comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nefas est : & tam̃ ualet ut interimat in se carnalẽ animȩ af¬
festũ quo cũ inpedimento futurȩ uitȩ p̃sens uita delec tat
gendo fit : quando quidem aꝑtissime frustuũ eius dẽ animȩ
ad quirendȩ in codem p̃cepto cõmemorat dicens qui ꝑdide¬
rit eã insto scło: in uitã ȩternã inueniet eã. Ita deparenti¬
b rectissime dicit᷑ ut qui cos amat ꝑdat eos. non more pas¬
ricidarum interficiens. sed sp̃italigladio uerbidĩ carnalem
affestum eorũ quo & seipsos & cos quos genueruntinplicamentis
huius scłi obligare conantͥ. pie fidenterq ꝑcutiens & occidens
Illud in eis uiuere faciat quo fr̃s sunt: quo cũ filuis suis tẽporalib.
parentes ȩternos dm̃ ecclesiãq cognoscunt. Eccerapit testudiũ
ueritatis & cognoscendȩ atq ꝑcipiendȩ uoluntatis dĩ inscriptu¬
lemus in castris. ut ȩdificemus turrem. dequa. ostem sẽpi ternȩ

Expanded text:
nefas est, et tamen ualet, ut interimat in se carnalem animae afnefas est, et tamen ualet, ut interimat in se carnalem animae affectum, quo cum impedimento futurae uitae praesens uita delectat- gendo fit, quando quidem apertissime fructum eiusdem animae adquirendae in eodem praecepto commemorat dicens: Qui perdiderit eam in isto saeculo. in uitam aeternam inueniet eam —, ita de parentibus rectissime dicitur, ut, qui eos amat. perdat eos non more parricidarum interficiens, sed spiritali gladio uerbi dei carnalem affectum eorum. quo et se ipsos et eos, quos genuerunt, implicamentis huius saeculi obligare conantur, pie fidenterque percutiens et occidens illud in eis uiuere faciat. quo fratres sunt, quo cum filiis suis temporalibus parentes aeternos deum ecclesiamque cognoscunt. Ecce rapit te studium ueritatis et cognoscendae atque percipiendae uoluntatis dei in scriptulemus in castris. ut aedificemus turrem. de qua hostem sempiternae
Abbreviated transcription (Latin):
imipsa priuatũ affestũ oderit qui peuldubio tẽporalis est.
diligat aũt in eã cõmunionem societateq illa. qua distũ est
erat illis indm̃ anima & corunũ sic enĩ animatua non ẽ ꝓpria
sed omniũ fratrũ quorũ etiã animȩ tuȩ sunt . uł potius quorũ
animȩ cũ tua non animȩ sed anima una est xp̃i unica quȩ de
manu canis ut eruatur. cantat in psalmis. inde ad contẽptum
mostis. facillime ꝑuenit̃. Nec suscenseant parentes hoc p̃cipe¬
redñm ut cos o derimus quando nobis hoc deanimanr̃ a prȩ¬
tib oderimus : Ita qđ alio loco de anima mea dñs dicit. In
parentes quoq potest congruentissime conuenire. qui amat
in quit animã suã ꝑdec eã dicã etiã fidenter qui amat pa¬
rentes suos ꝑdet eos. De anima quippeabi dixit oderit : qđ
nr̃am non adidualet ut sequisq interimat qđ in expiabile

Expanded text:
in ipsa priuatum affectum oderit, qui procul dubio temporalis est, in ipsa priuatum affectum oderit, qui procul dubio temporalis est, diligat autem in ea communionem societatemque illam, qua dictum est: Erat illis in deum anima et cor unum. sic enim anima tua non est propria sed omnium fratrum, quorum etiam animae tuae sunt uel potius quorum animae cum tua non animae sed anima una est. Christi unica, quae de manu canis ut eruatur, cantat in psalmis. inde ad contemptum mortis facillime peruenitur. Nec suscenseant parentes hoc praecipere dominum, ut eos oderimus, quando nobis hoc de anima nostra praeum parentibus oderimus, ita. quod alio loco de anima idem dominus dicit, in parentes quoque potest congruentissime conuenire: Qui amat, inquit. animam suam, perdet eam. dicam etiam fidenter: Qui amat parentes suos, perdet eos. de anima quippe ibi dixit \'oderit\', nostram, non ad id ualet. ut se quisque interimat, quod inexpiabile
Abbreviated transcription (Latin):
in eandem caritatis societa tẽꝓmittit᷑. Hȩc ȩterna sunt hȩc
nulla tẽporis labe deterrunt᷑ hȩc tanto firmius tenenda
sperantur : quantominus priuato. sed cõmuni potius iure
optinenda p̃dicant᷑. Potes hoc facillime. in ipsa tua matre
cognoscere Nam unde tenunc in ret̾itũ in uoluit. & ab in¬
stituto cursu retardatũ reflectit & curuat nisi ex quo
tua ꝓpria mat̃ est : nã ex quo soror est omnib: quib: ẽpat̃ ds̃¬
indomodĩ caritate diligimus. Qđergotu illi etiã carnali
necessitudine ad necteris. ad sortem ualere debet famili¬
arius conloquendi & aꝑtiore ianuã consulendi. ut hoc¬
ipsũ qđ tepriuatim diligit int̃ficiatur in ea. neqđ exutero
suo tegenuit plurispendat. quã qđ ex utero eccłȩ genitus
ẽtecũ qđ aũt dematredixi hoc & detali cetera ꝓpinquitate
intellegendũ ẽ hoc etiã quisq de anima sua cogitet : utetiã

Expanded text:
in eadem charitatis societate promittitur. Haec aeterna sunt; haec in eadem charitatis societate promittitur. Haec aeterna sunt; haec nulla temporis labe deteruntur; haec tanto firmius tenenda sperantur, quanto minus privato, sed communi potius jure obtinenda praedicantur. 4. Potes hoc facillime in ipsa tua matre cognoscere. Nam unde te nunc irretitum involvit, et ab instituto cursu retardatum reflectit et curvat, nisi ex quo tua propria mater est? Nam ex quo soror est omnium, quibus est in domo dei caritate diligimus. quod ergo tu illi etiam carnali necessitudine adnecteris, ad sortem ualere debet familiarius conloquendi et apertiore ianua consulendi. ipsum, quo te priuatim diligit, interficiatur in ea, ne. quod ex utero suo te genuit. pluris pendat, quam quod ex utero ecclesiae genita est tecum. quod autem de matre dixi, hoc et de tali cetera propinquitate intellegendum est. hoc etiam quisque de anima sua cogitet. ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sumtus adturrẽ ȩdificandã & ualentia de cẽmiliũ aduer¬
sus regẽ qui uiginti hab et: nihilest aliud. quã utrenun¬
tiet unusquisq omnib quȩ sunt eius Prȩlocutio aũt supe¬
riott cuextrema conclusione concordat Ineo enĩ qđ quisq
renuntiat omnib quȩ sunt eius: etiã illud continctur. ut
oderit patrẽsuũ & matrẽ & uxorem & filios. fr̃s & sorores
ad huc & animã suã: om̃a enĩ hȩc: ꝓpria eius sunt quȩ ple¬
rũq implicant & impediunt ad optinenda ñ ista ꝓpria
tẽporalit̃ transitura. sed in et̃nũ mansura cõmunia: quo
enim tibi nunc quȩdã mulier mater est:. hoc ipsõ utiq ñ est
& mihi : qua ꝓpt̃ hoc temporale ac transitorium est sicuttran¬
sisse iam uides qđ te concepit. qđ gestauit utero qđ peperit.
qđ lac tenutriuit qđ aũt soror in xp̃o est : & tibi est & mihi.
& omnib quib: una cȩlestis hereditas & pat̃ds̃ & frat xp̃s.

Expanded text:
sumptus ad turrem aedificandam et ualentia decem milium aduersumptus ad turrem aedificandam et ualentia decem milium aduersus regem, qui uiginti habet, nihil est aliud, quam ut renuntiet unusquisque omnibus. quae sunt eius. praelocutio autem superior cum extrema conclusione concordat. in eo enim, quod quisque renuntiat omnibus, quae sunt eius, etiam illud continetur, ut oderit patrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores adhuc et animam suam. omnia enim haec propria eius sunt, quae plerumque implicant et impediunt ad obtinenda non ista propria temporaliter transitura sed in aeternum mansura communia. quo enim tibi nunc quaedam mulier mater est, hoc ipso utique non est t mihi. quapropter hoc temporale ac transitorium est, sicut transisse iam uides, quod te concepit, quod gestauit utero, quod peperit, quod lacte nutriuit. quod autem soror in Christo est, et tibi est et mihi et omnibus, quibus una caelestis hereditas et pater
Abbreviated transcription (Latin):
odit patrẽ suũ aut matrem &uxores & filios & fr̃s & so¬
rores ad huc & animã suã ñ potest meus discipulus esse
Et siñtulerit crucẽsuã &uenerit postie : ñ potest meus
discipulus ẽẽ. Deinde sub iungit quis ex uobis uolensturrem
ȩdificare : ñ primo sedet & cõputat si habet sumtum ad consũ¬
mationẽ nequando cũ posuerit fundam̃tũ ñ possit ȩdificare.
& om̃s qui transeunt & uident incipiant dicere. hic homo
coepit ȩdificare & ñ potuit ꝑficere : Aut quis rex uadens cum
alio rege bellũ cõmittere ñ primũ sedet & cogitat si potens
est cũ decẽmilib occurrere ei quicũ uigintimilib uenit
ad illũ : dũ adhuc longe est mittit legationẽ rogans pacẽ
quo aũt ꝑtinerent istȩsimilitudines. ĩpsa conclusione soctis
aperuit: Aitenim sic ergo omnis ex uob qui ñ renuntiat
omnib quȩ sunt eius: ñ potest meus eẽ discipulus. Itaq &

Expanded text:
odit patrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et soodit patrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores adhuc et animam suam. non potest meus discipulus esse; et si non tulerit crucem suam et uenerit post me, nonpotest meus esse discipulus. deinde subiungit: Quis ex uobis nolens turrem aedificare non primo sedet et computat, si habet sumptum ad consummationem, ne quando, cum posuerit fundamentum, non possit aedificare et omnes, qui transeunt et uident, incipiant dicere: \'Hic homo coepit aedificare et non potuit perficere\'? aut quis rex uadens cani alio rege bellum committere non primum sedet et cogitat, si potens est cum decem milibus occurrere ei, qui cum uiginti milibus uenit ad illum? ceterum, dum adhuc longe est, mittit legationem rogans pacem. quo autem pertinerent istae similitudines, ipsa conclusione satis aperuit; ait enim: Sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus, quae sunt eius, non potest meus esse discipulus. Itaque et
Abbreviated transcription (Latin):
egi epistolam quã misistifr̃ib consolari tecupiens qđ multis
temptationib tua tiro cinia quatiant᷑: inquo etiã insinuasti.
desiderare te litteras meas. condolui frater & cessare ab
scribendo ñ potui. ne ñ solũ tuo sed etiã meo desiderio negarẽ.
qđ me uid ebã officio deberecaritatis. Siteigit᷑ tironẽ xp̃i ꝓfite¬
ris castra ned eseras inquib tibietiã ȩdificandaturris est
Illa : dequa in euangelio dñs loquit̃. In ca quippestantem &
sub armis uerbidĩ militantẽ : nulla ex paste penetrare. ullae
tẽptationes ualent: Inde & iasta. in aduersariũ tela graui
pondere ueniunt : unde & ꝓspesta. firmo munimine deuitant
societate qua etiã frat eẽ dignatus ẽ reges appellasse milites
suos. & unũ quẽq ad bellandũ cũ rege qui habet uiginti milia
instrustione decẽmilia idoneũ cẽdebere p̃monuit sed pocu¬
lo ante quã deturre & derege exhostatoriassimilitudines
ꝓponeret : attende quid dixerit. Si quis uenit adme & ñ

Expanded text:
egi epistulam, quam misisti fratribus. consolari te cupiens, quod multis temptationibus tua tirocinia quatiantur, in qua etiam insinuasti desiderare te litteras meas. condolui, frater, et cessare ab scribendo non potui, ne non solum tuo sed etiam meo desiderio negarem, quod me uidebam officio debere caritatis. si te igitur tironem Christi profiteris, castra ne deseras, in quibus tibi etiam aedificanda turris est illa, de qua in euangelio dominus loquitur. in ea quippe stantem et sub annis uerbi dei militantem nulla ex parte penetrare ullae temptationes ualent; inde et iacta in aduersarium tela graui pondere ueniunt et prospecta firmo munimine deuitantusocietate, qua etiam frater esse dignatus est, reges appellasse milites suos et unumquemque ad bellandum cum rege, qui habet uiginti milia, instructione decem milium idoneum esse debere praemonuit.  1 Sed paulo ante, quam de turre et de rege exhortatorias similitudines proponeret, adtende. quid dixerit: Si quis uenit ad me et non
Abbreviated transcription (Latin):
omniũq nr̃m tota sinceritecte carissimus. cuus in te
uere fraternam cũ p̃sens essem benignitatẽ studiunq
ꝑspexi senex saturninus si dignatus fuerit quando
oportunũ uidebit Ad nos uenire: quic quid cũ eius sc̃itate
& spĩttli affestu conloqui potuerimus. aut nihil aut
ñ multũ distobit. ac si cũ tua dignatione id ageremus
qđ ut nobiscum ab eo petere atq impetraredigneris
tantis p̃cib posco. quantis uerba nulla sufficiunt
Absentiã enĩ meã tantã longe ypponienses uehem̃t̃
nimisq formidant: neq ull o modo mihi sic uolunt
credere ut & ego uobis agrum fratrib dactũ ꝓuisio¬
ne & liberalitate tua didicimus. ante epistolã tuam
ꝑ scmfratrẽ & conseruum nr̃m pasthenium : a quo
multa alia quȩ cudire desiderabamus audiuimus
prȩstabit dñs utetiã cȩtera quȩ adhuc desideramus

Expanded text:
+ omniumque nostrum tota sinceritate carissimus, cuius in te + omniumque nostrum tota sinceritate carissimus, cuius in te uere fraternam, cum praesens essem, benignitatem studiumque perspexi, senex Saturninus si dignatus fuerit, quando opportunum uidebit, ad nos uenire, quicquid cum eius sanctitate et spiritali affectu conloqui potuerimus, aut nihil aut non multum distabit, ac si cum tua dignatione id ageremus. quod ut nobiscum ab eo petere atque impetrare digneris, tantis precibus\' posco, quantis uerba nulla sufficiunt. absentiam enim meam tantum longe Hipponienses uehementer nimisque formidant neque ullo modo mihi sic uolunt credere ut et ego uobis. Agrum fratribus datum prouisione et liberalitate tua didicimus ante epistulam tuam per sanctum fratrem et conseruum nostrum Parthenium, a quo multa alia, quae audire desiderabamus, audiuimus. praestabit dominus, ut etiam cetera, quae adhuc desideramus,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc mihuipse canto cottidie uł potius illo cuius salutaria
p̃cepta sunt quȩ cũq siue in diuinis lectionib inuenuint᷑
siue intrinsecus animo suggerunt᷑ : & tam̃ uehe menter
cũ aduersario dimicans. sȩpe ab co uulnera accipio.
cũ delec tationẽ oblatelaudis. mihi auferre ñ possum
Haec ꝓpterea scripsi : ut situȩ scĩ tati iam ñ sunt necessaria
siue qđ plura ipse huius modi cogites atq: utiliora
siueqđ tuȩ scĩtati medicina ista ñ opussit. malatam̃
mea nota sint tibi : sciasq unde ꝓmea infirmitate.
dm̃ roga redigneris qđ ut impensissi me facias õbse¬
cro ꝑhumanita tẽ illius quip̃ceptũ dedit. ut inuicem
onera nr̃ a postemus multa sunt quȩ denr̃a uitȩ
conuersatione deflerem quȩ nollem᷑ ꝑlitteras ad te
uenire : sed int̃ cormeũ & cortuũ nulla essent ministeria.
praeteros meum & aurestuas. si aũt uenerabilis nobis

Expanded text:
haec mihi ipse canto cotidie uel potius ille, cuius salutaria haec mihi ipse canto cotidie uel potius ille, cuius salutaria praecepta sunt, quaecumque siue in diuinis lectionibus inueniuntur siue quae intrinsecus animo suggeruntur. et tamen uehementer cum aduersario dimicans saepe ab eo uulnera accipio, cum delectationem oblatae laudis mihi auferre non possum. Haec propterea scripsi, ut, si tuae sanctitati iam non sunt necessaria, siue quod plura ipse huius modi cogites atque utiliora siue quod tuae sanctitati medicina ista non opus sit, mala tamen mea nota sint tibi sciasque, unde pro mea infirmitate deum rogare digneris. quod ut inpensissime facias, obsecro per humanitatem illius, qui praeceptum dedit, ut inuicem onera nostra portemus. multa sunt, quae de nostra uita et conuersatione deflerem, quae nollem per litteras ad te uenire, sed inter cor meum et cor tuum nulla essent ministeria praeter os meum et aures tuas. si autem uenerabilis nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dignaris tam̃ credo iecũ considerare : quã sintgra¬
uia. quã difficilia non enĩhuius hostis uires sentit
nisiqui ei bellũ indixerit quia & sicuiquã facileest
laude carere dũ denegatur: difficile est ea ñ delestari
cũ offestur & tam̃ tantamentis indm̃ debet ẽẽ suspen¬
sio : ut si ñ merito lauidemur. corrigamus eos quos pos¬
sumus ne arbitrentur: aut in nobis eẽ qđ ñ ẽ. aut nr̃m
ẽẽ qđ dĩ est. autealaudent quȩ quã uis non desint nob̶.
aut etiã suꝑ sint. nequaquã tam̃ sint laudabilia. uł¬
at sunt bona om̃a quȩuł cũ pecorib: habemus cõmunaa
uł cũ impiis hominib: Si aũt merito laudamur ꝓpt̃
dm̃ : gratulemur eis quib placet uerbũ bonum. ñ
tam̃ nobis quia placemus hominib: sedsi corã dõ tales
sumus quales eẽ nos credunt & tribuitur nobis sed dõ
cuius dona sunt om̃a quȩ uere meritoq laudantur

Expanded text:
dignaris tamen, credo, mecum considerare, quam sint gradignaris tamen, credo, mecum considerare, quam sint grauia, quam difficilia. non enim huius hostis uires sentit, nisi qui ei bellum indixerit, quia, etsi cuiquam facile est laude carere, dum denegatur,. difficile est ea non delectari, cum offertur. et tamen tanta mentis in deum debet esse suspensio, ut, si non merito laudemur, corrigamus eos, quos possumus, ne arbitrentur aut in nobis esse, quod non est, aut nostrum esse, quod dei est, aut ea laudent, quae quamuis non desint nobis aut etiam supersint, nequaquam tamen sint laudabilia, uelut sunt bona omnia, quae uel cum pecoribus habemus communia uel cum impiis hominibus. si autem merito laudamur propter deum, gratulemur eis, quibus placet uerum bonum, non tamen nobis, quia placemus hominibus, sed si coram deo tales sumus, quales esse nos credunt, et non tribuitur nobis sed deo, cuius dona sunt omnia, quae uere meritoque laudantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tus coramdõ ẽẽ deb et & humana contẽnere. sed ꝓpt̃
illos accipiatur quib consulere non potest. sinimia
dilectione uilescat. Ad hoc enim ꝑtinet qđ distũ est
Nemo iuuentutem tuã contemnat : cũ ille hoc dixerit
qui aliõ locoait Sihominib placere uellem : xp̃i seruus
non essem. Ma gnumest dehonorib & laudib hominũ
ñ lȩtari : sed & omnẽ minantẽ pompam prȩcidere &
siquid in de necessariũ retinetur : id totũ ad utilitatem
honorandã salutẽq conferre Nonenĩ frustradistũ ẽ.
ds̃ confringet ossah ominũ. placere uolentib: quid enĩ
languidius quid tam sine stabilitate acfortitudine
qđ ossa significant quã homo quẽ male loquentiam
lingua debilitat. cũ sciat falsa eẽ quȩdicunt᷑: cuius rei
dolor nullo modo animȩ uiscera dilaniaret: si non
amor laudis. eius ossa confringeret prȩsumo de
robore animitui itoq ista quȩ tecũ confero : mihidico

Expanded text:
tus coram deo esse debet et humana contemnere, sed propter tus coram deo esse debet et humana contemnere, sed propter illos accipiatur, quibus consulere non potest. si nimia deiectione uilescat. ad hoc enim pertinet, quod dictum est: Nemo iuuentutem tuam contemnat, cum ille hoc dixerit, qui alio loco ait: Si hominibus placere uellem, Christi seruus non essem. Magnum est de honoribus et laudibus hominum non laetari, sed et omnem inanem pompam praecidere et, si quid inde necessarium retinetur, id totum ad utilitatem honorantium salutemque conferre. non enim frustra dictum est: Deus confringet ossa hominibus placere uolentium. quid enim languidius, quid tam sine stabilitate ac fortitudine, quod ossa significant, quam homo, quem male loquentium lingua debilitat, cum sciat falsa esse, quae dicuntur? cuius rei dolor nullo modo animae uiscera dilaniaret, si non amor laudis eius ossa confringeret. praesumo de robore animi tui; itaque ista, quae tecum confero, mihi dico;
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ a la critate p̃beaant᷑ neq uendant᷑ sed siquis
ꝓreligione aliquid pecuniȩ offerre uoluerit : in p̃¬
senti pauperib eroget: Itanec deserere ui debuntur
memorias suorũ : qđ potest gignere ñ leuem cordis do¬
Lorem & id celebrabit᷑ in ecł &. qđ pie honesteq
celebratur. hȩc interim de cõmesationib: & ebrie¬
tatib dista sunt. de contentione aũt & dolo quid
me attinet dicere quando ista uitia ñ inplebe
sed in nr̃o numero grauiora sunt : horũ aũt morborũ
mater. suꝑbia est & humanȩ laudis auiditas quȩ
etiam hypocrisin sȩpegenerat: huic ñ resistitur
nisi crebris diuinorũ librorum testionus incutia¬
tur timor & caritas dĩ sitam̃ ille qui hoc agit seip
sum p̃beat patientiae atq humilitatis exem plũ.
minus sibi assumendo quã offestur: sed tam̃ ab eis
qui se honorant nec totum nec nihil accipiendo.
& id qđ accipitur laudis aut honoris ñ ꝓpt̃se qui to¬

Expanded text:
et cum alacritate praebeantur neque uendantur; sed si quis et cum alacritate praebeantur neque uendantur; sed si quis pro religione aliquid pecuniae offerre uoluerit, in praesenti pauperibus eroget. ita nec deserere uidebuntur memorias suorum, quod potest gignere non leuem cordis dolo-. rem, et id celebrabitur in ecclesia, quod pie honesteque celebratur. haec interim de comissationibus et ebrietatibus dicta sint. De contentione autem et zelo quid me attinet dicere, quando ista uitia non in plebe, sed in nostro numero grauiora sunt? horum autem morborum mater superbia est et humanae laudis auiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitur, nisi crebris diuinorum librorum testimoniis incutiatur timor et caritas dei, si tamen ilsum praebeat patientiae atque humilitatis exemplum, minus sibi assumendo quam offertur; sed tamen aqui se honorant, nec totum nec nihil accipiendo et id, quod accipitur laudis aut honoris, non propter se, qui to
Abbreviated transcription (Latin):
nendo quã minando. Sic enĩ agendũ ẽ cũ multitud ine
s eueritas aũt: exercenda est inpeccata paucorũ: & si
quid minamur: cũ dolorefiat. descripturis cõminan¬
do uindistã futurã nenos ipsi in nr̃a potestate : sed
ds̃ in nr̃o sermone timeatur : Ita prius mouebunt᷑
sp̃itales uł sp̃italib ꝓximi: quorũ austoritate &
lenissimis quidem sed instantissimis ammonitionib
cetera multitudo frangatur. sed qm̃ istae in cymi¬
terus ebrietates & luxdriosa conuiuia ñ solũ hono¬
res mastyrum acarnali & imperita plebe credi
solent : sed etiã solacia mortuorum : mihi uide¬
tur facilius illis sua deriposse istũ soeditatẽ
ac pulcritudirem si & descripturis ꝓhibeatur. &
oblationes ꝓspiritib dormientium quas uere ali¬
quid adiuuare credondum est suꝑ ipsas ẽẽ memorias¬
Non sint sum tuosȩ atq omnib petentib sine typo

Expanded text:
nendo quam minando. sic enim agendum est cum multitudine, nendo quam minando. sic enim agendum est cum multitudine, seueritas autem exercenda est in peccata paucorum. et si quid minamur, cum dolore fiat de scripturis comminando uindictam futuram, ne nos ipsi in nostra potestate, sed deus in nostro sermone timeatur. ita prius mouebuntur spiritales uel spiritalibus proximi, quorum auctoritate et lenissimis quidem sed instantissimis admonitionibus cetera multitudo frangatur. Sed quoniam istae in cimiteriis ebrietates et luxuriosa conuiuia non solum honores martyrum a carnali et inperita plebe . credi solent, sed etiam solatia mortuorum, mihi uidetur facilius illis dissuaderi posse istam foeditatem ac turpitudinem, si et de scripturis prohibeatur et oblationes pro spiritibus dormientium, quas uere aliquid adiuuare credendum est. super ipsas memoriasnon sint sumptuosae atque omnibus petentibus sine typho
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudinis indño ut etiã sia fer ẽẽt. cito illi de
scripturis ꝑsuaderet᷑ curandũ qđ licentiosa & ma¬
le libera consuetudo uulnus inflixit sed tañta
pestilentia ẽhuius mali : ut sanari prorsus quantũ
mihi uidetur nisi concilii austoritate ñ possit. &ut
Fubuna eccła incoanda est medicina sicut uide tur
audacie mutare conari qđ casthaginiensis
ecclesia tenet: sic magnȩ impudentiȩ est
uelle seruare. qđ casthaginiensis eccła correxit
Adhanc cuũtrem quis alius ep̃s cẽt optandus nisi
qui eã diaconus ex ecrabatur : Sed qđ erat tunc dolendũ.
nunc auferendum est non aspere : sed sicut scriptũ ẽ
In sp̃ulenitatis & mansuetudinis. dant enĩ mihi fidu¬
ciã litterȩtuȩ : indices germanissimȩ cariatis. ut
tecũ tã quã mecũ audeam conloqui Nomergo aspere
quantum existimo ñduriter ñ modo imperiose ita
tolluntur : magis docendo quã iubendo magis mo¬

Expanded text:
sollicitudinis in domino, ut, etiam si Afer esset, cito illi de sollicitudinis in domino, ut, etiam si Afer esset, cito illi de scripturis persuaderetur curandum, quod licentiosa et male libera consuetudo uulnus inflixit, sed tanta pestilentia est huius mali, ut sanari prorsus, quantum mihi uidetur, nisi concilii auctoritate non possit, aut, si ab una ecclesia inchoanda est medicina, sicut uidetur audaciae mutare conari, quod Carthaginiensis ecclesia • tenet, sic magnae inpudentiae est uelle seruare, quod Carthaginiensis ecclesia correxit. ad hanc autem rem quis alius episcopus esset optandus, nisi qui ea diaconus execrabatur?. Sed quod erat tunc dolendum, nunc auferendum est non aspere, sed, sicut scriptum est, in spiritu lenitatis et mansuetudinis. dant enim mihi fiduciam litterae tuae, indices germanissimae caritatis, ut tecum tamquam mecum audeam conloqui. non ergo aspere, quantum existimo, non duriter, non modo imperioso ista tolluntur, magis docendo quam iubendo, magis mo
Abbreviated transcription (Latin):
priuatis parietib continent᷑ Accipiamusq cũ eis
corpus xp̃i : cũ quib: panẽ ȩdere ꝓhibemur saltim
defcorũ corporũ sepulcris : saltim delocis saeram̃torũ
dedomib orationũ tantũ dedecusarceatur: quis
enĩ audet uetare priuatim. qđ cũ frequentatur in
sc̃is locis honor mastyrũ nominatur . Hacc si prima
a frica tẽptaret auferre acȩteris terris. Imitatione
digna cẽ deberet Cũ uero & perit aliȩ maximã pastẽ
& in aliis omnib: aut ꝓpeomnib: transmarinis ecclesiis
pastim qui anus quã forsta sunt. pastim quia uł orta
uł inueterata sc̃orũ & uere deuita futura cogitantiũ
ep̃orũ diligentia & anim aduersione extinsta atq
morũ labem uł ꝓposito tã lato exemplo em̃ dare
Et nos quidem illarũ pastiũ hominẽ hab emus ep̃m:
undemagnas dõ agimus gratias. quã quã eius mo¬
destiȩ atq lenitatis est : eius deniq prudentiȩ &

Expanded text:
priuatis parietibus continentur, accipiamusque . cum eis priuatis parietibus continentur, accipiamusque . cum eis corpus Christi, cum quibus panem edere prohibemur: saltem de sanctorum corporum sepulcris, saltem de locis sacramentorum, de domibus orationum tantum dedecus arceatur. quis enim audet uetare priuatim, quod cum frequentatur in sanctis locis, honor martyrum nominatur? Haec si prima Africa temptaret auferre, a ceteris terris imitatione digna esse deberet; cum uero et per Italiae maximam partem et in aliis omnibus aut prope omnibus transmarinis ecclesiis, partim quia numquam facta sunt, partim quia uel orta uel inueterata sanctorum et uere de uita futura cogitantium episcoporum diligentia et animaduersione extincta atque morum labem uel proposito tam lato exemplo emendare? et nos quidem illarum partium hominem habemus episcopum, unde magnas deo agimus gratias. quamquam eius modestiae atque lenitatis est, eius denique prudentiae et
Abbreviated transcription (Latin):
tionib & ebrietatib: Noncubilib & impudicitus. Ñ
trium cubilia & inpudicitiae ita magnũ crimen putat᷑.
ut nemo dignus ñmodoaecclesi asti coministerio. sedipsa
etiã sacramentorũ cõmunione uidecit᷑ qui seistopecca¬
to maculauerit & reste omnino sed quare solũ Cõme¬
sationes enuĩ & ebrietates ita concessę̧ & licitȩ putant᷑
ut in honore etiam bec tissimorũmartyrũ ñ solũ ꝑ
dies sollẽnes qđ ipsũ quis ñ lugendũ uideait quihȩc ñ
carneis oculis inspicit. sed etiã qͣottidie cel ebrentur
quã foeditatẽ si tantũ flagitiosa & ñ etiã sacrilega
eẽt quib cũq tolerantiȩ uirib sustentandã putare¬
mus quã quã ubi ẽillud qđ cũ multa uitia enume¬
rasset idem apłs interquȩ posuit ebriosos. ita condu¬
sit. ut diceret Cũ talib nec panẽ ȩdere: sed feramus hȩc
in luxu & labe domestica: & eorũ conuiuiorũ. quae

Expanded text:
tionibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicitiis, non in tionibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicitiis, non in trium cubilia et inpudicitiae ita magnum crimen putatur, ut nemo dignus non modo ecclesiastico ministerio, sed ipsa etiam sacramentorum communione uideatur, qui se isto peccato maculauerit. et recte omnino. sed quare solum? comissationes enim et ebrietates ita concessae et licitae putantur, ut in honore etiam beatissimorum martyrum non solum per dies sollemnes, quod ipsum quis non lugendum uideat, qui haec non carneisacrilega esset, quibuscumque tolerantiae uiribus sustentandam putaremus. quamquam ubi est illud, quod cum multa uitia enumerasset idem apostolus, inter quae posuit ebriosos, + ita conclusit, ut diceret: cum talibus nec panem edere? sed feramus haec in luxu et labe domestica et eorum conuiuiorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in cũbimus utregẽ tibi cõmissũ tecũ dñs sustinere
dignetur. nec te aspiciã deserere sed ad esse adiu¬
tor in opportunitatib ftciens cũ ecclesi a sua miseri¬
cordiã ꝑsacerdotiũ tuũ qualẽ sp̃itales uiri ut
faciat. lacrimis eũ gemitibq. interpellant. Scias
itaq domine beatissime &plenissima caritate ue¬
nercbilis ñ desperarenos immo sperare nos uehe
tas carnales feditates & egritudines quas africana
eccła in multis patitur in paucis gemit. consiliorũ
tria breuit̃ genera uitiorũ de testanda & uitanda
uno inlocoposuerit. de quib: innumerabiliũ pecca¬
torũ ex surrexit seges : unũhorũ qđ de secundo loco
posuit. acerrime in eccł auindicatur duo aũt reli¬
qua id est primũ & ultimũ : tolerabilia uidentur
hominib Atq ita paulatim fieri potest : ut nec ui¬
tia iã putent᷑: Ait enĩ uas el ectionis. Non cõmesa¬

Expanded text:
incumbimus, ut gregem tibi commissum tecum dominus sustinere incumbimus, ut gregem tibi commissum tecum dominus sustinere dignetur nec te uspiam deserere, sed adesse adiutor in opportunitatibus faciens cum ecclesia sua misericordiam per sacerdotium tuum, qualem spiritales uiri ut faciat lacrimis eum gemitibusque interpellant., Scias itaque, domine beatissime et plenissima caritate uenerabilis, non desperare nos, immo sperare nos uehemtas carnales foeditates et aegritudines, quas Africana ecclesia in multis patitur, in paucis gemit .............tria breuiter genera uitiorum detestanda et uitanda uno in loco posuerit, de quibus innumerabilium peccatorum exurrexit seges, unum horum, quod quidem secundo loco posuit, acerrime in ecclesia uindicatur; duo autem reliqua, id est primum et ultimum, tolerabilia uidentur hominibus atque ita paulatim fieri potest, ut nec uitia iam putentur. ait enim uas electionis: Non in comissa
Abbreviated transcription (Latin):
ua gratia respondere lit teris sc̃i tatis
tuae cum diuhesitans nonrepperirem. om̃a enim
uicit affectus animimei quemiam sponte surgentem
lectio epistolȩtuae multo ardentius excitauit: Cõmi¬
sime tam̃ dõ qui ꝓ uiribi meis operaretur inme: ut
ea rescriberem quȩ utriq nr̃m studio indño & cu¬
r& ecclȩsi astica& ꝓtua prȩstantia. & mea obsecun¬
dactione congruerent : atq illũ primũ qđ oratiotu¬
b: meis te adiuuari credis: ñ solũ defugio uerũ etiã
libenter amplestor : Ituenĩ &sinon meis. at cestetius
meis dñs nr̃ excudiet. Qđ fratrẽ alypium in nr̃am
coniunstionẽ mansisse ut exemplosit fr̃ib curos mn¬
dihuius uitare cupientib beniuolentissime acce¬
pisti: ago gratias quas nullis uerbis explicare pos¬
sim . ds̃ hoc rependat in animã tuã. Omnis itaq
fratrum coctus qui apud eos coepit coalescere tan¬
ta tibi prȩrogatiua obstristus ẽ : ut locis terrarũ
tantũ longe disiunstus. It a nobis consulueris tã quã

Expanded text:
ua gratia responderem litteris sanctitatis tuae, cum diu haesitans non reperirem — omnia enim uicit affectus animi mei, quem iam sponte surgentem lectio epistulae tuae multo ardentius excitauit —, commisi me tamen deo, qui pro uiribus meis operaretur in me, ut ea rescriberem, quae utrique nostrum studio in domino et cura ecclesiastica pro tua praestantia et mea obsecundatione congruerent. atque illud primum, quod orationibus meis te adiuuari credis, non solum non defugio, uerum etiam libenter amplector. ita enim etsi non meis, at certe tuis me dominus noster exaudiet. quod fratrem Alypium in nostra coniunctione mansisse, ut exemplo sit fratribus curas mundi huius uitare cupientibus, beniuolentissime accepisti, ago gratias, quas nullis uerbis explicare possim; deus hoc rependat in animam tuam. omnis itaque fratrum coetus, qui apud eos coepit coalescere, tanta tibi praerogatiua obstrictus est, ut locis terrarum tantum longe disiunctis ita nobis consulueris tamquam p
Abbreviated transcription (Latin):
Namq phario territus monstris. multiq ꝓpteream malis afflic¬
tis : ubi eius esse uxorẽ diuinitus didicit. Inlesã cũ honore restituit
Abima lec aut̃ somnio commonitus et edoctus similit̃ fecit ixpł . iiii.¬

Expanded text:
Namque Pharao territus monstris, multisque propter eam malis afflicNamque Pharao territus monstris, multisque propter eam malis afflictus, ubi ejus esse uxorem divinitus didicit, illaesam cum honore restituit: Abimelech autem somnio commonitus et edoctus, similiter fecit » .
Abbreviated transcription (Latin):
mile uidetur : sed nonualentibus ex illius ȩternȩ legis lu¬
mine a pec catis recte fasta discernere quib & constantia
ꝑtinacia uideri potest: & uir tus fiduciae. uitium puta tus
audaciȩ & quȩ cũq similiter obiciuntur: quasi non rec te
a gentibus non restecernentibus. Neq enim abra ham flagitio¬
consensit uxoris eiusq uendidit adulterium: sed sicut illa famu¬
lam suã non libidini mariti ꝑmisit sed officio generandi ultro
intulit. nequaquã turbato ordine naturali. ubi eius potestas
erat. iubens potius oboedienti . quã cȩdens concupiscenti Sic
& ipse coniugem castã & casto corde sibi coherentẽ decuius
animo ubi pudicitiae uirtus habitat nullo modo dubitabat:
tacuit: uxorem dixit sororem: nese occiso ab alienigenis atq
impiis captiua possi deretur. Certus de dõsuo quod nihil in eã
turpe acflagitio sum patisineret Nec eamfides ac spes fefellit

Expanded text:
mile uidetur, sed non ualentibus ex illius aeternae legis lumile uidetur, sed non ualentibus ex illius aeternae legis lumine a peccatis recte facta discernere: quibus et constantia pertinacia uideri potest et uirtus fiduciae uitium putatur audaciae et quaecumque similiter obiciuntur quasi non recte agentibus a non recte cernentibus. neque enim Abraham fiagitioconsensit uxoris eiusque uendidit adulterium, sed sicut illa famulam suam non libidini mariti permisit, sed officio generandi ultro intulit nequaquam turbato ordine naturali, ubi eius potestas erat, iubens potius oboedienti quam cedens concupiscenti: sic et ipse coniugem castam et casto corde sibi cohaerentem, de cuius animo, ubi pudicitiae uirtus habitabat, nullo modo dubitabat. tacuit uxorem, dixit sororem, ne se occiso ab alienigenis atque inpiis captiua possiderturpe ac flagitiosum perpeti sineret. Nec eum fides ac spes fefellit.
Abbreviated transcription (Latin):
cuminus iuuenis rapuit uthaberet uxorem antequã concũ¬
berent pressus somno & territus somnio: sitifensi ep̃o eam ue
hementissime requirenti. reuocauit in tastam: lliuunt ad¬
huc dequib loquor ille baptizatus & ipso inse asto miraculo
conuersus ad dm̃ : ad episcopatum uener abili probitate ꝑue¬
nit. illa in sca uiduitate ꝑsistit quid aũe dixerim contra
faiustum manicheum cũ calũniaretur patri abrahȩ. qđ
uxorem suã duob regib ad concubitum uenditasset: indi¬
cant quȩ subieci qđ aũt iustũ in quam acfidelem uirũ matrimo¬
nusui infamissimũ nundinatorem appellans. auaritia ac
uentris causa duob regibus abimelech &pharaoni diuer¬
sis tẽporib sarram coniugem suã sororem mentitum. qui a
erat pulcherrima in concubitũ asserit uenditasse: non ore
ueri dico aturpitudine separat honestatẽ. sed ore maledico
totũ uestit in crimen: hoc enim abrahȩ fastũ lenocinio si¬

Expanded text:
chumenus juvenis rapuit, ut haberet uxorem. Antequam concumchumenus juvenis rapuit, ut haberet uxorem. Antequam concumberent, pressus somno et territus somnio, Sitifensi episcopo eamdem vehementissime requirenti, revocavit intactam. Vivunt adhuc de quibus loquor. Ille baptizatus et ipso in se facto miraculo conversus ad Dominum, ad episcopatum venerabili probitate pervenit; illa in sancta viduitate persistit. 4. Quid autem dixerim contra Faustum Manichaeum, cum calumniaretur patri Abrahae, quod uxorem suam duobus regibus ad concubitum venditasset, indicant quae subjeci: « Quod autem justum, inquam, et fidelem virum matrimonii sui infamissimum nundinatorem appellans, avaritiae ac ventris causa duobus regibus, Abimelech ac Pharaoni, diversis temporibus Saram conjugem suam sororem mentitum, quia erat pulcherrima, in concubitum asserit venditasse; non ore veridico a turpituditotum uertit in crimen. hoc enim Abrahae factum lenocinio si
Abbreviated transcription (Latin):
fligendo id facere ñ ꝑmisit. Non enim placitȩ regibus ad con¬
iugium feminae mox etiam copulabantur : sed sicut legim
in libro qui p̃notatur hester. ꝑ aliquot menses immo ꝑtotum
annum unguentis lomentis aromatis accurabantur eorũ
corpora. prius quam corpori regio misceretur. hoc ergo
spatio fasta sunt illa quȩ scripta sunt : donec pharaco con¬
tritus & territus. marito restituis sec uxorem. Abimelech
aũt qm̃ somnio est ab eius cõmixtione prohibitus : ideo qui
sarram stuprum non uitasse contendunt. putant utiq re¬
gem ut somnia ret non nisi post eius concubitũ dormire po¬
tuisse: quasi uero ut omittam tempus. quo accurabantur ut
supra dixi aduolunta tẽ regiam corpora feminarum : non po¬
tuit ds̃ prius quã conuenirent eũ mergere in somnũ. & cm¬
monere ꝑsomnum: dicã qđ facstum est inmaure tania
in ꝓposito continentiae consticutam: cleticius quidam cathe¬

Expanded text:
us affligendo id facere non permisit. Non enim placitae regibus ad conus affligendo id facere non permisit. Non enim placitae regibus ad conjugium feminae mox etiam carne copulabantur. Sed sicut legimus in libro qui praenotatur Esther, per aliquot menses, imo per totum annum, unguentis, pigmentis, aromatibus accurabantur earum corpora, priusquam corpori regio miscerentur . Hoc ergo spatio facta sunt illa quae scripta sunt, donec Pharao contritus et exterritus marito restituisset uxorem. Abimelech autem quoniam somnio est ab ejus commixtione prohibitus, ideo qui Saram stuprum non vitasse contendunt, putant utique regem, ut somniaret, nonnisi post ejus concubitum dormire potuisse. Quasi vero, ut omittam tempus quo accurabantur, ut supra dixi, ad voluptatem regiam corpora feminarum, non potuerit Deus, priusquam convenirent, eum mergere in somnum, et admonere per somnium. 3. Dicam quod factum est in Mauritania in proposito continentiae constitutam Celticchius quidam cate
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis ubi potius optandũ est ut transeat ista necessitas
qua hominẽ docet aliquid homo : & simus om̃s docibiles dõ. quã¬
uis hocsimus . cũ ea quȩ aduerã pietatẽ ꝑtinent discimus.
etiam quando illa do cere uidetur homo: quia neq qui plan¬
tat est aliquid neq quirigat: sed qui in crem̃tũdat ds̃. Cum
ittiq sids̃ incrementum nondaret: nihil essent apłi plantatores
& rigatores quantomagis ego uł tu. uł quilibet huius tẽporis
homines quando nobis uidemur ẽẽ dostores: Septima tu& ꝓ¬
non effugisse cumdicant ab imelech ab eius conuentione somnio
c̃ẽ reuocatum & in missum in eius copula pharconem quo modo
dicant in missum in eius copulã pharaonem non uideo cũ adhoc
credendum scriptura non cogat. Accepit enĩ eã in uxorem :
continuoq ditatus est abraham multis ȩgyptiorũ munerib:
ꝓpter illam sed non scriptum est qđ cũ ea pharco dor mierit

Expanded text:
caritatis. ubi potius optandum est, ut transeat ista necessitas. caritatis. ubi potius optandum est, ut transeat ista necessitas. qua hominem docet aliquid homo, ut simus omnes dociles deo. quamuis hoc simus. cum ea, quae ad ueram pietatem pertinent, discimus. etiam quando illa docere uidetur homo. quia neque qui plantat. est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. cum itaque, si deus incrementum non daret, nihil essent apostoli plantatores et rigatores, quanto magis ego uel tu uel quilibet huius temporis homines. quando nobis uidemur esse doctores! CXCIV. non effugisse, cum dicant Abimelech ab ejus conventione somnio esse revocatum , et immissum in ejus copulam Pharaonem ? » 2. Quomodo dicant immissum in ejus copulam Pharaonem, non video; cum ad hoc credendum Scriptura non cogat. Accepit enim eam quidem in uxorem, continuoque ditatus est Abraham multis Aegyptiorum muneribus propter illam: sed non scriptum est, quod cum ea Pharao dormierit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad et̃ nã beatitudinẽ reuiuescere quã in mortis experientiã
ñ uenire : Hȩc ꝓpt̃ illos de quib mihi scripsisti satis dista sint:
quãuis eosiam non existimem dicere. etiã siñ peccasset adam
fuisse uel corpore moriturum : Cȩterum qđ attinet adresurre
hac mostalitate ad inmostalitatẽ sine morte media transituri:
inquisitio diligentior adhibenda est: & siquid hinc absolutũ
ac definitum disputatione rationabili atq ꝑfesta uł audisti
uł legisti. uł etiam ipse hȩc cogitare potiusti siue ad huc au¬
dire aut legere cuit ex cogitare potueris. peto mihimittere
non graueris. Ego enim qđ confitendũ ẽ caritatituȩ plus
amodiscere quã docere. Nam hoc conmonemur etiam di¬
cente a postolo iacobo. sit aũt omnis homo uelox adaudiendũ
tardus aũt adloquendum Vt ergo discamus. inuitare nos
debet suauitas ueritatis. ut aũt doceamus. cogere necessitas

Expanded text:
ad aeternam beatitudinem reuiuiscere, quam in mortis experientiam ad aeternam beatitudinem reuiuiscere, quam in mortis experientiam non uenire? haec propter illos. de quibus mihi scripsisti, satis dicta sint, quamuis eos iam non existimem dicere, etiamsi non peccasset Adam, fuisse uel corpore moriturum. Ceterum quod adtinet ad quaestihac mortalitate ad inmortalitatem sine media morte transituri, inquisitio diligentior adhibenda est et, si quid hinc absolutum ac definitum disputatione rationabili atque perfecta uel audisti uel legisti uel etiam ipse excogitare potuisti siue adhuc audire aut legere aut excogitare potueris. peto mihi mittere non graueris. ego enim, quod confitendum est caritati tuae, plus amo discere quam docere. nam haec admonemur etiam dicente apostolo Iacobo: Sit autem omnis homo uelox ad audiendum, tardus ad loquendum. ut ergo discamus, inuitare nos debet suauitas ueritatis: ut autem doceamus, cogere necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
iudicaturũ uiuos & mostuos. ut non hic intellegamus uiuos iustos
mostuos aũt iniustos. quã uis iudicandisint iusti & in iusti. sed
uiuos quos nondũ exisse. mostuos cũit quos iã exissede corpori¬
b aduentus eius inueniet : quȩ si ita eẽ constiterit : illa uerba
excutienda erunt. quomodo sic accipiamus. Tu qđ seminas
ñ uiuificatur nisi moriatur : & om̃s resurgemus siue om̃s dor¬
miemus. ut ñ aduersentur huic sententiae qua quidã credan¬
tur etiam eũ suis corporib in ȩt̃nũ nongustata morte uisturi
sed utrum libet horũ ueracior & ꝑspicatior intellectus inueniat.
quid ad caus ẽ ꝑtinebit istorũ siue om̃s debita moste plectant᷑
siue aquib: abhac condifione parcatur. Cũ tam̃ constet mortẽ
ñ solũ animȩ uerũ etiam corporis sequucurã non fuisse si pecca¬
tum non prȩscisset & gratiȩ mirabiliore uirtute iustos a morte

Expanded text:
iudicaturum uiuos et mortuos. ut non hic intellegamus uiuos iustos, iudicaturum uiuos et mortuos. ut non hic intellegamus uiuos iustos, mortuos autem iniustos, quamuis iudicandi sint iusti et iniusti, sed uiuos. quos nondum exisse. mortuos autem, quos iam exisse de corporibus aduentus eius inueniet. quae si ita esse constiterit, illa uerba excutienda erunt, quo modo sic accipiemus \'tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur\\ et \'omnes resurgemus siue \'omnes dormiemus,\' ut non aduersentur huic sententiae, qua quidam creduntur etiam cum suis corporibus in aeternum non degustata morte uicturi. Sed utrumlibet horum ueracior ac perspicacior intellectus inueniatur, quid ad causam pertinet istorum. siue omnes debita morte plectantur siue aliquibus ab hac condicione parcatur, cum tamen constet mortem non solum animae uerum etiam corporis secuturam non fuisse, si peccatum non praecessisset, et gratiae mirabiliore uirtute iustos a morte
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o inaera & ita semꝑ cũ dño erimus. uellem sicut dixi
dehis uerbis audire dostiores & simihi potuerint hȩc ita ex¬
poni ut in eis possit intellegi om̃s homines quiuiuunt uel
postnos uisturi sunt ẽẽ morituros. corrigerem qđ huic ali¬
quando aliter sensi. Neq enĩ debemus indociles ẽẽ dost ores
& ceste melius homo corrigitur prauus: quã frangit᷑ durus
cũ his quȩ scribimus ita nr̃a uł aliorũ exerceatur & erudia¬
tur infirmitas : ut tamen in eis nulla uelut canonica consti¬
tuctur austoritas. Sicũit in his uerbis apłi nullus alius sen¬
sus poterit repperiri & hoc eum intellegi uoluis se claruerit qđ
uidentur uerba ipsa clamare. id est qđ futuri s int infine scłi & ad
uentud ñi qui non expolientur corpore: sed suꝑ induantur immor¬
talitate: ut absorbeatur mostal ea uita huic sententiȩ pro¬
cul dubio conueniet. qđ in regula fidei confitemur uenturũ dñm

Expanded text:
Christo in aera et ita semper cum domino erimus, uellem, sicut dixi, Christo in aera et ita semper cum domino erimus, uellem, sicut dixi, de his audire doctiores et. si modo potuerint haec ita exponi, ut in eis possit intellegi omnes homines, qui uiuunt uel post nos uicturi sunt, esse morituros. corrigere, quod hinc aliquando aliter sensi. neque enim debemus indociles esse doctores et certe melius homo corrigitur paruus, quam frangitur durus. cum his, quae scripsimus. ita nostra uel aliorum exerceatur et erudiatur infirmitas, ut tamen in eis nulla uelut canonica constituatur anctoritas. Si autem in his uerbis apostoli nullus alius sensus potuerit reperiri et hoc eum intellegi uoluisse claruerit. quod uidentur uerba ipsa clamare, id est quod futuri sint in fine saeculi et in aduentu domini, qui non expolientur corpore, sed superinduantur inmortalitate, ut absorbeatur mortale a uita. huic sententiae procul dubio conueniet, quod in regula fidei confitemur uenturum dominum
Abbreviated transcription (Latin):
dostiores: Ne illis etiam quiputant aliquos morte non p̃ceden¬
te uiuificatos ad uitã ꝑpetuam transituros. dicere inueniat᷑
apostolus stulte tu quod seminas nonuiuificatur : nisi moria tur
Nam & illud qđ in plerisq codicib legitur: Om̃s resurgemus. unde
fieripoterit nisi om̃s moriamur : Resurrestio quippe nisi mors
p̃cesserit nulla est. Et qđ non nulli codices habent. om̃s dormiems.
multo facilius &aꝑtius id cogit intellegi: & siquid aliud torle
in sc̃is litteris inuenitur : ad id iuidetur impellere ut nullus ho¬
minum ex istimetur immostalitatẽ. nisi mors p̃cesserit ad ep¬
turus. Proinde ubi dixit apłs & nos uiuentes qui reliqui sumt
in aduentũ dñi non p̃ueniemus qui ante dormierunt: Ipse
enim dñs in iussu in uoce arcangeli & in tuba dĩ descendet decdo
& mortui qui in xp̃o resurgent primo. deinde nos uiuentes
qui reliquisumus. simul cũ illis rapiemur in nubib in obuiam

Expanded text:
doctiores; ne illis etiam qui putant aliquos morte non praecedendoctiores; ne illis etiam qui putant aliquos morte non praecedente vivificatos, ad vitam perpetuam transituros, dicere inveniatur Apostolus: Stulte, tu quod seminas, non vivificatur, nisi moriatur. Nam et illud quod in plerisque codicibus legitur, Omnes resurgemus , unde fieri poterit, nisi omnes moriamur? Resurrectio quippe, nisi mors praecesserit, nulla est. Et quod nonnulli codices habent, Omnes dormiemus, multo facilius et apertius id cogit intelligi; et si quid aliud tale in sanctis Litteris invenitur, ad id videtur impellere, ut nullus hominum existimetur immortalitatem, nisi mors praecesserit, adepturus. Proinde ubi dixit Apostolus, Et nos viventes qui reliqui sumus in adventum Domini, non praeveniemus eos qui ante dormierunt. Ipse enim Dominus in jussu et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo; et mortui in Christo resurgent pqui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obuiam
Abbreviated transcription (Latin):
uerim: in subditis lege. Illicũt in quã dequib dixit apłs
cum loqueretur deresurrestione mostuorũ. & nos uiuentes
qui reliqui sumus simul cũ illis rapiemur innubib in obuiã
xp̃o inaera. &ita semꝑ cũ dño erimus: Afferunt quidem
aliquid questionis. sed ꝑseipsos non ꝓpt̃istos : Nam & siñ suNt
etiam ipsi morituri: quid istos ad iuuet omnino non uideo.
cum talia dehis dicipossint qualia deillis dista sunt duobus.
enoch scilicet &helia sed reuera quantũ ad uerbabeati apłi
ꝑtinet uidetur asserere quosdã infine scłi adueniente dño
cũ futura est resur rectio mostuorum non ẽẽ morituros. sed
uiuos repperturos in illã immortalitatẽ quȩ sc̃is etiam
ceteris datur repente mutandos. & si mulcũ illis rapiendos
sicut dicit innubib: nec aliquid aliud mihi uisum est quoties
dehis uerbis uolui cogitare : sed uellem hinc potius a udire

Expanded text:
verim, in subditis lege: « Illi autem, inquam, de quibus dixit Apostolus, verim, in subditis lege: « Illi autem, inquam, de quibus dixit Apostolus, cum loqueretur de resurrectione mortuorum, Et nos viventes qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera; et ita semper cum Domino erimus; afferunt quidem aliquid quaestionis, sed per se ipsos, non propter istos: nam et si non sunt etiam ipsi morituri, quid istos adjuvent omnino non video, cum talia de his dici possint, qualia de illis dicta sunt duobus, Enoch scilicet et Elia. Sed revera, quantum ad verba beati Apostoli pertinet, videtur asserere quosdam in fine saeculi adveniente Domino, cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed vivos repertos, in illam immortalitatem, quae sanctis etiam caeteris datur, repente mutandos, et simul cum illis rapiendos, sicut dicit, in nubibus: nec aliquid aliud mihi visum est, quoties de his verbis volui cogitare. 3. « Sed vellem hinc potius audire