comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃a at tã bonũ est. quod enĩ neq ren siłitudĩe
nillũ in se retinet bonũ illud expeti millo mo¬
do potest. contra q̃ eciã q̃ natura bona nõ st̾ tñ si
ẽẽ uideantur .q. uera bona sint appetũtur quo fit
uti siña cardo at cã expetẽdorũ om̃ bonitas ẽẽ
credatur in re cinus uero cã quidẽ expetitur illud
maxinie uidetur optari ueluti salutis cã quis¬
piã uelit equitare nõ tã equitandi motũ desiderat
non illa poꝰ quã bonũ ip̃m desiderantur ab oĩ¬
b s propter quod cetera optantur beatitudĩe
ẽẽ concessiꝰ quare sic quoq sola q̃ritur btitudo.

Expanded text:
summa atque causa bonum est. Quod enim neque re neque similitudine ullum in se retinet bonum, id expeti nullo modo potest. Contraque etiam quae natura bona non sunt, tamen si esse uideantur, quasi uere bona sint appetuntur. Quo fit uti summa, cardo atque causa expetendorum omnium bonitas esse iure credatur. Cuius uero causa quid expetitur, id maxime uidetur optari, ueluti si sal ut is causa quispiam uelit equitare, non tam equitandi motum desiderat non illa potius quam bonum ipsum desideratur ab omnibus. Sed propter quod cetera optantur, beatitudinem esse concessimus; quare sic quoque sola quaeritur beatitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo dicũt ethicã ubi quentur de sũmo bo¬
no quo referẽtes omĩa q̃ aginus et ꝙ nõ propt̾¬
ter aliud sed propt̾ se ipm̃ appetentes idq adipi¬
scentes nichil quobti simus ult̾ins requiramꝰ
I Iõ quippe et finis est dcũs qr propt̾ hũc tet̾a uo¬

Expanded text:
vocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur de summo bono, quo referentes omnia quae agimus, quod non propter aliud, sed propter seipsum appetentes, idque adipiscentes, nihil quo beati simus ulterius requiramus; ideo quippe et finis est dictus, quia propter hunc caetera vo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis qualitatẽ cõplexionis enis. Qin respi¬
enis.d.iste hõ luxuriosus est deceptor amans
figura digmoris et melioris hoĩs qui sit mħ
mũdo. philomion pacificauit eos et correxit .d.
ẏpocras t̾te uerũ dicit philomion. nõ pͥmisit u¬
nã lr̃am uerũptũ ex quo ego respexi et cõsidera¬
in ħ turpia ẽẽ et reprobanda cõstitin aĩamme¬
am regẽ supra ipãm et retraxi eã ab eis et tri¬
ũpham suꝑ retencione cõcupi ͤ mee ħ est itaq

Expanded text:
nobis qualitates complexionis ejus. Qui reciens: Iste homc luxuriosus est, deceptor, amansfigura dignioris et melioris hominis qui sit in hoc mundo. Philimon autem pacificavit eos et correxit dice| Ypocras: Certe verum dixit Philimon, nec pretermisit unam litteram. Verumptamen ex quo ego respexi, consideravi hec turpia esse et reprobanda, constitui meam animam regem supra ipsam, et retraxi eam ab eis, et triumphavi super retencionem concupiscencie mee. Hec est itaque
Abbreviated transcription (Latin):
eos et aliis indiciis p̾ferũt. ego quippe uidi qͦs¬
dã qui indicabãt ꝑ illas in his q̃ accidũt.
et nom etiã ꝙ̃ dã cimis natuntatis ciscẽdẽs
fint pͥma faciẽ arietis et plures signatores
dida et mũda bñ redolencia et ip̃e splendide
uiebat. accidit autẽ ꝙ unadie dũ sed̾em cũ
denudarẽ t̾ desidem̃ meũ addisc̾es ꝙ ualde
nitor cõtra uolũtatẽ añm mei et ꝙ sũ ĩ ma¬
ximo labore et ego dixi ei nillũ est dedetus

Expanded text:
eas aliis iuditiis. Ego quippe vidi quosdam qui iudicabant per illas in his que accidunt nato. Et novi etiam quemdam cuius nativitatem ascendens fuit prima facie Arietis, et plures significatores dida et munda bene redolentia et ipse splendide vivebat. Accidit autem quod una die dum sederem cum denudarem tibi desiderium meum, addisceris quod valde nitor contra voluntatem meam, et quod sum in maximo labore’. Et ego dixi ei: ‘Nullum esse dedecus
Abbreviated transcription (Latin):
at aĩo. ñc quidẽ appetout amplecterer ingrã
aliquã uel aliꝙ̃ ingrũ cũ quoforẽ ĩuolutus
ngnadana alba de pilis hyrtis texta et ut
iacerem tũ eo ꝑ noctẽ scit tñ deus sꝑ abhorri¬
coitũ u̾ilẽ et si ħ appetã nolo tñ reuelare uolũ¬
tatẽ aĩ mei propt̾ milites meos et homĩes cir¬
cõstãtes et ħ probat uiã iudeorũ qr in pͥma
fatie crietis ascẽdũt q̃d quorũ unũ est uir i¬

Expanded text:
at animo. Nunc quidem appeto ut amplecterer nigram aliquam vel aliquem nigrorum cum quo forem involutus in guadangria alba de pilis ircinis texta, et ut iacerem cum eo per noctem. S⟨c⟩it tamen Deus quocoitum virilem. Et licet hoc appetam, nolo tamen revelare voluntatem mei animi propter milites meos et homines circumstantes.’ Et hoc proba⟨n⟩t dicta Indorum quod ‘in prima facie Arietis ascendunt quedam quorum unum est vir
Abbreviated transcription (Latin):
in equo nã nõ ipã uolũtas se subicit sed natura¬
lit̾ subiecta semꝑ ncc̃itate appe ͫ carius ẜuit in
ho ͤ uero quãdiu ip̃a uolũtas recta est nec serunt
nec subiecta est cu non d nec ab ip̃a rectitudine
ulla ui aliena cu̾titur nisi ip̃a em nõ d uolens
cõsenciat ꝙ̃ tonsb nõ naturalr̃ nec ex ncc̃itates¬

Expanded text:
in equo namque non ipsa voluntas se subjicit, sed naturaliter subjecta semper necessitate appetitui carnis servit. In homine vero, quandiu ipsa voluntas recta est, nec servit, nec subjecta est cui non debet, nec ab ipsa rectitudine ulla vi aliena avertitur, nisi ipsa, cui non debet, volens consentiat: quem consensum non naturaliter, nec ex neces
Abbreviated transcription (Latin):
cur liberĩ arbitriũ dicatur eẽ panlulũ dissẽdũ.
arbitriũ inquit ab arbitrando rationali tõside¬
racione uel discernẽdo quid eligat ꝙͥ ue retuset
puto ꝙ nomẽ accepit idẽ liberũ dcm̃ ꝙ ĩ sua sit
poĩtũ potestate hñs agẽdi ꝙ uelit postite. Qin

