comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝓ quib stephanis dep̃cabat᷑:
quando eoꝵ manib moriebatur
Perfecta ergo caritas. hȩc est. Sed
ꝑfecta est: Ut ꝑficiatur: nascit᷑.
Cũ fuerit nata: nutritur. Cum
fuerit nutrita: roboratur Cũ fue-¬
rit roborata: ꝑficitur. Cũ ad per¬
fectionẽ uenerit. quid dicit: Michi
tabam dissolui. & ẽẽ cũ xp̃o: mul-¬
to enĩ magis optimũ Manere in
carne: necessariũ. ꝓpter uos. Propt̃
eos uolebat uiuere: ꝓ quib paratus
erat mori Q̾ ut noueritis quia ipsa
ẽ ꝑfecta caritas. quã ñ uiolat &
inqua ñ peccat qui natus ẽ ex do.
hoc dñs dixit petro. Petre amas
me: Et ille: Amo Non ait. si amas
me: obsequere mͥ. Quando enim
erat dñs in carne mortali: esuri.¬
uit & sitiuit. Eo tempore quo
esuriebat & sitiebat: susceptus est
hospitio Ministrarunt illi qui
habuerunt de substantia sua. sicut
legimus in euangelio. Suscepit eũ
hospitio zacheus: saluus factus est
a morbo. suscepto medico Quo

Expanded text:
erat pro quibus Stephanus deprecabatur, erat pro quibus Stephanus deprecabatur, quando eorum manibus moriebatur. Perfecta ergo charitas haec est. Si perfecta est? Ut perficiatur, nascitur: cum fuerit nata, nutritur; cum fuerit nutrita roboratur; cum fuerit roborata, perficitur: cum ad perfectionem venerit, quid dicit? Mihi tabam dissolvi et esse cum Christo; multo enim magis optimum: manere in carne necessarium propter vos . Propter eoserat mori. 5. Et ut noveritis quia ipsa est perfecta charitas, quam non violat, et in quam non peccat qui natus est ex Deo; hoc Dominus dicit Petro: Petre, amas me! Et ille: Amo. Non ait, Si amas me, obsequere mihi. Quando enim erat Dominus in carne mortali, esurivit, sitivit: eo tempore quo esuriebat et sitiebat, susceptus est hospitio; ministrarunt illi qui habuerunt, de substantia sua, sicut legimus in Evangelio . Suscepit eum hospitio Zacchaeus: salvus factus est a morbo, suscepto medico. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus ẽ: tardus sit. uelox sit:
ñ recedat de uia. Hoc ergo dixit.
quia qui natus ẽ ex do. ñ peccat:
fortassis scđm qđda peccatũ uoluit
intelligi. Nam erit contrariũ illi
loco. Si dixerimus. quia peccatũ
n habemus: nos ipsos seducimꝰ & ueri¬
tas in nobis ñ ẽ. Sic forte ergo potest
solui quęstio: Est qđdam peccatum.
qd̃ ñ potest admittere ille qui natus
est ex do : & quo ñ amisso. soluunt᷑
cȩtera. quo admisso. confirmantur
cȩtera. Qđ est hoc peccatũ: facere
contra mandatũ xp̃i. contra testam̃tũ
nouũ. Qđ est mandatũ nouũ: Man

Expanded text:
sollicitus est, tardus sit, velox sit, sollicitus est, tardus sit, velox sit, non recedat de via Hoc ergo dixi, quia qui natus est ex Deo, non peccat, fortassis secundum quoddam peccatum voluit intelligi: nam erit contrarium illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Sic ergo potest solvi quaestio. Est quoddam peccatum quod non potest admittere ille qui natus est ex Deo; et quo non admisso solvuntur caetera, quo admisso confirmantur caetera. Quod est hoc peccatum? Facere contra mandatum Christi, contra testamentum novum. Quod est m
Abbreviated transcription (Latin):
datũ. Qd̃ ẽ mandatũ: Mandatũ
nouũ do uobis : ut uos inuicẽ dili-¬
gatis. Intendite. Noc mandatum
xp̃i: dilectio uocatur. Per hanc
dilectionem. peccata soluuntur. Hec
siñ teneatur. & graue peccatũ est:
& radix om̃iũ peccatoꝵ. Intendite
fr̃s. Protulimus aliquid: in quo bene
intelligentib soluta sit quęstio. Sed
nũquid cũ celeriorib tantũ ambu-¬
lamus uiã: Ꝙ qui tardius ambulant:
ñ sunt relinquendi. Uersenius hoc
quib possumus uerbis: ut ad om̃s
ꝑueniat. Puto enĩ fr̃s. quia om̃is ho-¬
mo sollicitus ẽ ꝓ anima sua: qui ñ
sine causa intrat in eccłam. quiñ
temporalia quęrit in ȩccła: qui ñ
ꝓpterea intrat. ut transigat nego-¬
tia scłaria. sed ido intrat. ut ali¬
qđ sibi ȩternũ ꝓmissũ teneat: quo
donec ꝑueniat. necesse ẽ cogitet.
quẽ admodũ ambulet in uia. ne re-¬
maneat. ne retro eat : ne ab erret.
ne claudicando ñ ꝑueniat. Qui gͦ

Expanded text:
datum. Quod est mandatum? Mandatum datum. Quod est mandatum? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Intendite. Hoc mandatum Christi dilectio vocatur: per hanc dilectionem peccata solvuntur. Haec si non teneatur, et grave peccatum est, et radix omnium peccatorum. 3. Intendite, fratres; protulimus aliquid in quo bene intelligentibus soluta est quaestio. Sed numquid cum celerioribus tantum ambulamus viam? Et qui tardius ambulant, non sunt relinquendi. Versemus hoc quibus possumus verbis, ut ad omnes perveniat. Puto enim, fratres, quia omnis homo sollicitus est pro anima sua, qui non sine causa intrat Ecclesiam, qui non temporalia quaerit in Ecclesia, qui non propterea intrat ut transigat negotia saecularia; sed ideo intrat, ut aliquid sibi aeternum promissum teneat, quo perveniat: necesse est cogitet quemadmodum ambulet in via, ne remaneat, ne retro eat, ne aberret, ne claudicando non perveniat. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ẽ. Iam ista diximꝰ: quia
sicut. scđm quanda similitudinẽ.
ñ scd̾m ȩqualitatẽ dici solet.
Qui facit peccatũ. de diabolo ẽ.
quia abinitio di abolus peccat
Et hoc diximus: quia neminẽ crea¬
uit diabolus. neq genuit. sed imi-¬
tatores eius tanquã ex illo nascunt᷑
In hoc manifestatus ẽ filius dĩ: ut
soluat oꝑa diaboli: Ergo. ut sol¬
uat peccata ille. qui ñ habet pec¬
catũ. Deinde sequitur :
m̃is qui natus ẽ ex d̾o. ñ facit¬
peccatũ : quia sem̃ eius in ipso ma¬
net. & ñ potest peccare. quia ex do
fortassis scđm qđła peccatũ dyx̃.
ñ peccat. ñ scdm om̃e peccatũ: ut
qđ ait. qui natus ẽ ex d̃o ñ peccat.
certũ qđdam peccatũ intelligas.
qđ ñ potest adinittere homo. qui
natus ẽ ex do. Q̃ tale peccatũ ẽ
illud : ut si quisquã hoc admiserit.
confirmet cȩtera. si quis autẽ hoc
ñ admiserit. soluat cȩtera: Qd̃ ẽ
hoc peccatũ : facere contra man-¬

