comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castra haberent. Tum relatiocriminis
ut ineomilite. quicũ cõmunis lex
omniũ hominẽ occidere uetaret. TR
militẽ suũ quiuim sibi afferre conaret᷑
occidit. lũremotio eriminis: ut in
eo qui cũ lex quibus diebus inlegationẽ
proficiseretur p̃stituerat. quia suptũ
questor nondedit: profectus non eft
Tum concessio: perpurgationẽ & ꝑ inpru¬
dentiã factũ. ut inuituli immolatio¬
ne: & peruim utin naurostrata: & ꝑ
casũ in eurotȩ fluminis magnitudine
Quare aut itasententia inducetur.
ut unũ quiddã uoluisse scriptor de¬
monstretur. aut sicut in eius modi
re. & tempore hoc uoluisse doceatur
Ergo isquiscriptũ defendit: & his locis
plerũq omnibus. Alaiore autẽ parte
semꝑ poterit uti. primũ: scriptoris con¬
laudatione & loco cõmuni: Nihil eos
quiiudicent pisi id quod scriptum sit
spectare oportere. Et hoc eomagis
silegitimũ scriptũ proferet᷑: id.ẽ. aut

Expanded text:
castra haberent; tum relatio criminis, castra haberent; tum relatio criminis, ut in eo milite, qui, cum communis lex omnium hominem occi- dere vetaret, tribunum militum suum, qui vim sibi afferre conaretur, occidit; tum remotio criminis, ut in eo, qui, cum lex, quibus diebus in legationem pro- ficisceretur, praestituerat, quia sumptum quaestor non dedit, profectus non est; tum concessio per purgatio- nem et per inprudentiam, ut in vituli immolatione, et per vim, ut in nave rostrata, et per casum, ut in Eurotae magnitudine. quare aut ita sententia induce- tur, ut unum quiddam voluisse scriptor demonstre- tur, aut sic, ut in eiusmodi re et tempore hoc voluisse doceatur. Ergo is, qui scriptum defendet, his locis plerumque omnibus, maiore autem parte semper poterit uti: pri- mum scriptoris conlaudatione et loco communi, nihil eos, qui iudicent, nisi id, quod scriptum, spectare oportere; et hoc eo magis, si legitimum scriptum pro- feretur, id est aut
Abbreviated transcription (Latin):
solent. Postea sifilius ante moritur quã
in tutelã suã uenerit: tunc mihi dicelut.
heres esto. filius natus non.ẽ. Ambigunt
agnati: cũ eo quiẽ heres sifilius antequã
in tutelã ueniat mortuussit. In hoc ge¬
nere non potest hoc dici ad tẽpus & ad
euentũ aliquã sententiã scriptoris opor
tere accõmodari: propterea quod ea
sola demonstratur quafretus ille qui con¬
tra scriptũ dic̃ suã eẽ hereditatẽ defendit
Illud autẽ genus ẽ. eorũ. qui sententiam
inducunt: in quo p̃simplex uoluntas
scriptoris ostenditur. quȩ in omnetẽpꝰ
& in omne factũ idemualeat: sed ex quo¬
dam facto aut euentu ad tempus inter¬
p̃tanda dr̃. Eapartib iuditialis ad sũp¬
tiue maxime sustinetur. Nãtũ indixi
cõparatio ut in eum. quicũ lex aperiri
portas poctu uoar& aperuit quodã
inbello xauxilia quȩdã in oppidum
recepit. Ne ab hostibus opprimerent᷑
si foriscẽnt. quod prope muros hostes

Expanded text:
solent. postea: si filius ante moritur, quam solent. postea: si filius ante moritur, quam in tutelam suam venerit, tum mihi,  dicet, heres esto. filius natus non est. ambigunt adgnati cum eo, qui est heres, si filius ante, quam in tutelam veniat, mor- tuus sit. in hoc genere non potest hoc dici, ad tem- pus et ad eventum aliquem sententiam scriptoris opor- tere accommodari, propterea quod ea sola esse demon- stratur, qua fretus ille, qui contra scriptum dicit, suam esse hereditatem defendit. aliud autem genus est eorum, qui sententiam inducunt, in quo non simplex voluntas scriptoris ostenditur, quae in omne tempus et in omne factum idem valeat, sed ex quodam facto aut eventu ad tempus interpretanda dicitur. ea par- tibus iuridicialis assumptivae maxime sustinetur. nam tum inducitur comparatio, ut in eo, qui, cum lex ape- riri portas noctu vetaret, aperuit quodam in bello et auxilia quaedam in oppidum recepit, ne ab hostibus opprimerentur, si foris essent, quod prope muros hostes
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Deinde quotẽpore scriptũ sit quȩ¬
rendum. ẽ: ut quid eũ uoluisse in eius mo¬
ditẽpore uerisimile sit intellegatur.
Post ex de liberationis partibus quid utili¬
us & quid honestius & illi adscribendum
& his ad cõprobandũ sit demonstrandũ:
aexhis si quio amplificationis dabitur
cõmunib utrimq locis utioportebit.
Ex seripto cesententia contirouersia consis¬
tit: cũ alter uerbis ipsis quȩ scriptas utrt
alter adio quod scriptorẽ sensis sedicet
Omnẽ adiung&e dictionẽ ꝑsuasionẽ scrip¬
toris. autẽ sententia ab eo quisententia
sedefend& tum semꝑ adidem spectare &
ide uelle demonstrabitur. Tum autem
exfacto: aut ex euentu aliquo ad tẽpus
id quod instituit accõmodatur. Semꝑ
adidem spectare: hoc modo. Pater fa¬
milias cũ liberorũ ñdũ haber& nihil :
uxorẽ autẽ haber&e. in testamento ita
scripsit. Simihi filius genitus unusplu¬
res ue: ismihi heres esto. Deinde que as¬

