comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ycasuiurait. ¶Cont̾rasi mitine
recte intentam tus tibi non eẽ ebifi¬
care ur edificatum br̃e qmaomodũ
si in area meaguid edifices. ¶ꝯuila¬
tore inaur angustiore ulus: retinet
su̾itutem. sicite qui aqua x ex qua
Siquiis diutͣno uuiͫ⁊ ionga qͣi posses

Expanded text:
anus ait. contra si in itinere, recte intendam ius tibi non esse aedificare uel aedificatum habere, quemadmodum si in area mea quid aedifices.Qui latiore uia uel angustiore usus est, retinet seruitutem, sicuti qui aqua, ex qua s
Abbreviated transcription (Latin):
opere abs te trõ medes meas ꝯe inclin¬
auit: potero tecumagete uis tibi ñ
ntere non debuit. tñ ⁊aou̾sus possi¬
ddentem eas demetes dãda: impubi
ł minori acco. ut quod non iite ftm
est: tollatur. Iur

Expanded text:
opere abs te facto in aedes meas se inclinaverit, potero tecum agere ius tibi non ttere non debuit, tamen et adversus possidentem easdem aedes danda est impuberi vel minori actio, ut quod non iure factum est tollatur. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
d quod sub ꝯdicõe debetur fu pure
silie terco dre ꝯstituatur. eadem con¬
ditõe suspenditur ut exifente ꝯdicõ¬
ne tenẽatur. deficiente: ut raz accõ
eq n. ꝙ crestit petisliũ aut detrescit
ram ab eostam mortuo stichoͦ si cõn¬
stituit seꝑreciupoens soluturum:¬
non tẽnetur. ¶ Si fñ dĩe osticuas:
pot̾ quidẽ dicite non tem. l ubͣa e
timagi tecum potit sistatim ut cõ¬
stituisti non soluas. S mod̾itum
tempus statuendum est non nmiꝰ¬

Expanded text:
d quod sub condicione debetur, sive pure sive certo die constituatur, eadem condicione suspenditur, ut existente condicione teneatur deficiente utraque actio quod crescit peculium aut decrescit, ram ab eo factam mortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur. Si sine die constituas, potest quidem tim agi tecum poterit, si statim ut constituisti non soluas: sed modicum tempus statuendum est non mi
Abbreviated transcription (Latin):
ncts ÷. lex iulia iudicoꝵ ait qͦmiuꝰ
ꝯsenciant pretor aute ignoret ꝯsen.¬
fendi eius ee iunidcõm. ¶ S ⁊ uiloex
ad tẽpus datus ⁊ om̃i litigatores ꝯsẽ¬
erit inbbita ꝓrogatõ: possunt t̃ꝑa
intra que quis inssus ÷ litem dirim̾e.
ꝓrogari.: ¶ Legatus meo qd̃ ante
legacõm contrarunt. It ls quitestimo¬
nii causa uocatisunt. uł siqui iudi¬
canoi cã accersitisunt ł inꝑuitiam
destinati: reuocandi dom̃ iuannus
datir. ¶ Eĩ quo qui ip̃e ꝓuocauit¬

Expanded text:
est? lex Iulia iudiciorum ait 'quo minus consentiant, praetor autem ignoret consenfendi eius esse iurisdictionem. Si et iudex ad tempus datus et omnes litigatores consenerit inhibita, possunt tempora, intra quae iussus est litem dirimere, prorogari. Legatis in eo quod ante legationem contraxerunt, item his qui testimonii causa evocati sunt vel si qui iudicandi causa arcessiti sunt vel in provinciam destinati, revocandi domum suam ius datur. eo quoque qui ipse
Abbreviated transcription (Latin):
te debobet. ¶ S ⁊̃ petrtorsł acredito¬
ñib iueniatur: exceptõne uͣti de¬
bebatur: ħ deouce non debebit. mar¬
ime ꝯiid fuit debitũ qõ natura de¬
bebãtur. quio tñ si expediebat peci-¬
deducete qd̃ sibi debebatur. ¶ Situt
au suptum ꝙ fecit deducit. ita si face
tus ÷ añ petitam heditatem. post¬
ea uero ⁊ ip̃e p̾do est. ¶ Illd̾ plane
p̾doni imputari non potest. cur
passus÷ deb̾itore liberan ⁊ paupe¬
nores fĩ. ⁊ noneos ꝯuenit cum accõ¬
nem ñ hũit. ¶ Quod aũ possõri
solutum÷ anestituere debeat ui¬
deamus ⁊ sibone fiõĩpossor fuit eul
non: deb̾e restituere placet᷑. ⁊ si qui¬

Expanded text:
e debebit. sed et petitor si a creditoribus conveniatur, exceptione uti debebatur, hoc deducere non debebit: maxime si id fuit debitum, quod natura debebatur. quid tamen si expediebat petideducere quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si faceectus est ante petitam hereditatem: postea uero et ipse praedo est. Illud plane praedoni imputari non potest, cur passus est debitores liberari et pauperiores fieri et non eos conuenit, cum actionem non habuerit. Quod autem possessori solutum est an restituere debeat, uideamus: et si bonae fidei possessor fuit siue non, debere restituere placet,
Abbreviated transcription (Latin):
pauit. ait labio su tauit de daio
zũ non: dandam ineũ de dõlo ac¬
tat ex stipulatu accõ. s: ĩtius si qͥ¬
dem de dolo cautum ÷: cetiare accõ¬
ꝓprietariue occroit. iõz cessat de do
qm̃ prius qm fcũs sit legãtarii: in
teremptus ÷: tessat legis aquilie
eũ occidit cefsat. qr extestamẽto
accõ competit. ¶ Si quadrupes
tua dolo att̃ius dampnum michi
cedit. qͣr an dedolo ham accõm ad¬
id quod excedit. ¶ Idem labio q̃nt
si compeditum guum meũut fuͣgẽ¬
retei solũis an dedolo accõ danda
 Et ait quintus muciꝰ apur eũ
notans si non mĩa ductus fecisti:
b̾tatereum dño dedit ea comonõe
ut post libettatẽ tnsferatur ĩ eum

Expanded text:
pauit: ait Labeo, siue cauit de dolo siue non, dandam in eum de dolo actat ex stipulatu actio. sed est uerius, si quidem de dolo cautum est, cessare actioest ex empto, in ex stipulatu de dolo actio neceius occidit, legis Aquiliae actioni et ad exhibendum accedit, si possidens eum occiderit, cessat, quia ex testamento actio competit. Si quadrupes tua dolo alterius damnum mihi dederit, quaeritur, an de dolo habeam adid quod excedit. Idem Labeo quaerit, si compeditum servum meum ut fugeret solveris, an de dolo actio danda sit? et ait Quintus apud eum notans: si non mertate reum domino dedit ea condicione, ut post libertatem transferatur in eum
Abbreviated transcription (Latin):
uod cum sures eum facultatib labi.
tui lucri gr̃a affirmasti mͥ ydoneũ
ẽ. mito aou̾sus te. cũ mei decipienoi
gr̃a aliũ fło landasti: de dolo iudiciũ
tate ⁊ ita eam ab ħrede eiit n ÷ de
dolo accõ: tum ex uẽnoito suffic̾iat.
reditatẽ quasi minus soluento sit:
ut ut optem s̾uum qĩ meuoreo ĩfa¬
milia nõn sit. dito de dolo danoam ac¬
cõm si callide ħ feni. ¶ Item si table̾
testam̃ti ne de iofficioso uiceretur
diu supp̾sse sint. mex mortuo fĩ tro¬
ꝓlate. ħredes filii aou̾sus eos quis¬
uppsieunt ex lege comelia ⁊ de dolo

Expanded text:
 cum scires eum facultatibus labi, tui lucri gratia adfirmasti mihi idoneum esse, merito aduersus te, cum mei decipiendi gratia alium falso laudasti, de dolo iudicium tatem et ita eam ab herede emit, non est de dolo actio, cum ex uendito sufficiat. ereditatem, quasi minus solvendo sit, vel ut optem servum, quasi melior eo in familia non sit: dico de dolo dandam, si callide hoc feceris. Item si tabulae testamenti, ne de inofficioso diceretur, diu suppressae sint, mox mortuo filio prolatae, heredes filii adversus eos qui suppresserunt et lege Cornelia et de dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ea restituantur: eadem rõnẽ ĩ fru¬
cłib predioꝵ urbanoꝵ. ue ¶Item
si diuidere fund tetu uelim.
tu noui ⁊ colam. an fitus diuidi de¬
to diuidendos. In cec̃is quo bõe fidei

Expanded text:
ea restituuntur. Eadem ratio est in fructibus praediorum urbanorum. Item si diuidere fundum tecum uelim, tu nolis et colam, an fructus diuidi deto diuidendos. In ceteris quoque bonae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
niũt. si mutuato sũ petãm ut cre¬
ditoremtuum auiouiãm qui au
in posioem nicceneꝰ erat bonoꝵ
tuoꝵ aut pign ͣra uenditur ¶ Ꝙ
puto uerum si liberauite exmag¬
no ncomodo: debere diciuisutas ue¬
inre cas aũ q̃ in regione ffecͣntan¬
tur ut : in lptie froi pdiciis sfĩtu¬
tu. s si sut᷑uat de di r ee uenient¬

Expanded text:
utuatus sum pecuniam, ut creditorem tuum absoluam, quia aut in possessionem mittendus erat bonorum tuorum aut pignora uenditurus. qputo uerum, si liberaui ex magno incommodo, debere dici usuras uenire, eas autem, quae in regione frequentantur, ut est in bonae fidei iudiciis constitutum: sed si mut
Abbreviated transcription (Latin):
auenum quis sciens postideat: nrr¬
ta exꝓte fitus suos faciet nuoquo
modo satituerunt: itaqui ⁊uem
fũd possed̾it: ñ faciet suos fr̃cus ꝓ
suis adquinint. qm̃ in ꝑcipiẽdis
fitib magis cͣorporis ius ex quo ꝑci¬
piuntur qm sẽminis ex quo oriun¬
tur aspicitur. ⁊ idõnemotiqͣm du-¬
bitat qiĩ si in meo fundo trumẽt
tuũ seuerim. segeses ⁊ quod exmes¬
sib colectum tuit: meum fieret.
pottõ tonesi posior in ꝑciꝑiendis

Expanded text:
alienum qui‹s› sciens possideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fundum possidet, non faciet suos fructus pro suis adquirunt, quoniam in percipiendis fructibus magis corporis ius ex quo percipiuntur quam seminis, ex quo oriuntur aspicitur: et ideo nemo umquam dubitauit, quin, si in meo fundo frumentum tuum seuerim, segetes et quod ex messibus collectum fuerit meum fieret. porro bonae fidei possessor in percipiendis
Abbreviated transcription (Latin):
in habile faciat: marc̃ quo apudim.¬
niañ notat iterpetendum ⁊ uam᷑ue¬
dicandam. e de refectõr une ⁊̃ interdco
uti possumus quod de tcmere actu ꝙ
reficiento competit sionͣtñ sisllicem

Expanded text:
inhabile facit, Marcellus quoque apud Iulianum notat iter petendum uel uiam uindicandam. sed de refectione uiae et interdicto uti possumus, quod de itinere actuque reficiendo com
Abbreviated transcription (Latin):
estĩmacõne io qõ interest ueniet
ria unius alus auiprõdent. estimõ
au auid quod enĩs interest reuota¬
n non põsitt. ¶ S ⁊ siduoꝵsit fũd̾
qui s̾uit aoũius unumqm̃q̃ pot̾it¬

Expanded text:
estimationem id quod interest ueniet,ria et aliis proderit, aestimatio autem ad quod eius interest reuocaus non possit. Sed et si duorum fundus sit qui seruit, aduersus unumq
Abbreviated transcription (Latin):
oportere mii paratus si repetito di¬
e intencõmͣ suscipere itꝗnt ficus
petitori in hac accõne restitĩntur
sab putauit partũ quo restĩtuẽ¬
oum sũ pregnans fint᷑ młt siue
erhibetur:estimande a iudice sũt.
⁊ ideo ner̃ ait utilitatem actoris ue¬
nire m estimacõm ñ q̃ntires sit: q̃
urom mid tempus extractum estͣ
quo frustia exhiberetur. utilitas
petitoris conseruetim. ꝙ si ꝑ hedem
nonstecͥt quominꝰ exhiberetur¬

Expanded text:
rtere, nisi paratus sit repetita die intentionem suscipere, ita ut fructus petitori in hac actione restituitur, Sabinus putauit partum quoque restituendum, siue praegnas fuerit mulier siue exhibetur, aestimandae a iudice sunt: et ideo Neratius ait utilitatem actoris uenire in aestimationem, non quanti res sit, quae iudicium in id tempus extractum est, quo frustra exhibetur, utilitas petitoris conservetur: quod si per heredem non stetit quo minus exhiberet
Abbreviated transcription (Latin):
lege .xii .c. accipimus ut quibuidã
recte uiretur ¶S sirotam meamĩ¬
ram uestimñto interis. aut brachi
sidere ⁊ ufucapere eos ꝯstat potise
Si quis cũiudicii accepti tempore
p̃ ꝙ ei imputetur curñ statim re¬
stituit s pasius÷ secumlitẽ ⁊testa
¶Idemscri. si quis litis ꝰ tẽꝑe pos
sedit deinde deuient p̾side moxͣce¬
penit sũ exeabem cã siue exalia:
dempnaneum oꝑtere: nͥ restituas¬
Ibidem̃ non male pomp̃sb̾isigit
eius qui ad exhibendum egit utͦ¬

Expanded text:
larum accipimus, ut quibusdam recte uidetur.Sed si rotam meamram uestimento intexeris, aut bracchiusidere et usucapere eos posse constat. Si quis, cum iudicii accepti tempore  ei imputetur, cur non statim restituit, sed passus est secum litem contestari. Idem scribit, si quis litis contessederit, deinde desierit possidere, mox coeperit siue ex eadem causa siue ex alia, condemnari eum oportere, nisi restituat.Ibidem non male Pomponius iungit eius, qui ad exhibendum egit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad exhibend̾ tenebr. qi doio fecitqͦ
oleum ⁊ quio aliud effud̾it uł
freglt: ad exhibend̾ tẽnebit᷑. ¶ Gła
ex arboretua in fund̾ meũ deciõ
ego eam ĩmisio petore depasco. qͣ
tis metollere: ad exhibend tene¬
beris. qmadmn si mat̾iam ineã
delatam in agrum suum quis
auterre non pateretu: ⁊ placet
nobis pomp̃ snĩa siue᷑ glant ex¬
tet sũ. sumpt̃a sit. s si excet ⁊̃ ĩ
terditto de glande legenua ut mͥ
tecriõ quoquodie legende gładis
tacułtas eẽ uti potero. sidampni
intecti cauero ¶si quis rem fac̃
ad alium ꝑuenire. uidetur dolo
tetisse. quo minꝰ possideat si modo
ħ dolose fec̾it. ¶ S siquis rem de¬
tiorem exhibuit . eque ad exhi¬
bend̃um eum ten̾i sab̾ ait. s u¬

Expanded text:
ad exhibendum tenebitur, quia dolo fecit quo oleum vel quid aliud effuderit vel confregerit, ad exhibendum tenebitur. Glans ex arbore tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: quaris me tollere, ad exhibendum teneberis, quemadmodum si materiam meam delatam in agrum suum quis auferre non pateretur. et placet nobis Pomponii sententia, siue glans extet siue consumpta sit. sed si extet, etiam interdicto de glande legenda, ut mihi tertio quoque die legendae glandis facultas esset, uti potero, si damni infecti cauero.Si quis rem fecit ad alium peruenire, uidetur dolo fecisse quo minus possideat, si modo hoc dolose fecerit.Sed si quis rem deteriorem exhibuerit, aeque ad exhibendum eum teneri Sabinus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ad exhibendum actum est. Iut.
teterat quo minꝰ possideret: deinde
eo defuncto heres ei possidet remex¬
hibere eam cogerous ent. slam si
fino̾ ⁊ hõmpeciemo ⁊ heres et eadẽ¬

Expanded text:
ad exhibendum actum est cum eo, fecerat quo minus possideret, deinde eo defuncto heres eius possidet rem, exhibere eam cogendus erit. nam si fundum vel hominem petiero et heres ex eade
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰsom̃ heat. ii autencum quo agi¬
tur rei s̾uande causa sit in posse
emnuero qui usunf heat: sicͥut
actorrem possideat. ie audem cum
quo agecur utatur fruatur ¶dẽ
cisti per ad exhibendum accom pos¬
sete comsequiut tollas. sict̃nut
totum tollas. cec̾m at nom p᷑osse.
osiraus delata sit ui flumis in
agͥru altnis posseeum uenin

Expanded text:
m habeat, is autem cum quo agetur rei seruandae causa sit in possessione: eum uero qui usum fructum habeat sic, ut actor rem possideat, is cum quo agetur utatur fruatur.Idem meam congessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse.Sed et si ratis delata sit ui fluminis in agrum alterius, posse eum conueniri
Abbreviated transcription (Latin):
Soz iside ruina aliquio intuam
areamr tuas edes decedent tene¬
uens au exhibenoum nicet ñ pos¬
sideas ¶Item si quis facultatem
restiuendi non beat licet posraet¬

Expanded text:
Sed et si de ruina aliquid in tuam aream vel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet pos
Abbreviated transcription (Latin):
giis meites quas uehendas . di¬
ltmͣ horreo posuit. cũ iductorẽ ad ex¬
hibendũ agipt̃. Itẽ simortuorouc¬
tore beres existat: cum herede agend̾
s osinemoħes ut cu borreario a¬
gendum. namii a nullo intino p̾¬
sidere aut cere illez qui possit exbi¬
bere. idemait quomodo au posudet

Expanded text:
quis merces, quas exvehendas conduxit, in horreo posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede agendum: sed si nemo heres sit, cum horreario agendum: nam si a nullo, inquit, posidere aut certe ille est, qui possit exhibere. idem ait: quomodo autem possidet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ caucõm exigere suꝑsedit atit̃ua¬
tio effc̃mq÷ ut legatũtuum eua¬
nescere putemꝰ cũiam nimos uen¬
dicare noͣn possis. itademtiaũ locũ
hebit ad exhibendum accio: suditio
o satis non exegit. dicit marcellus
cessare ad exhibend accõm .s. qi nł¬
lus colus. succurendum tñlega¬

Expanded text:
 cautionem exigere supersedit a fructuario effectumque, ut legatum tuum evanesceret, cum iam nummos vindicare non possis. ita demum autem locum habebit ad exhibendum actio, si condiio satis non exegit, dicit Marcellus cessare ad exhibendum, scilicet quia nullus dolus est: succurrendum tamen lega
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽẽ tundꝰ siuenditorinẽptũ
eũ ẽẽuelit. qꝑ rouẽditoris cã taue¬
tur:. nãsi aliter᷑ accͥpiet᷑ exusta
uista ĩ p̾tate emptoris fut᷑um es¬
s ut ñ aando pecãm: inemptum
facec fund qui eiꝰ ꝑicło fuisi lp̃.

Expanded text:
inemptum eum esse uelit, quia id uenditoris causa caueretur: nam si aliter acciperetur, exusta uilla in potestate emptoris futurum, ut non dand‹o› pecuniam inemptum faceret fundum, qui eius periculo fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Sc. de polo accõms̾ui nõie interdũ de
pecuuo. interdum noxalemdan.
slam si ea res : in qua doius ꝯmistꝰ
z ex qua de peculio daretur accõ: ⁊
nũc in peculio uaioam. sinu̾ ea sit
ex qua norat n quo nora le futu᷑.
¶Dento cause tognitõe ptetor inseruͣ

Expanded text:
i nomine interdum de peculio, interdum noxalem dari. nam si ea res est, in quam dolus commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in peculio dandam: sin uero ea sit, ex qua noxalis, hoc quoque noxale futurum. Merito causae cognitionem praetor inseruit:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣui prouotauit paaus est intra di-¬
em certum peccunia qua tͣnseg̾at
ñ soluta iudicatis sesatisfcurumr
iudex appellonis nullo alio depͥnci¬
par cã discuss iustam oueom
ueluti confessi sẽqu̾etur. ¶ post di¬
creditores a singut heredib s̃ int̃¬
positis delegaconib in solioum
ut conuenerat iuuras acceptau̾¬
unt accões quas aoũsus om̃s pro
ꝑtib hñt impediende non erunt
siñ singuui profide reigeste totũ
debitum singuuis proferãnt. ¶ pr̃
qui dotẽ ꝓmisit pͥactus est ur post
mortem suam in tmm̃o sñ lib̃ꝵ de¬
functa filia põrtõ dotis apuo hedẽ
suum frẽm maperet ea conuencõ
lib̃ie a socero postea susceptis ⁊ ħre¬
dib testem̃to relictis ꝑ elceꝑcom
dou prodit cum int̾ conh en¬
tes id actum sit ut hredib ꝯsulat᷑
⁊ illo temꝑe quo pr̃ alios finios nõ
huit in frem suum iudiciũ suꝑ¬
premum contulisse iudeatur. Tẽ
solũis acceptũ tͥ resioiium feram

Expanded text:
.Qui prouocaui‹t›, pactus est intra diem certum pecunia, qua transegerat, non soluta iudicatis se satisfacturum: iudex appellationis nullo alio de principali causa discusso iustam conuentionem uelut confess‹i› sequetur.Post dicreditores a singulis heredibus non interpositis delegationibus in solidum, ut conuenerat, usuras acceptauerunt: actiones, quas aduersus omnes pro partibus habent, impediendae non erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant.Pater, qui dotem promisit, pactus est, ut post mortem suam in matrimonio sine liberis defuncta filia portio dotis apud heredem suum fratrem remaneret. ea conuentio liberis a socero postea susceptis et heredibus testamento relictis per exceptionem doli proderit, cum inter contrahentes id actum sit, ut heredibus consulatur et illo tempore, quo pater alios filios non habuit, in fratrem suum iudicium supremum contulisse uideatur. 41 Isolueris, acceptum tibi residuum feram
Abbreviated transcription (Latin):
Iunsionis placitum nui Herm̃.¬
tõitõe ut stipulacõne sumat ef¬
in semest rib relata est ꝯftõdin
nes a legatarto remitta heredi
satudatõ ꝑ paccõnr ex penitẽcia
creuocari d. sum licent suiiuri
⁊ ꝑsecucõm aut spem future ꝓcep¬
cionis detiorem ꝯstituere. Eceuos¬
rum. ⁊ stipuianti sposponderat
postea uenditor cãuit sibi ꝯuem¬
sle ut contentus eẽt .xiii. ⁊ ut eã
intra p̾tim̃ta temꝑa acciꝑpet ⁊ de¬
bitor ad exꝵ solucõm ꝯuentus pac¬
peticõ eẽt quesitum est ancum p̾¬
t̾iori plt̃o satisfc̃m non sit s̃e debit
ex prima caucõe peti pot . R. scd̾ea¬

Expanded text:
isionis placitum nisi traditione vel stipulatione sumat efin semestribus relata est connec a legatario remissa heredi satisdatio per pactionem ex paenitentia revocari debet, cum liceat sui iuris persecutionem aut spem futurae perceptionis deteriorem constituere. Scaevorum et stipulanti spoponderat: postea uenditor cauit sibi conuenisse, ut contentus esset tredecim et ut ea intra praefinita tempora acciperet: debitor ad eorum solutionem conuentus pacpetitio esset. quaesitum est an, cum posteriore pacto satisfactum non sit, omne debitum ex prima cautione peti potest. re
Abbreviated transcription (Latin):
uod in heredem dicimꝰ: ioement
⁊ in cetets succesiorib. ¶ Ougerẽ
quis d cia artonie expiatur. utĩ
tributoria agere etͣ cania depetuuo:
audienous etit. ¶ Sisuo testanie¬
to maliumisso peculiũ legatum
sit ñ debere heredem tributoria te

Expanded text:
ede dicimus, idem erit et in ceteris successoribus. Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit. Si seruo testamento manumisso peculium legatum sit, non debere
Abbreviated transcription (Latin):
retnuñc ¶ proinde si sibiex ea m̃ce
solui fecir utiq doio ii detur minꝰ
tribuisse. ¶ Moi mercẽ ꝑire passu
aut eam eutit aut uilioris data oꝑ¬
a dist̃nt. aut si ab emptorib preci¬
um si exegit dicend̾ erit teni eum
tributoria si doiꝰ int̾uenit. ¶S ⁊
si negau̾it ons qͦuicꝙͣ deb̾i. uidẽ¬
dum erit antributorie iocꝰ sit ⁊:
u̾ior labionis snña ⁊ tributoria io¬
cũ hr̃e. auoqum expediat dño nẽgaͥ¬
re. ¶ħ accõ ⁊ ꝑpetuo ⁊ in hetedẽ datiꝑ

Expanded text:
ret. proinde si sibi ex ea merce solui fecit, utique dolo uidetur minus tribuisse. Sed et si mercem perire passus est aut eam auertit aut uilioris data opera distraxit uel si ab emptoribus pretium non exegerit, dicendum erit teneri eum tributoria, si dolus interuenit. Sed et si negauerit dominus cuiquam deberi, uidendum erit, an tributoriae locus sit: et est uerior Labeonis sententia tributoriam locum habere: alioquin expediet domino negar
Abbreviated transcription (Latin):
rupant agnaut magnũ apparat̃
ziꝑt desideratura opificum torte
um quidem positurum in fundo:
nisi quod ad fructum ꝑcipiendũ
immitt̾e posseart. ¶ S ⁊ colores ⁊
picturas ⁊ marmora potest ⁊ gi¬
aut s epare ei ꝑmiccrcirr ux adi¬
tus posticas ue eu̾tere. rrefũg̾ia
ria ad atc̃m in ob̃ su̾rtere. extolere .ni.
ñ immutata. ¶Item neruã eũ
cuiedium ususfrcus legatus sit
aicius collere non posse ꝙͣuis lum¬
ina non obscurentur. q tectũma¬
gis turdatur. quod labio ĩ ꝓprie-¬
tatis dño scri. roxmrnenia nec ob¬
struere posie. ¶Item si domus u¬
suificũs legatus sit: meritoria illuc
nacula diuidere domũ. at quin lo¬
carepotest s⁊ oꝑtebit qĩ õom̃ iocare.
nec balneum ibi facienoum ¶qd̃
autem dicit meritoria non fcirũ:
ita accipe que uuigo duuoria ful-¬
lonica appellantur. Egõquide ⁊ ꝯl
balneum sitindomo usib diicis
solitum uacarem intima parte
domus xinter dietas amẽnas. nõ
recte nec ex boni uiri arbitratu fcũ¬

Expanded text:
rumpant agri aut magnum apparatum sint desideratura opificum forte um quidem positurum in fundo, nisi quod ad fructum percipiendum immittere eum posse ait: sed et colores et picturas et marmora poterit et siaut separare ei permittetur, uel aditus posticasue uertere, uel refugia ria ad alium modum conuertere: excolere enim non immutata. item Nerua eum, cui aedium usus fructus legatus sit, altius tollere non posse, quamuis lumina non obscurentur, quia tectum magis turbatur: quod Labeo etiam in proprietatis domino scribit. idem Nerua nec obstruere eum posse.Item si domus usus fructus legatus sit, meritoria illic nacula diuidere domum: atquin locare potest, sed oportebit quasi domum locare. nec balineum ibi faciendum est. quod autem dicit meritoria non facturum ita accipe quae uolgo deuersoria uel fullonica appellant. ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum uacare in intima parte domus uel inter diaetas amoenas, non recte nec ex boni uiri arbitratu factu
Abbreviated transcription (Latin):
singulos fuit legauisͤ. ⁊ iste s̾uus
oꝑas suas locauit ⁊ stipulatus est
ut sup̃s cripͣtum÷. ꝓut capitisdim¬
inut̃oe amissus tũit ususcitus: mox
restituitũ. Ambuleuit stipło ꝓfectͥa¬
q ad bẽdem redibit ad ficũarium.

Expanded text:
s operas suas locauit et stipulatus est ut supra scriptum est, prout capitis minutione amissus fuerit usus fructus, mox restitutus, ambulabit stipulatio profectaque ad heredem redibit ad fructuarium.
Abbreviated transcription (Latin):
claraturam cuius su nam siex re
fiuctuarii. recte sicuartifuiss. idẽ
q÷ ⁊ si forte stipinatũs sic s̃ius mi¬
m̾aturus pecuniã. nam numacõde¬
clarabit cuisit ꝓoquisita stipło. gͦoᷤᷤ¬
tendemus inpendenti eẽ ontum do¬
nec ꝓͥcium ꝯuinetu. ¶ auidg̾ si
amiio usutitu tus pcium inim̃¬
unde sit p̾ciumnu̾atum. marcelt
uͦ ⁊ mauriciañ. amisso usuficu:
ut puta .x. miua p̾cii nõie de uebat.
⁊ dena muia soluit ex rezinginqꝵ
cui mag̾ suus adquirat sinuacoe
soluit: int̾erit cuius priores nũmos
soluat. nam quos posteasolu̾it
aut uenditabit. aut sifuerint nũ¬
miconsumpti: ad doiccom ꝑtinẽt.
siuero sunil in saciño soiuit: nͥil
setit actipientis ⁊ idõ nonoum arqͥ¬
siisse cuiqͣm dñium u roecur. qr cũ

Expanded text:
claraturam, cuius sit: nam si ex re fructuarii, retro fructuarii fuisse. idemque est et si forte stipulatus sit seruus numeraturus pecuniam: nam numeratio declarabit, cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fructu tunc pretium numunde sit pretium numeratum: Marcellus uero et Mauricianus amisso usu fructu iut puta decem milia pretii nomine debebat et dena soluit ex re singulorum: cui magis seruus adquirat? si numeratione soluat, intererit, cuius priores ‹n›ummos soluat: nam quos postea soluerit, aut uindicabit aut, si fuerint nummi consumpti, ad condictionem pertinent: si uero simul in sacculo soluit, nihil fecit accipientis et ideo nondum adquisisse
Abbreviated transcription (Latin):
icirco sitablolutꝰ ꝑam ad aiisi
ꝑuenietur. ¶S si duo deposue¬
rint. ⁊ ambo agant. si quidem sic
deposũint ut unꝰ tollat totum:
pot̾it in soudum agere. sinuero
proparte: pro qua eõꝵ interest᷑ tt̃
dicendum ÷ in ꝑtemo dempnacom
faciendam Ei deposueto apuo te
utpost mortem tuam reddas ⁊ te¬
cum ⁊ cũ u̾eredetuo possim agere¬
depositi. possum ⁊ n.mutare uor¬
tatem. ⁊ ante mortemtuam pete
ut post mortem meam reodatur.
potero ⁊ ego ⁊ heres mens agere de¬
positi: mutata uolutate. ¶ Quia
au doiꝰ ditarat pfatur in hac ac¬
tõneuenit: quesitum ÷ si heres
rem apur testatorem depositam
ł imodatam distrit ignot᷑ats tẽ¬
depositam ł omodatam an tene¬
atur  ⁊ qr doroñ fecit: ñtenebit᷑

Expanded text:
circo sit absolutus, nam ad alium pervenietur. Sed si duo deposuerint et ambo agant, si quidem sic deposuerunt, ut vel unus tollat totum, poterit in solidum agere: sin vero pro parte, pro qua eorum interest, tunc dicendum est in partem condemnationem faciendam. Si deposuero apud te, ut post mortem tuam reddas, et tecum et cum herede tuo possum depositi agere: possum enim mutare voluntatem et anut post mortem meam reddatur, potero et ego et heres meus agere depositi, ego mutata uoluntate.Quia autem dolus dumtaxat in hanc actionem uenit, quaesitum est, si heres rem apud testatorem depositam uel commodatam distraxit ignarus depositam uel commodatam, an teneatur. et quia dolo non fecit, non tenebitur
Abbreviated transcription (Latin):
re potuit ñ fecit. ¶ aquo demĩci-¬
atum ẽ senatus ñ exigit. quicũq
gͦ fuit qui denunciauit: nocebit
Radu̾sus bone fidei possõres trã
nta sẽnatus locutus est eos qui se he¬
des existimassent. ¶ Cet̾m si quis
sciens h̾editatem ad se ñ ꝑtinere

Expanded text:
re potuit nec fecit. a quo denuntiatum est senatus non exigit: quicumque ergo fuit qui denuntiauit, nocebit.Haec adversus bonae fidei possessores, nam ita senatus locutus est: "eos qui se heredes existimassent". ceterum si quis sciens ad se hereditatem non pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
sorib at qͣn se de bnis ÷ locutus quise
heres existĩmant. nisi forte ad eas refĩ¬
mͣus: quas distrabi expedierat. que bo¬
nerabant magis heoitatem: ꝙ̃ fructu¬
tuum: anp̾ci ⁊ usuraꝵ ⁊ post moͣtã
ꝯtrou̾siam. ¶Licet aũdebis senatꝰ¬

Expanded text:
senatus de his est locutus qui se heredes existimant. nisi forte ad eas res referemus, quas distrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam fructuuctuum an pretii et usurarum post motam controversiam. Licet autem sena
Abbreviated transcription (Latin):
pretium: In predone dicimus elcõm eẽ
debere actoris. anhic mag̃ poͦssor aũroi¬
errous eit si uelit rẽ gradere l deciorẽ
fcãm  honpetitor siptetium desidert
ꝙ muerecundum sit tale desid̾ium. an
uero qꝑie ł beditaria locuplecor fcñs sit¬
⁊ iõ quod ampluis ht̃ exꝑietis restitue¬
re debrat: uidendum. slam in orõnediui
adriani ita est. Onspicite pres conscripti n¬
umquid eit eqnum potiõrem sĩ face lu-¬
crum ⁊ p̾cium qb̃ ex aliena re perceꝑit

Expanded text:
pretium? in praedone dicimus electionem esse debere actoris: an hic magis possessor audiendus sit, si velit rem tradere licet deteriorem factam, non petitor, si pretium desideret, quod inverecundum sit tale desiderium: an vero, quia ex re hereditaria locupletior sit, et id quod amplius habet ex pretio restituere debeat, videndum. nam et in oratione divi Hadriani ita est: "Dispicite, patres conscripti, numquid sit aequius possessorem non facere lucrum et pretium, quod ex aliena
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiet eum accõm p̾stare. ¶ S si uẽ-¬
didit ⁊̃ euicta re restitut qd̃ accepit:
ñ uidebitur ad eum ꝑu̾enisse. qm̃qmͣ
possit dici nͨ ab inico p̾ciũ uenire qr ñ
fuit res heditanaque dntracta: S¬

Expanded text:
sufficiet eum actiones praestare. Sed si vendidit et evicta re restituit quod accepit, non videbitur ad eum pervenisse: quamquam possit dici nec ab initio pretium venire, quia non fuit res hereditaria quae distracta
Abbreviated transcription (Latin):
trum aũ om̃e p̾tium restitu Ilp̃.¬
ere debebir bone fioĩ possõr. anu̾ ita de¬
mums i fcũs sit locuplecõr uidenoit
Ssũꝑsisse ł donasse Et u̾bum quid ꝑue¬
⁊ puto sequentem clausiaam .s. ꝯsulti¬

Expanded text:
trum autem omne pretium restituere debebit bonae fidei possessor an uero ita demum, si factus sit locupletior, uidendum: consumpsisse uel donasse. et uerbum quid puto sequentem clausulam senat
Abbreviated transcription (Latin):
oĩno ĩ usuras nõ ꝯueniendũ. ¶ Re¬
dacte inq̃uid petiunie ex p̃tioreꝵ uẽ¬
ditaꝵ. ¶ Reractam: sic acciptm non
soł iamexastã: u̾m ⁊ siexigi p oͣ tute
nec exacta÷. ¶ euod si post prtit᷑am
hereditatem res distraxent  ͬ hic ip̃e
tes ueniunt frustus ꝙ eaꝵ. ¶ S si for¬

Expanded text:
omnino in usuras conveniendum. "Redactae", inquit, "pecuniae ex pretio rerum venditarum". redactam sic accipiemus, non solum iam exactam, verum et si exigi potuit nec exacta est. Quid si post petitam hereditatem res distraxerit? hic ipsae res venient fructusque earum. sed si for
Abbreviated transcription (Latin):
nemo autem ei deminccauit. ant
incipiat uiuras debere redacte pec-¬
cunie: ⁊ puto debere. cepit .n. maie
fidĩ possor ẽe. sponamus denũniatũ
ee: non tn scit. qr non ip̃i sz ꝓcura¬
tori eius de nunciatũ ÷. senatus t̃pi
denũciatum exigit ⁊ icõ ĩnocebit

Expanded text:
nemo autem ei denuntiavit, an incipiat usuras debere pecuniae redactae? et puto debere: coepit enim malae fidei possessor esse. sed ponamus denuntiatum esse, non tamen scit, quia non ipsi, sed procuratori eius denuntiatum est: senatus ipsi denuntiari exi
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ꝑtinere existimassent us adeo
duintaxat quo iocuplecõres exea re
t eoitatem exeotempore estimanoũ
ẽẽ quo prim̃ scient quisq eama se
peti .i. cũ prim̃ aut denũciat eẽc ei
aut litt̾is aut edcĩs euocatus eẽt: tẽ¬
pretacõ. ¶ Ait senatus tum añꝙͣ¬
bit. ¶ Et siciuitati petetur. ¶ Inpnt¬
uatoꝵ quo peticõnib: senatus ..¬

Expanded text:
ad se pertinere existimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re ereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam a se peti, id est cum primum aut denuntiatum esset ei aut litteris vel edicto evocatus esset. cenrpretatio. Ait senatus: "cum anbit: et si ciuitati peteretur.In priuatorum quoque petitionibus senatus
Abbreviated transcription (Latin):
pͣretito. ⁊ de fructib de qͣuib cum for
senatus ꝯsultisit data. optim̃ ÷ ipꝰi se.
relant ¶ ꝓdie ious marcias quintus
iulius balbus. ⁊ puplius uellenetus
celsus titius eufidius. oemus seu̾ianꝰ
ꝯsules u̾ba fecerunt. de htis que ĩp̃i
cesar traiani par̃tichi filius. dimi
gustus impr̃ maximus q pͥnceps ꝓpo¬
suit quinto nõnas marci que ꝓrie
fuerunt. lib̾ello compłxus eẽt quid
fĩ pͥh. de qua re ita censu̾enunt. ¶ Eũ
añ qm̃ ꝑte caduce ex bonis iusticiͣ
fisco pecerentur: hii qui se Redes ẽẽ ex¬
istintant b̾editatem distrerunt
platere redacte ex p̾cio rerum ue

Expanded text:
praeterito et de fructibus. de quibus cum forma senatus consulto sit data, optimum est ipsiusrelatis. "Pridie idus Martias Quintus Iulius Balbus et Publius Iuventius Celsus Titius Aufidius Oenus Severianus consules verba fecerunt de his, quae imperator Caesar Traiani Parthici filius divi gustus imperator maximusque princeps proposuit quinto nonas Martias quae proximae fuerunt libello complexus esset, quid fieri placeat, de qua re ita censuerunt. Cum, antequam partes caducae ex bonis rustici fisco peterentur, hi, qui se heredes esse existimant, hereditatem distraxerint, placere redactae ex pretio rerum
Abbreviated transcription (Latin):
computet si ttũs sit locupletor. ¶ pro
us p̾cio soluto ꝓuẽn̾it. poc̾it dici qr
locuplecor intotum ftũs÷ debere ut ͤ¬
nire. l de precõ solũmodo senatus
sit iocutus.. Pauł si postẽ

Expanded text:
competat, si factus sit locupletior. Proindus pretio soluto pervenerit, poterit dici, quia locupletior in totum factus est, debere venire, licet de pretio solummodo senatus sit locutus. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
ottatis pecicõeuenire. qritur utrũ
sũ sua natuta uemũt ancontra.
intputa ÷ quedam accõ que inficia¬
tõnecrescit. utrũ cum suo inciiẽ¬
to anuero insimplum uenit ut
simprsoluturum. ¶ idem rectea¬
it si noxaliiudõ ꝯdempnatus s it pꝰ¬
sor defuncto: non posie eum dedentẽ
noxe officõ iuditis libeta᷑ qr tam¬
diu guis ht nore dedendi facultatem:

Expanded text:
petitionem uenire, quaeritur, utrum cum sua natura ueniant an contra. ut puta est quaedam actio, quae infitiatione crescit: utrum cum suo incremento an uero in simplum uenit, ut simplum soluturum.Idem recte ait, si noxali iudicio condemnatus sit possessor defuncto, non posse eum dedentem noxae officio iudicis liberari: quia tamdiu quis habet noxae dedendae facultatem,
Abbreviated transcription (Latin):
uim hr̃e donomi. ut si quidẽ maritus
soiꝰ socero beres extit̾it qĩ noua donõ
potest suan inmartum collata ut
donautnt i demꝰ ent᷑ dĩcendum si ĩui¬
tis fiiis m̃ĩcum remsine incer ipõs ir¬
titam eẽ donõmi. Iñ hac ꝙͥ donõne tnt̾ꝯ¬

Expanded text:
uim habere donationem? et si quidem maritus solus socero heres exstitit, quasi noua donatio potest seruari in maritum collata, ut donauerint, idem erit dicendum, si inuitis filiis nuntium remiserint, inter ipsos irritam e
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt: posedum non nocet lega¬
tano. ¶Aucius ticius aꝑto ꝑiete comꝰ
sue quatemis stillicroii ngõs ⁊ tigno¬
tum ꝓtestus competebat. ianuam in
puppͣlito aꝑũit quero cum neque lu¬
minib pupplu meuniuicini n itinen
uitim officeret n stissicioium in inci-¬

Expanded text:
oceat legatario. Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protectus competebat, ianuam in publico aperuit: quaero, cum neque luminibus Publii Maeuii uicini neque itineri uicini officeret neque stillicidium ne uici
Abbreviated transcription (Latin):
tius sempnio h̾es exciu̾it. ⁊ eunoem
ali uendioit.⁊ traoidit. equius est
ut cuͣ potor sis. slamsiipe uen oitor
eamrem a te peteret: extepconẽ eum
zubmou̾es. s si ip̃e pottidepet ⁊tũ pe¬
teres. adu̾sus excepcõm dommii re¬
Iplicacone irtereris. Idem.
zor dicere proqua ꝑte eius sit. l .n. peti¬
toris minius ÷ ñpossõris. quod ⁊̃ in ꝑ¬
rplitiana obseruatur.: Paux.¬

Expanded text:
nio heres extiterit et eundem alii vendiderit et tradiderit, aequius est, ut tu potior sis. nam et si ipse venditor eam rem a te peteret, exceptione eum summoveres. sed et si ipse possideret et tu peteres, adversus exceptionem dominii replicatione utereris. Idem lor dicere, pro qua parte eius sit: hoc enim petitoris munus est, non possessoris: quod et in Publiciana observatur. Su
Abbreviated transcription (Latin):
uede tota reuendicanda dcã siit. ea¬
dem ⁊ de ꝑte intesugenda sunt. Offõ¬
ꝙ iudicis ꝯtinetur ꝑromodo ꝑtis.ea
quor restitin iubere: qie sin cum
ip̃a ꝑte restitui debent. ¶ Incerce ꝑtiᷤ
t̾uemat. iusta cansa eẽ potest: si for¬
te legi falcroie locus sit intestamẽto
pp̃ intertam decraccõm exlegatis q̃
uix apuo iudicem examin̾atur. ius¬
tam .i. ht ignoranciam legatarius
sui homo legatus :. quotam ꝑtem
uenditare debeat: itaꝙ tasis dabit᷑

Expanded text:
e de tota re uindicanda dicta sunt, eadem et de parte intellegenda sunt, officioque iudicis continetur pro modo partis ea quoque restitui iubere, quae simul cum ipsa parte restiterveniat. iusta autem causa esse potest, si forte legi Falcidiae locus sit in testamento, propter incertam detractionem ex legatis, quae vix apud iudicem examinatur: iustam enim habet ignorantiam legatarius, cui homo legatus est, quotam partem vindicare debeat: itaque talis dab
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ⁊ diepreu̾ito. ut si forte corupta sĩt
postea qm̃ dies degustandi pret̾iit ꝑ¬
iculum aduenditorem ꝑtineat. an
sent degustata ⁊ int̾erit quid actum
sit ego aũ arbitror si ħ moccuttos
n mucorem uendnorem pr̃are deb̾e.
s om̃e ꝑicut ad emptore ꝑtie. dif¬
ficiie auteͣm ÷ ut quisqm̃s ic emat
ut ñ degustex. qrͣ si degustõni dies
adiectus nonent: qncumq deg̾ta¬
te emptor pot̾it ⁊ quo ad degustaue¬
nit. ꝑicut acoris ⁊ inucoris aduẽdi¬
torem pertinebit. dies .i. degustacõ¬
in p̾stitutus: meli̾orem condõm
emptoris facit. ¶Llino aũ ꝑ aĩad.¬
u̾sionem uenbito. finis custodie ÷
aduehñdi t̃p̃us. qd̾ita ent accipi¬
end̃ si adiectũ tempꝰ÷. cet̾m siñ
sit adiectũ. iuidd̃  ne infinitam cꝰ¬
ea que supraostendimꝑ aũ intereẽ
quid de tem pe ᷑ actũ sit aut densci¬
ateeiut tollat uinui. ¶Certe añꝙ̃
ad uindennam tũit dolia nct̃a¬

Expanded text:
 die praeterito ut, si forte corrupta sint posteaquam dies degustandi praeteriit, periculum ad venditorem pertineat, an sent degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto neque mucorem uenditorem praestare debere, sed omne periculum ad emptorem pertinere: difficile autem est, ut quisquam sic emat, ut ne degustet. quare si dies degustationi adiectus non erit, quandoque degustare emptor poterit et quoad degustaverit, periculum acoris et mucoris ad venditorem pertinebit: dies enim degustationi praestitutus meliorem condicionem emptoris facit. Vino autem per aversionem vendito finis custodiae est avehendi tempus. quod ita erit accipiendum, si adiectum tempus est: ceterum si non sit adiectum, videa quae supra ostendimus, aut interesse, quid de tempore actum sit, aut denuntiare ei, ut tollat uinum: certe antequam ad uindemiam fuerint dolia n
Abbreviated transcription (Latin):
agiposse. certe ⁊̃ condĩtĩpot̾it. qr tã
sñ causa apud uenditorem ÷ atu
⁊ exempto accõm ẽẽ. ut hre licere
emptori caue̾atur s ⁊uttradat᷑
et p̃osio. ¶Idem ait nõ tradentem:
qͣnti intersit ⁊demptian. satis aũ
ñ danͣtem. qntum płim̃ auctore

Expanded text:
agi posse: certe etiam condici poterit, quia iam sine causa apud uenditorem est anet ex empto actionem esse, ut habere licere emptori caueatur, sed et ut tradatur ei possessio. Idem ait non tradentem quanti intersit condemnari: satis autem non dantem, quanti plurimum auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stitum: lis estimetin. ¶ de rec¬
sint: nullo deducto ꝯdempiõm
defungi potuit. idemꝙ putat ⁊ u
exstipulatu ager. ⁊ oudefendat
Idem neraẽ aic uenditorem in re
tradenda pr̃are debere emptoriut ĩ
nte depossone pocior sit s iul ⁊¬

Expanded text:
stitum est lis aestimetur. Idem recsint, nullo deducto condemnationem defungi potuit: idemque putat et si ex stipulatu aget: et siue defendat Idem Neratius ait uenditorem in re tradenda debere praestare emptori, ut in lite de possessione potior sit: sed Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
ris facere cogãtur. ¶ Si redibicio¬
sabinꝰ putant ⁊ nos ꝓbamus.
¶ ałtum quo uenditor cauere d ea
sana pr̃ani.⁊ qui iusnta uendidit
ditor patsꝰ sie redibõm quid̃ ex hĩ

Expanded text:
ur. RedhibitioSabinus putant et nos probamus. Animalium quoque uenditor cauere debet ea sana praestari, et qui iumenta uendidit ditor passus sit, redhibitionem quidem ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
o arbores stantes uendidat᷑. t ꝓhuii
reb pecam acceꝑat ⁊ cũtiadere no¬
lebat. emptor querebat quid se
facere oꝑteret. ⁊ uerebatur nehee

Expanded text:
o arbores stantes uendiderat et pro his rebus pecuniam accepit et tradere nolebat: emptor quaerebat, quid se facere oporteret, et uerebatur, ne hae
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. ꝙuis maior ꝑs ħeditatis ĩ
ꝓuintia sit: tñ rome deberi frdĩcõ¬
missum᷑ dicend̃ .℥. cum apparet ro
testatorem sensisse ex genere cõꝑ¬
acõnis. ¶ S siꝓponas quibusdam
slarissimis uirit aigentił auri
pondẽra relicta. ⁊ sit sufficiens ad

Expanded text:
editatis in provincia sit, tamen Romae debere fideicommissum solvi dicendum est, cum apparet id testatorem sensisse ex genere comparationis. Sed et si proponas quibusdam clarissimis viris argenti vel auri pondo relicta et sit sufficiens ad
Abbreviated transcription (Latin):
atus fauit se in refectionem na¬
uis eam recepisse. quesitum: an
nauiter lucius ticius excitoria de-¬
netur ꝙͣ si creditor probaret pe¬
cuniam in refcom nains ẽẽ con¬
sumptam .R̾. treoitorem utilit̃
acturum: sicum pecunia crede¬
nauis curam suscipiat ⁊ nego
ltõne erogatam ẽe ttͣa niuo exigẽ¬
dumut sciat ib se creuere cũt
rei magr quis sit ppositus. qd̃ cer¬
to tñ maior pecunia credita furt
bere in solionĩn aoũsus domin
nauis accionem dari. ¶ Interd̃
⁊̃ illud estimandum anineoloco
in enismodi insula pecunia quis
torta accione q̃ratur. santunc
quo creditorem scire debere neceᷤ¬
sariam ẽẽ mertis comꝑacom cui
emende suus sit ppositus. ⁊ sutti-¬
cere siinb credioit. non ssuro ⁊ ex¬

Expanded text:
atus cauit se in refectionem nauis eam accepisse: quaesitum est, an non aliter Titius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret pecuniam in refectionem nauis esse consumptam. respondit creditorem utiliter acturum, si, cum pecunia credenauis curam suscipiat et negofectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit praepositus, quod certo tamen maior pecunia credita fuerit, bere in solidum aduersus dominum nauis actionem dari.Interdum etiam illud aestimandum, an in eo loco in eiusmodi insula pecuniam quistoria actione quaeratur: nam tunc quoque creditorem scire debere necessariam esse mercis comparationem, cui emendae seruus sit praepositus, et sufficere, si in hoc credi
Abbreviated transcription (Latin):
Si dmnodauo tibi eqnum quo uteris
ad certum socum. si nulla culpatua
ego in culpa ero qui intam longũ
iter commodaui qui eum laborem
gustinere non potuit. Up̃.¬
cõne ⁊ si non tradituͣm ÷. si gͥ ꝯ ne.¬
tractum sit pignus mroa ꝯuentõne
urdeamus an si quis aurũ ostenõit
qĩ pignori deturus. ⁊ es ded̾it. obli¬
gainit auum pignori. ⁊ conseqñs
ut alirum obligetur. non autẽ e

Expanded text:
Si commodavero tibi equum, quo utereris usque ad certum locum, si nulla culpa tua ti: nam ego in culpa ero, qui in tam longum iter commodavi, qui eum laborem sustinere non potuit. one, etsi non traditum est.Si igitur contractum sit pignus nuda conuentione, uideamus, an, si quis aurum ostenderit quasi pignori daturus et aes dederit, obligauerit aurum pignori: et consequens est ut aurum obl
Abbreviated transcription (Latin):
debeatur. ⁊ hodie płis uenire pofsit
pignus qm postea: Melius autem
⁊ dicieum qui dedit pignus posse uẽ¬
dere. ⁊ accepta peccunia souiere roꝙ
debeatur. ita tamen ut creditor. neces¬
sitatem hr̃et ostendere rem pigliora¬
tam si m̾obilis sit. prius ydᷤnea a
ei p̃standa. Inuitum i creditorẽ
togi uendere: satis in humanũ ÷.¬
gi creditor płis fund pignoratũ
uendidit. si rofeneret: uiuras eius
peccumie prestare d ei qui dedit
pignus. s ⁊stipẽusus sit ea pectiũa:
qõ apiro eum depositums: ex mo¬
ra ⁊̃ usuras p̃stare debitori ħ no¬

Expanded text:
debeatur et hodie pluris uenire possit pignus quam postea? melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse uendere et accepta pecunia soluere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a ei praestanda. inuitum enim creditorem cogi uendere satis inhumanum est.Si creditor pluris fundum pigneratum vendiderit, si id faeneret, usuram eius pecuniae praestare debet ei, qui dederit pignus: sed et si ipse usus sit ea pecunia, uquod apud eum depositum est, ex mora etiam usuras debitori hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
emptorem pignus liberat hr̃e te
peccuniam. repronti es pignus. n qr
ꝑ fenestram dimisst ẽiceptuo eo qm̃
de indust̾a ao ro posuit: labio ait tir¬
ti teagere cum debitore posie. ⁊ ad ex¬
hibenoum. ⁊ si agente te ꝯria psgno¬
ratitia excipiat oebitor de pignore
sͥ reddito: replicabitur de dolo ⁊ fũ
abiatum to intelligitur. lp̃.
ab mitõ sũ postea. nõ. tm̃i uendicõ
ualet: u̾m incipit̃ emptor dñĩum
reihr̃e. ¶S ⁊si non ꝯuenit dedistͣ¬
hendo pignore: ħ tñ iure utimur
ut licẽat distrahere: si modo ñ ꝯue¬
nit ne liceat ¶ubi uero ꝯuenitne
otstraberetur creditor si distͣrberit:
fuiti obligatur. nisi eitcer fuit denũ¬
tiatum ut soluat ⁊ celsaũit. Comp̃.¬

Expanded text:
emptorem pignus liberatum haberepecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, ablatum id intellegitur. 4 ab initio siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, nisi ei ter fuerit denuntiatum ut soluat et cessauerit. 5 P
Abbreviated transcription (Latin):
Tre procutator ñ potiit iudõman¬
lapsi ñ aĩo furandi s exetidi qd̃
defunttꝰ sue cure fecerat s̃uosuen

Expanded text:
re procurator non potuit, iudicio manlapsi non animo furandi, sed exsequendi, quod defunctus suae curae fecerat, servos ven
Abbreviated transcription (Latin):
tasse. qͣuo se ip̃i maiarone ditis
aufferrent. ¶Si ter ho bona fide
ram ꝑsonam emptorem. sem.
s toit᷑as n reddidit: iudõ mradati
non furti tenetur. dẽ.¬
ui mutuam petam dari nradaint.
otiisio reo ꝓmititendi: ⁊ pignorib
si distractis: eligi p̃t quoutiuiceat:
si ltͥteñs exprintatur. distractis
quo pignorib ad eum credicor
redire potit. ⁊ .nͨ. que dubõis totiẽ¬
de cã ccͣtib insenntur: ius nũe ñ
ledunt. ¶ fidenissor que pecãm in
iute optuilt ⁊ pp etatem eiꝰ quipe¬
tebat obugitauit. ac publice deꝑo¬
suit. ꝓfestim agere matidati poͣtũ¬
it. ¶ Non ideo minus om̃is reꝑis

Expanded text:
tasse, quo se ipsi mala ratione dominis auferrent. Si liber homo bona fide ram personam emptorem. Idem sed traditas non reddidit, iudicio mandati, non furti tenetur. Ideui mutuam pecuniam dari mandavit, omisso reo promittendi et pignoribus non distractis eligi potest: quod uti liceat si litteris exprimatur, distractis quoque pignoribus ad eum creditor redire poterit: etenim quae dubitatiactibus inseruntur, ius commune non laedunt. Fideiussor qui pecuniam in iure optulit et propter aetatem eius qui petebat obsignavit ac publice deposuit, confestim agere mandati potest. Non ideo minus omnis temporis
Abbreviated transcription (Latin):
idenissorem si sñ adicõne bom Idẽ¬
tatis tritici pro artero tricicũ spospõ¬
dit. qͣuodl trrcicũ dando: uberare
posse reinenstimo. a reo aũ non
aliud tncitum repecere pt̃ qm̃ quo
pessimo tͣrͣͣcicoubetare se astipu¬
latore licuit. itaz sipararꝰ fum te¬

Expanded text:
ideiussorem, si sine adiectione bonitatis tritici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum liberare posse existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fueri
Abbreviated transcription (Latin):
itro concessio ft̃a eẽt ¶ Seruitus
naturait non manuft̃s opere ie-
si ymbre cres cat aqua ĩriuo. aut
ex agris in eum ꝯfluat aut aque
agͣm uire ducebam: meo frofundo
seyano: manet s̾uitus. ¶Esau

Expanded text:
itio concessio facta esset.Seruitus naturaliter, non manu facto laedere si imbri crescat aqua in riuo aut ex agris in eum confluat aut aquaeaquam iure ducebam, meo facto fundo Seiano manet seruitus.Hau
Abbreviated transcription (Latin):
sũptitum qͣuos feci. ⁊puto ꝯpetere nͥ
sp̃aliter id actũm ÷ ut neuter adu̾suᷤ
quod gesnit accõe ista ut̾etim:: S suffi¬
cit si utiliter gesut: ⁊ si effc̃m non hũit
uum egͣcum curauit. ⁊̃ si insula exͣuł
refert: ꝓcut. apud euͣm notat᷑ no semꝑ
debere dari. quia n si eam insulam fuis

Expanded text:
sumptuum quos feci? et puto competere, nisi specialiter id actum est, ut neuter adversusquod gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si utiliter gessit, etsi effectum nouum aegrum curauit, etiamsi insula exustarefert, Proculus apud eum notat non semper debere dari. quid enim si eam insulam fuls