comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerecundia confundat. erubesce sydon in qua
muillus uirtuti locus. nilla salutis cura. milla
uiuentũs pexeubus patriȩ bello dedita. armis
ꝙ excita. s omnis sollicitudo de questti. omne
studium mercaturȩ. Semen inquit mercato¬
ano si non ex uoluntate sed ex necessitate curas
suas ce oꝑa componit: Ubi enim decreta neces¬
sitas. ibi inhonorata industria. Multa dixi¬
mus plura nolumus nequis ea quȩ a nobis
de illoꝵ assertionibus usurpant᷑ ad refellend
ad cognoscendum assumpta arbitret᷑. Nam
quȩ pueri risimus. ea senes cõmemorare qui pos
signa & in tempora & in dies & in annos. Be
signis diximus. Temꝑa aũt quȩ sune. nisi mu¬
tationum uices. hiemps. uer. estas. atq au¬
tunnus: In istis gͥ cemporib aut uelocior ẽ
tranfitussolis. aut tardior. Alia enim ꝑstrin¬
git radiis suis. alia inflaminat caloribus. Ita¬
ꝙ cum sol meridianis partibus immoratur.
hiemps nobis est.Nam cum sol longiꝰ abest

Expanded text:
verecundia confundat. Erubesce, Sidon, in qua verecundia confundat. Erubesce, Sidon, in qua nullus virtuti locus, nulla salutis cura, nulla juventus pro excubiis patriae bello dedita, armisque exercita, sed omnis sollicitudo de quaestu, omne studium mercaturae. Semen, inquit, mercatoano, si non ex voluntate, sed ex necessitate curas suas et opera componit? Ubi enim decreta necessitas, ibi inhonorata industria. CAPUT V. Multa diximus, plura nolumus; ne quis ea quae a nobis de illorum assertionibus usurpantur ad refellendum, ad recognoscendum assumpta arbitretur. Nam quae pueri risimus, ea senes commemorare qui posigna et in tempora et in dies e his annos. de signis diximus, tempora autem quae sunt nisi mutationum uices, hiems, uer, aestas atque autumnus ? in istis igitur temporibus aut uelocior est transitus solis aut tardior; alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus. itaque cum sol meridianis partibus inmoratur, hiemps \' nobis est. nam cum sol longius abest,
Abbreviated transcription (Latin):
sue natiuitatis inueniat᷑ receptaculis horreoꝵ.
si ita natus est ut esdiuitiȩ absq oꝑa fluant:
Uciq oꝑatur ut sibi spontaneos reditus sine
ullo semine t̾ra parturiat. non uomerẽ aruisim¬
primat. non curuȩ manus falci admoueat. non
legende uindemiȩ subeat expensam. sed ultro e
in omnes ferias fluentia uina fundantur. sponte
eoleum nullis inserta caudicibus sil uestris olee
bacca defudet. nec diffusi equoris tranffretator pe
riculum ꝓprie salutis sollicitus mercator horrescat.
cui ocioso potest quadam ut anint sorte genitali
diuitiarum thesaurus illabi.S non hec ẽ uni¬
uersoꝵ sententia. Bemꝙ impiger depresso ara¬
tro terram scinditagricola. nudus arat nuidus
serit. nudus sole feruent: to̾tas estu in area terit
fruges. & negociator impatiens flantibus euras
in tuco plerumq nauigio sulcat mare. Unde
importunitatẽ eoꝵ temeritatẽq condempnans
cula uos non mouent uel pudor comprimat

Expanded text:
suae natiuitatis inuehat receptaculis horreorum ? suae natiuitatis inuehat receptaculis horreorum ? si ita natus est, ut ei diuitiae absque opera affluant, utique operiatur, ut sibi spontaneos reditus sine ullo semine terra parturiat, non uomerem aruis imprimat, non cnruae manus falci admoueatadmoneat, non legendae uindemiae subeat expensam, sed ultro ei in omnes serias iiuentiafluentia uina fundantur, sponte ei oleum nullis inserta caudicibus siluestris oleae baca desudet. nec diffusi riculum, propriae salutis sollicitus mercator horrescat, cui otioso potest quadam, ut aiunt, sorte genitali divitiarum thesaurus illabi. Sed non haec est universorum sententia. Denique impiger depresso aratro terram scindit agricola, nudus arat, nudus serit, nudus sole fervente tostas aestu in area terit fruges: et negotiator impatiens flantibus euris intuto plerumque navigio sulcat mare. Unde importunitatem eorum, temeritatemque condemnans cula vos non movent, vel pudor comprimat,
Abbreviated transcription (Latin):
Cotidie gͦ reges nascerentua. nec regalis infilio
transmitteret᷑ successio. sed semꝑ exdiuerso sta¬
tu quib imꝑiales ad quirerent potestates ori¬
rentua. Quis gͥ regum genituram filii sui col¬
ligit. si ei debeatur imꝑium. & non ꝓprii succes¬
sionẽ regni in suo transcribit arbitrio. Legimꝰ
cerde quod abia genuit asaph. asaph genuit
iosaphat. iosaphat genuit ioram. ioram genu¬
it ochoriam. & reliqua. omnis usq ad captiuita¬
tem ꝑ reges generis parit & honoris ducta
successio ẽ. Numquid quia reges fuerunt sig
nis celestibus formandos mocussuos imꝑare po¬
tuerunt. Quis enim hominum pot̃ inhis hr̃e
dominatum: deinde si ad necessitatẽ genitalẽ
aut pena impbis decernit. aut seruritas defert᷑
innoxiis: cur non uenia datur eis. cum utiq ut
ipsi aiunt. non sua uoluntate s ex necessitate
deliquerint: Cur gͦ laborat agricola. & non ma¬
gis expectat. ut inelaboratus fructus priuilegio

Expanded text:
Quotidie ergo reges nascerentur, nec regalis in filios Quotidie ergo reges nascerentur, nec regalis in filios transmitteretur successio: sed semper ex diverso statu, qui jus imperialis acquirerent potestatis, orirentur. Quis igitur regum genituram filii sui colligit, si ei debeatur imperium, et non proprio successionem regni in suos transcribit arbitrio? Legimus certe quod Abia genuit Asa, e t Asa genuit Josaphat, et Josaphat genuit 71 Joram, et Joram genuit Oziam ; et reliqua omnis usque ad captivitatem per reges generis pariter et honoris ducta successio est. Numquid quia reges fuenis caelestibus formandos motus suos imperare potuerunt? quis enim hominum potest in his habere dominatum? deinde si ad necessitatem genitalem, aut poena inprobis decernitur aut securitas defertur innoxiis? cur non uenia datur reis, cum utique, ut ipsi aiunt, non sua uoluntate, sed ex necessitate deliquerint? cur laborat agricola et non magis expectat, ut inelaboratos fructus priuilegio
Abbreviated transcription (Latin):
conspexit. saturni ei sydus occurrit:. Aueratoe
soluit. Sed eorum sapientia tele aranee cõpa¬
ratur. in qua si culex aut musca incidit. exu¬
ere se non potest.Si uͦ ualidioꝵ ammantiũ
ullum genus incurrisse uisum est ꝑtransi¬
uit. & casses rumpit. infirmos atq manes
laqueos dissipauit. Talia funt recia mania¬
chaldeoꝵ. ut in his infirmi hereant. ualidio¬
tis lensui ostasiont labee non posint.
Itaq uos qui ualidiores estis cum uidetis mathe¬
inaticos. dicite telam araneȩ dexuerunt. que nec
usum aliquem potest habere nec uincula. si tu
non quasi culex aut musca lapsum tuȩ infir¬
mitatis in curras. s quasi passer aut columba
casses inualidos p̃petis uolatus celeritate dis¬
soluas. & enim quis prudentiũ credat quo
signoꝵ motus qui ad diem sepe mutantur
et multiplierẽ in se recurrunt. insignia defe¬
runt potestatũ. Nam siita eẽt quante ad diem
regalium natiuitatum exprimuntua figure:

Expanded text:
conspexit. Saturni ei sidus occurrit: avertit seconspexit. Saturni ei sidus occurrit: avertit sesolvit. 18. Sed haec eorum sapientia telae araneae comparatur, in quam si culex aut musca inciderit, exuere se non potest: si vero validiorum animantium ullum genus incurrisse visum est, pertransivit, et casses rupit infirmos, atque inanes laqueos dissipavit. Talia sunt retia Chaldaeorum, ut in his infirmi haereant, validiores sensu offensionem habere non possint. Itaque vos qui validiores estis, cum videritis mathematicos, dicite: Telam araneae texuerunt, quae nec usum aliquem potest habere, nec vincula, si tu non quasi culex aut musca lapsu tuae infirmitatis incurras: sed quasi passer aut columba casses invalidos praepetis volatus celeritate dissolvas. Etenim quis prudentium credat quod signorum motus, qui ad diem saepe mutantur, et multipliciter in se recurrunt, insignia deferant potestatum? Nam si ita esset, quantae ad diem regalium nativitatum exprimerentur figurae?
Abbreviated transcription (Latin):
uenerantur appellare consueuerunt. Necesse
enim habeo eoꝵ ut in om̃ibus quoꝵ utor asserti¬
ombus. ne ignorata magis quã uacue facta
atq destructa sua argumenta commemorent.
Itaq eum illum uagum celeremq motũ non
queant comp̃bendere. sepefit ut ꝑ illã puncti ⁊
momenti inconprehensibilẽ subtilitatem.
ponant benefici signi aspectum. ubi grauis
atq nocitur occurrat offensio. & quid mirũ
si homines luduntur. ubi signa innoxia blas¬
ds̃ gͦ summus arguitur si fecit quod malum
est. & fuit imꝓbitatis oꝑator. Si nͦ ex sua uolun¬
tate putatur assũpsisse quod noceat. insontibus
& nullius adhue facinoris pessimi sibi conseus
quibus pena ascribit᷑ antequam culpa. quiq
tam irrationabile quod etiam irrationabiliũ
bestiarum excedat immanitatẽ. ut usus frau¬
dis aut gr̃ȩ. non meritis hominum deputet᷑
sed signorum motibus deferaturꝰ Nichil
inquit ille derelinquit: sed noxia eũ stella

Expanded text:
uenerantur, adpellare consuerunt; necesse uenerantur, adpellare consuerunt; necesse enim habeo eorum uti nominibus quorum utor adsertionibus, ne ignorata magis quam uacuefacta atque destructa sua argumenta commemorent. itaque cum illum uagum celeremque motum non queant conprehendere, saepe fit, ut per illam puncti et momenti incomprehensibilis subtilitatem ponant benefici signi aspectum, ubi grauis atque nocituri incurrat offensio. et quid mirum si homines luduntur, ubi signa innoxia blas creduntur, deus ergo summus arguitur, si fecit quod malum est et fuit inprobitatis operator: si uero ex sua uoluntate putantur adsumpsisse quod noceat insontibus et nullius adhuc facinoris pessimi sibi consciis, quibus poena ascribitur antequam culpa, quid tam inrationabile, quod etiam inrationabilium bestiarum excedat inmanitatem, ut usus fraudis aut gratiae non meritis hsed signorum motibus deferatur? Nihil, inquit, ille deliquit, sed noxia eum stella
Abbreviated transcription (Latin):
ret a uero. multo magis illud ridiculum ueri.
eo subsidio desticutos hinc fidem suȩ disputatio¬
nis arcessere. Deinde illud consideremus quod
planetas ea signa appellant qͦꝵ motib formari
asserunt uitȩ nr̃e necessitates. Siue gͥ ut nom̃
sonat serꝑ uagent᷑. siue ut ipsi dicunt quod conci¬
to motu ferantur. & decem milies in diem. & si
hoc cretibile uidet᷑ multiplicem speciem inmime¬
ra sui conuersione commutent.fide caret quod
tam uago sui errore. & tam celeri motu fixam
nobis atq immobilem uiuendi fubstantiam
sortemq decernant. fe̾runt tamen non esse
equales omnium motus. sedalioꝵ celeriores ali¬
oꝵ tardiores ẽẽ circuit᷑. ut in eadem hora & uide¬
ant se frequent. & frequent̃ abscondant. dum
aliud ab alio preteritur. Auint aũt plurium
referre. utrum generationis ortum benefica
pectus plurimum conferat. malefici & noxu
plurimum noceat. Sic enim eadẽ signa que

Expanded text:
ret a vero, multo magis illud ridiculum, veri ret a vero, multo magis illud ridiculum, veri eos subsidio destitutos, hinc fidem suae disputationis arcessere. Deinde illud consideremus, quod planetas illa signa appellant, quorum motibus formari asserunt vitae nostrae necessitates. Sive igitur, ut nomen sonat, semper vagentur: sive, ut ipsi dicunt, quod concito motu ferantur, et decies hoc incredibile uidetur, multiplicem speciem innumera sui conuersione commutent, fide caret quod tam uago sui errore et tam celeri motu fixam nobis atque inmobilem uiuendi horrens sortemque decernant. ferunt tamen non esse aequales omnium motus, sed aliorum celeriores. aliorum tardiores esse circuitus, ut in eadem hora et uideant se frequenter et frequenter abscondant, dum aliud ab alio praeteritur. Aiunt autem plurimum referre utrum ortum generationis benefica pectus plurimum conferat, malefici et noxii plurimum noceat. sic enim eadem signa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ huius arcescunt. cum ipsis cȩlestibus sig¬
nis causas motussui exqualitatibus escȩ uiłis
imꝑtiant. Liberalem aiunt signo natũ arie¬
tis. eoquod lanam suam aries non inuit de¬
ponat. et eiusmodi uirtutem malunt uilis
animantis naturȩ deputare quam cȩlo.unde¬
nobis et serenitas fulget. et pluura sepe descen¬
dit. Laboriosos & patientes seruitii quos nas¬
centes taurus aspexerit. quia animal labo¬
riosum. ad sumendum iugum spontanea
seruitute colla subdentem. ꝑ cussorem quoq
cuius natiuitatẽ scorpius pͣarte complexus
sit. & maliciȩ uenena reuomentẽ. eoquods
animal uenenatum sit. Quid g auetorita¬
tem uiuend dacurumtesignoꝵ celestium
dignitate p̃tendis. & denugis quibusdam
argumentum assertionis aocumis. Nam
si de animalibus assumpte huimodi moꝵ
ꝓprietates. cȩlimotibus imprimuat᷑. & ãp¬
lubictum. ex qua caulas intalis lobstantie q̃
hominibus imꝑtiret accepit. Quod fi hoc abhor¬

Expanded text:
vitae hujus arcessunt, cum ipsis coelestibus sigvitae hujus arcessunt, cum ipsis coelestibus signis causas motus sui ex qualitatibus escae vilis impertiant? Liberalem aiunt signo natum arietis, eo quod lanam suam aries non invitus deponat: et hujusmodi virtutem vilis animantis malunt naturae deputare, quam coelo, unde et serenitas nobis fulget, et pluvia saepe descendit. Laboriosos et patientes servitii, quos nascentes taurus aspexerit, quia animal laboriosum et assuetum jugo spontaneae servituti colla submittit. Percussorem quoque, cujus nativitatem scorpius in sua parte complexus sit, et malitiae venena revomentem, eo quod animal venenatum sit. Quid igitur auctoritatem vivendi daturum te signorum coelestium dignitate praetendis, et de nugis quibusdam argumentum assertionis assumis? Nam si de animalibus assumptae hujusmodi morum proprietates coeli motibus imprimuntur, et ipsubjectum, ex qua causas vitalis substantiae, quas hominibus impertiret, accepit. Quod si hoc abhor
Abbreviated transcription (Latin):
tatio inuehat uniuersitatis errorem. tocum
negocium plenum ẽ uanitatis. Disputatores
eoꝵ quȩ sua sunt nesciunt. & quom aliena
nouerunt: quid sibi immineat ignorant.
possunt aliis quȩ futura sunt demnerare:
Ridiculum est credere. quia si possent sibi po¬
cius ꝓuiderent. Iam illud quam ineptum
ut si quis signo arietis ortum se eẽ dicat. ex usu
pecudis estimẽt᷑ p̃stantissimus consilio. quod
in grege huiusmodi emineat pecus. aut
locupletior. eo quod uestitũ habeat aries na¬
turalem. & quod annis lucrum capiat indu¬
menti. eoq uero illi familiaria uideantur
questuum ẽẽ compendia. Similit̃ ⁊ de taur
& depiscium signis argumentant᷑. ut ex nat᷑a
uilium animantium cȩli motus & signorum
int̃pretandas estiment potestates. Eybus g
nr̃ uiuendi nobis decreta constituit. et ali¬
menta nr̃a nobis. idest aries caurus & pis¬
cis. morum imprimunt disciplinam. Quom
gͥ de cȩlo nobis causas rerum. & substantiam

Expanded text:
tatio inuehat uniuersitatis errorem, totum tatio inuehat uniuersitatis errorem, totum negotium plenum est uelimusdisputatores eorum quae sua sunt nesciunt: et quomodo aliena nouerunt? quid sibi inmineat ignorant: possunt aliis quae futura sunt denuntiare ? ridiculum est credere, quia, si possent, sibi otiuspotius prouiderent. Iam illud quam ineptum ut si quis signo arietis ortum esse se dicat, eg usu pecudis aestimetur praestantissimus consilio, quod in grege huiusmodi emineat pecus, aut locupletior, eo quod uestitum habeat aries naturalem et terrarum lucrum capiat indumenti eoque uiro illi familiaria uideantur quaestuum esse conpendia. similiter et de tauri et de piscium signis argumentantur, ut ex natura uilium animantium caeli motus et signorum interpretandas existiment potestates. Cibus ergo noster vivendi nobis decreta constituit, et alimenta nostra nobis, id est, aries, taurus, et piscis, morum imprimunt disciplinam. Quomodo igitur de coelo nobis causas rerum, et substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
oculi. in nouissima tuba. & morcui resur¬
gent incorrupti. & nos mmutabimirr.
Inder effusionem & fusceptionẽ depositionẽ¬
q pignoris. flecum eius & nuncium quot
athomi transierunti: & hoc ut simplicit᷑
ista texuerim. Nam ut ipsi uicalem illũ
signoꝵ duodecim circuitũ in duodecim par
tes diuidune. & qui triginta diebus sol
duodecuinran partgͥmu ipert eus que me¬
narrabilis habetur egreditur quo grus solis
anm circuitu compleatur. in triginta por¬
ciunculas quas meras greci uocant. unam¬
quamq duocim illarum distribuune porci¬
onum. Ipsam quoq porciunculam in sexa¬
ginta uices conferunt. Rursus unum qd̃¬
q de illis sexaginta sexagies secant. quam in¬
comp̃hensibile est. quod sexagesimo sexagesi¬
me porciunculȩ natiuitatis momento con¬
stituant. & qui singulorum signoꝵ sit aut
motus aut spẽs in natiuitate nascentis. Un¬
de cum impossibile sit tam subtiles minuti
as temporis comp̃hendere. exigua aũt ĩmu¬

Expanded text:
mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. inter effusionem et susceptionem depositionemque pignoris, fletum eius et nuntium quot atomi transierunt! et hoc, ut simpliciter ista texuerim. nam et ipsi uitalem illum signommsignorum duodecim circuitum in duodetes dividunt: et quia triginta diebus sol duodecimam partem spherae ejus quae inenarrabilis habetur, regreditur, quo gyrus solis anni circuitu compleatur, in triginta portiunculas, quas μοίρας Graeci vocant, unamquamque duodecim 69 illarum distribuunt portionem; ipsam quoque portiunculam in sexaginta vices conferunt. Rursus unumquodque de illis sexaginta sexagies secant. Quam incomprehensibile est, quod sexagesimo sexagesimae portiunculae nativitatis momenta constituant, et quis singulorum signorum sit aut motus, aut species in nativitate nascentis! Unde cum imposas temporis conprehendere, exigua autem inmu
Abbreviated transcription (Latin):
mento distare natiuitatẽ inopis. & potentis
egentis & diuitis. innocentis. & noxii. & ple¬
rumq eadem hora generari longeuitatis
debitum. & prima pueritie etate moriturũ.
si reliqua disparia sint. & puncto aliquodis¬
creta. Hoc quemadmodum possint colligere
respondeant. Constitue partum femine.
Obstetrix utiq eum primo cognosere. explo¬
rat uagitum quo natiuitas colligit᷑. actendit
utrum maris sit anfeminȩ. Quot uis inter
hasmoras preterire momenta: pone mathe¬
maticum p̃paratũ. Numquidiuir potest
interesse puerperio: dum mandat obstecrix
audit chaldeus ponit oroscopum. in alterius
sortem iam nati fata migrarunt. de altero
queritur. & alterius genitura ꝓponit᷑. Pone
ueram eoꝵ eẽ opimonem. Benatitatum
necessitatibus non potest uera ẽẽ collectio. Pun¬
cta transeunt. fugit tempus in reꝑabile. Non
ẽẽ dubium quod tempus mnathomo & in mo¬
mento sit adducor ut credam. quando om̃s

Expanded text:
mento distare natiuitatem inopis et potentis, mento distare natiuitatem inopis et potentis, egentis et diuitis, innocentis et noxii et plerumque eadem hora generari longaeuitati debitum et prima pueritiae aetate moriturum, si reliqua disparia sint et puncto aliquo discreta. hoc quemadmodum possint colligere respondeant. constitue partum feminae; uentri utique eum primo cognoscit, explorat uagitum, quo nati uita colligitur, adtendit utrum mas sit an femina. quot uis inter has moras obsessa momenta? pone mathematicum praeparatum. numquid uir potest interesse puerperio ? dum mandat obstetrix, audit Chaldaeus, ponit oroscopum, in alterius sortem iam nati fata migrarunt, de altero quaeritur et alterius genitura proponitur. pone ueram eorum esse opinionem de natiuitatum necessitatibus, non potest uera esse collectio. puncta transeunt, fugit tempus inreparabile. non esse dubium quod tempus in atomo et in momento oculi sit adducor ut credam, quando omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃na transiuit. Ionam in mari non uis natiui¬
tatis. s dissimulata diuinȩ p̃dicationis p̃cipi¬
tauit offensa. eim demq cetus excipiens. ad
trum de carcere imminenti morte pimendum
angelus xp̃i non stellarum series liberauit. sau
dia natiuitatis. sed deuotionis merita seruart.
Quiã de illis dicamus qui eoꝵ p̃cibus cũ fuissẽt
mortui resurrexerunt. utrum illos sua natiui
ut ieuiniis se periculisq committerent. si
quo uolebant natiuitatis beneficio pote¬
rant ꝑuenire: Quod si non credidissent.
dum expectant fatoꝵ necessitatẽ. Numquam
adtantam gr̃am ꝑuenissent. Inutilis igit᷑
ista ꝑsuasio. Quid. quod etiam impossibilis:
Nam ut de eoꝵ aliquid disputatione suma¬
mus. redarguendi gr̃a non ꝓbanci.magnã
uim ẽẽ dicunt natiuitatis. eamq minutis
quibuscdam & certis colligi oportere mom̃¬
tis. ac nisi uerius colligatur summã eẽdis¬
tantiam. Breui enum atthomo exiguoq mo¬

Expanded text:
aeterna transivit. Jonam in mari non vis nativiaeterna transivit. Jonam in mari non vis nativitatis, sed dissimulatae divinae praeceptionis praecipitavit offensa, eumdemque cetus excipiens, ad trum de carcere imminenti morte perimendum angelus Christi, non stellarum series liberavit. Pauldia natiuitatis, sed deuotionis merita exurat. quid de illis dicimus qui eorum precibus, cum fuissent mortui, resurrexerunt? utrum illos sua natiuitut ieiuniis se periculisque committerent, si quo uolebant natiuitatis beneficio poterant peruenire? quod si credidissent, dum expectant fatorum necessitatem, numquam ad tantam gratiam peruenissent. inutilis igitur ista persuasio. quid quod etiam inpossibilis ? nam ut de eorum aliquid disputatione sumamus redarguendi gratia, non probandi, magnam uim dicunt esse natiuitatis eamque minutiaminutis quibusdam et certis colligi oportere momentis ac, nisi uerius colligatur, summam esse distantiam; breui enim atomo exiguoque mo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam mutile qͣuerentib. impossibile pollicentib.
Quid enim tam inutile quam unusquisq ꝑsua¬
deat sibi bocẽe quod natus est: Nemogͦ debet ui¬
tam suam statum matum moresꝙ mutare. et
niti quo meliorfiat. s in ea ꝑsuasione manere.
uideatur:: & quomodo dñs aut ꝓbis p̃mia ꝓpo¬
suit. aut imꝓbis penas. si facit necessitas dliscipli¬
nam. & conuers ationẽ stellarũ cursus informat:
& quid est aluco quam hominẽ de homine exuere
si nichil morib nichil insticutioni. nichilstudio
derelinquitur. Quam multos uidemus ereptos
criminibus atq peccatis. in meliorẽ statum esse
comiersos. Redempti sunt apłi & congregati ex
peccatorib. Non utiq natiuitatis suȩhora.s
xp̃i eos sanctificauit aduentus. & hora añicę
passionis redemita morte. Latro dampnatus ille
qui est cum domino crucifixus. non beneficio
natiuitatis fuȩ s fidei confessione ad paradysi

Expanded text:
etiam inutile sit quaerentibus, inpossibile pollicentibus. etiam inutile sit quaerentibus, inpossibile pollicentibus. quid enim tam inutile quam ut unusquisque persuadeat sibi hoc esse quod natus est ? nemo ergo\' debet uitam suam statum moresque mutare et niti quo melior fiat, sed in ea persuasione manere, videatur. Et quomodo Dominus aut bonis praemia proposuit, aut improbis poenas, si facit necessitas disciplinam, et conversationem stellarum cursus informat? Et quid est aliud quam hominem de homine exuere, si nihil moribus, nihil institutioni, nihil studiis derelinquitur? Quam multos videmus ereptos criminibus atque peccatis in meliorem statum esse conversos! Redempti sunt Apostoli, et congregati ex peccatoribus: non utique nativitatis suae hora, sed Christi eos sanctificavit adventus, et hora Dominicae passionis redemit a morte. Latro damnatus, ille qui est cum Domino crucifixus, non beneficio nativitatis suae, sed fidei confessione ad paradisi 68
Abbreviated transcription (Latin):
cum decedente die eregione luminis eius aut
solis terrȩ obiectus obcurrit. obumbrat᷑ aet.
rum. fẽcitgͦ solem & lunam & stellas. & presti¬
cuit illis mensuras temꝑum. soli diurnas. lu¬
nȩ et stellis nocturnas. ut iste augeat dĩ gram.¬
& ille umbram denebrasq illuminent. & sint
in signa & intempora & in dies & in annos. Di¬
uisa temꝑa habent paresq mensuras ꝑ mensũ
uicibus solet luna cum stellis. & sunt insigna.
Non possumus negare quod exsole & luna et stel¬
lis signa aliqua colligantur Nam et dñs dixit
erunt signa in sole& luna & stellis. & querentib
apłis signum aduentus eiꝰ. respondit Sol obscu¬
rabitur: & luna non dabit lumen suum. & stelle
cadent de cȩlo. Hȩc dixit fore signa future consĩ¬
mationis. sed conueniens debet care nr̃e menfu¬
ra seruari. Deniq ñmilli natiuitatã tẽptauert
exprimere qualitates. qualis faturus sit unꝰquis¬
q qui natus sit. cum hoc non solum uanũ sed

Expanded text:
cum decedente die e regione luminis eius aut cum decedente die e regione luminis eius aut solis terrae obiectus occurrit, obumbratur aer.arum. fecit ergo solem et lunam et stellas et praestituit illis mensuras temporum, soli diurnas, lunae et stellis nocturnas, ut iste augeat diei gratiam, illae umbram tenebrasque moneri et sint in signa et in tempora et in dies et in annos. diuisa tempora habent paresque mensuras pro mensuum uicibus sol et luna cum stellis et sunt in signa. non possumus negare quod ex sole et luna signa aliqua conligantur; nam et dominus dixit: et erunt signa in sole et luna et stellis et quaerentibus apostolis signum aduentus eius respondit: sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de caelo. haec dixit fore signa futurae consummationis, sed exortum debet curae nostrae mensura alluuione. Denique nonnulli natiuitatum temptauerunt exprimere qualitates, qualis futurus sit unusquisque qui natus sit, cum hoc non solum comprimitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
decedente die nox fundit. Non est emrmlucatior
cietas ulla cumtenebris. Siquidem naturab
fecit int̾ lucem & tenebras. Beniq implo deeer
sole infuso terris. uidemus umbram uel homuus
uel uirgult alicuius alum ine separi. uitꝰ mane
ad occasum dirigat᷑. uesꝑi recorqueat᷑ iouente.
meridianis horis inseptemtrionẽ in elinet tũ¬
mini camen non confundit᷑ atq miscet sec
die. & se abeius lumine decliorare. Et enim ut
pciues plimuetun qpuinodis uel etat uelimna¬
nere p̃cucurrerunt umbra t̃re. Nacuraliter enim
umbra corpori adher&. atq adiungitur. adeo ut
etiam pictores umbras corporum quȩ pmxerint
nitantur exprimere. idq artis ẽẽ asserant non
p̃termittere uim naturȩ. & quasi naturalif iuris
p̃uaricator habeatur. cuius pictura non etiam
umbram suam exprimat. Ergo sicut in die cũ
e regione solis aliquod corpus occurrit. ex ea par¬
te qua lumen reꝑcutitur umbra subsistit. sie

Expanded text:
decedente die nox funditur. non est enim lociluci decedente die nox funditur. non est enim lociluci societas ulla cum tenebris, siquidem naturali fecit inter lucem et tenebras. denique in ipso die iam sole infuso terris uidemus umbram uel hominis uel uirgulti alicuius a lumine separari, ut mane ad occasum derigatur, uesperi retorqueatur in orientem, meridianis horis in septentrionem inclinet, lumini tamen non confunditur atque miscetur, sed uidetur diei et se ab eius lumine declinare; est enim, ut peritiores probauerunt, qui nobis uel aetate uel munere praecurrerunt, umbra terrae. naturaliter enim umbra corpori adhaeret atque adiungitur, adeo ut etiam pictores umbras corporum quae iudicium nitantur exprimere idque artis esse adserant non praetermittere uim naturae, et quasi naturalis iuris iudicium habeatur cuius pictura non etiam umbram suam exprimat. ergo sicut in die cum e regione solis aliquod corpus occurrit, ex ea parte, qua lumen repercutitur, umbra subsistit, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocaret atq ad fidem inflammaret eꝰ affectcũ
inigne uisus ẽ in rubo. & rubusnon exurebatur
s tantum splendere ignis specieudebat. alterũ
gͥ munus ignis uacabat: alterum opabatter.
Uacabat exustiomis uis oꝑabat᷑ illuminatiors
Idõ stupebat moyses qr contra natura suã iomꝰ
non exurebat rubũ. qui etiam uehementeore
mat̾iam consueuit exurere. S ed domini igtis
illuminare solet. exurere non solet. Ae forte dicas
Quomodo scriptum est ego sum ignis consumenꝰ :
bene admonuist. Non solet consumere nsi sola
peccata. In retributionibus quoq meritoꝵ colli¬
gimus diuini ignis natarã. ut alios illumiet
alios exurat illuminetiustos. exurat impiose t̃
eosdem quos illuminat exurit & quos exuuit
illuminat. s aluminatio eius inextinguibilio ẽ
ad ꝑfunctionẽ bonoꝵ. erustio nehemens ad biluo li¬
cium peccatoꝵ. S ed reuertanur ad discretione
diei acnoctis. Oriente die lumine nox fugatore

Expanded text:
prouocaret atque ad fidem inflammaret eius adfectum, prouocaret atque ad fidem inflammaret eius adfectum, in igne uisus est in rubo, et rubus non exurebatur, sed tantum splendere ignis specie uidebatur. alterum igitur munus ignis generis, alterum operabatur. uacabat exustionis uis, operabatur inluminationis. ideo stupebat Moyses, quia contra naturam suam ignis non exurebat rubum, qui etiam uehementiorem materiem consueuit exurere. sed domini ignis inluminare solet, exurere non solet. ac forte dicas: quomodo scriptum est: ego generis ignis consumens? bene admonuisti: non solet consumere nisi sola peccata. in retributionibus quoque meritorum colligimus diuini ignis naturam, ut alios inluminet, alios generis, inluminet iustos, exurat inpios. non eosdem quos inluminat exurit et quos exurit inluminat, sed inluminatio eius inextinguibilis est ad perfunctionem bonorum, exustio uehemens ad supplicium peccatorum. Sed reuertamur ad discretionem diei ac noctis. oriente diei lumine nox fugatur,
Abbreviated transcription (Latin):
icẽẽ diurnȩ discretionis atq nocturne at a uol
discietionem faciat & solis etoecus. osterussi lcis de¬
fetꝰ⁊ stellarũ ortus. & int̃oceasum dies distinguatꝰ¬
& noctis exordium. Nam ubi oceiderit sol manet
tamen adhuc aliquid reliquiarũ diei. donee
cenebre terram oꝑiant. & cuncluna oritur &
stellȩ. & de nocte quidem aꝑceliquet. quialune
& stellarum illuminatio noctis spacia destanture
si quidem ꝑ diem fulgorem alũ lunaire. etellaru¬
ꝙ omniũ sol exortus abscondit. Dedie aũt uelip¬
sa solis flagrantia. docere nos potest siuereani
diueraam diurniluminis & soliseẽ naturam.
& ipsam eẽ spetiem discolore Simplex eurailu¬
cis est sp̃es. ut lumen p̃beat: At uero solũ solum
uirtutẽ illuminandi habet. s etiam uaporand
Igneus est enim. Igins aute & iluminat & exurit
Unde d̾s uolens moysi ostendere sue opatiorus
pioa culun. Quo moysen ad obediendi studium

Expanded text:
it esse diurnae discretionis atque nocturnae; ut et lux it esse diurnae discretionis atque nocturnae; ut et lux discretionem faciat, et solis exortus; et iterum lucis defectus, et stellarum ortus et noctis exordium. Nam ubi occiderit sol, manet tamen adhuc aliquid reliquiarum diei, donec tenebrae terram operiant: et tunc luna oritur, et stellae. Et de nocte quidem aperte liquet, quia lunae et stellarum illuminatio noctis spatia testantur. Siquidem per diem fulgorem illum lunarem, stellarumque omnium sol exortus abscondit. De die autem vel ipsa solis flagrantia docere nos potest diversam diuersam diurni luminis et solis esse naturam et ipsam esse speciem discolorem. simplex enim lucis est species, ut lumen praebeat: at uero sol non solum uirtutem generis habet, sed etiam uaporandi; igneus est enim, ignis autem et inluminat et exurit. unde deus uolens Moysi ostendere suae operationis miraculum, quo Moysen ad oboediendi studium
Abbreviated transcription (Latin):
si non similit cocus ut pars eius esfulgeat. oqua¬
lis uideri solet cum plenus estlumiis. cati se mai¬
nitudine. sed ꝑumbram quandam lumne fuos
iuduatus apparet: & inde cormila en us refus pent
quia corpuseius morbem diffundit. & uesuient¬
ficiente portionis luce insinuatur. Mouere aũt
potest qd ait. ut fiant luminarra ad i euepnat¬
tiouem suꝑ t̾ram. quȩ discernant int diem e
noctem. quia & supra iam ubi lumenfecrt di¬
xerat separauit ds̃ int lucẽ ⁊ tenebras. s faet
est uesꝑ & factum est mane dieoumas. S es con¬
sideremus quia aliud est lumen diei asiud sum̃
soelis e lunȩ & lumenstellarim. eog abaso lipor
radus suis fulgorem duurno lum uos uid sot ipre
Adiungere. quod uel oitus aies pocest ꝑdere
uel oceasus. Nam ante solem lacxqusdoepates
non pefulgetdics. qi aonepl ius qi quid ereises¬
sedetiam meridiano lumin. eh uistieia compa¬
uit. Bemde non solũ unũ signum setã duo uora¬

Expanded text:
si non similiter totus ut pars eius effulgeat, et quasi non similiter totus ut pars eius effulgeat, et qualis uideri solet, cum plenus est luminis, talis est magnitudine, sed per umbram quandam lumine suo uiduatus adparet. et inde cornua eius refulgent, quia corpus eius in orbem diffunditur et uelut deficiente portionis luce insinuatur. Mouere autem potest quod ait: fiant luminaria ad inluminationem super terram, quae discernant inter diem ac noctem, quia et scriptura, ubi lumen fecit, dixerat: separauit deus inter lucem et tenebras. et factus est uesper et factum est mane, dies unus. sed consideremus quia aliud est lumen diei, aliud lumen solis et lunae et lumen stellarum, eo quod sol ipse radiis suis fulgorem diurno lumini uideatur adiungere, quod uel ortus diei potest prodere uel occasus. nam ante solem lucet quidem, sed non refulget dies, quia amplius quoque meridiased etiam meridiano lumini sancti justitiam comparavit. Deinde non solum unum signum, sed etiam duo volu
Abbreviated transcription (Latin):
suum. Cum enim dies horas fuas complere cepe¬
rit. s& debitum sibi agnoscit occasum ertger
pocestatem diei sol & luna in podestatẽ noetis
quȩ temporum uicibus obedire compellit. & ne
su suo omnibus donaret. uitam et nam.h ocra¬
petuȩ mortis urguebãtur occasii. & xccłia tõre
sua babeat ꝑsecutionis uidelicet et pacis. Nã
uidetur sicut luna deficere & non deficit.dã¬
umbrari pocest deficere ñ potest. Quȩ aliquoꝵ
quide in ꝑsecutionib discessione miriuitus
ut marcyrum confessionib impleatar. & eftu¬
si ꝓ xp̃o sanguinis clarificata uictoris. mefͣ
deuocionis etfidei suȩ toto orbe lamen effumi¬
dat. Namꝙ luna luminis imminutionem
habet. non corꝑis. quando ꝑ uices menstruas
deponere uidecur lumen suũ. ut mutuetur
a sole. quod facile puro aere atq pspicuo. etĩ¬
do millo eum obaucta nebila caigicreaett
colligi pot̾. Orbis emm integer manet lane &e¬

Expanded text:
suum. cum enim dies horas suas complere coepesuum. cum enim dies horas suas complere coeperit, sol debitum sibi agnoscit occasum. est ergo in potestate diei sol et luna in potestate noctis, quae temporum uicibus oboedire conpellitur et nunc su suo omnibus donaret uitam aeternam, qui perpetuae mortis urguebantur occasu, et ecclesia tempora sua habeat, persecutionis uidelicet et pacis. nam uidetur sicut luna deficere, sed non deficit. obumbrari potest, deficere non potest, quae aliquorum quidem in persecutionibus discessiout martyrum confessionibus impleatur, et effusi pro Christo sanguinis clarificata victoriis majus devotionis suae et fidei toto orbe lumen effundat. Namque luna luminis imminutionem habet, non corporis, quando per vices menstruas deponere videtur lumen suum, a sole, quod facile puro aere atque perspicuo, quando nulla eam obducta nebula caligantem facit, colligi potest. orbis enim integer manet lunae, et
Abbreviated transcription (Latin):
remittere. Quanto gͥ ampliꝰ his decoris ui¬
deturẽẽ collatum. tanto amplius debent.
Cui enim plus commutit᷑ plus debet. Ꝙ idõ
bene aplerisq ornamentũ cȩli ẽ nuncupa¬
cum. eoquod sit stellaram momile p̃ciosũ.
atq ut sciamus quia fertilitas t̾rarũ. non ca
colligent sibi apiente temanum tuam. uniũ¬
sa implebunt᷑ bonitate. & infra. Emitte sp̃m
tuum. & creabunt᷑. & renouabis faciem terxe
& in eugłio. Considerate uolatilia ceħ qura rie
ꝙserunt neꝙ metunt. & pat᷑ uester⁊qeita ne
pascitilla. Nongͣsolet luna fecunelestes
auctores sunt. sed deuspat̃ ꝑ dominũ ĩm om¬
nibus lib̾alitatẽ fercilitacis imprit Luen om
autem exposuit nobis ꝓpha. quid sit abaite
quia fecit ds̃ solem in potestatẽ dies. & lanã
in potestatem noctis. Nam ia idxsalmo
centesimo t̾cio dequo supra diximus gcriplit
fecit lunam in temꝑa. sol agnouitosceasupi

Expanded text:
renitere, quanto igitur amplius his decoris uirenitere, quanto igitur amplius his decoris uidetur esse conlatum, tanto amplius debent; cui enim plus committitur plus debet. et ideo bene a plerisque ornamentum caeli est nuncupatum, eo quod sit stellarum monile pretiosum. atque ut sciamus quia fertilitas terrarum non calte eis colligent sibi, aperiente te manum tuam uniuersa implebuntur bonitate et infra: emitte spiritum tuum, et creabuntur et renouabis faciem terrae et in euangelio: considerate uolatilia caeli, quia neque serunt neque metunt, et pater uester caelestis pascit illa. non ergo sol aut luna fecunditatis auctores sunt, sed deus pater per dominum Iesum omnibus liberalitatem fertilitatis inpertit. Pulchre autem exposuit nobis propheta quid sit quod ipse ait quia fecit deus solem in potestatem diei et lunam in potestatem noctis. nam in ipso psalmo centesimo tertio, de quo supra diximus, scripsit: fecit lunam in tempora, sol agnouit occasum
Abbreviated transcription (Latin):
lassus accurrit. S neoculoꝵ tibi exiguũ ui¬
deatur ẽẽ testimoniũ.emunda aurẽ. ad mo¬
ue eam celestib oraculis. Buobus enim et
tribus testibus stat omne uerbũ. Audi dicen¬
filius fecit solem. Bignum enim erat. ut so
ei donauit fundendi luminis potestatem
factus est gͦ sol idõ & ipso seruit. qm dictum
ẽ fundast t̾ram & ꝑmanet. dispositione
tua ꝑmanet dies. qm uniũsa seruiunt tͥ.
Et enim cum dies seruiat. quomͦ non ser¬
uit sol qui factus est in potestatẽ diei: qͣmͦ
non seruit luna & stelle. que facte sunt in
potestatem noctis. Q enim quanto maiorẽ
his grãm creator donauitut aer solito amplꝰ
solis claritate resplendeat. dies seremus luceat
noctis illuminent᷑ tenebre ꝑ lune stellaꝵ¬
q fulgorem. celum uelut quibusddã flori¬
bus coronatam. ita ignitis luminaribus
emicet. ut parachso putes uernante depic¬
tam spirantium rosarum uiuis momilib

Expanded text:
lassus cum. >Sed ne oculorum tibi exiguum uilassus cum. >Sed ne oculorum tibi exiguum uideatur esse testimonium, emunda aurem, admoue eam caelestibus oraculis; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. audi dicenfilius fecit solem; dignum enim erat, ut solei donauit fundendi luminis potestatem. factus est ergo sol; ideo et ipse seruit, quoniam dictum est: fundasti terram, et permanet; dispositione tua permanet dies, quoniam uniuersa seruiunt tibi. etenim cum dies seruiat, quomodo non seruit sol, qui factus est in potestatem diei? quomodo non seruit luna et stellae, quae factae sunt in potestatem noctis ? etenim quanto maiorem his gratiam creator donauit, ut aer solito amplius solis claritate resplendeat, dies serenius luceat, noctis inluminentur tenebrae per lunae stellarumque fulgorem, caelum uelut quibusdam floribus coronatum ita ignitis luminaribus micet, ut paradiso putes uernante depictum spirantium rosarum uiuis monilibus
Abbreviated transcription (Latin):
non mapo. Donis mnes feunditatis aducor
li non ereator. Bonil meoꝵz alitoz fruetuum
s non auctor. Int̾dum parcus meos ipse adurie
frequent̃ michi & ipsedampno est. plerisq me
locis indotatam relinquit. Non sum ingrata
conseruo. Michi est in usum datus. mecum
labori mancipatus. mecum subiectus ẽ uam¬
tati mecum corruptionis subditus seruicut.
mecam congemiscit. mecũ parturte. ut
ueniat adoptio filioꝵ & humani generis
redemptio. quo possimus & nos a seruitio
liberari. Mecum assistens laudat auc̃torem.
mecum ymnum dicitdño dõ nr̃o. Sbi maior
ẽ eius gr̃a. ibi mecum est ei comune consor¬
tium. Ubi solbenedicit. ibi t̃rabenedicit. be¬
nedicunt ligna fructifera benedieunt pec¬
cora. benedicunt uolucres. Mecum in mar
positus illum nauta accusat. me desid̾at.
In moncibus illũ pastordeclinat. Ad meager¬
mina ad meas festinat arbores. quibus exestu¬
ans obumbretur ad meos fontes sitiens c

Expanded text:
non inperio, bonus meae fecunditatis adiutor, non inperio, bonus meae fecunditatis adiutor, sed non creator, bonus meorum altor fructuum, sed non auctor. interdum partus meos et ipse adurit; frequenter mihi et ipse damno est, plerisque me locis indotatam relinquit. non sum ingrata conseruo, mihi est in usum datus, mecum labori est mancipatus, mecum subiectus est uanitati, mecum corruptionis subditus seruituti. mecum congemescit, mecum parturit, ut ueniat adoptio filiorum et humani generis redemptio, quo possimus et nos a seruitio liberari. mecum adsistens laudat auctorem, mecum hymnum dicit domino deo nostro. ubi maior eius est gratia, ibi mecum est ei commune consortium. ubi sol benedicit, ibi terra benedicit, benedicunt ligna fructifera, benedicunt pecora, benedicunt uolucres mecum. in mari positus illum nauta accusat, me desiderat; in montibus illum pastor decliuatdeclinat, ad mea germina. ad meas festinat arbores, quibus exaestuans obumbretur, ad meos fontes sitiens et
Abbreviated transcription (Latin):
bot̃ram. Illum t̾ra abscondit. istiꝰ motũ ñ po¬
test sustinere. nisi uoluntatis enis substantia
fulciatur: Si ceco dampnum ẽ huius solis gra¬
tiam non uidere. quantum peccatori dampnũ
bras sustinere: Ergo cum uides solem. acten¬
de t̾ram quȩ ante fandata ẽ. atcende herbã feni
quȩ p̃stat ordinis pͥuilegio. Attende ligna que
plaudunt. quod prioraluminib cel eẽ cepẽ¬
runt. Numquid merita feni ma iora quam
solis: aut numquid potior ligni p̃rogatiua :
Absit ut insensibilia tantimuneris p̃feramuis
ministro. Quid gͥ p̃uidit altitudo sapientiȩ &
scientiȩ dei. ut prius in eiꝑent ligna ẽẽ. quã illa
duo muncli lumina. & quidam cȩlestisocul
firmamenti. nisi ut cognoscerent om̃s diunȩ
testimonio lectionis. t̾ram sine sole posse eẽ fecun¬
dam: Nam qui potuit sine sole prima rerũ
semina germinare.potestutiq semina accep¬
ta nutrire. & ꝓprio fotu fine calore solis partꝰ

Expanded text:
bo terram! illum terra abscondit, istius motum non pobo terram! illum terra abscondit, istius motum non potest sustinere, nisi uoluntatis eius substantia fulciatur. si caeco damnum est huius solis gratiam non uidere, quantum peccatori damnum ubras sustinere! Ergo cum uides solem, adtende terram, quae ante fundata est, adtende herbam faeni, quae praestat ordinis priuilegio, adtende ligna, quae plaudunt, quod priora luminibus caeli esse coeperunt. numquid merita faeni maiora quam solis aut numquid potior ligni praerogatiua ? absit ut insensibilia tanti muneris praeferamus ministro. quid igitur praeuidit altitudo sapientiae et scientiae dei, ut prius inciperent ligna esse quam illa duo mundi lumina et quidam caelestis oculi firmamenti, nisi ut cognoscerent omnes diuinae testimonio lectionis terram sine sole posse esse fecundam? nam quae potuit sine sole prima rerum semina germinare potest utique semina accepta nutrire et proprio fotu sine calore solis partus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessor est solis. Non gͥ te tanto splendori solis
temere commitas. oculus enim ẽ munch. iocun¬
dicas diei. pulchritudo celi nature gr̃a. p̃stancia
creaturȩ. Sed quando hunc uides auctorẽ eiꝰ
considera. quando hunc miraris lauda ipfius
creatorem. S tam gratus ẽ solconsors ⁊ parti¬
ceps creature. quam bonus est solille iusticie:
Si tam uelox iste ut rapidis curfibris in die
ac nocte lustret omnia. quantus ille qui ubiq
semꝑ ẽ. & maiestate sua complet omnia: Si
admirabilis qui iubet᷑ exire. quam supra admni¬
rabilis qui elicit soli & non exoritur.ut legimꝰ:
Si magnus est qui ꝑhorarum uices. locis aut
accedit aut decedit cottidie:. qualis ille qui seeti¬
am cum se eximaniret. ut nos eũ possemus ui¬
dere. erat lumenuerum qd̾ illuminat omnem
hominẽ uenientẽ in huncmundũ: Si p̃stantis¬
simus qui obiectat̾re patitur sepe defectus. qͣn¬
te maiestatis. qui ait. ad hue ego semel ⁊ monie¬

Expanded text:
praecessor est solis. non igitur te tanto splendori solis praecessor est solis. non igitur te tanto splendori solis temere committas oculus est enim mundi, iocunditas diei, caeli pulchritudo, naturae gratia, praestantia creaturae — sed quando hunc uides, auctorem eius considera, quando hunc miraris, lauda ipsius creatorem. si tam gratus est sol consors et particeps creaturae, quam bonus est sol ille iustitiae! si tam uelox iste, ut rapidis cursibus in die ac nocte lustret omnia, quantus ille, qui ubique semper est et maiestate sua complet omnia! si admirabilis qui iubetur exire, quam supra admirationem qui dicit soli et non exoritur, ut legimus! si magnus est qui per horarum uices locis aut accedit aut decedit cotidie, qualis ille qui etiam, cum se exinaniret, ut nos eum possemus uidere, erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum! si praestantissimus qui obiectu terrae patitur saepe defectus, quantae maiestatis qui ait: adhuc ego semel et moue
Abbreviated transcription (Latin):
sol magno iubare diẽ. magno mundũ com¬
plenslumme. uaporans calore. Caue o homo
Folam eius ꝑpendere magnitudinẽ. ne mimiꝰ
fulgor eius iusus cuȩ mentis obcecet. ut qui
eregione in radium eiꝰ intendit. reꝑeusso
lumine omnem subito amitit aspectum.
aenusi inceteras partes uultũ suuł. oculosq
conuertat. estimat semchil uidere c& intuen¬
di minere ẽ fraudacũ. Si ũ def lectit obcu¬
tum. integrum sibi officium pseuerat. Ca¬
uegͥ ne et cuum radius eiꝰ exoriens confunde
aspectum. & ido prius firmamentum cel aspice.
quod ante solem factum est. terram aspice quȩ
antequam solꝓcederet cepit ẽẽ usibilis. atꝙ
composita.Germina eius aspice anteriora solis
lumine. Anterior brucus quam sol. antiquior
herba quam luna. Noli e ãm credere. eui ui¬
des di munera ẽẽ p̃lata. Tres dies transactisunt¬
& solem nemo quesiuit. & luminis claritas ha¬
bundauit. Habet enim et dies fuam lucem. que

Expanded text:
sol magno iubare diem, magno mundum consol magno iubare diem, magno mundum conplens lumine, uaporans calore. caue, o homo, solam eius perpendere magnitudinem, ne nimius fulgor eius uisus tuae mentis obcaecet, ut qui e regione in radium eius intendit repercusso lumine omnem subito amittit aspectum ac, nisi in ceteras partes uultum suum oculosque conuertat, aestimat se nihil uidere et tuendi munere esse fraudatum, si uero deflectat optutum, integrum sibi officium perseuerat. caue igitur ne et tuum radius eius exoriens confundat aspectum. et ideo prius firmamentum caeli aspice, quod ante solem factum est, terram aspice, quae antequam sol procederet, coepit esse uisibilis atque composita, germina eius aspice anteriora solis lumine. anterior brucus quam sol, antiquior herba quam luna. noli ergo deum credere, cui uides dei munera esse praelata. tres dies transacti sunt: et solem nemo quaesiuit et luminis claritas abundauit. habet enim et dies suam lucem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mundare consueuit. ne sors
aliqua uim grãm decoloret.
ordine fodere tot anis aut ara¬
ces ducere. putare. subrigere adiungere ulmis
e quodam conubio copulare. si tanto labore ui¬
ua quesita i uase coacescant: Macuicinos q̃ꝙ
solisorcus si quis spectare desiderat. emundatꝰ
oculos fuos nequid pulueris. nequid purga¬
mentoꝵ oculis insideat. quo incuencis hebete¬
tur obtucus. neue aliqua ealigo nebulosa corpo¬
reos uisus spectancis obducat. Nobis in lectione
eronundus est sol. qui ante non fuit. Pr inuea
cdiem siie sole transiuimus. scam sine soletrans¬
eguus. tercium sine sole confecimus. Cuare
die uibet dt̃ fieri luminaria. solem et lunam
& stellas. Sol incipit. emunda oculos mentis
ohomo. anime ꝙ intiores obtut᷑. ne qua fesu¬
ca peecati aciem tui p̾stringat ingenu. et
puri cordis turbet aspectum. Enunda aure
ut uase sincero scripturȩ diuunȩ nitida fluenta
suscipias. ne qua ingrediat᷑ contagio. Piedit

Expanded text:
mundare consueuit, ne sors mundare consueuit, ne sors aliqua uini gratiam decoloret. ordine, fodere quodannis aut arcos ducere, putare, subrigere, adiungere ulmis et quodam conubio copulare, si tanto labore uina quaesita in uase coacescant? matutinos quoque solis ortus si quis spectare desiderat, emundat oculos suos, ne quid pulueris, ne quid purgamentorum oculis eius insidat, quo tuentis hebetetur optutus, neue aliqua caligo nebulosa corporeos uisus spectantis obducat. nobis in lectione exoriundus est sol, qui ante non fuerit. primum iam diem sine sole transiuimus, secundum sine sole transegimus, tertium sine sole confecimus: quarto die iubet deus fieri luminaria, solem et lunam et stellas. sol incipit. emunda oculos mentis, o homo, animaeque interiores optutus, ne qua festuca peccati aciem tui praestringat ingenii et puri cordis turbet aspectum. emunda aurem, ut uase sincero scripturae diuinae nitida fluenta suscipias, ne qua ingrediatur contagio. procedit