comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gumem dñi. ⁊ cͥrismatis uncti¬
onem uen̾abilit̾ seruat. Portat
i lapates. ⁊ caseum: cũ uirorẽ
fidĩ. ⁊ pinguedinem caritatiᷤᷤ
in suo recondit pectore. Lapa¬
tes eium dicunt esse cibum holerib
confectum. ⁊ caseus ÷ lac coagulatũ:
que utͣq possunt in fide. ⁊ dilectiõe
cibum significare anunar̃. Sed ħ
om̃ia abra ista adsuum libitũ u̾te¬
re uel ꝓpͥo arbitrio uti ñ ꝑmittitur.
quin potiꝰ ea ad usum ac dispensati¬
onem dñe sue seruare ordinatur.
quia iustum ualde÷ ut qui n dũ
ꝑfecte nouit  morleramina uite
sue. non subi to rector fiat uite
aliene. s magis ei subditꝰ fiat.
qui uita.⁊ doctrina regłam ten
occurrert̾ ei exploratores assyrior̾.
n tenuer̃ eam clicentes. Uñ ueniᷤᷤ.
aut quo uadis: Que respondit.
ꝓ eo quod contempnentes uos no¬
luer̾t ultro tͣcdere serp̃os. ut in¬
uenirent miscd̾iam in conspectu
ur̃o. Qui sunt exploratores assi¬
rior. nisi philosophi gentilum.
⁊curiosi scrutatores humanar̃

Expanded text:
i et chrismatis unctionem venerabiliter servat. 12 Portat «et lapates et caseum» cum virorem fidei et pinguedinem caritatis in suo recondit pectore. Lapates enim dicunt esse cibum oleribus confectum et caseum est lac coagolatum, quae utraque possunt in fide et dilectione cibum significare animarum. 13 Sed haec omnia abra ista ad suum libitum vertere, vel proprio arbitrio uti non permittitur, quin potius ea ad usum ac dispensationem dominae suae servare ordinatur. Quia iustum valde est ut qui nondum perfecte novit moderamina vitae suae, non subito rector fiat vitae alienae, sed magis ei subditus fiat qui vita et doctrina regulam tenoccurrerunt ei exploratores Assyriorum et tenuerunt eam dicentes: “Unde venis, aut quo  eo quod contemnentes vos, noluerunt ultro tradere semetipsos, ut invenirent misericordiam in conspectu vestro. » Qui sunt exploratores Assyriorum, nisi philosophi gentilium, et curiosi scrutatores humanarum
Abbreviated transcription (Latin):
cepitq ne cui uideo introeundi
hierosolimam eẽt. lirentia: xp̃i¬
anis tantum ciuitate ꝑmissa.
Quam ip̃e in optimum statum
muroꝵ extructione reꝑauit. ⁊
heliam uocari de p̾ nomine suo
uidith holofernem sedentem
inconopeo qd̃ erat ex purpura
p̃ciosis intextum. & cum in faci¬
em eius intendiss: adorauit eũ
ꝓst̾nens se suꝑ terram. E leuaue¬
runt eam serui holofernis: iu
rauit holofernem: ñ ÷ ꝑturba¬
dio timoris. s conserriatio ordi¬
nis. Quotiens sc̃i uiri t̾rene pote ᷤᷤ¬
tati impendunt honorem: non
ex uitio adulationis s ex iure dig
cens. Subditi gͥ estote om̃i hu¬
mane creature: ꝓpt̾ dm̃. Siue
regi quasi p̾cellenti: siue duci¬
bus tanꝗͣ ab eo missis. adum

Expanded text:
cepitque, ne cui Iudaeo introeundi cepitque, ne cui Iudaeo introeundi Hierosolimam esset licentia, Christianis tantum civitate permissa, quam ipse in optimum statum murorum extructione reparavit et Heliam vocari de pronomine suo Iudith Holofernem sedentem in conopeo, qpretiosis intextum: et cum in faciem ejus intendisset, adoravit eum, prosternens se super terram. Et elevaverunt eam servi Holrat Holofernem non est perturbatio timoris, sed conservatio ordinis. Quoties enim sancti viri terrenae potestati inpendunt honorem, non ex vitio adolationis sed ex iure digncens: «Subditi igitur estote omni humanae creaturae propter Deum, sive regi quasi praecellenti sive ducibus tanquam ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
lesit. Uñ factum ÷ quod ip̃o reg¬
nante petrꝰ apłs in urbe roma¬
na p̾dicando plurimos ad fidẽ
xp̃i conu̾teret. Sic itraianꝰ im¬
errore deceptꝰ confessores xp̃i per¬
secutus sit: t̃n plinii scdi relatu
tia instructus: rescͥptis lenio¬
ribus temꝑauit edictum. Simi¬
liter et elius adrianꝰ ꝑ quadra¬
tum discipłm apłoꝵ et aristidẽ
uirum atheniensem de xp̃rana
religione instructus atq eru¬
ditus. p̾cepit ꝑ epłam ad minim¬
tium fundanium ꝓ consulẽ
afre datam: ut nemini lic̾ẽt
xp̃ianum sine obiectu cͥminiᷤᷤ
aut ꝓbatione dampnare. Idemq:
continuo pat̾ pate in senatu
ultra morem maioꝵ appella¬
tur: & uxor eiꝰ augꝰta. Adrianꝰ
rem publicam iustissimis legi¬
b ordinauit. Bellũ contͣ sau¬
romatas gessit: n uicit. In deoᷤ
sane ꝑ turbatione sceler̃ suoꝵ
exagitatos ce palestinam ꝓuntiã
quondam suam de popłantes:
ce cur sibi adu̾sum romanos ñ
assentarent᷑. excruciabant. Pre¬

Expanded text:
laesit. Unde factum est quod ipso regnante Petrus apostolus in urbe Romana praedicando plurimos ad fidem Christi converteret. Sic et Trajanerrore deceptus confessores Christi persecutus sit, tamen Plinii secundi relatu tia instructus, rescriptis lenioribus temperavit edictum. 21 Similiter et Elius Adrianus, per Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem virum Atheniensem de Christiana religione instructus atque eruditus, praecepit per epistolam ad Minuncium Fundanium proconsulem Asiae datam, ut nemini liceret Christianum sine obiectu criminis aut probatione damnare. Idemque continuo Pater patriae in senatu ultra morem maiorum appellatur, et uxor eius Augusta. 22 Adrianus rempublicam iustissimis legibus ordinavit, bellum contra Sauromatas gessit et vicit. Iudaeos sane, perturbatione scelerum suorum exagitatos et Palestinam provinciam quondam suam depopulantes, ce, cur sibi adversum Romanos non adsentarentur, excruciabant, prae
Abbreviated transcription (Latin):
tur: sacͣmentis eccl̾iasticis ꝯmu¬
nicent. ⁊ de reb sius sꝑitalib ma¬
gistris deseruant. solatiisq corꝑa¬
lib illis obsequant᷑: s tam̃ ad reñ
tiandum om̃ib q̃ possident. et
apłice ꝑfectionis normã tenendã
ñ sunt idonei. Uñ diues in euͣn¬
głio se p̾cepta dĩ custodisse redẽp¬
tori nr̃o respondit. s tam̃ ad per¬
fectionem tendere uenditis om̃ibꝰ
reb suis. ⁊ datis pauꝑib eumq
sequi uixta eiꝰ monita ñ consen¬
tiebat. Portat qͥdem ħ abra ħ ÷¬

Expanded text:
tur, sacramentis ecclesiasticis commutur, sacramentis ecclesiasticis communicent, et de rebus suis spiritalibus magistris deserviant solatiisque corporalibus illos obsequantur, sed tamen ad retiandum omnibus, quae possident, et apostolicae perfectionis normam tenendam non sunt idonei. Unde dives in Evangelio se praecepta Dei custodisse Redemptori nostro respondit, sed tamen ad perfectionem tendere venditis omnibus rebus, et datis pauperibus, eumque sequi juxta ejus monita non consentiebat. Portat quidem haec abra,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium uͥtutum decore se illustrͣe
certat. Cui ꝙ̃ dñs contulit splendo
tute pendebat future. Ꝙ id̾̃o dñs
÷ut qui dilectionis di ꝑfecte feruet
amore. om̃iũ dignꝰ habeat᷑ hono¬
re. Imposuit itaq abre sue asco¬
ꝑam umi. & uasolei. ⁊ polentam.
.i lapates. u panes. ce caseum: ⁊ pro¬
fecta ÷. Quid÷ quod iudith ad agonẽ
ꝓcessura abre sue imposuit ad por¬
tandum ea q̃ in ia fuer̃ sibi neces¬
saria. nisi quod sc̃a eccłia instadio istiꝰ
mundi certare ꝯtͣ hostem ꝓꝑans. qͦ¬
rundam carnalium ad usus suos
p̾senti utit᷑ minist̾io: Qui si fideli¬
ter illud ꝑegerint. poter̃ ad ueram
lib̾tatem ꝑuenire. ita ut coheredes
n participes future passionis effician¬
tur: sicut memorata abra in fine
istiꝰ libri lib̾a a uidith dña sua di¬
missa ꝯmemorat᷑. Sepe eñi con¬
tingit: ut qui inscientia ⁊ mori¬
bus minꝰ ꝑfecti sunt. & p̾sentium
rerum amore quodãmͦ irrecum¬

Expanded text:
omnium virtutum decore se inlustrare omnium virtutum decore se inlustrare certat. «Cui etiam Dominus contulit splendortute pendebat» futurae. 7 «Et est, ut qui dilectionis perfectae Dei fervet amore, omnium dignus habeatur honore. « Imposuit itaque abrae suae ascoperam vini, et vas olei, et polentam et palathas, et panes, et caseum, et proest». 8 Quid est quod Iudith ad agonem processura «abrae suae inposuit» ad portandum ea quae in via fuerunt sibi necessaria, nisi quod sancta ecclesia, in stadio istius mundicertare contra hostem properans, quorumdam carnalium ad usus suos praesenti utitur ministerio? Qui si fideliter illud peregerint, poterunt ad veram libertatem pervenire, ita ut coheredes et participes futurae possessionis efficiantur, sicut memorata abra in fine istius libri libera a Iudith domina sua dimissa commemoratur. 9 Saepe enim contingit ut qui in scientia et moribus minus perfecti sunt, et praesentium rerum amore quodam modo inretiun
Abbreviated transcription (Latin):
gubrib. ⁊ induit se uestimentis io¬
cunditatis. uisi qd̾ sc̃a eccłia licet
aliquando ꝓ peccatis suis peniten¬
tie gerat affectum. tam̃ spe re¬
missionis. i fituri p̾mii. anxiũ satis
exhilarat animũ: Lauit corpꝰ suũ:
cũ actus corꝑis sui penitentie lacͥmiᷤᷤ
mnundat. Uugit se mirro oꝑtimo: c̃
in ip̃a mortificatione carnis. carita¬
tis ac ceterarum uirtutum se replet
odore. Discͥminat cͥnem capitis sui:
cũ sollerti discretione singl̃as cogita¬
tiones distinguit cordis. Imponit
mittram capiti: cum galeam salu¬
tis circundat menti. Induit pedes
suos sandaliis: cum g̃ssus oꝑum suoꝵ
euangłicis mimit docͥms. Assumit
dextͣliola. & lilia. ⁊in aures. & anulo ᷤᷤ.
Indextraliolis spes futuroꝵ bonorũ
expͥmit᷑: que in dextͣ dei sc̃is infut᷑o
dant᷑. In lilũs castitas. in mauribus
obedientie deuotio: & in anulo sig¬
nacłm ficłĩ designat᷑. His gͦ om̃ib
ornam̃tis se sc̃a eccłia ornat: quia

Expanded text:
induit se vestimentis jucunditatis, nisi quod sancta Ecclesia, licet aliquando pro peccatis suis poenitentiae gerat affectum, tamen spe remissionis et futuri praemii anxium satis exhilarat animum. Lavat corpus suum, cum actus corporis sui poenitentiae lacrimis mundat. 4 «Ungit se myrro optimo», cum in ipsa mortificatione carnis, caritatis ac ceterarum virtutum se replet odore. «Discriminat crinem capitis sui», cum solerti discretione singulas cogitationes distinguit cordis. «Inponit mitram capiti», cum galeam salutis circumdat menti. 5 «Induit pedes suos sandaliis», cum gressus operum suorum evangelicis munit doctrinis. «Assumit dextraliola et lilia, et inaures et annulos»: in dextraliolis spes futurorum bonorum exprimitur, quae in dextera Dei sanctis in futuro dantur; in liliis castitas, in inauribus obedientiae devotio et in anulo signaculum fidei designatur. 6 His ergo «omnibus ornamentis se» sancta ecclesia «ornat», quia
Abbreviated transcription (Latin):
ł quicqͥd in arborib florifer̃. seu in
uineis sꝑitalib fructifer̃. ħ in sc̃ĩs
uiris inuenit᷑ utile. iocudũ. et
fructuosum. totũ gladio ꝑsecutio¬
nis deuastare ac fłãma inudie
exurere contendit. Un uenit qd̾
subiungit᷑. & cecidit timor illuiᷤᷤ
suꝑ om̃s inhabitantes t̾rã. qͥ a carna¬
lium corda q̃ amore t̾renar̃ rercimi
obligant᷑. audita ⁊⁊ uisa hostis ipsuiᷤ
immanitate ꝯtremiscunt. At uͦ hii
quiexuti t̾restrib curis. & carnali¬
um illecebra uoluptatũ. cũ apło
dicẽ possunt. in carne autẽ ambu¬
lantes non scdm carnẽ militamus.¬

Expanded text:
ribus floriferum, seu in vineis spiritualibus fructiferum, hoc enim sanctis viris invenitur utile, jucundum et fructuosum, totum gladio persecutionis devastare, ac flamma invidiae exurere contendit. Unde evenit, quod subiungitur: «Et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram»; quia carnalium corda, quae amore terrenarum rerum obligantur, audita et visa hostis ipsius inmanitate contremescunt. At vero hi qui, exuti terrestribus curis et carnalium inlecebra voluptatum, cum Apostolo dicere possunt: «In carne autem ambulantes non secundum carnem militamus
Abbreviated transcription (Latin):
consentit habere locum. qui men¬
tem habent intelligibilem. ⁊ sane
ficłi receptricem: Intentio enim
bone uoluntatis: thesaurꝰ p̾ciosissi¬
mus ÷ cord̾. Ibi iudith typica ma¬
net: qusa scã eccł̃ia stabilit̾ ꝑmanet.
uit. xUI Eacto ad portas ciuita¬
tis magno popłi concursu. ui¬
dith dum bñdicens caput holo¬
sernis eis ostendit. umñ uniu̾si lau¬
rũtq uidith.xUIIbi achior
uiso capite holofernis angꝰtiatꝰ
p̾pauore in t̾ram corruit .xUIII.¬

