comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio cadẽ potuit. non etiã surgere. Ad quã miseriã iuste danationis
ꝑtinet ignorantia & difficultas. quã patit᷑ om̃is homo ab exordio nati¬
uitatis suȩ: nec ab isto malo quisꝗͣ nisi d̾ĩ gr̃ã liberat᷑. Q. uã miseriã
pelagiam nobunt ex iusta dãnatione descendẽ. nͨgantes originale pec-¬
catũ: quãuis ignorantia &. difficultas etiã si e̾e̾nt hominis pͥmordia
naturalia. nec sic culpandꝰ s laudandꝰ e̾e̾t d̾s. sicuti in eode̾ librot̾tio
disputauimꝰ. Quȩ disputatio contra manicheos habenda ẽ: qͥ non ac¬
cipiunt script᷑as scãs ueteris instrum̃ti. inqͥb peccatũ originale nar¬
ratur. Et qͥcquid inde litt̾is apłicis legit᷑: detestabili impudentia un¬
inissum fuisse contentunt a corruptorib script᷑arũ: tanquã ñ fuerit
ab apłis dictum. Contra pelagianos autẽ hoc defendenctu est quodutq

Expanded text:
arbitrio cadere parbitrio cadere ppertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio natiuitatis suae, nec ab isto malo quisquam nisi dei gratia liberatur. quam miseriam Pelagiani nolunt ex iusta damnatione descendere negantes originale peccatum, quamuis, ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic culpandus, sed laudandus deus esset, sicut in eodem libro tertio disputauimus. quae disputatio contra Manicheos habenda est, qui non accipiunt scripturas sanctas Veteris Instrumenti, in quibus peccatum originale narratur; et quidquid inde in Litteris apostolicis legitur, detestabili impudentia immissum fuisse contendunt a corruptoribus Scripturarum, tanquam non fuerit ab Apostolis dictum. Contra Pelagianos autem hoc defendendum est, quod utraque
Abbreviated transcription (Latin):
sum. In his inquã libris ita mul¬
ta disserta sunt: ut incidentes nonnulle questiones. qͦs uel enodare non
poterã. uel longam sermocinationẽ inp̾senti requirebant. ita differrent᷑.
ut ex utraq parde uel ex omĩb earũdẽ questionũ partib uiqͥb non
apparebat qͥd pocius congrueret ueritati: ad hoc tam̃ raciotinatio nr̃a¬
concluderet᷑. ut qͦdlibet eoꝵ. uerũ e̾ẽt. laudantꝰ credẽtur uł etiã ostende¬
ret᷑ ds̃. Propt̾ eos qͥppe disputatio illa suscepta ẽ: qͥ negant ex libo uolun¬
tatis arbitͥo mali originẽ duci. ⁊ dm̃ si ita ẽ creatore̾ om̃ium naturarũ.
culpandũ e̾e̾ contendunt: eo mocto uolentes scd̃m sue impietatis errorẽ.
manichei enĩ sunt: in mutabiłe quand̾a ⁊ do coet̾nã introducere nat᷑am
mali. Item post aliquantũ alio loco. Deinte dictũ ÷ in quã. exqua miseria
peccantib ustissime inflicta liberat di grã: quia sponte homo. id est lib̾e

Expanded text:
sum: « In his, » inquam, « libris ita mua disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones quas vel enodare non poteram, vel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur, ut ex utraque parte, vel ex omnibus earumdem quaestionum partibus, in quibus non apparebat quid pocluderetur, ut, quodlibet eorum uerum esset, laudandus crederetur uel etiam ostenderetur deus. propter eos quippe disputatio illa suscepta est, qui negant ex libero uoluntatis arbitrio mali originem duci et deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt, eo modo uolentes secundum suae inpietatis errorem — Manichei enim sunt — inmutabilem quandam et deo coaeternam intmali » . Item post aliquantum alio loco: « Deinde dictum est, » inquam, « ex qua miseria peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia: quia homo sponte, id est, libero
Abbreviated transcription (Latin):
caderet . O. ue tam̃ lib̾tas uoluntatis in illiꝰ pͥme conditionis prestan-¬
tia quantũ ualuerit. apparuit in angłis. qͥ diabolo cũ suis cadente
inueritate stetert᷑ : & ad securitatẽ ꝑpetuã non cadendi. inqua nc̃
eos ẽẽ certissimi sumꝰ. ꝑ uenire meruert᷑. Post casũ aut̃ hominis.
non nͥ ad grãm suã deus uoluit ꝑtinere ut homo accedat ad eum:
neq nͥ ad gram suam uoluit ꝑtinere: ut homo ñ recedat ab eo.
Hanc grͣam posuit in illo. in quo sorte̾ consecuti sumꝰ. p̃destina¬
ti scd̾m propositũ eiꝰ qui uniuersa oꝑatur. sloꝑ hoc sicut ope-¬
rat᷑ ut accedamꝰ. sic operat᷑ ne discedamꝰ. Propt̾̃ qͦd e
tue: & suꝑ filium hominis qu̾e confirmastit᷑. Et ñ
discectimꝰ ate. Iste certe non ẽ adam pͥmꝰ. in qͦ discessi

Expanded text:
caderet. Quae tamen libertas voluntatis in illius primae conditionis praestancaderet. Quae tamen libertas voluntatis in illius primae conditionis praestantia quantum valuerit, apparuit in angelis, qui diabolo cum suis cadente in veritate steterunt, et ad securitatem perpetuam non cadendi, in qua nunc eos esse certissimi sumus, pervenire meruerunt. Post casum autem hominis nonnisi ad gratiam suam Deus voluit pertinere, ut homo accedat ad eum; neque nisi ad gratiam suam voluit pertinere, ut homo non recedat ab eo. 14. Hanc gratiam posuit in illo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur. Ac per hoc sicut operatur ut accedamus, sic operatur ne discedamus. Propter quod tuae, et super filium hominis quem confirmasti tibi; et non discedimus a te . Iste
Abbreviated transcription (Latin):
orationis exponeret. ait post cetera. Quando auͦ rogamꝰ ne intẽpta¬
tionẽ ueniamꝰ: ad monem᷑ infirmitatis &. inbecillitatis nrͣe. dũ sic roga¬
mus. ne quis se insolent̾ extollat. ne qͥs sibi suꝑbe & arrogant̾ aliqͥd
assumat. ne quis aut confessionis aut passionis głam suam cdicat: cum
dñs humilitatẽ docens dixerit. uigilate n orate ne ueniatis in tẽptati¬
onẽ. sp̃c quide̾ promptꝰ caro aũ infirma : ut du p̃cedit humrilis & su¬
missa confessio & datur totũ dõ. quicqͥd supplicit̾ cũ timore deipeti¬
oratio nob̾ ad causã gr̃e qu̾a defendimꝰ sola sufficeret. quia nichil no¬
bis reliqͥt in quo tanꝗͣ. in nr̃o glemur. Siquidẽ ⁊ ut ñ discedamꝰ adõ:
non ostendit dandu ẽẽ nisi deo : cum poscend̾u ostendit ađo. Qui
em̃ non infert᷑ intemptationẽ : non discedit. ado Non ẽ hoc omĩno
iniurib liberi arbitͥi quales nc sunt : fuerat in homine antequ̾a

