comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuentũ : Iunc pilatũ huius modi adeos ꝓmulgas¬
se legẽ : Manifestũ est inquit resurrexisse il
Et obhanc causam p̃cipio ut adoretis eum. Qđ
qͥfacere noluerit : partẽ suã in inferno futu¬
nẽ eẽ cognoscat: Haec aut̃ omnia ideo & se¬
niores eoꝵ confixer̃ . & ipsi stulta obstinatione
lectitant. ut talib cõmentis tota & uirtutis &
passionis xp̃i ueritas euacuetur: Et. ut ad oratio
ñ ei ut dõ ueniciter ex hiberi debeat. sed pilati tan¬
ricordia quẽ apud plurimũ eiꝰ sapientia fuerit conlau¬
data: deniq: & xp̃ianios idola asser adonere. & uir¬
tutesquȩ apud nos sc̃oꝵ in t̾cessionib obtinentur.
adiabolo fieri dicere ñ ex horrescunt: Proquibus
omib: sũ moeos odio dignissimoseẽ quis ambigat. sicu¬
ti &odiendos illos demoraistnrt scriptura quȩ dicit.
luxta hebnricã ui delico ueritatẽ: qui contra¬
dicua tibi scelenate : elatis frustra aduersa¬

Expanded text:
inventum. Tunc Pilatum hujusmodi ad eos promulgasinventum. Tunc Pilatum hujusmodi ad eos promulgasse legem: « Manifestum est, inquit, resurrexisse illEt ob hanc causam praecipio ut adoretis eum. Quod qui facere noluerit, partem suam in inferno futuram esse cognoscat. » Haec autem omnia ideo seniores eorum confinxerunt, et ipsi stulta obstinatione lectitant, ut talibus commentis tota et virtutis et passionis Christi veritas evacuetur, et ut adoratio non ei ut Deo veraciter exhiberi debeat, sed Pilati tanricordia, apud quem plurimum ejus sapientia fuerit conlaudata. Denique et Christianos idola asserunt adorare, et virtutes quae apud nos sanctorum intercessionibus obtinentur, a diabolo fieri dicere non exhorrescunt. Pro quibus omnibus summo eos odio dignissimos esse quis ambigat? sicuti et odiendos illos demonstrat scriptura, quae dicit juxta Hebraicam videlicet veritatem: Qui contradicunt tibi, scelerate elati sunt frustra adversa
Abbreviated transcription (Latin):
tiis maiorũ suor. legunt : ihm uenem quendã fuis¬
seapud eos honor abilẽ & magisterio baptistȩ iohan¬
ris eruditum. quã plures habuisse discpulos Quoꝵ
uni ꝓpt̃ duritiam & hebrtudinẽ sensuas Κepliae
idest pare nom̃ in posuerit: Et cũ expectar&:
apopulo addiẽ festũ quos dã ei de scola sua pueros
occurrisse qui illiexxhonore & reuerentia magis¬
iri cantauerint. osanna filio da uid: Ad extre¬
mũ uͦ ꝓpt̃ plune mendatia accusatũ. tyberii
iudicio in carcerẽ r&rusũ. eo qđ filia ipsius c uisi¬
ne uiro masculi partũ ꝓmiserat. lapidis concep¬
tũ intulerit: Inde &iã ueluti magũ detesta¬
bilẽ furca suspensum. ubi & p&ra incapite ꝑcussũ
atq: hoc modo occisum iuxta quendcĩ aquȩ duc¬
tũ sepultũ & iudȩ cuidã ad custodiã cõmendatũ:
Noctu uͦ subita aquȩ ductis inundatione subla
tũ. pilaiti iussu ꝑ duodecĩ lunas quȩ sitũ. nec usꝗ

Expanded text:
nis majorum suorum legunt, Jesum juvenem quemdam fuisnis majorum suorum legunt, Jesum juvenem quemdam fuisse apud eos honorabilem, et magisterio Baptistae Joannis eruditum, quamplures habuisse discipulos, quorum uni propter duritiam et hebitudinem sensus, Cephae id est Petrae nomen imposuerit. Et cum exspectaretur a populo ad diem festum, quosdam ei de schola sua pueros occurrisse, qui illi ex honore et reverentia magistri cantaverint, Osanna filio David. Ad extremum vero, propter plura mendacia accusatum, Tiberii judicio in carcerem retrusum, eo quod filia ipsius cui, sine viro, masculi partum promiserat lapidis conceptum intulerit. Inde etiam, veluti magum detestabilem, furca suspensum; ubi et petra in capite percussum atque hoc modo occisum, juxta quemdam aquaeductum sepultum, et Judaeo cuidam ad custodiam commendatum; noctu vero subita aqutum, Pilati jussu per duodecim lunas quaesitum, nec usque
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilem dm̃quẽ penitꝰ ignorant: Litteras
quoq: al fab&i sui c̃redunt existere sempiternas:
Etante muni di priricipiũ imp& rasse diuersa
minis teria quib: eas oporteat in scło p̃sidere:
Legẽ uero
mosa ⁊cã. multis annorũ curri¬
culis
ante mundũ fuisse scriptam:
mec
Ñ adfirmant plures eẽ terras.
inferna. pluresq: celos : Quor
dĩ sustentare asser̃ . quib: manna sumendũ angłis
molat᷑ in escam: Alterũ uero appellant a raborh.
in quo dm̃ astruunt residere. & hoc eẽ inpsal mosc dm
illos Iterfacite ei qui caballicat suꝑ amboth, ha¬
bere dm̃ ꝓpterea septẽ tubas. quarũ una mille eicu¬
bitis m&ia t᷑ : Et quid plunr. Nulla ue teris testam̃tipa¬
gina. nulla sententia est. dequa uel a ma iorib suis
non habeant conficta & conscripta mendatia. uel
ipsi usq hodie noua semꝑ suꝑstitione confingant. &
interrogati respondere p̃sumant: Nã & indoctri¬

Expanded text:
mutabilem Deum, quem penitus ignorant. Litteras mutabilem Deum, quem penitus ignorant. Litteras quoque alphabeti sui credunt existere sempiternas, et ante mundi principium impetrasse diversa ministeria, quibus eas oporteat in saeculo praesidere. Legem vero Mosaicam multis annorum curriculis ante mundum fuisse scriptam. Nec n affirmant plures esse terras, plura inferna, pluresque coelos: quorum Dei sustentare asserunt, quibus manna sumendum angelis molatur in escam. Alterum vero appellant Araboth, in quo Dominum astruunt residere, et hoc esse in Psalmo secundum illos: Iter facite ei qui caballicat super Araboth . Habere Deum propterea septem tubas, quarum una mille ei cubitis metiatur. Et quid plura? Nulla Veteris Testamenti pagina, nulla sententia est, de qua vel a majoribus suis non habeant conficta et conscripta mendacia, vel ipsi usque hodie nova semper superstitione confingant, et interrogati respondere praesumant. Nam et in doctri
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ inuenitur. cui it alibert nalediene ditãrn
Quod nobis nom minime notũ est qui cotidie pene cũ
eis loquentes. mysteria erroris ipsorũ audimus: dican
deniq: dmsuũ eẽ corporeum
& corpo¬
reis liniamentis ꝑ membno dis¬
tinctũ
& alia quidem parte illũ audire
ut nos.
alia uidere. alia uͦloqͥ uel aliud quid agere : Acꝑ
hoc huma nũ corpꝰ adimaginem di factum : excepto
quodille digitosmanuũ habeat inflexibiles acri¬
gentes ut pote quinil manib: operetur: Sedere
aut̃ more terreni alicuius regis insolio. quoda uui.
circumferatur bestus. & magno quaiuis palatio
contineri: Cogitare &iam illũ multa suꝑ flua
& uana quȩ quia adeffectũ cuncta uenire ne que¬
ant uertantur indȩmones : Sedet innumera in¬
fanda dedo ut diximus suo p̃dicant actale coluns
si mula chrũ quod ipsisibi in cordiũ suorũ simulacra fin¬
xer̃ & statuer̃ non uerũ in conuertibilẽ atq: in¬

Expanded text:
hominum invenitur cui ita libeat maledicere Dominum. hominum invenitur cui ita libeat maledicere Dominum. Quod nobis non minime notum est, qui quoditie pene cum eis loquentes, mysteria erroris ipsorum audimus. X. Dicunt denique Deum suum esse corporeum, et corporeis liniamentis per membra distinctum, et alia quidem parte illum audire ut nos, alia videre, alia vero loqui, vel aliud quid agere; ac per hoc humanum corpus ad imaginem Dei factum, excepto quod ille digitos manuum habeat inflexibiles ac rigentes, ut pote qui nil manibus operetur. Sedere autem more terreni alicujus regis in solio, quod a quatuor circumferatur bestiis, et magno quamvis palatio contineri. Cogitare etiam illum multa superflua et vana; quae quia ad effectum cuncta venire nequeant, vertantur in daemones. Sed et innumera infanda de Deo, ut diximus, suo praedicant, ac tale colunt simulacrum, quod ipsi sibi in cordium suorum simulacra finxerunt et statuerunt, non verum, inconvertibilem atque im
Abbreviated transcription (Latin):
testabilius execrenda & uitanda consortia iudȩ ox
quamceterorũ hereticorũ : Quia siom̃s ꝓpterea de
quimaiores coxercent in imicitias : Re & enimuera ꝓprium
esthereticorũ in adiquib: cõmunter sentire cũ eccłe inadiqͥ¬
bus dissentire abea: Hoc ẽ ex parte blasphemare exparte
ueritati consoncre : Iudȩorũ autẽ ea totũ mentiri. extoto
de eouerum credere : nisi mortem. quam quam neo in eo uerũ
credant eo quod morẽ eiꝰ ce terorum hominũ mortib simi¬
lẽ dicant: hoc ẽ ex necessitate naturae : non ex uo¬
luntate miseri cordiȩ: Propt̃ hoc maledicere eos dnm
& corpuseius in omnib: orationib: sius sicut &ante ꝓpheta¬
tũ est uoce dñi dicentis ad patrẽ : Male dicent illi & tube¬
ne dices : Siergo holts catholicȩ fidȩ i ꝓpterea execnen¬
dis &cauendi quia immicis ueritatis. suꝑons in fideles
ier dilos uł heretics de testin dis iudi. quia nullũ genus

Expanded text:
testabilius exsecranda et vitanda consortia Judaeorum, testabilius exsecranda et vitanda consortia Judaeorum, quam caeterorum haereticorum. Quia si omnes propterea detqui majores exercent inimicitias. Re etenim vera proprium est haereticorum in aliquibus communiter sentire cum Ecclesia, in aliquibus dissentire ab ea, hoc est, ex parte blasphemare, ex parte veritati consonare; Judaeorum autem ex toto mentiri, ex toto ejus, et nihil de eo verum credere nisi mortem: quanquam nec in eo verum credant, eo quod mortem ejus caeterorum hominum mortibus similem dicant, hoc est, ex necessitate naturae, non ex voluntate misericordiae. Propter hoc maledicere eos Dominum et corpus ejus in omnibus orationibus suis, sicut et ante prophetatum est voce Domini dicentis ad Patrem: Maledicent illi, et tu benedices. Si ergo hostes catholicae fidei propterea exsecrandi sunt et cavendi, quia inimici sunt veritatis; super omnes infideles, incredulos, vel haereticos, detestandi sunt Judaei, quia nullum genus
Abbreviated transcription (Latin):
lemter testat obut uita: haec docut semꝑ quȩ ab apłis didict
iohis dñi dicipłs adephesũ dũ ꝑger& lauatũ ut uidit intcherin¬
tum. exiliuit ab alneo non lotꝰ dicensqo timer&e nebad neũ
corruer& posito intꝰ cherinto ueritatis inimico: Et ipse uero
policarpꝰ marciom quondã inftcie ipsi uenienti & dicenti
cognosce nos & respondit : Cognosco cognoscopͥmitiuũ sate¬
nae : Iantam apłi & discipłi eoꝵ habuere reuerentiã. ut ne
uerbo quidẽ cõmunicarent cuiquã incaraxcintiuerita¬
nisi exiudȩis & somaritanis: Sic̃fuer̃ symon & me nan¬
der hebion & nicolaus sedexerrorib supͣ dicticherin¬
ti cognoscat qđ omnia sint iudcca quȩ astruebat: Pdi
onẽ dicebat terrenũ futurũ esse regnũ xp̃i in he¬
rusalem & homines in carne iterum concupiscentis
& uitiis subiectã conuersationẽ hebituros & legales
fesnuitates rursum cȩleb & hostias carnedes iterũ iugulan¬
das : Sed & exsupͣscriptis statutis aduertat multo de¬

Expanded text:
lenter testatus obiit vita, haec docuit semper quae ab apostolis didicit, omini discipulus ad Ephesum dum pergeret lavatum, ut vidit intus Cerinthum, exsilivit a balneo non lotus, dicens quia timeret ne balneum corrueret, posito intus Cerintho veritatis inimico. Et ipse vero Polycarpus Marcioni quondam in faciem ipsi venienti et dicenti, Cognosce nos, ei respondit, Cognosco, cognosco primitivum Satanae. Tantum apostoli et discipuli eorum habuere reverentiam, ut ne verbo quidem communicarent cuiquam incaraxanti veritanisi ex Judaeis et Samaritanis. Sicut fuerunt Simon et Menander, Hebion et Nicolaus. Sed ex erroribus supradicti Cerinthi cognoscat quod omnia sint Judaica quae astruebat. Praeonem dicebat terrenum futurum esse regnum Christi in Hierusalem, et homines in carne iterum concupiscentiis et vitiis subjectam conversationem habituros ad legales festivitates rursum celebrandas, et hostias carnales iterum jugulandas. Sed et ex suprascriptis statutis advertat multo de
Abbreviated transcription (Latin):
Ne moergo urm contristetur ait. aconuiuio nro sepaint¬
t Paruo enim tempore sequestnartur. quic ito uoluent bap¬
titari: Multo aut̃. qui tardius: Etideo in uobis est quan¬
douelitis ad nrã in conuenire menscm & nonin nobis. qui¬
b ꝑmissum nonest sumere cũ aliquo eybuã quipus fueri
Haec de scriptis dementis necessario a nobis ꝓlata sint
uolentib: euidenter ostendere ab apłistneditã huius rei an¬
tiqͥssimam obseruationem, Vent enĩ & ist doenda sunt¬
& eo maxime quo ab apłicis actib: innullo uident᷑ discre¬

Expanded text:
Nemo ergo vestrum contristetur, ait, a convivio nostro separatus. Parvo enim tempore sequestratur qui cito voluerit baptizari, multo autem qui tardius. Et ideo in vobis est quando velitis ad nostram convenire mensam, et non in nobis, quibus permissum non est sumere cum aliquo cibum, nisi prius fuerit Haec de scriptis Clementis necessario a nobis prolata sint, volentibus evidenter ostendere ab apostolis traditam hujus rei antiquissimam observationem. Vera enim et ista ducenda sunt, et eo maxime quo ab apostolicis actibus in nullo videntur discre
Abbreviated transcription (Latin):
cebantur. blasphemantes: Iunc consant̃ paulus
ae t̃nae uitae. exce conuertimur adgentes : Sic enĩ pre¬
cepit a iob̵ dñs: Posuite inlum̃ gentibus. utsis in selutẽ usq
adex tremũ terrȩ: Audientes aut̃ gentes gauisȩ sunt.
& głificabant uerbũ dnũ. & credider̃ quot quot erant¬

Expanded text:
s aeternae vitae ecce convertimur ad gentes sic enim praecepit nobis Dominus posui te in lumen gentibus ut sis in salutem usque ad extremum terrae audientes autem gentes gavisae sunt et glorificabant verbum D
Abbreviated transcription (Latin):
untes foras de domo uł ciuitate. excutite pulue¬
rẽ depedibus ur̃is : Am̃ dico uobis tolerabilius
erit t̃raȩ sodomoꝵ & gomorreoꝵ indeiudicii quaẽ
illiciuitati: Puluerẽ uero depedib: iubentur ex¬
cutere in testimoniũ lab&issui qđ ingressi sint
ciuitatem & p̃dicatio apłica adillos asq ꝑuenera:
Siue excutitur pulius ut nihil abeis accipiant.
neaduictum quidem necessariũ. quie uangł m sp̃ue¬
rint: Sic enĩ ad octorib exponitur excussiopulue
tes leguritur in tnesse sẏ nagogas iudȩorũ & sabba¬
tis disputasse de regnodi idest quando collecte fibanꝵ
loca paulus & silas leguntur suscepti eẽ a frĩbus.
& mansisse apud fr̃s: Vtide & ascendentib: paulo &

Expanded text:
untes foras de domo vel civitate, excutite pulveuntes foras de domo vel civitate, excutite pulverem de pedibus vestris. Amen dico vobis, tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum in die judicii, quam illi civitati. Pulverem vero de pedibus jubentur excutere in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Sic enim a doctoribus exponitur excussio pulvetes leguntur intrasse synagogas Judaeorum, et sabbatis disputasse de regno Dei, id est, quando collectae fiebanloca Paulus et Silas leguntur suscepti esse a fratribus, et mansisse apud fratres. Unde et ascendentibus Paulo et
Abbreviated transcription (Latin):
suis: At illi excusso puluere pedũ in eus. uener̃ iconiũ:
Discipuli quoq: replebant᷑ gaudio & sp̃u scõ: Item
ineodẽ libro : In stabat inqͥđ uerbo paulus testifiatns
guis ur suꝑcaput urm: MuNđego exhoo ad gentes
uadam: Et mignrns inde intrcũ in domũ cuiusda m
nomine titi: Itẽ ibi: Ingressus aut̃ sy nagogam pau¬
lus cũ fidutia loq bettur ꝑ tres menses disputa ns &
suadens deregnodi: Cũ aut̃ qͥdam indurarent᷑
& noncrederent: maledicentes uiã dni cont̃ multitu¬
dine. discedens ab eis segregauit discipulos Inquib
uerbis subtilissime pensandũ est. quia sicut paulatĩ
crescebat numer fideliũ exgentib: & duriores
fiebant iudȩi aduers uerbũ dni. desinebantq:
credere si paulatĩ ostensaẽ & segregatio p̃dica¬
toꝵ ab eis : Nã & uestimenta sua. &pedũ pulue¬
rem etcusser̃ in eos etdimplentes p̃ceptũ dñi. qͥ
discipulos adp̃dicandũ mittens ait: Et qͥcũq non
receperituos . nec audierit sermones uros. exe¬

Expanded text:
s. At illi excusso pulvere pedum in eos, venerunt Iconium. Discipuli quoque replebantur gaudio et Spiritu sancto. Item in eodem libro: Instabat, inquit, verbo Paulus, testificans ut vestrum, mundus ego, ex hoc ad gentes vadam. Et migrans inde, intravit in domum cujusdam nomine Titi Justi. Item ibi: Ingressus autem synagogam Paulus, cum fiducia loquebatur per tres menses disputans et suadens de regno Dei. Cum autem quidam indurarentur, et non crederent, maledicentes viam Domini coram multitudine, discedens ab eis, segregavit discipulos. In quibus verbis subtilissime pensandum est quia sicut paulatim crescebat numerus fidelium ex gentibus, et duriores fiebant Judaei adversus verbum Domini, desinebantque credere, sic paulatim ostensa est et segregatio praedicatorum ab eis. Nam et vestimenta sua et pedum pulverem excusserunt in eos; adimplentes praeceptum Domini, qui discipulos ad praedicandum mittens, ait: Et quicunque non receperit vos, nec audierit sermones vestros; exe
Abbreviated transcription (Latin):
exercituũ : aufer& abiherusalẽ & abiuida omne
robur panis: qđ tali ordine coepit impleri: dixit
primũ dñs predica toribussuis: Inuias gentiũ ne habi¬
eritis & in ciuitates samaritanorũ ne intrr ue¬

Expanded text:
exercituum auferet ab Hierusalem et ab Juda omne exercituum auferet ab Hierusalem et ab Juda omne robur panis . XII. Quod tali ordine coepit impleri. Dixit primum Dominus praedicatoribus suis: In vias gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intr
Abbreviated transcription (Latin):
debit aream suam. & congregabit triticũ inorreũ:
Paleas aut̃ comburoe igni in ex tingiubili: Ante
passionẽ enimsucm dñs nolens ad huc sumere panẽ
filioꝵ demensa & mittere canibus  Agebat
discipulis : Nonsũ missus nisi a douesquȩ perierant
domꝰ isrł. & mulieri cananeae loq batur: Sine pͥ¬
us scture rifilios : Ac si dicer& : Aufenrtur primũ
panis qui decȩlo descendit failiis qui nutriendisunt
aduitam illisq: asumptis cȩteri quire manserint
fastidiosi cumre dixerint: Durus est hic sermo quis
potest eum audire: quomodo potest hi dare nob
carnem suain ad manducandum : Inrnsetint minis¬
trimensȩ dnĩcȩ adocines esurientes: idest apłi
adgentes: SIC̃ BEATA MARIA DIGENITRIX re¬
pletaspũ scõ pre dixenet: Esurientes impleuit
bonis & diuites. dimisit in anes: Et multo ante¬
Et multo ante
anna gaem trix sec muhelis: Repl&e i prius ꝓpanib: selo¬
oauerunt: & fa melicisa turati sunt: Et int̃has me¬
dius ꝓpłia isa ias ait: Ecce dominator dns

Expanded text:
dabit aream suam, et congregabit triticum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili. Ante passionem enim suam Dominus nolens adhuc sumere panem filiorum de mensa, et mittere canibus, aiebat discipulis: Non sum missus, nisi ad oves quae perierant domus Israel. Et mulieri Chananaeae loquebatur: Sine prius saturari filios. Ac si diceret: Offeratur primum panis qui de coelo descendit, filiis qui nutriendi sunt ad vitam; illisque assumptis, caeteri qui remanserint fastidiosi, cum dixerint: Durus est hic sermo: Quis potest eum audire? Quomodo potest hic dare nobis carnem suam ad manducandum? transeant ministri mensae Dominicae ad canes esurientes, id est, apostoli ad gentes, sicut beata Maria Dei genitrix repleta Spiritu sancto praedixerat: Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes . Et multo ante Anna genitrix Samuelis: Repleti prius, pro panibus se locaverunt, et famelici saturati sunt. Et inter has medius propheta Isaias ait: Ecce dominator Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Vt scilic& prius tiudȩa apłoꝵ repulse p̃dicatio tutio
nobis in adiutoriũ fieroe cum hatio illa ad demp¬
nationis suȩ testimoniũ suꝑba repuliss& Cũ que
hoc impleri coepiss&r. &iã tempꝰ adueniss& ut im¬
plerentur ꝓph&iae deassumptione gentiũ & re¬
pulsiotie iudȩ orum : Edicantibus paulo &barne¬
bo : & concurrentibus audire uerbũ dñi. sicut scrip

Expanded text:
ulsa praedicatio, tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Cumque hoc impleri coepisset, et jam tempus advenisset ut implerentur prophetiae de assumptione gentium et repulsione Judaeorum, praedicantibus Paulo et Barnaba, et concurrentibus audire verbum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Et quõ dñ oporteat azimã aiudȩis accipere & cõmunicare
impieta tibus eorũ: Et inelio c̃cilio. Vt si qͥs iudaicȩ pͣuita¬
ti iugali societate conuigitur id est siseu xp̃iano iudȩa
siue iudȩo xp̃iine mulier trnedi c̃sortio misceatur
Quiq: hoꝵ tantũ nestis ad misisse noscuntur. axpĩanꝰ
coetu atq: c̃uiuio & a cõmunione eccłae ꝓtinꝰ seg̃gent᷑¬

Expanded text:
Et quod non oporteat a Judaeis azyma accipere, et communicare Et quod non oporteat a Judaeis azyma accipere, et communicare impietatibus eorum. » Et in alio concilio : « Ut si quis Judaicae pravitati, jugali societate conjungitur; id est, seu Christiano Judaea, sive Judaeo Christiana mulier carnali consortio misceatur: quique horum tantum nefas admisisse noscuntur, a Christiano coetu atque convivio, et a communione Ecclesiae protinus segregent
Abbreviated transcription (Latin):
uitute absolui : Idarco p̃senti concilio do auctore sancimꝰ.
ut nullus xp̃ianꝰ iudȩo de inceps debeat deseruire: Sed
datis ꝓqlib& bono mancipio. Xii solidis. ipsũmancipium
qͥcũq xp̃ĩainꝰ seu adingenuitatem seuadseruitiũ liceti¬
tiã habeatredimendi: Qui a nefas est ut qͦs x p̃s dñs san
iudeus noluerit. quam diu ad pecunicĩ constitutã uenire
distulerit : liceat mancipio ipsi cũ xp̃ianis ubicũq uolu¬
erit habitare : Illud & icum specialit̃ sancientes. quod
si qͥsiudȩus xp̃ianũ mancipium aderrorem iudeicum
conuct̃ fuerit ꝑsuasisse. & ipsomcncipio careat. & legabi dẽp¬
duo ꝓcedere int̃ xpĩ anos. neq: catholicis populis se ullo loco
uł queũq occasione miscere p̃sumant : In c̃cilio lao dicȩ nosta¬
tutũ est quod nono porteat aiudȩis uł hȩreticis ea quȩ mit¬
tunt᷑ mune ne festiut suscipere : nec cũ eis festa cele bnero:

Expanded text:
vitute absolvi; idcirco praesenti concilio, Deo auctore, sancimus, vitute absolvi; idcirco praesenti concilio, Deo auctore, sancimus, ut nullus Christianus Judaeo deinceps debeat deservire; sed datis pro quolibet bono mancipio XII solidis, ipsum mancipium quicunque Christianus, seu ad ingenuitatem, seu ad servitium, licentiam habeat redimendi. Quia nefas est ut quos Christus DominJudaeus noluerit; quandiu ad pecuniam constitutam venire distuleris, liceat mancipio ipsi cum Christianis ubicunque voluerit habitare. Illud etiam specialiter sancientes, quod si quis Judaeus Christianum mancipium ad errorem Judaicum convictus fuerit persuasisse, et ipso mancipio careat, et legali damduo, procedere inter Christianos, neque catholicis populis se ullo loco, vel quacunque occasione miscere praesumant. » In concilio Laodiceno statutum est: « Quod non oporteat a Judaeis vel haereticis, ea quae mittuntur munera festiva suscipere, nec cum eis festa celebrare.
Abbreviated transcription (Latin):
drũ uł dericis impendan. Nec ante sac̃ dotes concessũ
nisiordinciti habere p̃sumant: Qauodsifacere for¬
tas se p̃sumpserint : a iudicib: Iocorum ꝓut ꝑsona fue¬
VIIIi rit distringatur : sEt ut niullus xp̃ianus iudȩ orum
conuiuiis participare p̃sumat: quod sifacere qui cũq
quod nefas est dici. lericus aut secularis p̃sumpserit.
ab omniũ xp̃ianorũ consortiose nouerit coercen¬
dũ quis quis eoꝵ impietatib fuerit in qͥnatus: Etli¬
c& quid dexpianis qͥtut captiuitatis incursu. aut
qͥb cũq fiudib iudȩoꝵ seruitio implicantur debeat
obseruari. Nonsolũ canonicis. sed&e legũ beneficiis ic̃ pridẽ¬
fuerit constitutũ : Icim̃ quia nunc ita quorundã que rela
exortuẽ quosdã iudȩos ꝑciuitates aut mancipia consis¬
tentes in tantam in solentiã &ꝓte ruiã prupisse. ut nec
redamantes xp̃ici nos liceat uel ad p̃ciũ de eoꝵ posse ser¬

