaoui
genus eius. Mictens autem iosepli.
accersiuit iacob patrem suum. et
ominem cognationem in animabs
septuaguita quinqz. Et descendit
iacob in egyptum: et deffunctus ip̃e
et patres nostri translati sunt in
sichenr. et positi sunt in sepulchro
quod eunt abraham precio argenti
a filiis emor. filii sichem. Cum ap¬
propinquaret autem tempus repro¬
missionis quod constituerat deus
abrahe: creuit populus et multipli¬
catus est in egypto. quo ad usq
surrexit rex alius in egypto: qui nõ¬
sciebat ioseph. Hic cireum ueniens
genus nostrum afflicxit patres ut
exponerent infantes suos ne unifi¬
Odem tempore natus est
moyses: et fuit gratus deo.
Qui nutrictus est. et fuit tribus
mensibus in domo patris sui. Expo¬
sito autem illo: sustulit eum filia

Expanded text:
et non inveniebant cibos patres noet non inveniebant cibos patres nostri. Cum audisse frumentum in Aegypto misit patres nostros primum et in secundo cognitus est Ioseph a fratribus suis et manifestatum est Pharaoni genus eius mittens autem Ioseph accersivit Iacob patrem suum et omnem cognationem in animabus septuaginta quinque et descendit Iacob in Aegyptum et defunctus est ipse et patres nostri et translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulchro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor filii Sychem cum adpropinquaret autem tempus repromissionis quam confessus erat Deus Abrahae crevit populus et multiplicatus est in Aegypto quoadusque surrexit rex alius in sciebat Joseph. Hic circumveniens genus nostrum, afflixit patres nostros, ut exponerent infantes suos ne vivifidem tempore natus est Moyses, et fuit gratus Deo, qui nutritus est tribus mensibus, in domo patris sui. Exposito autem illo, sustulit eum filia
Abbreviated transcription (Latin):
eius. transtulit illum in terram istã:
in qua nunc habitans uos. Et nõ
dedit illi hereditatem mea nec passũ
pedis: sed repromisit dare illi eam ĩ
sum: cum non haberet filium. Locut
est autem deus. quia erit semen eiꝰ
aduena in terra aliena: et seruituti
eos subicient. et male tractabunt
cos auius quadringentis. Et gentẽ
cui seruieruit: ego iudicabo dicit
dñs. Et post hec exibunt et deser¬
uient michi in loco isto. Et dedit
illi testamentum circun cisionis:
et sic genuit ysaac. Et circũtidit eũ.
die octauo. Et ysaac iacob: et iacob
duodecin patriarchas. Et patri¬
arche enuilantes. ioseph uendider̃t
in egypto. et erat deus cum eo: et
eripuit eum ex omnibus tribula¬
tionibus eius. Et dedit ei gratiã
et sapientiam in conspectu phara¬
oms regis. egypti. et constituit eum
prepositum super egyptum. et super
omnem domum suam. Uenit au¬
tem fames in uniuer sã egyptum
et chanaan et tribulatio magna:

Expanded text:
eius transtulit illum in terram istam eius transtulit illum in terram istam in qua nunc vos habitatis et non dedit illi hereditatem in ea nec paseo, « sed repromisit Deus dare illam in sum, cum non habeest autem ei Deus: Quia erit semen ejus accola in terra aliena, et servituti eos subjicient, et male tractabunt eos annis quadringentis: et gentem cui servierint, judicabo ego, dixit Dominus: et post haec exibunt, et servient mihi in loco isto. Et dedit illi testamentum circumcisionis: et sic genuit Isaac, et circumcidit eum die octavo: et Isaac, Jacob: et Jacob, duodecim Patriarchas. Et Patriarchae aemulantes, Joseph vendiderunt in Aegyptum, et erat Deus cum eo: et eripuit eum ex omnibus tribulationibus ejus: et dedit ei gratiam et sapientiam in conspectu Pharaonis regis Aegypti, et constituit eum praepositum super Aegyptum, et super omnem domum suam. Venit autem fames in universam Aegyptum et Chanaan, et tribulatio magna:
Abbreviated transcription (Latin):
tie: et spiritui qui loquebatur. Tũt
submiserunt uiros. qui dicerent
se audisse eui dicentem uerba blas¬
phemie: in moysen et deũ. Com¬
mouerunt itaq plebem et seno¬
res et scribas: et concurrentes ra¬
puerunt eum. et adduxerunt eũ¬
in concilium: et statuerunt falsos
testes qui dixerent. Homo iste nõ
uersus locum sanctum et legemi.
Aludiuimus enim eum dicentem.
qm̃ ihesus nazarenus bic destruet
locunuistum: et mutabit traditio¬
nes quas tradidit nobis moyses.
Et intuentes enim ommes qui sede¬
bant in contilio: uiderunt faciem
eius tanquam faciem angeli. L¬
Ixit autem princeps sa cer¬
dotum: si hoc ita se haberẽt
Qui ait. Uiri patres et fratres: au¬
dite. Deus głe apparuit patrino¬
stro abraham: cum esset in me so¬
potanna priusqmiͣ moraretur in
charram: et dixit ad illum. Exi
de terra tua. et decognatione tua:
et ueni in terram. quam tibi mõ¬
strauero. Tunc exiit de terra chal¬
deorum: et habitauit in charram.
Et inde postquã mortiuis est pater

Expanded text:
iritui, qui loquebatur. Tunc summiserunt viros, qui dicerent se audivisse eum dicentem verba blasphemiae in Moysen, et in Deum. Commoverunt itaque plebem, et seniores, et scribas: et concurrentes rapuerunt eum, et adduxerunt in concilium, et statuerunt falsos testes, qui dicerent: Homo iste non versus locum sanctum, et legem. Audivimus enim eum dicentem: Quoniam Jesus Nazaraenus hic destruet locum istum, et mutabit traditiones, quas tradidit nobis Moyses. et intuentes eum omnes qui sedebant in concilio viderunt faciem eius tamquam faciem angeli dixit autem princeps sacerdotum si haec ita se habent qui ait viri fratres et patres audite Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham cum esset in Mesopotamiam priusquam moraretur in Charram et dixit ad illum exi de terra tua et de cognatione tua et veni in terram quam tibi monstravero tunc exiit de terra Chaldeorum et habitavit in Charram et inde postquam mortuus est pater
Abbreviated transcription (Latin):
Inter purpureos martyrũ quos
nazareus sanguis infecit: tanto
fulgore stephanus radiauit. ut dũ
adhuc diuinũ sustiieret premiũ:
igitur adleta dei fultus spũ dei fidstadiũ
certaminis. prior exiuit. Et tantamn
uictore adeptus est gloriã: ut primus
acciperet coronã. Miles xp̃i fidelis
signifer martyrũ fortis post xp̃m mox
ĩter a cies dyaboli ꝑtrãsiuit. Et pͥor martir¬

Expanded text:
t purpureos martyrum choros quos Nazaraenus sanguis infecit, tanto fulgore sanctus Stephanus radiavit, ut dum adhuc divinum sustinet praemium, igitur athleta Dei unctus Spiritu Dei ad stadium certaminis primus exivit, et tantam victoriae adeptus est gloriam, ut primus acciperet coronam. Miles Christi fidelis, signifer martyrum fortis, post Christum mox inter aciem diaboli pertransivit, et martyr
Abbreviated transcription (Latin):
frr̃ .s. quia discipłs ille nõmoritur. Et
nõ dixit iħe nõ morit᷑. sed sic eum uolo
manere donec ueniam. quid ad te. Ecce
quousq in hoc euanigłio extendit᷑ que¬
tio: quȩ sua ꝓfunditate nõ medioeriter
mentẽ scrutantis exercet. Cur enĩ dicit᷑
petro sequere me. nec dicit᷑ ⁊ cȩteris
qui sinul aderant: Et ꝓfecto eum sic̃
magistrũ. discipłi sequebet᷑. Sed siad
peissionẽ intelligendũ est. num quid solꝰ
ꝓ xxp̃iana ueritate passuis ẽ petrꝰ: Nõne
ibi erat m illis seprem iacob filiꝰ ÷ ebe¬
dei fienter ioħis. qui post eiꝰ ascensionẽ¬

