comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ ⁊uacones quasi uaccones .c. in .s. litã de¬
mutata. quos gneus ponpeus edomita
hispania. ⁊ ad trimphum uenire festinans.
de pirenei uigis deposuit. ⁊ ininũ op¬
pidum cong̃gauit. Unde ⁊ cõuenarũ urbs
nomenacceꝑit. Spani ab ibero amne pͥmũ
hib̃i. post ea ab spalo sꝙani cognominati st̃.
ores existunt. hii g̾cam sibi originẽ assert̃.
unde ⁊ nattirali ingenio calent. Siqͥd̾ post
finẽ troiani belli teucrum morte aiacis
frĩs miisũ patri. telamoni. dũ non reciꝑe¬
tur inregnum ciprum condidisse conces-¬
aisse. ibiqͥ urbem nomine antiqne patͥe.
salaminam condictisse. inde ad adgalletiã
ꝓfectus expofitis sectib ex loco genti nom̃
dedisse. Astures gens spanie uocati. eo quod
cirea sturim fluimen septi montib siluisq ĩ
habitent. Cantaibri gens spanie uocabulo
urbis. ⁊ hiberi amnis cui insictunt appella¬
ti. horum animus ꝑtinax. ⁊ magis acłlotro¬
emandum. ⁊ adbellanctum ut ad ꝑpetiendũ

Expanded text:
 Vascones, quasi Vaccones, c in s litteram demutata; quos Cneus Pompeius, edomita Hispania, ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuit, et in unum oppidum congregavit: unde et convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt. ores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio callent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum
Abbreviated transcription (Latin):
hec consangͥmitas dtimse paulatim ꝓpaginum
ortlinib derimens usq adultimum gradũ
matmonii i incuło repetit.⁊ quodã modo reuo¬
cat fugientem. Ideo autem usq ad sextũ gene¬
ris gradum consanͥgnitas constittitaẽ. ut sicrit
sex etatib muncti generatio ⁊ hominis statꝰ
finitur. i ta ꝑꝓpinquitas generis cot gradib ter

Expanded text:
ec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum matrimonii vinculo repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita et propinqu
Abbreviated transcription (Latin):
ocłoꝵ. Artispiscine aũ artẽ pͥmus ecuseis tra¬
didisse dicitur. qͥtlam stages. hic ex horis arꝰ¬
piscinã dictauit. ⁊ postea non erubitit appa¬
ruut. Namdicit᷑ fabulose arante quodã rusti¬
co stibito hc̃ ex glebis exiluisse ⁊ auspicinam
dictasse. quadie ⁊ moritus ẽ. Quos libros ro¬
mani ecusea lingua in ꝓpͥam mutauerunt.
pagis attheniensium dicti ubi exor¬
tisunt. ibienuĩ in locis agc̃stib ⁊ pagis genti¬
les lucos idolaq stactierunt᷑. ⁊ atali initio uo¬
cabulum pagani sortiti sunt. Sentiles sunt
qͥsine lege sunt.⁊ nondum cretdiderunt. Dic¬
ti autem gentiles qr ita sunt tit stier̃t geniti
.i. sic̃ incarne descenderunt. suib peccõ scilicet
idolis seruientes. ⁊ necd̾ regenerati. Pinde gñ¬
tiles pͥmittis nuncupant᷑. ip̃i dñr grece etħ¬
gentiles. ethuos enĩ g̃ce : gentes ddicuntur.
P ost fidem autẽ non debere uocari gente ᷤᷤ

Expanded text:
oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis traoculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hdictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Tusca lingua in propriam mutaverunt. pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet idolis servientes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece Ethgentiles: ethnos enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debent vocari gentes, s
Abbreviated transcription (Latin):
cessa: ut xp̃o ectito nemo ex incte natiuitatẽ
aliciius decelo inter p̃taret᷑. Oroscopi dic̃¬
ti: quod horas naturitatis hominum: specu¬
lantur dissimili ⁊ diu̾so fato. Sortilogi sunt
qui sub noiẽ ficte religionis ꝑ quasdam qͣs
scõrum sortes uecant cdiuinationis scĩãm ꝑ
fitemitr. aut quarĩcũꝙ scͥpitirarũ inspec̾ti¬
one futura ꝓmittunt. Salisatores uocatis̃
quia dũeis menbroiũ quecũq partes salie¬
rint aliqͥd sibi ex inde ꝓsꝑm seu triste sig¬
inficare p̃dicunt. ad hec omiã ꝑtinent.
et ligatue exocrabilium remectioꝵ que ars
medicoꝵ coindẽpnat. siuie in p̃cantationibus
sine in caracterib uł inqͥbtiscũꝙ reb suspñ¬
Dencdis aityligandis. inqitib om̃ib ars de-¬
monumẽ. ex quadã pestifera societate demo¬
hominum. ⁊ angłoꝵ malorum ex orca Uñ
cuncta uitanda sunt axpĩano. ⁊ om̃i penitꝰ
execratione repudianda atq dãpnanda. Au-

Expanded text:
cessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem cessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de celo interpretaretti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, seu in caracteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est, ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt Christiano, et omni penitus exsecratione repudianda, atque damnanda. Augu
Abbreviated transcription (Latin):
auiũ auspicia. ⁊ anguria qiͣ auiũ garria. hoc
ẽ auiũ uoces ⁊ linguas. Item auguriũ qiͣ angie¬
rium ꝙ aues gerunt. Duo s̃ au g̾̃a auspicioꝵ.
unum ad occłos alt̾m adAures ꝑtinens. ad oc¬
culos: scił uobatus. ad aures: uox auiũ. Phi¬
tonisse apt̾io apolline dicte.ꝙ. his atictor fit̾it
diuinandi. Astrologi dicti: eo quod in astris
duod ecim celi signa descͥbunt. siderumq cur¬
sunascentium mores. actris. ⁊ euentiis. p̃ctica¬
re conantur .i. quis quali signo suĩt natus.
ant quẽ affectũ hãt uite. quinascitur. hiis qͥ¬
uulgo mathematici uocant᷑. euiꝰ suꝑsticio
nis genus constellationes latini uocant .i. no
tationes siderum. Quomodo sehãt: cũqͥsq
nascitur. Pͥmum autem id̾ stellarum inter¬
pretes magi nuncupantur. sicut dehis legit᷑
qui in euangłio natum xp̃m annuntiaue¬
runt. postea hoc nomine soli mathemati¬
ci ciuus artis scĩa usq ad euangłim fuit con¬