Expanded text:
Cur liberum arbitrium dicatur paululum disserendum est. Arbitrium scilicet ab arbitrando rationali consideratione uel discernendo, quid eligat quidue recuset, puto, quod nomen accipit : ideo liberum dictum, quod in sui sit positum potestate, habens agendi
Abbreviated transcription (Latin):
isti Iuditii si gnũ tellus sudore madescet.
¶E celo rex aduemet ꝑ secla futurus
Scilicet in carne presens ut iudicz orlẽ.
Uude deũ c̾n incredulus atqfidelis.
Celsũ cũ scĩs em iam t̾ĩo in ip̃o.
Sic amme cũ carne aderunt qͣs iudi¬
cet ip̃e. Cñ iacet ĩcultus dẽps ĩ ue p̾b
orbis. Reiciẽt sulacra uii cuncta
quoq gazam. Exuret terras igns
pontũ q polum q. ¶Iuquirẽs tetͥ por¬
tas confringet aũ ii. Sanctorum
sed erit cuncte lux libera carm.
Tradẽti̾s fõtes et̾na q flãma c̾mabit.
Occłtos actus retegẽs tc̃ quis loq̃tur.
Secreta at deꝰ reẜabit pectora luci
Tũc erit et uictus scͥdebt dentib oñis
E rip᷑ solis nbar et chorꝰ ĩterit astris.
uoluetur celum lũar̾ splendo obibit
Deiciet colles ualles extosset ab ymo.
Nou erit in reb hoũ sublĩe uel altũ
Transibũt cãpis mõtes et cerula põti.
dmĩa cessabunt tellus confracta ꝑibiti

Expanded text:
 Iudicii signum: tellus sudore madescet, E celo rex adveniet per secla futurus, Scilicet in carne presens, ut iudicet orbem. Unde Deam cernunt incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic anime eum carne aderunt, quas iudicet ipse. Cum iacet incultus densis in vepribus orbis, Reicient simulacra viri, curam quoque gaçam Exuret terras ignis, pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet averni. Sanctorum sed enim cuncte lux libera carni Tradetur, sontes eterna fama cremabit. Ocultos actus retegen tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar et solis interit astris. Volvetur celum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campi, montes et cerula ponti. Omnia cessabunt, tellus confracta peribit,
Abbreviated transcription (Latin):
ab eterutate aliquid tempore aliquid
electiones et aliquid ordine/ eterutate
situt deus ommastempore sicut flos
fructus eleccione sicut fructus florẽ
origĩe sicut sonus cantu. ¶ Idem ꝙͣ¬

Expanded text:
aeternitate, quid tempore, quid electione, quid origine: aeternitate, sicut deus omnia; tempore, sicut flos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in
Abbreviated transcription (Latin):
unctusq mutabiliũ naturarũ progressus et
cishec in sue simplicitatis arte cõpossita multi¬
udinẽ reb gerendis modũ statiit qui modus¬
ũ ipã dĩe intessigentie puritate espicitur pro¬
ndencia noĩatur cũ uero ad ea que modus atz
isponit refertinsfatũ a ueterib appellatũ estique
quã proidenciã sins quetũq nectit cordib pro¬
idencia nãq cũcta ꝑiter quãms diũsa/ quãnis
funta cõplectitur fatũ uero singula signat in
iotuslocis formis ac temporib distribittaut hec
mporalis ordĩs explicacio/ in dĩe mentis adima¬
i prospectu pro mͣ sit eadem uero adimacio di¬
esta atq exp ͣ temponb fatũ uocetur quel

Expanded text:
cunctusque mutabilium naturarum progressus et titur; hec in sue simplicitatis arce composita, multiplicem rebus gerendis modum statcum in ipsa divinae intellegentiae puritate conspicitur, providentia nominatur; cum vero ad ea, quae movet atque disponit refertur, fatum a veteri- bus appellatum est. Quae ntia suis quaeque nectit ordinibus. Prouidentia namque cuncta pariter quamuis diuersa quamuis infinita complectitur; fatum uero singula digerit in motum locis formis ac temporibus distributa, ut haec temporalis ordinis explicatio in diuinae mentis adunata prospectum prouidentia sit, eadem uero adunatio digesta atque explicata temporibus fatum uocetur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
qũo igitur ordo causarũ que prescienti est deõ
ilsud efficit ut nichil sit in nr̃a uolinitate cũ ipõ¬
rñ cansarũ ordine magnũ hẽat locũ nr̃e uolũ¬
tatis cõtẽdat igitur cicho cũ eis qui hũc ordinẽ
cãrũ dicũt esse fatalẽut pocius ipm fati noĩe
appelsãti ꝙ nõ abde̾mꝰ precipue propter uoca¬
bulũ quod non in re uera consueinit intessigis
ꝙ uero neͣt ordinẽ or̃m causarũ esse certissumĩ et dei

Expanded text:
o igitur ordo causarum, qui praescienti certus est Deo, id efficit ut nihil sit in nostra voluntate, cum in ipso causarum ordine magnum habeant locum nostrae voluntates? Contendat ergo Cicero cum eis qui hunc causarum ordinem dicunt esse fatalem, vel potius ipsum fati nomine appellant, quod nos abhorremus praecipue propter vocabulum quod non in re vera consuevit intelligi. Quod vero negat ordinem omnium causarum esse certi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quapropter et uoluntates nr̃e tiñ ualent quã¬
tũ dens eas ualere uolintiatz prescunt et iõ quid¬
quid ualent tertissime ualent et ꝙ fcũre sũt ipẽ
oĩo facture sunt quia ualituras atz facturas ille
prsciititimis presciencia fati non potest qd

Expanded text:
 Quapropter et uoluntates nostrae tantum ualent, quantum Deus eas ualere uoluit adque praesciuit; et ideo quidquid ualent, certissime ualent, et quod facturae sunt, ipsae omnino facturae sunt, quia ualituras adque facturas ille praesciuit, cuius praescientia falli non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
eecłi eꝯt̾ fati inquit ꝙ soluitur ac necessitatis uĩ¬
cula atq causarũ ꝙ nequaquã dies mortis singn¬
lis predestĩcitassic sed uoluntate dei et ignotis mor¬
til caĩs uel nuat aliquis uel moriatim presertĩ
cũ et in ista uita m̃c mortis necessitatis deferatim
et mortẽ resuscitatos plurimos legerimnus ¶m¬

Expanded text:
e facti quaestio solvitur, ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies mortis singulis praestituta sit, sed voluntate Dei et ignotis mortalibus causis, vel vivat aliquis, vel moriatur, praesertim cum et statuta nunc mortis necessitas differatur, et post mortem resuscitatos plurimos legerimus
Abbreviated transcription (Latin):
errã sine uoluntate deiꝙ fenũ agriꝙ post
ilulũ mitendũ in clibanũ ipẽ tñ formetia ͬ
tiat non confirmatinon solũ totam istam
diuina prouidencia regine fortintis ꝑturbari
motib ea quorũ causas cõprehendere non possuꝰ¬