Expanded text:
consentit habere locum, qui menconsentit habere locum, qui mentem habent intellegibilem et sanae fidei receptricem? Intentio enim bonae voluntatis thesaurus pretiosissimus est cordis, ubi Iudith typica manet, quia ibi sancta ecclesia stabiliter permanet. vit. Facto ad portas civitatis magno populi concursu, Judith Dominum benedicens caput Holofernis eis ostendit; universi autem laurunt Judith. Ubi Achior, viso capite Holofernis augustiatus prae timore in terram corruit.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a quia aditum deuote susceptio¬
nis apud gentes inuenit: ad effectũ
sue uoluntatis ꝑuenit. Un̾ beatꝰ
÷ qui ñ prauo animo. s sincero cor¬
dis affectu legatum u̾itatis suscip̃:
qͥa qui ꝑu̾sa intentione cũ holofer¬
ne atq cũ herode dm̃ se q̾rere fin¬
git. neqͣquam ad eius głe conspec¬
tum letabundus se ꝑtingere gau¬
debit: s sue iniquitatis condig¬
nas penas infine se luere dolebit.
.X. Tunc uissit eam introire ubi
repositi erant chefauri eius. uiᷤ¬
sit illic man̾e eam: ce constituit
quid daretur illi de conuiuio suo.
potero manducare ex his que michi
p̾cepisti łͥbui: ne ueniat suꝑ me of¬
fensio. Ex his autem que mͥ decu¬
li manducabo. Cui holofernes ait.
Si defecerint tͥ ista que cecum de
ancilla tua. donec facrat ds in
manu mea hec que cogitaui. rł&:¬
Qͥd÷ quod holofernes uidith ibi ma¬
uere p̃cepit ubi sui thesauri erant
repositi. nisi quod pͥncipatꝰ scłi huiꝰ
p̾dicatorib euangłii aput eos pler̃q:

Expanded text:
ra, quia aditum devotae susceptionis apud gentes invenit, ad effectum suae voluntatis pervenit. Unde beatus est qui non pravo animo, sed sincero cordis affectu legatum veritatis suscipit; quia qui perversa intentione cum Holoferne atque cum Herode Deum se quaerere fingit, nequaquam ad eius gloriae conspectum laetabundus se pertingere gaudebit, sed suae iniquitatis condignas poenas in fine se luere dolebit. XII 1 «Tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de convivio suo. potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui, ne veniat super me offensio. Ex his autem quae mihi detuli, manducabo”. 2 Cui Holofernis ait: “Si defecerint tibi ista quae tecum detancilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi quod Holofernis Iudith ibi manere praecepit «ubi sui thesauri erant repositi», nisi quod principatus saeculi huius praedicatoribus evangelii apud eos plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
certatq ꝓ uirib ut cultu pietatis ab¬
stractos. impietatis sue faciat eẽ. con¬
sortes: qͥ se qͦndam iactans de potentia
regni sui. uixta ꝓpħe sentẽtiã sub
figura regis babilonis talit̾ in corde
suo locutus ÷ dicens. In celum ascẽ¬
dam suꝑ sd̾a celi exaltabo solim
meim. sedebo in monte testam̾ti. in

Expanded text:
certatque pro viribus ut, a cultu pietatis abstractos, inpietatis suae faciat esse consortes? 3 Qui se quondam iactans de potentia regni sui, iuxta prophetae sententiam, sub figura regis Babilonis taliter in corde suo locutus est dicens: «In caelum ascendam, super sidera Dei exaltabo solium meum, sedebo in mo
Abbreviated transcription (Latin):
de his rex ad quẽ i constant̃
loquor. latere eñi eum nichil
hor arbitror: neq enĩ ĩ angło
qͥcꝗ hor gestum÷. Credis ag̾ppa
iuidoꝵ futuro casu uidith
loquit᷑: ñ sunt adulationis
ꝓfana mendatia: s future
dixit eñĩ que homicidis. ⁊ p̃¬
uaricatorib legis dĩ. a genti¬
bus ⁊ romanis principib fu¬
tura erant supplicia : ⁊ que
uniuerse terre ip̃oꝵ ꝓpt̾ pec¬
cata eoꝵ ĩmineret subu̾sio. Sic
enim ait. Nec hoc latet quod
locutus: achior: nec illud ig¬
noratur qd ei iusseris euenire.
Constat enun dm̃ nr̃m sic pec¬
catis offensum: ut mandau̾it
ꝑ ꝓph̃as suos ad popłm. qd tra¬
dat eum ꝓpeccatis suis. Ꝙ qm̃ sci¬
unt se offendisse dm̃ suũ filii
ifrł: tremor tuus suꝑ ip̃os÷. Insu¬
ꝑ etiam fames inuasit eos: ⁊ ab
ariditate aque iam int̾ mortu

Expanded text:
de his rex, ad quem et constanter de his rex, ad quem et constanter loquor; latere enim eum nihil horum arbitror, neque enim in angulo quid horum gestum est. Credis, Agrippa Iudaeorum futuro casu Iudith loquitur, non sunt adolationis profana mendatia sed futurae dixit enim quae homicidis et praevaricatoribus legis Dei a gentibus et Romanis principibus futura erant supplicia, et quae universae terrae ipsorum, propter peccata eorum, inmineret subversio. Sic enim ait: XI 1 «“Nec hoc latet quod locutus est Achior, nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire. Constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum, ut mandaverit per prophetas suos ad populum quod tradat eum pro peccatis suis. Et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel, tremor tuus super ipsos est. Insuper etiam fames invasit eos, et ab aridita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ habebis laudem ex illa. Sĩ
eñi minist̃ ÷ tibi in bonũ. Si au¬
tem malum fec̾is: time. Non
eñi sine causa gladiũ portat.
d̾i eñi minister uindex inira.
sub diti estote. ñ solum ꝓpt̾ irã:
tbuta p̾statis. Oinistͥ eñi di sũt:
in hoc ip̃m seruientes. & item.
tigal. cui honorẽ. honorẽ. cui
timorẽ: timorẽ. Uñ helyas
ꝓpħ̃a in regum legit᷑ adoras¬
se impussimũ regem achab.
ñ utiq pietate diuini cultrs:
s honoris officio. Hinc ⁊ supra
& festo preside causam suam agẽs:
mansueta uerba &e auditorem
conciliantia ꝓtulit dicens ad
mo me beatum apud te cũ sim
defensurus me hodie maxĩe
te sciente om̃ia que apud uide¬
os sunt consuetudines ⁊ qͤsti¬
ones. Propt̾ quod obsecro. pa¬
tient̃ me audias. E ad festũ
se arguentem atq ei dicentẽ.
in sanis paule. multe te litere
ad insaniam ꝯuertunt: res¬
pondit. Non insanio ĩquit.
optime feste. s u̾itatis. ⁊ sobri¬
etatis u̾ba loquor. Scit enim

Expanded text:
et habebis laudem ex illa. dei enim minister est tibi in bonum. si autem malum feceris, time: non enim sine causa gladium portat. dei minister, uindex est in iram subditi estote non solum propter iram, tributa praestatis; ministri enim Dei sunt in hoc ipsum servientes». 29 Et item: tigal; cui honorem, honorem; cui timorem, timorem». Unde Helias propheta in Regum legitur adorasse impiissimum non utique pietate divini cultus, sed honoris officio. Hinc et supraet Festo praeside causam suam agens, mansueta verba et auditorem conciliantia protulit dicens ad rippa, aestimo me beatum apud te, cum sim defensurus me hodie, maxime te sciente omnia, et quae apud Judaeos sunt consuetudines et quaestiones. Propter quod obsecro patienter me audias . » Et ad Festum se arguentem, atque ei dicentem: « Insanis, Paule; multae te litterae ad insaniam convertunt, » respondit: « Non insanio, inquit, optime Feste, sed veritatis et sobrietatis verba loquor. Scit enim
Abbreviated transcription (Latin):
aliqnͣdo apiis hominib suꝑet᷑. tn̾
a cepta malitia ñ desistit. s in ꝓt̾ua
sua ꝑseuerans rediuiua rursũ susci¬
tat bella. ac totũ furoris sui efsim¬
dit tumultũ. Un̾ subiungit᷑. Tue

Expanded text:
aliquando a piis hominibus superetur, tamen a coepta malitia non desistit, sed in protervia sua perseverans rediviva rursum suscitat bella, ac totum furoris sui effundit tumultum. 30 Unde subiungitur: «Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
aque operuer̃ eos. Sic fiant. uisti
dñe qui confidunt in multitudi¬
ne sua. ⁊ ncurrib suis. ⁊ in scutiᷤᷤ
IIin sagittis suis. et lanceis głan
sis luxuriosos: ita n nunc cumidis
suꝑbos. Assirios enim in armis su¬
is confidentes. egyptiis dudũ ad¬
u̾sus ifrłitas p̾liantil assimilauit
ut ostend̾et. qͥ a sicut ibi potentia
dĩ manifestata ÷ in subm̃sione pha¬
raonis negyptioꝵ. ita & hic decla¬
rari possit in subu̾sione holofer¬
nis. i assẏrioꝵ. quia idem dñs. ea¬
dem potentia. eademq iusticia.
amputet᷑: capiatur laqueo ocłoꝵ
constantiam. ut contẽnam illum: ⁊
uirtutem ut eu̾tam illum. Erit em̃
memoriale nominis tui: cũ manꝰ
femine deiecerit eum. Non eñi in
młtitudine ÷ uͥtus tua dñe: neq
in equoꝵ uirib uoluntas tua. Hec
suꝑbi ab mitio placuer̾ tibi: s hu¬
milium ⁊ mansuetor̃ tͥ semꝑ placu¬

Expanded text:
unt eos. Sic fiant et isti, Domine, qui confidunt in multitudine sua, et in curribus suis et in scutis et in sagittis suis et lanceis glorisis luxoriosos, ita et nunc tumidis superbos. Assyrios enim in armis suis confidentes Aegyptiis dudum adversus Israhelitas praeliantibus assimilavit, ut ostenderet quia sicut ibi potentia Dei manifestata est in submersione faraonis et Aegyptiorum, ita et hic declarari possit in subnis et Assyriorum, quia idem Dominus, eadem potentia, eademque justitia amputetur: capiatur laqueo oculorconstantiam ut contemnam illum et virtutem ut evertam illum erit enim memoriale nominis tui cum manus feminea deiecerit eum non enim in multitudine est virtus tua Domine neque in equorum viribus voluntas tua nec superbi ab initio placuerunt tibi sed humilium et mansuetorum tibi semper placu
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnit. E b̃n mnoratione cõmemorat
actum sy meonis patarche. qͥ cum
leui fr̃ẽ suo gladio ultionis uindi¬
cauit stuprum sororis sue in alieni¬
genis: quia futur̃ erat quod holo¬
fernes qui in uidith opꝰ explere uo¬
luit libidinis. gladio pimiret᷑ di¬
uini examinis. Respice cast᷑ assy ri¬
orum ñc. sic̃ c̾c̾ cast᷑ egyptioꝵ uid̾e̾
dignatꝰ es: qnͣdo pꝰ seruos tuos ar¬
mati currebant. confidentes in qua

Expanded text:
ne in oratione commemorat actum Simeonis patriarchae, qui cum Levi fratre suo gladio ultionis vindicavit stuprum sororis suae alienigenis, quia futurum erat, quod Holofernes, qui in Judith opus explere voluit libidinis, gladio puniretur divini examinis. « Respice castra Assyriorum nunc, sicut tunc castra Aegyptiorum videre dignatus es, quando post servos tuos armati cu
Abbreviated transcription (Latin):
suum isrł. Cõmendat uidith prb̃is
portam: quia sacerdotib xp̃i sc̃a
custodiam. ut uigili intentione ac
sollerti cura ꝑ arma orationũ ea mil¬
tibus iudith in g̾ssa ÷ oratorium
suum. unduens se cilicio posuit
cinerem suꝑ capt̾ suimi. U ꝓst̾nẽs
se dño: clamabat ad dñm dicens.

Expanded text:
 37 Commendat Iudith presbiteris portam, quia sacerdotibus Christi scustodiam, ut pervigili intentione ac solerti cura per arma orationum ea mus abscedentibus Iudith ingressa est oratorium suum et induens se cilicio posuit cinerem super caput suum, et prosternens se Domino cla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ os sc̃e femine uoluit p̾monstre: qd̾
sciebat nefarium principem nequi¬
tia sua ꝓmereri. Necnon ⁊ illud eti¬
am in mystico oꝑe p̾sagare: quod
om̃is hereticꝰ. suie scismaticꝰ. seu cẽ
iudeus uł paganꝰ. qͥ eccl̃iam xp̃i pͣ
uo doginate seu ꝑu̾so exemplo cor¬
rumꝑe uoluerit: ꝓpͥo suꝑbie sue
gladio capt̃ uoluntatis miq ꝑ sẽ
tentiam iusti iudicis amputet᷑.
quo iacuerat ꝓstrata dño: uoca¬
uitq abram suam. Ꝙ descendẽ
in domum suam abstulit a se cili
cium. nexuit se uestibꝰ uiduitatiᷤᷤ
sue: & lauit corpꝰ simm. nunixit
se mirro optimo. n discͥminauit
crinem capitis sui. nimposuit mi¬
itram caput suum. ninduit se
uestimentis iocunditatis sue. in¬
duitq sandalia pedib suis. assũp¬
splendorem: qm̃ om̃is ista ꝯpositio
ñex libidine s ex uͥtute pendebat.

Expanded text:
 os sanctae feminae voluit praemonstrare quod sciebat nefarium principem nequitia sua promereri; nec non et illud etiam in mystico opere praesagare quod omnis hereticus sive scismaticus, seu etiam Iudaeus vel paganus, qui ecclesiam Christi pravo dogmate seu perverso exemplo corrumpere voluerit, proprio superbiae suae gladio caput voluntatis iniquae per sententiam iusti iudicis amputetur,quo iacuerat prostrata Domino, vocavitque abram suam et, descendens in domum suam, abstulit a cium, et exuit se vestibus viduitatis, et lavit corpus suum, et unxit se myrrha optima, et discriminavit crinem capitis sui, et imposuit mitram super caput suum, et induit se vestimentis jucunditatis suae, induitque sandalia pedibus suis; assumpsplendorem, quoniam omnis ista compositio, non ex libidine, sed ex virtute pendebat:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi hrmiliemꝰ annnas nr̃as. ⁊ pa¬
tientiam hr̃e studeamꝰ: reputã¬
tes peccatis nr̃is que irstt patim ur.
immo etiam minorẽ m̾itis nr̃is
ẽẽ. uidictam. s ꝑ bonitatẽ d̾i no¬
bis ad sufferendum temꝑatã cre¬
damꝰ: qͥ uult om̃s homines saluo
ẽẽ. ⁊ ad agnitionẽ ueritatis ꝑue¬
nire. Miseret᷑ om̃iũ.⁊ nichil odit
eor que fecit. dissimulans peccata
hominũ ꝓpter penitẽtiam: ⁊ par¬
cens illis ꝓpt̃ suam magnã mise¬
ricordiam. qͥa ip̃e ÷ dñs ds nr̃. Et

Expanded text:
miliemus animas nostras, et patientiam habere studeamus, reputantes peccatis nostris, quae juste patimur, imo etiam minorem meritis nostris esse vindictam, sed per bonitatem Dei nobis ad sufferendum temperatam credamus, qui vult omnes homines salvos esse, et ad agnitionem veritatis pervenire. Miseretur omnium, et nihil odit eorum quae fecit, dissimulans peccata hominum propter poenitentiam, et parcens illis propter magnam misericordiam, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
diximus a deioco rege medorũ
conditã. S qͥa modo p̾sens hystori¬
a eam edificatã. ẽẽ. ab arfaxat. ci¬
uitatẽ potentissimã. muroꝵ nmia
celsitudine atq amplitu dĩe. ⁊ tur¬
rium altitudine uarrat: possumꝰ
eam intelligere a deioco pͥmitꝰ cõ¬
ditã. s ab arfaxath amplificatã.
sic̃ & iosephiis narrat aanelem
ꝓpħam sub dario rege in eadem
ciuitate medie mausoleũ ualde
p̾clarsĩ et mirabilit̾ nimis instru¬
xisse. Qd̃ equidẽ ut ip̾e dicit ia¬
net hactenꝰ: or uidentib credit᷑
nuꝑ edificatũ. ita ut ea die qua
conspicit᷑ putet᷑. eẽ. constructũ.
sic eiꝰ pulctudo noua uidetur
& solida. nullaq senectute tã
ant᷑. ⁊ ad uetustatẽ ꝑueniant et sua
forti tudine longeiutate careant.
ac ꝓprii decoris amissione marcescãt.
Hacteñ eñi sepelu̾it᷑ ibi medoꝵ
reges: atq ꝑsarũ parit̾ & pastoꝵ.
&e cui ħ cura cõmittit᷑:. sacerdos est¬

Expanded text:
quam superius diximus a Deioco rege Medorum conditam, sed quia modo praesens historia eam aedificatam esse ab Arfaxath civitatem potentissimam murorum nimia celsitudine atque amplitudine, turrium altitudine narrat, possumus eam intellegere a Deioco primitus conditam sed ab Arfaxath amplificatam. 16 Sicut et Iosephus narrat Danielem prophetam sub Dario rege in eadem civitate Mediae mausoleum valde praeclarum et mirabiliter nimis instruxisse, quod equidem, ut ipse dicit, manet hactenus et videntibus creditur nuper aedificatum, ita ut ea die qua conspicitur putetur esse constructum, sic eius pulchritudo nova videtur et solida nullaque senectute tam antur et ad vetustatem perveniant, et sua fortitudine longaevitate careant ac proprii decoris amissione marcescant. Hactenus enim sepeliuntur ibi Medorum reges atque Persarum, pariter et Parthorum. Et cui haec cura committit
Abbreviated transcription (Latin):
Aurꝰ ei. Itaq cum audiss iudith
trade̾t ciuitatẽ: repbauit sentẽ¬
tiam. iniustũ uidicans dño mi¬
serationis sue tempꝰ constituendum.
cum ille solus p̃om̃ib nouit. ⁊ tẽpꝰ
u modũ miserationis sue. ac ꝓpt̾ea
ñ licet cuiq petulant̾ ꝓ aliqͣ re
dñm postulare. s mag̾ ad arbitͥũ
eiꝰ cinnicta referre. sic̃ legit᷑ qͥdam
patrũ in or̃one tantũ dixisse. fili
di sic̃ uis&e sic̃ scis miserere mei.
Unde in libro danielis tres pueri na¬
bugodonosor impussimo regi. qui
illis penas inferre minabat᷑: ⁊ dĩ po¬
tentiam blasphemauit: ita legun¬
tur respondisse. Hon oportet noᷤ
de hac re respondẽ tibi. Ecre enim
deus ur quẽ colimꝰ potest eripere
nos decamino ignis: ⁊ demanibꝰ
tius o rex lib̾are. Qd̃ si noluerit:
missa ÷ de p̃sentis uite cõmod̾ in¬
mum certare. ac dñm mordiua¬
te postulare: qͥa qͥ dedit maiora.
ip̃e ꝓcurat cẽ et nunora. De quo
ip̃a uitas in eimͣgłio ait. Nolite

Expanded text:
aque «cum audisset Iudith traderet civitatem», reprobavit sententiam iniustum iudicans Domino miserationis suae tempus constituendum, cum ille solus prae omnibus novit et tempus et modum miserationis suae; ac propterea non licet cuique petulanter pro aliqua re Dominum postulare, sed magis ad arbitrium eius cuncta referre, sicut legitur quidam Patrum in oratione tantum dixisse: «Fili Dei, sicut vis et sicut scis, miserere mei». 27 Unde in libro Danielis tres pueri Nabuchodonosor inpiissimo regi, qui illis poenas inferre minabatur et Dei potentiam blasphemavit, ita leguntur respondisse: «Non oportet nos de hac re respondere tibi; ecce enim Deus noster, quem colimus, potest eripere nos de camino ignis et de manibus tuis, o rex, liberare. Quod si noluerit, missa est, de praesentis vitae commodis nimium certare ac Dominum inordinate postulare, quia qui dedit maiora ipse procurat etiam et minora, de quo ipsa Veritas in evangelio ait: «Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
inunicieias insemetip̃o. ⁊ ueniens
euangłizauit pacẽ uob̾ qui longe
fuistis. upacẽ his qui ꝓpe. Qd̃ aut̃
dic̃ uidith pꝰ uiri sui mortẽ. iã an¬
nis trib & mensib sex relictam eẽ.
uiduam: significat eccłiam a mũ¬
di illecebris destitutã. scẽ tranitatiᷤᷤ
fidem ⁊ bonoꝵ oꝑm hab̾e ꝑfectio¬
nem. Q in suꝑiorib domꝰ sue fẽc̃
sibi secretũ cubicłm. in qͦ cũ puell̾
suis clausa morabat᷑: cũ in arce
m̃tis sue firmã posuit eustodiã.
ut ñ ꝑdiu̾sa uanis deflueret
desideriis. s cũ cogitacionib mu̾¬
dis. in contaminatã se in conspec
sui seruaret conditoris. Hec ha¬
bebat suꝑ lumbos suos cilicium.
nieumabat om̃ib dieb: qͥa per
continentiam uite ⁊ mortifica¬
tionem uoluptatũ. t̾rena inse
crucifix̃ desidĩa. ⁊ concupiscen¬
tias carnis restringebat. future
uite sollẽnitatibu ⁊ sabb̃o ani¬
mar̃ in celesti regnio om̃imodo

Expanded text:
. Et veniens evangelizans pacem vobis, qui longe fuistis, et pacem iis qui prope. » Quod autem dicitur Judith post viri sui mortem jam annis tribus et mensibus sex relictam esse viduam, significat Ecclesiam a mundi illecebris destitutam sanctae Trinitatis fidem, et bonorum operum habere perfectionem.n quo cum puellis suis clausa morabatur», cum in arce mentis suae firmam posuit custodiam, ut non per diversa vanis deflueret desideriis, sed cum cogitationibus mundis incontaminatam se in conspectu sui servaret conditoris. 18 Haec «habebat super lumbos suos cilicium et ieiunabat omnibus diebus», quia per continentiam vitae et mortificationem volucrucifixit desideria, et concupiscentias carnis restringebat, futurae vitae solemnitatibus et sabbato animarum in coelesti regno omnino
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃ium gentiũ ad eã cong̾gauit
multitudinem infinitã. Possessio¬
nes qͦq in arm̾tis boũ i g̾gib o¬
uumm: quia subdidit ei ñ solum
eos qui utiles potuer̃ fieri in agͦs
dũico. s etiam illos qͥ uinocentiã
m̾itis atq obedientiam ac̾tu im¬
penderent deuoto. Hec in om̃ibꝰ
÷ famosissima: qm̃ ualde timet
dñm. Cuiꝰ laudes salomon iuxta
fidem ꝓu̾bioꝵ suoꝵ plenissime ex¬
plicat. uͥ int̾ cet̾a ita dic̃. mulier
amens dñm ip̃a laudabit᷑. Date

Expanded text:
gentium ad eam congregavit multitudinem infinitam. «Possessiones quoque in armentis boum et gregibus ovium», quia subdidit ei non solum eos qui utiles potuerunt fieri in agro dominico, sed etiam illos qui innocentiam mentis atque obedientiam actu inpenderent devoto. 25 «Haec in omnibus est famosissima, quoniam valde timet Dominum». Cuius laudes Salomon iuxta finem Proverbiorum suorum plenissime explicat, ubi inter cetera ita dicit: «Mulier timens Dominum ipsa lau
Abbreviated transcription (Latin):
lubͥaUñ udith sĩmos patͥarchas gẽ¬
tis israhelitar̃ hoc: abraham. isaac.
&e iacob. ⁊ pͥmũ ducẽ eoꝵ moysen
in exemplum fidei ac pacientie nar¬
ratione sua introdux̃: &e econtͣrio
impios murmuratores. ⁊ q̃relosos
in testimonium pusillanimitatis
iiimpacientie sue exhibuit. ut ex
bonis utile nob̾ ad imitandũ uiꝵ¬
tutis sumamꝰ exemplũ: ⁊ ex malis
discamꝰ pͣuitatis sue deuitare opus
nefarium. ne forte ext̾minii illor ĩi
paciamͣ tormentũ. Un̾ ce subdit᷑:¬

Expanded text:
Unde Iudith summos patriarchas gentis Israhelitarum, hoc est Abraham, Isaac et Iacob, et primum ducem eorum Moysen in exemplum fidei ac patientiae narratione sua introduxit; et e contrario inpios murmuratores et querellosos in testimonium pusillanimitatis et inpatientiae suae exhibuit, ut ex bonis utile nobis ad imitandum virtutis sumamus exemplum, et ex malis discamus pravitatis suae devitare opus nefarium, ne forte exterminii illorum patiamur tormentum. Unde adhuc subdit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ xp̃o sꝑantes sumꝰ: miserabiliores
sumꝰ oñuibꝰ hominibꝰ. Ergo p̾sens
uita sit sidelib xp̃i iusu: futura
autem infructu salutis et̾ne. Si¬
res temꝑal in itinere: desideret᷑ eter¬
na et̾na in ꝑuentione. Quasi ex la¬
tere respiciat᷑ quidqͥd in hoc mũdo
agit᷑. ante nos aut̃ tendant m̃tis
ocłi. dum tota intentione illa cõs¬
piciunt. ad q̃ ꝑueniemꝰ. ñc fratͥs¬

Expanded text:
 sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus. » Ergo praesens vita fidelibus sit in usu, futura autem in fructu salutis aeternae. Res temporalis in itinere desideretur, aeterna in perventione, quasi ex latere respiciatur quidquid in hoc mundo agitur, ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae perveniemus. « Et
Abbreviated transcription (Latin):
mebant iudei: qd̃ dice̾t patrẽ suũ
ẽẽ. dm̃. dicentes ad illum. De bono
oꝑe ñ lapidamꝰ te. s de blasphe¬
mia: & qr tuh̾o cũ sis. facis teip̃m
dm̃. & ad pilatum. Hos inquiunt
legẽ habemꝰ: ⁊ scdm legem debet
mori. quia filium d̾ĩ se fecit. Paᷤ
pultus in horto hierosolimitano.
t̾ciaq die resurrex̃ a mortuis.
Ascendens in celos sedet ad dexte¬
ram dĩ patris. in uenturꝰ uidex

Expanded text:
mebant inde Judaei, quod diceret patrem suum mebant inde Judaei, quod diceret patrem suum esse Deum, dicentes ad illum: « De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia; et quia tu homo cum sis, facis te ipsum Deum. » Et ad Pilatum: « Nos, » inquiunt, « legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. » Papultus in horto Jerosolymitano, tertiaque die resurrexit a mortuis, ascendens in coelos sedet ad dextram Dei Patr
Abbreviated transcription (Latin):
querat diuitias multas.⁊ fa¬
miliam copiosam. ac possessiões
arm̃tis boum n g̾gib ouiũ ple¬
nas: qͥa siue ex ueti̾s legis instru¬
ctione. siue cẽ ex philosophice
doctrine institutione cũ mora¬
lib disciplinis multiplices opes
sibi eccłia ad xp̃m ueniens re¬
seruabat scientie. Hinc ⁊ doctor gen¬
tumi se głabat᷑ nutͥcum esse. secus
pedes gamaliel̃: qui erat doctor
legis honorabilis. & moyses erudi¬
tus ẽẽ. legitR om̃i sapientia et
doctna egyptioꝵ. Si cui uͦ hie sen¬
sus displicuerit. quod diximꝰ ma¬
nassen uirum uidith. legis decalo¬
gum siue ritum gentilitatis sig¬
nificare: porest eum altiore iy. ste
potest: qͥa obliuisci nos faciet cala¬
mitatis pͥstine. ꝑ consolationẽ futu¬
dearie. hoc ÷ in collectione pleb̾ ui¬
daice: cũ mitteret p̃dicare apłos
suos euangłm. ⁊ cong̾gare mani¬
pulos credentiũ de t̾ra israhelitar̃:
uenit esttis suꝑ cap̾t eus. quando
Nͥam maxime seandalũ inde su¬

Expanded text:
as multas et familiam copiosam, ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas»: quia sive ex veteris legis instructione, sive etiam ex philosophicae doctrinae institutione cum moralibus disciplinis multiplices opes sibi ecclesia ad Christum veniens reservabat scientiae. 20 Hinc et doctor gentium se gloriabatur nutritum esse secus pedes Gamalielis, qui erat doctor legis honorabilis. Et Moyses eruditus esse legitur omni sapientia et doctrina Aegyptiorum. Si cui vero hic sensus displicuerit quo diximus Manassen virum Iudith legis decalogum sive ritum gentilitatis significare, potest eum altiore mysteriopotest quia oblivisci nos faciet calamitatis pristinae per consolationem futudeaceae, hoc est, in conversione plebis Judaicae, cum mitteret praedicare apostolos suos Evangelium, et congregare manipulos credentes de terra Israelitarum, venit aestus super caput ejus, quando nam maxime scandalum su
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa sua. ¶ͥet in actib apłoꝵ ad
annaniam pontificem os eiꝰ ꝑcrite¬
re iubentem. ait. Icutiet te deus
paries de abbate. Unde n u̾ba ista
uidith quib dix̃. capiat᷑ laqueo
ocłoꝵ suor in me: ⁊ ꝑcuties illũ¬

Expanded text:
 Qui et in Actibus apostolorum ad Annaniam pontificem os eius percutere iubentem ait: «Percutiet te Deus, paries dealbate». Unde et verba ista Iudith, quibus dicit: «Capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties
Abbreviated transcription (Latin):
itm. Propt̃ qd̾ memores estote. qd̾
aliqnͣdo uos qui eratis gentes in
carne. qui dicimini p̾putiũ. ab
ea que dr̾ curuncisio in carne manu¬
facta. qͥ eratis in illo temꝑe sn̾
xp̃o alienati a conu̾satione isrł.
.i hospites testam̃toꝵ ꝓmissionis
sp̃e ñ habentes: ⁊ sine deo in hoc

Expanded text:
m: «Propter quod memores estote quod aliquando vos, qui eratis gentes in carne, qui dicimini praeputium ab ea quae dicitur circumcisio in carne manufacta, qui eratis in illo tempore sine Christo alienati a conversatione Israhel et hospites testamentorum, promissionis spem non habentes
Abbreviated transcription (Latin):
tis eius participem facere contẽdũt.
Ipsiq uertunt᷑ ad dñm suum: quia
non correcti s mag̃ deprauati. ad
seruitiũ. pͥstini dñi ꝑ augmenta
scelerũ reuertut᷑. Porro silii ifrł̃ deᷤ¬
cendentes de bethulia uener̃ ad eũ.
Quẽ soluentes duxer̃ ad bethuliã :

Expanded text:
tis eius participem facere contendunt, ipsique «revertuntur ad dominum suum», quia non correcti, sed magis depravati ad servitium pristini domini per augmenta scelerum revertuntur. 4 «Porro filii Israhel, descendentes de Bethulia, venerunt ad eum, quem solventes duxerunt ad Be
Abbreviated transcription (Latin):
suadentib iniquis auferre molit᷑.
ut undiq maxima penuria co¬
artari subito destituant᷑. Sic et
ferrentes fabros ferrarios. caue¬
rent ne forte facerent hebreif gla¬
dium aut lanceam. Descendebat
gͥ om̃is ifrł̃ ad philistũm: ut exa¬
cueret imꝰquisq: uomerẽ suum. ⁊ li¬
gonẽ. & securim. i sarculum. Hoc
eñi diabolus maximo conamine
studet. ut ꝑministros suos doctͥne
fluenta i uirtitũ arma ab eccł̃a
auferat: ut sic nequitiã suã in in¬
teritu seruoꝵ dĩ uelotiꝰ expleat:
Legit᷑ eñĩ in historiis. qd̃ gentium
philosophiã. S tñ uͥtus dĩ. q̃ per
ꝑ int̾nam aspirationẽ electos suos¬
docet. ñ derelinqͥt sidutiã habẽ¬
tes in se: s uixta illud psalmiste.
redimet animas seruoꝵ suoꝵ. ⁊ ñ
d̾elinq̃t om̃s qͥ sperant in eo .x.
Tunc &̃ ad oziam ꝯg̾gati õs uiri
femineq iuuenes ⁊ paruuli: si mł
õs una uoce dixer̃t. Iudicet d̾s int̾

Expanded text:
suadentibus iniquis auferre molitur, suadentibus iniquis auferre molitur, ut undique maxima penuria coarctati subito destituantur. Sic et thiim auferentes fabros ferrarios caverant, ne forte facerent Hebraeis gladium aut lanceam. Descendebat ergo omnis Israhel ad Philistim, ut exacueret unusquisque vomerem suum et ligonem, et securem et sarculum. Hoc enim diabolus maximo conamine studet ut per ministros suos doctrinae fluenta et virtutum arma ab ecclesia auferat, ut sic nequitiam suam in interitu servorum Dei velocius expleat. 11 Legitur enim in historiis quod gentium philosophiam. Sed tamen virtus Dei, quae per per internam aspirationedocet, non derelinquit fiduciam habentes in se, sed juxta illud Psalmistae: « Redimet animas servorum suorum, et non delinquet omnes qui sperant in se. » « Tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque, juvenes et parvuli omnes simul una voce dixerunt: Judicet Deus inter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inriniunt illos colles ĩ precipitio
ꝯstitui. Ut gͦ sũ ꝯg̾ssione pugne
possis suꝑarẽ cosi pene cussodes fon¬
titim ut non hauriant ex eis. n sine
gladio int̾ficies eos: uel certe fati
australi a fonte in cuutatẽ infere¬
sui fistulam in cuitatẽ introduc̃t
eccłẽ. ꝓhibendo ac mortẽ minãdo
iubent auferre. quatinꝰ indigen¬
tia potꝰ uitał priꝰ in animab suis
sitim substineant. ⁊ sic funditus
eos penis inflictis euertant: S erãt
fontes ibi ñ longe: ex qͥb furtĩ uidͤ¬
bant᷑ haurire aquã. ad refocilan¬
suggerentibꝰ filiis am̃on. atq moab.
similit̾ p̃do iniqͦ uissit custo diri:
ne aliqd̃ refrigeriũ israhelite indͦ
hab̾ent. Et qͥd ꝑ hos minutos fonteᷤᷤ
ex qͥl ciues bethulie furtĩ bibebãt.
nisi dogmata phy losophoꝵ. q̃ tam
in fisica ꝗͣ etiã in morali. atq inspe¬
ciua dodtna aliqd solatiũ scientie
n honestatis. ꝓferre uident᷑ eccłe fi¬
liis : s hec similit̾ impius ꝑsecutor.

Expanded text:
s colles in praecipitio constituti. Ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos, pone custodes fontium ut non hauriant ex eis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigaustrali» a fonte in civitatem inferesui fistulam in civitatem introducunt ecclesiae, prohibendo ac mortem minando iubent auferre, quatenus indigentia potus vitalis prius in animabus suis sitim sustineant, et sic funditus eos poenis inflictis evertant? 7 Sed «erant fontes ibi non longe ex quibus furtim videbantur haurire aquam ad refocilansuggerentibus filiis Ammon atque Moab similiter praedo iniquus iussit custodiri, ne aliquod refrigerium Israhelitae inde haberent. 8 Et quid per hos minutos «fontes ex quibus» cives Bethuliae «furtim bibebant» nisi dogmata philosophorum, quae tam in fisica quam etiam in morali atque inspectiva doctrina aliquod solatium scientiae et honestatis proferre videntur ecclesiae filiis? 9 Sed haec s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ m mundus crucisixꝰ: ego mu̾¬
do. Ad romanos uͦ ita ait. Fr̃atres
mei uos estis mortificati lege ꝑ corpꝰ
xp̃i: ut sitis alt̾ius qui ex mortiuis
tis. finis enim legis xp̃s ad iusticiã
om̃i credenti. Ad ephesios qͦq sic
ait. Uos cũ essetis mortui delectis.i
peccatis ur̃is. in quib aliquando
ambulastis scdm scłm mundi hu

Expanded text:
 mundus crucifixus est, et ego mundo. » Ad Romanos vero ita ait: « Fratres mei, vos estis mortificati legi per corpus Christi, ut sitis alterius, qui ex mortuis tis: finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti. » Ad Ephesios quoque sic ait : « Vos cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambulastis
Abbreviated transcription (Latin):
tacionẽ carnalẽ. noxia cogitatiõe
intͦducat. Porro holofernes dum
circuit ꝑ gyrum. repꝑit qd̃ fonsqͥ
influebat in aque ductũ illoꝵ a
parte australi extͣ ciuitatẽ diri¬
geret. incidiq p̾cepit aq̃ ductũ
eor. Erant tam̃ ñ longe a muris
fontes: ex quib furtim uidebant᷑
haurire aꝗͣ. ad refocilandũ potiꝰ

Expanded text:
tationem carnalem noxia cogitatione tationem carnalem noxia cogitatione introducat. 4 «Porro Holofernis, dum circuit per gyrum, repperit quod fons qui influebat in aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret; incidi praecepit aquaeductum eorum. Erant tamen non longe a muris fontes, ex quibus furtim videbantur haurire
Abbreviated transcription (Latin):
Holofernes aut̃ alt̾a die p̃cepit
exercitib suis: ut ascend̾ent ꝯtͣ
bethuliam. filii aut̃ isrł ut iud̾¬
runt młtitudinẽ illoꝵ̾ ꝓstrauert᷑
se suꝑ t̾ram. mittentes cinerem
ma sua bellica. secderunt ꝑ loca q̃ au¬
gusti itmeris tramitẽ dirigt̃ inter
montuosa: ⁊ erant custodientes to¬
ta die & nocte. Hortat᷑ sẽper mili¬
tes suos spiritał holofernes. ⁊ hostiᷤᷤ
certissimꝰ popłi dĩ ut ascendant ꝯtͣ
bechuliam. hoc ꝯ̃tra eccłiam catho¬
licam q̃ ÷ domꝰ cdlĩ uiui ex uiuis la¬
pidib utiq ꝯstructa: quatinꝰ quos¬
cunꝙ possint iñ auferentes. ui aut
dolo ꝑunant. S illi unanimit̾ cla¬
mant ad dñm: petentes ut miseri¬
cordiã suam ostendat suꝑ popłm
suum. Assumant ꝙ arma sua bel¬
lica. hoc ÷ uirtutum sacrarũ stu¬
dia. ⁊ custodiunt angusti itine¬
ris loca. m̃tis uidelicor sue penitͣ᷑¬
lia ne hostis dolosus aditũ paten¬
tem alicubi iunueniat. ꝑ quẽ delec¬

Expanded text:
Holofernes autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent contra Bethuliam. Filii autem Israel ut viderunt multitudinem illorum, prostraverunt se super terram, mittentes cinerem ma sua bellica sederunt per loca quae angusti itineris tramitem dirigunt inter montuosa, et erant custodientes tota die et nocte». 2 Hortatur semper milites suos spiritalis Holofernis et hostis certissimus populi Dei ut «ascendant contra Bethuliam», hoc est contra ecclesiam catholicam, quae est domus Dei vivi ex vivis lapidibus utique constructa, quatenus, quoscumque possint, inde auferentes vi aut dolo perimant. 3 Sed illi unanimiter clamant ad Dominum, petentes «ut misericordiam suam ostendat super populum suum; assumuntque arma sua bellica», hoc est virtutum sacrarum studia, «et custodiunt angusti itineris loca», mentis videlicet suae penetralia, ne hostis dolosus aditum patentem alicubi inveniat per quem delec
Abbreviated transcription (Latin):
citoꝵ ñ uereri. s nec mortẽ ipãm
ꝑtimese̾e docent: Tuasi em̃ ad arbo¬
rem ligatum solui:: a formidine
crucis mentẽ pauidã sanis sermoni¬
buis ei ii. & ad passionẽ ꝓ xp̃o pa¬
ti. euangłicis doctnis ac sanctor
exemplis roborari. Si ca hoc digne
fit: si ad exemplũ illoꝵ pͥncipum.
hoc ÷ orie cecharmi. qui achior con¬
fortantes p̾ces deuotas simul cũ oĩ
cũ cet̾a turba fideliũ auditore
suos piis p̃cib dño ꝯmendare stu¬
duerint: ut ͥ dono impendatur.
qđ humana ñ potest tͥbuere infir¬
mitas. ĩunc orias finito ꝯsilio. sus¬
cepit eum indomũ suã. n fec̃ cenã
magnã. & nocatis om̃ib p̾sbit̾is:

Expanded text:
cutorum non vereri, sed nec mortem ipsam pertimescere docent? 5 Quasi enim ab arbore ligatum solvi est a formidine crucis mentem pavidam sanis sermonibus erui et ad passionem pro Christo pati evangelicis doctrinis ac sanctorum exemplis roborari, sicque hoc digne fit si ad exemplum illorum principum, hoc est Oziae et Charmi,qui Achior confortantes preces devotas simul cum omni cum cetera turba fidelium auditores suos piis precibus Domino commendare studuerint, ut eius dono inpendatur quod humana non potest tribuere infirmitas. 6«Tunc Ozias finito concilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam et, vocatis omnib
Abbreviated transcription (Latin):
expleto ieiumo facit. qui animam
languidam. ⁊ pane u̾bi dĩ diu in¬
digam. eiͣgłicis doctrinis. ida¬
pibus uͥtutum reficit. adiunctis
simul ad hoc conuuuiuum om̃ibuᷤᷤ
p̾sbit̾is: qr ualde congruum: ut
in instructione neofitor̾. p̾sbt̾a et
uͥtutum uiri aggregentur. qͣtinꝰ
cipiendam ac conseruandã fi¬
dem traditam roborent᷑. Hoc
eñi fecere apłi xp̃i. quando ad
p̃dicationẽ eingłii dilatandã
secũdi ordinis iuros sibi subro¬
gauer̃: ut eungłii seminariũ
in totam mundi latitudinẽ ꝑ
multos p̾dicatores longe lateq
disꝑgeret᷑. ⁊ płimus fructꝰ a plu¬
rib messorib in horreum xp̃i cõ¬
ferret᷑. Hoc etiam eisdem disci¬
pulis siuis ip̃a u̾itas p̾cepisse ui¬
detur: cũ in euangłio ait. Leua¬

Expanded text:
expleto ieiunio facit» qui animam languidam et pane verbi Dei diu indiguam evangelicis doctrinis et dapibus virtutum reficit adiunctis simul ad hoc convivium omnibus presbiteris, quia valde congruum est ut in instructione neofitarum presbiteri et virtutum viri aggregentur, quatenud percipiendam ac conservandam fidem traditam roborentur. 8 Hoc enim fecere apostoli Christi quando ad praedicationem evangelii dilatandam secundi ordinis viros sibi subrogaverunt, ut evangelii seminarium in totam mundi latitudinem per multos praedicatores longe lateque dispergeretur, et plurimus fructus a pluribus messoribus in horreum Christi conferretur. Hoc etiam eisdem discipulis suis ipsa Veritas praecepisse videtur cum in evangelio ait: «Leva
Abbreviated transcription (Latin):
de uideis tantu pͥmituã associare
p̾dicatores suos fideliũ sib młitu¬
dinẽ ad quirit copiosam. ũt fi it

Expanded text:
de Judaeis tantum primitivam sibi associare praedicatores suos fidelium sibi multitudinem acquirit copiosam, ut fiat
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunctione xp̃i ⁊ eccłie gau¬
diis maximum in toto orbe
t̾rarũ o maiorib simul atq mi¬
noribꝰ. uniu̾sis celebrari: In hoc
enmi coniuiuo ñ carnales epule.
s sppales sapientie iu̾tutũ da¬
pes adigne comuiuantib sumiũ¬
tur ubi sacrosẽa myst̾ia corꝑis
ꝯ sanguinis dñi fideles qͥq ob
salutis sue remedia ꝑcipiunt.
ĩ qͥ pastꝰ uite et̾ne ꝯsistit. Dat rex
nr̃ requiem in uniu̾sis ꝓuintiis. ac
dona largit᷑ multiplicia: quando
a pecc̃or honere creclentes sibi lib̾at.
et donis sꝑitalib eos remunerat.
Unde ip̃e in euangłio ait. Uenite
ad me om̃s qui laboratis. ⁊ houera¬
ti estis: ego reficiam uos. Tollite iu

Expanded text:
conjunctione Christi et Ecclesiae gaudium maximum in toto orbe terrarum a majoribus atque minoribus universis celebrari. In hoc enim convivio non carnales epulae, sed spirituales sapientiae et virtutum dapes a digne convivantibus sumuntur. Ubi sacrosancta mysteria corporis ac sanguinis Domini fideles quique ob salutis suae remedia percipiunt, in quo pastus aeternae vitae sistit. Dat rex ster requiem universis provinciis, ac dona largitur multiplicia, quando a peccatorum onere credentes sibi liberat, et donis spiritualibus eos remunerat. Unde ipse in Evangelio ait: « Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollit
Abbreviated transcription (Latin):
quitur dicens. Astitit regina a
dextris tuis inuestitu de aurato:
circum amicta uarietate. Et sta¬
tim ad ip̃am loquens: subiũgit
dicens. Atidi filia ⁊ uide et ineli¬
na aurẽ tuam. & obliuiscẽ popu¬
lum tciũ. & domũ patris tui. qm̃
concupiuit rex decorem tuum.
Ip̃e ÷ dñs dis ciuuis. & adorabunt
eum filie tyri in mun̾ib ultũ
tuũ dep̃cabunt᷑ om̃s diuites ple¬

Expanded text:
quitur dicens: « Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate » Et statim ad ipsam loquens subjungit dicens: « Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui, quoniam concupivit rex decorem tuum. Ipse est Dominus Deus tuus, et adorabunt eum filiae Tyri, in muneribus vultum tuum deprecabuntur omnes divites ple