Expanded text:
avium aspicia. Et auguria, quasi avium garria, hoc avium aspicia. Et auguria, quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguas. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: adulos scilicet volatus; ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris duodecim caeli signa descsu, nascentium mores, actus et eventus predicare conantur, id est quis quali signo fuit natus aut quem effectum habeat vite qui nascitur. Hi vulgo mathematici vocantur. Horosconis genus constellationes Latini vocant, id est, notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum annunciaverunt. Postea hoc nomine soli mathematicuius artis scientia usque ad evangelium fuit con
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ sibilla siceos appellat. cũ ait dehis.
Tunc lactea colla auro iuectunt᷑. scłmdi
u̾sitatẽ enim celi. ⁊ facies hominũ. ⁊ color.
corꝑm quamtirares. ⁊ animorum diu̾sita
tes existunt. Inde romanos graues. g̃dos le¬
ues. a fros u̾sipelles. gallos natum feroces. aiq
acͥores ingenio ꝑuicsemis. quod natura cli¬
matum facit. Galliaũ senones antiquritus
zonones diceban᷑. quod lib̃m hospicio rece¬
pissent. postea .⁊. in .s. lutem cõmutataẽ.
Uacca oppid̾ fitit. uixta pireneum. aquo s̃

Expanded text:
unde et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: unde et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum diversitatem enim coeli et facies hominum et colores et corporum quantitates, tes existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent; postea X in S litteram commutata est. Vacca oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gunt pedites alarum uice. Cormia uocan¬
tur extremitas er̃citus quod intorta sit. ag
men dieitur. quod exeitus iterꝰ facit. ab agñ¬
do uocatum idẽ eundo plautus quotu agᷤᷤ¬
⁊ ip̃e ẽ ex̃citus eium ambłãns. Nam agmen
dicittr quod in longitudine directumest.
quale solet ẽẽ cum ex̾citus portas ꝓcedet. qͥe¬

Expanded text:
gunt pedites, alarum vice. Cornua gunt pedites, alarum vice. Cornua tur extremitas exercitus, quod intorta sit. 64. Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est, eundo. Plautus: Quo te agis ipse? Est enim exercitus ambulans. Nam agmen dicitur quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
miles. s etiam ceteri euocant᷑i Uncte consui
solebat dicere. qͥ rem publicam uult salnã
eẽ: me sequat᷑. Comuratio que fit initimul¬
tu. quando uicinum urbis ꝑid̃m singtuos
uirare non paritur. s repente colligit᷑ mul¬
tuudo ⁊ tumultuosa mira conflattir: hec et
tumultuacio dicitur. In acie aũ iste fere for
me sunt. ex̾cutis. classis. nodus. cuneus. a¬
le.cormia. agnen. que forme ⁊ nomina ab
ipis reb. de qiib translate sunt. mitiant᷑.
Acies dict̾a: quod ferro armata sit. ⁊ acumi¬
ne glacdiorum. Exxitis multitudo ex uno
genere ab ex̾citanone belli uocata. Cuneus
neus nominatus ẽ qiͣ cimeus. eo quod inunũ
cuneum omnes cogantur. Classes cdicte pp̃
eti sunt. Unde ⁊ utigilitis. classib hie loc ẽ.iͥ
acies. certare solebant. iampꝰea classica naini¬
um dicta. Nodus ꝓͥe ẽ dersa pectitum int¬
dictum ꝓdifficultate. quod uix possit re¬
solui. Alie in exẽitti .xxx. equites diciit᷑¬
eẽ ale aurem equites obhoc dicti quiate¬

Expanded text:
et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere, qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur. Coniuratio que fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Hec et tumultuatio dimae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus neus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter cti sunt, unde et Virgilius: Classibus hic locus, hic acies certare solebant. Jam postea et classis navium dicta. Nodus proprie densa peditum muldictus pro difficultate, quia vix possit resolvi. Alae in exercitu triginta equites esse dicuntur. Alae autem equites ab hoc dicti, quia te
Abbreviated transcription (Latin):
Domus unius familie habitacłẽ. sicrit
Nam familaẽ lib̃i ex lib̃is legalib suscep far
nendo ⁊ ꝓgeneranclo dictum. aut adiffini¬
tione cert̾orum ꝓgeneratoꝵ. ut nationes
sociatus. Populus aũ eo distat aplebibus.
quod ppli uniũsi eies sunt. cõnumeratis
seniorib ciuitatis. pplĩ gͦ tota cuutas ẽ.¬
uilgus uͦ plebsẽ. Plebi. aũ aplitate dicta.¬

Expanded text:
domus est unius familie habitaculum, sicut milia est liberi ex liberis legibus suscepti, nendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus 430 universi cives sunt, connumeratis senioribus civitatis. 6. Populus ergo tota civitas; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta
Abbreviated transcription (Latin):
bio ꝓhiberet. atq inde obstucdio armorũ
sarinate numcupati existimantur. Lanus
fla̾riuis ferctir ultra danubium. aquo ala¬
ni dic̾ti funt sicut ⁊ ppłi inbabitantes uix¬
ta lemannum fluiritim alemanni uocant᷑.
de quib uicanus. deseitiere cauo temptorta¬

