comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tui: et ueni in terram quã mon¬
strauero tibi. Faciamq te in gẽ¬
tem magnã: et bñdicam tibi.
et magnificabo nomen tuũ. eus¬
qz benedictus. Benedicam bene¬
dicentib tibi: et maledicã ma¬
ledicentib tibi. Atq in te benȩdi¬
centur uinu̾se cognationes f̾re.¬
Egressus est itaqz abram sicut
preceꝑat ei dominus. et iuit cũ-
eo loth. Septuaginta qͥnq ãno¬
rũ erat abram: cum egredetur
de aram. Tulitqz sarai uxorem
suã. et loth filium frĩs sui: uni¬
u̾samq substantiam quã pos¬
sedeuint. et animas quas fece¬
in terram quã monstraũo tibi. Et
faciam te crescere ĩ gentẽ magnã.
u̾. Bñdicens benedicam tibi. et
multiplicabo te. Et faciam. lõ
in terram chanaan.
Cũqz uenissent in
eam: ꝑtransiuit abram t̾ram
usq ad locum sichem: et usq
ad conuallẽ illustrem. Chana¬
neus autẽ tunc erat in t̾ra. Ap¬
paruitqz dominꝰ abram: ⁊ di¬
xit ei. Semini tuo dabo terram
hant. Qui edificauit ibi alta¬

Expanded text:
tui, et veni in terram quam monstrabo tibi: faciamque te in gentem magnam, et benedicam tibi, et magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Benedicam benedicentibus tibi, et maledicam maledicentibus tibi; et in te benedicentur universae cognationes teessus est itaque Abram sicut praeceperat ei Dominus et ivit cum eo Loth septuaginta quinque annorum erat Abram cum egrederetur de Haran tulitque Sarai uxorem suam et Loth filium fratris sui universamque substantiam quam possederant et animas quas fecein terram quam monstravero tibi, et faciam te crescere in gentem magnam. Vers. Benedicens benedicam tibi et multiplicabo te. Et faciam te. in terram Chanaan. Cumque venissent in eam, pertransivit Abram terram usque ad locum Sichem, usque ad convallem illustrem: Chananeus autem tunc erat in terra. Apparuitque Dominus Abram, et dixit ei: Semini tuo dabo terram hanc. Qui aedificavit ibi alta
Abbreviated transcription (Latin):
est autem fames in t̾ra. Descen¬
ditq abram in egyptum: ut
ꝑegrinaretur ibi. Preualuerat
enim fames in terra. Cũq ꝓpe
ẽẽt ut ingredetur egyptũ: dixit
sarai uxori sue. Noui ꝙ puschra
sis mulier: et qd̃ tum te uiderĩt
egyptii dicturi sunt uxor illiu ͤ
est. et int̾ficient me. et te reserua¬
bunt. Dic ergo obsecro te ꝙ so¬
ror mea sis. ut bene sit michi
propter te: et iuuet anima m̃a:
ob gratiam tui. R Eduxit dñs¬
abraham foras et ait illi. Suspice
celum et numera stellas si potes.
sic erit semen tun .u̾. Credidit a

Expanded text:
est autem fames in terra, descenditque Abram in Egyptum ut peregrinaretur ibi; praevaluerat enim fames in terra. Cumque prope esset ut ingrederetur in Aegyptum, dixit Sarai uxori suae: Novi quod pulchra sis mulier, et quod cum viderint te Aegyptii, dicturi sunt: Uxor ipsius est; et interficient me, et te reservabunt. Dic ergo, obsecro te, quod soror mea sis ut bene sit mihi propter te, et vivat anima mea ob gratiam tui, etc. NAbraham foras, dicens: Suspice coelum, et numera stellas, si potes: sic erit semen tuum. Multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
festis diem nr̃i natalis ĩmemori¬
am reuocare. nõ ullũ tempus il¬
lecebris ĩdulgere carnalib. s diẽ
pocius exitus nr̃i. debemus lacmis¬
et p̾cibz. crebrisqz preuenire ieiu¬
niis. Hinc etenĩ uir sapiens ad¬
monet dicens. In om̃ibz oꝑibz
tius. memorare nouissima tua
et in eternũ non peccabis. S nec
membra nr̃a que i an domino-
consecrata sunt: lusib atq ĩeptis
motibz dare decet. Dicit nãq apo¬
stolꝰ. Nescitis qm̃ corpora uestra
membra xp̃i sunt: Tollens ergo
membra xp̃i. faciam mẽbra me:¬
ritatem nirandi uitare debeamꝰ:
cobz in epla sua docet dicens. antẽ
om̃ia autem fr̃es mei nolite iuꝰ¬
rare. neqz ꝑ celum. neq per tecrã.
neq aliud quodcũq iuramẽtũ
Sit autem sermo uester. est. est.
Non. non. ut nõ sub iudicio deci¬
datis. Ilo uidelicet iudicio sub
quo decidit herodes:ut uel ꝑiura¬
liud neccesse patrare flagitium.

Expanded text:
festis diem nostri natalis in memoriam revocare, non ullum tempus illecebris indulgere carnalibus, sed diem potius exitus nostri debemus lacrymis, precibus, crebrisque praevenire jejuniis, hinc etenim vir sapiens admonet, dicens: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Sed nec membra nostra quae jam Domino consecrata sunt, lusibus atque ineptis dare motibus decet. Dicit namque Apostolus: Nescitis quoniam corpora vestra membra sunt Christi ? Tollens ergo membra Christi, faciam meritatem jurandi vitare debeamus, cobus in epistola sua docet dicens: Ante omnia autem, fratres mei, nolite jurare, neque per coelum, neque per terram, neque per aliud quodcunque juramentum; sit autem sermo vester, Est, est, Non, non, ut non sub judicio decidatis : illo videlicet judicio, sub quo decidit Herodes, ut vel pejeraliud necesse haberet patrare flagitium.
Abbreviated transcription (Latin):
Enttentes. penitẽ¬
tes.penitentes. Si
tamẽ estis penitẽ¬
tes et non estis ir¬
ridentes: imitate uttam. cor¬
deõ. Et uos enĩ cum cathena
ligaueris ĩ terra: erunt liga-¬
ta et in celo. Audis ligaturã
et ideo te putas facere inpos-¬
turam. Penitenciã facis et-
genua figis. et urrides ⁊ subl¬
sannas patientiam dei. Si
penitens es:penitet te. Si nõ
penitet te:penitens non es.
Si igitur penitet te: cur facis
qd̃ male fecisti: Si fecisse peni-¬
tet: noli facere. Si adhuc facis
certe penitens nõ es. Et quidẽ
tantes homines mittuntur ad
ecclesiam. uel portantur ad eccle¬
siam. et baptizantur et renouã¬
tur. et felices hinc obeũt. S nõ.
ip̃a est causa penitencie. Qui
nondũ accepit baptismũ: non¬
dum uiolauit sacramentum.
Qui autẽ uiolauit sacramẽ¬
tũ. male et perdite uiuendo: et
ideo remotus est ab altari: ne
iudicium sibi manducet et
bibat. uitam mutet et corrigat
se. et reconcilietur dum uiuit¬
et dum sanus est. Expectat ip̃e¬

