comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ nulli dubiũ constat: Statuicq.
encheniorũ idest in nouationis ac
et ꝓpt̃ nos utiq scripta ideoq nobis
sollertius spiricali ratione discuti¬
enda: Salomon quippe rex qui in¬
t̃ pretaitur pacificus ipsũ redẽpto¬
rẽ nrm̃ typicae designat: De quo
iscuadait. Multi plicabit᷑ eiꝰ imꝑ¬
ium: et pacis nerit finis Tẽplũ qđ
haeclific auit cacholica eiꝰ aeccła
est quã de uniuersis ꝑ orbẽ credenti¬
bus quasi de uiuis lapidibus in unã

Expanded text:
re nulli dubium constat. Statuitque Encaeniorum, id est, innovationis et et propter nos utique scripta, imoque nobis solertius spiritali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Templum quod aedificavit catholica ejus Ecclesia est, quam de universis per orbem credentibus, quasi de
Abbreviated transcription (Latin):
amus. Talicerq nos aigamꝰ ue ñ adiu¬
diciũ : sed sicut dñs his qui bonaege¬
rinc ꝓmisit resurgere mereamur
aduitã Nec sine discussione p̃tere¬
undũ qđ dedicans tẽplũ salomoN
ubi cõpleuit p̃ces descendit ignis e
ccelo: et deuorciuit holocciusta et
uictimas: Holocaustanãq et uic¬
timae ueri salomonis: nossumus:
Holoccus ta et uie timae summi regis
om̃s electieiꝰ sunt: Dequib: aic apłs

Expanded text:
amus; taliterque nos agamus, ut non ad juamus; taliterque nos agamus, ut non ad judicium, sed, sicut Dominus his qui bona egerunt promisit, resurgere mereamur ad vitam. Nec sine discussione praetereundum quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces, descendit ignis de coelo, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos sumus; holocausta et victimae summi Regis omnes electi ejus sunt; de quibus ait apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
insidus: nunc instante sollerti¬
a doctorũ fideliũ. quos ad horã
ꝑdere uidebat᷑: ꝑ poenitentiã
iã castigatoð recipit: Qđ uero
cedificctũ est: ad significationẽ
dominici corporis quod de uirgine adsup¬
sit spetialit̃ respicit: Dequo ipse iudeis
Soluite inquit templũ hoc : ec intribus
dieb excitaibo illud: quia uidelicet
solutũ passione corpꝰ suũ: ĩpsedict̃c̃ia re¬
suscittuit aduitã. Ferunt si quidẽ qͥc
corpꝰ hominis xł uiͦ die pꝰ conceptio
nis initiũ in membrorũ distinctione for¬
metͥ: atque ideo ñ casugestũ. sed diui¬
nitꝰ ꝓcuratũ est: ut eo annorũ numero
tẽ plũ cedificaret᷑. quodierũ nume
inutero uirginali ꝑfici oportebat.
Q đ cuitẽ enchenia ꝑ om̃s annos caelebra¬
risanccitũest: hoc ꝓfecto nos ammo
nec. ut memoriã et dnĩcae resurreca¬
onis quã iaĩ ftictã credimꝰ : et nr̃ae quã
facturt̃ spertimꝰ. semꝑ animo retine¬

Expanded text:
insidiis, nunc instante solertiinsidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poenitentiam jam castigatos recipit. Quod vero aedificatum est, ad significationem Dominici corporis, quod de Virgine assumpsit, specialiter respicit. De quo ipse Judaeis: Solvite, inquit, templum hoc, in tribus diebus excitabo illud . Quia videlicet solutum passione corpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt siquidem qui corpus hominis nis initium in membrorum distinctione formetur; atque non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut eo annorum numero templum aedificaretur quo dierum numerin utero virginali perfici oportebat. Quod autem Encaenia per omnes annos celebrare sancitum est, hoc profecto oriam dominicae Resurrectionis, quam jam factam credimus, et nostrae, quam futuram speramus, semper in animo retine
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis homo qui apłica fultꝰ
sic dignitate Qđ cuitẽ cut.
urĩ autẽ et capilli capitid om̃s nume¬
ratisunt : in mensam dei erga homines
ostendit ꝓuidentiam et in effabilem
signat affectum. qđ nichil nr̃orũ dei
lacetie etiam parua et ociosa dic ta
eius scientiam non fugiant. Derident
ĩ cellegentiã aecelesiasticã in hoc
loco qui carnis resurrectionẽ ne¬
gant. quasi nos et capillos qui nu me¬
rati sunt et a tonsore decisi omnes dica¬
mus resur gere. cum sal uator ñ dixe¬
ric. urĩ autem et capilli om̃s saluandi
sunt. sed numerati sunt. Scientia nu¬
meri de monstrat᷑ : non eiusdẽ numeri
conseruatio. IT EMALIUM¬

Expanded text:
qui apostolica fultus sit dignitate! Quod autem ait: vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt, immensam Dei erga homines ostendit providentiam, et ineffabilem signat affectum, quod nihil nostrum lateat Deum, et etiam parva et otiose dicta ejus scientiam non fugiant. Derident intelligentiam ecclesiasticam in hoc loco, qui carnis resurrectionem negant, quasi nos et capillos qui numerati sunt, et a tonsore decisi, omnes dicamus resurgere, cum Salvator non dixerit: Vestri autem et capilli capitis omnes salvandi sunt, sed numerati sunt. Ubi numerus est, scientia numeri demonstratur, non ejusdem numeri conservatio. Noli
Abbreviated transcription (Latin):
Ssequent. nonne duo passeres assẽ uene¬
unt et unꝰex illis ñ cadet suꝑt̾rã sine
patre ur̃o: et esc sensus Si parua ani¬
malia et uilia aibsq deo ciuctore ñde¬
cidunt. et ĩ om̃ib ese ꝓ uidentia. etque
ĩ eis ꝑicura sunc sinẽ dĩ uolun tate ñpe¬
reunt: uos quiaet̃ni estis ndebetis time¬
re qđ absq dĩ uiuatis ꝓ uidentia. Iste
sensus et sup dictꝰ est. Respicite uola¬
tiliacceli qm̃ ñ serunt nẽque mẽtunt̃.
neque c̃gregant in horrei sua: et pat̾
ur̃ ccelestis pascit illa. Non ne uos¬
Snagis pluris estis illis: Acde in¬
ceps. Considertite lilia agri quo¬
modo crescunt: et reliqͣ. Sicutem
foenũ cigri qđ hodie est. et cras in
dibanũ mittitur ds̃ sic uestit.
quanto magis uos minime fidei :
ĩ torp̃cant᷑ ⁊ corpus. Quinque qͦq
passeres scđm lucc̃ qui duob: assib:
uenednt ad sensus referunt  sed qͦ¬
modo illa ĩtellegentia toto aeuan¬
geli sermonis corpore cocptetur.
ñ paruae difficultatis est urĩ

Expanded text:
sequenter, Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro? Et est sensus: Si parva animalia et vilia absque Deo auctore non decidunt, et in omnibus est providentia, et quae in his peritura sunt, sine Dei voluntate non pereunt: vos qui aeterni estis, non debetis timere quod absque Dei vivatis providentia. Iste sensus et supra dictus est: Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa. Nonne vos pluris estis illis? Ac deinceps: Considerate lilia agri quomodo crescunt, et reliqua. Si autem fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quantointerpretantur et corpus: quinque quoque passeres, secundum Lucam, qui duobus assibus veneunt, ad sensus referunt. Sed quomodo illa intelligentia evangelici sermonis corpori coaptetur, non parvae difficultatis est
Abbreviated transcription (Latin):
Heret sibi sermo dominicꝰ: ec sequen¬
tia penden ex prioribus. Prudens
lector cciue semꝑ suꝑ stitioscĩ in¬
tellegentiã : ut ñ tuo sensui atem¬
peras scripturas. sed scripturis
uinga c sensu tuũ et intellegtio
qđ Sequat᷑. Supͤ dixerat nolite¬
timere eos qͥ occidunt corpꝰ animam

Expanded text:
Haeret sibi sermo Dominicus, et sequentia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam; ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra dixerat: Nolitetimere eos qui occidu
Abbreviated transcription (Latin):
minentẽ soluit questione diceris
Nolite errare : deus non irride tur
que enim seminauerit homo: haec
et metet. Et esc sensus. Frustracau¬
sciris inopiam : cũ aliud habeac
conscientia. Me potes fallere cohor¬
ttintẽ. sed scito quod quaNtum¬
cumque semina ueris : tantum
et messurussis.

Expanded text:
minentem solvit quaestionem, dicens: minentem solvit quaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Et est sensus: frustra causaris inopiam; cum aliud habeat conscientia tua: me potes fallere cohortantem; sed scito quod quantumcumque seminaveris, tantum et messurus sis.
Abbreviated transcription (Latin):
delinquunt: uideaintur necessitate
peccare. dñs scrutator cordis etre¬
nũ. fucurtis cogittationes ĩ singulis
c̃tuetur. Dixerat qͥ recipit uos me
recipit. sed hoc p̃ceptũ multipseu¬
doꝓpħae. et falsi p̃dicatores poce¬
rant impedire: meditatꝰ est huic
scandalo dicens. U recipit iustũ ĩ nomi¬
ne iusti: mercedẽ iusti accipiet. Rur¬
sus poterat aliuꝰ cauisari et dicere pau¬
tate ꝓhibeor. tenuitais meretinet. uc
hospicalis eẽ ñ possi.: et hanc ex cusa¬
tionẽ leuissimo p̃cepto diluit utca¬
licẽ aquae frigidae toto animopor
rigamꝰ Frigidae ĩ quit aquae. ñ ca¬
lidue. ne c in calid& pͥauꝑtatis penuria
et lignoruĩ occasio queret᷑. Tale quid
ut ante iã diximus ad galathasp̾ci¬
pit. cõmunicet his qui cathe⁊ izat
uerho : ei quise cachezizat ĩ om̃ibus
bonis. Et discipłos ad magistrorũ re¬
frigerici cohortatꝰ quia poterait qui¬
libet obtendere pauꝑ tatẽ et p̃ceptũ
eludere. priusquã ille proponat im¬

Expanded text:
delinquunt, videantur necessitate peccare: Dominus scrutator cordis et renum, futuras cogitationes in singulis contuetur. Dixerat: Qui recipit vos, me recipit. Sed hoc praeceptum multi pseudoprophetae et falsi praedicatores poterant impedire; medicatus est huic quoque scandalo, dicens: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Rursus poterat alius causari et dicere: Paupertate prohibeor, tennitas me retinet, ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae frigidae totrigamus. Frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne etiam in calida paupertatis penuria, et lignorum occasio quaereretur. ut ante jam diximus ad Galatas praecepit: Communicet autem is qui catechizatur verbo ei qui se catechizat in omnibus bonis , et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam ille proponat, im
Abbreviated transcription (Latin):
miserat ñ ueni pacẽ mittere sedgla¬
diuĩ et diuidere homines aduers
patrẽ. et matrẽ et socrũ: nequispi¬
etatẽ religioni ante ferret. subie¬
cit dicens. Quiamat patrẽ aut ma¬
trẽ : plusꝗ me: & Incantico legimꝰ
canticorum: or diñcite ĩ me carita¬
tẽ. Hic ordo : ĩ omĩ affectu necessa¬
rius est. Ama pꝰ dm̃ patrẽ. ama
matrẽ : tima filios. Si cuitẽ necessi¬
tas uenerit ut amor parentũ aut si¬
liorũ dĩ amori cõparet᷑: et ñ possit
utrũq. seruari. hodiũ ĩsuo est pie¬
tas ĩ dm̃ est. Non ergo ꝓhibuit ama
ri patrẽ cuit matrẽ. signant̃ ad di¬
dit. Quiamat patrẽ cuit macrem
plusꝗ me : et qͥ ñ accipit crucẽ sucĩ
et sequit᷑ me : ñ est me dignꝰ. Inalio¬
euangelio scribit᷑ : qui ñ accipitcru¬
cẽ sua cotidie. Ne se mel putemꝰ ar¬
dorẽ fidei posse sufficere. semꝑcrux
porttinda est: ut semꝑ nos xp̃m amare
doceamꝰ Quirecipit uos me re¬

Expanded text:
miserat: Non veni pacem mittere, sed glamiserat: Non veni pacem mittere, sed gladium; et dividere homines adversum patrem et matrem, et socrum, ne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens, Qui amat 65 patrem aut matrem plus quam me. Et in Cantico legimus Canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama post Deum patrem, ama matrem, ama filios. Si autem necessitas venerit, ut amor parentum ac filiorum Dei amori comparetur, et non possit utrumque servari, odium in suos, pietas in re patrem aut matrem, sed signanter addidit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus. Evangelio scribitur: Qui non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fidei posse sufficere, semper crux portanda est, ut semper nos Christum amare doceamus. Qui recipit vos, me re
Abbreviated transcription (Latin):
UPRA DIX ERAT
qđ dico uob ĩ tenebris.
dicite in lumine. et qđ
ĩ aiure auditis. p̃dica¬
te suꝑcecta: nunc in¬
fert: quid pꝰp̃ dicciti¬
onẽ sequat᷑ ad fidẽ xp̃i. Totꝰ orbis c̃tra
se diuisus est: unaqueq. domꝰ et ĩ fideles
habuit et credentes et ꝓpt̃̾ et bellum
missũ est bonũ: ut rũꝑetur pax mala.
Icile quid ĩ genesi ad uersꝰ rebelles homi¬
nes qui moti fuertise deoriente et
turrẽ extruere festinabant per
quã caeli cilta penetrarent. fecis¬
se scribit᷑ ds̃ : uediuideret linguas
eorũ. Unde et ĩ psalmo dauid p̃ca¬
tur. Dissi ꝑa dnẽ gentes. quae bel¬
la uolunt. Ueni enĩ separare ho¬
minẽ ad uersus patre suũ et filiã
ad uers matrẽ suã: et inimici ho
minis domesticieiꝰ. Hic locꝰ ꝓpe is¬
dẽ uerbis ĩ michea ꝓpħa scribitur.
Et nottndũ ubicũq deueteri testa¬
m̃to testimoniũ ponit᷑ .: utrũ sensus
tantũ et sermoc̃sentiat. Quia mat
patrẽ at matrẽ plusꝗ me: nest

