comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inceriorem homine: int̾ior ẽ. homo noster.
qͥ est ad ima giñe &e similitudinẽ d̾i factꝰ.
exterior: qͥ figuratus elimo. Sic deniq &
in genesi duas tibi creaturas hominis
ostendit: scd̃o ereatum hominem signifi¬
cans. Sic̃ gͦ duo hoĩes. ita ꝙ gemina con¬
uersatio est. una interioris hoĩs. altera
exterioris. Ꝙ qͥdem pleriq actus interi¬
oris hoĩs. perueniunt ad exderiorem ho¬
minẽ. qͦmadmodum castimonia int̾ioris
hoĩs. transit etiam ad castitatem corpo¬
ris. Qui enĩ adult̾ium cordis ignorant.
idem utiq nescit corꝑis adultenum. Nõ
tam̃ etiam etiam illuo e̾. consequens. ut
qui non adult̾auit corꝑe. non adult̾aue¬
rit etiam corde. scd̃m illud. qm̃ qͥ uiderit
mulier̃e ad ꝯcupiscendũ eã ĩa adult̾aũ ea in
corde suo. Nã ⁊ si adhue ñ sit adust̃ eorꝑis tñ
ut sit in sp̃u non in carne: ⁊ sp̃u mortificet
corporis sui actus. Q hȩc est quȩ in
occulto cͥcũ cisio. Sic̃ abraha ante in p̃pu¬

Expanded text:
orem hominem ; interior est homo noster, qui est ad imaginem et similitudinem Dei factus, exterior qui figuratus e limo. Sic denique et in Genesi duas tibi creaturas hominis ostendit , secundo creatum hominem significans . 20. Sicut ergo duo homines, ita et gemina conversatio est: una interioris hominis, altera exterioris. Et quidem plerique actus interioris hominis perveniunt ad exteriorem hominem, quemadmodum castimonia interioris hominis transit etiam ad castitatem corporis. Qui enim adulterium cordis ignorat, idem utique nescit corporis adulterium: non tamen etiam illud est consequens, ut qui non adulteravit corpore, non adulteraverit etiam corde, secundum illud: Quoniam qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam adulteravit eam in corde suo . Nam etsi adhuc non sit adulter corporis, tamen ut sit in spiritu, non in carne, et spiritu mortificet corporis sui actus. 21. Et haec est, quae in occulto est circumcisio, sicut Abraham ante in praepu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis interrogauimꝰ. cui & status haut qͥ qmͣ
degenen seruitio obnoriꝰ libertatem uera fa¬
tendi daret. &. fides ato etas adueritatem
adstipularet᷑. & officum nutricis ad eogniti¬
onenem secreti. Ea qͦq nicħ se intlecorum u¬
disse. nicħs quasi parenti commissum aiur¬
gine aliqua dignum rep̃hensione. his mo¬
ti indiciam inoffenfi uirgiñe inimeris. ꝓro¬
nunciauimꝰ. Maximũ autem &. senatum. q
leoneiuor. ita inuoluit sententia. ut marino
si errorem emñ daret. spes reditus reseruaret᷑
renat᷑ autem ꝙ icontiꝰ ex comimunicati ma¬
nerent. nisi forte ꝓbata sui penitentia. et
huiꝰ facti duturna deploratione. dignos se
p̃berent misecłia. Nale fr̃. & nos dilige. qr

Expanded text:
tionis interrogavimus, cui et status haudquaquam tionis interrogavimus, cui et status haudquaquam degeneri servitio obnoxius libertatem vera fatendi daret, et fides atque aetas ad veritatem astipularetur, et officium nutricis ad cognitionem secreti. Ea quoque nihil se indecorum vidisse, nihil sibi quasi parenti commissum a virgine aliqua dignum reprehensione. 24. His moti, Indiciam inoffensi virginem muneris pronuntiavimus: Maximum autem et Renatum et Leontium ita involvit sententia, ut Maximo, si errorem emendaret, spes reditus reservaretur; Renatus autem et Leontius excommunicati manerent, nisi forte probata sui poenitentia, et hujus facti diuturna deploratione, dignos se praeberent misericordia. Vale, frater, et nos dilige; quia
Abbreviated transcription (Latin):
idem reriatus clamaũit. Nnde ego iuidicio pre¬
scripsi diem. & tam̃ nullo aecusante. nullis
testimoniis pur gentib infinuaui sc̃e sorori. qd̾
peteres coram ipsa inspici. et iusitari memo¬
ratam iurgiem. At illa sc̃ȩ inspectionem qͥdẽ
recusauit. s testimonium non declinauit. di¬
cens. uicħ se minchicia comp̃henddisse. nisi qd̾
esset iurginalis pudoris. et sc̃itatis. habitas¬
se eam romȩ in cdomo nr̃a nob̾ absentib. nulli
eam se uicior familiartati dedisse. optare cũ
ea sibi adño iħu partem reseruari in regno
dri. Pat̾nam qͦꝙ filiam nrãm interrogaui. qd̾
ab ea num ꝙ̃. soleat discedere euius caritas iite
huiꝰ testimonium est. Itaq & si qd̾ inurata di¬
ceret. fid̾i sacram̃to conferendum foret. sub ob¬
testatione tam̃ ꝓfessa est alienam eriminis. q̃
appetebatur. nec qͥeqͣm in ea seire se bone ua¬
cuum conuersationis. Nutricem qͦ libere condi¬

Expanded text:
idem Renatus clamaverit. 21. Unde ego judicio praeidem Renatus clamaverit. 21. Unde ego judicio praescripsi diem, et tamen nullo accusante, nullis testimoniis perurgentibus, insinuavi sanctae sorori quod peteres coram ipsa inspici et visitari memoratam virginem. At illa sancte inspectionem quidem recusavit, sed testimonium non declinavit, dicens nihil se in Indicia comprehendisse, nisi quod esset virginalis pudoris et sanctitatis: habitasse eam Romae in domo nostra, nobis absentibus, nulli eam se vitiorum familiaritati dedisse, optare cum ea sibi a Domino Jesu partem reservari in regno Dei. 22. Paternam quoque filiam nostram interrogavi, quod ab ea numquam soleat discedere, cujus charitas vitae hujus testimonium est. Itaque etsi quod injurata diceret, fidei sacramento conferendum foret; sub obtestatione tamen professa est alienam criminis quo appetebatur, nec quidquam in ea scire se bonae vacuum conversationis. 23. Nutricem quoque liberae condi
Abbreviated transcription (Latin):
ut aps nos patuit eos qui audisse se oicerent ad
excłam uocatos ꝓdisse. renatum. & leontium. du¬
osillos iniquitatis uiros. quos apposuit ierabel.
redarguit dariel. subornauit iudeorum popss.
ut auctorem uite sue falso appeterent testimo¬
nio. qui tam̃ cum simł composuissent flagitiũ.
sunul ingressi essent uiam. et ne qͥd p̃teream. ad¬
iuncti maximo comitantib. ut oyait leortiꝰ his
qui illum rumor̃e sparserant. t̃n ubi n meo as¬
ti terunt iudicio. eum pͥmo de origine caiise
quererem diuersa & distantia ꝓmsere. non loco
et leao ii lissime conditionis et detestabilio¬
ris ueqͥtie ꝑsonas amanclauisent. aufugisset
theudule. non ignara obiciendi fiui facinoris.
qͥd ante lestum penati sola cubitausses. ancila
presto esset alia que stupro eiusdem renati
se diceret in quinatam. die ipso qui ddictus
erat eognitionis. subtraxer̃e se ep̃orum con¬
uentui. licet etiam pricdie fubito ꝓfecturus.

