comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus in signum a dño datum fuerit: h.
Sentit utiq in hoc mecum. ⁊ ego secum.
⁊ si audes negare: damus. ꝓpheticum testi¬
montum . R. Qui ergo dicitis hoc esse uir¬
ginem conciꝑe. in primo uidelicet cortu
hoc illi contingere. potestis queso ꝓbare
hoc esse contra legem nature. uł preter
usum multiplicis exꝑientie: h. mmime.
R. Qua ergo ratione queso dicetur rei
alicuius signum esse debere. si ꝓmittat
futurum feminam in primo cortu conci¬
ꝑe. quam si predicat sub ortu solis leporẽ
currere. uł canem latrare. cum indiffẽn¬
ter possint hec omni die. omni hora. ꝑ
diuersas regiones contingere: H. hic do
locum iudeo: ut respondeat ꝓ semetip̃o.
R. Quero item a te pariter ⁊ a nioeo. utrũ¬
nam credatis aliquam conciꝑe a uiro.
posset remanere uirgo. h. Minime as
dubio .R. Quomodo ergo dici potest
aliqua de iuro uirgo concipit. que q¬
ius in primo coitu concipiat. hoc ipsum

Expanded text:
tus in signum a Domino datum fuerit? HUGO. tus in signum a Domino datum fuerit? HUGO. Sentit utique in hoc mecum, et ego secum: et si audes negare damus propheticum testimonium. RICH. Qui ergo dicitis hoc esse virginem concipere, in primo videlicet coitu hoc ille contingere, potestis, quaeso, probare hoc esse contra legem naturae, vel praeter usum multiplicis experientiae. HUGO. Minime. RICH. Qua ergo ratione, quaeso, dicetur rei alicujus signum esse debere, si promittat futurum feminam in primo coitu concipere, quam si praedicat sub ortu solis leporem currere, vel canem latrare, cum indifferenter possint haec omni die, omni hora per diversas regiones contingere? HUGO. Hic do locum Judaeo ut respondeat pro semetipso. RICH. Quaero item a te, pariter et a Judaeo utrumnam credatis aliquam concipere a viro quae possit remanere virgo. HUGO. Minime absque dubio. RICH. Quomodo ergo dici potest quod aliqua de viro virgo concipit, quae quamvis in primo coitu concipiat, hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
accessione ad eam. ⁊ non de sp̃u sc̃o conce¬
pit: ⁊ in uno hoꝵ mendacem facis euan¬
gelistam. qui utrunq dixit. Si autem fa¬
teris. quod non nisi falso diffiteri potes.
qͣm hoc sit uirginem conciꝑe. ⁊ parere fi¬
ne uirili scilicet semine. concipiendo in
rit. aut mendacem facis ꝓphetam qui e¬
am de suo semine concepisse describit.h.
ꝓculdubio ista debent sufficere xp̃iano.
sed non satiffaciunt iudeo. qui nec euan¬
geliste testimonium ꝓ auctoritate reci¬
pit. nec beatam mariam sine uirili semi¬
ne concepisse consentit.R. Bene facis mi
frater. minc sub xp̃ianoꝵ. nuno suib u¬
deoꝵ umbraculo: subterfugii tui lati
bula querendo. Post datam rationem
q̃ satisfaciat xͥano. datur ⁊ alia que fatiͤ¬
facere debeat iudeo.
ed audi adhuc quod iudeo quidem
⁊ si non satisfaciat: ad satiffactionẽ
tamen sufficere debeat. Nonne tudeus q̃¬
so tecum sentit. quod conceptus ille ⁊ par¬

Expanded text:
accessione ad eam, et non de Spiritu sancto conceaccessione ad eam, et non de Spiritu sancto concepit; et in uno horum mendacem facis evangelistam qua utrumque dixit. Si autem fateris quod non nisi falso diffiteri potes; quoniam hoc sit virginem concipere et parere, sine virili scilicet semine concipiendo, inrit; aut mendacem facis prophetam qui eam de suo semine concepisse describit. HUGO. Procul dubio ista debent sufficere Christiano, sed non satisfaciunt Judaeo, qui nec evangelistae testimonium pro auctoritate recipit, nec beatam Mariam sine virili semine concepisse consentit. RICH. Bene facis, mi frater, nunc sub Christianorum, nunc sub Judaeorum umbraculo subterfugii tui latibula quaerendo. CAPUT III. Post datam rationem quae satisfaciat Christiano, datur et alia quae satisfacere debeat Judaeo. RICH. Sed audi adhuc quod Judaeo quidem etsi non satisfaciat, ad satisfactionem tamen sufficere debeat. Nonne Judaeus, quaeso, tecum sentit quod conceptus ille, et par
Abbreviated transcription (Latin):
concipiet: uł ecce uirgo in utero habebit.
h. Ecce libenter accipio. ut alma non dicat᷑
nisi de ea que sit uirgo. libenter in hoc de¬
fero euangeliste uł beato ieronuo. maxe
cum hoc satisfaciat ꝓuideo. Nam illud so¬
lum quidem quod iuxta sententiam fuã
inuentum est. ꝓ signo esse potuisse. puer¬
peram iudelicet suam in prima utri ad eã
accessione concepisse. illud inquam non h̃t
unde ostendat: nisi ꝓpħam in uerbis suis
uirginem designasse concedat.R. Bene fa¬
cis illud inde maxime concedendo. quia
satiffacit ꝓ uideo.H. Quantum michi ui¬
detur putatis uos aliquid effecisse: sed no¬
lite gloriari preꝓpere .R. audi ergo. Suꝑiꝰ
dixisti illam de qua loquimur. ꝓpħiam.
maria completam.Si itaq dicis hoc esse uͥ¬
ginem conciꝑe. graiidam fieri in prima
ad eam uiri accessione. ⁊ hoc ꝓpham seusisse:
utiq auit dicta ꝓpħ̃ia in beata uirgine scd̾m
hoc completa non erit. aut de prima uiri

Expanded text:
concipiet, vel ecce virgo in utero habebit. concipiet, vel ecce virgo in utero habebit. HUGO. Ecce libenter accipio, ut alma non dicatur nisi de ea quae sit virgo; libenter in hoc defero evangelistae vel beato Hieronymo, maxime cum hoc satisfaciat pro Judaeo. Nam illud quidem quod solum juxta sententiam suam inventum est pro signo esse potuisse, puerperam videlicet suam in prima viri ad eam accessione concepisse; illud, inquam, non habet unde ostendat, nisi prophetam in verbis suis virginem designasse concedat. RICH. Bene facis illud inde maxime concedendo, quia satisfacit pro Judaeo. HUGO. Quantum mihi videtur, putatis vos aliquid effecisse; sed nolite gloriari praepropere. RICH. Audi ergo. Superius dixisti illam de qua loquimur prophetiaMaria completam. Si itaque dicis hoc esse virginem concipere, gravidam fieri in prima ad eam viri accessione, et hoc prophetam sensisse, utique aut dicta prophetia in beata Virgine secundum hoc completa non erit; aut de prima viri
Abbreviated transcription (Latin):
legisse ⁊ audisse: ⁊ quod modo animad¬
uerto. minime animaduertisse. Nam
sicut intellexi. ⁊ credidi ꝓpħiam illam
inbeata dei genitrice impletam. qm
hoc euangelista denuntiat: sic debue¬
tam intellexisse ⁊ credidisse. puepperã
quam loquimur. uirginem ꝑ ꝓpħam
a dño dictam: nam ⁊ hoc euangelista
affirmat. Ri. Cum ꝓ eo quod ꝓpħadic̃.
ancipiet: euangelista ponat in utero
habebit. cur queso nemo euangelistam
Mendacii arguit. ⁊ in hebreo non sic
sriptum contendit: h. Quia utrobi
est una eademq sententia: quanus
int uerba diuersa .R. Similit̾ sane
atiendum est. in eo quod alma pom¬
tur in hebreo. ⁊ uirgo in latino. huius siqͥd̃
uerbi expressionem. quod est alma. in una
dictione latinus sermo non habet: nunꝗͣ
tamen de nupta. nunquam nisi de ea que
uirgo est dici solet. Uim ergo solam sentũ¬
tie cogitauit. ⁊ exprimere uoluit. quomͦ
potiit uł oportuit: qui dixit. Eoce iurgo

Expanded text:
legisse et audisse, et quod modo animadlegisse et audisse, et quod modo animadverto minime advertisse. Nam, sicut intellexi et credidi prophetiam illam in beata Dei Genitrice impletam, quoniam hoc evangelista denuntiat, sic debueram intellexisse et credidisse puerperam quam loquimur, virginem per prophetam a Domino dictam. Nam et hoc evangelista affirmat. RICH. Cum pro eo quod propheta dicit, concipiet, evangelista ponat in utero habebit, cur, quaeso, nemo evangelistam mendacii arguit, et in Hebraeo non sic scriptum contendit? HUGO. Quia utrobique est una eademque substantia, quamvis sint verba diversa. RICH. Similiter sane sentiendum est in eo quod alma potur in Hebraeo, et virgo in Latino. Hujus siquidem verbi expressionem, quod est alma, in una dictione Latinus sermo non habet, nunquam tamen de nupta, nunquam nisi de ea quae virgo est, dici solet. Vim ergo solam sententiae cogitavit, et exprimere voluit quomodo potuit, vel oportuit qui dixit: Ecce virgo
Abbreviated transcription (Latin):
pere. Dic illud obsecro. unde anniaᷤ
illam de qua loquimur. ꝓpħiai. il
ta iurgine maria completam: hd
euangelista maniseste hoc dicat. qll
infidelis negare presumat: hoc als
totum inqiuit euangelista sactium ͥ¬
is: ⁊ pariet filium.R. Quod ꝑ pro¬
pħumi a dño dictum. ⁊ in beata iuirgĩe
ompletum dixisti: uellem a te iteiari.
nace grandiori.h. O quam iusto dei iu¬
deio surditatis notam incurristis. ꝙͣ
nobis quidem iniuste satis impingere
temptatis. Erigite itaq aures: ⁊ audite
ciferantem: si non potestis ser moci¬
nqntem. Ecce uirgo in utero habebit. Ri
sane id exigi a te. cum iteratione. ⁊
nociferatione: non ad rumpendam sur¬
ditatem nr̃am. sed tuam. Xunqͥd nam
uł adhuc intelligentie aure ꝑcepisti.
que ipse iterato dixisti: Quid iam taces:
Cur ꝓ more non ilico respondes: ħ. utiq
intumesco aduerfum meipsum pre tra
iindignatione. quod recolo me ista totireis

Expanded text:
rumpere. Dic illud, obsecro, unde animadvertis rumpere. Dic illud, obsecro, unde animadvertis illam de qua loquimur prophetiam in beata virgine Maria completam? HUGO. Cum evangelista manifeste hoc dicat, quis nisi infidelis negare praesumat? Hoc autem totum, inquit evangelista, factum bebit et pariet filium . RICH. Quod per prophetam a Domino dictum, et in beata Virgine completum dixisti, vellem a te iteruri voce grandiori. HUGO. O quam justo Dei judicio surditatis notam incurristis, quam nobis quidem injuste satis impingere tentastis! Erigite itaque aures, et audite vociferantem si non potestis sermocinantem. Ecce virgo in utero habebit. RICH. Ego sane id exegi a te cum iteratione et vociferatione, non ad rumpendam surditatem nostram, sed tuam. Nunquidnam vel adhuc intelligentiae aure percepisti quae ipse iterato dixisti? Quid jam taces? Cur pro more non illico respondes? HUGO. Utque intumesco adversum meipsum prae ira et indignatione, quod recolo me ista toties
Abbreviated transcription (Latin):
batur liberationis. Quod ergo regi
tollendi timoris gratia ꝓponitur. ⁊d
nui dauid ꝓmittitur ⁊ exhibetur.
signum esse possit enus rei. ob quams
diun fuit. recte intelligitur dictims
ꝓphetissa. ⁊ nicħominus completun
beata uirgine maria: ne quis nos est¬
met iudaitare. ⁊ erroneos esse. Ramn
quod scriptum est. os non comminus
ex eo. dictum utiq est de paschali as¬
no: nicħominus tamen iuxta euan¬
listam impletum est in xp̃o .R. Ilus
ro audire ex te. utrum nam credal
am aliquam. preter solam beatam
ginem mariam. uirginem conceps
urginem peꝑisse:. H. De alla certe n
credo factum: nec spero futurum
Non ergo recte intelligitur de ꝓpll
loco uirginem legeretis. Sed utique
audistis: quod hoc loco legitur in ho
non idem sonat. quod uirgo. Ri aua¬
tum nob̃ uidetur. quicquid in sup ll
tractatatu uociferaiumus: suras allꝰ¬
b locuti sumus. Uociferabimus ere
ergo adhuc maiori si oportuerit clasl¬
re. si uł sic detur surditatem tuall

Expanded text:
rgo regi Acham tollendi timoris gratia proponitur, et domui David promittitur et exhibetur, ut signum esse possit ejus rei ob quam dandum fuit, recte intelligitur dictum de prophetissa, et nihilominus completum in beata virgine Maria, ne quis nos aestimet judaizare, et erroneos esse. Nam et id quod scriptum est: Os non comminuetis ex eo , dictum utique est de paschali agno: nihilominus juxta evangelistam impletum est in Christo. RICH. Illud quaero audire ex te, utrumnam credas aliam aliquam praeter solam beatam virginem Mariam, virginem concepisse, virginem peperisse? HUGO. De alia certe nec credo factum, nec spero futurum. RICH. Non ergo recte intelligitur de prophloco virginem legeretis. Sed utique jam audistis quod hoc loco legitur in Hebraeo, non idem sonat quod virgo. RICH. Quantum nobis videtur, quidquid in superiori tractatu vociferavimus, surdis auribus locuti sumus. Vociferabimus ergo certe adhuc majori, si oportuerit, clamore, si vel sic detur surditatem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
um non patit᷑. nec pati potest: quia
uiolentiã ei inferre. nec creatorem
decet: nec creatura potest. Totꝰ infer¬
nus. totus mundus. totus demiq
militie celestis exercitꝰ in unũ con¬
currat. in hoc unũ conuret. unus
ex libero arbitrio consensus. in qua¬
licumq re. inuito extorqueri ñ po
in homine nichil est excellentiꝰ.
sic & prudenti consilio. consultaq
prudentia nichil. salubriꝰ. Beatus
enĩ homo qui muenit sapĩam. ce
qui affluit prudentia. Melior est
adquisitio eius negotiatione argen¬
ti cẽ auri: Eretiosior est enĩ cunctis
opib: & omia que desiderantur huic
non ualent conparari. Nichil auten
hoc sapientie dono possidet᷑ utilius
nichil inuenitur difficiliꝰ. Est enu
thesaurꝰ absconditus in agro. qui
scdm quod dictũ ẽ. sapientia trah
de occulto. S quod ẽ. occultũ hoc
uel quem dicimꝰ hunc eẽ. agrum.
qui occultat hunc thesaurũ: Sa¬
ientia ubi inuenit᷑. & quis ẽ. locus

Expanded text:
um non patitur, nec pati potest, quia um non patitur, nec pati potest, quia violentiam inferre ei nec Creatorem decet, nec creatura potest. Totus infernus, totus mundus, totus denique militiae coelestis exercitus in unum concurrat, in hoc unum conjuret, unus ex libero arbitrio consensus in qualicunque re invito extorqueri non vain homine nihil est excellentius, sic et prudenti consilio consultaque prudentia nihil salubrius. Beatus enim homo qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia. Melior est acquisitio ejus negotiatione argenti et auri. Pretiosior est enim cunctis opibus, et omnia quae desiderantur huic non valent comparari. Nihil autem hoc sapientiae dono possidetur utilius, nihil invenitur difficilius. Est enim thesaurus absconditus in agro, quia, secundum quod dictum est, Sapientia trahitur de occulto . Sed quod est hoc occultum, vel quem dicimus hunc esse agrum qui occultat hunc thesaurum? Sapientia enim ubi invenitur, et quis est locus
Abbreviated transcription (Latin):
hit᷑ de occułto. In imo iacet carnalis
concupiscentia. quãdu adheserit pa¬
uimento anima nr̃a: quamdiu con
in homine sublimiꝰ. nichil dignius
libero arbitrio. nichil utiliꝰ. nichil
occultius salubri consilio. nichil inferiꝰ.
nichil infirmius carnali desiderio. Quid
queso in hoĩe sublimiꝰ. quid dignius
inueniri potest: quã illud in quo
ad ẏmaginẽ dei creatꝰ ẽ: babet sane
libertas arbitrii. ymaginẽ non solũ
eternitatis. sed et diuine maiestatis.
Quantũ putamus in hoc incõmuta¬
bili bono eternitati pre ceteris om̃ib
liberũ arbitrium uicimꝰ accedit. eiꝰq
in se ymaginẽ expressius gerit. quod
nulla umꝗͣ culpa. nulla demũ mise¬
ria. ñ dicã destrui. s nec minui po¬
terit: Uultis & maiestatis simili¬
tudinẽ in ipsa ꝑspicere : & quomͦ eiꝰ
ymagine impressa sit euidenter ag¬
noscere: Ds̃ suꝑiorẽ non ħt. nec ha¬
bere potest: & liberũ arbitriũ dñi¬

Expanded text:
ahitur de occulto. In imo jacet carnis ahitur de occulto. In imo jacet carnis concupiscentia, quandiu adhaeserit pavimento anima mea, quandiu congin homine sublimius, nihil dignius libero arbitrio, nihil utilius, nihil occultius salubri consilio, nihil inferius, nihil infirmius carnali desiderio. Quid, quaeso, in homine sublimius, quid dignius inveniri potest, quam illud in quo ad imaginem Dei creatus est? Habet sane libertas arbitrii imaginem non solum aeternitatis, sed et divinae majestatis. Quantum putamus in hoc incommutabili aeternitati prae caeteris omnibus liberum arbitrium vicinius accedit, ejusque in se imaginem expressius gerit, quod nulla unquam culpa, nulla demum miseria non dicam destrui, sed nec minui poterit? Vultis et majestatis similitudinem in ipsa perspicere, et quomodo ejus imagine impressa sit evidenter agnoscere? Deus superiorem non habet, nec habere potest, et liberum arbitrium domini
Abbreviated transcription (Latin):
pedes. audimus nominare. ad ea que o¬
portet de int̾iorib nosse. conpellamur
ex his ad int̾iora aliquã similitudinẽ
trahere.
cimus autẽ quia in humano corpore
caput tenet sũmum locũ. pes imum.
cor.mediũ ꝙ intimũ. Caput. liberũ ar¬
bitrrum. cor. consiliũ. pes. carnale desi¬
derium. Caput toti corpori preminet.
& liberum arbitriũ om̃i actioni p̃sidet.
lubre consilium uix de occulto erui. &
in secreto inueniri ualet. Pes in imo iacet:¬
& carnale desiderium ꝑ appetitũ infi¬
mis inheret. Liberum arbitriũ presi¬
det om̃i actioni.ĩmo & appetitui: quia
&̃ cum male egeris. cum iã in forib pec¬
catum affuerit: subt̃ te tnͣ erit appeti¬
tus eius: & tu dñaberis ipsius. Quid
est erit subt̃ te. nisi sub arbito tuo:
eo qd̾ qui uis appetitꝰ in actũ non ꝓcͤat.
nisi nutu spontaneo. & consensu uo¬
luntario: Consiliũ querit᷑ in secreto.
& eruitur ab intimo: eo quod sap̃ia tͣ¬

Expanded text:
pedem audimus nominare, ad ea quae opedem audimus nominare, ad ea quae oportet de interioribus nosse compellamur ex his ad interiora aliquam similitudinem contrahere. Scimus autem quia in humano corpore caput tenet summum locum, pes imum, cor medium et intimum. Caput liberum arbitrium, cor consilium, pes carnale desiderium. Caput toti corpori supereminet, et liberum arbitrium omni actioni praesidet. lubre consilium vix de occulto erui, et in secreto inveniri valet. Pes in imo jacet, et carnale desiderium per appetitum infimis inhaeret. Liberum arbitrium praesidet omni actioni, imo est appetitui, quia etiam cum male egeris, cum jam foribus peccatum adfuerit, subter te tamen erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius. Quid est, erit subter te, nisi sub arbitrio tuo, eo quod quivis appetitus in actum non prodeat sine nutu spontaneo et consensu voluntario? Consilium quaeritur in secreto, et eruitur ab intimo, eo quod sapientia tr
Abbreviated transcription (Latin):
ta medicamine:neq fota oleo. Ecce
quantis malis p̃mimur: ecce qualib
inconmodis cotidie urgem᷑. Disce ho¬
mo᷑ & si ab homine dedignaris: disce
saltem ab eo qui docet hominẽ scienti¬
am. Disce inquã. & dole. & defle.tantã
molestiã. talemq miseriam. Attende &
cognosce magnitudinẽ morbi: ut anxiꝰ
concupiscas. ardentiꝰ requiras. ardentiꝰ
diligas remedia medici. Uide gͦ quomͦ
scd̃m qualitatem inͣtioris hominis: descͥ¬
bitur tͥ statꝰ hominis int̾ioris: ut ꝑmala
ext̾iora que qualia. uel quantasint
non ignoras ⁊ discas quid de int̾iorib
timere debeas. Quis enim. non uideat
hoc ad litterã om̃ino stare non posse:
Numquid aliqnͦ uisũ ẽ. uel auditum.
om̃ium capita languere: uel om̃iũ
hominũ corda merere: Om̃e capt
inquit langiudũ. & om̃e cor merens:
a planta pedis usq ad uerticẽ: non ẽ. in eo
sanitas. Quedã hic menbra ext̾ioris hõis
designantur ex nomine: ut cũ caput.cor.

Expanded text:
ta medicamine, neque fota oleo. Ecce ta medicamine, neque fota oleo. Ecce quantis malis premimur, ecce qualibus incommodis quotidie urgemur. Disce, homo, etsi ab homine dedignaris, disce saltem ab eo qui docet hominem scientiam; disce, inquam, et dole, et defle tantam molestiam, talemque miseriam. Attende et cognosce magnitudinem morbi, ut anxius concupiscas, attentius requiras, ardentius diligas remedia medici. Vide ergo quomodo secundum qualitatem hominis exterioris describitur tibi status hominis interioris, ut per mala exteriora, quae, qualia, vel quanta sint non ignoras, discas quid de interioribus timere debeas. Quis enim non videat hoc ad litteram omnino stare non posse? Nunquid aliquando visum, vel auditum est omnium capita languere, vel omnium hominum corda moerere? Omne, inquit, caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Quaedam hic membra hominis exterioris designantur ex nomine, ut cum caput, cor,
Abbreviated transcription (Latin):
ticẽ: ñ ẽ. in eo sanitas. Uulnꝰ. & liuoi
plaga tumens. non ẽ. circumligata ne
curata medicamine: neq fota oleo.
Nouit dñs figmentũ suũ: nec latere
potest summũ medicũ multiplicitas
seu magiitudo morboꝵ. Ecce describit
as qͥd debeas plangere ⁊ quid ꝓcurast.
unde ipsi supplicare. Om̃e inquit ca¬
put languidũ. & om̃e cor merens.
gslanta pedis usq ad uerticẽ: ñ ẽ in eo
uitas. Ecce mala innata. Audi adhuc
ua. uulnis & liuor. & plaga tumens.
ecce mala illata. Eece qualia. ecce qͣn¬
tamala Alia innascunt᷑: alia inflig¬
untur. Alia sunt que patimur intͥa¬
secꝰ: alia sunt que offendimꝰ extͥnsecꝰ.
lla generantur ex corruptione ꝓpͥa.
sta inferunt᷑ sepe ex insectatione alie¬
na. Languor. meror. infirmitas. ab intꝰ
paeunt: uulnꝰ. liuor. plaga tumens. ab
aeforis adueniunt. Ad cumulũ autẽ
maloꝵ. sequit᷑ contemptꝰ remedioꝵ:
in quo uere ẽ. desperatio egrotorum.
Nonẽ. inquit circumligata. nec cura¬

Expanded text:
n est in eo sanitas. Vulnus et livor, et plaga tumens, non est circumligata nec curata medicamine, neque fota oleo . Novit Dominus figmentum suum, nec latere potest summum medicum multiplicitas, seu magnitudo morborum. Ecce describit scias quid debeas plangere, quid procurare, unde ipsi supplicare. Omne, inquit, caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Ecce mala innata, audi adhuc et alia: vulnus et livor et plaga tumens. Ecce mala illata; ecce qualia, ecce quanta. Alia innascuntur, alia infliguntur. Alia sunt quae patimur intrinsecus, alia sunt quae offendimus extrinsecus. Illa generantur ex corruptione propria, ista inferuntur saepe ex insectatione aliena. Languor, moeror, infirmitas ab intus prodeunt; vulnus, livor, plaga tumens de foris adveniunt. Ad cumulum autem malorum sequitur contemptus remediorum, in quo vere est desperatio aegrotorum. Non est, inquit, circumligata, nec cura
Abbreviated transcription (Latin):
eruditis intersũ cogitationib. Qu¬
ramus gͦ eam que habitat in con¬
lio aput cor nr̃m: quod iam din¬
mus esse consilium. Om̃i ergo cus¬
todia custodi cor tuũ. quisquis.
cupiscis hunc tam desiderabilem tͥs¬
aursĩ: ne si nolueris custodire. coga¬
tis cum ꝓpħa plangere. & dicere. Ca
meum dereliquit me. dolens. &e de¬
flens quod interim non habeasiͥ
debeas thesaurũ hc̃ querere. ueli
ualeas inuenire. Illos ut arbitroior
suum reliquerat & om̃e eis conili¬
um exciderat. quib dñs ꝑ increpa¬
tionẽ dicebat. Effraim columba
ducta. ñ habens cor. Recte gͦ ipsis
đr. Gens absq consilio ẽ. & sine pl¬
dentia. utinã saperent & intellis¬
rent. ac nouissima ꝓuiderent. uͦ

Expanded text:
ationibus . Quaeramus ergo eam quae habitat consilio apud cor nostrum, quod jam diximus esse consilium. Omni ergo custodia custodi cor tuum, quisquis concupisces hunc tam desiderabilem thesaurum, ne si nolueris custodire, cogaris cum Propheta plangere et dicere: Cor meum dereliquit me , dolens et deflens, quod interim non habeas ubi debeas thesaurum hunc quaerere, vel ubi valeas invenire. Illos, ut arbitror, cor suum reliquerat, et omne eis consilium exciderat, quibus Dominus per increpationem dicebat: Ephraim columba seducta non habens cor . Recte ergo ipsis dicitur: gens absque consilio et sine prudentia, utinam saperent et intelligerent et novis
Abbreviated transcription (Latin):
sublimia curiosa otiositate. & ociosa cu¬
riositate ꝑlustrans simul & ammirans.
Quis enim merito ñ miretur uetusta¬
tis nr̃e statum sub tã conpendiosa uer¬
boꝵ breuitate plene comp̾hensũ: ꝑpen¬
dite obsecro quam ꝯgruo ordine. quã
miranda ratione. pͥus uicia. postea pec¬
cata mystice descͥbant᷑. ꝙ uͥ remedioꝵ
otemptꝰ ad nectit᷑: in quib tribꝰ totius
spũalis corruptionis sũma continet᷑.
T̃riplex uiciũ. triplex peccatũ triplex re¬
mediũ. Ignorantia. inpotentia. concu¬

Expanded text:
sublimia curiosa otiositate, et otiosa cusublimia curiosa otiositate, et otiosa curiositate per lustrans simul et admirans. Quis enim merito non miretur vetustatis nostrae statum, sub tam compendiosa verborum brevitate plene comprehensum? Perpendite, obsecro, quam congruo ordine, quam miranda ratione prius vitia, postea peccata mystice describantur, ubi et remediorum contemptus adnectitur, in quibus tribus totius spiritualis corrutionis summa comprehenditur. Triplex vitium, triplex peccatum, triplex remedium: Impotentia, ignorantia, concu
Abbreviated transcription (Latin):
ero quidẽ misi quod petenti ꝓ¬
misi. sed necessitatis ñ uoluntatis
it amantissime fuit quod pͥus non feci
quod quidem uolui: sed multis occasi¬
onib intercurrentib ꝓpositũ q p̃pedi¬
entib uissionẽ cuã explere ñ potui. Unũ
quod mͥ post tam multã ꝓmissionis mee
ꝓcrastinationẽ uidebat᷑ suꝑẽe: studui
quiturne dilationis dispendia saltem
uberiore debiti fenore reconpensare. Int̃
hec amice amici. amici animũ libeat ꝑ¬
pendere. cui dulce fuit dulcis amici
obsequiis dutiꝰ inherere: & ut suus labor
illiꝰ uoluntati ñ audeo dicere utilitati
diutius militaret. conpendiosũ opꝰ ex in¬
dustria in longũ ꝓtrahere. Sumpta gͥ oc¬
casione scͥbendi. seu etiam regła dicendi
ex illis ysaie uerbis. que meo tibi mu¬
nere exponi postulasti. quedã de inte¬
rioris hominis statu diffusiꝰ digessi.
Deambulantis itaq ñ itinerantis more
breuis itmeris compendia multipli¬
ci euagatione ꝓtͣri. ñ locoꝵ amena. cu

Expanded text:
ero quidem misi quod petenti promisi. Sed necessitatis, non voluntatis, vir amantissime, fuit quod prius non feci quod prius quidem volui, sed multis occasionibus intercurrentibus, propositumque praepedientibus jussionem tuam explere non potui. Unum quod mihi post tam multam promissionis meae procrastinationem videbatur superesse, statui diuturnae dilationis dispendia, saltem uberiore debiti fenore recompensare. Inter haec, amice, amici animum libeat perpendere: cui dulce fuit dulcis amici obsequiis diutius inhaerere, et, ut suus labor illius voluntati non audeo dicere utilitati diutius militaret, compendiosum opus ex industria in longum protrahere. Sumpta igitur occasione scribendi, seu etiam regula dicendi ex illis Isaiae verbis, quae meo tibi munere exponi postulasti, quaedam de interioris hominis statu diffusius digessi. Deambulantis itaque, non itinerantis more brevis itineris compendia multiplici evagatione protraxi, non locorum amoena, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uit.Si ꝯtempnit᷑ humana÷ numquid
saltẽ paruipendenda ẽ. doctrina di¬
uina: Cum uͦ mea legeriᷤᷤ. multaq re¬
prehendenda inueneris: facile mͥ apd̃
te ueniã impetrabis. Nam si insipiens
factus sum:tu me coegisti. Da ueniam
lector: non ego docere p̾sumpsi. s peten¬
ti amico satisfacere uolui.
De statu int̾ioris hõis post lapsum.

Expanded text:
mnitur humana, nunquid saltem parvipendenda est doctrina divina? Cum vero mea legeris, multaque reprehendenda inveneris, facile mihi apud te veniam impetrabis. Nam, si insipiens factus sum, tu me coegisti. Da veniam, lector; non ego docere praesumpsi, sed petenti amico satisfacere volui. De statu interioris hominis post lapsum.
Abbreviated transcription (Latin):
uinis institutionib. in diuinis conmi¬
nationib. in diuinis ꝓmissionib. Hec
itaq nouẽ in paucis ysaie uerb̃ hoc eo¬
dẽ ordine sub sũma breuitate comp̃¬
hendunt᷑: & miranda rõne. ex misti¬
ca descriptione designant᷑. que in suis
locis pleniꝰ exponent᷑. Uere aliquid
magnũ. uere aliqͥd ꝓfundũ. inimo &
saluberrimũ esse debuit. qd ex ore dei

Expanded text:
divinis comminationibus, in divinis promissionibus. Haec itaque novem in paucis Isaiae verbis hoc eodem ordine, sub summa brevitate comprehenduntur, et miranda ratione ex mystica descriptione designantur, quae suis in locis plenius exponentur. Vere aliquid magnum, vere aliquid profundum, imo et salu
Abbreviated transcription (Latin):
meos. Ht uir iste qui indet pauꝑtatẽ suã pellẽ ⁊ car¬
nem uetustã: ht̃ pelles arietũ rubricatas ad oꝑiendũ
tabnałm. ⁊ iacinc̾tinas ad decorẽ. Pauꝑ in hisquȩ
uetustate afficiunt᷑: dues in illis que ad decorẽ no¬
minis eiꝰ ꝓpͥo sangͥne rubricant᷑. idẽ. corpora scõꝵ

Expanded text:
meos . Habet vir iste, qui videt paupertatem suam, pellem et carnem vetustam; habet pelles arietum rubricatas ad operiendum tabernaculum, et hyacinthinas ad decorem . Pauper in his, quae vetustate afficiuntur; dives in illis, quae ad decorem nominis ejus proprio sanguine ru
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. Moraliter.¬
In tenebrosis: ⁊c̃. Anima in confusione posita gra¬
datim luget. pͥmũ qͥuetustate pecc̃i marcida iacet.
Deide q̃ mimici fraude uallata. exire ad lib̾tatẽ
ñ ualet: cirtũdata ꝯcupiscentiarũ felle. ⁊ pec̾coꝵ la¬
be.T̾andẽ amisso lumine in tenebrosis collocata:
nec seipsam quã sit misera. quã infelix. quib op¬
pssa mał. aut nuidata bonis uide potest. Hoc enĩ
maxime conat᷑ inimicus. ut anima lum̃ amittat
nec amissũ recipiat. hinc philistei samfon occłos
eruunt: deinde ad molã mittunt: ut ambulans
in circuitu. nũꝗͣ uam utȩ mueniat. hinc sede¬
chiȩ nabuchodonosor occłos effodit: deinde um¬
c̾tum incauea babilonẽ ducit: ut in confusioẽ
ꝯclusus. hicẽ ñ uideat ampliꝰ. dũ tñ talis anima
adhuc in carne deuinc̾ta ñ ẽ. u̾e s qͣsi mortua: dat᷑¬

Expanded text:
rnos Moraliter. Anima in confusione posita gradatim luget: primum, quod vetustate peccati marcida jacet; deinde, quia inimici fraude vallata, exire ad libertatem non valet, circumdata concupiscentiarum felle, et peccatorum labore; tandem amisso lumine in tenebris collocata, nec seipsam, quantum sit misera, quantum infelix, quibusve oppressa malis, aut nudata bonis, videre potest. Hoc enim maxime conatur inimicus, ut anima lumen amittat, nec amissum recipiat. Hinc Philisthaei oculos Samsonis eruunt, deinde ad molam mittunt, ut ambulans in circuitu, nunquam viam vitae inveniat. Hinc Sedeciae Nabuchodonosor oculos effodit, deinde vinctum in cavea Babylonem ducit, ut in confusione conclusus lucem non videat amplius. Dum tamen talis anima adhuc in carne devincta plorat, non est vere mortua;
Abbreviated transcription (Latin):
dignationẽ adu̾sarioꝵ inquitatẽ ⁊ furorẽ
cõmemorat. ut uidicẽ in se miscdẽ. in ad¬
u̾sarios indignãtem reddat. Quasi. Licet
ꝓbares causam amimȩ meȩ: iudisti furorẽ
tet᷑ qd mniqͥtatẽ reꝓbando pumat: ȩquitatẽ
diligat: ⁊ singloꝵ cogitationes discutiat. Qui
qͣi caput menbra regit ⁊ utuificat: ⁊ omĩa
iuste dispensat. Est aut̃ ħ uox elecꝰtoꝵ
idẽ. corporis xp̃i qui pͥmatũ benedictionis ad¬
epti sunt. Res enĩ sonat pͥmatũ. Aliꝰ ẽ. enĩ
ppłs qͥ i esau pͥmogenita uendidit: aliꝰ qui
emit. Singła gͥ corporis menbra gr̃am captas
participant: p̾matũ gr̃ȩ uindicant: ut u¬
gor capitis ad singła menbra ꝑueniat. In ca¬
pite uigor uitȩ: ⁊pͥmatus hereditatis nr̃e.
Hoc om̃icorpore exposito custodire debemꝰ
sic̃ serpens caput custodit. corpꝰ exponit
qͣsi in eo uitã eẽ. nouerit. Sine hoc capite

Expanded text:
tionem adversariorum iniquitatem et furorem commemorat, ut judicem in se misericordem, in adversarios vero indignantem reddat. Quasi licet probares causam animae meae, vidisti furorem tet quia iniquitatem reprobando puniat, aequitatem diligat et singulorum cogitationes discutiat, qui, quasi caput membra regit et vivificat, et omnia juste dispensat. Est autem haec vox electorum, id est corporis Christi, qui primatum benedictionis adepti sunt. Rex enim sonat primatum. Alius est enim populus qui in Esau primogenita vendidit, alius qui emit. Singula ergo corporis membra gratiam capitis participant, primatum gratiae vindicant, ut vigor capitis ad singula membra perveniat. In capite vigor vitae, et primatus haereditatis nostrae. Hoc omni tempore exposito custodire debemus, sicut serpens caput custodit, corpus exponit, tanquam in eo vitam esse noverit. Sine hoc capite
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dicuntur uelociores. s aquilis cęli. Uñ ali¬
bi. Eirex ꝑditus fac̾tus ẽ. ppłs m̃s. pastores
seduxer eos. fecer̃q uagari in montib.
Qui scilic de monte in collẽ tͣnsierunt: obli¬
occulto instant infidiȩ. in aꝑto suꝑ mon¬
tes seuit ꝑsecutio: ut pastores deiciat oues
sternat. Scdm illud. ꝑcutiã pastorẽ: ⁊ dis¬

Expanded text:
non dicuntur velociores, sed aquilis coeli. Unde alibi: Grex perditus factus est populus meus; pastores seduxerunt eos feceruntque vagari in montibus: qui scilicet de monte in collem transierunt obliocculto instant insidiae, in aperto super montes saevit persecutio, ut pastores dejiciat, oves sternat secundum illud: Percutiam pastorem, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
De quo. Eladiꝰ m̃s deuorabit carnes. Est gla¬
one .xͥ. S eccłia de his gaudet. qͥ gladio u̾bi
occidunt᷑. de illis dolet. qͥ eiꝰdẽ fame int̾ficiun¬
tur: illos luget quos fame uł siti ꝓsterilitate
mem panis. neq sitim aquȩ: s audiendi u̾bũ
dĩ. Hac fame qui ꝑẽptus fuerit: ȩt̃nȩ mor¬
ꝯstat: ita duob uitã conseruat. Caro sustentat᷑
di: consũptio sequit᷑ plebis. Moralit̾. Meliꝰ

Expanded text:
illud: Gladius meus devoravit carnes . Est et glaone. Sed Ecclesia de his gaudet, qui gladio verbi Dei occiduntur; de his dolet, qui ejusdem fame interficiuntur. Illos luget, quos fame mem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . Hac fame qui peremptus fuerit, aeternae morconstat, ita duabus escis vitam conservat. Caro sustentaturdi consumptio sequitur plebis. Ad haec,
Abbreviated transcription (Latin):
ciores:⁊ e̾. Heretici sepe in disputando ue¬
tates in se tͣnsformat. omĩb omĩa factus:
plangit ꝑsecutiones ecełiȩ. euiꝰ ꝑ secutores
aquilis uelociores. Immundi si quidẽ sp̃s
uelociores sunt neqͥciȩ. fraude. ⁊ agilitate
nat᷑e adlacerandũ. ⁊ deuorandũ: qͣm aqͥlȩ
cęli. id ẽ. p̃dicatores. aderipiendũ. de quibꝰ¬

Expanded text:
idem haeretici quam saepe in disputando vetates in se transformat, omnibus factus omnia, plangit persecutiones Ecclesiae cujus persecutores aquilis velociores. Immundi siquidem spiritus velociores sunt nequitia, fraude et agilitate naturae ad lacerandum et devorandum, quam aquilae coeli, id est praedicatores ad eripiendum. De quib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ surgentes ꝯtra dñm tamqͣm pulius a facie
t̾re sub cȩlis ꝯterant᷑. qr nec cęlũ eẽ. nec cȩle¬
stib disciplinis uoluerunt inherere. Qui eñ
xp̃m et menbra eiꝰ ꝑsecuti sunt: ure infu¬
roris ꝑsecutionẽ contriti sunt. ut audiant
Discedite a me maledicti in ignẽ ȩt̃num:
⁊c̾. ħ sunt enĩ signa quȩ p̾cuturrer̾. ut
fug̾ent a facie arcus: ⁊ noluer̃. Uñ retro

Expanded text:
 tanquam pulvis a facie terrae sub coelis conterantur, quia nec coelum esse, nec coelestibus disciplinis voluerunt inhaerere. Qui enim Christum et membra ejus persecuti sunt, jure in furoris persecutione contriti sunt, ut audiant: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, etc. . Haec sunt enim signa quae praecurrerunt, ut fugerent a facie arc
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ẽ. xp̃c patri cõmendant᷑. eiꝰq iudicio ui¬
stificati ⁊ redẽpti offerunt᷑.⁊ miquitas.⁊ fu¬
ror adu̾sarioꝵ. ⁊ cogitationes condẽpnant᷑.
⁊ mira capitis. ⁊ corporis unitas declaratur.
Redẽptor uite meȩ. Alii defensor. Redẽptio
menbroꝵ: defensio uͦ capitis ⁊ corporis ẽ. Re¬
dẽptio gͦ ⁊ defensio totiꝰ nr̃e saluationis ꝑ xp̃m
offertur patri: ut ꝑ simplicẽ eiꝰ mortẽ. nr̃a
dupplex redẽptio exhibeat᷑. Restat gͦ. ut
in capite pͥmatũ seruem᷑: qͥ auferri ñ potest
si ñ auferat᷑ xp̃c. Sit gͦ caput seruandi sũ¬
ma studiĩ ⁊ oꝑis. sũma spei ⁊ uirtutis. ut simꝰ
in unitate corporis xp̃i. couniti nr̃o capiti.
Uñ. hysayas. Auferam a uidȩa caput ⁊ cau¬
dam: idẽ. iitium.⁊ finẽ. Caput uidȩa ami

Expanded text:
mendantur, ejusque judicio justificati, et redemptio offertur, et iniquitas, et furor adversariorum, et cogitationes condemnantur, et mera capitis et corporis unitas declaratur. Redemptor vitae meae; alii, defensor. Redemptio membrorum, defensio vero capitis et corporis est. Redemptio ergo et defensio totius nostrae salvationis per Christum offertur Patri, ut per simplicem ejus mortem nostrae duplici redemptio exhibeatur. Restat ergo ut in capite primatum servemt servandi summa studii et operis, summa spei et veritatis, ut simus in unitate corporis Christi quo uniti nostro capiti. Unde Isaias: Auferam a Judaea caput et caudam , id est initium et finem. Caput Judaea ami
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationib: qr tẽptatio patientiã oꝑatur:
illa ꝓbationẽ: ⁊ ꝓbatio spem. Lacͥmȩ qͦq con¬
pliciis quȩ ꝓpecc̾is fustinemꝰ : de uenia cer¬
ti sumꝰ. In his enĩ ñ dee. consolatio sp̃s scĩ. si
ñ adẽ. duricia cordis. Heȩ sunt iusticiȩ dñi
recte lȩxificantes corda. Sade enĩ ꝯsolatio:
uł iusticia int̾pretat᷑. E x passione eni dm̃i
multimodã consolationẽ accipimis. Cui cõ

Expanded text:
tentationibus, quia tentatio patientiam operatur, et illa probationem, et probatio spem . Lacrymae quoque conpliciis quae pro peccatis sustinemus, de venia certi sumus. In his enim non deest consolatio Spiritus sancti, si non adest duritia cordis. Hae sunt justitiae Domini rectae, laetificantes corda. . Sade enim consolatio vel justitia interpretatur. Ex passione ergo Domini multimodam consolationem accipimus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
passionis nos ꝓtegit: qͣi alis in cruce exten¬
sis. Caro eiꝰ nõbis umbra fuit. quȩ estus m̃tiᷤ
firmos. Caro eiꝰ qͣiͣ umbra fuit: qr uidim
eũ ñ habentẽ spẽm neq decorẽ. De qua
ne eos iniqͥtatis exureret ardor. Qđ ꝓpħa p̃¬
fut᷑a preuidebat. Nunc aut̃ totũ illumi¬
nat mundũ. qͣmuis adhuc ꝑ umbrã sui
corporis. id ẽ. eccłiȩ. uideamus eũ ñdum
facie ad facie̾. In hac umbra refrigerati
spe uiuimus. Notandũ qͥ om̃is lamenta¬
tionis intentio adhunc finẽ tendit: in
qͦ om̃is molestia finit᷑. Postea qͣiͣ biuiũ de¬
monstratur: qr parselecꝰta tenet dextrã
pnatio ei ȩt̾na. alii uita ꝑpetua: cũ abster¬
serit ds̃ omẽm lacͥmam ab ocłis sc̃oꝵ. q̾erux¬

Expanded text:
passionis nos protexit, quasi alis in cruce extensis. Caro ejus nobis umbra fuit, quae aestus nostrfirmos . Caro ejus sicut umbra fuit, quia vidimus eum non habentem speciem, neque decorem . De qua ne eos iniquitatis exureret ardor: quod prNunc autem totum illuminat mundum, quamvis adhuc per umbram sui corporis, id est Ecclesiae, videamus eum, nondum facie ad faciem. In hac umbra refrigerati spe vivimus. Notandum quod omnis lamentationis intentio ad hunc finem tendit, in quo omnis molestia finitur; postea vero quasi bivium demonstratur, quia pars electa tenet dexteramdamnatio aeterna, alii vita perpetua, cum absterserit Dominus omnem lacrymam ab oculis omniu
Abbreviated transcription (Latin):
cendit ignẽ insyon. ñ qui suꝑ apłos de cęlo descen¬
dit. s qui pueros iob consũpsit. H̾t enĩ ds ignes
uarios quos emittit de thesauris sius: cuiꝰ ignis
in syon. ⁊ caminus in ierłm. Alios inflãmat. ut
erudiat: alios ut exurat. quib succensis. om̃e

Expanded text:
n, non eum qui super apostolos de coelo descendit , sed qui pueros Job consumpsit . Habet enim Deus ignes varios, quos emittit de thesauris suis, cujus ignis est in Sion, et caminus in Jerusalem . Alios inflammat, ut erudiat; atque alios, ut exurat. Quibus succensis, omne
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. ꝑ ossa fortitudo: ꝑcutẽ infirmitas signifi¬
catur. Cutis gͦ adheret ossib: qͣn infirmitas ui¬
cioꝵ putatur fortitudo uirtutũ. Heret cutis
ossib dũ adulatio ꝓbene gestis ext̾ius. intꝰ uir¬
tutib sociatur. quib comunc̾tis merces ami¬
ttitur. Et qr decepti adulationib magna de
sensibilior reddit᷑: qͣnto qͣi uera uirtus laue¬
datur. Uñ ⁊ arescit: qr nulla intꝰ gr̃a uirescit
git. qui altiora se appetunt.⁊ scĩ uidi cupiumt
s occulte uicus deseruiunt. Hi in plateis cogm
tiñ sunt. Norunt eñ inri sp̃ales: qr aliud sũt¬
dũ insensibiles sunt int̾ius. Uñ sepe: nec blan¬
diciis nec minis emendant᷑. Teth. Deliꝰ¬

Expanded text:
irmitas figuratur. Cutis ergo adhaeret ossibus, quando infirmitas vitiorum fortitudo putatur virtutum. Haeret cutis ossibus, dum adulatio pro bene gestis exterius, intus virtutibus sociatur, quibus conjunctis merces amittitur. Et quia decepti adulationibus, magna de sensibilior redditur, quanto quasi vera virtus laudatur. Unde et arescit, quia nulla intus gratia virescit.git, qui altiora se appetunt, et sancti videri cupiunt, sed occulte vitiis deserviunt. Hi in plateis cogniti non sunt. Norunt enim viri spirituales quia etdum insensibiles sunt interius. Unde saepe nec blanditiis, nec minis emendantur. I
Abbreviated transcription (Latin):
ne ultra possit exaltari. In utrisq p̃ceden¬
tia signa: u̾itatẽ exhibent suȩ significati¬
onis. Nam dñs ostendit ppło suo dura in si¬
gno crucis: ut libarent᷑ electi. Illos uͦ qͥ signo
crucis noluer̃ signari. consequet᷑ u̾itas signoꝵ
⁊ contricio ȩt̾ni supplicii qͥ contra docum̃ta
ꝯtra miracła. scutũ ꝑfidiȩ obiecer̃. Elecꝰti
uͦ hñt scutũ bonȩ uoluntatis. qͦcoronant᷑: qr
qͦsds ꝑtegens adiuuat remimn̾ans coronat.
tionis iacło penetrant᷑. qr scuto prauȩ defen¬
eis scutũ cordis: ⁊c̾. Abutentesenĩ dei patientia
cogitant dm̃ ñ curare talia. aut ñ iude: aut
conditorẽ in causa eẽ: sic̃ adam qͥ ait. Muli¬
er quã dedisti mͥ ꝑsuasit: ⁊comedi. M ulier¬

Expanded text:
ne ultra possit exaltari. In utrisque praecedentia signa virtutem exhibent suae significationis: nam Dominus ostendit populo suo dura in signo crucis, ut liberentur electi; illi vero qui signo crucis noluerunt signari, consequenter veritas signorum et contritio aeterni supplicii, qui contra documenta et contra miracula scutum perfidiae objecerunt. Electi vero habent scutum bonae voluntatis quo coronanturs protegens adjuvat, remunerans coronat. tionis jaculo penetrantur, quia scuto pravae defenem tuum: abutentes enim Dei patientia, cogitant Deum non curare talia, aut non videre, aut Conditorem in causa esse, sicut Adam, qui ait: Mulier, quam dedisti mihi, persuasit, et comedi
Abbreviated transcription (Latin):
ssima laci. S inuocando exauditꝰ ẽ. ꝓ sua reue¬
rentia. Nos qͦq corruptione ⁊ pecc̾o conclusi:¬
⁊ idem nobis affut᷑um credimꝰ. ꝓpħa. Appro¬
⁊ circũspicere: nos debemꝰ. Uñ coph aspice
tio: ad nouissima laci me ꝑdux̃. Aspice quo
laq̾o sim conclusus. Noli infirmitatẽ ⁊ ꝑicu¬
lũ dissimulare. Concludit᷑ unꝰqͥsq innum̾is
lag̾is. Coph. qͦq uocatio dr̃: ut conclusi iugit̃¬

Expanded text:
ssima laci, sed invocando exauditus est pro sua reverentia . Nos quoque corruptione et peccato conclusi, idem nobis ad futurum credimus. Propterea: Approet circumspicere nos debemus Unde COPH aspice tio ad novissima laci me perduxit; aspice, quo laqueo sum conclusus. Noli infirmitatem et periculum dissimula. Concluditur unusquisque innumeris laqueis. COPH quoque vocatio d
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssa ẽ.: qr ꝑ actionẽ ad suꝑna tendentes:
ꝑ ꝯtẽplationẽ p̾cellentes patres suꝑare in¬
dentur. S qr plerũq mop em copia fecit.
⁊ felicior ẽ. homo qͣm expedit: mens sepe de
se p̾sumens. ⁊ uano fauori ad qͥescens fuscat᷑.
⁊ quȩ albescere uidebat᷑ demgrata sordescit
Uñ. seqͥtur. Heth. Dengrata ẽ. suꝑ
carbones facies eoꝵ: ⁊ñ funt cogniti in pla¬

Expanded text:
expressa est; quia per actionem ad superna tendentes, et per contemplationem praecellentes Patres superare videntur. Sed quia plerumque inopem copia facit, et felicior est homo quam expedit; mens saepe de se praesumens, et vano favori acquiescens fuscatur, et quae albescere videbatur, denigrata sordescit. Unde sequitur: Denigrata est super carbones facies eorum, et non sunt cogniti in pla
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ quer̃.: ⁊de se p̾sumunt. Uñ in peccata etiã
nescientes ruunt: ⁊ pꝰ ignẽ m̃tis ad frigus tor¬
poris. pꝰcandorẽ uitȩ ad igredinẽ adulatio¬
nis uanȩ descendunt: unde ex tinctis carbonib
& ñ sunt cogniti in plateis: in latitudinẽ scilic
uitȩ scłaris. Hicħ enĩ humanȩ m̃ti angustius
tam. Nicħ aut̃ latiꝰ. quã ꝓpͥis seruire uoluntatibꝰ
ducit ad mortẽ. S in plateis ñ cognoscunt᷑ qui

Expanded text:
Deo sed de se praesumunt: unde in peccata etiam nescientes ruunt, et post ignem mentis ad frigus corporis, post candorem vitae ad nigredinem adulationis vanae descendunt, unde et exstinctis carbonibus n sunt cogniti in plateis, in latitudine scilicet vitae saecularis. Nihil enim humanae menti angustius, tam . Nihil autem latius, quam propriis servire voluptatibus, ducit a
Abbreviated transcription (Latin):
posia securi sunt: qr quos suꝑ montes eleuatos
uident: ut cęt̾os diligentiꝰ inspiciendo conser¬
uent.⁊ ad culmina uirtutũ ꝓuocent: tanto
audatiꝰ. ⁊ ardentiꝰ infestant. In deserto insidi¬
ati sunt nob̃. ꝑ desertũ uita monastica. aut
heremitica quȩ indesertis: ⁊ soltaidinib agi¬
tur. designatur: contra qͦsqi athlethas fortĩ¬
ores inuisibiles seuiunt hostes. S qr curis
secłarib expediti contra hostes tñ solliciti
sunt: ⁊ circũspecti: idõq occultiꝰ insidiant᷑
illis. quos uident latere in occultis. S qui
suꝑ montes exaltati eminent: exaltatos
manifestis uirib. crebris assultib sustinẽt
His aqͥlis celi sepe hostes uelociores sũt ad
decipiendũ. qͣm ipsi ad cauendũ. Qui aqͥlȩ

Expanded text:
sedis securi sunt, quia quos super montes elevatos vident, ut caeteros diligentius inspiciendo conservent, ad culmina virtutum provocent, tanto ardentius et audacius infestant. In deserto insidiati sunt nobis. Per desertum vita monastica aut eremitica, quae in desertis et solitudinibus agitur, designatur, contra quos quasi athletas fortiores invisibiles saeviunt hostes: sed quia curis saecularibus expediti contra hostes tantum solliciti sunt et circumspecti, ideo occultius insidiantur illis quos vident latere in occultis. Sed qui super montes exaltati eminent, exaltatos manifestis viribus, crebris assultibus infestant. His aquilis coeli saepe hostes velociores sunt ad decipiendum, quam illae ad cavendum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nera curent᷑. his suꝑ addidunt. Qͥmala ꝓ bo¬
nis redlid̾unt. ⁊ ꝑfidiã ex fide ꝓpħarũ messue¬
runt: ꝑfidia homicidia addentes. Hȩc mala
consũmata: iustus arbiter iusto iudicio offert
pumenda. Quoꝵ incredulitas uulnꝰ suꝑ uul¬
nus: dm̃ int̾fectio fuit. Suꝑ uulnꝰ recꝰte meli¬
cam̃tum apponit᷑. quo uulm̾is acerbitas miti¬
get᷑. Suꝑ uulꝰ oleũ infundit᷑: ut molliat᷑.
Hi aut̃ reiecto medicam̃to: suꝑ uulnꝰ infide¬
litatis ꝑfidiam addiderunt. ⁊ mortẽ: sic̃ õs
reꝓbi ex patientia dĩ qui ad pęnitentiã nos
adducit. scđ duriciã cordis iram thesauri¬
zantis. Os cogitationes eoꝵ: Ic̾. Dm̃ uͥq p̾sen

Expanded text:
entur, his superaddiderunt qui mala pro bonis reddiderunt, et perfidiam ex fide prophetarum messuerunt, perfidiae homicidia addentes. Haec mala consummata justus arbiter justo Patris judicio offert punienda, quorum incredulitas, vulnus super vulnus, Domini interfectio fuit. Super vulnus recte medicamentum apponitur, quo vulneris acerbitas mitigetur; super vulnus oleum effunditur, ut molliatur. Hi autem, rejecto medicamento, super vulnus infidelitatis perfidiam addiderunt et mortem. Sic omnes reprobi ex patientia Dei, qui ad poenitentiam nos adducit, secundum cordis duritiam iram thesaurizant sibi . Omnes cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
in renb m̃is.⁊ c̃. Pharetra patris scͥpturaẽ
ex qua iudicis dĩ qͣi ex arcu sagittas. corpꝰ xp̃
accipit. quos⁊ ipse pͥor ꝑtulit. Has sagitias al¬
qͣndo ardentes fac̾: ut corda frigida uulncit
de toxicatas ex hac pharetra ꝓducunt: et eo¬
da innocentiũ feriunt.ẜ. xhac pharetra uen¬
unt sagitrȩ qͥb ext̾ior homo timore consi
filias pharetrȩ suȩ. id ẽ. affec̾tiones diuim
amoris. uł timoris: i remb ꝓpagatio carna
cłie. Mitit in renes filias pharetrȩ. id ẽ. sagiatas qͥb
sd amorẽ uuln̾ent᷑. uł timorẽ: ut uicia ꝑimant᷑.
scilic. ut occultus caligine scͥpturarũ. tandẽ
exarcu emissus ꝓbẽ renes. ⁊ corda om̃iũ Bactꝰ¬

Expanded text:
 etc. Pharetra Patris Scriptura est, ex qua judicio Dei quasi ex arcu sagittas corpus Christi accepit, quas et ipse prior pertulit. Has sagittas aliquando ardentes facit, ut corda frigida a charitatis toxicatas ex hac pharetra producunt, et corda innocentium feriunt. Ex hac pharetra veniunt sagittae, quibus exterior homo timore configfilias pharetrae suae, id est affectiones divini amoris vel timoris, in renibus propagatio carnale, id est sagittas, quibus ad amorem vulnerentur vel ad timorem, ut vitia perimantur, sua, ut occultus latebris Scripturarum, tandem ex arcu missus, probem renes et corda omniu
Abbreviated transcription (Latin):
cem dñe: uixta oꝑa manuũ suarũ. D abis
eis scutũ cordis: laborẽ tuũ. Per sequeris in
furore: ⁊cont̾es eos sub cȩlis dñe. Iau. sig¬
cunt᷑: signa sunt fut᷑oꝵ. Uñ psalmista. Ostẽ
luerunt adu̾tere: reddes eis uicẽ dñe iuxta
de obdurati ⁊ ꝑfidia cecati. a fide ⁊ i̾tate ã¬
pliꝰ expulsi sunt: ne possint intrare uisti¬
ciam dĩ. ⁊ utam salutis. Qui enĩ uitã ꝑeme
ꝓbus: qͥ corde impenitenti obdurat᷑. Idõ ⁊
dñs ꝯsũmauit iusticiã suã. qͥ significat᷑ ꝑ tau
riserunt eod cor suũ texerunt: nec p̃dicatiõis
iaculis penetrari ꝑmiser̃. Sic qͦ reꝓbi quos in¬
uitat ad pęnitentiã patientia dei: eandẽ oppo¬
nunt sibi. qiͣ scutũ cordis. ut ñ uideant qdͥ susti¬
nens laboret: ⁊ sic thesaurizant sibi iram: Ten¬
ditur arcus iudiciĩ dũ sustinet patientiã dei.
s hi duriciã cordis ⁊ excusationes obiecꝰtant.
nec u̾ba uitȩ suscipiant. Hinc ꝓpħa dicit.¬

Expanded text:
cem Domine iuxta opera manuum suarum THAU dabis eis scutum cordis laborem tuum THAU persequeris in furore et conteres eos sub caelis Domine cuntur, signa sunt futurorum. Unde Psalmista: Ostendluerunt advertere, Reddes eis vicem, Domine, jude obdurati et perfidia caecati, a fide et veritate amplius expulsi sunt, nec possunt intrare justitiam Dei et viam salutis: qui enim vitam peremerprobus, qui corde impoenitenti obduratur. Ideo et Dominus consummavit justitiam suam, quod significatur per THAU riserunt, eodem cor suum texerunt, nec praedicationis jaculis penetrari permiserunt. Sic quoque reprobi, quos invitat ad poenitentiam patientia Dei, eamdem opponunt sibi quasi scutum cordis, ut non videant quod sustinens laboret; et sic thesaurizant sibi iram. Tenditur arcus judicii, dum sustinet patientia Dei; sed hi duritiam cordis et excusationes objectant, ne verba vitae suscipiant. Hinc Dei Fi