Expanded text:
 Quando autem rogamus, ne in tentationem veniamus; admonemur infirmitatis et imbecillitatis nostrae, dum sic rogamus, ne quis se insolenter extollat, ne quis sibi superbe et arroganter aliquid assumat, ne quis aut confessionis aut passionis gloriam suam ducat: cum Dominus ipse humilitatem docens, dixerit, Vigilate et orate, ne veniatis in tentationem; spiritus quidem promptus est, caro autem infirma : ut dum praecedit humilis et submissa confessio, et datur totum Deo, quidquid suppliciter cum timore Dei petioratio nobis ad causam gratiae, quam defendimus, sola sufficeret: quia nihil nobis reliquit, in quo tanquam in nostro gloriemur. Siquidem et ut non discedamus a Deo, non ostendit dandum esse nisi a Deo, cum poscendum ostendit a Deo. Qui ein viribus liberi arbitrii, quales nunc sunt. Fuerat in homine, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
tate disserit᷑: ut supͣdict̾i heretici noui inimicigr̃ȩ xp̃i. longe ante re¬
periant᷑ conuicti ẽe quã nati. In his gͦ meritis sc̃oꝵ. quȩ nulla nͥ dei
dona st̃.: etiã perseuerantiã donũ dei ee̾ sic loquit᷑. Dicimꝰ inquit. scifi

Expanded text:
tate disseritur, ut supradicti haeretici, novi inimici gratiae Christi, longe ante retate disseritur, ut supradicti haeretici, novi inimici gratiae Christi, longe ante reperiantur convicti esse quam nati. In his ergo meritis sanctorum, quae nulla nisi Dei dona sunt, etiam perseverant
Abbreviated transcription (Latin):
inbeati cipriani martiris libro. que de hac re condidit. cuiꝰ ẽ tituł
de dñica oratione: & uidete ante quot annos cont᷑ ea quȩ futͥra
erant. pelagianoꝵ uenena. quale sit anthidotũ p̃ꝑaratũ. Namtͥa st̃
ut scitis que maxime ad uersus eos catholica defendit eccłã. quoꝵ
est unũ gram di non scd̾m merita nr̃a dari. qmͣ dei dona st̃: & dei grͣa
conferunt᷑ etiã merita uniuersa iustoꝵ. Alterũ est: in quantacũq uisti¬
tia. sine qualibcq peccatis in hoc corruptibili corpore neminẽ iuuere.
Tertium ẽ. obnorium nasci hominẽ peccato pͥmi hominis. & innculo d̾ap¬
nationis obstrictũ. nisi reatꝰ qui generatioẽ contrahit᷑. regeneratione
soluat᷑. Hoꝵ triũ hoc qͦđ loco ultimo posui sołu: non tractat᷑ insu¬
pradict̾o glosi martiris libro. De duob uͦ cet̾is tanta illic perspicui¬

Expanded text:
in beati Cypriani martyris libro, quem de hac re condidit, cujus est titulus, in beati Cypriani martyris libro, quem de hac re condidit, cujus est titulus, De Dominica Oratione: et videte ante quot annos, contra ea quae futura erant Pelagianorum venena, quale sit antidotum praeparatum. Nam tria sunt, ut scitis, quae maxime adversus eos catholica defendit Ecclesia: quorum est unum, gratiam Dei non secundum merita nostra dari; quoniam Dei dona sunt, et Dei gratia conferuntur etiam merita universa justorum: alterum est, in quantacumque justitia, sine qualibuscumque peccatis in hoc corruptibili corpore neminem vivere: tertium est, obnoxium nasci hominem peccato primi hominis, et vinculo damnationis obstrictum, nisi reatus, qui generatione contrahitur, regeneratione solvatur. Horum trium hoc, quod loco ultimo posui, solum non tractatur in supradicto gloriosi martyris libro: de duobus vero caeteris tanta illic perspicui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in hominis potestate : sic̃ irrisoria est. etiã illa actio gr̃arũ. siex
hoc grͣe agant᷑ dõ quod ñ donauit ip̃se nec fecit: S cͦs ibi dixi. hoc
& hic dico. nolite errare inqͥt apls. d̾s non irridet᷑. O homo. ñ uer¬
boꝵ. tuoꝵ tantũ: uerũ etiã cogitationũ testis est d̾s. Si aliqͥd a tanto
ctruite ueracit̾ ac fidelit̾ poscis: ab illo a quo poscis. te acciꝑe crede
quod poscis. Noli eum labiis honorare. & super eum corde te extol¬
lere: credens a te ipso tibi e̾e̾ qͦd ab illo te fingis orare. An ab illo perse¬
uerantia ista forte ñ poscit᷑.Iam hoc quidicit. non meis disputationib
sibi poscat ã dõ. ut ꝑseueret in eo: cũ ipsa oratio quȩ dñ̾ica nuncupat᷑
quia eã dñs docuit. quanda orat᷑ ã scĩs. nichil pene aliud qu̾a ꝑse¬
uerantia posci intelligat᷑.  Legite aliquanto intentiꝰ eiꝰ expositionẽ

Expanded text:
esse in hominis potestate; sicut irrisoria est etiam illa actio gratiarum, si ex esse in hominis potestate; sicut irrisoria est etiam illa actio gratiarum, si ex hoc gratiae aguntur Deo, quod non donavit ipse, nec fecit? Sed quod ibi dixi , hoc et hic dico. Nolite errare, inquit Apostolus; Deus non irridetur . O homo, non verborum tuorum tantum, verum etiam cogitationum testis est Deus: si aliquid a tanto divite veraciter ac fideliter poscis; ab illo, a quo poscis, te accipere crede quod poscis. Noli eum labiis honorare, et super eum corde te extollere, credens a te ipso tibi esse, quod ab illo te fingis orare. An ab illo perseverantia ista forte non poscitur? Jam hoc qui dicit, non meis disputationibus sibi poscat a Deo ut perseveret in eo; cum ipsa oratione quae Dominica nuncupatur, quia eam Dominus docuit, quando oratur a sanctis, nihil pene aliud quam perseverantia posci intelligatur? 4. Legite aliquanto intentius ejus expositionem
Abbreviated transcription (Latin):
net ut credat᷑ in xp̃m. qualiscũq inuenta ẽ contradictio. ut donũ di.
ñ mitium s augm̃tũ ficti diceret᷑. Cui opinioni donante dño satis su
melius est inqͥt benefacientes. si uelit uoluntas ti ꝑati.ꝙͦ. malefaci¬
entes. Cũ dicit si uelit uoluntas di. ostendit hoc cdiuinitꝰ donari:
nire ad experientiã głamq passionis. ñ ꝑueniunt ad regnũ di si perse¬
uerauerint in xpͣo usq infinem. S qͥs dicat istis non donari hanc ꝑse¬
uerantiã: qui sgritudine corporis uł quoc̾q cafu morrunt᷑ inxp̃o. cũ
ꝓpt̾ea usq ad mortẽ sustinet᷑ ut perseueret᷑. Illam proinde difficilius
ꝑseuerantiã. istam facilius ẽ. habere. Siͦ cui nichil difficile ẽ: facile est
utrãq donare. Hanc enĩ ꝓmisit d̾s dicens. timor̾e meum dabo in cor
eoꝵ: ut a me ñ recedant. Quod qͥd ẽ aliud qͣm talis ac tantꝰ erit ti
titio ẽ : cum id ab eo petit᷑. qͦd scitur ñ ipfũ cdare. s ipso ñ donante

