comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coniugactus siue a coniugio lib̵si continenti c̃dõ ñ uouit & seipsum
lendã continentiã cernit inualidũ qua c̃ui subi plena fuerit con¬
tinendi uoluntas & cboratione atq: operib: bonis ñ destiterit uera
cordis humilitas ille quidixit. Petite &decbitur uobis querite & in¬
uenietis pulsate & aperietur uobis quiauerita sẽ et mentiri non potest
Et benepetentid& et querenti adinuentiones suas p̃par&. & bene
pulsanti ipsecperiat. Vt cdpenetralia uitae melioris introeat.
securus si continenticm ñ nouit carnis continect ab iniquitate &
sicut dec& utcitur uxore malitiã atq: auariticẽfugiat & ñ condemp¬
nat᷑ si coniugidebitũ reddet. Non sit ebriosus ñ inuidus ñ contentiosus
ñ fictus ñ malignꝰ ñ litigiosus ñ superbus non rapax ñ auarus
quacntũ cedipsum cdtin& pacẽ habere cũ omnib: quaerat. perniciẽ
ñ teneat nullidetrahat cũ a micis fidem tenect: inimicisnũ quã

Expanded text:
e a conjugio liber, si continentiam Deo non vovit, et seipsum ad implendam continentiam cernit invalidum quamvis ubi plena fuerit continendi voluntas, et ab oratione atque 150 operibus bonis non destiterit vera cordis humilitas, ille qui dixit: Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis ; quia veritas est et mentiri non potest; et bene petenti det, et quaerenti adinventiones suas praeparet, et bene pulsanti ipse aperiat, ut ad penetralia vitae melioris introeat;securus, si continentiam non vovit carnis, contineat ab iniquitate, et sicut decet utatur uxore: malitiam atque avaritiam fugiat, et non condemnabitur , si conjugi debitum reddat: non sit ebriosus, non invidus, non contentiosus, non fictus, non malignus, non litigiosus, non superbus, non rapax, non avarus: quantum ad ipsum attinet, pacem habere cum omnibus quaerat, perniciem non teneat, nulli detrahat, cum amicis fidem teneat, inimicis nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
animus fidelis inclinct. modesticmsimul nacturalis honesta¬
tis dõ cdiuuante custodict. Precipuce autem obseruaendũ ẽ
fidelib: coniugib ut illa fugiant opera quacediuina seueritas
& faciendec prohibet & facta condem pnat. haec enim nec
a postolica doctrina fidelib: insinuarecessauit. ut cedcustodiendã
uitae bonae regulam prudenter instruer& scclubriterq terrer&¬

Expanded text:
animus fidelis inclinat, modestiam simul naturalis honestaanimus fidelis inclinat, modestiam simul naturalis honestatis, Deo adjuvante, custodiat: praecipue autem observandum est fidelibus conjugibus ut illa fugiant opera quae divina severitas, et facienda prohibet, et facta condemnat. Haec enim nec apostolica doctrina fidelibus insinuare cessavit, ut ad custodiendam vitae bonae regulam prudenter instrueret salubriterque terrer
Abbreviated transcription (Latin):
disputata sunt conscientiacuobistestimonium perbibente
perpendite. Et siquidem continentiam pariuo uistis a¬
sensu tenorem urccedi lectionis cum dĩtimore seruate. & si
quando carnis infirmitas mentem pulsat animus aodauxiliũ
diuine miserationis accurrat. N eccedat libidini. sed dm̃ tota
humilitate fidelis exoret. et carnalidesiderio militantia
diuersus animam non consentiat sed repugnet. Si uero con¬
tinentiam unu surm sineclterius uouit assensu temeraricce
seuo uisse cognoscat & debitum coniugi casta sinceri tate
redhibett. Uerum ta men ut omnia ura honesteficnt in red¬
ditione coniugalis debiti. sic in firmitatem carnis usus excipiat
coniugalis. Vt non caro libidinisseruat sed animiuirtus ad¬
iutacdiuinitus carnalis concupiscentiae frena restringect: Nego¬
tium namq substituende prolis it adebet a coniugibus ꝑagi
Vt subseruiente uerecundia dumseadopus fecunditatis

Expanded text:
disputata sunt, conscientia vobis testimonium perhibente disputata sunt, conscientia vobis testimonium perhibente perpendite. Et, si quidem continentiam pari vovistis assensu, tenorem vestrae dilectionis cum Dei timore servate: et si quando carnis infirmitas mentem pulsat, animus ad auxilium divinae miserationis accurrat, nec cedat libidini, sed Deum tota humilitate fidelis exoret, et carnali desiderio militanti adversus animam non consentiat, sed repugnet. Si vero continentiam unus vestrum sine alterius vovit assensu, temerarie se vovisse cognoscat, et debitum conjugi casta sinceritate redhibeat. 19. Verumtamen, ut omnia vestra honeste fiant, in redditione conjugalis debiti, sic infirmitatem carnis usus excipiat conjugalis, ut non caro libidini serviat, sed animi virtus adjuta divinitus carnalis concupiscentiae frena restringat. Negotium namque substituendae prolis ita debet a conjugibus peragi, ut subserviente verecundia dum se ad opus fecunditatis
Abbreviated transcription (Latin):
tellectum : Alio quoq: loco fictos scã scriptura sic increpat.
Vce duplici corde et labiis sceleratis. & macnib: malefacientib
et peccatori ingredienti terram ducb: uiis. Qucc̃ sit ccutem
mcclum quac̃q sollicite fugiendum siquis dehoc quod dõ uo¬
uerit ccut retinere cut repetere aliquid mortifera p̃uarica¬
tione pertempt&. Exemplo sunt ananias et scphira quos
de precio cegri quandam partem infideliter subtrahentes
Non solum uox a postolica tacmquã diuiniiuris peruacsores
increpuit. sed etiam seueritas iustiticce caelestis occidit
Becctus denique petrus non solum frocudi suitio memoractum
annaniam dixit obnoxium. quin&icmcor eius a scctana
quidutique fecistihoc non hominibus mentitus es seddõ. Si q̃
igitur remdnõ iccmdeuotam carnaliuictus in lecebra credi¬
derit denuo reposcendam non est legitimus reisuae possessor
sed diuiniiuris pronuntictur inuasor. Nec in merito contine

Expanded text:
tellectu . Alio quoque loco fictos sancta Scriptura sic increpat: tellectu . Alio quoque loco fictos sancta Scriptura sic increpat: Vae duplici corde, et labiis sceleratis, et manibus malefacientibus, et peccatori ingredienti terram duabus viis . 17. Quam sit autem malum, quamque sollicite fugiendum, si quis de hoc quod Deo voverit aut retinere aut repetere aliquid mortifera praevaricatione pertentet, exemplo sunt Ananias et Saphira, quos de pretio agri quamdam partem infideliter subtrahentes, non solum vox apostolica, tanquam divini juris pervasores, increpavit , sed etiam severitas justitiae coelestis occidit. Beatus denique Petrus, non solum fraudis vitio memoratum Ananiam dixit obnoxium, quin etiam cor ejus a Satana Quid utique fecisti hoc? Non hominibus mentitus es, sed Deo . Si quis igitur rem Domino jam devotam carnali victus illecebra crediderit denuo reposcendam, non est legitimus rei suae possessor, sed divini juris pronuntiatur invasor. Nec immerito contine
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit utriusq: consensione firmacta. Quãc cumuir & mulier
sibi consentientes concordi uoluntate tam quam sacrificium
inodorem succuitatis super altare fidei dõuero ac summo
intemplo sui cordis obtulerint. Nec mulier ulterius inuiri. nec
uir mulieris corpore adreposcendum debitum coniugcle
potest habere legitimam potestatem. Sicut enim prius qucc
dõ simul uouerent rep̃hensibilis fuit uniu soblectio quiclegitimi
consortis deerat cadsensus. It atum pccri obtulerit uterq: consensu.
qđ est inseparabiliter utriq: commune nonerit inpunitus. Si
quis munus dõ uoluntaria deuotione oblatũ inlicito crediderit
operetemerandum. quod si forte quis non toto animo uouisse¬
caus&ur. eo magis damnabiliserit. quod non simplex cddm̃
sed fistus accessit. Scriptum ẽ cutem quia sc̃s sp̃s disciplincce¬
effugiet filtum & ccuferet se a cogitationib: quece sunt sine in¬

Expanded text:
fuerit utriusque consensione firmata; quam cum vir et mulier fuerit utriusque consensione firmata; quam cum vir et mulier sibi consentientes concordi voluntate, tanquam sacrificium in odorem suavitatis, super altare fidei, Deo vero ac summo in templo sui cordis obtulerint, nec mulier ulterius in viri, nec vir in mulieris corpore, ad reposcendum debitum conjugale potest habere legitimam potestatem. Sicut enim priusquam Deo simul voverent reprehensibilis fuit unius oblatio, quia legitimi consortis deerat assensus: ita cum pari obtulerit uterque consensu, quod est inseparabiliter utriusque commune, non erit impunitus, si quis munus Deo voluntaria devotione oblatum, illicito crediderit opere temerandum. CAP. VIcausetur, eo magis damnabilis erit, quod non simplex ad Deum, sed fictus accessit. 149 Scriptum est enim quia Spiritus sanceffugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine in
Abbreviated transcription (Latin):
tie corporadis continentiȩ uouende faculitis plena non subpetit cuius corpꝰ
noninsũa sed in comiugis potestate consistit Secundum illud a postoli dictũ
quod suprit posuimus Mulier siuicorporis potestatem non habet
sedur. Similiter utem &uir su corporis potesttitem non habet
sed mulier. Nonitq sintur absq: coniugis uoluntite continentiã
assumere cuius corpus nonest in propria potestate Hocenim
quisq: ata & firma deuotione solus promitut quod suittantũ iuris
esse cognouerit Tale ẽ autem ut uelit quisq corporis suiquod est
in coniugis potestatis coninentic̃ ꝓfiteri qualesi quis decdterius subs¬
ttntiȩ aut elemosinc̃ facere aut sacrificiũ conetur offerre. Ds cautem noster
sicũ ipsetestatus diligit iustiticm & odio hecbet rapinam in holocausto
Illccitaque inter coniuges est continentiae certa promissio quace

Expanded text:
tae, corporalis continentiae vovendae facultas plena non suppetit, cujus corpus tae, corporalis continentiae vovendae facultas plena non suppetit, cujus corpus non in sua, sed in conjugis potestate consistit, secundum illud Apostoli dictum, quod supra posuimus: Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter autem et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier . Non itaque sinitur absque conjugis voluntate continentiam assumere, cujus corpus non est in propria potestate: hoc enim quisque recta et firma devotione solus promittit, quod sui tantum juris esse cognoverit. Tale est enim ut velit quisque corporis sui, quod est in conjugis potestate, continentiam profiteri, quale si quis de alterius substantia aut eleemosynam facere aut sacrificium conetur offerre: Deus autem noster sicut ipse testatur diligit justitiam, et odio habet rapinam in holocausto . 15. Illa itaque inter conjuges est continentiae certa promissio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
A
non solum a uirginib: integritas uerum etic̃ auiduis atq: coniugibus
debet dõdicata continentia cumtimore & tremore seruari quia prius¬
quetmsit aliquis uotireus non condemnatursiue uirgo licite nubeit
si ue maritus etuxor coniugide sibi debitum reddant post qua muero
quisq meliora consecitons professione sapsum continentiȩ siue integri¬
tatis obstrixerit greuissi me delinquit sisbide inceps licere puttit
quod cinte licitũ fuertit Intedib quipperebus quod uocens dõ
sibi cdimit uolunttis nulla deinceps inpune permittitur usur¬
pare necessictis N ec temerator uoti excuseitionẽ iustem succe¬
prteuaricationis inueniet quemnemo conpulit ut uoueret Est
plane aliquid discernendũ interuotum uirginis  auiduce & inter
uotum eorum qui tenentur uinculo coniugali Nec enimtanta est
uouendilicentia uel liberitis uiro siue mulieri potestatẽ sui corporis
non habenti quanta est uiduȩ cuilibet etat uirgini. Coniugatoenim ueliuga¬

Expanded text:
a non solum a virginibus integritas, verum etiam a viduis atque conjugibus debet Deo dicata continentia cum timore et tremore servari. Quia priusquam sit aliquis voti reus, non condemnatur, sive virgo licite nubat, sive maritus et uxor conjugale sibi debitum reddant. Postquam vero quisque, meliora consectans, professione seipsum continentiae sive integritatis obstrinxerit, gravissime delinquit, si sibi deinceps licere putat quod ante licitum fuerat. In talibus quippe rebus quod vovens Deo sibi adimit voluntas, nulla deinceps impune permittit usurpare necessitas; nec temerator voti excusationem justam supraevaricationis inveniet, quem nemo compulit ut voveret. 14. Est plane aliquid discernendum inter votum virginis aut viduae, et inter votum eorum qui tenentur vinculo conjugali. Nec enim tanta est vovendi licentia vel libertas viro sive mulieri potestatem sui corporis non habenti, quanta est viduae cuilibet aut virgini: conjugato enim, vel conjuga
Abbreviated transcription (Latin):
prohibetur & preuari catricem uolu ntatem tenet culptibilis nexus
eticm sinullus in opere consequatur effectus neq: enimfrustra scrip¬
tumẽ quia concupiscentia cum concepert parit peccatum quo cire a¬

Expanded text:
prohibetur, et praevaricatricem voluntatem tenet culpabilis nexus, prohibetur, et praevaricatricem voluntatem tenet culpabilis nexus, etiamsi nullus in opere consequatur effectus. Neque enim frustra scriptum est quia Concupiscentia cum conceperit, parit peccatum . CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ammixtio Scriptum ẽenim siduxeri suxorem non peccasti . Et si nupserit
uirgo non peccauit. Verum teonen cum non peccet uirgo qua enubit inuenitur
aliqua uirgo peccare sinupserit. Nonenimpeccat iurgonubens siuirgi¬
nitatem dõprius quam nuberet in corde non uouit. Ceterum sique maad¬
modum dixitatpostolus Statuit in cordesũo firmus non habens necossitatẽ
potestatẽ cauitem habens suae uoluntatis et hoc iudicauit in corde suo seruare
uirginititem sucm grauiter postimodũ peccat si post dicatt̃ uirginitatẽ dõ
uolueri humano seruire conubio. Nam uiducts qua sdam betitus paulus
uinculo pronuntiat damnationis obstrictis Quia scilicet postcontinentiae
professionem nubendireceptã ñ abiciunt uoluntatẽ Dequib euittn distimotheũ
fecerunt adimitigitur concumbendilicentiã continentiae promissio
nec solattlib: fornicatio interdicitur sed etiam marittilis ammixtio

Expanded text:
admixtio . Scriptum est enim: Si duxeris uxorem, non peccasti; et si nupserit admixtio . Scriptum est enim: Si duxeris uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccavit . Verumtamen cum non peccet virgo quae nubit, invenitur aliqua virgo peccare si nupserit: non enim peccat virgo nubens, si virginitatem Deo priusquam nuberet in corde non vovit. Caeterum si quemadmodum dixit Apostolus statuit in corde suo firma non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et hoc judicavit in corde suo, servare virginitatem suam , graviter postmodum peccat, si post dicatam virginitatem Deo, voluerit humano servire connubio. Nam et viduas quasdam beatus Paulus vinculo pronuntiat damnationis obstrictas, quia scilicet post continentiae professionem nubendi receptam non abjiciunt voluntatem. De quibus evitandis Timotheum dem irritam fecerunt . Adimit igitur concumbendi licentiam continentiae promissio, nec sola talibus fornicatio interdicitur, sed etiam maritalis admixtio
Abbreviated transcription (Latin):
Docens beatus decud omnia eẽ reddenda quae fuerint legitimȩ
dum taxcet etiam in tribulatione promissa. Cum dixisset
dõ. reddamtibi uota mea quae distinxerunt labia mect
continuo subdidit Et locutum ẽ osmeum intribulatione
met Nam & inetero nomio scriptum ẽ. sicutemuoueris
uotum dño dõtuo non trdabis reddere illud. quia ex¬
quirens ex quiret dñs ds̃ ate & erit inte peccatum
icutem nolueris uouere nonerit inte peccatũ quee exeunt ꝑ laibiatuc
custodies & facies que mad modũ uoueris dõtuo uotũ quod locutusesoretuo
Dicit & sclomon stt tomut uoueri suocum d ño nonttardabis reddereillud Tu
ittiq quee uoueris redde. bonum est nonuouere quã uouisse & non soluere
promde licititrũ rerumusus licite cum tempertntia geritur donec rei licite
renuntictio non mouetur Et quam diu non tenetur exutriusq idẽ ex mariti
uxorisq consensũ ꝑpetut continentieo ꝓmissio nonẽ in licita coniugalis

Expanded text:
docens beatus David omnia esse Deo reddenda, quae fuerint legitime duntaxat etiam in tribulatione promissa, cum dixisset Deo: Reddam tibi vota mea quae distinxerunt labia mea, continuo subdidit: Et locutum est os meum in tribulatione mea . Sed et in Deuteronomio scriptum est: Si autem voveris votum Domino Deo tuo, non tardabis reddere illud, quia exquirens exquiret Dominus Deus a te, et erit in te peccatum. Si autem nolueris vovere, non erit in te peccatum. Quae exeunt per labia tua custodies, et facies quemadmodum voveris Deo tuo votum quod locutus es ore tuo . Dicit et Salomon: Statim ut voveris votum Domino, non tardabis reddere illud. Tu itaque quae voveris redde. Bonum est non vovere, quam vovisse et non solvereProinde licitarum rerum usus licite cum temperantia geritur, donec rei licitae renuntiatio non vovetur, et quandiu non tenetur ex utriusque, id est ex mariti uxorisque consensu, perpetua continentiae promissio, non est illicita conjugalis
Abbreviated transcription (Latin):
totã naturalic̃ habere dĩtatẽ ex patre & totã homi¬
nis natur ahaber monstrar&ur in homine illud ẽ
deinceps ꝓuidendũ quod non nullos. carnaliter
quae diuina sunt cogitantes. Eograuius conceptȩ
falsitatis error offundit quodiuinitatẽ xp̃i aut
localiter decaelo uenisse aut ad infernũ descendis¬
selocaliter fate antur: Quiq &iam xp̃m in carne
passum firmare non dubitant &iã diuinitate con¬
passum. Hdrum ergorerũ demonstrandae quan¬
tũ saterit ueritati s ingulos deputaui curare li¬
bellos. Vt alter in mensam filiidĩ diuinitatem
ostendat. Testius uero misteriũ domidae passio¬
nis manifestissima rerũ claritate contineat.
Huncitaq: primũ libellũ seruata disputanditẽ¬
peries claudat. ut ad ea quae sunt de inceps
disputanda dr̃ nobis ostium sermonis aperiat¬

Expanded text:
totam naturaliter habere deitatem ex Patre et totam hominis naturam habere monstraretur in homine, illud est deinceps providendum, quod nonnullos carnaliter quae divina sunt cogitantes, eo gravius conceptae falsitatis error offundit, quod divinitatem Christi, aut localiter de coelo venisse, aut ad infernum descendisse localiter fateantur; quique etiam Christum in carne passum firmare non dubitant, etiam divinitate compassum. Harum ergo rerum demonstrandae quantum sat erit veritati singulos deputavi curare libellos, ut alter immensam Filii Dei 88 divinitatem ostendat; tertius vero mysterium dominicae passionis manifestissima rerum claritate contineat. Hunc itaque primum libellum, servata disputandi temperies claudat, ut ad ea quae sunt deinceps disputanda Deus nobis ostium sermonis aperiat
Abbreviated transcription (Latin):
tiae indiuisa & in confusa ꝑfectio non ne g&ur. Qnm̃
dĩ filius de patris substantia genitus. nec sempit̃nita¬
tem diuinae naturae ꝑ didit Dum hoc quoder atẽ¬
porale ꝓtemporalium a&nasalute sus cepit. Nec
dominio naturalis acuerae diuinitatis caruit
Quiueritatẽ formae seruilis acceptam interminabili
& in amissibili domino sublimauit. nec uerauistus
cũ nr̃ãm infirmitatẽ susciper& infirmari potuit
quaeuitiũ infirmitatis ab infirmo sub mouit nec
in ꝑfectus eẽpotuit qui ꝑfectionem inꝑfecto conces¬
sit nec localiter ad infernũ diuinitas xp̃i descendit
quaesine mole sic ubiq: tota consistit. Vt lic& eacare¬
re nullus locus possit localiter tamen eãlocus ullus
continere non possit est enim illa dĩuera in finitaq
substantia ineffabiliter insingulis oreaturis tota &
in omnib: tota. Nonminoratur inminimis nec augetur
inmagnis. non concluditur tempore non circũ scribitur
quantitate: non initio coepta nonter mino finienda

Expanded text:
tiae indivisa et inconfusa perfectio non negetur; quoniam Dei Filius, de Patris substantia genitus, nec sempiternitatem divinae naturae perdidit, dum hoc quod erat temporale pro temporalium aeterna salute suscepit; nec dominio naturalis ac verae divinitatis caruit, qui veritatem formae servilis acceptam interminabili et inamissibili dominio sublimavit; nec vera virtus, cum nostram infirmitatem susciperet, infirmari potuit, quae vitium infirmitatis ab infirmo submovit; nec imperfectus esse potuit, qui perfectionem imperfecto concessit; nec localiter ad infernum divinitas Christi descendit, quae sine mole sic ubique tota consistit, ut licet ea carere nullus locus possit, localiter tamen eam locus ullus continere non possit. Est enim illa Dei vera infinitaque substantia ineffabiliter in singulis creaturis tota, et in omnibus tota; non minoratur in minimis, nec augetur in magnis; non concluditur tempore, non circumscribitur quantitate, non initio coepta, non termino finienda:
Abbreviated transcription (Latin):
dit̃ opercri. De mostrande ueritatis gractiã largi&ur
It manifestis scripturarũ decreat documentis & rec¬
titudo catholici dogmatis. & tortuosus error acmul¬
tiplex her&ice precuitatis. Sunt enim quidã quide
sacramento dominice passionis alit̃ quã sepi&as. hab&
cogitantes dũ salutẽ quaer̃ dispendium salutis incur¬
runt & dũ in dõ idaccipiunt quod in hominib: cernunt
quadã uelut lancea ꝑuer sae locutionis. latus ꝑcuti¬
unt saluatoris. &cũ incredulimilites d&rabere
ausi non fuerint morienti quidẽ nunc sub xp̃i am
mominis fuco non metuunt. derogare regnanti
hn sunt quicum in uno xp̃o dõuero homine q perfec¬
to humanã diuinãq: for sitannequeunt. autcer¬
te neglegunt secundũ naturalẽ ueritatẽ. consi¬
derare substantiam iniderroris incurrunt ut
non humanã indĩ filio naturã . manente diuinae
uirtutis. In mutabili considerent. sed ut diuinã

Expanded text:
diter operari, demonstrandae veritatis gratiam largietur, diter operari, demonstrandae veritatis gratiam largietur, ut manifestis Scripturarum clareat documentis, et rectitudo catholici dogmatis, et tortuosus error ac multiplex haereticae pravitatis. Sunt enim quidam qui de sacramento dominicae passionis aliter quam se pietas habet, cogitantes, dum salutem quaerunt, dispendium salutis incurrunt, et dum in Deo id accipiunt, quod in hominibus cernunt, quadam velut lancea perversae locutionis latus percutiunt Salvatoris; et cum increduli milites detrahere ausi non fuerint morienti, quidam nunc, sub Christiani nominis fuco, non metuunt derogare regnanti. Hi sunt qui cum in uno Christo Deo vero homineque perfecto humanam divinamque forsitan 112 nequeunt, aut certe negligunt, secundum naturalem veritatem considerare substantiam, in id erroris incurrunt, ut non humanam in Dei Filio naturam, manente divinae virtutis immutabilitate, considerent, sed ut divina
Abbreviated transcription (Latin):
uã quã secundo łbro suꝑnimuneris opitulcctio¬
ne subnixi. diuinitatẽ filiidĩ ꝓbauerimus. Inmen¬
sĩ. Nectempore scilic& nedoco conclusa. ut pote
qua e omnia repl& omnia contin&. Omnia
piternitate p̃cedit. Omnia pariter inmen¬
siacte concludit. Quod idcirco quã maxime curaui¬
mus demanstrandũ. Vt siqui nunc usq spiritlit̃
dedõneq unt cogitare. localis indi filio suspicio¬
nis absoluerentur errore. Nomnor nob est
sollicitudo residua. Tercii quoq huius uolum inis
ab soluendi quo de sacramento dominice passionis
quodipse qui ꝓnob passus ẽ donauerit. sumus utiq
trac tecturi libi n onminimo timore concutimur
necleui formidine ꝑurgemur. Sumus enĩ pror¬
sus quantum adnos attin&. explicationi teente
ꝓstinditatis. inualidi. Sedille quia pe ruit
os mutũ & lingas infantiũ fecit deserts ipse sicut confidi¬
mus debit sermonẽ. directũ &bene sonantẽ inos nostrũ
Tantcom q: huic operi quod ꝑnor dignatur misericor¬

Expanded text:
uanquam secundo libro, superni muneris opitulatione subnixi, divinitatem Filii Dei probaverimus immensam, nec tempore scilicet, nec loco conclusam, ut pote quae omnia replet, omnia continet, omnia sempiternitate praecedit, omnia pariter immensitate concludit; quod idcirco quam maxime curavimus demonstrandum, ut si qui nunc usque spiritaliter de Deo nequeunt cogitare, localis in Dei Filio suspicionis absolverentur errore: non minor nobis est sollicitudo residua tertii quoque hujus voluminis absolvendi, quo de sacramento dominicae passionis, quod ipse, qui pro nobis passus est, donaverit, sumus utique tractaturi. Ubi non minimo timore concutimur, nec levi formidine perurgemur: sumus enim prorsus quantum ad nos attinet explicationi tantae profunditatis invalidi. Sed ille qui aperuit os mutorum, et linguas infantium fecit disertas , ipse sicut confidimus dabit sermonem directum et bene sonantem in os nostrum, tantamque huic operi, quod per nos dignatur misericor
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ dĩ filius naturã fecit participem salutis a&nae
caeleste palatium introduxit : Cum qua spon¬
sus d&hala mouteri uirginalis exiuitꝰ . Ipse enim
tam quã sponsus procedens d&halamosuo
xultauit ut gigans adcurrendam iuam
Iuis autẽ moliatur dicere uerbi dĩ sponsã car¬
nẽ fuisse non animam. Cui anima elã pridem
dictum .ẽ ab ipso dño ꝑproph&ã. Et desponsabote

Expanded text:
Deus Dei Filius naturam fecit participem salutis aeternae, Deus Dei Filius naturam fecit participem salutis aeternae,  illam in coeleste palatium introduxit, cum qua sponsus de thalamo uteri virginalis exivit: ipse enim, tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam . Quis autem moliatur dicere Verbi Dei sponsam carnem fuisse, non animam? cui animae jam pridem dictum est ab ipso Domino per prophetam: Et desponsabo te
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis iuditio porrigatur
Cuius reiueri¬
tatem ueritas nobis ipsa monstrauit. Ita discipu¬
lis loquens. De corde enim exunt cogitationos
malae. homicidia adulteria fornicationes fusta
falsa testimonia. blas phemiae. Haec s̃ quae coln¬
quinant hominem. In hocigitur unus quisq: errat
in quosem & ipsum malae cogitationis assensione
cõmaculat. Qua propter cumerror iste animae
simul intellegatur & corporis: Sidĩ filius absq: ani¬
marationali solam accepit hominis carnem:
nferiorem partem illius ouis donum r&ulit
Meliorem uero quod absit errori perp&uo dereli¬
quid. Necm manifestum ẽ. quõ hoc reuocauit
quod proprus humeris reportauit. Si autẽ
ipse totã se profit&ur ouem proprus humeris
in positã reportasse:totus homo cognoscatur
tio si infilio dĩ sus ceptionis humanae. Idestouis
illius reportate nonde fuit plenitudo. Hocenim
dr̃ in nobis saluabit quod ꝓnobis accepit. & illã

Expanded text:
cogitationis judicio porrigatur. cogitationis judicio porrigatur. Cujus rei veritatem Veritas nobis ipsa monstravit, ita discipulis loquens: De corde enim exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae. Haec sunt quae coinquinant hominem . In hoc igitur unusquisque errat, in quo semetipsum malae cogitationis assensione commaculat. CAPsimul intelligatur et corporis, si Dei Filius absque anima rationali solam accepit hominis carnem, inferiorem partem illius ovis domum retulit, meliorem vero quod absit errori perpetuo dereliquit: nam manifestum est quoniam hoc revocavit, quod propriis humeris reportavit. Si autem ipse totam se profitetur ovem propriis humeris impositam reportasse, totus homo cognoscatur tio si in Filio Dei susceptionis humanae, id est ovis illius reportatae, non defuit plenitudo. Hoc enim Deus in nobis salvavit, quod pro nobis accepit; et illam
Abbreviated transcription (Latin):
uade uende omnia quaehabes & da pauperib: & ha¬
bebis thesaurũ in caelo & uenisequerem e. Noner¬
go corporali gres su solo quis quã sequitur xp̃m aut
errat axp̃o. Equidem erroris huius qualitatẽ dñs
ipses aluator q: nt̃ dum sadducaeos increpar& osten¬
ditdicens. Erratis nescientes scripturas neq¬
ustutem dĩ. Pr opter eautiq miserabiliter er¬
rabant quia illum quidĩ uistus ẽ nesciebant.
Dicut ergo uistutis dĩ scientiae tenax. ẽ cael estis
itineris. Sic est inscia mater erroris. Quod
&icombeatus dauid ostendit dicens Dequib dã
nescierunt neq: intellexerunt intenebris ambu¬
lant. His atq: huius modi testimonis euiden¬
tissime demonstratur ouis illius errorem non
solum corpori sed &iam animae deputandum
lla scilic& ratione quõ & si ab homine corpora¬
liter uideatur Aliquodãmitti peccatum
ex corde sumitia exordium. Ne extrinsecus
quic quam per ficitur nisi hoc intrinsecus

Expanded text:
vade, vende omnia quae 77 habes, et da pauperibus; et havade, vende omnia quae 77 habes, et da pauperibus; et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me . Non ergo corporali gressu solo quisquam sequitur Christum, aut errat a Christo. Equidem erroris hujus qualitatem Dominus ipse Salvatorque noster, dum Sadducaeos increparet, ostendit, dicens: Erratis, nescientes Scripturas, neqrtutem Dei . Propterea utique miserabiliter errabant, quia illum, qui Dei virtus est, nesciebant. Sicut ergo virtutis Dei scientia tenax est coelestis itineris, sic est inscitia mater erroris. Quod etiam beatus David ostendit, dicens de quibusdam: Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant . His atque hujusmodi testimoniis evidentissime demonstratur ovis illius errorem, non solum corpori, sed etiam animae deputandum; illa scilicet ratione, quoniam etsi ab homine corporaliter videatur aliquod admitti peccatum, ex corde sumit exordium, nec extrinsecus quidquam perficitur, nisi hoc intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
anerrore morum nonopinor quem quã sichumane
cogitationis exsortem quiput& ho minem quem¬
lib& adõ longinquitate habitationis & peruersitate
cogitationis errare. Inuia dĩ non gressu corporis
sed mentis ambulatur incessu. Viadĩ fides .e resta
quae intantum uia prorsus ostenditur ut in ca nos
apõs ambulare testatur. Per fidem inquiens am¬
bulamus non pers peciem. Via dnĩ iustitia ẽ per
quã seb eatus dauid deductũ eẽ commemoratdicens¬
Super aquam refectionis educauit me: animã meã
conuestit. Deduxit me super semitas iustitiae.
propter nomen suum.
Uiae &icem druĩ misericor¬
dia &ueritas ꝑ quas utiq non cor poris gressu
sed animae magis ambulatur affestu. Hanc nob̵
ambulandi dostrinã beatus iohannes intimatdicens
Quidicit sein xp̃o manere deb& quem ad modum illeam¬
bulauit & ipse sic ambulare. Quauia se praecipit¬
xp̃s ipse sequendum dicens. Siuis perfestus. eẽ

Expanded text:
an errore morum? Non opinor quemquam sic humanae an errore morum? Non opinor quemquam sic humanae cogitationis exsortem, qui putet hominem quomodolibet a Deo longinquitate habitationis et non perversitate cogitationis errare. In via Dei non gressu corporis, sed mentis ambulatur incessu. Via Dei fides est recta, quae in tantum via prorsus ostenditur, ut in ea nos Apostolus ambulare testetur: Per fidem inquiens ambulamus, non per speciem . Via Domini justitia est, per quam se beatus David deductum esse commemorat, dicensSuper aquam refectionis educavit me, animam meam convertit: dpropter nomen suum . Viae etiam Domini misericordia et veritas , per quas utique non corporis gressu, sed animae magis ambulatur affectu. Hanc nobis ambulandi doctrinam beatus Joannes intimat dicens: Qui dicit se in Christo manere, debet quemadmodum ille ambulavit, et ipse ambulare . Qua via se praecipitus ipse sequendum, dicens: Si vis perfectus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ceper& non iuuss& necessarium autem reor ꝑ fectã
hominis in xp̃o sus ceptionem euangelicae quoq para¬
bole recens&ionem monstrandam. Quis scilic& erra¬
ticae quã propriis humeris subuestam dñs reporta¬
uit addomum. Cuius quaerendae dauidiam pridẽ
flagitabat lacrimabili postulatione subsidiũ dicens
Erraui sicut o uis quae perierat require seruũtuum
umergo mur murarent pharisȩi & scribȩ dicen¬
tes. Quiahic peccatores recipit & manducat cũ
illis. Refert euangelista quod hanceis dñr para¬
bolcm dixerit. Quis ex uobis homo quihab& centum
oues & si ꝑdiderit unam ex illis. non nedimittit non a¬
ginta nouem indesesto & uadit ad illam quae perierat
donec inueni& illam. Et cum inuenerit eam in pon&
inhumeros suos gaudens & ueniens domum conuocat
amicos &uicinos dicens illis. Congratulaminimihi
alnueni ouem meam quae periaat. Han
inqua peccatoris hominis natura signatur. qualierro¬
redicemus errasse. cordis. ancorporis. errore pedũ

Expanded text:
veritas. Necessarium autem reor perfectam hominis in Christo susceptionem evangelicae quoque parabolae recensione monstrandam, ovis scilicet erraticae, quam propriis humeris subvectam Dominus reportavit ad domum; cujus quaerendae David jam pridem flagitabat lacrymabili postulatione subsidium, dicens: Erravi sicut ovis quae perierat, require servum tuum . Cum ergo murmurarent Pharisaei et Scribae dicentes: Quia hic peccatores recipit, et manducat cum illis , refert evangelista quod hanc eis Dominus parabolam dixerit: Quis ex vobis homo qui habet centum oves et si perdiderit unam ex illis nonne dimittit nonaginta novem in deserto et vadit ad illam quae perierat donec inveniat illam et cum invenerit eam inponit in umeros suos gaudens et veniens domum convocat amicos et vicinos dicens illis congratulamini mihiquia inveni ovem meam quae perierat . Hanc ovem, in qua peccatoris hominis natura signatur, quali errore dicemus errasse? cordis an corporis? errore pedum
Abbreviated transcription (Latin):
bit inter uenire ꝑsona quae ad propitiandũ dm̃ homi¬
nitotũ uerũq: inse dm̃ dedõ natũ haber& & ad recon¬
ciliandũ hominẽ dõtotũ uerũq: insede hominenatũ
hominẽ continer& atq: lta ex utroq inutroq: unus

Expanded text:
buit intervenire persona, quae ad propitiandum Deum homibuit intervenire persona, quae ad propitiandum Deum homini totum verumque in se Deum de Deo natum haberet, et ad reconciliandum hominem Deo totum verumque in se de homine natum hominem contineret, atque ita ex utroque in utroque unus
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit carni. & illã grauius uulneratã quae
ꝑintellegentiã magis potuit resistere temptatori
llaigitur omnp̃s uistus & pia sapientia nec despexit
uelut extraneã quã a senouerat factuc̃ nec sp̃uit sanan¬
dã quã sciebat grauius uulneratã nec eã quã carnẽ
potiorẽ fecit aremedio salutis exdusit sed sicut totũ
hominẽ dicbolus decipiendo ꝑcussit. It adr̃ totũ susci¬
piendo saluauit. Vt agnoscer&ur idem creaturae
totius conditor & redemptor qui potuit & quod non
erat facere & quod di lapsũ fuerat reparare.
oporta agnoscere pariter & tenere. Non in cassum
hominẽ ihm̃ xp̃m mediatorem dĩ & hominũ nuncupa¬
tũ nisi quia idem dr̃ totã insenaturã suscepit hominis
&idem homo totã insehcb& substantiã dĩtatis nam
quia ꝑ peccatũ homo fuit separatus adõ int̃dm̃ iras¬
centẽ hominẽ que peccantẽ talis utiq mediatoris de¬

Expanded text:
tribuit carni, et illam gravius vulneratam, quae tribuit carni, et illam gravius vulneratam, quae per intelligentiam magis potuit resistere tentatori. Illa igitur omnipotens virtus, et pia sapientia, nec despexit velut extraneam quam a se noverat factam, nec sprevit sanandam quam sciebat gravius vulneratam, nec eam quam carne potiorem fecit a remedio salutis exclusit: sed sicut totum hominem diabolus decipiendo percussit, ita Deus totum suscipiendo salvavit: 82 ut agnosceretur idem creaturae totius conditor et Redemptor, qui potuit et quod non erat facere, et quod dilapsum fuerat reparare. oportet agnoscere pariter et tenere non incassum hominem Jesum Christum Mediatorem Dei et hominum nuncupatum, nisi quia idem Deus totam in se naturam suscepit hominis, et idem homo totam in se habet substantiam deitatis . Nam quia per peccatum homo fuit separatus a Deo, inter Deum irascentem hominemque peccantem talis utique Mediatoris de
Abbreviated transcription (Latin):
qnm̃ in toto fuit captiuitas captiuanda ut toto si¬
mul adquirer& de captiuata captiuitate uistoria
Et secundũ p̃dicationis a postolicae sententiã capti¬
uã ducens captiuitatẽ principatus & potestates
traducere confident̃ palã triũ phans illos in se
m& ipso ad extremũ dicaturcur ab illa in effecbili
diuinitate non fuerit animae natura sus cepta cũ car¬
ne utrũ adõnon fuerit facta anpeccato non fue¬
rit uitiata an carne uiliorẽ uniuersalis medicina
despex. An peccatiuul nere sauciatã omnp̃s curare
nequiuit. Sedhorũ primũ postremũq: qui sentiuNs
et aduersus uistutẽ creatoris & contrapoten¬
tiã saluatoris rebelles existunt. Siuel aliquã cre¬
aturãputant adõnon fastã ul ad salutẽ animae
conferendam potestatẽ dicunt omnipotentis inua¬
lidã. Duob: uero medis nec peccatũ considerans
rationalis creaturae nec meritũ. Non intelle¬
gentes carnesua uiliorem eẽ non posse quae uita

Expanded text:
quoniam in toto fuit captivitas captivanda, ut tota siquoniam in toto fuit captivitas captivanda, ut tota simul acquireretur de captivata captivitate victoria: et , secundum praedicationis apostolicae sententiam, captivam ducens captivitatem , principatus et potestates traduceret confidenter, palam triumphanmbra. Ad extremum dicatur cur ab illa ineffabili divinitate non fuerit animae natura suscepta cum carne? utrum a Deo non fuerit facta? An peccato non fuerit vitiata? an carne viliorem universalis medicina despexit ? An peccati vulnere sauciatam omnipotens curare nequivit ? Sed horum primum postremumque qui sentiunt, et adversus virtutem creatoris, et contra potentiam Salvatoris rebelles existunt, si vel aliquam creaturam putant a Deo non factam, vel ad salutem animae conferendam potestatem dicunt omnipotentis invalidam. Duobus vero mediis, nec peccatum considerant rationalis creaturae, nec meritum; non intelligentes carne sua viliorem esse non posse quae vitam
Abbreviated transcription (Latin):
situm fuerit hominis cael estis aduentu. Considere¬
mus quid inse peccato uendiderit seruus. & appa¬
rebit quid suscipiendo redemerit dñr. Ad tenda¬
mus quidlatro in hominis sedustione uulnerauorit
Vtclareat quid medicus in hominis susceptionesa¬
nauerit. non ne excarnesimul animaq: compo¬
situs praeceptum dĩ homo primus accepit.
quod si in utraq praeceptum dĩ cognoscitur ac ce¬
pisse. inutraq: debuit oboedientiã p̃cepti seruare¬
Si autem inueraq fuit paraendũ pcepto ab utraqiẽ
ammissa trans gressio qnm̃ sicut ẽ inco atũani¬
mao cupiditatẽ peccatũ sic ẽ carnali comestione
ꝑfestũ &ideo quod totus homor eatũ transgres¬
sionis ammisit totũ sibi dicdolus captiuauit quod
sitotus tenebat captiuitatis uinculo totus egiuie
liboratoris auxilio. Si aut̃ totũ debuit liberare
pi&cos totũ debuit suscipere diuina maiestis. Toti¬
us ergo fuithomoͥnis a dõsuscipienda natura

Expanded text:
situm fuerit hominis coelestis adventu. Consideresitum fuerit hominis coelestis adventu. Consideremus quid in se peccando vendiderit servus, et apparebit quid suscipiendo redemerit Dominus. Attendamus quid latro in hominis seductione vulneraverit, ut clareat quid medicus in hominis susceptione sanaverit. Nonne ex carne simul animaque compositus praeceptum Dei homo primus accepit? Quod si in utraque praeceptum Dei cognoscitur accepisse, in utraque debuit obedientiam praecepti servareSi autem in utraque fuit parendum praecepto, ab utraque admissa est transgressio: quoniam sicut est inchoatum animae cupiditate peccatum, sic est carnali comestione perfectum: et ideo, quod totus homo reatum transgressionis admisit, totum sibi diabolus captivavit. Quod si totus tenebatur captivitatis vinculo, totus eguit liberatoris auxilio. Si autem totum debuit liberare pietas, totum debuit suscipere divina majestas. Totius ergo fuit hominis a Deo suscipienda natura,
Abbreviated transcription (Latin):
quodsi & inanima & in carneꝓme¬
rerixp̃i delestantur
auxilium fateantur nec esse
ẽ sicut ueritas hab& & in anima pariter & in carne
temptatũ. Et animaigitur humana & caro simul ẽ
in xp̃o temptata. Quodsisimul ẽ. inxp̃o & anima & ca¬
rotẽptata simul ẽ ab eo utraq: suscepta. & siutrã¬
q: dignatus ẽ suscipere utrãq dignatus ẽ sine dubi¬
tatione saluare. Dignũnamq: fuit nraeq: saluti con¬
ueniens ut ds̃ uerus exuero patre solus substantialit̃
natus uerã hominis quã ipsefecit animã carnẽq
susciper& Inutraq: cum temptatore pugnar &
inutraq: cuncer& ac deinceps in utraq tẽptatis
subministrar& auxilium Cum in utraq infirmis ac
murmuraturis uistoriae preber& exemplum.
Illa quoq: sententia sac ram̃tum mediatoris manifesto
demonstrat indicio quã ipsa ueritas ꝓtulitdicens
Tenitenim filius hominis saluum facer e& quaerer
quod perierat. ad tendamus igitur quid perierit
terrenih ominis lapsu & agnos camus quid quae¬

Expanded text:
Quod si et in anima et in carne promereri Christi delectantur auxilium, fateantur necesse est sicut veritas habet et in anima pariter et in carne tentatum. Et anima igitur humana, et caro simul est in Christo tentata. Quod si simul est in Christo et anima et caro tentata, simul est ab eo utraque suscepta; et si utramque dignatus 81 est suscipere, utramque dignatus est sine dubitatione salvare. Dignum namque fuit, nostraeque saluti conveniens, ut Deus verus ex vero Patre solus substantialiter natus veram hominis quam ipse fecit animam carnemque susciperet, in utraque cum tentatore pugnaret, in utraque vinceret, ac deinceps in utraque tentatis subministraret auxilium, cum in utraque infirmis ac morituris victoriae praeberet exemplum. Illa quoque sententia sacramentum Mediatoris manifesto demonstrat indicio, quam ipsa veritas protulit, dicens: Venit enim Filius hominis salvum facere et quaerere quod perierat . Attendamus igitur quid perierit terreni hominis lapsu, et agnoscamus quid quae
Abbreviated transcription (Latin):
ad thronum gratiae ut misericordiam consequamur.
& gratiã inueniamus in auxilio oportuno. Vt autem hu¬
manae naturae hoc pontificatus officium de monstrar&
adiecit Omnisnamq pontifex exhominib assũptus
ꝓhominib constituitur in his quae sunt addm̃ ut offe¬
rat dona & sacrificia ꝓpeccatis. Quicũ dolore possit

Expanded text:
ad thronum gratiae, ut misericordiam consequamur, ad thronum gratiae, ut misericordiam consequamur, et gratiam inveniamus in auxilio opportuno . Ut autem humanae naturae hoc pontificatus officium demonstraret, adjecit: Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum, ut offerat dona et sa
Abbreviated transcription (Latin):
paternae traditionis. sed pr&ioso sanguine quasi
ipse pastor &ouis. ipse sponsus & sponsa ipse sacer¬
dos & iustima. Vnus idemq: & oblator muneris
& munus factus .ẽ. oblatoris ut nec oblator amuneris
qualitate des ciscer&. nec munus oblatoris merito
discrepar&. quisiminus aliquid habuit humanae
naturae nec ꝑsonam sumere pontificis. nec offerri
potuit propeccatis . Inlege enim sacerdotio fungi
non poterat : Siquis homominus aliquidhabuiss&
inse. necuitiosum uel in perfectum pecus: ad sacri¬
fitium cuiquã licebat offerre. Pontificem uero
nr̃m ihin xp̃m eẽ quis ambigat. Quem subhac pau¬
lus euidenter appellationẽ commendat. haben¬
tes autem inquiens pontificem magnum qui pene¬
trauit caelos ihm̃ filium dĩ teneamus confessionẽ
on enim habemus pontificem qui non possit compatin¬
firmitatib nr̃is. Temptatum autem ꝑ omnia ꝓsimi¬
litudine absq peccato. ad eamus ergo cum fiducia

Expanded text:
paternaepaternae ovis, ipse sponsus et sponsa, ipse sacerdos et victima, unus idemque et oblator muneris et munus factus est oblatoris, ut nec oblator a muneris qualitate descisceret, nec munus ab oblatoris merito discreparet. Qui si minus aliquid habuit humanae naturae, nec personam sumere pontificis, nec offerri potuit pro peccatis: in lege enim sacerdotio fungi non poterat, si quis homo minus aliquid habuisset in se, nec vitiosum, vel imperfectum pecus ad sacrificium cuiquam licebat offerre: pontificem vero sum Christum esse quis ambigat, quem sub hac Paulus evidenter appellatione commendat: Habentes autem inquiens Pontificem magnum, qui penetravit coelos, Jesum Filium Dei, teneamus confessionem. Non enim habemus pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris; tentatum autem per omnia pro similitudine absque peccato. Adeamus ergo cum fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
niad pastorem & uisitatorẽ animarũ ur̃arũ. Est
igitur dĩ filius animarũ ur̃arum uisitator & pastor
quia fieri dignatus ẽ. animae humanae susceptor
cui ex persona futurae susceptionis humanae dicitur
tur austoritas. qui tamen ut plene susceptorem
senrae naturae dignar&ur ostendere. non solum
pastorem sed & ouem se non dedignatus ẽ. appellari
It pote dequo scõspũ astus proph&a testatur. Sicut
ouis aduitimam adductus ẽ & sicut agnus coram ton¬
dente sineuoce sic non aperuit orsuum. Et ipse denuo¬
perhiere miã. Ego sicut agnus innocens addustur
sum ut immolarer & nesciui. in mecogitauerunt co¬
gitationem malam dicentes. Venite mittamus lignũ
in panẽ eius. De quo &iam iohannes baptista procla¬
mat Ecce agnus dĩ eccequitollit peccata mundi
nordis similiã dexp̃o p&rus quoq: ponit a postolus
dicens. Scientes quod non corruptibilib: argento
uel auro redempti estis deuana ur̃a conuersatione

Expanded text:
ni ad pastorem, et visitatorem animarum vestni ad pastorem, et visitatorem animarum vestigitur Dei Filius animarum nostrarum visitator et pastor, quia fieri dignatus est animae humanae susceptor, cui ex persona futurae susceptionis humanae dicitur tur auctoritas; qui tamen, ut plene susceptorem se nostrae naturae dignaretur ostendere, non solum pastorem, sed et ovem se non dedignatus est appellare , ut pote de quo, sancto Spiritu actus , propheta testatur: Sicut ovis ad victimam adductus est, et sicut agnus coram tondente sine voce, sic non aperuit os suum ; et ipse per Jeremiam: Ego sicut agnus innocens adductus sum ut immolarer, et nescivi: in me cogitaverunt cogitationem malam dicentes: Venite, mittamus lignum in panem ejus ; de quo etiam Joannes Baptista proclamat: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Non dissimilia de Christo Petrus quoque ponit apostolus dicens: Scientes quod non corruptibilibus 80 argento, vel auro redempti estis de vana vestra conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
secutus ad uncxit Quicum maledic&ur non remale¬
dicebat. quod propriae adanime patientiam ꝑtin&
ropter quod & aliolo codicit non reddentes malum
promalo uel maledistum promaledisto. Sede contra¬
rio benedicentes: quia in hoc uocatiestis &benedictio¬
nemhereditatis possedeatis. Cuius benedistionis
saluator nt̃ excorde prodire commendat exordium
dicens. homobonus debono thesauro cordis sui pro¬
ferabona. Constat ergo in animambeniuolentiã
eẽ. Vn debenedistionem possimus maledicentib
r&ribere. Vt autembeatus p&rus & animae nob̃¬
& carnis inxp̃o de monstrara exempluri Eurdixis¬
s& quicum maledicer&ur non remaledicebat: secutus
adiunxit. Cumpater&ur. non comminabatur¬
Commendabat autem iudicanti iuste. Qui pec catanr̃a
pestulit in corpore suo suꝑ lignũ ut a peccatis nr̃is se¬
parati cum iusticia uiuamus. cuius liuore sanati
estis. Qui sicut oues errabatis. sed nunc conuertimi¬

Expanded text:
secutus adjunxit: Qui cum malediceretur, non remalesecutus adjunxit: Qui cum malediceretur, non remaledicebat ; quod proprie ad animae patientiam pertinet; propter quod et alio loco dicit: Non reddentes malum pro malo, vel maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes: quia in hoc vocati estis, ut benedictionem haereditatis possideatis . Cujus benedictionis Salvator noster ex corde prodire commendat exordium dicens: Homo bonus de bono thesauro cordis sui profert bona . Constat ergo in anima benevolentiam esse, unde benedictionem possimus maledicentibus redhibere. Ut autem beatus Petrus, et animae nobt carnis in Christo demonstraret exemplum, cum dixisset: Qui cum malediceretur, non remaledicebat , secutus adjunxit: Cum pateretur, non comminabaturCommendabat autem judicanti juste; qui peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum, ut a peccatis nostris separati, cum justitia vivamus, cujus livore sanati estis . Qui sicut oves errabatis; sed nunc convertimi
Abbreviated transcription (Latin):
no praedicationis miraculo p&rus commendat in
xp̃o quia peccatum non fecit nec inuentus. ẽ dolus
inore eius. Sic enim dicit: xp̃s prouobis mortuus. ẽ
Vobis relinquens exemplum ut sequamini uestigia eiꝰ
Qui peccatũ non fecit nec inuentus. ẽ dolus in oreius
Hamsidĩ filius animã humanã in carnis susceptione¬
non habuit. ethocbeatus p&rus de eius creditur
diuinitate dixisse : quid ẽ quod promagno in laudẽ
dicitur xp̃i qui adiuinitas eius inmunis eẽ potuit
alabe peccati cum dĩsie proprium non solum non
peccare sed &iam apeccato saluare : Qui proptere
solus potest donare indulgentiam quia solus amitte¬
re non potest culpam. Id eo solus .ẽ uulneratorũ
medicus. qui a diuinanaturanum quam inserece¬
pit uulnus. Siaut̃ hoc ad xp̃i carnem creditur
referendum. quomodo ab animab: nr̃is seruari
iustitia poterit quibus exemplum a postolicae me¬
moratum susceptio xp̃i nondedit Sed ut ostende¬

Expanded text:
no praedicationis miraculo Petrus commendat in no praedicationis miraculo Petrus commendat in Christo, quia peccatum non 79 fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. Sic enim dicit: Christus pro nobisestigia ejus; qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Nam si Dei Filius animam humanam in carnis susceptionenon habuit, et hoc beatus Petrus de ejus creditur divinitate dixisse, quid est quod pro magno in laudem dicitur Christi, quia divinitas ejus immunis esse potuit a labe peccati, cum Dei sit proprium, non solum non peccare, sed etiam a peccato salvare: qui propterea solus potest donare indulgentiam, quia solus admittere non potest culpam; ideo solus est vulneratorum medicus, quia divina natura nunquam in se recipit vulnus? Si autem hoc ad Christi carnem creditur referendum, quomodo ab animabus nostris servari justitia poterit, quibus exemplum apostolice memoratum susceptio Christi non dedit? Sed ut ostende