comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si filiof usus s̾uirelictus sit. ł suo:
oam. pot̾it ⁊̃ ⁊ perusuarias ancillas
ciumea si aomitu. nec ex oꝑis tñce¬
dem capi s sibi lanam facere. iure
cogere sibin. facere udetur qui non
operas eius locautt.sz opus quodꝰ
duxit: expedit. idem ⁊ octauenꝰ ꝓbat.

Expanded text:
ilias usus serui sit relictus uel seruo, dam, poterit etiam per usuarias ancillas cium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure cogere: sibi enim facere uidetur, qui non operas eius locauit, sed opus quod conduxit expediit. idem et Octauenus probat.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Oquita uͦ legato usti utoend̃: ne ⁊ do¬
mare possit ⁊ aduebend̾ sub iugo ittipꝰ¬
sit Et si tor̾te auriga fuit cui usust e¬
quoꝵ relictus÷ non puto cnteniso.¬
relictus ad suum minist̾iũ utetur ⁊

Expanded text:
quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto erelictus, ad suum ministerium utetur et
Abbreviated transcription (Latin):
fir decerpserit ur des et̾iuit fructu
matutos pendentes. cui ditõetenea
abeo ꝑcipiantur nicet ab auo terra
sepentur mag̾io ꝓprietano condcõ¬
nem competere fructuario aũ fur
eõ ꝙ si postea fructus istõs nactus fu¬
ent frugtuarius: forcasus fiant eiꝰ¬
slam si fuint qua r̃one ħ enenit. nẽ
a: ut int̾im fierent ꝓprietarii mox
app̾hensi: fructuarii efficiuntur. ex:¬
emplo reis ub condicõne legate que
interim hedis ℥. existente aũ conditõ¬
suus fructuartus pertradicom acce¬
pit nondum quidem pcio soluto.
s tm̃ab eo quidem s atisfacto: dicen¬
minus potest in ea re satisdacõm de¬
siderare. ut officio iudicis ħ fi̾at. sla
sicutid fructnarius uti frui: ⁊ taꝓpri¬
tatis dñs secutus eẽ d de ꝓprietate.
Iususfitus legatus sit non prius dan-¬
dam accomususttuario: qm satis¬
dedit seboniuiri arbitratu usurũ
fruiturum. s ⁊ si plures ⁊int aquib
ususfrtus relictus: singuus satuda¬

Expanded text:
fur decerpserit uel desecuerit fructus maturos pendentes, cui condictione ab eo percipiantur, licet ab alio terra separentur, magis proprietario condictionem competere, fructuario autem furouetur, eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc euenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii efficientur, exemplo rei sub condicione legatae, quae interim heredis est, existente autem condicioseruus fructuarius per traditionem accepit nondum quidem pretio soluto, sed tamen ab eo satisfacto, dicenminus potest in ea re satisdationem desiderare, ut officio iudicis hoc fiat: nam sicuti debet fructuarius uti frui, ita et proprietatis dominus securus esse debet de proprietate. usus fructus legatus sit, non prius dandam actionem usufructuario, quam satisdederit se boni uiri arbitratu usurum fruiturum: sed et si plures sint, a quibus usus fructus relictus est, singulis satisda
Abbreviated transcription (Latin):
certũ ÷ maritũ uiu̾e in captiuitate
atur ⁊ morte p̾uentus ÷ tũcꝰ quinq̃n¬
nũ a tenꝑe captiuitatis excessit. lcẽ¬
in marito inciuitate degente ⁊ uro¬
re captiua obseruando.ap̃
diuorcii dedit. is qꝑ ꝑ ignoranciam uo¬
lũtatis mutate obltus ÷ duꝑare mm̃¬

Expanded text:
certum est maritum uiuere in captiuitate atur uel morte praeuentus, tunc, si quinquennium a tempore captiuitatis excesserit, licenm iure et in marito in ciuitate degente et uxore captiua obseruando. 7 Pdiuortii dedit, isque per ignorantiam mutatae uoluntatis oblatus est, durare m
Abbreviated transcription (Latin):
esfcũaĩ intelligend ẽẽ ñutiq a fuga.
nã eũ qui hostẽ aũ latronẽ incẽdiũ
an fugisi fugrtm fuisse si forte ideo
pp̃ eandẽ c̃am fugit ¶Idẽ q probat ui¬
iuuian᷑ ⁊ si seu̾ius cũ eo agebat. ħ ita
sus fugiss ⁊ ad dñ u eniss. cet̾m

Expanded text:
i intellegendum esse, non utique a fuga: nam eum, qui hostem aut latronem, incendium aufugit, esse fugitiuum, si forte ideo propter eandem causam fugerit. idem probat Uiuianus et si saeuius cum eo agebat. haec ita, si eos fugisset
Abbreviated transcription (Latin):
ciarissimaꝵ ꝑsonaꝵ appellacõe
Dtinentur. ciarillimaꝵ temma¬
rum nõie senaioꝵͣ filie. niu q̃
uiros clarissimos sortite olint
n bntur. feminũ .N. dignitatem
clarisumam maria cribuunt.
parentes uero. donet piebeis fu¬
u gͥ slarissima feminaerit: ꝙ̃¬
oui senatori mupta ÷ ł clarissi¬
mo. aut seꝑata ab eo alii inferio
secutam. pris casus ñ tacit uxo¬
rem. sam quesita dignitas liberi
p̃p casum pr̃is remoti a senatu:
tm senatoꝵ filios. um ⁊ omnes
qui geniti ex ip̃is ux ex lrõis eoꝵ
oicantur siue naturaies siue ad

Expanded text:
arissimarum personarum appellatione continentur. clarissimarum feminarum nomine senatorum filiae, nisi quae uiros clarissimos sortitae sunt, non habentur: feminis enim dignitatem clarissimam mariti tribuunt, parentes uero, donec plebeii nuu igitur clarissima femina erit, quamdiu senatori nupta est uel clarissimo aut separata ab eo alii inferiorsecutam patris casus non facit uxorem: nam quaesita dignitas liberis propter casum patris remoti a senatu atantum senatorum filios, uerum omnes, qui geniti ex ipsis exue liberis eorum dicantur, siue naturales siue ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñtum sutus per plures funbos
mͥ debetur medium funoum ao¬
quistm manere s̃uitutem ꝑu.¬
to. qr tociens s̃uitus: funoitut
quociens uti ea is quem ad perti.¬
neat non potest. medio aũ fũdo
ad quilito potest consister ut per
riuum iure ducere solitisunt.
itaut suo quilq die a capidedu-¬
ceiet.primo per eundem riuum
eum quq niem. deinde ut qitis¬
q infiorerat suo quiice ꝓfpiori-¬
uo ⁊ uniũ statuto tempore quo
suitus amitatur: non duxit. ex¬
istimo eum ius ducende aque a¬
mistsienec per ceteros quidux̾unt
eius tus usurpãtum÷ ꝓprium a¬
uniuscuiuq eoꝵ ius fuit. reper
anum usurꝑan potuit. ¶ Esip¬
iurium tuͣdo itet᷑ aque debitũ

Expanded text:
tus mihi per plures fundos deberetur, medium fundum adquisiui, manere seruitutem puto, quia totiens seruitus confunditur, quotiens uti ea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito potest consistere, ut per riuum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque die a capite duceret, primo per eundem riuum eumque communem, deinde ut quisque inferior erat, suo quisque proprio rio, et unus statuto tempore, quo servitus amittitur, non duxit. existimo eum ius ducendae aquae amississe nec per ceteros qui duxerunt eius ius usurpatum esse: proprium enim cuiusque eorum ius fuit neque per alium usurpari potuit. quod si pluri
Abbreviated transcription (Latin):
set usutpar potuisiet. ¶ Item si
quis eoꝵ quim aque ducts sui¬
tus debebatut ⁊petꝰ eiundem riuũ
acim̃ ducebant ius aqu̾educen¬
de non ducendo amisit. nicħ iunᷤ
eo nomine cetenis quiriuo ute-¬
bantur accreuit idq modum
eius ÷ per cuius fund id iter aq̃¬
est ꝙ nonutendo proparte uniũ¬

Expanded text:
set, usurpari potuisset. item si quis eorum, quibus aquae ductus seruitus debebatur et per eundem riuum aquam ducebant, ius aquae ducendae non ducendo eam amisit, nihil iuris eo nomine ceteris, qui riuo utebantur, adcreuit idque commodum eius est, per cuius fundum id iter aquae, quod non utendo pro parte un
Abbreviated transcription (Latin):
carii moriuntur. Reitentrount:
nec suo potest deteri. s cum eb
neis. dominꝰ recte petet. quou sͥ¬
uus ipseb eo nomine in peculi-
narrogatorem de peculo accom
dandam quidam recce ꝑu̾tant.
anrem uroitatam suumuen¬
didis lab ait ⁊̃ eius pecuii nõie
ꝙ apud emptore quelient dãp¬
narite debere. nͥ succurend̾ tibi.
culpa . n tua id accidisse qͣi ger¬
uum uendidisses. Ulp̃.¬

Expanded text:
carii moriuntur, res intercidunt: servo potest deberi, sed cum eo raneis dominus recte petet, quod servus ipse debet, eo nomine in peculium adrogatorem de peculio actionem dandam quidam recte putant, ante rem iudicatam seruum uendideris, Labeo ait etiam eius peculii nomine, quod apud emptorem quaesierit, damnari te debere nec succurrendum tibi: culpa enim tua id accidisse, qui seruum uendidisses.
Abbreviated transcription (Latin):
auit ⁊dptedium ob oebitum
uiri pignori dedit n᷑ ea du̾tar¬
at pecinia recte pignꝰ amire
cctum apparuit qͣm offerre ui¬
frtus fuissent quos nir ex p̃dio
ꝑcepit ⁊ n. inea qñtitate ꝓpͥum¬

Expanded text:
 praedium ob debitum uiri pignori dedit. in ea dumtaxat pecunia recte pignus a muliere contractum apparuit, quam offerre uifructus fuissent, quos uir ex praedio percepit: etenim in ea quantitate p
Abbreviated transcription (Latin):
apr̃e nec testõ destinatam. ducat ux¬
orem ⁊ eam finio suoiungat quo ft̃o
utis infamat᷑. ⁊ ꝓ dignitate pupil¬
le extraordinẽ coħcetur. nec nnterest
filiꝰ sui iutis an inpeĩs potestate ine¬
⁊ tutoris ł curatoris. ¶lib̃tũ eampu

Expanded text:
patre nec testamento destinatam ducat uxorem uel eam filio suo iungat: quo facto uterque infamatur et pro dignitate pupillae extra ordinem coercetur. nec interest, filius sui iuris an in patris potestate sit.Curatoris libertum eam pu
Abbreviated transcription (Latin):
lo .n. facere eum qui se offert peticõni.
sidentẽ teni. ¶ Item siquis doło fecit qͦ
miꝰ possideat. heditatis peticõe tenetur.
s ⁊ si aliꝰ nactus possõm qm̃ ego doło .n.
cat adusu̾s eumqui desiit liti estimo:
⁊ mag̃ euaneste alͣt. nisi petentis int.
ceite inquidsitem st cͤ p̾atatiis restitite
indubitatũ erit euanescere actõm. M n
is qui dolo desiit ance conuemiatur. e¬
um qui possedit: non liberabit. ¶ Item

Expanded text:
lo enim facere eum qui se offert petitioni. sidentem teneri. Item si quis dolo fecerit, quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur. sed si alius nanctus possessionem, quam ego dolo malo cat adversus eum qui desiit litis aestimatio: et magis evanescere ait, nisi petentis interest: certe, inquit, si rem paratus sit restituere, indubitatum erit evanescere. sed si is qui dolo desiit ante conveniatur, eum qui possidet non liberabit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
iure nꝑemit usumfitm non mag̃
qmusucapio ꝓprietatis que post
stitutum usumfit̾m conting̃. ¶ de¬
bebit plane deneganususfitus ꝑse¬
cucõ siei qui nore accepit ictis esti-¬
macio non offeratur a fructuario.
Si Qlouum occibit utnem accõem
exemplo aquiue fructuario dandã
numquam dubitaui. Laur.
fuaꝵ arboꝵ aue substituende ꝯunt¬
gariut ei s̾uitus imponatur quẽ ał¬

Expanded text:
remit usum fructum, non magis quam usucapio proprietatis, quae post constitutum usum fructum contingit. debebit plane denegari usus fructus persecutio, si ei qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario. Si quis seruum occiderit, utilem actionem exemplo Aquiliae fructuario dandam numquam dubitaui. 18 Pautuarum arborum aliae substituendae sunt etgari, ut ei seruitus imponatur, quae al
Abbreviated transcription (Latin):
isptueͬm detior fituarii dicõ Farce
fiat ñ. ułuti staiem s̾uitutẽ uicino
potet senciente usufrt̾uario. ⁊ ħ ue¬
rum ÷ s fauore religionis. s interd̃
⁊ solus ꝓprietatis dñc locũreugiosum
facere potet. finge .ñ. eũ testatorem
inferre cum ñ eẽt ubitam oportune
let q̃rian s̾uum dns concere posuit
⁊ ansto apiro cassiũ notat plem᷑ssi
tatis artificium enis corũꝑeposs̃it. nec
situm cicanritsb deformare. ¶ ꝓprie¬
tanus aũ ⁊ s̃uum noxededeie poterit.

Expanded text:
quam deterior fructuarii condicio non fiat, ueluti si talem seruitutem uicino potest consentiente usufructuario: et hoc uerum est fauore religionis. sed interdum et solus proprietatis dominus locum religiosum facere potest: finge enim eum testatorem inferre, cum non esset tam oportune, let quaeri, an seruum dominus coercere possit. et Aristo apud Cassium notat plenissimsitatis artificium eius corrumpere possit nec seruum cicatricibus deformare. Propriet
Abbreviated transcription (Latin):
res erit: accõm dat pretoꝵ ꝙꝑutr̃
u̾itatẽ ꝯtineat: anuͦ qñtitatẽm
deamꝰ᷑. ⁊ meliusest ut in ueram
smͣtitatẽ fioeuissorteneatur nͥ
pro certa qnͣitate accessit. Daiͣ.¬

Expanded text:
res erit actionem dat praetor. quod utrum ueritatem contineat an uero quantitatem, uideamus. et melius est ut in ueram quantitatem fideiussor teneatur, nisi pro certa quantitate accessit.
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ¶ si mus ͤ his ꝑionis q̃ agẽ
non potuerint fi deussoresuronõ
sistendi rã ded̾it: frustͣerit dacõ.¬
p̃tor ait siquis parentem. pr̃oñ
pr̃onamr. liberos aut parentes
prõmi pr̃one liberos ue sũos. eũ¬
ue ꝙ̃ in potestate hẽbit. utuxorẽ
uł nurum inuidm̃ uotabit q̃¬
sistu sideiussor iudicõ sistẽdi

Expanded text:
onis, quae agere non potuerunt, fideiussorem iudicio sistendi causa dederit, frust‹r›a erit datio.Praetor ait: 'Si quis parentem, patronum patronam, liberos aut parentes patroni patronae, liberosue suos eumue quem in potestate habebit, uel uxorem, uel nurum in iudicium uocabit: qualiscumque fideiussor iudicio sis
Abbreviated transcription (Latin):
maũcumattiopecere uellem: Ide.¬
aliquis dix̃it sepossidere. ⁊ oeo liti se
optulit.⁊ ħip̃m in re agenda atcestacc̃e
Possirere autemauquiso ntiq ⁊ lts¬
ꝙ silitis ꝯt tempore possedit. cũ aũ res
iudicatur sine dolõ m amiste possõm:
tempore non possedit. quo autem iu-¬
ditatur possicet: probanda: prociri lẽ¬
tencia ut omnimodo ⁊cempnetur. gͦ ⁊
fruduum nõie ex quocepit possideteꝯ
dempnabitur. ¶ Si homo pecitts doio
possoris decĩqr fcũs sit. deinde s ñ culpa
eius ex alia cauia mortinis sit. estima¬
cio non fiet eius ꝙ dec̾iorem eum fec̾it.
qr nichinterest pecitoris ⁊: ħ qntumad
ingemaccõm. legis aũ aquiue atroͣ¬

Expanded text:
em cum a Titio petere uellem, aliquis dixerit se possidere et ideo liti se optulit, et hoc ipsum in re agenda testatione Possidere autem aliquis debet uttestationis tempore possedit, cum autem res iudicatur sine dolo malo amisit possessionem, atae tempore non possedit, quo autem iudicatur possidet, probanda est Proculi sententia, ut omnimodo condemnetur: ergo et fructuum nomine ex quo coepit possidere damnabitur.Si homo petitus dolo possessoris deterior factus sit, deinde sine culpa eius ex alia causa mortuus sit, aestimatio non fiet eius, quod deteriorem eum fecerat, quia nihil interest petitoris: sed haec quantum ad in rem actionem: legis autem Aquilia
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃a ¶ At in hiis corꝑib que exdis¬
singulas partes retinere ꝓpriam cpe¬
tiem. ut singili homines ⁊ singule
oues. ioeoz me posse gregem ueroica¬
re qͣmuis artes tuussit ininirtuss: ⁊re

Expanded text:
 at in his corporibus, quae ex dissingulas partes retinere suam propriam speciem, ut singuli homines, singulae oues: ideoque posse me gregem uindicare, quamuis arie
Abbreviated transcription (Latin):
diximus cautum ut dolui precitusĩ
heditatis peticione ueniat Eum.n. mR̾e
ditatis peticõm que ⁊ ip̃a inrem dolꝰ
preteritus fertur. non absurdum ꝑ
conseqñtiam ⁊ incp̃ali inrem accõne
dolum prefitum dedũci ¶ Si ꝑfiliũ

Expanded text:
olus praeteritus in hereditatis petitionem ueniat: cum enim in hereditatis petitione, quae et ipsa in rem est, dolus praeteritus fertur, non est absurdum per consequentias et in speciali in rem actione dolum praeteritum deduci.Si per filium
Abbreviated transcription (Latin):
orte quod pictorem aut liurariũ ob¬
cũs: dicitur non aliter officõ iuoiciͤ
isi uenaiem eumhas ⁊ plus ex pretõ
impensam soluere ⁊eo dͣissimuian-¬
te. oppositas it o .m. excepte. ⁊Lant¬

Expanded text:
orte quod pictorem aut librarium docueris. dicitur non aliter officio iudicis si uenalem eum habeas et plus ex pretio eius impensam solueret, et eo dissimulante posita sit doli mali exceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
in soio edificau̾it. domum quiõe uẽ¬
dicare pot̾it. tementa añ resolitta:
prior dñc uenditabit. ⁊̃ si post tempꝰ
usucapionis dissolutum sic edifi¬
cium postqm̃ a bone fidĩ emptore
possesstum sit. nec .n. singuiacementa
uͣsucapuur sidomus per temporis
Squi se optulit rei detensiomin ca
cum non possideres. nec dolo feciss qͦ
minus ponideret. si actorignoret. si:¬

Expanded text:
t, domum quidem uindicare poterit, cementa autem resoluta prior dominus uindicabit, etiam si post tempus usucapionis dissolutum sit aedificium postquam a bonae fidei emptore possessum sit: nec enim singula cementa usucapiuntur, si domus per temporis s qui se optulit rei defensioni sine causa, cum non possideret nec dolo fecisset, quo minus possideret: si actor ignoret,
Abbreviated transcription (Latin):
ticom honoꝵ erit seruand̾. nͥ lex mu¬
nicipii uł ꝑpetua ꝯsuetudo probibe¬
at. ¶ si decuriones detreuerunt ac¬
nelegerint: is iuidetut ab ordine
Utui ordo negotium dedit. ¶sstita
uersia eus petende negotuu ticꝰ
hr̃et. ip̃o iure ro deciecum mistius¬
de mom̃ti. qr non possit uideri de ea
te que ad huc incontroũsia ñ sit:
decteto datam ꝑsecucõms hodie
ħ ꝯmia ꝑ sindicos solentẜ ꝯsuetu

Expanded text:
titione erit servandum, nisi lex municipii vel perpetua consuetudo prohibeat. Si decuriones decreverunt acelegerint, is videtur ab ordine t an is cui ordo negotium dedit. sed si ita versia, eius petendae negotium Titius haberet, ipso iure id decretum nullius momenti esse, quia non possit videri de ea re, quae adhuc in controversia non sit, decreto datam persecutionem. sed hodie haec omnia per syndicos solent secu
Abbreviated transcription (Latin):
rionib uł aliis uniusitatib ni¬
cħ refert utrũ om̃s idem maneat
an ꝑs maneat uł om̃s ĩmu̾tati
sint ssiumiu̾sitas ad unum red¬
it magis admitcitur posse eum ꝯ¬
uenire ⁊ ꝯueniri cũ ius om̃ium
inunum cecidit ⁊ stec nomen u¬
nuersitatis. Iaboł
mmnistrant non defendunti. nͨ

Expanded text:
rionibus vel aliis universitatibus nihil refert, utrum omnes idem maneant an pars maneat vel omnes immutati sint. sed si universitas ad unum redit, magis admittitur posse eum convenire et conveniri, cum ius omnium in unum recciderit et stet nomen universitatis. Iavoleministrant non defenduntur nec
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ab sentir negocia gessent l
ignorantis. tñ quictino utiliter ĩ
rem eius impeno̾̃it. uł ⁊ sp̃e se in rẽ
absentis alicui obligauit. ht̃eo no¬
q nastitur accõ que appellatur ne¬
gocioꝵ gestor. Et sane sicut equũ
is retinet: ira exdiuerso iustum÷
nõte iee atestei uł abfututume.¬

Expanded text:
Si quis absentis negotia gesterit licet ignorantis, tamen quod quid utiliter in rem eius impenderit vel etiam ipse se in rem absentis alicui obligaverit, habet eo nooque nascitur actio, quae appellatur negotiorum gestorum. et sane sicut aequumis retinet: ita ex diverso iustum enomine vel abest ei vel afuturum
Abbreviated transcription (Latin):
icio ⁊ s eio sticum legͣauit. deuuer̃a¬
de seio cumticius uendicasi lega¬
tum: sticus occisus÷. deinde senis
repuniauit legatum. perinde ticiꝰ
agere possit ac si oͣon legatus eẽt.¬

Expanded text:
itio et Seio Stichum legauit: ‹de›liberante Seio, cum Titius uindicasset legatum, Stichus occisus est: deinde Seius repudiauit legatum. perinde Titius agere possit, ac si soli legatus e
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ intra uiam pͥ. sunt idẽ uis
sit᷑ qͣr uia ꝯiumar soiet ł ciuitate
flumen in quo pontonib trãiciatir

Expanded text:
flumen intra uiam publicam sint, idem iuris sit, quia uia consummari solet uel ciuitate flumen, in quo pontonibus traiciatur
Abbreviated transcription (Latin):
s tui uia r actus deberatur ut ue.¬
hĩculi certõ gñre ut̾etur: auo ge¬
nere fũat usus. uideamꝰ neami¬
sit seruitutem ⁊ aliasit eius
dicio qui amplius oñis ꝙͣ licuit
uex̾it. Mag̃ ꝙ hic plus quam᷑a¬
liud egisse indeatur oicutisi lacõ¬
re itinere usus ẽẽt. aut si plura
ium̃ta egisset qm licuit. aut si¬
aque aomist̾uit auam. ioeoq ĩ
omnib istis gonib seruitus qui¬
dem non amrtatur. Non autem
conceditur plus qm̃ pactit̾m
s̃uitute hĩe. ¶hes si cumiegat᷑
ẽẽt fuirous sub conoicone impo¬
suit ei s̾uitutes an extinguen¬
tur si legati condicio existat in¬
deamus an abquiate sequant᷑
legatarium. ⁊ magdicenoum̃
ut seciñtur. Ceisus

Expanded text:
s cui uia uel actus debebatur, ut uehiculi certo genere uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in omnibus istis quaestionibus seruitus quidem non amittitur, non autem conceditur plus quam pactum est in seruitute habere. Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei seruitutes: extinguentur, si legati condicio existat. uideamus, an adquisitae sequantur legatarium: et magis dicendum est, ut sequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
eeiussit tante eum diem decestit.
alter exlitigatorib non affutt. ⁊¬
ꝓculoubio pena minime ꝯmis¬
sa ÷. ¶ sam ⁊ cassiũ alroisse se di¬
centem austoait meo arbitrio
ꝙ ip̃e non ueniss ñ eẽ ꝯmissant᷑
¶ ꝙ̃ admou̾ s̾uius ait si ꝑstipłato¬
rem stet quominus accĩpiat: ñ¬

Expanded text:
e iussit et ante eum diem decessit: alter ex litigatoribus non adfuit. procul dubio poena minime commissa est: nam et Cassium audisse se dicentem Aristo ait in eo arbitro, qui ipse non uenisset, non esse commissam: quemadmodum Seruius ait, si per stipulatorem stet, quo minus accipiat, n
Abbreviated transcription (Latin):
usumt᷑ inuedidis interestutr̃
Iutendi frueni qd̾ solũtim̃
emptio contraheretur arbores
uentoꝵ ui deiecte sunt. anħ quo¬
ꝙ emptori tradi debeant:qͣr. ⁊ s̾¬

Expanded text:
um mihi uendis, interest, utrum ius utendi fruendi, quod solum tuum emptio contraheretur, arbores uento ‹de›iectae sunt, an ha‹e› quoque emptori tradi debeant,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mimam pompiuum duos q̃sto¬
res hũisse quos ip̃i ñ sira utͦte s
ppłi suffragio crearẽt refert. s si¬
cuti dubiũ: an romulo ⁊ minia
regnantib q̃stor fu̾it. ita atullio
hostillo rege questores fuisse cer¬
sum÷. ⁊ sane crebrior apud ue¬
teres opinio ÷ tulliũ hostiliũ pri
mum in rem .p. induxisse ques¬
tores. ⁊ a gñe auerendi questoreĩ

Expanded text:
et Numam Pompilium binos quaestores habuisse, quos ipsi non sua uoce, sed populi suffragio crearent, refert. sed sicuti dubium est, an Romulo et Numa regnantibus quaestor fuerit, ita Tullo Hostilio rege quaestores fuisse certum est: et sane crebrior apud ueteres opinio est Tu‹ll›um Hostilium pmum in rem publicam induxisse questores et a genere querendi questores
Abbreviated transcription (Latin):
ad ip̃i curam ꝑtinent. ¶ Quies
quos ppłariũ ⁊ disciplina specta¬
culoꝵ ad p̾tc̃iurbis curam ꝑtine
ui detur. Et sane d ⁊̃ imlites dis¬
positos stacionarios hr̃e adtuen¬
oum ppłarium quietem. ⁊ ad re¬
ferendum sͥ quid ubiq agatur.
¶Et urbem interdr̃e pref urbis
⁊ qua alia solitanum regͥonium
aduocacionib ⁊ foro. ⁊ ad tempꝰ
⁊ inppẽtuum interdr̃e pot̾it ⁊ sp

Expanded text:
ad ipsius curam pertinent. Quies quoque popularium et disciplina spectaculorum ad praefecti urbi curam pertinere videtur: et sane debet etiam dispositos milites stationarios habere ad tuendam popularium quietem et ad referendum sibi quid ubi agatur. Et urbe interdicere praefectus urbi et qua alia solitarum regionum advocationibus et foro, et ad tempus et in perpetuum: i
Abbreviated transcription (Latin):
 ut tñ alfimin ea tasit ut rediben
debeat utrinti redibeati. in quare
tam emptori qͣmueditori sulitur
dũ nĩta ñ seꝑant᷑. similimodo ⁊ u
triga ueniernt redibenda ant tota
⁊ suuad̾iga redibeatut. s siduo ꝑi¬
sit ł parunũ sorũ par redibebitir¬

Expanded text:
 ut, cum alterum in ea causa sit, ut redhiberi debeat, utrumque redhibeatur: in qua re tam emptori quam uenditori consulitur, dum iumenta non separantur. simili modo et si triga uenierit, redhibenda erit tota, et si quadriga, redhibeatur. sed si duo parisit uel par
Abbreviated transcription (Latin):
se constituit s offerat satiffcõm. ¶ Si
quis autem ꝯstituat se satisdaturum¬
⁊ fideiuslorem ist pignora det. nontene¬
tur qr nichil interfit quemadmooũ

Expanded text:
se constituit, si offerat satisfactionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem uel pignora det, non tenetur, quia nihil intersit, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
se rebr humanis ẽibat ut puͥta la edetis
torsit ⁊ meditamemũ ꝓueneno brbit p̾¬
cipitemue seseab altoimisit. aliud ue

Expanded text:
se rebus humanis extrahat, ut puta laqueum torsit siue medicamentum pro ueneno bibit praecipitemue se ex alto miserit aliudue
Abbreviated transcription (Latin):
ginete autem ꝑtinere usiunf. accipi¬
tautũ: ꝯmittetur ista stipło. s excepͣ¬
mittetur quicẽ stipinõ. s extep̃cto
locum hebit. ¶ Si bes alienaiit ꝓpͥ¬
et᷑atem. ⁊ postea amitratur usussrc̃ces
an ex stipulatu agete poastuideam᷑.
⁊ fortius dici potest ip̃o iure non ꝯmit

Expanded text:
sinere pertinere usum fructum accipicautum, committetur ista stipulatio: sed exceptmittetur quidem stipulatio, sed exceptio locum habebit. Si heres alienaverit proprietatem et postea amittatur usus fructus, an ex stipulatu agere possit, videamus. et fortius dici potest ipso iure non commi
Abbreviated transcription (Latin):
in h̃itacionib ł cenacuus siue ⁊ ĩ
hortes ur cuius alt̾ius edificiio spo¬
sicum h̃te ⁊ iamis recte uidetur qͥ
ip̃e quire non posuit: uerum ab a¬
uo poutum paciatur. qͣre oi seriui
posuit. dns autem positum paciat᷑
non noxaui uroicio dominus: s: su

Expanded text:
in habitationis uel cenaculi, siue etiam in horrei uel cuius alterius aedificii.Positum habere etiam is recte uidetur, qui ipse quidem non posuit, uerum ab alio positum patitur: quare si seruus posuerit, dominus autem positum patiatur, non noxali iudicio dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Sutio plures ouulo inters e cenacuio
bitent acciom eum solum datur
qui inhitarat eam ꝑtem unror effu¬
sumz. ¶Si quis gratuitas hĩtaco¬
nes ded̾it utb̃tis ⁊ clientib ⁊ uł suis
batius att. quod um:. ¶dem ef¬

Expanded text:
o plures diviso inter se cenaculo habitent, actio in eum solum datur, qui inhabitabat eam partem, unde effusum est. Si quis gratuitas habitationes dederit libertis et clientibus vel suis batius ait: quod
Abbreviated transcription (Latin):
faciat ł doceat in itm accõni locus
ent ĩ si quis oꝑancium deiecit ur
effirõit. ẜ siquis discencium. ¶Cũ
autem legis aquilie accione p̃p b
quis condempnatus ÷ m̃ito ei qui

Expanded text:
faciat vel doceat, in factum actioni locus est, etiam si quis operantium deiecerit vel effuderit vel si quis discentium. Cum autem legis Aquiliae actione propter hoc quis condemnatus est, merito ei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dacione appplica aliuo cuius moͬ¬
lesta seperacio sit. ¶ Cum eo qͥ¬
plane uinum spurgauit uł ef.¬
fuoit ł accetum fecit. ⁊ auiomodo
uitia uit: agi possẽ aquił. cellus ait
pti appellacione continetur ⁊ ñ
negat fractum ⁊ ustum contini
numeratis generaie ubum sub¬

Expanded text:
cuius molesta separatio sit. Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, pti appellatione continentur. Et non negat fractum et ustum continerquibusdam enumeratis generale sub
Abbreviated transcription (Latin):
to rex lege aquir teniitaut toio.¬
nus posut s̃̾uum note dedete tte
amnoiudicõ res eec iuditata alr̃o
Ramplius nonagendum. a ħ ita
si cuspa colonus caxeret. Ceu̾m ti
nie eum̃ ten̾i cur. tales hũie. Idẽ
sent nui eas exussens: legis aquił.
accõm competete celiui ar. ¶ In¬
quro lex tupit. Rupisse u̾bum
tere omnes uecetes sicut intcellex̾¬
untꝰ corrupit. Et ideo celsus que¬
rre. si lolltum aut auenam in se-¬
getem auruam inieteris. qõ eã
tu inquinares. non solumꝙ ui
aut clam dnm posse agete. esi lo-¬
catus tundus sit agere colonum
s ⁊ in fcm agenqum. Et si coionuᷤ

Expanded text:
lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit servos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. sed haec ita, si culpa colonus careret: ceterum si iniuria teneri, cur tales habuit. idem sent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait. Inquit lex 'ruperit'. rupisse uerbum fere omnes ueteres sic intellexerunt 'corruperit'. Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam dominum posse agere uel, si locatus fundus sit, colonum, sed et in factum agendum, et s
Abbreviated transcription (Latin):
iłieh troa mãcipra ꝯduxisti ꝓ eo
mancipio qd̃ in naue mortiñ:
uectura tibi non debetur. Paut.
mino queritur quid actũs utrũ
prouiis qui impostu sũt an pro
hiis qui deportati ẽent m̃ces dare¬
tur. ꝙ si ħ apparere ñ pot̾it: satĩ
et̃ pro nauta si ꝓbauit imposit̃
ẽẽ mancipium. ¶ Si ea dicone
nauem ꝯduristi ut in ea merces o¬
tue portarentur. eas cy merces
ea naue ꝑierũt in qua nouissi¬
me uecte sunt: bes ex ꝯducto ⁊ lo¬
cato cum priore nauta accõm
ugõne utraz nauis ꝑiit cum ro
sine dolo ⁊ cułꝑa nautaꝵ tc̃m eec.¬

Expanded text:
i uehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in naue mortuum est, uectura tibi non debetur.Paulus: immo quaeritur, quid actum est, utrum ut pro his qui impositi an pro his qui deportati essent, merces daretur: quod si hoc apparere non poterit, satis erit pro nauta, si probauerit impositum esse mancipium.Si ea condicione nauem conduxisti, ut ea merces tuae portarentur easque merces ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex conducto locato cum priore nauta actioneuigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa nautarum fac
Abbreviated transcription (Latin):
mel quis inse recepit arbitriũ ad cu¬
tam ⁊ sollicitudmem siam hãc rẽ
ꝑtinere p̾tor putat. ñ tm̃ non quia
stił deret lites fi̾luri: u̾m qm̃ non de¬
mtdata itnus int̾iora. ⁊ secreca nego
sordstn corũptum ł aliqua ex causa
negare. equissim̃ forte pretorem int̾¬
ponere se dedere. ut officiũ quid̃ qd̾
inse recepit: impleret᷑. ¶ Ait ꝓretor
qͣui arbitrium peccuma ꝯͣ pmiia
receꝑit.: ¶ Cractemus de ꝑsonisar¬
bitrancium Et quiõ arbitrũ cuiul.¬
cum dignitatis: soger officõ quod

Expanded text:
receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod studeret lites finiri, uerum quoniam ‹non› denudata utriusque intima et secreta negotii sordibus corruptum uel alia qua ex causa negare aequissimum fore praetorem interponere se debuisse, ut officium quod in se recepit impleret? Ait praetor: 'Qui arbitrium pecunia compromissa receperit'. Tractemus de personis arbitrantium. et quidem arbitrum cuiuscumque dignitatis coget officio quod
Abbreviated transcription (Latin):
filiut. intputa iniuriam parsui da¬
bit dabit ad iniuriaꝵ a ccom. si for¬
fa. pr̃i per filium eius in eadem po¬
testate man̾tem fiat iniuria. neq
auus presens sit posse pr̃em ꝓcu¬
ratorem dare ad ulcscendant ĩiu¬
.i. rem iuꝑuatinm ẽẽ ualerius se¬
uius icripsit cum sufficigt pr̃em᷑
dare ex tine uolimtate ¶S pu¬
to si forte pr̃ absenssit uł susper¬
te inte. quo casu solecfilie ꝯpetẽ¬

Expanded text:
ilias: ut puta iniuriam passus dabit ad iniuriarum actionem, si forfamilias patri per filium eius in eadem potestate manentem fiat iniuria neque auus praesens sit, posse patrem procuratorem dare ad ulciscendam iniurem, superuacuum esse Ualerius Seuerus scribit, cum sufficiat patrem dare ex filiae uoluntate. sed puto, si forte pater absens ‹s›it uel suspectae uitae, quo casu solet filiae compete
Abbreviated transcription (Latin):
n potestate manente filta: prͣspon¬
zo nuncim temitcere potest ⁊ op̃o¬
salta dissoluere. enimu̾ si emancipa¬
ta ÷ ñ potest n mincium remittere:
n que dotis causa datasũt: Iicere.
tp̃a .n. filia mbendo efficier dotem eẽ
nat ita dotem ptem pro emancipa¬
ta filia dedisseut simupciis non cõ¬
sentiret. ł ꝯtractis ł non contractis
repeteret quedederat: tunc . ii. heblt

Expanded text:
n potestate manente filia pater sponso nuntium remittere potest et sponsalia dissoluere. enimuero si emancipata est, non potest neque nuntium remittere neque quae dotis causa data sunt condicere: ipsa enim filia nubendo efficiet dotem essenat ita dotem patrem pro emancipata filia dedisse, ut, si nuptiis non consentiret, uel contractis uel non contractis repeteret quae dederat: tunc enim habebit
Abbreviated transcription (Latin):
filius eiꝰ qui dotiauit añ decesuit ⁊ le¬
cer postea durante uolu̾tate. ¶Si fuliꝰt.
se uxori donet filupͥsonam ⁊ mortẽ er¬
spectauimꝰ. ¶ Si mirics socero dona-¬
uit. mortem tiurus ⁊ ꝑseuerantem
insupp̾ma die uolũtatem exspͥtare

Expanded text:
filius eius qui donauit ante decesserit, et socer postea durante uoluntate. Si filius fase, uxori donet, filii personam et mortem spectabimus. Si nurus socero donauerit, mortem nurus et perseuerantem in supremam diem uoluntatem spectare
Abbreviated transcription (Latin):
puduecustores incendiis ar fc̃i ui¬
dendis crinmuir p̾erant. qui gilu¬
ab eo qͣm excubtas agebant: nos a
rat aũ familia publica enta portã
⁊ tturos disponita. utide si opꝰ eẽt uo¬
cabant᷑ fueratit ⁊ p̾itate ⁊ pubtice fa

Expanded text:
pud uetustiores incendiis arcendis triumuiri praeerant, qui ab eo quod excubias agebant nocturnrat autem familia publica circa portam et muros disposita, unde si opus esset euocabatur: fuerant et priuat
Abbreviated transcription (Latin):
ficere ei rei: nsicelarem. Itaꝙ sepͣtẽ
cõhortes oportuns locis. stituit. ut bi¬
nas regiones inbis utaq̃q cohors
tueatur. spositis enstribunis. ⁊ suꝑ
om̃s s̃pectabiliuiro p̾posito qui pre¬
fcus uigilum appellatur. ¶Cognios¬
cit p̾ftus uigilur deicetidrariis
sit ut ꝑrescõurbes mittatur. Et q
cium. aut fustib castigat eos qui
negligentius ignẽ adhibuerunt
fustium castigõem remittit. Ceffc̃¬

Expanded text:
ficere ei rei, quam Caesarem. itaque septem cohortes opportunis locis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatur, praepositis eis tribunis et super omnes spectabili viro qui praefectus vigilum appellatur. Cognoscit praefectus vigilum de incendiariis sit, ut praefecto urbi remittatur. et quinhabitantium, aut fustibus castigat eos qui neglfustium castigationem remittit. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
ħita: si om̃sdisseniunt. eiũd gͦ
siunus renũciat: cassius scii. eũ
qui ienunciauit societati ase qͥd̾
uberate socõs suos: se aũ ab illiᷤ
non liberare. cõ utiq obseruand̾
ti cũ om̃ilĩꝵ societatem inissem᷑.¬

Expanded text:
t, si omnes dissentiunt. quid ergo, si unus renuntiet?Cassius scripsit eum qui renuntiauerit societati a se quidem liberare socios suos, se autem ab illis non liberare. quod utique obseruandum si, cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
tur accõnepro socõ. & ꝯi quio
postteminciacõm ad qͣuisierit ñ
ent cõicandum. q nec doͣius ad¬
missus in eo÷. ¶Item. si socie¬
tatem meamus ad anqm iem

Expanded text:
one pro socio. quod si quid post renuntiationem adquisierit, non erit communicandum, quia nec dolus admissus est in eo. Item si societatem ineamus ad aliquam rem
Abbreviated transcription (Latin):
unseꝑatim sociiagereteꝑint. ⁊
unuiquisz eoꝵ sibi negocietur:
sñdubio ius societatis dissomnt᷑¬
stipinacone aut uidõ: mutata sit
tem siue totoꝵ bonor sieunins
rei societas coitasit. ¶ Item bonis
a creditorib uendiͣtis uius tocii:
oistrahi societatem lapio ait. ¶ Si
inremceitam emendaue cocta¬

Expanded text:
atim socii agere coeperint et unusquisque eorum sibi negotietur, sine dubio ius societatis dissostipulatione aut iudicio mutata sit tem, siue totorum bonorum siue unius rei societas coita sit.Item bonis a creditoribus uenditis unius socii distrahi societatem Labeo ait.Si in rem certam emendam co
Abbreviated transcription (Latin):
oño acturum. ¶ Locator orremposi¬
tũ hũit se aurum argentũ mar¬
tũ scires has res inferti passꝰ÷ per
ꝑinde eum tuturmtobi obligatũ
Unt ac si ꝓpositum fũit remifsitm¬
¶Seruum meum mulionem  ouxis

Expanded text:
cum domino acturum.Locator horrei propositum habuit se aurum argentum marcum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissum uidetur.Seruum meum mulionem conduxis
Abbreviated transcription (Latin):
fundo uineas instituit. ⁊ p̃ eartmm
frcum denis amp̃ aureis annuis¬
is ager locan ceperat. Quelttum
si dñs istum tolonum fundo me¬
iectum pensionum debitarã nõte
neniat. ansumptus itiliter tĩs
inumeis insitudis reputare p̾sis
opposita doli. m exceptone s ut ex¬

Expanded text:
fundo uineas institu‹it› et propter earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum pensionum debitarum nomine conueniat, an sumptus utiliter factos in uineis instituendis reputare possit opposita doli mali exceptione. re
Abbreviated transcription (Latin):
uod suiuᷤᷤ inlibro de doti I eranĩ.¬
b scriptit. siint̾ eas ꝑsonas quaꝵ
alt̃a non dum iustam etatem hat
inrpcie fasteͣzuint. quod dotis nõre
quod sponsa sponso dotis nomine
deoit: donec maneat inter eos af¬
fmnitas. quod .n. ex ea causa ñouĩ
coito m̃mio datur cum sic detur

Expanded text:
uod Servius in libro de dotibus scribit, si inter eas personas, quarum altera nondum iustam aetatem habeat, nuptiae factae sint, quod dotis nomine quod sponsa sponso dotis nomine dederit, donec maneat inter eos adfinitas: quod enim ex ea causa nondum coito matrimonio datur, cum sic detur
Abbreviated transcription (Latin):
erit ÷ ditenõ posse ei subueniri
siu̾ postea qm̃ dies uenit uõ¬
luntas maioris uerrogoris lib̾
tatem imponit. ¶Ax fc̃o que
torem saluiañ qñdam noĩne.

Expanded text:
erit dicendum posse ei subueniri: sin uero posteaquam dies uenit, uoluntas maioris uenditoris libertatem imponit. Ex facto quaetorem Saluianum quendam nomine
Abbreviated transcription (Latin):
duplam ꝓmitti oꝑtere: sic ent asui¬
piendum. ut ñ ex omnire id accipia.¬
mo: s de hiis tebi que precrosiores es¬
oent. si ntatganta forte aut ornarũ¬
ltap̃ciosiora. uł uestis gfita ut quid
sit emptorreeuicta ꝯiecuturum eu
ex emptoneꝵ. ait qrtto minꝰ stipu¬
latusit: si modo oma tatti emptor

Expanded text:
duplam promitti oportere, sic erit accipiendum, ut non ex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita forte aut ornamenta pretiosa uel uestis Serica uel quid sit emptor, re euicta consecuturum eum ex empto Neratius ait, quanto minus stipulatus sit, si modo omnia facit emptor
Abbreviated transcription (Latin):
u fum̾dum uendebal iniege
em non tenunciass ut uendtto¬
tis fides soliłta eet. emꝑtor intͣ
diem meniure quo minorẽ mo
fundum uenordit. ⁊ tũipe emp¬
tori suo aometretur młmmi
muenit. Quetebatur anidꝙ mi¬
noris ẽet  sequi a uendiͣtore pos¬

Expanded text:
 fundum uendeb‹at›, in lege em non renuntiasset, ut uenditoris fides soluta esset: emptor intra diem mensurae quo minorem modfundum uendidit et cum ipse emptori suo admetiretur, multo inuenit: quaerebat, an id quod minor is esset consequi a
Abbreviated transcription (Latin):
menda oleam utimur colonũ si¬
as quib relenatur: p̾lũ dñm p̃s¬
tare oꝑtere. Itẽ aenũ in quo olea
cauda aqua lauantur ut cetera
uasa olearia dim prare oportere

Expanded text:
emendam oleam utimur, colonum sias quibus relevatur praelum dominum parare oportere. item aenum, in quo olea calda aqua lavatur, ut cetera vasa olearia dominum praestare oportere,
Abbreviated transcription (Latin):
uum detenorem uiliorem ue fecit
aquir cessat᷑. Iniuria⁊ ꝙ ent a-¬
gendum dumtaxat. acuiirn eas
ruptiones que dampnũdant
aquił ag̃iposse. ¶ Siquis uesti¬
menta cident uł inguinau̾n. aqͥ¬
lia quasi tuꝑittenetur. ¶ S ⁊ siqͥs
milium ł frumentum meũ effu¬
dit in fumen s usficit acura actio.
Item siquis frum̃to auenamł
aliid quio trniicuit ut diffici¬
corupto agi potenit. ¶ Si quis
sab existimat dampm iniurie
ẽẽ accõm᷑. si ita ꝑierunt ne ad a¬
liꝙ̃ ꝑuenirent. putaut in flu¬
mineite in marex intloatam
ceciderĩnt. ꝙ si ad auquem per¬
ictu a te pertussa eiecent᷑ briͣtus
art aginrten quasi de rupto-¬
¶Et si muiumplus uisto hon̾a¬
uit r auquod menbrum ruꝑit
aquir iocum ht̃e. ¶ Si n auem

Expanded text:
rem deterioremue fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit agendum dumtaxat: Aquilia enim eas ruptiones, quae damna dant, Aquilia agi posse. Si quis vestimenta sciderit vel inquinaverit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium vel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam vel aliud quid immiscuit, ut difficicorrupto agi poterit. Si quis debinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem pervenirent, puta si in flumen vel in mare vel in cloacam ceciderunt: quod si ad aliquem perictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto.Et si mulum plus iusto onerauerit et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore.Si nauem
Abbreviated transcription (Latin):
sorem qui rem pignoriiure obli-¬
gatam a creditore emit mandati
uidõ ꝯuentum ab herede debĩtoris.
oblato om̃i deb ito restituere cufruc¬
non eẽ impednͣnto quo miꝰ pꝰ eũ¬

Expanded text:
ssorem, qui rem pignoris iure obligatam a creditore emit, mandati iudicio conuentum ab herede debitoris ‹o›blato omni debito restituere cum frucnon esse impedimento, quo minus e
Abbreviated transcription (Latin):
negor g̾ accio: ita pt dici ⁊ reredẽ
ei cadem accõne tem. ¶Lucius
ticiꝰ creditori suꝰs madãtorẽ dedit.
dein defuncto debitore. maiore ꝑte
creditor ⁊enciente a p̃tore decretũ
÷ ut porcõt creditores ab heredi¬
b ferant. abiente eo creditore. ap̃
q̃m ntãdator extiterat. auero si
madator uẽmatut an eandemi
hat exceptom qͣmretes debitoris.

Expanded text:
 ita potest dici et heredem eius eadem actione tener‹i.› Lucius Titius creditori suo mandatorem dedit: deinde defuncto debitore maiore parte creditorum consentiente a praetore decretum est, ut portionem creditores ab heredibus ferant, absente eo creditore apud quem mandator exstiterat: quaero, si mandator conueniatur, an eandem habeat exceptionem quam heres debitoris.
Abbreviated transcription (Latin):
cillani ne ꝓstituat᷑ ⁊ si ꝯtra fcm̃
ẽet ut uceret ei abducere ⁊ siꝑples
emptores mantiꝑnĩ cutunerte:
ei qui primo uendidit abducẽdi

Expanded text:
cillam, ne prostituatur et, si contra factum esset, uti liceret ei abducere, etsi per plures emptores mancipium cucurrerit, ei qui primo uendit abducendi
Abbreviated transcription (Latin):
etatus cemuit ne quisdomũ
uillam ue dimueret quo plus
sibi adq̃ireretur. nequis ne-¬
gociandi cã eoꝵ quid em̾ret uen¬
deret ue pena ineum qui adu̾¬
sus genatus ꝯsultum fecisiet
ꝯstituta ÷ ut duplũ eiꝰ qmemis¬
ineumuͦ qui uendidissaut ir¬
rtta tieret uendicõ. planesi mͣ
precium solu̾is cũ tuduplu ẽra¬
rio debeas repetẽs a me quodͣ a-
meaꝑte irita fc̃a ÷ uenuicõ. nͦ
solum buic senatus ꝯ tuito locꝰ
ent si quis suam ullanr do¬

Expanded text:
Senatus censuit, ne quis domum villamve dirueret, quo plus sibi adquireretur neve quis negotiandi causa eorum quid emer‹e›t uenderetue: poena in eum, qui aduersus senatus consultum fecisset, constituta est, ut duplum eius quanti emisin eum uero, qui uendidisset, ut irrita fieret uenditio. plane si mihi pretium solueris, cum tu duplum aerario debeas, repetes a me: quod a mea parte irrita facta est uenditio. nec solum huic senatus consulto locus erit, si quis suam uillam
Abbreviated transcription (Latin):
t res emptoris fiat nicħ intest
utrum solutũ sit preciũ. aneo
nõie fideiussor datus sit. qd̾ aũ
de fidenissore diximꝰ: plemũ
acceptum ÷ qualib rõne suiẽ¬
ditori de precio satiffiat sut exptõ¬
missore uł pignore dato. perinde
up̃ minimã cãm in epta fiermõ

Expanded text:
t res emptoris fiat, nihil interest, utrum solutum sit pretium an eo nomine fideiussor datus sit. quod autem de fideiussore diximus, plenius acceptum est, qualibet ratione si uenditori de pretio satisfactum estmissore aut pignore dato, proinde ter minimam causam inempta fieri non
Abbreviated transcription (Latin):
oc iure utimur ut excepcoes ex pͥ
emptoris obiette Sidbstant uen-¬
ditor ei ñ tenetur siuero ad ꝑso¬
ntam uẽditoris respiciat: ꝯtia.
certe nec ex empto nec ex stipłoe
duple nec simple accio ipetit ep̃¬
tori. Si excepcio ei ex fcõ ip̃iꝰ oppo

Expanded text:
oc iure utimur, ut exceptiones ex persona emptoris obiectae si obstant, uenditor ei non teneatur, si uero ad personam uenditoris respicient, contra: certe nec ex empto nec ex stipulatione duplae nec simplae actio competit emptori, si exceptio ei ex facto ipsius oppo
Abbreviated transcription (Latin):
auit debitorem soiuisse debi¬
tor .ii. debuit nõtũ facere fideis¬
sori seiam soluisse ne forte ẽ¬
ditor obrẽpat ⁊ ignoranciam
ei citumuentat ⁊ excuciat
ei sũmam in qͣm fideusir ħ
idem tractan pt̃ ⁊ in fidensso
re. si cũ soluiss ñ certõraret
reum.sic deinde reꝰ soluit qd̾
soluere eũ ñ oportebat. Et cre¬
s fĩ fecit: oꝑtere mand̾ agen¬
tem fideiussorẽ repelli. dolo .n.
debitori. cedere aũ reus indebiti ac¬
com fidenissori d: neduplum cre¬
ditor consequãt̾ur. ¶ Quedam tñ
⁊ si sciens omitcat fideiussor: tarz¬
fraude. ut puta si excepcõm ꝓcina
cio contra eum compecit nis exꝯ
peticõ quidem cessat᷑ ipe austesliͣ¬
otiatus crimine pp̃ suam caru¬
ditatem plectetur. ¶ fideiussor
uit creditori recte mandati hẽbit
lam liberatꝰ souit: tĩ fidemĩ¬
pleuit. ⁊ debitorem libetauit. si
gͥ paritꝰ sit defendere reum ao¬
uersꝰ creditorem: equissit̃ ÷ nrã¬
dati iudicio eum qui eount recuͣ¬

Expanded text:
avit debitorem solvisse: debitor enim debuit notum facere fideiussori iam se solvisse, ne forte creditor obrepat et ignorantiam eius circumveniat et excutiat ei summam, in quam fideiussit. Hoc idem tractari et in fideiussore potest, si, cum soluisset, non certiorauit reum, sic deinde reus soluit quod soluere eum non oportebat. et crere, non fecit, oportere mandati agentem fideiussorem repelli: dolo enimm non nuntiauerit debitori: cedere autem reus indebiti actione fideiussori debet, ne duplum creditor consequatur. Quaedam tamen etsi sciens omittat fideiussor, carfraude, ut puta si exceptionem proctio contra eum competit, nisi expetitio quidem cessat, ipse autem stellionatus crimine propter suam calli‹di›tatem plectetur. Fideiussor, erit creditori, recte mandati habebit iam liberatus soluit, tamen fidem impleuit et debitoremigitur paratus sit defendere reum aduersus creditorem, aequissimum est mandati iudici‹o› eum quod soluit recip
Abbreviated transcription (Latin):
k. si ꝓcntator iustam cãmhti¬
it interpeslanui manumissionẽ
s̾ui qmͣ in ħ solum acceperam
sidtas uite prioris dñiꝯstruxis¬
se tͣe nebor nsi denũcracõi ꝓcu¬
ratoris paruero. si uero nulla

Expanded text:
 si procurator iustam causam habuit interpellandi manumissionem serui, quem in hoc solum acceperam,sidias uitae prioris domini struxisse, tenebor, nisi denuntiationi procuratoris paruero: si uero nulla
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qͣmuis instituta inofficõsi tefti acoꝰ
insuo iure ⁊aanet ⁊ idõ date in eo li¬
b̾tates at legata. us quo faĩgot᷑a
femina nullum a doptare filium
ñci sñ iussu p̾toris potest nec de in officõso
testõ eius quam quis sͥ int̾em adõp¬
tiuam fio ẽẽ existimabat: agere pot
¶In ea ꝓuincia de inofficõso testõ agi¬

Expanded text:
. Quamuis instituta inofficiosi testamenti in suo iure manet: et ideo datae in eo libertates atque legata, usque quo Falcidia femina nullum adoptare filium sine iussu principis potest, nec de inofficioso testamento eius, quam quis sibi matrem adoptiuam falso esse existimabat, agere potest. In ea prouincia de inofficioso testa
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptus ex lib̾s. an erneis ⁊ muniti¬
ꝑso. ¶Si bes extitimi ei qui eo testõ
institutus ÷ qd̾ de mofficõso arguere
uolo. s̃ mͥ nõcebit. marime si eam
porcõm ñ possideam. ł iure suo pos¬
sideam Pdtũsum dice mꝰ si legait mͥ
eam rem ꝙ̃ quis ex eo testõ accẽpat.
nam sieam agnostam: repellar ab
accusacõe. qurd gͦ: si alias uoluta¬
tes testatoris probauim. puta ĩ testõ
asicͥpserim post mortẽ pr̃is ꝯ sentite
me: repessendus sum ab acc̾atõe. ¶dẽ.¬

Expanded text:
scriptus ex liberis an extraneis uel municipibus. Si heres extiterim ei, qui eo testamento institutus est quod de inofficioso arguere uolo, non mihi nocebit, maxime si eam portionem non possideam uel iure suo possideam. Diuersum dicemus, si legauerit mihi eam rem, quam quis ex eo testamento acceperat: nam si eam adgnoscam, repellar ab accusatione. quid ergo si alias uoluntatem testatoris probauerim? puta in testamento adscripserim post mortem patris consentire me? repellendus sum ab accusatione.
Abbreviated transcription (Latin):
estĩtisse is uroetur non qui ostur.
s qui liti reminctauit in totum. de¬
sistere .ii. ÷ de negõ abstine: qd̃ ca-¬
lupniandi aĩo insticuat. plane
si qriuis togmita beruitate suum ne

Expanded text:
estitisse is uidetur non qui distulit, sed qui liti renuntiauit in totum: desistere enim est de negotio abstinere, quod calumniandi animo instituerat. plane si quis cognita rei ueritate s