comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facillime Ea eni demq uirtus eẽ indet᷑
prtestantissmi uiri que ẽ fructuosa aliis
ipĩ aute laboriosa ac pericłosa aut certe
gratuita Magna etia illa laus et admita¬
bilis ideri solet tulisse casus sapienter ad¬
uersos nõ fractu eẽ fortuna retiniusse in
rebus aspetis dignitate neq tñ illa non
ornant hĩti honores decreta uirtutes pre¬
moates geste uudiciis hominu cõprobate
In quiboetia felicitate ipãm deoꝵ ĩ morta¬
hum tuditio tribui laudatioms ẽ Sumc̃¬
de aute teserũt aut magnitudine pres¬
Cabiles aut nouitate prime aut genereipõ
siagulares. Neq enim parue req usitate
neꝙ uulgates admiratioe aut onno lande
digua uiden solent. Est etia cu ceteris p̃¬
stantibus uiris comparatio in laudatione
prelara de quo genere michi libituẽ pa¬
ulo pluxa ꝙ̃ ostendera dicere nõ tam pp¬
tisum foreusen qui ẽ ame in hoc smone

Expanded text:
facillime; ea enim denique virtus esse videtur facillime; ea enim denique virtus esse videtur praestantis viri, quae est fructuosa aliis, ipsi aut laboriosa aut periculosa aut certe gratuita. Magna etiam illa laus et admirabilis videri solet tulisse casus sapienter adversos, non fractum esse fortuna, retinuisse in rebus asperis dignitatem; neque tamen illa non ornant, habiti honores, decreta virtutis praemia, res gestae iudiciis hominum comprobatae; in quibus etiam felicitatem ipsam deorum immortalium iudicio tribui laudationis est. Sumendae autem res erunt aut magnitudine praestabiles aut novitate primae aut genere ipso singulares; neque enim parvae neque usitatae neque vulgares admiratione aut omnino laude dignae videri solent. Est etiam cum ceteris praestantibus viris comparatio in laudatione praeclara. De quo genere libitum mihi est paulo plura quam ostenderam dicere, non tam propter usum forensem, qui est a me omni hoc sermone
Abbreviated transcription (Latin):
genii et ipã eloquẽtia admirations hab¬
multu nõ minus uero iocunditatis. Ip̃os
enum magis indemut quos landanuo
ꝙ illos apnd quos laudamus ornare ac
tueti. Sed tñ laudando iungenda sũt etia
hec genera uirtutu. ferut eni aures ho¬
minu cu illa que iocunda et grata tum et
illa que mirabilia sunt m uirtute landati
et quonia singłaru uirtutu sunt certa q̃¬
dam offitia acͦ munera et sua cuiq uirtu¬
tilaus propria debetur erit laudandu ex¬
plicanduz in laude iustitie quid cui fide qd
tu equalitate quid cu eiusmoĩ aliquo ofto
is qui laudabit fecerit item ĩ ceteris tes ge¬
ste ad tuiꝰ uirtutis genus et iim et nomẽ
attõmodabũtur. gratissima aute latiseoꝵ
fcẽru habetur que suscepta udentꝰ  la
ris fortibus sine emolumẽto ac pitinio
Puc uero etia cu labore et pericło ipõr
Hec hñt uberrima copiam ad laudandũ
quod et dici ornatissime possũt et audiri

Expanded text:
irationis habet non minus, iucunditatis minus: ipsos enim magis videntur, quos laudamus, quam illos, apud quos laudamus, ornare ac tueri. Sed tamen in laudando iungenda sunt etiam haec genera virtutum; ferunt enim aures hominum cum illa, quae iucunda et grata, tum etiam illa, quae mirabilia sunt in virtute, laudari. Et quoniam singularum virtutum sunt certa quaedam officia ac munera et sua cuique virtuti laus propria debetur, erit explicandum in laude iustitiae, quid cum fide, quid cum aequabilitate, quid cum eius modi aliquo officio is, qui laudabitur, fecerit; itemque in ceteris res gestae ad cuiusque virtutis genus et vim et nomen accommodabuntur. Gratissima autem laus eorum factorum habetur, quae suscepta videntur a viris fortibus sine emolumento ac praemio; quae vero etiam cum labore ac periculo ipsorum, haec habent uberrimam copiam ad laudandum, quod et dici ornatissime possunt et audiri
Abbreviated transcription (Latin):
principia aute dicendi semper cu accura¬
ta et acuta et instructa snĩis et aꝑta uerb̾
tum uero cansaru propria ẽẽ debent.P
est eniz quasi cognitio et cõmendatio orõ¬
nis. Inprincipio eni. continuo eu qui o¬
audit permulcere atq allicere debet In qͦ
dinitari soleo nõ equide istos qui nulla
huic rei operam dederunt sed honiẽ ĩ pri¬
mis disertum atq cruditu philippu qui ita
solet surgere ad dicendu ut quod primu uer¬
bum habiturus sit nesciat Et ait idem se
quu b̾achiu concalefecerit tum auunt op¬
time solere pugnare. Neq attendit eosipõs
unde hoc simile ducat illas primas has¬
tas ita iactare leuiter ut uenustati uł maxͦ
seruiant et teliquis iuribus suis consulant
Nec est dubiu quin exordiu dicendi ue¬
hemens et pugnax nõ sepe ec̃ debeat Sed
si in illo ip̃o gladiatorio inte certamiẽ ꝗs
ferro decerint᷑ tamẽ ante congressu mł

Expanded text:
Principia autem dicendi semper cum accuraPrincipia autem dicendi semper cum accurata et acuta et instructa sententiis, apta verbis, tum vero causarum propria esse debent; prima est enim quasi cognitio et commendatio orationis in principio, quaeque continuo eum, qui audit, permulcere atque allicere debet; in quo admirari soleo non equidem istos, qui nullam huic rei operam dederunt, sed hominem in primis disertum atque eruditum, Philippum, qui ita solet surgere ad dicendum, ut quod primum verbum habiturus sit, nesciat; et ait idem, cum bracchium concalfecerit, tum se solere pugnare; neque attendit eos ipsos, unde hoc simile ducat, primas illas hastas ita iactare leniter, ut et venustati vel maxime serviant et reliquis viribus suis consulant. Nec est dubium, quin exordium dicendi vehemens et pugnax non saepe esse debeat; sed si in ipso illo gladiatorio vitae certamine, quo ferro decernitur, tamen ante con
Abbreviated transcription (Latin):
ea prima collocant in quo quoq illoser¬
raio tbiror qui siquando id quod inihi
nũꝙ̃ placuit cu plures adhibent patro¬
nof utm quomiq eoꝵ minimum purat
cẽ ita cu primu uolunt dicere. Res cũ
hoc postulat ut eoꝵ expcctatioĩ qui au¬
diuint ꝙͣ celerrime sucturrat Cuisiutõ
satis factu nõ sit multo plus sit ĩ rliqua
causa laborandu. Malc eni se res hab
quie non statim ut dici cepta ẽ melior fiẽ
iudetur Ego utm oratore optimus qse
dum illud tamẽ in utroq tenea tit. Pnt
ca que excellant seruentur et ad perorã¬
dura si que sunt crunt meliocria. nam
uitiosis iusꝙͣ̃ oportet eẽ locum atq in mediã
turbam atq in gregem conicunt᷑ hisce õib
rebus consideratis tum demq id quod pͥm¬
um ẽ dicendu postremu soleo cogitare quo
utar exordio. Nam si qñ id primu ĩuenre
uolui. nullu michi occurrit. insi aut exile
aut nugatorium aut uulgare aut cõmuẽ.

Expanded text:
ea prima conlocant; in quo illos quoque erea prima conlocant; in quo illos quoque errare arbitror, qui, si quando—id quod mihi numquam placuit—pluris adhibent patronos, ut in quoque eorum minimum putant esse, ita eum primum volunt dicere: res enim hoc postulat, ut eorum exspectationi, qui audiunt, quam celerrime succurratur; cui si initio satis factum non sit; multo plus sit in reliqua causa laborandum; male enim se res habet, quae non statim, ut dici coepta est, melior fieri videtur. Ergo ut in oratore optimus quisqit primum; dum illud tamen in utroque teneatur, ut ea, quae excellent, serventur etiam ad perorandum; si quae erunt mediocria, nam vitiosis nusquam esse oportet locum, in mediam turbam atque in gregem coniciantur. Hisce omnibus rebus consideratis tum denique id, quod primum est dicendum, postremum soleo cogitare, quo utar exordio. Nam si quando id primum invenire volui, nullum mihi occurrit nisi aut exile aut nugatorium aut vulgare aut commune.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguuis incorporibus sic ille perpctuis ora¬
tionibus fuse esse debebunt. Nam et prin¬
cipia et cetere partes orõnis de quib post
pauca dicemus habere hanc iim maguo¬
pere debent ut adeoꝵ mentes apud quos
agetur mouendas permanate possint. Scd
his partibus orõmi que et sinichil docent
argumc̃tando porsuadendo tñ et ꝯmouẽ¬
do profitiunt plurimu ꝙꝙ maxime p¬
prius ẽ locus et in exordiendo et in per¬
orando. Digredi tamẽ ab eo quod propo¬
sueris atq igas permouendor animor
ta sepc datur ad cõmnouẽdos animos digre¬
diendi lotus uł argumẽtis nr̃is confirma¬
tis uł contranis tẽfutatis uł utroq loco uł
omĩbus sihabet ca tes causam dignitatis
potest Eeq canse sunt ad augendii et or
nandu grauissime atq plenissime que
plurimos exitus dant ad huiꝰ moi digit¬
aut deflectant. Atq etiam iillo repre¬
hendo eos qui que minime firma sunt

Expanded text:
sanguis in corporibus, sic illae in perpetuis orasanguis in corporibus, sic illae in perpetuis orationibus fusae esse debebunt; nam et principia et ceterae partes orationis, de quibus paulo post pauca dicemus, habere hanc vim magno opere debent, ut ad eorum mentis, apud quos agetur, movendas pertinere possint. Sed his partibus orationis quae, etsi nihil docent argumentando, persuadendo tamen et commovendo perficiunt plurimum, quamquam maxime proprius est locus et in exordiendo et in perorando, digredi tamen ab eo, quod proposueris atque agas, permovendorum animorum t exposita saepe datur ad commovendos animos digrediendi locus, vel argumentis nostris confirmatis vel contrariis refutatis vel utroque loco vel omnibus, si habet eam causa dignitatem potest; eaeque causae sunt ad augendum et ad ornandum gravissimae atque plenissimae, quae plurimos exitus dant ad eius modi digreaut reflectantur. Atque etiam in illo reprehendo eos, qui, quae minime firma sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bit Ut uero statuamus ca que deprobandi
et docendi et persuadendi causa dicenda
sunt quemadmoũm exponamus idem
uł maxime propriu orathoris prudẽtie
Multa enim occurrũt argumc̃ta multaq̃
indicendo profutura iudeant᷑. ded coru
partim ita leuia sunt ut contemnenda
sint partim etiam si quid hñt adiumẽti
sunt nõ numꝙͣ cius moĩ ut insĩt in his ali¬
quid uitii. neq tanti sit illud quod ꝓdesse
uideatur ut cu aliquo malo coniungat
Que autem utilia sunt atq firma. siea tñ
ut sepe fit ualde multa sint ea que ex his
aut leuissima sunt aut aliis grauioribus
consimilia secermi arbitror oportere atq
ex orõne remoueri. Equide cum colligoar¬
gumenta causaru non tam ea numerare
solco ꝙͣ expẽdire et quonia quod sepe iam
ducimus aut docendo aut conciliando a
permonendo una extribus his rebus res
pre nobis est ferenda ut nichil aliud insido¬
cere uelle iudeamur. Relique due sicuti

Expanded text:
ribit; ut vero statuamus ea, quae probandi ribit; ut vero statuamus ea, quae probandi et docendi causa dicenda sunt, quem ad modum componamus, id est vel maxime proprium oratoris prudentiae. Multa enim occurrunt argumenta; multa, quae in dicendo profutura videantur; sed eorum partim ita levia sunt, ut contemnenda sint; partim, etiam si quid habent adiumenti, sunt non numquam eius modi, ut insit in eis aliquid viti neque tanti sit illud, quod prodesse videatur, ut cum aliquo malo coniungatur; quae autem utilia sunt atque firma, si ea tamen, ut saepe fit, valde multa sunt, ea, quae ex eis aut levissima sunt aut aliis gravioribus consimilia, secerni arbitror oportere atque ex oratione removeri: equidem cum conligo argumenta causarum, non tam ea numerare soleo quam expendere. Et quoniam, quod saepe iam ntiam perducimus, aut docendo aut conciliando aut permovendo, una ex tribus his rebus res prae nobis est ferenda, ut nihil aliud nisi docere velle videamur; reliquae duae, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
te ipum sulpici obiut gaham. quod me¬
oratorem peittes non ad uersatiu Ex quo
etiam illud asiequor ut siquis michi male
dicat petula.is aut plane nsanus eẽ iud¬
atur. In his autem argumẽtis si quid posu¬
cris aut apcrte falsumꝰ aut ei quod dixecis
dicturus uesis contrariu aut genere ipło
remotu ab usu uiditioꝵ ac foro nichil
noceas. Quid multa. omĩs ⁊ta mãsola
in hoc uersari semper dicam scpius si pe¬
ssum ut bom efficiam aliquid dicendosi
id minus ut certe inchil mnali Itaq niis
illuc teddeo catulo in quo tume paulo
ante laudabas ad ordine collocationẽq
teru ac locoru. Cuius r̾atio ẽ duplex
Altera quam affert natura causaru altera q̃
oratorum iuditio et prudentia comparat
Nam ut ante aliquid rem dicamus deind
ut rem exponamus. post ut eam ꝓbemus
nr̃is presidiis confirmãdis contrariis refu¬
tandis deinde ut concludamus atq ita ꝑ¬
oremus hoc dicendi genus nã ipa persc¬

Expanded text:
te ipsum, Sulpici, obiurgabam, quod mite ipsum, Sulpici, obiurgabam, quod ministratorem peteres, non adversarium; ex quo etiam illud adsequor, ut, si quis mihi male dicat, petulans aut plane insanus esse videatur. In ipsis autem argumentis si quid posueris aut aperte falsum aut ei, quod dixeris dicturusve sis, contrarium aut genere ipso remotum ab usu iudiciorum ac foro, nihilne noceas? Quid multa? Omnis cura mea solet in hoc versari semper—dicam enim saepius—si possim ut boni efficiam aliquid dicendo; sin id minus, ut certe ne quid mali. Itaque nunc illuc redeo, Catule, in quo tu me paulo ante laudabas, ad ordinem conlocationemque rerum ac locorum; cuius ratio est duplex; altera, quam adfert natura causarum, altera, quae oratorum iudicio et prudentia comparatur: nam ut aliquid ante rem dicamus, deinde ut rem exponamus, post ut eam probemus nostris praesidiis confirmandis, contrariis refutandis, deinde ut concludamus atque ita peroremus, hoc dicendi natura ipsa praesc
Abbreviated transcription (Latin):
lere me credere et ut planius dicam fugẽ
ea que ualde causam menni premerẽt. Cũ
id nõ fatuint alii uersantur in hostrui cas¬
tris ac sua predia dimittũ. Nlediocriter¬
ne cansis nocent cu arit aduiersariorum
adiumẽta confirmãt aur ea que sanare
nequeunt exulterant. Quid cum perso¬
naru quas deftrdunt xat ꝯnc̃ tior hñt
sique sunt in hisĩ iudiosa nõ mitigar
extenuando sed laudando et offerciĩ
uidiosiora fatiunt ꝙͣtum p̃ i eo rantieca
mali Quid si in homiẽs Ratos iudicib¬
q iotundos sine ulla premunitioẽ orõmi
acerbius et contumeliosius inuchare nõ¬
ribus ea tu m aduersariis exprobrando ñ
intelligas te in iudites miichi. Medioc
pectatu ẽ. Quid si cum pro altero dicasii¬
tem tuam fatias aut lesus efferart iracũ¬
Dia causam telinquas nichil ne noceas
In quo ego nõ quo libenttr male audiam
sed quiã causam nõ libentes relinquo u¬
miu patiens et lentus existimorꝰ ⁊ cu

Expanded text:
lere me cedere et, ut planius dicam, fugere lere me cedere et, ut planius dicam, fugere ea, quae valde causam meam premerent, cum id non faciunt alii versanturque in hostium castris ac sua praesidia dimittunt, mediocriterne causis nocent, cum aut adversariorum adiumenta confirmant aut ea, quae sanare nequeunt, exulcerant? Quid, cum personarum, quas defendunt, rationem non habent, si, quae sunt in eis invidiosa, non mitigant extenuando, sed laudando et efferendo invidiosiora faciunt, quantum est in eo tandem mali? Quid, si in homines caros iudicibusque iucundos sine ulla praemunitione orationis acerbius et contumeliosius invehare, nonribus, ea tu in adversariis exprobrando non intellegas te in iudices invehi, mediocrene peccatum est? Quid, si, cum pro altero dicas, litem tuam facias aut laesus efferare iracundia, causam relinquas, nihilne noceas? In quo ego, non quo libenter male audiam, sed quia causam non libenter relinquo, nimium patiens et lentus existimor; ut, cum
Abbreviated transcription (Latin):
spicienda ne quid offendas ne quo irruas
Sesaliquis testis aut nõ ledit aut minus
ledit insi lacessatur. orat peus urgent ad¬
uocati ut ĩ ueheamor ut maleditamus
deraq ut interiogemus. nõ moueor non
obrempcto nõ satisfatio neq tamẽ ullam
assequar laudem homiẽs eruim ĩperiti faci¬
lius quod stulte dixeris riprrhendẽ ꝙͣ qͦd
sapiente: ta cuctis laudare possunt hic ꝙͣtũ
sit mali patrt siue iratum siue stultum
siuc leuera testem leseris. habet eni et uo¬
luntatem ⁊t nocendi in rracurdia et uir
i ingenio et pondus in uita. Hoc si hoc
crasuis nõ cõmittit aõ nõ multi et sepe
cõmittũt Quo quide mich turpius ui¬
deri nichil solet ꝙͣ iõ cori ee oratoris dic
aduersariu Imo uero aitrut se et cu quẽ
defendit. Hoc crassus nõ putat nisi perfi¬
dia accidere posse Ego aute sepssime ui¬
Deo in causis aliquid mali facete homiẽs
minime malos Quid illud supra dixido¬

Expanded text:
spicienda, ne quid offendas, ne quo inruas: spicienda, ne quid offendas, ne quo inruas: saepe aliqui testis aut non laedit aut minus laedit, nisi lacessatur; orat reus, urgent advocati, ut invehamur, ut male dicamus, denique ut interrogemus: non moveor, non obtempero, non satis facio; neque tamen ullam adsequor laudem; homines enim imperiti facilius quod stulte dixeris reprehendere quam quod sapienter tacueris laudare possunt. Hic quantum fit mali, si iratum, si non stultum, si non levem testem laeseris! Habet enim et voluntatem nocendi in iracundia et vim in ingenio et pondus in vita. Nec, si hoc Crassus committunt. Quo quidem mihi turpius videri nihil solet, quam quod ex oratoris dictAdversariumne?" "Immo vero" aiunt "se et eum, quem defendit." Hoc Crassus non putat nisi perfidia accidere posse; ego autem saepissime video in causis aliquid mali facere homines minime malos. Quid, illud, quod supra dixi, so
Abbreviated transcription (Latin):
ditus accessisse dicit᷑ eiq artem meõric
que tum primu proferebat᷑ pollicitu
ec̃ se tradituꝵ. cu ille quesisset quidna
illa ars efficere posset. dixisse illu doc¬
torema t omiã meminisset Et ei themi¬
stodem respondisse. gratius sibi illu essẽ
ftũru sise obluusci que uellet ꝙͣ si me¬
qui ita responderit ut intelligere posse
nichil ex illius animo quod eẽt semeł ĩ¬
fusum imꝙͣ effugete potuisse cu quidẽ
ei fin̾t optabilius obliuisci posse potius
quod meminisse nolet ꝙͣ quod semel audisset
uidisset meminisse Sed neq propter hoc
themistodis tesponsu meõtie nobis opera
danda nõ est neq illa mea cartio et timi¬
ditas in causis propter prestante pronidẽ¬
tiam crassi negligenda ẽ. Uterq ein istoru
nõ michi attulit aliqua sed sua significa¬
uit facultate et enim per multa sunt in
causis et in omĩ parte orationis ciecun¬

Expanded text:
ditus accessisse dicitur eique artem memoriae, ditus accessisse dicitur eique artem memoriae, quae tum primum proferebatur, pollicitus esse se traditurum; cum ille quaesisset quidnam illa ars efficere posset, dixisse illum doctorem, ut omnia meminisset; et ei Themistoclem respondisse gratius sibi illum esse facturum, si se oblivisci quae vellet quam si meQui ita responderit, ut intellegere possemus nihil ex illius animo, quod semel esset infusum, umquam effluere potuisse; cum quidem ei fuerit optabilius oblivisci posse potius quod meminisse nollet quam quod semel audisset vidissetve meminisse. Sed neque propter hoc Themistocli responsum memoriae nobis opera danda non est neque illa mea cautio et timiditas in causis propter praestantem prudentiam Crassi neglegenda est; uterque enim istorum non mihi attulit aliquam, sed suam significavit facultatem. Etenim permulta sunt in causis in omni parte orationis circum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ homĩs et perfidiosi ditere quod alienũ
eẽt et noceret ei pro quo quisq diceret.
Ouare nõ sibi eum disertum qui nõ face¬
ret iuderi. sed improbum qui fateret Nc̃
sitibi uidetur Antoni demõstres uelim.
quate tu hoc ita magnu putes nichil ĩ
causa mali facere ut nichil tibi ĩ oratoẽ
mauis ẽẽ iudcat᷑. Ditam equide cesar
te quadam loqui sed de exertitationis et
consuctudinis mee mediotritate Crassi ꝗ¬
deia responsu excellentis cuidam ẽ inge¬
nii ac singularis cruquide portenti simi¬
le ẽc iusurti ẽ posse aliqueni ĩueniri ora¬
thortm qui aliquid mali facẽt dicendo
obetq ei quem defenderet. facit eni de
sit dicere. Sed ego non de p̃stanti qua¬
dam et eximia. set propric de iuilgari
ut apud grecos fertur incredibili qua¬
dam magnitudine consilii atq ĩgenii
athemensis ille fuisse therinstocles ad q
quidam doctus homo atq ĩprimis eru¬

Expanded text:
esse hominis et perfidiosi, dicere quod alienum esse hominis et perfidiosi, dicere quod alienum esset et noceret ei, pro quo quisque diceret; qua re non sibi eum disertum, qui id non faceret, videri, sed improbum, qui faceret. Nunc, si tibi videtur, Antoni, demonstres velim, qua re tu hoc ita magnum putes nihil in causa mali facere, ut nihil tibi in oratore maius esse videatur.' 'Dicam equidem, Caesar,s divinitate quadam loqui, sed de exercitationis et consuetudinis meae mediocritate. Crassi quidem responsum excellentis cuiusdam est ingeni ac singularis; cui quidem portenti simile esse visum est posse aliquem inveniri oratorem, qui aliquid mali faceret dicendo obessetque ei, quem defenderet; facit enim de sit, dicere; sed ego non de praestanti quadam et eximia, sed prope de vulgari Ita apud Graecos fertur incredibili quadam magnitudine consili atque ingeni Atheniensis ille fuisse Themistocles; ad quem quidam doctus homo atque in primis eru
Abbreviated transcription (Latin):
prosim causis elaborate soleo ꝙͣ ut ne quid
obsim non quin eritendu sit in utroq
sed tñ multo ẽ turpius oratori nocuisse
ideri caẽ ꝙͣ nõ profuisse. Sed quid hoc
loco uos inter uos catule an hec ut sunt
conteminenda contem nitis. Minime ĩ¬
quit ille Sed cesar de ipõ isto quidda uel¬
le dicere iudebatur. Me uero libente ĩquit
antomius dixerit sine refellendi causa si¬
ue querendi. Tum Iulius ego me hercłe
dicarem unu te in dicendo michi uidẽi
lectissimu propriũq hoc ẽẽ laudis tue
quo diceres Idq in cõria tenco cu mihi
sermo cum Hoc trasso multis audic̃tib
ẽẽt ĩstitutus. crassusq plurib uerbis elo¬
quẽtiam laudaret tuam dixisse me cu
ceteris tiuis laudibis hanc eẽ uł maxia
quod non solu quod opus ẽẽt diceres. sed
ctiam quod nõ opus ẽẽt nõ diceres. Tu
illu michi respondere memin cetera
inte sũme eẽ laudanda Illud uõ ĩprobi

Expanded text:
prosim causis, elaborare soleo, quam ut ne quid prosim causis, elaborare soleo, quam ut ne quid obsim; non quin enitendum sit in utroque, sed tamen multo est turpius oratori nocuisse videri causae quam non profuisse. Sed quid hoc loco vos inter vos, Catule? An haec, ut sunt contemnenda, contemnitis?' 'Minime,' inquit ille 'sed Caesar de isto ipso quiddam velle dicere videbatur.' 'Me vero libente' inquit Antonius 'dixerit sive refellendi causa sive quaerendi.' Tum Iulius 'ego me hercule,' ore sic praedicarem, unum te in dicendo mihi videri tectissimum propriumque hoc esse laudis tuae quo diceres; idque memoria teneo, cum mihi sermo cum hoc Crasso, multis audientibus, esset institutus Crassusque plurimis verbis eloquentiam laudaret tuam, dixisse me cum ceteris tuis laudibus hanc esse vel maximam quod non solum quod opus esset diceres, sed etiam quod non opus esset non diceres; tum illum mihi respondere memini, cetera in te summe esse laudanda, illud vero improbi
Abbreviated transcription (Latin):
feram Sin nrã probari facilius ꝙ illa re¬
dargu possũt abducere aiõs a contraria de¬
fensioc̃ et ad mãm tonor adducere. Duo de¬
niꝙ illa que facillima uidẽtur quonia que
Difficiliora nõ possũ michi ꝑro meo sumou
Iriu ut molesto aut difficili argumẽto a
loco nõ nũꝙ̃ oiõ nichil respondcm quod
forsitan aliquis iure irriserit. Quis en est
qui id fatete nõ possit. Sed tñ ego de mca
nunc nõ de alioꝵ facultate disputo cõfite¬
orq me siqua p̃mat tes uehemẽt᷑ ita con
cedere solere ut nõ modo nõ abiecto sed ne
reiecto quidem scuro fugere uidcar. Sed ad¬
hibere quandam indicendo spetiem atq
pompam et pugne simile fugam consis¬
tere uero meo presidio sic ut non fugiẽ¬
di hostis sed capiendi loci causa cessisse ui¬
dear. Alterum est illud quod ego maxiẽ
orathori cauendu et pimudendu puto
quodq solicitare sũme solet nõ tam ut

Expanded text:
feram; si nostra probari facilius, quam illa referam; si nostra probari facilius, quam illa redargui possunt, abducere animos a contraria defensione et ad nostram conor deducere. Duo denique illa, quae facillima videntur, quoniam quae difficiliora sunt, non possum, mihi pro meo iure sumo: unum, ut molesto aut difficili argumento aut loco non numquam omnino nihil respondeam, quod forsitan aliquis iure inriserit; quis enim est, qui id facere non possit? sed tamen ego de mea nunc, non de aliorum facultate disputo confiteorque me, si quae premat res vehementius, ita cedere solere, ut non modo non abiecto, sed ne reiecto quidem scuto fugere videar, sed adhibere quandam in dicendo speciem atque pompam et pugnae similem fugam; consistere vero in meo praesidio sic, ut non fugiendi hostis, sed capiendi loci causa cessisse videar; alterum est illud, quod ego maxime oratori cavendum et providendum puto quodque me sollicitare summe solet: non tam ut
Abbreviated transcription (Latin):
iam dicta sunt teliqua nascunt᷑ omiã Es
enu tu ad causam sum aggressus atq orã
cogitando quoad facere potui persequutus
tu ad argumẽta cause et cos locos quibus
premouent uidi atq cognoni tum cõstituo
quud habeat causa queq bom et quid mali
Nulla eni ferc potest res indicendi discep¬
tatione aut controuersia uocari que non
Habeat utrumq sed quantu habeat id re¬
fert. Mea autem ratio hec cẽ i dicendo
solet ut boni quod habcam id amplectar
exornem exagge̾m ibi cõmorer ibi habitẽ
ibi hercam. Amalo autem uitioq canscita
recedam nõ ut me defugere appateat sed
ut totum bono illo ornaudo et angendo di¬
ciliatione aut inpermotione causa ẽ adca
me potissimu partem que maxime ꝯmo¬
uere aiõs hominu potest confero. Sũ ma
demq huiꝰ generis est hec ut si in refellẽ¬
do ⁊ duersario firmior eẽ otõ ꝙͣ ĩ confirmã¬
dis nr̃is rebus potest omiã m illum tela cõ¬

Expanded text:
uae dicta sunt, reliqua nascuntur omnia. Ego uae dicta sunt, reliqua nascuntur omnia. Ego enim cum ad causam sum adgressus atque omnia cogitando, quoad facere potui, persecutus, cum et argumenta causae et eos locos, quibuspermoventur, vidi atque cognovi, tum constituo quid habeat causa quaeque boni, quid mali; nulla enim fere potest res in dicendi disceptationem aut controversiam vocari, quae non habeat utrumque, sed, quantum habeat, id refert; mea autem ratio haec esse in dicendo solet, ut, boni quod habeam, id amplectar, exornem, exaggerem, ibi commorer, ibi habitem, ibi haeream; a malo autem vitioque causae ita recedam, non ut me id fugere appareat, sed ut totum bono illo ornando et augendo diciliatione aut in permotione causa est, ad eam me potissimum partem, quae maxime movere animos hominum potest, confero. Summa denique huius generis haec est, ut si in refellendo adversario firmior esse oratio quam in confirmandis nostris rebus potest, omnia in illum tela con
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq imbuendus ẽ is qui iocose uult dicere
quasi natura quadam apta ad hec gencra
et moribus et ad tuiꝰq modi genus rididi
ultusetiam accõmodet᷑ qui quid quo se¬
neeior ẽ et tristior ut inte crasse hec illa que
dicunt᷑ salsiora uideri solent. Sed iam tuan¬
toni quod hoc diuersorio sermonis tui libẽ¬
ter acquieturu te ẽe dixisti tamꝙͣ ĩp̃ontinũ
diuerteris neq amenu neq salubrem locũ
censeo ut satis diute putes requiesse et it
ueliquu conficert pergas. Ego uero ĩquit
Antonius atq hylait quidem ateacceptus¬
in perte tum etiam audatior fcũs sum ad
iocandu. Non enim uercor tie quis me
in hoc genere leuiorem iam putet quonia
quide tu fabricios michi et affritanos ma¬
ximos catones lepidos protulisti. Sed hẽtis¬
ex me ea que uoluistis audire de quibiis q¬
dem acturatius dicendu et cogitandum
fuit. Nam cetera faciliora sunt atq exis q̃¬

Expanded text:
Itaque imbuendus est is, qui iocose volet dicere, Itaque imbuendus est is, qui iocose volet dicere, quasi natura quadam apta ad haec genera et moribus, ut ad cuiusque modi genus ridiculi vultus etiam accommodetur; qui quidem quo severior est et tristior, ut in te, Crasse, hoc illa, quae dicuntur, salsiora videri solent. Sed iam tu, Antoni, qui hoc deversorio sermonis mei libenter acquieturum te esse dixisti, tamquam in Pomptinum deverteris, neque amoenum neque salubrem locum, censeo, ut satis diu te putes requiesse et iter reliquum conficere pergas.' 'Ego vero, atque hilare quidem a te acceptus per te, tum etiam audacior factus iam ad iocandum; non enim vereor ne quis me in isto genere leviorem iam putet, quoniam quidem tu Fabricios mihi auctores et Africanos, Maximos, Catones, Lepidos protulisti. Sed habetis ea, quae vultis ex me audire, de quibus quidem accuratius dicendum et cogitandum fuit; nam cetera faciliora sunt atque ex eis, q
Abbreviated transcription (Latin):
uentibus et quasi percontantibus recte t spoe¬
Dere quod nollent ut tensor lepidus cui ui.
antisto pigensi equum ademisset mique tũ
uociferarent᷑ et quererent quid ille patrisuo
tesponderet tur ademptu sibi equu dictt
cu optimus colonus parcissimus modestis¬
simus frugalissimus esset me istor inquit
nichil credere Colligunt᷑ agrecis alia nõ nul¬
la ut execrationes admitationes minatioẽs
Sed hec ipã nimis iudeor michi ĩ multa
genera descripsisse. Nam illa que uerbi roc̃
et ui continent᷑ certa fere ac diffinita surit
que plerumq ut ante dixi laudari magis ꝙ̃
rideri solent. Nec aute que sunt in re et
in ipã sinã partibus sunt ĩ nuimerabilia ge¬
neribus pauca Expectationibus eni decipiẽ¬
dis et naturis alioru ixridendis ipõꝵ ridi¬
tule indicandis et similitudiẽ turpiore et
dissimulatioẽ et subasurda dicendo et stul¬
ta etiam reprehendendo risus mouentur

Expanded text:
rentibus et quasi percontantibus lente responrentibus et quasi percontantibus lente respondere quod nolint; ut censor Lepidus, cum M. Antistio Pyrgensi equum ademisset amicique cum vociferarentur et quaererent, quid ille patri suo responderet, cur ademptum sibi equum diceret, cum optimus colonus, parcissimus, modestissimus, frugalissimus esset, "me istorum" inquit ihil credere." Conliguntur a Graecis, alia non nulla, exsecrationes, admirationes, minationes; sed haec ipsa nimis mihi videor in multa genera discripsisse; nam illa, quae verbi ratione et vi continentur, certa fere ac definita sunt; quae plerumque, ut ante dixi, laudari magis quam rideri solent; haec autem, quae sunt in re ipsa et sententia, partibus sunt innumerabilia, generibus pauca; exspectationibus enim decipiendis et naturis aliorum inridendis ipsorum ridicule indicandis et similitudine turpioris et dissimulatione et subabsurda dicendo et stulta reprehendendo risus moventur.
Abbreviated transcription (Latin):
tellexeris. idq toto capite ãnuit. ut se crasso da¬
tet. potest etiam fieri inquit ut omĩo quod
te audisse dicis. nũꝙ̃ audicris. hoc ita pitta
expectatioẽ accidit ut testimoniu risus obru¬
eret. Nuius generis plenus ẽ ne uius. Est io¬
cus ẽ familiaris sapiens si algebis tremes. et
alia permulta Sepe etiam facete contedasad¬
uersario idipũm quod tibi ille detrahit Ut
cleluis tu ci quida ialo genere natus di¬
torot tadigiu ec̃ sis maioribus At herde
inquit tufuis indiginis Sepe ctiam sentĩtio¬
se idicula dicunt᷑ ut. M.cintiniꝰ quodtĩte¬
gem dedons et muncribus tulit cum .c. eẽ¬
to piddidisset et satis contumeliose quid fers
cuitiole quesisset ut emas inquit gaisiuliue¬
ls Sepe etia salse que que fieri non possiu
optaritur ut. M lepidus cu ceteris ĩ tampo
exercentibus in herba ip̃e recubiiss uellepo
hocteẽt inquit laborare. Salsum est etia que¬

Expanded text:
tellexeris." Id quoque toto capite adnuit, ut se Crasso datellexeris." Id quoque toto capite adnuit, ut se Crasso daret. "Potest etiam fieri," inquit "ut omnino, quod te audisse dicis, numquam audieris." Hoc ita praeter exspectationem accidit, ut testem omnium risus obrueret. Huius generis est plenus Novius, cuius iocus est familiaris "sapiens si algebis, tremes" et alia permulta. Saepe etiam facete concedas adversario id ipsum, quod tibi ille detrahit; ut C. Laelius, cum ei quidam malo genere natus diceret, indignum esse suis maioribus, "at hercule" inquit "tu tuis dignus." Saepe etiam sententiose ridicula dicuntur, ut M. Cincius, quo die legem de donis et muneribus tulit, cum C. Cento prodisset et satis contumeliose "quid fers, Cinciole?" quaesisset, "ut emas," inquit "Gai, si uti velis." Saepe etiam salse, quae fieri non possunt, optantur; ut M. Lepidus, cum, ceteris se in campo exercentibus, ipse in herba recubuisset, "vellem hoc esset," inquit "laborare." Salsum est etiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
rapit᷑ si potes ẽẽ possessor. Sed ex his omĩbui
nichil magis ridetur ꝙͣ quod ẽ p̃ter expectati¬
one turꝰ ĩnumierabilia sunt exempla uł ap¬
pii maioris illius qui m senatu cu ageretur
de agris publicis et delege thoria et premc̃tur
lucisius ab iis qui apetort depasciagros prb¬
licos inicerent. nõ est inquit lucilli pecus illd̾
erratis defendere luciliu iudebatur ego libe¬
tum essẽ puto qua lubet pascier placet etia
michi illud scipionis qui toberiu grachin
pertulit tum ei M. flacchus multis probris
obiectis .P. mutium iuditem tulisset fiuno
inquit iniquus ẽ cum ẽc̃t admurmuratu
ausus inquit .P.c. nõ ego michi illu ĩiquũ
eicero ueru omĩbus Ab hoc uero crassoni¬
chil facetius. Cum lusisset testis silus pisone
quod se ncum audisse dixisset. Potest fier
inquit sile ut is unde te audisse dices. iratus dix¬
erit. annuit silus. potest etiam ut tu nõ recte in¬

Expanded text:
rapitur, si potes esse possessor." Sed ex his omnibus rapitur, si potes esse possessor." Sed ex his omnibus nihil magis ridetur, quam quod est praeter exspectationem, cuius innumerabilia sunt exempla, vel Appi maioris illius, qui in senatu, cum ageretur de agris publicis et de lege Thoria et peteretur Lucullus ab eis, qui a pecore eius depasci agros publicos dicerent, "non est" inquit "Luculli pecus illud; erratis";—defendere Lucullum videbatur—"ego liberum puto esse: qua libet pascitur." Placet etiam mihi illud Scipionis illius, qui Ti. Gracchum perculit: cum ei M. Flaccus multis probris obiectis P. Mucium iudicem tulisset; "eiero," inquit "iniquus est"; cum esset admurmuratum, "ah," inquit "P. C., non ego mihi illum iniquum eiero, verum omnibus." Ab hoc vero Crasso nihil facetius: cum laesisset testis Silus Pisonem, quod se in eum audisse dixisset, "potest fieri," inquit "Sile, ut is, unde te audisse dicis, iratus dixerit." Adnuit Silus. "Potest etiam, ut tu non recte in
Abbreviated transcription (Latin):
scaurus Aemilius fecit plectit᷑ rutilius Ridẽt᷑
etiam discrepantia Quid hic abẽ isi res et
uirtus. Bella ẽ etiam familiaris reprchensio
quasi errantis ut cu obiurgauit albius gra¬
niu cu eius tabulis quidda ab albuctio pro¬
batu uideret et ualde absoluto sceuola gau¬
Deret neq intelligẽt contra suas tabulas essẽ
iudicat. Nuic similis ẽ etiam admonitio in
consilio dando fammiliaris ut cu patrono ma¬
lo cu uocem indicendo obstudiss suadebat
granius ut mulsum frigidu biberet simulac
Domum reddisset perdam inquit uocem sud
fecero melius est inquit ꝙͣ itum. Bellum etrã
etiamẽ tum quid tiuq sit consentaneu dicit᷑
ut cum scaurus nõ nulla hrẽt ĩuidia ex eo
qd̾ pugionis pomper locupletis homĩs bõ
sme tesfamẽto possederat sederetq ad uocatus
teo bestie tu fumuis quodda duceretur actu¬
sator .c. menius uide in quit scauit mortinis

Expanded text:
Scaurus; "Aemilius fecit, plectitur Rutilius." Ridentur Scaurus; "Aemilius fecit, plectitur Rutilius." Ridentur etiam discrepantia: "quid huic abest nisi res et virtus?" Bella etiam est familiaris reprehensio quasi errantis; ut cum obiurgavit Albium Granius quod, cum eius tabulis quiddam ab Albucio probatum videretur, et valde absoluto Scaevola gauderet neque intellegeret contra suas tabulas esse iudicatum. Huic similis est etiam admonitio in consilio dando familiaris, ut, cum patrono malo, cum vocem in dicendo obtudisset, suadebat Granius, ut mulsum frigidum biberet, simul ac domum redisset, "perdam" inquit "vocem, si id fecero": "melius est" inquit "quam reum." Bellum etiam est, cum quid cuique sit consentaneum dicitur; ut, cum Scaurus non nullam haberet invidiam ex eo, quod Phrygionis Pompei, locupletis hominis, bona sine testamento possederat, sederetque advocatus reo Bestiae, cum funus quoddam duceretur, accusator C. Memmius "vide," inquit "Scaure, mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
miseranda uisa sit. Ale quide hercule
illa ualde mouent stomacosa et quasi sub¬
morosa ridicła nõ cu amoroso dicuntur
Tum eni non sal sed natura tidet᷑ in quo
ut michi uidetur persalsu illud ẽ apud ne¬
uium Quid ploras pr̃ miru incante cõ¬
demnatus sum Huic generi quasi qͣriu
est ridiculi genus patientis ac lenti Ut
cum cato percussus eẽt ab co qui artam fe¬
rebat. cu ille diceret. caue rogauit nũqd
sa reprchensio ut ille siculus qui cuip̃tor
scipio patronu tause dabat hospitt suũ
hominẽ nobilem sed admoñ stultu q̃lo
inquit pretor aduersario mõda istu patͦ¬
num deinde michi nemines dederis
MNouent illa etiam que iectura explanais¬
longe aliter atq sunt. sed acute atq cõcinne
ut cum scaurus actusaret rutiliu ambitus cũ
ipẽ eẽt consul ftũs ille repulsa tulisset. et in
cius tabulis ostendẽt lrãs. A. f.P. R. idq dicẽ̾t
neutru illis lrĩs dedatan. Quid ergo inquit

Expanded text:
igna visa sit." Me tamen hercule etiam illa valde movent stomachosa et quasi submorosa ridicula, non cum a moroso dicuntur; tum enim non sal, sed natura ridetur; in quo, ut mihi videtur, persalsum illud est apud Novium: "quid ploras, pater?" "Mirum ni cantem: condemnatus sum." Huic generi quasi contrarium est ridiculi genus patientis ac lenti, ut, cum Cato percussus esset ab eo, qui arcam ferebat, cum ille diceret "cave," rogavit "num quid sa reprehensio, ut ille Siculus, cui praetor Scipio patronum causae dabat hospitem suum, hominem nobilem, sed admodum stultum, "quaeso," inquit "praetor, adversario meo da istum patronum, deinde mihi neminem dederis." Movent illa etiam, quae coniectura explanalonge aliter atque sunt, sed acute atque concinne; ut, cum Scaurus accusaret Rutilium ambitus, cum ipse consul esset factus, ille repulsam tulisset, et in eius tabulis ostenderet litteras A. F. P. R. idque diceret neutrum illis litteris declarari: "quid ergo?" inquit
Abbreviated transcription (Latin):
extulisse se ĩpotestate nõ fuisse ĩ solente ĩpe¬
tunia nõ septetulisse alii propter habundñ¬
tiam fortune ut opes et copie nõ superbie
ideant᷑ ac libidini. sed bonitati ac modera¬
tioni facultate et matetia dedisse Uirtus
aute que ẽ et per se ipã laudabilis et sime
qua nichil laudati potest tamẽ habet plu¬
tes partes quaru alia ẽ ad landationei ap¬
tior. Sunt eni alie uirtutes que iudent
inmoribus hominu quadam comitate
et benefitio posite. alie que ingenii aliqua
facultate aut animi magnitudie ac to¬
bore. Nam demẽtia iusfitia benigintio
fides fortitudo i periculis cõmunibuis
iocunda est anditu in laudationib. Omẽs
emi he urtutes nõ tam ipĩs qui eas isee¬
Hñt ꝙͣ generi hominu fructuosẽ putãt:¬

Expanded text:
extulisse se in potestate, non fuisse insolentem in peextulisse se in potestate, non fuisse insolentem in pecunia, non se praetulisse aliis propter abundantiam fortunae, ut opes et copiae non superbiae videantur ac libidini, sed bonitati ac moderationi facultatem et materiam dedisse. Virtus autem, quae est per se ipsa laudabilis et sine qua nihil laudari potest, tamen habet pluris partis, quarum alia est alia ad laudationem aptior; sunt enim aliae virtutes, quae videntur in moribus hominum et quadam comitate ac beneficentia positae; aliae, quae in ingeni aliqua facultate aut animi magnitudine ac robore; nam clementia, iustitia, benignitas, fides, fortitudo in periculis communibus iucunda est auditu in laudationibus; omnes enim hae virtutes non tam ipsis, qui eas habent, quam generi hominum fructuosae putant
Abbreviated transcription (Latin):
soleeinus totu hunc segregabant Iocu
ipĩ en greci magis legendi et delectatio¬
mosaut homuĩs alicur ornandi qͣ utilita¬
tifluui forensis causa landationes stilta¬
titauerũt quor sunt libri quibus themi¬
stodes Aristides. Agesilars. Spami nudur
shibppus Alexander aliiq laudant᷑ nit̃
taitontioes quibus inforo utimura
testimonĩ breuitate hñt nudam atq ĩ
dromitaro aut scribunt ad funebrem cõ
scripsit . e delius uł ut nos met ipĩ ot nadi
diti possius sit a nobis quoq tractatu
hic locus Perspicum e gitiuo qtr etati
homine optanda alia laudanda. Genus for
ma opes diuitie ceteraq que fortuna det
aut extrinsecus aut corpori non hñt inse
ueram laudem que deberi uirtuti uni laus¬
putatur sed tamen quod uirtus in earu reꝵ
usu ac moderatione maxime cerintꝰ. trac¬
tanda in laudatiomb etiam hec sunt natẽ
et fortune bona In quibus est sũ ma laus nõ

Expanded text:
soleremus, totum hunc segregabam locum; soleremus, totum hunc segregabam locum; ipsi enim Graeci magis legendi et delectationis aut hominis alicuius ornandi quam utilitatis huius forensis causa laudationes scriptitaverunt; quorum sunt libri, quibus Themistocles, Aristides, Agesilaus, Epaminondas, Philippus, Alexander aliique laudantur; nostrae laudationes, quibus in foro utimur, aut testimoni brevitatem habent nudam atque inornatam aut scribuntur ad funebrem contscripsit C. Laelius, vel ut nosmet ipsi ornandi laudare possimus, sit a nobis quoque tractatus hic locus. Perspicuum est igitur alia homine optanda, alia laudanda: genus, forma, vires, opes, divitiae ceteraque, quae fortuna dat aut extrinsecus aut corpori, non habent in se veram laudem, quae deberi virtuti uni putatur; sed tamen, quod ipsa virtus in earum rerum usu et moderatione maxime cernitur, tractanda in laudationibus etiam haec sunt naturae et fortunae bona; in quibus est summa laus non
Abbreviated transcription (Latin):
tes sidisplicet aut siẽ maliquo motii. sue
cupiditatisaut metus multitudo his quatu¬
ox causis totidem meditine opponũtur tũ
obuurgatio si ẽ auctoritas tum ad monitioqĩ
lemor obiurgatio tum promnisso si audierit
probaturos tum dep̃catio quod ẽ infiritat
sed nõ nũꝙ utile. Non nullo autor feco fa
citie prosunt et celeritas ad breue ⁊nqo
dictum nec sine dignitatt et drs lepore. ni¬
choil eni tam facile ꝙ multitudo atristitia
sepe et acerbitate cõmode et brenittisit
icute ad hularitate dicto deducit᷑ Erpo¬
sui fere ut potu uobis in utroq genere
soefaru que sequi solere que fugete que
spectire quaq onnĩo ĩ causis ratioẽ uer¬
sari .Nec illud tertiu laudationis ger
edifficile quod ego ĩitio qĩ a precepto
nrĩs secreuera. Sed et quia multa sunt
orõnum genera et grauiora et maiont
copis de quibui nemo fere preceperat et
pod nos laudatiomb nõ ita musteratiet

Expanded text:
res si displicet, aut si est in aliquo motu suae res si displicet, aut si est in aliquo motu suae cupiditatis aut metus multitudo. His quattuor causis totidem medicinae opponuntur: tum obiurgatio, si est auctoritas; tum admonitio quasi lenior obiurgatio; tum promissio, si audierint, probaturos; tum deprecatio, quod est infirmum, sed non numquam utile. Nullo autem loco plus facetiae prosunt et celeritas et breve aliquod dictum nec sine dignitate et cum lepore; nihil enim tam facile quam multitudo a tristitia et saepe ab acerbitate commode et breviter et acute et hilare dicto deducitur. Exposui fere, ut potui, vobis in utroque genere causarum quae sequi solerem, quae fugere, quae spectare quaque omnino in causis ratione versari. Nec illud tertium laudationum genus est difficile, quod ego initio quasi a praeceptis nostris secreveram; sed et quia multa sunt orationum genera et graviora et maioris copiae, de quibus nemo fere praeciperet, et quod nos laudationibus non ita multum uti
Abbreviated transcription (Latin):
genus quoq dicendi grandius quoddam
et illustrius ẽẽ adhibendu iudet Matiãq
pars orationis ad mouenda ẽ ad animoꝵ
motus nõ nũꝙͣ aut cohortatioẽ aut ꝯme¬
moratione aliqua aut in spem aut ĩ me¬
tum aut ad cupiditate aut ad głam conci¬
tandos. Sepe etiam temeritate iracundia
spe ĩuiria ĩuidia crudelitate reuocandos
Fit autem ut quia maxima q̃i orathoris
scena iideatur contionis natura ip̃a acl
omatius dicendi genus extitet᷑. Flabet
enim multitudo iim quandam talem ut
quc̃admoũm tybicen sine tubis canere sic o¬
rathor sine multitudine audiẽte eloquẽs
ẽc̃ nõ possit. Et cum sint populates multi¬
II. uatiiq lapsus uitanda ẽ aclamatio aduer¬
sa populi que aut orõnis peccato aliqͦ excitat᷑
si aspere si arrogant si turpiter si sordid si
quoquo animi uitio dictu eẽ aliquid uide¬
atur aut hominu offensione uł ĩuidia q̃
aut iusta c̃ aut excrinnãtioẽ atq fama aut

Expanded text:
genus quoque dicendi grandius quoddam genus quoque dicendi grandius quoddam et inlustrius esse adhibendum videtur; maximaque pars orationis admovenda est ad animorum motus non numquam aut cohortatione aut commemoratione aliqua aut in spem aut in metum aut ad cupiditatem aut ad gloriam concitandos, saepe etiam a temeritate, iracundia, spe, iniuria, invidia, crudelitate revocandos. Fit autem ut, quia maxima quasi oratoris scaena videatur contionis esse, natura ipsa ad ornatius dicendi genus excitemur; habet enim multitudo vim quandam talem, ut, quem ad modum tibicen sine tibiis canere, sic orator sine multitudine audiente eloquens esse non possit. Et cum sint populares multi variique lapsus, vitanda est acclamatio adversa populi, quae aut orationis peccato aliquo excitatur, si aspere, si arroganter, si turpiter, si sordide, si quo animi vitio dictum esse aliquid videtur, aut hominum offensione vel invidia, quae aut iusta est aut ex criminatione atque fama, aut
Abbreviated transcription (Latin):
cis opum potentie uectigaliu presidii
fructu utilitate metimur. Idemq ĩ tõ¬
moda contrarioꝵ: qui ad dignitatẽ ĩpel¬
let. maioꝵ exempla que erũt᷑. uł tu per¬
culo gloriosa colliget posteritatis ĩ mor¬
talem meõria augebit utilitate ex hn¬
De nasci defendet semperq eam tudis¬
itate ẽẽ cõuincta. Sed quid ficri pos¬
sit aut nõ possit quidq etia sit necte
uit nõ sit in utraq te maxime ẽ q̃rta¬
dum Inciditur enim om̃is deliberatio. si inte¬
lligitur non posse fieri.aut si necessitas affer¬
turꝰ. et qui id docunt non iudentibus aliis
is plurimu uidit Ad consilu arite dere .p.
dandum caput est nosce tem. pu ad dicẽdu
ueto probabilit᷑. nosse mores cinntatis quiqr
crebro mutant grniis quoq orõnis ẽ sẽpe
mutandu Et ꝙͣꝙͣ una fere uis est eloquẽtie
tamẽ quia sũma dignitas est ppli grauissiã
causa rer .pi. maxim motus multitudĩs

Expanded text:
cis, opum, potentiae, vectigalium, praesidi cis, opum, potentiae, vectigalium, praesidi fructum utilitate metimur, itemque incommoda contrariorum; qui ad dignitatem impellit, maiorum exempla, quae erant vel cum periculo gloriosa, conliget, posteritatis immortalem memoriam augebit, utilitatem ex laude nasci defendet semperque eam cum dignitate esse coniunctam. Sed quid fieri possit aut non possit quidque etiam sit necesse aut non sit, in utraque re maxime est quaerendum; inciditur enim omnis iam deliberatio, si intellegitur non posse fieri aut si necessitas adfertur; et qui id docuit non videntibus aliis, is plurimum vidit. Ad consilium autem de re publica dandum caput est nosse rem publicam; ad dicendum vero probabiliter nosse mores civitatis, qui quia crebro mutantur, genus quoque orationis est saepe mutandum; et quamquam una fere vis est eloquentiae, tamen quia summa dignitas est populi, gravissima causa rei publicae, maximi motus multitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
et honesti et diserti ut mẽte prouidere au¬
toritate probate ord̃e persuade̾ possit Atq
hec in senatu minore apparatu agenda st̃
Sapientis emẽ consiliu multisq aliis di¬
cendi relinquẽdo locus. Uitanda enaz est
ingenii ostentatioir ss. ispitio. contio tupͥ
omne iim orõnis auitate uarietatẽq
desiderat. Ergo insuadendo nichilẽ optabi¬
luis ꝙͣ dignitas Nam qui utilitate petit
nõ quid max̾ uelit suasor sed quid inter¬
dum magis sequat᷑ uidet. Nemo ẽ eni
presertim intam dara ciuitate quinpu¬
tet expetenda maxime dignitate sediũ
uincit utilitas plerũq cu subest ille tiõr
ca neglecta ne dignitate quide posse r̃¬
s mãs aut in illo ẽ utru sit utilius aut et
cu id cõuenit certatur utru honestati
põtius an utilitati consulendu sit. queq
pugnare interse sepe uidentur qui utili¬
tate defendit. enumerabit cõmoda pa¬

Expanded text:
et honesti et diserti, ut mente providere, auet honesti et diserti, ut mente providere, auctoritate probare, oratione persuadere possis. Atque haec in senatu minore apparatu agenda sunt; sapiens enim est consilium multisque aliis dicendi relinquendus locus, vitanda etiam ingeni ostentationis suspicio: contio capit omnem vim orationis et gravitatem varietatemque desiderat. Ergo in suadendo nihil est optabilius quam dignitas; nam qui utilitatem petit, non quid maxime velit suasor, sed quid interdum magis sequatur, videt. Nemo est enim, praesertim in tam clara civitate, quin putet expetendam maxime dignitatem, sed vincit utilitas plerumque, cum subest ille timor ea neglecta ne dignitatem quidem posse reminum sententias aut in illo, utrum sit utilius; aut etiam, cum id convenit, certatur, utrum honestati potius an utilitati consulendum sit; quae quia pugnare inter se saepe videntur, qui utilitatem defendet, enumerabit commoda pa