comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decurcurramus persingula & obscritatȩm sensum aque uerborum xp̃o resern
ab lementis mundi. proe quod est elements. Curme cumndicas. Mibi acen
mundo & mundus odit eos qm̃ non sunt demundo sicut egononsum demundo. sedeo
trario qua siuiuentes inmundo decernitis. netetiginitis corpus hominis mortui
uestimentum &scabellũ inquosederitmulier inenstruata: N equegust aueri
ainteritum sunt ipso uso & stercore digeruntur: Escaenimuentri &
omne quodintrã peros non communicat homine nĩ sede a quaedenobis exeunt: secunt
precepta inquit &do ctrinas hominum: secundum illud quodesaias loquitur populis
labus mehonorat: cor uero cius longeest ame: Fi rustra autem colunt medocente sa
ustis mandatumdi uetraditiones uestras stacuantis: ðsenim dint. honora patren
amacrem: & quima led ixera pacri& matri mortemonetur: uos autemdicts quicu

Expanded text:
uidetur. curramus per singula et obscuritatem sensuum atque uerborum Christo reserante uidetur. curramus per singula et obscuritatem sensuum atque uerborum Christo reserante \'ab elementis\' mundi — pro eo, quod est \'elementis\' —, cur mecum non mcontrario quasi uiuentes in mundo decernitis: \'ne tetigeris corpus hominis mortui, ne uestimentum et scabellum, in quo sederit mulier menstruata, neque gustaueris et interitu sunt ipso usu et stercore degeruntur ? esca enim uentri et uenter escis, et omne, quod intrat per os, non communicat hominem, sed ea, quae de nobis exeunt. secundum praecepta, inquit, et doctrinas hom i n u m secundum illud, quod Esaias loquitur: populus hic labiis me honorat, cor uero eius longe est a me. frustra autem colunt me docentes dfecistis mandatum dei, ut traditiones uestras statueretis. deus enim dixit: honora patrem et matrem et: qui maledixerit patri et matri, morte morietur. uos autem dicitis: quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
cor contritũ & humiliatũ ds̃ non dispicit : & propterea qui uitulũ fecerunt in
horeb & coluerunt sidus remfa de quo in propheta amos plenius dis seruims
adorauerunt figuras quas ipsi fecerunt & tradiditeos ut seruirent militi accas¬
li que nunc ab a posto loreligio dicitur angelorum prohumilitate in greco ta me¬
ΝΟ ΟΡΟCΙXI legitur id est humilitas mentis siue sensus : Vere enim humilis sensus
& miseranda suspicio dm̃ credere hircorum atquetaurorum sanguine delectar:
& nidor et himi amatis quem sepe homines dedinamus: Quod autem sequitur sin
tiuestis cum xp̃o abelementis mundi: Quid adhuctam quamuiuentes in mundo
decernitis nectetigeritis neque gusta ueritis neque contrecta ueritis quae sas
omnia in interitu ipso usu secundum precepta doctrinas hominum quaes untratio
quidem habentia sapientiae in superstitione & humilitate & non ad parcendũ
corpori: Non in honorem aliquem ad saturitatem carnis: bunc nobis habere sensa

Expanded text:
cor contritum et humiliatum deus non despicit. et propterea, qui uitulum fecerunt in Choreb et coluerunt sidus dei Rempham, de quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent militiae caeli, quae nunc ab apostolo religio dicitur angelorum. pro \'humilitate\' in Graeco ταπεινοφροσύνη legitur, id est humilitas mentis siue sensus. uere enim humilis sensus et miseranda suspicio deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari et nidore thymiamatis, quem saepe homines declinamus. quod autem sequitur: si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid adhuc tamquam uiuentes in mundo decernitis \'ne tetigeris neque gustaueris neque contrectaueris\', quae sunt omnia in interitum ipso usu secundum praecepta et doctrinas hominum? quae sunt rationein quidem habentia sapientiae in superstitione et humilitate et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, hunc nobis habere sensum
Abbreviated transcription (Latin):
bulins stustra oflatus sen su carnis suae & nontenens caput ea quoto tũma
sis permexus & coniunctiones sub ministracum & coniunctum creseit in arg¬
nontum dĩ & reliqua: Illud quo derebro diximus a si impenitus sormone
nonta men scientia. Nequaquam paulum debumilitato sed de conscientiae
dros sens alinisse eiamnuno ad probamus : Pro fundos enim & recon¬
itos sensa liegua non ex ꝑlicat: e cum ipsosentiat quod loquatur in alienais
pures guco non porest tras ferre sermone: quȩtum in uernacula lingu ahate¬
ah di serassiraur quippe uthebreus ex hebtons u erndias a dpeesg¬
paliel uiri uo leoggo doctis soni sc ipsum inter pretar cupiegs in uoluctuoss

Expanded text:
quo totum corpus per ne xus et coniunctiones subministratum et constructum crescit in augmentum dei et reliqua. — Illud, quod crebro diximus: etsi inperitus sermone, non tamen scientia, nequaquam Paulum de humilitate, sed de conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. quem cum in uernacula lingua habeat disertissimum — quippe ut Hebraeus ex Hebraeis et eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ipsum interpretari cupiens i
Abbreviated transcription (Latin):
uonem umbrarum nunc corpus appellatur quomodo enim incorpore ueritas est a
ncorport umbra mendatium sic inspintali intellegentia mundus omnis &t abus & potus
confestuntas ⁊ perpe cuat lalendae & a& na requies ex pcctanda est: quaepnius
quddiete uoluentin humltant & religione angelorim aut quem sensum habcat ex quo
lns loratus est addiscipulos: Surgite habeamus hine & relinquetur uobis domisuus¬
om mie sordo & locus induoctucifixis est dns spntaliter egiptus uocatur & sodoma

Expanded text:
um, qui ad distinctionem umbrarum nunc corpus appellatur. quomodo enim in corpore ueritas est et um, qui ad distinctionem umbrarum nunc corpus appellatur. quomodo enim in corpore ueritas est et in corporis umbra mendacium, sic in spiritali intellegentia mundus omnis cibus et potus et tota festiuitas et perpetuae kalendae et aeterna requies expectanda est. quaerimus, quid dicere uoluerit: in humilitate et religione angelorum aut quem sensum habeat. ex quo dominus locutus est ad discipulos: surgite, abeamus hinc et: relinquetur uobis domus uestra deserta, et: locus, in quo crucifiximus est dominus, spiritaliter Aegyptus a
Abbreviated transcription (Latin):
crdentes ex tudac s an dnm salua torem iuda cascerimonias obseruareuipelant: supet
quare el maeabus apostolorum non parua questio concrata ese unde & suprũ paulis
an lemouos iudic& debis quimagsero legis esse seiactunt incibo & potu quodaba mun¬
dosintalia inmunda aut in parte defesti : autalios dicsfastos putent alios nonfestos
namenie: hoce st balendarum & mensis noui quando decresoens luna finitur a nocas
unbracegitur xp̃i a norum enimlumen a& num est & sempersolis iustitia eradis in¬
lastraeso sut uisusie sabbatorum ut non faciant seruile opus. & onera non portent
auanos up̃i sumus lbertate donati & onera peccatorum gestaro de siuimus ẽ haecin¬
et ommiaumbra sunc futurorum &d imigines uenturȩ felicitatis: ut inqubus iuidaenux

Expanded text:
credentes ex Iudaeis in dominum saluatorem Iudaicas caerimonias obseruare cupiebant. super credentes ex Iudaeis in dominum saluatorem Iudaicas caerimonias obseruare cupiebant. super qua re et in Actibus apostolorum non parua quaestio concitata est. unde et supra Paulus ait:nemo uos iudicet — de his, qui magistros legis esse se iactant — in cibo et potu, quod alia munda sint, alia inmunda, aut in parte diei festi, ut alios dies festos putent, alios non festos neomeniae, hoc est kalendarum et mensis noui, quando decrescens luna finitur et noctis umbris tegitur — Christianorum enim lumen aeternum est et semper solis iustitiae radiis inlustratur — aut in parte sabbatorum, ut non faciant seruile opus et onera non portent, quia nos Christi sumus libertate donati et onera peccatorum gestare desiuimus. haec, inquit, omnia umbra sunt futurorum et imagines uenturae felicitatis, ut, in quibus Iudaei
Abbreviated transcription (Latin):
iuncturas uitalem doctrinȩ caelestis accipit sucum ut omnia paulatim uerba
uegetentur : & per occultis uenarum meatus fundantur : Defetatus sangus
ciborum & ministretur atque subcrescat: Immoteneatur temperantia corpi¬
ris : undefonte capitis rigati artus crescant inperfecti onem di & impleatur
saluatoris oratio: Pateruolo ut sicut ego & tuunumsumus sic&isti in nobis unĩ
sint : ut post quam xp̃s nostra diderit patrisitds̃ omnia in omnibus : taleqor
i uerbis & insensibus & in genere locutionis: obscurissime s
xp̃s : ex quototum corpus conpactum & conexum per omnom iuncturam subm¬
nistrationis. secũndum operationem inmensuram unius cuiusque membr
augmentum corporis facit in edificationem sui incaritate super quo
icommentaris eiusdem epłac plenius diximus: Lioquitur autẽ unuersa contracos qui

Expanded text:
iuncturas iuncturas doctrinae caelestis accipit sucum, ut omnia paulatim membra iuncturas iuncturas doctrinae caelestis accipit sucum, ut omnia paulatim membra uegetentur et per occultos uenarum meatus fundatur defaecatus sanguis ciborum et ministretur atque subcrescat, immo teneatur temperantia corporis, ut de fonte capitis rigati artus crescant in perfectionem dei, ut inpleatur saluatoris oratio: pater, uolo, ut, sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint, ut, postquam nos Christus tradiderit patri, sit deus omnia in omnibus. tale quid et in uerbis et in sensibus et in genere elocutionis obscurissime scChristus, ex quo totum corpus conpactum et conexum per omnem iuncturam subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscuiusque membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in caritate. super quo in commentariis eiusdem epistulae diximus plenius. loquitur autem uniuersa contra eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uirgilius alter omerus apo dnos patriae suae sequens consuetudinemsceleratĩ
frigus appella : Nemoergo uos super& atque deuincat uolens in humilitate la¬
tere sequi & angelorum religionem atque culturam ut non seruiatis spiritali ino¬
legentiae : sed exemplaribus futuro rum : queneo ipse uidit : quaenos superait
desiderat Si ueuiditiarum que enim habetur ingreco presertim cumtumens
ambul& & incedat inflatus mentis que superbiam gestu corporis preftat¬
hocenim significat EΜBΑΤΕΙΩΝ: frustra autem inflatu &tum & sensucarnis
suae : Carnaliter cincta intellegens : & traditionum iudaicarum delera mema pe¬
quirens : & non tenens caput omnium scripturarum: illud de quodictum t̃ : cap
uirixp̃s est : Caput autem a pꝰrincipium totius corporis eorumque qui credunt
& omnis intellegentiae spiritalis ex capite corpus ecclesiae persuas compagest¬

Expanded text:
Uergilius, alter Homerus apud nos, patriae suae sequens consuetudinem \'sceleratum\' Uergilius, alter Homerus apud nos, patriae suae sequens consuetudinem \'sceleratum\' frigus appellet. nemo ergo uos superet atque deuincat uolens humilitatem litterae sequi et angelorum religionem atque culturam, ut non seruiatis spiritali intellegentiae, sed exemplaribus futurorum, quae nec ipse uidit, qui uos superare desiderat, siue uidet — utrumque enim habetur in Graeco —, praesertim cum tumens ambulet et incedat inflatus mentisque superbiam et gestu corporis praeferat-hoc enim significat eaatsvcov —, frustra autem infletur et tumeat sensu carnis suae carnaliter cuncta intellegens et traditionum Iudaicarum deliramenta perquirens et non tenens caput omnium scripturarum illud, de quo dictum est: caput uiri Christus est, caput autem atque principium totius corporis eorumque, qui credunt, et omnis intellegentiae spiritalis. ex quo capite corpus ecclesiae per suas conpages
Abbreviated transcription (Latin):
uuedcemblen qui dolonnis dicendum est quiuerło deuerdo xprimer
conantes obscuriores faciunt eius sententias & ueluti berbis crescentibus frugun
strangulant ubertatem̃ conabituritaqũẽ ItΑΡΑΦΡΑCΕΙΚOC sensus eius euol¬
uere & tricia simplicitate eloqui suo ordine red dere atque iuncturae ut simplia
stam ineuerborum fila de currant: puro que sibteg mine aposlolia sermonis
tura sub crescat : Nemouos super& nemo adusum uos brauium accipiat hoc
enungrecedicitur hata ΒΡΑΘΕΥTCΟ quando quis incertamine positus in iqu¬
tate agono thethe uelinsidus magistrorum, ΒΡΑΙΩΝ & palmam sibi debitan
perdit maltuquo sunt uerba quibus iuxta morem urb̵ & prouintiacsuae famila¬
ras a postolus utitur equibus ex empligratia paucaponenda sunt mihi autem
accipiat : quibus & aliis multis uerbis usq: hodae utuntur cilices : Nȩ hoc mire mur
ina postolo siutatureius linguȩ consuetudine inquanatus est & nutritus cum

Expanded text:
erat, quid de Latinis dicendum est, qui uerbum de uerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum strangulant ubertatem? conabimur itaque παραφραστικῶς sensum eius euoluere et tricas inplicati eloquii suo ordini reddere atque iuncturae, ut simplici stamine uerborum fila decurrant puroque subtegmine apostolici sermonis textura subcrescat. nemo uos superet: \'nemo aduersum uos brauium accipiat\'. hoc enim Graece dicitur καταβραβευέτω, quando quis in certamine positus iniquitate agonothetae uel insidiis magistrorum βραβεῖον et palmam sibi debitam perdit. multaque sunt uerba, quibus iuxta morem urbis et prouinciae suae familiarius apostolus utitur. e quibus exempli gratia pauca ponenda sunt: mihi autem accipiat\'. quibus et aliis multis uerbis usque hodie utuntur Cilices. nec hoc miremur in apostolo, si utatur eius linguae consuetudine, in qua natus est et nutritus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
adauoes doceso quas pente conticas militum ignis ad sumpserao. Dicnag¬
addum Uisedicum us ut ignis de scondaet de caelo & consumin e eos pcire
usinquiuunt dicimus. Nam &belias dixerat si homodisum ignis descendit
ed quo daema dleiusserit frustra dicunt apostoliutignis descendit sireress
& nuodamuodo uerbis alus hodoquitur: si ad serui heli ae in uriam ggras de¬
cenelrtdecelo & non samaritas sed & iuda eos con sumꝑsit in condiam gusass
ritenons upcens gloria sed in hominis ulitate Incropat eos quod nonmemsns ntulo

Expanded text:
iam, ad cujus vocem duos pentecontarchos militum ignis absumpserat: diciam, ad cujus vocem duos pentecontarchos militum ignis absumpserat: dicum: Vis, dicimus, ut ignis descendat de coelo, et consumat eos ? Pulchre, Vis, inquiunt, dicimus: nam et Elias dixerat: Si homo Dei sum, ignis descendat  est Domini. Nisi enim ille jusserit, frustra dicunt Apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodammodo verbis aliis hoc loquuntur. Si ad servi Eliae injuriam ignis descendit de coelo, et non Samaritas, sed Judaeos consumpsit incendium, quanto militate, non in Patris gloria, sed in hominis vilitate, increpat eos, quod non meminerint do
Abbreviated transcription (Latin):
uda eum atquȩ alienum & eum quia dinimicos pergera susa pere nob¬
erunt : Quamquam & alia nobis subiuatur intellegentia: quoduoluman
dñi fuerit non suscipia samaritis quia festinabat hierusalom : ibi qu
pati & sanguinem funde re neo ccupatus sus ceptionesa maritica & docs¬
nagentis illius : passionis differr& diem ad quam uenerat sufo¬
dam Vndedicit & in alioloco: N onueninisi ado uesperditas domusistaboꝰ
oaes senes precerse: Eintites simarita norum neintraueritis. uolenstollere
con ons cos uost pe issostionis ind arcena post ea dicerent: eruci fiximus eum qua
emoueis nostrs e hostibus iunc eret ficies gntuirenis ⁊ tet psngenis umeusa
eridareo unta altaram intellegentiam non recoperunt eum samatequã
cerł abat uaige obbiesi saleme utautem non rcciperent furt dominicie us lu¬
unso Res culquela postolu in lege uorsat inquatantuon ustrea aouamicit uo lu¬

Expanded text:
Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere nolIudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergentis Hierusalem et idcirco iuxta alteram intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusalem. ut autem non reciperent, fuit dominicae uoluntatis. denique apostoli in lege uersati, in qua tantum iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
dis cordantodio : & cumomnes od erintgentes proprio contrase furorebacdu¬
tur. Dumutrique delegis possessione contendunt : & intantum semutuope¬
secuntur. Vt postquam iuda ei debabillonia sunt reuersi aedificatione intemꝰ
samaritani inpedierint: cumqueuellent & ipsi cum eis ȩdificare templum
responderunt iuda ei : Non lic& nobis & uobis aedifica redomum dñi : Denis
pro summa in iuria pharisȩi ex probant dñm : Nonnede monium habes & san¬
ritanus es : & in parabola dehierus alem descendentis hiericho samaritan
ponitur prosigno atque miraculo quod malis bene fecerit & puteum samari¬
tanȩ scriptum est : Non enim coutuntur samaritani iudaeis: Videntes us
sa maritae dnm hierusalem pergere. id est adostos suos quod audiera nit ads ⁊cipulle
quia ad parandum hospitium uenerant iudacum es secognos cãnt : & quo

Expanded text:
itani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchanitani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iudaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exprobrant domino: nonne daemonium habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, quod malus bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani Iudaeis. uidentes ergo Samaritae dominum Hierusalem pergere, id est ad hostes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ait Calicem quem dedit mihi pater non bibamillum: omnemque doctrina nsu¬
am patibulo roborar& iuxta illud quod scriptumest : Cum ex altatus fuero omnia
traham adme: obfirmatione menim & fortitudine opus est ad passionem spont
habitas & netimeas cos : Obfirma in quit faciemtuam: & dedi faciem tuam ȩreu
& frontem tuam ferream : & si forsitan surrexis s& contraeum. malleds uniuer
terraequasi incido durissimares. ster& malleum que conter& : De quo scriptumest
Quomo do confractus est & contrictus malleus uniuersae terra : & misit nuntis
idestangelos ante facem suam : Iustum eni erat ut di filio angeliminis traret
siue angelos a postolos uocat : quia & iohannes precur sordñi angelus appellats
cumque ingres siessent uicum samaria eut preparentei non susceperunt illum
facies eius eratuadens in hierusalem: hostili interse samar

Expanded text:
ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, n medio scorpionum tu habitas, ne timeas; obfirma inquit faciem tuam. Et dedi faciem tuam aeneam, et frontem tuam ferream , ut si forte surrexisset contra eum malleus universae terrae, quasi incude durissima resisteret, malleumque contereret. De quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appellatus est. cumque ingressi essent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samar
Abbreviated transcription (Latin):
ut sermonena hereticum stantem in ocdesi a cito scandalizantur & porcunt:
otio mpestate atq inpersecutionibus permanere nom possunt presertim
siotiamb abuerint operum bonorum : & non ambulauerint in uia quaexp̃s
olus quod homo iniquitatis ⁊ aduersarius eleuet se contra omne quoddia¬
etatomperuemre non posse: Quam ob rem orandas est desncinexordio
fidei crescentis aetatis oriatur Hiemps: de quo scriptum est: Hiempstransit
abut sibineotiotorpeamus: sed inminente naufragio suscitemus dormientẽ dñm
Quid sibi uelit quod scriptum est in euangelio secundum lucam : Etnon receper
eum qm̃ facies eiuserat uadens inhierus alem : Festinans dñs hierus alem per¬
gere ut complerentur dies ad sumptionis eius ut pascha caelebrar&. De quo di¬
xerat: Desiderio desideraui pascha comedere uobiscum : & bibere calicem de quo

Expanded text:
rint sermonem hereticum stantem in ecclesia, cito scandalizantur et pereunt rint sermonem hereticum stantem in ecclesia, cito scandalizantur et pereunt et in tempestate atque in persecutionibus permanere non possunt, praesertim si otium habuerint bonorum operum et non ambulauerint in uia, quae Chrolus, quod homo iniquitatis et aduersarius eleuet se contra omne, quod dicetatem peruenire non posse. quam ob rem orandus est dominus, ne in exordio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum Quid sibi uelit, quod scriptum est in euangelio secundum Lucam: et non receperunt eum, quoniam facies eius erat uadens in Hierusalem. — Festinans dominus Hierusalem pergere, ut conplerentur dies adsumptionis eius et pascha celebraret, de quo dixerat: desiderio desideraui hoc pascha comedere uobiscum, et biberet calicem, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
uis muteris & tam diu non reputatur homicidium donec elementa confusa suas
muguies membeaque suscipiant ita sensi sratione concertus nsi in opera ꝓripe¬
le a dbu cuentre retinetur.: &cito ab ortioperit: cumuiderit ał om inationem de¬
ouioms t ledert in cede sia & sata nantran figuran in angelum luas : Et de stis
br Pulier seducta intrans gressione factaest saluabitu autem perfili¬
orurgecserationem sipermanserit in fide & caritite & sata tecumpudicitia
Quae si desermone diuino aliquando generannt necesseest quaegonerita sint erescert
Sprimum accperela cnfantiie : Donec perueniant ad solidum cibum& ad naturã
ueoplentudinis ap̃i Omni senim quilacte a litur imperitus estiu rationeiast¬
mueparuulus enimest : haeigitut animae quȩ necdum peperunt uine qiacie cste¬
ut serii siue quae necdum potuerunt . Eaquae generatisunt alere cumuide¬

Expanded text:
ur in uteris et tam diu non reputatur homicidium, donec elementa confusa suas ur in uteris et tam diu non reputatur homicidium, donec elementa confusa suas imagines membraque suscipiant, ita sensus ratione conceptus, nisi in opera proruperit, adhuc uentre retinetur et cito abortio perit, cum uiderit abominationem desolationis stantem in ecclesia et satanan transfigurari in angelum lucis et de istius stolus scribit: mulier seducta in transgressione facta est; saluabitur autem per filiorum generationem, si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicitia. quae si de sermone diuino aliquando generarint, necesse est, quae generata sunt, crescere et primum accipere lac infantiae, donec perueniant ad solidum cibum et ad maturam aetatem plenitudinis Christi.omnis enim, qui lacte alitur, inperitus est in ratione iustitiae; paruulus enim est. hae igitur animae, quae necdum pepererunt siue quae necdum potuerunt ea, quae generata sunt, alere, cum uide
Abbreviated transcription (Latin):
urtu aloro obsidioniẽ puignadi signficari uelut Nicmorquoque a sabbatũ sic inter prea¬
tur nceo teipere fugere conpellantur quendo durtuu frigoris nagis tindeiser slocis
dis los tis hatere n onpatieur s q obserueio sabbati aut preuanatores fact si fugiont
are bostium gladis sabiacone s. sabbatiociumã precera soriuoerinte Nosat s faga
ueml a ueilium ih & in alio loco funda mentacus in montibus sc̃is: Ex montes incir
amaeus Etdñs in circutu populisunde non porest abscondi ciuitas sipor montem posita
adisculcianus nos pellem lit terae nudis quepedibus cum morson ascenda mus in nor
resea Dt ee mus transiens uidebouisionem hancmagnam: ut possimus inte llege no
pregnautes animas qua ede sominȩ doctrinarum & sermonis di initia fide concepe¬
sont seditun te cumesaia settimore tuo dñe concepimus & partunuimus & peperimus
sñ salitis tuae quem foristi superterrams diuti eni isomina paulaet i format¬

Expanded text:
usalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem quoque et sabbatum sic interpretantur, ne eo tempore fugere conpellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugientes latere non patitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta seruauerint. nosveniet auxilium mihi . Et in alio loco: Fundamenta ejus in montibus sanctis : Et, Montes in cirus et dominus in circuitu populi sui et: non potest abscondi ciuitas super montem posita, et discalciamus nos pellem litterae nudisque pedibus cum Moyse ascendentes montem Sina dicimus: transiens uidebo uisionem hanc magnam, ut possimus intellegere praegnantes animas, quae de semine doctrinarum et sermonis dei initia fidei conceperunt et dicunt cum Esaia: a timore tuo, domine, concepimus et parturiuimus et peperimusm salutis tuae fecimus super terram. sicuti enim semina paulatim formant
Abbreviated transcription (Latin):
filius primo genitus meus. srabel afilios genu & exaltaui: Nunc dicit filu alieni men¬
ati sunt mibi & qu orum gloria ut decunctis gentibiis legepetur in peculi arem popu¬
umdĩ& quor umtestamenta unum in littera alterum in spũ ut quiprius
ncan ae gee uiseunt cerimonis legis ab olite postea seruirent in spũ manda¬
ts cuangelui semprterni & legis latio ad utrũq respondit & nou marte¬
es testa menti & cultis id est ueta religio & promissiones : ut quic qui dre promissuẽ
pemibus iompleretur infiliis & quod omnibus maius est : ex quibus xp̃sdemana
onorehe ndit : qui est superonnia ds benedictus in seculaamen utistetanon
utals abeis non retiperetur dequorum stirgegeneratusest & nibilominis
landatiudi enegitatem : Nesententia diim propinquos & fratres suos hispli¬

Expanded text:
filius primogenitus meus Israhel et: filios genui et exaltaui, nunc dicit: filii alieni menfilius primogenitus meus Israhel et: filios genui et exaltaui, nunc dicit: filii alieni mentiti sunt mihi. et quorum gloria, utde cunctis gentibus eligerentur in peculiarem populum dei. et quorum testamenta, unum in littera, alterum in spiritu, ut, qui prius in carne seruierant caerimoniis legis abolitae, postea seruirent in spiritu mandatis euangelii sempiterni. et legislatio ad utrumque respondet: et noui et ueteris testamenti. et cultus, id est uera religio. et repromissiones, ut, quicquid repromissum est patribus, conpleretur in filiis. et — quod omnibus maius est — ex quibus Christus, dconprehendit: qui est super omnia deus benedictus in saecula, amen, ut iste tantus ac talis ab eis non recipi perciperetur, de quorum stirpe generatus est. et nihilominus laudat iudicii ueritatem, ne sententia dei in fratres et propinquos displi
Abbreviated transcription (Latin):
omnei illum credat hominumgenus : Perire autem non inperpetuum: sed in p̃¬
seniarum: Quienim perdiderit animam suam proxp̃o saluam eam fecit : Vn¬
de & de qua dragesimo & tertio psalmo ad sumit exemplum: Qm propterte mor¬
nficumur tota diereputatisumus utoues ocisionis : Vultergo apł perire incarne u
ali saluentur inspũ: suum sanguinem fundere it multorum animac consoruentur
quod autem anathem ainterdum occisionem son& multis ueteris instrumentit stimo¬
nis probari potest : & neleuem putemus esse tristiam & modicam causam dolonis iungit &¬
dicit pro fratribus meis & propinquis iuxta carnem : Quando propinquas appella
afratres iuxtacarnem in spũ aseostendit alienos: quorumest inquit ado ptio
quae significantius grece dicitur ΥΙΟΘ ΕCΙΑ de quibus quondam dns loquebatur

Expanded text:
omne in illum credat hominum genus, perire autem non in perpetuum, sed inpraomne in illum credat hominum genus, perire autem non in perpetuum, sed inpraesentiarum. qui enim perdiderit animam suam pro Christo, saluam eam facit. unde et de quadragesimo tertio psalmo adsumit exemplum: quoniam propter te mortificamur tota die, reputati sumus ut oues occisionis. uult ergo apostolus perire in carne, ut alii saluentur in spiritu, suum sanguinem fundere, ut multorum animae conseruentur. quod autem anathema interdum occisionem sonet, multis ueteris instrumenti testimoniis probari potest. et ne leuem putemus esse tristitiam et modicam causam doloris, iungit et dicit: pro fratribus meis et propinquis iuxta carnem. quando propinquos appellat et fratres iuxta carnem, in spiritu a se ostendit alienos. quorum est, inquit, adoptio, quae significantius Graece dicitur vlofteoia, de quibus quondam dominus loquebatur:
Abbreviated transcription (Latin):
leuem & fortuitam: sed magnam & incredibilem & habere dolorem in cordo
Non quiadorapunnat & transeat sed qui iugiter in corde permaneat : Quotend
ista tristitia ad quid proficit incessabilis dolor obtata nathema esseaxp̃o & pens
ut alii saluifiant si consideremus morsi uocemtogantis dm̃ propopulo iudaeo¬
rum atqued uenos: sidimitas eis peccatam suum dimitte: sin autem non
uis delemede librotuo quemscripsisti: perspiciemus eundem & morsi & po
a creditum sibi gregem affectum : Pastorbonus ponita
pro o uibus: mercennarius autem uimuiderit lupum fugit : quia non sas
eiusoues: & hoc ipsum est dicere : Optabam anathema esse axp̃o: & delen
iustis non scribuntur: anathema fiunt ad ño:simulque. cerne a postolo
quante caritacis in xposit : ut pro illo cupiat mori & solus perire :du cmo

Expanded text:
leuem et fortuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, leuem et fortuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, non qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. quo tendit ista tristitia ? ad quid proficit incessabilis dolor? optat anathema esse a Christo et perire, ut alii salui fiant. sed si consideremus Moysi uocem rogantis deum pro populo Iudaeorum atque dicentis: si dimittis eis peccatum suum, dimitte; sin autem non uis, dele me de libro tuo, quem scripsisti, perspiciemus eundem et Moysi et Pauli erga creditum sibi gregem affectum. pastor enim bonus ponit animam suam pro ouibus, mercennarius autem, cum uiderit lupum uenientem, fugit, quia non sunt eius oues. et hoc ipsum est dicere: optabam anathema esse a Christo et: diustis non scribuntur, anathema fiunt a domino. simulque cerne apostolum, quantae caritatis in Christo sit, ut pro illo cupiat mori et solus perire, dum modo
Abbreviated transcription (Latin):
missiones : quorum patres ex quibus est xp̃s iuxta carnem : qui est superom nia đs be¬
tus in secula amen: Reuera ualida questio quomodo apłsqu¬
ditas : anpericulum angladius: &rursum confido autem quia neque mors ñ equeuitano
angeli neque principatus : neque presentia neque futura : neque fortitudo neque excelsa
neque profundum neque alia creatura poterit nos separare a caritate dĩ quamb abemus in p̃
tis nec speuite nec persecutione: nec fame nec nuditate. nec periculo nec gladio posst
separari a caritate eius: & si angeli quoque & potestates & uel presentia uel futuraa
oms caelorum fortitudines in excelsa pariter a profunda & uniuersa simulcreat
ei ingruat : quodnequaquam potest fieri tamen non separetura carita tediquan
in xp̃o & conscientiae suaetestem in uocat sp̃m scm seh abere tristitiam die

Expanded text:
missiones: quorum patres, et ex quibus est Christus juxta carnem: qui est super omnia Deus bemissiones: quorum patres, et ex quibus est Christus juxta carnem: qui est super omnia Deus benedictus in saecula, amen . Revera valida quaestio, quomodo Apostoditas an periculum an gladius?et rursum: confido autem, quia neque mors neque uita neque angeli neque principatus neque praesentia neque futura neque fortitudines neque excelsa neque profundum neque alia creatura poterit nos separare a caritate dei, quam habemus in Chmortis nec spe uitae nec persecutione nec fame nec nuditate nec periculo nec gladio possit separari a caritate eius, et, si angeli quoque et potestates et uel praesentia uel futura et omnes caelorum fortitudines et excelsa pariter ac profunda et uniuersa simul creatura ei ingruat — quod nequaquam potest fieri —, tamen non separetur a caritate dei, qin Christo et conscientiae suae testem inuocat spiritum sanctum, se habere tristitiam non
Abbreviated transcription (Latin):
tiaporeo portuno : Nondauid &iusto uiro & at simpliciter loquar prophete cuis
la natantur sed peccateri congruit: cumque iustus subpersona ponitentis
suoq eseptimo psalmo cuiustitulus est in commemoratione ut doceatnos se¬
s qeccatorum nostrorum memores esse debere & agere penitentiam:
alqullegimus: non est paxossibus meis asticie peccatorum incorum sena
corruptȩ sunt & putruerunt cicatrices meae a faciae insipientiae maeȩ. Ad flictus sum &in¬
curuatus sũ usq uinfinẽ Totus hic apostolicus & in superiorib: & in consequentibus im
om̃is epistola eius ad romanus. nimus obscuritatibus obuoluta est: ut siuo luero cuncta
dis serere nequaquam mihi unus liber sed magna & multa erunt scribendi uolamina
uare apostolus paulus in eadem ad romanos scribit epistola : Opta bamegop
se anathema ee axp̃o profratribus meis : & propinquis meis uixta carnem qui sunt
israhel: quorum adoptio &gloria & testamenta & legis latio & cultus & repro¬

Expanded text:
sanctus in tempore oportuno, non Dauid et iusto uiro et — ut simpliciter loquar — prophetae, cuius uerba narrantur, sed peccatori congruit. cumque iustus sub persona paenitentis quoque septimo psalmo, cuius titulus est: in commemorationem, ut doceat nos semper peccatorum nostrorum memores esse debere et agere paenitentiam, tale quid legimus: non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum. quoniam  sunt super me. cor- 25 ruptae sunt et putruerunt cicatrices meae a facie insipientiae meae. adflictus sum et incuruatus sum nimis. totus hic apostoli locus et in superioribus et in consequentibus, immo omnis epistula eius ad Romanos nimiis obscuritatibus inuoluta est et, si uoluero cuncta disserere, nequaquam mihi unus liber, sed multa et magna scribenda erunt uolumina. Quare apostolus Paulus in eadem ad Romanos scribit ecarnem, qui sunt Israelitae, quorum adoptio et gloria, et testamenta, et legislatio, et cultus, et repro
Abbreviated transcription (Latin):
rlmnidimedecorperemortis liberauiti Quod si cui nonuidetut sub persona sua hocapos¬
olum dealis dicere exponat quomodo dambieiquemiustum fuisse nouimas quas
edicat cum prolus depretatur : peccaumius iniqua fecimus iniuste gessimus
ipiecgimus & recessimus ac declinauimus amandatistuis & iudicnstuis & non
ondinnus seruostuos prophetas quilo cutisunt in nominetuo adreges nostros e
ricus & patres & adomnem popusim tetrȩtibi dñe iustitie nobis autẽ c̃fusio:
Ild uoqiue quodintrice simo primops almo legitur : peccitum meum cognitiu ai

Expanded text:
me de corpore mortis liberauit. quodsi cui non uidetur sub persona sua hoc aposme de corpore mortis liberauit. quodsi cui non uidetur sub persona sua hoc apostolum de aliis dicere, exponat, quomodo Danihel, quem iustum fuisse nouimus, quasi de se dicat, cum pro aliis deprecetur: peccauimus, inique fecimus, iniuste gessimus, inpie egimus et recessimus ac declinauimus a mandatis tuis et iudiciis et non obaudiuimus seruos tuos prophetas, qui locuti sunt in nomine tuo ad reges nostros et principes et patres et ad omnem populum terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio. illud quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
petra : Etipse dese dñs Ecce in quit uenit princepsiun dihuius & nibhidinine in uenit idesi
suopers suique uestign: obhanc causam iubetur nobis neex probremus homini reuet¬
enti apeccutis suis &n cabominemur ȩgiptium quĩdipsi quondam in aegipto fuimus & de
lita adat re pharo hrex truimus ciuitates & quia captiuiduco sumus inbabillonem̃ le
spetut quo d inmembris nostris morabatur: Cum qbet inderetum ex trema dispcratio
mmo a perta confessio omnem homi nem diaboli laqueis in retiri : Conuersus in se
uostolus ummo homo sub cinis persona a postolus loquebatit agre gratias sabilto¬
a quod redemptus sit sanguineeius & sordes in baptis no deposuerit a nouum xp̃i
md somi seo bo ues tim enitum & meatuo uetere hominem nacussit homo nouus quidi cati
mser ego bomo quis meliberabit decorpore mortis huios gratiad periłimxpin dum nos¬

Expanded text:
petra. et ipse de se dominus: ecce, inquit, uenit princeps mundi istius et nihil in me inuenit, id est petra. et ipse de se dominus: ecce, inquit, uenit princeps mundi istius et nihil in me inuenit, id est sui operis suique uestigii. ob hanc causam iubetur nobis, ne exprobremus homini reuertenti a peccatis suis et ne abominemur Aegyptium, quia et ipsi quondam in Aegypto fuimus et de luto ac lateribus Pharaoni extruximus ciuitates et quia captiui ducti sumus in Babylonem lege peccati, quod in membris nostris morabatur. cumque uideretur extrema desperatio, immo aperta confessio omnem hominem diaboli laqueis inretiri, conuersus in se apostolus, immo homo, sub cuius persona apostolus loquitur, agit gratias saluatori, quod redemptus sit sanguine eius et sordes in baptismate deposuerit et nouum Christi adsumpserit uestimentum et mortuo uetere homine natus sit homo nouus, qui dicat: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? gratias ago deo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc a postolis imperar& niscir& hominem esseperfeccum nsi foriho
dicamus. quod recedens ab omni malo emendatio  signific&s de erroribus pu¬
enitiae &uitus lascunentis aetatis transitum ad caetionem aque uirtites : uistu ã
quo que quo din tachana & elisabetb predicatur foris essc. comcipis cntu nuero ꝗuȩ
nunchabitareinmembris nostris dicitur uersari intrinsecus: seđ & i postolis nom pueris
oritipitur uerumiam etatis robustȩ utadsumant perfectionem quam & noscor¬
icemnur in etatres seperfecta. Nec hacedicertes adulamuruitus : seda uccortlatem
seruiman serpeurarum quodnullis homo absquo peccio : & conduse đ omnos sul peacatĩ
atomuibus misereatur absqueto solo qui peccetum non fecit nee dolus in ueictus crt inore
cusi Vnde & persalomonem dicitur: Quo d serpentis uestigia non inuemantur in

Expanded text:
hoc apostolis imperaret, nisi sciret hominem posse esse perfectum. nisi forte hoc hoc apostolis imperaret, nisi sciret hominem posse esse perfectum. nisi forte hoc dicamus, quod \'recedens ab o m n i m a 10° emendationem significet et de erroribus pueritiae et uitiis lasciuientis aetatis transitum ad correctionem atque uirtutes, iustitiam quoque, quae in Zacharia et Elisabeth praedicatur, foris esse, concupiscentiam uero, quae nunc habitare in membris nostris dicitur, uersari intrinsecus. sed apostolis non pueris praecipitur, uerum iam aetatis robustae, ut adsumant perfectionem, quam et nos confitemur in aetate esse perfecta. nec haec dicentes adulamur uitiis, sed auctoritatem sequimur scripturarum, quod nullus homo absque peccato et conclusit deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur, absque eo solo, qui peccatum non fecit, nec dolus inuentus est in ore eius. unde et per Salomonem dicitur, quod serpentis uestigia non inueniantur in
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Interior homo consentit & scriptae & naturali legiquodbona sit & scas
ta & spiritalis. Exterioꝵ ego inquit carnalis sumuenundatus subpeccato quod
enim operor nescio & non quoduolo hocago sed quod odi: si aute mexterios
cit quod non uult & operatur quododit : Ostenditbonum eẽ mandatum & non seop¬
rari quod est malum sed habitans insua carne peccatum : Hoc esturtia corporis
& desideria uoluptatis quȩ propter posteros & sobolem insita est humanicopo¬
ris & sifines fuerit egres sauertitur in peccatum : seunusquisq: considere Ra
maculatus iustus dicultor recedens ab omnioperemalo: Et de tacharias
de elisab& h e rantiusti ambo in conspectudĩ ambulantes in omnibus ma¬
datis & uistificationibus dñi absque quaerella: & preceptumest a postolis
estote perfect sicut pater uester caelestis perfectus est : Numquam autẽ

Expanded text:
itur. Interior homo consentit et scriptae et naturali legi, quod bona sit, et saitur. Interior homo consentit et scriptae et naturali legi, quod bona sit, et sancta, et justa, et spiritalis. Exterior, ego, inquit, carnalis sum, venundatus sub peccato: quod enim operor nescio, et non quod volo, hoc ago, sed quod odi . Si autem exterior facit, quod non vult, et operatur quod odit, ostendit bonum esse mandatum, et non se operari quod est malum, sed habitans in sua carne pecet desideria uoluptatis, quae propter posteros et sobolem insita est humanis corporibus et, si fines fuerit egressa, uertitur in peccatum. se unusquisque consideret et, ille uerus, inmaculatus, iustus dei cultor, recedens ab omni opere malo, et de Zacharia et Elisabeth: erant autem iusti ambo in conspectu dei, ambulantes in omnibus mandatis et iustificationibus domini absque q u e r e 11 a. et praeceptum est apostolis: estote perfecti, sicut et pater uester caelestis perfectus est. numquam autem
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ut quod mihi probono datum est: meo uitio mutetur inmalum & ut hi¬
pertiolice dicam nouoque uerbo utar ad explicandum sensum meum: peccat
quod prius quam haberem intellegentiã absq: peccato eram perpreuar¬
cationem mandati incipiat mihies sepeccatius : Quȩrimus quae sitista concu¬
piscentia : de qualex dicit non concupisces remproximitui : Nos autem percona¬
piscentiam omnes perturbationes animae significatas putamus quibus men¬
mus & gaudemus timemus & concupiscmus. & hoca postolus uas electionis cu
corpus templum erat. sps sc̃i & quidicebat: anexperimentum quaeritis eius qui
meloquitur xp̃s : & in alio lo coxp̃snos redemit : Et iterum uiuo autem non es
uiuit uero in mexp̃s : Non de seloquitur sed deeo qui uult postpeccata a gerep
nitentiam & subpersona sua Fragilitatem describit conditionis huma nequȩ
duorum hominum interioris & exterioris pugnantium intersebella perpeo¬

Expanded text:
tum est, ut, quod mihi pro bono datum est, meo uitio mutetur in malum et — ut hytum est, ut, quod mihi pro bono datum est, meo uitio mutetur in malum et — ut hyperbolice dicam nouoque uerbo utar ad explicandum sensum meum — peccatum, quod, priusquam haberem intellegentiam, absque peccato erat, praeuaricatione mandati incipiat mihi esse peccatius. prius quaerimus, quae sit ista concupiscentia, de qua lex dicit : non concupiscesupiscentiam omnes perturbationes animae significatas putamus, quibus maeremus et dolemus, timemus et concupiscimus. et hoc apostolus, uas electionis, cuius corpus templum erat spiritus sancti et qui dicebat: an experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur, Christi? et in alio loco Christus nos redemit et rursum: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus, non de se loquoenitentiam, et sub persona sua fragilitatem describit conditionis humanae, quae duorum hominum, interioris et exterioris, pugnantium inter se bella perpet
Abbreviated transcription (Latin):
honseni  absconditi sunt sub ligno uitic farcio quoque antequam lexdaretur per
orsend timulatus legenaturae sua crimina confitetur & dicit : Ds uists eg
erans absquemandato nontenetur loge petcati: maledicit patr & parentes
uerberat : Et quia necdum accepit legem sapient ac mortuum est in copa
catum. Cum autem mandatum uenerit : Hoc est tempus intellegentiat appo¬
tentes bona & uitantes mala. Tuncincipit peccatum reuiuiscere & ille mar
reus que es sepeccati atqueita fitut tempus intellegentiae quodi mandat
cognoscimus ut perueniamus aduitam : operetur in nobis mortem siagamus
neglegentius : &occasio sapientiae seducat nos atque supplant& & ducat ad ina¬
tem non quo intellegentia peccatũ sit. Lex enim intellegentiae sc̃a & iusta &
bon aest : sed per intellegentiam peccatorum atque uirtutum mihi peccatum nas
citur: Q uod prius quam intellegerem peccatum ee. non noueram : atq: ita fac¬

Expanded text:
propterea absconditi sunt sub ligno uitae. Pharao quoque, antequam lex daretur per propterea absconditi sunt sub ligno uitae. Pharao quoque, antequam lex daretur per Moysen, stimulatus lege naturae sua crimina confitetur et dicit: dominus iustpeccans absque mandato non tenetur lege peccati. maledicit patri et parentes uerberat et, qucatum. Cum autem mandatum venerit, hoc est, tempus intelligentiae appetentis bona, et vitantis mala: tunc incipit peccatum reviviscere, et ille mori, reusque esse peccati. Atque ita fit, ut tempus intelligentiae, quo Dei mandata cognoscimus, ut perveniamus ad vitam, operetur in nobis mortem: si agamus negligentius, et occasio sapientiae seducat nos atque supplantet, et ducat ad mortem. Non quod intelligentia peccatum sit Lex enim intelligentiae sancta et justa et bona est sed per intellcitur, quod, priusquam intellegerem, peccatum esse non noueram. atque ita fac
Abbreviated transcription (Latin):
l a nistica scripturarum scentia: scimus qui alex spiritalis cst : Et extra hac com̃o
uualem legem scriptam incordibus nofiris idem apost doc& Cum enim gentrs
uelegem non habent natutalter ea quaelegis sunt faciant is tilegem nonba¬
dents ipsisibisunclex qui indicant opus legis scriptum in cordibus sũis testimo¬
num prebenteillis conscientia: stalex qua eincorde scribitur omnes concina
auiones & nullus hominum est : qui hanclegem nesciat: Vndeomnis mundus
breciato & uniuersi homines preuaricatores legis sunt. Et idcirco iustum iudi¬
sumdiese sirbentis in cordebuma nigeneris. quod tib fier nolueris alterinest
Meduisenum gnor& : homicidium a dulterium furta & omnem concupis ientiã
Nenalom. Ex eo quod sibi nollit fieni sienim malaea nesuretnum quam sib dole¬
s inlita ꝑ erhane naturalem legem &s cam cognouit peccatum suum dicens ma
oousanea quam ut dimittar: &adam & eua cognouerunt peccatum suum &

Expanded text:
etiam Lex mystica Scripturarum intelligentia: Scimus quia Lex spiritalis est. Et extra haec omnia naturalem legem scriptam in cordibus nostris, idem Apostolus docet. Cum enim gentes quae Legem non habent, naturaliter ea quae Legis sunt, faciunt: isti Legem non habentes, ipsi sibi sunt lex, qui iudicant opus Legis scriptum in cordibus suis, testimonium perhibente illis conscientia. Ista lex quae in corde scrnationes et nullus hominum est, qui hanc legem nesciat. unde omnis mundus sub peccato et uniuersi homines praeuaricatores legis sunt et idcirco iustum iudicium dei est scribentis in corde generis humani: \'quod tibi fieri nolueris, alteri ne feceris'. quis ignoret homicidium, adulterium, furta et omnem concupiscentiam esse malum ex eo, quod sibi ea nolit fieri ? si enim mala esse nesciret, numquam sibi doleret inlata. per hanc naturalem legem et Cain cognouit peccatum suum dicens: maior causa m e a, quam u t dimittar. et Adam et Eua cognouerunt peccatum suum et
Abbreviated transcription (Latin):
bolamere uangelio lsoequestiuncilam groposuisti quiset uilicus imqueta tis qui
lu do rela uletus est ceuus cum uellomsaure rtionem & dequo fort pro cesiar
meliu olumen eus engelicum & intercetera repperi quod adpro fonqua ntiosistũ¬
no ublicanis apeccatoribus ut audirenteum murmurabant pbarisibi& s
mbae diee nntes quare istopeccitores suscepit e comedit uimcis : Quilocutis e

Expanded text:
icus iniquitatis, qui domini uoce laudatus est. cuius cum uellem scire rationem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus e