comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ampla ꝑsona. rẽ quęrentes latere ñ sinit:
Martsr cere ipse qͦ impetrante illa sanata
ẽ. infiliũ ꝑmanentis uirginis credidit.
in eũ qui ostiis clausis ad discipulos in
a nob̾ in eũ qͥ ascendit in cȩlũ cũ carne
inqua resurrexerat credidit: et idõꝑ eum
tanta fiunt quia ꝓista fide animã posutt¬
suã funt gͦ ectã nunc multa miracula
eodẽ dõ faciente ꝑ qͦs uult et quẽ ad modũ
nult. qͥ ⁊ illa q̃legimꝰ fec̃: s ista nec similit̃
innotescunt. neq ut nõ excidant animo
quasi glarea memoriȩ crebra lectione
tundunt᷑: siã iubi diligentia ẽ. quȩ nc̃ apd̾
nos eẽ. cȩp̃ ut libelli eorũ qͥbeneficia ꝑcipuit̃
recitent᷑ in popło semel hoc audiunt qͥ asst̃.
pluresq nõ asst̾. ut nec illi qͥ affuerunt pꝰ
aliqͦt dies qd̾ audiert̃ m̃te retineat᷑: ⁊ uix
qͥsq repꝑiat᷑ illorũ qͥ ei quẽ nõ affuisse cog¬

Expanded text:
ampla persona rem quaerentes latere non sinit. ampla persona rem quaerentes latere non sinit. Martyr certe ipse, quo inpetrante illa sanata est, in filium permanentis uirginis credidit: in eum, qui ostiis clausis ad discipulos inga nobis, in eum, qui adscendit in caelum cum carne, in qua resurrexerat, credidit; et ideo per eum tanta fiunt, quia pro ista fide animam posuit. Fiunt ergo etiam nunc multa miracula eodem Deo faciente per quos uult et quem ad modum uult, qui et illa quae legimus fecit: sed ista nec similiter innotescunt neque, ut non excidant animo, quasi glarea memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi diligentia est, quae nunc aput nos esse coepit, ut libelli eorum, qui beneficia percipiunt, recitentur in populo, semel hoc audiunt qui adsunt pluresque non adsunt, ut nec illi, qui adfuerunt, post aliquot dies quod audierunt mente retineant et uix quisque reperiatur illorum, qui ei, quem non adfuisse cog
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ꝑsuasũ: ut anulũ capillatio iuncło
insereret. qͦ sub oĩ ueste adnuda corꝑis cin
dio. ad scĩ martiris limina ueniebat:S
ꝓfecta acartagine cũ in confinio fluminis
bagrade in sua possessione mansisset sur¬
gens ut iter ꝑageret ante pedes suos illũ
iacentẽ anulũ udit: ⁊capellatiã ⁊ onã
qua fuerat alligatꝰ mirata tẽptainit
Quã cũ omĩno suis nod̾ firmissimis sic̃ erat
cõꝑisset astrictã: crepusse atq exiliusse
anulũ suspicata ẽ. Qui etiã ipse cũ inte¬
gerrimꝰ fuisset inuentus. futurȩ salucis
qͦdã modo pignꝰ de tanto miracło se accepise
p̃sũpsit: acq illũ uincłm soluens. simul
cũ codẽ anulo ꝓiecit influm̃. Nõ credant
ingressũ fuisse nõ credũt: s hoc certe q̃¬
rat : ⁊ si uerũ inuenerĩt: illa credant:
Clarissina femina ẽ. nobilit̾ nata. nobilit̾
nupta: cartagini habitat. ampla ciuitas

Expanded text:
fuisse persuasum, ut annulum capillatio cingulo fuisse persuasum, ut annulum capillatio cingulo insereret, quod sub omni veste ad nuda corporis cingdio ad sancti Martyris limina veniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret, ante pedes suos illum jacentem annulum vidit, et capillatiam zonam qua fuerat alligatus, mirata tentavit. Quam cum omnino suis nodis firmissimis, sicut fuerat, comperisset adstrictam, crepuisse atque exsiluisse anulum suspicata est; qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inuentus, futurae salutis quodam modo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumsit adque illud uinculum soluens simul cum eodem anulo proiecit in flumen. Non credant ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant et, si uerum inuenerint, illa credant. Clarissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagini habitat; ampla ciuitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ista memoria : ⁊ multis qd nob ceraissimũ
ẽ. nõ datis libellis dehis quę mirabilit̃
numerũ ꝑuenerant qñdo ista c̃scͥpsi
Chalame uͦ ubi iipsa memoria priꝰ eẽ.
cepit ⁊ crebriꝰ dantur in cõꝑabili multi¬
cudine suꝑant: Uzasi eciã quȩ colonia
uticȩ uiana ẽ. multa p̃clara ꝑ̃cundẽ
marti rẽ facta cognouimꝰ : ouiꝰ ibi me¬
moria longe priꝰquã apd̾ nos ab ep̃o
euodio c̃stituta ẽ. S libellorũ dandor
ibi c̃suetudo nõ ẽ. uł pociꝰ nõ fuit nã fortasse
niã clarissimã feminã quȩ ibi mirabilit̃
ex magno atq duit̾no in qͦ medicorum
aduitoria cuncta defecerant languore
sanata ẽ. ortati sumꝰ uolente supͣ dicto
loci ep̃o ut libellũ daret qui recitaret᷑
in popło. ⁊ obȩdientissime paruit. in qͦ
posuit etiã qd hic retice̾re nõ possum:
quãuis ad ea quę hoc opꝰ urgent festinan
compellarA quodã iudȩo dixit sibi

Expanded text:
ista memoria, et multis, quod nobis certissimum ista memoria, et multis, quod nobis certissimum est, non datis libellis de his, quae mirabiliter numerum peruenerant, quando ista conscripsi. Calamae uero, ubi et ipsa memoria prius esse coepit et crebrius dantur, inconparabili multitudine superant. Uzali etiam, quae colonia Uticae uicina est, multa praeclara per eundem martyrem facta cognouimus; cuius ibi memoria longe prius quam aput nos ab episcopo Euodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est uel potius noniam, clarissimam feminam, quae ibi mirabiliter ex magno atque diuturno, in quo medicorum adjutoria cuncta defecerant, languore sanata est, hortati sumus volente supradicto. loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo; et obedientissime paruit. In quo posuit etiam, quod hic reticere non possum, quamvis ad ea quae hoc opus urgent, festinare compellar. A quodam Judaeo dixit sibi
Abbreviated transcription (Latin):
fꝰ actũ ẽ. ⁊ reuix̃. Icẽq apd̃ nos uirtͥhuniciꝰ
cleusinꝰ suꝑ memoriã martẏnis quȩ in
suburbano eiꝰ ẽ. ȩgritudine ex animatũ
posuit infantulũ filiũ: ⁊pꝰ orationem
quã multis cũ lacͥmis ibi fudit: uuencẽ
leuauit Qd faciã: Urget eiꝰ oꝑis implen¬
di ꝓmissio. ut ñ hic possim oiã comemora¬
requȩ scio. Et ꝓculo ulno pleriq nr̃orũ
cũ hȩc legent. dolebunt me p̃t̾misisse
cã multa quȩ utiq mecũ sc̃uint. Qsiã
nc̃ ut ignoscat᷑ rogo : ⁊ cogitet᷑ quã ꝓlixi
laboris sit facere. qme hic ñ facere suscepti
oꝑis necessitas cogit. Si enĩ mirađa sani
in nrã plurimi c̃ficiendi st̃ libri: nec
tam̃ oĩa colligi pot̾unt. s cantũ de qͥbꝰ
libolli dati st̃ qui recitarent᷑ inpopłis.
id nãq fieri uoluimꝰ cũ uidemꝰ antiqͥs
similia diuinarũ signa uircutũ. etiam
multorũ noticiȩ deꝑne. Nõdũ ẽ. aũ
bienniũ ex qͦ apd ipponẽ regiũ cep̃eẽ.

Expanded text:
Factum est, et reuixit. Itemque aput nos uir tribunicius Eleusinus super memoriam martyrum, quae in suburbano eius est, aegritudine exanimatum posuit infantulum filium, et post orationem, quam multis cum lacrimis ibi fudit, uiuentem leuauit. Quid faciam? Urget huius operis inplenda promissio, ut non hic possim omnia commemorare quae scio; et procul dubio plerique nostrorum, cum haec legent, dolebunt me praetermisisse tam multa, quae utique mecum sciunt. Quos iam nunc, ut ignoscant, rogo, et cogitent quam prolixi laboris sit facere. quod me hic non facere suscepti operis necessitas cogit. Si enim miracula sanitin nostra, plurimi conficiendi sunt libri, nec tamen omnia colligi poterunt, sed tantum de quibus libelli dati sunt, qui recitarentur in populis. Id namque fieri uoluimus, cum uideremus antiquis similia diuinarum signa uii-tutum etiam multorum notitiae deperire. Nondum est autem biennium, ex quo aput Hipponem Regium coepit esse
Abbreviated transcription (Latin):
formamini ĩnouitate ñtis uis. Ubi gͦ reformam᷑ ne
cforimnem̃ hiuic scło. ibi c̃formam̃ di filio. Potest ⁊ sic
accipi ut quẽ admodũ nob ille mortalitate: ita nos
ili efetiam̃ immotalitate cformes. q̃ qͥdẽ ⁊ adipsã re¬
surreccionẽ coꝑũ ꝑtinet: Si aũ etiã inhis ub qua

Expanded text:
formamini in nouitate mentis uestrae; ubi ergo reformamur, ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur dei filio — potest et sic accipi, ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes, quod quidem et ad ipsam resurrectionem corporum pertinet. si autem etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
ficri potuisse atq factãit. diuinitas ipsiꝰ ueri¬
tacis. uł odiuinitatis u̾itas ⁊ c̃stantia miracło¬
rũ signa monftraret᷑: ut t̾rentibꝰ et cont̾dicen¬
tibꝰ tã multis cãq̃ magnis ꝑsecutionibꝰ. p̃ce¬
dens in xp̃o deinde incȩt̾is ad nouũ scłm
secutura resurrectio atq immortalitas
carnis ⁊ fidelissimȩ credẽt᷑. ⁊i p̃dicaretur
intrepidȩ. ⁊ ꝑ orbẽ t̾iȩ pullulatura fecun¬
diꝰ cũ martȩrũ sangiuinȩ serent᷑ Lege¬
bant᷑ enĩ p̃conia p̃cedentia ꝓpħarum
c̃currebant ostenta urtutũ et ꝑsuade¬
bat᷑ ueritas noua consuetudini ñc̃tͣria
rationi: donoc orbt̃rȩ qui ꝑsequębatur
credet mundus. ad hoc ut credet mundus.
qͥsqͥs uͦ ad hoc ꝓdigia ut credat inqͥrit.
magnũ ẽ. ipse ꝓdigiũ. qͥmundo credente

Expanded text:
fieri potuisse atque factam esse divinitas ipsius verifieri potuisse atque factam esse divinitas ipsius veritatis, vel divinitatis veritas et contestantia miraculorum signa monstrarent, ut terrentibus et contradicentibus tam multis tamque magnis persecutionibus praecedens in Christo, deinde in ceteris ad nonum saeculum secutura resurrectio atque immortalitas carnis et fidelissime crederetur et praedicaretur intrepide et per orbem terrae pullulatura fecundius cum martyrum sanguine sereretur. legebantur enim praeconia praecedentia prophetarum, concurrebant ostenta uirtutum et persuadebatur ueritas noua consuetudini, non contraria rationi, donec orbis terrae, qui persequebatur crederet mundus, ad hoc ut crederet mundus; quisquis adhuc prodigia ut credat inquirit magnum est ipse prodigium, qui mundo credente
Abbreviated transcription (Latin):
innc disputationi possit̾ obȩdire ñ uidõ.
ubi dr̃ nultũ suscipiendũ eẽ. bellũ nͥ aut
ꝓfioe aut ꝓsalute. nec dr̃ si munũ sinul
ciꝰ eligendũ: ꝓfecto enĩ saguntim si
salucẽ eligeret᷑. fides eis fuerat deseren¬
da. si fides cenenda. amittenda utio
salus sic̃ factũ ẽ Salꝰ aũ cuutatis dĩ
cał ẽ. uit cũ fide ac ꝑfidẽ ceneri uł pociꝰ
adqͥri possit. fide añ ꝑdita ad cã qͥsq ue¬
nue nõ possit Quȩ cogitatio firmissimi
ac pacientissimi cord̃ cotac tantos mar¬
cires fec̃: qͥlẽ ne unũ quidẽ habuit ł
hab̾e pocuit qñdo ẽ ds̃ creditꝰ romulus:¬
doctrinis dicat᷑ exculea ut qd fieri ñ po¬
sub augusto atq ciberio erudicioribus
utiq cẽꝑibꝰ resurrtitionẽ carnis xpisti
atq incelũ ascensionẽ tanquã ioqđ fieri
nõ potest mens huinana ferre nõ posset¬
eludensq ab auribꝰ cordibꝰq respueret. nͥeã

Expanded text:
huic disputationi possent oboedire, non uideo. huic disputationi possent oboedire, non uideo. ubi dicitur nullum suscipiendum esse bellum nisi aut pro fide aut pro salute, nec dicitur, si tius eligendum. Profecto enim Saguntini si salutem eligerent, fides eis fuerat deserenda: si fides tenenda, amittenda utique salus, sicut factum est. Salus, autem ciuitatis Dei talis est, ut cum fide ac per fidem teneri uel potius adquiri possit; fide autem perdita ad eam quisque uenire non possit. Quae cogitatio firmissimi ac patientissimi cordis tot ac tantos martyres fecit, qualem ne unum quidem habuit uel habere potuit quando est deus creditus Romulusuisse doctrinis dicatur exculta, ut quod fieri non posub Augusto atque Tiberio eruditioribus utique temporibus resurrectionem carnis Christi atque in caelum ascensionem tamquam id quod fieri non potest mens hueludensque ab auribus cordibusque respueret, nisi eam
Abbreviated transcription (Latin):
ut h ominis. in qͦ mors nõ mͦ necessaria
ẽ. uerũ etiã optanda ꝑsepe. cuuitas aũ
cũ collit᷑. deletur extinguitur: simile
ẽ. quodã mͦ ut paruamagnis c̃feramꝰ.
ac si omĩs hic mundus intereat ⁊ conci¬
dat. Hoc idõ dix̃ cicero. qr mundũ ñ¬
int̾it̾ũ cũ platonicis sentit. Constat gͦ eũ ꝓ ea
salute uolinsse bellũ suscipi aciuitate qͥ fit
ut maneat hic cuutas sic̃ dic̃ et̃na. qͣis mori¬
entibꝰ mnascentibꝰ singłis: sic̃ ꝑhennis ẽ. opa¬
citas oleȩ. uł lauri. atq huiꝰmodi cȩcarũ
arborũ singłarũ lapsuortuq foliorum:
o orsqdipe ut dic̃ ñ hominũ singłorũ s uni¬
ũse pena e. ciuitatis quȩ apena plerũq
singłos uondicat. Unde merito quȩrit᷑
utrũ rectȩ fecerint saguntini. qñdo uni¬
ũ sã ciuitatẽ suã int̾ire maluert᷑ ꝙͣ fidẽ
frangere : qua cũ ipsa romana it̾ pub¬
lica cenebant᷑. Inqu o suo facto laudant̃
ab oĩbꝰ c̾rene rei publicȩ cuubꝰ. Sed qͦmͦ

Expanded text:
s, in quo mors non modo necessaria est, uerum etiam optanda persaepe. Ciuitas autem cum tollitur, deletur, exstinguitur: simile est quodam modo, ut parua magnis conferamus, ac si omnis hic mundus intereat et concidat.\' Hoc ideo dixit Cicero, quia mundum ninteriturum cum Platonicis sentit. Constat ergo eum pro ea salute uoluisse bellum suscipi a ciuitate, qua fit ut maneat hic ciuitas, sicut dicit, aeterna, quamuis morientibus et nascentibus singulis. sicut perennis est opacitas oleae uel lauri adque huius modi ceterarum arborum singulorum lapsu ortuque foliorum. Mors quippe, ut dicit, non hominum singulorum, sed uniuersae poena est ciuitatis, quae a poena plerumque singulos uindicat. Unde merito quaeritur, utrum recte fecerint Saguntini, quando uniuersam ciuitatem suam interire maluerunt quam fidem frangere, qua cum ipsa Romana re publica tenebantur; in quo suo facto laudantur ab omnibus terrenae rei publicae ciuibus. Sed quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
prius in paucis hominib ubi potuer. di guin
recipientib. & maxime inebrea gonae cuus
erat ipsa quodã mͦ sacrata res publica in ꝓpłi.¬
tionem & p̃nunciationẽ cuuitatis exom̃ib ga¬
tib. c̃ gogande. & tab̾naculo & aẽplo & siull
tio ac sacrificus significauer̃. & eloquus quhi¬
dam manifestis plerisq mysticis predixera
iam testam̃t noui grãm reuelantes. aꝑtus ud¬
carunt quȩ aliquanto occultiꝰ supioub̃ sigi¬

Expanded text:
prius in paucis hominibus ubi potuerunt Dei gratiam reperientibus, et maxime in Hebraea gente, cujus erat ipsa quodammodo sacrata respublica, in prophetationem et praenuntiationem civitatis Dei ex omnibus gentibus congregandae, et tabernaculo et templdotio et sacrificiis significauerunt et eloquiis quibusdam manifestis, plerisque mysticis praedixeruiam testamenti noui gratiam reuelantes apertius indicarunt, quae aliquanto occultius superioribus s
Abbreviated transcription (Latin):
purgari. Cuiꝰ enĩ celetar purgant si lun&e sołq
ñ purgant. quos int̃cȩlestes deos precipuos¬
babent: Deniq eodẽ dic̃ oraculo expͥsi ꝑ
cipia pͦsse pdrgare: ne forte cũ diccũ ẽt in
purgare teletas solis & lunȩ. alicuꝰ altius s
de turba ualere ad purgandũ telete cridimn
ce appellat pat̾nũ in tellectũ uł patnã m̃iꝰ.¬
De sp̃u aũ scõ aut nichil aut ñ aꝑte aliqͥbdũ.
quãuis quẽ aliũ dicat horũ mediũ ñ malis
uellet in telligi: ñ utiq diceret hoꝵ mebi
id ẽ. patris & filii mediũ. Post ponit quip
plotinꝰ animȩ nat᷑a pat̾̃no in tellectiu. Isti a
cũ dic̃ mediũ : ñ pꝰ ponit s iit̃ ponit. Wn
mirũ hoc dix̃ ut potuit siue ut uoluri: qđ
cillimis. offensionẽ religiosarũ auriũ pan¬
cunt. Nob aũ ad certã regulã loqͥ fas ẽ. N
uerboꝵ licentia. &iã de reb quȩ his signi

Expanded text:
purgari. Cujus enim teletae purgant, si lunae solisque purgari. Cujus enim teletae purgant, si lunae solisque non purgant, quos inter coelestes deos praecipuosabent? Denique eodem dicit oraculo expressum, principia posse purgare; ne forte cum dictum esset non purgare teletas solis et lunae, alicujus alterius dei de turba valere ad purgandum teletae credereraece appellat paternum intellectum, de Spiritu autem sancto, aut nihil, aut non aperte aliquid dicit: quamvis quem alium dicat horum medium, non intelligo. vellet intelligi, non utique diceret horum medium, id est Patris et Filii medium. Postponit quippe Plotinus animae naturam paterno intellectui : iste autem cum dicit medium, non postponit, sed interponit. Et nimirum hoc dixit, ut potuit siue ut uoluit, quocillimis offensionem religiosarum aurium pertimescunt. Nobis autem ad certam regulam loqui fas est, ne uerborum licentia etia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipsã s dm̃ suũ aduersus ipsã. Non enim
aliquẽ uicit aut sub iugat: nͥ societa te pec¬
cati. In eiꝰ gͦ nomine iuncit᷑ qͥ humanã for¬
mã assũpsit egitq sine peccato. ut in ipso
sac̃dote ac sacͥficio fieret remissio peccatoꝵ:
id ẽ. ꝑ mediatorẽ dĩ & hominũ hominẽ xͫ¬
iłim. ꝑ quẽ facta peccatoꝵ purgatione rec̃¬
ciliam᷑. Non enĩ nͥ peccatis homines separant᷑
adõ. Quoꝵ in hac uita ñ fit nr̃a uirtute sed
Multũ aũ nob̵ in hac carne tribueremꝰ : nͥ usq
ad eiꝰ depositionẽ sub uenia uiueremꝰ. Propt̃ea
gͦ nob̾ ꝑmediatorẽ p̃stita ẽ. gr̃a: ut polluti
carne peccati carnis peccati similitudine mu¬
daremꝰ. Ipsa dĩ gr̃ã quã innos ostendit mag¬
phirrius diuinis oraculis fuisse responsum.
osñ purgare lunȩ teletas atq solis: ut hinc os¬
tenderet᷑ nulloꝵ deoꝵ teletis hominẽ posse

Expanded text:
non ipsam, sed Deum suum aduersus ipsam. Non enim non ipsam, sed Deum suum aduersus ipsam. Non enim aliquem uincit aut subiugat nisi societate peccati. In eius ergo nomine uincitur, qui hominem adsumsit egitque sine peccato, ut in ipso sacerdote ac sacrificio fieret remissio peccatorum, id est per mediatorem Dei et hominum, hominem urgatione reconciliamur Deo. Non enim nisi peccatis homines separantur a Deo, quorum in hac uita non fit nostra uirtute, sedMultum autem nobis in hac carne tribueremus, nisi usque ad eius depositionem sub uenia uiueremus. Propterea ergo nobis per Mediatorem praestita est gratia, ut polluti carne peccati carnis peccati similitudine mundaremur. Hac Dei gratia, qua in nos ostendit magphyrius divinis oraculis fuisse responsum, non nos purgari lunae teletis atque solis: ut hinc ostenderetur nullorum deorum teletis hominem posse
Abbreviated transcription (Latin):
sua sententia s ex alioꝵ. dic̃ bonũ dm̃ uł geniũ
ñ uenire in hominẽ nͥ malus fuerit ante placatꝰ:
tanquã fortiora sint apud eos numina mala quã¬
bona. quando qͥdẽ mala impediunt ad uitoria
bonoꝵ nͥ eis placata dent locũ: malisq nole¬
ntib bona ꝓdeẽ ñ poss̃. nocere aũ mala pͦss.
ñ sͥ ualentib resistere bonis. Non ẽ. ista uere
ueracit̾q scȩ̃ religionis uia. Non sic uinonẽ
ħ c̃. xreas potestates pioꝵ uirtutib inui¬
dentes nr̃i martyres uincunt. Non om̃ino
si dici usitate posset heroes nr̃i supplicib do¬
nis s uirtutib diunis heroas suꝑant. Cõ¬
modiꝰ quippe scipio africanꝰ ẽ. cognominatꝰ
qđ uirtute afpicã uicerit: quã si hostes do¬
homines dĩ xercã potestatẽ inimicã c̃trariãq
pietati exorcirando eiciunt ñ placando: om̃sq
tẽptationes aduersitatis eiꝰ uincunt orando

Expanded text:
sua sententia, sed ex aliorum, dicit bonum deum uel genium sua sententia, sed ex aliorum, dicit bonum deum uel genium non uenire in hominem, nisi malus fuerit ante placatus; tamquam fortiora sint aput eos numina mala quabona, quando quidem mala inpediunt adiutoria bonorum, nisi eis placata dent locum, malisque nolentibus bona prodesse non possunt; nocere autem mala possunt, non sibi ualentibus resistere bonis. Non est ista uerae ueraciterque sanctae religionis uia; non sic Iunonem, hoc est aerias potestates piorum uirtutibus inuidentes, nostri martyres uincunt. Non omnino, si dici usitate posset, heroes nostri supplicibus donis, sed uirtutibus diuinis Heran superant. Commodius quippe Scipio Africanus est cognominatus, quod uirtute Africam uicerit, quam si hostes dohomines Dei aeriam potestatem inimicam contrariamque pietati exorcizando eiciunt, non placando, omnesque tentationes aduersitatis eius uincunt orando
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ tractũ : qđ grece uino heroa appellatur.
Et ideo nescio quis filiꝰ eiꝰ scđm grecoꝵ fabu¬
las heros fuerit nuncupatꝰ hoc uidelicet
mysticũ significante fabula qđ aer uinomi de¬
putetur. ubi uolunt cũ dȩ monib heroas
habitare. Quo nomine appellant alicuiꝰ me¬
riti aminas defunctoꝵ. S econtrario marꝙres
nr̃i heroȩ nuncuparent᷑ si ut dixi usus eccłastici
sermonis ad mitteret: ñ qđ eis eẽt cũ demonib
cerent potestates. & in eis ipsam quicqͥd putatur
significare uinonẽ. Quȩ ñ usq qͣq mõuenient̃
a poetis inducit᷑ inimica uirtutib : & cȩlum
petentib uiris fortb muida. S rursus ei suc¬
cũbit infelicit̃ ceditq uirgilius: ut cũ apud eum
illa dicat. iuncor ab xnea. ipsũ aeneã ad moneat
helenꝰ quasi c̃silio religioso & dicat. lunoni cane
uota libens: dñãq potentẽ supplicib suꝑa do¬
nis. Ex qua opinione porphyrius quãuis ñ ex

Expanded text:
dicitur tractum, quod Graece Iuno Ἥρα appellatur, dicitur tractum, quod Graece Iuno Ἥρα appellatur, et ideo nescio quis filius eius secundum Graecorum fabulas Heros fuerit nuncupatus, hoc uidelicet ueluti mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi uolunt cum daemonibus heroas habitare, quo nomine appellant alicuius meriti animas defunctorum. Sed a contrario martyres nostri heroes nuncuparentur, si, ut dixi, usus ecclesiastici sermonis admitteret, non quo eis esset cum daemonibus cerent potestates et in eis ipsam, quidquid putatur significare, Iunonem, quae non usquequaque inconuenienter a poetis inducitur inimica uirtutibus et caelum petentibus uiris fortibus inuida. Sed . rursus ei succumbit infeliciter ceditque Vergilius, ut, cum aput eum illa dicat: Vincor ab Aenea, ipsum Aenean admoneat Helenus quasi consilio religioso et dicat: Iunoni cane nota libens, dominamque potentem Supplicibus supera donis. Ex qua opinione Porphyrius, quamuis non ex
Abbreviated transcription (Latin):
orañtũ otidinũ eẽ uoluit eccłȩ sacͥficiũ: quȩ
ã psus ciptis conpꝰ sĩt. sc ips̃ ꝑipsũ discit
offerre. Huiꝰ ueri sacrifieu multiplicia uariaq
signa erant sacͥficia pͥsea scõꝵ: cũ hoc unũ ꝑ
multa figuraret᷑. tanquã uerb multis res una
diceret᷑. ut sine fastidio multũ cõmendaretur.
uc sũmo ueroq sac̾ficio cuncta sac̃ ficia falsa
dent excitatis. imieitias ad uersus dĩ ciuitatẽ
Mrannice exerceant. sibiq sacͥ ficia ñ solum
ab offerentib sumant & auolentib expetant.
uerũ &uã inuitos ꝑ seq̃ndo uiolent᷑ extorque¬
ant᷑ . ñ solum ꝑniciosa ñ ẽ. s &iã utilis inue¬
nit᷑ eccłȩ: ut mr̃m numerꝰ impleat᷑. qͦs ciuitas¬
dĩ tanto clariores & honorationes ciues ht̃
quanto fortus ad uersus impietatis peccatũ
& usq ad sanguinẽ certant. Hos multo elegan¬
tuis. si eccłastica loq̃ndi c̃suetudo pateretur:
nr̃os heroas uocaremꝰ. Hoo enĩ nom̃ a unone

Expanded text:
mentum cottidianum esse uoluit ecclesiae sacrificium, quae cum ipsius capitis corpus sit, se ipsam per ipsum discit offerre. Huius ueri sacrificii multiplicia uariaque signa erant sacrificia prisca sanctorum, cum hoc unum per multa figuraretur, tamquam uerbis multis res una diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio cuncta sacrificia falsa dent excitatis inimicitias aduersus Dei ciuitatem tyrannice exerceant sibique sacrificia non solum ab offerentibus sumant et a uolentibus expetant, uerum etiam ab inuitis persequendo uiolenter extorqueant, non solum perniciosa non est, sed etiam utilis inuenitur ecclesiae, ut martyrum numerus inpleatDei tanto clariores et honoratiores cives habet, quanto fortius adversus impietatis peccatum etiam usque ad sanguinem certant. Hos multo elegantius, si ecclesiastica loquendi consuetudo pateretur, ros heroas uocaremus. Hoc enim nomen a Iunone
Abbreviated transcription (Latin):
simus nos quoq ꝓ modulo nr̃o angłi dĩ id est
nuncii eiꝰ annunciantes uͦ uoluntatẽ & głam
gramq laudantes. Unde cũ dixissot ponere
indõ spem meã: ut annuciem inquit om̃s lau¬
des tuas in portis filiȩ syon. Hac ẽ. głosissima
oiuitas dĩ. Haeo uũ dm̃ nouit: & colit. Hanc
angłi scĩ annunciauer : qͥ nos ad eiꝰ societatem
inuitauer̃. ciuesq suos in illa eẽ uoluer̃. Quib
sis sacrificiũ simus dõ. Nullo itaq dubitante qui
hȩȩ deposita maligna obstinatione considerat: om̃s
immortales beatiq nob̃ ñ inuident. ⁊ neq enim
si inuiderent eẽnt beati: s potuis nos diligunt.
ut & nos cũ ipsis beati simus. Plus nob fauent plus
ad iuuant quando unũ dm̃ cũ illis colimꝰ. penta

Expanded text:
simus nos quoque pro modulo nostro angeli Dei, id est nuntii ejus, annuntiantes ejus voluntatem, et gloriam gratiamque laudantes. Unde cum dixisset, Ponere in Deo spem meam: ut annuntiem, inquit, omnes laudes tuas in portis filiae Sion. Haec est gloriosissima ciuitas Dei: haec unum Deum nouit et colit; hanc angeli sancti adnuntiauerunt, qui nos ad eius societatem inuitauerunt ciuesque suos in illa esse uoluerunt; quibus sis sacrificium simus Deo. Nullo itaque dubitante, qui haec deposita maligna obstinatione considerat, omnes inmortales beati, qui nobis non inuident neque enim si inuiderent, essent beati, sed potius nos diligunt, ut et nos cum ipsis beati simus, plus nobis fauent, plus adiuuant, quando unum Deum cum illis colimus. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
nare possunt s expugnare ñ possunt.
Qua ꝓpt̃ in decẽ istis libris. & si minus quã
ñ nulloꝵ de nob expectabat in tentio. tam̃
quorundã studio quantũ uerus dĩ & dñs
ad uiuare dignatꝰ c̃. satis fecimꝰ: refutando
contradictiones impioꝵ. qui conditori scȩ̃
ciuitatis dequa disputare instituimꝰ dõs
suos p̃ferunt. Quoꝵ decẽ libroꝵ quinq
suꝑiores aduersus eos conscript sunt
qui ꝓpt̾ bona uitȩ huiꝰ deos colendos putãt:
quinq aũ posteriores ad uersus eos qͥ cultũ

Expanded text:
expugnare non possunt. 4. Quapropter in decem libris istis, etsi minus quam nonnullorum de nobis exspectabat intentio, tamen quorumdam studio, quantum verus Deus et Dominus adjuvare dignatus est, satisfecimus, refutando contradictiones impiorum, qui Conditori sanctae civitatis, de qua disputare instituimus, deos suos praeferunt. Quorum decem librorum quinque superiores adversus eos conscripti sunt, qui propter bona vitae hujus deos colendos putant; quinque autem posteriores adversus eos qui c
Abbreviated transcription (Latin):
uimateria infirma fraglitatis humanȩ.
Non talia sci homines: antifa uinuersabi aua.¬
maruĩ lib̾andarũ uia gradiento stan quam
magna ꝓpħare curar̃: Qurãuis & ista. eos
ñ fugerint. & ab eił sapẽ p̃dicta sunt ad.
eoꝵ fidẽ faciendã quȩ mortaliũ sinsibuñ
poterant intimari. nec ad ex ꝑ mñeu ueleri
facilitate ꝑduci. S alia eiant uere mnagna
atq diumna: quȩ quantũ dabat᷑ cognita dĩ
uoluntate fut̾a nunciabant. Xp̃ qui ppe
in carne uenturꝰ. & quę in illo tã clara
ꝑfecta sunt atq in eiꝰ nomine impleta. pę¬
nitentia hominũ & addm̃ c̃uersio uolun¬
tatũ. remissĩo peccatoꝵ. gr̃ã iustitiȩ. fides
pioꝵ. & ꝑ uniuersũ orbẽ inuerã diuini-¬
tatẽ multitudo eredentiũ. cultore simula

Expanded text:
in materia infima fragilitatis humanae . in materia infima fragilitatis humanae . Non talia sancti homines in ista universali animarum liberandarum via gradientes, tanquam magna prophetare curanon fugerint et ab eis saepe praedicta sint ad eorum fidem faciendam, quae mortalium sensibus non poterant intimari nec ad experimentum celeri facilitate perduci. Sed alia erant uere magna adque diuina, quae quantum dabatur cognita Dei uoluntate futura nuntiabant. Christus quippe in carne uenturus et quae in illo tam clara perfecta sunt adque in eius nomine inpleta, paenitentia hominum et ad Deum conuersio uoluntatum, remissio peccatorum, gratia iustitiae, fides piorum et per uniuersum orbem in ueram diuinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
cognitione dic̃ eẽ ꝑlatã: qͥd hac hystoria ut
ilustruis mueniri potest quȩ uniuersũ orbẽ
tanto apice auctoritatis optinuit. uł fidelius
inqua ita narrant᷑ p̃tͣita ut futura & iã p̃di-¬
aunt᷑. quoꝵ multa uidemꝰ impleta exquib ea
que restant sine dubio sꝑemꝰ implenda: Non
min pocest porphyrius uł quicũq placonici.
&ĩ in hac tua quasi c̃renarũ rerũ & ad
utã istã mortalẽ ꝑtinentiũ diuinationem
p̃ditionẽq contemnere : qđ merito in aliis
uateinationib & quoꝵ libet modoꝵ uł artiũ
diunationib faciunt. Negant enĩ hec uł
magnoꝵ hominũ : uł magni ẽẽ pendenda.
tite. Nã uł inferioꝵ fuint p̃sensione causa¬
rũ sic̃ aree medicinȩ quib dã ante cedentib
signis plurimae uentura ualitudini p̃ui¬
dent᷑: uł immundi damones sua dispͦsita
cupiditatib iniquoꝵ ad quȩq c̃gruenda
faeta dicendis quodã mͦ s̃ uindicant. &¬

Expanded text:
cognitione dicit esse perlatam: quid hac hcognitione dicit esse perlatam: quid hac hillustrius inveniri potest, quae universum orbem tanto apice auctoritatis obtinuit, vel fidelius, in qua ita narrantur praeterita, ut futura etiam praedicantur; quorum multa videmus impleta, ex quibus ea quae restant sine dubio speremus implenda? Non enim potest Porphyrius, vel quicumque Platonici, etiam in hac via quasi terrenarum rerum et ad uitam istam mortalem pertinentium diuinationem praedictionemque contemnere, quod merito in aliis uaticinationibus et quorumlibet modorum uel artium diuinationibus faciunt. Negant enim haec uel magnorum hominum uel magni esse pendenda, et recte. Nam uel inferiorum fiunt praesensione causarum, sicut arte medicinae quibusdam antecedentibus signis plurima euentura ualetudine praeuidentur; uel inmundi daemones sua disposita cupiditatibus iniquorum ad quaeque congruentia facta d
Abbreviated transcription (Latin):
sola uerba sonuier̃: uerũ etã homunib di
uerbo simplicis pietatis agentib sps umnuẽ
& aquarũ. olatilia cęli. ligna. elem̃ta. sydera.
duma uissa fecor̃. inferna cesser̃. mortiu reuix¬
es̃ exceptis ipsuis saluatoris ꝓpͥis singularib q
mraculis. maxime natiuitatis & resurrectionis.
ioꝵ in uno matñȩ iurginitatis tantũ mͦ saera¬
ñtũ: in alto aũ etiã coꝵ qui infine resurreeturt
sunt demonstrauit exemplũ. Haec uia totum
a parti quęreret᷑ quã uocat intellectualẽ por¬
phyrius. alia ei quã uocat spũialẽ. alia qur
ipsi cnpori: ꝓpr̃ea totũ suscepit ueracissimꝰ
potentissimꝰq mundator atq saluator. Prxter
banc uã. quȩ partĩ cũ hȩc fucura pͦnunciarent᷑
part̃ cũ facta nunciant᷑. nunquã gñri humano
defiuit. ⁊ nemo lib̾atꝰ ẽ. nemo lib̾at᷑: nemo lib̾a¬
bitur. Qđ aũ porphyrius uniuersalẽ uiam
unimȩ lib̾andȩ ñdũ insuã noticiã hystoriali

Expanded text:
sola uerba sonuerunt, uerum etiam hominibus Dei uerbo simplicis pietatis agentibus spiritus et aquarum, uolatilia caeli, ligna, elementa, sidera diuina iussa fecerunt, inferna cesserunt, mortui reuixerunt; exceptis ipsius Saluatoris propriis singularibusque miraculis, maxime natiuitatis et resurrectionis, quorum in uno maternae uirginitatis tantummodo sacramentum, in altero autem etiam eorum, qui in fine resurrecturi sunt, demonstrauit exemplum. Haec uia totum ei parti quaereretur, quam uocat intellectualem Porphyrius, alia ei, quam uocat spiritalem, aliaque ipsi corpori: propterea totum suscepit ueracissimus potentissimusque mundator adque saluator. Praeter hanc uiam, quae, partim cum haec futura praenuntiantur, partim cum facta nuntiantur, numquam generi humano defuit, nemo liberatus est, nemo liberatur, nemo liberabitur. Quod autem Porphyrius uniuersalem uiam animae liberandae nondum in suam notitiam historiali
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mediocri ingenio p̃duꝰ eẽ ñ dubitat. Puiden-¬
tiam quippe diuinã. sine ista uniuersali uia
lib̾ande animȩ. genꝰ humanũ relinq̃re pꝰtuisso
ñ eredit. Neq enĩ ait ñ eẽ: s h tantũ bonum.
tantũq ad uitorũ. ñ dũ receptũ. ñ dũ in suã
Noticiã eẽ ꝑlatũ. Nec mirũ. Tunc eiũ porplir¬
rus erat in reb humanis: quando ista liban-¬
dȩ animȩ uniũ salis uia quȩ ñ ẽ. alia quã re¬
li̾o xp̃iana. oppugnari ꝑ mittebat᷑ ab idoloꝵ
dammonũq cultorib regibq t̾renis: ꝓpt̾ asse¬
rendũ & c̃secrandũ marcerũ numerũ hoc¬

Expanded text:
non mediocri ingenio praeditus esse non dubitat. Prouidennon mediocri ingenio praeditus esse non dubitat. Prouidentiam quippe diuinam sine ista uniuersali uia liberandae animae genus humanum relinquere potuisse non credit. Neque enim ait non esse, sed hoc tantum bonum  adjutorium nondum receptum, nondum in suam notitiam esse perlatum: nec mirum. Tunc enim Porphyrius erat in rebus humanis, quando ista liberandae animae universalis via, quae non est alia quam religio christiana, oppugnari permittebatur ab idolorum daemonumque cultoribus regibusque terrenis, propter asserendum et consecrandum mar
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. uniuersalis ammȩ libandȩ. nͥ qͣ uniuersae
animȩ lib̾ant᷑. hac ꝑ hoc sine illa nulla liba t᷑ :
libet ua: manifesta uoce testat᷑ neq illis quȩ
ab indis neq illis quȩ achaldeis didicerat hanc
uniuersalẽ uiã lib̾and& animȩ contineri. & utq
se achaldeis oracula duuna sũpsisse. quorum
assiduã cõmemorationẽ facit. tacere ñ potuit.
Quã uult gͦ intelligi animȩ lib̾andȩ uniũ salẽ uiã.
ñ dũ receptã uł ex aliqua uerissĩma phylosophia.
uł ex earũ gentiũ doctrinis quȩ magnȩ uelut
in diumis reb habebant᷑. quia plus apud eas curi¬
ositas ualuit quorũq angłoꝵ cognoscendoꝵ &
colendoꝵi. ñdũq insuã noticiã hystoriali cogni¬
tione ꝑlatã : Quȩ nã ista ẽ. uniũsalis uia. nͥ quȩ
ñ suȩ cuiq genti ꝓpͥa. s uniũsis gentib quȩ cõ.¬
munis eẽt diumnitꝰ imꝑtita ẽ: Quã certe iste homo

Expanded text:
est uniuersalis animae liberandae, nisi qua uniuersae est uniuersalis animae liberandae, nisi qua uniuersae animae liberantur ac per hoc sine illa nulla anima libelibet uia\', manifestissima uoce testatur neque illis quae ab Indis neque illis quae a Chaldaeis didicerat hanc uniuersalem uiam liberandae animae contineri; et utique se a Chaldaeis oracula diuina sumsisse, quorum adsiduam commemorationem facit, tacere non potuit. Quam uult ergo intellegi animae liberandae uniuersalem uiam nondum receptam uel ex aliqua uerissima philosophia uel ex earum gentium doctrinis, quae magnae uelut in diuinis rebus habebantur, quia plus aput eas curiositas ualuit quorumque angelorum cognoscendorum et colendorum, nondumque in suam notitiam historiali cognitione perlatam? Quaennon suae cuique genti propria, sed uniuersis gentibus quae communis esset diuinitus inpertita est? Quam certe iste homo
Abbreviated transcription (Latin):
quandã sectã qđ uniuersalẽ c̃tineat uiã animȩ
libandȩ. uł aphylosophia uerissima aliqͣ. uł ab
indorũ morib ac disciplina. aut inductione chal-¬
deorũ. aut alia qualibet uia ñdũq in suã noticiã.
eandẽ uã hystorialę cognitione ꝑlatã: ꝓcul dubio
c̃fitet᷑ eẽ aliquã. s ñ dũ in suã uenisse noticiã. lta ei
ñ sufficiebat quiequid de anima libanda studiosis¬
sime didicerat: sibiq uł potius aliis nosse ac
cenere uidebat᷑. Sentiebat eñ ad huc s de ẽẽ.
aliquã p̃stantissimã auctoritatẽ: quã de re tanta
sequi oporteret. Cũ aũ dic̃ uł aphylosophia ueris.¬
sima aliqua ñ dũ in suã noticiã ꝑuenisse secã.
quȩ uniuersalẽ c̃tineat uiã animȩ lib̾andȩ:¬
satis quantũ arbitror ostendit. uł eã phylosop.¬
hiam inqua ipse phrlosophatus ẽ. ñ eẽ uerissimã.
uł ea ñ contineri talẽ uiã. Ꝙ quomͦ iã potest eẽ
uerissima qͣ ñ c̃tinet᷑ haec uia: Nã quȩ alia uia

Expanded text:
ersalem contineat uiam animae liberandae, uel a philosophia uerissima aliqua uel ab Indorum moribus ac disciplina, aut inductione Chaldaeorum aut alia qualibet uia, nondumque in suam notitiam eandem uiam historiali cognitione perlatam: procul dubio confitetur esse aliquam, sed nondum in suam uenisse notitiam. Ita ei non sufficiebat quidquid de anima liberanda studiosissime didicerat sibique uel potius aliis nosse ac tenere uidebatur. Sentiebat enim adhuc sibi deesse aliquam praestantissimam auctoritatem, quam de re tanta sequi oporteret. Cum autem dicit uel a philosophia uerissima aliqua nondum in suam notitiam peruenisse sectam, qusatis, quantum arbitror, ostendit, vel eam philosophiam, in qua ipse philosophatus est, non esse verissimam, vel ea non contineri talem viam. Et quomodo jam potest esse uerissima, qua non continetur haec uia? Nam quae alia uia
Abbreviated transcription (Latin):
& sine fine mansura sic̃ iste c̃ficet᷑. ꝓculdubio
auepit extp̃re : & tam̃ sẽꝑ erit cũ ante ñ fuerit.
ligͥ om̃s argum̃tatio dissoluta ẽ: qua putatur
idhil eẽ posse sine fine tpr̃is nisi qđ initum
ilabet tpr̃is. Inuenta ẽ. enĩ animȩ beatitudo:
qscũ intiũ tpr̃is habuerit. finẽ tpris ñ habe¬
hi. Qua ꝓpt̃ duunȩ auctoritati humana cedat
nfirmitas: eisq beatis && immortalib de uera
rligione credamꝰ qͥ sꝰ honorẽ ñ ex petunt quem
d̃ suo qui &&iã nr̃ ẽ. deb̾i seuint. Nec uibent ut
srificũ faciamꝰ: nͥ ei tantũ euius & nos cũ illis¬

Expanded text:
 iste confitetur, procul dubio coepit ex tempore, et tamen semper erit, cum antea non fuerit. Illa igitur omnis argumentatio dissoluta est, qua putatur nihil esse posse sine fine temporis, nisi quod initium non habet temporis. Inventa est enim animae beatitudo, quae cum initium temporis habuerit, finem temporis non habebit. Quapropter divinae auctoritati humana cedat infirmitas, eisque beatis et immortalibus de vera religione credamus, qui sibi honorem non expetunt, quem Deo suo, qui etiam noster est, deberi sciunt; nec jubent, ut sacrificium faciamus, nisi ei tantummodo, cujus et nos cu
Abbreviated transcription (Latin):
ministrare docuer̃ numerosarũ cestimonio pul-¬
chritudinũ. quȩ ñ solũ incorporib animalium.
uerũ in herb etiã foenoq gignunt᷑: quanto eui-¬
dentius hac attestant᷑ diumitati. quȩ ad honorẽ
p̃dicationis eiꝰ fuint. ubi ea religio cõmendat᷑
quȩ om̃ib cȩlestib t̃restrib infernis sacͥficare
uetat. uni dõ tantũ uibens. qui solus diligens
p̃dicens. ñ ista se appetere s ꝑhȩc alia potiora
signficare cestat᷑: ñ ut ipse hus honorib sublimet᷑.
s ut nos ad eũ colendũ eiq coherendũ igne amo.
xbIAndicet aliqͥs ista falsa eẽ miracula. nec fuisse
facta s m̃dacit̃ scripta : Quisquis ħ dic̃ sidel
reb negat om̃ino ullis littĩs eẽ eredendũ. pea
&iã dicere nec dõs ullos curare motalia. n
enĩ se alit̃ colendos eẽ ꝑsuaser̃ nͥ mirabilũ or¬

Expanded text:
ministrare docuerunt, numerosarum testimonio pulministrare docuerunt, numerosarum testimonio pulchritudinum, quae non solum in corporibus animalium, verum in herbis etiam fenoque gignuntur: quanto evidentius haec attestantur divinitati, quae ad horam praedicationis ejus fiunt, ubi ea religio commendatur quae omnibus coelestibus, terrestribus, infernis sacrificari vetat, uni Deo tantum jubens, qui solus diligens praedicens, non ista se appetere, sed per haec alia potiora significare testatur; non ut ipse his honoribus sublimetur, sed ut nos ad eum colendum, eique cohaerendum An dicet aliquis ista falsa esse miracula, nec fuisse facta, sed mendaciter scripta? Quisquis hoc dicit, si de his rebus negat omnino ullis litteris esse credendum, potest etiam dicere nec deos ullos curare mortalia. Non enim se aliter colendos esse persuaserunt, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑtoq postridie. simulachrũ cui supplicabant inue¬
ner̃ collapsũ: de formũq confractũ. Deinde ipsi
ꝓdiguis acti. deformit̃q puniti : archã diuni testi¬
monii popło unde cocꝑant reddider̃. Ipsa autẽ
redditio qualis fuit. Iposuer̃ eã plaustro. ei que
uiuencas aquib uitulos sugentes abstraxerant
sub uixer̃. & eas quo uellent ire siuer̃: & iam
hinc uĩ duunã explorare cupientes. At illȩ sine
duce homine atq rectore ad hebreos iuã ꝑtinacit
gradientes. nec reuocate mugitib esurientiũ fili¬
orũ: magnũ saeram̃tũ sius cultorib reportarunt.
Paec atq huiꝰ modi dõ parua s̃: s magna t̾rendis
salubrit̃ erudiendisq mortalib. Si enĩ phylo¬
sopin precipueq platonici rectus &t̾is sapuisse
laudant᷑. sic̃ paulo ante cõmemoraui. qđ diuinã
ꝓuidentiã hȩc quoq rerũ infima atq t̃rena ad¬

Expanded text:
apertoque postridie simulacrum, cui supplicabant, inueapertoque postridie simulacrum, cui supplicabant, inuenerunt conlapsum deformiterque confractum. Deinde ipsi prodigiis acti deformiusque puniti arcam diuini testimonii populo, unde ceperant, reddiderunt. Ipsa autem redditio qualis fuit! Inposuerunt eam plaustro eique iuuencas, a quibus uitulos sugentes abstraxerant, subiunxerunt et eas quo uellent ire siuerunt, etiam inde uim diuinam explorare cupientes. At illae sine duce homine adque rectore ad Hebraeos uiam pertinaciter gradientes nec reuocatae mugitibus esurientium filiorum magnum sacramentum suis cultoribus reportarunt. Haec adque huius msalubriter erudiendisque mortalibus. Si enim philosophi, praecipueque Platonici, rectius caeteris sapuisse laudantur, sicut paulo ante commemoravi, quod devinam providentiam haec quoque rerum infirma atque terrena ad
Abbreviated transcription (Latin):
tab̃naculo qđ similit̾ appellatũ ẽ. tab̃naculũ
testimonii. cũ debita sacerdotes ueneratione
portabant. signũq q ꝑdiem nubes apparebat.
quę sic̃ ignis nocte fulgebat. quȩ nubes cũ mo-¬
dixi : & p̃t̾ uoces quȩ illuis arcę loco edebant᷑.
N am cũ t̾ram ꝓmissionis intrantib eis. eadẽ
areba transiret: iordanis fluuius exparte
supiore subsitens & ex inferiore decurrens. &
ipsis sac̃dotib & popło siceũ p̃buit transeundi.
locũ. Deinde ciuitatis quȩ pͥma hostilis occurrit.
more gentiũ deos plurimos colens. septies eadẽ
archa circũ acta. muri repente cecider̃: nulla
manu oppugnati. nullo ariete ꝑcussi. Post haec
&iã cũ iã int̾ra ꝓmissionis eẽnt & eadẽ archa
ꝓpt̃ eori peccata fuisset ab hostib capta: hu
qui coeꝑant. intẽplo eandẽ dĩ sui quẽ p̃cȩt̃is cole¬
bant. honorifice collocarunt. ab euntes que clauser̃.

Expanded text:
tabernaculo, quod similiter appellatum est tabernaculum tabernaculo, quod similiter appellatum est tabernaculum testimonii, cum debita sacerdotes ueneratione portabant; signumque erat, quod per diem nubes apparebat, quae sicut ignis nocte fulgebat; quae nubes cum modixi, et praeter uoces, quae ex illius arcae loco edebantur. Nam cum terram promissionis intrantibus eadem arca transiret. Iordanes fluuius ex parte riore subsistens et ex inferiore decurrens et ipsi et populo siccum praebuit transeundi locum. Deinde ciuitatis, quae prima hostilis occurrit more gentium deos plurimos colens, septiens eadem arca circumacta muri repente ceciderunt, nulla manu oppugnati, nullo ariete percussi. Post haec etiam cum iam in terra promissionis essent et eadem arca propter eorum peccata fuisset ab hostibus capta. hi, qui ceperant, in templo eam dei sui, quem prae ceteris colebant, honorifice conlocarunt abeuntesque clauserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba fallacia. nec boni. nec bonoꝵ deoꝵ
angłi s̃. s d& mones mali. qͥ ñ unũ solũ ac
sũmũ dm̃ s seipsos sacrificiis coli uolunt:
qđ magis quã uniꝰ dĩ contra eos eligendũ ẽ.
p̃sidiũ. cui seruiunt angłi bom. qui ñ s s
illi uibent ut sacrificio sepuiamꝰ. cuiꝰ nos ipsi
sacrificia eẽ debemus: dinde lex dĩ quȩx
in edictis data ẽ. angłoꝵ. in qua unus dĩ
deoꝵ religione sacroꝵ uissus ẽ. coli. alii uͦ
qui libet ꝓhibiti: in archa erat posita: quȩ
archa testimoni nuncupata ẽ. Qus nomine
satis signficat᷑ ñ dm̃ qͥ ꝑ illa om̃a colebat᷑ cir-¬
cũ cludi solere uł contineri loco. cũ responsa
eiꝰ & quȩdã humanis sensib darent᷑ signa
ex illius arcȩ loco : s uoluntatis eiꝰ hino tes¬
timonia ꝑhibi qđ &iã ipsa lex erat intabuł
conseripta lapideis. & marcha ut dixi po-¬
sita : quã tpre ꝑegrinationis. in heremo oũ

Expanded text:
superba fallacia, nec boni nec bonorum deorum superba fallacia, nec boni nec bonorum deorum angeli sunt. sed daemones mali, qui non unum solum ac summum Deum, sed se ipsos sacrificiis coli uolunt: quod maius quam unius Dei contra eos eligendum est praesidium, cui seruiunt angeli boni, qui non sibi, sed illi iubent ut sacrificio seruiamus, cuius nos ipsi sacrificium debemus? in edictis data est angelorum, in qua unus Deus deorum religione sacrorum iussus est coli, alii uero quilibet prohibiti, in arca erat posita, quae arca testimonii nuncupata est. Quo nomine satis significatur non Deum, qui per illa omnia colebatur, circumcludi solere uel contineri loco, cum responsa eius et quaedam humanis sensibus darentur signa ex illius arcae loco, sed uoluntatis eius hinc testimonia perhiberi; quod etiam ipsa lex erat in tabulis conscripta lapideis et in arca, ut dixi, posita, quam tempore peregrinationis in eremo cum
Abbreviated transcription (Latin):
ur luicanus ait. ꝓpior despumet inherbas.
quȩdã uͦ & si ñ nullis pͥoꝵ factis uideant᷑
ope coaequari: finis ipse qͦ discernuntur
in comparabilic̃ hȩc nr̃a ostendit excellere.
lis enĩ multi tanto minus sacrificus colen
di quantomagis hȩc expetunt: his uͦ unꝰ
cõmendat᷑ dis̃. qui se nullis talib indigere
& seripturarũ suarũ testificatione &e
coundẽ postea sacrificioꝵ remotione
demonstrat. Si gͦ angłi sibi expetunit sacri¬
ꝑ sacrificiũ ñ s̃ s ei nos subdi uolunt cuiꝰ
ar ipsi contẽplatione beati s̃: & ad eũ nos
ꝑuenire aq̃ ipsi ñ recesser̃. Si uͦ angli qͥ ñ
uni s plurimis sacrificia fieri uolunt᷑. ñ s̃
s eis dus uolunt quoꝵ deoꝵ angłi s̃: & iã
sic eis p̃ponendi s̃ illi qͥ uniꝰ dĩ deoꝵ angłi s̃.
Ciui sacrificari sic iubent ut alioui alti uetent:
cũ eoꝵ nullus huio uetet. & oui uni isti sacͥ¬
ficari uibent. Porro si qđ magis indicat eori

Expanded text:
ut ait Lucanus, propior despumet in herbas ut ait Lucanus, propior despumet in herbas quaedam vero etsi nonnullis piorum factis videantur opere coaequari, finis ipse quo discernuntur, incomparabiliter haec nostra ostendit excellere. Illis enim multi tanto minus sacrificiis colendi sunt, quanto magis haec expetunt: his vero unus commendatur Deus, qui se nullis talibus indigere, et Scripturarum suarum testificatione, et eorumdem postea sacrificiorum remotione demonstrat. Si ergo angeli sibi expetunt sacriper sacrificium non sibi, sed ei nos subdere volunt, cujus et ipsi contemplatione beati sunt, et ad eum nos peruenire, a quo ipsi non recesserunt. Si autem angeli, qui non uni sed plurimis sacrificia fieri uolunt, non sibi, sed eis dis uolunt, quorum deorum angeli sunt: etiam sic eis praeponendi sunt illi, qui unius Dei deorum angeli sunt, cui sacrificari sic iubent, ut alicui alteri uetent, cum eorum nullus huic uetet, cui uni isti sacrificari iubent. Porro si, quod magis indicat eorum
Abbreviated transcription (Latin):
derroia aeneas fugiens aduex̃. de loco in
locũ migrasse referunt᷑ qđ eotẽ tarqͥmus
nouacula secuit.⁊ qđ epydauruuis ser-¬
pens esculapio nauiganti romã comes
ad hesit. qđ nauẽ qͣ simulachrũ matris
figie uehebat᷑. tantis hominũ boumq
onatib immobilẽ redditã. una mulier
ala tona alligatã adsuȩ pudicitiȩ testi¬
monũ mouit & trax̃. qđ uirgo uestalis
de cuiꝰ corryptione questio uercebat᷑. aqua
mpleto cribro de tib̾i neq ꝑfluente abs-¬
alli controuersiã : hȩc gͦ & alia huiꝰ modi
iquaquã illis quȩ inpopło dĩ facta sunt
urture ac magnitudine conferenda sunt.
iuinto minꝰ eaquȩ illoꝵ quoq popłoꝵ qui
ales dõs coluer̾ legib udicata sunt ꝓhibe¬
nda atq plectenda: magica scilicet uł the¬
irgiea. quoꝵ pleraq specie tenꝰ mortaliũ
sinsus imaginaria ludificatione decipiunt.
quale ẽ. lunã deponere donec suppositas.

Expanded text:
de Troia Aeneas fugiens aduexit, de loco in de Troia Aeneas fugiens aduexit, de loco in locum migrasse referuntur; quod cotem Tarquinius nouacula secuit: quod Epidaurius serpens Aesculapio nauiganti Romam comes adhaesit; quod nauem, qua simulacrum matris Phrygiae uehebatur, tantis hominum boumque conatibus inmocula zona alligatam, ad suae pudicitiae testimonium movit et traxit; quod virgo Vestalis, de cujus corruptione quaestio vertebatur, aqua impleto cribro de Tiberi, neque perfluente, abstulit controversiam. Haec ergo atque alia hujusmodi nequaquam illis quae in populo Dei facta legimus, virtute aquanto minus ea quae illorum quoque populorum, qui tales deos coluerunt, legibus judicata sunt prohibenda atque plectenda, magica scilicet vel theurgica? quorum pleraque specie tenus mortalium sensus imaginaria ludificatione decipiunt, quale est lunam deponere, donec suppositas,