comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et temptiuut ds̃ abrocham. quueri sol& quomodo hoc uerum
sit cum dicat in epistola sua ia cobus qđ ds̃ neminem tempt&
nisi quia locutione scriptuntrum sol& dici temptat proco
qđ ẽ probut. temptatio uero illa dequa ia cobus dicit non¬
uiba intellegitur nisi quisq peccato implicatur unde a postolus
dicit ne forte temptauerit uos his qui temptat. nam &alibi
&iam hoc genere locutionis ut sciat distum .ẽ. acsidicer&ur
ut scire uos facut. quo uires delectionis suue hominem la¬
tent nisi  experimento &iam eidem in notescant Iuiii
neq facius ei quicquam modo enim cognoui qũo times dm̃
tũ &iam ista questio simili locutione soluitur. hoc .ẽ. enim
nunc cognoui qũo times dm̃ tũ. qđ significat nc̃te feci cog¬
noscereꝰ. in consequentib autẽ hoc genus locutionis eui
denter appum&. ubi dicitur & uocauit abrochum nomen
loci illius dñs uidit ut dicant hodie inmonte dñs apparuit.

Expanded text:
Et temtauit deus Abraham. quaeri solet quomodo hoc uerum sit, cum dicat in epistola sua Iacobus, quod deus neminem temtet, nisi quia locutione scripturarum solet dici "temtat" pro eo quod est "probat". temtatio uero illa, de qua Iacobus dicit, non intellegitur nisi qua quisque peccato implicatur. unde apostolus dicit: ne forte temtauerit uos is qui temtat. nam et ab illo etiam hoc genere locutionis, ut sciat, dictum est, ac si diceretur, ut scire vos faciat; quoniam vires dilectionis suae hominem latent, nisi divino experimento etiam eidem innotescant. LVIII. neque facias ei quidquam. Modo enim cognovi, quoniam timeas Deum tu; etiam ista quaestio simili locutione solvitur: hoc est enim, Nunc cognovi, quoniam timeas Deum tu, quod significat, Nunc te feci cognoscere. In consequentibus autem hoc genus locdenter adparet, ubi dicitur: et uocauitAbraham nomen loci illius "dominus uidit", ut dicant hodie: in monte dominus adparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. spiritdem quõ nihil hab& conuenientiue secundum
litterom ut ideo iuramentum appellauerit puteum quod
ibi aqua nonsit inuenta łamquam alii interpr&&es pueros
isaac inuentum potius aquam nuntiasse dixerunt: sed &iũ
sic que luramentum appellatũ. e ubi nulla fueraet facta lu

Expanded text:
est spiritualem; quoniam nihil habet convenientiae secundum est spiritualem; quoniam nihil habet convenientiae secundum litteram, ut ideo juramentum appellaverit puteum, quod ibi aqua non sit inventa? Quanquam alii interpretes pueros Isaac inventam potius aquam nuntiasse dixerunt: sed etiam sic quare juramentum appellatum est, ubi nulla fuerat facta ju
Abbreviated transcription (Latin):
quam ergo aliquid spritade
ista significent
tamen secundum id qđ contige¬
runt ideo p̃missum ẽ. benedixit eum dñs. ut suna fide
intellegamus &ium ista temporalia dona nec duriposse
nec spenari debere. &iam cum ab imfimiorib: app&untur
nisi ab uno dõ ut qui inminimis fidelis.ẽ. & in magnis fide¬
lis. rit & qui in mam mona iniquo fidelis inuentus. ẽ. &ĩ
uerum accipere mereatur sicut dñs in euangelio loquitu
tidia &iam deabraham dicta sunt qđ ei munere dĩ pro¬
uenerint unde non parum aedificat sunã fidem pie in¬
tellegentib ista naaetio &iam sidehis reb allegorica
significatio nulla posr& exculpi.
dictis obstringit quie accidant ei qui peierouerit secun¬
dum quum considerendum ẽ. quod & seruus abrahue com¬
memorocuit namuens eis aquib accepit uxorẽ dño suo
appelliuit eundem puteum isaac iuromentum. anquã uis
factum sit in aliquam significationem sine dubio ducendũ

Expanded text:
quam ergo aliquid spirituale quam ergo aliquid spirituale ista significent, tamen secundum id quod contigerunt, ideo praemissum est, Benedixit eum Dominus, ut sana fide intelligamus etiam ista temporalia dona, nec dari posse, nec sperari debere, etiam cum ab infirmioribus appetuntur, nisi ab uno Deo: ut qui in minimis fidelis est, etiam in magnis fidelis sit; et qui in mammona iniquo fidelis inventus est, etiam verum accipere mereatur, sicut Dominus in Evangelio loquitur . Talia etiam de Abraham dicta sunt, quod ei munere Dei provenerint. Unde non parum aedificat sanam fidem pie intelligentibus ista narratio, etiamsi de his rebus allegorica significatio nulla posset exsculpidictis obstringit, quae accidant ei qui pejeraverit: secundum quam considerandum est quod et servus Abrahae commemoravit, narrans eis a quibus accepit uxorem domino suo Iappellavit eumdem puteum Isaac juramentum? An quamvis factum sit, in aliquam significationem sine dubio ducendum
Abbreviated transcription (Latin):
annos fuisse. fiunt anni a&atis isaac usq ad illud factũ
ab imeleh quando matrem ipsius concupiuit & abrehue
amicus .ẽ. factus potuit ergo ium eẽ quasi cente narius
si post illud fuctum filiorum suorum perrexit in eũ tentẽ
famis necessitate isaac. non ergo ex hoc cogit ulla necessitus
perrecapitulationem putire ñ netum profestionẽ isaac:
ingerera sed quia ibi diuturno tempore fieẽ isa ac scribitur
& puteos fodisse & dehis contendisse &ditatum fuisse pecunia
mirum nisi recapitulando ista commemoraentur. quue ideo
fueraent pr&er missa ut primum defilus eius usq ad illũ
łexaltatus .ẽ. homo & ꝓcedens muor fiebut quo
magnus factus .ẽ. ualde secundum temenã felicitatem
dictum sequentia docent. exsequitur enim nanixtor easdem
eius diuitias quib: magnus factus .ẽ. & hinc motus . ẽ. abi¬
melech timuit illũ
ibi. eẽ. ne potentia eius sibi eõ
infesta quam¬

Expanded text:
annos fuisse; fiunt anni aetatis Isaac usque ad illud factum annos fuisse; fiunt anni aetatis Isaac usque ad illud factum Abimelech, quando matrem ipsius concupivit, et Abrahae amicus est factus; potuit ergo jam esse quasi centenarius, si post illud factum filiorum suorum perrexit in illam terram famis necessitate Isaac. Non ergo ex hoc cogit ulla necessitas, per recapitulationem putare narratam profectionem Isaac in Gerara. Sed quia ibi diuturno tempore fuisse Isaac scribitur, et puteos fodisse, et de his contendisse, et ditatum fuisse pecunia; mirum nisi recapitulando ista commemorantur, quae ideo fuerant praetermissa, ut primum de filiis ejus usque ad illum et exaltatus est homo, et procedens major fiebat, quoadusque magnus factus est valde, secundum terrenam felicitatem dictum sequentia docent. Exsequitur enim narrator easdem ejus divitias, quibus magnus factus est; et hinc motus Abimelech, timuit illum ibi esse, ne potentia ejus sibi esset infesta. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
In eo qđ scriptum ẽ. facti ẽ. autem fames super tenẽ p̃ter
fumem quue ante factu ẽ. Intempore abrocham. ab ut
autem isaac ad abimelech regem philistinorum ingerer&
quaeritur hoc quando sit factũ. utrum postea quam esau
uendidit primo genita sua cibo lenticulȩ. post illũ quippe
nantetionem hoc naueri incipit. anut fieri sol& ꝑ reca¬
pitulationem nunietor ad eareuensus sit cum ꝓ gressus
defiliis eius ad eum locum perueniss& qui delenticulu
commemoratus . ẽ: mou& autem qui ipse inuenitur abime¬
lech qui &ium simẽ concupiuerat ipsius enim pannimphus
& principes militiue qui ibi commemorati sunt &iam hic
commemoraentur. utrum uel uiuere potuerint. quando enĩ
factus ẽ. amicus abrachue nondum enim natus erat is aac¬
sedium ꝓmissus. ponamus ante annum quam nascer&ur
is aac illud fuisse factum deinde isaac suscepit filios cum e&
annorũ .lx. illi autem iuuenes eraent quando uendidit
esuu primogenita sua. ponamus &iam ipsos circa .xx.

Expanded text:
In eo quod scriptum est: facta est autem fames super terram praeter famem quae ante facta est in tempore Abraham; abiit autem Isaac ad Abimelech regem Phylistinorum in Gerara, quaeritur hoc quando sit factum: utrum posteaquam Esau uendidit primogenita sua cibo lenticulae — post illam quippe narrationem hoc narrari incipit — an, ut fieri solet, per recapitulationem narrator ad ea reuersus sit. cum progressus de filiis eius ad eum locum peruenisset, qui de lenticula commemoratus est. mouet autem — quia ipse inuenitur Abimelech, qui etiam Sarram concupiuerat; ipsius enim paranymphus et princeps militiae, qui ibi commemorati sunt, etiam hic commemorantur — utrum uel uiuere potuerunt. quando enim factus est amicus Abrahae, nondum nsed jam promissus. Ponamus ante annum quam nasceretur Isaac, illud fuisse factum: deinde Isaac suscepit filios, cum esset annorum sexaginta; illi autem juvenes erant quando vendidit Esau primogenita sua: ponamus etiam ipsos circa viginti
Abbreviated transcription (Latin):
IIMori&urfur ille id est qui furatus ẽ hominẽ & cufer&s
malignũ ex uob ipsis. cssidue hoc dicit scriptura cũ iub& occi¬
dimalos. qua locutione usus ẽ. &iã a postolus cum dicer&. quid
enĩ mihi dehis quiforis sunt iudicare. nonne de his quilntus
sunt uos iudicatis. Auferte malum exuob̵ ipsis. Namgrecus
Hoc enĩ nunc uit in ecdesia ex cõmunicatio quod agebat᷑ tẽ
int̃ fectio quã uis alit̃ illud a postolicũ possit intellegi. ut unus¬
quisq: malũ ł malignũ ex se ipso sit uissus cufere. quisensus
acceptabilior e& si hoc malũ ł hoc malignũ. non aũt hunc
malignũ ingreco inuenir&ur. Nunc uerð credibilius ẽ de
homine dictũ quã deuitio quã quã possit eleganter intelle.¬
gi &iũ homo aufere a se malũ hominẽ quẽ ammodũ dictũ. ẽ:
ex uite uos u& erẽ hominẽ qđ exponens uit qui furabatur

Expanded text:
Morietur fur ille — id est qui furatus est hominem — et auferetis Morietur fur ille — id est qui furatus est hominem — et auferetis malignum ex uobis ipsis. assidue hoc dicit scriptura, cum iubet occidi malos. qua locutione usus est etiam apostolus, cum diceret: quid enim mihi de his qui foris sunt iudicere? nonne de his qui intus sunt uos iudicatis? auferte malum ex uobis ipsis. nam graecuHoc enim nunc agit in Ecclesia excommunicatio, quod agebat tunc interfectio. Quamvis et aliter illud apostolicum possit intelligi, ut unusquisque malum vel malignum acceptabilior esset, si hoc malum vel hoc malignum, non autem hunc malignum in Graeco inveniretur? Nunc vero credibilius de homine dictum quam de vitio. Quanquam possit eleganter intelligi etiam homo auferre a se malum hominem, quemadmodum dictum est. « Exuite vos veterem hom
Abbreviated transcription (Latin):
lis .ẽ. turpitudo : in decalogo aũt moetie nomine ñ uid &ur
hoc aꝑte prohibuisse qũo mo&iae ñnisi adulteriũ intellegisol&.
indomum dñi dĩ tui . ad omne uotum quõ ab hominatio dño dõtuo. ẽ
& hoc ñ unum hoꝵ sedutrumq decane quippe u&at fieri commu¬
tationem primogenitoꝵ quam iub& fieri decliis inmundis anima¬
lib: id÷ equis & csinis &siquid est eoꝵ quae adiuuant hominem &
latine aiuuando iumenta dicuntur. decane aũt noluit utrum
& deporco & quare noluerit requirendũ ẽ. & sid eomnib: tidibus
noluit quare solum cunem isto loco exceptũ fecerit. demerce¬
de cũt mere tricis ut dice& uid&ur eaeẽ ciusa quia superius
ꝓhibuerit eẽ mer&ricẽ defiliabi isrł. aut quẽ quã filiorũ
i sraheliti mer&rice & ne subriper& cogitationi expiuri
poss& hoc peccatum. sialiquid inde offer&ur intemplũ
dicendum fuit qđ sit cb ominatio dño:

Expanded text:
lis est turpitudo. In Decalogo autem moechiae nomine non videtur lis est turpitudo. In Decalogo autem moechiae nomine non videtur hoc aperte prohibuisse, quoniam moechia nonnisi adulterium intelligi solet. in domum Domini Dei tui ad omne votum: quoniam abominatio Domino Deo tuo est, et hoc non unum horum, sed utrumque. De cane quippe vetat fieri commutationem primogenitorum, quam jubet fieri delibus, id est equis et asinis et si quid est eorum quae adiuuant hominem et latine a iuuando iumenta dicuntur. de cane autem noluit; utrum et de porco et quare noluerit, requirendum est et, si de omnibus talibus noluit, quare solum canem isto loco exceptum fecerit. de mercede autem meretricis ut diceret, uidetur ea esse causa, quia superius prohibuerit esse meretricem de filiabus Israhel aut quemquam filiorum Israhel uti meretrice; et ne subreperet cogitationi expiari posse hoc peccatum, si aliquid inde offerretur in templum, dicendum fuit quod sit abominatio domino.
Abbreviated transcription (Latin):
dño suo: non quod dominus eius eum apposuerit. Id est com¬
men dauerit. potius enim depositum dicer& sed ad posi¬
tum dixit adominosuo. idest huic ad iunctum cum ab illo
ubscessiss&: Non ergo suscipi sed reddi potius ꝓhibuit¬
fugitiuos. hoc quidem puturi potest nisi intellegam
genti & populo ista dici non uni homini sed ex clicita¬
que gente refugientem adistã gentem cui loquebatꝰ homi¬
nem adomino suo idest aregesuo reddiꝓhibuit quod &iã
adienigena seruauit amanrexgeth quando adeũ refugi
dauid afucie domini sui hoc ẽ regis saul. a ꝑtissime aũt
hoc explanat cum dicit de ipso refuga in uob habitauit
in omniloco ubi placuerit ei
lus isrł ecce ubi manifeste ꝓhibuit fornicari & uiros &
feminas. &ium cum ñ alienis coniugib peccatũ eẽ de mon¬
struns misceri ñ coniuigib suis quando & mere trices eẽ
& admere trices accedere ꝓhib& quarũ publice uena¬

Expanded text:
domino suo: non quod dominus ejus eum apposuerit, id est comdomino suo: non quod dominus ejus eum apposuerit, id est commendaverit; potius enim depositum diceret; sed appositum dixit a domino suo, id est huic adjunctum, cum ab illo abscessisset: non ergo suscipi, sed reddi potius fugitivos. Hoc quidem putari potest injustum, nisi intelligamus genti et populo ista dici, non uni homini: sed ex alia itaque gente refugientem ad istam gentem, cui loquebatur, hominem a dominalienigena servavit Achis rex Geth, quando ad eum refugit David a facie domini sui, hoc est, regis Saul . Apertissime autem hoc explanat, cum dicit de ipso refuga, In vobis habitabit, in omni loco ubi placuerit ei. liis Israel. Ecce ubi manifeste prohibuit fornicari et viros et feminas etiam cum non alienis conjugibus; peccatum esse demonstrans misceri non conjugibus suis, quando et meretrices esse, et ad meretrices accedere prohibet, quarum publice vena
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi uoluerit ꝑ denarii numeri quandam uniuersita¬
tem ut hoc exposuerit quod am modo addendo & dicendo
&usq inȩternum: quod si ita .ẽ. ruth contra prȩceptũ ue¬
titum uid&ur ammissa. An ammanitus ꝓhibuit ammit¬
ti: non ammanitidas idest uiros inde nonfeminas. maxi¬
me quia cum euestissent israhelitȩ ipsamgentem omnes
uiros occidere iussi sunt. feminas autem non nisi eas quȩ no¬
uerant concubitũ uirum. qũo ipse infornicationem sedux¬
erant populum. uirgines cutẽ saluas . eẽ uoluerunt n
eis imputantes culpum qui euesti illagens meruit. quam
&iam hic comme morauit uelut quȩ rer&urcur mocbi¬
tas & ammanitas admitti noluerint in ecdesiam dñi
sub iunxit enim eo quod non obuiauerint uobis cum panib
&aqua inuic cumexir&is de aegypto & quia conduxeruit
aduersum te balaam filium beor demeso potamia ut made
dicer&te: hasculpas nectunc quando illagens debella¬
luerunt:

Expanded text:
intellegi uoluerit, per denarii numeri quandam uniuersitaintellegi uoluerit, per denarii numeri quandam uniuersitatem, ut hoc exposuerit quodam modo addendo et dicendo: et usque in aeternum? quod si ita est, Ruth contra praeceptum uetitum uidetur admissa. an Ammanitas prohibuit admitti, non Ammanitidas, id est uiros inde, non feminas? maxime quia cum euertissent Israhelitae ipsam gentem, omnes uiros occidere iussi sunt, feminas autem non, nisi eas quae nouerant concubitum uiri, quoniam ipsae in fornicationem seduxerant populum, uirgines autem saluas esse uoluerunt non eis inputantes culpam qua euerti illa gens meruit. quam etiam hic commemorauit, uelut quaereretur cur Moabitas et Ammanitas admitti noluerit in ecclesiam domini. subiunxit enim: eo quod non obuiauerint uobis cum panibus et aqua in uia, cum exiretis de Aegypto, et quia conduxerunt aduersum te Balaam filium Beor de Mesdiceret te. Has culpas nec tunc, quando illa gens debellaluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte istam mystice ꝓph&auerit intraturã quod catusq
ad decimã generationem: Computactur enim generationes
exabraham quando fuit & loth qui genuit moabitas
&ummanitas exfiliub & inueniuntur cum ipso abra¬
ham conpleri decem generationes usq ad sil mon quige¬
nuit boos. qui maritus secundus fuit ruth sunt enim istȩ
abraham isauc. iccob iudas fares esrom aram ami¬
nadab nacason selmon. sal mon qui ppe genuit boos. qui
uiduã duxit ruth. ac ꝑ hoc uid&ur post decimã genera¬
tionem genus fecisse inecclesia dñi pariendo filios ipsiboos:
Sedcur additum sit & usq in ȩternum. merito adhuc quȩ¬
ritur an quia deinceps nulla anima deammanitis & mo¬
abitis intrauit in illã ecdesiã populi hebregrum. postea quã
ista generatione decima ꝓph&ia conpl&a est: An potius
ita dictum ẽ. & usq ad decimũ generationẽ ut omnino sẽꝑ

Expanded text:
nisi forte istam mystice prophetauerit intraturam, quod ait: usque nisi forte istam mystice prophetauerit intraturam, quod ait: usque ad decimam generationem. conputantur enim generationes ex Abraham, quando fuit et Lot qui genuit Moabitas et Ammanitas ex filiabus, et inueniuntur cum ipso Abraham compleri decem generationes usque ad Salmon, qui genuit Booz, qui maritus secundus fuit Ruth. sunt enim istae: Abraham, Isaac, Iacob, ludas. Phares, Esrom, Aram, Aminadab, Naason, Salmon. Salmon quippe genuit Booz, qui uiduam duxit Ruth; ac per hoc uidetur post decimam generationem genus fecisse in ecclesia domini pariendo filios ipsi Booz. sed cur additum sit: et usque in aeternum, merito adhuc quaeritur. an quia deinceps nulla anima de Ammanitis et Moabitis intrauit in illam ecclesiam populi Hebraeorum, posteaquam ista generatione decima prophetia completa est? an potius ita dictum est: et usque ad decimam generationem, ut omnino semper
Abbreviated transcription (Latin):
tu didrugma argenti & ipsius erit uxor quiahumiliauit
eum non poterit dimittere eam ꝑ omne tempus : Merito
quȩritur utrum ista penasit ut non eam possit dimittere
ꝑomne tempus quam in ordinate atque inlicite uiolãut:
sienimobhoc intellegere uoluerimus eam non posse. Idest
non debere dimitti ꝑ omne tempus quicuxor effecti ẽ
occun& illud qđ ꝑmisit moses dare libellum repudu & dimit¬
tere : in his autem qui inlicitȩ uitiant noluit licere: Ne ad
ludibriũ fecisse uideatur & potius finxisse quod eũ uxorẽ
duxerit quã uere placitoque duxisse: hoc & de illa iussum ẽ
cui fuerit uir calumniatus de uirginulib: ñ inuentis
Non in trabit ammanites & moabites in ecdesiam dñi
&usque ad decimã generationẽ non intrahuit in ecdesiã
dñi & usque inȩternum: questio .ẽ. quo modo intrauerit
ruth quȩ moabitis fuit. dequa &iã caro dñi originẽ ducit.

