comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu dei. et angłorum eiꝰ. & sic stemus
ad psallendum. ut mens nrã ꝯ cordet uoci nrẽ.
Sic enim apłoait. ꝑ sallam spũ. psallam ⁊ m̃ce.
Cauendum ẽ aut̃. ut non negligent᷑. nec tepi¬
de. uel in honeste diuinum officium celebremꝰ.
neꝙ ad ꝑficiendum pigri adueniamus. ne qd̾
absit in illam sentenciam ĩ cidamus quadici¬
tur. Maledictus homo qui opus dei fecerit
negligent᷑. Obseruandum ẽ ne quid in orato¬
riis uel in cellulis nr̃is in honestũ. uel indecens.
nequid ineptum. uel ꝑu̾sum aut cogitatioĩb.
aut uerbis. aut auctib ꝑ petremus. s cum
timore et ueneratione celeste compleamus offi¬
cuim. quatinꝰ in conspectu dei et angłorum
eius. digni efficiamur adstare. ⁊ dominꝰ ad
nos ueniens non quod condempnet in nobis.
s pocius quod remuneret inueniat.xxxu
decantatio tristia corta consolatur. gra¬
tiores mentes facit. fastidiosos oblectat. ier¬

Expanded text:
in conspectu Dei et angelorum ejus. Et sic stemus in conspectu Dei et angelorum ejus. Et sic stemus ad psallendum ut mens nostra concordet voci nostrae. Sic enim Apostolus ait: Psallam spiritu, psallam et mente . Cavendum est autem ut non negligenter, nec tepide, vel inhoneste divinum officium celebremus, neque ad perficiendum pigre adveniamus; ne, quod absit, in illam sententiam incidamus qua dicitur: Maledictus homo qui opus Dei fecerit negligenter . Observandum est ut ne quid in oratoriis, vel in cellulis nostris inhonestum vel indecens, ne quid ineptum, vel perversum, aut cogitationibus, aut verbis, aut actibus perpetremus; sed cum timore et veneratione coeleste compleamus officium, quatenus in conspectu Dei et angelorum ejus digni efficiamur astare, et Dominus ad nos veniens non quod condemnet in nobis, sed potius quod remuneret, inveniat. CAPUT XXXV. que assidua decantatio tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos oblectat, iner
Abbreviated transcription (Latin):
coniuncta mens et in ipso tempore p̃cipue orõnis
intenta. nichil alienum. nichil suꝑfluum reci
rimus. et oculos eius specłari bonos et maloscre¬
damus. p̃cipueᷤ tamen sine aliqua dubitatione
cum diuino officio adsistimus. ꝑ grãm nob̾ eũ
ad esse p̃sentem credimus. Ideoq semꝑ memo¬
res simus quod ꝓpħa ait. Seruite domino inti¬
more. Et iterum. Psallite sapient᷑. Tunc enum¬
etiam angłici sp̃c maxime nob̾ presentes ad eẽ
credendi sunt. cum dinis specialit̾ mancipam᷑
obsequiis .i. cum lectionib sacris aurem acrom¬
modamus. uł psalmodie oꝑam damus. uł orõni
incumbimꝰ. uel etiam missarum sollempnia ce¬
lebramus. Unte idem propħa ait. In conspectu
angłorum psallam tͥ. Quaꝓpt̃ soͥlert᷑ nobis stu¬
dendum ẽ. ut cum ad diuinum officium uł
ad missarũ sollempnia celebranda conuenimꝰ.
semꝑ memores simus qualit̾ nos oporteat ẽẽ

Expanded text:
conjuncta mens, et in ipso tempore praecipue orationis conjuncta mens, et in ipso tempore praecipue orationis intenta, nihil alienum, nihil superfluum reciprimus, et oculos ejus speculari bonos et malos credamus, praecipue tamen sine aliqua dubitatione, cum divino officio assistimus, per gratiam nobis eum adesse praesentem credimus. Ideoque semper memores simus quod Propheta ait: Servite Domino in timore . Et iterum: Psallite sapienter .. Tunc etiam angelici spiritus maxime nobis praesentes adesse credendi sunt, cum divinis specialiter mancipamur obsequiis, id est, cum lectionibus sacris aurem accommodamus, vel psalmodiae operam damus, vel orationi incumbimus, vel etiam missarum solemnia celebramus. Unde idem Propheta ait: In conspectu angelorum psallam tibi . Quapropter solerter nobis studendum est ut cum ad divinum officium vel ad missarum solemnia celebranda convenimus, semper memores simus qualiter nos oporteat esse
Abbreviated transcription (Latin):
ta eos auderent. Aliĩ uͦ etiã supra dorsa et cer¬
uices ludebant. Hec cum uidisset sc̃s macha¬
riꝰ. ingemuit grauit᷑. ⁊ ait cum lacrimis.
Exurge dne. ut disꝑgant᷑ inimicitui ⁊ fugi¬
ant a facie tua. qm̃ impleta ẽ illusionib
anima nrã. Post orõnem aut̃ uocatis se¬
orsum singłis quibq fr̃ib. ante quorum
faciem uiderat demones uariis imaginati¬
onib ludentes. requisiuit ab eis si in orõne
uel ecdificandi. uel portandi cogitationes
habuerint. uel iter agendi. uel alia diu̾sa
que unicuiq imaginata ꝑ demones uiderat.
⁊ singłi eorum confitebantur. ita fuisse ĩ corde
suo. ut ille arguebat eos. & tunc intellectũ
ẽ. quod omnes uane et suꝑflue cogitationes.
quas sompnioꝵ. uł psalmorũ. seu orõnum tẽ¬
pore unusquisq conceꝑit. aliusione demonũ
buant. Abhis aut̃ qui omm eustodua seruant
cor suum. facile repelluntur ethiopes. Deo enĩ

Expanded text:
ta eos auderent. Aliis vero etiam supra dorsa et certa eos auderent. Aliis vero etiam supra dorsa et cervices ludebant. Haec cum vidisset sanctus Macarius, ingemuit graviter, et ait cum lacrymis: Exsurge, Domine, ut dispergantur inimici tui, et fugiant a facie tua; quoniam impleta est illusionibus anima nostra. Post orationem autem vocatis seorsum singulis quibusque fratribus ante quorum faciem daemones variis imaginationibus ludentes, requisivit ab eis si in oratione vel aedificandi, vel portandi cogitationes habuerint, vel ita agendi talia diversa quae unicuique imaginata per daemones viderat; et singuli eorum confitebantur ita fuisse in corde suo ut ille arguebat eos. Et tunc intellectum est quod omnes vanae et superfluae cogitationes, quas somniorum, vel psalmorum, seu orationum tempore unusquisque conceperit, illusione daemonum fiant. Ab his autem qui omni custodia servant cor suum facile repelluntur Aethiopes. Deo enim
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ in or̃one dnm̃ deprecat᷑. ut sibi uerbihuiꝰ
ueritatẽ ostendat. E ecce uidit ꝑ totã eccłia
quasi paruulos ethiopes discurrere buc atꝙ
illuc. ⁊ uelut uolitando deferri. Discurrentes
gͦ illi echiopes pueruli: singłiꝰ quibꝙ seden¬
tib alludebant. Et si cui duob digitulis ocłos
compressissent: statim dormitabat. Si eui uͦ in
os misissent digitum: oscitare eum faciebant.
Ubi uͦ post psalmũ ad adorandum proiecissent
se fr̃s. ꝑ currebant nichilominꝰ singłos. et an¬
te alium iacentem in orõne. quasi in mulierũ
speciem u̾eebantur. Ante aliũ aut̃. quasi edi¬
ficantes. aut aliquid portantes. ac diu̾sa que¬
ꝙ agentes apparebant. & quecumq denio¬
nes quasi ludendo formassent. hec illi orantes
in cordis sui cogitatione u̾sabant. A ñ nullis
aut̃ ubi aliquid horum agere cepissent. qͣsi
quodam repulsu p̃cipites deiciebantur. ita
ut nec stare quidem prorsus aut transire iux¬