Expanded text:
justus est. Jam ista diximus, quia justus est. Jam ista diximus, quia sicut secundum quamdam similitudinem, non secundum aequalitatem, dici solet. Qui facit peccatum, de diabolo est; quia ab initio diabolus peccat. Et hoc diximus, quia neminem creavit diabolus, neque genuit; sed imitatores ejus tanquam ex illo nascuntur. In hoc manifestatus est Filius Dei, ut solvat opera diaboli . Ergo ut solvat peccata ille qui non habet peccatum. Deinde sequitur: Omnis qui natus est ex Dpeccatum, quia semen ejus in ipso manet, et non potest peccare, quia ex Deo Fortassis secundum quoddam peccatum dixit, non peccat, non secundum omne peccatum: ut quod ait, Qui natus est ex Deo, non peccat, certum quoddam peccatum intelligas, quod non potest admittere homo qui ex Deo natus est: et tale peccatum est illud, ut si quisquam illud admiserit, confirmet caetera; si quis autem hoc non admiserit, solvat caetera. Quod est hoc peccatum? Facere contra man
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ pectus dñi recũbebat : aliquis sibi
audet reꝓmittere regenerationẽ
factã in se. quã ille habere ñ me¬
ruit. qui suꝑ pectus dñi discũbere
meruit: Quẽ dñs plusquã cȩteroᷤᷤ
diligebat: ipsũ solũ de sp̃u ñ genue¬
rat: Attendite nc̃ uerba ista. Ad.¬
exitũ. ne aliquis in uerbo eius in ue¬
niat occasionẽ ꝑditionis suȩ: qđ uer¬
bũ ñ est p̃dicatũ & conscriptũ nͥ
ad medicina & salutẽ
Om̃is inquit qui facit peccatum.
& iniquitatẽ facit. Neforte discer¬
nas : peccatũ. iniquitas est. Ne dicas
peccator sũ. sed iniquus ñ sũ: peccatũ
iniquitas ẽ. Et scitis. quia in hoc
ille manifestatus ẽ. ut peccata aufe¬
rat : & peccatũ in ipso ñ est. Et
quid ꝓdest nobis. quia uenit sine
peccato: O m̃is qui ñ peccat: in
ipso manet: Et om̃is qui peccat.
ñ uidit eũ: neq cognouit eũ.
Fil ioli nemo uos seducat. Qui fa¬
cit iustitiã. iustus ẽ: sicut & ille

Expanded text:
supra pectus Domini recumbebat; aliquis sibi supra pectus Domini recumbebat; aliquis sibi audet promittere regenerationem factam in se, quam ille habere non meruit, qui super pectus Domini recumbere meruit? Quem Dominus plus quam caeteros diligebat , ipsum solum de Spiritu non genuerat? 2. Attendite nunc verba ista: adexitum; ne aliquis in verbo ejus inveniat occasionem perditionis suae, quod verbum non est praedicatum et conscriptum, nisi ad medicinam et salutem. Omnis, inquit, qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Ne forte discernas: Peccatum iniquitas est. Ne dicas, Peccator sum, sed iniquus non sum: Peccatum iniquitas est. Et scitis quia in hoc ille manifestatus est, ut peccata auferat; et peccatum in illo non est. Et quid prodest nobis quia venit sine peccato? Omnis qui non peccat, in ipso manet: et omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit justitiam, justus est, sicut et ille
Abbreviated transcription (Latin):
inquit seducimꝰ & ueritas in nobis
ñ ẽ. si dixerimꝰ. quia peccatũ ñ ha.¬
bemus: Sed utinã ñ haberes. &
diceres: uerũ enĩ diceres. nec inue¬
ritate ꝓmenda. ullũ iniquitatis uel
uestigiũ formidares: Sed ideo male
facis. si dicis : quia mendaciũ dicis
Ueritas inquit in nob̾ ñ ẽ: si dixe¬
rimus. quia peccatũ ñ habemus. Non
ait ñ habuimus: neforte dep̃terita
uita dictũ uideretur. Nabuit enĩ
peccata homo iste : sed ex quo na-¬
tus ẽ ex do. cepit ñ habere:. Si ita
ẽẽt : nulla nos angustiaret questio
Diceremus enĩ fuimus peccatores.
sed mͦ iustificati sumus. Habuimꝰ
peccatũ: sed mͦ ñ habemus. Non hoc
ait: Sed quid aite Si dixerimus qr
peccatũ ñ habemus. nos ipsos seduci¬
mus. & ueritas in nobis ñ est. P ost
aliquantũ rursus. qui natus ẽ inqͥt
ex do. ñ peccat. Nũquid ioħes ipse
ñ erat natus ex do: Si ioh̾es ñ erat
natus ex do. de quo audistis quia

Expanded text:
inquit, seducimus, et veritas in nobis inquit, seducimus, et veritas in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Sed utinam non haberes, et diceres! verum enim diceres, nec in veritate promenda ullum iniquitatis vel vestigium formidares. Sed ideo male facis si dicis quia mendacium dicis: Veritas, inquit, in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Non ait, Non habuimus; ne forte de praeterita vita dictum videretur. Habuit enim peccata homo iste; sed ex quo natus est ex Deo, coepit non habere. Si ita esset, nulla nos angustaret quaestio. Diceremus enim: Fuimus peccatores, sed modo justificati sumus habuimus peccatum, sed modo non habemus. Non hoc ait: sed quid ait? Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Post aliquantum rursus, Qui natus est ex Deo, inquit, non peccat. Numquid Joannes ipse non erat natus ex Deo? Si Joannes non erat natus ex Deo, de quo audistis quia
Abbreviated transcription (Latin):
itente audite obsecro uos: quia res
ñ minima uersatur in medio. Et
ñ dubito. quia qui hesterno die
intentius conuenistis. Est enĩ ñ par¬
ua questio: quomͦ dicat in ista epła
qui natus ẽ ex do ñ peccat. & quomͦ
in eadem epła suꝑius dixerit. si
dixerimus quia peccatũ ñ habemꝰ:
nos ipsos seducimus. & ueritas in
nobis ñẽ. Quid facturus ẽ. quem
ut̃q sermo ex eadem epła in medio
coartauit: Si se confessus fuerit pec¬
catorem: timet. ne dicatur illi. Non
ergo ex do natus es: quia scriptũ ẽ:
Qui natus ẽ ex dõ. ñ peccat. Si autẽ¬
se dixerit iustũ. & ñ habere pecca-¬
tum : accipit exalia parte plagã
ex ipsa epła. Si dixerimꝰ. quia pec¬
catũ ñ habemus: nos ipsos seducimꝰ.
& ueritas in nobis ñ est: Positus gͦ
homo in medio: quid dicat. & qͥd
confiteatur. aut quid ꝓfiteatur. ñ
inuenit. Profiteri se ẽẽ sine pec.¬
cato periculosũ ẽ : & ñ solũ peri.¬
culosũ sed etiã m̃dosũ: Nos ipsos

