comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lunc procamo capillis suis suffrenata:
ad passionem dicitur: Et cum ad locum
passionis extra urbem ꝑuenisset. manib
suis uestem suam ip̃a sibi exuens. questio¬
nariis tradidit: sane precinctorium sibi
tantumm᷑ ꝓpudoris aspectu. ad tegumen¬
tum sui femoris reseruauit: Et cum me
quuleo inponeretur. extẽdit᷑ torquet᷑: fla¬
gellatur: et distensis menbris crescebat
tebatur: nulla poterat tormenta sentire:
sicr tanta supplicioꝵ atrocitate quieuit¬
ingeniosa crudelitas: eoamplius corpus
puelle deputatis duob militib utriq la¬
terib beatissime mr̃is. suppositis flaminaꝵ
facib iussit adur: et ꝑignis conburionem.
menbra censuit atrocitate deficere: Cuibe¬
ata martir eulalia adacta ludibrus torm̃¬
toꝵ: dixit: Quid tͥ prodest calpurniane ÷
ꝙ tue crudelitatis seuiciam. inme ex̾cere uo¬
liusti: Minas et supplicia tua ñ ꝑtimesco:
xͥanam me. et deo deuotam fateor Nota tͥ
sit tamen facies mea: ut dum ante tribu

Expanded text:
unc pro camo capillis| suis+ suffrenata ad passionem ducitur . et cum ad loco passionis| extra urbium peruenisset . manibus suis uestem suam ipsa| sibi exsuens . questionarius tradedit sane praecinctum| sibi tantummodo pro puduris aspectu + tegmine femoris ser| uabit. Et cum in aeculeo inpuneretur . extenditur . torquitur .| flagellatur . et distinctis membris . crescebatebatur . nulla poterat tormenta| sentire . nec tanta suppliciorum atrocitate quieuitingeniosa| crudilitas . eo amplius corpus puellae deputatis duobus militi| bus utriusque lateribus beatissime martyres suppositas flam| marum faucibus iusset aduri ut per ignis abustionem membrae censuit atrocitate dis“icere”| cui beata martyrio eulalia adacta ludibriis turmenturum| dixit Quid tibi prodiest . calpurnianus . quid tuae crudi| litatis seuicia in me exercire uoluisti minas et supplicia| tua non pertimisco cristiana me et deo deuotam facior . nota| tibi sit . tamen facies mea ut dum ante tribun
Abbreviated transcription (Latin):
deuocione sepelit᷑: Ad cꝰ sepulcrum uerati¬
cii qui positi incartere tenentur: ad ue¬
niunt et curantur: Mox ergo ubi posi¬
ta fuerat. donatus et felix santi actes¬
serunt: et qui inconfessione un amimes
fuerant. gloriose eiꝰ uestigia sequebant᷑:¬

Expanded text:
entia| sepellitur Ad cuius sepulturam uexaticii qui in carcerem tenen| tur adueniunt et curantur. Mox ergo ubi posita fuerat do| natus et felex sancti accesserunt qui et in confessione unani| mes fuerant et gloriosa eius uestigia pe
Abbreviated transcription (Latin):
Cognoscite fre̾s et ad mixabilem uirginis
passionem quã gloria geminata prouexꝰ
ad regnum÷ ut pͥmum hostem carnis
uinceret: post ea ad uersarium fidei su¬
ꝑaret: Incleuocione laudabilis. inconfessi¬
one mirabilis ÷ sexagesimum fructum uir¬
ginitatis claricate promeruit: centesimũ
ad epta est dignitate martirii Ut prioꝵ
merita decoraret. presentes armauit ad
ficdem: et posteris credulitatis exempla
monstrauit. Regnante domino n̾r̃o ih̾ii

Expanded text:
tres et| admirabilem uirginis passionem quam gloria aeterna| prouexit ad regnum ut primam hostem carnes ueneret post| aduersarium fidei superaret. In deuotione laudabilis. In| confessione felicior Sexagensimum fructum uirginitatis| claritate promeruit Centesimum adepta est| dignitate martirii . ut priorum merita| decoraret praesentis armauit ad fidem| et posteris credulitatis exempla monstrauit.| Regnante domino nostro ih
Abbreviated transcription (Latin):
uabat: Nouerat enim animam suã
tentlebat: quam desiderati palmã
martirii. inuenturam se felicius con¬
gaulebat: Papa uero ip̃iꝰ erat nomi¬
ne liberius Hunc beata eulalia hi¬
bebat patrem: Igitur cum abscele¬
ratissimo calpurniano. xͥanis ꝑsetu
dies suꝑ uenisset: fortuitu eulalia
beatissima ciuis et incola ꝓuincie
lusitanie. cum paulo longius ab
urbe miliario tricesimo fere et ot¬
tauo. ultra emeritam uillamꝰ. egͥs¬

Expanded text:
uabat.| Vouerat enim animam suam uabat.| Vouerat enim animam suam tendebat . quam desiderati palmam martyrii inuen| turam se filicius congaudebat. Papas uero ipsius erat| nomine Liberius . hunc beata eulalia habibat+ patrem.| Igitur cum ab sceleratissimo calpurniano cristianis perdies superuenisset .| fortuitu eulalia beatissima ciuis et incola prouintiae| lusitaniae cum paulo longius ab urbe miliario trecensi| mo fere et octabo ultra emerita uilla e
Abbreviated transcription (Latin):
popłs et infinita est multitudo que pro x
nomine crudelissimam mortem et̾ne uite
compendiis gestientes: animo sunt robu¬
stiore congressi: Interquos beatissima mar¬
tir eulalia. deuictorie felicitate inxͦ confi¬
dens: secura sumiũ truimphi apicem. mar¬
tirii certamen ad grediens: palmam dig¬
nam promeruit: Que nullis blandim̃tis
induta: nullis suasionib prouocata: an¬
tiquum ueteratorem cum suis artibus glo¬
riosa calcauit: Hec ergo uirgo beatissi¬
ma. sc̃imonialis puella. deo timorata at¬
q matͥmonialiter edocta annoꝵ cirtit̾¬
treclecu: mente et corpore casta: religio¬
ip̃is ruclimentis infancie ut fateret᷑
xp̃m amplius quam negaret: et in¬
diuisam trinitatẽ que deus est. men¬
tis integritate confiteret᷑ ÷ nichilq
aliud int̾ioris hominis officio ꝑage¬
instancia deseruiret: Que martif.
dum adolescencie annos fuisset in
gressa. maiori credulitatis cultu ro¬
buistior: fidem quam sancta deuo¬
cione conceperat animo forciori ser¬

Expanded text:
pulus et infinita est multitudo que pro| christi nomine crudelissimam mortem aeternae uitae | conpendiis gescientes animi sunt robuscione congressi .| inter quos beatissima martyr . eulalia de uicturiae| felicitate in christo confidens secura summum triumpha| tricem martyrii certamine adgrediens palmam|  digna promeruit. Quae nullis blandimentis| inducta . nullis suasionibus prouocata anticum uetera| torem cum suis artibus gloriosa calcauit. Haec ergo uirgo| beatissimam sanctimonialis puella deo timorata atque matri| monialiter edocta annorum circiter XIII mente et| corpore casta. Relegioipsis rudi| mentis infantiae ut fateretur christum amplius quam nega| ret . et indiuiduam trinitatem quę deus est mentis integri| tatem confiteritur. Nihilque aliud interiores hominis of| fitio perageinstantia diserui| rit. Quae martyr dum aduliscentiae annos fuisset in| gres\s/a maiore credulitates . cultu rubuscior. Fidem quam| sancta deuotione conceperat animo forciore se ser
Abbreviated transcription (Latin):
dum portam ciuitatis illius. mag¬
nis secum turbis euntib introiret ⁊
leprosum miserabili facie horrentib
cunctis osculatus est atq benedixit.
statim q ab om̃i malo est emundatꝰ.
Postera clie ad eccł̾iam ueniens nitẽ¬
ti cute: grͣas prosanitate quam rece¬
perat. agebat. Sed nec hoc p̾tereun¬
dum est: ꝙ fimbrie uestim̃ti eiꝰ cili¬
cio q detracte. crebras suꝑ infirman¬
tib egẽre uirtutes. Iam cum aut di¬
gitis illigate. aut collo indite sunt:¬
ꝑsepe abegrotantib morbos effuga¬
Rbori. autem uir p̾fectorius
scĩ admodum et fidelis inge¬
nii: cum filia eius grauissime quas¬
tanis fẽbrib ureret᷑ ⁊ eplam marci¬
ni que casu adeum delata fuerat. pec¬
tori puelle inp̃o accensu ardoris inseriz¬
it: statim q fugata febris est. Que
res apud arboꝵ intantum ualuit:
ut statim puellam deo uoueret: et
ꝑpetue uirginitati dedicaret. ꝓfectus¬
q ad martinum puellam ei presens.
obuirtutum eius testimonium. que

Expanded text:
dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaArborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quatanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nauerit: nec mori timuerit : nec uiue¬
re recusauerit.
taq cum iam ꝑaliquot dies ui febri¬
umi teneret᷑: non tamen adei oꝑere cessa¬
bat: Pnos inoracionib et uigliis. fa¬
tiscentes artus sp̃ui seruire cogebat: no¬
bili illo stratu suo. incinere et cilicio re¬
cubans. Et cum a discipulis rogaret᷑
ut saltem uilia sibi sineret stramenita
supponi: non decet inquit filii xp̃ia¬
num. nisi incinere mori. Ego si aliud
uob̾ exemplum relinquo: ip̃e pecca¬
ui. Oculis ac manib incelum semꝑĩ
tentis̃: inuictum ab oracione sp̃mñ
relaxabat:
t cum apresbit̾is qui tum ad
eum confluxerant rogaretur.
ut corpusculum saltem lateris mutat̃o¬
ne releuaret: sinite inquid. sinite me fĩs.
celum pocius respicere quam terram ut
suo iam itin̾e iturus ad dñm spiritꝰ diri¬
gatur. Hec locutus: diabolum uicdit ꝓpe
assistere. Quid hic inquit asstas cruen¬
ta bestia: Nichil inme funeste reperies:

Expanded text:
nauerit, nec mori timuerit nec uiuenauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies:
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc populo tuo sum necessarius ⁊ nõ
recusso laborem: fiat uoluntas tua. Nli¬
mirum inter spem amorem q positus:
dubitauit pene quid mallet: quia nec
hos deserere ÷ nec axp̃o uolebat diucius
separan. Iucha tanea liuotos suo ponts
aut uoluntati relinquens: totũ cñi
atbitrio potestatiq cõmittens. Non ne¬
Grauis quidem est domine corpores pug¬
na milicie: et iam satis est quod hucus¬
q certaui. Set si ad huc ineodem labore.
ꝑcastris tuoꝵ stare me precipis: non re¬
cusso nec fatiscentẽ causaboꝵ etatem.
Munia tua deuotus implebo: sub signis
tuis quo ad ip̃e uisseris militabo. Et ꝙͣ¬
uis optata sit senimissio post laborem:
est tamen animus uictor annoꝵ: et
cedere nescius senectuti. Acsi iam par¬
cis etati bonum mͥ est domine: fiat¬
uoluntas tua. Hos uero ꝓquib timeo:
ipecustoclias. Ouirum ineffabilem. nec
labore uictum. nec morte uincentlum:.
qui innullam se partem ꝓnior ineli¬

Expanded text:
adhuc populo tuo sum necessarius, non adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens, grauis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior incli
Abbreviated transcription (Latin):
mine. montes siluas q pecierunt: Nõ
sine ad miracione multoꝵ. qui tantã
inmartino uirtutem uiderent ut etiã
auib imperaret:¬
liquandiu ergo inuico illo
uł in eccł̃ia ad quam ierat cõ¬
moratus ÷ pace inter cłicos restituta. cum
iam ad monast̾ium regrecli cogitaret. ui¬
rib corporis cepit repente destitui Com¬
uocatis q discipulis. indicat seiam re¬
solui. Tum uero meror et luctus om̃iume
uox una plangencium. Cur nos pater
deseris ÷ aut cui nos desolatos relinquis:
Inuadent enim gregen tuum lupi ra-¬
paces Et quis eos ꝯmorsib nr̃is ꝑcusso
pastore ꝓhibebit: Scimus quidem desi¬
derare te xp̃m: s salua tͥ sunt tua pre¬
mia nec dila ta minuent᷑: nr̃i pocius mi¬
serere quos deseris.
Unc ille motus his fletib. ut
Itotus semꝑ in domino miscd̃ie
uiscerib affluebat: Lacrimas¬
se ꝑhibetur. Conuersus q ad dñm: hac
tantum flentib uoce respondit. Dñe si

Expanded text:
mine, montes siluasque petierunt, non mine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si
Abbreviated transcription (Latin):
ris imminere. Interea causa extitit: qͣ¬
condatensem diocesim uisitaret. Nam
clericis inter se eccłie illius discordantib
pacem cupiens reformare: licet finem
dierum suoꝵ non ignoraret ÷ ꝓficisci
tamen ob istius modi cãm ñ recusauit:
Bonam hanc uirtutum suaꝵ consump¬
macionem existimans. si pacem eccl̃ie red¬
ditam reliquisset.
ta profectus cum suo illo ut semꝑ. frequẽ¬
tissimo discipuloꝵ scissimo q comitatu:
mergos influmine conspicat᷑ piscium
predem sequi ÷ et rapacem ingluuiem.
assiduis urgere capturis. forma inquid
hec: demonum est. Insicdliant᷑ incautis :
capiunt nescientes: captos deuorant:
ex saturari q non queunt deuoratis. Im¬
perat deinde potenti uirtute uerborum.
ut eum cui innatabant gurgitem relĩ¬
quentes aridas peterent desertas q regi¬
ones. Eonimirum circa aues illas usus
impio÷ quo demones fugare consue¬
uerat. Ita grege facto. om̃es inunũ
ille uolucres congregate ⁊ relicto flu¬

Expanded text:
ris inminere. interea causa extitit, qdacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flu
Abbreviated transcription (Latin):
cilicio tectum: quis cinerib crederet in¬
nis gloria. et natura demutate carnis
ostensus est:¬
am uero inobsequium funeris credi
non potest: quanta hominũ multi¬
tudo ꝗuienerit. Tota obuiam corpors
ciuitas ruit: cuncti ex agris atq ui¬
cis. multi q ex uicinis etiam urbib
affuerunt. Oquantus uictus om̃iñ:
quanta prccipus merencum la¬
menta monachoꝵ: qui eo die fere ad
duo milia conuenisse dicunt᷑: Speci¬
alis martini gloria: cuius exemp¬
lo in dñi seruitute stirps tanta fructi¬
ficauerat. Agebat nimirum ante se
pastor extinctus greges suos. sc̃e illius
muttitudinis pallidas turbas. agmina
palliata: et aut emeritoꝵ laboꝵ se¬
nes: aut iuratos xp̃i insacramenta tiro¬
nes Tum uirginum chorus fletu ab¬
stinens pre pudore: cum letanclum
dissimulabat gaudio qd̃ dolebat.
Siquidem fides flere ꝓhibebat: gemitĩ
extorquebat affectus. Et enim tam e¬
rat sancta de illius gloria exultat̃o: ꝙͣ
pia demorte confusio. Ignosceres flen

Expanded text:
cilicio tectum, quis in cineribus crederet innis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam pia de morte tristitia. ignosceres flen
Abbreviated transcription (Latin):
aulinus uero beatus. nolane
urbis ep̃c. post scriptos uersus
xus est quinq libris : illa comprehen¬
dit miracula. que post euis gesta sũt
transitum: id est in sexto oꝑis sui libͦ.
Ait enu. Cum energumini ꝑcancellos
basilice aereo ueherentur uolatu: et se¬
peinputeum qui inip̃a habetur basi¬
lica. inpulsu demonis iactarent᷑: ab¬
stracti exinde. illesi ppłis spectantib st̃
resumpti. Idq in eodem puteo et nr̃is tẽ¬
porib uidimus gestum.

Expanded text:
aulinus quoque beatus, Nolanae urbis episcopus, post scriptos 1001 vexus est, quinque libros, illa comprehendit miracula quae post ejus gesta sunt transitum, id est, in sexto operis sui libro. Ait enim: Cum energumeni per cancellos basilicae veherentur volatu aereo, et saepe in puteum qui in ipsa habetur basilica, impulsu daemonis jactarentur abstracti, exinde illaesi, populis spectantibus, sunt resumpti. Idque in eodem puteo, et nostris temporibus vidimus gestum.
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem conseruum meum
fortunatum prb̃rm. retulisse cominemo¬
ro: Quidam mnitalia dum ueneno pu¬
stule ꝑuasus in discrimine sic ageret᷑.
ut uiuere desperaret: abaliquib inter¬
rogat. ad templum beati martini qͥs
fuerit: Tunc quidam exastantib as¬
stat se fuise. fequinit egatai qud
inde ꝓbenenelictione deculerit. Quine¬
gat sealiquid presumpsisse. Quem ite¬
rum interrogat. qua tunc ueste indutꝰ
sit: cum adtemplum scm̃ occurterit:
Respondit: ea quam suꝑ se ip̃o temꝑe
utebat᷑. Tunc abscisam fidelicer indu¬
menti particulam: imposuit suꝑ pustu¬
iam. Mlox ut egri menbra tetigit: uul¬
nus pustule. ueneni uim ꝑtlidit. Que
tali medicamine. et uirtutem sancti ꝓ¬
tulit: et infirmum refert in colum̃e.
Hanc apd italos asserens specialẽ
iugere medelam: ut siquis pustule
ꝑcuciatur uulnere. ad ꝓpinquum qd̃
fuerit beati martini oratorium Habe
aut palliolis que pendent deparietib.
quicquid raptum fuerit. si egero suꝑ¬

Expanded text:
rabilem conservum meum Fortunatum presbyterum retulisse commemoro. Quidam in Italia, dum veneno pustulae pervasus in discrimine sic ageretur, ut vivere desperaret, aliquos interrogat ad templum beati Martini quis fuerit. Tunc quidam ex astantibus asserit se fuisse. Requirit aegrotus quid inde pro benedictione detulerit. Qui negat se aliquid praesumpsisse. Quem iterum interrogat qua tunc veste indutus sit, cum ad templum Sancti occurrerit. Respondit, quod ea qua super se ipso tempore utebatur. Tunc abscissam fideliter indumenti particulam imposuit super pustulam. Mox ut aegri membra tetigit, vulnus pustulae veneni vim perdidit: quae tali medicamine et virtutem 1017 Sancti protulit, et infirmum refert incolumem. Hanc apud Italos asserens specialem vigere medelam, ut si quis pustulae percutiatur vulnere, ad propinquum quod fuerit beati Martini oratorium habeaaut palliolis, quae pendent de parietibus, quidquid primum raptum fuerit, si aegro sup
Abbreviated transcription (Latin):
consumit gallicas mularum pena: a¬
stigias: tota rapitur silua de proximo:
trabib iumenta tundunt᷑: s nichil
penitus seue manus agebant ÷ uno
atq eodem inloco. stabant fixa simu¬
lacra. Quid agerent infelices homi¬
nes nesciebant: nec iam ultra dissimu¬
lare poterant: quin quamlib brutis
pectorib agnoscerẽt diuino numine se
teneri. Tandem ergo inse regressi: cepe¬
runt querere quis ille ẽẽt: quem in
eodem loco. ante paululũ cicidissẽt:
Cum ꝑcunctantes: cognoscunt. exui¬
antib. martinum a se tam crudeliter
uerberatum. Tum uero apparere om̃t¬
b causa manifesta: nec ignorare iam
poterant quin obillius uiri iniuriã
tenerent᷑: Igiur om̃s rapidis nos pas
ti pudore confusi fl̾entel et puluere

Expanded text:
consumit Gallicas mularum poena maconsumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontantes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos pass ac meriti, pudore confusi, flentes et puluere
Abbreviated transcription (Latin):
miscuerunt: Dumq egre expediunt᷑:
moram fecere ꝓperantib. Qua ꝑmoti
miuria militantes: precipitatis inter¬
ram saltib. se clederunt. Deinde mar¬
tinum flagris ac fustib urgere cepe¬
runt: Cum quidem ille mutus et in¬
credibili paciencia prebens terga cpe¬
dentib ÷ maiorem in saniam infeli¬
cib cõmoueret: magis exhoc furen¬
tes. ꝙ ille quasi non senciens uerbe¬
consecuti cede cruentũ. atq uniuer¬
sa corporis parte laniatũ: cum exani¬
mis interra procubuisset inuenimus
Statim q eum a sello suo imposuimꝰ:
ac locum cedis illius execrantes raptĩ
abire ꝓperauimus. Interea illi regres¬
si ad redam suam furore saciato: agi
qͦ ire ceperant. iumenta precipiunt.
Que cum om̃ia solo fixa ac si enea rigu¬
issent: tollentib alcius uocem magi¬
stris: flagris hinc atq inde resonanti¬
b nichil penitus mouebant᷑. Consur¬
gunt deinle pariter om̃es inuerbera:

Expanded text:
miscuerunt: dumque aegre expediuntur, miscuerunt: dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbeconsecuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera:
Abbreviated transcription (Latin):
uidimus uenenum ex om̃i parte reuo¬
catum. ad marcini cligitum eucurris¬
se. Deinde ꝑillud ulceris foramen exi¬
gumi tea urtis sipase cum sagui¬
ne: ut solet exuberib capraꝵ aut oui¬
um pastoꝵ manu pressis. longua
linea copiosi lactis effluere: puer sur¬
rexit incolumis: Nlos obstupefacti
tante rei miraculo: id qd̃ ipsa coge¬
bat ueritas fatebamur: non ẽẽ sub
celo qui martinum possit imitariz
Cum sequenti itidem tempore. iter
cum eodem dum dioceses uisitat a¬
gebamus: nobis nescio qua necessi¬
tate. remorantib. aliquantulum il¬
le ꝓcesserat. Interim ꝑaggerem pu¬
blicum: plena militantib uiris fis¬
calis reda ueniebat. S ubi martinũ
inueste hispida. nigro et pendulo
pallio circumtectum. contigua dela-¬
tere iumenta uiderunt: paululum
inpartẽ alteram pauefacta heserunt.
Deinde funib implicatis ꝓtentos il¬
los quib ut sepe uidistis. misera il¬
lam animalia conglobant᷑: ordines

Expanded text:
uidimus uenenum ex omni parte prououidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari. Consequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis protentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines
Abbreviated transcription (Latin):
erilem fere tempus cũ euan¬
cius auunculus meus tur li¬
pet scłi negociis occupatus. tamen ad¬
modum xp̃ianus. grauissima egri¬
ucline extremo mortis ꝑiculo cepiss
urgeri: martinum euocauit: uec
cunctatus ille ꝓperauit. Prius tamen
quam medium uie spacium ur be¬
atus euolueret: uirtutem adueni¬
entis sensit egrotus: recepta q ꝯti¬
nuo sanitate. uenientib nobis. ob¬
uiam ip̃e processit. Altera cdie redire
cupientem: magna prece detinuit.
Cum interim unum efamilia puerũ
letali ictu serpens ꝑtulit: quem iam
exanimem ui ueneni ip̃e euancius su¬
is humeris illatum. ante pedes sancti
uin nichil illi imposibile confisus. ex¬
posuit. Iam q se malum serpentis:¬
ꝑ om̃ia membra diffuclerat: Cerneres
om̃ib uenis inflatam cutem: et adu¬
tris instar censa uitalia. slartinus por¬
recta manu uniu̾sa pueri menbra
ꝑtractans: digitum ꝓpe ip̃m uiil¬
nusculum quo bestia uirus infude¬
rat fixit. Tum uero mira dicturus sũ

Expanded text:
er idem fere tempus cum Euanthius auunculus meus, uir licet saeculi negotiis occupatus admodum Christianus, grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum —
Abbreviated transcription (Latin):
cente: cdeuota ualde et fide plena. uenit
aduenerabile templum beati martini an¬
tistitis. Erat audem non solum ut dixi¬
mus ceca: setiam toto corpore uulneri
eius putredo cum pustulis: et erat mi¬
serabili facie. et horribilis adudendum:
ut tanquam leprosa putaretur apopulo.
Cumq palpanclo dieb singulis ad edem
gloriosi presulis cursitaret: post tres fe¬
re annos stante ea ante sepulerum aꝑti
sunt oculi eius. itaut cunctacdare ꝓspic̾et:
amoto q om̃i lãguore menbroꝵ. sicca

Expanded text:
cente, devota valde et fide plena, venit ad venerabile templum beati Martini antistitis. Erat autem non solum, ut diximus, caeca, sed etiam toto corpore ulceribuejus putredo cum pustulis, et erat miserabili facie, et horribilis ad videndum, ut tamquam leprosa putaretur a populo. Cumque palpando diebus singulis ad aedem gloriosi Praesulis cursitaret, post tres fere annos, stante ea ante sepulcrum, aperti sunt oculi ejus, ita ut cuncta clare prospiceret. Amotoque omni languore membrorum, a
Abbreviated transcription (Latin):
monaclꝰ fẽs: stucliose iutam alioꝵ
religiosius uiuentium emulabat᷑ :
ĩmo ip̃e sic religiom ꝑ oĩa seruiebat.
ut quisquisreliose intotatemp̃a ꝯ¬
satis inueniret qd̃ imitaret᷑. Et ita
ꝑtͥennuum de die incliem semꝑ in
meliꝰ ꝓficiens: magnꝰ et honorandus
habebat᷑. Un̾abili aũt lanfranco. ĩ
cadom̃sis cenobii regim̃ assũpto:
ip̃e pͥoris officio fc̃s est. Sicq deo ser¬
iuencli ampliore lib̾tate potitꝰ totũ
se. totũtempꝰ suum in illiꝰ obsequio
expend̾e: scłm ⁊ cuncta negotia eiꝰ
mou̾e. fc̃mq est ut soli deo celestib¬
q disciplinis iugit᷑ ocenpatꝰ intm̃¬

Expanded text:
tudiose vitam aliorum religiosius viventium aemulabatur. Imo ipse sic religioni per omnia serviebat, ut quisquis religiose in tota ipsa csatis inveniret quod imitaretur, et ita per triennium de die in diem semper in melius proficiens, magnus et honorandus habebatur. 9. Venerabili autem Lanfranco in Cadomensis coenobii regimen assumpto, ipse prioris officio functus est, sicque Deo serviendi ampliore libertate potitus, totum se, totum tempus suum in illius obsequia expendere, saeculum et cuncta negotia ejusmovere. Factumque est ut soli Deo, coelestibusque disciplinis jugiter occupatus, inta
Abbreviated transcription (Latin):
serit. q̃ fiebant ꝑ tot obstacula corꝑe¬
is ocłis posse uid̾e. Hinc pespicatiori in¬
t̾uis sap̃ie luce ꝑfusus: mores oĩs sexꝰ
et etatis. ita discretis rõne monstrante
penet᷑uit ⁊ ut eum palam inde tractã¬
tem adu̾teres. ciuiq sui cordis archa¬
na reuelare. Origines insr̃ et ip̃a
ult ita dicam semina atq raclices nͨne
ꝓcessus õium uͥtutum ac uicioꝵ de¬
tegebat ÷ ⁊ quẽadmod̃ uł hecadipisci.¬
uel ħ deuitariant de iuinci possent: lu¬
ce clarius edocebat. Tantam aũt oĩs
boniꝯsilii uim in eo eluc̾e c̾n̾es: ut
ortationib fu̾it sr̃uacuum est dic̾e.
cumillum semꝑ in ip̃is infatigabi¬
leni. õs ferme auelientes ꝯstet fatigas

Expanded text:
serit quae fiebant per tot obstacula corporeserit quae fiebant per tot obstacula corporeis oculis posse videre. 10. Hinc perspicaciori interius sapientiae luce perfusus, mores omnis sexus et aetatis ita discretionis ratione monstrante penetravit, ut eum palam inde tractantem, adverteres cuique sui cordis arcana revelare. Origines insuper et ipsa, ut ita dicam, semina atque radices, nec non processus omnium virtutum ac vitiorum detegebat, et quemadmodum vel haec devitari aut devinci possent luce clarius edocebat. Tantam autem omnis boni consilii vim in eo elucere cerneres, ut hortationibus fuerit, supervacuum est dicere, cum illum semper in ipsis infatigabilem omnes ferme audientes constet fatigas
Abbreviated transcription (Latin):
in solulutas de diuinitate dei ⁊ nr̃a
fide q̃stiones d̾o reẜante ꝑspic̾et ac ꝑ¬
spectas enodaret. aꝑtisq rõnib q̃ di¬
cebat rata et catholica ẽẽ ꝓ baret. Di¬
uinis namq scͥpturis. tantã fidẽ
habebat ut indissolubili firmitate
cordis cred̾et. nichil ieis ẽe ꝙ solide
multa caligine tecta lat̾e̾. Contigit
lecto iac̾et: et meditando secũ rima
et futura qͣi p̾sentia olim agnou̾int.
et indubitant̾ eacdicto uł scͥpto ꝓ¬
tulerint. Et ecce cum in histotꝰ esset.
et ea intellig̾e magnope desid̾aret :
rii monachos qͦꝵ hoc officium erat.
ꝓ apparatu matutinarũ altare. et
alia loca ec̃ce cͥconeuntes lumina¬
ria accendentes et ad ultimũ unũ
eoꝵ sumpta inmanib corda ꝓ exci¬
tandis fr̃ib scillam pulsantem: Ad
cꝰ sonitum ꝯuentu fr̃m de lecco sur¬
gente: miratꝰ de re est q̃ accid̾at. Cõce¬
pit gͦ apd̾ se deo leuissimũeẽ ꝓphis in
sp̃u uentura monstrare: cum sͥ ꝯces¬

Expanded text:
insolitas de divinitate Dei et nostra fide quaestiones, Deo reserante perspiceret, ac perspectas enodaret, apertisque rationibus quae dicebat rata et catholica esse probaret. Divinis namque Scripturis tantam fidem adhibebat ut indissolubili firmitate cordis crederet nihil in eis esse, quod solidae multa caligine tecta latere. Contigit lecto jaceret, et meditando secum rimaret futura, quasi praesentia, olim agnoverint, et indubitanter ea dicto vel scripto protulerint. Et ecce cum in his totus esset, et ea intelligere magnopere desideraret, drii monachos, quorum hoc officium erat, pro apparatu matutinarum altare et alia loca ecclesiae cicumeuntes, luminaria accendentes, et ad ultimum unum eorum sumpta in manibus chorda pro excitandis fratribus scillam pulsantem, ad cujus sonitum conventu fratrum de lectis surgente, miratus est de re quae acciderat. Concepit ergo apud se Deo levissimum esse, prophetis in ritu ventura monstrare, cum sibi conces
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m aduentꝰ sui causas ei ex ponũt.
quid inde sentiat q̃rt̃. Nec mora. Mo¬
nachicꝰ ordo p̾cet̾is laudat᷑. eiꝰq ꝓpo¬
audiens et approbans: omissis alus
scło relicto becci fc̾s est monachꝰ anno

Expanded text:
episcopum adventus sui causas ei exponunt, episcopum adventus sui causas ei exponunt, quid inde sentiat quaerunt. Nec mora, monachicus ordo prae caeteris laudatur, ejusque propoaudiens et approbans, omissis aliis, saeculo relicto, Becci monachus
Abbreviated transcription (Latin):
arium unum de mille. uideł p̾fatũ
lanfrancum eligens: uenit ad eũ.
inlicans uoluntatem suam ad tͥa
lictis se uelle ten̾e. Que tͥa sic expo¬
suit ei: Aut enimi inqͥt fĩ monachꝰ
nolo: aut heremicultoreẽ desidero:
ex inde ministrare si ꝯsultis cupio.
Iamenim p̃rilliꝰ obierat: et tota ħe¬
clitas ad illũ respiciebat. In his inꝙͣ
tͥb uoluntatem meam clñe lafran¬
ce fluctuare sciatis: s p̾cor ut me
in hoꝵ potissimo stabiliatis. Biffert
lanfrancꝰ sententiam ferre. suadet¬
q negotium ad uen̾abił marilii
magis referre. Ad quiescit anselmꝰ
ꝯsilio: et comitatꝰ lanfranco. ponti¬
ficem petit. Tanta aũt uis deuotio¬
nis. pectꝰ anselmi tẽ possidebat ⁊ tm̃¬
q ueri consilii lanfranco in ẽẽ crede¬
bat: ut cum rochomagum petentes
ꝑ magnam q̃ sr̃ leccum ẽ siluam ꝑ¬
g̾ent. si lanfrancꝰ eiclic̾et in hac sil¬
ua mane ÷et ne dum uxis. hinc
exeas caue: ꝓcullubio ut fatebat᷑
imꝑata seruaret. ꝑuenientes gͦ ad

Expanded text:
arium unum, de mille videlicet praefatum Lanfrancum eligens, venit ad eum, indicans voluntatem suam ad trialictis, se velle tenere. Quae tria sic ei exposuit. Aut enim, inquit, monachus fieri volo, aut eremi cultor esse desidero, exinde ministrare, si consulitis, cupio. Jam enim pater ejus obierat, et tota haereditas ad illum respiciebat. In his, inquam, tribus voluntatem meam, domine Lanfrance, fluctuare sciatis, sed precor ut me in horum potissimo stabilitatis. Differt Lanfrancus sententiam ferre, suadetque negotium ad venerabilis Mauriliimagis referre. Acquiescit Anselmus consilio, et comitatus Lanfranco pontificem petit. Tanta autem vis devotionis pectus Anselmi tunc possidebat, tantumque veri consilii Lanfranco inesse credebat, ut cum Rothomagum petentes, per magnam quae super Beccum est silvam pergerent, si Lanfrancus ei diceret, in hac silva mane, et ne dum vixeris hinc exeas cave, procul dubio ut fatebatur imperata servaret. Pervenientes ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ebat.: ad debat᷑ ad ħ parsanaxima
noctis. Pret̾ea libros qͥañ id t̃ꝑis
nimis corrupti uͥq t̾raꝵ erant. no¬
cce corrigebat scis meditationib
insistebat: exꝯtemplatione sũme
b̾itudinis et desid̾io iute ꝑhenius
ĩmensos lacͥmaꝵ imbres effunde
flebat: et iuix parumañ noct᷑nas
habebat: det d̾s ad emulationem
p̾latoꝵ posse qͥduelmodicũ dicr
Cum pͥmumgͥ pͥor fc̃s fuisset: qͥdã

Expanded text:
ebat, addebatur ab hoc pars maxima ebat, addebatur ab hoc pars maxima noctis. Praeterea libros, qui ante id temporis nimis corrupti ubique terrarum erant, nocte corrigebat, sanctis meditationibus insistebat, ex contemplatione summae beatitudinis et desiderio vitae perennis immensos lacrymarum imbres effundebflebat, et vix parum ante vigilias habebat, det Deus ad aemulationem praelatorum posse quid vel modicum dici. Cum primum igitur prior factus fuisset, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ueram uitam ꝑtinet incunctant̾ cõ¬
firmemꝰ. sñ mñdatio posse dici de illo.
Inhis leue est leccorem adu̾tere: eum
de m̃sadomini ñ sine qͦdam p̾sagio
ꝑ uisum iam olim refeccum pane
clico or̃onib acq uigiliis: meliꝰ estuno
silere qmͣ loqͥ. Qd namq de illiꝰ ieui¬
nio dic̾em cum ab initio pͥoratꝰ fui
tanta corpꝰ suum mecdia mac̾auerit:
ut ñ solum om̃is illecebragule penitꝰ
in eo pꝰ mod̾ extunicta sit. s nec fam̃
siue delectationem comedencli ꝓ
quauis abstinentia. ut dr̃e ꝯsue¬
ut alis hõies s oĩo parce: sciens cor¬
um et petitionem amicoꝵ suoꝵ scͥ¬
ptas edidit: qua sollicitudine. qͦ
timore. qua sꝑe. qͦ amore. elms sc̃os
eiꝰ int̾pellau̾it. nec ne int̾pellandos
docuerit: satis est et me tacente iu¬
d̾e. Sit mͦ quieis pre intendat: et
sꝑo q cordis eiꝰ affeccum suũq pro¬
fectum in illis et ꝑ illas gaudens
ꝑcipiet. Qd de ingilus: Tõtꝰ dies ĩ
Danclis ꝯsilus sepissime ñ suffici¬

Expanded text:
veram vitam pertinet, incunctanter confirmemus sine mendacio posse dici de illo. In his leve est lectorem advertere, eum de mensa Domini, non sine quodam praesagio, per visum jam olim nitido refectum pane dico, orationibus atque vigiliis, melius aestimo silere quam loqui. Quid namque de illius jejunio dicerem, cum ab initio prioratus sui tanta corpus suum inedia maceraverit, ut non solum omnis illecebra gulae penitus in eo postmodum exstincta sit, sed nec famem sive delectationem comedendi pro quavi abstinentia, ut dicere consueut alii homines, sed omnino parce, sciens corum et petitionem amicorum suorum scriptas edidit, qua sollicitudine, quo timore, qua spe, quo amore Deum et sanctos ejus interpellaverit, nec non interpellandos docuerit, satis est et me tacente videre: sit modo qui eis pie intendat, et spero quia cordis ejus affectum, suumque profectum in illis et per illas gaudens percipiet. Quid de vigiliis? Totus dies in dandis consiliis saepissime non suffici
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝓcibo tibi sulpici in aurem loquar
ne gallus hocaudiat. septem tantum
caricis sustentari. Interea sancto uiro ut
ex iurtute honor: ita exhonore uanitas
cepit obrepere. E malum ille ubi primĩ
porut nise sentres grasit. aiu ma¬
tum q discutere conatul est: Sed repel¬
li penitus. uł tacita consciencia uani¬
tas. ꝑ seuerante uirtute non potuit: u¬
biq nomen eius demones fatebant᷑:
Excludere a se confluencium ppłos si
ualebat. Hirus interim latens serpe¬
bat inpectore: et cuiꝰ nutu exalioꝵ. cor¬
porib demones fugabant᷑: se ip̃m oc¬
cultis cogitacionib uanitatis. purga¬
re non poterat. Totis igitur precib cõ¬
uersus ad dm̃ fertur orasse: ut ꝑmissa
inse mensib quinq diaboli potestate.
similis his fieret: quos ip̃e curauerat.
Quid multis morer : Ille p̾potens. ille¬
qui signis atq uirtutib toto oriente
uulgatus. ille ad cuiꝰ limina populi ante
confluxerant ÷ ad cuiꝰ fores summe istius.

Expanded text:
ac pro cibo - tibi, Sulpici, in aurem loquar, ac pro cibo - tibi, Sulpici, in aurem loquar, ne Gallus hoc audiat — sex tantum caricis sustentari. interea sancto uiro ut ex uirtute honor, ita ex honore uanitas coepit obrepere. quod malum ille ubi primum potuit in se sentire grassari, diu mtumque discutere conatus est, sed repelli penitus uel tacita conscientia uanitatis perseuerante uirtute non potuit. ubique nomen eius daemones fatebantur: excludere a se confluentium populos non ualebat. uirus interim latens serpebat in pectore, et cuius nutu ex aliorum corporibus daemones fugabantur, se ipsum occultis cogitationibus uanitatis purgare non poterat. totis igitur precibus conuersus ad Deum fertur orasse, ut permissa in se mensibus quinque diabolo potestate similis his fieret, quos ipse curauerat. quid multis morer? ille praepotens, ille signis adque uirtutibus toto Oriente uulgatus, ille ad cuius limina populi ante confluxerant, ad cuius fores summae istius
Abbreviated transcription (Latin):
ͥo uobis ad huc p̾clara memo¬
rabo: quoꝵ unum egregium
erit ad uersus inflacionem misere uani¬
tatis exemplum. alterum ad uersus fal¬
sam iusticiam. non metliocre documẽ¬
tum: Quidam ergo sanctus. fugandoꝵ
de corporib obsessis demonum increli¬
bili preditus potestate: inaudita. ꝑsin¬
gulos dies signa faciebat. Non solum
enim presens neq uerbo tantum: s ab¬
sens quoq interdum cilicii sui fim¬
briis aut epulis missis. corpora obses¬
sa curabat. Hic ergo mirum inmodĩ
frequentabatur apopulis: extoto adeũ
orbe uenientib. Taceo deminorib. Pre¬
fecti comites q ac liu̾sarum iudices
pocestatum : ꝓforib illius sepe iacuer̃t.
Ep̃i quoq sanctissimi sacerdotali aucto¬
ritate deposita contingi se abeo atq bene¬
dici humiłr postulentes: scĩficatos seac
diuino munere illustratos. quociens
manum illius uestem q contiagerãt.
non inmerito cretliderunt. Hic ferebatur
om̃i potu imꝑpetuum penitus abstin̾e:

Expanded text:
o uobis adhuc praeclara memorabo: quorum unum egregium erit aduersus inflationem miserae uanitatis exemplum, alterum aduersus falsam iustitiam non mediocre documentum. quidam ergo sanctus, fugandorum de corporibus obsessis daemonum incredibili praeditus potestate, inaudita per singulos dies signa faciebat. non solum enim praesens, neque uerbo tantum, sed absens quoque interdum cilicii sui fimbriis aut epistulis missis corpora obsessa curabat. hic ergo mirum in modum frequentabatur a populis ex toto ad eum orbe uenientibus. taceo de minoribus: praefecti comitesque ac diuersarum iudices potestatum pro foribus illius saepe iacuerunt. episcopi quoque sanctissimi, sacerdotali auctoritate deposita, contingi se ab eo adque benedici humiliter postulantes, sanctificatos se ac diuino munere inlustratos, quotiens manum illius uestemque contigerant, non inmerito crediderunt. hic ferebatur omni potu in perpetuum penitus abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
serandas: imꝑatoris sp̃m suꝑbum mol¬
lienlum. Igitur istius modi p̾sentis
angłi confirmatus alloquio. et fretꝰ
auxilio: palacium petit : patent li¬
mina: nullus obsistit. Postremo us¬
q ad regem nemine ꝓhibente ꝑuenit.
Qui cum uenientem eminus uideret.
infr̾edens cur fuisset ad missus. neqͣ¬
quam assurgere est. dignatus astanti:
donec regiam sellam ignis oꝑiret: ip̃m¬
q regem ea parte corporis qua sedebat.
afflaret incendium: Ita solio suo
suꝑb excutitur: et martino inuitꝰ
assurgit. Multum q complexus ꝙ̃
sꝑnere ante decreuerat: uirtutem sensis¬
se diuinam emenclacior fatebat᷑: nec
expectatis martini precib : prius om̃ia
prestitit. quam rogaret᷑. Colloquio il¬
lum atq conuiuio frequenter adsci¬
uit: postremo abeunti multa mune¬
ra optulit: que uir beatus ut semꝑ pau¬
ꝑtatis sue custos cuncta reiecit. Et quia
palacium semel ingressi sumus: licet

Expanded text:
serandas, imperatoris spiritum superbum molserandas, imperatoris spiritum superbum molliendum. igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus adloquio et fretus auxilio palatium petit. patent limina, nullus obsistit: postremo usque ad regem nemine prohibente peruenit. qui cum uenientem eminus uideret, frendens cur fuisset admissus, nequaquam adsurgere est dignatus adstanti, donec regiam sellam ignis operiret ipsumque regem ea parte corporis, qua sedebat, adflaret incendium. ita e solio suo superbus excutitur et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus, licet
Abbreviated transcription (Latin):
ma illius. alioꝵ maximis maiora ẽẽ.
nulli dubium est. Ita faciam gallus
inquit. Nerum id ꝙ dicturus sum:
ip̃e non uidi. Prius enim gesta res
est. quam me illi uiro iungerem:
s factum celebre est. fidelium fratrũ
qui intus fuerant sermone uulga¬
tum.
odem fere tempore quo primiz
ep̃c datus est: fuit ei necessi¬
tas adire comitatum. Halentinianꝰ
tum maior rerum pociebatur. Iscum
martinum ea petere cognouisset. que
prestare nolebat: ussit eum palacii
forib arceri. Et enim ad animum il¬
lius immitẽ ac suꝑbum. uxor accesse¬
rat arriana: que totum illum asanc¬
to uiro. ne ei debitam reuerenciam p̾¬
staret au̾terat. Itaq martinus ubi se¬
mel atq iterum. suꝑbum principẽ
ad ire temptauit ÷ recurrit ad nota
p̾sidia: cilicio obuoluitur. cinere
consꝑgitur ⁊ cibo potuq abstinet: o
Septimo uero die astitit ei angłs:
iibet eum adpalacium ire lecurum:
regias fores ꝙͣlibet clausas sponte re¬

Expanded text:
ma illius aliorum maximis maiora esse ma illius aliorum maximis maiora esse non dubium est. Ita faciam, Gallus inquit: uerum id, quod dicturus sum, ipse non uidi, prius enim gestum est, quam me illi uiro iungerem: sed factum celebre est, fidelium fratrum, qui interfuerant, sermone uulgatum. eo fere tempore, quo primum episcopus datus est, fuit ei necessitas adire comitatum. Valentinianus tum maior rerum potiebatur. hic cum Martinum ea petere cognouisset, quae praestare nolebat, iussit eum palatii foribus arceri: etenim ad animum illius inmitem ac superbum uxor accesserat Arriana, quae totum illum a sancto uiro, ne ei debitam reuerentiam praestaret, auerterat. itaque Martinus, ubi semel adque iterum superbum principem adire temptauit, recurrit ad nota praesidia: cilicio obuoluitur, cinere conspergitur, cibo potuque abstinet, orseptimo die adsistit ei angelus: iubet eum ad palatium ire securum, regias fores quamlibet clausas sponte re
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ruere ceꝑunt: fudelit̾ postulan¬
tes ut eos faceret xp̃ianos. Nec cunc¬
tatus inmetdio ut erat campo: cunc¬
tos imposita uniu̾sis manu catecumi¬
nos fecit. Cum quidem ad nos conu̾¬
sus diceret. ñ irracionabiliter in cam¬
po cathecuminos fieri: ubi solent
martires consecrari. Uicisti inquit
postumianus galle uicisti. non uti¬
q me. qui martini sum pocius asser¬
tor: et qui hec omnia de illo uiro et sci¬
ui semꝑ et credidi: s heremitas om̃es
anathoritas q uicisti. Nemo enim
illoꝵ sicut martinus hic ur̃. immo
ñr. mortib imꝑauit: merito q hunc
iste suͥpplicius apłis comparat et ꝓpħ̾is:
quem ꝑomnia illis ẽe consimilem.
fiedei uirtus ac uurutum opa cestant᷑.
S ꝑge queso quamꝙͣ nichil magni¬
ficencius audire possiimus perge ta¬
men galle. ꝙ etiam nunc de marti¬
no suꝑ est sermonis euoluere. Name¬
tiam minima illius et cotidiana ani¬
mus festinat agnoscere: quia mini¬

Expanded text:
uiri ruere coeperunt, fideliter postulanuiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos inposita uniuersis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conuersus diceret, non inrationabiliter in campo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, uicisti, non utique me, qui Martini sum potius adsertor et qui haec omnia de illo uiro et sciui semper et credidi, sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic uester, immo noster, mortibus imperauit. meritoque hunc iste Sulpicius apostolis conparat et prophetis, quem per omnia illis esse consimilem fidei uirtus ac uirtutum opera testantur. sed perge quaeso, quamquam nihil magnificentius audire possimus, perge tamen, Galle, quod etiam nunc de Martino superest sermonis euoluere. nam etiam minima illius et cotidiana animus festinat agnoscere, quia mini