comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conatisunt resarcire dedecus pannorũ suorũ putantes qđ
posient manimianistas auferre : & post aliqua. Vrg& eos
utiqueritas uident se hon habere quid respondeant . & pu¬
tunt se non habere quid faciant. quid loquantur non inueni¬
unt tacere non permictuntur. Malunt peruersis uocib:
ueritati reluctari : quã confessis erroribus pacirestitui
quis autẽ non intellegat quid in corde suo possint dicere.
quid ergo faciemus inquiunt dehis quosiam rebaptiaauimꝰ
& uos : quidergo faciemus dehis quosi amtraduximus uel
quid faciemus qui traductisumus: respond&ur : Redite
cumeis ad eccłam. uidelic& ad unanimitatẽ frat̃nã Medi¬
camento pacis offerte curandos quos uulnerastis. Vitae
caritatis offerte suscitandos quos occidistis. Multum
ual& ad propitiandum dm̃ fraterna concordia : Si du¬
obus exuobis ait dñs conuenerit superterram : quicquid
p&ieritis fiet uobis. Sid uobus hominibus quanto magis
duobus populis : Simul nos dño prosternamus : participa¬

Expanded text:
conati sunt resarcire dedecus pannorum suorum, putantes quod possent maximianistas auferre. » Et post aliqua : « Urget eos undique veritas, vident se non habere quid respondeant, et put se non habere quid faciant: quid loquantur non inveniunt, tacere non permittuntur, malunt perversis vocibus veritati reluctari, quam confessis erroribus paci restitui. Quis autem non intelligat quid in corde suo possint dicere? Quid ergo facimus, inquiunt, de his quos jam rebaptizavimus? Et vos: Quid ergo faciemus de his quos jam traduximus, vel quid faciemus qui traducti sumus? Respondetur: Redite cum eis ad Ecclesiam, videlicet ad unanimitatem fraternam: medicamento pacis offerte curandos quos vulnerastis, vitae charitatis offerte suscitandos quos occidistis. Multum valet ad propitiandum Deum fraterna concordia. Si duobus ex vobis, ait Dominus, convenerit super terram, quidquid petieritis fiet vobis . Si duobus hominibus, quanto magis duobus populis? Simul nos Domino prosternamus, participa
Abbreviated transcription (Latin):
zizania & alligari fasciculos ad comburendũ: Hinc est quod
scõ proph&a ez echiel testante. Si sa cerdos non distinxerit po¬
pulo : ipse quidem populus in suo peccato mori&ur. animam
tamen eius demanus a cerdotis inquirit : Non ait quia extra
peccatum populus est non mori&ur : sed quia insuo peccato
moriaur. Sed populus quidem proseipsotantũ : sacerdos
uero &iam propopulo : Hinc est sicȩ cocetus ducatũ p̃beat. non
ipse quiducatũ p̃b&solus : sed ambo infoueã cadunt : &itẽ inende

Expanded text:
zizania et alligari fasciculos ad comburendum . Hinc est quod zizania et alligari fasciculos ad comburendum . Hinc est quod sancto propheta Ezechiele testante: Si sacerdos non distinxerit populo, ipse quidem populus in suo peccato morietur, animam tamen ejus de manu sacerdotis inquirit , non ait, quia extra peccatum populus est non morietur, sed quia in suo peccato morietur, sed populus quidem pro seipso tantum, sacerdos vero etiam pro populo. Hinc est: Si caeco caecus ducatum praebeat, non ipse qui ducatum praebet solus, sed ambo in foveam cadunt . Et item in e
Abbreviated transcription (Latin):
omnem eccłae consonantiam mystice celebr&ur : Nec no¬
bis iamdicas. Ergosi crimino sus sit sacerdos crimen redun¬
dat inpopulos Aliud est enĩ quod cõmittit᷑ : aliud quod &ia¬
interpriua praedicatur. Priuatum est quod ab uno quoq cõmittit᷑ Com¬
mune uero fit eccłae quod publice praedicatur tantorumq
sacerdocũ manu subscribitur : Et sicut tuabsolui non potessicon¬
traria ore praedices & contraria uno eodemq tempore manu
subscribas : sicipsa omniũ ur̃ i collectio ab soluiñ potest̃ si c̃ trara
dicat & c̃traria faciat. Id ẽsi cõmunic& sacerdotiacuius p̃dicatione
& subscriptione dissentit : Sicut enĩ ostuũ & manꝰtuaunius endẽq cor¬
poris mẽ brasunt i taunius eius dẽq: eccłae membra sun sacerdotes
& populus. siue cum catholicis catholicus : siue cũ non fidelib:
infidelis : Inde estenim quod a dño infinẽ scłi colligiiubent᷑

Expanded text:
omnem Ecclesiae consonantiam mystice celebretur? Nec noomnem Ecclesiae consonantiam mystice celebretur? Nec nobis jam dicas : Ergo si criminosus sit sacerdos, crimen redundat in populos. Aliud est enim quod committitur, aliud quod iam praedicatur. Privatum est quod ab unoquoque committitur: commune vero fit Ecclesiae quod publice praedicatur, tantorumque sacerdotum manu subscribitur. Et sicut tu absolvi non potes si contraria ore praedices, contraria uno eodemque tempore manu subscribas: sic ipsa omnium vestrum collectio absolvi non potest si contraria dicat et contraria faciat; id est, si communicet sacerdoti, a cujus praedicatione et subscriptione dissentit. Sicut enim os tuum et manus tua unius ejusdemque corporis membra sunt, ita unius ejusdemque Ecclesiae membra sunt sacerdotes et populus, sive cum catholicis catholicus, sive cum non fidelibus infidelis. Inde est enim quod a Domino in finem saeculi colligi jubentur
Abbreviated transcription (Latin):
nisi conuersis quiad paruulorũ imitationẽ magis trahumilitate
formantur : quibus dicitur. Sinite paruulos uenire adme. Tali¬
um est enĩ regnũ caelorũ & nisi conuersi fueritis & efficiamini
sicut paruuli: non in trabitis in regnũ caelorum : Et inde cr&is
apłicae sedis quando uigilius ex apłicopost multa & terribilia
praestita sacramenta in hȩ resim lapsus constantino polidetine¬
batur ab eccłae romanae catholicis clericis io hanni scis matico
prbo directis quae ipsa scã romana eccł a intercatholicas regu¬
las retin& interaliascriptũ est : Sic semperhabuit om̃is ecła
quia qui muna cõmunione consentiunt: uno dogmate . una
caritate. uno tenentur assensu. Sicut enim cõmunio & exom¬
nibus offerentibus una fit &una redit inomnibus non parte
corporea sed uirtute diuina : sicunanimitas perom̃s illic
communi cantes excurrit : Namsinon est unius consensionis
signum un a cõmunio quiderit quod ad confitendam per

