comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pire: Tamen suꝑiorẽ deseren¬
do adquẽ solum posset custo¬
lre fortitudinẽ suã eoq frui
umine suo cui canitur inpsal¬
no fortitudinẽ meã ad te cus¬
todiã. & in alio. accedite ad eũ
cinluminamini: Sic infirma
itenebrosa facta est ut aseqͦq
psa in ea que non sunt quod
ipsa & quibus suꝑior est ipsa
ifelicius labereretur ꝑ amores
quos non ualet uincere & erro¬
res aquibus non uidet qua
edire unde iam deo miseran¬
e penitens clamat inpsalmis
eseruit me fortitudo mea &
lumen oculorũ meorũ non ẽ.
mecũ: Non sane in histantasi
infimitatibus & erroribus ma¬
lis amittere potuit naturalẽ
memoriã intellectũ & amorẽ
sui: ꝓpter quod merito dici po¬
tuit quod supra commemora¬
ui: Quã quã inimaginẽ ꝑ am¬
bulet homo tamen uane contͣ¬
babitur: Thes aurizat & nescit
cui congreget ea: Cur enim thes¬
aurizat nisi quia fortitudo eiꝰ
deseruit eum ꝑ quã dm̃ habens
rei nullius indigeret: & cur nes¬

Expanded text:
perire: tamen superiorem deserenperire: tamen superiorem deserendo, ad quem solum posset custodire fortitudinem suam, eoque frui lumine suo, cui canitur in Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; et in alio, Accedite ad eum, et illuminamini ; sic infirma et tenebrosa facta est, ut a se quoque ipsa, in ea quae non sunt quod ipsa, et quibus superior est ipsa, infelicius laberetur per amores quos non valet vincere, et errores a quibus non videt qua redire. Unde jam Deo miserante poenitens clamat in Psalmis: Deseruit me fortitudo mea, et lumen oculorum meorum non est mecum . 19. Non tamen in his tantis infirmitatis et erroris malis amittere potuit naturalem memoriam, intellectum, et amorem sui: propter quod merito dici potuit quod supra commemora Quanquam in imagine ambulet homo, tamen vane conturbatur: thesaurizat, et nescit cui congregaurizat, nisi quia fortitudo ejus deseruit eum, per quam Deum habens, rei nullius indigeret? Et cur nes
Abbreviated transcription (Latin):
to est error orrendus ut cum
sibi om̃s ꝓd esse uelint multi
non faciant. nisi quod eis per¬
nicionissimũ sit: Similem mo¬
bum mutorũ animaliũ cum
peta discriber&: Sunquid
meliora pi serrorũq hostibus
illũ discissos nudis laniabant
dentibus artus cum morbus
ille corporis fuerit: quur dix
errorẽ nisi quia omne anima
cum sibi natura consciliatum
sit ut se custodiat quantum
potest talis ille erant morbus
ut ea quorũ solute ad tepete¬
bant sua membra aliarent:
Cum aut̃ dm̃ diligit mens &
sicut dictũ est cõ sequenter eꝰ
meminit eum que intelligit
recte illi deproximo suo p̾cig¬
pitur ut eum sicut sediligat:
Iam enim se non ꝑuerse sed
recte diligit cum dm̃ diligit:
cuius partitipatione imago
illa non solum est. uerũ &iã
exuetus tate renouatur: Exde¬
formitate reformatur exinde¬
sidelitate beati ficatur: Quam¬
uis enim seita diligat ut sialit̃¬
utrũ ꝓponatur malit omnia
que infra sediligit ꝑdere quã

Expanded text:
to est error horrendus, ut cum to est error horrendus, ut cum sibi omnes prodesse velint, multi non faciant nisi quod eis perniciosissimum sit. Similem morbum mutorum animalium cum poeta describeret: Di inquit meliora piis, erroremque hostibus illum! Discissos nudis laniabant dentibus artus. Cum morbus ille corporis fuerit, cur dixit errorem, nisi quia omne animal cum sibi natura conciliatum sit ut se custodiat quantum potest, talis ille erat morbus, ut ea quorum salutem appetebant, sua membra laniarent? Cum autem Deum diligit mens, et sicut dictum est, consequenter ejus meminit, eumque intelligit, recte illi de proximo suo praecipitur, ut eum sicut se diligat. Jam enim se non drecte, cum Deum diligit, cujus participatione imago illa non solum est, verum etiam ex vetustate renovatur, ex deformitate reformatur, ex infelicitate beatificatur. Quamvis enim se ita diligat, ut si alterutrum proponatur, malit omnia quae infra se diligit perdere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
edilectione aut̃ dĩ: plu¬
ra repperiunt indiuinis
eloquis testimonia: Ibi enim
& illa duo consequenter in¬
telleguntur: Quia nemo dili¬
git cuius non meminit & qđ
penitus nescit: Unde illut ẽ
notissimũ precipuũ quȩ p̃cep¬
tum diliges dñm dm̃ tuum:
Sic itaq condita est mens hu¬
mana ut nũ quã sui non me¬
minerit num quã se non in.¬
tellegat num quã. se nõ diligat:
Sed qm̃ qui odit aliquẽ noce¬
re illi studet non inmerito &
mens hominis quando sibi
nocet odisse se dicitur: Nesci¬
ens enim sibi uult mele dum
non putat sibi ob esse quod
uult sed tamen mele sibi uult
quando id uult quod obsit
sibi: Unde illut scriptũ est:
Qui diligit iniquitatẽ odit
anima suã: Qui ergo sedili¬
gere nouit dm̃ diliegit: Qui
uero nondiligit dm̃ &iam si
se diligit quod ei naturaliter
inditũ est: Tamen non incon¬
uenienter odisse se sedicitur
cum ied agit. quod sibi adues¬
satur & seipsum tam quã suus
inimicus insequitur: qui ꝓfec¬

Expanded text:
dilectione autem Dei plura reperiuntur in divinis eloquiis testimonia. Ibi enim et illa duo consequenter intelliguntur, quia nemo diligit cujus non meminit, et quod penitus nescit. Unde illud est notissimum praecipuumque praeceptum: Diliges Dominum Deum tuum . Sic itaque condita est mens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se non intelligat, nunquam se non diligat. Sed quoniam qui odit aliquem, nocere illi studet; non immerito et mens hominis, quando sibi nocet, odisse se dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult: sed tamen male sibi vult, quando id vult quod obsit sibi, unde illud scriptum est, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Qui ergo se diligere novit, Deum diligit: qui vero non diligit Deum, etiam si se diligit, quod ei naturaliter inditum est, tamen non inconvenienter odisse se dicitur, cum id agit quod sibi adversatur, et se ipsum tanquam suus inimicus insequitur. Qui profec
Abbreviated transcription (Latin):
ad hunitatẽ ꝑsone copulatus &. quodã mͦ
comixtus ẽ homo. cũ ueniente plenitudi¬
ne tẽporis missus ẽ inhunc mundũ factꝰ
ex femina filius dei ut eẽt filius homi¬
nis ꝓpt̃ filios hominũ. Hanc ꝑsonam an¬
gelica natura sigurare antea potuit

