comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amisso facta meliora: Ergo si om̃i bono pͥua¬
bunt᷑. om̃ino nulla erunt᷑. Ergo quã dui sunt
bona sunt. Ergo quecũq sunt bonasunt.
Malũq illud quod querebã unde ess& ñ est
substantia. qͥa si substantia ess&e. bonũ ess&e.
Aut enĩ ess& incorruptibilis substantia mag
nũ utiq bonũ. aut substantia corruptibilis
essae. quȩ nisi bona e̾e̾t corrũpi ñ poss&e.
Itaq uidi & manifestatũ ẽ mͥ qͥa omĩa bona
tu fecisti. & ꝓrsus nullȩ substantiȩ sunt
quas tunon fecisti. & quia ñ equalia omia feci¬
sti Et ideo sunt omĩa: quia singła bona sunt
omĩa bona ualde. & tibi om̃ino non ẽ malũ. ꝙ¬
non solũ tibi sed nec uniuersȩ creaturȩ
tuȩ : quia extra te non ẽ aliquid qđ irrũpat.
& corrũpat ordinẽ quẽ imposuisti ei. In
partib autẽ eius quedã quibdã qͥa ñ conue¬
niunt. mala putant᷑. & eadẽ ipsa conueni¬
unt aliis ce bona sunt. & in sem&e ipsis bona

Expanded text:
amisso facta meliora? ergo si omni bono priuaamisso facta meliora? ergo si omni bono priuabuntnr, omnino nulla erunt: ergo quamdiu sunt, bona sunt. ergo quaecumque sunt, bona sunt, malumque illud, quod quaerebam unde esset, non est substantia, quia, si substantia esset, bonum esset. aut enicorruptibilis esset, quae nisi bona esset, corrumpi non posset. Itaque vidi et manifestatum est mihi quia omnia bona tu fecisti, et prorsus nullae substantiae sunt quas tu non fecisti. Et quoniam non aequalia omnia fecisti, ideo sunt omnia; quia singula bona sunt, omnia bona ualde. Et tibi omnino non est malum, non solum tibi sed nec uniuersae creaturae tuae, quia extra non est aliquid, quod inrumpat et corrumpat ordinem, quem inposuisti ei. in partibus autem eius quaedam quibusdam quia non conueniunt, mala putantur; et eadem ipsa non conueniunt aliis et bona sunt et in semet ipsis bona
Abbreviated transcription (Latin):
nulla afferretur causa pugnandi & ita
pugnandi ut quedã portio tua & men¬
brũ tuũ uł ꝓles de ipsa substantia tua
misceret᷑ aduersis potestatib & ñ a te
creatis naturis. atq in tantũ ab eis corrũpe.¬
ret᷑ & cõmutaret᷑ in deterius. ut abeati¬
cudine in miseriã uerteret᷑. & indiger&
auxilio quo erui purgariq possee. & hanc
esse animã cui tuus sermo seruienti
liber & contaminate purus. & corrup¬
te integer subuenir&. sed & ipse corrup¬
tibilis. quia ex una eadẽq substantia.
Itaq si te quicquid es. id est. substantiã
tuã quasi incorruptibilẽ dicerent. fal¬
sa esse illa omĩa & exretrabilia. Si autẽ
corruptibilẽ. idipsũ ĩã falsũ & prima
uoce abhominandũ. Sat ergo erat istud
aduersus eos om̃imodo euomendos a
pressura pectoris. quia ñ habebant qua
exirent sine horribili sacrilegio cordis
& linguȩ. sentiendo de te ista & loquen

Expanded text:
nulla afferretur causa pugnandi, et ita nulla afferretur causa pugnandi, et ita pugnandi, ut quaedam portio tua et membrum tuum, vel proles de ipsa substantia tua, misceretur adversis potestatibus et non a te creatis naturis, atque in tantum ab eis corrumperetur et commutaretur in deterius, ut a beatitudine in miseriam verteretur, et indigeret auxilio quo erui purgarique posset: et hanc esse animam, cui tuus sermo, servienti liber, et contaminatae purus, et corruptae integer subveniret; sed et ipse corruptibilis, quia ex una eademque substantia. Itaque, si te, quidquid es, id est, substantiam tuam qua es, incorruptibilem dicerent; falsa esse illa omnia et exsecrabilia: si autem corruptibilem; idipsum jam falsum et prima voce abominandum. Sat ergo erat istud adversus eos omnimodo evomendos a pressura pectoris; quia non habebant qua exirent sine horribili sacrilegio cordis et linguae, sentiendo de te ista et loquen
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quȩ creasti. Ita suspicabar. qͥa cogita¬
re aliud non poterã. nã falsũ erat. Illo
enĩ mͦ maior pars terrȩ maiorẽ tui par¬
tẽ haber& & minorẽ minor. atq itati
plena essent om̃ia. ut amplius tui cape¬
r& elefanti corpus quã passeris. quo esse
isto grandius grandiorẽq occupar&e locĩ
atq ita frustatim partib mundi magnis
magnas. breuib breues. partes tuas pre¬
sentes faceres. Non es autẽ ita. sed nondĩ
illuminaueras tenebras meas. Sat erat
res & loquaces mutos. qm̃ ñ ex eis sonalis
uerbũ tuũ: sat erat ergo illud. qđ ĩa du
ab usq carthagine a nebridio proponi
solebat. & om̃sꝰ qui audieramꝰ concussi si
Quid erat tibi factura nescio quȩ gens
tenebrarũ. quã ex aduersa mole solent
opponere. si tu cũ ea pugnare uoluisses.
Si enĩ responderet᷑ aliquid fuisse nocitu¬
rã. uiolabilis tu& corruptibilis fores. Si
autẽ nihil ea nocere potuisse diceretur

Expanded text:
omnia, quae creasti. ita suspicabar, quia cogitaomnia, quae creasti. ita suspicabar, quia cogitare aliud non poteram; nam falsum erat. illo enim modo maior pars terrae maiorem tui partem haberet et minorem minor, atque ita plena essent omnia, ut amplius tui caperet elephanti corpus quam passeris, quo esset isto grandius, grandioremque occuparet locum; atque ita frustatim partibus mundi, magnis magnas, brevibus breves partes tuas praesentes faceres. Non es autem ita. Sed nondum illuminaveras tenebras meas. CAPUT II.res, et loquaces mutos, quoniam non ex eis sonabat verbum tuum: sat erat ergo illud quod jamdiu ab usque Carthagine a Nebridio proponi solebat, et omnes qui audieramus concussi sumus. Quid erat tibi factura nescio quae gens tenebrarum, quam ex adversa mole solent opponere, si tu cum ea pugnare noluisses? Si enim responderetur, aliquid fuisse nocituram, violabilis tu et corruptibilis fores. Si autem nihil ea nocere potuisse diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
baret᷑ uł tumer&. uł tale aliqͥd caper&e
aut capere poss&e: nichil ꝓrsus ẽẽ arbi¬
trabar. Per quales enĩ formas ire solent
oculi mei. ꝑ tales imagines ibat cormeum:
nec uidebã hanc eandẽ intentionẽ qua¬
illas ipsas imagines formabã non ẽẽ tale
ꝑ infinita spatia undiq cogitabã penitra¬
re totã mundi molẽ. & eact̾ra eã quaqua¬
uersũ ꝑ immensa sine termino. ut haberde
te terra. haber& celũ. haberent omĩa: o
illa finirent᷑ inte. tu autẽ nusquã. Sicit
autẽ luci solis ñ obsister& corpus aeris
huiꝰ qͥ supra terrã ẽ quominꝰ ꝑ eũ traice¬
ret᷑ penitrans eũ ñ disrũpendo aut con¬
cidendo. sed implendo eũ totũ. sic tͥ puti¬
bã ñ solũ cęli & aeris & maris. sed etian
terrȩ corpus ꝑuiũ. & ex om̃ib maxin
minimisq partib penłtrabile ad capi¬
endã p̾sentiã tuã. occulta inspirations
intrinsecus & exctrinsecus administrant

