comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
missũ habeat: postꝗͣ dixcit nõ habemꝰ regem
nisi cesarẽ. Dicamꝰ et altiꝰ uixta beatũ augꝰ¬
tinũ referentes ista ad ȩccłiã que iã regnat
cũ xp̃o in cęlis: que sterilis appellat᷑. non a
bono oꝑe et laude creatoris sui: sed a carna¬
li ꝓpagatioẽ. Propt̃ peccatũ enĩ uenit mors.
que nichil aliud ẽ nisi dissolutio elementorũ:
et ꝓpt̾ mortẽ uenit successio filiorũ. In p̾sen¬
ti quidẽ uita necesse ẽ ut ꝓcreent᷑ filii car
nales. qͥ patribꝰ mortuis succedant in heredi¬
tatẽ: in illa aut̃ beatitudine ubi nemo mori¬
tur. nõ ẽ necesse ut fiat successio filioꝵ: per
ꝓpagationẽ carnis. Qua ꝓpter sterilis appel¬
latur : et dicitur ei cõgaudendo uoce ꝓpħica.
nõ paris filios carnales cũ nimio dolore ⁊ in¬
mia anxietate. quia plures filii deserte quoi¬
dam gentilitatis uenient tͥ qͣm ex sinagoga.
que olim habuit dm̃ õĩpotẽtẽ uirũ: uel que
modo głiatꝰ se habere. Om̃ibꝰ eñ patet plures

Expanded text:
um habeat postquam dixit, non habemus regem nisi Caesarem . Dicamus et altius juxta beatum Augustinum, referentes ista ad Ecclesiam, quae jam regnat cum Christo in coelis, quae sterilis appellatur, non a bono opere et laude Creatoris sui, sed carnali propagatione: propter peccatum enim venit mors, quae nihil aliud est nisi dissolutio elementorum, et propter mortem venit successio filiorum. In praesenti siquidem vita necesse est ut procreentur filiis vel morituris succedant in haereditatem: in illa autem beatitudine ubi nemo moritur, non est necesse ut fiat successio filiorum per propagationem carnis. Quapropter appellatur sterilis, et dicitur ei congaudendo voce prophetieatione, quae non paris filios carnales cum dolore et nimia anxietate, quia plures filii desertae quondam gentilitatis venient tibi, quam ex Synagoga quae olim habuit Deum omnipotentem virum, vel quae modo gloriatur se habere. Omnibus enim patet plures
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiis legalibꝰ. nõ credentes se ꝑ passiõẽ
xp̃i posse saluari : et quãdiu nos uolunt ꝑ¬
sequi. qui iã sumꝰ effecti liberi: ab heredita¬
te eccłie repellendi sũt. Nõ enĩ heres erit filiꝰ
ancille cũ filio libere. Hoc ẽ filiꝰ peccati et
malȩ concupiscentiȩ que potest intelligi ꝑ
ancillam. uel filiꝰ carnalis legis qui legem
carnalit̾ obseruare intitur: nõ erit heres
in hereditate patrie celestis cum filiis liberis.
qui liberi efficiunt᷑ tã in baptismate qͣm in¬
originalibꝰ peccatis : s etiam ab oĩ seruitio

Expanded text:
er passionem Christi posse salvari, et quandiu nos volunt persequi qui jam sumus liberi effecti ab haereditate Ecclesiae repellendi sunt. Non enim haeres erit filius ancillae cum filio liberae. Hoc est, filius peccati et malae concupiscentiae, quae potest intelligi per ancillam, filius carnalis legis, qui legem carnaliter observare nititur, non erit haeres in haereditate patriae coelestis cum filiis liberis, qui liberi efficiuntur in baptismate, noriginalibus peccatis, se
Abbreviated transcription (Latin):
gare filios. licet illud rarissime in usu habea¬
tur. S in hunc modũ et naturalẽ cõsuetudi¬
nẽ quã primã dixximꝰ. ut senex uinctus u
mahelẽ natũ esse. Qui aut̃ de libera id ẽ ysa¬
hac. de sarra ꝑ reꝓmissionẽ scilicet dei natꝰ¬
ẽ que facta ẽ ad abraham: nõ cõsuetudine

Expanded text:
gare filios, licet illud rarissimae in usu habeagare filios, licet illud rarissimae in usu habeatur. Secundum hunc modum et naturalem consuetudinem quam primo diximus, ut si senex junmaelem natum esse. Qui autem de libera, id est Isaac de Sara, per repromissionem, subaudis Dei natest, quae facta est ad Abraham, non secu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dixisset eis in euangłio. si uos filius li¬
berauerit uere liberi eritis: responderũt
illi. Nos filii abrahe sumꝰ : et nemim seruiui¬
mus unquã. Ergo apłs uolens galathas solli¬
citos reddere. ne potuissent seduci a iudeiᷤᷤ
qui circũcisionẽ docebãt obseruare. ⁊ sacrifi¬
cia legalia: dicentes. nõ potestis saluari per¬
passionẽ xͥ et ꝑbaptismũ. nisi circũcidamini ⁊
braham nõ ꝑ obseruationẽ legis meruit iusti¬
ficari: ⁊ amicꝰ dei appellari: s ꝓpt̃ fidẽ sinceriᷤ¬
simã oꝑationẽq ꝓbatissimã. S qui de ancil
la id est ysmahel de agar scdm carnẽ natꝰ ẽ:
id est scđm humane cõsuetudinis usũ. Dicit
beatꝰ augustinꝰ. qr cõsuetudo humanȩ naturȩ
ẽ: ut senex uinctꝰ uiuencłe in coitu. filios ꝓ¬
creent. E cõtͣ senex et uetula copulati: natura¬
le ẽ ut desistant parere. Si uͦ uiuenis cũ ue¬
terana mixtꝰ fuerit: dicit etiã illos posse ꝓpa-¬

Expanded text:
Dominus dixisset eis in Evangelium: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis , responderunt illi: Nos filii Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam. Ergo Apostolus volens Galatas sollicitos reddere, ne potuissent seduci a Judaeis, qui circumcisionem docebant observare, et sacrificia legalia offerre, dicentes: Non potestis salsti, nec per baptismum, nisi circumcidamini et Abraham non per observationem legis meruit justificari, et amicus Dei appellari, sed propter fidem sincerissimam, operationemque probatissimam. Sed qui  de Agar secundum carnem natus est, id est secundum humanae consuetudinis usum. Dicit beatus Augustinus quia consuetudo humanae naturae est ut senex junctus juvenculae in coitu filios procreet: econtra senex et vetula copulati, naturale est ut desistant parere. Si vero juvenis, cum veterana mistus fuerit, dicit etiam illos posse propa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ subiectis suis õĩpotenti deo sub seruitute
regali. arabia ꝓuintia ẽ multas gẽtes ⁊ regi¬
ones in se cõtinens: ãmanitaᷤ uidelicet. mo¬
abitas. philisteos. ydumeos.⁊ alas qͣmplure̾.
In qua ꝓuintia ẽ sẏna. mons tantȩ longi¬
tudinis ac magnitudinis. ut terminꝰ sit t̾rȩ
repromissionis: sic̃ sũt uerbi gr̃a montes qͥ
cõuingunt italiam ⁊ diuidũt ab aliis reg
it: ut ad hoc ętiã ꝑueniret quod modo dicit
de sina monte. qui ẽ uicinꝰ terrȩ iudeorũ: et
ostenderet uideos nõ solũ ꝑ legẽ quã acceꝑũt

Expanded text:
cum subjectis suis omnipotenti Deo sub servitute legali. Arabia, provincia est multas gentes et regiones in se continens, Ammonitas videlicet, Moabitas, Philisthaeos, Idumaeos et alias quamplures. In qua provincia est Sina mons, tantae magnitudinis et longitudinis, ut conterminus sit terrae repromissionis, sicut sunt, verbi gratia, montes qui cingunt Italiam, et dividunt ab aliis regnit ut ad hoc perveniret quod modo dicit de Sina monte, qui est vicinus terrae Judaeorum, ut ostenderet Judaeos non solum per legem quam acceperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scientia legis et ꝓpħarũ que tunc tẽporis pe¬
netrari poterant intellexit: similit̃ illũ lu¬
dũ nõ simplicẽ ẽẽ dixit. quẽ appellauit ꝑse¬
quutionẽ. Uolebat enĩ eum leuem ⁊ scurri¬

Expanded text:
scientiam legis et prophetarum quae tunc temporis pescientiam legis et prophetarum quae tunc temporis penetrari poterat, intellexit, similiter illum ludum non simplicem esse sciebat, quem appellavit persecutionem. Volebat enim eum levem
Abbreviated transcription (Latin):
iudaicꝰ popłs qui designatur ꝑ ismahelẽ na-¬
tũ de ancilla. popłm xp̃ianũ uos ⁊ alios qui
designant᷑ ꝑ ysaac natum de libera: ut ad
seruitutẽ legis eos melment. De ludo puero¬
rum ysmahel et ysaac: iudei uaria disser̃t.
quidã enĩ dicũt. quia uolebat eũ quodam
genere ludi ꝓuocare ad saltũ tenens ꝑticam
in manũ: ubi optabat eũ ita debilitare. ut
paterna: quidã etiã dicunt quia uolebat ei
suadere quibusdã turpitudinibꝰ misceri. pro
quo notabił et despectui haberetur apud pa¬
trẽ et matrẽ: ut diximꝰ indignꝰ fieret dig¬
licet primogenitꝰ foret : nisi illũ ita uituꝑa¬
bilẽ redd̾et aut in corpore. aut in leuitate
mentis: ut patri ⁊ matri ꝓ nichilo ducere¬
tur. S quicquid illud fuerit. plane appa-¬
ret illũ ludũ nõ simplicẽ fuisse: ꝓ quo mat̃
indignata. p̃cepit parit mnatrẽ cũ filio a do¬
mo ⁊ cõsortio liberi filii eici. Beatꝰ etiã apłs
doctꝰ ad pedes gamalielis legis doctoris. om̃i

Expanded text:
judaicus populus, qui designatur per Ismaelem natum de ancilla, populum Christianum et alios qui designantur per Isaac natum de libera, ut ad servitutem illos legis inclinent. De ludo puerorum Ismael et Isaac, Judaei varia disserunt. Quidam enim dicunt, quia volebat quodam genere ludi provocare ad saltum, tenens perticam in manu, ubi optabat eum ita debilitari, ut ditate paterna. Quidam etiam dicunt, quia volebat ei suadere quibusdam turpitudinibus misceri, pro quo notabilis et despectui haberetur patri et matri, et ut diximus, indignus fieret hlicet primogenitus foret, nisi illum ita vituperabilem redderent aut in corpore, aut in levitate mentis, ut patri et matri pro nihilo duceretur. Sed quidquid illud fuerit, plane apparet, illum ludum non simplicem fuisse, pro quo mater indignata; praecepit pariter matrem cum filio, a domo et consortio filii liberi ejici. Beatus etiam Apostotus, doctus ad pedes Gamalielis, legis doctoris, qui omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ante natꝰ ẽ. Que sũt ꝑ allegoriã dicta. id est¬
ea que suꝑiꝰ sũt dicta de agar et sarra. ysma¬
hel quoq et ysaac. sp̃alit̃ sũt dicta: et sp̃ali
indigent expositioẽ. Hanc habet cõsuetudinẽ
beatꝰ apłs: ut sp̃alẽ intelligentiã allegoriam
appellet. Allegoria aut̃ ꝓprie ad gramaticos
ꝑtinet. Est em̃ tropus quo aliud significat᷑.
quã hic dr̃. Et que dicta hic sũt allegorice
intelligenda sũt : ut sequentia ꝓdunt. Hec
inquit sũt duo testamenta. Illa que supra
memorata sũt : significant duo testamenta.
Nam qͣntũ ad sensũ litterȩ ꝑtinet. agar et
sarra due mulieres mulieres fuerũt. ⁊ ys¬
mael ⁊ ysaac duo homines. Quantũ ad sp̃a
seruitutẽ. significat legẽ que genuit uel ha¬
buit iudaicũ ppłm sub seruitutis iugo. Iri
quo ergo fuit iudaicꝰ popłs seruus: In hoc
utiq. quia cogebat᷑ seruire legi: circũcisio¬
nẽ seruare. legalia sacrificia offerre: et ce¬
tera innumerabilia custodire. que impune

Expanded text:
 dicta, id est quae superius dicta sunt de Agar et Sara. De Ismael quoque et Isaac spiritali er sunt dicta, et spiritali indigent expositione. Hanc habet consuetudinem beatus Paulus, ut spiritalem intelligentiam allegoriam appellet. Allegoria autem proprie ad grammaticos pertinet. Est enim tropus quo aliud significatur quod dicitur; et quae hic dicta sunt, allegorice intelligenda sunt, ut sequentia manifestant. Haec, inquit, sunt duo testamenta, id est illa quae supra memorata sunt, significant duo testamenta. Nam quantum ad sensum pertinet litterae, Agar et Sara duae mulieres fuerunt, et Ismael et Isaac duo homines. Quantum autem adservitute, significat legem quae genuit et habuit Judaicum populum sub servitutis jugo. In quo ergo fuit Judaicus populus servus? In hoc utique, quia cogebatur servire legi, circumcisionem servare, legalia sacrificia offerre, et caetera innumerabilia custodire, quae impune
Abbreviated transcription (Latin):
lati galathe. Rex bithime que ẽ ꝓuintia
greciȩ. habens bellũ contra hostes suos: mi¬
tens ut si uenirent in auxiliũ ei: ꝑacto bello
et potita uictoria. regnũ diuideret cũ illis. Q
cũ uenissent et uictoria potiti essent. regnum
cũ diuisit eis qd̾ ꝓmiserat: appellatiq sunt
gallogreci. id ẽ galli miaeti grecis: parsq reg¬
ni quã ipsi tenuerũt. appellata ẽ gallogrecia:
id ẽ galli cõmorantes in gretia. Postea aut̃ ut
sapientioribꝰ uidetur. appellati sũt galathe: a
candore corporis. Nam grece lac: galathon dr̃.
Unde ⁊ candida zona cȩli que latine lacteus
et facile a ꝓposito mentis recedentes. Unde
apłs ad alios transiret: seductisũt a falsis
apłis. ⁊ iudeis qui uolebãt eos sectari cir¬
cũcisionẽ. ⁊ sacrificia legalia: dicentes. licet
baptizati sitis et in xp̃m credatis: tam̃ alit̃
nõ potestis saluari ꝑ passionẽ xͥ. nisi circũ¬
cidamini: et legalia sacrificia offeratis. Qd̾

Expanded text:
lati: Rex Bithyniae, quae est provincia Graeciae, habens bellum contra hostes suos, mittens ut si venirent in auxilium ejus, pacto bello et potita victoria, regnum divideret cum eis. Qui cum venissent et victoria potiti essent, regnum cum eis divisit ut promiserat, appellatique sunt primum Gallograeci, hoc est Galli misti Graecis, parsque regni quam ipsi tenuerant appellata est Gallograecia, id est Galli commorantes in Graecia. Postea autem ut sapientioribus videtur appellati sunt Galatae a candore corporis: nam Graece lac γάλα dicitur. Unde et candida zona coeli quae Latine lacteus et facile a proposito mentis recedentes. Unde o, et Apostolus ab eis ad alios transiret, seducti sunt a falsis apostolis et a Judaeis, qui volebant eos sectari circumcisionem et sacrificia legalia, dicentes: Licet baptizati sitis et in Christum credatis, tamen aliter non potestis salvari per passionem Christi, nisi circumcidamini et legalia sacrificia offeratis: quod
Abbreviated transcription (Latin):
cȩleste regnũ possit ꝑtingere: quȩ etiam bene
nos p̃cesserũt. ipsi nos genuerũt in fide xp̃i
sua doctrina.⁊ suis scriptis atq exẽplis: de qͣ
generatione dicit apls corithiis. Per euãgliũ
mo ꝓpħarũ habetur : quod dupplicit̾ potest ĩ¬
telligi. Dicit᷑ ergo eccłiȩ de gentibꝰ. que dui ⁊
longo tẽpore sterił ꝑmansit a bono oꝑe: et dõ
filios nõ generauit. hoc ẽ a destructiõe turriᷤ
babel que nũc babilon appellatur: usq ad
aduentũ xͥ. Ibi em̃ diuisũ ẽ labiũ uniuersȩ
t̾rȩ: et tantũmodo cognitio in sola domo he¬
breoꝵ remansit. Dicatur ergo. Letare id est
gaude et exulta eccłia de gentibꝰ. quȩ antea
sterił eras. ⁊ quȩ deo filios nõ pariebas: erũ¬
pe in gaudiũ. ⁊ exclama p̃nimia iocundita¬
te que nũc parturis: qr plures filii deo me¬
runt tibi. quã sinago e: que quõdã habuit

Expanded text:
coeleste regnum possit pertingere. Quae etiam bene nos praecesserunt, ipsi nos genuerunt in fide Christi sua doctrina, et suis scriptis atque exemplis. De qua generatione dicit Apostolus Corinthiis: Per Evangelium mo prophetarum habetur. Quod dupliciter potest intelligi. Dicit ergo Ecclesiae de gentibus quae diu et longo tempore sterilis mansit a bono opere, et Deo filios non generavit, hoc est a destructione turris Babel, quae nunc est Babylon usque ad adventum Domini. Ibi enim divisum est labium universae terrae, et tantummodo Dei cognitio in sola domo Hebraeorum mansit. Dicatur ergo: Laetare, id est gaude et exsulta, o Ecclesia de gentibus, quae antea sterilis eras, et quae Deo filios non pariebas, erumpe in gaudium, et clama prae nimia jucunditate, quae non pariebas, quia plures filii Deo accepti tibi erunt quam Synagogae, quae quondam habuit
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ nos filii sumꝰ ꝓmissiõis. S quomodo tũc
ut se custodiant a uideis : ne possint ab eis
seduci. O galathȩ cauete et declinate a udeis.
qͣm sic̃ ysmael qui scđm humane cõsuetudi¬
nis usũ natꝰ erat. eo modo quo suꝑiꝰ diximus

Expanded text:
do tunc is ut se custodiant a Judaeis, ne possint ab eis seduci: O Galatae, cavete et declinate a Judaeis: quoniam sicut Ismael qui secundum humanae consuetudinis usum natus erat, e
Abbreviated transcription (Latin):
tur in t̾ris. S de illa que iam cũ xp̃o regnat
in angłis ⁊ hõibꝰ iustis. partim in corpore. par¬
tim in aĩa: nõ ẽ dubiũ quod sursum sit ĩ ce¬
lesti beatitudine. De ista aut̃ que adhuc ꝑegri¬
natur in t̾ris: querendũ ẽ quomͦ sursũ sit in¬

Expanded text:
Deo in terris. Sed de illa quae jam cum Christo regnat in angelis et hominibus justis, partim in corpore, partim in anima, non est dubium quin sursum sit in coelesti beatitudine. De ista autem quae adhuc peregrinatur in terris, quaerendum est quomodo sursum sit
Abbreviated transcription (Latin):
quare apłs ysaac solũmodo ꝑ repromissio¬
nẽ dicat natũ ẽẽ : cum legamꝰ etiam de ys¬
mahele ꝓmissionẽ factam ẽẽ. Nam legimus
in libro geneseos quia cũ eẽt agar in deserto
sur: apparuit ei angłs dm̃ inquiens. Agar
ancilla sarai unde uenis. aut quo uadis:
Que respondit. A facie dominȩ meȩ ego fu¬
gio. Cui angłs. Reuertere inquit et humilia¬
te sub manu illiꝰ. Et rursus. Multiplicans in¬
quit multiplicabo sem̃ tuũ. Ecce paries filiũ:
et uocabis nom̃ eiꝰ ysmahelẽ. Hic erit ferus
hõ. Manꝰ eiꝰ contͣ om̃s: et manus õĩũ contͣ eũ.

Expanded text:
 repromissionem dicat natum esse, cum legamus etiam de Ismaele promissionem factam esse. Nam legimus in libro Geneseos , quia cum esset Agar in deserto Sur, apparuit ei angelus Domini inquiens: Agar, ancilla Sarai, unde venis et quo vadis? Quae respondit: A facie Sarai dominae meae ego fugio. Cui angelus: Revertere, inquit, et humiliare sub manu illius. Et rursum: Multiplicans, inquit, multiplicabo semen tuum. Ecce paries filium, et vocabis nomen ejus Ismael. Hic erit ferus homo. Manus ejus contra omnes, et manus omnium cont
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatẽ patrie cęlestis ꝑfrui. De istis tali¬
bꝰ dicit ioħs euangłista. De nob̾ exierunt:
s nõ erant ex nob̃. Hȩc inquit sũt duo tes¬
tamenta. Testam̃tũ dr̃ a testatoribꝰ. Testam̃¬
tũ gͦ uetus: habuit testatores angłos. mo¬
ysen. aliosq ꝓpħas. Testamentũ enĩ nouũ

Expanded text:
istis talibus dicit Joannes evangelista: De nobis exierunt, sed non erant ex nobis . Haec, inquit, sunt duo testamenta. Testamentum dicitur a testatoribus. Testamentum vero vetus habuit testatores, angelos, et Moysen, aliosque prophetas: Testamentum autem novum,
Abbreviated transcription (Latin):
lumbis eius : ⁊ fortitudo illuis in umbilieo uen¬
tris enus. Hec autem xp̃i discipłis non nocebu̾t:
dño eos ꝓtegente ⁊ ubiq de fendente. Non no¬
cebunt utiq si contra repugnauerit: eisq no̾
assenserint. Sequitur. Uerumptamen in hoc
nolite gaude. quia sp̃s uob̃̾ subitiuntur: gau¬
dete autẽ quia nomina ur̃a seripta sunt in ce¬
lis. Multi enim sunt quibus demonia subiciu¬
tur : quos non gaudium quidem ẜ luctus ⁊ me¬
ror erpectat. Ainbusclam enim iniudicio di¬
centibus dñe nonne in nomine tuo ꝓpħauimꝰ.¬
demonia eiecimus. ⁊ uirtutes multas fecimꝰ :
d acturus ẽ dñs. Ite oꝑarii iniquitatis: amen
dico uob̾ nescio uos. Non ergo gaudeant xp̃i
discipłi quia demonia subiciuntur eis: gau¬
deant autẽ quia eoru̾ nomina seripta sunt
in celis. Illud enim gaudum uanum ⁊ tem¬
pora le ẽ : hoc autẽ utile ⁊ eternum. Illud ad
uanam głiam respieit: hoc ad głiam speetat¬
eternam. E illud quidem simul habere pos¬

