comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Munda autẽ ammalia st̃ deside¬
ria illa quȩ nil feditatis sugger̃t.
Illud autẽ est admodũ mirabile
ualde q notabile quod sepe mun¬
da anmalia impediunt .bonum.
impellunt ad malum: sicut sepe
econtra minunda adiuuant ad
bona. roborant contͣ mala. Piecatis
affectus erga parentes ordinatos essȩ
quis neget: Quã multis tamen in¬
nocuit. & ab amore dei regͣxit. quod
suos tenere diligebant. quos nec ꝓp¬
ter dm̃ deserere uolebant: Stimu¬
lum carnis sue quis inquã nisi
ꝑuersus non erubuit:Et tamen

Expanded text:
Munda autem animalia sunt desideMunda autem animalia sunt desideria illa quae nil foeditatis suggerunt. Illud autem est admodum mirabile valdeque notabile, quod saepe munda animalia impediunt bonum, impellunt ad malum, sicut saepe econtra immunda adjuvant ad bona, roborant contra mala. Pietatis affectus erga parentes ordinatos esse quis neget? quam multis tamen nocuit et ab amore Dei retraxit, quod suos tenere diligebant quos nec propter Deum deserere volebant. Stimulum carnis suae quis unquam nisi perversus non erubuit et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tio sua. ut illiꝰ inopiã. sua abundan¬
tia tempet. s force auaritie sue m¬
Imia tenacitate pietatis aditũ ob¬
turat. Statuit itaq apud se nil ei de
suo inpendere: ne suoꝵ bonoꝵ uide¬
atur aliqua minorationis dampna
sustinere. Eoce ammal  mundum
q hoĩem miustũ. Quasi ammal mu¬
ndum ẽ. illa amim iudiciũ preue¬
mens piecatis affectio: s uelut hõ
inuustus ẽ. ill a subsequens obdura¬
dionis impia deliberacio. Coce ad as¬
pectum mulieris turpitudinis mo¬
tum pͥus in se sentit. ꝙꝗͣ rõnis decre¬
tum ꝯsulere possit. s postqͣ. rõnem
consulerit. exurgens malũ uirilit̃
expellit. Ecce ammal inmundum.
ss hominẽ iustum. Quid enim tur¬
pitudinis motum. nͥ aĩal inmun¬
dum dicimꝰ. ꝙ qͥd subseqͤntis deliber̃o¬
nis iustũ decretũ: nisi hõiem rectum
iudicare debemus : Inmunda itaq
desideria ex appecitu surgentia. &
rationis iudicium preuenientia
aumalia sunt bruta & inmunda.

Expanded text:
tio sua, ut illius inopiam sua abundantio sua, ut illius inopiam sua abundantia temperet, sed forte avaritiae suae nimia tenacitate pietatis aurem obturat. Statuit itaque apud se nil illi de suo impendere, ne suorum bonorum videatur aliqua minorationis damna sustinere. Ecce animal mundum, et hominem injustum. Quasi animal mundum est illa animi judicium praeveniens pietatis affectio, sed velut homo injustus est illa subsequentis obdurationis impia deliberatio. Ecce alius ad aspectum mulieris turpitudinis motum prius se sentit quam rationis decretum consulere possit. Sed postquam rationem consuluerit, exsurgens malum viriliter repellit. Ecce animal immundum, sed hominem justum. Quid enim turpitudinis motum, nisi animal immundum dicimus, et quid subsequentis deliberationis justum decretum, nisi hominem rectum judicare debemus? Immunda itaque desideria ex appetitu surgentia, et rationis judicium praevenientia animalia sunt bruta et immunda.
Abbreviated transcription (Latin):
a.s de ipsis irrõnabilib. ñ solũ mu¬
nda. s etiam inmunda: qͣntũ uide¬
licet erigit cura necessitatis. uel cau¬
tela ꝯseruande humilitatis. Deside¬
ria illa quȩ surgunt exrõnis delibe¬
ratione. ꝑtinere uidentur ad hoĩes.
ut pote ad animalia rõnabilia: si¬
cut illa qͤ sine discretionis iudicio
emergunt ad aĩalia irron abilia.
Et sc̃qͥdẽ ex utͦq gn̾e alia bona. ali¬
a mala. quia st̃ hoĩes iusti. ꝙ sc̃ ho¬
mines iniusti: & aĩalia alia munda
alia inmunda. Uultis aꝑtiꝰ nosse dif¬
ferentiã aĩalium mundoꝵ. & inmu¬
ndoꝵ : hominũ iustoꝵ ꝙ inuustor.
forte exemplo illud meliꝰ ꝗͣ diffini¬
tione ostendimus. Ecce qͥs tͣnsiens
nidec quempiã frigore uel fame
afflictum: uel alia qualibet mo¬
om̃i deliberatione ammi. affectu pie¬
tatis medullitꝰ tangit᷑: & ei quẽ af¬
flictũ uidet. subita animi misera¬
tione ꝯpatit᷑. Interpellat eũ cogita¬

Expanded text:
a: sed de ipsis irrationabilibus non solum mua: sed de ipsis irrationabilibus non solum munda sed et immunda quantum videlicet exigit cura necessitatis vel cautela conservandae humilitatis. Desideria illa quae surgunt ex rationis deliberatione, pertinere videntur ad homines, utpote ad animalia rationabilia, sicut illa quae sine discretionis judicio emergunt ad animalia irrationabilia. Et sunt quidem ex utroque genere alia bona, alia mala; quia sunt homines justi, et sunt homines injusti, et animalia alia munda, et alia immunda. Vultis apertius nosse differentiam animalium mundorum et immundorum, hominum justorum et injustorum? Forte exemplo illud melius quam definitione ostendimus. Ecce quis transiens videt quempiam fame vel frigore afflictum, vel alia qualibet omni animi deliberatione affectu pietatis medullitus tangitur, et ei quem afflictum videt subita animi miseratione compatitur. Interpellat eum cogita
Abbreviated transcription (Latin):
racte cȩli aꝑte erant. cum apłs dic¬
bat. Reuelat᷑ autẽ ira dei de cȩlo si¬
Diluuiũ autẽ tc̃ fortassis munda¬
uerat: cum alias in ad miration
sapientie ꝓclamabat. O altitum
diuitiarum sapĩe & scientie de
Quomͦ itaq putas carnalia aͥ¬
deria.languescunt. immo cũ qͣlla
putas festinatione deficiunt. cnsi
inmensa illa diuinoꝵ iudicioꝵ
abyssus se ad manifestationẽ efful¬
dit. q illud diuine sapĩe pelagil
cotã humani cordis terrã occupa
eiꝰ q habitatores cogitetionũ asst¬
tionũ q multiplicitatẽ penitꝰ a¬
sorbet. Sola itaq illa huic dilus
suꝑsunt. quȩ in arche sinu inclusa
uinunt. quȩ conscĩe bone mensu¬
sã ñ excedunt: quȩ modestie ter¬
minos ñ deserunt. Alia gͥ st̃ quȩ
extra archã ad internecionẽ expo¬
nunt᷑: alia quȩ intra archã ad ui¬
tam reseruant᷑. Reseruant᷑ autẽ non
solũ rationabilia. sed etiã irrõnabili¬

Expanded text:
ractae coeli apertae erant, cum Apostolus dicractae coeli apertae erant, cum Apostolus dicebat: Revelatur autem ira Dei de coelo suDiluvium autem tunc fortassis inundaverat, cum alias in admiratione Sapientiae proclamabat: O altitudo divitiarum sapientiae, et scientiae Dei! . Quomodo itaque, putas, carnalia desideria languescunt, imo cum quanta, putas, festinatione deficiunt, cum universa illa divinorum judiciorum abyssus se ad manifestationem effundit, et illud divinae Sapientiae pelagus, totam humani cordis terram occupat, ejusque habitatores cogitationum affectionumque multiplicitatem penitus absorbet? Sola itaque illa huic diluvio supersunt quae in arcae sinu inclusa vivunt, quae conscientiae bonae mensuram non excedunt, quae modestiae terminos non deserunt. Alia igitur sunt quae extra arcam ad internecionem exponuntur, alia quae intra arcam ad vitam reservantur. Reservantur autem non solum rationabilia, sed etiam irrationabili
Abbreviated transcription (Latin):
sorbec quicqͥd pͥus male inuebat. suꝑ
eam. Ad pͥmã siqͥdẽ iussionẽ dm̃ rup¬
tis fontib abyssi. aꝑtisq cataractis
celi fit subita. ꝙ tã uehemens mnunda¬
tio diluuii. ut absq om̃i dilatione
om̃s sapientie subuercant᷑ inimici.
recole qͥd dicat de ea ꝓph̃a. Iudicia tu¬
a inquit abyssus multa. Et ut qqui
scias qͣlis esse possit pluuia illa uolm¬
taria quam segregauit ds heredita¬
tisuȩ: recole qd̃ alibi in uerbis eiꝰdẽ
ꝓpħe legis. E ueritas tua inquit us
ad nubes. Uides certe huimodi nui
que ueritatem portant: cuius modi
Rumpunt᷑ itaq fontes abyssi. apr¬
unt᷑q catharacte cȩli. cum tempus
instat faciendi diluuii. ut illa san¬
entie salutaris aqua partim se ef¬
fundat ex occulta diuine aspirati¬
onis uena. parti emanet ex reueli¬
tione anglica. Fontes abyssi rupti
erant cum ꝓpħa dicebat. Et appari¬
ert̃ fontes aquarũ: & reuelata sim
fundamenta orbis terrarũ. Catha¬

Expanded text:
sorbet quidquid prius male vivebat super sorbet quidquid prius male vivebat super eam. Ad primam siquidem jussionem Domini, ruptis fontibus abyssi apertisque cataractis coeli, fit subita et tam vehemens inundatio diluvii, ut absque omni dilatione omnes sapientiae subvertantur inimici: recole quid de ea dicat Propheta: Judicia tua, inquit, abyssus multa . Et ut aeque scias qualis esse possit pluvia illa voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae, recole quod alibi legis in verbis ejusdem Prophetae: et veritas tua, inquit, usque ad nubes . Vides certe hujusmodi nubes quae veritatem portant, cujusmodi Rumpuntur itaque fontes abyssi, aperiunturque cataractae coeli cum tempus instet faciendi diluvii, ut illa salutaris sapientiae aqua partim se effundat ex occulta divinae aspirationis vena, partim emanet ex revelatione angelica. Fontes abyssi rupti erant, cum Propheta dicebat: Et apparuerunt fontes aquarum, et revelata sunt fundamenta orbis terrarum . Cata
Abbreviated transcription (Latin):
pientia. ñ nͥ post diluuium in hac
suadetur sede sedere: Tur non eciam
ante diluuium sedebat rex in ȩcernũ:
Anforte qui gygantes erant suꝑ terrã
ante diluuium ñ sinebat᷑ regnum suũ
sapĩa possidere quietum. o iccirco ñ ei
uacabat tempꝰ uel locus ad sedendum
s pociꝰ ad preliandum. ideoq qͣsi uir
pugnator om̃ip̃s nomen eius. cotidie
cogebat᷑ apprchendere arma & scutum.
& exurgere in adiutoriũ suoꝵ. & utpo¬
te dñs fortis & potens. dñs potens in
prelio. expugnare expugnantes exerci¬
tum suũ. clamantib cotidie sibi qui
sui erant. Exurge dñe adiuua nos. O
libera nos ꝓpter nomen tuũ. Proculdu¬
bio ꝗͣdiu iuunt gygantes suꝑ terr̃ã.
ꝗͣ diu adhuc uiget in carne uel in cor
carnali enormitas illa horrenda unci¬
oꝵ. ñ sinit᷑ ille dñs exercituum dñs uͥ
tutum regnũ suũ possidere quietum.
So quia sapĩa uincit maliciã. cum se
ceperit latius effundere. mimo totã
occupare terrã. cito & absq mora ab¬

Expanded text:
pientia, nonnisi post diluvium in hac sua sede dicitur sedere? Cur non etiam ante diluvium sedebat Rex in aeternum? An forte quia gigantes erant super terram ante diluvium non sinebatur regnum suum Sapientia possidere quietum, et idcirco non ei vacabat tempus, vel locus ad sedendum, sed potius ad praeliandum? Ideoque quasi vir pugnator omnipotens nomen ejus quotidie cogebatur apprehendere arma et scutum, et exsurgere in adjutorium suorum, et utpote Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio expugnare impugnantes exercitum suum, clamantibus quotidie sibi qui sui erant: Exsurge, Domine, adjuva nos, et libera nos propter nomen tuum . Procul dubio quandiu vivunt gigantes super terram, quandiu adhuc viget in carne, vel corde carnali enormitas illa horrenda vitiorum, non sinitur ille Dominus exercituum, Dominus virtutum regnum suum possidere quietum. Sed quia sapientia vincit malitiam, cum se coeperit latius effundere, imo totam occupare terram, cito et absque mora ab
Abbreviated transcription (Latin):
uioris audatie: illi deniq ꝑ qͦs salꝰ eorũ
pediri pot̾at. de qͥb pͥmitiua eccła ꝯgre¬
anda. ⁊ fid̾i seges ꝓpaganda erat. ut desi¬
nata illa diuine ꝓpagationis messio: in di¬
ina horrea ꝯgregaret᷑. de qͣ in eũngłio
igit᷑. hespicite regiones: qͣm iam albe

Expanded text:
daciae. Illi denique per quos salus eorum impediri poterat, de quibus primitiva Ecclesia congreganda, et fidei seges propaganda erat, ut designata illa divinae propagationis messio in divina horrea congregaretur, de qua in Evangelio legitur: Respicite regiones quoniam jam albae
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑientiã sciat. ñ solũ mala reꝓbare. uł
bona appͦbare. uerũ etiã bona elig̾e. in¬
feriorib bonis sepositis. optima app̃hen¬
dere: anteqͣ. ad celos ascñdat. ⁊ ꝑ exꝑien¬
tiã addiscat. qͥd sit. uł qͣntũ t̾renis oblec̃¬
tam̃tis p̃mineat. corꝑali etiã p̾sentia gau¬
diis celestib p̾sid̾e. ⁊ choris angłicis int̾eẽ.
ante istã utiq electionẽ bonoꝵ. d̾elinq̃t᷑
t̃ra qͣm rex achab detestabat᷑ a facie ouoꝵ
regũ suoꝵ. Nã hoc ut dictũ ÷. factũ est
in passiõe: illd in ascensiõe. Et nota qd̃ dr̃
qi dabit dñs uob̃ signũ. ⁊ qd̾ u̾e sit signũ
fut᷑e nr̃e lib̾ationis. s anteꝗͣ ex toto com
pleat᷑. fiet qd̾ in diabolo ⁊ angłis eiꝰ erit
signũ et̾ne captiuitatis. Nlã sic̃ in ascen¬
⁊ exaltatio captiuoꝵ. sic sane in eiectiõe ⁊ ꝑ¬
in bonoꝵ om̃im capite. uł m̃broꝵ ipsiꝰ par¬
te. signũ ÷ gn̾alis głificationis: sic deiectio

Expanded text:
erientiam sciat non solum mala reprobare, vel bona approbare, verum etiam bona eligere et inferioribus bonis sepositis optima apprehendere, antequam ad coelos ascendat, et per experientiam addiscat quid sit, vel quantum terrenis oblectamentis praeemineat corporali etiam praesentia gaudiis coelestibus praesidere, et choris angelicis interesse, ante istam utique electionem bonorum derelinquetur terra quam rex Achab detestabatur a facie duorum regum suorum. Nam hoc, ut dictum est, factum est in passione, illud in ascensione, et nota quod dicquia dabit Dominus vobis signum, et quod vere sit signum futurae vestrae liberationis. Sed antequam ex it, signum aeternae captivitatis. Nam, sicut in ascenet exaltatio captivorum, sic sane in ejectione et pin bonorum omnium capite vel membrorum ipsius parte signum est generalis glorificationis, sic dejectio
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ iam ex sentũtia. Dictũ ÷ hoc exꝓbͣndo.
dicamꝰ mͦ hoc głiando: ⁊ głificando patrẽ ⁊ fi
illa tua fraudulenta malitia. Eoce h̃o fõs est
qͣi d̾s. sciens bonũ ⁊ malũ: qd tu fraudulent̃
Ecce qͦndã uictor. iã nunc uictꝰ iaces a xͥ uic¬
toria. Mulierẽ decepisti.⁊ ꝑ mulierẽ de iecsti.
⁊ ecce in muliere decept᷑: ⁊ ꝑ mulierẽ deceptꝰ
corriusti. Eece qͣles immicitias exercuit. qͣm
pugnauit. uicit. tumphauit. sem̃ mulieriᷤ¬
nos qͥdẽ tam breuẽ mat̾iam. longa expositi¬
one extend̾e. sermonẽ ꝓtͣhere. u̾ba multi¬
plicare: tã iugili diligentia. tã diligenti
uigilantia. obiecta refellere. sensienda as¬
truere. u̾itatis sentñtiã hinc inde roborare:
nenio inqͣm idignet᷑. nemo miret᷑. cum
uideat. ꝓpħam in paucis admodũ u̾bis: fidi
nr̃e fundam̃ta lecisse. Quotiens a scĩs docto¬
rib. scͥptorib p̃dicatorib. incarnatiõis misti¬
um uentilat᷑. discutit᷑. ꝯmendat᷑: hec auc̃to

Expanded text:
dicatur jam ex sententia. Dictum est hoc exprobrando, dicamus modo hoc gloriando et glorificando Patrem, et Filla tua fraudulenta malitia. Ecce homo factus est quasi Deus sciens bonum et malum quod tu fraudulenter Ecce quondam victor, jam nunc victus jaces a Christi victoria. Mulierem decepisti, et per mulierem dejecisti, et ecce in muliere deceptus, et per mulierem dejectus corruisti. Ecce quales inimicitias exercuit; quomodo pugnavit, vicit, tnos quidem tam brevem materiam longa expositione extendere, sermonem protrahere, verba multiplicare, tam jugi diligentia, tam diligenti vigilantia objecta refellere, sentienda astruere, veritatis sententiam hinc inde roborare. Nemo, inquam, indignetur, nemo miretur cum videat prophetam in paucis admodum verbis fidei nostrae fundamenta jecisse. Quoties a sanctis doctoribus, scriptoribus, praedicatoribus, incarnationis mysterium ventilatur, discutitur, commen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ illũ: ut ñ seoucat ãpliꝰ gentes donec
consũment᷑ mille anni: ⁊ pꝰt hec oportet
ũ solui modico tẽꝑe. Qd̃ hic dic̃ abyssum:
p̾tea uocat stagnũ. Et diabolꝰ in qͥt mis¬
sus: in stagnũ. ignis ⁊ sulphuris. De hoc
dit᷑ in celũ solꝰ ascendisse. Ascendns nãq in
altũ captiuã dux̃ captiuitatẽ. dedit .d.h.¬

Expanded text:
donec consumentur mille anni, et post haec oportet illum solvi modico tempore . Quod hic dicit abyssum, hoc postea vocat stagnum, et diabolus, inquit, missus est in stagnum ignis et sulphuris . De hoc ditur in coelum solus ascendisse. Ascendens namque in altum captivam duxit captivitatem, dedit d
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ dĩ. Grandis honor. s ho ñ intellex̃.
id̾oq despex̃. Despecta uͦ atq reiecta simili¬
tudine d̾i: transfigͣauit se ad similitudinẽ iti¬
m̃ti. Ec̃ce qͣle dedeeꝰ. Iuxta magnitudinẽ ho¬
noris: magnitudo dedecoris. Inde obꝓbͥum.
Inde t̃proꝑium. Et iuste iã qͥdẽ. olgꝓbria exꝑ¬
bͣntiũ cecider̃t suꝑ eum. Merito gͦ clamat.
aufer a me obꝓbͥum. ⁊ ꝯtẽptũ. Fenset ho pi¬
etatẽ d̃i si possit. Contẽptꝰ a nobis: ꝯtẽptum
nr̃ i sustm̃e non potiit. Despectꝰ ab hoĩe.
despicientis obꝓb̾um portare ñ sustinuit.
Reiecit hõ. ad qͣm formatꝰ ÷ silitudine
diuinã. D̃s e uestigio ꝯformaitit se ad ilr
qͣ hõ transformau̾at se similitudinẽ hi¬
nã. O qͣlis reformatio honoris. o qͣł det̃s
expbͣtionis. transformatũ sim ilitudin
uim̃ti. hab̾e iam dm̃ similẽ sui. sccr
ext̾gendũ olꝓꝓbͥtum nr̃m. d̾s dei filiꝰ ss

Expanded text:
s honor. Sed homo non intellexit, ideoque despexit. Despecta vero atque rejecta similitudine Dei, transfiguravit se ad similitudinem jumenti. Ecce quale dedecus, juxta magnitudinem honoris magnitudo dedecoris, inde opprobrium, inde improperium; et juste jam quidem opprobria exprobrantium ceciderunt super eum. Merito ergo clamat: Aufer a me opprobrium et contemptum. Penset homo pietatem Dei, si possit. Contemptus a nobis, contemptum nostrum sustinere non potuit. Despectus ab homine, despicientis opprobrium portare non sustinuit. Rejecit homo ad quam formatus est similitudinem divinam, Deus evestigio conformavit se ad illam qua homo transformaverat se similitudinem humanam. O qualis reformatio honoris! O qualis detersio exprobrationis, transformatum similitudini jumenti, habere jam Deum similem sui! Ecce ad extergendum opprobrium nostrum, Deus Dei Fil
Abbreviated transcription (Latin):
ex in carnatione nr̃i emmanuelis. factuᷤ
est deus. quasi unus ex nobis.
cce fr̃s qͥd ꝯtulit. ecce qͥd ꝓfuit puer¬
periũ uͥginis. incarnatio nr̃i ẽma¬
nueł. Iste ÷ puer. qͥ solꝰ maiͥs sue integͥtatẽ nõ
abstulit. s sacͣuit. In isto puero: fc̃s: nobc̃
ero deiectꝰ÷ qͥ pͥus deiec̾: ab hoc erectꝰ. qui
pͥus erectꝰ fuit. In ħ puero recuꝑauit h̃o
honorẽ suũ: ipse÷ qͥ abstulit obꝓbriũ nr̃m.
S qͣle inqͥs obꝓbͥum: Hõ cũ in honore eẽt

Expanded text:
ex incarnatione nostri Emmanuelis factus est Deus quasi unus ex nobis. Ecce, fratres, quid contulit, ecce quid profuit puerperium virginis, incarnatio nostri Emmanuelis. Iste est puer qui solus matris suae integritatem non abstulit, sed sacravit. In isto puero factus est noero dejectus est qui prius dejecit, ab hoc erectus qui prius dejectus fuit. In hoc puero recuperavit homo honorem suum, ipse est qui abstulit opprobrium nostrum. S
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑: non potest ẽẽ stabile qd suꝑ edisicat᷑
Si hoc qd dicimꝰ. ad excusationẽ non suffic̃:
addã adhuc qd̾ suffic̾e possit. Mat̾ia certe

Expanded text:
e stabile quod superaedificatur. Si hoc quod dicimus ad excusationem nostram non sufficit, addam adhuc quod sufficere possit. Materia certe
Abbreviated transcription (Latin):
scit d̾̃s boñ. aut qͦmͦ scit malũ. Mal
qͥdẽ plena intelligentia. absq om̃i qe
in bono expientia ĩpturbabił. fu̾tum
utẽ. ut fiat hõ in hunc modũ. sciens bo¬
nũ ⁊ malũ. qͣndo ꝯfirmat᷑ in bono. ⁊ con¬
simatꝰ in gaudio inet̾num sic̃ peccare non
potit: sic nec mori uł pati timebit. Mor
etũ non erit ultͣ. neq luctꝰ neq clamor.
s nec dolor erit ultͣ: qm pͥora transier̃t.
leticia sẽpiterna erit suꝑ capita eoꝵ.¬

Expanded text:
scit Deus bonum, aut quomodo scit malum? Malum quidem plena intelligentia absque omni expin bono experientia imperturbabilis. Futurum est autem ut fiat homo in hunc modum sciens bonum et malum, quando confirmatus in bono et consummatus in gaudio in aeternum, sicut peccare non poterit, sic nec mori vel pati timebit. Mors enim non erit ultra, neque luctus, neque clamor; sed nec dolor erit ultra, quoniam prima transierunt, sed laetitia sempiterna erit super capita eo
Abbreviated transcription (Latin):
immensũ conflauerat. Contractis
itaq undeqͣq uirib copiosis. quas
dinumerare nemo poterat. adiun¬
ctis adhuc eidẽ collegio ierosolimita¬
noꝵ admirato. damascenoꝵ qͦq rege:
curbarannꝰ ad antiochiã ꝓficisceba¬
tur. Erant in eadẽ expeditione ut di¬
ctum est agulani circit̾ tria milla.
N toti ferro loricati. neq sagitaᷤ neq
lance̾s tumebant: neq pret᷑ gladioᷤ
in bellũ arma ferebant. Istis antio¬
chiã appropinqͣntib obuiauit SeN¬
sadolus cassiam filiꝰ. & ꝓ capta ciui¬
tate lugubris: & ꝓ morte patͥs con

Expanded text:
immensum conflaverat. Contractis immensum conflaverat. Contractis itaque undequaque viribus copiosis quas dinumerare nemo poterat, adjunctis adhuc eidem collegio, Jerosolymitanorum admirato, Damascenorum quoque rege, Curbarannus ad Antiochiam proficiscebatur. Erant in expeditione eadem, ut dictum est, Agulani, circiter tria millia, qui toti ferro loricati, neque sagittas neque lanceas timebant; neque praeter gladios in bellum arma ferebant. Istis Antiochiam appropinquantibus obviavit Sensadolus, Cassiani filius, et pro capta civitate lugubris, et pro morte con
Abbreviated transcription (Latin):
hostilit̾ effus um ulciscerentur. nisi
filios & uxores penatesq suos: lari¬
umq suoꝵ residuã suppellectilem
desides tutarent᷑. Horum pͥnceps
& dux curbarannus erati. uir qui¬
dẽ bellicosissimꝰ. nulli audatia scd̃s:
prudentia p̃ditꝰ. diuitiis copiosus.
militarib auxiliis constipatꝰ: cupi¬
dus laudis. inflatꝰ suꝑcilio iactantie.
magni nominis homo militie sol¬
dani ꝑsie magister. Hunc cassianꝰ
antiochie admiratꝰ dum obsideret᷑.
multis iniutauerat legationib qͣ¬
tinꝰ ad antiochiam liberandã festi¬
naret:nã illum multis honoratũ
donariis remitteret. Curbarannꝰ
autẽ cum ut stipendia ꝓmissa reci¬
ꝑet. tum maxime ut nom̃ suum di¬
lataret: a caliphas gentis sue apl̃ico
accepta licentia seuiendi in xp̃ianos
sibi gentes innumeras. tcos uidelicet.
sarracenos. arabes. publicanos. arii¬
tas. curtos. ꝑses. agulanos. & alios in¬
numeros coagulauerat: & exercitũ

Expanded text:
hostiliter effusum ulciscerentur, nisi hostiliter effusum ulciscerentur, nisi filios et uxores penatesque suos lariumque suorum residuam suppellectilem desides tutarentur. Horum princeps et dux Curbarannus erat, vir quidem bellicosissimus, nulli audacia secundus, prudentia praeditus, divitiis copiosus, militaribus auxiliis constipatus, cupidus laudis, inflatus supercilio jactantiae, magni nominis homo, militiae soldani Persiae magister. Hunc Cassianus Antiochiae admiratus, dum obsideretur, multis invitaverat legationibus, quatenus ad Antiochiam liberandam festinaret: nam illum multis honoratum denariis remitteret. Curbarannus autem, tum ut stipendia promissa reciperet, tum maxime ut nomen suum dilataret, a Caliphas, gentis suae apostolico, accepta licentia saeviendi in Christianos, sibi gentes innumeras, Turcos videlicet, Sarracenos, Arabes, Publicanos, Azimitas, Curtos, Perses, Agulanos, et alios innumeros coagulaverat, et exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
ti ad eiꝰ ad iutoriũ conflux¬
rant: multi adhuc conflue¬
bant. Sed qͥ confluxerant
capta ciuitate alii ꝑempti sunt. alii
in municipio recepti: alii uͦ uite sue
fuga consuluer̃t. Qui autem conf¬
luebant. audito de antiochenoꝵ casu
rumore substiter̃t: delib̾antes an pro¬
cul discederent. an ꝓpiꝰ accederent.
Discedere suadebat fama. qͦ felices ꝓͥa¬
noꝵ passim p̃nuntiabat successus.
& ex felicib feliciores auspicabant᷑:
& iccirco metꝰ ꝗͣ maximꝰ singulorum
pectorib inserebatur. Accedere uͦ
eos exhortabat᷑ ira ꝓ contribulium
suoꝵ inimica int̾fectione: pudor ꝓ
peregrinoꝵ nullatenꝰ adhuc rep̃ssa
temeritate. Confidebant etiã in na¬
tionũ coagulatoꝵ diffusa multi¬
tudine: & in sua sicuti iactitaban
singulari animositate. Preterea
inglorios se ẽẽ dicebant. nisi mult
paucoꝵ stoliditatẽ compescerent.
nisi aduenticios indigene a suisl
nib dissicerent: nͥ suoꝵ sanguinem

Expanded text:
lti ad ejus adjutorium confluxlti ad ejus adjutorium confluxerant, multi adhuc confluebant: sed qui confluxerant, capta civitate, alii perempti sunt, alii in municipium recepti, alii vero, vitae suae fuga consuluerunt: qui autem confluebant, audito de Antiochenorum casu rumore, substiterunt, deliberantes an procul discederent, an proprius accederent. Discedere suadebat fama, quae felices Christianorum passim praenuntiabat successus, et ex felicibus feliciores auspicabantur, et idcirco, metus quammaximus singulorum pectoribus inserebatur. Accedere vero eos exhortabatur ira, pro contribulium suorum inimica interfectione; pudor, pro peregrinorum nullatenus adhuc repressa temeritate. Confidebant etiam in nationum coagulatarum diffusa multitudine; et in sua, sicuti jactitabant, singulari animositate. Praeterea ingloriose se esse dicebant, nisi multi paucorum stoliditatem compescerent, nisi adventitios indigenae a suis finibus dissiscerent, nisi suorum sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi sunt tua stipendia. fallax
& deceptiua fortuna. Gentiles fati
& fortune nimis adqͥescunt: ecce caᷤ¬
sianꝰ infelix dux & admiralis antio¬
chenꝰ. hodie miserabili sorte p̾uemtꝰ:
infortunio fatisq infestis delusꝰ
ꝑimit᷑: ecce germ̃ regium tamꝙͣ.
quilibet in stercore natꝰ. indecent̃
corꝑe inhumato capite plectit᷑. Bal¬
teum autẽ eius & uaginam: sexagĩ¬
ta bizanteos appreciauer̃t. Sentes
enĩ ille huiꝰmodi faleris & fibulis:
ualde głant᷑. Platee uͦ & omnes ci¬
uitatis intcapedines. ita densis erat
occupate cadauerib. ut liber nem ini
cdaret᷑ incessus: cõpita nimirũ & ui¬
culi. cesis ĩpediebant᷑ corꝑib Hor¬
ror itaq & fetor nimiꝰ: quib libet
incumbebat uiatorib. Ciuitas itaq
antiochia. excepto municipio capta
est: & cassianꝰ ut dictum est deformi¬
ter obtruncatꝰ est: quarta feria. t̾cio
noNas uinii. Explicit liber sed̃s.¬
UM obsideret᷑ antiochia. mł¬

Expanded text:
hujusmodi sunt tua stipendia, fallax hujusmodi sunt tua stipendia, fallax et deceptiva fortuna! Gentiles fatis et fortunae nimis acquiescunt. Ecce Cassianus infelix, dux et admirabilis Antiochenus, hodie miserabili sorte, miserabili praeventus infortunio, fatisque infestis delusus, perimitur. Ecce germen regium, tanquam quilibet in stercore natus, indecenter corpore inhumato plectitur. Balteum autem ejus et vaginam, sexaginta byzanteos appretiaverunt. Gentes enim illae hujusmodi faleris et fibulis valde gloriantur. Plateae vero et omnes civitatis intercapedines ita densis erant occupatae cadaveribus, ut liber nemini daretur incessus, compita nimirum et viculi, caesis impediebantur corporibus. Horror itaque et fetor nimius quibuslibet incumbebat viatoribus. Civitas itaque Antiochia, excepto municipio, capta est; et Cassianus, ut dictum est, deformiter obtruncatus est, quarta feria, tertio Nonas Junii. INCIPIT LIBER TEum obsideretur Antiochia, mu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ turcoꝵ dñs. inter fugientes
delituit: & nescio qͦmͦ non minori
tam̃ infortunio. sed dilato uiuus
aufugit. ꝑuenit enĩ in Langredit̃¬
ram: ultra qͣm credi potest palpitats.
Incertũ habetur. an totiꝰ experscõ¬
fugii discesserit: an ad disquirendũ
a contribulib suis adiutoriũ discͣ¬
rerit. Illud certũ habetur. qͣm sica¬
stellum suũ introisset: sibi suisq
oportumꝰ consuluisset. Equis gͦ il
lius sodaliũ q suoꝵ ad extremum
fatigatis. coactus substitit: & in qͦd¬
dam tuguriũ diuertit. ibiq non
satis fidelit̾ delituit. Hoc & enim
um facto suꝑ incubuert. & appre¬
hensũ caput amputauer̃t: & am¬
putara corã Boamundo detule¬
runt. ut scilicet talit̃ ipsius ꝓme¬
rerent᷑ gr̾am: ipsiq lib̾tate dona¬
rent᷑ & potirent᷑ obtata. Cassiani
autẽ uiri clarissimi: finis fuit ob¬
scurꝰ & miserabilis. Tales sunt tue
remunerationes mundana ꝓsꝑitaᷤ.

Expanded text:
autem Turcorum dominus inter fugientes autem Turcorum dominus inter fugientes delituit; et nescio quomodo, non minori tamen infortunio, sed dilato, vivus aufugit. Pervenit enim in Tancredi terram, ultra quam credi potest palpitans. Incertum habetur, an totius expers confugii discesserit, an ad disquirendum a contribulibus suis adjutorium discurrerit. Illud certum habetur, quoniam si castellum suum introisset, sibi suisque opportunius consuluisset. Equis ergo suis sodaliumque suorum ad extremum fatigatis, coactus substituit; et in quoddam tugurium divertit, ibique non satis fideliter delituit. Hoc etenim um facto, superincubuerunt: et apprehensi caput amputaverunt, et amputatum coram Boamundo detulerunt, ut scilicet taliter ipsius promererentur gratiam, ipsique libertate donarentur et potirentur optata. Cassiani autem, viri clarissimi, finis fuit obscurus et miserabilis. Tales sunt tuae remunerationes, mundana prosperitas!
Abbreviated transcription (Latin):
rum ĩpaciens: uexillum suũ efferri
mandauit in cuuitate. & collocari
contͣ municipium qd̾ erat in urbe.
in editiori colle. Tanto siqͥdẽ cona¬
mine urbẽ introierant franci. gen¬
tiq illi circuncise p̾ualuerant: ut
innumeris intemptis. qͥcqͥd residuum
ẽẽ potuit. uł in castellum qđ immi¬
nebat urbi abigerent: uł in alia qͤ¬
libet diuiticula effugarent. Nec eta¬
ti. nec sexui: nec cui uis conditioni
nocte illa indultũ est. Nox erat am¬
bigua: & ideo. ꝓmiscui sexus nullũ
exceꝑat. Dies illuxit. & qui moraban¬
tur in castris tu multuantib popłis.
Boamundi uioer̃t & agnouerunt. &¬
de capta ciuitate gauisi sunt. Eucur¬
rer̃t gͥ ad portas. & introeuntes. si qͦ
inuenert turcos subter fugere mo¬
lientes ceciderunt: & facta est illa dieᷤ.
maxima gentiliũ strages. Nox illa
& mane illud: letalẽ peꝑunt antio¬
chenis fortunã. Quidam etiã uiui
francis incogniti fuer̃t. Cassianus

Expanded text:
rum impatiens, vexillum suum efferri rum impatiens, vexillum suum efferri mandavit in civitate, et collocari contra municipium quod erat in urbe, in editiori colle. Tanto siquidem examine urbem introierant Franci, gentique illi circumcisae praevaluerant, ut innumeris interemptis, quidquid residuum esse potuit, vel in castellum quod imminebat urbi abigerent, vel in alia quaelibet diverticula effugarent, nec aetati nec sexui, nec cuivis conditioni nocte illa indultum est. Nox erat ambigua et ideo promiscui sexus nullum exceperat. Dies illuxit, et qui morabantur in castris, tumultuantibus populis, Boamundi viderunt et agnoverunt, et de capta civitate gavisi sunt. Cucurrerunt igitur ad portas, et introeuntes, si quos invenerunt Turcos subterfugere molientes, ceciderunt, et facta est illa die maxima gentilium strages. Nox illa et mane illud lethalem peperit Antiochenis fortunam. Quidam etiam per pFrancis incogniti fuerunt. Cassianus
Abbreviated transcription (Latin):
erat ꝑ scalã repentium concursꝰ. ut
ipsa scala dissiliens dissolueret᷑: quod
& ad luctũ & magnum impedimen¬
tum xp̃ianis accidisse. nemo sani ca¬
pitis dubitat. Phalanges siqͥdẽ fran¬
coꝵ uisum ꝓpt̾ muros aderant: sed
eis qͥ sursum & intꝰ pugnabant. nul
lũ conferre poterant. Orta est gͥ ibi ñ
modica tͥsticia. Erat autẽ non ꝓcul
a scala quedã porta: quam retro acͣ¬
tis dieb xp̃iani explorantes uid̾ant.
Hanc a sinistra parte palpantes in¬
uenert: & ipsa fracta quantotiꝰ ingreᷤ¬
si sunt. Gunc maior eortꝰ est fragor.
& uberior succreuit xp̃ianis dimicã¬
di occasio: turcisq sõno uinoq se¬
pultis. crudelior necis obuenit angͦ¬
tia. Gentiles illi dũ ꝑiculum ĩminẽs
esfugere uellent. impeger̃t in xp̃ia¬
nos: & impetũ euitare satagentes. dũ
nescunt in repentinũ ceciderunt mor¬
tis discrimen. Boamundꝰ qm̃ anuo
cupienti nichil satis festinat᷑. mora¬

Expanded text:
erat per scalam repentium concursus, ut erat per scalam repentium concursus, ut ipsa scala dissiliens dissolveretur: quod et ad luctum et ad magnum impedimentum Christianis accidisse, nemo sani capitis dubitat. Phalanges siquidem Francorum, visum propter muros aderant: sed eis qui sursum et intus pugnabant, nullum auxilium conferre poterant. Orta est igitur ibi non modica tristitia. Erat autem non procul a scala quaedam porta, quam retroactis diebus Christiani explorantes viderant, hanc a sinistra parte palpantes invenerunt; et ipsa fracta, quantocius ingressi sunt. Tunc major exortus est fragor, et uberior succrevit Christianis dimicandi occasio, Turcisque somno vinoque sepultis, crudelior necis obvenit angustia. Gentiles illi, dum periculum imminens effugere vellent, impegerunt in Christianos, et impetum evitare satagentes, dum nesciunt, in repentinum ceciderunt mortis discrimen. Boamundus, quoniam animo cupienti nihil satis festinatur, mora
Abbreviated transcription (Latin):
cursum arripiunt: ascensũ preocu¬
pant. & cõmonendo iam aliꝰ alium p̃¬
ueniebat. Itaq iã multi ascenderans.
multi adhuc ascendebant: cũ qͥ in
turrib & in aliis menioꝵ erant pro¬
pugnaculis. uocib altissimis excla¬
mauer̾t. Occupauerunt etiã turreͤ
alias: & lam discurrebant ꝑsonans̾
ꝑ muros & plateas. Quoscũq uͦ reꝑire
poterant trucidabant: & nemini ob¬
uianti parcebant. Ciues enĩ uix exꝑ¬
gefacti. & adhuc somnolenti: laborib
enĩ longe obsidionis fatigati. supini
deficiebant. rem ignorantes domos
suas inermes exibant. & sõno & sono
clamantiũ stupefacti: cautis incauti
occursabarit. & suos esse sꝑantes: xp̃i¬
anos ac si suos conuocabant. Illi aut̃
ubic̃q obuiabant᷑: tamquam oues
ꝓcũbebant & obtruncabant᷑. Gunc
etiã fortuitu mactatꝰ est pyrri conte¬
rinꝰ fr̃. Tales sunt ceca & intẽpesta nox
tui euentꝰ: tales sunt hore caliginose
ut̾e tumultuationes. Int̾ea tantus

Expanded text:
cursum arripiunt, ascensum praeoccucursum arripiunt, ascensum praeoccupant; et commonendo, jam alius alium praeveniebat. Itaque jam multi ascenderant, multi adhuc ascendebant, cum qui in turribus et in aliis maeniorum erant propugnaculis, vocibus altisonis exclamaverunt. Occupaverunt etiam turres alias, et jam discurrebant personantes per muros et plateas. Quoscunque vero reperire poterant, trucidabant; et nemini obvianti parcebant. Cives enim vix expergefacti et adhuc somnolenti: laboribus enim longae obsidionis fatigati, supini deficiebant; rem ignorantes, domos suas inermes exibant, et somno et sono clamantium stupefacti, cauti incautis occursabant, et suos esse sperantes. Christianos, ac si suos, convocabant: illi autem ubicunque obviabantur, tanquam oves procumbebant, et obtruncabantur. Tunc etiam, fortuitu, mactatus est Pirri conterinus frater. Tales sunt, caeca et intempesta nox, tui eventus! tales sunt, horae caliginosae, vestrae tumultuationes! Interea tantus
Abbreviated transcription (Latin):
re sexaginta. Quib diligentissime pyr¬
rus collectis. atq suis in tͣrib colloca¬
tis: postqͣm uidit plures num̃o neqͣgͣ
subsequentes: mat̾na dixisse fert᷑ lingͣ
Micro. francos. echome. Hoc est.heu.
heu. paucos habemꝰ francos. Uereba¬
tur enim q̃inqͥdem pauci erant ad
defendendũ. ne dum ad congredien¬
dũ: ne illi cum ipso in manus inci¬
derenttcoꝵ. In boamundũ gͦ tamꝗͣ.
in effeminatũ & segnem. suam retor¬
quebat qͣrelã: eumq amicabilib con¬
uiciis lacessiebat. Descendit ꝓperꝰ ille
longobardꝰ ꝑ quã pͥmum ascenderat
scalã: dixit q eminꝰ expectanti boamũ¬
cdo. Qͥd agis: An dormis: Mitte ueloni¬
qͦs missurus es: q̃m iam indemnes ob¬
tiniumꝰ tres turres. Alioqͥn: & nos dẽ
ciuitatẽ. & amicum tuum. qͥ totam
spẽ & animã suã insinũ tiiũ expandit.
amisisti. Letat᷑ est & qͥ cum eo erant
Boamundꝰ. & dicto citius festinanter

Expanded text:
re sexaginta, quibus diligentissime Pirre sexaginta, quibus diligentissime Pirrus collectis, atque suis in turribus collocatis, postquam vidit plures numero nequaquam subsequentes, materna dixisse fertur lingua, « Michro Francos echome, » hoc est, heu, heu! paucos habemus Francos. Verebatur enim, quoniam quidem pauci erant ad defendendum, nedum ad congrediendum, ne illi cum ipso in manus inciderent Turcorum. In Boamundum ergo tanquam ineffeminatum et segnem, suam retorquebat querelam; eumque amicabilibus conviciis lacessiebat. Descendit praeproperus ille Langobardus, per quam primum ascenderat scalam: dixitque eminus exspectanti Boamundo: « Quid agis? an dormis? mitte quos velociter missurus es, quoniam jam indemnes obtinuimus tres turres. Alioquin et nos, et civitatem, et amicum tuum qui totam spem et animam suam in sinum tuum expandit, amisisti. » Laetatus est, et qui cum eo erant, Boamundus, et dicto citius festinanter
Abbreviated transcription (Latin):
cliscesserat. Exercit᷑ itaq xp̃ianus
huiꝰce rei ignarꝰ. die uesꝑascente caᷤ¬
tra egressus est: & ꝑ quedã deuia
deductus. aurora nondũ illucescen¬
te ꝓpe ciuitatẽ ꝑ compendlosa re¬
pedauit diu̾ticula. Boamundꝰ autẽ
cernitis prudent̃ apponite scalã.
& tacit᷑m sapienter uos agite: & cõ¬
fident̃ ascendite. faciet uos tutos
pyrrus amicꝰ nr̃. inq suis tͣrib
potestatiuos collocabit uos. filiũ
suũ mecum obsidem habeo. uos
autẽ postqͣm turres ascenderitis:
rem reliquam ꝑagite gladio. Nul¬
lus timeat: nemo stupeat. Sc̃ala
muro aduincta est: & uncta cũ ꝓ¬
pugnaculis desuꝑ. Proꝑate gͥ: & in¬
trepidi ascendite. Ascendit pͥmũ
qͥdam longobardꝰ nomine paganꝰ:
ñ tamen omĩno intrepis̾. Nec mi¬
rum. cũ & de ꝓditione timeret. atq ad
loca iꝯcoginita tͣnscenderet: & de qͥbli¬
bet euentib formidaret. ac mortis hor¬
rorẽ sibi presentem semꝑ imaginaret᷑
Subsecuti sunt tam̃ eum homines. fe¬

Expanded text:
discesserat. Exercitus igitur Christianus hujusce rei ignarus, die vesperascente castra egressus est; et per quaedam devia deductus, aurora nondum illucescente, prope civitatem per compendiosa repedavit diverticula. Boamundus autemcernitis, prudenter apponite scalam et taciturni sapienter vos agite, et confidenter ascendite. Faciet vos tutos Pirrus amicus noster, inque suis turribus potestativos collocabit vos. Filium suum mecum obsidem habeo. Vos autem postquam turres ascenderitis, rem reliquam peragite gladio. Nullus timeat, nemo stupeat; scala muro adjuncta est, et vincta cum propugnaculis desuper. Properate igitur et intrepidi ascendite. » Ascendit primus quidam Langobardus, nomine Paganus, non tamen omnino intrepidus: nec mirum, cum et de proditione timeret, atque ad loca incognita transcenderet; et de quibuslibet eventis formidaret, ac mortis horrorem sibi praesentem semper imaginaret. Subsecuti sunt tamen eum homines fe
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ex corde nr̃o fingimꝰ: s qd̃ audiuimꝰ
hoc testam. & testimoniũ nr̃m ex eoꝵ ore
qͥ affuer̃t ueriun est. Igit᷑ ceptũ belli ordi
choors longo distenta recessu. in seriẽ con¬
iuncta. pari petit agmma gressu: stant
infra lactũ teli. totoq uigore turci in¬
eis gens gallica breuis oblita uite. pan¬
latĩ ꝙ dant pressa retro uestigia parti:¬
ac uicino timeut dextͣs cõmitt̾e marti

Expanded text:
nihil ex corde nostro fingimus, sed quod audivimus, nihil ex corde nostro fingimus, sed quod audivimus, id testamur et testimonium nostrum, ex ore eorum qui affuerunt, verum est. Gcohors longo distenta recessu, In seriem conjuncta pari petit agmina gressu. Stant infra jactum teli, totoque vigore Ineis oblita brevis gens Gallica vitae. Paulatim dant pressa retro vestigia Parthi, Vicinoque timent dextras committere Marti
Abbreviated transcription (Latin):
tis genera atrocit̃ intulerunt. Alie. xp̃i¬
anoꝵ turme ordinauer̾t se extendendo
a mari usq ad montana: qd interstitiũ qͣsi
duoꝵ esse miliarioꝵ. Et a montanis & a ma¬
ri. sagacit̾ instabant turci xp̃ianos cireun¬
cingentes: & eos undiq infestantes. Ecce d̾o
gr̃ãs ab ipsis montanis exire uis: exercitꝰ
innum̃abilis eqͥs albis insidentes: & in ma¬
Cognouer̃t enĩ duces illiꝰ agminis. sc̃m
Georgiũ. & sc̃m demetriũ. & sc̃m mercu¬
riũ: sua signa ferentes p̃cedere. Sarraceniᷤ
gͦ uisio hec multũ incussit timorẽ: xp̃ia¬
nis autẽ spem auxit meliorẽ. Istos anima¬
uit: illos exanimauit. Hoc qͥ affuer̾t: mul¬
ti contigisse testati st̃. Non tam̃ id om̃s uid̾e
potuer̃t: s qͥb dñs uoluit archanũ suũ
reuelare. Reuelauit autẽ aliis ad confusi¬
onẽ: aliis ad instantis tũphi ostensionẽ.
Porro m̃dacii nemo nos redarguat. qͥa

Expanded text:
tis genera atrociter intulerunt. Aliae Chritis genera atrociter intulerunt. Aliae Christianorum turmae ordinaverunt se extendendo a mari usque ad montana: quod interstitium quasi duorum dicitur esse miliariorum. Et a montanis et a mari sagaciter instabant Turci, Christianos circumcingentes, et eos undique infestantes. Ecce, Deo gratias! ab ipsis montanis visus est exire exercitus innumerabilis, equis albis insidentes et Cognoverunt enim duces illius agminis, Sanctum Georgium, et Sanctum Demetrium, et Sanctum Mercurium, sua signa ferentes, praecedere. Sarracenis ergo visio haec multum incussit timorem; Christianis autem spem auxit meliorem. Istos animavit, illos exanimavit. Hoc qui affuerunt multi contigisse testati sunt: non tamen id omnes videre potuerunt; sed quibus Dominus voluit arcanum suum revelare. Revelavit autem aliis ad confusionem, aliis ad instantis triumphi ostensionem. Porro mendacii nemo nos redarguat; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuratori suo. quẽ admiralium uocant:
qui suis reb p̃erat. ut si uid̾et in capite
sui exercitꝰ ignẽ accensum fumigare. suoᷤ
sciret suꝑatos: & ille confestĩ dato signo. su¬
isꝙ om̃ĩb sublatis reced̾et. ne forte popłs
qͥ cum eo erat uł in papilionib tot᷑ deꝑi¬
ret. Curbarannꝰ autẽ acies ordinatas spe¬
culat᷑. & maiores qͣm audierat copias in¬
id exordinati possent ledi faciliꝰ. Tunc &
turci cũ nichil ita ꝓfic̾ent: disgregati st̃ ab
inuicẽ. Pars a mari ueniebat. alii stabats̃
in loco: fꝑantes includ̃e se posse xp̃ianos.
Econt᷑ franci hostiliũ insidiarum ñ igna¬
ri. ex acie ducis Godefridi & Rob̃ti nor¬
manni. partẽ assũpserunt. qͣm aclem
septimã statuerunt: & illis quendã Rai¬
naldum p̃fecerunt. qͥ uenientib a mari
gentilib confestĩ obuiauer̃t. Turci uͦ in
eos instant̃ p̃liabant᷑. & multos ex illis
sagittauer̃t: seu illis quelibet alia mor¬

Expanded text:
procuratori suo, quem admiralium vocant, procuratori suo, quem admiralium vocant, qui suis rebus praeerat, ut si videret in capite sui exercitus ignem accensum fumigare, suos sciret superatos; et ille confestim dato signo, suisque omnibus sublatis, recederet ne forte populus qui cum eo erat, vel in papilionibus, totus deperiret. Curbarannus autem acies ordinatas speculatus, et majores quam audierat copias inid exordinati, possent facilius laedi. Tunc et Turci, cum nihil ita proficerent, disgregati sunt ab invicem: pars a mari veniebat; alii stabant in loco, sperantes includere posse se Christianos. Econtra Franci hostilium insidiarum non ignari, ex acie ducis Godefridi et Roberti Northmanni partem assumpserunt, quam aciem septimam statuerunt; et illis quendam Reinaldum praefecerunt, qui venientibus a mari gentilibus confestim obviaverunt. Turci vero in eos instanter praeliabantur, et multos ex illis sagittaverunt, seu illis quaelibet alia mor
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nescierit: Ad bellũ gͥ iam maiori fidi¬
tia ꝓcedebant animati. Eur barannꝰ dixi¬
se fert᷑. Plus ad fugã hi ꝓperant: cͣm ad
pugnã. Tante siqͥdẽ animositatis & stoli¬
ditatis erat: ut nullã geuerationẽ. andi¬
re sibi uenire obuã arbitraret᷑. Postoͥs
tam̃ eos uidit. nec hac illao tanqͣm for¬
midolosos deuiare. s gressu maturas
ꝓcedere: iterũ non erubuit dic̃e. Iste õ¬
tẽptibiles canicule: de uello forsitan as¬
aibunt p̃sumere. Dicit᷑ etiã aliquantulum
amuisse: & p̃ ira efferum expalluisse Pruᷤ
enĩ dixerat suis: dum xp̃ianos uid̾et exeun¬
tes. Sinite eos huc usq acced̾e: ut liberuiᷤ
deglutiamꝰ illos in nr̃a potestate. Exeant.
ueniant. nos enĩ eos statim circ̃cingemꝰ: &
tim ibant: nec aliꝰ aliũ in ordinate p̃proꝑa¬
bat. Iccirco curbarannꝰ ut dictũ est maior
metu diriguit: solutis q solitis uirib cor¬
poris. animo friguit. Mandauit gͥ clam.

Expanded text:
nem nescierit? Ad bellum igitur jam majori fidunem nescierit? Ad bellum igitur jam majori fiducia procedebant animati. Curbarannus dixisse fertur: « Plus ad fugam hi properant quam ad pugnam. » Tantae siquidem animositatis et stoliditatis erat, ut nullam generationem audere sibi obviam venire arbitraretur. Postquam tamen illos vidit nec hac nec illac formidolosos deviare, sed gressu maturato procedere, iterum non erubuit dicere: « Hae contemptibiles caniculae de bello forsitan audebunt praesumere? » Dicitur etiam aliquantulum timuisse, et prae ira efferum expalluisse. Prius enim dixerat suis dum Christianos videret exeuntes: « Sinite eos huc usque accedere, ut liberius deglutiamus eos in nostra potestate. Exeant; veniant: nos enim eos statim circumcingemus, et tim ibant, nec alius alium inordinate praeproperabat. Idcirco Curbarannus, ut dictum est, majori metu diriguit, solutisque solitis viribus corporis, animo friguit. Mandavit igitur clam
Abbreviated transcription (Latin):
bero irruerent. Aciem qͥntã regebat tangu¬
dus pͥnceps: & miles strenuus. Aciei sexte
p̃sedit Boamundꝰ ut om̃ib ꝓuid̾et: atq sin¬
guloꝵ in necessitatib totꝰ ad esset. Episcopi
& prb̃ri sermocinabant᷑ & orabant: & signo
reu̾ende crucis editiorib stantes in locis. õt
consignabant. Exibant autẽ ordinate ꝑ po¬
tam: que est ante machomariã. Nec illud
silentio subpͥmendũ arbitror. qd̃ dũ exires
de ciuitate: pluuiola tanqͣm roscida stilla
cecidit. que qͣsi ros matutinꝰ. irroratos eqͦs
& eqͥtes ita letificauit: ut equi tanqͣm ex hi¬
larati hinnire ceꝑint. eqͥtum animi dulco¬
rati uegetiores & alacriores fiũnt: & omne
seipsos ꝓmptiores & expeditiores senserint fi¬
it tam̃ pliuua illa tam subtilis & modica
ut uix pluuiã esse dixerint: sed qͣsdã gutu¬
las r orantes plus senserint qͣm uiderint he
tem dubitauerit: Qͥs hanc nubecularun
irrorantiã dei suos uisitantis benedictio¬

Expanded text:
bero irruerent. Aciem quintam regebat Tancrbero irruerent. Aciem quintam regebat Tancredus, princeps et miles strenuus: aciei sextae praesedit Boamundus, ut omnibus provideret, atque singulorum in necessitatibus totus adesset. Episcopi et presbyteri sermocinabantur, et orabant, et signo reverendae crucis, editioribus stantes in locis, omnes consignabant. Exibant autem ordinate per portam quae est ante Machomariam. Nec illud silentio suprimendum arbitror: quod dum exirent de civitate, pluviola, tanquam roscida stilla, cecidit: quae, quasi ros matutinus, irroratos equos et equites ita laetificavit ut eqni tanquam exhilarati hinnire coeperint: equitum animi dulcorati, vegetiores et alacriores fuerint; et omnes se ipsos promptiores et expeditiores senserint. Fuit tamen pluvia illa tam subtilis et modica, ut vix pluviam fuisse dixerint; sed quasdam guttulas rorantes plus senserint, quam viderint. Hoc tatem dubitaverit? Quis guttularum irrorantiam Dei suos visitantis benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
subigenda. ĩmo iam subacta. Legati retro¬
gradũ iter arripientes. festini redierunt:
& exercitũ. xp̃ianum de bello ĩminenti cer¬
tiorẽ reddider̃t. Interim fames inualescebat:¬
& timor turcoꝵ corda pauitantiũ xp̃ranoꝵ
adbuic aliqͣtenꝰ euirabat. Gandẽ sacerdo¬
tũ edicto iͥduanis expletis ieuniis ꝓcessio¬
nib q ꝑ eccłas cũ letaniis celebratis. & xp̃i¬
anoꝵ singulis sacrosẽo uiatico munitis:
pugnã ordinaner̃t. fex gͥ acies: in ipsa
ciuitate ordinauer̾t. In acie pͥma fuit
hugo magnꝰ cũ francigenis: & comnite
flandrensi. In scd̾a dux Godefridꝰ: eũ suo
bellicoso exercitu. In t̾cia: Robtꝰ norman¬
noꝵ dux. In quarta podiensis ep̃s: secũ
portans lanceã qͣm xp̃iani sibi p̃ferri
desiderabant. & p̃sidium & tutam̃tum
ibi magnũ credebant. Raimundꝰ quoq coni
sc̃i egydii remansit. qͣtinꝰ obseruaret ne tͦti
de castello desceud̾ent: & in ciuitatẽ pede li¬

Expanded text:
subigenda, imo jam subacta. » Legati retrosubigenda, imo jam subacta. » Legati retrogradum iter arripientes, festini redierunt; et exercitum Christianum de bello imminenti certiorem reddiderunt: interim fames invalescebat; et timor Turcorum corda pavitantium Christianorum adhuc aliquatenus evirabat. Tandem, sacerdotum edicto, triduanis expletis jejuniis, processionibusque per ecclesias cum laetaniis celebratis, et Christianorum singulis sacrosancto viatico munitis, pugnam ordinaverunt. Sex igitur acies in ipsa civitate stabiliverunt. In acie prima fuit Hugo Magnus cum Francigenis et comite Flandrensi: in secunda, dux Godefridus cum suo bellicoso exercitu: in tertia, Robertus Northmannorum dux: in quarta, Podiensis episcopus, secum portans lanceam, quam Christiani sibi praeferri desiderabant; et praesidium et tutamentum sibi magnum credebant: Raimundus quoque comes Sancti Aegidii remansit, quatenus observaret ne Turci de castello descenderent, et in civitatem pede li