Expanded text:
baretur uel tumeret uel tale aliquid caperet baretur uel tumeret uel tale aliquid caperet aut capere posset, nihil prorsus esse arbitrabar. per quales enim formas ire solent oculi mei, per tales imagines ibat cor meum, nec uidebam hanc eandem intentionem, quaillas ipsas imagines formabam, non esse taleper infinita spatia undique cogitabam penetrare totam mundi molem et extra eam quaquauersum per inmensa sine termino, ut haberet te terra, haberet caelum, haberent omnia et illa finirentur in te, tu autem nusquam. sicut autem luci solis non obsisteret aeris corpus, aeris huius, qui supra terram est, quominus per eum traiceretur penetrans eum non dirrumpendo aut concidendo, sed implendo eum totum, sic tibi putabam non solum caeli et aeris et maris, sed etiam terrae corpus peruium et ex omnibus maximis minimisque partibus penetrabile ad capiendam praesentiam tuam, occulta inspiratione intrinsecus et extrinsecus administrante
Abbreviated transcription (Latin):
re circũuolantẽ turbã immunditiȩ ab acie
mentis meȩ. & uix dimota in ictu oculi:
ecce conglobata rursus caderat. & irrue¬
bat in aspectũ meũ & obnubilabat eũ. ut
quãuis ñ forma humani corporis corpo¬
reũ tamen aliquid cogitare cogerer per
spatia locoꝵ siue infusũ mundo. siue etiã
eatra mundũ ꝑ infinita diffusũ. etiã ipsũ
incorruptibile & in uiolabile & incõmu¬
tabile qđ corruptibili & uiolabili & cõmu¬
tabili p̃ponebã. qm̃ quicquid priuabã spa¬
tus talib nihil mͥ ẽẽ uidebat᷑. Sed ꝓrsus
nichil. ne mnane quidẽ : tanquã si corpus
auferat᷑ loco & maneat locus om̃i corpo¬
re uacuatꝰ. & terreno & humido & ae¬
rȩo & celesti. sed tantũ sit locus in anis
tanquã spatiosũ nihil. Ego itaq incras.¬
satus corde nec mihim& ipsi uł ipse con¬
spicuus. quicquid ñ ꝑ aliquanta spatia
tenderetur uł diffunderet᷑ uł conglo¬

Expanded text:
re circumuolantem turbam inmunditiae ab acie re circumuolantem turbam inmunditiae ab acie mentis meae: et nix dimota in ictu oculi ecce conglobata rursus aderat et inruebat in aspectum meam et obnubilabat eum, ut quamuis non forma humani corporis, corpoream tamen aliquid cogitare cogerer per spatia locorum siue infusum mundo siue etiam extra mundum per infinita diffusum, etiam ipsum incorruptibile et inuiolabile et inconmutabile, quod corruptibili et uiolabili et conmutabili praeponebam, quoniam quidquid priuabam spatiis talibus, nihil mihi esse uidebatur, sed prorsus nihil, ne inane quidem, tamquam si corpus auferatur loco et maneat locus omni corpore uacuatus et terreno et humido et aerio et caelesti, sed tamen sit locus inanis tamquam spatiosum nihil. Ego itaque incrassatus corde nec mihimet ipsi uel ipse conspicuus, quidquid non per aliquanta spatia tenderetur uel diffunderetur uel conglo
Abbreviated transcription (Latin):
Am mortua erat adolescentia
mea mala & nefancla. & ibã in
iuuentutẽ: quanto etate maior.
tanto uanitate turpior. qͥ cogi¬
tare aliquid substantiȩ nͥ tale
ñ poterã. quale ꝑ hos oculos ui¬
deri sol&. Non te cogitabã h̃
in figura corporis humani. eoc
quo audire aliquid de sapien¬
tia cepi. sẽꝑ hoc fugi: & gaude¬
bã me hoc reperisse in fide sp̃ualis
matris nr̃ȩ catholicȩ tuȩ. sed
qͥd te aliud cogitarẽ ñ octurre.
bat. & conabar cogitare te homo
& talis homo sũmũ c solũ ce
uerũ dm̃. & te incorruptibilẽ
& inuiolabilẽ & incõmutabilẽ
totis medullis credebã. quia ne¬
sciens unde & quomͦ. plane tamen
uidebã & certꝰ erã id qđ corrũpi potest
deterius eẽ. quã id qđ non potest. & quod
uiolari ñ potest incunctant̾ p̃ponebã uio¬
labili. & qđ nullã patit᷑ mutationẽ me¬
lius ẽẽ quã id qđ mutari potest. Clamabat
uiolent̾ cor meũ aduersus om̃ia phantas¬
mata mea. & hoc uno ictu conabar abige¬

Expanded text:
am mortua erat adulescentia mea mala et nefanda, et ibam in iuuentutem, quanto aetate maior, tanto uanitate turpior, qui cogitare aliquid substantiae nisi tale non poteram, quale per hos oculos uideri solet. non te\'cogitabam, deus, in figura corporis humani, ex quo audire aliquid de sapientia coepi; semper hoc fugi et gaudebam me hoc reperire in fide spiritalis matris nostrae, catholicae tuae; sed quid te aliud cogitarem non occurrebat. et conabar cogitare te homo, et talis homo, summum et solum et uerum deum, et te incorruptibilem et inuiolabilem et inconmutabilem totis medullis credebam, quia nesciens, unde et quomodo, plane tamen uidebam et certus eram id, quod corrumpi potest, deterius esse quam id quod non potest, et quod uiolari non potest, incunctanter praeponebam uiolabili, et quod nullam patitur mutationem, melius esse quam id quod mutari potest. clamabat uiolenter cor meam aduersus omnia phantasmata mea et hoc uno ictu conabar abige
Abbreviated transcription (Latin):
auliani a paulo samosateno xp̃m non
quã hominẽ putant. Ista heresis aliqͣndo
cuiusclã artemonis fuit. sed cũ defecissor
instaurata ẽ a paulo. & sic postea a fotin
confirmata. ut foriniani quã pauliani
celebrius nuncupent᷑. Istoᷤ sane paulianos
baptizandos ẽe in eccłia catholica iiteno
concilio constitutũ ẽ. Unde credendũ ẽ
eos regulã baptismatis ñ tenere. quã secũ
multi heretici cũ de catholica discederent.
abstulerunt. eãq custodiunt. xlu
otinꝰ ab epiphanio ñ continuo post
paulũ siue cũ paulo. sed aliis int̾positis
ponit᷑. Non tacet᷑. sane similia credidisse.
scđm aliqͥd tam̃ aduersatꝰ ei dr̃. sed qͥd
sit ipsũ aliqͥd om̃ino ñ dr̃. filaster autẽ
continuatiꝰ ponit ãbos sub singulis & ꝓpͥts
numeris quasi hereses duas. cũ dicat foti¬
nũ in om̃ib pauli fuisse secutũ doctrinam.

Expanded text:
AULIANI a Paulo Samosateno, Christumquam hominem putant. Ista haeresis aliquando cujusdam Artemonis fuit: sed cum defecisset, instaurata est a Paulo, et postea sic a Photino confirmata, ut Photiniani quam Pauliani celebrius nuncupentur. Istos sane Paulianos baptizandos esse in Ecclesia catholica Nicaeno concilio constitutum est. Unde credendum est eos regulam Baptismatis non tenere, quam secum multi haeretici cum de Catholica discederent abstulerunt, eamque custodiunt. XLV. PHOTINUS ab Epiphanio non continuo post Paulum sive cum Paulo, sed aliis interpositis ponitur. Non tacetur sane similia credidisse: secundum aliquid tamen adversatus ei dicitur; sed quid sit ipsum aliquid, omnino non dicitur. Philaster autem continuatim ponit ambos sub singulis et propriis numeris, quasi haereses duas, cum dicat Photinum in omnibus Pauli secutum fuisse doctrinam.
Abbreviated transcription (Latin):
runt xp̃m ñ in carne uenisse. Lx ii
Ratriciani a patricio nuncupati. sub¬
stantiã carnis humanȩ ñ a dõ sed a di¬
abolo conditã dicunt. eãq sic fugienclã
& detestandã putant. ut qͥdã eoꝵ ꝑhibean¬
t̃ etiã morte sibimo illata carere carne uolu

Expanded text:
ristum non in carne venisse. LXI. PATRICIANI a Patricio nuncupati, substantiam carnis humanae non a Deo, sed a diabolo conditam dicunt: eamque sic fugiendam et detestandam putant, ut quidam eorum perhibeantur etiam morte s
Abbreviated transcription (Latin):
bent᷑ inflatũ & oꝑtũ circiure bachantes
tanquã ipsi sint noui utres euangelici. no¬
uo uino repleti. Lx iiii
assalorinchitȩ in tantũ silentio student.
ut narib & labus suis digitũ apponant.
ne uł ipsa taciturnitate uocẽ ꝑcipiant. qͣn.¬
do tacendũ sibi eẽ arbitrant᷑. unde etiam

Expanded text:
bentur inflatum et opertum circuire bacchantes, tanquam ipsi sint evangelici utres novi novo vino repleti. LXIII. PASSALORYNCHITAE in tantum silentio student, ut naribus et labiis suis digitum opponant, ne vel ipsam taciturnitatem voce praeripiant, quando tacendum sibi esse arbitrantur; unde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ã ũbũ ex maria uirgine sibi unire dig¬
natꝰ ẽ sine peccato suscepta sine peccato
explicabit᷑ carnis illius excellentia
singularis. cuiꝰ diuinaͤ ex ipsa sui con¬
ceptione ꝑsona. cuiꝰ origo natiuitatis
insolita. qua sic uerbũ caro factũ ẽ ut
una ꝑsona eẽt cũ carne sua unigenitꝰ
uiro seminante femina uͦ concipiente
atq pariente. & qͥa dũ sibi inuicẽ uir
mulierq miscent᷑ ut filios generent.
libido. nec fecunditas humanȩ naturȩ
facit homines cũ peccato nasci sed fedi¬
tas libidinis. quã homines habent ex
ilius pͥmi iustissima condẽpnatione
peccati. Ideo beatꝰ dd̃ quãuis de legiti¬
mo nasceret᷑ iustoq coniugio. in qͦ scili¬
ce nec infidelitatis culpa nec fornica.¬
tionis macula poterat inueniri: ꝓpt̃
originale tam̃ peccatũ qͦ naturaliter
obstricti filii irȩ ñ solũ impioꝵ filii s
om̃s ei qͥ de iustoꝵ carne scificati nas¬

Expanded text:
am Deus de Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, sine peccato explicabitur carnis illius excellentia singularis, cujus divina est ex ipsa sui conceptione persona, cujus origo nativitatis insolita, qua sic Verbum caro factum est, ut una persona esset cum carne sua Unigenitusviro seminante, femina vero concipiente atque pariente. Et quia dum sibi invicem vir mulierque miscentur ut filios generent, libido; nec fecunditas naturae humanae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis, quam homines habent ex illius primi justissima condemnatione peccati. Ideo beatus David, quamvis de legitimo nasceretur justoque conjugio, in quo scilicet nec infidelitatis culpa, nec fornicationis macula poterat inveniri: propter originale tamen peccatum, quo naturaliter obstricti sunt filii irae, non solum impiorum filii, sed omnes etiam qui de justorum sanctificata ca
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ filiũ suũ in mundũ ut iudic& mundui
natꝰ ẽ ex eo. nec ipse filius dixissoe pat̾
filius dr̃ si idẽ eẽt & pat̃. ñ ueracit᷑ di filius
diceret᷑: qͥ ñ de dõ sed de sola uirgine na¬
sceret᷑. Ad extremũ uͦ nec ipse pat̾ de ce¬
lo testaret᷑. & suũ corporali uoce filiũ
demonstrarde dicens. Hic ẽ filius nĩs d¬

Expanded text:
ndus s est ex eo ; nec ipse Filius dixisset: PateFilius dicitur, si idem esset et Pater, non veraciter Dei Filius diceretur, quia non de Deo, sed de sola virgine nasceretur. Ad extremum vero nec ipse Pater de coelo testaretur, et suum corporali voce filium demonstraret, dicens: Hic est Filius meus d
Abbreviated transcription (Latin):
solũ filiũ natũ catholica fides & credit
& p̃dicat. Neq enĩ in illa trinitate
ꝓpriũ ess& solius patris qͥa ñ ẽ natꝰ ipse.
sed unũ filiũ genuit. neq ꝓpriũ solius
filii. qͥa ñ genuit ipse sed de patris essen
ẽ ipse nec genuit sed solus de patre filioq
ꝓ eo qͥa ñ de dõ sed tantũ de uirgine na¬
sceret᷑. ñ dĩ filius sed tantũ filius homi¬
nis ueracit᷑ diceret᷑. Ipse aut̃ dĩ filius a¬

Expanded text:
lica fides et credit et praedicat. Neque enim in illa Trinitate proprium esset solius Patris quod non est natus ipse, sed unum Filium genuit; neque proprium solius Filii quod non genuit ipse, sed de Patris essentnec natus est ipse, nec genuit, sed solus de Patre Filioquepro eo quod non de Deo, sed tantum de virgine nasceretur, non Dei Filius, sed tantum hominis filius veraciter diceretur. Ipse autem Dei Filius d
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & hominũ. Idcirco aut̃ mediator:¬
patre unã diuinitatis naturã. &
humanitatis unã cũ matre substantiã.
dõ patre iustitiã. ꝓpt̾ nr̃am iniqͥtatẽ
tẽporalit̾ mortuus. ꝓpt̾ iustitiã suã

Expanded text:
atorPatre eandem divinitatis naturam et humanitatis eandem cum matre substantiam, m de Deo patre iustitiam: propter nostram iniquitatem temporaliter mortuus, propter iustitiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
ro cuncta dicere ex quib om̃is er¬
ror hereticus possit agnosci. & ag¬
nitus conuinci ualeat uel uitari:
tam̃ in nomine atq adiutorio sc̃ȩ
trinitatis quȩ unꝰ solus & uerus
& bonꝰ ẽ cds̃ ea dicã in quib saltem
magna ex parte rationẽ catholi¬
cȩ fidei const& sine aliqua erroris
caligine contineri. Quib retentis:
poteris etiã illa dep̾hendere atq
fugere. quȩ & si in hoc opere ñ ui¬
dent᷑ speciali disputatione conuin¬
ci : tam̃ exx his quȩ hic generalit̾
& absolute ponent᷑ appareat il¬
la. quã infidelitas hominũ auri¬
b uoluit susurrare fideliũ. ñ re¬
gula diuinȩ ueritatis tradita.
sed nequitia humani erroris in

Expanded text:
ro cuncta dicere, ex quibus omnis erro cuncta dicere, ex quibus omnis error haereticus possit agnosci, et agnitus vel convinci valeat vel vitari; tamen in nomine atque adjutorio sanctae Trinitatis, quae unus solus verus et bonus est Deus, ea dicam in quibus saltem magna ex parte rationem catholicae fidei constet sine aliqua erroris caligine contineri. Quibus retentis, poteris etiam illa deprehendere atque fugere, quae etsi in hoc opere non videntur speciali disputatione convinci, tamen ex iis quae hic generaliter atque absolute ponentur, appareant illa quae infideles homines auribus volunt insusurrare fidelium, non regula divinae veritatis tradita, sed nequitia humani erroris inv
Abbreviated transcription (Latin):
fragatur spatiũ. qr celerit᷑ nr̃m
cupis habere responsũ: & tam
magnũ est huiꝰ disputationis opꝰ.
ut a magnis uix possit impleri.
fide construi. ut unã quãlibet
heresim designares contra quã
specialiter nr̃ae disputationis ui¬
gilaret intentio. Sed cũ indefi¬
nite definitionẽ fidei petis. eãq
cupis etiã subreuitate concludi.
uides ꝓculdubio quã sit nob̾ im¬
possibile ut rẽ tantã in breui
plene comp̃hendamꝰ. cui suffici¬
entes esse ñ possumꝰ etiã si tantũ
spatiũ tpr̃is. aut tale nobis esset
ingenũi. ut multa uolumina de
hoc quod a nobis expetis facere
ualeremꝰ. Sed qr ds̃ ꝓpe est om̃ib
inuocantib eũ inueritate. qͥ u̾bũ
consũmans & breuians fecit suꝑ
terrã. spero quia sicut dedit tͥ¬
huiꝰ fidei scãm sollicitudinẽ. sic
etiã mihi. ut tuo tam bono tãq
laudabili seruiã desiderio sufficien¬
tẽ tribu& facultatẽ. ut si ñ potue¬

Expanded text:
fragatur spatium, quia celeriter nostrum fragatur spatium, quia celeriter nostrum cupis habere responsum, et tam magnum est hujus disputationis opus, ut magnis vix possit impleri sfide instrui, ut unam quamlibet haeresim designares, contra quam specialiter nostrae disputationis vigilaret intentio: sed cum indefinite definitionem fidei petis, eamque cupis etiam sub brevitate concludi, vides procul dubio quam sit nobis impossibile ut rem tantam in brevi plene comprehendamus, cui sufficientes esse non possumus, etiamsi tantum spatium temporis et tale nobis esset ingenium, ut multa volumina de hoc quod a nobis expetis facere valeremus. Sed quia Deus prope est omnibus invocantibus eum in veritate , qui verbum consummans et brevians fecit super terram ; spero, quia sicut tibi dedit hujus fidei sanctam sollicitudinem, sic etiam mihi, ut tuo tam bono tamque laudabili serviam desiderio, sufficientem tribuet facultatem: ut etsi non potue
Abbreviated transcription (Latin):
Pis ⁊ olam fili
petre tuȩ cari¬
tatis accepi. in¬
ymina qua te signifi¬
casti uelle ihe¬
re. & poposcis¬
ti te litteris
nr̃is instrui. qͣm
debeas in illis partib uere fidei re¬
gulã tenere. ut nullus tͥ possit
sensus hereticȩ subrepere falsitatiꝰ.
tudinẽ geris: sine qua nulla potest
ꝓdesse immo nec esse conuersio.
Apostolica qͥppe dicit auctoritas q
sine fide impossibile est placere dõ.
fides est ñaq bonoꝵ om̃iũ fundam̃¬
cũ: fides ẽ humanȩ salutis initiũ.
Sine hac. nemo ad filioꝵ dĩ numerũ
potest ꝑuenire: quia sine ipsa nec in
ciem. Sine fide om̃is labor hominis
uacuus est. Tale quippe est. ut sine
ad patriã in qua se scit beatȩ esse uic¬
turũ relinquat it ineris rectitudi¬
nem. & inpuidus sec tetur errorẽ.
quo ñ ad beat᷑a ciuitatẽ ꝑueniat.
sed inp̃cipitiũ cadat. ubi ñ gaudiũ
ꝑuenienti detur. sed cadenti interitꝰ
inferat᷑. Uerũtam̃ ut de fide suffi¬
ciens sermo ꝓmat᷑. nec tẽporis suf¬

Expanded text:
pistolam, fili Petre, tuae caritatis accepi, in qua te significasti velle Hiere, et poposcisti te litteris nostris instrui quam debeas in illis partibus verae fidei regulam tenere, ut nullus tibi possit sensus haereticae subrepere falsitatis. tudinem geris, sine qua nulla potest prodesse, imo nec esse, conversio. Apostolica quippe dicit auctoritas quia sine fide impossibile est placere Deo . Fides est namque bonorum omnium fundamentum. Fides est humanae salutis initium. Sine hac nemo ad filiorum Dei numerum potest pertinere: quia sine ipsa nec in ciem. Sine fide omnis labor hominis vacuus est. Tale quippe est, ut sine ad patriam, in qua se scit beate esse victurum, relinquat itineris rectitudinem, et improvidus sectetur errorem, quo non ad beatam civitatem perveniat, sed in praecipitium cadat; ubi non gaudium pervenienti detur, sed cadenti interitus inferatur. 2. Verumtamen ut de fide sufficiens sermo promatur, nec temporis suf
Abbreviated transcription (Latin):
archȩ atq ꝓphetȩ ante incarnationẽ
dñi dĩ diuinitꝰ accepert̃. quã etiã sci
apłi ab ipso dño in carne posito audie
solũ sermone p̃dicauert̃. uerũ etiã ao
instructionẽ saluberrimã posteroꝵ
scriptis suis inditã reliquert̃. unum
dm̃ p̾dicat trinitatẽ. id ẽ patrẽ & fi¬

Expanded text:
archae atque prophetae ante incarnationem Filii Dei divinitus acceperunt, quam etiam sancti apostoli ab ipso Domino in carne posito audiersolum sermone praedicaverunt, verum etiam ad instructionem saluberrimam posterorum scriptis suis inditam reliquerunt, unum Deum praedicat Trinitatem, id est Patrem et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
resis illius. & nonnullis questiunculis iã
multos imperitos exagitassẽ. sicut illa
indicauerat ei. Sed inquit. sine illũ ibi:
tantũ roga ꝓ illo dñm. Ipse eligendo
reperi&e. quis ille sit error. & quanta
impietas. Simul etiã narrauit se qͦq
paruulũ a seducta matre sua clatum
fuisse manicheis. & om̃s pene ñ legisse
tantũ uerũ etiã scriptitasse libros eoꝵ:
ibiq apparuisse nullo contra disputante.¬
deprecando & ubertim flenelo ut me ui¬
der& & mecũ disserer&. ille iã substoma¬
chans tedio. uade inquit a me: ita uiuas.
fieri enĩ non potest. ut filius istarũ lacri¬
marũ pereat. Qđ illa ita se accepisse
inter colloquia sua mecũ sepe recorela¬
batur. acsi de celo sonuisso.¬