Expanded text:
us in umbilico ventris ejus . » Haec autem Christi discipulis non nocebunt, Domino eos protegente et ubique defendente. Non nocebunt utique, si contra repugnaverint eisque non assenserint. Sequitur: Verumtamen in hoc nolite gaudere, quia spiritus vobis subjiciuntur. Gaudete autem quod nomina vestra scripta sunt in coelis. Multi enim sunt quibus daemonia subjiciuntur, quos non gaudium quidem, sed luctus et moeror exspectat. Quibusdam enim in judicio dicentibus: « Domine, nonne in nomine tuo pdaemonia ejecimus, et virtutes multas fecimus? dicturus est Dominus: Ite, operarii iniquitatis. Amen dico vobis, nescio vos. Non ergo gaudeant Christi discipuli, quia daemonia subjiciuntur eis; gaudeant autem, quia eorum nomina scripta sunt in coelis. Illud enim gaudium vanum, et temporale est. Hoc autem utile, et aeternum. Illud ad vanam gloriam respicit. Hoc ad gloriam spectat. Et illud quidem similiter habere pos
Abbreviated transcription (Latin):
candi suꝑ serpentes ⁊ corpiones ⁊ supͣ omnẽ
uirtutem inuniei.: ⁊ nichil uob̾ nocebit. Ser
pentes ⁊ scorpiones non solum maligni sp̃c.
recta incedunt uia. Uirtus au̾ inunici quid
meluis intelligi potest. quam nero ⁊ simon
magus. dio cleciamis: ⁊ ma.rinnanus.⁊ ipse
antirp̃s ꝑ dicionis filus:ͦ Est p̾terea uirtus im¬
mici. suꝑbia. auarieia. om̃isq lucruria : quibꝰ

Expanded text:
candi super serpentes, et scorpiones, et supra omnes candi super serpentes, et scorpiones, et supra omnes virtutes inimici, et nihil vopentes et scorpiones non solum maligni spiritrecta incedunt via. Virtus autem inimici quid melius intelligi potest quam Nero et Simon Magus, Diocletianus et Maximianus, et ipse Antichristus perditionis filius? Est praeterea virtus inimici superbia, avar
Abbreviated transcription (Latin):
ce cognouisse firmabat. Unde ⁊ alibi ait. Iluc̾
iudiciũ ẽ. mundi : nunc princeps huius mũ¬
di eicietur foras. Nisi em̾ hoc p̾uidisset. qua¬
re inmundum ueniss.:⁊ quare carnem sũp¬
siss: Ad hoc enim dñs inmundum uenit.
ut diabolum fugaret: &e de illius impia po¬
testate aminas hominum lib̾aret. Quod gͥ n̾e̾
fieri inerpiebat. anteꝗͣ fieret p̾iidebat. suoq
in tempore fieri. disponebat. Uidemus itaq
&e nos usq hodie sathanan sicut fulgur de celo
cadentem &e eum magno furore ⁊ indignatiõe
scãm eccłiam relinquentem. Quocies enim
aliquis flagiciosus ad penitenciam redit. to¬
cies sathanas de celo cadit. Multi em̾ ad ulte¬
ri. ꝑ uiri. homicide sunt in ecłia que regnu̾
celorum uoeatur : qui statim: ut conuertunt᷑.
adiabolo relincuntur. &e non ueloeius de
celo cadit fulgur. quam de illorum mentibus
cadit diabolus. Ecce dedi uob̃ potestatẽ eal¬

Expanded text:
et cognovisse firmabat. Unde et alibi ait: « Nunc et cognovisse firmabat. Unde et alibi ait: « Nunc judicium est mundi: nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . » Nisi enim hoc praevidisset, quare in mundum venisset? et quare carnem sumpsisset? Ad hoc enim Dominus in mundum venit, ut diabolum fugaret, et de illius impia potestate animas hominum liberaret. Quod igitur nunc fieri incipiebat, antequam fieret, praevidebat, suoque in tempore fieri disponebat. Videmus itaque et nos usque hodie Satanam sicut fulgur de coelo cadentem, et cum magno furore, et indignatione sanctam Ecclesiam relinquentem. Quoties enim flagitiosus aliquis ad poenitentiam redit, toties Satanas de coelo cadit. Multi enim adulteri, perjuri, et homicidae sunt in Ecclesia, quae regnum coelorum vocatur, qui statim ut convertuntur, a diabolo relinquuntur, et non velocius de coelo cadet fulgur, quam de illorum mentibus cadit diabolus. Ecce dedi vobis potestatem cal
Abbreviated transcription (Latin):
miserat dñs binos ante faciem suam in omẽm
cuitatem ⁊ locum quo erat ipse uenturus. Flẽ
autem reuersi dño om̾ia scienti cum gaudio
referebant: ea que non ipsi s ipse erat in illis
oꝑatus. Gaudebant enim de nomine arp̃i cinꝰ
& uirtutem erꝑti erant. gaudebant ⁊ de gr̾a
in mensa sibi adn̾o attributa: qm̾ non solum
infirmitates curabant. uerum etiam demonibꝰ
imꝑabant .⁊ sibi eos subiectos ẽẽ indebant quia
iniquos subiectos e̾e sciebant. Dicebant gͦ. dñe
non solum langores ⁊ in firmitates. non solum
homines iniqui. s etiam ipsi de mones subieui̾t᷑
nob ĩ nomine tuo quibus subiecta sunt omĩa qͥ
longe sunt a consortio tuo.⁊ ait illis iħs. Uide¬
bam sathanan sic̃ fulgur de celo cadentem.
Ecce dedi uob̾ potestatem caleandi suꝑ serpen
amime in telliguntur. Uidebat gͥ dñs satha¬
nan decelo cadentem: uidebat diabolum
eccłiam ⁊ sc̾orũ habitacła fugientem .⁊ hoc
quod ei discipłi narrabant: iam se p̾indisse

Expanded text:
binos ante faciem suam in omnem civitatem, et locum, quo ipse erat venturus. Nunc autem reversi Domino omnia scienti, cum gaudio referebant ea, quae non ipsi, sed ipse in illis fuerat operatus. Gaudebant enim de nomine Christi, cujus et virtutem experti erant. Gaudebant et de gratia immensa sibi a Domino attributa, quoniam non solum infirmitates curabant, verum etiam daemonibus imperabant, et sibi eos subjectos esse videbant; quibiniquos subjectos esse sciebant. Dicebant ergo: Domine, non solum languores, et infirmitates, non solum homines iniqui, sed etiam ipsi daemones subjiciuntur nobis in nomine tuo, quibus subjecta sunt omnia, quae longe sunt a consortio tuo. Et ait illis: Videbam Satanam, sicut fulgur de coelo cadentem. Ecce dedi vobis potestaanimae intelliguntur. Videbat igitur Dominus Satanam de coelo cadentem. Videbat diabolum Ecclesiam, et sanctorum habitacula fugientem: et hoc, quod ei discipuli narrabant, jam se praevidisse,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: atq in eis ab aliis honoratur:⁊ ab aliis
repbatur. Sustinet modo: nec facile uidieat
imurias suas. S audi eum dicentẽ. Taem
numquam semꝑ tacebo: Dicat psalmista.
ds̃ inquit quis similis tibi : Hletaceas neq
compescaris ds. Qm̃ eoce immici tui sonauer̾:
⁊ qui oderunt te extulerunt eaput Hloli
Nisi enim ipse in sins discipłis sꝑneretur : ne¬
quaquam dixiss qui uos sꝑnit me sꝑnit.
Qui autẽ me sꝑnit : sꝑnit eum qui me mi sit.
Hoc iudei audiant ⁊ audientes timeant : ut
uł sic placare ualeant quem offende non ti¬
iuerunt. Ipsi autem non solum p̾uerunt:
uerũ etiã crucifirerunt. xp̃m dñm nr̃m.
Reuersi autẽ septuaginta duo cum gaudio

Expanded text:
, atque in eis ab aliis honoratur, et ab aliis reprobatur. Sustinet modo, nec facile vindicat injurias suas. Sed audi eum dicentem: Tacui. Nunquid semper tacebo? Dicat Psalmista: « Deus, inquit, quis similis tibi? Ne taceas, neque compescaris, Deus. Quoniam ecce inimici tui sonuerunt, et qui te oderunt extulerunt caput . » Noli Nisi enim ipse in suis discipulis sperneretur, nequaquam dixisset: Qui vos spernit, me spernit. Qui autem me spernit, spernit eum, qui me misit. Hoc Judaei audiant, et audientes timeant, ut vel sic placare valeant, quem offendere non timuerunt. Ipsi enim non solum spreverunt, verum etiam crucifixerunt Christum Dominum. Rever
Abbreviated transcription (Latin):
ter uos. S quieũq uoluerit inter uos mai¬
or fieri : sit u̾r minister. E qui uoluerit
inter uos primus ẽẽ : erit u̾r seruus. Nlõ
ita inquit erit urter uos. sicut ẽ. in ter
mundi huius potestates: ut ille ceteris do¬
minetur. qui maior cet̾is ẽẽ udetur. S
potius omibꝰ erit inferior. qui uoluerit
ẽẽ sublimior. & qui plus se humiliauerit:
maior adeo constituetur. Hoc autẽ ad erem¬
plum sui ostendit dicens. Sicut filius ho¬
minis non uenit ministrari s ministrare:
& dare animam suam redemptionẽ ꝓmulti.

Expanded text:
vos major fieri, sit vester minister: et qui voluerit inter vos primus esse, erit vester servus. Non ita, inquit, erit inter vos, sicut est inter mundi hujus potestates, ut ille caeteris dominetur qui major caeteris videtur: sed potius omnibus erit inferior, qui voluerit esse sublimior: et qui plus se humiliaverit, major a Deo coustituetur. Hoc autem ad exemplum sui ostendit dicens: Sicut Filius hominis non venit ministrari sed ministrare et dare animam suam redemption
Abbreviated transcription (Latin):
nere modo quis ad derteram meam uł ad
sinistram sede debeat. in regno meo. hec
dispositio non ẽ. hominis. non ẽ hulus tẽ¬
poris : ab eterno factum ẽ. quod modo fieri
postulatis. Simul eum patre ante tempora
disposin : neq iterum disponere habeo ꝗͣ
sedem sibi umusquisq suscipiat. Quibus
gͥ paratum ẽ. sedere ad dexteram meam
uł ad sinistram. siue uob̾. siue aliis. illorũ
erit : mutari non potest quod paratum ẽ.¬
&e dispositum. E audientes decem : indig¬
nati sunt de duobus fribus. Ad huc enim
& isti carnales erant : neq minus ambitio¬
si quam illi. Ideoq indignabantur. ⁊ quod
sibi unusquisq affectabat : hoc dare aliis
in uidebat. Iħs autem uocauit eos ad se:
& ait. Seitis quia principes gentium do¬
minantur eorum. ⁊ qui maiores sunt po

Expanded text:
nere modo quis ad dexteram meam vel ad nere modo quis ad dexteram meam vel ad sinistram sedere debeat in regno meo. Haec dispositio non est hominis, non est hujus temporis; ab aeterno factum est, quod modo fieri postulatis; simul cum Patre ante tempora disposui, neque iterum disponere habeo, quam sedem sibi unusquisque suscipiat. Quibus igitur paratum est sedere ad dexteram meam, vel ad sinistram, sive vobis, sive aliis, illorum erit; mutari non potest quod paratum et dispositum est. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Adhuc enim et isti carnales erant, neque minus ambitiosi quam illi; ideoque indignabantur, et quod sibi unusquisque affectabat, hoc dari aliis invidebat. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia principes gentium dominantu
Abbreviated transcription (Latin):
Possumus. Obseure eis loquitur dñs: ⁊ for¬
tasse nondum intelligebant de quo calice
eis loqueretur. Dicebat enim de ealice passio¬
nis. De quo ⁊ petro apło alibi ait. Calicem
quem dedit michi pater non uis ut bibam
illum : & psalmista. Calicem salutaris acci¬
piam: ⁊ nomen dm̃ inuocabu. R ait eis. Cali¬
cem quidem meum bibetis. Bib̾unt enm¬
iacobus ⁊ ioħs ealicem xp̃i : non quod ambo
martirio uitam fimerint. s quod multas
ꝑsecutiones. angustias ⁊ tribulationes ambo
sustinuerunt. & iacobum quidem occidit
herodes. Sic enim seriptum ẽ. Decidit aũ
occisus. s inferuentis olei dolio missus:⁊
in pathino in sula in erilio relegatus. mag¬
ne afflictionis ⁊ amaritudinis ealieem bibit.
Sedẽ autem ad derteram meam uł ad sinistrã.
non e. meum dare uob̃ : s quibus paratum
ẽ. a patre meo. Ae si dicat. Quod uos modo
petitis : iam datum ẽ. Non ẽ meum dare
modo. non ad me ꝑtinet ordinare ⁊ dispo¬

Expanded text:
Possumus. » Obscure eis loquitur Dominus, et forPossumus. » Obscure eis loquitur Dominus, et fortasse nondum intelligebant, de quo calice eis loqueretur. Dicebat enim de calice passionis, de quo et Petro apostolo alibi ait: « Calicem quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam illum? » Et Psalmista: « Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . » Et ait eis: Calicem quidem meum bibetis. Biberunt enJacobus et Joannes calicem Christi; non quod ambo martyrio vitam finierint, sed quod multas persecutiones, angustias, et tribulationes ambo sustinuerint. Et Jacobum quidem occidit Herodes: sic enim scriptum est: « Occidit aoccisus, sed in ferventis olei dolio missus, et in Pathmos insula in exsilio relegatus, magnae afflictionis et amaritudinis calicem, bibit. Sedere autem ad dexteram meam, vel ad sinistram non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Ac si dicat: Quod vos modo petitis, jam datum est; non est meum dare modo; non ad me pertinet ordinare et dispo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ seribis ⁊ condempnabunt eum morte :⁊
tradent eum gentibus ad illudendum :⁊ fla¬
gellandũ ⁊ crucifigendum. E tercia die re¬
surget. His autem paucis uerbis totam sue
passionis seriem dñs ꝓpħauit : ut eum sua
sponte ad passionẽ uenisse intelligamus. T̃uc̃
accessit ad eum mater filiorum ⁊ ebedei cũ
filiis suis : ad horans ⁊ petens aliquid ab eo.
Mulier ista religiosa ⁊ xrp̃o familiaris erat:
ido ⁊ magna petit.⁊ confidenter ad dim
accedit. Nalde enim de rp̃o p̾sumebat: dĩ
hoc ꝓfiliis Horat quod ipsi filii ꝑse petere ti¬
mebant. S quid dicit : Dic ut sedeant hi
duo filii mei unus ad derteram tuam ⁊ unus
ad sinifram tuam in regno tuo. Cum ambi¬
tione loquitur mater: ⁊ earnali affectu am¬
bitiosis filiis primas incelo eathedras postu
Unde ⁊ merito eis adño đr.
Nescitis quid petatis. Neq ita petere: neq ita
dare conuenit primas sedes. Notestis bib̾e
calicem quem ego bibituruᷤᷤ sum : Dieunt ei.

Expanded text:
nabunt eum morte: et tradent eum gentibus ad illudendum, et flagellandum, et crucifigendum: et tertia die resurget. His autem paucis verbis totam suae passionis seriem Dominus prophetavit, ut eum sua sponte ad passionem venisse, intelligamus. 97 Tunc accessit ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis, adorans et petens aliquid ab eo. Mulier ista religiosa et Christo familiaris erat, ideo et magna petit, et confidenter ad Dominum accedit. Valde enim de Christo praesumebat, dum hoc pro filiis orat, quod ipsi filii per se petere timebant. Sed quid dicit? Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo. Cum ambitione loquitur mater, et carnali affectu ambitiosis filiis primas in coelo cathedras postulat; unde et merito eis a Domino dicitur. Nescitis quid petatis. Neque ita petere, neque ita dare convenit primas sedes. « Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Dicunt ei:
Abbreviated transcription (Latin):
eo: Ecce unde incipit caritas. Si nõdũ es ido¬
neus mori ꝓ fre : iam idoneus esto dare tͤuis
facultatibꝰ fr̃i. Si enĩ fr̃i molestiã pacienti
nõ cõpatieris. nõ utiq patris ex quo ambo
regenerati estis caritas manet in te. Filioli
nõ diligamꝰ uerbo neq lingua: s oꝑe ⁊ ue¬
ritate. Oꝑe indelicet ut cũ fr̃ aut soror nu¬
di sũt et indigent uictu cotidiano: demꝰ eis¬
que necessaria sũt corpori. Similit̾ cũ sp̃ali¬
bꝰ donis eos egere cõspicimꝰ: prestemꝰ eoꝵ ne¬
eis beneficia simplici intentioe largiamur:
et nõ ꝓpt̾ laudẽ humanã. nõ ꝑ iactantiam
nõ ꝑ iiuriã alioꝵ: qui maioribꝰ p̃diti sub¬
stantiis nil tale fecerĩt. Iuecũq enĩ mens
huiꝰmodi nͥeuis inficit᷑. in hac puritas uerita¬
tis habitare nõ ualet: tãetsi oꝑa dilectionis
ꝓximis impendẽ uidetꝰ.¬

Expanded text:
eo? Ecce unde incipit charitas. Si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto darfacultatibus fratri. Si enim fratri molestiam patienti non compateris, non utique Patris, ex quo ambo regenerati estis, charitas manet in te. Filioli mei, non diligamus verbo, neque lingua, etc. Opere videlicet, ut cum frater aut soror nudi suquae necessaria sunt corpori. Similiter cum spiritalibus donis eos egere conspicimus, praestemus eorum neeis beneficia simplici intensione largiamur, et non propter laudem humanam, non propter jactantiam, non ad injuriam aliorum, qui majoribus praediti substantiis, nil tale fecerint. Quaecunque enim mens hujusmodi naevis inficitur, in hac puritas veritatis habitare non valet, tametsi opera dilectionis proximis impendere videt
Abbreviated transcription (Latin):
cet quo tu nõ uis. hoc aut̃ dixit. ait euan¬
głista: significans qua morte clarificatur
eẽt dm̃. Cin eñĩ amorẽ cõfitenti suas oues
cõm̃darat. eũ in testimoniũ ꝑfecti amoris
aiãm suã ꝓ eiꝰdẽ ouibꝰ ponere docebat. Ille
inquit ꝓ nob̾ animã suã posuit. Et nos de¬
beniꝰ ꝓ fr̃ibꝰ animas ponere. S dicit forte
aliquis. & qño possũ hab̾e istã caritatẽ: No¬
li cito de te desꝑare. Forte nata ẽ. s nõdũ ꝑ¬
fecta ẽ: nutri eã ne effocetur. Et un inquis
noui natã in me caritatẽ quã nutriã : Audi
sequentia. Iui habuerit substantiã mundi

Expanded text:
. Hoc autem dixit ait evangelista significans qua morte clarificaturus esset Deum. Cui enim amorem confitenti suas oves commendaret, eum in testimonium perfecti amoris animam suam pro eisdem ovibus ponere docebat. Ille, inquit, pro nobis animam suam posuit, et nos debemus pro fratribus animas ponere. Sed dicit forte aliquis: Et quomodo possum habere istam charitatem? Noli cito de te desperare, forte nata est, sed nondum perfecta est. Nutri eam, ne effocetur. Et unde, inquis, novi natam in me charitatem esse quam nutriam? Audi sequentia: Qui habuerit substantiam mundi
Abbreviated transcription (Latin):
infirmum autẽ. infide assumite: ꝑtinent
ipsa p̃sentia. Et est sensus. ꝑ ropter hoc ta¬
lia dico. ut suscipiatis in caritatis affectum
fr̃s ad huc infirmos infide. neque scandali¬
zetis suatentes ut comedant quos ipsi de¬
testantur quasi in mundos. Et ita suscipite
illos cum caritate sicut et xxp̃s suscepit
uos ad fidem suam an honorem dei patris:
ut deus pater laudaretur ꝑ uos. Si ergo¬
xp̃s dignatus est suscipe ad fidem suam
nuideos blasphemantes. ⁊ nos gentiles ydola¬
tras om̃iq in mundicia repletos. ac ogniti¬
contristare aut scandalizare. sed potuis
m affectum caritatis debemus eos colligere.
Ideo ergo dicit nos susceptos in honorem
dei patris: ut ds̃ pater ꝑnos et ꝑ bona
oꝑa nr̃a glorificetur et laudetur cum filio
suo qui dixeit m ȩuangłio discipulis suis.¬
et in illis om̃ibus inse credituris. Sic luce¬
at lux ur̃a coram hominibus: ut uideant
oꝑa ur̃a bona. et glorificent patre ur̃m

Expanded text:
Infirmum autem in fide assumite, pertinent Infirmum autem in fide assumite, pertinent ista praesentia, et est sensus: Propter hoc talia dico ut suscipiatis in charitatis affectum fratres adhuc infirmos in fide, neque scandalizetis eos suadentes eis ut comedant cibos quos ipsi detestantur quasi immundos, et ita suscipite illos cum charitate, sicut et Christus suscepit vos ad fidem suam in honorem Dei Patris, ut Deus Pater lauddignatus est recipere ad fidem suam Judaeos blasphematores, et vos gentiles idololatras, omnique immunditia repletos, atque a cogniticontristare aut scandalizare, sed potius in affectum charitatis debemus eum colligere. Ideo ergo dicit nos susceptos in honorem Dei Patris, ut Deus Pater per nos et per bona nostra opera glorificetur et laudetur cum Filio suo, qui dixit in Evangelio discipulis et omnibus in se credituris: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃s iħu xp̃i.tam scđ̾m diumitatẽ in qua
genut illum co ȩt̾num sibi et consubstan¬
tialem ante om̃ia scła: quam scđm huma¬
nitatem qua creauit illum infine tempo¬
rum mutero uirginali. Deus uero est so¬
lum modo om̃is assũpti auerbo. hoc est
scđ̾m humanitatem: unde ipse dicit mariȩ
post resurrectionis głam. Uade ad fr̃s mõs.
et dic eis. Ascendo ad patrem meum. et
patrem ur̃m. dm̃ meum et dm̃ uestrum.
Quem tunc glorificamus siue laudamus.
quando eius fidem sincerissimam tenentes.
infule om̃iq intellectu confitemur eũ uerũ
ore dm̃ esse: et fidem quam habemus. bonis
oꝑibus ex ornamus. iuxta quod̃ ipsa ueri¬
tas ammonet dicens. uideant oꝑa uestra
bona: et głificent patrem uestrum qui in
celis est. Propter. quod sub decus honoris
suscipite inuicem sicut et xp̃s suscepit
uos: in honorem dei. Ad ea que paulo suꝑ¬
uis dixit apłs de infirmis ad huc frĩbus
i fide loquens. et de differentia ciborum.
quod p̃cipit suscipi in affectum inquiens¬

Expanded text:
risti, tam secundum divinitatem in qua genuit illum coaeternum sibi et consubstantialem ante omnia saecula, quam secundum humanitatem qua creavit illum in fine temporum in utero virginali. Deus vero est solummodo hominis assumpti a Verbo, hoc est secundum humanitatem; unde ipse dixit Mariae post resurrectionis gloriam: Vade ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum, Deum meum et Deum vestrum . Quem tunc glorificamus sive laudamus, quando ejus fidem sincerissimam tenentes in corde omnique intellectu, confitemur eum ore verum Deum esse, et fidem quam habemus bonis operibus exornamus, juxta quod ipsa Veritas admonet, dicens: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Propter quod, subaudis decus honoris, suscipite invicem, sicut et Christus suscepit vos in honorem Dei. Ad ea quae paulo superius dixit Apostolus, de infirmis adhuc fratribus in fide loquens, et differentia ciborum quos praecepit suscipi in affectum
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ: nõ nisi ueri ifrłite accipiunt. Iterũ
dum legimus fidem ⁊ obedientiam beati
abrahe. et pacientiam. quomͦ pacient̃
aduersa huiꝰ scl̃i ꝑtulit. quando ꝑ mul¬
torum annorum curricula ꝑegrinatꝰ
est interra aliena. ⁊ quomodo obedit
uerb̃ dei. quando uoluit uingenitum fi¬
lium immolare : nõ dubitans de ꝓmisfio¬
ne qua dixit ei deus. inysaac uocabit᷑
tibi semen nouum. Debemus fidem illius
imitar qui filii eius dicimur ꝑfidem.
et pacientiam. atq obedientiam: nõ de¬
ficientes intribulatione. Similiter dum
legimus beatum iob grauiter esse ꝑcus¬
sum et flagellatum antantum ut filiis
et filiabus om̃iq substancia priuatus.
insterquilimo sederet testa samem ra¬
dens: qui quondam fuerat potentissimꝰ
reigum. et quomodo om̃ia ad uersa.
pacientissime sustinuerit : ꝓ quo meruit
iterum sanitatem reciꝑe ⁊ om̃ia dup¬
plicata que amiserat. ⁊ in suꝑ futura p̃¬

Expanded text:
patriae, nonnisi veri Israelitae accipiunt. Iterum patriae, nonnisi veri Israelitae accipiunt. Iterum dum legimus fidem et obedientiam beati Abrahae et patientiam, quomodo adversa hujus saeculi pertulit, quando per multorum annorum curricula peregrinatus est in terra aliena, et quomodo obedivit verbis Dei, quando voluit filium unigenitum immolare, non dubitans de promissione, quia dixit ei Deus: In Isaac vocabitur tibi semen , debemus fidem illius imitari. qui filii ejus dicimur, per fidem et patientiam et obedientiam, non deficientes in tribulationibus. Similiter dum legimus beatum Job graviter esse percussum et flagellatum, in tantum ut filiis et filiabus omnique substantia privatus, in sterquilinio sederet testa saniem radens, qui quondam erat utpote potentissimus regum, et quomodo omnia adversa patientissime sustinuerit, pro qua iterum meruit sanitatem recipere, et omnia duplicata quae amiserat, et insuper futura p
Abbreviated transcription (Latin):
isrł de egipto egressum. ꝑ mare rubrũ
transductum. pharaone et egiptiis submer¬
sis. aquam depetra eis datam. manna decelo
largitum. et post multa p̃lia que contra
hostes uiriliter ꝑ egerunt. terram repmĩ¬
sionis in gressum. debemus mnde et doceri
i docere.: ut ꝑ egiptum intelligamus mũ
dum. ꝑmare rubrum baptismum. qui¬
conseeratur rubore fanginis xp̃i. ꝑ pha¬
raonem diabolum. ꝑ ȩgiptios originalia
nam illius dequa ipse dixit. qui sitit. ue¬
niat et bibat. siue misterium redẽptio¬
nis atq ablutionis nr̃e ꝑ manna uero
corpus illuis quod cotidie sumitur afide
certamina et bella que habemus aduersus
demones. P ost quorum debellationẽ sirec¬
te infide ꝑmanserimus. merebinur ꝑue¬
nire ad patriam celestem. que sig̾catur
ꝑ terram reꝑmissionis: de qua psalmista
dicit. Credo udere bona dm̃.: interra uiuẽ¬
tium. Hanc t̾ram id ẽ soliditatem eternȩ

Expanded text:
Israel de Aegypto egressum, per mare Rubrum Israel de Aegypto egressum, per mare Rubrum transductum, Pharaone et Aegyptiis submersis, aquam eis de petra datam, manna de coelo largitum, et post multa praelia quae contra hostes viriliter peregerunt, terram repromissionis ingressum, debemus inde et doceri et docere, ut per Aegyptum intelligamus hunc mundum; per mare Rubrum, baptismum, quiconsecratur rubore sanguinis Christi; per Pharaonem, diabolum; per Aegyptios, originalia nam illius de qua ipse dicit: Si quis silit, veniat et bibat , sive mysterium redemptionis atque ablutionis nostrae; per manna vero, corpus illius quod quotidie sumitur a fidecertamina et bella quae habemus adversus daemones: post quorum debellationem, si recte in fide permanserimus, merebimur pervenire ad patriam coelestem: quae significatur per terram repromissionis, de qua Psalmista ait: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hanc terram, id est soliditatem aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
Iungit se apłs omnibꝰ credentibus. ⁊ uult
ostendere omna que in dumnis scripturis
scripta sunt nõ ꝓpter illos scripta esse. quo¬
rum gesta et facta ibi narrantur : quia
illi nõ erant ea lecturi. qui olim mortu
plum fidei bonorumq oꝑum sumere. et
ubi possimus cognoscere quibꝰ oꝑibus pla¬
cͥatur deus : et quibus ad uidictam ꝓuoca¬
tur. Uidelicet quomͦ appetende sint uirtu¬
tes. et respuenda uitia : et qualit̾ pacienteᷤ
infide et spe esse debeamus. Quid enim ꝓ
placuisse: Quecumq inquit scripta funt in
lage. ꝓpħis. psalmis. et reliquis scripturis.
ad nram doctrinam scripta sunt. ut inde
doceamur qui ad fidem uenimus : quomͦ
et ꝑ patientiam p̃cedentium patrum edoc¬
ti. patienter ad uersa huiꝰ scłi ꝑferamus.
Et ꝑconsolationẽ scripturarum spem ha¬
beamus. id est expectationẽ futuroꝵ bono¬
rum teneamus. Uideamus quomodo ꝑ¬
tineant ad nr̃am doctrinam: ea que scrip¬
ta sunt indiumis libris. Dum legimus ppłm

Expanded text:
ntibus, et vult ostendere omnia quae in divinis Libris scripta sunt non propter illos esse scripta, quorum gesta et facta ibi narrantur, quia illi non erant ea lecturi, quia olim mortuiplum fidei bonorumque operum sumere, et ubi possimus cognoscere quibus operibus placatur Deus et quibus ad vindictam provocatur, videlicet quomodo appetendae virtutes et respuenda vitia, et qualiter patientes in fide et spe esse debeamus. Quid enim prplacuisse? Quaecunque, inquit, scripta sunt in Lege, Prophetis, et Psalmis, et reliquis scripturis, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut nos inde doceamur qui ad fidem venimus. Quomodo? Ut per patientiam praecedentium patrum edocti, patienter adversa hujus saeculi perferamus, et per consolationem Scripturarum spem habeamus, id est exspectationem futurorum bonorum teneamus. Videamus quomodo pertineant ad nostram doctrinam ea quae scripta sunt in divinis Libris. Dum legimus populum
Abbreviated transcription (Latin):
cientia consolationem accipiunt in aduer¬
sitatibus constituti. Ds̃ inquit pacientie
et solacii det uobis id ipsum sapere mal¬
terutrum. ut unum sentiatis defide. spe.
⁊ caritate : et quod unus credit. hoc sꝑet
alium credere : et quod inse est bom. ħ
in alio uelit. Uel id ipsum det uobis sa¬
uelit : id est quod sibi uult ȩuenire. hoc
optet ꝓxeino. Et sicut diligit illum. ita
credat se diligi ab illo. Et bene ad didit
num. et uidentur se diligere. sed non
⁊ m aliis hereticis. et sicut illi qui nõ causa
amoris dei diligunt alios. sed ꝓpter beneficia
temporalia que ab illis captant: uel quia
in malicia concordant cum eis. Ut una¬
mines id est uno intellectu atq consensu
uł una fide ⁊ uno ore. id ẽ una confessio¬
ne : onorificetis dm̃. et patrem añi nr̃¬

Expanded text:
tientia consolationem accipiunt, in advertientia consolationem accipiunt, in adversitatibus constituti. Deus autem, inquit, patientiae et solatii, det vobis idipsum sapere in alterutrum, ut unum sentiatis de fide, spe, et charitate: et quod unus credit, hoc speret alium credere, et quod in se est boni, hoc in alio, vel idipsum det vobis saimo velit, id est quod sibi vult evenire, hoc optet proximo suo; et sicut diligit illum, ita credat se diligi ab illo. Et bene addidit, num et videntur se diligere, sed non et in aliis haereticis: et sicut sunt illi, qui non causa amoris Dei diligunt alios, sed propter beneficia temporalia quae ab illis captant, vel quia in malitia concordant cum eis. Ut unanimes, id est uno intellectu, atque uno consensu, vel una fide, et uno ore, id est una confessione, honorificetis Deum et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
lationem recipere. Et si forte aliquando
talia nobis euenerint: debemus ista ad me¬
moriam reducere. ⁊ patientiȩ enis mita¬
tores existere. dicentes cum illo. sicut do¬
tmo p̾sacint ita factum ẽ: sit nomen do¬
mim benedictum. T̃alia ⁊ his similia sedu¬
Io animo reuoluentes. debemus firmam¬
spem tenere : ex pectantes gaudia futu¬
rorum bonorum. Deus autem pacientie
ar charum dat modo benedictionẽ apłs
romanis. Uerbi gratra. Sicut ysaac
benedixit filiis suis esau ⁊ iacob. et post
isrł. Sicut autem dicitur deus iusticie
eo quod ipse iusticiam tribuat omnibus
qui merentur iustificati. ⁊ in illorum cor¬
dibus habitet : sic dicitur deus pacientiȩ.
quia ipse tribuit pacientiam. et in illoꝵ
cordibus habitat. qui inter ad uersa paci¬
entiam seruant. Similiter dicitur et ds
solatii. quia ipse solatium p̃stat in se confi¬
dentibus. atq in illorum cordibus in habi¬
tare dignatur. qui aliis consolationẽ im¬
pendere student : uel qui in aliorum pa¬

Expanded text:
liquando talia evenerint nobis, debemus ista ad memoriam reducere: et patientiae ejus imitatores existere, dicentes cum illo: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Talia et his similia sedulo animo revolventes, debemus spem firmam tenere, exspectantes gaudia futurorum bonorum. Deus autem patientiaeMore patriarcharum dat modo benedictionem Apostolus Romanis. Verbi gratia: Sicut Isaac benedixit filiis suis Esau et Jacob, et postmIsrael. Sicut autem dicitur Deus justitiae, eo quod ipse justitiam tribuat omnibus qui merentur justificari, et in illorum cordibus habitet: sic dicitur Deus patientiae, quia ipse tribuit patientiam, et in illorum cordibus habitat, qui inter adversa patientiam servant. Similiter dicitur et Deus solatii, quia ipse solatium praestat in se confidentibus, atque in illorum cordibus habitare dignatur qui aliis consolationem impendere student: vel qui in aliorum pa
Abbreviated transcription (Latin):
diebus circuncidet dñs cor tuum. et nõ car¬
nem tuam: id est mundabit illud ab infi¬
delitate om̃ibusq peccatis ꝑ baptismum. Illõ
quoq ezechielis ꝓpħȩ dicentis. effundam
suꝑ uos aquam minidam uidelic baptis¬
honorare dm̃. sub auditur debent: quia gͣ¬
tis sine ullis meritis p̃cedentibus uocati sũt
ad fidem. gratisq acceꝑunt remissionẽ om¬
nium peccatoꝵ ꝑ sp̃alem circumcisionem
ꝑ grãm uidelicet baptismatis. nõ ꝑ circũ

Expanded text:
diebus circumcidet Dominus cor tuum, et non cardiebus circumcidet Dominus cor tuum, et non carnem tuam, id est mundabit illud ab infidelitate omnibusque peccatis per baptismum; illud quoque Ezechielis prophetae, dicentis: Effundam super vos aquam mundam , aquam videlicet baptishonorare Deum, subaudis debent, quia gratis, sine ullis meritis praecedentibus, vocati sunt ad fidem, gratisque acceperunt remissionem omnium peccatorum per spiritalem circumcisionem; per gratiam videlicet baptismatis, no