comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tinam scripturedĩ sollicita mente in tendentes inquib: que
scandalis adiutorio nr̃i sermonis non egeretis. & illeuos po¬
tius consolaret qui consolat & nos qui ñsolũbona quȩ sc̃is
& fidelib suis est reddiaurus: uerũ etiã mala quib erat
hic mundus abundaturus ante p̃dixit ance conscribenda
curauit : ut bona post scłi finẽ secutura cestiores ex pesta¬
remus cũmala similit̃ p̃nuntiata. antesłifinẽ prȩcedentia
sentiremus. Vnde & apłsdicit quȩ cũq enĩ ante scripta sunt.:
ad nrãm exhortationẽ scripta sunt. ut ꝑpatientiã & conso¬
lationẽ scripturarũ spemhabeamus ad dm̃ quid aut opus
erat ut ipse dñ sihs ñ solũ diceret. tunc iusti fulgebunt sicut
sol in regnopatrissui qđ post scłifinẽ futurũ ẽ. ueru &iã ex¬
clamaret. Vȩ mundo abscandalis nisi nobis nonblandire¬
mur uenire nos posse ad sedes felicitatis ȩt̃nȩ nisi tẽporalib:
malis exercicati ñ defeceremus: quid opus fuit ut diceret:

Expanded text:
tinam scripturae dei sollicita mente intendentes in quibusque scandalis adiutorio nostri sermonis non egeretis et ille uos potius consolaretur, qui consolatur et nos, qui non solum bona, quae sanctis et fidelibus suis est redditurus, uerum etiam mala, quibus erat hic mundus abundaturus, ante praedixit, ante conscribenda curauit, ut bona post saeculi finem secutura certiores expectaremus, quam mala similiter praenuntiata ante saeculi finem praecedentia sentiremus. unde et apostolus dicit: Quaecumque enim ante scripta sunt, ut nos doceremur, scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus ad deum. quid autem opus erat, ut ipse dominus Iesus non solum diceret: Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui, quod post saeculi finem futurum est uerum etiam exclamaret: Vae mundo ab scandalis, nisi ut nobis non blandiremur uenire nos posse ad sedes felicitatis aeternae, nisi temporalibus malis exerciti non defecerimus? quid opus fuit, ut diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi angi omnino ñpossunt: Aliquando tam̃ quidã cordis aures
ammouent atq adhibent ueritati: rarius int̃ꝓspera crebrius
int̃ aduersa. sed tam̃ pauci sunt Itaenĩ p̃distisunt int̃quos te eẽ
cupio qui ueracit̃ diligo domine insignis & p̃stantissime ac de¬
siderantissime fili. hȩc admonitio: tibi sit mea resalutatio Quia
& site deinceps talia ꝑpeti qualia ꝑtulisti plus tam̃ nolo hec ipsa
te sinc aliqua in melius uitȩ mutatione fuisse ꝑpessũ tx̃ ad la&o

Expanded text:
ubi angi omnino non possunt. aliquando tamen quidam cordis aures ubi angi omnino non possunt. aliquando tamen quidam cordis aures admouent atque adhibent ueritati rarius inter prospera, crebrius inter aduersa, sed tamen pauci sunt, ita enim praedicti sunt, inter quos te esse cupio, quia ueraciter diligo, domine insignis et praestantissime ac desiderantissime fili. haec admonitio tibi sit mea resalutatio, quia, etsi te deinceps talia perpeti, qualia pertulisti, plus tamen nolo haec ipsa te sine aliqua in melius uitae mutatione fuisse perpessum. CCIV. DOMINO
Abbreviated transcription (Latin):
ccepilitteras eximiecatis tuȩ : quib: me ad tepetis ut scriberẽ
qđ quidem non desiderares nisi & hoc qđ meposse scribere
enĩ in eis suauitas & in frustuosus labor & ꝑpetustimor &
periculosa sublimitas initiũ sine ꝓuidentia & finis cũpȩni¬
tentia lta sehabentom̃a quȩ in ista mostalitatis erumna
cupidius quã prudentius appetunt᷑ Alia estaũt spespiorũ
alius laboris frustus alia periculorũ merces Niã in hoc mun¬
do ñ timere ñ dolere non laborare ñ periclittori in possibile ẽ
Sed plurimnũ incer est qua cctusco qua exspectationo quot̃mino
quisq ista patiatur Ego quidem cũ amatores scłihuius intu¬
cor nescio quando possit eẽ ad corũ animos sanandos. oportuma
scpientia quando enĩ res uelut prosperts habent stistu
respuunt salubres monitus. & quasi animalem reputant cantile¬
nam quando cũt in aduersis angunt magitant euadere unde
adp̃sens anguntur. quã capere unde curent̃. & unde ꝑueniant

Expanded text:
ccepi litteras eximietatis tuae, quibus me ad te petis ut scriberem. quod quidem non desiderares, nisi et hoc, quod me posse scribere enim in eis suauitas et infructuosus labor et perpetuus timor et periculosa sublimitas, initium sine prouidentia et finis cum paenitentia. ita se habent omnia, quae in ista mortalitatis aerumna cupidius quam prudentius appetuntur. alia est autem spes piorum alius laboris fructus alia periculorum merces. nam in hoc mundo non timere, non dolere, non laborare, non periclitari inpossibile est; sed plurimum interest, qua causa, qua expectatione, quo termino quisque ista patiatur. ego quidem cum amatores saeculi huius intueor, nescio, quando possit esse ad eorum animos sanandos opportuna sapientia. quando enim res uelut prosperas habent, fastu respuunt salubres monitus et quasi anilem reputant cantilenam; quando autem in aduersis anguntur, magis cogitant euadere, unde ad praesens anguntur. quam capere, unde curentur et unde perueniant,
Abbreviated transcription (Latin):
d im Quod spuerunt infaciem eius & colafis eum percus serunt
xlu Detrina petri negatione
alui Quod a longe sccutus est dñm cuntem ad passionem
ui guod ter dñs orauit prius quam traderetur

Expanded text:
XLIV. Quod spuerunt in faciem ejus, et colaphis eum percusserunt. XLIV. Quod spuerunt in faciem ejus, et colaphis eum percusserunt. XLV. De trina Petri negatione. XLVI. Quod a longe secutus est Dominum euntem ad passionem. XLVII. Quod ter Dominus oravit priusquam traderetur
Abbreviated transcription (Latin):
Quod cum hiericho e grederctur duos caccos in luminat
Quod ait discipulis dicetis monti huic tolle & iastate in mare
Quod ait & qui ceciderit suꝑ lapidem istum confringetur
xxti de homine rege qui fecit nuptias filiosuo
ntan deseptem fratribus qui unam uxorem habuerunt
xrem quid sit quod ait tota lex pendet in his duobus
aii quodait quid enim maius est aurum an templũ qđ s̃ ficat aurum
xxxi quod ait excolantes culicem camelum autem glutientes
urii Quodait quoties uolui congregare filios tuos sicut gallina
xi quodait orate nefiat fugoura hieme uel sabbato
Quodait sicut fulgur exit aboriente & ꝑuenit usq: in occidentem
muoda it ab arbore fici discite similitudinem
A guod ait deiuda bonumerat illi non nasci
xli. Quod triginta argenteis uenditus est.
Ii Quod ait ubi fuerit corpus illo congregabuntur & quilae
xliii guod ait nonbibam amodo dehac generatione uitis

Expanded text:
Quod cum Jericho egrederetur, duos caecos illuminat. XXIX. Quod ait discipulis, Dicetis monti huic, Tolle et jacta te in mare. XXX. Quod ait, Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur. XXXI. De homine rege qui fecit nuptias filio suo. XXXII. De septem fratribus qui unam uxorem habuerunt. XXXIII. Quid sit quod ait, Tota lex pendet in his duobus praeceptis. XXXIV. Quod ait, Quid enim majus est, aurum, an templum quod sanctificat aurum? XXXV. Quod ait, Excolantes culicem, camelum autem glutientes. XXXVI. Quod ait, Quoties volui congregare filios tuos sicut gallina? XXXVII. Quod ait, Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbatoQuod ait, Sicut fulgur exit ab oriente, et pervenit usque in occidentem. XXXIX. Quod ait, ab arbore fici discite similitudinem. XL. Quod ait de Juda, Bonum erat illi non nasci. XLI. Quod triginta argenteis venditus est. XLII. Quod ait, tibi fuerit corpus, illo congregabuntur aquilae. XLIII. Quod ait, Non bibam amodo de hac generatione vitis.
Abbreviated transcription (Latin):
ł inł đ dñs dicit sint lumbiuri accinsti: Propt continentiã¬
ab amore rerum saecularium : Lucernȩ ardentes. hoc ipsũ
quis putas est fidelis dispensator & prudens quem constituet
dñs supra samiliam suã ut detillis intẽpore trittici mensurã.

Expanded text:
inus dicit, Sint lumbi vestri accincti; propter continentiab amore rerum saecularium: lucernae ardentes; hoc ipsum Quis, putas, est fidelis dispensator et prudens, quem constituet Dominus super familiam suam, ut det illis in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
nos inquis poena nr̃a cõpellit ad eẽ iamfinẽ dũ implot᷑
qđ ꝓnuntiatũ ẽ Arescentib hominib p̃timore & exspesta
tione quȩ supuenient uniuerso orbi Nullã inquis patriã
nullũ locũ nr̃is tẽporib ñ affligi cut tribulari cestũ ẽ sicut
distũ ẽ p̃tinore & exspestatione quȩ suꝑueruent uni uerso oibi
Siergo ista mala quȩ nunc patit᷑ genus humanũ cesta s unt in
nib p̃timore & exspestatione: continuo sub iunxit Nã uir tu¬
tes cęlorũ mouebunt᷑: & tunc uidebunt filiũ hominis uenientẽ
cũ potestate magna & ma iestate. Uideamus itaq ne forte
melius intellegit᷑ ñ ea modo impleri quȩ p̃dista sunt illis uer¬
sic erit tribulatio uniuerso orbi. ut ad eccłam ꝑtineat
quȩ uni uerso orbe tribulabit᷑. ñ ad eos qui tribulant eã
Ipsi enĩ disturi sunt pax & securitas: ut repentinus illis suꝑ¬

Expanded text:
nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, quod praenuntiatum est: Arescentibus hominibus prae timore et expecttione quae supervenient universo orbi ». Nullam, inquis, patriam, nullum locum nostris temporibus non affligi aut tribulari certum est; sicut dictum est: Prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi>. si ergo ista mala. quae nunc patitur genus humanum, certa sunt indnibus prae timore et expectatione, continuo subiunxit: Nam uirtutes caelorum mouebuntur. et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. Videamus itaque, ne forte melius intellegatur non ea modo impleri, quae praedicta sunt illis uersic erit tribulatio uniuerso orbi. ut ad ecclesiam pertineat, quae uniuerso orbe tribulabitur. non ad eos, qui tribulabunt eam. ipsi enim dicturi sunt: Pax et securitas, ut repentinus illis sup
Abbreviated transcription (Latin):
parerent. ipse potius diceret sic se uelle sanari ut magis
essent in corporesuo uestigia uulnerũ tã quã tituli gloria¬
rum: Ideo ille medicus cicatrices finxisse diceret᷑. quia cũ
ꝑ astem efficere potuerit ut ñ essent cesta ex siste cđusa ꝑ astẽ
efficit potius ut essent. quȩ uno solomodo sicut superius dixi
fol sȩ conuincerent᷑ sinulla uulnera sanarentur. Expł¬

Expanded text:
parerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis parerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis essent in corpore suo uestigia uulnerum tamquam tituli gloriarum, ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur, quia, cum r artem efficere potuerit, ut non essent, certa existente causa per artem effecit potius, ut essent. quae uno solo modo, sicut superius dixi, falsae conuincerentur, si nulla uulnera sanarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ superiorũ latius disputare : sed breuit̃ mihirespondere ꝓpo¬
sitũ ẽ & talib ingenus hoc scribit᷑ quȩ ammonere sufficerit
Sciat sane quihas pposuit questiones xp̃m postresurrestionẽ
cicatrices ñ uulnera de monstrasse dubitantib : ꝓpt̃ quosetiã
cibũ acpotũ sumere uoluit ñ semel sed sepius neillud ñ cor¬
pus sed sp̃m cẽ arbitrarent. & sibi ñ solide sed imaginaliter
apparere. Tunc aũt falsȩ cica trices fuissent : sinulla uul¬
nera prȩcessissent : & tam̃ nec ipsa essent si eas c̃ẽ noluis set
Voluit aũt ceste dispensationis gratia eis quos ȩdificabat in
fide ñfista ñ aliud ꝓ alio. sed hoc qđ crucifixũ uiderant.
credulũ fecit finxit: quasi uero siquis quã uir fortis ꝓpatria
dimicans multa aduersa uulnera exciperet. & peritissimo
medico qui hoc curare ita ualeret ut cicatrices nullȩ a p¬

Expanded text:
rum superiorum latius disputare; sed breuiter mihi respondere proporum superiorum latius disputare; sed breuiter mihi respondere propositum est et talibus ingeniis hoc scribitur, quae admonere suffecerit. Sciat sane, qui has proposuit quaestiones, Christum post resurrectionem cicatrices, non uulnera demonstrasse dubitantibus, propter quos etiam cibum ac potum sumere uoluit non semel sed saepius, ne illud non corpus sed spiritum esse arbitrarentur et sibi non solide sed imaginaliter apparere. tunc autem illae falsae cicatrices fuissent, si nulla uulnera praecessissent; et tamen nec ipsae essent, si eas esse noluisset. uoluit autem certae dispensationis gratia, ut eis, quos aedificabat in fide non ficta, non aliud pro alio sed hoc, quod crucifixum uiderant, i propter incredulum fecit, finxit? quasi uero, si quisquam uir fortis pro patria dimicans multa aduersa uulnera exciperet et peritissimo medico, qui haec curare ita ualeret, ut cicatrices nullae ap
Abbreviated transcription (Latin):
ñminus aut amplius ammiramur in uno seminis tã paruulo
grano om̃a quȩ laudamus in arbore tãquã licita latiusse
quã mundi huius tã ingentem sinum quȩ decorporib. huma¬
nis dũ dilabunt ab sumit. resurrestioni futurȩ tota & in te¬
gra redditurum Quomodo cũt contrariũ ẽ & xp̃m post re¬
surrestionem cibatum & in resurrectione quȩ ꝓmittit ciborũ
indigentiã ñ futurã cũ & angelos legamus eiusdẽ modi es¬
cas codemq modo sumpsisse: ñ fisto fantas mate sed manifes¬
tissima ueritate. nec tam̃ necessitate sed potestate : Aliter
enim ab sorbet a quã terra sitiens alit solis radius candns.
illa indigentia isit potentia futurȩ ergo resurrestionis corpus in¬
ꝑfestȩ felicitatis erit sicibos sumere ñ potuerit in ꝑfestȩ felicitttis
si cibis eguerit: Possent hic de cõmutationib corporaliũ qua¬
litatũ & deprȩpotenti ualentia in inferiora corpora corpo¬

Expanded text:
non minus aut amplius admiramur in uno seminis tam paruulo non minus aut amplius admiramur in uno seminis tam paruulo grano omnia, quae laudamus in arbore, tamquam liciata latuisse, quam mundi huius tam ingentem sinum, quae de corporibus humanis, dum dilabuntur, absumit, resurrectioni futurae tota et integra redditurum. Quo modo autem contrarium est et Christum post resurrectionem cibatum et in resurrectione, quae promittitur, ciborum indigentiam non futuram, cum et angelos legamus eiusdem modi escas eodemque modo sumpsisse non ficto phantasmate sed manifestissima ueritate nec tamen necessitate sed potestate? aliter enim absorbet aquam terra sitiens aliter solis radius candens, illa indigentia iste potentia. futurae ergo resurrectionis corpus inperfectae felicitatis erit, si cibos sumere non potuerit, inperfectae felicitatis, si cibis eguerit. possem hic de commutationibus corporalium qualitatum et de praepotenti ualentia in inferiora corpora corpo
Abbreviated transcription (Latin):
atq putredine die tertioresurrexit. pr̃i uero postlongum
tẽpus ex quadã quo soluta discesserint confusione repara¬
bunt᷑ : humanȩ faccultati utrũq in possibile ẽ diuinȩ cũt
potest ẽe utrumq facillimum Utenim radius oculinostri non
citius ꝑ̃uenit adꝓpinquiora tardius cid longi quiora seduraq
inter ualla parili celeritate contingit: Ite cũ istu oculi sicut
apłsdicit fitresurrestio mortuorum omni potentiȩdĩ & in¬
effabili nutu. ita facile c̃ quȩq recentia quã diuturno tẽ¬
pore dilapsa cadauera suscitare: Incredibilia sunt hȩc quib¬
dam quia in expesta: cũ omnis natura rerũ tẽ sit plena mi¬
raculis ut ñ quasi stcili ꝑuestigatioñerationis. seduidendi
consuetudine mira non sint . Atq obhoc nec consideratione
nec inquisitione digna uideant: Nam ogo & mecũ qui cumq
in uisibiliadĩ ꝑ eaquȩ ftista sunt intellegere moliunt aut

Expanded text:
atque putredine die tertio resurrexit, nostra uero post longum atque putredine die tertio resurrexit, nostra uero post longum tempus ex quadam, quo soluta discesserint, confusione reparabuntur, humanae. facultati utrumque inpossibile est, diuinae autem potestati utrumque facillimum. ut enim radius oculi nostri non citius peruenit ad propinquiora tardius ad longinquiora, sed utraque interualla parili celeritate contingit, ita cum in ictu oculi, sicut apostolus dicit, fit resurrectio mortuorum, omnipotentiae dei et ineffabili nutui tam facile est quaeque recentia quam diuturno tempore dilapsa cadauera suscitare. incredibilia sunt haec quibusdam, quia inexperta, cum omnis natura rerum tam sit plena miraculis, ut non quasi facili peruestigatione rationis sed uidendi consuetudine mira non sint atque ob hoc nec consideratione nec inquisitione digna uideantur. nam ego et mecum quicumque inuisibilia dei per ea, quae facta sunt, intellegere moliuntur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
creant᷑ quȩ tam̃ co eundo pariant ipsa sui uisibil ẽ ꝓlem. nec
ꝓpt̃ diuersi tatẽ natiuitatis intersit aliquid ad naturã etrũ
quȩ ꝓcreata sunt exterra. &corũ quȩ illis coeuntib osta sunt
similit̃ enĩ uiuunt: similit̃ q moriunt̃: quã uis dissimiliter
nata sint ita ñ ẽ absurdũ : ut similit̃ resurgant corpora
quȩ dissimilit̃ osta sunt : huius modicuit homines ñ ualeTes
intueri ad quã rem inter sit aliquid diuersum & adquã
ñ intersit : ubi aduesterint aliquã distantiã primordiorũ
etiã omnia consequentia distare oportere contendunt: Pos¬
sunt tales puta reoleũ ex adipib ñ debere natare suꝑ aquã
sicut illud qđ ex oliua est : qm̃ longe ẽ utriusq origo dissimilis
quando illud ex ligno. hoc excarne ꝓfluxerit: quantũ &ũt
attinet adillã differentiã qđ xp̃i corpus ñ dissolutũ tabe

Expanded text:
creentur, quae tamen coeundo pariant etiam ipsa sui similem prolem nec creentur, quae tamen coeundo pariant etiam ipsa sui similem prolem nec propter diuersitatem natiuitatis intersit aliquid ad naturam eorum, quae procreata sunt ex terra, et eorum, quae illis coeuntibus orta sunt. similiter enim uiuunt similiterque moriuntur, quamuis dissimiliter nata sint. ita non est absurdum, ut similiter resurgant corpora, quae dissimiliter orta sunt. huius modi autem homines non ualentes intueri, ad quam rem intersit aliquid diuersum et ad quam non intersit, ubi aduerterint aliquam distantiam primordiorum, etiam omnia consequentia distare oportere contendunt. possunt tales putare oleum ex adipibus non debere natare super aquam sicut illud, quod ex oliua est, quoniam longe est utriusque origo dissimilis, quando illud ex ligno hoc ex carne profluxerit. Quantum autem adtinet ad illam differentiam, quod Christi corpus non dissolutum tabe
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ etiã ꝓmissũ ẽ resurresturis infine scłi &cũ illo regnaturis
inȩternũ sic aũt ñ ꝑtinet ad resurrectionẽ differentia nati¬
uitatis xp̃i & nostrȩ: qđ ille sine uirili semine nos aũt ex uiro
& femina creatisumus. sicut ñ ꝑtinet adipsius mnortis differen¬
tiam: Non enĩ ppterea illius ñ ueramors fuit quia sine uirili
semine natus ẽ : sicut nec ipsius primihominis aliter ex osta
caro quã nr̃a: quan quidem ille sine parentib det̾ra crea¬
tus est. nos uero exparentib : Aliquid attulit ad differentiã
mostis ut aliter ille moreretur. aliter nos i sicut acũt ad mortis.
sic nec adresurrestionis differentiã ualet diuersanatiuitos:
sed ne hoc ipsum qđ scriptũ ẽ deprimo homine similit̃ infidel es
nolint credere quȩrant uł anim aduertant si uł hoc possunt
quã multorũ animalium genera sine parentib exterra pro¬

Expanded text:
quod etiam promissum est resurrecturis in fine saeculi et cum illo regnaturis quod etiam promissum est resurrecturis in fine saeculi et cum illo regnaturis in aeternum. sic autem non pertinet ad resun-ectionem differentia natiuitatis Christi et nostrae, quod ille sine uirili semine nos autem ex uiro et femina creati sumus, sicut non pertinet ad ipsius mortis differentiam. non enim propterea illius non uera mors fuit, quia sine uirili semine natus est, sicut nec ipsius primi hominis aliter exorta caro quam nostra, quando quidem ille sine parentibus de terra creatus est nos uero ex parentibus, aliquid adtulit ad differentiam mortis, ut aliter ille moreretur aliter nos. sicut autem ad mortis sic nec ad resurrectionis differentiam ualet diuersa natiuitas. Sed ne hoc ipsum, quod scriptum est de primo homine, similiter infideles nolint credere, quaerant uel animaduertant, si uel hoc possunt, quam multorum animalium genera sine parentibus ex terra pro
Abbreviated transcription (Latin):
Iouet quosdã & requirunt deduab resurretionib queconuc¬
Aniat pmissae resurrestioni: utrũ namxp̃i. anlataris
sixp̃i inquiunt quo modo potest hȩc conuenire resuarr estiori¬
natorum ex semine eius. qui nulla seminis condicione natus ẽ:
Siccũt latari resurrestio conuenire asserit᷑ ne hȩc quidem
congrue uidet᷑ siquid lazari resurrestio fasta sit decorpore
ñdum tabescente . deeo corpore qđ lazarus dicebatur: nr̃a
cũit multis sȩculis post ex ronfusoeruetur: deindesipo t re¬
surrectionẽ status beatus futurus ẽ mulla corporis iniuria
nulla necessitate famis: quid sibi uult cibatũ fuis sexp̃m &
uul nera monstrauisse: sed si ꝓpt̃ in credulũ fecit. finxit: siaut
uerũ ostendit. ergo in resurrestione. accepta futura sunt uul¬
nera : quib respondet̃ ideo ñ lazari resurrectionẽ sed po¬
tius xp̃i congruere ꝓmissȩ resurrestioni: quia lazarus ita
surgens amortuis iam ñ morit̃ & mors ei ultra ñ dominabit

Expanded text:
ovet quosdam, et requirunt de duabus resurrectionibus quae conveniat promissae resurrectioni, utrumnam Christi an Lazari? Si Christi, inquiunt, quomodo potest haec convenire resurrectioninatorum ex semine, ejus qui nulla seminis conditione natus est? Si autem Lazari resurrectio convenire asseritur, ne haec quidem congruere videtur: siquidem Lazari resurrectio facta sit de corpore nondum tabescente, de eo corpore, quo Lazarus dicebatur; nostra autem multis saeculis post ex surrectionem status beatus futurus est nulla corporis iniuria, nulla necessitate famis, quid sibi uult cibatum fuisse Christum et uulnera monstrauisse? sed si propter incredulum fecit, finxit; si autem uerum ostendit, ergo in resurrectione accepta futura sunt uulnera\'. Quibus respondetur ideo non Lazari resurrectionem sed potius Christi congruere promissae resurrectioni, quia Lazarus ita tuis iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad eos omnino ñ ꝑtineat. & tam̃ sic distũ ẽ tãquã ad solos
etiã ꝑtineret᷑ Cũ uideritis hȩc om̃a. scitote quia ꝓpeẽinianius
Ad quosenĩ hoc ꝑtinet nisi ad eos qui incarnetunc erunt cũ om̃a
cõplebunt᷑: quanto magis illud qđ ex magna paste ꝑ eos agen¬
dũ fuit quã uis & posteris eorũ eadẽ astio seruaret Qđ aũt dix̃
apłs nũquid ñ audierunt. In omnẽ t̾rã exiit sonus corũ & in
fines orbis terrȩ uerba eorũ : quã uis locutus sit p̃teriti temporis
uerbis : tam̃ qđ fucurũ fuerat dix̃. Non qđ icm fastũ atq cõpletũ
Sicut &ipse ꝓpheta quo usus ẽ teste ñ ait in omnẽ terrã exiturus ẽ:
sed exiit inquit sonus eorũ qđ utiq ñdũ erat fastũ quale ẽetiã
illud foder̃ manusmeas & pedes . qđ tam̃ longe postea fastũ noui¬
mus: sed ncistas ꝓpheticas tantũ locutiones ñ & a postolicas fuisse

Expanded text:
quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos etiam pertineret, Cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis : ad quos enim hoc pertinet, nisi ad eos qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamvis et posteris eterram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum\', quamuis locutus sit praeteriti temporis uerbis, tamen, quod futurum fuerat, dixit, non quod iam factum atque completum, sicut ipse propheta, quo usus est teste, non ait \'in omnem terram exiturus\', sed: Exiit. inquit, sonus eorum. quod utique nondum erat factum: quale est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe postea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
constitutionẽ mundi incȩteris ñ credit &credentes odit. Quomo¬
do enĩ & illud implebit᷑ Et eritis omnib gentib odio ꝓpt̃ nom̃
meũ nisi in omnib gentib sint & quioderint & quos oderint
Quo pasto igit̃ ab apostolis ep̃dicatio ista cõpleta quando ad huc
usq suntgentes qđ cestissimũ ẽ nob in quib modo coepit & inquib
ñdũ coepit in pleri: Non itaq sic distũ ẽ apłis eritis mihi testes
in hierusalen & in cota iudea & samaria &usq ad extremum
t̃rȩ tã quã ipsi soli quib tunc loquebat̾ tantũ munus fuerint
impleturi. sed sicut eis solis uidet̃ dixisse qđ dix̃. Ecce uobis cũ
sũ usq ad consũmationẽ scłi: qđ tam̃ eũ uniuersȩ ecclesiȩ pro
misissȩ quȩ aliis morientib aliis nascentib: hic usq in scłi con¬
sũ mationẽ futura ẽ : quis ñ intellegat sicut eis & illud ait

Expanded text:
constitutionem mundi , in caeteris non credit, et credentes odit. Quomoconstitutionem mundi , in caeteris non credit, et credentes odit. Quomodo enim et illud implebitur, Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum ; nisi in omnibus gentibus sint et qui oderint, et quos oderint? 49. Quo pacto igitur ab Apostolis est praedicatio ista completa, quando adhuc usque sunt gentes quod certissimum est nobis in quibus modo coepit, et in quibus nondum coepit impleri? Non itaque sic dictum est Apostolis, Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque ad extremum terrae, tamquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi, sed sicut eis solis uidetur dixisse, quod dixit: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi, quod tamen eum uniuersae ecclesiae misisse, quae aliis morientibus, aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intelligat? sicut eis et illud ait,
Abbreviated transcription (Latin):
b ecel esiãꝑuenisse iã nouimus & quo cũq litorũ cius non¬
dũ ꝑuenit ꝑuentura ẽ utiq frustificando atq crescen¬
do Si ergo quia ꝓphetia ueritatis mentiri ñ potest: ne¬
cesse ẽ ut om̃s gentes quas fecit ds̃ ad orent eũ: quomodo
ad orabunt eũ nisi inuocent eũ: guomodo aũt inuocabunt
inquẽ ñ crediderunt : aut quomodo credent quẽ ñ audi
erunt : quo modo aũt audient sinep̃dicante : aut quo¬
modo p̃dicabunt nisi mittantur: Mittec enĩ angelossuos
& congregat elestossuos a quat tuor uentis idẽ ab uniuer¬
so or beterrarũ in quib ergo gentib: ñdũ est ecclesia opor¬
tet ut sit non ut om̃s quiibi fuerint credant: om̃s enĩ gentes ꝓmis¬
se sunt ñ om̃s homines omniũ gentiũ: Non enĩ omniũ est fides:
Credit itaq omnis gens̃ omnib iã hominib qui electisunt ante

Expanded text:
bus ecclesiam peruenisse iam nouimus et, quocumque litorum eius nonbus ecclesiam peruenisse iam nouimus et, quocumque litorum eius nondum peruenit, peruentura est utique fructificando atque crescendo. Si ergo, quia prophetia ueritatis mentiri non potest, necesse est, ut omnes gentes, quotquot fecit deus, adorent eum, quo modo adorabunt eum, nisi inuocent eum? quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quo moerunt? Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Mittit enim Angelos suos, et congregat electos suos a quatuor ventis , id est ab universo orbe terrarum. In quibus ergo gentibus nondum est Ecclesia, oportet ut sit, non ut omnes qui ibi fuerint credant; omnes enim gentes promissae sunt, non omnes homines omnium gentium: non enim omnium est fides . Credit itaque omnis gens in omnibus qui electi sunt ante
Abbreviated transcription (Latin):
gentes quas fecistiuenient & adorabunt corã tedñe: Non enim
delocissuis migrando uenient. sed in locissuis credendo. Decre¬
dentib quippe dñs dixit Nemopotest uenire adme: nisi da tũ ei¬
fuerit apatremeo Propheta aũt dicit : Et adorabunt eũ unus¬
quisq deloco suo om̃s insulȩgentiũ om̃s insulȩdix̃ tãquã di¬
ceret. etiã om̃s insulȩ hinc ostendens quđ nulla reliquat¬
terrarũ ubi ñ sit eccł a. quando nulla relinquet̃ in sularũ
quarũ ñ nullae ctiã in oceano sunt constitutȩ & quasdã earũ
euangeliũ iam suscepisse dicimus atq: ita & in sulis quibusq
singulis implet qđ distũ ẽ : Dominabit̃ amari usq ad mare
quo una quȩq in sula cingit̃ sicut in uniuerso orbetrarũ
quȩ tãquã omniũ quodã modu maxima ẽ insula quia
ipsã cingit oceanus ad cuius litora in occidentalib pasti¬

Expanded text:
gentes, quotquot fecisti, uenient et adorabunt coram te, domine? non enim gentes, quotquot fecisti, uenient et adorabunt coram te, domine? non enim de locis suis migrando uenient sed in locis suis credendo. de credentibus quippe dominus dixit: Nemo potest uenire ad me, nisi datum fuerit ei a patre meo; propheta autem dicit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. \'omnes insulae\' dixit, tamquam diceret \'etiam omterrarum ubi non sit Ecclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano sunt constitutae, et quasdam earum Evangelium jam suscepisse didicimus. Atque ita et in insulis ue impletur, quod dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare, quo unaquaeque insula cingitur, sicut in uniuerso orbe terrarum, quae tamquam omnium quodam modo maxima est insula, quia et ipsam cingit Oceanus, ad cuius littora in occidentalibus parti
Abbreviated transcription (Latin):
magis amo qđ polliceris & quantomagis uideo periculo sum c̃
sifcilleris : daueniã si onero sus fui sc̃is sensib tuis: quanto enum
rarius ꝓuenit : tanto me tecũ saltimꝑ litteras. loquidiutius de¬

Expanded text:
magis amo, quod polliceris. et quanto magis uideo periculosum esse, magis amo, quod polliceris. et quanto magis uideo periculosum esse, si falleris. da ueniam, si onerosus fui sanctis sensibus tuis: quanto enim rarius prouenit. tanto me tecum saltem per litteras loqui diutius de
Abbreviated transcription (Latin):
credunt qđ dicit secundus. tardius dñm cẽuenturũ s̃i stilsum
fueritinuentum citius dño ueniente nullo modo qui ei erediderir
turbabunt᷑ infide sed in opinato gaudio ꝑfruent᷑: qua ꝓpt̃ quidic̃¬
dñm eẽuenturũ aptabilib loquit̃ sed periculo fallit utinã ergo
sit uerũ quia erit molestũ siñ erituerũ qui aũt dicit dñm tardus
ẽẽ uenturũ & tam̃ credit sperat amateus aduentũ : ꝓfesto de
ta cuerit maiorem lȩtitiã siñ erit: Ac ꝑ hoc ab eis quidiligur.
manifestationẽ dñi illeauditur suauius. istecredit̾ tutius. qui
aũt quid horũ situerum ignorare se conficet: illud opcat. hoc
tolerat innullo corũ errat: quianihil eorũ aut ad firma taut ne¬
gat. Obsecrote ut metulem ñsꝑnas q̃uia &ego tediligo id ad fir¬
mante qđ uerũ cẽ desidero : & tantomagis nolo stllaris. quanto

Expanded text:
credunt, quod dicit secundus, tardius dominum esse uenturum, si falsum credunt, quod dicit secundus, tardius dominum esse uenturum, si falsum fuerit inuentum citius domino ueniente, nullo modo, qui ei crediderant, turbabuntur in fide, sed inopinato gaudio perfruentur. Quapropter qui dic uenturum, optabilius loquitur, sed periculose fallitur. utinam ergo sit uerum, quia erit molestum, si non erit uerum! qui autem dicit dominum tardius esse uenturum et tamen credit, sperat, amat eius aduentum, profecto de ita erit, maiorem laetitiam. si non erit. ac per hoc ab eis. qui diligunt manifestationem domini. ille auditur suauius, iste creditur tutius. qui autem, quid horum sit uerum, ignorare se confitetur, illud optat, hoc tolerat, in nullo eorum errat. quia nihil eorum aut adfirmat aut negat. obsecro te, ut me talem non spernas, quia et ego te diligo id adfirmantem, quod uerum esse desidero, et tanto magis nolo fallaris, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
rare sefatet᷑ quis uerũ dicat illorũ: ꝓinde si hoc fastũ fuerit
qđ p̃dixerat primus : gaudebunt cũ illo secundus & tertius :
om̃s enĩ anani festationẽ dñi diligunt: exultabunt itaq citius
uenisse qđ diligunt Siaũt fastũ ñ fuerit &apꝓpinquare
coeperit hoc potius c̃ẽuerũ qđ dicebat secundus: metuendũ
ẽ neinter ipsas moras ꝑturbent᷑ qui credider̃ qđ dixerat pri¬
mus. & incipiant dñi aduentũ ñ tardũ putare sed nullum
qui uides quantus sit inceritus animarũ qđ sitantȩ fidei fu¬
erint ut se ad secundip̃dista conuestant & dm̃ etiã tardan¬
tẽ fideliter & patient̃ exspestent : abundabunt tam̃ obꝓbria
& insultationes atq inrisiones inimicorũ : multos infirmos
axp̃iana fide auestentium. dicendo tã fallaciter eis regnũ
ẽẽ ꝓmissum quã fallacit̃ dicebat᷑ cito ẽẽ uenturũ. Quicũt

Expanded text:
rare se fatetur, quis uerum dicat illorum. proinde si hoc factum fuerit, rare se fatetur, quis uerum dicat illorum. proinde si hoc factum fuerit, quod praedixerat primus, gaudebunt cum illo secundus et tertius; omnes enim manifestationem domini diligunt; exultabunt itaque citius uenisse, quod diligunt. si autem factum non fuerit et apparere coeperit hoc potius esse uerum, quod dicebat secundus, metuendum est, ne inter ipsas moras perturbentur. qui crediderant. quod dixerat primus, et incipiant domini aduentum non tardum putare sed nullum. qui uides quantus sit interitus animarum. quod si tantae fidei fuerint. ut se ad secundi praedicta conuertant et dominum etiam tardantem fideliter et patienter expectent, abundabunt tamen opprobria et insultationes atque inrisiones inimicorum multos infirmos a Christiana fide auertentium dicendo tam fallaciter eis regnum esse promissum, quam fallaciter dicebatur cito esse uenturum. qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ citius. alter tardius dñm putet ẽẽ uenturũ tertius ue¬
ro suã dehac re ignorantiã confitet᷑. quã quã om̃s conso¬
nent euangelio: quia om̃s diligunt manifestationẽ dñi. & cã
desiderant̃ &uigilant̃ exspectant: uideamus tam̃ quis am¬
plius consonet . Vnus dicit uigilemus & oremus quia citius uen¬
turus ẽdñs alterdicit iugilemus & oremus qui a breuis &incesta¬
ẽ ista uitt quãuis tardius sit uenturus dñs. Tertius dicit uigile¬
mus & oremus quia & breuis adincesta ẽuita : & nescimus tẽpusqͥ an¬
douenturus ẽ dñs. Euangeliũ dicit: Vigilate & orate: nesc̾itis
enĩ quando tẽpussit obsecrote quid aliud dicere audiuimus
hunc tertium quã qđ dicere audiuimus & eugłm : om̃s quidem
prȩdesiderio regnidĩ hoc uolunt cẽ uerũ qđ putat primus sed
hoc secundus negat: tertius uero ñ negat aliquidhorũ. sed igno¬

Expanded text:
eorum citius, alter tardius dominum putat esse uenturum, tertius ueeorum citius, alter tardius dominum putat esse uenturum, tertius uero suam de hac re ignorantiam confitetur. quamquam omnes consonent euangelio, quia omnes diligunt manifestationem domini et eam desideranter et uigilanter expectant, uideamus tamen. quis amplius consonet. Unus dicit: \'Vigilemus et oremus, quia citius uenturus e ista vita, quamvis tardius venturus sit Dominus. Tertius dicit: Vigilemus et oremus, quia et brevis et incerta est ista vita, et nescimus tempus quando uenturus est dominus\'; euangelium dicit: Videte. uigilate et orate; nescitis enim. quando tempus sit. obsecro te, quid aliud dicere audimus hunc tertium, quam quod dicere audimus euangelium? omnes quidem prae desiderio regni dei hoc nolunt esse uerum. quod putat primus; sed hoc secundus negat; tertius uero non negat aliquid horum, sed igno
Abbreviated transcription (Latin):
frustificante cetq crescente uniuersus omnino amariusq ad
mare orbis implebit᷑: ꝓculdubio latet quando finiserit ante
quippeñerit. Ut aũt tibi tãquã sc̃o hominidĩ & sincerissimo¬
fratri aperiã de hac quȩstione quid sentiã. Error quidem in
utroq uitandus ẽ quantũ ab homine uitari potest. siuecitius
siue cardius quã futurũ ẽ dñsuenturus eẽ credatur: sed mihi
quis quã ñ uidetur errare cũ aliquid nescire se scit: sed cũ se
puttit scire qđ nescit: Remoueamus ittq demedio seruũ illũ
malũ quidicens in cordesuo morã facit dominus m̃s uenire.
dominatur conseruissuis & ebriosis conbibando miscetur
Iste quippȩ ꝓcul dubio. dñisui odit aduentũ quo seruo malore¬
moto : constituamus ante oculos tresseruos bonos. stmiliam
dominicã diligent̃ sobrieq trastantes. aduentũ dñisui sitient̃
desideranter uigilanter expestantes. fidelit̃ amantes. si unus

Expanded text:
fructificante atque crescente uniuersus omnino a mari usque ad fructificante atque crescente uniuersus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet. quando finis. erit; ante quippe non erit. Ut autem tibi tamquam sancto homini dei et sincerissimofratri aperiam, de hac quaestione quid sentiam, error quidem in utroque uitandus est. quantum ab homine uitari potest. siue citius siue tardius, quam futurum est, dominus uenturus esse credatur; sed mihi quisquam non uidetur errare, cum aliquid nescire se scit, sed cum se putat scire. quod nescit. remoueamus itaque de medio seruum illum malum, qui dicens in corde suo: Moram facit dominus meus uenire dominatur conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur; iste quippe procul dubio domini sui odit aduentum. quo seruo malo remoto constituamus ante oculos tres seruos bonos familiam dominicam diligenter sobrieque tractantes. aduentum domini sui sitienter desiderantes, uigilanter expectantes, fideliter amantes. si unus
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ manifestatũ ẽ in carne iustificatũ ẽ in sp̃u : xpparuit angelis
prȩdicatũ ẽ ingentib creditũ ẽ in mundo. Assuntũ ẽ ingloria
Nempe manifestum ẽ hoc qđ in extremo posuit : etiã nunc ñ dum
ẽẽ cõpletũ quanto magis tunc quando ista dicebat Ecdesia
quippe tunc assumet̃ ingloria quando dicet᷑: uenite benedisti
patrismei ꝑcipite regnum & tocm̃ tam quã fastũ fuisset distã
ẽ qđ cesto sciebatur futurum multominus mirandũ ẽ qđ etiã
uerbis p̃sentis tẽporis usus est : in eo qđ illũ idemtidem dixisse
manifestauit : ꝓpt̃ spemquȩr e posita est nob̵ quã ante audistis
in uerbo ueritatis euangelii: qđ aduenit in uos sicut & in om¬
ni mundo est. frustificans & crescens : quã uis euangelium
ñdũ mundũ tenebat uniuersum : sed frustificare illũ uni¬
uer somundo dixit & crescere ita significaret quousq fuis&
frustificando & cresaendo uenturum: siergo latet quando eła

Expanded text:
stificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria ? Nempe manifestum est hoc, quod in extremo posuit, etiam nunc nondum esse completum; quanto magis tunc quando ista dicebat? Ecclesia quippe tunc assumetur in gloria, quando dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : et tamen tanquam factum fuisset dictum est, quod certo sciebatur futurum. 51. Multo minus mirandum est quod etiam verbis praesentis temporis usus est in eo quod illum identidem dixisse memorasti, Propter spem, quae reposita est nobis, quam ante audistis in uerbo ueritatis euangelii, quod aduenit in uos, sicut et in omni mundo est fructificans et crescens, quamuis euangelium nondum mundum tenebat uniuersum; sed fructificare illud in uniuerso mundo dixit et crescere, ut ita significaret, quousque fuisset fructificando et crescendo uenturum. si ergo latet. quando ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ergo dicit cũ uideritis hȩc fieri: que in tellegere poterimus.
nisi ea quȩ su pra cõmemora t& sunt: In his estaũt etiã qđ ait
Et tunc uidebunt filiũ hominis uenientẽ in nube cũ potestate
magna & maiestate. Proindeetiã hoc cũ uisum fuerit: ñ iam
erit regnũ dĩ. sed ꝓpeerit. hunc ordinem uidemus. & duos
alios euangelistas tenere: Apud marcũ enĩ cũ distũ esset¬
& uir tutes quȩ incadis mouebuntur & tunc in quit uidebunt fi¬
liũ hominis uenientem innubib cũ uirtute multa & gloria. de¬
inde subiungit qđ lucas ñdixit & tunc mittet angelossuos &
congregabit elestossuos aquat tuor uentis. a sũmoterrȩ usq ad¬
sũmũ caceli: tunc qđ ille deficu & decliis arborib: istedesola
ficuponens. Aficuaũt discite inquit parabolã: cũ iã ramus
cius tener fuerit & nata fuerit folia cognoscetis quia in ꝓxi¬
mo sit estas. Sic & uos cũ uideritis hȩcfieri: scitote qđ in proxi¬

Expanded text:
cum ergo dicit: Cum uideritis haec fieri, quae intellegere poterimus nisi ea, quae supra commemorata sunt? in his est autem etiam, quod ait; Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. proinde etiam hoc cum uisum fuerit, non iam erit regnum dei, sed prope erit. Hunc ordinem uidemus et duos alios euangelistas tenere. apud Marcum enim cum dictum essett uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria. deinde subiungit, quod Lucas non dixit: Et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos a quattuor uentissummum coeli. Tunc quod ille de ficu et de aliis arboribus, iste de sola ficu ponens: A ficu autem discite, inquit, parabolam. Cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis quia in proximo sit aestas: sic et vos cum videritis haec fieri, scitote quod in proxi
Abbreviated transcription (Latin):
ihil melius mefacereposse arbitratussum quã ut tuȩ sc̃itati
ihuxp̃i ouile uastet in imicus qui ñ desinit insidiari ut ꝑdat
animas tã magno p̃tio cõpararas. Mallianensem quendã
sub diacm uistorinũ apud nos contigitẽẽ manicheum &
ita sacrilego errore. sub nomine clerici latitabat: Nã
est etiã ȩtate iã senex: Ita ẽ aut manifestatus. ut etiã ipse
ame int̃rogatus antequã a testib co argueret᷑ negare ñ
posset: tot enĩ & tales iam eẽ sciebat quib se in cautus effu¬
derat : ut nihil aliud senegare tẽptaret. quã ñ dico impu¬
dentissimus sed insanissimus appareret: Auditorem sane
manicheorũ . ñ elestũ secẽ confessus ẽ: Auditores &ut qui ap¬
pellant᷑ apud eos & carnib uescunt᷑ & agros colunt. &sꝙ uolu
erint uxores habent quorũnihil faciunt quieletiuocant᷑
sed ipsi auditores anteelestos genua figunt. ut eis manus sup
a quib libet elestis. solem etiã & lunã cũ eis ad orant & or añ

Expanded text:
ihil melius me facere posse arbitratus sum. quam ut tuae sanctitati mini nostri Iesu Christi ouile uastet inimicus, qui non desinit insidiari, ut perdat animas tam magno pretio comparatas. Mallianensem quendam subdiaconum Victorinum apud nos constitit esse Manichaeum et in tam sacrilego errore sub nomine clerici latitabat; nam est etiam aetate iam senex. ita est autem manifestatus, ut etiam ipse a me interrogatus. antequam a testibus coargueretur, negare non posset. tot enim et tales iam esse sciebat, quibus se incautus eftuderat. ut nihil aliud, si negare temptaret, quam non dico inpudentissimus sed insanissimus appareret. auditorem sane Manichaeorum, non electum se esse confessus est. Auditores autem qui appellantur apud eos, et carnibus ueacunerint, uxores habent; quorum nihil faciunt qui vocantur electi. Sed ipsi auditores ante electos genua figunt, ut eis manus suppa quibuslibet electis. Solem etiam et lunam cum eis adorant et oran
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua Lucas uero ut ostenderet᷑ tunc fastã fuisse ab
ominationẽ desolationis quȩ adanihelop̃diste ẽ quan¬
memorat. Cũ aũt uideritis circũdari ab exercituhieru¬
salem: scitote quia apꝓpinquabit desolatio eius: Appa
ret itaq tunc ibi positã desolationis ab ominationẽ : de
qua duo illi euangelistę locuti sunt. Deniq etiã iste simi¬
lit̃. sequit᷑. Tunc qui in iudea sunt: fugiant in montes
Etp eo qđ dixerunt illi & qui suꝑ testũ nedescendat indomũ.

Expanded text:
rtius ut ostenderet tunc factam fuisse hanc abominationem desolationemque quae a Daniele praedicta est, quanmemorat: Cum videritis, ait, circumdari ab exercitu Hierusalem, scitote quia appropinquabit desoret itaque tunc ibi positam desolationis abominationem, de qua duo illi euangelistae locuti sunt. denique etiam iste similiter sequitur: Tunc, qui in Iudaea sunt, fugiant in montes. et pro eo, quod dixerunt i
Abbreviated transcription (Latin):
riperet. sed dignus plane quietiam ipse corripi deberet:
hȩc agite ut aut noninter uos existant in dignationes. aut ex¬
ostae statim cȩlerrima pace per imantur . maiorem date
operam concordandis uobis quam redarguendis quia sicut
acetum corrumpit uas sidiutius ibi fuerit. sic ira corrumpit
cor si in aliumndiem durauerit. Hȩc ergo agite &ds̃ pacis
erit uobiscum orantessimul & pronobis ut ea quȩ bene mone¬

Expanded text:
riperet., sed dignus plane, qui etiam ipse corripi deberet. riperet., sed dignus plane, qui etiam ipse corripi deberet. haec agite. ut aut non inter uos existant indignationes aut exortae statim celerrima pace perimantur. maiorem date operam concordandis uobis quam redarguendis, quia, sicut acetum corrumpit uas. si diutius ibi fuerit, sic ira corrumpit cor, si in alium diem durauerit. haec ergo agite — et deus pacis erit nobiscum - orantes simul et pro nobis. ut ea, quae bene mone
Abbreviated transcription (Latin):
tendat in mortem : Sol et enimfieri & frequenter accidit
ut adhoram contristetur cũ rep̃henditur & resistat & con¬
tendat. & tam̃ postea consideret secum insilentio ubine¬
mo est nisi ds̃ & ipse: nectimet displicere hominib: quia cor¬
ripitur : sed timet displiceredõ quia ñ corrigitur. & de¬
inceps non faciat illud qđ iuste rep̃hensus est. & quantum
odit peccatum suum : tantum diligat fratrem. quem sensit
hostem peccati sui : si aũt deillo numero est dequo di stũ ẽ.
Corripestultum & adiciet ut oderitte : non de caritate illius
dissensio nascitur. sed tamen caritatem rep̃hensoris sui exercet¬
& probat quia non ei rep̃henditur odium sed dilectio quȩ cogit
rep̃hendere in ꝑturbata ꝑ turbat etiam cumillequire pre¬
hensus est odit: si aũt ille qui corripit reddere uult malum
ꝓinalo ei qui corripienti indignatur : non fuit dignus qui cor¬

Expanded text:
tendat in mortem? solet enim fieri et frequenter accidit. tendat in mortem? solet enim fieri et frequenter accidit. ut ad horam contristetur, cum reprehenditur, et resistat et contendat et tamen postea consideret secum in silentio, ubi nemo est nisi deus et ipse nec timet displicere hominibus. quia corripitur, sed timet displicere deo. quia non corrigitur, et deinceps non faciat illud, quod iuste reprehensus est. et, quantum odit peccatum suum, tantum diligat fratrem, quem sensit hostem peccati sui. si autem de illo numero est, de quo dictum est: Corripe stultum et adiciet, ut oderitte. non de caritate illius dissensio nascitur. sed tamen caritatem reprehensoris sui exercet et probat, quia non ei rependitur odium, sed dilectio, quae cogit reprehendere. inperturbata perdurat, etiam cum ille, qui reprehensus est, odit. si autem ille. qui corripit, reddere uult malum pro malo ei, qui corripienti indignatur, non fuit dignus, qui cor
Abbreviated transcription (Latin):
fece. runt quidergo non miseri corditer prȩstatur homi¬
nibus ad ñodõ a quo etiam tribulatio beneficium est : Namres ꝓs¬
pera donum est consolantis. res aũta duersa. donum est ammo¬
nentis dĩ & si hȩc prȩstat ut dixi etiã malis quid prȩparat sus¬
tinentib se. quorum in numero uos ꝑ illius gratiam congrega¬
tos ẽẽ gaudete: sustinentes inuicem in dilectionem. studentes
seruare unitatem sp̃s inuinculo pacis. Nonenim deerit qđ
in uobis inuicem sufferatis. nisi cũ uos ita postauerit dñs absor¬
te moste inuictoriam. ut sit ds̃ omnia in omnib: Dissensiones
aũt numquam debent amari: sed aliquando tamen aut cari¬
tate nascuntur. aut caritatẽ probant quis enĩ facile inue¬
nitur qui uelit rep̃hendi & ubi est ille sapiens de quo distũ
est corripe sapientm & amabitte : Nũquid tamen ideo
non debemus rep̃hendere & corripere fratrem nesecurus

Expanded text:
fecerunt. quid ergo non misericorditer praestatur homifecerunt. quid ergo non misericorditer praestatur hominibus a domino deo, a quo etiam tribulatio beneficium est? nam res prospera donum est consolantis, res autem aduersa donum est admonentis dei. et si haec praestat. ut dixi, etiam malis, quid praeparat sustinentibus se? quorum in numero uos per illius gratiam congregatos esse gaudete sustinentes inuicem in dilectione. studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. non enim deerit, quod in uobis inuicem sufferatis, nisi cum uos ita portauerit dominus absorpta morte in uictoriam, ut sit deus omnia in omnibus. Dissensiones autem numquam debent amari. sed aliquando tamen aut caritate nascuntur aut caritatem probant. quis enim facile inuenitur, qui uelit reprehendi? et ubi est ille sapiens, de quo dictum est: Corripe sapientem et amabit te? numquid tamen ideo non debemus reprehendere et corripere fratrem, ne securus