comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis predicatur atq precipit᷑ ut de¬
linennus a mało et faciamnie bonũ. si
hor non agimꝰ sed iduesse et operari deꝰ
ꝯperatur in nobis: sed potius intelligãt
agant: et cum egerint. issi aquo agunt
guitias agant. aguntur enĩ ut agant.
non ut ipi nichil agant. et ad hoc eis d¬
stenditur quid agere debeant. ut quando
agunt ficut agendum ẽ id ẽ cũ dilectione
t delectatione iusticie suauitatem quã
ddit domins ut terra eius daret fructũ
suum accepisse segaudeart. Quãdo au̾̃t
non agunt. siue omnino nõ faciendo. si¬
ue non ex caritate faciendo orent ut qͦd
nondum hẽnt accipiant: quid emim ha¬
bebunt quod non accepturi sunt. aut
inquiunt precipiant tantummodo no¬
bis quid facere debeamꝰ. qui nobis pre¬
sunt: et ut faciamꝰ orent pro nobis. Nõ
aũt nos corripiant et arguant si non
precipiebant que ficbant: et corripiebãt
si non ficrent. et oribant ut ficrent pre¬
cipit apłũs dicens. Onnia ur̃a cũ carita¬

Expanded text:
is praedicatur atque praecipitur ut declinemus a malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur in nobis? Sed potius intelligant,agant; et cum egerint, illi a quo aguntur gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant, et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suavitatem quam dedit Dominus, ut terra ejus daret fructum suum , accepisse se gaudeant. Quando autem non agunt, sive omnino non faciendo, sive non ex charitate faciendo; orent, ut quod nondum habent accipiant. Quid enim habebunt, quod non accepturi sunt? aut » inquiunt, « praecipiant tantummodo nobis quid facere debeamus qui nobis praesunt, et ut faciamus orent pro nobis: non autem nos corripiant et arguant, si non praecipiebant quae fierent, et corripiebant si non fierent, et orabant ut fierent. Praecipit Apostolus dicens, Omnia vestra cum charita
Abbreviated transcription (Latin):
tudo: s omnis suauitas sit. Bibi uinũ
cum lacte meo. Uides huiusmodi ẽẽ leti¬
ciam: que millius peceriti sordibus pos¬
luatur. Quotienscimq enim bibis: re¬
missionem accipis peccatoꝵ. et mebri¬
aris in sp̃u. Unde et aplũs ait. Nolite ĩ¬
ebriari uino: s implemini spũi saricto.
Dino em̃ qui mebriatur: uacillat et
titubat. Spũt qui mebriatur: radicntꝰ
in xp̃o ẽ. Et ĩdeo preclara ebrietas: que
sobrictatem mentis operatur. Hec fũt
que de faciamentis breuiter ꝑcurrimꝰ.¬
Num quid superest nisi oratio: et no¬
lite putare mediocris eẽ uirtutis scire
quemadmodum iohannes docuit disci¬
pulos suos. Tunc. ait dñs or̃onẽ. Pacer
ni: qui es in celis sanctificet᷑ nomen tuũ.

Expanded text:
tudo, sed omnis suavitas sit? Bibi vinum meum tudo, sed omnis suavitas sit? Bibi vinum meum cum lacte meo. Vides hujusmodi esse laetitiam, quae nullius peccati sordibus polluatur? Quotiescumque enim bibis, remissionem accipis peccatorum, et inebriaris in spiritu . Unde et Apostolus ait: Nolite inebriari vino . . . sed implemini Spiritu sancto ; vino enim qui inebriatur, vacillat et titubat: Spiritu qui inebriatur, radicatus in Christo est. Et ideo praeclara ebrietas, quae sobrietatem mentis operatur. Haec sunt quae de sacramentis breviter percurrimnc quid superest, nisi oratio? Et nolite putare mediocris esse virtutis scire quemadmodum Joannes docuit discipulos suos. 377 Tunc ait Dominus orationem: Pater noster qui es in coelis: sanctif
Abbreviated transcription (Latin):
re sibi familiam candidatam. spiritali ex¬
ultatione letutur. Habet hoc in canticis
canticoꝵ. Letata inuocat xp̃m: paratũ
hẽns comuuium. quod dignum celesti
epulatione uidẽatur. Ideoq ait. Descen¬
dat fraiter meus in ortum suũ: et capiat
fructum pomiferaꝵ sua ꝵ. Que sũt iste
pomifere: lignum aridum factus eras ĩ
adam: s minc per gr̃am xp̃i pomifera
arbor pullulasti. Libenter accepit dñs
ihũs: et dignatione celesti respondit ec¬
clesie sue. Descendi inquit in ortũ meum:
uindemiaui myrrum cum unguentis
meis. manducaui p̾anem meũ cũ messe
meo: et ẜibi uinum meum cum sacte meo.
Edite inquit frẽs mei et mebriamim. Uĩ
demiaui mycram cũ unguentis meis.
Que ẽ ista uindemia: cognoscite uineam.
et agnoscite uindemiam. Uincam inquit
ti. qͣr uindemiam fructum dedistis. Uin¬
demiaui myrram cum unguẽtis meis:
hoc ẽ in odõrem quem accepistis. Man¬
ducaui panem meum cum mesle meo.
Dides qd̾ in hoc pane nuilla sit amari¬

Expanded text:
itali exsultatione laetatur. Habes hoc in Canticis canticorum. Laetata invocat Christum, paratum habens convivium, quod dignum coelesti epulatione videatur. Ideoque ait: Descendat frater meus in hortum suum, et capiat fructum pomiferarum suarum . Quae sunt istae pomiferae? Lignum aridum factus eras in Adam, sed nunc per gratiam Christi pomifera arbor pullulasti. Libenter accepit Dominus Jesus, et dignatione coelesti respondit Ecclesiae suae: Dvindemiavi myrrham cum unguentis meis: manducavi panem meum cum melle meo, et bibi vinum meum cum lacte meo. Edite, inquit, fratres mei, et inebriamini . 16. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis. Quae est ista vindemia? Cognoscite vineam, et agnoscetis vindemiam. Vineam, inquit, ti, quasi vindemia fructum dedistis. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis, hoc est, in odorem quem accepistis. 17. Manducavi panem meum cum melle meo. Vides quod in hoc pane nulla sit amari
Abbreviated transcription (Latin):
in alio soco dixit. Ubi em̃ sex non ẽ. nec pͥua¬
ncatio ẽ. propter hoc et alibi ait. ut seriu¬
annis in nouitate spũs.: et non in uetusta¬
te fr̃e. segem uosens intessigi sittere uetu¬
statem. nouitatem uero spũs. quĩd ifẽ
gratiam: ẽt ne ꝑucaretur accusasse lege
uel reprehendisse. contimio sibi propoftut
questionẽ etait. Quid ergo dicemꝰ sexpes¬
catum ẽ.absit. Demde subumxit . ẜ pes¬
catum non cognoui insi per legem hoc est
quod dixenit. per segem cogintio pc̃ci. llam
concupiscentiam in quit nescicbam isi
sex diceret. non concupisces. Oc̃cone aũt
actepta peccrtum per mandatum ope¬
nitum ẽ in me ominem concupiscentiã.
firte lege enim peccatum mortuum est.
ego autẽ iuuebam aliquando sme lege ad¬
uemiente autẽ mandato peccatũ reuixit.
ego autem mortuus sum. et iuentume
nichi mandatum quod erat in uita hoc
ẽẽ in morte. Peccatũ em̃ occasione accepta

Expanded text:
in alio loco dicit, Ubi enim lex non est, nec praevain alio loco dicit, Ubi enim lex non est, nec praevaricatio est . Propter hoc et alibi ait, Ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae: legem volens intelligi litterae vetustatem, novitatem vero spiritus quid, nisi gratiam? Et ne putaretur accusasse legem vel reprehendisse; continuo sibi opposuit quaestionem, et ait, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Deinde subjunxit, Sed peccatum non cognovi, nisi per legem: hoc est quod dixerat, Per legem cognitio peccati. Nam concupiscentiam, inquit, nesciebam, nisi lex diceret: \'Non concupisces\'. occasione autem accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. sine lege enim peccatum mortuum est. ego autem uiuebam aliquando sine lege. adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat in uitam, hoc esse in mortem. peccatum enim occasione accepta
Abbreviated transcription (Latin):
operib. T anquam ergo interrogaretur
aꝓpsũs et diceretur ei. quare diristuioti¬
more et tremore. hoꝵ uerboꝵ intionem
modidit dicens. Deus ẽ enim qui operat
iuobis. Si enm timetis et tremitis. nõ
extossimin. tanquam de ur̃is orerib bo¬
ms. quia deus ẽ qui operat᷑ m uobis. Itaꝙ¬
fasitees debetis quidem per liberũ aebitnũ
non facere mala et facere bona. hoc emim
nobis lex dei precipit in libris sanctis siue
ueteribus siue nouis. Sedlegamus et ad¬
uiuante domino intessigamus apsm̃m di¬
centem. Quia non iustificabitur ex lege
omnis caro coram ip̃o: per segem em̃ cogin¬
tio pcci. cognitio dixit non consumimatio.
Quando autem cognoscit homo pecortum.
si non adiuuet gr̾a ut cognitum caueatur
sine dubio sex inim openitur. quod aliose
mim operatur. Hoc autẽ dixit quia ina
dei maior ẽ in preuaricatore: qui per le¬
gem cognoscit pecartum. et tamen facit. ta¬
lis quippe homo preuaricator ẽ legie. sicut et

Expanded text:
operibus. Tanquam ergo interrogaretur operibus. Tanquam ergo interrogaretur Apostolus, et diceretur ei, Quare dixisti, Cum timore et tremore? horum verborum rationem reddidit dicens, Deus est enim qui operatur in vobis. Si enim timetis et tremitis, non extollimini tanquam de vestris operibus bonis, quia Deus est qui operatur in vobis. CAatres, debetis quidem per liberum arbitrium non facere mala, et facere bona; hoc enim nobis lex Dei praecipit in Libris sanctis, sive veteribus, sive novis: sed legamus et adjuvante Domino intelligamus Apostolum dicentem, Quia non justificabitur ex lege omnis caro coram illo, per legem enim cognitio peccati . Cognitio dixit; non, Consumptio. Quando autem cognoscit homo peccatum, si non adjuvat gratia ut cognitum caveatur, sine dubio lex iram operatur. Quod alio loiram operatur. Hoc autem dixit, quia ira Dei major est in praevaricatore, qui per legem cognoscit peccatum, et tamen facit: talis quippe homo praevaricator est legis, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie uita eterna. maluit dic̾e. gratia
autem dei uita eterna: ut hinc intelli¬
geremꝰ nõ pro meritis nr̃is deũ nos ad
ecernã uitam. s pro sua miseratione ꝑ¬
ducere. de quo in psalmo dicit hõ aĩe sue.
s quia ip̃a bona opera ille in bonis oꝑat.
de quo dictum ẽ. deus ẽ emm qui oꝑatur
in uobis et uelle. et openari pro bona uo¬
luritate. Ideo dixit psalmus. coronat te
in miseratione et miã. quia eius mise¬
ritione ẜona operamur quibus corona
reddetur. Non enim quia dixit. Deus ẽ em̃
qui operatur in uobis et uelle et oꝑari ꝓ
hona uoluntate. ĩ dcoliberum arbitrium
abstulisse putandus ẽ: ꝯuod si ita ẽẽt. nõ
superius dixisset. cum timore et tremore
ura ip̃oꝵ salutem operamini. Quando
cum ubetur ut operentut liberum coꝵ
comienitur arbicrium: sed ideo cũ timore
et tremore. ne sibi tribuendo quod bene ope¬
rantur. de bonis tanꝙͣ suis extollantur

Expanded text:
justitiae vita aeterna; maluit dicere, Gratia justitiae vita aeterna; maluit dicere, Gratia autem Dei, vita aeterna: ut hinc intelligeremus, non pro meritis nostris Deum nos ad aeternam vitam, sed pro sua miseratione perducere. De quo in Psalmo dicit homo ejus animSed quia ipsa bona opera ille in bonis operatur, de quo dictum est, Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate; ideo dixit Psalmus, Coronat te in miseratione et misericordia: quia ejus miseratione bona operamur, quibus corona redditur. Non enim, quia dixit, Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate, ideo liberum arbitrium abstulisse putandus est. Quod si ita esset, non superius dixisset, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini . Quando enim jubetur ut operentur, liberum eorum convenitur arbitrium: sed ideo cum timore et tremore; ne sibi tribuendo quod bene operantur, de bonis tanquam suis extollantur
Abbreviated transcription (Latin):
gratis datur. quia gratis data ẽ ilsi
cui datur. Sed illa cui datur. tantũmo¬
do gratia ẽ. hec autem que illi dat᷑ qm̃
merces proiusticia. ut uerum sit q̃m
uerum ẽ. Quia reddet unicuiq deus se
cundum opera eius. Utrum autem le¬
gerimus in libris sanctis gr̾am ꝓgr̃a
secdum iohannem tanta luce claris¬
simũ ubi iohannes baptista de domino
xp̃o dicit. Nos autem ex plenitudine
eius accepiniꝰ et gratiam pro gr̃a. Ex
eius itaq plenitudine accepimus pro
modulo nr̃o tanquam particulas m̾ris:
ut bene uiuamus. sicut deus partitus
ẽ mensuram fidei. quia unusquisq ꝓ¬
prium donum hẽt a deo: alius sic. alius
autem sic. et ip̃a ẽ gr̃a. et insuper acci¬
piemus et gratiam pro gr̃a quando no¬
bis uita eterna reddetur. de qua dicit
dium peccati mors. merito enim stipen¬
dium. quia militie diabolice mors eter¬
na tanꝙͣ debitum redditur. ubi cũ pos¬
set dicere et recte dicere stipendiũ autẽ

Expanded text:
gratis datur, quia gratis data est illa gratis datur, quia gratis data est illa cui datur. Sed illa cui datur, tantummodo gratia est: haec autem quae illi datur, quoniam merces pro justitia; ut verum sit, quoniam verum est, quia reddet unicuique Deus secundum opera ejus. CAPUT IX. 21. Utrum autem legerimus in Libris sanctis, gratiam prosecundum Joannem tanta luce clarissimum, ubi Joannes Baptista de Domino Christo dicit, Nos autem ex plenitudine ejus accepimus, et gratiam pro gratia . Ex ejus itaque plenitudine accepimus pro modulo nostro tanquam particulas nostras ut bene vivamus, sicut Deus partitus est mensuram fidei ; quia unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic ; et ipsa est gratia: sed insuper accipiemus et gratiam pro gratia, quando nobis vita aeterna reddetur, de qua dixit dium peccati, mors. Merito enim stipendium, quia militiae diabolicae mors aeterna tanquam debitum redditur. Ubi cum posset dicere, et recte dicere, Stipendium autem
Abbreviated transcription (Latin):
parauit deus ut in issis ambulemꝰ. Quid
ẽ hoc ꝯd̾ cum gr̃am dei commendans di¬
risset non ex operibus ne forte quis ex¬
tossatur. Cur hoc dixerit rõem reddens.
ip̃ius enim sumus inquit figmentuii.
creati in xp̃o ihũ in operibus bonis. Quo¬
modo ergo nonex operibus ne forte quis
extolsatur. Sed audi et intellige. non
ex operibus dictum tanquam tuis ex te
ip̃o tibi existentibus: sed canquam his
in quib te deus finxit idẽ formauit et
creauit. hoc enim ait. Ip̃ius sumus fig¬
mentum creati in xp̃o ihũ in operib bo¬
ms: non illa creatiore qua homnĩes facti
sumus. sed ea de qua ille dicebrt qͥ utiq
iam homo eiit. Cor mundum crea in
me deus. et de quo dicit aplũs. si qua gͥ
in xp̃o noua creatura uetera trasierũt.
ecce facta sunt nora. omnia autẽ exdeo.
Fingimur ergo id ẽ formamur et cre¬
amur in operibus bonis que nõ pre¬
parumus nos. s preparauit deus
ut in illis ambulemus. Itaq carissi

Expanded text:
paravit Deus, ut in illis ambulemus . Quid paravit Deus, ut in illis ambulemus . Quid est hoc, quod cum Dei gratiam commendans dixisset, non ex operibus, ne forte quis extollatur; cur hoc dixerit rationem reddens, Ipsius enim sumus, inquit, figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis? Quomodo ergo, non ex operibus, ne forte quis extollatur? Sed audi, et intellige, non ex operibus dictum, tanquam tuis ex te ipso tibi existentibus, sed tanquam his in quibus te Deus finxit, id est formavit et creavit. Hoc enim ait, Ipsius sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis; non illa creatione qua homines facti sumus, sed ea de qua ille dicebat, qui utique jam homo erat, Cor mundum crea in me, Deus ; et de qua dicit Apostolus, Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt; ecce facta sunt nova: omnia autem ex Deo . Fingimur ergo, id est formamur et creamur in operibus bonis, quae, non praeparavimus nos, sed praeparavit Deus, ut in illis ambulemus. Itaque, charis
Abbreviated transcription (Latin):
negari omnino non possit: nec intel¬
lectorem acutum s tantũmͦ intentũ
desiderat auditorẽ. Cum enĩ dixisset. sti¬
peridiũ pc̃ci mors. continuo subdidit.
gratia autem dei uita eterna in xp̃o
ihũ domino nr̃o. Ista ergo questio nl¬
lo modo michi iudetur posse dissolui nͥ
intelligamus et ip̃a bona opera nr̃a
quibus eterna redditur uita ad dei
gr̾am pertinere: propter illud quod di
cit dñs ihũs. sine me nichil potestis fa¬
cere. et ip̃e apsũs .o cum dixisset gr̃a
saliui facti estis per fidem. et hoc non ex
uobre: s dei donum ẽ. non ex operibris ne
forte quis extollatur. uidit utiq putare
posse homines. hoc ita dictum qiͣ ncͣcia
non sint opera bona credentibus. s eis
fides sola sufficiat. Et rursus ꝑosse ho¬
mines de boms operibus extossi. uelut
ad ea facienda sibi sufficiant. Mor itaq
addĩdit. Ip̃ius eiim sumus figmentum.
crrati in rp̃o ihũ in operib bonis. que pre¬

Expanded text:
negari omnino non possit; nec intelnegari omnino non possit; nec intellectorem acutum, sed tantummodo intentum desideret auditorem. Cum enim dixisset, Stipendium peccati, mors; continuo subdidit, Gratia autem Dei, vita aeterna, in Christo Jesu Domino nostro . 20. Ista ergo quaestio nullo modo mihi videtur posse dissolvi, nisi intelligamus et ipsa bona opera nostra quibus aeterna redditur vita, ad Dei gratiam pertinere, propter illud quod ait Dominus Jesus, Sine me nihil potestis facere . Et ipse Apostolus cum dixisset, Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est; non ex operibus, ne forte quis extollatur: vidit utique putare posse homines hoc ita dictum, quasi necessaria non sint opera bona credentibus, sed eis fides sola sufficiat; et rursus posse homines de bonis operibus extolli, velut ad ea facienda sibi ipsi sufficiant; mox itaque addidit. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae prae
Abbreviated transcription (Latin):
miscunt. s non bene operantur. Non gͦ
habent istum fidem ex qua iustus uiuit.
ĩd ẽ que per disectionem operatur ut red¬
dat ei deus eternam uitam secundum
openi eius. Sed quia et ip̃a bona opera
ex deo nobis sunt. a quo nobis et fides ẽ
et disectio: propterea idem ip̃e doctor ge̾n¬
tiũ etiam ip̃am uitam eternam gr̾am
questio que domino donante soluen¬
da est. si emin uita eterna bonis oꝑib
redditur sicut apertissime dicit scͥptura.
Quoniam deus reddet unicuiq secũdũ
opera eius. quomodo grtia ẽ uita et̾na
cum gratia non operib reddatur. s gra¬
tis detur. ip̃o apso dicente ei qui oꝑatur
merces non impritatur scd̾m gratiam
sed secundum debitum. Et iterũ Reliquie
inquit per electioriem gratie salue fc̃e
sunt. Et mox addidit. si audem guitia¬
iam non ex operibus: a sioqͥn gm̃ iam
non ẽ gratia. Quomodo ẽ gratia ui¬
ta eterna que ex operibus sumitur.
an forte uitam . eternam nõ dixit
aplũs gr̃am immo uero sic̃ dixit. ut

Expanded text:
I, 19; sed non bene operatur. Non ergo habent istam fidem ex qua justus vivit, id est, quae per dilectionem operatur, ut reddat ei Deus vitam aeternam secundum opera ejus. Sed quia et ipsa bona opera nobis ex Deo sunt, a quo nobis et fides est, et dilectio, propterea idem ipse Doctor Gentium, etiam ipsam vitam aeternam gratiaquaestio, quae Domino donante solvenda est. Si enim vita aeterna bonis operibus redditur, sicut apertissime dicit Scriptura, Quoniam Deus reddet unicuique secundum opera ejus : quomodo gratia est vita aeterna, cum gratia non operibus reddatur, sed gratis detur, ipso Apostolo dicente, Ei qui operatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum ? et iterum, Reliquiae, inquit, per electionem gratiae salvae factae sunt: et mox addidit, Si autem gratiajam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Quomodo est ergo gratia vita aeterna, quae ex operibus sumitur? An forte vitam aeternam non dixit Apostolus gratiam? Imo vero sic dixit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicis per hoc incorporeas intessigendas
ẽẽ uirtutes: quia deum rectissime defẽ¬
dis non ẽẽ corporeum. Quid igit᷑ ꝯiuse
est cur nomina ista membroꝵ in deo
tibi corpus non faciant. in aĩa faciãt.
añ uero qͣndo de creatura hec dicunt᷑
proprie accipienda sunt: quando aũt
de creatore tropice atq translate: pẽ¬
nas itaq corporeas daturus es nobis:
qm non creator s creatura id ẽ homo
dicit. si assumpsero pennas meas di

Expanded text:
dicis « per haec incorporeas intelligendas dicis « per haec incorporeas intelligendas esse virtutes: » quia Deum rectissime defendis non esse corporeum. Quid igitur causae est, cur nomina ista membrorum in Deo tibi corpus non faciant, in anima faciant? An vero quando de creatura haec dicuntur, proprie accipienda sunt; quando autem de Creatore, tropice atque translate? Pennas itaque corporeas daturus es nobis, quoniam non Creator, sed creatura, id est, homo dicit, Si assumpsero pennas meas si
Abbreviated transcription (Latin):
nominum nichil putas agere ubi nõ
sunt corpora: numera ista nomina
queso te fructus autem spũs ẽ. caritaᷤ.
gaũdium. pax. longaminitas. benig¬
nitas. honitas. fideo mansuetũdo. ꝯ¬
tinentia. et dic michi utrum res ip̃as
non agnoscas. quaꝵ ista sunt nomĩa.
uel sic agnoscus ut aliqua liniamenta
corporum uideas. Ecce ut alia taceam.
die michi quam figuram que mẽbra
quem colorem caritas hẽat: que certe
si ip̃e manis non es. in ane aliquid tibi
iũderi non potest. Cuius auxiliũ implo¬
natum ẽ inqrus corporeus utiq uisus
ẽ atq formatus. Aũdiant te homines.
et dei nemo imploret auxiliũ: quia ne¬
ut uere sit corpus: et uis per oculum
totum caprt intelligi quia dictus ẽ le¬
uasse oculos suos. Per linguã fauces.
ꝑ digitum manum. quia dictũ ẽ mitte
sazarum intinguat extremũ digiti
siu in aquã. ut refrigeret linguam
meam. Tamen ne per membroro no¬
mina de deo tibi corporeo prescribat᷑.

Expanded text:
nominum nihil putas agere, ubi non nominum nihil putas agere, ubi non sunt corpora, numera ista nomina, quaeso te: fructus autem spiritus est caritas, gaudium, p a x, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, ontinentia : et dic mihi utrum res ipsas non agnoscas, quarum ista sunt nomina, vel sic agnoscas, ut aliqua lineamenta corporum videas. Ecce, ut alia taceam, dic mihi quam figuram, quae membra, quem colorem charitas habeat; quae certe, si ipse inanis non es, inane aliquid tibi videri non potest. « Cujus auxilium imploratum est, » inquis, « corporeus utique visus est atque formatus. » Audiant te homines, et Dei nemo imploret auxilium, quia neut vere sit corpus: » et vis, « per oculum totum caput intelligi, » quia dictus est levasse oculos suos; « per linguam fauces, per digitum manum, » quia dictum est, Mitte Lazarum, ut intinguat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam. Tamen ne per membrorum nomina de Deo tibi corporeo praescribatur,
Abbreviated transcription (Latin):
corpora possunt sola cognosci. Quis autẽ
xp̃ianus de tam magnis difficillimisq
rebus disputans animum in uerba diui¬
na tam negsigenter intendat ut dicat.
si incorporea ẽ anima. necesse ẽ careat
forma: Oblitus es te formam legisse doc¬
trine. Ergo corporea ẽ forma doctrine.O¬
blitus eᷤscriptum eẽ de xp̃o ihũ antequã
hominem fuisset inducus: ꝯd̾ ĩ forma
deienat. Quomõdo ergõ dicis si incorꝑea
ẽ anima. necesse ẽ careat forma: cũ audi¬
as formam dei quem non ẽe corporeũ
confiteris. et ituloqueris. tanꝙͣ forma
nisi in corporib ẽẽ non possit: Dicis eti¬
am cessare illic nomma ubi nõ distin¬
guitur forma. et nichil ĩ illic agere aꝑ¬
peslationem nominum: ubi nilla est
designatio personaꝵ. Hinc uolens pro¬
bare abrahe animam fuisse corporeã.
quiã dici potuit pater abraham. Iam
diximus: etiam ub̾i corpus millum est
esse formam. di autem appellationẽ

Expanded text:
corpora possunt sola cognosci? quis autem corpora possunt sola cognosci? quis autem Christianus de tam magnis difficillimisque rebus disputans animum in uerba diuina tam neglegenter intendat, ut dicat: si incorporea est anima, necesse est careat forma\'? oblitus es te formam legisse doctrinae? ergo corporea est forma doctrinae. oblitus es scriptum esse de Christo Iesu, antequam hominem fuisset indutus, quod in forma dei erat? quomodo ergo dicis: si incorporea est anima, necesse est careat forma, cum audias formam dei, quem non esse corporeum confiteris et ita loqueris, tamquam forma nisi in corporibus esse non possit? Dicis etiam \'cessare illic nomina, ubi non distinguitur forma, et nihil illic agere appellationem nominum, ubi nulla est designatio personarum\', hinc uolens probare Abrahae animam fuisse corpoream, quia dici potuit: pater Abraham. iam diximus etiam ubi corpus nullum est esse formam. si autem appellationem
Abbreviated transcription (Latin):
da quando de anma cogitas carna¬
sis cogitatio corpoꝵ uesis nosis ue ꝯ¬
pellit. s deus ut etiam ip̃e rectissime
confiteris non ẽ corpus. Quomodo
igitur capiat eius ymaginem corpꝰ.
Obseceo te frater ut non ꝯformeris
huic seculo: s reformeris in nouita¬
te mentis tue. ne sapras scdm carnẽ.
qm̃ mors ẽ. S inquis. Si aĩa caret
corpore. quid est quõd apud inferos
diues isse cognoscit: Certe inquis nouerat
sazarum: non nouerat abraham. Unde issi
tanto ante tempore de functi abrahe ꝑue¬
nit agnitio: Hec dicens si agnitionem ho¬
forma: ut noueris te ip̃m. crẽdo qd assidue
speculum attendis. ne si fueris oblitus fa¬
ciem tuam: non te possis agnoscere. Rogo
te. quem magis hominum nouit homo
ꝙͣ se ip̃m. et cuius minus potest faciem
iũdere ꝙͣ suam: Quis aũt põt cognoscere
deum. quem tu quoq incorporeũ eẽ nõ
dubitas: si preter corporis formam sicut
putus nõ põt cognitio peruenire. id ẽ si

Expanded text:
da quando de anima cogitas carnada quando de anima cogitas carnalis cogitatio corporum uelis nolisue conpellit. sed deus, ut etiam ipse rectissime confiteris, non est corpus; quomodo igitur capiat eius imaginem corpus? obsecro te, frater, ut non conformeris huic saeculo, sed reformeris in nouitate mentis tuae nec sapias secundum carnem, quoniam mors est. Sed, inquis, si anima caret corpore, quid est quod apud inferos diues ille cognoscit ? certe, inquis, nouerat iam Lazarum, non nouerat Abraham. unde illi tanto ante tempore defuncti Abrahae prouenit agnitio ? haec dicens si agnitionem hoforma, ut noueris te ipsum, credo quod assidue speculum adtendis, ne, si fueris oblitus faciem tuam. non te possis agnoscere. rogo te, quem magis hominem nouit homo quam se ipsum et cuius minus potest faeiem uidere quam suam ? quis autem potest cognoscere deum, quem tu quoque incorporeum esse non dubitas, si praeter corporis formam, sicut putas, non potest cognitio prouenire, id est si
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩ etiam uerbo usus es tanquam
figmentum fusile fieret ex forma lu¬
tea quẽ de priluere sc̃a ẽ. quomõdo eãdi
manente forma que impressa illi est
uel expressa de corpore. potest reforma¬
ri ad ymaginem dei: An duas habebit
ymagines a summo quidem dei. ab
mio autem corporis. sicut ĩ nummo
dicitur caput et nauia: An forte dicis.
qd̾ amina ceperit ymaginem corporis.
et spũs capiet ymaginem dei tanꝙͣ
illa contigua corpori. et ille fit deo.
ac sic ad ymaginem dei homoilse inti¬
mus. non iste interior reformet᷑. So
frustra hoc dicis. Nam si ille intimꝰ
ita est ꝑ amime ommia membra diffu¬
sus ut illa per corporis. iam etiã ip̃e
per amiam cepit ymaginem corꝑis:
sicut illa eum forma formauit. Ac
per hoc non habet ubi capiat ymagi¬
nem der. manente in se ista ymagĩe
corporis: msi quemadmodum nũmꝰ
ut dixi. aliter ex inferiore. alit̾ex ꝑte
superiore formetur. Ad ista te abfur¬

Expanded text:
hoc enim etiam uerbo usus es, tamquam hoc enim etiam uerbo usus es, tamquam figmentum fusile fieret ex forma lutea, quae de puluere facta est —, quomodo eadem manente forma, quae inpressa illi est uel expressa de corpore, potest reformari ad imaginem dei? an duas habebit imagines, a summo quidem dei, ab imo autem corporis, sicut in nummo dicitur \'caput et nauia\'? an forte dicis, quod anima ceperit imaginem corporis et spiritus capiat imaginem dei, tamquam illa contigua corpori et ille sit deo, ac sic ad imaginem dei homo ille intimus, non iste interior reformetur? sed frustra hoc dicis. nam si et ille intimus ita est per animae omnia membra diffusus ut illa per corporis, iam etiam ipse per animam cepit imaginem corporis, sicut illa eum forma formauit. ac per hoc non habet ubi capiat imaginem dei manente in se ista imagine corporis, nisi quemadmodum nummus, ut dixi, aliter ex inferiore, aliter ex parte superiore formetur. ad ista te absur
Abbreviated transcription (Latin):
deo interiorem homiem uis ẽẽ aĩam
intimum spm: tanꝙͣ et ip̃e interior
sit amme sicut illa corpori. Ita fit ut
quemãdmõdum corpus per int̾iora
caua sua recipit aliud corpus quõd
ẽ anima sicut putas. sic et anima cre¬
denda sit here interiora mama. quo
corpus tercium receperit sp̃m: atq ita
totus homo constet ex tribus extĩore
int̾iore. intimo. Ita ne nondum respi¬
cis quanta te abfurdissima ꝯsequãt᷑.
cum ammam conaris asseuerare corpo¬
ream. Dem̃de dic michi quis eoꝵ reno¬
uabitur in agnitionẽ dei scd̾m ymaginẽ
eius qui creauit eum: exterior an int̾ior
an intimꝰ. Ãplũs quĩdem pret̾ int̾iorem
et exteriorem non uideo q̃d̾ sciat alium
interioris interiorem. id est totius hoĩs
intimum. S clige quem uolucris: qui
renorietur secundum ymaginem dei. Qͦ¬
mõdo hanc recipiet qui lam sumpsit ex¬
terioris ymagnem: Si emĩ ꝑ membra
exterioris cucurrit interior et gesauit.

Expanded text:
deo, interiorem hominem uis esse animam, deo, interiorem hominem uis esse animam, intimum spiritum, tamquam et ipse interior sit animae sicut illa corpori. ita fit, ut quemadmodum corpus per interiora cana sua recipit aliud corpus, quod est anima, sicut putas, sic et anima credenda sit habere interiora inania, qua corpus tertium receperit spiritum, atque ita totus homo constet ex tribus: exteriore, interiore, intimo. itane nondum respicis, quanta te absurdissima consequantur, cum animam conaris asseuerare corpoream ? deinde dic. mihi: quis eorum renouabitur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit eum? interior an intimus? apostolus quidem praeter interiorem et exteriorem non uideo quod sciat alium interioris interiorem, id est totius hominis intimum. sed elige quem uolueris. qui renouetur secundum imaginem dei, quomodo hanc recipiet, qui iam sumsit exterioris imaginem? si enim per membra exterioris cucurrit interior et gelauit —
Abbreviated transcription (Latin):
amma et corpus habearit unũ ficut
ne de nominib inter nos sit potius ꝯ
trouerfia ꝙͣ de reb. Quie nam sit hõ
interior uĩdeamus: utrum amina
an spũs an utrũq. Sed sicut te sccip¬
sisse uideo: interiorem anmã dicis.
Dehac enm loquebaris cũ dices. Et
gelante sub̃stantia ꝯuã comprehen¬
dere poterat efficeret corprs: aliud
intra corpus nature sue spiramine
conglodatum. exindeq inciperet hõ
interior apparere:. quem uelut ĩ for¬
mã uagine corporalis inclusum. ad
similitudinem sui delimiauit ext̾ioris
hominis habrtũdo. Demide infers.
flatus ergo dei ammam fecit. imo
flatus ex deo anima factus ẽ: effigi¬
atu substantialis et scdm naturam
suam corporea. et sui corporis sumlis
ymagimiq conformis. Post hoc inci¬
piens loqui de spũ: hec inquis aĩa
que ex flatu hẽret originem sine sen¬
su proprio atq intellectu intimo eẽ
non potuit quõd ẽ spũs. Sicut ergo ui¬

Expanded text:
anima et corpus habeant unum, sicut anima et corpus habeant unum, sicut ne de nominibus iontrouersia quam de rebus. quisnam sit homo interior uideamus, utrum anima an spiritus an utrumque. sed, sicut te scripsisse uideo, interiorem hominem animam dicis. de hac enim loquebaris, cum diceres: et gelante substantia, quae conprehendi non poterat, efficeret corpus aliud intra corpus naturae suae ui et spiramine conglobatum exindeque inciperet homo interior apparere, quem uelut in formam uaginae corporalis inclusum ad similitudinem sui deliniauit exterioris hominis habitudo. deinde infers: flatus ergo dei animam fecit, immo flatus ex deo anima factus est, effigiata substantialis et secundum naturam suam corporea et sui corporis similis imaginique conformis. post haec incipiens loqui de spiritu: haec, inquis, anima, quae ex flatu dei haberet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod est spiritus. sicut ergo ui
Abbreviated transcription (Latin):
Et spũs non ẽ anima. cũ eius ⁊ sps̃
sit una eademq natura. Quidergo
ista tua rõe. etiam sp̃m corpus esse
cogeris dicere: Alioquin si sp̃s corpꝰ
non ẽ et anima corpris ẽ: ñ sunt
spus et anima unius eiusdemq sub¬
stantie. Tu aũt utrũq quãus duo
quẽdam sentias: unam fateris hr̃e
substantiam. Eego et spũs corpus
ẽ: si anima corpus ẽ. Neq eĩ aliter
possunt unius eiusdemq ẽẽ nature.
Prom̃de scd̾m te illũd quod ait apo¬
tria sunt corpora. s ex his duo. aĩa
et spũs unius nature funt corꝑa.
Corpus autem issud quõd etiam ca¬
rodicitur. diuersa natura ẽ Et er his
trib ut opinaris corporib: quorum
unim diuerse. duo uero sunt uiius
euisdemq substantie constat totus
homo una quẽdam res atq una sub¬
stantia. Istr cum asseras. nõ uis tñ ut
dueres unius eiuisdemq substantie ĩd
cumduc tes non uiue eiusdemq sed¬
imparis et diuerse substantie: id est

Expanded text:
et spiritus non est anima, cum eius et spiritus et spiritus non est anima, cum eius et spiritus sit una eademque natura? quid quod ista tua ratione etiam spiritum corpus esse cogeris dicere? alioquin si spiritus corpus non est et anima corpus est, non sunt spiritus et anima unius ciusdemque substantiae; tu autem utrumque, quamuis duo quaedam sentias, unam fateris habere substantiam: ergo et spiritus corpus est, si anima corpus est; neque enim aliter possunt unius eiusdemque esse naturae. proinde secundum te illud quod ait apotria sunt corpora; sed ex his duo, anima et spiritus, unius naturae sunt corpora, corpus autem illud, quod etiam caro dicitur, diuersa natura est. et ex his tribus, ut opinaris, corporibus, quonnn unum diuersae. duo uero sunt unius eiusdemque substantiae, constat totus homo, una quaedam res atque una substantia. ista cum asseras, non uis tamen, ut duae res unius eiusdemque substantiae, id cum duae res non unius eiusdemqimparis diversaeque substantiae, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Curergo metumus ne sit casse ma¬
nitatis anima si sit incorporea. cũ
deum incorporeum eẽ friteam᷑. nec
eum casse manitãtis ẽẽ dicumꝰ Sic
itaq potuit incorporeus incorporeã
creare animam. quemãdmõdum ui¬
uens uiuentem: quannus inmuta¬
bilis mutubilem. et omnipotentis
longe imparem. Cur autẽ anmam
tolis ẽẽ sp̃m s corpus eam uelis ẽẽ.
non uĩdeo. Si enim propterea spũs ñ
est. quia distincte aplũs nominauit
nma et corpus: eadem causa ẽ cur
ea non fit corpus. quia distincte no¬
minauit et corpus. Si aũt affirmas
qd̾ et anima corpus fit. ꝙͣuis distinc¬
te corpore nominato: permitte ut e¬
tiam spr̃s fit. ꝙͣuis distincte spũ no¬
minato. Multomagis enĩ tibi debet
iũderi anma spũs ẽẽ ꝙͣ corpus: qͥa
sp̃m et animam unius fateris esse
substancie. Unus aũt substantie
amniam corpusq ẽẽ nõ dicis. Quo
igitur pacto corpus ẽ anima: cum
eius et corporis sit diuersa natura:

Expanded text:
cur ergo metuimus, ne sit cassae inacur ergo metuimus, ne sit cassae inanitatis anima, si sit incorporea, cum deum incorporeum esse fateamur nec eum cassae inanitatis esse dicamus ? sic itaque potuit incorporeus incorpoream creare animam, quemadmodum uiuens uiuentem quamuis inmutabilis mutabilem et omnipotens longe inparem. Cur autem animam nolis esse spiritum, sed corpus eam uelis esse non uideo. si enim propterea spiritus non est, quia distincte apostolus nominauit ter et anima et corpus, eadem causa est, cur ea non sit corpus, quia distincte nominauit et corpus; si autem affirmas, quod et anima corpus sit quamuis distincte corpore nominato, permitte, ut etiam spiritus sit quamuis distincte spiritu nominato. multo magis enim tibi debet uideri anima spiritus esse quam corpus, quia spiritum et animam unius fateris esse substantiae, unius autem substantiae animam corpusque esse non dicis. quo igitur pacto corpus est anima, cum eius et corporis sit diuersa natura,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ut eadem plenitudine etiã
poñdera sufferant. Quod si forte
aliũd tibi uidetur ẽẽ flatus. aliud
aer: cum aer motus ip̃e fit flatus.
quod et flabello agitato doceri p̃t.
Certe uasa quelibet concaua que
pritas mania ut plena ẽẽ cognos¬
cas. ab ea parte qua implentur de¬
prime in aquam: et iuide qd̾ nithil
humoris possit intiure. repellente
aere quo plena funt. Cum autem
ore surfum uersus collocant᷑ siue
ex latere. tunc reciput liquorem
si quis infunditur uel ingreditur.
exeunte atq euãdente a ere qua ex¬
itus patet. Hoc pñti facilius posset
demonstrari facto ꝙͣ scripto. S nõ
ẽ src diutius immorandum. cum
siue intelligas aeris naturam ẽẽ
corpoream sie non intelligas. me
tamen putare non debes uełaereã
dixisse anmam ẜomnitio incor¬
poream. quod et tu ẽẽ confiteris deũ.
quem dicere nõ audes mane ẽẽ ali¬
quid: s negure non potes onimpo¬
tentis et mnumutabilis ẽẽ substãtie.

Expanded text:
sunt, ut eadem plenitudine etiam sunt, ut eadem plenitudine etiam pondera sufferant. quodsi forte aliud tibi uidetur esse flatus, aliud aer, cum aer motus ipse sit flatus, quod et flabello agitato doceri potest, certe uasa quaelibet concaua, quae putas inania, ut plena esse cognoscas, ab ea parte, qua inplentur, deprime in aquam et uide, quod nihil humoris in ea possit intrare repellente aere, quo plena sunt. cum autem ore sursum uersus conlocantur siue ex latere, tunc recipiunt liquorem, si quis infunditur uel ingreditur, exeunte atque euadente aere qua exitus patet. hoc praesenti facilius posset demonstrari facto quam scripto. sed non est hic diutius inmorandum, cum siue intellegas aeris naturam esse corpoream sine non intellegas, me tamen putare non debes uel aeriam dixisse animam, sed omnino incorpoream; quod et tu esse confiteris deum, quem dicere non audes inane esse aliquid, sed negare non potes omnipotentis et inmutabilis esse substantiae.
Abbreviated transcription (Latin):
et eum manis ẽẽ substantie abfit ut di¬
cas. non ergo manis substantie ẽ quic¬
quid caret corpore. Et ĩdeo qui incorpo¬
ream dicit ẽẽ animam non ẽ ꝯsequẽs
ut eam uelit iuĩderi inanis futilisq
substantie. quia et deũ qui nõ ẽ ina¬
ne aliquid simul incorporeũ ꝯfitet᷑.
Uide autem quantum intersit inter
ĩd quõd dico. et quod tu me existimas
dicere. Ego enim nec aeree substantie
anmam dico. Alioqͥn corpus ẽẽ con¬
fiteor:ãer quippe corpus ẽ. secundũ
ommes qui de corporibris cũ loquũt
quõd loquant᷑ scuint. Tu aut propt̾
ĩo quod incorpoream dixi animã. nõ
solum casse manitatis. s obhoc ae¬
ream me putasti eam dixisse substã¬
tiam: cum et corpus eam nõ eẽ dire¬
rim quod ẽ aer. Et quod aere implet᷑
mane c̃e non possit. qd̾ nec utres tui
te admonere potuerunt. Quid enĩ
aliud in eos nisi aer quando inflãt᷑
arctatur: Qui usq adeo manes nõ

Expanded text:
et cum inanis esse substantiae absit ut diet cum inanis esse substantiae absit ut dicas, non ergo inanis substantiae est quicquid corpore caret. et ideo qui incorpoream dicit esse animam, non est consequens, ut eam uelit uideri inanis futilisque substantiae, quia et deum, qui non est inane aliquid, simul incorporeum confitetur. uide autem quantum intersit inter id quod dico et quod tu me existimas dicere. ego enim nec aeriae substantiae animam dico: alioquin corpus esse confiteor. aer quippe corpus est secundum omnes, qui de corporibus cum loquuntur quid loquantur sciunt. tu autem propter id quod incorpoream dixi animam, non solum cassae inanitatis, sed ob hoc aeriam me putasti eam dixisse substantiam, cum et corpus eam non esse dixerim, quod est aer, et quod aere inpletur inane esse non possit. quod nec utres tui te ammonere potuerunt. quid enim aliud in eos nisi aer, quando inflantur, artatur? qui usque adeo inanes non
Abbreviated transcription (Latin):
nec term erit corpus. nec cesum. nec
lapis. noc aqua nec sidera. nͨ si quĩd
huiusmodi ẽ. Si autem corpus est
quicquid maiorib et minorib suis
ꝑtib maiora et minora spacia locoꝵ
obtinentib constat. corpora sunt¬
etiam ista que commemoraui Cor¬
pus est aer. corpus lux ista uisibilis:
et omnia sicut dicit aplũs corpora
celestia et corpora terrestria u u¬
trum tale aliquĩd sit anima: scru¬
pulosissime ac subtilissime querit᷑.
Uerumtamen tu unde cibi maxime
gratulor: deum corpus non ẽe confir¬
mas. S me rursum sollicitũ facis
ub̾r dicis. Si anma caret corpore. ut
sit sicut quibusdam placet casse ma¬
nicatis. acrea fictilisq substantia.
His enĩtius uerbis uderis crẽd̾e õe
quõd caret corpore. manis c̃e substã¬
tie. Quõd si ita ẽ: quomõdo deum au
des carere corpore. nec times ne sequat
manis eũ substancie: Porro si et cor¬
pore caret deus. quod iam confessus es

Expanded text:
nec terra erit corpus nec caelum nec nec terra erit corpus nec caelum nec lapis nec aqua nec sidera nec si quid huiusmodi est; si autem corpus est quicquid maioribus et minoribus suis partibus maiora et minora spatia locorum obtinentibus constat, corpora suntetiam ista quae commemoraui: corpus est aer, corpus est lux ista uisibilis et omnia, sicut dicit apostolus, corpora caelestia et corpora terrestria. Sed utrum aliquid tale sit anima, scrupulosissime ac subtilissime quaeritur. uemm tamen tu, unde tibi maxime gratulor, deum corpus non esse confirmas; sed me rursus sollicitum facis. ubi dicis: si anima caret corpore, ut sit, sicut quibusdam placet, cassae inanitatis aeria futilisque substantia. his enim tuis uerbis uideris credere omne quod caret corpore inanis esse substantiae. quod si ita est, quomodo deum audes dicere carere corpore nec times, ne sequatur inanis eum esse substantiae ? porro si et corpore caret deus, quod iam confessus es,
Abbreviated transcription (Latin):
nam uitam misericordissimus gr̃e
largitor. Qui ẽ et illis quos predesti¬
nauit ad eternam mortem iustissim
supplicii retributor. non solum ꝓpter
ilła que uosentes ãdiciunt. ueruetiã
si infrutes nichiladiciant propt ori¬
ginale pec̾m. Hec ẽ in hac questione
difinitio mea: ut occulta oꝑadei ha¬
beant suũ secretum. falua fide meai
Nunc iam quantum dñs donare di¬
gnatur etiam ãd issũd debeo responde
ubi de anima soquens meum nomẽ
itersti atq dixisti. Non emm ficut
augustimus peritissimus ep̃us pro¬
fitetur incorporcam et eande̾ spm
eẽ permittimus. Prius itaq utrũ
anma incorporea sicut ego dixi. an
corporea sicut tu existimanda sit di¬
sputemus. Deinde etiam utrũ ip̃a
secundum scripturas m̃ns dicatur
sp̃us: quannus etiam proprie spũs
mincupetur non umuer sa s aliqrũd
eius. Ac primum scire uellem corpus
quid ẽẽ defimias. Si em̃ non ẽ corpus
isi qd̾ membris carnalib constat:

Expanded text:
nam uitam misericordissimus gratiae nam uitam misericordissimus gratiae largitor, qui est et illis quos praedestinauit ad aeternam mortem iustissimus supplicii retributor non solum propter illa quae uolentes adiciunt, uerum etiam, si infantes nihil adiciant, propter originale peccatum. haec est in hac quaestione definitio mea, ut occulta opera dei habeant suum secretum salua fide mea. Nunc iam, quantum dominus donare dignatur, etiam ad illud debeo respondere, ubi de anima loquens meum nomen iterasti atque dixisti: non enim, sicut Augustinus peritissimus episcopus profitetur, incorpoream et eandem spiritum esse permittimus . prius itaque utrum anima incorporea, sicut ego dixi, an corporea, sicut tu, existimanda sit disputemus; deinde utrum etiam ipsa secundum scripturas nostras dicatur spiritus, quamuis etiam proprie spiritus nuncupetur non uniuersa, sed aliquid eius. ac primum scire uellem corpus quid esse definias. si enim non est corpus nisi quod membris carnalibus constat,
Abbreviated transcription (Latin):
milla baptismatis gr̾a subuent̾a
qua siberentur a dampnatione ꝑ¬
petua. quandoquidem inmimerabi¬
les amme infantum anteꝙ̃ baptiza¬
reutur de corporib exeunt. Absit eĩ
ut hoc uolens diluere dicam q̃ ip̃e
diristi qd̾ anima ꝑ curnẽ meru̾it
inquinari. et ẽẽ peccatrix nussũ
hẽns ante peccatum quod recte id
meruisse dicatur: et qd̾ etia̾ sine
baptismo originalia pec̃a soluant᷑.
et qd̾ regnum quoq cesoꝵ non sup¬
tizatis in finem tribuatur. Hec
atq huiusmodi uenena fidei insi
dicere timerem: fortasse de hac re
definire asiquid non timerẽ. Qnͣto
melius igitur non separatim de a¬
nima disprito et affirmo quod nescio.
s quod apertissime aplm̃ iuideo do¬
cuisse simpliciter teneo ex uno hoĩe
ommes homines ire in condempnati¬
onem qui nascuntur ex adam. nͥ ita
renascantur in xp̃o sicut instituit
ut renascantur antequã corpore mo¬
riantur quos prẽdestinauit ad et̾¬

Expanded text:
nulla Baptismatis gratia subventura, nulla Baptismatis gratia subventura, qua liberentur a damnatione perpetua: quandoquidem innumerabiles animae infantum antequam baptizentur, de corporibus exeunt. Absit enim, ut hoc volens diluere, dicam quae ipse dixisti: « Quod anima per carnem meruerit inquinari, et esse peccatrix, nullum habens ante peccatum, quo recte id meruisse dicatur: » et « quod etiam sine Baptismo originalia peccata solvantur: » et « quod regnum quoque coelorum non baptizatis in fine tribuatur. » Haec atque hujusmodi venena fidei nisi dicere timerem, fortasse de hac re definire aliquid non timerem. Quanto melius igitur non separatim de anima disputo et affirmo quod nescio; sed quod apertissime Apostolum video docuisse, simplomnes homines ire in condemnationem qui nascuntur ex Adam, nisi ita renascantur in Christo, sicut instituit ut renascantur, antequam corpore moriantur, quos praedestinauit ad aeter
Abbreviated transcription (Latin):
et post mortem nichil sperantes uelu¬
ti pecora: non de his qui neqz negant
se scire quõd sciunt. et confitentur
se nescire quõd nesciunt. et potius
intelligunt infir mitatem suam
ꝙ̃ de sũa uirtute confidunt. Nõitaq
displiceat presumptiomi tuc auenili
ueus sensis timor fili. Ego enĩsi ho
qad camimnarim origine queritꝰ.
necdeo nec aliquo spũali hominedo¬
ceste scire potuero paratior sum de¬
fendere:. qui recte etiam hoc deus ficͥ
alia musta nos scire nosuerut qte
merodicere. quõdaut ita sit obscurũ
rthoc non solum ad ałioꝵ intessigẽ¬
riam perducere nequeam. s nec ip̃e
ntessigam: aut certe etiam hereticos
auet. qui propterea persuãdere
onantur ab omni nora puras esse
amimas ꝓuuloꝵ. ne scilicet eade̾ no
am actorem deum recurrat et rede¬
at qd̾ insontes animas quibus nec
lauachrum regenerationis subuen¬
turum eẽ presciuit: dando carm pͦ¬
catrici eẽ compulerit peccatrices

Expanded text:
et post mortem nihil sperantes ueluet post mortem nihil sperantes ueluti pecora, non de his, qui neque negant se scire quod sciunt et confise nescire quod nesciunt, et potius intelligunt infirmitatem suam, quam de sua virtute confidunt. 16. Non itaque displiceat praesumptioni tuae juvenili meus senilis timor, fili. Ego enim, si hoc quod de animarum origine quaerimus, nec Deo, nec aliquo spirituali homine docente, scire potuero, paratior sum defendere, quam recte etiam hoc Deus, sicut alia multa, nos scire noluerit, quam temere dicere, quod aut ita sit obscurum, ut hoc non solum ad aliorum intelligentiam perducere nequeam, sed nec ipse intelligam; aut certe etiam haereticos adjuvet, qui propterea persuadere conantur ab omni noxa puras esse animas parvulorum, ne scilicet eadem noxa in auctorem Deum recurrat et redeat, quod insontes animas, quibus nec lavacrum regenerationis subventurum esse praescivit, dando carni peccatrici, esse compulerit peccatrices,
Abbreviated transcription (Latin):
stias contrudrrer in quales ip̃e ꝯtru¬
sus aduersus catholicam fidem tot et
tanta locutus es: ut ea si fideliter et
humiliter recolas atq corisideres. ui¬
deas profecto quantum tibi profuiss
si scisses nescire quõd nescis. et qnͣtũ
tibi prosit si uel nunc scias. Nlam si ĩ¬
telligentia tibi placet in natura hoĩs
ꝯm̃ reuera si eam non heret niehil qn¬
tum ad animas ꝑtinet pecorib distu¬
remus: intessige quĩd non incelligas
ne totum non intelligas. et noli despi¬
cere hominem qui ut ueraciter intes¬
ligat quõd non intellagit hoc se non
intelligere intelligit. Unde aũt dc̃m
sit in sacro psalmo: homo cũ ĩ honore
eẽt nõ intellerit: companatus est pe¬
coribus insensatis et similis factus
ẽ illis. Lege et intellige: ut hoc obpro¬
brium humiliter potius ip̃e caueas.
ꝙͣ superbe alteri obicias. De his enĩ
dictum est qui istam uitam solam
deputant uitam scd̾m carnẽ̾ uiuẽtes.

Expanded text:
stias contruderer, in quales ipse contrustias contruderer, in quales ipse contrusus aduersus catholicam fidem tot et tanta locutus es, ut ea si fideliter et humiliter recolas atque consideres, uideas profecto quantum tibi profuisset, si scisses nescire quod nescis, et quantum tibi prosit, si uel nunc scias. nam si intellegentia tibi placet in natura hominis, quoniam reuera si eam non haberet, nihil, quantum ad animas pertinet, pecoribus distaremus. intellege quid non intellegas, ne totum non intellegas, et noli despicere hominem. qui ut ueraciter intellegat quod non intellegit hoc se non intellegere intellegit. unde autem dictum sit in sacro psalmo: homo in honore cum esset, non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis et similis factus est eis, lege et intellege, ut hoc obprobrium humiliter potius ipse caueas quam superbe alteri obicias. de his enim dictum est, qui istam uitam solam deputant uitam secundum carnem uiuentes