Expanded text:
tur. deinde quo tempore scriptum sit, quaetur. deinde quo tempore scriptum sit, quaeren- dum est, ut, quid eum voluisse in eiusmodi tempore veri simile sit, intellegatur. post ex deliberationis partibus, quid utilius et quid honestius et illi ad scri- bendum et his ad conprobandum sit, demonstrandum; et ex his, si quid amplificationis dabitur, communi- bus utrimque locis uti oportebit. Ex scripto et sententia controversia consistit, cum alter verbis ipsis, quae scripta sunt, utitur, alter ad id, quod scriptorem sensisse dicet, omnem adiungit dictionem. scriptoris autem sententia ab eo, qui sen- tentia se defendet, tum semper ad idem spectare et idem velle demonstrabitur; tum ex facto aut ex eventu aliquo ad tempus id, quod instituit, accommodabitur. semper ad idem spectare, hoc modo: paterfamilias cum liberorum haberet nihil, uxorem autem haberet, in testamento ita scripsit: si mihi filius genitur unus pluresve, is mihi heres esto. deinde quae as
Abbreviated transcription (Latin):
Et sud quod ab aduersariis dr̃ minime cius¬
modi eẽdicemus. Deinde si inlege erit
ex am̃biguo controuersia. dare operam
o portebit ut de eo quod aduersarius in¬
tellegat. alia mre lege cautũ cẽdoceat᷑
Permultũ autẽ profici& illud demonstra¬
re : quem ad modũ scripsiss&. siid qđ ad¬
uersarius accipiat fieri aut intellegi uo¬
luiss&. Ut in hac causa. in qua deuasis
argenteis quęritur possit mulier dicere
Nihil attinuisse adscribi quȩ uola sihere¬
dis uoluntati ꝑmitter&. Eoenĩ ponad¬
scripto. nihil in eẽdubitationis quinheres
quȩ ipse uell& dar&. Amentiȩ igitur
fuisse: cũ herediuell& cauere id adscribe¬
re : quo non adscripto nihilominus here¬
di caueretur. Quare hoc genere magno¬
pere talibus in causis uti oportebit. Si hoc
modo scripsiss&: isto uerbo usus non eẽt.
non isto loco uerbũ istud conlocassa. Nã
ex his sententia scriptoris maxime ꝑspici¬

Expanded text:
et si id, quod ab adversariis dicetur, minime eiuset si id, quod ab adversariis dicetur, minime eiusmodi esse dicemus. deinde si in lege erit ex amb- iguo controversia, dare operam oportebit, ut de eo, quod adversarius intellegat, alia in re lege cautum esse doceatur. permultum autem proficiet illud demon- strare, quemadmodum scripsisset, si id, quod adver- sarius accipiat, fieri aut intellegi voluisset, ut in hac causa, in qua de vasis argenteis quaeritur, possit mulier dicere nihil adtinuisse adscribi quae volet, si heredis voluntati permitteret. eo enim non adscripto nihil esse dubitationis, quin heres, quae ipse vellet, daret. amentiae igitur fuisse, cum heredi vellet cavere, id adscribere, quo non adscripto nihilominus heredi caveretur. quare hoc genere magnopere talibus in causis uti oportebit: hoc modo scripsisset, isto verbo usus non esset, non isto loco verbum istud con- locasset. nam ex his sententia scriptoris maxime perspici
Abbreviated transcription (Latin):
facultatis. id quod aduersarius intellegat
multonimis cõmode fieri posse quã id qd
nos accipimus. quod illius rei neq ammi¬
nistratio neq exitus ullus ext&: nos qđ
dicamus. facile & cõmode transigi posse.
Vt in hac lege pihil enim ꝓhib& factã exem¬
pli loco ponere. quo facilius res intellega¬
tur. Meretrix coronã aureã ne habeto
sihabuerit: publicȩ sto contraeũ. qui me¬
retricẽ publicari dicat exlege oportere
Poss& dici neq amministrationẽ eẽ ullã
publicȩ meretricis. Neq exitũ legis in me¬
retricȩ publicanda. At in auro publi¬
cando. &amministrationẽ & exitũ faci¬
lẽ eẽ & in cõmodi pihilineẽ. Acdiligent᷑
illud quoq attendere oportebit. numillo
probato quod aduersarius intellegat res
utilior aut honestior aut magis necessa¬
ria abscriptore neglecta uideatur. Ia
fi& : sud quod nos de monstrabimus. hones¬
tũ aut utile aut nessariũ demonstrabimꝰ

Expanded text:
facultatis, id, quod adversarius intellegat, facultatis, id, quod adversarius intellegat, multo minus commode fieri posse, quam id, quod nos accipimus, quod illius rei neque administratio neque exitus ullus exstet; nos quod dicamus, facile et commode transigi posse; ut in hac lege—nihil enim prohibet fictam exempli loco ponere, quo facilius res intellegatur—: meretrix coronam auream ne habeto; si habuerit, publica esto, contra eum, qui meretricem publicari dicat ex lege oportere, possit dici neque administrationem esse ullam publicae meretricis neque exitum legis in mere- trice publicanda, at in auro publicando et admini- strationem et exitum facilem esse et incommodi nihil inesse. ac diligenter illud quoque adtendere oportebit, num illo probato, quod adversarius intellegat, res uti- lior aut honestior aut magis necessaria ab scriptore neglecta videatur. id fiet, si id, quod nos demon- strabimus, honestum aut utile aut necessarium demon- strabimus,
Abbreviated transcription (Latin):
monstrandum. ẽ. non eẽ ambiguȩ scrip
tum. propterea quod omnes in consue¬
tudine sermonis sicutisolent eo uerbu
no plurib ue in ea sententia inqua is
quidic& accipiendũ eẽ demonstrabit.
Deinde ex superiore. & ex inferiore scrip¬
tura docendũ. id quod quęratur fieri
ꝑspicuũ. Quare si ipsa separatim exse uer¬
ba considerentur. omnia aut pleraq
Deinde qua insententia scriptor fuerit.
excȩteris eius scriptis & ex factis. dictis
animo atq uita eius sumi oportebit:
& eã ipsam scripturã in qua inerit illuo
ambiguũ de quo queritur. totã omnibus
expartibus pertẽptare siquid aut ad id
appositumsit quodnos int̾p̃temur aut
ei quod aduersarius intellegat aduerset᷑
Nam facile quiduerisimile sit eum uoluisse
qui scripsit. ex omniscriptura & exꝑsona
scriptoris atq hisrebus quȩ ꝑsonis attri¬
butȩ sunt considerabitur. Deinde erit
demonstrandũ: siquid exre ipsa dabitur

