comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuides quantũ .ẽ in medio nr̃m nobsq con¬
uinctꝰ ipse filius ⁊ nos filii. illȩ ꝓpͥus nos
ad optiui: sedille saluat : ⁊ nossaluamur:
Vides quomodo nos coniungit & discernit
Nã cũ dicit multos filios adduxit ingłam.
hic conuinxsit: Cũ uͦ addit auctorẽ salu¬
tis coꝵ hic discernit: Quienĩ scĩficat

Expanded text:
Vides quomodo est in medio nostrum, nobisque conVides quomodo est in medio nostrum, nobisque conjunctus: ipse filius, et nos filii: ille proprius, nos adoptivi: sed ille salvat, et nos salvamur. Vides quomodo nos conjungit et discernit; nam cum dicit: Multos filios adduxerat in gloriam, hic conjunxit. Cum vero addit: Auctorem salutis eorum, hic discernit. Qui enim sanctificat,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qr non dixit apłs sub ia cuit morti
sed ꝓpͥe gusttuit mortẽ ꝑ quod uelocitatẽ
resurrectionis uoluit ostendere: Breui
deuicta c̃festĩ uictor resur geret: Decebat
torem scilicet salutis eoꝵ ꝑpassionẽ con¬
sũ mare : id ẽ ꝑficere omniũ salutẽ
ꝑ passionẽ xp̃i. qͥ ẽ auctor salutis omniũ
credentiũ & qͥante pcissionẽ su ct̃multos
filios ad optiuos ad duxerat in głam fida ei
spei ⁊ ccritatis qͥ certã spẽ habebant
gaudia patricie çȩlestis ⁊ hereditatẽ et̃ ni
regnisẽposse ꝑcipere : ł certe ꝑpcissionẽ
decebat eũ ꝑficere om̃ia q̃ deillo p̃dicta
erant: unde ipse hix̃ pendens incruce:
consumatũ ẽ : ꝓ pt̃ quẽ omĩa id ẽ ꝑmor¬
tẽ eꝰ resituratas omĩa cȩlestia t̃restria
homo scilicet redẽptꝰ inũmerꝰ angłoꝵ red¬
inte giatꝰ : ꝑquẽ omia sub̵ facie sunt
uxte qđ ioħs dicit: omit̃ ꝑ ipssũ facta sunt:

Expanded text:
dum quia non dixit Apostolus, subjacuit morti, dum quia non dixit Apostolus, subjacuit morti, sed proprie gustavit mortem, per quod velocitatem resurrectionis voluit ostendere. Brevi devicta, confestim victor resurgeret. Decebat torem, scilicet salutis eorum, per passionem consummari, id est perficere omnium salutem per passionem Christi, qui est auctor salutis omnium credentium, et qui ante passionem suam multos filios adoptivos adduxerat in gloriam fidei, spei et charitatis, qui certam spem habebant gaudia patriae coelestis et aeterni regis se posse percipere: vel certe per passionem decebat eum perficere omnia quae de illo praedicata erant. Unde ipse dixit pendens in cruce: Consummatum est. Propter quem omnia, id est per mortem ejus restaurata sunt omnia coelestia et terrestria: homo scilicet redemptus et numerus angelorum redintegratus. Per quem omnia: subaudi, facta sunt: juxta quod Joannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ille tam̃ ꝙ suũ erat fecit:. Unde beatꝰ ꝓsꝑ
hanc ponit similitudinẽ : Est quilibet
medicoꝵ peritissimꝰ qͥ ueniens inciuitatẽ
populosc̃ ubi multi in firmi habent᷑ tẽperat
pocionẽ contra omiã genera in firmitatũ.
⁊ conuocat om̃s dic̃s.: Uenite om̃s ppłi
qͥuariis infirmitatib: laboratis et bibite
ex hac pocione quã eatusa salutis ur̃ȩ
p̃paraui : spondeo uo cũ obtestacione:
ꝙ siqͥs biberit ex ea medelã statĩ c̃seqͥ mere¬
bit᷑ : Qui credunt uerbi illius: accedunt.
bibunt ⁊ sanantur : Quiuͦꝰ rennuunt bibere:
non sanant᷑ sed in sua in firmitate
coniabescent.: Quantũ ergo ad medici
deuocionẽ ꝑtinet: ꝓom̃iũ illoꝵ salute po¬
cionẽ tẽperauitꝰ. licet aliis non psit nisi
hisqui ex eabiberunt: ita. ⁊xp̃s quantũ
in se fuit ꝓ om̃ib: mortuus. ẽ. quan quã
non ꝓsit eiꝰ passionisi solũ modo his qui
in ea credere uolunt: Simulq notan¬

Expanded text:
ille tamen quod suum erat fecit. Unde beatus Prosper ille tamen quod suum erat fecit. Unde beatus Prosper hanc ponit similitudinem: Est quilibet medicorum peritissimus qui veniens in civitatem populosam ubi multi infirmi habentur, temperat potionem contra omnia genera infirmitatum, et convocat omnes, dicens: Venite, omnes populi qui variis infirmitatibus laboratis, et bibite ex hac potione, quam causa salutis vestrae praeparavi: spondeo vobis cum obtestatione, quod si quis biberit ex ea medelam statim consequetur. Qui credunt verbis illius, accedunt, bibunt et sanantur: qui vero renuunt bibere, non sanantur, sed in sua infirmitate contabescunt. Quantum ergo ad medici devotionem pertinet, pro omnium illorum salute potionem temperavit, licet aliis non prosit, nisi his qui ex ea biberunt, ita et Christus, quantum in se fuit, pro omnibus mortuus est, quanquam non prosit ejus passio nisi solummodo modo his qui in eum credere voluerunt. Simulque notan
Abbreviated transcription (Latin):
minoratꝰ ẽ. uidemꝰ ib̵m. ꝓpt̃ passionẽ
mortis glorta ⁊honore coronatũ: hic aꝑ¬
te manifestat. qr gła ⁊ honor xp̃i. cruxeiꝰ
fint : ꝓ qua modicũ minoratꝰ ÷ ab angłis.
moriendo ꝓ nr̃a salute : Unde ⁊apłs
a libi cũ dixisset. Factꝰ ẽ oboediens patri
usq: ad mortẽ mortẽ aut̃ crucis: statim
uoccit. multo magis tuhomo quȩ ꝓdnõpate¬
ristibi ad głam ꝑtinere sẽpit̃nã dubita¬
renon debes:: Fũ inqͥd id ẽ iħ muidemꝰ co¬
ronatũ non oculis corporeis sed oculis m̃tis:
dũ sed et in plenitudine pat̃ ne inaiesta¬
tis: Ut gr̃ã dĩ ꝓom̃ib: gustar& mortẽ:
Grã dĩ patris appellat̾ filius: eoꝙ nobis
nr̃o merito ut filius dĩ ꝓ nobis gustaret
doc tores ita absolute. intelligunt. utdicat᷑
lit̃ accipiunt ut dicatur ꝓ om̃ib fidelib
atq: infidelib: mortẽ gustasse dicentes:
Ipse qͥdẽ ꝓ om̃ib: mortuus .ẽ. licet om̃s
ñ saluentur : Etquidsi om̃s non credunt

Expanded text:
sionem mortis, gloria et honore coronatum. Hic aperte manifestat, quia gloria et honor Christi crux ejus fuit, pro qua modicum minoratus est ab angelis, moriendo pro nostra salute: unde et Apostolus alibi cum dixisset: Factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, statim vocat, multo magis tu, homo, quae pro Deo pateris, tibi ad gloriam pertinere sempiternam dubitare non debes. Eum, inquam, id est Jesum, videmus coronatum, non oculis corporeis, sed oculis mentis, dum sedet in plenitudine paternae majestatis. Ut gratia Dei pro omnibus gustaret mortem. Gratia Dei Patris appellatur Filius, eo quod nobis nostro merito, ut Filius Dei pro nobis gustaret uidam doctores ita absolute inteliter accipiunt, ut dicatur pro omnibus fidelibus atque infidelibus mortem gustasse, dicentes: Ipse quidem pro omnibus mortuus est, licet omnes non salventur. Et si omnes non credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cũ dixiss& omĩa subieciti xp̃o statĩ sub intu¬
lit dic̃s: nunc aut̃ non dũ uidemꝰ omĩa sub¬
iecta ei: Si omĩa sunt subiecta ei quo¬
modo ñ st̃ subiecta Intellegendũ est
ergo hoc modo ut superius ubi dixit nih il
dimisit non subiectũ ei: Intellegamꝰ uniũ salẽ
sub iectionẽ ⁊ uo luntariã scilicet ꝑ fidem
inecessariã qua cogitur om̃is creatura sub¬
iecta. eẽ. suo creatori: hic uꝰ ubi hixit nec¬
dũ ui demꝰ omia subiecta ei: tantu modo
deuo lunttaria sub iectione accipere debemꝰ.
que ꝑ fidẽ constat quã in eũ credere
uolunt : Qui t enĩtunctp̃ris quando

Expanded text:
Nam cum dixisset, omnia subjecta Christo, statim subintulit, dicens: Nunc autem nondum videmus omnia subjecta ei. Si omnia sunt subjecta ei, quomodo non subjecta? Intelligendum est ergo hoc modo, ut superius, ubi dixit: Nihil dimisit non subjectum ei, intelligamus universalem subjectionem, et voluntariam, scilicet per fidem, et necessariam, qua cogitur omnis creatura subjecta esse suo Creatori. Hic vero, ubi dixit: Necdum videmus omnia subjecta ei: tantummodo de voluntaria subjectione accipere debemus, quae per fidem constat; qua in eum credere nolunt. Quia enim tunc temporis, quando
Abbreviated transcription (Latin):
& dedit illinomen ꝙ ẽ suꝑ omne nomen.
ut in nomine iu omnẽ genuflectat᷑ cȩ¬
lestiũ trestriũ ⁊ infernorũ: Cła ergo
coronauit eũ ds pat̃ in resurrectione :
honore autẽ in ascensione : quand oqua¬
dia gesimo die resurrectionis suȩ exalta¬
uit illũ suꝑ omnẽ ereaturã : Alit̃: Gła
coronatꝰ ẽ inmultitudine credenciũ uidelicet:
cũpꝰ resurrectionis triũ pħũ credulitatẽ
tocius mundi in hoc ꝙhomo .ẽ. accepit
honore autẽ in confesssione aet̃nȩ maies¬
tatis.: Hoc ẽ in eo ꝙ in plenitudine pat̃¬
ne głȩ habitat : Et constitiusti eũ suꝑ oꝑa
manuũ tuarum: ꝑhocꝙ homo factꝰ eft̃.
conscitutꝰ ẽ adeo patre suꝑ oꝑaui sionis ciꝰ.
supꝰ cȩlestia in delicet trestria : inferna:
qͥ scđm diumitatis potentiã sicut cũ dõ patre
omnia creauerat. ita cũ illo omniapossi¬
debat: Dicendo eñĩ constituisti eũ suꝑ
oꝑamanuũ tuarũ om̃is creatura monstrat᷑

Expanded text:
nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum. Gloria ergo coronavit eum Deus Pater in resurrectione, honore autem in ascensione, quando quadragesimo die resurrectionis suae exaltavit illum super omnem creaturam. Aliter: Gloria coronatus est in multitudine credentium; videlicet, cum post resurrectionis triumphum haereditatem totius mundi, in hoc quod homo est, accepit; honore autem, in confessione aeternae majestatis, hoc est in eo quod in plenitudine paternae gloriae habitat. Et constituisti eum super opera manuum tuarum. Per hoc quod homo factus est, constitutus est a Deo Patre super osuper coelestia videlicet, et terrestria, et inferna; qui secundum divinitatis potentiam sicut cum Deo Patre omnia creaverat, ita cum illo omnia possidebat. Dicendo enim: Constituisti eum super opera manuum tuarum, omnis creatura monstratur
Abbreviated transcription (Latin):
creat& angłoꝵ: minor factꝰ ẽ. angłis
Bene autẽ dix̃ paulominus: Quia ⁊ simor¬
tale corp assũpsit. peccati tam̃ maculã
non habuit: Gła ⁊ honore coronasti eũ:
Psalmista loq̃ ad dm̃ patrẽ: dehumilita¬
te & exaltatione filii dic̃s : Minui sti inqͥd
filiũ tuũ paulominꝰ ab angłifdũ cũ morta¬
lẽ creasti: sedq ille tibi obodiens extitit
usq: ad mortẽ gła ⁊ honore coronasti
eum: Tale ẽ ⁊ illud ꝙ apłsdic̃ alio

Expanded text:
actus est angelis. Bene autem dixit: Paulo minus: quia etsi mortale corpus assumpsit, peccati tamen maculam non habuit. Gloria et honore coronasti eum. Psalmista loquitur ad Deum Patrem de humilitate et exaltatione Filii, dicens: Minuisti inquit Filium tuum paulo minus ab angelis, dum eum mortalem creasti: sed quia ille tibi obediens exstitit usque ad mortem, gloria et honore coronasti eum. Tale est et illud quod Apo
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝙ infirmũ ilcinguidũ erat ds̃ pater
tunc uisitauit : quandomisit filiũ suum
qͥuͦbũ caro factũ .ẽ. & hab itauit in nobis:
Dequa uisitatione : dc̃ &iã zachitrias pater
Quidã doctores ꝙ dicit . qͥđ ẽ. homo ꝙ me¬
more feiꝰ aut filiłs hominus quidẽ qm̃ uisitas
cũ Totũ refer̃ ad genꝰ humanum: hoc
uͦ ꝙ set̃ : refer̃ concor diter ad xp̃m
Minuistieũ paulominus ab angelis ꝑ mor¬
tẽ corporis iobꝓbrit passionis minorẽ
fec̃ ds pat̃ filiũ suũ angłis: qͥ scđm diuinita¬
tẽ equalis ei erat in om̃i potentia: qran głi
in mortales ⁊ in passibiles existunt: Mino¬
ratꝰ ẽ. autẽ ñ necessitate sedspontanea
pi& ate : sic̃ idẽ apłs alias ait: Quicum
in forma dĩ e& semet ipsũ exinaniuit.
formã serui accipiens. factꝰ que ẽ oboe¬
diens patriusq ad mortẽ . mortẽ autẽ¬