Expanded text:
net ut credatur in Christum, qualiscumque inventa est contradictio, ut donum Dei non initium, sed augmentum fidei diceretur: cui opinioni donante Domino satis supMelius est, inquit, bene facientes, si velit voluntas Dei, pati, quam male facientes . Cum dicit, si velit voluntas Dei: ostendit hoc divinitus donari, nire ad experientiam gloriamque passionis, non perveniunt ad regnum Dei, si perseveraverint in Christo usque in finem. Sed quis dicat, istis non donari hanc perseverantiam, qui aegritudine corporis vel quocumque casu moriuntur in Christo; cum propterea usque ad mortem sustinetur ut perseveretur. Illam proinde difficilius perseverantiam, istam facilius est habere: sed cui nihil difficile est, facile est utramque donare. Hanc enim promisit Deus, dicens: Timorem meum dabo in cor eorum, ut a me non recedant . Quod quid est aliud, quam, Talis ac tantus erit timpetitio est, cum id ab eo petitur quod scitur non ipsum dare, sed ipso non dante
Abbreviated transcription (Latin):
possit ignoro. Qui enĩ dicit relicturis fidem b eneficrum fuisse conces¬
sum. ne habere inciperent qͦđ gͣuiore impietate desererent. satis in-
ñ uidicari homunẽ ex  qͣuod p̃noscit᷑ male fuisse facturꝰ:.
cũq beneficio ut id non faciat consulat᷑. Consultũ est gͥ & illi qui
raptus ẽ : ne malitia mutaret intellectũ eiꝰ. Sed cur ñ ita consultũ
fuerit tiriis & sidoniis ut crederent. & raperent᷑ ne malitia mu¬
taret intellect̾ũ eorum : forsitan responderet ille cui placuit isto
modo hanc soluere questionẽ. Ego uero quantũ ad hoc qd ago atti¬
net. sufficere uideo ut scđm istam qͦq sententiã demonstrent᷑ hom¬
nes non uidicari de hisque ñ fecert᷑: etiã si facturi fuisse p̃uisi st̃.
Quãquã ut dixi hanc opinione̾ qua putantur in morientib uel

Expanded text:
possit, ignoro. Qui enim dicit, relicturis fidem beneficio fuisse concespossit, ignoro. Qui enim dicit, relicturis fidem beneficio fuisse concessum, ne habere inciperent quod graviore impietate desererent, satis indicat non judicari hominem ex eo quod praenoscitur male fuisse facturus, si ei quocumque beneficio ut id non faciat consulatur. Consultum est igitur et illi, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Sed cur non ita consultum fuerit Tyriis ac Sidoniis, ut crederent et raperentur, ne malitia mutaret intellectum eorum; forsitan responderet ille, cui placuit isto modo hanc solvere quaestionem: ego vero quantum ad hoc quod ago attinet, sufficere video, ut secundum istam quoque sententiam, demonstrentur homines non judicari de his quae non fecerunt, etiamsi facturi fuisse praevisi sunt. Quanquam, ut dixi, hanc opinionem, qua putantur in morientibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
tia docti hominis & ad modu acuti. que sint adhuc merita requirenda.
qͥd me nc̃ attinet dicere: cum ⁊ ipsa nobis ad id qđ agimꝰ suffrageturs
Si enĩ miseratione dñs non fecit in istis uirtutes ꝑ quas fieri possent si¬
deles. ne grauiꝰ punirent᷑. cum postea fierent infideles. qͥd eos futuros
fuisse p̾sciuit: satis aperteq monstrat᷑ de his peccatis neminẽ uidicari
mortuoꝵ. que prescruit fuisse facturũ. si aliquo mͦ ei ne illa faciat
subuenit᷑: sicut tyriis & sidoniis. Si sententia illa uera ẽ: subuenisse
dicit᷑ xpͣc. quos maliit non accedere ad fidẽ. quã scelere multo graui¬
ore discedere a fide: qͦd eos si accessissent p̃uiderat fuisse facturos. Q in¬
uis si dicat᷑. cur non fact̾ũ est ut crederent potius. ⁊ hoc eis prestaret᷑
ut antequã fidẽ relinquerent. ex hac uita migrarent. qͥd responderi

Expanded text:
tia docti hominis et admodum acuti, quae sint adhuc merito requirenda, tia docti hominis et admodum acuti, quae sint adhuc merito requirenda, quid me nunc attinet dicere, cum et ipsa nobis ad id quod agimus suffragetur? Si enim miseratione Dominus non fecit in istis virtutes, per quas fieri possent fideles, ne gravius punirentur cum postea fierent infideles, quod eos futuros fuisse praescivit; satis aperteque monstratur, de his peccatis neminem judicari mortuorum, quae praescivit fuisse facturum, si aliquo modo ei ne illa faciat subvenitur: sicut Tyriis et Sidoniis, si sententia illa vera est, subvenisse dicitur Christus, quos maluit non accedere ad fidem, quam scelere multo graviore discedere a fide, quod eos, si accessissent, praeviderat fuisse facturos. Quamvis si dicatur, Cur non factum est ut crederent potius, et hoc eis praestaretur, ut antequam fidem relinquerent, ex hac vita migrarent? quid responderi
Abbreviated transcription (Latin):
tuitã gram regeneratione donari. & eius occulto iusto tam̃ uidicio. qͣm
non : iniqͥtas apud dm̃: qͦ sd̾a etiam post baptisiũ pessime uiuendo
perituros: in hac tam̃ uita qͦ usq pereant detineri: qͥ non perirent sic
eis corporis mors lapsũ eorũ preueniens subueniret. qmͣ nullus mor¬
tuus iudicatur ex bonis seu malis quȩ fuerat si non moreret᷑ acturus.
Alioqͥntyrii ⁊ sidonii ñ sedm ea quę gessert̃ penas luerent: s pocius
scd̾o ea que gerturi fuerant. si in eis illȩ uirtutes euangelice facte fu¬
issent. ꝑ graudẽ penitentiã ⁊ ꝑ xp̃i fidem consequerentur salutẽ. Qui
da cdisputator catholicus ñ ignobilis hunc eugłii locum sic exposuit:
ut diceret prescisse dñm tirios ⁊ sidonios a fide fuisse postea recessu¬
ros: cũ factis apud se miraculis credidissent: & miscd̾ia potius ñ eum
illic ista fecisse. qmͣ grauiori pena obnorii fierent: si fidẽ qũa cenue¬
rant reliquissent. quã si eam nullo tempore tenuissent. Inqua senten¬

Expanded text:
us occulto, justo tamen judicio, quoniam non est iniquitas apud Deum , quosdam etiam post Baptismum pessime vivendo perituros, in hac tamen vita quo usque pereant detineri; qui non perirent, si eis corporis mors, lapsum eorum praeveniens, subveniret. Quoniam nullus mortuus judicatur ex bonis seu malis, quae fuerat si non moreretur acturus: alioquin Tyrii et Sidonii non secundum ea quae gesserunt poenas luerent; sed potius secundum ea quae gesturi fuerant, si in eis illae virtutes evangelicae factae fuissent, per grandem poenitentiam et per Christi fidem consequerentur salutem. CAPUT X. 24. Quidam disputator catholicus non ignobilis hunc Evangelii locum sic exposuit, ut diceret praescisse Dominum Tyrios et Sidonios a fide fuisse postea recessuros, cum factis apud se miraculis credidissent, et misericordia potius non eum illic ista fecisse: quoniam graviori poenae obnoxii fierent, si fidem quam tenuerant reliquissent, quam si eam nullo tempore tenuissent. In qua senten
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt᷑. Etiã sic̃ enim sine ullis bonis meritis dat᷑ eis regnũ quib datur.
& sine ullis meritis malis ñ dat᷑ eis qͥb non ctat᷑. Quod aduersus eoscłẽ pe¬
lagianos dicere solemꝰ: quanto nob̾ obiciunt qͦd fatͥo tͥbuamꝰ dei gr̾am.
dicendo eã non scd̾m merita nr̃a ctari. Ipsi enĩ pocius dĩ gr̃am fato in par¬
uulis tͥbuunt. qͥ dicunt fatũ est ubi meritũ non est. Nulla qͥppe meri-

