comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ĩ ꝑtbatiõe carnali contͣ ioꝯditatem dei. hoc÷ contͣ eden.
qͥd interp̃tatur epulatio: uͥ ÷ plantatus ꝑadisus. Cognoũ
autẽ cam uxorẽ suam. q̃ concepit & peꝑit enoch. & edifica¬
nies ciuitatẽ in ipsa mundi origine construxit nͥ quod no¬
ũis impios in hac uita ẽẽ fundatos. scõs uͦ hospites ẽẽ oeꝑe¬
gnos: Vnde ȩ ab el tanquã ꝑegnus in t̾ris . i popłs xp̃i
anus. non condidit quitatem. Suꝑna enĩ sc̃oꝵ ciuitas
qͣuis hic pariat ciues in qͥb ꝑegrinat᷑. donec regnieiꝰ

Expanded text:
in perturbatione carnali, contra jucunditatem Dei, hoc est contra Eden, quod interpretatur epulatio, id est, plantatus paradisus. Cognovit antem Cain uxorem suam, quae concepit et peperit Enoch, et aedificaem in ipsa mundi origine construxit, nisi quod noveris impios in hac vita esse fundatos, sanctos vero hospites esse et peregrinos? Unde Abel tanquam peregrinus in terris, populus Chrinus non condidit. Superna est enim sanctorum ciuitas, quamuis hic pariat ciues, in quibus peregrinatur, donec regni eius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsacͥs legib dira torm̃ta ꝑpessi st̃: Mat̃ pia cũ diuersis
suppliciisurgeret᷑. ñ solum ñ fleuit. s & gaudens hortabat᷑ ad głam
passionis. Sic ⁊ mat̾ eccła gaudet. atq in martirib suis colletat᷑.
maiorẽq głam ꝑ martyria filioꝵ consequit᷑. dũ eos ꝑ septiformem
sp̃m supasse diabolũ gratulat᷑. Qͥs pot̾it omĩa qͤ m illis uet̾ib legis
& ꝓpharum libris. figurate xp̃m anũciant qͣntalibet breuitate.
ꝑstringere. nͥ forte qͥs putat ingenio fieri. ut ea q rerũ ordine ꝑsua
temꝑa concurrerunt. ad mysticas significationes int̾pretando
u̾tant᷑: Hoc forte uidei posst̃ dicere. siue pagani. Eis aũt qͥ
se xp̃ianos ẽẽ uolunt. p̃mit ceruicẽ apłica auctoritas. dicens.¬

Expanded text:
is suppliciis urgeretur, non solum non flevit, sed et gaudens hortabatur ad gloriam passionis; sic et mater Ecclesia gaudet, atque in martyribus suis colluctatur, majoremque gloriam per martyria filiorum consequitur, dum eos septiformi spiritu superasse diabolum gratulatur. Quis poterit omnia quae illis veteribus legis et prophetarum libris figurate annuntiantur, quantalibet brevitate perstringere? Nisi forte quis putat ingenio fieri ut ea quae rerum ordine per sua tempora cucurrerunt ad mysticas significationes interpretando converti: hic forte Judaei ausi sunt dicere, sive pagani. Eis autem qui se Christianos esse volunt, premit cervicem apostolica auctoritas. Ins
Abbreviated transcription (Latin):
hos enĩ decẽ gradus. quasi ꝑ umbrã legis pͥsce xp̃c descendit. acrur¬
ascendit. & omnẽ umbrã illam legis u̾itatis radiis illustrauit. obs¬
cura reuelans. claustra reserans. & om̃ia tecta denudans. Quod

Expanded text:
hos enim decem gradus, quos ipse per umbram legis priscae Christus descendit, ac rurhos enim decem gradus, quos ipse per umbram legis priscae Christus descendit, ac rurascendit, et omnem umbram illam legis veritatis radiis illustravit, obscura revelans, clausa reserans et omnia tecta denudans. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cruce pependit. Tc̃ enĩ in cedros scłi arrogantiã inclinauit. quã
etiãusq ad ysopi humilitatẽ. id÷ usq ad crucis stulticiã ac
contentibilem fidem deduxit.
duas mulieres. de pietate certantes. Quarũ in una dilectio ar¬
debat. in altera simulatio surripiebat. In illo gͦ iudicio salomo¬
nis xp̃i figura fuit. uͥ mulier illa impba. plebs scił synagoge. uł
hereticoꝵ. uere matͥs. hoc ẽ eccl̃e filium appetebat. quẽ ñ ut seruaiet. s
reuera ut interimeret cupiebat. S sic̃ gladio salomonis dirim̃
rent᷑ ꝓ semet ipsis gementẽ recognoscere eccłam matre. Unde satis
ꝯuenientq̃ apparet hanc mulierẽ hereticoꝵ uł synagoge figͣas¬
se impietatẽ. qͥ ⁊ suos nequit̃ nutͥendo int̾imunt. ⁊ alienos quo¬
egina aũt austri quȩ ab int̾uallis ultimis excitata uenieis
salomonis audire sapientiã concupiuit. iã t̃c ꝑ illã uent᷑a

Expanded text:
cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantiam inclinavit, quam cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantiam inclinavit, quam etiam ad hyssopi humilitatem, id est, usque ad crucis stultitiam ac contemptibilem fidem deduxit. duas mulieres de pietate certantes; quarum in una dilectio ardebat, in altera simulatio subripiebat. In illo ergo judicio Salomonis Christi figura fuit, ubi mulier illa improba, plebs scilicet Synagogae, haereticorum, verae matris, hoc est, Ecclesiae, filium appetebat, quem non ut reservaret, sed revera, ut interimeret, cupiebat. 2. Sed sicut, gladio Salomonis dirimen, nonnunquam merentur pro semetipsis gementem recognoscere Ecclesiam matrem. Unde satis convenienterque apparet hanc mulierem haereticorum, vel Synagogae figurasse impietatem, qui et suos nequiter nutriendo interimunt, et alienos quo1. Regina autem Austri, quae ab intervallis ultimis excitata veniens, Salomonis audire sapientiam concupivit, jam tunc per illam 541 ventura
Abbreviated transcription (Latin):
salomon tria milia parabolas. & fuerunt caimina eiꝰ qͥnq milia.
Quid enĩ ꝑ triamilia parabolas. nͥ plenitudo fidei in lege. et in
euangłiis a xp̃o tradita designat᷑. quȩ dũ tota multiplicit̾ ꝑ
allegoriarũ sensus sub mist̾io tͥnitatis disserit᷑. quasi triami¬
lia parabole nuncupant᷑: Carmina aut̃ eiꝰ quinq milia. ꝓ
quinq sensib corꝑis intelligunt᷑. Quos qͥ in diu̾sis uirtutib be¬
ne regit. beatꝰ ẽ. & ꝑ eos quasi qͥnq milia carmina do canit. Dis¬
pittaũ aũ salomoi a cedro usq ad ysopũ. Cedri nõie celsitudo
enĩ herba ẽ humilis. saxo herens. qua signat᷑ humilitas xp̃i. Re
demptor quippe nr̃ a cedro usq ad ysopũ disputauit. qͥ ablal¬
ta excellentia celestis głe. usq ad carnis humilitatẽ descenden-¬
do ꝑuenit. Si qͥdem & cedri noĩe. prauoꝵ suꝑba elatio designa
uoꝵ corda & humiliũ iudicat. Suꝑ ligna aũt disputauit. dũ in

Expanded text:
Salomon tria millia parabolas, et fuerunt carmina ejus quinque millia; quid enim per tria millia parabolas, nisi plenitudo fidei in lege et in Evangeliis a Christo tradita designatur? Quae dum tota multipliciter per allegoriarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolae nuncupantur. 2. Carmina autem ejus quinque millia pro quinque sensibus corporis intelliguntur: quos qui in diversis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia carmina Domino canit. Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hyssopum. Cedri nomine celsitudo autem herba humilis est saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. 3. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit, 540 quia ab altera excellentia coelestis gloriae usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit, siquidem et cedri nomine pravorum superba elatio designatvorum corda et humilium judicat. Super ligna autem disputavit, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
hereticȩ prauitatis abdux̃. S ⁊ partem uasoꝵ id ÷ sacram̃toꝵ simł
cũ captiuis asportauit. Nã uasa sacram̃toꝵ ipsa sacram̃ta significant.
ꝑ que diuini cultꝰ ꝑfectio adimplet᷑. Detulerunt nãq ex his ñnulla
secũ heretici. In pͥmo. nom̃ ipsũ xp̃i. quo se xpianos utiq dicunt.
asportauerunt legẽ. euangłium. apłm. psalt̾ium. baptismũ. am̃. alła.
um aut̃ respectu di ignoranti e ꝯfusione relicta. ppłs ad
s portat utiq integra. nec confringit. quasi in meliꝰ renouanda.
s ea tẽplo restituit. usibq diuinis accõmodat. ita ut ea secũ ñ
ꝑdita. s & apud impios seruata fuisse plebs restitut᷑ ꝯgaudeat.

Expanded text:
 simul cum captivis asportavit. Nam vasa sacramentorum ipsa sacramenta significant, per quae divini cultus perfectio adimpletur. Detulerunt namque ex eis nonnulla secum haeretici. In primo nomen ipsum Christi, quo se Christianos utique dicunt, asportaverunt legem, Evangelium, Apostoluum autem respectu Dei, ignorantiae confusione relicta, populus sed reportat utique integra; nec confringit, quasi in melius renovanda; sed ea templo restituit, usibusque divinis accommodat. 2. Ita ut ea secum non perdita, sed etiam apud impios servata fuisse, plebs restituta congaudeat.
Abbreviated transcription (Latin):
lle origenis ego dotor uerissimus olim. ns
Si mͥ credere uis studui tot milia libroᷤ.
Quot legio missos ducit in arma uiroᷤ a
Nulla meos unꝗͣ tetigit blas femia sensus.
Sed uigil & prudens tutus ab hoste fui.
Sola mͥ casum periarchon dicta dederi̾it.
his me conictit inpia tela premũt.mmn
allia me genuit. me pictauis ore tonanti.
Doctorem hilarium. misit alumpna suum
Ambrosus doctor signis. in signis & hymnis.
Enitet hic titulis. enitet elogiis.
Mentitur qͥ te totum legisse fatetur.
Aut quis cuncta tua lector habere potest.
Namq uoluminib mille. augustiͣre fulges.
Testantur libri quod loquor ipse tui. Mu
Iheronime in terpres uariꝰ doctissi me linguiᷤᷤ.
Te bethleem celebrat. te totꝰ ꝑsonat orbis.
Aurea qͦd nr̃m lingua coniischet opus.i..
Constantinopolis me preceptore refulget.
Et celebror libris doctus ubiq meis.
Plarior eloguio cunctis cypͥane refulges.I
Tu mͦ doctor eras. tu mͦ mater ades. uUIIIi
Tantum Roma suo presule Gregorio

Expanded text:
Ille Origenes ego, doctor verissimus olim, Prare, si credis, studui tot millia libros, Quot legio missos ducit in arma viros. Nulla meos unquam tetigit blasphemia sensus. Sed vigil et prudens, tutus ab hoste fui. Sola mihi casum Periarchon dicta dederunt, His me conjectum impia tela premunt. III. Gallia me genitum, me Pictavis ore tonanti Doctorem Hilarium misit alumna suum. IV. Ambrosius doctor, signis insignis, et hymnis, Enitet hic titulis, enitet eloquiis. V. Mentitur, qui te totum legisse fatetur. An quis cuncta tua lector habere potest? Namque voluminibus mille, Augustine, refulges. Testantur libri quod loquor ipse tui. QuaVI. Hieronyme interpres, variis doctissime linguis. Te Bethlehem celebrat, totus te personat orbis. Aurea quod nostrum lingua coruscat opus. 181 Constantinopolis me praeceptore refulget, Et celebror libris doctor ubique meis.Clarior eloquio cunctis, Cypriane, refulges. Tu modo doctor eras, tu modo martyr ades. IX. Si Tantum Roma suo praesule Gregorio
Abbreviated transcription (Latin):
uanȩ. uł certe ñ augurabimini nec obseruabitis sõma. auib
ꝓfecto u̾bis cuiꝰ sint detestationes ostendit᷑. quȩ auguriis con
derent. salomon minime diceret. Multas cura s sequunt᷑
somnia. & nisi aliq̃n sõnia ex mist̾io reuelationis orirentur.
ioseph p̃ferendũ se fr̃ib ꝑsomniũ ñ uideret. nec marie spon-¬
sum ut ablato puero in egypto fugeret. ꝑsomniũ angłs am¬
moneret. Rursũ nisi aliq̃n somnia ex cogitatione simul &
reuelatione ꝓcederent. nequaqͣm daniel ꝓpha nabuchodono¬
sor uisionẽ edisserens a radice cogitationis inchoasset diceis.
Tu rex cepisti cogitare in stratu tuo qͥd ẽẽt futurũ post hec.
& qͥ reuelat mist̾ĩa. ostendit tͥ quȩ futura st̃. &e paulo post.¬
uid ebas & ecce quasi stutua una gͣndis. Statua illa magna e sta¬
tura sublimis stabat ꝯtea te. ⁊ cetera. Daniel itaq dũ somnium
hos implendũ reuerent̾ insinuat. &x ex qua ortũ sit cogitatiõe

Expanded text:
rte: Non augurabimini, nec observabitis somnia . Quibus profecto verbis, cujus sint detestationis ostenditur quae auguriis conjlusione procederent, Salomon minime dixisset: Multas curas sequuntur somnia . Nisi aliquando somnia ex mysterio revelationis orirentur, Joseph praeferendum se fratribus per somnium non videret , nec Mariae sponsum, ut ablato puero, in Aegyptum fugeret, per somnium Veritas admoneret . Rursum, nisi aliquando somnia cogitatione simul et revelatione procederent, nequaquam Daniel propheta, Nabuchodonosor visionem disserens, a radice cogitationis inchoasset, dicens: Tu rex coepisti cogitare in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt . Et paulo postVidebas, et ecce quasi statua una grandis, statua illa magna, et statura sublimis stabat contra te , et caetera. Daniel itaque dum somnium adimplendum reverenter insinuat, et ex qua ortum sit cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
rapiat. S sepe ocłs contẽplationis nr̃ȩ ꝯfundit᷑. dũ dolor nr̃
flagellis crebrescentib aggrauat᷑. libet p̾sentis uitȩ exiliũ ge¬
mere.s p̃ illa afflictione mens ñ ualet damna suȩ cecitatis esti
plene in unius cuiꝰq oꝑis ratione colligit᷑. dũ mens ꝑ diuersa
partit᷑. Cũq foras ꝑ insolentẽ curã trahit᷑. atimoris intimi
soliditate uacuat᷑. fitq in ext̾ioꝵ dispositione sollicita. in¬
t̾noꝵ soluminꝰ ignara. Scit multa cogitare. se nesciens. Nã cũ
plusqͣm neceẽ ẽ se ext̾ĩorib implicat. qͣsi occupata in itinere
obliuiscit᷑ quo tendebat. ita ut astudio suȩ inqͥsitionis alie

Expanded text:
rat. Sed saepe oculus contemplationis nostrae confunditur dum dolor noster flagellis crebrescentibus aggravatur. Libet praesentis vitae exsilium gemere, sed prae ipsa afflictione mens non valet damna suae caecitatis aestim plene in uniuscujusque operis ratione colligitur, dum mens per diversa partitur. Cumque foras per insolentem curam trahitur, a timoris intimi soliditate vacuatur, fitque in exteriorum disputatione sollicita, et sui solummodo ignara. Scit multa cogitare, se nesciens; nam cum plus quam necesse est se exterioribus implicat, quasi occupata in itinere obliviscitur quo tendebat, ita ut a studio suae inquisitionis alie
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ꝑmittit excrescere. ut ꝑ maloꝵ seuitiam purget᷑ uita bonoꝵ.
Numqͣm quippe dñs adu̾sarios bonis ẽẽ ꝑmitteret. nisi etiam
quantũ ꝓdessent uideret. Nam dum iniusti seuiunt iusti pur-¬
gantur. & utilitati innocentium militat urta prauoꝵ. du hanc
oo pͥmendo humiliat. & humiliando semꝑ ad meluis format.
anem tuum & uinum suꝑ sepulturam usti constsius &e nolu
ex co manducare ⁊ bibere cum peccatorib. Panem suii cr uinum
impendunt. Unde & nonnulli mundi huius diuites. cum fame
crucient᷑ xp̃i pauꝑes. effusis largitatib nutriunt histriones.
siui uͦ indigenti etiam peccatori panem suum ñ quia peccator s
quia homo ẽ tribuit. nimirum ñ peccatorem s iustum nutrit.
quia m illo ñ culpam s naturam diligit.
Anta pecꝰ strauit. uesicas sexta creauit.
Pone subit gͣndo. brucꝰ pꝰt ore nefando.
Nona tegit solem. pͥmã necat ultima ꝓlẽ.
Cui satis est qd̵ habet. satis illũ constat habere.

Expanded text:
 scilicet, ut malorum saevitia purgaretur vita bonorum. Nunquam quippe Deus adversarios bonorum esse permitteret, nisi etiam, quantum prodessent, videret. Nam dum injusti saeviunt, justi purgantur: et utilitati innocentiae militat vita pravorum, dum hanc et premendo humiliat, et humiliando semper ad melius informat.anem tuum et vinum tuum super sepulturam justi constitue, et noli ex eo manducare neque bibere cum peccatoribus . » Panem enim suum impendit. Unde et nonnulli hujus mundi divites, cum fame crucientur Christi pauperes, effusis largitatibus nutriunt histriones. Qui vero etiam indigenti peccatori panem suum, non quia peccator, sed quia homo est, tribuit, nimirum non peccatorem, sed justum nutrit, quia in illo non culpam, sed naturam diligit. a pecus stravit, vesicas sexta creavit. Pone subit grando, post brucus dente nefando. Nona tegit solem, primam necat ultima prolem. Cui satis est quod habet, satis illum constat habere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃e qđ agere studuit. ad humanas laudes m̃te decurrit.
qui scit pͥus seruare que iusta sunt. ut collatus in ꝑximis
debuerant iuste uiuendo misereri. Unde nc̃ scͥptum est.
Miserere aĩe tue placens d̾o. Qui gͦ uult misereri ꝓximo.
a se trahat necesse ẽ originẽ miserendi. Scͥptum nãq est.
erit alti. qui adhuc inuiste uiuendo. impiꝰ fit sibimetipsi:¬

Expanded text:
per omne quod agere studuit ad humanas laudes mente decurrit.per omne quod agere studuit ad humanas laudes mente decurrit.qui scit prius servare quae justa sunt, ut collatus in proximos debuerant prius juste vivendo misereri. Unde scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque estest, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibimetipsi
Abbreviated transcription (Latin):
adicias iterũ. Sunt ñ nulli qui ñ solũ nequaqͣm deflent qđ faci¬
unt.s etiã laudare & defendere ñ desistunt. & nimirũ qr defen-¬
Peccatũ qͥppe peccato adicit. qͥ male gesta etiã defendit. De
stercore boũ lapidatꝰ ẽ piger. Gaudia uitȩ p̾sentis quȩ iniuisti
estimant magna bona. iusti ftt̾ora deputant. Unde nunc dr̃¬
amore uite et̾ne pigrescit. & quotiens rerũ temꝑaliũ dãno
ꝑcutim᷑. ex his nimirũ affligim᷑. quȩ iusti uiri uelut stercora
ex t̾renarũ rerũ ꝑcussione atterit᷑. qͥd aliud qͣm de boũ ftcore
lapidat᷑: Cransi hospes &e orna mensã. Transeundo nãq hos¬
pes ornare mensã d̃r. qͥa qui ad altare di positus ꝑbona oꝑa¬
ꝓpͥam głam querit. & in ostentatione scĩtatis laus altaris
ostendit᷑. & ipse tam̃ apud dñm in numero ciuiũ ñ habet᷑.
Aliis opus eiꝰ ꝓficit. & tam̃ ado extraneus ipse ꝑtransit. Men¬
sam itaq tnseundo decorauit. qr astare ad sacra noluit. qͥ

Expanded text:
 nequaquam deflent quod faciunt, sed etiam laudare et defendere non desistunt. Et nimirum dum defenPeccatum quippe peccato adjicit, qui male gesta etiam defendit; estercore boum lapidatus est piger. Gaudia vitae praesentis, quae injusti aestimant magna bona, justi ut stercora deputant, is auamore aeternae vitae pigrescit, et quoties rerum temporalium damno percutitur, ex his nimirum affligitur, quae justi viri velut stercora ex terrenarum rerum percussione atteritur, quid aliud quam de stercoreicens: Transi, hospes, et orna mensam . Transeundo namque hospes ornare mensam dicitur, quia si ad altare Dei quis popriam quaerit, et de ostentatione sanctitatis ejus laus altaris extenditur, et ipse tamen apud Deum in numero civium non habetur. Aliis ejus opinio proficit, et tamen a Deo extraneus ipse pertransit. Mensam itaque transeundo decoravit, quia stare ad sacra noluit qui
Abbreviated transcription (Latin):
am ut indigentib plene ext̾ius ualeat impendi. duo sibi
ꝓximo ext̾iorem substantiã p̾bet. s uitã suã a nequitia non
custodit. rem suã do tͥbuit. & se peccato. Hoc qđ minus ẽ obtu¬
lit auctori. & qđ maius ẽ seruauit iniquitati. Qui modi¬
pauci s innumere replent gutte pluuiarũ. & hoc qd̃ agit
que erũpunt membris ꝑ scabiẽ uulnera. s cũ multitudo
hoꝵ innumerabilit̾ occupat. sic uitã corꝑis sic̃ unũ graue
negligit. ab statu iusticie ñ quidẽ repente. s partib totꝰ cadit.

Expanded text:
am ut indigentibus plene exterius valeat impendi, duo sibi proximo exteriorem substantiam praebet, sed vitam suam a nequitia non custodit, rem suam Deo tribuit, et se peccato. Hoc quod minus est obtulit auctori, et hoc quod majus est servavit iniquitati. 625 vae sed innumerae replent guttae pluviarum. Et hoc agit quae erumpunt membris per scabiem vulnera, sed cum multitudo eorum / innumerabiliter occupat, sic vitam corporis sicut unum grave neglegit, ab statu iustitię non quidem repente, sed partibus totus cadit.
Abbreviated transcription (Latin):
eos renuat dñs demonstrat dicens. Qui offert sacrificiũ ex
substantia ꝑauꝑum. quasi qͥ uictimet filiũ in conspectu pat̾s
sui. Quid nãq eẽ intolerabilius pot̃. qͣm mors filii ante ocłos
patͥs: Hocitaq sacrificiũ quanta ira aspiciat᷑ ostendit᷑. qđ orba¬
tipatͥs dolori comꝑat᷑. & tam̃ plerũq quanta tribuant pensãt.
quanta aut̃ rapiant dissimulant. Qui quasi mercedẽ nume

Expanded text:
ominus demonstrat, dicens: Qui offert sacrificium de substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui . Quid namque esse intolerabilius potest, quam mors filii ante oculos patris? Hoc itaque sacrificium quanta ira aspiciatur ostenditur, quod orbati patris dolori comparatur. Et tamen plerumque quanta tribuunt, pensant; quanta
Abbreviated transcription (Latin):
Lepram cũ gẏeri
a scõ suscepisse se
credant heliseo:
qͥ gͣdũ sacerbotalẽ
se estimant pecu¬
niis comparare.
Petrus si moni dixit.
Pecunia tua tec̃ sit
inperditione: qͥa
existimasti donũ
dei pecuniis possi¬
deri. Ubi cum exi¬
sti masti dicitur:
patet qͥa ñ pro eo
quod fecerit: s qͥa
facere se posse cre¬
didit. condempnat᷑.
cum tamen minus
sit existimare ꝗͣ

Expanded text:
lepram cum Giezi a sancto suscepisse se credant Heliseo, qui gradum sacerdotalem se existimant pecuniis comparare. Petrus Simoni dicat: Pecunia tua tecum sit in perditionem, quia existimasti donum Dei pecuniis possideri. Ubi cum 'existimasti' dicitur, patet, quia non pro eo quod fecerit sed quod facere se posse crediderit, condemnetur, cum tamen minus sit existimare quam
Abbreviated transcription (Latin):
piciunt. & tam̃ insilentio linguã p̾munt. qͣsi conspectis uul¬
nerib usũ medicaminis subtrahunt. & eo mortis auctores
fiunt. quo uirus qđ poterant curare noluerunt. Lingua
itaq discrete refrenanda ẽ: ñ insolubilit̾ obliganda. Scrip¬
tũ namq ẽ. Sapiens tacebit usq ad tempꝰ. ut nimirũ cũ op¬
portuũ consid̾at p̾posita censura silentii loquendo que

Expanded text:
 quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ex eo qđ male se egisse intelligit. ad discretionis regulam¬
se artius reducit. & inde altius ad iusticiã ꝓficit. unde ad tẽpꝰ
a iusticia cecidisse uidebat᷑. Quainre recte dr. Melior ẽ inqui¬
tas uiri. qͣm bene faciens mulier. qͥa nonnumꝗͣ etiã culpa for-¬
tium occasio uirtutis fit. uirtus uͦ infirmoꝵ occasio peccati.

Expanded text:
etiam ex eo quod male se egisse intelligit, ad districtionis regulametiam ex eo quod male se egisse intelligit, ad districtionis regulam arctius se reducit; et inde altius ad justitiam proficit, unde ad tempus a justitia cecidisse videbatur. Qua in re recte dicitur: Melior est iniquitas viri, quam benefaciens mulier, quia nonnunquam etiam culpa fortium occasio virtutis fit, et virtus infirmorum occasio peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
rum patrũ nouimꝰ. hunus sapientiȩ intͥnsecus iter tenuisse. et
curas mundi extͥnsecus sollemnit̃ ministrasse. Numqͥd ꝑceptiõe
huius sapientiȩ ioseph priuatũ dicimus. qui famis temꝑe totuis
egypti curã suscipiens. ñ solum egyptiis alim̃ta p̾buit. suitam
quoq ext̾ioꝵ aduenientiũ. ministerii sui arte seruauit: An istuis
sapientiȩ daniel alienus extitit. qui a chaldeoꝵ rege inbabilonia
pͥnceps magistratuũ effectus. tanto maiorib curis occupatꝰ est.
stet plerũq & bonos in int̾no studio t̾renis curis implicari. pa¬
tent̾ agnoscimus. qr sic nonnumꝗͣ ciues ierłm angauas sol¬
uunt babiloniȩ. sic̃ ciues babilonie impendunt angauas ierłm
Melior ẽ iniquitas uiri. qͣm bene faciens mulier. Uir enĩfortis
¶quilibet & discretꝰ uocat᷑. Mulier uͦ mens infirma & indiscreta
accipit᷑. & sepe contingit. ut etiã discretꝰ aliquis & firmus subito
amplius eleuat᷑. atq grauius inculpã cadit. Discretus uͦ quisq

Expanded text:
rum patrum novimus hanc sapientiam et intrinsecus vivaciter tenuisse, et curas mundi extrinsecus solemniter ministrasse ? An perceptione hujus sapientiae Joseph privatum dicimus, qui famis tempore totius Aegypti curas suscipiens, non solum Aegyptiis alimenta praebuit, sed vitam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servavit? An ab hac sapientia Daniel alienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto majoribus curis occupatus est, stet plerumque etiam bonos non terreno studio terrenis curis implicari, patenter agnoscimus quia sic nonnunquam cives Jerusalem angarias solvunt Babyloniae, sicut saepe cives Babyloniae impenMelior est iniquitas viri, quam benefaciens mulier . Vir etenim fortis quilibet et discretus vocatur, mulier vero mens infirma vel indiscreta accipitur. Et saepe contingit ut etiam discretus quisque subito amplius elevatur, atque gravius in culpam cadit; discretus vero quisque
Abbreviated transcription (Latin):
iã nequeat. Hinc enĩ ꝑ hunc sapientẽ d̾r. Ne his qͥ ꝑdiderunt
sustinentiã. Sustinentiã uidelicet ꝑdunt. qͥ dũ dui se ĩmorari
uisibilib estimant. spẽ in uisibiliũ derelinquunt. Cũq mens
in p̾sentib figit᷑. uita t̾minat᷑. & repente ad supplicia impuisa
ꝑueniunt. qui decepti suis p̾sũptionib. aut numꝙͣ se hec con¬
tingere aut tarde credidunt. hinc u̾itas dic̃. Uigilate itaq qͥa
nescitis diẽ neq horã. Hinc rursũ scͥptum ẽ. Dies dñi sic̃ fur ita
p̃hensibilis ẽ in bono. Erubescere enĩ malii. sapĩa ẽ. bonũ uͦ eru¬
cens głam. Qͥenĩ erubescit penitẽdo malũ qd̃ fecit: ad uite liber-¬
tatẽ ꝑuenit. Qͥ uͦ erubescit bona face̾. ab statu rectitudinis
cadit. atq ad damnationẽ tendit. sic̃ ꝑ redẽptorem dr. Qui
me erubuerit & meos sermones. b̃c filiꝰ hominis erubescet
cũ uenerit in maiestate sua. Ne dixeris peccaui. & qͥd acci¬

Expanded text:
e his qui perdiderunt sustinentiam . Sustinentiam videlicet perdunt qui, dum diu se immorari visibilibus aestimant, spem invisibilium derelinquunt. Cumque mens in praesentibus figitur, vita terminatur; et repente ad supplicia improvisa perveniunt, quae, decepti suis praesumptionibus, aut nunquam se contingere, aut tarde crediderunt. Hinc Veritas dicit: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam . Hinc rursum scriptum est: Dieprehensibilis est in bono. Erubescere enim malum, sapientiae est; bonum vero erucens gloriam . Qui enim erubescit poenitendo mala quae fecit, ad vitae libertatem pervenit. Qui vero erubescit bona facere, a statu rectitudinis cadit, atque ad damnationem tendit, sicut per Redemptorem dicitur: Qui me erubuerit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua . Et
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qͣm se ꝯtra antiqui ad u̾sarii certam̃ parat. ut liber in certa¬
mine ictus suscipiat. qͥ quietꝰ sub tirannide in captiuitate ser¬
ceat remanere ꝑmittit᷑. & sepe mens qͦ adu̾sa multa & fortia su¬
perat. unũ in se ⁊ fortasse minus. qͣmuis magna intentione in¬
iugilet. ñ expugnẽt. Qđ diuina nimirũ dispensatione agit᷑. ne
ex õi parte uirtutib splendens in elatione subleuet᷑. ut dum

Expanded text:
aliud quam se contra antiqui adversarii certamen parat, ut liber in certamine ictus suscipiat, qui quietus sub tyrannide in captivitate serceat remanere permittitur. Et saepe mens, quae adversa multa et fortia superat, unum in se et fortasse minimum et quamvis magna intentione invigilet, non expugnat. Quod divina nimirum dispensatione agitur, ne ex omni parte virtutibus splendens, in elatione sublevetur; ut dum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. obscuritas in uesꝑa. qͥa in p̾senti uita felicitate atbollit᷑. s ed
adu̾sitatis tenebͥs in fine deuorat᷑. Iusto aũt meridianꝰ fulgor
ad uesꝑum surgit. qr qͣnta sibi clauitas maneat. cũ iam occũ¬
bere ceꝑit agnoscit. hinc nãq scͥptum ẽ. Tim̃ti dñm bene er̃
in extremis. Hinc ꝑ psalmistã dr̃. Cũ dedit dilectis suis sonnũ.
ecce herediras dnĩ. Qui in huiꝰ qͦq uitȩ adhuc certamine positꝰ.
cum se consumendũ putauerit ut lucifer oriet᷑. quia foris
cadens intus innouat᷑. e quo magis ext̾ius adu̾sa tolerat. eoub̃uis
uͥtute luminis int̾ius choruscat. paulo attestante qͥait. S licet is
qͥ foris ẽ nr̃ homo corrũpit᷑. tam̃ is qͥ int̾ior ẽ renouat᷑ de die indiẽ.

Expanded text:
litur, sed adversitatis tenebris in fine devoratur. Justo autem meridianus fulgor ad vesperum surgit, quia quanta sibi claritas maneat cum jam occumbere coeperit agnoscit. Hinc namque scriptum est: Timenti Deum bene erit in extremis . Hinc per Psalmistam dicitur: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Qui in hujus quoque vitcum se consumptum putaverit, ut Lucifer oritur, qui foris cadens, intus innovatur, et quo magis exterius adversa tolerat, eo verius virtutum lumine interius coruscat, Paulo attestante, qui ait: « Sed licet is qui foris est, noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est renovatur de di
Abbreviated transcription (Latin):
diuit eum deus. & sic demonstnͣte angło aspic̃ fontẽ. ħ
ꝓ illis dicit. qͥ ex iudeis ad xp̃m conu̾tunt᷑. ac flentes retͦ
int̾pretat᷑. Angłs autẽ iste similitudo ÷ helie. ꝑ quẽ po¬
płs iste ÷ crediturus. sic̃ ꝑ malachiam dr̃. Eece egomit¬
tam uob̾ heliam. qͥ conuertat corda patrũ in filios.
ge & accipe puerum. qͥa in gentem magnã faciã illũ:
hoc sigcabat. siue quod copiosus iudeoꝵ popłs e̾ẽt
regnaturꝰ in scło. siue qͥa celestis regni głam conse
cõmemorat deĩ dm̃: filiũ dĩ eũ fuisse credendũ ẽ.

Expanded text:
divit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc divit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit, qui ex Judaeis ad Christum convertuntur, ac flentes retro interpretatur. Angelus autem iste similitudo est Eliae, per quem populus iste est crediturus, sicut per Malachiam dicitur: Ecce ego mittam vobis Eliam, qui convertat corda patrum in filios . ge et tolle puerum, quia in gentem magnam faciam eum, hoc significabat, sive quod copiosus Judaeorum populus esset regnaturus in saeculo, sive quia coelestis regni gloriam consecpronuntiat, deinde Deum, Filium Dei eum fuisse credendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tice usq ad uestigiũ. sexies tantũ ht̃ quã latitudo qͥ est
centẽ hoĩem metiaris supinũ seu ꝓnum. Sexies tantum¬
longitudinis : a capiteusq ad pedes.ꝙͣ. latus a dext̾a in
sinistram. uł a sinistra in dexterã: & decies ꝗͣ. altus a t̾ra.
Unde & facta ÷ archa tͤcentoꝵ in longitudine cubitoꝵ. & qͥn¬
qͣginta in latitudine. & tͥginta in altitudine. Itẽ qđ eadẽ¬

Expanded text:
uertice usque ad uestigia sexies tantum habet quam latitudo, quae est uertice usque ad uestigia sexies tantum habet quam latitudo, quae est centem holongus est, a capite usque ad pedes, quam latus a dextra in sinistram, vel a sinistra in dextram, et decies quam altus a terra. Unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum, et quinquaginta in latitudine, et triginta in altitudine, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
cõpleatur. sic̃ sex etatib om̃e huiꝰ scłi tempus exten
ni passionis ostendi. Ipsiꝰ eni litt̾e tau numerꝰ crucis sig¬
nu demonstrat. ꝑ qͦd socii passionis xp̃i effecti. ꝑ baptis¬
dicit. Caritas dĩ diffusa: in cordib nr̃is ꝑ sp̃m scm̃ qui
suã xp̃c spm sc̃m misit: qͥĩ corda credentiũ dilatauit. Qͦd
aut̾e eius latitudo tͥginta cubitis surgit. quẽ numerũ
decies ht̃ in tͤcentis cubitis longitudo. quia xp̃e altitu¬
do nr̃a. qͥ tͥginta annoꝵ etat̾ẽ gerens. doctrinam euan¬
głicã ꝯsecrauit: contestans legem ñ seuenisse solu̾e s im¬
plere. Legis autẽ cura. in dec̾e preceptis agnoscit᷑. In decies
tricenis arche longitudo ꝑficitur: unde & ipse noe ab a¬
dam decimꝰ cõputatur. Quod sexies longa÷ ad latitudi
nẽ. & decies ad altitudinẽ suã. humani corporis instar o¬
stendit in qͦ xp̃c apparuit. Corporis enĩ longitudo q̃ ÷ a

Expanded text:
compleantur, sicut sex aetatibus omne hujus saeculi tempus extendcompleantur, sicut sex aetatibus omne hujus saeculi tempus extendni passionis ostendi. Ipsius enim litterae numerus crucis demonstrat signum quo socii passionis Christi effecti per baptisdicit: caritas dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum s Spiritum sanctum misit, quo corda credentium dilatavit. Quod autem altitudo ejus XXX cubitis surgit, quem numerum decies habet in trecentis cubitis longitudo, quia Christus est altitudo nostra, qui, triginta annorum aetatem gerens, doctrinam evangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere, sed adimplere . Lex autem in decem praeceptis agnoscitur, unde decies tricenis arcae longitudo perficitur. Unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur, quod sexies longa ad latitudinem suam, et decies ad altitudinem suam humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit. Corporis enim longitudo, quae a
Abbreviated transcription (Latin):
nant & baptisma. Sic̃ enĩ ille cum suis ꝑ aquã &elignũ
saluat᷑. sic familia xp̃i. ꝑ baptismũ &e crucis passionem¬
signat᷑. uł sanatur. Archã construxit noe de lignis non
putrescentib. eccłia construit᷑ axp̃o. ex hõib in sẽpit̾nũ
uicturis. Archa enĩ ista eccłiam demonstrat q̃ natat in
diluuio huiꝰ mundi. Qd autẽ eadẽ archa de lignis qͣdra¬
bonũ ꝑatam. Quac̾uq enĩ u̾teris qͣdrum: firmit̾stabit.
Q bitumine glutinantur aͣche ligna intͥnsecꝰ & extͥnsecꝰ.
ut in cõpage unitatis significet᷑ tolerantia caritatis. ne
scandalis eccłam temptantib. siue ab his qͥ intus sunt.
siue ab his qui foris sunt. cedat fr̃na iunctura. & soluat᷑
uincłm pacis. Est enĩ bitum̃ feruentissimũ. & uiolentis
simũ gluten. sĩgcans dilectionis ardorẽ ui magneforti-¬
tudinis ad tenendã societatã spualẽ omĩa tolerantẽ.
Qͦd archa t̾centis cubitis longa ẽ. ut serie qͥnqͣginta

Expanded text:
le cum suis per aquam et lignum salvatur, sic familia Christi per baptismum et crucis passionem sanatur. Arcam instruxit Noe de lignis non putrescentibus: Ecclesia construitur a Christo ex hominibus in sempiternum victuris. Arca enim ista Ecclesiam demonstrabat, quae natat in fluctibus mundi hujus. Quod autem eadem arca de lignis qbonum paratum; quocunque enim verteris, quadratum firmiter stabit. Quod bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus, ut in compage unitatis significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus sive ab his qui intus sunt, sive ab his qui foris sunt, cedat fraterna junctura, et solvatur vinculum pacis. Est enim bitumen ferventissimum gluten, significans dilectionis ardorem, vi magnae fortitudinis ad tenendam societatem spiritalem omnia tolerantem. Quod arca trecentis cubitis longa est, ut sexies quinquaginta
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & uxores filioꝵ eius. hoc ÷ ꝯiuncti mascłi & femine. qͥa
in fine mundi atq in resurrectioe iustoꝵ om̃imoda et
ꝑfecta pace sp̃ui corpꝰ adherebit nuilla mutabilitatiꝰ indigẽ¬
tia. ł concupiscentia resistente. Quod dant᷑ eis in escam
cuncta animalia. sic̃ in illo disco petro dr̃. macta &
manduca. Qͦd deiecto sanguine iubentur manduca-¬
re. ne uita pͥstina qͣsi suffocata in conscientia teneatur
s habeant tanqu̾a effusionẽ ꝑ confessionẽ. Qͦd uͦ testa¬
m̃tũ posuit deus int̾ se & hõies atq omnẽ animã uiuam
ne ꝑdat eam diluuio. arcum scilicet qͥ apparet in nubi¬

Expanded text:
 ejus. Hoc est, conjuncti masculi et feminae, quia in fine saeculi, et in resurrectione justorum omnimoda et perfecta pace spiritui corpus adhaerebit in illa mortalitatis indigentia vel concupiscentia resistente. Quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: Macta et manduca ; quod ejecto sanguine jubentur manducare, ne vita pristina quasi suffocato in conscientia teneatur; sed habeant tanquam effusionem per confessionem. Quod vero testamentum posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivane perdat eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nubi
Abbreviated transcription (Latin):
exhibetur in re. Porro qͦd ipsa septima reqͥes cũ octa¬
ua resurrectiõe coniungit᷑. neq enĩ reddito corpore
finit᷑ requies. que post hanc uitam excipit scos. s po¬
tiꝰ totũ hominẽ non adhuc spe s iam re ipsa. om̃i ex
parte sp̃c & corporiꝰ ꝑfecta. & ĩmortali salute renoua-¬
tum. in eterne uite munus assumit. Quod gͥ septima
reqͥes cũ octaua resurrectiõe coniungitur: ꝙ hoc
in sacram̃tũ reg̾nationis nr̃e .i. in baptismo altum
ꝓfundũ q mysteriũ est. Qͦd qͥndec̃i cubitis excreũ
aqͣ suꝑ altitudinẽ montiũ. Octo nãq ce septẽ qͥndecĩ fa¬
ciunt. s octo significant resurrectionẽ. septẽ quietẽ. Hoc
gͥ sacͣm̃tũ resurrectionis & qͥetis tnscendit omnẽ sapĩam
suꝑboꝵ. ita ut nulla possit indagare scientie sue altitudi¬
ne. resurrectionis qͥetem. Et quia septuaginta a septẽ
& octoginta ab octo dinum̾ant᷑. coniuncto utͦq num̾o¬

Expanded text:
exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaexhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum hominem non adhuc spe, sed iam re ipsa omni ex parte et spiritus et corporis perfecta inmortali salute renouatum in aeternae uitae munus adsumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungitur. et hoc in sacramento regenerationis nostrae, id est in baptismo, altum profundumque mysterium est: quindecim cubitis supercreuit edens altitudinem montium, em quietem. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcendit omnem sapientiam superborum, ita ut nullatenus possit indagare scientiae suae altitudinem resurrectionis quietem; et quia septuaginta a septem, et octuaginta ab octo dinumerant
Abbreviated transcription (Latin):
num̾o & sexaginta cognom inant᷑. &sexcenti & sex
milia. & sexaginta milia. & sexcentana milia. et
sexcenties. & quicqͥd deinceps in maiorib su̾mis ꝑ
eundẽ arcicłm numerus in infinita inerementa
consurgit. Et quod uicesimꝰ & septimꝰ dies mensis
cõmemorat᷑. ad eiꝰdem quad rature significantiã
ꝑtinet: q̃ iam in qͣdratis lignis ex posita est. S hic
recolimꝰ. in intelligentia qͣ cognoscimꝰ in uoluntate
qͣ diligimus. Tria en̾im t̾ꝙ hoc ter.fuint uigintiuii
qui ÷ numeri tͥcenarii qͣdratus. Qͦa septimo mense
archa sedit. hoc: reqͥeuit: ad illam septimã reqͥẽ sig¬
nificatio recurrit qua ꝑfecti reqͥescunt. ibi qͦ illiꝰ qua¬
drature numerꝰ iteratur. Nã uicesima septima diesc łi
m̃sis cõmendatũ: hoc sacram̃tũ. & rursus uicesima
& septima die septimi m̃sis. eadẽ cõmendatio ꝯfirma¬
ta ẽ. cũ archa inqͥt reqͥeuit. Quod enĩ ꝓmittit᷑ in spe. ħ

Expanded text:
numero et sexaginta cognominantur et sexcenti, et sex numero et sexaginta cognominantur et sexcenti, et sex millia, et sexaginta millia, et sexcenta millia et sexcenties, et quidquid deinceps in majoribus summis per eumdem articulum numerus in infinita incrementa consurgit. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic recolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ginta fiunt. Siue ille reatus qͦd ad dies ꝑtinet ex rerum
ꝓsꝑitate. siue ille qͦd ad noctes ex rerũ ad u̾sitate contͣtꝰ
sit sacͣmento baptismi celestis ab luitur. Qͦd noe qͥngen¬
toꝵ erat annoꝵ cum ei locutꝰ ẽ dñs ut archam sͥ face̾t.
& sexcentos agebat annos cum in eã fuisset ingressus.
Un de intelligitur ꝑ centũ annos archa fabricata. Quid
aliud hic uident᷑ centũ anni significare: nͥ etates singlas
scli : Inde ista sexta etas. q̃ cõpletis qͥngentis usq ad sexcẽ¬
tos deducit᷑. significat in manifestatione euanglica. ec¬
clesiã construi. Et idõ qͥ sͥ ad uitã consulit. sic uelut qͣ¬
dratũ lignũ ꝑatus sit ad om̃e opꝰ bonũ. & intret in fabri¬
cam scam: quia & scd̾s m̃sis anni sexcentesimi. qͦ intrat
noe in archam. eandẽ senariã etatem sig̾cat. Duo enĩ
m̃ses sexagenario num̾o concludunt᷑. a senario autẽ

Expanded text:
ginta fiunt, sive ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum ginta fiunt, sive ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate, sive quod ad noctes ex rerum adversitate contractus sit sacramento baptismi coelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est Dominus, ut arcam sibi faceret, et sexcentos habebat annos cum in ea fuisset ingressus. Unde intelligitur per centum annos arca fabricata, quid aliud hic videntur centum anni significare, nisi aetates singulas saeculi. Unde ista sexta aetas quae completis quingentis usque ad sexcentos, significatur in manifestatione evangelicam Ecclesiam construi. Et ideo qui sibi ad vitam consulit, sit velut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum, et intret in fabricam sanctam, quia et secundus mensis anni sexcentesimi, quo intravit Noe in arcam, eamdem senariam aetatem significat. Duo enim menses sexagenario numero concluduntur: a senario autem
Abbreviated transcription (Latin):
consũmantur. Propt̾ qͦd dictum ẽ. studentes seruare u-¬
nitatẽ sp̃c in uincło pacis. Mali autẽ inbinario num̾o
ad scismata faciles. & qͦdãmͦ diuisibiles ostendunt᷑. Qͦ ipse
noe cũ suis octauus num̾atur: qͥa in xp̃o spes resurrec¬
tionis nr̃e apparuit. qͥ octauo die .i. pꝰ sabbati septimũ
pͥmꝰ a mortuis resurrexit: qͥ dies apassione t̾cius. in nu-¬
cahã factũ est diluuiũ. qͥa in spefut᷑e quietis que septimo
die sig̾̃cata ẽ baptizamur. Qd pret̾ archã om̃is caro ꝗͣ.
t̾ra sustentabat diluuio consũpta est. qͥa pret̾ eccliesoci¬
tatem. a qͣ baptisii quãuis eadẽ sit. ñ solum ñ ualet
ad salutem: s ualet potiꝰ ad ꝑniciẽ. Quadraginta dieb
& qͣdraginta noctib pluit. qui a om̃is reatus peccatoꝵ
in dece̾ preceptis legis admitit᷑ ꝑ uniu̾sũ orbem t̾rarũ:
qͥ qͣtuor partib continet᷑. Decẽ quippe quat̾ ducta. qͣdra¬

Expanded text:
consummatur; propter quod dictum est: Studentes servare uconsummatur; propter quod dictum est: Studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Mali autem in binario numero ad schismata faciles, et quodam modo divisibiles ostenduntur. Quod ipse Noe cum suis octavus numeratur: quia in Christo spes resurrectionis nostrae apparuit, qui octavo die, id est, post sabbati septimum primo, a mortuis resurrexit; qcam, factum est diluuium: quia spe futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur. quod praeter arcam omnis caro, quam terra sustentabat, diluuio consumpta est: quia praeter ecclesiae societatem aqua baptismi quamuis eadem sit, non solum non ualet ad salutem, sed ualet potius ad perniciem. quod quadraginta diebus et quadraginta noctibus pluit: quia omnis reatus peccatorum, qui in decem praeceptis legis admittitur, per uniuersum orbem terrarum, qui quattuor partibus continetur — decem quippe quater ducta q
Abbreviated transcription (Latin):
Noe enim reqͥes interp̾tat᷑. & dñs dicit. discite
a me quia mitis sum & humilis corde. & inuenietiᷤ re¬
qͥem animab ur̃is. Solus iustꝰ inuenit᷑ noe in illa gen-¬
te. cui septẽ hoĩes donantur ꝓpter iusticiã. suã.Solus
iustus: xp̃c atq ꝑfectus. cui septẽ eccłie. ꝓpt̾ septe̾pli-¬
cẽ sp̃m illuminant̾ẽ. in una eccłia condonantur. Noe ꝑ a¬

Expanded text:
cite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Solus justus invenitur Noe in illa gente, cui septem homines donantur propter justitiam suam. Solus justus est atque perfectus, cui septem ecclesiae, propter septemplicem Spiritum illuminantem, in unam Ecclesiam condonantur. Noe
Abbreviated transcription (Latin):
ultimã conseqͥt᷑ bñdictionẽ. ita &idem popłs ultimꝰ ÷ saluã¬
dis. postea quã plenitudo gentiũ introierit. Dicit enim
beniamin lupus rapax. Lupus sct. qͥa ipse popłs effud̾ san¬
gͥnẽ ꝓpħaꝵ atq iustoꝵ. Rapax autẽ ꝓpterauiditatẽ dicitur.
ex multa enĩ fame & in edia uerbi dei uenit rapax. quia &
ipse uiolent̾ diripuit regnũ dĩ. hic autẽ mane comedet p̃¬
mundo pͥma qͥdem illuminatio scientie data ẽ. Comedet
autẽ mane. quia legẽ quã mane accep̃ edit ad huc & medi¬
tatur. licet sequens legem iusticie. in legem fidei ñ ꝑuen̾it.
Aduesꝑam autẽ diuidet spolia. Uesꝑa : illud tempꝰ nouissi¬
mũ in quo conu̾tetur. Tunc gͥ diuidet escam. te intel

Expanded text:
t benedictionem, ita et idem populus ultimus est salvandus, postea quam plenitudo gentium introierit; dicit enim: Benjamin, lupus rapax; lupus scilicet, quia ipse populus effudit sanguinem prophetarum; rapax autem propter aviditatem dicitur; ex multa enim fame verbi Dei et inedia veniet rapax, quia et ipse violenter diripiet regnum Dei. Hic autem mane comedet praeprimo quaedam illuminatio scientiae data est. Comedet autem mane, quia legem, quam mane accepit, edit adhuc, meditatur et legit, sequens legis justitiam, in legem fidei non pervenit. Ad vesperam autem dividet spolia. Vespere erit illud tempus novissimum quo convertetur. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Sacar asinꝰ fortis. Isacar qui int̾pretat᷑ m̾ces De isacar
refert᷑ ad popłm gentium. quẽ dñs p̾cio sanguinis sui
est m̾catus. hic isacar asinꝰ fortis scribitur. qͥa priꝰ gentilis
popłs quasi brutũ & luxuriosũ animal erat. nullaq
ratione subsistens. nc̃ uͦ fortis ẽ. redẽptoris dnĩo colla
cubans int̾ t̾minos. uidit requiẽ quod eẽt bona. & terra
quod optima. Int̾ terminos nãq accubare ẽ: p̃stolato mũ¬
di fine reqͥesc̾e nichilq de his qͦnc̃ u̾sant᷑ in medio querere.
s ultima desid̾are. & fortis asinus reqͥem & t̾ram optimam
uidet. cum simplex gentilitas iccͥco sead roburboni oꝑis e¬
rigit. qͥa ad et̾ne uite patͥam tendit. Unde &e supponit hu¬
merũ suũ ad portandũ. qͥa dũ ad ꝓmissam requiẽ ꝑuenire
desidat. cuncta mandatoꝵ on̾a libent̾ portat. Qndͤ & factus
ẽ tͥbutis seruiens. hoc : regi & xp̃o suo fidei dona oꝑumq

Expanded text:
Isachar asinus fortis. Isachar, qui interpretatur merces, Isachar asinus fortis. Isachar, qui interpretatur merces, refertur ad populum gentium, quem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Issachar asinus fortis scribitur, quia prius gentilis populus quasi brutum animal et luxuriosum erat, nullaque ratione subsistens; nunc vero fortis est, Redemporis dominio colla scubans inter terminos vidit requiem, quod esset bona; et terram, quod optima. Inter terminos namque accubare, est praestolato mundi fine requiescere, nihilque de his qua nunc versantur in medio quaerere, sed ultima desiderare. Et fortis asinus requiem vidit, et terram optimam, cum simplex gentilitas, idcirco se ad robur boni operis erigit, quia ad aeternae vitae patriam tendit. Unde etiam ponit humerum suum ad portandum, quia dum ad promissam requiem pervenire desiderat, cuncta mandatorum onera libenter portat. Unde et factus est tributi serviens, hoc est, Regi et Christo suo fidei dona operumque
Abbreviated transcription (Latin):
U iuo ego dicit dñs nͥ hos om̃s induã sic̃ uestim̃tum. Hoc
qͥppe xꝑc in sanguineuue mundauit: qnͣ ille sic̃ botrus
in ligno crricis pependit. Tunc enĩ ex lat̾e eius sanguis et
aqua ꝓfluxit: s aqua nos abluit. sanguis redemit. Pulcͥo
testam̃ti mandata ꝙdentes lacte candidiores. Dentes p̾dica¬
tores scĩ st̃. qͥ p̃cidunt ab errorib hoĩes. & eosqͣsi comedendo
in xp̃i corpore tnͣsferunt. Noĩe autẽ lactis doctrina legis sig¬
nificatur. que carnalẽ popłm tanquã paruulos pocło lactiᷤᷤ
alebat. Quo qͥdẽ candidiores effecti sunt doctores eccłe quia
fortẽ & ualidũ u̾bi cibũ manducant atq distribuunt
cib ꝙ bñ candidiores lacte dentes eiꝰ dicuntur. Om̃s enĩ
qͥ ꝑfecti st̃. & qͥ script᷑arũ cibos explanantes subtilẽ eminu-¬
tum intellectum qui spualis dicitur eccłe corpori submini-¬
stͣnͣt: candidi ẽẽ debent & puri: atq ab om̃i macła liberi.

Expanded text:
dicit Dominus, nisi hos omnes induam sicut vestimentum . Hos quippe Christus in sanguine uvae mundavit, quando sicut botrus in ligno crucis pependit. Tunc enim ex latere ejus sanguis et aqua profluxit. Sed aqua nos abluit, sanguis nos redemit. PulchriTestamenti mandata. Et dentes lacte candidiores. Dentes, praedicatores sunt sancti, qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi comedendo in Christi corpore transferunt. Nomine autem lactis doctrina legis significatur, quae carnalem populum tanquam parvulos lactis poculo alebat. Cujus quidem candidiores effecti sunt doctores Ecclesiae, quia fortem et validum verbi cibum mandunt atque distribuunt, cibus . Et bene candidiores lacte dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et qui Scripturarum cibos explanantes, subtilem et minutum intellectum, qui spiritalis dicitur, Ecclesiae corpori subministrant, candidi esse debent et puri, atque ab omni macula liberi.