Expanded text:
monstrandum est non esse ambigue scrip- monstrandum est non esse ambigue scrip- tum, propterea quod omnes in consuetudine sermo- nis sic uti solent eo verbo uno pluribusve in eam sen- tentiam, in quam is, qui dicet, accipiendum esse demon- strabit. deinde ex superiore et ex inferiore scriptura docendum id, quod quaeratur, fieri perspicuum. quare si ipsa separatim ex se verba considerentur, omnia aut pleraquedeinde, qua in sententia scriptor fuerit, ex ceteris eius scriptis et ex factis, dic- tis, animo atque vita eius sumi oportebit et eam ipsam scripturam, in qua inerit illud ambiguum, de quo quae- retur, totam omnibus ex partibus pertemptare, si quid aut ad id appositum sit, quod nos interpretemur, aut ei, quod adversarius intellegat, adversetur. nam facile, quid veri simile sit eum voluisse, qui scripsit, ex omni scriptura et ex persona scriptoris atque iis rebus, quae personis attributae sunt, considerabitur. deinde erit demonstrandum, si quid ex re ipsa dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ depecunia raciocinari sordidũ eẽ
cũ de gratia referunda deliberentur.
Et sep̃ciũ non profacto sed honorẽ ita ut
factitatũ sit: probeneficio postulare.
Ac de constitutionib quidem satis dictũ ẽ
pune dehis controuersis quȩ inscrpto
uersantur : dicendũ uidetur. Inscrip¬
touersatur controuersia : cũ excripti¬
ones ratione aliquid dubie Nascitur.
Iofit ex ambiguo exscripto & sententia
ex contrariis legibus exratiocinatione.
exdefinitione. Exambiguo autẽ pasci¬
tur controuersia: cũ quid senserit scrip¬
tor obscurũ. ẽ Quod scriptũ duas plures¬
ue res significat. Ao hunc modũ. Pater¬
familias cũ filiũ heredem facer&: uasorũ
argenteorũ centũ pondo uxorisuȩ sicle¬
gauit. Heresm̃s uxorimeȩ uasorũ argen¬
teorũ pondo centũ quȩ uol& dato. Post
mortẽ eius uasa magnifica & p̃tiose: cȩla¬
tapent afilio mater. Ille seq̃ ipse uell&
deberedicit. Primũ sifieri poterit de¬

Expanded text:
autem de pecunia ratiocinari sordidum esse, autem de pecunia ratiocinari sordidum esse, cum de gratia referunda deliberetur; et, se pretium non pro facto, sed honorem ita, ut factitatum sit, pro beneficio postu- lare. Ac de constitutionibus quidem satis dictum est: nunc de iis controversiis, quae in scripto versantur, dicen- dum videtur. In scripto versatur controversia, cum ex scriptio- nis ratione aliquid dubii nascitur. id fit ex ambiguo, ex scripto et sententia, ex contrariis legibus, ex ratio- cinatione, ex definitione. Ex ambiguo autem nascitur controversia, cum, quid senserit scriptor, obscurum est, quod scriptum duas pluresve res significat, ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium heredem faceret, vasorum argenteo- rum centum pondo uxori suae sic legavit: heres meus uxori meae vasorum argenteorum pondo cen- tum, quae volet, dato. post mortem eius vasa ma- gnifica et pretiose caelata petit a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. primum, si fieri poterit, de
Abbreviated transcription (Latin):
minibus ꝑuulgari Et alter: minus ho¬
mines uirtutis cupidos fore: uirtutis
p̃mio ꝑuulgato. Quȩ enĩ rara x ardua
sint: ea experiendo pulchra a lucunda
hominib uideri. Etcercius Si existant
quapud maiores nrõs obegregiã uir¬
tutẽ tali honore dignatisunt. nonne
desua gloria cũ pari p̃mio tales homi¬
nes afficiuideant. deliberari putent.
&eorũ enumeratio. &cũ eis quos contra
dicas cõparatio. Eius autem qui p̃miũ
paet factisui amplificatio eorũ quip̃¬
mio affectisunt cũ suis factis contentio
Deinde cȩteros auirtutis studio repulsũ
iri: supse p̃mio ponsit affectus Facul¬
tates autẽ considerantur : cũ aliquod pecu
niarũ p̃miũ postulatur. In quo utrum
copia nesit agri. uectigaliũ. pecuniȩ. an
penuria consideratur. Loci cõmunes:
facultates augere. nonminuere oporte¬
re. & inpudentẽ eẽ qui probene ficio pon
gratiã uerũ mercedem postulet. Contra

Expanded text:
minibus pervulgari; et alter: minus hominibus pervulgari; et alter: minus homines vir- tutis cupidos fore virtutis praemio pervulgato; quae enim rara et ardua sint, ea experiendo pulchra et iu- cunda hominibus videri; et tertius: si exsistant, qui apud maiores nostros ob egregiam virtutem tali ho- nore dignati sunt, nonne de sua gloria, cum pari prae- mio tales homines affici videant, delibari putent? et eorum enumeratio et cum iis, quos contra dicas, com- paratio. eius autem, qui praemium petet, facti sui amplificatio, eorum, qui praemio affecti sunt, cum suis factis contentio. deinde ceteros a virtutis studio repul- sum iri, si ipse praemio non sit affectus. Facultates autem considerantur, cum aliquod pecu- niarium praemium postulatur; in quo, utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae an penuria, conside- ratur. Loci communes: facultates augere, non minu- ere oportere; et, inpudentem esse, qui pro beneficio non gratiam, verum mercedem postulet; contra
Abbreviated transcription (Latin):
tul&. Nũ aliquando ipse talem obcausã
aliquem p̃mio affici negare oportere aut
nũ iam satis proeo quod fecerit bonos ha¬
bitussit. aut nũ necesse fuerit ei facere
id quod fecerit. aut nũ eius modi factum
ut nisi feciss& supplicio dignus eã. Nunc
quia fecerit. p̃mio aut nũ ante tẽpus pre¬
miũ pecat &spem incertã certo uendic&
p̃cio. autnũ quod suppliciũ aliquodunt&:
eop̃miũ postul&. utidese p̃iudiciũ factũ
eẽ uideatur: In p̃mii autẽ genere. quid
&quantum & quã obrem postuletur. quo
& quanto quȩq res p̃mio digna sit conside¬
rabitur. Deinde apud maiores quibus
hominibus a quib decausis talis honos ha¬
bitus sit quȩ retur. Deinde nehs honos
nimiũ ꝑuagetur. atq hic eius qui contra
aliquem p̃miũ postulantẽ dica locus
erit cõmunis p̃mia uirtutis aoffici scã¬
& casta eẽ oportere : Neq ea aut cũ im pro¬
bis cõmunicare: aut in mediocrib ho¬