Expanded text:
feruntur: etiam sic enim sine ullis bonis meritis datur eis regnum quibus datur, feruntur: etiam sic enim sine ullis bonis meritis datur eis regnum quibus datur, et sine ullis malis meritis non datur eis quibus non datur. Quod adversus eosdem Pelagianos dicere solemus, quando nobis objiciunt, quod fato tribuamus Dei gratiam, dicendo eam non secundum merita nostra dari. Ipsi enim potius Dei gratiam fato in parvulis tribuunt, qui dicunt fatum esse, ubi meritum non est. Nulla quippe meri
Abbreviated transcription (Latin):
lii caritatis sue: In eo gͦ qͦd aliis eamdat. aliis ñ dat: cur nolunt can
cognouit sensũ dñi  Quis inscrutabilia scrutari ualeat: Quis in-¬
uestigabilia uestigare. Conficit᷑ itaq grãm dei ñ scđm merita acci¬
pientiũ dari. sed scd̾m placitũ uoluntatis eiꝰ. ii laud̾̃e & głam ipsius grͣe¬
ulilt: ut notas faciat cdiuitias głe sue. inuasa miscd̃iȩ. Uando enim
qͥb dã qͦd ñ merent᷑ ꝓfectͥo gratuitã & ꝑ hoc uerã suam grãm ẽẽ uoluit.
tor. iustꝰ insupplicio certoꝵ. Et bonꝰ in om̃ib qm̃ bonũ est cum debitũ red¬
dit᷑ & iustꝰ in om̃ĩb. qm iustũ est cũ debitũ sine cuiꝰqu̾a fraude donat᷑.
Defendit᷑ aut̃ sine meritis dĩ gr̃a. id ẽ uera gr̃a: etiã si paruuli baptitati
sicut pelagiani sentiunt. ñ exuunt᷑ de potestate tenebrarũ: quia nullipec¬
cato sicut putant pelagiani tenent᷑ obnoxii: sed tantũ in regnũ dei trans-¬

Expanded text:
rius : « In eo ergo quod aliis gratiam dat, aliis non dat, cur nolunt cantcognovit sensum Domini? quis inscrutabilia scrutari valeat? quis investigabilia vestigare? Conficitur itaque, gratiam Dei non secundum merita accipientum dari, sed secundum placitum voluntatis ejus in laudem et gloriam ipsius gravult, ut notas faciat divitias gloriae suae in vasa misericordiae . Dando enim quibusdam quod non merentur, profecto gratuitam, et per hoc veram suam gratiam esse voluit: torum, justus in supplicio caeterorum: et bonus in omnibus, quoniam bonum est, cum debitum redditur; et justus in omnibus, quoniam justum est, cum indebitum sine cujusquam fraude donatur. 29. Defenditur autem sine meritis Dei gratia, id est vera gratia, etiamsi parvuli baptizati, sicut Pelagiani sentiunt, non eruuntur de potestate tenebrarum, quia nulli peccato, sicut putant Pelagiani, tenentur obnoxii, sed tantum in regnum Domini trans
Abbreviated transcription (Latin):
ur aut̾ causam paruuloꝵ ad exempłu maioꝵ. sic̾ scribitis non patiunt᷑
afferri homines. qui contͣ pelagianos non dubitant e̾e originale peccatũ.
onem: quod & manichei ñ accipiunt. qui non solũ om̃s ueteris instrum̃ti
ipturas ulla auctoritate ñ habet: uerũ etiã eas que ad no
testam̃tum. sic accipiunt. ut suo qͦda pͥuilegio immo sacrilegio qͦd uolt
sumant qd uolunt reitiant: Contͣ qͦs ageb̾a in libris de lib̾o arbitrio.
unde isti nob̾ prescribendũ putant. Id̾o questiones operosissimas inci¬
dentes enucleate soluere nolui: ne nimium longũ opus esset : ubi
me ad uersus tam peruersos testimonioꝵ diuinorũ non aduiuabat
auctoritas: & poterã sic̃ feci quodlibet horũ uerũ e̾ẽt. que ñ definite

Expanded text:
ur autem « causam parvulorum ad exemplum majorum, » sicut scribitis, « non patiuntur afferri » homines, qui contra Pelagianos non dubitant esse peccatum originale,onem ? Quod et Manichaei non accipiunt, qui non solum omnes Veteris Instrumenti scripturas in ulla auctoritate non habent; verum etiam eas quae ad Noiunt, ut suo quodam privilegio, imo sacrilegio, quod volunt sumant, quod nolunt rejiciant: contra quos agebam in libris de Libero Arbitrio, unde isti nobis praescribendum putant. Ideo quaestiones operosissimas incidentes enucleate solvere nolui, ne nimium longum opus esset, ubi me adversus tam perversos testimoniorum divinorum non adjuvabat auctoritas. Et poteram, sicut feci, quodlibet horum verum esset, quae non definite
Abbreviated transcription (Latin):
intẽpore quo eleuare mente̾ paramꝰ inserti in anib cogitationib¬
ad t̾rena plerũq deicimur. Non itaq in hominũ s indei ẽ potes¬
tate. ut hab eant homines ꝑ otestatẽ filii dĩ fieri. Ab ipso qͥppe acci¬
piunt eam. qͥdat cordi humano cogationes pias. ꝑ quas habeat

Expanded text:
in tempore quo eleuare mentem paramin tempore quo eleuare mentem paramad terrena plerumque dejicimur . Non itaque in hominum, sed in Dei est potestate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat cordi humano cogitationes pias, per quas habeat
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ & ueracit̾ pius est ẽẽ uerissimũ sentit. Hoc aut̃ ambrosiꝰ ut di¬
ceret in eo libro loquebat᷑. quẽ de fuga scłi scripsit. docens hoc scłm ñ
corpore. s corde fugiend̾u. qđ nisi auxilio dĩ fieri non posse ctiseruit.
Ait enĩ. frequens nobis de fugiendo scło isto sermo: atq utinã qua
facilis sermo. tã cautꝰ & sollicitꝰ affectus. S qͦd peius ẽ. frequent̾ ir¬
repit t̾renarũ illecebra cupiditatũ : &. uanitatum offusio ment̾e̾ oc
ut qͦd studeas uitare. hoc cogites. animoq uoluas. Qͦđ car
difficile ẽ. homini : exuere autẽ impossibile. Deniq uoti magis eã esse
rẽ quã effectus. testat᷑ ꝓph̾a dicendo. Delina cormeũ intestimonia
tationes : quȩ in prouiso offuse. mentẽ animũq confundunt. atq
alio trahunt quã tuꝓposueris: atq aninrũ ad scłaria reuocant.
mundana insert̾. uoluptaria ingert̃: illecebrosa contexũt. ipsoq

Expanded text:
militer et veraciter pius est, esse verissimum sentit. 20. Hoc autem Ambrosius ut diceret, in eo libro loquebatur quem de Fuga saeculi scripsit, docens, hoc saeculum non corpore, sed corde fugiendum: quod nisi auxilio Dei fieri non posse disseruit. Ait enim: Frequens nobis de fugiendo saeculo isto sermo; atque utinam quam facilis sermo, tam cautus et sollicitus affectus: sed, quod pejus est, frequenter irrepit terrenarum illecebra cupiditatum, et vanitatum offusio mentem occupat; ut quod studeas vitare, hoc cogites animoque volvas. Quod cavere difficile est homini, exuere autem impossibile. Denique voti magis eam esse rem quam effectus, testatur propheta dicendo, « Declina cor meum in testimonia tationes, quae inprouiso offusae mentem animumque confundunt atque alio trahunt quam tu proposueris, ad saecularia reuocant, mundana inserunt, uoluptaria ingerunt, inlecebrosa intexunt, ipsoque
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscũ. Numqͥd gͦ hominũ nature duȩ sunt : Absit. Si due nature
e̾ent. gra ulla ñ esset Mulli enĩ daret᷑ gratuita liberatio: si nat᷑e
debita redderet᷑. Hominib aũ uidetur. om̃s qͥ boni apparent fide¬
les. ꝑseuerantiã usq infinẽ acciꝑe debuisse. Us autẽ meliꝰ ẽẽ iudi¬
cauit miscere qͦsdã non ꝑ erseueraturos certo num̾o scõrũ fuoꝵ: ut
qͥb ñ expedit in huiꝰ uite tẽptatione securitas: ñ possunt e̾e̾ securi.
Multos enĩ a ꝑnitiosa elatione repͥmit: quod ait apłs. Qua ꝓpter
qͥ uidetur stare. uideat ne cadat. Uoluntate sua cadit qͥ cadit. et
uoluntate dĩ stat qͥ stat. Potens ẽ enĩ ds statuere ilłu: non gͦ se ip¬
sum. s d̾s. Ueru̾tam̃ bonũ est ñ altũ sapere s timere.In cogita
suꝑiore memoraui: ñ sumꝰ icdonei cogitare abiqͥd quasi ex no¬
bismet ipsis: s sufficientia nr̃a
ex d̾o est.

Expanded text:
nobiscum ? Numquid ergo hominum naturae duae sunt? Absit. Si duae naturae nobiscum ? Numquid ergo hominum naturae duae sunt? Absit. Si duae naturae essent, gratia ulla non esset: nulli enim daretur gratuita liberatio, si naturae debita redderetur. Hominibus autem videtur, omnes qui boni apparent fideles, perseverantiam usque in finem accipere debuisse. Deus autem melius esse judicavit, miscere quosdam non perseveraturos certo numero sanctorum suorum; ut quibus non expedit in hujus vitae tentatione securitas, non possint esse securi. Multos enim a perniciosa elatione reprimit quod ait Apostolus: Quapropter, qui videtur stare, videat ne cadat . Voluntate autem sua cadit, qui cadit; et voluntate Dse, sed Deus. Verumtamen bonum est non altum sapere, sed timere . In cogitsuperiore memoravi, Non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex
Abbreviated transcription (Latin):
nequã ẽ. quia ego bonꝰ sũ.  Hic ille si dicat. cur ñ ⁊ michi. merito au¬
diet. Ohomo tu qͥsres qui respondeas dõ ᷤ Quẽ certe in uno urͣm. be¬
nignissimũ largitorẽ : in te uero exactͥore iustissimũ: in nullo tamen
cernis iniustũ. Cum enĩ iustꝰ esset: etiã siutrũq puniret. qͥ liberat᷑
deret. atq ita gratius suam gr̃am uasis miscoiȩ cõmendaret: cur
in eacłẽ causa me quã illum pocius puniet: aut illum quã me po¬
cius lib̾abit. Hoc nͣ dico. Seͥdqueris quare. qͥa fateor me non in-¬
uenire qͥd cticam. Si & hoc queris quare : quia in hac re sic̾ iusta ẽ.
ira eius. sicut magna est miscd̾ia eius: ita inscrutabilia uidicia eiꝰ.
usq infinẽ non dedit : Curꝑutas nͥ qͥa ñ mentit᷑ qui dicit. ex nobiseri¬
erunt. s non erant ex nob̾: Nam si fuissent ex nob̾. mansissent utiq

Expanded text:
nequam est, quia ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito aunequam est, quia ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito audiet, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largitorem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum enim justus esset, etiamsi utrumque puniret: qui liberatur, deret, atque ita gratius suam gratiam vasis misericordiae commendaret; cur in eadem causa me quam illum potius puniet, aut illum quam me potius liberabit? » Hoc non dico: si quaeris quare; quia fateor me non invenire quid dicam. Si et hoc quaeris quare; quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut magna est misericordia ejus, ita inscrutabilia judicia ejus.are usque in finem non dedit? Cur putas, nisi quia non mentitur qui dicit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique
Abbreviated transcription (Latin):
in cond̾epnationẽ ñ in iustã uidicati st̃ ire : s uistam. Quigͦ
liberat᷑. gr̃am diligat. qͥ non lib̾atur debitũ agnoscat. S in
geminorũ una atq eadẽ¬
causa. tam ctiuersũ iudiciũ ᷤ Nonne similis questio est: cur indiuersacau¬
sa idem uidiciũ: Lecolamꝰ igit᷑ illos oꝑarios qui in uinea tota die labo¬
rauert̃. & eos qui una hora: nẽpe causa diuersa ẽ. ĩpensi laboris: & ta¬
men idem uidicium in redditione mercedis. Numqͥd ⁊ hic audiert̃ mur¬
murantes a patre familias: nisi hoc uolo:Ita qͥppe eiꝰ erga alios fuit
largitas. ut erga alios nulla e̾e̾t iniqͥtas. Et isti quide utͥq inbonis st̃.
Uerũtam quantũ ad iustitiã spect̾at ⁊ gr̃aͣm. potest ⁊de reo quilibe¬
rat᷑ recte dici. reo qui d̃anat᷑. Tolle qͦd tuum ẽ ⁊ uade huic aũ uolo.
quod ñ debet᷑ donare. An non mͥ licet facere qͦd uolo : An oculus tuus

