comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urmorare in flagel¬
lis dĩ peccator homo
ñ deb& Quiama¬
ximȩ ꝑ hoc qđ corripitur
em̃datur: Vnur qus qͣe
autẽ tuncleuius por tat
qđ patitur sisuadiscuse¬
rit mala ꝓ quib: illi infer¬
tur r&ributio iusta: Dis¬
catñ mrmorare qĩ malepa¬
titur &iã sugnor at cur
mala patiatur &ꝑhoc
iuste sepati arbitrur
ꝑ qđ ab illo iudicatur cuiꝰ
nũquã iniusta iudicia sun
uiflagella sustin& & con¬
tra dm̃ mur m t iusti¬
giã iudicantis accus at
seipsũ accusat. &dĩ iusti¬
dã laudat. Dũs reb
empla pres tat homini¬
bi necesseẽeũ iterũ & ad¬
uersitatib tangiquate¬
nus eius patientiu conꝑa¬
b&ur ut denuo
qui ꝓsperi tatis eiurtẽ¬
perantiã agnouerunt:
iup assionib animȩ insi¬
diante aduersario cru¬
ciatur ñ idcir co secre¬
dat alienari axp̃o. quia
talia patitur. s ed magir
ꝑhoc dõ cõm̃dabilẽ se
pitidir laud& dm po¬

Expanded text:
urmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quo corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur; etiamsi ignorat cur mala patiatur et per hoc juste se pati arbitretur per quod ab illo judicatur, cujus nunquam injusta judicia sunt. Qui flagella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qseipsum accusat et Dei justitiam laudat. Dum ex rebus empla praestet hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia talia patitur; sed magis per hoc Deo commendabilem se patitur, laudet Deum po
Abbreviated transcription (Latin):
nec in parat abillobonũ qđ
poscit cuiur legi ñ oboedit:
Siemĩ id qđ dr̃ p̃cipit facimuir
id qđ p&ims sine dubio obti¬
nemuis. Inlã sicutserip
suã neaudiat legẽ orauo
eius eecrabiliserit: Mul¬
tũ aputdm̃ utraq sibi necꝙ¬
sario cõm̃dantur : ut orati¬
one operatio. & opere sul¬
catur oratio: Vnde&ꝰ¬
am ehiere mias ait Leue¬
muscordanr̃a. cũ manib:
ad dnm. Cor enĩ cũ
manib leuat qrora¬
tionẽ cũ opere subleuat :
ratur corleuat & manꝰ
non leuat: Qirqͦis uero
operatur & n orat: manꝰ¬

Expanded text:
nec impetrat ab illo bonum quod poscit, 284 cujus legi non obedit. Si enim id quod Deus praecipit facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum suam, ne audiat legem, oratio ejus exsecrabilis erit . 18. Multum apud Deum utraque sibi necessario commendantur, ut oratione operatio et opere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui orationem cum opere sublevat. ratur, cor levat, et manus non levat. Quisquis vero operatur, et non orat,
Abbreviated transcription (Latin):
eripeme: Proinde
tardius &audiuntur quo¬
rundã orationer: utdũ
differuntur. fortius &¬
sc̃ĩtate maiorib p̃mmur
ͥmulentur Exemplo
pruimarũ & reprerione
merriũ : in qͦb cantotar¬
diur ratase mina &xeur
tanto aderuge cumulatiur
crercunt Quotiens orin¬
nob facta inoculis ꝓpona¬
mur diuinȩ reput& urius

Expanded text:
eripe me . » Proinde eripe me . » Proinde tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur, exemplo pruinarum et repressione messium; in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. Quoties orannobis facta in oculis proponatur, divinae reputetur jus
Abbreviated transcription (Latin):
orare: Uene iuxt u¬
corda nr̃a cũ manib ad
dnm̃. nedene glegen¬
tia mandatoꝵ corde
reprehendamur dũsalu¬
tẽ nr̃am optinere
autsolaoratione: autro¬
laoperatione contendi¬
mus: Post quãbo nũo¬
puragimus lacrimeora¬
tionũ fundantur utme
riseus intẽ plolactan¬
t̃ orabat. req ma¬
gis quã dm̃ deoperibur
iustirlaudareuo lebat
catũ conuertitur siđ
deiuda ꝓditore scribitr:
Qdẽ ad p&endo humanã :
ñ solũ qlaeiur oratio ñde¬
l&pec catũ. sad& ipsa
uertitur inpeccatũ:
lic& ielunare &orare
uidentur : E oꝵ tam̃
oratio ñ illis ad purgati¬
onis ꝓsicit meritũ. sed mu¬
titor potiur in peccatũ
inpressuris eoꝵ disfertur
ut impioꝵ ꝑuersitas auge¬
atur: Uerũ dũ iustitem¬
poraliter audiuntur ꝓeo
sit salute qi eos affligunt:
Utdũ illis tẽporaliye medio
sub uenitur : Prauorũ
oculi ad conuerrionẽ a pe¬
antur: Vnde& trium
pueroꝵ frigidurignis¬
fuit ut nabu cõdo nosor
dm̃ uerũ agnoscer&:
Sicut & ꝓph&a inpsaliss

