comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cuperius enĩ scriptum ẽ quia dixit dñs p&ro uade ad
mare & mitte amum & eum piscem qui primum ascen¬
derit tolle & aꝑto ore eĩ inuenier staterem illum sũ mens
da eis ꝓme &te & hacenim occasione arbitrati sunt om¬
nib: apłis pecrum ẽẽ p̃latum qui in redditione tributi
cdño fuerat conparatus. ideo interrogant quis maiorsit
in regno calorum: Vidensq: ihs̃ cogitationes eorũ &
causas erroris intellegens uult desiderium gła humi¬
litatis contentione sancere: & ad uocans ih̃s pare¬
uuluo statuit tuor inoiedio eoruordixit: Lel sim
pliciter quemlib& paruul ̃ ut a&atẽ quaerer& & simi¬
litudinem in nocentiae de monstrar& uł certe pariuilũ
statuit in medio eoꝵ seipsum qui ñ ministrari uenerat sed
ministrare ut eis humilitatir tribuer& &emplũ : Alii par¬
Nisi coruersi pueritis & ep piciaonmi sic̃ pariuili
poto uetaabitis inneq tuor caelonũ. Non p̃cipitur
apłis ut a&catẽ habeant paruuloꝵ sed ut in nocentiam

Expanded text:
Superius enim scriptum est: Quia dixit Dominus Petro, vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem, qui primum ascenderit tolle, et aperto ore ejus invenies staterem, illum sumens da eis pro me et te. Ex hac enim occasione arbitrati sunt omnibus apostolum Petrum esse praelatum, qui in redditione tributi Domino fuerat comparatus, ideo interrogant: Quis major sit in regno coelorum? Vidensque Jesus cogitationes eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae humilitatis contentione sanare. Et advocans Jesus parvulum statuit eupliciter quemlibet parvulum, ut aetatem quaereret et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio illorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare, ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parsicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis, ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus om̃s magistror qui grandia iubent &minora nõ
legenda sint: oora ueno opera sua paciunt ut uidean¬
tur abhaonnib Quicumq igitur ita facit qđ lib& ut iude¬
atur alihominibus scriba est &phariseus: Dilatant enior
phy lacteria sua: Oñs cũ de diss& mandatalegis ꝑmos sen
ad &x tremũ intulit. Lgabis ea in manutua : &er̃ in mota
ante oculastuos & ñsensus p̃ceptame sint in manutua &
opere conpleantur. Sint ante oculostuos. ut he hac noc¬
te mediteris in eis. Hoc pharisei male inter p̃tantes scri¬
bebunt in membra nubs decalogum morsi idẽ decẽlegis
uerba complicantes ea &liganter infrante & quasi coro¬
s r aligosur inpopulir iudicatur: & hȩc ipsa: p&aciola
filadteria uorabant qđ qui cumq hi abiuissent quiasi abcus

Expanded text:
adversus omnes magistros, qui gravia jubent, et minora non adversus omnes magistros, qui gravia jubent, et minora non ligenda sunt. Omnia opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus. Quicumque igitur ita facit quodlibet, ut videatur ab hominibus, Scriba et Pharisphylacteria sua. Dominus cum dedisset mandata legis per Mosen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos ; et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur; sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis, hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis decalogum Mosi, id est, decem legis verba, complicantes ea, et ligantes in fronte, et quasi corosi religiosus in populis judicatur. Et haec ipsa pistariola, phylacteria vocabant, quod quicunque h
Abbreviated transcription (Latin):
raeoruor nolite pacere dicunt enior & non paciunt:
uidmansu&ius quid benigius dño temptatur ad phariseis
confringuntur insidiȩ eorum & sđm psalmistam. Sagite
paruulorũ facter̃ plage eoꝵ : & nihilhominus ꝓpt̃ sacer doci¬
um & nominis dignitatem ortatur ppłos ut subiciantur eis
non opera sed doctrinã considerantes qđ autem ait: Suꝑ
cathedra moxsi seder̃ scribe & pharisȩi. ꝑ cathedrã dostri¬
nam legis ostendit ergo &illud qđ dicitur in psalmo & in
cathedra pestilentiat non sedit: & cathedras uendentiũ
columbas euertit doctrinam debemus accipere: Illa er
gocathedra non eorum sed mossi cogebateos bonadicere
&iã ñ bona facientes. Agebant ergo sua inuita sua docere
aũt sua cathedra illos ñ ꝑtinebat aliena. multis itaq: pro¬
sunt dicendo quae non faciunt sed longe plurib: ꝓdessent
faciendo quȩ dicunt: allicant autem honera qrauia
&i portabilia & inponiunt iN humeros hoontiuor
dicito auteo suo nolunt ea mnouene: Hoc generaliter

Expanded text:
ro eorum nolite facere: dicunt enim et non faciunt. Quid mansuetius, quid benignius Domino? Tentatur a Pharisaeis, confringuntur insidiae eorum, et per psalmistam, sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum ; et nihilominus propter sacerdotium et nominis dignitatem exhortatur populos ut subjiciantur eis, non opera sed doctrinam considerantes. Quod autem ait: Super cathedram Moysi sederunt scribae et Pharisaei, per cathedram doctrinam legis ostendit. Ergo et illud, quod dicitur in psalmo: In cathedra pestilentiae non stetit , et cathedras vendentium columbas evertit, doctrinam debemus accgo cathedra non eorum, sed Mosi cogebat eos bona dicere, etiam non bona facientes. Agebant ergo sua in vita sua. Docere autem sua cathedra illos non permittebat aliena. Multis itaque prosunt dicendo quae non faciunt, sed longe pluribus prodessent faciendo quae dicunt. Alligant autem onera gravia et importabilia, et imponunt in humeros hominum; digito autem suo nolunt ea movere. Hoc generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
& timoris dĩ unius eni sprdona legeliter cõmendantur
quando a septẽ spiritib pax & gratia deuotis obtatur:
et ab iħũ xp̃o quiest tegiis fidelis: In homine suscepto
testimonio ꝑhibuit pactri cum p̃dicans dicit : & notum feci
eis num̃tiũ & notũ faciam qđ uidȩis dudum negatum ors¬
tendens dicit & nom̃ tuũ adonai non in dicauieis. credite
enim filio : patris quoq: noticia nihilhominus reuelatur.
nam filius nondi cer&ur nisi patrem haber& neq pater
nisi filium habuiss& alter itaq: alterius p̃dicatione coos¬
citur : quia pater infilio & filius in patre ueracit̃ ad ꝓbat᷑:
Siue testis quia ꝑ suam mortem testificauit nouũ testam̃¬

Expanded text:
 semper spiritus dona legaliter commendantur, quando a septem spiritibus pax et gratia devotis optantur. Et ab Jesu Christo, qui est testis fidelis. In homine suscepto testimonio perhibuit patri, cum praedicans dicit: Et notum feci eis nomen tuum, et notum faciam , quod Judaeis dudum negatum ostendens, dicit: Et nomen tuum Adonai non indicavi eis . Credite enim filio, patris quoque notitia nihilominus revelatur. Nam filius non diceretur, nisi patrem haberet, aeque pater, nisi filium habuisset. Alter itaque alterius praedicatione cognoscitur, quia pater in filio, et filius in patre veraciter approbatur. Sive testis, quia per suam mortem testificavit Novum Testame
Abbreviated transcription (Latin):
temporaliter hab& &ortum & cursum & terminum:
fundata reuelari oportuit. Qualiter fuss& lacius
ꝓpaganda uł quali &iã fine contenta ut p̃dicatores
ueritatis huius cognitionis fiduciȩ fir&r indubitamt̃
ad grediemur : paucimultos in hermis armatos: Humi¬
les suꝑbos: in firmi nobiles inui tam̃ spiritalit̃ mortu¬
os qđ aũt ait signisi cauit aliquid &iã futuroꝵ & miste¬
riorum ostendit. Nec suꝑ ficiȩ littere Nios uoluit rema¬
nere contemptos : quos ad misteria altius ꝑscrutanda
significationis uerbo fecit intentos. Recte sane adiecit
ꝑ angelũ suũ axp̃o fuisse discipulo de monstrata cui ꝑ
essent iam xp̃m semꝑ clareat apparuis se mortalibus
& ante in carnationẽ & post ascensionẽ ꝓpterea hissqui
eum magistrum nouerat in homine sus cepto testimo¬
niũ ꝑhibuit in uisibili uerbo. hac ne uerbo tantũ seci¬

Expanded text:
temporaliter habet exortum et cursum et terminum. temporaliter habet exortum et cursum et terminum. fundata, revelari oportuit qualiter fuisset latius propaganda, vel quali etiam fine contenta, ut praedicatores veritatis hujus cognitionis fiducia freti indubitanter aggrederemur, pauci multos, inermes armatos, humiles superbos, infirmi nobiles, vivi tamen spiritualiter mortuos. Quod autem ait, significavit, aliquid etiam futurorum et mysteriorum ostendit. Nec superficie litterae nos voluit remanere contentos, quos ad mysteria altius perscrutanda significationis verbo fecit intentos. Recte sane adjecit, per angelum suum a Christo fuisse discipulo demonstrata, cum per essentiam Christum semper clareat apparuisse mortalibus et ante Incarnationem et post Ascensionem, propterea is qui eum magistrum noverat in homine suscepto testimonium perhibuit invisibili verbo, ac ne verbum tantum se
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ uocamus honorem aetati differimus ñ auctorẽ
nr̃e ostendimus uitae. Magister quoq: dicitur & consor¬
cio uerimagisterii & nein finita replicem. quomodo
unus ꝑnaturã ds̃ & unus filius non p̃iudicat c&eris neꝑ
ad obtionẽ di uocentur &filii. Ita & unius pat̃ & magis¬
ter non p̃iudicat aliis ut ambo siue appellantur patres
& magistri: qui se & altat huonliabitur . & quise
huonłiat & al tabitur: Exposicionẽ stius sententiȩ
quaere superius in ebdomicda XUIII. past peate¬
costeni Innatale sc̃i archari celi oichatlis:
N diebus illis sicuipicauit ds̃ queo port& pieri
cito. Id est signisicauit misticis eandem a pocalipsin
dictis inn&uit necunctis manifesta uilercer& cito idẽ
lus mugni consiliarii dicitur xp̃s siue angelus iõħis
infigura xp̃i uisus ẽ sic̃ in sequentib: manifestius appa¬
rebit: Quaeo pont& pieri cito: Omnisres quȩ gerit᷑

Expanded text:
patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem nostrae ostendimus vitae. Magister quoque dicitur ex consortio veri magisterii, et ne infinita replicem, quomodo unus per naturam Deus, et unus filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem Dii vocentur et filii, ita et unus pater et magister non praejudicat aliis, ut abusive appellentur patres et magistri. Qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Expositionem istius sententiae quaere superius in hebdomada octavadecima post Pentecosten. IN NATALE SANCTI ARCHANGELI MICHAELIS. n diebus illis significavit Deus quae oportet fieri cito. Hoc est, significavit: mysticis eamdem Apocalypsin dictis innexuit, ne cunctis manifesta vilesceret. Cito, id est, lus magni consilii dicitur Christus. Sive angelus Joanni in figura Christi visus est, sicut in sequentibus manifestius apparebit. Quae oportet fieri cito, omnis res quae geritur,
Abbreviated transcription (Latin):
putandesunt scripturȩ dĩ sibiee contrariȩ. ideo negle¬
gendumẽ qđ scriptumẽ. Honor a patrẽtuũ & matrem
quã quã ut patrẽ intelligamus ipsum dm̃ : matrẽ uero
eccłam uerũ tam̃ in omnib: rerũ ordo seruandus est:
Non enĩ honorificentia quaȩdebetur parentib: dñs eua¬
cuauit dicens Ne uob uoc&is patrẽ suꝑ terrã sed quos
sciebat inspem uitae a nȩ saluos temporales istas ne¬
cessitudiner transitorias docebat ut in eũ sepatrem
& tenderent cuiñ mortui successuri essent sed cum
illo semꝑ uicturi s̃ ergo nob patres & habemus patres
& sumus patres multis modis sed uno & singulure mo¬
do eodemq: a& no solus ds̃ pater est: et patrem No¬
Lite uocane uobis Sapertenraor. unus est enior
pater ur̃ qui incaelis ẽ nec uociontu oragistra
tionem carnis om̃s reconcilati sũ musdõ Nos si hominẽ

Expanded text:
putandae sunt scripturae Dei sibi esse contrariae? et ideo negliputandae sunt scripturae Dei sibi esse contrariae? et ideo negligendum est, quod scriptum est: Honora patrem tuum et matrem tuam , quanquam ut patrem intelligamus ipsum Deum, et matrem vero ecclesiam, verumtamen in omnibus rerum ordo servandus est, non enim honorificentiam quae debetur parentibus Dominus evacuabit dicens: Ne vobis vocetis patrem super terram, sed quos erigebat in spem vitae aeternae salvos, temporales istas necessitudines transitorias docebat, ut in eum se patrem extenderent, cui non mortui successuri essent, sed cum illo semper victuri sunt. Ergo nobis patres, et habemus patres, et sumus patres, multis modis, sed uno et singulari modo eodemque aeterno solus Deus pater est. Et patrem nolite vocare vobis super terram, unus est enim pater vester, qui in coelis est, ne vocemini magistdo per dispensationem carnis omnes reconciliati sumus Deo. Nos si hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ses ut inquattuor angulis palliorum hyac inctinas fim¬
bri as facerent adifrahelis ppłm cdinoscendum ut quo¬
modo incorporarib: circum cisio signum iudaicȩ gents
tantes auram popularem atq: & mulierculis sectantes
lucra faciebant grandes simbrias & acutissimas in eis
spinas ligabant ut uidelic& ambulantes & sedenter
interdũ pungerentur & quasi hao cõmunicione r&ra¬
herentur ad officium dĩ &ministeria seruitutis eius
istius modi erat fimbria parua & breuis & lege p̃cepta
quã & mulier illa quae sanguine fluebat tetigit in pal¬
liola iñi sed nonẽ conpuncta suꝑ stitiosis sensib: phari¬
seorum magisq sanata adtactum eĩ: Amnanit quoq
primos recubito s incenus & pricas cathediras
iNSINaqoqie & salutationes inꝑono & uocari
Arguuntur ach̃o in reliquiis idẽ curquerant primos
accubitos incenis & primar cathedras insynagogis &in
publico guilam sectent᷑ &głam &uocentur ab hominib:
rabbi quod latino sermane magisterdicitur Numquid

Expanded text:
ses ut in quatuor angulis palliorum hyacinthinas fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentistantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra, faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac admonitione retraherentur Istiusmodi erat fimbria parva et brevis ex lege praecepta, quam et mulier illa quae sanguine fluebat tetigit, in palliolo Domini, sed non est compuncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum, magisque sanata ad tactum ejus. Amant quoque primos recubitus in coenis et primas cathedras in synagogis et salvationes in foro Arguuntur a Domino in reliquis, id est, cur quaerant primos accubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis, et in publico gulam sectentur et gloriam, et vocentur ab hominibus Rabbi, quod Latino sermone magister dicitur. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
edr̃ ꝯtoto corde. &xtota anima & & totamente
Corporis aut notecs habemus quattuor qualitat es : Calidam
& frigidam sic cam & humidam ꝓpterea &iã caninir sep¬
erat in xp̃o mundum reconcilians sibi uł sic̃ ipse estatur:
Quimemis it mecumẽ Propt̃ unitatẽ unius eiusdẽq nature
ad ꝑsonam tam̃ filii hicꝓpriȩ redigendus ẽ locus ẽ enĩ qruia
idemꝑman& erat quia cumpatre om̃a condidit: uentu¬

Expanded text:
est Deus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente; est Deus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente; corporis autem notas habemus quatuor qualitates, calidam et frigidam, siccam et humidam. Propterea etiam canitur : Seperat in Christo, mundum reconcilians sibi, vel sicut ipse testatur , Qui me misit, mecum est, propter unitatem unius ejusdemque naturae: ad personam tamen Filii hic proprie redigendus est locus. Est enim, quia idem permanet; erat, quia cum Patre omnia condidit, n
Abbreviated transcription (Latin):
palam facere seruis suis ñ solum uni & multis sed ꝑunũ
pocius uniuersis sic̃ regnicaeloꝵ solus p&rus claues
accepit : quã tam̃ potestate omnis ecđa uti sublimata
ꝓmeruit: Beatus quilecit & qui audiunt uienba
prophetiae huius: Dicendo quilegit & qui audiunt
ꝑsonã doctoꝵ & discentium demonstrauit ut & studio le¬
gendi desidiã remouer& & seruantib beacitudinẽ dispon¬
der&: et seruant ea quaemea scuͥpta sunit: Quia
utriusq seruare conpetit utrosq conuenit : ñ enĩ audito
res legis iusti sunt apudđm̃ sed factores legis iustisicabunt᷑
tempus enor prope est. Scilic& ut singulaq: dicenda
sunt impleant᷑. Iohanues septem ecclesis quȩ gunt
unitas figuratur eaqđ & primo inpari& primo pari idẽ
ternario & quaternario tamquam & diuerso uniuersitas
tota conficiur : Nam& animȩ corporisq diuersitas ipsã
uni tatem numeri huius complectitur : & ad animã enim
tria ꝑtinent : ad corpus quattuor dicitur nãq diligendus

Expanded text:
servis suis, non solum unum ex multis, sed per unum potius universis. Sicut regni coelorum solus Petrus claves accepit, qua tamen potestate omnis Ecclesia uti sublimata promeruit. Beatus qui legit, et qui audit verba prophetiae hujus. Dicendo qui legit, et qui audiunt, personam doctorum et discentium demonstravit, ut et studio legendi desidiam removeret et servantibus beatitudinem desponderet. Et servant ea, quae in eis scripta sunt. Quia utrres legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Tempus enim prope est. Scilicet, ut singula quae dicenda sunt impleantur. Joannes septem Ecclesiis, quae sununitas figuratur, eo quod ex primo impari et primo pari, id est ternario et quaternario tanquam ex diverso universitas tota conficitur, nam et animae corporisque diversitas ipsam unitatem numeri hujus complectitur. Ad animam enim tria pertinent, ad corpus quatuor. Dicitur namque diligendus
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib: consutati sunt uiltr i non interrogant sed aꝑtis¬
sime conp̃hensum romane tradunt potestati & quo intel¬
ligimus uenena inuidiae possequidem superari sed dif¬
ficile conquiestere: tune ihs̃ locutuetst ad turbas
& addis cipulos suos dicers. Super cathedra moysi se

Expanded text:
sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum, Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Tunc Jesus locutus est ad turbas et ad discipulos suos, dicens: Super cathedram Moys
Abbreviated transcription (Latin):
đđ filium dicunt : sed quia dĩ filium noncredunt siqui¬
dem ipse & dñs &dđđ est dr̃ ante om̃a tempora manendo
& filius dđ apparuit homo in temporum fine nascendo.
qđ aũt apatre fubiciuntur in imici non in firmitatẽ filii
sedunitatem nature quia in altero alter operatur signi¬
ficat. nam & silios subicit᷑ in imicos patri quia patrem
darisicat suꝑ terra: Sede ad dextais: & cetera.
Herssio stabilitatem significat apte enum silio postpcessionis
laboremdiatur sede idẽ uictor ingła ad &xtris: Non lo¬
cum sedequaclitatem patris signisicat. donec ꝓsemꝑ insinitũ
significat ut illud donec senescatis ego sum hac sidicer& tu
semꝑ sede quia semꝑ in imici subpedib tius subicientur:
Pedes enudñi uł in carnatio uł ipsi apłi intelliguntur:
et neoo poterat respondene ei uerbuo. Neque au
sus puit quis quaor & illadie eum amplius interRo¬
qare: Pharisei & radecȩi quaerentes occasionem calũniȩ
& uerbum aliquod inuenire qđ pater& insidiis : quia in

Expanded text:
non credunt. Siquidem ipse et Dominus David est, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit, homo in temporum fine nascendo. Quod autem a patre subjiciuntur inimici, non infirmitatem filii, sed unitatem naturae, quia in altero alter operatur, significat. Nam et filius subjicit inimicos patri, quia patrem clarificat super terram. Sede a dextris meis, etc. Hic sessio stabilitatem significat. Apte enim filio post passionis laborem dicum, sed aequalitatem patris significat. Donec pro semper infinitum significat, ut illud: donec senescatis ego sum, ac si diceret: Tu semper sede, quia semper inimici sub pedibus tuis subjicientur, pedes enim Domini vel incarnatio vel ipsi apostoli intelliguntur. Et nemo poterat respondere ei verbum, sus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. Pharisaei et Sadducaei quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire, quod pateret insidiis, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
Primum omnium non pordine sed ꝓdignitaete intellige
dietum idẽ maximũ omniũ. Siue primũ quia ante om̃a
debemus intimo incorde singuli quasi unicum pi&atis
fundamentũ locare. ergo primũ omnium & maximum
mandatumẽ cognitio atq consessio diuine unitatis cũ
&x secutione bone operationis : bona aũt operatio dilec¬
tionedĩ & ꝓximi ꝑficitur. Quodbreuiter aliis uerbis

Expanded text:
mnium non pro ordine, sed pro dignitate intellige dictum, id est, maximum omnium sive primum. Quia ante omnia debemus intimo in corde singuli, quasi unicum pietatis fundamentum locare. Ergo primum omnium et maximum mandatum est cognitio atque confessio divinae unitatis, cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio dilectione Dei et proximi perficitur, quod breviter aliis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
quiad temptandũ ihm fuerant congregati & ueritatẽ frau¬
dulenta in terrogatione capere nitebantur occasionem
p̃buer̃ confutationis suȩ interrogantur qued exp̃ocuius
filius sit. in terrogatio ihũ nobis ꝓficit usq: hodie contra
iudeor & hienim qui consitentur xp̃m eẽ uenturũ hominẽ
simplicem hac scm uerum adser̃ de genere dđ. Interroge¬
nec ꝓpria uoluntate sed in spũscõ. Non aũt rep̃hendun¬
tur quia đđ silium dicunt sed quia dĩ filium non credunt¬

Expanded text:
Qui ad tentandum Jesum fuerant congregati, et veritatem fraudulenta interrogatione capere nitebantur occasionem praebuerunt confutationis suae, interroganturque de Christo cujus filius ejus? Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim qui confitentur Christum esse venturum, hominem simplicem et sanctum asserunt de genere David. Interrogenec propria voluntate, sed in Spiritu sancto. Non autem reprehenduntur, quia David filium dicunt, sed quia Dei Filium eu
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis uł in alia qualib& adquirenda gła suble¬
uat usq insinẽ & altari ñ cessat : similit̃ &e humilis
qui lib& hacuerecundus in sua qua contentus ẽ usq
aduitae terminũ bimedio critate ꝑseuerat &ideo
quia iuxta ueritatis sententiã omnisquise incautede
meritis adleuat humiliabitur ad ño & qui prouide
sedebene factis humiliat & altabitur ab eo in eundẽ
ꝓcul dubio sensũ p̃missus sermone redemptoris quo
primos innuptiis accubitos queri uetat congruit

Expanded text:
nitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublenitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus in sua qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de bene factis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit
Abbreviated transcription (Latin):
reseruatur infinem : quia sicut salomonat : hereditas
ad quã festinatur in principio innouissimobenedictio¬
ne carebit potest aũt & in hacuita intelligiqui in nouis¬
sino locorecũbens inuenitur dño ueniente subli¬
matus quia cotidie dns suar nuptias mtrat cotidie
mores sedes habitus conuiuantiũ diiudicat & suꝑ¬
bos despiciens humilib: sepe tanti sui sp̃s munera pres¬
tat : ut eos merito simul discumbentium hoc ẽ in fide qui¬
escentiũ c&us unanima admiratione glorifica stu¬
pens quȩ auctoris sui laudationẽ ꝓsimilia dicens: Mihi
aũt nimis honorisi catis̃ amicitui dr̃ nimis conforti¬
tus ẽ principatus eoꝵ quia oos qui se &altat
humniliabitur & quise humiliat exaltabitur:
Ete hac comfusiane manifeste doc & p̃cedentem dñi ser¬
monẽ typice intellegendũ neq enĩ mox om̃s quise
corã hominib: & altat humiliabitur. aut quise in
cons pecta hominũ humiliat & altabitur ab eis:
S ed e contrario nonnum quam quise uł in apicedig¬

Expanded text:
ur in fine, quia, sicut Salomon ait: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Potest autem in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus. Quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens, humilibus saepe tanta suis spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum . Quia omnis qui se exaltatiabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Et ex hac conclusione manifeste claret, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e contrario nonnunquam qui se vel in apice dig
Abbreviated transcription (Latin):
qđ habetis scientiam matrẽ uirtutũ. sed uolo uos
scire qđ illasit uera scientia quȩ in animoꝵ unitate
concordat ut sol& prunũ molli eloquio ꝓuocat &¬
blanda lauda sollicitat: quia inooruibus diuites
pactiestis inillo: Hoc dicendo apł ostendit eos
quando ad sidem xp̃i accesser̃ omnigrãm tunc ẽẽ dita¬
tos idẽ omnib uirtutib ꝑ sapientiam quae ꝓph&cas
& amicor dĩ constituit Inooini uerbo & ino onii sci¬
entia: Idẽ tam u&eris testam̃ti quã noui eruditione
dicendo diuites factiestis & addendo in omni uerbo
& scientia inquo essent diuites euidentur ostendit:
sicut tes timo nuoi xp̃i conipia matuorẽ iuobis:
scriba doctus similis ẽ homini patrifamilias quiꝓ
fert d&hes auro suo noua & ueteraq: credentium
corda consirmant: Itaut rihil uobis decit inulla¬

Expanded text:
quod habetis scientiam matrem virtutum, sed volo vos scire, quod illa sit vera scientia, quae in animorum unitate concordat, ut solet, primum molli eloquio provocat, et blanda laude sollicitat. Quia in omnibus divites facti estis in illo. Hoc dicendo Apostolus ostendit eos, quando ad fidem Christi accesserunt, omni gratia tunc esse ditatos, id est, omnibus virtutibus, sapientia, quae po et in omni scientia. Id est, tam Veteris Testamenti, quam Novi eruditione, dicendo: Divites facti estis, et addendo, In omni verbo et scientia, in quo essent divites, evidenter ostendat. Sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis. scriba doctus similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera , quae credentium corda confirmant
Abbreviated transcription (Latin):
ginas scas ꝑscruttcriom̃a in uolucre sermonũ e uolue¬
re om̃a scripturarum secr&a penetrare tene caritatem
ubipendent om̃a ista tenebis qđ ibi didicisti teneb̵ &iã
qđ nondũ didicisti si enĩ nosti caritatẽ aliquid nosti. un¬
de & illud pend& quod forte ñ nosti & in eo qđ scripturis in¬
tellegis caritas pat& illae itaq: ten& & qđ pat& & qđ

Expanded text:
ginas sanctas perscrutari, omnia inuolucra sermonum euoluere, omnia scripturarum secreta penetrare, tene caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi didicisti, tenebis etiam quod nondum didicisti. si enim nosti caritatem, aliquid nosti, unde et illud pendet quod forte non nosti: et in eo quod in scripturis intellegis caritas patet e
Abbreviated transcription (Latin):
ratur ostendit &xhacresponsione scribe grauem sepe in¬
ter serilar & phariseos questionem ẽe uersatã qđ eae man¬
datũ primũ siue maximũ diuinȩ legis quibusdã uidelic&
hostias & sacrificia laudantib aliis uero maiore austorita¬
te fidei & dilectionis opera p̃ferentib: eoqđ plurimi patrum
ante legẽ absq: omniũ uictim arũ & sacrificiorum consue¬
tudine &fide tantum qđ ꝑ dilectionem operatur placerent
dõ summiq: apud ipsum locihaberentur. Nemo aut̃ um¬
quã absq fide hac dilectione ꝑholo causta solũ & sacrificra
dõ placuisse in uenir&ur inqua sententia : scriba iste &iã

Expanded text:
e inter scribas et Pharisaeos quaestionem esse versatam, quod esset mandatum primum sive maximum divinae legis, quibusdam videlicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi Patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur, placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur: nemo autem unquam absque fide et dilectione per holocausta solum, et sacrificia Deo placuisse inveniretur. In qua sententia scriba iste etiam se
Abbreviated transcription (Latin):
miliat dicens cũ ꝓph&a Egens sũ ego & in laboribur
aiuuentutemea & altatur aũt humilatus sũ & con
susus Sed cumuocatus puenis uade necũbe
iinouis simo loco: Quanto magnus es inquio
humiliate in omnib: &psalmista gloriatur. Humi¬
liatus sũ usquequaq dñe uiuificame seđm uerbum
tuũ. Manifeste significans ita sea dño posse iuuisi¬
cari : sidesuis ipse uirtutib: humilia sentir&:
ut cũ uenerit quite ixuitauit. dicat tibi aonice
as cende cupenius. Ueniens dñs quẽ humilẽ inue

Expanded text:
miliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus miliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea, exaltatfusus . Sed cum vocatus fueris, vade, et recumbe in novissimo loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus . Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum . Manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende superius.
Abbreviated transcription (Latin):
cumillis e iei unarer alud simile factumẽ regnũ
caelorã hanuni rei quifecit nupciar filiossuo & misit
seruas suos uocare inuitatos ad nuptias. Hasergo nup¬
tias quisquis inuitatus adierit idẽ ecłe semembris fi¬
dei gratia coniunxerit non edis cumbat in primo loco
hocẽ non sedemeritis gloriando quasi sublimior ce¬
teris &xtollat. & quidem studeat iuxta alterius loci
parabolã ueste nuptiali uestitus. hocẽ uirtutũ ful¬
gore coruscus apparere sed ipsarũ ambitũ uirtutum
locodeuote humilitatis ad orn&: nefonte honora¬
tior tesit inuitatus ab eo & ueruens his quite
& illum uocauit dicat tibi. dahiuc locũ &tune in¬
cipies cuomobone nouis siouor locũ teuene:
honoratiori postinuitato locũdat. ille quide longe suȩ
conuersationis considentia securior factus cita illoꝵ
quise in xp̃o secutis̃ agilitate p̃hitur. &cũ robore
nouissimũ locũ ten& quando dealiis meliora cognos¬
cens quicquid desua operatione celsũ senciebat hu¬

Expanded text:
tum est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias. Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est, non se de meritis gloriando, quasi sublimior caeteris extollat, et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est, virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum ambitum virtutum loco devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui te  illum vocavit, dicat tibi: Da huic locum, et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Honoratiori post invitato locum dat ille, qui, de longae suae conversationis confidentia securior factus, cita illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, hu
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ omniũ Perom̃a silius quicuncta trans currit :
quidam hoc qđ scriptun ẽ : Suꝑ cm̃s & ꝑam̃a &in
sere ferendum ut suꝑ om̃a pat̃ sit qui actorẽ omniũ
Perom̃a filius quia ꝑ silium creata sunt om̃a: In omni¬
bus sp̃s sc̃s ipse enim credentib: datur & templum

Expanded text:
tor est omnium, per omnia Filius, qui cuncta transcurrit vator est omnium, per omnia Filius, qui cuncta transcurrit vaQuidam hoc, quod scriptum est: Super omnes et per se referendum, ut super omnia, Pater sit, quia auctor est omnium, per omnia Filium, quia per Filium creata sunt omnia, in omnibus Spiritus sanctus, ipse enim credentibus datur, et templum
Abbreviated transcription (Latin):
dominatio unadiuinitar est. propterea & sides una di¬
ut trinitas unum appareat sacramentum : & nonbap
dici qđ lic& ter baptizemur . ꝓpt̃ misterium trinitatis:
tamen unũ baptisma reputetur : Unum quoq baptis
maẽ in aqua & spũ sc̃o &igni & dequa dñs loquitur bap¬
tis ma ab eo baptzcri & alibi baptis mate meo bapti¬
tabimini. Quis a lubriter credit in patre necessario
credit & filio & spũ sc̃o nec alicui inscã trinitate se¬
paratim credulitas &ibetur. Vnitati enĩ diuinae
una seruitus iure debetur quia & baptis matis gratia
inseparabiliter un o tribuitur nomine trinitatis &
ideo unus dr̃ & una fides & unũ baptis maore apłico
p̃dicatur: qui superooĩs. etper oõa &ia
omrubus nobis qui ẽ benedictus in secula:
Diuersitas aũt p̃positionũ inquib: dicitur . unus dr̃ &
pat̃ omniũ qui suꝑ om̃a & ꝑ am̃s & in omnib: diuensã
intellegentiã sapit. Suꝑ om̃a enĩ ẽ dr̃pat̃ qui auc¬

Expanded text:
dominatio, una divinitas est. Propterea et fides una didominatio, una divinitas est. Propterea et fides una diut Trinitatis unum appareat sacramentum. Et ndici, quod , licet ter baptizemur propter mysterium Trinitatis, tamen unum bma est in aqua, et spiritu, et igni, et de quo Dominus loquitur: Baptisma habeo baptizari , et alibi: Baptismate meo baptizamini Qui salubriter credit in Patre, necessario credit et Filio et Spiritui sancto, nec alicui in sancta Trinitate separatim credulitas exhibetur, unitati enim divinae una servitus jure debetur, quia et baptismatis gratia inseparabiliter uno tribuuntur nomini Trinitatis, et ideo unus Deus, et una fides, et unum baptisma ore apostolico praedicatur. Qui super omnes, et per omnia, et in omnibus nobis, qui est benedictus in saecula. Diversitas autem praepositionum, in quin omnibus diversam intelligentiam sapit. Super omnia enim est Deus Pater, qui auc
Abbreviated transcription (Latin):
typaΚrΥΚΟCΡΥΟC &unus spr̃ ad scientiã contẽ¬
plationis quaȩ ꝓprio uersatur in corde & abillis dici¬
tur onuopya. Sicut uocati estis inuna
spe uocatiorus uũae: Cumergo membrũ quis
suerit eccłȩ nec abuno eius spũ separatur. Conse¬
quenter erit inuna spe uocationis quaeritur quo¬
modo una spes uocationis sit cũ apud patrem diuer¬
sesint mansiones . Ad quod unam spemuocationis
regnum caelorũ quasi unũ bonũ dĩ patris ẽẽ dicimꝰ
& inuna domo uarias mansiones : aliaem̃ gł a solis
alialunȩ alia stellarum. Aut certe illud subtilius indi¬
catur qđ infine & consũ matione rerum in pristinum
statum restituenda sint om̃a : quando am̃s unũ corpus
efficimur & inuirum ꝑfectum reformamur & oratio
ꝓ nob̵ saluatoris impletur: Paterda ut quo modo
ego &tu unumsumus sic & isti in nobis unum sint: ⁊inus
ds̃. uua pides. unum baptis ora unus ds̃ & pater
omtiuo : Vnus ẽ dñs & unus ẽ dr̃ : quia patris & silii

Expanded text:
t unus spiritus ad scientiam et contemplationem, quae proprio versatur in corde, et ab illis dicitur θεωρία . Sicut vocati estis in una spe vocationis vestrae. Cum ergo membrum quis fuerit Ecclesiae, nec ab uno ejus spiritu separatus, consequenter erit in una spe vocationis. Quaeritur quomodo una spes vocationis sit, cum apud Patrem diversae sint mansiones, ad quod unam spem vocationis regnum coelorum, quasi unum bonum Dei Patris esse dicemus, et in una domo varias mansiones. Alia enim gloria solis, alia lunae, alia stellarum , aut certe illud subtilius indicatur, quod in fine et consummatione rerum in pristinum statum restituenda sint omnia, quando omnes unum corpus efficimur, et in virum perfectum reformamur, et oratio pro nobis Salvatoris impletur: Pater, da ut quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint . Unus Dominus et una fides, unum baptisma, unus ominus, et unus est Deus, quia Patris et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
Eum ui de lic& ciuus ceruicem iugum legis attriuit atq
eum quẽ qui lib& seductor repperit : quasibutrũ ani¬
mal & nullaratione r&inens quouolunt errore sub.¬
traxit. Om̃ s saluator adueniens sathane uinculir
adstrictos om̃s in imico concupiscentiȩ puteo dimer¬
sos inuenit Nĩẽ enĩ distinctio : om̃s enĩ peccauer̃ &egent
gła dĩ iustisi catigratis  ꝑ gr̃am ipsius ꝑredẽptionẽ

Expanded text:
eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo dimersos invenit. Non est enim distinctio: Omnes enim peccaverunt et egent gloria Dei. Justificati gratis per gr
Abbreviated transcription (Latin):
amplius sitit & om̃is auarus sitim multiplicat quicũ ea
quȩ appetit adeptus suerit: ad appetenda alia ampli¬
qpus anelat: &res nondeus ad illos dixit. cius ur̃or
asinus aut̃bos inputeum cadet & p̃ continuo
&tra & illuor die sabbati : Sic obseruatores suos ciñs
phariseos conuincit : ut e ordem a uaritiȩ condẽ pn&:
si uos inquid insabbato asinũ autbouem aut aliud qđ¬
lib& animal in puteũ decidens eripere festinatis : ñ
animali sed ur̃a e auaritiȩ c̃sulenter quanto magis ego
hominẽ quimulto melior ẽ pecore debeo liberare ⁊
congruenterq: hy dropicũ animali qđ cecidit in pii¬
teũ̃ conparauit humore enĩ laborabat . sic̃ illã muli¬
erẽ quã decẽ & octo annis alligatã dixerã & ab eadẽ
alligatione soluebat conparauit ium̃to qđ soluitur
ut adaquã ducatur & bene utroq locobouẽ posuit¬
& asinum quia siue sapientes quosq & hebetes siue ut

Expanded text:
amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad expetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illos dixit: Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut
Abbreviated transcription (Latin):
ordinato : tanto amplius sitire : &ideo reste conparatur ei
quẽ fluxus carnaliũ uoluntatũ & uberans ad grauat.
Conparat᷑ diuiti auaro qui quanto ẽ copiosior diuitur
quib: ñbene utitur . tanto ardentius talia concupiscit :¬
& Res pondens ihẽ dixit ad legis peritos a phanise¬
os licet sabbato curane: atilli tacuenunt : Qđ dicit᷑
respondisse ihs̃ ad hocrespicit qđ p̃missum ẽ : & ipsi ob¬
seruabant eum : Dñs enĩ nouit cogitationes hominũ:
Sedmerito vinterrogatitacent qui contra sedictum
quicquid dixerint uident: Mã silic& sabbato curare:
uit acdionsit: Prouida dispensatione dñs antele¬
gis peritos & phariseos hy dropicum curat : & mox con¬
tra auaritiã disputat : ut uidelic& ꝑhuius aegritudinem
corporis. melius in illis & primer&ur aegritudo cordis:
Deniq ꝑmulta disputationis eĩ ortam̃ta subiunctum est:
Audiebant aũt om̃a hȩc pharisei quierant auari & deride¬
bant illum : hy dropicus quippe quo ampliur biberit :

Expanded text:
ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat; comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum . Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet Sabbato curare, vit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum . Hydropicus quippe quo amplius biberit,
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ sp̃r inuin culopacis: Quienim aliquid hab&
seruandi illi sollicitudo p̃cipitur: Quiaũt non ha¬
b& studium illi ut habere ualeat imperatur: unuonr
corpus: Uelsimpliciter unum corpus xp̃i intellegi¬
tur : quȩ ẽ ecłã uł certe qđ & uirgine ẽ dignati ad¬
sum mere neillum quidem putent tocies corporatum
quocies inueteri apparuit testamento: unus ep̃s

Expanded text:
unitatem spiritus in vinculo pacis. Qui enim quid habet, unitatem spiritus in vinculo pacis. Qui enim quid habet, servandi illi sollicitudo praecipitur, qui autem non habet, studium illi ut habere valeat, imperatur. Unum piritus, vel simpliciter unum corpus Christi intelligitur, quae est Ecclesia, vel certe quod ex Virgine est dignatus assumere: ne illum quidem putent toties corporatum, quoties in veteri apparuit Testamento. Et
Abbreviated transcription (Latin):
humilis nos ẽẽ conscientia nouerit : &numquã nos
uł scire uł intelligere uł eẽ aliqđ estimemus: Man¬
su&udo quoq: illa ẽ : quȩ nulla ẽ quaenulla passione
turbatur & specialit̃ ira & furore non numpitur:
Quã qui habuerit beatituidinẽ quȩ dñi uocȩ ꝓmissaẽ con¬
sequetur. Subportantes iniuiceor incaritate:
H.oc ipsum mihi uidetur signisi care: & illud qđ ad ga¬
latas scribitur. Alterutrũ honeraura portate. Al¬
terutrũ honera portare uł sufferre inuicẽ in cari¬
tate eos conplere dicimus : quidiuites sunt & in opiã
pauperũ subleuant: Nec peccantẽ fratrem nec in opẽ
consolatur. quinon hab& caritatem & contẽpnit uerba
apłi cõmonentis: Debemus aũt nos qui forciores sumꝰ
infirmitatis in becillorũ portare : & non nobis m&ip¬
sis placere: Solliciti seruare uuitate ep̃s in
uiniculo pacia: Ephesis qui iam unitatẽ scĩ sp̃p
fuerant consecuti reste dicitur solliciti seruecre

Expanded text:
humiles nos esse conscientia noverit, et nunquam nos humiles nos esse conscientia noverit, et nunquam nos vel scire vel intelligere vel esse aliquid aestimemus. Mansuetudo quoque illa est, quae nulla passione turbatur, et specialiter ira et furore rumpitur, quam qui habuerit, beatitudinem, quae Domini voce promissa est, consequetur. Supportantes invicem in charitate. Hoc ipsum mihi videtur significare et illud quod ad Galatas scribitur: Alterutrum onera vestra portate . Alterutrum onera portare, vel sufferre invicem in charitate eos complere dicimus, qui divites sunt, et inopiam pauperum sublevant. Nec peccantem fratrem, nec inopem consolatur, qui non habet charitatem, contemnit verba Apostoli commonentis: Debemus autem nos, qui fortiores sumus, infirmitates imbecillium portare, et non nobismetipsis placere . Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Ephesiis, qui jam unitatem sancti Spiritus fuerant consecuti, recte dicitur, solliciti servare
Abbreviated transcription (Latin):
bsecno itaq uos eqouinctus in dũo utdique am¬
buletis uocatione quauocati estis. Potest &
in xp̃o uinculis & in carcere ꝓ martyrio constitutus
mus: Est & alia expositio quaerecipienda sit nã erit
inporestate lestoris uinculum animȩ corpus hocdici &
quia paulus obministerium euangelii corpus acceperit
consequentor xp̃i uinctus sit appellatus ambulare
credendus ẽ qui ingrechar ꝑ eũ. qui dicitegosũ uia &
nandeclin& neq addeeterã neq ad sinistrã. & auer¬
titpedem suum ab omni uiammala conpl&urq: in ea
dño gressus hominis diriguntur: cuon oonĩ huonilita¬
te & mansuetudine cuopatientia: Quiterram
& cinerẽ ẽẽ senouit & postpaululum inpuluerem
dissoluendũ : numquã suꝑbia eleuabitur. & qui dĩ
adnitate ꝑspecta breue & pene ad puncti instar
humanȩ uitȩ spatiũ cogitarit ante oculossuos semꝑ
habebit interitũ & erit humilis atq deiectus : Om̃is
autẽ humilitas nontã in sermone quã inm̃te ẽ ut

Expanded text:
bsecro itaque vos ego vinctus in Domino, ut digne ambuletis vocatione qua vocati estis. Potest et in Christi vinculis, et in carcere pro martyrio constitutus mus. Est et alia expositio, quae an recipienda sit, erit in potestate lectoris. Vinculum animae corpus hoc dici, et quia Paulus ob ministerium Evangelii corpus acceperit, consequenter Christi vinctus sit appellatus. Ambulare credendus est, qui ingreditur per eum qui dicit: Ego sum via, et non declinet, neque ad dexteram neque ad sinistram , et avertit pedem suum ab omni via mala, completurque in eo: A Domino gressus hominis diriguntur . Cum omni humilitate et mansuetudine, cum patientia. Qui terram et cinerem esse se novit, et post paululum in pulverem dissolvendum, nunquam superbia elevabitur, et qui Dei aeternitate perspecta, breve et pene ad puncti instar humanae vitae spatium cogitarit, ante oculos suos semper habebit interitum, et erit humilis atque dejectus: omnis autem humilitas non tam in sermone quam in mente est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gerent dicen s adillos cuonniuitatus pueris ad
nuptias põdis cuõbas inprioro loco: Aꝑta quidẽ
adlatterã ẽ hȩc ammonitio saluatoris docens humilita¬
tẽ ñ solũ apud dm̃ sed&iã apud homines ẽẽ laudabilem :
Sed qm̃ hanc euangelista ñ frustra parabolã uocat : breui¬
ter intuendũ quid &iã mistice sign&. Nuptias appellari

Expanded text:
llos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem: sed quoniam hanc evangelista non frustra parabolam vocat, breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ magis quã sermonis iudicuim ẽ : Si auteo penũ
acriquod hodie est & cras inclibanum onttitur:
dest in ignem: ds̃ sic uestit: Hic intelligitur qđ supe¬
rius lilia ñ specialit̃ ꝓuna sed generalit̃ ꝓmultis dixerit
herbis: quatito macis uos orituorȩ pidei : Ille enĩ mi¬
nimus ẽ infide : quinon ẽ ꝑfsectus in caritate . Caritas enĩ
quã ꝑfectã paulus omnẽ nominat dicens : & sihabuero om¬
nẽ sidẽ & reliqua: Nolite engo solliciti ẽẽdicentes

Expanded text:
oculorum magis quam sermonis indicium est. Si autem fenum oculorum magis quam sermonis indicium est. Si autem fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittetur, id est in ignem, Deus sic vestit. Hic intelligitur quod superius lilia non specialiter pro una, sed generaliter pro multis dixerit herbis. Quanto magis vos, minimae fidei! Ille enim minimus est in fide, qui non est perfectus in charitate. Charitas enim Quam perfectam Paulus omnem nominat, dicens: Et si habuero omnem fidem, et reliqua . Nolite ergo solliciti esse, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
ad staturam suam cubitum unum & deues tionento
quid solliciti estis: Idẽ cuius potestate & dominatu
factum ẽ ut ad hanc staturã corpus ur̃m ꝑducer&ur
&ius ꝓuidentia uestiripotest: Consid erate lilia acui
quo modo cres cunt. Non laborant uequenent :
Sandum erat &iã deuestim̃tis docum̃tum sic̃ datumẽ ꝓ ali¬
mento. Sed ista docum̃ta ñ sic allegoricaȩ discucienda r̃
ut queramus quid signisi cauerit auis aut lilia : Posita
sunt enim ut dereb: minorib: maiora ꝑsua derentur:
dico autem uobis qm̃ uer salooion iniooni qloria
sua quo opentus est sicut uniuoi ecistis: In omnigła
idẽ in omni uari&ate uestiũ deliciarum siue in magnitu¬
dine regni. Sic̃ unũ &istis subauditur lilus. &re uera qđ
sericũ: quaȩ regũ purpura aut pistura tectricum : potest
florib: conparari : Quid ita rub& ut rosa: quidita can¬
d& utliliũ uio la&uero purpurã nulla superari murice

Expanded text:
ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimento ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimento quid solliciti estis? Id est, in cujus potestate et dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia vestiri potest. Considerate lilia agri quomodo crescunt, non laborant neque nent. Dandum erat etiam de vestimentis documentum, sicut datum est pro alimento, sed ista documenta non sic allegorice discutienda sunt, ut quaeramus quid significaverit avis aut lilia, posita sunt enim ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis. In omni gloria, id est, in omni varietate vestium, deliciarum, sive in magnitudine regni, sicut unum ex istis subauditur liliis. Et revera quod nec sericum quae regum purpura est, nec pictura textricum potest floribus comparari, quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? violae vero purpuram nullo superari murice