Expanded text:
tente audite, obsecro vos, quia res non minima versatur in medio: et non dubito quia hesterno die intentius convenistis. Est enim non parva quaestio, quomodo dicat in ista Epistola, Qui natus est ex Deo, non peccat: et quomodo in eadem Epistola superius dixit, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Quid facturus est quem uterque sermo ex eadem Epistola in medio coarctavit? Si se confessus fuerit peccatorem, timet ne dicatur illi, Non ergo ex Deo natus es; quia scriptum est, Qui natus est ex Deo, non peccat. Si autem dixerit se justum, et non habere peccatum, accipit ex alia parte plagam ex ipsa Epistola, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Positus ergo homo in medio, quid dicat, et quid confiteatur, aut quid profiteatur, non invenit. Profiteri se esse sine peccato, periculosum est; et non solum periculosum, sed etiam mendosum: Nos ipsos,
Abbreviated transcription (Latin):
caritas: sine qua nichil tibi ꝓdest
qd cũq habueris. Quã si solam
habeas: sufficit tibi. Modo cũ fide
uides: tunc cũ specie uidebis: Si eniꝰ
amamus. cũ ñ uidemus: quomͦ am¬
plectemur. cũ uiderimus: Sed ubi
nos debemus exercere : In amore
frãtno. Potes mͥ dicere : ñ uidi dm̃:
Nũ quid mͥ potes dicere. ñ uidi ho¬
minẽ: Dilige frẽm. Si enĩ dilexe¬

Expanded text:
charitas, sine qua nihil tibi prodest charitas, sine qua nihil tibi prodest quodcumque habueris: quam si solam habeas, sufficit tibi. Modo cum fide vides, tunc cum specie videbis. Si enim amamus cum non videmus, quomodo amplectemur cum viderimus? Sed ubi nos debemus exercere? In amore fraterno. Potes mihi dicere, Non vidi Deum; numquid potes mihi dicere, Non vidi hominem? Dilige fr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iustus. ñ est de dõ : & qui ñ dili¬
git frẽm suũ. Certe iã manifes¬
tum ẽ unde dicat. Ꝙ qui ñ dili¬
git inquit frẽm suũ. Pilectio ergo
sola. discernit inter filios di: &
filios diaboli. Signent se om̃s signo
crucis Frespondeant om̃s am̃. can¬
tent om̃s alleluia. baptiz entur
om̃s. intrent ȩccłas. fa ciant pa¬
rietes basilicarũ : ñ discernunt᷑
filii dĩ afiliis diaboli. nisi cari¬
tate. Qui habent caritatẽ. nati
sut ex d̾o: qui ñ habent. ñ sunt
nati ex dõ Magnũ indiciũ: mag-¬
na discretio. Quic quid uis habe:¬
hoc solũ ñ habeas. nichil tibi ꝓdest.
Alia si ñ habeas: hoc habe. & imple¬
sti legem. Qui enĩ diligit ꝓrimũ:
legem impleuit. ait apłs &̃. Pleni¬
tudo legis. caritas. Puto enĩ istam
margaritã ẽẽ illã. quã homo nego-¬
tiator quesisse describitur in euan-¬
gelio: qui inuenit una margaritã.
& uendidit om̃ia que habebat. &
emit eam Hȩc ẽ margarita p̃ciosa.

Expanded text:
s, non est a Deo, et qui non diligit fratrem suum. Certe jam manifestum est unde dicat, Et qui non diligit, inquit, fratrem suum. Dilectio ergo sola discernit inter filios Dei et filios diaboli. Signent se omnes signo crucis Christi; respondeant omnes, Amen; cantent omnes, Alleluia; baptizentur omnes, intrent Ecclesias, faciant parietes basilicarum: non discernuntur filii Dei a filiis diaboli, nisi charitate. Qui habent charitatem, nati sunt ex Deo: qui non habent, non sunt nati ex Deo. Magnum indicium, magna discretio. Quidquid vis habehoc solum non habeas, nihil tibi prodest: alia si non habeas, hoc habe, et implesti Legem. Qui enim diligit alterum, Legem implevit, ait Apostolus: et, Plenitudo Legis charitas . Puto istam margaritam esse illam quam homo negotiator quaesisse describitur in Evangelio, qui invenit unam margaritam, et vendidit omnia quae habebat, et emit eam . Haec est margarita pretiosa,
Abbreviated transcription (Latin):
& nescit quo eat : quia tenebre ex-¬
cȩcauert̃ ocłos eius: Sed forte
nominauit caritatẽ. Uidete. quia
circuitus ille uerboꝵ. hunc habet fi¬
nem: hunc habet exitũ. Om̃is qui
natus est ex dõ. ñ peccat: quia sem̃
eius in ipso manet. Sem̃ dĩ: est uer¬
bum dĩ Unde dicit apłs. Per euan-¬
geliũ ego uos genur. Et ñ potest
peccare: quia ex do natus ẽ. D icat

Expanded text:
enebrae excaecaverunt oculos ejus . Sed forte nominavit charitatem. Videte quia circuitus ille verborum hunc habet finem, hunc habet exitum. Omnis qui natus est ex Deo, non peccat; quia semen ejus in ipso manet. Semen Dei, id est, verbum Dei: unde dicit Apostolus, Per Evangelium ego vos genui . Et non potest peccare, qui
Abbreviated transcription (Latin):
noscitur: Mundus eũ ñ cognoscit.
Quis ẽ mundus: Illi habitatores
mundi: quomͦ dr miunduf habita¬
tores eius. Iam ista sepe dicta sunt.
auditis mundũ in mala significa¬
tione. ñ intelligatis nͥ dilectores
mundi: quia ꝑdilectionẽ in habi¬

Expanded text:
noscitur? Mundus eum non agnoscit. noscitur? Mundus eum non agnoscit. Quis est mundus? Illi habitatores mundi, quomodo dicitur domus, habitatores ejus. Jam ista saepe dicta sunt, auditis mundum in mala significatione, non intelligatis nisi dilectores mundi; quia per dilectionem inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
cantur medici uigiles : qui tota noc¬
te dormiunt. Sic multi uocantur
xꝑiani. & in reb ñ in ueniuntur.
quia hoc qđ uocantur ñ sunt: idẽ.
in uita. in morib. in fide. in spe. in
caritate. Hoc autẽ qđ audistis fr̃s:
ecce qualẽ dilectionẽ dedit nobis
pater. ut filii d̃ĩ uocem᷑ & simus
Propter hoc mundus ñ cognoscit
nos: quia ñ cognouit eũ: Et nos
ñ cognoscit mundus. Totus munduᷤ
xp̃ianus ẽ: & totus mundus impuis¬
est. Per totũ enĩ mundũ pii: & ꝑto
tũ mundũ impii. Iili illos ñ cognoscunt
Quomͦ putamꝰ quia ñ cognoscunt:
Infultant ent̃ bene uiuentib Atten¬
dite & uidete : quia forte st̃ & int̾
uos. Unus qͥsq ur̃m qui iã pie uiuit.
qui cont̾e nit scłaria. qͥ n uult ire
ad spectacula. qͥ ñ uult se in ebriare
imniundus: qui ista facere noluerit.
quomͦ ei insultatur abhis qui faci¬
unt: Nũ quid insultaretur ei. si
agnosceretur: Quare autẽ ñ ag¬

