comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
preponi. Propͥum est coniunctionis.
casuales dictiones. uerba. seu aduerbia
coniungere. Proprium ẽ intiectionis.
motum animi uel affectum uerbi. sine
certo accentu significare. ut pape. et si
non addatur subauditur miror. Nom̃
iectorum corporum. seu rerum comnur¬
nem uel propriam qualitatem distri¬
burt. ut homo uirgilius. ars. arme¬
thica nicomachi. Dicitur autem nofn
uel a greco onio ꝯi dictio. a neyei. idẽ.
attribuendo. uel quasi notamen. Ac¬
cidunt igitur nomini. uͣ. Species. Ge
tamen propͥorum nommnum quam
uero et appellatiuum hoc interesti. q
ꝓpͥum. naturaliter uniuscuiusq pͥla¬
tam substantiã et qualitatẽ significlł
Nunquã commune nisi sola uoce. ꝓppel¬
latiuum uͦ naturalif significat multo¬
rũ substantiam uel quautitatẽ. aut qͦ¬
litatem generalem seu specialem. uel
adiectuam. Generalem ut auimal. corpꝰ.
uirtus. Specialem ut homo. tricubitũ.
albedo. Adiectiuam. ut magnus. albus.

Expanded text:
preponi. 13 Proprium est coniunctionis preponi. 13 Proprium est coniunctionis casuales dictiones, uerba, seu aduerbia coniungere. 14 Proprium est interiectionis motum animi uel affectum uerbi sine certo accentu significare, ut "pape"; et si non addatur, subauditur "miror". DE iectorum corporum seu rerum communem uel propriam qualitatem distribuit, ut "homo"/"Virgilius", "ars"/"arithmetica Nicomachi". 2 Dicitur autem nomen uel a Greco ONOMA, dicto a NEMEIN, id est a "tribuendo", uel quasi "notamen". 3 Accidunt igitur nomini V: species, gentam propriorum quam uero et appellatiuum hoc interest, quod proprium naturaliter uniuscuiusque priuatam substantiam et qualitatem significat, numquam commune, nisi sola uoce; appellatiuum uero naturaliter significat multorum substantiam uel quantitatem, aut qualitatem generalem uel specialem uel adiectiuam: generalem, ut "animal", "corpus", "uirtus"; specialem, ut "homo", "tricubitum", "albedo"; adiectiuam, ut "magnus", "albus".
Abbreviated transcription (Latin):
ad totum sensum minua. Oratioẽ
ordinatio dictionum congruam sen¬
ceutiam. perfectamq demonstrans.
Que diffinitio generalis est oratioĩs
idest que in species uel partes diuidit᷑.
Dicitur tamen oratio liber rethoricꝰ.
uel una dictio. cum plenam sententi¬
am ostendit. ut uerba imꝑatiua et
responsiua. Quid est summum bo¬
num: Deus. lege. Partes igitur ora¬
tionis quot sunt: ex suis proprietati¬
bus breuiter colligamus. Nam qui¬
dam duas fecerunt. nomen et uerbũ.
Absas siicathegorematu appetiabist
Dest consignificantia. Quidam qͥn¬
ꝙ alii płes. Oropruim est nominis.
substantiam et qualitatem significa¬
ie. Prprium est uerbi actionem sũ
palsionem. siue utrumq cum modił et
temporib et formis sine casu significare.
Proprium est participii habere
significationem uerbi. cum it scriba¬
accidentibus nominis. Propͥst unt
re personas. Proprium est preposio
nis casualib tantum per apposionẽ

Expanded text:
ad totum sensum minima. 2 Oratio est ad totum sensum minima. 2 Oratio est ordinatio dictionum congruam sententiam perfectamque demonstrans. 3 Que diffinitio generalis est orationis, id est, que in species uel partes diuiditur. 4 Dicitur tamen oratio liber rethoricus, uel una dictio cum plenam sententiam ostendit, ut uerba imperatiua et responsiua: "quid est summum bonum? - Deus", "lege!". 5 Partes igitur orationis quot sunt, ex suis proprietatibus breuiter colligamus. 6 Nam quidam duas fecerunt, nomen et uerbum alias sincathegoremata appellabant, id est consignificantia, quidam V, alii plures. 7 Proprium nominis est substantiam et qualitatem significare. 8 Proprium est uerbi actionem, siue passionem, siue utrumque cum modis et temporibus et formis sine casu significare. 9 Proprium est participii habere significationem uerbi cum accidentibus nominis. 10 Proprium re personas. 11 Pnis casualibus tantum per appositionem
Abbreviated transcription (Latin):
oratio ut curro. Differt tamen silla¬
ba a dictione. quia dictio sensum ħͣt̃.
et certum accentum. Sillaba uoro ñ
nisi sciatur quomodo posita sit in dic¬
tione. Accidit uuiciuq sillabe tenor.
spiritus. tempus. numerus. litteraꝵ
tenor. idest accentus. acutus grauis.
circumflexus. qui certus fit in dicti¬
one absq ea incertus. Spiritus. asper
uel sonis. Tempus uero unum uel lu¬
o. Quidam tamen dicunt quod si uo¬
calis est breuis per se. ut amo. uel si eã
una sim plex consonaus. sequatur ut
caput unum habeat tempus. In co¬
munib. unum ⁊ semis ut lacͥme quã¬
uis precedat etiam .s. que subtrahi¬
tur more ueteri ut prenii ꝗ a soribs.
In longis natura.e et positione
duo sunt tempora. ut do. aros. Qͣn¬
do uero post uocalem natura longã.
consonans una sequitur duo et semis
ut sol. Quando uero due uel una sĩ¬
plex tria. ut mons. rex. Numerus
litterarum accidit sillabe. qui ab u¬
na incipiens non ultra quam ad sex

Expanded text:
oratio, ut "curre". 23 Differt tamen sillaoratio, ut "curre". 23 Differt tamen sillaba a dictione, quia dictio sensum habet et certum accentum; sillaba uero non, nisi sciatur quomodo posita sit in dictione. 24 Accidit unicuique sillabe tenor, spiritus, tempus, numerus litterarum. 25 Tenor, id est accentus, acutus, grauis, circumflexus, qui certus fit in dictione, absque ea incertus. 26 Spiritus asper uel lenis. 27 Tempus uero unum uel duo; quidam tamen dicunt quod, si uocalis est breuis per se, ut "amo", uel si eam una simplex consonans sequatur, ut "caput ", unum habeas tempus; in communibus unum et semis, ut "lacrime", quamuis precedat etiam s, que subtrahitur more ueteri, ut "premia scribe"; in longis natura et positione duo sunt tempora, ut "do", "ars"; quando uero post uocalem natura longam consonans una sequitur, duo et semis, ut "sol"; quando uero due uel una duplex, tria, ut "mons", "rex". 28 Numerus litterarum accidit sillabe, quia ab una incipiens, non ultra quam ad VI p
Abbreviated transcription (Latin):
taurer sed r compostors. solum¬
modo setago post humus. ato adqu¬
tecedendem sillaban. sequentib.c.p.
q .t. ud excurro. expello. exquiro. extẽ¬
do .l. quoq sequente ii uno ex lex .s.
etiani sequente ut quibusdam placet᷑
exsequor. sed non uidetur hoc posso fi¬
eri. oum .x. loco.cs. ẜungatur. ⁊ non
possit geminari .s. uel altera consonãs
altera antecedente uol sub sequente cõ¬
sonante. nisi sit muta aute liquidã.
ut supplex. suffragor. unde suspigo.
et sunilia abiciunt unam .s. hec igiͦ
ratio et eupbonia melus .s. abicit.
ud exutus .ẜ. uero sequente in eam cõ¬
uertitur .r. ut efficio. Ceteris uero con¬
sonantib sequentib .e. preponi solet
non. ex.℥. in peregrinis dictionibus
semper in principio sillabe. inuenitur
et si autecedat alt̾a sillaba necesse est
eam uel in uocalem desiuere ut gaza
licet induplicem. ut fax. faux. ¶ Inue¬
nitur plena dictio in una sillaba. ut
as. do .i. sicut in una dictione plena

Expanded text:
tamen, sed in compositis solumtamen, sed in compositis solummodo, "satago", "posthumus", "atqutecedentem sillabam, sequentibus c, p, q, t, ut "excurro", "expello", "exquiro", "extendo"; l quoque sequente in uno, "exlex"; s etiam sequente, ut quibusdam placet, "exsequor", sed non uidetur hoc posse fieri, cum x loco cs fungatur et non possit geminari s uel altera consonans aliqua antecedente uel subsequente consonante, nisi sit muta ante liquidam, ut "supplex", "suffragor": unde "suspicio" et similia abiciunt unam s; hec igitur ratio et euphonia melius s abicit, ut "exutus"; f uero sequente in eam conuertitur x, ut "efficio"; ceteris uero consonantibus sequentibus e preponi solet, non ex. 20 Z in peregrinis dictionibus semper in principio sillabe inuenitur; et si antecedat altera sillaba, necesse est eam uel in uocalem desinere, ut GAZAlicet in duplicem, ut "fax", "faux". 22 Inuenitur plena dictio in una sillaba, ut "ars", "do", "i", sicut in una dictione plena
Abbreviated transcription (Latin):
mus. .i. derminat antesedentem sitlabã
coteris consouantibus. sequentib. pre¬
ter .s. l. ii.p.r. ut mancus. pondus.
infundo. angulus. annus. iuquiro. ton¬
sus. antonius. conuiugo. conuerto. aux¬
ius. Nam .b. pm. sequentibus inm.
conuertitur ut imbuo. impius. cõmu¬
nis.L. uel.R. in eadem. ud illudo.ir
silo. irrito. p. nullam terminat sib¬
labam nist sequente altera .p. ut lip¬
pus. A. quacumq sequente priorem
cerminat. ut morbus. In quib dam
tamen compolitis.L. sequente. mutar
in eam inuenitut. ut intelligo. pelluceo
pelliceo:  derminante antecedentem sũ¬
labam. hee sequuntur in composctione.c.
m.p.t. ud abscondo. transmeo. clis plicet
distuli. Nam in simplicibus eiusdem
sunt sillabe ut pascua. cosmus. pros¬
pera. testis. Sequitur etiam altera .s.
uel .i. consonans. ut cassis disiectus. Ore¬
ter hec inueniuntur. s.g. e.ui.d. sed
muto.  atticus. Inuoniuntur

Expanded text:
mus". 14 N terminat antecedentem sillabam mus". 14 N terminat antecedentem sillabam ceteris consonantibus sequentibus, preter b, l, m, p, r, ut "mancus", "pondus", "infundo", "angulus", "annus", "inquiro", "tonsus", "Antonius", "coniungo", "conuerto", "anxius"; nam b, p, m sequentibus, in m conuertitur, ut "imbuo", "impius", "communis"; l uero uel r in easdem, ut "illudo", "irruo", "irrito". 15 P nullam terminat sillabam, nisi sequente altera p, ut "lippus". 16 R quacumque sequente priorem terminat, ut "morbus"; in quibusdam tamen compositis l sequente mutari in eam inuenitur, ut "intelligo", "pelluceo", "pellicio". 17 S terminante antecedentem sillabam, he sequuntur in compositione, c, m, p, t, ut "abscondo", "transmeo", "displicet", "distuli"; nam in simplicibus eiusdem sunt sillabe, ut "pascua", "cosmus", "prospera", "testis"; sequitur etiam altera s uel i consonans, ut "cassis", "disiectus"; preter hec inueniuntur f, g, q, u, d, sed "mitto", "Atticus"; inueniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
necue. necdum .d. finit. precedentem silla¬
bam. altera .b .d. h. m. q. ui. sequentib
ut addo. adbibo. adhereo. admitto ad¬
quiro. licet quioquam dicatur. aduoco.
Alis uero sequentibus in ipsas mutat᷑
affectus. allido. antitor. arrideo. assi¬
mo. Subtrahiturꝰ cum sequuntur .g.¬
.n.s.p.s.c. ut agnitus. aspectus. ascen¬
do. In.f. nulla desunit sillaba. nisi se¬
queute altera . ẜ. ut sufficio. Similit
.G. apud latinos. ut suggero hanc aliqͣn¬
do.ti. anto se assumit. ut natusigna¬
tus. Quo.N. post se positam .o. sepe it
caudem .g. conuertit. ut qua dringent
hi ki & nullius sunt sillabe termina¬
los apud latinos. Nam ah. uah. per a¬
pococam sunt. l. post se non permitit
esse. a. in. uel h. ⁊ R. Cetero sequiuitur
ut albus. ulcus. solclum. alfenus. alge
altus. silua. mulxi. In.m sillaba desi¬
nit. cum sequens. a.b. uel .p. uel alt̾a.
m. incipit. ut ambo. imperium. sum¬

Expanded text:
"necne", "necdum". 8 D finit precedentem silla"necne", "necdum". 8 D finit precedentem sillabam altera d, b, h, m, q, u sequentibus, ut "addo", "adbibo", "adhereo", "admitto", "adquiro" licet "quicquam" dicatur, "aduoco"; aliis uero sequentibus in ipsas mutatur"affectus", "allido", "annitor", "arrideo", "assumo"; subtrahitur cum sequuntur gn, sp, sc, ut "agnitus", "aspectus", "ascendo". 9 In f nulla desinit sillaba, nisi sequente altera f, ut "sufficio". 10 Similiter g apud Latinos, ut "suggero"; hanc aliquando n ante se assumit, ut "natus, gnatus", que n post se positam c sepe in eandem g conuertit, ut "quadringenti". 11 H, k, q, nullius sunt sillabe terminales apud Latinos; nam "ah" et "uah" per apocopam sunt. 12 L post se non permittit esse q et r uel h et k; cetere sequuntur, ut "albus", "ulcus", "soldum", "Alfenus", "algeo", "altus", "silua", "mulxi". 13 In m sillaba desinit cum sequens a b uel p uel altera m incipit, ut "ambo", "imperium", "sum
Abbreviated transcription (Latin):
hensio litterarum. uel uox lit¬
teralis que sub uno accentu et spiri¬
tu proferturꝰ. Que incipiens a singu¬
lis uocalibus ultra sex litteras non
stans. stirps. Nulla sillaba. tres uo¬
cales habet. sillaba potest incipere
a quacumq littera et inuocalem de¬
sinere. quacumq littera sequente.
Inconantem uero non desunit. nisi se¬
quons a consonante incipiat. uel i
compositis ut perago alterutrunt .b.
igitur fuut audecedentem sillabam
altera. b. sequente ut giłbus. subbid
Sequente uero .c. in compositis. uel
mutatur in eaudem uel sumit .s. ilẜ
occido. abscedo. obscurus .f. sequente
in eaudem conuertitur. uel in .ii. uo¬
calem. causa differentie. ut officioar
fero .G. quoq sequente in eandem tͣnͣ¬
ut suppono .R. quoq sequente in eã
uertitur. ut arripio. surripto. uisi ab¬
iiirogo. abiado. causa differentie¬
mnagnus. Auiis autem quibuscumq sẽ
s quenteb integra manet. ut
pior desinit silaba. nisi sequentet uel.q.
ut bueca. ecquis: nota tamen neonon.

