comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xiii. Siquis ep̃r absque tempore synodi in tẽp̃r
detentus fuerit aduo decim ep̃ir audiatur
ut siquis in causã criminis incurrerit &ab¬
nuerit iudicum ecclesiasticum debeat
periculari &ut filiis sacerdotum & pec¬
tacula secularia non hibeant:

Expanded text:
it. Si quis episcopus absque tempore synodi in crimine detentus fuerit, a 12 episcopis audiatur. ut si quis causam criminis incurrerit, et abjecerit judicium ecclesiasticum, debeat periclitari; et ut filii sacerdotum spectacula saecularia non adeant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ientum est adterciam quaestionem quae prosui diffi¬
cultate longiorem &igit disputationem cum nos di¬
camus abher&icir ordinator uulneratum per illam
manus in positionem habere apud ubi uulnus infi¬
xũ ẽ medicina est adhibenda quo possit recipere
sanitatem quae sanitas postuulnus secuta sine cica¬
trice esse non poterit at que ubi paenitentiae re¬
medium necessarium est illix ordinationis hono¬
quod tetigerit in mundus inmundum erit quo¬
modo ei tribu&ur quodmunditia acpuritar¬

Expanded text:
entum est ad tertiam quaestionem, quae pro sui difficultate longiorem exigit disputationem, cum nos dicamus ab haereticis ordinatos vulneratum per illam manus impositionem habere caput. Ubi vulnus infixum est, medicina est adhibenda, quo possit recipere sanitatem, quae sanitas post vulnus secuta sine cicatrice esse non poterit. Atque ubi poenitentiae remedium necessarium est, illic ordinationis honoquod tetigerit immundus, immundum erit: quomodo ei tribuetur quod munditia ac purita
Abbreviated transcription (Latin):
negotia propriuor ep̃oruel reliuguene et
ad secularia iudicia conuolane exconcilio
iquis clericus aduersum clericum hab& ne¬
Ogotium non deserat epis copum proprium &
ad secularia percurrat iudicia sed prius actio
uentiletur apud ep̃m praprium uelcerte
consilio eiurdem ep̃i apud quos utreque par¬
ter uoluerit iudicium continebunt. siquis aut
praecerhaecfecerit canonicis correptionib:
subia cobit quod siclericus hab& cauram ad¬
uersus ep̃m proprium uel aduersur alterum
apud synodum prouintiae iudic&ur quod
si aduersur eurdem prouintiae mero polita¬
nũ ep̃s uel clericur hab& quaerollam p&at pri¬

Expanded text:
et ad saecularia judicia properare. Concil. quis clericus adversus clericum habeat negotium, non deserat episcopum proprium, et ad saecularia percurrat judicia: sed prius actio ventiletur apud episcopum proprium, vel certe consilio ejusdem episcopi apud quos utraeque partes voluerint, judicium continebunt. Si quis autem praeter haec fecerit, canonicis correptionibus subjacebit. Quod si clericus habeat causam adversus episcopum proprium, vel adversus alterum, apud synodum provinciae judicetur; quod si adversus ejus provinciae metropolitanum episcopus vel clericus hab
Abbreviated transcription (Latin):
Nec hoc quoque praetereundum diximus as:
quordam lucri turpis cupiditate captor usura¬
riam gercere pecuniam & fenore uelle di¬
tescere & quod nos non dicam in eos qui sunt
inclericali officio constitutos sed & in laicos
caedere qui xp̃i anos sedici cupiunt condo¬
lemus quid uindicari acrius in eos qui fue¬
rint conputati decernimus ut omnis pec¬
candi oportunitas adimatur

Expanded text:
Nec hoc quoque praetereundum esse duximus, quosdam lucri turpis cupiditate captos, usurariam exercere pecuniam, et foenore velle ditescere, quod nos, non dicam in eos qui sunt in clericali officio constituti, sed in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus. Quod vindicari acrius in eos qui fuerint confutati decernimus, ut omnis peccandi opportunitas adimaNec hoc quoque praetereundum esse duximus,
Abbreviated transcription (Latin):
Iuisemel indero deputati sunt aut inonachorũ
uitam & p&riuerunt statuimurneq: ad milicia
neq ad dignitatom aliquã uenire mundanam
aut hoc temptantes & non a ganter pȩnitentiã
quominur redeant ad hoc quod propter dm̃ pri¬
mitus eligerunt anathematizari:
declenicis guisunt inpthochiis monas teniis
atque mnantynis quae sur potestate ep̃orũ
unius cuius que ciuitatis existunt. & eo

Expanded text:
putati sunt, aut monachorum vitam expetiverunt, statuimus, neque ad militiam, neque ad dignitatem aliquam venire mundanam, aut hoc tentantes, et non agentes poenitentiam, quominus redeant ad hoc quod propter Deum primitus elegerunt, anathematizari. De clericis qui sunt in ptochiis, monasteriis, atque martyriis, quae sub potestate episcoporum uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
uesiue accusatore locitiono quis piam
ignumest utuita in nocentis non maculet᷑
pernitiae accusantium ad eo quisquis a quo
sententiae & quirantur ut sundigna ad ac¬
cusandum persona inuenitur ad eiur ac cusa¬
tionem non iudic&ur nisi ubi procapite re¬
giȩ maiestatis causauersatur:

Expanded text:
Ne sine accusatore legitimo quispiam ut vita innocentum non maculetur pernicie accusantum: ideo quisquis a quolsententiae exquirantur, ut si indigna ad accusandum persona invenitur, ad ejus accusationem non judicetur, nisi ubi pro capite regiae majestatis c
Abbreviated transcription (Latin):
INCIPIuVT CADITUIA TIDTR STCuNDUE¬
I De coniuratione uel conspiratione
II De de latoribur
iII Deaccusatis & accusa tonibur
IIII Quod & communi cati ad accusatione
admitti non debeant
U Quod serui & liberti omnerq: in fames
ꝑsone non debeant accusare
UI Vt qui inunum crimen non probauerit
ad alterum admitti non debeat.
uii qui ad testimonium admittendisunt¬
viii de ep̃o qui& communicat eum qui sibi
uiiii. Vt non temere quem quam commu¬
nione priue episcopus

Expanded text:
quosdam lucri turpis cupiditate captos, usura De conjuratione vel conspiratione. 10. De delatoribus. 11. De accusatis et accusatoribus. 12. Quod excommunicati ad accusationem admitti non debeant. 13. Quod servi et liberti omnesque infames personae non debeant accusare. 14. Ut qui unum crimen non probaverit, ad alterum admitti non debeat. 15. Qui ad testimonium admittendi n57. De episcopo qui excommunicat eum qui sibi r. 58. Ut non temere quemquam communione privet episcopus.
Abbreviated transcription (Latin):
peneclitari etut piliuo Sacendotum specta¬
tem placuit quisquis ep̃orum prerbiterorum
& diaconorum seu clericonum cumin ecđa¬
ei fuerit crimen institutum uel ciuilis causa
fuerit commata si relicto ecclesiasti co iudi cio
publicir iudicirpurgari uoluerit &iam si pro
ipso fuerit prolata sententia locum suum
amittat &c hoc incriminali inciuili uero
perdat quod euicit si locum suum obtine¬
re maluerit. hoc &iam placuit ut aquibur¬
cumque iudicibur ecdesi asticis ad clior
iudicer ec desiasticos ubi est maior austori¬
tas fuerit prouocatum non eis obsit quorum
suerit soluta sententia si conuicti non sue¬
rint uel inimico animo iudicasse uel ali¬
qua cupiditate aut gratia de prauati sane
si & consensu parcium olecti fuerint iudices
sed nec spectent lic& hoc semper xpĩanis
omnibur indictum sit &ubiblas phemia

Expanded text:
periclitari, ut et filii sacerdotum spectapericlitari, ut et filii sacerdotum spectatem placuit ut quisquis episcoporum, presbyterorum et diaconorum, seu clericorum, cum in ecei fuerit crimen institutum, vel civilis causa fuerit commota, si relicto ecclesiastico judicio publicis judiciis purgare se voluerit, etiamsi pro ipso fuerit prolata sententia, locum suum amittat, et hoc in criminali; in civili vero, perdat quod evicit, si locum suum obtinere maluerit. Hoc etiam placuit, ut a quibuscunque judicibus ecclesiasticis ad alios judices ecclesiasticos, ubi est major auctoritas, fuerit provocatum; non eis obsit quorum fuerit soluta sententia, si convinci non potuerint vel inimico animo judicasse, vel aliqua cupiditate aut gratia depravati. Sane si ex consensu partium electi fuerint judices, sed nec spectent: licet hoc semper Christianis 640 omnibus interdictum sit, ut ubi blasphemiae
Abbreviated transcription (Latin):
tprbt ab ep̃o suo correptur tumore uelsuꝑ¬
bio inflatur putauerit separatim sacrificia
so offerenda uel aliud erigendum altare
contra eccdesiasticam sidem disciplinam que
crediderit non& eat inpunitur. Valentinur
prime sedis prouintiae numidiae dixit:
peces rario disciplinae ec le siasticae & fidei
congrua sunt quae frater noster alipiur pro¬
sorutur est proinde quid uideatur ur̃e dilec¬
tioni dicite ab uniuersis epis copisdictum est
arithoma habeat & locum admittat sed
si querimoni ã iustu aduersus ep̃m non habu¬
erit Inquirendum erit: Siguis ep̃s abs gue
tempone Synodi incrimine deceptus fue¬
ueterum conciliorum ut siquis ep̃r quod
non obtamus in reatum aliquem in currerit
& suerit einimia necessitas non posse plurios
congregare ne in crimine remaneat aduo
suo ep̃o audiatur &diaconur atribur:¬
dediuensis orditutus eccleciae seruientio:
ut giguis incausam crionnus incurrerit
etas uuerit iudicium ecclesias ticuo depeat

Expanded text:
ter ab episcopo suo correptus, tumore vel superbia inflatus, putaverit separatim sacrificia Deo offerenda, vel aliud erigendum altare contra ecclesiasticam fidem disciplinamque crediderit, non exeat impunitus. Valentinus primae sedis provinciae Numidiae dixit: Necessario disciplinae ecclesiasticae fidei congrua sunt, quae frater noster Alipius prosecutus est. Proinde quid videatur vestrae dilectioni dicite. Ab universis episcopis dictum estathema habeatur, et locum amittat; ac si querimoniam justam adversus episcopum non habuerit, inquirendum erit. Si quis episcopus absque tempore synodi in crimine detentus fueveterum conciliorum, ut si quis episcopus quod non optamus in reatum aliquem incurrerit, et fuerit ei nimia necessitas non posse plurimos congregare: ne in crimine remaneat, a dusuo episcopo audiatur, et diaconus a tribuDe diversis ordinibus Ecclesiae servientibus, ut si quis in causam criminis incurrerit, et abnuerit judicium ecclesiasticum, debeat
Abbreviated transcription (Latin):
DECONIRATIONE UEI CONS¬
oniurationis uł conspirationis crimen & ab
&cteris legibus est omnino prohibitum multo
magis hoc indĩ ecđa nefiat ad monere conueni¬
at si quiengo clerici uel monachi reperti fuerint
coniurantes aut conspiranter aut insidias po¬
nentes ep̃ir aut clericis gradu proprio paenitus habi¬

Expanded text:
el consConjurationis vel conspirationis crimen, et ab exteris legibus est omnino prohibitum: multo magis hoc in Dei Ecclesia ne fiat admonere conveniet. Si qui ergo clerici vel monachi reperti fuerint conjurantes, aut conspirantes, aut insidias ponentes episcopis, aut clericis, gradu proprio penitus ab
Abbreviated transcription (Latin):
non fat:  Similiter & dehis qui prosuis scele¬
ribis puniuntur. placuit ut hii quisibi ipsis aut¬
per ferrum autperuenenum aut praecipicium
autus pendium uel quolib& modo uio lenta
inferunt mortem nulla illis in oblatione
commemaratio fiat nequecum psalmis ad se¬
pulturam eorum cadauera deducantur mul¬
tienim sibi hoc ꝑ ignorantiam usurparunt
Similiter & dehis placuit qui prosuis sceberi¬
ehomicidus uel falsis testibus itaq: censuimꝰ
homicidas & falsos testes a communione ecde¬
siastica submouendos nisi paenitentiae satis
factione crimina ad missa diluerint:
siquis seruum proprium sine conscientia iu¬
dicis occiderit & commnuni catione uel poeni¬
tentia habihennii reatum sanguinis semunda¬

Expanded text:
runt; et de his qui pro suis sceleribus puniuntur. Placuit, ut hii, quiper ferrum aut per venenum aut per praecipitium aut suspendium vel quolibet modo violentam inferunt mortem, nulla illis in oblatione 605 commemoratio fiat, neque cum psalmis ad sepulturam eorum cadavera deducantur: multi enim hoc sibi per ignorantiam usurparunt. Similiter et de his placuit qui pro suis scelerihomicidis vel falsis testibus. Itaque censuimus homicidas et falsos testes a communione ecclesifactione crimina admissa diluerint. Si quis servum proprium sine conscientia judicis occiderit, excommunicatione vel poenitentia biennii reatum sanguinis emunda
Abbreviated transcription (Latin):
necant uel quȩ agunt secum ut utero concep¬
tos &cutiant antiqua quidem definitio usq
ad&itum uitae eas ab ecđa remou& humani¬
us autem nunc desinimus ut eirdecem annoꝵ
tempur secundum praefixos gradus paenitentiae
largiamur: de hooncidiis Ex cota¬
tentiae quidem iugter sesum mitant ꝑfecti

Expanded text:
t secum, ut utero conceptos excutiant, antiqua quidem definitio usque ad exitum vitae eas ab Ecclesia removet: humanius autem nunc definimus, ut eis decem annorum tempus, secundum praefixos gradus poenitentiae largiamur. De homicidis. tentiae
Abbreviated transcription (Latin):
Ne homicidur non spontȩ commissis prior qui¬
Odem definitio post septennem paenitentiam
perfectionem consequi praecepit secunda
uero quin quennii tempur & plere:
i qua femina furore zeli accensa flagellis
uerberauerit ancillam suam ita ut infrater
tium diem animam cumcruciatu effundat¬
& quod incertum sit uoluntate ancasu occi¬
derit si uoluntate postseptem annos sicasu
ꝑquin quenni tempore asta legitimȩ peni¬
tentia a communione placuit abstineri quod
sunfra tempora constituta fuerit infirmata
accipiat communi onem:
Siquicuoque per malepiciuor hoonueor
Eiquis uero permaleficium interficiat alterũ
eo quod sine idolatria perficere scelus non

Expanded text:
De homicidiis non sponte commissis, prior quidem definitio post septennem poenitentiam perfectionem consequi praecepit, secunda vero quinquennii tempus explere. qua femina furore zeli accensa, flagellis verberaverit ancillam suam, ita ut infra diem tertium animam cruciatu effundat. Et quod incertum sit, voluntate, an casu occiderit. Si voluntate, post septem annos; si casu, per quinquennii tempora, ac legitime poenitentia a communione placuit abstineri. Quod si infra tempora constituta fuerit infirmata, accipiat communionem. VI. Si quicunque per maleficium hominem quis vero maleficio interficiat alterum, eo quod sine idololatria perficere scelus non
Abbreviated transcription (Latin):
rit aut quae rapere deputati & actoris uio¬
lentiam potuerit proinde decenter omni¬
bus plac& & in praesenti tale rescindi factum
& non esse decetero faciendum : Nam quis¬
que pontificum de incepr aut san guine pro¬
pinquis aut fauore sibi personis quibur cum¬
que deuinctur talia commodare lucra tẽp
dinabit annum & communicationis ferant¬
&xcidium quae uero ab lata fortasse fuerint
habeo qui tulit reddatur induplum:¬

Expanded text:
rit aut quae rapere deputati exactoris viorit aut quae rapere deputati exactoris violentia potuerit. Proinde decenter omnibus placet et in praesenti tale rescindere factum et non esse de caetero faciendum: nam quisquis pontificum deinceps aut sanguine propinquis aut favore sibi personis quibuscunque devinctis talia commodinavit annuae excommunicationi subjaceat, quae vero ablata fortasse fuerint, ab eo qui tulit reddantur in duplum
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriam suam gacramento seasstiuent¬
iquis intrat in ecđam dĩ & sacras scripturas
non audit & proluxuria suauert& a commu¬
nione sacramenti & in obseruandis mysterus
declinat constitutam regulam dis ciplinae
istum talem pro iciendum de ecclesiam ca¬
tholica ẽẽ de cernimus donec perpaeni ten¬
tiam agat &ostendat fructum paenitentiae
suae ut possit communione percepta indul¬
Deuerentiae & otiosus auditum quiares ado
dura non frustra cogimur. hane durior &¬
tyrpare censura. A mouimus enim quos dam
pontisices praecepti principis a postolorum
quiait. Pascite qui in uobis est gregem non
coacte sed spontaneae. neq uidominantes in
dero sed forma facti gregis ita eẽ in memores
ut quibus dam monasteriis parrochialibusq
ec clesiir aut consanguinitatis personas
aut sui fauoris participes iniquum sepe
statuant in praelatum itautillis prouiden¬
tes cõmoda in honesta e uteisdem deferantur
autque proprio epodare iustus ordo poposce¬

Expanded text:
luxuriam suam a sacramento se abstinquis intrat in ecclesiam Dei et sacras scripturas non audit et pro luxuria sua avertit se a communione sacramenti et in observandis mysteriis declinat constitutam regulam disciplinae, istum talem proiciendum de ecclesia catholica esse decernimus, donec poenitentiam agat et ostendat fructum penitentiae suae, ut possit communione percepta indulReverentiae totius auditum, quia res adiit dura, non frustra cogimur hanc duriori exstirpare censura: agnovimus enim quosdam pontifices praecepti principis apostolorum, qui ait: Pascite qui in vobis est gregem, non coacte sed spontanee, neque dominantes in clero sed forma facti gregis, ita esse immemores ut quibusdam monasteriis parochialibusque ecclesiis aut suae consanguinitatis personas aut sui favoris participes iniquum saepe statuant in praelatum, ita illis providentes commoda inhonesta ut eisdem deferantur aut quae proprio episcopo dare justus ordo poposce
Abbreviated transcription (Latin):
sitamen iterata tinctione nonfuerint maculati
non leuem apuddñm noxam incurrit quide talib:
ad sacros ꝓmouendor ordiner iudicarit quod si
cum grandi &aminatione promotio conceditur
inculpatis multomagis non deb& licere suspestir:¬

Expanded text:
si tamen iterata tinctione non fuerint maculati. si tamen iterata tinctione non fuerint maculati. Non levem apud Deum noxam incurrit, qui de talibus ad sacros promovendos ordines judicarit. Quod si cum grandi examinatione promotio conceditur inculpatis, multo magis non debet licere suspecti
Abbreviated transcription (Latin):
danima periculum ꝑtin& siquis quam dehis
Aquia nobis in her&icorum atque scis maticorũ
secta dolapsus &e se ut cumq heroice coumunionis
contagione macularit resipiscens in communi¬
one catholica sine prosessione legitimo sauir¬
factionis habeatur Saluberrimum enim &
spĩtali medicinae utilitate plenissimum est ut
siue prbi siue diãcni siue subdia coni aut cuiur¬
lib& ordinis lericir qui se corrector uider uo¬
lunt atque ad catholicam fidem quam iampridẽ
amiserant rursum reuerti ambiunt priur erro¬
ressuos &ipsos austorer erroris dampnati a sesine
ambiguitate fateantur & sensibus prauis &iã per¬
emptir nulla sperandi supersit occasio nec illum
membrum taliũ possit soci&ate uiolari cumꝑ om̃a
illis ꝓfessio ꝓpria coeperit obuiare circaquos &iam
illam canonum constitutionem praecipimur cus¬
to diri ut in magno habeant beneficio siad cemp¬
ta sibi omnispe promotionis in quo inueniun¬
tur ordine stabilitate perp&uam maneant

Expanded text:
animae periculum pertinere, si quisquam de his qui a nobis in haereticorum atque schismaticorum sectam delapsus, et se utcunque haereticae communionis contagio macularit, resipiscens in communione catholica sine promotione legitima satisfactionis habeatur. Saluberrimum enim et spiritualis medicinae utilitate plenissimum est, ut sive presbyteri, sive diaconi, vel subdiaconi, aut cujuslibet ordinis clerici, qui se correctos videri volunt, atque ad catholicam fidem, quam jam pridem amiserant, rursum reverti ambiunt, prius errores suos, et ipsos auctores erroris damnari a se sine ambignitate fateantur, ut sensibus pravis etiam peremptis nulla sperandi supersit occasio, nec ullum membrum talium possit societate violari, cum per omnia illis professio propria coeperit obviare. Circa quos etiam illam canonum constitutionem 103 praecipimus custodiri, ut in magno habeant beneficio, si, adempta sibi omni spe promotionis, in quo inveniuntur ordine stabilitate perpetua maneant;
Abbreviated transcription (Latin):
tnulli ciuium pasche nathalis dñi uelquinquã.¬
gesimae sollempnitatem in uillam liceat cȩlebrare
nisi quem infirmitas probabitur tenuisse:
dehis ouitardius ad eccłam ac cedunt¬
Diquis inciuitatem positis tres dominicas ad eccle¬
siam non accesserit pauco tempore abstineatur
ut corneptus esse uideatur:¬

Expanded text:
Nulli civium Paschae, Natalis Domini, et Quadragesimae solennitatem in villa liceat celebrare, nisi quem infirmitas probabitur tenuisse. De his qui tardius ad ecclesiam acceduntin civitate positus tres dominicas ad ecclesiam non accesserit, pauco tempore abstineatur, ut correptus esse videatur
Abbreviated transcription (Latin):
xxxuiii Dehereticis si in mortis discrimine conuetatur¬
communi carent sise ab her&icis separare uolu¬
erint ut ab ecđa catholica suscipiantur
XL Quod omnis cuiurlib& ordinir clericus. qui
catholicam deserens hȩr&icȩ secommunioni mis¬
cuerit. si ad ecđam reuersus fuerit. in eo gradu
qua erat sine promotione permaneat.

Expanded text:
ereticis si in mortis discrimine convercommunicarent, si se ab haereticis separare voluerint, ut ab Ecclesia catholica suscipiantur Quod omnis cujuslibet ordinis clericus, qui catholicam deserens haereticae se communioni miscuerit: si ad Ecclesiam reversus fuerit, in eo gradu in quo erat, sine promotione permaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
Vtciues superiorum sollempni tatem notipas chȩ
xerint in quibus ciuitatibur positis accipien¬
de communioni suae benediction ir desiderio
nouerint qui hoc facere neglexerint tri¬
hennio. communioni priuentur ecclesiae:

Expanded text:
i superiorum solemnitatum, id est Paschae, xerint; in quibus civitatibus positos se accipiendae communionis, vel benedictionis desiderio noverint: qui hoc facere neglexerint, triennio a communione priventur ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
amynis terio necesse sit remoueri non eis manus
tam quam paenitentibur uel tam quam fidelibus
laicis inponatur neque permittendim ut re¬
baptizati adclericatur gradu proueantur de¬
Illud quaque nos parsuit prouidere ut sicut peni¬
tentiam agere cuiquam non conceditur dericorũ
ita & post penitudinem ac reconciliationem nul¬
lium quam laico liceat honorem clericatur ad ipisci¬

Expanded text:
ministerio necesse sit removeri, non eis manus, tanquam poenitentibus, vel tanquam fidelibus laicis, imponatur; neque permittendum, ut rebaptizati ad clericatus gradum promoveanturIllud quoque nos par fuit providere, ut sicut poenitentiam agere cuiquam non conceditur clericorum, ita et post poenitudinem, ac reconciliationem nulli unquam laico liceat honorem clericatus adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
rrianos praeterea caȩterorq: eiusdem modi pester
Aquia eorum laicor conuersos ad dñm subimagine
cum sacerdotu aut ministerii cuiuspiam suscipe¬
re dignitatem qñm quibus solum baptis maratũ
esse promittimus quod utique in nomine patris
re & illo baptismatȩ illisq: misterur arbitramur
qm̃ cum catholica fide eorum auctores dercis cerent
perfectionem spr̃ quam acceperant amiserunt
nec dare eis plenitudinem possunt quaemaxime in
ordinationibur operatur quamper impi&atir sue
perfidiam potiur quam fidem dixerim perdiderunt
quifieri potest ut eorum profanos sacer doter dig¬
nor xp̃i honoribur arbi tremur quorum laicor in ꝑ¬
fector ut dixi ad sc̃ĩ spr gratiam percipiendam cum pae¬
nitentie imagine recipiamus: Itemipse de eadeore¬

Expanded text:
Arianos praeterea, caeterasque ejusdem modi pestes, quia eorum laicos conversos ad Dominum sub imagine cum sacerdotii aut ministerii cujuspiam suscipere dignitate: quoniam quibus solum baptisma ratum esse permittimus, quod utique in nomine Patris,re ex illo baptismate, illisque mysteriis arbitramur, quoniam cum a catholica fide eorum auctores desciscerent, perfectionem Spiritus quam acceperant amisNec dare eis plenitudinem possunt, quae maxime in ordinationibus operatur, quam per impietatis suae perfidiam pocius quam fidem, dixerim, perdiderunt. Qui fieri potest, ut eorum profanos sacerdotes dignos Christi honoribus arbitremur, quorum laicos imperfectos, ut dixi, ad Spiritus sancti gratiam percipiendam cum poenitentiae imagine recipimus? Augustinus in libr
Abbreviated transcription (Latin):
Vec tamen culpabilis iudiceur &tam quam ali¬
Ieni iuris peruasor quipersonam eius mariti
qui iam non esse estimabatur ad sumpsit sic enim
multa quaeadeos quae in captiuitatem ducti sunt
pertinebant inius alienum transire potuerunt¬
& tamen plenum iustitiae est ut hisdem reuersis
propria reformentur quod siinmancipiis uł in
agris aut&iam indomibur ac possessionibur ritȩ
seruatur quantomagir in coniugiorum red inte¬
gatione faciendum sit ut qđ bellica necessitate
turbatum ẽ pacisremedio reform&ur
Vt siuini decaptiuitate regies tuni teo perat¬

Expanded text:
ec tamen culpabilis judicetur, et tanquam aliec tamen culpabilis judicetur, et tanquam alieni juris pervasor habeatur, qui personam ejus mariti, qui jam non esse existimabatur, assumpsit. Sic enim multa quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt pertinebant, in jus alienum transire potuerunt, et tamen plenum justitiae est ut iisdem reversis propria reformentur. Quod si in mancipiis vel in agris, aut etiam in domibus ac possessionibus rite servatur, quanto magis in conjugiorum redintegratione faciendum est, ut quod bellica necessitate turbatum est pacis remedio reformetur! Ut si viri de captivitate regressi, intemperan
Abbreviated transcription (Latin):
s dumergo perbellicam cladem &pergrauis si¬
mor hostilitatir incursor ltaquedam dicatis
diuisa est conuigia ut abductir in captiui tatem
uiris feminae eorum remanserint distitutae
quaeuiror proprior aut interemptos putarenT
aut num quam ad monitionem crederent li¬
berandos & in aliorum coniugium solitudine
cogente transierint cũq nunc statũ rerũ auxilian¬
tedño inmeliora conuerso non nulli eorum que
putabantur perisse remearint merito caritas
tua uid&ur ambigere quid demulieribur qua
aliis iunctȩ sunt uiris a nab̵ debeant ordinari sed
quia nouimus scriptum ad nõ iungitur mulier ui¬
ro & iterum p̃ceptum agnouimus ut quoddr̃ iunc¬
xit homo non senar& necerse est ut legitim arum
foedera nuptiarum sed inte ganda credamus
& remotir malisq: hostilitas intulit unicuiq:
iđ quod legitime habuit reform&ur omnique
studio procurandum est ut recipiat unusquis¬
que qđ proprium est: Guod probetur essecul¬
panilis quiuxoreo capti inoratra oonio uii¬

Expanded text:
. Cum ergo per bellicam cladem et per gravissimos hostilitatis incursus ita quaedam dicatis divisa esse conjugia, ut abductis in captivitatem viris feminae eorum remanserint destitutae, quae viros proprios aut interemptos putarent, aut nunquam a dominatione crederent liberandos, et in aliorum conjugium solitudine cogente transierint: cumque nunc statu rerum, auxiliante Domino, in meliora converso nonnulli eorum, qui putabantur periisse, remearint, merito charitas tua videtur ambigere quid de mulieribus, quae aliis junctae sunt viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum, quod a Deo jungitur mulier viro, et iterum praeceptum agnovimus, ut quod Deus junxit homo non separet , necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus, et remotis malis, quae hostilitas intulit, unicuique id quod legitime habuit reformetur, omnique studio procurandum est ut recipiat unusquisquod proprium est. Quod non probetur esse culpabilis, qui uxorem capti in matrimonio vi
Abbreviated transcription (Latin):
Utpenitentibus scđm differentiam pec catorum
ep̃i arbitrio paenitentiae tempora decer nantur & ut
pr̃biter in consulto ep̃o non reconcili& paenitentẽ
nisi absentia episcopi necessitate cogente cuuis¬
cumque autem panitentir publicum & uulgatissi¬
mus crimen est quod uniuersam ecdesiam commoue¬
rit ante absidam manus eius inponatur: Xx:¬
ureliur epis copur dixit. Siquis quam inpericulo sue¬
rit constitutur & sere conciliari diuinis altamb
pecierit si epr absens fuerit deb& utique prbt con¬
sulere ep̃m & si pereclitantem eius praecepto recon¬
ciliare quam rem debemur salubri consilio robora

Expanded text:
Ut poenitentibus, secundum differentiam peccatorum, episcopi arbitrio poenitentiae tempora decernantur, et ut presbyter inconsulto enisi absentia episcopi necessitate cogente. Cujuscunque autem poenitentis publicum et vulgatissimum crimen est, quod universam Ecclesiam commoverit, ante absidam manus ei imponatur CAPurelius episcopus dixit: Si quisquam in periculo fuerit constitutus et se reconciliari divinis altaribus petierit, si episcopus absens fuerit, debet utique presbyter consulere episcopum, et sic periclitantem ejus praecepto reconciliare: quam rem debemus salubri consilio roborar
Abbreviated transcription (Latin):
ui diuinationes ex p&unt & more gentilium
subsecuntur aut in domossuas huiuscemodi
homines introducunt & quirendi aliquid arte
malesica aut expiandi causa subregula quin
iquis paganorum consu&udinem
sequenr diuinos & sortilegos indomosua intro¬
duxerit quasi ut malum foras mittant ut malesi¬
cia inueniant uel lustratione his paganorũ faci¬
ant quinque annis paenitentiam agant:
Non liceat xpĩ anir traditiones gentilium obseruare
uel colere elementa aut lunae aut stellarũ cursũ
aut inanem signorum fallaciam prodomo facien¬
da uel segeter uel arborer plantandas uel con¬
Non liceat in collectione herbarum quam edi¬
cinalersunt aliquas obseruationes aut in canedi¬
tiones adtendere nisi tantum cum symbolo
diuino &oratione dominica ut dr̃ & dñr honore¬
Non liceat mulieres xp̃i anar uanitatem in suir
laneficiis obseruare seddm̃ in uocent adiuto¬
rem qui eis sapientiam texendi donauit:
uentu ecclesiae separandum similiter Qiui

Expanded text:
ui divinationes expetunt, et more gentilium subsequuntur, aut in domos suas hujusmodi homines introducunt exquirendi aliquid arte malefica vel expiandi causa, sub regula quinqapite 70. « Si quis paganorum consuetudinem sequens, divinos et sortilegos 665 in domum suam introduxerit, quasi ut malum foras mittant, aut maleficia inveniant, vel lustrationes paganorum faciant, quinque annis poenitentiam agat.  liceat Christianis traditiones gentilium observare, vel colere elementa, aut lunae, aut stellarum cursum, aut inanem signorum fallaciam pro domo facienda, vel ob segetes, vel arbores plantandas, vel conat in collectione herbarum, quae medicinales sunt, aliquas observationes, vel incantationes attendere: nisi tantum, cum symbolo divino et oratione Dominica, ut Deus et Dominus honoren liceat mulieres Christianas vanitatem in suis lanificiis observare: sed Dominum invocent adjutorem, qui eis sapientiam texendi donavit. ventu eccles
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. hos enim ẽẽ censemus siquis relictam
fratrisq: poene priursoror &titerat carnali con¬
iunctione uiolauerit. siquis frater germanã uxo¬
rem accipiat. siquis nouer cam duxerit . siquis
consubrinae subrinae uȩse soci& quod ita prae¬
senti tempore prohibemus utita eaquesunt
ante nos instituta non dis soluamus. Siquis re¬
lictae uel filiae auunculi misceatur autpa¬
tris filiae uel priuigne suae coniugio polluatur
sane quibus coniunctio inlicita inter dicitur
łhabebunt in eundi melioris coniugii liber tatẽ:

Expanded text:
tum est. Hos enim esse censemus: Si quis relictam tum est. Hos enim esse censemus: Si quis relictam fratris, quae pene prius soror exstiterat, carnali conjunctione violaverit. Si quis fratris germanam uxorem acceperit. Si quis novercam duxerit. Si quis consobrinae suae se sociaverit. Quod ita praesenti tempore prohibemus, ut ita ea quae sunt ante nos constituta non dissolvamus. Si quis relictae vel filiae aut avunculi misceatur, aut patris filiae vel privignae suae concubitu polluatur. Sane quibus conjunctio illicita interdicitur, habebunt ineundi melioris conjugii libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
&dicit anima que pec cauerit de ab ominati¬
onibus istir quippiam peribit demedio populi
sui Siquis ergo huius decroi temerator
extiterit ac ueitum uiolare prae sumpse¬
rit tantum grauiori simul tantum sententia
recognoscat quanto & propinquiorem cui copu¬
lari semaluit suae originis ẽe non ambigit
tantoque an nosiori &x communicationis tem¬
pore axp̃i corpore ac fraternitatis consortio se¬
questr&ur quanto fuerit propin quioris sangiu¬
nis contagione pollutus huius institutionis
regulam qui subscripsimus inrefragabili auc¬
toritate nos spondemus seruaturos. Siquis aũt
tam nostrum ueleorum quinunc sõe synodo
& hac prouincia defuerunt huie tam salubri
ordinationi obuiare praesum pserit uel soller¬
ter adimplere neglexerit coniunctus totius fra¬
terne caritatis aliquam diu habeatur &x̧tra¬
niae reseruemus nisicum ad altenum separati¬
one sanauerint: incestor uero nullo coniugii
nomine deputandos quor &iam designare funer¬

Expanded text:
dicit: Anima quae fecerit de abominatidicit: Anima quae fecerit de abominationis istis quidpiam, peribit de medio populi sui. Si quis ergo hujus decreti nostri temerator exstiterit ac vetitum violare praesumpserit, tanto graviori se mulctandum sententia recognoscat, quanto eam propinquiorem cui copulari se maluit suae originis esse non ambigit, tantoque annosioris excommunicationis tempore et a Christi corpore et fraternitatis consortio sequestretur, quanto fuerit propinquioris sanguinis contagione pollutus. Hujus institutionis regulam qui subscribimus irrefragabili auctoritate nos spondemus servaturos: si quis autem tam nostrum vel eorum qui nunc sanctae synodo ex hac provincia defuerunt huic tam salubri 332 ordinationi obviare praesumpserit vel solerter adimplere neglexerit, convictus totius fraternae charitatis aliquandiu habeatur extraniae reservamus, nisi cum adulterium separatione sanaverint. Incestos vero nullo conjugii nomine deputandos, quos etiam designare funes
Abbreviated transcription (Latin):
icuiur uxor adulterium fecerit autuir in
pus nups erinaet uel quiduas sonoros uxo¬
Mulier siduobur fratribus nupserit abiciatur
termidam si promiserit quod facta in colomis
huius coniunctionis uincladissoluat fructũ
paenitentiae consequatur quod si defecerit
mulier autuir intalibus nuptus difficilis erit
paenitentia Inuita permanenti:
Deiacestis ut quam diu inscelere sunt
intercaticuminos habeantur & cor¬
ehir quise in cesti pollutione conmaculant
placuit utquo usq: in ipso d&estando & inlicito
carnis contubernio ꝑseuerant usq: ad missã tan¬
tum caticuminoꝵ in eccła admittantur cum
quib: &iã nec cybũ sumere ulli xp̃i anorum
Iam & haec salubriter praecauenda sanctimus
nequis fidelium propinquam sanguinis sui
usque quo adsinitas liniamenta generis
suc cessione cognoseit inmatrimanio sibi
desider& copulari : qñm scriptum est: Om¬
nis homo ad proximam sanguinis sui non acce¬
dat utreuel& turpitudinem eius nec sine de¬
nuntiatione sententiae nam paulo post infert

Expanded text:
cujus uxor adulterium fecerit, aut vir in ratribus nupserintMulier si duobus fratribus nupserit, abjiciatur pter misericordiam, si promiserit quod facta incolumis hujus conjunctionis vincula dissolvat, fructum poenitentiae consequatur. Quod si defecerit mulier aut vir in talibus nuptiis, difficilis erit poenitentia in vita permanenti. De incestis, ut quandiu in scelere sunt inter catechumenos habeanturhis qui se incesti pollutione commaculant placuit, ut quousque in ipso detestando et illicito carnis contubernio perseverant, usque ad missam tantum catechumenorum in ecclesia admittantur; cum quibus etiam nec cibum sumere ulli Christianorum, Nam et haec salubriter praecavenda sancimus, ne quis fidelium propinquam sanguinis sui, usquequo affinitatis lineamenta generis successione cognoscit, in matrimonio sibi desideret copulari, quoniam scriptum est: Omnis homo ad proximam sanguinis sui non accedat ut revelet turpitudinem ejus: nec sine denuntiatione sententiae, nam paulo post infert et
Abbreviated transcription (Latin):
ehis qui in plurimas nuptias inciderunt & tem¬
pus quidem praefinitum manifestum est sed con¬
uersatio eorum & fides tempus adbreuiat:¬
deuinginisus seculanisus si moechaue rint¬
Iirginerq: uirginitatem suam non custodierint
rint eo quod solar nuntiar uio lauerint postan¬
num sine paenitentia reconciliari debebunt uelsi
alios cogouerint uiror eo quod moechate sunt
placuit perquin quennii tempore actalegitima
paenitentia ad mittiear ad cõmunionẽ oporterȩ:¬

Expanded text:
his qui in plurimas nuptias inciderunt, et tempus quidem praefinitum manifestum est, sed conversatio eorum et fides tempus abbreviatde virginibus saecularibus, si moechatae fuerintVirgines quae virginitatem suam non custodierint, rintnum sine poenitentia reconciliari debebunt, vel si alios cognoverint viros, eo quod moechatae sint, placuit per quinquennii tempora acta legitima poenitentia admitti eas ad communionem. XV. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
pa simulierer quae auiris habebantur in matri
monio non fuerunt quia aliud est nupta aliud
concubina. quodnorisit coniuqii duplica¬
tio guando ancilla nelicta uxon ad suontur¬
ncillam athoro abicere &uxorem certȩ inge¬
Anuitatis accipere non duplicatio coniugiu sed
pro fectus est honestatis culpanda est sanct ali¬
um neglegentia. sed non pȩnitus desperanda
ut crebris cohortationib: incitati. quod necessariȩ
& peci erunt sideliter & equantur nemoenim deo¬
perandur est duminhoc corpore constitutus est.
quia nonnum quam quod diffidentia &atis differ¬
tur. consilio maturiore persicitur:¬

Expanded text:
pa si mulieres quae a viris habebantur in matrpa si mulieres quae a viris habebantur in matrmonio non fuerunt, quia aliud est nupta, aliud concubina. Quod non sit conjugii duplicatio, quando ancilla relicta uxor assumiturncillam a toro abjicere, et uxorem certae ingenuitatis accipere, non duplicatio conjugii, sed profectus est honestatis. Culpanda est sane talium negligentia, sed non penitus deserenda: ut crebris cohortationibus incitati, quod necessario expetiverunt fideliter exsequantur. Nemo enim desperandus est dum in hoc corpore constitutus est, quia nonnunquam quod diffidentia aetatis differtur, consilio maturiore perficitur
Abbreviated transcription (Latin):
Uonorinis mulier luro iuncta uxor est iuri quia
ne comnis filius heres est patrꝰi nuptiarum
aũt federa inter in genuor sunt legitima.
& inter equaler & multo prius hoc ipsum ÷¬
dño constituente quam initium romani
uiris & sister& : Itaque aliud est uxor aliud
concubina sicut aliud ancilla. aliud libera
propter quod &iam apostolur ad manifestan¬
dam: harum personarum discr&ionem ter¬
timonium ponit & genesi. Ubidicitur abrahȩ
eice ancillam & filium eius non enim herer erit
filiur ancillȩ cumfilio meo isa hac : Vndecum
soci&ar nuptiarum ita ab initio constituta sit .
rem non ꝑtinere admatrimoniũ inqua doc&ur
nuptiale non suisse mynisterium : Igitur cuiur¬
lib& locila icur sifiliam suam uino habenti
concubinam inmatrimonium dederit. non ita
accipiendum est quasieam coniugato dedepit
nisi forte illa mulier & in genua facta & dotata
legitime & in publicir nuptur hon estata uide¬
aturo paterno arbitrio uiris iunctae carent cul¬

Expanded text:
on omnis mulier viro juncta, uxor est viri: quia nec omnis filius haeres est patris. Nuptiarum autem foedera inter ingenuos sunt legitima, et inter aequales. Et multo prius hoc ipsum Domino constituente, quam initium Romani juris existeret. Itaque aliud est uxor, aliud concubina: sicut aliud ancilla, aliud libera. Propter quod etiam Apostolus ad manifestandam harum personarum discretionem, testimonium ponit ex Genesi, ubi dicitur Abrahae: « Ejice ancillam et filium ejus. Non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac societas nuptiarum ita ab initio constituta sit, urem non pertinere ad matrimonium, in qua docetur nuptiale non fuisse mysterium. Igitur cujuslibet loci laicus, si filiam suam viro habenti concubinam in matrimaccipiendum est quasi de conjugato eam dederit, nisi forte illa mulier ingenua facta et dotata legitime et publicis nuptiis honestata videatur. Paterno arbitrio viris junctae carent cul
Abbreviated transcription (Latin):
tillud desideratum est scire quur communi¬
canter uiri cumad ulteris uxoribus non con¬
ueniant cum contrauxores in consortio adulte¬
rorum uirorum manere uideantur super hoc
xp̃i anareligio adulterium in utroq sexu
pariratione condempnat sed uiros suor muli¬
eres nan facile de adulterio accusant & non ha¬
bent latenti a peccata uindictam: uiri autem
liberius uxores ad ulteras apud sacerdoter de¬
ferre consuerunt & ideo mulieribur prodi¬
to earum crunine communio denegatur. ili¬
rorum autem latente commisso non facile
quis quam & suspicionibus abstin&ur qui utiq:
submouebitur sieius flagitium detegatur
Cumergo par causa sit interdum probatione
cesrante iudicata eratio conquiescit:¬

Expanded text:
illud desideratum est sciri, cur communicantes viri cum adulteris uxoribus non conveniant, cum e contra uxores in consortio adulterorum virorum manere videantur. Super hoc Christiana religio adulterium in utroque sexu pari ratione condemnat, sed viros suos mulieres non facile de adulterio accusant, et non habent latentia peccata vindictam, viri autem liberius uxores adulteras apud sacerdotes deferre consueverunt. Et ideo mulieribus, prodito earum crimine, communio denegatur, virorum autem, latente commisso, non facile quisquam ex suspicionibus abstinetur, qui utique submovebitur, si ejus flagitium detegatur. Cum ergo par causa sit, interdum probatione cessante vindictae ratio conquiescit
Abbreviated transcription (Latin):
firmamur: dehis qui adhoriorem pr̃ori sine
Siquis prb̃i sino ꝯcamine sunt prouesti uel cum
discuterentur peccata sua confessi sunt & hominer
contra canones commotimanus confessis in ponere
temptauerunt tales regulam non admittit quia
quod in reprehensibile est catholica defendit

Expanded text:
s qui ad honorem presbyterii sine presbyteri sine examine sunt provecti, vel, cum discuterentur, peccata sua confessi sunt, et homines, contra canones commoti, manus confessis imponere tentaverunt, tales regula non admittit, quia quod irreprehensibile est catholica defendit
Abbreviated transcription (Latin):
Quis quis diaconur seꝑ mmiserit ordinari & postea
suerit decestur incrimine mortir quod ali¬
quando commiserit si sponte fuerit confestur.
placuit eum asta legitima paenitentia post
triennium accipere communionem quod si
alius eum d&exerit postquin quennium ac¬
cepta paenitentia accipere communionem
laicũ debere: demonachis etiunciinus pro¬

Expanded text:
Si quis diaconum se permiserit ordinari et postea fuerit detectus in crimine mortis quod aliquande commiserit, si sponte fuerit confessus, placuit eum acta legitima poenitentia post triennium accipere communionem: quod si alius eum detexerit, post quinquennium acta 294 poenitentia accipere communionem laicam debere.
Abbreviated transcription (Latin):
esecularibus quisuas coniuges relin quunt hiio
uero secularer qui coniugale consortium nul¬
laculpa grauiori dimittunt uel&iam dimise¬
runt & nullas causas discidii probabiliter
proponentes propterea suamatrimonia dimit¬
tunt ut aut aliena aut inlicita praesumant sian¬
te quam apud ep̃m comprouintialer discidii cau¬
puli co&u ꝓ eo quod sidem & cõiugia maculant &x¬

Expanded text:
saecularibus qui suas conjuges derelinquunt. Hi vero saeculares, qui conjugale consortium culpa graviore dimittunt vel etiam dimiserunt, et nullas causas discidii probabilitproponentes, propterea matrimonia sua dimittunt, ut aut illicita aut aliena praesumant, si antequam ante episcopos comprovinciales dissidii caupuli coetu, pro eo quod fidem et conjugia maculant, ex
Abbreviated transcription (Latin):
exepistola papae as anatholiuo constani¬
tiuo polataruoi. epie copuor:
Iii quiplenis satis factionibus malegesta condẽp¬
nant &accusare magisse eligunt quam tueri
pacis & communionis nr̃ae unitate l&entur
ita ut digno prius anathemate quae contra fidẽ
catholicam sunt praecepta dampnentur. aliter
enim in ecđa dĩ quae corpus estxp̃i nec rata sunt
sacerdutia nec uera sacrificia nisi in nr̃ae ꝓpri&a¬
tem naturae uerur nos pontifex reconciliat uerus
in maculati cegni sanguis emundat nec as pere
igitur communionis nr̃ae gratiae dene ganda est

Expanded text:
epistola sua ad Anatolium Constantinopolitanum episcopum : « Isti qui plenis satisfactionibus male gesta condemnant, et accusare se magis eligunt, quam tueri, pacis et communionis nostrae unitate laetentur, ita ut digno prius anathemate quae contra fidem catholicam sunt praecepta damnentur. Alienim in Ecclesia Dei, quae corpus est Christi, nec rata sunt sacerdotia, nec vera sunt sacrificia, nisi in nostrae proprietate naturae verus nos pontifex 80 reconciliet, verus immaculati Agni sanguis emundet. Nec aspere igitur communionis nostrae gratia deneganda est,
Abbreviated transcription (Latin):
Siautem alique mulierer lta posteriorum uroꝵ
Damore sunt captae ut malint his coherere quam
adlegitimum redire consorcium merito sunt no¬
eligerunt ostendenter sibim& prosua in continen¬
tia placuisse quod iusta remissio poterat & piare
redeant ergo insuum statum in uoluntaria red¬
integrationem coniugia neq ullomodo ad obpro¬
brium maleuoluntatis trabatur quod conditio
necessitatis & torsit quia sicut emulieres quaere¬
uerti aduiros suor noluerant impiae sunt haben¬
de ita ille quae in affectum & dõ initum redeunt
merito sunt lau el indar :¬

Expanded text:
autem alique mulieres, ira posteriorum virorum amore sunt capte, ut maluerint his coherere quam ad legitimum redire consortium, merito sunt noelegerunt, ostendentes sibimet per suam incontinentiam placuisse, quod iusta remissio poterat expRedeant ergo in suum statum voluntaria redintegratione conjugia, neque ullo modo ad opprobrium malae voluntatis trahatur, quod conditio necessitatis extorsit: quia sicut hae mulieres, quae reverti ad viros suos noluerint, impiae sunt habendae, ita illae, quae in affectum ex Deo initum redeunt, merito sunt laudanda
Abbreviated transcription (Latin):
tem fȩminȩ quaenulla praecedente causa re¬
liquerint uiros suos &alteri se copulauerint
nec infinem accipiant communionem:
depeonnis quae adultenos reliucunt et¬
tem fȩminȩ fidelis quae adulterum maritum ne¬
liquerit sidelem & alterum ducit. prohibeatur
nenducat siduxerit non prius accipiat commu¬
nionem nisi quam reliquid desđo gierit nisi forte
necessitas infirmitatir dare compulerit:¬

Expanded text:
 feminae, quae nulla praecedente causa re feminae, quae nulla praecedente causa reliquerint viros suos et alteris se copulaverint, nec in finem accipiant communionem. IX. De feminis quae adulteros maritos rItem femina fidelis, quae adulterum maritum reliquerit fidelem et alterum ducit, prohibeatur ne ducat: si duxerit non prius accipiat communionem, nisi quem reliquit de saeculo exierit, nisi forsitan necessitas infirmitatis dare compulerit
Abbreviated transcription (Latin):
Dehis &iam requisiuit dilectiotua qui interueni¬
ente repudio alii sematrimonio copularunt
quos in utraque parte adulteros ẽẽmanifestum
est quiuero uł uxore uiuente quam uis dissocia¬
tũ ẽẽ uideatur coniugium ad aliam copulam festi¬
nar̃ neque possunt ad ulteri non uideri in tantũ
ut &iam eꝑsone quibus tales coniunctis unt &iam
ipse adulterium cominisis se uideantur secundum
illud quod legimur in euangelio. Quidimi serit uxo¬
remsuam &duxerit aliam moechatur similiter
& qui dimissam duxerit moechatur : &ideo om̃r
a communione fidelium abstinendos de pareis¬
tibus autem aut propinquis eorum nihil tale
statui potest nisuncentorer in liciti consor cii fu¬
ros dionttunt ut si mraneant. & concilio¬
lacuit ut secđm euangelicam & apostolicam
disciplinam neque dimissus ab uxore neq: dimissa
amarito alteri coniugantur sedita maneant
aut sibi& reconcilientur. quodsi contempserint
ad raenitentiam redigantur. inqua causa legemim¬
perialem p&endam promulgari:

Expanded text:
De his etiam requisivit dilectio tua, qui interveniente repudio alii se matrimonio copularunt, quos in utraque parte adulteros esse manifestum est. Qui vero vel uxore vivente, quamvis dissociatum videatur esse conjugium, ad aliam copulam festinarunt, neque possunt adulteri non videri, in tantum ut etiam hae personae quibus tales conjuncti sunt, etiam ipsae adulterium commisisse videantur, secundum illud quod legimus in Evangelio: Qui dimiserit uxorem suam, et duxerit aliam, moechatur; similiter et qui dimissam duxerit, moechatur. Et ideo omnes a communione fidelium abstinendos. De parentibus autem, aut propinquis eorum nihil tale statui potest, nisi si incentores illiciti consortii furos dimittunt, ut sic maneant. Cacuit ut, secundum evangelicam et apostolicam disciplinam, neque dimissus ab uxore, neque dimissa a marito, alteri conjungatur, sed ita maneant, aut sibimet reconcilientur: quod si contempserint, ad poenitentiam redigantur, in qua causa legem imperialem petendam promulgari.