comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩst̃ ur̃ medius int̃ dm̃ & uos: ita
et dñs iħs uerbudĩ patris retulit nobis.
& modo nr̃a refert ad illũ interpellans
assiduȩ pronobis simulq suapassione
confirmauit nobis testam̃tũ nouum
Adasꝑsionẽ quoq sanguinis accessistis
melius loquentẽ quãabel: More
legis. asꝑsionis nomine ẽmundationẽ
xp̃i sanguinis intimauit. qm̃ munditio
quoq quȩ ꝑ sanguinẽ fiebat aspsio
uocabatur: ccesser̾ ergo illi.
ad sanguinẽ xp̃i siue ad emunclationẽ.
hocest adpassionẽ ei : qm̃ fide passi¬
onis eiꝰ munclatisunt : Sanguis aut̃ xpĩ
melius loquitur. quã sanguis ab el.
quias angiuis abel. uin dictã ex poscebat
homicidȩ fr̃s: Sanguis uerõ xp̃i.
uitã. et indul gentiam implorat
suis ꝑ secutorib dicente illo ad patrem:
pater ignosce illis. quia nesciunt quid
faciunt:. Velcerte melius loquitur
dũ nos loquentes facit qđ iħs ipse est
filius dĩ. cuius passione sumus redẽpti.
& bap̾tis mate ablui. & quia ꝑ sanguinẽ

Expanded text:
quester vester medius inter Deum et vos , ita et Dominus Jesus verba Dei Patris retulit nobis, et modo nostra refert ad illum interpellans assidue pro nobis, simulque sua passione confirmans nobis Testamentum Novum. Ad aspersionem quoque sanguinis accessistis melius loquentem quam Abel. More legis, aspersionis nomine emundationem Christi sanguinis intimavit, quoniam mundatio quae per sanguinem fiebat, aspersio vocabatur. Accesserunt ergo illi ad sanguinem Christi sive ad emundationem, hoc est ad passionem ejus quoniam fide passionis ejus mundati sunt. Sanguis vero Christi melius loquitur quam sanguis Abel, quia sanguis Abel vindictam exposcebat homicidae fratris: sanguis vero Christi vitam et indulgentiam implorabat suis persecutoribus, dicente illo ad Patrem: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Vel certe melius loquitur dum nos loquentes facit quod Jesus ipse est Filius Dei, cujus passione sumus redempti et baptismate abluti: et quia per sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩ illi noneffuger̃ recusantes eum
quisuꝑ t̃rã loquebatur: multo magis
qui decȩlis loquentẽ auertimus sub¬
audis. non effugiemus: Ac sidiceret:
cando idolũ quȩ ꝑ moy sen uł ꝑangłm
datas illis. quorũ uterq int̾ra loquebat᷑:
multo migis nos nom poterimus euadere

Expanded text:
Si enim illi non effugerunt recusantes eum qui super terram loquebatur, multo magis nos, qui de celis loquentem audis non effugiemus, ac si diceret: cando idolum, quae per Moysen vel per angelum data sunt illis, quorum uterque in terra loquebatur, multo magis nos non poterim
Abbreviated transcription (Latin):
hocest liberationẽ in p̃senti ad hoc ut solue¬
rentur a torm̃tis : ut meliorẽ atq: gloriosioẽ.
inuenirent resurrectionẽ infuturum ::¬
Qm̃ quo ampliora qustorm̃ta prodõ
in p̃senti sustinee: eoglosior in resur¬
rectione apparebit : Alii uero ludibria
& uerbera exꝑti: insuꝑ etuincula etcarceres.
Ludibria dicuntur aludo hocest irrisione:
primo enĩ marty res ludibriis atq:
irrisionib: deludebintur. de in de
uerberibus. affaci ębantur: sic quȩ
uinculis astricti poneban t̾ in carcere :
ad p̃atemũ uero interli ficiebantur
diuersis et ex quisitis torm̃tis. Lapidatis
ut naboth etiheremias in&gypto.
a reliquis trans migratorũ: ezechihel
in babillone aliiꝰ quã plures in nouotestam̃to:¬
ł sectis itic pluralis numerus ꝓsingulari
prop h&ã quẽfecit secari serra lingnea
mannases rex. qui filiameĩ habebat
inuxorẽ: Tẽptatis ut abraham aliiq
multi : Non ad depcepcionẽ. sed pocius

Expanded text:
hoc est liberationem in praesenti, ad hoc ut salvahoc est liberationem in praesenti, ad hoc ut salvarentur a tormentis, ut meliorem atque gloriosiorem invenirent resurrectionem in futurum, quoniam quo ampliora quis tormenta pro Deo in praesenti sustinet, eo gloriosior in resurrectione apparebit. Alii vero ludibria et verbera experti, insuper et vincula, et carceres. Ludibria dicuntur a ludo, hoc est irrisione: primo enim sancti martyres ludibriis atque irrisionibus ludebantur, deinde verberibus afficiebantur: sicque vinculis astricti ponebantur in carcerem; ad postremum vero interficiebantur diversis et exquisitis tormentis. Lapidati sunt. Ut Naboth, Jeremias in Aegypto, a reliquiis transmigratorum; Ezechiel in Babylone, aliique quamplures in Novo Testamento. Secti sunt. Hic pluralis numerus pro singulari prophetam, quem fecit secari serra lignea Manasses rex, qui filiam ejus habebat in uxorem. Tentati sunt. Ut Abraham et alii multi non ad deceptionem, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
uerter̃ exterorũ infugã: Frequenter hoc
eger̃: Castra aut̃ clicuntur. a castrando: eo
qđibi castretur libido: Nonẽ enĩ mos
militaris ut ꝑgentes inp̾liũ: uxores aut
ꝑrexer̃ inbellũdarius uideli c&ratq
antonius: sed utẽq:: inibi corruit
mulieres deresur rectione mortuos suos.
Easmulieres dicit quarũ filii ab elia &e eliseo
suscitatis : quosillȩ acceper̃ postresurrecti¬
onẽ uł resuscitacionẽ: Nonuieos haberent
inmaritos: sed quos amiserant in morte.
receper̃ uiuos. Aliaut̃ distentis nonsuscipi¬
entes redẽptionẽ : ut meliorẽ inuenirent
ies urretionẽ plurimis cõꝵ distentisunt:
hocest incruce extensi. fimnibq. colligati:
sibeatus andreas: seu distenti hoc est aclcapita
duarũ arborũ colligati acdis rupti:
uł & iam ad brachia equoꝵ indomi sltoꝵr estenti.¬
sicq ab eis disrupti: Uel certe distentis:
hoc est decollati: Quȩ om̃ia in suis martyrib
uidentur eẽ cõpleta: Nonsus ceper̃ redẽptionẽ:

Expanded text:
verterunt exterorum in fugam. Frequenter hoc egerunt. Castra autem dicuntur a castrando, eo quod ibi castretur libido. Non est enim mos militaris ut per gentes in praelium uxores aut rrexerunt in bellum, Darius videlicet et Antonius, sed uterque inibi corruit.mulieres de resurrectione mortuos suos. Eas mulieres dicit quarum filii ab Elia et Eliseo suscitati sunt, quos illae acceperunt post resurrectionem, vel resuscitationem, non ut eos haberent in maritos, sed quos amiserant in morte, receperunt vivos. Alii autem distenti sunt, non suscipientes redemptionem, ut meliorem invenirent resurrectionem. Plurimi sanctorum distenti sunt, hoc est in cruce extensi, funibus colligati, sicut beatus Andreas; seu distenti, hoc est ad capita duarum arborum colligati ac disrupti; vel etiam ad brachia equorum indomitorum extincti, ab eis disrupti; vel certe distenti, hoc est decollati: quae omnia in sanctis martyribus videntur esse completa. Non susceperunt redemptionem,
Abbreviated transcription (Latin):
Etacces sistis ad frequentiã siue multi¬
tudinẽ multorũ miliũ angłoꝵ: consoci¬
ati illis infide: Consociandi iterũ ingła.
iuxta qđ dñs dicit. Erunt electi sicut
angłi dĩ incelo.:: Et accessistis ad eccłam
primitiuoꝵ : qui conscriptis incęlis:
Aeccłam primitiuorũ debemus. accipere
in apłis : qui primi credider̃: quoꝵ
fidei illi ad iunctisune credendo
et quorũ nomina scriptas in memoriã
Gaudete qđ nomina urã scripta sunt
in cęlis Et accessitis ad dm̃ iudicẽ
iudicium dedit filio : per illũ enĩ¬

Expanded text:
Et accessistis. Ad frequentiam. Sive multitudinem. Multorum millium angelorum. Consociati illis in fide, consociandi iterum in gloria. Juxta quod Dominus dicit: Erunt electi sicut angeli Deo in coelo. Et accessistis. Ad Ecclesiam primitivonum, qui conscripti sunt in coelis. Ecclesiam primitivorum debemus accipere in apostolis, qui primi crediderunt, quorum fide illi adjuncti sunt credendo, et quorum nomina scripta sunt in memoria oGaudete, quod nomina vestra scripta sunt in coelis. Et. Accessistis ad Dominum. Judicem judic
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra loquentẽ audier̃ : nos decęlo:
propt̃ unitatẽ aut̃ ꝑsone. quã hab& filius
dĩ incluabus naturis : dr̃ decelo
nobis loqui: Int̾ra enĩ uidebatur loqui
ꝑ unitatẽ: sederat in t̾ra & incęlo per
diuinitatẽ.: Unde ipsedicit: Ne mo
ascendit incelũ nisi qui decęlo descendit
filius hominis quiest incelo: Similiter
dũ eugłm p̃dicatur int̾ris: ipse quoq
decelo nobis loquitur: Qua propt̃.
audiend est mulcotiens quãtuut moyses:
Sequitur: Cuius uox mouit t̾ram: tunc

Expanded text:
 nos de coelo. Propter unitatem autem personae, quam habet Filius Dei in duabus naturis, dicitur de coelo nobis loqui. In terra autem videbatur loqui per humanitatem, sed erat in terra et in coelo per divinitatem: unde ipse dicit: Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Similiter dum Evangelium praedicatur in terris, ipse quoque de coelo nobis loquitur. Quapropter audiendus est multo magis quam Moyses. Sequitur. Cujus vox movit terram tunc.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit legẽ : ipsenunc rȩꝓmittit ñ partẽ
t̃rȩ mouendã a seneq ipsam totã t̾ram
solũmodo sed & iã incȩlũ.. Et ideo
quaneo maiora opera fieri promittit.
tanto magis tim̃đest: Lic& enĩ t̾rae¬
motus sępius fuerit indiuersis locis
diuersisq partib mundi: ñ fuit
tantus ꝑ totũ mundũ: Et si mota est
t̾ra: ñ tam̃ celũ  Undebenedicit semel
futurũ eẽt hoc indicii: ostendens.
quia nũquã. iterũ mouebuntur: Unde
sequitur: Quod aut̃ adhuc semeldic̃:
ostendit mobilium trans lacionẽ tã quã
factorũ utmaneant eaq s̃ in mobilia:
Ista motio cȩli &t̃rę : et ad in nouationẽ
et inmeliorationẽ illoꝵ ꝑtin& Terrae
quidẽ motũ ad propinquante die

Expanded text:
 partem terrae movendam a se, neque ipsam totam terram solummodo, sed etiam coelum. Et ideo quanto majora opera fieri promittit, tanto magis timendus est. Licet enim terraemotus saepius fuerit in diversis locis diversisque partibus mundi, non fuit tamen per totum mundum, et si mota est terra, non tamen coelum. Unde bene dicit semel futurum esse hoc in die judicii, ostendens quia nunquam iterum movebuntur. Unde et sequitur: Quod autem adhuc semel dicit, ostendit mobilium translationem tanquam factorum, ut maneant ea quae sunt immobilia. Ista motio coeli et terrae ad innovationem et meliorationem illorum pertinet. Terra quidem, appropinqua
Abbreviated transcription (Latin):
Iste dune uisiones cõmunes s¬
sunt nob̵ cũpecoribus & uolatilib
quȩ & corpore uident & loci
ꝓpria recognoscunt: sicut pecco¬
ra a gnoscunt p̃sepiasua. & aues
adnidossuos redeunt quia recordan¬
tur illoꝵ Est et t̾̃cia uisio in tellec¬
tualis quã nullatenꝰ habentpecco¬
ra & uolatilia nisi angłi& homines
ratione utentes: Unde intellec¬
tus idẽ ẽ. & racio: Iamen non in
omnib: hominib uig& aequa¬
liter: Intellectuaut̃ siue ratio¬
ne discernimus quod illud sit
corpus illud similitudo corporis:

Expanded text:
Istae duae visiones communes Istae duae visiones communes sunt nobis cum pecoribus et volatilibus, quae et corpora vident et loca propria recognoscunt. Sic pecora agnoscunt praesepia sua et aves ad nidos suos redeunt quia recordantur illorum. Est et tertia visio intellectualis, quam nullatenus habent pecora et volatilia, sed angeli et homines ratione utentes. Unde intellectus, id est ratio; tamen non in omnibus hominibus aequaliter viget. Intellectu autem sine ratione discernimus, quod illud sit corpus, illu
Abbreviated transcription (Latin):
gt anima recedente: ipse senes scire
ꝓfiteatur: Quaꝓpter nec nobẽ.
quȩrendum: ne contra illuda gamꝰ
quod dicitur: alciora teNe
quȩsieris: Ita sit ut etilaid uerũ
sit quod dr̃. nemo potest faciem meã
uidere &uiuere: quia necesse. ẽ
abhacuita abstrahimentem siue
intellectũ q̃uando in illius in effabi¬
litatem uisionis as sumitur
Etnonsit in credibile quibus dam
sc̃s nondum ita extoto de functis
ut sepelienda cadauera remane¬
rent: &iam istam excellenciam
uisionis. fuisse concessam
Rescȩli siguifican triagenera
Quisionum: quarũ prima est
corporalis quauidemus celum
& terram. ceteraq: corporea & uisi¬
bilia: Scda spr̃ alis quȩ fit in ani¬
ma sine intellectir cũima gmnes eorũ
quȩ uidemꝰ memoriae recondimꝰ.
& intenebris eaq uidemus imagina¬
liter cernimus. insuꝑ & somnia.
& ȩdifficia: & homines quosdudũ
ui dimꝰ sic spĩ ali insione uidemꝰinani¬
ma quasi p̃sen tessint Nobis:

Expanded text:
git, anima recedente ipse se nescire git, anima recedente ipse se nescire profiteatur: Quapropter nec nobis est quaerendum nec contra illud agamus quod dicitur : Altiora te ne scrutatus fueris. Ita fit ut et illud verum sit quod dicitur: Nemo potest faciem meam videre et vivere, quia necesse est ab hac vita abstrahi mente sive intellectu, quando in illius ineffabilitatem visionis assumitur. Et non fit incredibile quibusdam sanctis nondum ita ex toto defunctis, ut sepelienda cadavera remanerent, etiam istam excellentiam visionis fuisse concessam. Tres coeli significant tria genera visionum quarum prima est corporalis, qua videmus coelum et terram, caeteraque corporea et visibilia: Secunda spiritalis quae fit in animaia recondimus, et in tenebris ea quae vidimus imaginaliter cernimus: insuper et somnia et aedificia et homines quos dudum vidimus, sic spiritali visione videmus in anima quasi praesentes sint nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
sit in ꝑ sonis& unitas in substan¬
tia: sic̃ uidenđ ẽ ab omnibus sc̃is
post generalem resurrectionẽ:
Questio uero ñ modica isto in loco
oritur : quomodo ipsa di fubs¬
tancia a quibus dam in hacuita positis
inderi potuerit: ꝓpter illud quod
dictum ẽ admor sennemo potest
inmortaliuita extoto positiis
Quȩita soluitur: Quia potest huma¬
nimens id ẽ intellectis & raciona¬
bitͥas anime. diuinitꝰ rapi. ex acuita
ad angelicam uitam: anteqũã ꝑistã
communem mortẽ carne soluat᷑.
Sicut credendum. est debeato apło:
Ubia deo facta ẽ ab huius uite sensib
quȩdam intencionis auersio.¬
& tam euidenstãq manifesta fuit
eadem uisio intellectualis. ut siue
in corpore siue extracorpus
fuerit: id ẽ utrũsicut solet inue¬
hemenciore exttisi uel excessu
abhac uita mens in illã uitam fuerit
alienata. manente corporis
uinculo anima uidelic& in corpore:
anomninotalis resolutio facta sue¬
rit qualis inplena morte contin¬

Expanded text:
sit in personis et unitas in substantia: sicut videndus est ab omnibus sanctis post generalem resurrectionem. Quaestio vero non modica isto in loco oritur, quomodo ipsa Dei substantia a quibusdam in hac vita positis videri potuerit, propter illud quod dictum est ad Moysen , nemo potest in mortali vita ex toto positus: Quae ita solvitur, quia potest humana mens, id est intellectus et rationabilitas animae divinitus rapi ex hac vita ad angelicam vitam antequam per istam communem mortem carne solvatur, sicut credendum de beato Apostolo, ubi a Deo facta est ab hujus vitae sensibus, quaedam intentionis aversio. Tam evidens tamque manifesta fuit eadem visio intellectualis, ut sive in corpore, sive extra corpus fuerit, id est utrum sicut solet in vehementiori exstasi vel excessu ab hac vita mens in illam vitam fuerit alienata, manente corporis vinculo, anima videlicet in corpore, an omnino talis resolutio facta fuerit, qualis in plena morte contin
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑsimilitudinem corporis.
sedsicut est̃ ipsaueritas cerner&.
Etsicut uiden đẽ: posthancutã
aabomnibus electis: Quȩ uisio
tam euidens tãq manifesta fuit.
ut ipse apłs se ꝓfiteatur nescire

Expanded text:
non per similitudinem corporis, sed sicut est ipsa Veritas cerneret: et sicut videndus est post hanc vitam ab omnibus electis. Quae visio tam evidens tamque manifesta fuit, ut ipse Apostolus se profiteatur nescire,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑprimã iisionẽ intelligamus
quic quid infra abitum si derei
cȩli continaur. pariter
& anime scõru in contẽpplatio¬
ne dĩ sposite : ꝑterciũ uero cȩlum
intelligitur iam intellectualis uisio.
& rationabilis qua intelligendo
conspicitur caritas pax gaudium.
ipse ds̃uid&ur. quo omia ꝑquem
om̃ia in quo omia: Ad quam idẽ¬
ad intellectulem uisionẽ. que desig¬
natur ꝑtercium cęlum: raptus& ele¬

Expanded text:
 primam visionem intelligamus quidquid infra ambitum siderei coeli continetur pariter et animae sanctorum in contemplatione Dei sunt positae. Per tertium vero coelum intelligitur jam intellectualis visio et rationalis, qua intelligendo conspicitur charitas, pax, gaudium, ipse Deus videtur, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Ad quam, id est intellectualem visionem, quae designatur per tertium coelum, raptus et ele
Abbreviated transcription (Latin):
dono sicut salomon aut aliquis
hominũ: sed essentialit̃ dicitur.
sapiens & ẽ quianihilẽ. aliud eẽ
ȩpła ⁊ Nam qđ dicit ei honor
& gła & postea addit. cui:
ũ sufficer& qđ premissũ
habebat eigła : inusitato nrãe
Ettale est acsi diceret in omĩa
potentidõ: Amenaut̃ id circo
supposuit qđ ẽ iuram̃tũ uł ad fir¬
matio in lingua hȩbrȩa : latine
aut̃ sonat uerũ : ut confirmaret
epłȩ abeo scripta sunt :

Expanded text:
aut aliquis hominum, sed essentialiter dicitur sapiens et est, quia nihil est ei aliud esse Epistola. Nam quod dicit: ei honor et gloria, et postea addidit: cui, m sufficeret quod praemissum habebat: ei gloria, inusitato nostraet tale est acsi diceret: in omnia ipotenti Deo. Amen autem idcirco supposuit quod est juramentum vel affirmatio in lingua Hebraea, Latine autem sonat verum, ut confirmaret epistolae ab eo scripta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ isaias  Ecceuirgo concipiet.
et pariet filiũ.: Nat us estx p̃s
de uirgine : pate fecit misteriũ
De sepultura em̃ illius dicit id ẽ
proph& a Erit sepulchrũ ei
gloriosũ: Sepultus est xp̃s
patefactũ est illud
misteriũ qđ latebat:
Quid plura surgens amortuis apperuit
discipulis sensũ ut intelligerent
scripturas: Ne illis intellectis &
cognitis. cognouer̾ misteriũ iã eã
cõplecũ & manifestatũ qđ ante a
latebat: Concordantib: enĩ et ad¬
impletis dexp̃o de concẽptione.
denatiuitate. morte ascensioneq
tionibus: nulla remanet iãdubitatio
quin ꝑproph& as. patefactũ sit mysteriũ
a seculis & tẽpor ibus &̃ nis occultũ:

Expanded text:
propheta: Ecce Virgo concipiet et pariet filium . Natus est Christus de Virgine, patefecit mysterium De sepultura etiam illius dicit idem Propheta: Erit sepulcrum ejus gloriosum . Sepultus est Christus, patefactum est illud mysterium quod latebat. Quid plura? Surgens a mortuis, aperuit discipulis sensum ut intelligerent Scripturas. Illis intellectis et cognitis, cognoverunt mysterium jam esse completum et manifestum, quod antea latebat. Concordantibus enim et adimpletis in Christo de conceptione, nativitate, morte, atque ascensione tionibus, nulla remanet jam dubitatio quin per prophetas patefactum sit mysterium, a saeculis et temporibus aeternis occultum.
Abbreviated transcription (Latin):
quip̃erat  ubi ponebantur census
igis tributoꝵ & uectigaliũ. ⁊ Quod auẽ
addit & quartus frat̃: propriũ nom̃est.
sicut et certius: Gratia dnĩnr ĩ iħuxpĩ.¬
data. ⁊ & nomine graẽ debemus intelligere:
quic quid bonigratis ꝑcipiunt electi
adõ. fidẽ uidelic&. spẽ. caritatẽ:
remis sionẽq: peccatorũ. Ei aut̃ honor¬

Expanded text:
e ubi ponebantur census regis tributorum et vectigalium. Quod autem addidit: et Quartus, frater, proprium est nomen sicut et Tertius. Gratia Domini nostridata, et nomine gratiae debemus intelligere quidquid boni gratis accipiunt electi a Deo, ut videlicet spem, charitatem, remissionem peccatorum. Ei autem qu
Abbreviated transcription (Latin):
creato potuit reuelari misteriũ ñ¬
scȩ trinitatis. & misteriũ dotmnicȩ
incaisnitionis. passionis. & ceteratalia:
sednoluit tã uenerabile iysteriũ
omp̃s paterNisi paucis¬
in notescere p̃sercim cũ homo neglectodõ
sibi setotũ & diabolo concesserit:
lgitur a tẽporibus ẽnis quȩ p̃ces ser̃
creationẽ mundi & ut ita licamus¬
eseo quomundus coepit eẽ tacitũ
occultũq fuit mysteriũ scȩtrinititis :
qđ nunc in aduentux pĩ patefactũ est.
quide illo mysterio aliquando aꝑtis.
aliquando obscuris. proph& arua
sermonibus: Uerbigrã dix̃
moy ses:: In principio fecit ds̃

Expanded text:
creato potuit revelari mysterium sanctae Trinitatis, et mysterium Dominicae incarnationis, passionis et caetera talia; sed noluit tam venerabile mysterium omnipotens Pater nisi pauciinnotescere, praesertim cum homo, neglecto Deo, se totum diabolo concesserit. Igitur a temporibus aeternis quae precesserunt creationem mundi, et, ut ita dicamus, ex quo mundus coepit esse, tacitum occultumque fuit mysterium sanctae Trinitatis, quod nunc, in adventu Christi, patefactum est, qui de illo mysterio aliquando apertis, aliquando obscuris prophetaverunt sermonibus, verbi gratia: Dixit Moyses : In principio creavit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
datũest: Qua propt̃ sp̃italia
misteria uideamus. Uelũ post qđ
erat tab̾naculũ qđ appel labatur
sc̃as cõꝵ causa suȩ dignitatis. sicut¬
& canticũ canticoꝵ: significat cęlũ
post qđ ds̃ in interiora patriȩ cȩlestis
Eleuato uelo ingrediebacur pontifes
cũ sanguine in scã scõꝵ oratur ꝓppło.¬
et dñs pontifex nr̃ cũ sanguine
passionii iuȩ eadẽ
passione peractareserato cȩlo scã scõꝵ
penȩtrauit: ubiassidue dm̃patrẽ
ex orat ꝓnobis. In scĩs scoꝵ erat
turibulũ: quia xp̃s insecretis
patriȩ celestis consistit. ꝑquẽ oraciones
nras ad dm̃ patrẽ dirigimꝰ: Archa
testam̃ti circũtexta ex omni parte auro.
utriusq testam̃ti et quiinterius

Expanded text:
a mysteria videamus. Velamentum post quod erat tabernaculum, quod appellabatur Sancta sanctorum causa suae dignitatis sicut Cantica canticorum significat coelum, post quod Deus in interiora patriae coelestis. Elevato velo ingrediebatur pontifex cum sanguine in Sancta sanctorum oraturus proer pontifex cum sanguine passionis suae, eadem passione peracta, reserato coelo, Sancta sanctorum penetravit, ubi assidue Deum patrem exorat pro nobis. In Sancta sanctorum erat thuribulum, quia Christus in secretis patriae coelestis consistit per quem orationes nostras ad Deum Patrem dirigimus. Arca testamenti circumtecta ex omni parte auro, utriusque testamenti, et qui interius
Abbreviated transcription (Latin):
bene hisquȩ inmundo habentur. & ut
credatis illum ꝑ uerbum dĩ. eẽ factum
Siue uitti sub presens in quo oport&
bonum operari Urãc ẽ: si ita uiuitis
mine illam uelitis ponere: Siue mors.
nitem poraliter. ut uiuatis & ernaliter:¬

Expanded text:
bene his quae in mundo habentur, et ut credatis illum per verbum Dei esse factum; sive vita, subaudis praesens, in qua oportet bonum operari, vestra est, si ita vivitis mine illam velitis ponere; sive mors, ni temporaliter, et vivatis aeternaliter
Abbreviated transcription (Latin):
quil&ati estis audientes quod mihi
ministrarent ince omniũ ur̃m:
Cognoscite ergo qui eiꝰ modi sunt.
id ẽ diligite & notate atq immita¬
mini tales uiros: uel cognoscite
id ẽ sub diti estote illis cũ humi¬
litate quittilia agunt: Salu
uobis optant: Quasi dicere ł:
desuis substanciis: Salutanuos
fr̃s om̃s Hic tangit om̃s ad iuto¬
ressuos:: Salutate inuicem in
osculo scõ id ẽ casto & uero: Sa¬
lutatiomea manu pauli: Alius
hanc ȩpłe scripserat sicut &ali

Expanded text:
qui laetati estis audientes, quod mihi qui laetati estis audientes, quod mihi ministrarent vice omnium vestrum. Cognoscite ergo qui ejusmodi sunt; id est, diligite et notate atque imitamini tales viros: vel cognoscite, id est subditi estote illis cum humilitate, qui talia agunt. Salutlutem vobis optant; quasi dicat: de suis substantiis. Salutant vos fratres omnes. Hic tangit omnes adjutores suos; salutate invicem in osculo sancto, id est casto et vero. Salutatio mea manu Pauli. Alius hanc Epistolam scripserat, sicut et ali
Abbreviated transcription (Latin):
trona: cuius familia facta erat
eccła similiter & domus fortuna¬
ti Qm̃ sint primi ciae achaie
qm̃ primi crediderunt exomni¬
bus acheis: & ordinauer̃ seut
ministrarent scĩs quisunt. ihero¬
solimis: Ob secro autem & uos
sub diti sitis eiꝰ modi: id ẽ immita¬
tores sitis minis trantes scĩs & om̃i
cooperanti & laboranti. sub sitis
sub diti: siue imitatores:: Gau¬
deo autẽ in p̃sentia stephane &
fortunati: & aca ici: Datur intel¬
ligi qđ hitres. stephana ui delicet¬
& fortunatus: nec non & achaicꝰ
expleto minis terio suo a pud
scõs hiero soli mis uenerunt
ad paulũ: an tequã redissent
corinthium:: Nam corinthii
erant genere: in quorũ p̃sentia
ubidatur intelligi qđ minis traue¬
runt apło exua substancia.
qđ alii corinthii quibus haecscri¬
bebat ñ egerant: Unde ait qđ
uobis deherat ipsi suppleuerunt.
ui delicet ministrando mihi .: Re¬
fecer̃ enĩ & meũ spm. utiq fame.
siti : & laboribus fatigatũ & ur̃m.

Expanded text:
trona, cujus familia facta erat trona, cujus familia facta erat Ecclesia, similiter et domus Fortunati. Quoniam sunt primitiae Achaiae, quoniam primi crediderunt ex Achaeis, et ordinaverunt se ut ministrarent sanctis qui sunt Hierosolymis. Obsecro autem ut et vos subditi sitis ejusmodi, id est, imitatores sitis ministrantes sanctis; et omni cooperanti et laboranti, subaudis sitis sudditi sive imitatores. Gaudeo autem in praesentia Stephanae et Fortunati et Achaici. Datur intelligi, quod hi tres, Stephana videlicet, Fortunatus, necnon et Achaicus, expleto omni ministerio suo apud sanctos Hierosolymis, venerunt ad Paulum antequam redissent Corinthum. Nam Corinthii erant genere, in quorum praesentia ubi datur intelligi quod ministraverunt Apostolo ex sua substantia, quod alii Corinthii quibus haec scribebat non egerant, unde ait, Quod vobis deerat, ipsi suppleverunt, videlicet ministrando mihi. Refecerunt enim et meum spiritum utique fame, siti, et laboribus fatigatum; et vestrum,
Abbreviated transcription (Latin):
salutem animarũ ur̃arum:
Neqͥs ergo illum sꝑnat: quia for¬
sitan iã illum sp̃uerant: Dea pol¬
lo autẽ fratre : notũ uobis facio
frs: Hic ep̃s corinthiorum
a paulo fu erat ordinatus: sed
ut illi coeperunt dicere egosũ
pauli ego apollo ego uero cephȩ
cũ non potuisset eos sedare.
relictis illis habiit ephesum
ada płm paulũ: Quẽ cum pos
in correctos eos adhuc sciebat:
Ueni& inquit cũ ei uacuũ fue¬
rit: idẽ cũ uos emendatos
audierit: Uigilate: Uigilat.
quiad aspectum ueri luminis
mentis oculos aꝑtos tenet
Uigilat: qui seruat operando qđ
credit: State infide : Ne suc cũ¬
batis decepti ab infidelibus ut
positis audire cũ moyse: tuue¬
ro hic sta mecũ: Uiriliter agi¬
te: N molliter neq muli ebrit̃.
sed firmiter pugnate contradia¬
boli tẽptam̃ta: Confortamini.
dĩ & proximi: non duplicianmo
neq causa in anis głae: Nostis do¬
mum stephanȩ & fortunati Ste¬
phana nobilis quȩ dam erat ma¬

Expanded text:
salutem animarum vestrarum. salutem animarum vestrarum. Ne quis ergo illum spernat, quia forsitan jam illum spreverant. De Apollo autem fratre notum vobis facio, fratres. Hic episcopus Corinthiorum a Paulo fuerat ordinatus, sed ut illi coeperunt dicere: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego vero Cephae, cum non potuisset eos sedare, relictis illis abiit Ephesum ad apostolum Paulum; quem cum postincorreptos eos adhuc sciebat. Veniet autem, cum ei vacuum fuerit, id est cum vos emendatos esse audierit. Vigilate. Vigilat, qui ad aspectum veri luminis, mentis oculos apertos tenet; vigilat, qui servat operando quod credit; state in fide, ne succumbatis decepti ab infidelibus, ut possitis audire cum Moyse: Tu autem hic sta mecum . Viriliter agite, nec molliter, neque muliebriter, sed firmiter pugnate contra diaboli tentamenta. Confortamini, Dei et proximi, non duplici animo, neque causa inanis gloriae. Nostis domum Stephanae et Fortunati. Stephana nobilis quaedam erat ma
Abbreviated transcription (Latin):
dabo ut suscipiantur cũ pace
Quod si dignum fuerit ut ego eam.
idẽ simagna fuerit. peccunia
utego possim cũ honore illam
genda in illis. quȩ in transitu non
poterant corrigi: ideo hoc dic̃:
ꝑmanebo autẽ ephesiusq ad pen¬
te costen:: Non depente coste
iudȩoꝵ dic̃ ut putatur. sed xp̃i¬
anorum : quando sp̃s sc̃s uenit
suꝑ multitudinem credentium:
Oftium eñĩ mihi aꝑtum ẽ magnum
& euidens : id ẽ multa cordaho¬
minum parata sunt ad creden¬
dum: & manifesta sunt iam qui a
deillorum fide non dubitatur:
ł taduersarii sunt multi. sub qui
mihi ad uersantur : ꝓsuis ꝓpin¬
quis & amicis quos xp̃o cõ unxi:
Siuenerit aduos timotheus qui
hanc epłam uobis portabit
id&ce ut sine timore sit apud uos
Forsitan fuerat iamapud illos
cũtimore : quia pseu do apłi ex¬
citabant ꝑ secutionem pagano¬
rum contra fideles: Opus dnĩ
operatur sicut & ego : id ẽ doctri¬
nam & miraculorum uir tutẽ ad

Expanded text:
dabo, ut suscipiantur cum pace. dabo, ut suscipiantur cum pace. Quod si dignum fuerit ut ego eam; id est si magna fuerit pecunia, ut ego possim cum honore illam genda in illis, quae in transitu non poterant corrigi, ideo hoc dicit: Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten. Non de Pentecoste Judaeorum dicit ut putatur, sed Christianorum, quando Spiritus sanctus venit super multitudinem credentium. Ostium enim mihi apertum est magnum et evidens; id est, multa corda hominum parata sunt ad credendum, et jam manifesta sunt quia de illorum fide non dubitatur; et adversarii multi, subaudis qui mihi adversantur pro suis propinquis et amicis quos Christo conjunxi. Si venerit ad vos Timotheus, qui hanc Epistolam vobis portabit, videte ut sine timore sit apud vos. Forsitan fuerat apud illos jam cum timore, quia pseudoapostoli excitabant persecutionem paganorum contra fideles. Opus enim Domini operatur sicut et ego, id est doctrinam et miraculorum virtutem ad
Abbreviated transcription (Latin):
illos ꝑsingulos ꝓut ualuerint
ad opus illorum qui erant hie¬
rosolimis: & hoc apud se unum¬
quẽq reponere quasi in thes¬
auro ut ueniente apło haberent
om̃ia p̃parata quę uolebant
mittere: Qm̃ quod paulatim
colligitur. nec graue ẽ. & inuenit᷑
multum : Ideo autẽ p̃cepit ad ee¬
đam hoc defferre qđ uolebat
unusquisq dare: ut dũ ille di¬
cer&. hoc uolo mittere scis quist
hiero solimis demea portione:
alii istius bono exortarentur
ad eadẽ facienda: Et tamen nea
malis ministris deperirent illa
dona siapud aeccłam ea dimit¬
terent : p̃cepit ut secũ refer¬
rent & tuto in locor eponerent
quo ad usq ipse uenir&: Cum
autẽ p̃sens fuero: quos probaue¬
ritis id ẽ quos idon eos iudicaue¬
ritis. uellaudabiles osten derius
Et est isto in lo co media distinctio
ac postea sub inserendum: osmit
laudatorias de ur̃a bona uolun¬
tate uel cõmendatorias quib
eos apud fideles in hirłm cõm̃¬

Expanded text:
illos singulos prout voluerunt illos singulos prout voluerunt ad opus illorum qui erant Hierosolymis, et hoc apud se unumquemque reponere quasi in thesauro: ut, veniente Apostolo, haberent omnia praeparata quae volebant mittere: quoniam quod paulatim colligitur, nec grave est, et invenitur multum. Ideo autem praecepit ad ecclesiam hoc deferre: quod volebat unusquisque dare, ut dum ille diceret: Hoc volo mittere sanctis qui sunt Hierosolymis de portione mea, alii istius bono exhortarentur ad eadem facienda. Et tamen ne a malis ministris deperirent illa dona, si apud ecclesiam ea dimitterent, praecepit ut secum referrent et tuto in loco deponerent, quoadusque ipse veniret. Cum autem praesens fuero, quos probaveritis, id est quos idoneos judicaveritis, vel laudabiles ostenderitis; et est isto in loco media distinctio, ac postea mox subinferendum. Hos mitlaudatorias de vestra bona voluntate, vel commendatorias, quibus eos apud fideles in Hierusalem commen
Abbreviated transcription (Latin):
corruptorum: Habundantes
siue crascentes in opere dñi sẽꝑ.
ꝓficite De collectis autem quȩ
fiunt in scõs. Paulus & reliqui apłi
apud eos quos docebant: curã
sẽꝑ scorum gerebant qui erant
hiero solimis. & suis substantris
expoliati ab in credulis fuerant.
ꝓꝑter qđ reliquerant tradicio¬
nes patrum & crediderant incru¬
cifixum: ideoq p̃cipiebant apłi
ut dieb domini cis in unũ con¬
fluentes. inus quisque quod
sibi uider&ur. daret ad o pus
illorum & colligebantur sũptus
ꝑsingulas aeccłas ut post modũ
collecti mitterentur eis: Sicut
or dinaui aecclesiis galaciae: idẽ¬
Puna sabbati unus quisq urm̃ apud
se reponat reponens qđ ei be¬
ne placuerit: ut non cũ uene¬
ro tunc collecte fiant: Unam
cam quapud iudeos un a sabba¬
ti uel una sabbatorum uel pͥma
sabbati uocabatur: qui nunc
obreuerentiã dominice resur¬
rectionis dominicus appellat᷑:
In quo p̃cipit omnẽ plebẽ con¬
uenire ad aecłam & congregare

Expanded text:
corruptorum: abundantes, corruptorum: abundantes, sive crescentes in omni opere XVI. De collectis autem quae fiunt in sanctos. Paulus et reliqui apostoli apud eos quos docebant, curam semper sanctorum gerebant, qui erant Hierosolymis, et suis substantiis exspoliati ab incredulis propter hoc quod reliquerant traditiones patrum, et crediderant in Crucifixum. Ideo praecipiebant apostoli, ut diebus Dominicis in unum confluentes unusquisque quod sibi videretur daret ad opus illorum, et colligebantur sumptus per singulas ecclesias, ut postea collecti mitterentur eis. Sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, iper unam sabbati unusquisque uestrum apud se ponat, recondens quod - ei bene placuerit, ut non, cum uenero, tunc collectae fiant. cum cam, quia apud Judaeos una sabbati, vel una sabbatorum, vel prima sabbati vocabatur, qui nunc ob reverentiam Dominicae resurrectionis, Dominicus appellatur. In quo praecepit omnem plebem convenire ad ecclesiam, et congregare
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ꝓ quo mundo dominabaris:
sed ubiest stimulus tuus : Vnde
aperiens quid stimulum appel¬
lauerit : subdit: Stimulus autẽ
lus appellatur: Qm̃ uelud sc̃i¬
mulus carnẽ : sic peccatum pun¬
ge & uulnerat animam & corpis:
Uirtus uero id ẽ fortudo peccati
dendo hominẽ ad peccatũ: dũ
prohibet peccitũ: Natura le nã¬
q ẽ humanȩ fragilitati: uõmne
qđ plus ꝓhibetur ardencius con¬
cupiscatur : Uel uirtus peccati
est lex: quia ꝑ legẽ quantũ cũ¬
q sit. unũ qđq peccatũ cognos¬
citur: Quienĩ sine lege peccat:
uid&ur ei quasi inpine pecc&&:
Cum autẽ ad legẽ transierit si
ultra peccauerit : quanta uirtꝰ
peccati id .ẽ. quanta magnitu¬
do peccatisit a gnoscit: Deo autẽ
grãs quid edit nobis uitoriam
mortis & resurrectionis donũ.
iam habent inspe: Itaq: frsmei
infide dilecti: id ẽ ualde ama¬
biles stabiles siue firmi estote
& immobiles : Nemo ueamini
arectitu dine fider deceptione

Expanded text:
peccatum pro quo mundo damnabaris? peccatum pro quo mundo damnabaris? sed ubi est stimulus tuus? Unde aperiens quid stimulum appellaverit, subdit: Stimulus autem lus appellatur: quoniam velut stimulus carnem, sic peccatum pungit et vulnerat animam et corpus. Virtus vero, id est fortitudo peccati dendo hominem ad peccatum dum prohibet. Naturale namque est humanae fragilitati, ut omne quod plus prohibetur ardentius concupiscatur. Vel virtus peccati est lex: quia per legem quantumcunque sit unumquodque peccatum cognoscitur. Qui enim sine lege peccat, videtur ei, quasi impune peccet: cum autem ad legem transierit, si ultra peccaverit, quanta virtus peccati, id est quanta magnitudo peccati sit agnoscit. Deo autem gratias, quae aedit nobis victoriam, mortis et resurrectionis donum jam habent in spe. Itaque, fratres mei, fide dilecti; id est valde amabiles, stabiles, sive firmi, estote et immobiles ne moveamini a rectitudine fidei deceptione
Abbreviated transcription (Latin):
dectur sic mors absor bebitur
& deglucietur inuictoria & uirtu¬
te resurrectionis. ut ultra non
senciatur : Nam consũptio mortis
gła erit resurrectionis Ubiẽ
mors uictoriatua. Uox scoꝵ re¬
suscitatorum: insultan cium
morti: Vbi. ẽ in quid illa uicto¬
ria tua omors qua genus humanũ
tibi sub iecisti. qui&iam filio dĩ ho¬
mini ficto dominari uoluisti & est
sensus: Neglori eris ultra: qm̃ nos
iam resurreximus qui tuã a maritu¬
dinem quando q sentiuimus
Etquid tibi ꝓfuit om̃ors maligna :
qđ glora abaris. Eccequiꝑte tran¬
sierunt regnabt̃ inuita aeterna
felices cũ xp̃o quite superauit:
Ubi ẽ mossstimulus tu us Sicui¬
dentur haec uerba sonare : qua si
demorte stimulus ꝓcedat: Sed
quia istestimulus peccatũ ẽ: datur
intelligi qđ mors destm ulo id est
peccato ꝑcessit :: Namprimus ho¬
mo nisi pec cass&: mori utiq non
poss& peccauit : & ideo mortem
anime et corporis incurrit : Nec
uero dicit᷑ morti omors ubi est̃

Expanded text:
tur, sic mors absorbebitur et deglutietur in victoria et virtute resurrectionis, ut ultra jam non sentietur. Nam consumptio mortis gloria erit resurrectionis. Ubi est, mors, victoria tua? Vox sanctorum resuscitatorum insultantium morti. Ubi est inquiunt victoria tua, o mors, qua genus humanum tibi subjecisti, qua etiam Filio Dei homini facto dominari voluisti; et est sensus: Ne glorieris ultra, quoniam nos jam resurreximus, qui tuam amaritudinem quandoque sensimus. Et quid tibi profuit, o mors maligna, quod gloriabaris? Ecce qui per te transierunt regnabunt in aeterna vita felices cum Christo qui te superavit. Ubi est, mors, stimulus tuus? Sic videntur haec verba sonare, quasi de morte stimulus procedat. Sed quia iste stimulus peccatum est, datur intelligi quod mors de stimulo, id est de peccato processit. Nam primus homo, nisi peccasset, mori utique non posset. Peccavit, et ideo mortem animae et corporis incurrit. Nec vero dicitur morti: O mors, ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
ad głam. quia &ne uittie in mor¬
talitate glorificabimur: Opor¬
t& enĩ corruptibile hoc sub̃
corpus induere incorruptionẽ.
id ẽ quia resurrectio inuerita¬
te .ẽ futura : oport& ut corrup¬
tio tollatur : & incorruptio det᷑
Cum autẽ mortale hoc induerit
inmostalitatẽ : quasitan gendo
& digito demonstrando corpus
suum hoc dicebat apłs: Hoc mor¬
tale dic̃: qm̃ non aliud quã quod
deposuero recipiã corpus: Tunc
si& sermo quis scriptus. ẽ in oscȩ¬

Expanded text:
ad gloriam, quia aeternae vitae immortalitate glorificabimur. Oportet enim corruptibile hoc, subaudis corpus, induere incorruptionem; id est, quia resurrectio in veritate futura est, oportet ut corruptio tollatur, et incorruptio detur. Cum autem mortale hoc induerit immortalitatem, quasi tangendo et digito demonstrando corpus suum, hoc dicebat Apostolus. Hoc mortale dicit, quoniam non aliud quam quod deposuero, recipiam corpus. Tunc fiet sermo qui scriptus est, s
Abbreviated transcription (Latin):
iħim xp̃m Subiecti inuicẽ intimore xp̃i:
Sicut auditores & subiecti suis p̃latis sub¬
diti sunt causa oboedienciae & reueren¬
tue : sicdebent &iã p̃latihumiliarese
cium suae p̃positure ostendere: & fortit̃
redar guere & increpare : Quod ꝓbari possum
exfactis apłi petri quicũ uidisset corne¬
lium centurionẽ cũ om̃idomo sua humilit̃
seuelle adorare: econtra ille humiliauit
se illidicens: surge : Nã etego homosum:
Ubiautẽ uidit annaniã & saphirã auict
ueritatis recedere. & uiciis subiacere
potenciã sui officii & p̃positure ostendit.
solo uerbo illos int̾ficiens Sedistic omĩa
in timore xp̃isunt a genda: id ẽ ꝓamore

Expanded text:
 « Subjecti invicem in timore Christi. » Sicut auditores et subjecti suis praelatis subditi sunt causa obedientiae et reverentiae: sic debent etiam praelati humiliare se cium suae praepositurae ostendere et fortiter redarguere et increpare. Quod probari potest ex factis apostoli Petri, qui cum vidisset Cornelium centurionem cum omni domo sua humiliter velle se adorare, econtra ille humiliavit se illi, dicens: « Surge, nam et ego homo sum . » Ubi autem vidit Ananiam et Sapphiram a via veritatis recedere, et vitiis subjacere, potentiam sui officii et praepositurae ostendit, solo verbo illos interficiens . Sed ista omnia in timore Christi sunt agenda, id est pro amore
Abbreviated transcription (Latin):
hymnꝰ: Siuͦ conponitur ⁊ cantatur
in lcuide dĩ tunc ẽ. hymnus : Hym
clarissimiuiri conposuer̃ p̃cipue:¬
bene autẽ cũ dix̃ canticis sub iunxit
spitalibus : qr sunt cantic q̃ ñ sunt
spĩtalia neq̃ in laudẽ dĩ cantantur.
sic̃ sunt cantica scłariũ hominũ:
int̾cainticũ & psalmũ quia canticũ ore
solũ modo ꝓfert᷑ & decantat᷑: psalmus
autẽ ad dito quodã instrumento musi ce
artis. id .ẽ. psalterio: Cantantes & psal¬
lentes in coidib: urĩs dño: Ideo dix̃. cantan¬
tes in cordib ur̃ĩs: quit multi sunt quican¬
tant orei quoꝵ mens non concordat uoci:
Etquimagis adtendunt sonori tatẽ uocis
ut auditoribus placeant : quã consideren
m̃te quid dicant: Illiuͦ cantant in corde:
quorũ mens concordat uoci iuxtat illud
beatibenedicti: Sicstemꝰ ad sallendum.
utmens nr̃a concor det uocinraẽ: Grãs

Expanded text:
m si componitur et cantatur in laudem Dei, tunc est hymnus. Hymnclarissimi viri composuerunt. Unde igitur cum dixit canticis, subjunxit spiritualibus, quia sunt cantica quae non sunt spiritalia, neque in laudem Dei cantantur. Sicut sunt cantica saecularium hominum. inter canticum et psalmum, quia canticum ore solummodo profertur et decantatur; psalmus autem, addito quodam instrumento musicae artis, id est psalterio. Cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino. Ideo dixit in cordibus vestris, quia multi sunt qui cantant ore, quorum mens non concordat voci, et qui magis attendunt ad sonoritatem vocis, ut auditoribus placeant, quam considerent mente quid dicunt. Illi vero cantant in corde, quorum mens concordat voci, juxta illud beati Beut mens nostra concordet uoci nos
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ intelligere omĩa uicia q̃ ꝑebri¬
&atẽ solent fuenire : quia ut qui dc̃
doitor dic̃ ebri&as nullũ inciũ excusit:
Sed hoc notandũ ẽ quia sicut illi quire¬
plent᷑ uino. replent᷑ inuerecundia.
inpaciencia luxuria inpudicicia. suꝑbia.
cerisq uiciis utulli quireplentur spũ
scõ replentur castitate. humilitate :
mansu&udine cȩterisq uirtutibus:
Loquentes uobmetipsis inpsalmis & hym¬
nis & canticis spĩttilib: Nobis metipsis
loqͥmur: quando alt̾natĩ canimꝰ psabmnos:
salmidicunt᷑ apsallendo: quiin psal¬
terio inueniuntur: Hymnꝰ grecȩlatino
eloqͥo sonatlaudĩ: hrmnꝰ autẽ si con¬

Expanded text:
debemus intelligere omnia vitia quae per ebrietatem solent evenire, quia, ut quidam doctor dicit, ebrietas nullum vitium excusat. Sed hic notandum est, quia sicut illi qui replentur vino, replentur inverecundia, impatientia, luxuria, impudicitia, superbia, caeterisque vitiis: ita illi qui replentur Spiritu sancto, replentur castitate, humilitate, mansuetudine, caeterisque virtutibus. « Loquentes vobismetipsis in psalmis et hymnis et canticis spiritualibus. » Nobismetipsis loquimur, quando alternatim canimus psalmos. Psalmi dicuntur a psallendo, quia in psalterio inveniuntur. Hymnus Graece, Latino eloquio sonat laus Dei. Hymnus autem si com
Abbreviated transcription (Latin):
malium & peccorum secum haberent.
quare desiderabant carnes & quare
non comedebant carnes animaliumꝰ.
Quęhoc modo soluitur: quia non deside¬
rabant illicarnes peccorum: sed car¬
nes auium concupiebant. quibus so¬
liti fuerant uesci in egypto: Niclus
enim fluuius. in lit toribus suis & palus¬
tribus locis multa genera auium hab&.
& talia qualia non habentur incir cu¬
tu aliorum fluminum: Fugiamus
ergo concupiscenciam malam. & pug¬
nemus contra eã inquantum ualemꝰ.
qui a ut beatus augustinus dicit. & inno¬

Expanded text:
erent, quare desiderarent carnes, et quare non comederent carnes animalium? Quae hoc modo solvitur, quia non desiderabant illi carnes pecorum, sed carnes avium concupiebant, quibus soliti fuerant vesci in Aegypto. Nilus enim fluvius, in littoribus suis et palustribus locis multa genera avium habet, et talia qualia non habentur in circuitu aliorum fluminum. Fugiamus ergo concupiscentiam malam, et pugnemus contra eam in quantum valemus, quia ut beatus Augustinus dicit et in
Abbreviated transcription (Latin):
illorum interfecit ẽ a fratribus suis.
iubente mosse. & dño uolente: Quod
factum ideo replicat apłs ut non se¬
crederent corinthii immunes. eẽ.
acrimine: qui inidolio epulabantur:
Idolatra quoq est om̃is auarus: qui
nummum quasi dm̃ colit. timens illũ
amitere: Neq fornicem᷑. sicut quidã
exipsis fornicati sunt. sub cũ madi

Expanded text:
illorum interfecta est a fratribus suis, illorum interfecta est a fratribus suis, jubente Moyse et Domino volente. Quod factum ideo replicat Apostolus, ut non crederent Corinthii se immunes esse ab hoc crimine, qui in idolio epulabantur. Idololatra quoque est omnis avarus qui nummum quasi Deum colit, timens illum amittere. Neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, subaudi
Abbreviated transcription (Latin):
citur idolatra: ille qui honorem
& seruitutem quam om̃i potenti
deo soli debet exibere. idolis impen¬
dit: Inde & idolatria. ipsares Sedit
ppłsmanducare & bibere : & surrexe¬
r̃ ludere : Ueterem historiam hic
tangit apłs Egressifilii is rahel
exegypto. dũ ꝑuenisset adsyna
montem. morse ascendente in mon¬
tem addm̃: & morante aliquantis
diebus conuener̃ ad a aron. peten¬
tes ut faceret eis deos qui illos p̃cede¬
rent & dicentes: Fac deos quip̃cẽ¬
dant nos: Morsi enim quieduxit
nos dee gypto nescimus quid acti¬
derit Tunc sicut istoria narrat accipi¬
ens aaron habeis. armillas. & in aures.
fecit inde uitulum conflatilem quẽ colebant
egypcii: Sittmq edifficantes aras
ante illum: immolauer̃ ei hostias di¬
centes: Hi sunt dutui isrł& cetera:
Conpletoq sacrificio: seder̃ ad man¬
ducandum &bibendum: Ac sic¬
postmodum surrexer̃ ludere addi¬
uersa io ca& ad coros: & in suꝑ ceper̃
fornicari: Qua propter multitudo

Expanded text:
citur idololatra, ille qui honorem citur idololatra, ille qui honorem et servitutem quam omnipotenti Deo soli debet exhibere, idolis impendit. Unde et idololatria ipsa res est. Sedit populus manducare et bibere, et resurrexerunt ludere. Veterem historiam hic tangit Apostolus: Egressi filii Israel de Aegypto dum pervenissent ad Sinai montem, Moyse ascendente montem ad Deum, et morante aliquantis diebus, convenerunt ad Aaron, petentes ut faceret eis deos, qui illos praecederent, dicentes: Fac deos qui praecedant nos. Moysi enim, qui eduxit nos de Aegypto, nescimus quid acciderit . Tunc sicut historia narrat, accipiens Aaron ab eis armillas et inaures, fecit inde vitulum conflatilem, quem colebant Aegyptii, statimque aedificantes aras ante illum, immolaverunt ei hostias, dicentes: Ii sunt dii tui, Israel, etc. Completoque sacrificio, sederunt ad manducandum et bibendum, ac postmodum surrexerunt ludere ad diversa joca et ad choros, et insuper coeperunt fornicari. Quapropter multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
omnia mala ꝑ illam fiunt atq patran¬
t̃: Concupiscentiam autẽ malam.
ideo dixit: quia. est & concupiscen¬
cia bona. dequa dicit salomon.:
F ili concupisce sapienciam: Et psal¬
amista : Concupiuit anima mea :¬
desiderare iustificationestuas: Con¬
cupiscencia mala . ẽ: quȩ suggerit nob
ut concupiscamus cibos illicitos ul¬
tramodum: & ut faciamꝰ omicidium:
furtum: ut ꝑp&remꝰ ad ulterium.
ceteriq: huius modi Id eo apłs uo¬
lens nos sollicitos reddere: donat
nobis exemplum illorum iudȩorũ.
quiꝑ concupiscentiam offenderunt
dm̃ inheremo & perierunt: Neque
idolatre efficiamini sicut quidã
illorum. sub qui uitulum fecer ad mon¬
tem srnar quem admodum scrip¬
tum. est in exodo: Idos grecelati¬
ne dicitur species siue forma: Inde
diminutiue dicitur idolum: for¬
mula ex aliquo mettillo siue ex la¬
pidibus uł lignis: Latria quoq gre¬
co uocabulo: dicitur seruitus quȩ
omni potentideo soli cõp& it Ex
quibus nominibus cõponitur & di¬

Expanded text:
omnia mala fiunt atque patrantur. Concupiscentiam autem malam ideo dixi, quia est et concupiscentia bona, de qua dicit Salomon: Fili, concupisce sapientiam . Et Psalmista: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas . Concupiscentia autem mala est, quae suggerit nobis ut concupiscamus cibos illicitos et ultra modum, ut faciamus homicidium, furtum, ut perpetremus adulterium, et caetera hujusmodi. Ideoque Apostolus volens nos sollicitos reddere, donat nobis exemplum illorum Judaeorum, qui per concupiscentiam offenderunt Deum in eremo, et perierunt. Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam illorum. Subaudis qui vitulum adorabant ad montem Sinai. Quemadmodum scriptum est, in Exodo: Idos Graece, dicitur species sive forma, inde diminutive dicitur idolum formula ex aliquo metallo, sive ex lapidibus vel ignis. Latria quoque Graeco vocabulo dicitur servitus, quae omnipotenti Deo soli competit. Ex quibus nominibus componitur et di
Abbreviated transcription (Latin):
aixpõ regunt᷑ om̃s electi & uiuificantur:
Etsicut corpus contat exossibus & carnib:
& fortib atq infirmis m̃bris. & ttmen
omnia aspũuiui ficant᷑ : itt eccła con¬
tmet in se fortes infide in bono opere
peccatores quoq qͥst̃ infirmi in fide.
& inurtutibus. quos tcoñ om̃s unui ficait.

Expanded text:
isto reguntur omnes electi et vivificantur: et sicut corpus constat ex ossibus et carnalibus et fortibus atque infirmis membris, et tamen omnia a spiritu vivificantur, ita Ecclesia continet in se fortes in fide et in bono opere, peccatores quoque qui sunt infirmi in fide et in virtutibus: quos tamen omnes vivific