Expanded text:
 quia discipulus ille non moritur. Et non dixit ei Jesus, Non moritur; sed, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Ecce quousque in hoc Evangelio extenditur quaestio, quae sua profunditate non mediocriter mentem scrutantis exercet. Cur enim dicitur Petro, Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant? Et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantur. Sed si ad passionem intelligendum est, numquid solus pro christiana veritate passus est Petrus? Nonne ibi erat in illis septem alius filius Zebedaei f
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternũ fruentur ambo ꝑspetiem. Om̃ib
igit᷑ scĩs ad xp̃i corpꝰ insepambiliter ꝑ¬
tinentib. ꝓpter huius uite ꝓcellosissimȩ
gub̾naculum: ad liganda & soluenda
in nec iste solus. sed uinuersa ȩccłali¬
gat soluitq peccata: nec ille in printipio
uinitate. & de totus diumitati: trinica¬
te atq unitate sublimia. quȩ in illo
regno fatie ad fatiem cõtemplanda. nũc
aut donee ueniat qnĩs in spcculo atq
in enigmate catuenda sut que predicã¬
do toiaret. de f̾inte dñici bectoris¬
dit. Sũt qui senserint. & hii quidem nõ
neq uxorem duxerit. & ab ineunte pue¬
ritia castissimus uixerit. Hoc quidẽ in
scripturis canonicis nõ eiudenter appar&.
Uerumtam̃ id quoq multum ad iuuat cõ¬
gruentiã huius: sententiȩ. qd̃ illa uita¬

Expanded text:
entur ambo per speciem. Omnibus igitur sanctis ad Christi corpus inseparabiliter pertinentibus, propter hujus vitae procellosissimae gubernaculum, ad liganda et solvenda Quoniam nec iste solus, sed universa Ecclesia ligat solvitque peccata: nec ille in principio divinitate, et de totius divinitatis trinitate atque unitate sublimia, quae in illo regno facie ad faciem contemplanda, nunc autem donec veniat Dominus, in speculo atque in aenigmate contuenda sunt, quae praedicando ructaret, de fdit. Sunt qui senserint, et hi quidem non neque uxorem duxerit, et ab ineunte pueritia castissimus vixerit. Hoc quidem in Scripturis canonicis non evidenter apparet; verumtamen id quoque multum adjuvat congruentia
Abbreviated transcription (Latin):
corã te ostium aꝑtũ qd̃ nemo pocest
men meum. Ecce dabo de synagoga satha¬
nȩ qui dicut se uideos esse & nõ sũt: sed
mentiunt᷑. Ecce faciam illos ut ueniant.
& adorent ante pedes tuos: & scient quia¬
ego dilexi te: qm̃ seruasti uerbũ patientiȩ

Expanded text:
quod nemo potest men meum: ecce dabo de Synagoga Satanae, qui se dicunt Judaeos esse, et non sunt, sed mentiuntur: ecce faciam illos, ut veniant et adorent ante pedes tuos, et scient quia dilexi te, quoniam servas
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunt uestimenta sua. secus
pedes adolescentis qui uocabatur
saulus. Et lapidabant stephanũ:
muocantem et dicentem. Dñe
ihesu: suscipe spiritum meum. Posi¬
tis autem genibus: clamauit uoce
magna. Dñc ne statuas illis hoc
peccatum. Et cum hoc dixisset:.
obdorinunt in domino. Saulus ãt
erat consentiens neci eius. Facta ẽ
autem in illa dic persecutio magna
in ecclesia que erat iherosolis: et
omnes dispersi sunt per regiones
uidee et samarie propter apostolos.
Curauerunt autem stephanum
uiri timorati: et fecerunt magnũ
planctum super illum. Saulus
autem deuastabat ecclesiam per do¬
mos intrans et trahens uiros et
mulieres tradebat in custodiam.
Legitur qui dispersi erant: pertrã¬
sibant euangeliz antes uerbum
regis nostri: natalem. Hodie celebra¬
nius triumphalem militis passionẽ.
Heri enum rex noster tͬabea carnis
indutus: de aula uteri uirginalis
egredieus: uisitare dignatus est
mundum. Sodie miles de taber.¬
naculo corporis exiens: triumpha

Expanded text:
cus pedes adolescentis qui vocabatur Saulus. Et lapidabant Stephanum invocantem et dicentem: Domine 42 Jesu: suscipe spiritum meum. Positis autem genibus: clamavit voce magna. Domine: ne statuas illis hoc peccatum. Et cum hoc dixisset: obdormivit in Domino. Saulus autem erat consentiens neci ejus. Facta est autem in illa die persecutio magna in Ecclesia que erat Hierosolimis: et omnes disperJudaeae et Samariae, praeter Apostolos. Curaverunt autem Stephanum viri timorati, et fecerunt planctum magnum super eum. Saulus autem devastabat Ecclesiam, per domos intrans, et trahens viros ac mulieres, tradebat in custodiam. Igitur qui dispersi erant, pertransibant, evangelizantes verbum Regis nostri Natalem: hodie celebramus triumphalem militis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis e
Abbreviated transcription (Latin):
uisuri sũt: quem in humilitate po¬
situm audire noluerunt ut uir tutẽ
euis. tanto tunc districtus senciant:

Expanded text:
videbunt. Quem in humilitate positum audire noluerunt, ut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant
Abbreviated transcription (Latin):
et si opus est et uerberibus. Sed
delictum dimictanus: culpam
de corde abiciamus. I deo enm
dñs subdidit de cordibus uestris:
ut si per caritatem imponitur
disciplina. de corde leuitas non
recedat. Quid enim tam piui.
quam medicus ferens ferramen¬
tum: Plorat secandus: et sequa¬
tur. Ulorat urendus: et uritur.
Non est illi crudelitas. Absit ut
seuicia medici dicatur. Seuit
in uulnus ut homo sanetur: qr
si uulmus palpctur homo perdit᷑.
Sic ergo ista monuerim fratres
mer: ut fratres nostros qui perca¬
uerint omnimodo diligamus
de corde nostro. Caritatem in
cos non dimictamus. et disci
plinam cum opus est demus:
ne per solutionem discipline cres¬
cat nequicia. et incipiamus prop¬
ter deum accusari quia recitatũ
est nobis. Beccantes coram om¬
nibus corripe: ut ceteri timorem
habeant. Nerte si quisquam qd̃
solum uerum est distinguit ten¬
pora. et soluerit questioneur. ne¬
rum est Si peccatum in secrcto
est: in secreto corripe. Si peccatũ
publicum est et apertuur. publi¬

Expanded text:
et si opus est, et verberibus: sed delictum dimittamus, culpam de corde abjiciamus. Ideo enim Dominus subdidit, de cordibus vestris, ut si per charitatem imponitur disciplina, de corde lenitas non recedat. Quid enim tam pium quam medicus ferens ferramentum? Plorat secandus, et secatur: plorat urendus, et uritur. Non est illa crudelitas; absit ut saevitia medici dicatur. Saevit in vulnus, ut homo sanetur: quia si vulnus palpetur, homo perdiSic ergo ista noverimus, fratres mei, ut fratres nostros, qui peccaverint, omnimodo diligamus de corde nostro, charitatem in eos non dimittamus, et discplinam, cum opus est, demus: ne per solutionem disciplinae crescat nequitia, et incipiamus propter Deum accusari; quia recitatum est nobis, Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant . Certe si quis, quod solum verum est, distinguit tempora, et solvit quaestionem, verum est. Si peccatum in secreto est, in secreto corripe. Si peccatum publicum est et apertum - publi
Abbreviated transcription (Latin):
gymnasia choris referta sapientiũ:
sed plebem dñs simplicem requisi¬
uit: que falerare audita et fucare
nesciret. Simplicitas enim queri¬
tur: non ambitio desideratur. Nec
contempnenda putes quasi iulia
uerba pastorum. A pastoribus etiã
maria fidem colligit. A pastorib
populus: ad dei reuerentiam con¬
gregatur. Mirati enum sunt: de
nis que discebantur a pastoribus
ad ipsos. Maria autem conserua¬
bat omma uerba hec: conferens in
corde suo. Discanius sancte uirgi¬
ius in omnibus castitatem: que nõ
minus ore pudica. quam corpore
argumenta fidei conferebat in cor¬
de. Si maria a pastoribus didicit.
cur tu declinas dicere a sacerdotibz:
Si maria ante precepta apostolica
tacet. curti l aͣpostolica precepta ma¬
gis cupis docere quam discere:
Disce persone uitium esse non
sexus. Sexus enim sanctus. Deniqz
maria preceptum non accepit: exẽ¬
plum edidit.

Expanded text:
gymnasia choris referta sapientium, gymnasia choris referta sapientium, sed plebem dominus simplicem requisiuit, quae falerare audita et fucare nesciret; simplicitas enim quaeritur. non ambitio desideratur. nec contemnenda putes quasi uilia uerba pastorum. a pastoribus etiam Maria fidem colligit, a pastoribus populus ad dei reuerentiam congregatur; mirati enim sunt de his quae dicebantur a pastoribus ad ipsos. Maria autem conseruabat omnia haec uerba conferens in corde suo. discamus sanctae uirginis in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore argumenta fidei conferebat in corde. si Maria a pastoribus discit, cur tu declinas discere a sacerdotibus? si Maria ante praecepta apostolica tacet, cur tu post apostolica praecepta magis cupis docere quam discere? disce personae uitium esse, non sexus; sexus enim sanctus. denique Maria praeceptum non accepit, exemplum edidit.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. iuxta quod scriptum est.
Laudate dnm̃ de celis. laudate eñ
in excelsis. Iaudate eum onne̾s
angeli eius. Impleta igitur pro¬
marchi ᷑ ait. quia cum bestiis erat:
et angeli ministrabant ei. Ut ĩ
altero mĩe insigne: in altero diuine
iudicium pietatis agnoscas. Tu¬
um est quod bestias patitur. fuũ
quod ab angelis predicatur. Et
auint. Uideanus hoc uerbum
quod factum est: quod dñs osten
dit nobis. Et uenerunt festinã¬
tes. Bides festinare pastores. Ne¬
mo enum cum desidia deum requi¬
rit. Bides eos angelis credidisse:
et tu patri. filio. spiritui. sancto. an¬
gelus prophetis. apostolis crede.
Dide quam signate scriptura sin¬
gulorum. libret momenta uerboꝵ
Festinant inquit: uerbum uidere.
Et enum cum caro deum uidetur:
uerbum uidetur quod est dei filius.
Non mediocre fidei tibi hoc uidcat᷑
exemplum: non uilis persona pa¬
storum. Certe quo uilior ad pru¬
dentiaur: eo preciosior ad fidem. Nõ

Expanded text:
rent iuxta quod scriptum est: rent iuxta quod scriptum est: laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. laudate eum omnes angeli eius? inpleta igitur proMarcus ait quia cum bestiis erat et angeli ministrabant ei, ut in altero misericordiae insigne, in altero diuinae indicium potestatis agnoscas. tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis praedicatur. et aiunt: uideamus hoc uerbum quod factum est, sicut dfestinantes. uides festinare pastores; nemo enim cum desidia Christum requirit. uides pastores angelo credidisse: et tu patri, filio, spiritui sancto, angelis, prophetis, apostolis crede. uide quam signate scriptura singulorum libret momenta uerborum. festinant\' inquit \'uerbum uidere. etenim cum caro domini uidetur, uerbum uidetur, quod est filius. non mediocre fidei tibi hoc uideatur exemplum, non uilis persona pastorum. certe quo uilior ad prudentiam eo pretiosior ad fidem. non
Abbreviated transcription (Latin):
gentium greges pecudum more
ante uiuentes: in aulam domini
congregarent: ne quos spiritaliũ
bestiarum. per effusas noctes tene¬
uras paterentur incursus. Et be¬
ne pastores uigilait: quos bonus
pastor informat. Grex igitur po¬
pulus. nox seculum: pastores sũt
sacerdotes. Aut fortasse etiam.
ile sit pastor cur dicitur. Esto
uigilans: et confirmare. Quia
non solum episcopos ad tuendũ
gregem dñs ordinauit: sed etiã
angelos destinauit. Ecte ange¬
lus diũ stetit uixta illos. Uidete
quẽ admodum oiuina cura fidẽ
astruat. Angelus mariam. ange¬
lus ioseph: angelus pastores edocet.
Non satis est: semel missum. Du¬
obus enim et tribus testibus: stat
omne uerbuni. Et facta est cum
angeio multitudo exercitus celes¬
tium laudentium deum et dicẽ¬
tuumr. gloria in altissimis deo:
et in terra pax hominibus bone
uoluntatis. Bene angeloꝵ no¬
minatur exercitus: qui ducem
militie sequebantur. Cui igitur
landem angeli insi dũo suo dice¬

Expanded text:
gentium greges pecudum modo gentium greges pecudum modo ante uiuentes in aulam domini congregarent, ne quos spiritalium bestiarum per offusas noctium tenebras paterentur incursus. et bene pastores uigilant, quos bonus pastor informat. grex igitur populus, nox saeculum, pastores sunt sacerdotes. aut fortasse etiam ille sit pastor, cui dicitur: esto uigilans et confirma, quia non solum episcopos ad tuendum gregem dominus ordinauit, sed etiam angelos destinauit. ecce angelus domini stetit ante illos. uidete quemadmodum diuina cura fidem adstruat. angelus Mariam, angelus Ioseph, angelus pastores edocet. non satis est semel missum; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. et facta est cum angelo multitudo exercitus caelestium laudantium deum et dicentium: gloria in altissimis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. bene angelorum nominatur exercitus, qui ducem militiae sequebantur. cui igitur laudem angeli nisi domino suo dice
Abbreviated transcription (Latin):
apud me distat in uerbo: quod nõ
i rationabilem. non sucto delitiaꝵ.
sed succo naturalis alimonie pre¬
seꝑia sancta pauerunt. Wic est
dũs hoc presepe quod nobis diuiꝰ¬
num misterium reuelatum est.
irracionabili gentes pectudum
intra presepia more niuentes
alimonie sacre ubertate pascendaͨ.
Agnouit ergo asina speties scili¬
cet et forma gentilium: presepe
domini sui. Et ideo dicit. Dñs
pascit me: et nichil mchi deerit.
An mediocribus signis deus pro¬
batur: Quod angeli ministrãt:
quod magi adorant. quod mar¬
tyres confitentur: exutero fundi¬
tur. sed choruscat ecelo. Terreno
in diuersorio iacet: sed celesti lu¬
mine iuget. Nupta peperit: sed
uirgo concepit. Nupta concepit:
sed uirgo deun generauit.¶Qui¬
etiam pastores in illa faciebat re¬
gione uigilare: custodientes ui¬
gilias noctis supra gregem suũ.
Uidete fratres ecclesie surgentis
exordium. Epristus nascitur. et
pastores uigilare ceperunt: qui

Expanded text:
apud me distat in verbo, quod non apud me distat in verbo, quod non m rationabilem non fuco deliciarum, sed suco naturalis alimoniae praesaepia sancta pauerunt. hic est dominus, hoc praesaepe, quo nobis diuinum mysterium reuelatum est, inrationabili gentes pecudum intra praesaepia more uiuentes alimoniae sacrae ubertate pascendos. agnouit ergo asina, species scilicet et forma gentilium, praesaepe domini sui. et ideo dicit: dominus pascit me, et nihil mihi deerit. an mediocribus signis deus probatur, quod angeli ministrant, quod magi adorant, quod martyres confitentur? ex utero funditur, sed coruscat e caelo; terreno in deuersorio iacet, sed caelesti lumine uiget. nupta peperit, sed uirgo concepit; nupta concepit, sed uirgo generauit.etiam pastores in illa faciebat regione uigilare custodientes uigilias noctis supra gregem suum. uidete ecclesiae surgentis exordium: Christus nascitur et pastores uigilare coeperunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ubt in diuersorio non habebat: ut
tu plures haberes in celestibus mã
sidnes. Qui cum diues esset: prop¬
ter nos pauper factus est: ut illius
in opia uos ditaremini. Pauper
est. et infirmitas domini: mea uir¬
tus est. Naluit sibi egere: ut om¬
nibus habundaret Mees illius
infantie uagientis abluuiit fletꝰ.
La crime ille: mea delicta lauerunt.
debeo quod redemptus sum: quã
operibus quod creatus sum. Non
profuisset ¶ Sed nemo intra usũ
corporis et formanioninem diui¬
nitatẽm includat. Alia est carnis
natura. alia diuinitatis est głia.
Propter te infirmitas: in se potẽ¬
tia. Propter te mopia: in se opu¬
lentia. Noli hoc estimare quod cer¬
nis: sed quod redimeris agnosce.
Quia in pannus est uides: quia
in celis est non uides: Infantis
audis uagitus. non audis bouis
dum̃ cognoscentis mugiͥtus:
Ignouit enim bos. possessorem
suum: et asinus preseͥpe dm̃i. Im
mo presepium dixerim. sicut sccĩp¬
sit qui transculit. Nichil enim

Expanded text:
in eo diversorio non habebat; ut in eo diversorio non habebat; ut tu plures haberes in coelestibus sedibus siones. qui cum diues inquit esset, propter uos pauper factus est, ut illius inopia uos ditaremini. meum ergo est et infirmitas domini mea uirtus est. maluit sibi egere, ut omnibus abundaret. me illi infantiae uagientis abluunt fletus, mea lacrimae illae delicta lauerunt. debeo quod redemptus sum, quam operibus quod creatus sum. Non profuisset. 42. Sed nemo intra usum corporis formam omnem divinitatis includat. Alia natura carnis est, alia divinitatis gloria. Propter te infirmitas, in se potentia: propter te inopia, in se opulentia. Noli hoc aestimare quod cernis, sed quod 1296 redimeris, agnosce. Quia in pannis est, vides: quia in coelis est, non vides: infantis audis vagitus, non audis bovis Dominum agnoscentis mugitus: Agnovit enim bos possessorem suum, et asina praesepe Domini sui ; immo praesepium dixerim, sicut scripsit qui transtulit; nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
utramqz cognouinius: et utriusq
unam. et causan qua uenit ad¬
uertimus: ut pereinitis mundi
peccata tuscipiens. peccati laben
et ommiũ mortem. in se qui uinci
non posset abholeret: consequens
est ut nunc quoqz sanctus luchas
euangelista nos doceat. et uias do¬
mini secundũ carnem crescentis
ostendat. Nec quẽ mouere debet
quod altior consilio iohannus in¬
fantiam diximus preter mnissã:
xpristi uerd infantiam asserimꝰ
esse descriptam. Non enim om¬
nium est dicere. Factus sum infir¬
mus in firmis ut infirmos lucri¬
faciam. Omnibus omnia factus
sum. Neqz enira de quoquam alie¬
lio. ita dici potest. quia uulneratus
est propter iniquitates nostras:
et infirmatus est propter peccata
nostra. Ille igitur paruulus. ille
infantulus fuit: ut tu uir posses
esse perfectus. Ille inuolutus in
pannis: ut tu mortis laqueis sis
absolutus. Iue in presepibus: ut
tu in altaribus. Ille in terris: ut
tu inftellis. Ille altum locum

Expanded text:
utramque cognovimus, et utriusque munus utramque cognovimus, et utriusque munus unum, et causam qua venit advertimus; ut pereuntis mundi peccata suscipiens, peccati labem, et omnium mortem in se, qui vinci non posset, aboleret: consequens est ut nunc quoque sanctus Lucas evangelista nos doceat, et vias Domini secundum carnem crescentis ostendat. 41. Nec quemquam movere debet quod altiori consilio Joannis infantiam diximus praetermissam, Christi vero infantiam asserimus esse descriptam, non enim omnium est dicere: Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifaciam: omnibus omnia factus sum : neque de quoquam alio ita dici potest, quia Vulneratus est propter iniquitatem nostram, et infirmatus est propter peccata nostra . Ille igitur parvulus, ille infantulus fuit; ut tu vir possis esse perfectus: ille involutus in pannis; ut tu mortis laqueis sis absolutus: ille in praesepibus; ut tu in altaribus: ille in terris; ut tu in coelis: ille alium locum
Abbreviated transcription (Latin):
reuiter sanctas luchas et
quomods et quo tẽpore.
et quo loco secundũ carnem xp̃s
natus sit explicauit. At uero de
celesti generatiõne sĩ queris: lege
euangelium sancti ihannis. qui
a celestibus exorsus ud tecrena
descendit. Illic inuenies et quã¬
do erat.et quo modo erat: et
quid erat. et quid egerat. quid age̾¬
bat. et ubi erat: et quo uenit. et quo¬
modo uenerit. quo tempore uene¬
rit. qua causa uenerit. In princi¬
pio inquit erat uerbum: habes
quando erat. Et uerbum erat
apud deum: habes quomodo erat.
habes etiam quid erat: et deus erat
uerbum. Quid egerat: oninia ꝑ
ipsum facta sunt. Nuid agebat:
erat lux uera que illumĩat om¬
nem hominem uenientẽ in hũc
mundũ. Et ubi erat: in hoc mũ¬
do erat. Nuo uenit: in sua pro¬
pria uenit. Quomodo uenerit:
uerbum caro factum est. quando
uenerit: iohannes testimonium
perhibet de ipso dicens. Qui post m̃e
iohannes ipse testatur. Ette ag¬
nus dẽid ecce qui tollit peccata
mũdi. Si igitur generationem

Expanded text:
reuiter sanctus Lucas et quomodo et quo tempore et quo loco secundum carnem Christus natus sit explicauit. at uero de caelesti generatione si quaeris, lege euangelium sancti Iohannis, qui a caelestibus exorsus ad terrena descendit. illic inuenies et quando erat et ququid erat, quid egerat, quid agebat, et ubi erat, et quo venerit, et quomodo venerit, quo tempore venerit, qua causa venerit. In principio, inquit, erat Verbum ; habes quando erat: Et Verbum erat apud Deum; habes quomodo erat. Habes etiam quid erat: Et Deus, inquit, erat Verbum. Quid egerat: Omnia per ipsum facta sunt . Quid agebat: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Et ubi erat: In hoc mundo erat . Quo venerit: In sua propria venit . Quomodo venerit, Verbum caro factum est . Quando venerit, Joannes testimonium perhibet de ipso dicens: Hic est de quJoannes ipse testatur. Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Si igitur generationem
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: sed tamen ifdera hunc an¬
gelus ne se debeat adorare compes
cuit dicens. Bide ne feceris. Con¬
seruus enim tuus sum et fratrũ
ihesu. Quid est quod ante redẽp¬
toris aduentum augeli adoran¬
tur ab hominibus et tacent.
Dost modum uero adorari re¬
fugiunt. nisi quod naturam no¬
stram quam prius despexerant.
Dostꝙͣ hanc super se assumptã
conspiciunt. sub stratam sibi ui¬
dere pertimescunt: Net iam sb̃
se uelut infirmain contempnere
ausi sunt: quam super se in celi
dignantur hominem socium:
qui super se adorant hominem
deum curcinus ergo fratres Raris¬
simi. ne qua nos immunditia
polluat. qui in etcrna pre scientia
et dei ciues: et angelis equales su¬
mius. Bendicemus moribus. dig¬
nitatem nostram. Nulla nos
luxuria inquinet. nulla turpis
cogitatio accuset. Non malitia
mentem mordeat. nou inuidie
rubigo consũmat. N ec elatio
inflet. non ambitio per terrena
oblectamẽta dilamiet: non ira m¬
flamuiet. Dii et enim: uocatͥ st̃

Expanded text:
voluit, sed tamen idem hunc anvoluit, sed tamen idem hunc angelus ne se debeat cit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur et tacent, postmodum vero adorari refugiunt; nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemus ergo, fratres charissimi, ne qua nos immunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt