comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uł ignorando nõ ht̃ arbitͥũ li¬
berũ uoluntatis. ad eligendum
ꝙ recte fiat faciat. uł resistente
carnali consuetudĩe q̃ molentia
mortał successionis quodam mͦ
nat᷑ͣalit̾ in oleuit: Uideat quid rͨ¬
te faciendũ sit. ⁊ uelit. nͨ possit
implere. illa ẽ enĩ pccĩ pena iꝰtis¬
sima. ut amitrat qsq quo bñ u¬
ti noluit cũ sũ ulla posset diffi¬
cultate si uelet .i. ant tit qui sci¬
ens recte nõ facit. amittat scire
quid rectũ sit. ⁊ quid recte fa
cere cũ posset noluit: amittat poᷤᷤ¬
se cũ uelit. slam sunt re neta oĩ
p̾canti aĩe. duo ista penalia igno¬
rantia ⁊ difficultas. Ex ignoranti¬
a dehonestat error ex difficultate
cruciatꝰ ascligit. s apꝑbare fła ꝓ
ueris ut erret inuitus. ⁊ resistẽ¬
te atq corqñte dolore carnał uĩ¬
cłi non posse alibidinosis oꝑib
temꝑare. Nõ ẽ nata instituti hoĩs.
s pẽa dampnati. cũ aũ de lib̾ã uo¬

Expanded text:
quod uel ignorando non habet arbitrium liquod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recere cum posset noluit, amittat posse cum velit. Nam sunt revera omni peccanti animae duo ista poenalia, ignorantia et difficultas. Ex ignorantia dehonestat error, ex difficultate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Cum autem de libera vo
Abbreviated transcription (Latin):
b enĩ modis ⁊̃ in corꝑe cauet᷑
morbi malũ. ⁊ ut ñ accidat. ⁊¬
ut si accid̾it. cico sanet᷑. ut nõ
accidat. caueamꝰ. dicendo ne nos
inferas intemptationẽ. ut cito
sanet. caneamus. dicendo. dim¬
te nobis debita nr̃a. Siue gͦ mi¬
uib̾o arbitͥo non legerunt. atq il¬
ł non lectis hunc forsitan legũt.
de hac re snĩa trã satis appareat
ex ipĩs libris cõmemorare me o¬
portet. ꝙ iste si sentiret. atq in
suis lict̾is pon̾et. ulła int̾ nos
de hac re contͤusia reman̾et. Con¬
tinuo quippe ptꝰ u̾ba mã que
iste cõmemorauit. qd̾ occͣrere po¬
hibitis exemplis ⁊̃ de infirmitate
locuatꝰ sum dicens. Sunt .n. ncc̃ita¬
te fc̃a imꝓbanda. nͥ uult hõ recte
fac̾e. ⁊ nõ p᷑. Nam unde sunt ille
uoces. nõ enim ꝙ ũolo facio bo¬
num. s ꝙ odi malũ hoc ago. at¬
q aliis in hac suĩa comemoratis
testimoniis diuinorũ eloquiorũ.
ces ex illa mortis dampnatõe uẽĩ
homĩs ueniat nec mirandum ẽ.

Expanded text:
 enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: nenos inferas in temptationem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siue ergo imlibero arbitrio non legerunt atque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret nulla inter nos de hac re controuersia remaneret. continuo quippe post uerba mea, quae iste commemorauit, quod occurrere pohibitis exemplis etiam de infirmitate locutus sum dicens: sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: \'non i enim quod uolo facio bonum, sed quod o.di malum, hoc ago\'? atque aliis in hac sententia commemoratis testimoniis diuinorum eloquiorum: ces ex illa mortis damnatione uenienhominis ueniat. nec mirandum est
Abbreviated transcription (Latin):
tem. dedit dona hommub. Q
aut̃ ex uitus nate. nõ ex condicõ¬
ne nature sit q̃dã peccandi ne¬
cessitas. audiat hõ. at ut ead̾
nec̃itas ñ sit. disc̾at dd̃ dr̃e. de
nccitatib meis erue me. Qa ⁊¬
tatorẽ de ip̃a contͣ nos nec̃itate
pugnantem. ac ꝑ hoc opitulante
ro arbito. Quecũq ista cã ẽ uo¬
linitatis si nõ põt ei resisti. sñ
poc̃o ei cedit᷑. Si aut̃ põt. non
ei cedat᷑. ⁊ ñ p̾cabit᷑. an forte
fallit incautũ. gͦ caueat ne fal¬
lat᷑. an tanta fallacia ẽ. ut om̃i
no cau̾i nõ possit. nulla gͦ pcc̃ã
sunt. Quis .n. p̾cat ĩ eo ꝙ cam̾i
nlło modo pͣ. p̾cat᷑ aut̃. cau̾i gͥ
p᷑. agnosco. u̾ba mea sũt. s. ⁊̃
ip̃e dignet᷑ agnosc̾e suꝑiꝰ cunc¬
ta q̃ dcã sunt. de grã quippe dĩ
agit᷑. q̃ nobis ꝑ mediatorem me¬
dicina opitulat᷑. ñ de possibilita¬
ce iusticie. pͣ gͦ ei cause q̃cũq il¬

Expanded text:
t, dedit dona hominibus ? quod autem ex uitiis naturae, non ex conditione naturae sit quaedam peccandi necessitas, audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit discat deo dicere: de necessitatibus meis educ me, qtatorem de ipsa contra nos necessitate pugnantem. ac per hoc opitulante ro arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur ; si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. an forte fallit incautum ergo caueat, ne f all atur. an tanta fallacia est, ut caueri omnino non possit? n ulla ergo peccata sunt. quis enim peccat in e o quod caueri nullo mod. agnosco, uerba mea sunt; sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. de gratia quippe dei agitur, quae nobis per mediatorem medicina opitulatur, non de inpossibilitate iustitiae. potest ergo ci causae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
am ipãm natãm alit̾ diñs cum
ꝓpͥe ioquim natam hominis. in
qua pͥmũ in suo gnẽ. inculpabi¬
lis fcũs ẽ. alit̾ istam. in qua ex
illiꝰ dampnati pena. et ignari ⁊
carni subditi nascimur. iuxta ꝙ̃

Expanded text:
aliter dicimus, cum proprie loquimur naturam h hominis in qua primum in suo genere inculpabilis factus est, aliter istam, in qua ex illius damnati poena et ignari et carni subditi nascimur. iuxta quem
Abbreviated transcription (Latin):
mumdo corde qm̃ ipĩ dm̃ uide¬
bũt. quos nõ arguit conscĩa ul¬
la pcc̃i. ⁊ adiecit mundus mũ¬
do corde cõspicit᷑. templũ dĩ nõ
põt ẽẽ pollutũ. hoc utiq in no
bis agit᷑. conando. laborando.
orando. impetłido. ut ad illam
ꝑfc̃onẽ in qua possimus deũ
ad uͥccitẽ nec ad untia noc̃ĩtate
thimͣ. alioqn uͥ ncc̃itas nec coro¬
naẽ. qͥs nõ agnoscat: quis non
toto corde suscipiat : quis alit̾
condirã hũanã neg ẽẽ nata᷑m:
S in recte faciendo. iõ nullũ ẽ
uinculũ ncc̃itatis. qr lib̾tas ẽ¬