Expanded text:
d fenum agri, post paululum mittendum in clibanum, ipse tamen formet, ac vestiat , nonne confirmat, non solum totam istam divina Providentia regi; ne fortuitis perturbari motibus ea quorum causas comprehendere non possu
Abbreviated transcription (Latin):
transi omnẽ mutabilem sp̃intransi sp̃m qͥ
iuscitur bult uel nolelaq non uulti quod uole¬
brit siue paciaturiam istas nutabilitatess
sine pati possit transi hec omĩa non enĩ ĩem
alicer et aliter tc̃a est iͥ qued mors mors em̃
non esse quod funt. ¶ Ictam quoq sentenciã

Expanded text:
transi omnem mutabilem spiritum, transi spiviscitur; vult quod nolebat, non vult quod volebat; sive patiatur jam istas mutabilitates, sive pati possit: transi haec omnia. Non invenis aliter et aliter, facta est ibi quaedam mors: mors enim est, non esse quod fuit. Immo
Abbreviated transcription (Latin):
isliiͥ qua diũ uelle dicimus ꝙ alios efficit uelle a
inib futura nescr̃tur mutta uulgnet faciti
mutta enĩ no  fieri scĩ eius cib illo inspirata
aucta uouintate que non facit sicut orant
no quibuidã pie sc̃ẽ ꝙ et ꝙ orant non faciticũ
sanctit quisq sit salius possumus isso mo¬
do iocucionis dicere uult dens et non faci ut

Expanded text:
alios effecit uelle, a quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pro quibusdam pie sancteque, et quod orant non facit, cum sancti, ut quisque sit saluus, possumus illo modo locutionis dicere: "uult deus et non facit", ut
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ auten tansarũ ubi uoluntas deꝰpluri¬
mũ potestineq neganius neq fati uocabulo
nĩcupanus insi forte ot fatũ a fando dtm̃sinte¬
ligainus .i. a loquendo non enĩ abim̾e possum
esse scriptũ in kĩs sanctis semel loqutus estde
duo hec audun quia potestas dei et c̃ de mĩa
qua tu reddes uitinq secundũ opera sua que
em̃ dc̃m est semel loqutus est intelligibilite
zacionabiliter ħ est incõmutabiliter est loqͥ¬
tus sicut nouit incõmutabiliter omĩa que si¬
tura sunt et que ip̃e facturus est ¶ ¶dem q¬
cia regna constitintur hũa/que si propria qui¬
quam fato tribuit quia ipãm dei uolinitaten
uel potestatẽ fati nomĩe appellatisentencian
teneat lingnã corrigat. ¶Qm concordat y¬
quid dii fãtur quid quid ipr̃ faturia fando
gitur fatũ dicuntii. a loquendo quãis ħne
men iam in alia re soleret intelligi quo cordi

Expanded text:
Ordinem autem causarum, ubi uoluntas Dei plurimum potest, neque negamus, neque fati uocabulo nuncupamus, nisi forte ut fatum a fando dictum intellegamus, id est a loquendo; non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audiui, quoniam potestas Deiqui reddis unicuique secundum opera eius. Quod enim dictum est: Semel locutus est, intellegitur \'inmobiliter\', hoc est incommutabiliter, \'est locutus, sicut nouit incommutabiliter omnia quae futura sunt et quae ipse facturus est. Hac tia regna constituuntur humana. Quae si propterea quisquam fato tribuit, quia ipsam Dei uoluntatem uel potestatem fati nomine appellat, sententiam teneat, linguam corrigat. Quur dquid dii fantur, quidquid Iuppiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est a loquendo. Quod nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda
Abbreviated transcription (Latin):
rracionali dedit memorian sensũ et appetitũ
ticionali antem mentẽ intelligenciam et uolũ¬
ntem qui non celum solũ et terraniinec solum
ingelum et homĩenis sed nec exigibilis et cõtẽpti¬
nlis aĩantis uiscera/ ne ains pẽmillã nec herbe
lostłmn nec arbores folũi sine succrũ ꝑciũcõnem¬

Expanded text:
titum, rationali autem insuper mentem intellegentiam uoluntatem; qui non solum caelum et terram, nec solum angelum et hominem, sed nec exigui et contemtibilis animantis uiscera nec auis pinnulam, nec herbae flosculum nec arboris folium sine suarum partium conue
Abbreviated transcription (Latin):
dulgenciã alioquin et in renerentia lor lor deꝯ
se mala ñari surgentem et si bona fecerit mĩas
male fecerit dicit sententiammuitare sertentiã
non in homĩes sed in oꝑa que mitata sunti
neq em̃ deus hom̃b iascitim sed uiciis quecũ

Expanded text:
dulgentiam. Alioquin et in reverentiam loquitur Deus se mala minari super gentem, et, si bona fecerit, minasmale fecerit, dicit se suam mutare sententiam, non in homines, sed in opera, quae mutata sunt. Neque enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nqneurmi lius malũ cõfimdatur hereẜ que malorũ ar¬
itratur conditorem dm̃cũ ħ malũ non esti¬
ntrariũ bono/ nisi pro affliccione . ¶ Po¬
iatur et bello setuudũ issud quod in enuan¬
all elio scriptũ est sufficit dici malicia sua con¬

Expanded text:
um est. Unde confundatur haeresis, quae malorum arbitratur conditorem Deum. Cum hic malum non contrarium bono, sed pro afflictione ponatur et bello, secundum illud quod in Evangelio scriptum est: Sufficit diei malitia sua
Abbreviated transcription (Latin):
us bomitatis clano omĩa gubernare nre credaꝰ
eadq omĩa sicuti docin ad bonũ naturali intẽ¬
cione festinentioñ dubitari potest quin uolũta¬
rie regantursse q ad dispossitũ mnitũ ueluti cõ¬
temperantur cõtẽperataq rectori sponte cõuer¬
quod est ad bom̃ĩ tendere om̃e autẽ tendit ad si¬
simnle que igitur ad bomĩ tendunt ip̃a bona st̃.¬

Expanded text:
 bonitatis clavo gubernare jure credatur, eademque omnia, sicuti docui, ad bonum naturali intentione festinent, num dubitari potest, quin voluntarie regantur, seque ad disponentis nutum, veluti convenientia, contemperataque rectori, sponte 5 converquod est ad bonum tendere; omne autem tendit ad simile: quae igitur ad bonum tendunt, bona
Abbreviated transcription (Latin):
te nidciỹ co populo in fidelitate gentilitas ia¬
cuit. ¶Et cur ad fidem gentilitate surgẽte
indaicũ populũ infidelitatis culpa prosterinti
ue o discuciatitur alius trahatur ex dono alius
repelsetur ex m̾nto. Si enĩ gentilitatẽ miraris
assũptã ipõ concedente pacem quis est qui cõdẽp¬
net. Sindeã obstupescis pditã ex quo abscon¬
derit uultũ siñ quis est qui cõtẽpletur. ¶ Itaq
consiliũ sũme et occulte ueritatis sit satisfacio¬

