comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potius funger&ꝰ arbitrio. ab¬
batẽ instituit qͥ gregimonaste¬
riali p̃ess& ⁊ Octauũ eñi & de¬
cimũ in hocheremi loco exples¬
uerat annũ : Tũ congregatis
fratrib transitũ suũ adnun¬
dicns obiit in senectu tebonas
fer&roq: inpasitus ferebatur
admoas teriũ suũ ubis eul¬
ens sepelire manda ueratii
Tunc archi prb nereensis uic
collecra tlericorũ cohorte:
uoluit ui auferre glebã scĩ
corpũs culi: Videlic& ut ad
uicũ suũ unđ egressus fuerat
sepeli&ꝰ ⁊s ed cũ furibundus
ueniens uidiss& alo gepalla¬
q̃ sc̃s tegebat artus. eximio
alberenitore lta nutudĩ ẽ
me&cuꝑ territus. ut omni uelo¬
citate reuocar& ab animo-
quodmale conceperat leuita¬
tis arbitrio. ⁊ Coniunctsq
psallentio : in exsequiis sc̃ĩ
ꝑgressus : tumulauit eũ cũ
reliqis qui aderant fratrib:¬
inipso colũbarense monas¬
terio  Acuiꝰ scm sepulch¬
rum prudentia caeca cũ
alialemouicina puella si¬

Expanded text:
potius fungeretur arbitrio, abpotius fungeretur arbitrio, abbatem instituit, qui gregi monastecum per luem illam inguinariam diacimum in hoc eremi loco expleverat annum. Tum, congregatis fratribus, transitum suum annuntians, obiit in senectute bona, feretroque impositus ferebatur ad monasterium suum, ubi se vivens sepeliri mandaverat. Tunc archipresbyter Nereensis vici, collecta clericorum cohorte, voluit vi auferre glebam sancti corpusculi, videlicet ut ad ret insidias, ne hic ascenderet, sepeliretur; sed cum furibundus veniens vidisset a longe pallam quae tegebat artus sanctos eximio albere nitore, ita nutu Dei est sensisset in pectore, in oratiocitate revocaret ab animo quod male conceperat levitatis arbitrio, conjunctusque psallentio in exsequiis Sancti progressus, tumulavit eum cum reliquis qui aderant fratribin ipso Columbariense monasterio. Ad cuius sanctum sepulchrum Pralia Lemovicina puella, si
Abbreviated transcription (Latin):
citũ exercer& Tuncappa¬
ruitei angelus dñi: ꝑ uisũ dicens
siuis mundũ uidere: eccecolũ¬
na in qͥa ascendens contẽpla¬
reomnia q̃ geruntur ineo
Erat enĩ ante eũ ꝑ ipsã uisiomẽ
columnaminte celsitudinis
collocata. in quaascendens
uidithomicidia fustacae¬
des adulteria fornicatio¬
nes uel omnia paruaq̃ gerun¬
tur inmundũ: Et disxendeps
adhas prauitates : quasdu¬
dũ tecomfessus oblitus sum:
Tunc altilli angł qͥcũ eoloq¬
batur Desineergo q̃ reret
mundũ nepereas cũ eo sed
potius uddemoretoriũ in qͦ
neris hoc tibi erit comnsalatio
inperegrination &ua: Ingres¬
susq: cellulã oratorii ⁊ incienr
degulã fictiliã : in qͥ signũcri¬
cis dominicae erat ex p̃ssum
Agnascensq munꝰ diuinũ in¬
tellexit sibi adonia munda¬
naeꝑ suasianis incitamenta :¬
hoc ẽẽ in expugnabile muniño
quinq: a cellula heremi inqa
habitabat : Et congregatis
monachis  ut solitudinẽ libers

Expanded text:
citum exerceret. Tunc appacitum exerceret. Tunc apparuit ei angelus Domini per visum, dicens: Si vis mundum videre, ecce columna, in quam ascendens contemplare omnia quae geruntur in eo. Erat enim ante eum per ipsam visionem columna mirae celsitudinis collocata, in quam ascendens vidit homicidia, furta, caedes, adulteria, fornicationes, et omnia prava quae geruntur in mundo. Et descendeusad has pravitates, quas dumanu inposita, per signum crucis Tunc ait illi angelus, qui cum eo loquebatur: 'Desine ergo quaerere mundum, ne pereas cum eo, sed potius vade in oratorium, in quo neris, hoc tibi erit consolatio in peregrinatione tua'. Ingressusque cellulam tegulam fictilem, in qua signum crucis dominicae erat expressum; agnoscensque munus divinum, intellexit sibi ad omnia mundanae persuasionis incitamenta hoc esse inexpugnabile munimentquinque a cellula eremi in qua habitabat, et congregatis monachis, ut in solitudine libero
Abbreviated transcription (Latin):
in colomitati: Nullas enĩ
ante eũ uires habere potenat
ꝑ suasionis iniq p̃stigiũ Nã
sicꝰ hos qͥuex abatur emunda¬
bat Ita & q̃ inmittebat oc¬
cultae atrocia auctorcri¬
minis. repellebat crucis
sacra tissima e ꝑ uirtutem
Nã leubellae cuidã feminae
cũꝑlu. ẽillã inguinaria dia¬
bolus martnũ mentitus ob¬
lationes qͥb: qua si populus sal¬
uar& iniquiter obtuliss&.
hcec ad scĩti dilatae p̃solũ
reuel antespũ sco euanuerunt
uerũ & icc̃ ipseincentor malorꝰ
sco t&errinꝰ apparens
quae nequiter gesrenxt : Ep¬
fessus ⁊ Trans figunat enĩ sesae¬
pediabolus. inangelũ lucis:. ut
hac fraude decipiat in nocen¬
tes: sed cũ ei multas intenta¬
r& insidias nec hicascender&
unđ ille corruerat: inmisitei
cogitationẽ ut p̃t̃ misso here¬
mo ad sđm reueiti deber&
sed hic sc̃s cũuirus crassari
sensis& inpectore: in oratio¬
nepstractus. p&ebat ut ni
hil aliud nisi quod dõ eẽt̃pla¬

Expanded text:
incolomitati. Nullas enim incolomitati. Nullas enim ante eum vires habere poterat persuasionis iniquae praestigium. Nam sicut hos qui vexabantur emundabat, ita et quae inmittebat occultae atrocia auctor criminis repellebat crucis sacratissimae per virtutem. Nam Leubellae cuidam feminae, cum per luem illam inguinariam diabolus Martinum mentitus oblationes, quibus quasi populus salvaretur, iniquiter obtulisset; haec ad sanctum dilatae, non solum, revelante Spiritu sancto, evanuerunt, verum etiam ipse incentor malorum sancto teterrimus apparens, quae nequiter gesserat est professus. Transfigurat enim se saepe diabolus in angelum lucis, ut hac fraude decipiat innocentes. Sed cum ei multas intentaret insidias, ne hic ascenderet, unde ille corruerat, inmisit ei cogitationem, ut, praetermisso heremo, ad saeculum reverti deberet. Sed hic sanctus, cum virus crassari sensisset in pectore, in oratione prostratus ens heremitam esse decreverat, hil aliud nisi quod Deo esset pla
Abbreviated transcription (Latin):
inclrta miseratio: q̃ eũ p̃sti¬
ens heremitã ẽẽ decreu eroel
breuẽ illũ accipere iub&sut
adheremũ ꝓpentra: ille aut̃
incellula qͣ degebat congre¬
gatis uirginib: monasteriũ
instituit puellarũ. uihil de
omnilaboresuo quodibidẽ
ad gregauerat : Cũ abscede¬
r& sumens nisi rocstru unũ
unc̃q: bipennẽ Ingressusq:
altas siluarũ solitudines uenit
ad locuiqͥdr̃ medio cantus.
ibiq constructã cellulã mope
ree supra diximꝰ dõ uacabatat:
inibicũ multos inergumin s
manuin posita ꝑ signũ crucis
effugatis daemonib: menti
integra reddidiss&: unꝰ ad eut̃
adductus ẽ rabiđ qͥ rictib patu¬
lisdentib:q: cruentis qͦ dattip¬
gerepoterat dentib ꝓpriis
laniebat: ꝓqͦ ꝑtriduũ inorati¬
oneꝑstratur. obtenuit a illa
diuinae miseratiois potełiã :
ut mitigato furore l&o obnox¬
ius mundar& : inmissisq in os
eiꝰ digitis. fugatofenlis atro¬
citatis spũ : ꝑ sonã restituit

Expanded text:
inclita miseratio, quae inclita miseratio, quae ens heremitam esse decreverat, brevem illum accipere iubet, ut ad heremum properaret. Ille autem in cellula qua degebat, congregatis virginibus, monasterium instituit puellarum, nihil de omni labore suo quod ibidem adgregaverat, cum abscederet, sumens, nisi rastrum unum unamque bipennem. Ingressusque altas silvarum solitudines, venit ad locum qui dicitur Mediocantus. Ibique constructam cellulam, in opere quo supra diximus Deo vacabat, atque inibi, cum multos inerguminos, manu inposita, per signum crucis effugatis daemonibus, menti integra reddidisset, unus ad eum adductus est rabidus, qui rictibus patulis dentibusque cruentis quod attingere poterat dentibus propriis laniabat. Pro quo per triduum in oratiprostratus, obtenuit ad illam divinae miserationis potentiam, ut, mitigato furore, leto obnoxius mundaretur, inmissisque in os eius digitis, fugato feralis atrocitatis spiritu, personam restituit
Abbreviated transcription (Latin):
delectabatꝰ uigiliis. Exercebatis
lectione atq: in oratione assido
prũptus effundebatꝰ: ut necad
conuiuiũ mensaeca nonicae
cũ reliqͥs acceder& clericis:
Quod audienr archiđiac: frendes
controceũ Nt Aut cũ reliquis
fratrib cibũ sume. aut certe
oliscede anob̵ iN enĩ rectẽ uid&
ut dissimulss cũ his habere uicti
cũqͥb eccles asticũ implerepũla¬
ris officiũ f̃. ẽ enĩ dehis seruis
cõmotur animo ꝗ lã heremi
sitiebat adiresecr&ũ: sed egr¬
essus a burbe memorata ue¬
nit aduicũ pereensim : ibiq
dedificato oratorio acscĩmar¬
tinireliquiis consecracto pue¬
ros erudire coepit instudus lit¬
terarũ . Veniebant aut̃ ad eũ
infirmi. & sanabantur: Atq
mergumini Nom̃ eiꝰ confiten¬
tes emundabantur: Nec ei
erat solitudo ut uoluerat.
sed patefacta uistus . publicũ
usq: quaq: reddebat: Tunc
puspicio qondã breuib cons¬
nar& manifestissimede¬
daracre ⁊ sed pi&atis diuinȩ

Expanded text:
delectabatur vigiliis, exercebatur delectabatur vigiliis, exercebatur lectione atque in oratione assidua prumptus effundebatur, ut nec ad convivium mensae canonicae cum reliquis accederet clericis. Quod audiens archidiaconus, frendens contra eum, ait: 'Aut cum reliquis fratribus cibum sume, aut certe discede a nobis. Non enim rectum videtur, ut dissimules cum his habere victum, cum quibus eclesiasticum implere putaris offcommotus animo, qui iam heremi sitiebat adire secretum; sed egressus ab urbe memorata, venit ad vicum Nereensim, ibique aedificato oratorio ac sancti Martini reliquiis consecrato, pueros erudire coepit in studiis litterarum. Veniebant autem ad eum infirmi et sanabantur, atque inergumini nomen eius confitentes emundabantur; nec ei erat solitudo, ut voluerat, sed patefacta virtus publicum usquequaque reddebat. Tunc pro auspitio quoddam brevibus consnaretur manifestissime declarare. Sed pietatis divinae
Abbreviated transcription (Latin):
nunnioni qͥ qondã cũ childeber¬
tho parisiorũ rege magnus
habebatur ad exercendũ con¬
mendatus. ea quo cũ insũma
amoris diligentia nutrir&ur
ltasehumilẽ atq subiectũ
omnib p̃bebac ut omnes e ũ
tã quã ꝓpriũ parentẽ in sũ ma
bonita tediligerent Regressi¬
q. addomũ patrede functo repe¬
rit matrẽ suã adhuc suꝑstitẽ
Cuillant. Eccegenitor tuus
odulcissime nateobuit egoue¬
rocibsq solatio degeo reqͥrã
puellã pulchrã in genuã: cui
copulatus solatiũ p̃beas mat̃is
uiduitati: Atilleres ponđ Non
coniungor mundanȩ coniugi
sed q̃ coñcepit animꝰ. cũ chñi uolĩ¬
tate ꝑficiã: Cuicũ genarix
non intellegens q̃ rer& qͥd hoc
ẽẽt ꝓderenoluit sed abut ad
arca diũ bitur igtie urbis ep̃m
peluitq sibi comã capitis tondi
adsciriq: sein ordine clericorũ
Quod ep̃s . dño uolente sinemos
cõpleuit: Nec multo pꝰ diacona
officiũ sumens uacabat leiunis

Expanded text:
Nunnioni, qui quondam cum ChildeberNunnioni, qui quondam cum Childebertho Parisiorum rege magnus habebatur, ad exercendum commendatus est. A quo cum in summa amoris diliita se humilem atque subjectum omnibus praebebat, ut omnes eum tanquam proprium parentem in summa bonitate diligerent. Regressusque ad domum, patre defuncto, reperit matrem suam adhuc superstitem. Cui illa ait: Ecce genitor tuus, o dulcissime nate, obiit; ego vero absque solatio dego. Requiram puellam pulchram ingenuamque, cui copulatus solatium praebeas maternae viduitati. At ille respondit: Non conjungor mundanae conjugi, sed quae concepit animus cum Domini voluntate perficiam. Cui cum genitrix non intelligens quaereret quid hoc esset, prodere noluit, sed abiit ad Arcadium Bituricae urbis episcopum, petiitque, sibi comam capitis tondi adscirique se in ordine clericorum. Quod episcopus, Domino volente, sine mora conplevit. Nec multo post diaconatus officium sumens, vacabat ieiuniis,
Abbreviated transcription (Latin):
tus: cũ dec̃i eẽt annorũ pas¬
tor ouiũ distinatur
frrtre antonio. tarditũ ad studi¬
a littenarũ: Erant enĩ nonqͥdẽ
nobilitate sublimes. ingenuitam
Cũq qͦdã meridie hic abscolis
ste egrege cõmisso ad capien¬
dũcibũ ꝑ aterno in hospitio con¬
uenissent dixit antonius fra¬
trisuo. ⁊ Discede longius orustice
Tuum. ẽ enĩ opus oues pascere:
meũ litteris exerceri: Quade
re nõbiliorẽ meipsius officiicu¬
retfacit: cũ tehuiꝰ custodicie
seruitus. uilem reddit ⁊ Quod
ille audiens & hanc intrepa¬
tionẽ quasi ã dõsibi tnans misst̃
putans. reliquit oues in cãpi
planitiae & scolas puerorũ
nisuanimi agile. atq: cursuue¬
locissimo ex p&iuit. Traditisq
elementis: ac deinceps q̃ studio
puerili necessariaerant . Itace¬
lerit̃ memoria opitulante
inbutus ẽ ut frarẽ uel insci¬
entia p̃ceder&: uel alacritale
sensus adnuente diuininumi¬
nis auxilio ante ir&. De hinc

Expanded text:
tus, cum decim esset annorum, pastus, cum decim esset annorum, pastor ovium distinatur, fratre Antonio traditum ad studia litterarum. Erant enim non quidem nobilitate sublimes, ingenui tamen; cumque quodam meridie hic ab scolis, iste a grege commisso ad capiendum cibum paterno in hospitio convenissent, dixit Antonius fratri suo: 'Discede longius, o rustice. Tuum est enim opus oves pascere, meum vero litteris exerceri; qua de re nobiliorem me ipsius officii cura facit, cum te huius custodiae servitus vilem reddit'. Quod ille audiens et hanc increpationem quasi a Deo sibi transmissam putans, reliquit oves in campi planitiae et scolas puerorum nisu animi agile atque cursu velocissimo expetivit, traditisque elementis ac deinceps quae studio puerili necessaria erant, ita celeriter, memoria opitulante, inbutus est, ut fratrem vel in scientia praecederet vel alacritate sensus, adnuente divini Numinis auxilio, anteiret. Dehinc
Abbreviated transcription (Latin):
ut offerr& unus qͥsq ꝓuirib
quiddã muneris dõ & hoc non
anecessitate sed sponte
offerebant ergodonaria:
cantiũ pulchritudinis. acfila
bissiduplicati: cocciq bistosti
non nulli pelles ari&u rubri¬
catas pilosq: caprecrũ sed cũ
haec omnia : doctores ecclesi ar
esse allegorica tradidissent
& in reliqͥs donariis graticrũ
caprocrũ pilis laudationum
uerba comparauerunt. Ita
nunc & nos steriles sensum¬
periti studio squalentesin
actu : & si aurũ argentumq
uel gemmas filaq: duplicata
ac tosta non offerimꝰ scltĩ
uelpilos capraerꝰ Id ẽ uerba q̃
mira cula in ecł scã porregi¬
mus: ut legentes eo incitenur
studio qͦ scĩ meruerunt scan¬
derepolũ Ergo qͥa nobis
debeciti patrocliuita nuꝑ
data relatio q̃dãpdidit
ñ omittenda sed incinifestap¬
da curaui: Et lic& sermone
rustico ñ tam̃ oculi arbitro¬
tus sũ: q̃ds̃ gessit ꝑ famulũ
suũ Igi curbectissimus
patroclus biturigi territu¬
rii in cola & heriopatreꝓgeni¬

Expanded text:
ut offerret unusquisque pro viribus quiddam muneris Deo, et hoc non ex necessitate, sed sponte . Offerebant ergo donaria cantium pulchritudines, ac fila byssi duplicati coccique bis torti; nonnulli pelles artetum rubricatas, pilosque caprarum. Sed cum haec omnia doctores Ecclesiarum esse allegorica tradidissent, et in reliquis donariis gratiarum caprarum pilis laudationum verba comparaverunt; ita nunc et nos steriles sensu, imperiti studio, squalentes in actu, et si aurum, argentum, vel gemmas, filaque duplicata ac torta non offerimus, saltem vel pilos caprarum, id est verba quae miracula, in Ecclesia sancta porrigimus, ut legentes eo incitentur studio quo sancti meruerunt scandere polum. Ergo quia nobis de beati Patrocli Vita nuper data relatio quaedam prodidit, non omittenda sed manifestanda curavi; et licet sermone rustico, non tamen occuli arbitratus sum, quae Deus gessit per famulum suum. 1. Igitur beatissimus Patroclus, Biturigi territurii incola, Aetherio patre progeni
Abbreviated transcription (Latin):
Uum egregia morsei
discensionis tab̵ naculũ iuxła
ipsum oris dominicip̃ceptũ
fabricaredis poner& atq
adhoc unđq apparactũ mul¬
ta comgerere iussus Ñhabe¬
r& cuncta in regestu prũptua
te. iussit cõnmoneri populti:¬
meruit uolum in is auirtute
Et in tantũ claritate positur
e. ut ipseproprus oculis legens

Expanded text:
um egregia Moysei scensionis tabernaculum iuxta ipsum oris dominici praeceptum fabricare disponeret, atque ad hoc eundemque apparatum multa congerere iussus non haberet cuncta in regestu prumptuarte, iussit commoneri populmeruit voluminis a virtute, et in tantum claritate positus est, ut ipse propriis oculis legens
Abbreviated transcription (Latin):
aigens dõ & ucledicens casin¬
gulorũ osculalibans abscesse
exercerent : Lunicinus cuit
ic̃ senex factus. accessit ad
chilpericũ regẽ. qͥ tuneburgut¬
habitare: cipu durbẽ icinubꝰ
regis cathedrit qͥ ea hont ad
conuiuiũ res debat ex territis¬
q: cdtsum: Terremotus factis
ẽuaqit: Responder̃ qͥ dercu
nihilse sensisse cõmotionis: Et
ille: Occurrite quaotius
cidportã. nefor tecliqͥs cad¬
uers ciricupiens regno nr̃o cid¬
sitõ quas in ociturus nob̵ Ñ enĩ
sinecausa haec sella contro¬
muit : Q protinꝰ concurrenter
offenderunts enẽ inuestepeiu¬
cia: Et dixer̃ regi deeo qͥct
Ite cidducite et in conspectumeo
utintelleg̃ cuius ordinis ho¬
mosit. Festaũ adductus ste¬
tit cont̃ rege : sicꝰ q̃ ondã iacob
tis aegerut uenias adnos ÷
edicito Cuulle pat̃su iti qͥt¬

Expanded text:
agens Deo et vale dicens ac sinagens Deo et vale dicens ac singulorum oscula libans, abscessiexercerent. 5. Lupicinus autem iam senex factus, accessit ad Chilpericum regem, qui tunc Burgunhabitare apud urbem Ianmuit cathedra regis, qui ea hora ad convivium residebat, exterritusque ait suis: Terraemotus factus est. Responderunt qui aderant, nihil se sensisse commotioille: 'Occurrite quantotius ad portam, ne forte aliquis adversari cupiens regno nostro adsit, quasi nociturus nobis; non enim sine causa haec sella contremuit'. Qui protinus concurrentes, offenderunt senem in veste pellicia et dixerunt regi de eo. Qui ait: 'Ite, adducite eum in conspectu meo, ut intellegam, cuius ordinis homo sit'. Et statim adductus, stetit coram rege, sicut quondam Iacob tis aeges, ut venias ad nos? Edicito!' Cui ille: 'Pater
Abbreviated transcription (Latin):
plicitate & operib bonis uisi¬
tans infirmos & seluans eos
oractionesua : fictũ ẽ tuit̃ qͦ¬
dã tem̃p̃r dũ iter ager& ad
uisitandos fr̃s ut occu paante
crepus culo aid hospitiolũ
diuerter & lȩpsorũ. Erant
ut̃ nouẽ uiri usus ceptusq cibeis
stat̃ plenus caritatedĩ iussit
aquã calidã fieri atq omniũ
pedes manu ꝓprialcuit lectu¬
lũq spatio sufieris cepit ut
omnes in unos tratu reqͥescerã
Ñ abhorrens luridcemacuba
leprae Quod cũ friccũ fuis s&
obdormientib lepsis hic int̃de¬
cantationes psclmorũ uigilas
extendit manũ suc̃ & t&ligit¬
dcitus ẽ: Tactuq sed ubri iterꝰ
tangens caliũ & ipsȩꝓtinꝰ ẽ min¬
dcctus: Cũq: sesensissent red¬
ditos sanitati: T&igit unꝰ qͥsq
ꝓximũsuũ ut scilic& exꝑgefali
rogarent scmpro emundatioñ
sua sed cũtactiab inuicem
fuissent : & ipsi mundati sunt:
m  aut̃ facto cispiciens omnes
nitente cute effulgere grocde

Expanded text:
plicitate et operibus bonis, visiplicitate et operibus bonis, visitans infirmos et salvans eos oratione sua. 4. Factum est autem quodam tempore, dum iter ageret ad visitandos fratres, ut occupante crepusculo ad hospitiolum diverteret leprosorum. Erant autem novem viri. Susceptusque ab eis, statim plenus caritate Dei iussit, aquam calidam fieri, atque omnium pedes manu propria lavit, lectulumque spatiosum fieri praecepit, ut omnes in uno stratu requiescerent, non abhorrens luridae maculae leprae. Quod cum factum fuisset, obdormientibus leprosis, bic inter decantationes psalmorum vigilans, extendit manum sundatus est; tactuque salubri iterum tangens alium, et ipse protinus est mundatus. Cumque se sensissent redditos sanitati, tetigit unusquisque proximum suum, ut scilicet expergefacti rogarent sanctum pro emundatione sua. Sed cum tacti ab invicem fuissent, et ipsi mundati sunt. Mane autem facto, aspiciens omnes nitente cute effulgere, gratias
Abbreviated transcription (Latin):
Regressoqͦq cebbat̃ ad mo¬
nasteriũ diciteqsi  sisic futu¬
rũ erat ut addis ꝑsion ẽ fratrũ
aibires . ut inã nec accessisses
adeos. Cuille: Nolunqͥt mo¬
lesteferre frat̃ dilectissime q̃
cicta sunt : Nã scicis purga tã
reconditũ in horreo palecas
ccut̃ electar ẽẽ foris. Etille
Vtinã nullus abscesnss & exhis
sed nuncin dica quaes omihi quap¬
tiexinđ abierunt Aresponđ:
Duo de cĩuiri cotornos atq: elaq¬
inqͥb: ds̃ p̃habitatꝰ Tuncromanꝰ
cũ lacrimis atꝰ Credomillo di¬
uinae miserationis respectu :
qͥ a necillos separtibit athesciu¬
rosuo sed congregibit eos : &
lucrieos faci&s ꝓqͥb patidig¬
natus ẽ. Et factaꝑ his oratioñ
obtinuit: ut reues terentur ad
conpungifecit cordaeorũ
&aagentes ꝑaenitentiã ꝑex¬
cessusuo : congrega uerunt
singuli comgregationes suces
& fecer̃ sibi monasteriã q̃ usq
hodie indĩlaudib ꝑseuerant:
Romcinꝰ cuit̃ ꝑsistebaet insim¬

Expanded text:
Regresso quoque abbate ad moRegresso quoque abbate ad monasterium dicit: Si sic futurum erat, ut ad dispersionem fratrum abires, utinam nec accessisses ad eos. Cui ille: Noli, inquit, moleste ferre, frater dilectissime, quae acta sunt. Nam scias purgatam reconditum in horreo, paleas autem eiectas esse foris'. Et ille: 'Utinam nullus abscessisset ex his! Sed nunc indica, quaeso, mihi, quanti exinde abierunt'. Qui respondit: 'Duodecim viri cotornosi atque elanon habitat'. Tunc Romanus cum lacrimis ait: 'Credo in illo divinae miserationis respectu, quia nec illos separabit a thesauro suo, sed congregabit eos et lucri eos faciet, pro quibus pati dignatus est'. Et facta pro his oratione, obtenuit, ut reverterentur ad us autem conpungi fecit corda eorum; et agentes paenitentiam pro excessu suo, congregaverunt singuli congregationes suas et fecerunt sibi monasteria, quae usque hodie in Dei laudibus perseverant. Romanus autem persistebat in sim
Abbreviated transcription (Latin):
a cumnenie regonib dix¬
nꝰ congregatosꝰ Et cuce¬
dens meridiecũ adhue fft̃
in cgro eẽnt : ingressus ẽdomũ ÷
inqs cibi coquebtentꝰ cadreficien¬
dũ: Viditq diuersorũ ferculo¬
nũ ceppara eũ magnũ: pisciũq
multitudinẽ ad gregotẽ:
Dixitq: incorđ suo: Nedignũ
ut monachi qͦrũ uita slitaria ẽ
tc̃ ineptis utantur sumptib::
Et stctti iussit p̃parari ceneũ
incignũ, Cũq locatus suꝑignẽ
feruere coepisr& posuit ineo
cunctos simulqͦs para uerant
cibos i Tcĩpisces q̃ holent
siuel egumina : uel quicquidad
comedendũ monachis dssti¬
naccũ fuerat. Dixitq dehis
pultib Nuncreficiantur sf̃s:¬
Nc̃ non dilicis uacent q̃eos
ãdiuino in pediant opere
qͦd illi cognoscentes : uald
molestetuler̃ : Tam̃ duo de¬
cĩ iuiri habito consilio i racui¬
dia iu flã mati : reliq̃runt
tes & eaq̃ erant scł delec¬
tabilia inqͥ rentes Reuela¬
nec ei uoluit diuina miseroo¬
norẽ cictet᷑ occultarre:

Expanded text:
Alamanniae regionibus diximus congregatos; et accedens meridiae, cum adhuc fratres in agro essent, ingressus est domum, in quo cibi coquebantur ad reficiendum; viditque diversorum ferculorum apparatum magnum pisciumque multitudinem addixitque in corde suo: Non est dignum ut monachi, quorum vita solitaria est, tam ineptis utantur sumptibus: et statim jussit praeparari aeneum magnum; cumque locatus super ignem fervere coepisset, posuit in eo cunctos simul quos paraverant cibos, tam pisces quam olera sive legumina, vel quidquid ad comedendum monachis destinatum fuerat, dixitque: De his pultibnam non diliciis vacent, quae eos a divino inpediant opere'. Quod illi cognoscentes, valde moleste tolerant. Tamen duodecim viri, habito consilio, iracundia inflammati, reliquerunt tes et ea quae erant saeculi delectabilia inquerentes. Revelanec ei voluit divina miseratio rem actam occultar
Abbreviated transcription (Latin):
tus cibrahã abbaqͥpꝰ multas
temptationes seł fines ẽ terre¬
turii ingressus aruerni: qnon
in merito abrochae illi conpa¬
roctur seniꝑ magnitudinefideĩ
Cuiqondã dixerat dr̃ Exide
terra tua & de cognation &uã
& uadeintertẽ quã monstroo¬
uero tibis reliqͥt aut̃ hic̃ ũsolũ

Expanded text:
tus Abraham abba, qui post multas tus Abraham abba, qui post multas temptationes saeculi fines est terreturii ingressus Arverni. Qui non inmerito Abrahae illi conparatur seni pro magnitudine fidei, cui quondam dixerat Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et vade in terram, quam monstravero tibi. Reli
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ci b ardore ignis incanduit ⁊llo
aestimans ouit̃ eũ lã in sccuilla
& cda de hoc scõmiracula suut
pelata q̃ scribere longiipitaui:
Hoc cestimans fi deiꝑ fecito
sufficere : q̃dicta sunt: Qa cui pau¬
cañ sufficiunt : plura ñ ꝑderu
nantur daemonas effugciłur
surdi auditũ & do direcipiunt
cultũ reor : qͦd dñs clt
ineuangelio amendico
uob si ħ cibueritis fidẽ integra
& ũ haesi taueritis. sidixeritis
huic monti trcns fer te & tror¬
nsfert se. Et omnia q̃cũq p&sie¬
ritis in nominemeo crediteqͥa
accipiesis & uenient uõb ⁊
Ergo uerit dubiũ qͦd scĩobte¬
nerepossint cidño qͥod p&berint
qͥameofides fundamineposito
nullis haesitationũ fluctib ua¬
cillantur ⁊ ꝓ qͣfide : nĩ solũ infroc
patricie terminũ ꝓpricie.
dũ ccelestẽuitã cigerecupiunt᷑
exules faeti sunt: sed &icĩ trans¬
marina acperegrina p&ierunt
loca: ut ei cuis edeuouertenti
plus placerent: sicut nuncbea¬

Expanded text:
um ab ardore ignis incanduit. Illo um ab ardore ignis incanduit. Illo aestimans ipsum jam in favillam et alia de hoc sancto miracula sunt relata, quae scribere longum putavi, haec aestimans fidei perfectae sufficere quae dicta sunt, quia cui pauca non sufficiunt, plura non proderunt. nantur, daemones effugantur, surdi auditum et claudi recipiunt cultum reor quod Dominus ait in Evangelio: Amen dico vobis, si habueritis fidem integram, et non haesitaveritis, si dixeritis huic monti: Transfer te; et transferet se, et omnia quaecumque petieritis in nomine meo, credite, quia accipietis, et venient vobis. Ergo non erit dubiam, quod sancti obtenere possint a Domino quod petierint, quia in eo fides fundamine posito nullis haesitationum fluctibus vacillantur. Pro qua fide non solum infra patriae terminum propriae, dum caelestem vitam agere cupiunt, exules facti sunt, sed etiam transmarina ac peregrina petierunt loca, ut ei cui se devoverant plus placerent, sicut nunc bea
Abbreviated transcription (Latin):
guinis copia: febrissimul cruor¬
q: defluxit Qd meritis bectci
confessoris p̃stitũ hab&urꝓ
batũ . Sed & nuꝑ ueneran di
comitisseruus : cũ in diuturna
caecita teres ider& celebratis
qͥs uero Eus haec ips ep̃fcctus
scriptor ut actũ ẽ : ꝓpria contẽ¬
platione ꝓspexit: Nodicaue¬
rat igiturorat riũ infricdomũ
ecdes usticã urbis turonicce :¬
inprimo sacer doeii sui anno:
in qͦ cũ relicsrũ scõrũ pignora.
huiꝰ antistitis reliqͥcis collocaũ
piꝰ multos uero dedicationis dier
admonitus ẽ abtbbatẽ utreli¬
qͥus qcs in altari ipsolo cauerat
ustar& ne ab humore nouiae¬
dficii umectatae cliqͥd in his
pitredinis inspder&: qͣ scũre¬
orens reperiss& infectas ab¬
laras exciltari : contntignẽ sic¬
sare oepit⁊ Verit ubiligatu¬
resillas singillactĩ composuũi:
uentũ ẽ cadreliqͥas beatiillidii
coi denq: denens etrđ contra
dialđ plix u suꝑ aerdentes decidit
prunas : Et cãq a eneũ aut serre¬

Expanded text:
guinis copia, febris simul cruorguinis copia, febris simul cruorque defluxit. Quod meritis beati Confessoris praestitum habetur probatum. Sed et nuper Venerandi comitis servus, cum in diuturna caecitate resideret, celebratis quiis vero ejus haec ipse praefatus scriptor, ut actum est, propria contemplatione prospexit. Dedicaverat igitur oratorium infra domum ecclesiasticam urbis Turonicae in primo sacerdotii sui anno, in quo cum reliquorum sanctorum pignoribus hujus antistitis reliquias collocavit. Post multos vero dedicationis dies admonitus est ab abbate ut reliquias quas in altari ipso locaverat visitaret, ne ab humore novi aedificii umectatae, aliquid in his putredinis insederet. Quas cum requirens repperisset infectas, ablatas exi altari contra ignem siccare coepit. Verum ubi ligaturas illas singillatim conposuit, ventum est ad reliquias beati Illidii episcopi. Denique tenens easdem contra valde prolixum, super ardentes decidit prunas, et tanquam aeneum aut ferre
Abbreviated transcription (Latin):
uisi tabatur: eo qͦdpactruus eͥ
eẽt. Erat enĩ ualitudõ cũnimi
stomachi pituita : acfebreual¬
da interea aduenit paruulo
desi deriũ : & credo inspirami
deportar &ur. In latusq maol
puerorũ ad eius tumulũ fusa
oratione cũ lacrimis. leui crĩ
sesensit ẽe quac uenerat.s eue¬
susq: ad domũ iterũ & febre
corripitur : Quadc̃c uero die
cũ grauns agere coep iss&. Eũq
febris asꝑior solito cid graua¬
subsorte lacer&: accedensi
n&rix eius tod eũ: maefts
hodie dulcis nate sũ habitura
dĩe: cũ tetalis attqn& febis
Credo enĩ & fides mea ẽ qͦd uib
eius & tibilca&ititẽ. & mihits¬
buꝰ: sospitatẽ ⁊ Tunc scĩ deps
tatus adtumulũ: orationẽ
dericũ sefuturũ. nec prsus
morar&: sidep̃catio obtpie¬
r& effectũ: Haec effcitus:
sensit ꝓtinꝰ discedere febrem:
Vocatoq puero domuis erepor¬
tari deposcit: Cũq in recubitu
ubitunc ȩpulabantꝰ fuiss& in¬
latus erũpente anarib se¬

Expanded text:
visitabatur, eo quod patruus eius visitabatur, eo quod patruus eius esset; erat enim valitudo cum nimia stomachi pituita ac febre valida. Interea advenit parvulo desiderium, et, credo, inspirante deportaretur; inlatusque manibus puerorum ad eius tumulum, fusa oratione cum lacrimis, leviorem se sensit esse quam venerat. Reversusque ad domum, iterum a febre corripitur. Quadam vero die cum gravius agere coepisset, eumque febris asperior solito adgravasub sorte iaceret, accedens genetrix eius, ait ad eum: 'Maestum hodie, dulcis nate, sum habitura diem, cum te talis attenet febris'. Credo enim, et fides mea est, quod virtus eius et tibi laetitiam et mihi tribuat sospitatem'. Ttatus ad tumulum, orationem clericum se futurum; nec prorsus moraretur, si deprecatio obtineret effectum. Haec effatus sensit protinus discedere febrem, vocatoque puero, domum se reportari deposcit. Cumque in recubitu ubi tunc epulabantur fuisset illatus, erumpente a naribus san
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis tem̃pr. in ipso iteneris cur¬
riculo : migrauit adxp̃m A suisq
delatus mnurbesua sepultus ẽ
Etforsitan ut plerũq: murmuro¬
re homines soliti sunt : qͥspiaã
gurrulatur dicens: Ñ potest
hichabere int̃scõs ꝓunius tcnũ
operatione mirocculi : Nãsi ꝑ pen¬
dicurillud qͦd h̃s ait in euange¬
lio multim hidicunt milladie:
monia elecimꝰ uis tutesq mul¬
tas fecmꝰ & respondebo eis di¬
cens : qͥ añnoui : os ꝓfecto intel¬
Vgst qͥamaigis ꝓficit ad laudẽ
uistus egressad&lum ulo quã ea
q̃ qͥs quã uiuens. gessitinmun¬
do: Qailla labẽ haberepo¬
tuer̃ ꝑ assidua mundanae
occupationis impedimenta.
ihaecuero⁊ omnẽ lobẽ adliqͥ¬
dũ caruerunt Ergo qͥa illaut
tempꝰ operatus ẽ obliuionida¬
tasunt: nec ad nr̃ton notiti ãꝑ¬
dedaramꝰ : Tem̃pr qͦ gcallis
ep̃s aruernc̃ regebat ecclesi&
horũscriptor in adolescentia
degens grcuit̃ cegrotabat
Et ab eo plerũq: dilecti oneumca

Expanded text:
praesentis tempore, in ipso iteneris curpraesentis tempore, in ipso iteneris curriculo migravit ad Christum, a suisque delatus, in urbe sua sepultus est. 2. Et forsitan, ut plerumque murmurare homines soliti sunt, quispiam garrulatur, dicens: 'Non potest hic habere inter sanctos pro unius tantum operatione miraculi'. Nam, si perpenditur illud quod Dominus ait in euangelio: Multi, daemonia eiecimus virtutesque multas fecimus?' Et respondebo eis, dicens, quia non novi vos, profecto intellegit, quia magis proficit ad laudem virtus egressa de tumulo, quam ea quae quisquam vivens gessit in mundo; quia illa labem habere potuerunt per assidua mundanae occupationis impedimenta, haec vero omnem labem ad liquidum caruerunt. Ergo quia illa, utempus operatus est, oblivioni data sunt nec ad nostram notitiam perdeclaramus. Tempore, quo Gallus episcopus Arvernam regebat eclesiam, horum scriptor in adolescentia degens graviter aegrotabat, et ab eo plerumque dilectione unica
Abbreviated transcription (Latin):
aruerni territurii terminor
uerũ &ic̃ uicinarũ urbiifiner
adiuit: Vnđ factũ ẽ ut haeo
gloria : treuericiimperetoris
aures attinger& ⁊ Cuiꝰ filia cũ
ab spũ inmundo correptagra¬
A qͦ possit erui: becitu illidiũ
fama d& exit : Et dictocitiur
abimperactore diroctipueri
scm̃ senẽ in ante dictareꝑ tũur¬
be potestati regiaẽ celerit
rep̃sentant: At ille uenere¬
bilit̃ exceptũ : deex itu in selicis
conqritur filica illeuero con¬
fisus indño in oratione ꝓsenitꝰ :
nocteq cũ saccris hr̃mnis con¬
ticisq: spiritalib: ducta inmis¬
sis in or ꝓuellae digitis : nequẽ
spm : a corpore cibegit obsesse :
Qd mirocculũ im̃pr cernes
inmensos auri argentiq cu¬
mulos scõ offert sccer doti
qod ille ex secrtns acrefutans
hoc obesnuit : ut aruernaciuo¬
tas q̃ tributa inspecie triticea
acuinaria dependebat. in auro
dnsoluer& : qͥacũ grcuuii laborẽ
poenu inferebantur impericli:
scr̃ uero ut a sunt impl&ouitae

Expanded text:
Arverni terreturii terminos, Arverni terreturii terminos, verum etiam vicinarum urbium fines adivit. Unde factum est, ut haec gloria Treverici imperatoris aures attingeret, cuius filia cum ab spiritu inmundo correpta graa quo possit erui, beatum Illidium fama detexit. Et dicto citius ab imperatore directi pueri, sanctum senem in antedicta repertum urbe potestati regiae celeriter repraesentant. At ille, venerabiliter exceptum, de exitu infelicis conquiritur filiae. Ille vero confisus in Domino, in oratione prosternitur, noctemque cum sacris hymnis canticisque spiritalibus ductam, inmissis in os puellae digitis, nequam spiritum a corpore abegit obsessae. Quod miraculum imperator cernens, inmensos auri argentique cumulos sancto offert sacerdoti. Quod ille exsecrans ac refutans, hoc obtenuit, ut Arverna civitas quae tributa in specio triticea vinaria dependebat in auro dissolveret, quia cum gravi labore poenu inferebantur imperiali. Sanctus vero, ut aiunt, impleto vitae
Abbreviated transcription (Latin):
gentib: ⁊ Ñ enĩ mecutir grtĩma¬
ticcie studiũ imbuit: Neq auc¬
torũ sceculariũ politalectio
erudiuit : sed tantũ bectipa¬
tris auiti aruerni pontificis
studiũ: adecdesi astica sollici¬
tauit scripta: simihinon adiu¬
diciũ contingerent q̃ ipsop̃di¬
cante audiui: uel cogenterde¬
g. Quecineq̃ eo obseruareqͥ
mepꝰ dauitici carminis cannas
cid illa euangelicae p̃dicatio¬
nis dicta aitq cipostolicatur¬
tus historias epistolasq ꝑ
ponsũ seqͣti sunt dignis obseqis
penortre: Quadere crudae
rusticitati temeritatẽor¬
tendeis q̃ debeccto cognouif
no illo qͦ possũ ꝓferc̃ stilo
ẽ igitur illidius  cũꝑfectae
uitciescĩtate polleretacdiuer¬
corũ insegreticerũ caris mata
illud qđ adhuc scitatisculmini
deerat dõ inspirante ac popu¬
loelfgenteꝑ meruit : ut sacer¬
dos aruernae eccłe &dominicarꝰ
ouiũ pastor eleger&ꝰ : Cuiꝰ scrta¬
ds famã dũ ꝑ diuersos gratiarꝰ
euehitur ascensus : ñ solũ ipsos

Expanded text:
gentibus. Non enim me artis grammaticae studium imbuit, neque auctorum saecularium polita lectio erudivit, sed tantum beati patris Aviti Arverni pontificis studium ad eclesiastica sollicitavit scripta; si mihi non ad iudicium contingerent, quae ipso praedicante audivi vel cogente relegi, quiea nequeo observare; qui me post Davitici carminis cannas ad illa euangelicae praedicationis dicta atque apostolicae virtutis historias epistolasque psponsum secuti sunt, dignis obsequiis honorare. Qua de re crudae rusticitatis temeritatem ostendens, quae de beato cognovi Illidio illo quo possum proferam stilo igitur Illidius cum perfectae vitae sanctitate polleret ac diversarum in se gratiarum carismata, illud quod adhuc sanctitatis culmini deerat, Deo inspirante ac populo elegente, promeruit, ut sacerdos Arvernae eclesiae et dominicarum ovium paetor elegeretur. Cuius sanctitatis fama dum per diversos gratiarum evehitur ascensus, non solum ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
febris. loca scã circiuire dispo¬
ner& orans: ueniensq adhui
sc̃is epulchrũ. ꝓstnctus ait
Memoresto meibecitissime
ac scãe sacerdos ate enĩedo¬
catus doctis acꝓuocatus sũ. ⁊¬
memoresto alimni ppriiquẽ
amoreunico dilexisti& erue
me abhac qͦ d&eneor febre
Haec effectus herbolas q̃ob
honorẽ sccerdotistumulo
res ꝑsce fuerant: ad euotistol¬
legit & qͥauirides erant or
applicat derlib decerpit
sucũq earꝰ deglutit p̃teriit
enĩ dies illa nec ab hocẽ pulsati
incõmodo. Et deinceps ita sospi¬
tati. ẽrestitutus ut nec illaqͦas
uulgo fraxcliones uocant ultroo
ꝑferr& Haec : ab ipsius prbiore
itagestũ cognoui. Ñ enĩ ambi¬
gitur ꝑ illius potenic̃e ꝓdereuir¬
tutes detumulis seruorũ suo¬
rũ qͥ latarũ uocciuit exmonu¬
mento. Ex PL UII.
DES COGREGO¬
RIO Ep̃O

Expanded text:
febris, loca sancta circuire dispofebris, loca sancta circuire disponeret orans, veniensque ad hujus sancti sepulcrum, prostratus ait: Memor esto mei, beatissime ac sancte sacerdos. A te enim educatus, doctus ac provocatus sum; memor esto alumni proprii quem amore unico dilexisti, et erue me ab hac qua detineor febre. Haec effatus, herbulas quae ad honorem Sacerdotis tumulo respersae fuerant a devotis colligit; et, quia virides erant, ori applicat, dentibus decerpit, succumque earum deglutit. Praeteriit enim dies illa, nec ab hoc est pulsatus incommodo, et deinceps ita sospitati est restitutus, ut nec illas quas vulgo fractiones vocant ultra perferret. Hoc ab ipsius presbyteri ore ita gestum cognovi. Non enim ambigitur per illius potentiam prodire virtutes de tumulis servorum suorum, qui Lazarum vocavit ex monumento. CAPUT VII. De sancto Gregorio ep
Abbreviated transcription (Latin):
ropontifilẽ Et qͥaut diximꝰp¬
celerius uenire potuerant uit
mos rusticorꝰ hab&ꝰ glebã
suꝑbecitũ corpus posuere side¬
les qꝰ ab aestu non intum esce
& qa cespitẽpꝰ eiꝰ ex seqͥ as mu¬
uer q̃dc̃ & uere utego diliget̃
in qͥ siui urgo purissima & de
ebalus electã collegit : in hosto
suo nosuit: infusaq sccepius a qͣ
dño increm̃tũ donte : uiuere
fecit. Deqͣ cespite infirminon
solũ auferentes atq bibenter
herbõ scin abantur uerũ &ic
fidelis suꝑ et̃ oratiosuffrt gũ
merebatur : q̃ postea ꝑ incuric̃
uirgine migrante: deperiit
Deniq adsepulchrũ eiꝰ multae
uistuter ostenscie sunł : Nc̃ qͦr¬
tanarii uł diuersis febrib: ae¬
groti. ut ad becitũ tumulũ fide¬
lit̃ attingunt ꝓtinꝰ hauriunt
scnitatẽ: Valeninicanus
igitur canor cuisi pnr memi¬
dia conatii funger&ꝰ officiũ
atipo quastano corripitur
acꝑ multor dies in magna
defectione laboran: factũ

Expanded text:
re pontificem'. Et quia, ut diximre pontificem'. Et quia, ut diximcelerius venire potuerant, ut mos rusticorum habetur, glebam super beatum corpus posuere fideles, quo ab aestu non intumesceret. Quem cespitem post ejus exsequias mulier quaedam, et vere, ut ego diligenter inquisivi, virgo purissima et deab aliis ejectum collegit, in horto suo posuit, et infusa saepius aqua, Domino incrementum dante, vivere fecit. De quo cespite infirmi non solum auferentes atque bibentes herbam, sanabantur, verum etiam fidelis super eum oratio suffragium merebatur. Qui postea per incuriam, virgine migrante, deperiit. Denique ad sepulcrum ejus multae virtutes ostensae sunt. Nam quartanarii et diversis febribus aegroti, ut ad beatum tumulum fideliter attingunt, protinus hauriunt sanitatem. Valentinianus igitur cantor, cujus supra memidiaconatus fungeretur officio, a typo quartano corripitur, ac per multos dies magna defectione laboravit. 1177
Abbreviated transcription (Latin):
septimo & uigesimo anno: Ex¬
inđ ciblutus atq uestitus in ec¬
clesiã defestur donet conpiun¬
ticiles ad eũ sepeliendũ conue¬
nirent. Magnũ enĩ ibi mira¬
culũ ostensũ populis fuit : qͦd sc̃s
dĩ ad tractodextro pede infe¬
r&to sem ciliud latus qͦdenet
uersus altari contulit: Dum
haec agerentur rogationes ilȩ
q̃pꝰ pascha fiunt celebrabantur:
acuit aut̃ in ecł triduo assi¬
duo instante psallentio cum
magna frequentia populi. ep̃ĩr
aut̃ quasta die aduenientib:
eũ de ecđ leuauerunt & por¬
tantes in suĩ laurentiba sihctẽ
sepeliunt: Ic̃ uero in exseqͥis eiꝰ
quantus planctus quarłi popo¬
li ad fuere enantriuix potest:
Mulieres cũ luc ubrib: indum̃¬
similit̃ &uiri obtecto capite
ut in ex seqͥis uxorꝰ faceremos ẽ:
Ipsiqͦ o: iudcei accensis la¬
padib plangendopseqͣ ebanł:
Omnes tcm̃ populi una uoced:¬
cebant. Vaen ob̵ qͥ pꝰ hcic die
nũqiuã simil ẽ merebimꝰ habe¬

Expanded text:
septimo et vigesimo anno. Exseptimo et vigesimo anno. Exinde ablutus atque vestitus in eclesiam defertur, donec conprovintiales ad eum sepeliendum convenirent. Magnum enim ibi miraculum ostensum populis fuit, quod sanctus Dei, adtracto dextro pede in feretro, se in aliud latus, quod erat versus altari, contulit. Dum haec agerentur, rogationes illae, quae post pascha fiunt, caelebrabantur. Iacuit autem in eclesia triduo, assiduo instante psallentio cum magna frequentia populi. Episcopis autem quarta die advenientibus, eum de eclesia levaverunt, et portantes in sancti Laurenti basilicam, sepeliunt. Iam vero in exsequiis eius quantus planctus, quanti populi adfuere, enarrari vix potest. Mulieres cum lucubribus indumesimiliter et viri, obtecto capite, ut in exsequiis uxorum facere mos est, ipsi quoque Iudaei, accensis lampadibus, plangendo prosequebantur. Omnes tamen populi una voce dicebant: 'Vae nobis, qui post hac die numquam similem merebimur habe
Abbreviated transcription (Latin):
dente orationeñ attigio
Vnđ ego ñ paruã censeo gracti¬
ã qͥ hoc meruit ut pastor posi¬
tus ouessucis deuorari: defen
sit adsumi Cũ greuatus it¬
cõmodo decubar& Ita febre
int̃na omnia mẽ bra eꝰ deputauũ
ut capillos uel barbã simul
Amitter& ⁊sciens aut̃ se reue¬
lanted ñopꝰ triduũ migraturũ
Conuocat populũ & omnib con¬
frccto pane tõmunionẽ scã a
pia uoluntate largitur. Aue¬
niente aut̃ die tertia q̃ eraet do¬
minicadies: q ciuib aruernis
inmanẽ intulit luctũ albłs cẽe
iã caelo ÷ int̃rogat qͥdin ecdeso
pscillerent: Dixerunt: bene¬
dictionẽ eos pscllere. Atille
os almũ qͥnquagesimũ & bene¬
dictionẽ decantatã uel alle¬
uiatico cũ capitello expl&o.
consummauit matutinos qͦꝑ
functos officio Ntua ledicimꝰ¬
uõb fr̃r. Et haec dicens exter¬
sis mẽbris spmcaelointencũ
p̃misit ad dnm Tnensiit aut̃
a& atissucie a nuos exagesi¬
moqinto: Epis copactus uero su

Expanded text:
dente oratione, non attigit. dente oratione, non attigit. Unde ego non parvam censeo gratiam, qui hoc meruit, ut pastor positus, oves suas devorari, defendsit adsumi. Cum gravatus incommodo decubaret, ita febris interna omnia membra eius depavit, ut capillos vel barbam simul amitteret. Sciens autem, se, revelante Domino, post triduum migraturum, convocat populum et omnibus, confracto pane, communionem sancta ac pia voluntate largitur. Adveniente autem die tertia, quae erat dominica dies, qua civibus Arvernis inmanem intulit luctum, albiscente iam caelo, interrogat, quid in eclesia psallerent. Dixerunt, benedictionem eos psallere. At ille, psalmum quinquagesimum et benedictionem decantatam, vel alleluiatico cum capitello expleto, consummavit matutinos. Quo perfuncto officio, ait: 'Vale dicimens, extensis membris, spiritum caelo intentum praemisit ad Dominum. Transiit autem aetatis suae anno sexagesimo quinto, episcopatus vero sui
Abbreviated transcription (Latin):
psequarTũ ppopulosuo trepiđ
erctt. Cũq: dienoctuq dnm̃
dep̃car& : ut uiuens plebẽsuei
uastarinon cerner& ꝑuisũ
noctis epparuit eicengelus
dñi qͥ tã caes ariem quã uestẽ in
similitudine niuis candidã effe¬
rebat. Et at adeũ, Bene enĩ te¬
õscicerdos ꝓspectat diuinapie¬
tas ꝓpopulo tuo supplicantẽ:
Ideoq n&imeas ex audita ẽ enĩ
oratiotua . Et ecceeris cũ populo
tuo ab hac infirmitate liberatis
Nullusq teuiuente in regioneista
ab hac strogedeperii & Nunc
aut̃ polim& uere Pͦocto uero
annos expl&os migrabis a scło
Quod postea manifestũ fuit Ex¬
ꝑgefactus cuit̃ & dõgratiaso
hac consolatione agens qͦdꝑ
cceles tẽnuntiũ confortare
dignatus ẽ : Nogationes illas
instituit ut media qͥ dregesima
pscillendo ad basilicã beciti
iulianimastrris itine repeder¬
triuenirent: sunt aut̃ in hoc
itenere qͦsistadia ccdx Cũ
aut̃ regiones illas ut diximus
lues illa consumer& ad ciuita¬
tem aruernũ scĩ galli int̃ce¬

Expanded text:
se quantum pro populo suo trepidus erat. Cumque die noctuque Dominum deprecaretur, ut vivens plebem suam vastari non cernerit, per visum noctis apparuit ei angelus Domini, qui tam caesariem quam vestem in similitudinem nivis candidam efferebat, et ait ad eum: 'Bene enim o Sacerdos, prospectat divina pietas pro populo tuo supplicantem; ideoque ne timeas, exaudita est enim oratio tua, et ecce eris cum populo tuo ab hac infirmitate liberatus: nullusque te vivente in regione ista ab hac strage deperibit. Nunc autem noli metuere, post octo vero annos expletos migrabis a saeculo. Quod postea manifestum fuit. Expergefactus autem, et Deo gratias pro hac consolatione agens, quod per coelestem nuntium confortari dignatus est, rogationes illas instituit, ut media Quadragesima psallendo ad basilicam beati Iuliani martyris itinere pedestri venirent. Sunt autem in hoc itenere quasi stadia 360. Cum antem regiones alias, ut diximus, lues illa consumeret, ad civitatem Arvernam, sancti Galli interce
Abbreviated transcription (Latin):
coentes in singulis monasterus
eaq̃ ad instititionẽ animaeꝑ
tenebant. Lupicinꝰ torm̃ cibbo¬
tis suꝑ eosobtenuit monar cuđ̃
erat cut̃ ualđ subrius & a
cibo potuq cibstenens Itxut
plerũq testia diereficerstꝰ
Cũ cuit eũ sicꝰ corporis hume
deposcit necessitas sias arti¬
per& uarcũ aqͣ exhiberifas¬
ebat in quamonꝰ in merscis
diutius r&enebat imirũdis¬
tu : Ilta: ab sorbebat ça roeus
ecĩꝑos eius ad sumi : Et sicardor
sicis ex tinguebatur ⁊ Eratenĩ
seuerus uadđ in districtione
frcerũ necquẽ quã : ñ modo
ꝑ uerse agere uerũ &iot uec
loqͥ sin ebat imu uerum
qͦq: : uel colloqͥa : uel occursus
uald uitabat Romanꝰlta
ercet simplex utnihil dehir
penitus adcinimũ ducer&
sed omnib t̃ĩ uiris quã mulie¬
rib: ciequalit̃ flagitccttõbe¬
ne dictiomẽ diuin itatis uomi

Expanded text:
cantes in singulis monasteriis cantes in singulis monasteriis ea quae ad Institutionen animae pertenebant. Lupicinus tamen abbatis super eos obtenuit monarchiam. Erat autem valde subrius et a cibo potuque abstenens, ita ut plerumque tertia die reficerit. Cum autem eum, sicut corporis humani deposcit necessitas, sitis arriperet, vas cum aqua exhiberi faciebat, in qua manus inmersas diutius retenebat. Mirum dictu! Ita absorbebat caro eius eam per os eius adsumi; et sic ardor sitis extinguebatur. Erat enim severus valde in districtione fratrum, nec quemquam non modo perverse agere, verum etiam nec loqui sinebat; mulierum quoque vel colloquia vel occursus valde vitabat Romanus ita erat simplex, ut nihil de his penitus ad animum duceret, sed omnibus tam viris quam mulieribus aequaliter flagitatam benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
one obtenuerunt ãd nĩmise¬
ricordia : ut remotatẽ ptati¬
one liberi adillũ diuinicultus
famulctũ. ex peditiq ꝑseuent¬
rent : Hisdeniq: in orationeua¬
cantib: coeperunt adeostur¬
baest atrũ : hinc & inđ conflu¬
ere & audire uerbũ p̃dicatio¬
nis abeis: Cãq iã betitihere¬
mite populis ut diximꝰ publica¬
ti fuissent fecer̃ sibi mon cisteriũ
qd condatis coneuocitari uoluet
in qͦ succisis siluis. & in plopare¬
dactis : delaborib mcunuũ
ꝓpriarũ uictũ q̃ reb aut̃ Tan¬
tusq feruor dedĩ cmorepxi¬
mos locorũ accenderat : ut con¬
gregata ad officiũ dĩ multitu¬
do simul habitare ñ possit :
feceruntq iterũ celiud monas¬
teriũ in qͦ felixcis caluearis eca¬
men in stituerunt ⁊ sed & hisde¬
inceps. cũ dĩ adiutorio dompli¬
citis : Terbiũ iNtraclam cenict
terminũ manosteriũ locauẽ
Ibantq uicissim hiduo portres
reqͥrentes filios qͦs diuinis
imbuerant disciplinis: p̃di¬

Expanded text:
one, obtenuerunt a Domini miseone, obtenuerunt a Domini misericordia, ut, remota temptatione, liberi ad illum divini cultus famulatum expeditique perseverarent. His denique in oratione vacantibus, coeperunt ad eos turbae fratrum hinc et inde confluere et audire verbum praedicationis ab eis. Cumque iam beati heremitae populis, ut diximus, publicati fuissent, fecerunt sibi monasterium, quod Condatiscone vocitari voluerunt, in quo, succisis silvis et in plana redactis, de laboribus manuum propriarum victum quaerebant; tantusque fervor de Dei amore proximos locorum accenderat, ut congregata ad officium Dei multitudo simul habitare non possit; feceruntque iterum aliud monasterium, in quo felicis alvearis examen instituerunt. Sed et his deinceps cum Dei adiutorio ampliatis, tertium intra Alamanniae terminum monasterium locaverunt. Ibantque vicissim hi duo patres, requerentes filios, quos divinis imbuerant disciplinis, praedi