Expanded text:
enitentes, poenitentes, poenitentes si tamen estis poenitentes, et non estis irridentes, mutate vitam, Deo. Et vos enim cum catena ligaveritis in terra, erunt ligata et in coelo . Audis ligaturam, et Deo putas facere imposturam? Poenitentiam agis, genu figis, et rides, et subsannas patientiam Dei? Si poenitens es, poeniteat te: si non poenitet, poenitens non es. Si ergo poenitet, cur facis quod male fecisti? Si fecisse poenitet, noli facere. Si adhuc facis, certe non es poenitens. Equidem, tant homines, mittunt ad ecclesiam, vel portantur ad ecclesiam, et baptizantur, et renovantur, et felices hinc erunt. Sed non ipsa est causa poenitentiae. Qui nondum accepit Baptismum, nondum violavit Sacramentum: qui autem violavit Sacramentum male et perdite vivendo, et ideo remotus est ab altari, ne judicium sibi manducet et bibat; mutet vitam, corrigat se, et reconcilietur, cum vivit, dum sanus est. Exspectat etia
Abbreviated transcription (Latin):
ihũs iherico appropĩ¬
quaret. dicitur. cecus
illuminatur. Ierico quippe int̾¬
pretatur luna. Luna autem ĩ
sacro el cquio ꝓ defectu ponitur
carnis: quia dum menstruis
momentis detrescit: defectũ nr̃e¬
mortalitatis designat. Cum
gitur conditor nõster appropin¬
quat iherico. cecus ad lumen re¬
dit. quia dum diuinitas defec¬
tum nr̃e carns suscepit. huma¬
nũ genus lumen qd̃ amiserait
recepit. Unde eni deus human a
patitur: ĩde homo ad diuina sb̃¬
leuatur. Qui uidelicet cetus. res¬
te et iuxta uiã sedere. et mendi¬
cans ẽẽ describitur. Ip̃a enim
ueritas dicit. Ego sum uia. Qͥ
ergo eterne lucis claritatẽ ne¬
scit: cetus est. Sed si iam in re-
demptorem credidit: iuxta uiã
sedet. Si autem iã credidit: sed
ut eternũ lu¬
re dissimulat; acq a p̃cibz ces¬
ssat: cecus quidẽ nxta uiam
sedet. et m̃ime mendicat. Si
u̾o et credidit et exorat: et iuxta
uiam sedet cecus et mẽdicat. R¬
Temptauit deus abraham et dixit

Expanded text:
um Jericho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Jericho quippe interpretatur luna. Luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis demortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescdemptorem credit, juxta viam sedet. Si autem jam credit, sed ut aeternam lre dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vero et credit, et exorat, et juxta viam sedet caecus, et mendicat. tentavit Deus Abraham, et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
nes remeauit francoꝵ elegit¬
q sibi locum preditacioni ap¬
tum in quo cum fratrib qui
cum eo diuersis prouinciis ml¬
tas ꝓ nomine xpisti perpessi fue¬
rant passiones edificauit ceno¬
bium. atq ex isdem fratribus
plures postea abbates uel hono¬
rificatos iudimus uiros. Erat¬

Expanded text:
nibus remeavit Francorum elegitque sibi locum praedicationis aptum, in quo cum fratribus, qui cum eo per diversis provinciis multas pro nomine Christi perpessi fuerant passiones, aedificabat coenubium, atqueex eis dem fratribus plures postea abbates vel honorificos vidimus viros.
Abbreviated transcription (Latin):
naas amonites. et
pugnare cepit adu̾sus iabes
galaad. Dixeruntq om̃es ui¬
nos federatos: et seruiemꝰ tibi.
fedus: ut eruã om̃ium uestrũ
oculos dertros: ponãqz uos obꝑ¬
brium ĩ uniuerso israel. Li¬
bis septem dies: ut mit¬
israel. Et si nõ fuerit qui deffen¬
dat nos: egrediemus ad te D¬
nerũt ergo nũcii in gabaa sauli

Expanded text:
Naas Ammonites, et pugnare coepit adversus Jabes Galaad. Dixeruntque omnes vinos foederatos, et serviemus tibi. fedus, ut eruam omnium vestrum oculos dextros ponamque vos obprobrium in universo Israelbis septem dies; et mitIsrael; et si non fuerit nobis defensor, egrediemur ad te. Venerunt autem nuntii in Gabaa Saulis. »
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃i ppło. Et clamau cũctus
ppl̾s et ait. Diuat rex. Lequiit᷑
est autem saiuel ad populũ
legem regni. et scripsit ĩ libro
et reposuit coram domino. Et
dimisit samuel omnẽ poplĩn
singulos ĩ domũ suam. Sed et
saul a biit ĩ domiũ suam in ga¬
baa. Et abiit cũ eo pars excitꝰ
quorum tetigerat deus torda.
ffilii u̾o belias dixerũt. Nũ sal¬
uarenos pot̾itiste: Et despexrũt
eum. et nõ obtulert ei munia.¬

Expanded text:
in omni populo et clamavit cunctus populus et ait vivat rex locutus est autem Samuhel ad populum legem regni et scripsit in libro et reposuit coram Domino et dimisit Samuhel omnem populum singulos in domum suam sed et Saul abiit in domum suam in Gabaath et abiit cum eo pars exercitus quorum tetigerat Deus corda filii vero Belial dixerunt num salvare nos poterit iste et despexerunt eum et non
Abbreviated transcription (Latin):
gressus esset abrai
egyptum. uderunt
egyptii mulierem qd̃ ẽẽt pulchͣ
nĩmis. et nũciauerunt principes
pharaoni. et laudauerunt eam
apud illum: et sublata est mu¬
lier in domũ pharaonis. Abram
Eueruntqz ei oues et bones. et
uxorem abraham.¬

Expanded text:
gressus esset Abram Aegyptum viderunt Aegyptii mulierem quod esset pulchra nimis et nuntiaverunt principes Pharaoni et laudaverunt eam apud illum et sublata est mulier in domum Pharaonis Abram fueruntque ei oves et boves et uxorem Abram
Abbreviated transcription (Latin):
stimentũ p̾ciosius queritur:
res ip̃a testatur qd̃ nemo uult
ibi preciosis uestib ĩdui. ubi
ab aliis non possit iuderi. Qͣm
culpam possumus melius etu
ex diuerso colligere. quia si abies¬
tio uilis ĩdumenti uirtus no
esset: euangelista uigilanter
de iohãne non diceret. erat r¬
dutus de pilis camelorũ. anͣ.

Expanded text:
stimentum pretiosius quaeritur stimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum .
Abbreviated transcription (Latin):
unc ergo sũmopere
colligendum est. qua
pena multandus at
qui aliena diupit. si inferni
dampnatõe percutitur. qui ꝓpͥa
non largitur. Nemo itaq secu¬
rum se estimet dicens. Etce alie¬
na nõ rapio: sed concessis licite
rebus utor.Quia diues iste nõ
idcirco punitus est qui aliena
abstulit: sed quia acceptis reb
semetip̃m male dereliquit Hor
quoq fuit qd̃ hunc ĩferno tra¬
didit quia ĩ sua felicitate timi¬
dus non fuit. quia ꝑrepta dona
ad usum arrogãcie inflexit. qͥai
uiscera pietatis ignorauit. qͥa
peccata sua redimere etiam cũ
sibi ahundaret p̾ciũ noluit.
unt nõnulli qui ixͣ¬
cultum subtiliũ preci¬
ꝯsarumq uestiũ nõ
putant ẽẽ peccatum. Qued si
quaqͣm sermo dei tam ugilã¬
ter exprimeret qd̃ duies qui
torquetur apud inferos. bisso
atq purpura ĩdutus fuiss.
Nemo quippe uestimenta pci¬
pua nisi ad ĩanem gloriam
querit: uidelicet ut honorabi¬
lior ceteris ẽẽ uideatur. Nam
quia pro sola ĩani gloria ue-¬

Expanded text:
nc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si quaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria ve
Abbreviated transcription (Latin):
iniqua subuertitur. R Insurce
cordia quesierũt me int̾ficere et non
pepercerunt in faciem meã spuere.
et lanceis suis luiln̾auerunt me.
et concussa sunt om̃ia ossa mes.
Ego autem estimabam me tanqͣm
mortuũ suꝑ terram. U. Et dede¬
runt in escam meam fel. et ĩ siti
mea potauerũt me aceto. Ego au

Expanded text:
iniqua subvertitur.  138 Huc iniqua subvertitur.  138 Huc cordia; quaesierunt me interficere, et non pepercerunt in faciem meam spuere. Et lanceis suis vulneraverunt me; et concussa sunt omnia ossa mea. Ego autem aestimabam me tanquam mortuum super terram. Vers. Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ficut dicit apls. Lex spiritalis
est. et spiritalib spiritalia cõ¬
paranda sunt: so lem hie iusti¬
cie arbitror designari. Hc est xͫ
dominũ qui nõbis ignorantie
tenebris et prc̃orum cecitate fub¬
mersis. celestis doctrine sue lumẽ
infudit. Et quos nõ hebamus o̾¬
culos cordis ĩseruit. et uelut ra¬
dios quostam aplos suos msit
qui nos de nocte tet̾rima delĩquẽ¬
cie deliberarent et parlatim reso¬
lutis ĩ nobis tenebris poc̃orum¬
pec̃orum matutinai susceptione
consuescerẽt: ut ꝑfecti facilius
possimus tollerare solis ardorẽ.
hoc est primũ nos preceptis sim¬
pliciorib erudirent. quo capa¬
tiores efficerent celestium secre¬
torum. Huius itaqz solis iusti¬
cie matutino poc̃õrum caligo
tota ꝑimitur. sicut ip̃e ꝓpheta
ait. ex ꝑsona domini. In ma¬
tutino int̾ficiebam omnes pecco¬
res terre. Hoc est oriente in nob̾
sole iusticie. qui habitaculum
domini sumus. omnis cogitatio

Expanded text:
sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Christum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caecitate submersis, coelestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent coelestium secretorum. Hujus itaque solis justitiae matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipse propheta ait ex persona Domini: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Hoc est: oriente in nobis sole justitiae, qui habitaculum Domini sumus, omnis cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
salii uicesimi pͥmi
qui lectus est seriem
decursuri:diligenter
prius debemus intendere quid
in suꝑscriptione contineat. et¬
ut cognita eius origine intelli¬
gentiam ip̃ius facilius conse¬
quamur. et manifestato capi¬
de possint rectius membra dis¬
tribui. Inscribitur enim ita.
In finẽ pro susceptõe matutĩa:
psalmus ip̃i dauid. Nisi fallor
susceptio matutina solis ortũ
semꝑ anteueit. et priusꝙͣ orbẽ
radĩorũ clarus splendor illu¬
minet matutinũ noctiũ tene¬
bris t̾minũ ponit. ac reuoluta
sensim caliginũ cecitate. reb
cunctis facies quedã ac lumẽ
infunditur. Et cũ ueluti sub
una macerie tenebrarũ mũdꝰ
in confusione iacuit. int̾uent¬
ente matutino. diu̾sa specierũ
uarietate distinguitur. loc est
cum om̃ia ceca fuerint: cculi õi¬
um reparantur. Nox erũ quodã¬
modo aufert oculos mũdo: auro¬
ra restituit. atq ita ante ma¬
tutina susceptõe perfruimur:
ut gloriosius postinodũ solis
splendore potiamur. Sed qm̃

