comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nichominus codicilli ualẽt.¬
¶Similes. testin qdem ante
militiãꝵ. s⁊ codicillos ĩmili¬
tia fecerit. an iure militari
tp̃r sigñauit. uł quedami
adiecerit. Certe codicilli mili¬
tie tp̃r facti. nõ debent referri
ad testm̃ s iire militari ua
codicillos ꝯfirmauerit.puta
quos nouissimos feceroñ uti¬
ꝙ statim. que codicilłdãtũ.

Expanded text:
nihilo minus codicilli ualent.Si miles testamentum quidem ante militiam, sed codicillos in militia fecerit, an iure militari tempore signauit uel quaedam adiecerit. certe codicilli militiae tempore facti non debent referri ad testamentum, sed iure militari ualcodicillos confirmauerit, puta 'quos nouissimos fecero', non utique statim quae codicillis dantu
Abbreviated transcription (Latin):
britasio polliom legato lugdi¬
nem. si domus marcus. q̃uis
filius famił. sit.idoneus tutor
c̃c undebitur pat̾. aũt eius idcir¬
cocauere nõ uult. ut filiũ suum
tutelacrimat. ⁊ ĩ hoc artifitiop¬
seucrauiͣt. Existimotehine fra¬
ndi recte oocursurũ. ut ⁊ filius
⁊ ip̃c ad tutelam lib̾oꝵ clem̃tis
gerendam cõpellantur.

Expanded text:
Uitrasio Pollioni legato Lygdonensi. Si Clodius Macer, quamuis filius familias sit, idoneus tutor esse uidebitur, pater autem eius idcirco cauere non uult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseuerauerit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et filius et ipse ad tutelam liberorum Clementis gerendam compellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
suam. ħ̾rtes instituit. ⁊ fid̾i
ꝯmisit filie ut si sine lib̾is
decessissi. pseidata puẽtret
adcohrtes eã furiosamip̾e
titius ĩmatrimomocollo¬
cauit. ⁊ enixa ẽ filiam post
mortepatris. qͣitum ẽdefũ¬
fidei ꝯmissũ nõ deb̾i claudiꝰ
nĩ ⁊ si matrimoniũ cũ furio¬
fanofuerit satis tñ fcĩp eui¬

Expanded text:
es instituit et fidei commisit filiae, ut, si sine liberis decessisset, pars ei data perueniret ad coheredes: eam furiosam ipse Titius in matrimonio collocauit et enixa est filia‹m› post mortem patris. quaesitum est, defunfideicommissum non deberi. Claudius: nam etsi matrimonium cum furiosa non fuit, satis t
Abbreviated transcription (Latin):
rebᷤ. ⁊̃ siuxor pata sit in com¬
muneboãsua ꝯferre. ¶Meui¬
aduosfilios hrdes reliq̃rata
codẽ testõita cauit. fidei. nĩt
brdum meoꝵ ꝯmitto. ut om¬

Expanded text:
etiam uxor parata sit in commune bona sua conferr‹e›. Maeuia duos filios heredes reliquerat et eodem testamento ita cauit: 'fidei autem heredum meorum committo, uti om
Abbreviated transcription (Latin):
sissi rogauit eum q sine li¬
libis decederet portionem
suam friborestituere. imp̃r
ñr rescripsit preceptiones
quor fidei omissootiner.qr
nd portion em hroitariam
plicit̾ portionem. In portio¬
nem au̾t ⁊ preceptiones un¬
deri cedidiᷤse. ¶ Sũs ꝗ rogatꝰ
fu̾it hrditatem restituere.l
an questionem de familia

Expanded text:
sisset, rogavit eum, qui sine liberis decederet, portionem suam fratribus restituere. imperator noster rescripsit praeceptiones quoque fideicommisso contineri, quia non portionem hereditariam pliciter portionem: in portionem autem et praeceptiones videri cecidisse. Si is, qui rogatus fuerit hereditatem restituere, ante quaes
Abbreviated transcription (Latin):
it ac phoc publicata finͣt hr¬
ditas.fiscus cum suisnon
scum ꝑtinet. ⁊ ex trebellianc
actiones trãsemt. Si⁊ si
ꝓhibuerit testam irium
introducere ułtestes ꝯuẽi¬
re. uł mortem testatori ñ
ero alia

Expanded text:
it ac per hoc publicata fuerit hereditas, fiscus cum suis onescum pertinet et ex Trebelliano actiones transeunt. sed et si prohibuerit testamentarium introducere vel testes convenire vel mortem testatoris non ex alia
Abbreviated transcription (Latin):
alii ¶Ide poͣ p. scribit. si ded¬
uctis legatis restitũe ꝗs ħr¬
dita tem rogatur. quesitũ
est utrum solida legata p̃¬
standa sĩt.⁊ quartã exsolo
fidei omisso de trahere possit.
anuero ⁊ exlegatis ex ⁊ frõi¬
ꝯmissis quartã detrabere
possit⁊ refert . xristonẽ. Rn¬

Expanded text:
alii. Item Pomponius scribit, si deductis legatis restituere quis hereditatem rogatur, quaesitum est, utrum solida legata praestanda sint et quartam ex solo fideicommisso detrahere possit, an vero et ex legatis et ex fideicommisso quartam detrahere possit? et refert Aristonem r
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nisi pͣ qͣegentidedit. ĩ putare
cum oꝑtere de largis facultatibꝰ
pupilli. utrũꝙ igitur ꝯcurrere
oportet ut ⁊ mater egens sit. ⁊ fi¬
lius infacultatib põitus. Si si
munus nuptiale matri pup
pupillus tutores pat̾ dedit int̾
luit tutelam ammnistrari. et
tutores certã ei sũmam statue
statuerũt ꝯtutores debebit eor
ratio hr̃i. qr iusta cã est prãndi.
Sa si ẜuis cibaria prestitit uel
lib̾tis scił. rei pupilli necc̃us. di¬
cendũ est reputatuꝵ. deoꝙ ẽ q̃
silib̾is hoĩb si tñ ratio prãndi
iusta int̾cedat.¶It̾e sũptus litis
tutorpͥutabit. ⁊ matica ex si of¬
fitio necesse hũit aliquo excurre¬
re ui ꝓficisci. ¶ Hũc tractemus
siplures tutelã pupilli adm̃i¬
ueniendus sit.Et si qde oms si¬
mul gesserũt tutelam ⁊ õs solu¬
endo fũt eꝗssimũ erit diuidiac¬
tionẽ int̾eos ꝓportĩ õib uirslib
ex ẽplo fideiussoꝵ. S⁊ si non õs
soluendo sĩt int̾eos ꝗsoluendo

Expanded text:
non nisi perquam egenti dedit, imputare eum oportere de largis facultatibus pupilli: utrumque igitur concurrere oportet, ut et mater egena sit et filius in facultatibus positus. Sed si munus nuptiale matri pupipupillis tutores pater dedit, inter luerit tutelam administrari, et tutores certam summam ei statuerstatuerint contutores, debebit eorum ratio haberi, quia iusta causa est praestandi. Sed et si servis cibaria praestiterit vel libertis, scicendum est reputaturum: idemque et si liberis hominibus, si tamen ratio praestandi iusta intercedat.Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere uel proficisci.Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli adminieniendus sit. Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes solvendo sunt, aequissimum erit dividi actionem inter eos pro portionibus virilibus exemplo fideiussorum. Sed et si non omnes solvendo sint, inter eos qui solvendo
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Miego ⁊ titius ĩstituti
sumus.⁊ a nob̾ postumus
ex brdatus sit. a substitutis
a quo postumus exbrdatus
est. in cinus locũ substitutu
uocatur.aquo postumus ex¬
b̾rdatus non est ruptũ est
test̾m.¶ S si ego ⁊ titius in¬
mus qͣuis inpt̾e substitu¬
tionis exhrdatus nõ sit.i
mortuo uł repudiã tetitio.
me posse.adire puto.⁊ exas

Expanded text:
 ego et Titius instituti simus et a nobis postumus exheredatus sit, a substitutis a quo postumus exheredatus est, in cuius locum substitutus vocatur, a quo postumus exheredatus non est, ruptum est testamentum. Sed si ego et Titius inmus, quamvis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo vel repudiante Titio me posse adire puto et ex as
Abbreviated transcription (Latin):
uita decesẜit hr̃s fuisse intel¬
ligitur. Emãcipatus uõ aut
ẽrneus. nõ aliter possũt hi¬
ditatem querere. q̃ si nõ eẽ
pregnãtem sciãt. Ergo sinẽ¬
tre pleno sit mulicr nõ ne
inquũ erit diẽre. int̾ ea de¬
fũctum filiũ. hrdi suo relin¬
tur siue nõ nascatur. patub
futurus ẽ. Eadẽ ꝙ rõ facitut
emãcipato quor subue̾mdle¬

Expanded text:
intellegitur: emancipatus aut exter non aliter possunt hereditatem quaerere, quam si non esse praegnatem sciant. ergo si uentre pleno sit mulier, nonne iniquum erit interea defunctum filium heredi suo relintur siue non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subueniri debe
Abbreviated transcription (Latin):
pe nõ possit. an de portiõe.
est. tacito rogatus sit restitu¬
ere apparet nichil ei debeace¬
scere. qr rẽ nõui detur habert.
Op. U entre p̾terito. si filia
q fuit emãcipatus aut cͣrne¬
us hr̃s institutus fit qͣ diu

Expanded text:
e non possit an de portione. est, tacite rogatus sit restituere, apparet nihil ei debere adcrescere, quia rem non uidetur habere..Uentre praeterito si filius qui fuit emancipatus aut exter heres institutus sit, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
mis. uer ẽ si cad̾e tutela sit. absũ¬
dum ei erat atutore administra¬
tioĩs rationẽ negõꝵ pupilli repo

Expanded text:
m est, si eadem tutela sit: absurdum enim erat a tutore rationem administrationis negotiorum pupilli repo
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝯditiõe legatũ meruita
libtat̾e posse sibi uendicnt.
testm̃ ita fecit. pãphyla fua
mea ex asse hr̃s esto aliodem
capite. sc̃pnio ꝯmilito suo.
cãdem paphylã reliqd. cuuis
fidei ꝯmisit. ut cã maũmitte¬
ret.Quero. in hr̃s sit papbi¬
lam.atꝙ si directo. accepissi
lib̾tatẽ.R. in telligend mili¬
tẽ.q. incillã suam hrdem isti¬
tucrat.ignorasse posse. exci
tone petisse. ut cãdem manu¬
mitteret. cũ ex priore scriptu¬
ra liba ⁊ hẽs effecta ẽ posten
nullo p̾uiditiouolutati fto.
frustra legata est.
Riph. ¶lles ita hrde soribe
põt. quo. idiii it titius. hise¬
sto. post mortẽ cius septitius.
¶Srsi ita scripfit. titiususꝙ
ad.ĩnos .x. hrs esto. neminci
substituto ĩtestati cã. post.x
ãnos locum hebit. Et ꝙ diranꝰ

Expanded text:
sub condicione legatum meruit, etiam libertatem posse sibi uindicare.testamentum ita fecit: 'Pamphila serua mea ex asse mihi heres esto': alio deinde capite Sempronio commilitoni suo eandem Pamphilam reliquit, cuius fidei commisit, ut ea‹m› manumitteret: quaero, an heres esset Pamphila atque si directo accepisset libertatem. respondi intellegendum militem, qui ancillam suam heredem instituerat, ignorasse posse ex ea tone petisse, ut eandem manumitteret: cum ex priore scriptura libera et heres effecta est, postea nullo praeiudicio uoluntati facto frustra legata est.. Miles ita heredem scribere potest: 'quoad uiuit, Titius heres esto, post mortem eius Septicius'. sed si ita scripserit: 'Titius usque ad annos decem heres esto' nemine substituto, intestati causa post decem annos locum habebit, et quia diximus
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Cum tutor negotus in¬
pubis administratĩs pupil¬
tũ pat̾na hrditate abstineat
bonis patris uenditis tracta
solet utilis actio pupillo rel
ꝗan creditorib ꝯcedi debeat
⁊ ꝓbatũ est actionẽ int̾ pupi¬
lum ⁊ creditores patris ẽe di
atur. Qd̃ aũt dolo uł culpatu¬
toris moffitio pupilli ꝑpera
abstẽti ꝯtractu est puero reli

Expanded text:
.Cum tutor negotiis impuberis administratis pupillum paterna hereditate abstinet, bonis patris uenditis tractari solet, utilis actio pupillo relinqui an creditoribus concedi debeat. et probatur actionem inter pupillum et creditores patris esse diatur, quod autem dolo uel culpa tutoris in officio pupilli perperam abstenti contractum est, pu
Abbreviated transcription (Latin):
legauerat. q̃dam ex hus abst¬
ulit q̃ dam ut prarenturab
uoluit his libis hoc am pluᷤᷤ
dolego dariq uolo .xx. auri
lbras. ⁊ adiecit fideiꝙ tue
attiomitto. ut ĩpris sẽ¬
pniãsorore tuã. ꝓtua pieta
sꝯregẽ ⁊ tucri uelis. ⁊ si

Expanded text:
legauerat: quaedam ex his abstulit, quaedam ut praestarentur, ab uoluit his uerbis: 'hoc amplius do lego darique uolo uiginti auri libras' et adiecit: 'fideique tuae, Atti, committo, ut in primis Semproniam sororem tuam pro tua pietate et regere et tueri uelis, et, si
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝯditione restituta sit
Broitas nõ tranfferũtur.
actiones. qr nõ restituit᷑¬
it᷑a b̾rditas ut testator ro¬
gauit.¶Plane posteaq̃ ex¬
titerit ꝯditiouldies uen¬
erit si ratam hãt restituti¬
onem brditatis benigme
intelligitunc trãslatas
inderi ineumactiones.⁊¬

Expanded text:
ondicionem restituta sit hereditas, non transferuntur actiones, quia non ita restituitur hereditas, ut testator rogauit. plane posteaquam exstiterit condicio uel dies uenerit si ratam habeat restitutionem hereditatis, benignius est intellegi tunc translatas uideri actiones.
Abbreviated transcription (Latin):
culianbactiones nõ ꝯpetũt.
Siño.alit̾ hr̃s peculiũ pr̃are
debet.msi ei caueat᷑ defensũ
iri. adu̾sus creclitores peculi
ita. siis lib̾tatẽ accepit. res
peculii ꝓfessione fubtractas.
nõuideri mau̾misso tacites
cessas.apparint. ¶Cestõdata
lib̾tate. peculiũ legauerat cũ¬

Expanded text:
ones non competunt: sed non alias heres peculium praestare debet, nisi ei caveatur defensu iri adversus creditores peculiaita servus libertatem accepit. res peculii professioni subtractas non videri manumisso tacite concessas apparuit. Testamento data libertate peculium legaverat eun
Abbreviated transcription (Latin):
tui. ⁊ id circocuratores si non¬
dũ iudicatu̾ fecert posse ꝓuo¬
cãtes pexceptionẽ doli ꝯsequt
eis mandeturadu̾sus tutores
actiones. Ed t̾n suã fecerunt
iudicatũ curatores hoc ꝓderit

Expanded text:
tui et idcirco curatores, si nondum iudicatum fecerunt, posse provocantes per exceptionem doli consequi, ut eis mandentur adversus tutores actiones. quid tamen si iam fecerunt iudicatum curatores? proderit
Abbreviated transcription (Latin):
io postulet. si tñ non du̾fari
pupillus po̾t. ut ꝓcuratorẽ
facere n̾o possit.aut abse̾s
sit tũcactor necc̃io ꝯstituen¬
dus ẽ. ¶Siduobo simł tute¬
la gerenda pmissa ẽ. uł apa¬
rete uł a ꝯtutoribouł ama¬

Expanded text:
id postulet: si tamen nondum fari pupillus potest, ut procuratorem facere possit, aut absens sit, tunc actor necessario constituendus est. Si duobus simul tutela gerenda permissa est vel a parente vel a contutoribus
Abbreviated transcription (Latin):
oitiũ uocatus sollẽpint̾ caint
sunt̾ moras puerad pub̾tat̾e
puenit nõ est cogendus ac̾cipe
iuditiu. ¶Tutor qpost pub̾¬
tatẽ pupilli negotioꝵ eiusad¬
ministratione abstinuit usu

Expanded text:
dicium vocatus sollemniter cavit: si inter moras puer ad pubertatem pervenit, non est cogendus accipere iudicium. Tutor, qui post pubertatem pupilli negotiorum eius administratione abstinuit, usu
Abbreviated transcription (Latin):
ita cauit. ũrtiã ex qua fecisti¬
chũ brdem.si q̃ seiusꝯtrou̾¬
siã mõuerit admeuũi fre
hofilio tuo restituas ꝙuit
taccas fider tue ꝯmitto. q̃si¬
tum ẽ si seius adicrit h̾rdit¬

Expanded text:
ita cauit: 'unciam, ex qua feci Stichum heredem, si quam Seius controuersiam moueret, ad Maeuium fratrem ho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae committo'. quaesitum est, cum Seius adierit heredit
Abbreviated transcription (Latin):
cto fi nõ debet eũ pretor cogere.
primũ qrimquũ est ⁊̃ si nõ ex¬
pedit pupillo auctoritat̾e eu
pr̃are de iñ ⁊ si expedit tutelei
iuditio pupilł hãc iacturã ꝯ se

Expanded text:
ctor fieri, non debet eum praetor cogere, primum quia iniquum est, etiamsi non expedit pupillo, auctoritatem eum praestare, deinde etsi expedit, tutelae iudicio pupillus hanc iacturam conse
Abbreviated transcription (Latin):
neis datis tutorib plurib
unus eoꝵ uł decessit. uł tepo¬
ralem excusationẽ accepit.
liũ non petit. qa nũs reliqu¬
oꝵ ad ministratiõi tutele i
suffitiebat incidit ꝗdẽ hec in
uba ꝯstitutiõis. si snĩa ex̾cu¬
satur. S⁊ si suspecto tutore
pupilli accusato decretuerit
ei aduĩgi. alsos mater eos
quo petere debet ⁊ sin̾o petit
meidit in sniãm ꝯstitutio¬

Expanded text:
neis datis tutoribus pluribus unus eorum uel decessit uel temporalem excusationem accepit, lium non petit, quia numerus reliquorum administrationi tutelae sufficiebat, incidit quidem in uerba constitutionis, sed sententia excusatur.Sed si suspecto tutore pupilli accusato decretum erit ei adiungi alios, mater eos quoque petere debet et, si non petit, incidet in sententiam constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
uadieaut ꝓpignore. nõut pro
siut pignus hant. ut filius ꝑ
sinelib̾is decesẜit ꝑfideiomissũ
restitũe ꝯditio defecisse iudbi¬
tur. si patri supuixint libinec¬

Expanded text:
ut pro pignore, non ut pro sed ut pignus habeant, ut filius pesine liberis decesserit, per fideicommissum restituere, condicio defecisse videbitur, si patri supervixerint libe
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ presegaiñt. si qde ius. ic¬
tioms de dote.uoluit p̃leg¬
are mllius mom̾ti eẽ lega¬
it ea recipe dotalẽ pecuma
ĩqd utileerit legatũ. Sicn¬

Expanded text:
tem relegauit, si quidem ius actionis de dote uoluit relegare, nullius momenti esse legait eam recipere dotalem pecuniam, inquit, utile erit lega tum. si
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm nõ hoc uoluit sõcer ut bi
dotẽ hrs prat. mulierẽ agen¬
tẽex test̾o cauere deb̾e defen
tum. ergo ⁊ maritus idẽ de¬
bebit cauere.⁊dusus muli¬
erẽ tefensũ iri. si prioragat.
ocrhrdato. dotẽ miruslega¬
ssi ⁊ait agi qdẽ cũ maritoer¬
hrdito de dote nõ posse. ueꝵ¬

Expanded text:
c voluit socer, ut bis dotem heres praestet, mulierem agentem ex testamento cavere debere defensu tum. ergo et maritus idem debebit cavere adversus mulierem defensu iri, si prior agat.exheredato dotem nurus legasset: et ait agi quidem cum marito exheredato de dote non posse, ve
Abbreviated transcription (Latin):
gatarius erit auoiendus
de restituendo caueatur.ao¬
ul nõ multo pluris ẽ. quo
utimur. ¶Si qd alicuilic¬
te fuit relictũ. uł ius aliud

Expanded text:
gatarius audiendus, de restituendo cavetur: abvel non multo pluris est: quo iure utimur. Si quid alicui licite fuerit relictum vel ius aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuis posse rogan. que rest¬
tuere. quã quamtũ eireu¬
nõ est in tepus mortisl¬
taru collatu. ut marcelbs
ꝯfesti fidei omissũ titioar¬
dum. s cautione eraca
toamplius cepit. recdi.

Expanded text:
us posse rogari quem restituere quam quantum ei relnon est in tempus mortis legatarii collatum, ait Marcellus confestim fideicommissum Titio dandum, sed cautione exacta quanto amplius ceperit red
Abbreviated transcription (Latin):
remittat qͥtum ex couatione
sinis hre debet dicend̾ estemac¬
si nom̃ pat̾m debitoris delega¬
ucrit uł fund̾ uł aliam rẽdeot
ꝓportione boꝵ que ꝯferre debuit
¶Srcu duob ꝯferre debet alte
ꝯtulerit. alt̾i nõ. uł cum cauet
uł cũdiudit.uitend̾ est ut̃¬

Expanded text:
um ex collatione suus habere debet, dicendum est emancsi nomen paterni debitoris delegauerit uel fundum remue aliam dederit pro portione bonorum, quae conferre debuit. Si, cum duobus conferre deberet, alteri contulerit, alteri non, uel cum cauet uel cum diuidit: uidendum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc ip̃m in pot̾ate sit repo¬
situm titu qr tñ scriptura
nõ est expressa uolũtas titu
erit utił ea ĩstitutio. at quĩ

Expanded text:
 hoc ipsum in potestate sit repositum Titii: quia tamen scriptura non est expressa uoluntas Titii, erit utilis ea institutio. atqui
Abbreviated transcription (Latin):
fecti. ut ꝓccdat iberi ⁊̃ possite¬
ri pot̾it. hec eĩ obligationes
siuc alicãtiones lõcum hñt.
qr nõ extutoris uscuratoris
pupillaris. nec restituat̃. al
tis extimatio oblata alic̃atio¬
hxc eĩ alic̃ationo spõte tutoꝵ¬

Expanded text:
i, ut procedat, iuberi etiam possideri poterit: hae enim obligationes siue alienationes locum habent, quia non ex tutoris uel curatoris pupillaris nec restituatur, an litis aestimatio oblata alienatiohaec enim alienatio non sponte tuto
Abbreviated transcription (Latin):
ditori nõ puto pig̾nus uale
nã ubi dnĩum quesitum est
minori. cepit nõ posse obliga̾¬
.lui. Set hic in det̃ u̾ludi
mouere. ꝙ cum dnopignus
q̃situm ẽ. ⁊ ab mmtio obliga¬
tiomhesit. ꝙsi afisco eme̾i̾t
nec dubitatio ẽ. qin ius pi¬
gnoris saluũ sit. Si igit᷑ tal
ipeties ĩpriuatouenditorei¬
ciderit.ĩ piali b̃nfitio opus c
ut ex rescripto pign̾ꝯfirmet᷑.¬
Lp̃. Sipecuma alt̾ius pup¬
illi. Alt̾i pupillo fũdus ꝯ patu
traditus sit.q̃ pignoris obli¬
gatione possit hr̃c is. cuiis p¬
cumia fũdus sit c̃ptus. ⁊ mag
est. ut saluũ sit ius pignoris
cinus peciña ꝯpatus ẽ fũdus.
Pignori tñ capi nissu magt¬
tus. uł p̃sidis uł act̾ius poti¬

Expanded text:
ditori, non puto pignus valere: nam ubi dominium quaesitum est minori, coepit non posse obligai. Sed hic uidetur illud mouere, quod cum dominio pignus quaesitum est et ab initio obligatio inhaesit. quod si a fisco emerit, nec dubitatio est, quin ius pignoris saluum sit. si igitur talis species in priuato uenditore inciderit, imperiali beneficio opus est, ut ex rescripto pignus confirmet si pecunia alterius pupilli alteri pupillo fundus sit comtraditus, an pignoris obligationem possit habere is, cuius pecunia fundus sit emptus? et magis est, ut saluum sit ius pignoris cuius pecunia comparatus est fundus. Pignori tamen capi iussu magistratus uel praesidis uel alterius pot
Abbreviated transcription (Latin):
non cet.actũ iri rez amota¬
nã ⁊ cum dos nuilla sit. eatẽ
actiodatur. ¶Sab.it. si i
mulier. res quas amouit.
nõ redoat. estĩari debe q̃tu

Expanded text:
non esset actum iri rerum amotanam et cum dos nulla sit, eadem actio d‹a›tur. Sabinus ait, si mulier res quas amouerit non reddat, aestimari debere quanti
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tĩnrĩ. cibana pr̃abitis ꝓ
arbitrio ur̃o nõignorãtes
quos erhis caros habuer̃. at
⁊ cibaria pretis. peto. quero
imomĩibo cibar

Expanded text:
tris cibaria praestabitis pro arbitrio vestro, non ignorantes, quot ex his caros habuerim". i cibaria praestetis, peto". quaero, an omnibus cibar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ retineat ueluti cũ omĩa
innoib sũt. aut in corpori¬
bo que nõ possidcatiñe pe eĩ
is cui restituta est omña p¬
b ꝯuetus est. aut stipula¬
tiombo qb necesse huit
pmittere obstrictus ma¬
nebit. Ergonõ ał cogetur
restituere. q̃ ei cau̾eatur.
Lp̃. Qestituta hrditas uid̾¬
tur aut reip̃a. si forte past
est hrs possideri res h̾rdita¬
rias. ułtotasus aliquas

Expanded text:
 retineat? veluti cum omnia in nominibus sunt aut in corporibus quae non possideat? nempe enim is cui restituta est omnia puibus conventus est aut stipulationibus quibus necesse habuit promittere, obstrictus manebit. ergo non alias cogetur restituere quam ei caveatur. Restituta hereditas videtur aut re ipsa, si forte passus est heres possideri res hereditarias vel totas vel aliquas
Abbreviated transcription (Latin):
legatis. Et sicut ĩ legatis nõ
no sit ita nec ĩmortis cã doã¬
tioib. ¶Qd̾ aũt mortis cã fi¬
liodonatũ est. nõ reuocatur.i

Expanded text:
legatis et sicut in legatis non non sit, ita nec in mortis causa donationibus. Quod autem mortis causa filio donatum est, non reuocatur
Abbreviated transcription (Latin):
Odsipupillus soluat leg¬
ata debẽt curare tutores pu¬
pilliut caueãt legatarii.¬
¶Quedã legata diuisionez
ñõ recipuit. ut eccelegatu
ine. itineris actus ueadmil¬

Expanded text:
od si pupillus soluat legata, debent curare tutores pupilli, ut caueant legatarii.Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce legatum uiae itineris actusue: ad nul
Abbreviated transcription (Latin):
facienda ẽ. ut id demũ m h̾rdi¬
tate ꝯputet᷑. qͣtinom̃ distrabi
põti s cũ debitori lib̾atiorelin¬
qtur.ip̃e sibi soluendo uidet.
⁊ ꝙadse attinet. diues ẽ. ꝗppe
si ei mortis cã. accepto feratũ
id ꝙ deb quadr̃i genta cepisse

Expanded text:
est, ut id demum in hereditate computetur, quanti nomen distrahi potest. sed cum debitori liberatio relinquitur, ipse sibi soluendo uidetur et quod ad se attinet, diues est: quippe si ei mortis causa accepto feratur id quod debet, quadringenta cepisse
Abbreviated transcription (Latin):
buit. ꝗ tutorno fuit. Qd si
queda gessit. uioend̾. an ⁊̃
coꝵ que nõ gessit tencatur.
Et recte actenus tenebitur.
si alius gesturus fuit. ¶ S̃
si cognito ꝙ tutor ño fuit.i
abstininit se administrati¬
one.uideamus an teneatũ.
si necessario pupilli nõ cerci¬
orauit ut ei tutore peteret ꝙ
tor nõ eet rem̃ pupilli uen¬
didit nec ea usu capta ẽ. pe¬
tat cã pupillus. quamqͣ
ei cautum ẽ. non eĩ eadem
huius q̃ tutoris ẽ. reꝵ pupi¬
ii administratio.

Expanded text:
tor non fuit. quod si quaedam gessit, uidendum, an etiam eorum quae non gessit teneatur: et hactenus tenebitur, si alius gesturus fuit. sed et si cognito, quod tutor non fuit, abstinuit se administratione, uideamus, an teneatur, si necessarios pupilli non certiorauit, ut ei tutorem peterent: tor non esset, rem pupilli uendidit nec ea usucapta est, petet eam pupillus, quamquam ei cautum est: non enim eadem huius quae tutoris est rerum pupilli administratio.
Abbreviated transcription (Latin):
rit tutelã uidend̾ an ꝓtuteo¬
re teneatur.⁊ magis est ut
q̃uis ꝯpulsus gesẜit. tene̾i
tñ debeat qr aĩo tutoris ges¬
sit. cũ tutor non ẽẽt. at iste
curator n̾õ qiͣ tutor.s⁊ qͣicu¬
rator gessit. ¶In ꝓtutore
iuditio usure quo ueniu̾t.¬
ssit tenebitur. an uõ in idi¬

Expanded text:
tutelam, uidendum, an pro tutore teneatur. et magis est, ut, quamuis compulsus gesserit, teneri tamen debeat, quia animo tutoris gessit, cum tutor non esset. at iste curator non quasi tutor, sed quasi curator gessit.In protutelae iudicio usurae quoque ueniunt.ssit tenebitur an uero in id
Abbreviated transcription (French):
bentur. qui nullũ peculium
hnt. ¶siafilio inpube. sub
ꝯoͣitione legatũ sit.⁊ filius
bĩs extiterit. de m̃ mortuus
est. põt dici. patrez.fa. qͥ a filio
subꝯditione legauitasub¬
stituto puͣre repetut. statĩuo¬
luisse a substituto dari. si fili
quamtitatem a substituto

Expanded text:
bentur, qui nullum peculium habent. Si a filio inpubere sub condicione legatum sit et filius heres exstitit, deinde mortuus est, potest dici patrem familias, qui a filio sub condicione legauit, a substituto, pure repetit, statim uoluisse a substituto dari, si filiuquantitatem a substituto
Abbreviated transcription (Latin):
uomcoeẽt eodem testoleg¬
atum sine dubio ualet le¬
gatum utriusq. ut marce¬
llus. ap̾uilianũ adiecit.
¶Ahr̃s hominem legatum
occident obfacinus hoc est
merentẽ.sine dubio dice¬
dum erit. eum ex testõ nõ
teneri¶E sinoxe dedit. an
teneaturqr põt redimere.
⁊ puto teneri. ¶r si aĩal oc¬

Expanded text:
o esset eodem testamento legatum, sine dubio valeret legatum utriusque, ut et Marcellus apud Iulianum adicit. Si heres hominem legatum occidit ob facinus, hoc est merentem, sine dubio dicendum erit eum ex testamento non teneri. Sed si noxae dedit, an teneatur, quia potest redimere? et puto teneri. Sed si animal
Abbreviated transcription (Latin):
hũc ab inpubis hr̃de mi¬
chi ⁊ seio. repetitio hec effi¬
tiet ut ꝑs michi debeatur.
¶Siquis duos hr̃des scrip¬
serit ⁊ dãpnauerit unum¬
quemq solidam rem lega¬
tario prare.idest.atq sid

Expanded text:
hunc ab impuberis herede mihi et Seio, repetitio haec efficiet, ut pars mihi debeatur. Si quis duos heredes scripserit et damnaverit unumquemque solidam rem legatario praestare, id
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt si inueret. ¶It si edes le¬
gatas obdãpnum infectũ
possideri passus ẽ.puto eu
teneri. debuit eĩ repͥmitteͣ.
¶sisi mortuum int̾ulit. fe¬
cit ᷑ religiosum locum leg¬
atum. si qdem patrem fa.
intulit. cum alio inferre
non posset.ułtam oportu¬
ne non hr̃er ex testonon te¬
nebiturdan uero teneatur.
ut pretiũ loci pr̃et ⁊ siquid̃
ip̃e pater.fa. illoin ferri uo¬
debebit prare. sisit inbrdi¬
tate. Un pretium prẽtur.te¬
stator eĩ qui legauit .ł alio

Expanded text:
legatas ob damnum infectum possideri passus est, puto eum teneri: debuit enim repromittere. Sed si mortuum intulit fecitque religiosum locum legatum, si quidem patrem familias intulit, cum alio inferre non posset uel tam oportune non haberet, ex testamento non tenebitur: an uero teneatur, ut pretium loci praestet? et si quidem ipse pater familias illo inferri uodebebit praestare, si sit in hereditate, unde pretium praestetur: testator enim qui legauit uel alio
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt: si duc filic. siłr. si filiusꝯ
filia. filio duas ꝑtes. filiet̾¬
ciam dederat duob filus ⁊f
lia natis.q̃ rebaturq̃ admo¬
dum inꝓposita sp̃e ptemfac¬
ror accipe. Quĩꝙ igitur ꝑte
fieri optet.ut exbis binas
masculi unã femina accipet
¶Suta scripẜit testator qͣti
expte meatitiũ hrdem insti¬
tutum recitassẽ. ex ea pte se¬
pnius michi hrs esto nõest
captatoria ĩstitutio. planci
nullo recitato test̾o abipso
testatore mnanis udebatur
ĩstitutio ⁊ remota suspitiõ
captatone institutionis.

Expanded text:
ent, si duae filiae, similiter: si filius et filia, filio duas partes, filiae tertiam dederat. duobus filiis et filia natis quaerebatur, quemadmodum in proposita specie partes faciror accipere? quinque igitur partes fieri oportet, ut ex his binas masculi, unam femina accipiat. Si ita scripserit testator: "Quanta ex parte me a Titio heredem institutum recitassem, ex ea parte Sempronius mihi heres esto", non est captatoria institutio: plane nullo recitato testamento ab ipso testatore inanis videbitur institutio remota suspicione captatoriae institutionis.
Abbreviated transcription (Latin):
tutio. serini
lib̾tatem impediat. is nece¬
ssanus fieri nõ põt. ⁊ sinon
sit soluendo testator. ¶Ter¬
poribdim adriam. se. ce̾suit
si testator q cũ morit᷑ soluc¬
donõ funt.duob pluribi¬
ditatem restitin iusẜit ⁊ in

Expanded text:
tutio serui libertatem impediat, is necessarius fieri non potest, etiamsi non sit soluendo testator.Temporibus diui Hadriani senatus censuit, si testator, qui cum moritur soluendo non fuit, duobus pluribusditatem restitui ius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne portione ꝗs hr̃s instit¬
uatur. quo magis assis re
tuit. ex reliqua titiũ. Si me¬
unus solidũ cape poterit ti¬
tius adiectus aut substitu¬
tus heres non erit.
D̾. OUodsi nõ sit reliqui
fc̃a m̃tio tantumdẽ malt̾o
asse habebit meuius q̃ tum
titius imprimo.

Expanded text:
ne portione quis heres instituatur, quo magis assis restuit, ex reliqua Titium. si Maevius solidum capere poterit, Titius adiectus aut substitutus heres non erit. Quod si non sit reliqui facta mentio, tantundem in altero asse habebit Maevius quantum Titius in primo.
Abbreviated transcription (Latin):
norĩtia non pdẽ quominus
dies cedat. Et ideobrdi institu¬
to.⁊ ant aptas tabulas dies
cedit. satis ẽ estẽi scire mortu¬
umẽe.seq prim̃ cognatum

Expanded text:
norantia non prodest, quo minus dies cedat, et ideo heredi instituto et ante apertas tabulas dies cedit. satis est enim scire mortuum esse seque proximum cognatum
Abbreviated transcription (Latin):
sit siuc ĩ adoptioñ datu
exminma ꝑtehrs scriptus
sit. nõ recligituradcã por¬
tion̾ẽ exqua rastitutus ẽ.
fiuirilem accipit.
sit nicħ int̾ est.nã hoc solu
q̃ritur.an ĩadoptiua fami¬

Expanded text:
adoptionem datus ex minima parte heres scriptus sit, non redigitur ad eam portionem, ex qua institutus est, sed uirilem accipit. est, nihil interest: nam hoc solum quaeritur, an in adoptiua fam
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. hrditatẽ adĩer patrem
alegator ꝯmodo illa quoꝙ
rõdebet sũmmoue. ꝙemãcipã¬
dofilios obsecutus uolũtati.
suppremiũ iuditiũ uxorisi
suc custodiriuoluit.

Expanded text:
dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum commodo illa quoque ratio debet summouere, quod emancipando filios obsecutus uoluntati supremum iudicium uxoris suae custodiri uoluit.
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtarius hr̃s efficitur
põt se.abstinẽ. Sclmexeplu
cius. cui fidei ꝯmissaria lib¬
tas subꝯditione debebatur.
¶Siqs dederit nũmos dno
ut maĩmittatur. putoom
le aliqdaut exbrditateam¬
oucrit abstinendi b̃nfitur
nõ he̾bit. ¶õdixit pretor

Expanded text:
uoluntarius heres efficitur et potest se abstinere secundum exemplum eius, cui fideicommissaria libertas sub condicione debebatur.Si quis dederit nummos domino, ut manumittatur, puto hule, aliquid autem ex hereditate amouerit, abstinendi beneficium non habebit.Non dixit praetor
Abbreviated transcription (Latin):
rĩt. elicto iocus erit. siuc exer
hr̃ditate sĩt.siuc. ad cã hrdi¬
tatem p̃tincãt. ¶ Amouere
nõ uidetur. q nõ calido aĩo.
nec maligno rẽ reposuit na

Expanded text:
, edicto locus est, siue ex ea hereditate sint siue ad eam hereditatem pertineant.Amouere non uidetur, qui non callido animo nec maligno rem reposuit: n
Abbreviated transcription (Latin):
repositos ut uenirẽt. uł in
aliũ utum q̃ fũdi ou̾teren¬
tur. ĩstructo fũdo nõ ꝯtineri.
ppellecticn̾os⁊ ceteros hoc ge
¶Siinstructũ fund legassea
peclagogia. q̃ ibi hebat. ut c̃
natos. ĩstructo fu̾do ꝯtim̃ ue¬
rũ est ¶Instructoaũt fũdo.⁊
bibliothecã. ⁊ libros q illic ex¬
tant. ut quotiẽs uenissi. u¬
terctur. otineriostat.si si qͣi
apotheca librorutebatur. ꝯ̃¬

Expanded text:
repositos, ut uenirent uel in alium usum quam fundi conuerterentur, instructo fundo non contineri. ppellecticarios et ceteros hoc genSi instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum natos, instructo fundo contineri uerum est. Instructo autem fundo et bibliothecam et libros, qui illic erant, ut quotiens uenisset uteretur, contineri constat. sed si quasi apotheca librorum utebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
posse exĩure  deduciq̃tita¬
tem nõmagis q̃ si fundũ
ductis legatis. restituere
honeretur. cũ hrs es alieñ
uł legatũ declucit. ⁊ cum
ꝯuenitũra crechitorib uł
legatariis restituta sibi ex

Expanded text:
ure deduci quantitatem, non magis quam si fundum deductis legatis restituere oneretur, et cum heres aes alienum uel legatum deducit et cum conuenitur a creditoribus et legatariis, restituta sibi ex
Abbreviated transcription (Latin):
adire ⁊ restituere h̾rditatẽ.
sidere uł q̃titate fu̾it roga¬
tus. Ceteꝵ si deumusitate
sensisse testatore appareat.
ctamdicat cogipossit. siuc
spõte adit extrebelliano trã¬
seant actione̾ ¶Inde queri¬
tur siꝗs h̾rditaten rogat
sit restituere declũcto ẽre a¬
lienouł decluctis legatis.

Expanded text:
estituere hereditatem, si de re uel quantitate fuerit rogatus: ceterum si de uniuersitate sensisse testatorem appareat, iue suspectam dicat, cogi possit, siue sponte adit, ex Trebelliano transeant actiones.Inde quaeritur, si quis hereditatem rogatus sit restituere deducto aere ali
Abbreviated transcription (Latin):
bi acqreret eius emolum̃tum
patri ad ꝯreret.⁊ ideoitũ est in
hocut parẽs exẽplo patroni ad
tur. enumerãtur ergo edicto ꝑ¬
sone manumissoꝵ sic in eo ꝗ apa¬
tre auoue ꝑat̾no. pauoue pat̾m
aui pat ¶ nepos ab auo mauimi¬
ssus dedit se arroganḋ patrisuo
siumanẽs impotãte patris ḋces¬
st siuemanumissus diẽ suuz
obeat solus admittiturauus.
adeiꝰsuccessinẽ ex interpretatio¬

Expanded text:
bi adquireret, eius emolumentum patri quaereret. et ideo itum est in hoc, ut parens exemplo patroni ad tur. Enumerantur igitur edicto personae manumissorum sic: 'in eo, qui a patre auoue paterno proauoue paterni aui patre'. Nepos ab auo manumissus dedit se adrogandum patri suo: siue manens in potestate patris decesserit siue manumissus diem suum obeat, solus admittetur auus ad eius successionem ex interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
H̾rs esto. Is filius pupillus.
lib̾timis erat. Qucrebat᷑ hdi
mas lib̾ eẽt. Trebatius negat.
qr filii appellatiõe lib̾timis qu
cpꝯtinetur. labeo ꝯ̃. Quia eo
torem de hoc filio locutim esse

Expanded text:
er esto': is filius pupillus libertinus erat: quaerebatur, si Dama liber esset.Trebatius negat, quia filii appellatione libertinus quoque contineretur: Labeo contra, quia eo torem de hoc filio locutum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Uł. Longe magis danḋ
est ⁊ si de ratiombus distra¬
Uideamus. an possit hec ꝯseq
Et la beo scripsit posse. sic tam̃
accipiend̃ est. siex pedit. pup¬
illo ita tutelã administrari.
Ceteꝵ si nõ expedit dicend̃ est
ab solui pupillũ oꝑtere. n c̃i
in hoc administrãtur tute¬
le ut mergãtur pupilli. In¬
dex igit᷑ qui ꝯio iuditio cog

Expanded text:
um Longe magis dandum est et si rationibus distravideamus an possit hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam admiceterum si non expedit, dicendum est absolui pupillum oportere: neque enim in hoc administrantur tutelae, ut mergantur pupilli. iudex igitur, qui contrario iudicio cog
Abbreviated transcription (Latin):
gnita se ponem nõdaturu.
uł. actione denegatuꝵ eopti¬
net. ut si ꝑrusticitat̾e aliqd
fuerit omissũ exhis que p̃¬
tor fuan uoluit.nõ obsit ꝑ¬
tui. Quale est eĩ si qde exhis
que leuit̾obẜuãda pretor
ecdixit. nõ sit factũptui dnͣe¬

Expanded text:
gnita se possessionem non daturum uel actiones denegaturum, eo pertinet, ut, si per rusticitatem aliquid fuerit omissum ex his quae praetor seruari uoluit, non obsit partui. quale est enim, si quid ex his, quae leuiter obseruanda praetor edixit, non sit factum, partui dene
Abbreviated transcription (Latin):
.lur. D otest añt heres ul
pantiorib uł inunare. re¬
lictam ꝑtem legatariodo¬
re. in quam uł legatarius
ꝯsenẜit uł iudex existima¬

Expanded text:
um.Potest autem heres uel paucioribus uel in una re relictam partem legatario dare, in quam uel legatarius consenserit uel iudex aestima
Abbreviated transcription (Latin):
chi relictasir. ⁊ ao exibendu.
cũ coapud q̃ depositef.sũt ag¬
cre potero. ⁊ cũ brde age.ut is
stichũdolego.si pãfilũnon
clegent ⁊ eidẽ titiopãfilũ. si
stichũ no clegerit. sumle est.

Expanded text:
hi relicta sit, et ad exhibendum cum eo, apud quem depositae sint, agere potero et cum herede agere, ut is Stichum do lego, si Pamphilum non elegerit: ‹eidem Titio Pamphilum, si Stichum non elegerit›', simile est,
Abbreviated transcription (Latin):
tiendr̃. qua placet. ip̃a libta¬
te. legacũꝑim.nõdatione
statute lib̾tatis. Quare siue
inuotestatore.siuc post mõ¬
tẽ eiuste ⁊ añ aditã hrdita tẽ.
ꝯditio statute liõtatis defece¬
rit. legatũ erit utilenã sicut

Expanded text:
tiendum, qua placet ipsa libertate legatum peremi, non datione statutae libertatis: quare siue uiuo testatore siue post mortem eius et ante aditam hereditatem condicio statutae libertatis defecerit, legatum erit utile: nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
designatur. ¶Cũ uirita le¬
gassiq̃ uxoris cã pata sũt.
ci dolego ego apudp̃torezi
fidei ꝯmissariũ petebã. ⁊̃ resi
estimatas quaꝵ p̃tium in
dotẽ erat. nec optinuit qͣiͣ

Expanded text:
designatur?Cum uir ita legasset: 'quae uxoris causa parata sunt, ei do lego', ego apud praetorem fideicommissarium petebam etiam res aestimatas, quarum pretium in dotem er‹a›t, nec optinui, q
Abbreviated transcription (Latin):
xxu. annũ curatorẽ ꝯstituit. S¬
rocũliceat nigidio. acuratioẽ ⁊̃
citra appelsationẽ se exc̃lisare. ex
quadic. tp̃ra que mexcusatiõi

Expanded text:
um annum curatorem constituit: quaero, cum liceat Nigidio a curatione etiam citra appellationem se excusare, ex qua die tempora, quae in excusationi
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Etiamꝯtutoris fc̃m in¬
p̾utabitur collegesi põtuit.⁊
debuit suspectũ facẽ. in terdu
⁊ si debuit sãtis pete. nã si ydo¬
neus subito lapsus ẽnichu
uenerit debitores nõ ꝯuemit.
ac phoc minus ydõei effitiant
uł intra sex primos m̃ses pup¬
illares pecuias nõ collocauĩt
ip̃e indebita pecuniã ⁊ infura
eius peccuie q̃ nõ fenerauit ꝯ¬
ditiotutele que nõia atutore
facta agnoscͥe̾ pupillus debe¬
at. mar̃celł putabat situtor
s ⁊ suonõie stipulatus est po¬
se dicinoĩa integra pupillo sal¬
ua ẽẽ deꝑdita ⁊ maleꝯtracta¬
ta ad tutorẽ ꝑtine̾. Si uerius
seputare posse tutore eã ꝯdie¬
tione adolesce̾ti defent. ut ido
gessissi tutorin ꝯtrahẽdis nõi¬
bo. aut ĩ totũ agnoscẽautato

Expanded text:
um.Etiam contutoris factum imputatur collegae, si potuit et debuit suspectum facere: interdum et si debuit satis petere: nam si idoneus subito lapsus est, nihuenerit debitores non conuenerit ac per hoc minus idonei efficiantur, uel intra sex primos menses pupillares pecunias non collocauerit, ipse in debitam pecuniam et in usuras eius pecuniae quam non faenerauit dicio tutelae, quae nomina a tutore facta agnoscere pupillus debeat, Marcellus putabat, si tutor et et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salua esse, deperdita et male contracta ad tutorem pertinere. sed uerius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre, ut id quod gessisset tutor in contrahendis nominibus aut in
Abbreviated transcription (Latin):
tutor caueat. rata re pupillũ
hĩtuꝵ quiare in uditiũ decdu¬
cit. Dd tñ si dubitet᷑. an tuto
sit.uł ã duret tutor uł angrist
illi ꝯmissus sit. equu est. ad¬
u̾sariũs nõ decipi ¶ Idẽ ⁊ ĩcura¬

Expanded text:
caueat ratam rem pupillum habiturum, quia rem in iudicium deducit. quid tamen si dubitetur, an tutor sit uel an duret tutor uel an gestus illi commissus sit? aequum est aduersarium non decipi. idem et in cura
Abbreviated transcription (Latin):
xxu.ã. carbonianũ nõ fuccur¬
nt. s si cum c̾et pubes. qĩ impu
appareat eoꝵ q ĩfantib bõꝵ pe¬
ne peterent. nõ daretur. bõꝵ po
uõambiguã cãm hoc ẽulmo¬
dicũ ꝓpuerofaciẽtem ut nõ ui¬
deatur euident̾  filius nõ eẽda¬
bit ei carbonianã.bo. ponem.¬

Expanded text:
s Carbonianum non succurrit. sed ‹et si›, cum esset pubes, quasi impubappareret eorum, qui infantibus bonem peterent, non daretur bonorum puero ambiguam causam, hoc est uel modicum pro puero facientem, ut non uideatur euidenter filius non esse, dabit ei Carbonianam bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
differtur¶ Simat subiectips
arglatur ã differenda sit qop
cũ metus põt eẽ neminus ytonce
refendat᷑. cum uero mat̾ rea post¬
ulat. utiꝙ integra fide ⁊ maior
ꝯstãtia cã defensurã redenti tp̃.
dubiũ non ẽ cognitiõe fieri optẽ

Expanded text:
differtur.Si mater subiecti partus arguatur, an differenda sit quaecum metus potest esse, ne minus idonee defendatur: cum uero mater rea postulatur utique integra fide, et maiore constantia causam defensura recenti tempore, dubium non est cog
Abbreviated transcription (Latin):
potate an dic̃abemãcipato
pãtrecui uĩgi desiderat. andit¬
ferri debeat. Et magis ẽ ut dif¬
feratur. Parui eĩ refert.qs eiꝯ
trou̾siã facit. cum ⁊ si testator
eũ negauĩt. exlib̾is nõ tm̃ ex¬
hrdẽ scripẜit. carbomi anopossit

Expanded text:
tate aui dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut differatur: parui enim refert, quis ei controuersiam facit, cum et si testator eum negauerit ex liberis, non tamen exheredem scrip
Abbreviated transcription (Latin):
se. maluit eod̾e test̾odurãte
deced̾e nãn uidet᷑ iurc milita¬
rli refecisse testm̃. ut ẽ rescrip¬
tũ adiuo pio ĩeo. q cum ẽẽt

Expanded text:
se maluit eodem testamento durante decedere: nam uidetur iure militari refecisse testamentum: ut est rescriptum a diuo Pio i
Abbreviated transcription (Latin):
legata nõ est. presẽs debetũ.
⁊ ut ꝯfestim adeũ ꝑtineti
cui datu est.adiccta diesq̃¬
ius lõgeua. sit. si certa sit u
sins. dies ꝗdẽ legati sta¬
tim ceclit. siañ diem petiñ
põt. at sim certa.qi cum p¬
ubes ett cũ filia nup̾sẜit.
cum magistratũ m ierit.

Expanded text:
legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamvis longa sit, si certa est, imis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potest: at si incerta, quasi "cum pubes erit" "cum in familiam nupserit" "cum magistratum
Abbreviated transcription (French):
auł. Si postulãte me suspe¬
ctam brditatemex decreto
p̃toris adletis. ⁊ noego po¬
stei eã michi restitin uelĩ
nec bõis me mmniscere. hoc
fieri debet.ꝙ octauenonon
in elegant indebatim.ut a
p̃tore pm̃nactiones ime
tẽtur.ac si hrditatan rece¬

Expanded text:
um Si postulante me suspectam hereditatem ex decreto praetoris adieris nec ego postea eam mihi restitui velim nec bonis me immiscere, hoc fieri debet, ut quod Octaveno non ineleganter videbatur a praetore perinde actiones in me dentur, ac si hereditatem rece
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si hr̃s nõ sit meuius illiss¬
stitutus ẽ alterius iussuo¬
minoꝵ adit hr̃oitat̾e altei¬
iussu ño quent̾ in substitu¬
tolocus sit anno. ⁊ uenuse
substitutolocum ẽe. ¶Atꝰ
hr̃s esto. stichũ memodole¬
go. stichus hr̃s esto sisticħ
hr̃s n̾o ent. stichus libhis¬
ꝙ esto. In hac q̃one inprim¬
is querend̾ est utͣrũ unus
gradus sit an duo. ⁊ancam
u̾tata sit substitutiõis an
q̃ritur. an ip̃e sibi substitui
possit. ⁊ respondet᷑ cã institu

Expanded text:
 si heres non sit, Maeuius illi subtitutus est: alterius iussu dominorum adiit hereditatem, alterius non: quaeritur, an substituto locus sit an non. et uerius est substituto locum esse. 'Titius heres esto. Stichum Maeuio do lego: Stichus heres esto. si Stichus heres non erit, Stichus liber heresque esto.' in hac quaestione in primis quaerendum est, utrum unus gradus sit an duo, et an causa mutata sit substitutionis an quaeritur, an ipse sibi substitui possit, et respondetur ca
Abbreviated transcription (Latin):
qm potest ⁊̃ ex institutione
deficerc ꝯditio ⁊ substitutiõr¬
ꝯditione sibi substituatm
chil facit substitutio ꝯditio¬
nalis nec mũtata ĩtelligit
ꝗ ppe cũ ⁊ si extit̾it ꝯdiuodue
pͥure sũt substituti oes scc

Expanded text:
institutione defici condicio et substitutio acondicione sibi substituatur, nihil facit substitutio condicionalis nec mutata intellegatur, quippe cum et si exstiterit condicio, duae purae sunt institutiones. sec
Abbreviated transcription (Latin):
uxore pregnãte facta mox alia
durerit cãꝙ pregnãtem fecerit.
diẽ ꝙ suum obierit edictũ ãbo¬
bus suffitiet. Uidelicet cum nẽo
uẽtri petẽ. solet ⁊ bõis. S⁊ ⁊ si qdẽ
tm̃ uentri curatordatus sit credi¬
torib ꝑmittend̾ est in custodia
securi creditores cũ piculũ ad cu¬
ratorẽ ptincat. Io ciroocuratore
boĩs ex inqsitione dandĩ udoneũ.
alius ẽ ꝗ nõ edito ptu successioẽ
speret. hoc aũt iureutimurut id̾ẽ
curator ⁊ bois ⁊uẽtri detur.S si e¬
ditores instent uł ꝗ sperat se succe
dus ẽ ꝯcibũ potũ ꝙ ⁊ uestitũ tectu
mulieri prẽt ꝑfacłtatibo defu̾cti
⁊ꝑdignitate eius atꝙ mulieris.
dimimtioaũt adhos sũptus fi
debet primũ ex pecuĩa mi̾ata. si ea
nõ fuiͣt erhis reb q̃ patrimoma
oncrare magis ĩpendio q̃ augere
fructib osueuerũt. It̃e si piculir.
ẽ ne interires usu capiãtur. ne de¬
bitores tp̾relibentur ide curareḋ
bet. Ita igit᷑ curã hoc quo offitio

Expanded text:
uxore praegnate facta mox aliam duxerit eamque praegnatem fecerit diemque suum obierit, edictum ambobus sufficiet, uidelicet cum nemo uentri petere, solet et bonis. sed si quidem tantum uentri curator datus sit, creditoribus permittendum in custodia securi creditores, cum periculum ad curatorem pertineat. idcirco curatorem bonis ex inquisitione dandum, idoneum alius est, qui non edito partu successionem speret. Hoc autem iure utimur, ut idem curator et bonis et uentri detur: sed si creditores instant uel qui sperat se succesdus est, qui cibum potum uestitum tectum mulieri praestet pro facultatibus defuncti et pro dignitate eius atque mulieris. Deminutio autem ad hos sumptus fieri debet primum ex pecunia numerata: si ea non fuerit, ex his rebus, quae patrimonia onerare magis impendio quam augere fructibus consueuerunt. Item si periculum est, ne interim res usu capiantur, ne debitores tempore liberentur, idem curacuram hoc quoque officio
Abbreviated transcription (Latin):
tordare solitus ẽ. ex his decais ue¬
tri quo suhuerire pretore debere
nõ dubitamus eo facilius ꝙ fa¬
uora bilior ẽ causa ptus q̃ puer
ptin eĩ in hoc fauetur. ut in iuce
pducat᷑. puero ut infamiliã in¬
ducatur. ptus eniste alendus ẽ.¬

Expanded text:
aetor dare solitus est, ex hisdem causis uentri quoque subuenire praetorem debere non dubitamus, eo facilius, quod fauorabilior est causa partus quam pueri: partui enim in hoc fauetur, ut in lucem producatur, puero, ut in familiam inducatur: partus enim iste alendus e
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ emancipauit nõ intotum
repelli uẽter debet.nãꝙ natus so¬
let patri exnouo edicto ningis
gnͣaliter qbocasib patri ui̾git᷑.
natus admittend̾ est uent̾ ad po
turdecͥtum int̾ponit p̾tor.adexẽ¬
plu carboniani edicti ⁊ ita diuu
adrianus cladio ꝓculo pretorire¬
scripsit ut sũmati de recognoscet.
Et simanfesta calũpma uidebi¬
tur eiusꝙ uẽtris nõie in ponem
mitti desiderat. mcħ̾ noui dec̾ne̾t
apparet ita ꝙ nisi maĩfesta sit ca¬
lũpmatrix muber. deb̾e eã de cretũ
eligẽ. ⁊ ubi om̃ino iustedubitãi
potit. anex eo pregnãs sit. decto
tuenda ẽ nepruditiũ ꝓtu fiat.

Expanded text:
filium emancipauerit, non in totum repelli uterus debet: namque natus solet patri ex nouo edicto iungi. et generaliter quibus casibus patri iungitur natus, admittendus est uenter in potur: decretum interponit praetor ad exemplum Carboniani edicti. et ita divus Hadrianus Claudio Proculo praetori rescripsit, ut summatim de re cognosceret et, si manifesta calumnia videbitur eius, quae ventris nomine in possessione mitti desiderat, nihil novi decerneret: apparet itaque, nisi manifesta sit calumniatrix mulier, debere eam decretum eligere: et ubi omnino iuste dubitari poterit, an ex eo praegnas sit, decreto tuenda est, ne praeiudicium partui fiat.