comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dea tera aut᷑ in hocloco intelligitur summa
bratitudo & prosperitas futurȩ uitȩ quȩ
nunc manet in spetunc aut᷑ erit in re
In hac dextera iã scĩ consistunt qr indĩ p̃des¬
tinatione iã certũ manit qͥ sint indeaxtera
collo candi quando agni sepairabunt᷑ ab edis¬
ubi nequaquã parssinistraerit: qr infelici¬
tas uładuersitas nulla eos nocebit qͥb & dic¬
turus est: Venite benedicti patris mei: &c
pitte dextera iustimei: PIDE OREETUS
gladius utraq parte acutꝰ exciebat: Gla¬
dius utrimq: acutus : scriptura uiteris ac
noui testamenti intellegitur: Hinc paulꝰ
dic̃: & gladiũ sp̃s: qđ est uerbũdĩ Qui
gladius deore dĩ ꝓcedit : iua ta qđ ipse dñs
dicit: Non in solo pane uiuit homo sed
culpas operis illincresecat peccata cogita¬

Expanded text:
em Christi, in hoc loco intelligitur summa beatitudo et prosperitas futurae vitae, quae nunc manet in spe, tunc autem erit in re. In hac dextera jam sancti consistunt, quia in Dei praedestinatione jam certum manet, qui sint in dextera collocandi, quando agni separabuntur ab haedis, nequaquam pars sinistra erit, quia infelicitas vel adversitas nulla eos nocebit, quibus et dicturus est: Venite, benedicti Patris mei et caetera. piet te dextera Justi mei . Et de ore ejus gladius utraque parte acutus exibat. Gladius utrinque acutus, Scriptura Veteris ac Novi Testamenti intelligitur; hinc Paulus dicit: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Qui gladius de ore ejus procedit, juxta quod ipse Dominus dicit: Non in solo pane vivit homo, sed culpas operis, illinc resecat illicitas cogita
Abbreviated transcription (Latin):
spuscõ. quoꝵ quia in separabilis ẽ potestasin¬
separabilis ẽ osiam et sedes. Abipsa gͦ di
sede ꝓcedit aqua. quia ipsa ȩcdam cdiffun¬
ditur p̃dicattio. Inmedio plateȩ ei .i. inme¬
dio ipsius aecdẽ. Nec solu ipsa docarina
robustos quosq̃ irrgat sed &iam simplices
qui ꝓplateam designant: Q exutrao
parte fluminis lignũ uitȩ afferens fruct᷑¬
.xiI. ꝓmenses singulos. Hoc uixta lit teram
non potest intelligi ut uidelic& lignũ ex
utraq parte sit fluminis. nisi forte inme¬
dio fuerit collocatũ. ut rami illius iunc &
inde sint expansi Uerum spiritalit hoc
intelligendũ .ẽ. qđ sulic& lignũ exutraq¬
ꝓ aiore fluminis sit Lignũ quippe uitȩ xpc̃
.E. sapiencia dĩ patris. dequo salomon cdicit
ignũ uitȩ ẽ. his qui ad p̃henderint eam.
& qui tenuerit eam beatus. Hinc& inlibro
genesi legimꝰ quod fuerit lignũ uite in me¬
sedigne comedentibus: Lignum itaq ex
utraq parte fluminis .ẽ. quia &uecus et

Expanded text:
sancto. Quorum, quia inseparabilis est potestas, inseparabilis est etiam sedes. Ab ipsa ergo Dei sede procedit aqua, quia per ipsam Ecclesiam diffunditur praedicatio. In medio plateae ejus. Id est in medio ipsius Ecclesiae. Nec solum ipsa doctrina robustos quosque irrigat, sed etiam simplices, qui per plateam designantur. Et ex utraque parte fluminis lignum vitae, afferens fructus per menses duodecim. Hoc juxta litteram non potest intelligi, ut videlicet lignum ex utraque parte fluminis sit, nisi forte in medio fuerit collocatum, ut rami illius hinc et inde sint expansi. Verum spiritualiter hoc intelligendum est, quod scilicet lignum ex utraque parte fluminis sit. Lignum quippe vitae Christus est sapientia Dei Patris, de qua Salomon dicit: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam; et qui tenuerit eam, beatus . Hinc et in libro Geneseos legimus, quod fuerit lignum vitae in mese digne comedentibus. Lignum itaque ex utraque parte fluminis est, quia Vetus et
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ scõs omibus uircutib refercos & quasi
multis coloribus sic multis uirtutibus lu¬
centes: DECIM CHRISOPRASSUS Ciri¬
sopassus aurei coloris. ẽ & uiridis quod ipso
Nomine manifestat᷑ parum distans aberil¬
lo. Significat aut̃ electos sapientia resplen¬
dentes & uiriditate fidei semꝑ ad celestia
tendentes UNDECIM iacintus lacintus
similis. ẽ. aquȩ radio soli s ꝑfusȩ Qin hõc̃
significat electos sapientia repletos. non
tam̃ humana qua suire filii sclĩ pruelen¬
tiores filiislucis. sed diuinia q̃ signi ficant᷑
ꝑradios solis aquȩ inmissus : Duodeciaꝰ
amecistus Amecistus tribus coloribus
principalibus respergitur .i. purpureo
uio latio & roseo Etin hoc significantur
scĩ. qui celestem habitũ gerunt interris.
& ad p̃miũ atq coequitatem angloꝵ uen¬
turi sunt incelis Unde dñs dic̃ Et erunt

Expanded text:
at sanctos omnibus virtutibus refertos, et quasi at sanctos omnibus virtutibus refertos, et quasi multis coloribus, sic multis virtutibus lucentes. Decimum chrysoprasus. Chrysoprasus aurei coloris est et viridis, quod ipso nomine manifestatur, parum distans a beryllo. Significat autem electos sapientia resplendetes, et viriditate fidei semper ad coelestia tendentes. Undecimum hyacinthus. Hyacinthus similis est aquae radio solis perfusae. Et in hoc significat electos sapientia repletos, non tamen humana, qua sunt filii saeculi prudentiores filiis lucis, sed divina, quae significatur per radios solis aquae immissos. Duodecimum amethystus. Amethystus tribus coloribus principalibus respergitur, id est purpureo, violaceo et roseo. Et in hoc significantur sancti, qui coelestem habitum gerunt in terris, et ad praemium et ad coaevitatem angelorum venturi sunt in coelis. Unde Dominus dicit: Et er
Abbreviated transcription (Latin):
tere exse quasdã ardentes scintillas Cuiuis
specie significantur. qui luce supernę sapien¬
ciȩ resplendent. suasq uirtutes. atq. senten¬
tias cũ ũbo exhortationis uelud scintillas
inꝓximos effundunt. quibus ad amorem
dĩ & proximi alios accendunt OCTAUꝰ
BERILLIUS Berillius duoscolores ha¬
b& uiridem & pallentem. ꝑ quem illorũ¬
uita de signantur. quia ecertioꝵ contem¬
plation bonoꝵ ad tempus inherent & ite¬
rum curȩ fr̃ternȩ ad ministrationis qua¬
si ad pallorem redeunt. dum exteriora
ꝑ accuam uitã fratribus ministrare stu¬
tdent Ꝙ qui paulo ante fuerant uirides
indĩ contemp latione. pallescunt iterum
Topatius lapis ominiũ lapidũ colores in seha¬
b&. Unde & nom̃ accepit.: quia plangrece
latine omne dr̃ Quo nihil carius regesinthes¬
auris suis habere possunt Qna scitur in in¬
sula aegipti quae dr̃ topazion Dignific̃¬