Expanded text:
hensio litterarum, uel uox litteralis, que sub uno accentu et spiritu profertur. 2 Que incipiens a singulis uccalibus ultra VI litteras non "stans", "stirps". 3 Nulla sillaba tres uocales habet. 4 Sillaba potest incipere a quacumque littera et in uocalem desinere quacumque littera sequente. 5 In consonantem uero non desinit, nisi sequens a consonante incipiat, nisi in compositis, "perago", "alteruter". 6 B igitur finit antecedentem sillabam altera b sequente, ut "gibbus", "subbibo"; sequente uero c in compositis, uel mutatur in eandem, uel sumit s, ut "occido", "abscedo", "obscurus";f sequente in eandem conuertitur, uel in u uocalem causa differentie, ut "officio", "aufero"; g quoque sequente in eam tranut "suppono"; r quoque sequente in eam uertitur, ut "arripio", "surripio" nisi "abrogo", "abrado", causa differentie; aliis autem quibuscumque sequentibus integra manet, ut  quoque nulla superior desinit sillaba, nisi sequente c uel q, ut "bucca", "ecquis"; nota tamen "necnon",
Abbreviated transcription (Latin):
biis. siue sposionibus oeriuata. in ti¬
mus. ultimus. citimus. extinius. dex¬
timus. siuistimus. In remus. tria pos¬
tremus. extreuius. suppremus. Infimꝰ
unum inẜimus. In nimus. unum
diminudionem sui primituis
absolute. ut regulus .i. paruuis rex
Si autem a comparatiuis frat non
ost absolutum ut mauisculus. fĩt
autem diminutam uebcausa necessi¬
tatis. ut postquam reguli conuenere.
uel urbanitatis. ut fratertulus gy¬
gantum. uel adulationis. ut auto¬
master. Et deriuautur ab appella¬
guis. pauca uero a propriis quedam
etiam a dininttiuis. et pauca sunt
que non seruant primitiuorum ge¬
uora. ut rana. ranunculus. scutum
uel scrida. scutula. uel sourtella. qua¬
lus. quasillum. pristͥium. pstͥlla.
acus. aculeus. unguis. ungula.
angus. anguilla. nubes. nubilũ.
Que camen magis sunt denomina¬
tiua. preterea panucula. glandu¬
la. ensicula. betaoeus. maluaceus.

Expanded text:
biis siue prepositionibus deriuata, "intibiis siue prepositionibus deriuata, "intimus", "ultimus", "citimus", "extimus", "dextimus", "sinistimus". 14 In remus tria, "postremus", "extremus", "supremus". 15 In fimus unum: "infimus". 16 In nimus unum,diminutionem sui primitiui absolute, ut "regulus", id est "paruus rex"; si autem a comparatiuis fiat, non est absolutum, ut "maiusculus". 2 Fiunt autem diminutiua uel causa necessitatis, ut "postquam reguli conuenere", uel urbanitatis, ut "fraterculus gigantum", uel adulationis, ut "Antoniaster". 3 Et deriuantur ab appellatiuis, pauca uero a propriis, quedam etiam a diminutiuis. 4 Et pauca sunt que non seruant primitiuorum genera, ut "rana, ranunculus", "scutum" uel "scuta, scutula" et "scutella", "qualus, quasillum", "pristrinum, pristrilla", "acus, aculeus", "unguis, ungula", "anguis, anguilla", "nubes, nubilum", que tamen magis sunt denominatiua; preterea "panucula", "glandula", "ensicula", "betaceus", "maluaceus".
Abbreviated transcription (Latin):
imus. inquas pauca. ⁊ omia sunt
mobilia. in us.a. um. Et quecumq
funt a nominib formantur. a greco ad¬
dito. ssimus. in scd̾a declinatione. In
tercia uero tantum simus. ut dosti.
doctissimus. felicis. felissimu. Sio qͦq
unum a nomalum. facit possimus. In¬
uenitur etiam pene penissime penitu
penitissimus. Excipiuntur illa qul
desiuunt in .R. que accepta rimus. pan
mus. et plurimuꝰ. Excepto dextimis.
et sinistimus. Excipunitur etiam a¬
nomala optimus. pessimus. mos¬
imus. minsmus. puirimus. magnifiaẽ¬
tissimus. munificentissimus. mediori¬
mus. Maturus qͦuiu maturisłe¬
abiecta. is. et addlita limus. fiunt ut fa¬
cilis. facillssimus. dificillumnus. gracib¬
limus. agillimus. humillimus. simil¬
limus. dissimillinus. Excipitur etiã
ueterrimus. quasi a ueter antiquo.
In ximus. desinunt. m aximtis ꝓxi¬
mus. medioximus. In timus. unu̾
anomalum. optunus. et ab aduer¬

Expanded text:
nimus in quas pauca, et omnia sunt nimus in quas pauca, et omnia sunt mobilia in us a um. 3 Et quecumque fiunt a nominibus, formantur a genitiuo addito ssimus in secunda declinatione, in tercia uero tantum simus, ut "docti, doctissimus", "felicis, felicissimus". 4 Sic quoque unum anomalum facit, "pessimus". 5 Inuenitur etiam "pene, penissime", "penitus, penitissimus". 6 Excipiuntur illa que desinunt in er, que accepta rimus faciumus" et "plurimus", excepto "dextimus" et "sinistimus". 8 Excipiuntur etiam anomala: "optimus", "pessimus", "maximus", "minimus", "plurimus", "magnificentissimus", "munificentissimus", "medioximus". 9 "Maturus" quoque "maturissiabiecta is et addita limus fiunt, ut "facilis, facillimus", "difficillimus", "gracillimus", "agillimus", "humillimus", "simillimus", "dissimillimus". 11 Excipitur etiam "ueterrimus", quasi a "ueter" "antiquo". 12 In ximus desinunt "maximus", "proximus", "medioximus". 13 In timus unum anomalum, "optimus", et ab aduer
Abbreviated transcription (Latin):
amarum. Et sciendum quod que dã
comparatiua apud latinos diminutionem
accipiunt. ut grandiusculus. meliusculꝰ.
Et comparatius quidem gradus a¬
blatiuo tantum casui utrius q num̾i
uingitur. ut doctior tlo et illis. Inter̾¬
dum etiam nominato. quaudo sequi¬
tur. ut fortior hio quam ule. Superlati¬
uus uero greco plurau. uel etiam singła¬
ri. cum multitudinem significat. ut
fortissimus latinorum. uel latine gentis
Sequitur etiam casum sui positiu ut
amantissimus equi. quia amans equi di
latiuum est quod ad plures siuge¬
neris. comparatum supponitur omnib.
uel per se prolatum. intellectum ht̃
posituu. cum ualde aduerbro. ut achil¬
les fortissimus grecorum .i. super om̃s
grecos. et plato doctissimus fuit. idest
ualde doctus. fiunt uero ex eisdem ter¬
minationib superlatuia. ex quibus
comparatuia. et habet octo formas. Ri¬
mus. ⁊ simus. in quas plerasq desinsit
limus. ximus. timus. remus. simus.

