comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. oliua cum agitanturꝰ. aerem uer¬
berant. hino flagra. et plage. quia cum
flatu et strepitu sonant. Uerbera. quod¬
libet genus flagell nam flagella propͥe
uirgarum. Uerbisimilia nomina. que¬
et uerba sunt futuri temporis. ⁊ impe¬
ratuu modi. et nomina ut contempla¬

Expanded text:
dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc 214 flagra, et plagae, et flagella, quia cum flatu, et strepitu in libet genus flagellorum est, nam flagella proprie virgarum et verba sunt futuri temporis imperativi modi, et nomina, ut Contempla
Abbreviated transcription (Latin):
tus est aer motus et agitatus. et pro diu̾¬
sis partib celi: nomina diuersa sortitur.
dictus autem uentus. quod sit uehemens
oriente. subsolanus. a mericdie auster. ab oc¬
cidente fauonius. a septentrione eiusdem
de uentorum spiitus. subsolanus a dex
uum. auster a dextris. euro austrum asi¬
nistris. austro affricum. fauonius a dex¬
tra affricum. a leua chorum. Deptemto
a dextris circium. a sinistris aquilonem

Expanded text:
tus est aer commotus et agitatus; et pro diversis partibus coeli nomina diversa sortitur; dictus autem ventus, quod sit vehemens oriente Subsolanus, a meridie Auster, ab occidente Favonius, a septentrione eiusdem de ventorum spiritus. Subsolanus a laterum: Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum: Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum: porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem.
Abbreviated transcription (Latin):
giacõ. Rithinica que requirit incursione
uerboꝵ. utrum bene sonet. an male cohẽat.
ad omnem autem sonũ que mat̾ies cantile¬
narum est. hauc tͥformem constat ẽẽ irat᷑am.
Dͥma est armonica que ex uoce cantib constat.
Scda armoniea que ex flatu existit. Tercia
rithinica que pulsu digitoꝵ numeros reg¬
pit. Nam aut uoce editur sonulsicut per
fauces. aut flatu sicut ꝑ trubam: aut pul.¬

Expanded text:
gravem. Rithmica est que requirit incursionem verborum, utrum bene sonus, an male cohereat.Ad omnem autem sonum qui materies cantilenarum est, triformem constat esse naturam. Prima est harmonica, que ex vocum cantibus constat. Secunda organica, que ex flexu consistit. Tertia rythmica, que pulsu digitorum numeros repit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces, aut flatu sicut per tubam aut
Abbreviated transcription (Latin):
tto a aaan. quod natura eius ita sit
ut uͥ umna uena apparu̾it. ibi spes sit al¬
t̾ius inquirendi. Septem sũt genera
metalloꝵ. aurum. argentũ. es. electrũ.
stagnum plunibum ⁊ qd̃ domat omĩa¬
ferrum. Metallum est uͭ exules depor¬
tant᷑ ad eruendam uenam marmora q

Expanded text:
etallan, quod natura ejus ea sit, ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inqmetallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, plumbum et, quod domat omus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque
Abbreviated transcription (Latin):
stralis. Mundus latine a phylosopbis
dictus quod in sempiterno motu sit
ut celum. sobluna. aer. maria. Sulla ⁊t.
requies elementis eius concessa est. Grecz¬
ꝓpter diu̾sitatem elem̃toꝵ ⁊ pulchritu¬
dinem syderum appellatur enĩ apud
illos cosmos quod sigcãt ornam̃tum.
cta creata st̃. Scd̃m distinctionem uero
rerum ꝑ sex dierũ alt̾nationem formata.
sa facta est atq informis quam greci cha¬
as formas q ꝓpͥas ꝓdierunt. S mat̾ia

Expanded text:
st.' Mundus Latine a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis concessa est, ideoqpropter diversitatem elementorum, et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos cosmos, quod significat ornamentum.cta creata sunt. Secundum distinctionem uero specierum per sex dierum alternationem formata sa atque informis, quam Graeci chaas formasque proprias prodierunt. De qua
Abbreviated transcription (Latin):
ad inanimale. Ut pontum pinꝰ arat. fluctꝰ
ad animale. UtI neptune pat̾ cuitimpora
cana crepanti ciicta salo resonant magnꝰ
cui ꝑpete mento. ꝓfluit occeanus. ⁊ flumina
de alio gen̾e ad aliud genus decentissims de¬
coris grã tnsferunt᷑. ut oratio pornet. Qeta¬
fora autem. aut partis unius est ut flucti¬
are segetes quia non possimus dicere segecare
gium alarum. Nam ale nauiũ ⁊ alarum re¬

Expanded text:
ad inanimale, ut Pontum pinus arat, sulcum ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare gium alarum'. Nam et alae navium et alarum re
Abbreviated transcription (Latin):
die. Scõa firmam̃tum solum. t̾cia die. iii.
maria semina sationes. ⁊ plantaria. Qiͣ¬
ta .iiͫ. solem lunã ⁊ stellas. Qͥnta .iii. pis¬
ces reptilia aquaꝵ ⁊ uolatilia. Sexta die
.iiiiͦi. bestias. pecudes. reptilia t̾re. hominẽ.

Expanded text:
die firmamentum solum. Tertia die quattuor: maria, semina, sationes atque plantaria. Quarta die tria: solem, lunam et stellas. Quinta die tria: pisces et reptilia aquarum et volatilia. Sexta die quattuor: bestias, pecudes, reptilia terrae et hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
ins que in sua pcc̃a ꝓferunt᷑. neq illis dĩ
o̾monib quos nonclum intelligit. s tam̃
nullum beneficium peestat ei cui non cõ¬
tradicit nec resistit. Misericors uero ita sĩ
resistit: ut ꝓpter correptõem. eius ita fa¬
ciat. quem redderet resistendo peiorem.

Expanded text:
in sua peccata proferuntur, neque illis Dei sermonibus quos nondum intelligit; sed nullum beneficium praestat ei cui non contradicit nec resistit: misericors autem ita non resistit, ut propter ejus correctionem id faciat, quem redderet resistendo pejorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ficu est qũ cathecumini foras mittunt᷑. da¬
mansit exeat foras. Et iñ missa quia sacra¬
mentis altaris interẽẽ ñ possunt quia non¬
dum regen̾ati sunt. Ordo autem misse uel¬
orationum quib oblata dõ sacͥficia consecͣn¬
tur. pͥmum a sc̃õ petro est institutus. Cuiꝰ
orbe. Orationem dominicam iocirco post p᷑¬
ces dicimus quia mos apostoloꝵ futt. ut ad
ipãm solum modo orationẽ. oblationis hos¬
tiam consecrarent. Et ualde mͥ in conueni¬
ens uisum est ut precem quam scolasticꝰ
composuerat suꝑ oblatõem dic̾emus ⁊ ipãm
silitionem quam redemptor nb composuit.
suꝑ eius corpus ⁊ sanguinẽ ñ diceremꝰ. Sed ⁊
dominica oratio aps̾ grecos ab omĩ popło. dr̃.
apd nos uero a solo sacerdote. Misse officiũ¬

Expanded text:
ficii est quando caticumini foras mittuntur, claminus, exeat foras; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati norationum, quibus oblata Deo sacrificia consecrantur, primo a sancto Petro est institutus, cujus r. Orationem vero Dominicam idcirco mox post precem dicimus, quia mos apostolorum fuit ut ad ipsam solummodo orationem oblationis hostiam consecrarent. Et valde mihi inconveniens visum est ut precem quam scholasticus composuerat super oblationem diceremus, et ipsam traditionem quam Redemptor noster composuit 941 super ejus corpus et sanguinem non diceremus. Sed et Dominica oratio apud Graecos ab omni populo dicitur, apud nos vero a solo sacerdote. In qu
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod fcedit id quodsequit᷑. Ut scelus ex¬
significate sũt. Item. Mirabor aristas pari
tͣnsformatio dicit᷑ que fit in uno u̾bo ꝓpter
met̾ uecessitatẽ. ⁊ licenciam poetarũ. Huiꝰ¬
spẽs st̃. xiiii. Prothesis. epenthesis. parago

Expanded text:
eo quod praecedit id quod sequitur, ut: scelus exsignificatae sunt. item Varro: ponam biansformatio dicitur. qui fit in uno uerbo propter metri necessitatem et licentiam poetarum. fissariae hae, prothesis, epenthesis, paragog
Abbreviated transcription (Latin):
tenent celum zone. has figamus ĩ modũ
dextreusem. ut pollex sit pͥmus circulus¬
.i. articos frigore in habitabilis. Scõs cir¬
culus t̾mus. temperatus. habitabilis.
bilis. quartus extimeros spatus habita

Expanded text:
tenent coelum zonae. Sed fingamus eas in modum dexterae nostrae, ut pollex sit circulus Arcticus, frigore inhabitabilis; secundus circulus Therinus, temperatus habitabilis; bili
Abbreviated transcription (Latin):
ex se factas res ñ et̾nitate s sola origine:
nichilo ꝯdidit d̾s s quedam fecit ex ni¬
chilo quedam ex aliquo. De nichilo mũ¬
dum angłos ⁊ aĩam. Ex aliquo hoĩem
⁊ cet᷑aᷤᷤ muncli creaturas. Mundus. A.¬

Expanded text:
ex se factas non aeternitate, sed sola origine, nihilo condidit Deus, sed quaedam fecit ex nihilo, quaedam ex aliquo. De nihilo mundum, angelos et animam; ex aliquo hominem et ceteras mundi creaturas. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
arabie immensa. atq ramosa. leuissimz
corticiꝰ. ramis. ad ereis qualitatem. Amig¬
Dali uer succum a romaticum fundens.
eo quod sit natura rotundum. in modỹ
testiculorum. reliquum plauum ⁊ pe¬
sina. uel gumini. sed disnoscuntur sua
proprietate. Nam thus igni imposi¬
tum ardescit. resina fumascit. gummi
hoc et libanum uocatur. alibano ara

Expanded text:
Arabica immensa atque ramosa, levissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo succum aromaticum fundens eo quod sit natura rotundum, in modum testiculorum, reliquum planum, et pesina sive gummi, sed dinoscitur sua proprietate. Nam tus igni inpositum ardescit, resina fumescit, gummi Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dictum quod ancea per. trib
singulas exigebatur̃. sicut nuno per
singula territoria. Sic autem per tres
partes diuisus fuit popłs romanus: ut¬
eque qui preerant in singulis partibus
dicerentur. Unde etiam sumptus quos
dabant popłi. tributa nominabant. Trz¬

Expanded text:
vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autepartes divisus erat Romanus populus, ut qui praeerant in singulis partibus, tribuni dicerentur. Unde etiam sumptus quos dabant populi, tributa nominarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
militum pͥmo a cesare constituti sunt.
qui plebem in urbe haberent ne qua par
popul sine auxilio esset. Tribuni dicti
quod militib seu pedib iura uel opem¬
tͥbuant. constituti sunt autem. xui.
a senatu et consulib premeretur: tunc
ipsa sibi tribuuos quasi proprios uidices
et defensores creauerit. qui eorum liberta¬

Expanded text:
militum primum a Cesare instituti sunt, qui plebes in urbe haberent, ut neque pars populi sine auxilio esset; sic dicti, eo quod militibus sive plebibus iura tribuana senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos, quasi proprios judices et defensores creavit, qui eorum liberta
Abbreviated transcription (Latin):
tuł.
transpositus. Transladio est cum cau¬
sa exeo peudet. quod nou aut is. agere
uidetur. quem oportet. aut apud qͦd
quo tempore. qua lege. quo crimiue.
qua pena. opordeat. hec translatua
coustitutio dicitur. quia trauslati¬
qua transiri potest. riuus. Trausto.¬

Expanded text:
tur. 4. Translatio est, cum causa ex eo pendet, quod aut non is agere videtur quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat. Translativa constitutio dicitur, quod actio translatiqua
Abbreviated transcription (Latin):
r. Menstrua suꝑuaciuis mnulierum san¬
quo solet hoc euenie ꝓfluuiũ. Buna
enim grece mene dr̃. Hec ⁊ muliebria nũ¬
cupantur. nam mulier solum menstru
ale animal est. cuius cruoris contactu

Expanded text:
. Menstrua supervacuus mulierum sanquo solet hoc venire profluvium; luna enim Graece μήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem sibiuendicat. Medicine curatio
sꝑnenda non est. Meminimꝰ enim ysaiam
In humorib ut caudũ. frigidum. siccum.
humidũ. In uirtutib ut animalis in
cerebro. uitalis in corpore. In elem̃tis ut ig¬
nis. aqͣ terra. aer. In menibus ut homoi¬

Expanded text:
inum libri XX Medicine curatio aspernenda non est: meminimus enim Isaiam In humoribus, ut sunt calidum, frigidum, siccum, humidum. In virtutibus, ut est animalis in cerebro, vitalis in corde, nutribilis in corpore. In elementis, ut ignis, aqua, terrea, aer. In membris, ut o
Abbreviated transcription (Latin):
cium quod ita prodest alti ut obsit alt̾
quamiuis ñ ad ĩmundiciam corporalẽ.
Quartum quod fit sola mentiendi fal¬
lendiq libidine. quod uerum mendatiũ
est. Quintum quod fit placendi cupidi¬

Expanded text:
tium, quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamuis non ad inmunditiam obsit corporalem. quartum, quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est. quintum, quod fit placendi cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
que deuitꝰ accipiunt᷑ ut ꝑos ł meatũ. uł
de foris ponunt᷑. ⁊ in cirurgia uelud seca¬
re. ⁊ incend̾e. Uirtutes alis ꝑtinent ad a¬
nimam. alie ad naturam. Ad animam ꝑ¬
tinentes alie pͥncipales. aut que fantasias
memoria retinent que audiunt uel ui¬
dent. Alie sensuales sicut que quinq sen¬
sib insunt. Alie motuales que pet neruos
ferre. aut flectere possunt. Nat᷑e uero uir¬
que impellit. uitalis urtus habet subia¬

Expanded text:
que deintus accipiuntur et per os, vel meatum, vel deforis ponuntur. Et in chirurgicam, ut secare, vel incendere. Virtutes alie pertinent ad animam, alie ad naturam. Ad animam pertinentes, alie principales, ut que fantasitas, memoria retinent que audiunt vel vident. Alie sensuales, ut que quandoque sensibus insunt. Alie morales, que per nervos ferre, aut extendere possunt. Nature animi virque impellit. Vitalis virtus habet subia
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝗd aboccasu ex occeano fluit. ⁊ in meri¬
diem uergit. dem̃ ad septentrionẽ tendit.
Qͣd iũ magnum appellat᷑ quia cet̾a maria
in comꝑatiõe eius minora sunt. Istud est et
medit̾raneum quod ꝑ mediam t̾ram usq ad
orientem ꝑfunditur. europam ⁊ asiam. af¬
ligusticus qui iuxta ianuã urbem ẽ ꝓximꝰ.
Post hec tyrrenus q̃ ytaliam tangit. quem
greci ioniũ. ytali infer. um uocant. Inde
siculus quia sicilia ulꝙ ad cretam uadit.
Inde creticus qui in pamphiliam ⁊ egyp¬
cum ꝑtendit. Inde elespontus qui in septẽ¬
tͥonem se torquens. ã fcͣtib magnis uicta
grecias ⁊ illiricum. in angustias septem
staclioꝵ stringitur quo xerses ponte na¬
uib facto: in greciam commeauit. ibi est ab¬
idos. Inde diffusus equore patenti. rursus
stringitur. ⁊ facit ꝓpontidem qͥ mox in qͥn¬
gentos passus coartatur. fitq bosforꝰ. In de¬

Expanded text:
est, quod ab Occasu ex Oceano fluit, et in Meridiem vergit, deinde ad Septentrionem tendit. Quod inde Magnum appellatur, quia caetera maria in comparatione ejus minora sunt. Istud est, et Mediterraneum, quia per mediam terram usque ad Orientem perfunditur, Europam, et Africam, ALigusticus, qui iuxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui Italiam adtingit; quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. Deinde Hellespontus, qui in septentrionem retorquens, anfractibus magnis iuxta Graecias et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur; quo Xerses ponte navibus facto in Graeciam commeavit: ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patenti rursus stringitur et facit Propontidem; qui mox in quingentos passus coartatur, fitque Bosphorus
Abbreviated transcription (Latin):
cio s̃ ꝯuinete aborento numidiam hũt. a
septemtͥone mare magnum. ab cocasu flu¬
men malbam. a meridie montẽ matͥxim qͥ
disc̾uit int̾ terram feciuidam ⁊ arenas iacon.¬
tes usq ad occeanum. Mauritania uero tur
septem. hñs aboriente flumen masbam a
septentͥone frotum gaditanum. ab occiduo
athlanticum. a meridio gaulalum g̃s us¬

Expanded text:
conjunctae ab oriente Numidiam habent, a septentrione mare Magnum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixim, qui discernit inter fecundam terram et arenas jacentes usque ad Oceanum. Mauritania Tingitanaseptem, habens ab oriente flumen Malvam, a septentrione fretum Gaditanum, ab occiduo oceanum Atlanticum, a meridie Gaulalum gentes us
Abbreviated transcription (Latin):
Actiua uerba. uel recta ꝓprie uocant᷑ que ĩ¬
o desinentia assumpia .R. facientia exse
passiua. confestim cum dicuntur possũt
transire in quem fit actus.⁊ cum iungun¬
tur genitõ. uł datiuo uł acc̾to uł ablati¬
uo casui ut abstineo irarũ. imꝑotibi. oro

Expanded text:
actiua uel recta uocantur, quae io desinentia et assumpta r facientia ex se passiua, confestim cum dicuntur, possunt transire in quem fit actus et coniunguntur uel genetiuo uel datiuo uel accusatiuo casui, ut abstineo irarum Horatius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eoꝵ lacꝰ fuscinũ. Quarta decima samniũ
uit̃ campaniã ⁊ mare adriaticũ apuliãq a
piscaria incipiens habet᷑. In hac sunt ciuita¬
tes theate. ausidenna isauria antiqͥtate ꝯ¬
sũpta. samniũ a qͦ tota ꝓruntia. nom̃ ac¬

Expanded text:
 omnibus tenenda. Quarta decima Samnium, intra Campaniam, et mare Adriaticum, Apuliamque a Piscaria incipiens habetur. In hac sunt urbes, Theate, Aufidena, Hisernia, et antiquitate consumpta Samnium, a qua tota provincia nominat
Abbreviated transcription (Latin):
lia olim a gretis occupata: magna g̾cia ap¬
pellata. est. ocinde a regis nomine sat᷑ͣma
mox est latium dicta. co qdͦ idem saturnus
a ioue sedib siuis pulsus. ibi latu̾t. pos¬
tremo ab italo siculoꝵ rege ibi regnante
italia noĩata est. Ciuius situs ꝑ iongitu¬
dinẽ amplius quam ꝑ latitulinẽ. a circio
in eurum extendit᷑. A meridie tyrreno ma¬
u ab aquilone a datico dliuidit᷑ ab occidus¬

Expanded text:
lia olim a Graecis populis occupata, magna Graecia appellata est; deinde a regis nomine Saturnia, mox et Latium dicta, eo quod, idem Saturnus, a Jove sedibus suis pulsus, ibi latuerit; postremo ab Italo, 162 Siculorum rege, ibi regnante, Italia nuncupata est. Cujus situs longitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a Meridie Tyrrheno mari, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab Occidu
Abbreviated transcription (Latin):
norem prouehit I Sublinguium oꝑculũ
gurgulionis. quasi parua lugua que
foramen lingue recludit. uulgo. luuula¬
gua sonat qͣi ñ bonus aut rectꝰ sonitus.
aut submurmur. Sublustris. luna modi

Expanded text:
nare dicuntur. Sublinguium, operculum gurgulionis, quasi parva lingua, quae foramen linguae recludit opengua sonat quasi non rectus aut bonus sonitus aut submurmur. Subleuit, subiunxi
Abbreviated transcription (Latin):
hyuniue cruusq ret. Status apud retho¬
res dicitur ea res in qua causa consistit .i.
constitutio. greci autem statum a conten¬
tions ooacyn. dũt. latini uero non solum.
a pugna pet quam expugnent ꝓpositio¬
nem aduersarii. sed quod in eo consistit

Expanded text:
u causarum. Status apud Rhetores dicitur ea res, in qua causa consistit, id est constitutio. Graeci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraq
Abbreviated transcription (Latin):
immundicia. Spurcus ñ tantum impurꝰ¬
hy sedet seuus dicitur. Spurius autem patͤ
incerto. matre uidua genitus. qͣiͣ tantum
spurii fulius. quia ueteres muliebren natu¬
num est quod offerri non licet. aut cui aqua
ammixta est quasi spurium .i. immundũ¬

Expanded text:
spurium. Spurcus non tantum impurus, sed et saeuus; spurius autem patre incerto, matre uidua genitus, quasi tantum spurii filius, quia muliebrem natucum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundu
Abbreviated transcription (Latin):
lachroꝵ usus exortus est. cum ex desiderio
nes colendis opposuerunt. et sibi sacrifica
militudine dicta. eo quod manus artificis
ex lapide aliaue mat̾ia eoꝵ uultus imita¬
tur in quoꝵ honore fingunt᷑. Ergo simu¬
lacra proeo quod suit similia. uel simu¬
lata aut ꝯficta uocant᷑. uũ ⁊ falsa sunt.
Et notandun qd̃ latinꝰ sermo sit in heb̾is.
Apud eos enim idolum siue simula chrũ

Expanded text:
aque usus exortus est cum ex desiderio nes colendi supposuerunt, et sibi sacrificarmilitudinem nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra, vel pro eo quod sunt similia, vel simulata atque conficta dicuntur, unde et falsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum sive simulacrum
Abbreviated transcription (Latin):
S ferrea. ex laminis ferreis aut ereis con¬
l henata in modum squame pistis ex ip̃o
splendore squamarum ⁊ similitudine dca¬
genus piscis. dictus quod sit squanus aou¬
Utus. unde et eius cute lignum politur. Sqͥl¬

Expanded text:
 ferrea ex laminis ferreis, aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squamarum, et similitudine us dictus, quod sit squamis acutus. Unde et eius cute lignum politur.
Abbreviated transcription (Latin):
seruantie que ad cognitionem siderum conuin¬
guntur .i. noticiam futurorum ⁊ fidei nostre
siue dubitatione contͣria sunt. ⁊ a xp̃ianis sic
lapsu stellarum cecitatis mentib corrues̃t
ita ut supputatõe noxia que mathesis dr̃.¬
euentus rerum prescire conent᷑. Quod non
solun xp̃iane religionis legis doctores. sed s̃
gentilium: Plato aristoteles. atq alii. rers̃
u̾itate commoti: concordi. sententia clamna¬
uerunt. dicentes confusionem rerum potiꝰ
de tali ꝑsuasione gñari. Et quamuis non¬

Expanded text:
uae se ad cognitionem siderum conjungunt, id est, ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt; sic lapsus stellarum caecatis mentibus corruerunt, ita ut per supputationes noxiaeventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam s
Abbreviated transcription (Latin):
cetera. Spicula sunt sagitte uel lancee bre¬
ues. a spicarum specie dicte. Spicilor. aris.¬
Huis quedam est. Spia est iunctura dorsi
partem cerebri. que fertur per eos longe
tractu ad ceteras corp as partes. Spinẽ¬

Expanded text:
tos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpialim dicunt; spina est iunctura dorsi,partem cerebri que per eas fertur longo tractu ad ceteras corporis partes.
Abbreviated transcription (Latin):
que cum a ꝑtos ad emanandum poros non
inuenit: cerebrum tangit. ⁊ congesta ꝑ na
Hy res exiens totum caput ꝓtinus ꝯcutit. Stero¬
sententie ordo ꝑmutatur. Ut pꝰtꝙͣ altos tetigit
fluctꝰ. ⁊ ad eqͦra uenit. añ enĩ ad eqͦra uenit. ⁊ sio

Expanded text:
tos ad emanandum poros non invenit, cerebram tangit, et congesta per nares exiens, totum caput protinus concutit. sententia ordine commutata, ut: Postquam altos tetigit fluctus, et ad aequora venit. Ante enim ad aequora venit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliqiuid refertuiꝰ spirans. ⁊ spirans ittiop¬
prio autem quodam modo dicitur spittꝰ.¬
eoꝵ sit sp̃c. Nam ⁊ hoc nomen quod spiritꝰ¬
deus dicitur. non semper secundum idꝙ
refertur ad aliquid. sed scd̃m id quod aliqͣ

Expanded text:
ad aliquid refertur, spirans; et utique spiprio autem modo quodam dicitur Spis sit. 3. Nam et hoc nomen, quod Spiritus dicitur, non semper secundum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. Quarta chimera initalia. Quinter
ericth̾ea nomine eriphila in babylone orta.
Octaua hellespontia in agro troiano natã.
que scͥbitur solonis ⁊ cyri fuisse temporib.
Non afrigida que uaticinata est ancire. De¬
cuna tyburtis nomine albulnea. Quarum

Expanded text:
t. 4. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea nomine Herophyla in Babylone orta, Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae, decima Tiburtina, nomine Albunea. Quarum
Abbreviated transcription (Latin):
Dictus autem soloecismus a ciuib qui
ex urbe soloe. que nunc pompeipolis dr̃
suam ⁊ illoꝵ linguam uitiose incon¬
sequenterq ꝯfund̾ent: Soloecismo no¬
m̃ ded̾unt. uñ similis loquentes so

Expanded text:
Dictus autem soloecismus a Cilicibus, qui ex urbe Solae, quae nunc Pompeiopolis appsuam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes so
Abbreviated transcription (Latin):
ra solent quorum greges pecora dicimꝰ.
est utentium ratione sicut sunt hom̃es.
Sinalimphe est per interceptõnem con¬
currentium uocalium lubrica quedam
lenisq collisio. Ut multa quoq et bello
passus. dum conderet urbem. Hec a quib¬

Expanded text:
ra solent, quorum et greges proprie dicimus; est utentium ratione, sicut sunt homines. synaliphe est per interceptionem concurrentium uocalium lubrica quaedam lenisque conlisio, passus, dum conderet urbem». Horati
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ tocius eius artis ittilitas ⁊ uirtus os¬
tenditur. Quoꝵ inclusio plurimũ lecto¬
rem adiuuat adu̾itatem. inuestigandã
tantum ut absit ille epror decipiendi. ad¬
u̾sarium ꝑ sophismata. falsarum conclusi¬
onum. formule cathegoricoꝵ sillogisinoꝵ¬

Expanded text:
bi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, i
Abbreviated transcription (Latin):
signum uel collatio .i. quod plures in unũ
conferunt dici pot̃. Id enim fecerunt apłi
inistis sermonib inunum conforendo unꝰ¬
quisq quod sensit. Indicium autem uł sig¬
num ideo dicit᷑ q in illo tempore multi simu¬
Deniq ⁊ inbellis cuulib quisq dux sius
in cordib tradiderunt. ut certum. ẽẽt hor
ñ ex lectione que interdum erant ad in

Expanded text:
ium, vel collatio; hoc est, Quod plures in unum conferunt. Id enim fecerunt apostoli in his sermonibus, in unum conferendo unusquisque quod sensit. Indicium autem vel signum idcirco dicitur, quia in illo tempore multi simuDenique et in bellis civilibus hoc obsineri cordibus tradiderunt, ut certum esset neminem hoc ex lectione quae pervenire in
Abbreviated transcription (Latin):
stantia pendenda dictum. Antiqui enĩ
est promissio. uel sponsio. unde et pro¬
missores stipulatores uocantur. dicta a
promitrebant. stipulam netentes fran¬
gebant. quam iterum iungentes. sponsi¬
ones suas agnosoebant. Siue quod stipu¬

Expanded text:
pendenda nominatum. Antiqui enim est promissio vel sponsio; unde et promissores stipulatores vocantur. Dicta aupromittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas agnoscebant sive quod stipu
Abbreviated transcription (Latin):
Dillogismorum uero alis sunt precdicat
uii. qui cathegorioi dicuntur. alii conditio¬
nales. quos ypoteticos pocant. Et predica¬
Ypothetici uero sunt quorum uel una ꝓ¬
positio conditione nectitur. ut hio. Si dies
est. lux est. Est autem dies. lux gͥ ost. Ht̃¬

Expanded text:
SYLLOGISMORUM UERO ALII PRAEDICATIVI SUNT, QUI CATEGORICI UOCANTUR, ALII CONDITIONALES, QUOS HYPOTHETICOS DICIMUS. CONCLUDIypothetici vero sunt, quorum propositiones conditione nectuntur, ut hic: si dies est, lux est; est autem dies, lux igit
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia cessabunt. tellus confracta ꝑibit.
Sic pariter fontes torrentur fluminaq igni.¬
Et tuba. cum sonitum tristem climutet ab alto.
Orbegemens facinus miserũ uariosq labores.
Tartareumq chaos monstbit t̾ra dehiscens.
Et coram hic domino reges sistent᷑ ad unum.
Recidet e celo ignisq ⁊ sulphuris amnis.
Hec de xp̃i natiuitate. passione et resurrͦ¬

Expanded text:
Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur fluminaqEt tuba tum sonitum tristem dimittet ab alto Orbe gemens facinus miserum vanosque labores, Tartareumpue chaos monstrat terra deinceps, Et coram hic Domino reyes sistentur ad unum. Procedit e celo ignisque et sulphuris amnis. Hec de Christi nativitate, passione et resurre
Abbreviated transcription (Latin):
est latine iħc xp̃o dei filius saluator. hi aũ
sicut eos quidam latinus: scilicet augustinꝰ:¬
madescet. E celo rox adueniet ꝑsecla fututꝰ.
Scilicet in carne presens. ut iudicet orbem.
unde deum cernent. incredulus atq fidelis.
Celsum cum sõis eui iam finuo iu ipso.
sic auime cum carne ader̃t qͣs iudicat ip̃e.
Cum iacet in cultuꝯ densis in ueprib orbis.
Reicient simulat᷑ uri. cunctam qͦq garã.
Exuret t̾ras ignis pontumq. polum os
In quirens tetri portas effringet auerni.
Sanotoꝵ ẜ enum cuncte lux libera carni. Tra¬
detur. Sontes et̾na flamina cremabit. Oc¬
cultos actus retegens tunc quisq loquet᷑.
Secreta atq deus reserabit pectora luc.
Tuno erit et luctus. stridebũt dentib õs.
Eripitur solis ubar. ⁊ chorus uiterit astͥs.
Uoluetur celum lunaris splendor obibit.
Sͤiciet colles. ualles extollet abimo. Non
erit in reb hominum sublue uel altũ.
Iam montes campis eqͣntur cerula ponti.

Expanded text:
s Christus Dei filius saluator. Hi autem sicut eos quidam Latinis et stantmadescet. Η E caelo rex adueniet per saecla futurus, Σ Scilicet ut carnem praesens, ut iudUnde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt, quas iudicat ipse, Cum iacet incultus densis in vepribus orbis. Reicient symulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar, et chorus interit astris. Volvetur caelum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, volles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campis montes, et cerula ponti
Abbreviated transcription (Latin):
Ntur. Splenis ⁊ iecoris uiscera quas ex conturꝰ¬
bato sanguine uidentur osse concreta. Iuxta
eos autem qui de phisicis disputant: uolun¬
tas ueneris concupiscentie consistit in iecore.
in splene. In pulmonib uero aerem contine¬
to ex contraria parte iecoris. no uatua exis¬
teret quem quidam etiam risus causa fictũ
estimant. Nam spleue ridemus. felle irasci¬
mur. corde sapimus. iecore amamus. Sͣs. hͥ¬

Expanded text:
tur. Splenis autem et iecoris uiscera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta, iuxta eos autem qui de fisicis disputant. Voluptates ueneriae concupiscentiae consisti dicunt in iecore, laetitiae. In pulmonibus uero aerem contineto ex contraria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, iecore amamus.
Abbreviated transcription (Latin):
men acceptt qr occultis accesib serpit. Nõ¬
enim aꝑtif paslib sed squamarum minutis¬
simis nisib repit. Illa autẽ que quatuor pe¬
dib nituntur. sicut lacerti ⁊ stelliones:
ñ serpentes s reptilia odñr. Serpentes
aũ reptilia sũt que uentre et corꝑe reptant.
Quoꝵ tot uenena quot gen̾a. tot ꝑnicies
qͦt spẽs. tot dolores. qͦt colores hñt᷑. Om̃s aũ na¬

Expanded text:
men accepit, quia occultis accessibus serpit: non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem, quae quatuor pedibus nituntur, sicut lacerti et stelliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia pectore et ventre reptant, quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores haben
Abbreviated transcription (Latin):
quod bis sexuncia consummat᷑. Hanc uul¬
gus aureũ solidum uocant. Huius tciam
partem ideo dũt tremissem: quod eundẽ
solidum facit termissus. Sextula bis as¬
sumpta duellem facit. ter uero staterem.¬

Expanded text:
quod iis sex, uncia compleatur: hunc vulgus aureum solidum vocat. Cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat termissus. Sextula bis assumpta duellam facit; ter posita staterem
Abbreviated transcription (Latin):
autem sibilla siue erithrea. siue ut quidã
mag̃ uolunt cymea. ita nichil ht̃ in toto
carmine suo cuius exigua ista particula
res eoꝵ loquit᷑. ut in eorum deputanda ui
serit etiam lactantius quedam de xp̃o ua
Sed que ip̃e sigillatim posuit. ego arbitra¬
tus sum ꝯuincta ẽẽ ponenda. tanquam u¬
num sit ꝓlixum que ille plura cõmemora¬
postea ueniet: Dabunt aũ deo alapas ma¬
nib incestis. ⁊ impuro ors expuent uene¬
nosa sputa. Dabit uͦ ad u̾bera simplicit᷑
sc̃m dorsum. ⁊ cholaphos accipiens tace¬
bit. nequis agnoscat quod u̾bum uł uñ
uenit. ut inferis soquatur. ⁊ corona aure¬
a. coronet᷑. Ad cibum autẽ fel. ⁊ ad sitim
acetũ ded̾unt. In hospitalitatis hauc
monstrabunt mensam. Ipͥa enĩ incipiẽs
tuũ dm̃ ñ intellexisti medente mortaliũ
mentib ⁊ spinis coronasti. ⁊ fel miscuisti.
Templi uero uelum scindet᷑. ⁊ medio die
nox erit tenebrosa nimis ii tͥb horis. Et
moriet᷑ trib dieb somno suscepto. ⁊ tunc

Expanded text:
autem Sibylla sine Erythraea siue, ut quidam magis credunt, Cumaea ita nihil habet in toto carmine suo, cuius exigua ista particula res eorum loquitur, ut in eorum numero deputanda uidserit etiam Lactantius operi suo quaedam Sed quae ipse singillatim posuit, ego arbitratus sum coniuncta esse ponenda, tamquam unum sit prolixum, quae ille plura commemorat, infidelium postea ueniet; dabunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem acetum dederunt, In hospitalitatem hanc monstrabunt mensam, Ipsa enim insipiens gens tuum Deum non intellexisti. Ludentem mortalium mentibus, sed spinis Coronasti, Templi uero uelum scindetur; et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis. Et morte morietur tribus diebus somno suscepto; et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Mas bationis in libidinem atq alios non
roctos impetus animi. firma et mod̾ata do¬
minatio. Cius partes sunt continentia.
clementia. modestia. Temperantia est uir
tum. Temperies aurarum. Temperat. pla

Expanded text:
st rationis in libidinem atque in alios non rectos impetus animi firma et moderata domina- tio. eius partes continentia, clementia, modestia. con- tinentia est, per rum, temperies aurarum. passim a
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquis corporalis. uel spũalis motꝰ
conditionem istorum luminarium pre¬
cessit: ut aliquid a futuri expectatione
per presens in preteritum traiceret. sine
tempore esse ñ potuit. et cetera. Tempo
a motu syderum sunt. sicut deus dixit.
re. siccitate. calore et frigore temperent.
uer quippe constat ex humore. ⁊ calore.
estas ex calore et siccitate. autunnus
ex siccitate et frigore ⁊ humore. hyẽps
ex frigore et humore. Uer oritur.uiii.¬

Expanded text:
si aliquis uel corporalis uel spiritalis motus conditionem istorum luminarium praecessit, ut aliquid a futura expectatione per praesens in praeteritum traiceret, sine tempore esse non potuit. et quis oem motus siderum sunt. Unde et re, siccitate, calore et frigore temperent. Ver quippe constat ex humore et igne, aestas ex igne et siccitate, autumnus ex siccitate et frigore, hiems ex frigore et humore. Unde eti
Abbreviated transcription (Latin):
tritor. trix. causa alternitatis. In ox.
uerbalia. uel de nominatiua. uocouox.
uelum. uelox. In ux. luceo .lux. duco.
dux. In .ux. ⁊ rx. coniungo. coniuux.
arceo. arx. In duas consonantes parti¬
cipialia amans. sapiens. cum sunt sine
tempore. Inuenuntur. ⁊ denomina tuia.
principium. princeps. municipium.
municeps.¬

Expanded text:
tritor, nutrix" causa alternitatis. 105 In ox tritor, nutrix" causa alternitatis. 105 In ox uerbalia uel denominatiua, "uoco, uox", "uelum, uelox". 106 In ux, "luceo, lux", "duco, dux". 107 In nx et rx, "coniungo, coniunx", "arceo, arx". 108 In duas consonantes participialia "amans", "sapiens", cum sint sine tempore; inueniuntur et denominatiua, "principium, princeps", "municipium, municeps
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ceritus. maritus. a cerere. mare.
Excipitur uetus tus. libertus. nasu¬
tus. A quarta uero declina. u. prod̾.
rutus. astutus. uersutus. excipitur
manuleatus. Notantur uinolentꝰ.
sanguinolentus. et similia. non hic
comprehenc. quia composita sunt.
Inctus. ptus. xus. inueniuntur par¬
ticipialia. uel uerbalia modo fixa qͣr¬
te declinationis. modo mobilia scd̾e
ut amictus. luxus. flexus. aptus.
captus. Hec enim omnia cum non
significant tempus. nomina sunt.
Instus. extremam partem conuertũt
in stus. e. uel .n. autecedentibus.
ut honor. honestus. meror. mestus. an¬
gor. angustus. Quedam tamen assu¬
nia una iuincunt sillaba abso mestꝰ.
In ax. plerumq uerbalia sunt. ut uo¬
ro. uorax. audeo. audax. emo. emax.
bis. lateo. latex. uerto. uertex. uomo
masculinis uerbalibus. uel de nomi¬
natuus. or. ii rix. mutant. ut uictor.
uictrix. senator. trix. Excipitur. nu¬

Expanded text:
tus", "ceritus", "maritus" a "Cerere", "mare". tus", "ceritus", "maritus" a "Cerere", "mare". 97 Excipitur "uetustus", "libertus", "nasutus". 98 A quarta uero declinatione u prodrutus", "astutus", "uersutus"; excipitur "manuleatus". 99 Notantur "uinolentus", "sanguinolentus" et similia non hic comprehendi, quia composita sunt. 100 In ctus, ptus, xus inueniuntur participialia uel uerbalia, modo fixa quarte declinationis, modo mobilia secunde, ut "amictus", "luxus", "flexus", "aptus", "captus"; hec enim omnia, cum non significant tempus, nomina sunt. 101 In stus, extremam partem conuertunt in stus, e uel u antecedentibus, ut "honor, honestus", "meror, mestus", "ango, angustus"; quedam tantum assunia una uincunt sillaba, absque "mestus". 102 In ax plerumque uerbalia sunt, ut "uoro, uorax", "audeo, audax", "emo, emax", bis, "lateo, latex", "uerto, uertex", "uommasculinis uerbalibus uel denominatiuis or in rix mutant, ut "uictor, uictrix", "senator, senatrix"; excipitur "nu
Abbreviated transcription (Latin):
ot res in corporales significant. ut u¬
sus. lusus. uersus. quod et corporalem
rem significat. que est in litteris. Aut
mobilia sunt. et scd̾e declinationis ut
lapsus. fessus. cassus. uel .o. producta
habent aute sus et significant plenũt
esse aliquem. eo quod significatur. ut̃
saxosus. plenus saxis. spumosus. uen¬
tosus. et mutantia. extremam litt̾am
genitĩ. uel sillabam. si pura est. in o.
prod. et assumunt sus. ut saxi. saxo¬
sus. curie curiosus. sceleris. scelerosus.
Notandum meticulosus. formidolosꝰ.
porduosus. clamosus. In tus. similif
uel corporalia sunt et fixa. et quarte
declinationis ut motus. tumultus. uł
mobilia. ⁊ scd̾e non sunt uerbalia. ut
togatus. palliatus. gratus. letus. mu¬
tus. et si a prima decliuatione deruia¬
tur. a penlꝰ produotam habent. ut bar̾¬
barus. purpuratus. Sua scd̾a uł
tertia in quibdam a. in aliis .i. pro¬

Expanded text:
et res incorporales significant ut "uet res incorporales significant ut "usus", "lusus", "uersus", quod et corporalem rem significat, que est in litteris, aut mobilia sunt et secunde declinationis ut "lapsus", "fessus", "cassus"; uel o productam habent ante sus et significant plenum esse aliquem eo quod significatur ut "saxosus" - "plenus saxis" - , "spumosus", "uentosus"; et mutantia extremam litteram genitiui uel sillabam, si pura est in o productam, assumunt sus, ut "saxi, saxosus", "curie, curiosus", "sceleris, scelerosus". 94 Notandum "meticulosus", "formidolosus", "portuosus", "clamosus". 95 In tus similiter uel incorporalia sunt et fixa et quarte declinationis, ut "motus", "tumultus", uel mobilia et secunde; et non sunt uerbalia, ut "togatus", "palliatus", "gratus", "letus", "mutus". 96 Et si a prima declinatione deriuantur, a penultimam productam habent, ut "barbatus", "purpuratus"; sin a secunda uel tercia in quibusdam a, in aliis i pro
Abbreviated transcription (Latin):
erranti. et si a pͥma coniugatione deri¬
ante peuł. sin ab aliis .i. correptam ut
uito. tas. uitabundus. causor. saris.
causabundus. ludo. dis. ludibundus.
morior. moreris. moribundus. Extipit᷑
mis contineri in sigͥuificatione uorecundꝰ.
iracondus. ioouudus. Tertia forma ii dꝰ.
participialis est. et significat dignum
esse aliquem. eo quod demonstratur. ut
laudandus. dignus laude. legendus.
dignus legi. oruindus continetur hio.
dignus ortu. loquendus. dignus de qͦ
loquatur. In lus. desinentia. similia
cdimuiutiuis. extremam partem sib¬
labe.finalis uol sillabarũ si nooalis
est ante uocalem. in. ulus conuertunt᷑.
ut credo. credulus. bibo. bibulus. pa¬
teo. patulus. Excipitur anniculus
diffẽ causa non annulus. diminut¬
uum est. et nouacula. a nouo. que no¬
uula deberet facere. In rus. desinenti¬
a. a nomine us. assumunt a uerbo uero
sunt participalia quarte declinatioĩs.

Expanded text:
erranti"; et si a prima coniugatione derierranti"; et si a prima coniugatione deri antepenultimam, sin ab aliis, i correptam, ut "uito, uitas, uitabundus", "causor, causaris, causabundus", "ludo, ludis, ludibundus", "morior, moreris, moribundus". 88 Excipmis contineri in significatione "uerecundus", "iracundus", "iocundus". 90 Tercia forma in dus participialis est et significat dignum esse aliquem eo quod demonstratur, ut "laudandus" "dignus laude", "legendus" "dignus legi", "oriundus" continetur "hic dignus ortu", "loquendus" "dignus de quo loquatur". 91 In lus desinentia similia diminutiuis extremam partem sillabe finalis - uel sillabarum, si uocalis est ante uocalem - in ulus conuertunt, ut "credo, credulus", "bibo, bibulus", "pateo, patulus"; excipitur "anniculus", differentie causa nam "annulus" diminutiuum est et "nouacula" a "nouo" que "nouula" deberet facere. 92 In rus desinentia, a nomine us assumunt, a uerbo uero sunt participialia quarte declinationis
Abbreviated transcription (Latin):
equo. equus. obliquo. obliquus. sed me¬
lius fiunt .e. contrario. longus. longinquꝰ.
anto quus. assumpsit .ii. euphonie cau¬
sa. In bus. uel in cus. desinentia. a uerbis
fiunt. que mutant extremas uel extremã
uocales in bus. ut probo. ꝓbus. superbi¬
o. superbus. luceo. lucus. In ulcus. pau¬
ca inueniuntur. sus. subulcus. bus. bu¬
bulcus. peto. petulcus. In dus. tres st̃
forme. prima indus. que primitiuorum
seruata. consonante ultime sillabe. ⁊ pe¬
nuł. si uocalis est aute uocalem. ceteras
literas. mutant in .i. corr̾. ⁊ assumunt
dus. ud herba. herbidus. rabies. rabidus.
ualeo. ualidus. Excipitur pondo. pon¬
dus. alternitatis causa. que tamen iu
omnibus. non ualet. Et hec omnia no¬
mina ini se habere demoustrant ea ex qͥ¬
bus deriuantur. ut herbidus. qui habet
turbam. turbidus qui habet turbam.
In bundus uero scd̃a forma. similitudi¬
nem hab̾e sigd̃at. ut erraburidꝰ similis

Expanded text:
"equo, equus", "obliquo, obliquus", sed me"equo, equus", "obliquo, obliquus", sed melius fiunt e contrario. 81 "Longus, longinquus" ante quus assumpsit n euphonie causa. 82 In bus uel in cus desinentia a uerbis fiunt, que mutant extremam uel extremas uocales in us, ut "probo, probus", "superbio, superbus", "luceo, lucus". 83 In ulcus pauca inueniuntur: "sus, subulcus", "bus, bubulcus", "peto, petulcus". 84 In dus, tres sunt forme: prima in idus, que primitiuorum seruata consonante ultime sillabe - et penultime, si uocalis est ante uocalem - ceteras litteras mutat in i correptam et assumit dus, ut "herba, herbidus", "rabies, rabidus", "ualeo, ualidus". 85 Excipitur "pondo, pondus", alternitatis causa, que tamen in omnibus non ualet. 86 Et hec omnia nomina in se habere demonstrant ea ex quibus deriuantur, ut "herbidus" "qui habet herbam", "turbidus" "qui habet turbam". 87 In bundus uero secunda forma similitudinem habere significat, ut "errabundus" "similis
Abbreviated transcription (Latin):
uis multa. iam diximus. Nunc del̾¬
liquis. dicamus. In uis desinentia Sl¬
mitiuoꝵ consonantes seruant ante uis
ex quibus incipiunt ultime sisabs
tiel etiã ante penuł. cum uocalis ẽ ante
uocalem. ut uirgilia. uirgilius. siluia.
siluius. agellus: agellius. mars. marti.
martius. nuntio. nuntius. scio. scius. Ex¬
ceptis illis. in cius. desinentibus que as¬
sumiunt genitiuo. uel datiuo scius. pe¬
uuł. ot aute penuł. coriepta. ut aduectꝰ.
ti. ad uecticius. faber. fabri. fabricius.
pater. patri. patririus. Inuenuitur
tamen quedam a prima decliuatione
que habent .a. aute. cius. gallina. galli¬
natius. membrana. m̃branacius. cathi
na. nacius. In uus. diuisas similiter fa¬
ciunt sicut in ius. pater. patri. patriuis.
annu .iii. annuus. rigo. riguus. perspi¬
cio. perspicuus. Menstruus uero notands
quod euphonie causa. tr. assumpsit. In
quus quoq desinentia sinuliter ẜuintꝰ.

Expanded text:
siuis multas iam diximus; nunc de rsiuis multas iam diximus; nunc de reliquis dicamus. 76 In ius desinentia, primitiuorum consonantes seruant ante ius ex quibus incipiunt ultime sillabe, uel etiam antepenultime, cum uocalis est ante uocalem, ut "uirgula, Virgilius", "silua, Siluius", "agellus, agelli, Agellius", "Mars, Marti, Martius", "nuntio, nuntius", "scio, scius"; exceptis illis in cius desinentibus, que assumunt genitiuo uel datiuo cius, penultima et antepenultima correpta, ut "aduectus, aduecti, aduecticius", "faber, fabri, Fabricius", "pater, patri, patricius". 77 Inueniuntur tamen quedam a prima declinatione, que habent a ante cius, "gallina, gallinacius", "membrana, membranacius", "cathina, cathinacius". 78 In uus diuisas similiter faciunt sicut in ius: "pater, patri, patruus", "annus, anni, annuus", "rigo, riguus", "perspicio, perspicuus". 79 "Menstruus" uero notandum, quod euphonie causa tr assumpsit. 80 In quus quoque desinentia similiter fiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nominibus. mutant extremam partem
in en. et assumunt. sis. ut oliua. oliuen¬
sis. papia. papiensis. minturne. mint᷑¬
uensis. forum. forensis. athena uero eu¬
phonie causa atheniensis. fecit. Suni
uero sint tercie declinationis. abiciunt
s. gentti. et assumunt ensis. ut pistor
pistoris. pistoriensis. kartago. ginis.
kartaginensis. Quedam sunt que du¬
as consonantes habent ante . is. quesi
a nominatiuo sint abiciunt extremã
litteram. et assumunt bris. ut salus.
salubris. muliebris. a genitõ uͦ muta¬
ta extrema eius parte. in .e. ⁊ assumpta
stis. uel stris. ut agor. agri. agerstis. t¬
ra. re. terrestis. In tis quoq inueniun¬
tur denominatiua. sed antiq prolata.
samnis. tiburtis. pro tiburs. laurent
inuenitur. In os. paucã inuenuintus.
lepus. lepos. competo. compes. ⁊e. ildi
compos. custodio. oustos. do. dos. In il
diuerse sunt forme. ex quib in posill¬

Expanded text:
nominibus, mutant extremam partem nominibus, mutant extremam partem in en et assumunt sis, ut "oliua, oliuensis", "Papia, Papiensis", "Minturne, Minturnensis", "forum, forensis". 70 "Athena<e>" uero euphonie causa "Atheniensis" fecit. 71 Sin uero sint tercie declinationis, abiciunt s genitiui, et assumunt ensis, ut "pistor, pistoris, Pistoriensis", "Cartago, Cartaginis, Cartaginiensis". 72 Quedam sunt que duas consonantes habent ante is, que si a nominatiuo sint abiciunt extremam litteram et assumunt bris, ut "salus, salubris", "mulier, muliebris"; a genitiuo uero mutata extrema eius parte in e et assumpta stis, uel stris, ut "ager, agri, agrestis", "terra, terre, terrestris". 73 In tis quoque inueniuntur denominatiua, sed antique prolata, "Samnis", "Tiburtis" pro "Tiburs", "Laurentis" inuenitur. 74 In os pauca inueniuntur, "lepus, lepos", "competo, compes" et e in o "compos", "custodio, custos", "do, dos". 75 In us diuerse sunt forme, ex quibus in posses
Abbreviated transcription (Latin):
stabilis. Que uero a sod̾a. tertia ueb qͣrꝰ¬
ta. nasountur. si habent .i. ante penb̾.
eam corripiunt. ut doceo. ces. docibilis.
utor. utibilis. sentio. sensibilis. Et sci¬
endum quod quedam nascuntur ex pre¬
senti. habeo. habilis. uoluo. uolubił.
quedam ex preterito. plaus. plausibi¬
lis. quodam ex ficturo. flebo. flebilis. q̃¬
dam a participio. uisus. uisibilis. In aris
desinentia. sio fuint. Mutant extremi¬
tatem sillabe. post .l. uel aliam consonã¬
tem. uel si a uocali incipiat. ipsam silla¬
bam. totam in a. et assumunt ris. itt soo¬
la. le. scolaris. familia. lie. familiaris.
molo. lis. uel mola. le. molaris. populus.
li. popularis. singulus. singulz. singula¬
ris. peculium. lii. peculiaris. auollo. li¬
nis. apollinaris. consul. lis. consularis.
miles. litis. militaris. Sic etiam neu¬
tra uelum. ueli. uelare. In ensis. desinetr¬
Otia. si sint a prime uel sed̾e declinationis

Expanded text:
"stabilis". 65 Que uero a secunda, tercia uel quar"stabilis". 65 Que uero a secunda, tercia uel quarta nascuntur, si habent i antepenultimam, eam corripiunt, ut "doceo, docibilis", "utor, utibilis", "sentio, sensibilis". 66 Et sciendum quod quedam nascuntur ex presenti, "habeo, habilis", "uoluo, uolubilis"; quedam ex preterito, "plausi, plausibilis"; quedam ex futuro, "flebo, flebilis"; quedam a participio, "uisus, uisibilis". 67 In aris desinentia sic fiunt: mutant extremitatem sillabe post l uel aliam consonantem uel si a uocali incipiat ipsam sillabam totam in a, et assumunt ris, ut "scola, scole, scolaris", "familia, familie, familiaris", "molo, molis" uel "mola, mole, molaris", "populus, populi, popularis", "singulus, singuli, singularis", "peculium, peculii, peculiaris", "Apollo, Apollinis, Apollinaris", "consul, consulis, consularis", "miles, militis, militaris". 68 Sic etiam neutra, "uelum, ueli, uelare". 69 In ensis desinentia, si sint a prime uel secunde declinationis