comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caepimus redeamus: Ita arbor infructuosa non
derideas quia parcitur tibi clilata est securis noli
eẽ secura ueni& & amputaberis. crede uenturus
ẽ. Ista om̃a quaeuides ñerant : xp̃i anus populus toto
orbe t̃rarũ aliquando ñerant. In ꝓph&ia lege¬
batur. Int̃ra ñ uidebatur : modo aut̃ & legitur: &
uid&ur: Ipsa ecclesia sic est conpellata. Non eidic¬
erat natus xp̃s deuirgine ꝓmissus est & natus est
Non fecerat mirabilia: promissa sunt : & fecit : ñ dũ
erat passus : ꝓmissũ est : & factũ est : non resur rexe¬
rat: prȩdictũ est : & impl&ũ est i Incaelũ ñ ascenderat :
ante dictum est &impletũ est. Nom̃ eius ꝑ totũ mundũ
nantes ecclesiã ñ erant. p̃dic tũ est & impletũ est
sic dies iudicii non dũ est sed quia p̃dictum est: imple
erit : ꝓmissorũ suorũ nobis cyrographũ fecit: Promit¬
endo: p ossumus ei dicere redde qđ accepisti : quis
prior dedit illi & retribu&ur ei: Non possumus dice

Expanded text:
ex promissis. Eia arbor infructuosa, non derideas, quia parcitur tibi: dilata est securis, noli esse secura; veniet, et amputaberis. Crede quia venturus est. Ista omnia quae vides, non erant. Christianus populus toto orbe terrarum aliquando non erat. In prophetia legebatur, in terra non videbatur: modo autem et legitur, et videtur. Ipsa Ecclesia sic est completa. Non ei dicerat natus Christus de virgine, promissus est, et natus est: non fecerat mirabilia, promissa sunt, et fecit: nondum erat passus, promissum est, et factum est: non resurrexerat, praedict impletum est: nomen ejus per totum mundum mpugnantes Ecclesiam non erant, praedictum est, et impletum est. Sic et dies judicii nondum est; sed quia praedictus est, implebsit? Promissorum suorum nobis chirographum fecit. Non deendo. Non possumus ergo ei dicere, Redde quod accepisti. Quoniam quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Non possumus dicere
Abbreviated transcription (Latin):
ei adhibeo cosinũ stercoris. si fecerit fructũ
in iudiciũuenies. quando inde uenturus es iu¬
dicare uiuos & mortuos. Interim modo parcit᷑:
paenitentiae docere fossã enim humilis t̃̾ra ẽ
dolor est peccatoris: quiagunt penitentia un soren¬
dobus agunt &e tam̃ intellegant & ueraciter agan
Sunc es ge arbori dicitur Agite paenuite muliea qͥ¬
ppinquobit enĩ regnũ caeloru quidilla mulieoi¬
dcuim & octo annos habens infirmitate : necali¬
re: hoc decim & octo anni in illa muliere curen¬

Expanded text:
ei, et adhibeo cophinum stercoris: si fecerit fructum, ei, et adhibeo cophinum stercoris: si fecerit fructum, In judicio venies, quando venturus es judicare vivos et mortuos. Interim modo parcitur.poenitentiam docere? Fossa enim humilis terra est. dolores sunt peccatoris. Qui agunt poenitentiam, in sordibus agunt: si tamen intelligant, et veraciter agant. Huic ergo arbori dicitur: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorudecem et octo annos habens in infirmitare, hoc decem et octo anni in illa muliere. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
riennium aut̃ treasunt tempora: unũ antelegẽ
alterũ sublege: terciũ subͤratia Non estaut̃
in portunũ ut arbor feculnea intellegatur genus
humanũ. Primus enĩ homo quando peccauit. folus.
sicul neis pudenda ue lauit. hac uelauit unde
natisumus. membra quae ante peccatũ fuerant
glorianda post peccatũ pudedo sunt facta.
er ubes cerent : quando peccatũ non praecesserat :
nec poterant desui creatoris operibus erubescerequia
operibus creatoris sui bonis nullũ opus suũ miscue¬
mine : ob noxius de debitore. mortalis de mortali
peccator depeccatore: hosergo appellat in hac
arbore quiꝑ omne tempus fructũ dare noluer̃
& inminebat securis radicibus arboris infructuosae
int̃cedit colonus : differtur. supplicium. ut adhibe¬
atur auxiliũ. quid aut̃ int̾cedit colonus: om̃s scc̃em¬
dñe dimitte illi & hocanno. Idest tempore isto
subgratia: Parce peccatorib Parce in s delib
parce sterelib:¬
parce sterelib: Parce infructuosis. circũ fodio

Expanded text:
riennium autem, tria sunt tempora: unum ante Legem, alterum sub Lege, tertium sub gratia. Non est autem importunum, ut arbor ficulnea intelligatur genus humanum. Primus enim homo quando peccavit, foliis ficulneis pudenda velavit : haec velavit, unde nati sumus, membra. Quae enim ante peccatum fuerant glorianda, post peccatum pudenda sunt facta. erubescerent, quando peccatum non praecesserat: nec poterant de sui Creatoris operibus erubescere, quia operibus Creatoris sui bonis nullum adhuc malumine, obnoxius de debitore, mortalis de mortali, peccator de peccatore. Hos ergo appellat in hac arbore, qui per omne tempus fructum dare noluerunt: et propter hoc imminebat securis radicibus arboris infructuosae. Intercedit colonus, differtur supplicium, ut adhibeatur auxilium. Qui autem intercedit colonus, est omDomine, dimitte illam et hoc anno: id est, tempore isto sub gratia, parce peccatoribus, parce infidelibus, parce sterilibus, parce infructuosis. Circumfodio
Abbreviated transcription (Latin):
homo mendax: ex surge ueritas ñ p̃ualeat fal¬
luerit de dĩ nondesuo erit Ergo exsurge dñe ñ¬
diluuium. post diluuium octo homines se manser¬
ꝑ ipsos t̾ra impletaest hominibus mendacibus Ele¬
uatus est populus dĩ. facta sunt tanta misacula. p̃ro¬
gata diuina beneficia. ad terrã ꝓmissionis ꝑductusẽ.
ab ȩoptiorum seruitute liberatus est. prophe
adillũ missi sunt. tem plum accepit. sacerdotiũ.
accepit: unctionem accepit. legem: sed silii alieni
mentiti sunt mihi: ad extremũ missus est ille ꝓmis
prae̾stantia benesicia. ad praehensus est. flagella¬
tus est. sus pensus est: huc usq praeualuit homo dĩ
silium phendere : d̃ filiũ flagellare. dĩfiliũ spinis
coronare. dĩsiliũ ligna sus pendere. tantũ prae¬