Expanded text:
resis illius et nonnullis quaestiunculis iam resis illius et nonnullis quaestiunculis iam multos inperitos exagitassem, sicut illa indicauerat ei. "sed" inquit "sine illum ibi. tantum roga pro eo dominum: ipse legendo reperiet, quis ille sit error et quanta inpietas." simul etiam narrauit se quoque paruulum a seducta matre sua datum fuisse manichaeis et omnes paene non legisse tantum uerum etiam scriptitasse libros eorum sibique adparuisse nullo contra disputantedeprecando, et ubertim flendo, ut me videret, et mecum dissereret: ille jam substomachans taedio, Vade, inquit, a me; ita vivas: fieri non potest ut filius istarum lacrymarum pereat. Quod illa ita se accepisse, inter colloquia sua mecum saepe recordabatur, ac si de coelo sonuiss
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. Cũ tamen illa uilua. casta. pia. & so¬
bria. quales amas. iã quidẽ spe alacrior
sed fletu & gemitu ñ segnior ñ desine.¬
r& horis om̃ib orationu̾ suarũ de me
plangere ad te. & intrabant in conspet¬
tũ tuũ preces eius. & me tamen dimit¬
tebas adhuc uolui & in uolui illa caligine
& dedisti alterũ responsũ iterũ qđ reco¬
lo. Nã & multa pretereo ꝓpt̾ quod pro¬
pero ad ea quȩ me magis urgent confi¬
teri tibi. & multa non memini. Dedisti
ergo alterũ ꝑ sacerdotẽ tuũ quendam
epm. nutritũ in ecclesia. & exercitatũ
in libris tuis. Quẽ cũ illa femina rogas¬
s& ut dignaretur mecũ colloqui. & re.¬
fellere errores meos & dedocere me
mala ac docere bona. faciebat enĩ hoc¬
si quos forte idoneos inueniss& : noluit
ille prucdenter sane quantũ sensi post¬
ea respondit enĩ me ad huc esse indoci¬
leꝰ eo quod inflatus essem nouitate he¬

Expanded text:
sum, cum tamen illa uidua casta, pia et sosum, cum tamen illa uidua casta, pia et sobria, quales amas, iam quidem spe alacrior, sed fletu et gemitu non segnior, non desineret horis omnibus orationum suarum de me plangere ad te, et intrabant in conspectum tuum preces eius, et tamen dimittebus adhuc uolui et inuolui illa caligine. . Et dedisti alterum responsum interim, quod recolo. nam et multa praetereo, propter quod propero ad ea quae me magis urguent confiteri tibi, et multa non memini. dedisti ergo alterum per sacerdotem tuum, quendam episcopum nutritum in ecclesia et exercitatum in libris tuis. quem cum illa femina rogasset, ut dignaretur mecum conloqui et refellere errores meos et dedocere me mala ac docere bona - faciebat enim hoc, quos forte idoneos inuenisset - noluit ille, prudenter sane, quantum sensi postea. respondit enim me adhuc esse indocilem, et quod inflatus essem nouitate hae
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m tanquã solũ cures. & sic om̃s tanqua
singulos. Unde illud etiã. qđ cũ mihi
narrass& ipsũ uisũ & ego ad id trahe¬
re conarer ut illa se potius ñ despe¬
rar& futurã ẽẽ qđ erã. continuo
sine aliqua hesitatione ñ inquit. non
enĩ mͥ dictũ ẽ ubi ille ibi & tu. sed ubi
tu ibi & ille. Confiteor tibi dũe recor¬
clationẽ meã quantũ recolo. qđ sepe ñ
tacui: amplius me isto ꝑmatrẽ uigilan¬
tẽ responso tuo. qđ tã uicina int̾preta¬
tionis falsitate turbata ñ est. & tã cito
uidit qđ uidendũ fuit. qđ ego certe
antequã dixxiss&e ñ uiderã. etiam cum
fuisse cõmotũ. quã ipso sõnio qͦ feminȩ¬
piȩ gaudiũ tantopost futurũ ad consola¬
tionẽ tunc presentis sollicitudinis tanto
ante predictũ ẽ. Nã nouẽ ferme anni
secuti sunt: quib ego in illo limo ꝓfundi
ac tenebris falsitatis cũ sepe surgere
conarer & grauius alliderer uolutatꝰ

Expanded text:
nostrum, tanquam solum cures; et sic omnes, tanquam nostrum, tanquam solum cures; et sic omnes, tanquam singulos! 20. Unde illud etiam, quod cum mihi narrasset ipsum visum, et ego ad id trahere conarer, ut illa se potius non desperaret futuram esse quod eram; continuo sine aliqua haesitatione, Non, inquit, non enim mihi dictum est, Ubi ille, ibi et tu; sed, Ubi tu, ibi et ille. Confiteor tibi, Domine, recordationem meam quantum recolo, quod saepe non tacui, amplius me isto per matrem vigilantem responso tuo, quod tam vicina interpretationis falsitate turbata non est, et tam cito vidit quod videndum fuit, quod ego certe, antequam dixisset, non videram; etiam tum fuisse conmotum quam ipso somnio, quo feminpiae gaudium tanto post futurum ad consolationem tunc praesentis sollicitudinis tanto ante praedictum est. nam nouem ferme anni secuti sunt, quibus ego in illo limo profundi ac tenebris falsitatis, cum saepe surgere conarer et grauius alliderer, uolutatus
Abbreviated transcription (Latin):
audisti eã nec despexisti lacrimas eius.
cũ ꝓfluentes rigarent terrã sub oculis
eius in om̃i loco orationis eiꝰ. & exaudisti
eã. Nã unde illud sõniũ quo eã consolatꝰ
es. ut bibere se mecũ cerneret. & habere
mecũ eandẽ mensã in domo. qđ nolle
ceperat. aduersans & detestans blasphe¬
mias erroris mei. Uidit enĩ se stantẽ
in quaclã regula lignea. & aduenientẽ
ad se iuuene᷑ splendidũ hilarẽ atque
arridentẽ sibi. cũ illa ess& merens &
merore confecta. Qui cũ causas ab ea
quesisse mestitiȩ suȩ: cotidianarũq
lacrimarũ docendi ut assol& ñ discen¬
di gr̃a. atq illa respondiss& ꝑditionẽ
meã se plangere. ussisse illũ quo secura
ẽẽt. atq admonuisse ut attender&
& uider& ubi eẽt illa. ibi esse de me.
Qd ubi illa attendit. uidit me iuxta
se in eadẽ regula stantẽ. Unde. hoc.
nisi quia erant aures tuȩ ad cor eiusͦ
Otu bone om̃ps. qui sic curas unũquemq¬

Expanded text:
audisti eam nec despexisti lacrimas eius, audisti eam nec despexisti lacrimas eius, cum profluentes rigarent terram sub oculis eius in omni loco orationis eius: exaudisti eam. nam unde illud somnium, quo eam consolatus es, ut uiuere mecum cederet et habere mecum eandem mensam in domo? quod nolle coeperat auersans et detestans blasphemias erroris mei. uidit enim se stantem in quadam regula lignea et uenientem ad se iuuenem splendidum hilarem atque arridentem sibi, cum illa esset maerens et maerore confecta. qui cum causas ab ea quaesisset maestitiae suae cotidianarumque lacrimarum docendi, ut adsolet, non discendi gratia, atque illa respondisset perditionem meam se plangere, iussisse illum, quo secura esset, atque admonuisse, ut adtenderet et uideret, ubi esset illa, ibi esse et me. quod illa ubi adtendit, uidit me iuxta se in eadem regula stantem. unde hoc, nisi quia erant aures tuae ad cor eius, o tu bone om
Abbreviated transcription (Latin):
ut crederẽ ficũ plorare cũ decerp̾itur.
& matrẽ eius arborẽ lacrimis lacteis:
Quã tam̃ ficũ si comedissoe aliquis sc̃s. ali¬
eno sane ñ suo scelere decerpta miscer &
uiscerib & anhelar& de illa angelos. im¬
mo uero particulas dĩ gemendo in orati¬
one atq ructando. quę particulȩ sũmi
& ueri dĩ ligatȩ fuissent in illo pomo. nisi
electi sc̃i dente ac uentre soluerentur.
Ꝙ credidi miser ẽę magis miscłiã pre¬
standã fructib terrȩ. quã hominib ꝓpt᷑
qͦs nascerent᷑. Siqͥs enĩ esuriens peter& qͥ
manicheus ñ eẽt. quasi capitali supplicio
dãpnanda bucella uideret᷑ si ei daret᷑.¬
& misisti manũ tuã eoc alto. & de hac ꝓfun¬
da caligine eruisti animã meã. cũ ꝓme
fler& ad te mea mat̾ fidelis tua. amplius
quã flent matres corporea funera. Uide.¬
bat enĩ illa mortẽ meã ex fide & spũ quẽ
habebat e& te: & etcaudisti eã dnẽ. ex¬

Expanded text:
ut crederem ficum plorare, cum decerpitur, ut crederem ficum plorare, cum decerpitur, et matrem eius arborem lacrimis lacteis? quam tamen ficum si comedisset aliquis sanctus alieno sane, non suo scelere decerptam, misceret uisceribus et anhelaret de illa angelos, inmo uero particulas dei gemendo in oratione atque ructando: quae particulae summi et ueri dei ligatae fuissent in illo pomo, nisi electi sancti dente ac uentre soluerentur. et credidi miser magis misericordiam praestandam fructibus terrae quam hominibus, propter quos nascerentur. si quis uero esuriens peteret, qui manichaeus non esset, quasi capitali supplicio damnanda buccella uideretur, si ei daretur. Et misisti manum tuam ex alto et de hac profunda caligine eruisti animam meam, cum pro me fleret ad te mea mater, fidelis tua, amplius quam flent matres corporea funera. uidebat enim illa mortem meam ex fide et spiritu, quem habebat ex te, et exaudisti eam, domine. ex
Abbreviated transcription (Latin):
ordinata. & incertũ ẽ an libidine nocendi.
Multa itaq facta quȩ hominib imꝓban¬
da uiderent᷑ testimonio tuo apꝓbata sunt:¬
& multa laudata ab hominib te teste
clampnant᷑. cũ sepe se aliter hab&e species
facti. & aliter facientis animus atq arti¬
culus occulti temporis. Cũ uero aliquid
tu repente inusitatũ & imꝓuisũ imperas.
etiã si hoc aliquando uetuisti quãuis cau¬
sã imperii tui ꝓ tempore occultes. &
quãuis contra pactũ sit aliquoꝵ hominũ
societatis : quis dubita e̾ẽ faciendũ quan¬
do ea iusta ẽ societas hominũ quȩ ser¬
uit tibi: Sed beati qui te imperasse
sciunt. Fiunt enĩ omĩa a seruientib
tibi. uel ad exibendũ qđ ad presens
opus ẽ. uł ad futura pręnuntianda.
Hȩc ego nesciens: irrilebã illos scõs ser¬
uos & ꝓphetas tuos. Sed quid agebã cũ
irridebã eos. nisi ut irriderer abste.
sensi atq paulatĩ ꝑductꝰ ad eas nugas.

Expanded text:
ordinata, et incertum est an libidine nocendi. ordinata, et incertum est an libidine nocendi. multa itaque facta, quae hominibus inprobanda uiderentur, testimonio tuo adprobata sunt et multa laudata ab hominibus te teste damnantur, cum saepe se aliter habet species facti et aliter facientis animus atque articulus occulti temporis. cum uero aliquid tu repente inusitatum et inprouisum imperas, etiamsi hoc aliquando uetuisti, quamuis causam imperii tui pro tempore occultes et quamuis contra pactum sit aliquorum hominum societatis, quis dubitet esse faciendum, quando ea iusta est societas hominum, quae seruit tibi? sed beati qui te imperasse sciunt. fiunt enim omnia a seruientibus tibi uel ad exhibendum, quod ad praesens opus est, uel ad futura praenuntianda. Haec ego nesciens inridebam illos sanctos seruos et prophetas tuos. et quid agebam, cum inridebam eos, nisi ut inriderer abs te sensim atque paulatim perductus ad eas nugas,
Abbreviated transcription (Latin):
& uerus creator & rector uniuersitatis.
& priuata suꝑbia diligit᷑ in parte unũ
falsũ. Itaq pietate humili redit᷑ ad te .&
purgas nos a consuetudine mala. & ꝓpi¬
tius es peccatis confitentiũ. & exaudis
gemitꝰ cõpeditoꝵ. & soluis a uinculis
quȩ nobis fecimꝰ. si iã non eriganiꝰ aduer¬
sus te cornua falsȩ libertatis. auaritia
plus habendi & dãpno totũ amittendi.
amplius amando ꝓpriũ nr̃m quã te
omniũ bonũ. Sed inter flagitia & facinora
& tã multas iniqͥtates sunt peccata
ꝓficientiũ. quȩ a bene iudicantib & uitu¬
perant᷑ ex regula ꝑfectionis. & laudant᷑
spe frugis. sicut herba segetis. & sunt quedã
similia uł flagitio uł facinori. & non sunt
peccata. quia nec te offendunt dñm dm̃
nr̃m nec sociale consortiũ. cũ conciliant᷑
aliqua in usũ uitȩ congrua tẽpori. &
incertũ ẽ an libidine habendi : aut cũ¬
puniunt᷑ corrigendi studio potestate

Expanded text:
et verus creator et rector universitatis; et verus creator et rector universitatis; et privata superbia diligitur in parte unum falsum. Itaque pietate humili reditur in te, purgas nos a consuetudine mala et propitius es peccatis confitentium et exaudis gemitus conpeditorum et soluis a uinculis, quae nobis fecimus, si iam non erigamus aduersus te cornua falsae libertatis auaritia plus habendi et damno totum amittendi, amplius amando proprium nostrum quam te, omnium bonum. Sed inter fiagitia et facinora et tam multas iniquitates sunt peccato proficientium, quae bene indicantibus et uituperantibus ex regula perfectionis et laudantur spe frugis sicut herba segetis. et sunt quaedam similia uel flagitio uel facinori et non sunt peccata, quia nec te offendunt, dominum deum nostrum, nec sociale consortium, cum conciliantur aliqua in usum uitae congrua et tempori, et incertum est an libidine habendi, aut puniuntur corrigendi studio potestate
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendi libidine. aut una. aut duab
earũ. aut simul om̃ib. & uiuit᷑ male
aduersus tria & septẽ. psalteriũ decẽ
cordarũ. decalogũ tuũ ds altissume
& dulcissime. Sed quȩ flagitia in te. qui
ñ corruperis : Aut quȩ aduersus te fa¬
cinora. cui noceri ñ potest. Sed hoc uin¬
dicas qđ in se homines ꝑpetrant. quia
etiã cũ in te peccant impie faciunt in
animas suas: & mentit᷑ iniqͥtas sibi. siue
corrũpendo ac ꝑuertendo naturã suã
quã tu fecisti & orelinasti. uł immoderate
utendo concessis reb. uł in ñ concessa
flagrando in eũ usũ qui ẽ contra naturã. aut
cum renituntur animo. & uerbis seuientes
aduersus te. & aduersus stimulũ calci¬
trantes. aut cũ disruptis limitib humanȩ
societatis: letant᷑ audaces priuatis conci¬
liationib aut dirẽptionib. ꝓut quidque
delectauerit aut offencderit. & ea fiunt
cũ tu derelinqueris fons uitȩ. qͥ es unus

Expanded text:
sentiendi libidine aut una aut duabus sentiendi libidine aut una aut duabus earum aut simul omnibus, et uiuitur male aduersum tria et septem, psalterium decem chordarum, decalogum tuum, deus altissime et dulcissime. sed quae flagitia in te, qui non corrumperis? aut quae aduersus te facinora, cui noceri non potest? sed hoc uindicas, quod in se homines perpetrant, quia etiam cum in te peccant, inpie faciunt in animas suas, et mentitur iniquitas sibi siue corrumpendo ac peruertendo naturam suam, quam tu fecisti et ordinasti, uel inmoderate utendo concessis rebus uel in non concessa flagrando in eum usum, qui est contra naturam; aut rei tenentur animo et uerbis saeuientes aduersus te et aduersus stimulum calcitrantes, aut cum diruptis limitibus humanae societatis laetantur audaces priuatis conciliationibus aut diremptionibus, prout quidque delectauerit aut offendericum tu derelinqueris, fons vitae, qui es unus
Abbreviated transcription (Latin):
societatẽ ciuitatis eiꝰ obtẽperatur.
inmo contra societatẽ ñ obteperat᷑.
generale quippe pactũ ẽ societatis
humanȩ obedire regib suis. quantoma¬
gis dõ regnatori uniuersȩ creaturae
suȩ ad eã quȩ iusserit sine dubitatione
seruiendũ ẽ ͣ Sicut enĩ in potestatib
societatis humane maior potestas. mi¬
nori ad obediendũ prȩponit᷑: ita dc̃
om̃ib. Itẽ in facinorib ubi libido est
nocendi. siue ꝑ contumeliã siue ꝑ iniu¬
riã. & utrũq uł ulciscendi causa sicut
iimico inimicus. uł adipiscendi alicu¬
uisextra cõmodi sicut latro uiatori.
uł euitandi mali sic̃ timens ei qͥ timet᷑. uł
inuidendo sicut feliciori miserior.
aut in aliquo ꝓsperatꝰ ei quẽ sibi ȩquari
tim& aut equalẽ dolae. uł sola uolup.¬
tate alien mali sicut spectatores gla¬
diatoꝵ. aut irrisores aut illusores quo¬
rũlib&. hȩc sunt capita iniquitatis quȩ
pullulant principancli & spectandi &

Expanded text:
societatem civitatis ejus obtemperatur, societatem civitatis ejus obtemperatur, imo contra societatem non obtemperatur generale quippe pactum est societatis humanae, obedire regibus suis, quanto magis Deo regnatori universae creaturae suae, ad ea, quae jusserit, sine dubitatione serviendum est? Sicut enim in potestatibus societatis humanae major potestas minori ad obediendum praeponitur, ita Deus omnibus. Item in facinoribus, ubi libido est nocendi siue per contumeam siue per iniuriam et utrumque uel ulciscendi causa, sicut inimico inimicus, uel adipiscendi alicuius extra conmodi, sicut latro uiatori, uel euitandi mali, sicut ei qui timetur, uel inuidendo, sicut feliciori miserior aut in aliquo prosperatus ei, quem sibi aequari timet aut aequalem dolet, uel sola uoluptate alieni mali, sicut spectatores gladiatorum aut inrisores aut inlusores quorumlibet. haec sunt capita iniquitatis, quae pullulant principandi et spectandi et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ : Itaq flagitia quȩ sunt contra
naturã ubiq ac semꝑ detestanda atq
punienda sunt: qualia sodomitarum
fuerunt. Quȩ si om̃s gentes facerent.
eodẽ criminis reatu diuina lege tene
rent᷑. quȩ non sic fecit homines. ut se¬
illo uterentur mͦ. Cliolat᷑ quippe ipsa
societas quȩ cũ dõ nobis et deb&. cum
eadẽ natura cuius ille auctor. ẽ. libidi¬
nis ꝑuersitate palluit᷑. Quȩ aut̃ contri
mores hominũ sunt flagitia. ꝓ morũ
diuersitate uitanda sunt: ut pactũ
inter se ciuitatis aut gentis consuetu
dine aut lege firmatũ. nulla ciuis aut
peregrini libidine uiolet᷑. Turpis enim
om̃is pars ẽ. uniuerso suo non congruens
Cũ autẽ ds̃ aliquid contra morẽ aut paci
quoꝵ lib&e iub&. & si nũquã ibi factũ est.
faciendũ est. & si omissũ instaurandum.
&e si institutũ. ñ erat. instituendũ est.
Si enĩ regi licae in ciuitate cui regnat
iubere aliquiel qđ neq ante illũ quisquã.
nec ipse umquã iusserat. & non contra

Expanded text:
ionum III: Flagitia que sunt contra naturam, ubique ac semper repudianda ac punienda sunt. Qualia sodomitarum fuerunt, que si omnes gentes facerent, eodem criminis reatu drentur, quae non sic fecit homines, ut hoc se uterentur modo. uiolatur quippe ipsa societas, quae cum deo nobis esse debet, cum eadem natura, cuius ille auctor est, libidinis peruersitate polluitur. quae autem contra mores hominum sunt flagitia, pro morum diuersitate uitanda sunt, ut pactum inter se ciuidine, vel lege firmatum, nulla civis aut peregrini libidine violetur. Turpis enim omnis pars est suo universo non congruens. § 1. Quum autem Deus aliquid contra morem aut pactum quorumlibet jubet, etsi nunquam ibi factum est, faciendum est; et si omissum, instaurandum est; et si institutum non erat, instituendum est. § 2. Si enim regi licet in civitate, cui regnat, jubere aliquid, quod neque ante illum quisquam, nec ipse unquam jusserat, et non contra
Abbreviated transcription (Latin):
oculos meos & non uidebã. Ꝙ cantab
carmina. & ñ mͥ licebat ponere pedẽ
quẽ lib& ubilib&. sed in alio atq alio
metro aliter atq aliter. & in uno alis
uersu non om̃ib locis eundẽ pedẽ. &
ars ipsa qua canebã non habebat aliud
alibi. secd omĩa simul. Ꝙ non intuebar
iustitiã cui seruirent boni & sc̃i homi¬
nes longe excellentius atq sublimus
habere simul omĩa quȩ precepit ds̃. &¬
nulla ex parte uariari: & tamen
uariis tẽporib ñ omĩa simul sed ꝓpͥa
distribuentẽ ac precipientẽ. Q repre¬
hendebã cetus pios patres. non solũ
sicut ds̃ iuber& atq inspirar& utenti
presentib. uerũ quoq sicut ds̃ reuelar
futura prenuntiantes. Hũquid ali

Expanded text:
oculos meos et non uidebam. et cantabam oculos meos et non uidebam. et cantabam carmina et non mihi licebat ponere pedem quemlibet et ubilibet, sed in alio atque alio metro aliter atque aliter et in uno aliquo uersu non omnibus locis eundem pedem; et ars ipsa, qua canebam, non habebat aliud alibi, sed omnia simul. et non intuebar iustitiam, cui seruirent boni et sancti homines, longe excehabere simul omnia quae praecepit, et nulla ex parte variari, et tamen variis temporibus non omnia simul, sed propria distribuentem ac praecipientem. Et reprehendebam caecus pios patres; non solum sicut Deus juberet atque inspiraret utentes praesentibus, verum quoque sicut Deus revelaret futura praenu
Abbreviated transcription (Latin):
stis aliquid qđ isto non licoe iustis. &
quia illis aliud precepit ds̃ istis aliud
ꝓ temporalib causis. cũ eidẽ iustitiȩ
utriq seruierint. cũ in uno homine
& in uno die & in unis ȩdib uideant
aliud alii menbro congruere. & aliud
iãdudũ licuisse. post horã non licere. qͥd¬
dã in illo angulo ꝑmitti aut iuberi quod
in isto iuste uetetur & uindicet᷑. nũqͥd
iustitia uaria ẽ & mutabilis : Sed tẽpo¬
ra quib presid& non pariter eunt. tem¬
pora enĩ sunt. Homines autẽ quoꝵ uita
suꝑ terrã breuis ẽ. qͥa sensu ñ ualent cau¬
sas contexere seculoꝵ prioꝵ aliarumq
gentiũ quas exꝑti ñ sunt cũ his quas
exꝑti sunt. in uno autẽ corpore uel cdie
ueil domo facile possunt uidere. quid cui
menbro. quib momentis quib ue partib
ꝑsonisue congruat: in illis offendunt᷑.
hic seruiunt. Hec ego tunc nesciebam &
non aduertebã. & feriebant undiq ista

Expanded text:
stis aliquid, quod isto non licet iustis, et stis aliquid, quod isto non licet iustis, et quia illis aliud praecepit deus, istis aliud pro temporalibus causis, cum eidem iustitiae utrique seruierint, cum in uno homine et in uno die et in unis aedibus uideant aliud alii membro congruere et aliud iam dudum licuisse, post horam non licere, quiddam in illo angulo permitti aut iuberi, quod in isto iuxta uetetur et uindicetur. numquid iustitia uaria est et mutabilis? sed tempora, quibus praesidet, non pariter eunt; tempora enim sunt. homines autem, quorum uita super terram breuis est, quia sensu non ualent causas contexere saeculorum priorum aliarumque gentium, quas experti non sunt, cum his quas experti sunt, in uno autem corpore uel die uel domo facile possunt uidere, quid cui membro, quibus momentis, quibus partibus personisue congruat, in illis offenduntur, hic seruiunt. Haec ego tunc nesciebam et non aduertebam, et feriebant undique ista
Abbreviated transcription (Latin):
ess&. non alibi alia. nec alias aliter. scłm
quã iusti ẽẽnt abrahã & isaac & iacob
& moyses & dauid & illi om̃s laudati
ore dĩ. sed eos ab imperitis iudicari iniqͦs
iudicantib ex humano die. & uniuersos
mores humani generis ex parte moris¬
sui metientib. tanquã siquis nescius in
armamentis quid cuiq menbro accõmo¬
cdatũ sit. ocrea uelit caput contegi. o
galea calciari. & murmurae qđ ñ apte
conueniat. aut in uno die inclicto a
ꝓmeridianis horis iustitio quisquã sto¬
machetur non sibi concedi qͥd uenale
ꝓponere quia mane concessũ ẽ. aut in
una domo udeat aliquid tractari
manib a quodã seruo. qđ facere non
sinat᷑ qui pocula ministrat. aut aliqͥd
post presepia fieri qđ ante mensã ꝓhi¬
beatur & indignet᷑. cũ sit unũ habita¬
culũ & una familia. non ubiq atque
om̃ib ielem tribui: sic sunt isti qͥ indig¬
nant᷑ cũ audierint illo sȩcło licuisse u¬

Expanded text:
esset, non alibi alia nec alias aliter, secundum esset, non alibi alia nec alias aliter, secundum quam iusti essent Abraham et Isaac et Iacob et Moyses et Dauid et illi omnes laudati ore dei; sed eos ab imperitis iudicari iniquos, indicantibus ex humano die et uniuersos mores humani generis ex parte morissui metientibus, tamquam si quis nescius in armamentis, quid cui membro adcommodatum sit, ocrea uelit caput contegi et galea calciari et murmuret, quod non apte conueniat, aut in uno die indicto a pomeridianis horis iustitio quisquam stomachetur non sibi concedi quod uenale proponere, quia mane concessum est, aut in una domo uideat aliquid tractari manibus a quoquam seruo, quod facere non sinatur qui pocula ministrat, aut aliquid post praesepia fieri, quod ante mensam prohibeatur, et indignetur, cum sit unum habitaculum et una familia, non ubique atque omnibus idem tribui. sic sunt isti qui indignantur, cum audierint illo saeculo licuisse iu
Abbreviated transcription (Latin):
ficarent de animalib. Quib reb ignarꝰ
ꝑturbabar. & recedens a ueritate ire
in eã mͥ uidebar: quia ñ nouerã malum
non ẽẽ nisi priuationẽ. boni. usq ad qd
om̃ino non ẽ. Qđ unde uiderẽ. cuius
uidere usq ad corpus erat oculis. animo
autemusq ad fantasma: Ꝙ non nouerã
dm̃ ẽẽ sp̃m. non cui menbra essent ꝑlon.¬
gũ & latũ. nec cui ẽe moles ẽet: quia mo
les in parte minor. ẽ. quã in toto suo. Qe
si infinita sit. minor. ẽ. in aliqua parte.
certo spatio definita quã ꝑ infinitum.
Et non ẽ tota ubiq sicut sp̃s. sicut ds̃.
& quid in nobis essae secdm qđ essemus
similes dõ & recte in scriptura dicere¬
m ad imaginẽ dĩ. prorsus ignorabã. &
non nouerã iustitiã uerã interiorẽ.
non ex consuetudine iudicantẽ. sed ex
lege rectissima dĩ om̃ipotentis. qua for¬
marent᷑ mores regionũ &e dierũ. pro
regionib & dieb. cũ ipsa ubiq ac semꝑ

Expanded text:
ficarent de animalibus. quibus rerum ignarus ficarent de animalibus. quibus rerum ignarus perturbabar et recedens a ueritate ire in eam mihi uidebar, quia non noueram malum non esse nisi priuationem boni usque ad quod omnino non est. quod unde uiderem, cuius uidere usque ad corpus erat oculis et animo usque ad phantasma? non noueram deum esse spiritum, non cui membra essent per longules in parte minor est quam in toto suo; et si infinita sit, minor est in aliqua parte certo spatio definita, quam per infinitum; et non est tota ubique, sicut spiritus, sicut Deus. Et quid in nobis esset, secundum quod essemus similes Deo et recte in Scriptura diceremur ad imaginem dei, prorsus ignorabam. Et non noueram iustitiam ueram interiorem non ex consuetudine indicantem, sed ex lege lectissima dei omnipotentis, qua formarentur mores regionum et dierum pro regionibus et diebus, cum ipsa ubique ac semper