Expanded text:
are, bene juxta ucorda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia mandatorum corde reprehendamur, dum salutem nostram obtinere aut sola oratione, aut sola operatione, contendimus. 19. Postquam bonum opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut mrisaeus in templo jactanter orabat, seque magis quam Deum de operibus justis laudari volebat catum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur: dem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed et ipsa vertitur in peccatum. licet jejunare et orare videantur, eorum tamen oratio non illis ad purgationis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. in pressuris eorum differtur, ut impiorum perversitas augeatur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi ad conversionem aperiantur. Unde et trium puerorum frigidufuit, ut Nabuchodonosor Deum verum agnosceret, sicut Propheta ait in psalmis:
Abbreviated transcription (Latin):
Ationib: pegimus : ita
psalmorũ studus delecta¬
mur: Prallendienĩu¬
tilitas tristi a corda
cenpolatur : gratiores
ñtesfacit. fastidiosor
oblectat. Inerter&
surcitat peccatores
adlam̃ta inuitat: Nã
da statĩ ut psalmt mul¬
cedo in sonuerit: ade¬
fectũ pi&atis animũ eoꝵ
nũ ñ uocis modulatio sed
tantũ uerba diuina qpȩ
ibidicuntr debeant cõmo¬
uere: nercio qo tam̃ pas¬
tomudulatione canen¬
tis: maior narcitur con¬
punctio cordis Mul¬
tienĩ repperiuntur qui
cantus suauitate cõme¬
ti. suacriminap langunt
ATq
exiꝰ partem agyflectunt᷑
ad lacrimas & qa psallea¬
tis in sonuerit dulcedo sua¬
uissima: Oratio in p̃sen¬
ti tantũ uita ꝓremȩdio pee¬
catoꝵ effunditur : Psalmo¬
rũ autẽ decantatio ꝑp&uã
dĩ laudẽ de monstrati głam
sẽpit̃nã: Nicut scriptũ
ẽ. beatiqͣiabitant indomo¬

Expanded text:
ationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos oblectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam da, statim ut psalmi dulcedo insonuerit, ad effectum pietatis animum eorum num non vocis modulatio, sed tantum verba divina, quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui, cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallentis insonuerit dulcedo suavissima. 33. Oratio in praesenti tantum vita pro remedio peccatorum effunditur; psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrat in gloriam sempiternam, sicut scriptum est: Beati qui
Abbreviated transcription (Latin):
ratiõneosfest talẽ post
orationẽ conseru&: Nã
nihil ꝓficitoratio side¬
nuo cõmittitur unde
iterũ uenia postul&ur
lle enĩ p̃cisdesideratũ
effectũ sine dubio ꝑci¬
pit : qiqđ orando ablu
postulat de linquendo
tur quando nullist̃¬
reniscuris auterro¬
rib in peditur: Apta
esteñ adbonũ insuana¬
tura in aliena uerot¬
batur: Pura ẽ orati¬
o quã in suotẽ pore sȩcł
non in t̃ueniunt curȩ¬

Expanded text:
ratione offert, talem post ratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur, unde jam iterum venia postuletur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat delinquendo tur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero turbatur. 8. Pura est oratio quam in suo tempore saeculi non int
Abbreviated transcription (Latin):
tep̃ tam̃ tis & ȩstuat it
quotiens quo lib& tangi
turuitio totien fadora¬
tionẽ sesubidat: Quia
orando atq puls andoqo¬
usqi inpꝰrtumas deride¬
rior carralcũ suggesti¬
diu insistere quo usqe
sist endo uincamus:
neglegente s̃orationes
nec abipso homine in pas
effugiunt : Oratiocor¬
disẽ ñ labioꝵ Neqͣere
enimuerbadep̃ cantis dr̃
intendit sed orantiscor
aspicit: Qd sitacitecor
or& & uox sileat quã¬
uirhominib lateat: dõla¬
tere ñ potest qĩ constienti¬
ȩ p̃sens ẽ: Meliuse
aute cũ silentio orare cor¬
desine sonouocis quaso¬
lis uerbis sine munditiam̃¬
tir Pũ quã ẽ sinegemetu
tugrandũ: nã peccatoꝵ
recorditiomeror ẽ gig¬
niti. Dũ enĩ oramur
ad memoriã culpã reduci¬
mus : & magis peos tunc
nos eẽ cognoscimur: Ideo¬
q cũ dõ ad sistimur gemere
& flere debemus reminir¬
centes quã grauiar̃ scelera
qͣe cõmirsimus : quãq du¬
ra infernis upplicia qȩ time¬
mus: Mens qualẽ seino¬

Expanded text:
tentamentis exaestuat, ut quoties quolibet vitio tangitur, toties ad orationem se subdat, quia orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestidiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetraeffugiunt. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus intendit: sed orantis cor aspicit. Qoret, et vox sileat, quamvis hominem lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est cum silentio orare corde sine sono vocis, quam solis verbis, sine intuitu mentis. Nunquam est sine gemitu orandum, nam peccatorum recordatio moerorem gignit. Dam enim oramus, ad memoriam culpam reducimus: et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia, quae timemus. Mens qualem se in o
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ melora quã p& unł se̾t
contingere sol& paruulis
qine inscolisuapuleł dm̃
& orantꝰ : sed ñ datur illis
postulationis effectur ⁊
qiaimpedit talir & auditio
adꝓfectũ ñ alit̃ qib dã con¬
tingit electis : dep̃ cantreñ
dm̃ pñnullis uitȩ huius cõ¬
modis uel aduersis: Pui¬
dentia uero diuina te pora¬
liter eoꝵ deriderio minime
consulit quia meliora illis in &ernũ.
promittũ : Oratio priuatis locis
oportunius fandi ÷᷑:

Expanded text:
Deus meliora quam petunt, sicut contingere solet parvulis, qui, ne in scholis vapulent, Deum exorant. Sed non datur illis postulationis effectus, quia impeditur talis auditio ad profectum. Non aliter quibusdam contingit electis. Deprecantur enim Deum pro nonnullis vitae hujus commodis, vel adversis. Providentia vero divina temporaliter eorum desiderio minime consulit, quia meliora illis in aeternum promittit. 27. Oratio privatis locis opportunius funditur,
Abbreviated transcription (Latin):
icutnullũ ꝓficit inuulne¬
re medicam̃tũ si adhuc
ferrũ in eosit :It anihil
dolor inm̃te. uł odiũ man& in pecus¬
pectore: Tantuseẽ
tus ut ñ derpere p̃cisosfec¬
tũ. In anit̃ autẽ oramur
sispeifiduciã ñhabenis: Pe¬
tatergo ut a postolus ait : uns¬
qnrq: infide nihil dubitans:
Nãqͣi dubitat similis ẽ unde
mays qͦȩ uento fertur atqͦ
dispargitur: Diffiden¬
tanas citr in p&radio¬
rata si sead hucanimus
sentiat circa peccandi affec¬
tionẽ uersari Non eñi
potest habere p̃cis cestãfi¬
duciã qi ad huc in p̃ceptisdĩ
pigritat & peccati re cordati¬
oner delectat: Quia pre¬

Expanded text:
icut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil dolor est in mente et odium manet in pectore. Tantus ergo tus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat ergo, ut Apostolus ait, unusquisque in fide nihil dubitans ; nam qui dubitat similis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritat, et peccati recordatione
Abbreviated transcription (Latin):
qͣȩ anteorationẽ uacans
adõ in licitisr cogitatio¬
nib occupates: dũ ino¬
rationẽ uenerit: con¬
sestĩ illi imagines serũ
quas nuꝑ cogtauit occur¬
runt  ditũq p̃cir
obstruuntꝰ: nesemens
libera ad cȩleste desi¬
deriũ erigat: Pur¬
gandurẽ itaq primũ
animus: atq: a tẽpora¬
liũ rerũ cogitationibur
se gregandus ut pura
aciescordis addm̃ uere
& simplicit̃ dirigatur
Pãreuera tunc in p&ran¬
dadiuina munera credi¬
mus qand osimpliciaf¬
fectu ad fistimus cũqra¬
mus: Multis modis
int̃rũpitur orationis
intentio : dũseꝑ incuriã
uanamundi ingerunt in
cuius cũq orandisanmo.
Tunc autẽ magis diabolir
contationes curarũ sȩ¬
culariũ humanis m̃tib
ingerit q̃ ando orantẽ aspe¬
xerit: Duob modir
oratio in peditur. nempe¬
trayeqi q ualeat postola¬
ta Hõe ẽ siaut qͥirq ad¬
huc mala cõmittit: aut
sidelinquenti ribi debita
ñ dimittit Quod gemi¬
ipro absterserit ꝓanur
securus studio orationis

Expanded text:
quae ante orationem vacans a Deo in illicitis cogitationibus occupatur, dum in orationem venerit, confestim illi imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod gemitipso absterserit, protinus securus studio orationis
Abbreviated transcription (Latin):
priũ autẽ hyꝓcritarũ
ẽosferre: ese inoratio¬
ne uidentib : qͦoꝵ fructur
ẽ ñ dõplacere sedgłam
ab hominib: conparared
Noninmultilo qio &audi¬
untur homines adõ: qua¬
si plurimis eũ uerbirco¬
nentur inflectere: Neq
enĩ conciliateũ multiplex
orantis fermo sedpura
ficare : Pihilẽ solauoce
canere si necordisinten¬
tione: Sed sicutant a¬
postolus cantanter incor¬

Expanded text:
prium autem hypocritarum est offerre se in oratione videntibus; quorum fructus est, non Deo placere, sed gloriam ab hominibus comparare . 29. Non in multiloquio exaudiuntur homines a Deo, quasi plurimis eum verbis conentur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantis sermo, sed pura ficare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cor
Abbreviated transcription (Latin):
quor uigilantes inuitia
traxit : dormientes fati¬
gat ut nũ qͣ ã securosre¬
qresceresinat Non¬
nũ quã &iã electorum
m̃ter horrendis imagini
terrificare conant᷑: & quos
ques uigilanteruitustẽp¬
tant nec superant aen¬
t̃ dor mientes inpugnant:
iusmodiuisionib: cõmo¬
ueantur. mox tam̃ eiu¬
gilantes inlus ionũ uani¬
.tater despiciunt: in tei¬
tionẽq: suã ptinus ad
dm̃ conuertunt: Di
oꝵ. Quadã enĩ & satu¬
ritate seu in agniti¬
one occurrunt᷑ qe&i
Iã sȩpe qȩ in die cogita¬
mus in noctib: recog¬
noscimur: Nonnul¬
lȩ autẽ uisiones spĩtuũ
inmundoꝵ fiunt in luri¬
one: Salomoneꝓban¬
te : Multos in qͦiderra¬
refecer sõnia& inlusio¬
nes uanȩ. Porro quedã iustofi¬
un modo Idẽ suꝑnȩ reueletionis

Expanded text:
quos vigilantes in vita quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonnunquam etiam electorum mentes horrendis imaginibterrificare conantur; et quos vigilantes vitiis tentant, nec superant, acriter dormientes impugnant. 5. jusmodi visionibus commoveantur, mox tamen evigilantes illusionum vanitates despiciunt, intentionemque suam protinus ad Deum convertunt. 6. orum. Quaedam enim ex saturitate, seu inanitione occurrunt, quae nam saepe quae in die cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiunt modo, id est, supernae revelationi
Abbreviated transcription (Latin):
curbant ut sormidolosor
xtimidor faciant: Ali¬
uotiens & desperatione
soporẽ conturbant: horren¬
daq gehennȩ supplicia
mipetant: Nonnũ quã
uitẽ & aꝑta inpugnatione
crarrantes humana corpo
oc uerberant Quodta¬
ñ dõ ꝑmittente malis fit
eaduindictã iustis ad telesan¬
dudispr eor quo s incũbere in
iisecł amore conrpiciunt¬
ir id ormienter quadã uana sper
tio dã uero quos formidare ali¬
imn qua ad uerra ꝑsentiunt dor¬
es mientefiani t̃rose con¬
ocutiunt: Sicq: misero¬
rũ cordauaris in lusio¬
nib intemptentes. modo uacuci
uacua ꝓsperitate de mul¬
cent modo uana formi¬
dine c̃rent: Qui aut̃nul¬
lis aut raris conscur̃ de¬
lictis: autnũ quã autra¬
re errorib fatigantur
noc turnir Sed placa¬
tosomno q̃escenter in¬
terdũ &i ãꝑ soporẽ qͣe¬
dã arcana & misticacon¬
tuentur d euidene
Qui uero cordasua graui¬
orib: uitus polluerun
conscientiȩ pauore inlu¬
ciunt: Fallaxenĩ ima¬
gom̃tir miferorũ : diuer¬