Expanded text:
tus, et quodam modo commixtus est homo, cum veniente plenitudine temporis missus est in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ut eẽt angłs. nisi in quantũ cõsilium
patris adnũ ciabat qͦd & ipsius erat. Nec
ut eẽt cũ hominibꝰ aud in hominibꝰ h oc
enĩ inͤ antea in patribꝰ & ꝓpħis. Ses ut ipsũ
uerbũ caro fier&. idest homo fier&. In
quo futuro reuelato sacramento atiã
sapienciũ atq scõrũ salus eẽt qui priꝰ¬
quã ipse deuirgine nasceretur demu¬
lieribꝰ nati sũt. & in quo facto atq p̃di¬
cato salus sit om̃iũ credenciũ. sperã¬
ciũ diligenciũ. Hoc ẽ enĩ magnũ pie¬
tatis sacram̃tũ. Quod manifestatũ ẽ

Expanded text:
nec ut esset Angelus, nisi in quantum consilium nec ut esset Angelus, nisi in quantum consilium Patris annuntiabat, quod et ipsius erat; nec ut esset cum hominibus aut in hominibus, hoc enim et antea in Patribus et Prophetis: sed ut ipsum Verbum caro fieret, id est, homo fieret: in quo futuro revelato sacramento, etiam eorum sapientium atque sanctorum salus esset, qui priusquam ipse de virgine nasceretur, de mulieribus nati sunt, et in quo facto atque praedicato salus sit omnium credentium, sperantium, diligentium. Hoc enim magnum pietatis est sacramentum, quod manifestat
Abbreviated transcription (Latin):
nõ candor illius. Si aut̃ maior ẽ non
ex ea manat. Nõ enĩ uicer& dequa.
genit t ẽ. Q uia gͦ exilla manat. ñ ẽ
maior quã illa. Quia uͦ nõ ẽ obscuritas
illius. sed candor illius ẽ. nõ ẽ minor. Eqͣ¬
lis ẽ ergo. Ergo neq hoc mouere deba
& cũ sit una omĩa potest. Quis ẽ aut̾e
om̃ipotens. nisi qͥ omĩa potest: Ab illo
ittq mittitur. a quo emanat. Sic enĩ
& petitur ab illo qui amabat e eã ⁊ desi¬
derabat. Emitte inquid illã de scĩs celis
tuis. emitte illã a sede magnitudinis tue
ut mecũ sit ⁊ mecũ labor &. Idest doce¬
ad me loborare. nelaborem. Labores enĩ
eius uirtutes sunt. Sed aliter mittitur
ut sit cũ homine aliter missa ẽ. ut ipsasit
homo. In animas enĩ scas se transfert atq
amicos dei & ꝓpħas constituid. Sicut & iam
impl& scõs angłos & omĩa talibꝰ ministeris
cõgrua peos opatur. Cũ aut̃ uenit pleni
tudo tẽporis. missa ẽ nõ ut impler& angło ᷤ

Expanded text:
non candor illius. Si autem major est, non non candor illius. Si autem major est, non ex ea manat: non enim vinceret de qua genita est. Quia ergo ex illa manat, non est major quam illa: quia vero non obscuritas illius, sed candor illius est, non est minor; aequalis est ergo. Neque hoc movere debet, Et cum sit una, omnia potest . Quis est autem omnipotens, nisi qui omnia potest? Ab illo itaque mittitur, a quo emanat. Sic enim expetitur ab illo qui amabat eam et desiderabat. Emitte, inquit, illam de sanctis coelis tuis, et mitte illam a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret , id est, Doceat me laborare, ne laborem. Labores enim ejus virtutes sunt. Sed aliter mittitur ut sit cum homine, aliter missa est ut ipsa sit homo. In animas enim sanctas se transfert, atque amicos Dei et Prophetas constituit , sicut etiam implet sanctos Angelos, et omnia talibus ministeriis congrua p , non ut impleret Angelos,
Abbreviated transcription (Latin):
manat unius eius dẽq substancie est.
Deque enĩ sic̃ aqua deforamine t̾re aud
lapidis manat sed sic̃ lux deluce. Nã
quod dictũ ẽ. candor enĩ ẽ lucis eterne.
quid aliud ẽ dictũ ẽ. quã lux est luciᷤ
aeterne: Candor quippe lucis. quid nͥ
lux ẽ: Q ideo choeterna luci. dequa
lux ẽ. Maluid autẽ dicere. candor lu¬
cis. quã lux lucis. He obscurior putatre¬
tur ista que manat. quã illa dequa
manat. Cũ enĩ auditur candorẽ eiuᷤ
eẽ ista facilius ẽ ut ꝑhanc lucere illa.
quã hec minus lucere credatur. Sedqs
cauendũ nõ erat neminor lux illa pu¬
taretur. que istã genuid hoc eni nullisᷤ
umquã ereticus ausus ẽ dicere. nec
credendũ ẽ aliquẽ ausurũ. Illi cogi¬
tacioni occurrit seriptura qua possit
uideri obscurior lux istt que manat
quã illa dequa manat. Quã suspicio¬
nẽ tulit cũ ait. candor ẽ illius. idest
lucis aterne atq ita ostendit equalẽ.
Si enĩ hec minorẽ. obscurittis illius est

Expanded text:
manat unius ejusdemque substantiae est. Neque enim sicut aqua de foramine terrae aut lapidis manat; sed sicut lux de luce. Nam quod dictum est, Candor est enim lucis aeternae; quid aliud dictum est, quam, Lux est lucis aeternae? Candor quippe lucis, quid nisi lux est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere, Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae manat quam illa de qua manat. Cum enim auditur candor ejus esse ista, facilius est ut per hanc lucere illa, quam haec minus lucere credatur. Sed quia cavendum non erat, ne minor lux illa putaretur quae istam genuit hoc enim nullus unquam haereticus ausus est dicere, nec credendum est aliquem ausurum, illi cogitationi occurrit Scriptura, qua posset videri obscurior lux ista quae manat, quam illa de qua manat: quam suspicionem tulit, cum ait, Candor est illius, id est, lucis aeternae; atque ita ostendit aequalem. Si enim haec minor est, obscuritas illius est,
Abbreviated transcription (Latin):
tura. temporedibꝰ motibꝰ. ⁊ formis hostea¬
der& cũ ad eius ꝑsone unitatẽ sic̃ charo
qua uerbũ factũ ẽ. nõcopularetur nõ
audeo dicere. nichil tale factũ antea.
S ed plane fident̃ dixerim. patrem⁊ filũ.
inseparabilit̾ operari. Sed ttti nõposse
ꝑ longe imparem maximeq corporeã
creaturã inseparabilit̾ demonstrari.
sicit ꝑ uoces nr̃as que utiq corporalit̃
sonant. nõ possunt pat̾. & filius: ⁊ spc̃¬
sc̃s. nisi suis & ꝓpriis interuallis teporũ
certa separacione distinctis que sue
cuiusq uocabulis sillabe occupant
nominari. Insua quippe substancia.
qua sunt tria unũ sunt pater & filius

Expanded text:
ibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tale factum esse antea. Sed plane fidenter dixerim, Patrem et Filiuinseparabiliter operari: sed ita non posse per longe imparem maximeque corpoream creaturam inseparabiliter demonstrari; sicut per voces nostras, quae utique corporaliter sonant, non possunt Pater et Filius et Sps, nisi suis et propriis intervallis temporum certa separatione distinctis, quae suae cujusque vocabuli syllabae occupant, nominari. In sua quippe substantia qua sunt, tria unum sunt, Pater et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
bris. s exrationibus suis ꝓferuN:
Nuibus se uehementer cogere arbitran¬
tur testimonia seripturarũ que depa¬
tre ⁊ filio & spu sco sunt itti er̃ intelli¬
genda ut ipsi uolunt. Nunc autẽ non
ideo minorem filiũ. quia missus ẽ apatre.
uec ideo minorem sp̃m sem̃. quia ⁊ pater
eũ mifit & filius. sufficienter quantũ ar¬
bitror demonstratũ ẽ. Siue enĩ ꝓpt̃ ui¬
sibilem creaturã siue potius ꝓpt̾ princi¬
pii comendationẽ. nõ ꝓpt̾ inequalitatẽ
uł inparilitatẽ uł dissimilitudinẽ substã¬
tie. inscripturis hec posita intellegant᷑.
Quia xiã si uoluiss& ds̃ pater ꝑsubiec¬
tã creaturã uisibilit̾ apparere. ab sur
sc̃õ. qui de illo procedit missus diceretur.
ste igitur. sit huius uold̾minis modus.

Expanded text:
bris, sed ex rationibus suis proferunt, bris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer cogere arbitrantur, testimonia Scripturarum quae de Patre et Filio et Spiritu sancto sunt, ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autem non ideo minorem Filium quia missus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum sanctum quia et Pater eum misit et Filius, sufficienter, quantum arbitror, demonstratum est. Sive enim propter visibilem creaturam, sive potius propter princicipii commendationem, non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdSpiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste igitur sit hujus voluminis modus
Abbreviated transcription (Latin):
scs̃ sp̃s demonstratus ẽ. ꝑcreatura quidẽ
facta ista nõ dubito. Sed utrũ tantũ¬
mͦ corporalem. atq sensibilem an adibito
spũ cetiã rationali uł intellectuali hoc
enĩ quibusdã placuit apellarr. qͦd greci
tatẽ ꝑsone quis enĩ hoc dixerit ut qͥc qͥd
illud ẽ ereature. ꝑ quod sonuit uox patriᷤ
titi sit ds̃ pater. Aud quic qͥd illud ẽ erea¬
ture in quo ꝑ colũbe speciem ⁊ ꝑ igneas
uirgine factus ẽ. Sed tantum modo ad
ministeriũ ꝑ agende significationis sic̃
oportuisse ds̃ iudicauit. An aliquid ali
ud intelligendũ sit inuenire difficileẽ
⁊ temere affirmare nõ expedit Qiuo mͦ
tamen ista sine racionali. uł intellectua¬
li ereatura potuerint fieri nõ uideo.
Neq ad huc locus est explicare cur ista
sentt᷑iã. quantũ uires dñs dederit. Pruiᷤᷤ
enĩ sunt discutienda ⁊ refellenda aeteti¬
corũ argumenta que nõ ex diuinis li¬

Expanded text:
Spiritus sanctus demonstratus est: per creaturam quidem Spiritus sanctus demonstratus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam placuit appellare, quod Graeci tatem personae, quis enim sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas virgine factus est? sed tandummodo ad ministerium peragendae significationis, sicut oportuisud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Li
Abbreviated transcription (Latin):
sint. uł uoces uł sensibiles forme atq
species. ante incarnacionẽ uerbi dei.
que hoc futurũ p̾sigurarent. ꝑ angłoᷤᷤ
ea dm̃ oꝑatũ eẽ respondeo. Quod &xiã
seripturarũ scãrũ testimoniis. quantũ
existimo satis hostendi. Si aut̃ querit᷑
ipsa in carnatio quomodo factti sit. ip¬
sũ dĩ uerbũ dico carnẽ factũ. Id est
hominẽ factũ. Non temen in hoc qͦd
factum. conuersũ atq mutaitũ. It t
sane factũ ut ibi sit nõtantũ uerbum
dei. & hominis charo.si &. iam rationa¬
lis hominis anima. Atq hoc totũ ⁊ ds
dicatur ꝓpt̾ dm̃ & homo ꝓpt̾ hominem.
Quod si difficillime ottelligitur mens
fide purgetur magis magisq abstinẽ¬
do apeceatis. & bene oꝑando & orando
cũ gemitu de sideriorũ sc̃orũ. ut ꝑdi
uinum ad uitoriũ ꝓficiendo & intelli¬
gat & am&. Si aut̃ queritur post
in carnationẽ uerbi. quo mͦ facta sit
uł uox patris. uł species corporalis quã

Expanded text:
sint vel voces vel sensibiles formae atque sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo facta sit: ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est, hominem factum, non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutatum; ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum et homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et orando cum gemitu desideriorum sanctorum, ut per divinum adjutorium proficiendo, et intelligat, et amet. Si autem quaeritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua
Abbreviated transcription (Latin):
Patq idem abeternitatẽ. mȩternitatem.
am quã ipsa eternitas. que sine uerita¬
te & hraritate nõ est. In meis autẽ uoN¬
simul dici potuerunt. Et inlitteris ui¬
sibilibus sua separatĩ locorũ spacra tenu¬
erunt. Et quẽ admodũ cũ memoriã meã
⁊ ntellectũ & uoluntutẽ nomino. sorgu¬
la quidem nomina adres singulas reste̾¬
runtur. sed ttm̃ ab om̃ĩbꝰ tribus. singula
facta sunt. Nullũ enĩ horũ triũ nomi¬
nũ est. quod nõ & memoria ⁊ intellectus.
& uoluntas mã simul operata sũt. Ita
trinitas simul oꝑatu ẽ. & uocẽ patris. &
carnẽ filii. ⁊ colubã sp̃s scĩ. eũ ad ꝑsonas
singulas hec singula refferantur. Qua
similitudine ut cumq cognoscitur. m¬
separabilem in se ipsã trinitatẽ ꝑiusibi¬
les cirature species. separabiliter de¬
monstrari. Et inseparabilem trinita¬
tis oꝑationẽ. &. iã ĩsingulis eẽ rebꝰ. que¬
de monstrandũ ꝓprie ꝑtine ͤ dicuntur:
Si ergo ame queritur quomodo facbe

