comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ¶Pap.scribit filiũ hrde
ĩstitutum q se bõis pat̾nis
abstimut. uilgoputare qu¬
osdã si astatulibero pecumar
accepit. a c̾ditorib ꝯueniẽ¬
dũ. siue nũmi peculiares fue¬
rit.siue no fucrit. qa exdefũc¬
ti uolũtate accipitur. ꝙ ꝯdi¬
tiomis ĩplende cã datur. Iuli¬
nus aũt ⁊ si ñ abstimint. ide
existiaut ¶Ita demũ aũt ꝓhr
de geͣssisse.it. pap̃. si solus hr
sit. Ceteꝵ si coh̃rdem bat.⁊ co¬
hrs adut. nõ est cogendus ĩ¬
qd.is q accepit astatu lib̾o. ic¬
tiones cditor fuscipe. nã cur
se filius abstinet. id̾e debebit
diauit. quo fc̃o statu lib̾filio
noiatim pecunã dare inssu
potuissi⁊ nõb̾rdidando.ad
¶Si sepulcri molati.filius a¬
geret. q̃uis hrditari qa nich
erbõis patris capit. nõ uidebi¬
tur se boĩs in misce hec ẽi act̃o.¬

Expanded text:
 scribit filium heredem institutum qui se bonis paternis abstinuit volgo putare quosdam, si a statulibero pecuniam accepit, a creditoribus conveniendum, sive nummi peculiares fuerint sive non fuerint, quia ex defuncti voluntate accipitur, quod condicionis implendae causa datur. Iulianus autem et si non abstinuit, idem existimavit. ita demum autem pro herede gessisse ait Papinianus, si solus hsit: ceterum si coheredem habeat et coheres adiit, non est cogendus, inquit, is qui accepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit diauit, quo facto statuliber filio nominatim pecuniam dare iussus potuisset non heredi dando ad Si sepulchri violati filius aget quamvis hereditarii, quia nihil ex bonis patris capit, non videtur bonis immiscere: haec enim actio
Abbreviated transcription (Latin):
ouire dñs apparet nõuider
phr̃de gessisse. Et ideo solẽt
testari lib̾i ꝗ necessarii exi¬
stũt non aĩo hrdis se gerẽ
q̃ gerunt. fiaut pietatis a¬
ut custodie cã. aut ꝓsuou̾
puta patr̾e sepelliuit᷑. uł u¬
sta ei fecit.Si ñobrdis pro
h̾rde gessit c̃i uerosi pieta¬
tis cã hoc fecit no undeturp
b̾rde gessi se ¶Seruos brdita¬
rios p̾auit iumta aut paunt
aut distraxit. si hoc ut hrsa
gessit ꝓ brde. aut si n̾out b̾r¬
fecit si ut custodiat. aut pu¬
taiit sua. aut dũdeli baret
qd fecit ꝯsulẽs ut salue ẽẽt
res hrditarie si forte ei non
ret. s dũ ei ꝯ substitutus ẽ.
uł ab ĩtestato hr̃s extituru.

Expanded text:
o iure dominus, apparet non uideri pro herede gessisse.Et ideo solent testari liberi, qui necessarii existunt, non animo heredis se gerere quae gerunt, sed aut pietatis aut custodiae causa aut pro suo. ut puta patrem sepeliuit uel iusta ei fecit: si animo heredis, pro herede gessit: enimuero si pietatis causa hoc fecit, non uidetur pro herede gessisse. seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, gessit pro herede: aut si non ut heres, sed ut custodiat, aut putauit sua, aut dum deliberat, quid fecit, consulens ut saluae sint res hereditariae, si forte ei non ret, sed dum ei, qui substitutus est uel ab intestato heres exstaturus,
Abbreviated transcription (Latin):
tui dedit. Et magis ꝓbat. pa¬
trugnoscend̃ ẽẽ. ꝗ filiam su¬
am maturius in familiã spõ¬
si. ꝑduc̃e uoluit. affectu eĩ ꝓ¬
pen sioremagis. q̃ dolo.id iu

Expanded text:
tum dedit. et magis probat patri ignoscendum esse, qui filiam suam maturius in familiam sponsi perducere voluit: affectu enim propensiore magis quam dolo
Abbreviated transcription (Latin):
DNeruum filii sui castresis
peculu legare põt paterͣ. siui¬
uo patre mortuus sit filius
⁊ apud patrẽ peculiũ reman¬
sit ꝯstititlegatũ. cum eĩ filiꝰ
iure suõnoutitur. retrocre¬
ditur pater dmñium inẜuo
peculiari hũisse. ¶sqsrem
sibi legatã ignoras ad huc
legauit. postea cognouerit.¬

Expanded text:
eruum filii sui castrensis peculii legare pater potest et, si uiuo patre mortuus sit filius et apud patrem peculium remansit, constitit legatum: cum enim filius iure suo non utitur, retro creditur pater dominium in seruo peculiari habuisse.Si quis rem, sibi legatam ignorans adhuc, legauerit, postea cognouerit
Abbreviated transcription (Latin):
res. ex ꝑsona pet̾etis extimãt᷑.
alioqn potior ẽ inrepari cãi
possõris. ¶Miles uuire cõi te¬
status uidebit᷑ defũctus de¬
cessisse.qr miles ⁊ ꝓpte testa
n põt. ⁊ꝯpetit patrono abĩ
ittẽte alt̃o. adalteꝵ uellitotã

Expanded text:
res ex persona petentis aestimantur: et alioquin potior est in re pari causa possessoris. Miles iure communi testatus uidebitur defunctus decessisse, quia miles et pro pa et competit patrono ab inittente altero ad alterum uellet t
Abbreviated transcription (Latin):
casũ ꝯcipet. qd eĩ si.aque ⁊ i¬
gn̾is int̾dictionẽ pateretur.
Edsi nepos ex quopnepos ĩ¬
stituẽtur ut ostendimus e¬
mã cipatus cẽt᷑. hu ẽi cãus ⁊
om̃s exqb fuushrs post mn¬
ptinẽt ad leg̾e uelleiã. Set
admittenda sũt. ut ad sum¬
litudinẽ mortis.cet̾i casus
admittendi sĩt. ¶ Od sus
ꝗ filiũ. apud hostes bat testa¬
retur qͣr non induxit. aut si
anteq̃ filius ab hostibo redi¬
ret q̃uis morte̾ post patris de¬
cederet tũc de m̃ nepos uł.⁊̃ ad¬
hucillis uins post mortem
patris .s. aui nasceret᷑ non rũ¬
pet. Nã his caus adleg̾e uel¬
leiã non ꝑtinet melnis ergo¬
ẽ ut eiusmõi utilitate. prest̾i
post legẽ uelleiã que ⁊̃ multo
casus rupendi abstulit int̾p̃¬
tatio. iditteret᷑. Ut ĩstitues
nepot̾e ꝗ sibi post mortr̃ suu
nasceretur. recte ĩstitunssem
deatur. qbocũꝙ casibo nepos
post m ort̾e natris suus cẽt rũ¬

