comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at. & eccłiastici uiri nequaqũã ligna suc¬
cidant de campis ce regionib siluisq &
saltib gentium. quos magis saluare cu¬
piunt quã ꝑdere. sed de hereticoꝵ quos
uicerint clipeis. hastis. sagittis. baculis
contisq & lanceis. Hñt enim & ipsi ad
impugnandam eccł̃iam xp̃i tela diũsa q̃
ab eruditis hominib igne scĩ sp̃c succen¬
denda sunt. sermone uidelicet eccłiasti¬
co. quẽ qui habuerit. potuerit dicẽ. Nonne
cor nr̃m erat ardens inuia cũ aꝑiret no
b̾ iħc scͥpturas. Nec possumꝰ plenã hre
pacẽ & habitationis confidentiam. nisi
cunctam adu̾sarioꝵ suppellectilem dep̃¬
demur: ut ꝑeant omnia & incinerem
concrement᷑. ce dep̃demur eos qui nos
fuerant ante p̃dati. &e uastemus illos.
qui uastauerunt prius eccłiam. In die
illa inclaro p̃dicationis lumine. dabo
inquit Gog locum nominatũ. sepulchrũ
inisrł. iuixta hebraicum. uallem uiatoꝵ

Expanded text:
at, et ecclesiastici viri nequaquam ligna sucat, et ecclesiastici viri nequaquam ligna succidant de campis et regionibus, silvisque et saltibus gentium, quos magis salvare cupiunt quam perdere; sed de haereticorum, quos vicerint, clypeis, hastis, sagittis, baculis, contisque et lanceis. Habent enim et ipsi ad impugnandum Ecclesiam Christi tela diversa, quae ab eruditis hominibus igne sancti Spiritus succendenda sunt; sermone 456 videlicet ecclesiastico, quem qui habuerit, poterit dicere: Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Jesus Scripturas? » Nec possumus plenam habere pacem et habitationis confidentiam, nisi cunctam adversariorum supellectilem depraedemur, ut pereant omnia et in cinerem concrementur, et depraedemur eos, qui nos fuerant ante praedati, et vastemus illos qui vastaverunt prius Ecclesiam. « In die illa, » in claro praedicationis lumine, « dabo, inquit, Gog locum nominatum sepulcrum in Israel. » Juxta Hebraicum, « vallem viatorum »
Abbreviated transcription (Latin):
atq uindicte: de qua ꝑ om̃s ꝓpħas locutꝰ ẽ.
dñs. & egredientur habitatores urbium
isrł credentium popłi. Urbes autẽ isrł
intelligimꝰ: eccłias recte fidi. Et succen¬
dent ce comburent arma: de quib ce inalio
loco scͥptum ẽ. Arcum conteret & confrin¬
get arma & scuta oburet igni. Clipeos & ha¬
ssas. arcum &e sagittas. baculos manus.
in quib ꝑũsum pascha celebrabant. lan¬
ias siue contos quib lata &e insanabilia
inferebant uulnera doctrinaꝵ. clipeosq
arcus. &e sagittas. de quib supradictũẽ
Quodq sequit᷑. & succendent ea igni septẽ
annis: de exodo & leuitico ponendum ẽ.
inquib lege p̃cipit᷑. ut septimo anno remis¬
sionis quando seruis hebreis lib̾tas red¬
ditur. & debita cuncta soluunt᷑. ce ad dnõs
redit antiqua possessio: ce quies tr̃e tͥbuit᷑
& om̃s fruges pauꝑib condonant᷑: quo
scilicet in septem annis. numero sacrato
atq ꝑfecto. hereticoꝵ armatura dispere¬

Expanded text:
indictae, de qua per omnes prophetas locutus est Dominus. Et egredientur habitatores urbium Israel, credentium populi: urbes autem Israel intelligimus Ecclesias rectae fidei. Et succendent, et comburent arma, de quibus et in alio loco scriptum est: Arcum conteret, et confringet arma, et scuta comburet igni , clypeos et hastas, arcum et sagittas, baculos manus, in quibus perversum Pascha celebrabant: lanceas, sive contos, quibus lata et insanabilia inferebant vulnera doctrinarum: clypeosque, arcus et sagittas, de quibus supra dictum est. Quodque sequitur: Et succendent ea igni septem annis, de Exodo et Levitico exponendum est , in quibus Lege praecipitur, ut septimo anno remissionis, quando servis Hebraeis libertas redditur, et debita cuncta solvuntur, et ad dominos redit antiqua possessio, et quies terrae tribuitur, et omnes fruges pauperibus condonantur, quo scilicet in septem annis numero sacrato atque perfecto haereticorum armatura dispere
Abbreviated transcription (Latin):
mus & credimꝰ auxiliante e aꝑien¬
te os nr̃m locuti sumꝰ. ñ alioꝵ si qui scͥp
serunt uł deinceps scͥpturi st̃ sententiã
destruentes. &e afferentes qualiacumq sõ
nr̃a. In edificatione autem templi ae ordius
sacerdotum. t̾req sc̃e diuisione. & flumils
egrediente de templo. ce arborib ex utias
ripa semꝑ uirentib & ꝑsingłos m̃ses asse¬
rentib fructum. & reliquis que usq abl.¬
nem ꝓpħico uolumine continentur. aps
imꝑitiã confitemur. melius arbitranẽ
isterim nichil. quam parum dicere. Ex

Expanded text:
mus et credimus, auxiliante et 462 aperienmus et credimus, auxiliante et 462 aperiente os nserunt, vel deinceps si scripturi sunt, sententiam destruentes, sed asserentes qualiacunque sunt nostra. In aedificatione autem templi et ordine sacerdotum terraeque sanctae divisione, et flumine egrediente de templo, et arboribus ex utraque ripa semper virentibus, et per singulos menses asserentibus fructum, et reliquis quae usque ad finem prophetico volumine continentur, aperte imperitiam confitemur, melius arbitrantes interim nihil quam parum dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
in sidias formidantes. tẽ reducent᷑ de ppłis.
&e congregabunt᷑ de t̃ris inimicoꝵ suoꝵ
int̾ram suam. & scĩficabitur dñs ineis
in conspectu gentium plurimarum. que
ce ipse crediture sunt domino. finisq sit
beatitudinis. scire atq cognoscere quod
ipse sit dominꝰ d̾s eoꝵ. eoquod apparuerit
eis ingentib. siue transtulerit eos de natio¬
nib. & congregaiuĩt suꝑt̾ram suam. t̾rã
iudeam. t̾ram confessionis. t̾ram mitium
reliquerit heretice prauitati: & ultra non
abscondat faciem suam ab eis. nec ad u̾set᷑
ilos. eoquod effuderit sp̃m̃ grẽ sue. de quo¬
ce iohel ꝓph̾a loquitur. in nouissimis dieꝰ
effundam de sp̃u meo suꝑ omnẽ carnem.
effuderit autem suꝑ omnẽ domũ isrł̃
Sin autẽ ꝓ spũ iuxta lxxͣ. furorem legen¬
mꝰ qui in hebraco ñ habet᷑. sic sentiendũ ẽ.
qd̃ uitra ñ abscondat faciem suã ab eis.
in quos furorem suũ ante effuderat.
ue usq in ezechiel ꝓpħa d̾õ ut opta¬

Expanded text:
. Tunc reducentur de populis, et congregabuntur de terris inimicorum suorum in terram suam, et sanctificabitur Dominus in eis in conspectu gentium plurimarum, quae et ipsae crediturae sunt Domino: finisque sit beatitudinis, scire atque cognoscere, quod ipse sit Dominus Deus eorum: eo quod apparuerit eis in gentibus, sive transtulerit eos de nationibus, et congregaverit super terram suam, terram Judaeam, terram confessionis, terram mitium, reliquerit haereticae pravitati; et ultra non abscondat faciem suam ab eis, nec aversetur illos, eo quod effuderit spiritum gratiae suet Joel propheta loquitur: In novissimis diebus effundam de spiritu meo super omnem carnem : effuderit autem super omnem domum Israel. Sin autem pro spiritu, juxta LXX, furorem legerimus, qui in Hebraico non habetur, sic sentiendum est, quod ultra non abscondat faciem suam ab eis, in quos furorem suum ante effuderat. Hucusque in Ezechiel prophetam, Deo, ut opta
Abbreviated transcription (Latin):
suscitabo tibi testam̃tũ sempiternũ: & recorda¬
beris uitȩ tuȩ & despicieris cum receꝑis sorores
tuas te maiores cum uniorib tuis: &e dabo
cas tͥ in ꝓbationẽ. & ñ extestam̃to tuo. Et sus

Expanded text:
suscitabo tibi testamentum sempiternum, et recordasuscitabo tibi testamentum sempiternum, et recordaberis viae tuae, et despicieris cum receperis sorores tuas te majores cum junioribus tuis, et dabo eas tibi in probationem, et non ex testamento tuo
Abbreviated transcription (Latin):
narum. in quib multiplex diu̾sorum ingentib
doginatum error ostenditur: illudit ierłm. &
o þprobrio habet cam cuiꝰ uitiis suꝑata est.
uia hec dĩc dñs ds. Et faciam tibi sicut
despexisti iuramentum ut irritum faceres
pactum: & recordabor ego pacti mei tecum ĩ
dieb adolescentie tuȩ. Et suscitabo tibi pac¬
tũ sempiternũ: & recordaberis uiarum tuaꝵ
& confunderis cum receꝑis sorores tuas te
maiores. cum minorib tius. Et dabo eas
tibi infilias: s ñ expacto tuo. Et suscitabo
ego pactum meũ tecũ. & scies quia ego dñs:
ut recorderis ꝙ. confundaris. ꝙ ñ sit tibi ultra
aꝑire os p̾confusione tua: cum placatus fue
ro tibi in omĩb quȩ fecisti ait dominus d̾s
.xxͣ. hec dĩc adonai dñs. Et faciam inte
sicut fecisti: sicut despexisti hec. ut p̃terires
cestamentum meũ. Et recordabor ego testam̃¬
ti mei qd̃ feci tecũ indieb adolescentie tuȩ. ꝙ

Expanded text:
narum, in quibus multiplex diversorum in gentibus narum, in quibus multiplex diversorum in gentibus dogmatum error ostenditur, illudit Jerusalem, et opprobrio habet eam, cujus vitiis superata est. 188 Quia haec dicit Dominus Deus: Et faciam tibi sicut despexisti juramentum, ut irritum faceres pactum. Et recordabor ego pacti mei tecum in diebus adulescentiae tuae et suscitabo tibi pactum sempiternum et recordaberis viarum tuarum et confunderis cum receperis sorores tuas te maiores cum minoribus tuis et dabo eas tibi in filias sed non ex pacto tuo et suscitabo ego pactum meum tecum et scies quia ego Dominus ut recorderis et confundaris et non sit tibi ultra aperire os prae confro tibi in omnibus quae fecisti, ait Dominus Deus. LXX: Haec dicit Adonai Dominus: Et faciam in te sicut fecisti, sicut despexisti haec, ut praeterires testamentum meum. Et recordabor ego testamenti mei, quod feci tecum in diebus adolescentiae tuae, et
Abbreviated transcription (Latin):
tua que hoc tempore reuelata ẽ: in tantũ
ut cunctis urbib sirie ce palestine quȩ ĩ
curcuitu tuo sunt fieres opprobrium. Quia
gͥ uicisti inscelere sororem tuam. net eiꝰ exem¬
plo territa es. ne similia sustineres ce ꝓhibe¬
res pedem tuum. nunc autẽ reuelata ẽ. igno¬
minia tua: dĩ ausculta sententiã. uel porta
iuxta .lxxͣ. uel portasti iurta aquilam &e theo¬
dotionem. uel portatura es iuxta simmachũ
scelus & ignominiam tuam : ut postqͣm pe¬
nas ꝓsacrilegio sustinueris. ueniam ñ ex pac¬
to tuo. s ex mea clementia consequaris. Siria
loci isaiȩ ꝓpħe in quo aram. & ephraim con¬
sentiunt contra iudam & ierłm ethnicor⁊
arguta sapientia. & quȩ sibi sublimitatem
scientie repromittat: iuncta malicie hereticoꝵ
impugnat iudam in quo uera confessio ẽ. & ñ
potest preualere. hic quoq eadem arrogantia
sirie id ẽ. philosophorum cum filiab alienige¬

Expanded text:
tua, quae hoc tempore revelata est in tantum, tua, quae hoc tempore revelata est in tantum, ut cunctis urbibus Syriae et Palaestinae quae in circuitu tuo sunt, fieres opprobrium. Quia igitur vicisti in scelere sororem tuam, nec ejus exemplo territa es, ne similia sustineres, et prohiberes pedem tuum: nunc autem revelata est ignominia tua, Dei ausculta sententiam. Vel porta juxta Septuaginta: vel portasti, juxta Aquilam, et Theodotionem: vel portatura es, juxta Symmachum, scelus et ignominiam tuam, ut postquam poenas pro sacrilegio sustinueris, veniam non ex pacto tuo, sed ex mea clementia consequaris. Syria loci Isaiae prophetae, in quo Aram, et Ephraim consentiunt contra Judam, et Jerusalem, ethnicoru arguta sapientia, et quae sibi sublimitatem scientiae repromittat, juncta malitiae haereticorum, impugnat Judam, in quo vera confessio est, et non potest praevalere. Hic quoque eadem arrogantia Syriae, id est, philosophorum cum filiabus alienige
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑos tuum indie suꝑbie tue. anteqͣm reuela¬
retur ignominia tua sic̃ intemꝑe opprobrii fili¬
arum siriȩ: & omniũ quȩ in circuitu tuost̃
filiarũ philistinorum que te ambiunt ꝑgirum.
Scclus tuum &r nefas tuum: tu portabis. Theo¬
dotion hoc mͦ. Et ñ erat sodoma soror tua in au¬
ditu oris tui. indie suꝑbiȩ tuȩ anteqͣm reue¬
laretur malicia tua: sũ tempꝰ opꝓbrii filiar̃
siriȩ. & omniũ ꝑcircuitũ eiꝰ filiarum alie¬
nigenarum quȩ abominant᷑ te ꝑgirum.
Fornicationem tuam & contaminationes tu¬
as tu portasti: dic̃ adonai dñs. Edicioni a¬
quilȩ. congruit nr̃a transiatio. Quas om̃s
posui: ut ex collatione cunctarum. alicuiꝰ
sensus possimꝰ repperire uestigium. Et int̾¬
im absq aliorum p̃iudicio: sic nob̃ udet᷑
lectionis ordo reddindꝰ. Indieb suꝑbie tuȩ
qͣndo peccabas ñ es recordata euersionis so¬
dome sororis tuȩ anteqͣm pateret malicia

Expanded text:
tu per os tuum in die superbiae tuae, antequam revelatu per os tuum in die superbiae tuae, antequam revelaretur ignominia tua, sicut in tempore opprobrii filiarum Syriae, et omnium quae in circuitu tuo sunt filiarum Palaestinarum, quae te ambiunt per gyrum. Scelus tuum et nefas tuum tu portabis. Theodotio hoc modo: Et non erat Sodoma soror tua in auditu oris tui, in die superbiae tuae, antequam revelaretur malitia tua: sicut tempus opprobrii filiarum Syriae, et omnium per circuitum ejus filiarum alienigenarum, quae abominantur te per gyrum. Fornicationem tuam, et contaminationes tuas, tu portasti, dicit Adonai Dominus. Editioni Aquilae congruit nostra translatio; quas omnes posui, ut ex collatione cunctarum, alicujus sensus possimus reperire vestigium, et interim absque aliorum praejudicio, sic nobis videtur lectionis ordo reddendus: In diebus superbiae tuae, quando peccabas, non es recordata eversionis Sodomae sororis tuae, antequam pateret malitia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: que ẽ mat̾ nr̃a. Et in eodẽ. Accessistis ad
syon montẽ ce ciuitatem dĩ uiuentis. ierłm
celestem: & milia angłoꝵ frequentiũ. Et
reu̾retur cum filiab suis. quȩ in toto orbe
dispse st̃: de quo pleniꝰ inisaiȩ explanatio¬
nib disseruimus
Non fuit autẽ sodoma soror tua audita
more tuo indie suꝑbie tuȩ. anteqͣm reue¬
laretur malitia tua: sĩc hoc temꝑe in op¬
probrium ẽ. filiarum syrie &e cunctarũ
incircuitu tuo filiarum palestinarũ: que
ambiunt te ꝑgirum. Scelus tuum & ig¬
nominiam tuã tu portasti: ait dñs ds̃.
xxͣ. Hisi fuisset sodoma soror tua ad
audiendum inore tuo. andieb suꝑbie tuȩ
anteqͣm reuelarentur maliciȩ tuȩ: sicut
nune est. filiarum sỹcie. Et nisi hoc fiuss.
quid factum eẽt. tibi & omniũ incircuitu tuo
filiarum alienigenarum. que circundant tr ꝑ
girum: Impietates tuas & iniquitates tuas tu
porta. Sunmachꝰ hunc locum ita in terp̃¬
tatus ẽ. Quia ñ fuit sodoma soror tua in audi¬

Expanded text:
istis ad Sion montem, et ad civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, et millia angelorum frequentium . » Et revertetur cum filiabus suis, quae in toto orbe dispersae sunt. De quo plenius in Isaiae explanationibus disseruimus. « Non fuit autem Sodoma soror tua audita in ore tuo in die superbiae tuae, antequam revelaretur malitia tua, sicut hoc tempore in opprobrium filiarum Syriae, et cunctarum in circuitu tuo filiarum Palaestinarum, quae ambiunt te per girum. Scelus tuum, et ignominiam tuam tu portasti, ait Dominus Deus. LXX: Nisi fuissent Sodoma soror tua ad audiendum in ore tuo in diebus superbiae tuae antequam revelarentur malitiae tuae, sicut nunc est filiarum Syriae, et nisi hoc fuisset, quid factum esset tibi, et omnium in circuitu tuo filiarum alienigenarum, quae circumdant te per girum? impietates tuas, et iniquitates tuas tu porta. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: 187 Quia non fuit Sodoma soror tua in audi
Abbreviated transcription (Latin):
Nel certe ideo confundatur e erubescat. qͥa dm̃
adiracundiam ꝓuocari. Ex quo pspituũ est¬
ñ ẽẽ naturalẽ iram dĩ. s nr̃is uiciis clem̃tissimũ
cari: dicente apło. Andiuitias bonitatis eius
ꝙ sustentationis & patientie contempnis: ig¬
norans quia bonitas dĩ ad penitentiam te ꝓ¬
uocat: Scdm duriciã autẽ tuã & impenitẽs
cor: thesauriras tibi iram. qm ds naturaliter
ñ ht̃. Unde &e in alio loco scriptum ẽ. Emisis¬
ti iram tuã: que deuorauit eos qͣsi stipulã.
Qd̃ eñĩ coniunctũ ẽ. & in uno corꝑe copulatũ.
lancea. telũ. sagiita. gladius. Legimꝰ ꝙ in cũã¬
głio tolerabiliꝰ fore t̾̃re sodomoꝵ in die iudi¬
cii: quam ei quȩ apłos non receperit.
Et soror tua sodoma & filie eiꝰ reũtent᷑ ad
antiquitatẽ suã: &e samaria &e filiȩ es reuer¬
tent᷑ ad antiquitatẽ suã: & tu ce filiȩ tuȩ ne

Expanded text:
Vel certe ideo confundatur et erubescat, quia Deum Vel certe ideo confundatur et erubescat, quia Deum ad iracundiam provocaverit. Ex quo perspicuum non esse naturalem iram Dei, sed ncari, dicente Apostolo: An divitias bonitatis ejus, et sustentationis, et patientiae contemnis: ignorans quia bonitas Dei ad poenitentiam te provocat? Secundum duritiam autem tuam, et impoenitens cor, thesaurizas tibi iram , quam Deus naturaliter non habet. Unde et in alio loco scriptum est: Emisisti iram tuam, quae devoravit eos sicut stipulam . Quod enim conjunctum est, et in uno corpore copulatum, bi gratia, lancea, telum, sagitta, gladius. Legimus et in Evangelio , tolerabilius fore terrae Sodomorum in die judicii, quam ei quae apostolos non receperit. Et soror tua Sodoma et filiae ejus revertentur ad antiquitatem suam. Et Samaria, et filiae ejus revertentur ad anti
Abbreviated transcription (Latin):
sodomȩ ut int̾pretat᷑ ẽ. aquila : sccło captiui¬
tas samariȩ. ut idem aqͥla & simmacbꝰ tran¬
stulerunt: ce nouissima restituit᷑ ierłm quȩ
maiore fuerat iniquitate dep̾ssa: & peccatͥ¬
ces sorores. collatione sui iustas et̃. monstra¬
uerat. Cui eñi dubiũ. quin inter tres pet¬
catores immo impios. gentilem. hereticũ.
eccłasticum. multo maiorib penis dignus
sit. qui maioris fuerit dignitatis: Potentes
eñi ut diximus: potent᷑ torm̃ta patientur.
Qui autem minimꝰ fuerit: dignus ẽ miscd̾a.
Et seruus qͥ scit uoluntatem dñi sui ce ñ fac̃
eã: uapulabit multis. Uñ ce petrus. Tempꝰ
inquit ẽ: ut incipiat iudicium adomo dñi.
Et in hoc eodem ꝓpħa p̃cipitur secures haben¬
tib. A scĩs meis incipite. Ut extrema ierłm
sororib ante conũsis & restitutis inpͥstinum
statum portet ignominiam suã. c confundat᷑
ce erubescat suꝑ his quȩ peccauerat: & inõĩb
consoletur sorores suas. dum gͣuiora sustinet.

Expanded text:
nterpretatus est Aquila. Secundo captivitas Samariae, ut idem Aquila et Simmachus transtulerunt. Et novissima restituitur Jerusalem, quae majore fuerat iniquitate depressa, et peccatrices sorores collatione sui justas esse monstraverat. Cui enim dubium, quin inter tres peccatores imo impios, gentilem, haereticum, ecclesiasticum, multo majoribus poenis dignus sit, qui majoris fuerit dignitatis? « Potentes enim, ut diximus, potenter tormenta patientur. » Qui autem minimus fuerit, dignus est misericordia. « Et servus, qui scit voluntatem domini sui, et non facit eam, vapulabit multis. » Unde et Petrus: « Tempus, inquit, est ut incipiat judicium de domo Domini . » Et in hoc eodem Propheta praecipitur secures habentibus: « a sanctis meis incipite. » Ut extrema Jerusalem sororibus ante conversis et restitutis in pristinum statum, portet ignominiam suam, et confundatur et erubescat super his quae peccaverat, et in omnibus consoletur sorores suas, dum graviora sustinet.
Abbreviated transcription (Latin):
lans eas. Ixxͣ. Et conũtam conu̾siones eaꝵ¬
conuisionẽ tuã in medio earũ: ut portes torm̃tũ
tuum. &e habeas ignominiã ex omĩb quȩ fecis¬
ti. ut me adiratundiã prouocares.
randis ꝓfectus ierłm ut post confusionem
& ignominiã qͣm illatam sibi dĩ iudicio li¬
benter excepit atq portauit dicens. iram dñi
sustinebo qm̃ peccaui er: ꝓmittat᷑ ei restitutio
in anquũ statum. S tam̃ qm̃ comparatiõẽ
scelerum eiꝰ iustificata ẽ. sodoma & samaria.
quarũ altera adextris. altera a sinistris ẽ. pͥ

Expanded text:
am conversionem Saconversionem tuam in medio earum, ut portes tormentum tuum: et habeas ignominiam ex omnibus quae fecisti, ut me ad iracundiam provocares. Grandis profectus Jerusalem, ut post confusionem, et ignominiam, quam illatam sibi Dei judicio libenter excepit atque portavit dicens: Iram Domini sustinebo, quoniam peccavi ei, promittatur ei restitutio in antiquum statum. Sed tamen quoniam comparatione scelerum ejus, justificata est Sodoma, et Samaria, quarum alter
Abbreviated transcription (Latin):
ce edificentur muri ierłm. Et in alio loco.
Fdificabuntur ciuitates iudȩ &e habitabunt.
ce cõmorabunt᷑ ibi: &e semen corum in ęt̾num
dirigetur. Nos autem horũ ꝑfectam scientiã
di iudicio relinquentes. immo liquido confi¬
humile nicħ futurũ eẽ. terrenũ: s regna celes¬
na que pͥmum ineuangłio ꝓmittuntur:
hoc dicim̃ qd in eccłie statii cuncta completa
suit ce cotidie compleant᷑. Sodoma reu̾titur
inantiquũ statum: qñ nat᷑e sue reddita gen¬
tilis pͥus & impia anima intelligit creatorẽ.
Samaria recipit antiqm bcatitudinẽ. here-¬
ticorum errore contempto: & iuncta doctri¬
ne ce fidĩ xp̃iane. Cumq ille reu̾se fueruit:
& ierłm uisio patis &e que interp̃tatur eccła.¬

Expanded text:
alio loco: Aedificabuntur civitates Judae, et habitabunt, et commorabuntur ibi, et semen eorum in aeternum dirigetur . Nos autem horum perfectam scientiam, Dei judicio relinquentes, immo liquido confihumile, nihil futurum esse terrenum; sed regna coelestia quae primum in Evangelio promittuntur, hoc dicimus, quod in Ecclesiae statu, cuncta completa sint, et quotidie compleantur. Sodoma revertitur in antiquum statum, quando naturae suae reddita gentilis prius, et impia anima intelligit Creatorem. Samaria recipit antiquam beatitudinem, haereticorum errore contempto, et juncta doctrinae, et fidei Christianae. Cumque illae reversae fuerint, et Jerusalem, visio pacis, quae interpretatur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ter cet̾as fabulas & interminabiles genta¬
logias ce deliram̃ta que fingunt: etiam hoc
somniant inaduentu xp̃i sui quẽ nos sci¬
mus antixp̃m. & in mille annorũ regno so¬
domã restituendã inantiquũ statum: ita
ut sit qͣsi paradisus dĩ & quasi t̾ra egẏpti
& samariam pͥstinam reciꝑe felicitatem
ut deassiriis reuertantur int̾ram iudeam.
Legimus eñi decem trib captas aphul. ꝙ
salmanasar. & teglat phallasar regib assi¬
riorum: & usq hodie ibi cẽ captiuas. Ieru¬
salem quoq tunc eẽ. fabricandam. & om̃s
filias eius urbes uidelicet & uiculos ꝙ casta¬
la que subipsiꝰ futura sint potestate flori

Expanded text:
ter ceteras fabulas et interminabiles genealogias et deliramenta, quae fingunt, etiam hoc somniant de adventu Christi sui, quem nos scimus Antichristum, et in mille annorum regno Sodomam restituendam in antiquum ut sit, quasi paradisus Dei, et quasi terra Aegypti, et Samariam pristinam recipere felicitatem, ut de Assyriis revertantur in terram Judaeam. Legimus enim decem tribus captas a Phul et Salmanasar et Teglathphalasar regibus Assyriorum, et usque hodie ibi esse captivas. Jerusalem quoque tunc esse fabricandam et omnes filias ejus. Urbes videlicet et viculos et castella, quae sub ipsius futu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit tibi ultra aꝑire os perconfusione tua.
uatoris exemplũ: quia aꝑiens os suũ doce¬
os meũ. Peccatori autẽ dr̃. Peccasti quiescte.
Et. Ut quid tu assumis testamentũ meũ
ꝑos tuum Et. Non ẽ pulchra laudatio in
ore peccatoris. Sc̃sq meretur audire. Aꝑios
sempit̾nũ: postqm placatus fuerit nobis
dñs in omĩb quȩ fecimus: memoriam

Expanded text:
non sit tibi ultra aperire os prae confusione tua. non sit tibi ultra aperire os prae confusione tua. vatoris, qui aperiens os suum, doceos meum . Peccatori autem dicitur: Peccasti: quiesce . Et: Ut quid tu assumis testamentum meum per os tuum ? Et: Non est pulchra laudatio in ore peccatoris . Sanctusque meretur audire: Aperi os sempiternum, postquam placatus fuerit nobis Dominus in omnibus quae fecimus, memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓpitius fuero tͥ iuxta omĩa q̃ fecisti. dũ
dñs d̾s. Ideo dixi tͥ. Scelus tuũ &e ignomi¬
niam tuam tu porta. siue portasti. aut porta¬
tura es. ut recipias qd̃ mereris: quia des pex¬
isti iuram̃tum meũ ce irritum fecisti pac¬
tum meũ. Cũ autẽ fuerit expletũ. ego occi¬
dam & ego uiuificabo. ego ꝑtutiam & ego
sanabo: tunc recordabor pacti mei qd̃ olun
tecum habui. & suscitabo tibi pactum nequa¬
qm legis qd̃ p̃teriit. sed pastum ȩuangłii sem¬
piternum: ut cum recordata fueris iuarũ
tuarum &e retepis sorores tuas maiores uil mi¬
nores. samariam ce: sodomam earumq socias.
tribuam tibi eas infilias sut inꝓbationem
oportet eñi & hereses cẽ. ut ꝓbati quiq ma¬
nifesti fiant : ñ ex tuo merito. s ex inea mi¬
sccłia. Et tunc scies qd̃ ego sim dñs. & retor¬
deris beneficiorum meorũ: & confundaris
& dicas iuxta apłm. qui ñ sum dignus uo¬
cari apłs quia ꝑsecutus sum eccł̃iam dĩ: ꝙ

Expanded text:
pitius fuero tibi juxta omnia quae fecisti, dicit Dominus Deus. Ideo tibi dixi: scelus tuum et ignominiam tuam tu porta, sive portasti, aut portatura es; ut recipias quod mereris: quia despexisti juramentum meum, et irritum fecisti pactum meum. Cum autem fuerit expletum, ego occidam, et ego vivificabo: ego percutiam, et ego sanabo : tunc recordabor pacti mei, quod olim tecum habui. Et suscitabo tibi pactum, nequaquam Legis quod praeteriit, sed pactum Evangelii sempiternum: ut cum recordata fueris viarum tuarum, et receperis sorores tuas majores, vel minores Samariam et Sodomam earumque socias, tribuam tibi eas in filias, sive in probationem  oportet enim et haereses esse, ut probati quique manifesti fiant , non ex tuo merito, sed ex mea misericordia, et tunc scias quod ego sim Dominus; et recorderis beneficiorum meorum, et confuQui non sum dignus vocari Apostolus: quia persecutus sum Ecclesiam Dei . Et
Abbreviated transcription (Latin):
lonũ. qua semꝑ infoueis capi solent. & ad
duxit eũ inchamo siue incatenis in t̾ram
egypti. ibiq mortuus ẽ. Qd̃ cum uidisset
expectatio eiꝰ: tulit de aliis regib iechoniam
filiũ ioachim. & constituit in regem. Qui ce
ipse precessoris imitatus crudelitatẽ: sub leo¬
nis feritate describitur. qd̾ homines deuo¬
rauit. multas uiduas fecerit: ad desertum
adduxerit ciuitates. & aduocem rugitus
eiꝰ territa sit uniu̾sa ꝓuincia. ita ut con
uenirent ad eũ gentes &e expanderent re
iechome factũ sit. ipse enĩ se tradidit re
& babilonio. ꝙ incaldeã asportatus est:
s ut leonis seruet᷑ translatio qͥ capitur
in foueis catenisq constringitur. & in
cauers reseruatur. Alioqͥn iuxta historiã
hoc de sedechia legimus qui post iechoniã
ierłm rex constitutꝰ ẽ: & hec fecit occasio.
ut quia catene leguntur. & cauee. & carcer
nominat᷑: sedechiam pocius quã iecbniam

Expanded text:
leonum, qua semper in foveis capi solent. « Et leonum, qua semper in foveis capi solent. « Et adduxit eum in chamo, sive in catenis in terram Aegypti, ibique mortuus est. » Quod cum vidisset exspectatio ejus, tulit de aliis regibus Jechoniam, filium Joachim, et constituit in regem, qui et ipse praecessoris imitatus crudelitatem sub leonis feritate describitur, quod homines devorarit, multas viduas fecerit, ad desertum adduxerit civitates, et ad vocem rugitus ejus territa sit universa provincia, ita ut cum pervenirent ad eum gentes et expanderent supJechoniae factum sit. Ipse enim tradidit se regi Babylonio et in Chaldaeam asportatus est, sed ut leonis servetur translatio, qui capitur in foveis, catenisque constringitur, et in caveis reservatur. Alioquin juxta historiam hoc de Sedecia legimus, qui post Jechoniam, Jerusalem rex constitutus est. Et haec fecit occasio, ut quia catenae leguntur, et caveae et carcer nominatur, Sedeciam potius quam Jechoniam
Abbreviated transcription (Latin):
leunculos suos genuit & nutriit. unumq
de lcunculis suis eduxit. & fecit leonẽ ioach¬
ar significans filiũ iosiȩ. quẽ nechao pharao
duxit in egyptũ. ce ꝓ eo constituit ioachim.
uo mortuo: iechonias filiꝰ eiꝰ rex constitutus
cũ matre & optimatib ciuitatis: anabucho¬
donosor ductus ẽ babilonẽ. de qͦ nascitur sala¬
iuel pater ⁊orobabel: qui ex eo qd̃ in babilo¬
it natus ẽ: nom̃ accepit. ꝑspicuũ ẽ. sub me¬
afora leene. leuncłoꝵ. ce leonis. rursũq al¬
teriꝰ leonis illa describi. que eo tẽpore iam
fasta erant quo hec ꝓpħa dicebat. Postqͣm em̃
ierł̃m ecluxit de stirpe regio ioachar filium
iosie ꝙ constituit in regem: tam crudeł in
breui exstitit tẽꝑe. ut tropologice cepisse p̃¬
das & homines deuorasse memoretur. Ad
quẽ cũ uenisset egyptius: cepit eũ ñ absq
uulnerib siue infouea ut ꝓp̾e inhebrãco
õtinet᷑. ut conseruet tropologicã captionẽ

Expanded text:
leunculos 219 genuit et nutrivit: unumque leunculos 219 genuit et nutrivit: unumque de leunculis suis eduxit, et fecit leonem, Joachaz significans filium Josiae, quem Nechao Pharao duxit in Aegyptum, et pro eo constituit Joacim. Quo mortuo, Jechonias filius ejus rex constitutus, cum matre et optimatibus civitatis a Nabuchodonosor ductus est in Babylonem: de quo nascitur Salathiel, pater Zorobabel, qui ex eo quod in Babylone natus est, nomen accepit . Perspicuumque est sub metaphora leaenae, leunculorum, et leonis, rursumque alterius leonis, illa describi quae eo tempore jam facta erant, quo haec propheta dicebat. Postquam enim Jerusalem eduxit de stirpe regia Joachaz filium Josiae, et constituit in regem, tam crudelis in brevi exstitit tempore, ut tropologice cepisse praedas, et homines devorasse memoretur. Ad quem cum venisset Aegyptius, cepit eum non absque vulneribus, sive in fovea, ut proprie in Hebraico continetu
Abbreviated transcription (Latin):
comites etꝰ leones appellari solere. ut est
illud de apło petro. Adu̾sarius nr̃ diabi¬
lus qͣsi leo rugiens cucuit. & querit qͦmͦ
possit intrare. Et depsalmis. Ne tracdas
bestiis animam confitentem tibi. Certe
ubi adhistoriam uenit: dĩt iohannam
filium chareȩ ductum in egẏptum. qui
quomͦ fugiens cum pautis leo appelland̃
sit scire ñ possum. & alterum leonem sele¬
chiam. qui ce ipse ductus inbabylonẽ sit.
Nos autem istius modi explanationes let¬
toris arbitrio relinquentes: dicemꝰ capti¬
uitate uicina ꝓpħam ñ tam futura uatiti¬
nari. quam narrare p̃terita. Post sextum
enĩ sedechie annum. siquidem statim in
consequentib legim. &e factum ẽ. in anno
septimo inqͥnto mense decima m̃sis: assu¬
mitur planctus suꝑ principẽs uel p̾cipẽ
ions cubauit: Panctus igitur sup pͥncipes e:
om̃s uidelicet qͥ de iosie stirpe generati sunt.
Matr pͥncipum ierł̃m leena appellat᷑ que

Expanded text:
comites ejus, leones appellari solere, ut est comites ejus, leones appellari solere, ut est illud de apostolo Petro: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit, et quaerit quomodo possit intrare ; et de Psalmis: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Certe ubi ad historiam venit, dicit Johanan filium Careae ductum in Aegyptum: qui quomodo fugiens cum paucis leo appellatus sit, scire non possum: et alterum leonum Sedeciam, qui et ipse ductus in Babylonem sit. Nos autem istiusmodi explanationes lectoris arbitrio relinquentes, dicemus captivitate vicina, prophetam non tam futura vaticinari, quam narrare praeterita. Post sextum enim Sedeciae annum siquidem statim in consequentibus legimus: Et factum est in anno septimo, in quinto mense, decima mensis  assumitur planctus super principes, vel principem ncipes est, omnes videlicet qui de Josiae stirpe generati sunt. Mater principum Jerusalem leaena appellatur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
suis. leonem constituit eũ. Et conũsabatur
in medio leonum. leo factus ẽ. & didĩt rapr
rapinas. homines comedit. & pascebatur
inaudacia sua. Et ciuitates eorum ad deser¬
tum adduxit. & uastauit t̾ram ce. plenitũ¬
dinem eiꝰ a uoce rugitus sui. & dedit suꝑ
eum gentes ꝑcircuitũ de regionib. & ex¬
panderunt suꝑ eum recia sua. Incorrup¬
tione earum captusẽ. & posuerunt eũ in
chamo. & incauea. Uenit ad regem babi¬
lonis & introduxerunt eũ incarcerem.
ur non audiretur uox eius ultra suꝑ mon¬
tes isrł. Scio me in hoc loco multipli¬
cem legisse explanationẽ. & tantis obscu¬
ritatim impeditam: ut ñ tam aꝑuerit
qm inuoluerit lectionẽ. dum uniũsa
que scripta sunt refert adcontrarias for¬
titudines. & incelesti ierłm leones ꝙ bella
describit. quomͦ alter eorum captus sit¬
& rursum in locum eiꝰ alius constitutus.
multaq ponit testuonia diabolũ ꝙ

Expanded text:
suis, leonem constituit eum: et conversabatur suis, leonem constituit eum: et conversabatur in medio leonum. Leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et pascebatur in audacia sua, et civitates eorum ad desertum adduxit, et vastavit terram et plenitudinem ejus a voce rugitus sui. Et dedit super eum gentes per circuitum de regionibus: et expanderunt super eum retia sua. In corruptione earum captus est, et posuerunt eum in chamo, et in cavea venit ad regem Babylonis, et introduxeudiretur vox ejus ultra super montes Israel. Scio me in hoc loco multiplicem legisse explanationem, et tantis obscuritatibus impeditam, ut non tam aperuerit, quam involverit lectionem, dum universa quae scripta sunt, refert ad contrarias fortitudines, et in coelesti Jerusalem leones et bella describit: quomodo alter eorum captus sit, et rursum in locum ejus alius constitutus, multaque ponit testimonia: diabolum, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bat inter leones & factus ẽleo. Didicit
⁊ p̃dam caꝑe. ce homines deuorare. Didĩc¬
⁊ iuiduas facere. & ciuitates eor indeser¬
⁊ tum adducere. Et desolata ẽ. terra ce ple¬
Enitudo eius auoce rugitus illiꝰ. ce conuene¬
⁊runt adũsus eum gentes undiq deꝓuin¬
⁊ciis. & expanderunt suꝑ eum rete suum.
EInuulnerib earum captus ẽ: & miserunt¬
⁊ eũ in caueam incathenis. & adduxerunt
⁊ ad regem babilonis: miseruntq eum incar¬
⁊ cerem. ne audiretur uox eiꝰ ultra suꝑ mon¬
⁊ tes isrł .Lxxͣ. Et tu accipe lamentum
suꝑ principem isrł: & dices. Quid mater
tua catulus in mecdio leonum facta ẽ: In
medio leonũ multiplicauit catulos suos.
& exiliuit unus decatulis eius. leo factus
ẽ. & didicit rapere: rapinas. homines come¬
dit. Et adierunt contra eũ gentes. in¬
antu corruptione eatũ captus ẽ: ꝙ
lun adduxerunt inchamo int̾ram
egypti. Et iuidit qm̃ ablatus eẽt ab ea.
ꝙ pisset substantia eiꝰ: tulit alium de catuł

Expanded text:
didicit praedam capere, et homines devorare: Didicit viduas facere, et civitates eorum in desertum adducere: Et desolata est terra, et plenitudo ejus, a voce rugitus illius. Et convenerunt adversus eum gentes undique de provinciis, et expanderunt super eum rete suum, in vulneribus earum captus est. Et miserunt eum in caveam, in catenis adduxerunt eum ad regem Babylonis, miseruntque eum in carcerem ne audiretur vox ejus ultra super montes Israel. LXX: Et tu accipe lamentum super principem Israel, et dices: Quid mater tua catulus 218 in medio leonum facta est? in medio leonum multiplicavit catulos suos. Et exsilivit unus de catulis ejus: leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et audierunt contra eum gentes. In corruptione earum captus est, et adduxerunt in chamo in terram Aegypti. Et vidit quoniam ablatus esset ab ea, et perisset substantia ejus, et tulit alium de catulis
Abbreviated transcription (Latin):
tem spreuerunt me. Reuertimini ergo &
uiuite. Non dr̃ reũtinim nisi his qui pͥus
cum deo fuerant. & postea eiꝰ deseruere comi¬
tatum: & uiuite ꝑpenuentiã. qui estis mor¬
tui ꝑpeccatum. Igitur isrł quia ñ reu̾titur
ad pͥstinum statum: mortuus eẽ credendꝰ ẽ.¬
t tu assume planctũ
suꝑ pͥncipes isrł. & dices. Quare mat̾¬
⁊ tua leena inter leones cubauit: In medio
⁊leunculoꝵs enutriuit catulos suos: &
⁊ecduxit unum de leuntulis sius. Leo factꝰ¬
⁊ ẽ : & didicit caꝑe prelam. hominesq co¬
mecdẽ. Et audierunt de eo gentes. & non¬
⁊ absq uulnerib suis ceperunt eũ: & ad¬
duxerunt eũ in catenis int̾ram egẏpti.¬
⁊ Que cum uidisset qm̃ infirmata ẽ. & ꝑi

Expanded text:
tem spreverunt me . Revertimini ergo, et vivite. Non dicitur revertimini, nisi his qui prius cum Deo fuerant, et postea ejus deseruere comitatum. Et vivite per poenitentiam qui estis mortui per peccatum. Igitur Israel, quia non revertitur ad pristinum statum, mortuus esse credendt tu assume planctum super principes Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit, in medio leunculorum enutrivit catulos suos? Et eduxit unum de leunculis suis? leo factus est; et didicit capere praedam, hominemque comedere. Et audierunt de eo gentes, et non absque vulneribus suis ceperunt eum, et adduxerunt eum in catenis in terram Aegypti. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Inseptimo quoq m̃se quintadecima m̃sis
die. hoc ẽ scenophegiaꝵ. idem oblationis
ce sacrificioꝵ ordo seruandꝰ ẽ. tam ꝓpecc̃o
quam ꝓholocausto. & in sacrificio & in oleo
ut festiuitatem dñi fugatis tenebris. & orto
lumine olei consequam. clarioresq habe¬
amꝰ sollemnitates. in quib nobis omia
peccata donant᷑. Cap̃. cxxu

Expanded text:
In septimo quoque mense, quinta decima die In septimo quoque mense, quinta decima die mensis, hoc est, scenophegiarum, idem oblationis et sacrificiorum ordo servandus est, tam pro peccato quam pro holocausto, et in sacrificio, et in oleo; ut festivitatem Domini, fugatis tenebris et orto lumine olei, consequamur: clarioresque habeamus solemnitates, in quibus omnia peccata donantur. .
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Oblato autẽ uitulo pro uniũso
popło t̾re. in septem dieb reliquis dñice
passionis. septem uituli &e septẽ arietes
immaculati offerunt᷑ cotidie. ut holocau¬
sto & igne dominico conciement᷑ Septẽ
autem uituli &e sept̾e arietes st̃ qui confi¬
gurant᷑ dominice passioni. ut imitent᷑
uerum uitulũ & uerũ arietẽ. & sanguine it
martirum ꝑ septẽ dies totiꝰ mundi pecc̃a
purgent᷑. Hyrcus quoq capraꝵ offeit᷑¬
dendumq diligentiꝰ quod in sacrificio epħi
ꝑ uitulum. & ephi ꝑ arietẽ. & olei hin offe¬
runt᷑ que lege p̃cepta st̃. in oblatione autẽ
hirci nec ephi. nec ut lxxͣ tͣnstulerunt coctio
ponit᷑. qui ꝓ ephi ꝑema hocẽ coctionem int̃¬
p̃tati st̃. Hin uͭ que olei certa m̃sura ẽ. deqͣ
ante iam diximꝰ assumit᷑ insacͥficio uituli
ce arietis. ut fom̃tum luminis sẽpit̾ni. et
requiem laboris &e lassitudinis. sanitatẽq
post placationẽ peccatoꝵ acciꝑe possimꝰ

Expanded text:
pro universo populo terrae, in septem diebus reliquis Dominicae passionis septem vituli, et septem arietes immaculati offeruntur quotidie, ut holocausto et igne Dominico concrementur. Septem autem vituli, et septem arietes sunt, qui configurantur Dominicae passioni, ut imitentur verum vitulum, et verum arietem, sanguinem martyrum per septem dies totius mundi peccata purgentdendumque diligentius quod in sacrificio ephi per vitulum, et ephi per arietem et olei hin offeruntur, quae in lege praecepta sunt. In oblatione autem hirci nec ephi, nec, ut LXX transtulerunt, coctio ponitur, qui pro ephi πέμμα, hoc est, coctionem interpretati sunt. Hin vero quae olei certa mensura est, de qua ante jam diximus, assumit in sacrificio vituli et arietis, ut fomentum luminis sempiterni, et requiem laboris et lassitudinis sanitatem, post placationem peccatorum accipere possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ isrł̃: ipse faciet ꝓ peccato sacͥficiũ ce
holocaustũ. & pacifica ad expiandũ ꝓdo
upradixit quota pars eoꝵ que appen¬
duntur. m̃sure quoq tã aridaꝵ
specierum qũa liquentium debeat offer¬
ri pͥncipi. nc̃ eundem pͥmitiarũ in animan¬
tib ordinem tenet: ut unum de grege
ducentoꝵ arietem iubeat offerri. quos
nutrit isrł in sacrificium. & in holocau¬
stum. & in pacifica. ad expiandũ ꝓpopło

Expanded text:
domus Israel. Ipse faciet pro peccato sacrificium, et holocaustum, et pacifica, ad expiandum pro Supra dixit quota pars eorum quae appenduntur, mensurae quoque tam aridarum specierum quam liquentium, debeat offerri principi: nunc eumdem primitiarum in animantibus ordinem tenet: ut unum de grege ducentorum arietum jubeat offerri, quos nutrit Israel, in sacrificium et in holocaustum, et in pacifica, ad expiandum pro
Abbreviated transcription (Latin):
liciȩ ce nequitie destruentes. manducamꝰ
azima sinceritatis & ui̾tatis. pͥncipe nr̃o
cuncta hec ꝓ nobis offerente. & pͥmũ ꝓse¬
ipso. suscepitͥ enim corpꝰ humanũ. ae pro
pecc̃o destruxit pecc̃m. qui ꝓ nobis dolet
domo sua. quod in lxx scriptum ẽ s in

Expanded text:
litiae, et nequitiae destruentes, manducamus litiae, et nequitiae destruentes, manducamus azyma sinceritatis et veritatis, principe nostro cuncta haec pro nobis offerente, et primum pro seipso. Suscepit enim corpus humanum, et per peccatum destruxit peccatum, qui pro nobis dolet,domo sua, quod in LXX scriptum est; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
camib alimur. & cruore potam᷑. quo tan¬
gunt᷑ quatuor anguli crepidinis altaris.
qd̾ cheodotion ipsum hebraicũ posuit arara
siue templi. ut lxxͣ tnͣstulert̃ ut sc̃ĩficetur
domo ce altare. Uniu̾sa enim mundi elem̃¬
ta hoc sanguine sanctificant᷑. ut cũ quis
expiatꝰ fuerit atq mundatꝰ ingrediatur
portam atrii intĩoris. ut possit dñi archa¬
na cognoscere: & consequent uenire ad
septimam diem m̃sis pͥmi. ce consequi reqͥ¬
em & dño offerre sacrificium tã ꝓ igno¬
rantia de qua dauid loquit᷑. delicta iu¬
uentutis mee &e ignorantie mee ne memi¬
neris. quã ꝓ paruulo: qui cum ad ꝑfecti
iuri m̃suram ꝑuenerit. destruet ea q̃par¬
uuli st̃ & loquit᷑ confident̃. dum eẽm par¬
uulus. quasi paruulus loquebar. sapie
deceptus ẽ. ce ñ tam uoluntate quam
boni opinione peccauit. Completis
autem duab sollemnitatib pͥmi m̃sis.
hoc ẽ prime diei a septime eiꝰ: uenit ad
te rerum omnium. quando ferm̃tum ma¬

Expanded text:
anguntur quatuor anguli crepidinis altaris, quod Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit, AZARA sive templi, ut LXX transtulerunt: ut sanctificetur domus et altare. Universa enim mundi elementa hoc sanguine sanctificantur: ut cum quis expiatus fuerit atque mundatus, ingrediatur portam atrii interioris, et possit Domini arcana cognoscere, et consequenter venire ad septimam diem mensis primi, et consequi requiem, et Domino offerre sacrificium tam pro ignorantia, de qua David loquitur: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris , quam pro parvulo, qui cum ad perfecti viri mensuram pervenerit, destruet ea quae parvuli sunt, et loquetur confidenter: Dum essem parvulus, quasi parvulus loquebar, quasi deceptus est, et non tam voluntate, quam boni opinione peccavit. Completis autem duabus solemnitatibus primi mensis, hoc est, primae diei, et septimae ejus, venit ad te rerum omnium, quando fermentum ma
Abbreviated transcription (Latin):
circundat: turres extruit: easq presidiis firmat.
Preterea dies noctesq aut per uim: aut dolis
nem ostentare: suos hortando aduirtutem
erigere. Prorsus in tentus cuncta parare. Ad¬
herbal ubi intelligit omnes suas fortunas in
extremo sitas. hostem ĩ festum: auxilii spem
nullam penuria rerum necessariarum bellũ
trahi non posse. ex his qui una cirtham pro¬
fugerãt: duos maximȩ ĩpigros delegit. eos mł¬
ta pollicendo: ac miserando casum suuz con¬
firmat. uti per hostium munitiones noctu ad
proximum mare: deinde romam pergerent.Nu¬
mide paucis diebus iussa efficiunt. Lutere Ad¬
herbalis in senatu sunt recitatȩ:

Expanded text:
circumdat, turris extruit easque praesidiis firmat; circumdat, turris extruit easque praesidiis firmat; praeterea dies noctisque aut per vim aut dolis nem ostentare; suos hortando ad virtutem arrigere; prorsus intentus cuncta parare. Adherbal ubi intellegit omnis suas fortunas in extremo sitas, hostem infestum, auxili spem nullam, penuria rerum necessariarum bellum trahi non posse, ex iis, qui una Cirtam profugerant, duos maxime impigros delegit; eos multa pollicendo ac miserando casum suum confirmat, uti per hostium munitiones noctu ad proximum mare, dein Romam pergerent. Numidae paucis diebus iussa efficiunt. litterae Adherbalis in senatu recitat
Abbreviated transcription (Latin):
gati in africam maturantes ueniunt. eo magis
ꝙ romȩ dum proficisci parant de prelio facto
et de oppugnatione cirthe audiebatur. Sed
is rumor clemens erat quorum iuguriha ac¬
cepta oratione respondit.Sibi neq: maius quicꝙ
neq carius autoritate senatus esse. Ab adolescen¬
tia ita se enixum dicebat ut ab optimo quoqx
cuisse. obeasodem artes a Micipsa non penuria
liberorum in tegrum adoptatum esse. Ceteꝵ
quo plura benẽ atq strenuȩ fecisset: eo animũ
suum minus tollerare in iurias. Ad herbalem
dolis uitȩ suȩ insidiatum. quod ubi comperis¬
set. sceleri eius obuiam isse.ppłm romanu ne¬
q recte. neq probono facturum si ab iure gen¬
tium se se prohibuerit. Postremo de omnibus
legatos romam breui missurum. Ita utriq di¬
grediunt. Ad herbalis appellandi copia non x¬
fuit. Iugurtha ubi eos Africa discessisse ratus
est: neq propter loci naturam Cirtham ar¬
mis expugnare potest: uallo ato fossa moenia

Expanded text:
gati in Africam maturantes veniunt, eo magis gati in Africam maturantes veniunt, eo magis quod Romae, dum proficisci parant, de proelio facto et oppugnatione Cirtae audiebatur; sed is rumor clemens erat. Quorum Iugurtha accepta oratione respondit sibi neque maius quicquam neque carius auctoritate senatus esse. Ab adulescentia ita se enisum, ut ab optimo quoque cuisse; ob easdem artis a Micipsa, non penuria liberorum in regnum adoptatum esse. Ceterum, quo plura bene atque strenue fecisset, eo animum suum iniuriam minus tolerare. Adherbalem dolis vitae suae insidiatum; quod ubi comperisset, sceleri eius obviam isse. Populum Romanum neque recte neque pro bono facturum, si ab iure gentium sese prohibuerit. Postremo de omnibus rebus legatos Romam brevi missurum. Ita utrique digrediuntur. Adherbalis appellandi copia non fuit. Iugurtha ubi eos Africa decessisse ratus est neque propter loci naturam Cirtam armis expugnare potest, vallo atque fossa moenia
Abbreviated transcription (Latin):
aut armis retinendum. necessario copias parat &
iugurthȩ obuius procedit. Itẽim haud longe a
mari prope Cirtham oppidum utriusq excrcitus
circũsedit. et quia extremum diei erat prelium
non est in coeptum. Sed ubi plerunq noctis pro¬
cessit obscuro etiam tum lumine. milites iugur¬
thini signo dato castra hostium inuadunt. semi¬
somnos partim interficiunt. alios arma sumẽtes
fugant. funduntq. Ad herbal cum paucis equi¬
tibus Cietham profugit. et ni multitudo togato¬
rum fuisset: quȩ numidas insequentes moenib
prohibuit. uno die inter duos reges coeptum atq
patratum foret bellum. Igitur iugurtha oppi¬
dum circusedit. uineis turribus q & machinis
generum omnium ex pugnare aggreditur ma¬
xime festinans tempus legatorum antecapere.
quos ante prȩlium factum ab adherbale roma
missos audiuerat. Sed posiqͣ senatus de bello
corum accepit.tres adolescentes in africam le¬

Expanded text:
aut armis retinendum, necessario copias parat et aut armis retinendum, necessario copias parat et Iugurthae obvius procedit. Interim haud longe a mari prope Cirtam oppidum utriusque exercitus consedit et, quia diei extremum erat, proelium non inceptum. Sed ubi plerumque noctis processit, obscuro etiam tum lumine milites Iugurthini signo dato castra hostium invadunt, semisomnos partim, alios arma sumentis fugant funduntque. Adherbal cum paucis equitibus Cirtam profugit, et ni multitudo togatorum fuisset, quae Numidas insequentis moenibus prohibuit, uno die inter duos reges coeptum atque patratum bellum foret. Igitur Iugurtha oppidum circumsedit, vineis turribusque et machinis omnium generum expugnare aggreditur, maxime festinans tempus legatorum antecapere, quos ante proelium factum ab Adherbale Romam missos audiuerat. Sed postquam senatus de bello eorum accepit, tres adulescentes in Africam le
Abbreviated transcription (Latin):
ca hostiliter cum equitatu accedit . deinde cum
omni multitudine in regnum suum se conuer¬
tit. existimans dolore permotum Adherbalem
iniurias suas manu uindicaturum. eamq rem
causam belli fore. At ille ꝙ neq se parcm armis
existimabat: et amicicia populi .ro. magis ꝙ nu¬
midis fretus erat legatos ad iugurthamꝰ de in¬
iuriis questum misit. Qui tamꝰ et si contume¬
liosa dicta retulerãt: prius tamen omnia pati
decreuit: ꝙͣ bellum sumere: quia temptatumi
antea secus cesserat. neq eo magis cupido lugur¬
the minuebatur. quippe. qui cius totum regnũ
animo iam inuaserat. Itaq non uti antea cum
prȩdatoria manu: s magno exercitu comparato
bellum gerere coepit et aperte totius numidie
imperium petere. Ceterum qua pergebat ur¬
bes agros uastare prȩdas agere suis animum
hostibus terrorem augere. Ad herbal ubi cognouit
co processum uti regnum aut relinquendum eẽt

Expanded text:
ca hostiliter cum equitatu accedit, deinde, cum ca hostiliter cum equitatu accedit, deinde, cum omni multitudine in regnum suum conuertit, existimans Adherbalem dolore permotum iniurias suas manu vindicaturum eamque rem belli causam fore. At ille, quod neque se parem armis existimabat et amicitia populi Romani magis quam Numidis fretus erat, legatos ad Iugurtham de iniuriis questum misit. Qui tametsi contumeliosa dicta rettulerant, prius tamen omnia pati decrevit quam bellum sumere, quia temptatum antea secus cesserat. Neque eo magis cupido Iugurthae minuebatur, quippe qui totum eius regnum animo iam invaserat. Itaque non uti antea cum praedatoria manu, sed magno exercitu comparato bellum gerere coepit et aperte totius Numidiae imperium petere. Ceterum, qua pergebat, urbis agros vastare, praedas agere, suis animum hostibus terrorem augere. Adherbal ubi intellegit eo processum, uti regnum aut relinquendum esset