comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domusenit ab illa infestatione purgata ẽ quid deulla terra fierebat
coritabat. ꝙ̃ cuitus incubiculo suo reuerentie eam habere uolebat
nobis omna retutiis etiam hec petiuit ut infederetur alicuba ⁊
ucq ibiorationum locus fieret ubi etiam xp̃ian possent ꝗd cele¬
brarida que dei sunt congregari. non restitunms fcum erentrati
nuens paraliticus rusticinis hoc andico petit aparentib sui.
ut illum adeum lccum scũm non incuntanter affercent qi cu
tuiset allatus oranit.atq inde contino pedib siri saliu absoci¬
sit ¶ictor iana dicitur uilla ab yppone regiominꝰ trignta mibiba
abest. Memoria martirum. ibi est mediosanensui protaspeigena
seortatusẽ. eo quidam adulescens. Qui cum die medio tem pore
uitatis equm ablueret in fluminis gurgite. demone incurrit. uba
cum iaceret. uel morti proximus uel umillimus mortuo aduei¬
pertinos illuc imnos ⁊ orationes cum ancllis sis. et quibuidas

Expanded text:
domus eius ab illa infestatiodomus eius ab illa infestatiocogitabat; quam diutius in cubiculo suo reverentiae causa habere nolebat. nobis omnia retulisset, etiam hoc petivit, ut infoderetur alicubi, atque ibi orationum locus fieret, ubi etiam possent Christiani ad celebranda quae Dei sunt congregari. Non restitimus: factum est. Erat ibi juvenis paralyticus rusticanus: hoc audito petivit a parentibus suis, ut illum ad eum locum sanctum non cunctanter afferrent. Quo cum fuisset allatus, oravit, atque inde continuo pedibus suis salvus abscessit. 7. Victoriana dicitur villa, ab Hippone-Regio minus triginta millibus abest. Memoria martyrum ibi est Mediolanensium Protasii et Gervasii. Portatus est eo quidam adolescens, qui cum die medio tempore aestatis equum ablueret in fluminis gurgite, daemonem incurrit. Ibi cum jaceret vel morti proximus, vel simillimus mortuo, ad vespertinos illuc hymnos et orationes cum ancillis suis et quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
l nihil habuiss incorpore de fonte regenerationis ascendit. Quus
hoc preter curubim nouit. ⁊ preter rarissimos aliquos. qui hoc ubi¬
cumq audire potuert: Nos antem cum hec comperissemus. iubente
scoepo aurelio etiam ut neniret cataginem fecimus. quansato
putius esperius apud nos ẽ. ħet interritorio fussalene fundumgor¬
becdi appellatur. ubi cum afflictionem animaliu.⁊ seruorem ẜtor
domu suam spium malignoꝵ iuim noxiam perpeti comperisset ro¬
gnuit nr̃os me absente presbiteros. ut aliquis eorum illo pgerer.
dius orationib cederent. Perrexit imus. obtulit ibi sacrificium cõpo¬
ris ep̃i. orans quantum potuit ut cessaret illa uexatio. deo protinus
miserante cessauit acceperat autem ab anico suo terram sanctam.⁊
de ierosolimis allatam. ubi sepultus xp̃s. dic tertio resrerex. eamq
suspenderat in cubiculo suo. ne quid mali etiam ip̃e pateretur. Ast at

Expanded text:
li nihil habuisset in corpore, de fonte regenerationis adscendit. Quis li nihil habuisset in corpore, de fonte regenerationis adscendit. Quis hoc praeter Curubim nouit et praeter rarissimos aliquos, qui hoc ubcumque audire potuerunt? Nos autem cum hoc conperissemus, iubente sancto episcopo Aurelio etiam ut ueniret Carthaginem fecimus, quamuis aVir tribunicius Hesperius aput nos est; habet in territorio Fussalensi fundum Zubedi appellatur; ubi cum adflictione animalium et seruorum suorum domum suam spirituum malignorum uim noxiam perpeti conperisset, rogauit nostros me absente presbyteros, ut aliquis eorum illo pergeret, cuius orationibus cederent. Perrexit unus, obtulit ibi sacrificium corporis Christi, orans quantum potuit, ut cessaret illa uexatio: Deo protinus miserante cessauit. Acceperat autem ab amico suo terram sanctam de Hierosolymis adlatam, ubi sepultus Christus die tertio resurrexit, eamque suspenderat in cubiculo suo, ne quid mali etiam ipse pateretur. Ast ubi
Abbreviated transcription (Latin):
que tibi tanta familiaritate uinguntur. Et quia breniter ab eis
quesieram. feci ut illis audientib. multumq mirantib ⁊ glorifi¬
cantib deum. totum ex ordine quẽ admedum gestũ fuerat᷑ indica¬
ret. Medicum quendam podagrum in eadem urbe. qui cum de¬
diss nom̃ adbaptismu expricdie qua baptiçaretur. in sompnisa
pueris nigris cirratis quos intelligebat demones. bapticari ecclemn
anno prohibitus fuiss eisq nonꝰ obtemperans. etiam cõculcantib
s̾is Inbaptimate ip̃o non solum dolore quo ultra solitum cuciab¬
tur. uerum etiam podagra caruisse. nec ampliui cum dici ꝓoste arer
uiis pedes doluisse quis nouit. Mos tamen nouimꝰ ⁊ pancirsmi trẽi
ad quos id potuit peruenire. Ex nimio quidam curubitanus non
solum a paralisi. uerum etiam ab informi pondere genitalium cu
bapticaretur. salnus effectus est ⁊ hiberatus utraq molestra tanꝙͣ ma¬

Expanded text:
quae tibi tanta familiaritate iunguntur. Et quia breuiter ab ea quae tibi tanta familiaritate iunguntur. Et quia breuiter ab ea quaesiueram, feci ut, illis audientibus multumque mirantibus et glorificantibus Deum, totum ex ordine, quem ad modum gestum fuerit, indicaret. Medicum quendam podagrum in eadem urbe fuisse scimus; qui cum dedisset nomen ad baptismum et pridie quam baptizaretur in somnis a pueris nigris cirratis, quos intellegebat daemones, baptizari eodem anno prohibitus fuisset eisque non obtemperans etiam conculcantibus lisset, in baptismate ipso non solum dolore, quo ultra solitum cruciabatur, uerum etiam podagra caruisse nec amplius, cum diu postea uixisset, pedes doluisse quis nouit? Nos tamen nouimus et paucissimi fratres ad quos id potuit peruenire. Ex mimo quidam Curubitanus non solum a paralysi, uerum etiam ab informi pondere genitalium, cum baptizaretur, saluus effectus est et liberatus utraque molestia, tamquam ma
Abbreviated transcription (Latin):
gi datur nosse medicamentu quo ypochratis definitio ninceretux.
Sumq ab ea quid ftũm eẽt audisset uoce uelus cõtemprentis ⁊
uultu ita ut illa metueret. ne aliquod contumeliosur uerbum
proferret in xp̃m. religiosa urbanitate respondisse fertur pndabõ
inquit magnum aliquid te mibi fuisse dicturam. atq illa uara exho¬
rescente mor adclidit. Quid grande fecit xꝑ̃m sanare ederruier
quatriuanu mortuu suscitauit: Hoc ego cum audissem at uebe¬
menter stomãcaret. in illa cuutate atq in ila personanonutiq ob¬
scura factum tim ingens miraculum sic latere uine carintanet¬
nendam ⁊ pene obuirgandam putani. Que cum mihi respõdisset
non se inde tacuisse. Quesuu ab eis quas forte tunc matronasanni¬
cissimas secum habebat. utrum hoc antea scisset respond̾rũt se om̃i¬
no nescisse Ecce inquam quom̃o non taces. ut nec iste aucdiant

Expanded text:
quantum intellegi datur. nosse medicamentum, quo Hippocratis definitio uinceretur. quantum intellegi datur. nosse medicamentum, quo Hippocratis definitio uinceretur. Cumque ab ea quid factum esset audisset, uoce uelut contemnentis et uultu, ita ut illa metueret, ne aliquod contumeliosum uerbum proferret in Christum, religiosa urbanitate respondisse fertur: Tutabam, inquit, magnum aliquid te mihi fuisse dicturam.\' Adque illa iam exhorrescente, mox addidit: Quid grande fecit Christus sanare cancrum, qui quadriduanum mortuum suscitauit?\' Hoc ego cum audissem et uehementer stomacharer in illa ciuitate adque in illa persona non utique obscura factum tam ingens miraculum sic latere, hinc eam et admonendam et paene obiurgandam putaui. Quae cum mihi respondisset non se inde tacuisse, quaesiui ab eis, quas forte tunc matronas amicissimas secum habebat, utrum hoc antea scissent. Responderunt se omnino nescisse. Ecce, inquam, quo modo non taces, ut nec istae audiant,
Abbreviated transcription (Latin):
dirtur nrãdem cartagie. Innocentia religionerina fente¬
n̾a de pimarus ip̃ius cuntatis in marqinaua pancrama babe¬
bat᷑ rem sicut medici dicunt nulł medicamientis sanabilẽ
aut ergo precidi solet ⁊ a corpore seperari membrum ubi
nascitur. aut ut aliqñ duitius homo uiuat. tamen inde morteen qua¬
libet tarduis ad futuram. secundum ypocratis ut ferunt sendentia
oms est emictenda curatio. Hoc illa a perito medico ⁊se domren fa¬
miliarissimo acceperat. ut ad solum deum se orando conuerteret. ⁊¬
Ammonetur in sompnis propinquante pasca.ut in parte fercur
obseruanti ad baptisterium quecũq illi bapticata primitus. scurris¬
set signaret ei locum signo xp̃i fecit confestim sanitas consecuta ẽ
sedicus sane qui ei dixerat. ut nihil curationis adhiberet. si paulo
diutius nellet uuere. cum inspexiss eam postea .⁊s mnissmnam cõpe¬
riss q̃ prius haberet illud malum. tali inspectione cognouerat. que¬

Expanded text:
dicatur. In eadem Carthagine Innocentia, religiosissima femina, de primariis ipsius ciuitatis, in mamilla cancrum habebat, rem. sicut medici dicunt, nullis medicamentis sanabilem. Aut ergo praecidi solet et a corpore separari membrum ubi nascitur, aut, ut aliquanto diutius homo uiuat, tamen inde morte quamlibet tardius adfutura, secundum Hippocratis ut ferunt sententiam omnis est omittenda curatio. Hoc illa a perito medico et suae domui familiarissimo acceperat et ad solum Deum se orando conuerterat. Admonetur in somnis propinquante Pascha, ut in parte feminarum obseruanti ad baptisterium, quaecumque illi baptizata primitus occurrisset. -signaret ei locum signo Christi. Fecit, confestim sanitas consecuta est. Medicus sane, qui ei dixerat ut nihil curationis adhiberet. si paulo diutius uellet uiuere, cum inspexisset eam postea et sanissimam conperisset, quam prius habere illud malum tali inspectione cognouerat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mus longe aliter institutam unde illa ratio hic reddi potest ã
nãm. H̾emus quidem quid respondeamui de litteris sacius. hane ꝓp¬
ram scilicet humanam carnem aliter institutam fuisse añ pram.
qualls in crupnam hums mortalitatis innoturt ut perpetem
untam tenere non possit. Sic ergo aliter ꝙ nobisnotaẽ ⁊ntitu¬
eturin resurrectione mortuorum. s. qm̃ istis non credunt lictẽi
uibi legitur qualis in paradiso uixerit homo quanturq fueriti
anecessitate mortis alienus. quib utiq s̃ crederent rem cr alli
anecẽstatr piatou que futura e. operosius agere pure deli¬
⁊tererodm qui dctisimi apud illos fuermt alouie ꝑferer¬
dum eqnora ppareat posse fieri ut auter se hent queo ⁊res qͣrt

Expanded text:
mus longe aliter institutam, unde nec illa ratio hinc reddi potest, quae mus longe aliter institutam, unde nec illa ratio hinc reddi potest, quae naturam: habemus quidem quod respondeamus de litteris sacris, hanc ipsam scilicet humanam carnem aliter institutam fuisse ante peccaqualis in aerumna huius mortalitatis innotuit, ut perpetem uitam tenere non possit; sic ergo aliter, quam nobis nota est, instituetur in resurrectione mortuorum. Sed quoniam istis non credunt litteris, ubi legitur qualis in paradiso uixerit homo quantumque fuerit a necessitate mortis alienus quibus utique si crederent, non cum illis de poena damnatorum, quae futura est, operosius ageremus: de litteris eorum. qui doctissimi aput illos fuerunt, aliquid proferendum est, quo appareat posse fieri, ut aliter se habeat quaeque res, quam
Abbreviated transcription (Latin):
hinc dubitare non possim. Cetera ñõ sic heo ut neq neganda neq
affirmãda decrenerim .s ideo etiam ip̃a posui. qm̃ apud eorum ⁊
quos agimus hystoricos legi. ut ostendem qualia multa multiq
illorum nulla redlita ratione in suorum litteratoꝵ scripta lrĩs
credant. qd̾ nobis credere. qñ hic ꝙ eorum experientiã.sensumq
transgreditur om̃ipotente deum dicimus eẽ fcurum nec reddlita
ratione dignantur. Namq melior ⁊ ualidior ratio de rebtulibi
redlitur qͣ cum omĩpotens ea posse facere ꝑhibetur. ⁊ facturus
dicitur. que p̾nũctiasse ibi legitur ubi alia multa p̾nũctiauit ꝙ
frcissȩ mõstratur. Ipe quippe faciet quia se fcũrum ẽẽ precdi xii
que ĩpossibilia putantur qui ꝓmisit ⁊ fecit. ut ab incredulis gẽ¬
Uautem respondent ꝑpea se humanis semꝑ arsuris. nec ũqͣ
morituris corporib dicimus. quia humanoꝵ corpoꝵ nam noui¬

Expanded text:
hinc dubitare non possim. Cetera uero sic\' habeo, ut neque neganda neque hinc dubitare non possim. Cetera uero sic\' habeo, ut neque neganda neque adfirmanda decreuerim; sed im, contra quos agimus, historicos legi: ut ostenderem qualia multa, multique illorum, nulla reddita ratione, in suorum litteratorum scripta litteris credant, qui nobis credere, quando id quod eorum experientiam sensumque transgreditur, omnipotentem Deum dicimus esse facturum, nec reddita ratione dignantur. Nam quae melior et validior ratio de rebus talibus redditur, quam cum Omnipotens ea posse facere perhibetur, et facturus dicitur, quae praenuntiasse ibi legitur, ubi alia multa praenuntiavit, quae fecisse monstratur? Ipse quippe faciet, quia se facturum esse praedixit, quae impossibilia putantur, qui promisit et fecit ut ab incredulis genredere quae de humanis semper arsuris nec umquam morituris corporibus dicimus, quia humanorum corporum naturam noui
Abbreviated transcription (Latin):
offunduntur ex oleo splendido. similiter nigre linee de candido ĩpri¬
muntur argento. De carbonib etiam ꝙ accendente igne. sic ue̾tant
in contrarium. ut de lignis pulcherimis tetri. fragiles de cduris ĩ pu¬
tribiles de putribilib t̾iant Nec ip̃e quedam cum multis. quedam
cum om̃ib noui. ⁊ alia plurima que hunic libro inserere longum
fuit. De his autem que posui nõ experta s lecta. preter de fon̾te illo
ubi faces ⁊ extinguntur ardentes. ⁊ accenduntur extinte. ⁊ de pomi
terre scdomoꝵ forinsecus quasi maturis. intrinsetus fumen. nec te¬
stes aliquos idon eos aquib utrum uera eẽnt audirem potiu reppe¬
rire. Et illum quidem fontem non inueni qui in epyro udisse se
dicerent is qui ingalliam similem nossent. nõ longe a gratiano po¬
li ciuitate De fruc̾tib aut arborum sedomitaꝵ non tantum lictẽ
fide digne indicant uerur. etiam tam multi se locuntur expertos. ut

Expanded text:
offunduntur ex oleo splendido, similiter nigrae lineae de candido imprioffunduntur ex oleo splendido, similiter nigrae lineae de candido imprimuntur argento. De carbonibus etiam, quod accendente igne sic vertantur in contrarium, ut de lignis pulcherrimis tetri, fragiles de duris, imputribiles de putribilibus fiant. Haec ipse quaedam cum multis, quaedam cum omnibus novi, et alia plurima, quae huic libro inserere longum fuit. De his autem quae posui non experta, sed lecta praeter de fonte illo, ubi faces exstinguuntur ardentes et accenduntur exstinctae, et de pomis terrae Sodomorum forinsecus quasi maturis, intrinsecus fumeis, nec testes aliquos idoneos a quibrire. Et illum quidem fontem non inueni qui in Epiro uidisse se dicerent, sed qui in Gallia similem nossent non longe a Gratianopoli ciuitate. De fructibus autem arborum Sodomitarum non tantum litterae fide dignae indicant, uerum etiam tam multi se loquuntur expertos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiam que notissima posui. Illa e̾nm que preter xos.ł
quorum de his libros legimus. non hñt testem. ⁊ab eis ꝓscripta
sunt qui non sunt diu̾initus decti. atq humanit᷑ falli fõte potu¬
er̾t. licet cuiq sine recta reprensione non credere. Nam nec ego uolo
temere credi cuncta que posui. quia nec a me ip̃o ita creduntur. tãqͣ
nulla de illis sit in mea cogitatione dubitatio. exceptis q̃ uł ipẽ sum
in oleo frigida ẽ. De magnẽte lapide ꝙ nescio qua sorbitione insens̃¬
bili scipusam nõ moneãt ⁊ ferrum rapiat. De carnenõ putre scenteu
pauonis cum potuerit ⁊ platonis De palea sic frigente uit finere niu
non sinat. sic calescere ut maturescer poma compellit: Deigne fuloid¬
do ꝙ sm suum fulgorem. lampides caqendo candificet ⁊ contra eũdẽ
suu fulgorem urendo plurima obfuscet Tale ẽ ⁊ꝙ nngre macule ⁊¬

Expanded text:
uerum etiam quae notissima posui. Illa enim quae aput nos puerum etiam quae notissima posui. Illa enim quae aput nos praeter eos, quorum de his libros legimus, non habent testem et ab eis conscripta sunt, qui non sunt diuinitus docti adque humanitus falli forte potuerunt, licet cuique sine recta reprehensione non credere. Nam nec ego uolo temere credi cuncta quae posui, quia nec a me ipso ita creduntur, tamquam nulla de illis sit in mea cogitatione dubitatio, exceptis his, quae uel iin oleo frigida est; de magnete lapide, quod nescio qua sorbitione insensibili stipulam non moueat et ferrum rapiat; de carne non putescente pauonis, cum putuerit et Platonis; de palea sic frigente, ut Suescere niuem non sinat, sic calente ut maturescero, quod secundum suum fulgorem lapides coquendo candificet, et contra eumdem suum fulgorem urendo plurima obfuscet. Tale est quod et nigrae maculae
Abbreviated transcription (Latin):
idem ip̃e accendĩt extinctam. Hxc et de lapide asbesto. qui cum egnẽ
nullum ħeat proprium. accepto tam̃.sic arclet. alieno ut no gollit
extingui. Eꝯ de ceteris que pigrt retessere quibalicet pns in solita ⁊¬
tri naturam in ẽẽ udeatur. alia tamen de illis non redditur ratio ł
nisi ut dicatur hanc eorum ẽẽ nam. Preuis sane ista est ratio fateor
sufficiensq responsio. S cum deus auctor sit narum õium. cur nolunt
fortiorem nos reddere rationem. qñ aliquit uelunt in possibile nolũt
credere eisq rationẽ rationis poscentib respondemus. hanc ẽẽ uolũ¬
tatem om̃ipotentis dei. Qui certe nõ ob aliud nocatur omnipotẽs
nisi qm̃ quicquid nult põt qui potuit creare tam multa. q̃nisi o¬
stenderentur. aut a credendis hodieq dicerentur testib profecto
ĩpossibilia putarentur. Non solum que ignotissima apud nos

Expanded text:
idem accendit extinctam; haec et de lapide asbesto, qui cum ignem idem accendit extinctam; haec et de lapide asbesto, qui cum ignem nullum habeat proprium, accepto tamen sic ardet alieno, ut non possit exstingui; haec de ceteris, quae piget retexere, quibus licet uis insolita contra naturam inesse uideatur, alia tamen de illis non redditur ratio, nisi ut dicatur hanc eorum esse naturam. Breuis sane ista est ratio, fateor, sufficiensque responsio. Sed cum Deus auctor sit naturarum omnium, quur nolunt fortiorem nos reddere rationem, quando aliquid uelut inpossibile nolunt credere eisque redditionem rationis poscentibus respondemus hanc esse uoluntatem omnipotentis Dei? qui certe non ob aliud uocatur omnipotens, nisi quoniam quidquid uult potest, qui potuit creare tam multa, quae nisi ostenderentur aut a credendis hodieque dicerentur testibus, profecto inpossibilia putarentur, non solum quae ignotissima aput nos,
Abbreviated transcription (Latin):
aquo factus est mundus. ⁊ deos ab illo factos. ꝑ quos ab illo aminist¬
turi mundꝰ ⁊ miraculoꝵ effectrices. sine spontaneoꝵ. siue cultu ⁊ ritu
quolibet impetratoꝵ. siue etiam magicor mundanas. uelno negant
uel insup ⁊ predicant potestates. quando eis rerum. nm mirabilẽ
proponimus aliarumꝰ quenec aĩalia sunt rationalia. nec ulla ratio¬
ne preliti sꝑ̃s. sic̃ sunt ea quoru ꝑauca cõmemorauiꝰ. Respõdere
naturaꝵ. totaq ratio ẽ. cur agentinu salem flãma fluere faciat.
aqua crepitare. qui hec ẽ natura eus. ad hoc ẽẽ potius contra natua
iidetur. que nõ igni s aque dedit salem. Soluere autem igni nõ
tur Mec igitur ratio redelitur ⁊ de illo fonte garamãtico. ubuona
uena friget. dieb. nectib feruet. Ui utraq molesta tangentib.
Hec ⁊ te illo alio. qui cum sit cõtrectantib frigidus. ⁊ facem uĩit

Expanded text:
a quo factus est mundus, et deos ab illo factos, per quos ab illo administa quo factus est mundus, et deos ab illo factos, per quos ab illo administratur mundus, et miraculorum effectrices siue spontaneorum siue cultu et ritu quolibet impetratorum siue etiam magicorum mundanas uel non negant uel insuper et praedicant potestates, quando eis rerum uim mirabilem proponimus aliarum, quae nec animalia sunt rationalia nec ulla ratione praediti spiritus, sicut sunt ea quorum pauca commemorauimus, respondere ta itaque ratio est, quur Agrigentinum salem flamma fluere faciat, aqua crepitare, quia haec est natura eius. At hoc esse potius contra naturam uidetur, quae non igni, sed aquae dedit salem soluere, torrere autem igni, non ntraria patiatur. Haec igitur ratio redditur et de illo fonte Garamantico, ubi una uena friget diebus, noctibus feruet, ui utraque molesta tangentibus; haec et de illo alio, qui cum sit contrectantibus frigidus et facem sicut
Abbreviated transcription (Latin):
leret dicens. Hec se carminib promictit soluere mentes. quas
uelit astalus duras ĩmictere curas sistere aquam furus flũus
⁊ euertere sidera retro. nocturnosq manes mugere iudebis
sub pedib terram ⁊ descernere montib ornos quanto magt̃
deus potens ẽ facere que infidelib sunt incredibiba. s ullrrr fucibt po¬
testato e uando quidem ip̃e lapidum. aliarumq iam rerutiret &¬
minu ingemia qui eis miris utuntur modis. angelicasq naturao õn¬
interremie potentiores animantib condidit uñiuersa mirabilia mi¬
rabili uncens uirtutę ⁊ operandi iubendi. sinendiq sapĩa. liten s oũ¬
entur corpoa dampnator qui fecit mundum incelo interm in
ae̾re. in aquis. inumerabilib miraculis plenur. Cum sit omnib ꝗbꝰ
plenus e proculdubio maius ⁊ excellentius. etiam mundus ip̃e mir¬
culu Sed isti cum quib uł contra quos agimus. qui ⁊ deum eẽ cred̾t

Expanded text:
leret, dicens: Haec se carminibus promittit soluere mentes Quas leret, dicens: Haec se carminibus promittit soluere mentes Quas uelit, ast aliis duras inmittere curas, Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro;- Nocturnosque ciet manes: mugire uidebis Sub pedibus terram et descendere montibus ornos: quanto magis Deus potens est facere quae infidelibus sunt incredibilia, sed illius facilia potestati; quando quidem ipse lapidum aliarumque uim rerum et hominum ingenia, qui ea miris utuntur modis, angelicasque naturas omnibus terrenis potentiores animantibus condidit, uniuersa mirabilia mirabili uincente uirtute et operandi iubendi sinendique sapientia, utens omnentur corpora damnatorum, qui fecit mundum in caelo, in terra, in aere, in aquis innumerabilibus miraculis plenum, cum sit omnibus, quibus plenus est, procul dubio maius et excellentius etiam mundus ipse miraculum P sed isti, cum quibus uel contra quos agimus, qui et deum esse credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
plurima. que quanto mag̾ mirabilia confitemur tanto cantius in¬
tare debemus. S ad hoc uñ nunc agimus. nob̾ etiam ip̃a ꝓficiunt
Si enim hoc inniundi demones possunt quanto potentiores sunt scĩ
angłi. quanto potentior his omnib dens. qui tantoꝵ miraculorum
effẽctores. etiam ip̃os angłos fec̃. Quam obrem. sit tot et tanta miri
templo lapilib magnetib insolo et camera proportione magnitu¬
dini positis. simulãcrum ferreum aeris illius medio inter utrũq
lapidem ignorantib. ꝙ sursum eẽt ac deorium. quaũ numinis
potestate penderet quale aliquid etiam. in illa lucerna ueneris de
lapide aibesto ab artifice fieri potuisse iam diximus. Si magorũ
opera quos nr̃a s̃criptura ueneficos ⁊incantatores uocant. intan¬
tum demones extollere potuert. ut congruere hominu sensib
sibi nobilis pocta uideretur de quadam femina que tali arte pol¬

Expanded text:
plurima, quae quanto magis mirabilia confitemur, tanto cautius uiplurima, quae quanto magis mirabilia confitemur, tanto cautius uitare debemus; sed ad hoc, unde nunc agimus, nobis etiam ipsa proficiunt. Si enim haec inmundi daemones possunt, quanto potentiores sunt sancti angeli, quanto potentior est his omnibus Deus, qui tantorum miraculorum effectores etiam ipsos angelos fecit! Quam ob rem si tot et tanta miriftemplo lapidibus magnetibus in solo et camera proportione magnitudinis positis simulacrum ferreum aeris illius medio inter utrumque lapidem ignorantibus, quid sursum esset ac deorsum, quasi numinis potestate penderet: quale aliquid etiam in illa lucerna Veneris de lapide asbesto ab artifice fieri potuisse iam diximus; si magorum opera, quos nostra scriptura ueneficos et incantatores uocat, in tantum daemones extollere potuerunt, ut congruere hominum sensibus sibi nobilis poeta uideretur, de quadam femina, quae tali arte pol
Abbreviated transcription (Latin):
ret. In liciuntur aũt demones ad habitandu per creaturas. quas ñ
ip̃i. s deus condidit delectabilib pro sua duuersitate diu̾sis. ño ut a¬
nimalia cibis. s ut sp̃e signis. q̃ cuiusquisq delectatiomi congriunt
ꝑ uaria genera lapidum. herbaru lignoru aĩalium. carminu
rituu ut autem in liciantur ab hominib. prius eos ip̃i astutissima
caliditate seducunt. uł inspirando eoꝵ cordib uirus orcultur. uel q̃
fallacib amicitus apparendo eorumq pancos discipulos suos facuĩt
plurimoꝵq doctores. Neq enim potuit. msĩ primu. ip̃is docentib ut
dixi. quid quisq illorum appetat. quid exhorreat. quo nomine in in¬
tetur quo cogatur Unde magice artes eorumq artifices extiterti
maxime aude possident corda mortalium qua potissimũ possessicẽ
głantur cum se transfigurant in angłm lucis Sunt ergo frã eoru

Expanded text:
ret. Inliciuntur autem daemones ad inhabitandum per creaturas, quas non ret. Inliciuntur autem daemones ad inhabitandum per creaturas, quas non ipsi, sed Deus condidit, delectabilibus pro sua diuersitate diuersis, non ut animalia cibis, sed ut spiritus signis, quae cuiusque delectationi congruunt, per uaria genera lapidum herbarum, lignorum animalium, carminum rituum. Ut autem inliciantur ab hominibus, prius eos ipsi astutissima calliditate seducunt, uel inspirando eorum cordibus uirus occultum uel etiam fallacibus amicitiis apparendo, eorumque paucos discipulos suos faciunt plurimorumque doctores. Neque enim potuit, nisi primum ipsis docentibus, disci quid quisque illorum adpetat, quid exhorreat, quo inuitetur nomine, quo cogatur; unde magicae artes earumque artifices exstiterunt. Maxime autem possident corda mortalium, qua potissimum possessione gloriantur, cum se transfigurant in angelos lucis. Sunt ergo facta eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt persuadere incredulis uolumꝰ satis illa sufficiunt. que noiꝰ qᷤ
possumus experiri.⁊eorum testes ydoneos non difficile est ĩuenir.
De isto auteni fano ueneris aut lucerna inextinguibili non solum inul¬
las coartamur angustias. uerum etiam latitudinis nob̾ cimpum.
peritur. Adimus enim adistam lucernam in extingiubilem. ⁊ huã¬
naru ⁊ magicaru .i. ꝑ homines demonicaru artiũm. ⁊ ip̃or per se
ip̃os demonu multa miracula. que si negare uoluerimꝰ. eidem ip̃i
cui credimus. sacraru litteraru aduers abinĩ ueritati aut ergo in
lucerna illa mechanicũ aliquid de lapide asbesto ars humana moli¬
ta ẽ. aut arte magica fcũm ẽ ꝙ homines illo mirarentur in tẽplo.
aut demon quispiam sub nomine ueneris. tanta se efficatia p̃sen¬
tanit. ut hoc ibi prodigium. ⁊ appareret hominib. ⁊ duitius ꝑ mãe¬

Expanded text:
 persuadere incredulis uolumus, satis illa sufficiunt, quae nos quoque  persuadere incredulis uolumus, satis illa sufficiunt, quae nos quoque possumus experiri, et eorum testes idoneos non difficile est inuenire. De isto autem fano Veneris et lucerna inexstinguibili non solum in nullas coartamur angustias, uerum etiam latitudinis nobis campus aperitur. Addimus enim ad istam lucernam inexstinguibilem et humanarum et magicarum, id est per homines daemonicarum artium et ipsorum per se ipsos daemonum multa miracula; quae si negare uoluerimus, eidem ipsi cui credimus sacrarum litterarum aduersabimur ueritati. Aut ergo in lucerna illa mechanicum aliquid de lapide asbesto ars humana molita est aut arte magica factum est, quod homines illo mirarentur in templo, aut daemon quispiam sub nomine Veneris tanta se efficacia praesentauit, ut hoc ibi prodigium et appareret hominibus et diutius permane
Abbreviated transcription (Latin):
ratiocinantes atq dicentes. si talia credenla sunt credite. ut nos ꝗb¬
ut in eisclem litteris est relatum fuisse uel ẽẽ ꝙdam ueneris fanu
atq ibi candelabrum. ⁊ in eo lucernam sub diuo sic arclentem. ut
eam nulla tempestas. nulla imber extingueret. Uñ sicut ille lapis
ppea poter̾t dicere. ut respondendi nob̾ angustias ingerant. quia si
dixerimus non ẽẽ credendum.scripta illã miraculõꝵ in firmabim
Flautem credendum eẽ concesserimus. firmabimus numina
paganorum. Fed nos sicut iam in libro duodecimo huius operis
dix̾i non hemus necesse omnia credere que ystoria continet gen¬
tium.cum ⁊ ip̃i interse ystorici. sicut ait narro. quasi data opera
⁊ quasi ex industria per multa dissentiant Sed ea si uolumus
credimus. que non aduersantur libris quib nõ dubitamus opõtẽ
nos credere Dehis autem miraculorum locis nob ad ea q̃ futura¬

Expanded text:
ratiocinantes, atque dicentes, Si talia credenda sunt, credite et vos quratiocinantes, atque dicentes, Si talia credenda sunt, credite et vos quod in easdem litteras est relatum, fuisse vel esse quoddam Veneris fanum, atque ibi candelabrum, et in eo lucernam sub divo sic ardentem, ut eam nulla te Quod propterea poterunt dicere, ut respondendi nobis angustias ingerant; quia si dixerimus non esse credendum, scripta illa miraculorum infirmabimus; si autem credendum esse concesserimus, firmabimus numina paganorum. Sed nos, sicut iam in libro duodeuicensimo huius operis dixi, non habemus necesse omnia credere, quae historia continet gentium, cum et ipsi inter se historici, sicut ait Varro, quasi data opera et quasi ex industria per multa dissentiant; sed ea, si uolumus. credimus, quae non aduersantur libris, quibus non dubitamus oportere nos credere. De his autem miraculorum locis nobis ad ea, quae futura
Abbreviated transcription (Latin):
uinceretur. fixam tam̃ apud nos ẽẽ rationem. non sine ratione õi¬
potente facere. unde animus humanus infirmus rationem nõ põt
redlere. Et in multis quidem reb. incertum nob̾ eẽ quid uelit. Illũ
tamen ẽẽ certissimu. nihil eorum illi ẽẽ inpossibile quecũq uolu¬
erit eiq nos credere predicenti. quem neq impotentẽ. neq mẽtiẽtẽ
possumus credere. Iitam̃ fidei reprehensores. exactoresq rationis. ꝗd
adista respondent de quib ratio redli ab homine nõ põt.⁊ tam̃ sunt ⁊
ab infidelib ratio posceretur Ac perhoc dum intalib operib dei defi
dat ratio cordis. ⁊ sermonis humani. sicut ista non ideo non sunt. sic ñ
ideo etiam illa non erunt.qm̃ ratio deutrisq ab hoĩe nõ põt redli
le forte respondeant. pro:sus nec ista sunt. nec. Capitulum. uis¬
ista credimus. falsa de his dicta. falsa conscripta sunt.⁊adiciant

Expanded text:
uinceretur; fixam tamen aput nos esse rationem, non sine ratione Omniuinceretur; fixam tamen aput nos esse rationem, non sine ratione Omnipotentem facere, unde animus humanus infirmus rationem non potest reddere; et in multis quidem rebus incertum nobis esse quid uelit, illud tamen esse certissimum, nihil eorum illi esse inpossibile, quaecumque uoluerit; eique nos credere praedicenti, quem neque inpotentem neque mentientem possumus credere. Hi tamen fidei reprehensores exactoresque rationis quid ad ista respondent, de quibus ratio reddi ab homine non potest, et tamen sunt, et ab infidelibus ratio posceretur. Ac per hoc, cum in talibus operibus Dei deficiat ratio cordis et sermonis humani: sicut ista non ideo non sunt, sic, non ideo etiam illa non erunt, quoniam ratio de utrisque ab homine reddi  forte respondeant, Prorsus nec ista sunt, nec ista credimus, falsa de his dicta, falsa conscripta sunt; et adjiciant
Abbreviated transcription (Latin):
nuntireq rQs enim eorum nobis credeleret si quẽ admodum
dscrus futura hominum uua corpora que semp arsura ato del¬
tiur nec tamen aliquando moritura sint. ita diceremꝰ in futõ
seculo futurum salem. quem faceret ignis. uelut in aqua feruescere. eũdẽ¬
q faceret aqua. uelut in igne crepitare aut futurum fontem. cuius
aqua in refrigerio noctis. sic ardeat ut non possit tagni.in estib uero
diei sic algeat ut non possit bibi. Aut futuru lapid̾em. uł eum quit
suo calorẽ manum constringentis adureret. uł eum qui undecũq ac
census extingui omnino nõn poss. ⁊ ceteraq pretermissis aliis ĩnu¬
meris commemoranda interim duxi Hec ergo in illo seculo qd̾ futu¬
rum ẽ. si diceremus futura. nob̾q increduli responderẽt. sĩ uultis ut
ea crecdamus. de singulis reddite rationem. nos non posse cõt̾iteremu
eoꝙ istis ⁊ similib dei miris operib infirma mortalium ratiocinat

Expanded text:
venturum. Quis enim eorum nobis crederet, si, quemadmodum venturum. Quis enim eorum nobis crederet, si, quemadmodum dicimus futura hominum viva corpora, quae semper arsura atque dolitura, nec tamen aliquando moritura sint, ita diceremus in futuro saeculo futurum salem, quem faceret ignis velut in aqua fluescere, eumdemque faceret aqua velut in igne crepitare; aut futurum fontem, cujus aqua in refrigerio noctis sic ardeat, ut non possit tangi; in aestibus vero diei sic algeat, ut bibi non possit; aut futurum lapidem, vel eum qui suo calore manum constricensus exstingui omnino non posset, et cetera quae praetermissis aliis innumeris commemoranda interim duxi? Haec ergo in illo saeculo, quod futurum est, si diceremus futura nobisque increduli responderent: \'Si uultis ut ea credamus, de singulis reddite rationem\': nos non posse confiteremur, eo quod istis et similibus Dei miris operibus infirma mortalium ratiocinatio
Abbreviated transcription (Latin):
triennio uiuere. Tylon inclie insulam eo preferri ceteris terris
ꝙ omnis arbor que in ea grgnitur. nuqͣ nudat᷑ tegmiẽ folioꝵ
Dehis atq alus innumerabilib mirabilibusq̃ ystoria non factoru¬
⁊ transactorum. s manentium locorum tenet mihi antem aliud
agenti. ea persequi nimis longum ẽ. redlant rationem si possunt ĩ¬
fideles isti qui nolunt diumis litteris credere. quid aliudq̃: nõ pn¬
tantes eas eẽ diuinas. coꝙ res Beant in credibiles. sicuti ho ẽ unde
nic agimus. Non enim admictit inquiunt ulla ratio. ut caro
urdeat neq absumatur. doleat. neq moriatur. Radocinatores. U
magni qui de omnib rebus quas ẽẽ mirabiles constat possinti
reddere rationem Reddant ergo de his que peraea posuuo õ
pedcu lubio ẽe nescirent. ⁊ si eã futura ẽe cliceremrs prulto m¬
pio s dederent qͣ ꝙ nunc dicentib nob̾ nobnt creddere iliqn

Expanded text:
triennio uiuere. Tylon Indiae insulam eo praeferri ceteris terris, triennio uiuere. Tylon Indiae insulam eo praeferri ceteris terris, quod omnis arbor, quae in ea gignitur, numquam nudatur tegmine foliorum. De bis adque aliis innumerabilibet transactorum, sed manentium locorum tenet, mihi autem aliud agenti ea persequi nimis longum est, reddant rationem, si possunt, infideles isti, qui nolunt divinis Litteris credere; quid aliud quam non putantes eas esse divinas, eo quod res habeant incredibiles, sicuti hoc est unde nunc agimus. Non enim admittit, inquiunt, ulla ratio, ut caro ardeat, nec absumatur; doleat, neque moriatur: ratiocinatores videlicet magni, qui de omnibus rebus quas esse mirabiles constat, possint reddere rationem. Reddant ergo de his, quae pauca posuimus, quae procul dubio si esse nescirent, et ea futura esse diceremus, multo minus crederent, quam quod nunc dicentibus nobis nolunt credere aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
d̾im feruidu noctib. ut nõ tangatũr. In epyro alium fontẽ
in quo faces ut in ceteris extinguntur accense. s extincte accẽ¬
ri. ꝙ accensui semel iam extingui non possit / Lignu cuiusclam
ficus egiptie. nõ ut ligna cetera in aquis natare s mergi.⁊ qd̾ ẽ
mirabilus. cum in imo aliquãdi fue̾ĩt. inde ad aque suꝑfici¬
em rursus emergere. qn̾ madefactum debuit humoris ponder
pregrauari Pom̃a in terra sodomoꝵ gigni quidem.⁊ ad ma¬
turitatis faciem peruenire. s morsu pressu ue tẽptata. ĩ fumũ
ac fauillam corio fatescente uanescere. Pyriten lapidem pe¬
sicu.tenentis manum si uehementius pͥrematur adurere. ꝓꝑ
qd̾ abigne nom̃ accepit In eadem ꝑside gingi etiam lapide
selente᷑. cuius interiorem candorem cum luna crescere atq defice
Incapadocia etiam uento equas concipere eosdemq fetus nõ ãpli

Expanded text:
tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces, ut in ceteris, exstinguuntur accensae, seri, quod accensus semel iam non possit exstingui. Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna cetera in aquis natare, sed mergi; et, quod est mirabilius, cum in imo aliquamdiu fuerit, inde ad aquae superficiem rursus emergere, quando madefactum debuit umoris pondere praegrauari. Poma in terra Sodomorum gigni quidem et ad maturitatis faciem peruenire; sed morsu pressuue tentata in fumum ac fauillam corio fatiscente uanescere. Pyriten lapidem Persicum tenentis manum, si uehementius prematur, adurere, propter quod ab igne nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem seleniten, cuius interiorem candorem cum luna crescere adque deficere. In Cappadocia etiam uento equas concipere, eosdemque fetus non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere ratione anobis earum flagitant rerum. quam opmorõ
uossumus redcere: excedunt enim uĩres mentis humane. exretĩat
falsa re que clicimui. Ip̃i det tot mirabilib reb quas ueluidere
possumnus. uel uidemus iationem reddere debere qd̾ si fiẽi ab hoĩe
non posse ꝑuiderint. fatendum ẽ eis non ideo aliquid nõ fuis¬
sse. uel non futurum eẽ. quia ratio inde non põt reddi. qñ qdẽ
sunt ista de quib similiter non põt Non itaq pergo ꝑ pluria
que mandata sunt littens non gesta atq transac̾ta. s ĩ locii
quibq manentia. qd̾ si quisqͣ ĩre uoluerit ⁊ potuerit. utrum
uera sint explorabit. Sed ꝑanca cõmemoro. Arigentinu
sicilie salem ꝑhibent cum fuerit amotus igni. uelut in aquo
fluescere cum nero ip̃i aque uelut in igne crepitare A pud
garamãtas quendam fontẽ tam frigidum dieb ut nõ bibatur

Expanded text:
ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabilibus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput Garamantas quendam fontem tam frigidum diebus, ut non bibatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dem tenebat. ita ferrum desuper mouebatur. atq argento medio
nihilq patiente concitatissimo cursu ac recursi infra lapis tenebat¬
ab homine supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod ip̃e ꝯspessĩ
Drei quod ab illo auclui. cui tanqͣ ip̃e inderim credidi. Quid etiam
de isto magnete legerim dicam. qñ uix̾ eum ponitur adamas. non
rapit ferrum. ⁊siiam rapuerat. ut ei propinquauerit mox rẽĩctit
India mictit hos lapides. s si eos nos cognitos iam desistimus ami
rari: quanto magis illi a quib ueniunt. Sic eos facillimos hent
sic forsitan hñt ut nos calcem. quã miromõ aqua fernescentemi
qua solet ignis extingui ⁊ oleo nõ feruescentẽ. quo solet ignis accẽ¬
di. quia impromptũ nob̾ ẽ non miramur: Capitulum. Qnt¬
grum tam̃ homines infideles. quib cum diuina. uł preterita ul
futura miracula predicamus. que illis experienda nõ ualemul

Expanded text:
dem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio dem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India mittit hos lapides; sed si eos nos cognitos iam desistimus arari, quanto magis illi a quibus veniunt, si eos facillimos habent, sic forsitan habent ut nos calcem, quam miro modo aqua fervescentem, qua solet ignis exstingui, et oleo non fervescentem, quo solet ignis accendi, quia in promptu nobis est, non miramur? CAPUT V.-- Qerum tamen homines infideles, qui, cum diuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus
Abbreviated transcription (Latin):
uim dediss suam cõmuneq feciss idem anulus alteri admotus ẽ
eundemq suspendit. atq ut ille prior lapidi. sic alter anulus priori
anulo coherebat. Accessit eodem modo tertius. accessit ⁊ quartus. iãꝗ
sibi pmutua circułnexit. non implicatoꝵ intrinsecꝰ. s intri extrinse¬
cus adherentu quasi catena penderet anuloꝵ. Quis istam ium la¬
pidis non stuperet. que illi non solum in erat. uerum etiam ꝑtot sus¬
pensa transibat. ⁊ inuisibilib ea uincuł subligabat. Ted multo est
mirabilius. qued a fratre ⁊ coepiscopo meo seuero mileuitano d̾ isto
lapide comperi. Seip̃m namq uidisse narrauit. quẽ ad modum ba¬
chanariu quẽdam comes africe. cum apud eum cõniuaretur. ep̃o.
eundem protulerit lapidem.⁊ tenuerit sub argento.ferrumq sup
sirgentum posuerit Deinde sicut subtus monẽbat manu qua lapi¬

Expanded text:
uim dedisset suam communemque fecisset, idem anulus alteri admotus est uim dedisset suam communemque fecisset, idem anulus alteri admotus est eundemque suspendit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus priori anulo cohaerebat; accessit eodem modo tertius, accessit et quartus; iamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium quasi catena pependerat anulorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae illi non solum inerat, uerum etiam per tot suspensa transibat et inuisibilibus ea uinculis subligabat? Sed multo est mirabilius, quod a fratre et coepiscopo meo Seuero Mileuitano de isto lapide comperi. Se ipsum namque uidisse narrauit, quem ad modum Bathanarius quondam comes Africae, cum aput eum conuiuaretur episcopus, eundem protulerit lapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter mouebat manum, qua lapi
Abbreviated transcription (Latin):
mirabili. s ip̃a assiduitate uilescunt. Ita ut exip̃a india que re¬
mota e pars orbis a nobis desieremus non nulla mirari que ad¬
nos potuer̾t miranda perduci. Adamante multi apud nos habent. et
maxime aurifices insignitoresq gem maru qui lapis nec ferro
nec igni. nec alia ui uula phibetur preter hyrcino sanguine uinci
S qui eum hñt atq nouerunt. nũquit ita mirantur̾. ut hi quib
primum potentia eius ostenditur quib aũt non ostenditur. For¬
tasse nec credunt. aut s̃ credunt in experta mirantur. ⁊ si cõtĩge¬
rit ⁊ experii. ad huc quidem mirantur in solita s assiduitas ex̃pe¬
riendi. paulatim subtrahit admirationis incitamentum.
.Magnetem lapidem nouimus mirabilem ferri ẽe raptorem. qd̾ cum
primu uidi uehement᷑ in horriu. Quippe cernebam alapide ferren
anulum raptum atq suspensu. deinde tanq̃ ferro qued rapuerat

Expanded text:
mirabili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, ita ut ex ipsa India, quae remirabili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, ita ut ex ipsa India, quae remota est pars orbis a nobis, desierimus nonnulla mirari, quanos potuerunt miranda perduci. Adamantem lapidem multi aput nos habent et maxime aurifices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro nec igni nec alia ui ulla perhibetur praeter hircino sanguine uinci. Sed qui eum habent adque nouerunt, numquid ita mirantur ut hi, quibus primum potentia eius ostenditur? Quibus autem non ostenditur, fortasse nec credunt; aut si credunt, inexperta mirantur; et si contigerit experiri, adhuc quidem mirantur insolita, sed adsiduitas experiendi paulatim subtrahit admirationis incitamentum. Magnetem lapidem nouimus mirabilem ferri esse raptorem; quod cum primum uidi, uehementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
uiũbilis corporis. Iam ueroqͣ mirũ ẽ. ꝙ cũm extinguitur. tunc ac¬
cenditur. ut enim occulto igne careat aqua infunditur aqua ue
perfunditur. Et cum aũt sit frigida inde feruescit unde feruen¬
tia cuncta frigẽscunt. Uelut expir̾ante ergo illa gleba diicedens igͥ
qui latebat ãpparet. ac deinde tanqͣ morte sĩc trigida est ut adĩe¬
cta unda non sit arsura ⁊ quam calcem nocabamus iiuam uo¬
cemus extinctam. Quid est ꝙ huic miraculo addi posse uid̾atur
⁊ tam̃ additur. Nam si non adhibeas aquam. s oleum qd̾ mag̾
fomes est ignis. nulla eius perfusione uel infusione feruescit. Mͦ
miraculu. si de aliquo iuidicõ lapide legeremus siue audiremus
⁊ in nr̃um experim̃tu uenire non possẽt. profecto aut mẽdaciu
putaremus. aut certe grauiter miraremur. Quarum uẽo rerũ
ante nr̃osecnlos cotidĩana documenta uersantur. non igne min

Expanded text:
sibilis uisibilis corporis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc acsibilis uisibilis corporis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc accenditur! Ut enim occulto igne careat, aquae infunditur aquaue perfunditur, et cum ante sit frigida, inde feruescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non sit arsura et quam calcem uocabamus uiuam, uocemus exstinctam. Quid est quod huic miraculo addi posse uideatur? et tamen additur. Nam si non adhibeas aquam, sed oleum, quod magis fomes est ignis, nulla eius perfusione uel infusione feruescit. Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legeremus siue audiremus et in nostrum experimentum uenire non posset, profecto aut mendacium putaremus aut certe granditer miraremur. Quarum uero rerum ante nostros oculos cottidiana documenta uersantur, non genere minus
Abbreviated transcription (Latin):
leuissimo conterantur.⁊ tanta firmitas. ut nullo more corrũpan¬
tur. nulla etate uincantur. usq adeo ut eo substerne̾ soleant. quit
limites figunt. ad conncendum licigatorem. quisquis post quãta¬
libet tempora extiterit. fixumq lapidem lunitem nõ ẽẽ cõtẽderit
Quis eos interra humicla infissos. ubi ligna putrescerent. tam dui
durare incorruptibiliter posse. nisirerum ille corruptor ignis effecit
Intueamur etiam miraculum calcis. excepto eo de quo iãm diximꝰ
fatis ꝙ igne candescat. quo alia tecra redcluntur ⁊̃ occultissime ab i¬
gne ignem concipit cumq iam gleba tagnentib. frigida tam late¬
ter sẽuat. ut nulli nostro sensmn prorsus apꝑarcat. s compertus ex ꝑe¬
rim̃to.etiam dum nõ apparet sciatur ineẽ sopitus. Propter quod
eam uiuam calcem loquimur. Welut ip̃e ignis latens. anima sit ĩ

Expanded text:
leuissimo frangantur, pressu facillimo conterantur, et tanta firmitas, ut nullo umore corrumpanleuissimo frangantur, pressu facillimo conterantur, et tanta firmitas, ut nullo umore corrumpantur, nulla aetate uincantur, usque adeo ut eos substernere soleant, qui limites figunt, ad conuincendum litigatorem, quisquis post quantalibet tempora exstiterit fixumque lapidem limitem non esse contenderit? Quis eos in terra umida infossos, ubi ligna putescerent, tamdiu durare incorruptibiliter posse nisi rerum ille corruptor ignis effecit? Intueamur etiam miraculum calcis. Excepto eo, de quo iam satis diximus, quod igne candicat, quo alia taetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit eumque iam gleba tangentibus frigida tam latenter seruat, ut nulli nostro sensui prorsus appareat, sed conpertus experimento. etiam dum non apparet, sciatur inesse sopitus. Propter quod eam uiuam calcem loquimur, uelut ipse ignis latens anima sit inui
Abbreviated transcription (Latin):
ut poma inmatura maturet. De ipo igne mira quis explicet queq adusta
nigreicunt cum ip̃e sit lucidus.⁊ peñe omnia quę ambiens lambit co¬
lor pulcherrimus decolorat atq ex prima fulgida carbonem tet̾rimꝰ
redelit neq id quasi regulariter definitum est Ram econtrario
lapides igne candentẽ percocti. et ip̃i funt candidi. ⁊ quãuis ille
magis rũbeat illi albescunt congruit tam̃ luci ꝙ album ẽ. sic̾ ngrꝰ
tenẽbris. Cum itaq ignis insignis ardeat ut lapides eoquat. con¬
trarios habet non incontraris rebus effectus. Et si enim lapides
⁊ ligna diuersa sunt contraria non sunt tam̃ sic̃ album ⁊ nigrum
quõrum in lapidib uum facit. alterum in lignis. Clarus ilłos cla¬
rificans. hec obfuscans cum in illis deficeret. nisi in istis iuueret.
Quid in carbonib nõne miranda ẽ. ⁊ tanta infirmitasut ictu

Expanded text:
ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque id quasi regulariter definitum est; nam e contrario lapides igne candente percocti et ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille rubeat, illi albicent, congruit tamen luci quod album est, sicut nigrum tenebris. Cum itaque ignis in lignis ardeat, ut lapides coquat, contrarios habet non in contrariis rebus effectus. Etsi enim lapides et ligna diuersa sunt, contraria tamen non sunt, sicut album et nigrum, quorum in lapidibus unum facit, alterum in lignis, clarus illos clarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueret. Quid, in carbonibus nonne miranda est et tanta infirmitas, ut ictu