Expanded text:
m deprecatur ut sibi verbi hujus veritatem ostendat; et ecce vidit per totam ecclesiam quasi parvulos quosdam Aethiopes discurrere huc atque illuc et velut volitando deferri. Discurrentes ergo illi Aethiopes pueruli singulis quibusque sedentibus alludebant: et si cui duobus digitulis oculos compressissent, statim dormitabat. Si cui vero in os misissent digitum, oscitare eum faciebant. Ubi vero post psalmum ad orandum projecissent se fratres, percurrebant nihilominus singulos, et ante alium jacentem in oratione quasi in mulierum speciem vertebantur; ante alium autem quasi aedificantes, aut aliquid portantes, ac diversa quaeque agentes apparebant; et quaecunque daemones quasi ludendo formassent, haec illi orantes in cordis sui cogitatione versabant. A nonnullis tamen ubi aliquid horum agere coepissent, quasi quodam repulsu praecipites dejiciebantur, ita ut nec stare quidem prorsus aut transire jux
Abbreviated transcription (Latin):
in conu̾satione seruorum dei. que talẽ
habeat laborem quomͦ orõ. Dum enim uo¬
luerit homo dm̃ suum orare. semꝑ demones
festinant orõnem eius int̾rumꝑe. scientes
quia ex nulla alia re tantum uupediuntur.
quantũ ex orõne ad dm̃ fusa. Siqͥdem omnẽ
alium laborem quem homo in conñsatione
religiosa positus assumpserit. quamuis in¬
stant᷑ agat. habet tam̃ aliquã requiem. O¬
ratio aut̃ ut clictum ẽ. nullam habet reqͥem.
Quadere in uitas patram ita legitur. Quodã
tempore nocte demon ad ostium cellule beati
macharii pulsauit dicens. Surge abba machari
et eamuł as cosiestam ubi fis ao uiglias congͥ¬
poterat. intellexit diaboli cẽ fallaciam. et ait. O
mendax et ueritatis inimice. que tibi societas
cum collecta. et congregatione scõrums At ille.
Latet te inquit o machari. quod sine nob̾ nulla
congregatio monachorum agitur: Lum ille.
Imꝑet inquit tibi dñs immunde. Et ille adiecit.

Expanded text:
in conversatione servorum Dei quae talem habeat laborem quomodo oratio. Dum enim voluerit homo Deum suum orare, semper daemones festinant orationem ejus interrumpere, scientes quia ex nulla alia re tantum impediuntur, quantum per orationem ad Deum fusam. Siquidem omnem alium laborem quem homo in conversatione religiosa positus assumpserit, quamvis instanter agat, habet tamen aliquam requiem. Oratio autem, ut dictum est, nullam habet requiem. Qua de re in Vitis Patrum ita legitur: Quodam tempore, nocte daemon ad ostium cellulae beati Macarii pulsavit, dicens: Surge, abba Macari, et eamus ad collectam, ubi fratres ad vigilias congralli non poterat, intellexit diaboli esse fallaciam, et ait: O mendax et veritatis inimice! quae tibi societas cum collecta et congregatione sanctorum? At ille: Latet ergo te, inquit, o Macari, quod sine nobis nulla congregatio monachorum agitur? Tum ille: Imperet, inquit, tibi Dominus, immunde. Et ille adjecit:
Abbreviated transcription (Latin):
dem quis consuetudine. atq in ꝑriori conuer¬
satione ꝑmanens. emendare se possit &e corri¬
gere difficillimũ est: immo ut uerius dicam
penitus imposibile. S & hoc ip̃m ut collar qurs
eruc̃t suã. & sequatua xp̃m: plutimũ impedit so¬
ciecas & ꝑmixtio eoꝵ qui uitã disimilem uiunt
Nam paratũ esse ad mortẽ ꝑro xp̃o. &ẽ mortificare
menbra que sunt suꝑ terra: & pro nomine xp̃i
libenter ferre omne discrimen: hoc est tolle¬
te crucẽ suã. Ad quod grande uidemus impe¬
dimentũ. posse nobis aboriri. ab his qui foris¬
dissimiles sunt uel uita uł morib. & ad ꝗtera¬
omĩa alia quȩ multa sunt. Accidit etiã hoce
in trespitiens anima ad multitudinẽ nequitea
niuentiũ primo quidẽ occupetua & imꝑedo¬
atuo ne suoꝵ maloꝵ capiat intellectũ q pos

Expanded text:
dem quis consuetudine atque in priore converdem quis consuetudine atque in priore conversatione permanens, emendare se possit et corrigere, difficillimum est; imo, ut verius dicam, penitus impossibile. Sed ad hoc ipsum, ut tollat quis crucem suam et sequatur Christum, plurimum impedit societas et permixtio eorum qui vitam dissimilem ducunt. Nam paratum esse ad mortem pro Christo, et mortificare membra quae sunt super terram , et pro nomine Christi libenter ferre omne discrimen, hoc est tollere crucem suam. Ad quod grande videmus impedimentum posse nobis oboriri ab his qui dissimiles sunt vel vita vel moribus. Et ad caetera alia quae multa sunt, accedit etiam hoc, ut respiciens anima ad multitudinem nequiter viventium, primo quidem occupetur et impediatur, ne suorum malorum capiat intellectum,
Abbreviated transcription (Latin):
cirta timorem dei. & contemptũ babent mau¬
datorum eius. plurimũ nocee: sicut &e salomo¬
nis sermo testature dicens. Cũ homine nã¬
cundo ne babitaueris: ne forte discas uias eiꝰ.
&e accipias laqueos animȩ tuę. Et iterũ qđ
los. neq ꝑ aures respitiamus. illecebras ad pec¬
catũ. & paulatim longuo usu inhereamus con¬
suetudini pessimȩ: & rursum ut possimus ora¬
tioni uacare. oportet primo secretius habitate. Hoc
enĩ modo. & precedentes consuetudines excidimꝰ:
in quib contra mandacũ dei agebamus. Non
enĩ paruus est labor. ut se aliquis a priori ñ
bona consuetudine reflectat ac reuocet: qm̃
quidẽ mos longo tempore confirmatus. inm
quodãm obtinet natutȩ. Oportet gͦ nos primo om¬
nium negare nos ip̃os. & tollere crucẽ xp̃i: & sic
eũ sequi. Nlegamus enĩ nos boc modo: si omĩa
preterite consuetudinis obliti. uoluntates ꝓpriaᷤ
positis morib sececdamus. Alio quin ut in ea¬

Expanded text:
circa timorem Dei, et contemptum habent mancirca timorem Dei, et contemptum habent mandatorum ejus, plurimum nocet; sicut et Salomonis sermo testatur dicens: Cum homine irreligioso ne habitaveris, ne forte discas semitas ejus, et facias laqueos animae tuae . Et iterum: los, neque per aures recipiamus illecebras ad peccandum, et paulatim longo usu inhaereamus consuetudini pessimae. Et rursum ut possimus orationi vacare, oportet primo secretius habitare. Hoc enim modo et praecedentes consuetudines excidemus, in quibus contra mandatum enim parvus labor est ut se aliquis a priori bona consuetudine reflectat ac revocet; quoniam quidem mos longo tempore confirmatus vim quodammodo naturae obtinet. Oportet ergo nos primo omnium abnegare nos ipsos, et tollere crucem Christi, et sic eum sequi . Abnegamus autem nos hoc modo si, per omnia praeteritae consuepositis moribus secedamus. Alioqui ut in ea
Abbreviated transcription (Latin):
in corde suo. cuius magnitudinis. uł qualitatiᷤᷤ
uĩ forme iniunxerit fieni securem. &e illud semꝑ
intendens qđ sibi meminit a dño oꝑis iniunc¬
tum: ad hoc dirigit manuũ ministeriũ. ut
forma operis. cũ eius qui iniunxit animis ce
uoluntate conueniat. si aut̃ obliuiscatur qđ
uł quale sit qd sibi fuerat imperatũ. sine dubro
aliud aliquid. quã iniunctum fuerat faciet:
ita &e xp̃ianus omnẽ conatũ. & omne studiũ
in actib suis adhibere debet. ut scdm uolun¬
tatem dei. qui opus inunxit. suũ quoq diti¬
gat opus: ut &e actus sui ornentur. & possit eiꝰ
qui precepit uoluntatẽ implere. Tunc etiam
illud conpleri potest qđ scciptum est. Siue man¬
ducet̃s siue bibatis. siue aliud aliquid facitis:
omina ingłom dei facite. Si uero declinet a
Piurimũ autẽ p̃todise. ad conseruandã memoriã
dei: etiã secresius ac remotius habitate. Nam
ꝑmixtim uiuere cũ his qui negligentius agunt.

Expanded text:
in corde suo cujus magnitudinis, vel qualitatis, in corde suo cujus magnitudinis, vel qualitatis, vel formae injunxerit fieri securem; et in illud semper intendens quod sibi meminit a domino operis injunctum, ad hoc dirigit manuum ministerium, ut forma operis cum ejus qui injunxit animo ac voluntate conveniat: si autem obliviscatur quid vel quale sit quod sibi fuerat imperatum, sine dubio aliud aliquid quam injunctum fuerat, faciet; ita etiam Christianus omnem conatum et omne studium in actibus suis adhibere debet, ut secundum voluntatem Dei, qui opus injunxit, suum quoque dirigat opus; ut actus sui ornentur, et possit ejus qui praecepit voluntatem implere. Tunc etiam illud complere potest quod scriptum est: Sive manducetis, sive bibatis, sive aliud quid faciatis, omnia ad gloriam Dei facite . Si vero declinet quPlurimum autem prodest ad conservandam memoriam Dei, etiam secretius et remotius habitare. Nam permixtim vivere cum his qui negli
Abbreviated transcription (Latin):
pectum operis nt̃i. debere ex sua uoluntate pen¬
dere: ut tanquã speculũ quodãm ip̃m babente ᷤ
& semꝑ ad ip̃m respicientes. opus nr̃m fixo ad
ip̃m cordis oculo dirigamus. Sicut enĩ artificia
quȩ in bac uita sunt. ꝓspectum quẽdam ani-¬
mi gerunt: & ita scd̾m hoc qd animo conce¬
perint. ȩtiã in opere uertunturr. manuũ mi¬
nisterio: sic &e in hoc nr̃o opere. unus manet
nobis iste ꝓspectus. atq unus terminus fixꝰ
est. quo deo placere debeamus. Scdm gͦ hunc
ꝓspectum: opus dirigamus mandatoꝵ. Im¬
possibile namq est. aliter constare posse.
oꝑis nr̃i formã. nisi uoluntas eius qui in¬
iunxit opus. semꝑĩmemoria Habeatur: ut
eius uoluntate seruata. & labore. ac diligen¬
tia competenter expleta. semꝑ iungamua
deo. dũ semꝑ eius memores sumus. Sicut enĩ
uerbi causã fabea securẽ faciens aut falcẽ.
meminit semꝑ eius qui opus iniunxie. & retinet

Expanded text:
pectum operis nostri debere ex sua voluntate penpectum operis nostri debere ex sua voluntate pendere; ut tanquam speculum quoddam ipsum habentes, et semper ad ipsum respicientes, opus nostrum fixo ad ipsum cordis oculo dirigamus. Sicut enim artificia quae in hac vita sunt, prospectum quemdam animi gerunt, et ita secundum hoc quod animo conceperint, etiam in opere utuntur manuum ministerio; sic et in hoc nostro opere unus manet nobis iste prospectus, atque unus terminus fixus est, quo Deo placere debeamus. Secundum hunc ergo prospectum opus dirigamus mandatorum. Impossibile namque est aliter constare posse operis nostri formam, nisi voluntas ejus qui injunxit opus semper in memoria habeatur: ut ejus voluntate servata, et labore operis ac diligentia competenter expleta, semper jungamur Deo, dum semper ejus memores sumus. Sicut enim, verbi causa, faber securem faciens aut falcem, meminit semper ejus qui opus injunxit, et retinet
Abbreviated transcription (Latin):
animus oberret. S neq artificium ullum.
uł ullius industriȩ disciplinã adipisci possi
bile est: eos qui frequenter ex aluis ad alia re¬
feruntus. Omni gͦ custodia oportet nos serua-¬
re cor nr̃m. ne forte desideriũ dei. mala desi¬
deria. & sordidȩ cogitationes depellant. a nt̃ĩᷤᷤ
one. & memoria dei. formã quodãmͦ eius ac
nullis queat interturbationib aboleri. Sic
enĩ & desidium nobis diuinȩ catitatis ac¬
cedit. dũ frequens eius memoria. mentẽ atq
animos. illustrat: & ad opus mandatoꝵ dĩ.
erigimu. & suscitamur. Ex ipsis rursũ ca¬
ritatis oꝑib: uł conseruatur in nobis łĩ¬
caritas. uł augetur. Et boc puto ostendere uo¬
lentẽ dñm dicere aliquando quidẽ. si oiligitiᷤ
me mandata mea seruate: aliquando autẽ
si facitis quȩ dico uobis. ꝑmanetis in caritate
mea. sicut ego seruaui mandata patris mei:&
maneo in caritate eius. Ex quib edoret nos ꝓs¬

