comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diligamꝰ. non solũ carnalit̃ diligimꝰ.
sed etiã grauit᷑ in tali eoꝵ dilecti.¬
one peccamꝰ. ꝑ roinde sicut nos pro.
ximos om̃s diligimꝰ. quando ad mo-¬
res bonos & ad et̾nã uitã consequẽ¬
dã sic̃ nobis eoꝵ saluti consulimus.
quando nos in eoꝵ peccatis ac pe-¬
riculis cogitamꝰ.⁊ siẽ nobis subue¬
uenimꝰ. aut si facultas defuerit uolũ¬
tatẽ subueniendi tenemꝰ. Quaꝓpt̃
hȩc est proximi tota dilectio. ut
bonũ quod tibi confeiri uis. uelis
& ꝓximo. Illi uero plus quã se di¬
ligunt deũ. qui ꝓ eiꝰ amore suȩ sa
tribulationibꝰ ac ꝑiculis tradunt.
nudari facultatibꝰ proprus. patͥȩ
suȩ extorres fieri. parentibꝰ & uxo¬
ribꝰ & filiis renunciare parati s̃.
& ut totũ dicã. ipsã corporis mor.¬
tem. ñ solũ non refugiunt. s etiã
libent̃ excipiunt. ambientes a cor¬
poris sui uita. magis quã a deo
uita uitę suȩ discedere. Iste igitur

Expanded text:
diligamus; non solum carnaliter diligimus, diligamus; non solum carnaliter diligimus, sed etiam graviter in tali eorum dilectione peccamus. 3. Proinximos omnes diligimus, quando ad mores bonos et aeternam vitam consequendam, sicut nobis, saluti eorum consulimus; quando nos in eorum peccatis ac periculis cogitamus, et sicut nobis subvevenimus, aut si facultas defuerit, voluntatem subveniendi tenemus. Quapropter haec est proximi tota dilectio, ut bonum quod tibi conferri vis, velis et proximo. Illi vero plus quam se diligunt Deum, qui pro ejus amore suae ad tribulationibus ac periculis tradunt, nudari facultatibus propriis, patriae suae extorres fieri, parentibus et uxoribus ac filiis suis renuntiare parati sunt, et, ut totum dicam, ipsam corporis mortem non solum non refugiunt, sed etiam libenter excipiunt, ambientes a corporis sui vita magis quam a Deo vita vitae suae discedere. Iste igitur nobis
Abbreviated transcription (Latin):
endo animȩ rigorẽ sibi cedentis e mol¬
liat. puritatẽ polluat.⁊ totã digni.¬
tatẽ suȩ delectationis morbo corrũ¬
pat. Proximos aut̃ tunc diligimus
sicut nos. si ñ ꝓpter aliquas utilitateᷤᷤ
nr̃as. ñ ꝓpter sꝑata beneficia uł accep¬
ta. non ꝓpt̾ affinitates aut consan¬
guinitates. sed ꝓpt̾ hoc tantũ quod s̃
naturȩ nr̃ȩ participes diligamꝰ. Quia
ñ eos sic̃ nos ipsos amamꝰ. quando ꝓpt̃
illa suꝑius dicta diligimꝰ Neq enĩ
aut soror. pat̾ aut filiꝰ. mat̾ aut filia.
nepos aut neptis ẽ. Carnalit̾ qͥppe
amat. qui talit̾ amat. Qm̃ non illi
tantũ ꝓximi nr̃i credendi sũt. quos
nobis gradus sanguinis iungit. sed
ꝓximi nr̃i credendi sunt. om̃s hoĩes
naturȩ nr̃ȩ sic̃ dixi participes. Nã
si ꝓpinquos nr̃os quãuis incompo¬
sitos. turpes. ac male moderatos.
plusquã quoslibet scõs quos a nob̾
scđm sanguinẽ uocamꝰ extraneos

Expanded text:
endo, animae rigorem sibi cedentis emolendo, animae rigorem sibi cedentis emolliat, puritatem polluat, et totam dignitatem suae delectationis morbo corrumpat. Proximos autem tunc diligimus sicut nos, si non propter aliquas utilitates nostras, non propter sperata beneficia vel accepta, non propter affinitates vel consanguinitates; sed propter hoc tantum, quod sunt naturae nostrae participes, diligamus: quia non eos sicut nos ipsos amamus, quando propter illa superius dicta diligimus. Neque enaut soror, pater aut filius, mater aut filia, nepos aut neptis est. Carnaliter quippe amat, qui taliter amat: quoniam non illi tantum proximi nostri credendi sunt, quos nobis gradus sanguinis jungit; sed proximi nostri credendi sunt omnes homines naturae nostrae, sicut dixi, participes. Nam si propinquos nostros, quamvis imcompositos, turpes, ac male moratos, plus quam quoslibet sanctos, quos a nobis secundum sanguinem vocamus extraneos,
Abbreviated transcription (Latin):
Quem si ex toto corde diligamꝰ. nichil
erit in nobis unde peccati desideriis
seruiamꝰ. & qͥd est dm̃ diligere. nisi il¬
lũ occupari animo. conciꝑe fruendȩ
uisionis eiꝰ affectũ. peccati odiũ. mũdi
censuit diligendũ. in ipso amore serua.¬
re legitimũ modũ. nec ꝑuertere dile¬
ctionis ordinẽ constitutũ: Ordinem
dilectionis illi ꝑuertunt. nec modum
diligendi custodiunt. qui aut mundũ
qui contemnendus ẽ diligunt. aut
corpora sua minꝰ diligenda plus dili¬
gunt. aut ꝓximos ñ siẽ se ipsos. aut
dm̃ plus quã se ipsos forte ñ diligũt.
S de mundo quod diligi omnino ñ
apłm uox ẽ dicentis. Nolite diligere
mundũ. Corpus aut̃ nr̃m quia pars
nr̃i est adhuc nobis ẽ diligendũ. ut
saluti eiꝰ ac fragilitati nat᷑alit̾ con¬
sulamꝰ. ⁊ agamus quatenꝰ sp̃ui ordi¬
nate subiectũ. ad ęt̾nã salutẽ accep¬
ta inmortalitate & incorruptione
ꝑueniat. Non suis uoluptatibꝰ difflu.¬

Expanded text:
Quem si ex toto corde diligamus, nihil Quem si ex toto corde diligamus, nihil erit in nserviamus. Et quid est diligere Deum, nisi illi occupari animo, concipere fruendae visionis ejus affectum, peccati odium, mundi censuit diligendum; in ipso amore servare legitimum modum, nec pervertere dilectionis ordinem constitutum? Ordinem dilectionis illi pervertunt, nec modum diligendi custodiunt, qui aut mundum qui contemnendus est, diligunt, aut corpora sua minus diligenda, plus diligunt; aut proximos non sicut seipsos, aut Deum plus quam seipsos forte non diligunt . 2. Sed de mundo, quod diligi omnino non m vox est, dicentis: Nolite diligere mundum . Corpus autem nostrum, quia pars nostri est, ad hoc nobis est diligendum, ut saluti ejus, ac fragilitati naturaliter consulamus, et agamus quatenus spiritui ordinate subjectum, ad aeternam salutem, accepta immortalitate, et incorruptione perveniat; non suis voluptatibus difflu
Abbreviated transcription (Latin):
puritas exiberi. nullo fastu ꝑnicio.¬
sȩ uanitatis inflari. nichil eoꝵ quȩ
sunt aliena crimine cupiditatis
ambire. quȩ sua sunt piȩ cõmunio.¬
nis bono ñ querere. nulli malũ qͥbꝰ
tranquillitate suffeire. post hanc ui.¬
tã penas diuinitꝰ cõminatas credere
non metuendo. p̃mia ꝓmissa sꝑare
gaudendo. reuelationẽ filioꝵ dei
desiderare fortit̃ sustinendo. quan
tudine uirtutis suȩ posse quod uolũt
ardent̃ ⁊ faciunt. sed beneficio illiꝰ
caritatis quȩ non ẽ ex nob̾. s diffu-¬
rgo si caritatẽ deo exibeamꝰ
& proximo. de corde puro &
conscientia bona ⁊ fide ñ ficta. facile
peccato resistimꝰ. bonis omnibꝰ ab un.¬
damꝰ. scłi blandim̃ta contemnimus.
& omnia quę difficilia sunt huma¬
nȩ fragilitati uł asꝑa. etiã cũ de¬
lectatione ꝑficimꝰ. si tam̃ dm̃ cari-¬
tate ꝑfecta quȩ nobis ab illo est ex
toto corde ex tota anima & ex totiͦ
uiribꝰ diligamꝰ. Ex enĩ parte quis
peccat. ex qua minꝰ diligit deum.

Expanded text:
ritatis exhiberi; nullo fastu perniciosae vanitatis inflari; nihil eorum quae sunt aliena crimine cupiditatis ambire: quae sunt sua, piae communionis bono non quaerere; nulli malum, quibtranquillitate sufferre: post hanc vitam divinitus poenas comminatas credere non metuendo, promissa praemia sperare gaudendo, revelationem filiorum Dei desiderare, fortiter sustinendo: quandtudine virtutis suae posse quod volunt ardenter et faciunt, sed beneficio illius charitatis, quae non est ex nobis, sed diffuErgo si charitatem Deo exhibeamus et proximo de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, facile peccato resistimus, bonis omnibus abundamus, saeculi blandimenta contemnimus, et omnia quae difficilia sunt humanae fragilitati vel aspera etiam, cum dilectione perficimus, si tamen Deum charitate quae nobis ab illo, ex toto corde, ex tota anima et totis viribus diligamus. Ex ea enim parte quis peccat, ex qua minus diligit Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
uł qͣtuor eugłia. diuini eui̾rus rotȩ
quatuor. animalia ⁊ alȩ eorũ qͣtuor.
ac facies. dignitatẽ numeri huiꝰ abũ¬
de cõmendat. Et ideo uirtutes istȩ
quȩ tantũ cõtinẽt ꝑfectionis in nu¬
mero. sollicite considerare debemus
qͣntã scitatẽ conferãt animo xp̃iano.
& quã nichil ꝑfectionis ũquã sit. qđ
tia tẽꝑantẽ prudentia prudentẽ. iusti¬
cia iustũ. ⁊ fortitudo fortẽ. eo qͥ tẽꝑan¬
ter & iuste & prudent̃ agit ac fortit᷑.
nescio qͥd possit ẽẽ ꝑfectiꝰ. Itaq diffi¬
cile qͥdẽ nob̾ ẽ nomina uirtutũ q̃ ex
illis qͣtuor qͣs pͥncipales diximꝰ orũt᷑
ostende.S cũ ꝓpͥetates ⁊ actus earũ
ceꝑint aꝑiri. ex ipsis effectibꝰ singu¬
larũ quę uirtutes ex qͥbꝰ existant for
sint di.⁊ qd nullus eas habet.uł ha-¬
no tẽpantes ac prudentes iusti uł forteᷤ
fieri utiq potuer̃. Qui aũt nesciẽtes

Expanded text:
vel quatuor Evangelia divini cursus rotae, vel quatuor Evangelia divini cursus rotae, quatuor et animalia, alae eorum quatuor ac facies, dignitatem hujus numeri abunde commendant: et ideo virtutes istae quae tantum continent perfectionis in numero sollicite considerare debemus, quantum sanctitatem conferant animo Christiano, et quam nihil perfectionis smperantem, prudentia prudentem, justitia justum, fortitudo fortem, eo qui temperanter, et juste, prudenter agit ac fortiter, nescio quid possit esse perfectius. Itaque difficile quidem est nobis nomina virtutum, quae ex illis quatuor, quas principales diximus, oriuntur, ostendere; sed cum proprietates, et actus earum coeperint aperiri, ex ipsis affectionibus singularum, quae virtutes ex quibus exsistant, forssint Dei; et quod nullus eas habet, hano temperantes ac prudentes, justi, ac fortes fieri utique potuerunt. Qui autem nescientes
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes uelut quosdã uirtutũ
omiũ fontes. uicia qͦ quatuor uelut
qͣsdã origines malorũ oĩũ diffiniũt.
Principales quatuor ẽẽ uirtuteᷤᷤ. non
solũ philosophi sentiũt. s etiã nr̃i
consentiut̃. S quare qͣtuor. uł quȩ
sint oꝑa singulorũ. hoc dño illumi.
nante debemꝰ breuit̃ demonstrare.
Quat̾nariũ numerũ ꝑfectioni sacͣtũ.
pęne nullus ignorat. Si qͥdẽ totꝰ orbiᷤ.
oriente. occidente. a qͥlone.⁊ meridie.
qͣtuor t̃minari partibꝰ siue anguliᷤᷤ in¬
uenit᷑. Et ipse adã qͥ ẽ humani gene¬
iris
pat̃. uł generale nom̃ qđ dicit᷑ homo
quatuor litteris explicat᷑. Corpꝰ qͦ qͣtuor
elem̃tis extructũ. quat̾narii numeri
in se continet sacram̃tũ. Ipsiꝰ etiam
animȩ qͣtuor ẽẽ affectiones qͥbꝰ uł ad
bona utim᷑ uł ad mala.⁊ antiqͥ sub¬
tilit̾ inuener̃. & eorũ inuenta ꝓban¬
tes posteri susceꝑunt. S & quatuor
flumina q̃ de paradisi fonte ꝓcȩdũt.

Expanded text:
osdam virtutum omnium fontes, vitia quoque quatuor, velut quasdam origines malorum omnium definiunt. Principales quatuor, esse virtutes non solum philosophi sentiunt, sed etiam nostri consentiunt. Sed quare quatuor, vel quae sint opera singularum, hoc, Domino illnante debemus breviter demonstrare. Quaternarium numerum perfectioni sacratum pene nullus ignorat, siquidem totus orbis oriente, occidente, aquilone et meridie quatuor terminari partibus sive angulis invenitur; et ipse Adam humani generis pater, vel generale nomen quod dicitur homo, quatuor litteris explicatur. Corpus quoque quatuor elementis exstructum quaternarii numeri in se continet sacramentum. Ipsius etiam animae quatuor esse affectiones quibus vel ad bona utimur, vel ad mala; et antiqui subtiliter invenerunt, et eorum inventa probantes posteri susceperunt. Sed et quatuor flumina quae de paradisi fonte procedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ desidiũ głose opinionis ĩflã¬
mat. ñ diftinctio alieni actus
illaqueat. ñ ad societatẽ tur¬
pium turpitudinis amor inui¬
tat. ñ rabies insani furoris ex¬
agitat. ñ sũptuosarũ deliciarũ
studiũ mactat. ñ ardor animo¬
se contentionis exanimat. ñ
facit impudentẽ audatia. mi-¬
quũ iniusticia. ferũ inclem̃tia.
uariũ in constantia. ꝑtinacẽ
cõtumatia. insanũ uesania.
deliciosũ gula. rebellem in obę¬
dientia. uanũ iactantia. ĩfide¬
lem ꝑfidia. leuẽ felicitas. seuũ
crudelitas. manduconẽ turpẽ
edacitas. impatientẽ mobilitas.
mobiłẽ instabilitas. uagũ sp̃alis in¬
firmitas. iracundũ animositas. su¬
spiciosum ꝑu̾sitas. u̾bosũ uanitaᷤ.
irrisorẽ malignitas. qͥ remotꝰ ẽ¬
a scłarib ꝓrsis illecebris. remotꝰ
ab inmiciciis. remotus ab insi¬
diis alienis. remotus a rapinis.
ab omi genere flagicioꝵ siue fa¬
cinoꝵ. quib carnalit̃ uiuentes

Expanded text:
non desiderium gloriosae opinionis inflamnon desiderium gloriosae opinionis inflammat, non distentio alieni actus illaqueat, non ad societatem turpium turpitudinis amor invitat; non rabies insani furoris exagitat, non sumptuosarum deliciarum studium mactat, non ardor animosae contentionis exanimat; non facit impudentem audacia, iniquum injustitia, ferum inclementia, varium inconstantia, pertinacem contumacia, insanum vesania, deliciosum gula, rebellem inobedientia, vanum jactantia, infidelem perfidia, levem facilitas, saevum crudelitas, manducatorem turpis edacitas, impatientem mobilitas, mobilem instabilitas, vagum spiritualis infirmitas, iracundum animositas, suspiciosum perversitas, verbosum vanitas, injuriosum malignitas; qui remotus ea saecularibus prorsus illecebris, remotus ab inimicitiis, remotus ab insidiis alienis, remotus a rapinis vab omni genere flagitiorum sive facinorum quibus carnaliter viventes
Abbreviated transcription (Latin):
credentes illos. qͥ licita & usitata nobi¬
libꝰ. crimine ãbitionis infamẽt. S qͥ
hoc qͦ malũ diuinitꝰ ad uitꝰ euicerit.
& sp̃alis continentię uiribꝰ fultꝰ. om̃ĩa
qͥbꝰ potest a ꝑfectiõe retadari calcaue.¬
rit.mentẽ suã sc̃ę uirtuti studio bo¬
nȩ uoluntatis iuelinat. Tuẽ delecta¬
bilit̃ ac deuote nutꝰ om̃s regimine
uirtutis in se regnantis obseruat.
& sic cũ d̾o suo unus sp̃s factꝰ. nichil
aliud agit sẽꝑ aut cogitat nͥ unde cla¬
rior aut nobilior fiat. ⁊ oblectatioes
o̾iũ uiciorũ puris delectationibus
uincat. XUIII. Quȩ sit quat̾narii
numi credenda ꝑfectio.⁊ qđ qͣtuor
uirtutes quę dicite s̃ pͥncipales¬

Expanded text:
credentes illos qui licita et usitata nobicredentes illos qui licita et usitata nobilibus crimine ambitionis infamant. Sed qui hoc quoque malum divinitus adjutus evicerit, et spiritalis continentiae viribus fultus, omnia quibus potest a perfectione retardari, calcaverit; mentem suam sanctae virtuti, studio bonae voluntatis inclinat; tunc delectabiliter ac devote nutus omnes reginae virtutis in se regnantis observat; ac sic cum Deo suo unus spiritus factus, nihil aliud agit semper aut cogitat, nisi unde clarior ac nobilior fiat, et oblectationes vitiorum omnium, puris delectationibus vincat. CAPUT XVIII. Quae sit quaternarii numeri credenda perfectio; et quod quatuor virtutes, quae dict
Abbreviated transcription (Latin):
UI si ꝑsuasione ac pulchri¬
tudine uirtutis illectꝰ. aliqͣn¬
tulũ a pͥore conu̾satiõe re¬
cesserit. statim ei alia tẽptatio contͣ
quã luctet᷑ occuirit. Nã quẽ carnaliᷤᷤ
uoluptas suꝑata dimiserit. mundi ua¬
concubitꝰ contͣdicut. & ambitioni suc¬
cũbunt. Utunt᷑ deliciis ac uestibꝰ ac-¬
curatis ad luxuriã. Cũ masculis pue¬
ruliᷤᷤ ac potentibꝰ eqͥs ad põpã. accipi¬
tribꝰ ac saginatis canibꝰ ad uenatum.
uenationibꝰ crebris ad luxũ.⁊ ambi¬
tiosi apparatꝰ iactantiã. necessarium
m̃tiunt᷑ ornatũ. lã ridere effuse. uocẽ
ꝓeacibꝰ cachinnis attollere. turpes io¬
cos libent̃ audire. aliorũ pęnã suam
turpes explere deliciis. necessarioᷤ in¬
digentes abicere domꝰ ãplissimas &
ornatas extruere. facultates suas in¬
desinent̃ augere. alienis ꝑuadendiᷤ si
mat᷑. ut illa quȩ dixi uł alia multa
similia. ñ solũ libent̃ exerceãt. s etiam
hinc eos obuirgantes u̾rideãt. In eptos

Expanded text:
uis persuasione ac pulchritudine virtutis illectus, aliquantulum a priore conversatione recesserit, statim ei alia tentatio, contra quam luctetur, occurrit. Nam quem carnalis voluptas superata dimiserit, mundi vaconcubitus contradicunt, et ambitioni succumbunt; utuntur deliciis ac vestibus accuratis ad luxuriam, comatulis pueris, ac potentibus equis ad pompam, accipitribus ac saginatis canibus ad venatum, venationibus crebris ad luxum, ambitiosi apparatus jactantiam necessarium mentiuntur ornatum. 2. Jam ridere effuse, vocem procacibus cachinnis attollere, turpes jocos libenter audire, aliorum poenam suam turpes, explere deliciis, serios necessariis indigentes abjicere, domos amplissimas et ornatas exstruere, facultates suas indesinenter augere, alienis pervadendis, mant: ut illa quae dixi, vel alia multa similia, non solum libenter exerceant, sed etiam hinc eos objurgantes irrideant, ineptire
Abbreviated transcription (Latin):
& extraneos quadã sui ad mi-¬
ratione ꝑstringunt. Hinc ẽ qđ
⁊ ipsi qui uiciose uiuunt. uir¬
tutes uiciis anteponunt. quia
aliud ẽ qđ faciunt morbo. ali¬
ud qđ cogunt᷑ ꝓbare iudicio.
Sed ne forte hȩc sp̃alia scđm car-¬
nẽ adhuc carnales acciꝑent.
nec uirtutes cogitarent quas
mulieres ille significant. sed
ipsas cogitando carnalit̾ deꝑi¬
rent. consulto uiniores legere
sunt illa ꝓhibiti. q̃ sic̃ sp̃ualit̃
accepta uiuificant. ita carna-¬
lit̾ intelligentib ipsa carnali
intelligentia occasiones carna¬
lis concupiscentię subministrãt.
arũ quisq nomina frequent̃ ht̃
in ore. quarũ desidia uuln̾ato
gestat in corde. Ac turpitudinẽ
quã exercere uerecundat᷑ ĩ fa¬
cto. ten& in animo. reus non
humano iudicio. s diuino uii.

Expanded text:
et extraneos quadam admiet extraneos quadam admiratione sui perstringunt. Hinc est quod et ipsi qui vitiose vivunt, virtutes vitiis anteponunt: quia aliud est quod faciunt morbo, aliud quod coguntur, probare judicio. Sed ne forte haec spiritualia secundum carnem adhuc carnales acciperent; nec virtutes cogitarent quas mulieres illae significant, sed ipsas cogitando carnaliter deperirent; consulto juniores legere sunt illa prohibiti, quae sicut spiritualiter accepta vivificant, ita carnaliter intelligentibus, ipsa carnalis intelligentia occasiones carnalis concupiscentiae subministrat. Earum quisque nomina frequenter habet in ore, quarum desideria vulnerato gestat in corde, ac turpitudinem quam exercere verecundatur in facto, tenet in animo, reus non humano judicio, sed divino.
Abbreviated transcription (Latin):
uitas. illius sola formositas. Inde
transit᷑ ad mores.⁊ aliã talibus cõ¬
mendat taciturnitas modata.
aliã turpem uidi facit libtas
incondita. Hȩc ⁊ his similia collo¬
quentes. sugger cõcupiscentię
suę matheriam. Nec tam̃ idõ cõ¬
cupiscunt. quia ista aut locunt᷑
libent̃ aut audiunt. Qui nͥ con-¬
cupiscentiȩ morbo corrupti ẽẽnt
nunquã uł loquerent᷑ talia uł
audifsent. Quia ñ eos ista corrum¬
punt. s corruptos ostendunt.
Ac ne me ista ueracit̾ arguentẽ qͥs¬
quã iudicet arguendũ. nouerit
ꝓpt̃ hoc forte ab antiqͥs fuisse de¬
cretũ. nequi adolescentiũ lege¬
rent geneseos librũ. ac partem
nerationes & actus & nomina
quarũdã scripta s̃ mulierum.
Quas licoꝵ scđm historiã fuisse
credamꝰ. earũ tam̃ nominibꝰ
uirtutes figuratas accipimꝰ.
sui pudoris ob nimiã pulchritu¬
dinẽ placuer̃. ita sc̃ę uirtute̾.
& suos mirabiles omnib redat̃.

Expanded text:
vitas, illius sola formositas. Inde vitas, illius sola formositas. Inde transitur ad mores, et aliam talibus commendat taciturnitas moderata, aliam turpem videri facit libertas incondita. Haec et his similia colloquentes, suggerunt concupiscentiae suae materiam. Nec tamen ideo concupiscunt, quia aut loquuntur libenter, aut audiunt; qui nisi concupiscentiae morbo corrupti essent, nunquam vel loquerentur talia, vel audirent: quia non eos ista corrumpunt, sed corruptos ostendunt. 6. Ac ne me ista veraciter arguentem quisquam judicet arguendum, noverit propter hoc forte ab antiquis fuisse decretum ne qui adolescentium legerent Geneseos librum, ac partem nerationes, et actus, et nomina quarumdam scripta sunt mulierum. Quas licet secundum historiam fuisse credamus, earum tamen nominibus virtutes figuratas accipimus.sui pudoris, ob nimiam pulchritudinem placuerunt; ita sanctae virtutes t suos mirabiles omnibus reddunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑ patulas nariũ cauernas irre¬
psit. Ibi eam sapor oblectat. quẽ
ad se ꝑ illecebram uoluptuosi gu¬
stus admisit. Ibi ꝑsentit nescio qͥd
mollit̃ blandũ. qđ ei exterior
tactus imp̃ssit. Ibi colores uari¬
os & illices formas concupiscibi¬
lit̃ uidet. quas ei ocłoꝵ curiosi¬
tas nunciauit. Quȩ mens ita ab
nimia sordide cogitationi inten¬
tione defixa. non sibi imagines
corporũ uideatur amplexari.
s corpora. Hinc ẽ qđ ille corporis
fluxiis qͥ fit in dormientib sine
culpa. int̾dũ uigilantib c̾ting̃
exculpa. Aluid ẽ enĩ qđ in dormi¬
ente fit. aluid qđ uigilans fac̃.
bi nat᷑alit plenitudo humori ex¬
pellit᷑. hic turpit̾ c̃cupiscẽtia
publicat᷑. S hec c̃cupiscẽtia illi
uigilantib hunc elicit fluxĩ. qͥb
ꝑfeda colloquia sordidũ cõmouerit
catula. Illa de formis. illa formosa.
Alt̾ius placet ornat᷑. gestus altuis.
Illuis laudat᷑ etiã sine forma festi¬

Expanded text:
qui per patulas narium cavernas irrequi per patulas narium cavernas irrepsit. Ibi eam sapor oblectat, quem ad se per illecebram voluptuosi gustus admisit. Ibi persentit nescio quid molliter blandum, quod ei exterior tactus impressit. Ibi colores varios et illices formas concupiscibiliter videt, quas ei oculorum curiositas nuntiavit. 5. Quae mens ita, abnimia sordidae cogitationis intentione defixa, non sibi imagines corporum videatur amplexari, sed corpora. Hinc est quod ille corporis fluxus qui fit in dormientibus sine culpa, interdum vigilantibus contingat ex culpa. Aliud est enim quod in dormiente fit, aliud quod vigilans facit. Ibi naturaliter plenitudo humoris expellitur, hic turpiter concupiscentia publicatur. Sed haec concupiscentia illis vigilantibus hunc elicit fluxum, quibus per foeda colloquia sordidum commoverit cacula, illa deformis, illa formosa; alterius placet ornatus, gestus alterius; illius laudatur etiam sine forma festi
Abbreviated transcription (Latin):
dores ꝑ aditũ nariũ aut affectat
mens egra. aut diuinit̾ aduita
repudiat. Quȩ si se suo creato¬
ri subiciat. aq ei qͥ ẽ dignitaᷤᷤ
eius & salꝰ amant᷑ in hereat.
ñ solũ milla eã uicioꝵ feditaᷤᷤ
decolorat. s nec delectatio ulla
effeminat. Qđ si a caritate sui
conditoris & illustratoris ĩfla-¬
ta resiliat. ac se relicto int̾iore
solidoq bono foras in extiora
bona ꝓiciat. quicqͥd ĩ ea uer-¬
uiriũ debilitat᷑. ⁊ frangitur.
Lunc ei actio sp̃alis effiett᷑ one¬
rosa. ⁊ ipsa fit ĩ carnalib̾ inqͥe¬
ta.Ita ut omĩa quę ꝑsensũ corꝑis
sentit. ñ iuicianda. s iã uiciata
turpit̃ concupiscat.  quando
corpus nichil sensibiliũ sentit.
ipsa sibi delectabilit̾ recordãdo
sensatarũ rerũ unagines rep̃¬
sentat. Apud se int̾ audit sine
uoce quicquid cantiline suauis.
ac iocationis obscene ꝑflexuosos
auriũ meat̾ influxit. Ibi ei odor
male suauis corruptibilit fraglat.

Expanded text:
dores per aditum narium aut affectat dores per aditum narium aut affectat mens aegra, aut divinitus adjuta repudiat: quae si se suo creatori subjiciat, atque ei, qui est dignitas ejus et salus, amanter inhaereat, non solum nulla eam vitiorum foeditas decolorat, sed nec delectatio ulla carnalis effeminat. Quod si a caritate sui conditoris et illustratoris inflata resiliat, ac se, relicto interiore solidoque bono, foras in exteriora bona projiciat: quidquid in ea nervvirium debilitatur et frangitur; tuncque ei actio spiritualis efficitur onerosa, et ipsa in carnalibus fit inquieta: ita ut omnia quae per sensum corporis sentit, non vitianda, sed jam vitiata turpiter concupiscat: et quando corpus nihil sensibilium sentit, ipsa sibi delectabiliter recordando, sensarum rerum imagines repraesentat. Apud se intus audit sine voce quidquid cantilenae suavis ac jocationis obscenae per flexuosos aurium meatus influxit. Ibi ei odor male suavis corruptibiliter fragrat,
Abbreviated transcription (Latin):
irrũpunt. Quid palpam̃ t̾re¬
num. qđ m̃ti iã uiciosȩ blan¬
ditur. nunqͥd pot̾ ad animum
ad mitti ꝑtactũ. si animꝰ in cor¬
ruptũ seru& ꝓfessionis suȩ ꝓpo¬
situm: Ac sic prius integͥtatem
sui animꝰ sponte uiciatus amit¬
tat. ⁊ sic delectationẽ tactus am¬
mittat. De cibi uł pot̾ cauenda
delectatione. iã dixi sufficient̃
ut arbitror in scđo uolumine.
Ubi quanta potui brȩuitate. ꝑfe¬
ctionẽ sp̃ualis abstinentiȩ com̃¬
daui. S ⁊ hic hoc breuit̃ dico.
qđ ꝑ os carnis ñ irrũpit dele¬
ctatio gustus ad m̃tem. nec erũ¬
pit sẽmo turpis exm̃te. nͥ se uo¬
luntarie mens ante corrrũpat.
quã recipiat aliquid unde cor¬
rũpat᷑ aut ꝓferat. Cȩt̃m si a-¬
nimꝰ sub deo suo firmꝰ ipsuis
dei sui munere ꝑseueret. nec
quiblibet deliciis le nocinantibꝰ¬
quid turpe nec recipit. Iã de
odorib pauea ꝑstringũa. ut
totã tẽptationem quinquiꝑ
titi sensus adcludam. Quos o¬

Expanded text:
irrumpunt. Quid palpamen teneirrumpunt. Quid palpamen tenerum, quod menti jam vitiosae blanditur, nunquid potest ad animum admitti per tactum, si animus incorruptum servet professionis suae propositum? Ac sic, prius integritatem sui animus sponte vitiatus amittit, et sic delectationem tactus admittit. De cibi vel potus cavenda delectatione jam dixi sufficienter, ut arbitror, in secundo volumine, ubi, quanta potui brevitate, perfectionem spiritualis abstinentiae commendavi. 4. Sed et hic hoc breviter dico, quod per os carnis non irrumpit delectatio gustus ad mentem, nec erumpit sermo turpis ex mente, nisi se voluntarie mens ante corrumpat, quam recipiat aliquid unde corrumpatur, aut proferat. Caeterum si animus sub Deo suo firmus ipsius Dei sui munere perseveret, nec quibuslibet deliciis lenocinantibquid turpe nec recipit. Jam de odoribus pauca perstringam, ut totam tentationem quinque pertiti sensus verbis includam. Quos o
Abbreviated transcription (Latin):
rbo crescente ab honestate defi
eunt. Attritoq pudore uiles ef¬
fecti. dũ indecentur elegantes ui¬
deri uolunt. passim iã turpib
quiq qđ diligunt & delectabilit̃
audiunt qđ assiduis cogitatioĩb
uoluunt. Cogitatio qͥpe ẽ quȩ̨
mentẽ sicut turpis inquinat.
ita si fuerit honesta purificat.
Aut si ñ excogitatione facies m̃tiᷤᷤ
existit. s qualitas cogitationis
ex mente. ñ sordide cogitatioẽs
m̃tem sordidam reddunt. sed
ex mente sordida sordidę cogita¬
tiones existunt. Qđ si ita ẽ. pul¬
chroꝵ corpoꝵ formę ꝑ oclos irre¬
pentes. animũ ñ mouent incor¬
ruptũ. & quando corruptibilit̃
mouent. non corrũpunt sanũ.
s ostendunt ꝓpͥa uoluntate
corruptũ. Turpia qͦ uerba ꝑ
aures in gressa qͥd p̾ualent. si
ñ fuerint m̃tis arbitrio ammissa:
punt mentem. s iam corruptã
sponte reꝑiunt. Aurib enĩ casti
obsceni sermones cũ sono defici-¬
unt. nec secretũ pudici cordis

Expanded text:
rbo crescente, ab honestate defirbo crescente, ab honestate defiunt, attritoque pudore viles effecti, dum indecenter elegantes videri volunt, passim jam turpibusquique, quod diligunt; et delectabiliter audiunt quod assiduis cogitationibus volvunt. Cogitatio quippe est quae mentem, sicut turpis inquinat, ita, si fuerit honesta, purificat. Aut si non ex cogitatione facies mentis existit, sed qualitas cogitationis ex mente; non sordidae cogitationes mentem sordidam reddunt, sed ex mente sordida sordidae cogitationes existunt. Quod si ita est, pulchrorum corporum formae per oculos irrepentes, animum non movent incorruptum; et quando corruptibiliter movent, non corrumpunt sanum, sed ostendunt propria voluntate corruptum. 3. Turpia quoque verba per aures ingressa, quid praevalent, si non fuerint arbitrio mentis admissa? punt mentem, sed jam corruptam sponte reperiunt. Auribus enim castis obsceni sermones cum sono deficiunt, nec secretum pudici cordis
Abbreviated transcription (Latin):
Ui cõcupiscentiȩ carnis
addictus ẽ. nunqͥd ñ uidet᷑
nichil habe suꝑbiȩ. cũ
p̃sertim passio ipsa eum uideatur
humiliare luxuriȩ: Et tam̃ nisi
pͥus deo rebellis existeret. ciuꝰ salu¬
nulla eum lasciuiȩ cupiditas ꝓuo¬
caret. In animo eiꝰ diu disceptãt.
dei contẽptꝰ & metus. S aut cõ¬
temptꝰ dĩ p̃pondat. & suꝑbis ani¬
mus recepta cupiditate pudi¬
ciciã ꝑdit. aut obtinet metus.¬
& animꝰ dõ subiectus cupidita¬
ti simul ac suꝑbiȩ contradicit.
P lerosq enĩ gula & abundantia ui¬
ni. turpit̾ in luxuriã soluunt.
Alios in inuiriã pudicicię. sordidę
cogitationes incendunt. Non¬
nulos de ꝓposito castitatis occa¬
siones oblatȩ deiciunt. Quosdã
sub impudicicie uigo. exempla ꝑ-¬
dite uiuentiũ mittũt. Sut alii
quoꝵ uitã lingua turpis inflam¬
mat. ⁊ turpẽ conscientiã mani-¬
festat. Qui pͥus in uerecundos
sermones aut ꝓfer libent̃ aut
audiunt. ac deinde paulatim me¬

Expanded text:
ui concupiscentiae carnis addictus est, nunquid non videtur nihil habere superbiae? cum praesertim passio ipsa eum videatur humiliare luxuriae. Et tamen, nisi prius Deo rebellis existeret: cujus salunulla eum lasciviae cupiditas provocaret. In animo ejus diu disceptant Dei contemptus et metus; sed aut contemptus Dei praeponderat, et superbus animus, recepta cupiditate, pudicitiam et animus Deo subjectus, cupiditati simul ac superbiae contradicit. Plerosque enim gula et abundantia vini turpiter in luxuriam solvunt: alios, in injuriam pudicitiae sordidae cogitationes incendunt. Nonnullos deposita castitate, occasiones oblatae dejiciunt: quosdam sub impudicitiae jugum exempla perdite viventium mittunt. Sunt alii, quorum vitam vita turpis inflammat, et turpem conscientiam manifestat: qui prius inverecundos sermones aut proferunt libenter, aut audiunt: ac deinde paulatim mo
Abbreviated transcription (Latin):
piditate quoq ꝓcede. cũ om̃s
qui fuerint illis omnib morb̾
quos nominaui corrupti habe¬
antur & cupidi : Item cũ gulo¬
sos. intẽperantes. ebriosos. aui¬
dos. rapaces. fornicarios. adulte¬
ros. stupratores. in cestos. flagi¬
tiosos. cupiditas reddat. quo
possunt sine suꝑbia tales fieri.
sine qua omĩno non possunt dĩ
p̃cepta contẽni. quib ꝓhibent᷑
illa omĩa mala quę suꝑius com¬
p̃hendi: Idõq si uolumus cõsũ
mare nr̃i certaminis cursũ ca-¬
ueamus in pͥmis cupiditatẽ atq
suꝑbiã ñ duo mala s unũ. a qͦ
trahunt om̃s mali actus inici¬
ũ. Nam sine suꝑbia q̃ possũt
saltim inchoari peccata. cũ di¬
catur. iniciũ omĩs peccati suꝑ¬
bia : Aut sine cupiditate quȩ
ẽ maloꝵ omĩũ radix. quȩ pos¬
sunt fieri mala. cũ sine radice
oĩa aut nulla deputent᷑ aͣmortua:
Deinde siqđlib& peccatũ ꝑpetrare
ñ possũ nisi meę delectationi con-¬

Expanded text:
piditate quoque procedere, cum omnes piditate quoque procedere, cum omnes qui fuerint illis omnibus morbis quos nominavi corrupti habeantur et cupidi? Iterum cum gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, 283 fornicarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos cupiditas reddat, quando possunt sine superbia tales fieri, sine qua omnino non possunt Dei praecepta contemni, quibus prohibentur illa omnia mala quae superius comprehendi? Icertaminis cursum, caveamus in primis cupiditatem atque superbiam, non duo mala, sed unum, a quo trahunt omnes mali actus initium. Nam sine superbia quae possunt saltem inchoari peccata, cum dicatur, Initium omnis peccati superbia? Aut sine cupiditate, quae est malorum omnium radix, quae possunt fieri mala, cum sine radice omnium aut nulla deputentur, aut mortua? Deinde si quodlibet peccatum perpetrare non possum, nisi meae delectationi con
Abbreviated transcription (Latin):
patuit qualit̾ intelligat᷑
qđ scriptura dicit. iniciũ
omniũ maloꝵ ẽ cupiditas. Cum
pofsit ẽẽ diu̾sus. sollicite cõfidare
debemꝰ. quare ille iniciũ omĩs
peccati suꝑbiã hic radicẽ omĩũ
maloꝵ cupiditatẽ nominare
uoluerit. An forte ser monẽ
posuit. quandoqͥdem siue untiũ
omĩs peccati. siue radicẽ omĩ¬
um maloꝵ dicas. unũ idemq
significas : ꝑ orro cupiditas atq
suꝑbia in tantũ unun ẽ malũ.
ut nec suꝑb sine cupiditate nec
sine suꝑbia possit inueniri cu¬
pidus. Siqͥdem ⁊ diabolꝰ in quo
tenet suꝑbia pͥncipatũ. ꝓprię
potestatis ac ꝑditionis humane¬
cupidus fuit. ⁊ ipse homo ꝑ appeti¬
tum arboris intdicte ac diuine
similitudinis affectionẽ morbo
se affectũ cupiditatis ostendit.
De suꝑbia nãq nascunt᷑ hereses.
scismata. detractiones. inuidia.
u̾bositas. iactantia. contentiones.
animositates. ambitio. elatio. p̃¬
sũptio. uanitas. inquietudo.
modi. S hȩc qͥs dubitet ex cu¬

Expanded text:
patuit, qualiter intelligatur quod Scriptura dicit, Initium omnium malorum est cupiditas : cumpossit esse diversus. Sollicite considerare debemus quare ille initium omnis peccati superbiam, hic radicem omnium malorum cupiditatem nominari voluerit. An forte sermonem pposuit? quandoquidem sive initium omnis peccati, sive radicem omnium malorum dicas, unum idemque significassuperbia in tantum unum est malum, ut nec superbia sine cupiditate, nec sine superbia possit cupidus inveniri. Siquidem et diabolus, in quo tenet superbia principatum, propriae potestatis ac perditionis humancupidus fuit. Et ipse homo per appetitum arboris interdictae ac divinae similitudinis affectationem morbo se affectum cupiditatis ostendit. De superbia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidia, verbositas, jactantia, contentiones, animositates, ambitio, elatio, praesumptio, vanitas, inquietudo, smodi. 6. Sed haec quis dubitet ex cu
Abbreviated transcription (Latin):
subsidunt ad tp̃s eiecta uł rede¬
unt. nͥ uirtutes in locis uicioꝵ
quę fuerint de pulsa succefserit.
Quapt̾ pietas in nob̾ crudelitati
resistat. iram patientia fundata
coherceat. pudicicia libidinẽ
uincat. animositatẽ tranqͥllitaᷤᷤ
tollat. uerbositatẽ tacitur ni¬
tas modata cõpescat. desidia
carnalia delectatio sp̃alis unmi¬
nuat. abstinentiȩ rigor acule¬
os carnis obtundat. Curiosita¬
ti studiũ sp̃ale succedat. sobri¬
etati cedat ebrietas. mãsue¬
tudini succũ bat immanitas. do¬
minet᷑ leuitati maturitas. dĩ
& ꝓximi caritate crescente.
consumat᷑ tota mũdi cupiditaᷤ.
Excludat parcitas uera luxuriã.
castiget industrię uirtus igna¬
uiam. repͥmat humilitas pro¬
funda iactantiã. pellat simplici¬
tas pura uecordiam. Non ĩpediat
uarietas fucata cõstantiã. emen¬
dati mores augeant disciplinã.
ciã ⁊ funditus eradicet bonitaᷤᷤ
adquisita maliciã. ut expulsio¬

Expanded text:
subsidunt ad tempus ejecta, vel redesubsidunt ad tempus ejecta, vel redeunt, nisi virtutes in locis vitiorum quae fuerunt depulsa successerint . 4. Quapropter pietas in nobis crudelitati resistat, iram patientia fundata coerceat, pudicitia libidinem vincat, animositatem tranquillitas tollat, verbositatem taciturnitas moderata compescat, desideria carnalia delectatio spiritualis imminuat, abstinentiae rigor aculeos carnis obtundat, curiositati studium spirituale succedat, sobrietati cedat ebrietas, mansuetudini succuminetur levitati maturitas, Dei et proximi caritate crescente, consumatur tota mundi cupiditas; excludat parcitas vera luxuriam, castiget industriae virtus ignaviam, reprimat humilitas profunda jactantiam, pellat simplicitas pura vecordiam, non impediat varietas fugata constantiam, emendati mores augeant disciplinam, tiam, et funditus eradicet bonitas acquisita malitiam, ut expulsio
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia uiciosa. nͥ prius
caueatur humilitatis uirtute
suꝑbia quȩ eius ẽ inimica. Su¬
ꝑba uoluntas facit dĩ p̃cepta cõ¬
tẽni. humił custodiri. Suꝑbia
ex angłis demones fecit. humi¬
litas homines scĩs angłis similes
reddit. Illa rebelles diabolo sub.¬
ditos facit. hęc humiles xp̃o cõ¬
uingit. Suꝑbi cupiunt in se
qđ non faciunt predicare. hu¬
miles refugiunt quicqͥd boni
oꝑantur agnosci. Illi uicia sua
alienando a se ꝑuersitatẽ suȩ uo¬
luntatis excusant. & bona sua
suis uirib depitando. semetip¬
sos turpit iactant. Isti siqua
peccata cõmiser int uoluntarie
confitendo semetipsos accusant. &
omĩa bona sua diuino muneri de¬
putando. dm̃ uigit̾ laudant.
Quappt̾ si uirtꝰ ñ habitat ĩ animo.
uicioso suꝑbia humilitatis cedit imn¬
ꝑio. Quia non pot̾ mens regnũ
habe uirtutũ. nisi iugũ pͥus ex¬
cusserit uicioꝵ. Tunc enĩ uicia
fidelit̃ expectorata discedunt. si
uirtutib cedant. Alioquin uł¬

Expanded text:
cupiscentia vitiosa, nisi prius caveatur humilitatis virtute superbia, quae ejus est inimica. Superba voluntas facit Dei praecepta contemni, humilitas custodiri. Superbia ex angelis daemones fecit, humilitas homines sanctis angelis similes reddit. Illa rebelles diabolo subditos facit, haec humiles Christo conjungit. Superbi cupiunt in se quod non faciunt praedicari; humiles refugiunt quidquid boni operantur agnosci. Illi vitia sua a se alienando, perversitatem suae voluntatis excusant, et bona sua suis viribus deputando, semetipsos turpiter jactant; isti, si qua peccata commiserint, voluntarie confitendo semetipsos accusant; et omnia bona sua divino muneri deputando, Deum jugiter laudant. Quapropter si virtus non habitat in animo vitioso, superbia humilitatis cedat imperio; quia non potest mens regnum habere virtutum, nisi prius jugum excusserit vitiorum. Tunc enim vitia fideliter expulsa discedunt, si virtutibus cedant. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
dix maloꝵ omniũ. & ex quȩ ini¬
ciũ omĩs peccati dicit᷑ ꝓcedit
om̃e peccatũ.U. Quo animi torm̃¬
to inuidos affligat inuidia.
nuidus certe qr alienũ bo¬
nũ suũ facit inuidendo sup¬
pliciũ. nulla uidet᷑ ad iniu¬
dendũ cõcupiscentia ꝓuocaris
tantũ suꝑbiȩ morbo uexari.
Sed si animi eiꝰ pestẽ qua p̃cipitat᷑
incensus subtilit̃ alteq rimemi¬
ni: inuenietis eum ꝑditionis eiꝰ
cupidũ. cuiꝰ cupit interitũ: &
suꝑbiȩ malo teneri. quo sibi ui¬
giter ingemiscit. meliorẽ quẽ ui¬
det anteferri. Quis facile pot̾
quale sit hoc malũ uerbis expͥ¬
mere. qđ inuidus hominis ꝑseqͥt᷑
diuinũ munꝰ in homine. cũ potiꝰ
amari homo debeat. ȩtiã ꝓ sui
meriti scĩtate: Lantos inuidꝰ
ht̃ iusta pena tortores. quantos
iniud iosus habuerit laudatores.
Siquidem inuidiosum facit excel¬
lentia meriti inuidũ pena pecca¬
ti. Nec ei ab homine potest adhi¬
bi remediũ. cuiꝰ ẽ uulnꝰ occultũ:¬

Expanded text:
nitium omnis peccati dicitur, procedit omne peccatum? CAPUT V. Quo animi tormento invidos affligat invidia. Invidus certe, qui alienum bonum, suum facit invidendo supplicium, nulla videtur ad invidendum concupiscentia provocari, sed tantum superbiae morbo vexari. Sed si animi ejus pestem qua praecipitatur incensus, subtiliter alteque rimemini, invenietis eum et perditionis ejus cupidine, cujus cupit interitum, et superbiae malo teneri, quo sibi jugiter ingemiscit meliorem cui invidet, anteferri. Quis facile potest quale sit hoc malum verbis exprimere, quo invidus odio hominis persequitur divinum munus in homine, cum potius amari homo debeat, etiam pro sui meriti sanctitate? Tantos invidus habet justa poena tortores, quantos invidiosus habuerit laudatores. Siquidem invidiosum facit excellentia meriti, invidum poena peccati: nec ei ab homine potest adhiberi remedium, cujus est vulnus occultu
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ñ eã in nob̾ sentiendo. s ei cõ¬
ut nos pulsauerit iuncit. s si m̃¬
tem nr̃am qđ absit de sublimi¬
tate ꝓpositi sui in consensum
peccati deiecerit.iii. & suꝑbia¬

Expanded text:
m non eam in nobis sentiendo, sed ei conut nos pulsaverit vincit, sed si mentem nostram quod absit de sublimitate propositi sui in consensum peccati dejecerit. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
biles efficim᷑ quia peccamꝰ. s qr
corruptibil es sumꝰ om̃e pecca¬
tum ex ipsa corruptione nr̃a
cõmittimus. Primꝰ aut̃ homo
ñ ideo peccauit quia corrupti¬
bilis fuit. s cum in corruptꝰ
eẽt. se ipsũ peccando corrupit.
& corruptionẽ suã in nos ꝓ¬
pagatione tͣnsiecit. Ꝙ iccirco
ibi nob auferenda ẽ tota mor¬
talitas. om̃isq corruptio quȩ
facta ẽ ex peccato. ubi erimꝰ
sine ullo peccato. Hic uͦ ubi
ñ iã sanata ẽ. s adhuc sanatur
piis conatib nr̃is resistit ipsa
concupiscentia uiciosa. non
nat᷑alis. s nat᷑ȩ nr̃ȩ indita pę¬
nalit & inserta. quę peccato
facta ẽ & peccatũ si uicerit fac̃.

Expanded text:
biles efficimur quia peccamus; sed quia biles efficimur quia peccamus; sed quia corruptibiles sumus, omne peccatum ex ipsa corruptione nostra committimus. Primus autem homo non ideo peccavit quia corruptibilis fuit, sed cum incorruptus esset, seipsum peccando corrupit, et corruptionem suam in nos propagatione transjecit; et idcirco ibi nobis auferenda est tota mortalitas, omnisque corruptio, quae facta est ex peccato, ubi erimus sine ullo peccato; hic vero ubi non jam sanata est, sed adhuc sanatur piis conatibus nostris resistit ipsa concupiscentia vitiosa, non naturalis, sed naturae nostrae indita poenaliter et inserta: quae peccato facta est, et peccatum, si vicerit, fa
Abbreviated transcription (Latin):
uere uelle ñ sufficit. nisi ipsũ
uelle nr̃m qđ languida possibi¬
litate deficit. diuina uirtus ad¬
iuuerit. Quia illũ ad ñ peccan-¬
dum etiã iuuare poterat adhuc
sana natura. nos iam impedit
uiciata. & illũ peccare fecit
sola peccandi uoluntas nos ętiã
cogit plerũq peccandi iã facta
necessitas. Propt̃ qđ deo clama.¬
mus & dicimus. de nec essitatib
mĩs liba me. Ac sic ideo fortas¬
sis dicit script᷑a diuina. iniciũ
om̃is peccati suꝑbia. qđ ipsa
p̃cefsit in diabolo. ⁊ ꝑ ipsũ subu̾sus
ẽ homo de quo dicit apłs. ꝑ unũ
hominẽ peccatũ intrauit ĩ mũdũ.
⁊ ꝑ peccatũ mors. ⁊ ita in om̃s
homines ꝑtransiit. in quo om̃s
peccauer. Cȩtm nos qui pͥmo
homine peccante peccauimus.
ñ in nr̃a separata iã uita. s
in eius natura in qua fuimꝰ¬
lut de radice suꝑbiȩ morbo cor¬
rupta contraximus. & in ipsa
corruptione nr̃a om̃s peccatoꝵ
causas habemꝰ. qui ñ corrupti¬

Expanded text:
vere velle non sufficit, nisi ipsum vere velle non sufficit, nisi ipsum velle nostrum, quod languida possibilitate deficit, divina virtus adjuverit. Quia illum ad non peccandum etiam juvare poterat adhuc sana natura, nos jam impedit vitiata; et illum peccare fecit sola peccandi voluntas, nos etiam cogit plerumque peccati jam facta necessitas. Propter quod Deo clamamus et dicimus: De necessitatibus meis libera me . Ac sic ideo fortassis dicit Scriptura divina, Initium omnis peccati superbia ; quod ipsa praecessit in diabolo, et per ipsum subversus est homo, de quo dicit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines perCaeterum nos, qui primo homine peccante, peccavimus, non in nostra separata jam vita, sed in ejus natura, in qua fuimlut de radice superbiae morbo corruptae contraximus, et in ipsa corruptione nostra omnes peccatorum causas habemus: qui non corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
angelo fieret. ȩt̾nę ꝑditionis
extitit causa. Deniq ⁊ ipse sci¬
ens se ꝑsuꝑbiã de celestib corru¬
isse. & in hunc caliginosi aeris
carcerẽ trusum: homini subuer.¬
tendo que ds fecerat sine ullo pecca.¬
to. uiciũ ꝑsuasit serpentina calli.¬
ditate suꝑbiȩ. certus qđ recepta
suꝑbia quę ẽ maloꝵ omĩũ causa.
facile iam peccata omĩa q̃ ñ nͥ
suꝑbo concipiunt᷑ animo ꝑpetͣret.
I inc ẽ qđ idem pͥmus homo suꝑbi
sp̃s elatione corruptus omnẽ po-¬
steritatẽ suã q̃ in illo radicalit fuit
necessitati corruptionis ac mor¬
talitatis addixit. Ut corrrupti¬
bilis & mortalis effectus. corru¬
ptibiles mortalesq generaret. atq
ita qđ in illo egerat pumenda su¬
ꝑbia. in omĩbus ex illo natis pec-¬
cati fieret pena.  ꝓptea non
eo mͦ iam possumꝰ peccato resi-¬
stere sicut ille potuit. cui nicħ
aliud fuit ñ peccare. quã nol¬
le. Nob̾ aut̃ irrep̃hensibilit̃ ui¬

Expanded text:
angelo fieret, aeternae perditionis angelo fieret, aeternae perditionis exstitit causa . Denique et ipse sciens se per superbiam de coelestibus corruisse, et in hunc caliginosi aeris carcerem trusum; homini subvertendo quem Deus fecerat sine ullo peccato, vitium persuasit serpentina calliditate superbiae , certus quod recepta superbia, quae est malorum omnium causa, facile jam peccata omnia, quae non nisi superbo concipiuntur animo, perpetraret. 2. Hinc est quod idem primus homo superbi spiritus elatione corruptus, omnem posteritatem suam quae in illo radicaliter fuit, necessitati corruptionis ac mortalitatis addixit: ut corruptibilis et mortalis effectus, corruptibiles mortalesque generaret; atque ita quod in illo egerat punienda superbia, in omnibus ex illo natis peccati fieret poena. Et propterea non eo modo jam possumus peccato resistere sicut ille potuit, cui nihil aliud fuit non peccare quam nolle. Nobis autem irreprehensibiliter vi
Abbreviated transcription (Latin):
mini. s sp̃s patris ur̃i cęlestis qui
loquitur in uob̃.⁊ alibi. dilata os
tuum & ego ad implebo illud. ea
quȩ mͥ ut homini impossibilia sũt.
illuminante dño uł docente possi¬
bilia fient. Considemꝰ gͦ quȩ cau¬
se p̃cedant quas uicia subsequant᷑.
Qđ ut credibiliꝰ audiat᷑. ñ hoca me
sulta respondeat. Quȩ uelut si
iã quereremꝰ ab ea immobilẽ sen¬
tentiã ꝓtulit dicens. Iniciũ omis
peccati. suꝑbia. Quid pot̾ aꝑtius.
quid ꝓbabiliꝰ dici: Iniciũ inquit
ñ aliciuꝰ s om̃is peccati suꝑbia. ut
euident̃ ostendet qđ ipsa sit pecca¬
toꝵ omĩũ causa. Qm̃ ñ solũ pec¬
catũ ẽ ipsa s gẽ nullũ peccatum
fieri potuit. potest aut poterit.
sine ipsa. Siquidem nichil aliud
omẽ peccatũ nisi dei contẽptus
ẽ. quo euis p̃cepta calcantur. Que
contẽptũ dei nulla res alia ꝑsua¬
det hominib nͥ suꝑbia. quȩ ętiã
in ipso diabolo ut diabolus ex

Expanded text:
mini, sed Spiritus Patris vestri qui mini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis ; et alibi, Dilata os tuum, et ego adimplebo illud : ea quae mihi ut homini impossibilia sunt, illuminante Domino, vel docente, possibilia fiunt. Consideremus ergo quae causae praecedant, quae vitia subsequantur. Quod ut credibilius videatur, non hoc a me sulta respondeat: quae velut si jam quaereremus ab ea immobilem sententiam protulit, dicens: Initium omnis peccati superbia . Quid potest apertius, quid probabilius dici? Initium, inquit, non alicujus, sed omnis peccati superbia: ut evidenter ostenderet quod ipsa sit peccatorum omnium causa: quoniam non solum peccatum est ipsa, sed etiam nullum peccatum fieri potuit, potest, aut poterit sine ipsa. Siquidem nihil aliud omne peccatum, nisi Dei contemptus est, quo ejus praecepta calcantur. Quem contemptum Dei nulla res alia persuadet hominibus, nisi superbia; quae etiam in ipso diabolo, ut diabolus ex
Abbreviated transcription (Latin):
lectatione compescit. futura p̾sen¬
tib anteponit. carnẽ sp̃iu subdit.
& quicqͥd cupit aut agit. ñ uult ex
sua s ex dei sui uoluntate ꝓcedere.
cui placere totis uirib concupi¬
scit. Itaq si utcũq iam claruit qđ
uirtutes ueras ñ uideant᷑ habe qͥ
simulant. ⁊ illi simulant qͥ ñ ex
tantũ boni aliquid oꝑant᷑. & hele¬
mosinis ac ieuiniis uł abstinentiȩ
cęt̾isq bonis oꝑib seruiendo ñ ut
boni fiant. s ut se bonos hominib
finguant. nec ad recipiendã sempi¬
tnam mercedem. s ad cõparandã
głam popularẽ. uideamꝰ nunc qͥb
p̃cedentib causis & subsequentib
increm̃tis nasci soleant uicia uł
augeri. ⁊ quib aduniante dño re¬
mediis possint uelut qͥbusdã medi¬
cam̃tis inminui uł sanari.ii. Ꝙ¬
suꝑbia sit maloꝵ omniũ causa.
st qͥdam hoc capitulũ ualde
ꝑ plexum. s si oretis illũ qͥ
dixit ñ uos estis qui loqui¬

Expanded text:
lectatione compescit, futura praesenlectatione compescit, futura praesentibus anteponit, carnem spiritui subdit, et quidquid cupit aut agit, non vult ex sua, sed ex Dei sui voluntate procedere, cui placere totis viribus concupiscit. Itaque si utcunque claruit, quod virtutes veras non videantur habere qui simulant, et illi simulant qui non ex antum boni aliquid operantur, eleemosynis ac jejuniis, vel abstinentiae caeterisque bonis operibus serviendo, non ut boni fiant, sed ut se bonos hominibus fingant, nec ad recipiendam sempiternam mercedem, sed ad comparandam gloriam popularem: videamus nunc quibus praecedentibus causisincrementis nasci soleant vitia vel augeri, et quibus adjuvante Domino remediis possint velut quibusdam medicamentis imminui vel sanari. bia sit malorum omnium causa. Est quidem hoc caput valde perplexum, sed si oretis illum qui dixit: Non vos estis qui loqui