Expanded text:
homo mendax: exsurge, veritas, non praevaleat falluerit de Dei, non de suo erit. 3. Prophetae vodiluvium, ut post diluvium octo homines remansursus impleta est hominibus mendacibus, et electus est populus Dei. Facta sunt miracula multa, praerogata divina beneficia. Ad terram promissionis perductus est, ab Aegyptiorum servitute liberatus: Prophetae in illo excitati sunt, templum accepit, sacerdotium accepit, unctionem accepit, legem accepimihi . CAPUT III. Ad extremum missus est ille per Ppraestans tam multa beneficia prehensus est, flagellatus est, suspensus est. Hucusque praevaluit homo, Dei Filium prehendere, Dei Filium flagellare, Dei Filium spinis coronare, Dei Filium ligno suspendere. Tantum prae
Abbreviated transcription (Latin):
ne & cũ quanata penuria ꝑfectę. iustitiae pere¬
grin&ur adñõ. quã uis iam in xp̃o hoc est inua
constitutus redire con&ur nãsiñ habemus pecca¬
ta : & tundentes pectora dicimus aeb mitte nobis
debita nr̃a ex hoc ipfo certe. & grauit̃ nullo du¬
litante peccamus cum inter ipsa sacram̃ta menti

Expanded text:
e, et cum quanta penuria perfectae justitiae peree, et cum quanta penuria perfectae justitiae peregrinetur a Domino; quamvis jam in Christo, hoc est, in via constitutus redire conetur. Nam si non habemus peccata, et tundentes pectora dicimus, Dimitte nobis debita nostra; ex hoc ipso certe et graviter nullo dubitante peccamus, cum inter ipsa Sacramenta menti
Abbreviated transcription (Latin):
excessum modũ: postriduana crudelitate contestans
culũ ñ neglegent̃ ad tendat: quaequã uis singula
ñ laxali uulnere ferire sentiatur sicut homicidiũ
dulteriũ uel cetera huius modi: tamensimul
om̃a congregata uelut scabies quiꝰ plura sunt. necant:
aut nr̃m decus ita exterminant : ab illius sponsi
speciosi formã p̃ filus hominũ castissimis amplexi¬
b separent : nisi medicam̃to cotidianę paeniten¬
ae de sic tentur: quod si falsũ est unde cotidie
tunditns pectora qđ nos quoq antsttes ad altare
adsistentes cum omnibus facimus. unde&iam oran
que iam inbaptismo. nisi dimissa credimus: Deipsa
fide dubitamus: sed utiq de cotidianis peccatis hoc di¬
cimus ꝓquibus &iã sacrificia aelimosinarũ ieiunio¬
rum & ipsarum orationũ ac supplicationũ quisq
ꝓsuis uiribus offerre ñ cessat. quisquis itaq sedili¬
gent̃ ad tendens nulla seipsum adulatione seducit
satis intellegit cũ quanto periculo mortis sempit̃¬

Expanded text:
excessum modum postridiana cruditate contestans:culum non negligenter attendat. Quae quamvis singula non lethali vulnere ferire sentiantur, sicuti homicidium et adulterium, vel caetera hujusmodi: tamen omnia simul congregata velut scabies, quo plura sunt necant, aut nostrum decus ita exterminant, ut ab illius sponsi speciosi forma prae filiis hominum castissimis amplexibus separent, nisi medicamento quotidianae poenitentiae desiccentur. tundimus pectora? Quod nos quoque antistites ad altare assistentes cum omnibus facimus. Unde etiam orantquae jam in Baptismo nisi dimissa credimus, de ipsa fide dubitamus: sed utique de quotidianis peccatis hoc dicimus, pro quibus etiam sacrificia eleemosynarum, jejuniorum, et ipsarum orationum ac supplicationum quisque pro suis viribus offerre non cessat. Quisquis itaque se diligenter attendens, nulla se ipsum adulatione seducit, satis intelligit cum quanto periculo mortis aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m uicerit sedquis crebrius feriat quis fortius
conflig& ad tenditur: donec alios fecũ insempiter¬
nã mortẽ ꝑtrahat: qui hominis tanti lapsus inuidit
& ab aliis trium phantibus infine dicatur. Ubi est
mors contentiotua: ubi est mors aculeustuus: sed
neq facilius ab inimico deicimus quã cũ eũ fuꝑbien¬
do imitamur. nec uehem̃tius eũ ꝓsternimus: quã cũ
humilitate dñm sequimur: nec acriores eidolores
infigimus : quã cũ plagas peccatorem consitendo &

Expanded text:
nostrum vicerit, sed quis crebrius feriat, quis fortius nostrum vicerit, sed quis crebrius feriat, quis fortius confligat attenditur; donec alios secum in sempiternam mortem pertrahat, qui homini stanti lapsus invidit, et ab aliis triumphantibus in fine dicatur: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Sed neque facilius ab inimico dejicimur, quam cum eum superbiendo imitamur; nec vehementius eum prosternimus, quam cum humilitate Dominum sequimur; nec acriores ei dolores infligimus, quam cum plagas peccatorum nostrorum con
Abbreviated transcription (Latin):
in quant̃ õ nr̃o side & spe. & caritate. conectimur
& cum quantũ possumus imitamus: non peccamus &
filudĩ sumus: in quantũ aut̃ ex occasione carnis m¬
sirmitatis quia ñdũ morte resoluta: ñdũ resus¬
eeetione mutatec est motus rep̃hensibiles in ꝓbi¬
quo subrepunt : peccamus utiq: qđ fateri nos con¬
uenit nedura ceruice ñ languoris nr̃is sanitatẽ
sada nationem suꝑbiae mereamur: undeutrũq¬
uerissime scriptũ est. & quinatus e exdõ ñ peccat
& qđ incadem iohannis epistola legimus. sidixerimun
quia peccatũ ñ habemus nos ipsos decipimus & uerꝰ¬
tas in nobis ñ est Illudent̃ exprimitus noui homi¬
nis hoc & reliquiis ueteris dictum est.Utrũque
enim agimus in hac uita: paulatim enĩ nouitas acce¬
dit & paulatim uetustate cedente suc cedit Cum
uero utrumq agitur instadio sumus nec solum per¬
cutimus aduersariũ bonis operibus: sed &iã pecca¬
ta in cautius euitando ꝑcutimur Neq nune quis

Expanded text:
in quantum Deo nostro fide, spe et charitate connectimur, et eum in quantum possumus, imitamur, non peccamus, sed filii Dei sumus: in quantum autem ex occasione carnalis infirmitatis, quia nondum morte resoluta, nondum resurrectione mutata est, motus reprehensibiles improbique subrepunt, peccamus. Quod utique fateri nos convenit; ne dura cervice, non languoris nostri sanitatem, sed damnationem superbiae mereamur. Unde utrumquverissime scriptum est: et, Qui natus est ex Deo, non peccat ; et quod in eadem Joannis Epistola legimus, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Illud enim ex primitiis novi hominis, hoc ex reliquiis veteris dictum est: utrumque enim agimus in hac vita. Paulatim autem novitas accedit, et paulatim vetustate cedente succedit. Cum vero utrumque agitur, in stadio sumus; nec solum percutimus adversarium bonis operibus, sed etiam peccata incautius evitando percutimur. Neque nunc quis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnos caro antenos: Uerbũ caro. int̃đm̃ & homi¬
nemi Uirginem unde nasceris secundcarnẽ ele¬
gisti: uirginẽ concipiendus inuenisti: natus. uirginẽ
reliquisti: sedñ agnoscebaris: apparebas : & latebas:
apparebat infirmitatẽ : latebat potestas: hoc totũ
ne tuꝑ dideras potentiã : anpotius demousinuber
patictiã  & tam̃ illi in sultauer̃ tam̃ illi inl user̃
tam̃ illi teocciso quasi uictores abierunt: & ecce inse¬
pulcro iacens ex surge dñe ñ prae ualeat homo
non p̃ualeat impius inimicus: ñ praeualeatii ca cciis
iudeus: cumenim crucifigereris p̃ualuisse sibi uuisus
est cȩcus iudeus : ex surge dñe ñ prȩ ualeat homo¬

Expanded text:
 caro inter Deum et hominem: virginem unde nascereris secundum carnem elegisti, virginem concipiendus invenisti, natus virginem reliquisti. Sed non agnoscebaris: apparebas, et latebas. Apparebat infirmitas, latebat potestas. Hoc totum ne tu perdideras potentiam, an potius demonstrabas patientiam? Et tamen illi insultaverunt, et tamen illi irriserunt, tamen illi te occiso quasi victores discesserunt. Ecce in sepulcro jaces: Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Non praevaleat impius inimicus, non praevaleat caecus Judaeus. Cum enim crucifigereris, praevaluisse sibi visus est Judaeus caecus. Exsurge, Domine, non praevaleat homo
Abbreviated transcription (Latin):
illudbene. cõmemorate fidemtuam. inspice. tesit
tam quã speculum tibi symbolũtuum. uide ibite.
sicredes omnia quae tecredere. confiteris. & gaude
cotidie infidetua: sint diuitiae tuae : sint cotidiana
ista quodammodo indumenta mentiftuae. Nũquid
non quando surgis uestistesic : & cõmemorando
symbolum tuum uesti animantuam. neforte eam
nud& obliuio. & remaneas nudus. & fiat quod ait
ueniamur. uestiti enim erimus. fidenrã. & ips a fi¬
des & toncaest & lorica: tunica contra confusionẽ.
lorica contra aduersitatem: cũ aũt uenerimus adillũ
locũ ubi regnabimus. non opus est utdicamus sym¬
bolum dm̃ uidebimus ips eds̃ nobis uisioeritunsiofidei
huius merces est.

Expanded text:
illud bene. Commemora fidem tuam, inspice te: sit illud bene. Commemora fidem tuam, inspice te: sit tanquam speculum tibi Symbolum tuum. Ibi te vide, si credis omnia quae te credere confiteris, et gaude quotidie in fide tua. Sint divitiae tuae, sint quotidiana ista quodam modo indumenta mentis tuae. Numquid non quando surgis vestis te? Sic et comsymbolum tuum vesti animam tuam, ne forte eam nudet oblivio et remaneas nudus et fiat, quod ait veniamur. Vestiti ergo erimus fide nostra; et ipsa fides et tunica est et lorica: tunica contra confusionem, lorica contra advelocum ubi regnabimus, non opus est ut dicamus Symbolum: Deum videbimus, ipse Deus nobis visio erit; visio Dei fidei hujus merces erit.
Abbreviated transcription (Latin):
cotidianam nob̵ necessaria sunt : treauero illa prop¬
ter a&ernã. sed omnia p&am us ut ad illã ꝑueniamus :¬
& hic regamur. ne ab illa separemur: oratio cotidie¬
uobis dicenda est. cumbaptizati fueritis. In ecclesia
enim adaltaredĩ cotidiedicitur. istadominicaoratio
&audiant illam fideles. nonergotimemus. neminus
diligenter eam teneatis. quia & quis ur̃m non pote¬
rit tenere perfecte audiendo. cotidie tenebit. ideo
dies abbati quando uigilaturisumus in dĩmisericordia
reddituriestis non orationem sed srmbolum: modo
enimnisiteneatis symbolũ in ecclesia inpopulum
symbolum cotidie non audiftis. cum aũtenueritis. ut
non obliuis camini. cotidie dicite. quando surgitis.
quando uos adsomnum collocatis reddite symbolũ
ur̃m. reddite dõ cõmemorateuos ipsos nonpigeat
rep&ere. bon aestenim rep&itio. nes ubrepat obliuio.
nedicatis. dixi heri. dixi. hodie. cotidiedico. teneo

Expanded text:
quotidianam nobis necessaria sunt, tria vero illa propquotidianam nobis necessaria sunt, tria vero illa propter aeternam. Sed omnia petamus, ut ad illam perveniamus; et hic rogemus ne ab illa separemur. Oratio quotidie dicenda est vobis, cum baptizati fueritis. In ecclesia enim ad altare Dei quotidie dicitur ista Dominica oratio, audiunt illam fideles. Non ergo timemus, ne minus diligenter eam teneatis: quia et si quis vestrum non poterit tenere perfecte, audiendo quotidie tenebit. die sabbati, quando vigilaturi sumus in Dei misericordia, reddituri estis, non Orationem, sed Symbolum. Modo enim nisi teneatis Symbolum, in ecclesia, in populo Symbolum quotidie non auditis. Cum autem tenueritis, ut non obliviscamini, quotidie dicite; quando surgitis, quando vos ad somnum collocatis, reddite Symbolum vestrum, reddite Domino, commemorate vos ipsos, non pigeat repetere. Bona est enim repetitio, ne subrepat oblivio. Ne dicatis: Dixi heri, dixi hodie, quotidie dico, teneo
Abbreviated transcription (Latin):
ambas fac nes in e una l remaneat oratiotua.
gedla peranos acalo. aco  Quiuultliberari
amalo testatur quia in malo est. ideo dic̃ apłs. redimen¬
tes tempus qm̃dies malisunt. sed quis ẽ quiuultuitam
& diligit uideredies bonos. quando om̃is homo in hac
carne non hab& nisi dies malos. quis non uult : facqđ
sequitur. cohibe linguãtuam amalo & labiatua nelo¬
quanturdolum. declina amalo & fachonum quaere¬
tur quod orasti: liberanos amalo. tresergo superiores
nasunt : quattuor autẽ sequentes. adiftã uitã perti¬
nent. panẽ nr̃m cotidianum danob̵ odie. Nũ quid
cotidie p&urisumus panẽ cotidianũ. quando ad illã
saci&atem uenerimus. dimitte nobis debitanostra.
num quid in illo dicimus. quando debita non habebimus
nenos inferas intemptationẽ: num quid tunc dicere
poterimus quando erit nulla temptatio. liberanos
amalo. numquid dicimus quandonullum erit. unde
liberemur : quattuor ergo ista propteruitam nrãm

