comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pore debilitat᷑. qm̃ homo qui aut supra mo¬
dum uigilat. aut qui supra modũ dormit.
debilitatẽ sensus & corꝑis incurrit. Sicꝙ
dormientes ad uigilias digesti surgant. qͥa
cib comestꝰ. & potus consumptꝰ. ꝑ tam mo¬
rosas horas iam in aliud se uertens. opor¬
tet ut homo surgat. qm̃ ce uigilie iste sa¬
nitatẽ homini inferunt. cũ ille inerti sõ¬
no se excusserit. & cũ se purgauerit. qm̃
si homo supra modũ dormierit. febres fa¬
cile incurret. atq ꝑ interiorẽ calorẽ ꝯmo¬
tionẽ carnis sue sepiꝰ senciet. s ut ab his
se defendat. & ut deo fideliter seruiat.
ex hortationẽ pii patris bono animo ad¬
impleat. Et subsequit᷑.¬
uod uͦ restat post uigilias noctis a
fr̃ib qui spalterii. uel lectionũ ali¬
quid indigent meditationi inseruiat᷑
monens ne aut sopori. aut ociositati
postea dediti sint. s caute utilitati ani¬
me hoc hyemali interuallo ita disposi¬

Expanded text:
pore debilitatur; quoniam homo qui aut supra mopore debilitatur; quoniam homo qui aut supra modum vigilat, aut supra modum dormit, debilitatem sensus et corporis incurrit. Sicque dormientes ad vigilias digesti surgunt, quia cum cibus comestus et potus sumptus, per tam morosas horas jam in aliud se vertunt, oportet ut homo surgat, quoniam et vigiliae istae sanitatem homini inferunt, cum ille inerti somno se excusserit, et cum se purgaverit; quoniam si homo supra modum dormierit, febres facile incurreret, atque per interiorem calorem, commotionem carnis suae sentiret. Sed ut ab his se defendat, et ut Deo fideliter serviat, exhortationem pii P. bono animo adimpleat. Et subdito restat post vigilias noctis, a fratribus, qui psalterii vel lectionum aliquid indigent, meditationi inserviatur, monens, ne aut sopori, aut otiositati postea dediti sint; sed caute utilitati aniae, hoc hiemali intervallo ita disposi
Abbreviated transcription (Latin):
qua iusta necessitate. seu aliqua pia uti¬
litate conpulsus. Attam̃ quia fere in¬
humanum est. hominẽ in taciturnita¬
te semꝑ esse. & non loqui. idem pater in
potestate & discretione abbatis dimittit.
quẽ admodũ alia plurima ei concedit.
ut discipulis suis horã conpetentẽ pre¬
uideat. qua ipsi hec que honesta &e neces¬
saria sunt ad inuicem loquant᷑. & ne in
discreto silentio redio afficiant᷑. qm̃ post
huiꝰmodi ad inuicẽ loquendi ꝑmissionẽ
ꝯuenienciꝰ & seueriꝰ ad taciturnitatẽ
silencii ad moneri & coerceri poterunt¬
lendis nouembͥs usꝙ ad pascha. iuxta
ꝯsiderationẽ rationis. octaua hora noc¬
tis surgendũ est. ut modice amplius
de media nocte pauset᷑. et iam digesti
surgant. hoc ideo est. quia qui terciam
partẽ horaꝵ noctis in hẏeme uigilat.
seu qui terciã partẽ horaꝵ noctis ce
diei in hyeme dormit. nec ꝓ hiis uigiliis nec
ꝓ hac dormitione in cerebro aut in reliquo cor¬

Expanded text:
qua justa necessitate, seu aliqua pia utiqua justa necessitate, seu aliqua pia utilitate compulsus. Attamen quia inhumanum est hominem in taciturnitate semper esse, et non loqui, idem Pater in potestate et discretione abbatis dimittit, quemadmodum alia plurima ei concedit, ut discipulis suis horam competentem praevideat, qua ipsi haec, quae honesta et necessaria sunt, adinvicem loquantur, et ne in indiscreto silentio taedio afficiantur, quoniam post hujusmodi ad invicem loquendi permissionem, convenientius et severius ad taciturnitatem silentii admoneri et coerceri poteruntlendis Novembris usque in Pascha, juxta considerationem rationis, octava hora noctis surgendum est, ut modice amplius de media nocte pausetur, et jam digesti surgant: hoc ideo est, quia qui tertiam partem horarum noctis in hieme vigilat, seu qui tertiam partem horarum noctis et diei in hieme dormit, nec pro his vigiliis, nec pro hac dormitione in cerebro aut in reliquo cor
Abbreviated transcription (Latin):
tib aꝑtum est. unde ipsis secundũ
merita oꝑum suoꝵ merces donabit᷑.
Nam ante temꝑa beati patris huius
benedicti nulla certa regula monachi
ꝯfirmati. diuersa incertitudine insta¬
bilitate hac & illac uergebant᷑. certo
magisterio & certa locatione carentes.
Qua ꝓpter ipse uicia instabilitatis ac¬
moꝵ illoꝵ describens. ut uita eoꝵ
a fidelib monachis deuitet᷑ monet.
taciturnitatis grauitatẽ rara loqͦn¬
di ꝯcedatur licencia. scił tunc cũ aliqͣ
in ꝯsiliis. aliqua in negociis. seu in ma¬
iorib necessitatib agenda sunt in in¬
uicem. & non sigillatim loquenda da¬
ta licencia. & modice ac breuiter ꝯfe¬
rant que oportet. & deinde signo facto
om̃s in silencio scđm consuetũ morẽ
sileant. qm̃ idem benedictus licenciã
hanc statuta hora in qualibet die non
p̃fixerat. s eã in potestate sua quẽ ad¬
modum oportuit habebat. Nam licen¬
ciam hanc loquendi non dabat. nisi ali¬

Expanded text:
tibus apertum est, unde ipsis secundum tibus apertum est, unde ipsis secundum merita operum suorum merces donabitur. Nam ante tempora B. Patris hujus Benedicti, nulla certa regula monachi confirmati, diversa incertitudine et instabilitate hac et illac vagabantur, certo magisterio et certa locatione carentes. Quapropter ipse vitia instabilitatis morum illorum describens, ut vita eorum a fidelibus monachis devitetur, monet. taciturnitatis gravitatem rara loquendi concedatur licentia, scilicet tunc cum aliqua in consiliis, aliqua in negotiis seu in majoribus necessitatibus agenda sunt, in invicem, et non singulatim loquendo, data licentia, et modice ac breviter quae opus, et deinde signo facto, omnes in silentio secundum consuetum morem sileant; quoniam idem Benedictus licentiam hanc, statuta hora in qualibet die non praefixerat, sed eam in potestate sua, quemadmodum oportuit, habebat. Nam licentiam hanc non dabat, nisi ali
Abbreviated transcription (Latin):
dei legem dedit oꝑatus est. & qua
etiã in aliis scĩssimis uiris oꝑaba¬
tur. quoꝵ clauus laboꝵ. in tam
altam altitudinẽ infixus erat. qd
cõmunis ppłs illũ caꝑe non ualebat.
heatus quippe benedictus doctrinã
suã intimore dei mitissime. hausit oe
in pietate p̃cepta dei docuit. ac in ca¬
ritate murũ scĩtatis regule consti¬
tuit. & in castitate om̃ib pompis &
deliciis terreni scłi ꝑegrinus fuit.
Et qm̃ ipse intimore. ac inpietate &
caritate & castitate doctrinam suam
scripsit. ideo nichil eidem doctrine
addendum uel auferendum est. quia
ei nichil de est. qm̃ in spũ scõ facta &
completa est. Et quia filiꝰ columbe e¬
rat. ausculta o fili p̃cepta patris tui
dicebat. ac etiã idcirco sc̃itate p̃dis¬
taꝵ uirtutũ plenus erat. quem ad¬
modũ moyses uir mitissimus suꝑ
om̃s hoĩes qͥ morabant᷑ in terra.
iste dicit. monachi quidã in diu¬
sitate moꝵ se disꝑgunt. ꝯsideran¬

Expanded text:
Dei legem dedit, operatus est; et qua Dei legem dedit, operatus est; et qua etiam in aliis sanctissimis viris operabatur, quorum clavus laborum in tam altam altitudinem infixus erat, ut communis populus illum capere non valeret. Beatus quippe Benedictus doctrinam suam in timore Dei mitissime hausit, et in pietate praecepta Dei docuit, et in charitate murum sanctitatis Regulae constituit, et in castitate omnibus pompis et deliciis terreni saeculi peregrinus fuit. Et quoniam ipse in timore et pietate, in charitate et castitate doctrinam suam scripsit, ideo nihil eidem doctrinae addendum vel auferendum est, quia ei nihil deest, quoniam in Spiritu S. facta et completa est. Et quia filius columbae erat, Ausculta, fili, praecepta patris tui, dicebat, et etiam idcirco sanctitate praedictarum virtutum plenus erat, quemadmodum Moyses vir mitissimus super omnes homines, qui morabantur in terra . ter dicit, monachi quidam in diversitate morum dispergunt: consideran
Abbreviated transcription (Latin):
er humano magisterio indocta.
ad uerũ lumen. & ad memoriã beati
benedicti scđm peticionẽ ur̃am ꝓspex¬
i. quatinus ea que in doctrina regule
ipsiꝰ intellectui hominũ difficiliora
& obscuriora st̃. michi ꝑ gr̃am dei
manifestarent᷑. Et audiui uocem a
uero lumine michi dicente. Luci¬
dissima dona & mystica spiramina sp̃c¬
sanctus in beato benedicto oꝑatus est.
ita quod mens ipsiꝰ in amore dei ar¬
rutilabat. nec suasionẽ diabolice ar¬
tis in oꝑib siuis ꝑfecit. Ipse enim
quod in nullo oꝑe suo uelud inpunc¬
to momenti & ictu oculi uirtute
sp̃c sancti carebat. Fons quoq clau¬
sus erat. qui indiscretione dei doctri¬
nam suã effudit. cum acutũ clauũ
doctrine. nec nimis in altũ. nec ni¬
mis in ꝓfundũ. s in medio rote fixit.
ita quod unusquisq siue fortis. siue
sccłm possibilitatẽ suã bibere ꝯpe¬
tenter poterit. Rota autẽ hec circui¬
ens potestas dei est. qua deus in an¬
tiquis scĩs usq ad moysen qui ppło

Expanded text:
a, ad verum lumen et ad memoriam beati Benedicti secundum petitionem vestram prospexi, quatenus ea, quae in doctrina Regulae ipsius intellectui hominum difficiliora et obscuriora sunt, mihi per gratiam Dei manifestarentur. Et audivi vocem a vero lumine mihi dicentem: Lucidissima et mystica spiramina Spiritus S. in B. Benedicto operatus est, ita quod mens ipsius in amore rutilabat, nec suasionem diabolicae artis in operibus suis perfecit. Ipse enim quod in nullo opere suo velut in puncto momenti et ictus oculi virtute Spiritus sancti carebat. Fons quoque clausus fuit, qui in discretione Dei doctrinam suam effudit, cum acutum clavum doctrinae nec nimis in altum, nec nimis in profundum, sed in medium rotae fixit, ita ut unusquisque, sive fortis, sive secundum possibilitatem suam bibere competenter possit. Rota autem haec circumiens potestas Dei est, qua Deus in antiquis sanctis usque ad Moysen, qui populo
Abbreviated transcription (Latin):
deberent capiunt. in similitudine
quoq iuuenis huiusmodi facientes
cui filiꝰ dei dixit᷑ quod cũq haberet
uenderet &e daret pauꝑib. & ille abi¬
it merens. quia & diuicias seculi &e
uitam eternam habere uolebat. qd̃
difficile erat ut fieret. homines enim
isti celũ &e tram simul habere uolũt
qd̾ inpossibile est. qm̃ in conp̃hensio¬
ne & possessione diuiciaꝵ absꝙ suꝑ¬
bia elationis. & absq ꝓprietate uolup¬
tatis. nequa quã stare possunt. sicut
etiã inpossibile esset. quod homo in
cacumine uerticis alicuiꝰ montis
staret. & tempestate ualidi uenti.
quassatus non caderet. Amorẽ quoꝙ
hunc &e timorẽ non habent. quos
egenus habet qui manũ suam ad
auxiliũ & ad elemosinã porrigit. s
in stulticiã asini se inuoluunt. qui
magnis onerib se onerari patitur
quousꝙ sub eodẽ onere succumbit.
qm̃ iugũ sꝑitalis uite & sollicitu¬
dinem scłi habere uolunt. s in ipsis
stare non possunt: & idcireo ut asinꝰ

Expanded text:
deberent capiunt, in similitudine quoque juvenis hujus illud facientes, cui Filius Dei dixit, quod quaecunque haberet venderet et daret pauperibus, et ille abiit moerens, quia et divitias saeculi et vitam aeternam habere volebat , quod difficile erat ut fieret. Homines enim isti coelum et terram simul habere volunt, quod impossibile est; quoniam in comprehensione et possessione divitiarum, absque superbia elationis et absque proprietate voluptatis nequaquam stare possunt, sicut etiam impossibile esset, quod homo in cacumine verticis alicujus montis staret, et tempestate validi venti quassatus non caderet. Amorem quoque hunc et timorem non habent, quos egenus habet, qui manum suam ad auxilium et eleemosynam porrigit, sed in stultitiam asini se involvunt, qui magnis oneribus se onerari patitur, quousque sub eodem onere succumbit, quoniam jugum spiritalis vitae et sollicitudinem saeculi habere volunt; sed in ipsis stare non possunt, et idcirco ut asinus
Abbreviated transcription (Latin):
fendit. & mox iterũ. Et hoc ꝑficiant us¬
q: dum benedicat illos inpublico salu¬
tando. & ad humilitatẽ ꝓuocando. ac de
corã om̃ib humiliatꝰ fuerit. maiori
uindicte subiaceat .s. corã illis in car¬
nis sue exacerbatione. S qd̃ dicit.
Si anime uero peccati causa fuerit
excessit. uel si peccatũ aliquod occulte
ꝯmisit. tantũ abbati. aut sꝑitalib seni¬
orib patefaciat. cingłm peccati ꝯfiten¬
do. & sic indulgenciã ꝯsequant᷑. Et sub¬
infert. Hoc ipsũ tam̃ quod unusqͥs ꝙ

Expanded text:
fendit. Et mox iterum: Et hoc perficiant usfendit. Et mox iterum: Et hoc perficiant usque dum benedicat illos, in publico salutando, et ad humilitatem provocando, et deicoram omnibus humiliatus fuerit, majori vindictae subjaceat, scilicet coram illis in carnis suae exacerbatione. Sed quod dicit, si animae vero peccati causa fuerit excessit, vel si peccatum aliquod occulte permisit, tantum abbati aut senioribus spiritalibus patefaciat, cingulum peccati confitendo, et sic indulgentiam consequatur. Et subinfert: Hoc ipsum tamen quod unusq
Abbreviated transcription (Latin):
existunt. & hec piꝰ pater ñ nominauit.
quia p̃sciuit quod monachi ab hiis se
ñ abstinerent. & ideo hec ñ interdixit.
cũ nec illa nominauit. Postea iterum
scripsit. Carniũ quadrupedũ omino
ab om̃ib abstineat᷑ comestio. p̃ter oĩno
debiles ae egrotos. ubi de uolatilib reti¬
cet. qm̃ comestionẽ illoꝵ sanis ñ inter-¬
dicit. Nam idem pater qͥa temꝑe suo
monachoꝵ. ꝯuersatio rudis & ad huc
fere insolita fuit. esũ carniũ ipsis ꝑ
omĩa interdicere deuitabat: unde ut
esu uolatiliũ uterent᷑ eis ꝑmittebat.
Deinde dicit. Ut uideat᷑ ab ipso. uel
ab om̃ib usq dũ ꝯpleto oꝑe dei publi¬
ca satisfactione peniteat. ꝓstratus ue¬
niã petendo ce iterũ. ita tam̃ ut satis¬
nendo. Postea sub infertur. hora qua de
siderauerit. hoc qd̃ priꝰ recusauit. aut
aliud om̃ino nichil accipiat. usq ad e
gabit᷑. usꝙ dũ penitendo humilitatis
emendationẽ ostendat. Et iterũ. deinde

Expanded text:
existunt: et haec pius Pater non nominavit, existunt: et haec pius Pater non nominavit, quia praescivit quod monachi ab his se non abstinerent: et ideo haec non interdixit, cum nec illa nominavit. Postea iterum scribit: Carnium quadrupedum omnino ab omnibus abstineatur comestio, praeter omnino debiles et aegrotos, ubi de volatilibus reticet, quoniam comestionem illorum sanis non interdicit. Nam idem Pater, quia tempore suo monachorum conversatio rudis et adhuc fere insolita fuit, esum carnium ipsis per omnia interdicere devitabat. Unde ut esu volatilium uterentur, eis permittebat. Deinde dicit: Ut videatur ab ipso vel ab omnibus, usque dum completo opere Dei, publica satisfactione poeniteat, prostratus veniam petendo; et iterum: Ita tamen, ut satis se prosternendo. Postea subinfertur: Hora qua quis desideraverat hoc quod prius recusavit, aut aliud omnino nihil accipiat, usque ad egabitur, usque dum poenitendo humiliatus, emendationem ostendat. Et iterum: Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
est. priꝰ quã incipiat legere ꝓpter ꝯmunio¬
nẽ scãm. quia in temꝑe beati benedicti
ad mensã lecturus uelud deo ad altare
bat. ne ieiunans in legendo forte defec¬
tum cordis sentiret. in quo etiã p̃fatus
pater intelligi uolebat. qd̃ quisq fidelis
post ꝑceptã eucharistiã se cauciꝰ & dili¬
gencius solito in om̃ib obseruaret. Qd̃
autẽ subinfert. Ouo pulmentaria coc¬
ta fr̃ib om̃ib sufficiant. pulm̃taria
cibos illos ostendit. qui ad ignẽ positi
hac ce illac ligniolo mouent᷑ ne ꝯbu¬
rantur. & quod subsequit᷑ dicens. Si
fuerĩt ibi poma aut nascencia legu¬
minũ addatur & terciũ. fabã & pisã
ac alia huiꝰ modi legumina demons¬
trat. que de agro recencia colligunt᷑. uelud
poma de arborib tollunt᷑. & illa ñ cocta.
s a cortice ablata. ꝓ tercio cibario fr̃ib ap¬
poni iubet. pisces quoq aut casei. aut oua.
in t̾cio cibario intelligenda st̃. & in gracia

Expanded text:
est, prius quam incipiat legere, propter communioest, prius quam incipiat legere, propter communionem sanctam, quia in tempore beati Benedicti ad mensam lecturus, velut Deo ad altare bat, ne jejunans, in legendo forte defectum cordis sentiret, in quo etiam praefatus Pater intelligi volebat, quod quisque fidelis post perceptam Eucharistiam se cautius et diligentius solito in omnibus observaret. Quod autem subinfert: Duo pulmentaria cocta fratribus omnibus sufficiant: pulmentaria, cibos illos ostendit, qui ad ignem positi, hac et illac ligniolo moventur, ne comburantur. Et quod subsequitur, dicens: Si ibi fuerint poma, aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Fabas et pisa et alia hujusmodi legumina demonstrat, quae de agro recentia colliguntur, velut poma de arboribus tolluntur, et illa non cocta, sed a cortice ablata, pro tertio cibario fratribus apponi jubet. Pisces quoque aut casei, aut ova in tertio cibario intelligenda sunt, et in gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dere ñ solebant. s infirmi. Sani uero
carnes uolatiliũ qm̃ munde sũt. nec ar¬
dentẽ libidine comedentib inferunt.
manducabant. Deinde sub infert. Et p̃¬
ueniant horas canonicas .s. in alimentis.
i. horas in regula ꝯstitutas. ita quidem
ut ante alios. & sepiꝰ aliis senes & infan¬
tes prandiũ & suauiores cibos accipiãt.
ingrediat᷑ ad legendũ. uideł bñdictione
orationis. Exͥ mox subsequit᷑. Nec p̃su¬
mat ibi aliqͥs de ipsa lectione. aut ali¬
unde qͥc quã requirere ne detur occasio.
nisi forte pͥor ꝓ edificatione uoluerit
aliqͥd breuiter dicere. quia eo temꝑe.
is qui cet̾is p̃latus erat. p̃sentib de
eadẽ lectione monita salutis facie¬
bat. antequã ab inuicẽ discederẽt. qm̃ tc̃
pauci fuerunt. qd̃ postea multitudine
crescente deuitabant. ne hac occasione in
uerba ociosa ꝓrumꝑent. fr̃ autẽ lector
ebdomedariꝰ accipiat mixtũ ut supͣdictũ

Expanded text:
dere non solebant, sed infirmi; sani vero dere non solebant, sed infirmi; sani vero carnes volatilium, quoniam mundae sunt, nec ardentem libidinem comedentibus inferunt, manducabunt. Deinde subinfert: Et praeveniant horas canonicas, scilicet in alimentis, id est horas in Regula constitutas, ita quidem ut ante alios et saepius aliis, senes et infantes prandium et suaviores cibos accipiant. ngrediantur ad legendum, videlicet benedictione orationis. Et mox subsequitur: Nec praesumat aliquis ibi de ipsa lectione, aut aliunde quidquam requirere, ne detur occasio, nisi forte prior pro aedificatione voluerit aliquid breviter dicere, quia eo tempore, is qui ibi caeteris praelatus erat, praesentibus de eadem lectione monita salutis faciebat, antequam ab invicem discederent; quoniam tunc pauci fuerunt, quod postmodum multitudine crescente devitabant, ne hac in occasione in verba otiosa prorumperent. Frater autem lector hebdomadarius accipiat mistum, ut supra dictum
Abbreviated transcription (Latin):
sũt morã retardationis faciet. postea
subinfert᷑. Egressurus de septimana
sabb̃o mundicias faciat. scopis. sordes &
puluerẽ ubi necesse fuerit extergendo.
& iterũ. Pedes uͦ tam ipse qui egredit᷑.
quã ille qͥ ĩtraturꝰ est om̃ib lauent.
uideł ad mandatũ. Et deinde. De mirto.¬
nte unã horã refectionis accipiant
mixtũ. ẜ prandiũ .i. panẽ & potum.
qm̃ ibi panis potui ꝯmiscet᷑. Et postea
accipiat benedictionẽ egrediens. uideł
orationis. & mox subseqͥt᷑. Et accepta
benedictiõe ingrediat᷑ .i. oratione ꝯue¬
nienti. Deinde dicit. De carnib
ed & carniũ esus infirmis om̃ino
debilib ꝙ ꝓ reꝑatione concedat᷑.¬
carnes tam quadripedũ quã uolatiliũ
intelligi uolens. & nullas carnes quas
hoĩes comedere solent excipiens. at ubi
meliorati fuerint. a carnib more solito¬
om̃s abstineant. ẜ a carnib quadrupe.¬
dum. quia sani illas & sucũ eaꝵ. come¬

Expanded text:
sunt, moram retardationis facit. Postea sunt, moram retardationis facit. Postea subinfertur: Egressurus de septimana, Sabbato munditias faciat, scopis sordes et pulverem, ubi necesse fuerit, extergendo. Et iterum: Pedes vero tam ipse qui egreditur, quam ille qui intraturus est, omnibus lavent, videlicet ad mandatum. Et deinde: Ante unam hot prandium, id est panem et potum, t, quoniam ibi panis potui commiscetur. Et postea: Accipiat benedictionem egrediens, videlicet orationis: et mox subsequitur: Et accepta benedictione ingrediatur, id est orationi convenienti. Deinde dicit: Sed et carnium esus infirmis omnino debilibusque pro reparatione concedaturcarnes tam quadrupedum quam volatilium intelligi volens, et nullas carnes quas homines comedere solent, excipiens. At ubi meliorati fuerint, a carnibus omnes more solito abstineant, scilicet a carnibus quadrupedum, quia sani illas et succum earum come
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intelligentib corꝑalis disciplina in¬
ferenda sit ut subdit᷑. Sin autẽ in ꝓb
est. uindicte corꝑali subdat᷑ .i. aut uer¬
berib. aut aliis corꝑalib castigationi¬
b castigetur: qͥa hunc ñ uerba. s diri
morsus carnis uix ad corrigendũ docũt.¬
Ede cellario monasfii sic dicit.
fr̃ib ꝯstitutã annonã sine aliq
tipo uel mora offerat.i sine p̃signata
m̃ sura determinate institutionis ubi
etiã intipo intelligit᷑ ti. qd̾ est tibi. se
po. qdͥ est potestas. scił ne cellerarius
intra se dicat. tibi potestas est darer
&r negare uibi uis. ita ut eui uelit plu¬
res & meliores cibos det.seu cui uelit
pautiores & det̾iores cibos submiuis¬
tret. quẽ admodũ scłares incuriis pͥn¬
cipũ aliquando face solent. qui annonam
ibi dispensant. & ne etiã potestatẽ hãc
arripiat. quod ñ plus indigenti quã ñ¬
illi plus dabit qui indiget. quã illi qui
indigus ñ est. nec etiã in dando q̃ danda

Expanded text:
lina inferenda sit, et subditur: Sin autem improbus est, vindictae corporali subdatur, id est, aut verberibus, aut aliis corporalibus castigationibus castigetur, quia hunc non verba, sed diri morsus carnis vix ad correde cellario monasterii sic dicit: Fratribus constitutam annonam sine aliquo typo vel mora offerat, id est sine praesignata mensura determinatae institutionis, ubi etiam in typo intelligitur ti, quod est tibi; et po, quod est potestas, scilicet ne cellarius intra se dicat: Tibi potestas est dare et negare ubi vis, ita ut cui velit, plures et meliores cibos det; seu cui velit, pauciores et deteriores cibos subministret, quemadmodum saeculares in curiis principum aliquando facere solent, qui annonam ibi dispensant, et ne potestatem hanc accipiat, quod non plus indigenti anilli plus dabit, qui indiget, quam illi, qui indignus non est, nec etiam in dando, quae danda
Abbreviated transcription (Latin):
papa eugenio hee uisiones & uerba
facta sunt. Et dixi et scripsi hec non
secundum ad inuentionem cordis mei
aut ullius hominis. sed ut ea in ce
lestibus uidi et audiui & percepi ꝑ
secreta mysteria dei. Et iterum audi¬
ui uocem de celo michi dicentem:cla¬
ma ergo ee scribe sic.
finis decime uisionis.
oc modo opus meum dicit dominꝰ.¬
ad gloriam meam & ad tuam con¬
fusionem perficio o diabole. tibi ꝑ fortitu¬
dinem brachii mei oppositus in aquilo¬
ne. in septentrione. & in occidentente.
nec non etiam in solis cursu tibi re¬
sistens ab oriente & ameridie ita te
subuertens in occidente quatinus in
omni parte confusus sis. quia in ec¬
clesia mea que mon̾ est fortitud inis
ad interitum tuum o turpissime fal¬
sator facio opus iusticie & sc̃itatis.
ita ut tu deuictus omnino intereas
qui uolebas ut plures in ea interi¬
rent. Qui autem acutas aures interi¬
oris intellectus habet: hic in ardente
amore speculi mei ad uerba hec anhe¬
let. & ea in consciencia animi sui cõpo

Expanded text:
papa Eugenio hee uisiones et uerba facta sunt. 23Et dixi et scripsi hec non secundum adinuentionem cordis mei aut ullius holestibus vidi, audivi et percepi per secreta mysteria Dei. Et iterum audivi vocem de coelo mihi dicentem: Clama ergo et scribe sic. FINIS DECIME UISIONIS 1Hoc modo opus meum, dicit Dominusad gloriam meam et ad tuam confusionem perficio, o diabole, tibi per fortitudinem brachii mei oppositus in aquilone, in septentrione et in occidente necnon etiam in solis cursu tibi resistens ab oriente et a meridie, ita te subuertens in occidente, quatinus in omni parte confusus sis. 2Quia in Ecclesia mea, que mons est fortitudinis, ad interitum tuum, o turpissime falsator, facio opus iusticie et sanctitatis, ita ut tu deuictus omnino intereas, qui uolebas ut plures in ea interirent. 3Qui autem acutas aures interioris intellectus habet, hic in ardente amore speculi mei ad uerba hec anhelet et ea in conscientia animi sui componat.
Abbreviated transcription (Latin):
nium negabit. se: maiorem illustra¬
tionem donoꝵ sius conferre confi¬
dens. quam xp̃c filius dei in se cre¬
dentibus contułit. Scriptura autẽ
hec in nulla lingua prius uisa aut
inuenta est. quia lucifer eam in se¬
metipso primum inuenit. & illam
eo dolo proferet quo homines sedueit
ne creatorem suum cognoscant. atꝙ
ꝑ ipsam infideles hoc modo deludet.
ut nequaquam aliud colere quam
quod illi uidebunt placere studeant.
Dicet enim idem filius ꝑditionis. ad
sicut lignum abscisum deponitur
quo usq pictor illud componat &r or¬
net. ut ab omnib ueneretur. ita ꝙ
homo natus honore careat: quousꝙ
scriptura ista extollatur. quoniam
maior salus &e uirtꝰ in ipsa sit quam in
creatione homis fuẽit. S d̃s om̃s conatꝰ
eiusde scripture cũ auctore suo destruet.
sibit. Cũꝙ hiis signis falsis ex om̃i ge¬
nere hominũ ad se colligere inceꝑit. scĩ
& iusti intimore magno ꝯcucientur.

Expanded text:
nium negabit, se maiorem illustranium negabit, se maiorem illustrationem donorum suis conferre confidens quam Christus filius Dei in se credentibus contulerit. 240Scriptura autem hec in nulla lingua prius uisa aut inuenta est, quia Lucifer eam in semetipso primum inuenit et illam eo dolo proferet quo homines seducit, ne creatorem suum cognoscant. 241Atque per ipsam infideles hoc modo deludet, ut nequaquam aliud colere quam quod illi uidebunt placere sDicet enim idem filius perditionis quod sicut lignum abscissum deponitur, quousque pictor illud componat et ornet, ut ab omnibus veneretur, ita quoque homo natus honore careat, quousque scriptura ista extollatur, quoniam major salus et virtus in ipsa sit quam in creatione hominis fuerit. Sed Deus omnes conatus ejusdem scripturae cum auctore suo destruet; sibit. Cumque his falsis signis ex omni genere hominum ad se colligere incoeperit, sancti et justi in timore magno concutientur.
Abbreviated transcription (Latin):
ram contra baptismũ & contra xp̃ianũ
nomen ma gica arte eos ita infundet.
ut ab illo discedere non cupiant. & ut
secundum ipsum quemadmodum xp̃i¬
ani secundum xp̃m omnes uocentur.
Hanc autem scripturam lucifer in se
diu habuit. nec eam ulli hominũ re¬
uelabit. excepto huic soli quem in u¬
tero matris sue totum possidebit.
Qua ꝓpter etiã omnem uoluntatẽ suã
se confidit ꝑ illum posse ꝑficere.¬
Sed idem ꝑditus homo animam &
quod uiuet non adiabolo. sed adeo ha¬
bebit. cum & ipse infelicissimus in
quisitor antique seductionis qui om¬
nia bona odit. iiuere suum adeo as¬
ceꝑit. Nam deus solus uita est. & om¬
nis anhelitus. & omne quod uiuit
ꝑ illum mouetur. quoniam ipse solus
inicium sine inicio est. Et sieut lu¬
cifer in celo contra deum pugnauit.
ita etiam ꝑ hunc ꝑditum hominẽ in
t̾ra aduersus humanitatẽ filii dei cer¬
tare temptabit. Et hoc ꝑ scripturã
hanc faciet. quia deũ & creatorem om¬

Expanded text:
ram contra baptismum et contra christianum ram contra baptismum et contra christianum nomen magica arte eos ita infundet, ut ab illo discedere non cupiant et ut secundum ipsum, quemadmodum christiani secundum Christum, omnes uocentur. 234Hanc autem scripturam Lucifer in se diu habuit nec eam ulli hominum reuelauit, excepto huic soli, quem in utero matris sue totum possidebit. 235Quapropter etiam omnem uoluntatem suam se confidit per illum posse Sed idem perditus homo animam, et quod vivit non a diabolo sed a Deo habebit, cum quisitor antique seductionis, qui omnia bona odit, uiuere suum a Deo acceperit. 237Nam Deus solus uita est et omnis anhelitus et omne quod uiuit per illum mouetur, quoniam ipse solus initium sine initio est. 238Et sicut Lucifer in celo contra Deum pugnauit, ita etiam per hunc perditum hominem in terra aduersus humanitatem filii Dei certare temptabit. 239Et hoc per scripturam hanc faciet, quia Deum et creatorem om
Abbreviated transcription (Latin):
b ex toto negabũt. Om̃s autem isti
infelic̃e bestiam. uidelicet ꝑditũ homi¬
nem adorab̃t. & fidem om̃ipotentis dĩ
deserentes. dicent quod nichil eis obsit.
si p̃cepta dei negligant.
t sic infidelitas eoꝵ ad p̃fatũ aure¬
Ium capud leo pardi in p̃dicta cathe¬
na monilis apparens descendit quod
antixp̃m designat. qui se deũ uelut au¬
reum caput nominans ꝑ diabolicas ar¬
tes & ꝑsciscitationẽ elementoꝵ. horren¬
da portenta. & maximas tempestates
faciet. quod deus ita fieri ꝑmittet.
quatinus omne genus humanũ ca¬
sum illiꝰ cognoscat. Nam & ideo ꝓ re¬
demptione ppłi sui ꝑ occisionẽ se mori.
&r ꝑ resuscitationẽ se resurgere simu¬
labit. & quandã scripturã in frontib
sequenciũ se scribi faciet. ꝑ quã om̃e
malũ eis inmittet. ut etiam antiquuᷤ¬
serpens hominẽ decipiens. eũ quoq:
incaptione sua postmodum habens li¬
bidine incendit. atq ꝑ eandem scriptu¬

Expanded text:
bus ex toto negabunt. 228Omnes autem isti bus ex toto negabunt. 228Omnes autem isti infelicem bestiam, uidelicet perditum hominem adorabunt et fidem omnipotentis Dei deserentes dicent quod nichil eis obsit, si precepta Dei negligant. 229Et sic infidelitas eorum ad prefatum aureum caput leopardi in predicta cathena monilis apparens descendit, quod Antichristum designat, qui se Deum uelut aureum caput nominans, per diabolicas artes et per sciscitationem elementorum horrenda portenta et maximas tempestates faciet: 230Quod Deus ita fieri permittet, quatinus omne genus humanum casum illius cognoscat. 231Nam et ideo pro redemptione populi sui per occisionem se mori et per resuscitationem se resurgere simulabit. 232Et quandam scripturam in frontibus sequentium se scribi faciet, per quam omne malum eis inmittet, ut etiam antiquuserpens hominem decipiens, eum quoque in captione sua postmodum habens, libidine incendit. 233Atque per eandem scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
uificat. Et isti om̃s qui huic filio ꝑditio¬
nis adherebunt. oꝑa illiꝰ facientes. in
libro uite agni ñ scribent᷑. qm̃ agnꝰ iste
uerbũ dei est. ꝑ cuiꝰ uerbũ omnis crea¬
tura ꝓcessit. Diabolus autẽ in ueteri &
in nouo testamento sequentes se assidue
habuit. in ueteri quidẽ ꝑ baal. in nouo au¬
tem ꝑ saduceos. qui nerui ipsiꝰ inscisma¬
te sunt. qͥa legem dei que radix iusticie
est. in qua patriarche & ꝓpħe latebant. cũ
sordib baal pͥmũ uiolauerũt. s et illos
qui postea in nouo testamento cũ sadu¬
ceis resurrectionẽ in afflictione iusticie
ab negauer̃t. quia p̃dicte radicis rami
ewangeliũ est. & fructꝰ ramoꝵ. xp̃i tes¬
timoniũ existit. quod ydola baal & sadu¬
ceos fortiter contriuit. Sed tamen dein¬
de ab istis heretici ꝓcedent. qui ꝯditio¬
ni prime pullulationis contradicent.¬
& error istoꝵ peior priore erit. qm̃ dm̃
increatione sua & in uiuentib anima¬

Expanded text:
uificat. 224Et isti omnes qui huic filio perditiouificat. 224Et isti omnes qui huic filio perditionis adherebunt opera illius facientes, in libro uite agni non scribentur, quoniam agnus iste uerbum Dei est, per cuius uerbum omnis creatura processit. 225Diabolus autem in ueteri et in nouo testamento sequentes se assidue habuit: 226In ueteri quidem per Baal, in nouo autem per Saduceos, qui nerui ipsius in scismate sunt, quia legem Dei, que radix iusticie est, in qua patriarche et prophete latebant, cum sordibus Baal primum uiolauerunt, sed et illos qui postea in nouo testamento cum Saduceis resurrectionem in afflictione iusticie abnegauerunt, quia predicte radicis rami ewangelium est et fructus ramorum Christi testimonium existit, quod ydola Baal et Saduceos fortiter contriuit. 227Sed tamen deinde ab istis heretici procedent qui conditioni prime pullulationis contradicent et error istorum peior priore erit, quoniam Deum in creatione sua et in uiuentibus anima
Abbreviated transcription (Latin):
refatus quoq homo. peccati homo
dicitur. qm̃ omĩa mala ꝑficiet & qͥa
minabunt᷑ atꝙ ut p̃dictũ est ꝑuersis &
nefandisimis modis multitudinẽ ppłoꝵ
seducendo sͥ adtrahet. & se ut dm̃ adora¬
ri faciet. uelut etiã iohes sub ymagine
bestie feritatẽ eiꝰ describens. ꝑ ostensio¬
nem ueritatis dicit. Et adorauer̃t eum
om̃s qui habitant tr̃am. quoꝵ. ñ sunt
scripta nomina in libro uite agnr huiꝰ
quoꝙ sentencie intellectꝰ hoc modo acci¬
piendus est. Proni corꝑe &e mente adora¬
dunt bestiam iniquitatis. qui habitatio¬
nẽ cordiũ suoꝵ. terrenis reb infigent.
quoꝵ ñ sunt exarata signo scĩtatis no¬
mina in eternitate uite illiꝰ. in cuiꝰ ore
ne erit. quicũꝙ scripta huiꝰ ꝑditi hoĩs
ipsũ colendo adorabit. & qui scripta sathan
incorde suo geret qui adeo expulsus est.
qm̃ ase ipso esse uoluit. Unde & mors no¬
minatus est qui uitã fugit. in qua nul¬
la mortalitas inuenit᷑: s que omĩa ui¬

Expanded text:
refatus quoque homo peccati homo dicitur, quoniam omnia mala perficiet et quia minabuntur atque, ut predictum est, peruersis et nefandissimis modis multitudinem populorum seducendo sibi adtrahet et se ut Deum adorari faciet, uelut etiam Iohannes sub ymagine bestie feritatem eius describens per ostensionem ueritatis dicit: 219Et adorauerunt eum omnes qui habitanto uite agni. 220Huius quoque sententie intellectus hoc modo accipiendus est: 221Proni corpore et mente adorabunt bestiam iniquitatis, qui habitationem cordium suorum terrenis rebus infigent, quorum non sunt exarata signo sanctitatis nomina in eternitate uite illius, in cuius ore ne erit quicumque scripta huius perditi hominis ipsum colendo adorabit et qui scripta Sathan in corde suo geret, qui a Deo expulsus est, quoniam a se ipso esse uoluit. 223Unde et mors nominatus est qui uitam fugit in qua nulla mortalitas inuenitur, sed que omnia ui
Abbreviated transcription (Latin):
tempoꝵ. homines sue constitutionis
mordaces habebit. in sua quidem esti¬
matione uelut ignis apparentes. sed
in iusticia dei non ardentes.
De fuluo leone qͥ significat scd̾m tẽpꝰ
t una ut leo fului coloris est. qm̃
cursus ille bellicosos homines
sustinebit. multa quidem bella mo¬
uentes. s in eis rectitudinem dei non inspi¬
cientes. quia in fuluo colore regna illa in¬
cipient fatigationẽ debilitatis incurrere.

Expanded text:
temporum homines sue constitutionis temporum homines sue constitutionis mordaces habebit, in sua quidem estimatione uelut ignis apparentes, sed in iusticia Dei non ardentes. 8DE FULUO LEONE QUI SIGNIFICAT SECUNDUM TEMPUS. 9Et una ut leo fului coloris est, quoniam cursus ille bellicosos homines sustinebit, multa quidem bella mouentes, sed in eis rectitudinem Dei non inspicientes: 10quia in fuluo colore regna illa incipient fatigationem debilitatis incurrere.
Abbreviated transcription (Latin):
ris. alia ut equus pallidus: alia
ut niger porcus. alia ut lupus gri¬
seus.se ad occidentem uertentes.
que interra sunt ad finem suum
tendant. ita quod mundus indefec¬
tum uirium suarum positus. ad
exitum suum multis erumpnis et
calamitatib oppressus incuruet᷑.
tamen sponsa filii mei tam ap̃nun¬
ciis filii ꝑditionis quam ab ipso per¬
ditore in filiis suis muitum fatiga¬
ta nequaquam conteretur. quamuis ab eis
multum inpugnetur. cum ipsa in fine.
seculoꝵ. robustior & ualidior exurgens.
pulchrior & clarior reddatur. quatinus
hoc modo ad amplexus dilecti sui sua¬
uius ee dulcius procedat. Quod & hec
uisio quam cernis mystice designat.
Uides enim ad aquilonẽ & ecce ibi qͥn¬
ꝙ: bestie stant. que sunt in carnalib
desideriis quib macula peccati non de¬
est. quinꝙ ferocissimi cursus tempora¬
lium regnoꝵ. ferociter in se bachantes.
Ne cane igneo qͥ significat pͥmũ tempꝰ.
uarũ una est ut canis igneus s
non ardens. quia cursus illoꝵ

Expanded text:
ris, alia ut equus pallidus, alia ut niger porcus, alia ut lupus griseus, se ad occidentem uertentes. que in terra sunt ad finem suum tendant, ita quod mundus in defectum uirium suarum positus ad exitum suum multis erumpnis et calamitatibus oppressus incuruetur, tamen sponsa filii mei tam a prenuntiis filii perditionis quam ab ipso perditore in filiis suis multum fatigata nequaquam conteretur, quamuis ab eis multum inpugnetur, cum ipsa in fine seculorum robustior et ualidior exurgens, pulchrior et clarior reddatur, quatinus hoc modo ad amplexus dilecti sui suauius et dulcius procedat. 4Quod et hec uisio quam cernis mystice designat. 5Uides enim ad aquilonem et ecce ibi quinque bestie stant, que sunt in carnalibus desideriis quibus macula peccati non deest quinque ferocissimi cursus temporalium regnorum ferociter in se bachantes. 6DE CANE IGNEO QUI SIGNIFICAT PRIMUM TEMPUS. 7Quarum una est ut canis igneus sed non ardens, quia cursus illorum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenient quasi ortũ uoluptatis.
quia ex quo xp̃iani esse ceperunt.
nunquã in terra tanti sꝑitales uisi
sunt. nunquã tanta claustra uisa st̃.
fra centũ & xix. annos omĩa claustra
cisterciensis ordinis & p̃monstraten¬
sis edificata sunt. Pͥterea multa de
nigro ordine & regulariũ. & clericoꝵ
& inclusis plenã reꝑient tr̃am. S
post eos erit solitudo deserti. quia
eoꝵ. suasione & machinatione młta
claustra destruentur. & multe ci¬
redigentur.
Itẽ de eiscłe hereticis ex apocalipsi &
de uii temꝑib a p̃dicatione xp̃i usꝙ
in finem seculi.
anctus ioħes in apocalipsi de la¬
crimabili temꝑe istoꝵ & de ne¬
fandissima uita eoꝵ. ita dicit. Et qͥn¬
tus angelus tuba cecinit. & uidi
stellã de celo cecidisse int̾ram. Et
data est illi clauis putei abyssi. Et

Expanded text:
inuenient quasi ortum uoluptatis, inuenient quasi ortum uoluptatis, quia ex quo christiani esse ceperunt nunquam in terra tanti spiritales uisi sunt, nunquam tanta claustra uisa sunt. fra centum et XIX annos omnia claustra cisterciensis ordinis et premonstratensis edificata sunt. 84Preterea multa de nigro ordine et regularium et clericorum et inclusis plenam reperient terram. 85Sed post eos erit solitudo deserti, quia eorum suasione et machinatione multa claustra destruentur et multe ciredigentur.ITEM DE EISDEM HERETICIS EX APOCALIPSI ET DE VII TEMPORIBUS A PREDICATIONE CHRISTI USQUE IN FINEM SECULI 1Sanctus Iohannes in Apocalipsi de lacrimabili tempore istorum et de nefandissima uita eorum ita dicit: 2Et quintus angelus tuba cecinit. 3Et uidi stellam de celo cecidisse in terram. 4Et data e
Abbreviated transcription (Latin):
quod quietos &e placidos hominib se
exhibent. quod auariciã ñ amant. qd̃
pecuniã non habent: quid sunt omĩa
hec nisi cornua agnina: Temꝑe anti¬
xp̃i erit tribulatio qualis non fuit.
ex quo gentes esse ceper̃t. Tempore
istoꝵ. erit tribulatio qualis non fuit
in ecclesia: ex quo cessauit ꝑsecutio mar¬
tyrum. Temꝑe antixp̃i mulier illa in
apocalipsi .i. ecclesia fugiet in solitudi¬
ne ubi habet locũ paratũ adeo ut ibi
a locis ce a patria sua. plurimi illoꝵ.
transibt ad solitudinẽ pauꝑem uitã
in multa ꝯtritione cordis deinceps
habentes. & sic deo humilit̾ seiuenteᷤ.
De malicia antixp̃i ꝓphetat sc̃s iohel
ce dicit. Terra corã eo quasi ortꝰ uolup¬
tatis: & post eũ solitudo deserti. Hec
ꝓphecia ꝯplebitur in istis qui de ger¬
mine st̃ antixp̃i. & quia p̃cursores
eius sunt. Cum enĩ uenerint & hoc
in breui quantũ conicere possũ. in¬
uenient tr̃am quasi ortũ uoluptatiꝰ.
s post eos erit solitudo deserti. Terrã

Expanded text:
quod quietos et placidos hominibus se exhibent, quod auaritiam non amant, quod pecuniam non habent: 73Quid sunt omnia hec nisi cornua agnina? 74Tempore Antichristi erit tribulatio qualis non fuit ex quo gentes esse ceperunt. 75Tempore istorum erit tribulatio qualis non fuit in ecclesia ex quo cessauit persecutio martyrum. 76Tempore Antichristi mulier illa in Apocalipsi, id est ecclesia, fugiet in solitudinem, ubi habet locum paratum a Deo, ut ibi a locis et a patria sua, plurimi illorum transibunt ad solitudinem, pauperem uitam in multa contritione cordis deinceps habentes et sic Deo humiliter seruientes. 78De malitia Antichristi prophetat sanctus Iohel et dicit: 79Terra coram eo quasi ortus uoluptatis et post eum solitudo deserti. 80Hec prophetia complebitur in istis, qui de germine sunt Antichristi et quia precursores eius sunt. 81Cum enim uenerint et hoc in breui, quantum conicere possum inuenient terram quasi ortum uoluptatis, sed post eos erit solitudo deserti. 82Terram
Abbreviated transcription (Latin):
cia sua ita ponunt. qd̵ ad tempestates
mobilia sunt uñ & auentis deiciunt᷑.
qm̃ non supra petrã. s supra harenã
posita sunt. Ita ce isti faciunt. qm̃ in su¬
ꝑbia sua in semetipsis ꝯfidentes. p̃ anti¬
quis patͥb suis prudentes uideri cupi¬
unt. nec sccdm fedus eoꝵ. ambulare uo¬
lunt. s gͥmetipsis leges scdm uolunta¬
tẽ suã in magna instabilitate ponunt.¬
& ideo multociens ꝑ diabolicas tempta-¬
tiones ad peccata quaciunt᷑. quia ñ sr̃¬
xp̃m. s stabilitatẽ moꝵ suoꝵ. inni¬
tuntur.
nde ne exspiratio sp̃c scĩ que inanti¬
quis patrib oꝑabat᷑ ꝑ suꝑbã inflatio¬
nem euacuet᷑. uolo ut fideli homini cũ
humilitate sufficiat. quod sͥ a p̃decesso¬
rib suis institutũ est. ne si plus inani¬
ter uoluerit quã humilit̾ querere debu¬
erat. postea tepefactꝰ inde recedens. ex
hoc ruborẽ ꝯfusionis accipiat. ut in euã¬
gelio scriptũ est.

Expanded text:
cia sua ita ponunt quod ad tempestates cia sua ita ponunt quod ad tempestates mobilia sunt, unde et a uentis deiciuntur, quoniam non supra petram, sed supra harenam posita sunt. 42Ita et isti faciunt, quoniam in superbia sua in semetipsis confidentes, pre antiquis patribus suis prudentes uideri cupiunt nec secundum fedus eorum ambulare uolunt, sed sibimetipsis leges secundum uoluntatem suam in magna instabilitate ponunt: 43et ideo multotiens per diabolicas temptationes ad peccata quatiuntur, quia non s instabilitatem morum suorum innituntur. 44Unde ne exspiratio Spiritus sancti que in antiquis patribus operabatur per superbam inflationem euacuetur, uolo ut fideli homini cum humilitate sufficiat quod sibi a predecessoribus suis institutum est, ne si plus inaniter uoluerit quam humiliter querere debuerat, postea tepefactus inde recedens, ex hoc ruborem confusionis accipiat, ut in euangelio scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ꝯu̾sationẽ p̃cedenciũ patrũ suoꝵ
faciunt. s quisq eoꝵ. quandã singu¬
laritatẽ in semetipso sͥ plantat. & sccđłm
uoluntatẽ. suã legẽ sibi ponit. sic in ꝓ¬
priis cogitatiõib suis & in magna in¬
stabilitate ꝑ inflatã suꝑbiã se ad uolan¬
dũ eleuans. Et qm̃ isti recto federi pa¬
trũ suoꝵ. ñ adherent: id circo semꝑ
noui & rudes in magna instabilitate
hac & illac secundũ uoluntatẽ suã
uagantur.
uaꝓpter & ego ꝯparo illos stultis arti¬
ficib. qui magnũ edificiũ in altum
erigentes. ñ imitant᷑ prudenciã alioꝵ
artificũ. qui in multis ĩ stm̃tis optime
edocti. & diuersis ꝓbationib edificatio¬
nũ examinati. omĩa iura que ad edifica¬
tionẽ ꝑtinent bene nouert̃. & omia in¬
strum̃ta sua iuste disponũt. s ipsi ua¬
cui & insipientes in semetipsis ꝯfidunt.
quia p̃ aliis sapientes esse uolt̃. & edifi¬

Expanded text:
secundum conuersationem precedentium patrum suorum secundum conuersationem precedentium patrum suorum faciunt, sed quisque eorum quandam singularitatem in semetipso sibi plantat et secundum uoluntatem suam legem sibi ponit, sic in propriis cogitationibus suis et in magna instabilitate per inflatam superbiam se ad uolandum eleuans. 39Et quoniam isti recto federi patrum suorum non adherent, idcirco semper noui et rudes in magna instabilitate hac et illac secundum uoluntatem suam uagantur. 40Quapropter et ego comparo illos stultis artificibus, qui magnum edificium in altum erigentes non imitantur prudentiam aliorum artificum qui in multis instrumentis optime edocti et diuersis probationibus edificationum examinati, omnia iura que ad edificationem pertinent bene nouerunt et omnia instrumenta sua iuste disponunt. 41Sed ipsi uacui et insipientes in semetipsis confidunt, quia pre aliis sapientes esse uolunt et edifi
Abbreviated transcription (Latin):
si tũc mnea torpens: nulłam dulcedi¬
nem iusticie te tangentib ostendens.
ita ad det̾iora cadis. tc̃ & ego ꝓpter te¬
porem negligencie tue incipiam te
eicere .s. ex eadẽ ui uerboꝵ. meoꝵ. ex¬
pellens te. qm̃ nullũ saporẽ suauita¬
tis ꝑ efficaciã oꝑationis tue exhibenꝰ
ad interiora beate receptioĩs ñ anhe¬
las. Unde & ita ab iectꝰ ꝯculcaberis.
sicut cib ille qui ꝓpter teporẽ gustꝰ ex
ore hoĩs ꝓicit᷑. ante quã inuentrẽ ipsiꝰ
recipiatur. S quid nc̃: Uenti enĩ uo¬
lant. & uentoꝵ. strepitꝰ resonat. s radi¬
ces ñ florent nec germ̃ ꝓfert̃. Nã qui
sub iugo meo ẽẽ debent lasciui sũt. nec
scłm disciplinã inced̃t̃. Quid est hoc
Ipsi rectã uã transiliunt. & multa in¬
utilia cabernacła sibi faciunt. Huiꝰ¬
modi enĩ homines. nullũ feruorẽ uis¬
ticie habentes. s in semetipsis torpen¬
tes. nec in ꝯstituta sͥ lege ardent. nec

Expanded text:
si tunc in ea torpens ac nullam dulcedisi tunc in ea torpens ac nullam dulcedinem iusticie te tangentibus ostendens, ita ad deteriora cadis, tunc et ego propter teporem negligentie tue incipiam te eicere, scilicet ex eadem ui uerborum meorum expellens te, quoniam nullum saporem suauitatis per efficaciam operationis tue exhibens, ad interiora beate receptionis non anhelas. 32Unde et ita abiectus conculcaberis, sicut cibus ille qui propter teporem gustus ex ore recipiatur. 33Sed quid nunc? 34Uenti enim uolant et uentorum strepitus resonat, sed radices non florent nec germen proferunt. 35Nam qui sub iugo meo esse debent lasciui sunt nec secundum disciplinam incedunt. 36Quid est hoc? 37Ipsi rectam uiam transiliunt et multa inutilia tabernacula sibi faciunt. 38Huiusmodi enim homines nullum feruorem iusticie habentes, sed in semetipsis torpentes, nec in constituta sibi lege ardent nec
Abbreviated transcription (Latin):
telligeres. uł si amalis oꝑib te abstra¬
heres: aliquã spem uite haberes. Nc̃
autẽ ut tepidus uentꝰ es qͥ nec humi¬
ditatẽ fructib affert. nec eis calorẽ
inducit. Tu enĩ es uelut incipiens &
ñ quasi ꝑficiens. qͥa bonũ tangis in
inceptione. s illo te pascis in inꝑfec¬
tione ut uentꝰ qui os hominis ꝑcutit.
& ñ sicut esca que in uentrẽ eiꝰ uadit.
Utrũ etiã carior ẽ in ants sonitꝰ. an
ꝑfectũ opus: S accepciꝰ ẽ ꝑfectum
opͦ. quã in anis sonitꝰ. Et ideo cũ silen¬
cio humilitatis oꝑare. & ñ cum suꝑbi¬
a extolle te: qm̃ ille ꝓ nichilo ꝯputabr̃.
qui societatẽ scĩficationis illoꝵ. qͥ me
in lenitatis obseqͥo amãt. abiciens hoc
ꝑ flagrantẽ iactanciã aggredit᷑. quod
ꝑ suauẽ mansuetudinẽ ad inplere de¬
dignat᷑. Quod si ꝑ inchoationẽ rectitu¬
dinis uim u̾boꝵ. meoꝵ. que cibũ fi¬
delib p̃bent intrare temptaueris &

Expanded text:
telligeres uel si a malis operibus te abstratelligeres uel si a malis operibus te abstraheres, aliquam spem uite haberes. 26Nunc autem ut tepidus uentus es, qui nec humiditatem fructibus affert nec eis calorem inducit. 27Tu enim es uelut incipiens et non quasi perficiens, quia bonum tangis in inceptione, sed illo te pascis in inperfectione, ut uentus qui os hominis percutit et non sicut esca que in uentrem eius uadit. 28Utrum etiam carior est, inanis sonitus an perfectum opus? 29Sed acceptius est perfectum opus quam inanis sonitus. 30Et ideo cum silentio humilitatis operare et non cum superbia extolle te, quoniam ille pro nichilo computabitur, qui societatem sanctificationis illorum qui me in lenitatis obsequio amant abiciens, hoc per flagrantem iactantiam aggreditur, quod per suauem mansuetudinem adimplere dedignatur. 31Quod si per inchoationem rectitudinis uim uerborum meorum, que cibum fidelibus prebent, intrare temptaueris et
Abbreviated transcription (Latin):
neq calidus es. Utinam frigid
esses aut calidus. s quia tepidus es.
incipiam te euomere ex ore meo. Qd
est hoc: O stulte qui in temetipso tur¬
piter marces. ego qui cognitor secretoꝵ.
sum. in sciente oculo uideo oꝑa desi
nei illuminatoris ꝑtinent. omnino¬
ñ effugisti. nec etiã oꝑa que glaciẽ fri¬
gidi rigoris inducunt. om̃ino abiecis¬
ti. Quomodo: To nec es in malis oꝑi¬
b ex toto frigidus. s in utroꝙ ꝑinsta¬
bilitatẽ mentis tue ut cepidus uentꝰ
pendes. uideł. in neutro sciens qͥd sis.
qͥa nec in malo emeritas penas nec in
bono digna p̃mia ꝯsid̾as. Quomͦ: Qͥa
intam magnã ꝓfunditatẽ respicis.
qd̾ fundũ eiꝰ inuenire ñ uales. & qͥa
etiã tam altũ montẽ attendis qd̾ cacu¬
men eiꝰ ascendere ñ potes. O meltꝰ tibi
esset ut inutilẽ seruũ & peccatorẽ te
scires. quam sis intepore ita ut uix
ad iusticiã respicias. Nam si abonis
actib seꝑatus esses. peccatorẽ te in¬

Expanded text:
s. 16Utinam frigidus esses aut calidus!. 17Sed quia tepidus es, incipiam te euomere ex ore meo. 18Quid est hoc? 19O stulte, qui in temetipso turpiter marces, ego qui cognitor secretorum sum in sciente oculo uideo opera desnei illuminatoris pertinent omnino non effugisti, nec etiam opera que glaciem frigidi rigoris inducunt omnino abiecisti. 20Quomodo? 21Tu nec es in malis operibus ex toto frigidus, sed in utroque per instabilitatem mentis tue ut tepidus uentus pendes, uidelicet in neutro sciens quid sis, quia nec in malo emeritas penas nec in bono digna premia consideras. 22Quomodo? 23Quia in tam magnam profunditatem respicis quod fundum eius inuenire non uales et quia etiam tam altum montem attendis quod cacumen eius ascendere non potes. 24O melius tibi esset ut inutilem seruum et peccatorem te scires quam sis in tepore, ita ut uix ad iusticiam respicias. 25Nam si a bonis actibus separatus esses, peccatorem te in