Expanded text:
in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in geminorum una atque eadecausa, tam diversum judicium? » Nonne similis quaestio est, cur in diversa causa idem judicium? Recolamus igitur illos operarios in vinea qui toto die laboraverunt, et eos qui hora una: nempe causa diversa est impensi laboris, et tamen idem judicium in redditione mercedis. Numquid et hic audierunt murmurantes a patrefamilias, nisi, Hoc volo? Ita quippe ejus erga alios fuit largitas, ut erga alios nulla esset iniquitas. Et isti quidem utrique in bonis sunt: verumtamen quantum ad justitiam spectat et gratiam, potest et de reo qui liberatur, recte dici reo qui damnatur, Tolle quod tuum est, et vade; huic autem volo quod non debetur donare. An non licet milii facere quod volo? An oculus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
lio suo. in qͦ habent redeptionẽ ꝑ sanguinẽ ipsius. remissionẽ pecca-¬
torũ. scdm diuitias grͣe eius. quȩ habundauit in eos in om̃iꝰ sapientia
& prudentia: ut ostenderet eis misteriũ uoluntatis sue : scd̾m bo¬
nam uoluntatẽ suã. quã ꝓposuit in illo indispensatione plenitu¬
dinis tempoꝵ in staurare omia in xpͣo que incelis st̃ ⁊ quȩ int̾ris
in ipso: in quo etiã n sortem consecuti sumꝰ. p̃destinati scd̃m ꝓpofitũ
qui uniuersa oꝑat᷑. Contra istam ueritatis tam claram tubam: qͥs ho¬
o sobriȩ uigilantisq fit̾i uoces ullas admittat huma
dex .ẽ. Ac per hoc ⁊ gratis ab eo dat᷑. grͣa : & iusto eius in aliis uidi¬
cio demonstrat᷑ qͥd in eis qͥb datur conferat gr̃ã. Non itaq simus
in grati: qͦd scdm̃ placitũ uoluntatis sue. in laudẽ głe gr̾e sue
tam multos liberat misericors ds. de tã debita ꝑditione: ut
si inde ne minẽ liberaret. ñ ẽe̾t iniustꝰ. Ex uno qͥ uupe om̃s

Expanded text:
lio suo, in quo habent redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in illo, in dispensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris in ipso; in quo etiam et sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum qui universa operatur . Contra istam veritatis tam claram tubam, quis homo sobriae vigilantisque fidei voces ullas admittat humajudex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque simus ingrati, quod secundum placitum voluntatis suae, in laudem gloriae gratiae suae tam multos liberat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nonłu gͦ sicut in celo in eis fit uoluntas dei. Quod si ita est:
in ea qͥdẽ parte qua optamꝰ ut homines ex infidelib fiant fide¬
les. ñ ꝑ seuerantia s iitiũ uidet᷑ optari. In ea uͦ qua optamꝰ ut o¬
homines infacienda uoluntate d̾i equent᷑ angłiscłi. cũ hoc orant
sc̃ĩ. perseuerantiã cdemonstrant᷑ orare: qm nemo ꝑuenit ad ilła

Expanded text:
nondum ergo sicut in coelo in eis fit volunondum ergo sicut in coelo in eis fit voluin ea quidem parte qua optamus ut homines ex infidelibus fiant fideles, non perseverantia, sed initium videtur optari: in ea vero qua optamus ut homines in facienda voluntate Dei aequentur Angelis Dei, cum hoc orant sancti, perseverantiam demonstrantur orare; quon
Abbreviated transcription (Latin):
um fidei ẽẽ donũ dei. quando ñ tantũ ꝓ fidelib ut augeat᷑ ineis uel per-¬
seueret fides: uerũ etiã ꝓ infidelib ut habere incipiant eã qu̾a pe¬
nitus non habebant. & contͣ quã corda insuꝑ inimica gestabant: scͥa
orat aeccłã. Uerum nc̃ ñ de initio fidi de quo insuꝑiore libro multa
iam diximꝰ. sed de illa quȩ habenda ẽ usq infinẽ ꝑseuerantia dispu-¬
tamꝰ. qua petunt utiq etiã sc̃i. qui faciunt uoluntat̾e dĩ: dicentes
moratione fiat uoluntas tua. Cũ enĩ iam fact̾a sit in eis: cur
ut fiat adhuc petunt. nͥ ut ꝑseuerent in eo qͦd ẽẽ cepert̃. Quã¬
uis hic dicipossit. non petere sc̃os. ut uoluntas dĩ fiat in celo.
sed ut fiat in t̾ra sic̃ in cęlo: ut terra scilicet imitet᷑ celum.
enĩ homines scĩtate p̾polleant. noncłu st̃ equales angłis d̾i:

Expanded text:
um fidei esse donum Dei, quando non tantum pro fidelibus ut augeatur in eis vel perum fidei esse donum Dei, quando non tantum pro fidelibus ut augeatur in eis vel perseveret fides, verum etiam pro infidelibus ut habere incipiant eam quam penitus non habebant, et contra quam corda insuper inimica gestabant, sancta orat Ecclesia. Verum nunc non de initio fidei, de quo in superiore libro multa jam diximus; sed de illa quae habenda est usque in finem perseverantia disputamus, quam petunt utique etiam sancti qui faciunt voluntatem Dei, dicentes in Oratione, Fiat voluntas tua. Cum enim jam facta sit in eis, cur ut fiat adhuc petunt, nisi ut perseverent in eo quod esse coeperunt? Quamvis hic dici possit, non petere sanctos, ut voluntas Dei fiat in coelo; sed ut fiat in terra sicut in coelo: enim homine sanctitate praepolleant, nondum sunt aequales angelis Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. nͥ ut ueniat & nobis quod e̾e̾ uenturũ non dubitamꝰ om̃ib sc̃ĩs
Ergo & hic qui iam scĩ st̃: qͥd orant nisi ut in ea scĩtate que illis data ẽ.
perseuerent:Neq enĩ aliter eis uenio dĩ regnũ. qͦd non aliis. s his
fiat uoluntas tua in cęlo & int̾ra: uel quođ inplerisq codicib legit᷑.
magisq ab orantib frequentat᷑. sicut in celo & int̾ra. qd̾ pleriq in
telligunt. sicut scĩ angłi. ⁊ nos faciamꝰ uoluntatẽ tuã. W lt autẽ.
doct̾or ille & martir celum & t̾ram intelligi. spm ⁊ carnẽ. & hoc nosora¬
re. ut uoluntatẽ di re utraq concordante faciamꝰ. Uidit in his uerbis
& alterũ sensum sanissimȩ fidei congruentẽ. de quo iã supra locuti sumꝰ.
ut scilicet ꝓ infidelib qͥ st̃ ad huc t̾ra. t̾renum atantũ hominẽ pͥma na-¬
tiuitate portantes. orare intelligant᷑ fideles: qui celesti homine indu.¬
ti. ñ ĩ merito cęli nomine nuncupant᷑. Ubi euicdent̾ ostendit & initi¬

Expanded text:
 ut veniat et nobis, quod esse venturum non dubitamus omnibus sanctis? Ergo et hic, qui jam sancti sunt, quid orant, nisi ut in ea sanctitate quae illis data est perseverent? Neque enim aliter eis veniet regnum Dei, quod non aliis, sed hisFiat voluntas tua in coelo et in terra; vel, quod in plerisque codicibus legitur, magisque ab orantibus frequentatur, sicut in coelaciamus voluntatem tuam. Vult autem ille doctor et martyr, coelum et terram intelligi spiritum et carnem, et hoc nos orare, ut voluntatem Dei re utraque concordante faciamus. Vidit in his verbis et alterum sensum sanissimae fidei congruentem, de quo jam supra locuti sumus: ut scilicet pro infidelibus qui sunt adhuc terra, terrenum tantum hominem prima nativitate portantes, orare intelligantur fideles, qui coelesti homine induti, non immerito coeli nomine nuncupantur. Ubi evidenter ostendit, et initi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ eccłam que est corpus eiꝰ plenitudo eiꝰ. Cum gͦ fit suꝑ eum manꝰ dei. ut ñ
discedamꝰ ado: ad nos utiq ꝑuenit opus di. Hoc ẽ enĩ manus di: quo oꝑe dei
fit: ut simus inxp̃o ꝑmanentes cum dõ. ñ sic̃ in adam discedentes a đo. In xꝑo.
enĩ sortẽ consecuti sumꝰ : p̃destinati scđm propositũ eius. qͥ uniuersa oꝑat᷑.
Manꝰ gͥ t̃r est ista ñ nr̃a. ut non discedamꝰ adõ. s s s anꝰ inquã dĩ est ista. qͥ
dixit. timorẽ meum dabo in cor eoꝵ: ut a me non recedant. Propt̾ qͦd &
posci a se uoluit. ne inferam᷑ intẽptationẽ. Quia ⁊ si ñ inferimur. nulla
ab eo racione discedimꝰ : qͦd poterat nob̾ et n orantib darils oratione
nr̃a nos uoluit ad moneri a quo hȩc accipiamꝰ beneficia. Aquo enĩ nͥ ab
illo accipimꝰ.a quo uissũ est ut petamus: ꝓrsus in hac re non oꝑosas dis¬
putationes expect̾et eccłã: sed attendat cotidianas orationes suas. Orat.