Expanded text:
tulet; num aliquando ipse talem ob causam tulet; num aliquando ipse talem ob causam aliquem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod fecerit, honos habitus sit; aut num necesse fuerit ei facere id, quod fecerit; aut num eiusmodi sit factum, ut, nisi fecisset, supplicio dignus esset, non, quia fecerit, praemio; aut num ante tempus praemium petat et spem incertam certo venditet pretio; aut num, quod supplicium ali- quod vitet, eo praemium postulet, uti de se praeiudi- cium factum esse videatur. In praemii autem genere, quid et quantum et quam- obrem postuletur et quo et quanto quaeque res prae- mio digna sit, considerabitur; deinde, apud maiores quibus hominibus et quibus de causis talis honos habi- tus sit, quaeretur; deinde, ne is honos nimium pervul- getur. atque hic eius, qui contra aliquem praemium postulantem dicet, locus erit communis: praemia vir- tutis et officii sant casta esse oportere neque ea aut cum inprobis communicari aut in mediocribus ho
Abbreviated transcription (Latin):
na affici. In hac eius modi. oporteat ne
dari p̃miũ. Nunc adp̃mii questionem
appositos locos exponemus  Racio igit᷑
p̃mii quattuor ẽ. in partes distributa.
In bene ficia in hominẽ. in p̃mii genus.
infacultates. Beneficia. ex suaui. extẽ¬
pore. exanimo eius quifecit. excasu consi¬
derantur. Ex sua ui quęrentur hoc modo
Mlagna anpraua. facilia andifficilia. singu
laria sint anuulgaria. uera anfalsa. qua¬
dã exoratione honestentur. Extempore
autẽ situm cũ indigeremus. cũ cȩteri non
possent. aut nollent opitulari. sitũ cum
spes deseruissa. Exanimo : si p̃ suicõmodi
causa. si eo consilio fecit omnia: ut hoc
conficere poss&. Excasu: si non fortuna
sedindustria factum uidebitur. aut
si industriȩ fortuna obstitiss&. in homi¬
nẽ autẽ : quib rationib uixerit quid sũp¬
tus in eamrem aut laboris insũpserit.
& quid aliquando tale fecerit. Num alieni
laboris aut deorũ bonitatis p̃miũ sibi post¬

Expanded text:
na affici? in hac, huiusmodi: oporteatne na affici? in hac, huiusmodi: oporteatne dari praemium? Nunc ad praemii quaestionem appositos locos ex- ponemus. ratio igitur praemii quattuor est in partes distributa: in beneficia, in hominem, in praemii genus, in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indigeremus, cum ceteri non possent aut nollent opi- tulari, si tum, cum spes deseruisset; ex animo, si non sui commodi causa, si eo consilio fecit omnia, ut hoc conficere posset; ex casu, si non fortuna, sed indu- stria factum videbitur aut si industriae fortuna obsti- tisse. In hominem autem, quibus rationibus vixerit, quid sumptus in eam rem aut laboris insumpserit; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni laboris aut deorum bonitatis praemium sibi pos
Abbreviated transcription (Latin):
ciali genere exemplorũ recedere. Quie¬
quidenĩ de homine probando aut im¬
probando dr̃. cũ ad eã dictionẽ senten¬
tiarũ quoq ratio accõmoda ur. idũ
siper sententiãe dictionẽ agitur. deli¬
beratiuum .ẽ. sed quia dehomine statui¬
tur iudiciale.ẽ. habendũ omninoł
qui diligenter omniũ causarũ uim &na¬
turã cognouerit: genere. primo &¬
forma eas intellega dissidere. Cȩte¬
ris autẽ partibus: aptas inter se om̃s
lucinius crassus consu quosdam incęte¬
riore gallia pullo inlustri neq certo
duce neq eonomine peq numero
redderent. consectatus. ẽ. & confecit.
Romã redit. triumphum absenatu pos¬
tulat. Hic& inde p̃catione nihiladnos
attina rationib ainfirmationibus
rationũ supponendis adiudicationem
ꝑuenire: propterea quod nisi alia
quoq incida constitutio. aut pars
constitutionis: simplexerit iudicatio
& in questione ipsa continebit. inde¬
p̃catione huiusmodi. Oporteat ne poe¬

Expanded text:
ciali genere exemplorum recedere. quicciali genere exemplorum recedere. quicquid enim de homine probando aut inprobando dicitur, cum ad eam dictionem sententiarum quoque ratio accommodetur, id non, si per sententiae dictionem agitur, delibera- tivum est; sed, quia de homine statuitur, iudiciale est habendum. omnino autem qui diligenter omnium cau- sarum vim et naturam cognoverit, genere et prima conformatione eas intelleget dissidere, ceteris autem partibus aptas inter se omnes Licinius Crassus consul quosdam in citeriore Gallia nullo inlustri neque certo duce neque eo nomine neque numero redderent, consectatus est et confecit. Ro- mam redit: triumphum ab senatu postulat. hic et in deprecatione nihil ad nos attinet rationibus et infir- mationibus rationum subponendis ad iudicationem pervenire, propterea quod, nisi alia quoque incidet constitutio aut pars constitutionis, simplex erit iudi- catio et in quaestione ipsa continebitur: in depreca- tione, huiusmodi: oporteatne poe
Abbreviated transcription (Latin):
Locus autẽ cõmuniserit: indignatio
maleficii. Et alter: eorũ misereri opor¬
tere. qui propt̾ fortunã Non propter
maliciã in miseriis sint. Quõ ergo inge¬
nerali constitutione tãdiu propt̃ eius
parciũ multitu dinẽ cõmoramur.
neforte uarietate & dissimilitudine
rerũ deductus. alicuius animus : in
quendã errorẽ deferatur : quid aiã
nobis exeogenere resta. & quare resta
admonendũ uidetur Iuridicialem
causam eẽ dicebamus. Inqua ȩqui &
iniqui natura. & proemii aut poenȩ
rato quȩ reretur. eas causas inquib
deequo & iniquo quęritur exposuimꝰ.
ytstat nunc ut dep̃mio & depoena
eiplicemus. Sunt enĩ multȩ causae
quȩ ex prȩmii alicuius petitione cms¬
tant. Nam & apud radices deproe¬
mio sepe accusatorũ quęritur: aase
natu aut aconsilio aliquod p̃mium
sȩpt petitur. ac neminem conuenia
arbitrari : Noscũ aliquod exemplum
ponamus. qđ insenatu agatur. ab iudi

Expanded text:
Locus autem communis erit indignatio Locus autem communis erit indignatio maleficii et alter eorum misereri oportere, qui propter fortunam, non propter malitiam in miseriis sint. Quoniam ergo in generali constitutione tamdiu prop- ter eius partium multitudinem commoramur, ne forte varietate et dissimilitudine rerum diductus alicuius animus in quendam errorem deferatur, quid etiam no- bis ex eo genere restet et quare restet, admonendum videtur. Iuridicialem causam esse dicebamus, in qua aequi et iniqui natura et praemii aut poenae ratio quaere- retur. eas causas, in quibus de aequo et iniquo quae- ritur, exposuimus. restat nunc, ut de praemio et de poena explicemus. sunt enim multae causae, quae ex praemii alicuius petitione constant. nam et apud iudi- ces de praemio saepe accusatorum quaeritur et a se- natu aut a consilio aliquod praemium saepe petitur. ac neminem conveniet arbitrari nos, cum aliquod exemplum ponamus, quod in senatu agatur, ab iudi-
Abbreviated transcription (Latin):
obfuisse uideatur. & aut turpe. aut in¬
utile demonstrandũ. tali dehomine
suppliciũ sumere. Deinde locis cõmuni¬
bus misericordiam captare oportebit
exhis preceptis quȩ in libro primosunt
exposita. Aduersarius autẽ male facta
augebit: nihil pudenter sed omnia ex
crudelitate & male ficia factadic& Ip¬
sũ inmisericordem suꝑbũ fuisse. asipo¬
terit ostend& semper inimicũ fuisse.
&amicũ fieri pullomodo posse. Sibe¬
neficia profer&. aut aliqua de causa
facta. non propter beniuolentia m
demonstrabit. Aut postea odiũ eẽ.
hac resusceptũ. aut illa omnia male¬
ficiis eẽ del&a. aut leuiora beneficia
quã maleficia. aut cũbene ficiis honos
habitus sit: promaleficio poenã sumi
oportere. Deniq turpe eẽ. aut in utile
ignosci. Deinde dequo ut potestas eẽt
sȩpe optarunt. in eũ potestate pũ sum
mã ẽẽ stultitiã & cogitare oportere quẽ
animũ ineũ & quã optime habuerint

Expanded text:
obfuisse videatur, et aut turpe aut inobfuisse videatur, et aut turpe aut inutile demonstrandum tali de homine supplicium sumere. deinde locis commu- nibus misericordiam captare oportebit ex iis praecep- tis, quae in primo libro sunt exposita. Adversarius autem malefacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit, ostendet semper inimicum fuisse et amicum fieri nullo modo posse. si beneficia proferet, aut aliqua de causa facta, non propter benivolentiam demonstrabit, aut postea odium esse acre susceptum, aut illa omnia maleficiis esse deleta, aut leviora beneficia quam male- ficia, aut, cum beneficiis honos habitus sit, pro male- ficio poenam sumi oportere. deinde turpe esse aut inutile ignosci. deinde, de quo ut potestas esset saepe optarint, in eum  ob potestatem non uti summam esse stultitiam; cogitare oportere, quem animum in eum et quod odium habuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
dere nonodio neq crudelitate fecisse
quod fecerit. sed aut stultitia aut in¬
pulsu alicuius. aut aliqua honesta.
aut probabili causa. Postea polliceri.
&confir mare. se& hoc peccato doctum
ab eneficio eorũ qui sibi ignoscerent
confirmatũ omnitẽpore atali ratione
a futurum. Deinde spem ostendere:
aliquo se in loco magno his quisibi conces¬
serint usui futurum. Postea si facultas
erit seaut consanguineũ. auttam ama¬
ioribus aut inprimis amicũ eẽ demons¬
trabit. &amplitudinẽ sue uoluntatis.
nobilitatẽ generis. eorũ quise saluum
uelint dignitatẽ ostendere. Et cȩtera
ea quȩ ꝑsonis adhonestatẽ &amplitu¬
dinem sunt attributa suppliciodis¬
nus eẽ uideatur. Deinde cȩteros pro¬
ferre: quib maiora delicta concessa sint.
demultum proficia si se miseri cordem
in potestate propensum adignoscendũ
fuisse ostend&. atq ipsum illud pecca
tum erit extenuandũ ut quã minimũ

Expanded text:
dere non odio neque crudelitate fecisse, dere non odio neque crudelitate fecisse, quod fecerit, sed aut stultitia aut inpulsu alicuius aut aliqua honesta aut probabili causa; postea polliceri et confirmare se et hoc peccato doctum et beneficio eorum, qui sibi ignoverint, con- firmatum omni tempore a tali ratione afuturum; de- inde spem ostendere aliquo se in loco magno iis, qui sibi concesserint, usui futurum; postea, si facultas erit, se aut consanguineum  aut iam a maioribus inprimis amicum esse demonstrabit et amplitudinem suae vo- luntatis, nobilitatem generis, eorum, qui se salvum velint, dignitatem ostendere, et cetera ea, quae per- sonis ad honestatem et amplitudinem sunt adtributa, cum conus esse videatur; deinde ceteros proferre, quibus maiora delicta concessa sint. ac multum proficiet, si se misericordem in potestate, propensum ad igno- scendum fuisse ostendet. atque ipsum illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum
Abbreviated transcription (Latin):
augere beneficia licebit: & iudices plo
cũ cõmunẽ a dignoscendi uoluntatem
ducere. Quarẽ hocgenus quã quam
in uidiciis nonuersatur. nisiquadam
exparte : tamenquia & pars ipsa indu¬
cenda p̃nũquã .ẽ. &insenatu. & in con¬
silio sepe omni ingenere tractanda.
in id quoq p̃cepta ponemus. Nã in se¬
natu. aut in consilio. desy face diu deli¬
beratum .ẽ & dequinto numitorio pul¬
lo apud luciũ opimiũ. & eius consilium
diu ductũ .ẽ. & magis in hoc quidem ignos
le probabat cũ coniecturali constitutio¬
ne uteretur. quã ut ꝓpt̾ posterius bene
ficium sibi ignosceretur cumdep̃cationis
partes adiunger&. Oportebit igitur
eum quisibi ut ignoscatur postulabit.
cõmemorare si qua sua potent benefi¬
cia. Et si poterit ostendere eamaiora
ẽẽ quã hex quȩ deliquerit. ut plus
abeo boni quãmali profectũ eẽ uidea¬
tur. Deinde maiorũ suorũ beneficia
siqua extabunt proferre. Deinde osten¬