Expanded text:
amarum". 13 Et sciendum quod quedam amarum". 13 Et sciendum quod quedam comparatiua apud Latinos diminutionem accipiunt, ut "grandiusculus", "meliusculus". 14 Et comparatiuus quidem gradus ablatiuo tantum casui utriusque numeri iungitur, ut "doctior illo" et "illis", interdum etiam nominatiuo, quando quam sequitur, ut "fortior hic quam ille"; superlatiuus uero genitiuo plurali, uel etiam singulari, cum multitudinem significat, ut "fortissimus Latinorum" uel "Latine gentis". 15 Sequitur etiam casum sui positiui, ut "amantissimus equi", quia "amans equi" dilatiuum est quod uel ad plures sui generis comparatum superponitur omnibus, uel per se prolatum intellectum habet positiui cum ualde aduerbio, ut "Achilles fortissimus Grecorum", id est "super omnes Grecos", et "Plato doctissimus fuit", id est "ualde doctus". 2 Fiunt uero ex eisdem terminationibus superlatiua, ex quibus comparatiua, et habent VIII formas, rimus et simus in quas pleraque desinunt, limus, ximus, timus, remus, fimus,
Abbreviated transcription (Latin):
positionibus aduerbialib. que sunt
nouem. ultra. ulterior. supra. superi¬
or. extra. exterior. iutra. interior. in¬
fra. inferior. citra. citerior. aute. an¬
terior. post. posterior. prope. propior.
Sciendum uero quod refertur compa¬
ratiium ad positium singulare. ub̃
plurale. ut fortior. fort. ⁊ fortib. ł ad
comparat uium similitor. ut fortior.
fortior et fortiorib. Ad superlatuiũ
sio quoq urt fortior. fortissimo. et fortis¬
simis. Cum igitur comparatuium pro¬
pue ad positiuum fiat. ponitur tam̃ se¬
pe per se propositiuo. ut senior a cestes.
pro senex. Aliquando etiam minus sig¬
positiuo significat. ut melior. pilatus
quam uidas. Hic enim comparatio ñ
ad bonum sed ad malum facta osten¬
dit pilatum parum bonunt. Idest ma
lum quam uidam esse. Uude et dicit᷑.
Melius illi fuerat: siuatus non fuisset
homo ille. Et mare ponticum dulcius
est quam cotera marta. idest minus

Expanded text:
positionibus aduerbialibus, que sunt positionibus aduerbialibus, que sunt IX: "ultra, ulterior", "supra, superior", "extra, exterior", "intra, interior", "infra, inferior", "citra, citerior", "ante, anterior", "post, posterior", "prope, propior". 7 Sciendum uero quod refertur comparatiuum ad positiuum singulare uel plurale, ut "fortior forti" et "fortibus", uel ad comparatiuum similiter, ut "fortior fortiori" et "fortioribus", uel ad superlatiuum sic quoque, ut "fortior fortissimo" et "fortissimis". 8 Cum igitur comparatiuum proprie ad positiuum fiat, ponitur tamen sepe per se pro positiuo, ut "senior Acestes" pro "senex". 9 Aliquando etiam "minus" sigpositiuo significat, ut "melior Pilatus quam Iudas". 11 Hic enim comparatio, non ad bonum sed ad malum facta, ostendit Pilatum parum bonum - id est minus malum quam Iudam - esse. 12 Vnde et dicitur "melius illi fuerat si natus non fuisset homo ille" et "mare Ponticum dulcius est quam cetera maria", id est "minus
Abbreviated transcription (Latin):
tione ut doctior. significatione et ñ
littera ut peror. littera ⁊ non sensu. ⁊
superlatuuis. et nouissimus. et desinsit
in or. uel in us. In us. sunt neutra. In
ior. communia. preter sonior. mascł.
Deriuantur uero uel a nominib adiec¬
tuus. scd̾e uel tercie declinationis ad¬
dita.or. in genitiuo si scd̃e. in datiuo
usti ꝯiustior. felici. felicior. amanti. or.
Preter anomala. melior. peior. maior.
minor. multus. plus. magnificus. fi¬
centior. munificus. centior. iuuenis.
iuuenior. dextris. dexterior. sistri.
sinisterior. nequam. uequior. Que
uero habent uocalem ante uocalem in
nominat̾o. cum magis aduerbio faci¬
unt comparationem. ut puis magis
pus. ne fiat hiatus. trium uocalium
piior. licet huius cemodi. comparatiui.
quidam suit isi. uel deruiantur a uer¬
bis ut detero. is. deterior. Wel ab adu̾¬
biis. ut pridem prior. sepius. uela pre¬

Expanded text:
tione, ut "doctior"; significatione et non tione, ut "doctior"; significatione et non littera, ut "peior"; littera etiam et non sensu in superlatiuis, ut "nouissimus". 3 Et desinunt in or uel in us: in us sunt neutra, in ior communia preter "senior" masculinum. 4 Deriuantur uero uel a nominibus adiectiuis secunde uel tercie declinationis, addita or in genitiuo si sunt secunde, in datiuo usti, iustior", "felici, felicior", "amanti, amantior", preter anomala: "melior", "peior", "maior", "minor", "multus, plus", "magnificus, magnificentior", "munificus, munificentior", "iuuenis, iunior", "dextri, dexterior", "sinistri, sinisterior", "nequam, nequior". 5 Que uero habent uocalem ante uocalem in nominatiuo, cum magis aduerbio faciunt comparationem, ut "pius, magis pius", ne fiat hiatus trium uocalium "piior", licet huiuscemodi comparatiuis quidam sunt usi. 6 Vel deriuantur a uerbis, ut "detero, deteris, deterior"; uel ab aduerbiis, ut "pridem, prior", "sepe, sepius"; uel a pre
Abbreviated transcription (Latin):
tur etiam humus. humanus. mundus.
ganus. de colurno et fagio dictum ẽ
Quod uero a tauromuuo tauromitanꝰ
dicimus. g̾cos sequimur. Gontilia enĩ
apud grecos urous. desmentia apd
nos mutata es. ⁊̃ a. accipiunt. nus. ut
metropolites. metropolitanus. neapolz¬
uocalis. babetur. ut a regno. regnũ. ã
sto. stagnũ. a bene. benignus. male.
malignus. ab iegnus. pͥuignus. pelig¬
nus. In sũpradictis tamen regulis. que¬
dam auctoritate uel euphonie causao
mutata sunt. ut ligurinus. censorinꝰ
et cetera. Hec quidam nomina qͥ a max¬
ina pars eorum possessionem significat.
inter possessiuas species. posuimus. Sci¬
endum quoq quia in is. et in .er. apud
nos significationis possessiue multa. ĩ¬
ueniuntur. ut ciuilis. equester. De qͥb
sum positiui uel eius participis. cu̾
magis ad uerbio. ut fortior. magis for¬
tis. ulterior. qui magis ultra est. fiunt
uero comparatiua. littera et siguifica¬