Expanded text:
vel clericis impendant, nec ante sacerdotes consessum vel clericis impendant, nec ante sacerdotes consessum nisi ordinati habere praesumant. Quod si facere fortasse praesumpserint; a judicibus locorum, prout persona fuerit, distringantur. Et ut nullus Christianus Judaeorum conviviis participare praesumat. Quod si facere quicunque, quod nefas est dici, clericus aut saecularis praesumpserit, ab omnium Christianorum consortio se noverit coercendum, quisquis eorum impietatibus fuerit inquinatus. Et licet quid de Christianis qui aut captivitatis incursu, aut uibuscunque fraudibus, Judaeorum servitio implicantur, debeat observari, non solum canonicis, sed et legum beneficiis jampridefuerit constitutum: tamen quia nunc ita quorumdam querela exorta est, quosdam Judaeos per civitates aut municipia consistentes in tantam insolentiam et proterviam prorupisse, ut nec reclamantes Christianos liceat ad pretium de eorum posse ser
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. interceteroo statuit ita: Oms de incepscleri¬
cisi uelcuci : iudȩ orum conuiuia euitent: Et nec eos adc̃¬
uiuiũ quis eaecipiat: Quia cũ apud xp̃ia nos cybis commu¬
nib nonutant᷑ indignũ est atq sucrilegum: eorum
cybis axp̃ianis sumi. Cũ ea quȩ a pło ꝑmittente nos su¬
mimus ab illis iudicentur inmunda: Ac sic itferiores
incipiant eẽ catholici quam iudȩi si nos hisquae ab illis
opponunt᷑ utamur illi uͦ a nob̵ oblata contempnant: Pris
us bocuricȩ. Et sc̃s Si agrius eduorũ ep̃s cũ c&eris plurib
statuta eccłastica renouantes: ita definier̃ : Ne iu¬
dei xp̃ianis populis iudices deputentur aut telonarii
eẽ subiecti: Ut iudȩis acȩna dni usq pͥma pascha. scđ mne ho
uII tũ bonȩ recordationis domni chil debertiregis ꝑplateas
aut forum quasi insultationis causa deambulandilicen¬
VIIItia denegetur. Et ut reuerentiam cunctis secc̃ dotib

Expanded text:
veritatis, inter caetera statuit ita: « Omnes deinceps cleriveritatis, inter caetera statuit ita: « Omnes deinceps clerici, sive laici, Judaeorum convivia evitent, et nec eos ad convivium quis accipiat: quia cum apud Christianos cibis communibus non utantur, indignum est atque sacrilegum eorum cibos a Christianis sumi, cum ea quae Apostolo permittente nos sumimus, ab illis judicentur immunda, ac sic inferiores incipiant esse catholici, quam Judaei, si nos his quae ab illis apponuntur utamur, illi vero a nobis oblata contemnant. » VI. us Bituricae, et sanctus Siagrius Aeduorum episcopus, cum caeteris pluribus, statuta ecclesiastica renovantes, ita definierunt: « Ne Judaei Christianis populis judices deputentur, aut telonarii esse subjecti. Ut Judaeis a coena Domini usque prima Pascha, secundum edictum bonae recordationis domni Childeberti regis, per plateas aut forum quasi insultationis causa deambulandi licentia denegetur, et ut reverentiam cunctis sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
ita int̃cetenr statuer : Si superiat is loci dericus heret¬
cicuiꝰ cumq: derici conuiuio int̃fuerit: annispatio pacẽ
non habeat: Quodiuniores lericisip̃su mserint uapu¬
labunt: A iudȩoꝵ uero c̃uiuiis & iamlaicos constitu¬
tio nr̃e ꝓhibuit Nec cumullo derico nr̃o panẽ cõedliat :
Quisquis iudeoꝵ conuiuio fuerit in quinatꝰ. Et in conclu¬
sione statutoꝵ suorũ confisi de p̃sentia dñi sicut ipse ait
ubi duo uel tres cong̃gatifuerint in nomine meo ĩbi
sũ ego immedio eorũ ita sanxer̃ : Quo circa heo quȩ
suꝑna inspinetione cõmuni consensensu placuer̃ . si qͥs scõꝵ
antistitũ quista tuta p̃sentia subscriptionib ꝓpriis firmec¬
uer̃ nec non & quos eorũ ds̃ eẽ uoluerit successores
releota in tegntate obseruationis excesserit reũse
diuinitatis pariter & fr̃nitatis iudicio futurũ eẽ cog¬
& doctrinȩ fuerit multa eius e p̃clara monqͥm̃ta designant
in nomine dñi ꝓdefensione & confirmatione catholicȩ

Expanded text:
ta inter caetera statuerunt: « Si superioris loci clericus haeretici cujuscunque convivio interfuerit, anni spatio pacem non habeat: quod juniores clerici si praesumpserint, vapulabunt. A Judaeorum vero conviviis etiam laicos constitutio nostra prohibuit; nec cum ullo clerico nostro panem comedet. quisquis Judaeorum convivio fuerit inquinatus. » Et in conclusione statutorum suorum, confisi de praesentia Domini, sicut ipse ait: « Ubi duo vel tres congregati fuerint in nomine meo, ibi sum ego in medio eorum, ita sanxerunt: Quocirca haec quae superna inspiratione communi consensu placuerunt, si quis sanctorum antistitum, qui statuta praesentia subscriptionibus propriis firmaverunt, necnon et quos eorum Deus esse voluerit successores, relecta integritate observationis edivinitatis pariter et fraternitatis, iudicio futurum se esse coget doctrinae fuerit, multa ejus praeclara monimenta designant.in nomine Domini, pro defensione et confirmatione catholicae
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde si tantũ modo cultus ipsedicatur non solidõ de¬
beriui detur: Dicimur enim colere &iam homines quos
honori fict uel recordactione uel p̃sentia frequenta¬
mus nec solum etiquib: nosreligiosa humilitate subicimꝰ.
sed quȩ dẽ acim quȩ subiecta sunt nobis ꝑhibentur coli
Namer hoc uerbo & agricolȩ & coloni & incole uocar¬
tur Etipsosdeos non obediud appellant cȩlicolas nisiqđ
celũ colant nonutq uenenondo sedinhibitandor am¬
quã celi quo sdũ colonos. tonsicut appellantur colo qui
conditionem debent genitadi solo ꝓpt agriculturim
sub domiio possessorum. sedsicuerart quidum leotimi e loqui
ito alereibi Upbsar itiquã fuit tyru tenuere eo lou

Expanded text:
Proinde si tantummodo cultus ipse dicatur, non soli Deo deberi videtur. Dicimur enim colere egregios homines, quos honorifica vel recordatione, vel praesentia frequentamus. Nec solum ea quibus nos religiosa humilitate subjicimus, sed quaedam etiam quae subjecta sunt nobis, perhibentur coli. Nam ex hoc verbo et agricolae, et coloni, et incolae vocantur, et ipsos deos non ob aliud appellant coelicolas, nisi quod coelum colant; non utique venerando, sed inhabitando, tanquam coeli quosdam colonos; non sicut appellantur coloni qui conditionem debent genitali solo propter agriculturam sub dominio possessorum, sed, sicut ait quidam Latini eloquii magnus auctor : Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere colo
Abbreviated transcription (Latin):
cate eum dũ ꝓpe est. Et quã ꝓpe est. In ipso enĩ uiui¬
mus & mouemur & sumus. Est enĩ cunctis mentibus
interior cunctis corporib ex terior ipse in tus repl&
ex terius circumdat inferius portat. superius ꝓte¬
git. lste qui nc̃ sic ꝓpe ẽ. ueni& tempus quando in¬
ueniri non potent . & quetre non inuenietur qui
ubiq: est qui nusquã de ẽ quia iã nonerit tempus
dñm quȩ rendi sedpenasluendieos qui nunc eũ non
inueniunt. Agite quod psolmus dicit. Confiteant᷑
tibi dñe omnia opene tut & sc̃i tubenedicant t
Benedicite cũ scĩs. aut c̃fi temini cũ uniuersis ope¬
rib dtio. Non uobis necesse est tnensmigneride
locis adloca de regrio ad populũ alterum adq¬
rendũ dñm. Ipse se uobis ultroneus offert & dic̃
Eccesto adhostiũ & pulso. Siquis audierit uocem
meam & aperuerit ianuã intro ibo ad illũ &cena

Expanded text:
cate eum, dum prope est. Et quam prope est! In ipso enim vivicate eum, dum prope est. Et quam prope est! In ipso enim vivimus, et movemur, et sumus. Est enim cunctis mentibus interior, cunctis corporibus interior, ipse intus replet, exterius circumdat, inferius portat, superius protegit. Ipse qui nunc sic prope est, veniet tempus quando inveniri non poterit. Et quare non invenietur qui ubique est, qui nusquam deest? Quia jam non erit tempus Dominum quaerendi, sed poenas luendi eos qui nunc eum non inveniunt. Agite quod psalmus dicit: Confiteantur tibi, Domine, omnia opera tua, et sancti tui benedicant tibi. Benedicite cum ipsis, aut confitemini cum universis operibus Domino. II. Non vobis necesse est transmigrare de locis ad loca, de regno ad populum alterum, ad quaerendum Dominum. Ipse se vobis ultroneus offert, et dicit: Ecce sto ad ostium, et pulso. Si quis audierit vocem meam et aperuerit januam, introibo ad
Abbreviated transcription (Latin):
pio mundi ab impio cam int̾fectam ab el iustĩ &pos¬
tea exulante iacob regnare indomo patris esan
Aogypcii luto & latere ad fligunt filios i sxł¬
uerunt pedes pene effusis gressus mei. Quia emula¬
tus sum contne iniquos pacem peccatorum uidens
quod ñ recogitauerint de morte sua & firmatisint
uestibula eoꝵ. in labore hominũ non sunt & cũ ho¬
mitub: non flagellabuntur. Idcirco nutriti sunt
ad suꝑbiã circum dederunt iniqui tatẽ sibi. ꝓcesse¬
r̃ apingue dine oculi eorũ trensierunt cogitatio¬
nes cofdis. In riserunt & loquutis in malitito cit A¬
lumniã de excelsoloquentes. ABOBARDISFR¬
UDILE FR̃S NR̃I FAAUILIA XP̃I GREX SŨAU PASTO¬
ris. populus pascuȩ eius & oues manus eius. intro¬
ite portas ae t̃ni regis in confessione. & a triceiꝰ.
Ein hymnis ut uobis dicatur. Ecce nõ benedicite
dño om̃s serui dño. quistatis indomo dñi. in atrus
domus dĩ nr̃i. Querite dñm dũ inuenir potest inuo¬

Expanded text:
pio mundi ab impio Cain interfectum Abel justum, et postea exsulante Jacob regnare in domo patris Esau. Aegyptii luto et latere affligunt filios Isverunt pedes: pene effusi sunt gressus mei. Quia aemulatus sum contra iniquos: pacem impiorum videns. Quod non recogitaverint de morte sua: et firma sint vestibula eorum. In labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Ideo nutriti sunt ad superbiam: circumdederunt iniquitatem sibi. Processerunt a pinguedine oculi eorum: transierunt cogitationes cordis. Irriserunt, et locuti sunt in malitia calumniam, de excelso loquentes. Posudite, fratres nostri, familia Christi, grex summi pastoris, populus pascuae ejus, et oves manus ejus. Introite portas aeterni regis in confessione, et atria ejus in hymnis, ut vobis dicatur: Ecce nunc benedicite Domino, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Quaerite Dominum, dum inveniri potest: invo
Abbreviated transcription (Latin):
poris diuitib dicipotest: Vula te in miseriis aduenienti¬
b qm epulantib uobis dereb: nonuris & thescuri lan¬
tib dehis quȩ ad sustentatonem pcuperu m eccłae tra¬
dita sunt Ipsi pauperes & ecđastica fumilia fame cruci¬
antur. & qui ex eis fnru dictus i uobis est uel obpressus
damat: Et dimor eorum in aures dnĩ sabaoth introut
quidixit: Non ne gabis mercedem indigentis & paupe¬
ris sed eadem die reddes ei p̃tium laboris sui ante solis
abullo ꝓrsus hominum absq: sui grauissimo dãno negle¬

Expanded text:
poris divitibus dici potest: Ululate in miseriis advenientiporis divitibus dici potest: Ululate in miseriis advenientibus; quoniam epulantibus vobis de rebus non vestris, et thesaurizantibus de his quae ad sustentationem pauperum Ecclesiae tradita sunt, ipsi pauperes et ecclesiastica familia fame cruciantur; et qui ex eis fraudatus a vobis est vel oppressus, clamat, et clamor eorum in aures Domini Sabaoth introiit, qui dixit: Non negabis mercedem indigentis et pauperis; sed eadem die reddes ei pretium laboris sui ante solis ab ullo prorsus hominum absque sui gravissimo damno negl
Abbreviated transcription (Latin):
pouperes ecđae fume discrutiati in tereant: Quã rem
c̃si denindã prudentib offerimus non aut̃ exponendo
aperimꝰ qm̃ & sidictũ est diuitib Agite minc̃ diuites plo¬
rate ululantes in miseriis quȩ aduement uobis diuitiȩ
urãe putre factȩ s̃ & uestim̃ta ur̃a atineis cõmesta sunr
Aurũ & argentũ ur̃m eruginauit: & erugo eorũ in
testimoniũ erit uobis & manducabit carnes ur̃as sicut
ignis. Ihes aurititis in nouissimis dieb: Et iterum epu
latestis suꝑ t̃nem. & indelicuis enutristis corda ur̃ã
ñtamꝰ prȩceptũ est eis ut epulis cotidianis uaca¬
rent & p̃ciosissimis induerent᷑ uestib: ne forte uel¬
eorũ diuitiae putrefactȩ remanerent uel atineis
uestimenta cõmederentur. immosicut ꝓauaritit sic
feriuntur: Sicuit̃ hȩo dicta sunt illis quitalia forsiten
deꝓpriis reb: a gebant multomiagis quibus dã p̃sentis tẽ¬

Expanded text:
pauperes Ecclesiae fame discruciati intereant. Quam rem pauperes Ecclesiae fame discruciati intereant. Quam rem considerandam prudentibus offerimus, non autem exponendo aperimus, quoniam etsi dictum est divitibus: Agite nunc, divites, plorate ululantes in miseriis quae advenient vobis divitiae vestrae putrefactae sunt et vestimenta vestra a tineis comesta sunt aurum et argentum vestrum eruginavit et erugo eorum in testimonium vobis erit et manducabit carnes vestras sicut ignis thesaurizastis in novissimislati estis super terram, et in deliciis enutritis corda vestra. Non tamen praeceptum est eis ut epulis quotidianis vacarent, et pretiosissimis induerentur vestibus, ne forte veleorum divitiae putrefactae remanerent, vel a tineis vestimenta comederentur; imo sicut pro avaritia, sic r. XXXI. Si autem haec dicta sunt illis qui talia forsitan de propriis rebus agebant, multo magis quibusdam praesentis tem
Abbreviated transcription (Latin):
euadere pȩnã quin ꝓ deleotationib: uitȩ p̃sentis ȩt̃ na¬
indebite eccłasticis reb utentes securos relinquit: Quib:
illud sũ mopere hoc loco pensandũ est : quia sihis quẽ ut¬
cũq ordo acceptus uel impensa p̃dicatio cõmittantur
ꝓpt̃ lasciuiam & turpis lucri app&itũ medosuo. easdẽ res
in cõmunes usus expendit: Ille qui necministeriũ eccłas¬
ticũ sortit᷑ uel etse quitur. neo pecumam uerbi e rogat
sed insuꝑ quicquid ad pompam ꝑtinet siue lasciuiã quasi
licentius ꝑp&nrt p̃panet scccris rebus utitur quanto ma¬
iori medosuo conuiuia splendida desccris rebus quib ge¬
mentes & merentes intribulanone pauꝑtatis de¬
buerant consolari ȩpulatur cũ diuitibus epulentis gau¬
densc ridensq: & opꝰ dñi ñ respiciens & quasi agens quȩ dõ
placeant iucundatur : Satiat p̃terea & in ebriat his¬
trones mymmos turpissi mosq & uanissimos ioculare scũ

Expanded text:
evadere poenam, quin pro delectationibus vitae praesentis, aeternaevadere poenam, quin pro delectationibus vitae praesentis, aeternaindebite ecclesiasticis rebus utentes securos relinquit. Quibus illud summopere hoc loco pensandum est; quia si is quem utcunque ordo acceptus vel impensa praedicatio comitantur, propter lasciviam et turpis lucri appetitum malo suo easdem res in communes usus expendit; ille qui nec ministerium ecclesiasticum sortitur vel exsequitur, nec pecuniam verbi erogat, sed insuper quidquid ad pompam pertinet, sive lasciviam, quasi licentius properat, sacris rebus utitur, quanto majori malo suo convivia splendida de sacris rebus, quibus gementes et moerentes in tribulatione paupertatis debuerant consolari, epulatur cum divitibus epulantibus, gaudens, ridensque, et opus Domini non recipiens, et quasi agens quae Deo placeant jucundatur, satiat praeterea et inebriat histriones, mimos, turpissimosque et vanissimos joculares, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmedi absq pecunia & animam agricolarũ erusaso¬
flixi ꝓfrumento oia tur mihi tribulus. & ꝓhorde ospi¬
no : in quib: uerbis quã uis & alius inueniatur intellectꝰ
ꝑtinens ad murmurationẽ subdite plebis cũ meraoen¬
queritur aduersus pasteem obneglegenniam p̃dicatio¬
nis uel impedimenta exemplorũ malorũ potest iam̃
& ad ꝑsonã eccłasticȩ familiae non in conuente iten
aptari: quam cũ iuiq ꝑuersus pastor obprimit. & indis¬
ne rebus doscenetis abutitur : sũq statũ dinlicttosappe¬
titus suos acsuorũ adiactantiã pompasq menda cu
ex ornat immo de turpat nonsola ecła cui ipse p̃est
sed& oms̃ quȩ morũ illius fȩditatẽ cognoscunt ad murmu¬
rationẽ derogationẽq: contur eius modi rectorẽ excitan¬
ł: hic t᷑alis &iam si p̃dicationis erog& pecuniã ob carna¬
les tomen : libitꝰ & in decentes actus non porest statutã

Expanded text:
comedi absque pecunia et animam agricolarum eius adcomedi absque pecunia et animam agricolarum eius adflixi pro frumento oriatur mihi tribulus na. In quibus verbis quamvis et alius inveniatur intellectus, pertinens ad murmurationem subditae plebis, cum merito conqueritur adversus pastorem ob negligentiam praedicationis, vel impedimenta exemplorum malorum, potest tamen et ad personam ecclesiasticae familiae non inconvenienter aptari: quam cum inique perversus pastor opprimit, et indigne rebus Deo sacratis abutitur, cumque statum et illicitos appetitus suos ac suorum ad jactantiam pompasque mendacii exornat, imo deturpat, non sola Ecclesia, cui ipse praeest, sed et omnes qui morum illius feditatem cognoscunt, ad murmurationem derogationemque contra ejusmodi rectorem excitantur. Hic talis, etiamsi praedicationis eroget pecuniam, ob carnales tamen libitus et indecentes actus non potest statutam
Abbreviated transcription (Latin):
turce diuine corpore de monstnetur : Obi non solũ prȩua¬
ricantium poenȩ : sed& remunerationes fideli t̃trurb¬
tantiũ res dnõ consenetas multis modis describuntur:
Quicũq: aut̃ op hoc lectione & considemtione dignũ
dixerit nouerit omnino non haeenos de solis laicis di¬
cere sed &icm de epĩs abbatib: siue quiblib& derics qui
aliud faciunt de sȩpe dictis sacris rebus quã quod facien¬
dũ est: aut alit̃ eas quã ado & scĩs pa trib acrectorib
constitutũ est tractant Dequare ñ est necesse
ad multa dicendũ nobis plurimũ laborare: Qm̃ li¬
quido pat& hominib rittion utentib quantaex
his rep̃ hensibili t̃ & minus decent̃ agantur. ab his
&iã quos sac̃ ordo adecclesi asticũ reigimen admit¬
tit : quib ꝓfecto omini attentione pensande&
expciuescende et̃ illa sententia quer exeorum
mea clamat & cũ ipsa sulcieius deflent si fruc tuseuis

Expanded text:
turae divinae corpore demonstratur: ubi non solum praevaturae divinae corpore demonstratur: ubi non solum praevaricantium poenae, sed remunerationes fideliter tractantium res Domino consecratas, multis modis describuntur. XXIX. Quicunque autem opus hoc lectione et consideratione dignum duxerit, noverit omnino non haec nos de solis laicis dicere, sed etiam de episcopis, abbatibus, sive quibusdam clericis, qui aliud faciunt de saepedictis sacris rebus, quam quod faciendum est, aut aliter eas quam a Deo et sanctis patribus ac rectoribus constitutum est, tractant. De qua re non est necesse, ad multa dicendum, nobis plurimum laborare. Quoniam liquido patet hominibus ratione utentibus, quanta ex his reprehensibiliter et minus decenter agantur ab his etiam quos sacer ordo ad ecclesiasticum regimen admittit. Quibus profecto omni attentione pensanda et expavescenda esset illa sententia, qua ex eorum mea clamat et cum ipsa sulci eius deflent si fructus eius
Abbreviated transcription (Latin):
ecũ huius modi confessionis puritate dnõ offeren¬
de quectinꝰ dĩ de excelsocȩlor respectus & populi
ac trae benene dictio possint facilius ꝓmereri:
apłi sententia congruent̃ uala adiungi q fide lidisci¬
pulo p̃cepit dicens Si quis fide lelsiqua fidelis hab& ui
cihonore digni habeantur. maxime qui laborant in
uerbo & doctrinu : Dicit enĩ scripturit. non in frenabs
os boui trituranti & dignus est openorius merce de
sua: in quib: uerbis id p̃cipue arbitror considerandũ¬
quia si uiduci cuiusfidelis ab illo est sustentanda ne
gni uetur eccł a. multo magis aliunde subministnen¬
dũ estcanib & cauallis c& eraq: tam hominũ quẽ ani¬
mantiũ ministris quȩ uel ad delicias uel ad pompas
turpesq iocos a diuitib: possidentur: Et hod ideo ne
ec ł amdĩ non solũ gneuent uerũ &iam uastent fun¬
ditusq: p̃dentur: Idnamq: nimis eẽ inlicitũ. nonite
sol sententia ostendit᷑ sed multifariae in totoscrip¬

Expanded text:
essionis puritate Domino offerendae, quatenus Dei de excelso coelorum respectus, et populi ac terrae benedictio possint facilius promereriApostoli sententia congruenter valet adjungi, qua fideli discipulo praecepit, dicens: Si quis fidelis, vel si qua fidelis, habet vci honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo et doctrina. Dicit enim Scriptura: Non infrenabis os bovi trituranti. Et: Dignus est operarius mercede sua. In quibus verbis id praecipue arbitror consideranduquia si vidua cujuslibet fidelis, ab illo est sustentanda, ne gravetur Ecclesia, multo magis aliunde subministrandum est canibus et cavallis, caeterisque tam hominum quam animantium ministris, quae vel ad delicias, vel ad pompas, turpesque jocos, a divitibus possidentur. Et hoc ideo, ne Ecclesiam Dei non solum gravent, verum etiam vastent, funditusque praedentur. Id namque nimis esse illicitum non hac sola sententia ostenditur, sed multifarie in toto Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
portate lignũ & ȩdificate domum & acceptabilis
mihierit & glori ficabor dicit dns: Respexistis ad ã¬
plius & ecce factum est minꝰ & intulistis in domum
& exsufflaui illud: QQuam ob causã dicit dñs exer¬
cituum : Quia domus me deserta est & uos festin¬
tstis unus quisq in domũ suam: Propt̃ hoc suꝑuosꝓhi¬
bitisunt cȩli nedarentrorem : & terra ꝓhibita est¬

Expanded text:
portate lignum et aedificate domum et acceptabilis mihi erit et glorificabor dicit Dominus respexistis ad amplius et ecce factum est minus et intulistis in domum et exsuflavi illud quam ob causam dicit Dominus exercituum quia domus mea deserta est et vos festinatis unusquisque in domum suam propter hoc super vos prohibiti sunt c
Abbreviated transcription (Latin):
mundi potestatib: uł in aec¬
clesiae principatu sepe hi qͥ
diuites insermone s̃ &q sapi¬
entia. diuites &tã in opori¬
b: bonis ignobiles sedeant
& in prudens quisq: in eccła
teneat principatũ hoc auẽ
fieri a uultu esꝰ qͥ in scło hab&
potestatõ dũ potentos quosq
& doctos pͥmat nec eos in ppłs
apparere ꝑmietat. illos uiros
quos scit eẽ in prodentesinec¬
clȩsi is faciat eẽ maiores ut
ceci a cecis ducant᷑ in foueã.
Dñs nr̃ sciens clem̃tiae sue
pondera atq: mensura sint̃¬
dũ ñ oxaudit̃ clamantẽ it
rogandũ & qua siigne ex¬
coctũ iustiorẽ & puriorẽ
faciat qđ intellegens apłs

Expanded text:
in Ecclesiae principatu, saepe hi qui divites in sermone sunt atque sapientia, divites etiam in operibus bonis, ignobiles sedeant, et imprudens quisque in Ecclesia teneat principatum: hoc autem fieri a vultu ejus qui in saeculo habet potestatem, dum potentes quosque et doctos premat, nec eos in populis apparere permittat; illos vero quos scit esse imprudentes, in Ecclesiis faciat esse majores, ut caeci a caecis ducantur in foveam.noster sciens clementiae suae pondera atque mensuras, interdum non exaudit clamantem, ut rogandum, et quasi igne excoctum, justiorem et puriorem faciat. Quod intelligens Apos
Abbreviated transcription (Latin):
sed omonȩ dificator & dedicittor eiusdẽ templi
in oratione consecrtionis suȩ ait dño: Sicȩlũ & cȩ¬
licȩloꝵ nonte capiunt quantomagis domus ista quã
ȩ dificcuui: Sed adhoc tantum fucta est: ut respicias
orcctionẽ seruitui & obseenstionẽ eius dnẽ ds̃ me¬
us ut aperias oculos tuos suꝑ domũ istũ diebus ac noc¬
tib Excuidi p̃ces stimulitiu & populitui is rahel qui¬
cũq: oraueritte in loco isto : Qua ꝓpt̃ omnifide
omniq ratione quicquid in illa acultoribus uel
contemptorib licitũ siue inlicitũ gestũ est . &
quicquid de illa tã addiligentiamꝰ ex truentiũ
quã ad neglegentiã cessintiũ seu ad malinam
destruentium ꝑtinens memoratur ȩ difica tarũ
basilicarum exempla auctoritates & cultꝰ eẽ te¬
nen dumest:: Conse quens ergo erit utreligiose
ꝑpendamus qualit̃ dñs erga restaunstione mei¬
dẽ templi & neglegentes dimn& & de uotos

Expanded text:
Salomon aedificator et dedicator ejusdem templi Salomon aedificator et dedicator ejusdem templi in oratione consecrationis suae ait Domino: Si coelum et coeli coelorum non te capiunt, quanto magis domus ista quam aedificavi? Sed ad hoc tantum facta est ut respicias orationem servi tui, et obsecrationem ejus, Domine Deus meus; ut aperias oculos tuos super domum istam diebus ac noctibus. Exaudi preces famuli tui et populi tui Israel, quicunque oraverit te in loco isto. Quapropter omni fide omnique ratione quidquid in illa a cultoribus vel contemptoribus licitum sive illicitum gestum est, et quidquid de illa, tam ad diligentiam exstruentium, quam ad negligentiam cessantium, seu ad malitiam destruentium, pertinens, memoratur, aedificatarum basilicarum exempla, auctoritates, et cultus esse tenendum est. Consequens ergo erit ut religiose perpendamus, qualiter Dominus erga restaurationem ejusdem templi, et negligentes damnet, et devotos