Expanded text:
augere beneficia licebit et iudices per augere beneficia licebit et iudices per locum communem ad ignoscendi voluntatem ducere. quare hoc genus quamquam in iudiciis non versatur nisi quadam ex parte, tamen, quia et pars haec ipsa inducenda nonnumquam est et in senatu aut in consilio saepe omni in genere tractanda, in id quoque praecepta ponemus. nam in senatu aut in consilio de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo apud L. Opimium et eius consilium diu dictum est, et magis in hoc qui- dem ignoscle probabat, cum coniecturali con- stitutione uteretur, quam ut propter posterius bene- ficium sibi ignosceretur, cum deprecationis partes ad- iungeret. Oportebit igitur eum, qui sibi ut ignoscatur, postu- labit, commemorare, si qua sua poterit beneficia et, si poterit, ostendere ea maiora esse quam haec, quae deliquerit, ut plus ab eo boni quam mali profectum esse videatur; deinde maiorum suorum beneficia, si qua exstabunt, proferre; deinde osten
Abbreviated transcription (Latin):
conueni&. ut in his exemplis conces¬
sionis in ẽ omnibus scripti controuer¬
sia. ea quȩ enscripto & sententia nomi¬
natur. Sed quia de conceptione loque
bamur : in eã precepta dedimus Alio
autẽ loco descripto & desentia diremus
N unc in alterã concessionis partẽ conside¬
rationẽ intendemus. Dep̃catio. ẽ. in qͦ
cesso peccato difficile ẽ. ab eo quipeccato
uindex eẽ deb&. ut ignoscat impetrare
Quare parte eius generis. cũ causam pon
in eo constitueris utilicebit. ut si pro
aliquo claro. aut fortiuiro cuius inrem
publicã multa sunt beneficia dicerepos¬
sis. cũ uidearis nonuti dep̃catione uti
tamen adhunc modum: Quod siudi¬
ces hic prosuis benefitiis prosuo studio
qđ inuos semper habuit tali suo tempo¬
re multorũ suorũ recte factorũ causa
uni delicto ut ignosceretis postularet:
tamen dignũ ur̃a mansuetudine dignũ
uirtute huius eẽt iudices a uobis hanc
rem hoc postulantẽ impetrari. Deinde

Expanded text:
conveniet; ut in his exemplis concesconveniet; ut in his exemplis concessionis inest omnibus scripti controversia, ea quae ex scripto et sententia nominatur; sed, quia de concessione loque- bamur, in eam praecepta dedimus, alio autem loco de scripto et de sententia dicemus. Nunc in alteram concessionis partem consideratio- nem iam intendemus. Deprecatio est, in qua cesso peccato difficile est ab eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non in eo constitueris, uti licebit; ut si pro aliquo claro aut forti viro, cuius in rem publi- cam multa sunt beneficia, diceres, posses, cum videaris non uti deprecatione, uti tamen, ad hunc modum: quodsi, iudices, hic pro suis beneficiis, pro suo studio, quod in vos semper habuit, tali suo tempore multorum suorum recte factorum causa uni delicto ut ignosce- retis postularet, tamen dignum vestra mansuetudine, dignum virtute huius esset, iudices, a vobis hanc rem hoc postulante impetrari. deinde
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ cõmunes accusatoris in confessi¬
onẽ. & quanta potestas peccandi relin¬
quatur. si semel institutũ sit ut non de
facto sed de facti causa quęratur. Defen¬
soris conquestio.ẽ. calamitatis eius: quȩ
non culpa. seduimaiore quadã accide¬
rit. & defortunȩ potestate. & hominũ
infirmitate. & uti suũ animũ. None¬
uentũ considerent. Inquib omnib
conquȩstionẽ suarũ erũnarũ & cru¬
delitatis aduersariorũ indignationẽ
incẽ oportebit : acneminem mirari
conueni& siaut in his. aut in aliis exem¬
plis scriptiquoq controuersiã adiunctã
uidebit. Quomodo degenere : posterit
nobis separatim dicendum. Propterca
quod quȩdã genera causarũ simplicit᷑
exsua uiꝰ considerantur. quȩdã autem
sibi aliud quoq aliquod contro uersiȩ
genus as sumunt. Quarẽ omnib: cogni¬
tis ponerit difficile in unã quãq causã
tans ferre. Quod exeo quoq genere

Expanded text:
autem communes: accusatoris in confessiautem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam acciderit, et de for- tunae potestate et hominum infirmitate et, uti suum animum, non eventum consideconquestionem suarum aerumnarum et crudelitatis ad- versariorum indignationem inesse oportebit. Ac neminem mirari conveniet, si aut in his aut in aliis exemplis scripti quoque controversiam adiunctam videbit. quo de genere post erit nobis separatim di- cendum, propterea quod quaedam genera causarum simpliciter ex sua vi considerantur, quaedam autem sibi aliud quoque aliquod controversiae genus assu- munt. quare omnibus cognitis non erit difficile in unam quamque causam transferre, quod ex eo quoque genere
Abbreviated transcription (Latin):
bit querere: & quasi in absoluta iuri¬
diciali ꝑse hocipsum abrebus omnibus
separatim considerare. Atq in hocloco
si facultaserit: exemplis utioportebit
quibus insimili excusatione. Nonsit igno¬
tũ. & contentione magis illis ignoscendũ
fuisse. & deliberationis partibus: tur¬
pe. aut inutile eẽ concedi eam rem. quȩ
ab aduersario commissasit. Permag¬
nũ cẽ. & magno futurũ detrimento. sica
res abhis qui potestatẽ habent uindican¬
di neglectasit. Defensor autẽ conuer¬
sis omnib hispartibus poterit uti. Algo¬
mȩ autem inuoluntate defendenda
cõmorabitur. & in eare ad augenda quȩ
uoluntatẽ fuerit. impedimento. & se
plusquã fecerit facere non potuisse. &
in omnibus rebus uoluntatẽ spectari
oportere. & seconuinci ñ posse. quod ab¬
sit aculpa a suo ex nomine cõmunem
hominũ infirmitatẽ posse damnari.
Deinde nihilet̃. indignius: quã eũ quicul¬
pa careat supplicio noncarere. Loci

Expanded text:
bit quaerere et quasi in absoluta iuribit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per se hoc ipsum ab rebus omni- bus separatim considerare. atque hoc in loco, si fa- cultas erit, exemplis uti oportebit, quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non po- tuisse; et in omnibus rebus voluntatem spectari opor- tere; et se convinci non posse, quod absit a culpa; suo nomine communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pecessitudinis. aut casus. aut in pruden¬
tiȩ: & exempla adeam definitionẽ adiun¬
gere. in quibus in prudentia fuisse uide¬
atur. aut casus. aut necessitudo. Et abhis
id quod reus inferat separare. id. ẽ. ostende¬
re dissimile. quod lenius. facilius. nonig¬
norabile. nonfortuitum. Non necessari¬
um fuerit. Postea de monstrare: potuis¬
se uitari. hacratione: prouideri potuisse.
si hoc aut illud fecisset aut pisi feciss&. pre¬
caueri: E desinitionib ostendere Nonhanc
inprudentiã. aut casũ. aut necessitudinẽ.
sedinertiã neglegentiã fatuitatẽ nomi¬
narioportere. Acsiqua necessitudo tur¬
pitudinem uidebitur habere: oportebit
ꝑlocorũ cõmunũ implicationẽ. sed argu¬
entem demonstrare. quiduis ꝑpetimo¬
ri. deniq satius fuisse : quã eius modi
necessitudini obtẽperare. Atq tum
exhis locis dequib in negotiali parte dic¬
tum. ẽ. iuris& equitatis paturã oporte¬

