comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñacõm. ut si depedib sb̾itienda ad ler¬
nitutem. Quia gͦ uiro nͨ dña n ancil¬
la ꝑabat᷑. S socia. nec de capite. nͨ de pedi¬
b s de lacere fuerat ꝓducenda ut iuxͣ se
ponẽdam ꝯgnosc̾et qmͣ de uixͣ de sũpt̃a

Expanded text:
dominationem, aut si de pedibus, subjicienda ad servitutem. Quia igitur viro nec domina nec ancilla parabatur, sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam agnosceret, quam de juxta se sumpta
Abbreviated transcription (Latin):
ea cũ pꝰ ea sbmnctum ẽ. qr ille ꝙ̃ hẽbat uir
cus ñ eẽt maĩteste demonstͣtum ẽ. quia
hii quos pͥus hũerat qñ eiush est le¬
gittimi nõ alieni fuissent. Naturale
los sensuum affc̃s mou̾i acq incerere.¬
Qui cũ i aut ad annos disirecõis ꝑueit.
Airelicta lutate etrorem seqͥt᷑ ei. ertor tũc ñ¬

Expanded text:
vir ejus non esset; manifeste demonstratum est quod ii quos prius habuerat quinque ejus, hoc est legitimi, et non alieni fuissent. Naturale los sensuum affectus moveri atque incedere. Cum vero ad annos discretionis pervenerit, si relicta veritate errorem seq
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ordinatimitũ nõ est. ñ ĩ eo malum ꝯstat
ꝙ appetit ꝙ cõmod̾ ẽ. S in eo qd ordinatũ
nõ est. Sũ .ii. datum illi est. ꝙ ẽ cõmod̾ est ap¬
pet̾e. ita ⁊̃ ꝓhibitum ẽ illi appet̾e ꝙ lordina¬
tum ẽ. Cuingͦ in uñ cõcurũt ad aliqͦ mͦ cõ¬
modum. ⁊ qid̾ ordinatum ñ est ad cõmo¬

Expanded text:
men non est; non in eo malum constat quod appetit quod commodum est, sed in eo quod ordinatum non est. Sicut enim datum illi est quod commodum est appetere, ita etiam prohibitum est illi appetere quod inordinatum est. Cum ergo in unum concurrunt quod aliquomodo commodum est et quod ordinatum non est,
Abbreviated transcription (Latin):
mortalit̾atis corupta. affc̃msu uenit.¬
um. Iam exncãtate ult̾ rõsuram efflu¬
entem. ple cohibe ñ pot̃. Considand̾ est qe
ñ pot extusare illa nc̃citas. illa qmͣ pͥ ce¬
dens opata est uoluntas. culpa .n. uolũ¬
tana penam m̾uit. Pena ꝙ opata ẽ ĩnf̾¬

Expanded text:
mortalitatis corrupta affectum suum jam ex necessitate ultra mensuram effluentem per se cohibere non potest, considerandum est quod non potest excusare illa necessitas quam praecedens operata est voluntas. Culpa enim voluntaria poenam meruit; poena aute
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ pͥmłe poturit. ut dubietatem tolłet nõ
dend̃ elegit. aias cotidine corꝑib nuifitã¬
originiale a pr̃ib in filios tnͣsire d̃. Si nos
si occulta dei iuidicia rõne cõphñde nõ possu¬
mus. tñ ꝓ soluendis dubiis dubia alia a
o .ni. inpentẽ pc̃cn est. p illam utiq n᷑am.
solam in filium descendit que sola ꝑ gn̾a¬
cõm a pr̃e in filium tnͣssit. Sigͦ sola carosẽi¬
nacur ꝑ solam utiq carnem pcc̃m origina¬

Expanded text:
e potuit ut dubietatem tolleret qudendum elegit animas quotidie corporibus vivificanoriginale a patribus in filios transire dicitur. Sed nos si occulta Dei judicia ratione comprehendere non possumus, tamen pro solvendis dubiis dubia alia asQuod enim in parente peccatum est per illam utique naturam solam in filium descendit, quae sola per generationem a patre in filium transit. Si ergo sola caro seminatur, per solam utique carnem peccatum origina
Abbreviated transcription (Latin):
os aut̃ qui ab illo nas originale¬
cendo origĩem txͣ miꝰ qd̾ illi actu¬
ale fuit originale hẽmus. qr in nos ꝑso
lam natĩtatem descendit qd̾ ĩ illo ꝑ accõ¬
nem fuit. Nata᷑ aut̃ nr̃a corupcõm qmͣ

Expanded text:
os autem qui ab illo nascendo originem traximus, quod illi actuale fuit, originale habemus, quia in nos per solam nativitatem descendit quod in illo per actionem fuit. Natura
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ euia silmo cecid̾ar. ac inimo de trulũ
est. pp̃ eaqiui repanous ñ erat. homo aut̃
quia ñ asũmo cortuit ñ est põitus in io
S in medio collocatus. ut ei locus ẽẽt qͥ
Ositus est gͦ ĩmũdo istͦ intentiam

Expanded text:
go qui a summo ceciderat, in imum detrusus est, propterea quia reparandus non erat. Homo autem quia non a summo corruit, non est positus in imo, sed in medio collocatus, ut ei locus esset quo os
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui minꝰ p̾sid plenũsit. ⁊ qͥ amplius
bat. ut agnoscͥet᷑ ãłt illo bono ftui debet
ne in ordine illo nũꝙͣ ẽ ad imitacõm sic̃
creature quenit. m ad eqͣlitatem qd cͥat᷑e
psibilitatem tnͣscendit pꝰside cõcupisc̾et. si¬
lt ut ascendet uelut añ tẽpus pͥ cipe festina¬
ret. Cum illd pri qm̃ obedĩam ꝯlũmasset

Expanded text:
eo qui minus possidet plenum sit; et qui amplius, bat ut agnosceretur qualiter illo bono frui deberet, ne inordinate illud non quidem ad imitationem sicut creaturae convenit; sed ad aequalitatem quod creaturae possibilitatem transcendit possidere concupisceret. Similiter ut attenderet ne illud ante tempus praecipere festinaret; cum illud priusquam obedientiam consummasset
Abbreviated transcription (Latin):
statu diuisit dya ⁊ hõ. In cͥcio statuds̃ tomũ
accipiet. In pꝰstatu lauo dei erat. ⁊ aliqͥd p̾¬
tet laudem. nicħ tñ cͣc laudem dei. In scd̾o
statu nicħ ad laudem. s totũ cͣc laudem d̾i
In t̾cõ statu totum ad laudem. nicħ pͥt lau¬
dem. nl ct iaudem dĩ ad laudem cautas pret

Expanded text:
in tertio statu, Deus totum accipit. In primo statu, laus Dei erat, et aliquid praeter laudem, nihil tamen contra laudem Dei; in secundo statu nihil ad laudem, sed totum contra laudem Dei; in tertio statu totum ad laudem: nihil praeter laudem, nec contra laudem Dei. Ad laudem Dei charitas, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
tere nicħ aliud sit qmͣ iusticiam uelle apt¬
ticum. iusti deserere idem ẽ qd iusticiamuel¬
desmit. ñ faciendo definit. s cessando tm̃
⁊ uelcendo ab eo qd̾ facit. q gͦ hõ appet̃ ius¬
ti desetens ñ uelle cep̃ qd psꝰ uoluit. Sot¬

