comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plana desertiq: adquem
gerites intrabunt mare
& exibunt & sanabunt᷑
aque & omnis anima ui¬
uenis : quae respicit quo¬
cũq: uenerit torrens ui¬
u& & erunt pisces mul¬
t & adiecit. post quam
buntur & uiuent ommia
ad quoscũq uenerit
torrens. & stabunt suꝑ
illa piscatores. hoc. ẽ
apostoli atq doctores
plurimȩ sƿecies erunt
piscium eius. hoc dixit
ad significandam ua¬
ria &atem gentium ad
undam lauacri uenien¬
tium. unde & adiecit
sicut pisces maris magni
multitudinis nimie in
ripis eius exutraque
paste omne lignũ ƿomi¬
ferum non defici& foli¬
um exeo & non defici&
fructus eius ꝑ singulos
merises ad ferre pri¬
mitiua quȩ que descũa¬
rio egredi&ũr &erunt
fructus incibum & folia
eius ad medicamina. Mi
checcs quoq: proph&a
eiusdem baptismisacra¬
menta subfiguratran¬
situs macris it ccreuela.
dicens. secundum diem
egressionis tucce d&er¬
raccegipti ostendã eis
mirabilia. Cudebunt
gentes & confundentꝰ¬

Expanded text:
plana deserti, utique ad gentes, intrabunt mare, et exibunt, et sanabuntur aquae; et omnis anima vivens, quae respicit, quocunque venerit torrens, vivet; et erunt pisces multi. Et adjecit: « Postquam buntur, et vivent omnia, ad quaecunque venerit torrens. Et stabunt super illa piscatores, » hoc est, apostoli, atque doctores, plurimae species erunt piscium ejus. 7. 107 Hoc dixit ad significandam varietatem gentium ad undam lavacri venientium; unde et adjecit: « Sicut pisces maris magni, multitudinis nimiae in ripis ejus, ex utraque parte omne lignum pomiferum, non deficiet folium ex eo, et non deficiet fructus ejus, per singulos menses afferre primitiva; quae aquae de sanctuario egredientur, et erunt fructus ejus in cibum, et folia ejus ad medicamina. » 8. Michaeas quoque propheta ejusdem baptismi sacramenta sub figura transitus maris ita revelat, dicens: « Secundum diem egressionis tuae de terra Aegypti ostendam eis mirabilia, videbunt gentes, et confundent
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi ostenditur quod
in peccatis graruibur
sit hierusalẽ & inde
pericurit ẽ & quod
non sit lota aqia in
salutem quod est ple¬
na significatio bap¬
tis mi. Aeos autem
qui conuertuntur
tur sic ibi sermo dm̃i
sequitur & ingressus sũ
cans perpaccũ testa¬
mentum nouum ꝑ aquã
& oleũbaptis ma & chris
ma cuius baptis mipuri¬
ficationẽ sic spi scĩ ꝑ¬

Expanded text:
Ubi ostenditur quod Ubi ostenditur quod in peccatis gravibus sit Jerusalem, et inde peritura esset, quod non sit lota aqua in salutem, quod est plena significatio baptismi. Ad eos autem qui convertuntur tur, sic ibi sermo Domini sequitur: Et ingressus sum cans per pactum Testamentum Novum, per aquam et oleum baptismum et chrisma. 13. Cujus baptismi purificationem sic Spi
Abbreviated transcription (Latin):
um paterno partici¬
pes. Latic is &iam sc̃i¬
ficatione purificantr᷑
Iam tunc quidem pur¬
gatio illa baptismi for¬
mam gerebat. Cuuur
nunc lauacri sacrrm̃¬
to abluitur omir popu¬
lus ecclesiae quod est
corpus ueri & magni
sacerdotis insemissio¬
ne peccatorum. & lo¬
tis sordib inscĩficatio¬
nẽ diuino cultui conse
delicta iuda eorum dimit¬
ti nisi ablutibaptis mo
fuerint: dicit enim per
nib quippe uictimis
quas memorxuerat
neo menus & sabbatis
atq: solemnitatibis
solum baptismi puri¬
ficatione psecepit.
Procunctis quoq
inquinamentis pecca¬
torum solum regene¬
rationis lauacnim
qui tantd̃ peccata ablu¬
untur quod quia iu¬
daci respuunt audi
conminantem & factis
est inquid sermod̃i ad
me dicens. fili hominis
notas fachienis alem
abominationes suas
&dices hec dicit dñs
hieruralem Radixtua
& generatio tua d&r
cananea : Pater tuis
amoneus & matertua
c&thea & quando
natur es in die ortus
tui. non est prȩcisis
non es lota in salutẽ:¬

Expanded text:
o paterno particio paterno participes laticis etiam sanctificatione purificantur. . Jam tunc quidem purgatio illa baptismi formam gerebat, cujus nunc lavacri sacramento abluitur omnis populus Ecclesiae, quod est corpus veri et magni sacerdotis, in remissionem peccatorum, et, lotis sordibus, in sanctificationem divino cultui consecdelicta Judaeorum dimitti, nisi abluti baptismo fuerint. Dicit enim per nibus quippe victimis, quas memoraverat neomeniis, et Sabbatis, atque solemnitatibus solam baptismi purificationem praecepit, pro cunctis quoque inquinamentis peccatorum solum regenerationis lavacrum, quo tantum peccata abluuntur. 12. Quod quia Judaei respuunt, audicomminantem: « Et factus est, « inquit, » sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, notas fac Jerusalem abominationes suas, et dices: Haec dicit Dominus: Jerusalem, radix tua, et generatio tua de terra chananea pater tuus Amorreus et mater tua Cetthea et quando nata es in die ortus tui non est praecisus non es lota in salute
Abbreviated transcription (Latin):
bi qui auferes iniquita¬
tem & transis peccatum
reliquiccrum quia mi¬
sericors ẽ. conuest&
& miiserebitur nostri.
Depon& iniquitates
nrcc̃s: & proicit in pro¬
fundum maris omnia
peccata nostra. Inqua
sententia lector anim
quid diem egressionis
tucce. deccegypto osten¬
dam eis mirabilia. dein¬
de hostes sequentes id
ẽ. delicta nrã p̃terea si¬
cut cegyptios inmareꝓ
iectos utac inbaptis mo
delicta atq extinctaita.
pronuntiat dicens . qm̃
misericors ẽ. conuert&
& miserebitur nr̃i. de¬
mergit delicta nostra
& proiecit in profundũ
mecris omnia peccata
nostra. quid clarius hoc
testimonio qui ducce aꝑ¬
tius omnis eruimpefidẽ
uerus isrł exit abcegipto
dũ renuntiat seculo in¬
greditur qimcre rubrũ
baptismum scilic& xpĩ
cruore sigrectũ. tunc
hoster insequentes
indereunt quia sta¬
tim delicta moriun¬
tur ubi animae regene¬
ratorum resurgunt.
Legimur quoq adron
inprefigunctione bap¬
tismi aquis ablutum
cuius q: filii sacerdoti¬

Expanded text:
qui aufers iniquitatem, et transfers peccatum reliquiarum Israel? Quia misericors est, convertetur, et miserebitur nostri, deponet iniquitates nostras, et projiciet in profundum maris omnia peccata nostra . » 9. In qua sententia lector animaquit, diem egressionis tuae de Aegypto ostendam eis mirabilia, deinde hostes sequentes, id est, delicta nostra praeterita, sicut Aegyptios in mare projectos, ita in baptismo deleta atque exstincta, ita pronuntiat, dicens: Quoniam misericors est, convertetur, et miserebitur nostri. Demerget delicta nostra, et projiciet in profundum maris omnia peccata nostra. 10. Quid enim clarius hoc testimonio? quidve apertius? omnis enim per fidem verus Israel exit ab Aegypto, dum renuntiat saeculo; ingrediturque mare Rubrum, baptismum, scilicet, Christi cruore signatum. Tunc hostes insequentes intereunt, quia statim delicta moriuntur, ubi animae regeneratorum resurgunt. Legimus quoque Aaron in praefiguratione baptismi aquis ablutum, cujus filii sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
que adcultu eorũ ꝑtin& scĩ¬
sicabis que omnia & erunł
scã scõrum quit&igerit
ea scificabitor daron
& filios eius ungues sci¬
ficabisque eos ut sacer¬
dotio funganitur mi¬
hi filiis quaque in di¬
ces. hoc oleum inctionis
gcm̃erit mihi ingenera¬
tiones uestrics. figura.
enim huius prioris ta¬
bernaculi adtipũ eccle¬
sicce ducitur cuius om¬
nis diuerntis populorõ
intestimonio. screactis ꝑ¬
unguitur que ꝑ illa
uni uersitate operũ fi¬
gurabatur ut sacri
chrismatis sanguine
delibuti omnes scĩficen¬
tur. At que scĩ ficati in
dĩ gloriam p̃parentur.
XUI. quia persicnu
CRUCIS CREDETeS
SaluarentruR:

Expanded text:
quae ad cultum eorum pertinent sanctificabisque omnia et erunt sancta sanctorum qui tetigerit ea sanctificabitur Aaron et filios eius ungues sficabisque eos, ut sacerdotio fungantur mihi, filiis quoque Israel dices: Hoc oleum unctionis sanctum erit mihi in generationes vestras . » 2. Figura enim hujus prioris tabernaculi ad typum Ecclesiae ducitur, cujus omnis diversitas populorum in testimonio sanctitatis perungitur, quae per illam universitatem operum figurabatur, ut sacri chrismatis unctione delibuti omnes sanctificentur, atque santificati in Dei gloriam praeparentur. CAPUT XXVI. Quia per signum crucis credentes salvarentur
Abbreviated transcription (Latin):
unctionis oleũ scm unguen
exeo tocbernaculũ tes¬
timonii& arcam testam̃¬
timensamq: cũbasis suis
candelabrũ & utens̃lia
eius alecria timiamatis¬

Expanded text:
unctionis oleum sanctum ungex eo tabernaculum testimonii et arcam testamenti mensamque cum vasis suis candelabrum et utensilia eius al
Abbreviated transcription (Latin):
it esaias. desolabitur sicut in
Quastitate hostili & derelin¬
qu&ur filia sion sicut umbrx¬
culum inuinea: Itaenim euer¬
saest hieruralem & distituta
manifestatis sanxmentis
xp̃iane ueritatis quẽ admo¬
dum deseruntur tubernacula
uinearum expl&ir uindemis
Nam sicut taber naculum non
sui causa reduinde mice fit.
Ita & u&us populus Non suae
caura salutis. sed xp̃ianȩ exti¬
tit ueritatis. Item ipse. Suꝑ
humum inquid populi mei
spine & uepres ascenderunt.
quanto magis super omnes
domos gaudis ciuitatis exul¬
tationis: domus enim in quid
dimissa est multi tudo orbir
relicta est tenebre. & palpatio
ficcte sunt super speluncas

Expanded text:
 ait: Desolabitur, sicut in vastitate hostili, et derelinquetur filia Sion, sicut umbraculum in vinea . Ita enim eversa est Jerusalem, et destituta, manifestatis sacramentis Christianae veritatis, quemadmodum deserunt tabernacula vinearum, expletis vindemiis. 89 Nam sicut tabernaculum non sui causa, sed vindemiae fit, ita et vetus populus, non suae causa salutis, sed Christianae exstitit veritatis. 2. Item ipse: Super humum, inquit, populi mei spinae, et vepres ascenderunt . Quanto magis super omnes domos gaudii, civitatis exsultationis? « Domus enim, inquit, dimissa est, multitudo urbis relicta est, tenebrae et palpatio factae sunt super speluncas
Abbreviated transcription (Latin):
istam sicut contereur uas
figuli qđ non poterit ultrae
rest au rocri. soffonias autem
axernam desertionem ipsus
ciuitatir sic predicat. hecest
inquid ciuitas gloriosa habi¬
tans inconfidentiãꝙ dicbat
incordesuo: egosum & ex¬
tra me non est alia amp¬
plius. quomedo facta est inde¬
serto cubilebestiae. omnis qui
transit per eã sibilauit & mo¬
uebit manum suam: Uae ꝓuo¬
catrix & redempta ciuitas
columba non audiuit uocẽ:
& non suscepit disciplinam
Adultimum quo que danihel
indicat usq ad consũmationẽ
mundi ꝑseuertre: Post ebdo¬
madas inquid reptuaginta
duas: occid &ur xp̃s & nonerit
dirripabit populus cũ duce
uenturo & finis eius uastitas.
& post finem bellistatuta deso¬

Expanded text:
istam, sicut conteritur vas istam, sicut conteritur vas figuli, quod non poterit ultra restaurari . 5. Sophonias autem aeternam desertionem ipsius civitatis sic praedicat: « Haec est, inquit, civitas gloriosa, habitans in confidentia; 90 quae dicebat in corde suo: Ego sum, et extra me non est alia amplius; quomodo facta est in desertum cubile bestiae? omnis qui transit per eam sibilabit, et movebit manum suam. Vae provocatrix et redempta civitas, columba non audivit vocem, et non suscepit disciplinam » . 6. Ad ultimum quoque Daniel ificat usque ad consummationem mundi perseverare: « Post hebdomadas, inquit, septuaduas occidetur Christus: et non erit dissipabit populus cum duce venturo: Et finis ejus vastitas, et post finem belli statuta deso
Abbreviated transcription (Latin):
captus in peccatis nr̃is.
Quo uaticinio demons
dixeruntipter se imi¬
picomprebendamus
iustũ quia inutilis est
nabis & contrarius ẽ

Expanded text:
captus est in peccatis nostris . Quo vaticinio demonstDixerunt inter se impii: Comprehendamus Justum, quia inutilis est nobis, et contrarius est
Abbreviated transcription (Latin):
bi uestimentamea & super
uestem meã miser̃ sortem
quae proph&ia quẽ ad mo¬
dũ sint expleta. euangeli¬
canarrat historia: Nam
dũ uestimenta alia amiliti¬
b: fuissent diuisa. protu¬
nica autem dicunt non
scindamus eã sed mit¬
tamus sortẽ cuius sit:
erat enim tunica omni
lũ felle cnyxlum
DEDERUNI
ociam fuerat inpsal
ego teplantaui uineam
electã quomodo factaes
inamaritudinẽ uitis ali¬
enae dr̃ enimbonam
plantauerat uineam
hoc ẽ iudceorũ gentẽ
illa autẽ uitio suo depra¬
uata conditorem ama¬
ritudine portat. Pro
quod & moyses uua.
inquid eorum :uua sel¬
lis & botrus amacritudi¬
nis ipsis. unde & superi¬
us obiurgans eos dicit
sic plebs fatua & non is¬

Expanded text:
bi vestimenta mea, et super bi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem . Quae prophetia, quemadmodum sit expleta, evangelica narrat historia. Nam dum vestimenta alia a militibus fuissent divisa, pro tunica autem dicunt: Non scindamus eam, sed mittamus sortem, cujus sit . Erat enim tunica inconcum felle mistum dederunt, hoc jam fuerat in PsalEgo te plantavi vineam electam; quomodo facta est in amaritudinem vitis aliena ? 2. Deus enim bonam plantaverat vineam, hoc est, Judaeorum gentem: illa autem vitio suo depravata Conditorem amaritudine potavit. Pro quo et Moyses: Uva, inquit, eorum, uva fellis, et botrus amaritudinis ipsis . Unde et superius objurgans eos, dicit: Sic plebs fatua, et non sa
Abbreviated transcription (Latin):
pleni
propter fixuras clauoꝵ
dus erat : ita p̃misit idem
desem&ipso dñs dicens si
affagit inquit homo dm̃
quia uos configitis me. &
dixistis in quo figimus te:
& subiecit dr̃ post hec illis.
me uos configitis gensto¬
ta qđ ꝑtin& admỹsteriũ
dominicae passionis in
quando sceleratas manus
iniecerunt in eu. quod
etiã ꝑꝰ achariã iterum ds̃
sic memorat dicens. & aspi¬
cient ad mequẽ confixer
& plangent eũ planctum
quasi suꝑ unigenitũ & do¬
lebunt suꝑ eũ ut doler so¬
l& in morte primogeniti.
Hoc enĩ factum dep̃hendi¬
mus inihm̃ quẽ confixer
iudaes incruce quẽ dole¬
bunt a se crucifixũ
in iudicii diẽ cũ uiderint eũ
inatris ac suamaiestate
quodiNler duos la.¬
TRONES CRuCIFIXUS Ẽ
onge ante ꝑ esaiam p̃¬
dictũ ẽ. & inter iniquos
deputactus ẽ : & ab acucꝓ
ph&a. In medio inquit
sequitur rerum diuisio &
sors suꝑ uestem. qu& ꝑ dauid
idem dñs ante pracedixe¬
sat dicens. Diuiserunt si¬

Expanded text:
pleni pleni ter dixit propter fixuras clavorudus erat, ita praemisit idem de semetipso Dominus, dicens: Si affiget, inquit, homo Deum, quia vos configitis me, et dixistis: In quo confiximus te ? Et subjecit Deus post haec illis: Me vos configitis gens tota, quod pertinet ad mysterium dominicae passionis, in quando sceleratas manus injecerunt in eum. 4. Quod etiam per Zachariam iterum Deus sic memorat, dicens: Et aspicient ad me, quem confixerunt, et plangent eum planctu, quasi super unigenitum, et dolebant super eum, ut doleri solet in morte primogeniti . Hoc enim factum deprehendimus in Jesu, quem confixerunt Judaei in cruce, quem dolebunt a se crucifixum in judicii die, cum viderint eum in Patris ac sua majestate II. Inter duos latrones crlonge ante per Isaiam praedictum est: Et inter iniquos deputatus est . Et Habacuc propheta: In medio, inquit,sequitur rerum divisio, et sors super vestem; quam per David idem Dominus ante praedixerat, dicens: Diviserunt si
Abbreviated transcription (Latin):
proph&cce qui dicit
Dnr regnauit aligno.
ab acucꝰ quoq passionẽ
crucis xp̃i itap̃nuntiat
dicens: Cornua in mani¬
b eius sunt: quod quid
ẽ aliud. nisi troplieum
omnia traxit ad seipsũ
Itadicit. dñs fostitudo
mea constitu& pedes nẽs
In consũmatione suꝑ ex¬
celsa in pon& me ut
uincã inclaritate
XXXU. QUIA CRUCIFIXUS
sel manus eius acƿe¬
DES.CLAUIS AT̃FIXIS¬
erdauid ipse loquitur
dicens : foderunt manꝰ
mecs & pedes meos. dinu¬
merauerunt omnia os¬
samea. Ipsi uero consi¬
derauerunt & conspe¬
xerunt me. Quib: utiq
uerbis incruce corpus
significauit extinctũ ma¬
nib: pedib:q: confixis.
& clauorũ trans uerbe¬
ratione confossis quod
dauid passus non ẽ. qui
sine ulla corporis passi¬
one legitur inpace qui¬
escere. sed hoc dexpĩ
p̃dictũ .ẽ. passione quix
apopulo iudaeorũ clauis
in ligno confixus ẽ. Ma.¬
nus enĩ & pedes non con¬
fodiuntur: nisi eius qui
in ligno suspenditur .Itẽ
incanticis canticorum.
Manus meȩ distillauer̃

Expanded text:
prophetae, qui dicit: Dominus regnavit a ligno. Habacuc quoque passionem crucis Christi ita praenuntiavit, dicens: Cornua in manibus ejus sunt . Quod quid est aliud, nisi tropaeum omnia traxit ad seipsum, ita dicit: Dominus, fortitudo mea, constituit pedes meos in consummationem. Super excelsa imponet me, ut vincam in claritate1. Quia crucifixus est, et manus ejus, ac pedes clavis affixDavid ipse loquitur, dicens: Foderunt manus meas, et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea, ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me. Quibus utique verbis in cruce corpus significat extentum, manibus pedibusque confixis, et clavorum transverberatione confossis. Quod David passus non est, qui sine ulla corporis passione legitur in pace quiescere. 2. Sed hoc de Christi praedictum est passione, qui a populo Judaeorum clavis in ligno confixus est; manus enim et pedes non confodiuntur, nisi ejus qui in ligno suspenditur. Item in Canticis canticorum: Manus meae distillaverun
Abbreviated transcription (Latin):
uitatua pendens ante
oculostuos & timelus die
ac nocte & non credes
mis iterũ. quia extendit
manus suas incruce sic di¬
cit. Eleuatio manuũ mea¬
rũ sacrifitiũ uespestinum:
siue quod ueniente quasi
ce animã posuit eleuans
manus succs in eiusdẽ cru¬
cis lignũ atq offerens se
ipsum dõ pronobis sacrisi¬
tiũ ut ꝑ illius sacrisitium
delerentur peccata nr̃a
Apud esaiam quoq: decsu¬
cis eius p̃dicatione itac
scribitur. &erit prin¬
cipectus eius suꝑ humeros

Expanded text:
uita tua pendens ante oculos tuos, et timebis die ac nocte et non credes mis iterum, quia extendit manus suas in cruce, sic dicit: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Sive quod veniente quasi ce animam posuit, elevans manus suas in eodem crucis ligno, atque offerens se ipsum Deo pro nobis sacrificium, ut per illud sacrificium delerentur peccata nostra. 3. Apud Isaiam quoque de crucis ejus praedicatione ita scribitur: Et erit principatus ejus su
Abbreviated transcription (Latin):
quidã profitentur sere
quinihil de pristina con¬
uersatione mutantes
res familiaris magis au¬
gent quã minunt: &¬
maiora quã scłi homi¬
nis emolumenta sec¬
tantes subreligioni fe
uites moriuntur : quiqua¬
si pauperes uixerunt :

Expanded text:
Quidam profitentur se requi nihil de pristina conversatione mutantes, res familiares magis augent, quam minuant. majora quam saeculi homines emolumenta sectantes, sub religionis ulis moriuntur divites, qui quasi pauperes vixerant.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ante conuersionẽ qua.¬
si pacem in homine habent :
quando autẽ expelluntur
ac riore uirtute consur¬
gunt: fiunt autẽ inimica
conuersig : q peccatorẽ
prospereblandiebant :¬

Expanded text:
enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebant
Abbreviated transcription (Latin):
uitcce a &ernae non po¬
test : quia pius dñs addam¬
nationẽ culpȩ non repu
nolens quipatitur postat :¬
diabolus quando decipese
quẽ quã quȩrit. prius natu¬
rae unius cuiusq intendit :¬
& inde ađ fectat unde aptũ
hominẽ adpeccandũ cons¬

Expanded text:
vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reput permissu nolens qui patitur portatDiabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum ins
Abbreviated transcription (Latin):
tationes iustorũ inferre
cupiat: tamen si potesta¬
tẽ adõ non accipit pulla¬
tenus adipisci potest quod
app&it : Inoculis carnal¬
um diabolus terribilis
ẽ in oculis electorũ ter¬
ror eius uilis ẽ: ab incre¬
dulis ut leo tim&ur a for¬
tib: infide ut uermis des¬

Expanded text:
tationes inferre cupiat: tamen si a Deo potestatem non accipit, nullatenus adipisci potest quod iligit. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in oculis electorum terror ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur, a fortibus in fide ut vermis
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ ut aduersan¬
te quosq: tunc con side¬
remus amplius miseros:
quando eos conspicimus
inculp& su& flagello de¬

Expanded text:
necesse est ut peccantes quosque tunc consideremus amplius miseros, quando eos conspicimus in culpa sua sine flagello de
Abbreviated transcription (Latin):
quam ulli detrahas
nec ixeo te sc̃ĩore pu¬
tes: sic& eros laceramus
accusamus saepe quod fa¬
cimus & contranos me¬
tipsos desertores inue
cantes quosque consyi¬
cimus : non facile iudi¬
cemus eos. see magis in¬
quia insimilib: aut for¬
telapsisumus aut labi
aperte increpa tan
tumne occulte mor¬
deccs: quid enĩ prod. ẽ
sime nesciente aliis
mala mea referas: hoc¬

Expanded text:
uam. Nulli detrahas nec in eo te sanctum putes, si caeteros laceres. Accusamus saepe quod facimus, et contra nosmetipsos diserti, in catores quosque conspicimus, non facile eos judicemus, sed magis quia in similibus aut lapsi sumus, aut labi aperte increpa, nec occulte mordeas. Quid enim prodest, si me nesciente aliis mala mea referas?
Abbreviated transcription (Latin):
Alde neces sarium ẽ ser
uorum dĩ in hac uita uitiis
temptari & uerberare
flcgellis ut dũ auitiis
pulsantur deuirtutib:
non superbiant : dũ aut
anima autcaro dolore
at teritur : amundia mose
ris flagellis stimulis fe¬
riuntur. Nulla oblecta¬
menta prȩsentis uitcce
delectentur & cceles¬
tẽ patriam ubi uera re¬

Expanded text:
alde necessarium est justum in hac vita vitiis tentari et verberari flagello, ut, dum vitiis pulsatur, de virtutibus non superbiat: dum vero aut animi aut carnis dolore atteritur, a mundi amore ribus flagelli stimulis feriuntur, nulla oblectamenta praesentis vitae delectent, sed coelestem patriam, ubi certa re
Abbreviated transcription (Latin):
re: uae autẽ illi qui suã
renuit corregere uitã
& aliorũ non desin de¬
tractare: siuis detra¬
here intrate peccata
r&orque : non aliorũ
delicta sed propria cer¬
ne: nũquã alios d&raheres
si te bene in sꝑeris istȩ

Expanded text:
referas? Vae illi qui suam renuit corrigere vitam, et alienae non desinit detrahere. Si vis detrahere, tua in te peccata retorque: non aliorum delicta, sed propria cerne. Nunquam enim aliis detrahes, si te bene inspexeris. De
Abbreviated transcription (Latin):
mala conspiciunt
& tamen insilentio
linguã depremunt:
quasi despectis uulnen¬
bus causam medicaminis
subtrahunt : & eomor¬
tis auctores fiunt : quo

Expanded text:
mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
XIII DEIRACUNDIS
DOCTORIBUS
IRacun di docTores
perrabiem furoris ad
bus deridendo insul¬
tant : & quod in ipsis ẽ
eos insanabiles putant :
Nec declinant cor ad
quia increpando rigide
feriunt & copatihu¬
tum irascitur sapiens.
quantũ scelerum indig¬
nitas exegit : Non iras¬
cendũ ẽ illi sed insanien¬
delinquentes telaul¬
ciscendi iustitiae plus¬
quam necesse ẽ. inflãma¬
tur : & iustitice limitẽ
adultionem transiens
iustesuspicarstur. Isteni¬

Expanded text:
X.-- De iracundis doctoribus. Iracundi doctores per rabiem furoris disbus deridendo insultant. Et quantum in ipsis est, eos insanabiles putant, nec declinant cor ad quia increpando rigide feriunt, et compati hutum irascatur sapiens, quantum scelerum indignitas exigit, non irascendum est illi, sed insaniendelinquentes zelo ulciscendae justitiae, plusquam necesse est inflammatur, et justitiae limitem in ultionem transiens juste suspicatur. Impe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dolore enim abscidẽ¬
da sunt uitia: quȩ le¬
niter sanare non pos¬
qui diligit disciplinã.
disciplinã bonꝰ
erit Nam qui custo¬
dit increpationes sapi¬
gatus. excipit reueren¬
tiã castigantis: asperi¬
tate autem nimicce in¬
crepationis offensus adperora
Nec increpatio Nec s&
lue blanda pia&ate
postandaͥ sunt qui incre¬
pare prosua incredulita¬
te non possunt: Anti¬

Expanded text:
Cum dolore enim abscindenda sunt vulnera, quae leviter sanari non pos domini disciplina disciplinam, in bonis erit: nam qui custodit increpationes, sapigatus exhibet reverentiam castiganti, asperitatem autem 305 nimiae increpationis offensus, nec increpatio  sic , em. Blanda pietate portandi sunt, qui increpari pro sua increpatione non possint. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Cũ autẽ doces. noli
uerborũ obscuritate ut:
Ita dic ut intellegaris :
ne simplicib: loquendo des¬
pitias. Nẽ prudentes of¬
fendas : Iuxta sensum au¬
dientis sit sermo docto¬
secr&a ꝑfectͥorib: loque¬
re: Aꝑta cunctis. oꝑta
paucis adnuntia pri
us docendi sunt senio¬
res plebis ut ꝑ eos infra
positi faciliðoceantur

Expanded text:
is. Cum autem doces, noli verborum obscuritate uti, ita dic, ut intelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum audientis erit sermo doctosecreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, operta paucis denuntus docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur
Abbreviated transcription (Latin):
crepomanifesta pec¬
cata : Non sunt occultu
correctione purgan¬
nocent. Vt dũ aꝑta ob¬
iurgatione sanantur
̃ii qui eos imitando
deliquerant corri
catione unus condẽ¬
licentiã multi p̃eliten¬

Expanded text:
ri. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purgannocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliquerant, corrivatione unus condemlicentia multi pericliten
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua sollicite atten¬
per disciplinae debitũ
culpas quidem iurepas¬
tores ferigant sed ꝑhu
militatis custodiam ae¬
quales seipsis fratrib:
quos corripiunt. ag¬

Expanded text:
ut sollicite attenper disciplinae debitum culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur ag
Abbreviated transcription (Latin):
non app&as maiora
uiribus tuis. quia me¬
penddlo gradu in alti¬
ne ante magister quã
discipulũs. ante miles
nesine dactore ingre¬
diaris uiam quonũ¬
quam ingressusfu
isti.ne in parte altera.
declinans errorẽpa¬
minus ambulans quã

Expanded text:
Non appetas majora viribus tuis, quia mependulo gradu in altine ante magister sis quam discipulus, ante miles ne sine doctore ingrediaris viam quam nunquam ingressus es; et parte altera declinans, errorem paplus ambules quam
Abbreviated transcription (Latin):
lis si in discr& nea¬
fest&ur. statim aut
d&rahunt aut neq¬
pe animi s nealtani¬
mis decccelestib: nec
terrena sola conue¬
nit pracedicare : sed
mediocriter ut audi

Expanded text:
s si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut nepe animis nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare, sed mediocriter, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
I telus rectitudinis
contra praua acta proxi¬
morum quatinus inferuo¬
re districtionis. nullo mo¬
do relinquatur uirtus
malitia sed sola ignoran¬
tia uel infirmitate de¬
linquatur: profecto
necesse ẽ ut humana
moderamine ipsacor¬
r&urz cuncti quippe quo¬
usque in hac mortale car¬
ne subsistimus corrup¬
tionis nostrae infirmi¬
tatib: subiacemus: ex se
ergo deb& unus quisque
si adincrepationis uocẽ
feruentius rapi&ur: obli¬
tus sui ẽẽ uideatur. Vnde

Expanded text:
 zelus rectitudinis contra prava acta proximorum quatenus in fervore districtionis nullo modo relinquatur virtus malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa deretur. Cuncti quippe quousque in hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debet quisque si ad increpationis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse videatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
unt non nulli qui sol¬
lerte cura sp̃italia p̃¬
cepta ꝑscrutantur sed
quȩ intellegendo ƿene¬
trant uiuendo concul¬
cant: repente doce.nt
quod non opere sed me¬
ditatione didicerent:¬

Expanded text:
sunt nonnulli qui solerti cura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant; repente docent 4 quae non opere, sed meditatione didicerunt
Abbreviated transcription (Latin):
re Scire autem mani¬
festum est columpa¬
trem quoniã genu¬
erit filium & filius
quoni am genitus sit¬
apatre: siquidem & gi¬
gnendi filii quȩrit ur
ratio eo quod filius non
nin exduobus nascat᷑:
Habeat in quã sibi
huius modi generis
nostum conditio cadu¬
camortalium: xp̃s enĩ
expectre itac emicuit.
ut splendor alumine:
ut uerbum ab ore. ut sa¬
exemplis scãrum scrip¬
turcrũ adhibitis de¬
monstremus : si xp̃s dr̃
non est. cuidicitur in
psalmis sed estuac ds̃ in

Expanded text:
5. Scire autem mani5. Scire autem manifestum est solum Patrem quomodo genueruit Filium, et Filium, quomodo sit genitus a Patre. Siquidem et gignendi Filii quaeritur ratio, eo quod Filius non nisi ex duobus nascatur; habeat, inquam, sibi hujusmodi generis ortum conditio caduca mortalium; Christus enim ex Patre ita emicuit, ut splendor a lumine, ut verbum ab ore, ut saexemplis sanctarum Scripturarum 7 adhibitis demonstremus. Si Christus Deus non est, cui dicitur in Psalmis: Sedes tua, Deus, in
Abbreviated transcription (Latin):
quando preparabat
caelos aderam. quan¬
do certa lege grro ual¬
labat abrs̃sus. quien¬
do appendebat fundamn¬
ta derrae: cumeo eram
cuncta componens
Tali igitur austoritate an¬
te omnia sȩcula filius
a patre genitus esse de¬
claratur. quando a pa¬
tre perillum cuncta cre¬
ata esse noscuntur:
illud denuoquȩritur
quomodo idem sit ge¬
nitus. dum sacre nati¬
uitatis eius archana
nec apostolus didicit.
nec ꝓph&a conperit.
nec angelus sciuit: nec
creatura cognouit
Iraia testante qui dic.
ennamae biit. Idcirco si
eius natiuitas a prop¬
h&a non potuit ennar
rari. quis profitebitur
nosse. quomodo potuit
a patre filius generarie
hinc est & illud in libro
iob sapientiã di patris
unde inuenies : lat&
enim ab oculis hominũ :
&auolucribus cȩli abs¬
conͣ ͥa est: Idẽ & iam ip¬
sis angelis incognita:
Itemibi ꝓcdix sapienti¬
ae cui reuelata est origo
scilic& filii dĩ. Ideo qđ
&ium super angelorũ
intellegentiam atque
scientiam est. quis ho¬
minum potest narra

Expanded text:
eparabat coelos, aderam; quando certa lege et gyro vallabat abyssos; quando appendebat fundamenta terrae, cum eo eram, cuncta componens . 6 3. Tali igitur auctoritate ante omnia saecula Fiius a Patre genitus esse declaratur, quando a Patre per illum cuncta creata esse noscuntur. Illud denuo quaeritur, quomodo idem sit genitus, dum sacrae nativitatis ejus arcana nec Apostolus dicit, nec propheta comperit, nec angelus scivit, nec creatura agnovit, Isaia testante, qui ait: enarrabit? » Idcirco si ejus nativitas a propheta non potuit enrari, quis profitebitur nosse quomodo Filius potuit a Patre generari? 4. Hinc est illud in libro Job: Sapientiam Dei Patris unde invenies? latet enim ab oculis hominum, et a volucribus coeli absconsa est ; id est, etiam ipsis angelis incognita. Item ibi: Radix sapientiae cui revelata est ? origo scilicet Filii Dei. Ideoque quod etiam super angelorum intelligentiam atque scientiam est, quis hominum potest narrare?
Abbreviated transcription (Latin):
& dõdicitur . & utique
xp̃s ipsac unctione mons¬
tratur : cumds̃ unctꝰ
insinuatur: dum enĩ
chris mate : id ẽ ab unc¬
tione uocatur: Hunc
xp̃m subpersonaꝵ cy¬

Expanded text:
Deo dicitur, et utique Christus ipsa unctione monstratur, cum Deus unctus insinuatur. Dum enim chrismate, id est, ab unctione vocatur. Hunc Christum sub persona Cy
Abbreviated transcription (Latin):
Ante quẽc̃ uirgo parturi¬
r& in carne genuit filũ
pater diuinitate : & an¬
te quac̃ tempus uirginis
pasturiendi uenir & ge¬
nuit eum sine tempore
pater: unde ferius ait :
Quis audiuit um quac tale
aut quis uidit huic simile &
reuesa quianihil tele
in hominib: accidit:
aut qui : piamsimile : & pꝰ
haec sub iuncxit: Num¬
quid quiclios parere fa¬
tio ipse non pariaẽ dicit
dñs ÷ & qui generationẽ
cxeris tribuo sterilis
ero ait dñs : quib: omnib:
testimoniis cogendus. ẽ.
infidelis ut eligat sibiunũ
ed uobus: Aut xp̃m filium
d̾i credere: aut mendaces
putare proph&cas qui
Uden filium genue¬
rit: res pondeo : Quur
quȩritur tempus quan¬
dorit dĩ filius genitus.
dumsit sua natiuitate
axernus: sicut scriptũ
est deeo. Egessus eius
a printipio adiebus a&̃¬
nitatis : & iterum ante
solem perman& nom
eius. & ante lunã sedis
eius: Sed & pater eun¬
dem ante luciferum.
id. est ante omnia tem¬
pora genuisse : testatur.
Quod &apse filius dĩ
uerbum uirtus & sapi¬

Expanded text:
tum uirgo parturiret in carne, genuit eum pater in diuinitate; et antequam tempus uirginis parturiendi ueniret, genuit eum sine temPater. Unde inferius ait: Quis audivit unquam tale? aut quis vidit huic simile ? Revera, quia nihil tale in hominibus accidit, aut quidpiam simile, et post haec subjungit: Nunquid qui alios parere facio, ipse non pariam? dicit Dominus; et qui generationem caeteris tribuo, sterilis ero? ait Dominus . Quibus omnibus testimoniis cogendus est infidelis, ut eligat sibi de duobus, aut Christum Filium Dei credere, aut mendaces putare prophetas, quier Filium genuerit, respondetur: Cur quaeritur tempus, quando sit Dei Filius genitus, dum sit sua nativitate aeternus? sicut scriptum est de eo: Egressus ejus a principio a diebus aeternitatis . Et iterum: Ante solem permanet nomen ejus, et ante lunam sedes ejus . 2. Sed et Pater eumdem ante luciferum, id est, ante omnia tempora genuisse testatur, quod et ipse Filius Dei, verbum, virtus et sapi
Abbreviated transcription (Latin):
rebat hominib: : &ipsder¬
gomissione : recte angelus
nuncupatur: Esaias autẽ
apestius filium a dõgenitũ
confirmans: itacadnun¬
tiat: Uox dñĩ reddentis
r& ributionẽ inimicis
suis. Ipsis uidelic& qui ñ
credunt iudcceis: Ante quã.

Expanded text:
rebat hominibus. Ex ipsa ergo missione recte angelus nuncupatur. Isaias autem apertius Filium a Deo genitum confirmans, ita annuntiat: Vox Domini reddentis retributionem inimicis suis , ipsis videlicet, qui non credunt, Judae
Abbreviated transcription (Latin):
borib: quib: siminimȩ
uita insensibilis motus¬
que in e&: nec germi¬
nare utique. nec cres¬
cere potuissent: At ista
que uitam sine sensuha¬
bent. lapidib p̃ponun¬
tur & terrce: testi¬
usgradus ẽ in his quace
non solum crescunt. uel
uiuunt: sed &iam sen¬
c̃iunt quaclis ẽ in pecori¬
bus: Ouccrtus gradus . ẽ
in his que crescunt uuunt
sentiunt uel intellegun
sed tamen mortales ut
animalia sunt quaclis
ẽ inomnibus : quintus
ẽ. in his que sentiunt
& intellegunt. & in mor¬
taclia sunt : qucclis ẽ in
angelis Sextus gra¬
dus ẽ. id quod in cõmu¬
tabile & infinitũ. & sim¬
plex ẽ quo omnes hȩc
nectura inspiratur. gu¬
bernatur & regitur
quod ẽ dr̃ sed hacec quidẽ
omnia sicut gradib: cres¬
cunt. It asibi quaclitate
naturae p̃cellunt : Nã
arbor p̃fertur cpidi
& pecus arbori& homo
pecori & angelus ho¬
mini& dr̃ p̃ponitur
angelis sxIIII. INER
nes el daemones
hanc differentiam ue¬
terss scripserunt quod

Expanded text:
boribus, quibus si minime boribus, quibus si minime uita insensibilis motusque inesset, nec germinare utique nec crescere potuissent; at ista quae uitam sine sensu habent lapidibus praeponuntur et terrae. Tertius gradus est in his quae non solum crescunt uel uiuunt sed etiam sentiunt, qualis est in pecoribus. Quartus gradus est in his quae crescunt, uiuunt, sentiunt, uel intellegunt, sed tamen mortales, ut animalia, sunt, qualis est in hominibus. Quintus est in his quae sentiunt, et intellegunt et inmortalia sunt, qualis est in angelis. Sextus id quod incommutabile et infinitum et simplex est, quo omnis haec natura inspiratur, gubernatur et regitur, quod est Deus. Sed haec quidem omnia, sicut gradibus crescunt, ita sibi qualitate naturae praecellunt. Nam arbor praefertur lapidi, et pecus arbori, pecori, angelus homini, et Deus praeponitur angelis. XIV. 41. Inter nes, et homines hanc differentiam veteres scripserunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis merito caru¬
it: mortem que geminam
animae & carnis inue¬
nit. Ignoranticc̃uiri &
u&ustatem abtinuit : at¬
q: in omnem progeniẽ
peccati sui p̃uaricatio¬
nem transmisit. Non
tantũ in his qui proprio
delinquunt arbitrio :
s ed &i cm in illis qui non¬
dũ inplicare norunt ac¬
tuali peccato inde ẽ. qđ
paruulis lauacri gratiȩ
conceditur. quia & si ñ
ẽ illis peccatum proprii
operis inẽ tamen origi¬
naliter noxia pacter¬
nace p̃uaricationis:
unde & proph& a dauid
ex sem& ipso humcnum
genus deplorans conq¬
ritur dicens. in iniqui¬
tatib: conceptus sum : &
inpeccatis peperie me
dus uel dipferenliȩ
RERUM SEXSUNT
d. ẽ. non uiuentia uiuen¬
tia in racioncebili a mor¬
talia inmortalia nouis¬
simus qui ẽ suꝑ omnia
ds̃ : primus gradus. ẽ
eorũ que non crescunt
uita motũq: carert
quaclis ẽ in lapidibus:
Secundus ẽ in his que
crescunt uitamq: motũ¬
q: sine sensu habent qua.¬
lis ẽ inherbis uel ar¬

Expanded text:
conditionis merito caruconditionis merito caruit, mortemque geminam animae et carnis inuenit. Ignorantiam ueri et uetustatem obtinuit, atque in omnem progeniem peccati sui praeuaricationem transmisit, non tantum in his qui proprio delinquunt arbitrio, sed etiam in illis qui nondum inplicari ualent actuali peccato. Inde est quod paruulis lauacri gratia conceditur. Quia etsi non est illis peccatum proprii operis, inest tamen originaliter noxa paternae praeuaricationis. Vnde et propheta Dauid ex semetipso humanum genus deplorans conqueritur dicens; in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis peperit me dus uel differentiae rerum sex sunt, id est, non uiuentia, uiuentia, inrationabilia, mortalia, inmortalia; nouissimus qui est super omnia Deus. Primus gradus est eorum quae non crescunt, uitaque motuque carent, qualis est in lapidibus. Secundus est in his quae crescunt, uitamque motumque sine sensu habent, qualis est in herbis uel ar
Abbreviated transcription (Latin):
nia exnihilo condidit
ds̃. sed qued ac̃ fecit exni¬
hilo quȩdã ex aliquo
denihilo mundũ & ange¬
los & animã & ex aliquo
homine c& era mundi
SIT DIPFERENCIA PArA¬
DYSSORUUNNSEST.
Terrenus paradysus ubi
orimum hominũ corpo¬
ralter uita ext&it. alt̃
cccelestis: ubi animȩ bea¬
torum statim ut acorpo¬
re exeunt transferun¬
tur: Atq: digna felicita¬
te lcc& antes expectant.
receptionem corporum
suorũ dehoc para dyso
dñs ad latronem dicit
hodie mecũ eris in parad¬
so: originaliter autẽ pri¬
mi hominis culpanos de
para dyso expulit : & in
Hac exilii peregrincedo¬
ne deiecit: Inde ẽ. quod
preuaricationis succe
recctu adstringimur :
unde & merito senten¬
ticce debitae. poencm
paterncce preuarica¬
tionis exso luimus.nã.
Ita primus ẽ homo con¬
ditus ut ꝑ augmentum ae¬
tatũ sine merito mortes
debit& corporalis ꝓara¬
dysus cõmotar&ur. ad
uitam caelestem :sed quia
hoc bonom contentus
eẽ noluit protinus succe

Expanded text:
nia ex nihilo condidit nia ex nihilo condidit Deus, sed quaedam fecit ex nihilo, quaedam ex aliquo. De nihilo mundum, angelos et animam; ex aliquo hominem et ceteras mundi sit differentia paradisorum. Vnus est terrenus paradisus, ubi primorum hominem corporaliter uita extitit, alter caelestis, ubi animae beatorum, statim ut a corpore exeunt, transferuntur, atque, digna felicitate laetantes, expectant receptionem corporum suorum. De hoc paradiso Dominus ad latronem dicit: Hodie mecum eris in paradiso. Originaliter autem primi hominis culpa nos de paradiso expulit et in hac exsilii peregrinatione deiecit. Inde est quod praeuaricationis suae reatu adstringimur. Vnde et merito sententiae debitae poenam paternae praeuaricationis exsoluimus. Nam ita primus est homo conditus, ut per augmentum aetatum sine media morte de uita corporalis paradisi commutaretur ad uitam caelestem. Sed quia hoc bono contentus esse noluit, protinus suae
Abbreviated transcription (Latin):
diel formatior̃ eius.
Haec ẽ distantia quod
originaliter secundũ
matericce substantiã
simul cuncta creatas:
secundũ distinctionem
uero speciȩ rerũ ꝑsex
dierũ alternationem
formata sunt: totius
enĩ crecturae: origo
simul extitit : species
tamen & forma ꝑtem¬
porũ incrementa pro¬
cessit: Nam primũ ma¬
teria facta ẽ. Ecceli
& terrae confusa. At¬
que ii formis idequa
postmodũ omnia sin¬
gillatim ꝑ species uari¬
as formasq: proprias
prodiderunt : dequa
scriptura loquitur
dicens qui fecisti
mundũ demateria.
informe: sed materia
facta ẽ : denihilo: mun¬
di autẽ species de in¬
forme materia:pro¬
inde duccsres ante om¬
nẽ diem & ante omne
tempus condidit ds̃: an¬
gelicã uidelic& creatu¬
ram : & informem ma¬
teriã : quȩ quidẽ exni¬
hilo facta processit : ta¬
men res exre factae:
non a&ernitate sed ex¬
sola origine sic̃ sonus
Can tumꝯnam qui uiuit
Incc&ernũ creauit om¬
nia simul : Itaq non om¬

Expanded text:
di et formationem eius di et formationem eius haec est distantia, quod originaliter secundum materiae substantiam simul cuncta creata sunt. Secundum distinctionem uero specierum per sex dierum alternationem formata sunt. Totius enim creaturae origo simul extitit, species tamen et forma per temporum incrementa processit. Nam primum materia facta est caeli et terrae confusa atque informis, de qua postmodum omnia singillatim per species uarias formasque proprias prodierunt. De qua Scriptura loquitur dicens: Qui fecisti mundum de materia informi. Sed materia facta est de nihilo. Mundi autem species de informi materia. Proinde duas res ante omnem diem et ante omne tempus condidit Deus: angelicam uidelicet creaturam et informem materiam; quae quidem ex nihilo facta, praecessit tamen res ex se factas non aeternitate, sed sola origine, sicut sonus cantum. Nam qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul. Itaque non om
Abbreviated transcription (Latin):
bus diuinitatis & huma¬
nitatis : sed ex prima
natiuitatem sumpsit :
ex altera crectionem:
Natus enĩ diuina gene¬
ratione : factus huma¬
na : primum fuit sine
tempore : secundum
inplenitudine tẽporũ
Item nos exduabus sub¬
sistemus substantis.
corporis uidelic& atq
animae : ille extribus
uerbi corporis at que
animȩ :Inde est quod per¬
fectus homo perfectus
prȩdicater & đs: habens
insegeminam substan¬
tiam & diuinitatis suȩ
& humanitatis nostre¬
tat Inser morlem
DNI ET N OSTRAM
Nos enimmor tempro
merito p̃uaricationis
incurrimus : Ille autẽ
mortem sponte pro
nr̃a salute suscepit:
secundũ quod & ipse
testatur dicens: potes¬
tactem habeo ponendi
anim ã mecc̃ : & nemo ecc̃
a me toll& sed ego pono
TIO quo que XPI. A
NOS TRARESURREC¬
TIONE DISCREPDT
quod pobis resur¬
rectionis tempus
fertur: illius uero
die tertia cccelebra¬
tur : ille uero nulli
ȩguit ut resurger&
nos illo miserante re¬
surgimus. IXI. haleR
CREalIonem mun¬

Expanded text:
bus, diuinitatis et humabus, diuinitatis et humanitatis. Sed ex prima natiuitatem sumpsit, ex altera creationem. Natus enim diuina generatione, factus humana. Primum fuit sine tempore, secundum in plenitudine temporum. Item nos ex duabus subsistimus substantiis: corporis uidelicet atque animae; ille ex tribus: uerbi, corporis atque animae. Inde est quod perfectus homo perfectus praedicatur et Deus, habens in se geminam substantiam, et diuinitatis suae et humanitatis nostrtat inter mortem Domini et nostram: nos enim mortem pro merito praeuaricationis incurrimus, ille autem mortem sponte pro nostra salute suscepit secundum et quod ipse testatur dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam, et Nemo eam a me tollit, sed ego pono tio quoque Christi a nostra resurrectione sic discrepat: quod nobis resurrectionis tempus fertur, illius uero die tertio celebratur; ille nullo eguit ut resurgeret, nos illo miserante resurgimus. Inter creationem mun
Abbreviated transcription (Latin):
lit : p&ra p̃ro eo quod fir¬
mitas sit credentium
Offensio & ruinde in¬
credulorum lapis an¬
gulccris : quia nouũ &
u&us testcmentũ uelu¬
ti duos pari& es ex ad¬
uerso uenientes tcc̃¬
quã angulos sibim&
Copulcuit. Ac fideiun¬
tate coniuncx̃. homo
quia secundũ carnẽ
ex uirgine natus . ẽ.
passibilis at que mor¬
talis: Leo propt̃ reg¬
num & potentiam pro¬
eo quod inmorte diabu¬
lũ uicit: uitulus quicc
propt̃ salutẽ gentium
immolatus ẽ. ⁊ Aquila
pro eo quod resurgens
ad astra caceli reuola¬
uit: & ad sedempater¬
nã un de uenerat re¬
diit. IUIII. INTERNA¬
UEL NOSTRA HOC
Inter ẽ : quod omnis
homo ex delicti lege con¬
ceptus ẽ ille autem non
ex concupiscentia car¬
nis : uel exuiri coitu:
sed de spũ scõnatus est:
Naturae quippe traxit
originẽ : Non cul pamp̃¬
uaricationis: corpus ex
uirgine sumꝑsit : uirgi¬
nitatẽ maternȩ car¬
nis non abstulit : Item
nos ex una generatione
subsistimus. Ille ex ducc¬

Expanded text:
lit. Petra pro eo quod firlit. Petra pro eo quod firmitas sit credentium, offensio et ruina incredulorum. Lapis angularis quia Nouum et Vetus Testamentum, ueluti duos parietes ex aduerso uenientes, tanquam angulus sibimet copulauit ac fidei unitate coniunxit. Homo quia secundum carnem ex Virgine natus est passibilis atque mortalis. Leo propter regnum et potentiam, pro qua in morte diabolum uicit. Vitulus quia propter salutem gentium immolatus est. Aquila pro eo quod resurgens ad astra caeli reuolauit, et ad sedem paternam unde uenerat rediit. Inter nauel nostram hoc interest, quod omnis homo ex delicti lege conceptus est, ille autem non ex concupiscentia carnis, uel ex uirili coitu, sed de Spiritu sancto natus est. Naturam quippe traxit originem, non culpam praeuaricationis. Corpus ex Virgine sumpsit, uirginitatem maternae carnis non abstulit. Item nos ex una generazione subsistimus; ille ex dua
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. Hrachium ẽ : quiꝰ ab
ipso omnia continentur q
Virtus : pro eo quod omnẽ
potestatem patris inse¬
m& ipsa habecct : & omnem
cceli terrae que crecctu¬
rã gubern& contineat
at que regat : fapientia ẽ :
pro eo quod ipse reuel&
cana sapientice: imago
ẽ : propter similitudinis
ueritatẽ: Species enim
patris in differens . ẽ.
se naturã siue essentiã
splendor appellatur
quicdum sit pater
lux. Ita filius ab eo in¬
separabiliter quacsi
splendor exluce ꝓ¬
cedit : figura ẽ quia sus¬
cipiens formã serui.
Operũ uir tutũ que si¬
militudinẽ ꝓatris in
se imaginẽ. at que in¬
men scmmagnitu di¬
nẽ designacuit: media¬
tor. ẽ quia inter ho¬
minẽ & dm̃ medius . ẽ
Habens in substantia
utriusq: naturae &
humariȩ humilitatis
formãc & diuinitatis
excellentiam : porro
agnus propt̃ in nocen¬
ciam & passionẽ car¬
nis appellatur: sacer¬
dos quicc sem&ipsumpro
nobis patrihostiã obtu¬

Expanded text:
est. 19. Brachium, quia ab est. 19. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipsum habeat, et omnem coeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia est pro eo quod ipse reveletcana sapientiae. Imago est propter similitudinis veritatem. 20. Species enim Patris indifferens est, naturam, sive essentiam. Splendor appellatur, quia dum sit ipse Pater lux, ita Filius ab eo inseparabiliter quasi splendor ex luce procedit. Figura est, quia, suscipiens formam servi, operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designavit. 21. Mediator est, quia inter hominem et Deum medius est, habens in se substantiam utriusque naturae, id humanae humilitatis formam et diuinitatis excellentiam. Porro Agnus propter innocentiam et passionem carnis appellatur. Sacerdos quia semetipsum pro nobis Patri hostiam obtu
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta apostolũ inmul¬
tis fratribus : unige¬
nitus tantũ ex dõ so¬
lus : Inde ẽ. quod frat̃
nuncupatur & dñs¬
UII. Iamuero disPER¬
CIAE UEL SIGIIPICA¬
tionis Nominũ eorum
quȩ dĩ filium distingun¬
tur piurime sunt: sed
ex his quȩdam sunt ad
lentic̃ẽꝑtinentiaquȩ¬
dam uero accdentiana¬
turalia sunt: ut ds̃. filius
go splendor siue figura
agnus: sacerdos : p&ra
siue lapis. homo : leo ui¬
tulus: aquila. & his simi¬
lia ds̃ dicitur : quia exdõ
genitus ẽ: Omnipotens
ab omnipotente: ꝑfect᷑
a ꝑfecto filius dĩ : quiccdũ
hoc ipsud sit quod pacter
nonẽ. tamen ipse qui
pacter uerbum ẽ. quia ꝓ¬
price diuino orȩ ꝓcessit.
uel quia nihil in substan¬
tic naturae succe uisi bile
uel corporeum. ẽ: uel ꝓ
eo quod pater ꝑ eũ omnia
condidit. siue ius sit prin
cipium exeo quod rerum
omniũ origo. & causa
sit :dextera : propt̃ effec¬
tum operis totius crec¬
turae quȩ ꝑ ipsum forma

Expanded text:
iuxta Apostolum in muliuxta Apostolum in multis fratribus; unigenitus tantum ex Deo solus. Inde est quod Frater nuncupatur us. Iam uero differentiae uel significationes nominum eorum quae in Dei Filio distinguntur plurimae sunt, sed ex his quaedam sunt natlentiam pertinentia, quaedam uero accidentia. Naturalia sunt: Deus, Filius go, Splendor siue Figura,Agnus, Sacerdos, Petra siue Lapis, Homo, Leo, Vitulus, Aquila et his similia. Deus dicitur quia ex Deo genitus est. Omnipotens ab Omnipotente. Perfectus a Perfecto. Filius Dei quia dum hoc ipsud sit quod Pater, non est tamen ipse qui Pater. Verbum est quia proprie diuino ore processit, uel quia nihil in substantia naturae suae uisibile uel corporeum est, uel pro eo quod Pater per eum omnia condidit sine iussit. Pricipium ex eo quod rerum omnium origo et causa sit. Dextera, propter effectum totius creaturae, quae per ipsum formata