Expanded text:
salmi vigesimi primi, qui lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione contineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur, et manifestato capite, possint rectius membra distribui. Inscribitur enim ita: In finem pro susceptione matutina psalmus ipsi David. Nisi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, interveniente matutino, diversa specierum varietate distinguitur; hoc est, cum omnia caeca fuerint, oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur. Sed quoniam,
Abbreviated transcription (Latin):
possumus hoc quidem humili
tati primitus assignare. que
scõrum uirtus est maxima. sic̃
sanctus moyses ante deum ãĩal
se irrationale profitetur. dauid
prilicem se sepe cõmemorat. Eed
magis illud accipiendũ puto:
qͣm uermis nulla extrinsecus
admixtione alient corporis. Sed
de sola et pura terra ꝓcreatur. ideoi
illum comparatum domino: qͦ¬
niam et ip̃e saluator de sola pu
ra maria uirgine generatur. R¬

Expanded text:
possumus hoc quidem hupossumus hoc quidem hutati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Deum animal se irrationale profitetur; David se pulicem saepe commemorat: sed magis illud accipiendum puto, quoniam vermis nulla extrinsecus admistione alieni corporis, sed de sola et pura terra procreatur: ideo illum comparatum Domino, quoniam et ipse Salvator de sola et pura Maria generatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Otus autem hie psal¬
mus digestus est ex
ꝑsona domini salua¬
toris: quippe cum plura de eo ĩ
nouo sint posita testamento. Di¬
cit itaqz. Deus deus meus: respi¬
ce ĩme. et reliqua. Quare assũp¬
ti hominis agit causã: ut int̾ro¬
gare quodãmedo uideatur dicens.
Deus om̃ium qui es deus meus:
cur me dereliquisti. Nichil enim
michi constius sum. Scd̃m̃ pro¬
pletam enĩ nesciebat peccatum:
nec erat dolus in ore eius. Hec ãt
dicit ut manifestaret ꝓpter nos
se esse derelictum. quorum poc̃a
portabat. ac uidentes diceremus
et nos pro ip̃o sancto et iusto mo
uoce ĩ passione usus est. sicut ĩ
euangelio legimus. lxli. heli. la¬
maz abathani. Hoc est. Deus meꝰ
deus meus. quare me repulisti:
Hac inqͣm uoce usus est:nt qd̃
ꝓphecia annũciauerat rei exitus
approbaret. Et qm̃ sequencia pe¬
ne manifesta sunt: illum inspi¬
ciamus u̾siculũ in quo ait. Ego
autem sum uermis et nõ homo.
Quare tocius dominus creature
bmiculo se uellet comparari:

Expanded text:
otus autem hic psalmus digestus est ex persona Domini Salvatoris, quippe cum plura de eo in Novo sint posita Testamento. Dicit itaque: Deus, Deus meus, respice in me: et reliqua. Quare assumpti hominis agit causam, ut interrogare quodammodo videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me dereliquisti? nihil enim mihi conscius sum. Secundum enim prophetam nesciebat peccatum, nec erat dolus in ore ejus. Haec autem dicit, ut manifestaret propter nos se esse derelictum, quorum peccata portabat, ac videntes disceremus et nos pro ipso sancto et justo mor passione usus est, sicut in Evangelio legimus: Eli, Eli, lamma sabacthani? hoc est: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Hac, inquam, voce usus est, ut quod prophetia annuntiaverat rei exitus approbaret. Et quoniam sequentia pene manifesta sunt, illum inspiciamus versiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari,
Abbreviated transcription (Latin):
Egimus etiam ĩ libro
moysi de mãna uerini¬
culos procreatos. Digna¬
namq plane est et iusta cõpa¬
ratio. Siquidem de mãna u̾mi¬
culus gignitur: et dominꝰ xp̃s
de uirgine precreatur. qͥn pocius
ip̃am mariam mãna dixerim.
quia est subtilis splendida. sua¬
uis. et uirgo que uelut celitus
ueniens curictis eccl̃iarum po¬
pulis dulciorem cibũ melle de¬
fluxit. quem qui edere et madu¬
care neglexent uitã in semzĩpo
ħere non poterit:sicut ip̃e domi¬
nus ait. Nisi quis mãducaue¬
rit meam carnẽ. et biberit meũ:¬

Expanded text:
egi etiam in libris Moysis de manna vermiculos procreatos : digna plane et justa comparatio; siquidem de manna vermiculus gignitur, et Dominus Christus de Virgine procreatur. Quin potius ipsam Mariam manna dixerim, quia est subtilis, splendida, suavis et virgo; quae velut coelitus veniens, cunctis Ecclesiarum populis cibum dulciorem melle defluxit, quem qui edere et manducare neglexerit, vitam in semetipso habere non poterit, sicut ipse Dominus ait: Nisi quis manducaverit meam carnem, et biberit meu
Abbreviated transcription (Latin):
geliste testantur. R̾ Merito hec
patimur quia peccauimus ĩ frẽm
nostrum. uidentes angustiam aĩe
eius. dum dep̾caretur nos. et non
audiuimus. Idroco uenit super
nos tribulatio. u. Dixit ruben fra¬

Expanded text:
r: Merito haec patimur, quia peccavimus in fratrem nostrum, videntes angustiam animae illius, dum deprecaretur nos, et non audivimus, idcirco venit super nos tribulatio . Isti fra
Abbreviated transcription (Latin):
urbis quippe que
minꝰ erudite uidebã¬
tur. domini semper
negare hec uel que negare ne¬
quiuerant. sunstra interpre¬
latione ꝓuetere tentabant.
Quasi hec nõ diuinitatis. sed
ĩmundi spns oꝑa fuissẽt. idesf
beelz ebuh qui deus erat acha¬
ron. Nam beel quidem ip̃e est
baal: zebub autem musca
rocatur. Nec iuxta quedã mẽ¬
dosa exemplaria .l. littera. ueld.
in fine est nomis legenda. sed
b. Ueehzebub ergo baal musca¬
rũ. idest uir mulcarum. siue
habens interpretat᷑: ob sordes
uidelicet ĩmolaticii cuoris. ex
cuius spurcissimo ritu uel noĩe

Expanded text:
urbis quippe quae minus eruditae videbantur Domini semper re haec, vel quae negare nequiverant, sinistra interpretatione pervertere laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent. Ideo in Beelzebub, qui deus erat Accaron. Nam Beel quidem ipse est Baal. Zebub autem, musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l littera vel d in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo Baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas, interpretatur. Ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Emoniacus iste a¬
pud macheũ. non
solum muitus s et
et cecus fuisse narratur. Cura¬
tusqz dicitur a domino: ita ut
lcqueretur et uideret. Tria gen̾s¬
lia signa: simul ĩ uno homine
perpetrata sunt. Cecus uidet.
mutus lequitur: possessus a
demone liberatur. Qd̃ et tũc
quidem carnalit̾ factum est:
sed et quotidie completur in¬
conu̾sione credentium. ut ex¬
pulso primũ demone. fidei lu¬
men aspiciant. deinde ad lau¬
les dei tacencia. prius ma laxẽ¬

Expanded text:
emoniacus iste apud Matthaeum, non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur. Curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur et videret. Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt. Caecus videt, mutus loquitur, possessus a daemonio liberatur. Quod et tunc quidem carnased et quotidie completur conversatione credentium, ut, expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant: deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxen
Abbreviated transcription (Latin):
biscum mun̾a et ite ad dominũ
terre. et dum ĩueñitis adorate eũ
suꝑ terram. Deus autem meus fa
ciat uob̃ eum placabilem ⁊ remit¬
tat et hũc fratrem nestrũ uobiscũ
et eum quẽ tenet in uinculis. u.¬

Expanded text:
biscum munera, et ite ad Dominum terrae; et dum inveneritis, adorate eum super terram. Deus ciat eum placabilem et remittat, et hunc fratrem vestrum qui loquitur, et eum quem tenet in vinculis,
Abbreviated transcription (Latin):
recepit namq
lex ut mulier
que suscepto se¬
mine pepisset filium. ĩnnin¬
octaua circuncideret infantu
inde etiam alios trignita treᷤ
dies ab ingressu templi ac-
uiri thoro abstineret. Prĩo

Expanded text:
ecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunoctavo circumcideret puerum inde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, do
Abbreviated transcription (Latin):
subiectione liberima. Cum
aum dicat le mulierem que
suscepto semine peꝑisset ĩnn¬
dam decerni. ⁊ ꝑ longa tpr̃a
simul cum prole quam gemi¬
isset oblatis uictims debere
mundari: patet profecto quia
illam que sine uirili susceptio¬
ne semmnis uirgo peperit. ina
tum filio qui natus est ei neq
ĩmundam describat. neq per
hostias salutares doceat esse
mundandam: s sicut dr̃s
ac saluator noster qui diui¬
nitus legem dedit apparens
in homine fieri uoluit sub
lege. ut eos qui sub lege erant
redimeret. ut adoptionem fi¬
liorũ reciꝑeremus ita etiam
beata gertrix illius que sĩ¬
gulart priuilegio supͣ legem
fuit pro ostẽdendo tamen hu¬
militatis exemplo legalib
subdi non desugit iastitutis
ixta illud uiri sapientis.
Qnͣto magnꝰ es: humilia
te in omnib. R. Gaude ma

Expanded text:
liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus .
Abbreviated transcription (Latin):
tͤdidisti. Dum uirgo deum ⁊ homi¬
nem gemusti. Et post partũ uir¬
go inuiolata ꝑmansisti .U. Gabri¬
dem archangelum scimus diumit
te esse affatum uter tuum de spũ
sancto credimus impregnatum
erubescat nideus infelix qui dicit
xp̃m ex ioseph semine esse natum.

Expanded text:
isti. Dum Virgo Deum et hominem genuisti. Et post partum Virgo inviolata permansisti. Versus: Gabrielem archangelum scimus divinitus te esse affatum. Uterum tuum de Spiritu sancto credimus impraegnatum. Erubescat Judaeus infelix, qui dicit Christum ex Joseph semine esse natum.
Abbreviated transcription (Latin):
quiriq siclis argenti delere
redini. Si autẽ feminã
peperisset: mulier ĩmunda
fĩ iussa est quatuordecĩ die¬
b ⁊ sexagrrita sex aliis a tẽ¬
pli ingressu suspendi. donec
ectegesimo natiuitatis die

Expanded text:
quinque siclis argenti debere redimi. Si autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die,
Abbreviated transcription (Latin):
malicia fellis alie¬
Omnis amari¬
tudo et ia et indignacio tol¬
latur a nobis. cum omni
masicia. Nullum ore uel ur¬
nimas quidem auiculas aut
uermitulos qubz minores pene
omnes auicule se suosqz pul¬
los mitrtunt. Bideanus ne
dentes nostri sint arma et sa¬
gitte. ne mordentes et come¬
dentes inuicem: consumanꝰ
rapinis. Qui furabatur iã
non furetur. magis autem
laboret oꝑando manibz suis
quod bonum est. ut habeat
unde tribuat necessitatem pa¬
cienti. Nam et coluniba sẽpe
alienos quasi suos fertur alere
pullos. I ꝑsa terre fluctibz et
semune pascitur. Unde apls¬
dicens. Isti sunt uiri sancti frĩ
amici dei. u. Uidi angesum dei
emitum prõ san¬
Miseri sumus et¬
⁊ lugeamus: ploremus co¬
ram domno qui fecit nes. Ri¬
sus noster ut luctum conuerta¬
tur: et gaudium in mecorem.
Beati emim lugentes qm̃ ipsi
consosabuntur. Suꝑ aquas
sedere consueuit cosuniba: uit
uenturi raptum accipitris pre¬
iisa in aquis umibra declinet.
Et nes mundi sumus: et mũ¬

Expanded text:
malitia fellis alieOmnis amaritudo, et ira et indignatio tollatur a nobis, cum omni malitia . Nullum ore vel unnimas quidem aviculas, vel vermiculos, quibus minores pene omnes aviculae se suosque nutriunt. Videamus ne dentes nostri sint arma et sagittae , ne mordentes et comedentes invicem consumamur a rapinis; qui furabatur jam non amplius furetur, magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos. Ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiafide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia emitum pro canMiseri simus, et lugeamus, et ploremus coram Domino qui fecit nos. Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Beati enim lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos mundi simus, ac mun
Abbreviated transcription (Latin):
quia reprehensibilis erat. Priꝰ
enim qͣm uenirent quidam a
iacobo: cum gentib edebat. Cũ:
autem uenissent: subtra hebat-
et segregabat se.timens eos qui
ex cirtuncisione erant. Et si-¬
mulationi eius consenserunt
ceteri iudei ata ut et barnabas¬
duc̾etur ab eis ĩ illam simula¬
tionẽ. Sed cum uidissem qd̃¬
nõ recte ambularent ad u̾ita¬
tem euangelii: dixi cephe corã
omnib. Situ cum indeus sis
gentiliter. et non iudaice uiuis:
q̃uomodo gentes cogis iudausa¬
re. Nos natura iidei. et non
ex gentibz pacatores.¬

Expanded text:
sibilis erat. Prius enim quam venirent quidam ab Iacob, cum gentibus edebat. Cum autem venissent, subtrahebat et segregabat se, timens eos qui ex circumcisione erant. Et simulationi eius consenserunt ceteri Iudeduceretur ab his in illa simulatione. sed cum uidissemnon recte ambularent ad veritatem evangelii dixi Cephae coram omnibus si tu cum Iudaeus sis gentiliter et non iudaice vivis quomodo gentes cogis iudaizare nos natura Iudaei et non ex gentibus peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
Einde post ãnos qua¬
tuordecim. iterum al¬
cendi ihpsolimai
cum barnaba assumpto et tyto
Ascendi autem scd̃m reuelatio¬
nem et contuli cum eis euan-¬
gelium qd̃ predico in gentib.
Seorsum autem his qui uide¬
bantur aliquid esse. ne forte ĩ
uacuũ currerem. aut cucurrissẽ.
Sed neq titus qui mecũ erat
cum esset gentilis: compulsus
est circuncidi. Sed ꝓpter subĩtro.¬
ductos falsos fratres. qui sb̃itro¬
ierunt explorare libertatẽ no-¬
stram quam hemus ĩ xp̃o ihũ
ut nos ĩ seruitutem redigerẽt.

Expanded text:
einde post annos quatuordecim, iterum ascendi Jerosolymam cum Barnaba, assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelationem: et contuli cum illis Evangelium, quod praedico in gentibus, seorsum autem iis, qui videbantur aliquid esse: ne forte in vacuum currerem, aut cucurrissem. Sed neque Titus, qui mecum erat, cum esset gentilis, compulsus est circumcidi. Sed propter subintroductos falsos fratres, qui subintroierunt explorare libertatem nostram, quam habemus in Christo Jesu, ut nos in servitut
Abbreviated transcription (Latin):
saba. antͣ. aptizat miles regeni
seruus dominũ suum. iohannes
saluatorem. aqua iordanis stupuit.
columba protestabat᷑. paterna uox au¬
dita est hic est filius ineus ps̃ Mag̾.¬

Expanded text:
s. Ant. Baptizat miles Regem, servus Dominum suum, Joannes Salvatorem. Aqua Jordanis stupuit, columba protestata est, paterna vox audita est: Hic est Filius meus. Ant.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore famis: uerbi cum ĩ¬
telligentia non datur. Et illi.
qui euangelicam sapiencia s
tanqͣm panem erogantes. ꝑ
orbem terre p̾dicauerũt pueri-
patriffamilias: iam sunt in-
secreta quiete cum domino.i

Expanded text:
tempus famis uerbi, cum intellegentia clauditur. et illi qui euangelicam sapientiam tamquam panem erogantes per orbem terrae praedicauerunt, pueri patris familias, iam sunt in secreta quiete cum domino;
Abbreviated transcription (Latin):
ogatus a discipulis
saluator non modo
gformã orandi: s et
instantiam frequentiamq
tradidit orandi. Amicus ergo
ad quẽ media nocte uenitur.
ip̃e deus intelligitur. cui ĩ me¬
dia rribulatione supplicare.
et tres panes id est intelligen¬
tiam trinitatis qua presenti
uite consolentur labores: ef¬
flagitare debemus. Amicus qͥ
uenit de uia: ip̃e nr̃ est animꝰ
qui tociens a nob̾ recedit: quo¬
ciens ad appetenda terrena
et temporalia foris uagatur.
edit u̾o celestiq ali¬
cũ in se reuersus su¬
ꝑna cepit ac sp̃ualia medita¬
ri. De quo pulchre qui pecierat
adiungit: non se lere qd̃ ponat
ante illum. Qm̃ anime post
seculi tenebras deum suspirãti
nichil preter eum cogitare. nichil
lequi. nichil libet intueri. solũ
quod recognouit sũme trinita¬
tis gaudium contemplari. atz¬
ad hoc plenius ĩtuendum ꝑrie¬
nire satagit. Et ille deintus di¬
cat. Noli michi molestus esse.
iam ostiuni clausũ est. et pm̃
mei mecum sunt ĩ cubili: nõ

Expanded text:
ogatus a discipulis Salvator non modo formam orationis, sed et instantiam frequentiamque tradidit orandi. Amicus ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur, cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores, efflagitare debemus. Amicus qui venit de via, ipse noster est animus, quoties a nobis recedit, quoties ad appetenda terrena et temporalia foris vagatur. edit vero coelestique alicum in se reversus, superna coeperit ac spiritualia meditari, de quo pulchre qui petierat adjungit: Non se habere, quod ponat ante illum, quoniam animae post saeculi tenebras Deum suspiranti, nihil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri. Solum quod recognovit summae Trinitatis gaudium contemplari, atad hoc plenius intuendum pervenire satagit. Et ille deintus dicat: Noli mihi molestus esse, jam ostium clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ne forte graius petro uidere¬
me. Acsi diceret. Quia ego priꝰ¬
pro tua redemptione crucis sup¬
pliciũ subire non timui: tu¬
quoqz pro mei confessione no-¬
mĩs arucem pati formidare nõ¬

Expanded text:
et intolerabilis Petro videreme. Ac si diceret Domipro tua redemptione, crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formidas?
Abbreviated transcription (Latin):
õmendat nobis bea¬
tissimus euangelista
et aplũs iohannes pri¬
legium amoris p̾cipui: quo cete¬
ris amplius meruit honorari a
domino. Cõmendat testimoniũ
euangelice descriptionis qd̃ ueri-¬
tate diuina subnixum: nullus
fidelium dubitare ꝑmittit᷑. Cõ¬
mendat placidam sue carnis ab¬
se uisitãte percepit. Cum enim

Expanded text:
enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino; commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur; commendat placidam suae carnis abse visitante percepit. Postquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
et omma que ra
mundo sunt: telestis regni aro¬
re contempnat. Que habet ueri¬
dat: et egenus expendat. Qui
uero tante uirtutis nondũ existit:
de his que habet in quantum
habet elemosiam faciat. Tan¬
tum oꝑetur bona uolititas: qnͣ¬
tum suppetit facultas. Perfectus
possideat primũ uirtutis locum:
imꝑfectus saltem ꝑueniat ad
scdm. Efficiatur ille gloriose
dignts: sit iste laudabiliter largꝰ.
sancte pauptatis ar-¬
dentissimus amator:
sit imꝑfatus sanctoꝵ pauprim
piissimus consolator. Habrat
iste apud deum patrones pau¬
peres: quos ille se gaudeat uir¬
tutis habere consortes. Sit ille
talis qui cum deo iudicaturus
sedeat: sit iste talis qui aũ dexterã
idicandus assistat. Sit ille
talis qui eterria tabernacula per¬
petue uite possideat: sit iste talis
quem ille recipiat. Ad monet
nos domins dicens. Facite
uobis amicos de mãmona ini¬
quitatis: qui uos recipiant in
eternia tabernacula. S̾. mͣtũ.

Expanded text:
ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos recipiant in aeterna t
Abbreviated transcription (Latin):
demonio clamaret di
cens.Apostole dei bartholomee.
incendunt me or̃ones tue. Tũc
et exi ab eo: Et statim liberatus
bat filiam lunaticã: nũciatũq

Expanded text:
demoniacus exclamauit: «Apostole dei Bartholomee, incendunt me orationes tue». Cui et exi ab eo». Et statim sanatus bens filiam lunaticam misit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uain sane intelligẽdo
cognoscit naturalis
Latq scd̃m substanciã
sio in alf̾utram duarum subste¬
ciarum partem recipiatur: neq
diuisio. Sic nanq cred̃re. hono¬
rare est matrẽ domini: que ⁊ no-¬
bis deum genuit ⁊ hoĩem. Neqz
honunem sine deo: neqz deum
sine homine. sz deum ⁊ hominẽ
unum et uerumi ih̃m xp̃m. Alio¬
quin dei genitrix dici nõ poss.
n ꝙ multi hereticoꝵ negare conati
sunt: nisi deum uerum genuiss
intarnatum

Expanded text:
uem sane intelligendo cognoscit naturalis, atque secundum substantiam rsio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, nec divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini quae Deum nobis genuit et hominem: neque hominem sine Deo, neque sine homine Deum, sed Deum et hominem unum et verum Jesum Christum. Alioqui Dei genitrix dici non posset, quod multi haereticorum negare conati sunt, nisi Deum vere genuisset incarnatum
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ nobis celestium p
ceptorũ mandat et premioꝵ
utraq altitudinem xp̃i qui
est mõs donus domini inu
tice montiũ. consona uoce ꝑdr¬
cat. Qui enim edificatam Ẽ
se ciuitatem siue domũ dñui
id est eccl̃iam in alta bonoꝵ¬
oꝑum extollit. et cũctis ma¬
infestam gentib exhibet. ipe
hanc ab ĩfimis delectationib
abstractam pane celi reficit atz
ad appetitũ suꝑne suauitatis
dato pignore cibi sprrituahiꝰ
accendit.

Expanded text:
altitudine nobis coelestium et altitudine nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum utraque altitudinem Christi, qui est mons, domus Domini in vertice montium, consona voce praedicat. Quse civitatem sive domum Domini, id est, Ecclesiam in alto bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet; ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis, dato pignore cibi spiritalis accendit.
Abbreviated transcription (Latin):
N hac lectõe confid̾anda.
est in uno ecdemqz re¬
demptore nr̃o distincta
operatio diuinitatis et huma¬
nitatis. atq error euticis. qui
unam tantum ĩ xp̃o operatio¬
nem degmatizare presumit. ꝓ¬
cul a xpistianis finibz expeller¬
dus. Quis eni non uideat hoc
qd̃ suꝑ turbam miseretur dñs
ne uel in edie uel uie longiori
labore deficiat: affectum esse
et compassionẽ humane frag-¬
litatis. Quod u̾o de septem pa¬
nib et pisciculis paricis. qͣtuo
ne opus esse uirtutis. Mistice:
autem hoc miraculo designatur
nisi nos gr̃a redemptoris nr̃i¬
alimentõ sui uerbi reficiat.
ranc refectionem. et
illain qͥnqz panũ ac
duorum pisciũ distat qd̃ ibi
littera uetens testamẽti. spũali
grã plena esse signata est. Hic
autem nou u̾itas ac gratia
testamenti fidelib ministrada
monstrata est. Sane utraq
refectio ĩ monte celebrata est.
ut aliorũ euangelistare nar-¬
ratio declarat. quia utriusq
scriptura testamnti recte ĩtellecta

Expanded text:
n hac lectione consideranda est in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis; atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris labore deficiat, affectum esse et compassionem humanae fragilitatis? Quod vero de septem panibus et pisciculis paucis quatuor ae opus esse virtutis? Mystice autem hoc miraculo designatur imus, nisi nos gratia Redemptoris nalimento sui verbi reficiat. hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi litteris veteris instrumenti spiritalis gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti, recte intellecta,
Abbreviated transcription (Latin):
Eati qui labores ĩ re¬
quiem. ĩ refrgerium
dolores.merores in
gaudium cõmutauerunt. Ui¬
pro xp̃o merentur occidi. Beati
uentres:qui portauerunt tales.
Beata ubera: que se talib ĩfu-¬
derunt. Beate latrime:que pro
talib fuse fletib gr̃am baptis¬
matis contulerũt. Arridebat gͦ¬
paruilus occisori. gladio adio¬
cabatur ĩfantulus: nutricis lo.¬
co attendebat lactens pussoris
doloris. Nan gladius filioꝵ¬
corda deuenit:et neccesse est ut
sint premii consortes. que fue-¬
runt socie passionis. Non enimi¬
carebunt martiris gaudro:
martirii lacrimas que fude-¬
rũt. Hoc loco attendat auditor
stare ꝑmeritum. s uenire per
grãm. In parnulis q uolũtas
ꝙ arbitriũ ubi captiua fuit ⁊
ip̃a natura. De martyrio ergo
demus totũ deo: nichil nobis
Dincere dyabolum. corpus
tradere. contempn̾e uicia: tor-¬
menta expendere. lassare torto-¬
rem. cape de ĩntriis gloriã. de
morte uitam. non uirtutis
humane. s mun̾is est diuini.

Expanded text:
eati, qui labores in requiem, in refrigerium dolores, moerores in gaudium commutarunt. Vipro Christo merentur occidi. Beati ventres qui portaverunt tales, beata ubera quae se talibus infuderunt, beatae lacrymae quae pro talibus fusae flentibus gratiam baptismatis contulerunt. Nam parvulus occisori, gladio adjocabatur infantulus, nutricis loco attendebat lactans percussoris res; nam gladius filiocorda pervenit, et necesse est ut sint praemii consortes, quae fuerunt sociae passionis. Arricarebunt martyrii gaudio, martyrii lacrymas quae fuderunt. Hoc loco attendat auditor,stare per meritum, sed venire per gratiam. In parvulis quae voluntas, quod arbitrium, ubi captiva fuit et ipsa natura? De martyrio ergo debemus totum Deo, nil nobis. Vincere diabolum, corpus tradere, contemnere viscera, tormenta expendere, lassare tortorem, capere de injuriis gloriam, de morte vitam, non est virtutis humanae, muneris est divini.
Abbreviated transcription (Latin):
maledicto sũt. Scriptum est eĩ.
Maledictus om̃is qui non ꝑ¬
manserit ĩ omnib que scͥpta
sunt in libro legis: ut faciat ea
Qm̃ autem in lege nemo iu¬
stificatur apud deum: manife¬
stum est quia iustus ex fide ui¬
uit. Lex autem non est ex fide:
Sed qui fecerit ea. uinet ĩ illis.

Expanded text:
st enim. Maledictus omnis qui non permanserit in omnibus: que scripta sunt in libro legis: ut faciat ea. Quoniam autem in lege nemo justificabitur apud Deum. Manifestum est: quia justus ex fide vivit. Lex autem non est ex fide: sed qui fecerit ea vivet in illis.
Abbreviated transcription (Latin):
o cruci. Diuo autem iam non
autem nũc uiuo ĩ carne. in fide
uiuo filii dei qui dilexit me. et
tradidit semetip̃m pro me. Nõ
abicio grãm dei. Si enim per
legem iusticia: ergo xp̃s gratis.
mortuus est. Lcõ.ii
Insensati galathe qͥs
uos fascinauit u̾itati-¬

Expanded text:
autem iam non autem nunc vivo in carne in fide vivo Filii Dei qui dilexit me et tradidit se ipsum pro me non abicio gratiam Dei si enim per legem iustitia ergo Christus gratis mortuus est o insensati Galatae quis vos fascinavit a
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o credinius. ut iustificemur
ex fide xp̃i. et non ex oꝑib legis.
Propterqd̃ ex operib legis non
iustificabitur om̃is caro. Quod
si querentes iustificari in xpisto
ĩenti sumus et ip̃i peccatores.

Expanded text:
ustificemur ex fide Christi, et non ex operibus legis. Propter quod ex operibus legis non justificabitur omnis caro. Quod si quaerentes justificari in Christo, inventi sumus et ipsi peccatores,
Abbreviated transcription (Latin):
ixitq iacobadhuqͥ
multũ diei suꝑest.
nec est tempus ut
reducantur ad caulas greges
Ante date potum ouibz: et sic
ad pastum eas reducite. Qui
Rendeuint. Non possumus.
donet omia peccora congregẽ¬
tur: et amoueamus lapide
de ore putei. ut adaquemus
greges. Ad huc loquebantu:
et esce rachel ueniebat cũ ouis
pr̃is sui. Nam gregem ip̃a pa¬
scebat. Quam cum uidiss ia¬
cob. et sciret consobrinã suã.¬
ouesqz laban auũculi sui:
amout lapidem quo puteus
claudebatur. et adaquato gre¬
ge osculatus est eam. anEgo¬

Expanded text:
ixitque Iacob adhuc multum diei superest nec est tempus ut reducantur ad caulas greges date ante potum ovibus et sic ad pastum eas reducite qui responderunt non possumus donec omnia pecora congregentur et amoveamus lapidem de ore putei ut adaquemus greges adhuc loquebantur et ecce Rahel veniebat cum ovibus patris sui nam gregem ipsa pascebat quam cum vidisset Iacob et sciret consobrinam suaque Laban avunculi sui, amovit lapidem, quo puteus claudebatur, et adaquato grege, osculatus est eam; e
Abbreviated transcription (Latin):
ginta nõctib.
Nartieulo diei illius
ingressus est noe. sem
cham. et iaphet filii el
uyor illuis. et uxores filioruz
eius cm eo in archam. Isp̃i et
omne animal scõm genus su¬
um. Uniuersaq iumenta se
qd̃ mouetur suꝑ terram in ge¬
nere suo: cunctumq uolatile
scd̃m genus suum. Uniuerses
aues. omnesqz uolucres ĩgres¬
se sunt ad noe in archam: bĩna.
et bina ex omni carne. ĩ qua:
erat spũs uite. Et que ĩgressa
sunt masculus et femina exͤ
omni carne introierũt sicut
preceꝑat ei deus. Et incdusit
eum dominus deforis. Lc̃õ.ii.
aActumq est diluunĩ
quadraginta dieb ⁊
suꝑ terram: et multiplicate
sunt aque: et el euauerũt aqͣm
in sublime a terra. Uehementer
q ĩ ondauerunt: et omnia res̾¬
pleuerunt in suꝑficie t̾re. Porro
archa ferebatur suꝑ aquas. et
aque p̾ualuerunt nimis suꝑ
tetram. Operti q sunt omnes
montes excelsi sub unirierso ca¬
lo. Quindecim cubitis altior
fuit aqua super montes:quos

Expanded text:
ginta noctibus. 3 α In articulo diei illius ingressus est Noe et Sem Cham et Iaphet filii eius et uxor illius et uxores filiorum eius cum eis in arcam, ipsi et omne animal secundum genus suum, universaque iumenta in quod movetur super terram in genere suo, cunctumque volatile secundum genus suum. Universae aves omnesque volucres ingressae sunt ad Noe in arcam, bina et bina ex omni carne, in qua erat spiritus vitae. Et quae ingressa sunt masculus et femina ex omni carne introierunt, sicut praeceperatei Deus, et inclusit eum Doactumque est diluvium quadraginta diebus  terram: et multiplicatae sunt aquae, et elevaverunt arcam in sublime a terra. Vehementer enim inundaverunt: et omnia repleverunt in superficie terrae: porro arca ferebatur super aquas. Et aquae praevaluerunt nimis super terram: opertique sunt omnes montes excelsi sub universo coelo. Quindecim cubitis altior fuit aqua super montes, quos