Expanded text:
te Judaico populo dudum in infidelitate gentilitas jacuit, et cur ad fidem gentilitate surgente Judaicum populum in infidelitatis culpa prostravit. Nemo discutiat cur alius trahatur ex dono, alius repellatur ex merito. Si enim gentilitatem miraris assumptam, ipso concedente pacem quis est qui condemnet? Si Judaeam obstupescis perditam, ex quo absconderit vultum suum, quis est qui contempletur eum? Itaque consilium summae et occult
Abbreviated transcription (Latin):
ea que scientia ui tãndo efficuttrita predestina¬
ta siunit iot pretib eo optineantininam ip̃a quoq
phẽpins regni predestmatioita est ab orm̃poten¬
tideo dicpõ utiad ħ elc̃i ex labore puemantiquati¬
nus postulando mereatur actipere ꝙ eis omĩpo¬
tens deus añ secula dispoit dare. Qui et contor

Expanded text:
efficiunt, ita praedestinata sunt, ut precibus obtineantur. Nam ipsa quoque perennis regni praedestinatio, ita est ab omnipotenti Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant: quatenus postulando mereatur accipere, quod eis omnipotens Deus ante secula disposuit donare. Petr
Abbreviated transcription (Latin):
presciencia cõtĩetur et hũane uoluntates hña¬
norũ opũ canse st̾atq itaqui oñs rerũ cãs
prescinit profecto in eis caĩs eciã uolinitates¬
nrãs ignorare non potint quas nr̃orũ opũ
causas esse prescunt. Qui et infra distinctis¬

Expanded text:
iam et humanae uoluntates humanorum operum causae sunt. Adque ita, qui omnes rerum causas praesciuit, profecto in eis causis etiam nostras uoluntates ignorare non potuit, quas nostrorum operum causas esse praesciuit. Nam et illud, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
ad dicti sunt ut richil eis placeat inisi quod deo
saluari uultieos ꝙ solos sicut se diligunt. Qui
preces quorũd non solũ qñ effc̃m mancipati
sed etiam qũ ĩnotescit curie augelorũ et scẽzũ
aminarũ / quid m̃ ficturũ siquel nonet ꝙ cogno¬
uoluntati addicti sunt s supneut nichil preter
cupuint adimpleri quod tñ non faciunt insi
uoluntate dei aidimplenda didicerint. ¶ P a

Expanded text:
addicti sunt, ut nihil eis placeat, nisi quod Deo salvari vult, eosque solos sicut se diligunt; ipreces quorumdam, non solum quando effectui mancipat, sed etiam quando innotescit curiae angelorum et sanctarum animarum quid inde futurum sit vel non; et quod cognoim supernae voluntati addicti sunt, ut nihil praeter cupiunt impleri; quod tamen non faciunt, nisi in voluntate Dei implenda didicerint. Ora
Abbreviated transcription (Latin):
prius dicitim aut posterius nec ad facientẽ sedad
facta referend est^ eterna enĩ est et incõnitabi¬
lis uolinitas eius net consilio alt̾natĩ uariatur
in qua sił est quid quid in reb creadis uelor¬
dĩandis aut precessit aut sequitur. ¶ Ytem¬
temporaliter aliquem diligatiq. noua dilec¬
tione que in ip̃õ añ non erat apud quem nec
preterita transierunt et futura iam facta st̃
Itaq om̃es scõs suos añ mũdi constõm dile¬
eo mododicatur quo potest hũo affcũ capi ꝙ
dicitur sic eciam cũ iratus mał dicitiniet pla¬
cidus bonus illi mutatu non ipõsicut lux in¬
firmis oculis asꝑa firims lems est ipõrũ. s. mmu

Expanded text:
prius quidem est, aut posterius, non ad facientem, sed ad facta referendum est. Aeterna enim est et incommutabilis voluntas ejus, nec consilio alternante variatur: in qua simul est quidquid in rebus creandis vel ordinandis, aut praecessit, aut sequitur. temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dileeo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quod dicitur. sic etiam, cum iratus malis dicitur et placidus bonis, illi mutantur, non ipse, sicut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
tempora facta sunt quetũq futura sintinau
temupora mouens tempor ciliter non moneturi
net aliter noinit facienda quam factanet alit̾
iuocantes eraudunt quã ĩuocatinos uidet
nam et cũ exandunit angeli en isipẽ m eis ex¬
audittanquam in uero nũc mamfesti templos
suo si cut i hũilib scĩs sins enis q temporalitelꝰ
fiunt nissa eternatius lege conspecta. Qm et
nirga ⁊ exhortationes laudes et untupationes

Expanded text:
tempora facta sunt quaecumque futura sunt. Nam temporalia mouens temporaliter non mouetur, nec aliter nouit facienda quam facta, nec aliter inuocantes exaudit quam inuocaturos uidet. Nam et cum exaudiunt angeli eius, ipse in eis exaudit, tamquam in uero nec manu facto templo suo, sicut in hominibus sanctis suis, eiusque temporaliter fiunt iussa aeterna eiurtationes, laudes et vituperationes,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜicutẽ ĩ ĩ seu teleb siderũ motib seu angelica uir¬
tutessen demonũ uaria solercia siue aliquib hoꝵ
sen om̃ib fatał series texitur issud certe nin esti
ĩmobilem simplicitatẽ q gerendarũ formami
rerũ esse proiidenciã / fatũ uero eorũ que dĩa sim¬
pliciter gerenda disposint mobilẽ nexũ atq ordi¬

Expanded text:
iente natura seu caelestibus siderum motibus seu angelica uirtute seu daemonum uaria sollertia seu aliquibus horum seu omnibus fatalis series texitur, illud certe manifestum est immobilem simplicemque gerendarum formam rerum esse prouidentiam, fatum uero eorum quae diuina simplicitas gerenda disposuit mobilem nexum atque ordi
Abbreviated transcription (Latin):
anissup malo quod cogita ut facerem eiet
ibito loquar de genti et de regno utedificem et
lantem illud. ¶ Et si fecerit mali in oculis m̃e
Ut non auidiat uocem meam penitenciam
gam suꝑ boꝰ ꝙ loqutus sum ut frẽm ei. ¶ Itẽ

Expanded text:
tiam super malo: quod cogitavi ut facerem ei. Et subito loquar de gente et de regno: 268 ut edificem et plantem illud. Si fecerit malum in oculis meis: ut non audiat vocem meam: penitentiam agam super bono quod locutus sum: ut facerem ei. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas exͣ eiis substancianissit siue non
cũ eo modo uesse hocͥmodo uetle illud sed semel
et semel et semꝑ uelle omĩa que uult non tt̾is
lebat quia talis uoluntas mutabilis estͥ et mil¬
lũ mutabile eternũ est deus antẽ nr̃ etermis
est. ¶ Ytem fit quod michidicit in aure in
anm cũ uenerint uidem q contintus fit me moͣ
tũ preterient sonĩs porro intencio que ita uaris¬
tur mittabilis esti et om̃e mutabile eternum

