comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
F.R Anathema iħu dicere est.
uel dm̃ non esse uel ex dõ non esse
ip sum putare¬
ꝓlationes seu indictionibus seu in
orationibus quȩ in ꝓpbis & in euan¬
głiis ubiq fere reꝑiuntur. Quas
qui int̾prȩtari sciunt ꝑ gr̃am scĩ
sp̃s illam scientiam habent. Possu¬
mus ꝑ sermones misticas etiam ui¬
siones intelligere. quales apparue¬
repharaoni &s nabucho donosor.
Unde & ioseph dicit. Eoqđ fiat
sermo dĩ. Et indanihelȩ legitur.
Dio somnium & interp̃tationem
eius indicabimus. Et rex ait.
Sermo recessit a me. Quas int̃¬
prȩtari diuino utriq munere col¬
latum est. Lit eñi ioseph. Absq
me ds̃ respondebit ꝓsꝑa pharaoni.
& danihel. Ostendisti michi quȩ
rogauimuste. quia sermonem re¬
gis aꝑuisti nobis.

Expanded text:
e anathema Jesu dicere est, vel Deum non esse, vel ex Deo non esse ipsum, putareprolationes, seu in dictionibus, seu in orationibus, quae in prophetis et Evangeliis ubi fere reperiuntur, quas qui interpretari sciunt, per gratiam sancti Spiritus, illam scientiam habent. Possumus per sermones, mysticas etiam visiones intelligere, quales apparuere Pharaoni et Nabuchodonosor. Unde et Joseph dicit: Eo quod fiat sermo Dei. Et in Daniele legitur: Dic somnium, et interpretationem ejus indicabimus. Et rex ait: Sermo recessit a me. Quas interpretari utrique divino munere collatum est. Ait enim Joseph: Absque me Deus respondebit prospera Pharaoni. Et Daniel: Ostendisti mihi quae rogavimus te; quia sermonem regis aperuisti nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
A Tymotheus iste exemplo
apłi labore manuũ uolebat uiuere.
& ab auditoribꝰ quibꝰ uerbũ di p̃dica¬
bat nichil acciꝑe. unde & penuriã
multã patiebat᷑ . quia in firmus erat¬
& labori manuũ uacare non pote¬
rat. ad monet gͦ eũ subspẽ agricolȩ
ut de agro quẽ colit fructũ unde su¬
stentet se non asꝑnet᷑ acciꝑe

Expanded text:
e exemplo Apostoli labore manuum suarum volebat vivere, et ab auditoribus, quibus verbum Dei praedicabat, nihil accipere, unde penuriam multam patiebatur, quia infirmus erat, et labori manuum vacare non poterat. Admonet ergo eum sub specie agricolae ut de agro quem colit fructum, unde sustentet se, non aspernetur percipe
Abbreviated transcription (Latin):
. Grãm episcopatussammo¬
net eum resuscitare ut confidenti
p̃idficet uerbum dĩ non timens
terrenam potestatem. nec erube¬
scens sedicere. se discpłm eruci

Expanded text:
 enim episcopatus admonet eum resuscitare, ut confidentius praedicet verbum Dei, non timens terrenas potestates, nec erubescens se dicere servum Cruci
Abbreviated transcription (Latin):
quorũdam stultoꝵ opinionem nichil
sunt ea tamen feci suꝑ uos q̃ solent
apłm designare. Omẽm enĩ patien¬
tiam int̾ uos habui signa & ꝓdigia
et cȩt̾as uirtutes cũ opus fuit feci.
Distat autẽ int̾ signum & ꝓdigium
& uirtutem. Signũ genus est ꝓdigii.
Virtus genus utriusq Uirtus po¬
test uocari om̃e miraculũ. Signũ
illud tantũ qđ in quocumq tempo¬
re aliqͥdꝰ significat. ꝓdigium qđ in

Expanded text:
quorumdam stultorum opinionem, nihil sum, ea tamen feci super vos quae solent apostolum designare. Omnem patientiam inter vos habui, signa et prodigia et caeteras virtutes, cum opus fuit, feci. Distat autem inter signum, et prodigium et virtutem. Signum genus est prodigii. Virtus genus est utriusque. Virtus potest vocari omne miraculum; signum illud tantum quod in quocunque tempore ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc liquet me nichil minꝰ fecisse aliis
apłis quia uos nichilminus habetis
Quales enĩ sint magistri. ꝓbant
discipuli. sicut om̃a quȩ sine eẽ se
non possunt. T¬
.N. Nondicit quod bisuenerit &
hac t̾cia uice uenturussit. sed qđ bis
se p̃parauit. & uenire non potuit.
In prȩsentia om̃ium bis dixit id qđ¬
Osequitur
P. Quasi aliquis diceret. Quomͦ
Seum non infirmari dicis. sed poten¬
tem esse. quem constat esse crucifixũ
uus est enĩ dĩ sermo. & efficax. ex uir¬
tute dĩ .i. ex uerbo patris a quo assũptꝰ ẽ.
I.R. Non est inquit mirum si xp̃sex
uirtute diuinitatis potens est cũ nos
infirmi ex eadem uirtute fortes simꝰ.
I.i. incarne potest intelligi in illo in¬

Expanded text:
 hoc liquet me nihil minus fecisse aliis apostolis, quia vos nihil minus habetis quales enim sint magistri, probant discipuli, sicut omnia quae sine se esse non possunt. . Non dicit quod bis venerit, et tertia vice venturus sit, sed quod bis se praeparavit, et venire non potuit, esentia omnium bis praedixit quod subsequitur. Quasi aliquis diceret: Quomodo eum non infirmari dicitis, sed potentem esse, quem constat esse crucifixum?vens est enim sermo Dei et efficax ex virtute Dei, ex verbo Patris, ex qu. Non est, inquit, mirum si Christus ex virtute divinitatis potens est; cum nos infirmi ex eadem virtute fortes simus.id est, in carne; potest intelligi in illo, i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunius : T. Peccatum quidẽ in his
etiam qui legem acceꝑant fuit. sed non
tantũ quantũ pri. P legales enĩ obser¬
uantias multi saluabantur
F. Aliter hic peccatũ intelligit. quã
suꝑius. Peccatũ enĩ hoc in loco significat
prȩuaricationem legis que non impu¬
tabat᷑ cumlex non esset
R. Id est qui non preuaricati st̃ prȩ¬
cepta dĩ sicut adam
ille pater om̃ium scđm carnẽ. sic xp̃e
pater fideliũ scđm fidẽ. Et sicut ex la¬
tere ade formata. est eua. sic ex la¬
tere xp̃i ꝓ fluxerunt sacram̃ta ꝑ
xp̃i. maiorem tamen uim habet do¬
est uiuificare quam occidere.

