comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ci eius per
om̃s gentes
udaei in coipso loco ubi inmicitias exercuert̃ debellati.
atq inde ꝑ cuncta dispersi: & nunc oderunt sed metuua
& ipso metu faciunt quod sequitur. Et fugiant qͥ odert̃
cum a facie eius. Fuga quippe animi est timor. Nam
carnali fuga quo fugiunt ab cius facit. qui ubiq suae
praesentiae. demonstrat effectum. Quo abibo inquit a
sp̃u tuo. Et a facie tua quo fugiam. Qnimo ergo ñ
corpore fugiunt. timendo scilicet non latendo. nec ab
ea facie quã non uident. sed ab ca quam uidere cogunt᷑
Facies quippe cus appellata est p̃sentia eiꝰ ꝑ eccłam eus.
Unde illis inimicantib dixit. Amodo uidebitis filiũ
hominis uenientem in nubib sicut uenit in acccła sua dif¬
fundens cam toto orbe terrarũ. in quo disꝑsi sunt inimici eiꝰ.
Uenit autẽ in talib nubibus. de qualib dicit. Manda¬
bo nubib meis. ne pluant super cam imbrem. Fugiant er¬
go qui oderunt cum a facie cius. timcant a pręsentia

Expanded text:
ci ejus per omnes gentes, Judaei; in eo ipso loco ubi inimicitias exercuerunt, debellati, atque inde per cuncta dispersi: et nunc oderunt, sed metuunt; et in ipso metu faciunt quod sequitur, Et fugiant qui oderunt eum, a facie ejus. Fuga quippe animi, est timor. Nam carnali fuga, quo fugiunt ab ejus facie qui ubique praesentiae suae demonstrat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt; timendo scilicet, non latendo; nec ab ea facie quam non vident, sed ab ea quam videre coguntur. Facies quippe ejus appellata est praesentia ejus per Ecclesiam ejus. Unde illis inimicantibus dixit: Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Sicut venit in Ecclesia sua, diffundens eam toto orbe terrarum, in quo dispersi sunt inimici ejus. Venit autem in talibus nubibus, de qualibus dicit: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Fugiant ergo qui oderunt eum, a facie ejus: timeant a praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate. surget in uirtutt. Ipse ergo dabit uirtutem
quam in sua carne pracmisit. de qua dicit apłs: urtutem
resurrectionis euis. fortitudinem autem qua inimica destru¬
etur mois. Qm̃ itaq prolixum ce ad intelligendũ difficilẽ
psalmũ tandem aliquando ipso adiuuante finiuimꝰ. benedi

Expanded text:
infirmitate; surget in virtute . Ipse ergo dabit virtutem infirmitate; surget in virtute . Ipse ergo dabit virtutem quam in sua carne praemisit, de qua dicit Apostolus: Virtutem resurrectionis ejus . Fortitudinem autem, qua inimica destruetur mors . Quoniam itaque prolixum, et ad intelligendum difficilem Psalmum tandem aliquando, ipso a
Abbreviated transcription (Latin):
cirnem: unde ait. Uidete isrł scđm carnem. Non aut̃
qui filii carnis hi filii dĩ: sead filii promissionis deputant᷑
i seminc. Tunc ergo quando erit sine ulla maloꝵ com¬
mixtione popłs eius tamquam massa uentilabro emunda¬
ta. tamquam isrł in quo dolus non est: tunc eminentissima
erit suꝑ isrł magnificentia cius. Et uirtus eiꝰ in nubib
Non enim solus ueniet ad iudicium. sed cum senioribus po¬
puli sui. quib promisit quod sedebunt suꝑ sedes iudicaturi
aliud nubes intelligerentur. secutus adiuxit. Mirabilis ds̃
in sc̃is suis. as isrł. Tunc enim & nomen ipsum uerissime ac
plenissune implebitur isrł quod est uidons dm̃: qm uidebi¬
mus eum sicuti est. Ipse dabit uirtutem & fortitudinem
plebi suae. benedictꝰ ss. Nunc fragili & infirmac. habemꝰ
enim thesaurum istũ in uasis fictilib : tunc uero etiam
corporum gloriosissima commutatione ipse dabit uirtutẽ
&e fortitudinem plebi suae. Seminatur enim hoc corpus in

Expanded text:
carnem. Unde ait: Videte Israel secundum carnem . Non autem qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Tunc ergo quando erit sine ulla malorum commixtione populus ejus, tanquam massa ventilabro emundata , tanquam Israel in quo dolus non est , tunc eminentissima erit super Israel magnificentia ejus et virtus ejus in nubibus. Non enim solus veniet ad judicium, sed cum senioribus populi sui ; quibus promisit quod sedebunt super sedes judicatur36. Denique ne aliud nubes intelligerentur, secutus adjunxit: Mirabilis Deus in sanctis suis, Deus Israel. Tunc enim et nomen ipsum verissime ac plenissime implebitur Israel, quod est Videns Deum; quoniam videbimus eum sicuti est . Ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus: nunc fragili et infirmae. Habemus enim thesaurum istum in vasis fictilibus . Tunc vero, etiam corporum gloriosissima commutatione, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae. Seminatur enim hoc corpus in
Abbreviated transcription (Latin):
nam mimicos tuos sub pedib tuis. Etenim dñs in habitabit
usq in finem. id est ilos montes non comꝑarandos hiue mon¬
ti upse dñs inhabitabit. qui est mons paratus in cacumine
montium: ut pducat eos in finem id est in scipsum. sicut os
est contemplandum. Fins enim legis rp̃c adiustitiã omni
etedenti. Dõ itaq placuit habitare in isto monte qͥ parar
est in cacumine montum icui dicitur Au es filiuis ms dilce¬
mosi tes auno bene complacu. ipse autẽ añs mons est: qui alios¬

Expanded text:
nam inimicos tuos sub pedibus tuis . Etenim Dominus inhabitabit nam inimicos tuos sub pedibus tuis . Etenim Dominus inhabitabit usque in finem: id est, illos montes non comparandos huic monti ipse Dominus inhabitabit, qui est mons paratus in cacumine montium; ut perducat eos in finem, id est in seipsum sicut Deus est contemplandum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Deo itaque placuit habitare in isto monte, qui paratus est in cacumine montium; cui dicit: Tu es Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Ipse autem mons
Abbreviated transcription (Latin):
montes incascatos eum montẽ in quo placuit ds̃ habitare
in eo: non quia in alus non inhabitat. sea quia in ipsis per
ipsũ : In ipso quippe babitat omnis plenitudo diuinitatis.
non umbralit̾ tamquã in templo a rege salomone facto:
sod corporalit᷑ id est solide atq ueraciter. qm̃ ess erat in
xpo enuindum reconcilians sibi. Quod siuc de patre dictũ
auciriamus qm̃ ipse ait. pater autẽ in me manens ipse facit
operait  ego in patre ce pater in me. siue ita inteilligit᷑.
ds erat in ap̃o. uerbũ erat in bomine: sic erat utiq in
carno uerbũ ut uerbũ ẽtiam caro factum solus proprie
diceretur. id est homo uerbo inunam xp̃i personã copulart̾
Ut quid ergo suspicamini montes incascatos. eũ montem in
quo placuit dõ inlubitare in eo. longe utiq aliter: quã uillis
montib. quorũ aliquẽ etiam hunc suspicanin: Non enim qͥa
& illi ꝑ adoptionis gr̃im filii sunt di. ideo quisquam illorũ
est unigenitus. cui diceret. Sede ad dexterã meam. doncc po¬

Expanded text:
ntes incaseatos, eum montem in quo placuit Deo habitare in eo? Non quia in aliis non inhabitat, sed quia in ipsis per ipsum. In ipso quippe inhabitat omnis plenitudo divinitatis ; non umbraliter, tanquam in templo a rege Salomone facto, sed corporaliter, id est solide atque veraciter. Quoniam Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Quod sive de Patre dictum accipiamus, quoniam ipse ait, Pater autem in me manens, ipse facit opera sua; ego in Patre, et Pater in me ; sive ita intelligatur, Deus erat in Christo, Verbum erat in homine: sic erat utique Verbum in carne, ut Verbum etiam caro factum solus proprie dicerUt quid ergo suspicamini caeteros montes? Eum montem in quo placuit Deo habitare in eo? Longe aliter habitat illis montibus, quorum aliquem etiam hunc suspicamini. Non enim quia et illi per adoptionis gratiam filii Dei sunt, ideo quisquam illorum est Unigenitus cui diceret: Sede ad dexteram meam, donec po
Abbreviated transcription (Latin):
illimmat oniem hominẽ: sic montes ili: sed longe alius
mons paratus in cacuminc montium. Montes itaq isti ullũ
montem portando sunt gloriosi. quoꝵ ale unus dicit mibi
aurtem absit gloriari nis in eruce dñi nr̃i iħu ap̃i. ꝑ quẽ¬

Expanded text:
illuminat omnem hominem : sic, montes illi; sed longe alius illuminat omnem hominem : sic, montes illi; sed longe alius mons paratus in cacumine montium. Montes itaque isti illum montem portando gloriosi sunt: quorum ille unus dicit, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Je
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarum eminentissima auctoritas est constituta. sed
illuminante ab eis ilo cui dicitur illuminans tu. leuaui eni
oculos meos in montes unde ueniet auxilium mihi. nec ta¬
men auxiliũ meum ab ipsis propric montibus. se& auxiliũ
meum a dño qui fecit cȩlũ &e terram. unus quippe ipsoru
montium multum excellens cum dixisset quod plus alis
ominib laborauerit. non autem ego inquit seđ gr̃a qdi mecũ.
neqͥs g̾ auderet etiã montẽ speciosũ foema p̃ filiis hominũ montib
tiluis hominũ comparare: qm̃ non defuerunt qui eum dice¬
rent ali iobanem baptistã. alii heliam. alii heremiam.
aut unum er prophis. conuertit se ad ullos & ait. Qlt¬
quid suspieamim montes incascato montẽ inquit in
quo placuut do habitare me&: Ut quid suspicamin
lument enim lumen illi quia &e ipsis dictum est uos estis
lmen mundi. sed allud ullud dictũ est lumen uerio quos

Expanded text:
ctarum Scripturarum eminentissima auctoritas constituta est, sed ctarum Scripturarum eminentissima auctoritas constituta est, sed illuminante ab eis illo cui dicitur, Illuminans tu. Levavi enim oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: nec tamen auxilium meum ab ipsis proprie montibus; sed auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram . Unus quippe ipsorum montium multum excellens cum dixisset, quod plus illis omnibus laboraverit: Non autem ego, inquit, sed gratia Dei mecum . Ne quis ergo auderet etiam montem speciosum forma prae filiis hominum montibus filiis hominum comparare; quoniam non defuerunt qui eum dicerent, alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis ; convertit se ad illos, et ait: Utquid suspicamini montes incaseatos, montem, inquit, in quo placuit Deo inhabitare in eo? Utquid suspicamini? Sicut enim lumen illi, quia et ipsis dictum est, Vos estis lumen mundi ; sed aliud illud dictum est, Lumen verum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pst est mons incascatus propt̃ parulos gr̃a tamquam lacte
nutriendos: mons uber ad roborandos atq ditandos donorum
excellentia. Nam & ipsum lac unde fit caseus. miro modo
significat gr̃am. Manat quippe ex abundantia iuscerium
maternorũ: & miscł̾ia delectabili paruilis gratis infundit᷑
Ninbiguus est autem casus in greco utrum sit nominatiu
an accusatiuus: qm̃ in ea lingua mons neutri generis est ñ
masculini: Ideo nonnulli latini non interpͥtati sunt montẽ
Ai sed mons dĩ Futo autem meliuis esse in selmon montẽ dĩ
hoc est in montẽ dĩ qui uocatur selmon scđm intellectum
quem supra ut potuimus exposuimus: deinde quod dunit¬
monte dĩ montẽ incascatum. montem uberem nequis audẽret
suit montes ał. legitur quippe uistitia tua sicut montes ds
unde apełs at ut nos simus uistitia ã n iso. ac quus montib
& alio loco dictur iluminans tu ammrabiliter a montib

Expanded text:
Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte nutriendos; mons uber, ad roborandos atque ditandos donorum excellentia: nam et ipsum lac, unde fit caseus, miro modo significat gratiam; manat quippe ex abundantia viscerum maternorum, et misericordia delectabili parvulis gratis infunditur. Ambiguus est autem in graeco casus, utrum sit nominativus, an accusativus; quoniam in ea lingua mons neutri generis est, non masculini: ideo nonnulli Latini non interpretati sunt, montem Dei, sed mons Dei. Puto autem melius esse, in Selmon montem Dei, hoc est, in montem Dei qui vocatur Selmon: secundum intellectum quem supra, ut potuimus, exposuimus. 23. montem Dei, montem incaseatum, montem uberem, ne quis auderet sunt montes Dei: legitur quippe, Justitia tua sicut montes Dei ; unde Apostolus ait, Ut nos simus justitia Dei in ipso . De quibus montibus et alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter a montibus
Abbreviated transcription (Latin):
mini corpus accessit. & in oũ credentes umbra protectionis
operuit. Non enim de quali umbra dicitur transierunt
illa omnia tamquã umbra.: nec de quali umbra dicit apłs
nemo uos uidicet in cibo & in potu aut in parte diei festi
aut neomeniae aut sabbatoꝵ quod est umbra futurorũ. sea
de quali scriptum est. Sub umbra alarũ tuarũ p̃tege me
Dum ergo discerit ille supercelestis rges suꝑ columsiam
a cargentatã. non sua merita extollant᷑. non de propria
urtute confidant. Niuc quippe dcasbabunt᷑ in selmon:
gra candificabuntur in protectione corporis ap̃i. Hunc
ues montem pinguen. Quid hic autẽ aliud pingue quam
uberem diceret. Est enim &e mons isto nomine nuncupatꝰ
id est selmon. Ded quem montẽ inteligere debemus mon¬
tem d̃. montt̃ uberem. montẽ in cascatum: nisi eundẽ dnia
manifestus mons domus dñi paratus in cacumine montium:

Expanded text:
mini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis mini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Non enim de quali umbra dicitur, Transierunt omnia illa tanquam umbra ; nec de quali umbra dicit Apostolus, Nemo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum ; sed de quali scriptum est, Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificabuntur in protectione corporis Christi. 22, montem incaseatum, vel montem pinguem. Quid hic autem aliud pinguem, quam uberem diceret? Est enim et mons isto nomine nuncupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere debemus montem Dei, montem uberem, montem incaseatum, nisi eumdem Dominmanifestus mons Domini, paratus in cacumine montium ?
Abbreviated transcription (Latin):
inter pretat᷑ umbra. Non enim meritis aut urtutȩ pro¬
pria discerninntiua. Qũis enim te inquit discernit. Quid
aut̃ babes quod ñ accȩpisti: Ut ergo discernant᷑ ab impus.
accipiunt remissionẽ peccatorũ ab illo qui ait. Si fucrint
peccata ur̃a sicut feniciũ. tamquã nuc̃ dealbabo. Ecce quom̃
pria dona discreta sunt: de quo dictũ est quod supra cõme¬
moraui. sp̃s sc̃s superueniet in te & urtus altissimi obum¬
brabit tibi hoc est umbram faciet tibi propterca quod nas¬
cetur er te sc̃m uocabitur filius dĩ. Umbra porro ista ae¬
fensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarũ carnaliũ.
unde illa uirgo xpͥm non carnalit̾ concupiscendo sed sp̃ualit̃
pedendo concepit. Constat autem unbra lumine &e cor pore.
Aromde ilud quod in principio erat uerbũ lumen illu uerũ
ut umbraculum meridianũ fieret nobis uerbũ caro factũ
est. &e habitauit in nobis. Dõ scilicet homo tamquam lat¬

Expanded text:
interpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute prointerpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute propria discernuntur. Quis enim te, inquit, discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Ut ergo discernantur ab impiis, accipiunt remissionem peccatorum ab illo qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . Ecce quomodo s etiam propria dona discreta sunt: de quo dictum est quod supra commemoravi, Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi, hoc est, umbram faciet tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Umbra porro ista defensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarum carnalium: unde illa virgo Christum non carnaliter concupiscendo, sed spiritualiter credendo concepit. Constat autem umbra lumine et corpore: proinde illud quod in principio erat Verbum, lumen illud verum, ut umbraculum meridianum fieret nobis, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lu
Abbreviated transcription (Latin):
siderus cius. nec exhibeant menbra sua arma iquitatis
peccato. sed exhibeant sc dõ tamquã ex mortus uiuentes
& menbra sua arma iustitiae dõ. Dic enim crunt reges
primitus discreti ab alienigenis. quia non sunt iugũ ducenteᷤ
cum infidelib. deinde discreti concordit̃ inter se muneribus
doctores. aut om̃s dona habent curationũ. aut om̃s linguiᷤ
loquntur. aut om̃s inter prȩtant᷑. Omna autc̃ baec ope¬
ratur unus atq idem sp̃s. diuidens propria unicuiq pro ut
uult. Quẽ dando ille supercelestis discernit reges super
columba deargentatam. De quo sp̃u sc̃õ cum ad eiꝰ matrõ
gt̾a plenam missus angłs loqueretur. quȩrenti quomodo fie¬
ret quod paritura nuntiabatur. qm̃ non cognoscebat uirũ.:
sps inquit supueniet in te & urtus altissimi obumbrabit tͥ
Quid est obumbrabit tibi. nisi umbram faciet. Unde &
argentatã. niue dealbabuntur in selmoñ. Selimon quippe

Expanded text:
sideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis sideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo tanquam ex mortuis viventes: et membra sua arma justitiae Deo . Sic enim erunt reges primitus discreti ab aliencum infidelibus; deinde discreti concorditer inter se muneribus doctores, aut omnes dona habent curationum, aut omnes linguis loquuntur, aut omnes interpretantur. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult : quem dando ille supercoelestis, discernit reges super columbam deargentatam. De quo Spiritu sancto cum ad ejus matrem gratia plenam missus Angelus loqueretur, quaerenti quomodo fieret quod paritura nuntiabatur, quoniam non cognoscebat virum:s, inquit, superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Quid est, obumbrabit tibi, nisi, umbram faciet? Unde et argentatam, nive dealbabuntur in Selmon. Selmon quippe
Abbreviated transcription (Latin):
testamentoꝵ differentia clarius reuelata est: ipsi apłi&
beati martires cȩteriq iusti tamquã arietes & arietũ filii
usq ad hoc tempus dormierunt inter medios eleros regni
terreni felicitatẽ iam contemnentes. & regni celoꝵ aet̾nita¬
tem sperantes & nondum tenentes. Et quia tam bene
dormierunt. eis uelut pennis nunc uolitat && laudib eru̾l¬
tat᷑ acccła columba scilicet dcargentata. ut hacc corũ fa¬
ma ad iitandum posteris muitatis dum sic ẽtiam cȩteris
celos ut adimpleret omnia: dum discernit reges suꝑ cam
id est suꝑ xandem columbã deargentatã. sequit᷑ cam apłs
ac dicit. Et ipse. dedit quosdã quidem aptos. quosdam
autẽ ꝓpħas. quosdam uero euangelistas. quosdã autẽ pasto¬
res & doctores. Nam quid est aliud reges discernere super
cam in opus ministerii. in aedificationẽ corporis xp̃i. quando¬
a regendo. Et quid magis quam carnis concupiscentias ne
regnet pecaatum in eoꝵ mortali corpore ad obȩdiendũ de¬

Expanded text:
Testamentorum differentia clarius revelata est, ipsi Apostoli et beati martyres caeterique justi, tanquam arietes et arietum filii usque ad hoc tempus dormierunt inter medios cleros; regni terreni felicitatem jam contemnentes, et regni coelorum aeternitatem sperantes, et nondum tenentes. Et quia tam bene dormierunt, eis velut pennis nunc volitat, et laudibus exaltatur Ecclesia, columba scilicet deargentata; ut hac eorum fama ad imitandum posteris invitatis, dum sic etiam caeteri coelos, ut adimpleret omnia, dum discernit reges super eam, id est super eamdem columbam deargentatam. Sequitur enim Apostolus, ac dicit: Et ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero evangelistas, quosdam autem pastores et doctores. Nam quid est aliud reges discernere super eam, nisi in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi ; quandoa regendo, et quid magis, quam carnis concupiscentias? ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum de
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatis cupiditate conquiescere. Cum autẽ uenerit quod
speramus. non iã inter duas hereditates requiescrmus. sed in
noua uera cuius uetus erat umbra regnabimus. Quappt̃
etiamsi intellexerimus quod dictũ est si dormiatis inter me¬
dios cleros tamquã si diceretur. si moriamini int̾ medios
cleros ut istam mortẽ carnis more suo scriptura dormitionẽ
uocauerit: baec est mors optima ut in cupiditatũ cohibiti¬
one a terrenis in spe celestis bereditatis homo usq in finẽ
ꝑsouẽrans diem uitae huius ultimũ claudat. Sic enim dor¬
mientes inter medios cleros erunt pennae columbae dear¬
gentatae. ut tempore quo resurgent rapiant᷑ in nubibus¬
in obuiã xp̃o in acra. & semꝑ iam cũ dño uiuant. aut certe
quia per cos qui sic moriunt᷑ quanto securuis tanto subluni¬
us aecła diffamatur. & quasi quibusdam pennis excel sac
laudis attollitur. Neq enim frustra dictũ est. Ante

Expanded text:
felicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit quod felicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit quod speramus, non jam inter duas haereditates requiescemus; sed in nova vera, cujus vetus erat umbra, regnabimus. Quapropter etiamsi intellexerimus quod dictum est, Si dormiatis inter medios cleros, tanquam si diceretur, Si moriamini inter medios cleros, ut istam mortem carnis more suo Scriptura dormitionem vocaverit; haec est mors optima, ut in cupiditatum cohibitione a terrenis, in spe coelestis haereditatis homo usque in finem perseverans, diem vitae hujus ultimum claudat. Sic enim dormientes inter medios cleros, erunt pennae columbae deargentatae; ut tempore quo resurgent, rapiantur in nubibus obviam Christo in aera, et semper jam cum Domino vivant : aut certe, quia per eos qui sic moriuntur, quanto securius, tanto sublimius Ecclesia diffamatur, et quasi quibusdam pennis excelsae laudis attollitur. Neque enim frustra dictum est: Ante
Abbreviated transcription (Latin):
per id quod efficit᷑ id quod efficit nomine cleroꝵ testam̃ta
ipsa significata sunt. Quamquã mihi & alius hinc sensus
occurrat nisi fallor anteponendus. ut cleros multo ꝓbabiliũ
ipsas hereditates intelligamus. ut qm̃ hereditas ueteris tes¬
tamenti est quamuis in umbra significatiua futuri t̾rena
felicitas. hereditas uero noui testamenti ost aeterna im¬
mortalitas: dormire sit inter medios cleros nec illã iam
quęrere ardenter. & adhuc istam expectare patienter
Nam qui dõ propterea seruunt uel potius propterca
serure nolunt. dum quęrunt in bac uita ce in hac terra fe¬
licitatem: ablatus est somnus ab eis &e non dormuint. Inflã¬
mantib enim cupiditatib agitati in flagitia & facinora
propelluntur. nec omnino requiescunt desiderando ut ad¬
quirant. metuondo ne anittant. Qui aut ẽ me audit ait
re sed tamen in spe cȩlestis hereditatis habitare. & t̾renac iã

Expanded text:
per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta ipsa significata sunt. 20. Quanquam mihi et alius hic sensus occurrat, nisi fallor, anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates intelligamus: ut quoniam haereditas Veteris Testamenti est, quamvis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; haereditas vero Novi Testamenti est aeterna immortalitas; dormire sit inter medios cleros, nec illam jam quaerere ardenter, et adhuc istam exspectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius propterea servire nolant, dum quaerunt in hac vita et in hac terra felicitatem, ablatus est somnus ab eis, et non dormiunt. Inflammantibus enim cupiditatibus agitati, in flagitia et facinora propelluntur, nec omnino requiescunt; desiderando ut acquirant, metuendo ne amittant. Qui autem me audit, ait re, sed tamen in spe coelestis haereditatis habitare, et a terrenae
Abbreviated transcription (Latin):
inter se consentire non repugnemus sed intelligendo adqui¬
escamus. nosq simus concordiae signũ atq documentũ. cũ
alterũ aduersus alterum nihil dixisse sentimus. & cũ pa¬
cifica ammiratione quasi ȩx̧tasis opere monstramus: Cur
autẽ in cleris testamenta intelligantur cũ hoc nomen sit¬
grecũ quidem sed testamentum non ita dicat᷑: haet causa
est quia ꝑ testamentũ datur hereditas. quac grece appel¬
grece dicitur. & sortes ex promissione dĩ partes hereditatis
uocantur quae popło sunt distributae. unde tribus leui est¬
praccepta non babere sortem int̾ fr̃s suos. quod ex eoꝵ decimi
sustentaretur. Nam & cleros & clericos hinc appellatos pu¬
to qui sunt in acccłasticis ministeru gradib ordinati. quia ma¬
tlias sorte electus est quem primũ ꝑ apłos legimꝰ ordinatũ.
Proinde propt̾ hereditatem quae fit testamento tamquam

Expanded text:
inter se consentientibus non repugnemus ; sed intelligendo aequiinter se consentientibus non repugnemus ; sed intelligendo aequiescamus, nosque simus eorum concordiae signum atque documentum, cum alterum adversus alterum nihil dixisse sentimus, et cum pacifica admiratione, quasi ecstasis sopore, monstramus? Cur autem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc nomen graecum sit quidem, sed Testamentum non ita dicatur; haec causa est, quia per testamentum datur haereditas, quae graece appelgraece dicitur, et sortes ex promissione Dei, partes haereditatis vocantur, quae populo sunt distributae. Unde tribus Levi praecepta est non habere sortem inter fratres suos, quod ex eorum decimis sustentaretur . Nam et Cleros et Clericos hinc appellatos puto, qui sunt in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati, quia Matthias sorte electus est, quem primum per Apostolos legimus ordinatum . Proinde propter haereditatem quae fit testamento, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
habent latini codices inter me & uos uel inter me &
omnẽ animã uiuam. & siqua ibi talia dicunt᷑. int̾ mediũ
meum & ur̃m inuenitur in greco. quod est anameson. ha¬
uid quoq & ionatban signũ inter se constituunt. ne ali¬
ud opinando dissideant.: & quod latine dicit᷑ inter ambos.
inter mediũ amborum habet grecus codem uerbo quod
est anameson. Optimne autẽ factũ est. ut hoc loco psal.¬
mi huis inter̃pretes nr̃i non dicerent inter cleros qđ
latine locutioni usitatum est: sed inter medios eleros tã¬
quam inter mediũ derorũ quod potius in greco legit᷑ &
quod dici solet incis rebus ut dixi quac inter se debcant
babere consensum: Iubet igitur scriptura ut int̾ medios
deros dormiant qͥuel st̃ pennȩ columbae deargentatȩ. uel
ex hoc eis prestatur ut sint. Porro si isti cleri duo testam¬
ta significant᷑. quid aliud ammonemur nisi ut ea testam̃ta

Expanded text:
habent latini codices, inter me et vos, vel inter me et habent latini codices, inter me et vos, vel inter me et omnem animam vivam, et si qua ibi talia dicuntur; inter medium meum et vestrum, invenitur in Graeco, quod est, ἀνὰ μέσον. David quoque et Jonathan signum inter se constituunt, ne aliud opinando dissideant : et quod latine dicitur, inter ambos; inter medium amborum, habet Graecus eodem verbo, quod est, ἀνὰ μέσον. Optime autem factum est, ut hoc loco psalmi hujus interpretes nostri non dicerent, inter cleros, quod latinae locutioni usitatum est; sed inter medios cleros, tanquam inter medium clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod dici solet in eis rebus, ut dixi, quae inter se debeant habere consensum. Jubet ergo Scriptura ut inter medios cleros dormiant, qui vel sunt pennae columbae deargentatae, vel ex hoc eis praestatur ut sint. Porro si isti cleri duo Testamenta significant, quid aliud admonemur, nisi ut Testamentis
Abbreviated transcription (Latin):
ent pon uiberr. Queri etiam potest cut non sit dictĩ si de¬
matts ineleris. sed inter medios deros: quid st hoc er psũ¬
us inter medios deros. Quod quidem il erpress. ne. ⁊rpsi¬
forretur et greco inter mediũ deroꝵ diceretur.. Quoi
ninullo interpretum iegi Propterta credo quia tantude
iualet quod dictu. ost untr mcdios aleros Nuic ergo quo
mibi uideatur exponam. Sepe hoc uerbũ ad aliqua ce¬
nestenda atq pacanda ne inter se dissideant poni solet.
sicut testamentũ inter sc & popłm dõ constituente hoc
uerbum scriptura ponit. Nam pro eo quod est inter
Dic de signo circumcisonis cũ loquit᷑ ds ad abrahã dicit.
erit testamentum int̾ me & te & omne semen tiũ. qͣđ̃
grecus habet inter mediũ meum &e tuũ. &e int̃ mediũ scmi¬
nis tur. Item cũ loqueret᷑ ad noc de arcu in nubib ad sig¬
num constituendum. hoc uerbũ sȩpissime rẽpetit. & qͥđ

Expanded text:
est non juberi. 19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si doest non juberi. 19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si dormiatis in cleris, sed, inter medios cleros, quid sit hoc, inter medios cleros. Quod quidem si expressius transferretur ex graeco, inter medium clerorum diceretur; quod in nullo interpretum legi: propterea credo quia tantumdem valet quod dictum est, inter medios cleros. Hinc ergo quid mihi videatur exponam. Saepe hoc verbum ad aliqua connectenda atque pacanda, ne inter se dissideant, poni solet: sicut testamentum inter se et populum Deo constituente, hoc verbum Scriptura ponit; nam pro eo quod est in lat vestrum. Sic et de signo circumcisionis cum loquitur Deus ad Abraham, dicit, Erit testamentum inter me et te, et omne semen tuum : quod Graecus habet, inter medium meum et tuum, et inter medium seminis tui. Item cum loqueretur ad Noe de arcu in nubibus ad signum constituendum , hoc verbum saepissime repetit: et quod
Abbreviated transcription (Latin):
unter st ipulas fortase aliquomodo ex utraq. parte possit
inteligi & ante & post: ut scapulas accipiamus quac in
medio caput habent. & in hebreo sit fortassis ambiguum
quod possit & hoc modo intelligi. Sead quod in greto est
meta plirenisi non nisi a posteriorib significat quod est
inter scapulas. utrum ꝓpterca ibi est auri uiriditas id est
sapientia &e Rarits. quia ibi sunt quod amimodo radices alaꝵ.
an quia ibi portatur illa sarcma leuis. Quid enim sunt uel
ipsae alac. nisi duo praecepti Raritatis in quib tota lex pen¬
det & propłac. Quid ipsa sarcma leuis nisi karitas ipsa.
quae in his duob pracceptis impletur: Quicquid enin est¬
difficile in praccepto leue est amanti. nec ob aliud reete
intelligit̾ dictũ omis icũ leue est: nisi quia dat sp̃m scm
iter saeramis quod timendo qui facit seruilit facit. nec est
amicus recti quando mallet si ficri posset id quod irctũ

Expanded text:
inter scapulas fortasse aliquo modo ex utraque parte possit inter scapulas fortasse aliquo modo ex utraque parte possit intelligi, et ante, et post; ut scapulas accipiamus quae in medio caput habent: et in hebraeo sit fortassis ambiguum, quod possit et hoc modo intelligi; sed quod in graeco est μετάφρενα, nonnisi a posterioribus significat, quod est inter scapulas. Utrum propterea ibi est auri viriditas, id est sapientia et charitas, quia ibi sunt quodammodo radices alarum; an quia ibi portatur illa sarcina levis? Quid enim sunt vel ipsae alae, nisi duo praecepta charitatis, in quibus tota Lex pendet et Prophetae ? Quid ipsa sarcina levis, nisi ipsa charitas quae in his duobus praeceptis impletur? Quidquid enim difficile est in praecepto, leve est amanti. Nec ob aliud recte intelligitur dictum, Onus meum leve est ; nisi quia dat Spiritum liter faciamus, quod timendo qui facit, serviliter facit: nec est amicus recti, quando mallet, si fieri posset, id quod rectum
Abbreviated transcription (Latin):
quiete fimatur. Quod si ita est. quid aliua ammoncri
uidentur euangelizantes uirtute multa. nisi quia tẽ
eis dabit dñs uerbum ut euangelizare possint si dormi¬
ant inter medios leros. Tunc enim eis uerbũ uerita¬
tis datur. si auctoritas ab eis duoꝵ testamentorũ non
relinquatur: ut ipsi sint & pennac columbae deargentatȩ
quoꝵ priedicitione in celũ gła fertur aeccłae inter sca¬
pulas autẽ pars est utiq corporis. pars est circa regionẽ
cordis. A posteriorib tamen iad est a dorso. Quam cosub
ilius deargentate partẽ in iuriditate auri esse dicit. hoc
est un ingore sipientiae. Quẽ uigorem meluis intelligi¬
non puto posse. quã karitatẽ. Sed quare a dorso ce non
a pectore. Quamquã mirer quomodo positũ sit hoc
uerbũ in alio psalmo ubi dicit᷑. inter scapulas suas obum¬
brabit tibi & sub alis cius sperabis. cũ sub alis obumbrari
non possit nisi quod a pectore fuerit. & latine quidem

Expanded text:
quiete finiatur. Quod si ita est, quid aliud admoneri quiete finiatur. Quod si ita est, quid aliud admoneri videntur evangelizantes virtute multa, nisi quia tunc eis Dominus dabit verbum ut evangelizare possint, si dormiant inter medios cleros? Tunc enim eis verbum veritatis datur, si auctoritas ab eis duorum Testamentorum non relinquatur: ut ipsi sint et pennae columbae deargentatae, quorum praedicatione in coelum gloria fertur Ecclesiae. 18. Inter scapulas autem: pars est utique corporis; pars est circa regionem cordis, a posterioribus tamen, id est a dorso: quam columbae illius deargentatae partem in viriditate auri esse dicit, hoc est in vigore sapientiae; quem vigorem melius non puto intelligi posse quam charitatem. Sed quare a dorso, et non a pectore? Quanquam mirer quomodo positum sit hoc verbum in alio psalmo, ubi dicitur, Inter scapulas suas obumbrabit tibi, et sub alis ejus sperabis , cum sub alis obrumbrari non possit, nisi quod a pectore fuerit. Et latine quidem
Abbreviated transcription (Latin):
suerint peccata ura tamquam pheñcium. scut nuẽ ault
babor. Potest &e sic intelligi. ut in eo quod dictum est
pennae columbae deargentatȩ subaudiat᷑ eritis. ut iste
sit sensus. Ouos qui tamquã spolia speciei domus diudr¬
mini. si dormiatis inter medios cleros pennae columbȩ
deargentatae eritis: id est in altiora eleuabimini. com¬
pagini tam̃ acccłae coherentes. Nullã quippe aliã meli¬
us hic intelligi puto columbũ deargentatã. quã illam
de qua dictũ est. Una est columba mea. Deargentata
est autem. quia diuinis eloquiis est erudita. Eloquia
namq dm̃i alio loco dicunt᷑ argentũ igne g̨xaminatum
terrae. purgatũ sep̃tuplum. Magnũ itaq aliquod bo¬
num est dormire inter medios deros. quae nonmilli duo
testamenta esse uoluerunt. ut dormire sit int̾ inedios
deros in eoꝵ testamentoꝵ auctoritate requiescere id est
utriusq testamenti testimoniis ad quiescere: ut quando
aliquid ex his profert᷑ & ꝓbatur. omnis intentio pacrfica

Expanded text:
fuerint peccata vestra tanquam phoeniceum, sicut nivem babo. Potest et sic intelligi, ut in eo quod dictum est, Pennae columbae deargentatae, subaudiatur eritis, ut iste sit sensus: Vos qui tanquam spolia speciei domus dividimini, si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae eritis, id est, in altiora elevabimini, compagini, tamen Ecclesiae cohaerentes. Nullam quippe aliam melius hic intde qua dictum est: Una est columba mea . Deargentata est autem, quia divinis eloquiis est erudita: eloquia namque Domini alio loco dicuntur argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum . Magnum itaque aliquod bonum est, dormire inter medios cleros: quae nonnulli duo Testamenta esse voluerunt; ut dormire sit inter medios cleros, in eorum Testamentorum auctoritate requiescere; id est, utriusque Testamenti testimoniis acquiescere, ut quando aliquid ex his profertur et probatur, omnis contentio pacifica
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ. nisi dñs ibi esset de quo dicitur. ads enim est qͥ
operatur in uobis &e uelle & operari ꝓ bona uoluntate:
Nam mandatũ sine dñi adiutorio. littera est occidens.
Cex enim subintrauit. ut abundaret delictum. DSes
qm̃ plenitudo legis est karitas: ideo ꝑ karitatem lex

Expanded text:
mandatum, nisi Dominus ibi esset, de quo dicitur: Deus enim est qui mandatum, nisi Dominus ibi esset, de quo dicitur: Deus enim est qui operatur in vobis et velle, et operari, pro bona voluntate ? Nam mandatum sine Domini adjutorio littera est occidens . Lex enim subintravit, ut abundaret delictum . Sed quoniam plenitudo Legis charitas est
Abbreviated transcription (Latin):
est scã aeccła. quac sunt quod sequitur milia lȩtantiũ.
Ope enim sunt gaudentes. donec ꝑducantur in finem:
quem nunc expectant ꝑ patientiam. Mirifice autẽ cũ
hxisset milia lȩtantium. continuo subiecit. Dñs in illis.
Ne miremur qd̾ letantur: dñs in illis. Nam ꝑ multas
tribulationes oportet introire in regnum dĩ Sed dñs
in illis. Ideo & si sunt quasi tristes: semꝑ tam̃ gaudentiᷤ
Nec iam ipso fine quo nondum uenerunt. sed spe sunt
muẽnimus interpretari syna mandatum: & alia quȩdã
inter pretatur. Ded hoc puto praesenti loco aptius con¬
uenire. Reddens enim causam quare lȩtarentur illa
milia quib constat currus dĩ. dñs inquit in illis in sinã
in scõ. id est dñs in illis in mandato. Quod mandatum
sc̃m est. sicut dicit apłs: Itaq lex quidem sca ce man¬
datum sc̃m. & iustũ & bonum. Sed quid prodesset

Expanded text:
est sancta Ecclesia, quae sunt quod sequitur, Millia laetantium. est sancta Ecclesia, quae sunt quod sequitur, Millia laetantium. Spe enim sunt gaudentes, donec perducantur in finem quem nunc exspectant per patientiam . Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit, Dominus in illis. Ne miremur quod laetentur; Dominus in illis. Nam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei : sed, Dominus in illis. Ideo etsi sunt quasi tristes, semper tamen gaudentes ; nec jam in ipso fine quo nondum venerunt, sed spe sunt invenimus Sina interpretari Mandatum: et alia quaedam interpretatur; sed hoc puto praesenti loco aptius convenire. Reddens enim causam quare laetarentur illa millia, quibus constat currus Dei, Dominus, inquit, in illis, in Sina, in sancto: id est, Dominus in illis, in mandato; quod mandatum sanctum est, sicut dicit Apostolus: Itaque Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum . Sed quid prodesset
Abbreviated transcription (Latin):
montem me  It quia ergo suspicamu montes inciscitos
montem i quo placut aõ hbitars in eo. Etenm mon¬
tes illos incascatos dũs iste mons in caseatus in habitii bio
usq in finem ut alique sint qub ait. Eiuis sine menbit
potestis facere. Ita fit etiam quod sequitur. Currus di det̃
miliũ multiplex. uel denũ milium multiplex. uel decies mi¬
ues multiplex. Unũ enim uerbũ grecum sicut quisq po¬
tuit latinoꝵ interpretum transtulit. quod ibi dictũ est
mirioplasion. latine autẽ satis ex̃primi non potuit: qm̃ mil¬
le apud grecos dñłia dicuntur. miriades autẽ plura dena
milia. Mirias quippe una. decem milia sunt. Intimauit
multitũdinẽ sc̃orum atq fidelium: qui portando ͥm̃ fiuet
quodammodo currus dĩ. Significauit hoc nomine. Hanc
immanendo &e regendo perducit in finem tamquã currũ
suum. uelut in locũ aliquem destinatum. Initiũ ergo xp̃c.
deinde qui sunt ap̃i in praesentia eius: deinde finis. Hec

Expanded text:
n me . Utquid ergo suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo inhabitare in eo? Etenim montes illos incaseatos Dominus iste, mons incaseatus, inhabitabit usque in finem, ut aliquid sint quibus ait: Quia sine me nihil potestis facere millium multiplex; vel, denum millium multiplex; vel, decies millies multiplex. Unum verbum enim graecum sicut quisque potuit latinorum interpretum transtulit, quod ibi dictum est, μυριοπλάσιον. Latine autem satis exprimi non potuit: quoniam mille apud Graecos χίλια dicuntur, μυριάδες autem plura dena millia; μυριὰς quippe una, decem millia sunt. Ingentem itaque multitudinem sanctorum atque fidelium, qui portando Deum fiunt quodammodo currus Dei, significavit hoc nomine. Hanc immanendo et regendo perducit in finem tanquam currum suum velut in locum aliquem destinatum. Initium enim Christus; deinde qui sunt Christi in praesentia ejus; deinde finis . Haec
Abbreviated transcription (Latin):
trobiq cantica non utrobiq psalmi. & tamen sicut dixi ge¬
neraliter psalmi appellantur non cantica. liberq psalmoꝵ
non canticorum. Et si intelligantur atq discutiantur sensꝰ
dictorum ubi titulus est tantummodo psalmi & ubi tantũ¬
modo cantici. & ubi non psalmus cantici sicut in isto sed can¬
ticum psalmi inscriptum est: nescio utrum possit ista diffe¬
rentia demonstrari Proinde sicut cȩperamus relinquentes
ista eis qui possunt. & quibus uacat talia discernere. & certa
differentiarum ratione diffuire: nos quantum aduiuante
dño ualeamus huius psalmi textum consideremus at que
tratemu

Expanded text:
trobique Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, getrobique Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi appellantur, non Cantica; liberque Psalmorum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur sensus dictorum, ubi titulus est tantummodo Psalmi, et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione definire; nos quantum adjuvante Domino valemus, hujus psalmi textum consideremus atque tractemu
Abbreviated transcription (Latin):
uisibiliter bene operamur non tantum hominibus sed etiam
dõ placent. Non autem omna quae dõ placent etiam
hominibus placere possunt. quia uideri non possunt. Undo
mirum est si quemadinodum utrumq legitur &e cautato
dõ & psallite nomini eius. ita alicubi legi potest cantato no¬
mini eius. Quod si & hoc in scripturis scĩs dictum iuenit᷑.
haec differentia frustra claborata est. Mouet c̃tiam me qͦd
generali nomine magis psalmi quam cantica uocarentur. ita
ut dñs diceret. Quae scripta sunt in lege & prophetis & psal¬
mis de me. Et liber ipse psalmorum dicitur non canticorũ.
sicut scriptũ est inquit in libro psalmorum. cum potius scđm
cum c̃tiam sine psalmo esse potest. psalmus uero sine cantico
non potest. Possunt eteium esse cogitationes mentis quarum
non sint opera corporalia. nullum est autem opus bonum cuiꝰ
non sit in mente cogitatio. Ne per hoc ibi & ibi id est u¬

Expanded text:
visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam Deo placent. Non autem omnia quae Deo placent, etiam hominibus possunt, quia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me ; et liber ipse Psalmorum dicitur, non Canticorum: Sicut scriptum est, inquit, in libro Psalmorum ; cum potius secundum anticum etiam sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Canticonon potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente cogitatio. Ac per hoc u
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet fortasse aliquid quod acutiorib & otiosioribus nos
relinquimus. Discreuerunt quidam ante nos inter canticũ
& psalmum. ut qm̃ canticum ore profertur psalmus aut̃¬
adbibito uisibili organo id est psalterio cãnitur. uideat᷑
organo significari intelligentia mentis. psalmo uero ope¬
ta corporis. sicut in hocipso sexagesimoseptimo quem nunc
tractandũ suscȩpimus illud quod dictum est cantate dõ
psallite nomini eius ita quidam discreuerunt. ut cantate
dõ dictum uideatur quia ea quae in seipsa mens agit dõ
nota sunt ab hominib non uident᷑. opera uero bona idco
qm̃ uidenda sunt ab hominib ut glorificent patrem nr̃m qͥ
in celis est merito dictum sit psallite nomini eius id est
diffamationi eius. ut laudabiliter nominetur. Hanc diffe¬
rentiam alicubi quantũ recolo etiam ipse secutus sun. Me¬
mini autẽ legisse nos ẽtiam psallite dõ. quia talia quae

Expanded text:
veniet fortasse aliquid, quod acutioribus et otiosioribus nos veniet fortasse aliquid, quod acutioribus et otiosioribus nos relinquimus. Discreverunt quidam ante nos inter Canticum, et Psalmum; ut quoniam Canticum ore profertur, Psalmus autem visibili organo adhibito, id est, psalterio canitur, videatur Cantico significari intelligentia mentis, Psalmo vero opera corporis. Sicut in hoc ipso sexagesimo septimo, quem nunc tractandum suscepimus, illud quod dictum est, Cantate Deo, psallite nomini ejus: ita quidam discreverunt, ut, Cantate Deo, dictum videatur, quia ea quae in seipsa mens agit, Deo nota sunt, ab hominibus non videntur; opera vero bona quoniam ideo videnda sunt ab hominibus, ut glorificent Patrem nostrum qui in coelis est , merito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae
Abbreviated transcription (Latin):
Depe diximꝰ karitati ur̃ae. & prȩdicare ueritatẽ nihil
est si a lingua cor dissentiat: & audire ueritatem nihil
est si non auditionẽ fructus sequat᷑. De isto loco quasi
sublimiore loquim᷑ ad uos: quã simus autẽ timore sub pe¬
ur̃is. in istis autem laudibus periclitemur: ille nouerit
qui nos ab omnib periculis liberet. & nos uobiscum ab om̃i
tẽptatione saluatos in regno suo cognoscere & coronare
SALMT TRTUTUIS HIus non iudet᷑
esse operosac disputationis. Simplex enim
apparet & facilis. Nam ita se habet. In si¬
nem ipsi dauid psalmus cantici. In multis au¬
tem ium psalmis ammonuimus quid sit in
finem. qm̃ finis legis xp̃c ad iustitiam omni credenti: fini
qui perficiat. non qui consumat aut perdat. Verumtam̃
si quisquam conetur inquirere quid sibi uelit psalmꝰ a ta¬
cantici. cur non aut psalmus aut canticim. & utrũ sectus.
uel quid sit inter psalmũ cantici & canticũ psalmi.
quia & sic quorumdam psalmorũ tituli conscribuntur. in¬

Expanded text:
aritati Vestrae: et praedicare veritatem nihil est, si cor a lingua dissentiat; et audire veritatem nihil est, si non auditionem fructus sequatur. De isto loco quasi sublimiore loquimur ad vos: quam simus autem timore sub pevestris, in istis autem laudibus qui nos ab omnibus periculis liberet, et nos vobiscum ab omni tentatione salvatos in regno suo cognoscere et coronare salmi hujus titulus non videtur esse operosae disputationis: simplex enim apparet et facilis. Nam ita se habet: In finem, ipsi David Psalmus cantici. In multis autem jam psalmis admonuimus quid sit, In finem: quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti ; finis qui perficiat, non qui consumat aut perdat. Verumtamen si quisquam conetur inquirere quid sibi velit, Psalmus cantici; cur non aut Psalmus, aut Canticum, sed utrumque; vel quid intersit inter Psalmum cantici, et Canticum psalmi, quia et sic quorumdam psalmorum tituli inscribuntur; in
Abbreviated transcription (Latin):
domũ fortis ut uasa ciꝰ diripiat. nisi prius alligauerit fortẽ
mortem & suꝑ cȩlos ab inferis ascendendo. Ailigauit eũ
satramento incarnationis suas. quod nibi in co reperiens
moete dignum tamen est ꝑmisus occidere. ac sic alligato
abstuli tamquã spolia uasa cius. Operabat᷑ quippe in filiis
aiffidentiac. quoꝵ infidelitate utebatur ad uoluntatt̃ suam.
Haes uas dñs mundans remissione peccatoꝵ. hacc spolia sei¬
ticans uosti crepta prostrato atq alligato dunsit ea specic̃i
domis suae alios constituens apłos. alios propłus. alios pas¬
tores & doctores in opus ministerii in aedificationẽ corporis
xp̃i. Dicut enim unũ corpus est &e menbra habet multa.¬

Expanded text:
domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem . domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem . mortem, et super coelos ab inferis ascendendo: alligavit eum sacramento incarnationis suae, quod nihil in eo reperiens morte dignum, tamen est permissus occidere; ac sic alligato abstulit tanquam spolia vasa ejus. Operabatur quippe in filiis diffidentiae , quorum infidelitate utebatur ad voluntatem suam. Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atque alligato, divisit ea speciei domus suae; alios constituens apostolos, alios prophetas, alios pastores et doctores in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi . Sicut enim unum corpus est, et membra multa