Expanded text:
uoluntas extra eius substantiam sit? unde non eum modo uelle hoc modo uelle illud, sed semel et simul et semper uelle omnia quae uult, non iterum lebat prius, quia talis uoluntas mutabilis est et omne mutabile aeternum . non est; deus autem noster aeternus est. , cum uenerint; idemque contuitus fit memoria cum praeterierint; omnis porro intentio, quae uariatur, mutabilis est; omne autem mutabile aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
de ira homĩs dei fho turbulentũm. di ut
assurgo ĩ noti ͣ illius que appellatur ira dei.
quem miserearis ꝑticipare miserie et remaneat
transquilla bonitas subueniendi a miseria li
tiozelus quoq dei non repudiennis et aspue¬
mus ꝯscriptũ ĩuemimꝰ si aufferamꝰ de hũa ͤ
aĩ remaneat q illud solũ iudiciũ quo corrup¬
cio castitatis ĩpũita esse non suntin/ et insurgimꝰ
ut incipiamus aliquo modo capere zelũ dei ¶Qua¬
propter cũ legimus etiam dm̃ dicentem peitet.
me consideremus ꝙ esse soleat in homibz opus pe¬
intendi proculdubio reꝑitur uoluntas mutã¬
di. Sedin hoĩe cũ doloreañ estreprehendit e
nĩ in se ꝙ tem̾e fecerit auferamus igitur ista q̃
de hũa infirmitate / atq ignorancia ueniũt et re¬
manet solũ uellesut non ita sit aliquid quãadino¬
dũ erat. Sic q potest aliꝙͫ intĩari menti nr̃e qua rͤ
iitesligatur ꝙ penitet dm̃icũ enĩ penitere dicitur¬

Expanded text:
de ira hominis detraho turbulentum motum, ut assurgo in notitiam illius quae appellatur ira Dei. , cum ejus quem miserearis, participatus es miseriae, ut remaneat tranquilla bonitas subveniendi et a miseria tio. Zelum quoque Dei non repudiemus et aspernemur, cum scriptum inveniamus; sed auferamus de humano animi; remaneatque illud solum judicium, quo corruptio castitatis impunita esse non sinitur, et assurgimus ut incipiamus aliquo modo capere zelum Dei. 4. Quapropter cum legimus etiam Deum dicentem, Poenitet me; consideremus quod esse soleat in hominibus opus poenitendi. Procul dubio reperitur voluntas mutandi: sed in homine cum dolore animi est; reprnim in se, quod temere fecerit. Auferamus ergo ista, quae de humana infirmitate atque ignorantia veniunt, et remaneat solum, velle, ut non ita sit aliquid, quemadmodum erat. Sic potest aliquantum intimari menti nostrae, qua regula intelligatur quod poenitet D
Abbreviated transcription (Latin):
alligantur ut plerosq ita peccare faciant
quatenus si fortasse pcc̃m fugere appetant
hoc sine alio ptt̃i iaqueo non eucidantgnel
culpam faciant dũ uitantiac nequaquã se ab
una ualeant soluerqn alia consensiant se li¬

Expanded text:
alligantur, ut plerosque ita peccare faciant, quatenus si fortasse peccantem fugere appetant, hoc sine alio peccati laqueo non evadant, et culpam faciant, dum vitant; ac nequaquam se ab una valeant solvere, nisi in alia consentiant li
Abbreviated transcription (Latin):
indiͫͫ secundũ sui naturam que sibi sini ꝰ sub
stancia cõprehendit est autemdeo semp eter¬
nus ac pũtarius status scientia quoq eius
omĩs temporis suꝑgressa mocionem in suama¬
uet simplite presentia infiuita q preteriti ac
futuri spacia cõplectens omĩa q. iam gerũtur
ni sua simplici cognicione considerat/ ista si

Expanded text:
icium secundum sui naturam, quae sibi subiecta sunt, comprehendit, est autem deo semper aeternus ac praesentarius status, scientia quoque eius omnem temporis supergressa motionem in suae manet simplicitate praesentiae infinitaque prfuturi spacia complectens, omnia quasi jam gerantur in sua simplici cognitione considerat. Itaque si
Abbreviated transcription (Latin):
faciant que non dñ sunt aliud que iam sũti
⁊ñ cogitacionũ consuetudine lõge lateq di¬
u̾so ule qmppe/non ex quo in illudcogitatione
mutata sed omĩonncõmutabiliter uidet ita
ut illa ꝙ que temporaliter fiunt et futurfi
datnec aliter oculis ciliter mento nec enĩ aĩmo

Expanded text:
faciant quae nondum sunt, aliud quae iam sunt, faciant quae nondum sunt, aliud quae iam sunt, rum cogitationum consuetudine longe aliterque diverso. Ille quippe non ex hoc in illud cogitatione mutata, sed omnino incommutabiliter videt, ita ut illa quidem quae temporaliter fiunt, et futura dat, nec aliter oculis, aliter mente: non enim ex animo
Abbreviated transcription (Latin):
rant que non erant. Et nirsus qũoea faceret
que sibi non erant non enĩ quidquid fecit igͦ¬
z ans igitur nota fecit non fc̃a cognouit pro¬
uide antequã fierent et erant et non erantie
zant in dei sciencia non erant in sin natura. Et¬
nifra ipĩ autem deo / non audo dicere aliquonio¬
do ĩotinsse cũea fecisse quam isso quo ea nou̾ati
et feceratiapud quem non est cõmutationec
dicitur bidit deus ꝙ bonũ est insi oꝑis a propri¬
acio secundũ artem frĩsque sapiencia dei est de¬
us autem usq a deonon cũ fcm esttuncͥ uidi¬
scit bonũ uel inchil eorũ fieret si ei fuisset inco¬
gnitũ dũ igitur uidet quia boriũ est ꝙ insi ui¬
disset antequã fieret nou utiq fieret/ docet bo¬
nũ essenon dicit. Et pło quis plus ausus est
diũ sinopis nouitate fcm beaciorem. Sed
sic ostendere uoluit artificisno placuisse iam
scm̃ quod placuerat in arte faciendi non ꝙ
ullo modo deisciencia uarietur/ ut in eo aliud

Expanded text:
quae non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit ignorans. Nota fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent, et erant, et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sui natura. na. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuis e, cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faceret, apud quem non est commutatatio, nec dicitur: Vidit Deus quia bonum est, nisi operis adprobatio secundum artem facti, quae sapientia Dei est? Deus autem usque adeo non, cum factum est, tunc didicit bonum, ut nihil eorum fieret, si ei fuisset incognitum. Dum ergo uidet quia bonum est, quod, nisi uidisset antequam fieret, non utique fieret: docet bonum esse, non discit. Et Plato quidem plus ausus est Deum sui operis nouitate factum beatiorem; sed sic ostendere uoluit artifici suo placuisse iam factum, quod placuerat in arte faciendum; non quod ullo modo Dei scientia uarietur, ut aliud in ea
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur in sb̃a sualoqucio deiuerbñ dei est u̾bũ
dei xpũs est u̾bũ illudnon stat et transit sed sẽꝑ
ĩcomutabiliter manet u̾bũ ꝑ quod omĩa fcã
sunt cui uerbo dicitur ip̃a enĩ et sapientiaiu
tabis eam et mutabitur. tu autem idem ip̃ẽ
es. Et alio locode sapiencia in scriptura dite¬
retin se ipã manens ait ĩnouat omĩa, issa
gitur sapientia stans si dici de beat nel stans
dicitur autem propter ĩcõmittabilitatẽnon
propter ĩnobilitatemm eo modo semꝑ hũs¬

Expanded text:
loquitur in substantia sua? Locutio Dei, Verbum Dei est; Verbum Dei Christus est: Verbum illud non sonat et transit, sed semper incommutabiliter manet Verbum, per quod facta sunt omnia . Cui Verbo dicitur ipsa est enim et Sapientia Dei; «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es» : et alio loco de Sapientia cum Scriptura diceret: «In seipsa manens,» ait, «innovat omnia» . Illa ergo Sapientia stans si dici debet vel stans: dicitur autem propter incommutabilitatem, non propter immobilitatem et eodem
Abbreviated transcription (Latin):
quetũq uolint non solũ preterta uel futi¬
presentia sedetiam futurti icim fecit perũ añ¬
solũtempus quo futurũ estu ͫ ecifi utru
futurũ sit ignoraꝰ dicimus fiet si deus uolu¬
erit non quia deus nouã uolũtatẽ quã non
hũit tunt hẽbit. Sed quia illud ꝙ ex et̾iiti¬
tem eiis ĩuitaibili preparcitũ est uolũtta¬

Expanded text:
 uoluit non solum praeterita uel praesentia, sed etiam futura iam fecit. Verum antsolum tempus quo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit ignoramus, dicimus: \'Fiet, si Deus uoluerit\'; non quia Deus nouam uoluntatem, quam non habuit, tunc habebit; sed quia id, quod ex aeternitate in eius inmutabili praeparatum est uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
preteritũ estiam non est non igitur est quo
ueredicimus fuisse. Sed ideo uerũ est illud fu¬
aliquid finsse/iõ uera est quia illud de quo dixi¬
mus iam non est hanc sententiai deus faise
facere non potest quia non est contrarius
ueritati. ¶Or si queras ubi sit hec uera sentẽ
scimus et dicimus. Sed si de aĩmo ablata si
nebit in ip̃a ueritate semꝑ em̃ uerũ erit funsse
illud quod erat/ et non ẽs etiͥ uerũ erit iam
fuisse quam erat ubium erat antequã fie¬
xet futurũ ẽẽ quodnon erat huic ueritati
deus non potest adu̾sare in quo est ip̃a sentẽ¬
cia et cõmutabilis ueritas quo illustratur¬
ut uerũ sit quidquidin quorũcũq amis

Expanded text:
praeteritum est ? non ergo est, quod uere dicimus fuisse, sed ideo uerum est illud fualiquid fuisse, ideo uera est, quia illud, de quo dicimus, iam non est. hanc sententiam deus falsam facere non potest, quia non est contrarius ueritati. quodsi quaeras, ubi sit haec uera sententscimus et dicimus. sed si et de animo nostro nebit ipsa ueritate. semper enim uerum erit fuisse illud, quod erat et non est; et ibi uerum erit iam fuisse, quod erat, ubi uerum erat, antequam fieret futurum esse, quod non erat. huic ueritati deus non potest aduersari, in quo est ipsa summa et incommutabilis ueritas, quo inlustratur, ut sit, quicquid in quorumque animis
Abbreviated transcription (Latin):
deesse mentiend uomꝰ tñ potest dicere ħ se in
exemplo a uerbo scripᷝ ᷤᷤ innemre ut diligend
amplius detestandũ est denitetur. Sed in h
errant honñes ꝙ subdunt preciosa uiliorib
cũ enĩ cõcesseris admittendũ ẽẽ aliquod ma¬
lĩne aliud grauins adimttatur non ex re¬
gnla ueritatis sed ex sua quisq cupidita ant
consuetudine mecietinmalũ et ħ putat gra¬
uus ꝙ ipẽ amplius exhorrescit non quia ã¬
pliis reuer fugiend est. ¶Et addit. 2a. cõ¬
sequenter que scttatis rloĩs q causa ẜuantur
cũ ħ uiolare iiriosi uoluerint eciam pcc̃ĩs
mĩorib non tñ iiuriis aliorũ si condicõ pre¬
ponitur et facultas datur redigenda sunt.
et tunc iam desinũt esse pcc̃alque propter
graiora uitanda suscipnintur cicut em̃ĩ
uocatur dampnũ ꝙ propter mauis lucrũ cumt¬
titur et in reb scĩs non uocatur pcc̃mnon a
dampnũ dicctur ꝙ aliquis ꝑditne amplius
pdat uocetu et hoc pccm̃dũ tñ suscipiẽdũ cẽ

Expanded text:
s, nemo tamen potest dicere hoc se aut in exemplo aut in uerbo scripturarum inuenire, ut diligendum is, ut quod amplius detestandum est deuitetur. sed in hoc errant homines, quod subdunt pretiosa uilioribus. cum enim concesseris admittendum esse aliquod malum, ne aliud grauius admittatur, non ex regula ueritatis, sed ex sua quisque cupiditate atque consuetudine metitur malum et id putat grauius, quod ipse amplius exhorrescit, non quod amplius reuera fugiendum est. hoc totum ab utem sanctitatis religionisque causa seruantur, cum haec uiolare iniuriosi uoluerint, etiam peccatis minoribus, non tamen iniuriis aliorum, si condicio proponitur et facultas datur, redimenda sunt. et tunc iam illa desinunt esse peccata, quae propter grauiora uitanda suscipiuntur. sicut enim uocatur damnum, quod propter maius lucrum amittitur, sic et in rebus sanctis non uocatur peccatum, qdamnum dicitur, quod aliquis perdit, ne amplius perdat, uocetur et hoc peccatum, dum tamen suscipiendum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
uno omĩel et cognoscens et aid ducens etemĩs
si setundũ unam causam dens omĩb exñ¬
tib esse traditsecũdũ eãd uincam causa
em̃ se ipãm omĩ causa cognoscens collo¬
cacio ubi eorũ que ab ipõ sunt et quorum
est causa ignorancie h igitur exñtia togno¬
sci/ non scientia exñtiũ sed ip̃a sua ubi alia

Expanded text:
uno omnia et cognoscens et adducens. Etenim si secundum unam causam Deus omnibus existentibus esse tradit: secundum eandem unicam causam enim seipsam omnium causa cognoscens, vacatio ubi eorum, quae ab ipsa sunt, et quorum est causa, ignorantiae. Hac igitur Deus existentia cognoscit, non scientia existentium, sed ipsa sua. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nominus mensuram in hiis que metimur
et nũs in hiis que numerainus et pondus in
hiis que appendimus non est deus istalsetũdñ
illud uero ꝙ mensurti omĩ rei modũ prefigiti
et nũs onũ rei spetiem prebet et pondus om̃ez
rem ad stabilitatem ac quietem trahit ille pͥ¬
mitus et ueraciter et singnlanter ista esti que
tĩat omĩa format omĩa et ordĩat orm̃a in¬
chilq alinddcm̃ intelłigitur qũo ꝑco et lĩ

Expanded text:
 nouimus mensuram in his, quae metimur, et numerum in his, quae numeramus, et pondus in his, quae adpendimus, non est deus ista? secundum id uero, quod mensura omni rei modum praefigit et numerus omni rei speciem praebet et pondus omnem rem ad quietem ac stabilitatem trahit, ille primitus et ueraciter et singulariter ista est, qui terminat omnia et format omnia et ordinat omnia, nihilque aliud dictum intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
angeli fierentistiens et ad dutens angelos et
omĩa alia aibuitus et ab eout sic dicã prin¬
dere eloquiũ cũ at sciens omĩa ante gene
dũ cansam om̃i scientiam et cognntionem
et eẽn ͣ prefert et ante ocambunt ubi alia¬

Expanded text:
angeli fierent, sciens et adducens angelos, et omnia alia ab intus et ab eo, ut sic dicam, prindere eloquium, cum ait: Sciens omnia ante generdum causam omnium scientiam, et cognitionem, et essentiam praefert et antecoambivi
Abbreviated transcription (Latin):
similloitellectu ueritas or̃om huic si fc̃a fu̾it
de ẽẽ poteritincc̃e est ut ineis ueritatis que
sũma causa est istius nillus fuis intelligi
possit idcirtonã uere dicitur preteritũ essea¬
liquid quia ita est in reet ideo est aliquid pre¬
teritũ quia sic est in sĩma ueritate quaprop¬
ter si mĩquã potint non ẽẽ uerũ futurũ eẽcili¬
quid et mĩquit poterit non ẽẽ uerũ/peteritũ¬
ẽẽ aliquid impoĩbile est principiũ sũme ueri¬
tatis fuisse aut finem futurũ ẽẽ. ¶ Item¬

Expanded text:
lo intellectu veritas orationi huic, si facta fuerit, deesse poterit, necesse est ut ejus veritatis, quae summa causa est istius, nullus finis intelligi possit. Idcirco namque vere dicitur praeteritum esse aliquid, quia ita est in re: et ideo est aliquid praeteritum, quia sic est in veritate summa. Quapropter si nunquam potuit non esse verum, futurum esse aliquid, et nunquam poterit non esse verum, praeteritum aliquid esse, impossibile est principium summae veritatis fuisse, aut finem futurum esse. DI
Abbreviated transcription (Latin):
creatal quam trcanda non enĩ ens sapiencie
aliquit accessit ex eis sed aliis exũtib sicut oꝑ¬
tebat et qũ optebat ille mansit ut erat ita enĩ
scriptũ estim libro eccłiastico antequã crearẽ¬
tur onũa nota sunt ei sic et postquam cõsũma¬
ta sunt sic inquit non aliter. Eãdem q senten¬

Expanded text:
creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut erat. Ita et scriptum est in libro Ecclesiastico: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt . Sic, inquit, non aliter, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
nũ est uerbũ deisꝑ quod facta sunt omĩa ꝙ em̃
cõmutabilis ueritas iͥ pzintipaliter/atq incõ¬
mutabiliter sunt omĩa sil non solum que ñc
uita sunt et omĩa unũ sunt et ꝙ magis mi¬
rũestiet una est uita. Sic enĩ omĩa ꝑ ip̃m
facta suntpot quid quid fc̃n estm hiis in il

Expanded text:
um Dei est, per quod facta sunt omnia, quod est incommutabilis veritas, ibi principaliter atque incommutabiliter sunt omnia simul; non solum quae nunc vita sunt, et omnia unum sunt, et magis unum est et una vita est. Sic enim omnia per ipsum facta sunt, ut quidqui
Abbreviated transcription (Latin):
moritur in te qm̃ añ pͥmordia seculorũ et
añ om̃e quod aũ dici poteshtues et dñs mes¬
es. Dominus quoq oĩm q̃ creastiet apud
te rerũ oĩm stabłim stant cause et rerũ om̃i
mutabiliũ ĩmutabiles manent origines
et om̃ racionabiliũ et temporaliũ suꝑne ui¬

Expanded text:
 ante primordia saeculorum et ante omne, quod uel ante dici potest, tu es et deus es dominusque omnium, quae creasti, et apud te rerum omnium instabilium stant causae et rerum omnium mutabilium inmutabiles manent origines et omnium inrationalium et temporalium sempiternae ui
Abbreviated transcription (Latin):
est me ͫ inter opus deilet preceptũ quia m p̾¬
cepto est opus demq dixit et factasũt uides
igitur ꝙ dubitari non potest/ quiai uolũtas dei
eo sanaintigenere ꝙ fu̾at obsecratus siuis po¬
tes me mũdare uolo inquit mũdare habes uo¬
luntatẽ hẽs etiã pietatis effectũ non igitur¬

Expanded text:
medium est inter opus Dei atque praeceptum, quia in praecepto est opus. Denique dixit, et facta sunt. Vides igitur quod dubitari non potest quia voluntas Dei eo sanauit genere quo fuerat obsecratus. si uis, potes me mundare. uolo inquit, mundare. habes uoluntatem, habes etiam pietatis effec. tu
Abbreviated transcription (Latin):
neq em̃ mensura et nũs et pondus in lapĩ
gitari potest em̃ mensura aliquid agẽdi
ne sit nreuotabilis et ĩmod̾cita p ogressio
ũ et mensura alia mensura cohẽtur et nũ
alio m̃o formectur et pondus alio ponde¬
dus sine pondere est quo referũtur oĩa ut

Expanded text:
Neque enim mensura et numerus et pondus in lapidigitari potest. Est etiam mensura aliquid agendi, ne sit irrevocabilis et immoderata progressio; um et mensura alia mensura cohibetur, et numerus alio numero formatur, et pondus alio pondedus sine pondere est, quo referuntur ut
Abbreviated transcription (Latin):
qui abscondisti ħ a saꝑientib et prudentib et
reuelasti ea ꝑuulis ita pr atq mos tanquã
rationẽ quaid̃ absconsionis ac reuelõis adiũ¬
et plus in mercede quereret qui plus labori am¬
plius insudasset at nõne ex denanio cõneisti
mecũ uolo autẽ et huic nonissimo dare sicut et
tͥ an non l michi ꝙ rolo facerein ciictis igi

Expanded text:
isti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, pater . Atque mox tanquam rationem quamdam absconsionis ac revelationis adjunet plus in mercede quaereret qui labori amplius insudasset, ait: Nonne ex denario convenisti mecum? Volo autem et huic novissimo dare sicut et tibi; an non lic
Abbreviated transcription (Latin):
non magis scipientia quam ueritas et nõ ma¬
quã eterntas quãcetera dei omici unũ erã sũt
in deo et non magis solũ hinter se ead sũt ĩ deoi
sed non aliud sunt qucu ip̃ẽ dens et mũdus erat
in deo antequã in seinzipõ eratinon mũdus sed
pus quod fit secundũ aliquã artẽ non solũ qñ
fit ueruĩ etiam et antequam fiat et postquã dissol¬
intui sempest in illci cutenon aliud quam
ꝙ est ars ip̃a. ¶ Idcirco tũ ipẽ sũmus spũs
dicit se ip̃m dicit omĩa que facta sunt nã et
antequanfierent et cũ iã facta sunt et cũ coꝵ
pñtims sen ailiquo modo inricuitim sẽpi ipõst̃.¬

Expanded text:
pientia quam veritas est, et non maaeternitas, quam caetera Dei omnia; unum enim sunt in Deo, et non solum haec inter se eadem sunt in Deo, sed non aliud sunt quam ipse Deus; et quomodo mundus erat in Deo, antequam in seipso esset, non mundus, sed pus, quod fit secundum aliquam artem, non solum quando fit, verum et antequam fiat, et postquam dissolvitur, semper est in ipsa arte non aliud quam quod est ars ipsa. Idcirco cum ipse summus Spiritus dicit seipsum, dicit omnia quae facta sunt. Nam et antequam fierent, et cum jam facta sunt, et cum cpus, quod fit secundum aliquam artem, non solum quando fit, verum et antequam fiat, et postquam dissol
Abbreviated transcription (Latin):
sic art quid de helia factũ sit nescimus ħ de
ilto tñ credimus ꝙ uerax scriptura testatur
oĩo non possep prouide si michi dicatur posse fi¬
eriet caro uirga hums nel illius homñs in cor¬
pus celecte muteti cũ celo fieri posse sed utñ
uolũtas me latet illud tñ me non latetssine
dubio frturũ si hec dei uoluntas h. ¶ Et in¬
frctã non possunt non esse futura quã non
funsse facta preterita/qm̃ nõ est in dei uolũta¬
te ut eo sit aliquid falsũ quo uerũ est quaprop¬
ter omĩa que uere futura sunt sine dubio fiẽti
si autem facta non fuerint futura nõ erãt
ita omĩa que uere preterita sunt sine dubio

Expanded text:
c quid de Helia factum sit, nescimus; hoc de illo tamen credimus, quod uerax scriptura testatur. omnino non posse. proinde si mihi dicatur posse fieri, ut caro uerbi gratia huius uel illius hominis in corpus caeleste mutetur, concedo fieri posse, sed utruuoluntas, me latet; illud me tamen non latet sine dubio futurum, si hoc dei uoluntas habettam non possunt futura non fieri quam non fuisse facta praeterita, quoniam non est in dei uoluntate, ut eo sit aliquid falsum, quo uerum est. quapropter omnia, quae uere futura sunt, sine dubio fient; si autem facta non fuerint, futura non erant . ita omnia, quae uere praeterita sunt, sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
tus em̃ intellectus organũ et propter hec
ꝙ olim dicelatur bñt ortuntati uocãtin qui
si ĩpet̾ fatĩt digunt sine ratione exñtes et
consiliari non expedit ipĩs s em̃ principañ
trile ꝙ melius intellectei et tonsilio m artẽ

Expanded text:
tus enim intellectus organum, et propter hoc quod olim dicebatur bene fortunati vocantur, qui si impetum faciant dirigunt sine ratione existentes, et consiliari non expedit ipsis, habent enim principium tale quod melius intellectu et consilio, qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
uel finẽ ꝑ ueritatem ozacionis cũ enĩ dixi ꝙ
non fuit uerũ ꝙ um futurũ erat aliquidnon
dixiitarat si absq principio ista occasio finsset
ut ꝑhoc quia non intelligitur qñ ista ueritas
ẽẽ non poti̾nt si esset oz̃ om qua ẽẽ poss intel¬
ligatur illa ueritas sine principio fuisse que
primacansa est huns ueritatis quippe ueri¬
tas hunis propoĩs non semꝑ posset ẽeisi enis

Expanded text:
itatem orationis. Cum enim dixi, quando non fuit verum quia futurum erat aliquid, non ita dixi ac si absque principio ista oratio fuisset, ut per hoc quia non intelligitur quando ista veritas esse non potuerit, si esset oratio in qua esse posset, intelligatur illa veritas sine principio fuisse, quae prima causa est hujus veritatis. Quippe veritas orationis non semper posset esse, si ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iha. non est fas credere aliter afficidm̃ cum
ficitur et mutaibile est om̃e quod patłinur nõ
igitur i deo aut pigra uacacio ant laborio¬
sa cogitetur industria quia nout et quiescẽs
agere et agens qmescere. ¶ O etiani uo

Expanded text:
ia. Non est fas credere aliter affici Deum cum ficitur, et mutabile est omne quod patitur. Non ergo in Deo aut pigra vacatio, aut laboriosa cogitetur industria, quia novit et quiescens agere, et agens quiescere: et quo
Abbreviated transcription (Latin):
nerũt in quadã uissaet hospitati fuerũt apud quẽ¬
dam textorẽcinnatus est in illa nocte filius cius
genesim hospites accepũtiet ordmanerũt enis plaͭ
fint ergoems geneẜ in uen̾e et marte gradu suoex
d fuerũt ortaostendit igitur eis genesis ꝙ puer
erat futimus sapiens curialis uelocis manus. bo
lantes a prẽic̾int ergo natus in prosperitateet tre¬
didenint ac isi st̾ genitores instiũc eñ aliquã artẽ
de opib sins sed nch̾ potint ex hus addisc̾e uerbãtes¬

Expanded text:
nerunt in quadam villa et hospitati fuerunt apud quendam ﻿ textorem cui natus est in illa nocte filius, cujus genesim hospites accepe|runt et ordinaverunt ejus planetas. Fuit ergo ejus genesis in Venere et Marte, gradu suo exndum fuerunt orta. Ostendit ergo eis genesis quod puer; erat futurus sapiens, curialis, velocis manus, bonlantes a patre. Crevit ergo natus in prosperitate, et crediderunt ac nisi sunt genitores ejus instruere eum aliquam artem de operibus suis. Set ex tot
Abbreviated transcription (Latin):
aut malũ nonex oꝑib sed ex uoluntate dcm̃ est q
tis uero gr̃am consequenter sunt oꝑa bona nõ que
gr̃am piant sed que gr̃a piantu nonem̃ ut fluat
calefacit ignis sed quia feru nec ĩõ bñ ostendit ro¬
ta ut rotũda sit. sed quia rotũda estisic nemo prop¬
terea bñ opatur ut accipiat grãm sed quia accepit.
nonemĩ potest iuste un̾e qui non fi̾nt nstificatus

Expanded text:
d ex vocante dictum est: Quia tis vero gratiam consequenter sunt opera bona: non quae gratiam pariant, sed quae gratia pariantur: non enim ut ferveat, calefacit ignis, sed quia fervet. Nec ideo bene currit rota, ut rotunda sit, sed quia rotunda est. Sic nemo propterea bene operatur ut accipiat gratiam, sed quia accepit. Quomodo enim potest juste vivere, qui non fuerit justificatus