comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bitis hereditatẽ in medio fr̃m suoꝵ: qr ego
pars eoꝵ. Et alibi. Dñs hereditas eoꝵ ẽ Et
sc̃s qui extͣ dm̃ nichil habere se nouit: au¬
dacter loquit᷑ Pars mea dñs: & tu es pars he¬
reditatis meȩ & calicis mei. Non enĩ parui
studii ẽ. ut sciamꝰ spem uocationis . & diuitiaᷤ
glȩ hereditatis dĩ in sc̃is Ea qͥppe indigemꝰ
ad hec cognoscenda uirtute. qua etia infilio
suo dsusus ẽ suscitando. quẽ suscitauit ñ semel.
sed semꝑ amortius. or fecit eũ in mortuis li¬
berũ. nulla mortis c̃tagione maculatũ Co¬
tidie xp̃c resurgit ex mortiuus. cotidie inpeni¬
tentib suscitat᷑: ñ quo ñ habuerit etiã iuxta
carnẽ potestatẽ animȩ suȩ ponendȩ. & rursuᷤ
resum̃dȩ. nemo qͥppe tollit eã nͥ ponat illã
a semet ipso. sed qͦ iuxta dispentionẽ carnis
ce filii. homo. & filius a dõ & a patre resusci¬

Expanded text:
tem in medio fratrum suorum: quia ego pars eorum ; et alibi: Dominus haereditas eorum est ; et sanctus qui extra Deum nihil habere se novit, audacter loquitur: Pars mea Dominus ; et: Tu es pars haereditatis meae et calicis mei . Non ergo parvi studii est, ut sciamus spem vocationis, et divitias gloriae haereditatis Dei in sanctis: ea quippe indigemus ad haec cognoscenda virtute, qua etiam in Filio suo Deus usus est suscitando: quem suscitavit non semel, sed semper a mortuis, et fecit eum in mortuis liberum, nulla mortis contagione maculatum. Quotidie Christus resurgit ex mortuis: quotidie in poenitentibus suscitatur. Non quo non habuerit etiam secundum carnem potestatem animae suae ponendae, et iterum resumendae ejus nemo quippe tollit eam, nisi ponat illam a semetipso, sed quo juxta dispensationem carnis et filii, homo et Filius a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
adistũ mundũ. sed ad mundos alios
de qͥb & clemens in epła sua scribit. ocea.¬
nus & mundi qui trans ipsũ st̃. an unꝰ
iste sit mundus. qui ab initio scłi quo
fac tus ẽ adam usq ad t̾minũ suũ uoluat᷑
&r transeat: uel certe mundus alio noĩe
appellet᷑ pͥnceps aeris huiꝰ qui nc̃ oꝑat᷑
in filiis diffidentiȩ: Scribit᷑ & ad galatha̾.
ut eruat nos de p̾senti scło nequã. & in
hac eadem epła. redim̃tes tẽpis qm̃ dies
pessimi: siue qđ tẽpis uitȩ istius ꝑ quod
clausi tenem in scło. graue sit & laborio¬
sũ. siue qđ ipse satanas mundi huius
ut supͣdiximꝰ & scłi uocabulo nuncupet᷑:
de quo statim insequentib. scdm̃ pͥnci¬

Expanded text:
ad mundum istum, sed ad mundos alios, de quibus et Clemens in Epistola sua scribit: Oceanus, et mundi qui trans ipsum sunt? An unus iste mundus sit, qui ab initio saeculi quo factus est Adam usque ad terminum suum volvatur, et transeat: vel certe mundus alio nomine appelletur princeps aeris hujus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae? Scribitur et ad Galatas. Ut eruat nos de praesenti saeculo nequam . Et in hac eadem Epistola: Redimentes tempus, quoniam dies pessimi , sive quod tempus vitae istius per quod clausi tenemur in saeculo, grave sit et laboriosum, sive quod ipse Satanas mundi hujus, ut supra diximus, et saeculi vocabulo nuncupetur. De quo statim in sequentibus: Sec
Abbreviated transcription (Latin):
brarũ harũ. adũsus spiritalia nequitiȩ
incȩlestib: ñ qđ diaboluis. o satellites enus.
qui ꝑmundũ istũ uagantes. peccata ho¬
minib insinuant. in cȩlo uersari quȩant
de quo ob sua merita corruert. sed cȩlũ
dr̃ aer iste qui supͣnos ẽ. iuxta illud
saluatoris eloquiũ. considerate uolati¬
lia cęli. ot acȩt̃a. Manifestũ qͥppe ẽ qđ¬

Expanded text:
 adversus spiritualia nequitiae in coelestibus. Non quo diabolus, et satellites ejus, qui per mundum istum vagantes, peccata hominibus insinuant, in coelo versari queant, de quo ob sua merita corruerunt; sed coelum dicitur, aer iste, qui supra nos est, juxta illud Salvatoris eloquium: Considerate volatilia coeli , et caetera. Manifestum q
Abbreviated transcription (Latin):
oe ñ nĩtiũ facere uoluntates: & eẽ plures
qui &e carniso. m̃tiũ parit̃ faciant uolun¬
tates. Hec autẽ diximꝰ. ñ quo & heretici
carnis ñ faciant uoluntates. cũ plura
quippe apud eos corporis sint uicia quã
apud nr̃os. sed ut exemplo posito. facilius
qdđ uolebamꝰ posset intelligi. Et eramꝰ inqͥt
natura filii irȩ. sicut & cȩt̃i Respondeant
heretici. qui diu̾sas naturas eẽ contencͥt:¬

Expanded text:
ntates, et esse plures qui et carnis, et mentium pariter faciant voluntates. Haec autem diximus, non quo et haeretici carnis non faciant voluntates plura quippe apud eos corporis sunt vitia quam apud nostros sed ut, exemplo posito, facilius quod volebamus possit intelligi. Et eramus, inquit, natura filii irae sicut et caeteri. Respondeant haeretici qui diversas naturas esse conten
Abbreviated transcription (Latin):
quasi bis dictũ. & nos conuiuificauit xp̃o
Coniunctionẽ uͦ causalẽ. in eo loco in qͦ
ait. ds autẽ qui diues ẽ in miscdia. arbi¬
tram̃ aut ab indoctis scriptorib additã.
ae uitiũ inoleuisse paulatim. aut ab ipso
paulo qui erat imꝑitus sermone & ñ sci¬
entia suꝑflue usurpatã. Manifeste autẽ
mors animȩ dr̃ ẽẽ peccatũ ex eo qđ ait.

Expanded text:
s convivificavit Christo. Conjunctionem vero causalem in eo loco in quo ait: Deus autem 571 qui dives est in misericordia, arbitramur aut ab indoctis scriptoribus additam, et vitium inolevisse paulatim, aut ab ipso Paulo, qui erat imperitus sermone, et non scientia, superflue usurpatam . Manifeste autem mors animae dicitur esse peccatum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe puto. quod carnis peccatũ. ẽ impudicitia.
atq luxuria. & ea quȩ ꝑ ministeriũ eius
in libidinib explentur. m̃tiũ uͦ delic tũ
ad dogiata ꝑtinet contͣria ueritati. &x
hereticã pͣnitatẽ: ita ut possimꝰ dicere ple

Expanded text:
esse puto: quod carnis peccatum, est impudicitia esse puto: quod carnis peccatum, est impudicitia atque luxuria, et ea quae ministerium ejus 573 in libidinibus explentur. Mentium vero delictum ad dogmata pertinet contraria veritati et haereticam pravitatem, ita ut possimus dic
Abbreviated transcription (Latin):
Inquib & nos om̃s conũsati sumꝰ aliꝗͣndo
in desideriis carnis nr̃ȩ. facientes uolun¬
tates carnis & m̃tiũ. Qd ait in quib: ad
delicta referendũ ẽ. Suꝑius enĩ quia
duo parit̃ posuerat. & uos cũ eẽtis mortui
delictis & peccatis ur̃is. & ad peccata retu¬
lerat dicens. in quib aliquando ambu¬
lastis. ad delicta uͦ nichil tale uidebatur
secutũ quod sensũ posset explere: n unc
ait in quib delictis &e nos om̃s conũsati
sumꝰ. Simulq ne in eo quod dixerat. &
peccatis ur̃is in quib aliquando ambula¬
stisse ꝑsuꝑbiam a peccato uideretur ex¬
cerpere.: aduunxit. In quib & nos om̃s
conũsati sumꝰ. Qui autẽ conũsatũ in eis¬
eẽ se chcit: de p̃teritis delic tis. & ñ de pre
aliꝗndo ñ inuno desiderio. sed in deside¬
riis carnis nr̃ȩ caro quippe desiderat
ñ solũ uoluntates carnis. sed etiã m̃tiũ. ꝓ
quib in latinis codicib habetur cogitatio¬
nũ Int̾ peccatũ autẽ carnis. & m̃tiũ. hoc

Expanded text:
os omnes conversati sumus aliquando in desideriis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et mentium. Quod ait, in quibus, ad delicta referendum est. Superius enim quia duo pariter posuerat: Et vos cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, et ad peccata retulerat dicens: in quibus aliquando ambulastis: ad delicta vero nihil tale videbatur secutum quod sensum posset explere: nunc ait: in quibus delictis, et nos omnes conversati sumus: simulque ne in eo quod dixerat, et peccatis vestris in quibus aliquando ambulastis, se per superbiam a peccato videretur excipere adjunxit, in quibus et nos omnes conversati sumus. Qui autem conversatum esse se dicit, de praeteritis delictis, aliquando, non in uno desiderio, sed in desideriis carnis nostrae. Caro quippe desiderat non solum voluntates carnis, sed etiam mentium, pro quo in Latinis codicibus habetur, cogitationum. Inter peccatum autem carnis, et mentium hoc
Abbreviated transcription (Latin):
anaina iai rectius transferantur: quęri-¬
nuis quid significent quoue distent a pec
quasi initia peccatoꝵ sint. cũ eogitatio
ligit. quia scilicet difficile sit radices
mitia intelligere peccatorũ: peccatũ
eẽ cũ quid oꝑe consũmatũ ꝑuenit
finẽ Querimꝰ quoq quid sit in qͥb¬

Expanded text:
 rectius transferantur quaerimus quid significent, quove distent a pecc quasi initia peccatorum sint, cum cogitatio telligit? quia scilicet difficile sit radices, et initia intelligere peccatorum. Peccatum vero esse, cum quid opere consummatum pervenit ad finem. Quaerimu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ m̃dax ẽ o ipse qui loquit᷑ Si autẽ men¬
dax ẽ or ipse qui loquit᷑: nec hoc qͥdẽ qđ
ait uerũ ẽ. omẽm hominẽ eẽ m̃dacem
Porro si uera sententia ẽ: om̃s sic accipien
di ut supͣ diximꝰ. qd magna pars hominũ
m̃tiatur. Scribit ot alibi apłs. docentes
omẽm hominẽ. &e rursũ cõmonentes
omẽm hominẽ: ñ quo om̃s homines do-¬
cuerit. qͣnti enĩ st̃ qͥusq hodie nec doc¬
stitia. in alio castitas. in alio tẽꝑantia.
in alio sapientia. in alio fortitudo. &
difficile ẽ etiã in scĩs uiris atq ꝑfectis.
om̃s parit̃ eẽ uirtutes. Cũ autẽ infine

Expanded text:
loquitur. Si autem mendax est et ipse qui loquitur, ne hoc quidem quod ait verum est, omnem hominem esse mendacem. Porro si vera sententia est, omnis sic accipiendi sunt, ut supra diximus, quod magna pars hominum mentiatur. Scribit, et alibi Apostolus: Docentes omnem hominem . Et rursum, commonentes omnem hominem: non quod omnes homines docuerit: quanti enim sunt qui usque hodie nec docstitia, in alio castitas, in alio temperantia, in alio sapientia, in alio fortitudo: et difficile est etiam in sanctis viris atque perfectis omnes pariter esse virtutes. Cum autem in fine
Abbreviated transcription (Latin):
potus. or nͥ manducaueritis carnẽ meã
ee sanguinem meũ biberitis. ñ habebi¬
tis uitã ȩternã: uel caro & sanguis qu
crucifixa ẽ. & qui. militis effusus ẽ¬
sanguis lancea: Iuxta hanc diuisiora
ot in sc̃ĩs eius diũsitas sanguinis &
carnis accipitur: ut alia sit caro quȩ
insura ẽ salutare di: alia caro &t sanguss
quȩ regnũ di ñ queant possidere. Conti
torũ: quia nͥ redepti fuerimꝰ. frustra¬
nobis peccata donant̾. nec ante uenuꝰ
samus. nͥ p̃tiũ ꝓ nobis cruentus quond̃
inc tor acceꝑit
Scđ̾m diuitias gr̃ȩ eius: qua abiui¬
dauit in nobis. Qui intel ligit hoc
qd dictũ ẽ. grã estis saluati & ñ exs¬

Expanded text:
potus ; et: Nisi manducaveritis carnem meam, potus ; et: Nisi manducaveritis carnem meam, et sanguinem meum biberitis, non habebitis vitam aeternam ; vel caro et sanguis, quae crucifixa est, et qui militis effusus est lancea. Juxta hanc divisionem et in sanctis ejus diversitas sanguinis et carnis accipitur, ut alia sit caro quae visura est salutare Dei: alia caro et sanguis quae regnum Dei non queant possidere. Conseqcatorum: quia nisi redempti fuerimnobis peccata donantur, nec ante veniam tium pro nobis cruentus quondam victor acceperit. Secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in nobis. Qui intelligit hoc quod dictum est: Gratia estis salvati et non ex
Abbreviated transcription (Latin):
& dilectus sicut filius unicornuoꝵ
In quo habemus redẽptionẽ. ꝑsan.¬
guinẽ ipsius remissionẽ peccatoꝵ
Ille redimitur. qui captiuus ẽ & in
hostiũ ueniens potestate. liber eẽ desi¬
uit. Ita & nos quida dicunt in hoc
mundo eẽ captiuos. & sub pͥncipibus.
& potestatib iugo seruitutis teneri:
nec ante uinctas catenis explicare ma¬
nus. & oculos sursũ attollere. nisi
redeptor aduenerit. Sed quis iste
tantus ẽ aiunt. & talis. qui possit
p̃cio suo totũ orbem redimere: Iħo
donauit. Et reuera si hstoruis gentili
credimꝰ. qđ codrus & curtius &t decii.
mures pestilentias urbiũ. &r fames & be¬
la sins mortib rep̃sserint. qͣntomagis
hoc indĩ filio possibile iuidicandũ est.
qđ cruore suo ñ urbem unã. sedtotĩ
purgarit orbẽ: Duplicit̃ uͦ saner
xp̃i ot caro intelligitur. uel spi a ritali
illa atq diuina de qua ipse dicit. cari
mea uere ẽ cibus. & sanguis m̃s uere ẽ

Expanded text:
et dilectus sicut filius unicornium . et dilectus sicut filius unicornium . In quo habemus redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum. Ille redimitur qui captivus est, et in hostium veniens potestatem liber esse desivit: ita et nos quidam dicunt in hoc mundo esse captivos, et sub principibus et potestatibus jugo servitutis teneri, nec ante vinctas catenis explicare manus, et oculos sursum attollere, nisi redemptor advenerit. Sed quis iste, aiunt, tantus et talis, qui possit pretio suo totum orbem redimere? Jesudonavit. Et revera si historiis gentilium credimus, quod Codrus, et Curtius, et Decii Mures pestilentias urbium, et fames, et bella suis mortibus represserint, quanto magis hoc in Dei Filio possibile judicandum est, quod cruore suo, non urbem unam, sed totum purgarit orbem! Dupliciter vero sanguis Christi, et caro intelligitur, vel spiritualis illa atque divina, de qua ipse dixit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ odio quid habens condidisti. Aut
si ẽẽt appositũ. in qua gratificauit nos
in dilecto p̃ om̃ib. uniũsus scrupu¬
lus fuisset ablatus: quia & patriarchas
fuisse dilectos. Nunc uͦ in eo quod ab-¬
solute locutus ẽ dicens in dilecto. ita
continentia. ex cetera. hȩc uirtutũ
uocabula. etiam hi qui sequi neq̃unt
diligunt. & nullus tam confessi sceleris
ẽ ut ñ sapientiã. & iustitiã. amare
se dicat: Quomͦ & de substantia dẽi.
omniũ hominũ consentit opinio. qđ
diuina sit. & nullius sensu facile cõ¬
prehendatur. errat uͦ unusquisq dũ
tałe. uel talem eã putat: ita & rp̃m¬
scdin id qđ diũsas uirtutes sonat. om̃s
diligunt. licet plures snͣ possint ꝓbare
qđ diligt̃. Iste ẽ dilec tus. quẽ estimo
& in esaia significari. Cantabo dilec¬
to canticũ dilecti uineȩ meȩ: & ui¬
nea facta ẽ dilecto. Et in xxuiii psal¬
mo. Conteret dñs cedros libani: &
cõminuet eas tanquã uitulũ libani.

Expanded text:
enim odio quid habens condidisti . Aut enim odio quid habens condidisti . Aut si esset oppositum, in qua gratificavit nos in dilecto prae omnibus, universus scrupulus fuisset ablatus, quia et patriarchasfuisse dilectos. Nunc vero in eo quod absolute locutus est, dicens: in dilecto, ita continentia, et caetera, haec virtutum vocabula etiam hi qui sequi nequeunt diligunt, et nullus tam confessi sceleris est, ut non sapientiam et justitiam amare se dicat. Quomodo et de substantia Dei omnium hominum consentit opinio, quod divina sit, et nullius sensu facile comprehendatur, errat vero unusquisque, dum talem, vel talem eam putat: ita  id quod diversas virtutes sonat, omnes diligunt, licet plures factis non possint probare quod diligunt. Iste est dilectus quem aestimo et in Isaia significari: Cantabo dilecto canticum dilecti vineae meae ; et: Vinea facta est dilecto; et in vigesimo octavo psalmo: Conteret Dominus cedros Libani, et comminuet eas, ut vitulum Libani,
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis cłi erit. nec in laudem
constitutionẽ mundi ut ẽẽnt scĩ & im¬
maculati & haberent adoptionẽ ꝑ iħm
xp̃m alios ultimȩ conditioni & poenis
ꝑpetius destinasse
alios et̃nis p̃parare suppliciis: amare
iacob antequã⁊ oriatur ex utero. odisse
esau pͥusquã digna odio ꝑpetrarit. nisi
causȩ p̃cesserint quȩ iustitiã dĩ ꝓbent:
Om̃is gͦ grã quã consequim̾. in głam¬
dilecto. hoc ẽ in xp̃o dño nr̃o & salua¬
tore cõpletur. qui absq sapientia. ueri¬
tate. iustitia. pace. redẽptione. cęterisq
uirtutibus. nullũ bonũ intelligi potest
Nec putandũ quod in latinis codicib
habetur seriptũ eẽ. in dilecto filio
suo: sed simplicit̃ in dilecto & si qͥdẽ
ẽẽt additũ dilectõ dĩ. uel dilecto patris.
eẽt simplex intelligentia. & om̃ium
opinione uulgata. quod dñs nr̃ iħc
aliquid ꝓprietati filii concederemꝰ.
cũ sic filiꝰ diligeretur. ut cętera

Expanded text:
voluntatis Dei erit, nec in laudem voluntatis Dei erit, nec in laudem constitutionem mundi, ut essent sancti et immaculati, et haberent adoptionem per Jesum Christum; alios ultimae conditioni, et poenis perpetuis destinasse.alios aeternis praeparare suppliciis: amare Jacob, antequam oriatur ex utero; odisse Esau priusquam digna odio perpetraret, nisi causae praecesserint quae justitiam Dei probent? Omnis ergo gratia quadilecto, hoc est, in Domino nostro, et Salvatore completur: quia absque sapientia, veritate, justitia, pace, redemptione, caeterisque virtutibus, nullum bonum intellegi potest. Nec putandum quod in Latinis codicibus habetur scriptum esse, in dilecto filio suo, sed simpliciter, in dilecto; et si quidem esset additum, dilecto Dei, vel dilecto Patris, esset simplex intelligentia, et omnium opinione vulgata, quod Dominus nostealiquid proprietati Filii concederemus, cum sic Filius diligeretur, ut caetera.
Abbreviated transcription (Latin):
nos ñ possumꝰ dicere beneplacitũ. quia
nstatam om̃e qdđ placuit & beneplacere
potest.: sed ibi tantũ. ñy aor nyã. hoc ẽ
bene placitũ dr̃. ubi qđ placuit rec¬
it ẜ ar placitũ cõpbatur. Hc̃ autẽ
sermu onẽ de hebraico reson lxẽx int̃
occasionẽ. qui ante constitutionẽ mun¬
telligi. alios nudos: barbaros. seruos. de¬
biles. alios diuites. romanos. liberos.
sanos. ignobiles. uel nobiles. in diũsa
orbis parte gnãri nͥ cause p̃cesserint.
quib ex meritis hec animarũ una¬
queq sortita sit : & illud qđ ad romanoᷤ
seriptũ se quidã putant nosse. nec no¬
unt. an ñ ht̃ potestatem figulus. de
ade massa facere aliud uas in hono¬
tem. & aliud in contumeliã. ad eun.¬
dem sensũ referunt. ut quomͦ uita
hona. seu mala. laboriosa. uel faciltͦ.
frustra in isto mundo agitur. nisi
Qũsitas in hoc in undo nascentium
institiã di arguat. nisi animarum
erita p̃cesserint. Si enĩ inquiunt
hec ñ ita accipimꝰ nec beneplacitũ

Expanded text:
nos possumus dicere beneplacitum, quia non statim omne quod placuit, et bene placere potest, sed ibi tantum εὐδοκία hoc est, beneplacitum dicitur, ubi quod placuit, recte placitum comprobatur. Hunc autem sermonem de Hebraico RESON  , Septuaoccasionem, qui ante conditionem munae possit intelligi, alios nudos, barbaros, servos, debiles; alios divites, Romanos, liberos, sanos: ignobiles, vel nobiles in diversa orbis parte generari, nisi causae praecesserint, quibus ex meritis haec animarum unaquaeque sortita sit. Et illud quod ad Romanos scriptum se quidam putant nosse, nec norunt: An non habet potestatem figulus de eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam ? ad eumdem sensum referunt: ut quomodo vita bona, sive mala, laboriosa, vel facilis, frustra in isto mundo agitur, nisi et diversitas in hoc mundo nascentium justitiam Dei arguat, nisi animarum merita praecesserint. Si enim, inquiunt, haec non ita accipimus, nec beneplacitum 552
Abbreviated transcription (Latin):
nore & sanitate gaudere: quȩ t̾rena bene¬
dictio usq ad irrationabilia ium̃ta descen¬
dit. Dic tũ ẽ quippe de illis Benedix̃ eis
dñs & dixit Crescite & multiplicamini
Spiritales uͦ benedictiones in cȩlestib sunt:
quia tr̃a benedic tionẽ ñ capit spiritalem
Siqͥdẽ &x benedictiones illȩ quȩ in leuitico.
dĩ p̃cepta seruantib ꝓmittunt᷑. ũbi causa
ext̃nis gentib fenerari. plena ẽe horrea¬
frum̃tis. benedic tos eos ẽẽ in urbib. bene¬
& in caprinis pellibus errauert̃. in egesta¬
te. in angustia. in desertis montib in
speluncis & caĩnis petrarũ. ꝑsecutorũ
impetus declinantes. Spiritalit̃ gͦ ac¬
cipienda sunt om̃a: & spiritalia ñ in
terrenis locis. sed incelestibus expec¬
tanda. Quod uͦ ait. benedix̃ nos in
om̃i benedictione spiritali in celesti¬
bus. quasi iam in p̃terito fac tũsit.

Expanded text:
nore et sanitate gaudere: quae terrena benenore et sanitate gaudere: quae terrena benedictio usque ad irrationabilia jumenta descendit. Dictum est quippe de illis: Benedixit eis Dominus, et dixit: Crescite et multiplicamini . Spirituales vero benedictiones in coelestibus sunt; quia terra benedictionem Siquidem et benedictiones illae quae in Levitico Dei praecepta servantibus promittuntur, verbi causa, externis gentibus fenerare, plena efrumentis, benedictos esse in urbibus , beneet in caprinis pellibus 547 erraverunt: in egestate, in angustia, in desertis montibus, in speluncis et cavernis petrarum, persecutorum impetus declinantes . Spiritualiter ergo accipienda sunt omnia, et spiritualia, non in terrenis locis, sed in coelestibus exspectanda. Quod vero ait: Benedixit nos in omni benedictione spirituali in coelestib
Abbreviated transcription (Latin):
ad singulos referenda st̃ singula dqͣ
glȩ gr̃ȩ suȩ. in qua gratificauit nos
in dilecto: ut grã patris n in eo sit.
to medio pariete. iimicitias in carne
sua euacuans. fecit utrũq unũ
Benedictus ds̃ & pat̃ dñi nr̃i iħu¬
Quomͦ scd̾m substantiam. atq na¬
turam ds̃ bonus. nos cõmunione sui
efficit bonos. & loquit᷑ ad isrł. scĩ esto¬
te. qm̃ & ego sc̃s sũ: ita ipse benedic¬
tus. nos p̃stat ẽẽ benedictos. Dat qͥppe
legisdator benedictiones: & benedic¬
tio dñi suꝑ caput iusti. Cuiꝰ benedic.¬
tionis cognom̃tũ habet baruch qui
in lingua nr̃a benedictũ sonat. Bene¬
cdixit aut̃ẽ nos ñ in una benedictione
sed cunctis. ñ quo om̃s om̃a consequam.
sed dũ singuli. uel singulas uel plures ha¬
bemꝰ ex om̃ib om̃s ꝑsingulas possideamꝰ.:
& ñ in t̾renis benedictionib sed inspiri¬
talib St̃ quippe & t̃renȩ benedic tiones.
habere quẽpiã liberos. affluere opib ho¬

Expanded text:
ad singulos referenda sunt singula, ut gloriae gratiae suae: in qua glorificavit nos in dilecto; ut gratia Patris in eo sit, to medio pariete, inimicitias in carne sua evacuans, fecerit utrumque unum. Benedictus Deus et Pater Domini secundum substantiam atque naturam Deus bonus, nos communione sui effecit bonos, et loquitur ad Israel: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum : ita ipse benedictus nos praestet esse benedictos. Dat quippe legislator benedictiones, et benedictio Domini super caput justi : cujus benedictionis cognomentum habet Baruch, qui in lingua nostra, benedictum sonat. Benedixit autem nos, non in una benedictione, sed in cunctis. Non quo omnes omnia consequamur, sed dum singuli, vel singulas, vel plures habemus ex omnibus, omnes per singulas possideamus. Et non in terrenis benedictionibus, sed in spiritualibus. Sunt quippe terrenae benedictiones, habere quempiam liberos, affluere opibus, ho
Abbreviated transcription (Latin):
ta consiliũ uoluntatis suȩ Uerbũ
editatis & sortis ꝑ quas in xp̃i partẽ
umꝰ. ostendit nos de alia parte po¬
ate ad aliam transinigrasse: &e sedin
d quod in deuteronomio scriptũ ẽ.
ndo diuidebat altissimus gentes.
disseminaret filios adam.: de angłoꝵ
one ad partẽ dm̃ ẽẽ translatos. Et
quidẽ aliena. o sibi uel cõmissa uel
pata tenuerunt: iste uͦ recepit sua.
& ascendens in altũ. captiuã dux̃ cap¬
tiuitatẽ : id ẽ eos qui ante captiui fue¬
rant in ꝑditionẽ. ipse cępit ad uitã. ut
reduceret iexcelsũ. Et quod̾amͦ ẽ capta
captiuitas: dũ ꝑ scd̾am captiuitatem

Expanded text:
 consilium voluntatis suae. Verbum haereditatis et sortis, per quas in Christi partem venimus, ostendit nos de alia potestate ad aliam transmigrasse: et secundum illud quod in Deuteronomio scriptum est: Quando dividebat Altissimus gentes, cum disseminaret filios Adam , de angelorum ditione ad partem Domini esse translatos. Et illi quidem aliena, et sibi vel commissa vel usurpata tenuerunt. Iste vero recepit sua: et ascendens in altum captivam duxit captivitatem , id est, eos qui ante capti fuerant in perditionem, ipse cepit ad vitam, ut reduceret 558 in excelsum: et quodammodo est capta capti
Abbreviated transcription (Latin):
ib: eiꝰ c tam̃ qr ab eo inbonã partẽ creati
subchiti st̃ potestati eiꝰ inuiti. tãoo si ad¬
ersus eũ repugnent. liberi arbitrii uo.¬
quȩ ẽ corpus ipsius. Quomͦ enĩ caput pluri¬
ma sibi habet m̃bra subiecta. eqͥb st̃ ñ nulla
congregant᷑. tã scõs udelicet quã peccatores.

Expanded text:
 et tamen quia ab eo in bonam partem creati sunt, subditi sunt potestati ejus inviti, tametsi adversum eum repugnent liberi arbitrii vopus ipsius. Quomodo enim caput plurima sibi habet membra subjecta, e quibus sunt nonnulla congregantur, tam sanctos videlicet quam peccatores:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ illũ regnare.donec ponat om̃s in imi¬
cossub pehib eius. Si enĩ necdũ ei subiecta
st̃om̃a oe oportet eũ regnare. donec ei subi¬
cantur om̃a. quomͦ nunc sub pedib eius
assuniũsa subiecit. maxime cũ & in alio
loco paulus ipse testetur. cũ autẽ ei subiec¬
ta fuerint om̃a. tẽ & ipse filius subiciet᷑
ei qui sibi subiecit om̃a. ut sit ds om̃a in
futurũ ẽ. quasi iam factũ ẽẽ cõmemorat.
uxta sensũ quẽ supͣ exposuimꝰ ubi ait. be¬
nedixit nos in om̃i benedictione spiritali
in celestib in xp̃o. Aut certe si de p̃terito sen¬
iendũ ẽ. sic debemꝰ acciꝑe qd etiã ea quȩ ñ
t̃ei uoluntate subiecta. naturȩ conditiõe

Expanded text:
re, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus . Si enim necdum ei subjecta sunt omnia, et oportet eum regnare, donec ei subjiciantur omnia: quomodo nunc sub pedibus ejus Deus universa subjecit? Maxime cum et in alio loco Paulus ipse testetur: Cum autem ei subjecta fuerint omnia, tun et ipse Filius subjicietur ei qui sibi subjecit omnia: ut sit Dfuturum est, quasi jam factum esse commemorat, juxta sensum quem supra exposuimus, ubi ait: Benedixit nos in omni benedictione spirituali in coelestibus in Christo. Aut certe si de praeterito sentiendum est: sic debemus accipere, quod etiam ea quae non sunt ei voluntate subjecta, naturae con
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. &s eos qui sua fortitudine roborent᷑
Quȩ distributiones officioꝵ. ñ solũ in p̃sen¬
tiarũ sed etiã in futuro scło ert̃: ut ꝑsin¬
gulos ꝓfectus & honores. ascensiones etid
descensiones uel crescat aliquis. ul de¬
crescat. & sub alia. atq alia potestate. ul¬
tute. pͥncipatu. ox cdñatione fiat. Nos ho¬
munculi eito in einerẽ & puluere dis¬
uendi si consensu hominũ leuem̾ in reges.
tantas habemꝰ ministrorũ diu̾sitates oe mul¬
ttudines quantas facilius possumꝰ sentire
quã dicere. ũbi causa quot p̃fec tos in parte
eniili. iudices ꝑ ꝓuintias. & ordinẽ suũ ha¬
beat. rursũ militia in tot comites duces.
tribunos & multiplicẽ scindat᷑ exerci¬

Expanded text:
sibi, et eos qui sua fortitudine roborentur. sibi, et eos qui sua fortitudine roborentur. Quae distributiones officiorum non solum in praesentiarum, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus, et honores, et ascensiones, etiam et descensiones, vel crescat aliquis, vel decrescat, et sub alia atque alia potestate, virtute, principatu, et dominatione 567 fiat. Nos homunculi cito in cinerem, et pulverem dissolvendi, si consensu hominum levemur in reges, tantas habemus ministrorum diversitates et multitudines, quantas facilius possumus sentire, quam dicere: Verbi causa: quod Praefectus in parte civili, judices, provincias, et ordinem suum habeat: rursum militia, in tot comites, duces, tribunos, et multiplicem scindatur exerci
Abbreviated transcription (Latin):
dñationẽ. scripta reppererit: oe in mediũ
unde ꝓtulerit. Neq enĩ fas ẽ. eũ qui diui¬
na lectione fuerat instructus. aliqͥd locu¬
tũ putare qđ in scĩs uoluminib ñ habet
Arbitror itaq illũ aut de traditionib he¬
breoꝵ ea quȩ secreta st̃. in mediũ ꝓtulisse.
aut certe quȩ quasi iuxta historiã scrip¬
ta st̃ cũ intelligeret legẽ ẽẽ spiritałe sm¬
sisse sublimius .& qđ de regib atq pͥncips
ducib quoq & tribunis & centurionib in
numeris& in regnorũ libris refert᷑ ima¬
ginẽ aliorũ pͥncipũ regũq cognouisse qd
scilicet incȩlestib sint pͥncipatus sint po¬
testates. sint dñationes atq uirtutes & e¬
tera ministeriorũ uocabula. quȩ nec nos
possumꝰ nominare. nec ipsũ paulũ puto it
ingͣui corpusculo constitutũ enumerar
ualuisse. Si autẽ sunt pͥncipatus. & potesta¬
tes.& uirtutes & dñationes: necesse ẽ ut &
sub iectos habeant. & tim̃tes se & seruientis

Expanded text:
scripta reperit, et in medium unde protulerit. Neque enim fas est eum qui divina lectione fuerat instructus, aliquid locutum putare quod in sanctis voluminibus non habetur. Arbitror itaque illum aut de traditionibus Hebraeorum ea quae secreta sunt, in medium protulisse: aut certe quae quasi juxta historiam scripta sunt, cum intelligeret legem esse spiritualem, sensisse, sublimius, et quod de regibus atque principibus, ducibus quoque, tribunis et centurionibus, in Numeris, et in Regnorum libris refertur, imaginem aliorum principum regnumque cognovisse: quod scilicet in coelestibus sint principatus, sint potestates, sint dominationes atque virtutes, et caetera ministeriorum vocabula; quae nec nos possumus nominare, nec ipsum Paulum, puto, ut in gravi corpusculo constitutum, enumerare valuisse. Si autem sunt principatus, et potestates, et virtutes, et dominationes, necesse est ut et subjectos habeant, et timentes se, et servientes
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ iuxta eũ sint. peccatores uͦ de qͥb ait pro¬
pheta dicens. ecce qͥ elongant se a te ꝑibt̃.
ab om̃i eiꝰ uicinia submoueant᷑:. sic & in
cdextris uel insinistris di eẽ accipiendũ ẽ.
qđ scĩ adextris eiꝰ st̃nt. peccatores uͦ a sini¬
stris. saluatore qͦq id ipsũ in eugło cõpban¬
te. eũ oues a dextris. hedos eẽ memoret asi¬
nistris. Sed &e ipsũ uerbũ sedere. regni sig¬
nificat potestatẽ. ꝑ quã beneficiũ eis dstri¬
buit suꝑ qͦs sedere dignat᷑ : qd scilicet regat
eos & incurru suo habeat. & ad nutũ ꝓpͥũ.
uaga pͥus ae libera colla conũtat Post hȩc

Expanded text:
sancti juxta eum sint: peccatores vero, de quibus ait prosancti juxta eum sint: peccatores vero, de quibus ait propheta dicens: Ecce qui elongant se a te, peribunt , ab omni ejus vicinia submoveantur: sic et in dextris vel in sinistris Dei esse, accipiendum est: quod sancti a dextris ejus sint: peccatores vero a sinistris, Salvatore quoque idipsum in Evangelio comprobante, cum oves a dextris, haedos esse memoret a sinistris . Sed et ipsum verbum sedere, regni significat potestatem, per quam beneficium eis Deus tribuit, super quibus sedere dignatur: quod scilicet regat eos, et in curru suo habeat, et ad nutum proprium vaga prius, et libera colla convertat. Post haec
Abbreviated transcription (Latin):
meo. sede a dextris meis: donec ponã ini¬
micos tuosscabellũ pedũ tuoꝵ. Si enĩ uix¬
ta regnantis habitũ. filius ad patris dex¬
terã sedet: necesse ẽ ut iuxta eandẽ simi¬
litudinẽ maior sit ab eo qui in leua par¬
te consederit. Qd ut sciamꝰ alit̾ intelligi
quã littera resonat: ide psalmꝰ in conse¬
quentib resonat dicens. Tu es sacerdos in
ȩt̃nũ scdm̃ ordinẽ melchi sedech dñs a
dextris tuis. Quomꝰ enĩ cũ filius patri ad
dexterã sedeat. rursũ pat̾ adextris eiꝰ eẽ
ꝑhibeat᷑: Aut qua ratione t̾ra scabellũ
ẽ pedũ eius. & celũ thronus ipsiꝰ. cũ oe t̾rã
scđm esaiã pugillo continere dicat᷑. &e
celũ palmȩ extensione metiri: Non enĩ
potest intͣ id eẽ qđ ab eodẽ continet᷑: nec
in manu inclusũ tenere: a quo ipse iuxta
sedentis habitũ circũdet᷑. Sicut gͦ ꝓximũ
ẽẽ do. uel ab eo ꝓcul recedere. ñ scđm locoꝵ
spacia. sed iuxta merita sentiendũ ẽ. qđ

Expanded text:
meo: sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Si enim juxta regnantis habitum Filius ad Patris dexteram sedet, necesse est ut juxta eamdem similitudinem major sit ab eo qui in laeva parte consederit. Quod ut sciamus aliter intelligi quam littera resonat, idem psalmus in consequentibus docet, dicens: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec: Dominus a dextris tuis. Quomodo enim cum Filius Patris ad dextram sedeat, rursum Pater a dextris ejus esse perhibetur? Aut qua ratione terra scabellum est pedum ejus, et coelum thronus ipsius, cum et terram secundum Isaiam pugillo continere dicatur, et coelum palmae extensione metiri ? Non enim potest intra id esse quod ab eodem continetur: nec in manu inclusum tenere, a quo ipse juxta sedentis habitum circumdetur. Sicut ergo proximum esse Deo, vel ab eo procul recedere, non secundum locorum spatia, sed juxta merita sentiendum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in nos qͥ credidimꝰ scdm oꝑationẽ potentiȩ
uirtutis eius quã oꝑatus ẽ in xp̃o. suscitans
ilũ ex mortuis Cui semel iuxta orationẽ
pauli datus fuerit sp̃s sapientiȩ. & reuela¬
tionis. ut aꝑtis ocłis cordis aspiciat. iste sciet
quȩ reposita sint scĩs uocatis. & quȩ speran¬
da sc̃is dĩ. quȩ habundant̃ &e large his qͥhe¬
reditatẽ ipsiꝰ sustinent ẽ daturus. Ad quã
iotitia magnitudo uirtutis di ẽ necessaria.
in hisqͥ uixta similitudinẽ pauli credentes
lmortuis suscitauit. Duplicit̃ autẽ intel¬
genda hereditas. siue qdđ pͥmogenitius om̃is
creaturȩ. hereditas sit animȩ dñi nr̃i ihu
reditemꝰ dm̃ uerbũ. siue qđ in xp̃o hereditaᷤᷤ
& ea ipsa quȩ abheredib possident᷑: sic ipse
ds hereditas eredentiũ sit. atq scõꝵ. Scriptũ¬

Expanded text:
Al. credidimus secundum operationem potentiae virtutis ejus, quam operatus est in Christo, suscitans illum a mortuis. Cui semel, juxta orationem Pauli, datus fuerit spiritus sapientiae et revelationis, ut apertis oculis cordis aspiciat, iste sciet quae reposita sunt vocatis, et quae speranda sanctis Dei, quae abundanter, et large his qui haereditatem ipsius sustinent, est daturus. Ad quam notitiam magnitudo 564 virtutis Dei est necessaria in his qui juxta similitudinem Pauli, credentes ortuis resuscitavit. Dupliciter autem intelligenda haereditas: sive quod primogenitus omnis creaturae haereditas sit animae Domini nostri reditemus Deum Verbum: sive quod in Christo haereditas um ea ipsa quae ab haeredibus possidentur: sic ipse Deus haereditas credentium sit atque s
Abbreviated transcription (Latin):
& nouissimꝰ in imicus destruet᷑ mors.
Et ad ipsũ diabolũ. Perditio inquit fac¬
tus es factus inquit ꝑ ꝓpͥam uoluntatẽ:
ñ abinitio sic creatus. Quomͦ igitur morꝰ
dr̃ ex eo quod inuicdia diaboli mors
introiuit in orbẽ t̃rarũ. Et ꝑ illũ sunt¬

Expanded text:
 novissime  inimicus destruetur mors : et ad ipsum diabolum: Perditio 574 factus es . Factus, inquit, propria voluntate, non ab initio sic creatus. Quomodo igitur mors dicitur, ex eo quod invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum , et per illu
Abbreviated transcription (Latin):
cepͥorẽ quanda uitã in cęlestib suspicantur.
postꝗ̃ in corpora ista deiecti & obliti di pa-¬
tris nc̃ eũ ꝑ reuelationẽ cognouimꝰ. scdm̃ il¬
lud reminiscent᷑ & conũtent᷑ ad dñm om̃s
fines t̾rȩ. oe cȩtera hissimilia replicantes.

Expanded text:
et priorem quamdam vitam in coelestibus suspicantur, postquam in corpora ista dejecti et obliti Dei Patris, nunc eum per revelationem cognovimus, secundum illud: Reminiscentur et convertentur ad Dominum omnes fines terrae , et caetera his similia replicantes
Abbreviated transcription (Latin):
tia. ueritas. pax. iustitia. fortitudo. ipse st
ẽ suꝑ tabernaculũ testimonii. uisã eẽ glo
dĩ Et psalmista canit. Exurge gła mea
exurge. Quȩ gła illuminans suo fulgore
mundũ. tẽplũ sibi de uirginali utero fi¬
bricata ẽ: cuiꝰ tẽpli pater glȩ efficitur di¬

Expanded text:
tia, veritas, pax, justitia, fortitudo, ipse sitest super tabernaculum testimonii visam esse gloriam Dei . Et Psalmista canit: Exsurge, gloria mea, exsurge . Quae gloria illuminans suo fulgore mundum, templum sibi de virginali utero fabricata est. Cujus templi Pater gloriae efficitur D
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ds̃ ẽ absq additam̃to aliquo nominat
spm̃ sapientiȩ & reuelationis: ut sapientis
fiant & reuelata facie. głam dñi contẽ¬
plentur: quȩ sapientia. & reuelatio. cũeoᷤ
sapientes fecerint. & mysteria illis occułã
aꝑuerint: statĩ sequit᷑. ut habeant illumi¬
natos ocłos cordis. Ex ũbis p̃sentib appld̃¬

Expanded text:
ibi Deus ejus, absque additamento aliquo nominatuspiritum sapientiae, et revelationis, ut sapientes fiant, et revelata facie gloriam Domini contemplentur. Quae sapientia et revelatio cum eos sapientes fecerint, et mysteria illis occulta aperuerint: statim sequitur ut habeant illuminatos oculos cordis. Ex verbis praesentibus app
Abbreviated transcription (Latin):
reddere lectioni. Hoc autẽ patielt
paulus de nimio amore xp̃i: ut u
semꝑ quẽ cliligebat. etiam suꝑflue
& extra ordinarie nominaret. qd
potest absq nolnis in om̃ibus epłise
lector diligens inuenire. Unde a
nunc secundo positum. in quo. ord¬
nem dep̃henditur turbasse sentene
ac anteriorem ꝓpositionem reliqus
pendentẽ. Neq uero parua lausꝙ
siorum ẽ : ñ p̃dicationẽ. sed uerhue

Expanded text:
reddere lectioni. Hoc autem patiebatur reddere lectioni. Hoc autem patiebatur Paulus de nimio amore Christi, ut eum semper quem diligebat, etiam superflue et extraordinarie nominaret. Quod potest absque nobis in omnibus Epistolis ejus lector diligens invenire. Unde et nunc secundo positum, in quo ordinem deprehenditur turbasse sententiae, et anteriorem propositionem reliquisse pendentem. Neque vero parva laus Ephesiorum est, non praedicationem,
Abbreviated transcription (Latin):
laudem głt eius. Quod quidẽ & nc̃
x parte uidemus expleri. quia alia
sit merces eius qui uoluntate sequat᷑
dm̃ alia qui necessitate: uerũtamen
siue ꝑ occasionẽ. siue ꝑ ueritatẽ. tantũ
xp̃c annuntietur. dũ mͦ sciat oe sperans
& ante sperans quod ꝓ diu̾sitate spei.
diũsa sint p̃mia recepturi.
In quo er uos audito ũbo ueritatis
euangelii salutis ur̃ȩ. in quo oc credden¬
tes signati estis spu scõ ꝓmissionis
In quo. haut dubiũ quin in xp̃o:
int̃ cȩteros qui audierunt. uos quoq
ephesu uerbũ ueritatis audistis. euar¬
geliũ salutis ur̃ȩ. cui credentes signa¬
ti estis sp̃u reꝑmissionis scõ. Uidcͥ
autem iuxta orchinẽ lectionis ñstart
sententia. nec ei quod p̃latũ ẽ. in quo
& nos auchito uerbo ueritatis. euglo
salutis ur̃ȩ. redlitũ aliquid quod
sequatur: quia statim seqͦuendo po¬
nitur. in quo Quod quia suꝑflui
est. sublatũ emedio. potest textum

Expanded text:
laudem gloriae ejus. Quod quidem et nunc laudem gloriae ejus. Quod quidem et nunc ex parte videmus expleri, quia alia sit merces ejus, qui voluntate sequatur Deum, alia qui necessitate. Verumtamen sive per occasionem, sive per veritatem, tantum Christus annuntietur: dummodo sciat, et sperans, et ante sperans, quod pro diversitate spei diversa sint praemia recepturi. In quo et vos audito verbo veritatis Evangelii salutis vestrae, in quo et credentes signati estis Spiritu sancto promissionis. In quo: haud dubium quin in Christo. Inter caeteros qui audierunt, vos quoque, Ephesii, verbum veritatis audistis, Evangelium salutis vestrae, cui credentes, signati estis spiritu repromissionis sancto. Videtur autem juxta ordinem lectionis non stare sententia, nec ei quod praelatum est: In quo et vos audito verbo veritatis Evangelii salutis vestrae, redditum aliquid quod sequatur, quia statim secundo ponitur, in quo. quod quia superfluum est, sublatum e medio potest textum
Abbreviated transcription (Latin):
ne spiritali in cȩlestibus in xp̃o. sicut
clegit nos in ipso ante constitutionẽ
mundi ut eẽmus sc̃i & immaculati
corã ipso: quod scilicet sicut iam nos
benedixerit om̃i benedictione spiri¬
tali inelestib & elegerit ante consti¬
tutionẽ mundi. ita etiam nunc sꝑasse
ante dicamur in xp̃o exeo tempore
quo electi. or p̃destinati & benedicti
sumꝰ in cȩlestib Alnis uero hoc dog¬
ma ñ sustinens. quod ante fuerimus.
pore degeremus. illo intelligentiã
saluatoris quando in nomine eiusom̃e
genu flectetur. cȩlestiũ terrestrium
& inferorum. & om̃is lingua confite¬
bitur quia dñs iħc xp̃c ingła ẽ dĩ pa
tris. cum ei fuerint uniũsa subiecta.
alios uoluntate. alios necessitate subi¬
ciendos: & eos qui ante p̃sentiã ma-¬
iestatis eius sperauerint in eum. futu¬
ros eẽ in laudem głȩ eius & uocari
rint necessitate credentes. eo tempore
quo nec cdiabolus & angeli eius poter̃t̃
negare regnantẽ. ẽẽ sꝑantes. sed ñ in

Expanded text:
tibus in Christo, sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, ut essemus sancti et immaculati coram ipso: quod scilicet sicut jam non benedixerit omni benedictione spirituali in coelestibus, et elegerit ante constitutionem mundi: ita etiam nunc sperasse ante dicamur in Christo, ex eo tempore quo electi et praedestinati, et benedicti sumus in coelestibus. Alius vero hoc dogma non sustinens, quod ante fuerimus epore degeremus, illo intelligentiam Salvatoris, 559 quando in nomine ejus omne genu flectetur coelestium, terrestrium et infernorum, et omnis lingua confitebitur, quiatris , cum ei fuerint universa subjecta, alios voluntate, alios necessitate subjiciendos, et eos qui ante praesentiam majestatis ejus speraverint in eum, futuros esse in laudem gloriae ejus, et vocari rint necessitate credentes, eo tempore quo nec diabolus, et angeli ejus poterunt negare regnantem, esse sperantes: sed non in
Abbreviated transcription (Latin):
ul qđ nc̃ dr̃ ad ephesios. euangelium
silutis ur̃e: absolute uͦ. ut cũ loquitur
de luca. cuius laus in eugło ꝑ om̃s ec¬
clesias. Signatur autẽ quis audierit
uerbũ ueritatis. & crediderit in eo. spũ
repmissionis scõ: quia multi sunt qui
audert̃. & increduli ꝑmanentes. nequa¬
quã signaculũ sc̃i sp̃s consecuti st̃ Dicit᷑
& ad principem tyri. Tu es signaculũ
similitudinis di Signaculũ autẽ di
ẽ: ut quomͦ prius homo conditus est
ad imaginẽ łi: sic in scła regenera¬

Expanded text:
 dicitur ad Ephesios, Evangelium salutis vestrae. Absolute vero, ut cum loquitur de Luca, Cujus laus in Evangelio per omnes Ecclesias . Signatur autem qui audierit verbum veritatis, et crediderit in eo, spiritu repromissionis sancto. Quia multi sunt qui audierunt, et increduli permanentes, nequaquam signaculum sancti Spiritus consecuti sunt. Dicitur et ad principem Tyri, Tu es signaculum similitudinis Dei . Signaculum autem Dei est, ut quomodo primus homo conditus est ad imaginem et si
Abbreviated transcription (Latin):
putet᷑: tam̃ ad futurã hereditatẽ nc̃ arra¬
bonẽ ẽ sp̃s consecut᷑. Si autẽ arrabon tantꝰ.
qͣnta erit ipsa possessio: Quomͦ autẽ arra¬
bon qͥ nobis tribuit᷑. ñ ẽ extͣ nos. sed int᷑ nos
ẽ. sic &x ipsa hereditas. hoc ẽ regnũ dĩ qđ
int̾ nos ẽ. in nobis uersatur intrinsecus
Quȩ enĩ potest eẽ maior hereditas. quã con¬
tẽplari & uidere sensu pulchritudinẽ sa¬
pentiȩ . & ũbi. &r ueritatis. & luminis. & ip¬
sius in effabilẽ. & magnificã di considera
repmissionis sc̃s. qͥ ẽ arrabon hereditatis
nr̃e. idcirco nc̃ sc̃ĩs dat̾. ut redimant᷑ & co¬
pulent᷑ dõ in laudẽ glȩ ipsiꝰ. ñ quo ds lau¬
de alicuiꝰ indigeat. sed quo laus di laudato¬
rib ꝓsit: & dũ ꝑ singula oꝑa maiestatẽ ip¬
sius magnitudinẽq cognoscunt: ad lau¬
dandũ eũ miraculo stuporis erũpant
P ropt̾ea & ego audiens fidẽ ur̃ãm in

Expanded text:
putetur: tamen ad futuram haereditatem nunc arrhaputetur: tamen ad futuram haereditatem nunc arrhabonem est Spiritus consecutus. Si autem arrhabo tantus, quanta erit ipsa possessio? Quomodo autem arrhabo qui nobis tribuitur, non est extra nos; sed intra nos est: sic et ipsa haereditas, hoc est regnum Dei quod intra nos est, in nobis versatur intrinsecus. Quae enim potest esse major haereditas, quam contemplari et videre sensu pulchritudinem Sapientiae, et Verbi, et Veritatis, et Luminis, et ipsius ineffabilem, et magnificam Dei considerarrepromissionis sanctus, qui est arrhabo haereditatis nostrae, idcirco nunc sanctis datur, ut redimantur et copulentur Deo in laudem gloriae ipsius. Non quod Deus laude alicujus indigeat, sed quo laus Dei laudatoribus prosit, et dum per singula opera majestatem ipsius magnitudinemque cognoscunt, ad laudandum eum miraculo stuporis erumpant. 562 Propterea et ego audiens fidem vestram in
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius. Pignus. latinus int̾pres ꝓ arra¬
bone posuit. Non id ipsũ autẽ arrabon
qđ pignus sonat. Arrabon enĩ futurȩ
illa reddita fuerit: reddenti debitũ pig¬
nus a creditore reddatur Rursum
in eo ubi ait in redeptionẽ adoptionis.
quã nos adquisitionẽ. siue possessionẽ
possumꝰ clicere. nec tam̃ uim sermonis ex¬
p̃ssimꝰ. Multa enĩ u̾ba sunt. quȩ nec de
greco in latinũ transferri ualent. nec
de hebraico in grecũ. & recipce. nec
consequet᷑ & arrabonẽ hereditatis. quȩ
hereditas uita ꝑpetua ẽ. Et quomͦ ex
arrabone estimatur qualis emptio sit¬
futura. & que possessio. uerbi causa ex
cdecem solidis centũ solidorũ uilla. &
ex centũ solidis. mille solidorũ possessio.
ita & ex uarietate arrabonis. hereclitati
quoq postea secuture magnitudo cogno¬
scitur. Quãuis aute sc̃s sit aliquis. atꝙ¬
ꝑfectus. & om̃iũ iudicio beatitudine dignꝰ

Expanded text:
ipsius. Pignus Latinus interpres pro arrhaipsius. Pignus Latinus interpres pro arrhabone posuit. Non idipsum autem arrhabo, quod pignus sonat. Arrhabo enim futurae illa reddita fuerit, reddenti debitum pignus a creditore reddatur. Rursum in eo ubi ait: In redemptionem adoptionis, quam nos acquisitionem, sive possessionem, possumus dicere: nec tamen vim sermonis expressimus. Multa enim verba sunt, quae nec de Graeco in Latinum transferri valent, nec de Hebraico in Graecum: et reciproce nec consequetur, et arrhabonem haereditatis, quae haereditas vita perpetua est. Et quomodo ex arrhabone aestimatur qualis emptio futura sit, et quae possessio: verbi causa, ex decem solidis, centum solidorum villa, et ex centum solidis mille solidorum possessio; ita ex varietate arrhabonis, haereditatis, quoque postea secuturae magnitudo cognoscitur. Quamvis autem sanctus sit aliquis atrfectus, et omnium judicio beatitudine dignus
Abbreviated transcription (Latin):
signet᷑ ab eo. & figurã conditoris accipiat
Querendũ etiã ubi alibi scriptus sit sp̃s
raomissionis scs: uel qd significet Ego
fuerit infusiis & sp̃s sapientiȩ. sapientẽ.
& intelligentiȩ. intel ligentẽ. & consilii.
cautũ atq consultũ. & fortitudinis for¬
tẽ. &x scientiȩ scientẽ. & pietatis piũ. &.
timoris timidũ. diq timore trepidan¬
tẽ: ita &x sp̃s reꝓmissionis. uel sp̃s dĩ spon¬
orem .&x dm̃ facit eũ in quo in habita¬
uerit. quomͦ econt̾rio immundus sp̃s im-¬
nundũ facit. & spurcã sibi elomũ p̃parat
puireus habitator. fornicationis quoq
sp̃s. efficit scortatores. de quib ꝓpħa¬
loquit᷑. spũ fornicationis seducti st̃: &
nequã sp̃s. nequã facit homines atq ꝑ¬
uersos. & demoniacoͬs demones. Qualisq
fuerit liquor. qui noua testȩ infusus ẽ:
talem diu testa. & odorẽ retinet. & sa
Qui ẽ pignus hereditatis nr̃e porẽ
in redẽptionẽ adoptionis. in laude głe

Expanded text:
figuram conditoris accipiat. Quaerendum etiam ubi alibi scriptum sit, spiritus repromissionis sanctus: vel quid significet. Egofuerit infusus: et spiritus sapientiae, sapientem: et intelligentiae, intelligentem: et consilii, cautum atque consultum: et fortitudinis, fortem: et scientiae, scientem: et pietatis, pium; et timoris, timidum, Deique timore trepidantem: ita et spiritus repromissionis, vel spiritus Dei, sponsorem et Deum facit eum in quo habitaverit. Quomodo econtrario immundus spiritus immundum facit, et spurcam sibi domum praeparat spurcus habitator: fornicationis quoque spiritus efficit scortatores, de quibu fornicationis seducti sunt : et nequam spiritus, nequam facit homines atque perversos: et daemoniacus, daemones: qualisque fuerit liquor, qui novae testae infusus est, talem diu testa et odorem retinet, et sanorem. Qui est pignus haereditatis nostrae in redemptionem adoptionis, in laudem gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
& inte intelligere ñ possumꝰ. Huic illudpsal¬
mistȩ congruit Illumina ocłosmeos. neũꝗͣ
obdormiã in mortẽ. Et alibi. sapientis ocłi
in capite eiꝰ. Si enĩ simplicit̾ ocloscarnis ac¬
cipimꝰ utiq ñ solũ sapientis. sed etiã insipi¬
entis ocłi in capite eiꝰ st̃ Caput itaq sapien¬
tis sensus accipit̾: qͥ alio ũbo mens & animꝰ
&x pͥncipale cordis appellat᷑ Qd uͦ ait in

Expanded text:
nte intelligere non possumus. Huic et illud Psalmistae convenit: Illumina oculos meos, ne umquam obdormiam in morte . Et alibi: Sapientes oculi in capite ejus . Si enim simpliciter oculos carnis accipimus, utique non solum sapientis, sed etiam insipientis oculi in capite ejus sunt. Caput itaque sapientis, sensus accipitur: quia alio verbo mens, et animus, et principale cordis appellatur. Quod vero ait, in
Abbreviated transcription (Latin):
cationem &x uerbum ueritatis milaꝰ¬
ẽẽ distantiam: or in alia epła leg
Et uerbum inquit meũ. & p̃diciꝰ
mea. ñ in ꝑsuasibilibus sapieniasꝰ
bũ quis duderit ueritatis. ut ex collatio¬
ne corũ possit ꝑspieue pauli sensus aꝑi¬
ri: ubi quoq euangeliũ nominatũ sit.
siue eũ additam̃to. siue ab solute Uerbi
gr̃a cũ additam̃to. euangeliũ meũ. &x

Expanded text:
 verbum veritatis mulntiam, et in alia Epistola legimus: Et verbum, inquit, meum et praedicatio mea, non in persuasibilibus sapientiae bum quis audierit veritatis, ut ex collatione eorum possit perspicue Pauli sensus aperiri: ubi quoque Evangelium nominatum sit, sive cum additamento, sive absolute. Verbi gratia cum additamento, Evang