Expanded text:
tere ex se quasdam ardentes scintillas. Cujus tere ex se quasdam ardentes scintillas. Cujus specie significantur hi qui luce supernae sapientiae resplendent, suas virtutes atque sententias cum verbo exhortationis velut scintillas in proximos effundunt, quibus ad amorem Dei et proximi alios accendunt. Octavum beryllus. Beryllus duos colores habet, viridem et pallentem. Per quem vita illorum designatur, qui aeternorum contemplationi bonorum inhaerent, et iterum cura fraternae administrationis, quasi ad pallorem redeunt, dum exteriora per activam vitam fratribus ministrare student, et qui paulo ante fuerant virides in Dei contemplatione, pallescunt iterum azius. Topazius lapis omnium lapidum colores in se habet; unde et nomen accepit, quia pan Graece, Latine omne dicitur. Quo nihil carius reges in thesauris suis habere possunt; et nascitur in insula Aegypti quae dicitur Topazion. Signific
Abbreviated transcription (Latin):
in cantacis canticorum a ecclã dic̃. Iolite me
considerare quod fusca sim quia decolerauit
me sol. Unde a postolus paulus dicit. Et¬
siexterior ur homo corrumpitur. tam̃ interi¬
or renouat᷑ dedie indiem Sextu sardius:
Dardius lapis terrȩ rubre speciem habet. Ide.
& contuenda ducantur. tam̃ suã semiꝑ student
recognoscere fragilitatẽ recordantes sesse fi¬
lios adȩ qui terra rubra interp̃tatur : Re¬
ducunt quippe semꝑ ad memoriã qui sint
& unde uenertt .i. ex radice fragibis & pecca¬
toris hominis. neuidelic& ex accepto cȩlestis
graciȩ dono extollantur Hinc ie tec hiel se¬
pe contuens celestia misteria filius hominis
uocatur Et abraham: loquar ad dnm̃ meũ.
sexto loco subrogatur. qui terrȩ rubrȩ spe¬
ciem tenere uidecur. quia & primꝰ homo sex¬
ta clie conditus inuenit᷑ cui clictum. ẽ. t̾ra
es & interrã ibis SEPTIMUS chrisolitꝰ
Chrisolitus quasi aurũ fulg& ecuidetur emit¬

Expanded text:
in Canticis canticorum Ecclesia dicit: Nolite me in Canticis canticorum Ecclesia dicit: Nolite me considerare quod fusca sum, quia decoloravit me sol . Unde Paulus apostolus ait: Etsi exterior homo noster corrumpitur, tamen interior renovatur de die in diem . Sextum sardius. Sardius lapis terrae rubrae speciem habet, ideoqet contuenda ducantur, tamen suam semper student recognoscere fragilitatem, recordantes se esse filios Adae, qui terra rubra interpretatur. Reducunt semper ad memoriam qui sint et unde venerint, scilicet ex radice fragilis et peccatoris hominis, ne videlicet ex accepto coelestis gratiae dono extollantur. Hinc Ezechiel saepe contuens coelestia mysteria, filius hominis vocatur; et Abraham: Loquar ad Dominum meusexto loco subrogatur, qui terrae rubrae speciem tenere videtur, quia et primus homo sexto die conditus invenitur, cui dictum est: Terra es et in terram ibis . Septimum chrysolithus. Chrysolithus quasi aurum fulget, et videtur emit
Abbreviated transcription (Latin):
sa inuidentiae hominibus eum auferant
Sed sunt erimaspi unũ oculũ habentes. icł
electi oculũ m̃tis possidentes. qui bellant᷑
Et sicut dr̃s designatur ꝑ liunc lapidem
ita & electi quorum fides numquã marcescit:
N am & ipsi infundam̃to a ecclẽ ponuntur
quia & alios exemplo & doctrina erudunt
& in xp̃i doctrina confortant: QUINTVSsar¬
dotux: Sardonix compositum. ẽ. ex ardio. &
onice Ciuus genera plurima s. sed p̃tiosior trib
colorib distinguitur in modũ unguinis quia
in subteriori parte hab& colorem Nugrũ. in me¬
dio rubicundũ. in superiore candidũ. Uel alit̃
rubeum significans scõs. qui nigri .i. despecti
contemptibiles. & abhominabiles uidentur:
dore fidei irradiantur. ad eo ut si necessitas
ingruerit: &iam ꝑ caritatis offitium propͥ¬
um sanguinem Nonsolum ꝑ amicis uerum
&iam ꝓipsis fundere Non metuant in imicis.
quod significantur ꝑ colorem rubeum hinc

Expanded text:
sa invidentiae hominibus eum auferunt. sa invidentiae hominibus eum auferunt. Sed sunt Arimaspi unum oculum habentes, id est electi unum oculum mentis possidentes, qui bellanturEt ut Dominus designatur per hunc lapidem, ita electi, quorum fides nunquam marcescit. Nam et ipsi in fundamento Ecclesiae ponuntur, quia alios et exemplo et doctrina erudiunt, et in Christi doctrina confortant. Quintum sardonyx. Sardonyx compositum est ex sardio et onyche, cujus genera plurima sunt, sed pretiosior tribus coloribus distinguitur in modum unguinis, quia in subteriori parte habet nigrum colorem, in medio rubicundum, in superiori candidum. Vel aliterrubeam, significans sanctos, qui nigri, id est despecti, contemptibiles, et abominabiles, videntur, dore fidei irradiantur ab eo, ut si necessitas ingruerit, etiam per charitatis officium proprium sanguinem non solum pro amicis, verum etiam pro ipsis fundere non metuant inimicis, quod significatur per colorem rubeum. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
aut gostrũ & alas ut aquila Ideoq per
terrã currunt ut leones. ꝑ aera uolant
ut aues. Quae bestiȩ custodiunt ipsam
deserti regionem. & seruant ipsos lapi¬
des non quod ipse insuã eas conũtant uti¬
litatẽ sed hominibus ipsos aufer̃ cũquib
erimaspi homines unum oculum haben¬
tes bellũ gerunt. Ipsosq lapides eis auser
Quȩres pulchrũ in se contin& misteriuto:
Lapis quippe sma ragdus qui utdiximuis
Nimie ẽ uirditatis xpm̃ significat qui
pascua aeternȩ refeccionis suis daturus ẽ.
fidelibus: Porro desercũ illud inquo lapides
repperiunt. signficant᷑ corda scoꝵ qui se
&aterrenis. & huius modi curis longe faci¬
unt ut insecreto cordis sui quiete dño ser¬
uire posunt Unde unus eoꝵ dic̃ Ecce
elongaui fugiens: & mansi in solitudine: in
quorũ cordibus inuenit᷑ lapis smaragdus qr
inipsis habitat xp̃e Sedl ad sunt grifes.i.
libus. Nonquod ipsi eum habeant. sed cau¬

