comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tota restituerit extreballião
trãseunt actͣioes. ¶Miles
test̾o suo maumittendo. m¬
chil efficit in eo. cuiꝰ lib̾tasle¬
ge eliescẽtia . uł aliqua inpe¬
diatur. ¶Edcm pretoris. qu¬
o ius iurand̾hrdib ĩstituti
legatariis ꝙ remittit᷑. locũ

Expanded text:
tem restituerit, ex Trebelliano transeunt actiones. Miles testamento suo manumittendo nihil efficit in eo, cuius libertas lege Aelia Sentia uel ali‹a› qua impeditur. Edictum praetoris, quo iu‹s›iurandum heredibus institutis legatariisque remittitur, locum
Abbreviated transcription (Latin):
uallo. stat̾iꝯpetere omib
petitione cum oĩb igitũ
ꝯpetat. merito not᷑ãtus ẽ.
cum suꝑstiti soli. puteti
dandũnisi forte anteq̃u
stũ tp̃s pretereat quo potu¬
it eligere cui potius offer¬
at. ceteri decesẜint

Expanded text:
vallo, statim competere omnibus petitionem: cum igitur omnibus competat, merito notatus est, cur superstiti soli putet dandum, nisi forte antequam iustum tempus praetereat, quo potuit eligere cui potius offerat, ceteri decesserint
Abbreviated transcription (Latin):
legittima tutela admitri. q̃¬
resi ꝓximior capite diminu¬
tus ẽ ꝗpost eũ est succedit in
tutele ad ministratiõe. ¶Si
parẽs filiũ uł filiã uł nepotẽ
uł nept̾e uł deinceps ĩ pubes
quos in pot̾ate hãt.emã cipet
incẽ legitt̾i tutoris sustinet.
cte etatis existãt fidutia tu¬
tores fr̃ĩs uł sororis effitiunt᷑.
s ⁊̃ hos cogi satisdare cͥtum est.
Intm̃ ut ⁊̃ patronũ ⁊ patroni
filiũ cet̾os ꝙ lib̾os eius cogirẽ
saluã fore satisdare pleruq
uideat᷑. S ⁊̃ hec cã cognita pri¬
tore statuere deb̾e melius est
utrũ debeat satisdare patronꝰ
lib̾iq eius anñ. ut si ꝑsona
honesta sit remittatur eisati¬
datio. ⁊ maxĩe si substatiam¬
odica sit. Si aũt patrõĩ psõa
uulgaris uł minus honesta
sit. ibidicend̾ est. satisdatiõe
locũ hr̃e. ut aut modus tut¬
leaut ꝑ soa aut cã admittat
possit ⁊ ait lab̾o ⁊ uni recte tu¬
telã dec̾m. posse eĩ aliquos uł

Expanded text:
legitima tutela admitti: quare si proximior capite deminutus est, qui post eum est succedit in tutelae administratione.Si parens filium uel filiam uel nepotem uel neptem uel deinceps impuberes, quos in potestate habeat, emancipet, uicem legitimi tutoris sustin‹e›t: ctae aetatis exsistant, fiduciarii tutores fratris uel sororis efficiuntur.etiam hos cogi satisdare certum est, in tantum ut etiam patronum et patroni filium ceterosque liberos eius cogi rem salvam fore satisdare plerisque videatur. sed hoc causa cognita praetorem statuere debere melius est, utrum debeat satisdare patronus liberique eius an non, ut, si persona honesta sit, remittatur ei satisdatio et maxime, si substantia modica sit: si autem patroni persona vulgaris vel minus honesta sit, ibi dicendum est satisdationem locum habere: ut aut modus tutelae aut persona aut causa admittat possit. et ait Labeo et uni recte tutelam decerni: posse enim aliquos vel
Abbreviated transcription (Latin):
rib alus datis ꝑiculũ futun
tpr̃is ille ꝗ postea nicħ gessit
no prãẜ̾. ¶ ꝗ se negotus ĩ pub̾¬
is nõ iure tutor datus ẜm pat¬
ris uolu̾tat̾e in miscuit errore
ꝯpto tutore ap̾tore ꝯstitui cõ¬
sultuis petet. ne forte sirẽ cep¬
ta deseruerit fraudis uł culpe
cã ꝯdẽpnetur./ Ho idẽ ẜuatur si
ꝗs ultro negotiũ alienũ gẽs¬
fit. cũ satis habũdeꝙ suffitiat.
uł inuna sp̃e ꝑ amici laborem
dño ꝯsuli. ¶Hr̃s institutus ꝗ
nõ bũit substitutũ priusq̃h̾r¬
ditat̾ẽ adiret ꝗͣ im pubi resti¬
tuere debut uita decessit.cu
h̾rditas in ytalia ẽet. scriptu

Expanded text:
aliis datis periculum futuri temporis ille, qui postea nihil gessit, non praestabit. Qui se negotiis impuberis non iure tutor datus secundum patris voluntatem immiscuit, errore comperto tutorem a praetore constitui consultius petet, ne forte, si rem coeptam deseruerit, fraudis vel culpae causa condemnetur. non idem servatur, si quis ultro negotium alienum gesserit, cum satis abundeque sufficiat vel in una specie per amici laborem domino consuli. Heres institutus, qui non habuit substitutum, priusquam hereditatem adiret, quam impuberi restituere debuit, vita decessit: cum hereditas in Italia
Abbreviated transcription (Latin):
hocaccipient̾ est. ut filius e¬
teritus semissẽ hãt. ceteri one
ꝯ fũt ex lib̾is paretib ue semi¬
ssem. ¶Si qs ex lib̾is parẽtib
ꝙ hrs institutus sit ⁊legatũ
accepit. utrũ t̾m portionee¬
ꝯẜuamus. anuo ⁊ legatũ an
alteꝵ ꝙ elegerit. Et magis
rit brditatem iscin uirilꝯbua¬
tur. lib̾tates ꝯ petẽt ex necc̃ita¬
te paditione. uert̾ uidendu
ẽ. ande dolo actione teneatur
qadit. Et magis ẽ. ut si demit¬
ante. eo q p̃teritus accep̃. cc̃ti¬

Expanded text:
hoc accipiendum est, ut filius praeteritus semissem habeat, ceteri omnes, qui sunt ex liberis parentibusue, semissem.Si quis ex liberis parentibusque et heres institutus sit et legatum acceperit, utrum tantum portioneuamus an uero et legatum an alterutrum quod elegerit? et magis rit hereditatem is cui uiriltur, libertates competent ex necessitate per aditionem: uerumtamen uidendum est, an de dolo actione teneatur qui adit, et magis est, ut, si denuntiante eo, qui praeteritus accepit cont
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliouerolegata pranda sũt.
ut ecceduos gradus hrdum
fecit. emãcipãtum p̃teriit. ab
utroꝙ tñ gradulib̾is ⁊ pare̾ti¬
bolegata ascripsit. Ait iuło
de sialios ex primograduin¬
uit ea legata pr̃abit q̃ lib̾is ⁊
parẽtib a primo gradu data
ritur.tunc abĩtestatomag̾.bo
uideripetitã. ueꝵtñ abeis reli¬
ctalegata nõ esse pr̃anda. si q̃i
absubstitutis relicta sũt.

Expanded text:
ex alio uero legata praestanda sunt: ut ecce duos gradus heredum fecit, emancipatum praeteriit, ab utroque tamen gradu liberis et parentibus legata adscripsit. aitex alio uero legata praestanda sunt: dem aliquis ex primo gradu uiuit, ea legata praestabit, quae liberis et parentibus a primo gradu data ritur, tunc ab in testato magis buideri petitam, uerumtamen ab eis relicta legata non esse praestanda, sed quae a substitutis relicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uersanus uirare. ncb̾ di¬
uortu cã amotum ẽẽ dum
prius de calũpina iuret q
nisiurand̾ defert. rurare ãt
tã uir q̃ uxor cogetur.¶pat
aũt . aoiouẽtis. non cogit᷑.¬
iurare. cũ imiquum sit. de
aliẽo facto. aliũ iurare.Is er
re coget᷑. ¶Siꝗs delatũ sibi
iusiurãdum. referre uelit.
nõuidetur p̾tor pmisisse.i

Expanded text:
uersarius iurare nihil diuortii causa amotum esse, dum prius de calumnia iuret qui iusiurandum defert. Iurare autem tam uir quam uxor cogetur. pater autem amouentis iurare non cogitur, cum in‹i›quum sit de alieno facto alium iurare: is erre cogetur. Si quis delatum sibi iusiurandum referre uelit, non uidetur praetor permisisse
Abbreviated transcription (Latin):
itint ẽ instructus. legaue
nt ꝯadiecit. cũ suppelixctili
qua reque nõĩati ex p̃ssa ñ
eraitutrũ minunt legatu
aditiendo.spem anuero nõ

Expanded text:
ita ut instructus est legauerit et adiecerit cum supellectili qua re, quae nominatim expressa non erat, utrum minuit legatum adiciendo speciem an uero non,
Abbreviated transcription (Latin):
ssũ ibi dopositã in structofuco
legata urbanã familiã. Itat
tifices quoꝵ ope ceteris quo:
p̃dus eribebãtur legatonos
tineri hostiari aũt inqd. uł

Expanded text:
secessum ibi depositam instructo fundo legata urbanam familiam, item artifices, quorum operae ceteris quoque praediis exhibebantur, legato non contineri: ostiarii aut
Abbreviated transcription (Latin):
uenassi fundũ. siabhrde ciꝰ
legatũ est. hrsigitur debeb̾.
doli exceptiõe o p̃posita. ꝓspi¬
cere sibi caũtione.atitio. de
fũdonõ. alienãdo ¶Siqs pł
q̃ dederit.ademerit ad c̃ptio
ualet ueluti siqs.xxlegan¬
at.nõ ualet adẽptio. nec u¬
tiatur legatũ sicuti q ꝓprie¬
tatr̃ fũdi legat.iteradund
legatũ nõminint. ¶Siduo¬
n ademerit nec appareat.
cui adc̃ptum fiñt. utriꝙle¬
gatũ debebitum. q̃ admodũ
⁊ in dãdo. fi nõ.appireat cin¬

Expanded text:
enasset fundum, sed ab herede ei legatum est. heres igitur debebit doli exceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo non alienando.Si quis plus quam dedit ademerit, ademptio ualet, ueluti si quis uiginat, non ualet ademptio ne‹c› uitiatur legatum: sicuti qui proprietatem fundi legat, iter adimendo legatum non minuit.Si duouni ademerit nec appareat, cui ademptum sit, utrique legatum debetur, quemadmodum et in dando, si non appareat c
Abbreviated transcription (Latin):
cesẜit titrus. soli sẽpniode¬
letur legatũ Id̾c dicendur
c̃. infidei ꝯmissa b̾rditate
pupillo data.aut si an re¬
stituta decessissi. matri eiꝰ
relicta. ut si puerañ diem
legati cedentẽ decessissi ma¬
tritebeatu.si postea.ad pu¬
pilli hrdes fidei ꝯmissũ tr̃a¬
mittat᷑. ut pote re ip̃a mo¬
ra subsecuta.Si⁊ cũ qsita
legassi. brsm̃s titiodato
sino dederit sẽꝓmo dato.it
demũ sc̃pmodebetur. si dies
cius. ĩpsonã titu nõ cessissi.¬

Expanded text:
cesserit Titius, soli Sempronio debetur legatum.Idem dicendum est et fidei commissa hereditate puero data aut, si ante restitutam decessisset, matri eius relicta: ut, si puer ante diem legati cedentem decessisset, matri debeatur, si postea, ad pupilli heredes fideicommissum transmittatur utpote re ipsa mora subsecuta.Sed et cum quis ita legasset: 'heres meus Titio dato: si non dederit, Sempronio dato', ita demum Sempronio debetur, si dies eius in persona Titii non cessisset
Abbreviated transcription (Latin):
ẽut ex redõitib quot ĩnis
in cacuntate memorie ẜuã¬
de defũcti gr̾a.spectaculũ ce¬
lebretur ꝙ illic celebrari ñ
licet. Quero ꝗd delegato exi¬
stimes. mod̾. R. cũ testatori
specta culũ ecli uolu̾it inci¬
uitate. si tale. ꝙ ibi celebra¬
re nõlicet. inqĩu ẽẽ hanc

Expanded text:
ut ex reditibus quotannis in ea ciuitate memoriae conseruandae defuncti gratia spectaculum celebretur, quod illi‹c› celebrari non licet: quaero, quid de legato existimes. respondit, cum testator spectaculum edi uoluerit in ciuitate, sed tale, quod ibi celebrari non lice
Abbreviated transcription (Latin):
funͣgi nisi forte ꝯtẽpra fuerit
portione ex qua ĩstituta. tunc
eĩ dicend̾̃ est. exiuditio paretis
eam uenic̃tem nodeb̾e munus
collationis sustinere

Expanded text:
fungi, nisi forte contenta fuerit portione, ex qua instituta est: tunc enim dicendum est ex iudicio parentis eam uenientem non debere munus collationis sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
nepͣtis om̃em dotem soli fr̃i colla¬
tura ẽ. Emacipata aut neptis do¬
tẽ⁊ bona sua solinepoti nõ ⁊ pa
quo ꝯferet.Si si sit neptis sola
non ⁊ nepos exeod̾etunc ꝯfert᷑
patruo. Itẽq nepotiuł nepti er
alio. Si si due neptes sint exdi
Cudos ꝯfertur ĩpensaꝵ necc̾iari
sit detractio ceteraꝵ no. Od̃sua¬

Expanded text:
neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non etiam patruo conferet. Sed si sit neptis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemque nepoti uel nepti ex alio. Sed et si duae neptes sint ex diCum dos confertur, impensarum necessariarum fit detractio, ceterarum non. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ casufunrtiuã tm oditiõe
ꝯpetere non etiã furti actio¬
ne dicimus. ¶Ite ueꝵ est ꝙ
offilius nt ⁊ eas res quas
diuortu tp̃rmułr comedent
uendiderit. donauit quali¬
bet ratione ꝯsũpẜit reꝵam
otaꝵ iuditioꝯtimneri. Gĩfi¬
lia fa.res amouerit uirome¬
liodanda actionemqa disꝑ¬
licuit eã finrti obligari. ułi
ip̃ obres amotas dari Ac¬
tionẽ/ Si⁊ si pat̾ adiĩcta filia
actionẽ qͣsi filiam reꝵ amot¬
aꝵ iuditio in solid̃⁊ cum sa¬
tudatione defendat. S a me¬
tua filiampatre reꝵ amotar

Expanded text:
casu furtiuam tantum condictionem competere, non etiam furti actionem dicimus.Item uerum est quod Ofilius ait etiam eas res, quas diuortii tempore mulier comederit uendiderit donauerit qualibet ratione consumpserit, rerum amotarum iudicio contineri.Si filia familias res amouerit, Melio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: vel in ipsam ob res amotas dari actionem. Sed si pater adiuncta filia actionem, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum et cum satisdatione defendat. sed mortua filia in patrem rerum amotar
Abbreviated transcription (Latin):
id priuilegiũ datum ẽ. eius¬
moĩ exemplũ ño admitti ali¬
oqm nõ difficult̃ post morte
alicinus militis. testes existe¬
rẽt qaffirmarẽt se audissedi¬
cent̾e.aliq̃ relinq̃re se boĩsua
cui uissũ sit. ⁊ ꝑ hoc iuditiaue

Expanded text:
id priuilegium datum est, eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter post mortem alicuius militis testes existerent, qui adfirmarent se audisse dicentem aliquem relinquere se bona cui uisum sit, et per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
missi non sunt. Solet tñ
abh̾rde ⁊̃ ceteris de mitiari
fideiomissariis.ut ueniãt
ad arbitrum. ibiq cãm su¬
amagant płmq ⁊ creclito¬
ribut de ere alieno ꝓbent.
Eht tamen rationeminle¬
gatariisItem infideiomi¬
ssarus. ut si offerãt integ¬
rum ꝙ relictum est h̃rs de¬
siderans cauere sibi hac sti¬
pulatione audiatur.¶Si
legata q̃dam presenti die
relicta sint q̃dam sub ꝯditi¬
one int̾ponenda erit istasti¬
pulatio pplegata ꝯdition¬
alia dum mõea legata q̃ i
presentia sint integra sol
sipure⁊ suboditione lega¬
ta fuerũt. ne existente ꝯdi¬
tione lex fal. locum hãt nõ
aliter legatoꝵ que pureda

Expanded text:
missi non sunt. solet tamen ab herede etiam ceteris denuntiari fideicommissariis, ut ueniant ad arbitrum ibique causam suam agant, plerumque et creditoribus, ut de aere alieno probent. habet tamen rationem in legatariis, item in fideicommissariis, ut, si offerat integrum quod relictum est heres desiderans cauere sibi hac stipulatione, audiatur. Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponenda erit ista stipulatio propter legata condicionalia, dummodo ea legata, quae praesenti sint, integra solusi pure et sub condicione legata fuerint ne exsistente condicione lex Falcidia locum habeat, non aliter legatorum, quae p
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. eum tui quabrãs
subꝯditione ⁊ dodrãs pu¬
relegatus est cauere. deb̾e.
quantoamplius quam
ꝑlegem fal. liceat cepit re¬
cddi. ¶Hec stipulatioideolo¬
cumbt. qr ⁊ si repeti põt᷑ id
ꝙ solutum est tnfieri põt.
ut nõsit soluentoiscui so¬
lutũ ẽ. ac phoc. peat ꝙ datũ
ẽ ¶Inmortis cã quortonati¬
õib põt dicilnc stipłone¬

Expanded text:
scribit eum, cui quadrans sub condicione et dodrans pure legatus est, cauere debere 'quanto amplius, quam per legem Falcidiam liceat, ceperit, reddi'. Haec stipulatio ideo locum habet, quia, etsi repeti potest id quod solutum est, tamen fieri potest, ut non sit soluendo is cui solutum est ac per hoc pereat quod datum est. In mortis causa quoque donationibus potest dici hanc stip
Abbreviated transcription (Latin):
tu indotẽ dato. si diuortiũ
int̾uenerit nec ꝓprietas rei
ap̾maritũ uł mulierẽ sit eã
dotis ẽẽ restitutionẽ.ut ma¬
ritus cauerat qͣ duu uixent.
passuꝵ seuti frui mulierezi
h̃rdemq eius. Qd an ueꝵsit
circa a diectione brdis dubi¬
dum sit ususfructus indo¬
tem datus. si cu hr̾et mułr
fructũuiro cunus erat pro¬
prietas fũdi ufũf. cessit. m¬
chil mulrh̃rdi suoreliꝗd.
debebatur ẽĩ ei ususf. q ad

Expanded text:
tu in dotem dato si divortium intervenerit nec proprietas rei apud maritum vel mulierem sit, eam dotis esse restitutionem, ut maritus caveat, quamdiu vixerit, passurum se uti frui mulierem heredemque eius. Quod an verum sit circa adiectionem heredis, dubidum sit usus fructus in dotem datus. si, cum haberet mulier fructum, uiro, cuius erat proprietas fundi, usum fructum cessit, nihil mulier heredi suo relinquet: debebatur enim ei usus
Abbreviated transcription (Latin):
locus nõ sit edc̃o. Plane ĩdi¬
gnand̾ est circũuentã uolũ¬
tatem defũcti.Et ĩosi liqdoi
ꝯstiterit in nec̾e legatarioꝵ
hoc factũ. q̃uis nõ pecuniai
accepta.finimia gr̃a colla.¬
ta dicend̾erit. locum ẽe utilu
actiõi adu̾sus eum q possidi
b̾rditatem. Et recte dicetur
ubicũꝙqs. dum uult pre¬
stitũ ei. ꝗse repudiãte uẽtu¬
rus est nõ repudiaturus m¬
si prestitũ uellet.⁊ maxĩe si
obcu̾tenda inditia io fecit.
ibi dicend̃ est atu̾sus possos¬
sore ꝯpetere action̾ẽ sict̾nut
uhi qde pecunia accepta re¬
pudiauit. ihi dicemus. eũ q
omisit ꝯueniend̃ Ubiricro
gratis ĩ fraudem tn eoꝵ ql¬

Expanded text:
locus non sit edicto? plane indignandum est circumuentam uoluntatem defuncti: et ideo si liquido constiterit in necem legatariorum hoc factum, quamuis non pecunia accepta, sed nimia gratia collata, dicendum erit locum esse utili actioni aduersus eum qui possidet hereditatem.Et recte dicetur, ubicumque quis, dum uult praestitum ei, qui se repudiante uenturus est, non repudiaturus, nisi praestitum uellet, et maxime si ob euertenda iudicia id fecit, ibi dicendum est aduersus possessorem competere actionem, sic tamen, ut, ubi quidem pecunia accepta repudiauit, ibi dicamus eum qui omisit conueniendum, ubi uero gratis, in fraudem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
innoib sũt. aut in corpori¬
bo que nõ possidcatiñe pe eĩ
is cui restituta est omña p¬
b ꝯuetus est. aut stipula¬
tiombo qb necesse huit
pmittere obstrictus ma¬
nebit. Ergonõ ał cogetur
restituere. q̃ ei cau̾eatur.
Lp̃. Qestituta hrditas uid̾¬
tur aut reip̃a. si forte past
est hrs possideri res h̾rdita¬
rias. ułtotasus aliquas

Expanded text:
i›nibus sunt aut in corporibus quae non possideat? nempe enim is cui restituta est omnia puibus conuentus est aut stipulationibus quibus necesse habuit pr‹omittere›, obstrictus manebit. ergo non alias cogetur restituere quam ei caueatur.. Restituta hereditas uidetur aut re ipsa, si forte passus est heres possideri res hereditarias uel totas uel aliquas
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Is cuius in ẜuopprita
erat fructuario hrde insci¬
tuto alicui cñ ẜnũ legaũ.
nõ põt.hr̃sdoli. ma. excep¬
tionc uti. si legatarius uẽ¬
dicare ẜuũ uellet nõ relic¬
to heredi cius usus .f.

Expanded text:
 Is, cuius in servo proprietas erat, fructuario herede instituto alicui eum servum legavit. non potest heres doli mali exceptione uti, si legatarius vindicare servum vellet non relicto heredi usu f
Abbreviated transcription (Latin):
dies.apposita nõ eẽt.ãmi ab
alicui cũ pubes ẽẽt. pecunia
legarit. id quo legatũ. am¬
nuabima trima die post pu¬
b̾tate pr̃andum ẽe. incomẽ¬
tarsis gau scriptũ est̾.qr mag̾
oditio q̃dies. legato adiecta
c̃et.ꝯtra egosẽtio.qr fefedies
pomt᷑ad progãda ea.que ad

Expanded text:
a alicui, cum pubes esset, pecuniam legavit, id quoque legatum annua bima trima die post pubertatem praestandum esse in commentariis Gaii scriptum est, quia magis condicio quam dies legato adiecta esset. contra ego sentio, quia fere dies ponitur ad proroganda ea, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
pelli adire brditatem. ut e¬
tis refũdit ip̃e uero honeribꝰ
h̾rditariis obstrictus relin¬
quatur. Quare si fidei ꝯmis¬
sum pecumarrũ alicuifm̃t
relictum cessat ꝯpulsio. tã¬
ͣłi incẽpnitatis cautio of
rogatur restituere.is demũ
ꝯpellitur restituere. E⁊
siꝗs hona rogatus sit restitu
srogetir uł uniuisa rẽ mea.¬

Expanded text:
compelli adire hereditatem, ut eatis refundat, ipse vero oneribus hereditatis obstrictus relinquatur. Quare si fideicommissum pecuniarium alicui fuerit relictum, cessat compulsio, tametsi indemnitatis cautio offitatem" rogatur restituere, is demum compellitur restituere. Sed et si quis "bona" rogatus sit vel rogetur vel "universam rem mea
Abbreviated transcription (Latin):
cum attinet. nõ seꝗtur ius
stituere ꝓꝑm̃m h̾rditatem. siui.¬
ste cãe allegentuisplane sibo¬
nauemerĩt non oꝑtet p̃tore.
nec ꝗd̾e pupͦillũ restituere. m¬
si excĩnt diuus pius rescrip¬
sit. ¶Siꝗs ꝯpulsus adi erir¬

Expanded text:
cum attinet, non sequitur ius stituere ipsam hereditatem, si iustae causae allegentur. Plane si bona uenierint, non oportet ‹prae›torem ne quidem pupillum restituere nisi ex causa, ut diuus Pius rescripsit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
dus erit/ De succession e em
sua ⁊ hic regailir nec igno¬
roiꝗ udã ex his metiãmũ
dubitare. ⁊ uolutatis ẽẽ di¬
cere qdnem. utrũ de pecunia
tm̃. An⁊ desnccessicẽ testator
sensit. In abiguotñ magiᷤ
desuccessio̾e sen sũ dico. nei̾nt̾¬

Expanded text:
dus erit: de successione enim sua et hic rogavit. nec ignoro in quibusdam ex his Maecianum dubitare et voluntatis esse dicere quaestionem, utrum de pecunia tantum an et de successione testator sensit. in ambiguo tamen magis de successione sensum dico, ne int
Abbreviated transcription (Latin):
sua spõre hrs brditatemad¬
adit sicuti ceteris ꝯmoͦdis
caret ita hoc quo cãn carͤeat.
ne possit penitendo quartã
rescriptum ¶Don omis at
suspectam h̾roitatem repu¬

Expanded text:
sua sponte heres hereditatem adeditatem, sicuti ceteris commodis caret, ita hoc quoque casu careat, ne possit paenitendo quartam rescriptum. Non omnis autem suspectam her
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quisꝗs igitur exlib̾is parẽ¬
tibꝙ fuit.adlegatipetitio¬
nẽ admittͣẽtur. suta demu.
si. iura cognatiõis sint int̾
cos.lib̾os aũt.⁊̃ cos adlega¬
toꝵ petitionẽ admittemus

Expanded text:
quis igitur ex liberis parentibusque fuerit, ad legati petitionem admittetur, sed ita demum, si iura cognationis sunt inter eos. Liberos autem etiam eos ad legatorum petitionem admittimus
Abbreviated transcription (Latin):
tesi.tumicas singulas ⁊ pa¬
lliolas sc̃pmia eligere possit
taxat eligi posse. ꝙ sinõ ẽent
hrtem urtumcas⁊ palliola¬
ita cauit. si michi podictio¬
nẽ humanã ꝯtigerit ip̃i fa¬
eis  fieri uolo. iubeoꝙsigm̃
dei exlibris.c. iilla sacra ede.
⁊ ĩpatria mcastatin subscri¬
utaut argẽtea tm̃ sĩt dõa. ħr¬
des scieutrũ ex argc̃toan ex
deb̾i offilius labeo Rnderũt.
q̃ echis tradita utendi cã ux¬
ori auaro finssẽt alit̾ eĩ in ter¬
p̃tantib sumã fore captiõe
siuascularus. aut faberargẽ¬
tanius uxorilegass. ¶uitai
legatũ c̃et.argentũ ꝙitomo¬

Expanded text:
esi tunicas singulas et palliola Sempronia eligere possit.taxat eligi posse: quod si non est, heredem vel tunicas et palliolaita cauit: 'si mihi per condicionem humanam contigerit, ipsa faeis fieri uolo: iubeoque signum dei ex libris centum in illa sacra aede et in patria statui subscriaut argentea tantum sint dona, heredes Seiae utrum ex argento an ex deberi Ofilius Labeo responderunt, quae ex his tradita utendi causa uxori uiro fuissent: aliter enim interpretantibus summam fore captionem, si uascularius aut faber argentarius uxori ita legasset.Cum ita legatum esset: 'argentum
Abbreviated transcription (Latin):
nullã ꝯtrou̾siam parereturi¬
pubes .bo.ponem accipiat. a¬
lia est cãe ognitioilla. utru
differridebeat in tp̃c pub̾tatis
ꝯgnitio. an represẽtari hoc ãt
diligẽtissime p̃tori examinã¬
dũ est. an expediat pupillo re¬
p̃sentari ꝯgnitione anpotur
differri in tp̃c pub̾tatis. Et ma

Expanded text:
nullam controversiam pateretur impubes, possessionem accipiat, alia causae cognitio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
xxu.ã. carbonianũ nõ fuccur¬
nt. s si cum c̾et pubes. qĩ impu
appareat eoꝵ q ĩfantib bõꝵ pe¬
ne peterent. nõ daretur. bõꝵ po
p̾tor cognosc̃e. Et si qdẽ absolu
uõambiguã cãm hoc ẽulmo¬
dicũ ꝓpuerofaciẽtem ut nõ ui¬
deatur euident̾  filius nõ eẽda¬
bit ei carbonianã.bo. ponem.¬

Expanded text:
s Carbonianum non succurrit. sed et si, cum esset pubes, quasi impubappareret eorum, qui infantibus bonem peterent, non daretur bonorum ppraetor cognoscere: et si quidem absolutuero ambiguam causam, hoc est uel modicum pro puero facientem, ut non uideatur euidenter filius non esse, dabit ei Carbonianam bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ceũ. Qao seio.coc. aureosle¬
gauit. ut exufuris eiꝰ sũme
ubtis ciburia ⁊ uestiaria pr̃a¬
ret. q̃ statuerat. codicilłaũt
candẽ sumã uetuit dari ga¬
io.scio.sidari publio me̾iu
dubitaretur doceat sibi ate¬
statore inrũctũ uideri scdm
uolũtatẽ testatoris. recepis¬
sse ca hoonera. q̃ ascripta e¬
rãt ei sũme.q̃ in eũ codicil¬
lis trã sferebatur. mpator
silie qͣ uis u̾ba test̾i ita se. o¬
hãnt.ut quo.adcũ claudĩo
ta ⁊ uestiaia legata sit tñ hãc
fuisse defuncte cogitationẽ

Expanded text:
um. Gaio Seio trecentos aureos legauit, ut ex usuris eius summae libertis cibaria et uestiaria praestaret, quae statuerat: codicillis autem eandem summam uetuit dari Gaio Seio, sed dari Publio Maeuiodeliberaretur, doceat sibi a testatore iniunctum, uideri secundum uoluntatem testatoris recepisse ea onera, quae adscripta erant ei summae, quae in eum codicillis transferebatur. Imperatorsiliae. 'Quamuis uerba testamenti ita se habeant, ut, quoad cum Claudio ta et uestiarium legata sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
stituere simodo eũ in locũne¬
potis adoptanerit. uł arro¬
gauert filio precedete. ¶Di¬
quis aũt impub̾i testm̃ fa¬
cit sibi quo debet facẽ.ceteꝵ
soli filio nõ poterit nisi for¬
temiles sit. Adeo aũt nisi si¬
bi quo fecerit nõ ualet. ut
isi adita quor patris b̃rdi¬
tas sit.pupillare testm̃ eua¬
neseat.Plane si omissa cau¬
sa prĩcipalis test̾i. ab in testa¬
topossideatur br̃ditas dicẽ¬
dum ẽ. ⁊ pupillo substitutũ
laris testi causa ꝯ pellendu̇
b̃rdem institutũ adire b̾rdi¬
tatem. ut ex scd̃is tabulis
fidei omissũ ꝯualescat. ut
puta si iã pupillus decessit.
Ceteꝵ si ad huc uiuat ĩꝓbũ
ẽẽ. iuł. existimat eũ. q solli¬
citus ẽ deim hr̃ditate. ¶Et¬
cunde hrditatis excã fui̾t
restitutus. puto ꝓficere se¬
cũdis tabulisut p̾tor uti¬
ies actiones decernat substi¬
tutis. ¶ Prius au̾t sibi de
bet ꝗs hrdem scrib̾e dem̃ fi¬
lio substitue ⁊ nõ ꝯuertere
ordiñe scripture. ⁊ hoc ił.

Expanded text:
si modo eum in locum nepotis adoptauerit uel adrogauerit filio praecedente.Quisquis autem impuberi testamentum facit, sibi quoque debet facere: ceterum soli filio non poterit, nisi forte miles sit. adeo autem, nisi sibi quoque fecerit, non ualet, ut, nisi adita quoque patris hereditas sit, pupillare testamentum euanescat. plane si omissa causa principalis testamenti ab intestato possideatur hereditas, dicendum est et pupillo substitutum laris testamenti causa compellendum heredem institutum adire hereditatem, ut ex secundis tabulis fideicommissum conualescat: ut puta si iam pupillus decessit: ceterum si adhuc uiuat, improbum esse Iulianus existimat eum, qui sollicitus est deeundae hereditatis causa fuerit restitutus, puto proficere secundis tabulis, ut praetor utiles actiones decernat substituto.Prius autem sibi quis debet heredem scribere, deinde filio substituere et non conuertere ordinem scri
Abbreviated transcription (Latin):
bibuotheca ẽ. ⁊ ał armariũ
sicuti dicimus cho. reã bib¬
liothecã exrnit. aͫ abros sic¬
uti dm̃is. bidlithecã emisse
ꝙigitur scribit sab. libro
omĩa ueꝵ ẽ. nã interdu
armaria quo debẽtur. qͣi
płiq pibliothecas appeliãt
¶blane si michi pponas. ao¬
ria.uł ei affica. sined̾ubio
nõ debũtur. cũ edifitii por¬
tio sĩt. ¶ ꝙ ĩbibuo thecã trac¬
ad sabinũ. in tactiuotheca
ex coꝯiectatur ꝙ ita ꝓponi¬
tur: ꝗs legasse dactiłio the¬
cã meã ⁊ a quos pret̾ea anu¬
losbabeo ⁊ ita labeone quor
cristimasse. aitfũt tñque¬
dã que omĩm̃o legatũ se¬
quuntur.ut lectum lega¬
tu ꝯtineat. ⁊ fulcra ⁊ arm¬
ariis ⁊ in uinculis claustͣ¬

Expanded text:
bibliothecam eo: alias armarium, sicuti dicimus "eboream bibliothecam emit": alias libros, sicuti dicimus "bibliothecam emisse". Quod igitur scribit Sabinus libros omnia verum est: nam interdum armaria quoque debentur, quae plerique bibliothecas appellant. plane si mihi proponas adria vel adfixa, sine dubio non debtio sint.Quod in bibliotheca tracex Sabino in da‹c›tyliotheca ex eo coniectat, quod ita proponitur quis legasse: 'dactyliothecam ‹m›eam et si quos praeterea anulos habeo" et ita Labeonem quoque existimasse ait. Sunt tamen quaedam, quae omnimodo legatum sequuntur: ut lectum legatum contineat et fulctra et armariis et loculis claust
Abbreviated transcription (Latin):
codicillis
issins scribitidebi. ⁊ mnp̾ra¬
nas. hibris legatis. ꝯseq̃ rer
igi turcetera quo debebunt᷑
sno adusetur uolũtas tes¬
tatoris. ¶Si cui .c. libri fĩtle

Expanded text:
codicillis, Cassius scribit deberi et membranas libris legatis: consequenter igitur cetera quoque debebuntur, si non adversetur voluntas testatoris. Si cui centum libri sint le
Abbreviated transcription (Latin):
retur soluendo nõfĩt ro¬
gatus hrditatem restitu
suspectã sibi dicit. dubiu
nõ est. qnodie coact᷑us ex
ex cod̾e se.ꝯ. restituturu̾s ẽ
q̃uis cum sũmã aut cͥtu
corpus.ꝑfideiꝯmissũ abco
ꝗ soluendo nõ funt datum
est.pm̃ non deheaturatq
si legatum ẽẽt. Eo ẽi cali le¬
gatani supiore hrdis uice
fungi eũ cui fideiꝯ missu
relictũ est. ¶Sitota hrdita¬
tẽ rogatus restituere spõte
adieris.⁊ sine deductione
quarte ꝑtis. restituis diffi¬
cile qdẽ crteris pignorãtia
magis. nõ explendi fidei.
rorem te qrtam nortirins¬
se.recupare eam poteris.

Expanded text:
retur soluendo non fuit rogatus hereditatem restituere, suspectam sibi dicit, dubium non est, quin hodie coactus ex consulto restituturus est, quamuis, cum summa aut certum corpus per fideicommissum ab eo qui soluendo non fuit datum est, perinde non debeatur atque si legatum esset: eo enim casu legatarii, superior‹e› heredis uice fungi eum, cui fideicommissum relictum est.Si totam hereditatem rogatus restituere tu sponte adieris et, sine deductione quartae partis restitueris, difficile quidem crederis per ignorantiam magis, non explendi fideicororem te quartam non retinuisse, reciperare eam poteris.
Abbreviated transcription (Latin):
lũm. int̾dictifraudatoru.
hrditatem suspectã. adibis
⁊ restitues michi.qr ⁊ remo¬
tofideiꝯmisso. lib̾m tibi fu¬
erat uolẽti adire h̃rditatẽ.
crecitores tuos taliꝯmo
fraũdare. ⁊ ego nich̾ turpi¬
ter faciã recipiendo cam hr¬
ditat̾e q̃ remota postulato
mea cͥditores ꝯpellere te nt
adires. nõ potuerintᷤs ⁊ si
filius suus hrs patri roga¬
tas sit apatre brditateni
michi restiruere cũ suoꝵ ere¬
ditoꝵ fraudãdoꝵ ꝯsiliũmi¬
sset tanq̃ suspectã ex de creto

Expanded text:
lum interdicti fraudatorii hereditatem suspectam adibis et restitues mihi, quia et remoto fideicommisso liberum tibi fuerat nolenti adire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› compellere te ut adires non potuerint.Sed et filius su‹u›s heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspe
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥntibo. ño solũ substitutus. ue¬
rũ ⁊̃ substituti quor substituti
ꝯꝑscriẽ substitutos admittimi.
¶Drimo gradu aut senptos acci¬
petclemũs.om̃s q primo locoscni¬
pti sũt.nã sicuti. ad adcundam
m̃ditatem primi. sũt ita adbo¬
nor ponem admittendã. ¶Siqs
ita scripẜit primus cxpte hrs e¬

Expanded text:
tibus, non solum substitutis, verum substituti quoque substitutis, et per seriem substitutos admittimus. primo gradu autem scriptos accipere debemus omnes, qui primo loco scripti sunt: nam sicuti ad adeundam hereditatem proximi sunt, ita onem admittendam. Si quis ita scripserit: "Primus ex parte heres e
Abbreviated transcription (Latin):
turnoilli aut illi filus mei
utri coꝵuolet. titius tutore¬
sto. Quidẽi dicemus sititiu
ꝯstituere nolit utri exfilus
tutor ẽẽ uelit. Ita aũt recter
tutor dabiturtitius siuoli
illi filionieo tutor esto.
ap̃tore curatore poscilitiscã
supuacuuest.qa altero. nc¬
tore cum altero agi põt.¬
Oᵈ. Qu̾ob pupillis tutor
datus ⁊ si alterius tutela se
excusare põt. cũ res sepãte sĩt.
stra mãdatur. nec siꝓuintie
p̃ses inpitia lapsus patrisuo¬
lũtatem seq̃dam decreuerit.
oribo qbonegotia gerenda
mãdauit rationes accipeno
luit. ¶Propt̾ lit̾e inoffitio¬
si test̾i ordinandã ex ħrdato
filiocui tutor̃e pat̾ declit eũ¬
de apretoreꝯfirmani optete
uẽtus iudicate rei dedarabit
utrũ extestõ patris. anex dec
decessisse patre pupilli nõie
defendatur falsu ue testm̃i
p̃uiditio iustus tutor auc¬
tor pupilload ea lit̾e fiat.¬
¶Cum aũt ip̃e patruus q̃ tu¬
tor̾e legittimũ sibi diccb¬
ctũ criminaretur. ⁊ ad sele

Expanded text:
tur: 'illi aut illi filiis meis, utri eorum uolet, Titius tutor esto'; quid enim dconstituere nolit, utri ex filiis tutor esse uelit? Ita autem recte tutor dabitur: 'Titius si uolet illi filio meo tutor esto'.a praetore curatorem posci litis causa superuacuum est, quia altero auctore cum altero agi pot.Duobus pupillis tutor datus etsi alterius tutela se excusare potest, cum res separatae sint, stra mandatur, nec, si prouinciae praeses imperitia lapsus patris uoluntatem sequendam decreuerit, oribus, quibus negotia gerenda mandauit, rationes accipere uoluit.Propter litem inofficiosi testamenti ordinandam exheredato filio, cui tutorem pater dedit, eundem a praetore confirmari oportet: euentus iudicatae rei declarabit, utrum ex testamento patris an ex decrdecessisse patrem pupilli nomine defendatur falsumue testamentum praeiudicio iustus tutor auctor pupillo ad eam litem fiat.Cum autem ipse patruus, quem tutorem legitimum sibi diceblium criminaretur
Abbreviated transcription (Latin):
igñorãs infunus ꝯsũpsit
adexhibend̾ actiõe nõ tene¬
bitur.qrnec possicet.nec dolo.
ma. fecit. quo minus possi¬
deret si ꝑ infẽm actionẽleg¬
atario ꝯsulitũr ut indẽp¬
intas ei abhrde pretur.

Expanded text:
ignorans, in funus consumpsit, ad exhibendum actione non tenebitur, quia nec possidet nec dolo malo fecit quo minus possideret. sed per in factum actionem legatario consulitur, ut indemnitas ei ab
Abbreviated transcription (Latin):
testator ꝯmisit. utieu funo
duret lutiotitio. Estichus
testo suocuisdẽ fũdi ꝓorieti¬
tẽ nepotibꝰsus legauit
g.itanis nepotib. eũ funon
tradidrrũt. qͣtum ẽ cum ne¬
potes legatarugnormert
oditionẽ fudi sũpra scripti
sibi acqsicrit.Em caq̃ ppone¬
rẽtur.lega tario sibi acqsis¬
legatarus. auferri potuissiã
rcpetitionẽ. ⁊b hroibstihi.
eius ne potes hre possit. Ru¬

Expanded text:
 uti eum fundum darent Lucio Titio: sed Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legavit et gatariis nepotibus eum fundum tradiderunt. quaesitum est, cum nepotes legatarii ignoraverint condicionem fundi supra scripti sibi adquisierint. responrentur legatarios sibi adquisislegatariis auferri possit, an repetitionem ab heredibus Stichi eius nepotes habere possint. r
Abbreviated transcription (Latin):
Ma. alũpnũ ex reliqsptib
instituerat hrdes curatorẽ
alũpno declit. cũ iurc fac̾c
puraret.⁊ curatoris fideis
misit ne patctur fundum
st̃i ita adiecit. omne uolũ¬
tatẽ meã. fidei h̾rdum in co¬
ptos usus.f. fũdi mitrices

Expanded text:
ma, alumnum ex reliquis partibus instituerat heredes, curatorem alumno dedit, cum iure facere putaret: et curatoris fidei commisit, ne pateretur fundum amenti ita adiecit: 'omnem uoluntatem meam fidei heredum meopartes usus fructus fundi nutrices
Abbreviated transcription (Latin):
pponeretum. posse ita u̾baac¬
cipi ut eius legataru q̃no¬
uissimus decederet fidciꝯm¬
issu uitcatur. Ede que sud
defũctis q̃ boda ex lib̾tis qb
hitatio relictaerat. ãportio¬
nes domuũ inqbohitaue

Expanded text:
ponerentur posse ita verba accipi, ut eius legatarii, qui novissimus decederet, fidei commissum videatur. idem quaesiit defunctis quibusdam ex libertis, quibus habitatio relicta erat, an portiones
Abbreviated transcription (Latin):
io. ut qui abhis decesẜit.
portiocius reliꝗs a crescat
ita ut adnouissimũ ꝑtin¬
cat.p̾ cuis nouissimi deçe
tie ⁊ trophyme.dictas om¬
Hitet. q̃ tomii. post mortẽ
eoꝵ adrepublicã ptinere

Expanded text:
o, ut qui ab his decesserit, portio eius reliquis adcrescat, ita ut ad nouissimum pertineat: post cuius nouissimi decessctiae et Trophimae diaetas omhabitet quam domum post mortem e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditiõi parere. qdã auit set
semeldandã pecumã.siego
ꝯtra puto ¶Si ps rei legate
usu capt̃asit.an ĩsolidum
parendũ sit. dubito. Et põt
dici ꝓp̾te parend̾ ex siña tes¬
tatoris ¶Piautius um ex
brdib fu̾dũ legauit. si hr¬

Expanded text:
dicioni pareri quidam aiunt, sed semel dandam pecuniam: sed ego contra puto. Si pars rei legatae usucapta sit, an in solidum parendum sit, dubito. et potest dici pro parte parendum ex sententia testatoris. Plautius. uni ex heredibus fundum legavi, si
Abbreviated transcription (Latin):
tuendũ est ex cã fidei .d. si cũ¬
suspectã adut. ⁊ restituit.⁊
dubitabutur. an ei auferẽ¬
dũ sit.⁊ benignus ẽ. ⁊ ĩ hoci
fiet hrditatis.si cauet mic¬
hi legatarius euicta hrdi¬
tate reddi legatũ. ⁊p̃i ca¬
uendũ est redoi ꝙ dederit.¬

Expanded text:
tuendum est ex causa fideicsuspectam adiit et restituit, dubitabatur, an ei auferendum sit: et benignius est et in hoc fiet hereditatis, si cauet legatarius euicta hereditate reddi legatum, et ipsi cauendum est reddi quod dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
de gr̃a. negligi necẽ ẽ. ¶Nep̃¬
tis q̾ possõnem auie petieãt
mortem eius. int̾ fectã esse¬
sciens. nõ defenderat. fidei ꝯ
nepti debuit. in restituendi
fisco bõis non ẽe deucend̃.
placuit. Dolus eĩ hrdis pu¬
nitus est. Si aũt negligẽ¬
tia mulier eod olum̾tu boꝵ
tend̾ uł retinend̾. integrato
nire debiti. rationis c̾.¶Pre¬
sidis imꝗtate reis illate ee¬
dis absolutis. h̾rdib qñod
fu̾ctorie debitũ offitiũ ĩ ple¬
ditate auferri n̾o optẽ uisũc̃.¬
Aui.Gaiuis seius. cũ lãgue¬
sceret. qstus ẽ seueneno occidi
a fuo suo ⁊ sic expirauit. cui
hrs ertitit lutia titia soror⁊
mort̾ecius ex eꝗ neglexit.⁊
ip̃a post annũ decimũ deces¬
sit. Extttit q bõa nũtiaret
gan. seu. Quero. ã morte ti¬
ue extĩctum sit crim. pauł .R.
cuniania. morte ingrate hr¬
dis extĩctam nõ uideri.

Expanded text:
 neglegi necesse est. Neptis, quae possessionem aviae petierat, mortem eius interfectam sciens non defenderat. fideicomnepti debuit, in restituendis fisco bonis non esse deducendum placuit: dolus enim heredis punitus est. si autem neglegentia mulier emolumentum bonorum se retinendum integrato iure debiti rationis est. Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis heredibus, qui non defunctorie debitum officium impleditatem auferri non oportere visuum.Gaius Seius cum languesceret, questus est se ueneno occidi a seruo suo et sic exspirauit: cui heres exstitit Lucia Titia soror et mortem eius exsequi neglexit et ipsa post annum decimum decessit: exstitit qui bona nuntiaret Gaii Seii: quaero, an morte Titiae extinctum sit crimen. Paulus cuniaria, morte ingratae heredis extinctam non videri.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eis fauere ut ꝑtȩ fatiantm
modũedictum nõ omittnt
ita nec omisso palios edicto
accipiant neꝵ ip̃i quor ce.ta
b̾nfitium fui̾nt. admmissi. la
nõ cũꝑant petant illince ncba.
datus sub ꝯditione scriptus
sit hrs. anatura li patre alios
tur. ab ea pone. Idc puto ꝯeo¬

Expanded text:
 fauere ut partem faciant, admodum edictum non committunt, ita nec commisso per alios edicto accipiant, uerum ipsi quoque beneficium fuerint admissi, iam non curant, petant illi nec ne bodatus sub condicione scriptus sit heres a naturali patre, alio tur ab ea possessione. idem puto e
Abbreviated transcription (Latin):
nis inpenã incidit. qd̾ huiꝰ¬
mõi facta diiudicare ⁊ exti¬
mare uurił amimi est. põt
⁊̃ delicta ignoraremat̾ sa

Expanded text:
nis in poenam incidit, quod eiusmodi facta diiudicare et aestimare uirilis animi est et potest etiam delicta ignorare mater, sa
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. Qui ex fr̃ib meis tita
ꝯsobrina uxor̃e duxit. exbe¬
sse hr̃s esto. ꝗ nõ duxĩt. extr¬
ẽte hrs esto. Uiuo testatore
ꝯsobrina defũcta. Abo adbi¬
dicatem ueniẽtes semisses
stitutos. si emolum̃to portu¬
nũ. euẽtu nuptiaꝵ discretos

Expanded text:
. 'Qui ex fratribus meis Titiam consobrinam uxorem duxerit, ex besse heres esto: qui non duxerit, ex trient‹e› heres esto.' uiuo testatore consobrina defuncta ambo ad hereditatem uenientes semisses stitutos, sed emolumento portionum euentu nuptiarum discretos
Abbreviated transcription (Latin):
relicta fuerãt cũ patronum
sĩipost mortẽ eius qͣi illicite
m̃cis negotiatorẽ detulerat
q̃uis ⁊ premium meruit.
patris. ut p̾teritus petierit et
ersubscitutõc in pubis. adie

Expanded text:
licta erant, cum patronum suum post mortem eius quasi illicitae mercis negotiatorem detulerat, quamuis et praemium meruit. patris ut praeteritus petierit et ex substitutione impuberis adie
Abbreviated transcription (Latin):
ptem m̃cedis. equu
ẽ alioquim si coactis
iũdemus.altadie di¬
uortium int̾ cedat fru¬
ctus integros retineb¬
it. Itã ꝙ si infinem̃si

Expanded text:
tem mercedis aequum est: alioquin si coactis uindemiis altera die diuortium intercedat, fructus integros retinebit. itaque si fine mensi
Abbreviated transcription (Latin):
mm. steterit. uindem¬
ie fructus.⁊ quartai
portiomercedis instã¬
tis anmꝯfundi debe¬
bunt. ut ex ea peciũ a
tertia portio uirorelĩ¬
quatur. Et eꝯtrarioi
quoq idem obẜuan¬
dum ẽ. namsimulier
pcepta uindemia sta¬
dotem dederit. ⁊ urex

Expanded text:
m steterit, uindemiae fructus et quarta portio mercedis instantis anni confundi debebunt, ut ex ea pecunia tertia portio uiro relinquatur. E contrario quoque idem obseruandum est: nam si mulier percepta uindemia stadotem dederit et uir ex
Abbreviated transcription (Latin):
c̃Sisi ꝯtrousia sit de noĩe ĩ¬
terplures. ꝗ ꝓbauerit sẽsisse
de sedefũctũ. ille admitretũ.¬
¶ꝯͣiet si cui qͣi lib̾to .i. int̾ lib̾¬
to legatũ fint nõ idcirco leg¬
atũ admittit. qr postea anu¬
is abĩꝑatore accep̾it. ña ho¬
nor eiꝰ auctus c̃. nõ ꝯditiomu¬

Expanded text:
si controuersia sit de nomine inter plures: qui probauerit sensisse de se defunctum, ille admittetur.Sed si cui quasi liberto, id est inter libertos legatum fuerit, non idcirco legatum amittit, quia postea anulos ab imperatore acceperit: nam honor eius auctus est, non condicio mu
Abbreviated transcription (Latin):
isse.q̃ sup et̃i ¶qsqs michi
hrs hr̃des ue e ũt. ħampliu
lutius heustichus qua nqͣ
cum hed̃s institia erme̾a hr¬
ditate sũmito sibiꝙ habeto
una cũ pãphylo q̃ liber ẽẽ u¬
beo. instrum̃tum tab̾nc fer¬
rarie ita ut neg̾m exerceatis¬
lutius eustichus unnua test¬
atrite decssit pshrditatis
tius ad cohrdem p̃timnt. q

Expanded text:
isquis 'mihi heres heredesue erunt, hoc amplius Lucius Eutychus, quam quod eum heredem institui, e media hereditate sumito sibique habeto una cum Pamphilo, quem liberum esse iubeo, instrumentum tabernae ferrariae, ita ut negotium exerceatis'.Lucius Eutychus uiua testatrice decessit, pars hereditatis eius ad coheredem pertinuit: q
Abbreviated transcription (Latin):
totis nõie legata. aplius
est q̃ indote prĩcipanop
ci pratione uotis filiuem
dẽ ꝙhrdem honerare uos¬
isse. pretͥca cũ putau̾t en
ficacit᷑. licet no osẽtiente
filia. instituisse adisus
geneꝵ de dote actionessu¬
tius titius relictis duos
attitiano filio meo ⁊hro
dari pr̃ariq iubeodem̃so

Expanded text:
dotis nomine legata amplius sit quam in dote principali, lici praestatione dotis filium eundemque heredem onerare uoluisse, praeterea cum putauerit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse aduersus generum de dote actionem. Lucius Titius relictis duobuab Attiano filio meo et herede dari praestarique iubebo
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ueto. ⁊ petoate fiui
arissima ne uelis irasoo
apliore substantia fice
relinq̾rim. q̃ scis mage
honera sustentatur
gata q̃ supra feci pratr¬

Expanded text:
fieri ueto. et peto a te, filia carissima, ne uelis irasci, quod ampliorem substantiam fratri tuo reliquerim, quem scis magna onera sustentaturum et legata quae supra feci pra
Abbreviated transcription (Latin):
optionẽ infamiliã relicti eẽt.
Sanepotes ex adoptiuo filio
bit. ¶Si ex filionepote̾ auus
mau̾miẜit.is ꝙ patre ⁊ auo
⁊ matre suꝑstitibꝰ decesẜit. p̃t
q̃ri ꝗs potior ẽe debeat. nam si
mat̾ excluẜit auũ. manumis¬
sor̾e ꝗ patri añ ponit᷑ edictõ p̃¬
toris inducetur pat̾ defuncti
quo admisso desinit. se .ꝯ. locꝰ
Ita ꝙ rectius ẽ auoius suum

Expanded text:
optionem in familiam relicti essent.Sed et nepos ex adoptiuo filio bit.Si ex filio nepotem auus manumiserit isque patre et auo et matre superstitibus decesserit, potquis potior esse debeat. nam si mater excluserit auum manumissorem, qui patri anteponitur, edicto praetoris inducetur pater defuncti, quo admisso desinit senatus consuitaque rectius est auo ius suum
Abbreviated transcription (Latin):
nutat legati ꝯditionem.
si legis fascidie ratione hre
pretiũ fuoꝵ inextima tioe
deducetur. ¶ titio fundum
do.lego.si hrdi meo .x. dedit.
si .x. hr̃s titio debuissi. ⁊ ca
titius accepta ei feciss fun¬
dum uendicare pt̃ ¶sititi
cui stichus legatus fuerat
ante quam sciret ad selega¬
tumptinere decesẜit ⁊ cun

Expanded text:
ti condicionem, si legis Falcidiae rationem habere pretium seruorum in aestimationem deducetur. 'Titio fundum do lego, si heredi meo decem dederit.' si decem heres Titio debuisset et ea Titius accepta ei fecisset, fundum uindicare potest.Si Titius, cui Stichus legatus fuerat, antequam sciret ad se legatum pertinere, d
Abbreviated transcription (Latin):
siue repudiauerit. q̃us fili
inpubes decesẜit. a substituto
uendican nõ poterit. hoc eĩ ꝙ
rursus asubstituto legatur
pĩn hndum ẽ ac sire petita
legata eẽnt. qr ⁊ sipure afilio
subꝯditione a substitutole¬
fuissi¶otra aũt. si a filio sub

Expanded text:
pudiauerit, quamuis filius impubes decesserit, a substituto uindicare non poterit. hoc enim, quod rursus a substituto legatur, perinde habendum est ac si repetita legata essent. quare et si pure a filio, sub condicione a substituto lefuisset: contra aut
Abbreviated transcription (Latin):
uuit. indelicet ne teneat̃¬
Ã illodeͦfũcto. ¶Itẽ queri¬
tur. in hacstipulationei
utrum ip̃e res ueneãt que
legate sũt.in uerop̃tia ea¬
rum. ⁊ ẽ uerius in hãc stipy

Expanded text:
uiuat, uidelicet ne teneatur illo ant‹e› defuncto. Item quaeritur, in hanc stipulationem utrum ipsae res ueniant quae legatae sunt an uero pretia earum. et est uerius in hanc s
Abbreviated transcription (Latin):
opicuium b̾rdis ꝑtinet. si
toci post̾iore fideiomissoRẽ
scnpto ergoost̾esum ẽ lega¬
tarium hr̃di nõ deb̾e cauere
senopditurum.u̾sa ince ã
hsdeseq̃ti legato siue fider¬
ꝯmissocauere debeat ei queri¬
tur. ⁊putẽ non orportͣe.cum
cauẽ. cum in suo arbitriohãt
ne ꝑdat id ꝙ sibi relictum ẽ.

Expanded text:
ericulum heredis pertineat, si to ei posteriore fideicommisso'. rescripto ergo ostensum legatarium heredi non debere cauere se non perditurum. uersa uice an heres de sequenti legato siue fideicommisso cauere debeat, quaeritur. et putem non oportere ei caueri, cum in suo arbitrio habeat, ne perdat id quod sibi relict
Abbreviated transcription (Latin):
oportebit ꝯp̾hendat. ¶Siꝗs
suboditione legatũ scipła¬
tus. pend̾ete ꝯditione deces¬
ti legatũ oppom solet eãder
exstipulatu quoragẽtiop¬
ponendã esse placct. ¶Pcur¬
tori eius qabsens ẽẽ dicit᷑. si
stipulãti legatinõie respon¬
dcathrs offilius ait ita caue̾
debe. sus cinus noĩe caueat

Expanded text:
hendat. Si quis sub condicione legatum stipulatus pendente condicione decesti legatum opponi solet, eandem ex stipulatu quoque agenti opponendam esse placet. Procuratori eius, qui absens esse dicitur, si stipulanti legati nomine spondeat heres, Ofilius ait ita cauere debere, si is, cuius nomine caueat
Abbreviated transcription (Latin):
necno ⁊ ꝗpalios hrdes eristur
uł honorari successores ad sa¬
tis dationẽ ꝯpellur ¶planes
ꝗs omissa stipsationelitem
plegato ꝯtestatus ẽꝓbandũ
e nec cessare de ẜe stipulatiõe.
dũ est. ¶ Siciita sit legtii
uł fidei ꝯmissũ relictũ. ⁊ suo
pdidissi rursus relictũ inde¬
mus an satis seq̃tis legatisi¬
ue fidci ꝯmissi petere possit.m¬
ouet qõnem. infideiomissur
hoc siue legatũ debeatur.⁊ quo¬
tiẽs debeat. ⁊. amp̾elegatamis
cauere debeat se nõpditurum.
Dehis õĩb ertat rescriptum

Expanded text:
qui per alios heredes existunt siue honorarii successores ad satisdationem compelluntur. Plane si quis omissa stipulatione litem de legato contestatus est, probandum est cessare debere stipulationem. andum est. Si cui ita sit legatum uel fideicommissum relictum et si id perdidisset, rursus relictum, uideamus, an satis sequentis legati siue fideicommissi petere possit. mouet quaestionem, an fideicommissum hoc siue legatum debeatur et quotiens debeatur et an ipse legatarius cauere debeat se non perditurum. de his omnibus extat
Abbreviated transcription (Latin):
dis a beodẽ testatorcomissu
ẽut si frontonus ꝑdidisser
ꝙ ei intestĩ relictũ est. ruif
hr̃s ei idrestitueret nõ eopti¬
net. ut aut fructulo. priori¬

Expanded text:
dis ab eodem testatore commissum est, ut, si Fructulus perdidisset quod ei in testamento relictum est, rursus heres ei id rest‹it›ueret, non eo pertinet, ut aut Fructulo prior