comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
git ꝓuida dñs pietate. Et nͥ adbreuiati fuis¬
scdm quosdam qui putant mom̃ta inutari
tempoꝵ. cum legatur. Ordinatione tua ꝑseue
breues ⁊ pair ei fuissent dies illi. ꝑirent om̃s
electi illius temporis. ꝑꝑ magnitudinẽ mira¬
culoꝵ & oppssionum. Nam sicut ex ꝓpħia dani

Expanded text:
 Et nisi breviati fuissecundum quosdam, qui putant momenta temporum mutari, cum legatur: Ordinatione tua persevbreves et pauci fuissent dies illi, perirent omnes electi illius temporis propter magnitudinem miraculorum et oppressionum. Namque tribus anni
Abbreviated transcription (Latin):
nem enĩ scłi multe heses surgent. sicut do¬
natiste. qui dicunt se solos hr̃e xp̃m. aus ar¬
riani. aut alii heretici. ⁊ surgent multi qui
fieri pot᷑ etiam electi. Non iõ dicit qͦd elec-¬
tio diuina frustretur. s qui humano udi¬
cio electi uidebantur illi in errorẽ muten¬
tur: Gb̃. Cur ħ sub dubitatione dr̃. cum qͥd
futurum sit a dño p̃sciatur: Unum uͦ ex
duobꝰ ẽ. quia si electi sunt fieri ñ pot̾. si aũ
dni sermonis dubitatio. ex cordibꝰ elertorum
designatio tẽptationis fuit. quia qui electi s̃
ad ꝑsistendum ꝑ signa p̾dicatorum antixp̃i.
dicuntur electi quia ñ cadunt. Dubitatio
itaq sermonis a dño. in electis expͥmit tͤpi¬
dationem m̃tis. quos ⁊ electos nominat. quia
c̾nit qđ in fide ⁊ bono oꝑe ꝑsistant. ¶Sigͦ¬
dix̾int uobis. ecce ẽ in deserto .i. in doginate
phylosophorũ gentilium. qui omnino deser¬
ti sunt a dõ. nolite exire a fide ur̃a. Siue si
licentur hr̃e. nolite credere. Si enim diabo¬

Expanded text:
nem saeculi, multae haereses surgent, sicut Donatistae, qui dicunt se solos habere Christum, aut Ariani aut alii haeretici, et surgent multi, qui fieri potest, etiam electi. Non ideo dicit, quod electio divina frustretur, sed qui humano judicio electi videbantur, illi in errorem mittenti . Cur hoc sub dubitatione dicitur, cum quid futurum sit a Domino praesciatur? Unm vero ex duobus est, quia si electi sunt, fieri non potest; si autem Dominici sermonis dubitatio ex electorum cordibus, designatio tentationis fuit, quia qui electi sunt, ad persistendum, per signa praedicatorum Antichristidabunt, et tamen dicuntur electi, quia non cadunt. Dubitatio itaque sermonis a Domino, in electis exprimit trepidationem mentis; quos electos nominat, quia cernit quod in fide et bono opere persistant. dixerint vobis, Ecce est in deserto, hoc est in dogmate philosophorum gentilium, qui omnino deserti sunt a Deo, nolite exire, a fide vestra. Vel si ristus, nolite credere. Si enim diabo
Abbreviated transcription (Latin):
intelligatur. uidendum ẽ quid sit scire dei.¬
uł quid nescire. Scire dei ẽ approbare. Ande
ait moysi. Noui te ex nomine .i. approbaui.
Alit̃. Scire dĩ ẽ. alios scientes facere. Uñ moy¬
dicit .i. scire uos faciat. quantũ in eiꝰ dilec¬
tione ꝓfeceritis. quod alit̾ cognosci ñ pote¬
rat. nisi temptationibꝰ ꝓbarentur. Si ergo
scire dĩ ẽ approbare. nescire illius ÷ reꝓbare.
Uñ in fine scłi dicturus ẽ impiis. Nescio uos .i.
in doctͥna ⁊ disciplina mea ñ uos inuenio. iõ
uos ñ approbo. Rursus scire dĩ ẽ. alios scientes
fac̾e̾. nescire illiꝰ ẽ. alios utilit̾ nescientes face̾.
Et ideo beatus marchꝰ dicit filiũ nescire. quia
ipsa utilit̾ facit nescire allos iudicii diem quia
ñ ꝓptłest illos scire. Sienim homo diem uidi¬
cii. uł diem mortis sciret. aliud tempꝰ deputa¬
ret uoluptatibꝰ ⁊ aliud penitentiȩ. Uoluit gͥ
dñs diem iudicii om̃ibꝰ esse occultum. qͣtmꝰ õs

Expanded text:
intelligatur videndum est quod sit scire, vel quid nescire. Scire Dei est approbare, unde ait Moysi: « Novi te ex nomine, » id est approbavi. Aliter scire Dei est alios scientes facere, unde Moy» dicit, id est scire vos faciat quantum in ejus dilectione profeceritis, quod aliter cognosci non poterat nisi tentationibus probaretur. Si ergo scire Dei est approbare, nescire illius reprobare est, unde in fine saeculi dicturus est impiis: « Nescio vos, » id est in doctrina et disciplina mea non vos invenio, non vos approbo. Rursus si scire Dei est alios scientes facere, nescire illius est alios utiliter nescientes facere. Et ideo beatus Marcus dicit Filium nescire, quia ipse utiliter facit alios nescire diem judicii, quod non prodest illis scire; si enim homo diem judicii, vel diem mortis cognosceret, aliud tempus deputaret voluptatibus, et aliud poenitentiae; voluit quippe Dominus diem judicii omnibus esse occultum, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
tionem facit cum ait. Tunc qui in iudea
sunt xp̃iani fugient ad montana. ubi
erat regnum agrippe. Numiam tͥbulati¬
onem & t̾rorem significat. cum ꝑsuadeat
adeo ꝓpare fugat. ut nemo fugientium
in manibꝰ ad fugam impediet. Orate aũ¬
ne fiat fuga ur̃a hyeme uł sabbato. qͥa
in hyeme duricia frigoris fugam ur̃am
impediet. In sabb̃o uͦ p̃ceptum legis uos re-¬
tinebit. Non enim licuit scd̃m legem in
sabb̃o ultra mille passus ꝓficisci. Iuxta¬

Expanded text:
cit mentionem cum ait: Tunc qui in Judaea sunt Christiani, fugiant ad montana, ubi erat regnum Agrippae. Nimiam tribulationem et terrorem significat. Cum persuadeat a Deo properare fugam, ut nemo fugientium in manibus ad fugam impediet. Orate autne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Quia in hieme duritia frigoris, fugam vestram impediet, in Sabbato vero praeceptum legis vos retinebit. Non enim licet secundum legem in Sabbato ultra mille passus proficisci. Si a
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. qñ ñ solum torm̃ta crebriora et
ac̾biora quam pͥus ingeruntur fidelibꝰ. s quod
grauiꝰ ẽ signoꝵ quoq oꝑatio. eos qui torm̃ta
ingerunt comitantur teste apło qui ait. Cuiꝰ
aduentus ẽ sđm oꝑationem sathanȩ. in om̃i
seductione signis ⁊ ꝓdigiis mendacibꝰ. Cuius¬

Expanded text:
venient, quando non solum tormenta crebriora et acerbiora, quam prius ingerenda sunt fidelibus sed quod gravius est signorum quoque operatio eos, qui tormenta ingerunt comitabitur, teste Apostolo qui ait: Cujus adventus est secundum operationem Satanae in omni seductione signis et prodigiis mendacib
Abbreviated transcription (Latin):
conuenrunt. de qua dicitur. Ego sicut oliua
nebras errorum. ꝑ p̃dicationem. ⁊ infirmi¬
tates peccatoꝵ. ꝑ penitentie in iunctionem.
de fatigatis tͥbulationibꝰ quietem ꝑ consola¬
tionem. ⁊ omĩbꝰ nuntiat. Supra celsitudi¬

Expanded text:
conveniunt, de qua dicitur: Ego autem sicut nebras errorum per praedicationem, et infirmitates peccatorum per poenitentiae injunctionem: defatigatis in tribulationibus quietem per consolationem, et omnibus nuntiat pacem. Su
Abbreviated transcription (Latin):
He die aũ illa. Ne forte auditis his quere¬
rent illi c̾tum t̾minũ. ait. De die aũt no¬
uissima pꝰ quot annos uł dies uentura sit.
nolite solliciti eẽ. quia nemo scit .i. nullus
euangelista ñ solum dicit angłos nescire.
le dicat filium nescire. ⁊ iste solum patrẽ
scire. cum ipse dicat. Omnia mͥ tradita s̃
a patͤ meo. c item. Omĩa que habet pat̾.

Expanded text:
e die autem illa. Ne forte auditis signis quaererent illum certum terminum, ait de die novissima post quot annos vel dies ventura sit. Nolite esse solliciti, quia nemo scit, id est nullus evangelista non solum dicit angelos nescire, le dicat Filium nescire ista, et solum Patrem scire, cum ipse dicat: « Omnia tradita sunt a Patre meo, » et item: « Omnia quae habet Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ctis humiliat. apd̃ dm̃ ex altabitur.s¬
cipulos suos de humilitate ammonitit.
& spiritalem doctͥnam eum benigne re-¬
cipientibꝰ exhibuit. pharisaice infidelita¬
tis tumorem frequenti inp̾catione confu¬
tat. & depͥmit dicens. Ue uobis. scͥbe pha-¬

Expanded text:
ctis humiliat, exaltabiturcipulos suos de humilitate admonuit, et spiritualem doctrinam eis benigne recipientibus exhibuit; Pharisaicae infidelitatis tumorem frequenti imprecatione confutat et reprimit dicens: Vae nobis, Scribae et Pha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequebantur. Si aũ de temporibus. antixͥ
intelligatur. in apłis ꝑsona omniũ qlui tunc¬
sunt designatur. ¶ Et tunc scandalizabun¬
tur multi. Hec omnia euenient ante excidi¬
um ciuitatis. s plenius temporibꝰ antixp̃i.

Expanded text:
sequentur. Si autem de temporibus Antichristi intelligatur, in apostolis persona omnium fidelium designatur. Et tunc scandalizabuntur multi, etc. Haec omnia evenient ante excidium civitatis, sed plenius temporibus Antichristi.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. qͦd celi erant pͥus ⁊ t̾ra de aqua.⁊ ꝑ
aquam consistentes dĩ uerbo. ꝑ que ille mun
dus tunc aqua inundatus ꝑiit. Celi aũ qui
nunc sunt ⁊ terra eodem u̾bo repositi sunt
igni seruati in diem iudicii. ⁊ ꝑdicionis im¬
turi sunt. qm illi qui pͥus ꝑierunt.i. ista
inania ⁊ nebulosa spacia uentosi aeris.
in quibus aues ⁊ nubila discurrunt. Illue
enim ꝑueniet ignis. quo ꝑuenit aqua .i.
tantũ ignis ualebit quantũ aqua suꝑ õs
quippe celum ⁊ t̾ra ardebunt. quantum
nr̃a malicia coinquinari potuerunt.
cum ȩccłastes dicat. Gen̾ãtio uadit ⁊ p̃terit.¬

Expanded text:
 quod caeli erant prius et terra de aqua et per aquam consistens Dei verbo per quae ille tunc mundus aqua inundatus periit caeli autem qui nunc sunt et terra eodem verbo repositi sunt igni servati in diem iudicii et perditionis imturi sunt, quam illi qui prius perierunt. Id est inania ista et nebulosa spatia ventosa aeris, in quibus aves et nubila discurrunt, illuc enim perveniet ignis quo perveniet aqua, id est tantum ignis valebit, quantum aqua super omnes quippe coelum et terra ardebunt, quantum nostra malitia coinquinari potuerunt. cum Ecclesiastes dicat: « Generatio vadit, et
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum ẽ. ego uolui ⁊ tu noluisti. Qͣ
dicat. Quotqͦt congͤgaui mea uoluntate efficaci.
te nolente feci. quia semꝑ ingrata fuisti. Ecce
scł ⁊ tota ciuitas relinquetur .i. auxilio dei¬
nudabitur: ⁊ sue ditioni relinquet᷑. itaq erit
deserta romanis tollentibꝰ locum ⁊ gentem.
dicat. Non estis digni mea ꝓtectione. Hinc

Expanded text:
intelligendum est: Ego volui, et tu noluisti. Quasi dicat: Quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci, quia semper ingrata fuisti Ecce, id  tota civitas, relinquetur, id est Dei auxilio nudabitur, et suae ditioni relinquetur. Itaque erit deserta Romanis tollentibus locum et gentem.diceret: Non estis digni mea protectione, hinc
Abbreviated transcription (Latin):
edere &ͦ p̃dicanti celestia. qui t̾renam cup̃
głam. Dilatant enim philact̾ia. Cum ds̃
dedisset mandata legis ꝑ moysem ad ex¬
tremum intulit dicens. Ligabis ea in
manu tua. & erunt immota ante ocłos
tuos. Quasi diceret. Precepta mea sint in¬
manu tua. ut oꝑe compleantur. Sint im¬
mota añ ocłos tuos. ut die ac nocte in eis¬
mediteris. Qd̃ scͥbe & pharisei male int̾¬
p̃tantes. scͥbebant in menbranulis deca¬

Expanded text:
edicanti coelestia, qui terrenam cupit gloriam. Dilatant enim phylacteria sua. Cum Deus dedisset mandata legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos , quasi dicat: manu tua, ut opere compleantur: sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Deca
Abbreviated transcription (Latin):
charie suꝑ gn̾atione iideoꝵ. cum ip̃i neu
um una gn̾atio ꝑsoluet.  Non enim equũ
ẽ. ut alt̾ ꝓ alt̾iuis peccatis puniat᷑. Scien¬
dũ ẽ gͦ. quia moris ÷ sc̃arum seͥpturarũ.
duas gn̾ationes narrare. unam uistorum.

Expanded text:
chiae super generationem Judaeorum cum ipsi neutum una generatio persolvet? non enim aequum est ut alter pro alterius peccatis puniatur. Sciendum est ergo quia moris est sacrarum Scripturarum duas generationes narrare, unam bonam
Abbreviated transcription (Latin):
fauorem uulgi extruitis memoriam occiso
ur̃orum dicitis. si ñ uoce saltem oꝑe. si fuis¬
semꝰ in diebus patrum nr̃oꝵ. ⁊ c̃. Itaq testi¬
monio estis uob̾inet ip̃is. quia filii estis ⁊ ẽ.
quia dum acta patrũ detestamini ꝑ sp̃em

Expanded text:
favorem vulgi exstruitis memoriam occisorvestrorum, dicitis, si non voce, saltem opere: Si fuissemus in diebus patrum nostrorum, etc. Itaque testimonium estis vobismetipsis quia filii estis eorum q
Abbreviated transcription (Latin):
lapidas eos .i. duricia cordis a te repellis.
uł corporalit̾ lapidas qui ad temissi sunt.
ad tuam scłet salutẽ Et nota quia patris
affectu ñ saxa s homines plangit. condo¬
lendoq talia uerba ꝓtulit. sicut ⁊ illa que
mox subungit. Quotiens uolui filios tuos
patͥarcharum sclz hedes congͣgare ut ẽẽnt
in fidĩ unitate. quẽadmodũ gallina congͥ¬
gat pul . s. ẜ alas. Quasi dieat. Cum qͣnto af¬
fectu gallina pullos suos conuoeat. ⁊ nutxit.
cum tanto affectu uolui filios tuos cong̾ga¬
re in fidĩ unitate. ⁊ nutͥre catholico dog¬
sunt agnosci ẽẽ matͤs. nͥ forte ĩ nidis reside
uideant᷑. Gallinã uͦ ⁊ si pulli ũ seqͣnt᷑ ⁊ filioᷤ
ñ uideas. facile potes agnosc̾e matͤm. Ita enĩ
fit dimissis alis plumis hispida. uoce rau¬
ca. om̃ibꝰq menbris dissoluta. Nam infir-¬

Expanded text:
ophetarum, et lapidas eos, id est duritia cordis a te repellis, vel corporaliter, lapidas eos qui ad te missi sunt, ad tuam scilicet salutem. Et nota quia patris affectu, non saxa, sed homines plangit, condolendoque talia verba protulit, sicut et illa quae mox subjungit dicens: Quoties volui filios tuos, patriarcharum scilicet haeredes, congregare, ut in fidei unitate essent, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas? Quasi dicat: Cum quanto affectu gallina pullos suos convocat et nutrit, cum tanto affectu volui ego filios tuos congregare in fidei unitatem, et enutrire catholico dogsunt agnosci esse matres, nisi forte in nidis residere videantur. Gallinam vero, etsi pulli non sequantur et filios non videas, facile potes agnoscere matrem, ita enim fit alis demissis, plumis hispida, voce rauca, omnibusque membris dissoluta et abj
Abbreviated transcription (Latin):
mentam ⁊ anetũ .i. ad cõmodum ur̃m exi¬
gitis decimas quarũcũq uilium rerum.
&e ea que grauiora sunt si negligant᷑ relin¬
quitis in correpta. sciłz iustum iudicium
in discussione causarum ⁊ mĩam pauꝑibꝰ¬

Expanded text:
mentham et anethum. Id est ad commodum vestrum exigitis decimas quarumlibet vilium rerum, et ea quae graviora sunt, si negligantur, reliquistis incorrecta, scilicet justum judicium in discussione causarum, et mi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam pͥmum ouoꝵ testã qͣm claust᷑ corporis
continentur. dehinc parentis sedulitate ꝯ¬
foti. exeunt in uolatum. Huiꝰ familiaris
ac pene t̾rene auis more congregare eos in¬
tra se uoluit. ut qui conditione nascendi
editi iam fuissent. nunc alt̾ius gu̾ationis
ortu ⁊ calore confouentis renati. in celeste
regnum tamqũa pennatis corporibꝰ euola¬
rent. Qͦd quia noluerunt. domꝰ eorum deser
ta relinquetur ⁊ uacua .i. indigni habitati
⁊ in contumacia infidelitatis manentes. usq
in id eum tẽpus ñ uidebunt. quo in nomine
dñi reu̾tentem &̃ inuite infidelitatis confes¬
sione benedicent. Motandũ ẽ quod dixit.

Expanded text:
Nam primum ovorum testis tamquam claustro corporis continentur: dehinc postea parentis sedulitate confoti, exeunt in volatum. Hujus igitur familiaris ac pene terrenae avis more, congregare eos intra se voluit: ut qui conditione nascendi editi jam fuissent, nunc alterius generationis ortu, et calore confoventis renati, in coeleste regnum tamquam pennatis corporibus evolarent. Quod quia noluerunt; domus eorum deserta et vacua relinquetur , id est, indigni habitatioet in contumacia infidelitatis manentes, usque in id tempus eum non videbunt, quo in Domini nomine revertentem, etiam invitae infidelitatis confessione
Abbreviated transcription (Latin):
aduentꝰ p̃dixit. iõ more palestinorũ uenit ad
naturam fici adu̾tite. Sub exemplo namq ar¬
boris docuit aduentum consũmationis. Quasi
clauidi. ⁊ gemina erumpit in flores. ⁊ cortex
folia parturit. ueris intͦitum ⁊ estatis aduen¬
tum ꝓpinquare intelligitis. sic ⁊ cumꝰ omĩa
iuditis. ñ putetis statim adesse diem iudicii.
s quasi quosdam p̃cursores uenire. ut osten¬
dant quia ꝓpe ẽ in ianuis. E notanc am qr
ñ ait tantũ cum uiditis ħ. s addidit oĩa.

Expanded text:
adventus praedixit, idcirco more Palaestinorum venit ad naturam fici animadvertite. Sub exemplo namque arboris docuit adventum consummationis, et estcauliculi, et gemma erumpit in flores, et cortex folia parturit, veris introitum et aestatis adventum intelligitis; sic et cum haec omnia videritis non putetis statim adesse diem judicii, sed haec quasi quosdam praecursores venire, ut ostendat quia « prope est et in januis. » Et notandum quia non ait tantum, cum videritis haec, sed addidit «
Abbreviated transcription (Latin):
nima sciłz lumine uultꝰ sui illustrata at¬
q signata. Uñ dauid. Signatũ ẽ suꝑ nos¬
lum̃ uultꝰ tui dñe.¶ Et audientes am¬
mirati sunt. Qui ad tantam sapientiã
cde debuerunt ammirati sunt. qͦd eoꝵ¬

Expanded text:
nima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, lumen vultus tui, Domine .-- Et audientes mirati sunt. Qui ad tantam sapientiam credere debuerunt, mirati sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
gantur. Locutꝰ ẽ dñs ad turbas .i. ad sim¬
pliciores & ad discipłõs .i. ad ꝑfectiores di
ceus. Suꝑ cathedram moysi .i. in magis¬
terio doctrine. quam docuit moyses se
instruunt. s scd̃m qd docent ñ agunt.

Expanded text:
. Locutus est Dominus ad turbas, etc. Id est ad simpliciores, et ad discipulos, id est ad perfectiores. Super cathedram Moysi. Id est in magisterio doctrinae quam docuit Moyses, seinstruunt, sed secundum quod docent non agunt.
Abbreviated transcription (Latin):
habent in debite habere cupiunt. Non enĩ
rep̾hendit dignitatem. s dignitatis cupi¬
ditatem. Uos aũ nolite uocari rabi. Qua¬
bus & uita digniores ẽẽ debetis. nolite uo¬
cari rabbi .i. qͦd dõ debetur uobis ñ pre¬

Expanded text:
appetant. Non enim reprehendit de dignitate, sed dignitatis cupiditate. Vos autem nolite vocari, etc. Quabus et vita digniores esse debetis, nolite vocari Rabbi, id est quod Deo debetis, vobis non prae
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ñ c̃õueste nuptiali. qui in scã eccła con
sistens. fidem ht̃. s caret caritate. quȩ
nit. ꝓtinꝰ quasi iratꝰ ait. Amice quomͦ
huc iitͣsti ñ hñs uestem nuptialems
Mirandum qͦd hunc amicũ uocat e re

Expanded text:
n cum veste nuptiali, qui in sancta Ecclesia assistens, fidem habet, sed charitate caret, quae nit, protinus ei quasi iratus ait: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? etc. Mirandum quia hunc et amicum vocat, e
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotes. qui omnem iusticiam ppłõ mandãt.
& ip̃i nec modicam seruant. Et graue pondꝰ¬
ad penitentiam uenientibꝰ imponunt. q̃
tam̃ eis p̃cipiunt. ñ faciunt. Deniq sier¬
rant imponentes modicam penitentiam
Dixit tales doctores audiendos eẽ. ñ imitandoᷤᷤ.
ñc uͦ ostendit causam quare ñ possint cre¬

Expanded text:
sacerdotes qui omnem justitiam populo mandant, et ipsi nec modicam servant, et grave pondus venientibus ad poenitentiam imponunt: quae tamen praecipiunt eis, non faciunt. Deam imponentes poenitentiam, etc. Dixit tales doctores audiendos esse, non imitandos. Nunc ostendit causam quare non possunt cre
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it iste tacharias. nam multos legimꝰ. Appel
cim ꝓpharũ. ⁊acharias ẽ dictus ẽ pat̃ iohis.
Similit̾ ⁊ tacharias uocatꝰ ẽ filius ioiade sa
ñ inuenitur. ⁊ io eadem facilitate contẽp¬
nitur qua ꝓbatur. Alii uolunt eẽ zachari¬
am qui occisus ẽ a ioas rege iude. int̾ tem¬
plum & altare. sicut regum narrat historia.
quod meliꝰ ẽ credendum. S uidendum quia
ille zacharias ñ fuit filius barachie s ioia
aũ tachariam teneamꝰ ⁊ occisionis ꝯsenti¬
at locus. queramꝰ quare dicatur filius ba¬
mina hu̾it scđm consuetudinẽ sue gentis.
aut soluitur int̾p̃tatione nominũ. Bara¬
chias enim int̾pͦtat᷑ bñdictus dñi: ioiadas
uͦ iusticia. Nichil gͦ int̾est siue dicatur fi¬
lius fuisse barachie .i. bñdicti dñi. siue io¬

Expanded text:
fuerit iste Zacharias, nam multos legimus Zacharcim prophetarum. Zacharias etiam dictus est pater Joannis, et similiter Zacharias vocatus est ille n habemus, eadem facilitate contemnitur, qua probatur. Alii volunt esse Zachariam, qui occisus est a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia, quod melius credendum est. Sed videndum quia ille Zacharias non fuit filius Barachiae, sed Joergo Zachariam teneamus, et occisioni conveniat locus, quaeramus quare dicatur filius Bamina secundum consuetudinem suae gentis habuit, aut solvitur interpretatione nominum. Barachias enim interpretatur benedictus Domini, Joiadas vero Dei justitia; nihil ergo interest sive dicatur filius fuisse Barachiae, id est benedicti Domini, sive Jo
Abbreviated transcription (Latin):
te ad nuptias quasi conclusio ẽ. Quia
uidetis tot & tales uiros. p̃cessisse par¬
ticipes nuptiarum. & mensȩ qui ha¬
buerunt fidem incarnationis dñicȩ
gͦ uenite. & in hac fide cum cet̾is con¬
cordate. Ulli aut neglexerunt & c̃.
Talem ut diximus ammonitionẽ hũert̃¬
s illi ammoniti uenire noluer̃t. im¬
mo neglexerunt sue salutis p̃coniũ.
W abiit alius in uillam. alius in nego

Expanded text:
te ad nuptias. Quasi conclusio est, quia videtis tot et tales viros praecessisse participes nuptiarum et mensae, qui habuerunt fidem Incarnationis Dominicae: ergo venite, et in hanc fidem cum caeteris concordate. Illi autem neglexerunt. Talem, ut diximus, admonitionem habuerunsed illi admoniti, venire noluerunt, imo neglexerunt suae salutis praeconium. Et abierunt, alius in villam suam, alius vero
Abbreviated transcription (Latin):
tis fundam̃tum. in intimo corde collocare
debes. ¶ S cd̃m aũt simile ẽ huic. Diliges
ꝓximum tuũ . s.t .i. Alide quia diliges dñm.
&e pͥmum & maximũ mandatũ ẽ. Diliges
aut̃ ꝓximũ. magnũ quidẽ ÷ s pͥmũ ñ est.
& iõ dicit simile ẽ. ñ minimũ ÷. Simile

Expanded text:
tis fundamentum, in intimo corde collocare. Sequitur: Secundum autem simile huic, Diliges proximum tuum sicut teipsum. Vide quia diliges Dominum, et primum et maximum mandatum est. Diliges autem proximum, magnum quidem est, sed primum non est; et ideo dixit simile est, non minimum est. Simile
Abbreviated transcription (Latin):
Ait enĩ. Diliges dñm dm̃ tiuim ex toto corde
tuo .i. intellectu ꝑfecto. ut in confessione di¬
uinitatis nullũ relinquas errori locum.
⁊ in tota amia tua .i. tota uoluntate tua.
ut nichil uelis illi contrarium. ⁊ in tota
mente tua .i. tota memoria tua. nichil re¬
miniscens quo minꝰ de illo sentras. Hoc est
maximum dignitate & pͥmũ in ordine. Ma¬
gnũ & maximum mandatũ dm̃s. quan¬
tum ad dignitatẽ mandatoꝵ ñ quantũ ad
utilitatẽ. Utilitas una ẽ mandatoꝵ. & oĩa

Expanded text:
icens: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, id est intellectu perfecto, ut in confessione divinitatis nullum relinquas errori locum. Et in tota anima tua. Id est tota voluntate tua, ut scilicet nihil velis illi contrarium. Et in tota mente tua. Id est tota memoria tua, nihil reminiscens, quo minus de eo sentias, hoc est, maximum dignitate, et primum in ordine. Primum et maximum mandatum dicimus, quantum ad dignitatem mandatorum, non quantum ad utilitatem. Utilitas mandatorum una
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝑ caritatem. Siue amicum idõ uo¬
cat. qr ad nuptias inuitatus fuerat.
W nota quia impudicicie eũ arguit:
quod ueste illa carendo mundicias nu-¬
ptiales polluerit. ¶Et ille obmutu

Expanded text:
er charitatem. Vel amicum ideo vocat, quia ad nuptias invitatus fuerat. Et nota quia impudentiae eum arguit, quod veste illa carendo, nuptiales munditias polluerit. At ille obmutu
Abbreviated transcription (Latin):
uestem ꝑfecte ñ habet. ñ iõ tam̃ de ue¬
nia & ingressu nuptiarũ desꝑare de¬
bet. quia ipse quoq spem nob̃ ꝑ psal-¬
quitur. Tunc rex dixit ministͥs. Ligatis
&e pedes ꝑ distͥctionem sententiȩ ligabun¬
tur. qui hic a pͣuis oꝑibꝰ ligari nolue¬
runt ꝑ meliorationem uitȩ. Uł certe il¬
lic eos ligabit pena: quos hic a bonis
oꝑibꝰ ligat culpa. Pedes enim qui ussi¬
ex uoluntate ligate sunt. Qui gͦ nunc
sponte ligantur in uicio: tunt inui¬
ti ligabuntur in supplicio. Bene aũt

Expanded text:
erfecte non habet, non ideo tamen de venia et ingressu nuptiarum desperare debet, quia ipse quoque spem nobis per Psalquitur: Tunc dixit rex ministris, ligatis s, per districtionem sententiae, illis qui modo a pravis operibus ligari noluerunt, per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visijam ex voluntate ligatae sunt. Qui enim nunc sponte ligantur in vitio, tunc inviti ligantur in supplicio. Bene autem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ iurauerit in auro templi. debet᷑ id÷
illud ꝑsoluere in quo urauerat. si pot̾it.
Conuncuntur hic pharisei quia omma
faciebant ꝓpter lucra. Dicebant enĩ esse¬
sanctiora oblata. qͣm templum uł altare
ut homines ꝓmptiores eẽnt ad dona offe¬
renda quam ad p̃ces ferendas. uł iusticiaᷤᷤ
faciendas. in qua ñ dĩ timorem. s suam
attendebant cupiditatẽ. Ideo arguit eos do¬
minꝰ stulticie ⁊ fraudulentie. dicens. quod
multo mauis ẽ templum. quam aurum.
ud scĩficatur a templo. ⁊ altare quam hõ¬
stie. que sc̃istcatur ab altari. Templum ut
dicit. ioħes uł altare. ad głam
dĩ ꝑtinent. ⁊ ad hominum
spiritalium salutem. Aurũ
autem qd̾ ẽ in templo. uel do¬

Expanded text:
autem juraverit in auro templi, debet, scilicet illud exsolvere in quo juraverat, si poterit. Convincuntur hic Pharisaei, qui omnia faciebant propter lucra. Dicebant enim sanctiora esse oblata quam templum vel altare, ut homines paratiores essent ad dona offerenda, quam ad preces fundendas, vel justitias faciendas, in quo non Dei timorem, sed suam ntendebant cupiditatem. Ideo arguit eos Dominus stultitiae et fraudulentiae, dicens: quod multo majus est templum, quam aurum quod sanctificatur a templo, et altare quam hostiae quae sanctificantur ab altari. Templum, ut dicit Joannes, vel altare ad gloriam Dei pertinent, et ad hominum spiritualium salutem. Aurum autem, quod est in templo, vel do
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ genꝰ expͥmitur gn̾alis ꝓtinꝰ sententia
Quasi dicat. Quod de uno dixi. de om̃ib
intelligatis. Et notandũ qd̃ breuis senten¬
tiola om̃s parabolas cõp̃hendit. qd̃ sclae
in oꝑatione uinee. & in edificatione do

Expanded text:
corpus exprimitur, generalis protinus sententia Quasi dicat: Quod de uno dixi, de multis intelligatis. Et notandum quia sententiola brevis parabolas omnes comprehendit, quod scilicet in operatione vineae, et in aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
subleuant᷑. ⁊ ñ sufficit eis amicos tm̃
dilig̾e. s aẽ feruent in inimicoꝵ suo¬
rũ dilectione. Qd̃ aũt dñr occisi tau¬
ri ⁊ altilia. intelligñdum ẽ uł ab eo
qd̃ fuerant ẽẽ occisa. uł ẽ ꝑ mortem
carnis in requie posita. Qͣ omĩa pa¬

Expanded text:
s amicos tantum diligere, sed etiam fervent inimicorum suorum dilectione. Quod autem dicuntur occisa tauri et altilia, intelligendum est vel ab eo quod fuerant occisa, vel jam per mortem carnis in requie posita. Et nota
Abbreviated transcription (Latin):
filius subicit mimicos patri. qr patrem
liꝰ eiꝰ ẽ. scđ̃m carnem. Et nemo pot̾at ei re¬
spondẽ u̾bum. quia plane confutati erant
in u̾bis. nec fuit quisquam ausꝰ amplius
cogitant illũ trad̾e romane potestati.
nena inuidie. posse quidem suꝑari sed

Expanded text:
Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem lius ejus est secundum carnem? Et nemo poterat ei respondere verbum, quia plane confutati erant in verbis. Nec fuit ausus quisquam amplius cogitant illum tradere potestati nena invidiae quidem super
Abbreviated transcription (Latin):
at. Quia gͦ alius t̾reno labori intentꝰ.
alius uͦ huiꝰ mundi actionibꝰ deditus.
myst̃ium incarnationis dnĩce p̃nsare
⁊ scđm illud uiu̾e dissinulat. quasi ad
uenire ad has regis filii nuptias recu
det̾ius ẽ ꝑsecuntur: uñ subdit᷑. Reliqͥ

Expanded text:
are. Quia enim alius intentus labori terreno, alius vero mundi hujus actionibus deditus, mysterium incarnationis Dominicae pensare, et secundum illud vivere dissimulat, quasi ad venire ad regis nuptias recusetiam persequuntur; unde et subditur. Reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
tauris ⁊ altilibꝰ dr̃ in socła aũ tauri
⁊ altilia iam mactata dñr. quia omĩ¬
potñs ds̃ cum u̾ba eius audire nolumͦ
sicut nec illi in pͥori inuitatione. adiun¬
m̃ti. ut qd impossibile credimꝰ. ꝑ exem¬
pla ad credendum fiat faciliꝰ. Quia gͥ¬

Expanded text:
In secunda autem tauri et altilia jam mactata memorantur, quia omnipotens Deus, cum verba ejus audire nolumus, sicut nec illi in priori invitatione, adjunquod impossibile credimus, per exempla ad credendum fiat facilius.
Abbreviated transcription (Latin):
in dono dĩ requies nob̾ ꝓmittitur. Unde
t̾cium sequitur. Mem̃to sarbati ut scĩficeᷤ
ñ facies in eo seruile opꝰ. In alt̃a uͦ tabula
honora patrem. ⁊ mat̾m. Non occides. Ñ
mechab̾is. Non furab̾is. Non falsum testi¬
monium dices. Non concupisces uxorem ꝓ

Expanded text:
in dono Dei requies nobis promittitur. Unde tertium sequitur: Memento diei Sabbati ut sanctifices, non facies in eo servile opus . In altera vero tabula: Honora patrem et matrem. Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Non falsum testimonium dices, Non concupi
Abbreviated transcription (Latin):
gitationi eoꝵ quam habebant de mor-¬
te sua occurrens. grauiorem dĩ iram ꝑ
aliam parabolam. p̃nuntiat illis esse¬
uenturã. Nam si illi qui tim̾e debebant
ñ timuerunt. s pociꝰ exasꝑati sunt. qͣnͣ¬
tomagis xp̃s tacere ñ debuit qͥ timere
iam in eis regnat dñs quasi in celestibus.
Homo iste cui regnũ celoꝵ assimilatur ds̃
ẽ pat̾. qui licet homo dicatur. humanã
tam̃ naturam ñ suscepit. s ꝑꝑ causam
parabole hõ dr̃. Qui fec̃ nuptias filio
suo. Tunc enĩ ds̃ pat̃ dõ filio suo nup¬
tias fecit. qñ eum in ut̃o uirginis huma¬
ne nature comunxit. quem dm̃ añ scłã
credamꝰ unitam. Ex duabꝰ quippe atq
in duabꝰ eum naturis existere dicimꝰ:
s ex duabꝰ ꝑsonis compositũ cred̾e ut ne¬
fas uitamꝰ. Aꝑtiꝰ gͥ atq securiꝰ dici pot̃.
quia tunc ds̃ pat̾ dõ filio nuptias fec̃.
qñ ei ꝑ incarnationis myst̾iun scãm
eccłam sociauit. Uterꝰ namq uͥginis:¬

Expanded text:
Sed pravae cogitationi eorum quam habebant, de morte sua occurrens, Dei graviorem iram per aliam parabolam praenuntiat illis venturam. Nam si illi qui timere deberent, non timuerunt, sed potius exasperati sunt, quanto magis Christus tacere non debuit, quem timere jam in eis regnat Dominus, quasi in coelestibus. Homo vero iste, cui regnum coelorum assimilatur, Deus est Pater, qui, licet homo dicatur, humanam tamen naturam non suscepit, sed propter causam parabolice homo dicitur. Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus Pater Deo Filio nuptias fecit, quando hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quem Deum ante saecula credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem geni
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ inea oratorium dr̃. Nemo in oratorio
Qui enim ad accipienda munera in tem¬
plo residebant. ꝓfecto quia quibꝰdam ñ
dantibꝰ lesiones exquirerent. dubiũ ñ
erat. Domus gͦ orationis spelunca fa
cta fuerat. quia ad hoc in templo assi¬
stere nou̾ant. ut aut ñ dantes mun̾a
stud̾ent corporaliter ꝑsequi. aut dantes
spiritalit̾ necare. Templũ quoq & domꝰ
dnĩ ẽ ipsa mens & conscientia fidelium

Expanded text:
mea oratorium dicitur: nemo in oratorio cam latornum. Qui enim ad accipienda munera in templo residebant, profecto quin quibusdam non dantibus laesiones exquirerent, dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera, studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritualiter necare. Templum quoque et domus Dei, est ipsa mens et conscientia fidelium,
Abbreviated transcription (Latin):
.i. gñtilẽ dix̃. Fili uade hodie .i. ĩ p̃senti tp̃r
oꝑare in uinea mea .i. fac uoluntatẽ meã.
idẽ qd̃ tͥ ñ uis fieri alii ne fec̾is. S uiden
filiis s affectibꝰ. nec in facie ut hõ. s in
corde locutus ẽ ut ds̃. ñ in auribꝰ u̾bum
sonans. s in cordibus intellectum dilatanᷤ.
Ille aũ respondens ait. Nolo. Non u̾bis.

Expanded text:
paterno affectu diligit; qui, cum sit natura Dominus, tamen mavult diligi ut Pater, quam timeri ut Dominus. Unde in principio mandfiliis. Non enim in facie, ut homo, sed in corde locutus est, ut Deus. Non in auribus verbum sonans, sed in cordibus intellectum. Sequitur: Ille autem respondens dixit: Nolo, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs scandalũ crucis portaturꝰ. discipłoꝵ
animos uoluit aliquo signo anticipari.
ut uident qd̃ ea uirtute qua ficꝰ aruit.
eadem uͥtute inimicos siccaret. nͥ eoꝵ
salutem ꝑ patientiã expectaret.

Expanded text:
nus scandalum crucis portaturus, discipulorum animos voluit aliquo signo anticipari, ut viderent, quod ea virtute, qua ficus aruit, eadem virtute inimicos siccaret, nisi eorum salutem per patientiam exspectaret.
Abbreviated transcription (Latin):
habitantes uł erubescit uł timet impug¬
nare. qui tñ sic̃ de stultissima auiũ struc-¬
tione dñs dic̃. cum tempꝰ fu̾it in altum
alas erig̃ quando ꝑsequendo ȩcclam qͣsi
dñm cruci addice̾ ⁊ ostentui gaudebit ha¬

Expanded text:
habitantes, vel erubescit vel timet impugnare, qui tamen sicut destultissima avium struthione Dominus ait: Cum tempus fuerit, in altum alas erigit , quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere, et ostentui gaudebit ha
Abbreviated transcription (Latin):
lige̾. Q fodit in ea torcular .i. imposuit
ei legalia tormenta ꝑ que coge̾ntur ad
tulant᷑ cum dr̃. Psalmus ꝓ torcularibꝰ
scłz posuit inea tales uiros. qui para¬
ti ẽẽnt torqueri ꝓ nomine xͥ. ut ꝑ eoᷤ.
efflueret quedam ub̾tas feruentis sp̃s¬

Expanded text:
li. Et fodit in ea torcular, id est imposuit ei legalia tormenta, per quae cogerentur ad tulantur, cum dicitur: Psalmus pro torcularibus, scilicet, posuit in ea tales viros, qui parati essent torqueri pro nomine Christi, ut per eos efflueret quaedam ubertas Sp
Abbreviated transcription (Latin):
modis suam astruebant calumniam.
pͥncipe demoniorum eicit demonia.
Nunc uͦ dicunt. In qua potestate hoc
de dĩ dubitant potestate. ⁊ subintelli¬
gi uolunt diaboli ẽẽ quod faciat. Ad dñ
putant ñ suis s alienis uribus signa

Expanded text:
supra calumniam principe daemoniorum, ejicit daemonia . Quando enim dicunt: In qua potestate haec Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quod faciat. Addenteputant non suis, sed alienis viribus signa
Abbreviated transcription (Latin):
tes de templo. Notandum ẽ &ẽ quod p̃ei¬
um aliud ẽ a manui. aliud a lingua. ali¬
ud ab officio. Munꝰ a manu pecu
um de columbis accipit. ꝓpterea ait ꝓ¬
pheta. Beatus qui excutit manꝰ suas ab
om̃ĩ mun̾e. Cum dix̃ omni diu̾sitatẽ
Mense iste altaria significant. nũmularii
sac̃dotes. qui plus nummis quã diuino
seruicio sunt intenti. Altaria eu̾tit: cũ
eos multociẽs occulto iudicio subu̾ti ꝑ¬

Expanded text:
 destruit. Notandum est etiam quod pretium aliud a manu, aliud a lingua, aliud ab officio. Munus a manu, pecuum de columbis accipit. Propterea ait Propheta: Beatus qui excutit manus suas ab omni munere . Cum dicit omni, diversitatem Mensae istae altaria significant. Nummularii, sacerdotes, qui nummis plus quam divino servitio sunt intenti. Altaria evertit, dum ea multoties occulto judicio everti per
Abbreviated transcription (Latin):
dum quod ea tantum emi uł uendi reꝑit
in templo. que ad minist̾ium templi ne¬
cessaria erant. Si gͦ nec ea uolebat u tem
uł fraudis. quantum puniret. si inuenissee
ibi aliquos risu uł uaniloqͥo uacantes. aut
alio uicio mancipatos: Allegorice templũ¬

Expanded text:
dum quod ea tantum vendi, vel emi, reperit in templo quae ad ministerium templi necessaria erant. Si ergo nec ea voluit in temvel fraudis, quantum puniret, si invenisset ibi aliquos risui vel vaniloquio vacantes, aut alio vitio mancipatos. Aliud tam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ idõ iħm confitebatur. ut confessio sui
nominis a minoribꝰ incipiens ad maiores
urbem ingressus pͥmum templum adiit
formam religionis quam sequam᷑ nobis
demonstrauit ut quocienscumq locum
aliquem intramus. domum mationis si
ibi ẽ pͥmum adeamꝰ. ⁊ ꝑ orationem dõ
cõmendati. sic ad agenda negocia securiꝰ
quia refert lucas quod iħs dum appro¬
pinquasset. uidens ciuitatem fleuit. et
destructionem ciuitatis p̃nuntiauit. de¬
inde templum ingressus cepit eicere uen¬
dentes. ut causam destructionis ciuita¬
tis ex iquitate sac̾dotum maxime pen-¬

Expanded text:
la Jesum confitetur, ut confessio sui nominis a minoribus incipiens, ad majores urbem ingressus, primo templum adiit, formam religionis quam sequamur, nobis demonstravit, ut quocunque venerimus domum orationis, si ibi est, primum adeamus, et per orationem Deo commendati, sic ad agenda negotia securius  causam, quia refert Lucas quod Jesus, cum appropinquasset, videns civitatem flevit, et destructionem civitatis praenuntiavit ; deinde templum ingressus, coepit ejicere vendentes, ut causam destructionis civitatis ex iniquitate sacerdotum maxime pen
Abbreviated transcription (Latin):
Eisina que subiugalis fuit & domita:
synagogam que iugo legis pressa fue¬
rat designat. Pullus asine ⁊ lascuius
⁊ lib̾. ppłm signat nationũ qui pullꝰ
ab alio ȩuugłista alligatus fuisse dicit᷑
Ut̃q enim ppłs funibꝰ peccatoꝵ erat con¬
stͥctus. & solutione indigebat. Ille enim
lege̾ quam acceꝑat male utendo. iste uͦ
peccauit nũquã accipiendo. Om̃s gͥ pec¬
cauerunt ⁊ egent głã dĩ. Alii euugłistȩ
qui gñtibꝰ scͥpserunt. pullũ solũm᷑ ad¬
ductum cõmemorant dño. Matheꝰ uͦ qͥ
hebreus ex hebreis hebreo sermone scͥp¬
Puida ut᷑q dispnsatione: ut quoꝵ salutẽ
scͥbendo quesierunt. hos saluandos a do¬
mino mystice doce̾nt ẽẽ p̃signatos. Et.
quã gñtiũ ppłs stabat ligatꝰ. ñ in una uia
cit̾ omĩum rerũ dñs. cui debet omnis ere¬
atura seruire. his opꝰ habet. ut seruiant ei.
Precipitur apłis & doctoribꝰ aliis. ut si qui¬
quis peccatores a laqueo diaboli solui ꝓhi¬

Expanded text:
sina, quae subjugalis fuit et domita, Synagogam, quae jugo legis pressa fuerat, designat. Pullus asinae lascivus et liber, populum significat nationum, qui pullus ab alio evangelista alligatus fuisse dicitur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat constrictus, et solutione indigebat. Ille enim legem quam acceperat, utendo male; iste vero peccaverat, nunquam accipiendo. Omnes igitur peccaverunt, et egent gratia Dei . Alii evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum solummodo adduchebraeus ex Hebraeis, Hebraeo sermone scripprovida utique dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse praefiguratos. Et quam populus gentium stabat ligatus: non in una via citer omnium rerum Dominus, cui debet omnis creatura servire, his opus habet, ut serviant ei. Praecipitur apostolis et doctoribus aliis, ut si quiquis peccatores a laqueo diaboli solvi prohi
Abbreviated transcription (Latin):
tenẽ fastigia. humilitatis ima sectetur.
&e qui uult frẽm p̃uenire regnando pͥꝰ
illum p̃ueniat obsequendo. Dicit itaq.
Scitis quia reges gentiũ ⁊ c̃. Uos mo¬
re ad regni possessionem. s ñ ẽ ita. qr
pociꝰ ꝑuenitur ad sublimitatẽ ꝑ humi¬
litatem. Q hoc ẽ quod sequitur. Non
ita erit in uob̾. S quicũq ⁊ ẽ. Sicut
filius hominis. ꝓponit exemplum. ut
si dicta paruipendent: ad oꝑa saltim
erubesc̾e̾nt dicens. Sicut filius hõis
ñ uenit inuustrari .i. temporalit̾ dña

Expanded text:
maxima tenere fastigia, humilitatis sectetur ima. maxima tenere fastigia, humilitatis sectetur ima. Et qui vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo. Dicit itaque: Scitis quia principes gentium, etc. Quasre ad regni possessionem, sed non ita erit, quia potius pervenitur ad sublimitatem per humilitatem. Et hoc est quod sequitur: Non ita erit inter vos, sed quicunque, etc. Sicut Filius hominis, etc. Proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, ad opera saltem erubescerent, dicens: Sicut Filius hominis non venit ministrari, id
Abbreviated transcription (Latin):
piet. qd ñ ꝑsone s uite paratũ ẽ. Si itaq
tales estis qui regnũ celoꝵ ꝯsequamins.
parauit. uos accipietis. Aliter. Non est
meũ dare uobis: i. suꝑbis qͦd adhuc estis.
s humilibꝰ paratũ ẽ. Ergo ⁊ uos nolite
eẽ suꝑbi. s estote alii .i. humiliamini qͥ
audatiam petitionis. s ad filios qui igno
isti carnalit̾ contͥstati sunt. Si hi. utͥq
saꝑent ⁊ intellig̾ent: nec isti tale quid pe¬
t̾ent. nec isti de tali petitione dolerent.
Isti gͦ ambiciosi. illi inuidiosi. utͥq tamen
arguit postulantes. nec decẽ reliquos in¬
dignationis increpat ⁊ liuoris. s tale po¬
nit exemplum. quo doceat illum ẽẽ ma
iorem qui minor fuerit. ⁊ illum dñm
fieri. qui om̃ium seruus erit. Frustra
gͥ aut illi immod̾ata quesierant. aut
isti doluerunt cum ad sũmũ culm̃ non
potentia s humilitate ueniant. Quis¬
quis gͦ ut ait maximꝰ diuinitatis cupit

Expanded text:
piet quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque piet quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui regnum coelorum consequamini, paravit, vos accipietis. Vel aliter: Non est meum dare vobis, id est superbis, quod adhuc estis, sed aliis paratum est: ergo et vos, nolite esse superbi, sed estote alii, id est humiliamini, quaudaciam petitionis, sed ad filios qui ignoristi carnaliter contristati sunt. Si enim utique saperent, et intelligerent, nec isti tale quid peterent, nec illi de tali petitione dolerent. Isti ergo ambitiosi, illi invidiosi, utrique tamearguit postulantes, nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit exemplum, quo doceat illum majorem esse qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus erit. Frustra igitur, aut illi immoderata quaesierunt, aut isti dolent cum ad summum culmen non potentia, sed humilitate veniant. Quisquis ergo, ut ait, maximus divinitatis cupit
Abbreviated transcription (Latin):
quã ñdum meruer̃t inquirt̃. Eos quidem
delectabat culm̃ honoris: s priꝰ exercere¬
deb̾et uia laboris. Desid̾abant sublimit᷑
onem humiliari : Nomine calicis passio¬
nem designat martyrii. qua & ip̃m ⁊ illos
docebat consũmari. Non ignorabat quidẽ
dñs. quia ꝑ passionẽ eum pot̾ant imitari:
sionis responderunt. Nescientibꝰ desicdabi¬
le ẽ bellum ⁊ in exꝑtis leuis uidet᷑ eẽ
tenitatio passionis ⁊ mortis. Si enim
temptatio mortis: Magnũ dolorẽ enim
herode truncatus ẽ. ⁊ ioħs in feruentis
olei doliũ missus. ⁊ in pathino relegatꝰ
animo ñ defuit martyrio. Sie ⁊ multi No¬
alii calicem dni biberunt. licet ꝑsecutor
sanguinẽ ñ fud̾it. Quod añ subiungit.
sic ẽ intelligendũ. Regnũ celoꝵ. ñ ẽ dan¬
tis: s accipientis. ñ enim ẽ acceptio ꝑsona¬
rum apud dm̃. s quicumq talem se p̃bu¬
erit. ut regno celorum sit dignꝰ. hie acei¬

Expanded text:
quam nondum merentur inquirunt. Eos quidem quam nondum merentur inquirunt. Eos quidem delectabat culmen honoris, sed prius debebant exercere viam laboris. Desiderabant sublimiteronem humiliari? Nomine calicis passionem designat martyrii, qua et se ipsum, et illos decebat consummari. Non ignorabat quidem Dominus quia per passionem ejus poterant imitari, sionis responderunt. Nescientibus enim desiderabile est bellum, sic inexpertis levis videtur esse tentatio passionis et mortis. Si enim tentatio mortis? Magnum enim dolorem Herode truncatus est. Joannes in ferventis olei dolio missus, et in Pathmos relegatus, animo non defuit martyrio. Sic et multi alii calicem Domini biberunt, licet persecutor sanguinem non fuderit. Quod autem subjungit: Sic est intelligendum: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim acceptio personarum apud Deum , sed quicunque talem se praebuerit ut regno coelorum dignus sit, hic acci
Abbreviated transcription (Latin):
aut agẽ. aut cogitare. ut ex illoꝵ culpa i¬
ueniat occasiones docendi. ⁊ exponendi glo-¬
riam pietatis. Nit illi. Dic. Postulat mat̾
filiorum rebedei errore muliebri ⁊ affectu
pietatis nesciens quid peteret. Nec mirũ
si ista arguitur imꝑitiȩ cum de petͦ dicat᷑.
quando fac̾e̾ uoluit tab̾nacła tͥa. nesciens
quid dic̾e̾t. Et notandũ qr matheꝰ scͥbit ma¬
tͤm postulasse ħ ꝓ filiis. marchꝰ ip̃oꝵ desi¬
derium ⁊ consilium aꝑire uolens legñtibꝰ.
tacet de matͤ ⁊ ip̃os dicit pociꝰ postulare. qd
ipsoꝵ rogatu nouit ꝑ matͤm postulatũ. Et
nota bonum quidem fuisse desid̾ium. s in¬
consid̾atam petitionem. idõ ⁊ si impetͣre ñ
debeant. simplicitas petitionis eoꝵ tñ non
confundi m̾ebatur: qr de amore dñi nasce¬
batur. ꝓpt̾ea. ñ uoluntatẽ neq ꝓpositũ eoꝵ
culpauit. s solam ignorantiam eoꝵ repre¬
hendit dicens. Nescitis quid petatis. Et no

Expanded text:
aut agere, aut cogitare, ut ex illorum culpa iaut agere, aut cogitare, ut ex illorum culpa inveniat occasiones docendi et exponendi regulam pietatis. Ait illi, etc. Postulat mater filiorum Zebedaei, errore muliebri et affectu pietatis, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguitur imperitiae, cum de Petro dicatur, quando facere vult tria tabernacula, nesciens quid diceret . Et notandum quia Matthaeus scribit matrem postulasse hoc pro filiis; Marcus ipsorum desiderium et consilium aperire volens legentibus, tacet de matre, et ipsos dicit potius postulare quod ipsorum rogatu noverat per matrem postulatum . Et nota hoc bonum quidem fuisse desiderium, sed inconsideratam petitionem. Ideo etsi impetrare non debebant, simplicitas petitionis eorum non tamen confundi merebatur, quia de amore Domini nascebatur. Propterea non voluntatem neque propositum eorum culpabat, sed solam ignorantiam eorum reprehendit dicens: Nescitis quid petatis. Et not
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dampnationẽ. ⁊ gentiles qͥ pͥꝰ erant no¬
iussimi .i. dampnabiles ꝑ ydolatͥam. fieri
pͥmos .i. ꝑ fidem exaltatos. sic accidet ĩ mul¬
tis aliis. Alii dicunt neminẽ murmu¬
rasse. s idõ dñm int̾posuisse. ut ostend̾e
neminem posse iuste ꝯqueri de sua oꝑa¬
tione. Multi enim. pͥmi fient nouissunz
.i. dampnabiles. nam ñ om̃s uocati ad fi
tẽ p̃parat eos ad temptationẽ. ne turbaren¬
tur cum uident eum morientẽ. Nunti¬
at & resurrectionem. ad eoꝵ consolationẽ.
Ascendimꝰ dicit. sccdm situm loci. ¶Tunc¬
accessit ad eum. Querit᷑ uñ filii rebedei
haberent opinionẽ regni. S hac causa ut
reor quia audierant t̾cia die resurrectu-¬
rũ. Putabant gͦ pꝰ resurrectionẽ in mun¬
do regnaturum. ⁊ idõ cupidi honoris desi¬
audeant ꝑ se postulare. per matͤm postulãt.
Qui dix̃ eis. Non int̾rogat quasi nesciens
quid uelit: s ut illa exponente manifestũ
titur dñs discipłos suos. aliqͥd ñ recte dr̃e.¬

Expanded text:
 damnationem; et gentiles qui prius erant novissimi, id est damnabiles per idololatriam, fieri primos, id est per fidem exaltatos, sic accidet in multis aliis. Alii dicunt neminem murmurasse, sed in Dominum interposuisse, ut ostenderet neminem posse juste conqueri de sua operatione. Multi enim. Primi fient novissimi, id est damnabiles. Nam non omnes vocati ad fidtem praeparat eos ad tentationem, ne turbarentur cum viderent morientem. Nuntiat et resurrectionem ad eorum consolationem. Ascendimus dicit, saccessit ad eum, etc. Quaeritur, unde filii Zebedaei habent opinionem regni? De hac causa, ut reor, quia audierant tertia die resurrecturum. Putabant ergo post resurrectionem in mundo regnaturum, et ideo cupidi honoris, desiaudeant hoc per se postulare, per matrem postulant. Qui dixit ei, etc. Non interrogat quasi nesciens quid velit, sed ut illa exponente, manifestam misit Dominus discipulos suos
Abbreviated transcription (Latin):
um ostendentis. Quasi dicat. Sidete ñ
carnali aspectu. s sp̃ali intellectu. oꝑa uir¬
tutum eius aspicite. ne dicatis ñ habemꝰ
regem nͥ cesarem. quia reuera iste rex tuꝰ¬
ẽ. ⁊ uenit tͥ si credis. contͣ te si ñ credis.
mansuerus quia pͥmus aduentus fuit hu¬
milis. scd̃s erit t̾ribilis. quia sedens erat¬
suꝑ asinam ⁊ pullum ñ in curru aureo.
s suꝑ bestiam pacis amicam. Mystice
autẽ significat utrumq ppłm. sub domi¬
nio eius humiliatũ. Qd̃ aut̃ dicit suꝑ a¬

Expanded text:
um ostendentis, quasi dicat: Videte non carnali aspectu, sed spirituali intellectu, opera virtutum ejus aspicite. Nec dicatis: Non habemus regem nisi Caesarem , quia revera iste est rex tuus, et venit tibi, si credis; contra te, si non credis. Mansuetus, etc. Quia primus adventus fuit humilis, secundus erit terribilis; quia sedens super asinam et pullum, non in curru aureo, sed super bestiam pacis amicam. Mystice autem super utrumque populum, sub Domino ejus humiliatum. Quod autem dicit, su