Expanded text:
autem, rostrum et alas, ut aquila: ideoque per autem, rostrum et alas, ut aquila: ideoque per terram currunt ut leones, per aera volant ut aves. Quae bestiae custodiunt ipsam deserti regionem, et servant ipsos lapides, non quod ipsae in suam eos convertant utilitatem, sed hominibus eos auferunt. Cum quibus Arimaspi, homines unum oculum habentes, bellum gerunt, ipsosque lapides ejus auferunt. Quae res pulchrum in se continet mysterium: Lapis quippe smaragdus, qui, ut diximus, nimiae est viriditatis, Christum significat, qui pascua aeternae refectionis suis daturus est fidelibus. Porro desertum illud in quo lapides reperiuntur, significat corda sanctorum, qui se a terrenis et hujus mundi curis longe faciunt, ut in secreta cordis sui quiete Domino servire possint. Unde unus eorum dicit: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . In quorum cordibus invenitur lapis smaragdus, quia in ipsis habitat Christus. Sed adsunt gryphes, id est libus, non quod ipsi eum habeant, sed cau
Abbreviated transcription (Latin):
mei estote: sicut & ego Xp̃ĩ Habec quoq idẽ
lapis similitudinẽ lucernȩ palentis. & in h
humilitatẽ scõꝵ significat. qui in p̾sentiuita
pallidi habent᷑ qr despiciunt᷑ contempnun¬
t̾. & ueluti nihilum reputant᷑: At tam̃ ipsi¬
in obscuro loco lucent. aliis quelum̃ scientiȩ
atq ardoris demonstrant: Unde & exuno
illoꝵ dr̃ Ille erat lucerna ardens & lucens
Ardens uidelic& fide & dilectione: luce subo
&copere: QUARTUS sinaracdus : Smarac¬
dus p̃tiosus ẽ lapis in sua natura. sed p̃tio¬
sior in electoꝵ figura. qui lapis tantȩ ui¬
riditatis.ẽ. ut omnẽ uirorẽ herbarũ su¬
pe& et aerem &iam circum fusũ uiridem
reddat Rededit &iam imagines aspiciet¬
cium simoles eius fuerit ampla Huis
lapidis genera sunt multa sed p̃tiosissi¬
mi smaragdinei lapides repperiuntur
in sithia regione deserta quos tam̃ custo¬
diunt. grifes animalia terribilia & fe¬
rocia quȩ corpus habent leoninũ pedes

Expanded text:
mei estote sicut et ego Christi . Habet quoque idem mei estote sicut et ego Christi . Habet quoque idem lapis similitudinem lucernae pallentis, et in hoc humilitatem sanctorum significat, qui in praesenti vita pallidi habentur, quia despiciuntur, contemnuntur et velut in nihilum reputantur. Attamen ipsi obscuro loco lucent, aliisque lumen scientiae atque ardoris demonstrant. Unde et ex uno illorum dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet fide et dilectione, lucens verbo et opere. Quartum smaragdus. Smaragdus pretiosus lapis est in sua natura, sed pretiosior in electorum figura. Qui lapis tantae viriditatis est, ut omnem virorem herbarum superet, et aerem etiam circumfusum viridem reddat. Reddit etiam imagines aspicientium, si moles ejus fuerit ampla. Hujus lapidis genera sunt multa, sed pretiosissimi smaragdinei lapides reperiuntur in Scythia, regione deserta, quos tamen custodiunt gryphes, animalia terribilia et ferocia, quae corpus habent leoninum, pedes
Abbreviated transcription (Latin):
quoq & electos quoꝵ fides numquã mar¬
cescit sed semper in operationis uirore
ꝑ seuerat: SECUNDUS saphirus: lapis
saphurus in sua natura nequaquã p̃tiosus
.ẽ sed inmisterio ualde p̾clarꝰ inuerutur.
quia uidelic& aereũ colorẽ retin& atque
ideo scõs significat. qui cȩlestia mente pe¬
tunt dicentes cum aplõ Nr̃a conũsatio
incȩlis .ẽ. TeRciuꝰ calcedonius Calce¬
donius lapis multo ẽ uilior quã saphurꝰ
innatura sed ininisticis sensibus ualde
inuenitur. & ipse p̃tiosus Et enim
fortissimȩ Naturȩ ut omniũ sculpenti¬
um arguntis resistat: Atq ideo signi¬
ficat scõs qui inuictissimi sunt int adusa
huuiꝰ scdĩ: quoꝵ unꝰ dic̃ Quis nos separabit
a caritate xp̃i. &iterũ Cercussũ quiane
mors. neq uita neq angli & cȩcera. poter
Nos separare akaritate xp̃i. & tales bene
infundam̃to aecclẽ consiituuntur quia
aliis exemplũ fortitudinis p̃bent Unde
&idem suis auditoribus dic̃ : Imitatores

Expanded text:
quoque et electos, quorum fides nunquam marcescet, sed semper in operationis virore perseverat. Secundum sapphirus. Lapis sapphirus in sua natura, nequaquam pretiosus est, sed in mysterio valde praeclarus invenitur, quia videlicet aereum colorem retinet, atque ideo sanctos significat, qui coelestia mente petunt, dicentes cum Apostolo: Nostra conversatio in coelis est . Tertium chalcedonius. Chalcedonius lapis multo est vilior quam sapphirus in natura, sed in mysticis sensibus valde invenitur et ipse pretiosus. Est enim fortissimae naturae, adeo ut omnium sculpentium argumentis resistat: atque ideo significat sanctos, qui invictissimi sunt inter adversa hujus saeculi. Quorum unus dicit: Quis nos separabit a charitate Christi ? Et iterum: Certus sum quia neque mors, neque vita; neque angeli, et caetera, poterunt nos separare a charitate Christi ; et tales bene in fundamento Ecclesiae constituuntur, quia aliis exempla fortitudinis praebent. Unde et idem auditoribus suis dicit: Imitatores
Abbreviated transcription (Latin):
libentissime tolerantes: iuxta illud a¬
postoli. At alterius honiera portate:
ł &siam exemplo sancutatis semetipsos
inuicem fouentes. &ita agitur usq ad
finem scli quando ultimus electus in no¬
uissimo culmine huius edificii ponet᷑:
Qui cũ portetur abomnibus retrose p̃¬
cedentibus. ipse tam̃ non habebrt quem
portare possit. quia in ipso om̃is ȩcelȩ¬

Expanded text:
ud Apostoli: Alter alterius onera portate . Vel etiam exemplo semetipsos invicem foventes, et ita agitur usque ad finem saeculi, quando ultimus electus in novissimo culmine hujus aedificii ponetur: qui cum portetur ab omnibus retro se praecedentibus, ipse tamen non habebit quem portare possit, quia in ipso omnis Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
ductor ac dispensator nr̃. luuc illa lar¬
giatur que alii denegat. alii hȩc denie¬
harundinis egredi nitit᷑ quisquis posse plus
& hoe quod poterat. qr auedat ea quȩ con¬
tingere nonual& arripere festinat:. Nã et
menbrorũ nr̃oꝵ tunc bene ministeriis uti¬
m. cũ sua eis officia distinte seruamꝰ. Lu¬
cem enĩ oculis certumꝰ. uocẽ uͦ aurib. audi¬
mꝰ. Siquis aut̃ mutato ordine uoci oculos.

Expanded text:
auctor ac dispositor noster huic illa largitur quae alii denegat, alii haec denee sibi positas egredi nititur, quisquis posse plus  et quod poterat qui audacter ea ad quae pertingere non valet arripere festinat. Nam et membrorum nostrorum tunc bene ministeriis utimur cum sua eis officia distincte servamus. Lucem quippe oculis cernimus, vocem vero auribus audimus. Si quis autem mutato ordine
Abbreviated transcription (Latin):
Magna enim gla magitiusq. honor gentium
ma ex ipsis gentibus de corabit. Nlecin
uitate coiquinati .i. uiciis maculati. et
facientes ab ominationẽ .i. peccatũ simul
intrant cuia bonis. Quia sicut hec uita media
int̃ cȩlũ & t̾rã consistit ita utriusq. parcis
cuies inse contin& Inilla aut̃ ubi soli erunt
honi. Non intrabit coinquinatũ. & faciens
ab hominationẽ .i. peccatũ. quia nulla erit
ꝑ mixtio maloꝵ. sed sola societas botiorum:
soli enĩ boni regnabunt cũ xp̃o. cũ quo & in quo
qui lib& iammencdatu noxam ꝑ p&rans. Oni¬
Ne enĩ mendatiũ sicut supra dictũ. ẽ. non
car& peccato: NISI QUI SCRIꝑTUM ESt
hoc ante omĩa sclã sunt p̾sciti. & p̃ordinati:
liber quippe uitȩ agniuis intelligiturom¬
Ni potentis dĩ sicut supra dictum. ẽ. quia
omia scit antequã fiant: &OSTENDIT
teris testanrei & poii. Quod enĩ aqua p̾di¬
attione scam signific&. salomon docetqͥ dic̃.

Expanded text:
Magna enim gloria, magnusque honor gentium Magna enim gloria, magnusque honor gentium te ex ipsis gentibus decorabivitatem coinquinati, id est vitiis maculati, et facientes abominationem, id est peccatum, simul intrant cum bonis, quia sicut haec vita media inter coelum et terram consistit, ita utriusque partis cives in se continet. In illam autem, ubi soli erunt boni, non intrabit coinquinatum, et faciens abominationem, id est peccatum, quia nulla erit ibi permistio malorum, sed sola societas bonorum. Soli enim boni regnabunt cum Christo, cum quo et in quo quilibet jam mendacii noxam perpetrans. Omne enim mendacium, sicut supradictum est, non caret peccato. Nisi qui scripti sunt hoc ante omnia saecula sunt praesciti et praedestinati. Liber quippe vitae Agni vis intelligitur omnipotentis Dei, sicut supradictum est, quia omnia scit antequam fiant. CAPUT XXIIteris et Novi Testamenti. Quod enim aqua praedicationem sanctam significet, Salomon docet qui dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq gͦ quasi claudunt᷑ porcȩ. dũ scĩ p̃cucacores
diabolũ repellunt a cordib fideuũ. Ipsiq
ad icũ ingrediendi deuegant. dũ fideles
in struunt: quomodo eius temptionibus
resistant: Hinc pecros dic̃ Adũsarius ur̃¬
diabolus tanqua leorugiens circuit que¬
rens quemcleuor&. Cui resistice fortes
infide: Ido aut̃ ibi iamportȩ ei nonclau¬
dentur. quia sublato noctis timore ꝑpe¬
tuadies electis fulgebit Ne iam dicet᷑
tibi iugilate &orate. quod ad noetem ad¬
ũsitatis ꝑtin&. sed uacate & uidete quia
ego sum ds. quod ad diei redigit᷑ securtatte:
Etaferent glam̃ &honiorem gentiũ in
illa. Haud dubiũ ipsi qui suꝑius appellant
reges terrȩ .i. scĩ p̃dicator es. Qui glãm ec
honorẽ gertiiũ in illã ciuitatẽ afferent:
quardo aggregata tuba fidelium ipsos
quos p̃dicando ad duxerrint ad fidem se¬
cum ad patriam celestem inrtroducent

Expanded text:
Itaque quasi clauduntur portae, dum sancti praedicatores Itaque quasi clauduntur portae, dum sancti praedicatores diabolum repellunt a cordibus fidelium, ipsique aditum ingrediendi denegant, dum fideles instruunt quomodo ejus tentationibus resistant. Hinc Petrus dicit: Adversarius vester tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Ideo autem ibi dicit: Portae ejus non claudentur, quia sublato noctis timore, perpetua dies electis fulgebit. Non jam dicetur ibi: Vigilate et orate , quod ad noctem adversitatis pertinet, sed: Vacate et videte quoniam ego sum Deus , quod ad diei redigitur securitatem. Et afferent gloriam et honorem gentium in illam. Haud dubium, ipsi qui superius appellantur regehonorem gentium in illam civitatem afferent, quando aggregata turba fidelium, ipsos quos praedicando adduxerunt ad fidem, secum ad patriam coelestem introducent.
Abbreviated transcription (Latin):
cum uni illorũ dixerit dñs. Cuesto suꝑ
decem ciuitates Alteri aut̃ tuesto suꝑ
quinq sicut in euuanglio ipse diis mani¬
festat. Alit̃ : Roges terrȩ intelligunt᷑
aplĩ cȩceriq p̃dicatores qui propt̾ reginĩ
animarũ quas regunt iure reges uocant᷑:
st afferent᷑ glamsua & honorem in illam
hoc ẽ om̃s quos xp̃o ad quisierunt sua pͥ¬
dicatione & doctrina: Unde paulus quib¬
Et poꝵtas eius: non daudeiruir ꝓdiem:
Magna securitas erit inhuerusalem celes¬
tem. uhi nullę iam erant insidiȩ inimi¬
ci. Qidcirco portȩ illius non cdaudentur
quia uidelic& dies erit ib. ꝑ pelua cuinox
nor succed&. Unde sequitur: Nox enĩ ñ
erit illic Sed uideamus quotuͦ in p̾senti
uita clauduntur portȩ. quae utiq p̾di
catores intellegunt᷑. ꝑ quoꝵ ministerium
aecclam̃ intramꝰ. Poreȩ enuĩ ciuitatis dum
dauclunt᷑ ingredientibus aditũ ñ ꝑmatunt:

Expanded text:
cum et uni illorum dixerit Dominus: Tu esto supra cum et uni illorum dixerit Dominus: Tu esto supra decem civitates; alteri autem: Tu esto supra quinque, sicut in Evangelio ipse manifestat. Aliter: Reges terrae intelliguntur apostoli caeterique praedicatores, qui propter regimen animarum quas regunt, jure reges vocantur. Isti afferent gloriam et honorem in illam, hoc est, omnes quos Christo acquisierunt sua praedicatione et doctrina. Unde Paulus quibEt portae ejus non claudentur per diem. Magna securitas erit in Jerusalem coelesti, ubi nullae jam erunt insidiae inimici, et idcirco portae ejus non claudentur, quia videlicet dies erit ibi perpetua, cui nox non succedet. Unde sequitur: Nox non erit illic. Sed videamus quomodo in praesenti vita clauduntur pes intelliguntur, per quorum ministerium Ecclesiam intramus. Portae enim civitatis dum clauduntur, ingredientibus aditum non permittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tione: ETREGES TERRE Afferent
gloriã suã & honorem inillã Reges trȩ
intelleguntur om̃s iusti. quibene secum
sub iectis regere satagunt. de quibus die¬
tum.ẽ Cor regis inmanu dĩ. quocumq
uoluerit. uert& illud Isti itaq reges h
est om̃s iusti suamglam & honorem qđ
id ipsum. ẽ. referent adillã celestem hie¬
rusalem: quia omnem suam remuneratio¬
nem & prosperitatẽ. atq omne suum gau¬
diũ & exultationem ibi recipient & quo
amplius in p̃senti utta affliguntur. et
despiciuntur. eo amplius ibi exaltabunt᷑.
Quo contra reprobi qui in p̾senti suamgłã
& honorem possident. & in prosperis hiuiꝰ
sclĩ ex tonduitur ibi uacui remanebunt:
Unde dñs dic̃ Uae uobis diuitib qui hic
habetis consolationem urãm Quia eniim
sci in p̃senti uita glãm huius scdlĩ quae
reproboꝵ .ẽ. non amant idcirco suam
ad aeternam felicitatẽ glãm deferunt.
quando ibi ex altati remunerabuntur