Expanded text:
upra dixerat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Nunc infert quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi, totus orbis contra se divisus est: unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum. Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Veni enim separare hominem adversus patrem suum, et filiam aminis, domestici ejus. Hic locus prope eisdem verbis in Michaea propheta scribitur . Et notandum ubicumque de veteri Testamento testimonium ponitur, utrum sensus tantum, an et sermo consentiat. Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ. Alit̃ ĩ omĩ ꝓfessione. Zizc¬
nia mixtũ est tritico anteque¬
cepit p̃miserct. qͥ recipit uos me
recipit. ⁊ qͥme recipit. recipit eũ
qͥme misit. Ad susceptionẽ magis
pseudo ꝓpħað et uidã ꝓditorẽ debe¬
mꝰ reciꝑe ⁊ illis alimonia minis tra.
dẽ ñ ꝑdere suscipientis licet ĩ dignꝰ
fuerit qͥ susceptꝰ sic. Et qͥcũq. pocu
dederit uni ex minimis istis calicẽ

Expanded text:
. Aliter: In omni professione zizanium mixtum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistpseudoprophetas et Judam proditorem debemus recipere, et illis alimoniam ministrare.dem non perdere suscipientes, licet indignus fuerit qui susceptus sit. Et quicumque potum dederi
Abbreviated transcription (Latin):
scria a uctoriaite mandator
ipse tẽꝑcit ꝓmissoru. & recipitꝰ
ĩquiens uos merecipit: ⁊ qͥme re¬
cipit. recipit eũ qͥ me misit.
ut ĩ suscipiendis apłiS unꝰ qͥsq cre¬
dentiũ xpm̃ se susce pisse arbitra¬
ret᷑. Qͥrecipit ꝓpħam ĩ nomine
ꝓphae. mercede ꝓpħae accipiet

Expanded text:
mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque credentium Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
uocet᷑ tofeth etbaal: seduocet᷑po¬
liandrũ idest tumulꝰ mortuorũ
utura ergo supplicia et poeneꝑpe¬
tuae quib peccatores cruciandi sunt
huiꝰ loci uoc abulo denotant᷑. Duppli¬
cẽ autẽ eẽ gehennã nimu ignis et fri¬
goris : in iobplemssime legimus.
Nonne duo passeres asse ueneunt et
unꝰ exillis ñ cadet suꝑ t̾rã sine pacre
urõ : urĩ cuitẽ et capilli capitis om̃s

Expanded text:
vocetur Topheth et Baal, sed vocetur Povocetur Topheth et Baal, sed vocetur Polyandron, id est tumulus mortuorum. Futura ergo supplicia et poentuae, quibus peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse gehennam, nimii ignis et frigoris, in Job plenissime legimus . Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro? Vestri autem et capilli
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo anima ĩ uisibilis et ĩcorporcilis
est : scđm crcissiorẽ dico nr̃ corporis
substanticĩ. uel eo certe tẽprẽ pum¬
et et supplicia sentiet: quando pris¬
tinũ corpꝰ receꝑit. ut qđ cũ quo pec¬
cauit. cũ ipso et puniat᷑. Hũ time
gehennã. Nom̃ gehenaae nuete¬
ribus libris ñ ĩ uenit᷑: sed primũ ascil¬
ucitore ponit᷑. Iueramꝰ ergo : quae sit
sermonis huiꝰ occcisio. Idolũ bahal
fuisse iuxta hierusalẽ ad radices
montis: in quibus siloa fluit. ñ semel
legimus. Haec uallis et parui ccĩpi
płcinicies. irrigua erat. et nemoro¬
sa. plenaq diuicis. et lucus in ea
pli uicinia ibi hostias immolaret.
et rigorẽ religionis deliciae uinceren
filiosq suos incenderent demoni uel
imciarent: et appellabat᷑ locꝰ ipse
gehennon. idest uallis filiorũ ennom
Hoc regũ et parali pomenon. et hie¬
remias scribunt plenissimae. et cõ¬
minat᷑ ds̃ se locũ ipsũ implecurum
cadcuerib mortuorũ : ut nequaꝗ

Expanded text:
ergo anima invisibilis et incorporalis est, secundum crassiorem dico nostri corporis substantiam. Vel eo certe tempore punietur, et supplicia sentiet, quando pristinum corpus receperit, ut cum quo peccavit, cum ipso et puniatur. gehenna. Nomen gehennae in veteribus libris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Hierusalem ad radices montis Moriae, in quibus Siloa fluit, legimus. Hec vallis et parvi campi planicies irrigua erat et nemorosa plenaque deliciis, et lucus in ea pli vicinia ibi hostias immolarent et rigorem religionis delicie vincerent, filiosque suos incenderent demoni vel initiarent. Et appellabatur locus ipse Gehennon, id est vallis filiorum Hennon. Hoc Regum volumen et Paralypomenon et Hieremias scribunt plenissime. Et comminatur Deus se locum ipsum impleturum cadaveribus mortuorum, ut nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
lum incibit latebrað tenebrarũ. et
manifesta faciet c̃silia cordiũ. Et
esc sensus. Nolite timere ꝑ secutorum
seuitiã etblasphe mantiũ rabiem.
quia ueniet dies iudicu in quo ec
urã uirtꝰ et eorũ neqͥtia de monstra¬
bitur. Qđ dico uob̾ ĩ tenebris. dicite

Expanded text:
luminabit latebras tenebrarum, et manifesta faciet consilia cordium. Et est sensus: Nolite timere persecutorum saevitiam, et blasphemantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo et vestra virtus, et eorum nequitia demonstrabitur. Quod dico vobis in tenebr
Abbreviated transcription (Latin):
gcuidio metent. euntes ibanc etfle¬
bant: mictentes sem ina sua. ue¬
nientes autẽ uenient cũ exultatio¬
ne tollentes manipulos suos Quo
euntes. et unde uenientes: Quid
seminantes ĩ lacrimis : Que sunc
semina: Q manipuli : euntes in
mortẽ. uenientesa morte : euntes nas¬
cendo uenientes resurgendo: semi¬
nantesoꝑa bona. metentes mer¬
cedẽ aet̃na. Semina ergo suNt
irã quiquid bonifecerimꝰ mani¬
puli nrĩ qđ infine recipiemꝰ. Siergo
bona sunt semina bona oꝑa. quare
cũ lacrimis. cũ hilarẽ dãtor̃e dili

Expanded text:
ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datorem dili
Abbreviated transcription (Latin):
luit coẽmendare pscdmꝰ. orutionesꝑe m¬
ncntiuĩ orationes in huoita laborco¬
tut̃. orationes amcntiĩ: or atdones ge¬
mentiui. or ationes ae t̃nue patriaa sispi¬
rantiũ. donec eci uist ftciergor. qui
nunc ĩ merore sunt c̃stituti.¶ Et eñ fĩs
mei quã diustimꝰ ĩ corpore ꝑ egrinaimꝰ a
dnõ. Non de sidertit pacriã ꝑ egrinatio
sine lacrima. Si desideras qđ ñ abes
sundelacrics. Nã unde dictur es
dõ. posuistilcuerimas meos ĩ conspectu
duo. unde dictur esdõ ftctesuntmi¬
nis die ec nocce: Panis michiftie te
sunt. c̃ solaatie sunt aesurientẽ. ꝓaue¬
rune gem̃te᷑. Facte sune michilacri¬
mae meae panis die ac nocte Unde :
Dũ dicitur michi cotidie. ubiest ds̃tiuuꝰ.
Quis iustus ñ hebuit istas laer imas:
Qui ñ habuit: ꝑ egrinũ seeẽ ñ doluit.
Qua fronte ad patriã uenit qͥ ñ absens
sus pirciuit : Nonne cotidie nob̵ dicitur.
ubiest ds̃ tiuꝰ : Discite fr̃s mei. discite
depcuicis ẽẽ: bene uiuite: ãbulate uiã

Expanded text:
mendare Psalmus, orationes peregrinantium, orationes in hac via laborantium, orationes amantium, orationes gementium, orationes aeternae patriae suspirantium, donec ea visa satientur qui nunc in moerore sunt constituti. Etenim, fratres mei, quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Non desiderat patriam peregrinatio sine lacryma. Si desideras quod non habes, funde lacrymas. Nam unde dicturus es Deo: Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo ? Unde dicturus es Deo: Factae sunt minis die ac nocte? Panis mihi factae sunt: consolatae sunt gementem, paverunt esurientem. Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte. Unde? Dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Quis justus non habuit istas lacrymas? Qui non habuit, peregrinum se esse non doluit. Qua fronte ad patriam venit, qui non absens suspiravit? Nonne quotidie nobis dicitur, Ubi est Deus tuus? Discite, fratres mei, discite de paucis esse. Bene vivite, ambulate viam
Abbreviated transcription (Latin):
uidceus pocuit. Trans sigurauit
ergo ĩ se ĩ firma mẽbra corporis sui.
eforte illis dictũ ese qͥseminant ĩ la
ĩgcuidio metent: id est de ĩfir mio¬
rib Nonenĩ ĩlacrimis seminaibat łUI¬
ille ipsius &p̃i magnꝰ p̃co quando
dicebat. ego eñiiã immolor. et
tempus mecie resolutionis instet.
bo ns cercam̃ certtuul. cur sũ con¬
sũma a. fidẽ seruaui. Deccietero
reposicaese michi coronaiꝰtititie
Coronade nanipulis: suꝑ est inqͥd
michi corona iusticicie qliã reddec
michi dñs ĩ illa die uist iudex.
Qua si diceret. reddet michi messẽ.
cui me ipsũ ĩ pendosemte. Haec
uerba quantũ ĩ telligimꝰ srs exul¬
tentis sunt ñ plorcintis. Nũ quid
quando ista dicebat ĩ lacramis
o ati ͣ horne similis ercit hilaru
datori que diligitdẽ Adifirmus

Expanded text:
sfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim in lacrymis seminabat ille ipsius Christi magnus praeco, quando dicebat: Ego enim immolor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, corona de manipulis; superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex : quasi diceret, Reddet mihi messem, cui me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne similis erat hilari datori, quem diligit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tes semina sua. uenientes autẽ uenient
ĩ exultatione. tollentes mamipulos
fuos. Audice si adiuuante dño expli¬
care potuero quẽ ad modũ adom̃s ꝑti¬
neat. euncesibant etflebant. Ex quo
nascimur. imus. Quis enĩ stat quis nĩ
ex quo uic̃ ĩtrtiuit. cogit᷑ ambulare :
Inftns nacꝰ est crescendo ambulat.
Mors finis est inde ic̃ ueniendũ est sed
cũ exultatione. Quis enĩ ñ hic plorac
ĩ uic ista mala. quando ipse in fans
inde incipit: utiq in ftns quandonas¬
cit᷑ de tingustus uterihuiꝰ mundila¬
titudiñe fundit᷑ de tenebris ꝓcedit
adlucẽ. et tam̃ de tenobris ueniensad
lucẽ plorare potest. ridere ñ potest
Etrident homines. et plorant horanes
et qđ rident homines plorancli est. sed
plorae dlius dãpnũ suũ. aorac aliuꝰ
p̃sfurã suc̃ . qͥa ĩ cciroert est ẽstitutꝰ.
lorat alius qđ almiserit mortuũ.
aliquẽ ccrissimorũ suorũ: ille hinc
illehinc. Iustuðunde : primo de
his om̃ib Iustꝰ enĩ plorat uerticit̃

Expanded text:
venientes autem venient cum exsultatione, tollentes manipulos suos. Audite si, adjuvante Domino, explicare potuero, quemadmodum ad omnes pertineat, Euntes ibant et flebant. Ex quo nascimur, imus. Quis enim stat? Quis non ex quo viam intravit, cogitur ambulare? Infans natus est, crescendo ambulat: mors finis est. Inde jam veniendum est, sed cum exsultatione. Quis enim non hic plorat in via ista mala, quando ipse infans inde incipit? Utique infans quando nascitur, de angustiis uteri in hujus mundi latitudinem funditur, de tenebris procedit ad lucem: et tamen de tenebris veniens ad lucem, plorare potest, videre non potestEt rident homines, et plorant homines: et quod rident homines, plorandum est. Sed plorat alius damnum suum, plorat alius pressuram suam, quia in carcere est constitutus; plorat alius quod amiserit mortuum aliquem charissimorum suorum: ille hinc, iste hinc. Justus unde? Primo de his omnibus: justus enim plorat veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
att̃nȩ lacrimcie illis qͥ sic uixer̃: erunt
aet̾na gaudici scõrũ. quando uenien¬
tes uenient ĩ exultaitione portantes
manipulos suos. Dicent enĩ tẽpore
messis : dnõ suo. Onẽ ediunante te
fecimꝰ qđ iussisti :redde qđ ꝓmisisti¬

Expanded text:
aeternae lacrymae illis qui sic vixerunt, erunt aeternae lacrymae illis qui sic vixerunt, erunt aeterna gaudia sanctorum, quando venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Dicent enim tempore messis Domino suo, Domine, adjuvante te fecimus quod jussisti; redde quod promisisti
Abbreviated transcription (Latin):
tucũrisu. ad fletũ sine risu. Quid enipi
illis fiec quo gunt. quando resurrexerine
Quidnisi qđ clñs dixit: Ligate illis manꝰ
⁊ pddes ⁊ picite illos ĩ tenebras exterio¬
res. Age. quid postet : tenebrueer̃ etdo¬
lai ñ erit : forte palpabunt: sedñ dole¬
bunt : ñ uidebunt. sed ñ cruciabent᷑.
Absit. Nonsolae tenebrae er̃.: neissola
tollit᷑ speties qͣ gaudebant: seddat᷑ etiã
qđ ĩ cet̃nũ gem̾ant. Nec̃ tẽpneres enĩ
tenebras. o quisquis es flagitiosus. qui
soles ꝓpc̃ tua mala facta etꝓpt̃ las¬
cu aadulteria ñ solũ tenebras ñ orre¬
re sed querere : qͥ soles plus gaudere quan¬
dolucerna extinguit᷑: ñ tales tenebras
habebis ubi gudeas. ubilaeteris. ubi
te uolaptatib cernis oblectes: HoN
sicerunt ipsȩ cenebrae: sed quomodo
erunt : ubi erit fletꝰ ecstridordentiũ:
cortor sine de fectu. tortus sinedefec¬
tu: nec qui torquit̃ fatigatur : nec
qui tor qułtur moritur. Erunc ergo

Expanded text:
tu cum risu ad fletum sine risu. Quid enim tu cum risu ad fletum sine risu. Quid enim illis fiet? Quo eunt quando resurrexerint? Quo, nisi quo Dominus dixit, Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores? Age, quid postea? Tenebrae erunt, et dolor non erit? Forte palpabunt, sed non dolebunt? non videbunt, sed non cruciabuntur? Absit. Non solae tenebrae erunt, non eis sola tollitur species qua gaudebant, sed datur etiam quod in aeternum gemant. Ne contemneres enim tenebras, o quisquis es flagitiosus, qui soles propter tua mala facta, et propter lasciva adulteria non solum tenebras non horrere, sed quaerere, qui soles plus gaudere quando lucerna exstinguitur: non tales tenebras habebis ubi gaudeas, ubi laeteris, ubi te voluptatibus carnis oblectes, non sic erunt ipsae tenebrae. Sed quomodo erunt? Ibi erit fletus et stridor dentium . Tortor sine defectu, tortus sine defectu. Nec qui torquet, fatigatur; nec qui torquetur, moritur. Erunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimcie impiorũ. sunt lacrimaescõꝵ
quas indicant orationes eorũ. Beneautẽ¬
oꝑat᷑ et hilaris est : ec plorat utbene oꝑe¬
tur. Plorcit quia hene oꝑ atꝰ est̃ ploran¬
do exigit bonũ opꝰ. plorando cõmendat
basũ qꝰ qđ fecit. Crebreergo sunt lacri¬
mae iustorũ sed ĩ ista uita: nũ quidĩpatria
Quare ñ ĩꝑdieria: quia uenientes uenient
t̃exultatione partantes manipulossuas
Telicitas uenit. nuĩ quid lacrima redut
Porro aacẽ illi qͥhicinanit̃ plorant. in amt̃
ridenc. cupiditatib: suis dissipati. quan¬
ipsi inuia isca: plorant ecipst. sed ñ ĩ exul¬
ttione. Uementes tuitẽ uenient ĩ exultt¬
tune. portantes itmipulo ssuos. Quid col¬
ligunt qͥnichil seminauer.: immo colligunt.
sed qđ semincuer̃: qͥ spinas seminauer.
ignẽ colligunt: et eunt ñdeflecu adristĩ.
sicut scĩ euntes ibant ecflebant mutentes
semenasua. uenientes autẽ uenient ir
guilaatione: Illiafletu ad fletũ afle¬

Expanded text:
lacrymae piorum, sunt lacrymae sanctorum, quas indicant orationes eorum. Bene operatur, et hilaris est: et plorat ut bene operetur: plorat quia bene operatus est. Plorando exigit bonum opus, plorando commendat bonum opus quod fecit. Crebrae ergo sunt lacrymae justorum, sed in ista via: numquid in patria? Quare non in patria? Quia venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Felicitas venit, numquid lacryma redit? Porro autem illi qui hic inaniter plorant, inaniter rident, cupiditatibus suis dissipati, quan plorant et ipsi; sed non in exsultatione. Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Quid colligunt, qui nihil seminaverunt? Imo colligunt, sed quod seminaverunt: quia spinas seminaverunt, ignem colligunt; et eunt non de fletu ad risum, sicut sancti, Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua, venientes autem venient in exsultatione: illi a fletu ad fletum, a fle
Abbreviated transcription (Latin):
gruderent᷑. Ideo prius xp̃s dicit.
tꝰ ristis esc anima metiusq ad mortẽ.
pat̾ sifieri pocest. transeat amecalix
iste. Quis hoc dicit: Quce pocestas.
Qucie ĩ firmitas. Audice qͥodicit. Po¬
testtitẽ habeo ponendi animã meam.
⁊ potestatẽ habeo iterũ sum̃ diet̃. Ne¬
mo collet ecĩ ame. sed egopono eã

Expanded text:
. Ideo prius Christus dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem. Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Quis hoc dicit? Quae potestas, quae infirmitas? Audite quae dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ubiñ peritpilus : peritcciput. ubi
ñ peric ccpillꝰ ubinperit palpebra.
perit oculus: : Haȩcergo magnacio
cepta securictite. ĩ penꝰ der̃ sẽipsos
Opib ergobonis seminemꝰ cũ tẽpus est.
dicentẽ apło qͥ parce seminat: parce
et metet. In fatigabiles in quid cũ
tẽpus habemꝰ oꝑem᷑ bonũ ad om̃s. mci¬
xime cuitẽ ad domesticos fide ⁊ fidei.
Et iterũ. Bonũ in quid facientes non
deficiamꝰ: tẽ prẽ enĩ suome temus.
Quidefecerit ĩ semine: ñ gcuidebit in

Expanded text:
ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit palpebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna securitate, impenderunt se ipsos. Operibus ergo bonis seminemus, cum tempus est, dicente Apostolo, Qui parce seminat, parce et metet . Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Et iterum: Bonum, inquit, facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus . Qui defecerit in semine, non gaudebit in
Abbreviated transcription (Latin):
istus misericis. Vnde etquo. Dic michi:¬
suo meminerunt: unde ruerunt. ueni¬
unt. Quare : quia delectẽtes rursus
incorporib habitare: unde delestat Ni¬
si ꝑ memoriam: quia ibi aliquando
habittuerunt Delicitm iam memoria.

Expanded text:
istas miserias, unde, et quo? Dic mihi,suo meminerunt, unde ruerunt. Veniunt: quare? Quia delectat eas rursus in corporibus habitare. Unde delectat, nisi per memoriam, quia ibi aliquando habita verunt? Dele totam memoria
Abbreviated transcription (Latin):
Et dñs ĩ eũngło. Nemo pocest. duob
dñis seruire. Proqua re nec ar
borib debent xpĩani uoca red¬
dere. nec ad fontes orare : si se uo¬
lunt ꝑ grcm dĩ de cet̾no supplicio
lib̾ciri. Et idõ quicũq. aut in agro
aut ĩ uilla aut iuxta uillã aliqͦs
arbores aut aras uel que libetfana
habuerit ubi miseri homines solent
aliqua uota reddere si eas ñ destru¬
xerint aut succiderint: ĩ illis sacrilegus
quce ibisticte fuerine sine dubio parci¬
Iuses erunt. Nã illud quale est qđ quan¬
ao arbores ille quib: uota redduncur.
cetiderint: nemosibi ex illis arboribus
lignũ al focũ afferc. Et uidece misȩ¬
rici uel stulticia generis humani : ar¬
borib mortuis honorẽ impendunt :
ecdĩ uiuentis p̃cepta c̃ tẽpnunt. ra¬
mos arboris ñ sunt ciusi mictere in fo
Etideo qͥhoc malũ hucusq ñ obserua¬
uit: gaudeait ec dõ gr̃as agat. etsi¬
delic̃ in bonis oꝑib ꝑ seuerare c̃ten

Expanded text:
et Dominus in Evangelio, Nemo potest duobus dominis servire . Pro qua re nec ad arbores debent Christiani vota reddere, nec ad fontem orare, si se volunt per gratiam Dei de aeterno supplicio liberari. Et ideo quicumque in agro suo, aut in villa, aut juxta villam aliquas arbores, aut aras, vel quaelibet vana habuerit, ubi miseri homines solent aliqua vota reddere; si eas non destruxerit atque succiderit, in illis sacrilegiis, quae ibi facta fuerint, sine dubio particeps erit. Nam et illud quale est, quod quando arbores illae ubi vota redduntur ceciderint, nemo ex illis arboribus lignum ad focum affert? Et videte miseriam vel stultitiam generis humani: arbori enim mortuae honorem impendunt, et Dei viventis praecepta contemnunt; ramos arboris non sunt ausi mittere in focEt ideo qui hoc malum hucusque non observat, gaudeat, et Deo gratias agat, et fideliter in bonis operibus per
Abbreviated transcription (Latin):
nec reliquã substantiã uel inpar¬
uis reb diabolꝰ potest ledere. nisi
quantũ adõ potes tatẽ accepit.
quomodo nec scĩ iob facultãtẽ
aus fuic sub uertere. nisi dño ꝑ
mictente. Et sic̃ ĩ euñgło legim
quando ab hominib expulsi sunt
demones rogauer : ut uel in por¬
cos ire ꝑ mitcerent᷑. Conside
ñ sunt in troire demones. nisiad
ꝑ missio nẽ acciꝑent. quisitaerit
infidelis ut eũ bonis xpĩ anis cre¬
sua dispensatione ꝑ miserit. Per¬
mittit autẽ hoc ds̃: ducib ex
causis. Ut autẽ nos ꝓbec siboni
sumꝰ : auc castiget sipeccatores.
Sedqͥ patient̃ dis pensationẽ dñi tole¬
rciuerit: et sic̃ iẽ dixi quendo ali¬
qͥd ꝑdit dixerit dñs dedic dñs abstu¬
lic: sic̃ dnõ placuit ita fac cũ est.
sit nom̃ dñi boene dictũ. ꝓ istadõ¬

Expanded text:
iquam substantiam vel in parvis rebus diabolus potest laedere, nisi quantum a Deo potestatem acceperit; quomodo nec sancto Job facultatem ausus fuit subvertere, nisi Domino permittente. Et, sicut in Evangelio legimus, quando ab hominibus expulsi sunt daemones, rogaverunt ut vel in porcos ire permitterentur . Si nt ausi intrare daemones, nisi a Deo permissionem acciperent; quis ita erit infidelis, ut eos bonos christianos crepria dispensatione permitteret? Permittit autem hoc Deus ex causis duabus: ut aut nos probet, si boni simus; aut corrigat, si peccatores. Sed qui patienter dispensationem Domini toleraverit, et, sicut jam dixi, quando aliquid perdiderit, dixerit, Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum: pro ista
Abbreviated transcription (Latin):
tepidẽ habent. Et idõ eciã su ncipi¬
ane ñ diu ꝑ seuerant ĩ oꝑib dĩ. sed
ubi se de ante dictis sacrilegus abstu
c̃uersos eẽ. & machinam̃ta diaboli
reliquisse. Et iterũ reuertunt᷑ ad
obseruationes auguriorũ: ueludca¬
nis ad uomitũ. Vos uero quib ds̃
& scipientiã c̃tulit. et uerã fidem
dedic: ita toto corde circũ uentio

Expanded text:
desidem habentes et ideo etiamsi incipidesidem habentes et ideo etiamsi incipiant, non diu perseverant in operibus Dei; sed ubi se in ante dictis sacrilegiis absticonversos esse, et machinamenta diaboli reliquisse, iterum revertuntur ad observationes auguriorum, velut canes ad vomitum suum. Vos vero quibus Deus et sapientiam contulit, et veram fidem dedit, ita cito
Abbreviated transcription (Latin):
legað. sed etiã ridiculoscis sternu¬
tationes. c̃ siderare et obseruare
nolite. Sed quoties uob ĩ quacumq
parte suerit necessittis oꝑandi: sig¬
note uod ĩ nominexpĩ. et sim bolũ
securidedĩ ad itorio. iter agitea
Et quia quando supradiett omĩasa¬
erilegia dõ uob in spirante c̃ tẽpne¬
re uel despicere ceperitis: scio qđ¬
moles te hoc acceptur esc dicibolꝰ
quici uos undete de amicicia uel so¬
cietate sua discedere: et scicrile¬
gia ꝑ quae uod despiciebat c̃ tẽpne¬
re. aliquas ne quitias uob facturꝰ¬
est auc infirmittitẽ aliquã inmis¬
surꝰ aut aliquod animal aut ꝑmor¬
bus̃ aut ꝑ euagationẽ est ablatur
chinam̃ta de spicitis. et utrũ plus
ualeat apud uos amor suuꝰ quã cuiꝰ¬
cũq animalid aimissio. sedsĩsemel
et scđo nequiticis quas diabolus in¬
miserit toto animo & tocti si de c̃tẽp¬
decipe. Homines enĩ neglegentes et
faelles: languida de sideria ecsidẽ

Expanded text:
legas, sed etiam ridiculosas, sternulegas, sed etiam ridiculosas, sternutationes considerare et observare nolite; sed quoties vobis in quacunque parte fuerit necessitas properandi, signate vos in nomine Christi, et Symbolum securi de Dei adjutorio, iter agite. Et quia quando supradicta omnia sacrilegia, Deo vobis inspirante, contemnere vel despicere coeperitis, scio qmoleste hoc accepturus est diabolus; quia vos videt de amicitia vel societate sua discedere, et sacrilegia per quae vos decipiebat contemnere, aliquas nequitias vobis facturus, aut infirmitatem aliquam immissurus est, aut aliquod animal, aut per morbum, aut per evagationem est ablaturuchinamenta despiciatis, et utrum plus valeat apud vos amor suus, quam cujusquam animalis amissio. Sed si semel aut secundo nequitias quas diabolus immiserit, cum animo et tota fide contempdecipere. Homines enim negligentes et faciles, languida desideria et fidem
Abbreviated transcription (Latin):
aet̃ni suppliciti sustinere. Ego apud
me absoluo dũ iterũ atq iterũ am¬
moneo parit et ẽ testor : ut nullus
ex uob̾ caragios ec diuinos uelsorti¬
legos requirat: nec eos de qualibet
causa aut ĩ sir mitate ĩ terroget.
nullꝰ sibi p̃cantatores adhibetit. Quc
quicũq fecerit hoc malũ. ꝑdic statĩ
babtismi sacram̃tũ. et c̃tinuo sacri¬
legud ͣ paganꝰ efficit᷑. Et nisi gran¬
des elemosincie et durai ac ꝓlixa pe¬
nitentia sub ueneric: ĩ cet̃nũ peribit
Similit̃ et auguria obseruare nolite:
nec initinere posici aliqs aui culas
cantantes adtendite : Nec ex illorũ
cantica di abolicas diuinationes
adnuntiare p̃sumite. Nullꝰ ex uob̃
obseruet q die dedomo exeat : qua¬
die iterũ reuerttc᷑. quia om̃s dies
ds̃ fecit. sic̃ scripture dicit. Et factus
est dies primꝰ. et dies scds̃. et dies t̃cuiꝰ.
similit̃ et quartꝰ. et quintꝰ et sextꝰ.
et sabbatu. Et illud. Fecit ds̃ omĩa
bona ualde. Illas uero ñ solũ sacri¬

Expanded text:
aeterna supplicia sustinere: ego me apud Deum absolvo, dum iterum atque iterum admoneo pariter et contestor, ut nullus ex vobis caragos, vel divinos, vel sortilegos requirat, nec de qualibet eos aut causa aut infirmitate interroget. Nullus sibi praquicunque fecerit hoc malum, statim perdet baptismi sacramentum, et continuo sacrilegus et paganus efficitur: et nisi grandes eleemosynae, et dura ac prolixa poenitentia subvenerit, in aeternum peribit. Similiter et auguria observare nolite, nec in itinere positi aliquas aviculas cantantes attendere, nec ex illarum cantico diabolicas divinationes annuntiare praesumite. Nullus ex vobis observet qua die de domo exeat, qua iterum revertatur, quia omnes dies Deus fecit, sicut Scriptura dicit: Et factus est dies primus, et dies secundus, et dies tertius , similiter et quartus, et quintus, et sextus, et sabbatum; et illud: Fecit Deus omnia bona valde . Illas vero non solum sacri
Abbreviated transcription (Latin):
certissime credentes: qđ nichil possu¬
mꝰ ꝑdere. nisi quantũ nob̵ ds̃ ꝑmittit
auferri. Toto corde nosad illiuꝰ mis¬
ricordic tenecimꝰ et scicrilega s obser¬
uationes fidelit̃ relinquentes de il¬
liuꝰ ad iutorio semꝑ p̃sumamꝰ Nã qͥ supͦ¬
dictis malis idest carcigus et diuinis ⁊
arus picib uel philacterus ⁊ alus
quib libet cugurus crediderit: et si
ie uinet. et sioret. et si uigit̃ ad eccłam
currat: et si largus elemos incs fciciat
et sicorpꝰ culũ suũ ĩ om̃i afflictione
cruciet. nichil eiꝓderit quã diuilla
socrilegia ñ reliquerit. Quic impia

Expanded text:
certissime credentes quod nihil possumus perdere, nisi quantum nobis Deus permittit auferri; toto corde nostro ad illius misericordiam eamus, et sacrilegas observationes fideliter relinquentes, de illius adjutorio semper praesumamus. Nam qui praedictis malis, id est, caragis et divinis, aruspicibus vel phylacteriis, et aliis quibuslibet auguriis crediderit; etsi jejunet, etsi oret, etsi jugiter ad Ecclesiam currat, etsi largas eleemosynas faciat, etsi corpusculum in omni afflictione suum cruciaverit, nihil ei proderit, quamdiu illa sacrilegia non reliquerit: q
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ur̃. utrũ timeatiseũ annoN.
Sediterũ dicis. Interĩ aliquoties si
p̃canta tores ñ fuerint : aut de mor¬
su serpentis auc de aliqua quali¬
bet ĩ firmitate: ꝓpe usq ad mortẽ
multi ꝑiclitant᷑. Uerũ est fr̃s Rem̃i
quia ꝓ mittit hoc ds̃ diabolo sic̃ iã
Ut cũ int̃ dumꝑ illa sacrilegiai aliqua
qͥ toto corde xpĩ cinaĩ religionẽ desi¬
derat custodire: oportet ue haec om¬
nia tota animi uirtute c̃tẽp̃nat:
causa doctrinã eiꝰ acceꝑint. ecidõ
quantũ potestis circũ uentiones
diaboli fugite. Et illud ante om̃ia

Expanded text:
Deus vester, utrum timeatis eum, an non . Sed iterum dicis: aliquoties si praecantatores non fuerint, aut de morsu serpentis, aut de alia qualibet infirmitate prope usque ad mortem multi periclitantur. Verum est, fratrquia permittit hoc Deus diabolo, sicut jam ut cum interdum per illa sacrilegia aliqua qui totam christianam religionem desiderat custodire, oportet ut haec omnia tota animi virtute contemnat, causa doctrinam ejus suscipiet: et ideo, quantum potestis, circumventiones diaboli fugite. 4. Sed nec dia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ xpĩ cini : nec torm̃tis separan¬
tur axp̃o. Tepidiuero et negle¬
gentes interdũ otiosis fabulis
separant᷑ : et siuel leue dc̃pnũ ꝑ¬
tulerint. c̃tinuo scandali ⁊antur.
& c̃ tradm̃ mur murare p̃sumunt.
et ad neftinda ac de testanda
auguria redeunt. Sed forte dicit¬

Expanded text:
enim christiani nec tormentis separantur a Christo: tepidi vero et negligentes interdum otiosis fabulis separantur; et si vel leve damnum pertulerint, continuo scandalizantur, et contra Deum murmurare praesumunt, et ad nefanda et detestanda auguria redeunt. 3. Cur divi
Abbreviated transcription (Latin):
paric̃ ec c̃ testasse : ut illas scicrileges
paganorũ c̃ sue tudines. obseruare
minime deberetis. Sed quantũ ad me
multorũ relcitione ꝑuenit apud ali¬
quia si uob ego ñ dixero. et ꝓme ec¬

Expanded text:
pariter et contestatum esse, ut illas sacrilegas Paganorum consuetudines observare minime deberetis: sed quantum ad me multorum relatione pervenit, apud aliQuia si vobis ego non dixero, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim dilexit ds̃mundũ : ut filium
suum unigenitũ daret : ut om̃is qui
credit in eũ non peretit: sed habetit
uitã et̃nam. Vnde notandũ qđ etidẽ
defilio dĩ unigenito replicat quȩ de
filio hominis incruce ex altato p̃mi¬
serait dicens Vt om̃is qui credit in ip¬
so non peretit: sed habetit uitã et̃nã
Quia ꝓfecto i dem redemptornr̃ filius¬

Expanded text:
Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Unde notandum quod eadem de filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Con
Abbreviated transcription (Latin):
uant᷑ inꝑpetuũ aib omni morte quã pec¬
cando in anima parit̃ et carne con¬
tnixerunt. Vnde reste sub iungitur.
Non om̃is qui credit in ipsum non pereat.
sed habetit uitt̃ aet̾ nam. Cuius uer¬
bi patet sensus: quia qui credit in xp̃m
nonsolũ ꝑditionẽ euadit poentrum.
sed et uitam ꝑcipit et̃nam: Et hoc int̃
figurum distait et ueritatem: quia ꝑillã
uita ꝓtelabat᷑ temporis: ꝑhanc uitt
doncit᷑ sine fine mansun. Sed cunindũ
sollester . ẽ. ut qđ incellectus bene sentit.
ad ꝑceptionẽ ꝓmisse nobis uitȩ mereat᷑
ad tingere. Verum quici hȩc defilio
hominis dicunt᷑. qui exaltari incruce
& mortẽ pocuit pati: Nepuctiret Ni¬
chodem filium tontũ hominis esse
eũ ciquo uitti. eẽt expesttnda ꝑ pe¬
tira: cunruit ei dñs etiã diuinitatis suȩ
pate facere sacrum̃tum: unũ quemq.¬
& eundem filiũ dĩ et filiũ hominis mun¬
di ostendere salucitorem. Nam sẽquit᷑

Expanded text:
vantur in perpetuum ab omni morte, quam pecvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerunt. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quidem verbi patet sensus, quia qui credit in Jesum, non solum perditionem evadit poenarum, sed vitam etiam percipit aeternam. Et hoc inter figuram distat et veritatem, quia per illam vita protelatur temporalis, per hanc vita donatur sine finsolerter est ut quod intellectus bene sentit, ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
peccandũ ꝑsucisi acdeim mortalib sunt
peccando mortales effecti. Recte ꝑser¬
pentẽ ȩneum dñs ostendit᷑. quii uenit iN
similitudinẽ carnis peccati qui a sicut
eneus serpens effigiem quidem ignitis
serpentib similem: Sed nullũ prsus in
suis menbris habuit ardorem : ueneni
Nocentis. quin potius ꝑcussos a serpentib
sua ex altatione sanabat : sic nimirũ sic
redemptor humani generis non carnem
peccati: sed similitũdinẽ induit carnis
peccati. inquamortẽ crucis paciendo
credentes inse ab omni peccato. et abipsc
etiã morte libertiret: Si cut ergomor¬
ses exalttiuit serpentẽ in desesto: ita in¬
quit oportet ex ciltari filiũ hominis
Quia sicut illi qui exaltatũ ꝓsignoserpen¬
tem leneũ aspiciebant scnaibant᷑ adtẽpꝰ.
acor porcili morte et plaga quã serpentiũ
morsus intulenit: itti et quimysteriũ
dominice passionis credendo confiten¬
do sinceriter imittindo aspiciunt sl¬

Expanded text:
peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudinem carnis peccati , quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat, sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant sanabantur ad tempus a temporaria morte, et a plaga quam serpentum morsus intulerat, ita et qui mysterium dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, sal
Abbreviated transcription (Latin):
I dõ que dñs immiserit. in illum ignicos serpen¬
tes ad quorũ plagas et mortes plurimorũ cũ
clamaret ad moysen. & ille onir& ꝓeis.
ius sit eum dr̃ fticere serpentẽ eneum et
ponere ꝓsigno. Quiꝑcussus inquit aspexe¬
rit eum: uiuet. & itai faistum est. Plage
reincentiua uitiorũ. quȩ cinimã quã tan¬
gunt: spiritali morte perimunt. Etbene
murmurtins contru dñm populus serpen¬
tium morsib sternebat᷑. ut exordine fla¬
zelliexterioris agnosceret quantũ intus
p̾nitiem murmunindo pateret᷑. Ex alta¬
cio autẽ serpentis enei: quẽ dum ꝑcussi as
picerent sanabant᷑: passio. ẽ. nr̃i redem¬
ptoris incruce. incuius solum fide regnũ
mortis et peccati superat᷑. Recte et enim
ꝑserpentes. pecccitt quȩ animã sĩmul &
corpus adinteritũ trũ hunt exprimunt᷑.
Non solum quidigniti. quia uirulenti. quia
adperimendum sunt astuti. uerũ etiam
quia ꝑserpentẽ primi parentes nr̃i cid

Expanded text:
ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpenideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet. Et ita factum est . Plagaet incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percusspicerent sanabantur, passio est nostri redemptoris in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt statuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad