comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ascendissent nauem et cetera qͥs
enm non uideat. hoc recapitu¬
ando ioħem pꝰ eadixisse factũ
adiscipulis quod iam iħc tusse¬
rat ante quam fugisset in mon¬
tem. ficut solet insermone ad
aliquio p̃termissum reduri quo¬
dam modo: S quia ipse reditus
marime in breuitate a puncto
tempore factuf non cominemora¬
tur: putant plerumq qui au¬
diunt. hoc ẽ. iam post ea factum
er quod pꝰ ea dicitur: Sicut euã
quos dixerat ascendisse nauem.
et uenisse: trans mate incaplar¬
naum: dicit ad eos in mari labo¬
rantes uenisse dominum.tnbu¬
iantem fuꝑ aquas quodutiq pͥ¬
us inipsa naiugatione factum
ẽ. quia ueniebant capbatnau̾̃
lucas autem pꝰ nartatum de
qumq panibus iniraculum.
ꝑgit in aluo et ab ordine isto di¬
greditur. Neq enum aliquio de
nauicula uia commemorat: et
de iua dointm suꝑ aquas. Sed
cum dirisset et manducauert̃
omnes et saturati sunt. et fub¬
latum quoo suꝑfuit uus fratñ¬

Expanded text:
ascendissent nauem, et cetera. quis ascendissent nauem, et cetera. quis enim non uideat hoc recapitulando Iohannem postea dixisse factum a discipulis quod iam Iesus iusserat, antequam fugisset in montem, sicut solet in sermone ad aliquid praetermissum rediri quodammodo? sed quia ipse reditus maxime in breuitate ac puncto temporis factus non commemoratur, putant plerumque qui audiunt hoc etiam postea factum esse quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem et uenisse trans mare in Capharnaum dicit ad eos in mari laborantes uenisse dominum ambulantem suus in ipsa navigatione factum est, qua veniebant Capharnaum. 101. Lucas autem post narratum de quinque panibus miraculum pergit in aliud, et ab ordine isto digreditur. Neque enim aliquid de nauicula illa commemorat et de uia domini super aquas. sed cum dixisset: et manducauerunt omnes et saturati sunt et sublatum est quod superfuit illis fragmen
Abbreviated transcription (Latin):
tratisunt. Et ideo nonẽ contiar¬
um quod ascendit rutsus imꝰ¬
tem sicut et inatħs et ioħs dict᷑
nisi qd matħs dixit ascendit. ie
autem fugit. Quoo eẽt contrani¬
um: si fugiens non ascenderet
Nec illud repugnat quod matho
dirit ascendit in montem solus
orate: ioħs autem cum cogno¬
uisset inquit quia uenturieẽt
et facerent eum regem. fugit ite¬
rum inmontem ipse solus. He¬
ꝙ enum causȩ orandi contrariaẽ
causa fugiendi. Quando quid̃
et hinc dñs tranfigurans inse
corpus humilitatis ut̃e: ut con¬
forme faceret corꝑi gloriȩ sys
io quoq doceat. hanic ẽe. nobis ma¬
gnam causam orandi: quanoe
uississe discipulos ascendere
innauiculam et p̃cedere eumt
trans fretum: clonec dimitteret
turbas. ac deinde dimissis tur¬
bis ascendisse in montem solũ
commemorat solum in mon¬
tem: ac deinde. ut autem sero
factitm ẽ inquit descenderail
discipuli eius ad mare et cum

Expanded text:
trati sunt. et ideo non est contraritrati sunt. et ideo non est contrarium, quod ascendit rursus in montem, sicut et Mattheus et Iohannes dicunt, nisi quod Mattheus dixit: ascendit, Iohannes autem: fugit, quod esset contrarium, si fugiens non ascenderet. nec illud repugnat quod Mattheus dixit: ascendit in montem solus orare, Iohannes autem: cum cognouisset. inquit, quia uenturi essent, ut facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. neque enim causae orandi contraria est causa fugiendi, quando quidem et hinc dominus transfigurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae, id quoque doceat hanc esse nobis magnam causam orandi, quando  dixit iussisse discipulos ascendere in nauiculam et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas, ac deinde dimissis turbis ascendisse in montem solum commemorat fugisse solum in montem ac deinde: ut autem sero factum est, inquit. descenderunt discipuli eius ad mare, et cam
Abbreviated transcription (Latin):
cum istis aliquantum unmo¬
ratur.Ham pꝰ nartatum de qͥn¬
q panibꝰ miraculum: ipse qͦꝙ
hoc de laborante nauicula et
de ambulatione domin suꝑ
aquas non tacet ita conterens
Iħc gͦ cum cognouisset quiauẽ¬
turi een̾t ut raperent eum et fa¬
cerent eum regem: fugit iterũ
in montem ipse solus. Et autẽ
sero factumẽ: descenderunt dis¬
cipuli eiꝰ aomare. Et cum ascen¬
dissent nauem: uenerunt tͣnͣs
mare in capharnaum. Et tene¬
bre iam facte erant: et nonue¬
nerat ad eos ih̾e. Mane. autemuẽ¬
tomagno flante exurgebat n¬
chu contrarium uid̾i potest:
dicit eum ascendisse. in mon¬
tem ut iluc solus oraret: ioħs
autem in monte fuisse cum
easdem tarbas de quinq pamuꝰ
pauit .s cum et ip̃e. ⁊oħ̾s dicat
pꝰ illum intraculum fugisse eũ
inmontem ne a turbis teneretur
quȩ eum uolebant facere regem
utiq manifestumẽ. quos de
monte in planora descenderãt
quando illi panes turbis intiris¬

Expanded text:
cum istis aliquantum inmocum istis aliquantum inmoratur. nam post narratum de quinque panibus miraculum ipse quoque hoc de laborante nauicula et de ambulatione domini super aquas non tacet ita contexens: Iesus ergo cum cognouisset, quia uenturi essent, ut raperent eum et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. ut autem sero factum est, descenderunt discipuli eius ad mare. et cum ascendissent nauem, uenerunt trans mare in Capharnaum. et tenebrae iam factae erant et non uenerat ad eos Iesus. mare autem uento magno flante eisurgebatc contrarium uideri potest, dicit ascendisse in montem, ut illic solus oraret, Iohannes autem in monte fuisse, cum easdem turbas de quinque panibus pauit. sed cum et ipse Iohannes dicat post illud miraculum fugisse eum in montem, ne a turbis teneretur, quae eum uolebant regem facere, utique manifestum est, quod de monte in planiora descenderant, quando illi panes turbis minis
Abbreviated transcription (Latin):
lia nocus: uenit ad eos ambulãs
supra mare. Et uidentes eumsu¬
pta mare ambulantem: turba¬
ti funt dicentes quia phantas¬
ma ẽ et cetera usq ad illuo ubi
ait Wenerunt et adorauerunt
eum dicentes uere filius dei es
Marcus quoq hoc idem post nar¬
culum: ita sequitur. et cum se
ro eẽt: etat nauis ur medio ina¬
ri:et ipse solus interra. Et uide̾s
eos laborantes inremigando:
erat enim contrarius uentus e
at p̾cauendim e̾: qd̾ marcus
dixit de domino. cum ambula¬
ret suꝑ aquas et uolebat p̾teri
eos uoleus tanquam alienos pre¬
terire a quibus ita non agnosce¬
batur ut fantasina putaretur
Quod ad misticam significationẽ
referti: quisusq ad eo tarus est
ut nolit aduertere: S tamen tur¬
batis et exclamantibꝰ: subuenit
dicens fidite ego sum: notite ti¬
mere: Quomͦ gͦ eos uolebat ꝑre¬
terire quos pauentes ita confumat
nisi quia iuua uoluntas pretere¬
uncti adelitiendum ilum cla¬
morem ualebat: cui subuemi¬
ri oportebat: Ioħ̾s etiam ad huc

Expanded text:
a noctis venit ad eos ambulans supra mare. Et videntes eum supra mare ambulantem turbati sunt, dicentes: Quia phantasma est, etc., usque ad illud ubi ait, Venerunt et adoraverunt eum dicentes: Vere Filius Dei es . Marcus quoque hoc idem post narculum ita sequitro esset, erat nauis in medio mari et ipse solus in terra. et uidens eos laborantes in remigando, erat enim uentus contrarius eiat praecauendum est quod Marcus dixit de domino, cum ambularet super aquas: et uolebat praeterireos uolen tamquam alienos praeterire, a quibus ita non agnoscebatur, ut phantasma putaretur? quod ad mysticam signi. ficationem referri quis usque adeo tardus est, ut nolit aduertere? sed tamen turbatis et exclamantibus subuenit dicens: fidite, ego sum, nolite timere. quomodo ergo eos uolebat praeterire quos pauentes ita confirmat, nisi quia illa uoluntas praetereundi ad eliciendum illum clamorem ualebat, cui subueniri oportebat! Iohannes etiam adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
trum q dictum ẽẽ: unum aũt
ab altero. alterum ab altero eẽ.
commemoratiun. Et tamenat¬
tentius consideratum inueni¬
ri debuisse quis non fateatut.
hoc ideo dui quia existunt se¬
pe aliqua hiuus modi quȩ pa¬
rum intenclentibus et tamere
iuidicantibus contraria uide¬
antur et non sunt.

Expanded text:
trumque dictum esse, unum autem trumque dictum esse, unum autem ab altero, alterum ab altero esse commemoratum: et tamen adtentius consideratum inueniri debuisse quis non fateatur? hoc ideo dixi, quia existunt saepe aliqua eiusmodi, quae parum intendentibus et temere iudicantibus contraria uideantur et non sint. XLVII.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dicere:. hisi forte nos eamus et
emamus in omnem hancturbã
escas. ex qua unuersa uatietate
uerborum. rerum autem sentẽ¬
tiarumq concordia: satis appa¬
ret salubrit̾ nos doceri nchil
quetendum in u̾bis nisi loqu̾e¬
num uoluntatem. Cui demostrã¬
de inuigilare debent om̃s ueri¬
dici narratores. cum de homine
uel de angelo. uel de deo aliquio
narrant: horum entm uolum¬
tas uerbis ꝓmi potest. ne de ip̃a
ne p̃terintctere non oportet hoc
loco intentum. et ao cetera quȩ
talia forte occurrerint facere lec¬
torem. quia luicas dixit quinqͣ¬
genos uissos ẽẽ. cliscumbere:
martus uͦ et quinquagenos et
centenos. Quod hic icleo non mo¬
uet: quia unus partem dicit
alt̃ totum. Qui enum de centenis
retulit: hoc retulit qd ule p̃ter¬
misit. Hichil itaq contrarium
ẽ .I. erum tamen si auus de qͥn¬
quagenis tantum cominemo¬
raret aliꝰ tantum de centenis:
ualle uideretur ẽẽ contrari¬
um. Hec facile dinosceretur u¬

Expanded text:
est dicere: nisi forte nos eamus et est dicere: nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. Ex qua uniuersa uarietate uerborum, rerum autem sententiarumque concordia satis apparet salubriter nos doceri nihil quaerendum in uerbis nisi loquentium uoluntatem, cui demonstrandae inuigilare debent omnes ueridici narratores, cum de homine uel de angelo uel de deo aliquid narrant; horum enim uoluntas uerbis promi potest, ne de ipsa ne praetermittere non oportet hoc loco intentum et ad cetera quae talia forte occurrerint facere lectorem, quia Lucas dixit quinquagenos iussos esse discumbere, Marcus uero et quinquagenos et centenos. quod hic ideo non mouet, quia unus partem dixit, alter totum. qui enim etiam de centenis rettulit, hoc rettulit quod ille praetermisit; nihil itaque contrarium est. uerum tamen si alius de quinquagenis tantum commemoraret, alius tantum de centenis, ualde uideretur esse contrarium; nec facile dinosceretur u
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiunt eis ut unꝰ quisq moui¬
cum quio accipiat: hoc ẽ. dicere
qõ ait marcꝰ. Eiuntes ememꝰ duce¬
tis cdenarus panes: et dabunus
eis manducare. Quod aũt cõme¬
morat᷑ martus dixisse dñ qͥr
panes habetis: p̾tmiserunt &¬
teri. QO au̾t andreas apd̾ ioħo
de quinq panibꝰ et duou piscib
suggessit: hoc ceteri pluralem
numerum ꝓsingulari ponen¬
tes ex dispulorum ꝑsona retule¬
runt. Et lucas quidem respor¬
ssionem phuuppi. et responsia
andrȩe tnunam sententiamx
truirit. Quos entmn ait non sit
nobis plusq. quinq panes etdua
pisces andree retulit respossione
Quoo uͦ adurnxit nisi forte nos
eamꝰ et einamꝰ in omnem hanci
bam escas. uideretur ao tespon¬
sionem philiipi ꝑtinere:. uͥ qd̃ de
ducentis denarus tacuit. Qu̾a¬
quam et in ipiꝰ anctexe senteria
potest hoc intelligi. Cum enun
anisset ẽ puer unꝰ hic: qui habet
quinq panes hordeicios. et duos
pisces: adiuirit etiam ipse: Sed
nec quio siuit ut̾ tantos: hoc

Expanded text:
 ut unusquisque modicum quid accipiat; hoc est dicere, quod ait Marcus, Euntes ememus ducentis denariis panes, et dabimus eis manducare. Quod autem commemorat idem Marcus dixisse Dominum, Quot panes habetis? praetermiserunt caeteri. Quod autem Andreas apud Joannem de quinque panibus et duobus piscibus suggessit, hoc caeteri pluralem numerum pro singulari ponentes, ex discipulorum persona retulerunt. Et Lucas quidem responsionem Philippi et responsionem Andreae in unam sententiam constrinxit. quod enim ait: non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, Andreae rettulit responsionem; quod uero adiunxit: nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas, uidetur ad responsionem Philippi pertinere, nisi quod de ducentis denariis tacuit. quamquam et in ipsius Andreae sententia potest hoc intedixisset, Est puer unus hic, qui habet quinque panes hordeaceos, et duos pisces; adjunxit etiam ipse, Sed haec quid sunt inter tantos? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Heq hoc queritur qd̾ iste nonłi¬
.rit fuisse. etiam ibi pater quinq
milia iurorum mulieres et par¬
uulos qd dicit matħs. Et omni¬
no iam certum eẽt debet. et regu¬
larit̃ teneri in talibꝰ questionibꝰ
neminem moueri oportere cũ
ab alio dicitur qd̾ ab alio p̾ter¬
miititur. S queritur quomͦ
ea quȩ direrunt uera sint omnia
ne narrationem alt̾iꝰ. narrans
aliuio alt̃ excludat. Si enim dñs
scd̾m narrationem ioħ̃is. ꝓspec¬
tis turbis quȩsuut a phiuppo tẽp¬
alii narrauerunt priꝰ duisse. oño
discipulos. ut dimuteret turbas¬
quo possent sͥ. alimenta emere
de ꝓxtinis locis. Quibꝰ ille. respon¬
dit scõm mathm Hon habent
neccesse ire: date eis uos mandu¬
care. Cui etiam martꝰ lucasq cõ¬
sentint: tantum hoc p̾termit¬
tentes qd̃ ait non hñt neccesse. ire:
Intesligitur gͦ pꝰ hec uerba dom¬
num inperisse multitudinem:
et dixisse phippo qd ioħ̾s cõme¬
morat. isti aũt p̾terimserunt. i¬
inde. qd phitippus apuo ioħo

Expanded text:
iste non dixit, fuisse ibi etiam praeter quinque milia uirorum mulieres et paruulos, quod dicit Mattheus. et omnino iam certum esse debet et regulariter teneri in talibus quaestionibus neminem moueri oportere, cum ab alio dicitur quod ab alio praetermittitur. sed quaeritur, quomodo ea quae dixerunt uera sint omnia, ne narrationem alterius narrans aliud alter excludat. si enim dominus secundum narrationem Iohannis prospectis turbis quaesiuit a Philippo temalii narrauerunt, prius dixisse domino discipulos, ut dimitquo possent sibi alimenta emere de proximis locis , quibus ille respondit secundum Matthaeum: Non habent necesse ire, date eis vos manducare, cui etiam Marcus Lucasque consentiunt, tantum hoc praetermittentes, quod ait, non habent necesse ire; intelligitur ergo post haec verba Dominum inspexisse multitudinem, et dixisse Philippo, quod Joannes commemorat, isti autem praetermiserunt. Deinde quod Philippus apud Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
cas cominemorat: in accusatio¬
ne iudeorum dictum. Nunc in¬
uenimꝰ subu̾tentem gentem.
nrãm: ut ad uingatur quia fili¬
um dei se fecit. Sequitur itaq
ioħ̾s et diẽ. Cum gͦ audisset pila¬
tus hune sermonem. magis ti¬
muit. Et ingressus ẽ p̾torium¬

Expanded text:
emorat in accusatione ludaeorum dictum: hunc inuenimus subuertentem gentem nostram, ut adiungatur: quia filium dei se fecit. sequitur itaque Iohannes et dicit: cum ergo audisset Pilatus hunc sermonem, magis timuit. et ingressus e
Abbreviated transcription (Latin):
neum: non ẽ hinc. Uix̃ gͦ ei pilatꝰ
igo rer es tu: Respondit iħc. lu
dicis: quia tei. fum ego. Ecce qu̾a¬
do uentum ẽ: ad id quod alu eu̾a¬
gelistȩ commeinoraueriut. Seqͣr
ẜͦ idem dicente. adhuc dño qd̃ alii
tacuerunt. Ego in hoc natus sum
er adhoc uemi in munditim: ut cesti¬
momum ꝑhibeam ueritati. Oĩs

Expanded text:
num non esthinc. dixit itaque ei Pilatus: ergo rex es tu? respondit Iesus: tu dicis, quia rex sum ego. ecce quando uentum est ad id quod alii euangelistae commemorauerunt. sequitur ergo item dicente adhuc domino quod ceteri tacuerunt: ego in hoc natus sum et ad hoc ueni in mundum, ut testimonium perhibeam ue
Abbreviated transcription (Latin):
tis adu̾sus hominem hunc: kes¬
ponderunt et direrunt ei. Si non
eẽt hic malefactor: non tibi tracdi¬
dissemꝰ eum. Noc uidendum est
ne contra sit ei. quod lucas dicit
certa in eum dicła eẽ. crimina. et
dicit que dicta sint. Ceꝑunt aũt
moraui uidentur iudei noluisse
dicere crimuia. cum diriss: eis pi¬
latus. quam accusationem affer¬
tis adu̾sus hominem iiuie. ue¬
ponderunt enim. Sinon eẽt me
malefactor: non tibi tradidissen
eum. Uidelicet ut eorum aucto¬
tatem secutus. quid ei obicerete
desieret querere: s ob hoc tan¬
tum nocentem crederet: quods
ab eis tracli meruisset. Q intelli¬
gere debemꝰ. et hoc dictum eẽ. et
illuo quod lucas cominemoratt
Multa entm dicta et multa respe¬
sa sunt. Unde. cuiq eorum qũ¬
tum uisum ẽ decersit. et in nata¬
tione sua posuit. quod satis cũe
iudicauit. Nam etiam ip̃e iobs
dicit quȩdam quȩ obiecta sutt
quȩ suis locis uidebimnꝰ. Itaq
sequitur. Uũ gͦ eis pilatus. dca¬

Expanded text:
minem hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. hoc uidendum est, ne contra sit ei quod Lucas dicit certa in eum dicta esse crimina et dicit quae dicta sint: coeperunt autem, moraui, uidentur. Iudaei noluisse dicere crimina, cum dixisset eis Pilatus: quam accusationem adfertis aduersus hominem hunc? responderunt enim: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum, uidelicet ut eorum auctoritaten secutus, quid ei obiceretur, desineret quaerere, sed ob hoc tantum nocentem crederet, quod sibi ab eis tradi meruisset. ergo intellegere debemus et hoc dictum esse et illud quod Lucas commemorauit. multa enim dicta et multa responsa sunt, unde cuique eorum quantum uisum est decerpsit et in narratione sua posuit quod satis esse iudicauit. nam etiam ipse Iohannes dicit quaedam quae obiecta sunt, quae suis locis uidebimus. itaque sequitur: dixit ergo eis Pilatus: acc
Abbreviated transcription (Latin):
pilatus et uocauit iħm et dir̃
ei lues rex iudeorum: Et res¬
pondit iħc. Atemet ipso hoca
cis: anauii tibi direrunt ditaͥ
Et hoc uideretur non conucal
assi quod ab aliis cominemoratũ
quentibus ostenderet et illus dic
meẽ Unde ostendit ea quȩ nũe
im aceteris potiꝰ eu anglistis.
ea quam adomtuo dicta nõ
a ditende gͦ cetera. Respondit
inquit pilatus. Nitinquio ego:
udtus sum: Gens tua et pontifi¬
uis. tra diderunt te mͥ. Quio fe¬
ast Respondit iħc. Regnum me¬

Expanded text:
m et dixit ei: tu es rex ludaeorum? respondit Iesus: a temet ipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? et hoc uideretur non conuenire illi quod ab aliis commemoratum sequentibus ostenderet et illud dictum esse. unde ostendit ea quae nunc dicit a ceteris potius euangelistis tacita quam a domino dicta non esse. adtende ergo cetera. respondit, inquit, Pilatus: numquid ego Iudaeus sum? gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? respondit I
Abbreviated transcription (Latin):
nis postulantes ut crucifigeretur.
et inualescebant uoces eorum. Oa¬
theus conatin pilati huic quo sepiꝰ
cum eisegit. uolens ut dimiteret᷑
iħc: paucissimis uerbis satis atcesta¬
tus ẽ: ubi. ut. Uideus aũt pilatus
quia nichil ꝓficeret. s magis tumul¬
tus fieret. Quod non diceret nisi
multum ille insuseẽt: quanuis
tacuerit. quotiens hoc efficere. tẽp¬
tauent ut erueret ihm furorieoꝵ.
Et lucas ita concludit. quod actũ
est aprio p̃sidem. Et pilatus in qͥt
adiudicauit fieri peticionem eoꝵ
Uimisit autem iluis eum qui ꝓpt̃
homicidium et seditionem inis¬
sus fuerat in carcerem quem pete¬
bant: ih̾o u̾ tradidit uoluntati
eorum. Nunc eadem scõm ioħ̾m
consideremꝰ: id est quȩ ꝑ puatum
facta sunt. Et iꝑsi inquit non in¬
troierunt in p̃torium: ut non con¬
taminatentur s mnanducarent
pascha. Exut gͦ pilatus foras ad eos

Expanded text:
postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum. Mattheus huic conatui Pilati, quo saepius cum eis egit uolens, ut dimitteretur Iesus, paucissimis uerbis satis adtestatus est, ubi ait: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, quod non diceret, nisi multum ille nisus esset, quamuis tacuerit, quotiens hoc efficere temtauerit, ut erueret legum furori eorum. et Lucas itaque ita concludit, quod actum est aput praesidem: et Pilatus, inquit, adiudicauit fieri petitionem eorum. dimisit autem illis eum qui propter homicidium et seditionem missus fuerat in carcerem, quem petebant, Iesum uero tradidit uoluntati eorum. Nunc eadem secundum Iohannem consideremus, id est quae per Pilatum facta sunt. et ipsi, inquit, non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha. exiit ergo Pilatus ad eo
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ita ista matħs cominemoret.
ut quanius domum illiꝰ pha¬
risei non nonuinet. non tam̾e
locum exprimat uͥ dicta sint.
quo repugnet aliquid domui
hunc sermonem conteruntur
ut ꝓbabili accipiantur in ieru¬
salem gesta. lucas autem illud
narrat cum adhuc cdñs iter
ageret in ierłm: uidentur mͥ
similes duo ẽẽ: sermones. quo¬
rum ille alterum. alterum
iste narrauit gane considerã¬
dum ẽ quomͦ hic dictum sit.
non me uidebitis amͦ donecdi¬
catis benedictus quiuenit in
euindem. iam hoc dixerit. Et lu¬
casentm hoc dicit ẽẽ responsum
adño. illis. qui eum monuerant
ut iret inde: qin uellet eiu he¬
rodes occidere: Ubi etiam aduer¬
sus ipsam ierłm. ea ꝓrsus uerba
ab illo eẽ: cõmemorat. que hic ma¬
tłis. Sic enun narratur: scd̃m lu¬
cam. In ipsa die accesserunt qui¬
dam phariseorum: dicentes uli.
Eriet uade hinic. quia herodes
uult te occilere: Et ait illis Ite.
dicite uulpi illi. Ecce eitio de¬
monia et sanitates ꝑficio hodie

Expanded text:
go ita ista Mattheus commemoret, ut, quamuis domum illius Pharisaei non nominet, non tamen locum exprimat, ubi dicta sint, quo repugnet aliquid illi hunc sermonem contexuntur. ut probabiliter accipiantur in Hierusalem gesta, Lucas autem illud narrat, cum adhuc dominus iter ageret in Hierusalem, uidentur mihi similes duo esse sermones, quorum ille alterum. alterum iste narrauit. Sane considerandum est, quomodo hic dictum sit: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in Mattheum iam hoc dixerint. et Lucas enim dicit hoc esse responsum a domino illis qui eum monuerant, ut iret inde, quoniam uellet eum Herodes occidere. ibi etiam aduersus ipsam Hierusalem ea prorsus uerba ab illo esse dicta commemorat, quae hic Mattheus. sic enim narratur secundum Lucam: in ipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: exi et uade hinc, quia Herodes uult te occidere. et ait illis: ite, dicite uulpi illi: ecce eicio demonia et san
Abbreviated transcription (Latin):
cidis ꝓpħas et lapidas qͣsui ad te
mittuutur adte: quotiens
uolii congregare filios tu¬
os quemadino dum auis indu
suum sub pennis: ee noluisti.
ecce relinquetur uobis: domꝰ
ur̃a deserta Uieo autem uobis:
quia non uidebitis me donec
ueniat cum dicetis beneclic¬
tus quiuenit in nomine dñi
Marrationi quidem huic lucȩ
non uidetur aduersari: qũ
turbe dixerunt domino ue¬
menti adierłm bñdictus qui
uenit in nomine domini. Scd̃m
quippe luce ordinem nondiun
iuucuenetat: et nonclum dic¬
tum erat s quia non dicit qd
inde tunc abscesserit: ut nonue¬
niret nͥ eotp̃r quo iam utud dice

Expanded text:
cidis prophetas, et lapidas eos, qui mittuntur ad te, quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum avis nidum suum sub pennis, et noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Dico autem vobis, quia non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini. narrationi quidem huic Lucae non uidetur aduersari, quod turbae dixerunt domino uenienti ad Hierusalem: benedictus qui uenit in nomine domini; secundum quippe Lucae ordinem nondum illuc uenerat et nondum dictum erat. sed quia non dicit, quod inde tunc abscesserit, ut non ueniret nisi eo tempore, quo iam illud dice
Abbreviated transcription (Latin):
in alioceco intelligendus ẽ par
cõmemorate mitaculum. et eiꝰd̃
miracłi patem modum. Iue qͥp¬
pe hocfactum dicit eum aꝓpin¬
quaret iericho: at isti cum aegre¬
d̾etur ab iericho. S nom̃ ciuita¬
tis et facti sumilitudo putari
suadet semel ẽẽ: factum: s eu̾a¬
gelistas in hoc sͥ adu̾sari. qd̃ aliꝰ
dicat cum apinquaret ieticho.
alii cum egredetur ab iericho.
Non sane hoc ꝑsuadet nͥ eis qui
ꝓcluiꝰ credi uolunt m̾tui euã¬
gelium: quam duo similia si¬
milit̾ꝙ miracula fecisse tħm.
Qoau̾t sit credibiliꝰ et qͥo potius
uetum: et omnis fuiꝰ fidelis euan¬
gelu. facillune uidet. et omnis
cont̾eptiosus saitem cum aomo¬
nitus fuerit uel tacendo uel
etiam si tacere uoluerit cogitã¬
do sͥ ipse responcdet

Expanded text:
in alio caeco intellegendus est par in alio caeco intellegendus est par commemorare miraculum et eiusdem miraculi parem modum. ille quippe hoc factum dicit. cum adpropinquaret Hiericho, at isti, cum egrederetur ab Hiericho. sed nomen ciuitatis et facti similitudo putari suadet semel esse factum, sed euangelistas in hoc sibi aduersari, quod alius dicat, cum adpropinquaret Hiericho, alii, cum egrederetur ab Hiericho, non sane hoc persuadet nisi eis qui procliuius credi uolunt mentiri euangelium quam duo similia similiterque miracula fecisse Iesum. quid autem sit credibilius aut quid potius uerum, et omnis fidelis filius euangelii facillime uidet et omnis contentiosus, saltem cum admonitus fuerit, uel tacendo uel, etiamsi tacere noluerit, cogitando sibi ipse respondet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc et mariꝰ cõmemorat: s de
uno ceco factum. Que ita solli¬
tur questio: ut ilia soluta ẽ de
cluouꝰ qui legionem paiebamt
duorum etiam cecorum quos
mͦ interposuit. unum fuisse ni¬
tissimum. et uilla ciuitate fa¬
mossissimum ex hoc etiam ãp
parer qd̵ et nomen etus et pͣatris
ei marcus commemorauit. Quod
in tot suꝑius sanatis adn̾o nõ facile
occurrit: nͥcum iaitum archi¬
sinagogum etiam nomine ex¬
p̾ssit cuiꝰ filiam. resuscitauit
iħc. In quo etiam magis iste
sensus apparet: quia et ille ar¬
chisinagogus utiq in loco illo¬
nobilis fuit. ꝓcul dubio itaq
bartimeus iste tumei filiꝰ ex ali-¬
qua magna felicitate deiectus.
notissimȩ et famosissimȩ mise¬
rie fuit qd̃ non solum cecꝰ uerũ
etiam mendicꝰ sedebat. Nuicẽ
gͦ qd̃ ipsum solum uoluit com¬
memorate matcꝰ. cuiꝰ illuinina¬
tio tam claram famam huic mi¬
raculo conꝑauit: quam erat illiꝰ
notacamttas. lucas uͦ quanius
omnino eodem mͦ factum: tam̃

Expanded text:
Hoc et Marcus commemorat, sed de uno caeco factum. Quae ita solvitur quaestio, ut illa soluta est de duobus, qui legionem daemonum duorum etiam caecorum, quos modo interposuit, unum fuisse notissimum, et in illa civitate famosissimum, ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen ejus, et nomen patris ejus Marcus commemoravit. Quod in tot superius sanatis a Domino non facile occurrit, nisi cum Jairum archisynagogum etiam nomine expressit, cujus filiam resuscitavit Jesus. In quo etiam magis iste sensus apparet, quia et ille archisnobilis fuit. procul dubio itaque Bartimeus iste Timei filius ex aliqua magna felicitate deiectus notissimae et famosissimae miseriae fuit, quod non. solum caecus, uerum etiam mendicus sedebat. hinc est ergo quod ipsum solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam huic miraculo conparauit, quam erat illius nota calamitas. Lucas uero quamuis omnino eodem modo factum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
um clieeret ne-¬
mo nouit pa¬
filium nisi pat̃
non dixit et cui
uoluerit frat̃
reuelare quem¬
admocsum cum diceret nemo no-¬
uit patrem nͥfiliꝰ addidit et eiuuo¬
luerit filiꝰ reuelare. Quod non ita
intelligendum est quasi filius a
nullo possit cognosci: nisi a patre
solo: pater autem non solum a filio
s etiam ab eis quibus reuelauerit
filius. Sicenim potius dictum ẽ.
ut intelligamꝰ et patrem et ipsum
filium ꝑ filium reuelari. quia ip̃e
ẽ m̃tis nr̃ȩ lum̃: ut qd̾ p̾ea intulit
et cui uoluerit filius reuelare. non pa¬
trem tantum s etiam filium acci¬
pias. ad totum enim quod dixit
in latumẽ. Uerbo enim suo pater

Expanded text:
um diceret: nemo nouit filium nisi pater, non dixit: "et cui uoluerit pater reuelare", quemadmodum cum diceret: nemo nouit patrem nisi filius, addidit: et cui uoluerit filius reuelare. quod non ita intellegendum est, quasi filius a nullo possit cognosci nisi a patre solo, pater autem non solum\' a filio sed etiam ab eis quibus reuelauerit filius. sic enim potius dictum est, ut intellegamus et patrem et ipsum filium per filium reuelari, quia ipse est menti nostrae lumen, ut, quod postea intulit: et cui uoluerit filius reuelare, non patrem tantum sed etiam filium accipias. ad totum enim quod dixit inlatum est. uerbo enim suo se pater
Abbreviated transcription (Latin):
e illo qui sepe cacdebat in ignem et
tum exigeretur.
lium talentorum.
e cliuite qui non intrat in regnũdi.
os cecos illuminauit
nodait discipulis dicetis huic mõ¬

Expanded text:
e illo qui saepe cadebat in ignem et m exigeretur. llium talentorum. XXVI. De divite qui non intrat in regnum Deios caecos illuminat. XXIX. Quod ait discipulis, Dicetis mo
Abbreviated transcription (Latin):
s pro arbitrio et tempore consulentis
cum quo legebatur si quid euude¬
batur obscurum. Ideoq multa ee
fortassis obscuriora p̾termissa sint
quia ea nouerat qui ea quȩ non¬
dum nouerat inquirebat. necrma¬
re uolebat festinationem suã inbil
quȩ ante iam sic acceꝑat ut etam
assiduitatem audiendi atq rracan
memoriȩ stabiliter firmȩ q manli¬
rec honnulla etiam non hic eoltu
ordine inueniuntur exposita. qu
in euangłio narrata sunt: qm̃qui¬
dam festinatione dilata cum temi
daretur retractabantur: et eo locose¬
bebantur qui uacuus in ordine il
erpositarum rerum subsequebatul.
Quod p̾ea quam comꝑi ne quis foll
querens aliquid legere in hoc oꝑe
quod eum in euangelio mouisse.
et ad querendum excitasset actioll¬
ꝑturbati ordinis offendertur. qi¬
quidem ea quȩ carsim ut poterail
dictabantur inunum corpus collectũ
et cantertum cognoui: feci ordinem
numerorum ꝑsenptis titulis ut qd̃
cumq opꝰ eẽt facile inuestigaret.

Expanded text:
sed pro arbitrio et tempore consulentis, cum quo legebatur, si quid ei videbatur obscurum. Ideoque multa, et fortassis obscuriora praetermissa sunt; quia jam ea noverat, qui ea quae nondum noverat, inquirebat, nec teneri volebat festinationem suam in iis quae antea jam sic acceperat, ut etiam assiduitate audiendi atque tractandi, memoriae stabiliter firmeque mandaret. Nonnulla etiam hic non eodem ordine inveniuntur exposita, quo in Evangelio narrata sunt; quoniam quaedam festinatione dilata, cum tempus daretur, retractabantur, et eo loco scribebantur, qui vacuus in ordine jam expositarum rerum subsequebatur. Quod posteaquam comperi, ne quis forte quaerens aliquid legere in hoc opere, quod eum in Evangelio movisset et ad quaerendum excitasset, taedio perturbati ordinis offenderetur quandoquidem ea quae carptim, ut poterant, dictabantur, in unum collecta et contexta cognovi; feci ut ad ordinem numerorum praescriptis titulis, quod cuique opus esset, facile investigaret.
Abbreviated transcription (Latin):
re transissent qñ ambulauit suꝑ
aquas continuo rursus se inuer¬
bum dñi attollit. ꝙͣ magnum.
qͣ ꝓlixum. ꝗͣ diu suꝑnum et er¬
celsum ex oecasione panis exortũ
cum diriss turbis turbis. am̃ am̃
dico uob̾ queritis me non quia
signa uidistis. s quia edistis de
panibꝰ et saciati estis. oꝑamini nõ
cibũ qui ꝑit. s qui ꝑmanet inui¬
tam et̾nam et inde iam talia diu¬
tissima atq excelsissima. Tunc a
ista u̾bi celfitudine cecid̾nt: qui
pꝰeũ deinceps non ambulauenit
Cui sane in heserunt qͥ potuert

Expanded text:
re transissent, quando ambulauit super re transissent, quando ambulauit super aquas, continuo rursus se in uerbum domini attollit, quam magnum, quam prolixum, quam diu supernum et excelsum, ex occasione panis exortum, cum dixisset turbis: amen, amen dico uobis, quaeritis me, non quia signa uidistis, sed quia edistis de panibus et satiati estis; operamini non cibum, qui perit, sed qui permanet in uitam aeternam, et inde iam talia diutissime adque excelsissime. tunc ab ista uerbi celsitudine ceciderunt, qui post eum deinceps non ambulauerunt, cui sane inhaeserunt, qui potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
iam illis obhoc irascentibꝰ. Quecũq
eni ille fecert: hec et filiꝰ similit᷑
facit. Inde tandem descendit ioħ̾s
ad illos tres. cum eod̃ dño int̾ra gra¬
dientes ut quinq milia hoiũm
panibꝰ ͣpascantur. ubi tñ solus
cõmemorat. qd̃ cum uellent eum
reg̃ẽ fac̾e: solus fugit in montem
Qua in re nichilmͥ aliud uidetur
ammam racionalem cõmonere
uoluisse. nͥ eose nr̃ȩ m̃ti racioniq
regnate quo ẽ in excelsis. nullacũ
hoĩbus comunione naturȩ: solus
quia unicꝰ patri. hoc aũt mysteri¬
um deorsum repentes carnales
hoies fugit: qͥa ualde sublime ẽ.
unde illos et ipse fugit in montẽ
qui regnũ eiꝰ t̾reno aĩo require¬
bant. Uñ et alibi dic̃. Regnũ meũ:
non ẽ de hoc mundo. Heq etiam
quodam mͦ ethereo suꝑ eminens
t̃ris. et gaudens luce solis iusticiȩ
Ab illo iuidem monte pꝰmiracłm
de quinq panibꝰ factum cum isd̾
tribꝰ paululũ remoratꝰ donec ma¬

Expanded text:
iam illis ob hoc irascentibus: quaecumque iam illis ob hoc irascentibus: quaecumque enim ille fecerit, haec et filius similiter facit. Inde tandem descendit Iohannes ad illos tres cum eodem domino in terra gradientes, ut quinque milia panibus quinque pascantur, ubi tamen solus commemorat, quod, cum uellent eum regem facere, solus fugit in montem. qua in re nihil mihi aliud uidetur animam rationalem commonere uoluisse, nisi eo se nostrae menti rationique regnare, quo est in excelsis nulla cum hominibus communione naturae solus, quia unicus patri. hoc autem mysterium deorsum repentes carnales homines fugit, quia ualde sublime est, unde illos et ipse fugit in montem, qui regnum eius terreno animo requirebant, unde et alibi dicit: regnum meum non est de hoc mundo. neque etiam quodammodo aetherio supereminens terris et gaudens luce solis iustitiae. ab illo itidem monte post miraculum de quinque panibus factum, cum isdem tribus paululum remoratus, donec ma
Abbreviated transcription (Latin):
nͥsigna et ꝓdigia uiditis non cre-¬
ditis: usq ad eo supͣ omnia muta-¬
bilia uolens m̃tem credentis attol¬
lere: ut nec ipsa miracula quȩ qͣn¬
iuis diuinitus de mutabilita te
corpoꝵ fiant. afidelibꝰ queri uelit
inde ierosoluam redit. fit sanꝰ. xxͣx
dictum ẽ querebant eũ uidei int̾¬
ficere quia non solũ soluebant sab¬
batũ: s et patrem suum dicebat
dm̃ ȩqualem se faciens deo ybisa¬
tis ostenditur qͣm non usitate sic̃
solent seĩ hoĩes dicere. direrit pa¬
trem suũ dm̃.s qd̾ eisit ȩqualis
insinuans. Quippe paulo suꝑiꝰ dixe¬
rat eis de sabb̃o calũpniantibꝰ patͣ
m̃s usq mͦ oꝑatur: et ego operor.
Ibi exarserunt non quia patrem
suum dicẽt dm̃: s qd̾ ei equalis uel¬
iet uitelligi dicendo pater m̃s usq
m oꝑatur et ego oꝑor consequens
eẽ. ostendens. ut qm̃ pater oꝑatur
et filiꝰ oꝑetur. quia pat̾ sñ filio: nõ
opatur. Ibi enim et paulo ante ait

Expanded text:
signa et prodigia uideritis, non cresigna et prodigia uideritis, non creditis, usque adeo supra omnia mutabilia uolens mentem credentis adtollere, ut nec ipsa miracula, quae quamuis diuinitus de mutabilitate corporum fiunt, a fidelibus quaeri uelit. Inde Hierosolymam redit; fit sanus trigidictum est: quaerebant eum Iudaei interficere, quia non solum soluebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat deum aequalem se faciens deo. ubi satis ostenditur, quam non usitate, sicut solent sancti homines dicere, dixerit patrem suum deum, sed quod ei sit aequalis insinuans; quippe paulo superius dixerat eis de sabbato calumniantibus: pater meus usque modo operatur, et ego operor. ibi exarserunt, non quia patrem suum diceret deum, sed quod ei aequalis uellet intellegi dicendo: pater meus usque modo operatur, et ego operor, consequens esse ostendens, ut, quoniam pater operatur, et filius operetur, quia pater sine filio non operatur. ibi enim et paulo ante ait
Abbreviated transcription (Latin):
exeitabo illud. Ubi maxime insi¬
nuat ñ solum quia ds̃ erat in
templo u̾bum caro factum est:
uer etiam quia eand̃ caruem
ipse resuscitauit. non utiq nͥ
sed̾m id qd̃ unum ẽ cum patre
nei sepribilit᷑ oꝑatur. eum ceteris
locis fortassis om̃ib seriptura nõ
dicar nͥ qd̾ ds̃ ullum suscitaui̾t
se resuscitauit. quia cum patre
unꝰdeus ẽ: siẽ hoc loco uͥait. Sol¬
uite templum hoc : et in tribꝰ die¬
bus excitabo illud. Inde cum illo
nichodemo. quam magna qmͣ
diuna locutus ẽ. Inde rursus
ugit ad testimoniũ iohis. et cõ¬
m̾̃dat amicum sponsi. ñ gaucłe nͥ
ꝓpt̾ uocem sponsi. ubi admonet
aiãm humanam non de se ipsas
lucere nec beari: nͥ in cõmutabił
participatione sapientiȩ. Inde ad
mulietem samaritanam ubi cõ¬
memoratur aqua un qui bib̾it ñ
sitiet in et̃num. Inde rursus in cha¬
na galilȩe uͥ fecerat de aqua uinũ
uͥ eum cõmemorat dixisse regulo
cuiꝰ fuiꝰ infirmabatur capharnaũ

Expanded text:
excitabo illud. ubi maxime insiexcitabo illud. ubi maxime insinuat non solum, quia deus erat in templo uerbum caro factum, uerum etiam quia eandem carnem ipse resuscitauit non utique nisi secundum id quod unum est cum patre nec separabiliter operatur, cum ceteris locis fortassis omnibus scriptura non dicat, nisi quod deus illum suscitauerit, se resuscitauit, quia cum patre unus deus est, sicut hoc loco, ubi ait: soluite templum hoc, et tribus diebus suscitabo illud. Inde cum illo Nicodemo quam magna, quam diuina locutus est! inde rursus pergit ad testimonium Iohannis et commendat amicum sponsi non gaudere nisi propter uocem sponsi. ubi admonet animam humanam non de se ipsa sibi lucere nec beari nisi incommutabilis participatione sapientiae. inde ad mulierem Samaritanam, ubi commemoratur aqua, unde qui biberit non sitiet in aeternum. inde rursus in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum. ubi eum commemorat dixisse regulo, cuius filius infirmabatur: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
bum est et ds̃ apd̾ dm̃. et u̾buma
factum ẽ. ut habitaret in nobis sab
qd ipse et pater unum sunt aioł
marime cõm̃danda susceptat̃
sic̃ aquila in his quȩ. xp̃c sublimꝰ
locutꝰ est imnoratur: nec int̾ral
quodammꝰ nͥ caro descendit bal
quanius mattem ⁊p̃i se nosse p
testetur: tam̃ neq in eiꝰ natiuitate
cum matħo et luea aliqͥd dicte nec
ibaptifinum cum trib cõmemo
it. s tm̃mꝰ ibi testimonium ioh̾is
ꝓte sublimiterq com̃dans relie¬
nseis ꝑgit cum illo ad nuptias:
in cana galilȩe. Ubi quanuis ip̃e
euangłista mattem eiꝰ fuisse com¬
memoret: ille tñ dic̃. qͥd mͥ ettͥ est
mulier non repellens de qua de¬
suscepit carnem s suam tunc ma¬
xime insinuans diinitatem aqu̾a
imnu̾surus inuinum. quȩ diui¬
nitas illam etiã feminam fecerat
nnilla facta erat. Inde pꝰ paucos
hesfactos in capharnaum redit
altemplum uͥ eum cõmemorat di¬
asse de templo corꝑis sui. Soluite¬
templum hoc: et intribꝰ diebus.

Expanded text:
bum est et deus aput deum et uerbum caro factus est, ut habitaret in nobis, secundum quod ipse et pater unum sunt, a Iohanne maxime commendanda suscepta est, qui sicut aquila in his quae Christus sublimius locutus est inmoratur nec in terram quodammodo nisi raro descendit. denique quamuis matrem Christi se nosse plane testetur, tamen nec in eius natiuitate cum Mattheo et- Luca aliquid dicit nec eius baptismum cum tribus commemotummodo ibi testimonium Joannis alte sublimiterque commendans, relictis eis pergit cum illo ad nuptias in Cana Galilaeae: ubi quamvis ipse Evangelista matrem ejus fuisse commemoret, ille tamen dicit, Quid mihi et tibi est, mulier ? non repellens de qua suscepit carnem, sed suam tunc maxime insinuans divinitatem, aquam conversurus in vinum: quae divinitas iliam etiam feminam fecerat, non in illa tacta erat. 12. Inde post paucos dies factos in Capharnaum, redit ad templum, ubi eum commemorat dixisse de templo cortemplum hoc, et in tribus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
et ianua. et de potestate ponendi
aiãm suam. et tt̃m sum̃di eam.
in quo excellentissimam potesta¬
tem suȩ duunitatis ostendit.
Inde cum encenia in iherosoli¬
mis fierent: cõmemorat ei clixisse
iudeos. Quousq animam nr̃am
tollis. situes xp̃c dic nob̾ palam.
atq inde sũpta oportunitate ser¬

Expanded text:
et ianua et de potestate ponendi et ianua et de potestate ponendi animam suam et iterum sumendi eam, in quo excellentissimam potestatem suae diuinitatis ostendit. inde cum encenia in Hierosolymis fierent, commemorat ei dixisse Iudaeos: quo usque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. adque inde su
Abbreviated transcription (Latin):
bat. signa int̾ra facẽt. aũt qd̃ iam
tempꝰeẽt. ut int̾raq̃ fructum daret
non in lapide sterili sic̃ antea lex eiꝰ
ꝯscrib̾etur. Ergo pꝰ hȩc lucem mũdi
se dix̃. et qͥ eum sequeretur. nonã¬
bulaturum intenebris: s habitu¬
rum lucem uitȩ. Uix etiam se eẽ pͥn¬
cipium: qd̃ et loqueretur eis. Quo
nõie utiq se distixit ab illa luce
quamfecit. tãꝙ liix ꝑ quam facta
sunt oĩa. ut illud qd̃ se direrat lu¬
cem mundi non sic accipetur. quẽ¬
admod̃ discipłis ait uos estis lux
non ẽ ponenda sub modio s suꝑ
candelabrum.sic̃ et de ioħe bap¬
tista. ille erat inquit luc̾na ardens
et lucens. s ipse sicut pͥrincipiũ
de quo dictum ẽ. Nos om̃s de ple¬
intudine eiꝰ accepimꝰ Ibi dirit se
filium eẽ u̾itatem: quȩ nͥ ubaue¬
rit. nemo erit lib̾er. Incle pꝰea qͣm
illiminauit a natiuitate cecum
er ipsa occasione in ꝓlixo eiꝰ sermo¬
ne demorat᷑ ioħ̾s de oiuibꝰ et pastore

Expanded text:
bat, signa in terra faceret, aut quod iam bat, signa in terra faceret, aut quod iam tempus esset, ut in terra, quae fructum daret, non in lapide sterili, sicut antea, lex eius conscriberetur! ergo post haec lucem mundi se dixit et qui eum sequeretur non ambulaturum in tenebris, sed habiturum lucem uitae. dixit etiam se esse principium, quod et loqueretur eis. quo nomine utique se distinxit ab illa luce, quam fecit, tamquam lux, per quam facta sunt omnia, ut illud, quod se dixerat lucem mundi, non sic acciperetur, quemadmodum discipulis ait: uos estis lux non est ponenda sub modio, sed super candelabrum, sicut et de Iohanne baptista: ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens, sed ipse sicut principium, de quo dictum est: nos omnes de plenitudine eius accepimus. ibi dixit se filium esse ueritatem, quae nisi liberauerit, nemo erit liber. Inde posteaquam inluminauit a natiuitate caecum, ex ipsa occasione in prolixo eius sermone demoratur Iohannes, de ouibus et pastore
Abbreviated transcription (Latin):
quia uos diem istũ concupicor
de quo ꝓpħ̃a dicit. Sgo aũt nali¬
boraui. subsequens te dñe etti
uolare ad lucem u̾bi et concupii
illum diem quem uid̾e cõcupi
abraham. et uidit et gauifus el
Inde iam ad diem festum cũ ascen¬
diss in templum: q̃ illũ iob̾s la¬
diuina ꝙͣ. excelsa. qd̃ ipsi uenitei
possent. quo eẽt iturꝰ. qd̾ et ip̃m is¬
sent. et uñ eẽt scirent et eẽt ueril
qui eum misetit que illi nescit
Tanꝗ dice̾t. Et uñsum scitis: et ul
sim nescitis. Qd̃ qͥd aliuo uoluti
telligi: nͥ scd̃m carnem notun
illis eẽ. potuisse. et gente et xarl
dare potuiss. Rursus illuc de oliue
nmonte regredientem. qͣ et quanta
natrat locutum pꝰueniam illiad¬
ultere datam. quȩ uelut lapidanda
oblata. illi atemptatoribꝰ fuerat: qñ
digitoscribebat in t̾ra tanꝙ illos ta¬
les int̾ra scribendos significaret ñ
in celo. uͥ monuit discipłõs scriptos
se eẽ. gaud̾ent. aut qͦd̾ se humiliã¬
do qd̃ capitis inclinatione monstra¬

Expanded text:
quia uos diem istum concupiscitis, de quo propheta dicit: ego autem non laboraui subsequens te, domine, euolare ad lucem uerbi et concupiscere illum diem, quem uidere concupiuit Abraham et uidit et gauisus est. inde iam ad diem festum cum ascendisset in templum, quae illum Iohannes lodiuinapossent quo esset iturus; quod et ipsum nossent, et unde esset scirent; et esset verus qui eum miserit, quem illi nescirent: tanquam diceret, Et unde sim scitis, et unde sim nescitis. Quod quid aliud voluit intelligi, nisi secundum carnem notum se illis esse potuisse, et gentem, et patdare potuisset . 17. Rursus illuc de Oliveti monte regredientem, quae et quanta narrat locutum, post veniam illi adulterae datam, quae velut lapidanda oblata illi a tentatoribus fuerat; quando digito scribebat in terra, tanquam illos tales in terra scribendos significaret, non in caelo, ubi monuit discipulos se scriptos esse gauderent, aut quod se humilando, quod capitis inclinatione monstra
Abbreviated transcription (Latin):
itilligit. Credat gͦ potiꝰ sublimi
auctoritati minime q fallaci.
A duisumꝰ incorꝑe pegrinari
lsadño et ambulare ꝑfidem
londum ꝑ spetiem. Ac sic ꝑseue¬
rant̃ retinens atq custodiens.
fiem spem. et caritatem: inten¬
lit inspetiem expignore qd̾ ac¬

Expanded text:
intelligit. Credat ergo potius sublimi intelligit. Credat ergo potius sublimi auctoritati minimeque 115 fallaci, quandiu sumus in corpore peregrinari nos a Domino et ambulare per fidem, nondum per speciem, ac sic perseveranter retinens atque custodiens fidem, spem et charitatem, intendat in specie ex pignore quod san
Abbreviated transcription (Latin):
non etiã filii sp̃c putaretur. hab¬
tremo suas oues petro se amall
eũq se amare ter confitentiõ¬
le manere donec ueniat. Ubies¬
am mͥ uidetur alto docuisse m¬
terio istam ipam iohis euangl¬
am dispensationem qua in lucẽ
iquidissimam u̾bi subliniter
sttur ubi trinitatis equalitas et
ncomutabilitas uid̾i potest. et
sa marime ꝓpͥetate distet. ace¬
iris homo euiꝰ susceptione u̾bũ
aro factum ẽ. ꝑspicue cerni cog¬
nosciq non posse: nͥ cum ipse dñs
uenerit. ideo sic manebit clonec
ueniat. Manebit aũt nunc infi¬
le credentium. te̾ aũt facie ad
ficiem. contemplandum erit
in apparuerit uita nr̃a et nos
in ipso appritebimꝰ in gła. Quis
suĩt arbitiatur hõi uitam is¬
in adhuc mortalem adhuc a-¬
ynti posse contingere. ut dimo¬
meo atq discusso om̃i nubilo
nissima uncomutabilis u̾tatis
luce p̾atiatur. et m̃te penitꝰ a cõ¬
lutudine uite huiꝰ alienata illi
omstant᷑ et indeclinabiliter he-¬
rat nec qͥd quęrat ne quis q̃rat

Expanded text:
non etiam filii spiritus putaretur. Postremo suas oues Petro se amanti eumque amorem ter confitenti comse uelle manere, donec ueniat. ubi etiam mihi uidetur alto docuisse mysterio istam ipsam Iohannis euangelicam dispensationem, qua in lucem liquidissimam uerbi sublimiter fertur, ubi trinitatis aequalitas et incommutabilitas uideri potest, et qua maxime proprietate distet a ceteris homo, cuius susceptione uerbum caro factum est, perspicue cerni cognoscique non posse, nisi cum ipse dominus uenerit. ideo sic manebit, donec ueniat. manebit autem nunc in fide credentium, tunc autem facie ad faciem contemplandum erit, cum apparuerit uita nostra et cum ipso apparebimus in gloria. Quisquis autem arbitratur homini vitam istam mortalem adhuc agenti posse contingere, ut dimoto atque discusso omni nubilo nissima incommutabilis veritatis luce potiatur, et mente penitus a consuetudine vitae hujus alienata, illi constanter et indeclinabiliter baereat, nec quid quaerat nec quis quaerat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut habeant aliqua repugnantis
questionẽ. de ꝑ hoc liqͥdo ꝯstat tn
istos math̾m scilicet. et marcũ et
iuicam. maxime circa humanita
quam et rex et sac̾dos ẽ. Et ideo ma¬
eus qui in illo misterio. iiiͦi. aiãli¬
um. hoĩs uidetur. demonstrar
ꝑsonam. uel mathei inagis comes
uidetur. quȩ cum illo plura cdiat
ꝓpt̃ regiam ꝑsonam quȩ incom¬
quanuis math̾o in pluribꝰ tũm
alus nonnullis luce magis congi¬
it. ut hoc ipso demonstretur adi
nem et aduitulũ. hoc ẽ. et ad regi¬
lem quam matħs et ad sac̾dotala
quã lucas insinuat ꝑsonam nal

Expanded text:
est, ut habeant aliquam repugnantiae est, ut habeant aliquam repugnantiae quaestionem. ac per hoc liquido constat tres istos, Mattheum scilicet. Marcum et Lucam, maxime circa humanitattos, secundum quam et rex et sacerdos est. et ideo Marcus, qui in illo mysterio quattuor animalium hominis uidetur demonstrare personam, uel Matthei magis comes uidetur, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae incomquamuis Mattheo in pluribus, tamen in aliis nonnullis Lucae magis congruit, ut hoc ipso demoleonem et ad vitulum hoc est, ad regalem quam Matthaeus, et ad sacerdotalem quam Lucas insinuat personam i