comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lationem autẽ habebunt
huius modi ego autẽ uob̃
parco: in alios litigaturos
incurrimus. qui non equales
ꝓpetue continentie nuptias
facerent. s eas omnino dãp¬
naret. Nam cum error uterq
sit. uł equare scẽ uirgini¬
tati nuptias uł dampnare.
nimis inuicem fugiendi
duo isti errores aduersa fron¬
te confligunt: quia uerita¬
tis medium denere nolue¬
runt. quo &e certa ratione
&e scãꝵ scripturaꝵ auctori¬
tate nec peccatum esse nup¬
tias inuenimus. nec eas bono
uel uirginalis continentie.
uł cẽ uidualis equamus.
Alii quippe appetendo uir¬
ginitatem nuptias tanquã
ad ulterium esse deuitan
das putauerunt: alii uero
defendendo conubium ex¬
cellentiam ꝑpetue continen¬
quam coniugalem pudici¬
tiam uoluerunt. quasi uł
susanne bonũ: marie sit
humiliatio: uel marie maiꝰ
bonum. susanne debeat
ee̾ dampnatio. Absit aũ
ut ita dixerit apłs nuptis
siue nupturis. ego autẽ
uobis parco: tanquam no¬
luerit dicere que pena

Expanded text:
lationem autem carnis habebunt lationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, in alios litigatores incurrimus, qui non aequales perpetuae continentiae nuptias facerent, sed eas omnino damnarent. nam cum error uterque sit, uel aequare sanctae uirginitati nuptias uel damnare, nimis inuicem fugiendo duo isti errores aduersa fronte confligunt, quia ueritatis medium tenere noluerunt: quo et certa ratione et sanctarum scripturarum auctoritate nec peccatum esse nuptias inuenimus nec eas bono uel uirginalis continentiae uel etiam uidualis aequamus. Alii quippe adpetendo uirginitatem nuptias tamquam adulterium detestandum esse putauerunt; alii uero defendendo conubium excellentiam perpetuae continenquam coniugalem pudicitiam uoluerunt. quasi uel Susannae bonum Mariae sit humiliatio uel Mariae maius bonum Susannae debeat esse damnatio. Absit ergo, ut ita dixerit apostolus nuptis siue nupturis: ego autem uobis parco, tamquam noluerit dicere, quae poena
Abbreviated transcription (Latin):
ratius coronari quia non
nuberet concupiuit. Qui
gͦ sine coniugio ꝑmanere
uoluerint. non tanquam
foueam peccati nuptias
fugiant. s tanquam collẽ
minoris boni transcendag̃:
ut in maioris continentie
monte requiescant. Ea qͥp¬
pe lege collis iste in habi¬
tatur: ut non cum uolu¬
erit quis emigret. Mulier
enim alligata est quam¬
diu uir eius uiuit. Uerum¬
tam̃ ad continentiam ui¬
dualem. ab ipso tanquam
gradu conscenditur. Propt̾
uirginalem uero uł decli-¬
nandus ẽ. non consentien-¬
do petitorib: uel transili¬
endus preueniendo peti¬
tores. Ne quis autẽ puta¬
ret duum operum boni
disserendum fuit. qui qd̃
ait apłs. existimo autem
hoc bonum esse ꝓpter p̃sen¬
tẽ necessitatẽ ita int̾p̾tati st̃. ut
non ꝓpt̾ regnum celoꝵ. s
tatem utilem dicerent:
tanquam in illa uita eterna
nichil cet̾is amplius essent¬
habituri. qui hoc melius
elegissent. In qua disputati¬
one cum ad illud ueniremꝰ
quod idem apłs ait. tribu¬

Expanded text:
ratius coronari, quia non ratius coronari, quia non nuberet. concupiuit. qui ergo sine coniugio permanere uoluerint, non tamquam foueam peccati nuptias fugiant, sed tamquam collem minoris boni transcendant, ut in maioris continentiae monte requiescant. ea quippe lege collis iste inhabitatur, ut non cum uoluerit quis emigret; mulier enim adligata est, quamdiu uir eius uiuit. uerumtamen ad continentiam uidualem ab ipso tamquam gradu conscenditur; propter uirginalem uero uel declinandus est non consentiendo petitoribus uel transiliendus praeueniendo petitores. Ne quis autem putaret duorum operum, bonidisserendum fuit, qui quod ait apostolus: existimo autem hoc bonum esse propter praesentem necessitatem. ita interpretati sunt, ut ntatem utilem dicerent; tamquam in illa uita aeterna nihil ceteris amplius habituri essent, qui hoc melius elegissent. in qua disputatione cum ad illud ueniremus, quod idem apostolus ait: tribu
Abbreviated transcription (Latin):
beatior autem erit si sic ꝑ¬
manserit scd̃m meã sententiã.
Et ne humana sententia
putaretur: adiungit. Puto
sic eligere bona maiora.
ne minora dampnentur.
Melior est in scriptura d̃i.
ueritas dei: quam in cuiꝰꝗͣ
mente & carne uirginitas
hominis. Quod castum est
sic ametur: ut quod uerũ
est non negetur. Nam qͥd
mali non possunt cẽ de sua
carne cogitare. qui creduis
aplicam linguam eo ipso
loco ubi uirginitatem cor¬
poris cõmendabat. corrup¬
tione mendatii uirginem
non fuisse: Primitus gͦ ac
maxime qui bonum uir¬
ginitatis eligunt: script᷑as
scãs firmissime teneant ni¬
chil esse mentitas. Ac ꝑ hoc
cẽ illud uerum ẽẽ quod
dictum est. & si acceperis
uxorem non peccasti : ce si
nupserit uirgo non peccat.
Nec putent minui tante in¬
degritatis bonum: si nuptie¬
mala non erunt. Immo uͦ
hinc sibi potius maioris głȩ
paliam p̃ꝑatam esse con¬
fidat. que non dampnari
si nuberet timuit: s hono¬

Expanded text:
beatior autem erit, si sic pbeatior autem erit, si sic permanserit, secundum meam sententiam. et ne humana sententia putaretur, adiungit: puto sic eligere dona maiora, ne minora damnentur. melior est in scriptura dei ueritas dei quam in cuiusquam mente aut carne uirginitas hominis. quod castum est sic ametur, ut quod uerum est non negetur. nam quid mali non possunt etiam de sua carne cogitare, qui credunt apostolicam linguam eo ipso loco, ubi uirginitatem corporis commendabat, a corruptione mendacii uirginem non fuisse? primitus ergo ac maxime qui bonum uirginitatis eligunt, scripturas sanctas firmissime teneant nihil esse mentitas ac per hoc etiam illud uerum esse, quod dictum est: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. nec putent minui tam magnum integritatis bonum, si nuptiae non erunt malum. immo uero hinc sibi potius maioris gloriae palmam praeparatam esse confidat, quae non damnari, si nuberet, timuit, sed hono
Abbreviated transcription (Latin):
trina postulat. Siquid
enim manifestum de di¬
uinis libris ꝓlatum fue¬
rit quo eoꝵ confutentur
errores. hoc ad manum hñt
sicut scutum quo se ad¬
uersus caritatem quasi tu¬
entes nudent a diabolo uul¬
nerandos. ut dicant hoc
auctorem libri non uerũ
dixisse. alias ut infirmis
parceret. alias ut contemp¬
tores terreret. sicut oceur¬
rerit causa qua eoꝵ ꝑuer¬
sa sententia defendatur:
atq ita dum ea que opinan¬
tur defendere quam corri-¬
gere malunt scripturaꝵ
sc̃ãrũ auctoritatem fran¬
gere conantur. qua una
om̃s ceruices suꝑbe dureq
franguntur. Unde secta-¬
tores & sectatrices ꝑpetue
continentie & sacre uirgi¬
nitatis admoneo. ut bo¬
nũ suum ita p̾ferant nup¬
tiis ne malum iudicent nup¬
tias. neq fallaciter. s plane
ueraciter ab apło dictum
nouerint : qui dat ad nup¬
tum bene facit. qui dat ñ
ad nuptum melius facit.
& si acceꝑis urorem ñ pec¬
casti. &e si nupserit uirgo
non peccat. ce paulopost

Expanded text:
trina postulat. si quid trina postulat. si quid enim manifestum de diuinis libris prolatum fuerit, quo eorum confutentur errores, hoc ad manum habent uelut scutum, quo se aduersus ueritatem quasi tuentes nudent a diabolo uulnerandos, ut dicant hoc auctorem libri non uerum dixisse, alias ut infirmis parceret, alias ut contemptores terreret, sicut occurrerit causa, qua eorum peruersa sententia defendatur. atque ita dum ea, quae opinantur, defendere quam corrigere malunt, scripturarum sanctarum auctoritatem frangere conantur, qua una omnes ceruices superbae duraeque franguntur. Vnde sectatores et sectatrices perpetuae continentiae et sacrae uirginitatis admoneo, ut bonum suum ita praeferant nuptiis, ne malum iudicent nuptias, neque fallaciter, sed plane ueraciter ab apostolo dictum nouerint: qui dat nuptum, bene facit; et qui non datnuptum, melius facit. et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo non peccat. et paulo post:
Abbreviated transcription (Latin):
eandem ipsam carnis tribu¬
lationem quam pͬnuntia¬
in suspitionib zeli conu¬
galis. in ꝓcreandis filiis atq
nutriendis: in timorib & me¬
rorib orbitatis. Quotus enĩ
quisq cum se conubii uin¬
culis alligauerit. non istis
trahatur atq agitetur affec¬
tib: Quos neq nos exagge¬
rare debemus : ne ipsis non
fieri lectorem oportuit ad¬
uersus eos qui in hoc quod
scriptum est. tribulationẽ
autem carnis habebunt
eiusmodi. ego autem uob̃
parco: nuptiis calupniant᷑ qd
eas ex obliquo sententia ista
dampnauerit uelut ipsam
dampnationem noluerit
dicere. cum ait ego autem
uobis parco: ut uideł cum
istis parcit anime sue ñ
peꝑcerit. si mentiendo dixit.
& si acceꝑis uxorem non
peccasti. & si nupserit uir¬
go non peccat. Quod qui
de scã scriptura credunt
uł credi uolunt. tanquã
uiam sibi muniunt ad
mentiendi licentiam uel
ad defensionem sue ꝑuerse
opinionis: ubicumq aliud
sentiunt quam sana doc¬

Expanded text:
eandem ipsam carnis tribueandem ipsam carnis tribulationem, quam praenuntiain suspicionibus zeli coniugalis, in procreandis filiis atque nutriendis, in timoribus et maeroribus orbitatis. quotus enim quisque, cum se conubii uinculis adligauerit, non istis trahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exaggerare debemus, ne ipsis non fieri lectorem oportuit aduersus eos, qui in hoc, quod scriptum est: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, nuptiis calumniantur. quod eas ex obliquo sententia ista damnauerit; uelut ipsam damnationem noluerit dicere, cum ait: ego autem uobis parco, ut uidelicet, cum istis parcit, animae suae non pepercerit, si mentiendo dixit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. quod qui de sancta scriptura credunt uel credi uolunt, tamquam uiam sibi muniunt ad mentiendi licentiam uel ad defensionem suae peruersae opinionis, ubicumque aliud sentiunt quam sana doc
Abbreviated transcription (Latin):
lationem autem carnis ha¬
bebunt eiusmodi. Ego aut̃
uobis parco. Hoc modo ex¬
hortans ad uirginitatem
continentiamq ꝑpetuam.
ut aliquantulum a nuptiis
&̾ deterreret modeste sane :
non tanquam a re mala ce
illicita. s tanquam ab one¬
rosa &e molesta. Aluid est
enim admittere carnis tͣpi¬
tudinem: aliud habere car¬
nis tribulationem. Illud
criminis est facere. hoc la¬
boris est pati: quem plerũq
homines ꝓ offitiis honestis¬
simis non recusant. S ꝓ
habendo conuigio hoc iam
tempore quo non ꝑ carnis ꝓ¬
paginem uenturo xp̃o ipsiꝰ
ꝓlis ꝓpagatione seruiatur.
Istam tribulationem carnis.
quam nupturis p̃dicit apłs.
susciꝑe tolerandam ꝑstultũ
esset : nisi metueretur in con¬
tinentib ne temptante satha¬
na in peccata dampnabilia
laberentur. Quod autẽ dicit¬
se eis parcere quos ait tribu¬
lationem carnis passuros
nichil michi interim saniꝰ
occurrit. quam eum noluis¬
se aperire &e explicare uerb̾

Expanded text:
lationem autem carnis halationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, hoc modo exhortans ad uirginitatem continentiamque perpetuam, ut aliquantulum a nuptiis etiam deterreret, modeste sane, non tamquam a re mala et inlicita, sed tamquam ab onerosa ac molesta. aliud est enim admittere carnis turpitudinem, aliud habere carnis tribulationem: illud est criminis facere, hoc laboris est pati, quem plerumque homines etiam pro officiis honestissimis non recusant. sed pro habendo coniugio iam hoc tempore, quo non per carnis propaginem uenturo Christo ipsius prolis propagatione seruitur, istam tribulationem carnis, quam nupturis praedicit apostolus, suscipere tolerandam perstultum esset, nisi metueretur incontinentibus, ne temptante satana in peccata damnabilia laberentur. quod autem se dicit eis parcere, quos ait tribulationem carnis habituros, nihil mihi interim sanius occurrit. quam eum noluisse aperire et explicare uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
peris uxorem: non peccasti.
Et si nupserit uirgo: non
peccat. Illud aũt cũ prius
dixisset. alligatus es urori.
ne quesieris solutionẽ. ñqͥd
addidit & si solueris ñ pec¬
casti:÷ Iam enim supra dix¬
erat. His autẽ qui sunt in
coniugio p̃cipio non ego
s dñs. uxorem a uiro non
discedere: quod si discesserit
manere innuptam. aut
uiro suo reconciliari. fieri
eiim potest ut non culpa
sua: s mariti discedat. de¬
inde ait. Et uir uxorem
non dimittat. Quod ni¬
chilominꝰ ex precepto dñi
posuit : nec ibi addidit.
& si dimiserit non peccat.
Preceptum enim est hoc.
eui non obedire peccatum¬
est: non consilium. Quod
si uti nolueris. minus boni
adipisceris: non mali aliqͥd
ꝑpetrabis. Propterea cum
dixisset solutus es ab uxore
ne quesieris uxorem. qr ñ
p̃cipiebat ne malum fieret
s consulebat ut melius fi¬
eret: continuo subiunxit.
Et si acceꝑis uxorem non pec¬
casti: & si nupserit uirgo ñ
peccat. Addidit tam̃. Tribu¬

Expanded text:
peris uxorem, non peccasti; peris uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. illud autem prius cum dixisset: adligatus es uxori? ne quaesieris solutionem, numquid addidit: et si solueris, non peccasti? iam enim supra dixerat: his autem qui sunt in coniugio praecipio non ego sed dominus, uxorem a uiro non discedere: quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari; fieri enim potest, ut non sua culpa, sed mariti discedat. deinde ait: et uir uxorem ne dimittat, quod nihilominus ex praecepto domini posuit, nec ibi addidit: et si dimiserit, non peccat. praeceptum est enim hoc, cui non oboedire peccatumest, non consilium, quo si uti nolueris, minus boni adipisceris, non mali aliquid perpetrabis. propterea cum dixisset: solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem, quia non praecipiebat, ne malum fieret, sed consulebat, ut melius fieret, continuo subiunxit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. Addidit tamen: tribu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter presentem necessitatẽ
hoc inquit unde preceptũ
dñĩ non habeo. s consiliũ
do. hoc est de uirginib:
existimo bonum esse ꝓpter
p̃sentem necessitatem. Noui
enim quid presentis temꝑis
cui coniuigia seruiunt ne¬
cessitas cogat: ut ea que di
sunt minus cogitentur qmͣ
sufficit adipiscende illi głe
que non erit omnium. quã¬
uis in eterna uita ac salute
manentium. Stella enim
a stella differt in gła: sic
& resurrectio mortuoꝵ. Bo¬
num est homini gͦ sic esse.
Beinde adiungit idem a¬
postolus ce dicit. Alligatus
es urori: ne quesieris solu¬
tionem. Solutus es ab uxore:
ne quesieris uxorem. Hoꝵ
duum quod prius posuit:
ad preceptum ꝑtinet ꝯtra
quod non licet facere. Non
enĩ licet dimittere uxorem.
nisi ex causa fornicationis:
solutus es ab uxore ne que¬
sieris uxorem: consilii sen¬
tentia est. non precepti. La¬
cet itaq facere: s melius
est non facere. deniq con¬
tinuo subiecit. Et si acce¬

Expanded text:
propter praesentem necessitatem. propter praesentem necessitatem. hoc, inquit, unde praeceptum domini non habeo, sed consilium do, hoc est de uirginibus existimo bonum esse\' propter praesentem necessitatem. noui enim quid praesentis temporis, cui coniugia seruiunt, necessitas cogat, ut ea quae dei sunt minus cogitentur, quam sufficit adipiscendae illi gloriae, quae non erit omnium quamuis in aeterna uita ac salute manentium; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. bonum est ergo homini sic esse. Deinde adiungit idem apostolus et dicit: adligatus es uxori? ne quaesieris solutionem; solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem. horum duorum quod prius posuit ad praeceptum pertinet, contra quod non licet facere. non enim licet dimittere uxorem nisi ex causa fornicationis, solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem, consilii sententia est, non praecepti; licet itaque facere, sed melius est non facere. denique continuo subiecit: et si acce
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaretur quomͦ placen¬
dum ẽẽt do. minus erit
utiq cum hoc ipsum mi¬
nus coniugii necessitate
cogitatur. Ideo de uirgi¬
nib inquit preceptum
dñi non habeo. Precepto
enim quisqͥs non obtẽꝑat:
reus est. & debitor pene. Am̃
quia uxorem ducere uł nu¬
bere peccatum non est: si
autem peccatum e̾ẽt p̃cepto
uitaretur. ꝓpterea p̃ceptum
dmi de uirginib nullum ẽ
S qm̃ de uitatis remissisue
peccatis. adeunda est uita
eterna. in qua est quedam
egregia gła non omĩb in
eternum uicturis. s quib¬
dam ibi tribuenda. cui con¬
sequende parum est lib̾atũ
esse a peccatis: nisi ipsi libe¬
ratori aliqͥd uoueatur qd̾
non sit criminis non uoius¬
se. s uouisse ac reddidisse.
sit laudis. ꝯsiliũ inquit
do tanquam mi sericordiã
consequutus a d̾o ut fide¬
lis essem. Neq enim  inui¬
dere debeo fidele con silium.
qui non meis meritis. s d̃i
miscdia sum fidelis. Existi¬
mo itaq hoc bonum esse:

Expanded text:
cogitaretur quomodo placencogitaretur quomodo placendum esset deo, minus erit utique, cum hoc ipsum minus coniugii necessitate cogitatur. ideo, de uirginibus, inquit, praeceptum domini non habeo; praecepto enim quisquis non obtemperat, reus est et debitor poenae. proinde quia uxorem ducere uel nubere peccatum non est, si autem peccatum esset, praecepto uetaretur, propterea praeceptum domini de uirginibus nullum est. sed quoniam deuitatis remissisue peccatis adeunda est uita aeterna, in qua est quaedam egregia gloria non omnibus in aeternum uicturis, sed quibusdam ibi tribuenda, cui consequendae parum est liberatum esse a peccatis, nisi aliquid ipsi liberatori uoueatur, quod non sit criminis non uouisse, sed uouisse ac reddidisse sit laudis, consilium, inquit, do, tamquam misericordiam consecutus a deo, ut fidelis essem; neque enim inuidere debeo fidele consilium, qui non meis meritis, sed dei misericordia sum fidelis; existimo itaque hoc bonum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsit. hanc uanam sententiã
ne ꝓpria cordis uanitate ꝓ¬
tulisse uideantur: testimo¬
nium adhibent ex apło u
ceptum dñi non habeo:
consilium autem do. tanquã
miscđiam consecutus a deo.
ut fidelis essem. E xistimo aũ
hoc bonum ẽẽ ꝓpter p̃sentem
necessitatem. quia bonũ est
homini sic ẽẽ. Ecce inquiuũ
esse: non ꝓpter futuram eter¬
nitatem. Quasi presentis ne¬
cessitatis rationem hab̾et
apłs : nisi ꝓuidens ce consu¬
lens in futurũ. cum omĩs
eiꝰ dispensatio non nisi ad
uitam eternam uocet. Pre¬
sens gͦ est uitanda necessitas:
s tñ que aliquid bonoꝵ
impedit futuroꝵ. Qua ne¬
cessitate uita cogitur con¬
iugalis. cogitare que m̃di
sunt. quomodo placeat uir
uxori. uł uxor uiro: non
quod ea separent a regno
dei sicut sunt peccata. que
ideo p̃cepto non consilio
cohibentur. quia dño p̃ci¬
pienti non obedire damp¬
nabile est : s illud quod
in ipso dei regno ampliꝰ
habere posset si amplius

Expanded text:
prosit. hanc uanam sententiam prosit. hanc uanam sententiam ne cordis propria uanitate protulisse uideantur, adhibent ex apostolaeceptum domini non habeo, consilium autem do tamquam misericordiam consecutus a deo, ut fidelis essem. existimo itaque hoc bonum esse propter praesentem necessitatem, quia bonum est homini sic esse. ecce, inquiuntesse, non propter futuram aeternitatem. quasi praesentis necessitatis rationem haberet apostolus, nisi prouidens et consulens in futurum, cum omnis eius dispensatio nonnisi ad uitam aeternam uocet. Praesens ergo est uitanda necessitas, sed tamen quae aliquid bonorum inpedit futurorum: qua necessitate uita cogitur coniugalis cogitare quae mundi sunt, quomodo placeat uir uxori uel uxor uiro, non quod ea separent a regno dei, sicut sunt peccata, quae ideo praecepto, non consilio cohibentur, quia domino praecipienti non oboedire damnabile est; sed illud, quod in ipso dei regno amplius haberi posset, si amplius
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ omĩa: humani officii
sunt munera. Uirginalis
autem integritas ce ꝑ piam
continentiam ab omni con-¬
cubitu immunitas: angłica
portio est. Et in carne cor¬
ruptibi¬
li. incorruptioĩs
ppetue
meditatio. Cedat
huie
omĩs fecunditas
carniᷤ
omĩs pudicitia con¬
iuga lis. Ista nunc ẽ in
potestate. illa non est in po¬
tate. fecunditatem carnalẽ
non habet hic liberum ar¬
bitrium : pudiciciam con¬
iugalem non habet celum.
ꝓfecto habebunt magnum
aliquid p̃ter cet̾os. in illa¬
in cominuni immortalitate:
qui habent aliquid iam ñ
carnis in carne. Uñ mirabi¬
liter desipiunt. qui putãt
huiꝰ continentie bonum
non ẽẽ necessarium ꝓpter
regnum celoꝵ: s ꝓpter pre¬
sens scłm. Quod scił conui¬
gia terrenis plurib atq
artiorib distentuntur qua
molestia uirgines &e conti-¬
nentes carent: quasi obhoc
tam̃ melius sit non conui-¬
gari. ut huius temporis re¬
laxentur angustie. non qd̃
in futurum scłm aliquid

Expanded text:
tamen omnia humani officii tamen omnia humani officii sunt munera; uirginalis autem integritas et per piam continentiam ab omni concubitu inmunitas angelica portio est et in carne corruptibili incorruptionis perpetuae meditatio. cedat huic omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia coniugalis: illa non est in potestate, illa non est in tate: fecunditatem carnalem non habet liberum arbitrium, pudicitiam coniugalem non habet caelum. profecto habebunt magnum aliquid praeter ceteros in illa communi inmortalitate, qui habent aliquid iam non carnis in carne. Vnde mirabiliter desipiunt, qui putant huius continentiae bonum non esse necessarium propter regnum caelorum, sed propter praesens saeculum, quod scilicet coniugia terrenis curis pluribus atque artioribus distenduntur, qua molestia uirgines et continentes carent: quasi ob hoc tantum melius sit non coniugari, ut huius temporis relaxentur angustiae, non quod in futurum saeculum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
que nec multitudini se a¬
mandam ꝓponit. cum amo¬
rem unius ex multitudi. in¬
quirit : nec se uni iam cõ¬
ponit. inuento. cogitãs q̃
sunt mundi qͦm placeat
uiro. s speciosum forma
p̃ filiis hominũ sic amauit.
ut quia eum sicut maria
conciꝑe carne non posset:
ei corde concepto cẽ carnem
integram custodiret. hoc
genus uirginũ nulla cor¬
poralis fecunditas ꝓtulit.
non est hec proles carnis ce
sanguinis. Si harum querit᷑
mater. eccłia est. Non parit
uirgines sacras. nisi uirgo
sacra: uirgo illa que despon¬
sata est uni uiro casta ex¬
hiberi xp̃o. Ex illa non to¬
ta corpore. s tota uirgine
spũ. nascuntur scẽ uirgines
& corpore & spũ. habeant
conuigia bonũ suum. ñ qr
filios procreant. s quia ho¬
neste. quia licite. quia pu¬
dice. quia socialiter ꝓcre¬
ant. Et ꝓcreatos pariter. sa¬
lubriter. instanter educant.
quia thori fidem inuicem
seruant : quia sacramentũ
conubii non uiolant. Hec

Expanded text:
quae nec multitudini se aquae nec multitudini se amandam proponit, cum amorem unius ex multitudine inquirit, nec se uni iam conponit inuento, cogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae filiis hominum sic amauit, ut, quia eum sicut Maria concipere carne non posset, ei corde concepto etiam carnem integram custodiret. Hoc genus uirginum nulla corporalis fecunditas protulit; non est haec proles carnis et sanguinis. si harum quaeritur mater, ecclesia est. non parit uirgines sacras nisi uirgo sacra, illa quae desponsata est uni uiro casta exhiberi Christo. ex illa non tota corpore, sed tota uirgine spiritu nascuntur sanctae uirgines et corpore et spiritu. Habeant coniugia bonum suum, non quia filios procreant, sed quia honeste, quia licite, quia pudice, quia socialiter procreant et procreatos pariter, salubriter, instanter educant, quia tori fidem inuicem seruant, quia sacramentum conubii non uiolant. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ne illo quidem debent con¬
tinentium meritis se confer¬
re coniugia: quod ex eis uir¬
gines ꝓcreantur. hoc enim
coniugii non bonum est
s nature: que sic diuinitꝰ
instituta est. ut ex quolib
humano utriusq sexus con¬
cubitu. siue ordinato & ho¬
nesto. siue turpi &e illicito
nulla femina nisi uirgo
nascatur. nulla tñ sacra
uirgo nascitur. Ita fit ut
uirgo nascatur cẽ de stupro.
sacra autem uirgo nec de
coniugio. Nec nos in uirgi¬
nib hoc predicamus qd
uirgines sunt: s qd d̃o di
dicate pia continentia uir¬
gines. Nam qd̾ non tem̾e
dixerim. felicior mͥ uidet᷑
nupta mulier: quam uir¬
go nuptura. habet enim
iam illa. quod ista adhuc
cupit. presertim si non dũ
uł sponsa cuiꝰquam sit. Ila
uni studet placere cui nup¬
ta est. hec multis. incerta
cui danda est. hoc uno
pudicitiam cogitationis
defendit a turba: quod ñ
adulterum. s maritum q̃¬
rit in turba. Illa gͥ uirgo
coniugate merito p̃ponit᷑.

Expanded text:
ne illo quidem debent conne illo quidem debent continentium meritis se conferre coniugia, quod ex eis uirgines procreantur; hoc enim non coniugii bonum est, sed naturae, quae sic diuinitus instituta est, ut ex quolibet humano utriusque sexus concubitu, siue ordinato et honesto siue turpi et inlicito, nulla femina nisi uirgo nascatur. nulla tamen sacra uirgo nascitur; ita fit, ut uirgo nascatur etiam de stupro, sacra autem uirgo nec de coniugio. Nec nos hoc in uirginibus praedicamus, quod uirgines sunt, sed quod deo dicatae pia continentia uirgines. nam — quod non temere dixerim — felicior mihi uidetur nupta mulier quam uirgo nuptura; habet enim iam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum uel sponsa cuiusquam sit. illa uni studet placere, cui data est, haec multis, incerta cui danda est; hoc uno pudicitiam cogitationis defendit a turba, quod non adulterum, sed maritum quaerit in turba. illa igitur uirgo coniugatae merito praeponitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad popłm dei & ciuitatem
regni celoꝵ menbra xp̃i col¬
ligi possunt: sacram uirgi¬
nitatem. qui potest capere
capiat. & ea tantum que se
non continet nubat. Quid
enim si aliqua mulier di¬
ues multã pecuniam huic
bono oꝑi impendat. ut e¬
mat ex diuersis gentib
seruos quos faciat. xp̃ianos.
nonne uberius atq nume¬
rosius quam uteri quanta¬
libet feraitate xp̃i menbra
giggnenda curabit: Nec id̾o
tñ petuniam suam cõparare
muneri sacre uirginitatis
audebit. At si ꝓpter faciendos
qui nati fuerint xp̃ianos
fecunditas carnis ꝓ amissa
uirginitate merito cõpen¬
sabitur. fructuosuis hoc
negotium erit si magno
faciendi xp̃iani multo plu¬
res emantur : quam unius
utero quamlibet fertili nas¬
cerentur. Quod si stultissime
dr. habeant fideles bonum
suum. de quo in alio uolu¬
mine quantum uisum est
disseruimus: &e honorent am¬
plius sicut rectissime consu¬
erunt in sacris uirginib
melius earum. de quo isto
sermone disserimus.Nam

Expanded text:
ad populum dei et ciuitatem ad populum dei et ciuitatem regni caelorum membra Christi colligi possint, sacram uirginitatem qui potest capere, capiat et ea tantum, quae se non continet, nubat. quid enim? si aliqua mulier diues multam pecuniam huic bono operi inpendat, ut emat ex diuersis gentibus seruos, quos faciat christianos, nonne uberius atque numerosius quam uteri quantalibet feracitate Christi membra gignenda curabit? nec ideo tamen pecuniam suam conparare muneri sacrae uirginitatis audebit. at si propter faciendos qui nati fuerint christianos fecunditas carnis pro amissa uirginitate merito compensabitur, fructuosius erit hoc negotium, si magno faciendi christiani multo plures emantur, quam unius utero quamlibet fertili nascerentur. Quod si stultissime dicitur, habeant fideles nuptae bonum suum, de quo in alio uolumine, quantum uisum est, disseruimus, et honorent amplius, sicut rectissime consuerunt, in sacris uirginibus melius earum, de quo isto sermone disserimus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
licet in carne seruet᷑. sp̃s tñ
religione ac deuotione ser
uet & seruat continentia pie¬
tatis. Sicut enim nemo im¬
pudice utitur corpore. nisi
spũ prius concepta neniqͥtia:
ita nemo pudicitiam seruat
in corpore. nisi spũi prius
insita castitate. Porro autẽ
si pudicitia coniuigalis qͣm¬
uis custodiatur in carne.
animo tam̃ non carni tri¬
buitur. quo p̾side atq rectore
nulli pret̾ ꝓprium coniugiũ
caro ipsa miscetur. quanto
magis quantoq honoratius
in animi bonis illa continen¬
tia numeranda est. qua in¬
tegritas carnis ipsi creatori
anime & carnis uouetur. con¬
secratur. seruatur. Nec illaꝵ
gͦ fecunditas carnis que hoc
tempore nichil aliud in con¬
iugio quam ꝓlem requirt᷑.
quam mancipent xp̃o ꝓ amis¬
sa uirginitate cõpensari pos¬
se credenda est. Priorib qͥppe
in ampla quadam & ꝓpħica
gente necessarium fuit. Nẽ
autẽ cum ex omni hominũ
genere atq om̃ib gentib

Expanded text:
licet in carne seruetur, spiritus tamen licet in carne seruetur, spiritus tamen religione ac deuotione seruuam uouet et seruat continentia pietatis. sicut enim nemo inpudice utitur corpore nisi spiritu prius concepta nequitia, ita nemo pudicitiam seruat in corpore nisi spiritu prius insita castitate. porro autem si pudicitia coniugalis, quamuis custodiatur in carne, animo tamen, non carni tribuitur, quo praeside atque rectore nulli praeter proprium coniugium caro ipsa miscetur, quanto magis quantoque honoratius in animi bonis illa continentia numeranda est, qua integritas carnis ipsi creatori animae et carnis uouetur, consecratur, seruatur! Nec illarum ergo fecunditas carnis, quae hoc tempore nihil aliud in coniugio quam prolem requirunt, quam mancipent Christo, pro amissa uirginitate compensari posse credenda est. prioribus quippin ampla quadam et prophetica gente necessarium fuit; nunc autem cum ex omni hominum genere atque omnibus gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sa compensetur integritas.
hec uox fidelium coniuga¬
tarũ ad sacras uirgines ut¬
cumq ferenda ẽẽt. si xp̃ianos
corpore parerent: ut hoc solo
esset marie fecunditas carnis
excepta uirginitate p̃stantior
quod illa ipsum caput hoꝵ
m̃broꝵ. he autẽ menbra illi
capitis ꝓcrearent. Nunc uͦ ce¬
si tales hac uoce contendant
que ob hoc tantũ uiris iun¬
guntur atq miscentur ut
filios habeant. nichilq aliud
de filiis cogitent. nͥ ut eos
xp̃o lucrentur atq id mox
ut potuerint faciunt: non
nascuntur. s postea fiunt
Cui scõ partui cooꝑant᷑ & ma¬
tres que non xp̃ianos corꝑe
pepererunt : ut fiant. qd se
corꝑe parere non potuisse
cognouerunt. ꝑ hoc tam̃ co¬
oꝑant᷑. ubi ce ipse uirgines
matresq xp̃i sunt: in fide
scił que ꝑ dilectionem oꝑat᷑
Nulla gͦ carnis fecunditas:
sc̃e uirginitati &̃ carnis com¬
pari potest. Neq enĩ &e ipsa
deo dicata est honoratur. que

Expanded text:
sa compensetur integritas. sa compensetur integritas. haec uox fidelium coniugatarum ad sacras uirgines utcumque ferenda esset, si christianos corpore parerent, ut hoc solo esset Mariae fecunditas carnis excepta uirginitate praestantior, quod illa ipsum caput horum membrorum, hae autem membra illius capitis procrearent; nunc uero etiamsi tales hac uoce contendant, quae ad hoc tantum uiris iunguntur atque miscentur, ut filios habeant, nihilque aliud de filiis cogitant, nisi ut eos Christo lucrentur, atque id mox ut potuerint faciunt, non nascuntur, sed postea fiunt cui sancto partui cooperantur et matres, quae non christianos corpore pepererunt, ut fiant quod se corpore parere non potuisse nouerunt; per hoc tamen cooperantur, ubi et ipsae uirgines matresque Christi sunt, in fide scilicet, quae per dilectionem operatur. Nulla ergo carnis fecunditas sanctae uirginitati etiam carnis conparari potest. neque enim et ipsa, deo dicata est, honoratur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tota mater est xp̃i. tota
ungo xp̃i: corpore autẽ
non dota. S in quibdam
uirgo xp̃i : in quibdam
mater. sed non xp̃i. Et con¬
iugate quippe fideles femi¬
ne. & do uirgines dicate.
scĩs morib &e caritate de
corde puro. & conscientia
bona & fide non ficta. quia
uoluntatem patris faciunt :¬
xp̃i sp̃ualit̾ matres sunt.
Que autem coniuigali uita
corꝑaliter pariunt: non
xp̃m s adam pariunt. Et
ideo currunt ut sacram̃tis
imbuti. xp̃i membra fiant
partus earum. qm̃ quid pe-¬
perint norunt. hoc dixi
ne forte audeat fecunditas
coniugalis cum uirginali
integritate contendere. atq
ipsam mariam p̃ponere:
ac uirginib d̃i dicere. Illa
in corpore duas res habuit
honorandas. uirginitatem
& fecunditatem: quia ce in¬
tegra ꝑmansit &e peperit.
hanc felicitatem qm̃ totã
utreq habere non potuimꝰ
partite sumus: ut uos siis
uirgines nos simꝰ matres.
uobis qd̾ desit in prole.
consoletur seruata uirgi¬
nitas: nob̾ ꝓlis lucro amis¬

Expanded text:
tota mater Christi est, tota uirgo Christi, corpore autem non tota, sed in quibusdam uirgo Christi, in quibusdam mater, sed non Christi. et coniugatae quippe fideles feminae et deo uirgines dicatae sanctis moribus et caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quia uoluntatem patris faciunt, Christi spiritaliter matres sunt; quae autem coniugali uita corporaliter pariunt, non Christum, sed Adam pariunt et ideo currunt, ut sacramentis inbuti Christi membra fiant partus earum, quoniam quid pepererint norunt. Hoc dixi, ne forte audeat fecunditas coniugalis cum uirginali integritate contendere atque ipsam Mariam proponere ac uirginibus dei dicere: illa in corpore duas res habuit honorandas, uirginitatem et fecunditatem, quia et integra permansit et peperit; hanc felicitatem quoniam totam utraque habere non potuimus, partitae sumus, ut uos sitis uirgines, nos simus matres; uobis quod defit in prole, consoletur seruata uirginitas, nobis prolis lucro amis
Abbreviated transcription (Latin):
ne sibi placendo illi displi¬
ceat qui sirꝑbis resistit. hu¬
milib autem dat grãm. Cer¬
te p̃cipuum magisterium
&e uirginalis integritatis ex¬
emplum. in ipso. xp̃o contu¬
endum est. Qͥd gͦ ampliuis
continentib de humilitate
p̃cipiam. quam quod ille
qui omĩb dicit. discite a
me qr mitis sum &e humilis
corde: cum magnitudinem
supra cominemorasset. & id
ipsum uolens ostendere qnͣ¬
tus ꝓpt̾ nos quantillus ef¬
fectus est. confiteor tͥ pater dñe¬

Expanded text:
ne sibi placendo illi displine sibi placendo illi displiceat, qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Certe praecipuum magisterium et uirginalis integritatis exemplum in ipso Christo contuendum est. quid ergo amplius continentibus de humilitate praecipiam, quam quod ille, qui omnibus dicit: discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde? cum magnitudinem suam supra commemorasset et, id ipsum uolens ostendere, quantus propter nos quantillus effectus est, confiteor, in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia ipsa confunditur.
& conscientie uulnere cru¬
entatur: nec ebriosis aut
auaris aut alio quolibet
dampnabilis morbi gen̾e
iacentib. cum habeant cor¬
poralis continentiȩ ꝓfessio¬
nem. moribq ꝑuersis. a
suo nomine dissonent. hãc
magnam sollicitudinem
pie humilitatis impono:
nisi forte in his malis etiã¬
se ostentare audebunt. in¬
quib non sufficit quod eo¬
rũ supplicia differunt᷑. Nec
de his ago in quib ẽ qͥdam
placendi appetitus. aut ele¬
gantiore uestitu. qmͣ tante
ꝓfessionis necessitas pꝰtulat.
aut capitis ligam̃to notabili.
siue ꝓ tumidis umbonibus
capilloꝵ. siue tegminibus.
ita teneris ut retiola subter
posita appareat. His ũdum
de humilitate. s de ipsa ca¬
stitate. uł integritate pu¬
dicitie danda precepta st̃.
Ba mͥ ꝓfitentem ꝑpetuam
continentiam. atq his &e huiꝰ
modi omĩb carentem uiciis
&e maculis morum. huic sr̃¬
biam timeo. huic tam mag¬
no bono ex elationis tumore

Expanded text:
superbia ipsa confunditur superbia ipsa confunditur et conscientiae uulnere cruentatur. nec ebriosis aut auaris aut alio quolibet damnabili morbi genere iacentibus, cum habeant corporalis continentiae professionem moribusque peruersis a suo nomine dissonent, hanc magnam sollicitudinem piae humilitatis inpono: nisi forte in his malis etiam ostentare se audebunt, quibus non sufficit, quod eorum supplicia differuntur. nec de his ago in quibus est quidam placendi adpetitus aut elegantiore uestitu, quam tantae professionis necessitas postulat, aut capitis ligamento notabili siue protumidis umbonibus capillorum siue tegminibus ita teneris, ut retiola subter posita adpareant: his nondum de humilitate, sed de ipsa castitate uel integritate pudicitiae danda praecepta sunt. da mihi profitentem perpetuam continentiam atque his et huius modi omnibus carentem uitiis et maculis morum, huic superbiam timeo, huic tam magno bono ex elationis tumore
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationem qm̃ pͥmã
fidem irritam fecerunt.
idest in eo quod primo uo¬
uerant non steterunt. Nec
tamen ait nubunt. s nu¬
bere uolunt. Multas enĩ
earũ reuocat a nubendo
non amor preclari ꝓpositi.
s aꝑti dedecoris timor ue¬
niens. & ipse a suꝑbia qua
formidatur magis homi¬
nib displicere quam deo.
he gͥ que nubere uolunt.
&e ideo non nubunt quia im¬
pune non possunt. que me¬
lius nuberent quam ureress.
idest quam occulta flãma
concupiscentiȩ. in ipsa con¬
cupiscentia uastarent᷑: quas
penitet ꝓfessionis &e piget
confessionis ÷ nisi correptũ
cor dirigant. & di timore
libidinem uincant. In mor¬
tuis deputande sunt siue
in deliciis agant unde di¬
cit apłs. que autem in de¬
liciis agit uiuens mortua
est. siue in laborib atq ie¬
iuniis. nulla cordis correc¬
tione suꝑfluis &e magis
ostentatiomi quã emendati¬
oni seruientib. Non ego ta¬
libus magnam curam hu¬
militatis ingero: in quib

Expanded text:
damnationem, quoniam primam damnationem, quoniam primam fidem irritam fecerunt, id est in eo quod primo uouerant, non steterunt. Nec tamen ait: nubunt, sed: nubere uolunt. multas enim earum reuocat a nubendo non amor praeclari propositi, sed aperti dedecoris timor, ueniens et ipse a superbia, qua formidatur magis hominibus displicere quam deo. haec igitur, quae nubere uolunt et ideo non nubunt, quia inpune non possunt, quae melius nuberent quam urerentur, id est quam occulta flamma concupiscentiae in ipsa concupiscentia uastarentur, quas paenitet professionis et piget confessionis, nisi correctum cor dirigant et dei timore rursus libidinem uincant, in mortuis deputandae sunt, sine in deliciis agant — unde dicit apostolus: quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est — siue in laboribus atque ieiuniis nulla cordis correctione superfluis et magis ostentationi quam emendationi seruientibus. non ego talibus magnam curam humilitatis ingero, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
traderetur. s utiq non sic
acciperetur. Cum gͦ xp̃ia¬
nis omĩb custodienda sit
humilitas. quando qͥd̾e a xp̃o
ȩuangłm nemo diligent᷑
intuetur. qui ñ eũ doctorẽ
humilitatis inueniat. tum
marime uirtutis huiꝰ secta¬
tores & conseruatores eos ẽẽ
conuenit. qui magno ali¬
quo bono ceteris eminent.
ut magno oꝑe curent il¬
lud quod primitus posui.
quanto magnus es tanto
humilia te in om̃ib ce corã
deo inuenies grãm. Prom̃n
quia ꝑpetua continentia.
maximeq uirginitas mag¬
num bonũ est in scĩs dei
uigilantissime cauendum ẽ:
ne suꝑbia corrumpatur.
curiosas &e uerbosas malas
innuptas paulus apłs no¬
tat. & hoc uicium uenire
dicit ex ocio. Simul autẽ
inquit & ociose discunt cͥr¬
ciure domos. Non solum
autem ociose uerum etiã
curiose. & uerbose. loquen¬
tes quȩ non oportet. De
his superꝰ dixerat. Iuniores
autẽ uiduas euita. cũ enĩ
in deliciis egerint in xp̃o
nubere uolunt. habentes

Expanded text:
traderetur, sed utique non sic traderetur, sed utique non sic acciperetur.. Cum ergo christianis omnibus custodienda sit humilitas, quandoquidem a Chriseuangelium nemo diligenter intuetur, qui non eum doctorem humilitatis inueniat, tum maxime uirtutis huius sectatores et conseruatores eos esse conuenit, qui magno aliquo bono ceteris eminent, ut magnopere curent illud, quod primitus posui: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, et coram deo inuenies gratiam. proinde quia perpetua continentia maximeque uirginitas magnum bonum est in sanctis dei, uigilantissime cauendum est, ne superbia corrumpatur. Curiosas et uerbosas malas innuptas Paulus apostolus notat et hoc uitium uenire dicit ex otio. simul autem, inquit, et otiosae esse discunt circuire domos; non solum autem otiosae, uerum etiam curiosae et uerbosae, loquentes quae non oportet. de his superius dixerat: iuniores autem uiduas euita; cum enim in deliciis egerint in Christo, nubere uolunt, habentes
Abbreviated transcription (Latin):
intrabitis in regnum celoꝵꝰ
Nonne humilitatem maxi¬
me cõmendauit. & in ea meri-¬
tum magnitudinis posuit:
uel cum filiis zebedei latera
eius in sedium sublimitate
concupiscentib. ita respon¬
dit ut passionis eius calicẽ
in quo se humiliauit usq
ad inortem. mortẽ autẽ cru¬
cis. quam suꝑbo appetitu
p̃ferri ceteris postularent¬
quid ostendit nisi eis se fu¬
turum altitudinis largito¬
rem. qui eum doctorem hu¬
militatis antea sequerentur:
Iam uero quod exiturus ad
passionem. lauit pedes dis¬
cipulis monuitq aꝑtissime
ut hoc facerent condiscipłis
atq conseruis. quod eis fecis¬
set magister & dñs. quan¬
tum cõmendauit humili¬
tatem. cui commendande
&e̾ tempus illud elegit. quo
eum ꝓrrime moriturum cũ
magno desidio contuebanͭ.
hoc utiq precipue memoria
retenturi. quod magister
imitandus ultimũ demon
antea dieb quib cum eis
fuerat conuersatus. Quod
si fieret hoc ipsum quidem

Expanded text:
intrabitis in regnum caelorum? intrabitis in regnum caelorum? nonne humilitatem maxime commendauit et in ea meritum magnitudinis posuit? uel cum filiis Zebedaei latera eius in sedium sublimitate concupiscentibus ita respondit, ut passionis eius calicem potius in quo se humilauit usque ad mortem, mortem autem crucis, quam superbo adpetitu praeferri ceteris postularentquid ostendit nisi eis se futurum altitudinis largitorem, qui eum doctorem humilitatis antea sequerentur? iam uero quod exiturus ad passionem lauit pedes discipulis monuitque apertissime ut hoc facerent condiscipulis atque conseruis, quod eis fecisset magister et dominus. quantum commendauit humilitatem! cui commendandae etiam tempus illud elegit, quo eum proxime moriturum cum magno desiderio contuebantur, hoc utique praecipue memoria retenturi, quod magister imitandus ultimum demonsantea diebus, quibus cum eis fuerat conuersatus, quando si fieret, hoc ipsum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
niũ q̃cũq possideo. Publicanꝰ
aũ de longe stabat nec ocłos
catori. Sequitur aũt diuina
sententia. Am̃ dico uobis
descendit iustificatus de tẽ¬
ꝑlo publicanus. magis qm
ille phariseus. Deinde causa
ostendit᷑ cur hoc iustum
sit. Qm̃ is qui se exaltat
humiliabitur. & qui se hu¬
miliat exaltabitur. fieri gͦ
potest ut quisq & mala
uera deuitet. & bona uera
in se consideret. & de his pa¬
tri luminũ grãs agat. a qͦ
descendit om̃e donum op¬
timum. & omne datum ꝑ-¬
fectum. & tamen elationis
uitio reprobetur. si aliis
peccatorib marimeq pec¬
cata in oratione confitentib.
uel sola cogitatione que
coram ło est. suꝑbus insul¬
tat. quib non exprobratio
cum inflatione sed miseratio
sine desperatione debetur.
Quid illud quod queren¬
tib inter se discipulis qͥs¬
nam eoꝵ maior esset. pue¬
rum paruulum constituit
ante oculos eoꝵ dicens. nͥ
fueritis sicut puer iste ñ

Expanded text:
nium quaecumque possideo. publicanus nium quaecumque possideo. publicanus autem de longinquo stabat nec oculoscatori. sequitur autem diuina sententia: amen dico uobis, descendit iustificatus de templo publicanus magis quam ille pharisaeus. deinde causa ostenditur. cur hoc iustum sit: quoniam is qui se exaltat humilabitur, et qui se humilat exaltabitur. fieri ergo potest, ut quisque et mala uera deuitet et uera bona in se consideret et de his patri luminum gratias agat, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum, et tamen elationis uitio reprobetur, si aliis peccatoribus maximeque peccata in oratione confitentibus uel sola cogitatione, quae coram deo est, superbus insultat, quibus non exprobratio cum inflatione, sed miseratio sine desperatione debetur. quid illud quod quaerentibus inter se discipulis, quisnam eorum maior esset, puerum paruulum constituit ante oculos eorum dicens: nisi fueritis sicut puer iste, non
Abbreviated transcription (Latin):
gis ille accessit quam illi
quos misit. Unde &e illd̾ ꝓ¬
pheticum est. Excelsus dñs
& humilia respicit. excelsa
alonge cognoscit. utiq
tanquam accedentia. hinc
& illi mulieri cananee di¬
cit. o mulier magna est
fides tua. fiat tͥ sicut uis.
quam suꝑiꝰ canem appel¬
lauerat. nec ei panem filioꝵ
illa humiliter accipiens
dixerat. Ita dñe. Nam ce ca¬
nes edunt de micis q̃ caduis
de mensa dñoꝵ suoꝵ. Ac sic
quod assiduo clamore non
impetrabat. humili confes¬
sione ꝓmeruit. hinc illi duo
ꝓponuntur orantes in tem¬
plo unus phariseus &e alter
publicanus. ꝓpter eos qui sibi
iusti uidentur. & spernunt
ceteros. & enumerationi me¬
ritoꝵ prefertur confessio pec¬
catoꝵ. Et utiq deo grãs age¬
bat phariseus de his in quib
sibi multum placebat. Grãs
inquit ago tͥ quia non sũ
sic̃ ceteri homines. iniusti.
raptores. adulteri. sicut &
publicanus iste. Ieiuno bis
in sabbato. decimas do om¬

Expanded text:
gis ipse accessit quam illi, gis ipse accessit quam illi, quos misit. unde et illud propheticum est: excelsus est dominus et humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit, utique tamquam non accedentia. hinc et illi mulieri Chananaeae dicit:s o mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut uis, quam superius canem appellauerat nec ei panem filiorum illa humiliter accipiens dixerat: ita, domine; nam et canes edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. ac sic quod adsiduo clamore non inpetrabat, humili confessione promeruit. hinc illi duo proponuntur orantes in templo, unus pharisaeus et alter publicanus, propter eos, qui sibi iusti uidentur et spernunt ceteros, et enumerationi meritorum praefertur confessio peccatorum. et utique deo gratias agebat pharisaeus ex his, in quibus sibi multum placebat. gratias, inquit, tibi ago, quia non sum sicut ceteri homines, iniusti, raptores, adulteri, sicut et publicanus iste. ieiuno bis in sabbato, decimas do om
Abbreviated transcription (Latin):
atq huic p̃cipiende uehe¬
menter insistat. Quis ex¬
plicare facile possit. atq in
hanc rem demonstrandam
testimonia cuncta congere:
hoc facere conetur uł faciat
quisquis seorsum de humi-¬
litate uoluerit scribe. huiꝰ
autem oꝑis aliud ꝓpositum
est. quod de tam magna re
susceptum est. ut ei marime
sit cauenda suꝑbia. Proinde
pauca testimonia que dñs
in mentem dare dignatur.
ex doctrina xp̃i de humi¬
litate commemoro. que ad
id quod intendit fortasse
sufficiant. Sermo eius quẽ
primum habuit ꝓlixiorem
sine ulla controuersia hu¬
miles intelligimus. Fidem
centurionis illius ideo p̃ci¬
pue laudauit. nec se in isrł
inuenisse dixit tantam fidem.
quia ille tam humiliter
credidit ut diceret. Non sũ
dignus ut sub tectũ meũ
intres. Unde nec matheus
ob aliud eum dixit acces¬
sisse ad iħm. cum aꝑtissi¬
me lucas insinuet. quod ñ
ad eum ipse uenerit. s ami¬
cos suos miserit. nisi quia
fidelissima humilitate ma¬

Expanded text:
atque huic praecipiendae ueheatque huic praecipiendae uehementer insistat, quia explicare facile possit atque in hanc rem demonstrandam testimonia cuncta congerere? hoc facere conetur uel faciat, quisquis seorsum de humilitate uoluerit scribere. huius autem operis aliud propositum est, quod de tam magna re susceptum est, ut ei maxime sit cauenda superbia. Proinde pauca testimonia, quae dominus in mentem dare dignatur, ex doctrina Christi de humilitate commemoro, quae ad id quod intendi fortasse sufficiant. sermo eius, quem primum prolixiorem sine ulla controuersia humiles intellegimus. fidem centurionis illius ideo praecipue laudauit nec se inuenisse in Israhel dixit tantam fidem, quia ille tam humiliter credidit, ut diceret: non sum dignus, ut sub tectum meum intres. unde nec Matthaeus ob aliud eum dixit accessisse ad Iesum, cum apertissime Lucas insinuet, quod non ad eum ipse uenerit, sed amicos suos miserit. nisi quia fidelissima humilitate ma
Abbreviated transcription (Latin):
militatis cuiq ex mensura
magnitudinis eiꝰ data est.
cui est ꝑiculosa suꝑbia. q̃
amplius ampliorib insidiat᷑.
hanc sequitur inuidentia
tanquam filia pedissequa.
est sine tali ꝓle atq tali
comite. Quib duob malis
hoc est suꝑbia & inuiden
tia diabolus est. Itaq ꝯtͣ
suꝑbiam matrem inuiden¬
tie maxime militat uni¬
uersa disciplina xp̃iana.
hec enim docet humilita¬
tem. qua & adquirat &e cu¬
stodiat caritatem. De qua
cum dictum esset caritas
non emulatur: uelut si
quereremus unde fiat ut
non emuletur. continuo sub¬
didit. Non inflatur. Tanqm
diceret. Ideo non habet in¬
uidentiam quia nec suꝑ¬
biam. Doctor itaq humili¬
tatis xp̃c. primo semetip¬
sum exinaniuit formam
serui accipiens. in similitu¬
dinem hominum factus ce
habitu inuentus ut homo.
humiliauit semetipsum fac¬
tus obediens usq ad mortẽ.
mortem autem crucis. Ipsa
uero doctrina eiꝰ quam at¬
tente insinuet humilitatẽ:

Expanded text:
militatis cuique ex mensura militatis cuique ex mensura ipsius magnitudinis data est: cui est periculosa superbia, quae amplius amplioribus insidiatur. hanc sequitur inuidentia, tamquam filia pedisequa; est sine tali prole atque comite. quibus duobus malis, hoc est superbia et inuidentia, diabolus diabolus est. itaque contra superbiam, matrem inuidentiae. maxime militat uniuersa disciplina christiana. haec enim docet humilitatem, qua et adquirat et custodiat caritatem. de qua cum dictum esset: caritas non aemulatur, uelut si causam quaereremus, unde fiat, ut non aemuletur, continuo subdidit: non inflatur, tamquam diceret: ideo non habet inuidentiam, quia nec superbiam. doctor itaque humilitatis Christus primo semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, in similitudine hominum factus et habitu inuentus ut homo, humilauit semet ipsum, factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. ipsa uero doctrina eius, quam adtente insinuet humilitatem