comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lebant ad illum erigere mentem adsitienda mu¬
trans ferebant. Ideo capacer spr̃ scĩ iam factierant:
Non ultrade mote eius contristati. sed deꝓmissionis
eius munere leati : Pat& autem nec laboriosa
expositione indig& : Cur eundem sp̃m paraclitũ
dest consolatorem cognominauerit: quia nimirũ
corda discipulorum quae recessus ipsius mesta
reddidiss& huius consolar&ur & recrear& ad¬
pulorũ uł &iã in antiquoꝵ fcoꝵ. Sed manifesta pleni¬
tudine ante sic non fuit data quomodo postascensi¬
onem die decima incentum X nomina trans mis¬
sus legitur : Sed innullo opere cuius lib& ꝑsonȩ pa
desuit sed oportebat ita insinuari trinitatem
ut quamuis nulla ẽ&̃ diuersitas substantiȩ syngilatim
tamen cõmendar&ur distinctio ꝑsonarum: et cuo
uenenit ille arguet orundum Quid ẽ qđ dix̃ cũ uene¬
ritille argu& mundũ Num quid non xp̃s dũ e& inmun

Expanded text:
lebant ad illum erigere mentem ad sitienda mulebant ad illum erigere mentem ad sitienda mutransferebant. Ideo capaces spiritus sancti jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus munere laetati. Patet autem nec laboriosa expositione indiget, cur eumdem spiritum paracletum, id est, consolatorem, cognominaverit. Quia nimirum corda discipulorum, quae recessus ipsius moesta reddidisset, hujus consolaretur et recrearet adpulorum vel etiam in antiquorum sanctorum, sed manifesta plenitudine ante sic non fuit datus, quomodo post ascensionem die decima in centum viginti nomina transmissus legitur. Sed in nullo opere cujuslibet personae Patis operatio defuit; sed oportebat ita insinuari Trinitatem ut quamvis nulla esset diversitas substantiae, sigillatim tamen commendaretur distinctio personarum. Et cum venerit ille, arguet mundum. Quid est quod dixit, Cum venerit ille, arguet mundum? Nunquid non Christu
Abbreviated transcription (Latin):
ixitihẽ discipulis suis:  Iado adeuo quiore
onsit et ueoio ex uobis inter nocat ore que
uadis: Cignificat sic seiturum ad eum quimi¬
sit illum ut nullus in terro gar& quod palã fieri
uisu corporis cernerent Nubis enĩ suscepit eum
tue sum uobis. tristitia iorplebit con ur̃oꝵ
V idebat utiq: quid illa sua uerba Ineorum cordibus
agerent: spiritalem quippe nondũ habentes interuis
consolationem quans p̃m scm fuerant habituri.
Ideo qđ &terius in xp̃o uidebant amitrere m&uebanT
ged eco ueritatem dico uõbis. expedit uõbas ut
ecouadam: Ex pedit ut forma feruiur̃i subtra¬
hatur aspestib: quatenus amordiuinitatis aptius
ur̃is infigatur mentib Expedit ut notã uobis formã
caelo inferam quatenus ꝑ hoc maiori desiderio illuc
tus dare sp̃m discipulir I ec loquitur cũ aꝑtelegitur
quia post resurrectionem apparens eis insufflauit
& diciteis Accipite sp̃m scm̃ : Sed quia ipso interra
posito & corporaliter conuersante cum eis : non uo¬

Expanded text:
xit Jesus discipulis suis: Vado ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat: Quo vadis? Significat sic se iturum ad eum qui misit illum, ut nullus interrogaret quod palam fieri visu corporis cernerent. Nubes enim suscepit eum tus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Videbat utique quid illa sua verba in eorum agerent. Spiritalem quippe nondum habentes interius consolationem, quam per Spiritum sanctum fuerant habituri, id quod exterius in Christo videbant amittere metuebant. Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis aptius vestris infigatur mentibus. Expedit, ut notam vobis formam coelo inferam, quatenus per hoc majori desiderio illuc tus dare spiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legitur: Quia post resurrectionem apparens eis, insufflavit et dicit eis: Accipite Spiritum sanctum; sed quia ipso in terra posito, et corporaliter conversante cum eis, non va
Abbreviated transcription (Latin):
enum radx uirens interra iurgultã germinat sic
malitia latens in corde uitia generat: hoonatisueni¬
dine suscipite itisituor uersuor. quod potest
saluare adumaniũãs: In mansu&udine. hoc est
sine ira & disceptatione: Suscipite ꝑsidem rectam
nr̃is susceptum: Vt ubi habundauit peccatũ. suꝑ habun¬
d& gratia. Uerbum inquid hoc est uerbum creduli¬
tatis. uerbum euangelii: posttremo uerbum illud
de quo iohannes ait. In principio erat uerbum & uer¬
bum erat apud dm̃ & dr̃ erat uerbum qui& saluator

Expanded text:
enim radix virens in terra virgulta germinat, sic enim radix virens in terra virgulta germinat, sic malitia latens in corde vitia generat. « In mansuetudine suscipite insitum verbum, quod potest salvare animas vestras. In mansuetudine, hoc est, sine ira et disceptatione. Suscipite per fidem rectam nostris susceptum, ut ubi abundavit peccatum, superabundet gratia. Verbum, inquit, hoc est, verbum credulitatis, verbum Evangelii. Postremo, verbum illud de quo Joannes ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum et Deus erat Verbum , qui et salvato
Abbreviated transcription (Latin):
ratiur : Iram iuiri dicit ira hominis quȩ scđm testam̃ti
u&eris usũ semꝑ cupit exercere uindictam &ideo
noui testam̃ti ubi scrintum ẽ Noli resistere malo ñ ope¬
ratur iustitiã. alit̃ ira uiri iustitiam non operatur
sub intellegitur. Iradĩ quȩ humano dicitur affectur
iustitiã operatur ut in sodomis inpharaone in eep¬
to inmare rubro & in ipso isrł ppło in deserto unde
psalmo grafurcanit. Iratus ẽ furore dñs inpopulo
suo & multis in locis legimus ubi ira dñi quȩ semꝑ
iustissimo fit &xamine restissimam operatur iustitiã:
propter quod abicieiates oonieor in mutiditiaor
Alu hoc in loco inmunditiã specialitor idolatria intel
legere uoluer̃. Alii surnicationis inmunditiã quȩ sit
cum mulierib: cummasculis cum pecudib: & his
similia: post tremo ut generaliter deomni intelli¬
ses malitia ad didit & habundantiãmalitiȩ: sicut᷑