Expanded text:
bio prohiberet; atque inde ob studio armorum bio prohiberet; atque inde ob studio armorum Sarmatae nuncupati existimantur. Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quo Alani dicti sunt, sicut et populi inhabitantes iuxta Lemannum fluvium Alemanni vocantur. De quibus Lucanus
Abbreviated transcription (Latin):
ueterum ꝓpago. qͥ apẽninum montem m¬
colunt. de quib bistarie ꝑhibent. eod̾ t̃r
a quose cladis płib suꝑfu̾int. ⁊ ob hocu̾buos
g̃ce nominatos. Marĩ igens italie dicta.
acomite lib̃i marsia. qͥ usum ilł uictũ ostũ¬
diti ⁊ obhoc illistatuam feceruint. quam
pꝰea romani uictis marsis culerunt. mar
pens dicatur. illesos autẽ eẽ carminutm ma¬
leficiis. inhabitant arite plagam appen¬
nini montis. simulcũ umbris. Goti ami
oetas quam gotos. uocauertir. gens for¬
tis ⁊ potentissima. corꝑmmole arctua. armas¬
torum genere terribilis. de qͥb lucanus.
hinc dacus p̃mat. intle getes occurint hi¬
beris. Daciaũ gotorrim soboles fuerunt.¬
⁊ dictos putant᷑ dacos quasi dagos. quia
ri fuercuit. qui amultitudine boum sicuo¬
leatus ascola ripe. Gipedes pectestri p̃lioma¬
gis quam equestri sunt usi zex hac causa
uocati. Sarmate petentib campis armati.
ineqͥtabant. pͥusquam eos lentulis dati¬

Expanded text:
ntem intem incolunt, de quibus historiae perhibent quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc Ombrious Graece nominatos. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsrpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a MGetas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat beris. Daci autem Gothorum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos, quasi Dagos, quia ri fuerunt, qui a multitudine bovum sic voleatus accola ripae. Gipedes pedestri proelio magis quam equestre sunt usi, ex hac causa vocati. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant prius quam eos Lentulus Danu
Abbreviated transcription (Latin):
successit gͣnus. cuuis filia atͥs nom̃ ⁊regioni ⁊
genti dedit. ⁊ ex ea attͥci cognominan sunt qͥ
sunt atthenienses. Ion. uir fortis. ex fuo no¬
mine eosdem atthenienses uocauit iones.
cupati sunt. postea macelones dicti. Epruote
apirco achillis filios. pͥus puri. pea uͦ epir¬
rorege adicatiam transire p̃sumpserunt. Do¬
iris neptuni ⁊ hellepis filius fuit. Unde do¬
ri⁊ originẽ ⁊ nomen dricunt. sunt autẽ pais
g̾cie gentis. ex quib etiam cognominataẽ
tercia lingna g̃corcim que dorica appellat᷑.
lacelemones a lacedemone semelee filiodi¬
cti. hii diu ꝑseuerantes inbello contra messe¬
nios u̾iti. ne duit᷑nitate p̃sii spem prolis a¬
mitterent. p̃ceꝑunt rit rurgines eorũ cum
certis parentib nati. ⁊ ex nota mat̾m pudoris
spartani uocati sunt. namipõs ẽẽ spartanos
quos ⁊ laceclemones. Traces ex filio iafeth qͥ
nocatus ẽ turas orti.⁊ cognominati. ut suꝑiꝰ
dictum ẽ ꝑhibent᷑. licet᷑ gentiles eos ex mori¬

Expanded text:
sit Cranaus, cuius filia Atthis nomen et regionis et gentis dedit. Et ex ea Attici cognominati, qui sunt Athenienses. Ion, vir fortis, ex suo nomine eosdem Athenienses vocavit Iones. cupati sunt: postea Macedones dicti. Epirotae a Pyrrho Achilli filio prius Pyrrhidae, pe ad Italiam transire praesumpserunt. Dorus Neptuni et Ellepis filius fuit, unde Dori originem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis, ex-quibus etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellatur. Lacedaemones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bello contra Messenios veriti, ne diuturnitate praelii spem prolis amitterent, praeceperunt, ut virgines eorum cum certis parentibus nati ex nota materni pudoris Spartani vocati sunt. Nam ipsos esse Spartanos, quos et Lacedaemonios. Thraces ex filio Iaphet, qui vocatus est Thiras, et orti et cognominati, ut superius dictum est, perhibentur; licet gentiles eos ex mori
Abbreviated transcription (Latin):
Marteni dĩ belli cẽ cdñt. ⁊ marte appelãt
qr piriros pugnatur. aut sit mars mas. licet
nͥ sole femine. Romanoꝵ atiarc̃q gentiũ:
ut bello se quisq sine formidine corttis obi¬
in bello gradum inferant qͥ pugnant. aut
eo quod cotidie oriatur. ⁊ noualrice nascar᷑
phitiumqͦ eund̃ appollinẽ uocari auint. a
phitone iiense moł serpñte. cͦ ñ magis ue

Expanded text:
Martem deum belli esse dicunt, et Martem appellatum, quia per viros pugnatur, ut sit MARS, maris ars,ubi solae feminae; Romanorum aliarumque gentium, ut bello se quisque sine formidine cordis objiin bello gradum inferant qui pugnant, aut eo quod cotidie oriatur et noua luce nascatur. Pythium quoque eundem Apollinem uocant a Pythone, immensae molis ser
Abbreviated transcription (Latin):
riat. Magna: quod cibum gignat. Alinã:
qr uniũsa animalia fruct̾ib suis alit. Est enĩ
alimentorum mutͥx terra. quod simulaerã
euis cum claui fingititr. qr tellus hieme clau¬
ditur. riere aꝑitur. uit frriges nascanttir. qd̾
sustinetur rotis: qr mundus rotatur ⁊ uolu¬
bilisẽ .ꝙ. leones illi subicuunt mansuetos ut
ostendant nullum genus terre tam ferũ qd̃
subigi ñ possit. ant suꝑari abea. Quod inca¬
pite turritam gestat coronam: ostendit suꝑ¬
positas terre ciuitates. qi insignitas turribꝰ
constare. qd̾ sedes fingunt᷑ cura eam: qr eũ
omtã moueantur ip̃am ñ moueri. ꝙ cori¬
bantes eiꝰ ministͥ eũ strictis glactiis eẽ fin