Expanded text:
tur etiam "humus, humanus", "mundus, tur etiam "humus, humanus", "mundus, ganus". 51 De "colurno" et "fagino" dictum est. 52 Quod uero a "Taurominio" "Taurominitanus" dicimus, Grecos sequimur. 53 Gentilia enim apud Grecos in -THC desinentia, apud nos mutata es in a accipiunt nus, ut "metropolites, metropolitanus", "Neapoliuocalis habetur, ut a "regno" "regnum", a "sto" "stagnum", a "bene" "benignus", a "male" "malignus", "abiegnus", "priuignus", "Pelignus". 55 In supradictis tamen regulis quedam auctoritate uel euphonie causa mutata sunt, ut "Ligurinus", "Censorinus" et cetera. 56 Hec quidem nomina, quia maxima pars eorum possessionem significat, inter possessiuas species posuimus. 57 Sciendum quoque quia in is et in er apud nos significationis possessiue multa inueniuntur, ut "ciuilis", "equester"; de quibus sum positiui uel eius participis cum magis aduerbio, ut "fortior = magis fortis", "ulterior = qui magis ultra est". 2 Fiunt uero comparatiua littera et significa
Abbreviated transcription (Latin):
uel hiems. hibernus. Que uero a nõib
mutorum. animalium deriuant᷑. cuiꝰ¬
cumq sint delinationis.i. longam ha¬
bent ante nus. ut aper. apͥnus. caper.
capnus. coruus. coruinus. porcus. inus.
aquila. aquilinꝰ. mustela. musteliuꝰ. leo.
uunus. sus. sus. suinus. Similiter ha¬
bent .i. longam aute nus. que sunt scde̾
declinadionis. in er. et inium. ꝓpria fa
tiunt in nus.  uel in us. conso¬
nante autedente preter in cus. ⁊ in cu¬
lus. de quib dixinus. ut auster. auste¬
rinus. ad ulter. adulterinus.
macer. macrimis. libertus. libertinus.
carinus. mancus. mancuiꝰ. uncus. un¬
Cras. crastinus. horno. hornotinus. priꝰ.
uel priscus. pͣstinus. Nam constantuius.
et clementinus. a pͥmituus habent .t.
et matutinis. a matuta. medestinus. a
⁊medio est stando. sic uespertinus. a uesꝑ
et teneus. fu̾scina uero ⁊ pagina arimi¬
num mutina non deriuantur. Excipi¬

Expanded text:
uel "hiemps, hibernus". 45 Que uero a nominibus uel "hiemps, hibernus". 45 Que uero a nominibus mutorum animalium deriuantur, cuiuscumque sint declinationis, i longam habent ante nus, ut "aper, aprinus", "caper, caprinus","coruus, coruinus", "porcus, porcinus", "aquila, aquilinus", "mustela, mustelinus", "leo, leoniuinus", "sus, suis, suinus". 46 Similiter habent i longam ante nus que sunt secunde declinationis in er et in ium propria, si faciunt in nus uel in us, consonante antecedente preter in cus et in culus de quibus diximus, ut "auster, austrinus", "adulter, adulterinus", "macer, Macrinus", "libertus, libertinus", Carinus", "mancus, mancinus", "uncus, un"cras, crastinus", "horno, hornotinus", "prius" uel "priscus, pristinus". 48 Nam "Constantinus" et "Clementinus" a primitiuis habent t, et "matutinus" a "Matuta", "mediestinus" a "medio" et "stando"; sic "uespertinus" a "uesper" et "tenens". 49 "Fuscina" uero et "pagina", "Ariminum", "Mutina" non deriuantur. 50 Excipi
Abbreviated transcription (Latin):
Ioeo tumen fere diximus quia a neutͥs
in ederiuata .i. prod̃. hañt aute nus
ut mare. marinus. preneste. prenesti¬
mus. sic uespere. uespertinus. et que
habent pares sillabas. in nomiuatiuo
et genitiuo. ut hertules. herculis. her
riuus. cousor. consoris. consoruius. et
abies abiẽnus. piscis. piscina. et que a
primitius habent.t. ut constantinus.
et preter animalium. nomina. ut uerue¬
cinus. caninus et preter finientia in er.
et cetera que faciuut in ernus. ut pat̾¬
nus. maternus. fraternus. uer. uernus.
entia ab aduerbiis. in ra. desiuentib
infra. infernus: supra supernus. extra
externus. Et quedam ab aliis tempora¬
lib ad uerbiis. ut noctu. nocturnus. di¬
u. duirnus. heri. hesternus. Sic quoq
interia. desinentia. faciunt. fabrat̾ra.
fabraternus. Sic etiam etas. eternus.
eteruitas. eternus. uetus. ueternus.
quertus. quernuꝯ. corilus. coluonus.¬
tacitus. urnus. mensis. surnus. himb̾

Expanded text:
Ideo autem fere diximus, quia a neutris in e deriuata, i productam habent ante nus, ut "mare, marinus", "Preneste, Prenestinus"; sic "uespere, uespertinus" et que habent pares sillabas in nominatiuo et genitiuo, ut "Hercules, Herculis, Hercrinus", "censor, censoris, Censorinus", et "abies, abiegnus", "piscis, piscina"; et que a primitiuis habent t, ut "Constantinus"; et preter animalium nomina, ut "ueruecinus", "caninus"; et preter finientia in er et cetera que faciunt in ernus, ut "paternus", "maternus", "fraternus", "uer, uernus",entia ab aduerbiis in ra desinentibus, "infra, infernus", "supra, supernus", "extra, externus", et quedam ab aliis temporalibus aduerbiis, "noctu, nocturnus", "diu, diurnus", "heri, hesternus". 44 Sic quoque in teria desinentia faciunt, "Fabrateria, Fabraternus"; sic etiam "etas, eternus", "euitas, euiternus", "uetus, ueternus", "quercus, quernus", "corilus, colurnus","tacitus, taciturnus","mensis, mensurnus", "hymber"
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oues languidas: ppłiq pcc̃a ferre debent.
onera ferre recusant. Rationale uero sr̃¬
pectus ponitur. Pontificis ad cordis ches¬
aurum ⁊ sapientie secretarium custodien¬
dum. u̾ enim rationale est. ibi esse debet

Expanded text:
 oves languidas et populi peccata ferre debent. i aliorum onera ferre recusant: quales erpectus pontificis, ad cordis thesaurum et sapientiae secretarium custodiendum. Hoc enim rationale super pect
Abbreviated transcription (Latin):
ysaia. Pannonia ab alpib appennins ẽ
nominata. quib ab ytalia secernitur:
Coniungit᷑ autem cum norico ⁊ gocia. ha¬
bens aboriente misiam abeuro yst̾am. ab
affrico alpes appenninas. ab occasu galliã
belgicam a septentone danubiũ qui g̾ma

