comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consulat. au fortuitu nel facta
suit onua uel gerantur. cuius
sentencie auctor est demoaritus cõ¬
firmator epianus. s et autea pro¬
thagoras qui deos iudubium uoca¬
uit. et postea dyagoras qui exclusit.
et alii uou nulli qui nou putarũt
deos esse. Quid aliud effecerunt.
insi ut nulla esse ꝓuidencia pu¬
taretur. quos tamen ceteri filoso¬
phi. ac maruue stoia. acerrime
reddiderunt. docentes nec fien mũ¬
dum sine diuina racione potuisse.
nec constare nisi summa racione
regeretur. S et . aĩ. tullius ꝙͣuis
academice discipline deffensor eẽt.
de proidencia gub̾natrice rerum.
et multa et sepe disseruit. stoycoꝵ
argumenta confirmans: ⁊ noua
ipse efferens pluruna. ꝙ facit cũ
n ommibus philosophie sue libris:
Tamen marne in his qui sũt
de natum deormnec deficile sane
sentiencium. redarguere mendacia.
testimonio ppłorum. atq genciũ
in hac una re non dissidenaum.
Nemo est enim tam rudis. tam
feris moribus quia oculos suos

Expanded text:
consulat; an fortuitu vel facta consulat; an fortuitu vel facta sint omnia vel regantur. Cujus sententiae auctor est Democritus, confirmator Epicurus. Sed et antea Protagoras, qui deos in dubium vocavit; et postea Diagoras, qui exclusit; et alii nonnulli qui non putaverunt deos esse; quid aliud effecerunt, nisi ut nulla esse providentia putaretur? quos tamen et phi ac maxime Stoyci <ace>rrime redarguerunt, docentes nec fieri mundum sine <divi>na racione potuisse nec stare, <si> sine summa racione regeretur. <Sed et> M.Tullius, quamvis achademice discipline defensor <esset, de> providencia gubernatrice rerum et multa et sepe disseruit, <Stoycorum> argumenta confirmans et nova ipse afferens plurima; <quod> facit cum in omnibus phylosophie sue libris tum maxime in hiis <qui sunt de> natura deorum. Nec difficile sane sentientium redarguere mendacia testimonio populorum atque gentium in hac una re non dissidentium. Nemo est enim tam rudis, tam feris moribus, qui oculos suos
Abbreviated transcription (Latin):
pacienciam conuendare: Multi
enum suꝑsticionibus uanis ꝑtina¬
citer inherentes obdurant contra
manifestam ueritatem. non cam
de sins religionibus quas p̾ferũt
benemeriti ꝙͣ de se male: qui cum
habeant iter rectum. denios secun¬
tur aufractus. ꝑ lauuni deserunt:
ut ꝑ p̾cipicium labantur. Lucem
relinqunt: ut intenebris ceci ac
debiles iaceant. Hus consulendũ
est. ne contra se pugnent. ueluit
q tandem abinueteratis errorib
liberari. qr utiq facient. si quare
derint. H enin prauitatis est cã
ignoracia sm. ꝙͣ si quis cognita
ueritate diccusserit sciet quo rere¬
renda. et ꝙ̃ admodum sibi uica
degenda sit. aius sciencie sũmã
breuiter circum scribo: ut neq re¬
ligio ulla sine sapiencia sit susci¬
pienda: uec ulla sine religione
illustrande ueritatĩs officio non
putaui a deo neccessarium ab illa
questione principium sumiere. q̃
indetur prima esseꝰ natura siue
puidencia que rebus omnibus

Expanded text:
patientiam commodare. multi patientiam commodare. multi enim superstitionibus uanis pertinaciter inhaerentes obdurant contra manifestam ueritatem, non tam de suis religionibus quas praue adserunt bene meriti quam de se male. qui cum habeant iter rectum, deuios secuntur anfractus, planum deserunt, ut per praecipitium labantur, lucem relinquunt, ut in tenebris caeci ac debiles iaceant. his consulendum est, ne contra se pugnent uelintque se tandem ab inueteratis erroribus liberari: quod utique facient, si quare viderint. Haec enim pravitatis est causa, ignoratio sui; quam si quis, cognita veritate, discusserit, sciet quo referenda, et quemadmodum sibi vita degenda sit. Cujus scientiae summam breviter circumscribo: ut neque religio ulla sine sapientia suscipienda sit, nec ulla sine religione illustrandae veritatis officio, non putavi adeo necessarium ab illa quaestione principium sumere, quae videtur prima esse natura: sitne providentia, quae rebus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
enim suauior aunuo cibus est: ꝙͣ
coguicio ueritatis. cui asserende at
illustiruide septem noluumua de¬
stiuaniuurs. ꝙͣuis ea res infiuiti
sit pene opis et iumensi. ut si qͥs
h̾ dilatare atqz erequi plenissuue
uelit. tanta illi rerum copia exu¬
beret. ut nec librrmodum. nec fiẽ
repiat oracio. s nos idcirco bremit̾
omnia colliginus: qr ea que ad¬
laturi sinius: tam clara sunt et
lucida: ut magis mirum esse ui¬
deatui: tam obsauam uider hoĩ¬
bus u̾tatem. et hiis precipue qͥ
sapientes nulgo putantur. nel ꝙ
tantum modo insrituendi nobis¬
homines erunt. hoc est ab errore¬
quo sunt iuplicati: ad rectiorem
mam reuocandi. Quod si fueri¬
mus ut spero assequti. nuttemus
eos ad ipsum doctune ub̃riuum
ac pleiissunum fonteni. auis
haustu atz potu concept̾a inuisce¬
ribus sitim sedent. ardoremq ue¬
stinguant. Eruntqz illis omina
facilia. ꝓna. manifesta. modo ue
pigeat ad ꝑcipiendam sapiencie
discipliuam legendi uł audiendi

Expanded text:
enim suavior animo cibus est, quam enim suavior animo cibus est, quam cognitio veritatis, cui asserendae atque illustrandae septem volumina destinavimus, quamvis ea res infiniti pene sit operis et immensi: ut si quis haec dilatare atque exequi plenissime velit, tanta illi rerum copia exuberet, ut nec libri modum nec finem reperiat oratio. Sed nos idcirco breviter omnia colligemus; quod ea quae allaturi sumus, tam clara sunt et lucida, ut magis mirum esse videatur tam obscuram videri hominibus veritatem, et iis praecipue, qui sapientes vulgo putantur, vel quod tantummodo inshomines erunt hoc est ab errorequo sunt implicati ad rectiorem uiam reuocandi. quod si fuerimus ut spero adsecuti, mittemus eos ad ipsum doctrinae uberrimum ac plenissimum fontem, cuius haustu atque potu conceptam uisceribus sitim sedent ardoremque restinguant, eruntque illis omnia facilia prona manifesta, modo ne pigeat ad percipiendam sapientiae disciplinam legendi uel audiendi
Abbreviated transcription (Latin):
melius nos et reccius diuiuas in¬
stitu ciones litteris ꝑ sequenuir ĩ
quibus nou de stillicidiis aut a qͥs¬
arcendis. aut de man conseruan
da: sed de uita. de salute. de iumor¬
talitate. de deo loqueniur. ut super¬
sticiones mortifems. erroresq
turpissimos sopianius. Omissis
aggrediamur uiam rectaui ques
equidem si putarem satis idoueos
ad bene uiuendum du ces esse. et
ipse sequeret: et alios non ut se¬
querentur hortarer. sed cum init̾
se magna concertacione dissideãt
secumiq ipsi pleruuq discordent.
appairt eorum iter nequa quaii
esse decretum. Si quideui sibi quisq
ut est libitum ꝓprias uias imp̾sse¬
runt. consusionemq magnam
querentibus ueritatem relinque¬
runt Nobis aũ qui sacirmentum
ieligionis accepimus. cum sit u̾itas
reuelata diuiuitus. cumi doctorem
sapiencie ducemq nirtutis deunu
sequauiur muu̾sos sine ullo discri¬
ninie. uel sexsus uł etatis. ad cele¬
ste ꝑabuium conuocauius. Nullus

Expanded text:
melius nos et rectius divinas Inmelius nos et rectius divinas Institutiones litteris persequemur; in quibus non de stillicidiis, aut aqarcendis, aut de manu conserenda, sed de spe, de vita, de salute, de immortalitate, de Deo loquemur, ut superstitiones mortiferas, erroresque turpissimos sopiamus? aggrediamur viam rectam: quos equidem, si putarem satis idoneos ad bene vivendum duces esse, et ipse sequerer, et alios, ut sequerentur, hortarer. Sed cum inter se magna concertatione dissideant, secumque ipsi plerumque discordent, apparet eorum iter nequaquam esse directum: siquidem sibi quique, ut est libitum, proprias vias impresserunt, confusionemque magnam inquirentibus veritatem reliquerunt. Nobis autem, qui sacramentum verae religionis accepimus, cum sit veritas revelata divinitus, cum doctorem sapientiae ducemque veritatis Deum sequamur, universos sine ullo discrimine vel sexus vel aetatis ad coeleste pabulum convocamus. Nullus
Abbreviated transcription (Latin):
cansami ueritatis peroremus.
Que licet possit sine eloquencia
defendi.: ut est a multis sepe defen¬
sa. tamen claritate ac nitore smo¬
nis inlustranda et quodam modo
disserenda est. ut potencius in
amnos influat. et ui sua instruc¬
quasi ueteram decursis oꝑibus
accionum suarum postremo se
philosophie tradidenuit: eamq
sibi requien laborum iustissimã
putauerint. si animos suos in
amrerum que inueniri non
poterant inquisicione torquerẽt.
Ut non tam ocuun sibi ꝙͣ negociũ
quesisse indeantuiz et quidem młto
molestius ꝙͣ in quo fuerant aute
uersati: quanto iustius ego me
ad illam piam ueram diuinam
sapienciam quasi ad portum ali¬
quem tutissimum conferaui. in
qua omnna dicru ꝓna sunt. Au¬
ditu suama. facilia intelłtu. ho¬
nesta susceptu. et si quidam pru¬
dentes et arbicri equitatis insticu¬
ciones auilis niris coupoĩtas edi¬
derunt. quibus ciuium dissidenciũ.
lites. contencionesqz sopirent. ꝙͣto

Expanded text:
causam veritatis peroremus: causam veritatis peroremus: quae licet possit sine eloquentia defendi, ut est a multis saepe defensa; tamen claritate ac nitore sermonis illustranda, et quodammodo disserenda est, ut potentius in animos influat et vi sua instrucsi veterani, decursis operibus actionum suarum, postremo se philosophiae tradiderunt, eamque sibi requiem laborum justissimam putaverunt; si animos suos in earum rerum, quae inveniri non poterant, inquisitione torquerent, ut non tam otium sibi, quam negotium quaesisse videantur, et quidem multo molestius, quam in quo fuerant ante versati: quanto justius ego me ad illam piam, veram, divinamque sapientiam, quasi ad portum aliquem tutissimum conferam, in qua omnia dictu prona sunt, auditu suavia, facilia intellectu, honesta susceptu? Et si quidam prudentes, et arbitri aequitatis, Institutiones civilis juris compositas ediderunt, quibus civium dissidentium lites contentionesque sopirent: quanto
Abbreviated transcription (Latin):
offensi. hac de leuiti feruntur inp̾ceps.
et bonorum specie. falsi mala pro
bonis amplectunitur: Sunt currẽ¬
dum esse hiis erroribus credidi: ut
et docti ad ueran sapienciam diri¬
gantur. et in docti ad ueram religio¬
nem. Que ꝓfessio mnulto melior.
utilior gloriosior putanda est. ꝙͣ
illa oratoria. in qua din uersati ñ
ad uirtutem: sed plane ad arguta
maliaam iuuenes endiebanius.
Multoq nuunc ieccius de p̾ceptis
celestibus disseremus. quibus ad
cultum uere maiestatis mentes
hominum iustituere possimus.
Nec tainen de rebus humanis bñ
m̾eretur scienciam benedicendi af¬
fert: ꝙͣ qui pie atq inuocenter docz
inuere. Idcuro apud grecos maio¬
res ingli̾a philo sophi quam orato¬
res fuerut. Illi enini recte inuẽdi
doctores sunt existunatr.ꝙ est longe
p̾stabilius quomodo benedicere ad
paucos ꝑtinet. bñ autẽ uiuere ad
ommes. Multum tamen nobis
cionum litium contulit. Ut nũt
maiore copia et facultate dicendi

Expanded text:
offensi, hac deliniti feruntur in praeceps, offensi, hac deliniti feruntur in praeceps, et bonorum specie falsi, mala pro bonis amplectuntur succurrendum esse his erroribus credidi: ut et docti ad veram sapientiam dirigantur et indocti ad veram religionem. Quae professio multo melior, utilior, gloriosior putanda est, quam illa oratoria, in qua diu versati, non ad virtutem, sed plane ad argutam malitiam juvenes erudiebamus. Multo quippe nunc rectius de praeceptis coelestibus disseremus, quibus ad cultum verae majestatis mentes hominum instruere possimus: nec tam de rebus humanis bene meretur, qui scientiam bene dicendi affert, quam qui pie atque innocenter docet vivere: idcirco apud Graecos majore in gloria philosophi, quam oratores fuerunt. Illi enim recte vivendi doctores sunt existimati: quod est longe praestabilius: quoniam bene dicere, ad paucos pertinet, bene autem vivere ad omnes. Multum tamen nobis um litium contulit, ut nunc majore copia et facultate dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. idest archanum sinmu
dei. qui fecit omma ingenio ac ꝓpͥis¬
sensibus non potest conprehendi.
Alioquin. nichil inter deuni hoĩem¬
q distaret. si consilia et disposicõnes
illius maiestatis eterne. cogitacio
ad sequeretur humana. ꝙ quia fien
non potuit: ut homini ꝑ se ip̃m io̾
diuiua notesceret. Non est passus
honuuem dens lumieu sapiencie
requirentem diuaus eritre: ac sine
bras mextricabiles: Apuit oculos
enis aliquando. et nocionem iutatis
mimus suum fecit: ut et humanã
sapienciam mllamesse monstraret.
et errauti ac uagoniam consequẽde
ĩmortalitatis octenderet. Uerinu
quomiodo ꝑ anci utuntur ħ celesti
beneficio ac ininiere: ꝙ obuoluta ĩ
obscuro uentas lacet ea que nel cõ¬
temptu doctis est. quia idoueis asser¬
toribus eget: uel odio indoctis. ob
insitam sibi aust̾itatem quam na¬
tura hominum ꝑdinis niuicia
pati non potest. Nam quia uirtuti¬
bus amaritudo ꝑiuieta est: nicia
uero uoluptate condita sinit. illa

Expanded text:
veritas, id est arcanum summi veritas, id est arcanum summi Dei, qui fecit omnia, ingenio ac propriis non potest sensibus comprehendi: alioqui nihil inter Deum hominemque distaret, si consilia et dispositiones illius majestatis aeternae cogitatio assequeretur humana. Quod quia fieri non potuit, ut homini per seipsum ratio divina innotesceret, non est passus hominem Deus lumen sapientiae requirentem diutius errare, ac sine bras inextricabiles; aperuit oculos ejus aliquando, et notionem veritatis munus suum fecit: ut et humanam sapientiam nullam esse monstraret, et erranti ac vago viam consequendae immortalitatis ostenderet. Verum quoniam pauci utuntur hoc coelesti beneficio ac munere; quod obvoluta in obscuro veritas latet; eaque vel contemptui doctis est, quia idoneis assertoribus eget, vel odio indoctis, ob insitam sibi austeritatem, quam natura hominum proclivis in vitia pati non potest nam quia virtutibus amaritudo permixta est, vitia vero voluptate condita sunt; illa
Abbreviated transcription (Latin):
Agno et
exsellenti
ingenio
uin curu
se doctrine
penitus
dedissent.
quicquid
laboris po¬
terat impendi contemptis omĩb
et prinatis et publicis accionibus.
ad inquirende ueritatis studini
contulerunt. Existimantes mul¬
to esse preclarius humauaru
diuinarumq rerum inuestigare
ac saire racionem. ꝙͣ instruendiis
opibus. aut cumulandis honori¬
bus inherere. quibus rebus qũo ꝙp
frngiles terreneq sunt. et ad solius
corporis pertinent cultum. Nemo
melior nemo iustior effici potest.
Erant quidem illi ueritatis cogni¬
cione dignissimi. quomiam scire
tantopere cupinerunt. atq itant
eaui rebus omnibus aute pou̾ent.
Nam et abierisse quosdam res fami¬
liares suas. et remuiciasse mu̾s
uoluptatibus constat. ut solam mi¬
damq uirtutem iuidi expeditiq se¬
querentur. Tantum apud eos uir¬
tutis nomen et auctoritatis ualuit:
ut in ipsa esse sumim loni p̾miũ
p̾dicarent. Sed neq adepti siit id
ꝙ uolebant. et oꝑami sumul atq
industriam perdiderunt. Quia

Expanded text:
agno et excellenti ingenio uiri cum se doctrinae penitus edidissent quicqulaboris poterat impendi, contemptis omnibus et privatis et publicis actionibus, ad inquirendae veritatis studium contulerunt; existimantes multo esse praeclarius humanarum divinarumque rerum investigare ac scire rationem, quam aut struendis opibus, aut cumulandis honoribus inhaerere. Quibus rebus, quoniam fragiles terrenaeque sunt et ad solius corporis pertinent cultum, nemo melior, nemo justior effici potest. Erant illi quidem veritatis cognitione dignissimi, quam scire tantopere cupiverunt; atque ita, ut eam rebus omnibus arteponerent. Nam et abjecisse quosdam res familiares suas, et renuntiasse universis voluptatibus constat, ut solam nudamque veritatem nudi expeditique sequerentur: tantumque apud eos veritatis nomen et auctoritas valuit, ut in ipsa esse summi boni praemium praedicarent. Sed neque adepti sunt id quod volebant: et operam simul atque industriam perdiderunt; quia
Abbreviated transcription (Latin):
isse consencuit qui res enis myta¬
lia gesta memorie prodiderunt Gre¬
ci dyodorus et thallus latun nepos
et cassins et uarro. Nam cum agre¬
sti quodam uore mytalia inueret᷑
Ilguus in docile ac disꝑsum moutib
altis conposuit legesq dedit: latrũq
uocari maluit his quomodo nlatu¬
isset tutus moris. censet ne aliquis
deuui esse qui pulsus est. qui fugit
qui latuit. neuio tam stultus est.
qui enm fugit aut latet. et unn⁊
mortem tuneat neccesse est. Orpheꝰ
qui a tempibus eius fuit recencior
a parte sacurnum interra et apud
homnes reguasse cõmemorat. Alpo¬

Expanded text:
isse consentiunt, qui res eius in Itaisse consentiunt, qui res eius in Italia gestas memoriae prodiderunt, Graeci Diodorus et Thallus, Latini Nepos et Cassius et Varro. nam cum agresti quodam more in Italia uiueretur, is genus indocile ac dispersum montibus altis composuit legesque dedit Latiumque uocari maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. censetne aliquis deum esse qui pulsus est, qui fugit, qui latuit? nemo tam stultus est. qui enim fugit aut latet, et uim et mortem timeat necesse est. Orpheus, qui a temporibus eius fuit recentior, aperte Saturnum in terra et apud homines regnasse commemorat:
Abbreviated transcription (Latin):
cumi iouem pepisset subtraxit in¬
fautem enuiq iuituendum fur¬
tum unsit incretanii rursum i¬
prudenciam reprehendam necesse
est. Cur enini responsum ab alio
pocius accepit: cr incelo constitu¬
tus interra non iudebat. air eñ
coribantes yuibalis fefellenuit.
poccreno cur exticit nis auqua
maior que illius uiuceret potesta¬
teui uuñ senes a iuentute
facile uictus est ac spoliatus imꝑio
fugit igicur expulsus. et in italiã
uanigio uenit cum errasset diu.
sicut ouidius uifastoꝵ libris reft᷑.
Causa racis super est tus cum
rate ueuit ad aunem. Aũ perer¬
rato falciter orbe deus. Huuc er¬
rantem atq mopem ianus exce¬
pit. Cinus rei arguinenta m̃iuuue
ceres. In quibus est cum duplici
fronte i auus. Et iualtera parte
nains sicut ideui poete subiecit. At
bona post̾itas pupemi formauit in
acre. hospitis aduentum testificata
dei. Ouines ergo non tautum poete
s hystoriarum quoq ac rerum an¬
tiquarum scriptores homiem su¬

Expanded text:
cum Iouem peperisset, subtraxit incum Iouem peperisset, subtraxit infantem eumque nutriendum furtim misit in Cretam. rursus inprudentiam reprehendam necesse est. cur enim responsum ab alio potius accepit? cur in caelo constitutus in terra non uidebat? cur eum Corybantes cymbalis fefellerunt? postremo cur extitit uis aliqua maior quae illius uinceret potestatem? nimirum senex a iuuene facile uictus est ac spoliatus imperio. fugit igitur expulsus et in italiam nauigio uenit, cum errasset diu, sicut Ouidius in Fastorum libris refert: causa ratis superest. Tuscum rate uenit ad amnem ante pererrato falcifer orbe deus. hunc errantem -atque inopem Ianus excepit: cuius rei argumenta sunt nummi ueteres, in quibus est cum duplici fronte Ianus et in altera parte nauis, sicut idem poeta subiecit: at bona posteritas puppem formauit in aere hospitis aduentum testificata dei. omnes ergo non tantum poetae, sed historiarum quoque ac rerum antiquarum scriptores hominem fu
Abbreviated transcription (Latin):
abscisum. iisi forte aliquis existi¬
mat deun fuisse qui tunuuit cohe¬
redem. Cum si quid diuiuitatis ha¬
bunsset: non patus genitalia de¬
buerit amputare. s propria: ne
iuppiter uasceretur qui euuu re¬
gui possessione priuabit. Idem
sororeu suain yheam ꝙ̃ latiue opẽ
dicius: cum hr̃et uxorem respõ¬
so uentus esse dicitur mares libos
educare ꝙ futurum esset ut a filio
pelleretur quami rem metuens
natos sibi silios uon utiq deuora¬
bat ut ferunt fabule: sed necabat.
Quamꝙͣ sriptum sit inhistoriai
sacra saturnum et openi ceceros¬
q tuuc honuues humanaui car¬
neu soutos esitaie. Uerum pri¬
muni iouem leges hominbus
moresq condentem edicto pro¬
hi bnisse ne liceret eo aibo nesti.ꝙ
seneruin est que potest ui eo fuisse
iusticia. s sictum sane putanius
sacuruni filios deuorasse modo
cum aliqua racione. Nuui id arco
ꝙ ait nuilgus comedisse filios
suos enm qui extulerit sepulture¬
que maudauerit. Opes auteni

Expanded text:
abscisum? nisi forte aliquis existiabscisum? nisi forte aliquis existimat deum fuisse qui timuit coheredem, cum si quid diuinitatis habuisset, non patris genitalia debuerit amputare, sed propria, ne Iuppiter nasceretur, qui eum regni possessione priuauit. idem sororem suam Rheam quam latine Opem dicimus cum haberet uxorem, responso uetitus esse dicitur mares liberos educare, quod futurum esset ut a filio pelleretur. quam rem metuens natos sibi filios non utique deuorabat ut ferunt. fabulae, sed necabat, quamquam scriptum sit in Historia Sacra Saturnum et Opem ceterosque tunc homines humanam carnem solitos esitare: uerum primum Iouem leges hominibus moresque condentem edicto prohibuisse, ne liceret eo cibo uesci. quod si uerum est, quae potest in eo fuisse iustitia? sed fictum sane putemus Saturnum filios deuorasse, modo cum aliqua ratione: num idcirco, quod ait uulgus comedisse filios suos eum qui extulerit sepulturaeque mandauerit? Ops autem
Abbreviated transcription (Latin):
cuius fotu concipiuntur. uasauit̾
ut uolunt qui magis abscisum
procrearet. si nero hu̾it et a filio
abscisa sunt ortus rerum et nat᷑a
ounis interisset. quicq ipĩ sat᷑uo
non diunum modo sensum sed
huiuanum quoq adiunuit Cñ
affirmant eum esse sacurnum
qui cursum et conuersacionem
spaciorum ac temporum couanz
kponos. enim dicitur quid est
idem kponos. idest sapacium tẽ¬
poris. Saturus auten est appel¬
aunis. ħ ciceiois uerba sunt ex¬
poneutis sentenciam stoicoriu.
que quain naua sit amis incelli¬
gere promptiasinum sit. Si enĩ
saturnus celi est filius quomodo
potint aute tempus e celo gigni.
aut celumi atempore abstidi. aut
poscestea tempus imperio spolia¬
ri afilio ioue. aut quo modo inp¬
piter natus extempore est. aut
quibus anius saturriri possit et̾m¬
tas cui nullus est fius. si eno
uane sunt iste rõnes philosophoꝵ
quid suꝑ est insi ut uere fcm esse
credanius .i. hominem ab homĩe

Expanded text:
cuius fotu concipiuntur nascuntur cuius fotu concipiuntur nascuntur ut uolunt, qui magis abscisum procrearet: si uero habuit et a filio abscisa sunt, ortus rerum et natura omnis interisset. quid quod ipsi Saturno non diuinum modo sensum, sed humanum quoque adimunt, cum adfirmant eum esse Saturnumqui cursum et conversionem spatiorum ac temporum contineen habet: kro/nos enim dicitur, qui est idem χρόνος id est spatium temporis, Saturnus autem est appelannis. haec Ciceronis uerba sunt exponentis sententiam Stoicorum; quae quam uana sit, cuiuis intellegere promptissimum est. si enim Saturnus Caeli est filius, quomodo potuit aut tempus e Caelo gigni aut Caelum a tempore abscidi aut postea tempus imperio spoliari a filio Ioue? aut quomodo Iuppiter natus ex tempore est? aut quibus annis saturari possit aeternitas, cui nullus est finis? Si ergo uanae sunt istae ratione:- philosophorum, quid superest nisi ut uere factum esse credamus, id est hominem ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ meptissime fictam. quam taiũ
stoia ut solent adraciones fi sicai
conautur traducere. quorum sen¬
tenciam a cero de natura deorum
disserens posuit. Celeste inquit al¬
tissum ametheriamq uaturami.
i. igneam que ꝑ se omĩã gigueret
uacare nouierunt ea p arte corpis
que conninccione alterins egeret
ad pro creandum que racio ĩuestã
potinit conuenire. simas diceret᷑
idcuro eniu uirginem putant
nestã quia igns ĩmolabile sit ele¬
mentum nichilq nasci possit ex
eo quippe qui omma que arripu¬
erit assiuuat ouidius infactis. Nec
tu aliud uectam ꝙͣ uinam intellige
aamiam. nataq deflaunua
corpora mulla inides. iure igitur
nirgo est que semiua nulla reunt¬
tit nec capit. et comites nirguu¬
tatis amat. milcauo ꝙͦ id potuit
soli inquo est natura et causa gi¬
guencium. u am sũ solis igneo
calore neq uasci quicꝙͣ ueq augĩ
potest. ut mulli alii elemento ma¬
gis opus sit genitalibus ꝙͣ calori

Expanded text:
quam ineptissime fictam, quam tamen quam ineptissime fictam, quam tamen Stoici ut solent ad rationem physicam conantur traducere. quorum sententiam Cicero de natura deorum disserens posuit. caelestem inquit altissimam aetheriamque naturam id est igneam, quae per sese omnia gigneret, uacare uoluerunt ea parte corporis, quae coniunctione alterius egeret ad procreandum. quae ratio in Vestam potuit conuenire, si mas diceretur. idcirco enim uirginem putant Vestam, quia ignis inuiolabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla uides. iure igitur uirgo est, quae semina nulla remittit nec capit, et comites uirginitatis amat. Vulcano Soli, in quo est natura et causa gignentium; nam sine Solis igneo calore neque nasci quidquam, neque augeri potest: ut nulli alii elemento magis opus sit genitalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sacrificauit totaui adolenit.
nec hec tantum sacrificasse iuppit̾
inuenitur. Cesar quoq incoraco
refert a glaoschenen dicere iouẽ
cum exinsula naxo aduersus tita¬
nas ꝓfiasteretur et sacrificuuu
en ceret mlittore aquilam enuan
spicium aduolacse ꝙͣ uictor bouo
omine acceptam tutele sue sub-¬
iugant. Sacra uero hystoria eci ain
ante consedicse illi aquilami ĩ capite
atq ei reguuui portendisse testatur
an ergo sacrificare ippiter potuit
nisi celo auo quem dicit enheme¬
rus moceama mortum et mopi¬
do aulacia sepuitum. auomiam re¬
uelamuus unsteria poetaruu
a saturm pentes uinemmus ad
iirentes enis et facta redeamus.
iuctus in reguo fuit. p̾mum exħ
ipõ iam deus non est ꝙ fuit. Deui
q ꝙ ne nistus quidem fuit s nupiꝰ
non modo infilios quos uecauit.
Uerum eciam in patrem cuius
dicitur abstidisse genitalia. ꝙ for¬
sitan uere acciderit. s homines
respectui elementi ꝙ dicitur celuui
totam infabulam explodunt tã¬

Expanded text:
ibi sacrifiauit, totam adoleuit. ibi sacrifiauit, totam adoleuit. nec hic tantum sacrificasse Iuppiter inuenitur. Caesar quoque in Arato refert Aglaosthenen dicere, Iouem cum ex insula Naxo aduersus Titanas proficisceretur et sacrificium faceret in litore, aquilam ei in auspicium aduolasse, quam uictor bono omine acceptam tutelae suae subiugarit. Sacra uero Historia etiam ante consedisse illi aquilam in capite atque ei regnum portendisse testatur. cui ergo sacrificare Iuppiter potuit nisi Caelo auo, quem dicit Euhemerus in Oceania mortuum et in oppido Aulacia sepultum? Quoniam reuelauimus mysteria poetarum ac Saturni parentes inuenimus, ad uirtutes eius et facta redeamus. iustus in regno fuit. primum ex hoc ipso iam deus non est, quod fuit: deinde, quod ne iustus quidem fuit, sed impius non modo in filios, quos necauit, uerum etiam in patrem, cuius dicitur abscidisse genitalia, quod forsitan uere acciderit. sed homines respectu elementi quod dicitur caelum totam fabulam explodunt tam
Abbreviated transcription (Latin):
rant potentissinios. apparet g ͦ nõ
ex celo esse uatum ꝙ fieri non ꝑt̃.
s ex eo homme cui nomen ura nõ
fuit ꝙ esse uerum trismegistus auc¬
tor est qui cum diciret ad modum
paucos extitisse in quibus esset ꝑ¬
fecta dectrina in hiis ciraunui sa¬
turnum merdrimu uommnauit
cognatos suos. ħ ille quia ignora¬
uit alio tͣdirxit hystoriam qui q ͦ¬
modo argumentan potu̾it occendi.
Nuuc dicani quomodo ubi aquo
sit hoc factum. non enim sacurnꝰ
ħ: s iuppiter fecit insaciti hytoria.
sic emunus tradidit. deinde ꝑaue ñ
deducit in moutem qui uocatur
celi stella. Postqͣ eo estendit con¬
cemplatus est late t̾ras ibiq in eo¬
moute araui creat celo. primus¬
q mea ara iuppiter sacrificcunt
in coloco susperit incelum ꝙ uũc
uos nominamus idq ꝙ supra
mundum erat ꝙ ether uocabat᷑
desinam nonnue celo nomen
indidit. idq iuppiter ꝙ ether uo¬
catur p̾caus primus celum no¬
unuanit. terramq hoctiam quã

Expanded text:
rant potentissimos. apparet ergo non rant potentissimos. apparet ergo non ex caelo esse natum, quoa fieri non potest, sed ex eo homine cui nomen Urano fuit. quod esse uerum Trismegistus auctor est, qui cum diceret admodum paucos extitisse in quibus esset perfecta doctrina, in his Uranum Saturnum Mercurium nominauit cognatos suos. haec ille quia ignorauit, alio traduxit historiam: qui quomodo argumentari potuerit, ostendi. nunc dicam quomodo, ubi, a quo sit hoc factum: non enim Saturnus hoc, sed Iuppiter fecit. in Sacra Historia sic Ennius tradit: deinde Pan eum deducit in montem, qui uocatur Caeli stela. postquam eo ascendit, contemplatus est late terras ibique in monte aram creat Caelo primusque in ea ara Iuppiter sacrificauit. in eo loco suspexit in caelum quod nunc nos nominamus, eique quod supra mundum erat, quod aether uocabatur, de sui aui nomine caelum nomen indidit idque Iuppiter quod aether uocatur placans primus caelum nominauit eamque hostiam quam
Abbreviated transcription (Latin):
non tũ uera qma coustat eciam
tamen cum reguaret ita esse hĩtũ.
potinit sic argumentari. sacuruũ
cum potentissuis rex esset adreti¬
nendam parentum suorum me¬
uoriam nomina eorum celo t̾req
indidisse. cum ħ prins aliis uoca¬
bulis appellarentur qua racione ⁊
montibus et auiunbus noĩa
sciuius imposita. neq enumi aum
dicunt poete de progeme athlantis.
authiachi auimuus id potissimũ
dicunt homines exrebus sensu ca¬
rentibus potuisse generari. s eos
utiq siguificant qui uati sunt ex
hiis onimbus qui uel nim uel
mortui nouinia montibus aut
auminibus indiderunt. Nami id
apud ueteres marimeq grecos
fuit usitatum sic mana eorum
traxisse nomeu accipimus qui
deciderant mea ut egeũ. I carium.
nelles pontum et inlacio auentiuꝰ
uocabulum mouti dedit inquo se¬
pultus et tibermus uel tybris amin
quo mersus est. Nou ergo muran¬
dum si nonuna eorum celo t̾req
attrabuta essent qui reges genue¬

Expanded text:
non tamen uera, quia constat etiam non tamen uera, quia constat etiam tum cum regnaret ita esse habitum. potuit sic argumentari, Saturnum, cum potentissimus rex esset, ad retinendam parentum suorum memoriam nomina eorum caelo terraeque indidisse, cum haec prius aliis uocabulis appellarentur: qua ratione et montibus et fluminibus nomina scimus inposita. neque enim cum dicunt poetae de progenie Atlantis ant Inachi fluminis, id potissimum dicunt, homines ex rebus sensu carentibus potuisse generari, sed eos utique significant qui nati sunt ex iis hominibus qui uel uiui uel mortui nomina montibus aut fluminibus indiderunt. nam id apud I ueteres maximeque Graecos fuit usitatum. sic maria eorum traxisse nomen accipimus qui deciderant in ea, ut Aegaeum Icarium Hellespontum, et in Latio Auentinus uocabulum monti dedit in quo sepultus est, Tiberinus uel Thybris amni quo mersus est. non ergo mirandum si nomina eorum caelo terraeque attributa essent, qui reges genue
Abbreviated transcription (Latin):
rerum hic sic necresse est qui celũ
ipsum condidit framq fundcut.
saturuus aũ si erhiis natus est
ut putatur. quem admodum pͭ
deus esse principalis qui aliis or¬
cum suum debet. aut quis p̾fuit
mundo priucꝙͣ sacuriius gignere:¬
si hoc poeticum est ut dicebam pau¬
lo aute siguentum. uec enim fi
pocerat ut elementa incensibilia
cantoq interuallo sepata in unũ
coirent: ac filium pro crearent aut
is qui uatus esset non potissimiũ
geutoribus suuilis existeret. sed
eam formain gereret: quau per¬
entes sin non habebant. queramꝰ
ergo quid neritatis ut hac fugara
laceat manu eis felir in es libꝰ
qui occanus inctribitur sic argu¬
mentatus saturium cum sugatꝰ
esset a filio in italiamq ueuiss et
celi filiũ dictum ꝙ soleamus cos
quorum uirtutem nurinur ad
eos qui repentino adueuerint de celo
cecidicse dicere. terre autem ꝙ ignoti
pentibus uatos terre filios uonue¬
mus Sunt s quidem similia ueri.

Expanded text:
rerum: hic sit necesse est qui caelum rerum: hic sit necesse est qui caelum ipsum condidit terramque fundauit. Saturnus autem si ex his natus est ut putatur, quemadmodum potest deus esse principalis qui aliis ortum suum debet aut quis praefuit mundo, priusquam Saturnus gignereted hoc poeticum est ut dicebam paulo ante figmentum. nec enim fieri poterat ut elementa insensibilia tantoque interuallo separata in unum coirent ac filium procrearent aut is qui natus esset non potissimum genitoribus similis existeret, sed eam formam gereret quam parentes sui non habebant. quaeramus ergo quid ueritatis sub hac figura lateat. Minucius Felix in po libro qui Octauius inscribitur sic argumentatus est: Saturnum, cum fugatus esset a filio in Italiamque uenisset, Caeli filium dictum, quod soleamus eos quorum uirtutem miremur aut eos qui repentino aduenerint, de caelo cecidisse dicere, Terrae autem, quod ignotis parentibus natos terrae filios nominemus. sunt haec quidem similia ueri,
Abbreviated transcription (Latin):
ea sybilliis uersibus confiriuen
natura cum tres ioues athieologis
enumerari diceret ait. tercium
fuisse crecensem saturui filiuii.
cinus in illa insiua sepularum
osteuditur. quonodo igitur potest
a libi deus esse uuus. alibi mor¬
tuus. alibi habeir templum: aliͥ
sepulcrum. sciant ergo romani
kapitolium suumi .i. siniumum
capud religionum publicannu
nichil esse aliud. ꝙͣ inane in oni¬
mentum. Uenianius miuc ad
ems patrem qui aute reguauit
et qui fortasse plus habeat inse
ꝙ excoitu tontorum elementorũ
geuitus esse dicatur. Uideamus
quid meofu̾it deo digninu. In pri¬
uis illud ꝙ aureum seculum nar¬
ratur habuisse. ꝙ iusticia sub es
fuerit interra. teneo aliquid inhoc
ꝙ in eius filio non fuit. quid enini
tam conueniens deo ꝙͣ iucrum re¬
ginen ac puis seculuni. s cum
endem racione natum esse conci¬
to non possum putare deum sum¬
mum ꝙ in deam esse aliquid an
ego denni quero uitra que uich
sit ominino qui fons et origo sit

Expanded text:
ea sybillinis veea sybillinis venatura cum tres loues a theologis enumerari diceret, ait tertium fuisse Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulchrum ostenditur. quomodo igitur potest alibi deus esse uiuus alibi mortuus, alibi habere templum alibi sepulchrum? sciant ergo Romani Capitolium suum id est summum caput religionum publicarum nihil esse aliud quam inane monumentum. Veniamus nunc ad eius patrem, qui ante regnauit et qui fortasse plus habeat in se, quod ex coitu tantorum elementorum genitus esse dicatur.. uideamus quid in eo fuerit deo dignum, in primis illud quod aureum saeculum narratur habuisse, quod iustitia sub eo fuerit in terra. teneo aliquid in hoc, quod in eius filio non fuit. quid enim tam conueniens deo quam iustum regimen ac pium saeculum? sed cum eadem ratione natum esse cogito, non possum putare deum summum quo uideam esse aliquid antego deum quaero ultra quem nihil sit omnino, qui fons et origo sit
Abbreviated transcription (Latin):
qui nounue iouis uirtutem sũ¬
me potestatis numunt. quare
si iouem et ex rebus gestis et ex
moribus hominem finsse int̾rq
regnasse dep̾henduus super est
ut mortem quoq eius inuestieꝰ
Enuius in sacra hystoria deccrip¬
tis oumbus que minta sua ges¬
sit ad ultinum sit ait. de inde inp¬
piter postꝙͣ quinques terras ar¬
auit omnibusq anucis at cogna¬
tis sius imꝑia diuisit. reliquitq
hominibus. leges mores frumẽta¬
que parunt. multaq alia bona
fecit in mortali gloria. memoriaq
adiectus sempiterna monumen¬
ta sins reliquit. etatem pessimi
acta increta. intam conuitauit.
et ad deos abiit eumq curetes filii¬
sui curauerunt decoraneruntq
eum et sepulaum eius est increta
in opido cuo̾so. et dicitur nesta hãc
urbe creainsse inqz sepulcio enis
est instriptum autiquis litteris
grecis. Likponoy. id est latine
iuppiter saturmi. hoc certe ñ poete¬
tradunt: s antiquanuu rerum
scriptores que a deo ner sunt. ut

Expanded text:
qui nomine Jovis virtutem sumqui nomine Jovis virtutem summae potestatis imminuit. Quare si Jovem et ex rebus gestis et ex moribus hominem fuisse, in terraque regnasse deprehendimus, superest ut mortem quoque ejus investigemus. Ennius in sacra Historia, descriptis omnibus quae in vita sua gessit, ad ultimum sic ait: Deinde piter postquam quinquies terras circuiuit omnibusque amicis atque cognatis suis imperia diuisit reliquitque hominibus leges mores frumentaque parauit multaque alia bona fecit, inmortali gloria memoriaque adfectus sempiterna monumenta sui reliquit. aetate pessum acta in Creta uitam commutauit et ad deos abiit eumqsui curaverunt, decoraveruntque eum; et sepulcrum ejus est in Creta et in oppido Cnosso, et dicitur Vesta hanc urbem creavisse; inque sepulcro ejus est inscriptum antiquis litteris graecis, ΖΑΝ ΚΡΟΝΟΥ, id est latine, Jupiter Saturni. Hoc certe non poettradunt, sed antiquarum rerum scriptores: quae adeo vera sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
solet. Uude qui sit apparet nec fas
est id nomen eo tr ansferri ubi nͤ
nuuerua est ulla nec inuo. Quid
ꝙ huius nouinus ꝓpͥetas non
tatur. et iuppiter quasi inuans
pater dicitur ꝙ nomen in deum
iuumme congruit. quia inuare
honuius est opis aliquid conferẽ¬
tis in eum qui sit alieuns et exi¬
gui beneficii. Nemo sic deum pre¬
catur ut se adiuuet sz ut semet
ut uitam salutemq tribuat. Q
multo plus ac maius est ꝙͣ iuua¬
re. et quomain de pacir loquimur
nullus pater dicitur filios iunuare
cum eos geuerat aut educat.Ilid̾¬
emm leuius est ꝙͣ ut eo uerbo ma¬
gutudo pr̃m̃ bũsic expriuatur.
ꝙͣto id magis inconnemens est
deo qui uerus pr est. per quem su¬
mus et auus toti sumus. a quo
fiignuur. ammainur.ulluuina¬
mur. qui nobis intaui imꝑtit
salutem tribuit. metum multipli¬
cem subinunstrat. non intelligit
beneficia diuina qui se tin modo¬
inuari a deo putat. ergo non im¬
pitus modo: s eciam impius est

Expanded text:
solet. unde qui sit apparet, nec fas solet. unde qui sit apparet, nec fas est id nomen eo transferri ubi nec Minerua est ulla nec ulla. quid quod huius nominis proprietas non tatur et Iuppiter quasi iuuans pater dicitur: quod nomen in deum minime congruit, quia iuuare hominis est opis aliquid conferentis in eum qui sit alienus, et exigui beneficii. nemo sic deum precatur, ut se adiuuet, sed ut seruet, ut uitam salutemque tribuat: quod multo plus ac maius est quam iuuare. et quoniam de patre loquimur, nullus pater dicitur filios iuuare, cum eos geenim levius est, quam ut eo verbo magnitudo paterni beneficii exprimatur. Quanto id magis inconveniens est Deo, qui verus est pater; per quem sumus, et cujus toti sumus, a quo fingimur, animamur, illuminamur; qui nobis vitam impertit, salutem tribuit, victum multiplicem subministrat. Non intelligit beneficia divina, qui se juvari tantummodo a Deo putat. Ergo non imperitus modo, sed etiam impius est,
Abbreviated transcription (Latin):
auteui non intelligunt quoniodo
aut quare quidq siguretur. poeta s¬
uelud mendaces et saculegos nise¬
quutur. Hac ergo re decepti sunt ⁊
philosophi: ꝙ ea que de ioue ferũt
muume conuenire indeuin inde¬
bantur duos ioues fecerunt unũ
naturalem. alterum fabulo sii.
iuderunt exꝑte ꝙ erat uerum eum.
s. de quo poete loquantur hominẽ
fuisse. In illo autem uaturali ioue
uilgari consuetudine religionis
inducti erranerunt ꝙ in deuui no¬
meu honunis tranctulerunt. qui
ut supra dixuuus quia solus est
non indiget nomine. Iouem aut̃
illum esse qui sit ex oꝑe saturuoq¬
que natus negari non potest. una
igitur per suasio est eoru qui
uomen ionis summo deo tribuut.
solent enuu quidam errores suos
hac excusacio ne deffendere qui cõ¬
uicti de uno deo cum id uegare
uon possunt: ipsum se colere af¬
firuant. Uerum hoc sibi placere
ut iuppiter nomnetur qui ꝙ ab¬
surdius. Iuppiter enmi sine con¬
tub̾nio comugis filie que coli nõ

Expanded text:
autem non intelligunt, quomodo autem non intelligunt, quomodo aut quare quidquelut mendaces et sacrilegos insecuntur. hoc errore decepti etiam philosophi, quod ea quae de Ioue feruntur minime conuenire in deum uidebantur, duos Ioues fecerunt, unum naturalem alterum fabulosum. uiderunt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de quo poetae loquantur hominem fuisse, in illo autem naturali Ioue uulgari consuetudine religionis inducti errauerunt, quod in deum nomen hominis transtulerunt, qui ut supra diximus quia solus est, non indiget nomine. Iouem autem illum esse qui sit ex Ope Saturnoque natus, negari non potest. uana igitur persuasio est eorum qui nomen Iouis summo deo tribuunt. solent enim quidam errores suos hac excusatione defendere: qui conuicti de uno deo cum id negare non possunt, ipsum se colere adfirmant, uerum hoc sibi placere ut Iuppiter nominetur. quo quid absurdius? Iuppiter enim sine contubernio coniugis filiaeque coli non
Abbreviated transcription (Latin):
quissiuus templis habebantur.
maximeq infauo ioius trifylii.
ubi auream columpnam positã
esse abipso ioue titulus indicabat.
in qua columpua sua gesta per¬
scripsit ut monumentum pot̾is
esset rerlu suarum. Hanc hycto¬
riami et interprecritus est enimis
et sequtus auus ħ u̾ba sunt. ibi
iuppiter neptino imperiu dat.
maris etͣ usuus ouimbus. et q̃
scd̃ mare ioca essent oniuibus
reguaret.uera sunt ergo que lo¬
quutur poete. sed optentu auquo¬
specieq uelata. ꝑ otest mons olym
tis. et celi in olympo autem iouẽ
dicit. ea tempestate iuppiter in
monte olympo mariam ꝑtẽ
nnte colebat. Et eo ad eum inius
uenebat. si queres incontrouer¬
sici erant. Item si quis quid noui
iuuenerant ꝙ ad uitam huma¬
uami utile esset eo ueniebant at
ioui occendebant. multa in hunc
mutidum poete trausferunt: nõ
ut indeos menciantur quos
colunt: sed ut figuris u̾si colo¬
ribus uenustatem ac leporem
cormumibus sius aodaut. Q ini

Expanded text:
quissimis templis habebantur quissimis templis habebantur maximeque in fano Iouis Triphylii, ubi auream columnam positam esse ab ipso Ioue titulus indicabat, in qua columna sua gesta perscripsit, ut monumentum posteris esset rerum suarum. hanc historiam et interpretatus est Ennius et secutus. cuius haec uerba sunt : ubi Iuppiter Neptuno imperium dat maris et insulis omnibus et quae secundum mare loca essent omnibus regnaret. uera sunt ergo quae locuntur poetae, sed optentu aspecieque velata. Potest et mons Olymptis, et coeli. In Olympo autem Jovem ae dicit: « Ea tempestate Jupiter in monte Olympo maximam partem vitae colebat, et eo ad eum in jus veniebant, si quae res in controversia erant. Item, si quis quid novi invenerat, quod ad vitam humanam utile esset, eo veniebat, atque Jovi ostendebat. » Multa in hunc modum poetae transferunt, non ut in eos mentiantur quos colunt, sed ut figuris versicoloribus venustatem ac leporem carminibus suis addant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
plutoni. Cur non terra poaius in
sortem terciam uenit: insi ꝙ ĩtr̃a gesta
res est. ergo illud iuero est ꝙ re¬
guum orbis ita ꝑtiti sortitiq sunt
ut orientis impium ioui cederet
plutoni an cognomen hagesilas
fut. pars occidentis obtingeret
eo quod plaga orientis exqua lux
mortalibus datursuperior: ocadẽ¬
tis autem inferior esse esse indeat᷑
sit neritatem mendacio uelarũt.
ut ueritas ꝑsuasiomi publice ui¬
chil derogaret. De ueptuni sorce
mamfectum est: cuius reginum
tale fuisse diciuius quale aũcoun
fuit infinitum cllud imperium
auꝰ toans ore maritime potestatẽ
senatus decreuerat: ut predones
persequeretur. ac maie omne. y
sic neptimo maritima omnia cũ
insulis obuenerunt. quouiodo
id probari potest: uimirum uete¬
res hystorie docent autiquus auctor
enhenierus qui fint exciuitate.
messene res gestas. Ioins et cete¬
rorum qui dii putantur collegit.
ystoriauiq conteruit ex titulis et
iuscripcionibus sacus que in anti¬

Expanded text:
Plutoni. Cur non terra potius in Plutoni. Cur non terra potius in sortem tertiam venit; nisi quod in terra gesta res est. Ergo illud in vero est, quod regnum orbis ita partiti sortitique sunt, ut Orientis imperium Jovi cederet; Plutoni, cui cognomen Agesilao fuit, pars Occidentis obtingeret: eo quod plaga Orientis, ex qua lux mortalibus datur, superior; Occidentis autem inferior esse videatur. Sic veritatem mendacio velaverunt, ut veritas ipsa persuasioni publicae nihil derogaret. De Neptunii sorte manifestum est, cujus regnum tale fuisse dicimus, quale Marci Antonii fuit infinitum illud imperium; cui totius orae maritimae potestatem Senatus decreverat, ut praedones perseqsic Neptuno maritima omnia cum insulis obuenerunt. quomodo id probari potest? nimirum ueteres historiae docent. antiquus auctor Euhemerus, qui fuit ex ciuitate Messene, res gestas Iouis et ceterorum qui dii putantur collegit historiamque contexuit ex titulis et inscriptionibus sacris quae in anti
Abbreviated transcription (Latin):
eciaui fictoresq ymaginum menci¬
iitur. Si enim hic est iuppiter qui
a uobis dicitur deus symeonis: est
qui ex saturno et openatus est non
oportuit uͥ soliuis sinulacium intẽ¬
plis omnibus collocari. quid sibi
milierum effiges uolunt quid se¬
xus infirmus in quem si cecidit
iuppiter eum uero ipa lapides ho¬
minem facebuntur. Meucitos eẽ¬
esse poetas aũt. et hiis tũ credunt
immo uero non esse mentitos re
ip̃a ꝓbant. Ita enim deorum simła¬
ciri confingunt ut exipsa du̾sitate
sexus appareãt uera esse que dicũt
poete. nami ꝙ aliud argumientũ
habet ymago catanutis ineffĩgi¬
es aquile amni aute pedes ioius po¬
nuntur intemplis et cum ipso ꝑa¬
riter adorantur insi ut nefandis¬
Beleris ac stupri memoria maueat
ineteruum. nichil igitur apoetis
totum sictum est aliquid fortasse
traductum. et obliqua figuraceẽ
obsturatum quo ueritas inuoluta
regnoruu. auint enim ioui celũ
atigisse. neptumo mare inferua

Expanded text:
etiam fictoresque imaginum mentietiam fictoresque imaginum mentiuntur. si enim hic est Iuppiter qui a uobis dicitur deus, si non is est qui ex Saturno et Ope natus est, non oportuit nisi solius simulacrum in templis omnibus conlocari. quid sibi mulierum effigies uolunt? quid sexus infirmus? in quem si cecidit hic Iuppiter, eum uero ipsi lapides hominem fatebuntur. mentitos esse poetas aiunt et his tamen credunt: immo uero non esse mentitos re ipsa probant. ita enim deorum simulacra confingunt, ut ex ipsa diuersitate sexus appareat uera esse quae dicunt poetae. nam quod aliud argumentum habet imago Catamiti et effigies aquilae, cum ante pedes Iouis ponuntur in templis et cum ipso pariter adorantur, nisi ut nefandi sceleris ac stupri memoria maneat in aeternum? nihil igitur a poetis in totum fictum est, aliquid fortasse traductum et obliqua figuratione obscuratum, quo ueritas inuoluta regnorum. Aiunt enim Jovi coelum obtigisse, Neptuno mare, inferna
Abbreviated transcription (Latin):
non transnacse illam: s uaingas¬
se. igitur qui sapere sibi indentur
quia intelligunt urum t̾remimq
corpus in celo esse non posse totaui
ganm edeam fabulam ꝓ falso re¬
pudiant. nec senciunt interra id
esse uou posse factum quia res ac
libido ipsa terreua est. Nou gͦ res
ipsas gestas fineerunt poete ꝙ si
facerent essent naiussuu. s rebus
gectis addiderunt queidam colorẽ
non enim obtrectantes illa dicebãt
ꝙ ignorant nesscit enim qui sit
poetice ucencie modus quousq pro¬
gredi fingendo liceat. Cum officium
poete meo sit ut ea que ueregesta
sunt malias species obliquis si gu¬
racionibus ami decore aliquo con¬
uersa traducant. totum autem ꝙ re¬
ferris fingere id est meptum esse. et
mendacem pocius ꝙͣ poetam. sed
finxerunt icta que fabulosa credim¬
tur. mneciam illa que de diis femi¬
nuis deorumiq comibiis dicta sut.
cur igitur sic signiantur sic colunt̾
iisi forte uon tantinu poete s pictores

Expanded text:
non tranasse illam, sed navigasnon tranasse illam, sed navigasse. Igitur qui sapere sibi videntur, quia intelligunt vivum terrenumque corpus in coelo esse non posse, totam Ganymedeam fabulam pro falso repudiant; ac sentiunt in terra id esse factum, quia res ac libido ipsa terrena est. Non ergo ipsas res gestas finxerunt poetae; quod si facerent, essent vanissimi: sed rebus gestis addiderunt quemdam colorem. Non enim obtrectantes illa dicebant,t quod ignorant. Nesciunt enim, qui sit poeticae licentiae modus; quousqgredi fingendo liceat, cum officium poetae in eo sit, ut ea quae uere gesta sunt in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conuersa traducat. totum autem quod referas fingere, id est ineptum esse et mendacem potius quam poetam. sed nnxennt ista. quae fabulosa creauntur: num etiam illa quae de diis feminis deorumque conubiis dicta sunt? cur igitur sic figurantur, sic coluntur? nisi forte non tantum poetae, sed pictores