Expanded text:
pter Ecclesiam, quae est corpus ejus, plenitudo ejus. Cum ergo fit super eum manus Dei, ut non discedamus a Deo, ad nos utique pervenit opus Dei hoc est enim manus Dei: quo opere Dei fit ut simus in Christo permanentes cum Deo; non sicut in Adam, discedentes a Deo. In Christo enim sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur. Manus igitur Dei est ista, non nostra, ut non discedamus a Deo. Manus, inquam, ejus est ista, qui dixit, Timorem meum dabo in cor eorum, ut a me non recedant . 15. Propter quod et posci a se voluit, ne inferamur in tentationem: quia et si non inferimur, nulla ab eo ratione discedimus. Quod poterat nobis et non orantibus dari: sed oratione nostra nos voluit admoneri, a quo accipiamus haec beneficia. A quo enim, nisi ab illo accipimus, a quo jussum est ut petamus? Prorsus in hac re non operosas disputationes exspectet Ecclesia: sed attendat quotidianas orationes suas. Orat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbamur. scdm qͦd dict̾ũ est: ꝓba me dñe̾ ⁊ tẽpta me. Illa gͦ
noxia tẽptione qua significat apls dicens. ne forte tẽptauerit uos qͥ temp¬
tat. & in anis sit labor̾ nrͣ: deus ut dixi neminẽ tẽptat: hoc est nemine
infert. uł inducit intẽptationẽ. Nam temptari ⁊ intẽptationẽ non
inferri. nͨ est mału: immo etiã bonũ est. Hoc ẽ enĩ ꝓbari O uod itaq
dicimꝰ do. ne nos inferas intẽptationẽ: quid dicimꝰ. nisi ne nos inferri
finas:Unde sic orant non nulli. & legit᷑ in codicib plurib ⁊ hoc sic
posuit beatissimꝰ ciprianꝰ. ne patiaris nos inctuci intẽptationẽ. In eugło
tam̃ greco. nusquã inueni nͥ ne nos inferas intẽptatione̾. Tutiores igit᷑

Expanded text:
bamur, secundum quod dictum est, Proba me, Domine, et tenta me . Illa ergo noxia tentatione, quam significat Apostolus, dicens, Ne forte tentaverit vos qui tentat, et inanis sit labor noster , Deus, ut dixi, neminem tentat, hoc est, neminem infert vel inducit in tentationem. Nam tentari et in tentationem non inferri, non est malum, imo etiam bonum est: hoc est enim probari. Quod itaque dicimus Deo, Ne nos inferas in tentationem; quid dicimus, nisi, Ne nos inferri sinas? Unde sic orant nonnulli, et legitur in codicibus pluribus, et hoc sic posuit beatissimus Cyprianus: Ne patiaris nos induci in tentationem. In Evangelio tamen graeco nusquam inveni, nisi, Ne nos inferas in tentationem. Tutior
Abbreviated transcription (Latin):
us: & cet̾a q̃ contͣ pelagianos dona dĩ e̾ẽ defendimꝰ. hoc sine dubio pe¬
tunt. ut in eis ꝑseuerent bonis. quȩ se accepisse nouert̃. Q. uodsaccipiut̃i
ꝓfectͥo & ipsam ꝑͥseuerantiã. magnũ dei donũ. quo cęt̾a dona eius conser

Expanded text:
us; et caetera, quae contra Pelagianos dona Dei esse defendimus: hoc sine dubio peus; et caetera, quae contra Pelagianos dona Dei esse defendimus: hoc sine dubio petunt, ut in eis perseverent bonis, quae se accepisse noverunt. Quod si accipiunt, profecto et ipsam perseverantiam m
Abbreviated transcription (Latin):
petamꝰ ab eo. ut nom̃ eius scĩficet᷑ in nobis. Cet̾m a quo d̾s̾ scĩficat᷑. qͥ
ipse scĩficat: S quia ipse dixit. scĩ estote quomͦ ⁊ ego sc̃s sum: id petimꝰ
⁊ rogamꝰ. ut qui in baptismo scĩficati sumꝰ an eo qͦd ẽẽ cępimꝰ ꝑ seuere¬
mus. Et paulo post de hac ipsa re ad huc disputans. & docens nos per¬
seuerantiã pet̾e a dño. qͦdnullomͦ recte ac ueracit̾ faceret. nͥ eiusdo-¬
ac noctͥib postulamꝰ. ut scĩficatio ⁊ uiuificatio que dei gr̃a sumitur.
tione perseueremꝰ. nos ab eo petere iste doctͥor intelligit: cũ scĩficatidici¬
mus. scĩficet᷑ nom tuum. Quid ẽ enĩ aliud pet̾e quod accepimꝰ. nisi ut
id quoq nobis prestet᷑. ne hab̾e desinamꝰ  Sic̃ gͦ sc̃s cum cłm rogat ut
sc̃s sit: id utiq rogat ut sc̃s e̾e̾ permaneat. ita utiq & castus cum ro-¬
gat ut castus sit. continens ut continens sit. iustus ut iustꝰ. pius ut pi¬

Expanded text:
is. Caeterum a quo Deus sanctificatur, qui ipse sanctificat? Sed quia ipse dixit, « Sancti estote, quoniam et ego sanctus sum » ; id petimus et rogamus, ut qui in Baptismo sanctificati sumus, in eo quod esse coepimus perseveremus. Et paulo post de hac ipsa re adhuc disputans, et docens nos perseverantiam petere a Domino; quod nullo modo recte ac veraciter faceret, nisi ejus doac noctibus postulamus ut sanctificatio et uiuificatio quae de Dei gratia sumitur tione perseveremus, nos ab eo petere iste doctor intelligit, cum sanctificati dicimus, Sanctificetur nomen tuum. Quid est enim aliud petere quod accepimus, nisi ut id quoque nobis praestetur, ne habere desinamus? Sicut ergo sanctus, cum Deum rogat ut sanctus sit, id utique rogat ut sanctus esse permaneat: ita utique et castus, cum rogat ut castus sit; continens, ut continens sit; justus, ut justus; pius, ut pi
Abbreviated transcription (Latin):
quã uob̃. Seueriꝰ gͦ punient᷑ isti : illi remissius. s tam̃ punient᷑. Porro
si etiã scđm fact̾a que faturi e̾e̾nt si inuerent. mortui iudicantur. pro¬
fecto quia fideles futuri erant isti. si eis cũ tantis miraculis fuisset
scđm ea mortuos uidicari quȩ facturi essent. si ad iuuentes eugłm per¬
uenisset. Et si hoc falsum ẽ: non ÷ cur dicat᷑ de infantib qui pereunt.
sine baptismate morientes. hoc ineis eo merito fieri. quia p̾sciit ds