Expanded text:
ta didragma argenti et ipsius erit uxor, quia humiliauit ta didragma argenti et ipsius erit uxor, quia humiliauit eam; non poterit dimittere eam per omne tempus. merito quaeritur utrum ista poena sit, ut non eam possit dimittere per omne tempus, quam inordinate atque inlicite uiolauit. si enim ob hoc intel- . legere uoluerimus eam non posse, id est non debere dimitti per omne tempus, quia uxor effecta est, occurret illud quod permisit Moyses dare libellum repudii et dimittere. in his autem qui inlicite uitiant noluit licere, ne ad ludibrium fecisse uideatur et potius finxisse quod eam uxorem duxerit quam uere placitoque duxisse. hoc et de illa iussum est, cui fuerit uir calumniatus de uirginalibus non inuentis. Non intrabit Ammanites et Moabites in ecclesiam domini et usque ad decimam generationem non intrabit in ecclesiam domini et usque in aeternum. quaestio est, quomodo intrauerit Ruth quae Moabitis fuit, de qua etiam caro domini originem ducit.
Abbreviated transcription (Latin):
domus patris ipsius & lapidabunt eam uiri ciuitatis eius
in lapidib: & mori&ur: quõ fecit in prudentiã infiliis irł
ꝓstituere domũ patrissui. & cuferes malignũ ex uobis
ipsis: sactis hinc appar& quem ammodum subditas feminas
uiris & pene famulus lex eẽ uoluerit uxores quod dicens
aduersus uxorem uir testimonium unde lapidarsur illa
si hoc uerum eẽ demonstra r&ur. ipse tamen nonuicissim
lupidatur si hoc falsum eẽ constiterit sed tantum modo
custigatꝰ & dumnificatur eique ꝑp&uo iub&ur adhȩrere
quacurere uoluerat. in aliis autem causis eũ qui testi monio
fid socuiquã nocuerit quo si pbar&ur iussit occidi eadem poe¬
na plecti iub& qua fuerat siuerum e& iste plestendus:
Suutem inuenerit aliquis puellã uirginẽ quȩ sponsata
non .ẽ. &ium faciens ei dormierit cumea & inuentus fuerit
dubit homo quidormiuit cumea patripuellȩ quinquagin¬

Expanded text:
domus patris ipsius et lapidabunt eam uiri ciuitatis eius domus patris ipsius et lapidabunt eam uiri ciuitatis eius in lapidibus et morietur, quoniam fecit inprudentiam in filiis Israhel prostituere domum patris sui: et auferes malignum ex uobis ipsis. satis hinc adparet quemadmodum subditas feminas uiris et paene famulas lex esse uoluerit uxores, quod dicens aduersus uxorem uir testimonium unde lapidaretur illa, si hoc uerum esse demonstraretur, ipse tamen non uicissim lapidatur, si hoc falsum esse constiterit, sed tantummodo castigatur et damnificatur eique perpetuo iubetur adhaerere qua carere uoluerat. in aliis autem causis eum, qui testimonio falso cuiquam nocuerit, quo, si probaretur, iussit occidi, eadem poena plecti iubet, qua fuerat, si uerum esset, iste plectendus. Si autem inuenerit aliquis puellam uirginem quae sponsata non est et uim faciens ei dormierit cum ea et inuentus fuerit, dabit homo qui dormiuit cum ea patri puellae quinquagin
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi idest arma:Nã quidũ &iã hoc int̃ p̃tati sunt :¬
II Si uutem quis acceperit uxorem & hubitauerit cumea
ii &oderit eam & imponat ei occasionis uerbu & detulerit
ei nomen malignum & dixerit mulierẽ hanc accepi& ac¬
cedens adeum non inuenieius uirginalia. &accipiens pa¬
filiã mec̃ hanc dedi homini huic uxorem. & odiohabens
eam ipse nunc in pon& ei occasionis uerbadicens. Non
inueni filiȩtuȩ uirgincdia & ecce uirginalia filiȩ meae
& replicabunt palliũ coram senib: ciuitatis illius. & acci¬
pient senes ciuitatis hominem illũ & castigabunt eũ &dcm¬
nificabunt eum centum sidis & dabunt patri aduliscentu¬
lȩ quiptulit nomen malũ suꝑ uirginem israchelitem. & ip¬
sius erit uxor non poterit dimittere eam ꝑpeuo tempore
sicũt uerum fuctum sit hoc uerbum & non inueniantur
uirginadiu puellȩ. & ꝓducent adulescentulã adicnuã

Expanded text:
intellegi, id est arma. nam quidam etiam hoc interpretati suntintellegi, id est arma. nam quidam etiam hoc interpretati sunt. Si autem quis acceperit uxorem et habitauerit cum ea et oderit eam et inponat ei occasionis uerba et detulerit ei nomen malignum et dixerit: mulierem hanc accepi et accedens ad eam non inueni eius uirginalia, et accipiens pafiliam meam hanc dedi homini huic uxorem et odio habens eam ipse nunc inponit ei occasionis uerba dicens: non inueni filiae tuae uirginalia, et haece uirginalia filiae meae. et replicabunt pallium coram senibus ciuitatis illius, et accipient senes ciuitatis illius hominem illum et castigabunt eum et damnificabunt eum centum siclis et dabunt patri adulescentulae, quia protulit nomen malum super uirginem Israhelitem; et ipsius erit uxor, non poterit dimittere eam perpetuo tempore. si autem uerum factum sit hoc uerbum et non inueniantur uirginalia puellae, et producent adulescentulam ad ianuam
Abbreviated transcription (Latin):
atur inbello & homo alius epul&ur exea: & quis ẽ. ho¬
mo quisponsauit uxorem & non acepit eum. uudat & re¬
deat indomũ suã nemoriatur inbello. & homo alius ac¬
cipi& eum: possunt mouere ista quasi meliore condici¬
one moriantur inbello quiium dedicauerunt aedifi¬
cia sua iumq epulati sunt de nouellis. iamq duxerunt
sponsus suas quam hi qui nondum: sed quo his rebus tene¬
tur humanus affectus & magni estimantur hȩc abho¬
minib: intellegendum ẽ adhoc ista dici inbellum prð¬
cedentib ut quis quis animo hĩs ten&ur appareat
cum reuestitꝰ. ne ꝑ ꝑhocminus fortiter ugit dũtim&
neante moriatur: quã domũ dedicauerit᷑. aut de no¬
uella sua biberit: aut sponsã suũ duxerit: nam utique
quantum ad feminam ꝑtin&. melius alteri nubit intac¬
ta quam uidua. sed hȩc ut dixi instituta sunt ꝑꝑ uirorũ
unimos explorandos:
Non erunt uascuiri super mulierem. ua subellica uult

Expanded text:
atur in bello et homo alius epuletur ex ea. et quis est hoatur in bello et homo alius epuletur ex ea. et quis est homo qui sponsauit uxorem et non accepit eam? uadat et redeat in domum suam, ne moriatur in bello et homo alius accipiat eam. possunt mouere ista, quasi meliore condicione moriantur in bello qui iam dedicauerunt aedificia sua iamque epulati sunt de nouellis iamque duxerunt sponsas suas quam hi qui nondum. sed quoniam his rebus tenetur humanus adfectus et magni extimantur haec ab hominibus, intellegendum est ab hoc ista dici in bellum procedentibus, ut quisquis animo his tenetur adpareat cum reuertitur, ne propter hoc minus fortiter agat, dum timet, ne ante moriatur quam domum dedicauerit aut de nouella sua biberit aut sponsam suam duxerit. nam utique quantum ad feminam pertinet, melius alteri nubit intacta quam uidua; sed haec, ut dixi, instituta sunt propter uirorum animos explorandos. Non erunt uasa uiri super mulierem: uasa bellica uult
Abbreviated transcription (Latin):
gulam fidei sicut dicim quid signi ficauerit uellus inarea
conplutu siccum. uel insicca area conplutum. aut uirga aaron
quȩ floruit & nuces adtulit &c&era huius modi sicut aũt
discernuntur diuinationes quas consequenter ꝓhibita
aprȩdicationib uel cdnuntiationib: ꝓph&arũ sic ille in¬
spectiones ꝓdigiorum a significationib diuinorum mira
cum inimicos ur̃os & suluos faci&uos: ecce quemam modi
& in spiritalib conflicib sperandũ & p&cendum ẽ adiu¬
toriũ dĩ nonut nos nihil faciamus sed ut cdiuti cooperemur:
sic enim ait debellauit uobiscum ut &iam ipsos aturos
qđ agendum e& ostender&:¬
loquentur scribȩ cd populũ dicentes : quis ẽ. homo qui
edificauit domũ nouam. & non de dicauit eam uadat & re¬
uertatur in domũ suã nemoriatur in bello & homo clius
dedic& eam: & quis ẽ. homo qui pastinauit uineam & non .ẽ.
epulatus exea uadat & reuertatur indomũ suam nemori¬

Expanded text:
gulam fidei; sicut dicimus quid significauerit uellus in area gulam fidei; sicut dicimus quid significauerit uellus in area conpluta siccum uel in sicca area conplutum aut uirga Aaron quae floruit et nuces adtulit et cetera huius modi. sicut autem discernuntur diuinationes quas consequenter prohibet a praedictionibus uel adnuntiationibus prophetarum, sic illae inspectiones prodigiorum a significationibus diuinorum miraciscum inimicos uestros et saluos faciet uos. ecce quemadmodum et in spiritalibus conflictibus sperandum et petendum est adiutorium dei, non ut nos nihil faciamus, sed ut adiuti cooperemur. sic enim ait: debellabit uobiscum, ut etiam ipsos acturos quod agendum esset ostenderetloquentur scribae ad populum dicentes: quis est homo qui aedificauit domum nouam et non dedicauit eam? uadat et reuertatur in domum suam, ne moriatur in bello et homo alius dedicet eam. et quis est homo qui pastinauit uineam et non est epulatus ex ea? uadat et reuertatur in domum suam, ne mori
Abbreviated transcription (Latin):
partitac̃ ed & p̃ter uendentionem quȩ ẽ secundũ familiam
quam dicat uendentionem obscurum ẽ : nisi forte quia deci¬
mationef& primogenita prȩcepit uendi abeis qui in longin¬
quo habitarent ne multa cogerentur portare cdlocũ in¬
uocationis dñi uel peccora ducere ut illic abeis denuoeme¬
rentur. ex eodem prȩtio & iusserat habere ibi partemle¬
uittm quimaner& in ea ciuitate. unde ille decimatio¬
nes & primogenita debebantur. &ideo dixit secundum
fumiliam hoc deberi leuitȩ qũo ex successione qua succe¬
dit parentib suis hoc circa eum seruari oport& quod
parentibus exhibitum est
Qũo portentorum inspectores ꝓhib&. eẽ in populo dĩ
quȩ rendum ẽ quo modo ista portenta quȩ in spici pro¬
hibentur discernantur abeis quȩ diuinitus itadantus. ut
quid significent dici debeant. sicut omnia miracula quȩ in
scripturis repperiuntur significantia qđ ꝑtineat adre¬

Expanded text:
partitam edet praeter uenditionem, quae est secundum familiam. partitam edet praeter uenditionem, quae est secundum familiam. quam dicat uenditionem obscurum est; nisi forte quia decimationes et primogenita praecepit uendi ab eis qui in longinquo habitarent, ne multa cogerentur portare ad locum inuocationis domini uel pecora ducere, ut illic ab eis denuo emerentur ex eodem pretio, et iusserat habere ibi partem Leuitam, qui maneret in ea ciuitate, unde illi decimationes et primogenita debebantur. et ideo dixit secundum familiam hoc deberi Leuitae, quoniam ex successione, qua succedit parentibus suis, hoc circa eum seruari oportet, quod parentibus exhibitum est. am portentorum inspectores prohibet esse in populo dei, quaerendum est quomodo ista portenta, quae inspici prohibentur, discernantur ab eis, quae diuinitus ita dantur, ut quid significent dici debeant. sicut omnia miracula, quae in scripturis reperiuntur, significantia quod pertineat ad re
Abbreviated transcription (Latin):
potius intellegitur ꝑmissum fuisse regibus ut plures habe¬
rent quamunam. Multi plicare enim ꝓhibiti sunt quȩ
phibitio non hab& trans gressionem si paucȩ fuerint
sicut dauid fuerunt. Noncutem multe sicut sil omoni
quamuis cum addidit ut non discedat coreius. hoc ma¬
gis uid&ur precepisse ne multi plicando ꝑueniat adali¬
enigenas feminas ꝑquus factum ẽ in sulomonẽ ut disce¬
r& coreius adõ multiplicatio tamen generaliter ita ꝓ¬
hibita .ẽ. ut & iam si ex hebreis solis eas multi plicas s& con¬
trahoc prȩceptũ fecisse merito arguiposs&:¬
xuIIͥI Ciuutem suꝑuenerit leuites exuna ciuitatiũ tuarum ex
omnib filus isrł ubi ipse incolit secundũ quod cupit anima
eius in locum que melegerit dñs: id est si desiderauerit ire cod
locum ubidñs inuocatur. & ministrauit nomini dñi dĩsui
sicut omnes fr̃reius leuitȩ qui ad stant tibi corit dño partẽ

Expanded text:
potius intellegitur permissum fuisse regibus, ut plures habepotius intellegitur permissum fuisse regibus, ut plures haberent quam unam; multiplicare enim prohibiti sunt. quae prohibitio non habet transgressionem, si paucae fuerint, sicut Dauid fuerunt; non autem multae, sicut Salomoni. quamuis cum addidit: ut non discedat cor eius, hoc magis uidetur praecepisse, ne multiplicando perueniat ad alienigenas feminas, per quas factum est in Salomone, ut discederet cor eius a deo. multiplicatio tamen generaliter ita prohibita est, ut, etiamsi ex Hebraeis solis eas multiplicasset, contra hoc praeceptum fecisse merito argui posset. Si autem superuenerit Leuites ex una ciuitatum tuarum ex omnibus filiis Israhel, ubi ipse incolit, secundum quod cupit anima eius, in locum quem elegerit dominus — id est si desiderauit ire ad locum ubi dominus inuocatur — et ministrabit nomini domini dei sui sicut omnes fratres eius Leuitae qui adstant ibi coram domino; partem
Abbreviated transcription (Latin):
gerit dñs ds̃ tuus ipsum exfr̃ib: tuis. constitues suꝑtẽ
principem non poteris constituere suꝑte hominemali¬
enum quia non .ẽ. frater tuus: quȩri potest cur displicu¬
erit populus dõ quando regem desiderauit. Cum hic inue¬
niatur eẽ ꝑmissus. sed magis hic intellegendum . ẽ. merito
non fuisse secundum uoluntatem dĩ quia fieri hoc non prȩ¬
cepit. sed desiderantib ꝑmisit. uerum tamen prȩcepit ne
fier& clienus sed frater idest exeodem populo indigena
non clienigena quod autem ait. non poteris intelle gen¬
dum ẽ non debebis:
Serege cum loque r&urcat. non multiplicauut sibi uxores
ut non discedat coreius. & argentum &iurum non multi¬
plicabit sibi ualde: unde quȩritur utrum dauid contrahoc
prȩceptũ non fecerit. non enim unam habuit uxorem:
Num desulomone manifestum ẽ. qđ trans gressus fuenit
hoc prȩceptum & infeminis & in curo &inargento: sedhine

Expanded text:
geritdominus deustuusipsum; ex fratribus tuis constitues super te geritdominus deustuusipsum; ex fratribus tuis constitues super te principem; non poteris constituere super te hominem alienum, quia non est frater tuus. quaeri potest cur displicuerit populus deo, quando regem desiderauit, cum hic inueniatur esse permissus. sed magis hinc intellegendum est merito non fuisse secundum uoluntatem dei, quia fieri hoc non praecepit, sed desiderantibus permisit. uerum tamen praecepit, ne fieret alienus, sed frater, id est ex eodem populo indigena, non alienigena. quod autem ait: non poteris, intellegendum est "non debebis". De rege cum loqueretur ait: <et> non multiplicabit sibi uxores, ut non discedat cor eius; et argentum et aurum non multiplicabit sibi ualde. unde quaeritur utrum Dauid contra hoc praeceptum non fecerit; non enim unam habuit uxorem. nam de Salomone manifestum est quod transgressus fuerit hoc praeceptum et in feminis et - in auro et in argento. sed hinc
Abbreviated transcription (Latin):
sucrificia quȩ ipsis diebus arimorum sunt immolanda:
Quȩrendum quo modo preceperit obseruari quod cut̃ sep¬
tem septimanus integras dinumerabis tibi ipsi incho¬
are te fulcem inicere in messem. incipies numerure sep¬
tem septimanus & facies diem festum septimanarũ dño
tuum: si enim ab uniuerso populo hȩc pente coste iusse
est obseruari num quid omnes uno die credendum .ẽ. fal¬
cem iussos mittere in messem. sicutem sibi quisq obseruat
is tum quin quagensimã dinumerans ab illodie quo fed¬
cem mittit nonunaẽ. uniuerso populo: illa uero unaẽ
quȩ computatur ab immolatione paschȩ usque indiem
dictȩ legis in sina:
Si uutem intraueris interrã quã dñs dr̃tuus dattibi in
sorte & here ditaberis eam & habitaberis in ea & dices con¬
stituam suꝑme principes sicut & c&ere gentes quȩ circa
mesunt. constituendo constitues suꝑte principẽ que mele¬

Expanded text:
sacrificia quae ipsis diebus azymorum sunt immolanda? sacrificia quae ipsis diebus azymorum sunt immolanda? Quaerendum quomodo praeceperit obseruari quod ait: septem septimanas integras dinumerabis tibi ipsi, inchoante te falcem inicere in messem incipies numerare septem septimanas. et facies diem festum septimanarum domintuum. si enim ab uniuerso populo haec pentecoste iussa est obseruari, numquid omnes uno die credendum est falcem iussos mittere in messem? si autem sibi quisque obseruat istam quinquagesimam dinumerans ab illo die quo falcem mittit, non una est uniuerso populo; illa uero una est quae conputatur ab immolatione paschae usque in diem datae legis in Sina. Si autem intraueris in terram quam dominus deus tuus dat tibi in sorte et hereditaueris eam et habitaueris in ea, et dices: constituam super me principes sicut et ceterae gentes quae circa me sunt. constituendo consitues super te principem, quem ele
Abbreviated transcription (Latin):
fili idest excuius ꝑsona dictum intellegatur sienim exdi po¬
tris ꝑsona ad xp̃m dicitur cui sententie utrum sequentia
consonent. uix .ẽ. asserere eundem dicit primogenitũ quẽ
quo solus ille de substantiu patris & patri aequalis atque
co &ernus est: mirum .ẽ. cutem utrũ interparere &gignere
euidentissimis documentis sucra scriptura distinguat
& immolabis pascha dño dotuo oues & boues quid sibi hoc
uult quod aaddidit boues cum immolitionem pasche deoue
tuntum modo commen dauerit quam iussit accipi ex ouibus
& hedis uel ex capris. quod mistice accipitur propter xp̃m
cuius exiustis & peccato rib ẽ. origo carnalis: non enimcat
ex ouib aut cũ pris lic& proprie non possit intellegioues
excapris sed neforte iudei dicerent sub cuidiendum caprũ
sic distum ess& aut excapris dictum . ẽ autem exouibus
& cupris quid ergo hic sibi uolunt boues an propter alico

Expanded text:
fili; id est ex cuius persona dictum intellegatur. si enim ex dei pafili; id est ex cuius persona dictum intellegatur. si enim ex dei patris persona ad Christum dicitur — cui sententiae utrum sequentia consonent uix est adserere — eundem dicit primogenitum quem quoniam solus ille de substantia patris et patri aequalis atque coaeternus est. mirum est autem utrum inter parere et gignere euidentissimis documentis sacra scriptura distinguat. t immolabis pascha domino deo tuo oues et boues. quid sibi hoc uult, quod addidit: boues, cum immolationem paschae de oue tantummodo commendauerit, quam iussit accipi ex ouibus et haedis uel ex capris? quod mystice accipitur propter Christum, cuius ex iustis et peccatoribus est origo carnalis. non enim ait: ex ouibus aut capris, licet proprie non possit intellegi ouis ex capris; sed ne forte Iudaei dicerent subaudiendum caprum, si dictum esset. "aut ex capris", dictum est: ex ouibus et capris. quid ergo hic sibi uolunt boues? an propter alia
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis cesta distinctio non frustra dñs nondicitur u patre
umortus autem promogenitus quidem litinȩ dicitur.
quia non potuit latinum uerbũ ita conponi secundum
loquendi consuetudinem: grȩce autem prototo cos dicitꝰ
non protogenes tamquã pater genuerit ȩqualem sibi crea¬
tura uero pepererit: nam & qđ dicitur primogenitus omnis
creaturae quȩ tibi prototocos grece legitur. potest ita intelle¬
gi secundum nouam creaturam dequa dicit apostolus siqua
igitur in xp̃o noua creatura ex qua ille primitiuus ẽ. quia
primitus itaresurrexit ut iam non moriatur. nec ei mors
ultra domin&ur. quod nouȩ creaturȩ quȩ in illo .ẽ. futurũ
infine ꝓmitttur. sed ista distinctio non temere ad firman¬
da sed inscripturis diligentius perscrutandu ẽ: mou&enĩ
quem iemmodũ dici potuit in puerbiis. primogenite tibi dico

Expanded text:
uerbis certa distinctio, non frustra dominus non dicitur a patre uerbis certa distinctio, non frustra dominus non dicitur a patre a mortuis autem primogenitus quidem latine dicitur, quia non potuit latinum uerbum ita componi secundum loquendi consuetudinem; graece sutem πρωτότοκος dicitur, non πρωτογένης: tamquam pater genuerit aequalem sibi, creatura uero pepererit. nam et quod dicitur: primogenitus omnis creaturae, quae et ibi πρωτότοκος graece legitur, potest ita intellegi secundum nouam creaturam, de qua dicit apostolus: si qua igitur in Christo noua creatura: ex qua ille primitiuus est, quia primitus ita resurrexit, ut iam non moriatur nec ei mors ultra dominetur, quod nouae creaturae, quae in illo est, futurum in fine promittitur. sed ista distinctio non temere adfirmanda sed in scripturis diligentius perscrutanda est. mouet enim quemadmodum dici potuit in Prouerbiis: primogenite, tibi dico,
Abbreviated transcription (Latin):
septimũ quemq obseruari oportebat ab omnibus. sed an¬
no septimo emptionis eius. quoto cumque anno illorũ septi¬
mus iste annus occurrer&:
mne primogenitum quod natum fuerit inbubus tius
& inouib: tuis masculina scificabis dño dõtuo: quȩ ren¬
dum utrum q̃ grecidicunt. protoꝵ toca nec latine dicinisi
primogeniti potuerunt. In his tuntum intellegenda
sunt quȩ nascuntur ex matribus. ipsa enim propriȩ pari¬
untur potius quamgignuntur: parere quippe .ẽ. TIC TIN
quod ẽ exfemina unde ꝓtoto condicitur. gignere autem
est gennan. unde propriȩ latine primogenitus dicitur:
exfeminis autem dabantur primitiua idest quȩ prima pa¬
riebantur. non quȩ prima gignebantur auiris. si forte ex
uiduis quȩ iam pepereroent gignerentur. non enim aliter
essent quȩ aperirent uulbam : qđ proprium uoluit eẽ. lex
eorum quȩ primonata dño debebuntur siergo ẽ. In his

Expanded text:
septimum quemque obseruari oportebat ab omnibus; sed anseptimum quemque obseruari oportebat ab omnibus; sed anno septimo emtionis eius, quotocumque anno illorum septimus iste annus occurreret. Omne primogenitum quod natum fuerit in bubus tuis et in ouibus tuis masculina sanctificabis domino deo tuo. quaerendum utrum quae graece dicuntur rcpwtotoxa nec latine dici nisi primogenita potuerunt, in his tantum intellegenda sunt, quae nascuntur ex matribus; ipsa enim proprie pariuntur potius quam gignuntur. parere quippe est uxtetv, quod est ex femina — unde πρωτότοκον dicitur — gignere autem est τίκτειν, unde proprie latine primogenitus dicitur. ex feminis autem dabantur primitiua, id est quae prima pariebantur, non quae prima gignebantur a uiris, si forte ex uiduis quae iam pepererant gignerentur. non enim aliter essent quae aperirent uuluam, quod proprium uoluit esse lex eorum quae primo nata domino debebantur. si ergo est in his
Abbreviated transcription (Latin):
hic certe manifestatur quo modo ad superius dixerit
posttres annos. Non enim & hos septem annos medios
eẽ uoluit uno quoq anno eam fieri prȩcepit tumquã
subbatissimum annorum:
Adtende tibi ipsi ne fucct uerbum occultum incord&uo ini¬
quitus dicens. ad ꝓpiat annus septim ꝑ annus remissionir
& malign&ur oculus tuus infrem tuum egenum & non
tribuas ei & exclamadiit aduersumte addñm & erit in
te peccatum magnum: magnifice occultum uerbum
Hoc dixit qũo nemo aud& hoc dicere qui potuerit cogi¬
taere . Ideo non eẽ mutuum dandum indigenti qũo adp
ti anno remissionis. quo modo ergo miseri corditer remisu¬
rus ẽ illo cnno quore mittendũs ẽ si crudeliter cogitat illo
tempore dandũ non eẽ quodandum ẽ:
Siccutem uenundatus fuerit tibi fratertuus hȩbreus aut
hebrȩa serui& tibi sex annis &eptimo dimittis eum liberũ
ate hos emptos non anno remissionis remitti uoluit. quem

Expanded text:
hic certe manifestatur, quomodo et superius dixerit: hic certe manifestatur, quomodo et superius dixerit: post tres annos. non enim et hos septem annos medios esse uoluit: unoquoque anno eam fieri praecepit tamquam sabbatismum annorum. Adtende tibi ipsi, ne fiat uerbum occultum in corde tuo, iniquitas, dicens: adpropiat annus septimus, annus remissionis; et malignetur oculus tuus in fratrem tuum egenum et non tribuas ei; et exclamabit aduersum te ad dominum, et erit in te peccatum magnum. magnifice occultum uerbum hoc dixit, quoniam nemo audet hoc dicere qui potuerit cogitare, ideo non esse mutuum dandum indigenti, quoniam ti anno remissionis. quomodo ergo misericorditer remissurus est illo anno quo remittendum est, si crudeliter cogitat illo tempore dandum non esse quo dandum est? Si autem uenumdatus fuerit tibi frater tuus Hebraeus aut Hebraea, seruiet tibi sex annis et septimo dimittes eum liberum a te. hos emptos non anno remissionis remitti uoluit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ait an notertio: intellegitur enim uno anno interposito
inseptuaginti cutẽ qũo posttres annos dixit. incertum ẽ
utrum eos medios eẽ uoluerit. ut quinto quoq annofier&
deinde cumait. & separabis aliam decimã satis ostendit
extra. eẽ illum quam uoluit eum ipsum qui offert mandu¬
cure cum suis & leuitis in eo loco quem dñs elegiss& & han
enim cdium decimã intra ianuas suas eumponere pre¬
cepit non adeum locum defere ubi dñs se uoluit in uo¬
cari. & ueni& inquit leuites qui non hab& patẽ nec pos¬
sessionem tecum & ꝑegrinus & pupillus & uidua qui in¬
tru portustuus sunt & comedent. Hinc certe manifeste
uerum .ẽ. non istt̃ decimam dm̃ fieri uoluisse communẽ
ei qui offert & his quib impendenda ẽ sed illis solis ero¬
guri eum iussit quiadiud non haberent: in quib: prȩcipue
leuiten posuit: post septem annos facies remissionem:

Expanded text:
ait: anno tertio; intellegitur enim "uno anno interposito"; ait: anno tertio; intellegitur enim "uno anno interposito"; in Septuaginta autem, quoniam "post tres annos" dixit, incertum est utrum eos medios esse uoluerit, ut quinto quoque anno fieret. deinde cum ait: et separabis aliam decimam, satis ostendit extra esse illam quam uoluit eum ipsum qui offert manducare cum suis et Leuitis in eo loco quem dominus elegisset; et hanc enim aliam decimam intra ianuas suas eum ponere praecepit, non ad eum locum deferre, ubi dominus se uoluit inuocari. et ueniet, inquit, Leuites, qui non habet partem nec possessionem tecum, et peregrinus et pupillus et uidua, qui intra portas tuas sunt, et comedent. hinc certe manifeste uerum est non istam decimam deum fieri uoluisse communem ei qui offert et his quibus inpendenda est; sed illis solis erogari eam iussit, qui aliud non haberent, in quibus praecipue Leuiten posuit. post septem annos facies remissionem.
Abbreviated transcription (Latin):
antequam fiant.
eipars neque sors tecum & aduena &pupillus & uidua quaȩ lu
ciuitatib tuis & manducabunt & saturabuntur. ut benedicat
te dñs ds̃ tuus in omnib: operib tuis. quaecumq feceris. existima
decima non dixit ut ipse manduc& cum suis. Ac ꝑ hoc leuitis & ad¬
uenis & pup̃illis & uiduis em iussit inpendi sed obscure positũ ẽ.
quia ñ est distincta ista decima ab illa quam uoluit cumleuitis
in eo loco manducari quem dñs elegiss& templo suo: sed mea int̃¬
preatione quae est ex aebraeo aꝑtius hoc distinctum repperimus:
ait enim. anno tertio separubis aliam decimam ex omnib quae
nascentur tibi eo tempore & repone intraianuastuas. ueni&¬
q: leuites quialiã non hab& partem nec possessionẽ tecum &
ꝑegrinus & pupillus & uidua qui intraportustucs sunt & come¬
dunt & scturcbuntur ut benedicat tibi dñs ds̃ tuus incunctis ope
rib manuum tuarum quȩ feceris : primohoc ipsũ planius ẽ qđ

Expanded text:
antequam fiant. antequam fiant. ei pars neque sors tecum; et advena et pupillus et vidua, quae in civitatibus tuis; et manducabunt, et saturabuntur; ut benedicat te Dominus Deus tuus in omnibus operibus tuis quaecumque feceris. Ex ista decima non dixit ut ipse manducet cum suis - ac per hoc Levitis et advenis et pupillis et viduis eam jussit impendi. Sed obscure positum est, quia non est distincta ista decima ab illa quam voluit cum Levitis in eo loco manducari, quem Dominus elegisset templo suo. Sed in ea interpretatione, quae est ex hebraeo, apertius hoc distinctum reperimus. Ait enim: Annascuntur tibi eo tempore et repones intra ianuas tuas venietque Levites qui aliam non habet partem nec possessionem tecum et peregrinus et pupillus ac vidua qui intra portas tuas sunt et comedent et saturabuntur ribus manuum tuarum, quae feceris. primo hoc ipsum planius est quod
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem surrexerit intẽ proph&a seu somniator somnians
& dederit sibi signum uel prodigium & uenerit signum siue
prodigium quod locutus .ẽ. adte dicens Eamus & seruiamus
dus aliis quos nescitis . Nonaudi&is uerba ꝓph&ȩ illius uel somni an
dem inter pr&es latim nonita posuerunt scire andiliga¬
tis sed ut sciat andiligatis quamuis eadem sententia uideu¬
tur: uerum tumen illud quod dictum. ẽ scire. fucilius ad
illos refertur ut sic accipiamus temptat uos scire. ac sidi¬
cer&ur temptando uos facit scire ubi sane intellegi uoluit
&icm illa quȩ adiuinantib non secundũ dm̃ dicuntur. si
acciderint quȩ dicuntur non accipienda sicut fiant quȩ
precipiuntar abeis. aut colantur quȩ coluntur abeis. nec
prȩter suam potestatem ds̃ ostendit. eẽ quod ista contingur̃
sed quasi quȩ rer&ur curea ꝑmittat causã temptationis
ex posuit ad cognoscendũ eoꝵ dilectionem utrum eam habeant erga dm̃
suum cognoscendam uero ab ipsis potiusquam abillo quiscit omnia

Expanded text:
Si autem surrexerit in te propheta seu somniator somnians et dederit tibi signum uel prodigium et uenerit signum siue prodigium quod locutus est ad te dicens: eamus et seruiamus diis aliis, quodem interpretes Latini non ita posuerunt, scire antis; sed, ut sciat an diligatis. Quamvis eadem sententia videatur: verumtamen illud quod dictum est, scire, facilius ad illos refertur; ut sic accipiamus, tentat vos scire, ac si diceretur, tentando vos facit scire. Ubi sane intelligi voluit, etiam illa quae a divinantibus non secundum Deum dicuntur, si acciderint quae dicuntur, non accipienda sic, ut fiant quae praecipiuntur ab eis, aut colantur quae coluntur ab eis. Nec praeter suam potestatem Deus ostendit esse quod ista contingunt: sed quasi quaereretur cur ea permittat, causam tentationis exposuit, ad cognoscendam eorum dilectionem, utrum eam habeant erga Deum suum; cognoscendam vero ab ipsis potius, quam ab illo qui scit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
igit: quã subiecit dicens. quȩ aũt in delicus agit uiuens mor¬
tucẽ: & hanc quippe opposuit tum quũ econtrario uere
uiduȩ . tamquũ talis ñ sit uera uidua: quȩcũq aũt diuites
clics nuptias experiri noluerunt: continentia ineis lau¬
dactur ñ desolatio commendatur: Hȩ quippe maritis
tũ uiduatȩ sunt non aliȩ rebus: XLiiii.

Expanded text:
agit? quam subiecit dicens: quae autem in deliciis agit, uiuens moragit? quam subiecit dicens: quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est. et hanc quippe obposuit tamquam e contrario uerae uiduae, tamquam talis non sit uera uidua. quaecumque autem diuites alias nuptias experiri noluerunt, continentia in eis laudatur, non desolatio commendatur. hae quippe maritis tum uiduatae sunt, non aliis rebus.