Expanded text:
tione. Et reges terrae afferent tione. Et reges terrae afferent gloriam suam et honorem in illam. Reges terrae intelliguntur omnes justi, qui bene se cum subjectis regere satagunt, de quibus dictum est: Cor regis in manu Dei, quocunque voluerit, vertet illud . Isti itaque reges, hoc est, omnes justi, suam gloriam et honorem, quod idipsum est, referent ad illam coelestem Jerusalem, quia omnem suam remunerationem et prosperitatem, atque omne suum gaudium et exsultationem ibi recipient: et quo amplius in praesenti vita affliguntur et despiciuntur, eo amplius ibi exaltabuntur. Quo contra reprobi, qui in praesenti suam gloriam et honorem possident, et in prosperis hujus saeculi se extendunt, ibi vacui remanebunt. Unde Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui hic habetis consolationem vestram . Quia enim sancti in praesenti vita gloriam hujus saeculi, quae reproborum est, non amant, idcirco suam ad aeternam felicitatem gloriam deferunt, quando ibi exaltati remunerabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
claritas dĩ. in luminabit eam Ipse enim
ds̃ quinunc in luminat mentes fidelium
ꝑfidem ipse iam tunc multo magis in lu¬
minabit. cum eum uid ere meruerinte fa¬
cie ad faciem Hinc ipsedicit. Beati mun¬
do corde: qm̃
ipsi dm̃ uid ebunt:
ET LUERNA
eius. ẽ agnus. Lucer¬
na adie¬
nem ꝑtin&. Nam p̃sens
aeccłã eg& lucerna. hõc ẽ igne corpora¬
li inluminari. Illa aut̃ iam non indigebit
filio in libro sapienciȩ dr̃ Candor . ẽ. enim
lucis aecernȩ quȩ lux utiq in p̾senti uideri
Nequit Unde dñs ad moisem dicit Non enĩ
uidebit me homo & uiuet ETAMBULABT̃
ꝑ esaiam dr̃ Surge in luminare huerusa¬
lem: quia uenit lum̃ tuum Haec aut̃ ũba
non ad futuri temporis remunerationẽ. sed
ad p̃sentis laborem referenda eẽ satis eluc&
Neq enĩ iã nunc scĩ in ambulando laborabunt.
sed post laborem beatȩ uiuentes quiescent:
lumine. hoc. ẽ in ipsius dĩ contempla¬

Expanded text:
claritas Dei illuminabit eam. Ipse enim claritas Dei illuminabit eam. Ipse enim Deus, qui nunc illuminat mentes fidelium per fidem, ipse jam tunc multo magis illuminabit, cum eum videre meruerint facie ad faciem. Hinc ipse dicit: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et lucerna ejus Agnus. Lucerna ad ignem pertinet. Nam praesens Ecclesia eget lucerna, hoc est igne corporali illuminari. Illa autem jam non indigebit Filio in libro Sapientiae dicitur: Candor enim est lucis aeternae . Quae lux utique in praesenti videri nequit. Unde Dominus ad Moysen dicit: Non enim videbit me homo et vivet . Et ambulabunt  Isaiam dicitur: Surge, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum . Haec autem verba non ad futuri temporis remunerationem, sed ad praesentis laborem, referenda esse satis elucet. Neque enim jam tunc sancti in ambulando laborabunt, sed post laborem beate viventes quiescent. lumine, hoc est, in ipsius Dei contempla
Abbreviated transcription (Latin):
huius creationis introiuit semeĩ in scã. Et hoc
templũ .i. tota trinitas nunc a ecclȩa possida
ꝑfidem. tunc uͦ possidebit ꝑ manifestã spe¬
ciem. quando erit dĩ om̃ia in omibus & nosin
illo. Crit enum unc templũ a ecclẽ pater
cum filio & sp̃uscõ quia in habitabit ille aecclam
regendo & istã in habitabit illũ in eo quies¬
cendo. Inquascilic& mansione .i. in diuinita¬
tis protectione tribus qualitatibus iuigebit.
quia habebit ibi. eẽ. felicit᷑. Et nosse scam̃
trinitatẽ ꝑ fectȩ & quã nouerit dilige¬
re caste in his aut̃ tribus betatudinum
qualitatibus. om̃is summa beatitudinis con¬
sistit : Et cruitas pon eg& sole neque
luna. ut luceant in ea Hec huerusalem
quae in p̃senti agitur indig& indie frui
lumine solis. in nocte uͦ lumme lune Illa
aut cęlestis luerusalem nihil horũ in di¬
gebit : quia uerũ habebit lum̃ quod rĩ
solum corpora. sed &iam mentes singu¬
lorum inluminabit: Unde sequitur. Nã

Expanded text:
t hoc templum, id est totam Trinitatem, nunc Ecclesia possidet per fidem, tunc vero possidebit per manifestam speciem, quando erit Deus omnia in omnibus et in illo. Erit enim tunc templum Ecclesiae, Pater cum Filio et Spiritu sancto, quia inhabitabit ille Ecclesiam regendo, et ista inhabitabit illum in eo quiescendo. In qua scilicet mansione, id est in divina protectione, tribus qualitatibus vigebit, quia ibi habebit esse feliciter, et nosse sanctam Trinitatem perfecte, et eam quam noverit, diligere caste. In his autem tribus beatitudinum qualitatibus omnis summa beatitudinis consistit. Et civitas non eget sole neque luna, ut luceant in ea. Haec Jerusalem quae in praesenti agitur, in die fruitur lumine solis, nocte vero lumine lunae: illa autem coelestis Jerusalem nihil horum indigebit, quia verum habebit lumen, quod non solum corpora, sed etiam mentes singulorum illuminabit, unde sequitur: Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ caritatis ardorem quando sicut a postolꝰ
dicit. Erit illis ds̃: omnia in om̃ib Unde
SEQUITUR & templum nonuidi in ea.
Dominus enĩ ds̃ omp̃s templum illius . ẽ. &
agnus Presens aecclã templum dĩ. ẽ. iuxta
estis uos Tanien hab& ettam ipsa templũ
corporale .i. locum orationis quo conueniunt
fideles. ad audienda diuina eloquia & ce¬
lebrauda xpĩ sacram̃ta Illa aut̃ cȩlestis
ciuitas hierusalem iam non habebit tem¬
plum uisibile. quia dñs ds̃ omp̃s pater &

Expanded text:
charitatis ardorem, quando sicut Apostolus charitatis ardorem, quando sicut Apostolus dicit: erit illis Deus omnia in omnibus . Unde sequitur: Et templum non vidi in ea. Dominus enim Deus omnipotens templum illius est et agnus. Praesens Ecclesia templum Dei est, juxta estis vos , Tamen habet etiam ipsa templum corporale, id est locum orationis, quo conveniunt fideles ad audienda divina eloquia et celebranda Christi sacramenta. Illa autem coelestis civitas Jerusalem jam non habebit templum visibile, quia Dominus Deus omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
dem mecallis fertur adornata. ꝑ muros
quippe ciutatus robustiores & eminentio¬
resicĩ inte lleguntur: ꝑplateã uͦ quȩ ala¬
titudie ita uocatur qui agrece platori
latine latũ dr̃ simplices intelleguntur
ipsisq subiecti s in latituline artatis mo¬
rantur. Dr aũt platea ciuntatis ex auro
ibi distantia merteorum. qua sicut
in hac uita iuenit̾ aliuis alio sanccior. sic in
illa beatitudine. alius inuenitur. alio emi¬
Nentior tam̃ unus quisq quod non hab ebit
inse possid ebit in altero ꝑ caritatis amorẽ:
Hinc pbeatũ iobdr̃ dr̃ Paruus & magnusibi
sunt Et apli. Stella ab stella differt in¬
claritate. sic & resurreccio mortuoꝵ: Nam ꝑ
aurum claritas designatur suꝑhȩ recributio¬
nis ł uitrum uͦ. puritas cordis illoꝵ expri¬
mitur. quae tunc singulis inuicem maru¬
festabitur: Isdem itaq metallis ad ornat᷑
platea. quibus & muri. quia lic& nontan¬
tam habeant glam̃ subiecti. quantã plati

Expanded text:
dem metallis fertur. Per muros dem metallis fertur. Per muros quippe civitatis, robustiores et eminentiores saeculi intelliguntur: per plateam vero, quae a latitudine ita vocatur, quia Graece platon, Latine latum dicitur, simplices intelliguntur, ipsisque subjecti in latitudine charitatis morantes. Dicitur autem platea civitatis ex auro ibi distantia meritorum, quia sicut in hac vita invenitur alius alio sanctior, sic in illa beatitudine alius invenitur alio eminentior, tamen unusquisque quod non habebit in se, possidebit in altero per charitatis amorem. Hinc per beatum Job dicitur: Parvus et magnus ibi sunt, et Apostolsic et resurrectio mortuorum . Nam per aurum claritas designatur aeternae retributionis, per vitrum vero puritas cordis illorum exprimitur, quae tunc singulis invicem manifestabitur. Iisdem itaque metallis adornatur platea, quibus et muri: quia non licet tantam habeant gloriam subjecti, quantam praelati
Abbreviated transcription (Latin):
bebat .xii. portas Ꝙsingulȩ portȩ erant ex
singulis margartas .i. una quȩq porta erat
una ex gemima. &iterũ una quaq porta
Istud ẽ margaritũ. quod negociator uendi¬
tis omibus emit In .xii. dũt portis intelle¬
guntur scĩ apli. & cȩteri p̃dicatores. qui nio¬
bis ianuã aecclẽ apperiunt Vnde psalmis¬
ta. Aperite mihi portas iusticiȩ. Statimq
unã iam portam ad neccit. quae singulartt̃
dnm̃ significat sicut dictum .ẽ. sinequone¬
mo uenit ad pat̾re dicens. Haec porta
dnĩ iusti intrabunt in eã Superius legimꝰ
cũ .xii. margaritȩ ꝑ singulas .xii. portas
describitur : Quia duo denarius numer
duo decies ductꝰ centesimũ. ac quadnage¬
gesimũ quartũ num erũ consumat : inquo
om̃s mustitudo scoꝵ concludit᷑. Et płage
ciuitatis. aurũ mundũ tamquã uitrum
ꝑ lucidũ. Suꝑius diccũ .ẽ. quod ipsa ciui¬
tas fuerit ex auro mundo tanquã uitrũ
plucidũ. & hic platea huius cuutatis his¬

Expanded text:
gulae portae erant ex singulis margaritis, id est unaquaeque porta erat ex una gemma, et iterum in unaquaque porta Istud est margaritum, quod negotiator venditis omnibus emit. In duodecim autem portis intelliguntur sancti apostoli et caeteri praedicatores, qui nobis januam Ecclesiae aperiunt, unde Psalmista: Aperite mihi portas justitiae . Statimque unam portam annectit, quae singulariter Dominum significat, sicut dictum est, sine quo nemo venit ad Patrem, dicens: Haec porta Domini, justi intrabunt eam . Superius legimus cum duodecim margaritae per singulas duodecim portas describuntur; quia duodenarius numerus duodecies ductus, centesimum ac quadragesimum quartum numerum consummat, in quo omnis multitudo sanctorum concluditur. Et platea civitatis aurum mundum tanquam vitrum perlucidum. Superius dictum est quod ipsa civitas fuerit ex auro mundo tanquam vitrum perlucidum, et hic platea civitatis iis
Abbreviated transcription (Latin):
Ded cum una sit cloctrina ueteris & pouites¬
tam̃ti pluralit̾ enunciat. quia scilicet & uni¬
tatem fidei ad nunciat. & tam̃ admultos audi¬
taies ꝑuenit. & ꝑ multorum ora diffundit᷑
irrigat. uiuificat. &ad uitã et̾nã inuitdt:
Recte quoq eristallo splendenti companitur
ꝓpt̃ purtaatẽ fidei quae in baptismoꝑei¬
pitur. Quosenĩ irrigando uiuisat ad aquam
baptismatis ꝑcdicit eosq & puritate fidei
splendidos & robare fortissimos reddit: Se¬
desaũt dĩ patris & agni .÷. dĩ filii exqua
psa aqua ꝓcedit. a ecclã .ẽ. fideliũ quib
paulus dic: Templũ dĩ sciñ .ẽ. quod estis uos¬

Expanded text:
ina Veteris et Novi Testamenti, pluraliter enuntiatur, quia scilicet et unitatem fidei annuntiat, et tamen ad multos auditores pervenit, et per multorum ora diffunditur. irrigat, vivificat, et ad vitam aeternam invitat. Recte ergo crystallo splendenti comparatur propter puritatem fidei, quae in baptismo percipitur. Quos enim vivificando vivificat, ad aquam baptismatis perducit, eosque et puritate fidei splendidos, et robore fortissimos reddit. Sedes autem Dei Patris et Agni, id est Filii Dei, ex qua ipsa procedit, Ecclesia est fidelium, quibus Paulus dic
Abbreviated transcription (Latin):
qui fructumn fidei suȩ ato oꝑationis assidue
poncessant: E folia ligni alsanitate
genau. Si pramos ipsius stipitis uttelle¬
guntur apli ꝑ folia ligni intelleguntur
aplãꝵ discipuli. quiad sanitate geroũ
ꝓueniunt quas iuo exemplo & doctrina
instruunt. & aluerã sanitatẽ ñts dicunt
i dit̃ bȩc ad celestem huerusalem rẽ for¬
te uoluerinꝰ. flumen aquȩ uitȩ inter¬
legamus contemiplationem scãe trinita¬
tis inqua. ẽ sacietis aeternȩ remineraa¬
on s. uxta illud ps almittȩ : Saciabor

Expanded text:
ssidue non cessant. Et folia ligni ad sanitatem gentium. Si per ramos stipitis intelliguntur apostoli, per folia ligni intelliguntur apostolorum discipuli, qui ad sanitatem gentium perveniunt, quas suo exemplo et doctrina instruunt, et ad veram sanitatem mentis perducunt. Si autem haec ad coelestem Jerusalem referre voluerimus, flumen aquae vivae intelligamus contemplationem sanctae Trinitatis, in qua est satietas aeternae refectionis, juxta illud Psalmistae:
Abbreviated transcription (Latin):
quã scĩ tenentes corde manifestant & iam
ore Nec quic quã intus agitur. ꝑ simulatio¬
nẽ quod non uideat᷑ ex terius ꝑ pura oris
atq operis confessionem Fundam̃ta muri
ciuitatis omni lapide pͣtioso ornata:
ł unda m̃ta ciuitatis .i. aecclȩ sunt patriar¬
chȩ propliecȩ. & cȩceri p̃ dicatores suꝑ qͥorũ
doctrinã ut exempla constat a ecclȩ struc¬
tura quȩ fundam̃ta omni lapide p̃tioso
.i. omnibus uirtutib fide scilic& spe. carita¬
te. hospitalitate. ieiunio. abstinentia. cȩ
ipsamq in oribus ciuitatẽ & uita exor

Expanded text:
quam sancti tenentes corde, manifestant etiam quam sancti tenentes corde, manifestant etiam ore. Nec quidquam intus agitur per simulationem, quod non videatur exterius per puram oris et operis confessionem. Et fundamenta muri civitatis omni lapide pretioso ornata. Fundamenta civitatis, id est Ecclesiae, sunt patriarchae, prophetae et caeteri praedicatores, super quorum doctrinam vel exempla, constat Ecclesiae structura. Quae fundamenta omni lapide pretioso, id est, omnibus virtutibus, fide scilicet, spe, charitate, hospitalitate, jejunio, abstinentia, caetipsamq
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa scriptum .ẽ Accipite sapienciã.
sicit aurũ Inuitro uͦ: puritas cordium
intelligitur Nlã ex cȩteris metallis si
conficitur uas aliquod quic quid intrin¬
sec ponitur. extrinsecus minime uide¬
tur Inuitro aut̃: quicquid interius po¬
nitur: totum exterius ꝑspicitur. atq idõ
ꝑ uitrũ puritas designatur cordis om̃iũ
scoꝵ. quȩ inuicem in celesti beatitudin e
omnibus mani festabitur Haec enĩ uerba
non ad p̃sentem decclãm referre possunt.
inqua singulis singulorum conscientiae
dium. singulorum conscientiȩ cunctis
mani festab untur: Quicquid enim co¬
gitatũ fuerit ab aliquo totum uid ebit̾᷑
ab altero. sicq unus quisq tunc erit
conspicalis alteri. sicut nunc. eẽ non potest
conspicabilis sibi Uel ꝑ aurũ sicut dictum
.ẽ intellegitur sapientia suꝑna. ꝑ iutrũ
uͦ puritas fidei Nam inuitro sicut dictũ
.ẽ. quicquid ponitur interius tocum uidet᷑
ex terius & ꝑ hoc puritas fidei designatur.

Expanded text:
de qua Dominus dicit: Accipite sapientiam sicut aurum. In vitro vero puritas cordium intelligitur: nam ex caeteris metallis, si conficitur aliquod vas, quidquid intrinsecus ponitur, extrinsecus minime videtur. In vitro autem, quidquid interius ponitur, totum exterius perspicitur. Atque ideo per vitrum puritas designatur cordis omnium sanctorum, quae invicem in coelesti beatitudine omnibus manifestabitur. Haec enim verba non ad praesentem Ecclesiam referri possunt, in qua singulis singulorum consdium , singulorum conscientiae cunctis manifestabuntur. Quidquid enim cogitatum fuerit ab aliquo, totum videbitur ab altero, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc esse potest conspicabilis sibi. Vel per aurum sicut dictum est, intelligitur sapientia superna. Per vitrum vero puritas fidei; nam in vitro, sicut dictum est, quidquid ponitur interius, totum videtur exterius, et per hoc puritas fidei designatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cietas iuxta illud psalmistȩ. Dñs pacit
me & nihil mͥ deerre in loco pascuae
ibi me collo cauit: Sue &iam ꝑ lapidem.
iaspidem. electi exprimunt᷑ quoꝵ fides
num quã marces sit. sed inuiri ditate oꝑ a¬
tionis constat Ex lapide gͦ ia spide.
structura ciuitatis efficit : quia prius in¬
a ecclã fundam̃tũ xpc̃ constituit᷑. cui
&iam.om̃s fideles suꝑ ponuntur. iuxta
illud apli. Ad quem accedentes lapi
dem uiuum: & ipsi tamquã lapides uiui
ficatione primoponiunt᷑ lapieles magni
& qua drati qui alios suꝑ se positos porcant
qui & ipsi iterum alios portent. Sicq
om̃is aedificatio construit᷑. usquequo ad
ultimũ lapidem ꝑueniat᷑. qui cum por¬
tetur ab hominibus ipse neminẽ por¬
tat: ita in fundam̃to a ecclesiȩ primo po¬

Expanded text:
salmistae: Dominus pascit me et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit . Sive etiam per lapidem jaspidem, electi exprimuntur, quorum fides nunquam marcescit, sed in viriditate operationis constat. Ex lapide ergo jaspide structura civitatis efficitur, quia prius in Ecclesia fundamentum Christi constituitur, cui etiam omnes fideles superponuntur, juxta illud Apostoli: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi ficatione primo ponuntur lapides magni et quadrati, qui alios super se positos portant, qui et ipsi iterum alios portant, sicque omnis aedificatio construitur usquequo ad ultimum lapidem perveniatur, qui cum portetur ab omnibus, ipse neminem portat. Ita in fundamento Ecclesiae, primo po
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ erit & alta ꝑ contemplationẽ. Unꝰ¬
quisq enĩ tantũ adl altiora ꝑ contempla¬
tionẽ erigitur : in quantũ semetipsũ hu¬
miliat intolerando mala ꝓximorũ. Lon¬
graido itaq aecclẽ latitudo. & alticudo
equalia sunt. quia inquantũ longanimis ÷
interadũsa in quantũ caritate erga om̃s dila¬
fiunt Centenarius numerꝰ ꝑfectionẽ signi¬
quȩ semel amisit repecere ultra riolit
Quadragenarius quoq numerꝰ inscriptura
sacra multimoda ratione habet᷑ ꝑ fectus. Si
gelia. in quib decalogi ꝑ fectio continetur
Quaternarius similit̾ sacratus. ẽ. propt̃ .iiiͦiͦ.
flumina paradisił .iiiͦi. libros euuangelii.
manus. ẽ. recte ꝑ cubitũ oꝑatio manus.
exprimit᷑ Muri aũt ipsa ciuitas. ẽ Men¬
sus ẽ itaq angłs muros ciuitatis. cxl.iiͦͬ.¬
derat quantũ singuli electorũ. ꝑ auc¬
toritatẽ .iiIͦIͦ. euuangeliorũ laborant
in legis de calogo. quantũq ꝑ fectionem

Expanded text:
lationem; unusquisque ad altiora per contemplationem erigitur, inquantum semetipsum humiliat in toleranda mala proximorum. Longitudo itaque Ecclesiae latitudo et altitudo, aequalia sunt, quia inquantum longanimis est inter adversa, inquantum charitate erga omnes dilaaginta quatuor fiunt; centenarius numerus perfectionem signiquae amisit semel, ultra repetere nolit. Quadragenarius quoque numerus in Scriptura sacra multimoda ratione habetur perfectus: sgelia, in quibus perfectio decalogi continetur. Quaternarius similiter consecratus est, propter quatuor flumina paradisi, vel quatuor libros Evangelii, manus est, recte per cubitum operatio manus exprimitur. Muri autem ipsa est civitas. Mensus est itaque angelus muros civitatis derat, quantum singuli electorum, per auctoritatem quatuor Evangeliorum, laborant in legis decalogo, quantamque perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ Quȩ sua officia deser̃. ad aliena:
rion ad surgunt: LonGi tudo & latitudo &
alttuido eius: equali sunt: Haec. ẽ illa soli¬
ditas quad natȩ figurȩ dequa superus dixit
Et ciuitas in quadro posita. erat: latũ manda

Expanded text:
ine, officia deserit, ad aliena non assurgit. Et longitudo et latitudo et altitudo ejus aequalia sunt. Haec est illa soliditas quadratae figurae, de qua superius dixit: Et civitas in quadro posita erat. Longitudo
Abbreviated transcription (Latin):
anglĩ recte aecclãm metitur: quia uideli¬
c& gła anglõꝵ & hominii incelestibetti¬
tudine ȩqualis erit Unde in euuanglio
dr̃s dic̃ Neq nubent. neq nubentur sed
erunt sicut angłi di incęlo Uelidõ men¬
sura hominis quȩ. ẽ anglĩ dr̃. quia quot
angli remanser̃ in cęlo pꝰ easum archangli
tot homines deterris sunt ascensuri ad
celos Eterit structura .i. aeclificatio mu¬
ri eius ex lapide. i aspide iaspis lapis. uiri¬

Expanded text:
angelus, qui Ecclesiam metitur, quia videlicet gloria angelorum et hominum in coelesti beatitudine aequalis erit. Unde in Evangelio ipse dicit: Neque nubent neque nubentur, sed erunt sicut angeli Dei in coelo . Vel ideo mensura hominis, quae est angeli, dicitur, quia quot angeli remanserunt in coelo post casum archangeli, tot homines de terris sunt ascensuri in coelos. Et erat structura, id est aedificatio, muri ejus ex lapide jaspide. Jaspis lapis viri
Abbreviated transcription (Latin):
pͣtio ditemur Dolent enim quod ad p̾seris
ꝑdent inuiti: nec amant quod in aecertiũ
possidere poterant uoluntarii MERCΕΜ
auri & aigenti. & lapidis p̃ciosi. & ct̃ usque¬
ferro & marmore: subaudit Nemo em& am¬
plius Hinc manifeste demonstrat᷑ quia re¬
probi ea perire dolent: qu ad quinq sen¬
sus corporis ꝑtinent Neq enim illi aliud ad¬
tendunt nisi inhis deleccantur quae exteri¬
us ꝑ quinque corporis sensus ꝑcipiunt Qui
id circo ea quae uel corporis sensibus suauia
uel exterioribus sunt usibus. ac comoda defi
ad sensum oculorum rediguntur. Quae in¬
tantũ acarnalibus ardentius desiderant᷑.¬
in quantũ rariora c&eris inueniuntur Qđ
sispiritaliter ista intellegere uolumus.
lib& prius inquirere. qualiter electorum
diuicias significent Numqua perituras. & sic demu
quibus modis easibi fallacit pars adusa usurpare
nitatur demonstrare In auro si quidem racdians

Expanded text:
pretio ditemur. Dolent enim quod ad praesens pretio ditemur. Dolent enim quod ad praesens perdunt inviti, nec amant quod in aeternum possidere poterant voluntarii. Merces auri et argenti, et lapidis pretiosi et ferro et marmore, subauditur, nemo emet amplius. Hic manifeste ostenditur, quia reprobi ea perire dolent, quae ad quinque sensus corporis pertinent. Neque enim aliud attendunt, nisi ut his delectentur, quae exterius per quinque sensus corporis percipiunt. Qui idcirco ea quae vel sensibus corporis suavia, vel exterioribus sunt usibus accommoda deficetera, ad sensum oculorum rediguntur, quae intantum a carnalibus ardentius desiderantur, quantum rariora a caeteris inveniuntur. Quod si spiritualiter ista intelligere volumus, libet prius inquirere qualiter electorum divitias significent nunquam perituras, et sic demum quibus modis ea sibi fallaciter pars adversa usurpare nitatur demonstrare. In auro itaque radians
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem seli Cota namq hac hora .i. in
omni p̾senti tempr dampnantur repbi.
Quoꝵ utiq iuditium singulis aduenit. ꝗu¬
do cotidie exuti corporibus dampnantur
apud inferos & quia inp̃seita tempr
deperparatis faciNioribus temporalit
&iam cruciantur: Et MERCATOReS terrae¬
flebunt. & lugebunt super illam Qui sint
isti negociatores: supra iam diccum. ẽ. quiscili¬
c& uenales suas animas faciunt nec mecuunt
eas perdere. totum ut honines & dignitate sibi
possint ad quirere Uel certe negociatores sunt.
qui ut glam̃ & diuicias hiuius seculi ad gregare
ualeant de loco alocd̃ transeunt. Nec umquã
uł ad modicum quieti indulgent. qui dum
uident quedam loca clade desolata gladio cõ¬
sumpta. hostili inuasione p̃data: deflent
eo quod mundi głã pereat dequa lecabantur
QM MERCES eorum nemo em& amplius
Sic enim dicunt qm̃ omni mundi glã pereun¬
te non erunt merces. quas nos dmamus: nec
erunt &iam qui nr̃as merces einant. ut eoꝵ

Expanded text:
 hac hora, id est, in omni praesenti tempore damnantur reprobi. Quorum utique judicium singulis advenit, quando quotidie exuti corporibus damnantur apud inferos. Et quia in praesenti tempore de perpetratis facinoribus temporaliter etiam cruciantur, rectflebunt et lugebunt super illam. Qui sint isti negotiatores supra jam dictum est, qui scilicet venales suas animas faciunt, nec metuunt eas perdere, tantum ut honores et dignitates sibi possint acquirere. Vel certe negotiatores sunt, qui ut gloriam et divitias saeculi hujus sibi aggregare valeant, de loco ad locum transeunt, nec unquam vel ad modicum quieti indulgent, qui dum vident quaedam loca clade desolata, gladio consumpta, hostili invasione praedata, deflent, eo quod mundi gloria pereat, de qua laetabantur. Quoniam merces eorum nemo emet amplius. Sic enim dicunt: Quoniam omnium gloria pereunte, non erunt merces quas nos emamus, nec erunt qui nostras merces emant, ut eorum
Abbreviated transcription (Latin):
gracia fiebat temporibus salomonis. quando
classes ibant semel intribus annis in oplur.
&. afferebant in cle argenti talenta quadri¬
genta uiginẜ ti: & multas alias species quȩ
Non poterant repperiri interra is rael Sic

Expanded text:
gratia, fiebat temporibus Salomonis, quando gratia, fiebat temporibus Salomonis, quando classes ibant semel in tribus annis in Ophir, et afferebant inde auri talenta quadraginta, et multas alias species quae non poterant reperiri in terra Israel: sic