Expanded text:
uod infirmum et languidum erat, Deus Pater tunc visitavit, quando misit Filium suum, qui Verbum caro factum est et habitavit in nobis : de qua visitatione dicit etiam Zacharias pater quidam doctores hoc quod dicit: Quid est homo quod memor es ejus, aut Filius hominis, quoniam visitas eum? totum rtur referunt concorditer ad Christum. Minuisti eum paulo minus ab angelis. Per mortem corporis et opprobria passionis, minorem fecit Deus Pater Filium suum angelis, qui secundum divinitatem aequalis ei erat in omnipotentia, quia angeli immortales et impassibiles existunt: minoratus est autem, non necessitate, sed spontanea pietate, sicut idem apostolus alias ait: Qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens: factusque est obediens Patri usq
Abbreviated transcription (Latin):
ase głam diuinitatis pat̃ne: ⁊ nomen
uulgan dum: Nunciabo dicit: ⁊d.ẽ.
narrari faciã ap̃dicatorib meis mͥ
ut credatis: Nã resurgens amortuis.
dic̃ mulierib: : Ite nunci ate fratrib meis::
eccłae : hoc ẽ. in coetu fideliũ laudauit
dm̃ patrẽ filiuꝰ. quando apłis reu̾sis dep̃¬
dicaitione dix̃: Confiteo tibi pat̃ h̃e
cȩlrit̃rȩ . Id .ẽ. laudo ⁊ glori ficote : qui
abscondisti haec a sapientib ⁊ prudentib:
⁊ reuel astiea  paruulis: Ipse quoque
cotidiae in medio aeccłae laudat eũ patrẽ
dũ fideles quique eiꝰ passione : redẽpti. eiusq
baptismate abluti inde fessas lau¬
des dõpatri refeñ corde oreꝑe: hisenim
tribus modis. laudanđ .ẽ ds. : & iterum:
E go ero fidens in eũ hoc ẽ in dm̃ patrẽ : Uox
filii dĩ dedõ patre ex parte hum anittitis
loquentis: Na homo susceptꝰ auͣbo: totam
confidenciã suã indm̃ patrẽ positã habe¬
bat iinde dicebat: pat̃ clarific filiũ tuũ:

Expanded text:
ivinitatis paternae, et nomen vulgaturum. Nuntiabo, dicit: id est, narrari faciam a praedicatoribus meis, ut mihi credatis; nam resurgens a mortuis dicit mulieribus: Ite et nuntiate fratribus meis. EEcclesiae, hoc est in coetu fidelium. Laudavit Dominum Patrem Filius quando apostolis reversis de praedicatione dixit: Confiteor tibi, Pateerrae, id est laudo et glorifico te, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Ipse quoque e in medio Ecclesiae laudat Deum Patrem, dum fideles quique ejus passione redempti, ejusque baptismate abluti, indefessas laudes Dtribus modis laudandus est Deus. Et iterum: Ego ero fidens in eum, hoc est in Deum Patrem. Vox est Filii Dei de Deo Patre ex parte humanitatis loquentis. Nam homo susceptus a verbo, totam confidentiam suam in Deum Patrem positam habebat, unde dicebat: Pater, clarifica Filium tuum .
Abbreviated transcription (Latin):
credentiũ erat corunũ ⁊ anima : idẽ una
uoluntas. ⁊ una fides: Un animes. idẽ ÷¬
qđ in uno spũ: Conlaborantes: simul
laborantes: Infide eugłui: bene uiuen¬
dorecte credendo ⁊ docendo: Innullo
t̃reamini: sub̵ facto ł negotio : Terrea¬
nationẽ .ẽ. illis ⁊ uobis ad p̃mia et̃na
retributionis: quȩ sub afflictio ⁊ tribu¬
tir⁊ uob ad salutẽ: Uelailiter: hocinqͥt
adõ sub̵ concessũ . ẽ. uobis: ut ꝑeius
nomine talit paciendo ꝑseuera reposi¬
tis & palmaniar tyrii obtineatis: Quia¬

Expanded text:
credentium erat cor unum et anima una , id est una voluntas, una fides. Unanimes, id est in uno spiritu, collaborantes, id est, simul laborantes in fide Evangelii, bene vivendo, recte credendo et docendo. Et in nullo terreamini, facto vel negotio. Terreanationem est illis, et vobis ad praemia aeternae remunerationis. Quae, subaudis afflictio et tribu, et vobis ad salutem. Aliter: Hoc, inquit, a Deo, subaudis concessum est vobis, ut pro ejus nomine talia patiendo perseverare possitis, ut palmam martyrii obtineatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
martrrii obtineatis qđ non concedit
nisi amatoribus suis quos ipse amare
se facit: Sedut eti ã pillo paciamini.
id ẽ ꝓillo paciendo ꝑseuerantiam habea¬
tis ipostea palmã obtineatis. Idẽ cer

Expanded text:
martyrii obtineatis, quod non concedit nisi amatoribus suis, quos ipse amare se facit. Sed ut etiam pro illo patiamini, id est pro illo patiendo perseverantiam habeatis et postea palmam obtineatis. Idem cer
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: Unde potest it intel
qđ malum inferre
alteri culpa. ẽ: reddere uero
malum promalo. peccitum. est:
Et dum dicit apłs nullimalum esse

Expanded text:
ostendit. Unde potest ita intelligi, quod malum inferre alteri culpa est: reddere vero malum pro malo, peccatum est. Et dum dicit Apostolus nulli malum esse
Abbreviated transcription (Latin):
et sosĩ pat̃ cognatĩ meĩ :⁊Timotheum
ad iutorẽ suũdic̃: om̃s quȩ simulcognatos
appellat:: Et quidẽ detimotheo
plenissime fertur inactibus apłoꝵ
qđ fuerit ex derben filius mulieris
uiduȩ.: fidelis patre gentili :
rogauerit eũ manere epheso: ut denun¬
ciaret quibusdã nealiter docerent.
neq ad tenderent : fabulis & genealogiis
Beatus eni a płs noncurat deproprieatib:
Inominũ. ȩo qđ soleant nomina int̃dũ¬
scđm grecã romanãq proferri. lason
ipseẽ cuius m̃tionẽ liberactuũ apłoꝵ
facit:: Sosipat̃: fuit filius pyrribero¬
ab apło. sicut dicitur inepła ad corinthios.
Gratias ago dõ meo.eo qđ neminẽ ur̃m
baptiraui. isi crispũ &egaium:
scriptoris credentis: ꝗͣ apło dictante
salutare: Et uocatur tertius nomine
non numero⁊ Salutat uos erastus. c̃iuitatis
arcirius: Erastus arcarius erat. ciuitatis
chorintiorũ: id ÷ prinpces ułdispensator

Expanded text:
et Sosipater, cognati mei. Timotheum et Sosipater, cognati mei. Timotheum adjutorem suum dicit, omnesque simul cognatos appellat. Et quidem de Timotheo plenissime fertur in Actibus apostolorum quod fuerit ex Derben, filius mulieris viduae fidelis, patre gentili. Irogaverit eum manere Ephesi, ut denuntiaret quibusdam ne aliter docerent, neque attenderent fabulis et genealogiis Beatus enim Apostolus non curat de proprietatibus nominum, pro eo quod soleant nomina interdusecundum Graecam Romanamque proferri. Jason ipse est cujus mentionem liber Actuum apostolorum facit. Sosipater ipse fuit filius Pyrrhi Beroab Apostolo, sicut dicit in Epistola ad Corinthios: Gratias ago Deo meo quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Caium . scriptoris credentis, qui Apostolo dictante salutare, et vocatur Tertius nomine, non numero. Salutat vos Erastus, arcarius civitatis. Erastus arcarius erat civitatis Corinthiorum, id est princeps vel dispensator
Abbreviated transcription (Latin):
ss
oromaniq credidistis sicut & ego
sed uolo uoseẽ sapientes in bono .
ut quicquid boni sapitis. & intelligits.
totũ opere satagatis implere:: Simplices-
aut̃ in malo.: utiutia & omĩa quemalas
uitetis & contẽpnatis: Si mile est hoc
illidicto qđ ad corinthios scribit
dicens: Malicia par uuli estote.
sensuaut̃ ꝑfecti sitis: Ac sidicereo:
aliis uerb: Bonũ sapitȩ faciendo.
malũ ignorate uitando. & itain uob̃
implebitur qđ sub sequit᷑. ds aut̃
pacis qui pacẽ amat et pacẽ tribu it suis.
Conteret satanan sub pedibus ur̃is.
quae anime tendenti ad dm̃ res istunt et
aduersantur : quȩ ex orat apłs conteri
& subici potestati illorũ:: Ds̃ pacis
cunpax peplac&: conterat hoc
qđ contrariũ est paciet dissensi¬
ones operatur: Iđ aut̃ dicit
subpedib : uł simplicit̃ accipi¬
en dũest saib potestate: uł & iã
impbreuitẽpr. et uelociter..
S alutat uos thimotheus adiutor
m̃s in p̃dicatione. eclucius. & usõn.

Expanded text:
s, Romani, quia credidistis sicut et ego. Sed volo vos sapientes esse in bono, ut quidquid sapitis et intelligitis, totum opere studeatis implere; simplices autem in malo, ut vitia et omnia quae mala sunt vitetis et contemnetis. Simile est hoc illi dicto, quod ad Corinthios scribit, dicens: Malitia parvuli estote; sensu autem, perfecti estote ; ac si diceret aliis verbis: Bonum sapite faciendo, malum ignorate vitando, et ita in vobis implebitur quod subditur: Deus autem pacis, quia pacem amat et pacem tribuit suis, conterat Satanam sub pedibus vestrisquae animae tendenti ad Deum resistunt et adversantur, quae exorat Apostolus conteri et subjici potestati illorum. Deus pacis, cui pax placet, conterat hoc quod contrarium est paci, et dissensiones operatur. Quod autem dicit, sub pedibus, vel simpliciter accipiendum est sub potestate, vel etiam in brevi tempore et velociter. Salutat vos Timotheus adjutor eus in praedicatione, et Lucius, et Jason,
Abbreviated transcription (Latin):
discurrendo dedomo indomũ.
adulantes quibusdã eclaudantes
quosdã. aliis uero detrahentes
& concitantes unũ aduersus alterũ
ꝑdetractiones: non seruiunt xp̃o d nõ
sed suo uentri. qr ideo adulantur aliis.
de trahentes aliis . ut possint suum uentrẽ
implere : Et ꝑduldces sermones
&& benedictiones: seducunt corda-
in nocentium: Ad hoc inquit p̃dicant
et dulces ser mones adulationis et
benedictionis profer̃: ut corda
simplium frm̃. seducere possint: et in¬
nocenciam eorũ auferre ualeant:
Vrã eñĩ o bediencia qua obȩdistis
eugło. uenientes ad fidẽ: in omnẽ

Expanded text:
discurrendo de domo in domum, discurrendo de domo in domum, adulantes et laudantes quosdam, aliis vero detrahentes, et concitantes unum adversus alterum per detractiones, non serviunt Christo, sed suo ventri: quia ideo adulantur aliis, et detrahentes aliis sunt, ut possint suum ventrem implere: et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. Ad hoc, inquit, praedicant, et dulces sermones adulationis et benedictionis proferunt, ut corda simplicium fratrum seducere possint, et innocentiam eorum auferre valeant. Vestra enim obedientia, qua obedistis Evangelio venientes ad fidem, i
Abbreviated transcription (Latin):
qr ap̃s loꝗt᷑ in paulo: certus est qđ
prouita merito alius quidẽ ꝓbus
dicitur abeo. alius carissimus. alius
laborans in dnõ. alius electus ut hic
rufus de quonunc sermo ẽ electus
indño salutatur. & mat̾ illius mater
apłi inducitur. causa sũmȩ dilecti¬
ons:: Salutate in uicẽ in osculoscõ.
id ÷ in hosculo non ficto. uł sub dolo
qualiosculo tradidit iudas saluatorẽ.
uł quali osculant᷑ incesti alios. causa
in munditiae: qđ osculũ ñ castũ
uocat᷑: sedeoruinũ:. Et est sensus.
lamqr ego ñ sũ p̃sens ut uos possim
om̃s osculari. oscula mimuos inuicẽ
mei amoris causacũhac acceperitis
epłam: Ex hoc loco aliisq similib::
mos traditus est ȩccłae. ut conueni¬
entes fideles in ȩccła. alaudiendũ
uerbũ diuinũ: misarũq
celebrationẽ posto rationes osculo¬
dilectionis accipiant se in uicẽ.
ab illis. qui discordias & rixas mouenł
Huius modi enĩ sub homines om̃s
quidis sensiones generant interuos.

Expanded text:
ristus loquitur in Paulo, certus est quod pro vitae merito, alius quidem probus dicitur ab eo, alius charissimus, alius laborans in Domino, alius electus, ut hic Rufus de quo nunc sermo est electus in Domino salutatur, et mater illius mater Apostoli dicitur, causa summae dilectionis. Salutate invicem in osculo sancto, id est in osculo non ficto, vel subdolo, quali osculo tradidit Judas Salvatorem; vel quali osculantur incesti alios causa immunditiae, quod osculum non castum vocatur, sed columbinum, et est sensus: Jam quia ego non sum praesens, ut vos possim omnes osculari, osculamini vos invicem, mei amoris causa, cum acceperitis hanc epistolam. Ex hoc loco aliisque similibus, mos traditus est Ecclesiae, ut convenientes fideles in ecclesia ad audiendum verbum divinum missarumque celebrationem, post orationes osculdilectionis suscipiant se invicem. Rab illis qui discordias et rixas movent Hujuscemodi enim: subaudis homines, qui dissensiones generant inter vos
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ nullius criminis malum inmereo¬
nosco. pꝰquam ꝑ grãm xp̃i expiatus sum
ab ominibus peccatis originalibus & ac¬
tualib : Et est sensus: Siergo me¬
in rephensibilem inuenio. qui melius
meipsum noui quam uos. quomodo
potestis iudicare conscientiã meam
quomodo ual&is examinare qͦanimo
&intentione facio quicquid facio.
maxime cũne mo sciat hominum quȩ s̃
in homine. nisi sp̃s hominis qui in ipso
ẽ. łelix conscientia quȩ itti secure
dese aud& loqui: & ne uider& ur
apłs p̃suptiue ac suꝑbe talia fateri.
subiuxit: Sed non in hoc iustificatus
sum. subaudis apudme. ł apud dm̃:
Acsi dicer& aliis uerb Licet ego inme
nihil mali. Nihilq rep̃hensionis dignũ
inueniam & quiđame detrahans inius¬
te . quidam extollant suis fauoribus.
tamen non ideo iustoficatus sum
apudme. neq: iustisiccirũ metre¬
do tẽ ꝑhoc apud dm̃ quia nescio
im placeant ei quȩ ago autqualit̃
ea accipiat quimelius cognos cit quid sit

Expanded text:
id est, nullius criminis malum in me recognosco, postquam per gratiam Christi expiatus sum ab omnibus peccatis originalibus et actualibus. Et est sensus: si ego meipsum irreprehensibilem invenio qui melius meipsum novi quam vos, quomodo potestis dijudicare conscientiam meam, quomodo potestis examinare quo animo et intentione facio quidquid facio, maxime cum nemo sciat hominum quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in ipso est? Felix conscientia quae ita secure de se audet loqui. Et ne videretur Apostolus praesumptive ac superbe talia fateri, subjunxit: sed non in hoc justificatus sum, subaudis apud me vel apud Deum, ac si diceret aliis verbis: Licet ego in me nihil mali nihilque reprehensione dignum inveniam, ut quidam mihi detrahant injuste, quidam extollant suis favoribus: tamen non ideo justificatus sum apud me, neque justificatum esse credo per hoc apud Deum, quia nescio utrum placeant ei quae ago, aut qualiter ea accipiat, qui melius cognoscit quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
enim dãpnatis qđ ñ uid&is: iue
deb& alium rep̃hendere: qui aliquid
rep̃hensibile in eo uid&. qđ eĩ oculos
offendit: Uosautem nolite me iu¬
dicre & detrahere. quasi seductorẽ
& rusticanum aliudq ostentantẽ
exterius. & aliud operantem interius.
quia dñs iadicatme id÷ discernit.¬
& probat cauisam meam & conside¬
rat actus meos. quinouit non solum
deoperibus. sed &iam deco gitationib
iudicare: Quantum & eñi possunt
homines dealio iudicare. plus
homo utiq: deipso: sed ds plus dho¬
funditas. e in homine: ut lageat
plerum q hominẽ in quo est:
Quanta profunditas infirmitatis
latebat in p&ro. quando quid in tꝰ
inse a gercurnesciebat & seum dño
uel pro dño moriturum temere
ꝓmitcebat. Nam hoc illix p̃s pro¬
nun ciabat: qđ ipse in se ignorabat.
Sltaq sub quianescitis quid sit in ho¬
minẽ & dñs. ẽ. qui discernit & iudi¬
gs catme nolite ante tẽpus iudicare
quo adusq ueniat dñs adicͥium:

Expanded text:
el damnatis quod non videtis? Ille debet alium reprehendere, qui aliquid reprehensibile in eo videt, quod ejus oculos offendit. Vos autem, nolite me judicare et detrahere quasi seductorem et rusticum, aliudque ostentantem exterius, et aliud operantem interius, quia Dominus judicat me, id est, discernit et probat causam meam et considerat actus meos, qui novit non solum de operibus, sed etiam de cogitationibus judicare. Quantum enim possunt homines de alio judicare, plus homo utique de seipso: sed Deus plus de hofunditas est in homine, ut lateat plerumque ipsum hominem in quo est, quanta profunditas infirmitatis latebat in Petro, quando quid intus in se ageretur nesciebat, et se cum Domino, vel pro Domino, moriturum temere promittebat. Nam hoc illi Christus praenuntiabat quod ipse in se ignorabat. Itaque, subaudis qui nescitis quid sit in homine, et Dominus est qui discernit et judicat me, nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus ad ju
Abbreviated transcription (Latin):
elegit eosdem scilicet apłos quinullius
dignitatis uelutilitatis apud philoso¬
phos et potentes huius scliuidebant᷑
eẽ : ut eaquȩ sunt destrueret id ẽ: ut
illorum sapientiam euacuret qui apud
se aliquid uidebantur. eẽ: Et quãre
elegerit infirmamundi et non fortia.
manifestait ex partedum sub thit:

Expanded text:
elegit eosdem scilicet apostolos qui nullius elegit eosdem scilicet apostolos qui nullius dignitatis vel utilitatis a philosophis et potentibus hujus saeculi videbantur esse, ut ea quae sunt destrueret, id est ut illorum sapientiam evacuaret, qui apud se aliquid videbantur esse. Et quare elegerit infirma mundi et non fortia, manifestat ex parte, dum subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
S Et infirmamundi elegit deus ut confundit
sapientes: id est ut mendaces ostendat
et erubescere ficiat philosophos. et po¬
tentes huiusscłi: Apłos appellat in¬
firma mundi. uel quia stulti uideban¬
tur sipientibus huius mundi et infir¬
mi in sensuatq intellectu mundano
uel propter infirmitatem filii dĩ quã
predicabant:: Uideamus quomõdo
ꝑ istoc infirma mundi. ostendebat
mendaces potentes et fostes huius
scli: et quomodo faciebat eos erubes¬
cere: Predicantibus aplis. misteria
humanitoctis filii derduma philoso¬
phis contraria dicebantir om̃ia quasi
mendatia precipiebant apłi afferri¬
amplius. et dum eos ꝑ inuocationem
filiich̃ crucifixisuscitaibunt: appare bant
philo sophice potentes mundimendlas
et illiueraces: Et ignobilia mundi idest
q̃sine nomine dignitatis erant. & tontẽpti¬
bilia. idẽ. despicabilia clegit deus:
A płos uidelicet: qui des pectuihabe¬
bantur: Et eaquȩ non sunt. sub audis

Expanded text:
 et infirma mundi elegit Deus, ut confundat  et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: id est ut mendaces ostendat, et erubescere faciat philosophos et potentes hujus saeculi. Apostolos appellat infirma mundi, vel quia stulti videbantur sapientibus hujus saeculi, et infirmi sensu atque intellectu mundano; vel propter infirmitatem Filii Dei quem praedicabant. Videamus quomodo per ista infirma mundi ostendebat mendaces, potentes, et fortes hujus saeculi, et quomodo faciebat eos erubescere; praedicantibus apostolis mysteria humanitatis Filii Dei, dum a philosophis contradicerentur omnia quasi mendacia, praecipiebant apostoli afferretiam amplius; et dum eos per invocationem Filii Dei crucifixi suscitabant, apparebant philosophi et potentes mundi mendaces, et illi veraces. Et ignobilia mundi, id est, quae sine nomine dignitatis erant, et contemptibilia, id est despicabilia, elegit Deus, apostolos videlicet, qui despectui habebantur, et ea quae non sunt, subaudis
Abbreviated transcription (Latin):
stultum est : sed sapientius omnisapientia
mundina : Et quod infirmum est dei:
forcius est hominibus: Id est quodilli¬
putant etdicunt infirmum esse: quod
filius dĩ potuis set mori forcius est homini¬
bus omnibus. et omni fortitudine gigan¬
tum.: Quomo do:qui amortem quam
gigantes euadere non potuerunt: infir¬
mitas crucifixi xp̃i superauit : Quam¬
obrem infirmum dei. quod illidicunt
esse infirmum. non ẽ. infirmum
quia infirmitas xp̃imagna uictoria ẽ:
Superauit enim diabolum. superauit &¬
mortem: Uidete. id est considerate.
& inuobis ipsis probate uocacionem
uram sub audis quia uocati estis ad fidẽ
S Xp̃i: Quia multi sapientes. subaudis
ad eo uocati sunt ad fidem predicandã
euangelii. et cetera usq ad id quod sequi¬
ꝙ tur sedquȩ stulta sunt mun dieligit¬
e deus. ut confundat sapientes id ẽ. pisca¬
tores et pauperes atq idiotas. quospo¬
tentes huiusscłi et philosophi stultos de¬
puctibant: et pronihilo ducebant:¬

Expanded text:
stultum est, sed sapientius omni sapientia mundana; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus, id est quod illiputant et dicunt infirmum esse, quod Filius Dei potuisset mori, fortius est omnibus hominibus, et omnium fortitudine gigantum. Quomodo? quia mortem quam gigantes evadere non potuerunt, infirmatas crucifixi Christi superavit. Quamobrem infirmum Dei, quod illi dicunt esse infirmum, non est infirmum, quia infirmitas Christi magna victoria est. Superavit enim diabolum, superavit mortem. Videte, id est considerate, et in vobis ipsis probate, enim vocationem vestram, subaudis qua vocati estis ad fidem Christi, quia non multi sapientes, subaudis a Deo, vocati sunt ad fidem praedicandam, et Evangelium, et caetera usque ad id quod sequitur: Sed quae stulta sunt mundi, elegit Deus ut confundat sapientes, id est piscatores, et pauperes, atque idiotas, quos potentes hujus saeculi et philosophi stultos deputabant, et pro nihilo ducebant:
Abbreviated transcription (Latin):
emini quicquam debeatis.
nisi ut inuicẽ diligatis:¬
dest sic omnibus seruitutis ur̃ ȩ
obsequia & debita reddite ũtne¬
mini quicquam proquo uobis iras¬
catur debeatis nisi ut inuicem
diligatis: Reddito debito & ob¬
sequio quod omnibus potestat¬
bus & principibus ꝑ soluere debemꝰ¬

Expanded text:
emini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis. Sic omnibus servitutis vestrae obsequia et debita reddite, ut nemini quidquam pro quo vobis irascatur, debeatis, nisi ut invicem diligatis. Reddite debitum et obsequium, quod omnibus potestatibus et principibus persolvere debe
Abbreviated transcription (Latin):
unt: Ergo ad bonum illorum
ne faciant malcũ potes tates illȩ
p̃posite sunt: quia quo amplius ho¬
mo malum facit: eo amplius poenas
sustinebit maiores:: Siautem
male feceris : time: Id .ẽ. non leue
feras potestatem timere: poterit
enim tedãpnare inuenta occcsio¬
ile: Non enimsine causa gladiũ

Expanded text:
unt. Ergo ad bonum illorum unt. Ergo ad bonum illorum ne faciant malum, potestates illae praepositae sunt, quia quo amplius homo malum facit, eo amplius poenas sustinebit majores. Si autem male feceris, time; id est, non leve feras potestatem timere: poterit enim te damnare inventa occasione. Non enim sine causa gladium
Abbreviated transcription (Latin):
ad flixerit: Aut in alilcontrarius
extiterit tuque legittime decer¬
tando mostem aut aliquam in iu¬
riam pacienter ꝑtuleris: habeb
ex illa laudem id ẽ. ipsa prebebit
occasionenrut tulauderis. quia
ꝑcipies ꝓꝑsecutionibus eĩ tibi in¬
rogatis ꝑ petuam beatitudinẽ:
et laudaberis apud dm̃ et homi¬
nes: Consideremus laurentium
qui ꝓxpĩnomine : acerrim e. est
ustulatus : Non fuisset lauder
dignus ꝑfecte inuentus: nisi
a suo ꝑsecutore fuisset ustulacus
ldeoq ipset potestas fuit occcisio
laudis cius Sic deceteris scis
mar tyribus in telligendum. et
deomnibus qui iniustae dãpnantur:
Dei enim minister. ẽ. tibi inbonum:
Dei enimminister. est id ẽ. ad eo est¬
constitutus adbonum tuum : utsu o
timore et aduitorio custohat. et tu¬
eaturte . Neinterficictris ab inimico
tuo. et ut tium substantiam non diri¬
piant alii: ALTER Sunt multi
qui uolunt agere malum. sed dment
potestatẽ mundanam: & ccuifa
huiustimoris non ꝑficiunt. qđ cupi¬

Expanded text:
afflixerit. aut in aliquo contraria exstiterit, ut quoque legitime decertando mortem aut aliquam injuriam patienter pertuleris, habebis ex illa laudem, id est, ipsa praebebit occasionem ut tu lauderis: quia percipies pro persecutionibus ejus tibi irrogatis perpetuam beatitudinem, et laudaberis apud Deum et homines. Consideremus Laurentium qui pro Christi nomine acerrime est ustulatus. Non fuisset laude dignus perfecte inventus, nisi a suo persecutore fuisset ustulatus; ideoque ipsa potestas fuit occasio laudis ejus. Sic de caeteris sanctis martyribus est intelligendum, et de omnibus qui injuste damnantur. Dei enim minister est tibi in bonum. Dei enim minister est, id est, a Deo constitutus est ad bonum tuum, ut suo timore et adjutorio custodiat et tueatur te, ne interficiaris ab inimico tuo, et tuam substantiam non diripiant alii. Aliter: Sunt multi qui nolunt agere malum, sed timent potestatem mundanam, et causa hujus timoris non percipiunt quod cupi
Abbreviated transcription (Latin):
in conquiniscendo & humilian¬
eosqui nobis prepositist̃ diligere
debemꝰ: hoc debitum caritatis
quam diu in p̃senti scło uiuitur
deb&ur: infuturo quoq sine pon¬
dere plenius firmabitur: Qui
enim diligit proximũ legẽ imple¬¬
.uit: Proximus iste non tantum
propinquus cognatione aualiqua
affinitate : sed &iã om̃is homo
intelligitur quẽ diligendo legẽ
morsi implemus. quia qđ mor¬
ses ꝓhibet ꝑ legem. non oc cides.
non ad ulterabis & cetera talia.
sidilectionem habemus contra
pximum non agimus.: Sienim
pximum diligis sic̃ teipsum.
non occides illum. quia non uis
occidi non polluis uxorẽ eius:
quia tuam ab illo adulterari
nonuis: Sic de ceteris intelli¬
gendum: Et ut habundet

Expanded text:
in conquiescendo et humilianin conquiescendo et humilianeos qui nobis praepositi sunt, diligere debetis. Hoc debitum charitatis quandiu in praesenti saeculo vivitur, debetur, in futuro quoque sine pondere plenius firmabitur. Qui enim diligit proximum, legem implevit. Proximus iste non tantum propinquus cognatione aut aliqua affinitate, sed etiam omnis homo intelligitur, quem diligendo, legem Moysi implemus, quia quod Moyses prohibet per legem: Non occides, non adulterabis, et caetera talia, si dilectionem habemus contra proximum non agimus. Si enim proximum diligis sicut teipsum, non occides illum, quia non vis occidi: non pollues uxorem ejus, quia tuam ab illo adulterari non vis, sic et de caeteris intelligendum est. Et ut abundet
Abbreviated transcription (Latin):
lumniam faciatis: Sed conten¬
tiestote supendis uris Ubi
notandum qđ non dixit nolite
militare : quia milites ad eo cons¬
tituuntur ut hab eis patriae
cõmisse tueantur. Red dite
om̃ib debitt. id ẽ. consu&um
obsequium. sicut et cdĩsait Redd¬
dite quae sunt cȩsaris cesari.
& quae sunt dĩdõ: Eui tributũ.
debetis reddere reddite ei.tri¬
butum. sicut et ipse conditor ꝑse
& petro dihragma: Tributum
dicitur a tribunis. et trabuni atri¬
bus iii quidem romulus con¬
ditor & auctor romȩ intres
par tesppłm sibi subditum diuisit:
rationabili distributione: In se¬
natores uidelicet. qui et consules
uocabantur inmilites et agricolas:
Et uni cuique parti principem
unum constituit : qui tribunus
Uec tig̾bẽ. tribͣum fiscale Ꝙdicit᷑
auehendo eo quod accipiatur
deuectis : id .ẽ. dedeportatis
imercibus: Cuitimorem debe¬
tis ut dominis reddite illi
timorem: Cuihonorem.
deb&is reddite illi: non solum

Expanded text:
lumniam faciatis, sed contenlumniam faciatis, sed contenti estote stipendiis vestris . Ubi notandum est, quia non dixit: Nolite militare, quia milites a Deo constituuntur, ut ab eis patriae sibi commissae tueantur. Reddite omnibus debita, id est consuetum obsequium; sicut Dominus ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo : cui tributum, debetis reddere, reddite ei tributum, sicut et ipse Conditor pro se et Petro didrachma . Tributum dicit a tribunis, et tribuni a tribus. Siquidem Romulus conditor et auctor Romae, in tres partes populum sibi subjectum divisit rationabili distributione: in senatores videlicet, quae et consules vocabantur, in milites et agricolas, et unicuique parti principem unum constituit, qui tribunus Vectigal est tributum fiscale, et dicitur a vehendo, eo quod accipiatur de vectis, id est, de eportatis mercibus; cui timorem, timorem, debetis, ut dominis, reddite illi; cui honorem, honorem, debetis, reddite illi, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tutus .ẽ. cuius ordinationi re lucta¬
ri non debes: Uerbi gr̃a essubditus
timens: dampnum temporalẽ dum
useruis adoculum: ẽsto ubditus
ꝓpten conscientiam mentis uit ipsa
conscientia quam detis consaituetur:
Ne habea sillum hodiocut presẽtis
obsequium sed tuamens ꝑhibeat
dibi testimonium quod excore
diligas illum : Ideo enim et tri¬
butco prestactis. qui a adeo ip¬
p̃positisunt uobis uel quia den¬
fendunt uos ab hostibus & suo
timore constringunt inut cossi¬
uros ne in terficiamini nabillis:
neq ur̃a bona diripiant: Ueb
&iam nemuos suam̃ iundicitam
exerceant siinaliquo rebelles
fueritis tet eorum iram̃. pacia¬
mini sic̃passisunt iuda ei: quino¬
luerunt romanis tributum dare:
Unde & seꝗre. Ministri enim dĩs.
in hoc ipsũ seruientes. sub utuos
deffendant. reospuniant. tribu¬
tum auobis accipiant: Sic eo ioħs
baptista militibus querea tibus
quid agere deberen respondit
neminem concuciatis nemini cot¬

Expanded text:
tutus est, cujus ordinationi reluctatutus est, cujus ordinationi reluctari non debetis. Verbi gratia: Es subditus timens damnum temporale, dum servis ad oculum: esto subditus propter conscientiam mentis, ut in ipsa conscientia quam Dominus intuetur, non habeas illum odio cui praestas obsequium, sed tua mens perhibeat tibi testimonium quod ex corde diligas illum. Ideo enim et tributa praestatis. Subaudiaepositi sunt vobis, vel quia defendunt vos ab hostibus, et suo timore constringunt inimicos vestros, ne interficiamini ab illis, neque vestra bona diripiant, vel etiam ne in vos suam vindictam exerceant, si in aliquo rebelles fueritis: et eorum iram patiamini, sicut passi sunt Judaei, qui noluerunt Romanis tributum dare. Unde et sequitur: Ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Subaudis ut vos defendant, reos puniant, tributum a vobis recipiant. Sic et Joannes Baptista militibus quaerentibus quid agere deberent, respondit: Neminem concutiatis, nemini ca
Abbreviated transcription (Latin):
reos. regesetpricipes mundi¬
sine causa gladium postat: quitailia scelera
diiudicat. Sunt &iam maxime
consticiti ꝓpter latrones. homici¬
das raptores :ut illos dãpnent:¬
& alios suo timore cõpescere faciant:
Unde & sub ditus: Dcienim minister. ẽ.
uin dex in iram: id ẽ. inuindictam ei.
quimalum facit: Id eon ecessitate
sub diti estote:. Hoc ẽ. quia illi uob̃
ministrisunt inbonum: oboedite
illis ut cum eis pacem habere positis.
Uel necessitate subditi esto ͤ. quia ul¬
ciscentur sede uobis sieorum potes¬
tati contra dxeritis: Adhoc enim
ad eo ẽ. p̃positus ut bene facientes
iuste que uiuentes sua ꝑtectione
muniendo defendat: Uindic tũ
uero inferat peccantib sibi queresis¬
tentib: quia propter subditur . non
solum ꝓpter iram siue uindictam
qua consurgent inuos: sed et propt̃
conscientiamid ẽ. propt̃ mentem
quam debetis haberẽ mundam :¬
in dilectione ẽĩ cui subditi estis.
Maxime ꝓpter hocquia adeo consti¬

Expanded text:
reos reges et principes mundsine causa gladium portat, qui talia scelera judicat. Sunt etiam maxime constituti propter latrones, homicidas, raptores, ut illos damnent, et alios suo timore compescere faciant. Unde subditur: Dei enim minister est, vindex in iram, id est in vindictam, ei qui malum facit. Ideoque necessitate subditi estote. Hoc est, quia illi vobis Dei ministri sunt in bonum, obedite illis, ut cum eis pacem habere possitis; vel necessitate subditi estote, quia ulciscentur se de vobis, si eorum potestati contradixeritis. Ad hoc enim a Deo est praepositus ut benefacientes justeque viventes sua protectione muniendo defendat, vindictam vero inferat peccantibus, sibique resistentibus. Quapropter subditur: non solum propter iram, sive vindictam qua consurgent in vos, sed et propter conscientiam, id est, propter mentem quam debetis habere mundam in dilectione ejus cui subditi estis, maxime propter hoc quia a Deo consti
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ueritas p̃cipit: Diligite in imicos
Sed quȩrit᷑ cũ dñs dicat indilectione dĩ
& ꝓximitotã legẽ consistere : quaredicat
apłs insola dilectione: ꝓximi legẽ
mpleri: Qđ hoc modo soluit᷑ quia
indilectione ꝓximi conssifat dilectio
dĩ. Neq enĩ proximus sine dõ: nec ds̃
sine proximo potest diligi: Vel etiam
ideo in dilectione proximi to tam legem

Expanded text:
 Veritas praecipit: Diligite inimicos Sed quaeritur cur Dominus dicat in dilectione Dei et proximi totam legem consistere: quare dicat Apostolus in sola dilectione proximi legem impleri? Quod hoc modo solvitur, quia in dilectione proximi, consistit et dilectio Dei. Neque enim proximus sine Deo, nec Deus sine proximo potest diligi. Vel ideo etiam in dilectione proximi totam legem
Abbreviated transcription (Latin):
presurrectionẽ . & om̃s aqualiter dm̃
cognosccis : In p̃senti siqͥdẽ sđo sic̃ ẽ
diuersitas scientiae : ita ẽ diuersa si des
qralius plus alius minus dedõ itellegit:
Et scđm qđ intellegit &cognoscit dediuini¬
tate om̃p̃isdĩ habet & fidẽ: Presur¬
rectionẽ autẽ iã ñ erit diuersitas fidȩi :
qr si cut om̃s aequalit̃ dm̃ uidebt̃ ita
e qualẽ fidẽ habebunt: fritenĩ ds̃
om̃ia in omib: : inuirũ ꝑfectũ in m̃ surã
& atis plenitudinis xpĩ : Exuperiorib: ista
pendent : Ipse inquid deđ pastores
qͥ e difficent corp: illius : donecoccura¬
mus om̃s presurrectionẽ generalem
in uirũ ꝑfectũ:. Quidã hoc modo
istud intellegunt : ꝙ in generali resur¬
rectione om̃s ineadẽ etate resurgent
inquaxp̃s resurrexit: Cuiuscũq: etatis¬
mortui fuerint.: Etin nomine uirorum:
conp̃hendunt᷑ & mulieres qđ dicit in ui¬
rũ ꝑfectũ : Sed licet contra fidẽ ñ sithoc

