comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutus es: in eius lumine ambulas. iustitia eius exultas.
Ipse te suscepit. infirmitatẽ tuã ipse custodit. ipse
tuo. reuelasti hoc ꝓpħis tuis. Ideo locutus es cis in
aspectu. id est in reuelatione. Unde prophetae ui¬
dentes dicebantur. Uiderunt quiddã intus. quod
dicerent foris. In occulto audierunt. quod palam
prȩdicauerunt. Tunc locutus es in aspectu filiis tu¬
is. & dixisti: posui adiutoriũ super potentẽ. Intel¬
lexistis quẽ potentẽ. Exaltaui electũ de populo meo
Intelligitis quẽ electũ. Quẽ iã gaudetis exaltatũ
In oleo sc̃o meo iuixi cum. De illo enim dicitur.
ẽ : scđm quod caro in utero uirginis est assumpta. se
cundũ quod ab illo qui in forma dĩ aequalis est patri¬
serui forma ẽ suscepta. & factus est obediens usq ad
mortẽ mortẽ autẽ crucis. Non ꝓficiet inimicꝰ in eo
Seuit quidem ininucus. sed non ꝓficiet in eo. Solet

Expanded text:
tutus es, in ejus lumine ambulas, justitia ejus exaltaris. tutus es, in ejus lumine ambulas, justitia ejus exaltaris. Ipse te suscepit, infirmitatem tuam ipse custodit; ipse tuo,» revelasti hoc Prophetis tuis. Ideo locutus es eis in aspectu, id est, in revelatione: unde Prophetae Videntes dicebantur . Viderunt quiddam intus quod dicerent foris; et in occulto audierunt quod palam praedicaverunt. «Tunc locutus es in aspectu filiis tuis, et dixisti, Posui adjutorium super potentem.» Intelligitis quem potentem. «Exaltavi electum de populo meo.» Intelligitis quem electum; quem jam gaudetis exaltatum.«In oleo sancto meo unxi eum:» de illo enim dicitur, est, secundum quod caro in utero virginis assumpta est , secundum quod ab illo qui in forma Dei aequalis est Patri, forma servi suscepta est, et factus est obediens usque ad mortem, mortem autSaevit quidem inimicus, sed non proficiet in eo: solet
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia sed in tua. ne sint zelũ dĩ habentes. sed non
scđm scientiã. Quidã enĩ notant᷑ ab apło quod zelũ
dĩ habeant. sed ñ scđm scientiã : ignorantes dĩ iusti.¬
tiam & suam uolentes constituere. Et non in tuo¬
lumine exultantes iustitias dĩ non sunt subiecti
Ded unde. Quia zelũ dĩ habent. sed ñ scđ̾m sciontiã
Populus autẽ sciens iubilationẽ. illi enĩ ñ scđ̾m scientiã.:
beatus autẽ popłs non nesciens sed sciens iubilationẽ
Unde debet uibilare. Unde debet exultare. nisi
in nomine tuo ambulans in lumine uultus tui. Et
exaltari quidem merebitur. sed in tua iustitia. Au̾se¬
rat de medio iustitiam suam. & humilietiui. Ueniet
dĩ iustitia. & exaltabitur. Et in tua iustitia exalta
buntur. qm̃ gła uirtutis eoꝵ tu es. & in beneplacito
tuo exaltabitur cornu nr̃m. Quia tibi bene placuit. ñ
ego ut cumulus harenae impulsus sum ut caderem.

Expanded text:
justitia, sed «in tua:» ne sint zelum Dei habentes, sed non justitia, sed «in tua:» ne sint zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam. Quidam enim notantur ab Apostolo, quod zelum Dei habeant, sed non secundum scientiam; «ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere,» et non in lumine tuo exsultantes, «justitiae Dei non sunt subjecti.» Sed unde? Quia «zelum Dei habent, sed non secundum scientiam» . Populus autem sciens jubilationem illi enim non secundum scientiam; beatus autem populus non nesciens, sed sciens jubilationem, unde debet jubilare, unde debet exsultare, nisi in nomine tuo, ambulans in lumine vultus tui? Et exaltari quidem merebitur, sed in tua justitia: auferat de medio Justitiam suam, et humilietur; veniet Dei justitia, et exaltabiniam gloria virtutis eorum tu es, et in beneplacito tuo exaltabitur cornu nostrum:» quia tibi beneplacuit, non ego ut cumulus arenae impulsus sum, et caderem;
Abbreviated transcription (Latin):
Uide ipsam gr̃am tantã ẽẽ. cui lingua explican¬
dae non sit idonea : & intellexisti iubilationom. Si
deniq intellexisti in gr̃a iubilationẽ: ipsius gr̃ae
audi commendationem. Beatus certe populus sciers
uibilationẽ. Quã uibilationem: Uide si ñ de gr̃a.
uide sinon de dõ: omnino ñ de te. Dñe. in lumine
uultus tui ambulabunt. Thabor ille ueniens lum̃
nisi in lumine uultus tui ambulet. uento superbiac
lucerna extinguit᷑. Dñe. in lumine uultꝰ tui ambulabt̃.
& in nomine tuo exultabunt tota die. Thabor ille &
hermon in nomine tuo exultabunt. Si uolunt: tota
die in nomine tuo. Si autẽ exultabunt in nomine
suo. ñ tota die exultabunt. Non enĩ in gaudio ꝑseue¬
rabunt. quando de seipsis gaudebunt: & ꝑ superbiam
cadent. Ergo ut tota die exultent:. in nomine tuo ex¬
ultabunt. & in tua iustitia ex altabunt᷑. Non in sua

Expanded text:
Vide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicanVide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicandae non sit idonea, et intellexisti jubilationem. 17. Denique si intellexisti in gratia jubilationem, ipsius gratiae audi commendationem. «Beatus» certe «populus sciens jubilationem.» Quam jubilationem? Vide si non de gratia, vide si non de Deo, et omnino non de te. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt.» Thabor ille, Veniens lumen, nisi in lumine vultus tui ambulet, vento superbiae lucerna exstinguitur. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt; et in nomine tuo exsultabunt tota die.» Thabor ille et Hermon «in nomine tuo exsultabunt:» si volunt «tota die,» in nomine tuo; sin autem exsultabunt in nomine suo, non tota die exsultabunt. Non enim in gaudio perseverabunt, quando de seipsis gaudebunt, et per superbiam cadent. Ergo ut tota die exsultent, «in nomine tuo exsultabunt; et in tua justitia exaltabuntur.» Non in sua
Abbreviated transcription (Latin):
bunt iusti cũ uiderint quod modo ñ uidentes credt̃
Iustitia & iudiciũ p̾paratio sedis tuac. Utiq in
die iudicii. Nunc ergo quid: Miscđia & ueritas
praceunt ante faciẽ tuam. Prep̾arationẽ sedis tuę.
iustitiã & iudiciũ tuũ uenturũ timerẽ. nisi antecę̃¬
derct te mscđia & ueritas tua. Quid timeam
in fine iudicia tua. quando pręcedente miscdia
faciem tuam. Uniuersae enim uiae dñi miscđia¬
& ueritas. In omnib ñ exultabimus. aut quod exul¬
tamus capimus. aut uerba sufficient lȩtitię nr̃ae.
aut lingua idonca erit explicare gaudiũ nr̃m:
Si ergo nulla uerba sufficiunt: beatus popłs qui
scit iubilationẽ. Obeate popule. putas intelligis
iubilationem. Nullomͦ beatus es: nisi intelligas
iubilationem. Quid est intelligas iubilationem:
Scias unde gaudeas. qͦđ uerbis explicare non possis.
Noli ergo exultare in superbia tua. sed in gr̃a dĩ

