comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur. ac flentes r&ro actus erroris exaudiantur.
rereratir quȩ oculis cordis uident fontem. a qua euiuae.
id est xp̃m filiumdĩ. qui dicit ego sum fons aque uiue. qui
sitit ueniat &bibat: unde is mabel ex auditio interpr&a¬
tur an gelor autem iste. simili tudaest. haeliȩ perquempopu¬
sus istaẽ crediturur sicut permalachiam dicitur: ec ce
cgomitam uobir heliam : qui conuertat corda patrum
in filior: uerum quod statim uocauit angelus dñi agar
dicens surge tollepuerum . quia ingentem magnam. faciam eũ:
hoc signi ficabat. siue quod copiosus iudaeooꝵ populus ess& r egnatu¬
nus in sacculo : siue quia caelestis regnigloam consectuni
essent qui ex eis credidisent in xp̃o: quod autem eundem angeli
qui loquitur ad agar prius agelum. senptura pronuntiat.
deinde dm̃ filium dĩ eum fuisse credencum est: quiper legen
& prof&as semperlo cutus est. qui propter ohoedientiam pater¬

Expanded text:
tuntur, ac flentes retro actos errores, exaudiuntur, tuntur, ac flentes retro actos errores, exaudiuntur, reseratisque oculis cordis, vident fontem aquae vivae, id est, Christum Filium Dei, qui dicit: Ego sum fons aquae vivae; qui sitit veniat, et bibat . Unde et Ismael exauditio interpretatur. 6. Angelus autem iste similitudo est Eliae, per quem populus iste crediturus est sicut per Malachiam dicitur: Ecce ego mitto vobis Eliam, qui convertat corda patrum in filios. Verum quod statim vocavit angelus Domini Agar, dicens: Surge, tolle puerum, quia in gentem magnam faciam eum, hoc significabat, sive quod copiosus Judaeorum populus esset regnaturus in saeculum, sive quia coelestis regni gloriam consecuturi essent, qui ex eis credidissent in Christum. 7. Quod autem eumdem angelum, qui loquitur ad Agar, prius angelum Scriptura praenuntiat, deinde Deum, Filium Dei eum fuisse credendum est, qui per legem et prophetas semper locutus est. Qui propter obedientiam pater
Abbreviated transcription (Latin):
tirsuae sina gogae grauabat dumdicit sanguinis huius suꝑ
nor & super filos nostros : paner autem. hoc indicabant. quod
u&ur sacerdotium paner propositionis sicut senptum est
iudaica punficatio signi ficabatur deftec tura siue docen¬
na coꝵ carnalir. inpelle mortua clura id est incarne
uecenr hominis preuaricationir sententia damnata quae
nec re fngenum praertat nec satiat sitimi sedaestute
cum filio suo significat sinagogam cum populosuo expulsamn
deterra sua sine sacerdotio & sa cnficio in toto orbe er
sia deperit. ostendit populum nullam habens spirita lem
purificationem : Quod autem filium morientem sitis ub ar¬
bare proi cit. & sic demonstrante angelo as pieit fantẽ:
significabat quordam ex eo populo adumbram ligni crucis
re fugium p&ituror : quod ex clamat puer ploranr &
ex audiuit eum dr̃. & sic demonstrante angelo aspit
fontem: hoc pro illis dicit. qui ex iudaeis ad xp̃m conuer¬

Expanded text:
tris suae Synagogae gravavit, dum dixit: Sanguis ejus super tris suae Synagogae gravavit, dum dixit: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ? Panes autem hoc indicabant, quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est,Judaica purificatio significabatur defectura, sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sententia damnata, 310 quae nec refrigerium praestat, nec satiat sitim, sed aestu tgar cum filio suo, significat Synagogam cum populo suo expulsam de terra sua, sine sacerdotio et sacrificio in toto orbe errsiti deperit, ostendit populum nullam habentem spiritualem purificationem. 5. Quod vero filium morientem siti sub arbore projecit, et sic, demonstrante angelo, aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaudivit eum Deus, et sic, demonstrante angelo, aspicit fontem, hoc pro illis dicit, qui ex Judaeis ad Christum conver
Abbreviated transcription (Latin):
pulsa : agar quippe secundum quod ait apostolus in ser¬
ututem genuit populum. carnalem: sara uero libe¬
ra populum genuit qui non est secundum carnem sed mb
bertate uocatus est: qualibertate liberauit eum xp̃r
hoc igitur mistend̃ figurabatur pnorem populum in ser¬
u tutem peccatorum generatum : indomo irrahel idẽ ecc¬
siae ñ manere mabernum neque esse heredem uel consortẽ
cultonbur xp̃ii nec cumfilio nobili idẽ fideli populo regnum
caelestis gloriae possessurum : Cum eiȩcer& igitur abra¬
bamoo agar dedomo accepit paner & utrem aquȩ dedit agar
Einpo suit super humeros eiur infatem& dimi sit eami
ex iens autem agar errabat insolitu dines& cum mon entem
siti filium pro iecirs& sub arbore. apparuit ei angelus chii&
demonstrauit fontem aquae & potauit filium suum: quid
ergo signi ficat quod exiens agar infantem in humepos suos
inposuit᷑ nisi quod peccator populus &isipiens ceruicem ma¬

Expanded text:
pulsa. Agar quippe, secundum quod ait Apostolus, in serpulsa. Agar quippe, secundum quod ait Apostolus, in servitutem genuit populum carnalem; Sara ra populum genuit qui non est secundum carnem, sed in libertatem vocatus est, qua libertate liberavit eum Christus. Hoc igitur mysterio figurabatur priorem populum in servitute peccatorum generatum, in domo Sarae, id est, in Ecclesia non manere in aeternum, neque esse haeredem vel consortem cultoribus Christi, nec cum filio nobili, id est, fideli populo, regnum coelestis gloriae possessurum. 3. Cum igitur ejiceret Abraham Agar de domo, accepit panes et utrem aquae, et dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar, errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonstravit fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat quod exiens Agar infantem in humeros suos imposuit? nisi quod peccator populus et insipiens cervicem ma
Abbreviated transcription (Latin):
haec iterum causa facile occurrit. quia oc cul tum est.
& difficile ad intelle gendum quo modo anima humana
uerba dĩ copul&ur siue misceatur: siue quod melius & aptius
dicipotest. cum sit illud dr. istacreatura: secundum hocenĩ
qui a uero cognatione sint fr̃s iħs xp̃s & omnes sc̃i gratia diuim
non consanguinitate terrena hoc est depatre non dema¬
tre: & effabilius dicitur & capatiur auditur: Nam inter
se omner scĩ per eandem gratiam. fratres sunt.
Eponsur autem c&erorum soci&ate nullus illo rum est:
sua filium : quem uocauit isa ac : hunc cum uidis s& ma¬
ter ludentem cum is mahel : dixit ad abraham: eiece
anceillam : & filium eius : non enim ent here der filius ancilie
cum filiomeoisaac: nunc igitur querendum est quur
intea sara uoluit maritum de ancilla suscipere fi
lium aut quur nunc cum matre iub& expellidomum
quod non gelo fecit accensa sed mis teno prof&iae con¬

Expanded text:
haec interim causa facile non occurrit, quia occultum est haec interim causa facile non occurrit, quia occultum est et difficile ad intelligendum, quomodo anima humana verbo Dei copuletur, sive misceatur, sive quid melius et aptius dici potest, cum sit illud Deus, ista creatura; secundum hoc enimQua vero cognatione sint fratres Christus et omnes sancti, gratia divina, non consanguinitate terrena, hoc est, de patre, non de matre, et effabilius dicitur, et capacius auditur. Nam inter se 309 omnes sancti per eamdem gratiam fratres sunt, sponsus autem in eorum societate nullus illorum est. Csua filium, quem vocavit Isaac. Hunc cum vidisset mater ejus ludentem cum Ismael, dixit ad Abraham: Ejice ancillam et filium ejus, non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Nunc igitur quaerendum est cur antea Sara voluit maritum de ancilla susclium, aut cur nunc cum matre jubet expelli domo, quod non zelo fecit accensa, sed mysterio prophetiae com
Abbreviated transcription (Latin):
huius cuius figuram gerebant reges qui satram polluere
per mirsi non sint. non est expertum nec huenit eccleuã
coniugem xp̃i. nisi cum uiolare temptauit: diuino enue
testimonio perfidem martirum cessit : correctur ÷ que
in postenombur regibus honorauit munere quam corurtno¬
nr suae subdere ipnombur nonualuit : nam quod tunc ineo¬
dem regepnus & postenus figuratum ẽ: hoc in istoregno
dicitur depatre esse soror xp̃i ecclesia nondema treuon
de terrenae generationis quae euacuabitur. sedgratiau
celestis quac in a&ernum manebit cognatio commendatuer
secundum quam gratiam genus mortale non enmus. aeceo¬
ta potestate ut filii dĩ uocemur & suͥmus Ne que enĩ gratiaon
hanc desina goga matre xp̃i secundum earnem. seel dedo pausa
cum discimulis ait: neuobis dicatis patrera biterra unus
sit occultatur alienugenis. cuius autem. soror non tac&ur

Expanded text:
hujus, cujus figuram gerebant reges qui Saram polluere hujus, cujus figuram gerebant reges qui Saram polluere permissi non sunt, non est expertum, nec invenit Ecclesiam conjugem Christi, nisi cum violare tentant. Divino enim testimonio per fidem martyrum cessit, correctumque in posterioribus regibus honoravit munere, quam corruptioni suae subdere in prioribus non valuit. Nam quod tunc in eodem rege prius et posterius figuratum est, hoc in isto regno us. Cum autem dicitur de patre esse soror Christi Ecclesia, non de matre: non de terrenae generationis, quae evacuabitur, sed gratia coelestis, quae in aeternum manebit, cognatio commendatur, secundum quam gratiam genus mortale non erimus accepta potestate, ut filii Dei vocemur et simus. Neque enim gratiam hanc de Synagoga matre Christi secundum carnem, sed de Deo Patre cum discipulis ait: ne uobis dicatis patrem in terra; unus sit occultatur alienigenis, cujus autem soror non tacetur,
Abbreviated transcription (Latin):
do: in fidelitaos opera panunt: bonaẽ enim lex inquid
aligenis captiua poside r&ur. certus dedõ quodeam uiola
non per mit ter&: sicut nec pnmum a fara one: unde & abi¬
mel ech somnio commonitur. non com ma culauit eam con¬
cubitu: sed intactam restauralat manto: uerunta men
quis tunc in illo figurabatur. uiro: scire uolo & cu iussit
uxor quaeh hac peregnnatione atque inter ali eni genas¬
pollui maculam que non sinitur: & situiro suo sine macula
& ruga : inglonam quippexp̃i reste uiuit ȩcclesia : ut pulchn¬
tudo eius honor uiro eiur sicut & abraham propter sarrae
pulchntudinem inter alienigenas honorabatur ei que
ui dicitur h canticis canticoꝵ: opulchra intermuliens:
ipsiꝰ ut pulcritũ dini meritore ges offerunt muneras sicut
sarrae obtullit rex abimelech: plus mea mirans formae decus
to spintali animalumana in her& uerbodĩ ut sint duo hi
commendat apostolus: prolide regnum ter renum saecul

Expanded text:
ndo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, inquitndo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, inquitalienigenis captiva possideretur; certus de Deo, quod eam violari non permitteret, sicut nec primum a Pharaone. Unde et Abimelech, somno commonitus, non commaculavit eam concubitu, sed intactam restituit marito. 2. Verumtamen quis tunc in illo figurabatur viro, scire volo; et cujus sit uxor quae in hac peregrinatione atque inter alipollui macularique non sinitur, ut sit viro suo sine macula et sine ruga. In gloriam quippe Christi recte vivit Ecclesia, ut pulchritudo ejus honor viro ejus sit, sicut et Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alienigenas honorabatur; eique cum dicitur in Canticis canticorum, O pulchra inter mulieres, ipsius pulchritudini merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech, plus in ea mirans formae decus, to spiritali anima humana inhaeret Verbo Dei, ut sint duo in commendat Apostolus. Proinde regnum terrenum saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
festoꝵ: sed quia multisunt iusti quihimundi quidem in le¬
cebras fugiunt. ẜ ed tamen in actione positi. contemplatio¬
nis apicem subire nonquȩunt : hoc ẽ quod exut quidem loth
a sodomir. sed tamen admontana nonperuenit: qui a
anlammabilis uita relinqu&ur sed adhuc celsitudo specula¬
tionir subtiliter nonten&ur: indeidem loth adange¬
lum dicrtzẽ ciuitar haec iuxta. adquam possum fugere
parua : & saluabor meamum quid non modicaẽ &uu
lutem tdta perhib&ur quia astu alis uita nec ami di
cuns ex tota discr&a ẽ uec tamen agaudi aRern&
salutir aliena: in ipso autem loth quando filiae con cu¬
buerunt cum eo non illud quod cum asodomis libera¬
tur est. sed aliumꝰ figuratum est: tuncenim ipseloth futu¬
rae legis uide batur gestar se personam: quam quidi
exilla pro creati & sublege positimale intellegendo
quodam modo sehebriant. ea que non legiame ute¬

Expanded text:
fectorum; sed quia multi sunt justi, qui mundi quidem illefectorum; sed quia multi sunt justi, qui mundi quidem illecebras fugiunt, sed tamen in actione positi, contemplationis apicem subire nequeunt, hoc est, quod exiit quidem Lot de Sodomis, sed tamen ad montana non pervenit, quia licet jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo speculationis subtiliter non tenetur. 8. Inde idem Lot ad angelum dicit: Est civitas haec juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Numquid non modica est, elutem tuta esse perhibetur, quia actualis vita nec a mundi curis ex toto discreta est, nec tamen a gaudio aeternae salutis aliena. 9. In ipso autem actu Lot, quando filiae concubuerunt cum eo, 307 non illud, quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Lot futurae legis videbatur gestare personam, quam quidam ex illa procreati, et sub lege positi, male intelligendo, quodammodo se inebriant, eaque non legitime ute
Abbreviated transcription (Latin):
meruit saluus euadere typum gerebat corpons xp̃in quod
iomnibus rc̃ir &nunc inter iniquor ac que iupionge insae
quorum factir non consensit : & a quorum permixtione insae¬
culi fineliberabitur illis damnatis supplicio ignis a&erni¬
uxor autem cius eoꝵ scilic& genus figurauit : quipergratiaure
dr uoca tir&ro respiciunt : & ad ea quae reliquerant redire
contendunt : de quibur ipse dñs ait nemoponens manum suae
super atia trum respiciens r&ro : aptus est regsoodds cunor
& illi prohib&ur r&roreipicere: per & quod ostender d non
erre redeimdum adu&erem uitam: qui pergratian duo
exemplum prȩstat ad condimentum fidelium unde alii
yr loth: scilic& ut nos tam quaoꝵ sale condesentes cauere
tam quam fatui negle geremus :÷ S ed prudentes cauerem⁊:
hocenĩ & illa ad monuit cum instatuã salis conuersa est:
& nequaquam admontana conscendit  ardentem quippe
sodomam fugere ẽ. inͥ licit& carnis incendia. uel mundi desi¬
dena dedinare: altitu douero ẽ montium. speculatio per¬

Expanded text:
meruit saluus euadere, typum gestans corporis Christi, quod in omnibus sanctis et nunc inter iniquos atque inpios gemit, quorum factis non consentit et a quorum conmixtione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis subplicio ignis aUxor autem ejus eorum scilicet genus figuravit qui per gratiam Dei vocati, retro respiciunt, et ad ea quae reliquerant redire contendunt. De quibus ipse Dominus ait: Nemo ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Unde et illi prohibetur retro respicere, ut per id ostenderet non esse redeundum ad veterem vitam, qui per gratiam Dei exemplum praestat ad condimentum fioris Lot, scilicet, ut nos tanquam sale condiret, ut non tanquam fatui negligeremus, sed prudentes caveremus. Hoc enim et illa admonuit, cum in statuam salis conversa est. et nequaquam ad montana conscendit. 7. Ardentem quippe Sodomam fugere est illicita carnis incendia, vel mundi desideria declinare. Altitudo vero montium speculatio est per
Abbreviated transcription (Latin):
omner inimicor in iudicio suo ess& risur:iinde & ipse
quina tus est desarran sus nomen accipit̃ra ac en ĩ
ex hebrea lingua in latinum sermonem risus inter¬
pr&atur : deinde rursum idem isa ac filius. promĩti¬
tur futurus higentem magnam & benedicentem ieo
Ait ommnes genter terrȩ : quibus uerbir duo hirtoriali

Expanded text:
omnes inimicos suos in judicio suo esset risurus. Unde et ipse omnes inimicos suos in judicio suo esset risurus. Unde et ipse qui natex Hebraea lingua in Latinum sermonem risus interpretatur. 14. Deinde rursum idem Isaac promittitur filius futurus in gentem magnam: Et benedicentur in eo omnes gentes terrae. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiur imago sarraerat conspargendi essent & in uno
pane xp̃i corpons redigendi: haec sunt illatnia sata
quȩ mulier ineuangelio cognoscitur fermentasse : aꝵȩ¬
mĩ autem panes eo quod sinc fermento maltie & si¬
nelangore nȩ quitiae sine feruore peruerse dostiinȩ
tabilir efficiatur : sub arbore autem eor sed irse passio¬
nis m̃ac&t erat signum cuius ipsi sunt praedicatoꝵs
quod autem promittit d̃ sarrae stereli filium dicens
circa tempur hoc ueniam : Nonde temponbus significat.
sed qualitatẽ aduentur sui : quando perfilium repro¬
missum fidelis erat populur nasciturur: ista est enĩ
sarra sterelis : cui perpro f&am dñs dicit : lȩtaresterdis
quae non pani : erumpe & ex clama quue non partuns :
quoniam plurer filii dererae: magir quam eius quae
hab& uirum: risus autem sarrae non est dubitatio
sed pro f&ia : quirisus doplicem hab& significantiao:
siue quod risur ess& futurus incredoli rꝰ xp̃sisiue quod

Expanded text:
cujus imago Sara erat, conspargendi essent, et in uno cujus imago Sara erat, conspargendi essent, et in uno pane Christi corpori redigendi. Haec sunt illa tria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse. Ami autem panes, eo quod sine fermento malitiae, et sine languore nequitiae, sine fervore perversae doctrinae ptabiles efficiantur. Sub arbore autem eos sedisse, passionis Dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Quod autem promittit Deus Sarae sterili filium dicens, Circa hoc tempus veniam, non de temporibus significat, sed de qualitate adventus sui, quando per filium repromissum fidelis erat populus nasciturus. Ista enim Sara sterilis, cui per prophetam Dominus dicit: Laetare, sterilis, quae non paris, erumpe et clama, quae non parturis, quoniam plures filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . Risus autem Sarae prophetia est: cujus risus duplicem habet significationem: sive quod risus esset futurus incredulis Christus, sive quod
Abbreviated transcription (Latin):
suit: Lac quippe prir cael egir habuirse figuram aposto¬
lus noster adnunti at dicens: Lac uobis potum dedinon
estam : Nondum enim poteratis: nec ad huc quidem
potestis: tracliderat enim illis legis mandatum. quasi
lac deubenbur duarum tabularum. Ex praersum. hoc t̃
testamentum fidei nec dum enĩ potexat. propter infa¬
tiam sensus seuangeucȩ doctrinȩ solidam & robustam
escam accipere: buterum autem uberimum & pinguis si¬
mum euangelioꝵ est testimonium: quod ueluti. oleum
fidelibur insignum datur: sed proinde uitulum cum lacte
&butero abraham ad edendum ad posuit: quia nec
corpur dñi quod est uitulur si ne lacte leginnec lac
lagis si ne butgro hoc est sine cuangelii testimomo esse
potest : tna autem sata unde sarra panes subcinericos
fecit tnum filioꝵ noe imugine indicauerunt: ex
quibur om negenus hum anuni na tum est: quidiuine
tnnitats credemaes: ex a qua baptis mttii ꝑ ecclesiam.

Expanded text:
suit. Lac quippe priscae legis habuisse figuram Apostosuit. Lac quippe priscae legis habuisse figuram Apostolus noster annuntiat dicens: Lac vobis potum dedi, non escam . Nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis. Tradiderat enim illis legis mandatum, quasi lac de uberibus duarum tabularum expressum: hoc est, testamentum fidei. Necdum enim poterant propter infantiam sensus sui Evangelicae doctrinae solidam et robustam escam accipere. Butyrum autem uberrimum et pinguissimum Evangeliorum est testimonium, quod veluti oleum fidelibus in signum datur. Sed proinde vitulum cum lacte et butyro Abraham ad edendum apposuit, quia nec corpus Domini, quod est vitulus sine lacte legis, nec lac legis sine butyro, hoc est, sine Evangelii testimonio esse potest. Tria autem sata unde Sara panes subcineritios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne hominum genus natum est. Qui divinam Trinitatem credentes, ex aqua baptismatis per Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
eandem legem aduentum ch̃i indicauit: alium qui infinem
mundi uenturus est. deni taturur secundum aduen¬
tum xp̃i : at quae eiur euangelium iud a eis predica turus:
unde & in monte dum dñs fuirr& tran figuratur: hi duo moyser
& heliar cum eo ab apostolis uisi sunt: Quod uero abraham
tres uidens unum adorauit: dñm scilic& saluarorem osten¬
dens cuiur iam aduentum est praestalatus nuxta quod in
euangelio ch̃r ait: abraham que siuit uidere diem meum:¬
& uidit & gauissur est: tunc enim futuri aspexit mistenu
sacramenti: unde & pedes eoꝵ. labat : ut in extremo mundi la¬
uacn pun ficationem demonstrar&. futuram: pedes enim
nouirsima significant : si quidem & conuiuium praeparat :
uitulum scilic& saginatum: iste autem uitulur tener sagi
salutem credentium adarborem crucis est hamolatus:
hicẽ uitulus dñici. corporir. in euan gelio propeccatore oc¬
ciditur filio: sed &buterum & lac cum carne uttuli ad¬

Expanded text:
eamdem legem adventum Domini indicavit; alium qui in fine eamdem legem adventum Domini indicavit; alium qui in fine mundi venturus est, denuntiaturus secundum adventum Christi, atque ejus Evangelium Judaeis praedicaturus. Unde et in monte, dum Dominus fuisset transfiguratus, hi duo, Moyses et Elias, cum eo ab apostolis visi sunt. Quod vero Abraham tres vidit, et unum adoravit, Dominum scilicet Salvatorem ostendens, cujus jam adventum est praestolatus; juxta quod in Evangelio Dominus ait: Abraham quaesivit videre diem meum, vidit, et gavisus est . Tunc enim futuri aspexit mysterium sacramenti, unde et pedes eorum lavat, ut in extremo fine mundi lavacri purificationem demonstraret futuram: pedes enim novissima significant. Siquidem et convivium praeparat, vitulum scilicet saginatum. Iste autem vitulus tener saginsalutem credentium ad arborem crucis est immolatus. Hic est vitulus dominici corporis, qui in Evangelio pro peccatore occiditur filio. Sed et lac et butyrum cum carne vituli appo
Abbreviated transcription (Latin):
sub ciniricior panes: quos parauit illis cum untulo : quem para¬
uerat: similiter & lac & buterum: ipseuer rostabat iuxtacor
sub arbore: cumque come dirrent : dixerunt ad eum: ubiert
sarra uxortua : at ille: eccei quit in taber nacul& est: cui
dixit: reuertanr ueniam adte tempore iste : &babebit filium
sarra uxor tua : quo audit& sarra : risit : Notandum quippe
est. quod abra ham. habeat tnplicem figuram hisem & ipso :
pnmã saluatons quandorelicta cogratione s iuenit in himc
mundum: Alteram patns quando inmolauit unigenitum¬
uni cum filium. tertiam uero quae hoc loco est figuram ger¬
tauit scoꝵ : qui aduentum xp̃i cum gaudio sus ciperunt: tabe¬
naculum autem illud habrahȩ: typum hieruralem habui
ubi protempore prof&ae. & apostoli habitauerunt: ubi &
pnmum dñs adueniens a credentibus exceptur. ab incre¬
dulir inligno surpensur est : intiibus autem uins qui uene¬
eum quoduo angeli comittabantur: quos plenque moysen
& heliam accipiunt: unum prircaelegir latorem qui per

Expanded text:
subcinericios panes, quos apposuit illis cum vitulo, quem 303 paraverat, similiter et lac et butyrum. Ipse vero stabat juxta eos sub arbore. Cumque comedissent, dixerunt ad eum: Ubi est Sara uxor tua? At ille: Ecce, inquit, in tabernaculo est; cui dixit: Revertens veniam ad te tempore isto, et habebit filium Sara uxor tua. 3. Quo audito, Sara risit. Notandum quipest quod Abraham habeat triplicem figuram in semetipso: primam Salvatoris, quando derelicta cognatione venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum Filium; tertiam vero, quae hoc loco est, figuram gestavit sanctorum, qui adventum Christi cum gaudio susceperunt. Tabernaculum autem illud Abrahae typum habuit Hierusalem, ubi primo tempore prophetae et apostoli habitaverunt, ubi et primum Dominus adveniens a credentibus exceptus ab incredulis in ligno suspensus est. In tribus autem viris qui veneCum quo duo angeli comitabantur, quos plerique Moysen et Eliam accipiunt: unum priscae legis latorem, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
Nost hanic promissionem uertitur incinerem sodomali¬
bera toloth cumfiliabus suis: sed quid sigificat quod aquin¬
quaginta iustis us quead decem si inuenerentur insodo mis
dixent dñs urbem esse saluandam numerum quippe
quin qua genanuim propter paenitaentiae signum posunt s fordo
tentiam refertur : unde &d auid in eodem numero psal muin scyp¬
sit paemitentiae : prolide quando aspieitđ ddin quentuara urtum
ne qua quam uelle reuerti adpȩnitentiam quam quin qua genanus
numerur praefigurat : confestim ardoem im modera taelixxu¬
riae conpescat igne gehennȩ :usque ad decem autem iustor non
perise sodomam dixit : qua si in quo lib& perdecem praeceptorum
custodiam xp̃i nomer hueniatur. iste nonperut : denaruienim
numen figura crucem xp̃i demonstrat: Nam & quod quinque sint¬
ciuitater quae ibnyus igneir conflagra tae sunt sillud nisi fallor
ipse autem loth frater abraham iustus & hospitaler insodo¬
mis. quiexilo incendio quoderat similitudo futurs tudicu

Expanded text:
ost hanc promissionem vertitur in cinerem Sodoma, liberato Lot cum filiabus suis. Sed quid significat quod a quinquaginta justis usque in decem, si invenirentur in Sodomis, dixit Dominus urbem esse salvandam? Numerum qquinquagenarium numerum propter poenitentiae signum posuit, si forte tentiam refertur. Unde et David in eodem numero psalmum scripsit poenitentiae. Proinde quando aspicit Deus delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus praefigurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae compescit igne gehennae. 3. Usque ad decem autem justos non perire Sodomam dixit, quasi in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Denarii enim numeri figura crucem Christi demonstrat. Nam et quod quinque civitates sunt, quae imbribus igneis conflagratae sunt, illud nisi fallor 4. Ipse autem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judic
Abbreviated transcription (Latin):
autem eum & clesia adput eum uisionir. idẽ in comemplatio¬
ne & htellegentia uentatir. ubi hrtellectum percipiat altio¬
remisiue lauacrum aquae ubi pun fic&ur: sic que debine
c&uram duxit uxorem: num quid ob icontinentiam dumessa¬
iam a&iate grandeus absit sed propter filiorum pro creationẽ :
dumilli semen quasistellȩ caeli exisa ac fllio promitterre¬
tur: ergo quid sibi uult ista c&ura nisiquia sicut agar &is¬
mahel signficauerunt carnales u&lens testamentisic & c&¬
tura & filii eius significabant hȩr&icos. quise atestamentum
nouum existimant pertinere : sed utreq: concubi nae dicunti¬
sola sara semper uxoruocatur Nicut sciptum est: una est enim
columba mea per fectamea : dedit auters abraham cuncta quae
possedebat filiosuo isaac: filiis autem con cubinarum largitus
st munera & separauit eos ab isa ac filiosuo: quid hoc signifi¬
cat. nisi quiadantur & non nulla munera filuis munera

Expanded text:
autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatioautem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intelligentia veritatis, ubi intellectum percipiat altiorem, sive lavacrum aquae, ubi purificetur; sicque dehinc Cethuram duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset aetate grandaevus? Absit. Sed propter filiorum procreationem, dum illi semen, quasi stellae coeli, ex Isaac filio promitteretur? Ergo quid sibi vult ista Cethura, nisi quia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetura et filii eius significent carnales, qui se ad testamentum nouum existimant pertinere? Ambae Sola Sara semper vocatur uxor, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit eos ab Isaac filio suo. 3. Quid hoc significat, nisi quia dantur nonnulla munera filiis 316
Abbreviated transcription (Latin):
bum d̃ apud dm per quam factasunt. Omniadis cendei¬
tes autem ut eum inueniant factum ex muliere factũ
sublege : ut eor qui inlege erant redemer& : in illa enim
scala aterra us que incelum. a carne us que ad spm quia
in illa carnales proficiendo uelut ascendendo spin¬
tales fiunt: adquos lacte nutnendos &iam ipsi spirita¬
l es defendunt quodam modo cum eis non possunt loqui
qua si spiritalibus sed quasi carnalibus: ipse est sursum
incapite suo : ipsedor sum incorporesuo quod est &cclesia
ipsum ergo scalam intellegimus: quia ipsedixit ego sum
uia: ad ipsum ergo ascenditur ut in excelsis intellega¬
tur: & ad ipsum discenditur . ut immenbns suis par uulus
xutii atur : &per illum solum se eregunt ut sublimite
expectent per ipsum se &iam humiliant : ut eum subli¬
miter actemperenter achuntiant: posthanc uisionem
inde racobiter faciens uidit oues
pastores & puteum aquae uiuae: &lapidem magnum

Expanded text:
bum apud Deum, per quem facta sunt omnia . Descendenbum apud Deum, per quem facta sunt omnia . Descendentes autem ut eum inveniant, Factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . In illa enim scala a terra usque in coelum, e carne usque ad spiritum, quia in illa carnales proficiendo, velut ascendendo spiritales, fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodammodo; cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus : ipse est sursum in capite suo, ipse deorsum in corpore suo, quod est Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via . Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur; et per illum solum se erigunt, ut sublimiter exspectent. Per ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Post hanc visionem inde Jacob iter faciens vidit oves et pastores, et puteum aquae vivae, et lapidem magnum
Abbreviated transcription (Latin):
clesiame ut in pler&ur quod die tum est uocabo non ple¬
ime sopo tamiam uenit in locum ubinunc b&hler uo¬
catur & posuit sub capite suo lapidem maguniador¬
miaes ui dit scalam subnixam innitentem caelo & angelos
d ascendenter & dercendentes: hoc uso euigilauit anxtt¬
que lapidem dicens uere hic domusdi& porta cae lis& his¬
dicitis discessit: somnus iste ia cob mors siue passioap̃i
est :÷ lapis ad capunt eius qui nomĩtim quodam modo dictus
quia ibi natus est xp̃s h bethlem : porta uero caeli quia ib
interram descendit : ibi iterum & ad caelum conscendit :
erectio autem Lapidis : resurrectio xp̃i est sporro scala xp̃r
est: qui dixit: ego sumuia: per hanc ascendebant & descen¬
debant angeli : in quibus significati sunt euangelistae: pre¬
di catores xp̃i ascendenter utique cum aditellegendi
eiꝰ supereminenter simã diuinitatem ex cedunt uni¬
uersam creaturam: ut eum inueniant inpiincipio uerii¬

Expanded text:
clesiam, ut impleretur quod dictum est: Vocabo clesiam, ut impleretur quod dictum est: Vocabo in Mesopotamiam, venit in locum ubi nunc Bethlehem vocatur, et posuit sub capite suo lapidem magnum. Et dormiens vidit scalam subnixam, innitentem coelo, et angelos Dei ascendentes et descendentes. Hoc viso, evigilavit, unxitque lapidem, dicensi, et his dictis discessit . Somnus iste Jacob mors sive passio Christi est. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus quia ibi natus est Christus in Bethlehem, porta vero coeli, quia ibi in terram descendit, ibi iterum ad coelum conscendit, erectio autem lapidis resurrectio Christi est. Porro scala Christus est, qui dixit: Ego sum via . Per hanc ascendebant et descendebant angeli, in quibus significati sunt evangelistae, praedicatores Christi, ascendentes utique cum ad intelligendam ejus super eminentissimam divinitatem excedunt universam creaturam, ut eum inveniant. In principio ver
Abbreviated transcription (Latin):
regni quae hillo populo fuit : & irore caeli erie benedictio tua
idẽ in eloquir dĩ :̃ ipsir enim credita sunt eloquia dĩ : & legis tes
ne populus ille deditus. necem inxp̃o uel pros&is exercuit
& fratꝰtuo seruier minon: scibie & populo xp̃iano: te mpus que
ueni&ꝰ cumex cutie & soluas iugum deceruicibustuis
tumper agnitionem fidei ad gratiam xp̃i conuersus de
posuens onus legis ÷ quamdo iam non seruiss populomi non
sedper fidem frater uocaben igitur esau post bene dittio¬
nẽ patis inuidiae stimulis concitatus: necem fratꝰ suo
Ia cob fraudulenter ex cogitat: hoc nimirum & iuda icus
populur h xp̃o praemeditatus. non solum dñm patibulo cru¬
popusura didit÷ uerum &iam credenter in illo us quas ad
effussionem sanguinir. persaȩcutur est : lacob auten  dolos
fugiens fratir relicta domopatia uel parentibur uadi
in regionem longin quam : ut acciper& sibiuxoreminon

Expanded text:
regni, quae in illo populo fuit: Et in rore coeli erit benedictio tua, regni, quae in illo populo fuit: Et in rore coeli erit benedictio tua, id est, in eloquiis Dei, ipsis enim credita sunt eloquia Dei, et legis testne ille deditus, neces in Christo vel prophetis exercuit. Et fratri tuo servies minori , id est, populo Christiano. Tempusque veniet cum excuties et solvas jugum de cervicibus tuis, dum per agnitioposueris onus legis, quando jam non servus populi minoris, sed per fidem frater vocaberis. 14. Igitur Esau post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo Jacob fraudulenter excogitat. Hoc nimirum et Judaicus populus in Christo praemeditatus, non solum Dominum patibulo crucis tradidit, verum etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratriin regionem longinquam, ut acciperet sibi uxorem, it
Abbreviated transcription (Latin):
orum ipsum ad orant filiimatis eiur: quia & ipse seciin¬
dum carnem ex eanatus est : ipsum quimale dixerit mal¬
dictus est : & qui benedixent. bene dictionibus replebitur:
ap̃s in quam noster ex orepopuli patiir igoranter benedi¬
ei tur: idest ueraciter dicitur: sed alius  a uidaeis bene¬
diciputatur : qui abeir errantibur expectatur: Secebene¬
dictionẽ promissam repetente maiori : ex pauit isaac
& alium sepro alio benedixisse cognoscit᷑ nec tamem indig¬
natur sre uelato sibi sacramento sed confirmat benedio¬
tionem infilio dicens: benedixi eum. Sibenedictus efobaeo ẽ.
benedistio pamaisa ac : quaedata ẽ minoy popu losxpiaton¬
sesmequet  oti maiorem filcum penitus fuisse des peetum
quia cum in trauent plenitudo.gentium. tunc omner i srahel
st:inpingusdine terrae & in rorecali ent benedictio tua:&
inpmguedine utiquae terrae : Infecunditate rerum & potentia

Expanded text:
orum. Ipsum adorant filii matris ejus, quia et ipse secunorum. Ipsum adorant filii matris ejus, quia et ipse secundum carnem ex ea natus est. Ipsum qui maledixerit, maledictus est; et qui benedixerit, benedictionibus replebitur. Christus, inquam, noster ex ore populi ignorantis benedicitur, id est, veraciter dicitur. Sed alius a Judaeis benedici putatur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictione praemissa repente stupore majore expavit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit. Nec tamen indignatur revelato sibi sacramento, sed confirmat benedictionem in filio dicens: Benedixi eum, et benedictus est. Haec est benedictio prima Isaac, quae data est minori populo Christeque tamen maiorem filium penitus fuisse despectum, quia, cum subintrauerit plenitudo gentium, tunc omnis Israhel est: In pinguedine terrae, et in rore coeli erit benedictio tua . In pinguedine utique terrae, id est, in fecunditate rerum, et potentia
Abbreviated transcription (Latin):
stola eiun finor &osoh ptutae sunt babra orum: quacilis
pomo datesunt & post modum gontilumn lacdo tus est repu¬
lorpelles autem quac eiur brachi so et concuomnelaterut
oruci secum pariter acfixitipse eñ heonporiesuo ponsus
sed alsecnm perrata portauit: quod isade quaerite abia cob
qđur tam cito uenent ad miratur. uelocem becclesus
credentium fidem: quod cib dilec tabile efferunturi hos¬
tia . platens dõ salur est peccatoꝵ i quod posterum consequi¬
tur benedictio & eius ordore perfruitur : uirtutem re
surrectionir & regni aperta uoce pronuntiai: taliter
enĩ benedicitur: exce odoꝵ filimer sicut odorago
pleni odore nominis xp̃i sicut agernpundur inpl&ur
pulc multitudine frumenti & uini hoc et multitudo
qquam collegit desa cramento corponr & sanguinis suis
illi ser uiunt populi exgenibur ad eum conuersi: ipsũ
adorant tnbus id est populi ex circum cisnone creden¬
ter ipse estdñs fratrum sucꝵ qui a plebis dominatur iude¬

Expanded text:
 Scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt, et postmodum gentilium indutus est populus. Pelles autem, quae ejus brachiis circumdatae sunt, cruci secum pariter affixit. Ipse enim in corpore suo, non sua, sed aliena peccata toleravit. Quod Isaac quaerit a Jacob cur tam cito veneferuntur, hostia placens Deo, salus est peccatorum. Quod postea consequitur benedictio, et ejus odore perfruitur, virtutem re surrectionis et regni aperta voce pronuntians: Taliter enim benedicitur: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni . Odore nominis Christi, sicut ager mundus impletur, pulorum. Multitudine frumenti et vini, hoc est, multitudo quam colligit de sacramento corporis et sanguinis sui: illi serviunt populi ex gentibus ad eum conversi. Ipsum adorant tribus, id est, populi ex circumcisione credentes. Ipse est dominus fratrum suorum, quia plebi dominatur Judae
Abbreviated transcription (Latin):
genita autem ipsa uestis erat sacerdotalis quamo inaiqrer
datucumbene dictione patns iiduti. uictimas dõ ueluto
ponti fice offerebant: hoc domum terreni aomoo desideno
parruerunt Iudaci cum glona regnfutun lami sequralite¬

Expanded text:
genita autem ipsa vestis erat sacerdgenita autem ipsa vestis erat sacerdnatu, cum benedictione patris, induti, victimas Deo velut pontifices offerebant. Hoc demum terreni amoris desiderio caruerunt Judaei cum gloria regni futuri. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
tur tam quam pellis hir sutur: dehide exit frater eius. iacob:
& manus eius inpłexerat ical caneo esau: sed budr illecotus. uti¬
beur & hir pidus. nisi. qui apopulus. pnor prof&arum et xp̃i¬
fuit cruore pollutus. ac peccati & nequitiae squalore exti
circum datus cuius ideo minor calcaneum tenuit : quia
misticae : maiorempopulum minor superatu ess&nam
quod iste esan pn mogenita sua propter escam eidem fram suo
iunion uenimn dauit. Ac post modum. paternã benediltione
sibi promissa priuatus est : significat eundem is raheliticum
populum. quiã deo ut exodi in dicat liber. pymogenitus filius
nun cupatur est. qui propter pre sentr suecub lucra non solano
piim atus sui bonorem donisit ÷uerum &iam Sregnecuber¬
pr ppraerniu praeparatum ad ipisei non meruit: dño quodã¬
modo uerdem ex probrante cu dicit : aufer&m auobis
regnum di : & dabitur genti facienti. uoluntatem eius: pymo¬

Expanded text:
tus tanquam pellis hirsutus; deinde exiit frater ejus Jacob, tus tanquam pellis hirsutus; deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexa erat calcaneo Esau. Sed cur ille totus rubeus et hispidus, nisi quia populus prior prophetarum et Christi cruore fuit pollutus, ac peccati et nequitiae squalore exstitit circumdatus? Cujus ideo minor calcaneum tenuit, quia mystice majorem populum minor superaturus Quod iste Esau primogenita sua propter escam eidem fratri suo juniori venundavit, ac postmodum paterna benedictione sibi promissa privatus est, significat eumdem Israeliticum populum qui a Deo, ut Exodi liber indicat, primogenitus filius nuncupatus est, qui propter praesentis saeculi lucra, non solum primatus sui honorem amisit, verum etiam regni coelestis praemium praeparatum adipisci non meruit, Domino quodammodo id eidem exprobrante, cum dicit: Transferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Primo
Abbreviated transcription (Latin):
mergunt : Igiturlisa ac dumrogar& dñmiut parerbe uxor gu
quae sterelir erat ñ concersit dñr enae postulabat inlidebantur¬
que gemini inutero eius inclusi: angus.tra quae dum̃ age¬
rentur interrogauit dñm ac cipit que ner ponsum: duae
genter inutero tuo sunt : & duo populi. deuentre tuo diuiden¬
tur: populus que populũ superabit : &maior serui& minoni:
quod figuraliter factum &tam ipsi sudaeir non credentibur
na tum est : qualiter populus: aec clesiae. sinagoge populum supe
rabit: & quomodo pler iudeo tempore ma ior seruit minor
populo xp̃i annoꝵ : si quidem & insungulir nobir hoc chei potẽ
quod duae gentes & duo populi sunt itranor. uitioꝵ scilic&.
at que uirtutum: sediste minor estille: maior: semperenim
plures sunt mali quiboni : &uitianu mero siora uirtutibus¬
sunt: sed tamen & innobis gratiadi populus populum superat
& maior seruit minon: seruit & enĩ caro sp̃ur& uitia uir¬
tutibus concedunt: Proditt autem esaupymus. rufur. &ao¬

Expanded text:
 Igitur Isaac, dum rogaret Dominum ut pareret uxor ejus, quae sterilis erat, concessit Dominus quae postulabat. Illidebanturque gemini in utero ejus inclusi angustia. Quae, dum angeretur, interrogavit Dominum, accepitque responsum: Duae gentes in utero tuo sunt, et duo populi de ventre tuo dividentur, populusque populum superabit, et major serviet minori. Quod figuraliter factum, etiam ipsis Judaeis non credentibus notum est, qualiter populus Ecclesiae Synagogae populurum tempore major servit minori populo Christianorum. Siquidem et singulis nobis hoc dici potest, quod duae gentes et duo populi sint inter nos, vitiorum scilicet atque virtutum, sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora sunt virtutibus; sed tamen et in nobis gratia Dei populus populum superat, et major servit minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt. Procedit autem Esau primus rufus, et to
Abbreviated transcription (Latin):
pentantiaecles dyettre sicut scnptumest: surgure post quar
sederens rached ergo idola sodendo operutti quia ser fcebesla
tetem penitentiae co operuit: dehac co opentione uitiorum
per prof Nom dicitur: beati quot um gemis sȩfunt ini qur tetes
& quorum tecta sum pec cate. Nos initur rachel illa signuficauit:
qui ido la seden do premmus. si culpas auaritiae peniten do
damnamus : queutq: a uaritiae in munditia nonillis qui uini¬
hter currunt inpedit : quibus dicetur iurilter agite &
confortetur cor uestrum : sed his maxime euerait quiquasi es¬
se minata gres su gra dientes. perblandi menta secul resols¬
uuntur: unde & ille eius dem rachelis hec uer basunt. iux¬
ta con su&udinem feminarũ nune accedit mihi : id est quo¬
si mubiebra se habere in notul ÷ ila ban aut̃ postquã ꝑst¬

Expanded text:
poenitentiae appetere, sicut scriptum est: Surgite postquam sederitis . Rachel ergo idola sedendo operuit, quia sancta Ecclestatem poenitentiae cooperuit. De hac coopertione vitiorum per Prophetam dicitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Nos igitur Rachel illa significavit, qui idola sedendo premdamnamus. Quae utique avaritiae immunditia non illos qui viriliter currunt impedit, quibus dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Sed his maxime evenit qui, quasi effeminato gressu gradientes, per blandimenta saeculi resolvuntur. 7. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: Juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi; id est, quasi muliebria se habere innotuit. Laban autem postquam
Abbreviated transcription (Latin):
lium perspicere meruerunt : quabliam tam diũ sterelir funt quo¬
uis que sinagoga populum generabat : quur autem iacob prorachel
seruit & supponitur eilia maior nisi quia dñs ut ecclesiam ad¬
sumer& pnus sina gogam sibi coniunxit: seruitus itaque ipse
la cob septem annoꝵ produabus uxonbus. hu iusuitae prae¬
sentis tempus signi ficat: quia perseptem dier uolurtur: in qua
dñs formam serui accpit. factus oboedens paternae uolunta¬
tr us que ad mortem: ille enim pro ouibus seruit : & dñs noster
ait: nonuenit filius hominis ministran: sed ministrare: ille
oues pauit : &dñs in enuan gelio dicit: ego sum pastorbonus: ille
mercedig lu cro uanum sibi pecur abstulit xp̃s diuersarum
gentium uari&atem sibim& congregauit: ille tres uirgas
ampdtatis corticibusin alueis aquarum opposuitut eari
contem platione multi plicarentur eius oues& dñr noster

Expanded text:
lium perspicere meruerunt. Quae etiam tandiu sterilis fuit, quolium perspicere meruerunt. Quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque Synagoga populum generabat. Cur autem Jacob pro Rachel servivit, et supponitur ei Lia major, nisi quia Dominus, ut Ecclesiam assumeret, prius Synagogam sibi conjunxit. Servitus itaque ipsius Jacob septem annorum pro duabus uxoribus, hujus vitae praesentis tempus significat, quia per septem dies volvitur, in qua Dominus formam servi accepit, factus obediens paternae voluntati usque ad mortem . Ille enim pro ovibus servit, et Dominus noster ait: Non veni. Filius hominis ministrari, sed ministrare . Ille oves pavit, et Dominus in Evangelio dicit: Ego sum pastor bonus . Ille mercedis lucro varium sibi pecus abstulit; Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum opposuit, ut earum contemplatione multiplicarentur ejus oves: et Dominus noster
Abbreviated transcription (Latin):
qũ a tales rectoes populi deditratio Non in fam&ur. sed clanu
gͥlon fic&ur : tam quam ia cob non recussante noc temliae ut rache
pomis suaue olentibur &claren iten tibus potiatur : quae ali quando¬
& ipsa prestante: misericordiadĩ perse ipsam parit :uix tandem
quid etrrqui a perrarum est ut inpincipio erat uerbum & uerbun
erat apuddm & ds̃ erat uerbum & quiquid dea crepiae sapienter
quedicitur & sine fantẽs mate carnalis cogitationis & salubnter
uel expaste capiatur : Alio quoque sensuliam & rachel uictorinus
martyr &c&en insimilitudine &clesiae uel sinagogae interpr¬
tisunt : liam enĩ maiornatur sina gogae tenuisse existimabant
typum quia pnor dĩ genuit populum : & quidem &oculis legitur
grauida : qui alex ꝑ moysen data cooperta .ẽ. ad quaesignata:
rachel autem iunior & pulchra. pni&i sterelir & postmodum
fecunda i similitudo ẽ &clesiae : Iunior : qui a tempore postenorp
pul chra : quia corpore & spuscã : oculieius decon:quia eutiange¬

Expanded text:
ia tales rectores populi dedit ratio, non infametur, sed clarius glorificetur tanquam Jacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suave olentibus et clare nitenet ipsa praestante misericordia dei per se ipsam parit, uix tandem quidem, quia perrarum est, ut "in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum" et quicquid de hac re pie sapque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiatur. Alio quoque sensu Liam et Rachel Victorinus martyr, et caeteri in similitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim major natu Synagogae tenuisse existimabant typum, quia prior Dei genuit populum, et quidem oculis legitur gravida, quia lex per Moysen data, quod operta est atque signata. Rachel autem junior et pulchra, prius sterilis et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, quia tempore posterior; pulchra, quia corpore et Spiritu sancto oculi ejus decori, qui Evange
Abbreviated transcription (Latin):
qo mui flissi tatibus eon se̾lecor: qucam adilan unde diuisum aliquidui
diectu bac doler figura tuf iuidetur: In eo quod senptum esti & telaut
rac hel sotorem suam: prohide quia purus intellectus spiritalis subs¬
taontiae uerbis carnae editus expami nompotest: elegit doctiina sapientie
git rachel ex uiro suo ex ancilla suscipere filios quam sine filis ononi
conc teno erimagine: &iam cum aliquio desponttaliisa icane¬

Expanded text:
m necessitatibus consulitur, et ad illam unde divinum aliquid discitur. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam . Proinde quia purus intellectus spiritalis substinet, uerbis carne editis exprimi non potest, eligit doctrina sapientiae git Rachel ex uiro suo et ancilla suscipere liberos quam sine filiis omnino cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spiritali et in
Abbreviated transcription (Latin):
ilsons lumen ante cum ne glectum ese sigufiedt quo d filus¬
ꝓͥ macons uotatur a acceptio legirest iudaeco quod escas enun
atque capturam dilexit pater hominir ÷ ab errore saluetio quos
perdostrnar iustur quis quȩ uenatur: serodie peoai lons¬
in iacob dntem editatur. loquitur ad fibum minorem uade
ad gregen & accipe mibi bideduos haedor : praefigurans carneũ
saluatomr aduentum in quoeos uel maxime liberar&. quipec¬
catir tenebantur obonoxii : si qridem inomnibur insenptuns
hedi propecca tonbus accipumtur: Quod autom duo s iube¬
tur apspere ducꝵ populc significatur adsum ptioi Q uods

Expanded text:
ligionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatur, acceptio legis est Iudaeorum; quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo din Iacob ante meditatur — loquitur ad filium minorem: uade ad gregem et accipe mihi inde duos haedos praefigurans carneum saluatoris aduentum, in quo eos uel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii, siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. quod autem duos iubetur adferre, duorum populorum significatur adsumptio; quod