Expanded text:
a . . . Pannonia ab Alpibus Appenninis est nuncupata, quibus ab Italia secernitur, Conjungitur autem cum Norico et Rhetia, habens ab Oriente Moesiam, ab Euro Istriam, ab Africo vero Alpes Appenninas, ab Occasu Galliam Belgicam, a Septentrione Danubii fontem,
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem. est. Libia cirenaica. ⁊ penta po¬
lis post egyptum in ꝑte affrice pͥma. est.
Hec incipit a ciuitate parethonia. ⁊ mon¬
tib catabathinon. In scd̃o mari uso ad a¬
ras. phylenoꝵ extendit᷑. Dost se ht̃ usq
adocceanũ meridianũ gs̃. lybie ethyopũ &
garamãtũ huiꝰ est aboriente egyptus. A sep¬
tentͥone mare lybicũ. ab occasu syrtes ma¬
iores et tͣgodite. contͣ quos insula. calipsoe.
a meridie. etiopicus occeanꝰ. Lybia cyre¬

Expanded text:
aec est: LIBYA CYRENAICA ET PENTAPOLIS post Aegyptum in parte Africae prima est. haec incipit a ciuitate Parethonio et montibus Catabathmon, inde secundo mari usque ad aras Philenorum extenditur. post se habet usque ad ocGaramantum. Huic est ab oriente Aegyptus, a septentrione mare Libycum, ab occasu Syrtes majores et Troglodytae, contra quos insula Calypso est: a meridie Aethiopicus oceanus. Tr
Abbreviated transcription (Latin):
sa. laphite herbe similis. uñ et nom̃ sũp¬
sit. Cuiꝰ color nunc in nigredinẽ u̾titur.
nunc in alborem nunc in ruborem. Q ͤ
partesi color diu̾sus appareat. Aut si ita
ũq se diffundat ut omĩa uniꝰ coloris qͣm¬

Expanded text:
sa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In cpartes color diversus appareat, aut si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quam
Abbreviated transcription (Latin):
Tonsuetudo uero ius quoddam morib
constitutum qd̵ ꝓlege suscipit᷑ cum lex de¬
ficit. Nam differt: script᷑a an ratione con
si ratione lex constat. lex erit omne q̃d ra¬
tõe constit̾it. dum taxat qd̾ religioni con¬
gruat. quod discipline conueniat. qͦd

Expanded text:
onsuetudo est jus quoddam moribus institutum, quod per legem suscipitur cum deficit lex. Non differt utrum scriptura an ratione conssi ratione lex constat, lex erit omne jam quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni congruat, quod disciplinae conveniat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Logium manuale logium quod latine dr̃
rationale paunus duplex auro ⁊ .iiͦi. textꝰ
colorib. hũs magnitudinem palmi ꝑ qͣdrũ
cui intexti erant duodecim p̾ciolissimu
lapides. Hic pannus super humerali con¬
tͣ pectus pontificis annectabat᷑. Logoteca

Expanded text:
iarcharum. Logium, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quattuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis adnectebatur. Peta
Abbreviated transcription (Latin):
longa angusta lanuginosa. subalhida. cau¬
iem cum ramis lanuginosis. In summo
capite cauculos ht̃. in quib flos uiolatiꝰ
ꝓminet. C uius semen ex uino datum ad
omnium serpentium morsuꝯ ⁊ scorpionu
ictus prodest. ad eo ut quidam affirment
eam scorpionib super positam stuporem

Expanded text:
longa, angusta, lanuginosa, subalbida, caulem cum ramis lanuginosis, in summo capite caliculos. E quibus flos violaceus prominet. Huius semen ex vino datum adversus omnium serpentium et scorpionum ictum prodest. Adeo, ut quidam affirment, eam scorpionibus superpositam stup
Abbreviated transcription (Latin):
possit in plura partiri. uł que multa suit¬
in unũ collige̾. Aristotiles ut cicero diffiniẽs¬
disciplina uel demonstratio nominat᷑. aut̃
tantum probabilib ⁊ lialect ica dt̃.. Necces¬
aꝑtissime falsis. ⁊ sophystica uel cauillato¬

Expanded text:
possit in plura partiri, veluti s Cicero definidisciplina vel demonstratio nuncupatur; aut tantum probabilibus, et dialectica dicertissime falsis, et sophistica, id est, cavillato
Abbreviated transcription (Latin):
quilicet ad sublimia intuenda ducant᷑.
suam tam̃ semꝑ student recognosc̾e fragili¬
tatem. recordantes se ẽẽ filios ade: qui t̃ra. ru¬
sapiencie resplendent. suasq uirtutes atq
sentencias cũ uerbo exhortatõis uelud scintil¬
las in ꝓximos effundunt. quib ad amorem
dei ⁊ pximi alios accendunt. Octauus berillꝰ¬

Expanded text:
qui, licet ad sublimia intelligenda et contuenda ducantur, tamen suam semper student recognoscere fragilitatem, recordantes se esse filios Adae, qui terra rusapientiae resplendent, suas virtutes atque sententias cum verbo exhortationis velut scintillas in proximos effundunt, quibus ad amorem Dei et proximi alios accendunt. Octavum beryll
Abbreviated transcription (Latin):
nantur ⁊ sicut seruus in potestate est
domini. sio filius in potestate pats. Inde ⁊̃
filio sit emantipatio. ut sit liber a patre sic̃
ex lib̾o st̃ matͥmonio orti. Nã ñ ex lib̾o. uł
ancilla: eiusdẽ seruił conditõnis sunt.
Semꝑ enĩ qui nascitur det̾iorem paren.¬

Expanded text:
quia sicut servus in potestate est Domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam fit filio emancipatio, ut sit liber a patre: sicuex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis conditionis sunt: semper enim qui nascitur, deteriorem paren
Abbreviated transcription (Latin):
no cesare ceꝑunt. ⁊ reliquia succelentibus
erantq permixte ⁊ inordinate. Postea the¬
odosius minor augustus. ad similitudi¬
nem rogatian ⁊ hermogeniani codicem
factum. ꝯstitucianũ a ꝯstantini temꝑib
sub ꝓpͥo uniuscuiꝰq imꝑatoris titulo dispo¬

Expanded text:
 cesare et reliquis succedentibus erantque permixte et inordinate. Postea Theodosius minor augustus, ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani, codicem factum constitutionum, a Constantini temporibus, sub proprio cuiusque imperatoris titulo dispo
Abbreviated transcription (Latin):
ciatores dnr. quod porro annunciant. Tan¬
ta enim ⁊ tam clara erit uox eoꝵ. ut qͣmuis
longe positoꝵ aures ad impleat. Quoꝵ ordo¬
uox lectoris simplex erit ⁊ clara. ⁊ ad omne
genus ꝓnunciationis accõmodata plena suo¬
couirib. agrestem ⁊ subrusticum fugiens sonũ
ñ humilis. noͣn a deo sublimis. Non fracta non
cen̾a nichilq femineum sonans. ñ cum motu
b ꝯsulere debet lector non oculis ne potius ex
ipo spectatores magis qͣm auditores faciat.

Expanded text:
ciatores vocantur, quod porro annuncient. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures adimpleant. § vox lectoris simplex erit et clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta, non tenera, nihilque femineum sonans, neque cum motu enim et cordi consulere debet lector, non oculis: ne potius ex seipso exspectatores magis quam auditores faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
ydia sedes antiqͣ regnoꝵ quam pactul
unda extulit indiuicias torrentib au¬
reis. Hec antea meonia dicebat᷑. quedũ
ꝓ breuitate duos frẽs reges lydum ⁊ tyr¬
renum ferre non posset. hinc exiors tyrre¬
nułᷤ ⁊ cum ingenti multitudine ꝓfectus.
loca gallie occupaurt.⁊ tyrreniam nomi¬
nauit. Lydia autem. a lydo rogis fr̃e qui ĩ
ꝓuincia remanserat cognominata ẽ. Coniũ¬
gitur autem ab occidente: minori. frigie.
circum fluunt. aureis. aurenis ditissimi.