Expanded text:
bunt justi, cum viderint quod modo non videntes credunt. bunt justi, cum viderint quod modo non videntes credunt. «Justitia et judicium praeparatio sedis tuae:» utique in die judicii. Nunc ergo quid? «Misericordia et veritas praeeunt ante faciem tuam.» Praeparationem sedis tuae, justitiam tuam et judicium tuum venturum timerem, nisi antecederet te misericordia et veritas tua: quid timeam in fine judicia tua, quando praecedente misericordia unt ante faciem tuam.» Universae enim viae Domini miseri his omnibus non exsultabimus? aut quod exsultamus capiemus? aut verba sufficient laetitiae nostrae? aut lingua idonea erit explicare gaudium nostrum? Si ergo nulla verba sufficiunt; «Beatus populus sciens jubilationem.» O beate popule! putas, intelligis jubilationem? Nullo modo beatus es, nisi intelligas jubilationem. Quid est, intelligas jubilationem? Scias unde gaudeas quod verbis explicare non possis. . Noli ergo exsultare in superbia tua, sed in gratia Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Merito uenit lumen. e factũ anathema eius ẽ:
Tuius. nisi diaboli uulnerati superbi. Ut ergo
illuminarem : abs te datũ est ut anathema nobis
esset. qui nos in suo errore & suꝑbia detinebat.
A te ergo nobis ẽ. Thabor & hermon in nomine
tuo exultabunt: ñ in meritis siuis. sed in nomine
tuo. Dicent enĩ isti. Non nobis dñe. non nob̾: sed
nomini tuo da głam. P ropt̾ mare sẽuiens ne forte
tentia. Nemo sibi aliquid arroget. tuũ brachiũ cũ
potentia. Ate facti sumus. a te defensi sumus. Tuũ
brachiũ cũ potentia. firmet᷑ manus tua. & exaltet᷑
Apparebit iustitia tua ce iudiciũ tuum in fine¬
Nunc occulta st̃ ista. Et de iudicio tuo dicit᷑ in
alio psalmo. pro occultis filii. Erit manifestatio ui¬
dicii tui & iustitiae tuae: Ponentur quidã ad dexterã.
quidam ad sinistram. Et expauescent infideles cum
uiderint quod modo deridentes non credunt. gaude¬

Expanded text:
Merito venit lumen et factum est anathema ejus. Merito venit lumen et factum est anathema ejus. Cujus, nisi diaboli, vulnerati, superbi? Ut ergo illuminaremur, abs te datum est; ut anathema nobis esset qui nos in suo errore et superbia detinebat, a te nobis est. Ergo «Thabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt:» non in meritis suis, sed «in nomine tuo.» Dicent enim isti, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam;» propter mare saeviens: «ne forte  Tuum brachium cum potentia.» Nemo sibi aliquid arroget. «Tuum brachium cum potentia:» a te facti sumus, a te defensi sumus. «Tuum brachium cum potentia; confirmetur manus tua, et exaltetur e justitia tua et judicium tuum: nunc occulta sunt ista. Et de judicio tuo dicitur in alio psalmo, «Pro occultis filii» . Erit manifestatio judicii tui et justitiae tuae. Ponentur quidam ad dexteram, et quidam ad sinistram : et expavescent infideles, cum viderint quod modo deridentes non credunt; gaude
Abbreviated transcription (Latin):
Conã sedẽ meã in aquilonem. similis ero altissio.
Sed humiliasti sicut uulneratum superbũ. Ergo
quod in illis tu fecisti plus ualet ad dominationẽ
tuã. quã illoꝵ uoluntas ad malitiã suã. Aquilonẽ
& maria tu creasti. thabor & hermon in nomune
tuo exultabunt. Montes isti intelliguntur. sod
aliquia significint. Thabor & hermon in nomine
tuo exultabunt. Chabor interp̃tatur ueniens
lumen. Sed unde ueniens lumen de quo ẽ dictũ
uos estis lumen mundi. nisi ab illo de quo ẽ dictũ.
erat lumen uerũ quod illuminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundũ. Ergo lumen quod ẽ
mundi lumen ab illo lumine uenit quod aliunde¬
ñ accendit᷑. ut timendũ sit ne extinguat᷑. Ergo
uenit lumen ab illo. lucerna illa quae ñ ponitur
sub modio sed suꝑ candelabrũ ueniens lum̃ thabor
Hermon autem interpretatur a nathema eius.

Expanded text:
«Ponam sedem meam in aquilonem, et ero similis Altissimo» ; «Ponam sedem meam in aquilonem, et ero similis Altissimo» ; sed humiliasti sicut vulneratum superbum. Ergo quod in illis tu fecisti, plus valet ad dominationem tuam, quam illorum voluntas ad malitiam suam. «Aquilonem et maria tu creasti.» 13. «Thabor et Hermon» «in nomine tuo exsultabunt.» Montes isti intelliguntur, sed aliquid significant. «Thabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt.» Thabor interpretari dicitur Veniens lumen. Sed unde venit lumen de quo dictum est, «Vos estis lumen mundi» ; nisi ab illo de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» ? Illud ergo lumen quod est lumen mundi, ab illo lumine venit quod non aliunde accenditur, ut timendum sit ne exstinguatur. Ergo venit lumen ab illo, lucerna illa quae non ponitur sub modio, sed super candelabrum, veniens lumen Thabor. Hermon autem interpretatur Anathema ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ eũ non uulneraret sanguis tiuus. qͥ effusus
est. ut deleret cyrographũ peccatoꝵ. Unde enun
suꝑbiebat. nisi quia cautionẽ contra nos tenebat:
Hanc cautionẽ. hoc cẏrõgraphũ tuo sanguine delesti
Illum ergo uulnerasti. cui tot abstulisti. Uuluera¬
tum enĩ intelligas diabolũ ñ penitrata carne quã
non habet. sed ꝑcusso corde ubi suꝑbus est. Et in bra¬
chio uirtutis tuas dispersisti inimicos tuos: tui suat
tuo. Tua est terra. quac ex̃cipit ueritatẽ in circuitu
tuo. Deniq quid illa pluua factũ est. Orbẽ terra¬
rũ & plenitudinẽ eius tu fundasti. aquilonẽ & maria
tu creasti. Non enĩ aliquid contra to ualet contra
creatorẽ suũ. Et malitia quidem sua ꝑ suae uolun¬
tatis ꝑuersitatẽ sȩuire potest mundus. numquid
tamen exçẽdit modũ positũ a creatore qui fecit
omnia. Quid ergo timeo aquilonẽ. Quid timeo
maria: Ost quidem in aquilone diabolus qͥ dixit.

Expanded text:
neque enim eum non vulneraret sanguis tuus, qui fusus neque enim eum non vulneraret sanguis tuus, qui fusus est ut deleret chirographum peccatorum. Unde enim superbiebat, nisi quia cautionem contra nos tenebat? Hanc tu cautionem, hoc chirographum tuo sanguine delevisti : illum ergo vulnerasti, cui tot abstulisti. Vulneratum enim intelligas diabolum, non penetrata carne, quam non habet; sed percusso corde, ubi superbus est. «Et in brachio virtutis tuae dispersisti inimicos tuos.» 12. «vetuo: «tua est terra,» quae excepit veritatem in circuitu tuo. Denique quid de illa pluvia factum est? «Orbem terrarum et plenitudinem ejus tu fundasti; aquilonem et maria tu creasti.» Non enim aliquid contra te valet, contra Creatorem suum. Et malitia quidem sua, per suae voluntatis perversitatem saevire potest mundus; numquid tamen excedit modum positum a Creatore, qui fecit omnia? Quid ergo timeo aquilonem? quid timeo maria? Est quidem in aquilone diabolus, qui dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
maris. Mouetur quidem mare. contradicit mare.
ꝑstrepit mare. sed fidelis ds̃ qui ñ sinat uos tẽpta.¬
ri suꝑ id quod potestis. Quia ergo fidelis ẽ. qͥ non
uos sinit temptari supra id quod potestis. motun
fecisti : Cu humiliasti siont uulneratũ superbum
Est quidã suꝑbus draco inmari. de quo scriptura¬
alia dicit. Mandabo draconi ibi ut mordeat eum.
Est draco de quo dicitur. draco hic quẽ finixisti ad
illudendũ ei. cuius contundit caput suꝑ aquã. Tu
inquit humiliasti sicut uulneratũ superbũ. Humili
suꝑbos tenebat. Humiliatus ẽ magnus. credens aut̃
in eũ factus ẽ paruus: dũ nutritur paruus exẽplo
litatis exemplo. didicerunt homines daninare suꝑbiã
suã. imitari humilitatẽ dĩ Ita ergo ille ꝑdendo quos
tenebat. etiã ipse humiliatus est. ñ correctus. sed ꝓ¬
stratus. Tu humiliasti sicut uulneratum superbũ.
Humiliatus es. & humiliasti. uulneratꝰ es. & uulnerasti

Expanded text:
maris.» Movetur quidem mare, contradicit mare, maris.» Movetur quidem mare, contradicit mare, perstrepit mare; sed fidelis Deus, qui non vos sinat tentari supra id quod potestis . Quia ergo fidelis est qui non vos sinit tentari supra id quod potestis: «Motumfecisti? «Tu humiliasti sicut vulneratum superbum.» Est quidam superbus draco in mari, de quo alia Scriptura dicit, «Mandabo draconi ibi ut mordeat eum» ; est draco de quo dicitur, «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei» : cujus caput contundit super aquam. «Tu,» inquit, «humiliasti sicut vulneratum superbum.» Humiliasuperbiam superbos tenebat: humiliatus est magnus, credens autem in eum factus est parvus. Dum nutritur parvus exemplo litatis exemplo, didicerunt homines damnare superbiam suam, imitari humilitatem Dei. Ita ergo ille perdendo quos tenebat, etiam ipse humiliatus est; non correctus, sed prostratus. «Tu humiliasti sicut vulneratum superbum.» Humiliatus es, et humiliasti; vulneratus es, et vulnerasti:
Abbreviated transcription (Latin):
& illius uerbis meis sine nonune illius dicti non
acclamaretis. nisi agnosceretis. Audistiꝰ enĩ ut illi qui
soletis conplui nubib dĩ. Ergo ueritas tua in circuitu
tuo. Ded quando sine ꝑsecutionibus: Quando sine con¬
tradictionib. cũ dictũ sit eũ natũ in signũ cui contra¬
dicitur: Quia ergo illa gens ubi nasci. ubi conuersari
uolusti tamquã terra erat separata a flutib gentiũ
ut appareret arida conpluenda. reliquas autẽ gentes
mare erant in amaritudine sterilitatis suę.quia tui¬
facient predicatoros spargentes ueritatem tuam in
circuitu tuo. Qm̃ fremuerunt fluctus maris quid
faciunt. Tu dominaris potestati maris. Nam
quid facit mare sȩuiendo. nisi diem quẽ hodie cele¬
braremus: Martires occidit. semina sanguinis spar¬
sit : seges aeccłas pullulauit. Secure ergo ꝑgant
nubes diffundendo ueritatẽ tuã in circuitu tuo. ñ
timeant rabidos fluctus: tu dominaris potestati

Expanded text:
et illis verbis meis, sine nomine illius dictis, non et illis verbis meis, sine nomine illius dictis, non acclamaretis, nisi agnosceretis; audistis enim, ut illi qui soletis complui a nubibus Dei. Ergo «veritas tua in circuitu tuo.» Sed quando sine persecutionibus, quando sine contradictionibus, cum dictum sit eum natum in signum cui contradicetur ? Quia ergo illa gens, ubi nasci, ubi conversari voluisti, tanquam terra erat separata a fluctibus Gentium, ut appareret arida compluenda, reliquae autem Gentes mare erant in amaritudine sterilitatis suae; quid faciunt praedicatores tui spargentes veritatem tuam in circuitu tuo, quoniam fremunt fluctus maris? quid faciunt? «Tu dominaris potestati maris.» Nam quid fecit mare saeviendo, nisi diem quem hodie celebramus? Martyres occidit, semina sanguinis sparsit, seges Ecclesiae pullulavit. Securae ergo pergant nubes; diffundant veritatem tuam in circuitu tuo, non timeant rabidos fluctus: «Tu dominaris potestati
Abbreviated transcription (Latin):
ibi solũ predicareris ubi nasci. ubi pati. ubi resurgere.
unde ascendere uoluisti: impleta esset ueritas ꝓmissi
dĩ ad confirmandas ꝓmissiones patrũ. sed ñ impleret᷑
gentes autẽ suꝑ nuscđia glorificare dm̃. nisi illa ueri¬
tas expanderctur. & ab illo loco ubi apparere uoliusti
tonuisti. sed ad rigandũ in circuitu gentiũ alias nubes
misisti. Uere potens implesti quod promisisti. Amodo
uidebitis filiũ hominis uenientẽ in nubib cęli. Potens
es dñe. & ueritas tua in circuitu tuo. Ded cũ cępit
ueritas tua in circuitu predicari: utiq fremuerant
gentes. & populi meditati sunt inania. Astiterunt
reges terrę. & principes conuenert̃ in unũ aduersus¬
dũm & aduersus xp̃m cius. Utiq cũ cępisset ueritas
tua prędicari in circuitu tuo: tamquã uenires ad du¬
cendã coniugẽ ex alienigenis. occurrit leo fremens. &
suffocatus est a te. Hoc enĩ pręfiguratũ ẽ in sanison:

Expanded text:
ibi solum praedicareris, ubi nasci, ubi pati, ubi resurgere, ibi solum praedicareris, ubi nasci, ubi pati, ubi resurgere, unde ascendere voluisti; impleta esset illa veritas promissi Dei, «ad confirmandas promissiones patrum:» sed non impleretur, «Gentes autem super misericordia glorificare Deum» , nisi illa veritas expanderetur, et ab illo loco ubi apparere voluisti, tonuisti, sed ad rigandum in circuitu Gentium alias nubes misisti. Vere potens implesti quod dixisti, «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus coeli» . «Potens es, Domine, et veritas tua in circuitu tuo.» 10. Sed cum coepit veritas tua in circuitu praedicari, utique fremuerunt Gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes convenerum et adversus Christum ejus . Utique cum coepisset veritas tua praedicari in circuitu tuo, tanquam venires ad ducendam conjugem ex alienigenis, occurrit leo fremens, et suffocatus est a te. Hoc enim praefiguratum est in Samson :
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est a dõ & de dõ magnitudinis eius non est
finis. qui remanent. qui sunt in circuitu euis. nisi
quia ille qui ubiq est uoluit ꝑ carnẽ in uno loco
nasci. in una gente conuersari. in uno loco crucifigi.
ex uno loco resurgere. ex uno loco ui cęlũ ascendere:
Ubi hoc fecit. in circuitu eius gentes sunt. Di ibi
remaneret ubi ista fecit : non esset magnus & terri¬
bilis in om̃s qui in circuitu eius sunt. Quia uero
ibi sic prędicauit ut inde sui nominis mitteret prędi¬
catores per om̃s gentes toto orbe terrarũ faciendo
miracula per seruos suos: factus ẽ magnus & terribi¬
lis in om̃s qui in circuitu eius sunt. Dñe as uirtutũ
quis similis tibi. Iotens es dñe. & ueritas tua in cir¬
cuitu tuo. Magna potentia tua Tu fecisti cęlũ & ter¬
ram & omina quae in eis sunt. Ded plus est miscđia
tua qͦ exhibuit ueritatẽ tuã in circuitu tuo. Di enim

Expanded text:
dictum est Deo et de Deo, «Magnitudinis ejus non est dictum est Deo et de Deo, «Magnitudinis ejus non est finis» ; qui reSIO Nisi quia ille qui ubique est, voluit per carnem in uno loco nasci, in una gente conversari, in uno loco crucifigi, ex uno loco resurgere, ex uno loco ad coelum ascendere? Ubi hoc fecit, in circuitu ejus gentes sunt. Si ibi remaneret, ubi ista fecit, non esset magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt. Quia vero ibi sic praedicavit, ut inde sui nominis mitteret praedicatores per omnes gentes, toto orbe terrarum faciendo miracula per servos suos, factus est magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt. INTERROGATIO quis similis tibi? Potens es, Domine, et veritas tua in circuitu tuo.» Magna potentia tua; tu fecisti coelum et terram, et omnia quae in eis sunt: sed plus est misericordia tua, quae exhibuit veritatem tuam in circuitu tuo. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
Nut qͥs similis erit dño in filus dĩ. Tu es xp̃c filius dĩ
uiui. Non quomͦ filii dĩ qui tibi non aequant᷑ uenisti
in carnẽ. ñ quomodo nubes quae tibi non aequantur
quẽ putauerunt alii homines ñ sc̃ĩ. ñ iusti unum ex
propħis. aut heliam aut hieremiã aut iohannẽ bap¬
tistam. Quis ergo tu. Audi quod sequitur
Ds glorificandus in consilio uistoꝵ. Quis ergo in
nubib aequabit᷑ dño. Aut quis similis erit dño in
filuis dĩ. quando ille ds̃ est glorificandus in consilio
iustorũ: Qm̃ non possunt aequales illi ẽẽ. consilium
ipsorũ sit credere in illũ. Qm̃ ñ possunt aequales
illi ẽẽ nubes & fili dĩ. restat consiliũ humanae fra¬
gilitatis. ut qui gloriatur in dño gloriet᷑. Ds̃ glori¬
ficandus in consilio iustorũ. magnus & terribilis
in om̃s qui in circuitu eius sunt: Ubiq ds̃. Quier¬
go in circuitu eius qui ubiq est. Si enĩ habet aliqͦs
in circuitu. quasi undiq fuutꝰ intelligit᷑. Porro si uerũ

Expanded text:
filios Dei? Tu es Christus Filius Dei vivi;» non quomodo filii Dei qui tibi non aequantur: venisti in carne; sed non quomodo nubes quae tibi non aequantur.quem putaverunt alii homines non sancti, non justi, unum ex Prophetis, aut Eliam, aut Jeremiam, aut Joannem Baptistam: quis ergo tu? Audi quod sequitur: «Deus glorificandus in consilio justorum. Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei, quando ille Deus» est «glorificandus in consilio justorum?» Quoniam non possunt aequales illi esse; consilium ipsorum sit credere in illum: quoniam non possunt aequales illi esse nubes et filii Dei; restat consilium humanae fragilitati, ut qui gloriatur, in Domino glorietur . «Deus glorificandus in consilio justorum: magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt.» Ubique Deus. Qui ergo in circuitu ejus sunt, qui ubique est? Si enim habet aliquos in circuitu, quasi undique finitus intelligitur. Porro si verum
Abbreviated transcription (Latin):
Aut quis similis erit dño in filus dĩ. Dicat ipse dñis
utrũ situlẽ inueniat. Quẽ me dicunt homines ẽẽ
filiũ hominis. Cece enĩ quia uideor. quia conspicior.
quia int̾ uos ambulo. & forsitan quia praesentia ului.
dicite quẽ me dicunt homines c̃ẽ filiũ hominis. Certe
quia filiũ hominis uident. nubem uident. dicant uel
dicite. quẽ me dicunt homines ẽõ. Ut responderunt
dicta hominũ. Mlii dicunt hicremiam. alii heliam.
alii iohannẽ baptistam: aut unũ ex ꝓpħis. Nomina.¬
tae sunt multae nubes. & filii dĩ. Etenim quia iusti
&e sc̃ĩ. utiq & ipsi filu dĩ. Hieremas. helias. iohannes
filui dĩ. & nubes: quia ueritatis prȩdicatores. Dixistis
quas nubes me homines ẽẽ putent. & in quib filus dĩ
me homines numerent. dicite & uos quẽ mc dicitis ẽẽ
Respondens petrus pro om̃ib ꝓ unitate unus: ait

Expanded text:
aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicat ipse Dominus aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicat ipse Dominus utrum similem inveniat. «Quem me dicunt homines esse filium hominis?» Ecce enim quia videor, quia conspicior, quia inter vos ambulo, et fortasse praesentia vilui; dicite «quem me dicunt homines esse filium hominis?» Certe quia filium hominis vident, nubem vident: dicant, vel dicite «quem me dicunt homines esse.» Et responderunt dicta hominum: «Alii dicunt Jeremiam, alii Eliam, alii Joannem Baptistam, aut unum ex Prophetis.» Nominatae sunt multae nubes et filii Dei. Etenim quia justi et sancti, utique et ipsi filii Dei: Jeremias, Elias, Joannes, filii Dei; et nubes, quia praedicatores Dei. Dixistis quas nubes me homines esse putent, et in quibus filiis Dei me homines numerent: dicite et vos «quem me dicitis esse.» Respondens Petrus pro omnibus, pro unitate unus: «T
Abbreviated transcription (Latin):
bus aequabit᷑ dño Quis ergo in nubib aequabit᷑ dño.
Aut quis similis erit dõ in filus dĩ: Ergo nemo in fi¬
lus dĩ similis erit filio dĩ. Et ipse dictus ẽ filius dĩ.
& nos dicti sumus filii dĩ. Sed quis similis erit dño in
filiis dĩ : Ille unicus. nos multi. Ille unus. nos in illo
unum. Ille natus. nos adoptati. Ille ab aeterno filius
genitus ꝑ naturã. nos a tẽpore facti ꝑ gr̃am. Ille sine
ullo peccato. nos ꝑ illũ liberati a peccato. Quis ergo
in nubib aeguabitur dño. Aut quis similis erit dño
in filus dĩ. Dicim̃ nubes propt̃ carnẽ. & sumus predi¬
citores ueritatis propt̾ imbrẽ nubiũ Ded caro nr̃a ali¬
ter uenit. caro illius aliter. Dicim̾ & filii dĩ. sed alit̃ ille
filius dĩ Illuis nubes ex uirgine. ille filius ex acet̾nitate.
patri acqualis. Quis ergo in nubib acquabitur dño:

Expanded text:
bus aequabitur Domino? Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? bus aequabitur Domino? Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? et quis similis erit Domino in filiis Dei?» Ergo nemo in filiis Dei similis erit Filio Dei. Et ipse dictus est Filius Dei, et nos dicti sumus filii Dei; sed «quis similis erit Domino in filiis Dei?» Ille unicus, nos multi; ille unus, nos in illo unum; ille natus, nos adoptati; ille ab aeterno Filius genitus per naturam, nos a tempore facti per gratiam; ille sine ullo peccato, nos per illum liberati a peccato. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicimur nubes propter carnem, et sumus praedicatores veritatis propter imbrem nubium; sed caro nostra aliter venit, caro illius aliter. Dicimur et filii Dei, sed ille aliter Filius Dei. Illius nubes ex virgine, ille Filius ex aeternitate, Patri aequalis. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino?
Abbreviated transcription (Latin):
ut pluerent in iudeos. Et illis uerbũ dñi repellen¬
tibus. quia pro uua spinas dederunt: dixert̃ apłi
Ad uos missi eramus. sed quia repulistis uerbũ dñi.
imus ad gentes. Ux illo cȩperunt nubes ñ pluere
pluuiã suꝑ uineã illã. Si igit᷑ nubos sunt predicato¬
res ueritatis: quę ramus primo quare sint nubes. Idem
quippe cęli idem nubes: cęli propt̃ fulgorẽ ueritatis.
nubes propt̃ occulta carnis. Nubes enĩ om̃s sunt
nebulosae propt̾ mortalitatẽ. & ueniunt & transeuil
propt̃ ipsa occulta carnis id est occulta nubium. Nit
apłs. Nolite ante tempus quicquã iudicare. donce
ueniat dñs qui & illuminet abscondita tenebrarum.
Nunc ergo quid loquat᷑ homo uides. quid gestet in
corde ñ uides. Quod exprimit᷑ de nube uides. quod
seruatur in nubo non uides. Cuius enĩ oculi penitra¬
nubem. Ergo nubes in carne predicatores ueritatis
Ueuit & ipse omniũ creator in carne. sed quis in nubi¬

Expanded text:
ut pluerent Judaeis; et illi verbum Dei repellenut pluerent Judaeis; et illi verbum Dei repellentes quia pro uva spinas dederunt, dixerunt Apostoli, «Ad vos missi eramus; sed quia repulistis verbum Dei, imus ad Gentes» . Ex illo coeperunt nubes non pluere pluviam super vineam illam. Si igitur nubes sunt praedicatores veritatis, quaeramus primo quare sint nubes. Iidem quippe coeli, iidem nubes: coeli propter fulgorem veritatis, nubes propter occulta carnis: nubes enim omnes nebulosae sunt, propter mortalitatem; et veniunt, et transeunt. Propter ipsa occulta carnis, id est, occulta nubium, ait Apostolus: «Nolite ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum» . Nunc ergo quid loquatur homo, vides; quid gestet in corde, non vides: quod exprimitur de nube, vides; quod servatur in nube, non vides. Cujus enim oculi nubem penetrant? Ergo nubes in carne praedicatores veritatis. Venit et ipse omnium Creator in carne. Sed «quis in nubi
Abbreviated transcription (Latin):
tert̃ dño. Quid est quod ꝓ magno ait qm̃ quis in
nubib aequabit᷑ dño. Intelligimus fr̃s nubes istas
prȩdicatoꝵ nubes ẽẽ dictas ex illa ꝓphetia intelli¬
gimus. ubi ds̃ iratus uineae suae dixit. Mandabo
nubib meis. ne pluant suꝑ eam imbrem. Quã uincã
ex̃plicat & designat aꝑtissime dicen s. Uinea dñi
sabaoth domꝰ isrł est. Ne tu aliter intelligas ui¬
neam. & relictis hominib significatis terrã scrutẽ¬
ris. uinea inquit dñi sabaoth domus isrł est. Non
intelligat aliud. sed intelligat domũ isrł ẽẽ uineã
meam: sed intelligat mihi ñ dedisse uuam sed spinaᷤ.
sed intelligat ingratã extitisse plantatori atq cul¬
tori. ingratã extitisse irrigatori. Ergo si uinea
dñi sabaoth domus isrł est. quid dixit iratus. Man¬
dabo nubib meis ne pluant suꝑ eam imbrẽ. Et
reuera ita fecit. Missi sunt apłi tamquã nubes

Expanded text:
terunt Domino? Quid est quod pro magno ait, «Quoniam quis in terunt Domino? Quid est quod pro magno ait, «Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino?» Intelligimus, fratres, nubes istas praedicatorum nubes esse dictas, ex illa prophetia intelligimus, ubi Deus iratus vineae suae dixit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem:» quam vineam explicat et designat apertissime, dicens, «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est» . Ne tu aliter intelligas vineam, et relictis hominibus significatis terram scruteris: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Non intelligat aliud, se intelligat domus Israel esse vineam meam; se intelligat mihi non dedisse uvam, sed spinas; se intelligat ingratam exstitisse plantatori atque cultori, ingratam exstitisse irrigatori. Ergo si «vinea Domini Sabaoth, domus Israel est,» quid dixit iratus? «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem.» Et revera ita fecit: missi sunt Apostoli tanquam nubes,
Abbreviated transcription (Latin):
tem tuã in acccła sc̃oꝵ. De cęlis ergo nulla dubita¬
tio est. qͦđ intelligant᷑ prȩdicatores uerbi uerita¬
tis. Et ubi confitebunt᷑ celi mirabilia tua & ueri¬
tatẽ tuam. In aeccła sc̃õꝵ. Excipiat aeccła rorẽ
cęloꝵ. sitienti terrę pluant cęli & germinet excipi¬
ens pluuiã germina bona. opera bona. ne pro bona
pliuua det spinas. &e pro horreo exspectet ignem.
lia tua & ueritatẽ tuam. Cotũ quicquid p̃dicant
cęli ex te est. de te est. & ideo securi praedicant
Norunt enĩ quẽ prędicant. quia ñ possunt de prę¬
securi prędicatores. qm̃ nemo in nubib aequabit᷑ dño.
Magna laus uobis iudetur fr̃s. ñ aequari nubes
creatori. Si intelligatur sine nusterio ad litterã. ñ¬
est magna laus dño non aequari nubes. Quid enĩ:
Stellas quae sunt supra nubes aequantur dño.
Quid enĩ: Sol. luna. angłi. cęli uel comparari po¬

Expanded text:
tem tuam in ecclesia sanctorum.» De coelis ergo nulla dubitatem tuam in ecclesia sanctorum.» De coelis ergo nulla dubitatio est, quoniam intelligantur praedicatores verbi veritatis. Et ubi confitebuntur coeli mirabilia tua et veritatem tuam? «In ecclesia sanctorum.» Excipiat Ecclesia rorem coelorum; sitienti terrae pluant coeli, et germinet excipiens pluviam germina bona, opera bona: ne pro bona pluvia det spinas, et pro horreo exspectet ignem. lia tua et veritatem tuam. Totum quidquid praedicant coeli, ex te est, de te est; et ideo securi praedicant: norunt enim quem praedicant, quia non possunt de praesecuri praedicatores, quoniam nemo in nubibus aequabitur Domino. Magna laus vobis videtur, fratres, non aequari nubes Creatori. Si intelligatur sine mysterio ad litteram, non magna laus est, Domino non aequari nubes. Quid enim? stellae quae sunt supra nubes aequantur Domino? Quid enim? sol, luna, Angeli, coeli, vel comparari po
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. Non merita sua confitebuntur cęli. sed con¬
fitebuntur cęli mirabilia tua dñe. In omni enim
laudamus nisi mirabilia dĩ.Laudas quia mortiu¬
rȩsurrexerunt: Plus lauda quia redẽpti st̃ ꝑditi.
Quas gr̃a. quȩ miscđia dĩ. Ulides hominẽ heri uora¬
ginẽ ebriositatis. hodic ornamentum sobrietatis. ui¬
des hominẽ heri cęnũ luxuriae. hodie decus tempe¬
rantiae. Uides homunẽ heri blaspbematorẽ dĩ. ho¬
die laudatorẽ dĩ. Uides hominẽ heri seruũ crea-¬
turae. hodie cultorẽ creatoris. Ab istis omnib def¬
perationib ita homines conuertant᷑. non respicianł
ad merita sua. fiant cęli. Confitebunt᷑ cęli mirabi¬
lia cius. a quo facti sc̃ cęli: qm̃ uidebo inquit cȩlos
opera digitoꝵ tuorũ. Confitebunt᷑ cęli mirabilia
tua dñe. Et ut noueritis qui cęli confitebuntur.
iudete ubi confiteant᷑ Dequitur enĩ. Et uerita¬

Expanded text:
oeli mirabilia tua, Domine.» Non merita sua confitebuntur coeli, sed «conoeli mirabilia tua, Domine.» Non merita sua confitebuntur coeli, sed «confitebuntur coeli mirabilia tua, Domine.» In omni enim laudamus nisi mirabilia Dei? Laudas quia resurrexerunt mortui; plus lauda quia redempti sunt perditi. Quae gratia, quae misericordia Dei! Vides hominem heri voraginem ebriositatis, hodie ornamentum sobrietatis: vides hominem heri coenum luxuriae, hodie decus temperantiae: vides hominem heri blasphematorem Dei, hodie laudatorem Dei: vides hominem heri servum creaturae, hodie cultorem Creatoris. Ab istis omnibus desperationibus ita homines convertuntur: non respiciant ad merita sua; fiant coeli, confiteantur coeli mirabilia ejus a quo facti sunt coeli. «Quoniam videbo,» inquit, «coelos, opera digitorum tuorum» . «Confitebuntur coeli mirabilia tua, Domine.» Et ut noveritis qui coeli confitebuntur, videte ubi confiteantur: sequitur enim, «Et verita
Abbreviated transcription (Latin):
An forte duae generationes intelligendas sunt
sicut nostis. sicut iam insinuatũ ur̃ae karitati reti¬
netis: Est enĩ generatio carnis &e sanguinis nc̃ : erit
generatio futura in resurrectione mortuorum.
Prȩdicat᷑ hic xp̃c. prȩdicabit᷑ ibi : sed hic prȩdicat᷑
Nisi enim sederet in nobis. non nos regeret. Si ab¬
illo autẽ non regerem. a nobisipsis prȩcipitaremur.
Dedet ergo in nobis regnans in nobis. Sedet iam
in alia generatione. quae fuerit ex resurrectione
mortuoꝵ. In aeternũ xp̃c regnabit in sc̃ĩs suis. Hoc
promisit ds̃. hoc dixit ads. Si parũ est: hoc uirauit
as̃. Quia ergo ñ scđm merita nr̃a sed scđm illius
miscđiam firma ẽ promissio: nemo debet cũ trepi¬
datione predicare. unde ñ potest dubitare. Fiat er¬
go in cordib nr̃is robur illud unde ethan nomen
accepit robustus corde. P rȩdicemus ueritatem dĩ.
eloquiũ dĩ. promissa dĩ. iurationẽ dĩ. Et his modis

Expanded text:
An forte duae generationes sunt intelligendae, An forte duae generationes sunt intelligendae, sicut nostis, sicut jam insinuatum vestrae Charitati retinetis? Est enim generatio nunc carnis, et sanguinis; erit generatio futura in resurrectione mortuorum. Praedicatur hic Christus; praedicabitur ibi: sed hic praedicatur, us in nobis: nisi enim sederet in nobis, non nos regeret; si autem ab illo non regeremur, a nobis ipsis praecipitaremur. Sedet ergo in nobis, regnans in nobis: sedet etiam in alia generatione, quae fuerit ex resurrectione mortuorum. In aeternum Christus regnabit in sanctis suis. Hoc promisit Deus, hoc dixit Deus: si parum est, hoc juravit Deus. Quia ergo non secundum merita nostra, sed secundum illius misericordiam firma est promissio; nemo debet cum trepidatione praedicare, unde non potest dubitare. Fiat ergo in cordibus nostris robur illud, unde Aethan nomen accepit, Robustus corde: praedicemus veritatem Dei, eloquium Dei, promissa Dei, jurationem Dei; et his modis
Abbreviated transcription (Latin):
corporis semon ẽ abrahae: & ideo dauid. Nos aũ
non sumꝰ semen abrabas: Immo uero sumus. sicut
fr̃s usq in aeternũ prȩparabo semen tuũ: non tan¬
tũ illã carnẽ xp̃i natã ex uirgine maria. sed etiã
nos om̃s credentes in xp̃m. Iilius enĩ capitis menbra
sumus. Non potest hoc corpus decollari. si in aet̃¬
nũ caput. in aeternũ głantur & menbra: ut sit il¬
le xep̃c integer in aeternũ. Usq in act̾nũ prepara¬
bo semen tuũ. & aedificabo in generationẽ & gene¬
rationẽ sedem tuã. Putamus hoc dixit in aeternũ
quod in generationẽ & generationẽ. qm̃ & supradixe¬
rat. in generationẽ & generationẽ annuntiabo ue¬
ritatẽ tuã in ore meo. Quid est in generationẽ &
generationẽ.: Id est. in omnem generationẽ. Non
enĩ totiens repetendũ erat uerbũ. quotiens gene¬
ratio uenit & transit. Ergo multiplicatio gene¬
rationũ in repetitione significata & cõmendata ẽ

Expanded text:
corporis , semen est Abrahae, et ideo David; nos autem corporis , semen est Abrahae, et ideo David; nos autem non sumus semen Abrahae? Imo vero sumus, sicut fratres, «Usque in aeternum praeparabo semen tuum;» non tantum illam carnem Christi natam ex virgine Maria, sed etiam nos omnes credentes in Christum: illius enim capitis membra sumus. Non potest hoc corpus decollari: si in aeternum caput, in aeternum gloriantur et membra, ut sit ille Christus integer in aeternum. «Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et aedificabo in generationem et generationem sedem tuam.» Putamus, hoc dixit, «in aeternum,» quod «in generationem et generationem;» quoniam et supra dixerat, «In generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Quid est, «in generationem et generationem?» In omnem generationem. Non enim toties repetendum erat verbum, quoties generatio venit et transit. Ergo multiplicatio generationum in repetitione significata et commendata est.
Abbreviated transcription (Latin):
Dixisti intelloxisti. hoc totũ dixisti. disposui testamentũ¬
nisi nouũ. Quod testamentũ. nisi quo renouamur ad
nouã hereditatẽ. Quod testamentũ. nisi cuius heredi¬
tatis desiderio & amoro cantamus canticũ nouũ: Dis¬
Quam securus loquit᷑ iste. qui intelligit cuius os ser¬
uit ueritati. Qm̃ dixisti. securus loquor. Si securũ
me facis quia dixisti. quanto securiorẽ quia iurasti:
Dĩ quippe uiratio promissionis est confirmatio.
Bene ꝓhibet᷑ homo iurare. ne consuetudine uiran¬
di quia potest falli homo etiã in ꝑuiriũ ꝓlabat᷑.
Ds solus securus uirat. quia falli non potest. Uide¬
amus ergo quid iurauerit ds̃ Iuraui inquit dauid
seruo meo. usq in acternũ prȩparabo semeri tuum
Semen dauid quod est nisi semen abrahae. Qđ
autẽ semen abrahac. Et semini inquit tuo quod
est xp̃c. Ded forte ille xp̃c caput aeccłae saluator

Expanded text:
Dixisti intelligitis hoc totum: dixisti, «Disposui testamentuDixisti intelligitis hoc totum: dixisti, «Disposui testamentunisi novum? Quod testamentum, nisi quo renovamur ad novam haereditatem? Quod testamentum, nisi cujus haereditatis desiderio et amore cantamus canticum novum? «DisQuam securus loquitur iste, qui intelligit, cujus os servit veritati? Quoniam dixisti, securus loquor. Si securum me facis, quia dixisti; quanto securiorem, quia jurasti? Dei quippe juratio, promissionis est confirmatio. Bene prohibetur homo jurare ; ne consuetudine jurandi, quia potest homo falli, etiam in perjurium prolabatur. Deus solus securus jurat, quia falli non potest. amus ergo quid juraverit Deus. «Juravi,» inquit, «David servo meo: usque in aeternum praeparabo semen tuum.» Semen David quod est, nisi semen Abrahae? Quod autem semen Abrahae? «Et semini,» inquit, «tuo, quod est Christus» . Sed forte ille Christus caput Ecclesiae, salvator
Abbreviated transcription (Latin):
Dico enĩ inquit xp̃m ministrũ fuisse circuncisionis ꝓp¬
ter ueritatẽ dĩ ad confirmandas ꝓmissiones patrum.
gentes autẽ suꝑ miscđia glorificare dm̃. Mexito in cę¬
lis prȩparabitur ueritas tua. Et̾enĩ illi om̃s israhelite
uocati apłi cęli facti sunt: qui narrant głam dĩ. De
his cęlis dicit᷑ qui enarrant głam dĩ. & opera manuũ
eius annuntiat firmamentũ. Et ut noueritis de hi
celis dici. certe de his in consequenti expressius dictũ est
Non sunt loquelae neq sermones quoꝵ ñ audiantiur
uoces eoꝵ. Quȩre quoꝵ. non inuenies supra nisi cȩlorũ.
Si ergo apłi sunt quoꝵ in omnib loquelis uox audita ẽ.
ipsi sunt de quib dictũ est in omnẽ torrã exut sonꝰ eoꝵ.
sumpti antequã acccła impleret orbẽ terrarũ. tamen
uerba eoꝵ ꝑuenerunt adusq terminos orbis terrae
Bene accipimus in lus impletũ quod nunc legimꝰ. in cęlis

Expanded text:
«Dico enim,» inquit, «Dico enim,» inquit, das promissiones patrum; Gentes autem super misericordia glorificare Deum» . Merito, «In coelis praeparabitur veritas tua.» Etenim omnes illi Israelitae vocati Apostoli, coeli facti sunt qui enarrant gloriam Dei. De his coelis dicitur, «Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum.» Et ut noveritis de his coelis dici, certe de his in consequenti expressius dictum est, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum.» Quaere quorum, non invenies supra nisi coelorum. Si ergo Apostoli sunt, quorum in omnibus loquelis vox audita est, ipsi sunt de quibus dictum est, «Int antequam Ecclesia impleret orbem terrarum, tamen verba eorum pervenerunt usque ad terminos orbis terrae: bene accipimus in his impletum quod nunc legimus, «In coeli
Abbreviated transcription (Latin):
gelis constituerat portionẽ sibi faciens popłm isrł.
in haec duo & apłs distincte distribuit miscđiam dñi
& ueritatẽ. Nit enĩ xp̃m ministrũ fuisse circũcisio¬
nis propt̾ ueritatẽ dĩ ad confirmandas ꝓmissiones pa¬
trum. Cece quia ñ fefellit ds̃. ecce quia ñ repulit ple¬
bem suã quã presciuit. Ctenĩ cũ de casu iudacoꝵ age¬
retur nequis putaret sic illos impbatos ut nilil fru¬
minti ex illa uentilatione in horreũ mitteretur. ait
apłs. Non repulit ds̃ plebẽ suam quã praesciuit.
Nam & ego israhelita sum. Si totũ illud spinac fu¬
erunt. unde granũ uob loquor. Orgo impleta ẽ ueri.¬
tas dĩ in his qui ex israhelitis credidert̃. Et uenit unꝰ
paries de circumcisione applicans se ad lapidẽ angula¬
rem. Ded ille lapis angulũ non faceret. nisi aliũ pari¬
etem ex gentib susciperet. Ille itaq paries tamquam
proprie ꝑtinet ad ueritatẽ. iste aut̃ alius ad miscdiam

Expanded text:
gelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: gelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit misericordiministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.» Ecce quia non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa ventilatione in horreum mitteretur, ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» . Si totum illud spinae fuerunt, unde granum vobis loquor? Ergo impleta est veritas Dei in iis qui ex Israelitis crediderunt, et venit unus paries de circumcisione applicans se ad lapidem angularem . Sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex Gentibus susciperet. Ille itaque paries tanquam proprie pertinet ad veritatem, iste autem alius ad misericordiam.
Abbreviated transcription (Latin):
dificant᷑ eẽ temporalẽ sicut temporalis fuit ruina in qͣ
destriuntur : tenuit se iste cuius os seruit ueritati dĩ ad
ipsam ueritatẽ dĩ ldeo annuntiabo. ideo dico. qm̃ dixisti
uerbo meo fluctuarẽ. uerbo tuo confirmarer. Qm̃ dix¬
isti. Quid dixisti. In aeternũ miscđia tua aedificabit᷑.
in celis preparabit᷑ ueritas tua. Quomͦ superius. ita in
cantabo. in generationẽ & generationẽ annuntiabo
ueritatẽ tuam in ore meo. Dixit miscłias. dixit ueri¬
tatem. lta rursus utrumq conunrit. Qm̃ dixisti in
aeternũ miscdia aedificabit᷑. in cęlis prȩparabit᷑ ueri¬
ret miscđia in remissione peccatoꝵ. Deinde qm̃ popło
isrł etiã scđm carnẽ uenienti de semine abrahȩ erant¬
ꝓmissa multa ꝓphetice. & ita ille popłs propagatus ẽ
in quo implorentur ꝓmissa dĩ. ñ autẽ clausit ds̃ fon¬
tẽ bonitatis suac c̾tiã in alienas gentes quas sub an¬

Expanded text:
dificantur, esse temporalem, sicut temporalis fuit ruina in qua dificantur, esse temporalem, sicut temporalis fuit ruina in qua destruuntur; tenuit se iste, cujus os servit veritati Dei, ad ipsam veritatem Dei. Ideo annuntiabo, ideo dico, «Quoniam dixisti;» verbo meo fluctuarem, verbo tuo confirmarer. «Quoniam dixisti.» Quid dixisti? «In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tua.» Quomodo superius, ita in cantabo: in generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Dixit misericordias, dixit veritatem; ita rursus utrumque conjunxit: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veriret misericordia in remissione peccatorum. Deinde, quoniam populo Israel etiam secundum carnem venienti de semine Abrahae promissa erant multa prophetice, et ita ille populus propagatus est, in quo implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub An
Abbreviated transcription (Latin):
inquit mea
dño meo
loquor. sed tua loquor. Annuntiabo ueritatẽ tuã in
ore meo. Si non obsequor. seruus non sũ. Si a me loquor.
mendax sũ. Ergo ut & abs te dicã. & ego dicam duo
quędã sunt: unũ tuum. unũ meum. Ueritas tua. os
meũ. Quã ergo ueritatẽ annuntiet. quas miscđias
tiandę scr̾iut os meũ. qm̃ dixisti in aeternũ miscđia
aedificabit᷑. Dic inquit aedifico ut ñ destruã. qm̃ sic
quosdã destrues ut ñ acdifices. quosdã uero sic destrues
ut aedifices. Nisi onĩ quidã destruerentur ut aedifica¬
rentur: ñ diceret᷑ hicremiao. Ccce posui te ad destru¬
ctionẽ & aedificationem. Et utiq om̃s qui idola cole.¬
bant & lapidib seruiebant in xp̃o ñ aedificarentur.
nisi in pristino errore destruerent᷑. Rursus nisi ita¬
quidã destruerent᷑ ut ñ acdificarent᷑. non diceretur
Destrue eos. & ñ aedificabis eos. Propt̃ hos ergo qui des¬
truunt᷑ & aedificant᷑ ne putarent aedificationẽ qua ae¬

Expanded text:
inquit, mea Domino meo: loquor, sed tua loquor; «annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Si non obsequor, servus non sum; si a me loquor, mendax sum. Ergo ut et abs te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum tuum, unum meum; veritas tua, os meum. Quam ergo veritatem annuntiet, quas misericordias tiandae servit os meum: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur.» Sic, inquis, aedifico, ut non destruam: quoniam quosdam sic destruis, ut non aedifices: quosdam vero sic destruis, ut aedifices. Nisi enim quidam destruerentur, ut aedificarentur, non diceretur Jeremiae, «Ecce posui te ad destructionem, et aedificationem» . Et utique omnes qui idola colebant et lapidibus serviebant, in Christo non aedificarentur, nisi in pristino errore destruerentur. Rursus, nisi quidam ita destruerentur, ut non aedificarentur, non diceretur: «Destrues eos, et non aedificabis illos» . Propter eos ergo qui destruuntur et aedificantur, ne putarent aedificationem qua ae
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat psalmus. Foderunt manus meas & pedes meos.
dinumerauerunt om̃ia ossa mea. ipsi uero consideraue¬
runt & conspexerunt me. Tunc caput agitabant di¬
centes. Di filuis dĩ est: descendat de cruce:. Tempta¬
uerunt quod amiodo utrum filius dĩ esset. & quasi inuene¬
rant quod non esset: quia insultantib illis de cruce non des¬
cendebat. Si descenderet de crucc. filius dĩ esset: Quid tͥ
uidetur qui de cruce non descendit. & de se pulchro sur¬
rexit. Quid ergo profecerunt: Quod & si dñs non re¬
surrȩxisset. quid profecissent nisi quod ꝓfccerunt & ꝑse

Expanded text:
mus praedixerat: Foderunt manus meas et pedes meos; mus praedixerat: Foderunt manus meas et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et aspexerunt me . Tunc caput agitabant dicentes: Si Filius Dei est, descendat de cruce. Tentaverunt quodammodo utrum Filius Dei esset, et quasi invenerunt quod non esset, quia insultantibus illis, de cruce non descendebat: si descenderet de cruce, Filius Dei esset . Quid tibi videtur qui de cruce non descendit, et de sepulcro surrexit? Quid ergo profecerunt? Quod etsi Dominus non resurrexisset, quid profecissent, nisi quod profecerunt e