Expanded text:
animus aberret. Sed neque artificium ullum, animus aberret. Sed neque artificium ullum, vel ullius industriae disciplinam possibile est adipisci eos qui frequenter ex aliis ad alia transferuntur. Omni ergo custodia oportet nos servare cor nostrum, ne forte desiderium Dei mala desideria et sordidae cogitationes depellant nostris one et memoria Dei, formam quodammodo ac fignullis queat perturbationibus aboleri. Sic enim et desiderium in nobis divinae charitatis accenditur, dum frequens ejus memoria mentem atque animum illustrat; et ad opus mandatorum Dei erigimur ac suscitamur. Et ex ipsis rursum charitatis operibus vel conservatur Dei in nobis charitas, vel augetur. Et hoc puto ostendere volentem Dominum dicere, aliquando quidem: Si diligitis me, mandata mea servate ; aliquando autem: Si facitis quae ego dico vobis, permanetis in charitate mea; sicut et ego servavi mandata Patris mei, et maneo in charitate ejus . Ex quibus edocet nos, pros
Abbreviated transcription (Latin):
ligat sine dubio & ꝓximũ. Ait enĩ dñs. q ni
diligit me: mandata mea custodit. hoc eͥst
gatis. Ita &e qui ddiligit ꝑximum. exples
in dm caritatẽ: quia ip̃e recipit in se. qͥe¬
Quid confertur in ꝓximum. Et quidẽ in
his qui inicia habent ad timorẽ di & ad ꝑͥ¬
mos aditus religionis accedunt: prima m¬
stitutio est. & utilior ꝑ timorẽ. scb̾m senten¬
tiã sapientissimi salomonis dicentis. Initi
tum firmitate ꝑquirite ad nutriendũ a̾ pa¬
cendũ interiorem hominẽ. quo ꝑ emine¬
tiora queque manoata ꝑueniat᷑ ao afsectũ
& in omni quȩ in xp̃o est ueritate firme¬
tua. Obseruandũ sane est. ne forte copio¬
sioris gr̃ẽ pondus. causa nobis grauioris
condemnationis existat: si ingrati inue¬
niam᷑ munerib largitoris. Illuo autẽ añ
omĩa considerandũ est: quia neq aliud
ullũ mandatũ. neq hoc qđ de caritate
dei & ꝓximi precipitur. implere quis po¬
terit: si ꝑ uarias & diuersas occupationes

Expanded text:
ligat et proximum. Ait enim Dominus: Qui diligit me, mandata mea custodit. Hoc est agatis . Ita et qui diligit proximum, explet in Deo charitatem; quia ipse in se recipit quidquid confertur in proximum. Et quidem in his qui initia hahent ad timorem Domini, et ad primos aditus religionis accedunt, prima institutio est utilior per timorem, secundum sententiam sapientissimi Salomonis, dicentis: Initiutum firmitate perquirite, ad nutriendum et pascendum interiorem hominem ; quo per eminentiora quaeque mandata perveniat ad perfectum, et in omni, quae in Christo est veritate, confirmetur. Observandum sane est ne forte copiosioris gratiae pondus causa nobis gravioris condemnationis existat, si ingrati inveniamur in muneribus largitoris. Illud autem ante omnia considerandum est, quia neque aliud ullum mandatum, neque hoc quod de charitate Dei et proximi praecipitur, implere quis poterit, si per varias et diversas occupationes
Abbreviated transcription (Latin):
ttũ inbra: ꝑ consonantiã uelut unius sor¬
poris compagẽ. in scõ sp̃ũ & aptari s coniun¬
gi oledemuis adinuice. Quod si unusquisꝙ
nrm solitatiã uitã eligat scilicet ñ tali ali¬
qua causa. uł ratione quȩ deo sit placita
uł quȩ ad cõmunẽ ceteroꝵ ꝑtineat disper¬
satioẽm. s ꝓprie uoluntati. & passiomi satiᷤ¬
faciens. quomodo possumus discissi &e aiuislad¬
implere. & integta assignare membroꝵ ao seen¬
uitẽ consonantiã: Iite enĩ talis neq cũ gauden¬
tib gaulet neq cũ flentib ficc qratuidẽ se¬

Expanded text:
onsonantiam velut in unius corporis compagem in Spiritu sancto aptari et conjungi debemus adinvicem . Quod si unusquisque nostrum solitariam eligat vitam, scilicet non tali aliqua causa vel ratione quae Deo sit placita, vel quod ad communem caeterorum pertineat dispensationem, sed propriae voluntati et passioni satisfaciens; quomodo possumus discissi et divisi adimplere, et integram assignare membrorum ad se invicem consonantiam? Iste enim talis neque cum gaudentibus gaudet, neque cum flentibus flet
Abbreviated transcription (Latin):
formã serui accipiens. Et infirmitates nrãs ac¬
cepit. & egritudines nrãs portauit. & ꝓ nobiᷤᷤ
unlneratus est. ut lmuore illius sa naremira
le a maledicto nos redemit. factus ꝓ nobis male¬
dictũ. & morte turpissima condempnatus est.
ut nos reuocaret ad uitã. Nec sufficit inuifica¬
re nos mortuos s diuinitatis suȩ participiũ tribu¬
et e ᷤ munus ecernitatis indulget & supra om̃e qł
ui petere uł intelligere possumus. credentib uł

Expanded text:
ns . Infirmitates nostras accepit, et aegritudines nostras portavit, et pro nobis vulneratus est, ut livore illius sanaremur . Et a maledicto nos redemit, factus pro nobis maledictum . Et morte turpissima condemnatus est, ut nos revocaret ad vitam. Nec sufficit ei vivificare nos mortuos, sed et divinitatis suae participium tribuit, et munus aeternitatis indulget; et supra omne quod vel pete
Abbreviated transcription (Latin):
queq ꝑmittit qd suũ est querere: dicenite
apło. Caritas ñ querit quȩ sua sunt. dem¬
de s ne culpas quidẽ suas imusqͥsꝙ ac inta¬
facile dinoscit: cũ qui arguat nemo sit et
facile huuismodi homini acciolere potest el¬
lud qł scciptũ est Ue soli: quia si cecidetit
ũ est alius qui erigat eũ. S & mandata a
plurib quidẽ faciuus adimplentua : ab uao
pero cdlũ unũ uidetua imꝑleri. alid it ipera¬
tiero St puta quomͦ solus qͥs insitabit uifus

Expanded text:
que permittit, quod suum est, quaerere, dicente Apostolo: Charitas non quaerit quae sua sunt . Deinde sed nec culpas quidem suas unusquisque ac vitia dignoscit; cum, qui arguat, nemo sit: et facile hujusmodi homini accidere potest illud quod scriptum est: Vae soli, quia si ceciderit, nemo est alius, qui erigut eum . Sed et mandata a pluribus quidem facilius adimplentur; ab uno vero, dum unum videtur impleri, aliud impeditur. Ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
uia ostendit nobis sermo tinus. perica¬
losum interesse cũ his qui mandata
daiꝰ conteminunt. uitã ducere nune disce¬
te cupimus. si oportet eũ qui ab huiusde¬
modi consortũs discesserit. semotũ esse ce so¬
lum: an uͦ cũ fratrib eiusclẽ ꝓposite ee eies¬
dem animi uitã suã sociare: Responsio¬

Expanded text:
uia ostendit nobis sermo tuus periculosum esse cum his qui mandata Dei contemnunt vitam ducere, nunc discere cupimus si oporteat eum qui ab hujuscemodi consortiis discesserit, remotum esse et solum, an vero cum fratribus ejusdem propositi et ejusdem animi
Abbreviated transcription (Latin):
let illuo quod maius ominr̃ est & precio
sius. memoriã dei non potest custodire. Que de¬
pulsa ab animis. & exclusa : non solũ omni
prictia ał gandio caret diuno. & delectarionis
um̃ sustinte. ⁊ atimenta. & dulcedinẽ non ser¬
tit diuini eloguii. & ut dicat qũa auleid
faucib meis eloquia tua. suꝑ & mel& fe