Expanded text:
cantur vigiles, qui tota noccantur vigiles, qui tota nocte dormiunt? Sic multi vocantur christiani, et in rebus non inveniuntur; quia hoc quod vocantur non sunt, id est in vita, in moribus, in fide, in spe, in charitate. Hic autem quid audistis, fratres? « Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Propter hoc mundus non cognoscit nos, quia non cognovit eum, et nos non cognoscit mundus. » Totus mundus christianus, et totus mundus impius; per totum enim mundum impii, et per totum mundum pii: illi illos non cognoscunt. Quomodo putamus quia non cognoscunt? Insultant bene viventibus. Attendite et videte, quia forte sunt et inter vos. Unusquisque vestrum qui jam pie vivit, qui contemnit saecularia, qui non vult ire ad spectacula, qui non vult se inebriare rum fieri immundus; qui ista facere noluerit, quomodo ei insultatur ab his qui faciunt? Numquid insultaretur ei si agnosceretur? Quare autem non ag
Abbreviated transcription (Latin):
bolũ uicit: Uicit ipse adam & in
iob: ipse. quia de genere ipsius iob
Ergo adam uictus in paradiso. ui¬
cit in stercore. In paradiso cũ ẽẽt:
audiuit ꝑsuasionẽ mulieris quam
illi inmiserat diabolus. in stercore
autẽ cũ ẽẽt:. ait eue Tamquã una
exinsipientib mulierib locuta es:
Ibi aurẽ apposuit: hic responsum
dedit: Cũ ẽẽt letus. audiuit: cũ
Ideo indete quid sequitur fr̃s in
ista epła: quia hoc nobis cõmen-¬
dat. ut diabolũ quidẽ uincamus.
sed ñ ex nobis: Si scitis quia ui¬
stus ẽ inqͣuit: scitote quia om̃is qͥ
facit iustitiã. ex ipso natus ẽ. Exdo.
ex xp̃o: Q quia dixit. ex ipso na-
tus ẽ : hortatur nos Iã ergo quia
nati ex ipso sumꝰ : perfecti simꝰ. Au¬
dite. Ecce qualẽ dilectionẽ dedit
nob̾ pater . ut filii dĩ nominemͣ. &
simus: Nã qui uocantur & ñ sunt:
quid illis ꝓdest nom̃ ubi res ñ est:
Quã multi uocantur medici: qui
curare ñ norunt. Quã multi uo-¬

Expanded text:
bolum vicit: vicit et ipse Adam, et in bolum vicit: vicit et ipse Adam, et in Job ipse; quia de genere ipsius, Job. Ergo Adam victus in paradiso, vicit in stercore. In paradiso cum esset, audivit persuasionem mulieris, quam illi immiserat diabolus: in stercore autem cum esset, ait Evae, Tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es . Ibi aurem apposuit; hic responsum dedit: cum esset laetus, audivit; cum Ideo videte quid sequitur, fratres, in Epistola ista; quia hoc nobis commendat, ut diabolum quidem vincamus, sed non ex nobis. Si scitis quia justus est, ait, scitote quia omnis qui facit justitiam, ex ipso est natus: ex Deo, ex Christo. Et quia dixit, Ex ipso est natus, hortatur nos. Jam ergo quia nati ex illo sumus, perfecti sumus. 4. Audite: Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Nam qui vocantur et non sunt, quid illis prodest nomen ubi res non est? Quam multi vocantur medici, qui curare non norunt? quam multi vo
Abbreviated transcription (Latin):
Ille autẽ uincit: qui & qđ uincit
ñ de uirib suis p̾sumit. sed de ꝓtec¬
tore cł̃o. Solus diabolus adũsus nos
pugnat. Nos cũ do simꝰ: & chiabolũ
uincimꝰ. Nã situ solus cũ diabolo
pugnaueris : uinceris. Exercitatus
hostis ẽ: Quot palmarũ: Conside¬
rate quid egerit. Ut mortales na¬
sceremur: pͥmo ipsam originẽ nr̃am
de paradiso deiecit: Quid ergo faci.¬
endũ est. quia ille exercitatus est:
In uocetur om̃ps. aduersus exercita¬
tum diabolũ. Nabitet inte quiñ
potest uinci: & securus uinces eũ.
qui uincere solet: Sed quos. nͥ in
quib ñ habitat ds: Nã ut noueri¬
tis fr̃s: contẽpsit adam in paradiso
positus p̃ceptũ łĩ. & erexit ceruicẽ.
uelut in potestate sua ẽẽ cupiens.
& nolens subdi uoluntati dĩ. & lap¬
sus ẽ ab illa immortalitate. ab illa
beatititudine. Nomo autẽ quicła iã
exercitatus. natus mortalis. cũ sede¬
ret in stercore. putris uermib. dia-¬

Expanded text:
Ille autem vincit, qui et quod ferit, Ille autem vincit, qui et quod ferit, non de viribus suis praesumit, sed de hortatore Deo. Solus diabolus adversum nos pugnat. Nos si cum Deo sumus, diabolum vincimus: nam et si tu solus cum diabolo pugnaveris, vinceris. Exercitatus hostis est: quot palmarum? Considerate quo dejecerit: ut mortales nasceremur, primo ipsam originem nostram de paradiso dejecit. Quid ergo faciendum est, quia ipse exercitatus est? Invocetur Omnipotens adversus exercitatum diabolum. Habitet in te qui non potest vinci, et securus vinces eum qui vincere solet. Sed quos? In quibus non habitat Deus. Nam, ut noveritis, fratres, contempsit Adam in paradiso positus praeceptum Dei, et erexit cervicem veluti in potestate sua esse cupiens, et nolens subdi voluntati Dei, et lapsus est ab illa immortalitate, ab illa beatitudine . Homo autem quidam jam exercitatus, natus mortalis, cum sederet in stercore putris vermibus, dia
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide. Iustitia ꝑfecta ñ ẽ. nisi in
angłis: & uix in angłis. si dõ com¬
parentur. Tam̃ si qua ꝑfecta iu¬
stitia animarũ & sp̃uum quos ds̃
creauit: in angłis est iustis. scĩs.
bonis. nullo lapsu auersis. nulla
suꝑbia cadentib. sed manentib semp
in contẽplatione uerbi di & nichil
aliud dulce habentib nisi a quo creati
sunt. In ipsis ꝑfecta: ẽ iustitia: in nob̾
Autẽ ex fide cepit eẽ scđm sp̃m. Audi
in confessione: Iniciũ iustitiȩ nr̃e: con-¬
fessio peccatoꝵ. Cȩpisti ñ defendere
peccatũ tuũ : iam incͥoasti iustitiam:
Perficietur autẽ in te. quando ni¬
chil aliud delectabit: quando absor-¬
bebitur mors in uictoria. quando nul-¬
la concupiscentia titillabit. quando¬
ñ erit lucta cũ carne & sanguine.
quando erit corona uictoriȩ. & tri¬
umphus de inimico: tunc erit ꝑfecta
iustitia. Modo adhuc pugnamꝰ. Si
pugnamꝰ: instadio sumus: ferimus.
& ferim᷑. sed qui uincat expectat᷑:

Expanded text:
ex fide. Justitia perfecta non est nisi in Angelis; et vix in Angelis, si Deo comparentur: tamen si qua perfecta justitia animarum et spirituum est quos Deus creavit, in Angelis est sanctis, justis, bonis, nullo lapsu aversis, nulla superbia cadentibus, sed manentibus semper in contemplatione Verbi Dei, et nihil aliud dulce habentibus, nisi a quo creati sunt; in ipsis perfecta justitia est: in nobis autem ex fide coepit esse secundum itium justitiae nostrae, confessio est peccatorum. Coepisti non defendere peccatum tuum, jam inchoasti justitiam: perficietur autem in te, quando nihil aliud facere delectabit, quando absorbebitur mors in victoriam , quando nulla concupiscentia titillabit, quando non erit lucta cum carne et sanguine, quando erit corona victoriae, triumphus de inimico; tunc erit perfecta justitia. Modo adhuc pugnamus: si pugnamus, in stadio sumus; ferimus, et ferimur: sed qui vincat, exspectatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. uidebunt in quẽ confi xert̃:
De impus eni dictũ : quia uide¬
bunt. & confundentur. Quomͦ ñ
uidebunt impii quando alios po¬
net ad dexterã. alios ad sinistram:
Ad dexterã positis dicet. uenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnũ:
ad siistram autẽ positis. ite in ignẽ
eternũ. Uidebunt. Antẽ sed formã
serui : formã di ñ uidebunt. Quare:
Quia impi sunt. Et ipse dñs dicit:
Beati mundo mundo corde: quia ipsi
dm̃ uidebunt. Ergo uisuri sumus qͣn-¬
dam uisionẽ fr̃s. quã nec oculus uidit.
nec auris audiuit. nec in cor hominiꝰ
ascendit: uisionẽ quandã. uisionẽ pre-

Expanded text:
 est, Videbunt in quem confixerunt ? De impiis enim dictum est quia videbunt, et confundentur. Quomodo non videbunt impii, quando alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram? Ad dexteram positis dicet, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: ad sinistram positis dicet, Ite in ignem aeternum . Videbunt, sed formam servi: formam Dei non videbunt. Quare? Quia impii sunt; et ipse Dominus dicit, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ergo visuri sumus quamdam visionem, fratres, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : visi
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratus ẽ ẽẽ se ęqualẽ dõ Hoc
unicus patri. Equałe patri ñ posst̃
uidere mali Scd̃m id uero qđ uerbũ
li: quia in die iudicii uidebunt &¬
mali: quia sic ueniet uidicaturus:
quomͦ uenerat iudicandus. In ipsa
forma homo: sed ds: Nã maledic-¬
tus homo. qui spem suã ponit in
homine. Nomo uenit. ut iudica¬
retur: homo ueniet. ut iudicet:

Expanded text:
 esse aequalis Deo . Hoc Unicum Patri, aequalem Patri, non possunt videre mali. Secundum id vero quod Verbum li: quia in die judicii videbunt et mali; quia sic veniet judicaturus quomodo venerat judicandus. In ipsa forma homo, sed Deus: nam maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Homo venit ut judicaretur, homo venie
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo & angłis eius. Maneamus
ergo in uerbis eius: ne confunda¬
mur. cũ uenerit. Ipse enĩ dicit
in euangelio. eis qui in eũ crediderant
Si neũ ꝑmanseritis in uerbo meo:
uere discipuli mei eritis. Q quasi
dicerent. quo fructu : & cognoscetis
inquit ueritatẽ. & ueritas liberabit
uos: Modo enĩ salus nr̃a inspe:
ñdum in re: Non enĩ tenemus iã
qđ ꝓmissũ ẽ : sed uenturũ sꝑamus:
fidelis ẽ autẽ qui ꝓmisit: ñ te fal¬
let. Tantũ tu noli deficere: sed ex¬
pecta ꝓmissionẽ. Non enĩ nouit
fallere ueritas. Tu noli cẽ m̃dax.
ut aliud ꝓfitearis. aliud agas. Tu.
serua fidem : & ille seruat polli¬
citationẽ. Si autẽ tu ñ seruaueris
fidem: tu te fraudasti: ñ ille qui¬

Expanded text:
diabolo et angelis ejus . Maneamus diabolo et angelis ejus . Maneamus ergo in verbis ejus, ne confundamur cum venerit. Ipse enim dicit in Evangelio eis qui in eum crediderant: Si permanseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Et quasi dicerent, Quo fructu? Et cognoscetis, inquit, veritatem, et veritas liberavit vos . Modo enim salus nostra in spe, nondum in re: non enim tenemus jam quod promissum est, sed venturum speramus. Fidelis autem est qui promisit; non te fallit: tantum tu noli deficere, sed exspecta promissionem. Non enim novit fallere veritas. Tu noli esse mendax, ut aliud profitearis, aliud agas: tu serva fidem, et servat ille pollicitationem. Si autem non tu servaveris fidem, tu te fraudasti, n
Abbreviated transcription (Latin):
funcdam᷑ ab eo in conspectu eius
Uidetis fr̃s : credimꝰ in iħm quẽ
ñ uidemꝰ: Annuntiauert̃ eũ qui ui¬
derunt: qui contrectauert̃. qui uer-¬
bũ exore ipsius audiert̃. Et ut hoc
ꝑ suaderent generi humano. ab illo
missi sunt: ñ a seipsis ire ausi sunt:¬
&̾ quo missi sint: audistis cũ euan¬
geliũ legeretur: Ite : p̃ dicate euan¬
geliũ om̃i creaturę quę sub celo ẽ:
Ubiq ergo discipuli missi sunt:
attestantib signis & ꝓdigiis. ut cre¬
deretur illis quia ea dicebant quȩ
uiderant. Q̾ credimus in eũ quẽ
ñ uidemꝰ : & uenturũ eũ expectamꝰ
Qui cũq illũ fide expectant: cũ
uenerit. gaudebunt. Qui sine fide
sunt: cũ uenerit qđ nc̃ ñ uident.
erubescent: Q̾ confusio illa ñ erit
unius diei. & transiet: quomͦ solent
confundi. qui in ueniunt᷑ in aliqͣ
culpa. & eis in sultatur ab hominib
Confusio illa traducet confusos
ad sinistram : ut audiant. Ite male.¬
dicti in ignem et̃nũ : qui paratus ẽ

Expanded text:
o in adventu ejus. » Videtis, fratres; credimus in Jesum quem non vidimus: annuntiaverunt eum qui viderunt. qui contrectaverunt, qui verbum ex ore ipsius audierunt; et ut haec persuaderent generi humano, ab illo missi sunt, non a seipsis ire ausi sunt. Et quo missi sunt? Audistis cum Evangelium legeretur, Ite, praedicate Evangelium universae creaturae quae sub coelo est . Ubique ergo discipuli missi sunt, attestantibus signis et prodigiis ut crederetur illis, quia ea dicebant quae viderant. Et credimus in eum quem non vidimus, et venturum eum exspectamus. Quicumque illum fide exspectant, cum venerit gaudebunt: qui sine fide sunt, cum venerit quod nunc non vident, erubescent. Et confusio illa non erit unius diei et transiet, quomodo solent confundi qui inveniuntur in aliqua culpa, et eis insultatur ab hominibus. Confusio illa traducet confusos ad sinistram, ut audiant, Ite in ignem aeternum, qui paratus est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius. ñ homines quib loquebatur.
ait illis Michi autẽ minimũ est.
ut auobis iͦudicer: aut ab humano
die & ostendit etiam ipse quodã
loco: quia solent etiant ista fieri
in ani iactantia ñ firmam̃to ca-¬
ritatis. Ait enini: cũ de ipsius ca-¬
ritatis cõmendatione loqueretur:
Si distribuero om̃ia mea pauꝑib.
& tradidero corpus meũ ut ardeat.
caritatem autẽ ñ habeam : nchil
michi ꝓdest. Potest enim quis quã
hoc facere sine caritate : Potest.
Nam qui ñ habent caritatem: di-¬
uiserunt imitatem. Querite ibi.
et uidebitis multos multa tribuere
pauꝑibus: et uidebitis ali os paratos.
ad suscipiendam mortem. ita ut
desistente ꝑsecutore. se ipsos preci¬
pitent. Isti sine dubio. sine caritate
hoc faciunt. Reuocemur ergo ad
conscientiã : de qua dicit apłs. Nã

Expanded text:
ipsius, non homines quibus loquebatur, ipsius, non homines quibus loquebatur, ait illis, Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano die . Et ostendit etiam ipse quodam loco quia solent ista fieri inani jactantia, non firmamento charitatis: ait enim cum de ipsius charitatis commendatione loqueretur, Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Potest enim quisquam hoc facere sine charitate? Potest. Nam qui non habent charitatem, diviserunt unitatem. Quaerite ibi, et videbitis multos multa tribuere pauperibus; videbitis alios paratos ad suscipiendam mortem, ita ut desistente persecutore, seipsos praecipitent: isti sine dubio sine charitate hoc faciunt. Revocemur ergo ad conscientiam, de qua dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nisĩ laudem humana. & głam po-¬
pularem. plenam uentis : nulla
stabilitate solidatam Quia ergo
sunt tales. ubi ꝓbanda erit cari¬
tas frat̃na : Quia uoluit illam
ꝓbare: ait ammonens filioli. ñ
diligamus uerbo tantũ & lingua.
sed oꝑe & ueritate. Querimus:
in quo oꝑe & in qua ueritate. Po-¬
test ẽẽ manifestius opus. quã tri¬
buere pauꝑibus: Multi hoc iac¬
tantia faciunt: ñ dilectione. Po¬
test ẽẽ maus opus quã mori pro
fr̃ibe Et hoc multi uolunt pu¬
tari facere. iactantia nominis
cõparandi: ñ uiscerib dilectionis.
Restat ut ille diligat frẽm: qui
ante dm̃ ubi solus uidet cordi suo
ꝑsuadet. & interrogat cor suũ. an
uere ꝓpter fr̃m dilectionẽ hoc
faciat: & phibet illi testimonium
oculus qui penetrat cor. quo homo
attendere ñ potest. Ideo paulus apłs
quia paratus erat mori ꝓfr̃ib & di
cebat. ipse impendar ꝓ animab ur̃is:
tam̃ quia ds hoc uidebat in corde

Expanded text:
nisi laudem humanam et gloriam ponisi laudem humanam et gloriam popularem, plenam ventis, nulla stabilitate solidatam! Quia ergo sunt tales, ubi probanda erit charitas fraterna? quia voluit illam probari, et ait admonens: Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. Quaerimus, In quo opere, in qua veritate? Potest esse manifestius opus, quam tribuere pauperibus? Multi hoc jactantia faciunt, non dilectione. Potest esse majus opus, quam mori pro fratribus? Et hoc multi volunt putari se facere, jactantia nominis comparandi, non visceribus dilectionis. Restat ut ille diligat fratrem, qui ante Deum ubi solus videt, cordi suo persuadet, et interrogat cor suum an vere propter fratrum dilectionem hoc faciat; et perhibet illi testimonium oculus qui penetrat cor, quo homo attendere non potest. Ideo Paulus apostolus, quia paratus erat mori pro fratribus, et dicebat, Ipse impendar pro animabus vestris : tamen quia Deus hoc videbat in corde
Abbreviated transcription (Latin):
de incipiat. & ibi continuo in ue¬
nimus . Siquis habet facultates
mundi. & uiderit frẽm suum
egentem. & clauserit uiscera sua
aduersus eũ. quomͦ dilectio patriᷤ
manet in illo: Ergo sic incipit
ista caritas fr̃s: ut de suis suꝑfluis
tribuat egenti. in aliquibus angu¬
stiis constituto & exeo qđ sibi
abundat scm tempus: a tribula¬
tione temporali liberet fr̃em: Hinc
exordiũ est caritatis. Hanc ita cep¬
tam. si uerbo dĩ & spe futurȩ uite
nuitrieris: ꝑuemies ad illam per¬
fectionem. ut paratus sis animã
quęrunt. & qui fr̃s ñ amant: re¬
uocemur ad testimoniũ conscien.¬
tie. Unde ꝓbamus. quia multa ta¬
lia fiunt ab his qui fr̃s ñ amant:
Quã multi se inheresib & scisma-¬
tibus martyres dicunt : & uidentur
sibi animã ponere ꝓfr̃ib suis. Si
ꝓfr̃ib animã ponerent: ñ se ab
rarent. Item quã multi sunt. qui
iactantiȩ causa multa tribuunt
multa donant : & ñ ibi quęrunt

Expanded text:
de incipiat, et ibi continue invede incipiat, et ibi continue invenimus: Si quis habet facultates mundi, et viderit fratrem suum egentem, et clauserit viscera sua adversus eum; quomodo dilectio Patris manet in illo ? Ergo hic incipit ista charitas, fratres, ut de suis superfluis tribuat egenti, in angustiis aliquibus constituto; ex eo quod sibi abundat secundum tempus, a tribulatione temporali liberet fratrem. Hinc exordium est charitatis. Hanc ita coeptam, si verbo Dei et spe futurae vitae nutrieris, pervenies ad illam perfectionem, ut paratus sis animam quaerunt, et qui fratres non amant; revocemur ad testimonium conscientiae. Unde probamus quia talia multa fiunt ab his qui fratres non amant? Quam multi se in haeresibus et schismatibus martyres dicunt! Videntur sibi animam ponere pro fratribus suis. Si pro fratribus animam ponerent, non se ab rarent. Item quam multi sunt qui jactantiae causa multa tribuunt, multa donant; et non ibi quaenunt
Abbreviated transcription (Latin):
terno
nos clau¬
sisse
sermo¬
nem
ad istã
senten¬
tiam. quȩ sine dubio manere debuit.¬
& debet in corde ur̃o. quia ipsam
nouissimam audistis: filioli ñ dili¬
gamus uerbo & lingua tantum. sed
opere & ueritate . deinde sequitur.
Et in hoc cognoscimus. quia ex
ueritate sumus. & coram ipso ꝑ¬
suademus cordi nr̃o: quia si ma¬
le senserit cor nr̃m. maior est
ds corde nr̃o. & nouit om̃ia¶i
xerat. Non diligamus uerbo &¬
tate. Quęritur a nobis : in quo
oꝑe & in qua ueritate agnoscitur
qui diligit dm̃. uel qui diligit
frẽm suum. Iam superius chrerat.
quousq caritas ꝑficiatur. Qđ̃ &
dñs in euangelio ait Maiorem hac
nemo habet caritatem : quam
ut animã suã ponat ꝓ amicis suis:
Et iste hoc dixerat. Sicut ille
animã suã ꝓnobis posuit: debemꝰ
nata est quȩ ꝑficiatur. & utiq
si iam nata est. nutriendaͤ & qͥb¬
dam: ꝓpriis sius nutrim̃tis ad per.¬
fectionẽ ꝓpriam ꝑducenda: que¬
siuimus inchoationẽ caritatis in¬

Expanded text:
terno nos clausisse sermonem ad istam sententiam, quae sine dubio manere debuit et debet in corde vestro, quia ipsam novissimam audistis: « Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. » Deinde sequitur: « Et in hoc cognoscimus quia ex veritate sumus, et coram ipso persuademus cordi nostro: quia si male senserit cor nostrum, major est Deus corde nostro, et novit omnia. » Dixerat, « Non diligamus verbo tate: » quaeritur a nobis, in quo opere et in qua veritate agnoscitur qui diligit Deum, vel qui diligit fratrem suum. Jam superius dixerat quousque charitas perficiatur; quod et Dominus in Evangelio ait, Majorem hac nemo habet charitatem, quam ut animam suam ponat pro amicis suis : et iste hoc dixerat, Sicut ille animam suam pro nobis posuit, debemusnata est quae perficiatur: et utique si nata est, nutrienda est, et quibusdam suis nutrimentis ad perfectionem propriam perducenda. Quaesivimus inchoationem charitatis un
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c incarne Erat d̾s: latebat inm
firmitate. Et unde ñ ẽ cognitus:
Quia om̃a peccata arguebat in ho¬
minib Illi amando delectationes
peccatoꝵ. ñ agnoscebant dm̃i. aman-¬
do qdđ febris suadebat. in uiriã medi¬
co faciebant. Quid ergo: Nos iam
nati sumus ex ipso. Sed quia in spe
sumus. Dilectissimi in quit nc̃ filii
dĩ sumuf. Lam nunc. Quid ergo
ẽ. qd expectamus. si iam filui dĩ su¬
mus: Et ñduni inquit manifesta¬
tum est. quid erimus. Quid autẽ
erit aliud. quã filii dĩe Audi qđ
sequitur. Scimus. quia cũ appa-¬
ruerit similes ei erimꝰ : quia uide-¬
bimus eũ sicuti ẽ. Intelligat
caritas ur̃a. Magna res. Scimus
qm̃ cũ apparuerit similes ei erimꝰ:
qm̃ udebimꝰ eũ sicuti ẽ. Iam illud
attendite quid uocatur. Est. Nostis
quid uocatur. Est qđ uocatur: &
ñ solũ uocatur. sed uere ẽ. In cõmu¬
tabile ẽ: semꝑ manet: mutari nescit:
nulla ex parte corrũpitur. Nec ꝓ.¬
ficit. quia ꝑfectũ est: nec deficit qr

Expanded text:
 in carne erat Deus, latebat in infirmitate. Et unde non est cognitus? Quia omnia peccata arguebat in hominibus. Illi amando delectationes peccatorum, non agnoscebant Deum: amando quod febris suadebat, injuriam medico faciebant. 5. Quid ergo nos? Jam nati sumus ex ipso; sed quia in spe sumus, Dilectissimi, inquit, nunc filii Dei sumus. Jam nunc? Quid est ergo quod exspectamus, si jam filii Dei sumus? Et nondum, inquit, manifestatum est quid erimus. Quid autem erimus aliud, quam filii Dei? Audite quid sequitur: « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus cum sicut est. » Intelligat Charitas vestra. Magna res: « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est. » Jam illud attendite quid vocatur est. Nostis quid vocatur. Est quod vocatur, et non solum vocatur, sed vere est, incommutabile est; semper manet, mutari nescit, nulla ex parte corrumpitur: nec proficit, quia perfectum est; nec deficit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio ponimꝰ cũ dicimꝰ. pat̃ nr̃ Quo
noĩe & caritas excitat᷑. qͥd enĩ cariꝰ
filuiᷤᷤ debet ẽẽ quã pat̃. & supplex
turi sumꝰ : cũ pͥusq aliqͥd peteremꝰ.
tã magnũ donũ accepimꝰ: ut sinamͬ
dicere pat̾ nr̃ dõ Quid enĩ ñ det
iã filiiᷤ petentib cũ hoc ipsũ ante
dederit. ut filu eẽnt: Postremo
qͣnta cura animũ tangit. ut qui
dicit pat̃ nr̃. tanto patre ñ sit in¬
dignꝰ: Sienĩ qͥsꝗ plebrius senatorẽ
nec facile audebit. cogitanᷤᷤ humi¬
litatẽ gñis sui. & opũ indigentiã
& plebeiȩ ꝑsonȩ uilitatẽ. Quanto
ergo magis trepidandũ ẽ. appellare
patrẽ dm̃: si tanta ẽ labes tanteq
sordes inmorib ut multo iustiꝰ eaᷤ asua
comunctione ds expellat. quã ille se-¬
nator cuiꝰ uisieͣdici egestatẽ. qͣndo¬
qͥde ille hoc contẽnit in m̃dico. qͦ &
ipse potest lumanarũ rerũ fragilitate

Expanded text:
ponimus cum dicimus: Pater noster, quo nomine et charitas excitatur: quid enim charius filiis debet esse quam pater? et supplex turi sumus, cum prius quam aliquid peteremus, tam magnum donum accipimus, ut sinamur dicere, Pater noster, Deo. Quid enim jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius senatorem nec facile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tione. beniuolentia concilianda sit
eiꝰ quẽ dep̃cam᷑. deinde dicendũ qͥd
dep̃cem᷑: laude illiꝰ ad quẽ oratio di¬
rigit᷑. solet beniuolentia conciliari:
Et mloc orationis pͥncipio poni solet

Expanded text:
tione benevolentia concilianda sit ejus, quem deprecamur, deinde dicendum quid deprecemur, laude illius ad quem oratio dirigetur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis principio poni solet
Abbreviated transcription (Latin):
de ur̃o qͣntũ potestis. Et si uideritis
irã ur̃am stare adũsus uos : rogate
contͣ illã dm̃ faciat te ds uictorẽ
tui: faciat ce d̃s uictorẽ ñ inmici
forinsecus tui. s intrinsecus animi
tui: Aderit eniꝰ & faciet. Plus uult
ut hoc ab illo petamꝰ: quã pluuiã.
Uidetis eni km̃i quot petitiones¬

Expanded text:
vestro, quantum potestis. Et si videritis vestro, quantum potestis. Et si videritis iram vestram stare adversus vos, rogate contra illam Deum: faciat te Deus victorem tui; faciat te Deus victorem, non inimici forinsecus tui, sed intrinsecus animi tui. Aderit enim et faciet. Plus vult ut hoc ab illo petamus, quam pluviam. Videtis enim, charissimi, quot petitione
Abbreviated transcription (Latin):
finitã orationẽ ñ aliqͥd nob̾ inde
tractauit. uel qd a capite posuit.
uel qđ infine conclusit. uel qd in
medio collocauit. si enĩ inquiens.¬
ñ in uob̾ sc̃ificatũ fuerit nom̃ łi.
aut si ñ ꝑtinueritis ad regnũ di.
aut si ñ in uob̾ facta fuerit uolun.¬
tas cłi sic̃ti incelo. aut si ñ uos ds
custodierit. ne intretis in tẽptatio¬
nẽ: Quare nichil hoꝵe Sed qͥde
Am̃ dico uob̾: r nͥ dimiseritis pec¬
cata hominib ꝓpt̾ illud dimit.¬
te nob̾ debita nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is: Prȩt̃inissis om̃ib
petitionib quas nos docuit: illã maxi¬
me docuit. Multũ fuerant illa cõ-¬
enĩ debes dicere: Dimitte nob̾ de-¬
bita nr̃a. Quȩ debita ñ dest̃. Homi¬
nes sumꝰ: Paulo plus locutus sũ quã
debui: dixi aliqͥd qđ ñ debui. risi
diui libent̃ qđ ñ debui. Dimitte no¬
bis debita nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ
uidete qr dico uob̾: pugnate cũ cor-

Expanded text:
finitam Orationem non aliquid nobis inde finitam Orationem non aliquid nobis inde tractavit, vel quod a capite posuit, vel quod in fine conclusit, vel quod in medio collocavit? Si enim non in vobis sanctificatum fuerit nomen Dei, aut si non pertinueritis ad regnum Dei, aut si non in vobis facta fuerit voluntas Dei sicut in coelo, aut si non vos Deus custodierit ne intretis in tentationem: quare nihil horum? Sed quid? Amen dico vobis, quia si dimiseritis peccata hominibte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Praetermissis omnibus petitionibus quas nos docuit, illam maxime docuit. Non multum fuerant illa comenim debes dicere, Dimitte nobis debita nostra. Quae debita? Non deest: homines sumus. Paulo plus locutus sum quam debui, dixi aliquid quod non debui, risi i libenter quod non debui: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus videte, quia dico vobis. Pugnate cum corde
Abbreviated transcription (Latin):
gas unã sententiã: ne nos inferas
intẽptationẽ. sed lib̾a nos a malo:
Lib̾ando nos a malo: ñ nos inferet
intẽptationẽ. Nonnos inferendo
intẽptationẽ: lib̾at nos a malo¬
nr̃m tẽptat᷑. quo meremͣ ueniã.
sicubi tẽptati lapsi fuerimꝰ. Hor¬
renda tẽptatio ẽ : qͣndo nob̾ collit᷑.
unde ab aliarũ cẽptationũ uulne-¬
rib sanari possemꝰ. Scio ñdũ uos
do & bonus pliator uulnerat᷑. in
aliqua una cẽptatione. Uicit homi¬
nẽ auaricia. etiã bonũ luctatorẽ:
& fecit nescio qͥd auarũ. Tẽptat li¬
bido : ñ adducit ad stuprũ. ñ ꝑue¬
nit ad ulteriũ Illud enĩ qͣndo fue¬
rit: ab alulterio homo ꝓhibendus ẽ:¬
Dñs magister & saluator nr̃. cũ do¬
ceret nos in hac oratione. sex uel
septẽ petitiones : nullã sibi ad sũp¬
sit unde tractaret. & quã nob̾ ue¬
hem̃tius cõmendaret. nͥ hanc unã:
Nũ qͥd ñ diximꝰ pat̾ nr̃ qͥ es incelis.
&e cet̾a subseq̃ntia: Quare post

Expanded text:
a illa proponam: Ne nos inferas in tentationem; sed libera nos a malo. Liberando nos a malo, non nos infert in tentationem: non nos inferendo in tentationem, liberat nos a malonostrum tentatur, quo meremur veniam, sicubi tentati lapsi fuerimus. Horrenda tentatio est, quando nobis tollitur, unde ab aliarum tentationum vulneribus sanari possimus. Scio nondum vos do et bonus praeliator vulneratur in aliqua una tentatione: vicit hominem avaritia, etiam bonum luctatorem; et fecit nescio quid avarum. Transiit libido, non adduxit ad stuprum, non pervenit ad adulterium. Illud enim quando fuerit, et ab adulterio homo prohibendus einus, Magister et Salvator noster cum doceret nos in hac Oratione sex vel septem petitiones, nullam sibi assumpsit unde tractaret, et quam nobis vehementius commendaret, nisi hanc unam. Numquid non diximus, Pater noster, qui es in coelis, et caetera subsequentia? Quare post
Abbreviated transcription (Latin):
dimittimꝰ debitorib nr̃is. Maxime
ergo uos qͥ intͣturi estis ad accipi¬
endã plenã indulgentiã debitoꝵ
ur̃oꝵ. uidete ne aliquid in cordib
ur̃is ad uersus alterũ teneatis: ut
ꝓcedatis securi. id ẽ liberi & ab
om̃ib debitis absoluti Nec incipia¬
tis uos uelle uindicare de inimi-¬
cis urĩs : qui uob̾ antea iniuriam
fecert̃. Dimittite : quomͦ uob̾ dimit¬
titur. U̾s nulli fecit in iuriã: &
tam̃ dimittit. qui nichil debet
Quomͦ debet dimittere cui dimit.¬
qͥ ñ debet qd ei dimittat᷑: Ne¬
nos a malo. Nũquid et hoc neces¬
sariũ erit i illa uita : Non dr.
ne nos inferas intẽptationẽ: nͥ ubi
potest ẽẽ tẽptatio. In scĩ iob libro
legimꝰ. Nũqͥd ñ tẽptatio ẽ uita
mus: Quide Audite Apls ia cob
dicit. Nemo cũ tẽptat᷑ dicat. qm̃
a do tẽptatur. Tẽptationẽ istã malã
dixit. qua qͥsq decipit̾. & diabolo

Expanded text:
dimittimus debitoribus nostris. Maxime dimittimus debitoribus nostris. Maxime ergo vos qui intraturi estis ad accipiendam plenam indulgentiam debitorum vestrorum, videte ne aliquid in cordibus vestris adversus alterum teneatis, ut procedatis inde securi, quasi liberi et ab omnibus debitis absoluti; et incipiatis vos velle vindicare de inimicis vestris, qui vobis ante injurias fecerunt. Dimittite, quomodo vobis dimittitur. Deus nulli fecit injuriam, et tamen dimittit qui nihil debet. Quomodo debet dimittere cui dimitqui non debet quod ei dimittatnos a malo. Numquid et hoc necessarium erit in illa vita? Non dicitur, Ne nos inferas in tentationem, nisi ubi potest esse tentatio. In sancti Job libro legimus, Numquid non tentatio est vita mus? Quid, audite. Apostolus Jacobus dicit, Nemo cum tentatur dicat quod a Deo tentatur . Tentationem istam malam dixit, qua quisque decipitur, et diabo
Abbreviated transcription (Latin):
poris menbra simꝰ qđ accipimꝰ.
tunc erit uere panis nr̃ cotidianus.
Et quod uobis tracto. panis coti-
ditis & dicitis. panis cotidianus ẽ:
Hic enin sunt necessaria pere-¬
grinationi nr̃ȩ. Numquid illuc
quando uenerimus. codicem sumꝰ
audituri. ipsum uerbum uisuri.
ipsum uerbum audituri. ipsum
manducaturi. ipsum bibituri.
quomodo angłi modo: Num qͥd
angelis codices sunt necessarii.
aut disputatores. aut lectores:
Absit. Uidendo legunt. Uiderł
enim ipsam ueritatem: et illo
fonte satiantur unde nos irro¬
ramur. Dictum est de pane co-¬
tidiano: quia in ista uita nobis
est necessaria hȩc petitio: Hi
hic: Ibi enim debita ñ habebi¬
mus. Debita enim quid sunt.
nisi peccata: Ecce baptizabimi¬
ni: om̃ia ibi peccata ur̃a dele-¬
buntur. Nullũ om̃ino ibi re-¬
manebit. Si qͥd mali aliqͣndo ges¬
sistis. fecistis. dixistis concupistis
cogitastis: totũ delebit᷑. Et tam̃ si in
dimitte nob̾ debita nr̃a Sed plane
faciamꝰ qđ sequit᷑ Sicut et nos

Expanded text:
ra ejus, simus quod accipimus. Tunc erit vere panis noster quotidianus. Et quod vobis tracto, panis quotidditis et dicitis, panis quotidianus est. Haec enim sunt necessaria peregrinationi nostrae. Numquid illuc quando venerimus, codicem sumus audituri? Ipsum Verbum visuri, ipsum Verbum audituri, ipsum manducaturi, ipsum bibituri, quomodo Angeli modo. Numquid Angelis codices sunt necessarii, aut disputatores, aut lectores? Absit. Videndo legunt: vident enim ipsam Veritatem, et illo fonte satiantur, unde nos irroramur. Dictum est ergo de pane quotidiano; quia in ista vita nobis est necessaria haec petitio. CAPhic? Ibi enim debita non habebimus. Debita enim quid sunt, nisi peccata? Ecce baptizabimini, omnia ibi vestra peccata delebuntur: nullum omnino ibi remanebit. Si quid mali aliquando gessistis, fecistis, dixistis, concupistis, cogitastis, totum delebitur. Et tamen si in Dimitte nobis debita nostra. Sed plane faciamus quod sequitur, Sicut et nos