comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
il. rporedeposito cuniliber ad a ethera per
macus hominem factur dỹ aedierir almi. Quib
cansentire minime uidetꝰ. cum mn politiati
uanimam facit excruciari postmnortẽ aliul
& quo appan& aliamerse anime aliũ dae¬
em: siquidem quodenuciat. &item quoderuciat.
naer renecersesit. quodq opif& deus antede¬
as instituit quaminostras animapereauit.
qhas indizere auxilio daemonu illor his uoluerit
unie ꝑtrinamincor porationem aegerint.
rutis mertio aeris uel &iam aetherur plagir
isurariputat : anecersitate incorporationis
nunes: hacrenur denatur adaemonũ eride
nortalium enere dirserit : Ac primodehomi
corumq: ipsorum sexu uirili. rationabilem
rcem animae duplici uirtute praedita docens.
ramquas contem platur eandem semꝑ immu¬
inlemq naturam x quaintentione mentis can¬
eret sapiantia: Alteramitem quaemutabili ai¬

Expanded text:
uersibus: Corpore deposito cum liber ad aethera perges, uersibus: Corpore deposito cum liber ad aethera perges, euades hominem factus deus aetheris almi. Quibus Plato consentire minime uidetur, cum in Politia tyranni animam facit excruciari post mortem ab ul quo apparet aliam esse animam, alium daemonem, siquidem quod cruciatur et item quod cruciat diuersa esse necesse sit, quodque opifex deus ante daemonas instituit quam nostras animas creauit quodque has indigere auxilio daemonum, illos his uoluerit itam eximie per trinam incorporationem egerint uirtutis merito aereis uel etiam aethereis plagis consecrari putat a necessitate incorporationis immunes. Hactenus de natura daemonum. Deinde de mortalium genere disserit, ac primo de hominibus eorumque ipsorum sexu uirili, rationabilem partem animae duplici uirtute praeditam docens: alteram quae contemplatur eandem semper immutabilemque naturam, ex qua intentione mentis conualescit sapientia, alteram item quae mutabilium ge
Abbreviated transcription (Latin):
oniasfectur ad camatior: reliquidaemnonesneo
neqita
rpita commodi nec inuisibiles semꝑ sed inter¬
m contemplabiles. cum indiuersar conuertunt
orar & ringuium quoq simulacrori uiabra¬
as formar induuntur. &brsicorporis uiluuieme
iuxta iustitiat diuinae sanetionemn iltroaia
numiq laedunt : tantuntur enim & uicini aterre
rena libiie diabentq nimiam cum silua comuni¬
im. quam inalgna anima ueterer uocabant: hor
dam e liuius madidaemonas propriae uoeant
e corer angelos. uib null& quaestio res erenaae
nimine : Pleriq tamen & platonis magisterio
nonas putant Animascorporeo munere libe¬
is. laudabilium quide iirorũ aedierios aaemo
improborum uerono enter. eardemq ammas
odenum milesimo terrenum corpurre sumere
adolerq non aliter longeuos daemonas fieri
nim s putat: Pythagor areuam in suis aurxir

Expanded text:
sioni affectus accomodatior. Reliqui daemones neqsioni affectus accomodatior. Reliqui daemones neque ita probabiles neque ita commodi nec inuisibiles semper, sed interm contemplabiles, cum in diuersas conuertuntur figuras. Exsanguium quoque simulacrorum umbraticas formas induuntur obesi corporis illuuiem iuxta iustitiae diuinae sanctionem. Vltro etiam plerumque laedunt; tanguntur enim ex uicinia terrae terrena libidine habentque nimiam cum silua communionem, quam malignam animam ueteres uocabant. Hos quidam et huius modi daemonas proprie uocant desertores angelos; quibus nulla quaestio referenda est super nomine. Plerique tamen ex Platonis magisterio daemonas putant animas corporeo munere liberatas, laudabilium quoque uirorum aethereos daemonas, improborum uero nocentes, easdemque animas anno demum millesimo terrenum corpus resumere, Empedoclesque non aliter longaeuos daemonas fieri has animas putat, Pythagoras etiam in suis Aureis
Abbreviated transcription (Latin):
daemonas &iamhesiodo placo : Aicenimitei:iso
eorum decinimilia. es que ersitam in absequiodũ
quam in cute lamortalium: noncestam sum
conficiens numerieorum sediuxtauimipl¬
ninumeri trium. multiplicans dece miba
ricertode finitio daemonũs talii: demon st
scimi al tatianalule. immor talo. patihile.
aecheriun diligentiam hominib: impertiens:
Anim alquidem quiaestanima carpor eutens :¬
rationabile uero quia prudens: immortale
pornaquia nonmutatcarpus Aluidaalios es
eode in samꝑutit : patibile uero. propter ea quia
en sulit : neq enimdilatur haberipacest . sine
asratus ꝑpessiono: aheriumi tem& loco uel
a qualitate corparis cogrominati : Miligentia
uero hominib impertiens. propter deiuolun¬
fcem quicustodes dedic: adenihiec erit defini¬
io aeruquoq. daemonis. nisi quod iuc inaore man¬
tatiquanto est trrae propinquior. eopar¬

Expanded text:
daemonas etiam Hesiodo placet. Ait enim ter esse daemonas etiam Hesiodo placet. Ait enim ter esse eorum decem milia eosque esse tam in obsequio dei quam in tutela mortalium, non certam summam conficiens numeri eorum, sed iuxta uim pleni numeri trium multiplicans decem milia. Erit ergo definitio daemonis talis: «Daemon est animal rationabile, immortale, patibile, aethereum, diligentiam hominibus impertiens». «Anima» quidem quia est anima corpore utens; «rationabile» uero quia prudens; «immortale» porro quia non mutat corpus aliud ex alio, sed eodem semper utitur; «patibile» uero propterea quia consulit, neque enim dilectus haberi potest sine affectus perpessione; «aethereum» item ex loco uel ex qualitate corporis cognominatum; «diligentiam» uero «hominibus impertiens» propter dei uoluntatem qui custodes dedit. Eadem haec erit definitio aerei quoque daemonis, nisi quod hic in aere mansitat et, quanto est terrae propinquior, eo pas
Abbreviated transcription (Latin):
plato ammir abiliquada messe prudentia me¬
moriaq & docilitate felici. quod omnia. scat
cogitationerq laminũ introspiciat. & bonis
quidem &ximue delectetur. improbos oderi
continꝓnte se tristitia quaenascitꝰ & odio dis¬
plicentis:solus quippe deus ut pate plenae ps¬
f&taeq diuinitatis. neꝙ tristitia neq uoluptat
contingitur : Cinctisergo caelir egionib: sortins
daemonas inquilinos agimutuos commeatus. me¬
diammunda secem incolentil potestatib absequa
aelo praebuntib &i imterrena curantib: que
potestates aedierua eruq sunt daemones. reno
neq tantum ignis habent ut sint per spi cuanes
tantum terrae ut soliditas corum tactiu renita¬
tui. totaq eorum campago ex aetheris sere nite
ci maeris llquore en nex&indir solubilem coam¬
tauit ii ꝑ ficiemeequo non nullireane ha no
nosina. Aati merito quadsit aider hoers ab scu¬
raco nominatam pitant: multas porro dio

Expanded text:
Plato admirabili quadam esse prudentia mePlato admirabili quadam esse prudentia memoriaque et docilitate felici, quod omnia sciat cogitationesque hominum introspiciat et bonis quidem eximie delectetur, improbos oderit contingente se tristitia quae nascitur ex odio displicentis — solus quippe deus, utpote plenae perfectaeque diuinitatis, neque tristitia neque uoluptate contingitur. Cunctis ergo caeli regionibus sortitis daemonas inquilinos agi mutuos commeatus mediam mundi sedem incolentibus potestatibus obsequium caelo praebentibus, etiam terrena curantibus. Quae potestates aetherei aereique sunt daemones, remotorpora eorum neque tantum ignis habent ut sint perspicua, neque tantum terrae ut soliditas eorum tactui renitatur; totaque eorum compago ex aetheris serenitate et aeris liquore conexa indissolubilem coagmentauit superficiem; ex quo non nulli regionem hanc nostram Ἀίδην merito, quod sit aides, hoc est obscura, cognominatam putant. Multos porro esse
Abbreviated transcription (Latin):
mantes. illi nostram indigentia. porro ad nardu¬
namopem deferentes: qua obeauram appellaa
angeliobasiduum osficium nuntiandi : testis es
uius banesicii cunet igraecia. omnelatiuomus
barbaria. gratulatianesq populorũ libris cana¬
ir admemoriam ꝑpecuitatis : indig& quippena¬
tura neris lumani nimium imbecillasus fr¬
sio ielioris praestantiorisq. naturae : qua abea¬
sameruator amnium & conseruator dsꝰ. uoler
es se hominumgenus : praefecitlus ꝑquos recte
riterent angelorsiuedaemon as: nec nos cerri
nomen promis qebonis & improbis pasitum quo
necangelorum quidem torr& cumangeliparc
deisint minis tri: quiitasunt sanctiuoeant᷑. par
aduersae potestatis satellites. utopti menost
Igitur uext ausurpatam paenes grȩcos loquen
consuetudinem. tam sanetisunt daemones qua
palluci & infatidequib maxerit aptior dispu¬
taudi locus : nunc de eo genere fit sermo quodaa

Expanded text:
mantes, illi nostram indigentiam, porro ad nos diuimantes, illi nostram indigentiam, porro ad nos diuinam opem deferentes; quam ob causam appellati angeli ob assiduum officium nuntiandi. Testis est huius beneficii cuncta Graecia omne Latium omnisque Barbaria gratulationesque populorum libris conditis ad memoriam perpetuitatis. Indiget quippe natura generis humani nimium imbecilla suffragio melioris praestantiorisque naturae. Quam ob causam creator omnium et conseruator deus uolens esse hominum genus praefecit his per quos recte regerentur, angelos siue daemonas. Nec nos terreat nomen promisce bonis et improbis positum, quoniam nec angelorum quidem terret, cum angeli partim dei sint ministri qui ita sunt sancti uocantur, partim aduersae potestatis satellites, ut optime nosti. Igitur iuxta usurpatam penes Graecos loquendi consuetudinem tam sancti sunt daemones quam polluti et infecti. De quibus mox erit aptior disputandi locus; nunc de eo genere sit sermo quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
terrenenature sit particeps idq &i mortale
esse &õb noxiumpassioni :talis porronatura
daemonum estopinor. habens cumdiuinitate con¬
sortium ꝓpter inmartalitatem. haben r&ia
cumocciduis cognationem quia est patibile. nec
in mnune a passionib cuius affectur noliis quoq
consulit : huius porro generir est illud aehersu
quad in secundolo commemo rauimus positum.
quas hebrei uocant sanctos angelos. stareque
moriae tenacitate reb. qui dem diuinis abseq u
nia uantes summa sapientia. hiumanis uero pe¬
denter opitulante:: idemq speculatorer & &s¬
cutorer daemo ues. opinor tam qua daemonerdil¬
÷ daemanas porrogreci. scior rerum omniu nun¬
cupant. quarquidem ꝑfectos sensilimundo pras
qui demuice imitari aliquã putandũ ynteĩ ds
ta angelum. sic angelur iuxta homine : dehinoꝗd
usuinolus sint inter pretantes & nuntiantes do
nostras preces. &item haminib: deiuoluntatena¬

Expanded text:
terrenae naturae sit particeps, idque et immortale terrenae naturae sit particeps, idque et immortale esse et obnoxium passioni. Talis porro natura daemonum est, opinor, habens cum diuinitate consortium propter immortalitatem, habens etiam cum occiduis cognationem, quia est patibile nec immune a passionibus, cuius affectus nobis quoque consulit. Huius porro generis est illud aethereum, quod in secundo loco commemorauimus positum, quos Hebraei uocant sanctos angelos stareque moriae tenacitate, rebus quidem diuinis obsequium nauantes summa sapientia, humanis uero prudenter opitulantes idemque speculatores et executores, daemones, opinor, tamquam daëmones dicti; daëmonas porro Graeci scios rerum omnium nuncupant. Quos quidem praefectos sensili mundo primo quidem uicem imitari aliquam putandum — ut enim deus iuxta angelum, sic angelus iuxta hominem —, dehinc quod usui nobis sint interpretantes et nuntiantes deo nostras preces et item hominibus dei uoluntatem inti
Abbreviated transcription (Latin):
las disposiusretam quã limutes. temporum an¬
norumq signa. indicia quoq futurorum prouẽ¬
tuum quaecuncta certe tam moderate tam pru¬
denter tamiugiter continueq agisinerationabili
quinpatius seepientissimo rectore non possent:
quarecum sicdauinum quidem & inmortaligenus
animalium caeleste sideriũ tempor arium uero
& occiduũ passioniq obi noxiu terreni ecesse est
esse interliecduo medictati aliquam canͥnecten¬
tematimos limites sicut in harmonia uidemus
& in ipsomiundo : ut enim sunt in ipnr materus
medi& ates quae interpositae tatius mundicor¬
pur continuant iugiter suntq. interigne &i terra
duasmedictates aeris & aquae: quae meditan¬
gunt coneetuntq &timor limites: siccum sit immor¬
caleanimal &impatibile idemq ratianabile
quad caelestedicit᷑. & sistente icem alia morta¬
li pas sionib:q. olinorio genene nostro. necerre est
aliquod genus mediumfore. quod t̾a caelestir qua

Expanded text:
las disposuisse tamquam limites temporum anlas disposuisse tamquam limites temporum annorumque signa, indicia quoque futurorum prouentuum. Quae cuncta tam moderate, tam prudenter, tam iugiter continueque agi sine rationabili, quin potius sine sapientissimo rectore non possent. Quare cum sit diuinum quidem et immortale genus animalium caeleste sidereum, temporarium uero et occiduum passionique obnoxium terrenum, necesse est esse inter haec duo medietatem aliquam conectentem extimos limites, sicut in harmonia uidemus et in ipso mundo. Vt enim sunt in ipsis materiis medietates, quae interpositae totius mundi corpus continuant iugiter, suntque inter ignem et terram duae medietates aeris et aquae, quae mediae tangunt conectuntque extimos limites, sic, cum sit immortale animal et impatibile idemque rationabile, quod caeleste dicitur, existente item alio mortali passionibusque obnoxio, genere nostro, necesse est aliquod genus medium fore, quod tam caelestis quam
Abbreviated transcription (Latin):
idest summus atq unus celebirent canuenientib
animalibinaturaesuae silic& ratione uiuentibi
caelostis quiden stellis terres tris autem homi¬
nibi consequens est&ia meeteros lacos regionesq
interiatas. plenar esserationalilib: animalib:
ex sistimari. nequis mundilocus desertus relin¬
quat᷑ : & enimest absurdum homines quid̃ eia
mundirigionom in habitantes. fragilicor pore.
animo cumamentia & sine sinceritate. pleno
paenitudinis obinconstantiam cominotionum
suarum. aliar alus atq. alus placentib rationa¬
li leranimanter putari stellas uero pruden¬
tis naturae. ob atterna actuum suorum con¬
stanciam. nulli paeni tudini obnoxianpuro
minimeq disso lubilicorpore . ut pote quae &isti¬
marignir cuncta ambientis regiones in colant.
sine animaefore carere &iamuita putare.
cui quiderei he breorum quoq sententia can¬
cinit. qui plibent exornatorem mundideuman¬
dar sgprouinciam soliquide ut diems ecerei.
luin ã uero ue noct᷑e cueretur. etterar quoq stal¬

Expanded text:
s atque imus, celebrentur conuenientibus animalibus naturae suae, scilicet ratione utentibus — caelestis quidem stellis, terrestris autem hominibus —, consequens est etiam ceteros locos regionesque interiectas plenas esse rationabilibus animalibus existimari, ne quis mundi locus desertus relinquatur. Etenim est absurdum homines quidem imam mundi regionem inhabitantes fragili corpore, animo cum amentia et sine sinceritate pleno paenitudinis ob inconstantiam commotionum suarum, alias aliis atque aliis placentibus, rationabiles animantes putari; stellas uero prudentis naturae ob aeternam actuum suorum constantiam nulli paenitudini obnoxias, puro minimeque dissolubili corpore, utpote quae extimas ignis cuncta ambientis regiones incolant, sine anima fore, carere etiam uita putare. Cui quidem rei Hebraeorum quoque sententia concinit, qui perhibent exornatorem mundi deum mandasse prouinciam «soli quidem, ut diem regeret, lunae uero, ut noctem tueretur», ceteras quoque stel
Abbreviated transcription (Latin):
t nuniam densitatem idoneus uigor adrepellendum
quod offenderit : ergo&iam radius in quo est us ui¬
dendi fractus in speculo facit angulum quo contine¬
ant duaelineae. una quae a boculo profecta peruenit.
adspeculum altera quaeas peculor ecurrit aduultum
quiquid eniangulus cumeritacutus. imagine uultuu
nostrorum facit in speculo iuderi remeante adiaid¬
tumagie atq inde ac culte precipitante simul acrum
inspeculi sinum : & quo fit ut uultus noster transisse
adspeculum putetur. quoq siniulacrumes peculo
resultans uerso uidetur tmde acsiduo contra stan¬
ces d&ter as partes sinistris siniseras item d&cceris
obuias habeant. sicaduersumnas imagines nostrao
d&teras & sinistras partes. eimimmutatione de¬
mons erant: idemangulur acutus si& aliqua con¬
uersione. uel inmutata qualitate positianir erit
auctior &praceraor factus longiur euagathircuncta
quaeretronos sunt in speculo uideri facit : quodsi non

Expanded text:
 nimiam densitatem idoneus uigor ad repellendum  nimiam densitatem idoneus uigor ad repellendum quod offenderit. Ergo etiam radius, in quo est uis uidendi, fractus in speculo facit angulum, quem contineant duae lineae, una quae ab oculo profecta peruenit ad speculum, altera quae a speculo recurrit ad uultum; qui quidem angulus, cum erit acutus, imaginem uultuum nostrorum facit in speculo uideri remeante ad uultum acie atque inde occulte praecipitante simulacrum in speculi sinum, ex quo fit ut uultus noster transisse ad speculum putetur. Quomodoque simulacrum e speculo resultans e diuerso uidetur consistere perinde ac si duo contra stantes dextras partes sinistris, sinistras item dextris obuias habeant, sic aduersum nos imagines nostrae dextras et sinistras partes cum immutatione demonstrant. Idem angulus acutus, si ex aliqua conuersione uel immutata qualitate positionis erit acutior et procerior factus, longius euagatus cuncta quae retro nos sunt in speculo uideri facit; quod si non
Abbreviated transcription (Latin):
contemplationis quippe teres &leuis oculielohur
& liumori lubrico uelut innatans. sequace lineam
uisus uerabiq facila contorqu& : erginote zeometrice
comparant quodiudetus. & illuc uersũ ferricensent
uisus intention sed obmiuiam repentinamq canuers.¬
onemomnia uideri ꝑ illustrem cantuentis superficie
purant. utcum inche atro aliouequocanuentu popularis
multicudinis decursis strictimuultuum partib totu
papulum indere nobis uidemur : idemaiunt
iderenor uel tuitione quam fasin uocant. uel intiut
sin nominant: tuitionequidem ut quaesim pliciteꝵ
& prompteuident quaeq dementer uisur mn sitintẽ
eum a serepellunt . ut pl& us quinimno fracturrur.¬
sum adoculor redeat. intuitioneuero i quae frag¬
mentoradu recurrente. ad oculo rumacie uident᷑.
qualia sunt quae inspeculis & aqua considerantur.
ceteris itemquorum tersa est quidem suꝑficies. sedob¬

Expanded text:
contemplationis; quippe teres et leuis oculi globus contemplationis; quippe teres et leuis oculi globus et humori lubrico uelut innatans sequacem lineam uisus utrobique facile contorquet. Ergo notae geometricae comparant quod uidetur et illuc uersum ferri censent uisus intentionem, sed ob nimiam repentinamque conuersionem omnia uideri per illustrem contuentis superficiem putant, ut cum in theatro alioue quolibet conuentu popularis multitudinis decursis strictim uultuum partibus totum populum uidere nobis uidemur. Idem aiunt uidere nos uel tuitione, quam phasin uocant, uel intuitisin nominant. Tuitione quidem ut quae simpliciter et prompte uidentur quaeque clementer uisum recipientia minime eum a se repellunt, ut flexus quin immo fractus rursum ad oculos redeat. Intuitione uero ut quae fragmento radii recurrente ad oculorum aciem uidentur, qualia sunt quae in speculis et aqua considerantur, ceteris item quorum tersa est quidem superficies, sed ob
Abbreviated transcription (Latin):
cem sinulat en lindri atq: eide &ob laquo uisa petit
i&iledefcut oculorum dt priuatons: sic&i amstolla¬
rum &iguus igiur appara. atq ips solmultis partib
quam terri maior. intra penedalis diamer i ambitu
ceruitur: sentire perromentem putant ꝑuide ut eam
pepulerit sp̃s. quuo quodipsepatit & ui sibiluim spe¬
cierum caneretione mentis intinis eradit: porree¬
tursi quato & ueliti patefactus candide ersenun¬
tiat qua uident. confusur porro & confecatur cetra
& tenebrosa significat. similisq. eiur passio est eorum
quim arini pircis contagionetar pent: siquid̾e perli¬
nim& harundine ꝑ quemanur serpat iurus illua
penetr etq initium s ensum : eo metre cum ꝑipate.¬
ticis concinentes. radu esfusone uisum operaripu¬
in.cum ꝑfulgidam lucidamq pupulas stolie andire.¬
imemicans radius perenc porrigit lineam quagris
acularum circum uectu motib dirꝑgatundiq luce

Expanded text:
tem simulat cylindri, atque etiam ex obliquo uisa porticus tem simulat cylindri, atque etiam ex obliquo uisa porticus in exile deficit oculorum deprauatione. Sic etiam stellarum ignis exiguus apparet atque ipse sol multis partibus quam terra maior intra bipedalis diametri ambitum cernitur. Sentire porro mentem putant perinde ut eam pepulerit spiritus, qui id quod ipse patitur ex uisibilium specierum concretione mentis intimis tradit, porrectus siquidem et ueluti patefactus candida esse denuntiat quae uidentur, confusus porro et confaecatior atra et tenebrosa significat; similisque eius passio est eorum qui marini piscis contagione torpent, siquidem per linum et harundinem perque manus serpat uirus illud penetretque intimum sensum. Geometrae cum Peripateticis concinentes radii effusione uisum operari putant, cum per fulgidam lucidamque pupulae stolam in directum emicans radius serenam porrigit lineam, quae gyris oculorum circumuecta motibus dispergat undique lucem
Abbreviated transcription (Latin):
tis intimu motum quiest intentio animi. siue ani¬
aiduersioporrigidicit Roculorum meatus. atq
natangers tractare uisendac : stoiciuero uidendi
causam innatiui sp̃s intentione constituuntxui
effigiem cansimiilemuolunt ÷ hoc quippe prognes¬
so & oculorum penecrali. quod appellat᷑ pupilla
& abiexordioteniu quomagisporrigit᷑ in solidita¬
tencopimato ex ardio paenes id quod uidecur lo¬
cita fundiomni faria dilatariq uisus in lustra¬
none : quodq oninis natura in odomensur aque
moueatur. s patii quoq maguitudinisq conimo
umdistantia ui siliilio reuideri : certe conuipsu
pramado mensur&q intentionis augeri & pro¬
utuasis ei uel direta uel infl&aerit incideq
incontem plabilemspeciemita apparebunt
quaeuident oneramc quippe uauis eminus ui¬
sa per exigua par& deficiente contem platio¬
us uigore nec seperominia nauis mebra fun¬
bente spu: turris item quadrata. rutundita¬

Expanded text:
raclitus intimum motum, qui est intentio animi siue aniraclitus intimum motum, qui est intentio animi siue animaduersio, porrigi dicit per oculorum meatus atque ita tangere tractareque uisenda. Stoici uero uidendi causam in natiui spiritus intentione constituunt, cuius effigiem coni similem uolunt: hoc quippe progresso ex oculorum penetrali, quae appellatur pupula, et ab exordio tenui, quo magis porrigitur, in soliditatem opimato exordio, penes id quod uidetur locatum fundi omnifariam dilatarique uisus illustratione. Quodque omnis natura modo mensuraque moueatur, spatii quoque magnitudinisque coni modum distantia uisibilia dare uideri; certe conum ipsum pro modo mensuraque intentionis augeri, et prout basis eius uel directa uel inflexa erit incidetque in contemplabilem speciem, ita apparebunt quae uidentur. Oneraria quippe nauis eminus uisa perexigua apparet deficiente contemplationis uigore nec se per omnia nauis membra fundente spiritu; turris item quadrata rotundita
Abbreviated transcription (Latin):
rienis: sed quonia dolioo pleriq alii postipsumo pi¬
moner uariar libris conditis suni & sȩcuneas
quae sunt in homone ꝑ stringam. quo ꝑer f&tior
propo pc aerei tractatus habrat omnes qui reru
initiacorporeie censuerunt. uel co etuiniumera¬
lilium minutorum cangestuinancuel ꝑpetuoruno
untinuata proceritate. dicunt uider enos simul¬
aerorum in cursionib: : fluidaquippematerio. for¬
matar iuxta sui similitudine & sudare suptiles
corporum fusioner quae sunt ui sibilium simul¬
acrarerumeaq cumuisus noster incurrerit
hausia & recepta meatil transmittat adcum
ꝓquen sentimus spiritum cumq delicatior
simula crimoleserit. separatur panditq uisus
opinor & candidatune quaesentiunt uident :
si corpulentior. confundunt aciem&iudentur
atraq: eundem modum cetera formate &colo¬
rati proformarum & colorum cognatione.
nultaq abhisdicunt alia in eundemmadũ quib:

Expanded text:
erens. Sed quoniam de hoc plerique alii post ipsum opierens. Sed quoniam de hoc plerique alii post ipsum opiniones uarias libris conditis sunt executi, eas quae sunt in honore perstringam, quo perfectior propositae rei tractatus habeatur. Omnes qui rerum initia corpora censuerunt uel coetu innumerabilium minutorum congesto inani uel perpetuorum continuata proceritate dicunt uidere nos simulacrorum incursionibus; fluidam quippe materiem formatas iuxta sui similitudinem exudare subtiles corporum fusiones, quae sunt uisibilium simulacra rerum, eaque cum uisus noster incurrerit, hausta et recepta meatibus transmittat ad eum per quem sentimus spiritum; cumque delicatior simulacri moles erit, separatur panditurque uisus, opinor, et candida tunc quae sentiuntur uidentur, si corpulentior, confundunt aciem et uidentur atra, atque ad eundem modum cetera formata et colorata pro formarum et colorum cognatione. Multaque ab his dicuntur alia in eundem modum, quib
Abbreviated transcription (Latin):
tebat inquit animal terenir negotus praeficiterro aui
superficies in qua& partem axima declunb &ito
acliuib in pendimentis : eratigitur possibilematuca¬
pitis nacuralihoc est globosc decursione terra sobin.
propteruaq diuinae potestates uehiculum consi¬
milis eidemq naturae capiticeterum corpus. & que
pastui futura erant necessaria inembra suliter¬
serunt. quorationis donucilium ceteriremineret
as ommodiur inquit uisu est qua recedendi: opi¬
nq ideo quiamundiquoq matus agitur in antȩco¬
la tec: nituraeq animalium congruentiũ pro¬
re liquam recersim mouerifotius deniq camparis:
oirirmatio proui a naturae sollertia sicordina¬
cais.oreuultuq: ad precedentia uersum locato
ucil quoq adrpatiandum sensil pror suspectantio::
IA. De hunc sultexit desensibus dorganir sen¬
tiendia in capite ab optimo praedarissimo quo
sinsuu momniũ uisu.caus as quib: uidemus edirs¬

Expanded text:
tebat, inquit, animal terrenis negotiis praefici, terrae autem tebat, inquit, animal terrenis negotiis praefici, terrae autem superficies iniqua ex parte maxima decliuibus et item accliuibus impedimentis. Erat igitur impossibile motu capitis naturali, hoc est globosa decursione, terras obiri proptereaque diuinae potestates uehiculum consimilis eiusdemque naturae capiti ceterum corpus et quae motui futura erant necessaria membra subtexuerunt, quo rationis domicilium ceteris emineret», um commodius», inquit, «uisum est quam recedendi», opinor ideo quia mundi quoque motus agitur in antecedentia naturaeque animalium congruentius progredi quam recessim moueri; totius denique corporis conformatio prouida naturae sollertia sic ordinata est ore uultuque ad praecedentia uersum locata, ducibus quoque ad spatiandum sensibus prorsum spectantibus. DE VISV Dehinc subtexit de sensibus et organis sentiendi et incipit ab optimo praeclarissimoque sensuum omnium uisu, causas quibus uidemus ediss
Abbreviated transcription (Latin):
tem uuilgar & sollularium quod est cupiditar seuli¬
r&to officium suum campleat. huc pereat quad est
dignitatis secunde. postremum uero atq ultimur
morem gerat melioribus. tunc non solum hominu
uita sed &i amciuitatum &gentium erit laudabilis.
& ad primae beatt :  quib. ostendit plato uaram
hominis propriatem incapite cansistere cuius
spacies sie mundi formȩ sim illumna &quad germana
sustentetur animauiuificantis animaecorpus uni¬
uersȩ reticuus q cuncta cornitianis rerum instru¬
mente. sensur uidelic& adiuneta sint. quoqua eag int
xirc indicia uicinorum sensuum mens arrequat:
quib quidem sensib: mĩnime fuit opur mundo quipo
nihilextra amlitum mundi estautagit : At uero pa¬
fatae hominis instructioni sensus ad modũ necer¬
saruquia ininum & quasi quaedemn intellogendi sapi¬
endiq semina sunt in sentiendo dem decausam demons¬
tratcur capiti cetera membra subiecta sint : Opor¬

Expanded text:
ntem, uulgare et sellularium, quod est cupiditas seu lintem, uulgare et sellularium, quod est cupiditas seu lirecte officium suum compleat, huic pareat quod est dignitatis secundae, postremum uero atque ultimum morem gerat melioribus, tunc non solum hominum uita sed etiam ciuitatum et gentium erit laudabilis et apprime beata». Ex quibus ostendit Plato ueram hominis proprietatem in capite consistere, cuius species sit mundi formae simillima, et quod germana sustentetur anima uiuificantis animae corpus uniuersae rei, cuique cuncta cognitionis rerum instrumenta, sensus uidelicet, adiuncta sint, quo quae aguntur extra indicio uicinorum sensuum mens assequatur. Quibus quidem sensibus minime fuit opus mundo — quippe nihil extra ambitum mundi est aut agitur —, at uero perfectae hominis instructioni sunt sensus admodum necessarii, quia initium et quasi quaedam intellegendi sapiendique semina sunt in sentiendo. Deinde causam demonstrat cur capiti cetera membra subiecta sint. «Opor
Abbreviated transcription (Latin):
ma & sequit unor eiur in peccore constitutu.r
gunt & dirpensant cetera pubetenus & instua
hanc eandem ordinationem inuenimus &iam
in libris politiae. in quibicumea iustitia quaer¬
ret quã liomines aduersum seutunt᷑ : heporro
tunc conualescit cumanim aepotestates opifica
suare cosnoscunt. nec aliena appeunt &xuniur
liouuius ingenio adinlusereciuitatir & populicon¬
principaler quidem urbis illius uires ut prusen¬
tissimor rapientis simorq editiorer urbir lacis
labitare iursit. postlios militarem atq mar mis
positam iuuentutem. quibur subiecit s allulariors
guescilliquidem ut sapienter preceptadent mn iltarer
atant atq & sequant. uulcarer uero conpetenr & unl
prebeant ministerium : si canimam quoq ordinata
iidemus ratianahilen quide parte eiutsapientirsi¬
mũ principem pantem optinense tanquã totiur cor¬
poris capitolium ui coremuero qui est irac undiae simi¬
lirutnulitarem iuuentutem in cordis castrir mana¬

Expanded text:
ma, exequitur uigor eius in pectore constitutus, reguntur et dispensantur cetera pube tenus et infra. Atque hanc eandem ordinationem inuenimus etiam in libris Politiae. In quibus cum ea iustitia quaereretur qua homines aduersum se utuntur, haec porro tunc conualescit cum animae potestates opificia sua recognoscunt nec aliena appetunt; ex unius hominis ingenio ad illustre ciuitatis et populi conPrincipales quidem urbis illius uiros ut prudentissimos sapientissimosque editiores urbis locos habitare iussit, post hos militarem atque in armis positam iuuentutem, quibus subiecit sellularios atque uulgares, ut illi quidem ut sapientes praecepta dent, militares agant atque exequantur, uulgares uero competens et utile praebeant ministerium. Sic animam quoque ordinatam uidemus: rationabilem quidem partem eius, ut sapientissimam, principem partem obtinentem tamquam totius corporis capitolium, uigorem uero qui est iracundiae similis ut militarem iuuentutem in cordis castris mane
Abbreviated transcription (Latin):
mundi solumo residuum supesse tractatu & quo
ea quae necesntas in uexit considerent quando
prouidis necessarusq rationib: mundi uniuersitar¬
eademq patibilis : natun a qui ppe subiata corpo¬
ripͦr principaliter in quaqualitater & quantita ter
& omniaqua e accidunt proueniunt: quaecuana
tura propria nonrecedat . diuersir tamen & contra¬
rur speciebi eorum quae intrare recipit formisq¬
iuariat: hanoigit᷑ oxplanane proposuit. dicturur
de inceprrationem obquam necerse fuerit tracta¬
tiis  tum liuneminim eprȩt̃iri : denique addit:
tentiaeq coetu constitit generatio: quia igr̃ demundi
feneratians tractat. ꝑpateq id fiericonuenut opor¬
rariur erse tractatu astendig ue o mistam dener aere¬

Expanded text:
mundi; solumque residuum superesse tractatum ex quo mundi; solumque residuum superesse tractatum ex quo ea quae necessitas inuexit considerentur, quando prouidis necessariisque rationibus mundi uniuersitaeademque patibilis natura, quippe subiecta corpori principaliter, in qua qualitates et quantitates et omnia quae accidunt proueniunt; quae cum a natura propria non recedat, diuersis tamen et contrariis speciebus eorum quae intra se recipit formisquariatur. Hanc igitur explanare proposuit dicturus deinceps rationem ob quam necesse fuerit tractatum hunc minime praeteriri. Denique addit:gentiaeque coetu constitit generatio». Quia igitur de mundi generatione tractatur perfecteque id fieri conuenit, oporsarius esse tractatus ostenditu
Abbreviated transcription (Latin):
princip alir . perquã eaterae quoq uirtutes suũ munur
atq opus & sequunt utratioquid duxsit. uigor uero.
intimus quiest ir acundi asimilis. auxiliatorem se
rationiuolens praebeat: porroleo prouenire si nemo¬
dulatane non possunt: modulatiodaemu sinesi in phonia
uulla sit: psas mphonia sequat musicamiprocul dabio
musicaernatanini rationabiliter ad antiqua natu¬
ram reuocans etepriciens talem dacinum qualem initio
deus opisex eam fecerat : tota porro inussoa in uoce &
auditu & sonis posita esi : utilis ergo&iam isterensus est.
phulo sophiae totiur ad secutioni ad necatione intell
ad modum paueis & secutisumus. que pro uidementir
incellatur instituit. oport& deillir&ian quae necersi¬
tas inuexit dicere : mundi sensilis explanaturus: õnẽ.
subistantiam iure comiemorat. propeomniase ꝑ¬
tractas se quae ꝑuida mens dei contulerit efrici¬
enseum adex plum & similituclinem intellegibilis

Expanded text:
principalis, per quam ceterae quoque uirtutes suum munus principalis, per quam ceterae quoque uirtutes suum munus atque opus exequuntur, ut ratio quidem dux sit, uigor uero intimus, qui est iracundiae similis, auxiliatorem se rationi uolens praebeat; porro haec prouenire sine modulatione non possunt; modulatio demum sine symphonia nulla sit, ipsa symphonia sequitur musicam. Procul dubio musica exornat animam rationabiliter, ad antiquam naturam reuocans et efficiens talem demum qualem initio deus opifex eam fecerat. Tota porro musica in uoce et auditu et sonis posita est. Vtilis ergo etiam iste sensus est philosophiae totius assecutioni ad notationem intelladmodum paucis executi sumus, quae prouidae mentis intellectus instituit, oportet de illis etiam, quae necessitas inuexit dicere». Mundi sensilis explanaturus omnem substantiam iure commemorat prope omnia se pertractasse quae prouida mens dei contulerit, efficiens eum ad exemplum et similitudinem intellegibilis
Abbreviated transcription (Latin):
pit adintimorsensur audientis. intello etuinuntians.
÷ amprosentia quam alisertia : idemauditur quadin.¬
ollectum quoq aduiua sie proliat. quantuq ꝑ uoco.
utilitatis capitur. & musicatatũ lioe constat homi¬
nu generi propter liarmoniantributu. quia uixta
racione anmonicam animam insuperiorib aedi¬
ficauerat. natura lemq eiur actum rydimis mo¬
disq constare dixerat. sadhȩc & soloreere anima
obconsortium corp̃rir necessario obluione : prop¬
tereaq immodulatasfore animas plurimoru :
medellam hiuiur uitii dicitoo in muslca positam.
noninea quauulzus dolatat quaeq ad uolupiato
saCux excitat uitue non nuquã. sod in illa diuina que
numquam aratians atq intollegentae se paretur:
liancenmcense orbitancer animar auiar ectarauo¬
caro demuni adsi in phoniam ueterem: Optima porro
pmplioni aest inmorib nostrir iustitia uir cituomuru

Expanded text:
pergit ad intimos sensus audientis, intellectui nuntians pergit ad intimos sensus audientis, intellectui nuntians tam praesentia quam absentia. Idem auditus quod intellectum quoque adiuuet, sic probat: «Quantumque per uocem utilitatis capitur ex musica, totum hoc constat hominum generi propter harmoniam tributum», quia iuxta rationem harmonicam animam in superioribus aedificauerat naturalemque eius actum rhythmis modisque constare dixerat, sed haec exolescere animae ob consortium corporis, necessario obtinente obliuione, proptereaque immodulatas fore animas plurimorum. Medelam huius uitii dicit esse in musica positam, non in ea qua uulgus delectatur quaeque ad uoluptatem facta excitat uitia non numquam, sed in illa diuina quae numquam a ratione atque intellegentia separetur; hanc enim censet exorbitantes animas a uia recta reuocare demum ad symphoniam ueterem. Optima porro symphonia est in moribus nostris iustitia, uirtutum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uelut inecer necconsternatione : deniq &oculorum
habitun en satq animur indicat ir arcentiu naeremn¬
tiũ. laerantium ir arcentium quido ut apud homen
cõmataementis oracor stabat acerbatuens defix
lumine terrae : &i temfuror igne alumina uoluit:
maerentium: utfert po&ioa deeo quibagiflecuo¬
iulos amiserat macro remlumina linquunt:
Icem a pua ciceroñe inhiuius amantir simis ui fra¬
cris gremiomaerore& lacrimis consenes cebat
A insicoeino ad alterius sensus examina¬
ionem: ait enime ademuocir quoq Qauditus
s acio esi a decs demusto ato ad plen& uitue lominũ
ini tructio nemidatorũ : sunt igit᷑ prinoi palos duosen uisos
sus & auditus. utriq philosopliiam adiuuantesiquo. : Auditur¬
sum alter quidem ruidentior ut pote quires ipras acio.
suacom prehendat. alterlacior ideo quad&iamde.
reli absentib instruat: modulatur siquidem aer
artiou artuocis aotusq uor & intellegibilis aratio.

Expanded text:
uelut in aeterna consternatione. Denique ex oculorum uelut in aeterna consternatione. Denique ex oculorum habitu mens atque animus indicatur um; irascentium quidem, ut apud Homerum commotae mentis orator: Stabat acerba tuens defixo lumine terrae, et item: Furor ignea lumina uoluit, maerentium uero, ut fert poeta de eo qui iugi fletu oculos amiserat: Maeroreque lumina linquunt, item apud Ciceronem: In huius amantissimi sui fratris gremio maerore et lacrimis consenescebat. Transit deinde ad alterius sensus examinationem. Ait enim: «Eadem uocis quoque et auditus ratio est ad eosdem usus atque ad plenam uitae hominum instructionem datorum». Sunt igitur principales duo sensus, uisus et auditus, utrique philosophiam adiuuantes; quorum alter quidem euidentior, utpote qui res ipsas acie sua comprehendat, alter latior ideo quod etiam de rebus absentibus instruat, modulatus siquidem aer articulatae uoci factusque uox et intellegibilis oratio
Abbreviated transcription (Latin):
briterq administrandar : &lus quippecons ac
tertium phulaso phiaezenus. quod actiuum uocatur:
idporradiuiditꝰ tripharia. in morale ado mesti¬
campublicam. quibus omnib: officus ꝓdestcer¬
teusus uidendi : minora inquit alia priterto scili¬
c& eaquae inuaris artib: disciplinisq uersant᷑ neq
enim nauium rigimerneq: cultur agroru n& uero pin¬
zendi fingendiq sollertia recte sineuisu proprium
opur erecereposs&. solaq conte platioest quaemen¬
teshoriinũ usq ad caeli conuexa protelat. propter:¬
eaq anaxagoras cũ ab eo quaer eretur curnatur
os secũsten socaelo sideriliq mons tratis rerpon¬
dissafert᷑. adhorumomnium contemplatione:
Atuero stoicideumuis um uocantes: quodoptimum
putabant : i denimpulerod nomine tribugidum ee
daxerunt theo phrastus uisus puldiritudine asse¬
res uisum formae nomine appellat. quod quor
& tincta est acies uidendi uultus in formes sinti&

Expanded text:
briterque administrandas; ex his quippe constat briterque administrandas; ex his quippe constat alterum philosophiae genus quod actiuum uocatur. Id porro diuiditur trifariam, in moralem, domesticam, publicam; quibus omnibus officiis prodest certe usus uidendi. «Minora, inquit, alia praetereo», scilicet ea quae in uariis artibus disciplinisque uersantur. Neque enim nauium regimen neque cultus agrorum nec uero pingendi fingendique sollertia recte sine uisu proprium opus efficere posset; solaque contemplatio est quae mentes hominum usque ad caeli conuexa protelat, proptereaque Anaxagoras, cum ab eo quaereretur cur natus esset, ostenso caelo sideribusque monstratis respondisse fertur: «ad horum omnium contemplationem». At uero Stoici, deum uisum uocantes, quod optimum putabant, id enim pulchro dei nomine tribuendum esse dixerunt; Theophrastus uisus pulchritudinem asserens uisum formae nomine appellat, quod quorum extincta est acies uidendi uultus informes sint et
Abbreviated transcription (Latin):
mimquiquam doure. aut ad pierate
adr piara i quodesi chalo propriũ nec uero
d ipsum qualnuncagimus atendum putaramis
prius clo sderb q uisis &amore nutritascierdi
rerumcauras eoriunaiam quaeor cum hahent.
temporarium gordia : haq ui ppedenum ad na¬
turalemptinent quaestione : quidquod dierũ
a noctium uice consider au& menser & anni etharau
curriculadinumerata sunt. numeriq ortus & ge¬
incura dimensiouis intradata quod ad tertiam
partem phila sopluae ꝑtinere prpicuũ est : It uero
a tuose phila sapliae uisus. quacenus situtilira
nec es sarius doc&ita d icens. deuoculas liominib:
idir codedirse ut mentir prouidentiaeq circui¬
tus quifiunt in caelonotanter eorũ similes con¬
stituerent in suis mentib hoc estinotur a numiqui
de liberationer uocant. quã sinullimor institue¬
pent diuinaementis ꝑrouidis motib. placidir
tranquillirq ꝑ turbator. quod est morum uiceq
corratio quae publice priuatimq prodest. tam
aldomesticar quamadpublicarrer rectes alu¬

Expanded text:
m quaereret aut ad pietatem aspiraret, quod est theologiae proprium, nec uero id ipsum quod nunc agimus agendum putaret nisi prius caelo sideribusque uisis et amore nutrito sciendi rerum causas, eorum etiam quae ortum habent temporarium exordia; haec quippe demum ad naturalem pertinent quaestionem. Quid quod dierum et noctium uice considerata menses et anni et horarum curricula dinumerata sunt numerique ortus et genitura dimensionis intro data? Quod ad tertiam partem philosophiae pertinere perspicuum est. At uero actuosae philosophiae uisus quatenus sit utilis et necessarius docet, ita dicens «deum oculos hominibus idcirco dedisse ut mentis prouidentiaeque circuitus, qui fiunt in caelo, notantes» eorum similes constituerent in suis mentibus, hoc est, motus animi, «qui deliberationes uocantur, quam simillimos instituerent diuinae mentis prouidis motibus placidis tranquillicorrectio quae publice priuatimque prodest tam ad domesticas quam ad publicas res recte salu
Abbreviated transcription (Latin):
sum quandolonem feturq puerorũ. oppo¬
sinaest medicine loco antificiora obstetri¬
cum prouisio. ut a quacalida consoueant᷑
recenr naci. adlubeant᷑q uicer & similitudi
macerni gremu &calef actio¬
ne aterfenu. qualaati corpii¬

Expanded text:
sum quem dolorem frigusque puerorum opposum quem dolorem frigusque puerorum opposita est medicinae loco artificiosa obstetricum prouisio, ut aqua calida confoueantur recens nati adhibeanturque uices et similitudo materni gremii ex calefactione at
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt sis orceputat beatur : prosperitas
enimnon est ineius arbritria : atuero inius¬
titiae cantractib. Temperantiaeq negotur.  n
ceterarum uirtutum obseruantia. iure lauda¬
mur: si quidem uirtur libera est : contraq agen¬
cerre prenendimur. quod dareo pera ut pecce¬
mus existimamur : Dicunt porronons ponta¬
nea erredelicta. ideo quodomnir animo par¬
tc prdiuiniuir mnatur ali appeti cbonum
semper ex petit: Errartamen aliquando in iu¬
dicia honorum & malorum : naq alunostrum
summum bonum uoluptate pictanti diuitias
alii .pleriq glariam exomnia magir qua ipsu
uer umbanum : Esterroris caura multi pl&:
primaquam stoiei duplicem peruersione uo¬
cint : hȩe autom nascitur tam exreb: ipsis.
quam eediu ulganione fame. quip pemar
natis & quo materno uircere decidentib: pro¬
uenitortus cum aliquantodolore. proptis¬
ea quod eccalida atq humida s edead frigus
& siccitatem aerir circũ fusi migrent. aduer¬

Expanded text:
non sunt, nisi forte putatur beatus — prosperitas non sunt, nisi forte putatur beatus — prosperitas enim non est in eius arbitrio. At uero in iustitiae contractibus temperantiaeque negotiis et in ceterarum uirtutum obseruantia iure laudamur, siquidem uirtus libera est, contraque agentes reprehendimur, quod dare operam ut peccemus existimamur. Dicunt porro non spontanea esse delicta, ideo quod omnis anima particeps diuinitatis naturali appetitu bonum quidem semper expetit, errat tamen aliquando in iudicio bonorum et malorum; namque alii nostrum summum bonum uoluptatem putant, diuitias alii, plerique gloriam et omnia magis quam ipsum uerum bonum. Est erroris causa multiplex: prima quam Stoici duplicem peruersionem uocant; haec autem nascitur tam ex rebus ipsis quam ex diuulgatione famae. Quippe mox natis exque materno uiscere decidentibus prouenit ortus cum aliquanto dolore, propterea quod ex calida atque humida sede ad frigus et siccitatem aeris circumfusi migrent; aduer
Abbreviated transcription (Latin):
aer& ꝑiorutcorpus mado sospitatiinadode¬
gritudini proximum. fixum plane est & decr
tum darigne y quir parno mnalur sit futur us
dadut bonunneq decr&um neq inporatũ : prop¬
ter eaꝙ lexi. magisteria. de liberationes ixhorra¬
tianer reuocationes. institutio nucrimenta ru.
certa obseruatio laur uituperatio quaeq: ho
similant quia recre ui uendioptio paenes uor
est : siigtur eorumquae sunt pleraq nostriiu
risrunt. Alia &tranostram patestate m nostra
quidem. appetitur iudicium uoluntas. con¬
sensus. p̃parano electio declinatio: alicna
uero diuitae. gloria species fortitudo eo¬
raqua e xotius optarepassumus quauindicas
rectedicit. siquis fonte uelit quae nõ sunt in pã¬
testa tenostra. nostriiuris erre praesumere
nihil capere: consoquenter ertoeia is quiqu
nostra propriasunt prae sumit alienanilul
opinor sapit: Deniq nullus laudat᷑ obadepti¬
oñe secundorum. quae in hominir potestate

Expanded text:
deret perinde ut corpus modo sospitati modo aederet perinde ut corpus modo sospitati modo aegritudini proximum, fixum plane est et decrrigine. Quis porro malus sit futurus aut bonus, neque decretum neque imperatum, proptereaque leges, magisteria, deliberationes, exhortationes, reuocationes, institutiones, nutrimentorum certa obseruatio, laus, uituperatio, quaeque his simulantur, quia recte uiuendi optio penes nos est. Si igitur eorum quae sunt pleraque iuris nostri sunt, alia extra nostram potestatem, nostra quidem appetitus, iudicium, uoluntas, consensus, praeparatio, electio, declinatio; aliena uero diuitiae gloria, species, fortitudo, ceteraque quae potius optare possumus quam uindicare, recte dicitur, si quis forte uelit quae non sunt in potestate nostra nostri iuris esse praesumere, nihil sapere; consequenter ergo etiam is qui quae nostra propria sunt praesumit aliena nihil, opinor, sapit. Denique nullus laudatur ob adeptionem secundorum, quae in hominis potestate
Abbreviated transcription (Latin):
sciat: qui der godicimur deum scir eomiuaiscion¬
tiamq eius &caster nitate solidari. porroquae
sciuntur. Partinidiuinaes re&immor talia.
talium inut abilem & dihiam . aliasq. aliter
sehiabentem obnatur eicanstantiam : ergo
&i amdĩ scientiae. dediuinis quidem quorũ est
certa& neces sitate ꝑ peruamunita felicitan
certaei necesraria scientia est : tani sropter
ipsius scienti ae certa comprehensionem. qua
proeoru quaerciuntꝰ substantia : atuero in cer¬
torum necersariam quidera scentiam. quadiu¬
certasint &ineuentu ambiguo pasita neceni
possunt aliter erre quam estnatura eoru.
uip sacamen uutr amq partem pas sibilia sint
potiur qua no ceritiatib sulutits No nerto
&i amdubia. & initiorigide dirposita atq docri¬
ta sunt nisi font ei dipsum quodincertaerre &
ancipitieuentu pender edebeant : quare quodi
nime quoq: hominis natur alis sit. ut interdu̾a du¬
tuceinse applic&. interdum admalitia praepon¬

Expanded text:
sciat. Quid ergo dicimus? Deum scire omnia sciensciat. Quid ergo dicimus? Deum scire omnia scientiamque eius ex aeternitate solidari, porro quae sciuntur partim diuina esse et immortalia, talium mutabilem et dubiam aliasque aliter se habentem ob naturae inconstantiam. Ergo etiam dei scientia de diuinis quidem, quorum est certa et necessitate perpetua munita felicitas, certa et necessaria scientia est, tam propter ipsius scientiae certam comprehensionem quam pro eorum quae sciuntur substantia; at uero incertorum necessaria quidem scientia, quod incerta sint et in euentu ambiguo posita — nec enim possunt aliter sa tamen in utramque partem possibilia sunt potius quam necessitatibus subiugata. Non ergo etiam dubia ex initio rigide disposita atque decreta sunt, nisi forte id ipsum quod incerta esse et ex ancipiti euentu pendere debeant. Quare quod animae quoque hominis natura talis sit ut interdum ad uirtutem se applicet, interdum ad malitiam praepon