Expanded text:
ydia sedes antiqua regnorum, quam Pactoli unda extulit in divitias torrentibus aureis. Haec antea Maeonia dicebatur, quae dum pro brevitate duos fratres reges Lydum et Tyrrhenum ferre non posset, hinc ex sorte Tyrrhenus cum ingenti multitudine profectus loca Galliae occupavit, et Tyrrheniam nominavit. Lydia autem a Lydo regis fratre, qui in provincia remanserat, cognominata est. Coniungitur autem ab occidente minori Phrygiae, circumfluunt, arenis aureis ditissimi.
Abbreviated transcription (Latin):
sib. Ligurgꝰ. lacedemoriis ex apollinis au
tratꝰ ferre ñ posset. decem uiros legib scͥben¬
dis creauit qui leges ex libͥs solonis in lati
num tͣnslatas .xii. tabulis exposuerũt.¬
Leges autem redige̾ in libͥs pͥmus consul
pompeius instituere noluit s ñ potuit.¬

Expanded text:
s primus Lacedaemoniis jura ex Apollinis auctratus ferre non posset, decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum sermonem translatas XII tabulis exposueruLeges autem redigere in libris, primus consul Pompeius instituere voluit, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
Lac a calore nominat᷑ quod sit alb li qͦr
Leucos enim greci album dicũt cuiꝰ
natura ex sanguine ꝓcreatur. Nam pꝰt
partum si quiil sanguinis non dum fu¬
erit utt̾ nut᷑mento consumptum nat̾u¬
rarali meatu fluit inmamimas. ⁊ carũ
urtute albescens lactis accipit qͣlitatẽ.

Expanded text:
 a colore trahit, quod sit albus liquor: λευκὸς enim Graece album dicunt: cuius natura ex sanguine commutatur. Nam post partum si quid sanguinis nondum fuerit uteri nutrimento consumptum, naturali meatu fluit in mammas, et earum virtute albescens lactis accipit qualitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
sita. audio. audiii. uel audii. Molho
molliui. uel mollii. munio. muniuz.
uel munii. senio. senui. uel senii. Eo
iui.ii. queo. quiui.quii. uelieo. ue¬
niuii. uenii. suffio. suffiui. suffũ. Ex¬
cipiuntur. haurio. hausi. antique hau¬
riui. sepio. sepsi. seutio. sensi. uenio
rio composita ẽẽ uident᷑. sicut ħ deponẽ¬
ai. De quo suꝑus dictum ẽ. ⁊ hoc ũ so¬
lũ in hao conuigatiõs tres personas. ht̃
pares. Supina qͥue in .xi. incti faciũt
uͥ sc̃m̃. In. si. uͦ.l. ł .r. antecedentib mu¬
taut eam iu tum. ut farfii fartũ. ful¬
si.fultir. Alia uͦ ui si. reglam gu̾alem
seruant. si. iii sũ. ut sensi. seusui. rau¬
si. raussi. Hausi uͦ haustũ .t. assump¬
sit differentie causa. lioet si aspiratũ.
comꝑio. cõꝑtũ. Alia uͦ tam in ii. quam
in .ii. p̃minantia. in itũ. faciunt supi¬
num. penł. prod̾̃. tam in hac quam uni
aliis conuigationib ut audiui. uł au¬

Expanded text:
sita, "audio", "audiui" uel "audii", "mollio", sita, "audio", "audiui" uel "audii", "mollio", "molliui" uel "mollii", "munio", "munioi" uel "munii", "senio", "senui" uel "senii", "eo", "iui, ii", "queo, quiui, quii", "ueneo, ueniui, uenii", "suffio, suffiui, suffii". 4 Excipiuntur "haurio, hausi", antique "hauriui"; "sepo, sepsi", "sentio, sensi", "uenio,rio" composita esse uidentur, sicut hec deponenai", de quo superius dictum est et hoc solum, in hac coniugatione, tres personas habet pares. 7 Supina, que in xi, in ctum faciunt,  r antecedentibus, mutant eam in tum, ut "farsi, fartum", "fulsi, fultum"; alia uero in si, regulam generalem seruant, si in sum, ut "sensi, sensum", "rausi, rausum"; "hausi" uero "haustum" t assumpsit, differentie causa, licet sit aspiratum; comperio, compertum". 9 Alia uero tam in ui quam in ii terminantia, in itum faciunt supinum, penultima producta, tam in hac quam in aliis coniugationibus, ut "audiui" uel "au
Abbreviated transcription (Latin):
milit deponentia. amplector. amplexi
censui. censũ. Misi asi missũ. dupplicała¬
s. Stertu. deficit supino. ⁊ nisto. Oe
texu. et nexo. nexis. uel nexo. nexas.
nexu. Supina alt̾m ꝑtum. alt̾m per
xim. textum. uexim.
uarte conuigationis uerba oĩa
actuta uel neutralia. in.io. desi¬
nunt. Excipiuntur.eo. queo. ueneo.
et ex his composita. In. cio. gͦ desinen¬
tia. excepto. a.cio.n. antecedente. cio.
in .xi. uertunt. ut uinco. uinxi. sau¬
cio. sanxi. antique sanci. uel san¬
cii. Si autoin non habent.n. cio. in si
mutant ut sarcio. sarti. fartio. farsi.
refertio. refersi. raucio. rausi. Fulcio
fulsi. quanuus quidam causa diffe¬
rentie fulxi. Alia. omnia a secd̾a ꝑso¬
na presentis. abiecta.s. et addita .i.
faciunt pret̾itum. Que tamen etiã
subtracta.i. licet penultimam .i. coru¬
pere. ut scio. sciuii. uel soii. cio. cis. uel
dieo. cies. cuii. uel cii. et ab eis compo¬

Expanded text:
imiliter deponentia "amplector, amplexumimiliter deponentia "amplector, amplexum"censui, censum"; "misi" autem "missum", s duplicata; "stertui" deficit supino, et "sisto". 114 texui" et "nexo, nexis" uel "nexo, nexas, nexui"; supina alterum per tum, alterum per xum, "textum", "nexum". uarte coniugationis uerba omnia actiua uel neutralia in io desinunt; excipiuntur "eo", "queo", "ueneo" et ex his composita. 2 In cio igitur desinentia - excepto a "scio" - n antecedente, cio in xi uertunt, ut "uincio, uinxi", "sancio, sanxi" antique "sanciui" uel sancii"; s autem non habent n, cio in si mutant, ut "sarcio, sarsi", "farcio, farsi", "refercio, refersi", "raucio, rausi", "fulcio, fulsi" quamuis quidam, causa differentie, "fulxi". 3 Alia omnia a secunda persona presentis, abiecta s et addita ui faciunt preteritum; que tamen etiam subtracta u licet penultimam i corripere, ut "scio", "sciui" uel "scii", "cio, cis" uel "cieo, cies", "ciui" uel "cii" et ab eis compo
Abbreviated transcription (Latin):
arcessiui. uel arcessi. la cesso. lacessiuiz.
facesso uͦ. capesso. ⁊ iuso. desideratiua
o. iii.i. uertunt. facessi. capessi. uisi.
Similit queso. quesi. s melius quesi¬
uii. quaniuis ⁊ hoc sui sit pͥmitiu. Din¬
so iͦ pinsui facit. Supina in sitũ. la¬
cessitum. capessitum. scd̃m regulam
in .iii. Sinso uero pistum. uñ pistor.
In .to.c. antecedente. pecto. pexii. Qͥ¬
dam tamen pectui. uł pexi. Similif
nexo. nexiu. Flecto uͦ flexi. ⁊ plecto. ple¬
xi. antique. Nun uͦ plector. ⁊ ample¬
ctor. dicit᷑. Sed plector passuium reꝑi¬
cur .e. breui. autecedente duo sunt. pe¬
to. petuu. et meto. messui. R. auteceden¬
te duo sunt. uerto. uerti. sterto. sterti.
tiuam significationem habet. p̃teri¬
to. deficit. Quaudo similem cum sto.
cominune quoq cum eo habet pret̾itui
ut resisto. uł resto. restiti. con. per. Su¬
pina que in .xiii. uel .xi. c̾minant. ꝑ¬

Expanded text:
arcessiui" uel "arcessi", "lacesso, lacessiui". 107 arcessiui" uel "arcessi", "lacesso, lacessiui". 107 "Facesso" uero, "capesso" et "uiso", desideratiua, o in i uertunt, "facessi", "capessi", "uisi"; similiter "queso, quesi", sed melius "quesiui" quamuis et hoc sui sit primitiui; "pinso" uero "pinsui" facit. 108 Supina in situm: "lacessitum", "capessitum", secundum regulam in ui; "pinso" uero "pistum", unde "pistor". 109 In to, c antecedente, "pecto, pexui" quidam tamen "pectui" uel "pexi"; similiter "necto, nexui"; "flecto" uero "flexi" et "plecto, plexi" antique; nunc uero "plector" et "amplector" dicitur, sed "plector" passiuum reperitur. 110 E breui antecedente duo sunt, "peto, petiui" et "meto, messui"; r antecedente duo sunt, "uerto, uerti", "sterto, stert<u>tiuam significationem habet, preterito deficit, quando similem cum "sto", commune quoque cum eo habet preteritum, ut "resisto" uel "resto, restiti", "conspina que in xui uel xi terminant, p
Abbreviated transcription (Latin):
.e. productam habentia aute po .o.
psi. scalpo. scalpsi. repo. repsi. Su¬
piua horum. si. in tum. uertunt.
sculpsi. sculptum. In .ro. per .iii. sil¬
labam pretitum. termiunant. ut te¬
ro. triui. quero. quesiui. requiro: re¬
quisuu. sero. seui. et autique serui.
to. inserui. in̾sertꝰ. Si uͦ de arbore dicam
ĩ sero. in seui. insitum. Duo uͦ sunt
quo dupplicant .s. aute .i. gero. ges¬
si. uro. ussi. Uerto autem scd̾m ser¬
uium. uersi. scd̃m usum. uerti. At
uͦ cupro. cucurri. quod in compositi¬
one aliquaudo geninatur. p recu
causa satum fecit. Rtor quaꝑ ratꝰ.
Difficile eisi inuenis .e. uͦbi. in .a. con¬
u̾ti. nisi in supͣdictis. Sciendũ etiam
quod ñ nisi in .iiii. participialibus .a.
In compositis. uͦ.a. in .i. conu̾tit. satͦ.
ĩsitus. obsitus. Deseru. uͦ desertũ.
inserui. insertsi. exertu oducta ex̾¬
auerto uersum. In so.a u .o. in .i.
uertunt. ⁊ assumunt .iii. ut arcesso.

Expanded text:
e productam habentia ante po, o e productam habentia ante po, o psi", "scalpo, scalpsi", "repo, repsi"; supina horum si in tum uertunt, "sculpsi, sculptum". 101 In ro, per ui sillabam preteritum terminant, ut "tero, triui", "quero, quesiui", "requiro, requisiui", "sero, seui" et antique "serui"to", "inserui, insertus", si uero de arbore dicam, "insero, inseui, insitus". 102 Duo uero sunt que duplicant s ante i, "gero, gessi", "uro, ussi"; "uerto" autem secundum Seruium "uersi", secundum usum "uerti". 103 At uero "curro, cucurri", quod in compositione aliquando geminatur, "precuccausa "satum" fecit; "reor" quoque "ratus" difficile enim inuenis e uerbi in a conuerti, nisi in supradictis. 105 Sciendum etiam quod non nisi in IV participialibus a pein compositis uero a in i uertit "satus", "insitus", "obsitus"; "deserui" uero "desertum", "inserui, insertum", "exerui, exeerto, uersum". 106 In so, o in i uertunt, et assumunt ui, ut "arcesso,
Abbreviated transcription (Latin):
Guius simplex est. cano. cecinii. Su¬
pina: succino. sciccentum. occino.
occentum. Orimitiui enim lui ter¬
minationemi sequuntur .i. cantum.
Est quanuus in uerbo ip̃o. a. iii.i.
uertaut. tameu in supiuo. iterum
.i. in e. trausferunt. Temno uero.no.
in psi. tempsi. et si. ui tum. temptũ.
Alia uero per̃ ui. coniunctum faciũt
sino. siit. sterno. straui. cerno. cre¬
ui. sperno quoc spreui. et lino. li¬
ii. uel magis differentie causa lenz
et antique liui. Supiua .iii. in tũ.
conuertunt sicut sinulia. suii. si¬
tum. straui stratum. creui. cretũ
Ergo. liui. uel liui. litum. Quo¬
rum omnium supiorum hec sola
peuultunam corripiunt. situm. li¬
tum. sicut citum. itum. quitun.
satum. In po. rumpo. rupi. sub¬
tracta. m. et .o. in.i. facit. ⁊ ab eo cõ¬
posita. corrumpo. corrupi. Supina
i. i tum. rupi. ruptum. Strepo
uͦ. strepui. et obstrepo. obstrepui.
Supium. strepitum. Ru. uł .l. uel

Expanded text:
cuius simplex est "cano, cecini". 94 Sucuius simplex est "cano, cecini". 94 Supina "succino, succentum", "occino, occentum"; primitiui enim sui terminationem sequuntur id est "cantum" et, quamuis in uerbo ipso a in i uertunt, tamen in supino iterum i in e transferunt. 95 "Temno" uero, no in psi, "tempsi", et si in tum, "temptum". 96 Alia uero per ui coniunctum faciunt: "sino, siui", "sterno, straui", "cerno, creui", "sperno" quoque "spreui", et "lino, liui" uel magis, differentie causa, "leui" et antique "lini". 97 Supina ui in tum uertunt, sicut similia: "siui, situm", "straui, stratum", "creui, cretum", ergo "liui" uel "lini", "litum"; quorum omnium supinorum, hec solum penultimam corripiunt: "situm", "litum", sicut "citum", "itum", "quitum", "satum". 98 In po, "rumpo, rupi", subtracta m et o in i facit et ab eo composita, "corrumpo, corrupi"; supina, i in tum, "rupi, ruptum". 99 "Strepo" uero "strepui" et "obstrepo, obstrepui"; supinum "strepitum". 100 R uel l uel