Expanded text:
ut apud nos patuit: eos qui audisse se dicerent, ad ut apud nos patuit: eos qui audisse se dicerent, ad Ecclesiam vocatos prodisse Renatum et Leontium, duos illos iniquitatis viros, quos apposuit Jezabel , redarguit Daniel , subornavit Judaeorum populus ; ut auctorem vitae suae falso appeterent testimonio. Qui tamen cum simul composuissent flagitium, simul ingressi essent viam, et ne quid praeteream, adjuncti Maximo, comitantibus, ut dixit Leontius, iis qui illum rumorem sparserant; tamen ubi in meo astiterunt judicio, cum primo de origine causae quaererem, diversa et distantia prompsere, non locoret Leam vilissimae conditionis et detestabilioris nequitiae personas amandavissent, aufugisset Theudule, non ignara objiciendi sibi facinoris, quod ante lectum Renati sola cubitavisset, ancilla praesto esset alia, quae stupro ejusdem Renati se diceret coinquinatam; die 771 ipso, qui dictus erat cognitioni, subtraxerunt se episcoporum conventui, licet etiam pridie subito se profecturos
Abbreviated transcription (Latin):
quia illus oetulerit qͦo ad me scͥpseras. oclatam
iudelicet eam in turpi cͥmine. ita ut editum et¬
obrutum partum dici asserat: Quasi uͭ istud ad
uiditiam. non ad me scͥpseris. Ila ubi aucdunt. lit¬
teris tuis maximum subdiici aceusationis. lit¬
teras tuas ꝓtulit quib eum eriminis delato¬
rem ꝓbauit. ad me datas non legerat. nec qͥs
haberent sciebat. Ego autem exorrui apͥmo
calumpniam. qͥa aduertebam non crim inten¬
di. ẜ inuiriam uirginis desidart euiꝰ uispectio.
o uisitatio postulabat᷑. non aliqͦo flagitium
deferebatur. Quis enim istud apͥncipio fraude
compositum. ne quaqͦ sͥ congruere ⁊ conuenire
non arbitraret. eu currisse mulieres ules ad
monasterium. iactasse partum uirgnus. et ne¬
cem pignoris. de monaff̾io rumor̃e ꝑ popłos
sparsum. eumq affurisse in aures noui affuns
marimi. ab ipso interpellatum ep̃m dimissas
eas quȩ dirisse ferebunt᷑. atq in fugam eoactas.

Expanded text:
quia illud detulerit, quod ad me scripseras, delatam quia illud detulerit, quod ad me scripseras, delatam videlicet eam in turpi crimine; ita ut editum etobrutum partum dici asserat? Quasi vero istud ad Indiciam, non ad me scripseris. Illa ubi audivit litteris tuis Maximum subduci accusationi, litteras tuas protulit, quibus eum criminis delatorem probavit: ad me datas non legerat, nec quid haberent, sciebat. 19. Ego autem exhorrui a primo calumniam, quia advertebam non crimen intendi, sed injuriam virginis desiderari, cujus inspectio et visitatio postulabatur, non aliquod flagitium deferebatur. Quis enim istud a principio fraude compositum nequaquam sibi congruere et convenire non arbitraretur? Cucurrisse mulieres viles ad monasterium, jactasse partum virginis, et necem pignoris, de monasterio rumorem per populos sparsum, eumque affluxisse in aures novi affinis Maximi, ab ipso interpellatum episcopum, dimissas eas quae dixisse ferebantur, atque in fugam coactas,
Abbreviated transcription (Latin):
dolore dolinsse inuidiam sparsi rumoris. eum
ile se mnimicum ⁊ aouersarium litigatorem ꝓpo-¬
sito iam nirgio negare ñ potuerit. aduersus sa¬
cxam iuurginem iudieia ad temta uisse muroq
interiecto. discretas ecles uxons suȩ ac uirgius.
diuisam germanitatis int̾ sorores societa cem.
aliab qͥb doleret. qd̾ uirgo in agro affinitatis
qui sermone suo accusationem detulit. aures
tuas impleuit elamore. testes auditionis delurit.
cognitionem poposeit: Qamlibet argum̃tatus
negare non potuisti qd̾ ad maitiam scͥpseris. qmn
manmꝰ seu nnpulsu aliorum seu dolore ꝓpͥo ẽ¬
men graue detulerit. Sola hec epła satis est. ad ac¬
cusationis destimnonium. Neq eium te ego tius
ad mne datis litteris urgendum putaui. s his
lectis quas ad uirginem oederas. adu̾ti diuersũ
esse qͦd adme sc̾pseras. Et tam̃ cum ȩpłe tue sͥ
non conuenirent. consulendum te non arguen¬
dum putaui. Quid gͥ sͥ nult illa argumentatio.

Expanded text:
dolore doluisse invidiam sparsi rumoris; cum dolore doluisse invidiam sparsi rumoris; cum ille se inimicum et adversarium litigatorem, proposito jam jurgio, negare non potuerit adversus sacram virginem judicia attentavisse: muroque interjecto, discretas aedes uxoris suae ac virginis, divisam germanitatis inter sorores societatem; aliaque, quibus doleret quod virgo in agro affinitatis qui sermone suo accusationem detulit, aures tuas implevit clamore, et testes auditionis deduxit, cognitionem poposcit? 18. Quamlibet argumentatus, negare non potuisti quod ad Indiciam scripseris, quoniam Maximus seu impulsu aliorum, seu dolore proprio crimen grave detulerit. Sola haec epistola satis est ad accusationis testimonium; neque enim te ego tuis ad me datis litteris urgendum putavi, sed iis lectis quas ad virginem dederas, adverti diversum esse, quod ad me scripseras; et tamen cum epistolae tuae sibi non convenirent, consulendum te, non arguendum putavi. Quid igitur sibi vult illa argumentatio,
Abbreviated transcription (Latin):
turum est qͥ eorum studiis ñ obtemperauimꝰe
S tam̃ scio illic plerosq esse. qui timeant dũm.
Nam & hie uidimꝰ oudum. & illie esse com¬
ꝑimꝰ. qui composi tam hanc querunt᷑ calũp¬
uiam. qͦs auint eo offensos fuisse marime.
qd ista uirgo non eireuibat domos. nec eors
matronas salutrt atq ambiat. Quio gͥ fiet:
Quom̃ tanto eam exuemꝰ ermmine: Quomͦ per¬
suadebimꝰ ut eultus assumat nouos. suos eruat:
Graue flagitium uirgiñe intͣ sereta oomus
degere. claudi penetralib suis. sic certe lecło do¬
cet orapiad oomi repertam. eum ao eam grabriel
arcangis uenisset. Susanna fugiens turbarum
in duritur. Denq eum lauaret. paradisum clau¬
di iubebat. Quid autẽ p̃stantiꝰ. p̃sertim in uir¬
gine. cuiꝰ p̃cipuum opus ueretunoia. que se cre¬
to est cutior. secreto ad om̃s actus erpeditior:
Muma enim pudoris induit non eoneur satiõis.
sas marimum non fuisse accusatorem. s parentis

Expanded text:
turum est, qui eorum studiis non obtemperavimus? 16. turum est, qui eorum studiis non obtemperavimus? 16. Sed tamen scio illic plerosque esse, qui timeant Dominum. Nam et hic vidimus dudum, et illic esse comperimus, qui compositam hanc querantur calumniam: quos aiunt eo offensos favisse Maximo, quod ista virgo non circumeat domos, nec eorum matronas salutet atque ambiat. Quid igitur fiet, quomodo tanto eam exuemus crimine? quomodo persuadebimus ut cultus assumat novos, suos exuat? Grave flagitium virginem intra secreta domus degere, claudi penetralibus suis! Sic certe lectio docet Mariam domi repertam, cum ad eam Gabriel archangelus venisset . Susanna fugiens turbarum inducitur . Denique cum se lavaret, paradisum claudi jubebat. Quid autem praestantius praesertim in virgine, cujus praecipuum opus verecundia quam secretum? quid tutius secreto, et ad omnes actus expeditius? Munia enim pudoris induit, non concursationis. das Maximum non fuisse accusatorem, sed parentis
Abbreviated transcription (Latin):
ut obstetricem nouerit. Partus putatur. et re¬
medium doloris dieitur: non exam̃ pudoris.
Relinquamꝰ etiam illis. si quȩ grauib appeti¬
te calumpnus. opp̃sse testimoniis. strangu late
argum̃tis. ad io confugiant: ut se offerant
inspectioni. qͦ uł corporis ꝓbentur eustodia:
si tam̃ dep̃hendi potest. in qͥb nutat pudo¬
ris gr̃a. ⁊ disciplina integritatis. Maletũ
se habet causa. ubi potior est carnis. qͣm m̃¬
tis p̃rogatiua. Malo morum signa culo.
qͣmͣ corporis claustro. uirginitatem expͥmi
lam illud p̃clarum qd̾ scͥpfisti in finuatum
tibi aqͥbusdam. qd̾ nequaqũa tͥ commui¬
carent. si eam fine iufitatione suscipiendã
crederes. Ergo uidicandi accepisti formissã.
quales illi qͥ uolunt p̃seribere sacerdotibus.
quid seqͥ debeamꝰ. Libanimꝰ itaq te acognitio¬
nis grauissime necessitate. ne necesse haberẽ
formulam mandatam ereqͥ. Quid nobis fu¬

Expanded text:
ut obstetricem noverit: partus putatur, et reut obstetricem noverit: partus putatur, et remedium doloris ducitur, non examen pudoris. Relinquamus etiam illis, si quae gravibus appetitae calumniis, oppressae testimoniis, strangulatae argumentis, ad id confugiant, ut se offerant inspectioni, quo vel corporis probetur custodia; si tamen deprehendi potest, in quibus nutat pudoris gratia, et disciplina integritatis. Male tamen se habet causa, ubi potior est carnis, quam mentis praerogativa. Malo morum signaculo, quam corporis claustro virginitatem exprimi. 15. Jam illud praeclarum, quod scripsisti insinuatum tibi a quibusdam quod nequaquam tibi communicarent, si eam sine visitatione suscipiendam crederes. Ergo judicandi accepisti formulam. Quales illi, qui volunt praescribere sacerdotibus quid sequi debeamus? Liberavimus itaque te a cognitionis gravissimae necessitate, ne necesse haberes formulam mandatam exsequi. Quid nobis fu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. uerior docum̃torum fides. qͣm erubes¬
cunt ⁊ mulieres. Deniq elisabeth occul¬
tabat se mensib qͥnq eo qd̾ sterilis con¬
ceꝑat in senectute. Nis signis ⁊ ipsa ma¬
pie iurginitas apud ignaros minist̾u
ꝓbri. spectabatur. Unde ⁊ ioseph cui des¬
pon sata erat uirgo. suspectum habe¬
bat uitium. dum adhuc nesciret dñice
in carnationis sacram̃tum. Nuid gͦ:
Negamꝰ inspiciendas iurgines: Interĩ
qd̾ nusqͣm legerim non astruo. nec uerũ
arbitror. S qͥa pleraq ad spetiem facimꝰ
non ad ueritatẽ. et erroris gr̃a compluria
frequent̾ p̃tendimꝰ. sunt enim qui nesci¬
ant recta fac̃e nͥ metu penȩ: relinquamꝰ
hoc illis quas non uererunddia reuocat alapsu.
s solus inuirie deterret metus. apud quas. nulla
cura pudoris. & castitatis gr̃a. s pene timor est.
Reliuquamꝰ uernacsis qͥb formudo est dep̃hen¬
di magis ꝙͣ peccauisse. Ab sit aiurgine saera.

Expanded text:
est verior documentorum fides, quam erubesest verior documentorum fides, quam erubescunt et mulieres. Denique Elisabeth occultabat se mensibus quinque; eo quod sterilis conceperat in senectute . His signis et ipsa Mariae virginitas apud ignaros mysterii, probri suspectabatur. Unde et Joseph, cui desponsata erat virgo, suspectum habebat vitium; dum adhuc nesciret Dominicae incarnationis sacramentum . 14. Quid ergo negamus inspiciendas virgines? Interim quod nusquam legerim, non astruo, nec verum arbitror. Sed quia pleraque ad speciem facimus, non ad veritatem; et erroris gratia complura frequenter praetendimus sunt enim qui nesciant recte facere, nisi metu poenae relinquamus hoc illis, quas non verecundia revocat a lapsu, sed solus injuriae deterret metus: 769 apud quas nulla cura pudoris, et castitatis gratia, sed poenae timor est. Relinquamus vernaculis, quibus formido est deprehendi magis, quam peccasse. Absit a virgine sacra,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terittamꝰ alia qͥb se uł cacita ꝓdit eon¬
scientia. At forte sterilitatis olitentu abs¬
condi in aliqͥb posfit flagitium. hie uͦ cũ
editus partus. ⁊ expositꝰ. uł necatꝰ. dum in¬
uidie magis qͣm ꝓbationi consulitur. dis¬
si patꝰ sit ꝑ aures uniu̾sorum: strangula¬
ta ẽ libertas calumpmarum si pͣerit. Nẽpe
uerone fuit: iusebat᷑ frequent̾ a uirgiuib
&e mulierib. In honore enim semꝑ erat.
Ni sebat᷑ i asacersiotib ꝓpt̾ pucitiȩ reue¬
rentiam. et grauitatis speculum. Qnomͦ
gͥ potuit oculere crim̃. qd̾ se uł spetie sui
ꝓderet: Quomͦ terit ut̾m: Qmͦ non refugit
aspectum mulierum. oeulo salutantium:
Qmͣ parturiens uocem erp̃ssit: S hoc nõ
patitur dolor. Deniq scriptura hos mari¬
mos dicie dolores. qui sunt parturientis.
Sie enu inquit. Di es om̃ subito uenit.
& impuisus adest. ut dolor partus. qui
int̾cludit om̃ia effigia delicescendi. Hȩc

Expanded text:
praetermittamus alia, quibus se vel tacita prodit conpraetermittamus alia, quibus se vel tacita prodit conscientia. 12. At forte sterilitatis obtentu abscondi in aliquibus possit flagitium. Hic vero cum editus partus et expositus, vel necatus dum invidiae magis, quam probationi consulitur dissipatus sit per aures universorum, strangulata est libertas calumniarum, si peperit. Nempe Veronae fuit, visebatur frequenter a virginibus et mulieribus; in honore enim semper erat. Visebatur et a sacerdotibus propter pudicitiae reverentiam, et gravitatis speculum. Quomodo ergo potuit occulere crimen, quod se vel specie sui proderet? Quomodo texit uterum? quomodo non refugit aspectum mulierum, oculos salutantium? quomodo parturiens vocem repressit? Sed hoc non patitur dolor: denique Scriptura hos maximos dicit dolores, qui sunt parturientis . Sic enim, inquit, dies Domini subito venit, et improvisus adest, ut dolor partus, qui intercludit omnia effugia delitescendi . 13. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
sistant dolori. uł certe pignori. ne laratis
uteri genita libus claustris. in terram de¬
fluat. Scdo ꝙ tercio loeo in scͥpturis in ue¬
nimꝰ obstetͥces adhibitas. s ubiq partur
nusꝙͣ inspectioni. Primo ubi rachel partu¬
rit. deinde ubi thamar parit. t̾cio ubi ne¬
candos mares pharao mandat hebreorum
obstetricib. qñ responder̃t ille non eo more
hebreas feminas parere. qͦ pariunt ȩgiptie.
s hebreas pͥus parere ꝙͣ introeant obstetces
ad eas. Qui locus ut superiori utilis ad
hebreyum salutem. ita reliqͦ confragosus
ad obstetricum fidem. quȩ didicerunt men¬
alia examinandȩ ueritatis oocum̃ta. et
testimonia in qͥl exp̃fiora insignia uł ceme¬
rati pudoris sint: Qiud enum est qdꝰ magis
publicum sit ꝙͦ offensa pudoris. q oefloratio
uirgintatis: Nieh ꝓfecto ꝗs magis se ꝓdat.
qmͣ casticatis dispendium. Eumescit aliius.
et incedentem fetus sui onera grauant. ut

Expanded text:
sistant dolori: vel certe pignori, ne laxatis sistant dolori: vel certe pignori, ne laxatis uteri genitalibus claustris, in terram defluat. Secundo et tertio loco in Scripturis in venimus 768 obstetrices adhibitas: sed ubique partui, nusquam inspectioni. Primo ubi Rachel parturit , deinde ubi Thamar parit , tertio ubi necandos mares Pharao mandat Hebraeorum obstetricibus ; quando responderunt illae, non eo more Hebraeas feminas parere, quo pariunt Aegyptiae: sed Hebraeas prius parere, quam introeant obstetrices ad eas. Qui locus ut superiori utilis ad Hebraeorum salutem; ita reliquo confragosus ad obstetricum fidem, quae didicerunt menalia examinandae veritatis documenta et testimonia, in quibus expressiora insignia vel temerati pudoris sint? Quid enim est quod magis publicum sit, quam offensa pudoris, et defloratio virginitatis? Nihil profecto quod magis se prodat, quam castitatis dispendium. Tumescit alvus, et incedentem fetus sui onera gravant; ut
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo obtrectabit᷑. Nam si umꝙͣ se uisitand̃a
abnuerit. scd̾m assertionem tuam de cͥmine
confitebit᷑. Et faciliꝰ ẽ. ut refutet qͦd numqͣm
fecerit: qͣm qͦd fecerit. Uariabunt᷑ gͥ obstetͥes:
ne sufpectȩ aliqua repetat᷑ gr̃a. Erit itaq incer
plures. qͣm qm paucoꝵ etiam in magnis urbibus
hic usus medendi sit. Erit inqͣm uł maliuola uł
imꝑita. quam pudons claustra p̾̃tereant. et ꝑ
impitiam iitegram notam affigat pudori.
Nides in qͦd ꝑicłm inducas uirginalem ꝓ¬
fessionem. dum obstetricem adhibendam
putas. ut iam non solum uere cundiȩ sue
dispendio. s etiam obstetricis incerto ꝑicli¬
cetur. Nunc consi deremꝰ qͦs obstetricis offi¬
cium sit. Legimꝰ etiam in uet̾i testam̃to ob¬
stet̾ces. s non inspectrices. Deniq ad partu¬
rientes in grediebantur. non ad uirgines.
ut partus susciꝑent. non pudorem exami.¬
narent. Unde & obstetͥces dicte. eo qd ob¬

Expanded text:
virgo attrectabitur? Nam si umquam se visitandam virgo attrectabitur? Nam si umquam se visitandam abnuerit, secundum assertionem tuam de crimine confitebitur. Et facilius est ut refutet, quod numquam fecerit, quam quod fecerit. Variabuntur igitur obtetrices, ne suspectae aliqua repetatur gratiae. Erit itaque inter plures, quamquam paucarum etiam in magnis urbibus hic usus medendi sit: erit, inquam, vel malevola, vel imperita, quam pudoris claustra praetereant, et per imperitiam integro. notam affigat pudori. Vides in quod periculum inducas virginalem professionem, dum obstetricem adhibendam putas; ut jam non solum verecundiae suae dispendio, sed etiam obstetricis incerto periclitetur. 10. Nunc consideremus quod obstetricis officium sit. Legimus etiam in veteri Testamento obstetrices, sed non inspectrices: denique ad parturientes ingrediebantur, non ad virgines; ut partus susciperent, non ut pudorem examinarent. Unde et obstetrices dictae, eo quod ob
Abbreviated transcription (Latin):
doctorib id sententie fuisse. Nos qͦq usu hoc
cognouimꝰ. seꝑe int̾ obstretrices obortam uarieta¬
tem. ⁊ questione excicatã  ut plus dubitatum
sit de ea quȩ inspitiendam se p̃bu̾it. ꝙͣ deea quȩ
non fuerit inspecta. Si qͥdem et ꝓximo id com¬
ꝑimꝰ eremplo. Nam quedam conditionis seruuli.
saltun inspecta ⁊ refutata. postea metdiolam ñ
meo qͥdem ussu. s nicenti ex tͥbuno et notano dm̃
ł patͦni sui uolũtat ͤ uifitata est aꝑitisfima et lo¬
cupleti femina huiꝰ modi artis. & eum ista suppe¬
terent simul. ut neq pauꝑtas obstetricis
suspectam faceret fidem. neq indocilitas
imꝑitiam: tam̃ ahuc manet questio. Quid
ꝓfuit gͥ eam inspici. cum dampnatio maneat:
Nam ut qͥsq uoluerit. aut imꝑitam medicam.
aut redemptam asseret. Ita sine effectu ullo.
iniuria inspectionis ẽ. Quid deinde fiet: Quo¬
tiens cumq emerserit qui non credat. totiens

Expanded text:
doctoribus id sententiae fuisse? Nos quoque usu hoc doctoribus id sententiae fuisse? Nos quoque usu hoc cognovimus, saepe inter obstetrices obortam varietatem, et quaestionem excitatam; ut plus dubitatum sit de ea, quae inspiciendam se praebuerit, quam de ea, quae non fuerit inspecta. Siquidem et proximo id comperimus exemplo: nam quaedam conditionis servilis Altini inspecta et refutata, postea Mediolani non meo quidem jussu, sed Nicenti ex tribuno et notario domini vel patroni sui voluntate visitata est a peritissima et locupleti femina hujusmodi artis; et cum simul ista suppeterent, ut neque paupertas obstetricis suspectam faceret fidem, neque indocilitas imperitiam, tamen adhuc manet quaestio. 9. Quid profuit igitur eam inspici, cum damnatio maneat? Nam ut quisque voluerit, aut imperitam medicam, aut redemptam asseret; ita sine effectu ullo injuria inspectionis est. Quid deinde fiet? Quotiescumque emerserit, qui non credat, toties
Abbreviated transcription (Latin):
nec abditorum occultorumꝙ inspectio. sed
obiua om̃ibus modestia astipulat᷑ integͥtati.
Non placet deo qͣm non suore grauitas morũ
ꝓbat: ñ ꝓbatur dño que uniꝰ obstetͥcis incliget
testimonio. qͦd plerumq queritur p̃cio. Ca
gͦ tibi locuples uidet᷑ ad fidem. que q redi¬
mi ⁊ falli potest. ut ercuset ream. ⁊ crimem
tegat. aut nesciat ⁊ ñ possit flagitium dep̃
fuerit integritas. piclitet᷑. & incerto suo flu¬
ctuet. P rgo om̃s que inspecte non sunc ꝑicłm
su bierunt puaoris. G c que nupture funt pͥus
inspitiant᷑. ut nubant ꝓbatiores. Gͦ et que ue¬
landȩ sunt pͥus subitiendȩ st̃ huiꝰmodi attrec¬
tationi. Non enim uisitant᷑ s actrectantur.
Et rectiꝰ scđm tuam sententiam inspicit᷑ uon
ꝓbata. qͣm consecrata. Quid qd etiam ipsi ar¬
chiatri dicunt. non satis liqͥdo comp̃hendi. in¬
spectionis fidem: Et ipsis medicine uetustis

Expanded text:
nec abditorum, occultorumque inspectio, sed nec abditorum, occultorumque inspectio, sed obvia omnibus modestia astipulatur integritati. Non placet Deo, quam non suorum gravitas morum probat: non probatur Domino, quae unius obstetricis indiget testimonio, quod plerumque quaeritur pretio. Ea ergo tibi locuples videtur ad fidem, quae et redimi et falli potest: ut excuset ream, et crimen tegat, aut nesciat, et non possit flagitium deprefuerit, integritas periclitetur, et incerto sui fluctuet. Ergo omnes quae inspectae non sunt, periculum subierunt pudoris? Ergo et quae nupturae sunt, prius inspiciantur, ut nubant probatiores? Ergo et quae velandae sunt, prius subjiciendae sunt hujusmodi attrectationi; non enim visitantur, sed attrectantur: et rectius secundum tuam sententiam inspicitur non probata, quam consecrata. 8. Quid, quod etiam ipsi archiatri dicunt non satis liquido comprehendi inspectionis fidem, et ipsis medicinae vetustis
Abbreviated transcription (Latin):
quo spectet qd̾ obstetricem ahibendam
credideris. ñ possum aduert̾e. Ita ne gͦ lib̾m
erit accusare omnib. & cum ꝓbatione destite¬
rint. patebit ut genitalium secretoꝵ petant
inspectionem. ⁊ addicentur semꝑ sacrȩ uir¬
gines ad huiusmodi ludibnia. que &e ui su &e
auditu horrori et pudori sunt: Deniq non
minima etiam in tuis litteris temptate ex¬
p̃ssionis uerecundia est. Quȩ gͦ sine dampno
pudoris in alienis aurib resonare non q̃unt.
ea possunt in uirgine sine eiꝰ temptan uere¬
cundia: In uenisti tibi ule mancipium: ꝓ¬
cacem uernaculam. Eur non abutaris pu¬
dibun do ministerio. et erponas eiꝰ modestiam:
cum p̃sertim nicħ sanctiꝰ in uirgine sit. qͣm
uerecundia: Non enim sacra uirgo ut in¬
corpore tm̃mnodo integra sit querit᷑. ⁊ nonut
in om̃ib eiꝰ in offensus maneat pudor. Hirgo
dñi sins est nera fulchris ad sui ꝓbationem.
nec alienis dotib eget. ut se iurgiñe ꝓbet. &¬

Expanded text:
quo spectet quod obstetricem adhibendam quo spectet quod obstetricem adhibendam credideris, non possum advertere. Itane ergo liberum erit accusare omnibus, et cum probatione destiterint, patebit ut genitalium secretorum petant inspectionem, et addicentur semper sacrae virgines ad hujusmodi ludibria, quae et visu et auditu, horrori et pudori sunt? Denique non minima etiam in tuis litteris tentatae expressionis verecundia est. Quae ergo sine damno pudoris in alienis auribus resonare non queunt, ea possunt in virgine sine ejus tentari verecundia? 6. Invenisti tibi vile mancipium, procacem vernulam, cur non abutaris pudibundo ministerio, et exponas ejus modestiam; cum praesertim nihil sanctius in virgine sit, quam verecundia? Non enim sacra virgo ut corpore tantummodo integra sit quaeritur, et non ut in omnibus ejus inoffensus maneat pudor. Virgo Domini suis est nixa fulcris ad sui probationem, nec alienis dotibus eget, ut se virginem probet: et
Abbreviated transcription (Latin):
darguit om̃ps as. ut liqueret om̃ibus.
cos uelle inuidiam p̃seminare aduersun
inocentis ꝑicułm. qui deficerent aceusati¬
onis argumento. & firmañito ꝓbationis.
conitientes uidelicet. qd si p̃occupatis iuil¬
gi aurib. inuidia m̃tem incesseret. p̃iudi¬
cium eraminandȩ uentatis inferret. Et¬
eium cum audita p̃ueniunt. aurem obstru¬
unt. animum occupant. ne ꝓbatio desidet᷑
ut rumor ꝓ conuicto teneat᷑ crimine. Nos
gͥ acensatorem eregimꝰ. & auctorem totius
scenȩ maxim̃u ꝑurgendum arbitrati fumꝰ.
Nerum ille accusatioñẽ quam studio infor¬
mauerat. ũbo detulerat. deseruit ꝓfessione.
& cam̃ affectu urgebat. arte exequebatur.
s refugiebat nõie. qd̃ diffidẽt ꝓbationi.
Deuiꝙ sparsis rumorib. s etiam epłis com¬
positis ⁊ destinatis. que sunt acerbare in¬
uidiam delationis. s nequaꝙͣ oppͥmi potuit
inceg̾tas. ⁊ cireumuenii. Nam si habutiss
probationes. nunqͣm infpectionem tua

Expanded text:
darguit omnipotens Deus; ut liqueret omnibus darguit omnipotens Deus; ut liqueret omnibus eos velle invidiam praeseminare adversum innocentis periculum qui deficerent accusationis argumento, et firmamento probationis, conjicientes videlicet quod si praeoccupatis vulgi auribus invidia mentem incesseret, praejudicium examinandae veritatis inferret. Etenim cum audita praeveniunt, aurem obstruunt, animum occupant; ne probatio desideretur, ut rumor pro convicto teneatur crimine. 4. Nos igitur accusatorem exegimus, et auctorem totius scenae Maximum perurgendum arbitrati sumus. Verum ille accusationem, quam studio informaverat, verbo detulerat, deseruit professione; et tamen affectu urgebat, arte exsequebatur: sed fugiebat nomine, quod diffideret probationi. Denique sparsis rumoribus, sed etiam epistolis compositis et destinatis, quaesivit acerbare invidiam delationis: sed nequaquam opprimi potuit integritas et circumveniri. Nam si habuisset probationes, numquam inspectionem tua
Abbreviated transcription (Latin):
accusatores. hurꝰ mochi testes in tuo constituebã
ui dicio. qui neq aceusare audebant. neq dela¬
tionis se neru obligare. atq ita conspectiõi
ad iudicandam constituebas uirginem. qͣm
nullus argueret. nullus deferret. Nbi hec
cognitionis sollempnitase Ubi talis iudican¬
oi formula: Si leges publicas int̾roga¬
mus: accusacorem erigunt. Si eccłiȩ:
duob inquit ⁊ tͥbus trstibus stat om̃e
uerbum. s illis testib qui aute hester¬
num & iuidiꝰ terciꝰ non fuerunt inimei
ne irati nocere eupiant. ne lesi ulcisci se
uelint. Inoffensus gͥ affectus testium q̃rit᷑
ita tam̃ ut accusator pͥmus in medium
ꝓeedat. lps illi p̃sbiteri iudȩorum manus
suas prius supͣ cap̃t iposuerunt susan¬
ne &e accusationem ꝓfessi sunt. & parit̃
addiderunt testimoniĩ auctoritatem. qͣm
imprudent̃ popłs sub errore positꝰ acceꝑat.
s diuino iudicio ꝑ ꝓpħam reterit. & re¬

Expanded text:
accusatores, hujusmodi testes in tuo constituebas accusatores, hujusmodi testes in tuo constituebas judicio, qui neque accusare audebant, neque delationis se nexu obligare; atque ita inspectioni adjudicandam constituebas virginem, quam nullus argueret, nullus deferret. Ubi haec cognitionis solemnitas? Ubi talis judicandi formula? Si leges publicas interrogamus, accusatorem exigunt: si Ecclesiae: Duobus, inquit, et tribus testibus stat omne verbum : sed illis testibus qui ante hesternum et nudiustertius non fuerint inimici; ne irati nocere cupiant, ne laesi ulcisci sese velint. 3. Inoffensus igitur affectus testium quaeritur; ita tamen ut accusator prius in medium procedat. Ipsi illi presbyteri Judaeorum manus suas prius supra caput imposuerunt Susannae, 766 et accusationem professi sunt, et pariter addiderunt testimonii auctoritatem, quam imprudenter populus sub errore positus acceperat: sed divino judicio per prophetam retexit, et re
Abbreviated transcription (Latin):
Rospiciendum ẽẽ ne de nr̃o Luii.
obloquant᷑ iudicio carissimi
nr̃i ueronenses. ꝓpͥis terui lit¬
teris. Non arbitror fore. Certe non solent.
Aut si obloquant᷑ de qͦ obloqui soleant.
haut dubie liquet cum erasꝑati huc ue¬
mniant. pacifici ad te reuertant᷑. p̃sertim.
eum hoc iudicium nr̃m cum fratrib & con¬
sacerdotib nr̃is participatum processerit.
tu autem fine alicuiꝰ fr̃is confilio hoc iudiciũ
tibi solus uendicandum putaris. i qͦ tamen
ante iudicium p̃iudicium feceris. ut puellam
ctore criminationis. sine accusatore. fine pro¬
fessore delationis. in ꝑiculum reatus dechucen¬
dam arbitrare. cui inuidia eẽt auanis. ab here¬
ticis. uit ipsi uolunt. aturpib ꝑsonis. confla¬
ta ꝑscelus. ꝑ auaritiam.ꝑ intemꝑantiam.
querentib ꝓprii libertatem flagitii. ab his
postremo qui domo eiꝰ eiecti atq elimi nati fo¬
rent. qd̃ discolora oꝑa subtererent. qͣm pͥma
fronte sue ꝓfessionis p̃tenderant. huiꝰ mocti

Expanded text:
rospiciendum esse ne de nostro obloquantur judicio charissimi nostri Veronenses, propriis texuisti litteris. Non arbitror fore, certe non solent. Aut si obloquantur, de quo obloqui soleant, haud dubie liquet: cum exasperati huc veniant, pacifici ad te revertantur; praesertim cum hoc judicium nostrum cum fratribus et consacerdotibus nostris participatum processerit: tu autem sine alicujus fratris consilio hoc judicium tibi solus vindicandum putaris; in quo tamen ante judicium praejudicium feceris, ut puellam ctore criminationis, sine accusatore, sine professore delationis, in periculum reatus deducendam arbitrare: cui invidia esset a vanis, ab haereticis, ut ipsi volunt, a turpibus personis conflata per scelus, per avaritiam, per intemperantiam, quaerentibus proprii libertatem flagitii; ab iis, postremo qui domo ejus ejecti atque eliminati forent, quod discolora opera subtexerent, quam prima fronte suae professionis praetenderant. 2. Hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
damus dm̃ & hominem eẽ. tam̃ duas naturas
in eo credimus esse ⁊ omĩno diseretas utͥusq
nature ꝓͥetates asserimꝰ. Manẽs qͥppe incõ¬
mutabilit̾ ds̃ id qd erat. assũpsit qͦd nonerat.
Uerbum qd erat in pͥncipio ap̃ dm̃ ꝑ qͦd oĩa

Expanded text:
damus Deum et hominem esse, tamen duas naturas in eo credimus, et omnino discretas utriusque naturae proprietates asserimus. Manens quippe incommutabiliter Deus id quod erat, assumpsit quod non erat. Verbum quod erat in principio
Abbreviated transcription (Latin):
atq utrunq popłm in se unũ faciens. Lapis
p̃ciosus. qͥamors eiꝰ ap̃ dm̃ tm̃ extitit. ut pec¬
cata totiꝰ tolleret mundi. S qmuis lapis ꝓbatꝰ
angłaris. p̃ciosus fuerit: ñ in eũ s ei debita ob¬
seruatione credimꝰ. Quia ⁊ ds̃ est. un ⁊ conseqͥt᷑.
qui credid̾it in eum non ꝯfundetur. & ei & in
eum debito diuinitatis cultu credimꝰ. Qd̃
aut̃ dicitis nos ⁊ negando dicẽ. ⁊ dicendo nega¬
re: unũ &e triplicẽ dm̃ om̃ib modis neganius
triplicitatem. s unũ ⁊ tͥnum dicimꝰ. qͥa in dita¬
tis unitate ꝑson&ꝵ credimꝰ trinitatem. Quare aũ
dici non debet triplicitas. & quare dici potest

Expanded text:
atque utrumque populum in se unum faciens, lapis atque utrumque populum in se unum faciens, lapis pretiosus, quia mors ejus apud Deum tanti exstitit, ut peccata totius tolleret mundi. Sed, quamvis lapis probatus, angularis, pretiosus fuerit, non in eum, sed ei debita observatione credimus. Quia et Deus est unde et consequitur: « qui crediderit in eum non confundetur »  et ei et in eum debito divinitatis cultu credimus. Quod autem dicis et nos negando dicere, et dicendo negare unum et triplicem Deum, modis omnibus negamus triplicitatem, sed unum trinum dicimus, quia in deitatis unitate personarum credimus trinitatem. Quare autem dici non debet triplicitas, et quare dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
noratꝰ ꝙe̾ paulominꝰ ab angłis. sub tẽꝑe factus
uatꝰ ex femina. & in eũ scił hominẽ assũptum
ñ credimꝰ. Itẽ qͥa ds̃ ẽ. nec mori nec pati. nec
nasci potuit. Quia hõ ẽ. & nasci ꝙ pati. &e mo¬
ri potuit. uoluit & ꝑ passionis sue mist̾ium.
amorte nos redemit. Propħa isaias dm̃ ⁊ homi
dñs ponam in fundam̃tis sion lapidẽ ꝓbatũ.
angirlarẽ p̃ciosũ. Qui credid̾it in eũ ñ confun¬
detur. Lapidem dicit & aꝑte subseqͥtur. qͥ
credidit in eum ñ confundet᷑. Per lapidem
itaq sic ꝓbatum angłarem p̾ciosum sũmũ
aliquem xp̃m utiq designat hominem. S
nos ammonet. Quia uͦ ñ est hõ tm̃. uerũ c̾ ds
eui in psalmo dr̃. qui sustinent te ñ ꝯfunden¬
tur: iõ addidit. qͥ credit in eũ ñ ꝯfundetur:
fecit. nec inuentꝰ : dolus in ore eiꝰ. Lapis angłariᷤ
quia circũcisionẽ iustificat ex fide. ꝙ prepu¬
tium ꝑ fidem. utrunq pariet̾e in se colligens.

Expanded text:
is, sub tempore factus, natus ex muliere, et in eum scilicet hominem assumptum non credimus. Item: quia Deus est, nec mori, nec pati, nec nasci potuit; quia homo est, et mori et pati, et nasci potuit, et voluit; et per passionis suae mysterium a morte nos redemit. Propheta ipse Isaias Deum et hominDominus, ponam in fundamentis Sion lapidem probatum, angularem, pretiosum; qui crediderit in eum, non confundetur . Lapidem dicit, et aperte subsequitur, « qui crediderit in eum, non confundetur. » Per lapidem itaque sic probatum, angularem, pretiosum, summum aliquem, Christum utique designat hominem. Sednos admonet. Quia vero non est homo tantum, verum et Deus, cui in psalmo dicitur: « qui sustinent et, non confundentur , » ideo addidit, « qui crediderit in eum, non confundetur. fecit, nec inventus est dolus in ore ejus, lapis angularis, quia circumcisionem justificat ex fide, et praeputium per fidem, utrumque parietem in se colligens,
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ dei & porta çȩli. Domꝰ gͦ dei nr̃i ẽ. domꝰ di
iacob qͥa dm̃ qͣm colimꝰ: coluit abrahã. isaac
&e ia cob. In hac domo dĩ. cotidie diuinus ser¬
mo recitatur. popło fideli que bona appetat.
& que mala fugiat: edocet᷑. Ac sic qͦ appetẽ¬
doꝵ sint pͥmia ce que mala quȩ agunt. pena
comitetur. Inde & forenses cause axp̃ianis a¬
guntur. aꝓximis ꝓxximoꝵ calunuie audin¬
tur. ac debita ouiq reatu pena infertur. Ñ
Qui tͦ ocliũ &e ira tollit᷑. uti gladio & lancea.
non ꝑmittit᷑. Qui abreñtiat ire & odio. fa¬
cillimũ ẽ ut abreñtiet lanceẽ && gladio. Mul¬
to qͥppe faciliꝰ ẽ. ꝯflare gladiũ suũ in uoni̾em.
de lanceam suam in falcem. qm tumore ecedis
subinisso: humilẽ fieri ex suꝑbo. seruũ ex libo.
abneget. Qđ tam̃ sepenm̾o fieri uidemꝰ. ui¬
etis & uos: qͥa multi olim in reb sełi agentes.
suꝑbi &e potentes. ad bella instruetissimm &
pugnaces. rapiendis reb alioꝵ alioꝵ iniantes.

Expanded text:
 porta coeli . » Domus ergo Dei nostri est domus Dei Jacob, quia Deum, quem colimus, coluit Abraham, Isaac quoque et Jacob. In hac domo Dei quotidie divinus sermo recitatur, populus fidelis, quae bona appetat, et quae mala fugiat, edocetur, ac simul quae appetendorum sint praemia, et quae mala quae agunt poena comitetur. Inde et forenses causae a Christianis aguntur, a proximis proximorum calumniae audiuntur, ac debita cuique reatui poena infertur. « Non » Cui ergo ira et odium tollitur, uti gladio et lancea non per mittitur. Qui abrenuntiat irae et odio, facillimum est ut abrenuntiet lanceae et gladio. Multo quippe facilius est conflare gladium suum in vomerem, et lanceam suam in falcem, quam tumore cordis submisso, humilem fieri ex superbo, servum ex libero; abneget. Quod tamen saepenumero fieri videmus, videtis et vos, quia multi olim in rebus saeculi agentes, superbi et potentes, ad bella instructissimi et pugnaces, rapiendis aliorum rebus inhiantes,
Abbreviated transcription (Latin):
Qd uͦ nulla ex parte malũ ẽ. qͦmͦ malũ &e minun¬
dum ẽ: Quicqͥd gͦ nat᷑e adeo facte in carne siul¬
la consicłatur: mundũ &e ualde bonũ ẽ. atq
uti licet. Quia uͦ ꝑ hoc aĩal uoluptas & in¬
inunditia figͣatur: inmundũ ꝓpt̾ hoc aĩal eẽ.¬
designat᷑. & ea inmunditia uti ñ licet. Sic gͦ
mundũ ⁊ imundũ ẽẽ. hoc aĩal intelligitur.
& eo uti ⁊ ñ uti adeo nobis ꝑmittit᷑. Unde
& sacra testat᷑ aueloxitas. Ñ qd̾ intrat in os
os comquinat hoĩem. s uoluptas & inmuncda
uoluptatis cuiꝰlibet concupiscentia que de cor¬
de ꝓcedit. ea comqͥ nat hoĩem. Ppt̾ hoc apłs.
qͦq paulus ait. Oĩa que uob̃ aduescendum¬

Expanded text:
unundum est? Quidquid ergo naturae a Deo factae in carne suilla consideratur, mundum et valde bonum est, atque uti licet. Quia vero per hoc animal, voluptas et immunditia figuratur, immundum, propter hoc, designatur, et ea immunditia uti non licet. Si ergo mundum et immundum esse hoc animal intelligitur, et eo uti et non uti a Deo nobis permittitur, unde et sacra testatur auctoritas: « Non quod intrat in os, rat, coinquinat hominem, sed voluptas, et immunda voluptatis cujuslibet concupiscentia, quae de corde procedit, ea coinquinat hominem. Propter hoc apostolus quoque Paulus ait: « Omnia, quae vob
Abbreviated transcription (Latin):
plere. Lex ꝓhibet honncidiũ. xp̃c iram & odi¬
&̾ appetitum cordis. Uob̾ lex ꝓhibet uti p̃or¬
tina c̃arne. & ea tẽ ab eo aĩante abstinentia
nob̾ necessaria erat: qm̃ ueritatis fut᷑e sigura
erat. ⁊ figura seruanda erat. donec ad eet
ipsa ueriꝰtas. Nunc aut̃ nob̾ seu uob̾ necessa¬
ria ñ est. qm̃ ipsa sigurȩ ueritas iã p̃sens
ad est. qͣmuis abstinere liceat. & multi nr̃m
abstineant ñ solũ ab ea. uerũ ab oĩ carne
alia. Magno & eodẽ uidice qͥsq nr̃m se tuet᷑.
Moyses carnẽ siullã inmundã appellat. uti ea
ses ñ aliꝰ s idẽ ipse sullã carnẽ dieit mundam
& ualde bonã. & eã ad uescendũ sic̃ cet̾am sebit.
enĩ enum̾auerat dm̃ creasse uniu̾sa. pices ma¬
ris. & uolucres celi. cuncta animantia terre. in
qͥb ẽ aĩa uiuens. ñ longe infra subdidit. Ni¬
dit ds cuncta que fecerat: & erant ualde bo¬
na. Ał ualde bonũ ẽ. nulla ex parte malũ est.¬

Expanded text:
plere. Lex prohibet homicidium, Christus iram et odipsum etiam appetitum cordis. Vobis lex prohibet uti porcinae: et ea tunc ab eo animante abstinentia vobis necessaria erat, quoniam veritatis futurae figura erat, et figura servanda erat, donec adesset ipsa Veritas. Nunc autem nobis seu vobis necessaria non est, quoniam ipsa figurae veritas jam praesens adest. Quamvis abstinere liceat, et multi nostrum abstineant non solum ab ea, verum et ab omni carne alia, magno et eodem judice, quisquis nostrum se tuetur. Moyses carnem suillam immundam appellat, ut ea pses non alius, sed idem ipse carnem suillam dicit mundam et valde bonam, et eam ad vescendam sicut caetera scribit enim enuntiaverat Deum creasse universa, pisces maris, volucres coeli, cuncta animantia terrae, in quibus est anima vivens, non longe infra subdidit: « Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . » Quod valde bonum est, ex nulla parte malu
Abbreviated transcription (Latin):
Que in qͣm lex alia de sion exitura esse p̃dicit᷑. qͦd
Lex que ꝑ moysen data est. ñ ex monte syon exut.
qͥa in monte sion cdata ñ ẽ. s in monte sinai. Que
ꝙ lex exiit de sion nͥ lex noui testam̃ti. ꝑ xp̃m
data que de monte syon exit. qm̃ de monte sy¬
on xp̃e celũ ascensurꝰ. discipłis suis legẽ ꝑ mun¬

Expanded text:
Sion exitura praedicatur? Quod, lex, quae per Moysen data est, non ex monte Sion exiit, quia non in monte Sion data est, sed in monte Sinai. Quae igitur lex exiit de Sion, nisi lex Novi Testamenti per Christum data, quae de monte Sion exiit, quoniam de monte Sion Christus coelum ascensur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dic̃: Qui gͦ terrã colit aret in boue &e¬
oĩa hec humanis usib creauit. S qͥa bos un¬
gulam findit & ruminat. & ad excolendam
terram oĩo ẽ. idoneũ aĩal: rectorẽ in eccła de¬
signat discretũ in his que agit sensũ haben¬
tem. qͥ rectũ dicernit aprauo. & qͥ manda¬
ta dei que audit &e que legit meditat᷑. &
meditando ap̃se ruminat die aenocte. Nec
solum sͥ ucilis existit: s alios edificat. & docen¬
do instruit. huic &̃ tam idoneo p̃dicatori ñ
est associandꝰ ad p̃dicandũ ũbũ dei. alt̾ morib
indiscretꝰ. sensu idiota. & lit̾tis imꝑitꝰ. qͥa ñ
solũ s male uiuendo ẽ. inutilis. s malo suo ex¬
emplo & innunde uiuendo aliis noxiꝰ existit.
Poro ħ uitia ꝑ asinũ designant᷑. qͥ neq ungłam
findit. neq ruminat. & oĩno inertissimũ est
ds ꝓhibuit. ne hõ edet de ligno scientie boni
& ad alios. hec discutienda ꝑtinent. Hec qͥdẽ

Expanded text:
hoc dicit? Qui ergo terram colit, aret in bove eomnia haec humanis usibus creavit. Sed quia bos ungulam findit et ruminat, et ad excolendam terram omnino est idoneum animal, rectorem in Ecclesia designat discretum, in his quae agit sensum habentem, qui rectum discernit a pravo, et qui mandata Dei, quae audit et quae legit, meditatur, et meditando ruminat apud se die ac nocte, nec solum sibi utilis existit, sed alios aedificat, et docendo instruit. Huic tam idoneo praedicatori non est associandus ad praedicandum verbum Dei alter moribus indiscretus, seu idiota et litteris imperitus, quia non solum sibi male vivendo est inutilis, sed malo suo exemplo et immunde vivendo aliis noxius existit. Porro haec vitia per asinum designantur, qui neque ungulam findit, neque ruminat, et omnino est inertissimum animare Dominus prohibuit ne homo comederet de ligno scientiae boni et ad alios haec d
Abbreviated transcription (Latin):
quetur magnifica. ꝙ diriget donec cõpleat᷑
iracundia. & post pauca. Ueniet inqͥt tẽpꝰ
Quale non fuit ab initio usq ad tẽpus illud.
De adbreuiatione qͦq tͥbulationis ita subꝰ¬
didit. Usque qͦ hoꝵ finis mirabilium: q
audiui uirum qͥ indutus erat lineis. iu¬
rantem ꝑuicentẽ in et̾num. qͥa in tẽpus¬

Expanded text:
et, donec compleatur iracundia . » Et post pauca: « Veniet, inquit, tempus, quale non fuit ab initio, usque ad tempus illud . » De abbreviatione quoque tribulationis ita subdidit: « Usquequo horum finis mirabilium. Et audivi virum, qui erat indutus lineis, jurantem per Viventem in aeternum. quia in tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tem dñi &e ad domũ dĩ iacob. ueruͣ ad domũ dĩ
iacob. hoc ẽ. ad domũ dei quẽ coluit abraham.
quẽ coluit ysaac. quẽ coluit iacob. ꝙͦ coluit
moyses qͦq ⁊ aaroĩi. Ut ostendant unum
qdm ẽẽ. & eoꝵp qui añ legem fideles fuert̃. &
seu pauli: ad domũ martini. nullus qͥ sane¬
sapit. hoc ita dictũ ẽẽ. intelligit. Nullam
qͥ ppe domũ petro. seu paulo facimꝰ. s in ho¬
norem atq memoriã petͥ seu pauli: deo eã
condimꝰ. Nec ulli pontisicũ fas ẽ. dice̾ in con¬

Expanded text:
domum Dei Jacob, » hoc est, ad domum Dei quem coluit Abraham, quem coluit Isaac, quem coluit Jacob, quem coluit Moyses quoque et Aaron, ut ostendant unum Deum esse et eorum qui ante legem fideles fuerunt,  Pauli, ad domum Martini; nullus qsapit, hoc ita dictum esse intelligit: nullam quippe domum Petro seu Paulo facimus, sed in honorem atque memoriam Petri seu Pauli Deo eam condimus. Nec ulli pontificum fas est dicere in con
Abbreviated transcription (Latin):
primitiua fuit. diuq longe lateq ꝑman¬
sit. Eirca finẽ uͦ scłi. hoc ẽ circa nouissimoꝵ
finẽ dierũ. dissensio illa ꝑmundũ & tͥbula¬
tio que inferiꝰ dicta ẽ. ebulliet & seuissima
erit atq iam ebullire cepit. Laucis ce suc¬
cincte nẽ ad ea que de aduentu xp̃i ꝓposu¬
isti respondimꝰ. responsuri plenius c̃ adid
tempus nos & ratio ꝑduxerit. Ad xp̃m re¬
deams in quẽ dixi & dico qͥa te oportet ere.¬
dere. Quãuis ir pace mea concedo ẽẽ. dictũ
& salua ficsei assertione contestor ẽẽ aꝓba¬
tum qͥa ñ debemꝰ credere nͥ in dm̃ & unum.
tam̃ dixi ce dico. qͥa in xp̃m te oporcet cre¬
dere. Nom̃ dei in uanũ nequa qͣm assumimꝰ.
quia nulli creature nom̃ cultũq diuinitatiᷤ
attribuimꝰ. & siqͥs attͥbuendũ dic̃ eẽ. oĩmo¬
do redargiumꝰ. & tam̃ dixi &e dico qͥa in xp̃m

Expanded text:
tiva fuit, diuque longe lateque permansit. Circa vero finem saeculi, hoc est, circa novissimorum finem dierum, dissensio illa per mundum, et tribulatio, quae superius dicta est, ebulliet, et saevissima erit, atque jam ebullire coepit. Paucis et succincte nunc ad ea, quae de adventu Christi proposuisti, respondimus, responsuri plenius, cum ad id et tempus nos et ratio perduxerit. Ad Christum redeamus, in quem dixi et dico quia oportet te credere. Quamvis enim pace mea concedo esse dictum, et salva fidei assertione contestor esse approbandum, quia non debemus credere nisi in Deum et in unum, tamen dixi et dico quia in Christum te oportet credere. Nomen Dei in vanum nequaquam assumimus, quia nulli creaturae nomen cultumque divinitatis attribuimus; et si quis attribuendam dicit esse, omnino redarguimus. Et ta