Expanded text:
ratur. Iram viri dicit iram hominis, quae secundum Testamenti ratur. Iram viri dicit iram hominis, quae secundum Testamenti Veteris usum semper cupit exercere vindictam, et ideo Novi Testamenti, ubi scriptum est: Noli resistere malo, non operatur justitiam . Aliter: Ira viri justitiam non operatur, subintelligitur: Ira Dei, quae humano dicitur affectu, justitiam operatur, ut in Sodomis, in Pharaone, in Aegypto, in mari Rubro, et in ipso Israel populo in deserto, unde Psalmographus canit: Iratus est furore Dominus in populum suum . Et multis in locis legimus, ubi ira Domini, quae semper justissimo fit examine rectissimam operatur justitiam. Propter quod abjicientes omnem immunditiam. Alii hoc in loco immunditiam specialitligere voluerunt; alii fornicationem immunditiam, quae fit cum mulieribus, cum masculis, cum pecudibus, et his similia. Postremo, ut generaliter de omni intelligeres malitia, addidit: « Et abundantiam malitiae. » Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
filiur eius ẽ: siue ueritas xp̃s. uerbum ueritatis.
Euangelium eius ẽ: Per euangelium inquid pau¬
lus egouos genui: ut sionus itiuo alieuoe creani¬
uȩdĩ. In itium creaturȩ rationales angeli incaelo.
Interra adam. in ecclesis u&eris testamenti patri¬
archȩ In ecđa sanguin exp̃i redempta apłisunt
Nam unieorum dicitur. Tuerp&rus & suꝑhanc p&rã¬
creaturam. appellat: Sitaũt omnis homo uelox
ad audiendum. tandus adlogueridue. Sciebatenim
apłs eos ad quos epłas mittebat. Primatũ uerbi uolu¬
isse tenere & docere plus quam doceri. Ideo ammon&
eos humilitatẽ seruare. uel ocitas enĩ audiendi fa¬
cit hominẽ docibilem. tarditas uero loquendi man¬
su&um: tardus adirao. Quod naturaliter acci¬
dit paenitus u&are non potuit. Tarditatẽ interdix̃
quia ira dilata decrescit alit̃ tardus adiram idẽ
inquid apłr iram oporatur. Idẽ oculũ ꝓ oculo
dentem ꝓdente: ira enimuini iugtitiã dĩ no ope¬

Expanded text:
ejus est: si veritas Christus, verbum veritatis Evangelium ejus est: Per Evangelium, inquit Paulus, ego vos genui. Ut simus initium aliquot creaturae ejus. Initium creaturae, rationabiles angeli in coelo, in terra Adam, in Ecclesia Veteris Testamenti patriarchae, in Ecclesia sanguine Christi redempta apostoli sunt, nam uni eorum dicitur: Tu es Petrus, et super hacreaturam appellat. Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. Sciebat enim apostolus eos, ad quos epistolas mittebat, primatum verbi voluisse tenere et docere plus quam doceri, ideo admonet eos humilitatem servare. Velocitas enim audiendi facit hominem docibilem; tarditas vero loquendi mansuetum. Tardus ad iram. Quod naturaliter accidit, penitus vitare non potuit, tarditatem interdixit, quia ira dilata decrescit. Aliter. Tardus ad iram, id inquit Apostolus, iram operatur , id est, oculum pro oculo, dentem pro dente. Ira enim viri justitiam Dei non ope
Abbreviated transcription (Latin):
lic& pressuras ac ꝑsecutiones passiessent in hoc mun¬
do semꝑ in spe gaudebant futurȩ r&ributionis. pro
eo quod digniessent ꝓ nomine ihũ contume licos
pati:  tertim autem uidebo uos & gaudebit cor
itaq electos post tristitiam dñs cum eoꝵ pacientiã.
dampnato inpugnatore semunerat. Videbouos id
est cum ad sumpsero uos adme ipsum. ut ubi sum ego
& uossitis & in illa uisione ꝑp&uȩ gloriȩ gaudebit
corurm & gaudium ur̃m nemo toll& auob̵ Quia
ibi nullus aduersarius. nullus ꝑsecutor nemo qui
tristitiam inger& animis ur̃is : dumui debitur dr̃ dõ¬

Expanded text:
licet pressuras ac persecutiones passi essent in hoc munlicet pressuras ac persecutiones passi essent in hoc mundo, semper in spe gaudebant futurae retributionis, pro eo quod digni essent pro nomine Jesu contumelias pati: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor itaque electos post tristitiam Dominus cum eorum patientiam damnato impugnatore remunerat. Videbo vos, id est, cum assumpsero vos ad meipsum ut ubi sum ego et vos sitis, et in illa visione perpetuae gloriae gaudebit cor vestrum et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, quia ibi nullus adversarius, nullus persecutor, nemo qui tristitiam ingerat animis vestris, dum videbitur Deus deo
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc mundum homine l&atur Ita eccła nato
inuitam futuram fidelipopulo digna & ultatione
repl&ur: Proqua eius natiuitate multum labo¬
rans & gemens in p̃senti quasi parturiens dol&:
Nec nouum deb& cui quam uideri sinatus dicitur quia
&x hac uita migrauerit. quomodo enim consuete nasci
dicitur . Cumquis deutero matris ꝓcedens hanc in
lucem egreditur . Ita &iam restissime potest natus
appellari : quisolutus auinculis carnis adlutem
sublimatur a &̃nam. Vndemos obtinuit ecdesi¬
asticus ut dies beatorum martyrum. siue confesso
mus eorumq: sollempnia non sunebria. sed nata¬
titiam habetis. iteruor autem uidẽbo uos et cau¬
debit corur̃m et caudiuor ur̃o pemo tollet auo¬
bis. Quddeipsis quidem dis cipulis facile intel¬
ligitur quia tristitiam habuerunt passo ac sepul
todño sedꝑ astac resur rectionis gloria gaiusi
sunt uiso dño &gaudium eorum nemo tulit ab eis

Expanded text:
in hunc mundum homine, laetatur, ita Ecclesia nato in hunc mundum homine, laetatur, ita Ecclesia nato in vitam futuram fidelium populo, digna exsultatione repletur; pro qua ejus nativitate multum laborans et gemens in praesenti, quasi parturiens dolet. Nec novum debet cuiquam videri, si natus dicitur qui ex hac vita migraverit: quomodo enim consuete nasci dicitur, cum quis de utero matris procedens hanc in lucem ingreditur; ita etiam rectissime potest natus appellari, qui solutus a vinculis carnis ad lucem sublimatur aeternam. Unde mos obtinuit ecclesiasticus, ut dies beatorum martyrum sive confessorumus, eorumque solemnia non funebria, sed natalia  Beda, nataiam habetis, iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a nobis. Quod de ipsis quidem discipulis facile intelligitur, quia tristitiam habuerunt, passo ac sepulto Domino, sed peracta resurrectionis gloria, gavisi sunt viso Domino. Et gaudium eorum nemo tulit ab eis,
Abbreviated transcription (Latin):
autem contristabimini ꝑ labores & pressuras: sed
tristitia ur̃a uert&ur in a& nȩ beatitudinis l&citia:
mulier cum parit trastitiam habet quia uenit
hora eius: Mulieremdicit scam eccłam ꝓpt̃
fecunditatem bonorum operum & quia spiritales
dõ filios gignere num quam desinit: Hec mulier
cum parit. tristitiam hab&. quia uenit hora eius
cum autem peperit puenuo iamNon mecinit
pres sure propter caudiuor quia natus ẽ hogno
In onundum: Quia nimirum sc̃a eccła quam diu
inmundu s piri talium uirtutum ꝓfectibus insir¬
tit: Num quam mundi temptationibus gercere
desistit: Autcum deuicto laborum certamine
ad palmam ꝑueneritiam non meminit inquit pres¬
surȩ p̃cedentis ꝓpter gaudium ꝑceptȩ r&ributio¬
nis Non sunt condignȩ passiones huius temporis
ad suꝑ uenturam gloriam que reue labitur in nobis:
N on meminit inquit pressurȩ ꝓpter gaudium quia
natur ẽ homo inmundum. Sicut enimmulier nato

Expanded text:
autem contristabimini per labores et pressuras, sed autem contristabimini per labores et pressuras, sed tristitia vestra vertetur in aeternae beatitudinis laetitiam. Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hom, propter fecunditatem bonorum operum, et quia spiritales Domino filios gignere nunquam desinit; haec mulier cum parit tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem peperit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum; quia nimirum sancta Ecclesia, quandiu in mundo spiritalium virtutum profectibus insistit, nunquam mundi tentationibus exerceri desistit. At cum devicto laborum certamine ad palmam pervenerit, jam non meminit pressurae praecedentis propter gaudium perceptae retributionis. Non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Non meminit, inquit, pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Sicut enim mulier, nato
Abbreviated transcription (Latin):
bitis uos. murdus autem caudebit. uos autem
it: Plorabant quippe &flebant amatores xp̃i cũ
illum conp̃hendi ab hostibus. ligeri. ad concilium
duci damnari crucisigi mori & sepeliri uiderent:
egaudeb ant mundi amatorquos ab insimas cogi¬
tationib: mundum uocat dñs cammorte turpis¬
sima condempnarent illum qui grauis erateis &iã
aduidendum. Contristabantur discipuli posito
inmorte sed agnita &iam resurrestione tristitia
illorum uersa ẽ in gaudium. Visa ascensionis poten¬
tia iammaiori gaudio subleuati. laudabant & be¬
nedi cebant dñm utlucas euangelista testatur:
Ced &cunstis fidelibus hic dñi sermo conuenit.
quiꝑ lacrimas p̃surasq: p̃sentes ad gaudia gna
ꝑ uenire contendunt. Qui seminant in lacrimis
ut ingaudio m&ant. Euntes hibant &flebant
quatenus in a&̃ nabeatitudine laboris sui mer¬
cedem recipiant. MNundus autem idẽ mnundi
amatores gaudebunt quiad a&erna gaudia sep̃¬
parare ꝑlacrimas & ad flictianes dispiciunt Vos

Expanded text:
audebit; vos autem it. Plorabant quippe et flebant amatores Christi, cum illum comprehendi, ab hostibus ligari, ad concilium duci, damnari, crucifigi, mori et sepeliri viderent. Gaudebant mundi amatores, quos ob infimas cogitationes mundum vocat Dominus, cum morte turpissima condemnarent illum, qui gravis erat eis etiam ad videndum. Contristabantur discipuli posito in morte, sed agnita etiam ejus resurrectione, tristitia illorum versa est in gaudium. Visa ascensionis potentia, jam majore gaudio sublevati, laudabant et benedicebant Dominum, ut Lucas evangelista testatur. Sed et cunctis fidelibus, hic Domini sermo convenit, qui per lacrymas pressurasque praesentes ad gaudia aeterna pervenire contendunt: Qui seminant in lacrymis, ut in gaudio metant: Euntes ibant et flebant , quatenus in aeterna beatitudine laboris sui mercedem recipiant. Mundus autem, id est, mundi amatores gaudebunt qui ad aeterna gaudia se praeparare per lacrymas et afflictiones despiciunt. Vos
Abbreviated transcription (Latin):
axp̃o de hominibus in a&ernum uicturis. archa
enim ec̃cłam demonstrat quȩ natat influctibus
mundihuius : sic̃ enim tunc noȩ cumsuis ꝑ aquã &
lignum saluatus est. sic & nunc familia xp̃i ꝑbaptis mũ
& crucis passione saluantur. linde &hic subditur
quod etuos nunc sionlas poroie saluos pacitbap¬
tisona : Quia sicut tunc aqua eos qui in archa erant
saluauit Ita& nunc eos qui in eccła e hunitate ꝑ¬
manent. Delendo peccata baptismus conseruat:
Et sicut tunc qui &tra archam erant perierunt. Ita &
nune quiextra eccłam sunt peribunt: NONCARIS
depositio Sordiuon Id est non baptis ma que sordes
deponit carnis sed qđ maculas lauatmentis baptis¬
maenim ablutio interp̃tatur uł tinctio: Sedconsci¬
entie bonȩ interuogatio indõ. Interrogatio eñ
aut̃ bone & simplicis conscientiȩ est. Credo quae
responsio hominem saluat & abadẽno interitu
ascenditad celum sed& add exteram dĩ que sessio

Expanded text:
a Christo de hominibus in aeternum victuris. Arca a Christo de hominibus in aeternum victuris. Arca enim Ecclesiam demonstrat, quae natat in fluctibus mundi hujus. Sicut enim tunc Noe cum suis per aquam et lignum salvatus est, sic et nunc familia Christi per baptismum et crucis passionem salvantur. Unde et hic subditur: Quod et vos nunc similis formae salvos facit baptisma. Quia sicut tunc aqua eos qui in arca erant salvavit, ita et nunc eos, qui in Ecclesiae unitate permanent, delendo peccata baptismus conservat. Et sicut tunc qui extra arcam erant perierunt, ita et nunc, qui extra Ecclesiam sunt peribunt. Non carnis depositio sordium. Id est, non baptisma, quod sordes deponit carnis, sed quod maculas lavat mentis. Baptisma enim ablutio interpretatur vel tinctio. Sed conscientiae bonae interrogatio in Deum. Interrogatio enim autem bonae et simplicis conscientiae est: Credo, quae responsio hominem salvat, et ab aeterno interitu ascendit in coelum, sedet a dextram Dei, quae sessio
Abbreviated transcription (Latin):
tabant dĩ patientia: Idẽ qui ante increduli erant
audientes noȩ p̃dicantem eaq adño audiens acce¬
perat. & uidentes archȩ fabricam ꝑcentum annoꝵ
Protendere tempus crediderunt &xpectantes dñi pͥa¬
cientiam & saluifacti sunt in archa: Inqua pauci
id ẽ octo auime salue pacte sunit per aquaor:
dẽ quat tor uiri. noe. seo. cham. ia peth. & quat¬
tuor uxores eorum. Id est puarfara parfia. cata¬
fluia fluia. Noe uero quirequies interp̃tatur. xp̃m
siguficat quidicit. Discite ame quiamitis sum. & hu¬
milis corde & inueni &is requiem animabus ur̃is
solus inuenitur iustus noe in illa gente cui septem
homines donantur ꝓpter iustitiã suã Solus ustur
estxp̃s cui septem eccłȩ ꝓpt̃ septim plicem sp̃m in¬
luminantem in unam eccłam quasi in unam archam
condonantur. qđ archam instruxit noȩ delignuis non
putres centibus eccłam significat quȩ construitur

Expanded text:
tabant Domini patientiam. Id est, qui ante increduli erant, tabant Domini patientiam. Id est, qui ante increduli erant, audientes Noe praedicantem, ea quae a Domino audiens, acceperat, et videntes arcae fabricam, per centum annorum, protendere tempus crediderunt, exspectantes Domini patientiam, et salvi facti sunt in arca. In qua pauci, id est, octo animae salvae factae sunt per aquam. Id est quatuor viri, Noe, Sem, Cham, et Japheth, et quatuor uxores eorum, id est, Puarfara, Parfia, Catafluia, Fluia. Noe vero, qui requies interpretatur, Christum significat, qui dicit: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Solus invenitur justus Noe in illa gente, cui septem homines donantur propter justitiam suam. Solus justus est Christus, cui septem Ecclesiae, propter septemplicem spiritum illuminantem, in unam Ecclesiam, quasi in unam arcam condantur. Quod arcam instruxit Noe de lignis non putrescentibus, Ecclesiam significat, quae construitur
Abbreviated transcription (Latin):
tificatio carnis. & uiuificatio sps in baptis mo fieri in¬
telligitur. Morte enim xp̃i baptizamur in illa sine
dubio morte : qui peccatum mortuus ẽ semel ut & nos
separemur apeocato &uiuamus dõ: Aliter mortisi¬
gentes uiuamus Nonenim id circo nos xp̃s abstrax̃
alege peccati ut uecustate littere seruiamus idẽ ut
N ouitate seruiamus idẽ &x omnibus quȩ inea scripta
sunt spiritalem sensum spũ donante capiamus: In
cit uuificatos autem spũ: et his qui incancere
erant. Idẽ qui in archa uł in corporis carcere clausi:
Spiritaliter ueniens p̃dicauit. Ipse tunc illis spirando¬
spiritaliter p̃dicabat. Dicebat enim ad noe. ñꝑmane
delebo hominem quem creaui a facie terre ab homine
usq: ad animantia areptili usq aduolucres cȩli. Pȩnit&
enimme fecisse eos : Item dixit ad noȩ sinis uniuerse car¬
nis uenit coramme repl&aẽ terra iniquitate & ego
dis ꝑdam eos cumterra factibi archam delignis leuiga¬
tis &c&̃: quiincreduli fuerant aliquando expec¬

Expanded text:
tificatio carnis, et vivificatio spiritus, in baptismo fieri intelligitur. Morte enim Christi baptizamur. In illa sine dubio morte, qua peccato mortuus est semel, ut et nos separemur a peccato, et vivamus Deo. Aliter mortifigentes vivamus. Non enim idcirco nos Christus abstraxit a lege peccati, ut vetustati litterae serviamus, id est, ut novitate serviamus, id est, ex omnibus quae in ea scripta sunt, spiritalem sensum, Spiritu donante, capiamus. De cit: Vivificatos autem spiritu. Et his qui in carcere erant. Id est, in arca, vel in corporis carcere clausi. Spiritaliter veniens praedicaspiritaliter praedicabat. Dicebat enim ad Noe: Non permDelebo hominem quem creavi a facie terrae, ab homine usque ad animantia, a reptili usque ad volucres coeli, poenitet enimnis venit coram me. Repleta est terra iniquitate, et ego disperdam eos cum terra. Fac tibi arcam de lignis levigatis, etc. . Qui increduli fuerant aliquando, exspec
Abbreviated transcription (Latin):
quidđ oues &efugit: quia dunsibi ab eo periculũ mecut
resistere eius iniustitiȩ non p̃sumit: Fugit autem
non mutando locum sed subtrahendo solatium: fu¬
git quia iniustitiam uidit & tacuit. fugit quise sub
filentio abscondit. Sed est alius lupus quisine ces¬
satune quotidȩ non corpora sed mentes dilaniat.
malignus uidelic& spr qui caulas fidelium insidians
circuit & mortes animarum querit: ego sumpasiun
ponius: Quia superius redemptor nr̃ culpas fic¬
ti pastoris innatuit. Iterum formam cui debeamus
in prini ostendit dicens Egosum pastorbonus. atq
subiungit & cognoseo ouesmeas. hoc est diligo & cog¬
noscunt memee idẽ obsecuntur diligentes: Sicut
uouit me pater. etego aquos copatrem. & au macn¬
meao porio pro oiubus meis. Ac siaꝑtedicat in
hoc constat quia & ego cagnosco patrem & cognos¬
cor a patre ÷ quia animam meampono pouibus
meis: Id est ea caritate quapro ouib: morior: quan¬
tum patrem diligam ostendo. quia uero non solũ

Expanded text:
quit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit; fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium, fugit qui injustitiam vidit et tacuit; fugit qui se sub silentio abscondit. Sed est alius lupus qui sine cessatione quotidie non corpora sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians circuit et mortes animarum quaerit. Ego sum pastor bonus: quia superius Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit, iterum formam cui debeamus imprimi ostendit dicens: Ego sum pastor bonus; atque subjungit: Et cognosco meas, hoc est diligo. Et cognoscunt me meae, id est obsequuntur diligentes. Sicut novit me Pater, et ego cognosco Patrem, et animam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat, quia et cognosco Patrem, et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior, quantum Patrem diligam, ostendo. Quia vero non solum
Abbreviated transcription (Latin):
maneant deformitas uero prorsus omnis & feditas ab¬
sit. Respondeat saep̾ius lia uelle sanari uitoto salu¬
tis decorisq pristini statu recuperato ꝑp&ua secũ tanti
circumferat signa triumphi : si cꝓfesto dñs ꝑp&is obsig¬
num uictoriȩ non ecepta ꝓ nobis uulnera passionis
sed ipsorum cicatrices caelo inferre quam abalere
maluit nectam en e his quippiam sidȩi nr̃ae resurrec¬
tionis p̃iudicat. Dequa ueraci ꝓmissione p̃dicitur.
& capillus de capite ur̃o non peribit Res pondit t̾ho

Expanded text:
maneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas abmaneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas absit, respondeat se potius ita velle sanari ut, toto salutis decorisque pristini statu recuperato, perpetua secum tanti circumferat signa triumphi. Sic profecto Dominus perpetis ob signum victoriae non excepta pro nobis vulnera passionis, sed ipsorum cicatrices coelo inferre quam abolere maluit. Nec tamen ex his quidpiam fidei nostrae resurrectionis praejudicat, de qua veraci promissione praedicitur: Et capi
Abbreviated transcription (Latin):
quia donauit lucem nedeficiat seruando Immno ut &
crercat iuuando quidã codices ipsũ ꝑ grecũ habent
ad pastorem & ep̃m animarũ ur̃arũ. Ep̃s aũt latinȩ
supintendens dicit᷑ qui a nimirũ oculidñi suꝑiustos & aures¬

Expanded text:
quam donavit lucem, ne deficiat servando, imo ut et quam donavit lucem, ne deficiat servando, imo ut et crescat juvando. Quidam codices ipsum Graecum habent, ad pastorem et episcopum animarum vestrarum. Episcopus autem Latine superintendens dicitur; quia nimirum oculi Domini s
Abbreviated transcription (Latin):
antur. nisi quia nouit dñr qui sunt eius qui & multos
diu conuers antes sustin& quos tamen in ouium sua¬
rum numero paluandos tẽ p̃uidit Sed conuersi
Tangit euangelicam ꝓcorabolam ubi pius pastor relic¬
tis nona ginta nouem ouibus in deserto uenit uisitare
unam quȩ errauerat. Nam qđ ibi dictum est quod
hanc inuentam in pasuerit  in humeros suos gaudens
hoc ita beatus petrus p̃misit dicens qui peccata nr̃a
ipse portauit incorporesuo suꝑ lignum quia nimi¬
rum itanos redimere uoluit. ut lignum inquo pec¬
cata nr̃a toller& pendens in humeris haber& ad pas¬
torem ergo inquid &uisitatorem animarũ ur̃arum
Pastorẽ uide lic& quia pascua nob̵ uitae donat a& na.
Sascua in p̃sente temporalium prest& gratiarum Visi¬
tatorem uero animarum urãrũ quia uisitauit nos
oriens galto Inluminare his qui inte nebris & inum¬
bramortis sedent. Luisitat quotidie ipsam in nobis¬

Expanded text:
antur, nisi quia novit Dominus qui sunt ejus, qui et multos antur, nisi quia novit Dominus qui sunt ejus, qui et multos diu male conversantes sustinet, quos tamen in ovium suarum numero salvandos esse praevidit? Sed conversi Tangit evangelicam parabolam, ubi pius pastor, relictis nonaginta novem ovibus in deserto, visitare venit unam quae erraverat. Nam quod ibi dictum est, quod hanc inventam imposuerit in humeros suos gaudens, hoc istic beatus Petrus praemisit, dicens: Qui peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum, quia nimirum ita nos redimere voluit, ut lignum in quo peccata nostra tolleret, pendens in humeris haberet. Ad pastorem, ergo, inquit, et visitatorem animarum vestrarum, pastorem videlicet, quia pascua nobis vitae donat aeternae, pascua in praesenti temporalium praestat gratiarum. Visitatorem vero animarum vestrarum, quia visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent.
Abbreviated transcription (Latin):
passuf ẽ ꝓnolus & gaudes quia prote mortuus est¬
xp̃p adtende qđ sequitur. Relinquens uolis &xem¬
plum us equamini uestigia eius. Exemplum tribula¬
tionum Non deliciarum contum eliarum flagello¬
rum dolorum obpbrium spinarum crucis uulne¬
rũ mortis inpsalmo scrintum est : Propter uerba
labiorum tuorum ego custodiuiauas duras. ꝓpt̃ que
uerba labiorum dĩ : nisi quibus ꝓmittit uitam a& nã
oui peccata mr̃ta ipse pentulit in corponesuo su
ous ciuius liuore sanatiestis: Cum supra ad
seruor speccaliter facor& sermonem nunc genera¬
uliter ad mon& ut &iam dominis inmemoriã reuoc&
quidꝓ illis dr̃ dñs sustinuerat immo totam eccłam¬
instruat quid ꝓ eius liberatione suus auctor ꝑtule¬
rit Non enim ait peccata ur̃a. sed &iamse addito qui
peccata inquid nr̃a ipse ꝑtulit incorporesuo suꝑ lig¬
num: Eratis enim sicut oues enrantes: Quomo¬
do & oues dicit &errantes cum hi qui inerrore ui tã
ducunt. Aedorũ potius quam ouilm nomine cense¬

Expanded text:
passus est pro nobis, et gaudes quia pro te mortuus est, attende quod sequitur: Relinquens vobis exemplum ut sequamini vestigia ejus. Exemplum tribulationum non deliciarum, contumeliarum, flagellorum, dolorum, opprobriorum, spinarum, crucis, vulnerum, mortis. In psalmo scriptum est: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Propter quae verba labiorum Dei, nisi quibus promittit vitam aeternam? Qui peccata nostra ipse pertulit, etc. Cum supra mus, cujus morte sanati estis. Cum supra ad servos specialiter faceret sermonem, nunc generaliter admonet, ut etiam Dominis in memoriam revocet, quid pro illis Dominus Deus sustinuerit. Imo totam Eccinstruat, quid pro ejus liberatione suus auctor pertulerit. Non enim ait: peccata vestra, sed etiam se addito, qui peccata, inquit, nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum. Eratis enim sicut oves errantes. Quomodo et oves dicit, et errantes, cum hi qui in errore vitam ducunt haedorum potius quam ovium nomine cense
Abbreviated transcription (Latin):
gestum creditis . utelectus ille discipulus tunc de¬
e&̃ posthȩc ueniens audir& audiens dubitar&.
dubitans palpar&. palpans creder& : Non hoc ca¬
su sed diuina dispensatione gestum est. Egitnãq
miro modo suꝑnaclementia ut discipulus dubitans
dum in magistro suo uulnera palpar& carnis : inno¬
bis uulnera sanar& infidelitatis : Plus enum nobis¬
nau thomȩ infidelitas ad fidem quamfides creden¬
tium discipulorum ꝓfuit: quiadum ille adsidem
palpando reducitur : nr̃a mens omni dubitatione
postposita infide solidatur: dixerunt enqo ei
alii discipuli uidious dnĩo .Ille auteo dixiteis
tusi iuidero inmateus eius pixuram clauo rũ
B̃Quod aũt dicit iohannes noncum illis fuisse tunca płmn
thomã : cũ scđm lucam duo illi quorum eratunus
cleophas regressi hieruralem inuener̃ congregatos
undecim &eos quicum ipsiserant: ꝓculdubno intel¬
Ifgendum ẽ qđ inde thomas exierit ante quã cis dñs

Expanded text:
gestum creditur, ut electus ille discipulus tunc degestum creditur, ut electus ille discipulus tunc deesset, post haec veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet? Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitans, dum magistri sui vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem, quam fides credentium discipulorum profuit. Quia dum illo ad fidem palpando reducitur, nostra mens, omni dubitatione postposita, in fide solidatur. Dixerunt ergo ei alii discipuli: Vidimus Dominum. Ille autem dixit eis: Nisi videro in manibus ejus fixuram clquod autem dicit Iohannes non cum illis fuisse tunc apostolum Thomam, cum secundum Lucam duo illi, quorum erat unus Cleopas, regressi Hierusalem inuenerint congregatos undecim et eos qui cum ipsis. erant, procul dubio intellegendum est, quod inde Thom
Abbreviated transcription (Latin):
beat ad amorem di: in sufflando significat spmsem̃ ñ¬
patrem solius ẽẽ spm̃ sed & suum quoruor &eonge¬
ritis peccata reontuntur eis. & quorum r&cinu¬
cata dimittit : Eorum autem qui non sunt eius pan¬
ticipes ten&: Ideo postea quandixit. Accipite sp̃m
tentione subiecit : Sciendum uero ẽ qđ hi quipri¬
mum spm̃ scm̃ habuerunt. ut & ipsi innocenter uiue¬
rent & in p̃dicatione quibusdam ꝓdessent . Idcira
hunc postresurrectionem dñi patenter acceperunt
ut prodesse non paucis sed pluribus possent: thooris
autem unus deduodecior quidicituꝵ didionus. p̾
erat cuoreis quatido uenit iħs̃. Iste unus disci¬
pulur defuit. Reuersus qđ gestum est audiuit au¬
dita credere rennuit. Uenit iterum dñs & non
credenti discipulo latus palpandum p̃buit manus
ostendit & ostensa suorum uulnerum cicatrice:
insidelitatis illius uulnus sanauit: quid frr̃ Rm̃i
quid interhȩc anim aduertitis. Num̃ quid casu

Expanded text:
beat ad amorem Dei. Insufflando significat Spbeat ad amorem Dei. Insufflando significat Sp solius esse Spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinucata dimittit; eorum autem qui non sunt ejus participes tenet. Ideo postquam dixit, Accipite Spiritum tentione subjecit. Sciendum vero est quod hi qui primum Spiritum sanctum habuerunt ut et ipsi innocenter viverent et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut non prodessent paucis, sed pluribus profuissent. Thomas autem unus de duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus. Iste unus discipulus defuit. Reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus et non credenti discipulo, latus palpandum praebuit, manus ostendit, et ostensa suorum vulnerum cicatrice, infidelitatis illius vulnus sanavit. Quid, fratres charissimi, quid inter haec animadvertitis? Nunquid casu
Abbreviated transcription (Latin):
& egomittouos. Idẽ ea caritate uos diligo cum inter
scandala ꝑ secutorum mitto quame caritate pater
diligit quem uenire adcolerandas passiones fecit:
Hoc cum dixis set insuplauit etdicit eis acci¬
pite sp̃o Sc̃m Querendum nobis ẽ quid ẽ quod
spm̃scm̃ dñr nr̃ & semel dedit in terra consistens. &
semel caelo p̃sidens: Neq: enim alio in loco datus
spr̃ rcr̃ aꝑte monstratur. N lisinunc cum ꝑ insufflatio¬
nem ꝑcipitur & post modum cum decaelo ueniens in
linguis uarus demonstratur : Cur ergo prius in t̃ra
discipulis datur. postmodum decaelo mittitur nisi
quoed duo sunt p̃cepta caritatis. dilectio uidelic&
dĩ & ꝓximi: Interradatur spr̃ ut diligatur pximus
ecaelodatur spr̃ ut diligatur ds̃: Eicut ergo unaẽ
caritars & duo p̃cepta : Itaunus spr̃ & duo data:
Prius a consistente dño interra . postmodum incelo
quia in ꝓximi amore discitur qualiter ꝑuenire de¬

Expanded text:
et ego mitto vos, id est ea charitate vos diligo, cum inter et ego mitto vos, id est ea charitate vos diligo, cum inter scandala persecutorum mitto, qua me charitate Pater diligit, quem venire ad tolerandas passiones fecit. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dicit eis: Accipite Spiritum sanctum. Quaerendum nobis est quid est quods noster, et semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens. Neque enim alio in loco Spiritus sanctus aperte monstratur, nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum cum de coelo veniens in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei et proximi: in terra datur Spiritus ut diligatur proximus, e coelo datur spiritus ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas et duo praecepta, ita unus Spiritus et duo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo, quia in proximi amore discitur qualiter pervenire de
Abbreviated transcription (Latin):
quia caro & sanguis regnum dĩ nimpos sidebunt:
Hocenim loco apłr carnis & sanguinis nomine non
substantiam ueri corporis. sed corruptionẽ mortali¬
tatis significat: sicut ipse consequenter & posuit di¬
cens Neq corruptio incorruptelam possidebit:
dixit engo ris iteruo pax uobis Iteratio sermonis
confirmatio ẽ qđ aut̃ dic̃ scđn pax uob. ostendit pa¬
cificata eẽ quae in caelis sunt & quae in terris. ꝑ sangui¬
nemsuum: Sicut orisit mepater etego onttouos
Paterfilium misit qui hunc ꝓredemptione generis
humani incarnari constituit: quemuidelic& in
mundo uenire ad passionem uoluit. sed tam̃ ama
uit filium quem ad passianem misit: Electus uero
apłor dñs non ad mundi gaudia. sed sicut ipsemis¬
sus ẽ ad passiones inmundum mittit : quia ergo & fili¬
us amatur a patre & tamen ad passionem mittitur
Ita & discipuli amantur adño quitamen ad passionẽ mit¬
tuntur inmundd̃ Itaq dicitur. sicut misit me pater

Expanded text:
Quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Hoc enim loco Apostolus, carnis et sanguinis nomine, substantiam veri corporis, sed corruptionem mortalitatis significat. Sicut ipse consequenter exposuit dicens: Neque corruptio incorruptelam poDicit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio sermonis confirmatio est. Quod autem dicit secundo: Pax vobis, ostendit pacificata esse quae in coelis sunt et quae in terris per sanguinem suum. Sicut misit me Pater et ego mitto vos. Pater filium misit, qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit. Quem videlicet, in mundo venire ad passionem voluivit Filium quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed sicut ipse missus est ad passiones in mundum mittit. Quia ergo Filius amatur a Patre, et tamen ad passionem mittitur, et ita discipuli amantur a Domino, qui tamen ad passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo & palpabilem demonstrauit ut ꝓfelto eepost
resurrectionem ostender& corpussuum & eiusdem
naturȩ & alterius glorie: diciteis pax uõbis : Pacẽ¬
Modo dicit pax uobis. quam pacem nascente xp̃o ange¬
li p̃dicauerunt mundo: et hoc cuor dixia set osten¬
diteis manus eclatus gauisi sunt ergo discipu¬
liuiso dũo. Parum fuit oculis seuidendum p̃be¬
re si n onp̃ber& &iam manibus contrectandum : qui
dumpalpanda discipulis ossa carnemq p̃monstrat:
aꝑte statum uere resurrectionis quȩ & inse facta
& in nobis ẽ futura significat: Quia non sicut euthy¬
cius constantinopolitane urbis ep̃s scripsit. cor¬
pus nr̃m in illa resurrectionis gloriaerit & inpalpabi¬
leuentis aeriq: subtilius. In illa enim resurrectionis
gloriaerit corpus nr̃m subtile quidem u ꝑ effectũ spi¬
ritalis potentiȩ sed palpabile ꝑueritatem naturae :
N eq huic assertiune put&ur apłi sermo repugnare

Expanded text:
ergo et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post ergo et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae, et alterius glorimodo dicit: Pax vobis. Quam pacem nascente Christo angeli praedicaverunt mundo. Et hoc cum dixisset, ostendit eis manus et latus. Gavisi sunt ergo discipulendam. Parum fuit oculis se videndum praebere, si non praeberet etiam manibus contrectandum. Qui dum palpanda discipulis ossa, carnemque praemonstrat, aperte statum verae resurrectionis quae in se facta, et in nobis est futura significat. Quia non sicut Eutychius Constantinopolitanae urbis episcopus scripsit, corpus nostrum in illa resurrectionis gloria erit impalpabile, ventis aereque subtilius. In illa enim resurrectionis gloria erit corpus nostrum subtile quidem per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae. Neque huic assertioni putetur Apostoli sermo repugnare:
Abbreviated transcription (Latin):
essent clause ubienant discipuli congnegatiꝓp¬
Iter metum iudeoruor uenit iħs̃ etstetit inore¬
dio eonuo: Quid mirum siclausis ianuis postre¬
surrectiunem suam ina & ernum iam uicturus intra¬
uit quimoriturus ueniens non aꝑto utero uirginis
exiuit : Sed quia ad illud corpus qđ uideri poterat
fides intuentium dubitabat: ostendit eis ꝓtinus manus
& latus palpandum carnem p̃buit quam clausis ianu¬
is introduxit. Clauis enim manus fixerat. lancea la
uulnerum sunt seruata uestigia: Qua inre duo mi¬
ra & iuxta humanam rationem sibi ualde contra¬
ria ostendit dum postres urrectionem corpus suũ
& in corruptibile & tamen palpabile de monstrauit :
Nam & corrũppi necesse eẽ qđ palpatur & palpari
non potest. qđ non corrumpitur: sed miro modo atq
inestimabili redemptor nr̃ & in corruptibile post
resurrectionem & palpabile corpus & hibuit ut mons¬
trando in corruptibile inuitar& ad p̃mium p̃bendo
palpabile formar& ad fidem : & in corruptibilem se

Expanded text:
clausae, ubi erant discipuli congregati propter metum Judaeorum, venit Jesus, et stetit in medio eorum. « Quid mirum si clausis januis post resurrectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero virginis exivit? Sed quia ad illud corpus, quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus manus ac latus: palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. » Clavus enim manus fixerat, lancea latvulnerum sunt servata vestigia. « Qua in re duo mira et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem corpus suum et incorruptibile, et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Seinaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem et palpabile corpus exhibuit, ut, monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, praebendo palpabile formaret ad fidem. Et incorruptibilem se
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt abeo: haec auteo Scrapta sunt ut creda¬
tis quia ihs̃ est xp̃s palius dĩ etut credentes ui¬
tao aeteruam habeatis innomine eius:
ipsum filium in sehab &: habenda filium &uitam hab&
quia ipse dixit. Egosum uia & ueritas & uita: Insuꝑ
& uitam cumscĩs possidebit a&ernam ubierit certa
securitas sempiterna felicitas. in ennarra bile gau¬
dium Ibi implebitur illud. Froillorum ds̃ & ipsiꝰ er̃
mihi populus: id ẽ ero unde sacientur. ero eorum
&uita &ralus & uictus & copia &gloria & honor
&pax & omniabona : & sic implebitur illud apostoli
ut sit dr̃ om̃a in omnibus : Ipse finis erit desiderioꝵ
nr̃oꝵ quisine sine uidebitur sine fastidio amabitur.
sine fatigatione laudabitur: Concordia:
Quamquam &mpluribus uerbis & sensibus tamen
in hoc quod dicit quia ihr̃ est filius dĩ istarũ duarũ
apertissima sit concordia lectionum

Expanded text:
fuerunt ab eo. Haec autem scripta sunt ut credafuerunt ab eo. Haec autem scripta sunt ut credatis quia Jesus Christus est Filius Dei, et ut credentes vitam aeternam habeatis in nomine ejus. ipsum Filium in se habet: habendo Filium et vitam habet, Quia ipse dixit: Ego sum via, veritas et vita . Insuper et vitam cum sanctis possidebit aeternam, ubi erit certa securitas, sempiterna felicitas, inenarrabile gaudium, ibi implebitur illud: Ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi populus , id est, ero unde satientur, ero eorum vita, et salus, et virtus, et copia, et gloria, et honor, et pax, et omnia bona, et sic implebitur illud Apostoli: Ut sit Deus omnia in omnibus, ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. CONCORDIA. Quanquam et in pluribus verbis et sensibus, tamen in hoc quod dicit, quia Jesus est filius Dei, istarum duarum aptissima fit concordia lectionum.
Abbreviated transcription (Latin):
dum palpauit. qur ei dicitur quia uidistime credidis¬
homine diuinitas uideri non potuit. Hominẽ igitur
Videndo ergo credidit qui considerando hominẽ ue¬
rum hunc dm̃ quem uidere non poterat &clamauit¬
ꝑ eati quinon idenunt eccrediderunt: In hac ni¬
mirum sententia nos specialiter signati. sumus qui
eum quem carne nonuidimus .mente r&i nemus
N ossignati sumus sed sidem nr̃am operibus sequimur
Ille & enim uere credit qui &erc& operando quod
credit: qđ autem ait. Heati quime non uiderunt &
crediderunt: p̃teriti temporis usus ẽ uerbo : tam¬
quam ille qui id quoderat futurum in sua nouerat
p̃destinatione iam factum. Sed his uerbis ꝓprie gen¬
tium ut diximus. fides designatur: multa quidem
etalia siqua petitih̃s inconis pectudis cipulorũ
Suoruor quae nonsunt scripta uilibro hoc:
ignisicat euangelista plurimum fecisse ihm̃. Signa
&miracula salutis & p̃dicationis que non scripta
essent ꝓpter multitudinem illarum rerumq gesta

Expanded text:
dum palpavit, cur ei dicitur, quia vidisti me, credidishomine diuinitas uideri non potuit. Hominem igitur Videndo ergo credidit, qui considerando hominem, verum hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit. Beati qui non viderunt et crediderunt. In hac nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille enim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quod autem ait: Beati qui me non viderunt et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbo, tanquam ille, qui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione jam factum, sed his verbis proprie gentium, ut diximus, fides designatur. Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hosignificans evangelista plurima fecisse Jesum signa et miracula salutis et praedicationis quae non scripta essent propter multitudinem illarum rerum quae gestae
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cursoris qđ dĩsilio ꝑ hibens aitꝰ. Ego baptiz auiuos
aqua ille uero bapti z auituos spũ scõ. Maius ẽ pa¬
tris quo spm scm̃ in eum quosemꝑerat plenus &iam
iusibiliter misit. Qui credit inpilio dĩ. habet testi¬
moniuoidĩ inee: Sui ita credit infilio dĩ utxerce¬
at operando qđ credit hab& testimonium dĩ inse.
illud utiq quod ipse quoq: infiliorum dĩ numero
iure conputeur ipsounico dĩ filio sic suis fidelibus
pollicente. Siquis mihiministrauerit honorisiea¬
uit eum pater meus. Qđ sidĩ testimonium habere
merueris. sidm̃ testem tuȩ sidȩi intemerato possi¬
deris. quid te hominum infamia aut ꝑsecutio ledit:
S ienim dr̃ ꝓ nobis quis contranos ⁊ Itẽ ał expositio:
oiue quod uatunest exdõ: Idestgenus ebestum &
spiritale in fide quacredit qm̃ ihs̃ ẽ filius dĩ. iuncit mun¬
dum. Illum utiq qui inmaligno positus est. De quo ait

Expanded text:
praecursoris, quod Dei filio perhibens ait: Ego baptizavi vos praecursoris, quod Dei filio perhibens ait: Ego baptizavi vos in aqua, ille vero baptizatris quo Spiritum sanctum in eum, quo semper erat plenus etiam visibiliter misit. Qui credit in Filium Dei habet testimonium Dei in se. Qui ita credit in Filium Dei, ut exerceat operando quod credit, habet testimonium Dei in se, illud utique, quia ipse quoque in filiorum Dei numero jure computetur, ipso unico Dpollicente: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quod si Dei testimonium habere merueris, si Deum testem tuae fidei intemerate possederis, quid te hominum infamia, aut persecutio laedit? Si enim Deus pro nobis, quis contra nos? ALIA EXPOSITIO. Omne quod natum est ex Deo, id est, genus electum et spirituale, in fide, qua credit quoniam Jesus est filius Dei, vincit mundum. Illum utique, qui in maligno positus est, de quo ait
Abbreviated transcription (Latin):
cramento consequitur spiritali: Sitestimoniũ
homninum accepious testioroniuon dĩ maius ẽ:
Qt̃ hoc est testioroniuondĩ quod oraus ẽ. quiates¬
tificatus est defilio suo: Magnum ẽ testimo¬
nium hominis qđ ꝑhib& defilio dĩ dicens Dixitlñs
dñomeo : sede ad extris meis. & & ꝑsona illius filii:
Oñs dix̃ ad me filius meus estu . Itemq &x ꝑsonapatris¬
loquentis defilio. Ipse inuo cauit me pat̃ ms̃ estu.
dr̃ mr̃ & susceptor salutis mȩȩ: Paterm̃s quia egͥo
filiur dĩ dẽ m̃s quia ego homo susceptor salutis mȩȩ
quia ego passurus & amorte saluandus sum : &eo
primo genitum ponam illum &xcelsum p̃regib terrȩ
magnum hoc testimanium uerax & omni acceptione
dignum hoc testimoniũ dĩ ẽ defilio sed multo maius
est testimoniũdĩ qđ testficatus ẽ ipsedefiliosuo:
Cum decȩlo illum adloquens ait. Tues filius m̃s dilec¬
tus inte conplacuit mihi. Magnum testimonium

Expanded text:
cramento consequitur spiritali. Si testimonium cramento consequitur spiritali. Si testimonium hominum accepimus, testimonium Dei majus est. Quoniam hoc est testimonium Dei quod majus etificatus est de Filio suo. Magnum est testimonium hominis quod perhibet de Filio Dei, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis. Et ex persona illius Filii: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu. Itemque ex loquentis de filio: Ipse invocabit me, Pater meus es tu, Deus meus et susceptor salutis meae . Pater meus, quia ego filius Dei. Deus meus, quia ego homo, susceptor salutis meae, quia ego passurus et a morte salvandus sum. Et ego primogenitum ponam illum, excelsum prae regibus terrae. Magnum hoc testimonium, verax et omni acceptione dignum. Hoc testimonium Dei est de filio, sed multo majus est testimonium Dei, quod testificatus est ipse de filio suo, cum de coelo illum alloquens, ait: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi . Magnum est testimonium