Expanded text:
quam vobis . Severius ergo punientur isti, illi remissius; sed tamen punientur. Porro quam vobis . Severius ergo punientur isti, illi remissius; sed tamen punientur. Porro si etiam secundum facta quae facturi essent si viverent, mortui judicantur; profecto, quia fideles futuri erant isti, si eis cum tantis miraculis fuisset ur et secundum ea mortuos judicari, quae facturi essent si ad viventes Evangelium perveniret. Et si hoc falsum est, non est cur dicatur de infantibus qui pereunt sine Baptismate morientes, hoc in eis eo merito fieri, quia praescivit eos
Abbreviated transcription (Latin):
respondere me dixi. facile est qͥppe ut infidelitatẽ accusemꝰ uideoꝵ de lib̾a
uoluntate uenientẽ. qui factis apud se tã magnis uirtutib crede̾ noluert:
qͦd ⁊ dñs increpans arguit & dicit. Uetibi chororain & betsaida: qͥa si in
tiro ⁊ syttone fact̾ȩ fuissent uirtutes quȩ factȩ st̃ in uob̾: olim in cilicio &
cinere penitentiã egissent. S numqͥd possumꝰ dicere etiã tyrios & sido¬
nios talib apud se uirtutib fact̾is. credere noluisse. aut credituros ñ
fuisse si fierent. cum eis ipse dñs attestet᷑ quod acturi e̾ent magne
humilitatis penitentiã. si in eis fac̾t̾a essent diuinarũ illa signa uirtu¬
tum: & tam̃ in die uidicii punient᷑: quanuis minore supplicio qua ille
ciuitates. que apud se uirtutib factis credere noluert᷑. Secutꝰ em̃ dñs
Uerũtamen dico uob̾ tyro ⁊ sidoni remissius erit uidie

Expanded text:
respondere me dixi. Facile est quippe ut infidelitatem accusemus Judaeorum de libera respondere me dixi. Facile est quippe ut infidelitatem accusemus Judaeorum de libera voluntate venientem, qui factis apud se tam magnis virtutibus credere noluerunt. Quod et Dominus increpans arguit, et dicit: Vae tibi, Chorozain et Bethsaida: quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes, quae factae sunt in vobis. olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent. Sed numquid possumus dicere, etiam Tyrios et Sidonios talibus apud se virtutibus factis credere noluisse, aut credituros non fuisse, si fierent? cum eis ipse Dominus attestetur, quod acturi essent magnae humilitatis poenitentiam, si in eis facta essent divinarum illa signa virtutum. Et tamen in die judicii punientur, quamvis minori supplicio quam illae civitates, quae apud se virtutibus factis credere noluerunt. Secerumtamen dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ querat᷑ a nob̾ cur apud eos tanta miracula facta
sint. qͥ uidentes ea ñ fuerant credituri. ⁊ apud eos factͥa
nonsint qͥ crederent si uiderent. qͥd respondebimꝰ: Nũqͥd dicturi
sumꝰ qͦđ in libro illo cdixi: ubi sex quibda questionib paganoꝵ. siue
p̃iudicio tam̃ causarũ aliarũ quas prudentes possunt uestigare
respondi: Hoc qͥpe ut scitis. cum xp̃c quare poit dã longa tempa
qͣles multi in eiꝰ corporali p̾sentia fuert. qͥ in eum nec suscitatis ab
eo mortuis crede uoluert̃. Item paulo post in eodẽ libro. atq in eã¬
dem questione. Quid mirũ in quã si tam infidelib plenũ orbem
bis nec miraculis suis credituros e̾ẽ presciebat : Hec certe de trro & sydo¬
ne non possumꝰ dicere: & in eis cognoscimꝰ ad eas causas p̃destinationis hȩc
diuina iuidicia ꝑtinere: sine quarũ causarũ latentium p̾iudicio. tunc ista

Expanded text:
Si enim quaeratur a nobis, cur apud eos tanta miracula facta Si enim quaeratur a nobis, cur apud eos tanta miracula facta sint qui videntes ea non fuerant credituri, et apud eos facta non sint qui crederent si viderent; quid respondebimus? Numquid dicturi sumus, quod in libro illo dixi, ubi sex quibusdam quaestionibus Paganorum, sine praejudicio tamen aliarum causarum, quas prudentes possunt vestigare, respondi? Hoc quippe, ut scitis, cum Christus quare post tam longa tempora quales multi in ejus corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis credere voluerunt. Item paulo post in eodem libro, atque in eadem quaestione: Quid mirum, inquam, si tam infidelibus plenum orbembis nec miraculis suis credituros esse praesciebat ? Haec certe de Tyro et Sidone non possumus dicere, et in eis cognoscimus ad eas causas praedestinationis haec divina judicia pertinere, sine quarum causarum latentium praejudicio tunc ista
Abbreviated transcription (Latin):
re de hac uita. Ar eo redituri sumꝰ ut ad huc disputemꝰ qͣnta
ab surditate dicat᷑ uidicari homines mortuos. etiã de his peccatis.
que p̾sciuit eos ds̾ ꝑpetraturos fuisse si uiuerenti Q uod ita abhor¬
ret a sensib xꝑianis aut ꝓrsus humanis: ut id etiã refellere pude¬
at. Cur enĩ non dicat᷑ & ipsum eugłm cũ tanto labore passionibq
scoꝵ. frustra ẽẽ predicatũ. uel ad huc etiã predicari. si uidicari pote
omines. etiã non audito euangłio. scđm contumaciã
obedientiã quã p̾sciuit d̾s habituros fuisse si audissent: Nec
damnarent᷑ tyrus & sydon. quãuis remissius quã ille ci¬
uitates in quib ñ credentib a dño xꝑo mirabilia signast̃
fact̾a: qm si apud illas fact̾a e̾e̾nt in cinere ⁊ cilicio poeni-¬
tentiã egissent. sic̃ se habent eloqͥa ueritatis. in quib uer¬
bis suis dnͣs iħ̾c altius nob̾ misteriũ p̃destinationis ostendit.

Expanded text:
re de hac vita. An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta re de hac vita. An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta absurditate dicatur, judicari homines mortuos etiam de his peccatis, quae praescivit eos Deus perpetraturos fuisse, si viverent? Quod ita abhorret a sensibus christianis, aut prorsus humanis, ut id etiam refellere pudeat. Cur enim non dicatur, et ipsum Evangelium cum tanto labore passionibusque sanctorum frustra esse praedicatum, vel adhuc etiam praedicari: si judicari poterant homines, etiam non audito Evangelio, secundum contumaciam vel obedientiam, quam praescivit Deus habituros fuisse, si audissent? Nec damnarentur Tyrus et Sidon, quamvis remissius quam illae civitates, in quibus non credentibus a Domino Christo mirabilia signa facta: quoniam si apud illas facta essent, in cinere et cilicio poententiam egissent; sicut se habent eloquia veritatis, in quibus verbis suis Dominus Jesus altius nobis mysterium praedestinationis ostendit. 23.