comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die uerbum dei. Paucis uero dieb int̾¬
positis: ecluctus de carcere et grauissime
cesus cruci suspensus est. In qua cum ꝑ
triduum uiuens p̃leret: ñ cessabat p̾¬
dicare dñm saluatorem: donec tercia
die ppłis flentib sp̃m exalaret. Quod
lectio passionis eius. plenissime decla¬
rat. Cuiꝰ beatum corpus maximilla ac¬
cipiens conditum a romatib recondi¬
dit insepulcro: assidue suꝑ illud depre¬
cans deum: et ut eiꝰ beatus apłs memor
eẽt exorans. De quo sepulcro manna in
modum farine. et oleum cum odore sua¬
uissimo defluit. Aquo que sit anni pͥ¬
sentis fertilitas: incolis regionis osten¬
ditur. Si exiguum profluit: exiguum
terra exhibet fructum. Si uero copiose
processerit: magna fructuum opulen¬
cĩa ministrat᷑. Nam ferunt hoc oleum
usq ad medium basilice sc̃e decurrere:
sicut inprimo miraculoꝵ scripsimus
libro. Passionis quoq eius ita ordinem
ꝓsecuti non sumus: quia ualde utiliter
et elegant̾ a quodam reperimus fuisse

Expanded text:
die verbum Dei. Paucis vero diebus interpositis, eductus de carcere et gravissime caesus, cruci suspensus est. In qua cum per triduum vivens penderet, non cessabat praedicare Dominum salvatorem, donec tertia die, populis flentibus, spiritum exalaret, quod lectio passionis eius plenissime declarat. Cuius beatum corpus Maximilla accipiens, conditum aromatibus recondidit in sepulchro, assidue super illum depraecans Dominum et, ut ei beatus apostolus memor esset, exorans. 37. De quo sepulchro manna in modum farinae et oleum cum odore suavissimo defluit, a quo, quae sit anni praesentis fertilitas, incolis regionis ostenditur. Si exiguum profluit, exiguum terra exhibet fructum; si vero copiose processerit, magna fructuum opulentia ministratur. Nam ferunt, hoc oleum usque ad medium basilicae sanctae decurrere, sicut in primo Miraculorum scripsimus libro. Passionis quoque eius ita ordinem prosecuti non sumus, quia valde utiliter et eleganter a quodam repperimus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
possit suo restituere locoz Qui ait eamꝰ
inquit dilectissimi fres: et si uera sũt
que portitor nr̃ asseruit hec ẽẽ clemen¬
tis mr̃is pignora: nunc apparebit. cĩ
euis uirtus fuerit manifestata tunc
fontis accedit: Et dictis psalmis. inor̃o¬
ne prosternitur : positisq sanctis reliqͥ¬
is imp̃o fontis aditu peciit ut qui qͦn¬
dam indeserto dampnatis ad secanda
marmora flumem inriguum patefec̾:¬
et inhunc locum. aquas quaᷤᷤ pia indul¬
serat clemencia. clementis iterum int̾¬
cessio reuocaret: Lico uena recurrit ad
aditum. magnai euomens aquas: il¬
lum q quẽ prius tenuerat alueum de¬
tutem ꝓdidit: et fidelis sui oracionẽ

Expanded text:
posset suo restituere loco, ait: Eamus, posset suo restituere loco, ait: Eamus, inquit, dilectissimi, et si vera sunt quae portitor noster asseruit haec esse Clementis martyris pignora, nunc apparebit, cum ejus fuerit virtus manifestata. Tunc fontis accedit. Et dictis psalmis, in oratione prosternitur positisque sanctis reliquiis in ipso fontis aditu, petiit ut qui quondam in deserto damnatis ad secanda marmora flumen irriguum patefecit, in hunc locum aquas, quas prius pia indulserat clementia, Clementis iterum intercessio revocaret. Illico vena recurrit ad aditum magnas evomens aquas, illumque, quem prius tenuerat, alveum detutem prodidit, et fidelis sui orationem
Abbreviated transcription (Latin):
tini: Cuius unda tam ortoꝵ sata quam
accessu: uł impetu fecundabat: Dedu¬
cẽbat enim factis decursib ꝑloca neces¬
saria ubi uolebat ÷ ut ubi cum natura
nondabat increm̃tum studium prouoca¬
ret: et erat tam dulcis uena exuberan¬
de fluento: ut gaudere cerneres olus. si
Opitulabatur etiam in eo gr̃a xp̃i. ma¬
iestasq diuina: ut in quo fuisset fluentĩ
emissum. uelociter germina acciperent
incrementumz Cumqz eum incole loci.
qͣiͣ ludum agentes ꝑsingula queq loca
lud instadiis .xii. inmediam paludem
ubi nullum ꝓrsus possit opus efficere.
culum igitur unius atq alt̾ius anni
inhac ariditate ꝑmanente: arescunt si¬
ti loci illius om̃ia. que inrigare consu¬
euerat: Tercio quoq anno accidit: ut
quidam iter agens. beati clementis mar¬
tiris cuiꝰ iam supra meminimus reliqͥ¬
sius urbis prb̃ro. uiro inom̃i sanctitate
religioso detulit ÷ atq die noctuq cũ
uicina mesta pentlerent: confisi de eiꝰ
oracione. ꝙ si peteret dominum. fontẽ.

Expanded text:
inac, cuius unda tam hortorum sata quam accessu vel impetu fecundabat. Deducebatur etiam, factis decursibus, per loca necessaria, ut, ubi cum natura non dabat, studium provocaret. Et erat tam dulcibus, vena exuberante, fluentis, ut gaudere cerneres holus sivOpitulabatur etiam in eo gratia maiestatis divinae, ut, in quo fuisset fluentum emissum, velociter germina acciperent incrementum. Cumque cum incolae loci quasi ludum agentes per singula quaeque loca lut in stadiis duodecim in medium paludis, ubi nullum prorsus possit opus efficere, culum igitur unius atque alterius anni in hac ariditate pertransiit. Arescunt siti loci illius omnia, quae inrigare consueverat. Tertio quoque anno accidit, quidam iter agens beati Clementis martyris, cujus jam supra meminimus, reliqusius urbis presbytero, viro in omni sanctitate religioso, detulit. Ad quem cum die noctuque vicini moesti tenderent, confisi de ejus oratione, quod si peteret Dominum, fontem
Abbreviated transcription (Latin):
genib ubertim fletuum imbrib is¬
facta. dum diuertit inpartem aliam
tum: aspicit ineo loco ubi eum doruss¬
tem reliquerat. Inip̃o ad huc sopore de
ȩxcitatum uelociter expectantib ppłis et¬