Expanded text:
atque idem ab aeternitate in aeternitatem, tanquam ipsa aeternitas, quae sine veritate et charitate non est. In meis autem vosimul dici potuerunt, et in litteris visibilibus sua separatim locorum spatia tenuerunt. Et quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint: ita Trinitas simul operata est et vocem Patris, et carnem Filii, et columbam Spiritus sancti, cum ad personas singulas singula haec referantur. Qua similitudine utcumque cognoscitur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Trinitatis odemonstrandum proprie pertinere dicuntur. 31. Si ergo a me quaeritur, quomodo factae
Abbreviated transcription (Latin):
& seruat ea. ipse ẽ qui mediligitꝰ. U qui¬
me diligit. diligitur apatre mõ. Et ego
diligãc eũ. & manifestabo ei me ipsum.
ũ essa manifestus ante oculos hominũ.
nisi quia carnẽ quo uerbũ inplenitudi¬
ne tẽporis factũ erat suscipiende nr̃e
fidei porrigebat. Ipsũ aut̃ uerbũ ꝑqd̾
omia factai erant. purgate ꝑfidẽ menti
contemplandũ ineternitate ser uabat:

Expanded text:
et servat ea, ipse est qui diligit me; et quiet servat ea, ipse est qui diligit me; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum ; cum esset manifestus ante oculos hominum: nisi quia carnem, quod Verbum in plenitudine temporis factum erat, suscipiendam nostrae fidei porrigebat; ipsum autem Verbum per quod omnia facta erant, purgatae per fidem menti contemplandum in aeternitate servabat?
Abbreviated transcription (Latin):
rem. fatemur & nos factũ minorẽ. Qe
in tantũ minorem. in quantũ factũ. Et
intantũ factũ. in quantũ missũ. Misit
enĩ filiũ suũ. factũ exmuliere. Perquẽ
titm̃ quia facta sunt omia. nõsolũ priuᷤ¬
quã factus mitteretur. sed priusquã cẽnt
omĩa. eundem matenti cõfitetur equa¬
lem quẽ dicimus missũ minorem. Quo¬
modo gͦ ante istã plenitudinẽ tẽporis
qua eũ mitti oportebat. prius quam
missus ess& uideri a patribꝰ potuit cũ eis
angłica quedã uisa demonstrarentur quan¬
do nec iã missus sic̃ equalis ẽ patri udebat᷑.
nde enĩ dicit philippo. aquo utiq sic̃ aceteriᷤ
& abipsis a quibꝰ crucifixus ẽ in carne uid ebat᷑.
anto tẽpore uobiscũ sũ. & nõ cogno uistimer
hilippe quime uidit. uidre & patrẽ. Nisi qr
idebatur. & nõuidebatur : Uidebatur
sic̃ missus factus erat. nõ uidebatur sicud
ꝑeum omia facta & erant. Aud unde
etiã illud dicit. Quihab& mandata mã

Expanded text:
rem, fatemur et nos factum minorem, et rem, fatemur et nos factum minorem, et in tantum minorem in quantum factum, et in tantum factum in quantum missum. Misit enim Filium suum factum ex muliere, per quem tamen quia facta sunt omnia, non solum priusquam factus mitteretur, sed priusquam essent omnia, eumdem mittenti confitemur aequalem, quem dicimus missum minorem. Quomodo ergo ante istam plenitudinem temporis, qua eum mitti oportebat, priusquam missus esset videri a Patribus potuit, cum eis angelica quaedam visa demonstrarentur, quando nec jam missus sicut aequalis est Patri videbatur? Unde enim dicit Philippo, a quo utique sicut a caeteris, et ab ipsis a quibus crucifixus est in carne videbatur, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem; nisi quia videbatur, et non videbatur? Videbatur sicut missus factus fuerat, non videbatur sicut per eum omnia facta erant. Aut unde etiam illud dicit, Qui habet mandata mea
Abbreviated transcription (Latin):
mundarem̾ ad cõtẽplandã ueritatẽ. in rebꝰ
hortis ab eternitate ꝓlatis. & ad eternitatẽ
relatis. tẽporalit̃ gesta sunt aud testimo¬
nia missionis huius fuerũt. aud ipsa missio
filu dei. Sed testimonia quedã uenturũ
p̃nũcia uerũt. quedã uenisse testa sũt. fac¬
tũ quippe creaturã. ꝑquẽ facta ẽ om̃is crratusa
O mẽm cfeaturã testẽ habere oportebat. Nisi
enĩ multis missis p̃dicaretur unus. nõmul¬
tis dimssis teneretur unus. ꝟnisi talia
qui ad paruos missus ẽ paruus. In cõpara¬
biliter enĩ maiora filii dei. facta sunt
celũ & t̾rã. ⁊ omĩa que in eissunt. Quia
omĩa ꝑ ipsũ facta suit. quã signa atque
portenta que meius testimonia prorupe¬
facta parui crederent. millit parua tcon¬
quã magna tremuerũt. Cũ ergo ue¬
nit plenitudo tẽporis. misit ds̃ filiũ suũ
factũ exmuliere factũ sublege. lisq
adeo paruũ. ut factũ. Eo itaq missũ
quo factũ. Si ergo maior mittit mino¬

Expanded text:
tatem, in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis hujus fuerunt, aut ipsa missio Filii Dei. Sed testimonia quaedam venturum praenuntiaverunt, quaedam venisse testata sunt. Factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi taliqui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa atque portenta, quae in eius testimonium prorupefacta parvi crederent, illa parva tanquam magna tremuerunt. 26. Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege ; usque adeo parvum, ut factum; eo itaque missum, quo factum. Si ergo major mittit mino
Abbreviated transcription (Latin):
I AUTEO SCCUNŨ Hoc missus
apatre. filius dr̃. quia ille pat̾ẽ.
ille filius. nullo modo mpedit. ut erecla¬
mus equalẽ patri eẽ filiũ. & cõsubstan¬
cialem. & choeternũ. ⁊ ttañ apatremis¬
sum filiũ. Nõ quia ille maior ẽ & ille minor
sed quia ille pat̾. ille filius. Ille genitor.
Habeo qui mittit. Eilius enĩ apatre ẽ. nõ
pat̾ a filio. Scd̾m hoc iã potest intelligi
nõ tantũ ideo dici missus filius qr uerbũ
charo factũ ẽ. sed ideo missus ut uerbũ
scriptt sũt oꝑaretur. Id est ut nõ tt̃itũ
homo missus intelligatur quod uerbũ
factũ est. sed uerbũ missũ ut homo fiera&.
Q uia nõ secłm imparẽ potestatẽ uł substt̃

Expanded text:
i autem secundum hoc missus a Patre Filius dicitur, quia ille Pater est, ille Filius, nullo modo impedit ut credamus aequalem Patre esse Filium et consubstantialem et coaeternum, et tamen a Patre missum Filium. Non quia ille major est, ille minor: sed quia ille Pater, ille Filius; ille genitor, ille qui est ab eo qui mittit. Filius enim a Patre est, non Pater a Filio. Secundum hoc jam potest intelligi, non tantum ideo dici missus Filius quia Verbum caro factum est , sed ideo missus ut Verbum scripta sunt operaretur; id est, ut non tantum homo missus intelligatur quod Verbum factum est, sed et Verbum missum ut homo fieret: quia non secundum imparem potest
Abbreviated transcription (Latin):
& de iͦħe babtista dictũ sit spũ scõ reple¬
bitur. iam inde abutero matris sue.
Et spũ scõ repletus hacharias inuenitur
pater eius ut de illo talia dicer&. Et
uuili agnoscerent. Quo modo gͦ sp̃c¬
sc̃s nõdũ erat datus. quia iłis nõdũ erat
clarificatus. nisi quia illa datio uł dona¬
tio uł missio sp̃s scĩ. habitura erat quan¬
dã ꝓprietaitẽ suã iipso aduentu quali
antea nũquã fuit : Husquã enĩ legimꝰ
linguis quas nõnouerant lomines locu¬
tos. ueniente inse spu scõ sicut tunc
factũẽ cũ oporter&. eius aduentũ signiᷤᷤ
sensibilibꝰ demonstrari. Ut hostenderet᷑
totũ orbẽ t̾rarũ atq om̃s gentes in lin

Expanded text:
a dictum sit, Spiritu sancto replebitur jam inde ab utero matris suae: et Spiritu sancto repletus Zacharias invenitur pater ejus, ut de illo talia diceret; et vuli agnoscerent : quomodo ergo Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus; nisi quia illa datio, vel donatio, vel missio Spiritus sancti habitura erat quamdam proprietatem suam in ipso adventu, qualis antea nunquam fuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant homines locutos, veniente in se Spiritu sancto, sicut tunc factum est, cum oporteret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut ostenderetur totum orbem terr
Abbreviated transcription (Latin):
corporeis sensibꝰ presto ẽ. Quia & noᷤ
sccłm quod m̃te aliquid eternũ. quan¬
tũ possumus capimus. nõ inhoc mundo
sumus. Et om̃iũ iustorũ sp̃s atiam N¬
adhuc inhac carne uiuenciũ inquan¬
tũ diuinia sapiunt. nõ in hoc mundo¬
sunt. Sed pat̾ cũ extepore aquo quã
cognoscitur nõ dr̃ missus. Nõ enun
haba de quosit. aud exquo procedat:
apiencia quippe dicit. ego exhore al
filius genitus ẽ. Itt pat̾ mittit. filius
missus ẽ. Sed quem ad modũ quigenu

Expanded text:
corporeis sensibus praesto est. Quia et nos secundum quod mente aliquid aeternum, quantum possumus, capimus, non in hoc mundo sumus: et omnium justorum spiritus, etiam adhuc in hac carne viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Sed Pater cum ex tempore a quoquam cohabet de quo sit, aut ex quo procedat. Sapientia quippe dicit: Ego ex ore AltFilius genitus est, ita Pater misit, Filius missus est. Sed quemadmodum qui genu
Abbreviated transcription (Latin):
tur dei uerbũ. cuiꝰ ẽ uerbũ. Abillo
mittitur de quo natũ ẽ. Illittit qui genu¬
it. mittitur quod genitũ ẽ. Ꝙtunc cuiq
mittitur cũ ciquo quã cagnoscitur atq ꝑ¬
cipitur. Quantũ cognosei ⁊ ꝑcipi po¬
test ꝓcaptu uł ꝓficientis indeũ uł ꝑfec¬
te in deo anime racionalis. Nõ ergo ip¬
so quo de patre natus ẽ. missus dr̃ filiuᷤ.
exii. & ueni uihunc mundũ. Llel eo

Expanded text:
tur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab illo mittitur de quo natum est: mittit qui genuit, mittitur quod genitum est. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest pro captu vel proficientis in Deum, vel perfectae in Deo animae rationalis. Non ergo eo ipso quo de Patre natus est, missus dicitur Filius: exii, et veni in hunc mundum.' Ho
Abbreviated transcription (Latin):
eggo mittt̃ uob̾ a patre hostendit
spm̃ & patris ⁊ filii. Qui aetiam cũ¬
dixiss& quẽ mitt& pat̃ ad didit in nomi¬
ne mõ. Non tim̃ dix̃ quẽ mitt& pater
ame. quẽ admodũ dix̃. quẽ ego mitiã
uobis apatre. uidelic& hostendens qͦd to¬
cius diuinititis uł simelius dr̃ deitati
principiũ pater est. Qui ergo expatre
pro cedit & filio adeũ refertur a quo
natus ẽ filius.  quod dicit ȩuange¬
lista sp̃s nõdũ erat datus. quia iłis
nondũ fuerat glorificatus. quo modo
intelligatur : Nisi quia certe illa sp̃s
scĩ datio uł missio post clarificationẽ
xp̃i futura erat qualis nũquã ante fue¬
rat. Neq xnĩ antea nulla erat. sed ta¬
lis nõfuerat. Si enĩ antea sp̃s ses nõda

Expanded text:
ego mittam vobis a Patre ; ostendit ego mittam vobis a Patre ; ostendit Spiritum et Patris et Filii. Quia etiam cudixisset, Quem mittet Pater, addidit, in nomine meo ; non tamen dixit, Quem mita me", quemadmodum dixit: "quem ego mittam Vobis a Patre" uidelicet ostendens, quod totius divinitatis, vel, si melius dicitur, deitatis, principium Pater est. Qui ergo a Patre procedit et Filio, ad eum refertur a quo natus est Filius. Et quod dicit evangelista, Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus : quomodo intelligitur, nisi quia certa illa Spiritus sancti datio vel missio post clarificationem Christi futura erat, qualis nunquam antea fuerat? Neque enim antea nulla erat, sed talis non fuerat. Si enim antea Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sunt. Ita &iã sp̃s sc̃s unũ cũ eis ẽ
quia hec tria unũ sũt. Sic̃ enĩ
natũ esse ẽ filio a patie eẽ. tta mittiẽ
filio cognosci quod ab illo sit. Et sicud
sp̃ũi scõ. donũ dei esse est apatre ꝓce¬
dere. itt mitti ẽ cognosci qd̃ abillo ꝓcedat.
tre ꝓcedere. ita mittiẽ cognosci qͦd
ab illo ꝓcedat. Nec possumus dicere.
sp̃s dr̃. Nec uideo quid aliud sig¬
nificari uoluerit. cũ sufflans in fa¬
ciem discipulorũ ait. Accipite spm̃¬
spm̃ scm̃. Neq enĩ flatus ille corpore¬
us eũ sensu corporalit̾ tangendi ꝓ¬
cedens ex corpore substancia sp̃s
scĩ fuit. Sed demonstra cio ꝑ cõgruã
significationẽ. nõ ttntũ apatre sed
& afilio ꝓcedere spm scm̃. Quis enĩ
dementissimus dixerit aliũ fuisse
sp̃m quẽ suffians decdit. & aliũ quẽ
post ascensionẽ suã misit. Unus enĩ ẽ¬
dispensacio certe significacionis suit.
Dequa suo loco. quantũ dñs dederit
disseremus. Quod gͦ ait dñs quẽ

Expanded text:
unum cum eis est; quia haec tria unum sunt. Sicut enim natum esse est Filio, a Patre esse; ita mitti est Filio, cognosci quod ab illo sit. Et sicut Spiritui sancto donum Dei esse, est a Patre procedere ita mitti, est cognosci quia ab illo procedat. tre procedere, ita mitti, est cognosci quod ab illo procedat. Nec possumus diSpiritus dicitur. Nec video quid aliud significare voluerit, cum sufflans in faciem discipulorum ait: Accipite Spiritum sanctum . Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit; sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et a Filio procedere Spiritum sanctum. Quis enim deSpiritum, quem sufflans dedit, et alium, quem post ascensionem suam misit? Unus enim  dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem
Abbreviated transcription (Latin):
sicud dictũ ẽ. Mtite illã ut mecũsit
& mecũ labor&. Quod gͦ natũ ẽ ab
eterno. eternũ ẽ. Candor ẽ enĩ luciᷤ
eterne. Iuod aut̃ mittitur extẽpore
aquo quã cognoscitur. Sed cũ incarne
manfestatus ẽ filius dei inhumnc mũ¬
dũ missus est inplenitudine tẽporis fac¬
tus exfemina. Quia enĩ insapiencia
dei nõ poterat mundus cognoscere ꝑsa
cuit dõ ꝑstulsticiã p̃dicacionis saluoᷤ
facere eredentes. ut uerbũ charo fie¬
r& ⁊ habitar& in nob̾. Cũ aut̃ ex

Expanded text:
sit, et mecum laboret. Quod ergo natum est ab aeterno, aeternum est: Candor est enim lucis aeternae. Quod autem mittitur ex tempore, a quoquam cognoscitur. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per cuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes ; ut Verbum caro fieret, et habitaret in n
Abbreviated transcription (Latin):
ergo incorpore ur̃o. Quid est aut̃
sapientia nisi lum̃ sp̃ãle & in comu¬
tabile : Ꝙ enĩ sol iste lumen. sed
corporale est. Est ce sp̃ãlis creatura
lumen s comutabile. Lumen ergo
pater. Lum̃ or filius. Lumen
ispc̃ sc̃s. Simul aut̃ nõ tria lumi¬
na.s unũ lumen. Uideo sapientia
pater sapientia filius. sapientia sp̃e
sc̃s. Et simul nõ tres sapientie. sed
una sapientia. & quia hoc est ibi
eẽ quod sapere. una essentia pat̃

Expanded text:
eum in corpore vestro . Quid est autem sapientia, nisi lumen spirituale et incommutabile? Est enim et sol iste lumen, sed corporale est; et spiritualis creatura lumen, sed non incommutabile. Lumen ergo Pater, lumen Filius, lumen Spiritus sanctus: simul autem non tria lumina, sed unum lumen. Et ideo sapientia Pater, sapientia Filius, sapientia Spiritus sanctus; et simul non tres sapientiae, sed una sapientia: et quia hoc est ibi esse quod sapere, una essentia Pater
Abbreviated transcription (Latin):
tis nominibꝰ relatiuis pluralem nu¬
merũ admiitere. ut nõ imo nomine
tria & dicere tres substantias siue
personas nulle moles aud inter ual¬
la cogitentur nulla disttoritia quan¬
tule cumq dissimilitudinis. Aud
ibi intellegatur aliud alio uł pau¬
lominus quocũq modo minus est ali¬
ud alio potest. Ut neq ꝑsonarum
sit cõfusio nec tailis distinecio qua
sit inpar aliquid. Quod sĩ intellectu
capi nõ potest. fide teneatur donec
inlucescat icordibus ille qui ait
ꝑꝓpl̃am. Nisi credideritis non in¬

Expanded text:
is nominibus, pluralem numerum admittere: et ut uno nomine tria, dpersonas; nullae moles aut intervalla cogitentur, nulla distantia quantulaecumque dissimilitudinis, ut ibi intelligatur aliud alio vel paulo minus, quocumque modo minus esse aliud alio potest: ut neque personarum sit confusio, nec talis distinctio qua sit impar aliquid. Quod si intellectu capi non potest, fide tencatur, donec illucescat in cordibus ille qui ait per prophetam, Nisi credideritis, non in
Abbreviated transcription (Latin):
minibus. Idedq ait. Nemo nouit
filiũ nisi pater. & nemo nouit pa¬
trem nisi filus. & cui uoluerit fili¬
us reuelare. Quia ꝑfiliũ ieͣsatur
pater idest ꝑuerbũ sitũ. Si enim
hoc uerbũ quod nos ꝓferimus tem¬
porale & transitoriũ & se ipsum hos¬
tendit. ⁊ illud de quo loquitur.
quanto magis uerbũ dei. ꝑquos
cuti est pater. Quia & ipsũ ita ẽ
⁊ hoc est quod pater sccłm quod sapi¬
entia est. & essentia. Nam sccłm qd̃
uerbũ nõ hoc est quod pater. quia
uerbũ nõ est pater. uerbũ rela¬
tuue dr̃. sic̃ filius quod utiq nõpat̃.

Expanded text:
minibus. Ideoque ait, Nemo novit minibus. Ideoque ait, Nemo novit Filium, nisi Pater; et nemo novit Patrem, nisi Filius, us revelare . Quia per Filium revelat Pater, id est, per Verbum suum. Si enim hoc verbum quod proferimus temporale et transitorium est, et seipsum ostendit, et illud de quo loquimur; quanto magis Verbum Dei per quocuti est Pater, quia et ipsum ita est, et hoc est quod Pater, secundum quod sapientia est et essentia. Nam secundum Verbum non hoc est quod Pater, quia Verbum non est Pater; et Verbum relative dicitur, sicut Filius, quod utique non Pater;
Abbreviated transcription (Latin):
cieata. Genita scilic&. ꝑ quẽ factas̃
omĩa. Cieatt uero uł facta. sic̃ in ho¬
minibꝰ. Cũ ad eã que nõ ereata & fac¬
ta s genita est. cõ uertuntur & in¬
lustrantur. In ipsis enĩ fit aliquit.
quod uocetur edrum sapientiã. Uel
illud seripturis prenuntiantibꝰ atq
nairantibꝰ. quod uerbũ caro factũẽ
& abitauit in nobis. Hoc modo enum
xp̃c facta sapientia est. quo factus ẽ
homo. Anꝓpt̃ea nõ loquitur millis li¬
bris sapientia. uł de illa dr̃ aliquit.
nisi quod eam de deo natam hostendat
auo factã. quã uis pͤater sit ipsa sapi¬
entia. quia illa nobis sapientia co¬
mendanda erat & intimanda cins
cinus
imitacione formamur. Pater enim
eam dicit. ut uerbũ eius sit. Non
quo modo profertur exoͬre uerbrĩ
sonans. aud ante ꝓnuntia cionẽ co¬
gitatur. Spaciis enĩ temporum.
hoc completur. Illud autẽ eternũ ẽ.
U mnluminando dicit nobis. ⁊ de se & de¬
ubi patre quod dicendũ est ho¬

Expanded text:
creata? genita scilicet, per quam facta sunt creata? genita scilicet, per quam facta sunt omnia: creata vero vel facta, sicut in hominibus, cum ad eam quae non creata et facta, sed genita est, convertuntur et illustrantur; in ipsis enim fit aliquid quod vocetur eorum sapientia: vel illud Scripturis praenuntiantibus aut narrantibus, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; hoc modo enim Christus facta sapientia est, quia factus est homo. An propterea non loquitur in illis Libris sapientia, vel de illa dicitur aliquid, nisi quod eam de Deo natam ostendat, aut factam, quamvis sit et Pater ipse sapientia, quia illa nobis sapientia commendanda erat et imitanda, cujus imitatione formamur? Pater enim eam dicit, ut Verbum ejus sit; non quomodo profertur ex ore verbum sonans, aut ante pronuntiationem cogitatur: spatiis enim temporum hoc completur, illud autem aeternum est, et illuminando dicit nobis et de se et de Patre, quod dicendum est ho
Abbreviated transcription (Latin):
ta sapientia inino eorum quod
est nati. ⁊ uerbũ & ima go. & fi¬
lius intellegatur .Imhis omĩbꝰ
nominibꝰ nõ hostendatur essentia
quia relatiue dicuntur. At ial¬
tero quod est saprentia qm̃ & ad
se dicitur se ipsa enĩ sapiens est.
&iam essentia de monstretur. ꝙ
hoc est eius eẽ. quod sapere. Un¬
de pater & filius simul una sapi¬
entia. quia una essentia. U sin¬
gillatim sapientia desapientia.
sic̃ essentia de essentia. Qua ꝓpt̃
nõ quia ꝓpͦter nõ est filius. ⁊ filiuᷤ
nõ est pater. aud ille ingenitus ille
autem genitus. ideo nõ una essen¬
tia. Quia his nominibus relatiua
eorũ hostenduntur. Uterq aut̃
simul una sapientia uma essentia
ubi hoc est eẽ quod sapere. Nõ aut̃
simul uterq. uerbum aud filius.
uia nõ est hoc eẽ. quod uerbũ aud
siliũ eẽ sicut iam satis hostendimꝰ.
ista relatiue diei.
W ERGO Inseripturis num quã
fere de sapientia qui quã dicit᷑.
nisi ut hostendatur ad eo genita uł

Expanded text:
in uno eorum eo quod est nata, et Verbum, et imago, et Filius intelligatur, et in his omnibus nominibus non ostendatur essentia, quia relative dicuntur: at in altero quod est sapientia, quoniam et ad se dicitur, se ipsa enim sapiens est, etiam essentia demonstretur, et hoc ejus esse quod sapere. Unde Pater et Filius simul una sapientia, quia una essentia, et singillatim sapientia de sapientia, sicut essentia de essentia. Quapropter, non quia Pater non est Filius, et Filius non est Pater, aut ille ingenitus, ille autem genitus, ideo non una essentia: quia his nominibus relativa eorum ostenduntur. Uterque autem simul una sapientia, et una essentia, ubi hoc est esse quod sapere: non autem simul uterque Verbum aut Filius, quia non hoc est esse quod Verbum aut Filium esse: sicut jam satis ostendimus ist ergo in Scripturis nunquam fere de sapientia quidquam dicitur, nisi ut ostendatur a Deo genita vel
Abbreviated transcription (Latin):
& dissimilitudine receditur habeo.
S unt enĩ qui itt distingunt. ut ima¬
ginem uelint eẽ filium dei. homi¬
nem uero no inagiiem. s& adimagi¬
nem. Refellit autẽ eos apłs. dicens.
U ir quidem nõ deb& uelare caput.
cũ sit imago & igła dei. Nõ dix̃
ad imaguiem. s imago. Que ⁊ toñ
cũ filius solius patris imagosit:¬
S & ꝓpter iparem ut diximus simili¬
tudinem. dictus est homo adimagi¬
nem. X ideo nr̃am ut imago triniti¬
tis eẽt homo. Non trinitti equalis
sic̃ filius patri. s accedens ut dic¬
tum est quadam similitudoie. Rsic̃
indistintibus significatur que dam
uicinitris. nõ loci s& euiusdã mitatio¬
nis. Ad hoc enĩ & dr̃. Reformamini in
nouitate mentis urẽ. quibus item
dicit. E stote itq mitutor es dei
ficut filii dileclissimi. Nouo enim
homni chr̃. qui renouatur magni¬
cionem dei. scđm imaginẽ eius qui

Expanded text:
et dissimilitudine receditur ab eo. et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imagium Filius solius Patris imago sitSed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformamini in novitate mentis vestrae : quibus item dicit, Estote itaque imitatores Dei, sicut filii charissimi . Novo enim homini dicitur: Qui renovatur in agnitionem. De
Abbreviated transcription (Latin):
U nũ scdm essentiã. quod idem deus.¬
Sumus sedm̃ relatiuũ. quod ille hic
filius. Aliquando & tacetur unitt
essentie. & sola pluraliter relatiua
comemorantur. Ut ueniemus ad
eum ego & pater & habtet bimus
apud eum. Ueniemus ⁊habittanus
pluralis est numerus. Quia predic¬
tum est. ego & pater. Id est filius &
cem dieuntur. Aliquando latenter
omino. sicut ingenesi. Faciamus ho¬
minẽ ad imaginẽ & similitudinẽ nr̃am.
ꝙ faciamus ⁊ nram. pluraliter dictũ ẽ.
Et nisi exrelatiuis accipi nõ oport&.
Non enĩ ut facerent dii. aͥd adimagi¬
nem ⁊ similitudinẽ deorũ. s ut face
subsistere lomo imago dei. Deusaut̃
trinitas. S quia nõ om̃i modo equa¬
lis fiebat. illa imago dei. tam quam
nõ ab illo natti. s habeo ereata huius
rei significande causa ita imago est
ut ad imaginẽ sit. Id est nõ equatur
parilititẽ. s quadam similitudinẽ
accedit. Non enĩ locorum inter ual¬
lis s similitudinẽ acceditur ad dm̃.

Expanded text:
unum, secundum essentiam, quod idem Deusum relativum, quod ille Pater, hic Filius. Aliquando et tacetur unitas essentiae, commemorantur. Veniemus ad eum, ego et Pater, et habitabimus apud eum Veniemus et habitabimus, pluralis est numerus, quia praedictum est Ego et Pater, id est Filius et icem dicuntur. Aliquando latenter omnino, sicut in Genesi, Faciamus hominem ad similitudinem nostram , et Faciamus et nostram pluraliter dictum est, et nisi ex relativis accipi non potest. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitudinem deorum, sed ut facersubsisteret homo imago Dei, Deus autem Trinitas. Sed quia non omni modo aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa ita imago est, ut ad imaginem sit, id est non parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
isttĩ trinittitẽ. Tamen tres ꝑsonas
eiusdem essentie uł tres ꝑsonas unã
essentiã dicimus. Tres autem ꝑso¬
nas exeadem essentia nõ dicimus
quasi aliud ibi sit quod essentia est
aliud quod ꝑsona. Sicut tres sta¬
tuas ex eodem auro possumus dice¬
re. Aliud enĩ est illic eẽ aurum.
aliud eẽ statuas. Ꝙcum dicuntur
tres homines. una natura. uł tres
homines ei usdẽ nature: possuN
ȩtiã dici. tres homines exx eadem
natura. Qm̃ ex eadẽ natura. & alii
tales homines possunt excistere. In
illa uͦ essentia trinitatis nullo modo
alici quȩ libet ꝑsona. ex eadẽ essetia
potest ex istere. Deind in his rebꝰ non
tantũ ẽ unꝰ homo. quantũ tres ho¬
mines simul. Et plus aliquid suN¬
homines duo. quã unꝰ homo. Et in
statius ȩqualibꝰ plus auri ẽ tressimul
quam singule. Etminꝰ auri ẽ una:
simuil ille substantiȩ siue ꝑsone si ita
dicend sunt: equales sim̃ singulis.

Expanded text:
istam Trinitatem: tamen tres personas istam Trinitatem: tamen tres personas ejusdem essentiae, vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus, quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod persona; sicut tres statuas ex eodem auro possumus dicere; aliud enim illuc est esse aurum, aliud esse statuas. Et cum dicuntur tres homines una natura, vel tres homines ejusdem naturae, possunt etiam dici tres homines ex eadem natura, quia ex eadem natura et alii tres tales homines possunt existere; in illa vero essentia Trinitatis, nullo modo alia quaelibet persona ex eadem essentia potest existere. Deinde in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul; et plus sunt aliquid homines duo, quam unus homo: et in statuis aequalibus plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una simul illae substantiae sive personae, si ita dicendae sunt, aequales sunt singulis:
Abbreviated transcription (Latin):
guli quispe homines. que sunt in¬
diuidua eadem definicione conti¬
nentur. Nec aliquid ad eam per¬
tin&. quod homo nõsit. Cũ uero
aurũ de finiero nõ sole statue si
auiee fueruit s& ⁊ anuli. ⁊ siquid
aliud de auro fuerit ad aurum ꝑ¬
tinebit. Usi nichil inde fiat. au¬
rũ dr̃. Quia &iam si nõ sint auree
non ideo nõ erunt statue. Item specus¬
nulla excedit. definicionẽ generis
sui. Cum enĩ definiero animal qm̃
generis huius species est equus om̃is
equus animal est. nõ autẽ statua omi
aurũ est. Ideo quãuis oitribꝰ statuss
aureis recte dicamus tres sttituas
unum aurũ. nõ ttonen ita dicimus
ut genus aurũ staituas uero speci¬
es intellegamus. Hec sic ergo trini¬
tut dicimus tresꝑsonas uł substã¬
tias unã essentiã & unum dm̃ ttamqͣn
exuna matheria tria quedam sub¬
sistant aiam si quiequid illuo est.
inhis tribus explicatũ sit. Nõ enĩ
quid aliud eius essentie est preter

Expanded text:
guli quique homines qui sunt inguli quique homines qui sunt individua eadem definitione continentur, nec aliquid ad eam pertinet quod homo non sit. Cum vero aurum definiero, non solae statuae, si aureae fuerint, sed et annuli, et si quid aliud de auro fuerit, ad aurum pertinebit, etsi nihil inde fiat, aurum dicitur, quia etiamsi non sint aureae, non ideo non erunt statuae. Item nulla species excedit definitionem generis sui. Cum enim definiero animal, quoniam generis hujus species est equus, omnis equus animal est, non autem statua omnis aurum est. Ideo quamvis in tribus statuis aureis, recte dicamus tres statuas unum aurum; non tamen ita dicimus, ut genus aurum, species vero statuas intelligamus. Nec sic ergo Trinitatem dicimus tres personas vel substantias, unam essentiam et unum Deum, tanquam ex una materia tria quaedam subsistant, etiamsi quidquid illud est, in his tribus explicatum sit. Non enim aliquid aliud ejus essentiae est praeter
Abbreviated transcription (Latin):
sonas sub diuitur : Nam si essen¬
tia species est sic̃ homo sicut ẽ
una essentia sic̃ unus homo. An
sicut dicimus aliquos tres homi¬
nes eiusdem sexus eiusdem tem¬
parationis corporis eiusdemq ani¬
mi unã eẽ naturã. tres enĩ sunt ho¬
mines s una natura sic &iam ibi di¬
cemus tres substantias unã essentiã.
Auo tres ꝑsonas unam substantiam
uł essentiam. Hoc uero ut cumq
sinile et. Nuia a ueteres quilati¬
ne locutisunt antequã haberent ista
nomina que nõmina dui est. ut iusũ
uenerunt idem essentia uł substatntiã
phis naturã dicebant. Non itaq scdm
genus ispecies istt dicimus s& quasi
scđm comunẽ eandemq materiem.
Sicut ex eodem auro si fuerint tres
statue diceremus tres stictuas unũ
rũ speciem statuas uero indiuidua.
Nulla quippe species indiuidua sua
tranꝰgreditur ut aliquid extra con¬
prehendat. Cũ enĩ definiero quid
sit homo. quod est nom̃ speciale. sui¬

Expanded text:
sonas subdividitur? Nam si essensonas subdividitur? Nam si essentia species est sicut homo, sic est una essentia sicut unus homo: an sicut dicimus aliquos tres homines ejusdem sexus, ejusdem temperationis corporis, ejusdemque animi, unam esse naturam; tres enim sunt homines, sed una natura: sic etiam ibi dicimus tres substantias unam essentiam, aut tres personas unam substantiam vel essentiam? Hoc vero utcumque simile est, quia et veteres qui latine locuti sunt, antequam haberent ista nomina, quae non diu est ut in usum venerunt, id est essentiam vel substantiam, pro his naturam dicebant. Non itaque secundum genus et species ista dicimus; sed quasi secundum communem eamdemque materiam. Sicut ex eodem auro si fierent tres statuae, diceremus tres statuas unum arum speciem, statuas vero individua. Nulla quippe species individua sua transgreditur, ut aliquid extra comprehendat. Cum enim definiero quid sit homo, quod est nomen speciale, sin