Expanded text:
nisi conversis, qui ad parvulorum imitationem magistra humilitate formantur; quibus dicitur: Sinite parvulos venire ad me; talium est enim regnum coelorum. Et, Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut apostolicae sedis, quando Vigilius ex apostolico, post multa et terribilia praestita sacramenta in haeresim lapsus Constantinopoli detinebatur, ab Ecclesiae Romanae catholicis clericis Joanni schismatico presbytero directis, quae ipsa sancta Romana Ecclesia inter catholicas regulas retinet, inter alia scriptum est: Sic semper habuit omnis Ecclesia, quia qui in una communione consentiunt, uno dogmate, una charitate, uno tenentur assensu. Sicut enim communio et ex omnibus offerentibus una fit, et una redit in omnibus, non parte corporea, sed virtute divina: sic unanimitas per omnes illic communicantes excurrit. Nam si non est unius consensionis signum una communio, quid erit quod ad confitendam per
Abbreviated transcription (Latin):
lere disruperunt cuius sa cramentis tam diuturnas in iurias
irrogarunt : Misericors est enĩ & miserator dñs. longanimis
& multũ muericors et uerax. Amplentant᷑ in prȩsentiuita
miseri cordem & longanimem & timeant infuturaue racem :
Non uult enĩ mortem impii : quantũ ut reuertatur &uiuat.
quia sententiã flectit aduersus iniurias irrogatas : haec est
pr̃a erhortatio: Propter hoc ets habemius inimicos quia
ueradicimus quia tacere metuimus. quia cessare ab instan¬
tia quanta possumus formidamus quia obtemperamus apło
dicenti : praedi ca uerbum insta o portune importune. ar¬
gue hortare increpa : sed sicut euangeliũ loquitur : diligunt
gloriam hominum magis quã dĩ & rep̃hendi ad tempus timent
damnari insempi ternum nontiment : Vident &iam ipsi quid
malifaciant. Vident non essequid omninores ponde ant.
sed nebulas imperitis ostendunt cũ ipsi uiui sorbeantur idest
scientes &agnoscentes intereant : Vident horrere homines &

Expanded text:
lere disruperunt, cujus Sacramentis tam diuturnas injurias irrogarunt. Miseret multum misericors et uerax. amplectantur in praesenti uita misericordem et longanimem et timeant in futura ueracem. non uult enim mortem impii quantum ut reuertatur et uiuat, quia sententiam flectit aduersus iniurias inrogatas. haec est nostra exhortatio. Propter hoc eos habemus inimicos, quia uera dicimus, quia tacere metuimus, quia cessare ab instantia quanta possumus formidamus, quia obtemperamus apostolo dicenti: praedica uerbum, insta opportune inportune, argue hortare increpa. sed, sicut euangelium loquitur, diligunt gloriam hominum magis quam dei et reprehendi ad tempus timent, damnari in sempiternum non timent. uident etiam ipsi quid mali faciant, uident non esse quid omnino respondeant, sed nebulas imperitis offundunt, cum ipsi uiui sorbeantur, id est scientes et agnoscentes intereant. uiderunt horrere homines et
Abbreviated transcription (Latin):
decr&is Scismaticus enĩ & hȩreticus populus scismatico & hȩ¬
sed parseiꝰ est ingehenna. Cessaigit᷑ talia p̃dicare quaescelus sit
cogitare. Cessauastare gregẽ xp̃i nesi cut &ipsenegare ñ potes:
suꝑtuũ caput sit illius populi uniuersi perditio. Quod quidẽ
tibiperfectȩ damnationis est causa : illos uero absoluere ommino
ñ poterit. &itẽ ibi qđ & in alio lo coistius ipsius opusculi posiui
Quis qis assentit principiscis matis scis maticus ẽẽ negare ñ po¬
terit . Qđ si & om̃ s sacerdotes & mundus assentiat dã natiocon
crimen minuit᷑ sed accrescit cũ generalefit ex priuato. hoc enĩ
ds omniũ indicauit : qui mundũ peccantẽ generali diluiuo inter
emit . Sed quid miserifacietis quia quullũ & p̃dix̃ & fecit. Ipse
ignis diluuiũ nuncminat᷑ ipse gehennȩ sine fine tormenta Sicut
eñiustos in aeternã uitã p̃dix̃ituros sic impios aecernodã nan¬
dos interitu. Vt sicut ñ potest finiribeatitudo iustorũ : sic nec dmpi¬

Expanded text:
decretis, Schismaticus enim et haereticus populus schismatico et haesed pars ejus est in gehenna. Cessa igitur talia praedicare, quae scelus sit cogitare: cessa vastare gregem Christi, ne sicut et ipse negare non potes, super tuum caput sit illius populi universi perditio. Quod quidem tibi perfectae damnationis est causa, illos vero absolvere omnino non poterit. Et item ibi, quod et in alio loco istius ipsius opusculi posui: Quisquis assentit principi schismatis, schismaticus esse negare non poi, inquiunt, omnes sacerdotes et mundus assentiat damnandis, dacrimen minuitur, sed accrescit, cum generale fit ex privato. Hoc enim Deus omnium judicavit, qui mundum peccantem generali diluvio iemit. Sed quid miseri facietis, quia qui illum et praedixit et fecit, ipse ignis diluvium nunc minatur, ipse gehennae sine fine tormenta? Sicut enim justos in aeternam vitam praedixit ituros, sic impios aeterno damnandos interitu, ut sicut non potest finiri beatitudo justorum, sic nec impi
Abbreviated transcription (Latin):
reuelauit neputarent praeteruiam pacis quođ aliter sapiebant
sibi possẽ reuelari : continuo ad didit : Verunt amen in quod per¬
uenimus : in eo ambulemus : In quo ambulans ciprianus perseue

Expanded text:
reuelabit, ne putarent praeter uiam pacis quod aliter sapiebant reuelabit, ne putarent praeter uiam pacis quod aliter sapiebant sibi posse reuelari, continuo addidit: uerumtamen in quod peruenimus in eo ambulemus. in quo ambulans Cyprianus perseue
Abbreviated transcription (Latin):
in uidendo melioribus usq: ad p̃cidendȩ cõmunionis & conden¬
discismatis uel hȩ resis sacrilegiũ peruenire : diabolica prae¬
sumptio est : In nullo autẽ aliter sapere quã seres hab& : angeli
caꝑfectio est . quia itaq: homines sumus sed spe angelisumus quib:
aequales in resurrectione futuri sumus quam diu non habemus
perfectionẽ angeli : non habeamus praesũp̃tionẽ diaboli id eo
dicit apłs. tep̃tatio uos non apprehendat nisi humana huma¬
nũ est ergo aliquid aliter sapere. proptereadicit alioloco
Quot quot ergo perfecti hocsapiamus. & si quid aliter sapitis. hoc
quo quob̵ ds̃ reuelauit : Quibus autem reuelat cũ uoluerit siue
in hacuita siue post hancuitã nisi ambulantibus inuiã pacis & in
nullã p̃cisionem deui antibus : Non quales istisunt quiuiã pacis
non agnouerunt nec propter aliud unitatis uinculũ diripuerut¬
ideoq apłs cũ dixiss& et siquid aliter sapitis hoc quoq uobis ds̃

Expanded text:
uidendo melioribus usque ad praecidendae communionis et condendi schismatis uel haeresis sacrilegium peruenire diabolica praesumptio est. in nullo autem aliter sapere quam se res habet angelica perfectio est. quia itaque homines sumus, sed spe angeli dei sumus, quibus aequales in resurrectione futuri sumus, quamdiu non habemus perfectionem angeli, non habeamus praesumptionem diaboli. ideo dicit apostolus: temptatio uos non adprehendat nisi humana. humanum est ergo aliquid aliter sapere. propterea dicit alio loco: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit. quibus autem reuelat cum uoluerit siue in hac uita siue post hanc uitam nisi ambulantibus in uia pacis et in nullam praecisionem deuiantibus, non quales isti sunt, qui uiam pacis non agnouerunt nec propter aliud unitatis uinculum dirruperunt?ideoque apostolus cum dixisset: et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus
Abbreviated transcription (Latin):
documentum est. pacatissimȩ animae in ea unitate marerriũ
meruissẽ unde se diuersum sentiens noluit sẽparare : Homines
enĩ sumus. Si subito aliquid aliter sapimus quã seres hab& hu

Expanded text:
documentum est pacatissimae animae in ea unitate martyrium documentum est pacatissimae animae in ea unitate martyrium meruisse, unde se diuersum sentiens noluit separare. homines enim sumus, unde aliquid aliter sapere quam se res habet hu
Abbreviated transcription (Latin):
pariunt infraterna disceptatione sententias : donec aduerũ
liquidũ perueniatur uinculũ permaneat unitatis ne in par¬
te praecisa remaneat in sanabile uulnus erroris : Itideo plerũq
doctioribus minus aliquid reuelatur ut eorũ patiens & humi¬
lis caritas inqua fructus maior est comprob&ur. uel quomodo
teneant unitatẽ cum in rebus obscurioribus diuersa sentiunt.
uel quomodo accipiant ueritatẽ : cũ contraid quod sentiebant
declaratã esse cognoscunt : Quorũ duorũ manifestatũ tenemꝰ
Vnum in beato cipriano id est quomodo tenuerit unitatẽ cum
eis aquibus diuersum sentiebat : Aitenĩ. neminẽ iudicantes
aut aiure cõmunionis aliquẽ sidiuersũ senserit a mouentes :
alterũ autem id est quo modo accipere potuerit ueritatem
contraid quod sentiebat inuentũ. & si litterae tacent merita
damant. siepła non inuenitur : coronatestatur. si concilium
non iudicat ep̃orũ : consortiũ indicat angelorũ. Noneñ paruũ

Expanded text:
pariunt in fraterna disceptatione sententias, donec ad uerum liquidum perueniatur, uinculum permaneat unitatis, ne in parte praecisa remaneat insanabile uulnus erroris. Et ideo plerumque doctioribus minus aliquid reuelatur, ut eorum patiens et humilis caritas in qua fructus maior est comprobetur, uel quomodo teneant unitatem, cum in rebus obscurioribus diuersa sentiunt, uel quomodo accipiant ueritatem, cum contra id quod sentiebant declaratam esse cognoscunt. quorum duorum manifestatum tenemus unum in beato Cypriano, id est quomodo tenuerit unitatem cum eis a quibus diuersum sentiebat; ait enim: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. alterum autem, id est quomodo accipere potuerit ueritatem contra id quod sentiebat inuentam, etsi litterae tacent, merita clamant. si epistula non inuenitur, corona testatur; si concilium non indicat episcoporum, consortium indicat angelorum. non enim paruum
Abbreviated transcription (Latin):
pereũ catholica & apłica eccła: His inquit qui in tempore neces
sitatis & inpericuliurgentis instantia praesidiũ paenitentiȩ
& mox reconciliationis implorant: nec satis factio interdicen¬
da est nec retonciliatio dene ganda qui amisericorduedi neo
mensuras possumus ponere nec tẽpora diffinire. apud quẽ pul¬
tuas prior ut iustificeris : &iterũ quia apud dnm musericor¬
dia est & copiosa apud eũ redẽptio : Indis pens andif itaq dĩ
donis nondebemus essedifficiles. nec accusantiũ se gemitus
lacrimasq: neglegere cũipsam paenitendi affeccionẽ oxedĩ

Expanded text:
per eum catholica et apostolica Ecclesia: « His, inquper eum catholica et apostolica Ecclesia: « His, inqusitatis et in periculi urgentis instantia praesidium poenitentiae et mox reconciliationis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneganda; quia misericordiae Dei nec mensuras possumus ponere, nec tempora definire, apud quem nultuas prior, ut justificeris. Et item: Quia apud Dominum misericordia est, et copiosa apud eum redemptio. In dispensandis itaque donis Dei non debemus esse difficiles, nec se accusantium gemitus lacrymasque neglegere, cum ipsam poenitendi affectionem ex
Abbreviated transcription (Latin):
relegitur : ita eisdẽ p&entibus licet non imp& rantibus cõmu¬
nionẽ quibus eã denegari uis sisti. peruiscera miseri cordiae dĩ
pr̃i qui posuit tenebras latibulũ suũ. & cuius miseri cordiae nec
modũ possumus ponere nec tẽpora diffinire dicentedĩ sp̃u per
proph&ã cũ in gemueris tunc saluus eris quia apud d ñm mise¬
ncordia & copiosa apud eũ redep̃tio Ipsa exdesideriofidelis postulatio
si ñ p̃scientia dĩ exr&ributione iustitiae fuerunt ipmasda ꝑditionis¬
tatius humanigeneris relicti ad poenã sgratiadĩ ex eadẽmassap̃ deftinat adgloruã
ꝓdesẽ ualuerit . tam̃tu securus ẽẽ p̃ potessiali quis ine eis dẽ sacramentis per
tuã iussionẽ obierunt᷑ ut non districte inde iudic&urtua malig¬
nitas quodin eis complere ualuit omni potents benignitas si
perdignos paenitentiae fructus acprofusas lacrimas ueniã
non obtinuerit tibi apud dm̃ uera humilitas. Dicente leone &