Expanded text:
resurrectionem, et omnes aequaliter Deum cognoscamus. In praesenti siquidem saeculo sicut est diversitas scientiae, ita est diversa fides: quia alius plus, alius minus de Deo intelligit, et secundum quod intelligit et cognoscit de divinitate omnipotentis Dei, habet et fidem. Post resurrectionem autem jam non erit diversitas fidei, quia sicut omnes aequaliter Deum videbunt, ita aequalem fidem habebunt. Erit enim Deus omnia in omnibus . In virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Ex superioribus ista pendent. Ipse inquit dedit pastores qui aedificent corpus illius, donec occurramus omnes post resurrectionem generalem in virum perfectum. Quidam hoc modo illud intelligunt, quod in generali resurrectione omnes in eadem aetate resurgent, in qua Christus resurrexit, cujuscunque etiam aetatis fuerint, et in nomine virorum comprehenduntur et mulieres. Quod dicit in virum perfectum, licet contra fidem non sit
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq gaudia electoy poenasq reꝓborũ
suis auditoribus p̃nunciat : ꝓpheta . ẽ
Denomine uͦ pastoꝵ & doctoꝵ int̾rogatus
beatus augustinus a paulino. responđ:
unũ eẽ. pastorẽ & doctorẽ: Pastor enĩ
non potest eẽ : nisi habeat doctrinã quapas¬
cat gregẽ sibi cõmissũ: Qđsicaruerit
doctrina licet nom̃ habeat pastoris. caret¬
⁊ tam̃ officio: Pastores autẽ & doctores

Expanded text:
electorum, poenasque reproborum suis auditoribus annuntiat, propheta est. De nomine vero pastorum et doctorum interrogatus beatus Augustinus a Paulino, respondit unum esse pastorem et doctorem. Pastor enim non potest esse, nisi habeat doctrinam qua pascat gregem sibi commissum. Quia si caruerit doctrina, licet nomen habeat pastoris, caret tamen officio. Pastores autem et doctores
Abbreviated transcription (Latin):
et gonon potest ẽẽ nequã neq malum.
quia sonꝑseruat ordinẽ suum &cursum
scđmn dispositionẽ dĩ al ternantibus
diebus ac noctibus Sed sicuti dicitur
mi ladomus non qđ mala sit ꝓse sedmilos

Expanded text:
non potest esse nequam neque malum, quia semper servat ordinem suum et cursum secundum dispositionem Dei, alternantibus diebus ac noctibus: sed sicut dicitur mala domus, non quod mala sit per se, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
Id .ẽ si placerẽ iudcieis aquib orcsũ ꝑma¬
nendo inudaismo ł hominibus malis ut suna¬
heretici: xp̃isertius non eẽm: hocdebet unꝰ¬
quisque p̃dicator attendere ut xp̃m.
torib suis: non sẽipsum: Siuero utrũq
potest fieri ut & ds̃ dilrgatur & ipse. bonũ
illud: Quod sip̃s nonplacet eif ñecipse

Expanded text:
rem Judaeis a quibus ortus sum permanendo in judaismo, vel hominibus malis, ut haereticis, Christi servus non essem. Hoc debet unusquisque praedicator attendere, ut Christoribus suis, non seipsum. Si vero utrumque potest fieri, ut et Deus diligatur et ipse bonum est. Quod si Christus non placet e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eugłm anathema sit: anathema:
uarias hab& significationes: aliquando
ponitur ꝓoccisione: ut idẽ apł̃s alibi dic̃:
Optabam ego anathema fieri ꝓfiãtrib: idẽ
ꝓeis : Aliquando ꝓmaledictione :
ut incanonibus hab& siquis hoc uel
illud fecerit: aathema. id .ẽ. maledic¬
tus sit: Aliquan do ꝓseparatione
absens: uł sicut p̃ dix paulo superius
in p̃cedenti uersiculo: ita nc̃ dico: Preter
quod accẽpiftis. sub ame: Modo enim
hominibus sua deo autdõ. Sensus
ttilis . ẽ: Sua deo id  ortor modo
infide eiꝰ anfuadeo deo aliqͥd noui
facere tui omnia patent. p̃sentia p̃terita:¬
& fututa. Hominib suadebat indm̃ crede¬
re: de ouero non sua debat ut aliquid noui

Expanded text:
hoc Evangelium, anathema sit. Anathema varias habet significationes. Aliquando ponitur pro occisione, ut idem Apostolus alibi dicit: Optabam ego anathema fieri pro fratribus mepro eis; aliquando pro maledictione, ut in canonibus habetur: Si quis hoc vel illud fecerit, anathema, id est maledictus sit; alio loco pro separatione, absens, vel sicut praedixi paulo superius in praecedenti versiculo, ita nunc iterum dico, praeter quod accepistis subaudis a me. Modo enim hominibus suadeo an Deo? Sensus talis est: Suadeo, id est hortor modo in fide ejus, an suadeo Deo aliquid novi facere, cui omnia patent praeterita atque futura? Hominibus suadebat in Christum credere, Deo vero non suadebat ut aliquid novi
Abbreviated transcription (Latin):
metũsunt oñs fr̃s̃ id ẽ om̃s condiscđi & cre¬
dentes eidẽsencientes decr cũcisione:
Quid ẽ quod inilis epb̃is quorũda discipuloꝵ
suoꝵ nomina ponitꝰ & hic non specialiter
quẽ lib& sed generaliter om̃s conphen¬
dit Ideo hocegit iit maioris auctoritatis
deilloꝵ seductione t&& quodom̃s aequalit̃
sentiren decrrcũ tisionȩ qđ non deberent

Expanded text:
i et credentes, eadem sentientes de circumcisione. Quid est quod in aliis Epistolis quorumdam discipulorum suorum nomina ponit, et hic specialiter non quemlibet, sed generaliter omnes comprehendit? Ideo hoc egit ut majoris auctoritatis de illorum seductione, et quod omnes aequaliter sentirent de circumcisione quod non d
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃muerũ hominẽ. sediã in mortalem
effectũ Quiergo docuit pãerũꝑ p̾senciã
suã interris adhuc mortalis ipse docuit
piulũ iãimortalis decelo: Et ideo dicit
non ab hominb sub conscitutus ut machias
qui forte abapłis ẽ electus. Neq ꝑ homi
Ut ostender& unius eẽ dignitatis illis duas
ꝑsonas p̃posuit ꝑ sonã filii dĩpatris ꝑsonȩ:¬

Expanded text:
erum hominem, sed jam immortalem effectum. Qui ergo docuit Petrum per praesentiam suam in terris adhuc mortalis, ipse docuit Paulum jam immortalis de coelo, et ideo dicit: Non ab hominibus, subaudis constitutus sum, ut Matthias, qui sorte ab apostolis est electus, neque per hout ostenderet unius esse dignitatis illas duas personas, praeposuit personam Filii Dei Patris