Expanded text:
bant, ut formidolosos et timidos faciant. Aliquoties etiam ex desperatione soporem conturbant, horridaque gehennae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo permittente, malis fit ad vindictam, justis ad toleranin saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua speritate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illuciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diver
Abbreviated transcription (Latin):
laqa̾re ñ sustipiamus
Ssteñse paratur adõ sed
coniungitur quã lib& ans¬
ci angustia torqueatur
Multaiustur aduersa in
nimapatitur instigatis¬
nȩ dȩmonũ : sed talib: tẽ¬
tam̃tis perire uitȩ & ne
ñ potest quiapius dñs aq
dãpnationẽ culpȩ ñ repo¬
tat: qđ deruȩ maiestatro
misru nolens qi padturdi¬
tat: Nãibi peccamus
ubi cupiditate uel uolunta¬
te deflectimur : Abiuer
uiolent̃ addicimur & ss
cinus autflagitiũ ñ ẽ ii¬
seria tam̃ ꝓflagitio & fao¬
rogata laudat mireria
conmissa ꝓcul dubio cass

Expanded text:
are non sustineamus , » iste non separatur a Deo, sed conjungitur, qualibet atroci angustia torqueatur. Multa justus adversa in anima patitur, instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facirrogata laudat miseria, commisso procul
Abbreviated transcription (Latin):
quã grauiar̃ qe commissi¬
mur & quãdurã qͦe ꝑti¬
mercimus. m̃tisaspec¬
tu&iã in sõnacontẽpla¬
mur. Noneẽ pecca¬
tũ qandonolenterima¬
ginib noc turnis in ludi¬
mur. Sedtunc eẽ pec¬
catũ siante q̃ã inluda m̃r
cogitationis affectib p̃¬
peimagines quas inue¬
ritate gessimur sȩƿe
dormientib: in animo ap¬
parent Sed innoxi¬
e siñ concũpiscendo oc¬
curren: Quinoe tur¬
nu inluslone polluit r
riã turpiũ cogitationũ

Expanded text:
mmisimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus prpe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, riam turpi
Abbreviated transcription (Latin):
uituri quẽ ꝑfec̾to scelere
s ueroquẽ ñ deglutiuit ope¬
li ris ꝑfectione sed tẽpta¬
tionũ in lecebris mord&
ut deuore: ad huc quasi
inmaxillã mand&: Un¬
de& paulur hab& stimu¬
lor carnisqib: humili&ur
uñ hab& peccandi ꝑfectio¬
einẽ quade gluttiatur:

Expanded text:
citur quem jam perfecto scelere m vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua deglutia
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dolorib: uis de monũ
cruciat: unde in t̃dũ ur¬
q: ad desperationis angs¬
tiãcoar tatuz Pma¬
nentiautẽ in dĩamorea¬
nimȩ & ipsat alir angustia
admeritũ ꝓsicit : Iã
siue inanimo. siue incor¬
pore ꝑ instinctũ in mun¬

Expanded text:
num doloribus vis daemonum num doloribus vis daemonum cruciat, unde interdum usque ad desperationis angustiam coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore per instinctum immun
Abbreviated transcription (Latin):
ones occultorũ sut quibus
corda hominum alloquens¬
urit cupiditatib. Qui¬
dã obincorret ibilem
iniqiͣtatẽ qiasponte ñ cor¬
riguntur in mundissp̃i¬
tib ue anditraduntur
ut arripiente se os dȩmo¬
ner corporaliter habe¬
ant potestatẽ. t̃rorib¬
q eoꝵ asflictihumili¬
entur pęniteant & ral¬
uentur: sicut & apor¬
tolus corrinthis scribens
dicit: dradere huius¬
modisatanȩ in interitũ
carnis ut sp̃ssaluusrit :
Utileẽ enĩ quosdã pec¬
cantes ut inanima sal¬
uentur sat anȩ corpo¬
ralit̃ deputari: Qua¬
tenus &presenti cor¬
reptione futurũ iudi¬
ciũ timeant & decete¬
ro delinqͥere cauean :
Quidã autẽ potestati.
dȩ monũ ad em̃dationẽ de¬
putantr: Quidã uero
despecti ad solã ꝑditionẽ
bolur aduersur hominã
iustũ: autenĩ tribulatio¬
nes cordir illi& aggerat
aut dolores corporis susci¬
tat: Hincẽ qd apostolp
ait. Datus estinihistimu¬
lurcarnis aelus satanȩ :
iustim̃tẽ uarus uexatio¬

Expanded text:
ones occultae sunt, quibus corda hominum alloquensurit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, et poeniteant ac salventur. Sicut et Apostolus Corinthiis scribens dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim quosdam peccantes, ut in anima salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurorum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem bolus adversus hominem justum aut tribulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est quod Apostolus ait: « Datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, justi mentem variis vexatio
Abbreviated transcription (Latin):
lubili uers atrastutia:
Auis uero proptera nomincit᷑.¬
tollo: & recte histrib
uocabulis appellatur qͣia
ꝓsuo merito aerẽ qasia¬
uir ꝓ carcere meruit
rãut animal brutũ sit:
serpens. ut in huiur seđ
mare insana iact&ur fluc
ratr sortiq᷑ uocabula
itautqđ singuli agunt inci¬
aante illo ip̃se nomin&ur
& eo: Quẽ enĩ ñ decipit
diabolur undeanimalẽ
hoc ẽꝑ carnis luxoriãtẽp¬
tat. Unde serpens est
hocẽ cupiditatirac no¬
cendimalicia Quẽau.¬
tẽ nec sic decipit: insidi¬
suꝑbie ruinai undiq
enĩ dolos p̃parat quous¬
qͣe in uniat iã ꝑquã in¬
cautũ decipiat Aliud
dib: scõꝵ ingreditur dũ
malas sug gestiones insi¬
nuat : sed ñ habitatine
quia in suo cor pore ñ eo
trans ducit: Quiueri
incor pore eiurs̃ ipsorli¬
habitat quia ipsip̃ tẽpl
eius: & si subripiat m̃¬
tib electoꝵ diabolur ñ
autẽ in eis reqͦiercit sici
incordib reꝓbor Pã
calore sides mox &citat
ut & eat abelectis: Ado¬

Expanded text:
i versatur astutia. Avis vero propterea nominattollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere meruit; terram, ut animal brutum sit; serpens, ut in hujus saeculi mari insana jactetur fluctratur, sortitur vocabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hoc est, per carnis luxuriam tentat; unde serpens est, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem autem nec sic decipit, insidisuperbiae ruina. Undique enim dolos praeparat, quousque inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. da sanctorum ingreditur dum malas suggestiones insinuat, sed non inhabitat in eis, quia in suo corpore non eos traducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ad peccandũ inspe¬
eor ꝑ & crescentẽ humorẽ¬
taꝵ facile inclinare ad uitia cons¬
iq picit: ut secundũ humo¬
ris consparsionẽ ad hi¬
boat & temptationẽ: Lege balam
qui infigura diaboli
balabam qi infigu radia¬
boli contra popͥulũ aĩ &x
eaparte p̃copit ꝑnitio¬
sosprȩendere laqeor
& qa sensiteos faciliur
quã alicubide ducit: ñe
ãꝑ aliã partẽ mit titni¬
si ubi imp&ũ eiur inten¬
&stim& quã& conspar¬
sione ꝓpriasustin&:
ed quantũ ual& contra
id qđ tolere pugn&
Nãsiconsparnon ȩcede¬
tur: tep̃tationi uel
Id eo diabolus insacrise¬
loquis behemoht. Id
ẽanimal dicitur: quia
decȩlis lapsus ad t̃ras cȩ¬
cidit Ideo leuiathan
idest serpens deaqir qͣia

Expanded text:
minem ad peccandum inspeminem ad peccandum inspeeos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem . Lege Balaam, qui in figura diaboliBalaam, qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sentit eos facilius quam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intenistimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel Ideo diabolus in sacris eloquiis Vehemoth, id est animal, dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit; ideo Leviathan, id est serpens de a
Abbreviated transcription (Latin):
re qi porrint & aliir sua
autilitate ꝓdesse: ut
dũilli ipediuntur ñ ꝑfi¬
ciant qi docendi s̃:¬
AA clignisuꝰs hoc qeđ intranos munda¬
re cupimus sine inter¬
sordidare: Sc̃iaute p¬
auriunt : ut de intimis pu¬
rilnuenlantur: Eodẽ
blandem̃to decipiuntr
nunc ꝑ diabolũ hominer
qo ꝓtoplasti inparad¬
sorunt decepti: Mulas
nis decipit : nuncreb: tra¬
ntorus quasi necersarids
inferm supplicia quas ile¬
uia actransi treia sugge¬
rit: quatenur miserorũ
corda: Incupiditate lasi¬
lisci uiaq dissoluat: secũq a¬
intartara ducat Arg
captã inplicant m̃tẽ. ux&
quaparte euadere quisq
tẽptauerit sinepericu¬
lo & iresporsit: Ueluti
si lures hocfacere : qđ nise¬
ceris pecces. siñ feceris.
reus ꝑ iuriisis. Intantoer¬
go malidiscrimine ute¬
uadendi aditus pateat : mi¬
nora potius eligenda s̃ ut
maiora uitentur : Diabo¬
lus qan dodecipere quẽ qͣã¬
qerit : priurnaturã uniur¬
cuiusq: intendit: & in de
seadplicat unde aptũ ho¬

Expanded text:
liis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non perficiant quod docendi sunt. Maligni spiritus hoc quod intra nos mundare cupimus, sine intersordidare. Sancti autem ps exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis ssis decipit, nunc rebus transitoriis quasi necessariis inferni supplicia quasi levia ac transitoria suggerit, quatenus miserorum corda in cupiditate lasciviaque dissolvat secumque ad tartara ducat. Argucaptant et implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit: veluti si jures hoc facere; quod si feceris pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. Diabolus quando decipere vult quemquam, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat unde aptum ho
Abbreviated transcription (Latin):
credatis: Somnia simi¬
lias̃ augurias: & qiea
intendunt reuer aau¬
guriare noscunt ur.
Mosesse uera sõniaqͣe
cogitans animus die
noctuq: sibi imaginatr¬
a entes enĩ ñ nũquã ip¬
sasibi sõna fingunt
epe dũ priora mala ꝑ
tristẽ memoriã acge
ipsisrecolendo imagra
aut de futurissuppilici¬
s memoriauigilanti¬
sõniaq occurrunt: &
cogitantiũ m̃tes concu

Expanded text:
credatis . 10. Somnia simicredatis . 10. Somnia simi auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi somnia fingunt. 11. Saepe dum priora mala per tristem memoriam ad ipsis recolendo imaginaaut de futuri supplicii memoria vigilantisomniaque occurrunt, et cogitationum mentes 279 concu
Abbreviated transcription (Latin):
iurioner idest cogitat¬
one simul& in lusione
Atqe idem cogitationea
anðicente: Tuinqͦit ra
cogitare coepisti instra¬
tu tuo qid eẽ. suturũpa
hȩc: &quire uelat
mysterioc. ostendittibi
nostrare sensũpor regi¬
mus quodã m̃tis &te¬
su reue lantur dũ reqͦss¬
Quãinis non nulla uerasint som¬
nia facile tam̃ eis credi Non opꝰ:¬
dinonopus ẽ quia
diuersis imaginationũ
qalitatib: oriuntur & un¬
deueniant rare conside¬
rarT Uã facile igitur
neforte satanas inange¬
lũlucis s&rans formans
quẽ lib& incautũ fallat¬
& aliqua erroys fraude
decipiat: Nonñ quã in¬
c̃dũ dȩ mones deceptori¬
afraude it a qordã curi¬
osos obseruanterq: in lu¬
dunt ut qȩdã sõnia ñ ali¬
t̃ eueniant quã ostendun¬
tur: Utenĩ inmułtir
fallant int̃dũ &uerap¬
nuntiant: Sed quã
uira  accidant contẽnen¬
da runt: ne forte demnlu¬
sione ꝓcedant : Reco¬
lenter testimoniũ sepp¬
tura dicentir SidIxe¬
rine uobis & itti euenerit: Non

Expanded text:
isiones, id est, cogitatione simul et illusione, atque item cogitatione et e dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiesQuamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamen eis credi 278 opus est, quia diversis imaginationum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam facile igitur ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdum et vera pronuntiant. Sed quamvis ita accidant, contemnenda sunt, ne forte de illusione procedant, recolentes testimonium Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Ticut iniqui &¬
pec catores: minis¬
teriũ sacerdota¬
le adrequi prohi¬
bentur : Ita & indocti
& inperiti ataliofficio
r&rahuntur: Illen ra
&emplir suis : uit ãbo¬
norum corrũpunt. isti
sua ignauia in iquoscor¬
riere nesciunt:
Quiti enĩ docere poterunł
quod ipri non didicerunta
Derinat locum docendi
sus cipere : quinercit
docere: Ignorantia
quipoe p̃sulum uit ae
Non congruit subiectorũ Cecur
enĩ siceco ducatũ.¬
prebeat amlo in soueã
cadunt: Sacer clotes in¬
doctos : ꝑeraiam prophe¬
inquid pasto per igno rr¬
cerunt intelligentiã:
O iterum: s eculato¬
ses caeciomnes: Id est
Inperiti ep̃i : ner cierunt
inquid uni uerrae canes
m̃uti nonualenter latrse :
oc ẽ pleber conmsras  ñ
ualenter ses istendo malis
ꝑuerbũ doctrine defen

Expanded text:
icut iniqui epeccatores ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur, Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt, isti sua ignarigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatupraebeat, ambo in foveam cadunt. . 2. Sacerdotes indoctos per Isaiam propheinquit, pastores ignoraverunt intelligentiam. Et iterum: Speculatores caeci omnes, id est, imperiti episcopi, nescierunt, inquit, universi, canes muti, non valentes latrare , hoc est, plebes commissas non valentes resistendo malis per verbum doctrinae defen
Abbreviated transcription (Latin):
ciant et tam̃
curis serum familiarũ
implicant᷑: quantos ererũ
studus occupant. tantodi
senisparere cuxis et diui¬
nis &er cese studenturũ¬
que conpleaere simul
nonualent. Nocmducis
curas parit̃ in es sepesto¬
ri humano ñ posse. etdu¬
ob seruientẽ domirus.
uniplacere difficile ẽẽ.
rim prius a sccretioribus cor¬
dis xpellatur inpostuna
scłarium multu docu¬
rarum anima queni¬
trinsecus

Expanded text:
tiant, et tamen curis rerum familiarium implicantur, quanto se rerum studiis occupant, tanto a renis 308 parere curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori humano non posse; et duobus servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
rito suꝑbiȩ diabolur
a suꝑnabeatitudine
corruit : Quiergo
deuir tutib ad tollun¬
tur. diabolũAm it tan¬
tur: & & indegra¬
uius corruunt: qui¬
a de &celsis labuntur:
Suꝑbia sicutorigo est
omniũ criminũ it aru¬
ina cunctarũ uirtutũ:
pra est enim in peccato pi¬
ma ipsa in conflicta post¬
trema: Haec enim aut
in&ordio mentẽ pecca¬
to ꝓsternit : aut nouir¬
sime deuirtutib deicit:
nde & omniũ peccato¬
rũ est maxima qui atã
ꝑ uirtutes quã ꝑuitia
humanã mentẽ & ter¬
minat: Ibicadere su¬
ꝑbiam ubi& nascitur
ꝗ t non sit suꝑbis aliud cul¬
pa aliud poena sed
tiã non dearrogantia nasti
cerperit occulta elatio
mentir: nonsequitur
aꝑta lactantia laudir:
taergo inculpap̃ poni¬
tur suꝑbia arrogan¬
tue sicut prę festur
origine. Merumq: cdelationa¬
latioms emendationem
ꝓuidentia dĩ aliquoca¬
su non nullicadunt
quõdlaprũ repre ensi are¬
m& ipsis humilit̃ sapiã
& demunerib: dĩ lauda¬

Expanded text:
Merito superbiae diabolus Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed tiam, non de arrogantia nasci cesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elatiis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei lauda
Abbreviated transcription (Latin):
mni uitio. d&eriorẽ
esse suꝑbiam: Seuyo¬
ter quod asũ mis ꝑso¬
nis & primis asumitas
seu quod deopere iustitiȩ
& uirtutis &oritur: in¬
nurq: culpaeiur sentit᷑r:
uxdriaue rocarnis ida¬
ien pensantedõ su¬
ꝑbie minor est Sed
quid& in&ur suꝑbia &
non rentit labiturcar¬
nis luxdria ut ꝑhanc
humiliatur & a confu¬
sione &urgat &a suꝑ¬
bia: Omnis peccans
suꝑbur est: eo quod fa¬
ciendo u&ita contẽp¬
tui habeat diuina pre¬
cepta: Pecte ergo
initium omnis pecca¬
tiruꝑbia: Quianisi
pre cesserit manla¬
torũdĩ in oboedien¬
tia trans gresrionis
non sequitur culpa:
mnis suꝑbia tanto in
imo iac&. quanto in
altoseerigit: Tan¬
toq ꝓfundir labitr
quanto & celrur ele¬
uatur: Quienim
litur: ꝑ di iustitiã incli¬
natur: Qui ln flantr:
suꝑbia uento parcun¬
ta: Omner inquit par¬
torestuos pascituen
qui arẽbonã non bo¬
nauoluntate faciuNt:
ãreuera sine humili¬
tate uirturq lib&
& rin e caritate: inui¬
tio deputatur: Me

Expanded text:
mni vitio deteriorem esse superbiam, seu propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuriaen pensante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia et non sentit, labitur carnis luxuria, ut pro hac humilietur, et a confusione surgat et a superbia. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita, contemptim habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim litur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascunta: Omnes, inquit, pastores tuos pascit venquia rem bonam non bona voluntate faciunt. Nam revera sine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus iace t
ne qua quã resurgit
Namdũse ꝑinnume¬
ras scłi cogitationes
aspargit. ad conside¬
ratonem sui senulla¬
tenus colligit Argui¬
tur eorũ tepor quido
uai care uolotes. &
mundo renunciant.
et curas propri as as¬
quorũ utlitates pro¬
curaÑ adĩamore se
separant. Uirsp̃italis
itaprodẽẽ debet sue ꝓ¬
pinquitati. ut dũ illis
grada carnis prestare
Multenĩ monacorũ
amore pcurentũ. ñso¬
lũ terre niscuris s&
eq̃a forensib iurgus
rũ temporali salu¬
te fucis cinimas ꝑdunt. interdũ ordi

Expanded text:
trinsecus jacet, nequaquam resurget. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad considerationem sui se nullatenus colligit. 3. Arguitur eorum tepor qui, Deo vacare volentes, et mundo renuntiant, et curas proprias asquorum utilitates procurant, a Dei amore se separant. 4. Vir spiritualis ita prodesse debet suae propinquitati, ut dum illis gratiam carnis praestare Multi enim monachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam forensibus jurgiis rum temporali salute animas suas perdunt. 5. Interdum or
Abbreviated transcription (Latin):
einpendit᷑. sicut nr̃a no¬
bis non odicada est anima
Itanec parentss odioano¬
bis abendisunt. Seteorũ
inpedim̃ta que nolahiꝯ¬
nese restoprepediunt.
dũtam̃ dñs itaprecepit
a nobis pasentes odise.
sicut & animas nostras.
figur̃a scorũ uirorũ renus¬
cicintũ scto uccecas de¬
signcire allopilorũ ar¬
cadi gestantes Nam
sicut illepignorũ affec¬
tb a sesto ttnere minim
digres serunt itti& uir mundo
renuncians parentele obtentu¬
ctande bet abono ꝑre ps¬
dire proposito& uii¬

Expanded text:
erunt. Sicut nostra nobis non odienda est anima, ita nec parentes a nobis odiendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt. Dum tamen Dominus ita praecepit a nobis parentes odiri sicut animas nostras.7. Figuram sanctorum virorum renuntiantium saeculo vaccas designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentn debet a bono praepediri proposito.
Abbreviated transcription (Latin):
drigentis triginta ꝑ actir
causȩ futuris miscuntur
gestis sicut ingepesidũ
s& todie bominẽ dicit suir¬
se factum denuo reca pi¬
tulat formatũ dicens:
formauitd ñs dr̃ hominẽ
adimaginẽ suam: pec non
& ubi & pl&is omnib: operi¬
b dumdm̃dicit septimadie
requi euisre recapitul ndo
subiungit : Istȩ geperatio¬
ner cueli& terrue quundo

Expanded text:
dringentis triginta peractis, dringentis triginta peractis, e futuris miscentur gestis, sicut et in Genesi, dum sexto die hominem dicit factum fuisse, denuo recapitulat formatum dicens: Formavit Deus hominem ad imaginem suam . Nec non et ubi expletis omnibus operibus, dum Deum dicit septimo die requievisse, recapitulando subjungit: Istae generationes coeli et terrae, quando
Abbreviated transcription (Latin):
quod cogitaui suꝑomnẽ
&tenta suꝑ omnes gartes:
lonie arguit uniuersũ
mundũ: Rursur ad ean¬
dem: quaside genere ad
speciem reuertiair di¬
cens: quue eidẽ ciuitati
speciuliter contiger̃
cceego surci tabo suꝑ eosi e¬
dos: Nã regnante bal¬
thasar amedis optenta
est babilonia: sic& ino¬
iusdẽ totũ uult intel¬
legere mundum dicen¬
do. & concur rereraci¬
am egyptios aduersur
egyp̃tior regnũ aduer¬
surregnũ. eegyptur non
multa regna sedunũ habu¬
isse dercribatur regnum:
Quinta regulaest d&empo¬
ribus ꝑquu aut pursma¬
xima Ttemporis ꝑpur
tẽ minorẽ inducitur: aut
parrminimatẽ poris : ꝑ
partẽ maiorẽ intellegitur:
icutest d&riduo domini¬
cȩ sepulturȩ dũ nec trib
plenirdieb ac noctib ia¬
cuerit in sepulcro: sed
tumenaꝑte: totũ tridu¬
um accipitur: Uelsi¬
cutillud quod quadrin¬
gentis annis predixerat
dominunte ioseph ȩgyp¬
to dominatir: necstatim
postqua dr ingentosannor
egressisunt ut fuerat

Expanded text:
quod cogitavi super omnem extensa super omnes gentes . loniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. Sic gypti totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipitur. Vel sicut illud quod quadringentis annis praedixeratdominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos annos egressi sunt, ut fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
rã: & homo nonerat qui
operar&ur terra: sed fons
ascendebat d&erra inrigans
uniuersam suꝑficiẽ terrȩ:
Hec omnia recapitulundo in
serie narrationis reb fu¬
turis nectuntur: Cũ intra
r&dier &iam hȩc patrata
uideantur: Septimare¬
guluest dediabolo & eiuscor¬
pore quasepue dicuntꝰ
ipsius capiti quuesuo ma¬
gir conueniunt corpori:
ep e uero eius uidentur dic¬
tamembrorũ: & nonnisi
capiti congruunt: sicut
in eraia ub dum contrababy¬
loniam hoc est contradia¬
bolicorpus multa dixiss&
sermoꝓpheicus rursur
ad caput id estaddiaboli
oraculi sententiu diriuutdi¬
cenr quo modo cecistlisti
decuelo lucifer quimane

Expanded text:
homo non erat qui operaretur terram; sed fons ascendebat de terra irrigans universam superficiem terrae. Haec omnia recapitulando in serie narrationis rebus futuris nectuntur; cum intra sex dies etiam haec patrata videantur. 18. Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quia saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori; saepe vero ejus videntur dicta membrorum, et nonnisi capiti congruunt. Sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, hoc est, contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est, ad diabolum, oraculi sententiam derivat, dicens: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane
Abbreviated transcription (Latin):
ratia ꝑ quã uto peremur
luuamur delquod l&
non tantũ historice: sed
&ium spãliter sentienda
sit: Ulamq & historiȩ
oport& fidem tenere: &
spãliter legem intellege¬
re : Quarta regula est
desƿecie. & genere ꝑ quõ
teaccipitur: Ueluti si
unpopulo: uelciuitatilo¬
quatur dr̃ & tamen in¬
tellegatur omnẽ continge
contra eam loquitur tran¬
nt adgenus despecie: &
conuertit contratotũ mun¬
dũ sermone̾: Uertesi
non dicer& aduerrr uni¬
uersuorbem non adde¬
r& infrageneraliter: &
& uisitabo suꝑor bisma¬
tur ad internicionẽ mun¬
diꝑtinentia: unde&ad

Expanded text:
gratia, per quam ut operemur gratia, per quam ut operemur juvamur. Vel quod lex non tantum hetiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam te accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingercontra eam loquitur, transit ad genus de specie, et convertit contra totum mundum sermonem. Certe si non diceret adversus universum orbem, non adderet infra generaliter, ut et visitabo super orbis matur ad intentionem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
regular locutionũ sã¬
rũ scripturarũ quidã
rapientes dixerunt:
rima regula est dedño
& eius corpore : quue
deuno autadunuloqui¬
tur: atq inuna ꝑsona
imodocaput: modocor¬
pus ostendit: sicute
raias aiti Induit me
uestimento salutari
quun sponsũ de coratũ
corona & quasis pon¬
sa ornatã munilib suis
nunaenim ꝑrona dupli¬
ciuo cabulo nominata¬
& caput id est sponsum
& ecclenã idestsponsam
manifes tauit: Pr
de notandũ inseriptus s
quando specialit̾ caput
describitur: quundo &
caput & corpur: aut
quando &utroq transe¬
at adutrũq autabal¬
tero adalterum: sicq
quid capiti: quid corpo¬
reconueniat prudens
lector intellegat. Se
cundure gula estded ñi
corpore uero & ꝑmixto
turscriptura ut & boni
redarguuntur cũ malir
& malilaudantur ꝓbonis:
Sedquid ad quẽ ꝑtineat: qui
prudenter legerit disc&:
Tertiure guluest delit tera
& s̃pũ id estdelege & grati¬
a. lege: ꝑquã precepta
facienda ammonemur:

Expanded text:
cutionum sanctarum Scripturarum quidam sapientes dixerunt. 167 2. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavit. 3. nde notandum in Scripturis quando specialiter caput describitur, quando et caput, et corpus; aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. 4. Secunda regula est de Domini corpore vero et permisto. tur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudentur pro bonis. Sed quid ad quem pertineat, qui prudenter legerit discet. 6. Tertia regula est de littera, et spiritu, id est, de lege et gratia: lege, per quam praecepta facienda admonemur;
Abbreviated transcription (Latin):
sedsi iam cciueat peccare quimiscđiam in ꝑtitur : Caerũ nulla ẽ delictiuenic¬
quando sic p̃cedit miscđa : ut eã sequantur peccata. Nonẽ elemosinci quae głȩ magis¬
gitur : talit̃ & apud dm̃ recipitur. Quiergo hic debono lauidẽ p̃sentẽ app&it:
spẽ ꝑdit : & głam mercedis infuturo non recipit. Dũ enĩccuisa iactantiae pciuper¬
pascitur : &iã ipso miscđȩ opus inpeccatũ conuestitur. Intantũ elemosinarũ
opera peccata extingunt. Atque in tantũ adregnũ scł futuri ꝓficiunt :¬

Expanded text:
sed jam caveat peccare qui misericordiam impertitur. Caeterum nulla est delicti venised jam caveat peccare qui misericordiam impertitur. Caeterum nulla est delicti venicum sic praecedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Nullus autegitur, taliter et apud Deum recipitur. Qui ergo de bono laudem praesentem appetit, spem perdit et gloriam mercedis in futuro non recipit. 9. Dum enim causa jactantiae ppascitur, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertit. Intantum eleemosynarum opera peccata exstinguunt, atque intantum ad regnum futuri saeculi