comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ominis libertate donentur ÷ in qua scilicet & proprietat᷑e.
peculii capiunt & ius testam̃tariũ consequuntur. ita ut &
uiuentes cui uolunt res suas tradant: & morientes donati¬
one transcribant. Nec sołu hoc: s & illa que in seruitute
positi conquisierãt ex dominoꝵ domo tollere ñ uetantur.
Cantũ eis interdũ gr̃a patrone liberalitatis imꝑtit: ut etiã
iuri suo detrahat quod libertoꝵ dñio largiatur. Quanto
õ qͥsqͥs ille estm fidelissime pat̾ ⁊̃ qͣnto dñi illi melius cum
libertis agunt: quam tucũ liberis. Illique donant ꝑpetuo iu¬
re donant: tu tẽꝑarie. Illi testam̃ti faciendi arbitriũ dant liber¬
tis: tu tollis liberis. Illi postremo seruos suos dant libertatr.
tu quasi addicis filios seruituti. Nam quid est aliud quam
seruituti addicere ÷ qͦs ñ uis aliquid quasi ingenuos posidere:
More gͦ illoꝵ uteris qui seruos suos non bene de se meritos quia

Expanded text:
ominis libertate donentur, in qua scilicet et proprietatem ominis libertate donentur, in qua scilicet et proprietatem peculii capiunt et ius testamentarium consequuntur, ita ut et uiuentes cui uolunt res suas tradant et morientes donatione transcribant: nec solum hoc, sed et illa, quae in seruitute positi conquisierant, ex dominorum domo tollere non uetantur. tantum eis interdum gratia patronae liberalitatis inpertit, ut etiam iuri suo detrahat quod libertorum dominio largiatur. quanto, 0 quisquis ille es infidelissime pater, quanto domini illi melius cum libertis agunt quam tu cum liberis ! illi quae donant perpetuo iure donant tu temporario: illi testamenti faciendi arbitrium dant libertis tu tollis liberis: illi postremo seruos suos dant libertati tu quasi addicis filios seruituti. nam quid est aliud quam seruituti addicere quos non uis aliquid quasi ingenuos possidere? more ergo illorum uteris, qui seruos suos non bene de se meritos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
soboles usum rerũ habens ius rerũ non habens quasi locu¬
plex quidẽ uiueret. s quasi m̃dicia moreret᷑ : ac si testator
infidelissimꝰ plena de hoc mundo possit securitate discede¬
re: cũ sciret de suo ad d̾m penitus ꝑuenire nil posse. Quã¬
uis in hoc ipso quod supra dixi ꝑusũ rerũ aliquã filios
religiosos opũ imaginẽ possidere nec hoc sit quidẽ: qͥa &¬
si usus uidet᷑ aliquid habere ÷ conscientia tam̃ ñ habet. Nemo
eñi potest se uł breui diuitẽ credere: qui scit se ꝓprium
nil habere. Qd agis misexima in fidelitas ⁊ & paganice ut
ita dixerĩ irreligiositatis error : ita ne tantũ odisti deũ: ut
possis etĩa filios tuos ob hoc tantũ quia ad dm ꝑtinent non
amare: Meliore eñi conditione qͥda relinquunt lib̃tos suos:
quã tu relinquis filios tuos In usu si qͥde cotidiano ẽ ut
serui &e siñ optime certe ñ imꝓbe seruitutis romana ad¬

Expanded text:
suboles usum rerum habens ius rerum non habens quasi locusuboles usum rerum habens ius rerum non habens quasi locuples quidem uiueret, sed quasi mendica moreretur, ac sic testator infidelissimus plena de hoc mundo posset securitate discedere, cum sciret de suo ad deum penitus peruenire nil posse. quamuis in hoc ipso, quod supra dixi, per usum rerum aliquam filios religiosos opum imaginem possidere, ne hoc sit quidem, quia etsi usus uidetur aliquid habere, conscientia tamen non habet; nemo enim potest se uel breui diuitem credere, qui scit se proprium nil habere. VII. Quid agis, miserrima infidelitas et paganicae, ut ita dixerim, inreligiositatis error? itane tantum odisti deum, ut possis etiam filios tuos ob hoc tantum, quia ad deum pertinent, non amare ? meliore enim condicione quidam relinquunt libertos suos quam tu relinquis filios tuos. in usu siquidem cotidiano est ut serui, etsi non optimae certe non inprobae seruitutis, Romana a d
Abbreviated transcription (Latin):
discernunt quod in his ipsis partibus que religiosis
uidentur asscribi: usum iubent ad eos. ꝓprietate ad alios
ꝑtinere. At uͦ hoc multo est peius: & infidelius. Tollerabi¬
lioris quippe impietatis uidetur esse cũ proprietate alique
filiis siuis minus relinquere: quã ꝓprietatem his rerũ
penitus auferre Potest eñĩ aliquatenus ferri ista con¬
ditro: si aut amicis aut afinibus. aut propinquis hac le¬
ge aliquid relinquatur. filiis uero qui proprietatẽ rerũ
nontribuit: nil relinquit: S inuenit iniquissima in¬
fidelitas parentũ quomodo a patrimonio suo dm pe¬
nitus excluderet: ꝓprietatẽ rerũ religiosis filiis aufe¬
rendo. Usum eñi his dedit ut esset quo ipsis iuiuerent:
ꝓprietatem his tulit ut quod dõ relinquerent non haberent.
O nouũ irreligiose m̃tis ingeniũ. Inuenit quo filiis suis uidet
maiore erga dm̃ sua impietate consulere. fecit eñ ut sc̃a

Expanded text:
discernunt, quod in iis ipsis partibus, quae religiosis discernunt, quod in iis ipsis partibus, quae religiosis uidentur adscribi, usum iubent ad eos proprietatem ad alios pertinere. at uero hoc multo est peius et infidelius. tolerabilioris quippe inpietatis uidetur esse cum proprietate aliquem filiis suis minus relinquere quam proprietatem his rerum penitus auferre. potest enim aliquatenus ferri ista condicio, si aut amicis aut adfinibus aut propinquis hac lege aliquid relinquatur: filiis uero qui proprietatem rerum non tribuit nil relinquit. sed inuenit iniquissima infidelitas parentum, quomodo a patrimonio suo deum penitus excluderet, proprietatem rerum religiosis filiis auferendo. usum enim his dedit, ut esset quo ipsi uiuerent, proprietatem his tulit, ut quod deo relinquerent non haberent. o nouum inreligiosae mentis ingenium! inuenit quo uideretur filiis suis maiore erga deum sua inpietate consulere. fecit enim ut sancta
Abbreviated transcription (Latin):
atis. Cur rogo tã infideliter cur tã impieagitis: ñ exigi¬
mus ut ur̃a deo largiamini: aliquid deo de suo reddite.
Cur tam auare cur tam impie agitis: non est ur̃m quod
denegatis. Inquũ gͥ arbitramini: ut scłaribus filiis. reli¬
giosos sub stantia pares esse faciatis. Id gͦ agitis ut peni¬
teat eos cepte religionis: quos religio aput uos fecerit ui¬
les. Pius itaq ac bonus dominus: qui sẽuet ineis ꝓpositũ
ac ꝓfessionem suã. Ceterũ quantũ in uobis est id agitis ut
scłi eos cultores faciatis: quib scła res filios ante fertis.
Quul est enĩ aliud quã religionẽ interdicere: ob religionẽ
despectui habere: S iniusti fortasse uideam cunctos
parentes in hoc negotio equaliter acusando: cum seili¬
cet ñ om̃s pari agant iniquitate cũ filiis. St eñ inquit
aliqui sunt ex parentib multi qui equales filiis suis
faciant portiones : nisi quod una tantũ eos conditione

Expanded text:
atis. cur, rogo, tam infideliter cur tam inpie? non exigiatis. cur, rogo, tam infideliter cur tam inpie? non exigimus ut uestra domino largiamini: aliquid deo de suo reddite. cur tam . auare cur tam impie agitis? non est uestrum quod denegatis. iniquum igitur arbitramini, ut saecularibus filiis religiosos substantia pares esse faciatis? id ergo agitis, ut paeniteat eos coeptae religionis, quos religio apud uos fecerit uiles. pius itaque ac bonus dominus, qui semet in eis propositum ac professionem suam: ceterum, quantum in uobis est, id agitis, ut saeculi eos cultores esse faciatis, quibus saeculares filios antefertis. quid est enim aliud quam religionem interdicere ob religionem despectui habere? YI. Sed iniusti fortasse uideamur cunctos parentes in hoc negotio aequaliter accusando, cum scilicet non omnes pari agant iniquitate cum filiis. sunt enim, inquit aliquis, sunt ex parentibus multi, qui aequales filiis suis faciant portiones, nisi quod una tantum eos condicione
Abbreviated transcription (Latin):
habeat tam̃ p̃miũ suũ ipsa pauꝑtas: hac p̾clara de mu-¬
tatione eligant inopiã ex copia: ut ex electione inopie¬
copiã consequantur. Quã quã. quid ego uos ꝑipsum scĩs¬
sime rationis officium trahere ad humanitatẽ pietatẽq
contendo : cũ id maxime obsistat. & hec res parentes impi¬
os faciat que pios facere deberet:. Nam cũ uos ideo plus
relinquere expatrimonio ur̃o religiosis filiis deberetis
ut aliquid ad dm̃ ex facultatibiis ur̃is saltĩ ꝑfilios ꝑue¬
niret: ideo filiis ñ relinqͥtis ne illi habeant quod deo re
linquant: Pre clara uidelicet ratione atq cautela conten¬
ti estis uos filios ñ agnoscere ne illi filios dei se e̾eᷤ cognos¬
cant÷ magnificã repensantes beneficiis sacris uicissitu¬
dinẽ: du id studiosissime ꝓcuratis. ne uł ꝓ ur̃os aliqͥd
honor dei habere possit:cũ omĩa uos ꝑ dĩ munus habe¬

Expanded text:
habeat tamen praemium suum ipsa paupertas, ac praeclara demuhabeat tamen praemium suum ipsa paupertas, ac praeclara demutatione eligant inopiam ex copia, ut ex inopiae electione copiam consequantur. Quanquam quid ego vos per ipsum sanctissimae rationis officium trahere ad humanitatem pietatemque contendo, cum id maxime obsistat, et haec res parentes impios faciat quae magis pios facere deberet? Nam cum vos ideo plus relinquere ex patrimonio vestro religiosis filiis deberetis, ut aliquid ad Deum ex facultatibus vestris saltem per filios perveniret; ideo filiis non relinquitis, ne illi habeant quod Deo relinquant. praeclara uidelicet ratione atque cautela contenti estis uos filios non agnoscere, ne illi se filios dei esse cognoscant, magnificam repensantes beneficiis sacris uicissitudinem, dum id studiosissime procuratis, ne uel per uestros aliquid honor dei habere possit, cum omnia uos per dei munus habe
Abbreviated transcription (Latin):
tate ñ egeant cõparatione tam̃ egere uideantur. Dicitis.
Qd opus est religiosis iusta patrimonii portione: respondeo.
Ut religionis fungantur officio: ut religiosoꝵ reb religio
ditetur: ut donent. ut largiant᷑. ut illis habentib. cuncti
habeant non habentes. Immo si tanta est eoꝵ fides atq
ꝑfectio. ut habeant cito non habituri: beatiꝰ utiq post.¬
quam habuerunt non habentes. Cur eis queso o inhu¬
manissimi parentes necessitatem indignissime pauꝑtatis im¬
ponitis: Pmittite hoc religioni ipsi cui filios tradidistis:
rectius pauꝑes a se fiunt si tantũ in opes esse cupitis. Con¬
cedite id ipsoꝵ deuotioni ⁊ liceat eis quis ut uelint pauꝑes
fieri : eligere in opsa debent non sustinere. Postremo etiã
si sustineant deuotione eã tolerent: non dampnatione
patiant᷑. Cur eos uelut a natura expellitis: & quasi a iure
sanguinis abdicatis: & ego esse eos pauꝑes uolo. S ut

Expanded text:
ertate non egeant, conparatione tamen egere uideantur. dicitis, ertate non egeant, conparatione tamen egere uideantur. dicitis, quid opus sit religiosis iusta patrimonii portione? respondeo: ut religionis fungantur officio., ut religiosorum rebus religio ditetur, ut donent ut largiantur ut illis habentibus cuncti habeant non habentes, immo, si tanta est eorum fides atque perfectio, ut habeant cito non habituri, beatius utique, postquam habuerint, non habentes. cur eis, quaeso, o inhumanissimi parentes, necessitatem indignissimae paupertatis inponitis? permittite hoc religioni ipsi, cui filios tradidistis: rectius pauperes a se fiunt. si tantum eos inopes esse cupitis, concedite id ipsorum deuotioni. liceat eis, quaesumus, ut uelint pauperes fieri: eligere inopiam debent non sustsi sustineant, devotione eam tolerent, non damnatione patiantur. Cur eos velut a natura expellitis et quasi a jure sanguinis abdicatis? Et ego esse eos pauperes volo; sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
nullus pene apid homines uilior est quã ds. suius utiq
fit despectione ut eos p̃cipue parentes filios sꝑnant: qui
rationẽ consilii sui redat. dicentes. Qd opus est ut filiis ĩa
religiosis. equa hereditatis portio relinquatur: nichil gͦ
iustꝰ nichil dignius quã ut quia ceꝑunt religiosi esse m̃¬
dicent: Non quidẽ quod eos hec res mendicitate opp̾ssura
sit quod a terrenis facultatib abdicantur.celũ spe pos¬
sidentes cito etiã repossessuros ÷ regente illos deo suo ac ꝓ¬
tegente. qui eos cũ in mortali spe eternoꝵ. etiã sufficien¬
tia temporaliũ muneratur. s tam̃ quantũ ad humani¬
tatẽ parentũ ꝑtinet: ag̾ent. a quibus sic relicti sunt ut
egerent. Certe etiã siqui non penitus domueliminantur &
quibus non om̃ino extorribus quasi aqua &e igni interdici¬
tur. tanto in feriores fr̃ib relinquntur: ut etiam si pauꝑ¬

Expanded text:
nullus paene apud homines uilior est quam deus, cuius utique nullus paene apud homines uilior est quam deus, cuius utique fit despectione, ut eos praecipue parentes filios spernant, qui rationem consilii sui reddunt dicentes: quid opus est ut filiis iam religiosis aequa hereditatis portio relinquatur? nihil ergo iustius nihil dignius quam ut, quia coeperunt religiosi esse, mendicent, non quidem quod eos haec res mendicitate oppressura sit, quod a terrenis facultatibus abdicantur, caelum spe possidentes cito etiam re possessuros, regente illos deo suo ac protegente, qui eos cum immortali spe aeternorum etiam sufficientia temporalium muneratur; sed tamen, quantum ad inhumanitatem parentum pertinet, egent, a quibus sic relicti sunt ut egerent: certe etiam si qui non penitus domu eliminantur et quibus non omnino extorribus quasi aqua et igni interdicitur, tanto inferiores fratribus relinquuntur, ut etiamsi paup
Abbreviated transcription (Latin):
ac suꝑeminens. si id ipsum quod agit aliquis pietatis offi¬
cio: religionis faciat affectu. Beatus eñi ille qui suos ipsos
diuini amoris sp̃u amat. cuius caritas xp̃i cultus est: qͥ
in nature uinculo dm cogitat naturaꝵ prẽm ⁊ & amoris
munera insacrificia conuertens tantũ sibi in mortalis
lucri & beatoꝵ fructuũ parat: ut dum id qͦd pignorib
tatẽ tribuit. temporarĩã. sibi mercedẽ pariat sempiter¬
nã. At uero nunc diuersissime & impiissime nullis om¬
nino a suis minus relinquit᷑ quã quib ob dĩ reuerentiã
plus debetur: nullos pietas minus respicit: quã quos
p̃cipue religio commendat. Deniq si qui a parentibus
filii offeruntur dõ. om̃ib filiis postponuntur obla¬
ti : in digni udicantur hereditate: quia digni fuerint con¬
secratione. Ac ꝑ hoc una tantũ re parentibus uiles fuint:
quia ceꝑint deo esse p̾ciosi. Ex quo intelligi potest quod

Expanded text:
ac supereminens, si id ipsum, quod agit aliquis pietatis offiac supereminens, si id ipsum, quod agit aliquis pietatis officio, religionis faciat affectu. beatus enim ille, qui suos ipsos diuini amoris spiritu amat, cuius caritas Christi cultus est, qui in naturae uinculo deum cogitat naturarum patrem, et amoris munera in sacrificia conuertens tantum sibi inmortalis lucri et beatorum fructuum parat, ut dum id quod pignoributatem tribuit temporariam, sibi mercedem pariat sempiternam. at uero nunc diuersissime et inpiissime nullis omnino a suis minus relinquitur, quam quibus ob dei reuerentiam plus debetur, nullos pietas minus respicit, quam quos praecipue religio commendat. denique si qui a parentibus filii offeruntur deo, omnibus filiis postponuntur oblati: indigni iudicantur hereditate, quia digni fuerint consecratione, ac per hoc una tantum re parentibus uiles fiunt, quia coeperint deo esse pretiosi. ex quo intellegi potest, quod
Abbreviated transcription (Latin):
se habent specialiter uelle debeant:ne illi ꝑeant qui
relinquunt: Quod utiq sinolunt: multo minus dig.¬
ni sunt quib aliquid relinquatur : quia non iniuste testa¬
tor sapiens non relinquit: quod heres impiꝰ ñ meretur. Itaq
optimũ est ut unusquisq sibi consulat & anime ac saluti
sue omĩa derelinquat : sint quãtus interdu non filii tan¬
tũ quib uidetur naturalit plus deberi. s etĩa pignora a¬
lia eiꝰ uł meriti uł conditionis utieis ad imꝑtiendu qͥdda
ac largiendu iusticia ipsa ac di cult̾ patrocinetur ÷ & qͥb
ñ sołu pie aliquid relinquat᷑. s etiã irreligiose ñ relinqua¬
tur: scilicet si aut parentes sint calamitosi aut germani
fideles aut sc̃e conuiges: aut ut longius deniq inunus
pietatis extenda. si aut ꝓpinqui inopes aut affines egestu¬
osi: aut deniq cuiuslibet necessitudinis indigentes: uł
certe quod suꝑ omĩa ẽ ło dediti. Hoc enĩ est precipuum

Expanded text:
se habent, specialiter uelle debeant, ne illi pereant qui se habent, specialiter uelle debeant, ne illi pereant qui relinquunt. quod utique si nolunt, multo minus digni sunt quibus aliquid relinquatur, quia. non iniuste testator sapiens non relioptimum est ut unusquisque sibi consulat, et animae ac saluti suae omnia derelinquat. Sint quamvis interdum non filii tantum, quibus videtur naturaliter plus deberi, sed etiam pignora alia ejus vel meriti vel conditionis, ut eis ad impertiendum quiddam ac largiendum justitia ipsa ac Dei cultus patrocinetur, et quibus non solum pie aliquid relinquatur, sed etiam inreligiose non relinquatur. Scilicet si aut parefideles aut sanctae coniuges aut, ut longius denique munus pietatis extendam, si aut propinqui inopes aut adfines egestuosi aut denique cuiuslibet necessitudinis indigentes, uel certe, quod super omnia est, deo dediti. hoc enim est praecipuum
Abbreviated transcription (Latin):
inter supplicia sũma poterit: sis qui res tuas ꝓdige co¬
medit lautus & pransus bene eructarit: S de his unde
nunc loquim᷑ sires ac ratio postulauerit: etiã post hec
aliqua subdemꝰ. Interĩ hoc specialiter dico & pe culiari
ad monitione commonear: Ne ullum om̃ino aliquis quã.¬
uis carissimũ pignus anime sue p̾ferat. Neq enĩ iniquũ
est ut quilibet xp̃ianoꝵ etiã legitimis heredibus. in
hoc scło minus congerat dum mͦ sibimet meternita¬
te succurrat. multismodis: quͥa & facilius est hic de ẽe
filiis quippiã quã parentib infuturo: & multo leuior
p̃sens tenuitas quã eterna pauꝑtas. Maxime quã cum
illic non pauꝑtas tantũ s etiã mors acpenatineantur
facilius est utiq hic heredib deeẽ quiddã de patrimo¬
nio. quã illic testatorib de salite: idq & ipsi quibus
hereditas derelinquitur. si modo pietatis aliquid ĩ

Expanded text:
inter supplicia summa poterit, si is, qui res tuas prodige cointer supplicia summa poterit, si is, qui res tuas prodige comedit, lautus et pransus bene eructarit? IIII. Sed de his, unde nunc loquimur, si res ac ratio postulauerint, etiam post haec aliqua subdemus. interim hoc specialiter dico et peculiari admonitione conmoneo, ne ullum omnino aliquis quamuis carissimum pignus animae suae praeferat. neque enim iniquum est, ut quilibet Christianorum etiam legitimis heredibus in hoc saeculo minus congerat, dummodo sibimet in aeternitate succurrat multis modis, quia et facilius est hic deesse filiis quippiam quam parentibus in futuro, et multo leuior praesens tenuitas quam aeterna paupertas, maxime quia, cum illic non paupertas tantum sed etiam mors ac poena timeantur, facilius est utique hic heredibus deesse quiddam de patrimonio quam illic testatoribus de salute, idque et ipsi, quibus hereditas derelinquitur, si modo pietatis aliquid in
Abbreviated transcription (Latin):
cogitas quã bene alii post te uiuant: ñ cogitas qũa male
ipse moriaris: Dic mͣ queso omiser o infidelis cũ mul¬
tis patrimoniũ tuũ diuidas : cum multos facultatib
tuis dites: nũquid desolo te es tã male meritus ut tibi
nec inter extraneos locũ facias heredis: Eece expectat
te iam egressurũ de uita ista officiũ tribunalis sacri:
ex pectant tortores angłi. & immortaliũ tormentoꝵ
terribiles ministri ÷ & tu futuras post te heredu mun¬
dialiũ uoluptates animo uolutas ÷ tu delicias alioꝵ m̃¬
te ꝑtractas. quã bene scilicet postrͣ heres tuus de tuo
prandeat: quib copiis uentrẽ expleat: quomodo usq
ad nausiã redeundantẽ iuscera exsaturata distendat
nfelicissime om̃iũ quid tibi est cũ his neniis. quid tibicũ
his deliram̃tis : quid cũ stulticia huius erroris. quid eum
ꝑdicione istius uanitatis: Nũquid succurrere hoc tibi

Expanded text:
cogitas quam bene alii post te uiuant, non cogitas quam male cogitas quam bene alii post te uiuant, non cogitas quam male ipse moriaris. dic mihi, quaeso, o miser o infidelis! cum multis: patrimonium tuum diuidas, cum multos facultatibus tuis dites, numquid de solo te es tam male meritus, ut tibi nec inter extraneos locum facias heredis ? ecce expectat te iam egressurum de uita ista officium tribunalis sacri, expectant tortores angeli et inmortalium tormentorum terribiles ministri, et tu futuras post te heredum mundialium uoluptates animo uolutas, tu delicias aliorum mente pertractas: quam bene scilicet post te heres tuus de tuo prandeat, quibus copiis uentrem expleat, quomodo usque ad nauseam redundantem uiscera exsaturata distendat. infelicissime omnium, quid tibi est cum his neniis quid tibi cum his deliramentis, quid cum stultitia huius erroris quid cum perditione istius uanitatis? numquid succurrere hoc tibi
Abbreviated transcription (Latin):
es infelicessime om̃iũ ad exam̃ sacrũ ÷ adtremendum il¬
lud intollerandumq iudiciũ. ubi ꝑegrinanti anime
atq anxie nullũ potest om̃ino esse folatui nisi sola tan¬
tũm bona conscientia: nisi sola tantũ in norens uita.
aut quod ꝓximũ est bẽne uite miscdĩa : ubi reo homi¬
ni nullum est adiutoriũ nisi sola mens larga. nisi pe¬
nitentia fructuosa: & elemosine copiose quasi manꝰ
ualide. Ubi deniq ꝓ diuersitate meritoꝵ aut sũmũ
bonum inueniens aut summũ mału: aut in mortale
p̃miũ. aut sine fine tormentũ. Et tu de locupletandis
quibuscũq heredib tuis cogitas : de opibus agnatoꝵ
cognaꝵq suspiras : quẽ potissimũ diciorẽ patrimo¬
nio tuo facias: Cui suppellectuis uarie ornamta tran¬
scribas ÷ cuius apothecas copiis tuis repleas: cui maio¬
rem seruoꝵ numerũ derelinqusis. Infelissime om̃iũ

Expanded text:
es, infelicissime omnium, ad examen sacrum, ad tremendum iles, infelicissime omnium, ad examen sacrum, ad tremendum illud intolerandumque iudicium, ubi peregrinanti animae atque anxiae nullum potest omnino esse solacium nisi sola tantummodo bona conscientia, nisi sola tantum innocens vita, aut, quod proximum est bonae vitae, misericordia, ubi reo homini nullum est adiutorium nisi sola mens larga, nisi paenitentia fructuosa et eleemosynae copiosae quasi manus ualidae, ubi denique pro diuersitate meritorum aut summum bonum inuenies aut summum malum, aut inmortale praemium aut sine fine tormentum. et tu de locuple locupletandis quibuscumque heredibus tuis cogitas, de opibus agnatorum cognatorumque suspiras, quem potissimum ditiorem patrimonio tuo facias, cui supellectilis uariae ornamenta transcribas, cuius apothecas copiis tuis repleas, cui maiorem ser uorum numerum derelinquas. infelicissime omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
ui spacio in ipsa extremitate iã pendens iturꝰ ilicona tͥbu¬
nal cłi. qͥcꝗͣ aliud cogitet p̃t̃ finẽ suũ: quicꝗͣ aliud pret̃ exi¬
tũ suũ. quicꝗͣ aliud pret̃ ꝑicłm suũ: & neglecta spe sua
atq anima cui opitulari aliquatenꝰ uł mnultimis suis
om̃i studio om̃i nisu om̃i re ac substantia sua debeat. hoc
sołu cogitet ÷ hoc sołu animo suo uoluat: quã laude
heres suus ressuas comedat. Miserrime om̃iũ quid sol¬
licitus es quid estuas : quid auctorẽ te rerũ ꝑituraꝵ ipse
te facis: Antimes forte ne de sint qui te mortuo quod
reliqueris uorent: Nolo metuas: nolo uerearis. Utinã
tã facile tu saluus esseᷤ: quã tua omĩa deꝑibunt. O in¬
fidelitas. o ꝑfersitas ⁊ etiam uulgo dictum est om̃s sibi me¬
lius uelle quã alteri: nouũ hoc monstri genus est cuili¬
bet quẽquã uelle consulere tantũ nec sibi. Ecce iturus

Expanded text:
ui spatio, in ipsa extremitate iam pendens, iturus ilico ad tribuui spatio, in ipsa extremitate iam pendens, iturus ilico ad tribunal dei, quicquam aliud cogitet praeter finem suum, quicquam aliud praeter exitum suum, quicquam aliud praeter periculum suum, et neglecta spe sua atque anima, cui opitulari aliquatenus uel in ultimis suis omni studio omni nisu omni re ac substantia sua debeat, hoc solum cogitet hoc solum animo suo uoluat, quam laute heres suus res suas comedat! III. Miserrime omnium, quid sollicitus es quid aestuas quid auctorem te ipse rerum periturarum facis? an times forte ne desint qui te mortuo quod reliqueris uorent? nolo metuas nolo uerearis. utinam tam facile tu saluus esses quam tua omnia deperibunt!s o infidelitas o peruersitas! etiam uulgo dictum est, omnes sibi melius uelle quam alteri. nonum hoc monstri genus est cuilibet quemquam uelle consulere tantum ne
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ad optiuos imaginarii parentes filios faciant:¬
& in locum eoꝵ que non sunt pignoꝵ ꝑfidia generante
succedant. Ac sic miserrimi quiꝙ & inpiissimi cũ uineu¬
lis filioꝵ ñ constringantur. ipsi tam̃ sibi uincula parant:
quib infelicia animaꝵ suaꝵ colla constringant. Cum us
domesticoꝵ discriminũ nulla sit: foris discrimen accer¬
siunt: Et licet cause desint ꝑicuboꝵ: ruunt tam̃ quasi
in interitũ uoluntariũ. Quoꝵ errores infelicissimi. qͦ
affectii animi accipiendi sunt: ꝓpe incertũ apud quos¬
da uideiri potest: irascendu ne his an dolendu sit. Frror
eñĩ dolore dignus est: inpietas execratione. Ad flecum
trahimͦ infelicitate: ad iracundiã infidelitate. In una
re est quo ꝓ hominũ insapientia lugiamꝰ ÷ in alia quo
ꝓ di amore moueamur: ullum om̃ino hominũ inue.¬
niri aut esse posse qui decurso infelicis uite istius bre¬

Expanded text:
quasi adoptiuos imaginarii parentes filios faciant, utquasi adoptiuos imaginarii parentes filios faciant, ut in locum eorum quae non sunt pignorum perfidia generante succedant. ac sic miserrimi quique et inpiissimi, cum uinculis filiorum non constringantur, ipsi tamen sibi uincula parant, quibus infelicia animarum suarum colla constringant: cum uis domesticorum discriminum nulla sit, foris discrimen arcessunt, et licet causae desint periculorum, ruunt tamen quasi in interitum uoluntarium: quorum errores infelicissimi quo affectu animi accipiendi sint prope incertum apud quosdam uideri potest, irascendumne his an dolendum sit. error enim dolore dignus est inpietas execratione: ad fletum trahimur infelicitate ad iracundiam infidelitate. in una re est quo pro hominum insipientia lugeamus in alia quo pro dei amore moueamur, ullum omnino hominum inueniri aut esse posse, qui decurso infelicis uitae istius bre
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ religionis. iura pietatis. Dici aliqͥd potest tamet si
salubriter diciñ potest ẽ umbra excusatiun cule. ñ
excusans: dansreo dep̾catiuncule speciem ñ reatus se¬
curitatẽ Nequaquã enĩ id ulli spondeo quod possit cu¬
ius libet rei firmũ habere subsidiũ si aliquid plus
rum iudiciũ esse qͦd uenerit lux inmundu: & dilexrĩt
homines magis tenebras quã lucẽ. Nemini eñ dubiũ
est totũ id tenebras futurũ homini: quiquid diuine p̾tu¬
lerit caritati. Hec gͦ ita sunt: S esto ut dixi indulgeri pa¬
rentib possit: nature insalubriter indulgentibus. Quid
qͦd non nulli filios non habentes a respectu se tam̃ salucis sue
& remedio peccatoꝵ penitus auertunt ÷ ac licet semine¬
sui singuinis careant. Querunt tam̃ quoscũq alios qͥb
substantiã ꝓprie facultatis addicant : id est quibus um¬
bratile aliquod ꝓpinquitatis nom̃ inscribant: quos sibi

Expanded text:
nem religionis iura pietatis. dici aliquid potest, tametsi nem religionis iura pietatis. dici aliquid potest, tametsi salubriter dici non potest: est umbra excusatiunculae non excusans, dans reo deprecatiunculae speciem non reatus securitatem. nequaquam enim id ulli spondeo, quod possit cuiuslibet rei firmum habere subsidium qui aliquid plus rum esse iudicium, quod uenerit lux in hunc mundum et dilexerint homines magis tenebras quam lucem. nemini enim dubium est totum id tenebras futurum homini, quidquid diuinae praetulerit caritati. haec ergo ita sunt. sed esto, ut dixi, indulgeri parentibus possit naturae insalubriter indulgentibus. quid quod nonnulli, filios non habentes, a respectu se tamen salutis suae et remedio peccatorum penitus auertunt, ac licet semine sanguinis sui careant, quaerunt tamen quoscumque alios, quibus substantiam propriae facultatis addicant, id est, quibus umbratile aliquod propinquitatis nomen inscribant, quos sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est me dignus. S & ꝓpħicũ illud quod ait. neq pa¬
tres ꝓfiliis neq  filios ꝓparentib iudicandos: sed unũqũeq
hominũ aut sua iustificatione saluandum aut sua
iniquitete ꝑiturũ. Ac ꝑhoc quaslibet diuitias homo
filiis suis congerat: nequaquã hoc ei ꝓderit inudicio:
quod diuitem reliquit heredem. S esto ⁊ ignosci pa¬
rentib possit siex parte aliqua hereditarias faculta¬
tes filiis derelinquant: si tamen id ipsum bonis. si tamenscĩs.
Esto quoq ignosci possit sietiã malis quid̃. atq uiciosis.
habere aliquã excusationis specĩe uident᷑ dicentes pietas uicit:
uis sanguinis compulit: natura ipsa quasi amoris manu
in uis suũ traxit. Sciuimꝰ quid iusticia dĩ posceret ÷ quid
sacra ueritas postularet: s subacti fatem᷑ sumus uigo
incarnate necessitudinis : & dedimꝰ captiuas manus uincu.¬
lis caritatis. Ccessit sanguini fides: & iucerunt deuotio¬

Expanded text:
non est me dignus: sed et propheticum illud, quod ait, neque panon est me dignus: sed et propheticum illud, quod ait, neque patres pro filiis neque filios pro parentibus iudicandos, sed unum quemque hominum aut sua iustificatione saluandum aut sua iniquitate periturum: ac per hoc, quaslibet diuitias homo filiis suis congerat, nequaquam hoc ei proderit in iudicio, quod diuitem reliquit heredem. sed esto ignosci parentibus possit, si ex parte aliqua hereditarias facultes filiis derelinquant, si tamen id ipsum bonis si tamen sanctis: esto quoque ignosci possit,. si etiam malis quiddam atque uitiosis. habere aliquam excusationis speciem uidentur dicentes: pietas uicit uis sanguinis conpulit natura ipsa quasi amoris manu in ius suum traxit. sciuimus quid iustitia dei posceret quid sacra ueritas postularet, sed subacti, fatemur, sumus iugo incarnatae necessitudinis et dedimus captiuas manus uinculis caritatis; cessit sanguini fides et uicerunt deuotio
Abbreviated transcription (Latin):
telligantur quia pecuna quetalib dispensatur au¬
getur : cũ suris absq dubio dõ redditur: quiquid egen¬
tib erogatur. Unde & alibi aꝑtius ipse dñs distribue¬
re diuites opes mundi: & facere sibi sacculos qui non
ueterasce̾nt iubet. S & inuase electionis iccireo lo¬
cupletib diuitias adño dari indicat: ut bono oꝑe
ditescant. E ideo etlam ego minimꝰ & in clignissimus
famuloꝵ dei primũ ac saluberimũ religionis officiũ
esse dico: ut xꝑianꝰ diues dum inhac uita est diuitias
mundi huius ꝓ d̃i noĩe atq honore consumat. Scdm
autẽ. ut si id uel metu uł in firmitate uł necessitate ali.¬
qua p̾peditus forte non fecerit: saltĩ moriens uniuersa
dispenset. S dicit fortasse filios habeo. Iam de hoc qͥ¬
de pͣcipalis libelli pagina & conuenientia ut arbitor
& non pauca memorauit : satisq ad hanc rem d̾ni ser¬
mo sufficit dicens. Qui amat fili ũ autefilĩa suꝑ me:

Expanded text:
tellegantur, quia pecunia, quae talibus dispensatur, autellegantur, quia pecunia, quae talibus dispensatur, augetur, cum usuris absque dubio a deo redditur quidquid egentibus erogatur. unde et alibi apertius ipse dominus. distribuere diuites opes mundi et facere sibi sacculos, qui non ueterescant, iubet. sed et in uase electionis suae idcirco locupletibus diuitias a domino dari indicat, ut bono opere ditescant. et ideo etiam ego minimus et indignissimus famulorum dei primum ac saluberrimum religionis officium esse dico, ut Christianus diues, dum in hac uita est, diuitias mundi huius pro dei nomine atque honore consumat; secundum autem, ut si id uel metu uel infirmitate uel necessitate aliqua praepeditus forte non fecerit, saltim moriens uniuersa dispenset. II. Sed dicit fortasse: filios habeo. iam de hoc quidem principalis libelli pagina et conuenientia, ut arbitror, et non pauca memorauit, satisque ad hanc rem domini sermo sufficit dicens: qui amat filium aut filiam super me,
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersaꝵ celestiũ litteraꝵ pene unũ sit testimonium
Suꝑ est aduersũ eas responsionũ infideliũ causas que
a quibdã mortife ex cusationis gr̃a opponi solent:
quippiã dicere: Loquens saluator in euangło ꝓptere¬
a commodari hõib opes a dño ac pecuniã dicit ut
cũ usuris multiplicib cõmodata reddantur: dicens
auarissimo debitori. Serue male ce piger ÷ sciebas
quod ego meto ubi non semino: & congrego ubi non
sparsi. O portuit ergo te pecuniã meam dare num¬
mularus: & ego ueniens cũ usuris recepissem quod
meũ ẽ. Tollite itaq ab eo talentũ: ꝙdate er qui ha¬
bet decẽ talenta. Ac paulopost. Et seruũ nequam
ꝓicite intenebras exteriores: ibi erit fletus & striqo
dentiũ. Quod tã & si etiã ad aliud referri podest:
tam̃ loco quoq & cause huic non insalubriter coaptatur.
sũ enim nũmularii saluatoris pauꝑes & egeni recte in¬

Expanded text:
uniuersarum caelestium litterarum paene unum sit testimonium. uniuersarum caelestium litterarum paene unum sit testimonium. superest aduersum eas responsionum infidelium causas, quae a quibusdam mortiferae excusationis gratia opponi solent quippiam dicere. loquens saluator in euangelio propterea commodari hominibus opes a domino ac pecuniam dicit, ut cum usuris multiplicibus commodata reddantur, dicens auarissimo debitori: serue male ac piger, sciebas quod ego meto, ubi non semino, et congrego, ubi non sparsi. oportuit ergo te pecuniam meam dare nummulariis, et ego ueniens cum usuris recepissem quod meum est. tollite itaque ab eo talentum et date ei qui habet decem talenta. ac paulo post: et seruum nequam proicite in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium. quod tamenetsi etiam ad aliud referri potest, tamen loco quoque et causae huic non insalubriter coaptatur. cum enim nummularii saluatoris pauperes et egeni recte in
Abbreviated transcription (Latin):
Uob suꝑiorib libris cũ duab filioꝵ
tuoꝵ partibus id est una mundi
amatrice alia religionis imaginem
p̾ferente: o dña mi eccłia łi quasi se¬
paratĩ locuti sumus. In hoc autẽ si
deus annuĩt ad utramq ꝓ ut causa acratio postulaue-¬
rint loqui cupimus: nunc diuisim alterutrã. nunc
bas parit̾ alloquentes. Suꝑ ẽ ut ab utraq eaꝵ agnos¬
cente inlectionis serie partes suas quicqͥd ꝓ affectu dĩ
a nobis dicitur cũ affectu di recipiatur. Igitur qui a
incontis que iã locuti sumus speciale xp̃ianoꝵ om̃iũ
bont̃ꝵ miscdiam ac largitatẽ esse memorauimus:
p̃cipuaq in eis & merita scoꝵ & peccatoꝵ remedia con.¬
tineri idoneis ut reor ac multis testib approbauimus.
non opinor a quoquã plura expectari: maxime cum
si quis cupidus est plurimũ ipsos adire debeat libros
di ÷ qui tam multis ac magnis testibus pleni sunt: ut

Expanded text:
us superioribus libris cum duabus filiorum us superioribus libris cum duabus filiorum tuorum . partibus, id est, una. mundi amatrice alia religionis imaginem praeferente, o domina mi ecclesia dei, quasi separatim locuti sumus. in hoc autem, si deus adnuit, ad utramque, prout causa ac ratio postulauerint, loqui cupimus, nunc diuisim alterutram nunc ambas pariter adloquentes. superest ut ab utraque earum agnoscente in lectionis serie partes suas quidquid pro affectu dei a nobis dicitur cum affectu dei recipiatur. igitur quia in cunctis, quae iam locuti sumus, speciale Christianorum omnium bonum misericordiam ac largitatem esse memorauimus, praecipuaque in eis et merita sanctorum et peccatorum remedia contineri idoneis, ut reor, ac multis testibus adprobauimus, non opinor a quoquam plura expectari, maxime cum, si quis cupidus est plurium, ipsos adire debeat libros dei, qui ita multis ac magnis testibus pleni sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c abdicat᷑. O quanto leuiores sunt extranei & carna¬
les inimei. Illi eñi corporũ tantũ hostes sunt: uos & ani¬
maꝵ. Leue ẽ itaq incõparatione facinoꝵ ur̃oꝵ: illoꝵ o
diũ. fa̾cile est enĩ quiquid inp̾senti scło nocet : illud gͣ¬
ue illud ꝑniciosum est: qͦd in eternitate iugulabit. Et id̾o
saluator ipse. nolite inquit eos timere quipossunt corpus
occidere: animam aut̃ non posunt. facile est ergo odium
quod corpus ledit ñ ledit ammã: quia leso corpore anima
extra dampnũ est. Ex passionibus carniũ: beatitudo sp̃u¬
um ñ interpolat᷑: Illud itaq illud ĩ expiabile ẽ mału: illud
estimari om̃ino ñ potest: qͦd totũ om̃ino hominẽ sine fine
dãpnabit. Et id̾o leuiores uob̃̾ ĩmici ur̃i st̃: quã uos ipsi. Om̃ĩs
siqͥdẽ ĩmicitia mortẽ dissoluit᷑: uos contͣ uos ita agitis ut
ĩ imicitias ur̃as nec ptꝰ mortẽ euadatis. Explicit liber¬

Expanded text:
spiritus abdicatur. o quanto leuiores sunt extranei et carnaspiritus abdicatur. o quanto leuiores sunt extranei et carnales inimici! illi enim corporum tantum hostes sunt, uos et animarum. leue est itaque in conparatione facinorum uestrorum illorum odium. facile est enim quidquid in praesenti saeculo nocet: illud graue illud perniciosum est, quod in aeternitate iugulabit. et ideo saluator ipse: nolite, inquit, eos timere, qui possunt corpus occidere, animam autem non possunt. facile est ergo odium, quod corpus laedit non laedit animam, quia laeso corpore anima extra damnum est et passionibus carnium beatitudo spirituum non interpolatur. illud itaque, illud inexpiabile malum est, illud aestimari omnino non potest, quod totum omnino hominem sine fine damnabit. et ideo leuiores uobis inimici uestri sunt quam uos ipsi. omnis siquidem inimicitia morte dissoluitur: uos contra uos ita agitis, ut inimicitias uestras nec post mortem euadatis. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
huius cunctis subsidiis destitutus. unã tantum mode
tabuła cui inherere ad huc quasi in medio mari nau¬
fragus possit amittat. nec amittat tantũmͦ s abici.¬
at atq a se penitus expellat: omnib modis id elabo¬
rans ne quid sibi omnino reliquũ esse faciat quo ꝑi¬
turus euadat: Que cũ ita sint: dicite mͥ queso om̃s
xp̃m amantes si esse ulli om̃ino hoĩes tam seui ac tam
crudeles aduersum inimicos suos possunt. quã sunt
isti aduersum se : Nulli quippe sunt tam in huma¬
ni quiñ uł desꝑatos iam atꝙ morientes aduersarios
suos ꝑsequi desinant: isti se ipsos etiã in morte positi ꝑse-¬
quunt᷑. An ñ est hec ꝑsecutio aut esse alia maior potest
ex hereditari hominem a se ipso ÷ exforcẽ bonoꝵ omium
fieri & quasi in exiliũ a se ipso: agi: atq hoc non com¬
muni more aut usitato s nouo & crudelissimo. scilicet
ubi in exiliũ anima ipsa mittitur ubi efacultatib siuis

Expanded text:
huius cunctis subsidiis destitutus, unam tantummodo huius cunctis subsidiis destitutus, unam tantummodo tabulam, cui inhaerere adhuc quasi in medio mari naufragus possit, amittat nec amittat tantummodo, sed abiciat atque a se penitus expellat, omnibus modis id elaborans, ne quid sibi omnino reliquum esse faciat, quo periturus euadat? XV. Quae cum ita sint, dicite mihi, quaeso, omnes Christum amantes, si esse ulli omnino homines tam saeui ac tam crudeles aduersum inimicos suos possunt quam sunt isti aduersum se? nulli quippe sunt tam feri tam inhumani, qui non uel desperatos iam atque morientes aduersarios suos persequi desinant: isti se ipsos etiam in morte positi persequuntur. annon est hoc persecutio aut esse alia maior potest, exheredari hominem a se ipso, extorrem bonorum omnium fieri et quasi in exilium a se ipso agi? atque hoc non communi more aut usitato sed nouo et crudelissimo, scilicet ubi in exilium anima ipsa mittitur ubi e facultatibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
diligite sapientiã: ut in ꝑpetuo regnetis. Alioquin¬
qui error aut que in sania est quemquã hominum esse
posse qui acta in amplis opibus quod solum sufficit
ad reatum usq ad diem ultimũ uita nec insuppremo
quidẽ exitu large ac salubriter sui memor sit. nec in
ipsa iam de suo sibimet egra extremitate succurrat :¬
preserti cũ indiuitiis ꝑ se dñm accusantib seđm illudd
ue uob diuites etiã alia ipsi dño peccatoꝵ genera non dde.¬
sint que in ipso diuitiaꝵ sinuatq matrice quasi in
naturali quoda fomite pulularint : & non ł inultimis
suis idagat idelaboret id om̃i rerũ suaꝵ ãbitu ꝓmere¬
at᷑. nereus exeat. ne reus uadat: ne cruciandum postea
corpus crucianda etiã ad p̃sens anima derelinquat:
Quis ergo est aut tam infidelis aut tã insanus qui hec
non cogitet hec ñ timeat: qui de substantia sua aliis
magis qua sibi consulat: & cõncta. penitus spe uite

Expanded text:
diligite sapientiam, ut in perpetuo regnetis. alioquidiligite sapientiam, ut in perpetuo regnetis. alioquiqui error aut quae insania est quemquam hominum esse posse, qui acta in amplis opibus, quod solum sufficit ad reatum, usque ad diem ultimum uita ne in supremo quidem exitu large ac salubriter sui memor sit, nec in ipsa iam de suo sibimet aegra extremitate succurrat praesertim cum in diuitiis per se dominum accusantibus secundum illud uae ae uobis diuites, etiam alia ipsi domino peccatorum genera non desint, quae in ipso diuitiarum sinu atque matrice quasi in naturali quodam fomite pullularint, et non uel in ultimis suis id agat id elaboret id omni rerum suarum ambitu promereatur, ne reus exeat ne reus uadat ne cruciandum postea corpus crucianda etiam ad praesens anima derelinqua.t? quis ergo est aut tam infidelis aut tam insanus, qui haec non cogitet haec non timeat, qui de substantia sua aliis magis quam sibi consulat, et cuncta penitus spe uitae
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Humanũ est quod ab omnib uobis odiuites mun.¬
di huis petitur: ac deliciosum. Si impetrari ab uno¬
quoq ur̃m ñ potest ut esse in hoc scło pauꝑ uelit: pres¬
tet sibi saltim ne in ͤternitate mendicet: quip̃sentem
inopiam tantũ fugistis: cur in ꝑpetuũ non reformi¬
datis: inbreuib meticulosi: longa & interminabi¬
lia uitate. Quid tantoꝑe inuita ista pauꝑtatem
horretis: quid expauescitis: minus multo est quod hic
timetis. Si tenuitatẽ temporariã grauẽ ducitis: qualis
queso illa erit que numquã desinet: quasi ur̃i apud
uos amici rẽ agimus: ur̃iq uoti. Si usu ur̃aꝵ rerũ
penitus carere ñ uultis: id agite ne aliquando carea-¬
tis Deliciosam auobis rem &e uoluptariam possei¬
mus: qui sine diuitiis om̃ino esse non acquiescitis
a agite ut diuites semꝑ esse possitis: scd̃m illuc. Si
ergo ddelectamini sedibus. & stegmatibus regges ppłi.

Expanded text:
cis. humanum est quod ab omni- . bus nobis, o diuites muncis. humanum est quod ab omni- . bus nobis, o diuites mundi huius, petitur ac deliciosum. si inpetrari ab unoquoque uestrum non potest, ut esse in hoc saeculo pauper uelit, praestet sibi saltim ne ra aeternitate mendicet. qui praesentem inopiam tantum fugitis cur in perpetuum non reformidatis? in breuibus meticulosi longa et interminabilia uitate. quid tantopere in uita ista paupertatem horretis, quid expauescitis ? minus multo est quod hic timetis. si tenuitatem temporariam grauem ducitis, qualis, quaeso, illa erit quae numquam desinet? quasi uestri apud uos animi rem agimus uestrique uoti. si usu uestrarum rerum penitus carere non uultis, id agite ne aliquando careatis. deliciosam a uobis rem et uoluptariam poscimus. qui sine diuitiis omnino esse non adquiescitis, id agite ut diuites semper esse possitis secundum illud: si ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi,
Abbreviated transcription (Latin):
ra non subsidia. Possessione en̾ĩ & usu opũ non suf-¬
fulcit᷑ religio s subuertitur: scdm illud qd dns
ipse dicit. Sollicitudo scłi istius & fallacia diuiciaꝵ
suffocant dei uerbum: & sine fructu officitur.
Proprie utiq ac satis pulchre: fallaces dixit esse
diuitias. Bona enim & putantur & appellantur ⁊¬
ac ꝑ hoc fallunt homines nomine p̾sentiũ bonorum:
ut deus ipse p̃dixit : acquiescamus tam̃ miseriis
quoꝵda atq languorib: qui putant se sine magnisom¬
nino opib uitam agere non posse. Esto. tu quicq aut
quecũq illa es sci nominis ac ꝓfessionis: esto diuitias.
esto copias tuas usq ad fine uite istius habeas: dum mͦ
saltĩ infine tibi conferas: Esto ⁊ reb ac facultatib tuis
inuita hac uti uelis. aũ mͦ tui uł moriens ñ obliuisearis:
& ad eius cultũ atq honorẽ referendã tibi substanti¬
am tuã memineris: cuilis te munere accepisse cognos.¬

Expanded text:
ra non subsidia. possessione enim et usu opum non sufra non subsidia. possessione enim et usu opum non suffulcitur religio sed euertitur secundum illud, quod dominus ipse dicit: sollicitudo saeculi istius et fallacia diuitiarum suffocant dei uerbum et sine fructu efficitur. proprie utique ac satis pulchre fallaces dixit esse diuitias: bona enim et putantur et appellantur ac per hoc fallunt homines nomine praesentium bonorum, ut deus ipse praedixit, adquiescamus tamen miseriis quorundam atque languoribus, qui putant se sine magnis omnino opibus uitam agere non posse. esto tu, quicumque aut quaecumque illa es sancti nominis ac professionis, esto diuitias esto copias tuas usque ad finem uitae istius habeas, dummodo saltim in fine tibi conferas: esto rebus ac facultatibus tuis in uita hac uti uelis, dummodo tui uel moriens non obliuiscaris et ad eius cultum atque honorem referendam tibi substantiam tuam memineris, cuius te munere accepisse cognos
Abbreviated transcription (Latin):
aut quia huic & sexui pariter & pudori quies maxime
necessaria est: numquid impossibile sibi quepiã forte es¬
timat inter pauca famulantiũ ministeria inuiolatam
quietẽ posse seruare ⁊ nisi aures eius. familie ingentis stre¬
pitus uerberarit & turbarũ circũsonantiũ tumultuo¬
sus clamor obtuderit: que utiq sc̃e anime & quietẽ
uerã desideranti non pati tantũ nimis magna in quie¬
tudo: s etiã uidere quodamm᷑ pars est in qui etudinis.
Quasq etiã si subdere aliquis discipline. ac silentium
uelit cõprimere tam̃ eaꝵ in quietudin̾e cũ sua qͥete
ñ possit ÷ adeo etĩa ipsa emendatio aliene inquietu¬
dimis: ꝑturbatio est nr̃e quietis. Hec autẽ que de hoc
sexu locuti sumus ad om̃s ꝑtinent: om̃iq pariter e¬
tati sexui infirmitatiq conueniunt. Non est itaq qͣd
competere quisquã ac non obesse diuitias religioni
putet : impedimenta hec sunt non adumenta: one¬

Expanded text:
aut, quia huic et sexui pariter et pudori quies maxime aut, quia huic et sexui pariter et pudori quies maxime necessaria est, numquid inpossibile sibi quaepiam forte aestimat inter pauca famulantium ministeria inuiolatam quietem posse seruare, nisi aures eius familiae ingentis strepitus uerberarit et turbarum circumsonantium tumultuosus clamor obtuderit? quae utique sanctae animae et quietem ueram desideranti non pati tantum nimis magna inquietudo, sed etiam uidere quodammodo pars est inquietudinis, quasque etiamsi subdere aliquis disciplinae ac silentio uelit, conprimere tamen earum inquietudinem cum sua quiete non possit: adeo etiam ipsa emendatio alienae inquietudinis perturbatio est nostrae quietis. haec autem, quae de hoc sexu locuti sumus, ad omnes pertinent omnique pariter aetati sexui infirmitatique conueniunt. non est itaque quod conpetere quisquam aut non obesse diuitias religioni putet: inpedimenta haec sunt non adiumenta, one
Abbreviated transcription (Latin):
corruamꝰ. Ampla ac locuplex facultas ꝑ dicionem in¬
ferre dicit᷑: refugienda est ampla possessione conse-¬
quatur ꝓfunda ꝑditio. Ac ꝑ hoc siue sexus siue etas siue
infirmitas necessaria requirant ⁊ sufficientib debent esse
contenti: ita ut quicqͥd tempoꝵ excedit usum. religiosũ
assumat officiũ. Ceterũ si tu quic̃q aut quecũq illa es
sc̃ẽ ꝓfessionis. aut conseruandis oꝑib aut cumulandis
facultatib inhies: suꝑflue de infirmitate causaris. Nũ¬
quid enĩ infirmor sexus ducere aliter uitã non potest :
nisi animi sui curas mulier ingentis patrimonii admi-¬
nistratione distenderit : Numqͥd puella sacra. aut ui¬
dua castitate deuota. seruare illesam sc̃e ꝓfessionis ꝑ¬
seuerantiã non ualet. nisi argenti & auri ponderibus
incubarit ÷ ac tantas intra conscientiã opes possidere
se nouerint. quantas usus possidentium ñ requirit:

Expanded text:
conruamus. ampla ac locuples facultas perditionem inconruamus. ampla ac locuples facultas perditionem inferre dicitur: refugienda est ampla possessio, ne consequatur profunda perditio. ac per hoc siue sexus siue aetas siue infirmitas necessaria requirant, sufficientibus debent esse contenta ita ut quidquid temporarium excedit usum religiosum absumat officium. ceterum si tu, quicumque aut quaecumque illa es sanctae professionis, si tu aut conseruandis opibus aut cumulandis facultatibus inhies, superflue de infirmitate causaris. numquid enim infirmior sexus ducere aliter uitam non potest, nisi animi sui curas multa ingentis patrimonii administratione distenderit? numquid puella sacra aut uidua castitate deuota seruare inlaesam sanctae professionis perseuerantiam non ualent, nisi argenti et auri ponderibus incubarint ac tantas intra conscientiam opes possidere se nouerint, quantas usus possidentium non requirit?