comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq: oculis ꝑpriis cuncta Contẽ¬
plaueritis quae placuerint
& relinqu&is & aufer&is erit
mihi ratu. quae uoluntascor
difur̃ĩ censuerit: His itade¬
lusus h̃pr uerbis: ad palatiũ
gaudensrediit. putans sehanc
pecuniã lã in thesauris publici
r&enere: Atilla uocatis arti¬
ficib: quantũ reperire auri in
prũptuariis potuit tradidit
occultae dicens. Ite& factis
iuxta mens urc̃ tegnorũ tabulis
beatiex hoc polioeti martrris
camertt ex ornate: nehaec
auari imperctoris manus
attingat: Illi uero ꝑ fecta
omniaq̃ matrona p̃ceperat
camertie ad fixerunt: texe¬
runtq ex auro mundissimo
qͦdopus explicitũ uocat
mulier impercoto tnrẽ dicens
Paruita te pecun iolae quã con¬
iungerepotui ad ẽ ueni ad com¬
templandũ eã & qͦdlibuerit
facito ⁊ surrex it gauisis impr
desolio. ui hil p̃cepturus ex au¬
ro ꝑgit ad domũ mulieris pu¬
ta ecensse copiosos thesauror
palatio deportare: Cuicũmuli¬

Expanded text:
Cumque oculis propriis cuncta contemCumque oculis propriis cuncta contemplaveritis, quae placuerint et relinquitis et aufertis. Erit mihi ratum, quae voluntas cordis vestri censuerit'. His ita delusus imperator verbis, ad palatium gaudens rediit, putans se hanc pecuniam iam in thesauris publicis retenere. At illa, vocatis artificibus, quantum reperire auri in prumptuariis potuit, tradidit occultae, dicens: 'Ite, et factis iuxta mensuram tegnorum tabulis, beati ex hoc Poliocti martyris cameram exornate, ne haec avari imperatoris manus attingat'. Illi vero, perfecta omnia quae matrona praeceperat, camerae adfixerunt texeruntque ex auro mundissimo. Quod opus explicitum, vocat mulier imperatorem, dicens: 'Parvitate pecuniolae, quam coniungere potui, adest; veni ad contemplandum eam et quod libuerit facito'. Surrexit gavisus imperator de solio, nihil percepturus ex auro; pergit ad domum mulieris, putans se copiosos thesauros palatio deportare. Cui cum muli
Abbreviated transcription (Latin):
Latere teñ puto .o. uenercbi.¬
lis mater qualit̃ abspecie
auri thesauri publicis intex¬
hausti dũuos qͥ&os ẽẽ uolumis
dũ patrias defens arestudemis :
dũ gentes nob̵ placamis : dũsala¬
cia diuersorũ dando conqͥrimi
ergoqͥa tibi potentia maies¬
tatis diuinae multũ contulit
auri quae sout nob̵ manũ
porrigas : atq aliqͥd pecuniae
cõmodes: ut scilic& cũ tribu¬
torũ publicorũ fuerit sũma
delata : ilicotibi q̃: cõmodaue¬
ris reformentur acmposte¬
ro laudis tuaetiat oulo p̃cur¬
rentecaũs natur̃ urbẽ cons¬
tantinopolitanã a iulian ama¬
trana fuisse pecunus subleuatã
Atilla intellegens in peractoris
ingeniũ sapienter obregit : q̃. dõ
deuouerat dicenr: Paruitas
redituũ meorũ tã de tributis
quã qͦd de fructib spenitur :¬
ꝑ ipsas adhuc resid& domos:
si ergo gloria uestrac recipiendi
spatiũ tribuit. Cũ collectũ fue¬
rit conspectuiuro rep̃sentatur

Expanded text:
'Latere te non puto, o venerabi'Latere te non puto, o venerabilis mater, qualiter ab specie auri thesauri publici sint exhausti, dum vos quietos esse volumus, dum patrias defensare studemus, dum gentes nobis placamus, dum solatia diversorum dando conquirimus. Ergo quia tibi potentia maiestatis divinae multum contulit auri, quaeso, ut nobis manum porrigas atque aliquid pecuniae commodes, ut scilicet, cum tributorum publicorum fuerit summa delata, ilico tibi quae commodaveris reformentur, ac in postero, laudis tuae titulo praecurrente, canatur, urbem Constantinopolitanam a Iuliana matrona fuisse pecuniis sublevatam'. At illa intellegens imperatoris ingenium, sapienter obtegit quae Deo devoverat, dicens: 'Parvitas redituum meorum, tam de tributis, quam quod de fructibus speratur, per ipsas adhuc residet domos; si ergo gloria vestra recipiendi spatium tribuit, cum collectum fuerit, conspectui vestro repraesentatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ibi &iũ lumen : qͦsi cereus¬
u ardens: afidelib: sae peui deri:
sed & ego uidi prbm qͥ se ad fir¬
mabat hoc lum̃ deorepote
crehrius contẽplasse : In hac
enĩ insula: & gronũ collegitur
masticis: ab arborib: quae
utferunt celebrẽ aliis p̃ inue¬
niuntur in regionibus.
PUD CONISTANTINOPOLI
uero magnocultu polioc¬
tus mastrr coliturꝰ peop̃ci¬
pue qͦd cũ magnis uirtirtib pol¬
leat in ꝑ iurib tam̃ p̃sensul¬
tor exsistit: Nãqͥcũq ut ad¬
sol& occultũ scelus ad miserit¬
& data suspicione ad hocꝑ
ductus fuerit tẽplũ. aictstat̃
qͦd admisit uirtute martrris
ꝑterritus confit&ur. aut si ꝑ¬
iurauerit̃ ꝑtinus ultione diui
naꝑculitur: Huius basilica e
camertt iulian a q̃ dã urbis illus
matrona auro purissimotex¬
it hoc modo. Cũ ad imperato¬
rẽ iustinianũ : fama faculta¬
tis eius multis namantib ꝑue¬
niss& adoccursũ illius ꝓpero¬
recelerius ñ tardauit dicens :

Expanded text:
tur ibi etiam lumen quasi cereustur ibi etiam lumen quasi cereus ardens a fidelibus saepe videri. Sed et ego vidi presbiterum, qui se adfirmabat hoc lumen de ore putei crebrius contemplasse. In hac enim insula et granum collegitur masticis ab arboribus, quae, ut ferunt celebre, aliis non inveniuntur in regionibus. 102. Apud Constantinopolim vero magno cultu Polioctus martyr colitur, pro eo praecipuae quod, cum magnis virtutibus polleat, in periuribus tamen praesens ultor exsistit. Nam quicumque, ut adsolet, occultum scelus admiserit et data suspitione ad hoc perductus fuerit templum, aut statim quod admisit virtute martyris perterritus confitetur aut, si periuraverit, protinus ultione divina perculitur. Huius basilicae cameram Iuliana quaedam urbis illius matrona auro purissimo texit hoc modo. Cum ad imperatorem Iustinianum fama facultatis eius, multis narrantibus, pervenisset, ad occursum illius properare celerius non tardavit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
dã ferebantur: sed cũ postior
ad locũ quendã lemouiciniter¬
ni aduenissent ubi iam pauci
clerici consertũ ligneis tabulis
orcctoriũ hnm̃ assidue p̃cabantur
mansion ẽ postulant : suscepitq
benigne . poctẽ cu c&eris fratrib:
psallendodeducunt: Mane a ut̃
facto adp̃hensã capsulã leuare
penitus p̃ ualebant Demq cũ
sediss& intellegunt inspini nedõ
sibi aliqd ex his in loco oportere
rel inquere: Tunc inqͥsitis liga¬
turis. di¬
senioriqͥ
giuntur Relinquentes partẽ
patrocini sumentes facultacẽ
qͣ uoluerant ab eundi Ecr
Habentur &i eiꝰ reliqͥae inui¬
coqdã cinomannensi ubi mul¬
taplerũq miroccula ostendun:
Nam caec daudi frigoritici
uel reliqͥin firmi saepius ibi
sanitatũ gractia munerantꝰ
sidorus coartyrminsu¬
L& chiũqͥescit : Sic enĩ ẽ no¬
men insulue ⁊ Potẽ inbasilica
scĩ habens: in qͥ & fertur iniectis
Decuius aqua mergumini fe¬
bricitantesq: uł reliqͥ in firmi:
spepius potati saluantur: Dici¬

Expanded text:
sdam ferebantur; sed cum portitores ad locum quendam Lemovicini termini advenissent, ubi iam pauci clerici, consertum ligneis tabulis oratorium, Dominum assidue precabantur, mansionem postulant. Susceptique benigne, noctem cum ceteris fratribus psallendo deducunt. Mane autem facto, adprehensam capsulam levare penitus non valebant. Denique cum nsedisset, intellegunt, inspirante Deo, sibi aliquid ex his in loco oportere relinquere. Tunc inquisitis ligaturis diseniori qui giuntur, relinquentes partem patrocinii, sumentes facultatem quo voluerant abeundi. Habentur etiam eius reliquiae in vico quodam Cinomannensi, ubi multa plerumque miracula ostenduntur. Nam caeci, claudi, frigoritici vel reliqui infirmi saepius ibi sanitatum gratia munerantur. 101. Isiodorus martyr in insulam Chium quiescit – sic enim est nomen insulae –, puteum in basilica sancti habens, in quo et fertur iniectus, de cuius aqua inergumini febricitantesque vel reliqui infirmi saepius potati salvantur. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
magis fidem quã coeperat inter
Tormenta positus p̃dicalat Itaq
cum regisatis factũ de eius caede
fuiss& dimissus ẽ obtestante eo
uem terminis his pania eum quã
inuenirelur. At illela&us disce¬
dens : ingalliis ẽ regressus. sed ut fi¬
desdicas adhibeatur. Ego hominẽ
uidi÷ cuihaec ab ipsius clericiore¬

Expanded text:
magis fidem quam coeperat, inter magis fidem quam coeperat, inter tormenta positus, praedicabat. Itaque cum regi satisfactum de eius caede fuisset, dimissus est, obtestante eo, ne in terminis Hispaniae umquam inveniretur. At ille laetus discedens, in Galliis est regressus. Sed ut fides dictis adhibeatur, ego hominem vidi, qui· haec ab ipsius clerici ore
Abbreviated transcription (Latin):
r&: quod si facer& & faculta¬
tib ditaretur : & magnus habere¬
tur in populis . qdilleconsiliũ:
tã quã mor sũ uperte fugiens.
ac iniqͥuirus mortiferũ respu¬
ens anguis Adiecit rex: uideo
inquit : duraẽ intentionẽmetis
insanae: sed noui tẽpentmentũ
tuũ :ut quẽ munera deflectunt :
facile tormenta subiciant At
ille : utinã dignus habear ast
in haciugulari confessioeNam
munent tua : tãquã stercus ex¬
horreo  Tunciratusrex iussiteũ ad
trodeas exterdi & fortiter Caedi÷
interrogans qͥd credis Responđ
Iam dixi tibi credo dm̃ patreomni¬
potentẽ & filiũ eius iħm xp̃m. post
haec caesus e ualde: sed semꝑ durbã
inconfessione. necum quã eũ afideli
linea. potuit haec tortura deflec¬
tere: Nam in primordiocũcaeder&
tres tantũ uerberũ ictus sensit. qͥ
utipsepostea referebat. Ipsã animã
pen&rtrunt : Reliqͣ ueroflagella
tam quãsi aliqͦt uel amentũ dorso
suꝑ positũ fuiss&: Ita p̃sentiens

Expanded text:
r. Quod si faceret, et facultatibus ditaretur et magnus haberetur in populis. Quod ille consilium tamquam morsum viperae fugiens ac iniqui virus mortiferum respuens anguis, adiecit rex: 'Video', inquid, 'duram intentionem mentis insanae, sed novi temperamentum tuum, ut, quem munera non deflectunt, facile tormenta subiciant'. At ille: 'Utinam dignus habear', ait, 'in hac iugulari confessione, nam munera tua tamquam stercus exhorreo'. Tunc iratus rex, iussit eum ad trocleas extendi et fortiter caedi, interrogans: 'Quid credis?' Respondit: 'Iam dixi tibi: Credo Deum patrem omnipotentem et filium eius Iesum Christum'. Post haec caesus est valde, sed semper durabat in confessione; nec umquam eum a fidei linea potuit haec tortura deflectere. Nam in primordio cum caederetur, tres tantum verberum ictus sensit, qui, ut ipse postea referebat, ipsam animam penetrarunt. Reliqua vero flagella, tamquam si aliquod velamentum dorso superpositum fuisset, ita non sentiens,
Abbreviated transcription (Latin):
bant ex tendeuisq uirgã quã tenebat
inmanu effregit cunctos dicenss
Non hic accenditurlum̃ donecul¬
cis catur ds̃ deinimicis & restituat
res domus suae. Haec eo diceTep
tinus her&icus ille in rediuiua
febrecorruit : Cũq in extremis
age & misit ad ep̃m dicens. Or&ꝓ¬

Expanded text:
bant, extendensque virgam, quam tenebat bant, extendensque virgam, quam tenebat in manu, effregit cunctos, dicens: 'Non hic accenditur lumen, donec ulciscatur Deus de inimicis et restituat res domus suae'. Haec eo dicente, protinus hereticus ille in rediviva febre corruit. Cumque in extremis ageret, misit ad episcopum, dicens: 'Or
Abbreviated transcription (Latin):
dominatione r&enuit hniterĩ pce¬
dente die: arripitur a febre: cũq t̃
modo ardorecorporeo uerũ &iã
conualuit factusq sauus a itsuis:
Qd putatis qͥdisti nuncrom anidicant
Aiunt enĩ meobhoc fuisse febregna¬
uatũ qͥ a tulert̃ agrũ eorũ qͦ dmihi
iuxta consu&udinẽ hum ani carpo¬
ris accidit Uerũ tam̃ ñ habebuñ
eũ me. uiuende : Et dictocitius misit
qͥ eũ iterũ auferr& ⁊ qd cũ ep̃s con¬
periss&s uenit ad eũ dicens. Num
paenit& teprii fecisseb eneqͦdhoc
iterũ conaris a uertere nefacas
quaeso & ultioni diuin ae subiaceas :
Qui at ad epm sile sile de crepite
iã infrenatũ te loris circuireur¬
bẽ suꝑ asinũ faciã utsis in ridi¬
culoli õminib qͥ te aspexerint ⁊
Atiuesilens ad notare currit
p̃sidia. ꝓsternitꝰ inorationece¬
lebratun uigilias acnoctẽto¬
tã in lacrimis & psallentio ducit
mane aut̃ facto acceditad lych¬
nos qͥd ecamert ecclesiae depq de¬

Expanded text:
dominatione retenuit. Interim procedominatione retenuit. Interim procedente die, arripitur a febre, cumque non modo ardore corporeo, verum etiam convaluit, factusque sanus, ait suis: 'Quid putatis, quid isti nunc Romani dicant? Aiunt enim, me ob hoc fuisse febre gravatum, quia tulerim agrum eorum, quod mihi iuxta consuetudinem humani corporis accidit; verum tamen non habebunt eum me vivente'. Et dicto citius misit qui eum iterum auferret. Quod cum episcopus conperisset, venit ad eum, dicens: 'Num paenitet te prius fecisse bene, quod hoc iterum conaris evertere? Ne facias, quaeso, et ultioni divinae subiaceas'. Qui ait ad episcopum: 'Sile, sile decrepite; nam infrenatum te loris circuire urbem super asinum faciam, ut sis in ridiculo omnibus qui te aspexerint'. At ille silens ad nota recurrit praesidia; prosternitur in oratione, celebratur vigilias ac noctem totam in lacrimis et psallentio ducit. Mane autem facto, accedit ad lignos, qui de camera eclesiae depende
Abbreviated transcription (Latin):
rentia dilexit in posterũ ut dece¬
dente urbis illius sacerdote ipsũ
sacerdotẽ mandar& institui sed
nec archi prbm amplius inqͥriiussit
Omagna uirtus mastrris quae
ꝑ innocentis in iuriã noxiũ ab¬
soluit apoena Impl&ũq: ẽ illud
a postoli qͥ adiligentib: dm̃ omnia
cooperontur inbonũ. Cũ haec
iniuria gracdũ huic construxit
quẽ scander& ad regendã et cle¬
cClesia qͦq aGatensisurbs
quae scĩ andreae apostoli reli¬
qͥis plaudit plerũq gloriosis
inlustractur miracculis ꝑuasores
rerũ suarũ saepius arguit. Deniq
gomacharius comes agrũ etdes¬
ae ipsius ꝑuadit. Tuncleo ep̃s huiꝰ
ecdesiae ualdemaestus. concur¬
rit ad eũdicens relinq ofilires
pauperũ quas ordin ationinr̃ace
dñs cõmedauit ne tibisit noxiũ
& alacrimis egentiũ qͥ defructib ei
alere consueuentnt en eceris Ileero
qͥ a erat her&icus paruipendens de
his quae ab epõ dicebantur reminsua

Expanded text:
rentia dilexit in posterum, ut, decerentia dilexit in posterum, ut, decedente urbis illius sacerdote, ipsum sacerdotem mandaret institui. Sed nec archipresbiterum amplius inquiri iussit. O magna virtus martyris, quae per innocentis iniuriam noxium absolvit a poena! impletumque est illud apostoli, quia: Diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, cum haec iniuria gradum huic construxit, quem scanderet ad regendam ecleEclesia quoque Agatensis urbis, quae sancti Andreae apostoli reliquiis plaudit, plerumque gloriosis inlustratur miraculis, pervasores rerum suarum saepius arguit. Denique Gomacharius comes agrum eclesiae ipsius pervadit. Tunc Leo episcopus huius eclesiae valde maestus concurrit ad eum, dicens: 'Relinque, o fili, res pauperum, quas ordinationi nostrae Dominus commendavit, ne tibi sit noxium, et a lacrimis egentium, qui de fructibus eius alere consueverant, eneceris. Ille vero, quia erat hereticus, parvi pendens de his quae ab episcopo dicebantur, rem in sua
Abbreviated transcription (Latin):
.b: acpedib: sub aluo eqͥ ad duxer
euõ sed ñ desiituirtus martrris
alum noꝑprio subuenire. pueri¬
uero iuxta ipsã portã cum eo
mansionẽ habuerunt qͥaiã ob¬
seratis ꝓnocteportarũ ualuis
ingredit̃ potuerunt . In ipsaue¬
ronocte duceobdormiente
us ex t&i qͦd mein hac humili¬
tate redactũ cũ taleiussisti
iniuria arcersiri. Veredicã ti¬
bi qͥ a ñ effugies iudiciũ đi At
ille ex ꝑgefactus consternatus¬
q: m&u exclamat suis. inqͥrite¬
si pueri qͦs nemauso direximus
uam uenerunt: in terbo ganiesq
demuro urbis responderint
se ad eẽ cũ homine renunti¬
ant nuntii q̃ audierant. Con¬
festimq: dux. Nt ex hib&e
ad me hominẽ que adduxistis
Ñ archidia c̃ne : Et ꝑstratus ad
pedes eius aũ. Indulge quaeso
delicti huius : qͥa Ñ ẽ in conscienti¬
anmea ut haec passus fuisses:
& statim dignis honoratũ mu¬
nerib: remisit ad urbẽ quẽ in
tanto amore ꝑipsamartrris reue¬

Expanded text:
bus ac pedibus sub alvo equi, adduxerunt bus ac pedibus sub alvo equi, adduxerunt eum. Sed non desiit virtus martyris alumno proprio subvero juxta ipsam portam cum eo mansionem habuerunt, quia jam obseratis pro nocte portarum valvis, ingredi non potuerunt. In ipsa vero nocte, duce obdormiente, lis exstiti, quod me in hanc humilitatem redactum cum tali jussisti injuria accersiri? Vere dicam tibi, quia non effugies judicium Dei. At ille expergefactus, consternatusque metu, exclamat suis: Inqsi pueri quos Nemauso direximus iam venerunt'. Interrogantesque de muro urbis, responderunt, se adesse cum homine. Renuntiant nuntii quae audierant. Confestimque dux ait: 'Exhibete ad me hominem, quem adduxistis'non archidiaconem'. Et prostratus ad pedes eius, ait: 'Indulge, quaeso, delicti huius, quia non est in conscientiam meam, ut haec passus fuisses'. Et statim dignis honoratum muneribus remisit ad urbem, quem in tanto amore pro ipsa martyris reve
Abbreviated transcription (Latin):
tur celebre anegotiatoreqdã
in orientede his foliis deporta¬
Tum pignus fuisse sed prius quã
portũ negociator attingero
merguminus inecdesia adire
baudilliũ marterẽ orientalẽ
plagã stu penub populis de¬
cdamauit. Ostenđ aut̃ beatur
martri & in aliis uistutẽ suũ
ra uero theodoriciregis
Atalicidux dum in arelaten¬
si urbe resider& extitit eiqͥdã
archi prb parichiae pemausen¬
sis inuisus Tunc feruens felle
coñlroceũ misit pueros dicens
Ite quanłotius & ligatis pedib:
acmanib: adducite eũ cũ ui
ũ cognos cat qͦ d lom inusregiopis
huius. At illi Ñ intellegentes
archi prb̃m putauerunt qͥd archi¬
diaconẽ iussiss& adduci. etas¬
censis eqͥtib uenerunt adurbem
Inter ogantesq de archidiacodigi¬
to eis ostensus ẽ erat enĩ hic ioha¬
His nomine ualdereligio sus&
archidia conatu suostudiũ do¬
tendiparuulos habens. Ad p̃¬
bensũq pueriducis ligatis mani¬

Expanded text:
tur celebre a negotiatore quodam tur celebre a negotiatore quodam in Oriente de his foliis deportatum pignus fuisse: sed priusquam portum negotiator attingeret, energumenus in ecclesia adire Baudillium martyrem Orientalem plagam, stupentibus populis, declamavit Ostendit autem beatus martyr et in aliis virtutem suam. Ara vero Theodorici regie Italici dux, dum in Arelatensi urbe resederet, extetit ei quidam archipresbiter paruchiae Nemausensis invisus. Tunc fervens felle, contra eum misit pueros, dicens: 'Ite quantotius, et ligatis pedibus ac manibus, adducite eum cum vi, ut cognoscat, quod sim dominus regionis huius'. At illi non intellegentes archipresbiterum, putaverunt, quod archidiaconem iussisset adduci. Et ascensis equitibus, venerunt ad urbem, interrogantesque de archidiacono, digito eis ostensus est. Erat enim hic Iohannes nomine valde religiosus et in archidiaconatu suo studium docendi parvulos habens. Adprehensumque pueri ducis, ligatis mani
Abbreviated transcription (Latin):
patriciseruus ad aemonio cor¬
reptus dolendo exitu cruciaba¬
tur. It aut plerũq propriisse.
morsib: lacerar& sed ad duc¬
tus adbasilicã scĩ cũ seexuri esꝰ
uir tutefater&ur debachans
ꝑ totã aedem die tertiam un¬
datus abscessit. Qͥ intantũ fi¬
dei merito roboratus. ẽ utdei¬
ceps humilitatis. capillis abbãis
sortitus ordinẽ monasterio
urbis oppidd̃ baudilluibea¬
dimastrris gloriose sepuldrũ
deqͦ saepius uirtutes multae
manifestantur. Ex q sepuldiro
laurus orta & ꝑ pari&ẽ egresr
arborẽ foris fecit. salubri coma
uernante qͦd saepeloci in colue
inmultis in firmitatib: habere
caeleste remediũ sunt ex ꝑti
pqͥb uirtutũ beneficus cã plerũq
nud ar&ur a foluis uel ipsa qͥda moo
cortice arida ẽ effecta Vnđ
qͥ a morbos ab eamultorum
infirmitatũ diximus depelulon¬
gũ fuit singulos qͦsq memoneri
Ideohaec sufficere putaui qͦd
ea medicamenta largiendo
aridã effectã dixi Namfer¬

Expanded text:
patricii servus a daemonio corpatricii servus a daemonio correptus, dolendo exitu cruciabatur, ita ut plerumque propriis se morsibus laceraret: 808 sed adductus ad basilicam Sancti, cum se exuri ejus virtute fateretur, debacchans per totam aedem, die tertia mundatus abscessit. Qui in tantum fidei merito roboratus est, ut deinceps, humiliatis capillis, abbatis sortitus ordinem monasterio urbis oppidum Baudillii beati martyris gloriosum sepulcrum, de quo saepius virtutes multae manifestantur . Ex quo sepulcro laurus orta et per parietem egressa, arborem foris fecit salubri coma vernantem. Quod saepe loci incolae in multis infirmitatibus habere coeleste remedium sunt experti. Pro quibus virtutum beneficiis, cum plerumque nudaretur a foliis vel ipsa quodammodo cortice, arida est effecta. Unde quia morbos ab ea multarum infirmitatum diximus depelli, longum fuit singulos quosque memorari: ideo haec sufficere putavi, quod ea medicamenta largiendo aridam effectam dixi. Etiam fer
Abbreviated transcription (Latin):
prb cũ uider& se his fluctib obruc
& spumis ips arũ undarũ grauiter
operiri s̃ extroccta a collo cansula
q̃ scõrũ pignora contenebatur
undis tum entib: fidus obiecit
ac scõrũ p̃sidiũ clarac inuocat
uocedicens nepereã in his fluctib
uirtutẽ uestrõc dep̃ cormarteres
glorios sed potius qͥ iugiter
pereuntib: p̃b&is auxiliũ mihiq̃ so
dextercõ salutis porregere digna¬
mini fluctus obp̃mite nosq ad
litus optatũ ur̃i adiutoruope.
reducite : Et haec dicens cessante
uento decedentib undis adlitis
euecti sunt. Haec abipso cognoui
prbo: in hoc enĩ stagno fuerunt
tractarũ pisciũ magnitudinẽ
usq adcentũ librarũ pondere
IST ET AD SepULCħRuco
scĩuictoris massiliensis
marteris mirocuirtusnã
cũ saepius ad eit accedenter infir¬
mis anentur reliqͥ inergumini
tam̃ multũ seconlidentes & mar¬
trrẽ declam antes eiectis daemo¬
nib: liberantur. Auriliani aut̃

Expanded text:
presbyter cum videret se his fluctibus obrui, presbyter cum videret se his fluctibus obrui, et spumis undarum ipsarum graviter operiri, extracquae sanctorum pignora contenebatur, undis tumentibus fidus obiecit, ac sanctorum praesidium clara invocat voce, dicens: 'Ne peream in his fluctibus, virtutem vestram depraecor, martyres gloriosi, sed potius, qui iugiter pereuntibus praebetis auxilium, mihi, quaeso, dexteram salutis porregere dignamini; fluctus obpraemite nosque ad litus optatum vestri adiutorii ope reducite'. Et haec dicens, cessante vento, decedentibus undis, ad litus evecti sunt. Haec ab ipso cognovi presbitero. In hoc enim stagno ferunt tructarum piscium magnitudinem usque ad centum librarum pondere st et ad sepulcrum sancti Victoris Massiliensis martyris mira virtus . Nam cum saepius ad eum accedentes infirmi sanentur reliqui, energumeni tamen multum se collidentes, et Martyrem declamantes, ejectis daemonibus liberantur. Aureliani autem
Abbreviated transcription (Latin):
trix paruuli uotẽ cognoscitel
groctias agit dõ sed &illudmar¬
tẏris oreꝓmissũ habebatur
prsus impl&cũ ẽ: ut omnib
dieb: uitae suue cũ accessiss&
mulier adpsallentiũ uocẽ au¬
dir& huius infantuli in t̃reliqͣ
modo lamina uocum.
ũ aut̃ gunthrẽnus rexlta se
spiritalib actionib mancipas¬
s& ut relictis scłi pompisthe¬
sauros suos ecclesus & pauperib
gis p̃ceptione cũ his regreder&
pignorib: limanni laciꝑquen
rhodanus influit nauigiũ p̃&ut
extenditur aut̃ lacusiue in lon¬
gitudinequasi stadiis quadringeo¬
tis latitudinis uero instadus ci
Deniq reuertens prb̵ ut diximus
cũ nauigiũ hoc fuiss& ad gressi
subi to tẽ pestas exorta fluctus
touit ad sideroc surgunt undarũ
montes. Et nunc puppis nauica¬
laȩ pracdehiscente fertur in altũ
Nunc iterũ dimersa puppi proc
tolitur in sublimi Turbantur
nautae & nihilaliud nisi solamors
in hoc periculo p̃stolaturꝰ une

Expanded text:
trix, parvuli vocem cognoscit et trix, parvuli vocem cognoscit et gratias agit Deo. Sed et illud quod martyris ore promissum habebatur prorsus impletum est, ut omnibus diebus vitae suae, cum accessisset mulier ad psallentium, vocem audiret huius infantuli inter reliqua modolamina vocum. Cum autem Gunthramnus rex ita se spiritalibus actionibus mancipasset, ut, relictis saeculi pompis, thesauros suos eclesiis et pauperibus gis praeceptione, cum his regrederetur pignoribus, Limanni laci, per quem Rhodanus infinit, navigium petit. Extenditur autem lacus ille in longitudine quasi stadiis quadringentis, latitudinis vero in stadiis 150. Denique revertens presbiter, ut diximus, cum navigium hoc fuisset adgrsubito tempestas exorta fluctus tollit: ad sidera surgunt undarum montes, et nunc puppis naviculae, prora dehiscente, fertur in altum; nunc iterum, demersa puppe, prora tollitur in sublime. Turbantur nautae, et nihil aliud nisi sola mors in hoc periculo praestolatur. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dũ aduixero sẽꝑ defleã unicũ
meũ Necum quã mitigabor
a lacrimis donecoculos corporis
hius debitamors concludat:
Cuiille. Noli ita at quasimor¬
tuũ flere sed aequanimiter age
Nã scias eũ nobiscũ habitare & se¬
.desuitae ꝑ ennis consortionr̃oꝑ
frui Etut ueraciter credascesta
eẽ q̃ loqͥor surge crastina die
ad matutinũ & audier uocẽ eus
interchoros psallentiũ monacho¬
rũ Et p̃solũ diecrastina sed &iã
omnib dieb uitae tuae cũ uene¬
ris audies inpsalletio uocem ens
Ideoq nefleueris ea qđ gaudere
teo posteat potiur quã lugere:
surgit mulier longaq ducit sũs¬
piria necobdormit instroctusuo
donec signũ ad consurgendũ
cõmoueatur amonachis q cõmo¬
To accedit adecdesiã aliquade
Nihilenĩ p̃terit depollicitatio¬
ne scã sed quae fuerant diuini¬
tus nuntiata mox implelanos¬
cuntur uctũ ubi cantor res¬
ponso antephonã caterua sur¬
cepit monachorũ. auditgene¬

Expanded text:
dum advixero semper defleam unicum dum advixero semper defleam unicum meum; nec umquam mitigabor a lacrimis, donec oculos corporis huius debita mors concludat'. Cui ille: 'Noli ita', ait, 'quasi mortuum flere, sed aequanimiter age! Nam scias, eum nobiscum habitare et sedes vitae perennis consortio nostro perfrui. Et ut veraciter credas, certa esse quae loquor, surge crastina die ad matutinum, et audies vocem eius inter choros psallentium monachorum. Et non solum die crastina, sed etiam omnibus diebus vitae tuae, cum veneris, audies in psallentio vocem eius; ideoque ne fleveris, eo quod gaudere te oporteat potius quam lugere'. Surgit mulier longaque ducit suspiria, nec obdormit in stratu suo, donec signum ad consurgendum commoveatur a monachis. Quo commoto, accedit ad eclesiam, aliqua de Nihil enim praeteriit de pollicitatione sancta, sed quae fuerant divinitus nuntiata mox impleta noscuntur. Verum, ubi cantor responso, antephonam caterva suscepit monachorum, audit gene
Abbreviated transcription (Latin):
offerunt oblationẽ statĩ conp̃s¬
sis tremorib restinctis febrib
Ad antedictorũ
martr̃rũ sepul¬
chrtc. Deqͥb relictis plurib pau¬
ca. ꝑstringerelibuit . muhe
q̃dã filiũ suũ unicũ ad hoc monas¬
teriũ adducens abbati tracdidĩ
erudiendũ Videlic& ut factus
dericus scĩs mancipar&ur offi¬
cus Verũ cũiã spiritalib erudi¬
tur ẽ& in litteris & cũ reliqͥs
clericis inchoro chanendũ psal¬
ler& modica pulsatus sebre
sp̃m exalauit.  ucurritmat̃
orbata ad obseqũ funeris plap¬
gens sepeliuitq filiũ uerũ tam̃
ñ sufficerunt haelacrimae
dolori quae in ex seqͥ issunt
effusae sed ꝑdies singulos uepi¬
ebat & suꝑ sepulchrũ nati sui
emissis in altũ uocib: henulabat
Cuitanđ apparens ꝑ uisũ pocsis
beatus mauricius Nt qͥd tu
o mulier incessienter filu obi¬
tũ plangensnũ quã desistis alucu
Cuuilla. Dies in qͥt uitaem eae
hunc plasctũ ñ expleunt sed

Expanded text:
offerunt oblationem, statim, conpresofferunt oblationem, statim, conpressis tremoribus, restinctis febribusad antedictorum martyrum sepulchra, de quibus relictis pluribus pauca perstringere libuit. Mulier quaedam filium suum unicum ad hoc monasterium adducens, abbati tradidit erudiendum, videlicet ut factus clericus sanctis manciparetur officiis. Verum cum iam spiritalibus eruditus esset in litteris et cum reliquis clericis in choro canentium psalleret, modica pulsatus febre, spiritum exalavit. Cucurrit mater orbata ad obsequium funeris plangens, sepelivitque filium. Verum tamen non sufficerunt hae lacrimae dolori, quae in exsequiis sunt effusae, sed per dies singulos veniebat et super sepulchrum nati sui, emissis in altum vocibus, heiulabat. Cui tandem apparens per visum noctis beatus Mauricius, ait: 'Quid tu, o mulier, incessanter filii obitum plangens, numquam desistis a luctu?' Cui illa: 'Dies', inquid, 'vitae meae hunc planctum non expleunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aepe exicodũs arroganłiã
contumacis mentis uirga
Ecorrectionis eneruat ut
eanđ cultus sui uenert tioresti¬
tuat sicut qͦndã desigimundo
rege manifesta fides gestũ p¬
fert. Hic & enĩ postintemptũ
ꝑ iniqͥ ae consiliũ coniugis filiũ :¬
conpunctus corde agauno di¬
rigit ibiq ꝓstractus coritsepul¬
chris beatissimorũ mastrrũ
legionis felicis. paenitentiã egñ
dep̃ cans ut q̃tũq deliq rat in hoc
ei scđo ultio diuinar & ribuer&
Vt scilic& habeatur in iudicio
absolutus sieimala q̃ gessenti
prius quã demundo decedatre¬
pens &ur. Ibiq & psallentiũ
cotidiapũ instituit locũsta
interrituriis quã in reliqͥsreb
affluentissime ditauit Postea
uero captus abchlod merere¬
gecũ filuis int̃fectusq eius
iussuadeođ locũ delatussepul¬
turcemandatus ẽ quẽ in
consortio scorũ ad scitũ ip¬
sares quaegeritur manif est.¬
at. Nã siqͥ nunc frigoritici
ieius honore missas deuole
colebraent eiuisq preqͥedõ

Expanded text:
aepe enim Dominus arrogantiam contumacis mentis virga correctionis enervat, ut eandem cultus sui venerationi restituat, sicut quondam de Sigimundo rege manifesta fides gestum profert. Hic etenim post interemptum per iniquae consilium coniugis filium conpunctus corde, Agauno dirigit, ibique prostratus coram sepulchris beatissimorum martyrum legionis felicis, paenitentiam egit, deprecans, ut quaecumque deliquerat in hoc ei saeculo ultio divina retribueret, ut scilicet habeatur in iudicio absolutus, si ei mala quae gesserat, priusquam de mundo decedat, repensetur. Ibique et psallentium cotidianum instituit locumque tam in territuriis quam in reliquis rebus affluentissime ditavit. Postea vero captus a Chlodomere rege cum filiis, interfectusque eius iussu, ad eodem locum delatus, sepulturae mandatus est; quem in consortio sanctorum adscitum ipsa res quae geritur manifestat. Nam, ei qui nunc frigoritici in eius honore missas devote celebrant eiusque pro requie Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ex trocctũq tandẽ nihildiaẽp̃
sensit in carnesua sed potiusp¬
testatur in i.moq dẽfrigidu
ẽẽ a eneũ. in summitatẽ uero ca¬
lorẽ teporis modici contenentẽ:
Quod cernens her&icus ualdecon¬
fusus iniecit audax manũ in aeeo
dicens: Prccestabit mihi haecfides
mea In iecta manũ ꝑtinus usq
ad ipsa ossuui internodia omnis
caro liquefacta defluxit: & sic
altercatio finem fecit: LXXUI¬
ed et postro ⁊emp̃r cũ m¬
Ocredulitas ac in iqua arriano¬
rũ secta in locis his paniae ꝑmalo¬
rũ pessimas assertiones : dissemi¬
hensus xpi anũ seeẽ confessi: Ẽ
Adserens aequalẽ patrĩfiliũ &
la tamunerto : tã quã maioren
sibi suppliciter dep̃cabatur
Vt sclic& conp̃s sa confessioñ de
scãe trinitatis aequalitate.

Expanded text:
extractumque tandem, nihil diaconus extractumque tandem, nihil diaconus sensit in carne sua; sed potius protestatur, in imo quidem frigidum esse aeneum, in sumitatem vero calorem teporis modici contenentem. Quod cernens hereticus, valde confusus, iniecit audax manum in aeneo, dicens: 'Praestabit mihi haec fides mea'. Iniecta manu, protinus usque ad ipsa ossuum internodia omnis caro liquefacta defluxit; et sic altercatio finem fecit. 81. Sed et nostro tempore, cum incredulitas ac iniqua Arrianorum secta in locis Hispaniae per malorum pessimas assertiones dissemihensus, christianum se esse confessus est, adserens aequalem patri Filium etlata munera, tamquam maiorem sibi suppliciter deprecabatur, ut scilicet, conpraessa confessione de sanctae Trin
Abbreviated transcription (Latin):
uentiꝑicitur: Inuitat primũdiac
her&icũ: ut ipseeũ a calore aufend
sed statĩ recus auit dicens: qͥhanc
sententiã ꝓtulisti: debes ausero
Dia c̃uero lic& trepidur: tomen
dinuda at brachiũ: Cũq eũ uidis¬
s& ungentis her&icus prbdilibu¬
tũ. exclamauit dicens magicis
artib teelitandũ putasti : ut
haecunguenta diffunderis: Nec
ualebunt irta q̃ agis: hisitalitiga¬
tib suꝑ uenit diac̃ ab urbera uena
iacinethus nomine sciscitansq
q̃ eẽc haec altercatio: Vtueritatẽ
cognouit : nec moratus. ex traccło
auestimentis brachio in aqiet.
dex terã mergit+AAnuligeũ
qͥ eiectus fueraet: erac tualdeleuis
acparuulus: Necminus fere¬
batur ab unda ÷ quã ueto possit
ferri uel palea. Quẽdiumultũq:
quaesiti infro unius hortespa¬
tiũ reperit Accendebatur inte¬
rea uehementer focus illes ubdoler
qͦ ualidius feruens Ñ facile ad seqͥ
possit anulus amanu quaerentis

Expanded text:
rventi proicitur. Invitat primum diaconus rventi proicitur. Invitat primum diaconus hereticum, ut ipse eum a calore auferat. Sed statim recusavit, dicens: 'Qui hanc sententiam protulisti, debes auferri'. Diaconus vero, licet trepidus, tamen dinudat brachium. Cumque eum vidisset unguentis hereticus presbiter dilibutum, exclamavit, dicens: 'Magicis artibus te elitandum putasti, ut haec unguenta diffunderis, nec valebunt ista quae agis'. His ita litigantibus, supervenit diaconus ab urbe Ravenna Iacincthus nomine, sciscitansque , quae esset haec altercatio, ut veritatem cognovit, nec moratus, extracto a vestimentis brachio, in aeneum dexteram mergit. Anulus enim, qui eiectus fuerat, erat valde levis ac parvulus, nec minus ferebatur ab unda, quam vento possit ferri vel palea; quem diu multumque quaesitum infra unius horae spatium repperit. Accendebatur interea vehementer focus ille sub doleo, quo validius fervens non facile adsequi possit anulus a manu quaerentis,
Abbreviated transcription (Latin):
seruiss& & her&icus ꝑfidia eob¬
caetatus caligineq̃ erant uerares¬
puer& iuxtaillud qͥammaliuola
anima ũ mntroibit sapientia adiecit
dicens : ꝗd longis sermocinationũ
intentionib fatigamur factisrei
ueritas ad ꝓb&ur succendatꝰ igni
aeneus : & in feruentiaqua apulis
cuiusdã ꝑiciatur: Quero eũ exfer¬
uenti unda sustulerit. illeiusti¬
tã cans eqͥ conꝓbatur : qͦ facto ÷
pars diuersa ad cognitionẽ huius
iustraae conuertatur: I lege
nihilins cãtrinitate dissonũ nihil
ẽẽ dissimile fate aris: Consensit
her&icus ÷ huic diffinitioni Et
initousq maneplacito : discesser̃ :
insidiante tepiscere:
iluculo aut̃ surgens brocchi¬
ũ in fundit: oleo unguento consꝑgĩ:
sed tam̃ locastã circuit &dñmde¬
p̃catur Qd pluroe circahortt̃ ter¬
tiã in foro conueniunt: Concur¬
tit populus. ad spectaculum
Accenditꝰ ignir ae eus suꝑponitor
feru& ualde Anulus inunda se¬

Expanded text:
sseruisset, et hereticus perfidiae obsseruisset, et hereticus perfidiae obcaecatus caligine, quae erant vera respueret iuxta illud, quia: In malivola anima non introibit sapientia, adiecit, dicens: 'Quid longis sermocinationum intentionibus fatigamur? Factis rei veritas adprobetur; succendatur igni aeneus, et in ferventi aqua anulus cuiusdam proiciatur. Qui vero eum ex ferventi unda sustulerit, ille iustitiam consequi conprobatur; quo facto, pars diversa ad cognitionem huius iustitiae convertatur. Intellege nihil in sancta Trinitate dissonum, nihil esse dissimile, fatearis'. Consensit hereticus huic diffinitioni, et inito usque mane placito, discesserunt; insidiante, tepiscere. Diluculo antem surgens, brachium infundit oleo, unguento conspergit. Sed tamen loca sancta circuit et Dominum deprecatur. Quid plura? Circa horam tertiam in foro conveniunt. Concurrit populus ad spectaculum. Accenditur ignis, aeneus superponitur, fervet valde, anulus in unda fe
Abbreviated transcription (Latin):
mixta farina: dactilorũ partib:
oliuarũq: rotunditatib ad sol&
exornari: festinans her&icus pri¬
usquã ferculũ illud uel mensã tap¬
geres eleuata in obuiã manu
signat : Ntatĩq positũ cocleariũ
sumit: N intelleges aucaler& fer¬
uentẽq cibũ. uelociter inglutti uit
ꝓtenus accenso pectore: aestuare
coepit: Emissũq: cũ suspirio i mexso
uentris strepitu nequã spu exalauĩt
Ablatusq de conuiuio locatus in
tumulo terrȩ moliscongeriȩ ẽ
oꝑtus Tunc exultans prł nos trace
religionis aIt. Vere ultis ẽ dr̃
seruos suos. Et conuersus ad uirũ
cuius eraet conuiuiũ dixit. Perut
qͦd cõme dã Tunchomoili
territus. ex pl&o con¬
ꝓuolutus ẽ adpedesprbi Conuer¬
susq: ad fidem catholicã credidit
cũ domosua qͥ in hac ꝑfidia tenebãtꝰ.
& multiplicata ẽ la&sitia sicut
prius mulier flagita uerut.I
adsertiones Atillecũ diumultũq
Ñ nulla defidei nostra eorationede¬

Expanded text:
mixta farina, dactilorum partibus mixta farina, dactilorum partibus olivarumque rotunditatibus adsolet exornari, festinans hereticus, priusquam ferculum illud vel mensam tangeret, elevata in obviam manu, signat; statimque positum coclearium, sumit, non intellegens, an caleret, ferventemque cibum velociter ingluttivit. Protenus accenso pectore, aestuare coepit, emissumque cum suspirio inmenso ventris strepitu, nequam spiritum exalavit; ablatusque de convivio, locatus in tumulo, terrenae molis congeriae est opertus. Tunc exultans presbiter nostrae religionis, ait: 'Vere ultus est Deus servos suos'; et conversus ad virum, cuius erat convivium, dixit: 'Periit quod comedam'. Tunc homo ille perterritus, expleto conprovolutus est ad pedes presbiteri, conversusque ad fidem catholicam, credidit cum domo sua, qui in hac perfidia tenebatur; et multiplicata est laetitia, sicut prius mulier flagitaverat. 80adsertiones. At ille, cum diu multumque nonnulla de fidei nostrae ratione di
Abbreviated transcription (Latin):
cata elu& itiahodie. eo qͦd sint
sacerdotes utriusq religionis
indomonostra : Dis cũbentib aut̃
ad conuiuiũ uir illecũ prbo dex¬
ticcepartis cornu occupat. Ca¬
tholicũ adsinistrũ statuens
Positãq ad laeuã eius sellulũ
inqua coni ux eus reseder&
Dixitq uir ad prbim her&icũ
Siconseis eris dictionib meis.
exercemus hodie cachinnũ dehoc
romanorũ prb̃o Vt scilic& adpo¬
sito ferculo tucelerius signare
festines. Cũq ille manũ ñposue¬
rit illo tristunte noscũla&¬
tia connedimus cibũ: Cunlle
ente dis cocũ holerib signauit
her& icus. ÷ Posuitq primus
manũ suã: qd cernens mulier
ast Nefeceris qͥ a ingratefero in¬
uriã sacerdotis. Et ex hibi toalo
cibo. sumpsit catholicus:
Insecundo uero & testio fertulo:
similit fecit her&icus Quasto autẽ
ex hibito cuiꝰ ininediũ sasta gofer¬
uens. adueneratinqͥ conpositũeroẽ
cibũ illud qͦd ex conlisis ouis parũꝑ

Expanded text:
cata est laetitia hodie, eo quod sint cata est laetitia hodie, eo quod sint sacerdotes utriusque religionis in domo nostra'. Discumbentibus autem ad convivium, vir ille cum presbitero dextrae partis cornu occupat, catholicum ad sinistrum statuens, positamque ad laevam eius sellulam, in qua coniux eius resederet. Dixitque vir ad presbiterum hereticum: 'Si consenseris dictionibus meis, exercemus hodie cachinnum de hoc Romanorum presbitero, ut scilicet, adposito ferculo, tu celerius signare festines; cumque ille manum non posuerit, illo tristante, nos cum laetitia comedimus cibum'. Cui ille: ente disco cum holeribus, signavit hereticus, posuitque primus manum suam. Quod cernens mulier, ait: 'Ne feceris, quia ingrate fero iniuriam sacerdotis'. Et exhibito alio cibo, sumpsit catholicus. In secundo vero et tertio ferculo similiter fecit hereticus. Quarto autem exhibito, cuius in medium sartago fervens advenerat, in qua conpositum erat cibum illud, quod ex conlisis ovis, parumper
Abbreviated transcription (Latin):
tuã agrũ acsimile eiꝰ confertẽ do¬
minationi: ꝗb pontifa responđ
Iã orccui ad dñm & ex audiuit me
misit & alios actertios ad eũnin¬
tios sed sacerdos in unoresponso
ꝑ sistens ũ mouebatur ad haecuto
eo ortionẽ dar& ad dnm: Haec illes
her&licus cernens iussitse in plaus¬
satis factionerestituo agrũ que
iniq: ꝑuasi Tantũ ut or& ꝓmesc̃itas
tua Illo qꝰq pesu sante conpuliter
ii. us abir& ad ecclesia qͦ disco¬
deTe ut ecclesiã e in gressis & hic
tuerit tendereinsidias ñ obmitñ :
Sicucillud ẽ qͦd qͦdã locofactucele¬
brefama pfest, Mulier q̃da ergt
catholica habens ur ũher&icũ
At quã cũ ueniss& prħ nos traereli¬
gionis ualdecatholicus: aIt mulier
aduirũ suũ⁊ p&o caritatituae ut
paduentuhuius sacerdotis qͥ meui¬
sit aredignatus ẽ. La&itia habea¬
gur indomo nostrie acp̃paractũ
dignis inpendus praendiũ: aepule¬
mus cũ eo ꝑmittente aut̃ uiro
eius sicse ut illa flagitabat fac

Expanded text:
grum, ac similem ejus conferam dominationi. Quibus pontifex respondit: Jam oravi ad Dominum, et exaudivit me. Misit et alios ac tertios ad eum nuntios. Sed sacerdos in uno responso persistens, non movebatur ad haec, ut pro eo orationem daret ad Dominum. Haec ille haereticus cernens, jussit se in plaussatisfactione restituo agrum quem inique pervasi, tantum ut oret pro me sanctitas tua. Illo quoque recusante, compulit eum vi ut abiret ad ecclesiam, quo discedente, ut ecclesiam est ingressus, et hictuerit tendere insidias, non obmittit; sicut illud est quod quodam loco factum celebre fama profert. Mulier quaedam erat catholica, habens virum hereticum. Ad quam cum venisset presbiter nostrae religionis valde catholicus, ait mulier ad virum suum: 'Peto caritati tuae, ut pro adventu huius sacerdotis, qui me visitare dignatus est, laetitia habeatur in domo nostra, ac praeparatum dignis inpendiis prandium aepulemur cum eo'. Promittente autem viro eius, sic se ut illa flagitabat fact
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ad optãs seruitium
Qcũ operari coepiss& rursũ
in debilitate redigitur Ipta¬
legens auit̃ dominus ei dĩ hoc
ẽẽ mysteriũ. trensmisit eũ be¬
rũ cd locũ scm̃ In qͦ prius abie¬
soct ⁊ In quorillecũ maximade¬
uotioneꝑ noctans dectodie:
sanitatiquã prius meruerat¬
XXIII insttcuratur
ñ omittere in relatũ qͥd
chram .ni : chlothariũ regẽ ro¬
incurrerat. adbasilicã sc̃ĩ
moer tini confugit ectq ibun
cotennis positus. custo diebãt
Peduir tutebecti p̃solis cõ¬
minutae catence stecreñpo¬
tuerunt Mescio queiocit
hminente neglegentia fo¬
ris ułrio conp̃hensus ẽ quẽ
oneratũ ferro uinctis postter¬
gũmanib: ducebant cid regẽ:
ille uoce magna clamare
coepit & ut sibibeatus mar¬
tinus miserer&ur orare:
Nec eũ siner& ire captiuũ
cuius deuotus ex peuierat tẽ¬
plũ: statĩq in eius uocib
orante beccto eufronio ep̃o:

Expanded text:
eum adaptat servitium. eum adaptat servitium. Qui cum operari coepisset, rursum in debilitate redigitur. Intellegens autem dominus eius, Dei hoc esse mysterium, transmisit eum iterum ad locum sanctum, in quo prius abierat; in qua ille cum maxima devotione pernoctans, dato die, sanitati, quam prius meruerat, instauratur. non omittere in relatu, quider perfidiam Chramni Chlotharium regem incurrerat, ad basilicam sancti Martini confugit, atque ibi in catenis positus custodiebatur, sed virtute beati praesolis comminutae catenae stare non potuerunt. Nescio qua autem inminente neglegentia foris atrio conprehensus est. Quem oneratum ferro, vinctis post tergum manibus, ducebant ad regem. At ille vocecoepit, et ut sibi beatus Martinus misereretur orare, nec eum sineret abire captivum, cujus devotus expetierat templum. Statimque in ejus vocibus, orante beato E
Abbreviated transcription (Latin):
bantur dicentes Qͦ modo
uiuit & in t̃ rogabanteũ
qualit̃ liberatus eẽt Ille
aut̃ dicebat. becctus martinis
medep̃senti morte liberauit.
Quẽ sic beatus confessor utlta
& eius abore r&lractũ uitaeres¬
tituit qͥusq hodie ad testimo¬
teribo. Locus ccut̃ille : crȩ¬
brisuirtiꝗb: hilustratur ob
hoc enĩ uirbecctus sorcina
cornis abiecto: migrauit
ciddnm̃: Leomeris ergoqͥdõ
nomine seruus cuius dõc homi¬
nis aendicoriuni & sanguine
ꝑ cussus: coñłroce tamaenu
ligctaq: lingua rgebot
Iultoq: tem̃pr in hac debilita¬
ted&entus Neq domino ciliqͥd
operis exercebat : Hic fide cõmo¬
nitus. cũ adbeoctib&silicãuig¬
lass& directamcqu delibera¬
taq cb omni inpedimento lp¬
gua becctimor tinimiraculũ
populis testabectur dicens:
ecceqͥd in hac noctẽ sc̃r diope¬
foctus. ẽ me teste ꝓbate Pe¬
uersus &ut̃ ad dominũ suũ na¬
yacuit eiomnia. q̃ aectasuern
sedilleminime uirtutẽ gloriosi
pontificis credens. aed solitũ

Expanded text:
modo vivit? Et interrogabant eum qualiter liberatus esset. Ille autem dicebat: Beatus Martinus me de praesenti morte liberavit, quem sic beatus Confessor, confrt ejus ab ore retractum vitae restituit. Qui usque hodie ad testimoteribo. Locus autem ille crebris virtutibus illustratur. Ab hoc enim vir beatus, sarcina carnis abjecta, migravit ad Dominum. Leomeris ergo quidam nomine, servus cujusdam hominis Andecavini a sanguine percussus, contracta manu, ligataque lingua rigebat; multoque tempore in hac debilitate detentus, neque domino aliquid operis exercebat. Hic fide commonitus, cum ad beati basilicam vigilasset, directa mann deliberataque ab omni inpedimento lingua, beati Martini miraculum populis testabatur, dicens: 'Ecce, quid in hac nocte sanctus Dei operatus est, me teste, probate!' Reversus autem ad dominum suum, narravit ei omnia quae acta fuerant. Sed ille minime virtutem gloriosi pontificis credens, ad solitum
Abbreviated transcription (Latin):
oncredo haberi suꝑ¬
fluũ sinsera turlec¬
tioni qual it̃ inuoca¬
tio nominis eius uitã p̃stiterit
morituro: Qͦ dãloco unus
ꝓpt̃ furti scelere conp̃hensus
atq grauiter uerberib: actis
ductus ẽ cid poctibulũ ut con¬
demnar&ur suspendio: Cũq
in hocexitu mortelã cdppin¬
quante ueniss&: oran disp¬
tiũ p&lut ⁊ Tuncsicut eroet
ligatis posttergũ manib loa¬
tauit sepnus intemt̃. & coepit
cũ lacrimis inuocare nomen
beati martini ut & simhac
necessitatep̃ succurrer&
uel aculpis eũ inposterũ ex¬
cuscis et ⁊ Cũq cõpl&aora¬
tione sus pensus fuiss&. reces¬
serunt milltes aloco illo: Ipse
cuit̃ ore semiaꝑto. parũ ꝑ
labia mouens scimartini
semꝑ nitebatur cux iliũ inplo¬
rare. Discedentib tam̃ illis:
statim solutaesunt manis &.
pedes eius: Et sic ꝑbiduũ pex¬
denteeo reuelatũ ẽ cuidõ rel¬
gioscie ut eũ toller&: quce
ueniens inuenit eũ adhuc

Expanded text:
on credo haberi superfluum, si inseratur lectioni qualiter invocatio nominis ejus vitam praestiterit morituro. Quodam loco unus propter furti scelera comprehensus, atque graviter verberibus actus, ductus est ad patibulum, ut condemnaretur suspendio. Cumque in hoc exitu, morte iam adpropinquante, venisset, orandi spatium petiit. Tunc sicut erat ligatis post tergum manibus, iactavit se pronus in terram et coepit cum lacrimis invocare nomen beati Martini, ut, etsi in hac necessitate non succurreret, vel a culpis eum in posterum excusaret. Cumque, completa oratione, suspensus fuisset, recesserunt milites a loco illo; ipse autem ore semiaperto parumper labia movens, sancti Martini semper nitebatur auxilium inplorare. Discedentibus tamen illis, statim solutae sunt manus et pedes eius. Et sic per biduum pendente eo, revelatum est cuidam religiosae, ut eum tolleret Quae veniens, invenit eum a
Abbreviated transcription (Latin):
milit̃ lumine uiduata ut se¬
pulchrũ scm̃ in oratioe oscu¬
latae sunt lumen recipere
meruerunt Maxonidi
aut̃ pꝰ quintũ caecitatis suae
annũ hoc tumulũ sc̃m adut
lumenq recepit: Inergumini
uero : lupus theodulfusruc¬
co. scopilia nec tariola taci¬
hildis ad hoc scĩtumulũ sut
mundoti sed & puellaeduȩ
le lemouic inouenienter:
oleo quodiprestr benedix̃is
ꝑunctae aneqͥtia qua obsi¬
debantur mundoitcesuut :
Et cotdieibiđ ad corrobo¬
sandacfidẽ degentiũ ope¬

Expanded text:
militer lumine viduata, ut semiliter lumine viduata, ut sepulcrum sanctum in oratione osculatae sunt, lumen recipere meruerunt. Maxonidius autem post quintum caecitatis suae annum, hunc tumulum sanctum adiit, lumenque recepit. Energumeni vero Lupus, Theodulfus, Rucco, Scopilia, Nectariola et Tacihildis ad hunc Sancti tumulum sunt mundati: sed et puellae duae de Lemovicino venientes, oleo quod ipse Sanctus benedixit perunctae, a nequitia qua obsidebantur mundatae sunt. Et quotidie ibidem ad corroborandam fidem gentium ope