comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam matronȩ quia iam in matͥmoniũ
conuenerunt: matres qͥa genueruntMa-¬
treffamiliȩ. qͥa ꝑ quandam iuris sollem¬
nitatem in familiam mariti transieruñ.
Monogamꝰ dictꝰ: qͥa uni tantum nupsit
mono enim apud grecos unum dr. gamoᷤ
nuptiȩ int̾ptant᷑. Digamꝰ autem ce tͥgamꝰ
a numero uxoꝵ uocat᷑: qͣs iduab uł trib
maritᷤᷤ. Uidua uocata. quod cum uiro
unofũit: nec circa consortium alt̾iuiri
post mortem comugis pͥmi adheserit. Nã
quȩ alt̾i post mortem pͥoris uiri nupse¬
rint: uiduȩ ñ dñr. Itẽ uidua dict̃a qͦd sola
sit: nec circa consortium alt̾ius uiri con¬
ngalia iura custodiat. fr̃ĩs uxor. frĩssa
uocat᷑. Mariti fr̾: leuir dr. Duoꝵs int̾ se
fr̃m uxores. ianecͥces uocant᷑: quasi ean¬
dem ianuam terentes. uel ꝑeandem ia¬
nuam it̾ habentes. Uiri soror glos appellat᷑
sororis uir syeciale nomen non habet:
nec uxoris fr̃. Matͥmonium ẽ nobilium

Expanded text:
Nam matronae, quia iam in matrimonium Nam matronae, quia iam in matrimonium convenerunt: matres, quia genuerunt: matresfamilias, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam mariti transierunt. Monogamus dictus, quia uni tantum nupsit. Μόνον enim apud Graecos unum dicitur, γάμος nuptiae interpretantur. Digamus autem et trigamus a numero uxorum vocatus, quasi duabus, vel tribus maritus. Vidua vocata, quod cum viro duo non fuerit, nec circa consortium alterius viri post mortem coniugis primi adhaeserit. Nam quae alteri post mortem prioris viri nupserint, viduae non dicuntur. Item vidua dicta, quod sola sit, nec circa consortium viri coniugalia iura custodiat. Fratris uxor fratrissa vocatur. Mariti frater levir dicitur. Duorum inter se fratrum uxores ianetrices vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem ianuam iter habentes. Viri soror galos appellatur. Sororis vir speciale nomen non habet, nec uxoris frater. Matrimonium est nubilium
Abbreviated transcription (Latin):
cta: quasi arra bona. Quod enim dat᷑ ꝓ
coniugiobene dat᷑: quia coniugium
bonum ẽ. Qͦd uͦ causa fornicationis aut
adulterii. malum est: iccirco arrabo ñ
est. Diẽta autem arra.: arȩ pro qua tra¬
ditur. Est autem arra non solum spon¬
sio coniugalis: s etiam ꝓ qualibet pro
rum petitores: a p̾eando ⁊ petendo diẽ¬
ti: ł̃ nuba dicta. eo qͦd nubentib preẽ:
queq nubentem uiro coniungit: ipsa
est &e paranympha. Nam nympha sponsa
ĩnuptiiꝰ. ⁊ para nympha ꝓlauationis of¬
ficio. qͦd ⁊ ad nom̃ nubentis adludit.
Coniuges appellati: ꝓpt̾ iugum qͦd in¬
ponit᷑ matͥmonio coniungendis. Iugo
enim nubentes fubici solent ꝓpt̾ fut᷑am
concordiamne separent᷑. Coniuges aut̃
ueriꝰ appellant᷑ a pͥma dssponsationis fide:
quamuis adhuc int̾ eos ignoret᷑ coniu¬
galis concubitꝰ. Sicut maria iosephcon¬
iux uocat᷑: int̾ qͦs nec fuerat nec futura
erat carnis ulla cõmixtio. Matrona ẽ.
mat̾ natiuel qͥa iam mat̾ fieri pot̃. Unde

Expanded text:
cta, quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est, idcirco arrabo non est. Dicta autem arra a re, pro qua traditur. Est autem arra non solum sponsio coniugalis, sed etiam pro qualibet promrum petitores, a procando et petendo dicti. Pronuba dicta, eo quod nubentibus praeest, quaeque nubentem viro coniungit. Ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pro lavationis officio, quod et ad nomen nubentis adluditur. Coniuges appellati propter iugum, quod inponitur matrimonio coniungendis. Iugo enim nubentes subici solent, propter futuram concordiam, ne separentur. Coniuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. Nuptae mater nati, vel quia iam mater fieri potest, unde
Abbreviated transcription (Latin):
cant corda scõꝵ splendida. et scientia lu¬
minis semꝑ fulgida: ut incanticis can¬
alibi legit᷑ lampas contenta apͣ cogitatioes
incordib eoꝵ suꝑboꝵ. fax dicta qđ focos
faciat: cuiꝰ diminutiuũ facula. Lant̾na
inde uocata. qđ lucẽ int̾iꝰ hãt clausam.
fit eñi ex uitro recluso intꝰ lumine. ut
uenti flatꝰ adire ñ possit: et ad p̃bendũ
lum̃ facile uͥq circũferat᷑. pira ẽ. q̃ in mo¬
dumare ex lignis constri solet ut ardeat.
pir eñĩ ignis drͣ ẜ pira ẽ. ipsa lignoꝵ c̃ge¬
ries cũ nundũ ardet rogꝰ ẽ. cũ arlere ce¬

Expanded text:
cant sanctorum corda splendida, et scientiae lucant sanctorum corda splendida, et scientiae lumine semper fulgida, ut in Canticis canta apud cogitationes in cordibus superborum. Fax dicta, quod foccos faciat: cujus diminutivum, facula. Laterna inde vocata, quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine, ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Pyra est, quae in modum arae ex lignis construi solet, ut ardeat. Pur enim ignis dicitur. Sed pyra est lignorum congeries, cum nondum ardet: rogus est, cum ardere c
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃i significãt. Cereus ꝑ diriuationẽ
tͥ nocturnos p̃stabit cereus ignes subduc¬
ta luce altera tͥ lux est. Cereu̾ᷤ aũ qͥ adil¬
iuminandas tenebͣs noctis accendit᷑. signi¬
ficat doctrinã fidelis predicatoris: q̃ illu¬
minat animas uerbo dĩ credentes et obe
a facie ipsiꝰ sic disꝑcunt peccores. q̃mad¬
molũ cera ꝑximo igne consumit᷑. Lacu
naria pendentia st̃ lumia qͣsi lucanẽria.
idẽ. maere lucentia. fimalia dnr ꝙͣ intͣ
cerã sunt. dicta afimib qͦs ante usũ pa¬
piri cera circũdatos habuere maiores:¬
pas flamina ẽ. inuertice lucens: dicta qd
labentis motũ ostendere uideat᷑. Delam
habuerit: qͥa electi incordib sins oleũ mi¬
scdie et caritatis tenent. qđ fatue uirgi¬
nes ñ habent. Unde intrantib pruden¬
q̃ clara hominib foris apparuerant. in ad¬
uentri iudicis intus obscurant᷑ et ad eo
retͥbutionẽ ñ inueniunt qͥa ꝓ eis receꝑut̃ ab
hoĩbꝰ laude qͣs amauer̃. Itẽ lampades signifi¬

Expanded text:
nificant. Cereus per derivationem tibi nocturnos praestabo cereus ignes: Subducta luce, altera lux tibi sum. Cereus autem, qui ad illuminandas tenebras noctis accenditur, significat doctrinam fidelis praedicatoris, quae illuminat animas verbo Dei credentes et obeda facie ipsius sic dispereunt peccatores, quemadmodum cera proximo igne consumitur. naria pendentia sunt lumina, quasi lucunaria, id est in aere lucentia. Funalia dicuntur que intra ceram sunt, dicta a funibus quos ante usum papyri, cera circundatos habuere maiores:pas flamma est in vertice lucens, dicta quod labentis motum ostendere videatur. De lamhabuerunt: quia electi in cordibus suis oleum misericordiae et charitatis tenent, quod fatuae virgines non habent. Unde, intrantibus prudenera, quae clara hominibus foris apparuerunt, in adventu judicis intus obscurantur, et a Deo retributionem non invenerunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes, quas amaverunt. Item lampades signifi
Abbreviated transcription (Latin):
nodus xp̃m dm̃ sic natum de uirgine.
ut in eosub̃am diuinȩ & humanȩ con¬
fiteamur nat᷑e. Hȩ sunt .iiͦii. synodi
pͥncipales. fidei doctͥnam plenissime
istorum. iiiͦi. auctoritatem omni manen
stabilita uigore. quors gesta in hoc oꝑe
condita continent᷑. Dynodum autem¬
nouimus ex greco int̾ptari comitatum.
uł cȩtum: concilii uͦ nomen tractum ex
more romano.Tempore enim qͦ caus ȩ
agebant᷑. conueniebant om̃s in unum:
communiq intentione tͣctabant: unde
&e concilium a cõmuni intentione dic¬
tum: qͣsi commuinicilium. Nam cilia

Expanded text:
nodus, Christum Deum sic natum de Virgine, nodus, Christum Deum sic natum de Virgine, ut in eo substantiam divinae et humanae confiteamur naturae. Hae sunt quatuor synodi principales fidei doctrinam plenissime istorum quatuor auctoritatem, omnium manent stabilita vigore: quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum novimus ex Graeco interpretari comitatum vel coetum. Concilii vero nomen tractum ex more Romano. Tempore enim quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum, communique intentione tractabant. Unde et concilium a communi intentione dictum, quasi communicilium. Nam cilia
Abbreviated transcription (Latin):
de inȩqualitate sc̃ȩ tͥnitatis idẽ arriꝰ asse¬
rebat: consubstantialem deopatͥ deum
filium. eadem sc̃a synodus ꝑsymbolum
sub theodosio seniore constantinopolim
congregata est: quȩ macedonium ep̃m
demnans. consubstantialem patͥ & filio
sp̃m scm̃ demonstrauit: dans symboli
formam. quam tota grecoꝵ ⁊ latinoꝵ
confessio in eccłiis p̾dicat. Tercia synodꝰ
dosio augusto edita: q̃ nestorium duaᷤᷤ
ꝑsonas in xp̃o asserentem iusto anathe¬
mate condemnauit: ostendens man̾e
in duab naturis unam dñi iħu xp̃i ꝑ
sonam. Quarta synodꝰ calcidonensis
De .xxx. sac̾dotum sub marciano pͥn¬
cipe habita est: in qͣ euticen constanti¬
nopolitanum abbatem. u̾bi dei ⁊ carniᷤᷤ
unam naturam ꝓnunciantem. ⁊ eius
defens orem dioscorum qͦndam alexan¬
drinum ep̃m.⁊ ipsum rursus nestoriũ
cum reliquis hereticis una patrũ sen¬
tentia p̃damnauit: p̾dicans eadem sy¬

Expanded text:
de inaequalitate sanctae Trinitatis idem Arius assede inaequalitate sanctae Trinitatis idem Arius asserebat; consubstFilium, eadem sancta synodus per symbolum sub Theodosio seniore Constantinopolim congregata est, quae Macedonium Episcopum,ticum condemnans, consubstantialem Patri et Filio Spiritum sanctum demonstravit: dans symboli formam, quam tota Graecorum et Latinorum confessio in Ecclesiis praedicat. Tertia synodus dosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo asserentem, justo anathemate condemnavit, ostendens manere in duabus naturis unam Domini Jesu Christi personam. Quarta synodus Chalcedonensis DCXXX sacerdotum sub Marciano principe habita est, in qua Eutychen Constantinopolitanum abbatem, Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et ejus defensorem Dioscorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursus Nestorium cum reliquis haereticis una patrum sententia praedamnavit: praedicans eadem sy
Abbreviated transcription (Latin):
anon autem grece: latine regła
nuncupat᷑. Regl̃a autem dict̃a:.
quod recte ducit. nec aliquando alior-¬
sum trahit. Alii dixerunt reglam dic¬
tam. uł quod regat. uł quod normã
recte uiuendi p̾beat: uel quod distor¬
tum prauumq corrigat. Canones aut̃
generalium concilioꝵ: a temporib
constantini cȩperunt. In p̃cedentib
nanq annis ꝑsecutione feruente: do¬
cendarum plebium minime dabat᷑
facultas. Inde xp̃ianitas in diuersas
hereses scissa est: qͥa ñ erat licentia e¬
ꝑiscopis in unum conuenire. nͥ tp̃re
cultatem xp̃ianis. lib̾e congregari
sub hoc etiam sc̃i patres in concilio ni¬
cenode omni orbe t̾rarum conueni-¬
entes. iuxta fidem euangłicam &
bolum tͣdiderunt. Int̾ cȩtera autem
totam pͥncipalit̾ fidem complectuntur.
quasi.iiiiͦ. euangłia. uł totidem para-¬
dysi flumina. Harum pͥma nicena sy¬
gusto imꝑante ꝑacta ẽ: in qͣ arrianȩ ꝑ¬
fidiȩ condemnata blas phemia. quam

Expanded text:
anon autem Graece, Latine regula interpretatur. Regula autem dicta, quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam, vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque corrigat. Canones autem generalium conciliorum, a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est: quia non erat licentia episcopis in unum convenire, nisi tempcultatem Christianis libere congregari. Sub hoc etiam sancti patres in concilio Nicaeno de omni urbe terrarum convenientes, juxta fidem Evangelicam et tolos tradiderunt. Inter caetera autem totam principaliter fidem complectuntur, quasi quatuor evangelia vel totidem Paradisi flumina. Harum prima Nicaena sygusto imperante peracta est. In qua Arianae perfidiae damnata blasphemia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sono cantuq consistens: & dic¬
ta musica ꝑ diruiationem amusis:
muse autem appellate apoton
muson. id est aquerendo. quod ꝑ
eas sicut antiqui uoluerunt uis
carminum & uocis modulatio que¬
reretur. Quarum sonus qͥa sensi¬
bilis res est. & prȩterfluit inpreteri¬
tum tempus. imprimiturq memo¬
rie: inde a poetis louis & minerue

Expanded text:
odulationis sono cantuque consistens. Et dicta Musica per derivationem a Musis. Musae autem appellatae ἀπὸ τοῦ μάσαι, id est a quaerendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio quaereretur. Quarum sonus, quia sensibilis res est, et praeterfluit in praeteritum tempus, inprimiturque memoriae. Inde a poetis Iovis et Me
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitatis mnanitatẽ sig̾cat. Unde in sa¬
lomone scͥptum est: qͥd suꝑbit t̾ra ⁊ cims:
Similit̾ ce fauilla: unde in iobdic̃. Ago
pęnitentiam in fauilla ⁊ cinere. In fauil¬
la ienĩ ⁊ einere penitentiã agere est: cõ¬
templata sũma ẽẽntia. nil aliud qͣm fa-¬
tyro ⁊ sydone fact̾ȩ fuissent uirtutes qͦ
facte sunt inuob:olim in cilicio ⁊ cin̾e
pęnitentiam egissent. In cilicio qͥppe.
asꝑitas ⁊ cõpunctio peccõꝵ: in cin̾e aut̃.
puluis ostendit᷑ mortuoꝵ. Iiccircoutr̃q
hoc adhib̃i ad pęnitentiã solet: ut ĩ pun
ctione cilicii cognoscamꝰ qͥd ꝑ culpam
facimꝰ. ⁊ in fauilla cin̾is ꝑpendamꝰ quid ꝑ
iudicium facti sumꝰ. Torris &e titio huma
ut inzacharia. Nunqͥd ñ iste torris eru¬
tus ẽ de igne: Titiones duo. potestates scłi
huiꝰ atq heretiei ex uno consensu eccłiam
ꝑseqͣntes.ut in ysaia. Noli timere a dua-¬
bus caudis titionum fum igantiũ istoꝵ.
De uentis.

Expanded text:
gilitatis inanitatem significat. Unde in Salomone scriptum est: Quid superbit terra et cinis? Similiter et favilla: Unde in Job dicit: Ago poenitentiam in favilla et cinere . In favilla etenim et cinere poenitentiam agere est, contemplata summa essentia, nil aliud, quam favTyro et Sidone factae fuissent virtutes, quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . In cilicio quippe asperitas et punctio peccatorum, in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum. Et idcirco utcunque hoc adhiberi ad poenitentiam solet, ut ctione cilicii cognoscamus, quid per culpam fecimus, et in favilla cineris perpendamus, quid per judicium facti sumus. Torris et titio humanut in Zacharia: Nunquid non iste torris erutus est de igne? Titiones duo potestates saeculi hujus atque haeretici ex uno consensu ecclesiam persequentes, ut in Isaia: Noli timere a duabus caudis titionum fumigantium istorum . De ventis.
Abbreviated transcription (Latin):
ignis esfundunt. dequib arator ait Mͣti¬
b instat amor sermonib estuat ardor
Qcł quia solius spiritalis gratie munere
geritur: decentissime septimo fundamen¬
to chrisolitus inest. Septiformi enu se¬
de quo supradicitur: & a septem spiri¬
tib qui inconspectu throni eus sunt:
Cin sensũ consonat & iam hoc qđ eiusd
lapiclis genus quoddam cerulei uitidi¬
tatisq coloris inuenitur: unde & apud he¬
breos a marinicoloris similitudine. tha-¬
rsis appellatur. uiror quippe ad integri¬
tatem fidei. que initium sapĩȩ dr. Aliqͣuͦ¬

Expanded text:
ignis, effundunt. Quorum, ut Arator ait: Mentiignis, effundunt. Quorum, ut Arator ait: Mentibus instat amor, sermonibus aestuat ardor, quod quia solo spiritualis gratiae munere geritur, decentissime septimo fundamento chrysolithus inest. Septiformi enim saede quo supra dicitur: Et a septem spiritibus qui in conspectu throni ejus sunt . Cui sensui consonat etiam hoc quod ejusdlapidis genus quoddam caerulaei viridantisque coloris invenitur. Unde et apud Hebraeos a marini coloris similitudine tharsis appellatur. Viror quippe ad integritatem fidei, quae initium sapientiae di
Abbreviated transcription (Latin):
satur. que quoniam & passio incorporis
infirmitate uersatur. qui enim occidũt
corpus. animam autem non possunt oc¬
cidere: & humilitas cle eiuslem corporĩ
fragilitate descendit cum dicitur: infe¬
lix ego homo. quis me liberabit de cor¬
pore mortis hurius: Recte sardonix
quinto fundamento inseritur: nam
corpus nr̃m quinq subsistere sensib cer
Ui. tum est. sextũ. sarduis. Sardius qui
ex integro sanguinei coloris est: mar¬
tirum głam sig̾cat. de qͣ dr. p̃ciosa ĩ con¬
spectu dñi mors scõrum eius. Meri¬
to seito loco positꝰ ẽ cum dñs nr̃ & sex¬
ta etate scłi incarnatus. & sexta feria
sit pro tocuis mundi salute crucifirus.
UIISeptimũ. chrisolitus. Crisolitus lapis
quasi aurum fulget. scintillas habens
arclentes: cuius spetie figurantur hi
qui intellectu superne uereq sapientie
fulgentes. uerba exortationis in proximõ.
uł ꝙiam untututrisigna quasi scĩtillaᷤᷤ

Expanded text:
nis. Quae quoniam et passio in corporis nis. Quae quoniam et passio in corporis infirmitate versatur: Qui enim occidunt corpus, animam non possunt occidere ; et humilitas de ejusdem corporis fragilitate descendit, cum dicitur: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus . Recte sardonyx quinto fundamento inseritur, nam corpus nostrum quinque sensibus subsistere certum est. Sextum sardius. Sardius, qui ex integro sanguinei coloris est, martyrum gloriam significat, de qua dicitur: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Merito sexto loco positus, cum Dominus noster et sexta aetate saeculi incarnatus, et sexta feria sit pro totius mundi salute crucifixus. Septimum chrysolithus. Chrysolithus lapis quasi aurum fulget, scintillas habens ardentes. Cujus specie figurantur hi qui, intellectu supernae veraeque sapientiae fulgentes, verba exhortationis in proximos, vel etiam virtutum signa, quasi scintillas
Abbreviated transcription (Latin):
tias spiritales non sibi ad usum possi¬
dere. sed hominib auferre in defesso la-¬
bore decertant. & quia tanta fidei sub¬
limitas per euangelium mundo inno¬
tuit: apte & ꝓpter qua tuor euangelii li¬
bros quarto smaraglus loco ponitur:
Quintũ. sardonix: hic exonice candorẽ
ra eius plurima: aliu̾enim terre rubre
similituclinem tenet: alius quasi perhu¬
manum unguem sanguis eniteat. bico¬
lor apparet. aluꝰ trib colorib. subterius
nigro. medio. candido. suꝑuis mineo con¬
sistit: cui comparantur homines corpo¬
ris passione rubicundi. sp̃s puritate cã¬
didi: sed mentis sibimet humilitate des¬
pecti. cum apło protestantes: & si exteri¬
or homo nrͣ corrumpitur. s tamen interi¬
or. renouatur dedie indiem: & iterum.
nichil michi conscius sum sed non inħ
iustificatus sum. Item psalmista: quam¬
quam in imagine homo dĩ ambulet. id
est deuirtute mentis: tamen uane con¬
turbabitur. id est de infirmitate uer¬

Expanded text:
tias spirituales non sibi ad usum possitias spirituales non sibi ad usum possidere, sed hominibus auferre indefesso labore decertant. Et quia tanta fidei sublimitas per Evangelium mundo innotuit, apte, propter quatuor Evangelii libros, quarto loco smaragdus ponitur. Quintum sardonyx. Hic ex onyche candorem, ra ejus plurima. Alius enim terrae rubrae similitudinem tenet. Alius, quasi per humanum unguem sanguis eniteat, bicolor apparet. Alius tribus coloribus, subterius nigro, medio candido, superius minio, consistit. Cui comparantur homines, corporis passione rubicundi, spiritus puritate candidi, sed mentis sibimet humilitate despecti, cum apostolo protestantes: Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed tamen interior renovatur de die in diem . Et iterum: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum . Itemque Psalmista: Quanquam in imagine Dei ambulet homo , id est, de virtute mentis, tamen vane conturbabitur , id est, de infirmitate car
Abbreviated transcription (Latin):
illecebris animos elongando subtraxi
Inbac contrarias sibi bestias offenberat:
cum increpans ait. Mu ta efficiantur
labia dolosa. que locuntur aduersus us¬
tum iniquitatem: insuperbia & contẽp¬
tu. In hac quoq garas defroerabiles in¬
uenire se manifestabat: cum admirati¬
one delectabili secutus ad uingeret di¬
cens: quam magna multitudo dulcedi¬
nis tue dñe. quam abscondisti timenti¬
b te: & cetera usq ad finem psalmi. Cõ¬
tra huius modi alites semen diuini u̾¬
bi nobis preripere anhelantes. quiq
sc̃orum initigilant: simplici per celeste
desiderium intendione quasi uno o-¬
culo admirandi. ut geminam fidĩ cete¬
rarumq uirtutum inuestigare & effo¬
dere queant. Quo enim queque uirtus
celsior est: eo pautiores habet cultores:⁊
grauioremq ab inmundis spiritib ꝑ¬
secutionẽ tolerat. q̃uelut gͥhes horren¬
dim̾itorũ deiectione terrestres. sed su¬
perb a mentis altitudine uolucres. diui¬

Expanded text:
illecebris animos elongando subtraxi. illecebris animos elongando subtraxi. In hac contrarias sibi bestias offenderat, cum imprecans ait: Muta efficiantur labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem in superbia et contemptu . In hac quoque gazas desiderabiles invenire se manifestat, cum admiratione delectabili secutus adjungeret, dicens: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te , et caetera usque ad finem psalmi. Contra hujusmodi alites semen divini verbi nobis praeripere anhelantes, quique sanctorum invigilant simplici per coeleste desiderium intentione, quasi uno oculo admirandi, ut gemmam fidei caeterarumque virtutum investigare et effodere queant. Quo enim quaeque virtus celsior est, eo pauciores habet cultores, gravioremque ab immundis spiritibus persecutionem tolerat, qui velut gryphes horrendi meritorum dejectione terrestres, sed superbae mentis altitudine volucres, divi
Abbreviated transcription (Latin):
sed nobiliores scithici scd̃m locum denent
bactriam: tercium egiptii. Significat au¬
tem animas fide semper uirentes. que
quo magis aduersitate scłi quam figure
scithie designant ad temptantur: eo ampliꝰ
hereditatem inmarcescibilem. & eternam.
& interne pinguedine caritatis. que per
sp̃m scm datur. ad contemptum mundi
patria tellus pulcherrima ratione con¬
gruit. Tellus locuples. sed inhabitabili
nam cum auro & gemmis affluat: griphes
tenent uniuer sa. alites ferocissimi ułpo¬
tius fere uolantes. sunt enim quadru¬
pedes: & corpore quidem leonib. cãpite
uero & alis aquilis simillime: drisma̾pi
cum his dumicant. qui uno oculs infron¬
te media feruntur insignes. ut accipi¬
ant hos lapides: mira cuprditate & fe¬
ris rapientib. & arisinaspis custodien¬
tib hanc enim terram uirtutum thes¬
auris habundantem audierat psalmiᷤ¬
ta: cum dicebat. Ecce elongaui fugiens.
& mansi in solitudine: id est amundi

Expanded text:
sed nobiliores Scythici. Secundum locum tenent sed nobiliores Scythici. Secundum locum tenent Bactriani. Tertium Aegyptii. Significat autem animas fide semper virentes, quae quo magis adversitate saeculi, quam frigora Scythiae designant, tentantur, eo amplius haereditatem immarcescibilem et aeternam cet internae pinguedine charitatis, quae per Spiritum sanctum datur, ad contemptum mundi patria tellus pulcherrima ratione congruit. Tellus locuples, sed inhabitabilis. Nam cum auro et gemmis affluat, gryphes tenent universa, alites ferocissimi, vel potius ferae volantes. Sunt enim quadrupedes, et corpore quidem leonibus, capite vero et alis aquilis similes. Arimaspi cum his dimicant, qui uno oculo in fronte media feruntur insignes, ut accipiant hos lapides, mira cupiditate et feris rapientibus, et Arimaspis custodientibus. Hanc enim terram virtutum thesauris abundantem, adierat Psalmista, cum dicebat: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine , id est, a mundi
Abbreviated transcription (Latin):
mox qui fulgoris intus gesseruint osten¬
dunt. Nam  scupturis resistere. radiis au¬
tem solis ictꝰ. uł digitorum adtritu. si ex¬
candeant paleas ad se rapere dicitum:
Talib merito congruit. qui innullo sirã
fortitudinem uinci ꝑmittente ᷤᷤ ipsi ꝑo¬
tius fragiliores quosq insinluminis ar¬
dorisq uira coniungunt. Dequorum uno
dicitur. ille erat lucerna ardens & lucens:ar¬
deisuidl̃ amore. lucens sermone. Lumen
enim uirtattim suarum. & interne kari¬
tatis oleo ne deficiat semper refouent: &
quod aputd nasamonas. que ethiopie ꝓ¬
uintia nascitur. indicat eos subardente
feruoredilectionis. fama tamen obscura
quasi nigranticute sordere. Quartũ. inI¬
smaragdus. Sinaragdus nume uiridita¬
tis est: ad eo ut herbas iurentes frondes
q geminas &iam suꝑ et omnes. infici¬
ens circa se urriditate repercussum aerem:
qui mero & uiridi proficit oleo: quamuiᷤ
natura imbuatur. Cuius genera plurimã.

Expanded text:
mox, quid fulgoris intus gessermox, quid fulgoris intus gesserdunt. Nam quod sculpturis resistere, radiis autem solis ictu, vel digitorum attritu si excandeat, paleas ad se rapere dicitur, talibus merito congruit qui, a nullo suam fortitudinem vinci permittentes, ipsi potius fragiliores quousque in sui luminis ardorisque jura conjungunt. De quorum uno dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet amore, lucens sermone. Lumen enim virtutum suarum internae charitatis oleo, ne deficiat, semper refovent. Et quod apud Nasamonas, quae est Aethiopiae provincia, nascitur, indicat eos sub ardenti fervore dilectionis, fama tamen obscura quasi nigranti cute sordere. Quartum smaragdus. Smaragdus nimiae viriditatis est, adeo ut herbas virentes, frondesque et gemmas superet omnes, inficiens circa se viriditate repercussum aerem, qui merito et viridi proficit oleo, quamvis natura imbuatur. Cujus genera plurima,
Abbreviated transcription (Latin):
& gła dñi in hoc colore consistat: qui por¬
tat imaginem spere celestis. ut qui talis fit¬
est: cumapło possit dicere: nr̃a autem conũ¬
satio incelis est. qui radiis pertussus solis.
sulgorem ardentem ex se emittit: quia ce¬
lestib semper intentus scõrum animus. di¬
uni luminis cotidie radiis innouatus.¬
compunctior quodam mͦ atq ardentior et̃¬
na perquirit: aliisq inquirenda per su¬
adet. Ham quod inrubro mari repperiri
dicitur: significat per dñi passionem &
sacri baptismatis lauacrum. mentes mor¬
talium ad presumenda celestia sublimiter¬
¶ erigi Terciũ. calcedonius. Calcedonius
quasi ignis lucerne pallentis spetiem
retinet. & habet fulgorem subdiuo. non¬
indomo: quo demonstrantur. hi qui ce¬
lesti desicłio sub nixi homoͥnib tamen
latent. & quasi in abscondito ieuiniũ.
elemosinam. precesq suas agunt: uł
c̃ doctrine. uł aliis scõrum usib inserui¬
turi ad publicum ꝓcedere iubentur.

Expanded text:
et gloria Domini in colore consistat. Qui poret gloria Domini in colore consistat. Qui portat imaginem supercoelestem, ut qui talis est, cum Apostolo possit dicere: Nostra autem conversatio in coelis est ; qui radiis percussus solis fulgorem ardentem ex se emittit; quia coelestibus semper intentus, sanctorum animis, divini luminis quotidie radiis innocompunctior quodammodo atque ardentior aeterna perquirit, aliisque inquirenda suadet. Nam quod in mari Rubro reperiri dicitur, significat per Domini passionem et sacri baptismatis lavacrum mentes mortalium ad praesumenda coelestia sublimiter erigi. Tertium chalcedonius. Chalcedonius quasi ignis lucernae pallenti specie renitet, et habet fulgorem sub diin domo: quo demonstrantur hi, qui coelesti desiderio subnixi, hominibus tamen latent, et quasi in abscondito jejunium, eleemosynam, precesque suas agunt; sed cum doctrinae vel aliis sanctorum usibus inservituri, ad publicum procedere jubentur,
Abbreviated transcription (Latin):
habueri uanos timores fugat. monen¬
te beato petro apło. aduersarius uester
diabolus tamquam leo rugiens circuit
querens quem deuoret: cui resistite for¬
tes infide: & potest cum sponsa dicẽ. Di¬
lectꝰ m̃s candidꝰ ce rubicundus. Unde
merito ex hoc lapide mapocalipsi
structura muri. & apud isaiam pro¬
pugnacula eiusdem ciuitates muni¬
untur pariter & ornantur. Uno autẽ
lapides id est iaspis & sardius. duorum
uidiciorum dei. primi per aquam
dicuntur unde legitur in apocalipsi:
qui sedebat super thronum. similis erat
lapidi iaspidi & sardini. Item iaspis
testimonia scripturarum significat: ut
est illud inisaia. iaspide propugnacła¬
s tua s edꝰ saphitis huius lapidis colorẽ
pariter sacramentum moises exposuit.
cum dei habitum describensdiceret.
sub pedib eius quasi opus lapidis sa¬
phiri: & quasi celum cum serenum est.
Erechiel quoq dicit quod locus inquo th¬
tonus dĩ sit. saphiri habeat similitudinẽ:

Expanded text:
habuerit, vanos timores fugat, monenhabuerit, vanos timores fugat, monente beato Petro apostolo: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, circuit quaerens, quem devoret: cui resistite fortes in fide . Et potest cum sponsa dicere: Dilectus meus candidus et rubicundus . Unde merito ex hoc lapide in Apocalypsi structura muri, et apud Isaiam propugnacula ejusdem civitatis muniuntur pariter et ornantur. Duo autem lapides, id est, jaspis et sardius, duorum judiciorum Dei, primum per aquam dicuntur. Unde legitur in Apocalypsi: Qui sedebat super thronum, similis erat lapidi jaspidi et sardio . Item jaspis testimonia Scripturarum significat, ut est illud in Isaia: Jaspide propugnacula tua . Secundus sapphirus. Hujus lapidis colorem pariter et sacramentum Moyses exposuit: cum Dei habitum describens diceret: Sub pedibus ejus quasi lapidis opus sapphiri, et quasi coelum cum serenum est . Ezechiel quoque dicit quod locus in quo thronus Dei sit, sapphiri habeat similitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
gula: & singule porte erant ex singuliᷤ
margaritis. Uariorum nominib lapi-¬
dum uł speties uirtutum. uł ordo. uł
ordo diuersitas indicatur. quib tota hie¬
rusalem celestis extruitur. disficile est e
nim singulos cunstis florere uirtu
tum describeret ciuitatis dicens. ecce
ego sternam ꝑ or dinem lapides tuos.
& fundabo te insaphiris. & reliqua. sta¬
tim quasi exponens subiecit. uniuer¬
sos filios tuos doctos adnͣo. fundam̃ .¬
multa sunt genera: alius enim uiridis
coloris. & tinctus quasi florib apparet.
alius smaragdi habens similitudinẽ:
sed crassi coloris. quo omnia fatitasma¬
ta fugari autumant: alius niuei. & spu¬
me marinorum fluctuum quasi mir¬
to cruore obrunlans: ꝑ iaspidem ergo
fidei uiror in marcescibilis indicatur:
quia dñice passionis sacramento per ũ¬
dam baptismatis inbuitur: atq õm̃s ãd
spiritalium gratiarum flores proficien¬
tib meritis instruitur:. hanc enim qui

Expanded text:
gula, et singulae portae erant ex singulis gula, et singulae portae erant ex singulis margaritis . Variorum nominibus lapidum, vel species virtutum, vel odor, vel diversitas, indicatur, quibus tota Jerusalem coelestis exstruitur. Difficile enim est singulos cunctis florere virtuttum describeret, dicens: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in sapphiris , et reliqua, statim quasi exponens subjecit: Universos filios tuos doctos a Domino . Fundamenmulta sunt genera. Alius enim viridis coloris, et tinctus quasi floribus apparet. Alius smaragdi habens similitudinem, sed crassi coloris, quo omnia phantasmata fugari autumant. Alius nivei et spumae marmorum fluctuum, quasi misto cruore obrutilans. Per jaspidem ergo fidei viror immarcescibilis indicatur, quae Dominicae passionis sacramento per undam baptismatis imbuitur atque ad omnes spiritalium gratiarum flores proficientibus meritis instruitur. Hanc enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
lapis p̾ciosus oꝑim̃tũm tuum: sar¬
dius. toparius. iaspis. crisolitus. onix. beri¬
llus. saphirus. carbunculus. & smaragdꝰ
& post pauca. in medio lapidum ignitoꝵ
ambulasti: perfectus decore adie conditi
onis tue:
do numerantur hoc est inrationa¬
bili pontificis positi & mapocalipsi in
constructione cruitatis spiritalis. Ham
mexodo ita scriptum est: inprimo uer su
erat lapis sardius. toparius. & smarag¬
dus. Insccło carbunculus. saphirus. & iaspiᷤ
intercio. ligi̾rius. achates. & ametistus:
inquarto crisolitus. onichinus. & beril¬
lus. In apocalipsi quoq ita legitur: fim¬
damenta muri ciuitatis omni lapide p̾¬
ciozo ornata: fundamentum primũ.
iaspis. sccł̃or saphirus: terciũ. calcedo¬
nius. quartũ. smaragdus: quintũ.¬
sardonix. sextũ. sardonius: Septimũ
chrisolitus. octariũ. berillus: nonũ. to¬
parius. decimũ. chrisoprassꝰ undecimũ.
yacintus. duouecimũ. ametistus. & xii.
porte. duodecim margarite sunt persin¬

Expanded text:
uum: sardius, topazius, jaspis, chrysolithus, onyx, beryllus, sapphirus, carbunculus, et smaragdus . Et post pauca: In medio lapidum ignitorum, ambulasti perfectus decore a die conditionis tuae do numerantur, hoc est, in rationali pontificis positi, et in Apocalypsi in constructione spiritalis civitatis. Nam in Exodo ita scriptum est: In primo versu erit lapis sardius, topasius et smaragdus. In secundo carbunculus, sapphirus et jaspis. In tertio lygurius, achates, et amethystus. In quarto chrysolithus, onyx et beryllus . In Apocalypsi quoque ita legitur: Fundamenta muri civitatis omni lapide pretioso ornata. Fundamentum primum jaspis secundus sapphirus, tertius chalcedonius, quartus smaragdus, quintus onyx, sextus sardonius, septimus chrysolithus, octavus beryllus, nonus topasius, decimus chrysoprassus, undecimus hyacinthus, duodecimus amethystus. Et duodecim portae duodecim margaritae sunt per sin
Abbreviated transcription (Latin):
possint. alabandina ab alando dicta asi-¬
e regione. purpurreo aspectui similis: iste
inoriente igne liquatur: atq musum
uitri fiurditur: cuius color prope ad
calcedonum similatur: s magis rube¬
us est: & sanguinem martirum per
figuram ostendit:¬

Expanded text:
possunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiapossunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, purpurae aspectu similis. Iste in Oriente igne liquatur, atque in usum vitri funditur, cujus color prope ad Chalcedonium simulatur: sed magis rubeus est: et sanguinem martyrum per figuram ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
unctos & uariatos. similis emathiti: si
creditur tempestates euertunt. flumi¬
na sistunt: hic &iam illos significare
potest. qui propter celestis uite desicderi¬
um. despectum mundum habent. & coro¬
nam uite eterne expectant. Corallius
gignitur in
mari. forma ram¬
osus. colore uiri¬
xime rubens U̾ge eiꝰ candide de sub¬
aqua: & molles. detracte confestim du¬
rantur & rubescunt. tactuq protiniᷤ
laproes sunt: itaq occupari euelliq re¬
tib solet. aut acri ferramento precidi:
qua de causa corallius uocitatus. ꝙ¬
tum autem apiro nos margarltum
indicum preciosum est: tantum apud
indos corrallium hunc magi fulmi
nib resistere affirmant sicreditur:
Hic ergo lapis earum figuram merito
exprimit. qui de maris fluctib hoc ẽ
demollitia scłaris conuersionis abs¬
tracti per ruborem continentie dures¬
cunt: ꝙ soliditatem recte ficlei ac bonoꝵ
oꝑum decorem inse ostendunt. ita ut
sc̃issimis uiris merito inde compari

Expanded text:
junctos et variatos, similis haematiti: si junctos et variatos, similis haematiti: si creditur, tempestates avertit, flumina sistit. Hic etiam illos significare potest, qui propter coelestis vitae desiderium despectum mundi habent, et coronam vitae exspectant gignitur in mari, forma ramosus, colore virixime rubens. Bacae eius candidae subaqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos cornibus resistere affirmant, si creditur. Hic ergo lapis eorum figuram merito exprimit, qui de maris fluctibus, hoc est, de mollitie saecularis conversationis abstracti, per robur continentiae durescunt, et soliditatem rectae fidei, ac bonorum operum decorem in se ostendunt: ita ut sanctissimis viris merito inde complacere
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ qͦd sit ignitꝰ ut carbo. cuius ful¬
gor nec nocte uincitur. Hicet enim in
tenebris ad eo ut flaminas ad ocłos
fundere. hic enim lapis potest signi¬
ficare uerbum dĩ. quod per apłicum
ordinem & preclicatores euangelii inluces
cit inobscuro istius mundi. & effugat
noctis tene bras. & caliginem peccatoꝵ:
unde scriptum est: lux intenebris lu¬
cet: & tenebre eam non comprehende¬
runt. ligĩrius uocatus. quod fiat ex¬
urina lincis bestiȩ tempore indurata
Est autem sic̃ ⁊ succinum fulua. ad¬
Trahens sp̃u folia propinquantia: ħ
gemina que de rubris geminis una ẽ.
potest passionem martirum significa
adt rahunt: per eam persecutores su¬
os orando siue predicando sibi concili¬
ant. & ad unutatem fidĩ perducunt.
chates namq lapis de nigris genmiꝰ
una est. reꝑta primum insicilia uix¬
ta flumen eiusdem nominis: post ea
plurimis in terris. est autẽ nigra. ha¬
bens in medio circulos nigros. & alboᷤ

Expanded text:
dictus, quod sit ignitus, ut carbo, cujus fuldictus, quod sit ignitus, ut carbo, cujus fulgor nec nocte vincitur: lucet enim in tenebris adeo, ut flammas ad oculos fundere. Hic enim lapis potest significare verbum Dei, quod per Apostolicum ordinem et praedicatores Evangelii illucescit nobis in obscuro hujus mundi, et effugat noctis tenebras et caliginem peccatorum; unde scriptum est: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Lyncurius vocatus, quod fiat exurina lyncis bestiae tempore indurata; est autem, sicut et succinum, fulva, attrahens spiritu folia propinquantia. Haec gemma, quia de rubris gemmis est, potest martyrum passionem significarattrahunt, per ea persecutores suos orando sive praedicando sibi conciliant, et ad unitatem fidei perducunt. Achates namque lapis de nigris gemmis una est, reperta primum in Sicilia juxta flumen ejusdem nominis, postea plurimis in terris: est autem nigra, habens in medio circulos nigros, et albos
Abbreviated transcription (Latin):
ronis: arabica autem nigra est cum can¬
didis zonis: genera eius quinq. Legitur
inexodo. quod eũ dño iubente moy ses
faceret a aron fratri suo super humera¬
le ex auro. yacincto & purpurra. coccoq
bistincto. & bisso retorta: duos lapides
onichinos sculpens nominib filiorũ
israel insere reripso super humerali in¬
clusos auroatq circumdatos. cuiꝰ signi¬
ficatio mistica impromptu est. Lapides
quippe preciosi oꝑa sunt uirtutum spi¬
ritalium. habetq sacerdos inhumeris
lapides preciosos. & ineis nomina pa¬
trum inscripta: cum & ip̃e claritate bo¬
norum operum cunctis ad mirandus
exstiterit. & eãdem clantatem ñ ase no¬
iuiter inuentam. sed antiqua sibi patrͣ
auctoritate traditam ẽẽ docuerit:
duplici autem ratione ul¬
meris
portat. ut & ipse
prece¬
ptis dñicis humiliter sub¬
ditus incedat: & auditorib suis semꝑ
celestia. siue sua. siue patrum exempla
que sequantur preponat. Carbuncuł

Expanded text:
zonis: Arabica autem nigra est cum canzonis: Arabica autem nigra est cum candidis zonis: genera ejus quinque. Legitur in Exodo, quod, Domino jubente , Moyses faceret Aaron fratri suo superhumerale ex auro, hyacintho et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, duosque lapides onychinos sculpens nominibus filiorum Israel, insereret ipsos superhumerali inclusos auro atque circumdatos. Cujus significatio mystica in promptu est: lapides quippe pretiosa opera sunt virtutum spiritalium: habetque sacerdos in humeris lapides pretiosos, et in eis nomina Patrum inscripta, cum et ipse claritate bonorum operum cunctis admirandus exstiterit, et eamdem claritatem non a se noviter inventam, sed antiqua sibi Patrum auctoritate traditam esse docuerit. Duplici autem ratione meris portat: ut et ipse praeceptis dominicis humiliter subditus incedat, et auditoribus suis semper coelestia, sive sua, sive Patrum exempla, quae sequantur, proponat. Carbunculus
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis suis in regno patris bibiturũ
ẽẽ promisit. Sic q fit. ut iaspide fidei ui¬
riditas. insaphiro spei celestis altitudo. in
calcedone flamma caritatis interne fig¬
uretur. insmaragdo autem eiusdem fi¬
dei fortis inter aduersa conuersio:
in sardonice scorum inter uirtuteᷤ
humilitas. insardio reuerendus
martirum cruor exprimitur. inchrisolitouͦ
sp̃italis inter miracula predicatio: in
berillo predicantium per fecta oꝑatio.
intopario eorĩułt ardens contemplatio
monstratur. Porro inchrisoprasso beatoꝵ
martirum opuspariter. & premium. inia¬
cincto doctorum celestis ad alta subleua¬
tio. & propter infirmos humilis ad hu¬
mana descensio. in ametisto celestis sem¬
per regni. in humilium animo memori.¬
a designetur. Onix appellata quod ha¬
beat inse permixtum candorem insimi¬
unguem onicẽ dicunt. hanc india uł
arabia gigint: distant autem inuicem. Nã
india igniculos habet albis cingentib

Expanded text:
cipulis suis in regno Patris bibiturum cipulis suis in regno Patris bibiturum esse promisit. Sicque fit, ut in jaspide fidei viriditas: in sapphiro spei coelestis altitudo: in chalcedone flamma charitatis internae figuretur: in smaragdo autem ejusdem fidei fortis in adversa conversio: in sardonyce sanctorum inter virtutes humilitas: in sardis reverendus martyrum cruor exprimitur, in chrysolitho vero spiritalis inter miracula praedicatio: in beryllo praedicantium perfecta operatio; in topazio eorumdem ardens contemplatio monstratur. Porro in chrysoprasso beatorum martyrum opus pariter et praemium: in hyacintho doctorum coelestis ad alta sublevatio, et propter infirmos humilis ad humana descensio: in amethysto coelestis semper regni in humilium animo memoria designatur. Onyx appellata, quod habeat in se permixtum candorem in simiunguem onycha dicunt: hanc India vel Arabia gignunt. Distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Sapientiam autem loquimur inter¬
.xII. perfectos. Duodecimũ. amethistus.
A methistus purpureus est ꝑmixto uiola¬
ceto colore & quasi rose nitore qͣsd̃a lenit̃
qͥdcła i s̃pura illitis. noꝵ ⁊ ex toto igneũ.¬
sed quasi uinum rubens apparet: purpure
gͦ decor celesti regni habitum: roseus uͦ
atq iolaceuꝰ humilem scorum uerecũ¬
diam preciosamq mortem designat. quo¬
rum indelicet mens principaliter in sũ¬
mis erigitur. Etiam cum exterius perpeti
abiecta cernuntur: dnici semper inter
aduersa memores ꝓmissi. noli timere
pusillus gręx: quia complacuit patri
ur̃o dare uobis regnum: Quiq flaminã
cantatis non ad se tantum inuicem sed
abipsos & lam ꝑsecutores spargentes po¬
sitis genib implorant. dñe ne statuas
illis hoc peccatum: Atq inter calicem pas
sionis bibendum illius potuis uini quod
letificat cor hominis. iugi recordatione
debriantur. quod dñs se nouũ cum dis¬

Expanded text:
ait: Sapientiam autem loquimur interait: Sapientiam autem loquimur inter perfectos . Duodecimum amethistus. Amethistus purpureus est permisto violaceo colore, et quasi rosae nitore, quasdamque leniter uiddam in purpura illius non ex toto igneumsed quasi vinum rubens, apparet. Purpureus ergo decor coelestis regni habitum, roseus vero atque violaceus, humilem sanctorum verecundiam pretiosamque mortem designat. Quorum videlicet mens principaliter in summis erigitur, etiam cum exterius perpeti abjecta cernuntur, Dominici semper inter adversa memores promissi: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Quique flammam charitatis non ad se tantum invicem, sed ad ipsos etiam persecutores spargentes, positis genibus implorant: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Atque inter calicem passionis bibendum, illius potius vini, quod laetificat cor hominis, jugi recordatione inebriantur, quod Dominus se novum cum dis
Abbreviated transcription (Latin):
Indicat animas celesti semper intentio¬
ne deditas. atq angelice quodam modo
quantum mortalib fast est conuersati¬
oni propinquantes. quib omni custo¬
dia discretionis conseruare precipitur:
ne uelnimia sensus subtilitate calentes:.
altiora se querere. & fortiora se scrutari
audeant: hła enim domini celare uer¬
bum. est id caute dedeo uł homine. xp̃o
philosophari. uł rursus desidia torpẽte.
adinfirma fidei untia atq elementa
exordii sermonum dĩ relabantur. quĩ
potius uia regia gradientes. ad dextris
& a sinistris per arma iusticie tutati
procedant. aptaq temporis obseruanti¬
a cum celo faciem mutantes. inspectato¬
rib sius dicant. Siue enim mente exce-¬
dimus. deo. siue sobrii sumus. nobis:
quasi enim iacintus nubilo circumda¬
tus loquitur: & ne angustiamini in
nobis: Augustia mini autem inuisceri¬
b nr̃is. Et iterum. Nichil enim iudicaui
crucifirum & quasi inserena uice uisus

Expanded text:
Indicat autem animas coelesti semper intentioIndicat autem animas coelesti semper intentioni deditas, atque angelicae quodammodo, quantum mortalibus fas est, conversationi propinquantes. Quibus omni custodia discretionis cor servare praecipitur, ne vel nimia sensus subtilitate callentes, altiora se quaerere et fortiora se scrutari audeant . Gloria enim Domini celare verbum, id est, caute de Deo vel homine Christo philosophari; vel rursum desidia torpente ad infirma fidei initia atque elementa exordii sermonum Dei relabantur. Quin potius via regia gradientes, a dexteris et a sinistris per arma justitiae tutati procedant , aptaque temporis observantia cum coelo faciem mutantes, suis inspectatoribus dicant: Sive enim mente excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis . Quasi hyacinthus nubilo circumdatus, loquitur: Non angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris . Et iterum: Nihil enim jucrucifixum . Et quasi in serena luce visus
Abbreviated transcription (Latin):
rea martirii sui luce patefaciunt. Qui¬
quoniam ineo quod presentem uitam
despiciunt. eternam głam preferunt.
tur. iamuelut mnindia id est prope solis
ortum. meritorum suorum fulgur osten¬
dunt. & qui uelut sol in regno patris ful
gere regiq suo cui nunc conpatiuntur
tunc conregnare desiderantes expectant.
uire indecimo loco sunt positi: per dena¬
rium enim quo dñice uinee cultores re¬
munerantur. eterni regis percipienda
nnago figuratur: ubi quod innono gra¬
du non poterat. ꝑfecta dilectione dĩ & pro¬
ximi per omnia decalogus implebitur
Undecinũ. iacinthus. Iacintus inethio .XI.¬
pia repperitur. ceruleum colorem habẽs.
optimus: qui nec rarꝰ ẽ nec densita¬
te optusus. sed exutroq temꝑamento
lucet: & purificatum suauiter florem
trahit: hic autem non rutilat equalit᷑.
secd cum celi facie mutatur: sereno aũ
perspicuus atq gratus est nubilo co¬
ram oculis euanescit. atq marcescit:

Expanded text:
rea martrea martquoniam in eo, quod praesentem vitam despiciunt, aeternam gloriam praeferunt, tur, jam veluti India, id est, prope solis ortum, meritorum suorum fulgur ostendunt; et qui, velut sol, in regere, regique suo, cui nunc compatiuntur, tunc conregnare desiderantes exspectant, jure in decimo loco sunt positi. Per denarium enim quo Dominicae vineae cultores remunerantur, aeterni Regis percipienda imago figuratur, ubi quod in nono gradu non poterat, perfecta dilectione Dei et proximi per omnia Decalogus implebitur. Undecimum hyacinthus. Hyacinthus in Aethiopia reperitur, caeruleum colorem habens; optimus qui nec rarus est, nec densitate obtusus, sed ex utroque temperamento lucet, et purificatum suaviter florem trahit. Hic autem non rutilat aequaliter, sed cum facie coeli mutatur. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit.
Abbreviated transcription (Latin):
s iue quia nouem orcdines angelorum qͦrũ
utam imitantur inscriptura scã reppen¬
antur: siue quia aperfecte beatitudmis
denario. uno tantum ut ita dicam gra¬
du mortis ab est. cui summo desiderio ꝓ¬
pha suspirans aiebat. Ideo uilexi man¬
data tua super aurum&. toparion. id ẽ
super omnem probate actionis clarita¬
tatem: super que omẽm que inhoc secu¬
lo fieri potest contemplatiui gaudii sub¬
limitatem. dulcissimo mandatorum de
lectabatur amore. Quorũ primum & ma-¬
ximum est. diliges dñm deum tuum ex
toto corde. tota anima. tota iuitute: quod
ñ nͥ in illo celestis regniculmine ad inte¬
grum perfici posse certissimum est:
Decimũ. chrisoprassus. Chrisopras sũ
est uiriois aureeq mixture: quit̾am eti¬
am purpureum uibar trahens. aureis
interuenientib guitis: nascit᷑ aũ ĩ indi¬
a: qui significat eos qui uiriditatem
eterne patrie perfecte caritatis fulgore
promerentes. eam & lam ceteris purpu¬

Expanded text:
Sive quia novem ordines angelorum, quorum Sive quia novem ordines angelorum, quorum vitam imitatur, in Scriptura sancta reperiantur, sive quia a perfectae beatitudinis denario uno tantum, ut ita dicam, gradu mortis abest. Cui summo desiderio propheta suspirans aiebat: Ideo dilexi mandata tua super aurum et topazion , id est, super omnem probatae actionis claritatem, superque omnem, quae in hoc saeculo fieri potest, contemplativi gaudii sublimitatem, dulcissimo mandatorum tuorum delectabat amore. Quorum primum et maximum est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, tota anima, tota virtute , quod non nisi in illo coelestis regni culmine ad integrum perfici posse certissimum est. Decimum chrysoprasus. Chrysoprasus est, viridis aureaeque commisturae, quoddam etiam purpureum jubar trahens, aureis intervenientibus guttis. Nascitur autem in India. Qui significat eos qui viriditatem aeternae patriae, perfectae charitatis fulgore promerentes, eam etiam caeteris purpu