Expanded text:
 illud quod majus est et pretiosius omnium, memoriam Dei non potest custodire: qua depulsa ab animis et exclusa, non solum omni laetitia et gaudio caret divino, et delectationis Domini sustinet detrimenta, sed et dulcedinem non sentit divini eloquii, ut dicat: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
diligere qł requitit. Quia gͦ dñs harũ in nob
uirtutũ semina seminauit sine dubio hoꝵ etiã
fructũ requirit: & testimoniũ nĩe erga se di¬
lectionis dilectionẽ accipi ꝓri̾orũ. In hoc enĩ in¬
quit scient om̃s quia discipuli mei estis: si
inuicẽ diligatis. Et ita in omnib duo ista man¬
data conungit: ut etiã miscdiȩ oꝑa quȩ in
ꝓximũ fiunt. tranfferat in semetip̃a. Esu¬
ui enĩ inquit. & dedistis mͥ manducate. & re¬
liqua quȩ in ꝓximo gesta sunt. se dicit eisse
ꝑpessum. cũ dicit quia dũ fecistis uni ex mun¬
mis istis. fc̃ib meis. micbi fecistis. Ergo ꝑ pͥ¬

Expanded text:
diligere quod requiritur. Quia ergo Dominus harum in nobis diligere quod requiritur. Quia ergo Dominus harum in nobis virtutum semina seminavit, sine dubio horum etiam fructum requiret, et testimonium nostrae erga se dilectionis dilectionem accipiet proximorum. In hoc enim, inquit, scient omnes, quia mei discipuli estis, si invicem diligatis . Et ita in omnibus ista mandata conjungit, ut etiam misericordiae opera quae in proximo fiunt, transferat in semetipsum. Esurivi enim, inquit, et dedistis manducare mihi . Et reliqua quae in proximo gesta sunt, se dicit esse perpessum, cum adjecit: Quandiu fecistis uni ex minimis istis fratribus meis, mihi fecistis . Ergo per pr
Abbreviated transcription (Latin):
buit nobis. Netũ ille ita benignus & clemenᷤ
est. ut ne recributionẽ quidẽ reposcat: s suffi¬
ciociut ꝓ his omnib qus largitus est diliga¬
tua. Nuis gͦ tam inremeabilites ingratus est. ut
post tanta & talia beneficia ñ diligat largi¬
torems De catitate quidẽ dei ista sufficiant ꝓ¬
positũ nãq est ut superins diximus. ñ omiua
dicere. impossibile est enĩ. s bteuitea & succiuc¬
te cõmemorare ea quȩ amorẽ ołi inserere ani¬
me & suscitare sufficiant. Consequens iam
nuc est. ȩtiã de eo mandato qđ ordine & uia¬
tute scdm diximus explicare. Et qm̃ lex eas
met & excolat: iam suꝑius diximus. Quiagͦ
precipimu diligere ꝓximos sicut nosmet
ppsos indeamus lietiam in est nobis uutus &
facultas. ad huius quoq mandati explecionẽ
Et quis ignoret qm̃ humanũ animali &e com¬
tramicabile homo est. & non agreste aliquod ac
ferum:  ichil enĩ tam ꝓprium est nr̃ȩ nature. qͣm
alterũ alierius indigere & requitie inuicem ac

Expanded text:
 benignus et clemens est, ut ne retributionem quidem reposcat; sed sufficit ei ut pro his omnibus quae largitus est diligatur. Quis ergo ita irremediabiliter ingratus est, ut propter tanta et talia beneficia non diligat largitorem? Et de charitate quidem Dei ista sufficiant: propositum namque est, ut superius diximus, non omnia dicere, impossibile enim est; sed breviter et succincte commemorare ea quae amorem Dei inserere animae et suscitare sufficiant. Consequens jam nunc est, etiam de eo mandato, quod ordine et virtute secundum diximus, explicare. Et quidem quonimet et excolat, jam superius diximus. Quia ergo praecipimur diligere proximos sicut nos ipsos, videamus etiam si inest nobis virtus et facultas ad hujus quoque mandati expletionem. Et quis ignorat quoniam humanum animal et communicabile homo est, et non agreste aliquod ac ferum? Nihil enim tam proprium est naturae nostrae, quam alterum alterius indigere, et requirere invicem, ac
Abbreviated transcription (Latin):
pouit. In effabilis quȩdã lux est.Etiã si ful¬
gura. si coruschũ adhibeat. uł comparet. ser¬
mo ñ pacietur. ñ recipit auditus. si lucife¬
ri fulgores. si lune splendores. si ip̃m solis lu¬
men assumas. ad comꝑationem głȩ illius.
obscura sunt omnia: & multo tetriora. quã
si ceca nox. & obscuritate ꝓfunde caliginis
mersa. limpidissimo meridiani solis lumi¬
ni comparetur. Decor iste corporeis oculis
non uidetur: anima sola & mente conspi¬
citur. Qui decor si cuius forte scõꝵ mentem
animãꝙ ꝑstrinxit Nagrantissimũ in¬
eis amoris sui stimulũ defixit ꝓpterea deniq
uelut amoris cuiusdã ignib tabescentes. &
presentẽ uitã ꝑborrescents: dicebant ali¬
qui ex eis. Quando ueniam. & parebo ante
faciem di : Et iterũ dicebat istius ardorit
ignib flagrans. Sitiuit anima mea ad dm̃

Expanded text:
possit. Inenarrabilis quaedam lux est: etiam si fulpossit. Inenarrabilis quaedam lux est: etiam si fulgura, si coruscum adhibeat, vel comparet sermo, non patietur, non recipiet auditus. Si luciferi fulgores, si Lunae splendores, si ipsum solis lumen assumas, ad comparationem gloriae illius obscura sunt omnia, et multo tetriora, quam si caeca nox et obscuritate profundae caliginis mersa limpidissimo meridiani solis lumini comparetur. Decor iste corporeis oculis non videtur, anima sola et mente conspicitur. Qui decor si cujus forte sanctorum mentem animamque perstrinxerit, flagrantissimum ineis amoris sui stimulum defigit. Propterea denique velut amoris cujusdam ignibus tabescens, et praesentem vitam perhorrescens, dicebat aliquis ex eis: Quando veniam, et apparebo ante faciem Dei ? Et iterum dicebat istius ardoris ignibus flagrans: Sitivit anim
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Unusquisq enĩ in semetipo horũ & ex
semctip̃o quȩ dicimus sumit inditiũ. Omnis
homo desiderat om̃ẽ qđ bonũ ẽ: & affectu qͦ¬
dam naturali. constringim᷑ ad om̃e qł bo¬
nũ putamus. S & erga consanguineos. ⁊ car¬
nis ꝓximos: nullo docente in amore cons
puus: omĩ affectu. & officiis copulamut.
Et quid aliud tam bonũ habetua quã deͦ
Immo quid aliud bonũ. nisi solus ds: Qui
decor. qui splendor. quȩ pulchritudo: quã
naturalicee diligere ꝓuocamun. Nusquã
talis gr̃ã. qualis in dõ: est & esse credenda ẽ.
Que usquã talis gr̃a. que amoris flamma.
quȩ anime secreta. & interiora succendit.
sicut amor cłi in flaminare debet men¬
tis archana: Si sit precipue ab omĩ pollu¬
tioẽ purgata. si sit munda anima: &e que
uero affectu dicat. qm̃ uulnerata carita¬
te ego sum. Ineffabilem prosus ego sentio
amorẽ di: & qui sentir: magis. quã dici

Expanded text:
mus: unusquisque enim in semetipso et ex mus: unusquisque enim in semetipso et ex semetipso horum quae dicimus sumit indicia. Omnis homo desiderat omne quod bonum est, et affectu quodam naturali constringimur ad omne quod bonum putamus. Sed et erga consanguineos et carnis proximos, nullo docente, in amore constpimus, omni affectu et officiis copulamur. Et quid aliud tam bonum habetur quam Deus? Imo quid aliud bonum, nisi solus Deus? Qui decor? qui splendor? quae pulchritudo, quam naturaliter diligere provocamur, usquam talis qualis in Deo est et esse credenda est? Quae usquam talis gratia? quae amoris flamma, quae et animae secreta et interiora succendat, sicut amor Dei inflammare debet mentis arcana? praecipue si sit ab omni pollutione purgata; si sit munda anima, et quae vero affectu dicat: Quoniam vulnerata charitate ego sum . Ineffabilem prorsus ego sentio amorem Dei, et qui sentiri magis quam dici
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ a deo accepimus. uirtutes ĩnob̾ipsis
insitas gerimus: quo scilicet neq diffi¬
cultas nobis sit tanquã nouũ aliquid
sum elationis dari nobis aliqua uideat᷑
occasio: si putemus nos plus aliquid offerre d̾o.
quã ab ip̃o in naturã nr̃ȩ creationis accepimꝰ.
Qm̃qͥdẽ ea quȩ nobis insita sunt. si recte & com¬
petenter moueamus in opus. hoc est scd̃m
uirtutẽ uiuere: si uero nature beneficia cor-¬
rumpamus. hoc est in malitiã uergere. Est
gͦ mali ista diffinitio: ñ recte uti motib ani¬
mi. a deo nobis insitis. Et rursũ uirtutis ista dif¬
finitio: recte uti. idest scdm mandatũ di. ⁊ scđm
conscientiã animi. motib a d̾o nobis insitis.
Cũ gͦ hec ita se habeant: idẽ hoc inuenimꝰ
ȩtiã de caritate constare. Mandatũ accepimꝰ
diligere dm̃. Diledionis uirtutẽ: in ip̃a statim
prima conditione adeo anima sibi insitã ge¬
rit. In quo nec extrinsecus testimoniis indige¬

Expanded text:
quae a Deo accepimus virtutes in nobismetipsis quae a Deo accepimus virtutes in nobismetipsis insitas gerimus. Quo scilicet neque difficultas in nobis sit, tanquam novum aliquid sum elationis dari nobis aliqua videatur occasio, si putemus nos plus aliquid offerre Deo, quam ab ipso in natura nostrae creationis accepimus. Quoniam quidem ea quae nobis a Deo insita sunt, si recte et competenter moveamus in opus, hoc est secundum virtutem vivere. Si vero naturae beneficia corrumpamus, hoc est in malitiam vergere. Est ergo mali ista definitio, non recte uti motibus animi a Deo nobis insitis. Et rursum virtutis ista definitio, recte uti, id est secundum mandatum Dei, et secundum conscientiam, animi motibus a Deo insitis. Cum ergo haec ita se habeant, idem hoc inveniemus etiam de charitate constare. Mandatum accepimus diligere Deum. Dilectionis virtutem in ipsa statim prima conditione a Deo anima sibi insitam gerit: in quo nequaquam extrinsecus testimonio indige
Abbreviated transcription (Latin):
mũ dicens & magnũ esse mandatũ. dñm
ex toto corde. & ex tota mente i diligere
scđm nͦ ordine ce̾ consequentia. & qđ illi
esset simile ꝑ uirtutẽ. immo qd̾ illud ex¬
pleret. & qł penderet ex primo: diligete
ꝓximũ sicut se ip̃m. S &̃ de aliĩs similit̾
in scĩs scripturis inuenies: & seruatua
ut ego arbitror in omnib mandatis or
mandatũ: inde nobis primo omĩũ
disere. Nam quia oportet diligi audun¬
mus: quomͦ tam̃ possit imple&i. desidera¬
mus addiscere. Responsio.
ptimũ sũpsistis sermonis exordiũ. &
pposito nr̃o ualde conueniens. Deo itas
iiliante: nos ut licitis faciemus. Scien
constringit: ip̃o dño dicente. quia in
his luob maudatis. omĩs lex pendet &
ꝓpħȩ. Nec tam̃ nos ꝑ singła discutere ag¬
gredimua ordinẽ mandatoꝵ: alioquin
uidebim᷑ totũ opus introducere in partẽ.
s quantũ ad ꝓpositũ sufficit. & presenᷤ
ratio postulat. inquirimus. illud ante om¬
nia designantes. qđ ominiũ mandatoꝵ

Expanded text:
esse mandatum, Deum ex toto corde et ex tota mente diligere; secundum vero ordine et consequentia, et quod illi esset simile per virtutem, imo quod illud expleret et quod penderet ex primo, diligere proximum sicut seipsum. Sed et de aliis similiter in sanctis Scripturis invenies; et servatur, ut ego arbitror, in omnibus mandatis ordmandatum, inde nobis primum omnium dissere. Nam quia oportet diligere audivimus, quomodo tamen hoc possit impleri desideramus addiscere. RESPONSIO. Optimum sumpsistis sermonis exordium, et proposito nostro valde conveniens. Deo itaque juvante, nos quod dicitis, faciemus. Sciendconstringit, ipso Domino dicente: Quia in his duobus mandatis universa lex pendet et prophetae . Ne tamen nos per singula discutere aggrediamur ordinem mandatorum; alioquin videbimur totum opus introducere in partes: sed quantum ad propositum sufficit, et praesens ratio postulat, inquiremus: illud ante omnia designantes, quod omnium mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
tã &e inpeccatũ lapsũ. ac ꝑ peccatũ in mortẽ.¬
quoq deuolutũ nequaquã despexit. s legẽ
m aduitoriũ dedit. prefecit angłos. destinauit
ꝓpbas: conatus maliticiȩ. comminationis seue¬
ritate compescuit. bonoꝵ desideria. munificen¬
tissimis repromissionib prouocauit. & finem
utriusq uiȩ. in multis imaginib presigna¬
uit. Uerũ cũ post hȩc omnia. in malis ntĩs &e¬
in incredulitatib duraremus. non est auersus
nec acreliquit nos pii dm̃ bonitas. neq cũ be¬
neficus eius essemus ingrati. a neccete potuimiꝰ.

Expanded text:
tum, et in peccatum lapsum, ac per peccatum in mortetum, et in peccatum lapsum, ac per peccatum in mortem devolutum, nequaquam despexit; sed legem in adjutorium dedit, praefecit angelos, destinavit prophetas; conatus malitiae comminationum severitate compescuit; bonorum desideria munificentissimis repromissionibus provocavit, et finem utriusque viae nostrae in multis imaginibus praesignavit. Verum cum post haec omnia in malis nostris incredulitatibus duraremus, non est aversus, nec dereliquit nos pii Domini bonitas; neque cum beneficiis ejus essemus ingrati, avertere potuimus
Abbreviated transcription (Latin):
obteguntur. qm̃quidẽ nec tempus nobis
est amplius dilatati sermonẽ ut possimuᷤ
etiã de minunis. diuina erga nos enumerare bene¬
ficia. Sileamus gͥ cotidianos solis ortus. & unius
lampadis fulgore. uluminatũ uniuersũ mundũ
sileamus lunȩ cirtuitus. aeris ꝑmutationẽ. ii¬
cissitudinesq imbres ex nubib flumina. fon¬
tesq de terra: latitudines atq altitudines ma
aquis gignuntir. & quȩ coalescunt uł orum¬
tua. in terris: nr̃is ministeriis. uł usib depu¬
tata hes gͦ omĩa. & cetera innumerabilia. ꝑ¬
termito. hoc solũ qđ nec uolenti quidẽ pr̃e¬
tetue possibile est. silere ñ possimus. Et quã¬
uis reticere grãm ñ sit possibile: multo tam̃
inpossibilius est ut dignũ est & ut competit
ploqui. Hoc inquã quantũ est. qđ scientiã suã
hominib deus. & rationabile ammal fecit ẽẽ
in terris. & inesfabilis paradisi ftui uoluptate
ac decore concessit. queq serpentis arte decep¬

Expanded text:
obteguntur; quoniam quidem nec tempus nobis obteguntur; quoniam quidem nec tempus nobis est amplius dilatare sermonem, ut possimus etiam de minimis divina erga nos enumerare beneficia. Sileamus igitur quotidianos solis ortus, et unius lampadis fulgore illuminatum universum mundum. Silcamus lunae circuitus, aeris permutationes vicissitudinesque; imbres ex nubibus, flumina fontesque de terra; latitudines atque altitudines marum quae in aquis gignuntur, et quae coalescunt vel oriuntur in terris, nostris ministeriis vel usibus deputata. Haec ergo omnia et caetera innumerabilia praetermitto: hoc solum, quod ne volenti quidem praeterire possibile est, silere non possumus: et quamvis reticere gratiam non sit possibile, multo tamen impossibilius est ut dignum est et ut competit proloqui: hoc, inquam, quantum est, quod scientiam sui donavit homini Deus, et rationabile animal esse fecit in terris, et ineffabilis paradisi abuti voluptate ac decore concessit? quemque serpentis arte decep
Abbreviated transcription (Latin):
pendere memoriã. sicut erga genittices suas par¬
uuli faciunt. s malto amplius. multoq promp¬
tius. quanto a iminensoꝵ beneficioꝵ nos ob¬
noxios scummus. Quod & ip̃m cominune nob̃
esse puto: etiã cũ ceceris animalib. Memineit̃
nãq etiã illa: si quid eis. quis contulerit bo¬
ui. Si mͥ ñ credis: audi ꝓpħam dicentẽ. Cogno¬
uit bos possesorem suũ: & asinus presepe dm̃i sui
Absit autẽ de nobis dici ea quȩ sequuntur: quia
lo docente diligimus. & omĩ studio quantũ fie¬
ri potest. referre gr̃ãm nitimua. quomͦ sufficie¬
mus grãm reserre beneficiis dĩ. quȩ tanta st̃
ut effugiant numerũ. & talia ut sufficiant u¬
nũ aliquod ex omnib. ꝑ totã uitã nr̃am effice¬
re nos obnoxios largitori: Nam omitto cete¬
ta omĩa. que quidem & ipsa magna sunt.
& preclara. uerũ a maiorib & meliorib ue¬
lut stelle quedã splendentiorib solis radu

Expanded text:
memoriam pendere, sicut erga genitrices suas facmemoriam pendere, sicut erga genitrices suas faciunt parvuli. Sed multo amplius multoque promptius; quanto et immensorum nos beneficiorum ejus obnoxios scimus. Quod ipsum nobis commune esse puto etiam cum caeteris animalibus: meminerunt namque etiam illa, si quid eis quis contulerit bonum. Si mihi non creditis, audite Prophetam dicentem: Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepium domini sui . Absit autem de nobis dici ea quae sequuntur: Quia lo docente diligimus, et omni studio, quantum fieri potest, referre gratias nitimur; quomodo sufficiemus gratiam referre beneficiis Dei, quae tanta sunt, ut effugiant numerum; et talia, ut sufficiat unum aliquod ex omnibus per totam vitam nostram efficere nos obnoxios largitori? Nam omitto caetera omnia, quae quidem et ipsa magna sunt et praeclara, verum a majoribus et melioribus, velut stellae quaedam splendidioribus solis radiis
Abbreviated transcription (Latin):
sideriũ: orabat ut uideret uoluntatẽ dei c ꝓ
tegeretuꝵr in templo scõ eius. Ita gͦ naturalitea
& concupiscimus que bona sunt: & amamus
Nichil autẽ ut diximus tam summũ bonũ est:
quã deus. Et ideo tebitũ queddã exsoluimus. hani
quã ab eo expetimin caritatem. Quȩ utiq si de¬
negetur. & minime exsoluatun: irȩ nos in excusa¬
bilis obnoxios facit. Et quid dico ire obnoxios:
Quȩ enĩ poterit esse maior ira. que ultio grauior.
quã hoc ip̃m si accidat nobis. alienos efficia ca¬
ritate di: Quod si parentib in est naturalis
affectus. erga eos quos genuerunt. & ñ solũ hoc
in hominib. uerũ etiã in mutis animalib inue¬
nitu: uidete ne inueniam᷑ petudib ebetiores.
uł feris & beluis immaniores. si nullo erga ge¬
nitorẽ constringam᷑ affectu. Quẽ etiã si qualis
ce quantus sit scire ñ possumus. ex hoc tam̃ solo
qd ex ip̃o nos sumus. uenerari. & diligere paten¬
tis debemus affectu: atq indesinentea erga eius

Expanded text:
rio orabat, ut videret voluntatem Domini, et protegeretur in templo sancto ejus Ita ergo naturaliter et concupiscimus quae bona sunt et amamus. Nihil autem, ut diximus, tam summum bonum est quam Deus: et ideo debito quodam exsolvimus hanc quam ab eo accepimus charitatem. Quae utique si denegetur, et non exsolvatur, irae nos inexcusabiliter obnoxios facit. Et quid dico irae obnoxios? Quae enim poterit esse major ira, quae ultio gravior, quam hoc ipsum si accidat nobis, alienos effici nos a charitate Dei? Quod si parentibus inest naturalis affectus erga eos quos genuerunt; et non solum hoc in hominibus, verum etiam in mutis animalibus invenitur: videte ne inveniamur vel pecudibus hebetiores, vel belluis feris immaniores, si nullo erga Genitorem constringamur affectu. Quem etiamsi quantus et qualis sit scire non possumus, ex hoc tamen solo quod ex ipso sumus, venerari et diligere parentis debemus affectu, atque indesinenter erga ejus
Abbreviated transcription (Latin):
oucere. cũ his qui eiusolẽ uoluntatis sunt.
anq ꝓpositi ptimo qł etiã ad usus corpora¬
les. uictusq ministeriũ unusquisq nr̃m
solus sibi ñ sufficit: & ideo ꝓ his qure ad
ministeriũ uitę nr̃e necessatia sunt. iniuiẽe¬
homines opera nta egemus. Sicut enũ pes
in alio quidẽ suis iirib utitus. in alio ie
indiget alienis. a sine adiutorio ceteeto se
ficece uitib suis potest: ĩta etiã uita soli¬
taria mͥ pati uidetur. cũ neq q ei inest. ut¬
le esse. neq qđ deest ab aliquo acquiri possit¬

Expanded text:
oluntatis sunt atque propositi. Primo quod etiam ad usus corporales victusque ministerium unusquisque nostrum solus sibi non sufficit, et ideo pro his quae ad ministerium vitae nostrae necessaria sunt invicem opera nostra egemus. Sicut enim hominis pes in alio quidem suis viribus utitur, in alio vero indiget alienis, et sine adjumento caeterorum uis viribus potest; ita etiam vita solitaria mihi pati videtur, cum neque quod ei inest utile, esse; neque quod deest, aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
modũ circuli uł corone. Responsio.
Nterrogatio ur̃a antiqua est & olim ꝓposita
in euangłio. in eo cũ accedens ad dñm quid̃
legis doctor ait. Magister qd est primum
mandatũ in leger Et dñs respondit. Diligis
dñm dm̃ tuũm ex toto corde tuo. &e ex tota animi¬

Expanded text:
modum circuli vel coronae. RESPONSIO. Interrogatio vestra antiqua est, et olim proposita in Evangelio, in eo cum accedens ad Dominum quidam legis doctor ait: Magister, quod est mandatum primum in lege? Et Dominus respondit: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
inguli pec singula lecta nachi.¬
dormiant. Lectist̾ma pro modo conũ¬
sationis: secundũ dispositionem abbatis sui
accipiant. Si pocest fien omẽs in uno loco dor¬
miant. Si autem multitudo non sinit: deni
aut uiceni cum seniorib qui super eos sollici¬
ti sint pausent. Candela iugiter in eadem cella
ardeat usq mane. Uestiti dormiant: &e cincti
cingulis aut funib ⁊ cultellos ad latus suum
non habeant dum dormunt. ne forte per som¬
sint semper monachi. &e facto signo absq mo¬
ra surgentes. festinent se inuicem preuenire
ad opus dei: cum omni tamen grauitate ce
modestia. Adolescentiores fratres iuxta se non
habeant lecta. s ꝑmixtum cum senioribus.
Surgentes uero ad opus dei: inuicem se mode¬
rate cohortentur: ꝓpter somnolentorum ex¬

Expanded text:
inguli per singula lecta dormiant. Lectisternia pro modo conversationis secundum dispensationem abbatis sui accipiant. Si potest fieri, omnes in uno loco dormiant. Sin autem multitudo non sinit, deni aut viceni cum senioribus suis, qui super eos solliciti sint, pausent. Candela jugiter in eadem cella ardeat usque mane. Vestiti dormiant, et cincti cingulis aut funibus; et cultellos suos ad latus suum non habeant, dum dormiunt, ne forte per somvinum semper, et facto signo absque mora surgentes festinent invicem se praevenire ad opus Dei, cum omni tamen gravitate et modestia. Adolescentes sorores juxta se non habeant lectos, sed permistae cum senioribus. Surgentes vero ad opus Dei invicem se moderate cohortentur, propter somnolentarum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ ꝑ omina placens ẽ. Nemo gͦ deo placere.
⁊ adueram potest beatitudinem ꝑuenire insi
ꝑ mortificationẽ uiciorum. ⁊ assumptionẽ iuir̾¬
tucum. ꝑ fiaemi retam. et opationem sc̃m.
Et neq in hoc scb̃ sine his diab tib. si tam̃ oꝑan¬
di affuert tempus. quisquam iustificationis
consequitut grãm. neꝙ in futuro uitam posside¬
be uerbi semine. ut terra bona ⁊ optima aliud
tricesimum aliud sexagesimum. aliud uͦ cente¬
simum fructum affert in pacientia. & notan¬
dum quia tacite hoc in loco eorum desidiosas
corripit mentes. qui in melius non crescunt.
nec bonum oꝑantes inuitutib proficiunt.
s tantum sibi susficere credunt. uel quia nõ
oꝑantur malum. uel quia reliquerunt corꝑe
tutem bonoꝵ operum. nouus cotidie crescens
⁊ placens deo. efficitur homo. Dixit abbas pastor.
Sicut fumo expelluntur apto. ut tollatut dul¬
cedo oꝑum earum: ita ⁊ corporalis requies timo¬

Expanded text:
Deo per omnia placentes . Nemo ergo Deo placere, Deo per omnia placentes . Nemo ergo Deo placere, et ad veram potest beatitudinem pervenire, nisi per mortificationem vitiorum et assumptionem virtutum, per fidem rectam et operationem sanctam. Et neque in hoc saeculo sine his duabus rebus si tamen operandi adfuerit tempus quisquam sanctificationis consequitur gratiam, neque in futuro vitam possidede verbi semine, ut terra bona et optima, aliud trigesimum. aliud sexagesimum, aliud vero centesimum fructum affert in patientia . Et notandum quod tacite hoc in loco eorum desidiosas corripit mentes, qui in melius non crescunt, nec bonum operantes in virtutibus proficiunt, sed tantum sibi sufficere credunt, vel quia non operantur malum, vel quia reliquerunt corpore tutem bonorum operum, novus quotidie crescens et placens Deo efficitur homo. Dixit abbas Pastor: Quia sicut fumo expelluntur apes ut tollatur dulcedo operum earum, ita et corporalis requies timo
Abbreviated transcription (Latin):
cabiturꝰ nomen eius amiirabił. consiliariꝰ.
deus. fortis. et cetera. E dauito. Mirabilis inqͥt
ds̃ in sc̃is sins. Cuiꝰ głam resurrectionis uide¬
runt. ⁊ crediderunt ppłi xp̃iam. et in iudicio
głam maiestatis. eius soli uidebunt electi. ur
baptismatis undam. ⁊ ꝑ ep̃i manus im¬
homini impleri cognitione uoluntatis dei.
ut ea que sunt uoluntatis dei faciat. ⁊ iom̃ib
scdm uoluntatem dei iuat. Quia quanto
quisꝙ uoluntatis dei habuerit cognitionẽ.
tanto ⁊ maiestatis eius habebit timorem. et
cordis erga eum tenebit dilectionem. et in
tantum digne deo poterit ambulare. et in
tantũ illi placere. et in om̃i oꝑe bono fructifica¬
re. Ille gͦ deo digne ambulat. qui fidem quã
in baptismate ꝑ dm̃i accepit grãm cotidie oꝑib
bonis accumulat. Qui menbra sua que sunt
suꝑ terram mortificat. ut deo sp̃italit̃ uinat.¬
⁊ ei cui se probauit iuste ac pie cuuendo placeat.

Expanded text:
cabitur nomen ejus admirabilis, consiliarius, cabitur nomen ejus admirabilis, consiliarius, Deusam resurrectionis viderunt et crediderunt populi Christiani, et in judicio gloriam majestatis ejus soli videbunt electi. CAPbaptismatis undam, et per manus imtissimum est homini impleri cognitione voluntatis Dei , ut ea quae sunt voluntatis Dei faciat, et in omnibus secundum voluntatem ejus vivat. Quia quantum quisque voluntatis Dei habuerit cognitionem, tantum et majestatis ejus habebit timorem, et cordis erga eum tenebit dilectionem, et in tantum digne Deo poterit ambulare, et in tantum illi placere, et in omni opere bono fructificare. Ille ergo digne Deo ambulat, qui fidem quam in baptismate per Domini accepit gratiam, quotidie operibus bonis accumulat, qui membra sua quae sunt super terram mortificat, ut Deo spiritualiter vivat, et ei cui se probavit, juste et pie vivendo placeat.