Expanded text:
genis ubertim fletuum imbribus madefactis, dum divertit in parte altera vultum, aspicit filium in eo loco, ubi cum dormientem reliquerat, in ipso adhuc sopore teneri. excitatum velociter, expectantibus p
Abbreviated transcription (Latin):
uideret om̃es gaudentes ad passionẽ
accedere. cessit multitudini: et solũ
dum uideret eum sic fixum indomi¬
no. ut penitus mutar nonposset: di¬
cit ad suos. ꝓducatur ad mare. et li¬
getur ad colum euis anchora et preci¬

Expanded text:
us omnes gaudentes ad passionem accedere, cessit multitudini, et solum cum videret illum sic fixum in Domino, ut penitus moveri non posset, dixit ad suos: Perducatur ad mare, et ligetur ei ad collum ancora et praeci
Abbreviated transcription (Latin):
Iactum est autẽ ut inuna sollẽp¬
nitate. q̃dam mulier cum filio
paruulo in loco accetleret: ent¬
epulante caterua ꝑpli ꝑ acta sollempni¬
state obdormuit infans dum hecautẽ
hinc territa facta. oblita est mulier so¬
bolis sue: et cepit uelociter cum reliqͦ¬
multitudine populi petere ripam Igͥ
insequentis maris accessu. postquam
ad litus uenisset: meminit se filium
reliquisse Tunc cum fletu magno deies¬

Expanded text:
Factum est autem, ut in una solenitatum mulier cum filio parvulo in loco accederet. Aepulante autem ca post acta solemnia, obdormivit infans. Dum autem haec hinc bolis suae, coepit velociter cum reliquo populo petere ripam. Igitur insequenti maris accessu postquam ad littus venerat, meminit se filium reliquisse. Tunc cum fletu magno dejec
Abbreviated transcription (Latin):
cionis. intimasset: didicit abeis. de
sexto miliario aquam suis humeris
deportari. Tunc sanctus clemens dixit.
confessorib suis fontis uenas apiat i¬
nobis laticem effluentem imꝑtiat: ut¬
oratione completa hinc inde circumspi¬
ceret: udit agnum stantem. qui pede
dextio erecto. quasi locum scõ clementi o¬
stenderet. Tunc sanctus clemens intelligẽs
et aluis eum penitus nonuideret ꝑrexit
adlocum et dixit. Innomine patris et
filii et sp̃c sancti: inisto loco ꝑcutite. S
cum om̃es ingiro rastris effoderent. et
non ip̃m locum inquo agnus stabat
contingerent: accepto breui sarculo sc̃s¬
demens leui ictu locum subpele agni
ꝑtuciens: fontem asfluentib uenis or¬
natum aꝑuit : qui subito impetit uo¬
mens fluuium fecit. Tunc unuiersis
gaudentib: sc̃s clemens responsoriũ
dixit. fluminis impetus letificat ci¬
uitatem dei. Adistam autem famam
onluxit om̃is prouincia: et uenien¬
es uniuiersi ad doctrinam clementis. cõ¬

Expanded text:
 intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Tunc S. Clemens dixit: confessoribus suis fontis in istnobis laticem affluentem aoratione completa hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum sancto Clementi ostenderet. Tunc S. Clemens intelligens et praeter ipsum alius non videret, perrexit ad locum, et dixit: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, in isto loco percutite. Sed cum omnes per gyrum rastris effoderent, et non ipsum locum, in quo agnus stabat contingerent, accepto brevi surculo S. Clemens levi ictu locum sub pede agni percutiens, fontem affluentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudentibus beatus Clemens responsorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes universi ad doctrinam sancti Clementis, con
Abbreviated transcription (Latin):
siccum. inuenerunt inmodum dempli
marmorei habitaculũ adeo ꝑatum:
et ibi marcha saxea corpus sancti cle¬
mentis petri discipuli÷ et anchoram c̃¬
die deposicionis eiꝰ receclat mare: et ꝑ¬
septem dies aduenientib ppłis siccii
iter prebeat. Et hoc ad laudem nomi¬
nis sui issit dominus fieri: usq in ho¬
dieinum diem. Ex hoc autẽ facto. om̃s

Expanded text:
siccum inuenerunt in modum templi marmorei habitaculum a deo paratum; et ibi in archa saxea corpus sancti Clementis Petri discipuli et ancoram iudie passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, et siccum iter praebeat. Quod ad laudem nominis sui facit Dominus fieri usque in hodiernum diem. Hoc autem ut factum es
Abbreviated transcription (Latin):
et bina et terna milia in hisdem ni¬
culis degere constabat. Nec sane ibi
minorem puteus diu̾sancium inmul¬
titudine monachoꝵ esse uirtutem:
quam eoꝵ ẽẽ cognoscitis. qui seabhii-¬
manis cetib remouerunt. Precipua
ut iam dixeram ibi uirtus et prima
est obediencia÷ neq aliter adueniens
ad monast̾ium ab abb̾e suscipitur. ꝙͣ
qui temptatus prius fuerit et proba¬
tus: nulluta unquã recusaturus.
quamlibet arduum ac difficile indig¬
num q tolerãcia alb̃is imperium.
uo uobis referam

Expanded text:
et bina et terna millia in iisdem viet bina et terna millia in iisdem viculis degere constabat. Nec sane ibi minorem putetis diversantium in multitudine monachorum esse virtutem, quam eorum esse cognoscitis qui se ab humanis coetibus removerunt. Praecipua, ut jam dixeram, ibi virtus et prima est obedientia; neque aliter adveniens a monasterii abbate suscipitur, quam qui tentatus prius fuerit et probatus, nullum umquam recusaturus, quamlibet arduum ac difficile indignumque toleratu, abbatis imperium. XVIII. Duo vobis referam
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat᷑: quem diui multuniq quesitĩs
uicdere non potui. Qui fere iam ante
quinquaginta annos a conuersacione
humana remotus: nullo uestis usu¬
s setis corporis sui tectus. nucditatem
suam diuino munere uestiebat. Hic
quociens eum religiosi uiri adire uo
luerunt cursu auia petens: congressꝰ
uitabat humanos. Hni tantii modo
ferebatur seante quinq̃nnũi p̾buisse¬
uidend̾. qui credo potenti fide id opti¬
nere ꝓmeruit. Cui inter multa colloqͥa
ꝑcunctanti. cur homines tantopere
uitaret: respondisse ꝑhibet᷑ eum qui
ab hominib frequentaret᷑ non posse ab
angłis srequentari. Inde non inm̾i¬
to recepta opinione multoꝵ fama
iuilgauerat: sanctum illum ab ange¬
lis uisitari. Ego autem asina monte
digressus. ad nilum flumen sum re¬
gressus: cuiꝰ ripas frequentib mona¬
st̾iis consertas utraq exparte lustra¬
ui. Plerumq uidi ut cdudum dixe¬
ram. uno in loco h̾itare centenos : s

Expanded text:
ferebatur, quem diu multumque quaesitum ferebatur, quem diu multumque quaesitum uidere non potui, qui fere iam ante quinquaginta annos a conuersatione humana remotus nullo uestis usu, saetis corporis sui tectus, nuditatem suam diuino munere nesciebat. hic quotiens eum religiosi uiri adire uoluerunt, cursu avia petens, congressus vitabat humanos. Uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere promeruit: cui inter multa collo juia percunctanti, cur homines tantopere vitaret, respondisse perhibetur, eum qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari: unde non immto recepta opinione multorum fama vulgaverat, Sanctum illum ab angelis visitari. Ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus sum, cujus ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustravi; plerumque vidi, ut dudum dixeram, uno in loco habitare centenos: sed
Abbreviated transcription (Latin):
lectum pridie attingere non audebat.
obiecit. S fera que uirulenta erant
ore discuciens: que innoxia nouerat
eligebat. Ita uir sanctus eius exem¬
plo quid edere. quid respuere debe¬
ret eloctus et periculum famis eua¬
sit. et herbarum uenena uitauit.
S longum est deomnib qui here¬
mum incolunt: comꝑta nob̾ uł au¬
dita memorare. Annum integrum
et septem ferme menles intra soli¬
tudines constitutus exegi: magis uir¬
tutis ammirator aliene: quam ꝙ ip̃e
tamarduum. atq difficile potuerim
temptare propositum. Sepius tamen
cum sene illo qui puteum et bouem
habebat habitauiz
uo beati antonii monast̾i̾a
uidi: que hodie q ab eiꝰ
discipulis incolunt᷑. Ad eum etiam
inquo locũ heatissimus paulus primꝰ
heremita est diuersatus accessi÷ ru¬
brum mare uidi: iugum signa mon¬
tis cuius summum cacumen celo pene
contiguum. ne quaqͣm ad iri pocest. In¬
ter huiꝰ recessus. anachorita esse aliqͥs

Expanded text:
lectum pridie adtingere non audebat, lectum pridie adtingere non audebat, obiecit: sed bestia quae uirulenta erant ore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus eius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitaui. Duo beati Antoni monasteria adii, quae hodieque ab eius discipulis incoluntur. ad eum etiam locum, in quo beatissimus Paulus primus eremita est diuersatus, accessi. rubrum mare uidi, iugum Sina montis, cuius cacumen caelo paene contiguum est et nequaquam adiri potest. inter eius recessus anachoreta esse aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
dedignatus ẽ munus ꝑ bestiam su¬
mere. cuiꝰ alium pocius interp̾tabat᷑
auctorem:
rat etiam alt̾ius anachorite¬
E
in illis regionib nom̃ illu¬
stre: qui in ea parte deserti que si
enis iungrair. habitabat. Hic cum
primum sead hecemum contulisset:¬
et herbis herbaꝵ q radicib quas p̾¬
dulces interdum et saporis eximii
fert arena. uitiaret: ignaꝰ grami¬
nis eligendi noxia plerumq carpe¬
bat. Nec erat facile uim radicum sa¬
pore discernere. quia om̃ia eque dul
cia: s pleraq occulciore natura. ui¬
rus letale cohibebant. Cum ergo
eclentem uis interna torqueret. et in¬
niensis dolorib uitalia uniu̾sa qͣ¬
terent᷑ ⁊ ac frequens uomitus. cru¬
ciatib non ferenclis. ipsam anime
sedem stomacho iam fatiscente dis¬
solueret: om̃ia penitꝰ que eẽnt e¬
denda formidans. septimum in¬
ieiuniis diem. sp̃u deficiente duce¬
bat. Cum ad eum fera cui ibicis
est nomen accessit: huic ꝓpius
astanti fascitulum herbaꝵ quem col¬

Expanded text:
dedignatus est munus per bestiam sumere, cujus alium potius interpretabatur auctorem. XVI. Erat etiam alterius anachoretae in illis regionibus nomen illustre, qui in ea parte deserti, quae est Syenes, habitabat. Hic cum primum se ad eremum contulisset, herbis herbarumque radicibus, quas praedulces interdum et saporis eximii fert arena, victurus, ignarus germinis eligendi, noxia plerumqbat. nec erat facile uim radicum sapore discernere, quia omnia aeque dulcia erant, sed pleraque occultiore natura uirus letale cohibebant. cum ergo edentem uis interna torqueret et inmensis doloribus uitalia uniuersa quaterentur ac frequens uomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho iam fatiscente dissolueret, omnia penitus quae sunt edenda formidans septimum ieiunus diem spiritu deficiente ducebat, cum ad eum fera, cui ibicis est nomen, accessit. huic propius adstanti fasciculum herbarum, quem col
Abbreviated transcription (Latin):
exnr̃is funde uiscerib : ac licet mnani miz¬
nere. solum ip̃m flore purpureo. et sua¬
ue retlolentib sparge graminib: Di¬
cestm̃ illi. s non aspere. non acerbe: cõ¬
pacientis alloquio. ñ ex probrantis elo¬
gioz E si uel te quondam uł me sem¬
per aulis uoliuisset. et martinum
magil quamilam quen nomirete
nolo fuisset imitatus: nunquam a
me tam crudelit̾ diparatus. ignoti
pulueris regione teneret᷑: Naufragi
sorte preclonis passus inmedio mari
mortem: et uix in extremo nactus lit¬
tore sepulturam. Nileant hoc opus
nocere uoluerunt. Nideant gloriam
suam: et uel nunc aduersum me gras¬
sari desinant uindicati. Hec cum maxi¬
me flebili uoce gemeremus. omnium
lacrimis ꝑ nr̃a lamenta commotis: cum
magna quidem martini ad miracione
s ñ iu minore ex nr̃i fletib dolore dis

Expanded text:
ex nostris funde uisceribus, ac licet inani muex nostris funde uisceribus, ac licet inani munere solum ipsum flore purpureo et suaue redolentibus sparge graminibus. dices tamen illi. sed non aspere, non acerbe, conpatientis alloquio, non exprobrantis elogio: quod si uel te quondam uel me semper audire uoluisset, et Martinum magis quam illum, quem nominare nolo, fuisset imitatus , numquam a me tam crudeliter disparatus ignoti pulueris syrte tegeretur, naufragi sorte praedonis passus in medio mari mortem et uix in extremo nanctus litore sepulturam. uideant hoc opus nocere uoluerunt, uideant gloriam suam et uel nunc aduersum me grassari desinant uindicati. Haec cum maxime flebili uoce gemeremus, omnium lacrimis per nostra lamenta commotis, cum magna quidem Martini admiratione, sed non minore ex nostris fletibus dolore dis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsim nouerit. tamen nunc precipue de
eo plura cognoscat: nec solum ibi cipria¬
num martirem suum. Quamuis sc̃o
illius sanguine consecrata. miretur.
Iam si ad leuem achaie sinum paululĩs
deuexus intraueris ⁊ sciat chorintus. sci¬
antachene non sapienciorem inachade¬
mia platonem: nec socratem incarcere
forciorem felicem quidem greciam q̃
donauerat habere martinũ. Cum uero
ad egyptum usq ꝑueneris: quãquam
illa suoꝵ sanctoꝵ numero et uirtutib¬
sit suꝑba. tamen non dedignet᷑ auclire.
qua illi uł uniuerse asie. insolo marti¬
no europa non cesserit.
eterum cum ierosolunam inde
petiturus uentis cursum uela ꝯ.¬
miseris: negocium tͥ nr̃i doloris iniuingo:
ut si unquam illustris illius ꝑtoloma¬
idis lictus accesseris sollicitus inquiras.
ubi sit consepultus ñr ille pomponius :
nec fasticdias uisitare ossa ꝑegrina: mul¬
tas illic lacrimas tam ex affectu tuo quã

Expanded text:
ti, uirum nouerit, tamen nunc praecipue de ti, uirum nouerit, tamen nunc praecipue de eo plura cognoscat, ne solum ibi Cyprianum martyrem suum, quamuis sancto illius sanguine consecrata, miretur. iam si ad laeuam Achaiae sinum paululum deuexus intraueris. sciat Corinthus. sciant Athenae, non sapientiorem in academia Platonem nec Socraten in carcere fortiorem: felicem quidem Graeciam, qdonauerit habere Martinum. cum uero ad Aegyptum usque perueneris, quamquam illa suorum sanctorum numero sit et uirtutibus superba, tamen non dedignetur audire. quam illi uel uniuersae Asiae in solo Martino Europa non cesserit. Ceterum cum Hierosolyma inde petiturus uentis rursum uela commiseris, negotium tibi nostri doloris iniungo. ut si umquam inlustris illius Ptolemaidis litus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus noster ille Pomponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex affectu tuo quam
Abbreviated transcription (Latin):
De marcino autẽ expectare non de¬
bes: ut ulla sit meta referendi.
lacius ille diffundit᷑ : quam ut nullo
ualeat sermone concludi. Ita interim de
illo uiro portabis orienti: S dum recur¬
ris duersas q regiones. loca. portus. in¬
sulas. urbesq pret̾legis: martini nom̃
et gloriam sparge ꝑpopulos. In primis
memento: non preterire campaniam: fft¬
simaxime cursus indeuio sit: non tam̃
tibi tanti sint uł magnaꝵ morae tulla
dispendia: quin illic ad eas illustrem ui¬
rum. ac toto laudatum orbe paulinũ:
Illi queso de primum sermonis nr̃i qͦ
uł hesterno confecimus: uł hodie dixi¬
mus uolumen euolue. Illi om̃ia refe xes.
illi cuncta recitabis: ut mox ꝑillũ sacͣs
uiri laudes roma cognoscat: sicut pri¬
mũ illum nr̃m libellum. non ꝑitaliã
tantum: s ꝑtotum etiam diffudit illi¬
racum. Ille martini non inuidus glori
estimator: ñ abnuet p̾sulem nr̃m. cum
suo felice componere. Inde si forte ad fri as¬
cam tranffretabis referes audita carta-

Expanded text:
de Martino autem exspectare non debes, ut ulla. sit meta referenti: latius ille diffunditur, quam ut ullo ualeat sermone concludi. ista interim de illo uiro portabis Orienti, et dum recurris diuersasque oras , loca, portus, insulas urbesque praeterlegis, Martini nomen et gloriam sparge per populos: in primis memento non praeterire Campaniam: etsi maxime cursus in deuio sit, non tamen tibi tanti sint uel magnarum morarum ulla dispendia , quin illic adeas inlustrem uirum ac toto laudatum orbe, Paulinum: illi, quaeso te, primum sermonis nostri, quod uel hesterno confecimus uel hodie diximus, uolumen euolue: illi omnia referes, illi cuncta recitabis, ut mox per illum sacras uiri laudes Roma cognoscat, sicut primum illum nostrum libellum non per Italiam tantum, sed per totum etiam diffudit Illyricum. ille Martini non inuidus gloriaaestimator non abnuet praesulem nostrum cum suo Felice conponere. inde si forte ad Africam transfretabis, referes audita Carthag
Abbreviated transcription (Latin):
uiri duos scripsit: quos dialogos
uolinit  uocitari. In quib non nulla
deuiitutib heremitaꝵ. anachoritar ue.
referente postumiano inseruit: s innullo
Quem apłit sanctisc priorib exequanit:
ita ut etiam diceret. felicem quidem gre¬
ciam que meruit audire apłm predican¬
tem: sed nec gallias axp̃o derelictas. qͥ¬
b donauerit habere martinum.

Expanded text:
viri duos scripsit, quos dialogos viri duos scripsit, quos dialogos voluit vocitari. In quibus nonnulla de virtutibus heremitarum anachoritarumve, referente Postumiano, inseruit. Sed in nullo quem apostolis sanctisque prioribus exaequavit, ita ut etiam diceret: Felicem quidem Graeciam, quae meruit audire apostolum praedicantem; sed nec Gallias a Christo derelictas, quibus donavit habere Martinum.
Abbreviated transcription (Latin):
paracdisum susciperet. qua idem reclẽp
semꝑ celebrauerat impollute: post mun¬
di p̾ssuras. dominica die locaret᷑ inreqͥe:¬
dueniens quidam deodomun¬
dis nomine. audiendi loquẽ¬
tclianis dieb ad sanctam basilicam
tacurbebat: et inclinans se ad oracionẽ.
iabia tantum mouebat. Nam nullam
uocem poterat emittere. Sensu integͦ:
S multatus uocis officio. Quitam
ꝓmite uidebatur orare: ut flere cerne
b erogabat. Et stipem abaliis nutu po¬
stulans: stipenclia indigentib porrigebat.
Cum q in loco illo sancto inhas deuocio
ne ꝑtrium annoꝵ spacia cõmoratus fu¬
isset: quadam die adiuina pietate :¬
monitis uenit ante sc̃m altare. Et stãs
oculis incelum eleuatis et manib: e¬
rupit abore eius riius sanguinis cum
putrecline. Et conspuens interram. cep̾
grauit̾ gemere: et creare partes nescio
quas cum sanguine: itaut putaretur
ꝙ aliquis ferramento guttur euis in¬
cideret. S et tabes ex ore illius tanꝙͣ