Expanded text:
mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt? quos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus mundo corde conspicitur, templum dei non potest esse pollutum. hoc utique agitur in nobis conando, laborando, orando, impetrando, ut ad illam perfectionem, in qua possimus deum ad uirtutem nec ad uitia necessitate trahimur: alioquin ubi necessitas, nec corona est, quis non agnoscat, quis non toto corde suscipiat, quis aliter conditam humanam neget esse naturam ? sed in recte faciendo ideo nullum est uinculum necessitatis, q
Abbreviated transcription (Latin):
cñ ut dr̃e ceperam prudent̾ six¬
ciis ãmonuit. ne cũ fu̾it quisq
talis frũs. ⁊ ꝑ hoc recte int̾ dĩ
filios deputatus: putet᷑ ip̃iꝰ fuis¬
des. cũ eam nõ hrẽt in natã iã
uitiata atq dep̃nata. sicut in
ewanͦ legit. Qͦtqͦt aut̃ receper̃t
eum dedit eis p̾tatẽ filios dĩ fi̾.¬

Expanded text:
n. ut dicere coeperam, prudenter Xystus ammonuit, ne cum fuerit quisque talis factus et per hoc recte inter dei filios deputatus, putetur ipsius fuisdeo, cum eam non haberet in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio legitur: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fi
Abbreviated transcription (Latin):
deat᷑. hec u̾ba iste cur nõ ad¬
did̾it. quis nõ intlłigat. hoc agi¬
t ntiq nunc m ħ scło. ut ad
malorũ hominũ sibi ꝑmixto. u
aliqua in se lege pc̃ti resistente
iegi m̃tis. ducat mundissimã ui¬
tam in et̾nitate diuina. tñ at¬
cendat iste quid scd̾m scͥptãs
ambrosius ep̃c dixit. nec ab ini¬
cõ immacłata. humane .ni. hoc
impossibile nate. Utiq .n. ab in¬
itio dicit quo ex adam nascinĩ.
slam ⁊ ip̃e adam immacłatꝰ ꝓ¬
culdubio fcñs ẽ. S in eis qui sũt
natã filii ire ducentes ex illo ꝙ
uitiatũ ẽ in illo. ab inicõ ẽẽ im̃¬
macłatos humane nature. im¬
tenciam. dicit pccm̃ nõ ẽẽ ss¬
stantiam. s ac̾tum maligaũ. qͥs
cõtͣ illud legem datam. ⁊ qd̾ de
arbit̾i lib̾tate descendit ⁊̃ hoc
quis negat. S ñ id agit᷑ de hu¬
mana nataͣ que in hac uita ẽ.
s agit᷑ de grã dĩ qͥ sanat᷑ ꝑ me¬
sana eẽt. Q ab isto tamqmͣ sana
uł canqmͣ sibi sufficiente uolũ¬

Expanded text:
. Haec verba, iste cur non addiderit, quis non intelligat? Hoc agitur utique nunc in hoc saeculo, ut ad malorum hominum sibi permixto, neque aliqua in se lege peccati resistente legi mentis, ducat mundissimam vitam in aeternitate divina. Tamen attendat iste quid secundum Scripturas Ambrosius episcopus dixerit, « Nec ab initio immaculata; humanae enim hoc impossibile naturae. » Utique enim ab initio dicit, quo ex Adam nascimur. Nam et ipse Adam immaculatus procul dubio factus est: sed in eis qui sunt natura filii irae, ducentes ex illo quod vitiatum est in illo, ab initio esse immaculatos, humanae naturae imtentiam, \'dicit peccatum non esse substantiam, sed actum malignum\'. quis contra illud legem datam, et quod de arbitrii libertate descendit\'. etiam hoc quis negat ? sed non id agitur de humana natura quae in hac uita est; sed agitur de gratia dei, qua sanatur per mesana esset, quae ab isto tamquam sana uel tamquam sibi sufficiente uolun
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ spm̃ scm̃ qui datus ẽ nob.
Ft̃ ꝙ dicit idem martyr cemplũ
scm̃ ẽ deo mens pa. ⁊ altare op¬
tũnũ ẽ ei cor mundũ ⁊ sñ p̾ca¬
co. Quis nescit ad istam ꝑfr̃o¬
nẽ ꝑducendũ cor mundũ. dum
inc̾ior homo renouat᷑ de die in
d.nͥ. Item ꝙ ait ipẽ. Uir castus
et sin̾ȩ poc̃o p̾tatem accipit a dõ
eẽ filiꝰ dĩ. utiq ãmonuit. ne cũ
qͥsq frũs fu̾it ita castus ⁊ smne

Expanded text:
 sanctum qui datus est nobis. et quod dicit idem martyr: templum sanctum est deo mens pura et altare optimum est ci cor mundum et sine peccato, quis nescit ad istam perfectionem perducendum cor mundum. dum interior homo renouatur de die in  item quod ait ipse: uir castus et sine peccato potestatem accepit a deo esse filius dei, utique ammonuit, ne cum quisque factus fuerit ita castus et sine
Abbreviated transcription (Latin):
gatus cur eẽ uoluit xpĩanus
respõd̾e. Uisũ ẽ mͥ. ꝙ cñ dicit
Ecce. quid iste sapiat. U̾bis am¬
brosii delectatur ꝙ a deo p̃para¬
t᷑ uoluntas hominũ. ⁊ nilla
sũ fĩ posse minime dubitet᷑.
dem̃ qnͣtũ erat ut actenderet
iste unũ u̾sũ de ambrosii u̾bi ᷤ
que posuit. cum enĩ ille dixis¬
set. nam cũ eccã ex gentib ħ¬

Expanded text:
gatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est mihi. quod cum dicit, ecce quid iste sapiat, si uerbis Ambrosii delectatur, quod a deo praeparatur uoluntas hominum, et nulla sum fieri posse minime dubitetur. deinde quantum erat, ut adtenderet iste unum uersum de Ambrosii uerbis quae posuit! cum enim ille dixisset : nam cum ecclesia ex gentib
Abbreviated transcription (Latin):
p̾candi. abstineat a delictis. ille
addidit. ꝙ iste apparet cur ad¬
d̾e nolu̾it. ait namq ille. slec
initõ iimacłata. humane enĩ
hoc impossibile nate̾. S ꝑ dĩ gͣ¬

Expanded text:
peccandi abstineat a delictis ? ille addidit, quod iste apparet cur addere noluerit, ait namque ille: nec ab initio inmaculata-humanae enim hoc inpossibile naturae —, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mo. sine qua nemo instificatur
tamqm᷑ sufficiente nat᷑e libero
aibitͥo. Inmo ip̃e ꝓ ea clamat.
ei cedat᷑ dicenti. Sine me nicħ
potestis fac̾e. sanctus aut̃ am¬
brosius renera in eo loco quẽ
iste cõmemorat. illis resistit. qͥ
dicunt hominẽ ñ ẽẽ posse sũ
poc̃o in hac uita. Ut enĩ ea di¬
c̾et accepit occasionẽ de zacha¬
ria ⁊ eliabeth. ꝙ in enuã gło
cõmemorati sunt ambulasse ĩ
om̃ib iustificarõib legis sine
de etiã añ eiꝰ passionẽ iustos me¬
isse ñ dubiũ ẽ. qͥ p̃stat spm̃ sãct

Expanded text:
mo, sine qua nemo iustificatur, tamquam sufficiente naturae libero arbitrio. immo ipse pro ea clamat; ei cedatur dicenti: sine me nihil potestis facere. Sanctus autem Ambrosius reuera in co loco, quem iste commemorat. illis resistit qui dicunt hominem non esse posse sine peccato in hac uita. ut enim ea diceret. accepit occasionem de Zacharia et Elisabeth. quod in euangelio commemorati sunt ambulasse in omnibus iustificationibus legis sine de etiam ante eius passionem iustos uixisse non dubium est, qui praestat spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ali uolutas dĩnitus ñ adiuta
nõ fufficit uͥ in hyno suo dicit.
Uotisq p̾stet seduł scm̃ mereri
spm̃. Cõmemorabo et ego de hoc
ip̃o oꝑe scĩ ambrosii ad ex quo
iste cõmemorauit ꝙ cõmemoran¬

Expanded text:
tas diuinitus non adiuta non sufficit —, ubi in ymno suo dieit: uotisque praestat sedulis sanctum mereri spiritum. Commemorabo et ego de hoc ipso opere sancti Ambrosii aliquid, ex quo iste commemorauit quod commemoran
Abbreviated transcription (Latin):
illd̾. S ꝙ in me hĩtat p̾catũ. Nã
⁊ ip̃e iob de pcc̃is siis nõ sac.
⁊ ntiq huic amico nr̃o m̾ico pla¬
cet humilitatem. ulło modo infal¬
sitatis ꝑte ponendã⁊ yñ io ꝙ iob
confitetur qr uerus d̾i cultor ẽ. ꝓ¬
cul dubio ueracit̾ conficet᷑. Et ip̃e
ylanus cũ locũ psalm expon̾et.
ubi scͥptũ ẽ. Spreuisti om̃s discedẽ¬
tes a iustificationib tus: ait.

Expanded text:
id quod in me habitat peccatum. Nam et ipse Iob de peccatis suis non tacet et utique huic amico nostro merito placet humilitatem nullo modo in falsitatis parte ponendam; unde id quod Iob confitetur, quia uerax dei cultor est, procul dubio ueraciter confitetur. et ipse Hilarius, cum locum psalmi exponeret, ubi scriptum est: \'spreuisti omnes discedentes a
Abbreviated transcription (Latin):
an diabolo resistit. poscendũ dĩ
adiutoriũ. ñ solum non nega¬
mus. u̾m ⁊̃ p̃dicamus. Isti aut̃
tantã uoluntati tͥbuunt p̃tatẽ
ut pietati afferant or̃onem. Nã
utiq ut diabolo resistamus
⁊ fugiat a nobis. idõ p̃cantes
dicimus ne nos inferas intẽp¬
ab imꝑatore milices ex hor tante
⁊ dicente. Uigilate ⁊ orate ut
ñ intretis in temptatõnẽ. Qd̾ uͦ
contra cos disputat. qͥ dicunt. ⁊¬
quis nolit sine pcc̃o eẽ. si hoc
ĩ hominuis eẽt poĩtũ potestate:
recte quid̾ duputat ħ ipm̃ cõ

Expanded text:
cum diabolo resistitur poscendum dei cum diabolo resistitur poscendum dei adiutorium non solum non negamus, uerum etiam praedicamus, isti autem tantam uoluntati tribuunt potestatem, ut pietati auferant orationem. nam utique ut diabolo resistamus et fugiat a nobis, ideo precantes dicimus: n p nos inferas in tempab imperatore milites exhortante et dicente: uigilate et orate, ne intretis in temptationem. Quod uero contra eos disputat, qui dicunt: \'et quis nolit sine peccato esse, si hoc in hominis esset positum potestate?\' recte quidem disputat \'hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc estis sub lege. In qnͣtum
quisq spũ ducit᷑. nõ ẽ sub lege. q
ĩ qnͣtũ condelectatur logi dĩ. nõ
sublegis timore. qr timor tonsit᷑
ht̃ nõ delectatõnẽ. ꝓm̃ si recte
sentimuis. sicut ꝓ meubris sana¬
tis grãs ag̾c ita ꝓ sanandis ora¬
re debemus. ut ab solutissima
cui nicħ addi possit sanitate. ꝑfͤ¬
ta dĩ suanitace. plena lib̾tate ꝑ¬
fruamur. Nõ enim ab nuimũs
humanã nãm posse eẽ sine pͨ¬
cato. aut ullo modo uegare de¬
bemꝰ ꝑfici posse qmͣ ꝓfice̾ nõ ne¬
eo adiuuante fi dicimus ut iͦ¬
ta ⁊ beata sit a quo c̾ata ẽ uͤ
sit. facile itaq refellitur ꝙ a qͥ¬
bdã sibi dicit opponi. Diabotꝰ
nobis adu̾sat᷑: ꝓrsus hu̾c obs̾ti¬
oni. ⁊ eadẽ u̾ba respondamus
q̃ ip̃e respondit. resistamꝰ illi:
cere. quos fugit. uł ꝯmͣ u̾ͥtutẽ hr̃e
intelligendus sit: qͥ solũ p̃uale¬
re ũ resistentib põt. S hoc in¬
t̾est int̾ nos ⁊ istos. ꝙ nos ⁊̃ ẽ

Expanded text:
s sub lege. in quantum quisque spiritu ducitur, non est sub lege. quia in quantum condelectabatur legi dei, non est sub legis timore, quia timor tormenum habet, non delectationem. Proinde si recte sentimus, sicut pro membris sanatis gratias agere ita pro sanandis orare debemus, ut absolutissima cui nihil addi possit sanitate, perfecta dei suauitate, plena libertate perfruamur. non emim abnuimus humanam naturam posse esse sine peccato aut ullo modo negare debemus perfici posse, quam proficere non neeo adiuuante fieri dicimus, ut iusta et beata sit, a quo creata est ut sit. facile itaque refellitur, quod a quibusdam sibi dicit opponi: \'diabolus nobis aducrsatur\'. prorsus huic obiectioni eadem uerba respondemus, quae ipse respondit: resistamus illi, cere quos f ugit uel quam uirtutem habere intellegendus sit, qui solis praeualere non resistentibus potest. haec terest inter nos et istos, quod nos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ceret qui natꝰ ẽ in siłitudinem car¬
nis pcc̃i. ñ in carne pcc̃i. Aliud eiꝰdẽ
isa potuit. ut i̾m desideriis car¬
nis edomitis. doc̾et nõ nccitatis
ẽẽ p̾care. s ꝓpositi ac uoluntatis.
Ego dedsidia carns si nõ illicita¬
rum cõcupiscentiarũ huic dñr.
accipio sicun ẽ. fames. sitis. re
culpabilia. in culpas decidunt. ꝙ
ab illo saluatore abfuit. ⁊̃ si ħ̾
ĩ eo fuisse ꝓpt̾ siłitudinẽ carnis
pcc̃ ewangłio teste uideamus. be

Expanded text:
ceret, qui natus est in similitudinem carceret, qui natus est in similitudinem carnis peccati, non in carne peccati. aliud eiusdem ita posuit: et iterum: u t desideriis carnis edomitis doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi a c ac l uoluntatis. ego desideria carnis, si non inlicitarum concupiscentiarum hic dicuntur, accipio, sicuti est fames, sitis, refculpabilia, in culpas decidunt; quod ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis peccati euangelio teste uideamus. Be
Abbreviated transcription (Latin):
suam tñ ĩ xp̃o acqi in eiꝰ ꝓmissioni¬
b c̾tam. ueram. firmã eẽ confidãt.
Nullo tñ modo nͥ adiunante grã
ꝓuectã uere pieq uuticie ꝑuenire.
qͥ negauerint. nescio utrum recte
dam catholicorũ tractatorũ opus¬
culis posuit. uolens occinte̾ hiis
qui einũ solum dr̃ẽnt ista desen¬
d̾e. ita sunt media. ut n contra
int̾pon̾e uoluit. Me quoq aliquẽ
deputans qui cũ illis cõmemoran
dignus uiderer.  Uñ ingratus ẽẽ
non debes. ⁊ familiauore affeũ
nolo ut erret qui mͥ deculit hono¬
rem. pͥma .n. q̃ posnit qr nomen eiꝰ
qui ea dix̃ nõ ubi logi. siue q ille
nõ scͥpsit. sine qr codex quẽ misis¬
tis. id aliqua forte mendositate
ñ hũit ꝑtractare quid opus ẽ. mqłͤ
o sine ulla recusatõne consensũ.
nõ nicħ mouet de illꝰ scͥptis. cuiꝰ
nom̃ ñ ibi inuemi ille posuit. Op
pccm̃. Quõ enim dictũ sit auctoe
hꝰ sentñcie uid̾it qualit̾ possit
crpon̾e. dñ tñ nos minime dubite

Expanded text:
sionibus ueram, certam, firmam esse confidant! nullo tamen modo nisi adiuuante gratia prouectum uerae piaeque iustitiae peruenire qui negauerit, nescio utrum recte dam catholicorum tractatorum opusculis posuit uolens occurrere his qui cum solum dicerent ista defendere, ita sunt media, ut neque continterponere uoluit me quoque aliquem deputans, qui cum illis commemorari dignus uiderer. unde ingratus esse non debeo et familiariore affectu nolo ut erret, qui hunc mihi detulit honorem. prima enim quae posuit, quia nomen eius qui ea dixit non ibi legi, sine quia ille non scripsit sine quia codex quem misistis id aliqua forte mendositate non habuit pertractare quid opus est? maxio sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet quod de illius scriptis, cuius nomen non ibi inueni, ille posuit: opout m. quomodo enim dictum sit, auctor huius sententiae uiderit qualiter possit exponere, dum tamen nos minime dubitem
Abbreviated transcription (Latin):
istũ adiuuet. nescio. nͥ qr pꝰse eẽ
hominẽ mundo corde testatus ẽ
eũ dixisse cõmemorat qͣs oblitt̾a̾s
leg̾at ut abstin̾et se ab onũ re ma¬
ligna. q dom̃ sola mente uiciis ñ
amixta uen̾abat. den aut̃ cole
ꝓpͥñ insticie offitiũ ẽ. quid fecisse
iob dixit. Nũquid in hoc scło ꝑfe

Expanded text:
istum adiuuet nescio, nisi quia posse esse hominem mundo corde testatus est. eum dixisse commemorat: Quas Iob litteras legerat, ut abstineret se ab omni re maligna ? quia deum sola mente uitiis non ammixta ueneratur, deum autcm colere proprium iustitiae officium est. Quid fecisset; lob dicit, non quid
Abbreviated transcription (Latin):
clamat. Qͥd int̾cludit has
uoces. ut defendo quasi p̾sentẽ
possibilitatem. futaͣm impediat
sanitatem. ⁊ uidete quid adiũ¬
gat nũ illud confirmare existi¬
mat. q ulła inqͥt adimi̾e uolũ¬
tas põt ꝙ inseꝑabilit̾ insicũ ꝓba¬
nõ q̃ u̾ultis illa faciatis: Uñ ⁊̃
illa nõ tenim ꝙ uolo facio bonũ.
s ꝙiõdi m̃alũ hoc ago: ubi ẽ
posubilitas q̃ inseꝑabilit̾ insita
ꝓbat ᷑ eẽ nature: Ecce homines
q̃ uolunt facimit. Et de nõ pͤ¬
cando utiq ogebat. non de uo¬
lando.q homines ñ alites erãt
Etce hoc ꝙ nult bonũ nõ ag̾
s ꝙ nõ uult malũ hoc agit᷑.
Uelle illi adiacet. ꝑfic̾e̾ aut̃
bonũ ñ adiacet. Ubi ẽ possr al
de se ip̃o ista ñ dicit apłs. hõmẽ¬
c̾te in se tnͣsfigãt. ab illo aut̃ is¬
ta hrcãna nacaͣ inseꝑabilem ui¬
cħ p̾cand possibilitate hr̃e defẽ¬
dit. S hiis u̾bis id agitur ⁊̃ a
nesciente qui loquit᷑. Nõ aut̃ ne¬

Expanded text:
clamat. quid intercludit has clamat. quid intercludit has uoces, ut defpossibilitatem futuram inpediat sanitatem ? Kt uidete quid adiungat, unde illud confirmare existimat: quia nulla, inquit. adimere uoluntas potest, quod inseparabiliter insitum probanon quae uultis faciatis? unde etiam illa: non enim quod uolo facio bonum, sed quod odi malum, hoc ago? ubi est possibilitas, quae inseparabiliter insita probatur esse naturae? ecce homines non ea quae uolunt faciunt. et de non peccando utique agebat, non de uolando. quia homines non alites erant. ecce homo quod uult bonum non agit, sed quod non uult malum. hoc agit; uello illi adiacet. perficere autem bonum non adiacet. ubi est possibilde se ipso ista non dicit apostoab isto autem ipsa humana natura inseparabilem nihil peccandi possibilitatem habere defenditur. sed his uerbis id agitur etiam a nesciente qui loquitur, non autem ne
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ ẽ ñ p̾care. num audebimꝰ
eũ dĩe ⁊ p̾care posse ⁊ nõ p̾ca¬
re. absit a nobis ut deum pos¬
se p̾care dicamꝰ. Nõ enm ut
nõ põt. Quid ẽ gͦ ꝙ loquit. et
quib locurõnũ regulis conat
ꝑsuadere ꝙ nõ uuit consid̾are.
adhuc addit ⁊ dicit. q uͦ posse
ñ posse nõ pcare. nõ possumus ñ
posse nõ pcare. incorte hoc dix.
⁊ iõ subobscure. S ita posset
dici planiꝰ. q posse nõ peccare
nrm̃ ñ ẽ. seu uelimus seu nosi¬
mus p̾camus. sine dubio enĩ p᷑¬
camꝰ si uolumꝰ. S tñ uelimus
nolimus hr̃e nos asserit ñ p̾cã
di possibilitatẽ. qmͣ nat᷑e insi¬
tam dicit. S de homĩe sanis
pedibus colerabilit̾ dici põt.
uelit nolit ht̃ ambulandi pꝰ¬
sibilitãtem. confractis uo ⁊
siuelit non ht̃. uitiara ẽ naͣ
de qua loquit᷑. Quid suꝑbit t̾¬
ra. ⁊ cinis. uitiata ẽ. medicũ
implorẽt: saluũ me fac dñe
clamas. Sana ammã meam

Expanded text:
magis est non peccare, num audebimus magis est non peccare, num audebimus cum dicere et peccare posse et non peccare ? absit a nobis ut deum posse peccare dicamus! non enim, ut non potest. quid est ergo quod loquitur et quibus loeutionuni regulis conatur persuadere, quod non uult considerare? adhuc addit et dicit: quia uero posse non posse non peccare. non possumus non posse non peccare. intorte hoc dixit et ideo subobscure. sed ita posset dici planius: quia posse non peccare nostrum non est, seu uelimus seu nolimus, pccamus, si volumus: sed tamen velimus nolimus, hre possibilitatem, quam naturae insitam dicit. sed de homine sanis pedibus tolerabiliter dici potest: uelit nolit habetis ambulandi possibilitatem; confractis uero, et si uelit, non habet. uitiata est natura de qua loquitur — quid superbit terra et cinis?—, uitiata est, medicum implorat: saluum me fac, domine, clamat; sana animam meam
Abbreviated transcription (Latin):
Spes ant̃ q̃ iuudet᷑ nõ ẽ spes. si aũ
ꝙ nõ indemus sꝑamus. ꝑ patien¬
tiam exsp̃tamꝰ. nec sic recte drẽt.
uis peccare urm̃ eẽt. Nam ⁊ tẽ
eẽt adiutoriũ dĩ ⁊ tamqm lum̃
sanis ocłis quo adiuti uideant
se p̃bere uolentib. Quia u̾o de
hac uita disputat ubi corpꝰ ꝙ cor¬
tũpit᷑ aggrauas aiãm et depmit
t̾rena inhĩtatõ sensũ multa cogi¬
tantem. miror quo corde ⁊ sũ
adiutorio medicine saluatoris
u̾o ñ pͦcare nate᷑ ẽẽ contendat. ꝙͣ
sic apparet ẽẽ uitiatam. ut hocͥ
maioris uitii sic. ñ iudere. Quia
nõ peccare inqͥt nrm̃ ẽ. possumꝰ
p̾ccare et nõ pͤcare. ꝙ si alius
dicat. q nolle infeliciratem nrm̃
ẽ. possumus eam ⁊ uelle ⁊ nolle.
Et tñ eam uelle omĩno nõ pos¬
sumus. quis .n. ullo modo uel¬
le ẽẽ possit infelix. etiã si aliud
nult. uͥ eñ ⁊ uolencem infelici¬
tas cõsequatur. dem̃ q di młto

Expanded text:
spes autem quae uidetur non est spes. si autem spes autem quae uidetur non est spes. si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus —, nec sic recte diceret, uis peccare nostrum esset; nam et tunc esset adiutorium dei et tamquam lumen sanis oculis, quo adiuti uideant, se praebere uolentibus. quia uero de hac uita disputat, ubi corpus quod corrumpitur adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, miror quo corde etiam sine adiutorio medicinae saluatoris uero non peccare naturae esse contendat, quam sic apparet esse uitiatam, ut hoc maioris uitii sit non uidere. Quia non peccare, inquit, nostrum est, possumus peccare et non peccare. quid, si alius dicat: \'quia nolle infelicitatem nostrum est, possumus eam et uelle et nolle\'? et tamen eam uelle omnino non possumus. quis enim ullo modo uelle esse possit infelix, etiamsi aliud uult ubi cum et nolentem infelicitas consequatur? deinde quia dei multo
Abbreviated transcription (Latin):
mus inuici que penetrant in
sensũ nrm̃ ⁊̃ aurib obturatiᷤ
sicut ẽ de ꝓxĩo fere st̾dor uel
grimnitꝰ suis. ꝙͣ qmͣ obturatio
auriũ ostendit nõ in p̃tate
nra ẽẽ aꝑtis aurib ñ audire.
facit ⁊̃ fortasse talis obtũra¬
et in nr̃a pocestate sit ⁊̃ audi¬
re nõ posse. De odoratu aut̃ ꝙͣ
uł nõ posse. s in nr̃a potestate
ẽẽ. hoc ẽ in lib̾a uoluntate odo¬
rari uł nõ odorari. Cum aut̃ odo¬
res gͣues ⁊ molestos qñ consti-¬
tuci fu̾imus siquis nos illic ma¬
nib ligatis constituat. seruata
ꝓrsus integ̾tate ac salute m̃bro
nuim uelimus nõ odorari nec oĩo
mus. sicut gͦ iste siłitudines
uoluit adhibere. Sequit᷑ .n. ⁊ di¬
cit. Simili gͦ mͦ de nõ p̾candi poᷤ¬
sibilitate intlłigendũ est. ꝙ nõ
p̾care urmm̃ sit. posse u̾o ñ peccare
ñ ncm. Si de integra et sana ho¬
nũ ᷤ uatã loqueret. quã modo
nõ hẽmus. spe .n. salmi fc̃i sumuꝰ.

Expanded text:
e penetrant in sensum nostrum etiam auribus obturatis, sicuti est de proximo serrae stridor, vel grunnitus suis? Quanquam obturatio aurium ostendit, non in potestate nostra esse, apertis auribus non audire: facit etiam fortasse talis obturaut in nostra potestate sit etiam audire non posse. De odoratu autem quvel non posse, sed in nostra potestate esse, » hoc est, in libera voluntate, « odorari vel non odorari: » cum inter odores graves et molestos quando constituti fuerimus, si quis nos illic manibus ligatis constituat, servata prorsus integritate ac salute membrorum uelimus non odorari nec omninmus. Sicut ergo istae similitudines quod est uoluit adhibere. sequitur enim et dicit: si- mili ergo modo de non peccandi possibilitate intellegendum est, quod non peccare nostrum sit, posse uero non peccare non nostrum. si de integra et sana hominis natura loqueretur— quam modo non habemus; spe enim salui facti sumus;
Abbreviated transcription (Latin):
stinet ⁊ enĩ se ab omĩ re mala. ⁊̃
qui ht̃ p̾catũ qd̾ in se regnare ñ
sinic. cui subrepit imꝓbanda co¬
gitatõ. qmͣ ꝑuenire ad finẽ oꝑis
ñ ꝑmittit. s aliud ẽ nõ hr̃e pͤca¬
tum. aliud nõ obedire desideri¬
is eiꝰ. aliud ẽ implere ꝙ p̃ceptũ ẽ
nõ concupisces. ⁊ aliud ẽ ꝑ q̃dã
abstinentie conatĩ saltim id ag̾e¬

Expanded text:
stinet enim se ab omni re mala, etiam qui habet peccatum, quod in se regnare non sinit, cui subrepit improbanda cogitatio, quam pervenire ad finem operis non permittit. Sed aliud est non habere peccatum, aliud non obedire desideriis ejus. Aliud est implere quod praeceptum est, Non concupisces ; et aliud est per quemdam abstinentiae conat
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. u̾m ⁊̃ captinantẽ se in
iege poc̃i q̃ ẽ in menbris eus : ñ
que fuit. hunc ẽ ꝙ clamat infe¬
lix hõ quis me lib̾abit de corꝑe
mortis hꝰ: Sinat᷑ orare. sinatur
aduitoriũ medici potentissimi
flagitare. Quid contͣ dicit: quid
obstrepit᷑: quid miser mĩam xp̃i
et illi cũ xp̃o ambulabant qͥ ceco
lum̃ clamando pet̾e̾ ꝓhibebant.
S ⁊̃ int̾ tumultũ contͣdicentiũ
audit ille clamantem. Uñ huie
ut ñdũ baptizati implorent auxi¬
lũ grẽ saluatoris. nõ ẽ ħ qͥdem
parum. adu̾sus illam fla̾m defen¬
cõnẽ tamqm sibi sufficientis na¬
te᷑ ⁊ pocestatũ libi aibit̾i. Neq
enĩ sibi sufficit quudicit. In felir
homo quis me lib̾abit: aut ple¬
nam lib̾tatẽ hr̃e dicendus ẽ qui
se adhuc postulat lib̾ari. Uerũp
li qui baptizati sunt faciant bo¬
na que uolunt. ulła cauus con¬
cuepiscentia repugnante. S quid
hunic dicamus. ip̃e cõmemorat.
ubi concludens hunc locũ ut dixi¬

Expanded text:
um etiam captivantem se in lege peccati, quae est in membris ejus, non quae fuit. Hinc est quod clamat: Infelix homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Sinatur orare, sinatur adjutorium medici potentissimi flagitare. Quid contradicitur? Quid obstrepitur? quid miser misericordiet illi cum Christo ambulabant, qui caecum lumen clamando petere prohibebant: sed etiam inter tumultum contradicentium audit ille clamantem : unde huiut nondum baptizati implorent auxilium gratiae Salvatoris, non est hoc quidem parum adversus illam falsam defensionem tanquam sibi sufficientis naturae et potestatis liberi arbitrii: neque enim sibi sufficit qui dicit, Infelix homo, quis me liberabit? aut plenam libertatem habere dicendus est, qui se adhuc postulat liberari. CAPli qui baptizati sunt faciant bona quae volunt, nulla carnis concupiscentia repugnante. Sed quid hinc dicamus, ipse commemorat, ubi concludens hunc locum, Ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ. sit. ⁊ heri fuisse in aliqͦ
cum in isto corꝑe uiueret. ⁊ ho¬
dic eẽ ⁊ cras futam dũ tamenlon¬
ge płes sint quicũq sibi usq ad
ultimũ uite ħ diem. necc̃riã eẽ
nõ dubitañt et uerit̾ dicant. di¬
mute nobis debita nr̃a sicut et

Expanded text:
dendum sit, et heri fuisse in aliquo, dendum sit, et heri fuisse in aliquo, dum in isto corpore uiueret, et hodie esse et eras futuram, dum tamen longe plures sint, qui cum sibi usque ad ultimum uitae huius diem necessarium esse non dubitent, ut ueraciter dicant: dimitte nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qua omĩno ute nos orante ad
tit ignoscat alit̾ suspicantib
ipẽ .ni. hoc facit. ꝙ cum tantã
uult. Quid erat magnũ ut hoc
drẽt. cũ p̃sertira sibi ħ tamqmͣ
ex ꝑsona adu̾sariorũ oppõĩtũ tcͣ¬
sic solam natam defend̾e uoluit
Ett. qr homo ita c̾atus est ut nõ
pene possi. si pscare uoluisset. as
possibilitãtem ad gram dĩ ꝑti¬
n̾e defimuit: qua possibłitate
si uolu̾it peccare. ñ p̾cat. ⁊ no¬
nat᷑ q uiciata ẽ: uł qr sibi non
sufficit adiuuat. Utrum .n. inħ
scło fu̾it. uł sit. uł possit ẽẽ aliqͥs
ita iuste uiuens ut nullũ hẽat
int̾ ueros pios q xpĩanos posse
qͥs ambigit. disipit. S ego nec de
ista ita nolo centend̾e. qmqm
.ni . mͥ nõ uidẽbat᷑ alit̾ intelligen¬
dum ꝙ scͥptũ ẽ. Non iustisicabit᷑
ĩ conspͨtu tuo omis ninens. ⁊ si
qua siłia. Gam̃ utinam possit os¬
cendi. ⁊ ħ cestimonia melius a¬
lit̾ incellogi posse. ⁊ ꝑfrãm ple¬
nam q iusticiam eͥ ꝓr̃sus nicħ ad¬

Expanded text:
qua omnino iste nos orantes adtit, ignoscat aliter suspicantibus. ipso enim hoc facit, qui cum tantam eri non uult. quid erat magnum ut hoc diceret, cum praesertim sibi hoc tamquam ex persona aduersariorum oppositum tralic solam naturam defendere voluit, et quia homo ita creatus est, ut non peccare posset, si peccare noluisset, asspossibilitatem ad gratiam Dei pertinere definivit, qua possibilitate si noluerit peccare, non peccat; et noa uitiata est. uel quia sibi non sufficit adiuuatur? Vtrum enim in hoc saeculo fuerit uel sit uel possit esse aliquis ita iuste uiuens, ut nullum habeat inter ueros piosque \'Christiano; posse quis ambigit desipit. sed ego nec de ista uita uolo contendere. quamquam enim mihi non uideatur aliter intellegendum quod scriptum est: non iustificabitur i n conspectu tuo omnis uiuens et si qua similia, tamen utinam possit ostendi uel haec testimonia melius aliter intellegi posse uel perfectam plenamque iustitiam, cui prorsus nihil ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ntiq nõ timoris. de qua ⁊
iacob apłs ait. Qui aut̃ ꝑspex¬
erit in legẽ ꝑfc̃e lib̾tatis : Uñ ⁊
ille ñ qͥdem ĩam lege dĩ t̾rebat᷑
ut sius. s condelectabat᷑ ei sm
int̾iorẽ hominẽ: uidet tam̃ ad¬
heͥc aliam legem in m̃bris. suis
repugnantẽ legi m̃tis sue. Ita ⁊¬

Expanded text:
 timoris, de qua et Iacobus apostolus ait: qui autem perspexerit in legem perfectam libertatis. unde et ille non quidem iam lege dei terrebatur ut seruus. sed condelectabatur ei secundum interiorem hominem; uidet tamen adhuc aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae. ita
Abbreviated transcription (Latin):
tand̾ aliqñ hũanã medico xp̃o
indig̾e nam. Quero ant̃ nͥ na¬
tura ista ꝑdid̾it ub̾tatem qmͣs
dari exoptat. qui dicit. quis me
ub̾abit. non enĩ ⁊ ille sub̾am
camis acusat cũ dicit. lib̾ar se
cupere de corꝑe mortis huiꝰ. cũ ⁊
corꝑis sicut anime nata dõ bona
auctori tͥbuenda sic. s utiq de ui¬
tiis corꝑis dicit. Nam de corꝑe
mors corꝑis seꝑat. s contracta ex
illo uitia coherent. quib iusta
pena debet. qmͣ ⁊̃ in inferno ille
diues inuenit. hinc se nõ pot̾at
utiq lib̾are qui dicit. Quis me
lib̾abit de corꝑe mortis hꝰ. ubiq¬
seꝑabił ẽ possibłitas illa nate. ht̃
posse ꝑ naturale subsidium. ht̃
uelle ꝑ lib̾m arbitͥum. Cur que¬
rit baptismatis sacramentum:
an p̃p cõmissa p̃t̾ita ut ea tantũ
ignoscant. q̃ fĩ effc̃a nõ possũt.
dimitte hominẽ clamet qd̃ clo¬
mabat. Nõ .ii. tm̃ desid̾at ut ꝑ
indulgentiã sic de p̃ti̾tis im¬
punitꝰ. s ⁊̃ ut sit de cet̾o ad ñ

Expanded text:
ndem aliquando humanam medico Christo indigere naturam. Quaero autem, ubi natura istam perdiderit libertatem, quam sibi dari exoptat, cum dicit: quis me liberabit ? non enim et illo substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis huius, cum etiam corporis sicut animae natura deo bono auctori tribuenda sit, sed utique de uitiis corporis dicit. nam de corpore mors corporis separat; sed contracta ex illo uitia cohaerent, quibus iusta poena debetur, quam etiam in inferno ille diues inuenit. hinc se non poterat utique liberare qui dieit: quis me liberabit d e corpore mortis huiseparabilis est possibilitas illa naturae, habet posse per naturale subsidium, habet velle per liberum arbitrium; cur quaerit Baptismatis sacramentum? An propter commissa praeterita, ut ea tantum ignoscantur, quae fieri infecta non possunt? Dimitte hominem, clamet quod clamabat. Non enim tantum desiderat, ut per indulgentiam sit de praeteritis impunitus, sed etiam ut sit de caetero ad non
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m̃ dñm nr̃mm. s cur inquit cla¬
mem. iam bap̃tus in xp̃o. illi h
clament qͥ nõdũ tale bñficium
ꝑceꝑeunt. quorũ in se uoces figã
uoce exclamare ꝑmittit. Neq.n.
inbap̃atis natã ẽ. et in nõ bãptiᷤᷤ
nata nõ ẽ. aut si uł in ilł iicia¬
ta eẽ concedit. ut nõ sine cansa

Expanded text:
m nostrum. sed cur, inquit, clam nostrum. sed cur, inquit, clamem iam baptizatus in Christo? illi hoc clament, qui nondum tale beneficium perceperunt, quorum in se uoces figurauoce exclamare permittit. neque enim in baptizatis natura est et in non baptizatis natura non est. aut si uel in illis nitiata e
Abbreviated transcription (Latin):
põt ut̾ se ẽẽ concrariũ. Si gꝰ nõ
bapcitati. quib c̾te facet carẽ
ẽẽ cõtͣnam siis. illũ int̾rogatõi¬
b urgeant. et dicant. quis fecit
Itẽq illi. carnem quis cauit. un¬
det ille. idem credo deus. illi tͥ¬
deus. ⁊ iste. ulłi dubiũ ẽ. atq
illi. miũ ꝙ restat inquirant. ⁊
utrũq ꝙ bonus auctor cauit
bonũ ẽ. ute facebit᷑. Gune illi
eum suo gladio iugulabunt.
inferentes conclusionem. ⁊ eiuᷤ
caro bona. et abono anebore
condita. qͥ fi̾ põt ut duo bona
sibi possint ẽẽ cõtraria: hic for¬
ce ille respondebit. dace ueni¬
am q nõ debui dr̃e cuitũq bap¬
titato camẽ ñ posse ẽẽ cõtͣriam.
ut hoc mͦ nobis ñ baptrratis cõ¬
tͣriam cõfiterer. s sũ ulla exceꝑ¬
tõe drẽ debui carẽ ułłi ẽẽ cõ¬
trariam. Frce quo ip̃e cõpingit.
occe qui loquit᷑. qui ñ uult cla¬
mare cũ apło. Quis me lib̾abit
de corꝑe mortis hꝰ. grã dĩ ꝑ ihĩa¬

Expanded text:
 contrarium? Si ergo non baptizati, quibus certe fatetur carnem esse contrariam, suis illum interrogationibus urgeant et dicant, Quis fecit Itemque illi, Carnem quis creavit? respondet iste, Idem, credo, Deus. Illi teDeus? et iste, Nulli dubium est. Atque illi unum quod restat inquirant, Et utrumque quod bonus auctor creavit bonum est? iste fatebitur. Tunc illi eum suo gladio jugulabunt inferentes conclusionem ejus et caro bona, ut a bono auctore condita, qui fieri potest ut duo bona sibi possint esse contraria? Hic forte ille respondebit: Date veniam, quia non debui dicere, cuicumque baptizato carnem non posse esse contrariam, ut hoc modo vobis non baptizatis contrariam confiterer; sed sine ulla exceptione dicere debui, carnem nulli esse contrariam. Ecce quo se ipse compingit; ecce quae loquitur, qui non vult clamare cum Apostolo, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem adu̾sari. s ex alt̾utro
temꝑari. et bona nasitudĩe red¬
d̾e. sicut in corꝑe siccitas ⁊ hui¬
miditas frigꝰ celor quorũ om̃i¬
un temꝑatõne bona corꝑalis
ualitudo cõsistit. s ꝙ contia ẽ
caro spũi ut ñ ea que uolimuᷤᷤ
faciamus. uitiũ ẽ nõ nata. grã
medicinał q̃rat. ⁊ cõtron̾sia fi¬
niat᷑. dño quippe ista bona a dõ
bono condica. quõ ꝯtͣ ħꝰ rõcina
tõnẽ in nõ bap̃atis hoĩb pos¬
sunt sibi ẽẽ cõcͣcia: an ⁊ hoc
eum dixisse penicebit ꝙ affcũ
aliquo fidĩ xp̃ane lociitus ẽ. Cũ
Nam cur addidit iam bap̃to. cũ

Expanded text:
inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista bona a bono deo condtionem in non baptizatis hominibus possunt sibi esse contraria? an et hoc eum dixisse paenitebit, quod affectu aliquo fidei christianae locutus est? cum nam cur addidit iam baptizato, cum
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitatẽ. qr eiꝰ nace deuis ane¬
tor ẽ. cui possibilitatẽ ñ pͦcandi
ĩseꝑabilit̾ insitam dicit. Cumib¬
ułt gͦ faciat. q cũ nõ mult. nõ¬
ñ facit. ubi enim ẽ inseꝑabilis.
possiblitas. et accid̾e non põt uo¬
luntaris infirmitas. uł potiꝰ nolũ¬
tatis adiacentia. ⁊ ꝑfr̃ois indi¬
gentia. Si gꝰ ita ẽ. mide uenit
uelle adiacer. ꝑfic̾s añ bonũ nõ
adiacet. Si .n. iste qͥhsi uibeũ scͥp¬
pͥmo inculpata et salua condita

Expanded text:
possibilitatem, quia eius naturae deus auctor est, cui possibilitatem non peccandi inseparabiliter insitam dicit. cum uult ergo, faciat; quia non uult, non facit. ubi enim est inseparabilis possibilitas, ei accidere non potes uoluntatis infirmitas uel potius uoluntatis adiacentia et perfectionis indigentia. si ergo ita est, unde uenit: uelle adiacet, perficere autem bonum non adiacet ? si enim iste qui hunc librum scripur, quae primo inculpata et salua condita
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃o .s. de quo p̃cipit ut nõ reg¬
net in nr̃o mortali corꝑe ad obe¬
diendũ desideriis eiꝰ. s accendat
etiam ip̃e iam bap̃atis fuisse dic¬
tum. Caro concupiscit adu̾sus
spm̃. ⁊ sp̃c adu̾sus carnem ut
ñ ea q̃ uultis faciatis. ⁊ ne ab
ip̃a pugna desides face̾t. ⁊ ꝑ hõc
smãm laxamentũ p̾candi dedisse
mini. ñ adhuc estis sub lege.
Sub lege enĩ ẽ qͥ timore suplicui
ꝙ lex minat᷑. nõ amore iistĩe se
sentit abstin̾e̾ ab oꝑe pcãi. ñdũ
lib̾ nec alienus a uoluntate
pͤcandi. in ip̃a .n. uoluntate reus
ẽ. qua mall si fĩ posset ñ ẽẽ qd̾
timeat ut lib̾e faciat ꝙ occulte
desid̾at. Ergo si spũ inquit du¬
cimini. ñ adhuc estis sub lege.
utiq legem q̃ timorẽ incutit ñ
tͥbuit caritati. q̃ caritas dĩ diffu¬
sa ẽ in cordib mĩs. nõ ꝑ segis lit¬

Expanded text:
cet, de quo praecipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum: caro concupiscit aduersusspiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse mini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in cordibus no
Abbreviated transcription (Latin):
go. ip̃e concludat utrũ auit ita
possint dici ñ bona: aut nõ appa¬
reant uit̾ se ẽẽ contͣna. hic forte
dicit. Qualitates sunt iste sub
turam sñ dubio ꝑtinentes. sb̾e
quipe nõ ꝑ se ip̃as. s ꝑ suas qͣ¬
litates sicut aqua ⁊ ignis dñr

Expanded text:
go: ipse concludat, utrum aut ista go: ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona, aut non appareant inter se esse contraria. Hic forte dicit, « Qualitates sunt istae subaturam sine dubio pertinentes: substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
asa ꝑdita ẽ. uera cõfessione non
sła defensione opꝰ ht̃. Grã gͦ dĩ
ñ qua insticuat᷑. s qua restituat:
querat᷑: que ab isto sola clamat᷑
nem soluendã sibi ꝓpon̾et. ut a
sede hac inuidiã remouerent.
posset putari hoc quidem senti
nͥq omĩa dicenda sunt. ꝓposuit
de grã qõnem. id respondit ꝙ hẽ
tur. ut uelit intelligi nõ sb̾am¬
s oꝑa carnis. Quid hoc ad rem:
uicia carnis contͣnia sut uolũta¬
ti hominis. nõ nat᷑a accusat᷑. s
uiciis medicus q̃rit᷑. quid ẽ ꝙ in¬
respondet sibi. sine dubio deus.
Et itẽ int̾rogat. carnem quis
c̾auit. Itẽq respondet. idẽ. credo
deus. Int̾rogat t̾cio. bonus ẽ qui
dubiũ ẽ. Adhuc int̾rogat. Et utr̃
q ꝙ bonus autor c̾auit bonũ ẽ.
ad huc respondet. confitend̾ est.
sunt sibi ẽẽ contͣna omito dr̃e.
qr tota huiꝰ ratõcinatõ t̾baret᷑.
Si quis ab eo quer̾et. Estus et fͣ¬
gus quis fecit: Rnd̾et .n. sine
dubio deus. Non gͦ multa int̾ro¬

Expanded text:
fessione, non falsa defensione opus habet. gratia ergo dei, non qua instituatur, sed qua restituatur, quaeratur;quao ab isto sola clamaturestionem soluendam sibi proponeret, ut a se de hac re inuidiam remoueret, posset putari hoc quidem sentire, ubique omnia dicenda sunt. proposuit de gratia quaetionem, id respondit quod htur, ut uelit intellegi non sa carnis. » Quid hoc ad rem? Vitia carnis contraria sunt voluntati hominis: non natura accusatur; sed vitiis medicus quaeritur. Quid est quod initum? » et respondet sibi, « Sine dubio Deus. » Et item interrogat, « Carnem quis creavit? » itemque respondet, « Idem, credo, Deus. » Interrogat tertio, « Bonus est qui dubium est. » Adhuc interrogat, « Et utrumque quod bonus auctor creavit, bonum est? » et ad hoc respondet, « Confitendum est. sint sibi esse contraria? » Omitto dicere quia tota hujus ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret, Aestum et frigus quis fecit? responderet enim, Sine dubio Deus. Non ego multa interro
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃e ẽ me semꝑ ioqui posse.
et si uoluero nõ posse ioqui.
loqui. nisi forte. meubrũ illd̾
adimã quo loqñdi impleni of¬
fitiũ põt. multa qͥdem dicipꝰ¬
sent quib si uelit homo adi¬
mat sibi possibłitatẽ loquen¬
di. ñ adẽpto illo menbro qͦ
soqͥmur. uelut si ad fiat mĩ
nox ip̃a tollat᷑. loqui nemo po¬
c̾it mauentib m̃bris. Nõ enĩ
uox homĩs m̃brũ ẽ. nexato sa¬
ne aliquo int̾iore ho mẽbro
fĩ põt ñ adẽpto. S ne u̾bo p̃m̾e
uidear. mͥ q contentõ ͤ dicatur.
quidem id efficere. ⁊ ore ali¬
quib uincuł sic clauso atq
obserato. ut aꝑire minime ua¬
leamus. n ut̃ aꝑiat᷑ in nr̃a sit
p̃tate. cũ in p̃tate fu̾it ut clau¬
d̾etur manente inceg̾tate et
sanitate m̃brorũ: S quid ad
nos : uideamꝰ quid dem̃ con¬
texat. Uoluntatis .n. arbit̾o ĩqͥt
ac delib̾atõe p̾ͥuat᷑ qcqͥd nali ne¬
cessitate constͥngit᷑. Et hic nõ¬

Expanded text:
necesse est me semper loqui posse; et si uoluero non posse loqui, loqui, nisi forte membrum illud adimam, quo loquendi inpleri officium potest. multa quidem diei possent, quibus, si uelit. homo adimat sibi possibilitatem loquendi non adempto illo membro quo loquimur. uelut si aliquid fiat unde uox ipsa tollatur, loqui nemo poterit manentibus membris; non enim uox hominis membrum est; uexato sane aliquo interiore membro fieri potest, non adempto. sed ne uerbo premere uidear mihique contentiose dicatur: quidem id efficere et ore aliquibus uinculis sic clauso atque obserato, ut id aperire minime ualeamus neque ut aperiatur in nostra sit potestate, cum in potestate fuerit ut clauderetur manente integritate et sanitate membrorum. Sed quid ad nos? uideamus quid deinde contexat. uoluntatis enim arbitrio, inquit, ac deliberatione priuatur quicquid naturali necessitate constringitur. et hic no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uͥtuces oꝑat᷑ in nobis. ex oꝑi¬
b legis. a ⁊ auditu fid̾i. Uñ ap¬
Ecce et baptitatis caro inuenit
cũq baptizato sit caro contͣna.
Qũo libet intlłigat carnem. q
re uera nõ nata̾ eits q̃ bona ẽ.
s uitia carnalia camis hoc loco
zatis caro contͣria ẽ. et quõ cõtͣri¬
a : ut nõ ꝙ uolunt faciant. Ecce
ad ẽ uoluntas in homĩe. uͥ ẽ pos¬
sibłitas illa uat̾e: faceam᷑ gram¬

Expanded text:
 uirtutes operatur in uobis, ex operibus legis an ex auditu fidei? unde apecce et baptizatis caro inuenitucumque baptizato sit caro contraria? quomodolibet intellegat carnem, quia reuera non natura eius, quae bona est, sed uitia carnalia carnis hoc loco  baptizatis caro contraria est. et quomodo contraria? ut non quod uolunt faciant. ecce adest uoluntas in homine; ubi est possibilitas illa naturae? fateamur gra
Abbreviated transcription (Latin):
titã nõ ẽ uidendi possibilitas.
sic in p̾cate nr̃a ẽ nõ udendi ne¬
cessitas. q in potestate ẽ cecitaᷤ.
q ad ipm̃m udere posse nobis si
nrã p̾tate ẽ uid̾e̾ si uelimus. c̃
etiã salua integ̾tate nat᷑ali cor¬
ꝑis oculorũ q nr̃orũ nec nolen¬
tes uidere possumꝰ sine ꝑ noctẽ.
iummib que forinsecũs adhi¬
bñtur ademptis. sine nos qͥsꝙͣ
tenebroso loco aliquo includa.
Itẽ si ꝙ audire pꝰsumꝰ. uł nõ pꝰ¬

Expanded text:
sibilitas, si in potestate nostra est non uidendi necessitas, quia in potestate est caecitas. qua id ipsum uidere posse nobis, si nostra potestate est uidere, si uelimus, cum etiam salua integritate naturae corporis oculorumque nostrorum nee uolentes uidere possimus siue per noctem luminibus quae forinsecus adhibentur ademptis siue nos quisquam in tenebroso loco aliquo includat? item si quod audire possumus uel non po
Abbreviated transcription (Latin):
qr boni. nisi q hoc ẽ uitiũ ꝙ ꝓp̾a¬
inflictũ ẽ uoluntate ⁊ hoc ut ĩ
naca̾ sanet. ⁊ ip̃o opꝰ ẽ saluatore.
quo instituta ẽ natã c̾atore. ħ sal¬
uacore. ea q illiꝰ medicina qua

Expanded text:
quia boni: nisi quia hoc est vitium, quia boni: nisi quia hoc est vitium, inflictum est uoluntate; et hoc ut in natura sanetur, co ipso opus est saluatore, quo instituta est natura creatore. hoc saluatore eaque illius medicina, qua