comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis aduersantibus tenere
nibus in his fluctibus manum
tende ut quod laborantem
me adiuuas ex ipsa iue mes¬
cedis intuis quõq laboribus
uiclentior existo explere
aut̃ loquendo nullatenus
ca redum regem ad catho li¬
camfidem inte gerrima agno¬
ui deuotione conuersum cu
ius dũ mihi ꝑscripta ur̃a mo¬
res ex primitis amarem &iã
quem nescio fesistis. sed quia
anti quisostis insidias scitis
qm̃ bebellum durius contra
uictores ꝓponit. Nunc erga
ta ꝑfitiat. nec sede ꝑfectis
bonis operib extollut ut fidẽ
cognita. uite quoq meritis te¬
neat & quia &ni regni cuiꝰ
sit operibus ostendat qua¬
tenus post multa annorum
curricula deregno adreg¬
num transeat. detrina uõ
mer sione baptis matis nihil
respondi uerius potest quã
ipsi sensistis quic inuna fide
nihil officit scãe eccłae consue¬
tudo diuersa. Nos aut̃ qđ tertio
mergimus. triduane sepultusȩ
sacram̃ta signamus ut dũ t̃cio
rectio triduani temporis ex

Expanded text:
tis adversantibus tenere tis adversantibus tenere nis in his fluctibus manum tende; ut quo laborantem me adjuvas, ex ipsa vice mercedis in tuis quoque laboribus valentior existas. Explere autem loquendo nullatenus valeo issimum regem ad catholicam fidem integerrima agnovi devotione conversum. 532 Hujus dum mihi per scripta vestra mores exprimitis, amare me etiam quem nescio fecistis. Sed quia antiqui hostis insidias scitis, quoniam bellum durius contra victores proponit, nunc erga perficiat, nec se de perfectis bonis operibus extollat, ut fidem cognitam vitae quoque meritis teneat, et quia aeterni regni civis sit operibus ostendat, quatenus post multa annorum curricula de regno ad regnum transeat. De trina vero mersione baptismatis, nil responderi verius potest quam ipsi sensistis, quia in una fide nihil officit sanctae Ecclesiae consuetudo diversa. Nos autem quod tertio mergimus, triduanae sepulturae sacramenta signamus, ut dum tertio rectio triduani temporis exp
Abbreviated transcription (Latin):
pondere epłis urĩs tota inten¬
tione uoluissem nisi pastora¬
lis cui rectam & labor ad ter¬
rer& ut mihimagis flere
libeat quã aliquid dicere. qđ
urã quoq reuerentia in ipsõ
lit terarũ mearum texum ui¬
giluntꝰ intellegit . quando ei
neglegentur loquor que ue¬
hementer diligo tantis quippe
in hoc loco huius mundi fł ucti¬
bus quatior ut u&us tam hac
putrescentem nauem. quã re¬
genda occultadĩ dispensatio¬
ne suscipiat portũ diriger&.
nullatenus possim nunc &
aduerso fluctus inruunt
nunc exlatere cumulis pu¬
mosi maris in tumes cunt . nunc
atergo tempes tas insequitꝰ.
int̃q: hȩc omnia turbatus
cogor cnodo in ipsa clauũ
aduersitate diriger& modo
cur bato nauis latere mi¬
nas fluctuum. ex oblico
declincre ingemesco. quia
sentio qđ neglegente me
crescit sentinc uiatorum
& tempestate fortit̃ obui¬
denccufragium tabule so¬
nent flens reminis cor qđ
ꝑdidime placcidum lites quie¬
tis & subspirando tra conspi¬
cio quã tamen rerum uen¬

Expanded text:
pondere epistolis vestris tota intentione voluissem, nisi pastoralis curae ita me labor attereret, ut mihi magis flere libeat, quam aliquid dicere. Quod vestra quoque reverentia in ipso litterarum mearum textu vigilanter intelligit, quando ei negligenter loquor, quem vehementer diligo. Tantis quippe in hoc loco hujus mundi fluctibus quatior, ut vetustam ac putrescentem navem, quam regendam occulta Dei dispensatione suscepi, ad portum dirigere nullatenus possim. Nunc ex adverso fluctus irruunt, nunc ex latere cumuli spumosi maris intumescunt, nunc a tergo tempestas insequitur. Interque haec omnia turbatus cogor modo in ipsam clavum adversitatem dirigere; modo, curvato navis latere, minas fluctuum ex obliquo declinare. Ingemisco, quia sentio quod negligente me crescit sentina vitiorum, et tempestate fortiter obvidae naufragium tabulae sonant. Flens reminiscor quod perdidi meae placidum littus quietis, et suspirando terram conspicio, quam tamen rerum ven
Abbreviated transcription (Latin):
re suspicantur sicialimo¬
ri titulos in primant adꝙ
hoc conp&ere pauperib estimant.
ocontentionẽ &iam ipsum litigosa
contentionis malum transcendi¬
tur & res que lib& cum estima¬
tor eccłe posse cum p&ere
decr&o constituo ut siquis ec¬
clesiasticorũ umquam titulos
ponere siue in rustico siue
inurbano p̃dio sua sponte
p̃sumpserit. anathema sit
& responder om̃s anathe¬
masit. His aut̃ quip̃ ẽ eccłe
uł sine sua p̃ceptione factũ dig¬
na punire anim aduersione
ne glexerit anathemasit

Expanded text:
e suspicantur, fiscali more titulos imprimant, atque hoc quod competere pauperibus aestimant, per contentionem , etiam ipsum litigiosae contentionis malum transcendunt; et res quaelibet cum aestimatur Ecclesiae posse competere, decreto constituo ut si quis ecclesiasticorum unquam titulos ponere sive in rustico sive in urbano praedio sua sponte praesumpserit, anathema sit. Et responderunt omnes: Anathema sit. Is autem qui Ecclesiae vel sine sua praeceptione factum digna punire animadversione neglexerit, anathema sit
Abbreviated transcription (Latin):
pueri acseculares obsecrantꝰ
& cũ pastoris uita eẽ discipulis
semꝑ debeat in exemplo ple&
ꝙ cłici qualis insecr&osit uita
sui pontificis nesciunt. quan
tũ ut dictũ ẽ seculares pue¬
ri sciunt dequare p̃senti de¬
cr&o constituo. ut quidã ex
cłicis uł &iam exmonachis
elec timinis terio cubiculis
pontificalis obsequantur.
Vt his qui in loco ẽ regimis
habeat testes tales que uiri
eius insecr&o conuersatioñ
uideant. qui &x uisione sedu¬
la exemplum ꝓfectꝰ sumun
Consu&udo noua in hac ec
crupit. & cũ rectores eius
matrimonii urbana uł slis

Expanded text:
pueri ac saeculares obsequantur. pueri ac saeculares obsequantur. Et cum pastoris vita esse discipulis semper debeat in exemplo, plerumque clerici qualis in secreto sit vita sui pontificis nesciunt, quam tamen, ut dictum est, saeculares pueri sciunt. De qua re praesenti decreto constituo ut quidam ex clericis vel etiam ex monacelecti ministerio cubiculi pontificalis obsequantur, ut is qui in loco est regiminis habeat testes tales qui vitam ejus in secreta conversatione videant, et ex visione sedula exemplum profectus sumant. 3. Consuetudo nova in Ecclesia erupit, ut cum rectores ejus patrimon
Abbreviated transcription (Latin):
piissime ac̃gerenissime dom¬
nimauricii trberii & theu¬
dosii. augustorũ eidem dom¬
ni imperio mauricii. anno¬
NDie m̃sis iulii. Gregorius
papa coram sacratissimobea
romana eccta cuidiuina dis¬
pensa tione p̃. eẽ me uoluit
dudum consu&udo ẽ ual¬
de repre hensibilis: exosta
ut quidam ad sacra altarus¬
minis terium cantores eligantꝰ
& dia conatus ordine constituti.
Modulatione uocis inseruiant
quos ad p̃dicationis offitium
elemosi narũ studium uacase
congruebat. Vnde fit plerũꝙ
ut sacrũ minis terium dũblan
cum ppłm uocib dilectat
qua de rep̃senti decre to
constituo ut insede acsacri
altarisministris cantare ñ
debeat. solumq: eu angelica
lectionis officium in t̃missax
sollemnia ex soluant. psal¬
mos uero ac̃peliquas lectio¬
nes. censeo ꝑsubdiaconos uł
sinecessitas exigit ꝑminores
ordines exhibere si quis aut̃
contra ac decr&um meum
mostorporẽ indiscretiones
in oleuit ut huius pontificis ad
secr&a cubilisseruitia. Laici

Expanded text:
piissimi ac serenissimi domini Mauricii Tiberii, et Theodosii Augustorum, ejusdem domini imperii Mauricii annodie mensis Julii, Gregorius papa coram sacratissimo beaRomana Ecclesia, cui divina dispensatio praeesse me voluit, dudum consuetudo est valde reprehensibilis exorta, ut quidam ad sacri altarisministerium cantores eligantur, et in diaconatus ordine constituti modulationi vocis inserviant, quos ad praedicationis officium eleemosynarumque studium vacare congruebat. Unde fit plerumque, ut ad sacrum mincum populum vocibus delectat. Qua de re praesenti decreto constituo ut in sede hac sacri altaris ministri cantare non debeant, solumque Evangelicae lectionis officium inter missarum solemnia exsolvant. Psalmos vero ac reliquas lectiones censeo per subdiaconos, vel, si necessitas exigit, per minores ordines exhiberi. Si quis autem contra hoc decretum meum mos torpore indiscretionis inolevit, ut hujus sedis pontificibus ad secreta cubili servitia laici
Abbreviated transcription (Latin):
laudas qui non potest habese
re enim iam confiteris. in accu¬
satione peccati tui. In accusa¬
tione ipsius tui quacre confite¬
ris nisi quiaiam &mortius
uiuus factus es. Scriptura quip¬
cpedicit. Amor tuo quasi qui
fit&ur uiuit . & sipeccatum
confit&ur. utiq: amortese¬
ui.xit. sipec catit̃õ fessor
reuixit amorte quis eum
suscitauit. Nullus mortuus
ẽ. sui ipsius suscitator. illese
potuit suscitare: qui mor¬
tua carne non .ẽ mortuus.
& enim hoc suscitauit qđ mor¬
tuum fuerat. Ille suscitauit
qui uiuebat inse. incarne aut̃
suscitanda mortuus erat.
non enim pat̃solus filium sũs¬
citauit de quo dictum ẽ. ab
altauit. sed &iam dñsse ipsũ
idẽ corpus suum unde dic̃
sol uite templum hoc & triduo
suscitabo illut. Mor tuus aut̃
peccator maxxime ille quẽ
moles in ale consu&udinis
premit. quasi sepultus ẽ ut
laxurus parum enim erat
quia mortuus ẽ. &iamsepul¬
tus ẽ. quis quis igitur mole
consu&udinis in ale uite t̃¬

Expanded text:
laudas, qui non potest habere laudas, qui non potest habere re enim jam confiteris in accusatione peccati tui? in accusatione tui ipsius quare confiteris, nisi quia ex mortuo vivus factus es? Scriptura quippe ait: A mortuo, quasi qui fitetur vivit: et si peccatum confitetur, utique a morte revixit. Si peccati confessor revixit a morte, quis eum suscitavit? Nullus mortuus est sui ipsius suscitator. Ille se potuit suscitare, qui mortua carne non mortuus est. Etenim hoc suscitavit quod mortuum fuerat. Ille se suscitavit, qui vivebat in se, in carne autem sua suscitanda mortuus erat. Non enim Pater solus Filium suscitavit, de quo dictum est ab altavit : sed etiam Dominus se ipsum, id est, corpus suum; unde dicit, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Mortuus est autem peccator, maxime ille quem moles consuetudinis premit, quasi sepultus est Lazarus. Parum enim erat, quia mortuus; etiam sepultus. Quisquis igitur malae consuetudinis, malae vitae, ter
Abbreviated transcription (Latin):
& trȩ quiabs condisti hec sa¬
pientibus & prudentibus &
reuelasti ea paruulis. hoc usq
interim uerbadñi. si digne si
diligent̃ si quod primum ẽ
pie consideremus inuenimus.
primitus non semꝑcum scrp¬
turis legimus confessionem
deberenos intellegere uocem
peccatoris. Maxime aut̃
hoc dicendum fuit & hanc
amonenda caritas ur̃a quia
mox & hoc uerbum sonuit ore
lectoris secutus ẽ & sonitus
tunsionis pectoris ur̃ĩ audito
si lic& quod ch̃sait. Confiteor
tibi pater in hoc ipso quod so¬
nuit confiteor. Pectora tun¬
ditis tundere aut̃ pectus quid
ẽ nisi arguere qđ lat&. In pec¬
tore & uidentipulso occultũ
castigure pecctum. quuse
hoc fecistis nisi quia audistis
Confiteor tibipat̃ confite¬
or. Audistis qui confiter &ur
non adtenditis. Nunc ergo ad¬
uertite si confiteor xp̃s dix̃
a quo longe ẽ omnipeccatum
tes nosipsos pia ẽ utraq: con¬
fessio siuecum terep̃hendis qui
non essine peccati si ue cumillũ

Expanded text:
e, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Hucusque interim verba Domini, si digne, si diligenter, si quod primum est, pie consideremus; invenimus primitus, non semper cum in Scripturis legimus confessionem, debere nos intelligere vocem peccatoris. Maxime autem hoc dicendum fuit, et hinc admonenda Charitas vestra: quia mox ut hoc verbum sonuit in ore Lectoris, secutus est etiam sonus tunsionis pectoris vestri, audito scilicet quod Dominus ait, Confiteor tibi, Pater. In hoc ipso quod sonuit, Confiteor, pectora tutudistis. Tundere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidenti pulsu occultum castigare peccatum? Quare hoc fecistis, nisi quia audistis, Confiteor tibi, Pater? Confiteor, audistis: qui confitetur, non attendistis. Nunc ergo advertite. Si, Confiteor, Christus dixit, a quo longe est omne peccatum; tes nos ipsos. Pia est utraque confessio, sive cum te reprehendis, qui non es sine peccato; sive cum illum
Abbreviated transcription (Latin):
licude dĩ. quid iummirares. si
te seduc& inimicus. quando tu
ipsius seductores. audicpłm¬
cum enimputat sealiquid eẽ
cũ nihilsit se ipsum seducit
Dnm̃ ergo adtende confiten
do te non ac cuso me. quantũ aut̃ ꝑ¬
tin& ad ipsius homines susceptio¬
nem tota gr̃a singuluris gr̃a
ꝑfecta gr̃a quod meruit ho¬
mo ille quixp̃s ẽ si tollus grãm
& tantam gram qua unum opor¬

Expanded text:
laude Dei. Quid jam miraris, si laude Dei. Quid jam miraris, si te seducit inimicus, quando tui ipsius seductor es? Audiui enim putat se aliquid esse, cum nihil sit, se ipsum seducitm ergo attende confitentdo te, non accuso me. Quantum autem pertinet ad ipsius hominis susceptionem, tota gratia, singularis gratia, perfecta gratia. Quid meruit homo ille qui Christus est, si tollas gratiam, et tantam gratiam, qua unum opor
Abbreviated transcription (Latin):
uinces feriendo credendo uisi¬
bilis ẽ ostis homo uisibile ẽ & fe¬
rire Iuisibile ẽ ostis dicbolus
in uisibile ẽ &credere ẽ ergo
pugna i uisibilis aduersus in ui
quomodo si totum dicit quidã
hoc enim ceperum dicere &
necesse habui de istis in imicis
aliquanta cõmemorans trac¬
ture iam ergo cognitis in imi¬
cis uideamus tutelcm lcu¬
dens inuo cabo ehm̃ & ab ini¬
mi cis meis saluusero. Habens
quid agus. Laudans in uocus
s& d̃m laudans in uoca
si enim te luudaueris ab inimi¬
uus eris quia quid ait ipse dẽs
s acrifitium laudis glorififauit
me & ibi uic ẽ. hubiostendam
illi saluture meum. ubiuia insa¬
crificio lauelis. noli pedem ex¬
tra hanc uiam mittere. inuia
esto auia noli recedere alu¬
dem dnĩ nec unguẽ nedũpedẽ.
si enim uolueris ab acuia de¬
uiare . & ꝓ dñõ telaudare. nõ
eris saluus ab illis inimicis. quia
de ipsis dictum ẽ. iuxta semi¬
tas scandala posuer mihi.
quic quid ergo puta ueris. bo¬
nite habere a te deuiusti a

Expanded text:
sibilis est hostis homo; visibile est et ferire: invisibilis est hostis diabolus; invisibile est et credere. Est ergo pugna invisibilis adversus invisiquomodo se tutum dicit quidam? Hoc enim coeperam dicere, et necesse habui de istis inimicis aliquanta cum mora tractare. Jam ergo cognitis inimicis, videamus tutelam. Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero . Habes quid agas. Laudans invoca: sed Dominum laudans invoca. Si enim te laudaveris, ab inimi tuis salvus eris. Quia quid ait ipse Dominus? Sacrificium laudis glorificabit me; et ibi via est, ubi ostendam illi salutare meum . Ubi via? In sacrificio laudis. Noli pedem extra hanc viam mittere. In via esto: a via noli recedere; a laude Domini nec unguem, nedum pedem. Si enim volueris ab hac via deviare, et pro Domino te laudare, non eris salvus ab illis inimicis: quia de ipsis dictum est, Juxta semitam scandala posuerunt mihi . Quidquid ergo putaveris boni te habere abs te, deviasti a
Abbreviated transcription (Latin):
age quaeramꝰ si plac&. utrũ etiã in sacrileguis libido
domin&̾ quae uidemꝰ plura suꝑstitione cõmitti. auia
ł hostis irruens. ł insidiator sicariꝰ. siue ꝓ urta. siue pro
libertate siue ꝓ pudicitia sine illa in t̾ficiat᷑ libidine.
DQuomͦ possumꝰ arbitrari carere istos libidine. qͥ ꝓ his
reb digladiant᷑. quas possunt anuttere inuiti: aut si ñ
posst̃.quid opus ẽ ꝓ his usq ad hominis necẽ ꝓgredi. Non
gͦ lex iusta ẽ que dat potestatẽ ł uiatori ut latronẽ ne
ab eo ipse occidat᷑. occidat. ł ciupiã uiro aut feminȩ. ut uio¬
lent̾ sibi stupratorẽ irruentẽ ante illatũ stuprũ si possit ĩterunat.
Nã militi etiã iubet᷑ lege ut hostẽ nec&: a qua cede si tẽꝑauerit.
b ĩꝑatore penas luit. Nũ istas leges in iustas. ł potius nullas di¬
cere audebimꝰ . Nã mͥ lex ee̾ ñ uidet᷑. quȩ iusta ñ fuerit. A Legẽ

Expanded text:
age, quaeramus, si placet, utrum etiam in sacrilegiis libido age, quaeramus, si placet, utrum etiam in sacrilegiis libido dominetur, quae videmus plura superstitione committi. A. Vide um vel hostis irruens, vel insidiator sicarius, sive pro vita, sive pro libertate, sive pro pudicitia, sine ulla interficiatur libidine. E. Quomodo possum arbitrari carere istos libidine, qui pro iis rebus digladiantur, quas possunt amittere inviti: aut si non possunt, quid opus est pro his usque ad hominis necem progredi? A. Non ergo lex justa est, quae dat potestatem vel viatori ut latronem, ne ab eo ipse occidatur, occidat; vel cuipiam viro aut feminae ut violenter sibi stupratorem irruentem ante illatum stuprum, si possit, interimat. Nam militi etiam jubetur lege, ut hostem necet: a qua caede si temperaverit, ab imperatore poenas luit. Num istas leges injustas, vel potius nullas dicere audebimus? Nam mihi lex esse non videtur, quae justa non fuerit. 12. E. Legem
Abbreviated transcription (Latin):
dlam mͥ uidet̾ in iuria iste dãpnari qđ quidẽ ñ auderẽ
dicere. si aliud haberẽ qđ dicere. alta ne e.prius tͥ ꝑsua¬
sisti tantũ scelus ĩpunitũ eẽ oportere : quã considerareᷤ.
utrũ ille seruus ꝓpt̃ satiandas libidines suas metu dñi
carere cupiuerit . Cupere nãq sine metu uiuere: ñ ta
bonoꝵ. sed etiã maloꝵ om̃iũ ẽ. Uerũ hoc int̾ ẽ qđ id
boni appetunt. auertendo amorẽ ab his reb quae sine
amittendi periculo nequeunt haberi : mali autẽ it
his fruendis cũ securitate in cũbant. remouere ĩpediñ¬
ta conant᷑. &. ꝓpt̾ea facinorosã sceleratãq uitã quae
mors melius uocat᷑. gerunt. d. Resipisco .&. ad modũ gau¬
deo. iã me plane cognouisse. qͥd sit & iã culpabilis illa cupi¬
ditas quae libido nominat᷑. quã eẽ iã appar&. earũ rer
amorẽ quas potest quisq inuitꝰ amittere. Quare nc̃

Expanded text:
E. Jam mihi videtur injuria iste damnari: quod quidem non auderem E. Jam mihi videtur injuria iste damnari: quod quidem non auderem dicere, si aliud haberem quod dicerem. A. Itane prius tibi persuasisti tantum scelus impunitum esse oportere, quam considerares utrum ille servus propter satiandas libidines suas metu domini carere cupiverit? Cupere namque sine metu vivere, non tantum bonorum, sed etiam malorum omnium est: verum hoc interest, quod id boni appetunt avertendo amorem ab iis rebus, quae sine amittendi periculo nequeunt haberi; mali autem ut his fruendis cum securitate incubent, removere impedimenta conantur, et propterea facinorosam sceleratamque vitam, quae mors melius vocatur, gerunt. E. Resipisco, et admodum gaudeo jam me plane cognovisse quid sit etiam illa culpabilis cupiditas, quae libido nominatur. Quam esse jam apparet earum rerum amorem, quas potest quisque invitus amittere. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
sed meminisse te oport& id nunc a nob̾ eẽ susceptũ
ut intelligamꝰ qđ credimꝰ. Legib autẽ credimꝰ. Tẽptan¬
dũ itaq ẽ. si quomͦ possumꝰ id ipsũ intelligere: utrum
lex quae punit hoc factũ ñ ꝑperã puniat. d Mullo mͦ
ꝑperã punit. quando qͥdẽ punit eũ qͥ uolens &. sciens dñm
necat. qđ nullus illoꝵ. A & quid. recordaris te paulo ante
dixisse. in om̃i facto malo libidinẽ dñari. & eo ipso malũ
eẽ: d Recordor sane. a Quid illud. nonne idẽ tu conces¬
sisti.eũ qͥ cupit sine metu uiuere. nͣ habere malã cupi¬
ditatẽ : d. & hoc recordor. A Cũ ergo ista cupiditate
a seruo dñs interimit᷑. ñ illa culpabili cupiditate int¬
rimit᷑. Quã obrẽ cur sit hoc facinꝰ malũ. nundũ cõpe¬
rimꝰ. Conuenit enĩ int̾ nos. om̃a malefacta ñ ob aliud
nala eẽ. nisi qđ libidine. id est ĩꝓbanda cupiditate fuit᷑

Expanded text:
sed meminisse te oportet id nunc a nobis esse susceptum, sed meminisse te oportet id nunc a nobis esse susceptum, ut intelligamus quod credimus; legibus autem credimus: tentandum itaque est, si quo modo possumus id ipsum intelligere, utrum lex quae punit hoc factum, non perperam puniat. E. Nullo modo perperam punit, quandoquidem punit eum qui volens et sciens dominum necat, quod nullus istorum. A. Ecquid, recordaris te paulo ante dixisse, in omni facto malo libidinem dominari, et eo ipso malum esse? E. Recordor sane. A. Quid? illud nonne idem tu concessisti, eum qui cupit sine metu vivere, non habere malam cupiditatem? E. Et hoc recordor. A. Cum ergo ista cupiditate a servo dominus interimitur, non illa culpabili cupiditate interimitur. Quamobrem cur sit hoc facinus malum, nondum comperimus. Convenit enim inter nos omnia malefacta non ob aliud mala esse, nisi quod libidine, id est improbanda cupiditate, fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
teri ẽẽ homicidiũ. in quo nequeat male illius cupiditatis domi-¬
atio repperiri. falsũq erit illud. qđ in om̃ib peccatis ut mali
sint. libido dominat᷑. Aut erit aliquod homicidiũ quod possit
ñ eẽ peccatũ: si homicidiũ ẽ hominẽ occidere. Potest accidere
aliquando sine peccato. Hã & miles hostẽ. & uidex ł minist᷑
nocente̾. & cui forte inuito atq ĩprudenti telũ manu
fugit: ñ m uident᷑ peccare cũ hominẽ occidt̃. DAdsentior
s homicide isti appellari ñ solent. AResponde itaq.
utrũ illũ qui dñm occidit a quo sibi metuebat cruci-¬
atus gͣues. ĩ eox numero habendũ existimes. qui sic¬
hominẽ occidunt. ut ne homicidarũ quidẽ nomine di¬
gni sint. d Longe ab eis istũ differre uideo. Nã alli ł
ex legib faciuntꝰ. ł ñ contͣ leges. huiꝰ autẽ facinꝰ nulla
lex approbat. A Rursus me ad auctoritatẽ reuocaes :

Expanded text:
teri esse homicidium, in quo nequeat malae illius cupiditatis dominteri esse homicidium, in quo nequeat malae illius cupiditatis dominatio reperiri; falsumque erit illud, quod in omnibus peccatis ut mala sint, libido dominatur; aut erit aliquod homicidium, quod possit non esse peccatum. E. Si homicidium est hominem occidere, potest accidere aliquando sine peccato: nam et miles hostem, et judex vel minister ejus nocentem, et cui forte invito atque imprudenti telum manu fugit, non mihi videntur peccare, cum hominem occidunt. A. Assentior: sed homicidae isti appellari non solent. Responde itaque, utrum illum qui dominum occidit, a quo sibi metuebat cruciatus graves, in eorum numero habendum existimes, qui sichominem occidunt, ut ne homicidarum quidem nomine digni sint? E. Longe ab eis istum differre video: nam illi vel ex legibus faciunt, vel non contra leges; hujus autem facinus nulla lex approbat. 10. A. Rursus me ad auctoritatem revocas:
Abbreviated transcription (Latin):
O scio. a Quid int̾ hanc & metũ : nichilne intͣee̾. an ali¬
quid putas : O Immo plurimũ haec ab inuicẽ distare
arbitror. A Credo te obhoc arbitrari. quia cupidita
appetit. metꝰ fugit. D est ita ut dicis. A Quid si ergo
quispiã ñ cupiditate adipiscendae alicuiꝰ rei. sed metuens
ne quid ei mali accidat homine̾ occiderit: nũ homicida
iste ñ erit : DErit quidẽ: sed ñ idõ factũ hoc cupidita¬
tis dñatu car&. Nã qui metuens hominẽ occidit.: cupit
utiq sine metu uiuere. A & paruũ tͥ bonũ uid&̾ sine
metu uiuere: O Magnũ bonũ ẽ. sed hoc illi homicidȩ
ꝑfacinꝰ suũ ꝓuenire nullo mͦ potest. a Hon quaero
quid ei ꝓuenire possit. s quid ipse cupiat. Certe enĩ bonũ cupit
qui cupit uitã metu lib̾am. & id circo ista cupiditas culpanda
ñ ẽ Alioquin om̃s culpabimꝰ amatores boni. ꝓinde cogimur fa-¬

Expanded text:
E. Scio. A. Quid? inter hanc et metum nihilne interesse, an aliE. Scio. A. Quid? inter hanc et metum nihilne interesse, an aliquid putas? E. Imo plurimum haec ab invicem distare arbitror. A. Credo te ob hoc arbitrari, quia cupiditas appetit, metus fugit. E. Est ita ut dicis. A. Quid si ergo quispiam non cupiditate adipiscendae alicujus rei, sed metuens ne quid ei mali accidat, hominem occiderit? num homicida iste non erit? E. Erit quidem, sed non ideo factum hoc cupiditatis dominatu caret: nam qui metuens hominem occidit, cupit utique sine metu vivere. A. Et parvum tibi videtur bonum sine metu vivere? E. Magnum bonum est, sed hoc illi homicidae per facinus suum provenire nullo modo potest. A. Non quaero quid ei provenire possit, sed quid ipse cupiat. certe enim bonum cupit, qui cupit vitam metu liberam; et idcirco ista cupiditas culpanda non est; alioquin omnes culpabimus amatores boni. Proinde cogimur fa
Abbreviated transcription (Latin):
gni ꝓpt̾ confessionẽ suã uidicati sunt. Quãobrẽ si qͥcqͥd
dãpnat᷑ malũ ẽ: malũ erat illo tẽpore credere in xp̃m.
& ipsam confiteri fidẽ. Si autẽ ñ om̃e malũ ẽ qd dãpna¬
tur. quęre aliud unde adulteriũ malũ eẽ doceas .O. Ruid
ibi respondeã ñ inuenio. Afortassis ergo libido in adul¬
terio malũ ẽ. Sed dũ tu foris in ipso facto qđ iã uideri
potest malũ quaeris. pateris angustias. Nam ut intel¬
sigas libidinẽ in adulterio malũ eẽ. si cui etiã nͣ cõtin¬
gat facultas concũbendi coniuge aliena. planũ tamen
aliqͥ mͦ sit id eũ cupere. & si potestas detͥ eẽ facturũ ñ
minus reus ẽ quã si in ipso facto dep̃hender&. D ruchil
ẽ om̃ino manifestius. etiã uideo ñ opus ẽẽ longa sermo¬
cinatione ut mͥ de homicidio & sacrilegio. ac prorsus
de om̃ib peccatis ꝑsuadeat᷑. Clar̾ũ ẽ enĩ iã nichil ali¬
Scis ne etiã istã libidinẽ alio nomine cupiditatẽ uocari:

Expanded text:
udicati sint. Quamobrem si quidquid damnatur malum est, malum erat illo tempore credere in Christum, et ipsam confiteri fidem: si autem non omne malum est quod damnatur, quaere aliud unde adulterium malum esse doceas. E. Quid tibi respondeam non invenio. 8. A. Fortassis ergo libido in adulterio malum est: sed dum tu foris in ipso facto quod jam videri potest, malum quaeris, pateris angustias. Nam ut intelligas libidinem in adulterio malum esse, si cui etiam non contingat facultas concumbendi cum conjuge aliena, planum tamen aliquo modo sit id eum cupere, et si potestas detur facturum esse, non minus reus est, quam si in ipso facto deprehenderetur. E. Nihil est omnino manifestius, et jam video non opus esse longa sermocinatione, ut mihi de homicidio et sacrilegio, ac prorsus de omnibus peccatis persuadeatur. Clarum est enim jam nihil aliScisne etiam istam libidinem alio nomine cupididatem vocari?
Abbreviated transcription (Latin):
diat᷑. qua suã tuet᷑ occidi. E multo ẽ ĩmaniꝰ inuitũ hominem
stuprũ ꝑpeti. quã eũ a quoiuis infert᷑. ab eo cui inferre conat̾᷑.
interimi. Iã uͦ miles in hoste int̾ficiendo minist̃ ẽ legis. Quare
officiũ suũ facile. nulla libidine ĩpleuit. Porro ipsa lex que tu¬
endi popłi causa lata e̾. nullius libidinis argui potest: si quidẽ
ille qui tulit. si dĩ ussu tulit. id est qđ p̾cepit etͥna iustitia: ex¬
pers omino libidinis id agere potuit. Si aũ ille cũ aliqua
libidine hoc statuit. ñ ex eo fit. ut ei legi cũ libidine obtẽpe

Expanded text:
eum qui suam tuetur, occidi. Et multo est immanius invitum hominem stuprum perpeti, quam eum a quo vis illa infertur, ab eo cui inferre conatur, interimi. Jam vero miles in hoste interficiendo minister est legis; quare officium suum facile nulla libidine implevit. Porro ipsa lex, quae tuendi populi causa lata est, nullius libidinis argui potest. Siquidem ille qui tulit, si Dei jussu tulit, id est quod praecepit aeterna justitia, expers omnino libidinis id agere potuit: si autem ille cum aliqua libidine hoc statuit, non ex eo fit ut ei legi cum libidine obtempe
Abbreviated transcription (Latin):
uicissim cupit parẽ hab̾e licentiã. nichil ne male facere tibi
uidet᷑. Olmmo plurimũ. a dt iste ñ illa regula peccat. Non
enĩ id facit. qđ pati nolit. Quã obre̾ aliud tibi querendũ est
criminis homines saepe uidi dam nari. A Quis ꝓpt̾ recte
facta nonne homines plerunq dãpnati sunt: Recense hi¬
storiã. ne te ad alios libros mittam. eã ipsã quae diuina
auctoritate p̾cellit. iã inuenies quã male de apłis & de
om̃ib martyrib sentiamꝰ. si plac&e nob̾ dampnation

Expanded text:
vicissim parem cupit habere licentiam? nihilne mali facere tibi videtur? E. Imo plurimum. A. At iste non illa regula peccat: non enim id facit quod pati nolit. Quamobrem aliud tibi quaerendum est, criminis homines vidi saepe damnari. A. Quid, propter recte facta nonne homines plerumque damnati sunt? Recense historiam, ne te ad alios libros mittam, eam ipsam quae divina auctoritate praecellit; jam invenies quam male de Apostolis et de omnibus martyrib
Abbreviated transcription (Latin):
posse uiuere. iã potest & mori : Possibilitatẽ mortis initiũ
uitae facit. In hac t̾ra &. in genere humano ille solus mori
nondũ potest. qͥ nondũ coepit uiuere. Incertꝰ ergo dies tanꝗ
cotidianꝰ sperandus ẽ. Sit autẽ tanquã cotidianꝰ sperandus.
Incertꝰ dies cõponat᷑ cũ aduersario dũ ẽ tecũ in uia. Uia enĩ

Expanded text:
homo vivere, jam potest et mori? Possibilitatem mortis initium homo vivere, jam potest et mori? Possibilitatem mortis initium vitae facit. In hac terra et in genere humano ille solus mori nondum potest, qui nondum coepit vivere. Incertus ergo dies tanquam quotidianus sperandus est. Si autem tanquam quotidianus sperandus est incertus dies, componatur cum advers
Abbreviated transcription (Latin):
ceps fluent. ñ quidẽ tã multi. sed tam̃ usq in finẽ saccłi transibrtꝰ
anni. sicut & illi transier̃. Longũ uidet᷑ qđ restat quanquã non
erit tantũ quantũ transactũ ẽ. & tam̃ ex transacto p̃terito
pore sperandus ẽ finis reliqͥ tẽporis. fuit tunc qͥdã dies qͥ dicer&̃
hodiernꝰ. ex illo usq ad hunc hodiernũ. nonne qͥcqͥd fuit futu
rũ preteritũ factũ ẽ : Tale habet᷑ ac si ñ fuerit. Sic erit qͥc¬
qͥd restat extremũ. Sed sit & hoc longũ. sit ꝓlixũ quantũ
putaueris. quantũ dixeris. quantũ cogitaueris. quantũ tͥ ñ
format scriptura sed fingit cogitatio. Quantũ uis diẽ iu¬
dicii ꝓlonga. Nũ qͥd ultimũ diẽ tuũ idest uitae tuae qͦ exi¬
turꝰ es de hoc corpore ꝓducturꝰ es in longũ: Sit tͥ senectus
certa si potest. Cui autẽ potest: Nonne exqͦ homo incipit

Expanded text:
ceps fluent; non quidem tam multi, sed tamen usque in finem saeculi transibunt ceps fluent; non quidem tam multi, sed tamen usque in finem saeculi transibunt anni, sicut et illi transierunt: longum videtur quod restat quanquam non erit tantum, quantum transactum est, et tamen ex transacto praeterito tempore, sperandus est reliqui temporis finis. Fuit tunc quidam dies qui diceretur hodiernus, ex illo usque ad hunc hodiernum; nonne quidquid futurum fuit, praeteritum factum est? Tale habetur, ac si non fuerit. Sic erit quidquid restat extremum. Sed sit et hoc longum, sit prolixum, quantum putaveris, quantum dixeris, quantum cogitaveris, quantum tibi non format Scriptura; sed fingit cogitatio, quantum vis diem judicii prolonga; numquid ultimum diem tuum, id est, vitae tuae, quo exiturus es de corpore hoc, producturus es in longum? Sit tibi senectus certa, si potest: cui autem potest? Nonne ex quo incipit
Abbreviated transcription (Latin):
le fallat᷑ Nlec patronũ fraudulentis circũuentionib &. lin¬
quosis artib adhibebis nec abies aliqͦmͦ ut iudicẽ possis corrũꝑe.
Quuid ergo agis apud talẽ iudicẽ quẽ nec fallere. nec corrũꝑe potis
& tam̃ ẽ qđ agas. Tunc enĩ ipse erit iudex causae tuae : q modo
estis ẽ uttae tuae. Clamauimꝰ & laudauimꝰ. cõponamꝰ causan
nr̃am: Qui testis ẽ operũ ur̃oꝵ: ipse testis ẽ uocũ istaꝵ. ri sint
in anes. conuertant᷑ ad gemitũ. Tempus concordandi cũ ad uer¬
sariocito. Tam longanimis ẽ ds̃ uidendo iniqua. & ñ punien¬
lo: ut tam̃ cito sit futurũ iudiciũ. Alore quippe humane uti
ꝓlixũ ẽ. qđ dõ breue ẽ. Sed ipsi & saccło & humano generi qđ
longe uidet᷑. qͥd consolat᷑: Nũqͥd si totius generis humarui
ultimus dies longe ẽ. uniꝰcuiusq dies ultimꝰ longe ẽ: Noc
dico ex adã multi anni euoluti sunt. multi anni fluxer̃ & dem¬

Expanded text:
ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc enim ipse erit judex causae tuae, qui modo testis est vitae tuae. Clamavimus, et laudavimus: componamus causam nostram. Qui testis est operum nostrorum, ipse testis est vocum istarum: non sint inanes, convertantur ad gemitum. Tempus est concordandi cum adversario tuo cito. Tam longanimis est Deus videndo iniqua et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. More quippe humanae vitae prolixum est, quod Deo breve est. Sed et ipsi saeculo et humano generi quod longe videtur, quid consolatur? Numquid si totius generis humani ultimus dies longe est, uniuscujusque dies ultimus longe est? Hoc dico, ex Adam multi anni evoluti sunt, multi anni fluxerunt, et dein
Abbreviated transcription (Latin):
multũ miscricors: quasi iã conuerteres te ad securitatẽ & ĩpu¬
nitatẽ & ad licentiã peccatoꝵ. faceres qđ uelles. utereris
Nacculo ł quantũ tͥ ꝑmitteret᷑. ł quantũ tͥ libido iussissa
& si qs te bene admonendo obiurgar&. atq trerae. ut cohibe¬
reste ab ĩmoderato fluxii. eundo post concupiscentias tuas
& de serendo dm̃ tuũ. int̾ medias uoces obiurgantis obsisteres.
ĩpudenti quidẽ fronte ueluti audita diuina auctoritate. &
legeres de libro dñico. qͥd me t̾res de dõ nr̃o. ille misericors ẽ
& miserator & multũ misericors: Me talia homines diceren.
unũ uerbũ addidit in fine. qđ ait.&. uerax.&. excussit laeti¬
nã male p̃sum̃tiũ. & indiꝑxit timorẽ dolentiũ. Gaudeamꝰ
ad miscdam dni. sed timeamꝰ iudiciũ dñi. Parcit: sed ñ tac&:
tac&e: sed ñ semꝑ tacebit. Audi dũ tac&e in uerbo. ne ñ tibi
ti est unde p̃sumas cũ ille uenerit. nec falsos testes adduces qͥb

Expanded text:
 misericors; quasi jam converteres te ad securitatem et impunitatem, et ad licentiam peccatorum; faceres quod velles, utereris saeculo, vel quantum tibi permitteretur, vel quantum tibi libido jussisset: et si quis te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia homines dicerent, unum verbum addidit in fine, quod ait, Et verax; et excussit laetitiam male praesumentium, et induxit timorem dolentium. Gaudeamus ad misericordiam Domini; sed timeamus ad judicium Domini. Parcit, dum tacet. Tacet, sed non semper tacebit . Audi dum non tacet in verbo, ne non tibi Non est unde praesumas; cum ille venerit, nec falsos testes adduces, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
creaturam eẽ xp̃m. quia ꝓ te suscepit creat᷑am & tu contẽpnis
eum qui aequalis est patri & unus cũ patre: Dieit᷑ tͥ ut spiritalit̃
obserues sabbatũ. non qͦmͦ iudei obseruant sabbatũ carnali otio. Na¬
cate enĩ uolunt ad nugas atq iuxurias suas: meliꝰ enĩ faceret iudeuᷤᷤ
inagro suo aliquid utile. quam int̾eatro seditiosus exiter& &
meluis feminȩ eor. die sabbati lanam facerent. quam tots ediee
inhrosilianis sitis impudice saltarent. Tibi aũ dr̃ ut obserues

Expanded text:
creaturam esse Christum, quia pro te suscepit creaturam: et tu contemnis creaturam esse Christum, quia pro te suscepit creaturam: et tu contemnis eum qui aequalis est Patri, et unum cum Patre. Dicitur tibi ut spiritualiter observes sabbatum: non quomodo Judaei observant sabbatum carnali otio; vacare enim volunt ad nugas atque luxurias suas. Melius enim faceret Judaeus in agro suo aliquid utile, quam in theatro seditiosus existeret: et melius feminae eorum die sabbati lanam facerent, quam toto die in maenianis suis impudice saltarent. Tibi autem dicitur ut observes
Abbreviated transcription (Latin):
uersarius. Quis ẽ autẽ iste aduersarius: Aduersarius autem¬
iste ñ ẽ diabolus. riã nũquã te hortar&̾. scriptura. ut cũ dia¬
bolo concordares. Est ergo alius aduersarus quẽ sibi homo
facit aduersariũ. Nã ille si aduersariꝰ ess&. tecũ in uia
ess&. Ad hoc ẽ tecũ in uia. ut concord&. tecũ. Scit enĩ quia
nisi in uia concordaueris. iã trad& te iudici. Iudex autem
ministro. Minist̃ in carcerẽ. Eloqͥa ista euuangelica sunt:
dm̃ cole. Tuuis dimisso uno dõ tanquã legitimo uiro animę
fornicari ꝑ multa daemonia.&. qđ ẽ grauius ñ quasi aperte
deserens & repudians sicut apostatae faciunt. sed tanquam
manens in domo uiri tui admittis ad ulteros. id est tanquã
xp̃ianꝰ ñ dimittis eccłam. consulis mathematicos. aut arus¬
pices. aut augures. aut maleficos. Qua si de uiri domo noni
cedes ad ultera amma. & manens in eius coniugio fonicaris
Dicit᷑ tibi ne accipias in uanũ nomen dnĩ tui. he existimeᷤᷤ

Expanded text:
Quis est autem iste adversarius? Adversarius iste non est diabolus: nam nunquam te hortaretur Scriptura, ut cum diabolo concordares. Est ergo alius adversarius, quem sibi homo facit adversarium: nam ille si adversarius esset, tecum in via non esset. At hic est tecum in via, ut concordet tecum. Scit enim quia nisi in via secum concordaveris, jam tradet te judici, judex autem ministro, minister in carcerem . Eloquia ista evangelica sunt, Deum cole. Tu vis dimisso uno Deo tanquam legitimo viro animae, fornicari per multa daemonia: et quod est gravius, non quasi aperte deserens et repudians, sicut apostatae faciunt; sed tanquam manens in domo viri tui admittis adulteros: id est, tanquam christianus non dimittis Ecclesiam, consulis mathematicos, aut aruspices, aut augures, aut maleficos; quasi de viri domo non recedens adultera anima, et manens in ejus conjugio fornicaris. Dicitur tibi, Ne accipias in vanum nomen Dei tui. Ne existimes
Abbreviated transcription (Latin):
illud talentũ ei qui acceperat᷑ duo. Hab&. enĩ & hoc qͥ ian
mactione .&. in cognitione bene uiuit. sed ei qͥ acceperat
quinq riondũ enĩ hab& ad aet̾na contẽplanda idoneam
mentis aciẽ. qͥ uisibilib tantũ idest tẽporalib credit. sed ha¬
bere potest qui hoꝵ om̃iũ sensibiliũ dm̃ artificẽ laudat. &.

Expanded text:
illud talentum ei qui acceperat duo habet enim et hoc, qui jam illud talentum ei qui acceperat duo habet enim et hoc, qui jam in actione et in cognitione bene vivit sed ei qui acceperat quinque. Nondum enim habet ad aeterna contemplanda idoneam mentis aciem qui visibilibus tantum, id est temporalibus, credit; sed habere potest, qui horum omnium sensibilium
Abbreviated transcription (Latin):
&. mittent᷑ in tenebras exteriores. ibi erit ploratꝰ & stridor
dentiũ. ñ quia ipsa dilexer̃. qͥs enĩ haec diligat: sed qui a
illa quae dilexer̃ initia istoꝵ sunt. & necessario dilectoreᷤᷤ
suos ad ista ꝑducunt. Qui enĩ magis amant ire quã redi¬
re aut ꝑuenire: in longinquiora mittendi sunt: qm̃ caro
sunt. &. sp̃s ambulans & ñ reuertens. Qui uero bene utit᷑
ł ipsis quinq sensib corporis. ad credenda & p̃dicanda ope¬
ra dĩ. &. nutriendã caritatẽ ipsius: ł actione & cognitio¬
ne ad pacificandã naturã suam & cognoscendum dm̃:
intrat in gaudiũ dñi tͥui. Propterea talentũ qđ male utenti
aufert᷑ illi datur qͥ talentis quinq bene usus ẽ. ñ quia trans¬
serri potest acum̃ intelligentiae: sed ita significatũ ẽ posse
hoc amittere negli gentes & ĩpios ingeniosos. &. ad eã ꝑueni¬
re diligentes &. pios. quãuis ingenio tardiores. N enĩ datũ ẽ

Expanded text:
et mittentur in tenebras exteriores: ibi erit ploratus et stridor et mittentur in tenebras exteriores: ibi erit ploratus et stridor dentium , non quia ipsa dilexerunt, quis enim hoc diligat, sed quia illa quae dilexerunt initia istorum sunt, et necessario dilectores suos ad ista perducunt; qui enim magis amant ire quam redire, aut pervenire, in longinquiora mittendi sunt, Quoniam caro sunt, et spiritus ambulans, et non revertens . Qui vero bene utuntur vel ipsis quinque sensibus corporis ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius vel actione et cognitione, ad pacificandam naturam suam et cognoscendum Deum, intrant in gaudium Domini sui. Propterea talentum, quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est , non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes, et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes, et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est
Abbreviated transcription (Latin):
randi. & qͥ sitire &ͤ surire uolunt. & in libidinẽ ardesc¬
re .&. defatigari. ut libent̃ edant & bibant .&. concũbant.¬
&. dormiant. amant indigentiã. qđ ẽ initiũ sũmoꝵ doloꝵ.
ꝑficietur ergo in eis qđ amant. ut e̾is ibi. sit ploratꝰ & stridor
dentiũ. Plures enĩ sunt qͥ haec om̃a mitia simul diligun
mire. &. in cogitatione sua nichil aliud quã phantasmata
quae de tali uita colligunt. ãplexari. Exeoꝵ fallacia suꝑ-¬
stitionis ł impietatis regulas fi̾gere qͥb decipiunt᷑. & qͥb
inhaerent. etiã si ab illecebris carnis se abstinere conent᷑.
quia ñ bene utunt᷑ talento sibi cõmisso. idest mͣtis acie.
qua uident᷑ om̃s qͥ docti aut urbani aut faceti nominan᷑.
excellere. Sed habent eã in sudario ligatã. aut in terra
obrutã. id est delicatis &. suꝑfluis reb aut tͣrenis cupidita¬
tib inuolutã &. opp̃ssam. Ligabunt᷑ ergo his manꝰ &. pedes

Expanded text:
randi; et qui sitire et esurire volunt, et in libidinem ardescrandi; et qui sitire et esurire volunt, et in libidinem ardescere, et defatigari, ut libenter edant, et bibant, et concumbant, et dormiant, amant indigentiam, quod est initium summorum dolorum. Perficietur ergo id quod amant, ut ibi eis sit ploratus et stridor dentium : plures enim sunt qui haec omnia vitia simul diliguntmire, et in cogitatione sua nihil aliud quam phantasmata quae de tali vita colligunt amplexari, et ex eorum fallacia superstitionis vel impietatis regulas figere, quibus decipiuntur et quibus inhaerent, etiamsi ab illecebris carnis se abstinere conentur; quia non bene utuntur talento sibi commisso, id est mentis acie, qua videntur omnes qui docti aut urbani aut faceti nominantur, excellere; sed habent eam in sudario obligatam al., ligatam aut in terra obrutam, id est delicatis, et superfluis rebus aut terrenis cupiditatibus involutam et oppressam: Ligabuntur ergo his manus et pedes,
Abbreviated transcription (Latin):
quia corruptibile hoc tẽpore atq ordine suo. qͦ resurrectio
carnis futura ẽ. induet᷑ incorruptione. Ñ mirũ autẽ si hoc
dabit᷑ his qͥ in cognitione solã ueritatẽ amant . &. in actior
solã pacẽ .&. in corpore solã sanitatẽ. Hoc in eis enĩ ꝑficiet᷑
post hanc uitã. quod in hac uita plus diligunt: Qui ergo
male utunt᷑ tanto m̃tis bono. ut extra eã uisibilia magis
appetant. qͥb ad conspicienda &. diligenda intelligibilia
cõmemorari debuer̃. dabunt᷑ eis exteriores tenebrae. Har
quippe initiũ ẽ carnis prudentia. & sensuũ corporeoꝵ im¬
becillitas &. qͥ certaminib delectant᷑ alienabunt᷑ a pace.&.
sũ mis difficultatib ĩplicabunt᷑. Quitiũ enĩ sũmae difficul¬
tatis ẽ bellũ atq contentio. R. hoc significare arbitror. qđ
ligant᷑ ei manus & pedes. id est facilitas om̃is aufert᷑ ope¬

Expanded text:
quia corruptibile hoc tempore atque ordine suo quo resurrectio quia corruptibile hoc tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum autem si hoc dabitur his qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione solam pacem, et in corpore solam sanitatem: hoc in eis enim perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus diligunt. Qui ergo male utuntur tanto mentis bono ut extra eam visibilia magis appetant, quibus ad concupiscenda et diligenda intelligibilia commemorari debuerunt, dabuntur eis exteriores tenebrae; harum quippe initium est carnis prudentia, et sensuum corporeorum imbecillitas, et qui certaminibus delectantur, alienabuntur a pace, et summis difficultatibus implicabuntur: initium enim summae difficultatis est bellum atque contentio. Et hoc significare arbitror quod ligantur eis manus et pedes , id est facilitas omnis aufertur ope
Abbreviated transcription (Latin):
certã cognitionẽ. quac intꝰ ẽ.&. ea ꝑfruentes quantũ in
hac uita quęunt. Beinde accipiunt actionis facilitatem.
ꝑuicaria posita. scientes maiorẽ eẽ faciliorẽq uictoriã ñ
resistere animositati cuiusquã. &. hoc quantũ utta in hao
quaeunt. Sentiunt postremo etiã quictẽ corporis. abstinen¬
do ab his reb sine qͥb agi haec uita potest. Ita gustant quã
iauis ẽ dñs. Nec erit dubiũ qͥd post hanc uitã futurũ sit.
& ꝑfectionis suac fide. spe. caritate. nutriunt᷑. Post hanc au¬
tẽ uitã & cognitio ꝑficiet᷑: quia ex parte nunc scimꝰ. cum
autẽ uenerit qd ꝑfectũ ẽ: ñ erit ex parte. & pax omnis
aderit. Nunc enĩ alia lex in m̃bris meis repugnat legi m̃¬
tis meae. Sed liberabit nos de corpore mentis huiues
cordamus cũ aduersario dũ cũ illo sumꝰ in uia. & tota
sanitas .&. nulla indigentia. &. nulla fatigatio aderit corpori.

Expanded text:
certam cognitionem quae intus est, et ea perfruentes quantum in certam cognitionem quae intus est, et ea perfruentes quantum in hac vita queunt. Deinde accipiunt actionis facilitatem pervicacia posita, scientes majorem esse facilioremque victoriam, non resistere animositati cujusquam; et hoc, quantum in hac vita queunt, sentiunt: postremo, etiam quietem corporis, abstinendo ab iis rebus sine quibus agi haec vita potest; ita gustant quam suavis est Dominus. Nec erit dubium quid post hanc vitam futurum sit; et perfectionis suae fide, spe, charitate nutriuntur. Post hanc autem vitam et cognitio perficietur; quia ex parte nunc scimus, cum autem venerit quod perfectum est, non erit ex parte : et pax omnis aderit; nunc enim alia lex in membris meis repugnat legi mentis meae, sed liberabit nos de corpore mortis hujus gcordamus cum adversario, dum cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit corpori:
Abbreviated transcription (Latin):
iluminat om̃em hominẽ uenientẽ in hunc mundum.
Auare festinemꝰ &. ãbulemꝰ dũ dies p̃sto ẽ.ne nos tenebrae¬
cõp̃hendant festinemꝰ a scđa morte liberari. ubi nemo est
qͥ menor sit dĩ.&. ab inferno ubi nemo confitebitur deo.
Sed miseri homines qͥb cognita uilescunt .&. nouitatibus¬
gaudent: libentiꝰ discunt. quã norunt. cũ cognitio sit finis
discendi. &. quib uilis ẽ facilitas actionis. libentius certađ
qũa uincunt. cũ uictoria sit finis certandi. R. qͥb uilis ẽ
corporis salus: malunt uesci quã satiari. & malunt frui
genitalib m̃bris: quã nullã talẽ cõmotionẽ pati. Inueni¬
unt᷑ ctiã qͥ malunt dormire quã ñ dormitare. cũ om̃is
illius uoluptatis finis sit ñ esurire ac sitire. & ñ desidera¬
re concubitũ. & ñ eẽ corpore fatigato. Quare qͥ fines ipsos
desiderant. prius curiositate carent. cognoscentes eã eese

Expanded text:
illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quare festinemus, comprehendant , festinemus a secunda morte liberari, ubi nemo est qui memor sit Dei: et ab inferno, ubi nemo confitebitur Deo . Sed miseri homines, quibus cognita vilescunt, et novitatibus libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi, et quibus vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit finis certandi, et quibus vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus membris, quam nullam talem commotionem pati: inveniuntur etiam qui malunt dormire quam non dormitare; cum omnis illius voluntatis al. voluptatis finis sic non esurire, ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse corpore fatigato. Quare qui fines ipsos desiderant, prius curiosit
Abbreviated transcription (Latin):
cta conspiciunt᷑. &. sempit̾na eiꝰ uirtꝰ &. diuinitas. Haec ẽ
tẽporalib ad actͣna regressio. &. ex utta ueteris homini
in nouũ hominẽ reformatio. Quid ẽ autẽ unde homo cõme¬
morari ñ possit ad uirtutes capessendas quando de ipzis
uitus potest: Quid enĩ appetit curiositas nisi cognitionẽ quae
ierta eẽ ñ potest nisi rerũ act̾narũ & eodẽ mͦ sesemꝑ haben¬
tũ : Quid appetit suꝑbia nisi potentiã. quae refert᷑ ad gen¬
qi facilitatẽ. quã ñ inuenit anima ꝑfecta nisi dõ subdita.
&. ad eiꝰ regnũ sũma caritate conuersa : Quid appetit uo¬
suptas corporis nisi quietẽ quae ñ ẽ nisi ubi nulla ẽ indigen¬
ta & nulla corruptio: Cauendi sunt ergo inferiores in¬
feri idest post hanc uitã poene grauiores. ubi nulla potest
ce cõmenioratio ueritatis. quia nulla ratiocinatio I deo
nulla ratiocinatio: quia non eã ꝑfundit lum̃ uerũ. quod

Expanded text:
cta conspiciuntur, et sempiterna ejus virtus et divinitas . Haec est a cta conspiciuntur, et sempiterna ejus virtus et divinitas . Haec est a temporalibus ad aeterna regressio, et ex vita veteris hominis in novum hominem reformatio. Quid est autem unde homo commemorari non possit ad virtutes capessendas, quando de ipsis vitiis potest? Quid enim appetit curiositas nisi cognitionem, quae certa esse non potest, nisi rerum aeternarum et eodem modo se semper habentium? Quid appetit superbia nisi potentiam, quae refertur ad agendi facilitatem, quam non invenit anima perfecta nisi Deo subdita, et ad ejus regnum summa charitate conversa? Quid appetit voluptas corporis nisi quietem, quae non est nisi ubi nulla est indigentia et nulla corruptio? Cavendi sunt ergo inferiores inferi, id est post hanc vitam poenae graviores, ubi nulla potest esse commemoratio veritatis, quia nulla ratiocinatio: ideo nulla ratiocinatio, quia non eam perfundit lumen verum, quod