Expanded text:
re legitur, ita eisdem petentibus, licet non impetrantibus, commure legitur, ita eisdem petentibus, licet non impetrantibus, communionem, quibus eam denegari jussisti, per viscera misericordiae Dei nostri, qui posuit tenebras latibulum suum, et cujus misericordiae nec modum possumus ponere, nec tempora diffinire, dicente Dei Spiritu per prophetam: Cum ingemueris, tunc salvus eris , quia apud Dominum misericordia et copiosa apud eum redemptio, ipsa ex desiderio fidelis postulatio, si non praescientia Dei ex retributione justitiae fuerunt in massa perditionis humani generis relicti ad poenam, sed gratia Dei ex eadem massa praedestinati ad gloriam, prodesse valuerit. Tamen tu securus esse non potes, si aliqui sine eisdem sacramentis per tuam jussionem obierunt, ut non districte inde judicetur tua malignitas, quod in eis complere valuit Omnipotentis benignitas, si per dignos poenitentiae fructus ac profusas lacrymas veniam non obtinuerit tibi apud Deum vera humilitas; dicente Leone , et
Abbreviated transcription (Latin):
alieno peccato obnoxiis aliorũ id est patronorũ fides prde is
respendentiũ inba prasinate fit ad salutẽ : ita paruulis quib:
baptismũ denegari iussisti parentũ u patronorũ corde cireden¬
tiũ & pro paruulis suis fideliuerbo baptisma expetentiũ sed
non imp&rantiũ fides & fidelis postulatio prodesse potuerit
dono eius cuius sp̃s quore generatio fit ubi uult spirat. quia ipse
habet inpotestate cuius corgratia sua euisitationis in lufer&
sicut &inillis duobus qui inter lxx conscripti fuerunt a mosse
ut ad tabernaculũ dñi irent & pro pagato eius spũ interseniores
cõputarentur & remanentes in castris prophecauerunt. & si¬
uit ante baptismũ incorneliũ & amicos eius superuenit &
sicut scđm a fricanũ conciliũ & decr&aleonis &iã signa peten¬
tium & testes cõmunionẽ postulantiũ proficere ad salutẽ debe¬

Expanded text:
alieno peccato obnoxiis, aliorum, id est patronorum fides pro eis alieno peccato obnoxiis, aliorum, id est patronorum fides pro eis respondentium in baptismate fit ad salutem, ita parvulis, quibus baptismum denegari jussisti, parentum vel patronorum corde credentium, et pro parvulis suis fideli verbo baptisma expetentium, sed non impetrantium, fides et fidelis postulatio prodesse potuerit, dono ejus, cujus Spiritus quo regeneratio fit ubi vult spirat, quia ipse habet in potestate cujus cor gratia suae visitationis illustret, sicut et in illis duobus, qui inter Septuaginta conscripti fuerunt a Moyse , ut ad tabernaculum Domini irent, et propagato ejus spiritu inter seniores computarentur, et remanentes in castris prophetaverunt, et sicut ante baptismum in Cornelium et amicos ejus supervenit, et sicut secundum Africanum concilium et decreta Leonis, etiam signa petentium, et testes communionem postulantium, proficere ad salutem debe
Abbreviated transcription (Latin):
gratiamtuam : aut siqua solemniter non sunt celebrata
misteria Hoc mou& Ergonec martrresquicaticumini
fuerint coronantur. Nonenim coronantur : si noniniti¬
antur. Quod sisuo abluuntur sanguine: & hunc sua pietas
uel subictu mortis : animum auertit auitis: beatienim
quorum tecta sunt peccata. quia scriptum eit. desine
ergo desierit apeccatis & fuerit ad meliora conuersus:¬
habebit superiorum indulgentiam peccatorum quae fuerit
uel paenitendi confessus affectu. uel corrigendi auersus ingenio :¬
Cp̃alniil Exhis frater diligenter attende & perspicaciter colligo
quia lic& sicut in illo latrone quod exbaptis misa cramento
& commnunicatione corporis & sanguinis xp̃i quae sacramenta
ante quam dñs incruce ascender& sus discipulis celebranda
& sumenda cunctis fidelibus tradidit defuerat : compleuit
omni potentis benignitas. qui a non superbia uel contep̃tu
sed necessitate defuerat : & sicut paruulis naturali idest

Expanded text:
gratiam tuam? Aut quia solemniter non sunt celebrata gratiam tuam? Aut quia solemniter non sunt celebrata mysterial hoc movet? Ergo nec martyres si catechumeni fuerint coronentur? Non enim coronantur, si non initiantur. Quod si suo abluuntur sanguine, et hunc sua pietas vel sub ictu mortis animum avertit a vitiis. Beati enim quorum tecta sunt peccata , quia scriptum est: Desine ergo desierit a peccatis, habebit superiorum indulgentiam peccatorum, quae fuerit vel poenitendi confessus affectu, vel corrigendi aversus ingenioim. Ex his, frater, diligenter attende et perspicaciter collige, quia licet sicut in illo latrone , quod ex baptismi sacramento et communicatione corporis et sanguinis Christi quae sacramenta antequam Dominus in crucem ascenderet suis discipulis celebranda et sumenda cunctis fidelibus tradidit, defuerat, complevit omnipotentis benignitas, quia non superbia vel contemptu, sed necessitate defuerat, et sicut parvulis naturali, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Et his concinens beatus ambrosius in libro demorte ualentim
poposcit: & quia poposcit accepit. &ubi illud est. Iustusquacũq
morte praeuentus fuerit : anima eius in requie erit : Solue
igitur pater scẽ munus seruo quod morses qui a in spũ uidit acce¬
pit. quod dauid qui a exreuelatione cognouit meruit.
Solue inquam seruotuo ualentinia no munus quod concupi¬
uit . munus quod poposcit sanus robustus in columis Si
asfectus aegritudine distuliss& tamen non penitusatua
muericordia ess& alienus : quiceleritate temporis esta
nonuoluntate fraudatus : Solue ergo seruotuo munus tuae
gratiae quamille num quam negauit qui antediem mortis
templorum priuilegia denegauit in surgentibus quosreuere¬
riposs&. &stabat uirorum caterua gentilium. supplicabat
senatus Nonme tuebat hominibusdis plicere. ut tibi solipla¬
cer& in xp̃o. Quihabuit spmtuum quomodo non accepit