Expanded text:
riat: magnam, quod cibum gignat. Almam, riat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Quod leones illi subiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gla
Abbreviated transcription (Latin):
quod uianil pariat. ⁊ iõ ambo sagittas hr̃e fin¬
gutir. quod ipã duosidera decelo radios
uĩq ad terras emtitant. Dianam autẽ ueca¬
tam qiͣ duanã . ꝙ. liina die ac noc̃te appareat.
ipãm ⁊ liicinam asseuerant: eo ꝗ luceat.
eand̾ ⁊ iiiam eq quod tͥb sungat᷑ figuris. de
qua uirgilius iͥa uirginis om diane. que ead̾
luna. ead diana. ead̃ ꝓ serpina uocat᷑. s cũ ba-
stbcuicta iacet calamos latania uirgo ẽ. cũ
subnxa sedet soli: platona contunx. lato¬
ma aũdiana: coꝙ. latone fu̾it filia. Cere¬
tem .i. t̾ram. a candis fruigib asseruit dictã
appellantes eam pluribus nominib. Dicant
etiam ⁊ eam ⁊ opem. quod oꝑe melior fiar t̾ra
ꝓserpinã quod ex ea ꝓserpiant fruges. Ues¬
tam quod tiaris herbis uł rariis uestita sit
reb. ł aui sira stando. Cand̾ ⁊ tellitr̃e ⁊ inairem
magnã fingunt trrcitã eũ timpano ⁊ gallo ⁊
strepitu cimbaloꝵ. Matrẽ uiocatã ꝙ płima pa-¬

Expanded text:
quod uia nichil pariat. Et ideo ambos sagittas habere fingunt quod ipsa duo sidera de celo radios usque ad terras emittunt. Dianam autem uocatam quasi duanam quod Luna die ac noIpsam et Lucinam asseuerant, eo quod luceat. Eandem et Triuiam, eo quod tribus fungatur figuris; de qua Virgilius Tria uirginis ora Dianae, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina uocatur. Haec et subcincta lucet calamos, Latonia virgo est: Cum subnixa sedet solio, Plutonia conjux. Latonia autem Diana, eo quod Latoniae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea tam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pa
Abbreviated transcription (Latin):
prignare. Quoͦd galios huic dee ut seruirẽt
fecerunt: sigc̃̾at qͦuod semine incdigeant. t̾rã
seqͥ oꝑtere. in ea qͥppe oiã reꝑire.q. se apud
eam iactant. p̃cipitur inqͥunt. ut qͥ t̾ramco¬
lunt ne sedeant. suꝑ enĩ eẽ q agant. Cimba-¬
lorum aũ ereorũ sonitus. ferramentoꝵ q̃pitꝰ
ere colebant. pͥusqꝗͣ. ferru̾ẽet inuentũ. eandẽ
non dubiumẽ. ut ex & hna uulcano que da¬
tur intelligi. ⁊ iõ uirginẽ purant qr ignis
iniuolabile sit elementum. nicħꝙ nasci pos¬
sit abeo. qͥppe qͥomĩa que arripũit: assumar.
otudiris infastis. nec tu aliud uestam quã
uiuam intellige flamnam. Nataq de fiam¬
ma cotpora nulla irides. pp̃ ea titiginesei
seruire clnͣr. eo quod sic̃ ex uͥgine. itanic bilex
tas matrum natorcm pandat. ⁊ nubentum

Expanded text:
servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus et inventum. Eandem non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intellegi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ovidius in Fastis6, 291: Nec tu aliud Vestam quam vivam intellege flammam; nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicuntur, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex tas matrum natorum pandat, et nubentum
Abbreviated transcription (Latin):
lectus. ubi aquibdam crec̾ittir illa i
una. ⁊ sola que fuit antequam eẽt lingua¬
rum diuĩsitas. Indiũsisquippe gentibus
credittir quod ead̾ ungua illis deus loquat᷑¬
qua ipsi homines utuntur. uł abcis inteligi¬
tur. loquitur autemds̃ hominib non ꝑsub¬
stanciam inusibilem seci ꝑcreatuam corpo

Expanded text:
lectus; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur, quod eadem lingua illis Deus loquatqua ipsi homines utuntur, ut ab eis intelligatur: loquitur autem Deus hominibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corp
Abbreviated transcription (Latin):
quidam animum in om̃ibꝰ cõmanentem
⁊ lucidum. ut picagoras. quidam dm̃ sñ
cempore incõmutabilẽ. ut plato. qͥd ammen¬
tem solritam. ut cicero. quidam ⁊ sp̃ĩ men
cem. ut maro. In uientuim enim solum modo
dm̃non ut inuenerant exposuerunt. quia
euamienint incogitationib suis. dicentes
enim se ẽe sapientes stulti facrisunt. Itẽ pla¬
comci quid̃ dm̃ creatorem. ⁊ arbitrẽ ⁊ iudi¬
cem asserunt. Epicurei occusum ⁊ mex̃cita¬
tum. De mundo autẽ platonici aifirmãt
incorꝑalem. S toici corꝑalem. Eradicus ex¬
igni. s pierrus ex athomis. Picagoras ex nu
gubernat. sicrit aminiris in nobis quã maxi¬
me. qͥ cumẽ inquit innobis ipĩ sumus.
cũ exit ⁊ morimur. gͦ ⁊ ignis cũ de mundo
ꝑ fulgura ꝓficiscitur mundus morituse
hu philosop horum errores etiam eorum¬
⁊ apud ecłam induxertnt hereses. inde
reones.⁊ forme nescio que: inde ap̃ arciũ
tͥmtas nominnis. ⁊ apud ualentinũ platonicꝰ

Expanded text:
Quidam animum in omnibus commanentem Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia evanuerunt in cogitationibus suienim se esse sapientes, stulti facti sunt. Platonici quidem deum creatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei, otiosum et inexercitatum. De mundo autem platonici affirmant incorporalem: stoici corporalem; Epicurus ex atomis; Pythagoras ex numgubernet, sicut animus in nobis: quam vanissime; qui cum est inquit in nobis, ipsi sumus; cum exit per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus
Abbreviated transcription (Latin):
poreum nominauerunt. quasi uoluptans in
ceno carnali. uoluptatẽ corꝑissum mum
bonũ asserens. qͥ etiam dixit muulla duri¬
na ꝓuiddencia instructum ẽẽ aut regi mtmn¬
dum. sed onguie rercim. athontis ide inse¬
cabilib ac solidis corꝑib assignauit. quoꝵ
foritinis concursib unui̾sa nascunt᷑: ut na
us friero. Gimnososiste nudi ꝑopacas indie¬
solitudines ꝑ bibentur philoso phari.
adhibentes tantum genitalib tegnina
gimno enĩ ex eo dictuimẽ quod uuenes
nudi exercentur in campis. ubi puden¬
da tantũ sola oꝑiunt. hiagenerando se
cohibent. Teologi autẽ id̾eo sunt qͥ ⁊ phi
sici. dicti autẽ reologi. qm̃ inscͥptisris suis
de deo dixerunt. quoꝵ uana constat opi¬
mo quidd̃s eẽt dum quererent. qͥdam
enim corꝑeo sensu hunc mundũ iti sibilẽ
ex quatuor elementis: dm̃ẽe dixerunt.
ut dionisius stoicus. Alii uͦ sp̃alit̾ intelle¬
perunt mentẽ eẽ dm̃ ut tales milesius.

Expanded text:
porcum nominaverunt: qui quasi volutans in porcum nominaverunt: qui quasi volutans in ceno carnali, voluptatem corporis summum bonum asserunt: qui etiam dixit, nulla divina providentia instructum esse aut regi, mundum; sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus assignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascuntuus fuero. 17. Gymnosophistae nudi solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi pudenda tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Tsici. Dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio, quid Deus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam hominis excedere. sic cm̃
ꝑlurima ẽẽ que possint ⁊ sensus penetm
tione conp̃hencti. hanc septam arcesila¬
us cirenaicus philosophus reꝑit. cuius
sectator fuit democͥttis. qui dixit tamꝗͣ
inputeo alto. ita ut fundus nullris sit. ita
in occulto iacere ueritatẽ. Pipatetici. ade¬
ambu latione dicti. eo quod aristotiles ati¬
ctor eoꝵ deambulans disputare solitris
ẽẽt. hii dñt quandã particłam anime
ẽẽ et̾nam. de reliquo magna ex parte mor¬
talem. Cinici ab inmundicia inpudencie
diam in ꝓpatulo coire cũ conuigib eiꝰ mos
erat. censentes licitũ honestũq ẽẽ: palam
cum uxore concũbere. quia coniugiũ iustͣ
ẽ. publice id p̃dicantes agend̾. ut canes in
uicis uł plateis. Unde ⁊ acanib quorum
uitam imitabantur etiam uocabulũ no¬
menq traxerunt. Epicirrei dicti ab epicu¬
ro quodam philo sopho amatore ueritatis
uanitatis non sapĩẽ. quẽ eitam philosophi

Expanded text:
intelligentiam hominis excedere: sic tamen intelligentiam hominis excedere: sic tamen plurima esse quae possint et sensus penetrabili ratione comprehendere. Hanc sectam Archesilaus, Cyrenaicus philosophus reperit, cujus sectator fuit Democriin puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae diam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho amatore vanitatisanitatis, non sapientie, quem etiam ipsi philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
suarum. ut ꝑipatetici. ⁊ stoier ⁊ academici.
platonici aplatone philosopho dicti. hii am¬
marum creatorẽ eẽ dm̃: corꝑm angłos eẽ asse¬
runt. ꝑmulcos annoꝵ circulos incttũsa cor¬
pora redire animas dicant. Stoiei aĩocodicti.
picta erant gesta sapientium atq uirorũ
fortium hitorie. In hatic porticũ sapien¬
tes philosophabant᷑. ex qua stoici dicti st.
gc̃e enĩ porticꝰ. stoadicit᷑. Hane sectan pͥmꝰ
Tenon instituit. hii negãt sñ uͥute esfici.
quemꝗ beatũ. pecc̾m uniforme ẽẽ asserunt.
dicentes. sic ule nocens erit qui paieas fcira
uerit. quãqui aurũ. qͥmergũ occiderit ꝗͣ
qͥ equũ. nonenĩ animal cͥmen s amimꝰ fac̃.
hii etiam animum cũ corpore ꝑire dicunt.
mici appellati. ab ula platonis academta
atteniarum ubi id̾ plato docebat. hii oĩa
incerta opmantir. s sicut fatendum ẽ
multa incerta ⁊ occulta ẽẽ. qua uoluit ds̃

Expanded text:
suarum, ut Peripathetici, Stoici, Academici. 7. suarum, ut Peripathetici, Stoici, Academici. 7. Platonici a Platone philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt, post multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. 8. Stoici a loco dicti. picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex qua et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zeno instituit. 9. Hi negant sine virtute effici qdicentes: Sic ille nocens erit qui paleas furatus fuerit, quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum; non enim animal crimen, sed animus faHi etiam animam cum corpore perire dicunt, mici appellati a villa Platonis academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur: sed sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ipi antixp̃i sunt. Belidolũ babiloniũ ẽ qd̾̃
int̃p̃tatur uetus. fut enim hic belus parer
lant. Quod nom̃ ⁊ apud sirios. ⁊ ap̃ affros pꝰea
cultũ ẽ. Unde ⁊ lingua puinica. bal ds̃ dicit᷑.
Apud assirios autẽ baluoca itir. quadam
sacrorũ suortĩ ratione. ⁊ saturnꝰ ⁊ sol. Beel¬
phegor int̃pretat᷑ simulacrũ ignominie. ido¬
lũ enĩ fuit moab cognomento baal suꝑ mon
corum. fuit auceni de lapsaco cutitate elles¬
g̃ci transtulerunt. ⁊ innuimine sacratiert̃
hortorum. Unde ⁊ dicit᷑ p̃ẽẽ hortis. p̃pecor
fecunditatẽ. Beekebuc idolũ fuit acha¬
ron ꝙ in terp̃iattir uir muscarũ. Zebul enĩ
musca uocatuir. spurcissimũ gͥ idolũ. iõ uirũ
muscarũ uocatũ liqniet. pp̃ sordes idolatrie.
in latina lingna animal sonat. p̃pq: de excel¬
sis ad cerrena cecidit. ⁊ ꝓmerito fuo. nt aĩal
brutum effectus sit. ip̃e ẽ ⁊ lemathan .i. serpñs

Expanded text:
ipsi Antichristi sunt. Bel idolum est Babylonicum, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater lant: quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est. Unde et lingua Punica Bal Deus dicitur. Apud Assyriosacrorum suorum ratione et Saturnus et Sol. Belphegor interpretatur simulacrum ignominiae. Idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super mum hortorum. Fuit autem de Lampsaco civitate HellesGraeci transtulerunt, et in numen sacraverunt hortorum; unde et dicitur praeesse hortis fecunditatem. Belzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae,in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens
Abbreviated transcription (Latin):
nem quidem celestia corꝑa gerebant. Lap
susꝰ in aerian qualitatem conũsi sunt. Nec
aeris illus puriora spacia. sed ista caligi¬
nosa tenere ꝑmissi sunt. qui eis qͣi carcer ẽ¬
pͥncepsẽ. Diaboliis hebituct dicitur deorsũ
fluens. quia quienis inceli culmine stare contepͣ¬
sit. seclsuꝑ bie pondere deorssim corruens ceci¬
dit. Grece uͦ diabolus cͥminator appelattir ꝙ.
uł cͥmina quibꝰ ip̃e ilicit addm̃ referat .⁊. qͥ

Expanded text:
nem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi nem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer eest. 18. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero DIABOLUS criminator vocatur, vel quod crimina in quae ipse inlicit ad Deum referat, vel q
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia siue hoim̃ siue demonum sibi ex¬
hiberi łiubet łcupit. ita pia humi litas
cui debetur: ostendit. Idolum aũ ẽ simula¬
cium. quod humana esfigie factum ẽ ⁊ con¬
segratum ẽ. uixta uocabuli interp̃tationem.
Idos enimg̃ce formam sonat. ⁊ abeo ꝑdimi¬
nutionẽ idolum deductum. eque ap̃nos for¬
mulum facit. gͥ om̃isforma uł formula ido¬
lum se dici exposcit. inde idolatͥa omĩs cͥca¬
om̃ẽ idolum famulatur. ⁊ seruit. qͥdam uero
latim ignorantes g̾cum. imꝑite dñt idolũ ex
dolo sumpsisse nomen. quo diabolus crecit᷑e
cultum diuini nominis inuexit. Demone ᷤᷤ
ac rerum scios. p̃sciunt enim multa futtira.
Unde ⁊ solent responsa aliqua dare. inẽ enĩ
illis cognitio rerum. plusquam infirmitati
humane. partim subtiliori sensus acuinine.
partim exꝑientie longissime uite. partim ꝑ
dĩ uissum anglica reuelatione. hii corꝑm
leriorum natura uigent. ante transg̃ssio¬

Expanded text:
superbia, sive hominum, sive daemonum, sibi exsuperbia, sive hominum, sive daemonum, sibi exhiberi, vel jubet, vel cupit, ita pia humilitas, cui debetur ostendit. 13. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum 378 et consecratum est, juxta vocabuli interpretationem, εἶδος enim Graece formam sonat, ab eo per diminutionem idolum deductum, aeque apud nos formulam facit. 14. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idololatria omnis circa idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece imperite dicunt idolum ex dolo sumpscultum divini nominis invexit. Daemones a ac rerum scios: praesciunt enim futura multa, unde solent illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressio
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝓ quib se in terris demones colendi suꝑ¬
posuerunt:⁊ sibi sacͥficari adeceptis ⁊ ꝑdi¬
tis ꝑsuaserunt. Similacra aritẽ sumlriti.¬
dinem nuncupata. eo ꝙ manu artificis ex
lapide. alia ue materia eorum uultris mu¬
tantur. in quoꝵ honore fingunt᷑. gͦ simula¬
cra uł ꝓeorũ quod sunt sumlia .ł ꝓ eo ꝙ simu
dicunt quod ismael pͥmꝰ simusacrũ luto fe¬
ceriti gentiles autẽ pͥmt̃i ꝓmethetim simu¬
ab eoq natam ẽẽ artem. simulacͣ ⁊ stattas
aingendi. Unde ⁊ poete ab eo homines
hͥmum facetos ẽẽ confingunt. figtrate pp̃
quoꝰ pͥmim inarce oliua ortaẽ. ⁊ attheni¬
eisium urbs exminerue appellatione no-¬
men sortitaẽ. hic pͥmus omĩm iouẽ appel¬
latit. simulacra repperit. aras statuit. uic¬
cimas inmolauit. nequaquam istius moĩ
reb ing̾cia unquam uisis. Idolatͥa ido¬
lorum seruitus suie cultura interp̃tat᷑.
nsi uni ⁊ soli dõ debetur. hancsic̃ impia

Expanded text:
tis, pro quibus se in terris daemones colendi suptis, pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis, et perditis persuaserunt. Simulacra ad similitudinem nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra, vel pro eo quod sunt similia, vel simulicitur. Judaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. Gentiles autem primum Prometheum simuab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde, et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. 10. Hic primus omnium Jovem appellavit, simulacra reperit, aras statuit, victimas immolavit, nequaquam istius modi rebus in Graecia unquam visis. 11. IDOLOLATRIA idolorum servitus, sive cultura interpretaturnisi uni et soli Deo debetur. 12. Hanc sicut impia
Abbreviated transcription (Latin):
mines olimstiisse ꝓctuitt. ⁊ pro
umus ciusq uita uł meritis
modo ap̃ athenas minercia. ap̃samu uiud.
apud pafos ueniis. ap̃ lenos tiulcanus. aputo
naxos lib̃. ap̃delos apollo. In quoꝵ etiamslau¬
dib accesserunt ⁊ poete. ⁊ cõpositis carminibꝰ
incelũ eos sustulertint. Nam quort̃ĩdã eultũ¬
⁊ intientiones arcium reꝑisse dicrint᷑. ut
escuilapio meclicina. uulcano fabrica. abacti¬
bus aũ uocant᷑. ut meccurius mercib p̃esti
lib̃a ub̃tate. fuerunt etiam ⁊ quidã uui
fortes. aut urbium conditores. quib mor¬
tius homines qͥdilexer̃t eos simu lacra fin¬
tertuit. ur hrẽnt aliqͦd ex imaginũ contem¬
platione solatium. s paulatim huncerrorẽ
ꝑsuadentib demonib. ita in post̾is inrepsis¬
se. ut quos illi ꝓsola nominis memoria ho¬
norauerunt. successores dõs existimarent
atq colerent. Similacroꝵ usus exorctis est
cũ exdesiderio mortuorũ constituerentir
imagines. uł esfigies. tamqtiã incelũ rap¬

Expanded text:
mines olim fuisse produntur, et pro uniuscujusque vita vel meritis, modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existimarent atque ctus est cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines, vel effigies, tanquam in coelum recep
Abbreviated transcription (Latin):
agnosci. causas eoꝵ uł nomina demonstͤ¬
re oporctut. De heresibus. xuiii.
ydei confessores interpretantur: inttltos enĩ
exhis sequitur confessio: quos antea ꝑfidia
possidebat. hebrei tranfitores dicuntur. quo
nomine admonenitir. ut cie peiorib aclmelio¬
ra transeant.⁊ pͥstinos errores relinquant.

Expanded text:
agnosci, causas eorum vel nomina demonstragnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. § 4 De haeresibus Iudaeorum. Iudaei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. Hebraei transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinquant.
Abbreviated transcription (Latin):
triosuo quod inducerent elegerunt. sed
decelis aliter euangelitauert. anathema
uocabitur. Secta asequendo ⁊ tenendo no¬
minata. nainsectus sectas dicimꝰ babitus
ammorum: ac instituta cͥca disciplinam
uł ꝓposirtim quod tenendo secuntur lon¬
te alia inreligionis eultri oprinentes quã
ceteri. Seisma acissum anmorum uocata.
eod̾enĩ cultri. eotꝰ ritii credit. ut cũ solo
conq̃gacionis delectat᷑ discicuo. fit aũ scisma
cũ dicunt hommes. nos uisti sumus. nos ui¬
stificamus inmundos. ⁊ cetera similia.
Suꝑsticio dicta eo quod sit suꝑfltia aut stiꝑ¬
instituta obseruatio. alii dicunt a senibus.
quia inultis anris suꝑstices ꝑ etatẽ deliãt.
terrant suꝑstitione quadam. nescientes q̃
uetera colunt colant. aut que ueterum ig¬
nari adsciscant. luierettus autẽ sitꝑsticio.¬
nem dicit suꝑstantiũ rerum .i. celestrũ et
diuinoꝵ que ssꝑnos stant. s male ddicit
Hereticoꝵ autẽ dogina nonfacile possrint

Expanded text:
arbitrio, quod inducerent, elegerunt, sed arbitrio, quod inducerent, elegerunt, sed s de caelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur. Secta a sequendo et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam vel propositum, quem tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu crcongregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sanctificamus inmundos,' et cetera similia. Superstitio dicta eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est caelestium et divinorum quae super nos stant; sed male dicit. Haereticorum autem dogmata ut facile possint
Abbreviated transcription (Latin):
tas ẽ. quiadũ quisꝙ peccati: amat. futam
głamnon sperat. Carctas g̃ce latine ctilectio
interp̃tat᷑. quod duos inseliget. Namctile¬
ctio adtiob incipit. quod ẽ amor dĩ ⁊ ꝓri
lectio. Maior ẽ autem hec om̃ib. quia qui
diligit ⁊ credit. ⁊ sperat. qͥ autẽ non diligiti
quamuis multa bona faciat. frustra labo¬
rat. oĩs ã clilectõ carnalis ñ dilectõ s magis
amor di solet. Dilectionis aũ nom̃ tantũ
inmnelioti ous rebus accipi solet. De he
quisꝙ id sibi eligat quod melius illicẽ
repici.rei. ⁊ stoici ⁊ł sicrit alii qͥ ꝑũsum
na cogitantes. arbitͥo suo de eccłã re¬
aunt. Inde gͦ heresis dicta g̾ca uoce ex
iterp̃tatione electionis quaqruisq arbi¬
triosto ad instituenda sine suscipienda
bitrio nro inducere licet. s nec eligere qͦo
aliquio de arbitͥo suo induxerit. Apłõs dĩ
habemus auctores. quia nec ip̃i qͥcꝗͣ exarbi

Expanded text:
tas est: quia dum quisque peccatum amattas est: quia dum quisque peccatum amatgloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximlectio.' Maior est autem haec omnibus, quia qui diligit et credit et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. De haequisque id sibi eligat quod melius illi esset Epicurei et Stoici, vel sicut alii qui perversum dogma cogitantes arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis, dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda ostro arbitrio inducere licet, sed nec eligere quod aliqui de arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mapocalipsim. uoce anglica dicit᷑. ꝓiectus ẽ
accusator frm nr̃ouim. qui accusabat illos in
conspec̃tii dĩnr̃ĩ die acnoc̃te. Sathanas in tati¬
num consonat adũsaruis. siue transg̃isor. ip̃e
ẽ enĩ adũsarius qui ẽ ueritatis inimicꝰ s semꝑ
scõrum iuitutib p̃ire contiaire nititur. ip̃e est
temptandã iustoꝵ innotentiam postulat. sic̃

Expanded text:
e angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte . Satanas in Latinum sonat adversarius sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et ttentandam justorum innocentiam postulat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
reses sine auctore. ⁊ sine nominib. exqͥbus
hominũ apud inferos factam xpĩdescensi¬
one noncrectunt. alie animã imaginẽ clei
di statu dissentunt. alie in numerabiles intin¬
alie nudis pedib ambulant. alie cũ hõibꝰ
non mandricant. Hee stint hereses ap̃ catho¬
nib uł concibiis p̃dãpnate que dũ insemł¬
tis errorib dixtise iniicẽ sibi dissentuitit.
cõmiini cam̃ nomme adu̾sus ecclãm dĩ con¬
spirant. S ⁊ qͥcũq aliter scͥpturã sacram
intelligit. quam sensus sp̃s scĩ flagitat aqͦ
conscͥpta ẽ. licet de eccłã non recesserit: tam̃
hereticus appellari potest. De philoso

Expanded text:
reses, et sine nominibus: ex quibus hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, alie animam imaginem dei ndi statu dissentiunt, alie innumerabiles munalie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus cathodum in se, multis erroribus divisae, invicem sibi dissentiunt, communi tamen nomine adversus Ecclesiam Dei conspirant. Sed et quicunque aliter Scripturam sanctam intelligit, quam sensus Spiritus sancti flagitat, a quo conscripta est, licet de Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potest. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
enim. c̃nec menbris distingutt᷑. nec corꝑis
mole censenir. Eradite ab eractito auctore
exorti. monachos tm̃ reciprunt. conirigia
respitunt. regna celoꝵ paruulos hr̃e ñ
credunt. Nouatiani anouato rome ur
bis pb̃ro exorti qͥ adũsus corneliũ cathe¬
dram sac̃do talem conattis inuadere. here¬
sem instituit. tiolens apostatas suscipere
⁊ rebaptizans baptizacos. Monani he¬
retici dict̾i. quod tprͣ ꝑsecutionis inmon¬
tib latuerunt. qua occisione se acatholi¬
ce eccłe corpore diuiserunt. Ebionite ab
ebione dicti hii seim uidei sunt. ⁊ ita te¬
nent euangłim. ut legem carnalit̾ serciet᷑.
adu̾sus quos adgalathas apts scͥbens inuie¬
mtor. fotiniani a fotinrano gallo grecie
heresim suscitans
maria ꝑiosepnap.¬
tiali coitu fuisse con
ceptum. Aeriani
abereo quodam nũ¬
cupatisunt. hiios¬
ferre sacfitium ꝑde
tico aetii discipilo ex
cuus nomine magis innotuerunt. dissimi¬
lem patri asserentes filitim. ⁊ filio sp̃m sc̃m di¬

Expanded text:
enim, nec membris distinguitur, nec corporis mole censetur. Heraclitae ab Heraclito auctore exorti, monachos tantum recipiunt, conjugia respuunt, regna coelorum parvulos habere non credunt. Novatiani a Novato Rombis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans baptizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt; qua occasione se a catholicae Ecclesiae corpore diviserunt. Ebionitae ab Ebione dicti. Hi semiiudaei sunt, et ita tenent Evangelium ut Legem carnaliter servent: adversus quos ad Galatas Apostolus scribens invenretici a Fotino, Gallogrecie heresim suscitans, Maria per Ioseph nuptiali coitu fuisse cceptum. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt. Hi offerre sacrificium pro uodam dialectico, Aetii discipulo, ex cuius nomine magis innotuerunt: dissimilem Patri asserentes Filium et Filio Spiritum sanctum. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓpͥetate uocabitli ẽ. Decem atitem sibil
ta que ante troiana bella uaticinata ẽ. cuuis
plurimos usus homertis oꝑi suo inseruit.
Quarta: cumera inicana. Quinta eritea no¬
imue erofilia. in babilone orta. que grecis
erictea. quia in ecd̃ insula enis inuenta sunt
carmina. Sexta samia que semonete dicta
ẽ a samo insula. unde fint cognominata.
Septima cumana nomine amaltea. que no¬
uem libros attulit tarqͥmo pͥsco. inqͥbus erãt
uirgilius. ultima cumei uenit iã carminis
eras. Dicta aũ cumana acuutate cumas que¬
ẽ incampama. ciius sepulchram in sicilia ad¬
hucmanet. Octaua hellespontia agro tro¬
ianonata que sebitur solonis ⁊ ciri firisse tẽ¬
porib. Nona frigia que uaticinata ẽ anchise.
Decima tibuitia nomine albunea. quarã
bantuir. celebrior aũmt᷑ ceteras ac nobilior
erictea ꝑhibetir. De magis. xxii.¬

Expanded text:
Sibyllta, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae de Graecis Erythraea, quia in eadem insula huius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a SaSeptima, Cumana, nomine Amalthaea, quae novem libros attulit Tarquinio Prisco, in quibus erant Virgilius: Ultima Cumaei venit jam carminis aetas. Dicta autem Cumana aest in Campania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae, decima Tiburtina, nomine Albunea. Quarum robantur. Celebrior autem inter ceteras ac nobilior Erythraea perhibetur. § 9 De magis.