Expanded text:
casum conciperet? quid enim si aquae et ignis interdictionem pateretur? quid si nepos, ex quo pronepos institueretur, ut ostendimus, emancipatus esset? hi enim casus et omnes, ex quibus suus heres post mpertinent admittenda sunt, ut ad similitudinem mortis ceteri casus admittendi sint.Quid si qui filium apud hostes habebat testaretur? quare non induxere, ut, si antea quam filius ab hostibus rediret quamuis post mortem patris decederet, tunc deinde nepos uel etiam adhuc illis uiuis post mortem scilicet aui nasceretur, non rumperet? nam hic casus ad legem Uelleam non pertinet. mest, ut in eiusmodi utilitate praesertim post legem Vellaeam, quae et multos casus rumpendi abstulit, interpretatio admittatur, ut instituens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte instituisse videatur, quibuscumque casibus nepos post mortem natus suus esset rum
Abbreviated transcription (Latin):
terit siue extitit. ⁊ imipubes
decesẜit. Qd ius. adt̾tium. qu¬
oꝙ gen̾us substitutiõis. tri¬
tum c̃e indetur. nã si pat̾duo
filios inpub̾es. H̾rdes institu¬
at eosꝙ inuicem substituat.
mutrũ ꝙ caũm reciꝓcam sub¬
stitutionem fc̃am inderi. du
pius ꝯstituit. Sr si alt̾ pubes
substituti fui̾nt iuulgare
t̃atummo casum feãm inder
substitutionc̃. seuenis. ⁊ ĩto¬
ninus ꝯstituerũt. iꝯgruẽs

Expanded text:
iterit sive exstiterit et impubes decesserit. Quod ius ad tertium quoque genus substitutionis tractum esse videtur: nam si pater duos filios impuberes heredes instituat eosque invicem substituat, in utrumque casum reciprocam substitutionem factam videri divus Pius constituit. Sed si alter pubes, substituti, in vulgarem tantummodo casum factam videri substitutionem Severus et Antoninus constitu
Abbreviated transcription (Latin):
substitutus indebit᷑. nesi uu¬
garimo. ĩpubi quor substiti¬
atur uolutatis qonem relin¬
quat. utrũ deuna uulgantm¬
mo substitutiõe. iutriusqs
sona sensisse intelligat᷑. Itaic
maltero utraꝙ substitutio
intelligitur. si uolũtas parẽ¬
tis nõ refraget᷑. uł cte euitade¬

Expanded text:
substitutus uidebitur, ne, si uulgari modo impuberi quoque substituat, uoluntatis quaestionem relinquat, utrum de una uulgari tantummodo subsitutione in utriusque persona sensisse intellegatur: ita enim in altero utraque substitutio intellegitur, si uoluntas parentis non refragetur. uel certe euita
Abbreviated transcription (Latin):
let eism̃c suffragarim cĩ post
cã prctationẽ adiccturũ testa¬
tore fuisse res corporales si duz
regatuosit meino hrditatẽre¬
scituere ⁊ rursus titio cõ hrsciꝰ
rogatus sit ptẽ suã. aut ptisp¬
tem restituere. in hãc quorp
tem q̃ a cob̃rde ex fideiꝯmisso¬
reheti recipit titius restituere
tus rescripsit. no deƀe restituere¬

Expanded text:
tiae suffragari: neque enim post eam praefationem adiecturum testatorem fuisse res corporales, si dumrogatus sit Maeuio hereditatem restituere et rursus Titio coheres eius rogatus sit partem suam aut partis partem restituere, an hanc quoque partem, quam a coherede ex fideicommisso recipit, Titius restituere tus rescribit non debere restituere
Abbreviated transcription (Latin):
siy. IS ꝗoplures ubtos relĩ¬
quebat trib erhis fundleg¬
uerat. ⁊ petierat ut curarent᷑
ne de noic suo criret. Quereb¬
iturextrib q primus mori¬
qsibi in legato ꝯũcti eẽnt.re¬
lmnq̃re ꝑtem suã deb̾et. an pos¬
sit.uł alii collibto suo eã reli

Expanded text:
s, qui complures libertos relinquebat, tribus ex his fundum legauerat et petierat, ut curarent, ne de nomine suo exiret. quaerebatur, ex tribus qui primus moriqui sibi in legato coniuncti essent, relinquere partem suam deberet, an possi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetat. qͣ adita br̃oit᷑ate eq¬
ssimũ uisum ẽ nec legati.a
oiem antecet̾ẽ.alioqm ĩuti¬
lefiet legatũ sidies eius ces¬
cessiss anteqͣ lib̾tas ꝯp̃etet.
ꝯpendes ꝯditio inuemiatur
ꝯpost aditã b̾rdit᷑atem.

Expanded text:
t quam adita hereditate, aequissimum uisum est nec legati diem ante cedere: alioquin inutile fieret legatum, si dies eius cessisset antequam libertas competeret. et pendens condicio inueniatur et pos‹t› aditam hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
latione uestemꝯtine¬
ri: põp. scriꝑsit uester
non deberi. quemad¬
modum siquis putet.
auri appellatione. elect¬
rumuł auricalcumo

Expanded text:
latione uestem contineri, Pomponius scribsit uestem non deberi, quemadmodum si quis putet auri appellatione electrum uel aurichalcum
Abbreviated transcription (Latin):
ex mictura q̃dam ꝯsistitnã
noutiq si ille ĩ folle reliq̃ ob¬
tulcrit. lib̾erit. nõ ẽi testator
hoc sensit s⁊ illud. ut ratiõe
ut explorari possit ꝯputatio¬
nes ꝓhe. an ĩpbe refetãtin: ac¬
cept̾a recta relata. ann̾o rectre
ita ẽi incipit qẽ resafco. pu¬
euit aũt ad pecuniã. in ẽ his
u̾bis ⁊̃ h̾rdss notitia in scrui
rationũ ut sciãt qd inq̃ qi
rationescriptũ sit. nã ꝙip̃e
uiuus facturus erat a brõrdi¬
bosirs fi iussisse ĩtelligitur.
ẜuo suoostendedireliquas
rationes subscrib̾e. si ut ita
legẽt exammnaret excipetiita¬
ꝙ cũ ẜuo sub hac oditioetest̾o
lib̾tascatur si rationes red¬
diderit nõ hãc solã ht signi¬
ficationẽ. si cautiones ĩstr̃a¬
ꝙ omĩa actus sui. exibui̾t¬

Expanded text:
 mixtura consistit. Nam non utique si ille in folle reliqua obtulit, liber erit: non enim testator hoc sensit, sed illud, ut rationes ut explorari possit, imputationes probe an improbe referantur, accepta recte relata an non recte: ita enim incipit quidem res a facto, pervenit autem ad pecuniam. inest hisuerbis etiam heredes notitia instrui rationum, ut sciant, quid in quaque ratione scriptum sit. nam quod ipse uiuus facturus erat, ab heredibus suis fieri iussisse intellegitur: at seruo suo ostendenti reliqua rationes subscribere, sed ita, ut legeret examinaret exciperet. itaque cum seruo sub hac condicione testamento libertas datur 'si rationes reddiderit', non hanc solam habet significationem, si cautiones instrumentaque omnia actus sui exhibu
Abbreviated transcription (Latin):
nec sẽphee q̃ manumissiõistp̃¬
sunt pr̃ari debuert si si turpesop¬
as p̾ exerc̃e cepit. prãre debebit
eas quas mau̾missiois tp̃rpra¬
bat. ¶Cales patronoopedantu.
quales erctatedignitate uali¬
tudine necc̾itate pposito. cet̾isq

Expanded text:
nec semper hae, quae manumissionis tempore praestari debuerunt. sed si turpes operas postea exercere coeperit, praestare debebit eas, quas manumissionis tempore praestabat.Tales patrono operae dantur, quales ex aetate dignitate ualetudine necessitate proposito ceterisque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽanstichus reliqua q̃ ex ad¬
ministratione actus debu
nẽo eĩ exfrututis actupost
lib̾tat̾ẽ tenet᷑. ⁊ ꝯsultatior

Expanded text:
an Stichus reliqua, quae ex administratione actus debuenemo enim ex seruitutis actu post libertatem tenetur et consultatio
Abbreviated transcription (Latin):
np̃r tranfferre actiones ꝙ
⁊ metianus ꝓbat. ⁊ nobis
placct. ¶Sr ⁊ quoties ꝗs ro¬
gatus duobo restituere h̾r¬
d̾itatem alteri pureuł in di

Expanded text:
 transferre actiones, quod et Maecianus probat et nobis placet. Sed et quotiens quis rogatus duobus restituere hereditatem, alteri pure uel in di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissũ restitutum fuissi.i
quomagis in reliquu̾o fir¬
mentur iuppͥme defũctoꝵ
prditatem recusarẽt. seui
subuenit tñ⁊ fidciomissa¬
nonam incoqd hrdes siꝯue
ssunt. hrdib subuentum
est In couero qd̃ si agant b̾r¬
des repellũtur ꝑ excẽptionẽ.
qdꝙ agendi facultas fider¬
loum ht. siue ex test̃o quis
hrs eet. siue abintestato.
rogatus ꝙ sit restituere h̃r¬
ditatem. ¶Infilii quor fa.
mlitis iuditio. ꝗ de castre̾si
peculiouł qi castrensi testan
sores. extrebellianorestitu¬
ere poterunt h̾rditatem ¶d
illoquerituran his cui ex

Expanded text:
commissum restitutum fuisset, quo magis in reliquum confirmentur supremae defunctorum hereditatem recusare seu subuenit tamen et fideicommissario: nam in eo, quod heredes, si ssunt, heredibus subventum est: in eo vero, quod, si agant heredes, repelluntur per exceptionem quodque agendi facultas fidelocum habet, siue ex testamento quis heres esset siue ab intestato rogatusque sit restituere hereditatem. In filii quoque familias militis iudicio, qui de castrensi peculio uel quasi castrensi testarisores ex Trebelliano restituere potuerunt hereditatem. De illo quaeritur, an is, cui ex
Abbreviated transcription (Latin):
usuraꝵ modus parend eri
aliẽo suadeat. Ite pretor ex¬
timare debebit utrũ uendẽ
potius. an obligare pmit¬
tat nec illud ugilant̾ ob¬
fuare. ne plus accipiatur
subobligatione p̾dioꝵ fe¬
noris. qͣ ꝙ opus sit adsol¬
uendũ es aliem̃. aut sidi¬
strabend̾ arbitrabit᷑. nepꝑ
modicũ es alienũ possõma¬
gna distra hatur. S⁊ si sit
alia possõminor. uł minꝰ
utilior pupillo.magis caz
iube distrahi. qͣ maiorẽ ⁊ u¬
tiliorẽ. ¶Inprimis igitin
quotiẽs desideratur ab eoi

Expanded text:
usurarum modus parendum aeri alieno suadeat. Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potius an obligare permittat nec non illud uigilanter obseruare, ne plus accipiatur sub obligatione praediorum faenoris, quam quod opus sit ad soluendum aes alienum: aut distrahendum arbitrabitur, ne propter modicum aes alienum magna possessio distrahatur, sed si sit alia possessio minor uel minus utilior pupillo, magis eam iubere distrahi quam maiorem et utiliorem. In primis igitur quotiens desideratur ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Et desut ẜuus in do¬
di cã donarelicerer ci quo¬
dammõ donaret. ꝙ pint¬
teret manumittere.
tate eius maũmẜit. debi
uxori restitue qcqd ad euz
puenit. Si ⁊ siqolib̾tatis
cãmaritus ei ĩposut idu¬
coripr̃abit plane si opefu
erĩt marito cribite nõ estĩa¬
tio eaꝵ nõ erit equũ. hoc noĩe
urori maritũ q ppiã pr̃are

Expanded text:
am Et desinit servus in dodi causa donare liceret, ei quodammodo donaret, quod permitteret manumittere. tate eius manumiserit, debet uxori restituere quidquid ad eum pervenit. Sed et si quid libertatis causa maritus ei imposuit, id uxori praestabit. Plane si operae fuerint marito exhibitae, non aestimatio earum, non erit aequum hoc nomine uxori maritum quippiam prae
Abbreviated transcription (Latin):
agnosce. maluerit reddendꝰ
ẽ amaritosuus uxori.ea ꝯdi¬
tione utcũ iussu cius adiei̾t
nirsus maritoretradatur.
ita ⁊mariti sollicitudiniꝯ fy¬
let᷑. ⁊ uxoris desidenio parebit᷑.

Expanded text:
agnoscere maluerit, reddendus est a marito seruus uxori ea condicione, ut, cum iussu eius adierit, rursum marito retradatur. ita et mariti sollicitudini consuletur et uxoris desiderio parebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cerit.tã ⁊ si ei tot̾e post aliꝙy
tp̃s generredõe deb̾et. tnoti¬
ut in pẽsamꝰ funeris presẽ¬
tem recipiat cetera dotisst
solus uir alib̾to institutũ
portionẽ h̾rditatis q̃ ut pa¬
tromus ꝯseq potuit ac debu¬
it restituẽ debet. alterã uero
portion̾e totis iuditio si i¬
mõ urormai̾mttẽti refra

Expanded text:
ost aliquod tempus gener reddere deberet, tamen contiut impensam funeris praesentem recipiat, cetera dotis stsolus uir a liberto institutus portionem hereditatis, quam ut patronus consequi potuit ac debuit, restituere debet, alteram uero portionem dotis iudicio, si modo uxor manumittenti refra
Abbreviated transcription (Latin):
prditas sua ex ꝑtedimidia
restitucreturalicui post qn¬
q̃mum ⁊ scripti suspectam
sibi hrditatem dicant fidei¬
omissarius aũt desideret suo¬
piculo adiri h̾rditatem een¬
fut senatus ãbos hrdes alte¬
tumue cogi adire h̃rditatẽ
ꝯfidei ꝯmissario eã restituere
itaut fideiꝯmissario ⁊ adu¬
sscum actiones ꝯpetãt qͣi
extrebelli. mo restituta hroi¬
tate ¶Metianus scribit. cu
qs er fdeiꝯmissarius ab ẽet
presc̾tes desiderent suopicu¬
loadire hrditatem. traslati
ꝙinsolidum actionibin
eum ꝗcoegit absentes si ue¬
lint fidei ꝯmissum susciꝑe..
apresente pẽtant ꝯseq̃ ter.ait.
nec quartã euꝑ retenturũ
adusus fideiõmissarios sno

Expanded text:
hereditas sua ex parte dimidia restitueretur alicui post quinquennium, et scripti suspectam sibi hereditatem dicant, fideicommissarius autpericulo adiri hereditatem: censuit senatus ambos heredes alterumue cogi adire hereditatem et fideicommissario eam restituere ita, ut fideicommissario et aduersus eum actiones competant quasi ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicommissariis abesset et praesentes desiderent suo periculo adire hereditatem translatisque in solidum actionibus in eum qui coegit absentes, si uelint fideicommissum suscipere, a praesente petent: consequenter ait nec quartam eum retenturum aduersus fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
Aitio .c. ita ut fund̾emat
legata sũt. nõ ẽe cogendum
titiũenie. sextus cecilius exi¬
stimat. q̃m adip̃m dũ taxat
cmolumtum legati rediret.
Grsifiliofris alũpnominu
ĩdustrio. ꝓspectũ ec uolinit..
int̾ ẽe hrdis credend̃ est.atqrĩo
cantionẽ int̾ponendã.ut ⁊ fu̾

