comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
defuncte uxoris eius qͥ accusatur.
rando firmauerint. ułtres aut
duo exantiqͥorib genuensib qͥb
hȩc ꝓpinqͥtas nota est. qͥ bonȩ fa-¬
ine & ueracis testimonii sit. re.¬
moto amore. timore p̃cio. & om̃
malo studio supradicto modo cõ¬
sanguinitatẽ firmauerint. sine
om̃i mora c̃iugia dissoluant᷑. Qđsi
ꝓpinqui uł extranei ũbis tant ũ
ꝓpinquitatẽ testant᷑. & iuram̃to
ꝓbare uł noluerint uł neqͥuerig:
c̃iugiũ nullatenꝰ dissoluat . s cõ¬
petens eis pęnitentia ꝓpt̃ infa¬
miã. uł peccati maculã si forte
inhac re c̃traxerint aliquã in¬

Expanded text:
defunctae uxoris ejus qui accusatur rando firmaverint, vel tres aut duo ex antiquioribus Genuensibus quibus haec propinquitas nota est, qui bonae famae et veracis testimonii sint, remoto amore, timore, pretio, et omni malo studio, supradicto modo consanguinitatem firmaverint, sine omni mora conjugia dissolvantur. Quod si propinqui vel extranuitatem testantur, et juramento probare noluerint, vel nequiverint, conjugium nullatenus dissolvatur, sed competens eis poenitentia propter infamiam vel peccati maculam, si forte in hac re contraxerint aliquam, in
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq acceꝑit sororẽ suã ex pa¬
tre suo aut exmatre sua & ui¬
derit turpitudinẽ eiꝰ. uituꝑiy¬
inc̃spectu generis sui. Turpitu¬
dinẽ sororis suȩ reuelauit. pec¬
catũ accipient. Quid ait in hoc
loco. uiderit. nisic̃cũbendo
cognouerit. sicut in lege dicit᷑.
cognouit uxorẽ suã. ꝓeo qđ est
dormierit cũ cograta sua sine fi.¬
liis morient᷑. cũ filii ex husꝰmodi
c̃ iunctionib & ante nati st̃. hodieq
nascant᷑ Anhoc intelligendũ ẽ
lege dĩ c̃stitutũ. ut qͥcũq ex eis
nãti fuerint ñ deputent᷑ filii. &
nullo parentib iure succedant

Expanded text:
Quicumque acceperit sororem suam ex patre suo, aut ex matre sua, et viderit turpitudinem ejus; impropin conspectu generis sui. Turpitudinem sororis suae revelavit, peccatum suum accipient. Quid ait in hoc loco, viderit, nisi concumbendo cognoverit? sicut in Lege dicitur, Cognovit uxorem suam , pro eo quod est, dormierit cum cognata sua, sine filiis morietur, quum filii ex hujusmodi conjunctionibus et ante nati sint, hodieque nascantur? An hoc intelligendum est lege Dei constitutum, ut quicunque ex eis nati fuerint non deputentur filii, id est, nullo parentibus jure succedant
Abbreviated transcription (Latin):
incestũ atq dãpnandũ mat̾rimo¬
niũ c̃traxit. liberos autẽ ex pͥore
legitimo matrimonio ñ habue.¬
rit : statĩ suis facultatib careat.
dos quȩ ei data ẽ fisci uirib uin¬
dicet᷑. Post publicationẽ autẽ. &
cinguli patiat᷑ amissionẽ. & exi¬
lio puniat᷑. Qđ si uilior sit : cor¬
porali q̃stioni subsistat. & tixor
eiꝰ ẽtraleges easdẽ nupta pęnas
patiat᷑ scłi.si nulla iusta excusetͣ
Si autẽ liberi sint & incestas nup
tias c̃traxerint. illi autẽ sint li¬
beri legitimi qđ forte ex alio lic&¬
matrimonio ꝓcreati fuit: pene
pare s sui iu ris fiant. & pat̃nas
accipiant facultates. sic tam̃ ut
patri suo alimonias p̃beant. & q̃
nec essaria st̃ administrent. Ysi¬

Expanded text:
ncestum atque damnandum matrimonium contraxit, liberos autem ex priore legitimo matrimonio non habuerit, statim suis facultatibus careat; dos quae ei data est fisci juribus vindicetur. Post publicationem autem et cinguli patiatur amissionem, et exsilio puniatur. Quod si vilior sit, corporali quaestioni subsistat, et uxor ejus contra leges easdem nupta, poenas patiatur saeculi, si nulla justa excusetur - Ut liberitias contraxerint, illi autem sint liberi legitimi quod forte ex alio matrimonio procreati sint in poenam patris, sui juris fiant, et paternas accipiant facultates; sic tamen ut patri suo alimonias praebeant, et quae necessaria sunt administrent.
Abbreviated transcription (Latin):
& ad meretrices acceclere ꝓhi¬
bet dñs. quaꝵ publice uenalis
ẽ turpitudo. In decalogo autẽ
mechie noĩe ñ uidet᷑ hoo aꝑte
ꝓhibuisse. qm̃ mechia ñ nisi adul¬
teriỹ intelligi solet. De uicesta

Expanded text:
t ad meretrices accedere prohibet Dominus, quarum publice venalis est turpitudo. In Decalogo autem moechiae nomine non videtur hoc aperte prohibuisse, quoniam moechia non nisi adulterium intelligi solet. CA
Abbreviated transcription (Latin):
uit nuptias nullũ eẽ peccatũ. ꝓp¬
ter sacram̃ti autẽ sc̃itatẽ sicut
femina etiã si cathecumina
fuerit uitiata. ñ potest post
haptismũ int̃ dei uirgines c̃¬
secrari: ita ñ absurdum uisyͣ
ẽ eũ qͥ excessit uxoꝵ numerũ
singularẽ ñ peccatũ aliqđ cõ¬
mississe. s normã quandã sa¬
cram̃ti amisisse. ñ ad uite bone

Expanded text:
uit nuptias nullum esse peccatum. propuit nuptias nullum esse peccatum. propter sacramenti autem sanctitatem sicut femina, etiamsi catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum. qui excessit uxorum numerum singularem, non peccatum aliquod commisisse, sed normam quandam sacramenti amisisse. non ad u
Abbreviated transcription (Latin):
Una tantũ nec repetita nobis ꝑ¬
mittit᷑ copula. Et in ipso c̃iugio
lex est. ñ iterare c̃iugiũ. nec sede
c̃iugis sortiri c̃iunctionẽ. Qđ
plerisq mirũ uidet᷑. our etiã
ante baptismũ iterati c̃iugii ad
electionẽ mueris & ordinatio.¬
nis p̃rogatiuã ĩpedim̃ta gene.¬
rent᷑. oum etiã delicta obesse ñ
soleant: si lauaeri remissa fuerii
sacram̃to. S intelligere debemꝰ
qͥa baptismo culpa dimitti potest.
gio ñ soluit᷑. Quomodo autẽ potest
hortator esse uiduitatis. qͥ ipse cõ¬
unã uxorẽ redactũ ẽ. ut ecołe
dispensatorẽ ñ liceat ordinari.
nisi uniꝰ uxoris uirũ. Qđ acuitiꝰ
intellexert̃. qͥ nec eũ qͥ cathecu¬
minꝰ uł paganꝰ alterã habuerit
ordinandũ esse censuert̃. De sa.¬
cram̃to enĩ agit᷑ ñ de peccato. nã
in baptismo peccata om̃ia dimit.¬
tunt᷑. Sed qͥ dixit. si acceꝑis
uxorẽ ñ peccasti. & si nupserit
uirgo ñ peccat. & qđ uult faciat.
ñ peccat si nubat: satis declara¬

Expanded text:
Una tantum nec repetita nobis permittitur copula, et in ipso conjugio lex est non iterare conjugium: nec secundae conjugis sortiri conjunctionem, quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante baptismum iterati conjugii ad electionem muneris et ordinationis praerogativa impedimenta generentur, cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa fuerint sacramento; sed intelligere debemus, quia in baptismo culpa dimitti potest, ugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis qui ipse conunam uxorem redactum est, ut Ecclesiae dispensatorem non liceat ordinari, nisi unius uxoris virum . Quod acutius intellexerunt qui nec eum qui catechumenus vel paganus alteram habuerit, ordinandum esse censuerunt. De sacramento enim agitur, non de peccato. nam in baptismo peccata omnia dimittuntur. sed qui dixit: si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo non peccat, et: quod uult faciat. non peccat, nubat, satis declara
Abbreviated transcription (Latin):
auũ & neptẽ. uł matrẽ & filiũ.
uł auiã & nepotẽ. & usq ad infi.¬
nitũ. Et si tales ꝑsone int̾ se coie¬
rint. nefarias atq incestas nup¬
tias c̃traxisse dicunt᷑. Et hec adeo
ita st̃. ut ꝗͣuis ꝑ adoptionẽ parentũ lib̾o¬
matrimonio iungi. intantũ ut
etiã dissoluta adoptione idem iu¬
teris uxorẽ ducere : quãuis eã
mancipaueris. Int̃ eas qͦq ꝑsonas
q̃ ex transuerso gradu cognatio¬
nis iungunt᷑. ẽ quȩdã similis ob¬
seruatio. s ñ tanta. Sane enĩ int̾
frẽm sororẽq nuptiȩ ꝓhibite st̃.
siue ab eodẽ patre eadẽq matre
nati fuerint. siue ex alterutro
eoꝵdẽ. Et si qua ꝑ adoptionẽ so¬
ror tibi eẽ ceꝑit̾: quãdu qͥdem
c̃stat adoptio sane int̾ te & eã nup.¬

Expanded text:
el matrem et filium vel aviam et nepotem et usque ad infinitum: et si tales personae inter se coierunt, nefarias atque incestas nuptias contraxisse dicuntur. et haec adeo ita sunt ut, quamvis per adoptionem parentum liberomatrimonio iungi, in tantum ut etiam dissoluta adoptione idem iuteris uxorem ducere, quamvis eam emancipaveris. Inter eas quoque personas, quae ex transverso gradu cognationis iunguntur, est quaedam similis observatio, sed non tanta. sane enim inter fratrem sororemque nuptiae prohibitae sunt, sive ab eodem patre eademque matre nati fuerint, sive ex alterutro eorum. sed si qua per adoptionem soror tibi esse coeperit, quamdiu quidem constat adoptio sane inter te et eam nup
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ mariti nec dũ annali spa-¬
cio c̃pleto ad scd̾as nuptias ꝓpera.¬
uit : om̃i qͥdẽ modo int̃ infames
porrexerit. & diumo pͥncipis
nutu priori opinione restituta
fuerit. res autẽ a pͥore marito sibi
relictas nullomodo lucrabit᷑.Cap̃

Expanded text:
mortem mariti necdum annali spatio completo, ad secundas nuptias properaverit, omni quidem modo inter infames porrexerit, et divino principis nutu priori opinioni restituta fuerit, res autem a priori marito sibi relictas nullo modo lucrabitur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
gradus sit Cutꝰ enĩ filiã uxorẽ
ducere ñ licet: eiꝰ neq neptẽ ꝑmit¬
tit᷑. Etꝰ uͦ mulieris ꝗͣ pat̃ tuus ad.¬
optauit filiã. ñ uideris impediri
uxorẽ ducere. qͥa neq naturali.
tã licet adopriuã. uxorẽ ducere
ñ licet. Nat̃terã: qͥa parentũ loco
habet᷑. Qua ratione uerũ ẽ. mag

Expanded text:
u sint. cuius enim filiam uxorem ducere non licet, eius neque neptem permittitur. eius vero mulieris quam pater tuus adoptavit filiam non videris impediri uxorem ducere, quia neque naturali ntam licet adoptivam uxorem ducere non licet, item materteram, quia parentum loco hab
Abbreviated transcription (Latin):
De his qͥ se incesta copulatione
cõmaculant placuit. ut qͦnsq
in ipso detestando & illicito car¬
nis cõtubernio ꝑseuerant. usq
admissã tantũ cathecuminoꝵ
in eccła admittant᷑. Cũ qͥb etiã
nec cibũ sumere ulli xp̃ianorũ

Expanded text:
De his qui se incesti pollutione commaculant placuit, ut quousque in ipso detestando et illicito carnis contubernio perseverant, usque ad missam tantum catechumenorum in ecclesia admittantur; cum quibus etiam nec c
Abbreviated transcription (Latin):
nicatio inscripturis dicit᷑. sed
utrũ etiã om̃is fornicatio me¬
chia dici possit : in eisdẽ scriptu¬
ris ñ michi interĩ occurrit lo¬
quutionis exẽplũ. S si om̃is for¬
nicatio etiã me chia dici ñ potest
ubi sit in decalogo ꝓhibita illa for.¬
nicatio ꝗͣ facui̾t uiri qͥuxores ñ hñt cũ femi¬

Expanded text:
nicatio in Scripturis dicitur. Sed utrum etiam omnis fornicatio moechia dici possit, in eisdem Scripturis non mihi interim occurrit locutionis exemplum. Sed si non omnis fornicatio etiam moechia dici potest, ubi sit in Decalogo prohibita illa fornicatio, quam faciunt viri qui uxores non habent, cum femi
Abbreviated transcription (Latin):
aures obtrectatores mei. & uideant
me sed̾as & t̾cias nuptias in dño cõ¬
cessisse. Qui scd̾as & t̾cias ñ dãpna¬
Non clãpno digamos. immo nec
t̾rigamos. & si dici potest octoga.
Eogo nunc libera uoce ꝓclamo. ñ
dãpnari in eccła digamiam. ĩmo
nec trigamiã. & italicere qͥnto.
& sexto. & ultra. quomͦ & scd̾o ma¬

Expanded text:
aures obtrectatores mei, et videant me secundas et tertias nuptias in Domino concessisse, qui secundas et tertias nupNon damnavi digamos, imo nec trigamos, et si dici potest octogamo fine. Ego nunc libera voce proclamo non damnari in Ecclesia digamiam, imo nec trigamiam, et ita licere quinto, et sexto, et ultra, quomodo et secundo ma
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ ad modũ ñ reote dici potest
si nescit homo ñ peccat. st̃ enĩetiã
peccata ignorantiũ qͣuisminora
quã scientiũ: ita ñ recte dici po¬
test. si causa fornicationis dimi-¬
serit uir uxorẽ. & aliã duxerit:
ñ mechat᷑. Est enĩ mechatio etiã
eoꝵ qͥ alias ducunt. relictis ꝓpt̃ for.¬
nicationẽ pͥoribȩ. s utiq minor ꝗͣ¬

Expanded text:
Quemadmodum non recte dici potest: si ergo nescit homo, non peccat, sunt enim etiam peccata ignorantium, quamvis minora quam scientium, ita non recte dici potest: ergo si causa fornicationis dimiserit vir uxorem, et aliam duxerit, non moechatur. Est enim moechatio etiam eorum, qui alias ducunt relictis propter fornicationem prioribus, sed utique minor
Abbreviated transcription (Latin):
Non mechaberis. idest ñ iuxore.
ibis ad aliã aliquã p̃ter uxorẽ tuã.
Tu autẽ exigis hoc abuxore. & ñ ius
reddere hoc uxori: Et cũ debeas
inuirtute p̃cedere uxorẽ. qm̃ casti¬
tas uirtꝰ ẽ: tu sub uno impetu libidinis
cadis ⁊ uis uxorẽ tuã uictrioẽ ẽẽ.
tu uictꝰ iacens Acũtii caput sis
uxoris. p̃cedit te ad dm̃ cuiꝰ caput
pendere. Caput ẽ enĩ mulieris:
uir. Ubi autẽ meliꝰ nunt mulier
ꝗͣ uir: capit deorsũ pendet domꝰ.
Si caput ẽ uir: meliꝰ deb& uiuere¬

Expanded text:
Non moechaberis : id est, non ibis ad aliquam aliam praeter uxorem tuam. Tu autem exigis hoc ab uxore, et non vis hoc reddere uxori: et cum debeas in virtute praecedere uxorem, quoniam castitas virtus est; tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam victricem esse, tu victus jacens: et cum tu caput sis uxoris tuae, praecedit te ad Deum, cujus caput pendere? Caput enim mulieris est vir: ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Si caput e
Abbreviated transcription (Latin):
antũ ualet sociale uinculũ ut
cũ causa ꝓcreandi colligit᷑. nec
ipsa causa ꝓcreandi soluat᷑. Possae¬
& ducere de qua filios habeat.
& tam̃ non licet. Item de eodẽ.¬
Manet uinculũ nuptiaꝵ. etiã¬
si ꝓles cuiꝰ causa intt̾ũ est
manifesta sterilitate ñ subseqͣt᷑
ita ut iã scientib c̃ingib ñ se
filios habituros : separare se
tam̃ uł ipsa causa filioꝵ atq
aliis copulare ñ liceat. Qđ si fe.¬
cerint : cũ eis cũ qͥb se cõpula¬
uerint adulteriũ c̃mittunt.
Ipsi autẽ ẽiugi manente plane
uxoris uoluntate adhibere aliã
unde ẽiunes filii nascant᷑ uniꝰ
c̃mgxtione ac semine. alteriꝰ aut̃
iure ac potestate apud antiqͦs
patres fas erat. utrũ & nc̃ fas sit
temere ñ dixerim. AUGIS tIN¬

Expanded text:
antum valet socialevinculum, ut cum causa procreandi colligetur, nec ipsa causa , et aliam ducere de qua filios habeat, et tamen non licet. Item: Manet vinculum nuptiarum, etiamsi proles cujus causa initum est, manifesta sterilitate non subsequatur, ita ut jam scientibus conjugibus non se filios habituros separare se tamen vel ipsa causa filiorum atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis quibus se copulaverint adulterium committunt. Ipso autem conjugio manente, plane uxoris voluntate adhibere aliam unde communes filii nascantur, unius commistione ac semine alterius, aut jure et potestate apud antiquos patres fas erat, utrum et nunc fas sit, temere non dixerim. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ alterã duxit. ubi & si nullũ
intelliger et᷑ rei abdite sacram̃¬
tũ. ꝓptͣ hoc solũ id facere debuit
abrahã. ne putarent heretici ad¬
uersus apłm. qͥb etiã Tertullianꝰ
astipulator assistit. post uxoris
mortẽ crim̃ esse ducere uxorẽ.
di generiscausa nuptiali castita¬
te: c̃uinxit. & scđas nuptias quȩ¬

Expanded text:
rae alteram duxit . Ubi etsi nullum intelligeretur rei abditae sacramentum: propter hoc solum id facere debuit Abraham, ne putarent haeretici adversus Apostolum quibus etiam Tertullianus astipulator assistit post uxoris mortem, crimen esse ducere uxorem . di generis causa nuptiali castitate conjunxit, et secundas nuptias qu
Abbreviated transcription (Latin):
su abusu carnalis c̃cupiscentiȩ im
ꝑpetuũ c̃tinere: absit ut uincu.¬
lũ int̃ eos c̃iugale rũpat ᷑: inmo
firmius erit. quo magis ca pacta
secũ inierunt. Quȩ carius c̃corꝰ¬
diusq seruanda st̃. ñ uoluptariis
corporũ nexib. s uoluntariis af.¬

Expanded text:
su ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum inierunt, quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis corporum nexibus sed uoluntariis af
Abbreviated transcription (Latin):
tis scripturis iurauerit mulis.¬
uł si in oratorio tale sacram̃tũ
dederit: sit illa legitima uxor.
quãuis nulla dos nulla scptura
alia int̃posita sit. AUGIISt IIi US¬

Expanded text:
tis scripturis iuraverit mulievel si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illa legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla scriptura alia interposita sit. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
ut liceat tͥ qđ ñ licet. Cũ enim
utrũq scd̃m legẽ. xp̃i illicitũ sit.
siue adulterã occidere. siue illa
uiuente alterã ducere. ab utroq est
abstinenctũ. ñ illicitũ ꝓillicito faci.¬
endũ. Si enĩ facturꝰ ẽ qđ ñ licet :
iã faciat adulteriũ. & ñ faciat ho.¬
micidiũ. ut uiuente uxore alterã
ducat. & ñ humanũ sanguinẽ fun¬

Expanded text:
um enim utrumque secundum legem Christi illicitum sit, sive adulteram occidere, sive, illa vivente, aliam ducere, ab utroque est abstinendum, non illicitum pro illicito faciendum. Si enim facturus est quod non licet, jam faciat adulterium, et non faciat homicidium, ut, vivente uxore, aliam ducat, et non humanum sanguinem fun
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. & si dimissa fuerit mane.¬
re mnuptã. Qui cqͥd uiris p̃cipitꝰ.
hoc c̃sequent̃ redundat ad feminas.
Neq enĩ adultera uxor dimittenda
Apud nos qđ ñ licet feminis ȩque
ñ licet uiris. & eadẽ seruitꝰ pari

Expanded text:
fuerit, manere innuptam. Quicquid viris jubetur, hoc consequenter redundat in foeminas. Neque enim adultera uxor dimittenda Apud nos quod non licet feminis aeque non licet viris, et eadem servitus pari
Abbreviated transcription (Latin):
Ci ꝑsortiarias atq maleficas oc¬
culto s nũquã uł nusꝗͣ iniusto dei
iudicio ꝑmittente. & diabolo p̃pa¬
rante c̾cubitꝰ ñ seqͥtur : hortandi
st̃ qͥb ista eueniunt. ut corde cõ¬
trito & sp̃u humiliato do & saẽ¬
doti de om̃ib peccatis sius purã
c̾fessionẽ faciant. & ꝓfusis lacri¬
mis & largiorib elemosynis & ora¬
tionib atq ieraniis dño satiffaci¬
ant. Et ꝑ exorcismos ac cętera
medicine ecołasticȩ munia mi-¬
nistri ȩccłȩ tales quantũ annuerit
Qui forte si sanare ñ potuerint:
separari ualebt̃. S postꝗͣ alias
nuptias expetierint: illis in car.¬
ne uiuentib qͥb iunctȩ fuerint.
priorib qͦs reliquerant. etiã si
possibilitas ẽcũbendi eis reddita
dimiserit uxorẽ ante baptisma:
post baptismũ in potestate eiꝰ erit
eã habere. uł ñ habere. Ex decus.¬
tis eiusdem. De baptirato si uxor
Eimili modo si unꝰ exẽtugatis bapti.¬
zatꝰ ẽ & alter gentilis. & seqͥ non

Expanded text:
 sortiarias atque maleficias, occulto, sed nunquam injusto Dei judicio permittente et diabolo praeparante, concubitus non sequitur, hortandi sunt quibus ista eveniunt, ut corde contrito et spiritu humiliato Deo et sacerdoti de omnibus peccatis suis puram confessionem faciant, mis ac largioribus eleemosynis et orationibus atque jejuniis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera medicinae ecclesiasticae munia, ministri ecclesiae tales quantum annuerit Qui forte si sanari non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint, illis in carne viventibus quibus junctae fuerint prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita dimiserit uxorem ante baptisma, post baptismum in potestate ejus erit eam habere, vel non habere. CAP. 196. - De baptizato, si uxorSimili modo si unus ex conjugatis baptizatus est, et alter gentilis, et sequi non
Abbreviated transcription (Latin):
creto scd̾m canonũ instituta defi.¬
nimꝰ & p̃iudicamꝰ: ut siqͥs cũ upeore
alteriꝰ iuuente eo fornicatꝰ ferit:
moriente marito sẏnodali iudioio
aditus ei claudat᷑ illicitꝰ. ne ulteriꝰ
ei c̃iungat᷑ matrimonio: ꝗ prius
polluit adulterio. Nolumꝰ enĩ. nec
xp̃iane religioni ẽuenit: ut ullꝰ
ducat in c̃iugiũ: ꝗ ͣ priꝰ polluit
ꝑ adulteriũ. Exc̃cilio Triburi¬

Expanded text:
creto secundum canonum instituta definimus, et praejudicamus ut, si quis cum uxore alterius, vivente eo, fornicatus fuerit, moriente marito, synodali judicio aditus ei claudatur illicitus, ne ulterius ei conjungatur matrimonio, quam prius polluit adulterio. Nolumus enim, nec Christianae religioni convenit, ut ullus ducat in conjugium quam prius polluit per adulterium.
Abbreviated transcription (Latin):
& si ꝓpere factũ fuerit. magis ẽ
corrigenda temeritas. ꝗͣ ꝑsoluen¬
da ꝓmissio. Neq enĩ ds̃ exigit si
qͥs ex alieno aliqͥd uouerit: s potiꝰ
usurpare uetat alienũ. AuG̃ ao¬
Qrod deo pari c̃osensu ambo runt.¬
uoueratis. ꝑ seuerant᷑ usq in finẽ
reddere debiustis. A qͦ ꝓponto si.
lapsus ille. tu saltẽ constantissime
ꝑseuera. Qꝗ te ñ exhortaret. nisĩ
quia tibi adhoo ipse c̃senserat.
Nã si nũquã teniusses eiꝰ assensũ.
numerꝰ tenullus defendiss& annoꝵ.
a c̃mixtione carnali. ideo tiuis
maritꝰ eẽ destiterat: immo uͦ tan¬
to sanctiꝰ int̾ uose̾niges maneba¬
tis. qͣnto sanctiora cocordit̃ pla.¬
cita seruabatis. Nichil gͦ de tua
ueste. nichil de auro uł argento.
uł qͣcũq pecunia. uł reb ullis
terrenis tius sinearbitrio
erus facere debiusti. Item. Qa

Expanded text:
et, si praepropere factum fuerit, magis est et, si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius usurpare uetat alienum. diuinaQuod Deo pari consensu ambo voveratis, perseveranter usque in finem reddere debuistis. A quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissime persevera. Quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. Nam si nunquam tenuisses ejus assensum, numerus te nullus defendisset annorum. a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. ut ecce pͥuignã aut nurũ iyxor̃t
ducere nõ licet. quia uiteq filiȩ locofi¬
Its al. Mariti autẽ filiꝰ ex alia uxo¬
re. & uxoris filia ex alio marito uł
c̃tra: matrimoniũ recte c̃trahun
licet habeant frẽm uł sororẽ ex
matrimonio postea c̃tracto. Si ux
tua post diuortiũ ex alio filiã ꝓ¬
creauerit: hec qͥdẽ ñ ẽ pͥiugna¬
tua.ltx̃. Si adũsus ea q̃ diximꝰ
aliqͥ coierint: nec uir. neo uppor.
nec matrimoniũ intelligit᷑. nec
dos. Itaq qͥ ex eo coiti nascunt᷑.
in potestate patris ñ st̃. s tales
st̃ quantũ ad patriã potestatẽ¬
ꝑtinent. quales st̃ hii qͦs mat̾ uul¬
go c̃cepit. Nã nec hii patrẽ habe¬
re intelligunt᷑. Cũ his etiã in¬
certus ẽ coitꝰ. unde solent filii
filii. Sequit᷑ gͦ ut & dissoluto
tali coitu. dotis exactioni locꝰ sit

Expanded text:
necesse est, ut ecce privignam, aut nurum uxorem ducere non licet, quia utraeque filiae loco sunt. Item. Mariti autem filius ex alia uxore, et uxoris filia ex alio marito vel contra, matrimonium recte contrahunt, licet habeant fratrem vel sororem ex matrimonio postea contracto natos. Si uxor tua post divortium ex alio filiam procreaverit, haec quidem non est privigna. Item. Si adversus ea quae diximus aliqui coierint, nec vir, nec uxor, nec matrimonium intelligitur, nec dos. Itaque qui ex eo coitu nascuntur, in potestate patris non sunt, sed tales sunt, quantum ad patriam potestates mater vulgo concepit. nam nec hi patrem habere intelleguntur, cum his etiam incertus est: unde solent filii filii. sequitur ergo, ut et dissoluto tali coitu nec dotis exactioni locus sit
Abbreviated transcription (Latin):
mariti si audiant adulteros uiro ᷤ
pende similes adulteris fȩminis
penas. cũ tanto grauiꝰ eos puniri
oportuerit. qͣntomagis ad eos ꝑti¬
net & uirtute uincere. & exem¬
plo regere feminas. Idem. Qd ñ¬
õ erit turpis neq diffioilis
etiã post patrata atq purgata
adulteria rec̃ciliato c̾iugũ. ubi
ꝑclaues regni celoꝵ ñ dubitat᷑
fieri remissio peccatoꝵ. ñ ut post

Expanded text:
mariti, si audiant adulteros viros pendere similes adulteris feminis poenas cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. CAP. XXXVNon erit turpis neque difficilis etiam post patrata atque purgata adulteria, reconciliatio conjugum, ubi per claves regni coelorum non dubitatur fieri remissio peccato
Abbreviated transcription (Latin):
Asonomachiã uͦ in legẽ nons suã.¬
assumimꝰ. quã p̃ceptã fuisse ñ rep¬
ꝑimꝰ. Quã licet inisse qͦscdã legamꝰ.
sicut sc̃m Dayid& Goliã sacra ꝓdit
hystoria: nusquã tam̃ ut ꝓlege
teneat᷑ alicubi diuina sanxit auẽ¬
toritasicũ hoc & huiꝰ cemodi sectan¬
tes dm̃ solũmodo tẽptare uideant᷑.¬

Expanded text:
onomachiam vero in legem non assumimus, quam praeceptam fuisse non reperimus. Quam licet inisse quosdam legamus, sicut sanctum David et Goliam sacra prodit historia , nusquam tamen ut pro lege teneatur, alicubi divina sanxit auctoritas: cum hoc et hujuscemodi sectantes, Deum solummodo tentare videant
Abbreviated transcription (Latin):
De illis qͥ in alias ꝓiuncias fugerim.
aut suos seniores sequini fuerint᷑:
& urores suas domi reliquerrat.
Siquis necessitate in euitabili
cogente in aliũ ducatũ seu ꝓuin¬
ciam fugerit. & uxor eiꝰ cũ ualet¬
& potest amore parentũ aut reꝵ
suaꝵ eũ seqͥ noluerit. ipsa om̃i
tẽpore quã diu uir eiꝰ quẽ sequuta
ñ fuit uiuit. sẽꝑ innupta ꝑmaneat.

Expanded text:
llis qui in alias provincias fugerint, aut suos seniores secuti fuerint, et uxores suas domi reliquerint. Si quis necessitate inevitabili cogente in alium ducatum seu provinciam fugerit, et uxor ejus, cum valet et potest, amore parentum aut rerum suarum eum sequi noluerit, ipsa omni tempore quandiu vir ejus quem secuta non fuit, vivit, semper innupta permaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis suspicat de aliqͦ uelle
cũ pudori uxoris suȩ illudere:
liceat ipsi marito testationes
inscriptis habitas ad suspectũ
hoĩem mittere. & ter ei denun¬
tiare. ꝑ testationes ipsas idone.¬
os testes c̃tinentes ne cũ uxo.¬
re sua inueniat᷑. Et si post tres
testationes in scriptis habitas.
& idoneos hoĩes habentes inue¬
nerit eũ quẽ ẽtestatꝰ ẽ oũ uxo¬
re sua. uł in sua domo. uł indo¬
mo mulieris. uł in domo illius
adulteri. uł in popina. uł in pra.¬
stio. liceat marito sine ullo ꝑi¬
culo manib suis eũ occiderẽ.
inuenisse eũ cũ uxore sua collo¬
qͥũ habentẽ: tradat eũ iudici. &
si iudex inuenerit post tres testa¬
tiones suspectũ hominẽ colloquy¬
tũ mulieri fuisse. nullo alio exqͥ¬
sito quasi ad ulterũ puniat. Nui¬

Expanded text:
us fuerit de aliquo, velle eum pudori uxoris suae inludere, liceat ipsi marito testationem in scriptis habitam ad suspectum hominem mittere, et ter ei denuntiare per ipsas testationes idoneos testes continentes, ne cum uxore sua inveniatur. Et si post tres testationes in scriptis habitas et idoneos homines habentes invenerit eum, quem contestatus est, cum uxore sua vel in sua domo, vel in domo mulieris, vel in domo illius adulteri, vel in popina, vel in proastio, liceat marito sine ullo periculo suis manibus eum occidere. Sinvenisse eum cum uxore sua colloquium habentem, tradat eum iudici, et si iudex invenerit post tres testationes suspectum hominem collocutum mulieri fuisse, nullo alio exquisito, quasi adulterum puniat,
Abbreviated transcription (Latin):
qm qͥcũq uxori debitũ reddit.
uacareñ potest orationi:
nec de carnib agni comedere. Itẽ.
res suas tetiger̾int comedi ñ po¬
terant. qͣntomagis panis ille qͥ de
cȩlo descendit. ñ potest abhis qͥ cõ¬
iugalib paulo ante hesere c̃plexib
iuolari atq c̾tingi. Non qđ nup.¬
tias c̃dẽpnemꝰ. s qđ eo tẽpore qͦ carne¬

Expanded text:
m quicunque uxori debitum reddit, vacare non potest orationi, nec de carnibus Agni comedere. Item pres suas tetigerant comedi non poterant , quanto magis panis ille qui de coelo descendit, non potest ab his, qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi! Non quod nuptias condemnemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cp̃.ui. De muliere si sine licentia
uiri sui uelum sibi impositerit:
Mulier si sine licentia mariti sui
uelũ incaput miserit: siiro
placuerit. recipiet eã iterũ ad c̾i¬

Expanded text:
.-- De muliere, si sine licentia viri sui velum sibi imposuerit. Mulier, si sine licentia mariti sui velum in caput miserit, si viro placuerit, recipiet eam iterum ad c
Abbreviated transcription (Latin):
cietate ciuncta sine ulla culpa
modo eã rectissime dimitti: si
iuro suo dicat. Non ero uxor tua
nisĩ mͥ de latrocinio diuitias cõ¬
geras. aut nͥsolita lȩnocinia. qͥb
nr̃am domũ transigelias etiam
xp̃ianꝰ exerceas. aut si qͥcd aliud
uł facinorosũ aut flagitiosu̾ in uiro
nouerat qͦ delectata cit libidinẽ exple¬
bat.ł facilẽ inctũ habdat ł ꝙ̃ ĩcedbat onatier
egit pęnitentiã ab oꝑib mortu.¬
is qͣndo accessit adbaptismũ. habae
infundam̃to fidẽ ꝗ̃ ꝑ dilectionẽ
oꝑat᷑. ꝓcul dubio plus tenebit᷑
amore Quimne grẽ quã carnis lu¬
dalizat fortit̃ amputabit. Am¬
Sunfidelis dicit apłs discedit:
discedat. ñ ẽ seruituti subiectꝰ
frat̃ aut soror in huiꝰmodi. idest
si infidelis noluerit ẽẽ cũ c̃iuge
fideli. Hic agnoscat fidelis suã
libertatẽ. ne ita se subiectũ de¬
putet seruituti. ut ipsã dimit¬
tat fidẽ.ne c̃iuge̾ amtitat infi.¬
delẽ. Hoc & de fidelib atq pa¬

Expanded text:
cietate coniuncta sine ulla culpa modo illam rectissime dimitti, si uiro suo dicat: non ero uxor tua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud uel facinerosum uel flagitiosum in uiro nouerat, quo delectata uel libidinem explebat uel facilem uictum habebat uel etiam incedebat ornatior. egit poenitentiam ab operibus mortuis, quando accessit ad Baptismum, habetque in fundamento fidem quae per dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore divinae gratiae, quam carnis udalizat, fortiter amputat. infidelis, dicit Apostolus, discedit, discedat: non est servituti subjectus frater aut soror in hujusmodi ; id est, si infidelis noluerit esse cum conjuge fideli, hic agnoscat fidelis suam libertatem, ne ita se subjectum deputet servituti, ut ipsam dimittat fidem, ne conjugem amittat infidelem. Hoc et de filiis atque pa
Abbreviated transcription (Latin):
anifestũ est ita uolu. Itendo.¬
ut nulla uota eiꝰ quȩ abstinentiȩ
causa uouerit reddant᷑ ab ea.
nͥ auctor uir fuerit ꝑmittendo.
Nã cũ ad peccatũ eiusdẽ uiri ꝑ¬
tinere uoluerit si priꝰ ꝑmiserit
& postea ꝓhibuerit. etiã hoc tam̃
ñ dixit ut faciat mulier qđ uo¬
uerat. qͥa ꝑmissa iam priꝰ a utro
fuerat. uiri dixit ẽẽ peccatũ. qͥa
abnuit qđ prius c̃cesserat. non
tam̃ mulieri uł ex hoqͥmissũ de.¬
dit. ut cũ priꝰ uir ei c̃cesserit.

Expanded text:
anifestum est ita uoluut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, reddantur ab ea, nisi auctor uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uoluerit, si prius permiserit et postea prohibuerit, etiam hic tamen non dixit, ut faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc permissum dedit, ut, cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
EEt qͥdã ꝓmodulo ꝑsone ha¬
bitꝰ matronalis auiduali ueste dis¬
tinctꝰ. qͥ potest fidelil c̃iugatis salxa
religionis causa uł obseruantia cõ¬
uenire. Hunc te maritꝰ si depone¬
re noluit: ne te uelut uiduã illo
iuuente iactares.: puta qͥa ñ fuerat
in hac re usq ad dissensionis scan¬
dalũ ꝑducendꝰ. magis in obedientie
malo ꝗͣ ulliꝰ abstinentie bono. Qd
enĩ ẽ absurdius quã mulierẽ de hu¬
mili ueste uiro suꝑbire. cui te po¬
tius expediret obtẽꝑare candidis
morib ꝗͣ iigellis uestib repug¬
nare:: Quia & ste indum̃tum
monache delectabat : etiã hoc
gratiꝰ posset marito obseruato
exoratoq sumi. quã illo inẽsulto
c̃tẽptoq p̃sumi. Qd̾ si omĩno ñ si.¬
neret. qͥd tuo ꝓposito deꝑiret: Ab¬
sit ut hic displiceres deo. qđ c̃inge
tuo nondũ defuncto ñ induereris
sicut anna. sed sicut susanna.

Expanded text:
est quidam pro modulo personae habitus matronalis a viduali veste distinctus, qui potest fidelibus conjugatis salva religionis observantia convenire. Hunc te maritus si deponere noluit, ne te velut viduam illo vivente jactares, puto quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus, magis inobedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito obseruato exoratoque sumi quam illo inconsulto contemptoque praesumi? quod si omnino non sineret. quid tuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod contuo nondum defuncto, non induereris sicut Anna, sed sicut Susanna.
Abbreviated transcription (Latin):
Puto xp̃ianũ neminẽ relucta¬
ri. adulterũ esse. qͥ uł du lan¬
guente. uł diu absente. uł c̃ti¬
nent̃ uiuere cupiente uxore
sua : alteri c̃mixtꝰ est femine.

Expanded text:
Puto Christianum neminem reluctari adulterum esse qui vel diu languente, vel diu absente, vel continenter vivere cupiente uxore sua, alteri commistus est feminae.
Abbreviated transcription (Latin):
Ueo c̃cubine ad tẽpus Iuxores.¬
adhibitȩ si filiaꝵ causa ccũluq̃.
iustũ faciunt ẽcubinatũ suũ.
Posse sane fieri nuptias ex male
diunctis honesto postea placito
c̃sequente : manifestũ est. Idem¬
Sicut nemo impudice utit᷑ cor.¬
pore nisi sp̃u priꝰ c̃cepta neqͥtia:
ita nemo pudicitiã seruat incor¬
pore. nisi sp̃iu priꝰ insita castitate.

Expanded text:
ec concubinae ad tempus adhibitae, si filiorum causa concumbant, justum faciunt concubinatum suum. Posse sane fieri nuptias ex male conjunctis, honesto postea placito consequente, manifestum est. CASicut nemo impudice utitur corpore, nisi spiritu prius concepta nequitia, ita nemo pudicitiam servat in corpore, nisi spiritui prius insita castitate.
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs mulierẽ in suo cõ sfecerit.¬
tubernio copulauerit ñ ab mi¬
tio affectione maritali. eã tam̃
cũ qua potuerit habere c̃iugiũ.
& ex ea liberos sustulerit. postea
uͦ affectione ꝓcedente etiã nup¬
tialia instrum̃ta cũ ea fecerit.
filiosq uł filias habuerit. ñ solũ
eos liberos qͥ post dotẽ editi st̃ . ius.¬
tos & inpotestate eẽ patris. s etiã
anteriores. qͥa & his qͥ postea nati

Expanded text:
si quis mulierem in suo contubernio copulaverit non ab initio affectione maritali, eam tamen cum qua poterat habere coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias habuerit: non solum eos liberos qui post dotem editi sunt iustos et in potestate esse patribus, sed etiam ante
Abbreviated transcription (Latin):
licita c̃mixtio cõnigis sine uolun¬
tate carnis fieri ñ potest : a sacri
loci ingressu abstinendũ ẽ. quia
uoluptas ipsa esse sine culpa nyl¬
latenus potest. It eal. Qđ a fe-¬

Expanded text:
licita commistio conjugum sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est, quia voluptas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de a
Abbreviated transcription (Latin):
alundiomatrimonii usq ad
duos dimuos annes ẽputando
coire minime naturalẽ ĩbecilli¬
tatẽ ualeat: possit malier uł es
parentes sine ꝑiculo dotis amit.¬
tendo repuidiũ marito ducere.

Expanded text:
io matrimonii usque ad duos continuos annos computandos coire minime propter naturalem imbecillitatem valeat, possit mulier vel ejus parentes, sine periculo dotis amittendae, repudium marito dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
ad lapsũ adulterii deducta fue¬
rit. aut in futurũ fuerit ꝑduc.¬
ta: uoraginẽ hanc post c̃peten-¬
tis seueritatẽ uindicte in aliud
Districtiꝰ uirginũ monast̾iũ ĩ pęniten¬
tiã uolumꝰ redigi. ut illic orati.¬
onib atq ieniniis uacet. & sio
penitendo ꝓficiat: & metuen¬
dũ ceteris artioris disciplinȩ

Expanded text:
educta est, aut in futurum fuerit perducta voraginem, hanc post competentis severitatem vindictae, in aliud districtius virginum monasterium in poenitentiam volumus redigi, ut illic orationibus atque jejuniis vacet, et sibi poenitendo proficiat, et metuendum caeteris arctioris disciplinae
Abbreviated transcription (Latin):
& suo tẽpore sac̃dotalit̾ ut mos est
cs̃ p̃cib & oblationibe a sac̃dote
benedicat᷑. & a parany mphis ut
õsuetudo docet custodita & soci¬
aia a ꝓximis c̃gruo tẽpore petita
legib det᷑. ac sollẽpnit̃ accipiat᷑.
& biduo uł triduo orationib ua-
cent. & castitatẽ custodiant. Iltt̃
ul teria. uł c̃tubernia uł stupra
uł forncationes. potiꝰ quã legiti

Expanded text:
 suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et a paranymphis, ut consuetudo docet, custodita et sociata a proximis congruo tempore petita, legibus detur ac solemniter accipiatur, et biduo vel triduo orationibus vacent, et castitatem custodiant. CAP. 5ulteria vel contubernia, vel stupra, aut fornicatio
Abbreviated transcription (Latin):
nolentẽ. flentẽ. & ꝓuirib reniten¬
tẽ. nĩ assentientib s ualde dolen.¬
tib matre & parentela Rainaldo
ridelli filio desponsauerit : qm̃
canonũ & legũ auctoritas talia
sponsalia ut infra ostendit᷑ ñ app¬
bat : ne ignorantib leges & cano¬
nes nimis durũ qđ dicimꝰ uide¬
atur ita sententiã temꝑ dnꝰ. ut si¬
princeps cũ assensu filiȩ matris &
uoluerit : c̾cedamꝰ. Sin autẽ: legatꝰ
nr̃ utriꝰq partes audiat. & si nichil
fuerit ex parte supradicti Ramasdi
ampliꝰ qđ impediat abipso iordane
sacram̃tũ qđ ita c̃stent hȩc ut dicta
st̃ accipiat. & nos canonũ ac legũ
scita sequentes deinceps ñ ꝓhibemꝰ.
Ii alii uiro si uoluerit p̃dicta filia
De neptis tuȩ c̃iugio quã te ciudã
militi daturũ necessitatis instante
articulo sub fidei pollicitatione
firmasti: hoc eqͥtate dictante de¬
cernimꝰ. ut si illa uirũ illã om̃ino

Expanded text:
nolentem, flentem, et pro viribus renitennolentem, flentem, et pro viribus renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus, matre et parentela, Raynaldo Ridelli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia, ut infra ostenditur, non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sententiam temperamusprincipes cum assensu filiae, matris et voluerit, concedamus. Sin autem legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte supradicti Raynaldi amplius, quod impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quod ita constent haec, ut dicta sunt, accipiat; et nos canonum ac legum scita sequentes, deinceps non prohibemus, quin alii viro si voluerit, praedicta filia De neptis tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo, sub fidei pollicitatione firmasti, hoc, aequitate dictante, decernimus, ut si illa virum illum omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
dño: id est quẽ sibi aptũ putauerit
illi nubat. qͦa inuite nuptiȩ malos so¬
id est ut & sine suspicione turpi¬
tudinis nuliat: & religionis sue
sensus eoꝵ exigendꝰ ẽ. qͦrũ in nup¬
tiis desiderat᷑᷑. Intelligit᷑ tam̃ sẽꝑ
filiã patri c̃sentire. nisi euident᷑
dissentiat.¶Item. Sponsalia sic̃
nuptiȩ c̃sensu fiunt c̃trahentiũ.
&c ideo sicut nuptiis: ita sponsalib
filiã familias c̾sentire oportet.
Quȩ patris uoluntati ñ repugnat.
c̃sentire. intelligit᷑. Tc̃ autẽ dissen¬
tiendi a patre licentia c̾cedit᷑: si
indignꝰ morib uł turpis sponsus
ei a patre eligit᷑. Filio familias dis¬
sentiente. sponsalia eiꝰ noĩe fieri
ñ est: ut in matrimoniis. Qua.¬
ꝓpt̃ a primordio ȩtatis sponsalia
effici posst̃. si modo id fieri ab ut᷑q
URBaNi pape. de filia Iordani pͥn
terit qđ nobis legati Iordan pͥn¬
cipis retulert. scilic& qđ ipse co¬
actꝰ & dolens filiã suã infantula

Expanded text:
Domino: id est, quem sibi aptum putaverit, illi nubat; quia invitae nuptiae solent malos prc est, ut sine suspicione turpitudinis nubat, et religionis suae sensus exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. Intelligitur tamen patri filia consentire, nisi evidenter dissentiat. Item, sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt contrabentium, et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiafamilias consentire oportet. Quae patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur. Tunc autem dissentiendi a patre licentia conceditur, si indignus moribus vel turpis sponsus ei a patre eligitur. Filiofamilias dissentiente, sponsalia ejus nomine fieri non est, ut in matrimoniis, » quapropter a primordio aetatis sponsalia effici possunt, si modo id fieri ab utraque Urbani papae de filia Jordani principis. od nobis legati Jordani principis retulerunt, scilicet quod ipse coactus et dolens filiam suam infantulam,
Abbreviated transcription (Latin):
lieris c̃cubitũ iuir suus accedere
non debet. qͦ adusq qđ gignitur
ablactet᷑. Praua aut̾e in c̃iug a¬
taꝵ morib c̃suetudo subrepsit.
ut mulieres filios qͦs gignunt.
nutrire c̾tẽpnant. eosq aliis
mulierib ad nutriendũ tradant.
Id uidelicet sola causa in c̃tinen¬

Expanded text:
lieris concubitum vir suus accedere non debet, quoadusque qui gignitur ablactetur. Prava autem in conjugatorum moribus consuetudo subrepsit, ut mulieres filios quos gignunt nutrire contemnant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum tradant. Quod videlicet sola causa incontinen
Abbreviated transcription (Latin):
cautꝰ in regimine. humilis. castꝰ.
sobruisq. misericors. discretꝰ ñ
fuerit: aodiuina p̃oepta u̾bis as
exemplis ñ ostenderit: ab ep̃o cuiꝰ
tib. & oxceris dm̃ tim̃tib a suo
aroiat᷑ honors. etiã si om̃is ẽgre¬
gatio uiciis suis õsentiens. abbatẽ
Duella si ante .xħ. annos etatis¬
Sponte sua sacrũ sibi uelam̃ as¬
sũpsit: posst᷑ statĩ parentes eiꝰ uł
tutores id factũ irritũ facere si
uolunt. At Pannũ & diẽ iddis¬
simulando ẽsenserint : ulteriꝰ nec
ipsa nec ipsi mutare hoo potert̃.
Porro sim h fortiori ȩtate adoles.¬
centula uł adolescens seruire deo
elegerint: ñ est potestas parentib
Ntrgritas corporis expetenda
a nobis ẽ. quã ego ꝓc̃silio suadeo.
ñ ꝓ imꝑio p̃cipio. Sola ẽ enĩ uir¬
ginitas quȩ suaderi potest. iii.¬
perari ñ potest : res magis uoti

Expanded text:
tus in regimine et humilis, castus sobriusque, misericors, discretus non fuerit, ac divina praecepta verbis et exemplis non ostenderit, ab episcopo itibus et caeteris Deum timentibus a suo arceatur honore, etiam si omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem Puella, si ante XII annos etatissponte sua sacrum velamen sibi assumpserit, possunt statim parentes eius vel tutores id factum irritum facere, si volunt; at si annum et diem dissimulando consenserint, ulterius nipsa, nec illi mutare hoc poterunt. Porro si in fortiori aetate adolescentula, vel adolescens servire Deo elegerint, non est potestas parentibus Integritas corporis expetenda a nobis est, quam ego pro consilio suadeo, non pro imperio praecipio. Sola est enim virginitas quae suaderi potest, imperari non potest, res magis voti,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ꝓfiteant᷑ nubere elegert̃:
illis nubant qͦs ꝓpͥa uoluntate
uoluerint habere maritos. Si¬
milis c̃ditio & de uirginib habe.¬
at᷑. nec extͣ uoluntatẽ parentũ.
uł suã cogant᷑ acciꝑe maritos. Am

Expanded text:
tinentiam nubere elegerint, illis nubant quos propria voluntate voluerint habere maritos. Similis conditio et de virginibus habeatur, nec citra voluntatem parentum vel suam cogantur maritos a
Abbreviated transcription (Latin):
eã iste uir. quantũ iudicauerit
pat̃. & dabit p̃ciũ pudicitie esꝰ.
Teaciũ. filla pͣdicta dep̃hensa sĩ
ñ fuerit uoluntas patris trahot
eã a uitro p̾dicto. & tradet cam
alio. & dotabit eã. & legitima
mortua fuerit ipxor ouiꝰ lib&:
licet illi acciꝑe aliã. s ñ repudi¬
quã diu uiuit uir eiꝰ. Igit᷑ uiuen.¬
te uiro eiꝰ uocabit᷑ adułtera si
uincta fuerit alteri uiro. Si aut̃
mortuus fuerit uir eiꝰ. liberata
ẽ a lege uiri. ita ut ñ sit adulteri
N fuerit cũ aliouiro. Noyellaꝵ

Expanded text:
udicaverit pater, et dabit pretium pudicitiae ejus. Tertium, filia praedicta deprehensa, si non fuerit voluntas patris, trahet eam a viro praedicto, et tradet eam alii et dotabit eam, et legitima mortua fuerit uxor cujuslibet, licet illi accipere aliam, sed non repudiquandiu vivit vir ejus. Igitur vivente viro ejus, vocabitur adultera, si juncta fuerit alteri viro. Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri, ita ut non sit adultera, si fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
siñ ꝓgeniti fuerint post dotale
instrum̃tũ c̃fectũ liberi. uel.
etiã nati ab hac luce subtracti
fuerint. ita demũ tam̃ nepos
neptis ue. uł ꝓnepos ꝓneptis ue
ꝓcreauerit. posteaq dotalia instru¬
menta c̃posuerit ei: ñ solũ ex illa¬
iam nati liberi legitimi & in po.¬
testate eiꝰ sint. s etiã postea ꝓcre¬
ati. Constitictio.xxxuii. cp̃ .uii.¬

Expanded text:
si non progeniti fuerint post dotale instrumentum confectum liberi, vel etiam nati ab hac luce subtracti fuerint. 2b. Ita demum tamen nepos neptisve et pronepos proneptisve procreaverit, posteaque dotalia instrumenta composuerit ei, non solum jam nati filii legitimi et in potestate ejus sint, sed etiam postea procreati. C
Abbreviated transcription (Latin):
sẽmel mita iura nuptiaꝵ. ut
potiꝰ sint int̾ se c̃uiges etiã se-¬
parati : quã cũ his quib aliisad.¬
tero copulatio possit auferre.
sicut apostata anima uelut de
c̃iugio. xp̃i recedens etiã fide
ꝑdita sacram̃tũ fidei ñ amit.¬
tit. qđ lauachro regenerationis
accepit. Red deretur enĩ ꝓcul¬
dubio redeunti.si amisisset᷑ ab.¬
scedens. Habet autẽ hoc qͥ reces.¬
serit adcumulũ supplicii. ñ
Duib uͦ placuerit᷑ ex õsensu
abusu carnalis c̃cupiscentiȩ
ĩꝑpetuũ c̃tinere: absit ut um¬
oulũ int̾ illos c̃iugale rũpat᷑.
Immo firmiꝰ erit: qͦmagis ca

Expanded text:
el inita jura nuptiarum, ut potius sint inter se conjuges, etiam separati, quam cum aliis quibus adhtero copulatio possit auferre; sicut apostata anima velut de conjugio Christi recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei non amittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim dubio redeunti, si amisisset abscedens. habet hoc autem qui recesserit ad cumulum supplicii, non  placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firm
Abbreviated transcription (Latin):
diusq seruanda sunt. ñ uolup¬
ab angło dictũ ẽ ad Ioseph. Noli
timere acciꝑe. Mariã c̃iugẽ tuã.
Coniunx uocat᷑ ex pͥma desponsa¬
tionis fide ꝗͣ c̃cubitu nec cognoue.¬
rat nec fuerat cogniturus. Nec
ꝑierat᷑ nec m̃dax fuerat c̃ingis
appellatio. ubi nec fuerat᷑. fut᷑a erat
carnis Ella c̃mixtio. ꝓpt̃ qd̾ fidele

Expanded text:
 uolunab angelo dictum est ad Ioseph: noli timere accipere Mariam coniugem tuam. coniux uocatur ex prima desponsationis fide, quam concubitu nec cognouerat nec fuerat cogniturus; nec perierat nec mendax manserat coniugis appellatio, ubi nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. erat quippe
Abbreviated transcription (Latin):
sint etiã seꝑati. cũ illis autẽ
adulteriũ c̾mittant. qͥb fue.¬
rint etiã post suũ repudium
copulati. Nec tam̃ nisi in ciui.¬
tate di nr̃i in monte sc̃o eiꝰ. ta¬
lis est causa cũ uxore. Ceterũ
alit̃ se habere uira gentiliũ
qͥs ignoret: Ubi int̾ posito re-
bet. & ille ꝗͣ uoluerit ducet. Idẽ¬

Expanded text:
sint etiam separati; cum illis autem adulterium committitur, quibus fuerint etiam post suum repudium copulati. Nec tamen nisi in civitate dei nostri, in monte sancto eius talis est causa cum uxore. Ceterum aliter se habere iura gentilium quia ignorat? ubi interposito repubit et ille, quam uoluerit, ducit.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sensu eoꝵ qͥhec cõtrahunt. & eor S
in qͦrũ potestate st̃ celebrant᷑. &
postꝗͣ arris sponsã sibi sponsus ꝑ
oigitũ fidei a se anulo insignitã des¬
ponderit. dotẽq utriq placitã
sponsus ei cũ scripto pactũ hoc cõ¬
tinente corã inuitatis abutraq
parte tradiderit : aut mox aut
apto tẽpore ne uidelicet ante
tẽpꝰ lege diffinitũ tale qͥd fieri
p̃suimat᷑. ambo ad miptialia fede¬
ra ꝑducunt᷑. & pͥmã qͥdem inȩc

Expanded text:
ontrahunt, et eorum in quorum potestate sunt, celebrantur, et postquam arrhis sponsam sibi sponsus per digitum fidei a se annulo insignitum desponderit, dotemque utrique placitam sponsus ei cum scripto pactum hoc continente coram invitatis ab utraque parte tradiderit, aut mox aut apto tempore, ne videlicet ante tempus lege definitum tale quid fieri praesumatur, ambo ad nuptilia foedera perducuntur. Et primum quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
Quod nubentes post Esit uitta.¬
sbenedictionẽ ut̃ta inuice̾ uno
do purpureoq colore ꝑmiscet᷑.
candor qͥppe ost mundicia iute.
purpura ad sanguinis poste.¬
ritatẽ adhibet᷑. ut hoc signo.
& õtinentie lex tenenda ab
utrisq ad tẽpꝰ a dmonͤat᷑. & p̾t¬
hec reddendũ debitũ ñ neget᷑.
Qđ in pͥmis anulus asponso da¬
ꝓpt̃ mutue dilectionis signũ.
uł ꝓpt̃ idmagis uteodẽ pigno¬
re eoꝵ corda iungant᷑. Unde &

Expanded text:
quod nubentes post benedictionem vitta invicem, quasi uno do purpureoque colore permiscetur, candor quippe ad munditiam vitae, purpura ad sanguinis posteritatem adhibetur, ut hoc signo et continentiae lex tenenda ab utrisque ad tempus admoneatur, et posthaec reddendum debitum non negetur. gotiis annulus a sponso sppropter mutuae fidei signum, vel propter id magis, ut eodem pignore eorum corda jungantur. Unde et