comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aoꝯ si fieri potest. explica michi quare
dederit ds homini liberum arbitriũ
uoluntatis. Quod utiq si non accepisser:
peccare non posser. Alam enim certum
tibi atq cognitum est: dm̃ dedisse ho¬
mini hoc quod dari debuisse non pu-¬
tas: D Quantum insuꝑiori libro intel¬
ligere michi uisus sum: & habemus li pld̾ ac¬
berum uoluntatis arbitrium. & non
nisi eo peccamus. Afgo quoq memi: uolunta¬
ni iam nobis id factum esse ꝑspicuũ.
Sed nunc interrogaui. utrum hoc quod
nos habere. & quo nos peccare mani¬
festum est: dm̃ nobis dedisse scias. D Nul¬
lum alium puto. Ab ipso enim sumus.
& siue peccantes. siue recte facientes. ab
illo pęnam meremur aut prȩmium. A
Soc quoq utrum liquido noueris. an au¬
ctoritate commotꝰ libenter etiam inco¬
gnitum credas: cupio scire.
tati quidem me primum de hac recre-¬
didisse confirmo. Sed quid uerius quã
omne bonum ex dõ esse. & omne iu¬
stum bonum esse & peccantib pęnã

Expanded text:
am, si fieri potest, explica mihi quare dederit Deus homini liberum voluntatis arbitrium: quod utique si non accepisset, peccare non posset. A. Jam enim certum tibi atque cognitum est, Deum dedisse homini hoc, quod dari debuisse non putas? E. Quantum in superiori libro intelligere mihi visus sum, et habemus liberum voluntatis arbitrium, et non nisi eo peccamus. A. Ego quoque memini jam nobis id factum esse perspicuum. Sed nunc interrogavi utrum hoc quod nos habere, et quo nos peccare manifestum est, Deum nobis dedisse scias. E. Nullum alium puto. Ab ipso enim sumus; et sive peccantes, sive recte agentes, ab illo poenam meremur aut praemium. A. Hoc quoque utrum liquido noveris, an auctoritate commotus libenter etiam ingnitum credas, cupio scire. E. Auctoritati quidem me primum de hac re credidisse confirmo. Sed quid verius quam omne bonum ex Deo esse, et omne justum bonum esse, et peccantibus poenam
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. UIam concedo eam dĩn dedisse.S ñne
tibi uidet᷑ queso te si ad recte faciendum
data est qd ñ debuerit ad peccandum
posse conuerti. sicut ipsa iustitia quȩ
data est homini ad bene uiuendum:
Nunquid enim potest quispiam per
iustitiam suam male uiuere. Sic nemo
posser ꝑ uoluntatẽ peccare: si data est

Expanded text:
E. Jam concedo eam Deum dedisse. Sed nonne tibi videtur, quaeso te, si ad recte faciendum data est, quod non debuerit ad peccandum posse converti? sic ut ipsa justitia quae data est homini ad bene vivendum: numquid enim potest quispiam per justitiam suam male vivere? Sic nemo posset per voluntatem peccare, si volunt
Abbreviated transcription (Latin):
mum est. A Quid. animus iustus mensq
ius ꝓprium imperiumq custodiens. nũ
potest aliam mentẽ pari ȩquitate ac uir¬
tute regnantẽ ex arce deicere: atq libidi¬
ni subiugare: O Nullo modo. non solũ
ꝓpter eandem in utraq excellentiã. sed
etiam quod a iustitia prior decider.
fietq uitiosa mens. quȩ aliam facere
conabitur: eoq ipso erit infirmior. A
Bene intelligis. Quare illud restat ut
respondeas si potes. utrum tͥ uideatur
rationali & sapienti mente quic qũa
esse prȩstantius. D Nichil prȩt̃ dm̃
arbitror. A Et mea ista sententia est.
Sed qm̃ res ardua est. neq nunc opor¬
tune queritur. ut ad intelligentiã ue¬
niat: qũaquam robustissima teneat᷑

Expanded text:
mum est. A. Quid? animus justus, mensque mum est. A. Quid? animus justus, mensque jus proprium imperiumque custodiens, num potest aliam mentem pari aequitate ac virtute regnantem, ex arce dejicere, atque libidini subjugare? E. Nullo modo; non solum propter eamdem in utraque excellentiam, sed etiam quod a justitia prior decidet, fietque vitiosa mens, quae aliam facere conabitur, eoque ipso erit infirmior. 21. A. Bene intelligis; quare illud restat ut respondeas, si potes, utrum tibi videatur rationali et sapienti mente quidquam esse praestantius. E. Nihil praeter Deum arbitror. A. Et mea ista sententia est. Sed quoniam res ardua est, neque nunc opportune quaeritur, ut ad intelligentiam veniat, quanquam robustissima teneat
Abbreviated transcription (Latin):
compertum est.¬
utasne ista mente cui regnum
in libidines ȩterna lege concessum ẽẽ
cognoscimus. potentioreor esse libidi¬
nem: Ego enim nullo pacto puto. Neq
enim esset ordinatissimum: ut impo-¬
tentiora potentiorib imperarent. Quare
necesse arbitror esse:ut plus possit mens
quam cupiditas. eo ipso quo cupiditati
recte iusteq dñatur. D ego quoq ita sen¬
tio. AQuid uirtutẽ omnem. non dubi¬
tabimus om̃i uitio sic anteponere: ut
iurtus quanto melior atq sublimior. tan¬
to firmior inuictiorq sit: DQuis dubita¬
uerit: A Nullus igitur uitiosus animꝰ.:
uirtute armatum animum superat.
duerissimum est. AIam corpore om̃i
qualem libet animum meliorem poten¬
tioremq esse: non te arbitror negaturũ
D Nemo id negar. qui qd̾̃ facile ẽ ui¬
der. aut substantiam uiuentẽ non
uiuenti. aut eam quȩ uitam dat ei qͥ
accipit ẽẽ prȩferendam. A Multominꝰ
igitur corpus qualecumq id sit animũ
uirtute prȩditum uincit. D Euidentissi¬

Expanded text:
compertum est.utasne ista mente, cui regnum in libidines aeterna lege concessum esse cognoscimus, potentiorem esse libidinem? ego enim nullo pacto puto. Neque enim esset ordinatissimum ut impotentiora potentioribus imperarent. Quare necesse arbitror esse ut plus possit mens quam cupiditas, eo ipso quo cupiditati recte justeque dominatur. E. Ego quoque ita sentio. A. Quid? virtutem omnem num dubitamus omni vitio sic anteponere, ut virtus quanto melior atque sublimior, tanto firmior invictiorque sit? E. Quis dubitaverit? A. Nullus igitur vitiosus animus virtute armatum animum superat. E. Verissimum est. A. Jam corpore omni qualemlibet animum meliorem potentioremque esse, non te arbitror negaturum. E. Nemo id negat, qui quod facile est videt aut substantiam viventem non viventi, aut eam quae vitam dat ei quae accipit, esse praeferendam. A. Multo minus igitur corpus, qualecumque id sit, animum virtute praeditum vincit. E. Evidentissi
Abbreviated transcription (Latin):
significatur. loquentis ore ꝓcedit:
nisi cum ipsa signa significantus.
quod genus pauloante tractaui-¬
mus. Aũc. Bene tu quidem hoc
modo aduersus illum esses paratus.
Uerũtamen mͥ quid respondebis.
utrum homo nomen sit requiren-¬
ti: adõ. Quid nisi esse nomen: Aũs
adõ. Non. Aũs. Uisne igitur dicaor.
quid sequitur:
adõ. Non queso.

Expanded text:
significatur loquentis ore procedit, significatur loquentis ore procedit, nisi cum ipsa signa significantur: quod genus paulo ante tractavimus? 24. Aug. Bene tu quidem hoc modo adversus illum esses paratus: verumtamen mihi quid respondebis, utrum homo nomen sit requirenti? Ad. Quid, nisi esse nomen? Aug. Ad. Non. Aug. Visne igitur dicam quod sequitur? Ad. Ne quaeso
Abbreviated transcription (Latin):
re. concessum ẽ. Aũs. Placet igitur
firmum animum tenes: non respon¬
dendum esse interrogationibus nͥ
ex his rebus quȩ uerbis significan¬
tur: Adõ Non intelligo cur displi-¬
ceat. si modo uerba sunt. Aũs uelłẽ
scire quomͦ illi resisteres de quo io¬
cantes solemus audire. quod ex eius
ore cum quo disputabat leonem
ꝓcessisse concluserit. Cum enim quȩ¬
sisset. utrum ea quȩ loqueremur.
nr̃o ore ꝓcederent. atq ille non
potuisser negare quod facile fuit:
egit cum homine. ut in loquendo
leonem nominaret. Hoc ubi factũ
est: ridicule insultare cepit & p̃me¬
re. ut qm̃ quic quid loquimur ore
nr̃o exire confessus erat. & leonẽ
se locutum es se nequibat abnue¬
re: homo non malus tam inma¬
adõ. Mimime uero erat arduum.
scurre huic resistere. Non enim
concederem ore nr̃o exire quȩcũq
loquimur. Nam quȩ loquimur.
ea significamus. Non autẽ res
quȩ significatur: sed signum quo

Expanded text:
re concessum est. Aug. Placet igitur, re concessum est. Aug. Placet igitur, firmumque animo tenes non respondendum esse interrogationibus, nisi ex iis rebus quae verbis significantur. Ad. Non intelligo cur displiceat, si modo verba sint. Aug. Vellem scire quomodo illi resisteres, de quo jocantes solemus audire, quod ex ejus ore cum quo disputabat, leonem processisse concluserit. Cum enim quaesisset, utrum ea quae loqueremur, nostro ore procederent, atque ille non potuisset negare; quod facile fuit, egit cum homine, ut in loquendo leonem nominaret: hoc ubi factum est, ridicule insultare coepit et premere, ut quoniam quidquid loquimur, ore nostro exire confessus erat, et leonem se locutum esse nequibat abnuere, homo non malus tam immaAd. Minime vero erat arduum scurrae huic resistere; non enim concederem ore nostro exire quodcumque loquimur. Nam quae loquimur, ea significamus; non autem quae res significatur, sed signum quo
Abbreviated transcription (Latin):
totum ex ea parte tantũ qua signi-¬
ficatur: accipio. Assentior enim tibi
sermocinari nos om̃mo non posse.
nisi auditis uerbis. ad ea referat᷑
animus. quoꝵ ista sunt signa. Qua¬
re ostende nẽ quomodo ista ratio¬
cinatione deceptus sim: qua me
hominem non esse concluditur.
Auo. Immo eadem rursus in terro¬
gabo: ut ipse inuenias ubi lapsus
sis. Adõ Bene facis. Aũs. Illud ergo
quod primo quęsieram: quia iam
dedisti. non quęram. Uide igit᷑ dili-¬
gentius utrum syllaba. ho. nichil
aliud sit quã ho: & utrum mo. nicħ
aliud sit quam.mo. Adõ. Hic ꝓrsus
nichil aliud uideo. Aũs. uide etiaor.
num istis duob lectis homo fiat.
Adõ. Nequaquã hoc concesserim.
Placuit enim & recte placuit signo
dato. id quod significat᷑ attendere &
eiꝰ consideratione uel dare. uł negare.
quod dicitur. Illȩ autẽ separatim enun-¬
tiate sillabȩ qͥa sine ulla significatione
sonuerunt. Hoc eas esse quod sonue¬

Expanded text:
totum ex ea tantum parte qua signitotum ex ea tantum parte qua significatur accipio: assentior enim tibi, sermocinari nos omnino non posse, nisi auditis verbis ad ea feratur animus, quorum ista sunt signa. Quare ostende nunc, quomodo ista ratiocinatione deceptus sim, qua me hominem non esse concluditur. Aug. Imo eadem rursus interrogabo, ut ipse invenias ubi lapsus sis. Ad. Bene facis. 23. Aug. Illud ergo quod primo quaesieram, quia jam dedisti, non quaeram. Vide igitur diligentius, utrum syllaba, ho, nihil aliud sit quam, ho; et utrum, mo, nihil aliud sit quam, mo. Ad. Hic prorsus nihil aliud video. Aug. Vide etiam num istis duabus junctis, homo, fiat. Ad. Nequaquam hoc concesserim: placuit enim, et recte placuit, signo dato id quod significatur attendere, et ex ejus consideratione vel dare, vel negare quod dicitur. Illae autem separatim enuntiatae syllabae, quia sine ulla significatione sonuerunt, hoc eas esse quod sonue
Abbreviated transcription (Latin):
biguitas: cum ego ad utrumq responde¬
rim. Homo enim ꝓrsus homo ẽ. Nam
& istȩ duȩ syllabȩ. nichil aliud sunt.
qũa istȩ duȩ syllabȩ: &. id quod signifi¬
cant nichil aliud est. quam id quod ẽ.
aũc. Scio hoc quidem. Sed cur hoc so¬
lum quod dictum est homo: non etiã
cȩtera quȩ locuti sumus ad utrumq
accepisti: Adõ. Unde enim conuincor:
quod et cȩtera non sic acceperim:. Aũs.
Ut alia omittam. eam ipsam primã
interrogationem meam. si totam ex
Nunc uero cum tria uerba sonuerĩ.
quoꝵ unum in medio repetiui diceis.
utrum homo homo sit. primum ut
ultimum uerbum non scd̾m ipsa si¬
gna. sed scdm ea quȩ his significant᷑.
te accepisse uł hoc solo manifestum
est: quod statim certus ac fidens roga¬
tioni respondendum putasti. Adõ. Vle-¬
rum dicis. Aũs. Cur ergo id tantum
quod in medio positum ẽ. et scdm id
quod sonat. & scdm̃ id quod signifi¬
cat: te accipere libuit: Adõ Ecce iam

Expanded text:
biguitas, cum ego ad utrumque respondebiguitas, cum ego ad utrumque responderim; homo enim prorsus homo est: nam et istae duae syllabae nihil aliud sunt quam istae duae syllabae; et id quod significant, nihil aliud est, quam id quod est. Aug. Scite hoc quidem: sed cur hoc solum quod dictum est homo, non etiam caetera quae locuti sumus, ad utrumque accepisti? Ad. Unde enim convincor quod et caetera non sic acceperim? Aug. Ut alia omittam, eam ipsam primam rogationem meam, si totam ex nunc vero cum tria verba sonuerim, quorum unum in medio repetivi dicens utrum homo, homo sit, primum et ultimum verbum, non secundum ipsa signa, sed secundum ea quae his significantur te accepisse, vel hoc solo manifestum est, quod statim certus ac fidens rogationi respondendum putasti. Ad. Verum dicis. Aug. Cur ergo id tantum quod in medio positum est, et secundum id quod sonat, et secundum id quod significat, te accipere libuit? Ad. Ecce jam
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrari: si etiam quererem: utrum pri¬
ma huius nominis syllaba sit. aliud
quam.ho: et aliud secunda qͣm. imo.
adõ. Ita om̃ino. Aũs. At istȩ duȩ
syllabe coniunctȩ: homo ẽ. An nega¬
bis: Adõ Quis neget. Aũs Quero ergo
num duȩ utę sillabȩ coniunctȩ sint.
Adõ. Nullomodo. sed uideo qͦ tendas.
Auc. Dicito ergo: ne me et contumelio¬
sum putes. Adõ. Concludi existimas:
quod homo non sim. Aũs. Quid tu ñ
idem existimas: qui om̃ĩa suꝑiora ex
quib hoc confectum ẽ. uera ẽẽ con¬
cedis: Adõ. Non tibi ego dicam quid
existimẽ: nisi prius abste audiero. cũ
quereres utrum homo. homo sit de
duabus istis syllabis. an de re ipsa
quam significant me interrogaue¬
ris. Aus. Tu potius responde. ex qua
parte acceperis interrogationẽ meam.
Nam si est ambigua. prius hoc cauere
debiuisti. neq michi respondere. anteꝗͣ
certus fieres quo nam modo Rogauerĩ.
Adõ. Quid enim me impediret hȩc am-¬

Expanded text:
arbitrareris, si etiam quaererem utrum priarbitrareris, si etiam quaererem utrum prima hujus nominis syllaba aliud sit quam, ho, et aliud secunda quam, mo. Ad. Ita omnino. Aug. At istae duae syllabae conjunctae, homo est: an negabis? Ad. Quis neget? Aug. Quaero ergo, num tu duae istae syllabae conjunctae sis. Ad. Nullo modo: sed video quo tendas. Aug. Dicito ergo, ne me contumeliosum putes. Ad. Concludi existimas quod homo non sim. Aug. Quid, tu non idem existimas, qui omnia superiora ex quibus hoc confectum est, vera esse concedis? Ad. Non tibi ego dicam quid existimem, nisi prius abs te audiero, cum quaereres utrum homo, homo sit, de duabus istis syllabis, an de re ipsa quam significant, me interrogaveris? Aug. Tu potius responde ex qua parte acceperis interrogationem meam: nam si est ambigua, prius hoc cavere debuisti, neque mihi respondere antequam certus fieres quonam modo rogaverim. Ad. Quid enim me impediret haec am
Abbreviated transcription (Latin):
dicam uitam esse quandã beatam
eandemq sempiternam. quo nos d̾o
duce idest ipsa ueritate gradib quibꝰdã
infirmo gressui nr̃o accommodatis. ꝑ¬
duci cupiam. uereor ne ridiculus uide¬
ar. qui non rerum ipsarum quȩ si¬
gnificant᷑. sed signoꝵ consideratione.
tantam uiam aggredi cȩperim. Dabis
igitur ueniam. si p̃ludo tecum non
ludendi grã. sed exercendi uires. & m̃tis
aciem: quib regionis illius ubi beata
uita est. calorem ac lucẽ non modo su-¬
stinere. uerum & amare possimus. Adõ.
Perge potius ut cȩpisti. Nam nũquam
ego contempnenda putem: quȩ tu di-¬
cenda uł agenda putaueris. Aũo Age
iam ergo illam partem consideremus.
cum signis non alia significent᷑. sed ea
quȩ significabilia nominamus. et pri¬
mum dic michi utrum homo. Homo
sit. Adõ. Nunc uero an ludas nescio.
AuG. Quid ita: Adõ. Quia querendũ
ex me censes. utrum homo aliud sit
quam homo. Aũs. Ita credo te illudi

Expanded text:
dicam vitam esse quamdam beatam, dicam vitam esse quamdam beatam, eamdemque sempiternam, quo nos Deo duce, id est ipsa veritate, gradibus quibusdam infirmo gressui nostro accommodatis perduci cupiam; vereor ne ridiculus videar, qui non rerum ipsarum quae significantur, sed consideratione signorum tantam viam ingredi coeperim. Dabis igitur veniam, si praeludo tecum non ludendi gratia, sed exercendi vires et mentis aciem, quibus regionis illius, ubi beata vita est, calorem ac lucem non modo sustinere, verum etiam amare possimus. Ad. Perge potius ut coepisti: nam nunquam ego contemnenda putem quae tu dicenda vel agenda putaveris. 22. Aug. Age, jam ergo illam partem consideremus, cum signis non alia signa significantur, sed ea quae significabilia vocamus. Et primum dic mihi utrum homo, homo sit. Ad. Nunc vero an ludas nescio. Aug. Quid ita? Ad. Quia quaerendum ex me censes, utrum homo aliud sit quam homo. Aug. Ita credo te illudi
Abbreviated transcription (Latin):
quem nichil puto in hoc sermone nͥ
scientem certumq dixisse: utrũ ista
bene: ordinateq digesserim. Aũs Satis¬
cu quidem memoriter om̃ia quȩ uel¬
lem recoluisti: & ut tibi fatear. multo
euidentius. michi nuno uident᷑ ista
distincta. qua cum ea inquirendo ac
disserendo de nescio quib litteris. am¬
bo errauerimus. Sed quonã tantisam¬
bagibus tecum ꝑuenire moliar: diffi¬
cile dictu est hoc loco. Tu enim fortas¬
se aut ludere nos. & a serus reb auoca¬
re animum. quasi quibusdam puerili-¬
bus questiuinculis arbitraris: aur par¬
uam uel mediocrem aliquam utilita¬
tem requirere. Aut si magnum quiddã
parturire istam disputationem suspica¬
ris: iamiamq idscire siue saltẽ audire
desideras. Ego autẽ credas uelim. neq
me uilia ludicra hoc instituisse ser¬
mone. quamuis fortasse ludamus :
idq ipsum tamen non puerili sensu
existimandum sit. neq parua bona
uel mediocria cogitare. Et tamen si

Expanded text:
quem nihil puto in hoc sermone nisi quem nihil puto in hoc sermone nisi scientem certumque dixisse, utrum ista bene ordinateque digesserim. CAPUT VItu quidem memoriter omnia quae vellem recoluisti; et, ut tibi fatear, multo evidentius mihi nunc videntur ista distincta, quam cum ea inquirendo ac disserendo de nescio quibus latebris ambo erueremus. Sed quonam tantis ambagibus tecum pervenire moliar, difficile dictu est hoc loco. Tu enim fortasse aut ludere nos, et a seriis rebus avocare animum, quasi quibusdam puerilibus quaestiunculis, arbitraris, aut parvam vel mediocrem aliquam utilitatem requirere; aut si magnum quiddam parturire istam disputationem suspicaris, jamjamque id scire sive saltem audire desideras. Ego autem credas velim, neque me vilia ludicra hoc instituisse sermone, quamvis fortasse ludamus, idque ipsum tamen non puerili sensu aestimandum sit; neque parva bona vel mediocria cogitare. Et tamen si
Abbreviated transcription (Latin):
minent ut nulla earum sit quȩ ñ
uerbo adiuncto ꝓnuntiatum possit
implere. Sed tantundem ualeant no¬
men & uerbum. eo quod omĩa quȩ
uerba sunt. sint etiam nomina. non
tamen idem ualent. Alia quippe de
causa uerba. & alia nomina nuncu-¬
pari:satis ꝓbabiliter disputatum ẽ
Siquidem alterum hoꝵ. ad aeris
uerberationem. alterum ad animȩ
commemorationẽ notandam esse
comꝑtum. uel ex hoc intelligi pot̾:
quod in loquendo rectissime dicimꝰ.
quod ẽ huic rei nomen. rem memo¬
riȩ mandare cupientes. quod est
autẽ huic rei uerbum: dicere non
solemus. Quȩ uero non solum can¬
tundem. sed etiam idem om̃ino
significent. & inter quȩ nichil
preter litterarum distet sonum :
nomen & oNoorã. inuenimꝰ. Illud
sane michi elapsum erat in hoc
genere. in quo inuicem se signifi-¬
cant. nullum nos signum comꝑisse.
quod non inter cȩtera quȩ signifi¬
cat. se quoq significet. Hȩc quantũ
potui recordatus sum. Tu iam uideris.

Expanded text:
minent, et nulla earum sit quae non minent, et nulla earum sit quae non verbo adjuncto pronuntiatum possit implere. Sed cum tantumdem valeant nomen et verbum, eo quod omnia quae verba sunt, sint etiam nomina; non tamen idem valent. Alia quippe de causa verba, et alia nomina nuncupari, satis probabiliter disputatum est. Siquidem alterum horum ad auris verberationem, alterum ad animi commemorationem notandam esse compertum, vel ex hoc intelligi potest, quod in loquendo rectissime dicimus, Quod est huic rei nomen, rem memoriae mandare cupientes; Quod est autem huic rei verbum, dicere non solemus. Quae vero non solum tantumdem, sed etiam idem omnino significent, et inter quae nihil praeter litterarum distet sonum, nomen et ὄνομα invenimus. Illud sane mihi elapsum erat an hoc genere, in quo invicem se significant, nullum nos signum comperisse, quod non inter caetera quae significat, se quoque significet. Haec quantum potui recordatus sum. Tu jam videris,
Abbreviated transcription (Latin):
uicissim non possent. ut ẽ quadrisylla-¬
bum cum conuinctio dicimꝰ: partĩq
possent. ut cum dicimus signum. eti¬
am uerbum significamus: & cum di¬
cimus uerbum. etiã signum signifi-¬
camus. Nam signum & uerbum: &
duo signa & duo uerba sunt. In hoc
autem genere quo inuicem se signi
stratum est. Et enim hoc dissyllabũ
quod sonat cum dicimus signum:
prorsus omĩa quibus quidq signi¬
ficatur significat. Non autẽ om̃ium
signoꝵ signum ẽ. cum dicimꝰ uerbũ.
sed tantum eorum quȩ articulata
uoce ꝓferuntur. Unde manifestum ẽ.
quamuis & uerbum signo. & signũ
uerbo. id est istȩ duȩ sillabȩ illis.
& ille istis significentur: plus tamen
ra scilicet illis duabus syllabis. quam
istis significantibus. Tantum autẽ
u̾alet generale uerbum. & generale
nomen.Docuit enim ratio. om̃s partes
orationis etiam nomina esse. quod
et ꝓnomina his addi possunt: & de
om̃ib dici potest. quod aliquid no¬

Expanded text:
vicissim non possent, ut est hoc quadrisyllavicissim non possent, ut est hoc quadrisyllabum cum, Conjunctio, dicimus: partim quae possent, ut cum dicimus, Signum, etiam verbum significamus; et cum dicimus, Verbum, etiam signum significamus; nam signum et verbum, et duo signa, et duo verba sunt. In hoc autem genere, quo invicem se signa stratum est. Etenim hoc disyllabum, quod sonat cum dicimus, Signum, prorsus omnia quibus quidque significatur significat: non autem omnium signorum signum est cum dicimus, Verbum, sed tantum eorum quae articulata voce proferuntur. Unde manifestum est, quamvis et verbum signo, et signum verbo, id est et duae istae syllabae illis, et illae istis significentur, plus tamen ra scilicet illis duabus syllabis, quam istis significantibus. Tantumdem autem valet generale verbum, et generale nomen. Docuit enim ratio omnes partes orationis etiam nomina esse, quod et pronomina his addi possunt, et de omnibus dici potest quod aliquid no
Abbreviated transcription (Latin):
rursus quȩxere cȩpimus. quomodo
res ipsas quȩ signis significantur si¬
ne ullis signis ualeremus ostendere.
cum & ille paries. et color. & omne
uisibile quod intensione digiti osten-¬
ditur. signo quodam conuinceret᷑
ostendi. Hic ergo errans. cum inue¬
niri tale nichil posse dixissem. tan¬
dem inter nos constitit. ea posse de¬
monstrari fine signo quȩ cum a
nobis queruntur. non agimus. et
post inquisitionẽ agere possumus. lo¬
cutionẽ tamen ex eo non esse gene¬
re.Siquidem et loquentes cum inter¬
rogamur quid sit locutio. istam ꝑ
se ipsam demonstrari facile satis ap-¬
paruit ex quo ammoniti sumus.
aut signis signa monstrari. aut
signis alia quȩ signa non sunt:. aur
etiam sine signo res quas agere post
interrogationem possimꝰ. Horum
trium primum. diligentius consi-¬
derandum discutiendumq suscepi¬
mus. Qua disputatione declaratũ
est. partim esse signa. quȩ abhis si¬
gnis quȩ significarent. significari

Expanded text:
rursus quaerere coepimus, quomodo rursus quaerere coepimus, quomodo res ipsas quae signis significantur, sine ullis signis valeremus ostendere, cum et ille paries, et color, et omne visibile, quod intentione digiti ostenditur, signo quodam convinceretur ostendi. Hic ego errans cum inveniri tale nihil posse dixissem, tandem inter nos constitit, ea posse demonstrari sine signo, quae cum a nobis quaeruntur, non agimus, et post inquisitionem agere possumus; locutionem tamen ex eo non esse genere: siquidem et loquentes cum interrogamur quid sit locutio, istam per seipsam demonstrare facile esse satis apparuit. 20. Ex quo admoniti sumus aut signis signa monstrari, aut signis alia quae signa non sunt, aut etiam sine signo res quas agere post interrogationem possumus: horumque trium primum diligentius considerandum discutiendumque suscepimus. Qua disputatione declaratum est, partim esse signa, quae ab iis signis quae significarent, significari
Abbreviated transcription (Latin):
do interponere. sed quod eo aliquid
doceamus audientem ipsam m̃tis
affectionẽ. cum rem quam querit
non esse inuenit uel inuenisse se
putat. hoc uerbo fortasse indicari:
respondistitu quidem. sed tamen ne¬
scio quã profunditatem. quȩstionis
locum euitans. in aliud tempus
illustrandam distulisti. ne me de¬
biti quoq tui oblitum putes. In de
tertium in uersu uerbum: cum sata¬
gerem exponere urgebar abste. ut
non uerbum aliud quod idem ua¬
leret. sed rem ipsam potius quȩ uer-
bo significaretur ostenderem.Cũq
id sermocinantibus nobis fieri ñ
posse dixissem: uentum ẽ ad ea quȩ
interrogantib digito monstrantur.
Hȩc ergo corporalia ẽẽ omĩa arbitra¬
bar: sed inuenimus sola uisibilia.
Hinc nescio quomͦ ad surdos ꝙ hi¬
striones deuenimus: qui non sola
quȩ uideri possunt. sed multa pre¬
terea. ac ꝓpe omĩa quȩ loquimur.
gestu sine uoce significant. eos tamen
gestus. signa es se comperimus. Cum

Expanded text:
do interponere, sed quod eo aliquid do interponere, sed quod eo aliquid doceamus audientem, ipsam mentis affectionem, cum rem quam quaerit, non esse invenit, vel invenisse se putat, hoc verbo fortasse indicari; respondisti tu quidem, sed tamen nescio quam profunditatem quaestionis joco evitans, in aliud tempus illustrandam distulisti: nec me debiti quoque tui oblitum putes. Inde tertium in versu verbum cum satagerem exponere, urgebar abs te, ut non verbum aliud quod idem valeret, sed rem ipsam potius quae per verba significaretur ostenderem. Cumque id sermocinantibus nobis fieri non posse dixissem, ventum est ad ea quae interrogantibus digito monstrantur. Haec ego corporalia esse omnia arbitrabar, sed invenimus sola visibilia. Hinc nescio quomodo ad surdos et histriones devenimus, qui non quae sola videri possunt, sed multa praeterea ac prope omnia quae loquimur, gestu sine voce significant; eosdem tamen gestus signa esse comperimus. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
faciam quantum possum. Nam
primo om̃ium recordor aliquandu
nos quesisse. quam obcausam loqua-¬
mur. inuentumq esse docendi cõ¬
memorandiue grã nos loqui. quan¬
doquidem nec cum interrogamus
aliud agimus qua ut ille qui rogat᷑.
discat. quid uelimus audire. & incan¬
tando quod delectationis causa face-¬
re uidemur. non sit ꝓprium locutio¬
nis. & in orando do qũe doceri aur cõ-¬
memorari. existimare non possumꝰ.
id uerba ualeant. uel ut nos ipsos cõ¬
mone faciamus. uel alii commone-¬
antur. doceant᷑ ue ꝑ nos. Deinde cum
satis constitisset. uerba nichil aliud
esse quam signa. ea uero quȩ non
aliud significent. signa esse ñ posse:
ꝓposiusti uersum cuius uerba singła
quid significarent conarer ostendere.
Is autẽ erat. Si nichil extanta superis
placer urbe relinqui. Cuius scđm
uerbum quanius notissimũ & ma¬
nifestissimum: quod tamen significa¬
ret. non reperiebamus. Cumq michi
uideretur non frustra nos in loquen-¬

Expanded text:
Faciam quantum possum. Nam primo omnium recordor aliquandiu nos quaesisse quam ob causam loquamur, inventumque esse docendi commemorandive gratia nos loqui, quandoquidem nec cum interrogamus, aliud agimus quam ut ille qui interrogatur discat quid velimus audire; et in cantando, quod delectationis causa facere videmur, non sit proprium locutionis; in orando Deo, quem doceri aut commemorari existimare non possumus, id verba valeant, ut vel nos ipsos commonefaciamus, vel alii commoneantur doceanturve per nos. Deinde cum satis constitisset verba nihil aliud esse quam signa; ea vero quae non aliquid significent, signa esse non posse, proposuisti versum, cujus verba singula quid significarent, conarer ostendere: is autem erat: Si nihil ex tanta Superis placet urbe relinqui. Cujus secundum verbum quamvis notissimum et manifestissimum, quid tamen significaret, non reperiebamus. Cumque mihi videretur non frustra nos id in loquen
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum fiat. ẽe o portuisse crea¬
turam quȩ num qũa peccauerit
nũquam peccatura sit. etiam illud
eadem ratio renuntiar a peccato illã
libera uoluntate abstinere. neq coa-¬
ctam non peccare sed sponte. Uerũ¬
tamen etiam si peccaret. quaquam
non peccabit. sicut eam non peccatu-¬
ram p̾sciuit ds: tamen si etiam ipsa

Expanded text:
manifestum fiat esse oportuisse creamanifestum fiat esse oportuisse creaturam quae nunquam peccaverit, nunquam peccatura sit, etiam illud eadem ratio renuntiat a peccato illam libera voluntate abstinere, neque coactam non peccare, sed sponte. Verumtamen etiamsi peccaret quanquam non peccavit, sicut eam non peccaturam praescivit Deus: tamen si etiam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
gno apud dñm constituti. Sed ipse ser¬
uus melior est qualibet ueste prȩciosa.
quia homo ẽ. Illa ergo inheret dõ. & in
cȩlesti corpore angłica potestate etiam
terrestre corpus ornat. & regit: sicut
iubet ille cuius nutum in effabiliter¬
intuetur. Ista uero mortalibus mẽ¬
bris onerata: uix hoc ipsum quo p̾mi¬
tur amministrat intrinsecus. & tam̃
ornat quantum potest. Cȩtera uero
extrinsecus adiacentia longe infir-¬
miore oꝑatione ex trinsecus afficit
sicut potest.:¬
nde colligitur non defuturum
fuisse ornatũ congruentissimũ infimȩ cor-¬
poreȩ creaturȩ etiã si ista peccare noluisset.
qm̃ que totũ potest regere: etiam partem
regit. Quȩ autẽ minus potest: ñ continu¬
o posset ampliora. ꝑfectus enĩ medicꝰ etiam
scabiem sanat efficacit̾. At ñ continuo qui
scabioso utiliter consulit. unuiersȩ
humanȩ ualitudini mederi potest.
S ꝙ ratio quidem si certa conspicit᷑ qua

Expanded text:
gno apud dominum constituti; sed ipse sergno apud dominum constituti; sed ipse servus melior est qualibet veste pretiosa, quia homo est. Illa ergo inhaeret Deo, et in coelesti corpore, angelica potestate, etiam terrestre corpus ornat et regit, sicut jubet ille cujus nutum intuetur ineffabiliter. Ista vero mortalibus membris onerata, vix hoc ipsum quo premitur, administrat intrinsecus, et tamen ornat quantum potest: caetera vero extrinsecus adjacentia, longe infirmiore operatione extrinsecus afficit sicut potest.nde colligitur non defuturum fuisse ornatum congruentissimum infimae corporeae creaturae, etiamsi ista peccare noluisset. Quoniam quae totum potest regere, etiam partem regit; quae autem minus potest, non continuo potest ampliora. Perfectus enim medicus etiam scabiem sanat efficaciter; at non continuo qui scabioso utiliter consulit, universae humanae valetudini mederi potest. Et ratio quidem si certa conspicitur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
non pecc̃anti potentissimum officiũ
continendi omĩa. non tamen ꝓpriũ
sed cum illa. tamqũa ei quȩ peccatu¬
ra p̾cognita ẽ. Habent sane spiri¬
tualia quȩq inter se ꝙ romunctio¬
nem sine cumulo. & seiunctionem
sine diminutione. ut neq adiuua¬
retur illa in actionis suȩ facilitate
cum hȩc sibi conuingeret᷑᷑: neq diffi-¬
cilior illi actio fieret. si hȩc officium su¬
um peccando desereret. Non enim
locis & mole corporum: sed parilita¬
te affectuum iuingi& disparilitate
seiungi possunt creaturȩ spiritales.¬
qu̾auis corpora sua quȩq possideant.
In corporibus autẽ inferiorib atq
mortalibus post peccatum orͣdina¬
ta. regit corpus suum non om̃imodo
p arbitrio. sed sicut leges uniuersitatis
sinunt. Nec id̾o tamen talis anima in¬
ferior est corpore cȩlesti. cui corpori etiã
terrena corpora subiecta sunt. Pannosa
quippe uestis damnati serui. multo ẽ
inferior ueste bene meriti. & in honore ma¬

Expanded text:
non peccanti potentissimum officium continendi omnia; non tamen proprium, sed cum illa, tanquam ei quae peccatura praecognita est. Habent sane spiritualia quaeque inter se et conjunctionem sine cumulo, et sejunctionem sine diminutione: ut neque adjuvaretur illa in actionis suae facilitate, cum haec sibi conjungeretur; neque difficilior illi actio fieret, si haec officium suum peccando desereret. Non enim locis et mole corporum, sed parilitate affectuum jungi, et disparilitate sejungi possunt spiritualesquamvis corpora sua quaeque possideant. 34. In corporibus autem inferioribus atque mortalibus post peccatum anima ordinata, regit corpus suum, non omnimodo pro arbitrio, sed sicut leges universitatis sinunt. Nec ideo tamen talis anima inferior est corpore coelesti, cui corpori etiam corpora terrena subjecta sunt. Pannosa quippe vestis damnati servi multo est inferior veste bene meriti, et in honore ma
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis non recedetur: aut non est
uoluntas. & peccatum nullũ habet.
Aut igitur uoluntas ẽ prima causa
peccandi. aut nullum peccatum ẽ pri-¬
ma causa peccandi. nec est cui recte im-¬
putetur peccatum. nisi peccanti. Non
ergo est cui recte imputetur nisi uolenti.
Sed nescio cur aliud te querere libeat.
einde quȩcumq illa causa est uo

Expanded text:
luntatis non receditur: aut non est voluntas; et peccatum nullum habet. Aut igitur ipsa voluntas est prima causa peccandi, aut nullum peccatum est prima causa peccandi. Nec est cui recte imputetur peccatum nisi peccanti. Non est ergo cui recte imputetur nisi volenti: sed nescio cur aliud te quaerere libeat. Deinde quaecumque illa causa est vo
Abbreviated transcription (Latin):
si peccaret. minueret ordinem uni¬
uersitatis. Inferioris officii est ista
quȩ tantum modo si non esser. non
autem si peccaret. aliquid minus
haberer uniuersitas. Illi data est
potentia omĩa continendi officio
ꝓprio. quod rerum ordini deesse ñ
possit. Nec ideo in bona uoluntate
ꝑmanet. quia hoc accepit officium:
sed ideo accepit. qm̃ ab illo qui de¬
dit ꝑmansura preuisa ẽ. Nec tam̃
sua maiestate continet omĩa. sed in¬
herendo illius maiestati. ꝙ eius in¬
periis deuotissime obtemperando:
a quo & ꝑ quẽ & in quo facta sunr sad̃ ñ egi¬
om̃ia. Hiuc autẽ datum est quidem

Expanded text:
si peccaret, minueret ordinem unisi peccaret, minueret ordinem universitatis. Inferioris officii est ista, quae tantummodo si non esset, non autem si peccaret, aliquid minus haberet universitas. Illi data est potentia omnia continendi officio proprio, quod rerum ordini deesse non possit: nec ideo in bona voluntate permanet, quia hoc accepit officium; sed ideo accepit, quoniam ab illo qui dedit permansura praevisa est. Nec tamen sua majestate continet omnia, sed inhaerendo illius majestati, et ejus imperiis devotissime obtemperando, a quo et per quem et in quo facta sunt omnia. Huic autem datum est quidem
Abbreviated transcription (Latin):
deessent animȩ quȩ ipsum fastigiũ
ordinis in uniuersa creatura sic opti¬
nerent. ut si peccare uoluissent infir-¬
maretur ꝙ labefactaretur uniuer-¬
sitas: magnum quiddam deesset crea-¬
turȩ. Illud enim deesset. quo remoto
stabilitas rerum atq conexio tur-¬
baretur. Tales sunt optimȩ & sc̃e &
sublimes creaturȩ cęlestium uł suꝑ-¬
cȩlestium potestatum. quibus solus
ds imperat. uniuersus autẽ mundus
subiectus est Sine istarum officiis iu-¬
stis atq ꝑfectis esse uniuersitas non
potest. Item si deessent quȩ siuie pecca-¬
rent siue non peccarent. nichil uni-¬
uersitatis ordini minueret᷑. etiam sic
plurimum deesser. Animȩ sunt enĩ
rationales. & illis suꝑiorib officio
quidem impares. sed natura pares.
Quib ad huc inferiores sunt multi
& tamen laudabiles a summo đõ
constitutarum rerum gradus. Illa
ergo natura sublimioris officii est.
quȩ non solum si non esset.sed etiam¬

Expanded text:
deessent animae quae ipsum fastigium deessent animae quae ipsum fastigium ordinis in universa creatura sic obtinerent, ut si peccare voluissent, infirmaretur et labefactaretur universitas, magnum quiddam deesset creaturae: illud enim deesset, quo remoto stabilitas rerum atque connexio turbaretur. Tales sunt optimae, et sanctae, et sublimes creaturae coelestium vel supercoelestium potestatum, quibus solus Deus imperat; universus autem mundus subjectus est. Sine istarum officiis justis atque perfectis esse universitas non potest. Item, si deessent quae sive peccarent, sive non peccarent, nihil universitatis ordini minueretur, etiam sic plurimum deesset. Animae sunt enim rationales, et illis superioribus officio quidem impares, sed natura pares: quibus adhuc inferiores sunt multi, et tamen laudabiles a summo Deo constitutarum rerum gradus. 33. Illa ergo natura sublimioris officii est, quae non solum si non esset, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quidem habendi cupiditate. sed ta¬
men non iniquo possidendi iure re¬
tineret. Iustissime itaq dimittere cogi¬
tur credentes in eum quẽ iniustissi¬
me occidit. ut & quod temporaliter
moriunt᷑ debitum ex soluant: ꝙ qd̃
semꝑ uiuunt. in illo uiuant qui ꝑ eis
quod non debebat exsoluit. Quibus
autẽ infidelitatis ꝑseuerantiã ꝑsua¬
sisset: iuste secum haberet & in ꝑpe¬
tua damnatione consortes. Ita factũ
est. ut neq diabolo ꝑ ium eriperetur
homo. quẽ nec ipse ui sed ꝑsuasione
ceperat. & qui uste plus humiliatꝰ
est ut seruiret cui ad malum consen¬
serat. iuste ꝑ eum cui ad bonũ con¬
sensit liberaret᷑ quia minus iste in
consentiendo quam ille in malesua-¬
dendo peccauerat.
aturas igitur om̃s d̾s fecit. non
solum in uirtute atq iustitia per-¬
mansuras: sed etiam peccaturas. non
ut peccarent. sed ut essent ornatu-¬
rȩ uniuersum. siue peccare siue non
peccare uoluissent. Si enim rebus

Expanded text:
quidem habendi cupiditate, sed taquidem habendi cupiditate, sed tamen non iniquo possidendi jure retineret. Justissime itaque dimittere cogitur credentes in eum quem injustissime occidit, ut et quod temporaliter moriuntur, debitum exsolvant, et quod semper vivunt, in illo vivant, qui pro eis quod non debebat exsolvit. Quibus autem infidelitatis perseverantiam persuasisset, juste secum haberet in perpetua damnatione consortes. Ita factum est ut neque diabolo per vim eriperetur homo, quem nec ipse vi, sed persuasione ceperat: et qui juste plus humiliatus est, ut serviret cui ad malum consenserat, juste per eum cui ad bonum consensit liberaretur; quia minus iste in consentiendo, quam ille in male suadendo peccaverat. aturas igitur omnes Deus fecit, non solum in virtute atque justitia permansuras, sed etiam peccaturas; non ut peccarent, sed ut essent ornaturae universum, sive peccare, sive non peccare voluissent. Si enim rebus
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ. sed habitu nr̃ȩ. ut uisibilia sectan¬
tes ad se in uisibilem reuocaret. Sic eũ
anima quem suꝑbiens intus reli-¬
querat. foris humilem inuenit imita¬
tura eius humilitatem uisibilem. &
ad inuisibilem altitudinem reditura.
Atq uerbum di unicus dĩ filius. dia¬
bolum quem semꝑ sub legibus sius ha-¬
buit ꝙ habebit. homine indutus etiã
homini subiugauit. nichil ei extor¬
quens uiolento dominatu. sed supe-¬
rans eum lege iustitiȩ. ut qm̃ fęmina
decepta ꝙ deiecto ꝑfeminã uiro. omnẽ
ꝓlem primi hominis tanqu̾ã peccatri-¬
cem legibus mortis malitiosa quidẽ
nocendi cupiditate. sed tamen iure
ȩquissimo uendicabat. tandiu potestas
eius ualeret. donec interficeret iustũ
in quo nichil dignum morte posset
ostendere. non solum quia sine crimine
occisus est. sed etiam quia sine libidi-¬
ne natus. cui subiugauerat ille quos
cȩperat. ut quicquid indenasceretur:
tamquã suȩ arboris fructus praua

Expanded text:
suae, sed habitu nostrae, ut visibilia sectansuae, sed habitu nostrae, ut visibilia sectantes, ad se invisibilem revocaret. Sic eum anima, quem superbiens intus reliquerat, foris humilem invenit, imitatura ejus humilitatem visibilem, et ad invisibilem altitudinem reditura. 31. Atque Verbum Dei unicus Dei Filius, diabolum quem semper sub legibus suis habuit et habebit, homine indutus etiam homini subjugavit: nihil ei extorquens violento dominatu, sed superans eum lege justitiae; ut quoniam, femina decepta, et dejecto per feminam viro, omnem prolem primi hominis tanquam peccatricem legibus mortis, malitiosa quidem nocendi cupiditate, sed tamen jure aequissimo vindicabat, tamdiu potestas ejus valeret, donec interficeret justum, in quo nihil dignum morte posset ostendere, non solum quia sine crimine occisus est, sed etiam quia sine libidine natus: cui subjugaverat ille quos ceperat, ut quidquid inde nasceretur, tanquam suae arboris fructus, prava
Abbreviated transcription (Latin):
miscda qũa suꝑbus miser : Ex quo fa¬
ctum est. ut illud dĩ uerbum ꝑ quod
facta sunr om̃ia. & quo fruit᷑ om̃isan-¬
gelica beatitudo usq ad miseriam
nrãm clementiam suam porrigerer.
ꝙ uerbum caro fieret. & habitarei
in nobis. Sic enim posset panem an¬
re nondum angłis adȩquat᷑. si panis
ipse angeloꝵ hominibus dignaretur
ȩquari. Nec sic descendit ad nos ut il¬
los desererer. sed simul integer illis. in te¬
ger nobis. illos intͥnsecus pascens ꝑ id
quod ds̃ est. nos formsecus ammonens
ꝑ id quod nos sumus. i doneos facit ꝑ
fidem. quos ꝑspeciem pascat ȩqualiter.
Quia enim rationalis creatura uerbo
illo tamquam optimo suo cibo pascit᷑.
humana autẽ anima rationalis est.
quȩ mortalibus iunculis peccati pęna
tenebat᷑ adhoc deminutionis redacta.
ut ꝑconiecturas rerum uisibilium
ad intelligenda inuisibilia niteretur:
cibus racionalis creaturȩ factus est
uisibilis. non commutatione naturȩ

Expanded text:
misericordia quam superbus miser? 30. Ex quo famisericordia quam superbus miser? 30. Ex quo factum est ut illud Dei Verbum per quod facta sunt omnia, et quo fruitur omnis angelica beatitudo, usque ad miseriam nostram clementiam suam porrigeret, et Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Sic enim posset panem Anre, nondum Angelis adaequatus, si panis ipse Angelorum hominibus dignaretur aequari. Nec sic descendit ad nos, ut illos desereret; sed simul integer illis, integer nobis, illos intrinsecus pascens per id quod Deus est, nos forinsecus admonens per id quod nos sumus, idoneos facit per fidem, quos per speciem pascat aequaliter. Quia enim rationalis creatura Verbo illo tanquam optimo cibo suo pascitur; humana autem anima rationalis est, quae mortalibus vinculis peccati poena tenebatur, ad hoc diminutionis redacta, ut per conjecturas rerum visibilium ad intelligenda invisibilia niteretur: cibus rationalis creaturae factus est visibilis, non commutatione naturae
Abbreviated transcription (Latin):
suadendo subiecerat. iniquum enim
erat. ut ei quem cȩperat non dñaretur.
nec fieri ullo modo potest. ut di sũmi
& ueri ꝑfecta iustitia quȩ usq quaq
ꝑtenditur. deserar etiam ordinandas
runas peccantium. Q tamen quia
minus peccauerat homo qũa diabolus:
idipsum ei ualuit ad reparandam sa¬
lutem quod principi huius mundi. par¬
tis rerum scilicet huius mortalis atq
infimȩ hoc est principio om̃ium pec¬
catorum. & prȩposito mortis: usq ad
mortalitatem carnis addictus ẽ. Ita enĩ
conscientia mortalitatis timidus. ꝙͣ
a uilissimis atq ab iectissimis bestiis
uel etiam minutissimis. molestias atq
interitum reformidans. incertusq futu¬
roꝵ ꝙ illicitas cohibere lȩtitias. & ma-¬
xime suꝑbiam. cuiꝰ ꝑsuasione deiectus
est. & quo uno uitio miscđiȩ medici¬
na resputt᷑ frangere ꝙ edomare consue¬
uit. Quid tam opus habens miscd̃ia
quam miser. & quid tam indignum

Expanded text:
suadendo subjecerat. Iniquum enim suadendo subjecerat. Iniquum enim erat ut ei quem ceperat, non dominaretur. Nec fieri ullo modo potest ut Dei summi et veri perfecta justitia, quae usquequaque pertenditur, deserat etiam ordinandas ruinas peccantium. Et tamen quia minus peccaverat homo quam diabolus, idipsum ei valuit ad reparandam salutem, quod principi hujus mundi, partis rerum scilicet hujus mortalis atque infimae, hoc est principi omnium peccatorum, et praeposito mortis, usque ad mortalitatem carnis addictus est. Ita enim conscientia mortalitatis timidus, et a vilissimis et abjectissimis bestiis vel etiam minutissimis, molestias atque interitum reformidans, incertusque futurorum, et illicitas cohibere laetitias, et maxime superbiam, cujus persuasione dejectus est, et quo uno vitio misericordiae medicina respuitur, frangere consuevit. Quid enim tam opus habens misericordia quam miser? Et quid tam indignum
Abbreviated transcription (Latin):
ideo uolunt ȩquales esse angłis.
potius quam di omnipotentis dili-¬
gentibus. Talibus enim ad sinistrã
constitutis. quia non quesiuerunt
immisericorditer suꝑbeq uixerunt:
dicetur. Ite in ignem ȩternum. qui
p̾paratus est diabolo. & angłis eius.
una spontanea cogitatione. alia ꝑsua¬
sione alterius. quo ꝑtinere arbitror
quod ꝓpħa dicit. ab occultis meis
munda me dñe. ꝙ ab alienis parce
seruo tuo: utrumq uoluntarium
ẽ quid̾e. Nam sicut ꝓpria cogitatio¬
ne non peccat inuitus: ita dũ con-¬
sentit male suadenti. non utiq nisi
uoluntate consentit. Sed tamen gra-¬
uius est non solum nullo suadente
ꝓpria cogitatione peccare. sed etiam
peccatum alteri ꝑ inuidentiam dolũꝙ
suadere. quam ad peccandum alterius
suasione traduci. Seruata ist ergo in
utroq peccato iustitia dñi punientis.
Nam & illud appensum ẽ ȩquitatis
ex amine. ut nec ipsius diaboli pote¬
stati negaretur homo. quẽ sibi male

Expanded text:
ideo volunt aequales esse Angelis,ideo volunt aequales esse Angelis,potius quam Dei omnipotentis diligentibus. Talibus enim ad sinistram constitutis, quia non quaesierunt immisericorditer superbeque vixerunt, dicetur, Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . una spontanea cogitatione, alia persuasione alterius, quo pertinere arbitror quod Propheta dicit: Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo : utrumque voluntarium est quidem. Nam sicut propria cogitatione non peccat invitus, ita dum consentit male suadenti, non utique nisi voluntate consentit: sed tamen gravius est, non solum nullo suadente propria cogitatione peccare, sed etiam peccandum alteri per invidentiam dolumque suadere, quam ad peccandum alterius suasione traduci. Servata est ergo in utroque peccato justitia Domini punientis. Nam et illud appensum est aequitatis examine, ut nec ipsius diaboli potestati negaretur homo, quem sibi male
Abbreviated transcription (Latin):
gruentiam cęlestis habitationis ad
sydera uideremus attolli: utiq lȩta¬
remur.Si autẽ sceleratum latronẽ
siue ante supplicium suie post sup-¬
plicium cum eadem malitia uolun-¬
tatis ad sedem honoris sempiternã
leuari uideremus in cęlum: quis
non offenderet᷑ : Ita fit: ut inferiores
creaturas ambo ornare potuerint.
superiores autẽ. unus illoꝵ.
x quo admonemur aduertere mor¬
talitatẽ carnis huius. & primum
hominem ornasse. ut peccato pena
congrueret: et dñm nr̃m. ut a peccato
miscdĩa liberaret. Non autẽ sicut iu¬
stus potuit in ipsa iustitia ꝑmanens cor¬
pus habere mortale. ita iniquus po¬
test dum iniquus ẽ ad immortalitatẽ
ꝑuenire scõꝵ. scilicet sublimẽ & an¬
głicam. non eoꝵ angłoꝵ de quibus
apłs ait. nescitis quia angłos sumꝰ
iudicaturi. sed eoꝵ de quibus dñs
ait. & erunt ȩquales angłis di. Qui
enim ȩqualitatem angłoꝵ deside¬
rant ꝓpter inanem głam suam. non

Expanded text:
gruentiam coelestis habitationis ad gruentiam coelestis habitationis ad sidera videremus attolli, utique laetaremur. Si autem sceleratum latronem, sive ante supplicium, sive post supplicium, cum eadem malitia voluntatis ad sedem honoris sempiternam levari videremus in coelum, quis non offenderetur? Ita fit ut inferiores creaturas ambo ornare potuerint, superiores autem unus illorum. Ex quo admonemur advertere, mortalitatem carnis hujus et primum hominem ornasse, ut peccato poena congrueret, et Dominum nostrum, ut a peccato misericordia liberaret. Non autem sicut justus potuit in ipsa justitia permanens corpus habere mortale; ita iniquus potest, dum iniquus est, ad immortalitatem pervenire sanctorum, scilicet sublimem et angelicam; non eorum angelorum, de quibus Apostolus ait, Nescitis quia angelos sumus judicaturi ; sed eorum de quibus Dominus ait, Et erunt aequales Angelis Dei . Qui enim aequalitatem Angelorum desiderant propter inanem gloriam suam, non