Expanded text:
nim. Peccatum quidem in his etiam qui legem acceperant, fuit, sed non tantum, quantum prius; per legales enim observantias multi salvabantur. 9. Peccatum enim. Aliter hic peccatum intelligit quam superius. Peccatum enim hoc in loco significat praevaricationem legis, quae non imputabatur cum lex non esset.  id est, qui praevaricati sunt praecepta Dei, sicut Adam.ille pater omnium secundum carnem, sic Christus pater fidelium secundum fidem. Et sicut ex latere Adae, formata est Eva, sic ex latere Christi profluxerunt sacramenta, per hristi, majorem tamen vim habet doest vivificare quam occidere.
Abbreviated transcription (Latin):
H. Quia castitatem seruandam
p̃cepit ne ĩmoderatam abstinentiã
ł genere uel augere uellet hoc subiungit
H Causã subponit curmanꝰ nemini
cito sit imponenda: udiciũ aut̃ uocat
c̃cilium. synodũ. capitulũ. seu alique
locum in quo fit discussio ꝑsonarũ. quoꝵ¬
dam inquit hominũ peccata ita mani¬
festast᷑ ut eoꝵ fama ł noticia prius
ueniat ad iudiciũ. quam ipsi infames
qui ueniunt ad ordinandum. Quos¬
dam aut̃ peccata sua adiudicium sub¬
secunt᷑ quia tunc primũ manifestata¬
sunt cum ordinandi discutiuntur.
ipsa discussione panduntur ł¬

Expanded text:
. Quia castitatem servandam praecepit, ne immoderatam abstinentiam vel augere, vel tenere vellet, hoc subjungit Causam supponit cur manus nemini cito sunt imponendae. Judicium autem vocat concilium, synodum, seu aliquem locum, in quo fit discussio personarum: Quorumdam, inquit, hominum peccata ita manifesta sunt ut eorum fama vel notitia prius perveniat ad judicium, quam ipsi infames qui veniant ad ordinandum. Quosdam autem peccata sua ad judicium subsequuntur; quia tunc primum manifestantur cum ordinandi discutiuntur. ipsa discussione panduntur
Abbreviated transcription (Latin):
Idemonũ principatum. & potestatẽ.
quia ultra non habebunt potestatem
tẽptandi & in tẽptationem inducendi
seruos dĩ
te diẽ udicii. sub pedibus suis. quia ali¬
os ad fidem suã conuertet. alios infer¬
ni claustris tradet. non ultra sibi. ł
seruis eius contradicturos. Regnabit
autẽ & postea. sed de hoc tẽpore am¬
biguum esse poterat.
quia nec homines ultra peccabunt. nec
ulla corpora ultra morientur:¬
mortuoꝵ. qͥd facient qui ꝓ sͣ missione pec¬
catoꝵ suoꝵ baptizant᷑ in memoriã mortis
& resurrectionis xp̃i. putantes qđ & ipsi
resurrecturi st̃nt. Ab negaturi eni st̃ baptis¬
mum & mutari fidem qđ sacrilegũ est.
A quibꝰdã dr̃ & scriptũ reperitur̃ fuisse
quosdã imꝑitos qui baptiz arent᷑ : ꝓiis qͥde
hac uita sine baptismo migrabant. putan¬
tes qđ tał eoꝵ baptismꝰ ꝓdesse posset.iis. qͥ
sine baptismo moriebant᷑. & ob hoc eẽ. dictõ
qͥd facient qͥ baptiz ant᷑ ꝓ mortuis : Sed ñ

Expanded text:
daemonum principatum et potestatem, quia ultra non habebunt potestatem tentandi, et in tentationem inducendi servos Dei.te diem judicii sub pedibus suis, quia alios ad fidem convertet, alios inferni claustris tradet, non ultra sibi, vel servis contradicturos. Regnabit autem et postea, sed de hoc tempore ambiguum esse poterat. quia nec homines ultra peccabunt, nec ulla corpora ultra morienturqui per remissionem peccatorum suorum baptizantur in memoriam mortis et resurrectionis Christi, putantes quia et ipsi resurrecturi sint? Abnegaturi enim sunt baptismum, et mutaturi fidem, quod sacrilegum est. A quibusdam dicitur, et scriptum reperitur fuisse quosdam imperitos, qui baptizarentur pro his qui de hac vita sine baptismo commigrabant: putantes quia talis eorum baptismus prodesse posset his qui sine baptismo moriebantur, et ob hoc esse dictum: Quid facient qui baptizantur pro mortuis? Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
R. In suo ordine dicit uel¬
I quia xp̃c primꝰ resurrexit. dein¬
de resurrecturi st̃ cęti. uel quia
martir ut martir. pastores ut
pastores. & cȩt̃i in hunc modum.
sic intelligit᷑ in suo ordine. in sua
dignitate m
. Resurrecturi sunt & alii.¬
sed hoꝵ tantum mentionẽ facit
ꝓpter xp̃ianam dignitatem.
¶.M. Id est quicrediderunt eũ
Saduenisse ꝓpter redimendos pec¬
ꝑͥ catores. & aduenturum ꝓpt᷑ infi¬
deles udicandos. & fideles remune¬
randos.o

Expanded text:
. In suo ordine dicit, vel quia Christus primus resurrexit; deinde resurrecturi sunt caeteri. Vel quia martyr, ut martyr; pastores, ut pastores, et caeteri in hunc modum. Et sic intelligitur, in suo ordine, et in sua dignitate. Deinde hi resurrecturised horum tantum mentionem facit, propter Christianam dignitatem.  adventu. Qui credunt eum advenisse propter redimendos peccatores, et adventurum propter infideles judicandos et fideles remunerandos.
Abbreviated transcription (Latin):
uitia illoꝵ. nequis audiens mere¬
darguere illos putet insipientem.¬
¶ .D. Concessio aduersȩ partis.
qđ tunc conpetenter fit quando
Iconcedenti nichil nocitura

Expanded text:
redarguere illos, putet insipientemlut. Concessio adversae partis, quae tunc competenter fit, quando concedenti non est nocitura
Abbreviated transcription (Latin):
te plura respuenda addat. pati
non debetis. & hic incipit expone¬
re illud modicum insipientiȩ
de qͦ suꝑius dixiti
dicit. ł qđ ut qͥdam dicunt im¬
peditȩ fuerit linguȩ. Scientiam
tamen causam fuisse dicit. qđ tan¬
ta. oꝑatus sit o¬

Expanded text:
te plura respuenda addant, pati non debetis; et hic incipit exponere illud: Modicum insipientiae, de quo superius dixit. dicit, vel ut quidam dicunt, impeditae fuerit linguae; scientiam enim causam fuisse dicit quod tanta operatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Doctrina hȩç ad om̃ia suꝑiora
refertur ex eo loco quodicit.
xp̃i ornare oportet om̃s qr
grã dĩ id est remissio peccatoꝵ
& uita ȩt̾na in promptuest om̃ib:
ornantib: ea G¬

Expanded text:
doctrinam. Hoc ad omnia superiora refertur, ex eo loco, quo dicitChristi ornare oportet omnis cui gratia Dei, id est remissio peccatorum, et vita aeterna in promptu est, omnibus ornantibus ea
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi diceret. Nulli st̃¬
sꝑnendi etiam siinsipientes sint
& increduli. quia & nos aliquan
do similes fuimꝰ illis. sed ꝑ gr̃am
saluati sumus

Expanded text:
Quasi diceret: Nulli spernendi, etiamsi insipientes sint et increduli, quia aliquando eis similes fuimus: sed per gratiam Dei salvati fuimus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ T. Si tam̃. In terruptio sententiȩ¬
est usq ad ałiam sententiã. quȩ
Odẽ quo supra breuiter seripsit
dicens ipse est enĩ pax nr̃a & cȩt᷑a
fuit ꝓpħis ueteris testam̃ti ꝑ
grãm digentes esse saluandas. sed
qđ adequalitatem udeoꝵ uentu
rȩ essent ut coheredes & concorpo¬
rales cum eis fierent unam & equa¬
lem cum eis hereditatem habit᷑e
sp̃ũ ale corpus .i. unam eccłam cũ
gente uideoꝵ Eacturȩ. equalit
ꝓmissionis dĩ participes nulli nisi

Expanded text:
 audistis. Interruptio est sententiae usque ad aliam sententiam, quae de quo supra breviter scripsit dicens: Ipse est enim pax nostraprophetis Veteris Testamenti per gratiam Dei gentes esse salvandas, sed quod ad aequalitatem Judaeorum essent venturae ut cohaeredes et concorporales cum eis fierent, unam et aequalem cum eis haereditatem habiturae, spirituale corpus, id est, unam Ecclesiam cum gente Judaeorum facturae aequaliter promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
argue ut cet̾i timorẽ habeant: testor
ut hȩc custodias sine p̃iũditio. Nihil¬
E Ratio cur deuitande sunt.
Iquia sepe contingit ut relicto ꝓ¬
posito castitatis. ꝑ multos amatores
luxurient᷑. & post multam luxu

Expanded text:
argue, ut et caeteri timorem habeant. Testor ut haec custodias, sine praejudicio nihil Ratio cur devitandae sint, quia saepe contingit ut, relicto proposito castitatis, per multos amatores luxurientur, et post multam luxur
Abbreviated transcription (Latin):
CId est patris qđ in ꝑceptione tor¬
ꝑoris & sanguinis eius gustatur.
dĩ & ostentui.i. contumeliȩ habent
qui grãm eius uili pendentes in pecca¬
tis iacent.

Expanded text:
id est, Patris, qui in perceptione corporis et sanguinis ejus gustatur. Dei, et ostentui, id est contumeliae habent qui, gratiam ejus vilipendentes, in peccatis jacent.
Abbreviated transcription (Latin):
.H.Non dicit concubinam.
ut ab hac sententia excludantur.
qui diuinis auctoritatibus uxores
habere non possunt
lem maritum. sicut in ȩuangłio.
I& hic quẽ habes non est tuusuir.¬
L Uri est. opus luxuriȩ in
mente concupiscere. & ex inde
in carne ardere. t¬

Expanded text:
non dicit concubinam, ut ab hac sententia excludantur qui divinis auctoritatibus uxores habere non possunt.lem maritum. Sicut in Evangelio: Et hic quem habes, non est tuus vir. uri est, opus luxuriae immoderate in mente concupiscere et exinde in carne ardere.
Abbreviated transcription (Latin):
.A. Caro & sanguis est humanũ
& corruptibile corpus. Et est sensus.
IQui scđm appetitum sui corporis
uixerit. regnum dĩ possidere non
poterit.
uictis in car ne seruoꝵ dĩ concupi¬
Cscentiis om̃ibus nec ipsi nec aliꝗͥd ul¬
tra morietur. Est aut̃ hoc testimo¬
nium inusitata translatione oseȩsic
sic scriptum. Ero mors tua o mors.
Qđ idem significat. Ipse enĩ uincit:
qui fidelibus suis uincendi facultatẽ¬
tribuit

Expanded text:
. Caro et sanguis est humanum et corruptibile corpus. Et est sensus, qui secundum appetitum sui corporis vixerit, regnum Dei possidere non poterit. victis in carne servorum Dei concupiscentiis omnibus, nec ipsi, nec aliquid ultra morietur. Est autem hoc testimonium in usitata translatione Osee, sic scriptum: Ero mors tua, o mors! quod idem significat; ipse enim vincit, qui fidelibus suis vincendi tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
Causam reddit cur dixe¬
rit magis autem redarguite.¬
¶Q Omĩa enĩ peccata hominũ
sp̾uli homine confessione manife¬
stantur¬
ꝯ O m̃ẽ autẽ qđ in c̾fessio¬
nebras: sic eius c̾fessio lum facit

Expanded text:
Causam reddit cur dixerit magis autem redarguite. Omnia enim peccata hominum to spirituali homine, confessione manifestantur; omne autem quod in confessionebras, sic ejus confessio lumen facit
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ueram requiem eis prestitisset. nonꝗ
post illam hacdie .i. hodie hoc tẽpore
dauid de alia loqueret᷑.

Expanded text:
qui si veram requiem eis praestitisset, nunquam post illam hac die, id est hodie, hoc tempore David de alia loqueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
I. R Malam cõpunctionem hic
significat. qua sepe fit ut etiam
bonum homini sit molestum.
quuntur facta est uideis scriptura
iꝑsoꝵ quã male intellexerunt.¬
¶.M. Scripturam autem mensã
uocat. quia ingelligentibꝰ pa¬
M. An inquit peccatum eoꝵ
tantũ modo oꝑ atum est casum

Expanded text:
. Malam compunctionem hic significat, qua saepe fit ut etiam bonum homini sit molestum. quuntur facta est Judaeis Scriptura ipsorum, quam male intellexerunt. Scriptura autem mensam vocat, quia intelligentibus paAn, inquit, peccatum eorum, tantummodo operatum est casum
Abbreviated transcription (Latin):
ENatio curnolit stipendia
dari sibi. Periret enĩ gła sua quȩ ex
Lgratuita p̃dicatione ꝓcedit. que
cum remunerata conuenire non posset
dit. longe igitur anecessitate
necessitate dicat. Est alia necessi¬
tasquȩ in rerum immutabilitate
consistit.
.C. Monet eos non itacur¬
rere debere sicut qui instadio cur¬
runt. Om̃s enĩ currunt. sed unus¬
tantum accipit pꝰmium. E ideles aut̃
sibene cucurrerint. om̃s coronant᷑.¬
Et Exemplum hoc ponit. ne
xp̃iani ꝓpter solam fidem baptis¬
ma &ocȩt̾a sacramenta. nisi bene
oꝑentur & apeocatis abstineant saluos
Q Quasi diceret.
Quimauis feci. id qđ minꝰ ẽ.
neglegere non de beo. Mauis
enĩ fuit seruum se om̃ibus face¬
re. quam sump tum ab audito¬
ribus non acciꝑ e. Liberũ autẽ
se fuisse dicit ex om̃ibus quia sub
nullius iugo erat. nulli quiequã
debebat.

Expanded text:
atio cur nolit stipendia dari sibi. Periret enim gratia sua, quae ex gratuita praedicatione procedit; quae cum remunerata convenire non possetdit, longe igitur a necessitatenecessitate dicat. Est enim alia necessitas, quae in rerum immutabilitate consistit. . Monet eos non ita currere debere, sicut qui in stadio currunt. Omnes enim currunt, sed unus accipit bravium. Fideles autem, si bene cucurrerint, omnes corona Exemplum hoc ponit, ne Christiani propter solam fidem, baptismum, et caetera sacramenta, nisi bene operentur, etsi a peccatis abstineant, salvos  Quasi diceret: Qui majus feci, id quod minus est, negligere non debeo. Majus enim servum se omnibus facere quam sumptum ab auditoribus non accipere. Liberum autem se fuisse dicit ex omnibus, quia, sub nullius jugo, nulli quidquam debebat.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾. P er fecte fia ei xp̃ianoꝵ est. nullũ
cibum immundum putare. quia
Lom̃a mundamundis. Quidã tam̃
in hac fide infirmi. a quibusdã cibis
censebant abstinendũ. Cuius modi
hominem p̾cepit apłs non spernendũ.
sed cum caritate assumendũ. ita ut
nec in cogitationibus iudica retur
reus

Expanded text:
. Perfectae fidei Christianorum est, nullum cibum immundum putare, quia omnia munda mundis. Quidam tamen in hac fide infirmi, a quibusdam cibis censebant abstinendum. Cujusmodi hominem praecipit Apostolus non spernendum, sed cum charitate assumendum ita ut nec in cogitationibus judicaretur reus
Abbreviated transcription (Latin):
.X. Id est non solum de dõ falsa senserunt. sed
etiam cognitionẽ bonarum ac malarum rerum
amiserunt
T. Inuectio nrectores. Dicit eñi. Cumom̃s
facientes & consentientes sint perituri. etiã .ii.
qui alios iudicant. si eodem peccato tenentur
mat. patratores supradictoꝵ scelerum ge¬
neraliter esse damnandos
imperitus. quod tanto liberus sibi peccare
liceret. quanto diligentius alios apeccato
compescere.¬

Expanded text:
 id est, non solum de Deo falsa senserunt, sed etiam cognitionem bonarum ac malarum rerum amiserunt. Invectio in rectores. Dicit enim: Cum omnes facientes et consentientes sunt perituri, etiam et hi qui alios judicant, si eodem peccato tenentur mat peccatores supradictorum scelerum generaliter esse damnandos.imperitus quod tanto liberliceret, quanto diligentius alios a peccato compescere
Abbreviated transcription (Latin):
O. Ratio cur ex oꝑibus suis¬
Snemini sit głandum. Quasi dice¬
ret. Ipse fecit & creauit nos infi¬
de iħu xp̃i & in oꝑibus bonis quȩ
ꝑ grãm suam p̃parauit nobis po¬
test & factura ab latiuus esse ut sit
oꝑa ds̃ dedit uobis. memores esto
collatis beneficiis maiorẽ dõ grãm.
rependatis.
eos qui testam̃ta habebant. uł qͥd.
ꝰad tempus more hospitũ ueniebaN
& recedebant. uel quia si ꝗͥ eoꝵ
ad iudaicũ ritum conuertebant᷑
aduenȩ & ꝓseliti uocabantur.
R Incarne sua uel assumpta.
uel crucifixa soluit xp̃c legales
obseruantias quas parietẽ & ini
usq ad aduentũ xp̃i.¬

Expanded text:
. Ratio cur ex operibus suis nemini sit gloriandum. Quasi diceret: ipse fecit et creavit nos in fide Jesu Christi, et in operibus bonis quae per gratiam suam praeparavit nobis. Potest et factura ablativus esse, ut sit opera Deus dedit vobis, memores estotcollatis beneficiis majorem Deo gratiam rependatis. eos qui testamenta habebant, vel quia ad tempus more hospitum veniebant et recedebant; vel quia si qui eorum ad Judaicum ritum convertebantur advenae et proselyti vocab In carne sua vel assumpta, vel crucifixa, solvit Christus legales observationes, quas parietem et iniusque ad adventum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
HC. Siis inquit p̃dicator
qui uenit. & adõ non mittit᷑.
aliam fidem prȩdicaret uobis.
eius dominationem pateremini.
Possetis enĩ dicere. Predicatio hui
melior est quam pauli. Nunc uͦ cũ

Expanded text:
. Si is, inquit, praedicator qui venit et a Deo non mittitur, aliam fidem praedicaret vobis, ejus damnationem pateremini; possetis enim dicere: Praedicatio ejus melior est quam Pauli. Nunc vero, c
Abbreviated transcription (Latin):
Decollectis aut̃ quȩ fiunt inscĩs. sicut lUII¬
ordinaui eccłesus galathiȩ. ita & uos facite
ꝑ uña sabati: unꝰ quisq urm apud se ponat
recondens qđ ei bene placuerit ut ñ cũ
uenero tẽ collecte fiant. Cũ aut̃ futurꝰ
presens
L. Per unam sabbati .i. ꝑ unam
diem septimane iub et colligi. ea q̃
hiero solimam scĩs mittebantur.

Expanded text:
t in sanctos, sicut ordinavi in Ecclesiis Galatiae, ita et vos facite. Per unam sabbati unusquisque vestrum apud se ponat, recondens quod ei bene placuerit: ut non cum venero, tunc collectae fiant. Cum autem praesens . Per unam Sabbati, id est, per unam diem septimanae jubet colligi ea quae Jerosolymam sanctis mittebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
E. S acrilegium est eni. culturam dõ au¬
ferre. & demonibus dare
deis xp̃ianos esse tales. non tamen om̃s.
ne sit contrarius sibi ipsi in suꝑ ioribus
ubi ait. fides ur̃a annuntiatur in uni¬
uerso mundo. Non enĩ fides sine oꝑibꝰ
laudanda .ẽ. Et in sub sequentibꝰ eos
cũ cȩt̃is plenos dilectione esse dicit.
Est autem scriptum in ez echiele. Et
ingressi sunt ad gentes ad quas intro¬
ierunt. & polluerunt nomen scm̃ meu

Expanded text:
. Sacrilegium enim est culturam Dei auferre, et daemonibus dare.daeis Christianos esse tales; non tamen omnes, ne sit contrarius sibi ipsi in superioribus, ubi ait: Fides vestra annuntiatur in universo mundo. Non enim fides sine operibus laudanda est. Et in subsequentibus, eos cum caeteris plenos dilectione esse. Est autem scriptum in Ezechiele: Et ingressi sunt ad gentes, ad quas introierunt, et polluerunt nomen sanctum meu
Abbreviated transcription (Latin):
.E. In die iudicu sola conscientia homi¬
nis suffici& sibi ad testimonium. quia
nemo tunccogitabit. nisi quod uerũ erit.
s. F. N on dicit qđ cedem cogitationes
accusent & defendant. sed uicissim
quȩdam accusent. & quȩdam defendant:
contra malignorum spũum accusationẽ.
m ore grecoꝵ qui ab latiuis carent. Po

Expanded text:
e. In die judicii, sola hominis conscientia sufficiet sibi ad testimonium, quia nemo tunc judicabit nisi quod verum erit.. Non dicit quod eaedem cogitationes accusent et defendant, sed vicissim quaedam accusent, quaedam defendant contra malignorum spirituum accusationem. more Graecorum, qui ablat
Abbreviated transcription (Latin):
I.B. ꝑ iudeos fideles intellige. qui maxi¬
me punientur si prȩcepta non obseruant.
ꝑgrecosgentes id est infideles. a parte totũ.
s.C. Iudei enĩ primum oꝑati sunt bonũ.
animam hominis oꝑantis malũ. & pau¬

Expanded text:
i. Per Judaeos, infideles intelligit, qui maxime punientur si praecepta Dei non observant; per Graecos gentes, id est infideles: a parte totum.. Judaei primum operati sunt bonum, animam operantis malum. Et pau
Abbreviated transcription (Latin):
to tempore sit ꝑmansurus. Di¬
cit eñi hostium magnum esse aꝑ¬
tum p̃dicationi suȩ ꝑ qđ possiit
p̃dicando ad corila audientiũ
intrare. & fidem xp̃ianam
ꝑsuadere.

Expanded text:
topere Ephesi sit permansurus. Dicit enim ostium magnum esse apertum praedicationis suae, per quod possit praedicando ad corda audientium intrare et fidem Christianam persuadere.
Abbreviated transcription (Latin):
catis quecũq iero. Nolo enĩ uos mͦ int̾nsitu
uidere: sꝑo enĩ me aliꝗͥntũ tẽporis manere
apud uos: si dñs ꝑmiserit. ꝑ manebo aut̃
ephesius quȩ ad pentecosten. hostiũ enĩ mͥ
aꝑtũ ẽ. magnũ & euidens. & adusarii multi.
Si aut̃ uenerit timotheus. uidete ut sine

Expanded text:
 in transitu videre: spero autem me aliquantum temporis manere apud vos, si Dominus permiserit. Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten. Ostium enim mihi apertum est magnum et evidens, et adversarii multi. Si autem venerit Timotheus, videte ut sine
Abbreviated transcription (Latin):
nobis comparemini. et nõ potius in ꝓselitoꝵ loco ex legis auctoritate
uetudine deputemini Etꝰ hoc ipsum nõ mere bar
entes etiam et ontrario respondebant. Quanto it maiora era uos
dĩ benesicia narraueritis: tanto maioris uos criminis reos esse mon
quib aridũ mare transistis ludebatis anteᷤ idola quȩ fecistis. Et
ipso ore quo paulo ante ob necem aduersarioꝵ dño cantaueratis.
simulacra uo bis fieri poposcistis. Illis oculis ueneranda quib dñ
innube: łige conspicere solebatis: simulaera intuebamini.
Manna qͦq uob̃ fastidio fuit. et semꝑ indeserto contra dĩm murmurastis.
ad exyptũ unde uos manu ualida etcecerat redire uolentes Quid
Alta patres urĩ crebra ꝓud̾catione dñm irritat¬
om̃s in heremũ morerent. necꝰ plus ex seniorib eoꝵ quã duo hões
terrã reꝓmissionis intrarent. S ed quid antiqua replicamus. cũ etiã

Expanded text:
nobis comparemini, et non potius in proselytorum loco ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; et hoc ipsum non merebaminGentes etiam e contrario respondebant: Quanto majora erga vos Dei beneficia narrapsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri 3 poposcistis. Illis oculis quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis, simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit, et semper in deserto contra Dominum murmurastis: ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupientes. Quid plura? Ita patres vestri crebra provocatione Dominum irritaomnes in eremo morerentur, nec plus ex senioribus eorum quam duo homines terram repromissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ erat colligerent litteris adortatus sit. Unde intelliꝰ quidam uolunt ita om̃s
ȩpłas ordinatas ut pͥma poneretur quȩ posterior fuerat destinata. ut ꝑ singulas
ȩpłas gradib ad ꝑfectiora ueniret᷑. Romanoꝵ nãq pleriq tam rudes erant
ut nõ intelligerent dĩ se grã seti suis meritis eẽ saluatos. et obhoc duo ppłi
se comflictarent. Idcirco illos indigere asserit cõfirma
tatis pͥora commemorans. Corinthiis aũt dũ dicit scientię egãm ẽe con¬
cessam: et nõ tam om̃s increpat: qua cur peccantes nõ increpauerint
end̃t. sicut ait. Audit᷑ int̾ uos fornicatio. Et ite

Expanded text:
turus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Unde intelligi quidam volunt ita omnes Epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulasEpistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique 2 tam rudes erant, ut non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverunt reprehendit; sicut ait: Auditur inter vos fornicatio. Et ite
Abbreviated transcription (Latin):
aũt uos degũs nobilitate iactatis : quasi nõ moꝵ imitatio magis quã
lis natiuitas filios nos faciat ẽẽ scõꝵ. Deniq esau ⁊ i¬
ex abrahae stirpe sint: minime tam̃ in filios reputant᷑. His taliter
alt̾cantib: apłs se mediũ int̃ponens ita partium dirimit questiones
ut neutrũ illoꝵ sua iustitia salutem meruisse cõfirinet. Ambos u
dm̃ debuerint uenerarł. głãm eiꝰ inmanu̾facta mutauerint simulacra.¬

Expanded text:
autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnalis nativitas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et Ismael cum de stirpe sint Abrahae, minime tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmet, ambos verDeum debuerint venerati, gloriam ejus in manu facta mutaverint simulacra
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos scribit᷑. pauli quidã nõ eẽ contendunt. eo qd nõ sit ei nõe titulata. et ꝓpt̃
sermonis stiliq distantiã : seu aut barnabę. uixta tertullianũ. aut lucȩ uixt̾a
uosdã. uł certe clem̃tis discipuli apłoꝵ et ep̃i romane eccłȩ¬
Quib respondendũ ẽ. Si ꝓpt̃a pauli nõ erit quia eiꝰ nõ habet nom̃ ergo nec alicii
tanto doctrinę suȩ sulget ȩloquio. Sed qm̃ apud hebreoꝵ ęco
legis salsa suspitione habebat᷑: uo luit tacito nõe de siguris legis et ueritate xp̃i
reddere rationem. ne odiũ nõis fronte p̃lati. utilitatẽ excluderet lectionis Non est
sane mirũ si eloquentior uideatur in ꝓpͥo idest ȩbreo. quam in peregrino id: greco.¬

Expanded text:
Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse contendunt, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse contendunt, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam, sed aut Barnabae juxta Tertullianum, aut Lucae juxta quosdam, vel certe Clementis discipuli apostolorum et eQuibus respondendum est: Si propterea Pauli non erit quia ejus non habet nomen, ergo nec alicujus tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeolegis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte praetitulati, utilitatem excluderet lectionis. Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est Hebraeo, quam in peregrino, id e
Abbreviated transcription (Latin):
Oruoꝰ quidem queritur quare post euangelia quȩ supr
legis sunt et in ꝗb nob exempla et p̃cepta uiuendi plenissime
digesta st̃: uoluerit apłs Pax lys has epłas ad singulas excłas
destinare. Hac aut causa factũ uidetur. scilicet ut initia nascenti
et post suturas excluderet questiones exemplo ꝓthetaꝵ qui post
editam legem moysi : inqua om̃a dĩ mandata legebant᷑. nichplominus
tam̃ doctrinda sua rediuiua semꝑ ppłi cõpssere peccata. et ꝓpt̾ exemplum
libros etiã ad nram memoriam transmiser: Deinde queritus cur nõ ampli
quam decem ȩpłas ad ȩccłas scripserit. Dexem st̃ enim cũ illa quȩ dr̃ ad haebreos. Nã
reliquȩ quattuor ad discipulos specialit̃ st̃ porrectȩ. ut ostenderet nouum nõ discre¬
pare aueteri testam̃to. et se contra legemꝰ facere moysi. ad numerũ de calogi mandatoꝵ
hic ȩpłis adiaboli atq idolatriȩ seruitute edocet acquisitos. Nã et duas tabulas lapideas

Expanded text:
rimum quaeritur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, voluerit Apostolus has Epistolas ad singulas Ecclesias destinare. Hac autem causa factum videtur, ut scilicet initia nascentiset post futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata; et propter exemplumlibros ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit: decem sunt enim cum ea quae dicitur ad Hebraeos: nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt porrectae. Ut ostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra legem non facere Moysi, ad numerum primorum Decalogi mhic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapideas
Abbreviated transcription (Latin):
et ut magis ac magis ꝓficiant ammonentur. Galathȩ aut̃ nulliꝰ cri¬
minis arguunt᷑ . nisiꝰ hoc tantũ qđ callidissimis pseudo apłis credider
Ephesi sane nulla rep̾hensione. sed multa laude sunt diggii. quia
fidem apłicam seruauerunt. Philippenses etiam multo magis collau¬
dantur. quia nec audire quidem falsos apłos uoluerunt. Thesalo
solum fidem in concussam seruauerint ueritatis. sed etiã in psecutione
cuuum fuerint constantes inuenti. Colosenses aut̃ tales Erant. ut¬

Expanded text:
et ut magis ac magis proficiant commonentur. Galatae vero jam nullius criminis arguuntur, nisi hujus tantum quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Thessaloprosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi
Abbreviated transcription (Latin):
E Quasi diceret. non est opus
ut exponã hanc traditionem. de
Iqua loquor quia uos eam scitis.
DTE aliaratio cur in
alia ratio cur in
labore & fatigatione incessanter
int̾ eosoꝑatussit. Sic eñi eis face¬
re dũ apud eos esset suadebat.

Expanded text:
. Quasi diceret: Non est opus ut exponam hanc traditionem, de qua loquor, quia vos eam scitis. Alia ratio, cur in Alia ratio, cur in labore et fatigatione incessanter apud eos operatus sit; sic enim eis facere, dum apud eos esset, suadebat.
Abbreviated transcription (Latin):
misteriũ suȩ iniqͥtatis innerone. &¬
bat quanta sit iniquitas quã ꝑ
semet ipsum exercebit ostende¬
bat  & est ꝓbatio qđ reuelandussit
Nomanũ designat imꝑium
quo destructo ueniet antixps. Hoc
est eni qđ dicit tantummͦ hoc restat.
Lut romanꝰ imꝑator ꝗͥ tenet hunc
mundũ teneat. don ec de medio fiat
i. penitꝰ auferatur. De medio eni
fieriꝰ de cõmuni hominũ aspectu auferri
¶ DT Causam reddit currequiem
tribuat illis. quia uidelicet testi

Expanded text:
Mysterium iniquitatis suae in Nerone,  eos exercebat, quanta sit iniquitas quae per semetipsum exercebat f., exercebit, ostendebat. Et est probatio quod revelandus sitRomanum designat imperium, quo destructo veniet Antichristus. Hoc est enim quod dicit: tantummodo hoc restat ut Romanus imperator, qui tenet hunc mundum, teneat donec de medio fiat, id est, penitus auferatur; de medio enim fieri, est de communi hominum aspectu auferritum. Causam reddit cur requiem tribuat illis, quia videlicet testim
Abbreviated transcription (Latin):
O Iribulationes quas
scĩ in hac uita tolerant: in
exẽplum st̃ iusti uidici dĩ quo
udicabit reꝓbos infine mundi.
qui enĩ sic horribilit᷑. &e tamen
iuste uidicat eos qͥ peccant. & post
peecata plangunt. quia iuste
iudicabit eos qui nunꝗ plan¬
Agunt. nec tam̃ ꝓeccare desi¬

Expanded text:
 Tribulationes quas sancti in hac vita tolerunt in exemplum justi judicii Dei, quo judicabit reprobos in fine mundi; qui enim sic horribiliter, et tamen juste, judicat eos qui peccant, et prius peccata plangunt, quam juste judicabit eos qui nunquam plangunt, et tamen peccare
Abbreviated transcription (Latin):
.F. Uoluerunt alii apłi ut titus
circum cideretur: ꝓpter uitandum
s candalum quorundam fidelium qͥ
ex circũcisione crediderant. sed non
ꝑmisit apłs eũ circũcidi. ꝓpter quosdã
falsos xp̃ianos. quiclam conseruabant᷑
int̾ fideles ut explorarent lib̾tatẽ
eoꝵ qua circũcisionem & alias car¬
nales obseruationes non curabant.¬
& ad hoc explorabant ut eam lib̾ta
tem aliqua calliditate destruerent.¬
& legales obseruationes ꝑ suaderent.

Expanded text:
. Voluerunt alii apostoli ut Titus circumcideretur propter vitandum scandalum quorumdam fidelium qui ex circumcisione crediderant; sed non permisit Apostolus eum circumcidi propter quosdam falsos Christianos qui clam conversabantur inter fideles, ut explorarent libertatem eorum, qua circumcisionem et alias carnales observantias non curabant. Ad hoc explorabant, ut eam libertatem cum aliqua calliditate destruerent et legales observantias persuaderent.
Abbreviated transcription (Latin):
I.H. ORDO. Qui uidebant᷑ autẽ
ab his esse aliqͥd petrum. & iohannem.
& iacobum significat qͥ maiori s int̃
cȩt̃os apłos dignitatis erant. qͦs post
paulo colum nas uocat. Dicit gͦ
nichil ad se ꝑtinere ostendere qua¬
les & loco et scientia ante uocationẽ
fuerint. non aliis apłis derogat. sed¬
quia galathȩ alios apłos ultramodũ
magnificabant. huic eos p̃ferentes.
atq ideo auctoritatẽ huius uiliorẽ
hab ebant. ostendit se equalẽ eisfu
xp̃i ab eis non accepisse

Expanded text:
m. Ordo: Qui autem videbantur ab his esse aliquid, Petrum et Joannem et Jacobum significat, quia majoris inter caeteros apostolos dignitatis erant, quos paulo post columnas vocat. Dicit ergo nihil ad se pertinere, ostendere quales et loco et scientia ante vocationem fuerint. Non aliis apquia Galatae alios apostolos ultra modum magnificabant, huic eos praeferentes, atque ideo auctoritatem hujus viliorem habebant, ostendit se aequalem esse, ab eis non accepisse
Abbreviated transcription (Latin):
repitur. lustus autẽ infide sua uiu&. sed hoc
testimonium & alia plurima quȩ in contextu
epłarum suarũ apłs ponit a translatione hȩ¬
braicȩ ueritatis qua nunc utimur. ideo discor¬
dare uident᷑. ꝙ aliquando auctoritates su¬
mit extrans latione .Lxxͦ. interpretũ. ali¬
quando non curans uerba. sensum tantũ mo¬
.Alia causa cur non erubescat euangłium.¬
uidelicet quia in eo reuelatur qualiter ds
iustos faciat credentesꝰ ex fide uet̾is testamenti
qu a unus ds credebatur ꝓficiente in fide no¬
ui testamenti. qua pat᷑ & filius & sp̃s sc̃s unus¬
Item alia causa. Predicatores enĩ euangłii
reuelant iram dĩ uenturam suꝑ om̃s impios.
esse intellexerunt. ipsũ conditorem in cõpa¬
rabiliter magnum. in mensum. eternum¬
esse mente conspexert.

Expanded text:
ritur: Justus autem in fide sua vivit. Hoc testimonium et alia plurima, quae in contextu Epistolarum suarum Apostolus ponit, a translatione veritatis Hebraicae qua nunc utimur ideo discordare videntur, quia aliquando auctoritates sunt a translatione septuaginta Interpretum. Aliquando non curans verba, tantummoAlia causa cur non erubescat, quia in eo revelatur qualiter Deus justos faciat credentes ex fide Veteris Testamenti, qua unus Deus credebatur, proficiente in fidem Novi Testamenti, qua Pater, et Filius, et Spiritus sanctusEt est alia causa; praedicatores enim Evangelii revelant iram Dei venturam super omnes impios, id esse intellexerunt, ipsum Conditorem incomparabilem, immensum, aeternum mente conspexerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qui dogmatizarent non esse escis
& uoluptatibus affluere.
immoderate affiuendũ. cum sobri¬
etate enĩ edendum est corpus xp̃i.¬
qđ & hic & in aliis diuinarũ locis scri¬
pturarum altare uocatur. ꝓ eo uide¬
licet qđ in ipso .i. in fide ipsius qͣsi
in quodam altari oblatȩ preces & oꝑ
uȩt̾is & alt̾am noui testam̃ti ꝓbat
corpus xp̃i non esse edendum ab his
qui tab̾naculo deseruiunt. ad hec
Penĩ corpora animalium hoꝵ extra
susest. ut nos qui corpore &o sangui¬
ne eius apeccatis mundari uolumus.
imꝑperia & angustias passuri tab̾¬
naculi delicias deseramuf. P¬

Expanded text:
qui dogmatizarent peccatum non esse escis et voluptatibus affluere.immoderate affluendum. Cum sobrietate enim edendum est corpus Christi; quod et in aliis divinarum locis Scripturarum altare vocatur, pro eo videlicet quod in ipso, id est, in fide ipsius, quasi in quodam altari oblatae preces et opVeteris, et alteram Novi Testamenti probat corpus Christi non esse edendum ab his qui tabernaculo deserviunt. Ad hoc enim corpora animalium horum extra usalem passus est, ut nos qui corpore et sanguine ejus a peccatis mundari volumus, improperia et angustias passuri, tabernaculi delicias deseramus.
Abbreviated transcription (Latin):
.X. Iad est conformamini meismo¬
ribus quia ego conformor ur̃is. Uel
estote fideles sicut ego sum. quia ego
infidelis fui sicut & uos. ac ꝑhoc me
imitamini. quia ego priorẽ fidẽ sine
causa non deserui.
in apło. ut auditores tẽptare pos¬

Expanded text:
 id est, conformamini meis moribus, quia ego conformor vestris. Vel estote fideles, sicut ego sum, quia ego infidelis fui sicut et vos; ac per hoc me imitamini, quia ego priorem fidem non sine causa deserui. in Apostolo, ut auditores tentari pos
Abbreviated transcription (Latin):
.C Ostendere uult. honestuis esse
Lsub gr̃a esse noui testam̃ti quã sub
lege iudeoꝵ. Abrahã dspater intel¬
ligitur. duo filii popłs iudeoꝵ & po¬
płs gentilium. Ancilla lexquȩ ser¬
uos gignebat timore cogens eos dics.
Siqͥs hocł illud fecerit morte moriat᷑.
Lib̾a p̃dicatio noui testam̃ti quȩ
liberos dõ generat pat̾na dulcedine

Expanded text:
ere vult honestius sub gratia Novi Testamenti esse quam sub lege Judaeorum. Abraham, Deus Pater intelligitur; duo filii, plebs Judaeorum et populus gentium; ancilla, lex quae servos gignebat, timore cogens eos, dicens: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur; libera, praedicatio Novi Testamenti, quae liberos generat
Abbreviated transcription (Latin):
.A. Beatitudo illis erat. apłm¬
ita diligere . & p̃ceptis eiꝰ in om̃ibus
oboedire. sed hanc beatitudinẽ qͥdã
illoꝵ ꝑ diderant. qui adculturã
demonum redire & eis seruire uo¬
lebant

Expanded text:
a. Beatitudo illis erat Apostolum diligere, et praeceptis ejus in omnibus obedire; sed hanc beatitudinem quidam illorum perdiderant, qui ad culturam daemonum redire et eis servire volebant
Abbreviated transcription (Latin):
¶O.ꝓbat qđ suꝑius dixit. nemo
p̃parexata est. nec oculus uidit &
cęt̾a. habetur autẽ scriptum in
isaia sic. Ođłs non uidit ds̃ absq
te quȩ pͣ parasti diligentibꝰte.¬

Expanded text:
obat quod superius dixit: Nemo praeparata est, nec oculus vidit, etc. Habet autem scriptum in Isaia sic: Oculos non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti diligentib
Abbreviated transcription (Latin):
Hic gr̃am uocat bonam obser¬
Suantiam quȩ ꝑ gr̃am dei datur. sicut.
sio fuit int̾ paulũ obarnabam sicut
in actibus apłoꝵ legitur. quo audito
nec barnabam reciꝑȩ nisi imꝑatum eis
ab apło fuisset. ad utrunq enĩ referri
pot est de quo:¬

Expanded text:
Hic gratiam vocat bonam observantiam, quae per gratiam Dei datur, sicut sio fuit inter Paulum et Barnabam, sicut in Actibus apostolorum legitur . Quo audito,nec Barnabam recipere, nisi imperatum eis ab Apostolo fuisset; ad utrumque enim referri potest, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
Q Quasi diceret. non in¬
digetis quia nichil aliud s criberẽ
nisi qđ uos scitis. diem uidelicet
d nĩ clã uenturũ. nec tẽpora nec
mom̃ta aliquo sciente

Expanded text:
 Quasi dicat: Non indigetis, quia nihil aliud scriberem nisi quod vos scitis, diem videlicet Domini clam venturum, nec tempora nec momenta aliquo sciente
Abbreviated transcription (Latin):
& magĩster ur sum. quia uos disci¬
puli mei estis infide xp̃i.
ꝓ set et nullam gentem addñm con¬
Iuertisset. Aduersus calumniam
eoꝵ hanc defensionem opponebat.
dicens se & dñm uidisse &o corinthiosꝰ
conuertisse

Expanded text:
 magister vester sum, quia vos discipuli mei estis in fide Chris non vidisset, et nullam gentem ad Dominum convertisset. Adversus calumniam eorum hanc defensionem opponebat, dicens se et Dominum vidisse et Corinthios convertisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗt .S. Non om̃s in quit habent scientiã
duçant idolo immolatum.
ratione. adhuc simulachri. manduca¬
bant de sacrificatis. quasi aliqua esset
illic diuinitas.
me talem cibum comedere cõpellit.
Absit inquit. Tam parua enĩ parti¬
cula singulis distribuitur. ut nec illata
satiet. nec ablata esurire compellat.
Potest & sub audiri. deficiemꝰ a bonis oꝑibꝰ.
uel abundabim in bonis oꝑibus:¬

Expanded text:
s. Non omnes, inquit, habent scientiam ducant idolo immolatum.  aliqui cum veneratione adhuc simulacri, manducabant de sacrificiis, quasi aliqua illic esset divinitas. me talem cibum comedere compellit. Absit! tam parva enim particula singulis distribuitur, ut nec illata satiet, nec ablata esurire compellat. Potest subaudire; deficiemus a bonis operibus, vel abundabimus in bonis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
O. Hoc est quidam certis diebus.
quidam omĩ die putant abstinendũ
om̃ibus cibis utendum. cum gr̃a¬
Irum actione utatur. Et qui
putat abstinendum ꝓpter dm̃
obseruandum diem.
O: Sententiam fert in terdios
suꝑiores. dicens nullam creaturam
inmundam. Commune enĩ immun¬
dum uocant iudei.u

Expanded text:
Judicat diem, hoc est, quidam certis diebus; quidam omni die putant abstinendum.omnibus utendum, cum gratiarum actione utatur. Et qui putat abstinendum, propter Dobservandum diem.o. Sententiam fert inter duos superiores dicens: Nullam creaturam immundam. Commune enim immundum vocabant Judaei.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ MM. Hoc est qđ dicit. Si in presen¬
tiarum sit ille qui abstinet. & ita infir¬
mus sit ut patienter non possit cerne¬
re utentem creaturis dĩ eum qui fidem
habet om̃ibus utendi. Melius est fidem
habenti ab eis abstinere. quã abstinen¬
ti molestiam sua ꝑceptione ingerere.

Expanded text:
ucare. Hoc est quod dicit, si impraesentiarum sit ille qui abstinet, et ita infirmus sit ut patienter non possit cernere utentem creaturis Dei, eum qui fidem habet omnibus utendi, melius est fidem habenti ab eis abstinere quam abstinendi molestiam sua perceptione ingerere.
Abbreviated transcription (Latin):
. O. Humilitas apłi. Dicit enĩ se scri¬
psisse eis non qd ipsi in digerent. repleti
enĩ erant ut ipse fatetur omĩ scientia.
sed officii sui necessitate co actũ. quia apłs
om̃i scientia scribere
.I . P. Q uicquid inquit putent me ho
mines esse. ego tamen scio me habere
apud dm̃. Quicquid enĩ loquitur. qͥcqͥd

Expanded text:
. Humilitas Apostoli. Dicit enim scripsisse eis, non quod ipsi indigerent. Repleti enim, ut ipse fatetur, omni scientia; sed officii sui necessitate coactum; quod Apostoomni scientia scribereiam. Quidquid, inquit, putent me hominem f., homines esse, ego tamen scio me habere apud Deum; quidquid enim loquitur, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
g. Taus gentium. Dicit eni eas
tante cure fuisse dõ ut saluandas
eas ꝑ propħas suos prediceret. his lau¬
dibus equales eos inter se esse ostendit.
ut alteri p̃ferre se alt̾is non p̾sumant.

Expanded text:
. Laus gentium. Dicit enim tantae curae fuisse Deo, ut ad salvandas eas prophetas suos praediceret. His laudibus aequales eos inter se esse ostendit, ut alter praeferre se alteri non praesumat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ueritatem dĩ coꝰ plendam & ꝓ
missiones ad patres factas. ꝓmissa
enĩ fuerant. qđ ex iudeoꝵ semine ori¬
turus esset in quo benedicerent᷑ om̃s¬
gentes. Aliter. Ministrũ circumei¬

Expanded text:
tem Dei complendam, et promissiones ad patres factas. Promissum enim fuerat quod ex Judaeorum semine orturus esset: in quo benedicerentur omnes. Aliter. Ministerium circumci
Abbreviated transcription (Latin):
.P. Predicatio quidem bona est inutrisq
sed qui in oboedientes sunt illis fit p̾di¬
catio odor mortis. id est peccati in mortẽ
ȩternam.¬
sed uoluptatem corporis explere. talesst̃.
qui t̾reno cõmodo uerbum dĩ prȩdicant.
Inon querentes filios spũales generare.

Expanded text:
. Praedicatio quidem bona est in utrisque, sed qui inobedientes sunt, illis sit praedicatio odor mortis, id est, peccati, in mortem aeternam.sed voluntatem corporis explere. Tales sunt qui pro terreno commodo verbum Dei praedicant, non quaerentes filios spirituales generare.
Abbreviated transcription (Latin):
.Y. Si doctor corripiendo con¬
tristat discpłm lȩticia illius est si disci¬
pulus ad penitentiam contristat᷑:¬
me. non me tantũ modo contristauit.
sed uos ex parte.i. quosdam ex uobis. ut
non onerem om̃suos. Id est ideo di couos
ex parte contristatos. ut onustristicię
non imponam omibus uobis. Non enĩ
ita intelligi. Non me contristauit exto¬
to. sed exparte.

Expanded text:
. Si doctor corripiendo contristat discipulum, laetitia illius est, si discipulus ad poenitentiam contristaturme, non me tantummodo contristavit, sed vos ex parte, id est, quosdam ex vobis, ut non onerem vos omnes, et ideo dico vos ex parte contristatos, ut onus tristitiae non imponam omnibus, non enim ita intelligi, non me contristavit ex toto, sed ex parte.
Abbreviated transcription (Latin):
IT. Quasi diceret. Qđ in xp̃o
creditis non nr̃e p̃dicationi imputa¬
re debenis quia ds̃ est cuius gr̃ã infide
confirmamur. & ad seruiendum sibi
m̾te delectamur qui etiam signoba¬
ptismatis nos ab infidelibus separatit.
in cordibus nr̃is dedit

Expanded text:
t. Quasi diceret: Quod in Christum creditis, non nostrae praedicationi imputare debetis, quia Deus est, cujus gratia in fide confirmamur, et ad serviendum sibi mente delectamur, quia etiam nos signo baptismatis ab infidelibus separavit; in cordibus nostris dedit