Expanded text:
itio centum ita, ut fundum emat, legata sunt: non esse cogendum Titium cauere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsum dumtaxat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse uoluit, interesse heredis credendum est atque ideo ca
Abbreviated transcription (Latin):
gnatorib abͤerit. mitti debẽt
tabłe testi. ubi ip̃rsit. uͣtiagn¬
oscat. nã reuocari cũ agnosõe¬
di cã honerosum ẽ. appe sepe.
cũ magna captioneareb nñ
reuocimur. Et sit iniquũ. ⁊¬
dãpnõsum cuiq ẽe offitium
suu̾. nec. adrẽ ꝑtinet. unusab¬
sit an õs et si forte omiboab¬
sc̃tib. caiᷤ aliqua. apiretabłis
urgueat debet ꝓꝯsul curarent
int̾ucnientibꝰ optime oppin¬
iomis uiris apiãtur. ⁊ post des¬
criptũ. ⁊ recognitũ fc̾m abhu

Expanded text:
gnatoribus aberit, mitti debent tabulae testamenti ubi ipse sit, uti agnoscat: nam revocari eum adgnoscendi causa onerosum est. quippe saepe cum magna captione a rebus nostris revocamur et sit iniquum damnosum cuique esse officium suum. nec ad rem pertinet, unus absit an omnes. et si forte omnibus absentibus causa aliqua aperire tabulas urgueat, debet proconsul curare, ut intervenientibus optimae opinionis viris aperiantur et post descriptum et recognitum
Abbreviated transcription (Latin):
patris ponem accepit. atꝙita
filia q̃ mansit inpot̾ate erusdẽ
cũ familie fr̃e h̃rs instituta p̾oe
ĩtestati patris errore fr̃is emanci¬
pati secuta accepit dot̾e scriptoi
fr̃i ꝯferre nõcogetur cũ ea popeti¬

Expanded text:
em accepit: atque ita filia, quae mansit in potestate, cum eiusdem familiae fratre heres instituta, possessionem intestati patris errorem fratris emancipati secuta accepit. dotem scripto fratri conferre non cogetur, cum ea pos
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Qt̃ ad hrdem magr̃atꝰ
ꝑtinet.extat diui pu rescri¬
ptum. cã cognita deb̾e dari
actionẽ.nam magr̾atus si
tãta fuit negligẽtia.ut om¬
nẽ cautionẽ obmittẽt. equũ
est. hr̃i eum loco fideussoris.
ut h̃rs eius teneatur. Si uõ
cauit. ⁊ tũc ydonei fuerũt.⁊
postea desierũt. sicut ⁊ ip̃e ma¬
gratus. ꝓbe recũsaret ⁊̃ hanc
accionẽ ita ⁊ h̾rs multo ius¬
tussnouissime nõ alias ait.
in hrdem hanc actionẽdãdã
q̃ si euident̃ magrã tus cum
minꝰ ydoneis fideuissorib ꝯtͣ
utrũ ꝓuirili portione actio
dãdã sit an optiosit. eius q
pupillus fuit. cũ quo potis¬
simũ agat. R. si dolo fecerũt
magr̾atus. ut minus pup¬
illo caueretur.inq̃ uult ac¬
tio ei tũda in solid̾ est. sinul¬
la culpa dũ taxat eoꝵ.n dolo
ma. id factũ est. Equs ẽẽ exi

Expanded text:
dem magistratus pertinet, exstat diui Pii rescriptum causa cognita debere dari actionem: nam magistratus si tanta fuit neglegentia, ut omnem cautionem omitteret, aequum est haberi eum loco fideiussoris, ut et heres eius teneatur: si uero cauit et tunc idonei fuerunt et postea desierunt, sicut et ipse magistratus probe recusaret hanc actionem, ita et heres multo iustius. nouissime non alias ait in heredem actionem dandam, quam si euidenter magistratus cum minus idoneis fideiussoribus conutrum pro uirili portione actio danda sit, an optio sit eius qui pupillus fuit, cum quo potissimum agat. respondit, si dolo fecerunt magistratus, ut minus pupillo caueretur, in quem uult actio ei danda in solidum est: sin culpa dumtaxat eorum neque dolo malo id factum est, aequius esse exi
Abbreviated transcription (Latin):
eorui restituta fuit haci¬
tas. na sicut explende fre̾
gr̃a cer ingus est adireh¬
dititum. ita obid i p̃itũ
asse hrs etat instituta ose¬
brina mca ⁊ eius fiociom¬
iss̃ ut pde oimidiamb
ditatis statim publiome
aliis legata fntasr meni¬

Expanded text:
eo cui restituta fuerit hereditas. nam sicut explendae fidei gratia cogendus est adire hereditatem, ita ob id ipsum es ex asse erat instituta consobrina mea et eius fidei commissum, ut partem dimidiam hereditatis statim Publio Maaliis legata data sun
Abbreviated transcription (Latin):
cessꝗium est adusus eũ¬
actĩonẽ fideiomissariod
dariiꝰ Marcell hec ide nece¬
ssario facienõ est cũ ꝑtei
hditatis. restituta fam¬
ilie herciscũre iuditsum
tatem. ⁊ꝗ ircepit accipi¬
etur. ¶Qui ogatus est.
emanciparo filio resti¬
tuere hroitatem cogige¬
ber aoire ⁊ restiruere.qui

Expanded text:
s eum fideicommissario dari. Marcellus: hoc idem necessario faciendum est, cum parte hereditatis restituta familiae erciscundae iudicium tatem et qui receperit accipietur. Qui rogatus est emancipato filio restituere hereditatem, cogi debet adire et restituere, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Simarto publico uidi¬
tiodãpnato. ps aliqua bõꝵ
enispulicetur fiscuscredi¬
torib eius satisfacere nẽce¬
sselt interquos uxor quor
ẽ. ¶ Si ꝑat̾. cum ducẽta filie
sue noie dotis gratia ꝓmi¬
sissi. pactus fuerit ne amp¬
lius quã centum ase peterẽ¬
tur.⁊soluto matrimonio¬
ne peterẽtur. nec intelligũ¬
tur cotis cẽꝙ simortuop¬
atre cum hrde eius mantu
agere cepit. istã quoq pecu¬
m̾a indotem erit. ¶Siuol¬
untate filie ꝓcurator apa¬
tre datus litem de dote ꝯte
¶Cum patri dos data eẽt ⁊ ei
filius ex aliqua ꝑte heres

Expanded text:
. Si marito publico iudicio damnato pars aliqua bonorum eius publicetur, fiscus creditoribus eius satisfacere necesse habet: inter quos uxor quoque est. Si pater, cum ducenta filiae suae nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, ne amplius quam centum a se peterentur, et soluto matrimonione peterentur, nec intelleguntur dotis esse. quod si mortuo patre cum herede eius maritus agere coeperit, ista quoque pecunia in dote erit. Si uoluntate filiae procurator a patre datus litem de dote contCum patri dos data esset et ei filius ex aliqua parte heres
Abbreviated transcription (Latin):
nõie teñeat.de iiro h̃rdeq
eius lex tĩn loqtur de soçero
successorib ꝙ soccrinch̾ ĩ le¬
ge scriptũ est ⁊ hoc labeo qͣsi
omissũ adnotat. In qbigi¬
turca sib lex deficit. ñ eritnei
utilis actiodãda. ¶õ ait lex
qͣtapecuma crit tantã pecu¬
mã danto ostendit estima¬
tionẽ h̾rditatis uł bõꝵ lib̾ti

Expanded text:
nomine teneatur?De uiro heredeque eius lex tantum loquitur: de socero successoribusque soceri nihil in lege scriptum est: et hoc Labeo quasi omissum adnotat. in quibus igitur casibus lex deficit, non erit nec utilis actio dand‹a›.Quod ait lex: 'quanta pecunia erit, tantam pecuniam dato', ostendit aestimati
Abbreviated transcription (Latin):
bõis lib̾ti puemĩt eque prare
cogetur. si moadeum qͣi ad
patromi puenerit. ceteꝵ si
alioire nõ cogetur prãre.
nec ẽi benefitium ꝙ in eum
lib̾tus ꝯtusit. Hoc uxori debi

Expanded text:
bonis liberti peruenerit, aeque praestare cogetur, si modo ad eum quasi ad patronum peruenerit: ceterum si alio iure, non cogetur praestare: nec enim beneficium quod in eum libertus contulit, hoc uxori debet,
Abbreviated transcription (Latin):
nem fugerãt.ut ĩsingulos
suos.quos ꝯuicerat. qnꝙa
ureos ex bõis. occisi. aut suñ
redigi ea qͣtitas nõ possiter
publico accipiat. Qd̾ pͥmiũ.
ño in om̃s ẜuos ꝗ subeodem
tecto. locoue fuerit.si in eos
solos. ꝗ cedẽ admisissẽt accu¬
satori tribuitur. pret̾ea caue¬
tur. ut dehis qante q̃onez.¬

Expanded text:
nem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat. quod praemium non in omnes seruos, qui sub eodem tecto locoue fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori tribuitur. Praeterea cauetur, ut de his, qui ante quae
Abbreviated transcription (Latin):
noie lutio titio marito.de¬
dit.⁊ instrodota li huius¬
xus est. sunt̾ lutrũ titium
dos omñs. seic uxoriusgaio
seioauomat̾no. relderetuiͦ.
seius auus. mat̾mus statir
sine culpa sua. diuertereti
uiuo patre suom curus
potestate c̃.an. ⁊ cin actio i¬
latus ꝓponitur. ꝙ cũ ita est.
diu̾terit mulieractioꝯ pe¬
tere indetur. sidicend̃ c̃. seie
dote posse solui. q̃ uis actoei
directo nõ ꝯpetat.ac si sibi
aut illi dari auusscipłat
dotis defraudetur utilẽ  ac¬
tione hre fauore cĩ nuptia¬
rũ ⁊ maximepꝑaffectionẽ
psonarũ. ad hoc decurrend̃ẽ

Expanded text:
ne Lucio titio marito dedit et instrumento dotali huiusxus est: 'si inter Lucium Titium dos omnis Seiae uxor‹i› uel Gaio Seio auo materno redderetur Seius auus maternus statim sine culpa sua diuorterit uiuo patre suo, in cuius potestate est, an et cui actio latus proponitur: quod cum ita est, diuorterit mulier, actio competere uidetur. sed dicendum est Seiae posse dotem solui quamuis actio ei directo non competat, ac si sibi aut illi dari auus stipuladotis defrudetur, utilem actionem: fauore enim nuptiarum et maxime propter affectionem personarum ad hoc decurrendum
Abbreviated transcription (Latin):
Sinec mactoris qdẽ boniᷤ
defũcto co ĩiuriar actio po¬
terit ꝯputari. qr ⁊ ip̃i simł
gulos alicui quoaduin¬
at debeat᷑ ⁊ q̃ ea demũ obli¬
gatiores ĩbõis dimimitio¬

Expanded text:
in actoris quidem bonis defuncto eo iniuriarum actio poterit computari, quia et ipsa simul annosue singulos alicui quoad uiuat debeatur. etenim ea demum obligatio rei bonis deminutio
Abbreviated transcription (Latin):
c. Siꝙ ex pafila na scetur. le¬
fisam emã ea. q̃ ⁊pudme sit
enixa.ratione sũma Rnsuz
est. nõex cã lucratiua. ptuz
intelligimeũ fc̃m. ioꝙ pete¬
dũ extest̃õ tanqͣ istũ cmnissẽ.
ut. scił pretu ꝯ tributiõefc̃a
ducta matris estimatione.
ꝯͣstitisse michi. iudex in cã

Expanded text:
quod ex Pamphila nascetur lephilam emam eaque apud me sit enixa, ratione summa responsum est non ex causa lucratiua partum intellegi meum factum ideoque petendum ex testamento, tamquam istum emissem, ut scilicet pretii contributione facta ducta matris aestimatione constit‹i›sse mihi iudex in ca
Abbreviated transcription (Latin):
Riph. Si filius patris necces
quia indignus est ¶cum ex fal¬
fis  codicili quiueri aliquo tp̃rc̃¬
diti sunt h̃rs ignorans qĩex fidi¬
omissolibtatem ẜuus prestitiss
rescriptum ẽ adiuo pio adriano

Expanded text:
.Si filius patris necem quia indignus est.Cum ex falsis codicillis, qui ueri aliquo tempore crediti sunt, heres ignorans quasi ex fideicommisso libertatem seruis praestitisset, rescriptum est a diuo Had
Abbreviated transcription (Latin):
ftric̾ CUmfalsum testmñ di¬
ceretur si qd̾e ipse hr̃s accusa¬
rctur. qm certus eẽ debeat se fa¬
lsum nõ fecisse. recte adibit

Expanded text:
tionum Cum falsum testamentum diceretur, si quidem ipse heres accusaretur, quoniam certus esse debeat se falsum non fecisse, recte adibit
Abbreviated transcription (Latin):
subcreclitoribofiãt. tñ rata
hr̃idebent quȩcũꝙ pupillus
bona fide gessit. ⁊ idesci ꝗ fund
tutore aũctore apu pͥilloeme¬
pillus soluendosit. nec ne.

Expanded text:
sub creditoribus fiant, tamen rata haberi debent, quaecumque pupillus bona fide gesserit: et ideo ei, qui fundum tutore auctore a pupillo emepillus s
Abbreviated transcription (Latin):
legaint.Si titia filia mea
arbitratu luti titumipse
uxor mea optatophilargi
lasemit. ⁊ exhisum aga¬
thec nom̃ ĩposuit. qͣitum
ẽ.an hec legata uidet᷑. R le¬

Expanded text:
legauit: 'si Attia filia mea arbitratu Lucii Titii nubseruxor mea optato Philargylas emit, ex his uni Agatheae nomen imposuit: quaesitum est, an haec legata uideret
Abbreviated transcription (Latin):
facienda est post iuisiurand̾.¬
¶ Si tn pepit queret᷑ ueritas
anex eo pregnãs fuerit alti
ẽi nec ꝑdest nec obẽ uisurã¬
gitur noceb ¶ Et hoc edẽmi
excadẽ cã ꝓficiscitur qͣ supiꝰ.
debet eĩ pretorq̃.idmodum
facił ẽ circa boꝵ ponem dandã

Expanded text:
facienda est post iusiurandum. si tamen peperit, quaeretur ueritas, an ex eo praegnas fuerit: alteri enim nec prodest nec nocet iusiurangitur nocebit.Et hoc edictum ex eadem causa proficiscitur, qua superius: debet enim praetori quemadmodum facilis est circa bono
Abbreviated transcription (Latin):
que incodẽ fundo erut mas¬
pia quoꝙ ꝯtinentur.¬
d Cum ita legatur. ꝗcqd
inorreo meoerit.⁊ iscuileo¬
atũ est. ex reb nolegatis
gnorãte eo. ampl iãdi le¬
gati sui grã in porreũ mt¬
tulerit. ꝙ illatũ est. nom
detur eẽ legatum. ¶Ad ali¬
gatario petiturũ erat. ui
alu restituẽt. si legatarius
decedat. hr̃s quoꝙ eius io
ꝙ legatũ est. prare debebit¬
¶pes noĩatim legate sin ro¬
iatur.nec dolohr̃dis de esse
pbentur. peti. ex eodẽ teston̾
possũt ¶Infidei ꝯmissoꝙti
m̃ilie relinqtur. huadpeti¬
tionẽ eius admitti possit
ꝯ noĩati fũt. aut post om̃s
eos extintos. q ex noie defut¬
ti fuert co tp̃r. quo testato.
morcretur ⁊ ꝗ ex his primo
gradu ꝓcreati sũt msispil¬
ter defunctus ad ultiores

Expanded text:
quae in eodem fundo erunt', mancipia quoque continentur.Cum ita legatur: 'quidquid in horreo meo erit' et is cui legatum est ex rebus non legatis ignorante eo ampliandi legati sui gratia in horreum intulerit, quod illatum est non uidetur esse legatum.Quod a legatario petitum erat, ut alii restitueret, si legatarius decedat, heres quoque eius id quod legatum est praestare debebit.Species nominatim legatae si non repperiantur nec dolo heredis deesse probentur, peti ex eodem testamento non possunt.In fideicommisso quod familiae relinquitur hi ad petitionem eius admitti possunt, qui nominati sunt, aut post omnes eos exstinctos qui ex nomine defuncti fuerint eo tempore, quo testator moreretur, et qui ex his primo gradu procreati sint, nisi specialiter defunctus ad ulteriore
Abbreviated transcription (Latin):
aqbo ordib legata prari
uent. ucet codiciulos ado
om̃s hrdes scripẜit. appari
tñ ea que codicili declit. ab
his prãnda ẽẽ. quos nu¬
nere fugi debere.testõ suo
Iitia ostẽd̾it testat᷑o.
rdib institutis meuia⁊
sẽpmo  filus suis. exeqi p¬
suũ sũũ manumitteret.
filia carissima peto.ut ẜuũ
tuũ stichũ manumittas.
cũ ministerio tuo tot cãpi
tafuoꝵtibi his codicilłle
gauõ.nec legauit. q̃roqd
his uerb̾ relictũ indeatur.
cũ ut supra cautum ẽ.du¬
obhrdib institutis defũc¬
tatestatriee. ⁊ macipia hr¬
ditaria  duarũ ꝑsoã fuisse.
⁊ codicilł nicħ̾ relictũ sit d̾
prandis mãcipus. nec pos¬
situtile fidei ꝯmissũ puta
niꝙdatũ nõsit. cũ legasse
se drẽit. nec adiecit legati
spem. nec ab hrde ut prarẽ¬
turmãcipia petierit. mo

Expanded text:
dibus legata praestari uellet, licet codicillos ad omnes scripserit, apparet tamen ea quae codicillis dedit ab his praestanda esse, quos munere fungi debere testamento suo ostendit testator. itutis Maeuia et Sempronio filiis suis ex aequis pseruum suum manumitteret, filia carissima, peto, ut Stichum seruum tuum manumittas, cum in ministerio tuo tot capita seruorum tibi his codicillis legauero', nec legauit. quaero, quid his uerbis relictum uideatur, cum, ut supra cautum est, duobus heredibus institutis defunctam test‹at›ricem et mancipia hereditaria duarum personarum fuisse, et codicillis nihil relictum sit de praestandis mancipiis nec possit utile fideicommissum putari, quod datum non sit, cum legasse se dixerit nec adiecerit legati speciem nec ab herede uti praestarentur mancipia petierit.Mo
Abbreviated transcription (Latin):
ointutda mne refitiendẽ.
que ẽ incolia coꝵ.usq ad
uiam aureliã. Quesitur
ẽ anhoc legatũ ualeat.Iu¬
quãta ei rei sufficeret. si mo
ñõ apparcat aliam fuisse
de fucti uolũtatẽ. aut ex
magnitudine eiꝰ pecume
aut ex mediocritate facus¬
tatũ quas testator reliqd.
tuc eĩ poffitio iudicis. ẜm
estiãtionẽ patrimonuleg
ati quãtitas diffiniri põt.

Expanded text:
o in tutelam uiae reficiendae, quae est in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum ualeat.Iuquanta ei rei sufficeret: si modo non apparet aliam fuisse defuncti uoluntatem aut ex magnitudine eius pecuniae aut ex mediocritate facultatium, quam testatrix reliquit: tunc enim officio iudicis secundum aestimationem patrimonii et legati quantitas
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. Dec si forte uelit pat̾
cauere neminẽ ãplius pe¬
titurũ ꝯpellendus erit hr̃s
legatũ ꝙiã filius petere
pot. alii q̃ cui debet᷑. exsolue.¬

Expanded text:
.Nec si forte uelit pater cauere neminem amplius petiturum, compellendus erit heres legatum, quod iam filius petere potest, alii qua‹m› cui debetur exsolue
Abbreviated transcription (Latin):
pecumam. utrum legati¬
qrunum in alterutra cale
gatum sit.quem admolu
las libras. certumes legati
sit. ne. aliter obẜuantibus
uno homine legitodiuisio
ꝯcedatur nec interest duu¬
sa ca summa an ꝯuincta po¬
natur. ¶Et otrac̾te octo ẜis
aut ꝓhomnbus certi pccu¬
nia legata non posse muitũ
heredem ptem pecume ptem
mancipioꝵ debere.
D. d ꝙ. apud hostes est lega¬
ri posse octauenus scripsit
uissu patris optar posse.net

Expanded text:
pecuniam, utrum legataquia unum in alterutra causa legatum sit, quemadmodum las libras certum aes legatum sit: ne aliter observantibus etiam uno homine legato divisio concedatur. nec interest, divisa ea summa an iuncta ponatur: et certe octo servis aut pro omnibus certa pecunia legata non posse invitum heredem partem pecuniae, partem mancipiorum debere.d quod apud hostes est legari posse Octauenus scripsit iussu patris optari posse ne
Abbreviated transcription (Latin):
defũcti elegissẽt usuraꝵ pr̃atio¬
nẽ. n pupilli noĩe infemis de¬
dissẽt id pr̃aturꝙ testator uol¬
uissi. ¶Lutius titiũs. mutuã
pecuma atutore accep̃ ⁊ rembr¬
ditariã pignori ei dedit post tri
adiudicata sũt ꝗa morte eius
h̾rs nõ est ultus. Querit̾.in id
nom̃ pupilł recusare possit.R.
exduob fratribꝰ socus boꝵ ⁊ ne¬
gotiatiõis defu̾cto h̾roc filiotuͣt
orpatruus uenditis onñb cor¬

Expanded text:
defuncti elegissent usurarum praestationem neque pupilli nomine in faenus dedissent, id praestatur, quod testator uoluisset. Lucius Titius mutuam pecuniam a tutore accepit et rem hereditariam pignori ei dedit: post triadiudicata sunt, quia mortem eius heres non est ultus: quaeritur, an id nomen pupillus recusare possit. reex duobus fratribus sociis bonorum et negotiationis defuncto, herede filio, patruus tutor uenditis omnibus co
Abbreviated transcription (Latin):
modũ si h̃rde instituto sub
Si debitori ꝙ subꝯditione
debet legatũ est presẽs legatũ
s̃agiꝙ ex testõ statim põt.
ut lib̾atio prẽtur. Et si post
testatoris mortẽ decesẜit.ad
h̾rdem trasmittit actione
hdicenda er. ⁊ si nõ ip̃i debl¬
tori si alu cui libet simiłrle

Expanded text:
modum si herede instituto sub Si debitori quod sub condicione debet legatum est, praesens legatum est agique ex testamento statim potest, ut liberatio praestetur, et, si post mortem testatoris decesserit, ad heredem transmittit actionem. Haec dicenda erunt et si non ipsi debitor
Abbreviated transcription (Latin):
Et si qde uł õs uł due. renũti¬
auerit pregnant̾e mulierẽ.
uideri. tũc p̾suãdend̾ mulicri
erit ut pin custode admittat.
at ꝙ su ip̃a hec deside̾rassi. Qd̃
sienira no fuerit. sciat marit
ad muidia estimationẽ q
suã ꝑtinere. ut nõ in merito
possit uideri captasse hoc.ad
aliq̃ mulieriᷤᷤ iiuriã. ¶Si
aũt uł om̃s uł plures nõ ẽc̃
grauidã renũtiauerĩt. nulla
cã custodiendi erit. ¶Ex ho
rescripto euidetissime appa¬
ret. se. ꝯsultũ delib̾is agnosce¬
dis.locũ non huisse.si mułi
dissimularet se pregnantẽ.
uł.⁊̃ negaret.nec in merito.
Dartus eĩ.anteq̃ edaturm
ulieris portio ẽuł uscerum.
post editũ plane ptũ amu¬
liere iam pot maritus uire
suo. filiũ pint̾dictũ desidera¬
re.aut etibi sibi.aut duce
adp̃torem pot̾it. ⁊ ap̾eum ĩt̾¬
rogani. an se pregnãtem.co¬
genda ꝙ erit respondẽ. Qud
ergosino responderit. aut nõ

Expanded text:
s uel duae renuntiauerint praegnatem uideri, tunc persuadendum mulieri erit, ut perinde custodem admittat atque si ipsa hoc desiderasset: quod si enixa non fuerit, sciat maritus ad inuidiam existimationemque suam pertinere, ut non immerito possit uideri captasse hoc ad aliquam mulieris iniuriam. si autem uel omnes uel plures non esse grauidam renuntiauerint, nulla causa custodiendi erit'. Ex hoc rescripto euidentissime apparet senatus consulta de liberis agnoscendis locum non habuisse, si mulier dissimularet se praegnatem uel etiam negaret, nec immerito: partus enim antequam edatur, mulieris portio est uel uiscerum. post editum plane partum a muliere iam potest maritus iure suo filium per interdictum desiderare aut exhiberi si‹bi› aut ducere ad praetorem poterit et apud eum interrogari, an se putet praegnatem, cogendaque erit respondere. Quid ergo, si non responderit aut no
Abbreviated transcription (Latin):
eũꝙante q̃ ascendẽt. mor¬
sisse altera uero sp̃es ꝯditio¬
nis u̾iuofilio no admittit
nepotes adbrditatem. ꝗ si
substituti nõ eẽnt^ intesta¬
toauosrdes exĩsterẽt. n ei

Expanded text:
e antequam ascenderet morsisse. altera uero species condicionis uiuo filio non admittit nepotes ad hereditatem, qui substituti si non essent, intestato auo heredes existerent: ne
Abbreviated transcription (Latin):
diderit res hrditarias. Non
erit legatarioꝵ detrim̃tum
ltaꝙ ergo comodũ debte
b̾rdis. si bene res administ
est legaun̾t. ⁊ his cu creditor¬
b deciterit. ne solid̾soluet
⁊ ob eã decisionẽ fc̃msit ut
riis debituꝵ. ꝗ ea pecumano¬

Expanded text:
ndiderit res hereditarias, non erit hoc legatariorum detrimentum: ita ergo commodum debet esse heredis, si bene res administrest legauerit et heres cum creditoribus deciderit, ne solidum solueret, et ob eam decisionem factum sit, ut riis debiturum, quia eam pecun
Abbreviated transcription (Latin):
extraneush̃rs.siũ ex suissit.¬
¶Siunus ex dñis ꝯͣ pareat. q̃¬
rendum ẽ de casu cius  pẜuos
quos cões habuerũt magis
ẽi de salute aut ultiõẽ dñi nõ
ꝯparẽtis. q̃ incapud. presctis.
torq̃buntur. ¶ Si appetitus
suam põt aĩaduertere.
D. Senatus .ꝯ. pisoniano

Expanded text:
sit.Si unus ex dominis non compareat, quaerendum est de casu eius per seruos, quos communes habuerunt: magis enim de salute aut ultione domini non comparentis quam in caput praesentis torquebuntur.Si appetitus suam potest animaduertere 7 d senatus
Abbreviated transcription (Latin):
eodixeroułle melib̾m ẽe.li¬
ber estocuiut daret dãpnaᷤ
sit h̃rs meus drco. ei hr̃sm¬
eusdare dapnas esto testa¬
toris uolũtas.siqbodã ar¬
gumitis.apparebit dequo

Expanded text:
dixero uelle me liberum esse, liber esto. cui ut dare damnas sit heres meus, dixero, ei heres meus dare damnas esto.' testatoris uoluntas, si quibusdam argumentis apparebit, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sciend est cĩ q̃ diu testam̃ta¬
ria tutela spatur legittimar
cessare. Et si semel.dtestamta¬
rũi deuoluta sit tutela dem̃ex¬
cusatus sit tutortestam̃tarsꝰ
adhuc dicimus in locũ excu¬
sati dand̃ño.adlegittimũtu

Expanded text:
est enim, quamdiu testamentaria tutela speratur, legitimam cessare. Et si semel ad testamentarium deuoluta fuerit tutela, deinde excusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimus in locum excusati dandum, non ad legitimum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊si fuit remotus. nã hicid¬
circo abiitut alius detur.
Gd̃situtor test̾odatus deces¬
Fit adlegittimũ tutela redi¬
it. qr hic. se. ꝯsultũ cessat.
Plane si duo plures ue fue¬
rint tutores testam̃tarii in
locũ eius ꝗdecesẜit. uł incun

Expanded text:
si fuerit remotus: nam et hic idcirco abit, ut alius detur. quod si tutor testamento datus decesserit, ad legitimum tutela redit, quia hic senatus consultum cessat. Plane si duo pluresue fuerint tutores testamentarii, in locum eius, qui decessit uel in
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Et mulieri q̃ luxu¬
riose uiuit. bõĩs dici põt.
¶In boĩs curatoris priuile¬
gũi furioso furiose ue ẜu¬
decreto prunlegiũꝯsequut.¬
uolu̾tatẽ. manet ei cadatõ
curatoris ap̾ pretore ut di¬
¶his ꝯseq̃s est.ut ⁊ si cura¬
torẽ ꝓdigo dech̾it pat̾ uolũ¬
tate̾ cius seq debeat p̾torcũ
ꝙdare curatoreᷤ. s⁊utrum
om̃i m̾o. an ita si futureet.
ut nisi pat̾ aliqd test̾o cau¬
issi. p̾tor ei bõis int̾ dictur
eẽt ⁊ maxime si filiohãti
iste ꝓdigus. potuit tñ pat̾
dassi filiũ eiꝙ ꝙ sufficeret
alim̃toꝵ nõie abeis certu
legassiaddita cã necessita¬
teꝙ iuditu sui. aut sino
huit in potãte nepotes. qͦ
emãcipato iã filionati fu¬
issẽt sub ꝯditiõe eos hrdes

Expanded text:
um. Et mulieri, quae luxoriose uiuit, bonis interdici potest. In bonis curatoris priuilegium furiosi furiosaeue decreto priuilegium consequuntuvoluntatem: manet enim ea datio curatoris apud praetorem, curatorem dederit pater, uoluntatem eius sequi debeat praetor eumque dare curatorem. sed utrum omnimodo, an ita, si futurum esset, ut, nisi pater aliquid testamento cauisset, praetor ei bonis interdicturus esset? et maxime si filios habeat iste prodigus? Potuit tamen patedasset filium eique quod sufficeret alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes
Abbreviated transcription (Latin):
legata nõ est. presẽs debetũ.
⁊ ut ꝯfestim adeũ ꝑtineti
cui datu est.adiccta diesq̃¬
ius lõgeua. sit. si certa sit u
ueliti hl. ianuarus certis¬
sins. dies ꝗdẽ legati sta¬
tim ceclit. siañ diem petiñ
põt. at sim certa.qi cum p¬
ubes ett cũ filia nup̾sẜit.
cum magistratũ m ierit.

Expanded text:
legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamuis longa sit, si certa est, ueluti Kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potest: at si incerta, quasi 'cum pubes erit' 'cum in familiam nupserit' 'cum magistratum
Abbreviated transcription (Latin):
scitutũ ex ea pte h̾rdem fo¬
re.ceisus ait.Si si te br̃dez
ĩstitueco: ⁊ deinde te cundẽ
sub ꝯdiriõe instituã.mch
uale seq̃tem institutionẽ
qr satis plena prior finssi.
S si plures ĩstituriones.
ex cade̾ pte. subdiu̾sis ꝯdi¬
tiõib fuerint facee. utra.i
priorꝯditis extit̾t iofaci

Expanded text:
itutum ex ea parte heredem fore Celsus ait: Sed si te heredem instituero et deinde eundem te sub condicione instituam, nihil ualere sequentem institutionem, quia satis plena prior fuisset. Sed si plures institutiones ex eadem parte sub diuersis condicionibus fuerint factae, utra prio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ds testam̃tarie. ptinet que
missa cã testĩ. possideret h¬
ditatẽ. nõ ꝑtinet lex falcdũ
si pedictũ pretoris ĩducitur
potestas legis. Ideꝙ ẽ sum

Expanded text:
entariae pertinent, quae omissa causa testamenti possident hereditatem, non pertinet lex Falcidia: sed per edictum praetoris inducitur potestas legis. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
totuusu .f.putabãt. ⁊ itas
stituendũ. quamtũ sit in le¬
gato.Si aristoaueteꝵ oppi¬
mc̃ẽ recessit. ait eĩ. posse quar¬
retineti. Idq uil. recte ꝓ bat
ut sciamus q̃ tum ẽ in seg to
cuiusus.f. datus ẽ. qͣtum ad
ceteroꝵ. legatoꝵ extimatio¬
ne. aut ⁊ huiꝰ ip̃nus ne todrã

Expanded text:
putabant et ita constituendum, quantum sit in legato. sed Aristo a ueterum opinione recessit: ait enim posse quarretineri idque Iulianus recte probat. ut sciamus quantum est in legato, cui usus fructus datus est, quantum ad ceterorum legatorum aestimationem aut etiam huius ipsius, ne dodra
Abbreviated transcription (Latin):
posse sEgoaũt didici si ĩ ꝯtin¬
cti hrs penũ solu̾t. inderi hoc
legatũ cẽ ⁊ in legẽ. fal.ĩpu
ita accipiend est cũ aliquo
spatio:. d̃ si mora fcã. solue¬
nt hrs penũ tũc nec legata
eu accepisse. nec infalcidia
tis ca capitur. qr deficit. le¬

Expanded text:
posse. ego autem didici, si in continenti heres penum soluerit, uideri hoc legatum esse et in legem Falcidiam ita accipiendum cum aliquo spatio. quod si iam mora facta soluerit heres penum, tunc nec legatum eum accepisse nec in Falcidiam tis causa capitur, quia deficit le
Abbreviated transcription (Latin):
is romanus post hãcles
iam iure ꝑu. dare leganu
olet ius potestasq esto du
ita detur legatũ neminus
q̃ ꝑtẽ quarta b̾rditatis eo
test̾o h̾rdes capiãt. Eis qboi
qdita datũ legatu̾ ncerit.
cã pecumã sine fraude suac
ꝗͣ dãpnatus ẽ. Lex falcidia
⁊̃ ad eos qͥ ap̃ hostes moriuit̾
ꝓp lege̾ corneliã. uidet᷑ ptins¬

Expanded text:
is Romanus post hanc legiam iure publico dare legare volet, ius potestasque esto, dum ita detur legatum, ne minus quam partem quartam hereditatis eo testamento heredes capiant, eis, quibus quid ita datum legatumve erit, eam pecuniam sine fraude sua cquam damnatus est". Lex Falcidia etiam ad eos, qui apud hostes moriuntur, propter legem Corneliam pertin
Abbreviated transcription (Latin):
Ceũ. itia test̾o itẽ codicil¬
lis. młtas spes tã argenti q̃
uestis sp̃alit̾ ꝑfidei ꝯmissu
reliqd.qro  an nõa lie sp̃es le
plius cooportaria tabina et
tumcas trescum paliolis

Expanded text:
em codicillis multas species tam argenti quam uestis specialiter per fideicommissum reliquit: quaero an non aliae species legplius co‹o›pertoria Tauiana et tunicas tres cum palliolis
Abbreviated transcription (Latin):
ea au̾t b̾rditate loqmur m
qua nõ succedũt huiusmo¬
di psone qͣi neccie. ¶Impu¬
bes q ĩ alterius pot̾ate est si
iussueius adierit h̾rditate.
sit. licet hĩ etatis sit. ut ex
acqrende hrditatis nointa¬
ligat q̃ uis nõ uideatur scr
huiusmõr etatis puet ne

Expanded text:
ea autem hereditate loquimur, in qua non succedunt huiusmodi personae quasi necessariae. Impubes qui in alterius potestate est si iussu eius adierit hereditatem, sit, licet huius aetatis sit, ut causam adquirendae hereditatis non intellegat, quamvis non videatur scire huiusmodi aetatis pu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊ex seq̃ tib uerbis lib̾fͣate
illi ꝯpetere cũ unus gradͥu᷑s
uideat᷑. Ad ergo si no adie¬
nt titrus ĩcipiet ex suosit¬
utione stichus lib̾hrs ꝙ ẽe.
porro qͣ duino adiit iussu le¬
gatarii nec excã legati ĩtel¬
uigitur legatari effectusẽe.
ꝯiccoctum ẽ illim brde̾m ñ
ẽe ac phoc exhis u̾bis si hr̃s
bat. ¶ Si pupillus substitu¬
tum sibi fuũ alienam̾t. eũ¬
ꝙ eptor libeꝵ h̾̃rdem ꝙ institu¬
erit. nũ ꝗd iste in substitutõ¬
si ꝗd̾e pupillus adpub̾tate
puem̃t necessarius ex test̾o
ꝙpͥtori hr̃s extitit. Siucro in¬
trapub̾tatem decesẜit ex sub¬
stitutõe ꝗdem lib̾ ⁊ h̃rs sit et
necc̃ius patri pupilli. ep̃tori
aut uolũtarius hrs ertitit.¬

Expanded text:
et ex sequentibus uerbis libertatem illi competere: cum unus gradus uidetur. quid ergo, si non adierit Titius? incipiet substitutione Stichus liber et heres esse. porro quamdiu non adit iussu lega‹ta›rii, nec ex causa legati intellegitur legat‹a›rii esse effectus, et ideo certum est illum heredem non esse, ac per hoc ex his ibris suis probat. Si pupillus substitutum sibi servum alienaverit eumque emptor liberum heredemque instituerit, numquid iste in substitutiosi quidem pupillus ad pubertatem pervenerit, necessarius ex testamento emptoris heres exstitit, sin vero intra pubertatem decesserit, ex substitutione quidem liber et heres sit et necessarius patri pupilli, emptori autem volu