Expanded text:
Ambas fac, ne sine una ala remaneat oratio tua.Ambas fac, ne sine una ala remaneat oratio tua.Sed libera nos a malo. Qui vult liberari a malo, testatur quia in malo est. Ideo dicit Apostolus, Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . Sed quis est qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Quando omnis homo in hac carne non habet nisi dies malos; quis non vult? Fac quod sequitur, Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; declina a malo, et factur quod orasti, libera nos a malo. Amen. Omnem nae sunt. Quatuor autem sequentes ad istam vitam pertinent. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie: numquid quotidie petituri sumus panem quotidianum, quando ad illam satietatem venerimus? Dimitte nobis debita nostra: numquid in illo regno dicemus, quando debita non habebimus? Ne nos inferas in tentationem: numquid tunc dicere poterimus, quando nulla erit tentatio? Libera nos a malo: numquid dicemus, quando nullum erit unde liberemur? Quatuor ergo ista propter vitam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
tem clauseris. hic dimittis: & ipsũ peccatum quod cõ¬
mittis tecũportas: dimit tantur peccata: dimittantꝰ¬
praecerita cessent futura: sed non potest: hicuiuesine
ipsis: uelminoras int uelminutas int. uel leuiasint :
sed ipsaleuia &minuta: nontenantur. Deminutis gut¬
tis. flumina implentur: non contẽnantur: ꝑangustas
rimulas nauis insudat᷑a qua & impl&ursentina: & si
contemnatur sentina: mergaturnauis: sed noncessatur
ut cotidiesentines : quidest ambulent : manusdent : fac
operabona. ambulent manustuae. frangepanem esu
deris nudũ uesti. facquantum potes. fac unde potes. fac
helariter. & securus mitte orationem. habebit alias
duas geminas elimosinas. qui dest geminas elimosi¬
nas dimittite & dimitte turuobis. date& dabitur
uobis una elrmosinaest. quae fitdecorde quando
fratrituo dimittis peccatũ. Altera ely mosina est
quae fit desubstantia quando pauperi panem porrigis :

Expanded text:
tem clauseris, hic dimittis, et ipsum peccatum quod comtem clauseris, hic dimittis, et ipsum peccatum quod committis tecum portas. praeterita, cessent futura. Sed non potes hic vivere sine ipsis: vel minora vel minuta sint, vel levia sint. Sed ipsa levia et minuta non contemnantur. De minutis guttis flumina implentur. Non contemnantur vel minora. Per angustas rimulas navis insudat aqua, impletur sentina, et si contemnatur sentina, mergitur navis. Sed non cessatur ut quotidie sentines. Quid est, ambulent manus? Dent, fac opera bona, ambulent manus tuaderis nudum, uhilariter, et securus mitte orationem. Habebit alas duas, geminas eleemosynas. Quid est, geminas eleemosynas? Dimittile, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Una eleemosyna est, quae fit de corde, quando fratri tuo dimittis peccatum. Altera eleemosyna est, quae fit de substantia, quando pauperi panem porrigis.
Abbreviated transcription (Latin):
tum Peccatum uero cum consum matum fuerit gene¬
rat mortem: ergone abstraharis a concupiscentia
noli consentire concupiscentia &uae: non est unde con¬
cipiat. nisi dete consensisti. quasi concubuisti in cor¬
d&uo. surrexit concupiscentia. negate illi: nolte am
sequi. inqinata est: las ciua est. turpis est. alienatte
adõ: nolidare consensionis amplexum. ne plangas
partum : quia si consenseris. id estcũ amplexatus fueris.
concipit : cũ concupiscentia conciperit. parit peccatũ:
non dũtimes : peccatum generat mortẽ : uel mortem
time. si peccatũ nontimes : time quo ꝑducit peccatum:
dulce est peccatum : sed a mara estmors : ipsa est infelicitas
hominũ: propter quod peccant : morientes hicdimittunt :¬
& ipsa peccata secum portant: peccas propterpecumã :
hic dimit tenda est: peccas propter uillã. hic dimit ten¬
daest: peccas proptermulierem. hic dimittendam est.
& quicquid est propter quod peccas: quando oculos in mor¬

Expanded text:
tum: peccatum vero cum consummatum fuerit, generat mortem . Ergo ne abstraharis a concupiscentia: noli consentire concupiscentiae tuae. Non est unde concipiat, nisi de te. Consensisti: quasi concubuisti in corde tuo. Surrexit concupiscentia: nega te illi, noli eam sequi. Illicita est, lasciva est, turpis est, alienat te a Deo. Noli dare consensionis amplexum, ne plangas partum: quia si consenseris, id est, cum amplexatus fueris, concipit. Cum concupiscentia conceperit, parit peccatum. Nondum times? Peccatum generat mortem: vel mortem time. Si peccatum non times, time quo perducit peccatum. Dulce est peccatum: sed amara est mors. Ipsa est infelicitas hominum: propter quod peccant, morientes hic dimittunt, et ipsa peccata secum portant. Peccas propter pecuniam, hic dimittenda est: peccas propter villam, hic dimittenda est: peccas propter mulierem, hic dimittenda est: et quidquid est propter quod peccas, quando oculos in mor
Abbreviated transcription (Latin):
num huic tẽporinecessarium proserogant utboni
faciant. ut in bonitate & fide. & uitabona ꝑseuerent
hocoptant. hoc orant: quias inon ꝑseuerauerint in
uitabona separabuntur ab illopane ergo panẽ nrm
cotidianum da nobis. qũ id est sicuiuamus ut ab al tariotuo
nonseparemur: & uerbũ dĩ quod cotidie uerbis aperitur :¬
& quodammodo frangitur. panis cotidianus est : & quo¬
modo illum panem uentres. siciftum esuriunt mentes:
& hunc ergo p&imus simpliciter : & quicquid animae
nr̃ae & carninrãe in hacuita necessarium est: cotidiano
panȩ conduditur.

Expanded text:
num huic tempori necessarium. Pro se rogant, ut boni num huic tempori necessarium. Pro se rogant, ut boni fiant, ut in bonitate et fide et vita bona perseverent. Hoc optant, hoc orant: quia si non perseveraverintin vita bona, separabuntur ab illo pane. Ergo, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, quid est? Sic vivamus, ut ab altari tuo non separemur. Et verbum Dei quod quotidie vobis aperitur, et quodam modo frangitur, panis quotidianus est. Et quomodo illum panem ventres, sic istum esuriunt mentes. Et hunc ergo petimus simpliciter, et quidquid animae nostrae et carni nostrae in hac vita necessarium est, quotidiano pane concluditur.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs nihilintulimus in hunomendum sed nec auferre
aliquid possumus uictũ & tegumentũ habentes his
contentisimus: pereat auaritia : & diuesẽnatura: ergo
siad cotidianũ uictũ ꝑtin&. quia & hocbene intellegitur.
quod dicimꝰ panem ñm cotidianũ da nobis hodȩ : Non
miremur si nominato pane & cȩtera necessaria intelle¬
gantur. quomodo quando io seph inuitauit fr̃s suos.
homines illi inquit hodie mecũ manducabunt panem :
quare panẽ solum manducaturierant : sed a solo pane
intellecta sunt c&era : sic quando rogamus panem
cotidianum. quicquid nobis proptercarnẽntam̃ in
terra necessarium est postolamus: sed quidait dñs
ihs quaerite primum regnũ &iustitiã dĩ & hec om̃a
adponenturuob̵ : Intellegitur &iam hoc ualdebene.
panẽ nr̃m cotidianum danobis odiȩ: eucharistiam
tuam : cotidianum eybum: nolunt enimfideles
quid accipiant. & bonum esteis accipere panẽ cotidia¬

Expanded text:
ens: Nihil intulimus in hunc mundum, verum nec auferre ens: Nihil intulimus in hunc mundum, verum nec auferre quid possumus; victum et tegumentum habentes, his contsi ad quotidianum victum pertinet, quia et hoc bene intelligitur, quod dicimus, Panem notrum quotidianum da nobis hodie; non miremur, si nominato pane et caetera necessaria intelligantur. Quomodo quando Joseph invitavit fratres suos: Homines illi, inquit, hodie mecum manducabunt panem . Quare panem solum manducari erant? Sed a solo pane intellecta sunt caetera. Sic quando rogamus panem quotidianum, quidquid nobis propter carnem nostram in terra necessarium est, postulamus. Sed quid ait Dominus Jesus? Quaerite primum regnum Dei et justitiam, et haec omnia apponentur vobis . Intelligitur etiam hoc valde bene, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, Eucharistiam tuam, quotidianum cibum. Norunt enim fideles quid accipiant, et bonum est eis accipere panem quotidia
Abbreviated transcription (Latin):
tas eius. In terra: quando contra carnem concupiscit
sp̃siam facta est uoluntas eius incaelo ÷eritaũt plena
c̃cordia : quando ipse uoluerit : sit modo pugna: ut pos¬
sit eẽ uictoria : &iam sib ene in tellegi potest : fiat
uoluntastuasic̃ incccelo ita & in terra. ut caelum pona¬
mus ec clesiã qui a portat dm̃ : terrã uero infideles
quib: dictũ est : terraes : & interrã ibis quando ergo
micis nominixp̃iano: hoc o ramus ut fiat uoluntas
eius sicut in caelo ita & in terra: sdestsicut intuis
fidelib: sic& intuis blas phematorib: ut om̃s caelum
nos fundure prouictu cotidiano ut abund& nõb: & si
non habundat : nondes it nobis: cotidianũ aũt dixit
quã diu hodie uocatur : cotidieuiuimus. cotidie surgi¬
mus cotidiȩ saturamur cotidiat esurimuf : d& nobis
panẽ cotidianum : quare nondixit & tegum̃tum : uictus
enimnr̃ in crboest : & potutegum̃tum inuestitu & tec¬
to: nihilhomo plus desiderat quando quidem dicit

Expanded text:
elo: quando contra spiritum non concupiscit caro, jam facta est voluntas ejus in terra. Erit autem plena concordia, quando ipse voluerit: sit mundo pugna, ut possit esse victoria. Etiam sic bene intelligi potest, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, ita et in terra: ut cmus Ecclesiam, quae portat Deum; terram vero infideles, quibus dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » Quando ergo micis nomini Christiano, hoc oramus, ut fiat voluntas ejus, sicut in coelo, ita et in terra, id est, sicut in tuis fidelibus, sic et in tuis blasphematoribus; ut omnes coelum nos fundere pro victu quotidiano, ut abundet nobis; et si non abundat, non desit nobis. Quotidianum autem dixit, quamdiu hodie vocatur . Quotidie vivimus, quotidie surgimus, quotidie saturamur, quotidie esurimus. Det nobis panem quotidianum. Quare non dixit et tegumentum? Victus enim noster in cibo est et potu, tegumentum in vestitu et tecto. Nihil homo plus desideret. Quandoquidem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sic faciamus &nos: & hic quid oramus. nisi ut bomi
simus : quando enimfacimus uoluntatẽ dĩ. nã ipse
sine dubio facit suam : tuncfit uoluntas eius in nob:
& aliter bene intellegimus. fiat uoluntastuasic incaelo
& interra. accipimus praeceptum dĩ. & plac& nobis
plac& mentinostrae. condelectamur enim legidĩ
secundum interiorem hominem. tuncfituoluntas
eius incaelo : caelo enim conparamur. sp̃s nr̃ : terra
autem caronr̃a: qui destergo fiatuo luntastua sicut
incaelo & in terra : ut quomodomentinrãe plac&tua
iussio sic ei consentiatnr̃acaro. & tollatur rixailla

Expanded text:
sic faciamus et nos. Et hic quid oramus, nisi ut boni sic faciamus et nos. Et hic quid oramus, nisi ut boni simus? Quando enim facimus voluntatem Dei nam ipse sine dubio facit suam, tunc fit voluntas ejus in nobis. Et aliter bene intelligimus, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, ita et in terra. Accipimus praeceptum Dei, et placet nobis, placet menti nostrae. Condelectamur enim legi Dei secundum interiorem hominem . Tunc fit voluntas ejus in coelo. Coelo enim comparatur spiritus noster, terrae autem caro nostra. Quid est ergo, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, ita et in terra. Ut quomodo menti nostrae placet tua jussio, sic ei consentiat caro nostra; et tollatur rixa illa
Abbreviated transcription (Latin):
Dicimus adueniat regnũtuum. scĩficatio nominis
dĩ est. quaefficimur nos scĩ : Nam nomen eius semper
estscm: optamus &iam uenire regnum eius: ueni&
& sinolumus: sedoptare &orare. utuemiatregnũ eiꝰ :
nihilestaliud quam optare abillo. ut dignos nos faciat
regnosuo neforte quod absitueniat. & non nobis ue¬
nat : multis enim non estuenturum: quod tamen uen¬
turum est: eis enim uenturus est quib: dicftur. ueni¬
tebenedictipatris mei. ꝑcipite regnum quod uobis
paratum est ab horigine mundi : illis nonueni& quibus
dicstur: discedite ame maledicti in ignẽ a &ernum.
Cum ergo dicimus ueniatregnumtuum: oramus ut
nobis ueniat : qui destut nobis ueniat : ut bonos nos
inueniat : hocergo oramus ut bonos nos faciat
tunc enim nobueni& regnum eius: addimus¬
Seruiunt tibi angeli incaelo : nostibi seruiamus inter¬
ra. Nonte offendunt angeli incaelo: ñte offenda¬
mus interra: quomodo illi faciuntuo luntatem tuã.

Expanded text:
dicimus, Veniat regnum tuum. Sanctificatio nominis Dei est, qua efficimur nos sancti. Nam nomen ejus semper est sanctum. Optamus etiam venire regnum ejus: veniet, et si nolumus; sed optare et orare ut veniat regnum ejus, nihil est aliud quam optare ab illo, ut dignos nos faciat regno suo, ne forte, quod absit, veniat, et non nobis veniat. Multis enim non est venturum, quod tamen venturum est. Eis enim venturum est, quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Illis non veniet quibus dicetur. Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum . Cum ergo dicimus, Veniat regnum tuum, oramus ut nobis veniat. Quid est, ut nobis veniat? Ut bonos nos inveniat. Hoc ergo oramus, ut bonos nos faciat: tunc enim nobis veniet regnum ejus. CAPUServiunt tibi Angeli in coelo, nos serviamus tibi in terra. Non te offendunt Angeli in coelo, non te offendamus in terra. Quomodo illi faciunt voluntatem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum quod dabit non habebit: Equidem
tolus quidixit. prout quisque hab&:
Non ut aliisit refectio: uobis angustia: me¬
tia tur ergoquisque uires suasꝰ: non the sau¬
ritare Adtendat interram d&: ñ perit
quoddat. nondico hoc non perit sed di¬
co hoc solum ñperit. Alia uero quae non
dederis & abundant tibi : aut cum uiuis
amittis. aut cum moreris dimittis.
Deinde fr̃s mei tanta pro missio quem non
bitͣ uobis adtende cuidicat homini dic̃ds̃ mortali dicit¬
cit in mortalis: mendico dicit : Tantus
pater familias: neque enim hoc reuo¬
caturus est qđ dedimus: Inuenimus quẽ
feneremus: demus inusuram sedđo ñ
homini: eidamus qui habundat : ei damus¬
quidedit quod demus: & promodicis rebus:x
pro friuolis promortalibus proputribi¬
libus proterrenis. quae &erna incorrup¬
tibilia sine sine manentia : quid multa dic¬
turussum : sepromittit : qui ꝓmittit sia masillũ
emeillum ab illo: & ut noueris te ipse dare :

Expanded text:
ipsum quod dabit non habebit. CAPUT IIipsum quod dabit non habebit. CAPUT IItolus, qui dixit: Prout quisque habet, non ut aliis sit refectio, vobis angustia . Metiatur ergo unusquisque vires suas, non thesaurizare attendat in terra: det, non perit quod dat. Non dico, Hoc non perit; sed dico, Hoc solum non perit. Alia vero quae non dederis, et abundant tibi, aut cum vivis amittis, aut cum moreris dimittis. Deinde, fratres mei, tanta promissio quo nos bitur vobis, attende cui dicat. Homini dicit Deus, mortali dicit immortalis, mendico dicit tantus paterfamilias. Neque enim hoc revocaturus est quod dedimus. Invenimus quem feneremus. Demus in usuram, sed Deo, non homini. Ei damus qui abundat, ei damusqui dedit quod demus. Et pro modicis rebus, pro frivolis, pro mortalibus, pro putribilibus, pro terrenis, aeterna, incorruptibilia, sine fine manentia: quid multa dicturus sum? se promittit, qui promittit. Si amas illum, eme illum ab illo. Et ut noveris te ipsi dare,
Abbreviated transcription (Latin):
manibus uestris:
ds̃ nos quaerit: non nos¬
tra: sed soc crificium xpianiest el rmosina
in pau perem: hinc enim sit ds peccatis pro¬
pitiusnisiautem peccatis propitius siat ds̃
quis reman& nisi reus ab eis dilęctis & peccatis.
uita non ducitur mundantur homines
Peli mosinas: quae sunt duorum generum
erogando: & re mit tendo: ero gando qđ
habes bonum: Remittendo quod pateris
malum s haec duo genera elymosinarun
dñs magister bonus i qui uerbum breuia uit
super terram ut ess& fructuosum & non
onerosum. quam breuit̃ fuerit conplexus.
Audite: Remittite inquit : & remittitur
uobis: date & dabitur uobis: remittite : &
remittetur uobis: pertin& adignos cendum
date & dabitur uobis pertin& aderogandum.
ex illa elymosina qua ignos ces homini: nihil
erdis ecce p&it statim ueniam. ignouis¬
ti. nihl amisisti÷ caritate : amplior domum
ti Illud aliud genus elx mosinarum
ubi iubemur erogare indigentibus graue
uidetur
quia quod quisq dederitꝰ hoc

Expanded text:
manibus vestris? Deus nos quaerit, non nostra. Sed sacrificium christiani est eleemosyna in pauperem. Hinc enim fit Deus peccatis propitius. Nisi autem peccatis propitius fiat Deus, quis remanet nisi reus? Ab eis peccatis ta non ducitur, mundantur homines per eleemosynas: quae sunt duorum generum, erogando et remittendo; erogando quod habes bonum, remittendo quod pateris malum. Haec duo genera eleemosynarum Dominus magister bonus, qui verbum breviavit super terram, ut esset fructuosum, et non onerosum, quam breviter fuerit complexus, audite: Remittite, inquit, et remittetur vobis; date, et dabitur vobis . Remittite, et remittetur vobis, pertinet ad ignoscendum; date, et dabitur vobis, pertinet ad erogandum. Ex illa eleemosyna, qua ignoscis homini, nihil perdis. Ecce statim veniam petit, ignovisti, nihil amisisti. Charitate amplior domum redisti. Illud aliud genus eleemosynarum, ubi jubemur erogare indigentibus, grave videtur: quia quod quisque dederit, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
go fr̃s uires paruas habeo seduerbum diud gorat
Ehab& ualere in cordibus ur̃as ieergo & quued lente
ex pauistis: mani feste enĩ dixit Ne ex positonem
Neex positorem
ħ abent ista necessarium sed factorem: quimi¬
hi inquid multitudinem sacrisiciorume
uestrorum: quis enim ex quisiuit ista de

Expanded text:
res, vires parvas habeo, sed verbum Dei magnas habet. Valeat in cordibus vestris. Ergo et quod lente expavistis. Manifeste enim dixit, nec expositorem habent ista necessarium, sed factorem. Quo mihi, inquit, multitudinem sacrificiorum vestrorum? Quis enim exquisivit
Abbreviated transcription (Latin):
te inueniat : si delemte inueniat: xp̃ianũte in ueni¬
at: quid tibi facturus est: qđ stephano iude fecerunt
faciendo malũ miser̃ adbonũ: ergo quando ut liber&
te ds̃ ab homine malo. ad tendete: nolitibi parcere :
atete liber&: quo modote a teliberat : dimitten¬
do peccata: donando merita: dando tibi uires
pugnandi aduersus concupiscentiastuas: Ins¬
pirando uir tutem: donando mentituae caeles¬
tem delectationem. qua omnis terrena delecta¬
tio super&ur: haec tibi cũ pręstat ds̃. liberat te
ate: & securus ex pectas in huius scłi malis tã transi¬
turiis cũ eis bonis uenturũ dñm. que transire ñ pos¬
sunt: satissint uobis. Uidetiscerte quia nescio quo¬
modo ego inualidus accedo & loquendo fortissor:
tantus ẽ mihi animus. tanta intentio in ꝑfectu ur̃o. Ope¬
rarius enĩ in agrosructũ sperans. minus sentit labo¬
rẽ : sitis fructus mei. qui sint ut uobis cũ sim &

Expanded text:
te inveniat, fidelem te inveniat, christianum te invenite inveniat, fidelem te inveniat, christianum te inveniat: quid tibi facturus est? Quod Stephano Judaei fecerunt. Faciendo malum, miserunt ad bonum. Ergo quando petis ut liberet te Deus ab homine malo, attende te, noli tibi parcere: te a te liberet. Quomodo te a te liberat? Dimittendo peccata, donando merita, dando tibi vires pugnandi adversus concupiscentias tuas, inspirando virtutem, dando menti tuae coelestem delectationem, qua omnis terrena delectatio superetur. Haec cum tibi praestat Deus, liberat te a te, et securus exspectas in hujus saeculi malis transitoriis cum eis bonis venturum Dominum, quae transire non possunt. Satis sint vobis. Videtis certe, quia nescio quomodo ego invalidus accedo, et loquendo fortis fio. Tantus est mihi animus, tanta intentio in profectu vestro! Operarius enim in agro fructum sperans, minus sentit laborem. Sitis fructus mei, ut vobiscum sim, et
Abbreviated transcription (Latin):
te uidimus in his necessitatibus constitutũ. &
ministrauimustibi : & ille quando uni exmini¬
mis meis fecistis mihi fecistis. dat decaelo
accepit intra: Ipsedat ipse accepit quasi fȩnum
traiecticiũ facis: hic das. ibi recepis: hisdas : res
malohoc enim modo cantabimus scioenim
quo gemitudicas. liberame dñe ab homine malo
quis enim in isto scło non patitur aliquem ho¬
minem malũ : quando ergo hoc dicisdõ liberame
dñe ab homine malo sicut totis p̃cordis dicis sic intentiss oculis te
orins adtende liberamedñe ab homine malo facres pondisse tibidm̃
ste ipsũ . pateris malũ: nolite ipsum patimalũ.
uude amus sunuenit te quidtib faciat alter ma¬
lus quid tibi faciat malus: tunoli eẽmals. non tibi
domin&ur auaritia. nonte calc& concupis cen¬
tia tua. Nonte tritur& iratua: Isti host&s interio¬
rfstui qui sunt: tu ipse ñ tibi aliquid facias: Uidea¬
mus quid tibi facit uicinus malus. patronus malus
potensi malus uideamus quid tibi faciat: Iustum

Expanded text:
necessitatibus constitutum, et ministravimus tibi? Et ille: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Dat de coelo, accipit in terra. Ipse dat, ipse accipit. Quasi fenus trajectitium facis. Hic das, ibi recipis: hic das res malo: hoc enim modo cantavimus. Scio enim quo gemitu dicas, Libera me, Domine, ab homine malo. Quis enim in isto saeculo non patitur aliquem hominem malum? Quando ergo hoc dicis Deo, Libera me, Domine, ab homine malo; sicut totis praecordiis dicis, sic intentis oculis te prius attende. Libera me, Domine, ab homine malo. Fac tibi respondisse Deum, te ipso. Pateris malum, noli te ipsum pati malum. Videamus si invenit in te, quid tibi faciat alter malus. Quid tibi faciat malus? Tu noli esse malus. Non tibi dominetur avaritia, non te calcet concupiscentia tua, non te trituret ira tua. Isti hostes interiores tui sunt. Tu ipse non tibi aliquid facias. Videamus quid tibi facit vicinus malus, patronus malus, potens malus: videamus quid tibi facit. Justum
Abbreviated transcription (Latin):
largius ad quirere cubiculum cordis luci non
aperit aequitatis. ex quo istisibi possunt intelle
gant aut aurum & argentum seaccusare non
oportere. quãuis deauro & argento sepehomi¬
nes cupidissimi dimicent: Aut accusationes suas
de terra in caelum: & demetallis fulgentib in
sidera: atq: ipsum solem sed eber& trans ferre
quando iniqui homines in expiabili. sepediscordia.
depossidenda solis luce confligunt . simul &iã
discant qui dintersit interhanc lucem uisibi¬
lem. lucemq iustitiae: siquidem fieri potest
ut quanto maiore auiditate fruquisq haclucȩ
uoluerit : tantomaiore caecitate adiufeitiae luce

Expanded text:
largius acquirere, cubiculum cordis luci non largius acquirere, cubiculum cordis luci non aperit aequitatis? gant, aut aurum et argentum se accusare non oportere, quamvis de auro et argento saepe homines cupidissimi dimicent; aut accusationes suas de terra in coelum, et de metallis fulgentibus in sidera, atque in ipsum solem se debere transferre; quando iniqui homines inexpiabili saepe discordia de possidenda solis luce confligunt. Simul etiam discant quid intersit inter hanc lucem visibilem, lucemque justitiae. Siquidem fieri potest ut quanto majori aviditate frui quisque hac luce voluerit, tanto majori caecitate a justitiae luce
Abbreviated transcription (Latin):
omnis dĩ creatura. quiasicut apostolus dixit. per¬
uersi quidam homines coluerunt & seruierunt
creaturae potius quam creatori qui estbenedictus
in scła. ui tuperetur &iam istesol. quem certe
idem manichei qui non intellegunt eẽ creaturam
tam quam ipsum creatorem uel tamquam eius
aliquam partem colere atq ad orare non desinunt:
Curergo ipsum non uituperant
homines deususolis & luminis in aedificiis suis
lites iniustissimas concitant: & ut fenestris suis
liquanto largius infundantur.
domos alienas deicere sȩpȩmoliuntur : & eos
qui contradixerint &iam siiurecertissimo contr¬
dicant. Inimicitiis a cerbissimis insectantur:
siquẽ igitur infimorum potentior aliquis in¬
iuste acnefariae propter usum solis obpresserit
deripuerit. In exilium &iam mortem ue conpu¬
lerit: solis est crimen quodille abundantius uti
desiderat. an potius male utentis iniquitas : qui
dum cupit corporeis oculis temporale lumen

Expanded text:
omnis Dei creatura, quia, sicut Apostolus dicit, peromnis Dei creatura, quia, sicut Apostolus dicit, perversi quidam homines coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Vituperetur etiam iste sol: quem certe iidem Manichaei, quoniam non intelligunt esse creaturam, tanquam ipsum Creatorem, vel tanquam ejus aliquam partem colere atque adorare non desinunt. Cur ergo ipsum non vituperant, cum plerumque homines de usu solis et luminis in aedificiis suis lites injustissimas concitant; et ut fenestris suis aliquanto largius infundantur, domos alienas dejicere saepe moliuntur; et qui contradixerint, etiamsi jure certissimo contradicant, inimicitiis acerbissimis insectantur? Si quem igitur infirmorum potentior aliquis injuste ac nefarie propter usum solis oppresserit, diripuerit, in exsilium etiam mortemve compulerit, solis est crimen, quo ille abundantius uti desiderat, an potius male utentis iniquitas, qui dum cupit corporis oculis temporale lumen
Abbreviated transcription (Latin):
habere aliquid ne indiger&: Ideo plus hab& nemi¬
facenim misericordem aliquem inueniss& hauirs¬
esaurum : Nne operante misericordia praebȩtur
hospitalitas peregrinis: aluntur familici nudi
uestiuntur : in opes adiuuantur : captiui redimun¬
tur i construuntur ec clesiae : reficiuntur lassi
pacantur letigͥosi: reparantur naufragi : curan¬
tur aegroti : corporales opes dispertiuntur in
terra : sp̃itales reconduntur in caelo: quis haec
facit : misericors& bonus: unde facit : deauro &
argento : cuiseruiens haec facitei quidixit: meum
est aurum & meum est argentum. Uidetis iam
ut arbitrorfr̃s quam magno errore magnaq: di¬
mentia in res ipsas. quib: malihomines utuntur
crimenmale utentium transferatur.. Nam si
propterea uituperatur aurum & argentum quia
homines auaritia de prauati. neglectis praeceptis
omni potentissimiacreatoris in eaquȩ condidit de¬
testabili cupiditate rapiunt ur: ui tuperetur &iã

Expanded text:
habere aliquid ne indigeret, ideo plus habet ne mihabere aliquid ne indigeret, ideo plus habet ne miFac enim misericordem aliquem invenisse thesaurum: nonne operante misericordia praebetur hospitalitas peregrinis, aluntur famelici, nudi vestiuntur, inopes adjuvantur, captivi redimuntur, construuntur ecclesiae, reficiuntur lassi, pacantur litigiosi, reparantur naufragi, curantur aegroti, corporales opes dispertiuntur in terra, spirituales reconduntur in coelo? Quis haec facit? Misericors et bonus. Unde facit? De auro et argento. Cui serviens haec facit? Ei qui dixit, Meum est aurum, et meum est argentum. Videtis jam, ut arbitror, fratres, quam magno errore magnaque dementia in res ipsas quibus homines male utuntur, crimen male utentium transferatur. Nam si propterea vituperatur aurum et argentum, quia homines avaritia depravati, neglectis praeceptis omnipotentissimi Creatoris, in ea quae condidit detestabili cupiditate rapiuntur; vituperetur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur diuitiae : quiaquis quis eas abuerit : nonege¬
bit. Istaeuero in iustaediuitiae. non quia iniuftũ est
aurum & argentum : sed qui a iniustum est eas putare
diuitias quae non auferunt aegestatem.. Tanto
enim magis quisque ardebit aegestate auariae.
modo ergosunt diuitiae quibus crescentibus cres
cit inopia : quae amatorib: suis quanto fuerint
ampliores ñ aufer̃ saci&atem: sed inflammant
cupiditatem. Diuitem tuputas. quiminus eger&
siminus haber& : Nam uidemus quos dam cum
haberent paruã pecuniam paruis lucris fuisse
laeatus: sed postea cum coepit abundare Ve¬
rum quidem corpus auri & argenti sod tamen
falsae diuitiae. cum parua obtuleris iam recu¬
sant : credas eos iam esse satiatos. sed falsum est.
Nam maior pecunia fauces auaritiae non cludit.
sed extendit: non inrigat: sed accendit: poculum
respuunt : quia fluuium sitiunt. utrum ergo
ditior anegentior dicendus est qui cum ideo uoluit

Expanded text:
dicuntur divitiae, quia quisquis eas habuerit non egedicuntur divitiae, quia quisquis eas habuerit non egebit. Istae vero injustae divitiae, non quia injustum est aurum et argentum; sed quia injustum est eas diuitias, quae non auferunt egestatem. tanto enim magis quisque ardebit egestate, quanto mamodo ergo sunt diuitiae, quibus crescecit inopia: quae amatoribus suis quanto fuerint ampliores, non afferunt satietatem, sed inflammant cupiditatem? Divitem tu putas, qui minus egeret, si minus haberet? Nam videmus quosdam, cum haberent parvam pecuniam, parvis lucris fuisse laetatos: sed posteaquam coepit eis abundare, verum quidem corpus auri et argenti, sed tamen falsae divitiae, cum parva obtuleris, jam recuant. Credis eos jam esse satiatos: sed falsum est. Nam major pecunia fauces avaritiae non claudit, sed extendit; non irrigat, sed accendit. Poculum respuunt, quia fluvium sitiunt. Utrum ergo ditior, an egentior dicendus est, qui cum ideo voluit
Abbreviated transcription (Latin):
non summum & magnum bonum: & progradu sui
ordinis laudabilem conditorem uniuersitatis
ostendat: copia uero eius non extollatbonos : necle¬
dat inopia:malos autẽ & cum offertur excec& :
& cũ aufertur excruci&: res ergo condita & ad¬
conditoris laudem & bonorum probationem. ma¬
lorumq: supplicium recteui tuperari nullum modo
potest : & eam uerissime ds̃ dicit suam. quã non so¬
lum condita fluentissimabonitate. sed &iam pro¬
uidentissima moderatione dispensat. cũ autem
hoc genus rerum dñs in euangelio mamona iniqui¬
tatis appellat. significat esse alterum mamona
id est alias diuitias. quas nisi iusti & boni possidere
non possunt. utideo mamona iniquitatis uoc&ur¬
diuitias. Iustitiauero nouit esse alias diuitias quib:
homo ad ornatur interior. sicutbeatus petrus di¬
cit. qui est antedm̃ diues. Ille iustedicuntur diui¬
tiae qui abonis meritis iustisq tribuuntur.: Illeuere

Expanded text:
non summum et magnum bonum, et pro gradu sui non summum et magnum bonum, et pro gradu sui ordinis laudabilem Conditorem universitatis ostendat; copia vero ejus non extollat bonos, nec elidat inopia; malos autem et cum offertur excaecet, et cum aufertur excruciConditoris laudem, et ad bonorum probationem, malorumque supplicium, recte vituperari nullo modo potest: et eam verissime Deus dicit suam, quam non solum condidit affluentissima bonitate, sed etiam providentissima moderatione dispensat. Cum autem hoc genus rerum Dominus in Evangelio mammona iniquitatis appellat, significat esse alterum mammona, id est, alias divitias, quas nisi justi et boni possidere non possunt, ut ideo mammona iniquitatis voceturdivitias. Justitia vero novit esse alias divitias, quibus homo adornatur interior: sicut beatus Petrus dicit, Qui est ante Deum dives . Illae justae dicuntur divitiae, quia bonis meritis justisque tribuuntur. Illae verae