Expanded text:
paradiso susciperet, qua idem Redemptoparadiso susciperet, qua idem Redemptosemper celebraverat inpollutae, post mundi pressuras dominica die locaretur in reqdveniens quidam Theodomundus nomine, audiendi loquentidianis diebus ad sanctam basilicam recurrebat, et inclinans se ad orationem, labia tantum movebat. Nam nullam poterat vocem emittere sensu integre, sed multatus vocis officio. Qui tam prompte videbatur orare, ut flere cernerbus erogabat, et stipem ab aliis nutu postulans, stipendia indigentibus porregebat. Cumque in loco illo sancto in hac devotione per trium annorum spatia commoratus fuisset, quadam die a divina pietate commonitus, venit ante sanctum altare; et stans oculis ad caelum elevatis et manibus, erupit ab ore eius rivus sanguinis cum putredine. Et conspuens in terram, coepit graviter gemere et excreare partes nescio quas cum sanguine, ita ut putaretur, quod aliquis ferramento gutture incideret. Sed et tabes ex ore illius tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
rat offensam: Et enim inficlelib obiur¬
gacionis uerba non proderunt. fĩcdeli¬
b autem: satisfaciet exemplum. ¶etĩi
ego ita uirtutem huiꝰ uirginis pretlica¬
bo: ut tamen nichil illisq ad martin¬
um uidendum exlonginquis regio¬
nib sepe uenerunt. arbitrer derogan¬
dum. Siquidem hoc beatum uirum fre¬
quent̾ affectu: etiam angłi frequenta

Expanded text:
rat offensam: etenim infidelibus obiurrat offensam: etenim infidelibus obiurgationis uerba non proderunt, fidelibus autem satisfaciet exemplum. uerum ego ita uirtutem huius uirginis praedicabo, ut tamen nihil illis, quae ad Martinum uidendum ei longinquis regionibus saepe uenerunt, arbitrer derogandum, siquidem hoc beatum uirum frequenter affectu etiam angeli frequenta
Abbreviated transcription (Latin):
puentlam: que eẽt multis sacerdotib
preferentla: Aucliant queso uirgines
istud exemplum: ut fores suas si eas ma¬
li obsidere uoluerint. etiam bonis cla¬
udant. Et no ase improbis sit liber
accessus: non uereantur excludere e¬
tiam saceidotes. Totus hoc mundus
exaudiat: uideri se amartino uirgo
non passa est. Non utiq illa qu̾ecunq
a se reppulit sacerdotem: s in eus ui¬
ri conspectum puella nonuenit: quẽ
uiclere salus uidencium fuit. Quis
autem hoc alius pret̾ martinum sa¬
cerdos. non ad suam iniuriam retulis¬
set: Quos aduersum sanctam uirgi¬
nem motus: quantas qͣue iras mente
concepisset: Hereticam iudicasset:⁊
anachematirandam eẽ. cdecreuisset: Qͣ
uero illi beate anime. illas uirgines p̾¬
paebent obiuasꝰ sacerdoti. que comuniua
sumptuosa disponunt ÷ que una pa¬
riter accuibunt: S ꝙͦ me clucit oracio:
Paululum iste liberior sermo reprimẽ¬
dus est: ne maliquoꝵ forsitan incur¬

Expanded text:
puendam, quae esset multis sacerdotibus puendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis sit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacerdotes. totus hoc mundus exaudiat\': uideri se a Martino uirgo non passa est. non utique illa quemcumque a se reppulit sacerdotem, sed in eius uiri conspectum puella non uenit, quem uidere salus uidentium fuit. quis autem hoc praeter Martinum sacerdos non ad suam iniuriam rettulisset? quos aduersum sanctam uirginem motus quantasque iras mente concepisset ? haereticam iudicasset et anathemandam esse decreuisset. quam uero illi beatae animae illas uirgines prpraebent obuias sacerdoti, quae conuiuia sumptuosa disponunt, quae una pariter discumbunt! sed quo me ducit oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incur
Abbreviated transcription (Latin):
intestimonium uirtutis sue. esse habi¬
turam: ad quam tanti nominis sac¬
dos. deposito propositi rigore ueniss.
herum illa fortissima uincula ꝓpositi:
ne martini quidem cõtemplacione la¬
xauit. Ita uir beatus accepta ꝑaliam
feminãm excusacione laudabili: ab
illius forib que uicdencdam se salutã¬
damq non dederat. letus abscessit:
Ouirginem gloriosam: que neamar¬
tino quidem passa est se uideri. O
martinum beatum. qui illam repul¬
sam non ad contumeliam suam du¬
et set magnifians iliuil cum
exultacione uirtutem. inusitatum
in his dum taxat regionib gaudebat.¬
reꝑisse exẽplũ. G cum haut longe ab
illa uillula nos manere nox imminẽs
coegisset: senium beato uiro eadem
illa uirgo transmisit. fecit q martiꝰ:
qͦd antẽ non fecerat. Nullius enim ille
unquam xenium. nullius munus
accepit: nichil ex his que uirgo uene¬
rabilis. miserat refutauit dicens. Bene¬
dictionem illius a sacerdote minime res¬

Expanded text:
in testimonium uirtutis suae esset habiin testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Martinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius cum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Martinus, quod ante non fecerat — nullius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit —: nihil ex his, quae uirgo uenerabilis miserat, refutauit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime res
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier inquit uiroꝵ castra ñ adeat:
acies militum separata consistat: ꝓ¬
cul femina in suo degẽ tabernaculo.
sit remota: Cum temptibilem enim
reddit exercitum: si uiroꝵ cohortib
turba feminea misceatur: Miles in
lier seintera muroꝵ mumimenta c̃¬
tineat. Habet et illa gloriam suam:
sipudicitiã uiro absente seruauerit:
Quius hec prima uirtus et cõsumma¬
a uictoria est: non uideri.
lluad uero osulpici meminisse te credo
quo affectu nobis. cum et tu coram ad¬
ases. illam uirginem precdicaret: que
ita sepenitus ab om̃ium uiroꝵ ocuł
remouisset÷ ut ne ip̃m quidem ad se
martinum cum eam ille officii causa
uisitare uellet ad miserit. Nam cum pret̾
agellum illius preteriret. inquo seiam
ante complures annos pudica cohibe¬
bat: audita fide illius atq uircute
diuertit. ut tam illustris meriti puel¬
lam religioso officio ep̃c honoraret:
Nlos consequentes: gauisuram illam
uirginem putabamus. Si quidem h̃oc

Expanded text:
mulier, inquit, uirorum castra non adeat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea misceatur. miles in lier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri. Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo affectu nobis, cum et tu coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposito eẽ. nociturum: se solo conui¬
gis uti uelle solacio. Porro ne rursus
se in sua reuoluerant: ñ ẽe metuenclĩ
Se esse militemxͥ. illam quoq ineadẽ
milicie sacramenta iurasse dicebat:
pateret᷑ ep̃c sanctus. et sexum suum
fidei merito nescientes. pariter mili¬
tare. Tum martinus. Uerba uobis
ip̃a dicturus sum: Dic mͥ inquit si
unquam inbello fuisti si in aciem ꝯ¬
sticisti : At ille respondit ⁊ frequent̾
Ad hec martinus. Dic ergo mͥ slum¬
quid inilla acie que armata inpreli¬
o parabatur. aut iam aduersus ho
stilem excercitum collocato cõminus
pede. districto ense pugnabas ⁊ llã
feminam stare aut pugnare uicdisti:
Tum demum miles confusus erubis¬
it ÷ gr̃as agens. errori suo se ñ fuisse
ꝑmissum: nec asꝑa increpacione uer¬
boꝵ. s uera et racionabili scdm ꝑso¬
nam militis. comꝑatione correctũ.
Martinus autem conuersus ad nos: sic̃
eum frequens fr̃m turba uallauerat.

Expanded text:
proposito esse nociturum : se solo coniuproposito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle solacio, porro ne rursus se in sua reuoluerent, non esse metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem militiae sacramenta iurasse: pateretur episcopus sanctos et sexum suum fidei merito nescientes pariter militare. tum Martinus — uerba uobis ipsa dicturus \'sum — dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti ? at ille respondens, frequenter, ad haec Martinus: dic mihi ergo: numquid in illa acie, quae armata in proelium parabatur aut iam aduersustilem exercitum collato cominus pede, districto ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnare vidisti? Tunc demum miles confusus erubuit, gratias agens, errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione verborum, sed vera et rationabili secundum personam militis comparatione correctum. Martinus autem conuersus ad nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ta species et deo digna: nichil enim
uirginitati est comparandum. Ita
et illi qui ꝯiugia fornicationi ꝯꝑant
uehement̾ errant : Eilli qͥ ꝯiugia uͥgi¬
nitati eqnͣ da estimant: miseri penitꝰ: stłt
st̃. Uer̃ hec a sapientib tenẽda distinctõẽ
ut ꝯiugiũ ꝑtineat adueniã uͥginitaᷤᷤspͤtet
ad głam: fornicatio deputet᷑ ad pe¬
nam. nisi satisfactione purgetur.
iles quidam
cingulum in eccłia mona¬
cͥum ꝓfessus abiecerat: cellulam si¬
bi eminus inremoto quasi heremita
uicturus erexerat. Int̾ea astutus in¬
micus. uariis cogitacionib brutũ
pectus agitabat: ut coniugem suam
quam martinus inmonast̾io puel¬
larum ẽe preceperat. uoluntate muta¬
ta secum pocius uellet habitare. Ad¬
iit. gͦ. martinũ fortis heremita: ꝙͥ
haberet animi confitetur. Ille uero
uehement̾ ab nuere: feminsam uͦ rur¬
sul iam monacho ñ marito. incon¬
grua racione misceri: Posttremo cũ
mils inifart: asitmans nehil he

Expanded text:
ta species et Deo digna: nihil enim ta species et Deo digna: nihil enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui coniugia fornication comparant, uehementer errant, et illi qui coniugia uirginitati aequanda aestimant, miseri penitus et stulti sunt. uerum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut coniugium pertineat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur. Miles quidam cingulum in ecclesia, monachum professus, abiecerat: cellulam sibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexerat. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata secum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. ille uero uehementer abnuere, feminam uiro rursus, iam monacho, non marito, incongrua ratione misceri. postremo cum miles insisteret, adfirmans nihil hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Uem recens
tonsam forte conspexerat euã¬
głicum inquit mandatum ita com¬
pleuit. Ouas habuit tunicas: unam
ea largita est non habenti. Ita gͦ et
uos facere debetis.tem cum su¬
bulcum algentẽ ac pene nudum in
pellicia ueste uidisset: eninquit a¬
dam eiectus de paradiso. inueste pel¬
licia sues pascit. Sed nos illo uetere de¬
posito qui ad huc inmanet: nouum
adam pocius inluamus:
ues exparte prata deparaue¬
rant: porci etiam nonnulla
suffoderant: pars cetera que mane¬
bat illesa diuersis florib quasi pic¬
ta uernabat. Speciem inquit gerit
pars illa coniugii. que pecore de pa¬
sta. et si non penitus gram amisit her¬
barum: nullam tamen floꝵ retinet
dignitatem. Illa uero quam porci pe¬
onil imaginem Eftlam pretendit
Ceterum illa illa porcio que nullam
sensit iniuriam. głam uirginitatis
ostendit: herbis fecunda luxuriat:
feni in ea fructus exuberat: et ultra oẽm
speciem clistincta florib quasi gem¬
mis micantib ornata racliat. Bea¬

Expanded text:
uem recens tonsam forte conspexerat. euangelicum, inquit, mandatum ista conpleuit: duas habuit tunicas, unam earum largita est non habenti: ita ergo et uos facere debetis. item cum subulcum algentem ac paene nudum in pellicia ueste uidisset, en, inquit, Adam eiectus de paradiso in ueste pellicea sues pascit: sed nos illo uetere deposito, qui adhuc in isto manet, nouum Adam potius induamus. boues ex parte prata depauerant, porci etiam nonnulla suffoderant: pars cetera, quae manebat inlaesa, diuersis floribus quasi picta uernabat. speciem, inquit, gerit pars illa coniugii, quae a pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: illa uero, quam porci peionis imaginem foedam protendit: ceterum illa portio, quae nullam sensit iniuriam, gloriam uirginitatis ostendit: herbis fecunda luxuriat, foeni in ea fructus exuberat et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. bea
Abbreviated transcription (Latin):
sanabilis mali peste premeretur. Ne¬
rumꝰ sta ei pacientie et tranquillitatis
exempla referce sepius galle debueras:
ut sciret irasci. et sciret ignoscere. Qi
si istum ip̃m breuiter insertum sermo¬
nem meum ĩ se ꝓlatum forte cognone¬
rit: sciat magis non ore inimici. qm
amici anumo me locutum. Quia si fie¬
riposset optarem: ut martino pocius
ep̃o quam phalari tiranno similis di¬
tio patimn luauis est.ccanseamia
ad martinum nr̃m galle redeamus. Tũ
ego cum iam ad esse uesꝑͣm occiduo so¬
le sentirem: dies inquam abiit postu¬
miane. Surgendum est: simul tais¬
tudiosis auditorib cena debetur.