Expanded text:
tere nihil aliud sit quam justitiam velle, appetitum justi deserere idem est quod justitiam veldesinit; non faciendo desinit, sed cessando et quiescendo ab eo quod facit. Quia ergo homo appetitum justi deserens non velle coepit quod prius noluit, s
Abbreviated transcription (Latin):
retiet. s hõ solum qd̾ potuit fẽ . ⁊ q ap¬
petitum iusti sponte deliquid. Id tͥco m̾i¬
to. ⁊ iustitiam ⁊ ꝯmod̾ ꝑdidit solum ap¬
petitum ꝯmodi ad augm̃tum infelicitatis.
ti boni. tepescereita tumłtus miẜie estab
appetitu boni ñ posse se. qmͣuis illd̾ adipis¬
hõ prius appetitum iusticie hũit qͦ¬
m p̃ mod̾ illum amisit. uttum uolens
di aut̃ uoluntas in eo pͥcessisse dr̃ sriusticie¬
affcm̃ spontanea qͥdam delib̾acõne abiecit.
Iara ipa deẜtõ iuiticie pͥm̃ pcc̃m fuisse ne¬
gat᷑. qr uoluptas mala illam p̾cessit ꝑ gͣ
tc̃a est. nec põt ĩueniti. Gñuoluntas talũ

Expanded text:
retineret. Sed homo solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte dereliquit, idcirco merito et justitiam et commodum perdidit, solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis rti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse sese quamvis illud adipishomo prius appetitum justitiae habuit, quomodo postmodum illum amisit. Utrum videlicSi autem voluntas in eo praecessisse dici spontanea quadam deliberatione abjecit; jam ipsa desertio justitiae primum peccatum fuisse negatur, quia voluntas mala illam praecessit per quam facta est. Nec potest inveniri unde voluntas talis
Abbreviated transcription (Latin):
ut oa ã dulaa sũt aliqud in se bom hãnt
⁊ młtum mali gñi ex le. ⁊ sic boñ ꝓuum
ĩ illis. i ͣgñ malũ ex illis. ⁊ rursum fitut
ca q̃ sunt amara aliꝙͥ mali h̾ant inse et
mltum boni gñent exseisic p̾nũ malum

Expanded text:
aliquid in se boni habeant, et multum mali generant ex se; et sic bonum parvum in illis et magnum malum ex illis. Et rursum fit ut ea quae sunt amara aliquid mali habeant in se, et multum boni generent ex se; et sic parvum
Abbreviated transcription (Latin):
se dełtata ẽ ĩpmissione: pꝰmod̾ sulte asen¬
lum p̾biit inꝑsuasione. pͥm̃ .n. ꝓmissam
excellenciam ꝑ lupbram appetit. deinde pro¬
missam habundanciam. ⁊ qͣm tulem ex¬
cellenciam decelut ꝑ auslticiam ꝯcupiut

Expanded text:
se delectata est in promissione, postmodum stultum assensum praebuit in persuasione. Primum enim promissam excellentiam per superbiam appetiit; deinde promissam abundantiam et qualis talem excellentiam decebat per avaritiam concupivit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupĩa carnem maculauit. Ignorancia
pena fuit elacoĩs cõcupĩa esfc̃s mortalita¬
tis. Ita qͣtuor mala in hoĩe apparent. suꝑ¬
bia. ignorancia. mortalitas. cõcupia. sx̃¬
bia m̃tis tulpa tm̃i mortalitas carnis pena
tm̃. Ignorantia sulpa ⁊ pena inm̃tem. cõ¬

Expanded text:
ia, carnem maculavit. Ignorantia poena fuit elationis, concupiscentia effectus mortalitatis. Ita quatuor mala in homine apparent: superbia, ignorantia, mortalitas, concupiscentia. Superbia mentis culpa tantum; mortalitas carnis poena tantum; ignorantia culpa
Abbreviated transcription (Latin):
est. ad ꝯsensum pꝰ ca ꝓpͥa delectacõne atĩt¬
ta descendit ad actum. In supoia ⁊auaricia
pai cupiditate alleta se uendidit. In gu¬
la aut pꝰ ca celectata li bñt iam gͣns euire
cep̃. Nlamcũ amore ꝓmissiois. prĩ mens
stulta flecteret᷑ uidit inqͥd scͥptura młtlĩ
gnũ ꝙ eẽt pulcrũ uisu ad uescend̾ suane
⁊ tulit de tructu eius⁊ ꝯmed̾ pͥm̃. ꝑluꝑbi

Expanded text:
est ad consensum, postea propria delectatione attracta descendit ad actum. In superbia et avaritia pretii cupiditate allecta se vendidit; in gula autem postea delectata libenter jam gratis servire coepit. Nam cum amore promissionis prius mens stulta flecteretur: Vidit, inquit Scriptura, mulier lignum quod esset pulchrum visu et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
aliqm qͣmius modicam ad catend̾ accõ¬
nẽ hũit. id t̾to hunc tandẽ ad ueniã dei
gr̃a erexit. Nos uͦ qnͣto gͣuiorẽ ĩpectãdo
tẽptacõis nolentiam patim᷑ tanto leui¬
ore piacło ad grãm amissam reuocant ᷑¬
an eua. S sĩc dic apłs. młr sedut

Expanded text:
aliquam quamvis modicam ad cadendum occasionem habuit, idcirco hunc tandem ad veniam Dei gratia erexit. Nos vero quanto graviorem in peccando tentationis violentiam patimur, tanto leviori piaculo ad gratiam amissam renovaan Eva.
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ad huc nescierat. ⁊ põitum ẽ qd̾ ĩ
medio lignũ scĩe bõi ⁊ mali. ut ꝑ illd̾ hõ
uł obediendo bona gustando ⁊ ꝯgnoscẽ¬
do tͣnssiret uł ñ obediendo ad mala sci¬
encla ⁊ ꝑcipienda. ꝑting̾et. Sie gͥ ĩ loco
isto sũ boni sũ mali ognoscendi occ̃om
ex le dare ñ potuit. S ꝙ in eo ñ potuit¬
uł obediendo boni ur ñ obebiendo ma

Expanded text:
tiam adhuc nescierat. Et positum est quasi in medio lignum scientiae boni et mali, ut per illud homo vel obediendo ad bona gustanda et cognoscenda transiret, vel non obediendo ad mala sentienda et percipienda pertingeret. Sic igitur in loco isto sive boni sive mali cognoscendi occasionem ex se dare non potuit, sed quia in eo vel obe
Abbreviated transcription (Latin):
ordinateñ est cõcessum. In ħ .n. pulcͥtudo
apparet. ⁊ dignitas rõis sꝑ affcũm suum
ab ordinatis cohib. Qm̃ iccͥco pła cõmo¬
da ẽẽ debuerunt a quib dũ rõ p̃si dens astͤ¬
tum qnͣtum inse erat affluentem rest̾n¬
g̾et qnͣta foret dignitas. ⁊ excellencia ius

Expanded text:
ordinata ire non est concessum. In hoc enim pulchritudo apparet et dignitas rationis quod affectum suum ab inordinatis cohibet. Quoniam idcirco plura commoda esse debuerunt, a quibus dum ratio praesidens affectum quantum in se erat effluentem restringeret, quanta foret dignitas et excellentia illius
Abbreviated transcription (Latin):
Nałr pͥmꝰ hõ institutus primi ho
diximꝰ. Nam supꝰ duo bona apͥncipio ad¬
eo hõi pͥpata unũ corpale. aliud sp̃nale. Gñ
uisibile. aliud inusibile. uñ tnͣssicorium.
suam hr̃et. alia ad fom̃tũ. alia ad gaudiũ.
alia ad ncc̃itatẽ. alia ad felicitatẽ. alia ad us̃
tpis. ulia ad fructum et̾nitatis. hoxitar bo¬

Expanded text:
r primus homo institutus sit a Diximus namque superius duo bona a principio a Deo homini praeparata: unum corporale, alterum spirituale. Unum visibile, alterum invisibile; unum transitorium, suam haberet. Alia ad fomentum, alia ad gaudium; alia ad necessitatem, alia ad felicitatem; alia ad usum temporis, alia ad fructum aeternitatis. Hor
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis tc̃ suffice potuissi. Nlanimͦ pt̾ pabu¬
t̾uentem quid ⁊ p̾cepitem amalo cobibeat.
Caltarbiaut̃ ut lonũ faciend̾ extitat pigͣm.
tunc uͦ solum pabulum mlstnͣs sã steno ⁊ cal¬
cunbi suauit poetantꝰ. Et si forte frenum ibi
eẽt ciꝰ ꝑ se nestia inced̾e regͥetꝰ. nec pungi tñ o
est ei officium ut ium̃tosuopabulum ꝓui¬
d̾et. Nõ gͦ in illo exscañdo si sola gͦ pͥcepcõne.
dedit ei ds̃ affr̃m qͥ corpꝰ suum amaret. ut
lst eiꝰ integ̾tatem ⁊ sanitatẽ dilig̾et. sĩc ⁊̃ õĩa
tĩ ad illam ꝯẜuanclam uałent libent̾ ꝓuid̾¬

Expanded text:
e potuisset. Nam modo praeter pabuferventem, et praecipitem a malo cohibeat; calcaribus autem ut ad bonum faciendum excitet pigrum. Tunc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus suaviter portaretur; et si forte frenum ibi esset quo per se nescia incedere regeretur, neque pungi tamen est ei officium ut jumento suo pabulum provideret. Ne ergo in illo exsequendo si sola praeceptione dedit ei Deus affectum quo corpus suum amaret, ut sicut ejus integritatem et sanitatem diligeret, sic etiam omnia quae ad illam servandam valerent libent
Abbreviated transcription (Latin):
Si gr̃ã nõ adcẽt malt̾o moriendi i alto peccã¬
di. nature pͦaibilitani ñ decẽt. Sig̾ ultimai¬
mortalitas ex gr̃acrit. ubi monendi pͥssbilitas
nõ et̃. Qnͣto mag̃ pͥma ĩmortalitas ex ñ nõ
fuit. il moriendi possibilitas fuit. gͦ pͥmꝰ hõ añ
cad̾ uitam ccͣ mortis defc̃m sanam acto ĩcor¬
ruptam potuit ꝯ fuare donͤ ad uam smorta¬
litatem ubi iam mori ñ poss tnͣsfeuret᷑ ⁊ tnͣs¬
latum cõf̾inaret᷑. Sic̃ gͦ inmortalem ñ di
cimꝰ pͥm̃ hoĩem funse añ pcc̃m ut inqri oĩ¬
no ñ possi. sic ⁊ neqͥqmͣ inpassibilem. fuisse
crede de bemius. qͣ nicħ oio ñ pati potiuss. qr
nͣm in se passibilem hũit. S tñ siñ peccast
sic ñ mortuus. ite ⁊̃ sũ ad molestiam uolũ¬
tatis inũte sũ ad corupcõm icegͥcatis ĩtore

Expanded text:
i gratia non adesset, in altero moriendi, in altero peccandi naturae possibilitas non deesset. Si ergo ultima immortalitas ex gratia erit, ubi moriendi possibilitas non erit; quanto magis prima immortalitas ex natura non fuit ubi moriendi possibilitas fuit? Ergo primus homo ante eamdem vitam contra mortis defectum sanam atque incorruptam potuit conservare, donec ad veram immortalitatem ubi jam mori non posset, transferretur, et translatus confirmaretur. Sicimus primum hominem fuisse ante peccatum ut mori omnino non posset; sic etiam nequaquam impassibilem fuisse credere debemus, quasi nihil omnino pati potuisset quia naturam in se passibilem habuit. Sed tamen si non peccasset sicut non mortuus, ita etiam sive ad molestiam voluntatis in mente, sive ad corruptionem integritatis in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
Illos uꝰ qui ex ip̃o naicent᷑ ead̾ loge. qͣ ⁊ nc̃
natiuitatẽ hũanam ordinatam cͥnimuꝰ
ꝑnos nascituros. ac deiã ꝑ int̾ualla tp̃r
tam in sensu aĩ qmͣ ĩ statura corpali incre¬
m̃ta accepturos. Sic .n. in oĩ gñe r̃r aliam
legem pͥmam cõdicõm hũise c̾uimꝰ. atq
aliam sbseqũtem ꝓpagacõm. pͥma .ir oĩa¬

Expanded text:
illos vero qui ex ipso nascerentur eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus parvos nascituros; ac deinde per intervalla temporum tam in sensu animi quam in statura corporali incrementa accepturos. Sic enim in omni genere rerum aliam legem primam conditionem habuisse cernimus: atque aliam subsequentem propagationem. Prima enim o
Abbreviated transcription (Latin):
ex sola flsunt. Q ued̾ ex gr̃a. si q̃rit᷑ uttum pͥ¬
mnꝰ hõ in illo pͥmo sue ꝯdicõis statu u̾ͥtutes ali¬
euͣs huit. N ullatenus ambigendo putamuꝰ
affcũis bonos ⁊ ⁊ iusticiam ordinatos nͥ illius
a pͥma lua origine imros ꝑ quos ad bonitatẽ
⁊ iusticiam ex eqñdam illi appetitu thebatꝰ. In
lns quid̃ astr̃b bonis naturales nͥtutes ⁊ ꝯsti¬
ilł aut̃ uͥtutib q̃ ex uoluntate bona ex amore
pͥcipue cũ de oꝑe cantatis ipĩus ulłm sũ ex an¬
toritate sũ ex cõne augm̃itum c̾tum hamꝰ. ⁊¬
tis uͥtutis extĩctus ẽ ⁊ oblitus ꝑ torporẽ culpe

Expanded text:
gratia si quaeritur utrum primus homo in illo primo suae conditionis statu virtutes aliquas habuerit, nullatenus ambigendo putamus affectus bonos et secundum justitiam ordinatos naturae illius a prima sua origine insertos per quos ad bonitatem et justitiam exsequendam naturali appetitu trahebatur. Et in his quidem affectibus bonis naturales virtutes illis autem virtutibus quae voluntate bona ex amore praecipue cum de opere charitatis illius nullum sive ex auctoritate sive ex tis virtutis exstinctus est et abolitus per teporem culpae
Abbreviated transcription (Latin):
inmito aliquid supͣ naturam accipiũt in
sunt. ut quib amor dei cã ẽ in oꝑe. pͥsencia
dei p̾mumisit in redẽpcõne. S in hnis u̾ͥtuti¬
bus que ꝑ gr̃am reꝑacrioem sũt. pͥm̃ sp̃c sc̃s¬
uoluntatem aspirat. ut sit dem̃ bone no¬
lutati inspirat ut moucat᷑. ⁊ opet ᷑ ut

Expanded text:
in merito aliquid supra naturam accipiunt, in sunt, ut quibus amor Dei causa est in opere, praesentia Dei praemium sit in retributione. Sed in his virtutibus quae permum bonam voluntatem aspirat ut sit, deinde bonae voluntati inspirat ut moveatur, et operetur ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t corccõm. ꝓpͥo appetitu moueri. qi .ni. nõ
ipellunt᷑ netͣiqmͣ inlłigunt qd̾ diriguu¬
tur. ⁊ nesciunt se hr̃e coram p̾cedente ut or¬
dinent᷑. q non senciunt recrorsum impl¬
lentem ut pͥcipitent᷑. De aliis modis dĩ¬
ne gub̾nacõis. nõ młta hic disputare uo¬
lumus. qr ꝑ se magis patent nec tantai

Expanded text:
nem proprio appetitu moveri. Quia enim non impelluntur, nequaquam intelligunt quod diriguntur, et nesciunt se habere coram praecedentem ut ordinentur, quia non sentiunt retrorsum impellentem ut praecipitentur. De aliis modis divinae gubernationis non multa hic disputare volumus, quia per se magis patent, nec tantam
Abbreviated transcription (Latin):
hnͣt uitam suam infiorem custodit
cadem ꝓuidencia nͣli fugiendo noxia. s alubͥa
appetendo mediis adutrũlic uteris. Hac gͥ
custodia mimit᷑ nͥgłiam uitare potuit. s ni¬
olentiam replłe nõ potuit. In ꝓuidencia .ni.¬

Expanded text:
hanc vitam suam inferiorem custodiret; eadem providentia naturali fugiendo noxia, salubria expetendo, mediis ad utrumlibet utens. Hac ergo custodia munitus negligentiam vitare potuit, violentiam repellere non potuit. In
Abbreviated transcription (Latin):
auibiuti ⁊ nõ uti sñ lesione põt. Nam qi ui¬
ta ista infi̾oris suꝑioris uite ymago est ꝯ¬
griu erat ut in ilł que ad hãc uitam ĩ¬
tc̃a sunt eoꝵ que ad suꝑiorem uitam spec¬
tant tocum̃tis hõim p̾pon̾et᷑. Sunc aut̃

Expanded text:
us uti et non uti sine laesione potest. Nam quia vita ista inferior superioris vitae imago est, congruum erat ut in illis quae ad hanc vitam facta sunt, eorum quae ad superiorem vitam spectant documentum homini proponeretur. S
Abbreviated transcription (Latin):
cogͥ qd bona sua amauit ꝯsidamꝰ appetit᷑
ꝯmodi. In eo & qd̾ m̃ suram ꝯmodi ĩ boĩs
suis. dilexit intlłigimꝰ appetitum iusti. Si
gͦ nñ suram iꝑ̃ hõ dilexiss iusti appetitum
ñ ꝯmisiss. m̃luram aut̃ sp̃ dilexiii. Si
ram aliqͥd uelle cep̃. m̃suram uelle cessa¬
uit. pꝰ qmͣ aut̃ cessauit. uelle m̃sutam des¬
titit amare iusticiam. ⁊ in ip̃o iusticiam
pdidit. quo ip̃m iusticie amorem ami¬
sit. sic .ni. iusticie amatori suo ñ ceeẽ pot̃.
ita illi a quo ñ amat᷑ ulłatenus ad ẽẽ pot.¬

Expanded text:
eo igitur quod bona sua amavit; consideramus appetitum commodi. In eo autem quod mensuram commodi in bonis suis dilexit: intelligimus appetitum justi. Si ergo mensuram semper homo dilexisset, justi appetitum non amisisset. Mensuram autram aliquid velle coepit, mensuram velle cessavit. Postquam autem cessavit velle mensuram, destitit amare justitiam. Et in ipso justitiam perdidit, quo ipsum justitiae amorem amisit. Sicut enim justitia amatori suo non deesse potest, ita illi a quo non amatur nullatenus adesse pot
Abbreviated transcription (Latin):
teuis est ꝙ mouet᷑. uł ad m̾itũ sibñ. uł si
ħ aũt a m̃te nec suum ẽ qd mouet᷑. Set
illiusa cͦ mouet᷑. siue ad mitum sibñ. siue
ad culpami s male. Ita motus m̃tis dñat᷑
motui corpis. Lege natute sbiecto. ⁊ qnͣdo
ab utit᷑ illo uicium ẽ inꝑantis. debitumm
obedientis. nec culpat᷑ aui ducit᷑. Si culpat᷑
qui duc̃. ncc̃itate ducit ᷑. s qrr culpat᷑ qui
ducit᷑ qr in sb̾iectum ab utit᷑ lib̾tate. Porro
uoluntas si iusticiam tenuiss hũiss. nõ
solũ motum corpñ obedientẽ. s motum
sensua litatii edsencientẽ. Niic uͥ cmñ rectitu¬
dulgencia creatoris motum corpis obedien¬
tem. ex uinclicta aut̃ motũ sensualitatis q̃¬
dicentem. cuiꝰ uiolenciam alñ inf̾mata scͤ

Expanded text:
 si c est a mente. Nec suum est quod movetur; sed illius a quo movetur, sive ad meritum si bene, sive ad culpam si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis lege naturae subjecto; et quando abutitur illo, vitium est imperantis, debitum obedientis. Nec culpatur qui ducitur quia necessitate ducitur; sed culpatur qui ducit, quia in subjectum abutitur libertate. Porro voluntas si justitiam tenuisset, haberet non solum motum corporis obedientem, sed motum sensualitatis consentientem. Nunc vero quoniam rectitux indulgentia Creatoris motum corporis obedientem; ex vindicta autem motum sensualitatis contradicentem. Cujus violentiam aliquando infirmata s
Abbreviated transcription (Latin):
hõĩs a prima ꝯgnncoe sua talem ac¬
cepisse credimꝰ. ut et debitum obedĩe sue
erga suꝑiorem agnosde ⁊ debitum ꝓuidẽ¬
cie lue erga infiorem nõ ignoraret. ħ siq̾¬
dem erat semi ip̃m agnoscere ꝯdicõm ⁊
ordinem. ⁊ debitum suũ. sil supͣ se. sũ ĩ se.
Su sb̾ se nõ ignorare inellig̾e quał tc̃s eẽt

Expanded text:
a prima cognitione sua talem accepisse credimus, ut et debitum obedientiae suae erga superiorem agnosceret, et debitum providentiae suae erga inferiorem non ignoraret. Hoc siquidem erat semetipsum agnoscere, conditionem et ordinem et debitum suum sive supra se, sive in se, sive sub se non ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
bus tnͣsitoriis tam ĩ ingͣnam scĩam acceꝑit
młto mag̃ ꝓuita et̾na adipiicenda excellẽ¬
corem ⁊ habundancõrem ĩ celestib cõgni¬
com hr̃e debuit. ꝯgnouit hõ creatorem su¬
um nõ ea ꝯgnicõe q̃ foris ex auditu solꝰ ꝑ¬

Expanded text:
bus transitoriis tam magnam scientia accepit, multo magis pro vita aeterna adipiscenda excellentiorem et abundantiorem in coelestibus cognitionem habere debuit. Cognovit ergo homo creatorem suum, non ea
Abbreviated transcription (Latin):
Srro tros sunt motus in hõme.
Motus m̃tis. motus corꝑis. mocũ
sensualitatis. M otus m̃tis inuoluntatrs
est. Motus corꝑis in oꝑe. Motus sensualita¬
tis medius in delesta cõne. In motu m̃tis so¬
lum solo lib̾um abitͥum. In motu cõpis
⁊ sensualitatis. illa sũt q̃ sequnt᷑ lib̾um
arbitum siẽ .n. pͥma tuit dispõ nature. N¬
am motus m̃tis uoluntarius ẽ appecitus
inuoluntauo libum. in appetitu arbitͥ¬

Expanded text:
orro tres sunt motus in homine, motus mentis, motus corporis, motus sensualitatis. Motus mentis in voluntate est, motus corporis in opere, motus sensualitatis medius in delectatione. In motu mentis solo, liberum arbitrium est; in motu corporis et sensualitatis, illa sunt quae sequuntur liberum arbitrium. Sic enim prima fuit dispositio naturae; nam motus mentis voluntarius est appetitus, in voluntario liberum, in appetitu arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
tat semꝑ sid fucuros euentus ⁊eos sol aui
incõtingenti ꝯsistunt. futura auippe q̃ ex
nc̃citate futura sunt. lib̾um arbitriũ nõ
segunt᷑. S constant ĩmobiłr ad uũ tm̃.
nec recipiunt utruml ꝯtingentis. Si gͥ li¬
b̾um arbitriũ erat. tunc inillis erant nõ
quuid̃ ut tũc aliud eẽnt qmͣ erant. S põta¬

Expanded text:
tat semper ad futuros eventus, et solum qui in contingenti consistunt. Futura quippe quae ex necessitate futura sunt, liberum arbitrium non sequuntur; sed constant immobiliter ad unum tantum, nec recipiunt utrumlibet contingentis. Sic igitur liberum arbitrium erat tunc in illis, non quidem ut tunc aliud essent quam erant, sed potesta
Abbreviated transcription (Latin):
uerit᷑ ⁊ ħ ucrum om̃s illi sp̃us
celestes ad exstiora nuncianda
mictant᷑. Q uiclam putant alios ẽẽ
in illa multitudse aui foras ꝓ offõ ad
ex̾iora nuncianda mittant᷑. Q uidam¬
putant alios eẽ in illa młtitudine qͥ¬
unt. alios qui intus sp̃ assistunt sicur¬
icͥptum ẽ. m ilia milium ministtabãt
er ⁊ decies nulies. centena nulia assiste¬
bant ei. apłs aut̃ excellenciam filii cõ¬
menclans. ꝓ angłis om̃s administͣcores
Sp̃e ẽẽ inministiũ missos pp̃ eos qui he

Expanded text:
et hoc, utrum omnes illi spiritus coelestes ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putat alios esse in illa multitudine qui foras pro officio ad exteriora nunputant aliquos in illa multitudine unt, alios qui intus sscriptum est: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Apostolus autem excellentiam Filii commendans pro angelis omnes administratorios spiritus esse in ministerium miss
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt᷑ aut̃ pulchima de origĩe ii.¬
aie qñ creata fuit. ⁊ unde creata
oit. ⁊ ilis creata fuit. Nos u̾o ĩp̾senti ab¬
breuia cõne tam młtiplices opiniones.
ꝓssenui supuatuum ⁊ infructuosum es¬
timamus. t ħ solum nob̾ sufficere puta¬
mus. Si ea tm̃ q̃ sencienda rassenda sũt
xponamus. Iiis gͦfides cacholica . ħ pocrũ
elogit ⁊ ilitati mag̃ ꝯsentaneum in di¬

Expanded text:
aeruntur autem quam plurima de origine animae, quando creata fuit, et unde creata fuit, et qualis creata fuit, nos vero in praesenti abbreviatione tam multiplices opiniones prosequi supervacuum et infructuosum existimamus; et hoc solum nobis sufficere putamus si ea tantum quae sentienda et asserenda sunt proponimus. In his ergo fides catholica hoc potius elegit et veritati mag
Abbreviated transcription (Latin):
dio padysi lignum⁊ scĩe boni ⁊ mali flũi¬
nis eg̾dielat᷑ de loco uoluptatis adiigã¬
dum padysum qui inde diuidit᷑ i qͣtuor
fuit s̃ quo naͣ hoĩs adhuca corupcõe alie¬
na fou̾i acnitͥri debuit qui fontib ⁊ flu¬
minib ittiguis arborib om̃is gn̾̃is sron¬
tosus ⁊ nemorosꝰ fructu tam płtro ad ui¬
dend̾ tum suaui aduescẽs dũ refectus pͥ¬

Expanded text:
iae boni et mali. Et fluvius egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor fuit in quo natura hominis adhuc a corruptione aliena foveri ac nutriri debuit, qui fontibus et fluminibus irriguis, arboribus omnis generis frondosus et nemorosus, fructu tam pulchro ad videndum quam suavi ad vescendum refertus pr
Abbreviated transcription (Latin):
tatis se disposuit. auos in sua põtate re¬
liq̃rit. Sutsumin celo m̃sionem ꝯstitu¬
tus illos uͦ quos corꝑib tentnis sociau̾at.
deorsum int̾rena hitacõne dispouens u¬
tris regłam ꝓponens obedĩe. q̃ tmus et illi
ab coubi erant nõ sat̾ent. ⁊ isti ab eo uͥ
ut cum eo eẽnt a quo fc̃ĩ sunt erant. fecit
itaꝙ deus hoĩem ex dupplici sb̾. corpꝰ ẜ ma

Expanded text:
s in sua puritate reliquerat, sursum in coelo mansionem constituens; illos vero quos corporibus terrenis sociaverat deorsum in terrena habitatione disponens. Utrisque regulam proponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi ut cum eo essent a quo facti erant. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substa
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na ẽ sola craitate. ulła sui ncãtate rõa¬
lem sp̃m cresuit. ut eũ illius boni quoipẽ
siste̾. ꝑtim ea corꝑeis inclur̃itis ⁊ t̾renis ñ¬
sionib copulans luceam mͣm fecit. ad
uite sensum uegetie. ħ siquis ꝓ exͫ fut᷑ẽ¬

Expanded text:
erna est, sola charitate, nulla sui necessitate, rationalem Spiritum creavit, ut eum illius boni quod ipsersistere; partim eam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulans, luteam materiam fecit ad vitae sensum vegetare. Hoc siquidem pro e
Abbreviated transcription (Latin):
nacõm. ⁊ unũ bonũ ad defensionem.
głoꝵ. si .n. in hõib mali płres sunt
qmͣ boni. et in angłis bomipłres qmͣ
mali. cum poitum sit tot elef̾tos futur¬
rol hoies auot sũt angłi boni. ꝯstat sũ
nulla dubitacõne płres eẽ hõies bõs¬

Expanded text:
num bonum ad defensionem, angelorum? Si enim in hominibus mali plures sunt quam boni et in angelis boni plures quam mali, cum positum sit tot electos futuros homines quot sunt angeli boni; constat sine ulla dubitatione plures esse homines bo
Abbreviated transcription (Latin):
in hiis que crant exͫ se. siłr ⁊ reuelacõ.
diuina dupplici in sinuacõe eam qui
uesciebat᷑ uł dubie credebat᷑. ⁊ nõ ꝯgni¬
tum iudicauit ⁊ ꝓtim creditum asserũt.
Nam humana ignorancia. ut ab intꝰ
p aspiracõm illuminãs edocuit. Nuncuͦ¬

Expanded text:
in iis quae erant extra se. Similiter et revelatio divina duplici insinuatione eum qui nesciebatur vel dubie credebatur et non cognitum indicavit, et partim creditum asseruit. Nam humanam ignorantiam nunc intus per aspirationem illuminans edocuit, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
uitium ad̾ aliunde nõ datur. S non po¬
test puelle exͣ se precipitari. nͥ antea ei uia
apiatur. ⁊ q precipiti qua uult ad ruinã
pessento. s ꝑmittendo ⁊ nõ teñdo. Si aue¬
tor illi est ruendi. S incedendi ordinator

Expanded text:
vitium, quod ei aliunde non datur; sed non potest per velle extra se praecipitari nisi qua ei via aperitur. Et qui praecipiti qua vult ad ruinam pellendo sed permittendo et non tenendo, nec auctor illi est ruendi, sed incedendi ordinator.
Abbreviated transcription (Latin):
chargłos pͥncipatus ⁊ põtates. uͥtuces. ⁊¬
dñacõnes. tronos. cherubin. ⁊ seraphin
ut addito hõme tͥnarius cõsumaret᷑ ꝑfeccõ¬
nis celestis. Non .ii. ut quid̃ putant ꝯdicõ
hoĩs ita ad restauracõm angłoꝵ ꝓuisa est
ai hõ nõ fuiss fr̃s insi angłus cecidiss. Sec
ictͥco ad restaurand̃ ⁊ suplend̾ lapsoꝵ angło¬
rum uniu̾sum nium. fc̃s hõ dr. Quia cũ
hõ pꝰmod̾ creatus. ⁊ illuc unde illi cecid̾unt
ductus est illius societatis num̾us quiin
cadentib diuinitus fuerat. ꝑ hoĩem reꝑat᷑.
Nouem .ii. ordines angło ab inicio ꝯditi
sunt. ⁊ exillis qui ꝯdicisunt cecid̾unt.
quia in unasir oĩs malicia consensert̃
qͣ unũ ex se. pu̾se societatis ordinem of¬
ferunt. ht̃ aut̃ tͣdicio exsingłis ordinibꝰ
aliqͦs cecidisse. Uñ t apłs paulus. cũ de mͣ¬
lignoꝵ spũum tyrannide m̃sicẽm fac̾et.
Principatus ⁊ põtas tenebrax nõinauit.¬

Expanded text:
changelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubim, et seraphim, ut addito homine denarius consummaretur perfectionis coelestis. Non enim ut quidam putant conditio hominis ita ad restaurationem angelorum provisa est, quasi homo non fuisset factus, nisi angelus cecidisset; sed idcirco ad restaurandum et supplendum lapsorum angelorum numerum factus homo dicitur; quia cum homo postmodum creatus illuc unde illi ceciderunt ductus est, illius societatis numerus qui in cadentibus diminutus fuerat, per hominem reparatur. Novem enim ordines angelorum ab initio conditi sunt, et ex illis qui ceciderunt quia in una simul omnes malitia consenserunt quasi unum ex se perversae societatis ordinem effecerunt. Habet autem traditio ex singulis ordinibus aliquos cecidisse. Unde et Apostolus Paulus cum de malignorum spirituum tyrannide mentionem faceret, principatus et potestates tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
si pr̃ne obediẽ mͥitum ꝑ incoruptam ori¬
gmem ad infds pꝰtos om̃s tmͣlire debue¬
rat. gadmod̾ ñc in obedĩe ip̃ius culpa ꝑ e
andem originem intiadam in unulsos ie
esfundendo. dilatat. qd̾ siu̾m est ita tũc ĩ
nascentib foret ex mito ꝑent̃ originar

Expanded text:
paternae obedientiae meritum per incorruptam originem ad posteros omnes transire debuerat, quemadmodum nunc inobedientiae illius culpa, per eamdem originem vitiatam in universos se effundendo dilatat. Quod si verum est ita tunc in nascentibus foret ex merito parentum originalis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtemplacõne nob̃ innotestunt. ognoĩ¬
nacõne. Illa g tonagr̃aꝵ ĩ singłio dẽ¬
notãt᷑
ex nole nõ que singłant s que excellen¬
ter data sunt iupticipacõne. In illa .ni. ce¬
lesti pr̃ia ubi plenitudo boni est licet q̃¬
tam data sint excellenter uisi possidet᷑
s ingłt. Om̃ia enim in om̃ib sunt. non
ad equałt. quia alũ aliis ãd̾ sblimius
possident. si coĩter. quia omĩs om̃ia hñt.
¶Itm sciend quia omia dona gñxe suꝑi¬
ores ordines sblimius poisident ⁊ ꝑscus¬
gͣ seraphin. Q ui ordo exceilentiosimus¬
nicõm diuinitatis. ⁊ cetera untutum do¬
na. cet̾is om̃ib sblimius ꝑcipit. tñ ab¬
excellencõri dono .i. caritate nocabulũ
tͣhens cet̾a sec̃tib pꝰse ordinibus ad de¬
nõmacõm relicuiit ꝓximus pꝰ ht̃ ordo a
ꝓximo dono .i. congncõne ilitatis che
mod̾ ⁊̃ de seqñtibus intlłigendũ est or-

Expanded text:
otescunt cognominatione. Illa ergo dona gratiarum in singulis denotantur ex nomine; non quae singulariter sed quae excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti patria ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt non quidem aequaliter quia alii aliis quaedam sublimius possident, sed communiter, quia omnes omnia habent. Item sciendum quod omnia dona gratiarum superiores ordines sublimius et perft seraphin, qui ordo excellentissimusnitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omnibus sublimius et excellentiori dono, id est charitate vocabulum trahens, caetera sequentibus post se ordinibus ad denominationem reliquit. Proximus post hunc ordo a proximo dono, id est cognitione veritatis chermodum etiam de sequentibus intellig
Abbreviated transcription (Latin):
bomim acupent aid detiem ⁊ plentuoĩem
uniu̾soꝵ. ⁊ resperit cuncta in ordine suo.
uolunt sic ẽẽ oĩa ut bonum fuit. q ita boñ
fuit. ut uidit ⁊ uoluit ꝙ futurũ fuit. ⁊ pen¬
sauit equo iudicio uniusa que uidit ĩ con¬
placito uno. quo bonũ fuit. ⁊ iustum totũ ẽẽ.
⁊ nicħ aliud. ⁊ uoluit totum eẽ. ⁊ aliud ñ
eẽ. ex hͣc uoluntate pꝰ ea fẽc̃. ⁊ ut bona eẽnt ꝙ
ẽẽ bonum erat. sĩc uid̾at. ⁊ uoluerat ꝙ ꝑmi¬
sit. ut mala eẽnt. que ẽẽ bonũ erant. Que
tum bonis futura ẽe preuidat ⁊ ui ẽẽnt cũ
bonis uoluerat.  bonũ erat. ⁊ erat q̃d̾ uo¬
luntaseius et̾na. ⁊ de bonis ⁊ de mar q̃ uolt

Expanded text:
bonum acciperent ad decorem et pulchritudinem universorum. Et respexit cuncta in ordine suo: voluit sic esse omnia ut bonum fuit, quia ita bonum fuit ut vidit et voluit quod futurum fuit. Et pensavit aequo judicio universa, quae vidit in complacito uno quo bonum fuit et justum totum esse, et nihil aliud esse; et voluit totum esse et aliud non esse. Et hac voluntate postea fecit ut bona essent quae esse bonum erat, sicut viderat et voluerat. Et permisit ut mala essent quae esse bonum erat, quae cum bonis futura esse praeviderat, et ut essent cum bonis voluerat quia bonum erat. Et erat quidem voluntas ejus aeterna et de
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rend̾ est uͥ iustitia ⁊ culpa est. qm̃ ius
ticia bonum ⁊ culpanalum ẽ. ⁊ ip̃a cul¬
pa nec uoluntas etat. qm̃ uoluntas ma¬
lum nõ erat. qm̃ a deo tota erat. nec mo¬
tus uoluntatis malum etat. qm̃ exuo¬
luntate erat. ⁊ uoluntatis erat. ⁊ mou̾i
uoluntatis a deo accepat. nec id ad qd̃
motus uoluntatis erit. malũ erat. qm̃
aliqd̃ erat. om̃e ꝙ aliquid erat. a deo era ͭ.

Expanded text:
 justitia et culpa est, quoniam justitia bonum et culpa malum est. Et ipsa culpa nec voluntas erat, quoniam voluntas malum non erat; quoniam a Deo data erat; nec motus voluntatis malum erat quoniam ex voluntate erat, et voluntatis erat, et moveri voluntas a Deo acceperat; nec id ad quod motus voluntatis erat malum erat, quoniam aliquid erat, et omne quod aliquid erat a Deo erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃i sũt. ħ totum. ⁊ nõ fec̾unt ip̃i. ⁊ nõ potue¬
runt. nõ eẽ ħ cũ pͥm erant. qñ tunc ip̃m e¬
rant. ⁊ ẽẽ ceꝑunt solsimͦ. ⁊ si põtas illis erat.
uł aliud eẽnt. q lib̾um arbitrium erat. ñ
erat tñ põtas illis ut tũc aliud ẽẽnt. qr b̾
erant. S ⁊ ut ħ ẽẽ desinent ꝙ tunc erant. ⁊
aliud ẽẽ incipent. ꝙ nõ erant. nͥ prius ẽẽ de

Expanded text:
i et non potuerunt non esse hoc cum primum erant, quoniam tunc ipsum erant, et esse coeperunt solummodo. Et si potestas illis erat, ut aliud essent, quia liberum arbitrium erat, non erat tamen potestas illis ut tunc aliud essent; quia hoc erant, sed ut hoc esse desinerent quod tunc erant et aliud esse inciperent quod
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ati. ⁊ ad sum cum tenia. am̃ sĩc nõ possunt ad
t̾riam ꝓting̾e. sĩcn a sa incipe debuerũt. alio¬
qium ꝓficiendi locum adit q inucnire non
ualuissent eundi melius nͥ teliquum fuissi
pꝰ prima cona nature quo crelcere potuissent.¬

Expanded text:
Quoniam sicut non possunt ad tertiam pertingere, sic nec a secunda incipere debuerunt. Alioqui proficienti locum aditumque invenire non valuissent eundi in melius, nisi reliquum fuisset post prima dona naturae quo crescere potuissent
Abbreviated transcription (Latin):
inꝯĩentis occurrete. Si .ii. qui futuri erant
mali laplum suũ p̾tułiunt p̾scierunt penam¬
ꝙ ꝯgnoi̾uurat quetui. Nam sequi cebuerant
⁊ finiri nõ debuerat tanca sͥ mala inmere
pͥuidentes. aut uitare uoluerunt. s nõ potu¬
erunt ⁊ miẜi erant. aut potuerũt ⁊ noluert̃.
istulti erant. ⁊ maligni. Si ꝙ nesciuetunt ce¬
ai erant. nz agnou̾unt qͥ ꝑgͥent. ⁊ in cõtingẽs
a fortiutumisunt pedem. ⁊ uitͣ ꝓced̾ent. auo

Expanded text:
aliquid inconvenientis occurrere. Si enim qui futuri erant mali, lapsum suum praescierunt, poenamque cognoverunt quae ruinam sequi debuerat, et finiri non debuerat, tanta sibi mala imminere praevidentes aut vitare voluerunt sed non potuerunt, et miseri erant; aut potuerunt et noluerunt et stulti erant, et maligni. Si autem nesciverunt caeci erant, neque agnoverunt quo pergerent; et in contingens ac fortuitum miserunt
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minũ sapĩa sua ꝯpͥhñdere cuiꝰ potũtia cõ¬
ditum erat totũ ⁊ ꝓuidentia ordinatum.
Nos uͦ caligande inclłigencia. timide in ce¬
dimus ad illa. ⁊ palpanꝰ sensu ꝯgniõnis ĩ¬
firme. que uͥtute cõprehũlimus. Quegͥ¬

Expanded text:
minum sapientia sua comprehendere, cujus potentia conditum erat totum, et providentia ordinatum. Nos vero caligante intelligentia timide incedimus ad illa, et palpamus sensu cognitionis infirmae quae virtute non comprehendimus. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ tm̃suram cõdicõis ꝓfcũs wblimioris
tillusstõis supuenture in ip̃os. lib̾um quo
arbit̾um ĩ ip̃o mor exordioinsitum ⁊ natã
q ꝑit possidentes q̃ pot̾ant sñ uolũtia ad
utrimil ꝓpͥa uoluntate deflecti in aito

Expanded text:
ram conditionis profectus sublimioris et illustrationis superventurae in ipsos. Liberum quoque arbitrium mox exordio insitum innatum pariter possidentes quo poterant sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti; in altero
Abbreviated transcription (Latin):
rextitata cred̾e ꝙ nõ uiclit. us̃ enim sic
ab inicõ noticiam suam ab homine tem¬
porauit ut sĩt nũcqͣm aͥd eẽt. totum po¬
Nopt̾ea quippe d̾s apͥncipio tus igo
nec totus cõscĩe humane norski
mnanifestus ẽẽ uoluit. nec totus ab pocest.¬
scondicus. nesi totus manifestus eẽt in¬
itum fides nõ hẽret. nec infidelitas loc̃.
Infidelitas .n. de manifesto uinceret᷑. et
fides de occulto nõ ex̾ceret᷑. Si uͦ abscondi¬
tus totus eẽt. fides quid̾ ad scĩam nõ adiu¬
uaaet᷑. ⁊ infidelitas de ignorancia extusa¬
ret᷑. Ꝙ cura oportuit ut ꝓd̾et se occłtum deꝰ
ne cotus celaretur. t prsus nescirit᷑. ⁊rur¬
sum ad aliquid ꝓditum le ⁊ agnitum oc¬
cultaret᷑. ne totus manifestaret᷑. ut aͥd¬

Expanded text:
et excitata credere quod non vidit. Deus enim sic ab initio notitiam sui ab homine temperavit, ut sicut nunquam quid esset totum poopterea quippe Deus a principio nec totus conscientiae humanae manifestus esse voluit, nec totus absconditus; ne si totus manifestus esset, meritum fides non haberet, nec infidelitas locum. Infidelitas enim de manifesto convinceretur: et fides de occulto non exerceretur. Si vero absconditus totus esset, fides quidem ad scientiam non adjuvaretur, et infidelitas de ignorantia excusaretur. Quocirca oportuit ut proderet se occultum Deus ne totus celaretur et prorsus nesciretur; et rursum ad aliquid proditum se et agnitum occultaret ne totus manifestaretur, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
illis. hnc ꝯiuncimꝰ płros eẽ electos ã¬
głos. qmͣ repbos. Sunc ciui dñt tot e¬
lectos exhõib ad num angłoꝵ ascen¬
suros. ad̾ ibi cõstat remĩsisse electos ã¬
głos pp̃ scͥpturam aue ait. statuit ter¬

Expanded text:
illis . Hinc conjicimus plures esse electos angelos quam reprobos. Sunt qui dicunt tot electos ex hominibus ad numerum angelorum ascensuro; quot ibi constat remansisse electos angelos, propter Scripturam quae ait: Statuit ter
Abbreviated transcription (Latin):
ligimus sapĩam creaturam. rõalem creat ᷑ u¬
am dici. qm̃ i ex ip̃a sapĩa est lic̾ lum̃ lucẽs
ex lumine. nõ lumen illuminans. N am
illa sapĩa qͥ sapit sapĩa illa creata nõ est. nͨ
creata est nec aliunde deeẽ ht. sic̃ aliunde sa¬

Expanded text:
ligimus sapientiam creatam rationalem creaturam dici; quoniam et ipsa sapientia est sicut lumen lucens ex lumine, non lumen illuminans. Nam illa sapientia quae sapit, sapientia ista creata non est, nec creatura est, nec aliunde esse habet sicut aliunde sa
Abbreviated transcription (Latin):
manlat᷑ mandat᷑. n aliud manclari di. nͥ
⁊ bonum illi ẽ au mandat᷑ m anclatũ. ftu¬
tm .ii. mãdatũ fieret. si illi pp̃ ꝙ̃ fiedet bonũ
nõ eẽt. maxĩe cũ abono manclatũ eẽt. qui
sumete sͥ .q. tocendo corrupit qd̾ cccailat in¬
coruptum. Nonita h̃t asiud illi paecipe. nͥ
solum ꝙ bonumẽ illi a quo ht illus totum

Expanded text:
ndatur mandatum. Neque aliud mandari debet nisi quod bonum illi est cui mandatur mandatum. Frustra enim mandatum fieret, si illi propter quem fieret bonum non esset; maxime cum a bono mandatum esset qui sumere sibi quasi docendo corruperit quod creaverat incorruptum. Non itaque habet aliud illi praecipere nisi solum quod bonum est illi; a quo habet illa totum
Abbreviated transcription (Latin):
it̃s ꝓcedere. ⁊ soluis filii est nasci. nõ sp̃s. sc̃s.
deo sumpta sũt uocabła ad significand̃ id
ꝙ dicend̾ erat de deo. ut intelligi aliqͣtenꝰ
potiuis ꝙ cõpaehñdi nõ poterat. It̾m li
ab micõ suam noticiam d̾s tp̃aruit ab hõi

Expanded text:
procedere; et solius Filii est nasci, non Spiritus sandeo sumpta sunt vocabula ad significandum id quod dicendum erat de Deo, ut intelligi aliquatenus posset quod comprehendi non poterat. Item sic ab initio suam notitiam Deus temperavit ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suo. ⁊ dilexit suum.⁊ aꝓplauit. et cõ¬
cupiuit ad se. ⁊ amauit in se desid̾io e¬
tno. ⁊ malum qd̾ suũ nõ fuit in se nõ
renuit aĩo dileccoĩs.⁊ nõ suscepit in se
ꝯsensu canitatis. ⁊ lõc ei daret in bñp¬

Expanded text:
 suo, et dilexit suum et approbavit, et concupivit ad se et amavit in se desiderio aeterno. Et malum quod suum non fuit in se non renuit animo dilectionis: et non suscepit in se consensu c
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitas. Ne enim aui a ulło ẽ. ẽẽ pot̃
ille qui ab alicuo ẽ. ⁊ qs ab utroi est.
uł ille qui a nlło est. uxqui ab illo tm̃¬
est. ⁊ latura siquid̾ in diuisa. tunitas
uera. scissionem ꝓhib. discrecõ uero⁊

Expanded text:
t. Neque enim qui a nullo est, esse potest ille qui ab alio est; et qui ab utroque est, vel ille qui a nullo est, vel qui ab illo tanest. Natura siquidem indivisa et unitas vera scissionem prohibet; discretio vero et
Abbreviated transcription (Latin):
ab Ĩ ꝯĩb sũpta erant uocabula adã non
inficanda que dei erant supͣ hoses. terat
aliꝙͥ siłe ibi. ne mutacõ aliena eẽt. s nõ
totum. ne idem cred̾et᷑. ad̾ in tm̃i diffette¬
bat. ⁊ dicturus est in deitate pĩ. Qm̃ ibi e¬
rat a quo erat. qui de sua st̃a etat. Sic̃ aͥ
gignit de sua sta gĩgnit. ⁊ nõ est. s alcer¬

Expanded text:
ab omnibus sumpta erant vocabula quaedam, non nificanda quae Dei erant supra homines; et erat aliquid simile ibi ne imitatio aliena esset, sed non totum, ne idem crederetur quod in tantum differebat; et dictus in deitate Pater, quoniam ibi erat a quo erat qui de sua substantia erat. Sicut qui gignit de sua substantia gignit, et non est
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb. ⁊ qiuid sinxł̾is ꝓprium uł singłare ac
differrens datum sit. ualde in effabile est.
⁊ assensu hũanoremotum sola enim dĩ¬
na põtas ⁊ sapĩa diuina uect̾mino nͥ m̃su¬
ra concludit᷑ad arbitru lib̾tas et̾m. acqi
incõmutabilis uoluntagtis ꝯplatitum

Expanded text:
ibus, et quid singulis proprium vel singulare ac differens datum sit; valde ineffabile est et a sensu humano remotum. Sola enim divina potestas et sapientia divina nec termino nec mensura concluditur; et arbitrii libertas aeterni, atque incommutabilis voluntatis complacitum
Abbreviated transcription (Latin):
ex ip̃a ⁊ sapĩasua. quo amat. eamgeni¬
tain de se ⁊ iu se manentẽ nõ diuidit a se
mens ab istis. ꝑ ħ illuminata. et cõsi d̾¬
at creatorem suum. sapientem ẽẽ. et
eẽ sapĩam suam. nec fuisse nũqmͣ sine

Expanded text:
ex ipsa; et sapientia sua quo amat eam genitam de se, et in se manentem non dividit a se. mens ab istis per haec illuminata, et considerat creatorem suum sapientem esse et ientiam suam; nec fuisse unquam sine
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ꝓximum ⁊ cogͣtum mag̃ fr̃m est.
ciuo ad primanisisicudinem dei fc̃a
erat. ut ꝑse inuenire posset. eum a
ignorare põt. Cum ex hiis omnibus
quem se. ħ est in corpore suo. uisibilia
uidet. nicħ̾ le eẽ. uł eẽ posse uidet. se c̾

Expanded text:
t. quo ad primam similitudinem Dei facta erat, ut per se invenire posset eum a qignorare potest, cum ex his omnibus quae in se hoc est in corpore suo visibila vide
Abbreviated transcription (Latin):
sciti nõ poss. nͥ pubum extͥnsetum ma¬
nifestaretꝰ qm̃admod cogitacõ hõis . q.
ditum est. donec reuelet ᷑ ꝓpro lacõm o¬
bum est. ⁊ cogitacõ cordis. S ubum
secum ⁊ocłtum. ⁊ inuistbile uͥbum
fuit cordis eius. ⁊ sapĩa erat s ubum⁊
inuilidile donec maĩfestatũ est uerbũ
ex trinsetum. s uisibile factum est. ꝙ
erat opus enis. sic ꝑu̾bum oris maĩtes¬
tatum ubum cordis. sic loquit᷑ oit nͤ
ficem intlłigendi sensum hñtib. Q¬

Expanded text:
m extrinsecum manifestaretur; quemadmodum cogitatio hominis quasi ditum est donec reveletur per prolationem overbum est cogitatio cordis. Sed verbum secum et occultum et invisibile verbum fuit cordis ejus; et sapientia erat hoc verbum et invisibile, donec manifestatum est per verbum extrinsecum quod visibile factum est, quod erat opus ejus. Sicut per verbum oris manifestatum est verbum cordis; sic loquitur omnis ficem intelligendi sensum habentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ati locales ui̾t. quõ corporales. da .xuiii.¬
ane de spũ creato ħ ꝯmodius dictur.
mur ut nõ soł in loco et̃. s localem ẽẽ
ꝓ nũciemꝰ. sñ dubitatõe in loco auid̾ añ
hic alicu. qm̃ hic pͥsens c̾it᷑ localem uͥꝰ¬

Expanded text:
ati locales sint; et quomodo corpora. Sane de spiritu creato hoc commodius dictu etmur, ut non solum in loco esse, sed localem esse pronuntiemus sine dubitatione. In loco quidem quoniam hic alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
arguit ⁊ cõm̃dat. qm̃ nõ solum inꝰ. s tri¬
nulẽ deus. t ht̃ huiꝰ quo inuestigacõns
⁊ cõsidacõis bone a deo exemplana ua. dẽ
enim ꝗ in se uidi nõ potuit. in suo opei
in se ꝙ inuisibil fuit. s in siłitudĩne

Expanded text:
commendat quod non solum unus, sed et trinus est Deus. Et habet hujus quoque investigationis et considerationis bonae a Deo exemplaria vera. Deus enim qui in se videri non potuit, in suo opere in se; quia invisibilis fuit; sed in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ature. sĩc̃ eĩ et̾nitatem dei nõ equat.
temp̃c nec inm̃sitacem locus. Nec sapi¬
enciam eius sensus. nec bonitatem uir¬
tus. nec potenciam opus. ueuoluntate
um facit rebus presencia. ⁊ ꝓuidencia
dei de quo iam młta dc̃asunt. pꝰ ea de uo¬
luntate dei de qua qĩdam dicencla sunt.
ita tñ ut prins ad ip̃m fidei ocłis cotẽp¬
plantem respiciamus. qnͣtum pꝰłe est¬

Expanded text:
aturae. Sicut enim aeternitatem Dei non aequat tempus nec immensitatem locus; sic nec sapientiam ejus sensus, nec bonitatem virtus, nec potentiam opus. De voluntate vim facit rebus praescientia et providentia Dei. De quo jam multa dicta sunt. Postea de voluntate Dei de qua quaedam dicenda sunt. Ita tamen ut prius ad ipsum fidei oculis contemplandum respiciamus quantum p
Abbreviated transcription (Latin):
rentem consid̾are. quałt mẽs hũa¬
na q̃ tam longe a deo est tanta de deo po
uł reuelacõne diuina ad uitam. ⁊ pri¬
mũ ulq quo ip̃a humaria rõ exmistico
sͥ lumine ueritatis. qualuerit dignũ

Expanded text:
rentem considerare, qualiter mens humana quae tam longe a Deo est, tanta de Deo potvel revelatione divina adjuta. Et primum usquequo ipsa humana ratio ex insito sibi lumine veritati