Expanded text:
» Et his concinens beatus Ambrosius in libro de morte Valentin» Et his concinens beatus Ambrosius in libro de morte Valentinpoposcit? Et quia poposcit, accepit: et ubi illud est, Justus quacunque morte praeventus fuerit, anima ejus in requie erit? Solve igitur, pater sancte, munus servo tuo, quod Moyses dum in spiritu vidit, accepit, quod David quia ex revelatione cognovit, emeruit . Solve, inquam, servo tuo Valentiniano munus quod concupivit, munus quod poposcit sanus, robustus, incolumis. Si affectus aegritudine distulisset, tamen non penitus a tua misericordia esset alienus, qui celeritate temporis esset non voluntate fraudatus. Solve ergo servo tuo munus tuae gratiae, quam ille nunquam negavit, qui ante diem mortis templorum privilegia negavit insurgentibus quos revereri posset. Astabat virorum caterva gentilium, supplicabat senatus: non metuebat hominibus displicere, ut tibi soli placeret in Christo. Qui habuit spiritum tuum, quomodo non accepit
Abbreviated transcription (Latin):
deeo qui accipit mysteriũ
unitatis & ñ ten& uinculũ
pacis¬
nonmysterium accipit prose sed testimonium contra
se : Nulliest aliquatenus ambi gendum tunc unum¬
quemq fidelium corporis sanguinisq: dominici
participemfieri : quando ibaptis mate membrũ
corporis xp̃i efficitur. Nec alienari ab illius panis
calicisq consortio. &iam si ante quam panem illũ
comedat & calicem bibat de hoc saeculo hunitate
corporis xp̃i constitutus abscedat: Sacramenti
quippe illius participatione acbeneficio non pri¬
uatur : quando ipse hoc quod illud sacramen¬
tum significat inuenitur : His autem qui
forte obeuntes uiaticimuneris communione
reconciliari p&ierunt sed imp&rare non potu¬
erunt : conuenire posseuid&ur remedialis senten¬
tia eiusdẽ beati augustini quã laud ans sensũ beati
cipriani dehis ꝗ iunitate eccłȩ dormier̃ & idurco
ab ecđȩ munerib ñ separati credebant: dic̃ beneꝗ
dem prȩsũpsit qđ caritas unitatis cooperire posso multi¬
tudinẽ peccatorũ

Expanded text:
deo qui accipit mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacinon mysterium accipit, pro se, sed testimonium se. Nulli est aliquatenus ambigendum tunc unumquemque fidelium corporis sanguinisque Dominici participem fieri, quando in baptismate membrum corporis Christi efficitur, nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiam si antequam panem illum comedat, et calicem bibat, de hoc saeculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat. Sacramenti quippe illius participatione ac beneficio non privatur, quando ipse hoc quod illud sacramentum significat invenitur. » His autem, qui forte obeuntes viatici muneris communione reconciliari petierunt, sed impetrare non potuerunt, convenire posse videtur remedialis sententia ejusdem beati Augustini, quam laudans sensum beati Cypriani de his qui in unitate Ecclesiae dormierunt, et idcirco ab Ecclesiae muneribus non separati credebantur, dicit: « Bene quidem praesumpsit quod charitas unitatis cooperire posset multitudinem peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
&iã taliũ necessitati ita auxiliandũ est ut actio illis paeniten¬
tiae nec cõmunionis gratia : si eã etiã amisso uocis officioperin¬
dicia inte grisensus postulant neg&ur. Atsi aliquaui aegri¬
tudinis ita fuerint aggrauati ut quod paulo ante poscebant
sub p̃sentia sacerdotis significare ñ ualeant testimonia eis fideliũ circũ¬
stantiũ ꝑdes se debebt̃ . ut simul & pȩnitentiȩ & rec̃ciliationis bene fi-¬

Expanded text:
alium necessitati ita auxiliandum est, ut et actio illis poenitentiae, et communionis gratia, si eam, etiam amisso vocis officio, per indicia integri sensus postulant, non negetur. At si aliqua vi aegritudinis ita fuerint aggravati, ut quod paulo ante poscebant, sub praesentia sacerdotis significare non valeant, testimonia eis fidelium circumstantium prodesse debebunt, ut simul et poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
tiam suam uel in uidendo melioribus usq ad praecidendae cõ¬
munionis & condendi scis matis uelhȩresis sacrilegiũ perue
niunt : Vndeidem doctor catholicus acsollertissimus dicit. hoc
inquiens facit sanitas pacis. ut cũ diutius aliqua obscuriora
quaeruntur & propter inuenien didifficultatẽ diuers as

Expanded text:
tiam suam uel inuidendo melioribus usque ad praecidendae communionis et condendi schismatis uel haeresis sacrilegium perueniunt. Unde idem doctor catholicus ac solertissimus dicit : « Hoc, inquiens, facit sanitas pacis, ut cum diutius aliqua obscuriora quaeruntur, et propter inveniendi difficultatem, diversas
Abbreviated transcription (Latin):
in regnum caelorum : scilic& aut iuisibili gratia
cum uisibilis acramento aut iiuisibili gratia
sine uisibili sacramentorenatus : Ita ueridica est
eius demsaluatoris nostrisententia quadicit
pisi manducaueritis carnem filii hominis & bibe¬
ritis eius sangiunem : non habebitis uitam inuo¬
bis : Vnde idem beatus augustinus insermone ad
teriũ pacis & unitatis nr̃ȩ isua m̃sa consecrauit qui
accipit mysteriũ unitatis & nonten& uinculũ pacis:¬

Expanded text:
in regnum coelorum , scilicet aut invisibili gratia in regnum coelorum , scilicet aut invisibili gratia cum visibili sacramento, aut invisibili gratia sine visibili sacramento renatus, ita veridica est ejusdem Salvatoris nostri sentei manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Unde idem beatus Augustinus in sermone ad terium pacis et unitatis nostrae in sua mensa consecravit: qui accipit mysterium unitatis, et non tenet vinculu
Abbreviated transcription (Latin):
quaregula illud in euuan gelio dictũ ẽ qđ om̃s cũ legit᷑
naturalit̃ mou& a & atẽ hab& ipse proseloquat᷑ : qui¬
bus omnib reb: ostendit᷑ aliud eẽ sacram̃tũ baptis mi.
aliud conuersionẽ cordis: sed salutẽ hominis exutroq
cõpleri nec si unũ horũ defuerit. ideoput are debemus
consequens eẽ ut & alterũ desit. quia & illud sineisto
potest eẽ in in fante : & hoc sine illo potuit ẽẽ in latrone.
cõplene dõ siue in illo si ue misto quod ñ exuoluntate
de fuiss& : cũ uero ex uoluntate alterũ horũdefuerit.
reatu hominem in uolui : Etbaptismus quidem potest
in esseubi conuersio cordis defuerit. conuersio autẽ
cordis potest quidem in eẽ non ꝑcepto baptismo: sed con¬
tẽpto baptis mononpotest. Neq enĩ ullomododicenda
est conuersio cordis ad dm̃ : cũdĩ sacramentũ contem¬
nisiquis renatus fuerit ex aqua & spũ scõ non iitrabit

Expanded text:
qua regula illud in euangelio dictum est, quod omnes cum legitur qua regula illud in euangelio dictum est, quod omnes cum legitur naturaliter mouet: aetatem habet, ipse pro se loquatur. Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum baptismi, aliud conuersionem cordis, sed salutem hominis ex utroque conpleri. nec, si unum horum defuerit, ideo putare debemus consequens esse ut et alterum desit, quia et illud sine isto potest esse in infante et hoc sine illo potuit esse in latrone, conplente deo siue in illo siue in isto quod non ex uoluntate defuisset, cum uero ex uoluntate alterum horum defuerit, reatu hominem inuolui. et baptismus quidem potest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. neque enim ullo modo dicenda est conuersio cordis ad deum, cum dei sacramentum contemNisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto non intrabit
Abbreviated transcription (Latin):
est prȩcessit signaculum iustitiae fidei & qm̃patris
fidem imitatus est : secuta est in crescente ipsa iustitia
cuius signaculum in infante prȩcesserat : Itaibapti¬
⁊atis infantibus prȩcedit regenerationis sacram̃tũ
& sixp̃i anã tenuerint pi&atem : sequitur &iam
incorde conuersio cuius mysterium prȩcessit
incorpore : Etsicut h illo latrone quod ex baptis¬
misa cramento de fuerat compleuit omnipotentis
benignitas . quia non superbia uel contẽptu sed necessi¬
tate defuerat : sic in infantibus quibaptizatimoriuNt᷑
eadẽ gratia omini potentis implere credendaẽ. quod
non ex impia uoluntate sed exaetatis indigertia nec
corde credere adiustitiã possunt nec ore confiteri ad sa¬
lutẽ : Ideo cũ proeis alii respondent ut impleatur erga
eos  ȩlebratios a cramenti : ual& utiq ad eorũ consecra¬
tionẽ quia ipsi respondere ñ possun: At si proeo quires¬
pondere potest alius respondeat : Non itidẽ ual& : ex

Expanded text:
est, praecessit signaculum iustitiae fidei et, quoniam patris fidem imitatus est, secuta est in crescente ipsa iustitia cuius signaculum in infante praecesserat, ita in baptizatis infantibus praecedit regenerationis sacramentum et, si christianam tenuerint pietatem, sequetur etiam in corde conuersio cuius mysterium praecessit in corpore. et sicut in illo latrone quod ex baptismi sacramento defuerat conpleuit omnipotentis benignitas, quia non superbia uel contemptu, sed necessitate defuerat, sic in infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia uoluntate, sed ex aetatis indigentia nec corde credere ad iustitiam possunt nec ore confiteri ad salutem. ideo cum pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, non itidem ualet. ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ne caspere igitur communionis nrae gratia deneganda est
nectemere largienda quia sicut plenum pi&atis est oppres¬
sis caritatem dominicã redhibere : itaiustum est om̃a pertur¬
bationis auctoribus imputare. Auditeigitur & tu&illi
quos traduxistiuel ad tecum subscribendũ coegisti ad mom¬
tionem beatiaugustini. qua eos de illis alloquens quis e abuna¬
nimitate fraterna disciderunt ad monuit dicens uideant
in quit mhil sibi remansis se quod dicant. sed tamen reman¬
sũ sequod faciant ut profactis eorum praeteritis sacrificiũ
dilectionis offeratur placabiledõ cuius unitatẽ nefariosce

Expanded text:
Nec aspere igitur communionis nostrae gratia deneganda est, Nec aspere igitur communionis nostrae gratia deneganda est, nec temere largienda: quia sicut plenum pietatis est oppressis charitatem Dominicam redhibere, ita justum est omnia perturbationis auctoribus imputari. » Audite igitur et tu et illi, quos traduxisti, vel ad tecum subscribendum coegisti, admonitionem beati Augustini, qua eos de illis alloquens qui se ab unanimitate fraterna disciderunt, admonuit dicens : « Videant, inquit, nihil sibi remansisse quod dicant, sed tamen remansisse quod faciant, ut pro factis eorum praeteritis sacrificium dilectionis offeratur placabili Deo, cujus unitatem nefario sce
Abbreviated transcription (Latin):
rali redierit undenum quã cordediscesserat : non solũ non
improbamus quod fecit : sed &im securissime uerissimeq:
laudamus quia p̃sentem dm̃ credidit cordisuo ubi unitatẽ
seruabat : De his autem quiscienter sed causatimoris uelfa¬
uoris in hactrans gress̃ionẽ ierunt. leo ad pulcheriã augus¬
tam scribit. Sicuti muriustitia cõmunionis : ut non amittamꝰ
remedia caritatis : quod sicut pi&as ur̃a cognoscit . non uer¬
bis solis promitur : sed &iã factis doc&ur : Si quidẽ peneom̃s
qui inconsensum praesidentiũ in illoe phesino non iudicio
sed latrocinio. aut traducti aut coacti rescindendo quod
statuerant & condem nan do quod scripserant : perp&uam
culpae abolitionẽ & apłicȩ pacis gratiã sint adepti : & in epła
ad anatholium : Neq enĩ potest inaliquo benignitas nr̃a rep̃¬
hendicũ satis facientes recipimus quos doliumus essed eceptos

Expanded text:
rali reddiderit, unde nunquam corde discesserat, non solum non rali reddiderit, unde nunquam corde discesserat, non solum non improbamus quod fecit, sed etiam securissime verissimeque laudamus, quia praesentem Deum credidit cordi suo, ubi unitatem servabat. » De his autem qui scienter, sed causa timoris vel favoris, in hanc transgressionem ierunt, Leo ad Pulcheriam Augustam scribit : « Sic utimur justitia commotionis, ut non amittamus remedia charitatis: quod sicut pietas vestra cognoscit non verbis solis promittitur, sed etiam factis docetur. Siquidem pene omnes, qui in consensum praesidentium, in illo Ephesino, non judicio sed latrocinio, aut traducti fuerant, aut coacti, rescindendo quod statuerant, et condemnando quod scripserant, perpetuam culpae abolitionem et apostolicae pacis gratiam sint adepti. » Et in epistola ad Anatolium : « Neque enim potest in aliquo benignitas nostra reprehendi, cum satisfacientes recipimus, quos doluimus esse deceptos.
Abbreviated transcription (Latin):
dã tibi exinde suggerere ausi non fuerunt : Vndebeatus
gregorius. Nemo inquit amplius in eccła noc& : quã qui per¬
uerse a gens ñ omenue lordinem scĩ tatis hab& : Delinquen¬
temnamq: huncredarguere nullus praesumit. &inexem¬
plumculpa uehementer extenditur : quando prore ueren¬
tia ordinis peccator honoratur. quibus est facilior uenia :
qm̃ inẽ eis & leuiorculpa : Nam de his qui perignorantiã
peccauerunt traducti sc̃s augustinus in suprame morato
operedicit. Siquẽ forte inquiens coegerit extremanecessi¬
tas ubi catholicũ perquẽ accipiat non inuenerit & in animo
pacem catholicã custodiat peraliquem extrauntatẽ catho¬
licam positum acceperit quod erat inipsa catholica unitate
accepturus : sis tatim &iam de hacuita emigrauerit : non eũ
nisi catholicũ deputamus. Si autẽ fuerit a corporali morte
liberatus cum catholicȩ congregationi &iam p̃sentia corpo¬

Expanded text:
dam tibi exinde suggerere ausi non fuerunt. Unde beatus dam tibi exinde suggerere ausi non fuerunt. Unde beatus Gregorius: « Nemo, inquit, amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquennc redarguere nullus praesumit, et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur, quibus est facilior venia, quoniam inest eis et levior culpa. » Nam de his qui per ignorantiam peccaverunt traducti, sanctus Augustinus in supramemorato opere dicit : « Si quem forte, inquiens, coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non invenerit, et in animo pace catholica custodita, per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholica unitate accepturus, si statim etiam de hac vita emigraverit, non eum nisi catholicum deputamus. Si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum catholicae congregationi etiam praesentia corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Descendant in infernum uiuentes id est labantur in peccatũ
scientes : Vndeleo ad constantino politanos scribit dicens:
Namsiuix in laicis tolerabilis uid&ur inscitia. quantom agis¬
in eis qui prae sunt nec excusatio est digna necuenia : maxime¬
cum &iam defendere peruersarumopinionũ commenta prae¬
sumunt & in consensũ suũ . aut cerrore aut gratia insanabiles
quosq traducunt: separentur huius modi a sanis membris cor¬
poris xp̃i neq: sibi catholica libertas infideliũ iugũ patiatur
imponi : Reuocaergote a pertinaciatua . q̃m illiquos in con¬
uenticulistuis ad cecum subscribendũ pellexisti uel coegisti:
habent quidem excusationẽ qm̃ aut captiuas manus sine cor¬
dis consensione timori dederunt : aut ignorantes quid agerNTt
palliata suasione tua de uinculo pacis & cõmunione pacistuȩ
consensu &iã deliquerune . aut fortescientes & illi&istiquid¬

Expanded text:
Descendant in infernum viventes , id est labantur in peccatum Descendant in infernum viventes , id est labantur in peccatum scientes. Unde Leo ad Constantinopolitanos scribit dicens : « Nam si vix in laicis tolerabilis videtur inscitia, tanto magisin eis qui praesunt nec excusatio est digna nec venia: maximcum etiam defendere perversarum opinionum commenta prasumunt, et in consensum suum, aut terrore, aut gratia insanabiles quosque traducunt. Separentur hujusmodi a sanis membris corporis Christi, neque sibi catholica libertas infidelium jugum patiatur imponi. » Revoca ergo te a pertinacia tua, quoniam illi, quos in conventiculis tuis ad tecum subscribendum pellexisti vel coegisti, habent quidem excusationem, quoniam aut captivas manus sine cordis consensione timori dederunt, aut ignorantes quid agerent, palliata suasione tua de vinculo pacis et communione pacis tuae consensu etiam deliquerunt, aut forte scientes et illi et isti quid
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inep̃o essediligendũ : Non solum ut suenter doceat : sed &iã pa¬
tienter discat. Docibilis autẽ ille est quiest ad discendi patientiã
lenis &mitis : Oport& enim e põs non tantũ docere sed & discere
quia & ille melius doc& qui cotidie crescit & proficit discendo
meliora : His utiq uerbis satis indicat uirsc̃s & pia caritate
praeditus non essemetuendum sic eius epłas legere ut siquid
postea pluribus & diuturnioribus inquisitiombus compertum
ecła confirmauit non ambigamus quia sicut multa erant
quaedoctus ciprianus doceret : sicerat & aliquid quod ciprianus
docibilis discer& : Haec frater auribus percipe & mente intellege
& non de digneris cumcipriano & augustino apło praecipiente
docibilis esse ep̃s: & quia si perseuerare in obstinatione & prae¬
sumptione tua delegeris cũ ratione supereris : prudens & sciens
si ne uenia ignorantiae peccabis : Hinc enĩ psalmus dicit.

Expanded text:
hoc in episcopo esse diligendum, ut non solum scienter doceat, sed etiam pahoc in episcopo esse diligendum, ut non solum scienter doceat, sed etiam patienter discalenis et mitis. oportet enim episcopos non tantum docere, sed et discere, quia et ille melius docet qui cotidie crescit et proficit discendo meliora, his utique uerbis satis indicat uir sanctus et pia caritate praeditus non esse metuendum sic eius epistulas legere, ut, si quid postea pluribus et diuturnioribus inquisitionibus conpertum ecclesia confirmauit, non ambigamus, quia, squae doctus Cyprianus doceret, sic erat et aliquid quod Cyprianus docibilis disceret. » Haec, frater, auribus percipe, et mente intellige, et non dedigneris cum Cypriano et Augustino, Apostolo praecipiente, docibilis esse episcopus, et quia si perseverare in obstinatione et praesumptione tua delegeris cum ratione supereris, prudens et sciens sine venia ignorantiae peccabis. Hinc enim psalmus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
rint in hacuita iam diuinis proscłorũ distributione sacram̃tis
imbuti ad huctamen carnaliter sapiant & carnalia dedõ siue
in bacuita siue post hancuitam sperent atq desiderent : anima¬
les sunt : & itẽ ex uerbis beaticipriani ut partim & suprascripsi
quod tibinecessarium est replicaridicit : Ignoscieñ potest simpli
citererranti sicut deseipsodicit apłs paulus qui primũ fuiblas¬
phemus & persecutor &iniuriosus & miseri cordiã merui quia
ignarans feci : Post inspirationẽ uero & reuelationẽ factam qui
lueo quod errauerat perseuerat : prudens &i ciens sineuenia igno¬
rantiȩ peccat. Prae sũptione enĩ atq obstinatione quadã nitit᷑
cumratione super&ur : Hinc augustinus. hoc uerissimũ est longe
grauius esse peccatũ eius quisciens. quã eius quinesciens peccaue¬
rit : Etideo uirscs̃ ciprianus nonsolũ doctus sed &iam docibilis qđ

Expanded text:
rint in hac vita, jam divinis pro saeculorum distributione sacramentis rint in hac vita, jam divinis pro saeculorum distributione sacramentis imbuti, adhuc tamen carnaliter sapiunt, et carnalia de Deo sive in hac vita, sive post hanc vitam sperent atque desiderent, animales sunt. » Et item ex verbis beati Cypriani, ut partim et supra scripsi, quod tibi necessarium est replicariciter erranti, sicut de se ipso dicit apostolus Paulus: \'qui primo fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam merui, quia ignoransfeci\' postinspirationem uero et reuelationem factam, qui in eo quod errauerat perseuerat prudens et sciens, sineueniaignorantiae peccat. praesumptione enim adque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. hoc uerissimum est longe grauius esse peccatum eius qui sciens quam eius qui nesciens peccauerit. et ideo uir sanctus Cyprianus, non solum doctus sed etiam docibilis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tica catholice ꝑcepisti &inquaid cirto es ordinatus ep̃s ut in eaper¬
maneres & alios in ea permanere fide &o peribus exemplis
& uerbis doceres : Deniq unde oriant᷑ scis mata : idem catholi¬
cus doctordicit: Origo & pertinacia scismatis pulla est alia¬
nisi odium frĩs. Et eccła non prius carnales uel animales &
poste a spiritales habuit : sed inipsa sorte mortalitatis nr̃ãe ex quo
deadam nascimur non e st prius quod spiritale sed quod anima¬
le poste aspiritale : Exipso autẽ animali sensu qui a homo anina¬
lis nom percipit quae sunt sp̃sdĩ : om̃s dissensiones & scis matagene¬
rantur . in quosensu perseuerantes apłs dicit aduetustes tam̃tũ
pertinere idest ad terrenorũ promissorum cupiditatẽ in quib
quidem spiritalia figurantur : sed animalis homo non percipit
quae sunt spsdi : quocũq ergo tẽ pore tales homines esse ccepe¬

Expanded text:
tica catholice percepisti, et in qua idcirco es ordinatus episcopus, ut in ea pertica catholice percepisti, et in qua idcirco es ordinatus episcopus, ut in ea permaneres, et alios in ea permanere fide et operibus, exemplis et verbis doceres. Denique unde oriantur schismata, idem catholicus doctor dicit : « Origo et pertinacia schismatis nulla est alianisi odium fratris, et Ecclesia non prius carnales, vel animales, et postea spiritales habuit, sed in ipsa sorte mortalitatis nostrae, ex quo de Adam nascimur, non est prius quod spiritale, sed quod animale, postea spiritale. Ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt Spiritus Dei, omnes dissensiones et schismata generantur. In quo sensu perseverantes Apostolus dicit ad Vetus Testamentum pertinere, id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurantur, sed animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei. Quocunque ergo tempore tales homines esse coepe
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium suae prae sumptionis cotidie indeferenter accipiat:
Audis frater qui animis amando quis sententiã suã uel in ui¬
dendo melioribus ad sacrilegiũ scismatis peruenit. Audis
qui a non inscis mate nec nisi inunitate eccłae est primatus.
audis qui a non in scis mate & nonnisi in eccłae unitate uera sunt
ligamenta inquauera & ad salutẽ pertinentia sunt sacram̃ta
audis quia non inscis mate & nonnisi inunitate eccłae datur
uel accipitur sp̃i scs perquẽ diffundit᷑ caritas incordibus nr̃is
Audis quia illis quinon sunt inunitate pacis ecłasticȩ sigus¬
tant depane caelesti. est perfecta damnatio corporis xp̃i com¬
municatio : De pone ergotumorem cordistui & pertinauã con¬
tumacis animitui. & nimium amando sententiã tuã. Nolite
praecidere ab illa caritatis compage. in qua om̃a sa cram̃ta eccłas¬

Expanded text:
judicium suae praesumptionis quotidie indifferenter accipiat. judicium suae praesumptionis quotidie indifferenter accipiat. » Audis, frater, quia nimis amando quis sententiam suam, vel invidendo melioribus, ad sacrilegium schismatis pervenit; audis, quia non in schismate, nec nisi in unitate Ecclesiae est primatus; audis, quia non in schismate, et nonnisi in Ecclesiae unitate vera sunt ligamenta, in qua vera et ad salutem pertinentia sunt sacramenta; audis quia non in schismate, et non nisi in unitate Ecclesiae datur vel accipitur Spiritus sanctus, per quem diffunditur charitas in cordibus nostris; audis quia illis, qui non sunt in unitate pacis ecclesiasticae, si gustant de pane coelesti, est perfecta damnatio corporis Christi communicatio. Depone ergo tumorem cordis tui, et pertinaciam contumacis animi tui: et nimium amando sententiam tuam, noli te praecidere ab illa charitatis compage, in qua omnia sacramenta ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid nunc gerit ecđa mystice typusẽ fucurorũ. Sigusta¬
bunt de panecael esti id est desuauitate diuina gehennȩ par¬
ticipes dãnatioẽ scis maticis & hȩreticis corporis ap̃i cõmunio : Et
tholica eccła fuerit separatus quantũ lib& laudabiliter seuiue¬
bit uitã : sed iradiman& suꝑeũ : Quisquis autẽ in haceccłabene
uixerit : nihilei p̃iudicant aliena peccata. quia unus quisq in
ducauerit indigne iudiciũ sibi manducat & bibit. Cũ e nĩdicit
iudiciũ sibi manducat : satis ostendit quia ñ alteriiudiciũ
manducat sed sibi. quia cõmuniom alorũ non maculat
aliquẽ participatione sacramentorũ : sed consensio factorũ
Nã si in factis ialis ñeis quisq consentiat : portat maluscausa
suã & ꝑ sonã suã. nec p̃iudicat alteriquẽ in c̃sensione maliope¬
ris sociũ ñ hab& criminis : Et prosperinlibro sententiarũ. aescã
ducat. nec sanguinembibit. &iã sitantȩ reis a cramentũ ad

Expanded text:
quidquid nunc gerit Ecclesia, mystice typus est futurorum, si gustabunt de pane coelesti, id est de suavitate divina gehennae participes, damnatio est schismaticis et haereticis corporis Christi communio. Etholica Ecclesia fuerit separatus, quantumlibet laudabiliter se vivebit vitam, sed ira Dei manet super eum. Quisquis autem in hac Ecclesia bene vixerit, nihil ei praejudicant peccata aliena: quia unusquisque in ducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit : cum enim dicit judicium sibi manducat, satis ostendit quia non alteri judicium manducat, sed sibi: quia communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factorum. Nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam, nec praejudicat alteri, quem in consentione mali operis socium non habet criminis. » Et Prosper in libro Sententiarum: « Escam isti manducat, nec sanguinem bibit, etiamsi tantae rei sacramentum ad