Expanded text:
nem necessitudinis aut casus aut inprudennem necessitudinis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimile, quod le- vius, facilius non ignorabile, non fortuitum, non necessarium fuerit; postea demonstrare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- cisset, aut, nisi fecisset, praecaveri; et definitionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi- nem videbitur habere, oportebit per locorum commu- nium inplicationem redarguentem demonstrare quid- vis perpeti, mori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum ex iis locis, de quibus in negotiali parte dictum est, iuris et aequitatis naturam oporte
Abbreviated transcription (Latin):
rostrata inportunauis dep̃hensa sit publi¬
cetur. Cum magna in alto tẽpestaseẽt.
uisuentorũ inuitis nautis inrhodiorũ
portũ nauim coegit. Quęstor nauem:
populi uocat. Nauis dominus: negat
oportere publicari. Intentio. ẽ. Rostra¬
ta pauis inportu dep̃hensa .ẽ. Depulsio.
concessio Racio: iii &e necessario: sumis
in portũ coacti. Infirmatio.ẽ. Nauem ex
lege tamen publicarioport&. Iudicatio
est. Cũ rostratã naui inportud ep̃hensã.
lexpublicarit. Cũq hȩc nauis inuitis pau¬
tis. uitẽpestatis inportũ coniectasit opor¬
teat peeam publicari. Horũ triũ generũ
iderrco inunũ locũ contulimus exempla
quod similis in ea p̃ceptio argumentorum
traditur. Naminhis omnibus: primũ
si quid res ipsa dabit facultatis. coniectu¬
ram induci ab accusatore oportebit. ut
id quod uoluntate. factum negabitur.
consulto factum suspicione aliqua de¬
monstretur. Deinde inducere definitio¬

Expanded text:
rostrata in portu navis depre- hensa sit, publirostrata in portu navis depre- hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. intentio est: rostrata navis in portu deprehensa est. depulsio con- cessio. ratio: vi et necessario sumus in portum coacti. infirmatio est: navem ex lege tamen populi esse oportet. iudicatio est: cum rostratam navem in portu deprehensam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco in unum locum con- tulimus exempla, quod similis in ea praeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; deinde inducere definitio
Abbreviated transcription (Latin):
Tum subito magnis cõmotus tẽpestatibus
fluuius eurdtas. isqui propt̃ lacedemonẽ
fluit. ita magnus & uehemens factus. ẽ.
ut eotra duci uictimȩ Nullo modo possens
Redemptor sue uoluntatis ostendendȩ cau¬
sa. hostias constituit omnes inlitore:
ut qui trans flumen eẽnt uidere possent
Cum omnesstudio eius. subitã fluminis mag¬
nitudinẽ. scirent fuisse impedimento:
tamenquidã capitis arcersierunt. In ten¬
tio. ẽ. Hostiȩ quas debuisti. ad sacrificiũ
p̃sto nonfuerunt. Depulsio. Concessio.
Ratio. Flumen enĩ subito accreuit. & ea
re. traduci non poterunt. Infirmatio
tamen qm̃ quod lexiub& factũ pon est.
supplicio dignus es Iudicatio ẽ. Cumĩea
rẽ contra legem redẽptor aliquid fecerit.
qua inre studio eius subita fluminis ob¬
stiterit magnitudo. supplicio dignus nesit
Necessitudo autẽ infertur: cumui quadã
reus id quod fecerit fecisse de fenditur.
hocmodo. Lex est apud rhodios ut si qua

Expanded text:
tum subito magnis commotis tempestatibus tum subito magnis commotis tempestatibus fluvius Eurotas, is qui praeter Lacedaemonem fluit, ita magnus et vehemens factus est, ut ea traduci victimae nullo modo possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui trans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam flu- minis magnitudinem scirent fuisse inpedimento, tamen quidam capitis arcesserunt. intentio est: hostiae, quas debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depulsio concessio. ratio: flumen enim subito accrevit et ea re traduci non potuerunt. infirmatio: tamen, quon- iam, quod lex iubet, factum non est, supplicio dignus es. iudicatio est: cum in ea re contra legem redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, fecisse defenditur, hoc modo: lex est apud Rhodios, ut, si qua
Abbreviated transcription (Latin):
scisse. aliquid isqui arguitur negatur.
Vt apud quosdam lexerat: nequis dianȩ
uitulũ immolara. Nautȩ quidã cum
aduersa tẽpestate in alto iactarentꝰ:
uouer̃ sieo portu quem conspiciebant
potiti essent. eideo qui ibieẽt seuitulũ
immolaturos. Casuerat in eoportu
fanũ dianȩ eius: cuiuitulũ immolare.
uonlicebat. Inprudentes legis cũ exs¬
sent: uitulũ immolauerunt eideo cui¬
ponlicebat. accusantur. Intentio est.
Infirmatio. ẽ. Tamen quõ fecisti quod
non licebat: exlege supplicatio es
udicatio ẽ. Cum idfecerit quod pon
oportuerit. &id non oportere. nescie¬
rit. sitne supplicio dignus. Casus autẽ
inferetur in concessionẽ: cũ de monstra¬
bitur aliqua fortunȩ ius uoluntati ob¬
stitisse: ut in hac cũ lace demoniis lex
tẽt. ut hostias nisi ad sacrificiũ qđ dã
redemptor p̃buiss&: capitale. ẽ: Hosti¬
as isquiredemerat. cũ sacrificii diesins¬
taro: inurbem. exagro coepit agere.

Expanded text:
scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; ut apud quosdam lex erat: ne quis Dianae vitulum immolaret. nautae quidam, cum adversa tem- pestate in alto iactarentur, voverunt, si eo portu, quem conspiciebant, potiti essent, ei deo, qui ibi esset, se vitulum immolaturos. casu erat in eo portu fanum Dianae eius, cui vitulum immolare non licebat. in- prudentes legis, cum exissent, vitulum immolaverunt. accusantur. intentio est: infirmatio est: tamen, quoniam fecisti, quod non licebat ex lege, supplicio dignus es. iudicatio est: cum id fecerit, quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne supplicio dignus? Casus autem inferetur in concessionem, cum demon- stratur aliqua fortunae vis voluntati obstitisse, ut in hac: cum Lacedaemoniis lex esset, ut, hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor praebuisset, capital esset, hostias is, qui redemerat, cum sacrificii dies instaret, in urbem ex agro coepit agere.
Abbreviated transcription (Latin):
in expeditione ad arma populũ uocarit
cũ consuleseẽnt. Nam ut insuperiore
exemploreus ab suo officio ac potestate
factũ dimouebat. sit in hac ab eius officio
ac potestate quiaccusatur ipse accusator
factũ remouendo hac ipsa ratione confir¬
mat accusationẽ. In hac ab utroq exom¬
nibus partibus. honestatis. & exomnibus
utilitatis partib exemplis. signis ratioci¬
nando. quid cinusq officii iuris potestatis
sit quȩrioportebit. & fuerit ne ei quode
agitur id iuris officii potestatis. attributũ.
Nec ne locos autẽ cõmunes ex ipsare: si qͥđ
indignationis a conquestionis habebit:
sumi oportebit. Concessio ẽ: ꝑ quã non
factũ ipsũ improbatur abreo sedut cꝯgnos¬
catur. idperitur. Cuius partessunt duȩ
PURCATIÕ ET DE PRECIO Purgatio ÷
ꝑ quãeius quiaccusatur nonfactũ ipsũ.
seduoluntas defenditur. Et habet par¬
tes tres. IneRude iiam. casuai. Ne¬
ceSSIIUDINEM. In prudentia .ẽ. cum

Expanded text:
in expeditionem ad arma populum vocarit, in expeditionem ad arma populum vocarit, cum consules essent. nam ut in su- periore exemplo reus ab suo officio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius officio ac po- testate, qui accusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis, signis, ratiocinando, quid cuiusque officii, iuris, potestatis sit, quaeri opor- tebit et fueritne ei, quo de agetur, id iuris, officii, potestatis attributum necne. Locos autem communes ex ipsa re, si quid indigna- tionis aut conquestionis habebit, sumi oportebit. Concessio est, per quam non factum ipsum pro- batur ab reo, sed ut ignoscatur, id petitur. cuius partes sunt duae: purgatio et deprecatio. Purgatio est, per quam eius, qui accusatur, non factum ipsum, sed vo- luntas defenditur. ea habet partes tres: inprudentiam, casum, necessitudinem. Inprudentia est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
matio. ẽ. At enĩ quõ particeps tufactus
es intur pissimo foedere sum mȩ religio¬
nis: dedite conuenit. Iudicatio.ẽ. cumis
qui potestatis nihil habuerit iussuimpe¬
ratoris infoedere & intanta religione
inter fuerit: de dendusnesit hostib nec¬
ne. Hocgenus cause a superiore hoc differt.
quod im illo concedit sereus oportuisse fa¬
cere. id quod fieri dicat accusator: oportus¬
se. Sed alicui rei. aut homini causam atri¬
buit. quȩ uoluntate suȩfuerit impedim̃¬
to sine concessionis partib Nam earũ
maior quȩdam uis est quod paulo post
intellegetur. In hoc autẽ ponaccusare
alterũ. necculpam inaliũ transferre
deb&: sedde monstrare eamrem nihil
ad se. nec ad potestatẽ neq ad officiũ suũ
ꝑtinuisse. aut ꝑtinere Atq in hoc gene¬
re. hoc accidit noui: quod accusator quo¬
q sepe exremotione criminationẽ confi¬
cit. Vt si quieũ accus&. qui cũ pretor eẽt

Expanded text:
matio est: at enim quoniam par- ticeps tu factus matio est: at enim quoniam par- ticeps tu factus es in turpissimo foedere summae re- ligionis, dedi te convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hosti- bus necne? hoc genus causae cum superiore hoc differt, quod in illo concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento, sine concessionis partibus; nam earum maior quaedam vis est, quod paulo post intellegetur. in hoc autem non accusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec ad potestatem neque ad officium suum per- tinuisse aut pertinere. atque in hoc genere hoc ac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, ut si quis eum accuset, qui, cum praetor esset,
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis incident. Iita mencertissime accu¬
satoris facti. indignatio defensoris cum
inalio culpa sit. aut in ipso nonsit. suppli¬
ciose affici nonoportere. Ipsius autemrei
sit remotio: cũ id quod datur eriminine¬
gat. neq ad seneq ad officiũ suũ reus
ꝑtinuisse. nec si quod in eosit delictum.
sibi attribui oportere. Id causȩ genus. ẽ.
huius modi in eofoedere quod factum. ẽ
quondã cũ samnitib: quidã adulescens
nobilis portã sustinuit. iussu imperatoris.
łoedere autẽ absenatu improbato: & im
peratore samnitib deditͦ quidã in se¬
natu eũ quoq dic̃ qui portã tenuerit.
dedi oportere. Intentio. ẽ: dedioport&
Depulsio. ẽ non oporta. Quȩstio ẽ : opor¬
teat ne. Ratio.ẽ. Non enĩmeũ fuit offi¬
ciũ nec mea potestas cũ &id etatis. & pri¬
uatus eẽm &eẽt sum ma cũ auctoritate.
& potestate. imperatori. quiuider et
ut satis honestũ foedus feriretur. Infir¬

Expanded text:
tivis, incident; hi tamen certissi- me: accutivis, incident; hi tamen certissi- me: accusatoris, facti indignatio; defensoris, cum in alio culpa sit, aut in ipso non sit, supplicio se affici non oportere. Ipsius autem rei fit remotio, cum id, quod datur crimini, negat neque ad se neque ad officium suum reus pertinuisse; nec, si quid in eo sit delictum, sibi adtribui oportere. id causae genus est huiusmodi: in eo foedere, quod factum est quondam cum Samnitibus, quidam adulescens nobilis porcum sustinuit iussu im- peratoris. foedere autem ab senatu inprobato et im- peratore Samnitibus dedito quidam in senatu eum quoque dicit, qui porcum tenuerit, dedi oportere. in- tentio est: dedi oportet. depulsio est: non oportet. quaestio est: oporteatne? ratio est: non enim meum fuit officium nec mea potestas, cum et id aetatis et privatus essem et esset summa cum auctoritate et potestate imperator, qui videret, ut satis honestum foedus feriretur. infir