Expanded text:
sanabilis mali peste premeretur. uesanabilis mali peste premeretur. uerum ista ei patientiae et tranquillitatis exempla referre saepius, Galle, debueras, ut nesciret irasci et sciret ignoscere. qui si istum ipsum breuiter insertum sermonem meum in se prolatum forte cognouerit, sciat non magis ore inimici quam amici animo me locutum, quia, si fieri posset, optarem ut Martino potius episcopo quam Phalari tyranno similis ditio parum suauis est, transeamus et ad Martinum nostrum, Galle, redeamus. Tum ego, cum iam adesse uesperum occiduo sole sentirem, dies, inquam, abiit, Postumiane: surgendum est: simul tam studiosis auditoribus cena debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tinum labor iste difficilis: ut ignosc̾et
suplianti. Punt et ipi et nobis oñ¬
b sanctus exponit. qualiter illum ade¬
monib uidisset agitari: se conuieiis nõ
moueri: que magis illi aquo eent effusa
nocuissent. Ex inde cum idem bri cͥius
multis apud eum magnisq crimini¬
b ꝑ sepe premeretur ÷ cogi non potu¬
it. ut eum aprbro submoueret. ne su¬
am ꝑsequi uideretur iniuiriam: illd
sepe cõmemorans. Si xp̃c udam pas¬
sus est. cur ego non paciar brictium. Ad
hec postumianus. Aucdiat inquit istd̃
exemplum nͣr iste de proximo. Quicũ
sit sapiens. immenor presenciũ. imme¬
mor futuroꝵ ÷ si fuerit offensus insanit.
insua se non habens potestate: seuit
inclericos ⁊ grassat᷑ in laicos: dotum q cer¬
raꝵ orbem. in suam commouit ulcio¬
nem. In qua ꝑtriennium iugiter di-¬
micacione consistens. nec tempore nec ra¬
dione sedatur: dolenda hominis et mi¬
serantla condicio: etiam si hac sola in¬

Expanded text:
tinum labor iste difficilis, ut ignosceret tinum labor iste difficilis, ut ignosceret supplicanti. tunc et ipsi et nobis omnibus sanctus exposuit, qualiter illum a daemonibus uidisset agitari: se conuiciis non moueri, quae magis illi, a quo essent effusa , nocuissent. exinde cum idem Brictio multis apud eum magnisque criminibus persaepe premeretur, cogi non potuit ut eum a presbyterio submoueret, ne suam persequi uideretur iniuriam, illud saepe commemorans: si Christus ludam passus est, cur ego non patiar Brictionem ? Ad haec Postumianus, audiat, inquit, istud exemplum noster iste de proximo. qui cum sit sapiens, immemor praesentium, immemor futurorum: si fuerit offensus, insanit in sua se non habens potestate: saeuit in clericos, grassatur in laicos, totumque terrarum orbem in suam commouet ultionem: in qua per triennium iugiter dimicatione consistens nec tempore nec ratione sedatur. dolenda hominis et miseranda condicio, etiamsi hac sola in
Abbreviated transcription (Latin):
ba cohiberet. S ita ineo nequam sp̃s
redundabat: ut ne sua quidem illi qͣm¬
uis uana ad modum mens sub esset. Tre¬
mentib enim labiis. incerto q uultu.
de color prefurore rotabat uerba peccati.
seasserens sanctiorem: quippe qui apri¬
mis annis inmonast̾io inter sacras ecle¬
sie disciplinas ip̃o martino eclucante
creuisset ÷ martinum uero ⁊ aprincipio
ꝙ ip̃e diffiteri non posset milicie actib
sorluisse: et nunc ꝑmanes suꝑsticiones
⁊ phantasmata uisionum. ridicula ꝓr¬
sus inter deliramenta senuisse. Hec cũ
multa atq alia etiam. que reticere me¬
luis est acerbiora uomuisset: egressus
tandem furore saciato quasi qui se penit᷑
uindicasset : rabidus ea parte qua ue
martini orationes fugatis ab illius cor¬
de demonib. reductus inpenitenciam
mox reuertitur: atq ad martini se geniz
a ꝓst̾nit ueniam poscens. fatetur erro¬
rem:nec sine demone se fuisse tandem
sanior conficetur: Non erat apud mar-¬

Expanded text:
ba cohiberet. sed ita in eo nequam spiritus ba cohiberet. sed ita in eo nequam spiritus redundabat, ut ne sua quidem illi, quamuis uana admodum, mens subesset : trementibus labiis incertoque uultu decolor prae furore rotabat uerba peccati, 88 asserens sanctiorem, quippe qui a primis annis in monasterio inter sacras ecclesiae disciplinas ipso Martino educante creuisset : Martinum uero et s principio, quod ipse diffiteri non posset, militiae actibus sorduisse, et nunc per inanes superstitiones et fantasmata uisionum ridicula prorsus inter deliramenta senuisse. haec cum multa adque alia etiam, quae reticere melius est, acerbiora uomuisset, egressus tandem furore satiato, quasi qui se penitus uindicasset, rapidis ea parte qua uenMartini orationes fugatis ab illius corde daemonibus, reductus m paenitentiam. mox reuertitur adque ad Martini se genua prosternit : ueniam poscit, fatetur errorem nec sine daemone se fuisse tandem sanior confitetur. non erat apud Mar
Abbreviated transcription (Latin):
nosts om̃es sed signeo resedisset. ui¬
det duos dem es. inexcelsa illa que
monast̾io s eminet rupe consistere:
tii: ugͫ istius modi ad hortacionis e¬
mi Eia de brictio. eia de brictio: Cer¬
Pam credo miserum eminus ꝓpinqͣn¬
em: conscii quantam illi rabiem sp̃s
suscitassent. Nec mora brictius furibun¬
dus irrupit. Ibi plenus in sania: euo¬
muit inmartinum mille conuicia. Ob¬
iurgatus enim priclie abeo fuerat. cur
qui nicħ umqmͣ ante dericatum:. Quip¬
pe qui monastio ab ip̃o martino nutri¬
tus. habnisset: equos aleret ⁊ mancipia
conꝑaret. Nam illo tempore arguebatur
amultis: ꝙ non solum pueros s etiam¬
prelas sertis uisrab cocuisetr. Quib
rehintelicisimis insans fale comoe̾
et ut credo precipue demonum illoꝵ. a¬
gitatus instinctu. martinum ita agres¬
sus est. ut nix manib temperaret ÷ cũ
quidem sẽs uultu placido. mente tran¬
quilla. infelicis amenciam ꝑmitia uer¬

Expanded text:
nostis omnes, sedili ligneo resedisset, vinostis omnes, sedili ligneo resedisset, vidit duos daemones in excelsa illa quae monasterio supereminet rupe consistere, em istiusmodi adhortationis emittere: Heia te, Brictio; heia te, Brictio. Credo cernebant miserum eminus propinquantem, conscii quantam illi rabiem spiritus suscitassent. Nec mora, Brictio furibundus irrupit, ibi plenus insaniae evomuit in Martinum mille convicia. Objurgatus enim pridie ab eo fuerat, cur qui nihil umquam ante clericatum quippe qui in monasterio ab ipso Martino nutritus habuisset, equos aleret, mancipia compararet: nam jam illo tempore arguebatur a multis, non solum pueros bapuellas scitis uultibus coemisse. quibus rebus infelicissimus insano felle commotus et, ut credo, praecipue daemonum illorum agitatus instinctu, Martinum ita adgressus est, ut uix manibus temperaret, cum quidem sanctus uultu placido, mente tranquilla infelicis amentiam per mitia uer
Abbreviated transcription (Latin):
usib quesisse nideamur:
uecurrunt hoc loco illius iu¬
Iri magna miracula: que faci¬
lius ammirari possumus quam referte
Agnoscitis ꝓfecto ꝙ dico. Multa sunt il¬
lius miracula que non queant explica¬
ri: uelud istud est ꝙ nescio. anita ut
gestum est anob̾ possit exponi. Quidã
gestum e frib nomen ñ ignoratis. sed
celanda ꝑsona est: ne sc̃o uiro uerecũ¬
diam fecerimus. Quidam ergo cum
ad fornaculam illiꝰ carbonũ copiam
raperisset. et ad mota sebi lelula. diuna¬
ricatis pedib suꝑ ignem illum. nudato
inguine: resideret: continuo martinus
factam sacro degmini sensit iniuriam.
magna uoce ꝓclamans. Quis inquit nu¬
datato inguinel nr̃m incestat habitacu¬
lum: Hoc ubi ille audiuit fr̃. et ex
consciencia ꝙ increpabat᷑ agnouit:. ꝯn¬
tinuo adnos cucurtit exanimis: ꝓudo¬
rem suum non sine martini uixite con¬
fessus.
uodam itidem q dum inarea¬
que parua aynodum taber¬
naculum illuis am ͭ ebat. millo suo ꝙ

Expanded text:
usibus quaesisse videamur. Succurrunt hoc loco illius viri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. Agnoscitis profecto quod dico: multa sunt illius quae non queunt explicari: veluti istud est, quod nescio an ita, ut gestum est, a nobis possit exponi. Quidam e fratribus nomen non ignoratis; sed celanda persona est, ne sancto viro verecundiam fecerimus, quidam ergo cum ad fornaculam illius carbonum copiam reperisset, et admota sibi sellula divaricatis pedibus super ignem illum nudato inguine resideret; continuo Martinus factam sacro tegmini sensit injuriam, magna voce proclamans: Quis inquit nudato inguine nostrum incestat habitaculum? Hoc ubi ille frater audivit, et ex conscientia quod increpabatur agnovit; continuo ad nos cucurrit exanimis, pudorem suum non sine Martini virtute confessus. XV. Quodam itidem die, dum in areaquae parva admodum tabernaculum illius ambiebat, in illo suo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Pra enim erat sollicitudo inde marti¬
no: ut non solum xp̃ianos qui sub il¬
la erant occ̃one uexandi: s ip̃osstiam
hereticos liberaret. Nerum primo dieat¬
q altero suspendit hominem callidus
imperator: siue ut rei pondus impo¬
neret. siue quia nimis sibuimplicabi¬
lis erat: seu qr ut pleriq tum arbit᷑¬
bantur auaricia repugnabat. Siqui¬
dem inbona eoꝵ inhiauerat. fertur
enim ille uir multis bonisq astibus
ex hausto suꝑiorib principib rei publi¬
ce erario. pene semper inepedicione at¬
q procinctu belloꝵ ciuilium constitutꝰ:
facile excusabitur. quib libet occ̃onib
concurrunt. p̾dempnatos se con¬
querentes ⁊ actum ẽẽ de suo om̃iũ

Expanded text:
pia enim erat sollicitudo Martipia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos qui sub illa erant occasione vexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. Verum primo die atque altero suspendit hominem callidus imperator, sive ut rei pondus imponeret, sive quia nimis sibi implacabilis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, avaritia repugnabat: siquidem in bona eorum inhiaverat. Fertur enim ille vir multis bonisque actibusexhausto superioribus principibus reipublicae aerario, pene semper in expeditione atque procinctu bellorum civilium constitutus, facile excusabitur, quibuslibet occasionibus concurrunt, praedamnatos se conquerentes: actum esse de suo omniu
Abbreviated transcription (Latin):
estimaret᷑. Hec nequaquam. placitura
martino ep̃i senciebant ÷ s male consci¬
is illa uel molestissima erat cura. ne se
abeoꝵ comnione adueniens abstineret:
non de futuris qui tanti uiri constan
cam premissa auctoritate. sequerent᷑.
Ineunt cum imperatore consilium. ut
missis obuiam magistri officialib.
urbem illam ꝓpius uetaret᷑ accedere: ni¬
si se cum pace ep̃oꝵ ibi consistencium.
affore pateretur. Quos ille calide est fru¬
stratus. Profitetur secum pace xͥ esse uẽ¬
turum. Post cremo ingressus noctur¬
as tempors adũt eccliam tantũ õos
gͣia post tadie palatiuim pecit: prat̾
multas quas euoluere longum est has
principales peticiones habebat. ꝓnar¬
sete comite et leucadio preside: quoꝵ
ambo graciani parcium fuerant ꝑti¬
naciorib studiis. que non est. huius
temporis explicare. iram uictoris emeri¬
ti. Illa precipua cura: ne tribuni cum
iure glaclioꝵ ad hispanias mitterent᷑.

Expanded text:
aestimaretur. haec nequaquam placitura aestimaretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non deftiam praemissa auctoritate sequerentur. Ineunt cum imperatore consilium, ut missis obviam Magistri officialibus urbem illam propius vetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. Quos ille callide frustratus profitetur, se cum pace Christi esse venturum. Postremo ingressus nocturno tempore, adiit ecclesiam tantum orationis gratia: postridie palatium petit. Praeter multas, quas evolvere longum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete comite, et Leucadio praeside, quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae non est hujus temporis explicare, iram victoris emeriti. Illa praecipua cura, ne tribuni cum jure gladiorum ad Hispanias mitterentur: