comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laborabis. & in ea ueracit̃ semꝑq regnab̵.
Illic enĩ tibi ñ uestalis focus. non lapis ca¬
pitolinus : sed ds̃ unus & uerus. Nec me¬
tas rerũ nec tẽpora ponet : imꝑiũ sine
fine dabit. Noli dõs falsos fallacesq re¬
quirere. Abice potius & contẽpne inuerã
emicans libtatẽ. Non st̃ dui: maligni st̃ sp̃s :
quib ęterna tua felicitas pęna. ẽ. Non tam
iuno troianis a quib: carnalẽ originẽ du¬
cis arces uidetur in uidisse romanas.
quã isti dȩmones quos adhuc dõs putas
om̃i generi hominũ sedes in uident sempi¬
t̃nas. & tu ipsa ñ ex parua parte de tali¬
b: spiritib iudicastiquando eos ludis pla¬
casti: & ꝑquos homines eosdẽ ludos fecisti
in fames. eẽ uoluistis patere asseri libtatẽ
tuã aduersus immundos sp̃s : qui tuis cer¬
uicib imposuer̃ sacrandã sibi & celebran¬
dã ignominiã suã. Actores criminũ diui¬
noꝵs remouisti abhonorib tuis : supplica

Expanded text:
laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. Illic enim tibi non Vestalis focus, non lapis Capitolinus, sed Deus unus et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine fine dabit. Noli deos falsos fallacesque requirere; abice potius adque contemne in ueram emicans libertatem. Non sunt di, maligni sunt spiritus, quibus aeterna tua felicitas poena est. Non tam Iuno Troianis, a quibus carnalem originem ducis, arces uidetur inuidisse Romanas, quam isti daemones, quos adhuc deos putas, omni generi hominum sedes inuident sempiternas. Et tu ipsa non parua ex parte de talibus spiritibus iudicasti, quando ludis eos placasti et per quos homines eosdem ludos fecisti, infames esse uoluisti. Patere adseri libertatem tuam aduersus inmundos spiritus, qui tuis ceruicibus inposuerant sacrandam sibi et celebrandam ignominiam suam. Actores criminum diuinorum remouisti ab honoribus tuis: supplica
Abbreviated transcription (Latin):
Si quid inte laudabile naturalit̃ eminet :
ñ nisi uera pietate purgat᷑ atq ꝑficitur:
impietate aut̃ disꝑgitur & punitur. Nc̃
iã elige quid sequaris: ut ñ in te sed in dõ
uero sine ullo errore lauderis. Tunc enim
tͥ gła popłaris affuit : sed occulto iudicio
diuinȩ ꝓuidentiae uera religio quam
eligeres defuit . Ex ꝑgiscere dies ÷ sicut
ex ꝑrecta es in quib dã. De quors uir tute
ꝑfecta & ꝓfide uera etiã passionib: gła¬
tit̃ moriendo uincentes. sanguine nobis
hanc patriã peperere suo. Ad quã patriã
te inuitamꝰ & exhortamꝰ. ut eius adicia¬
ris numero ciuiũ : cuius quodã mͦ asy lũ
est uera remissio peccators. Non audias
degeneres tuos. xẽo xp̃ianis ue de trahen¬
tes. & accusantes uelut tempora mala :
cũ quȩrant tempora quib: ñ sit quieta
uita. sed potius secura nequitia. Haec tͥ
num quã nec ꝓpatria t̃rena placuerunt.
Nunc iã celestem arripe: ꝓ qua minimũ

Expanded text:
Si quid in te laudabile naturaliter eminet, Si quid in te laudabile naturaliter eminet, nonnisi vera pietate purgatur atque perficitur; impietate autem disperditur et punitur. Nunc jam elige quid sequaris, ut non in te, sed in Deo vero sine ullo errore lauderis. Tunc enim tibi gloria popularis adfuit, sed occulto judicio divinae providentiae vera religio, quam eligeres, defuit. Expergiscere, dies est; sicut experrecta es in quibusdam, de quorum virtute perfecta, et pro fide vera etiam passionibus gloriatiter moriendo vincentes, sanguine nobis hanc patriam peperere suo. Ad quam patriam te invitamus, et exhortamur ut ejus adjiciaris numero civium, cujus quodammodo asylum est vera remissio peccatorum. Non audias degeneres tuos Christo Christianisve detrahentes, et accusantes velut tempora mala, cum quaerant tempora quibus non sit quieta vita, sed potius secura nequitia. Haec tibi nunquam nec pro terrena patria placuerunt. Nunc jam c
Abbreviated transcription (Latin):
runt᷑ & murmurant iniqui & ingrati. &¬
in illo nefario spũ altius obstrictiusq pos¬
sessi: quia popłi confluunt ad eccłias casta
cel ebritate. honesta utriꝰq sexꝰ discretione .
liuere mereant᷑: ubi scã scriptura ustitiȩq
doctrina de suꝑiore loco in conspectuom̃iũ
ꝑsonante . & qui faciunt audiant ad p̃miũ.
& qui non faciunt audiant ad udiciũ. Quo
& si ueniunt quidã taliũ p̃ceptoꝵ̾ irrisores
homines : om̃is eoꝵ peto lantia aut repen¬
tina mutatione deponit᷑. aut timore uel
pudore cõprimitur. Nichil enĩ eis turpe
ac fagiosũ spectandũ imitandũq ꝓpo¬
nitur : ubi deiueri aut p̃cepta insinuant᷑.
aut miracula narrantur. aut dona lau¬
dantur. aut benefitia postulant᷑. Haec po¬
tius concu pisce o indoles romana lauda¬
bilis. o ꝓgenies reguloꝵs sceuolarũ scipi¬
onũ fabricioꝵs hãec potius concupisce :
haec ab illa turpissima uanitate & falla¬
cissima dȩmonũ malignitate discerne.

Expanded text:
runtur et murmurant iniqui et ingrati et illo nefario spiritu altius obstrictiusque possessi, quia populi confluunt ad ecclesiam casta celebritate, honesta utriusque sexus discretione, ue uiuere mereantur, ubi sancta scriptura iustitiaeque doctrina de superiore loco in conspectu omnium personante et qui faciunt audiant ad praemium, et qui non faciunt audiant ad iudicium. Quo etsi ueniunt quidam talium praeceptorum inrisores, omnis eorum petulantia aut repentina mutatione deponitur, aut timore uel pudore conprimitur. Nihil enim eis turpe ac flagitiosum spectandum imitandumque proponitur, ubi ueri Dei aut praecepta insinuantur aut miracula narrantur, aut dona laudantur aut beneficia postulantur. CAPtius concupisce, o indoles Romana laudabilis, o progenies Regulorum, Scaevolarum, Scipionum, Fabriciorum: haec potius concupisce, haec ab illa turpissima vanitate et fallacissima daemonum malignitate discerne.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ existimemꝰ : nã qui uel ñ possunt in tellige¬
re qͦd dicit᷑. uel tã duri sunt ad uersitate
m̃tis ut etiã si in tellexerint ñ ob audiant :
respondent ut scriptũ ÷ & loquunt᷑ iniqͥ¬
tatẽ. atq: in fatigabilit̃ uani st̃. Quoꝵ dic¬
ta contraria si totiẽs uelimus refellere
quotiẽs obnixa fronte statuerint ñ cogi¬
tare qͥd dicant. dũ qͦcũq modo nr̃is dispu¬
tationib contͣdicant: quã sit in finitũ &
erumnosũ & in fructuosũ uides. Quã ob
rem nec te ipsũ mi fili marcelline nec alios
qͥb hic labor nr̃ in xp̃i caritate utilit̃ ac
libalit̃ seruit tales meoꝵ scriptoꝵ uelim
iudices. qui responsionẽ semꝑ desiderent
cũ his quae legunt᷑ audierint aliquid con¬
tra dici: ne fiant similes illarũ muliercu¬
larũ quas cõmemorat apłs. semꝑ dicentes.¬

Expanded text:
 existi- 25 memus? Nam qui uel non possunt intellege existi- 25 memus? Nam qui uel non possunt intellegere quod dicitur, uel tam duri sunt aduersitate mentis, ut, etiamsi intellexerint, non oboediant, respondent, ut scriptum est, et loquuntur iniquitatem adque infatigabiliter uani sunt. Quorum dicta contraria si totiens uelimus refellere, quotiens obnixa fronte statuerint non cogitare quid dicant, dum quocumque modo nostris disputationibus contradicant, quam sit infinitum et aerumnosum et infructuosum uides. Quam ob rem, nec te ipsum, mi fili Marcelline, nec alios, quibus hic labor noster in Christi caritate utiliter ac liberaliter seruit, tales meorum scriptorum uelim iudices, qui responsionem semper desiderent. cum his quae leguntur audierint aliquid contradici, ne fiant similes earum muliercularum, quas commemorat apostolus semper discentes
Abbreviated transcription (Latin):
PERSPICUSUERIIATIS
infirmus humanae con¬
suetudinis sensus non au¬
deret obsistere. sed doctrnȩ
salubri langorẽ suũ tanquã medicinȩ sub¬
deret. donec diuino ad iutorio fide pieta¬
tis impetrante sanaret᷑: ñ multo sermone
opus. e&. ad conuincendũ quẽ libet uanȩ
opinionis errorẽ his qͥi recte sentiunt. &¬
sensa uerb̵ sufficientib explicant. Nunc
uero q̃m ille . ẽ. maior & tetrior insipientiũ
morb: animors. qͦrationabiles motus suos
etiã post rationẽ plene redditã quanta
homini ab homine debet᷑ siue nimia cȩci¬
tate qͦa nec aꝑta cernunt᷑. siue obstinatis¬
sima ꝑuicatia qua & ea quȩ cernunt᷑ ñ
ferunt᷑ tanquã ipsã rationẽ ueritatẽq
defendunt : fit necessitas copiosius dicen¬
di plerũq resclaras. uelut eas ñ spectan¬
tibus in tuendas sed quodã mͦ tangendas
palpantib & coniuentib offeramꝰ. Q
tam̃ qͦis disceptandi finis erit & loquendi
modus. si respondendũ. eẽ. respondentib¬

Expanded text:
perspicuae ueritatis infirmus humanae consuetudinis sensus non auderet obsistere, sed doctrinae salubri languorem suum tamquam medicinae subderet, donec diuino adiutorio fide pietatis inpetrante sanaretur, non multo sermone opus esset ad conuincendum quemlibet uanae opinationis errorem his, qui recte sentiunt et sensa uerbis sufficientibus explicant. Nunc uero quoniam ille est maior et taetrior insipientium morbus animorum, quo inrationabiles motus suos, etiam post rationem plene redditam, quanta homini ab homine debetur, siue nimia caecitate, qua nec aperta cernuntur, siue obstinatissima peruicacia, qua et ea quae cernuntur non feruntur, tamquam ipsam rationem ueritatemque defendunt, fit necessitas copiosius dicendi plerumque res claras, uelut eas non spectantibus intuendas, sed quodam modo tangendas palpantibus et coniuentibus offeramus. Et tamen quis disceptandi finis erit et loquendi modus, si respondendum esse respondentib
Abbreviated transcription (Latin):
tori suo ñ sĩt grata. Quantũ gͦ attinet ad scienti¬
am rationalẽ : memor p̃teritorũ etiã maloꝵ
suoꝵ. quantũ aut̃ ad exꝑim̃ti sensũ ꝓrsus imme¬
mor. Nã & peritissimꝰ medicus sic̃ arte scuintur
om̃s fere morbos corporis nouit : sic̃ aut̃ seciunt᷑ ae
plurimos nescit qͦs ipse passus ñ .ẽ. Ut gͦ scien¬
tiȩ maloꝵ duȩ sunt una qͣ potentia m̃tis ñ la¬
tent. altera qua ex ꝑientis sensib in herent: alit
qͥppe sciuint᷑ uitia om̃ia ꝑ sapientiae doctrinã.
alit̃ ꝑ in sipientis pessimã uitã. Ita & obliuio¬
nes maloꝵ duȩ sunt. Alit̃ ea nãq obliuiscitur
eruditꝰ & doctus : alit̃ ex ꝑtus & passus. Ille si
peritia negligat: iste si miseria careat. Scđm
hanc obliuionẽ quã posteriore loco posui: ñ er̃
memores scĩ p̃teritorũ maloꝵ. Carebunt enim
ea tam̃ potentia scientiȩ quȩ magna in eis erit.

Expanded text:
tori suo non sit grata. Quantum ergo attinet ad scientitori suo non sit grata. Quantum ergo attinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum, quantum autem ad experientis sensum, prorsus immemor. Nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis novit, sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. Ut ergo scientiae malorum duae sunt, una qua potentiam mentis non latent, altera qua experientis sensibus inhaerent aliter quippe sciuntur vitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam vitam; ita et obliviones malorum duae sunt aliter ea namque obliviscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille si peritiam negligat, iste si miseria careat. Secundum hanc oblivionem quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum: carebunt enim Ea tamen potentia scientiae quae magna in eis erit,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ad recipiendũ p̃miũ ꝑtineret. Sed qͥa peccauit
ista natura cũ peccare potuit: largiore gr̃a lib̾at᷑.
ut ad eã ꝑducat᷑ lib̾tatẽ. in qͥ peccare ñ possit. Sic̃
enĩ pͥma immortalitas fuit quã peccando adã ꝑ¬
didit posse ñ mori. nouissima erit ñ posse mori
ita pͥmũ liberũ arbitriũ posse ñ peccare : nouissi¬
mũ aut̃ ñ posse peccare. Sic enĩ erit in amissibił
uoluntas pietatis & ȩqͥtatis : qͦmͦ est felicitatis:
Nã utiq peccando: nec felicitatẽ nec pietatẽ te¬
nuimꝰ. Uoluntatẽ uͦ felicitatis: nec ꝑdita felicita¬
te ꝑdidimꝰ. Certe ds̃ ipse nũqͥd qm peccare non
potest. idõ lib̾um arbitriũ habe negandus est e
erit gͦ illius ciuitatis & una in om̃ib & in sepa¬
pleta om̃i bono. fruens in defitient̃ ęt̃norũ io¬
cunditate gaudioꝵ. oblita culparũ. oblita pę¬
narũ. Nec ĩdõ tam̃ sue lib̾ationis oblita: ut lib̾a¬

Expanded text:
hoc ad recipiendum praemium pertineret. sed quia peccauit hoc ad recipiendum praemium pertineret. sed quia peccauit ista natura. cum peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua peccare non possit. sicut enim prima inmortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, nouissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quo modo felicitatis. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem uero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. Certe Deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et insepapleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum jucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum, nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut libera
Abbreviated transcription (Latin):
bit donũ aliꝰ alio minꝰ: ut hoc qͦq donũ habeat ne
uelit ampliꝰ. Nec idõ liberũ arbitriũ ñ habebunt:
qͥa peccata eos delectare ñ poter̃. Magis qͥppe erit
liberũ delectatione peccandi: usq ad delectatio¬
nẽ ñ peccandi in declinabilẽ lib̾atũ. Nã primũ
liberũ arbitriũ qd homini datũ. ẽ. qͣndo pͥmũ
creatꝰ ÷ rectꝰ. potuit ñ peccares potuit & peccare.
hoc aut̃ nouissimũ eo potentiꝰ erit. quo peccare
ñ poterit: uerũ hoc qͦq dĩ munere ñ suȩ possĩ¬
bilitate naturȩ. Aliud .ẽ. enĩ. eẽ dm̃: aliud par¬
ticipẽ dĩ. Ds natura peccare ñ potest : partices
uͦdĩ ab illo accepit ut peccare ñ possit. Seruandi ant̃
gradus erant diuini mineris ut primũ daret᷑ libe¬
rũ arbitriũ qͦ peccare homo posset: nouissimũ qͦ
peccare ñ posset: atq illud ad cõparandũ meritũ

Expanded text:
bit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne bit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit amplius. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt; magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. nam primum liberum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus, potuit non peccare, sed potuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, quo peccare non poterit; uerum hoc quoque dei munere, non suae possibilitate naturae. aliud est enim esse deum, aliud participem dei. deus natura peccare non potest; particeps uero dei ab illo accepit, ut peccare non possit. seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non peccare homo posset, nouissimum, quo peccare non posset, atque illud ad comparandum meritum,
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. ut sit ds̃ om̃ia in om̃ib. Ipse finiserit de¬
sidiorũ nr̃oꝵ qͥ sine fine uidebit᷑. sine fastidio
amabit᷑ : sine fatigatione laudabit᷑. Hoc munus
hic affect᷑ : hic actꝰ ꝓfecto erit om̃ib sic̃ ipsa ui¬
ta ȩt̃na cõmunis. Cȩterũ qͥ futuri st̃ ꝓ meritis p̃¬
mioꝵ etiã gradus honoꝵ atq głarũ. qͥs . ẽ. ido¬
neus cogitare. qͣnto magis dicere : Quod tam̃ fu¬
turi sint ñ ÷ ambigendũ atq id etiã beata illa
ciuitas magnũ in se bonũ uidebit. quod nulli su¬
ꝑ iori ullus in ferior inuidebit. sic̃ nunc ñ inuidea
archangłis angłi cȩteri. Iamq nolet. eẽ. unꝰqͥsq
qͦd ñ accepit : quã uis sit pacatissimo concordiȩ¬
iunculo ei qͥ accepit obstrictꝰ : quã nec in corpore
uult oculus. eẽ. qͥ ÷ digitꝰ : cũ menbrũ utrũq con¬
tineat totius carnis pacata cõpago. Sic itaq habe¬

Expanded text:
ait Apostolus, ut sit Deus omnia in omnibus . Ipse finis erit deait Apostolus, ut sit Deus omnia in omnibus . Ipse finis erit destrorum, qui sine fine uidebitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, hic adfectus, hic actus profecto erit omnibus, sicut ipsa uita aeterna, communis. Ceterum qui futuri sint pro meritis praemiorum etiam gradus honorum adque gloriarum, quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? Quod tamen futuri sint, non est ambigendum. Adque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quauinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata compago. sic itaque habe
Abbreviated transcription (Latin):
tione succedent. Qui motꝰ illic taliũ corporũ sint fu¬
turi: temere definire ñ audeo qͦd cogitare ñ ualeo.
tam̃ & motꝰ & statꝰ sic̃ ipsa species decens erit qui¬
cũq erit: ubi qͦd ñ decebit ñ erit. Certe ubi uolet
sp̃s : ibi erit ꝓtinus corpus. Nec uolet aliqͥd sp̃s : qͦo
nec sp̃m possit decere nec corpus Uera ibi gła erit :
ubi laudantis nec errore qͥsquã nec ad ulatione lau¬
dabit᷑. Uerus honor. qͥ nulli negabit᷑ digno. nulli
deferet᷑ indigno. Sed nec ambiet ad eũ ullus in dig¬
nus : ubi nullus ꝑmittet᷑. eẽ. nisi dignus. Uera pax
ubi nichil ad uersi. nec a se ipso. nec ab aliqͦ qͥsq pa¬
tiet᷑. Premiũ uirtutis erit ipse qͥuirtutẽ dedit. eiq
se ipsũ quo melius & mauis nichil posset. eẽ ꝓmisit.
ero quȩcũq ab hominib honeste desidat᷑. & uita
& omia bona: Sic enĩ & illud recte intelligit᷑. qͦd

Expanded text:
tione succendent. qui motus illic talium corporum sint futione succendent. qui motus illic talium corporum sint futuri temere definire non audeo, quod excogitare non ualeo; tamen et motus et status sicut ipsa species decens erit, quicumque erit, ubi quod non decebit non erit. certe ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec uolet aliquid spiritus, quod nec spiritum possit decere nec corpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullus permittetur eubi nihil adversi, nec a seipso, nec ab alio quisquam patietur. Praemium virtutis erit ipse qui virtutem dedit, etque seipsum quo melius et majus nihil possit esse promisit. ero quaecunque ab omnibus honeste desiderantur, et vita, et omnia bona? Sic enim et illud recte intelligitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͣliũ cũq hominũ uerũ etiã qͥ p̃cipua hic scĩtate
st̃ p̃diti : cũ. ẽẽm inqͥt pauulus qͣsi paruulus sapi¬
eba: qͣsi paruulus loquebar. qͣsi paruulꝰ cogitabã.
cũ aut̃ factꝰ sũ uir : euacuaui ea qͦȩ paruuli erant.
uidemꝰ nunc ꝑspeculũ in enigmate : tunc aut̃ facie
ad faciẽ. Nunc scio exc parte : tunc aut̃ cognoscã sic̃
& cognitꝰ sũ. Si gͦ in hac uita ubi hominũ mira¬
biliũ ꝓpħia ita cõparanda ÷ illi uitȩ qͣsi paruuli
ad iuuenẽ. udit tam̃ heliseus accipientẽ munera
seruũ suũ ubi ipse ñ erat: itane cũ uenerit qͦd per¬
fectũ ÷ nec iã corpus corruptibile aggrauabit ani¬
mã sed in corruptibile nichil impediet illis sc̃ĩs
ad ea qͦe uidenda s̃ oculis corporeis qͥb heliseus
absens ad seruũ suũ nͣ indiguit indigebunt. Nã
Nonne cor meũ ut tecũ. qͣndo conuersus ÷ ur
de curru mobuiã tͥ & accepisti peccuniã & gã¬

Expanded text:
 qualiumcumque hominum, uerum etiam qui praecipua hic sanctitate sunt praediti: cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruuli erant. uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum. si ergo in hac uita, ubi hominum mirabilium prophetia ita comparanda est illi uitae quasi paruuli ad iuuenem, uidit tamen Heliseus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit quod perfectum est nec iam corpus corruptibile aggrauabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae uidenda sunt oculis corporeis, quibus Heliseus absens ad seruum suum uidendum non indiguit, indigebunt? nam nonne cor meum iuit tecum, quando conuersus est uir de curru in obuiam tibi et accepisti pecuniam?
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ diabolũ a suo alienauit imꝑio. qͣndo qͥdẽ ut ipsi
qͦq diaboli natura subsistat ille facit qͥ sũ mꝰ ẽ : & qͥ
etiã in naturã peccato uitratã supplicioq dãnatã. de
bonitatis eiꝰ qͦdã ueluti fonte manare ꝓpagationem
in pͥmis mundi oꝑib benedictione largitus. ẽ: aqͥbus
oꝑib die septimo reqͥeuit. Conformatio uͦ in illo eiꝰ. ẽ.¬

Expanded text:
ipsum diabolum a suo alienant imperio; quando quidem, ut ipsius ipsum diabolum a suo alienant imperio; quando quidem, ut ipsius quoque diaboli natura subsistat, ille facit qui summe est et etiam in naturam peccato uitiatam supplicioque damnatam de bonitatis eius quodam ueluti fonte manare, propagationem in primis mundi operibus benedictione largitus est, a quibus operibus die septimo requieuit; conformatio uero in illo eius e
Abbreviated transcription (Latin):
biliorẽ qͣ efficiunt᷑ & semina inditam corporib huma¬
nis & qͦdã mͦ in textã peccati uitiũ potuit auferre.
qͦ nob impacta. ẽ : ne cessitas mortis. Sed utrũq simul
currit isto qͣsi fluuio atq torrente generis humani
malũ qͦd a parente trahit᷑ : & bonũ qͦd acreante tri¬
buitur. in originali malo duo sunt. peccatũ atq sup¬
pliciũ: in originali bono alia duo. ꝓpagatio. & con¬
formatio. Sed qͣntũ ad p̃sentẽ ꝑtinet intentionem
nr̃am. de malis qͥorũ unũ uenit de nr̃a audatia id ÷
peccatũ. alterũ de uidicio dĩ. id ÷ suppliciũ: iã sa¬
tis diximꝰ. Nunc de bonis dĩ quȩ ipsis quoq uitia tae
dãnateq naturȩ contulit: siue usq nunc confert di¬
cere institui. Neq enĩ dãnando aut totũ abstulit qͦd
decdat: alioqͥn nec. ẽẽt omino: aut eã remouit a sua
potestate etiã cũ diabolo pęnalit̾ subdidit. cũ nec

Expanded text:
biliorem qua efficiuntur et semina, inditam corporibus humabiliorem qua efficiuntur et semina, inditam corporibus humanis et quodam modo intextam peccati uitium potuit auferre, quo nobis inpacta est etiam necessitas mortis; sed utrumque simul currit isto quasi fluuio adque torrente generis humani, malum quod a parente trahitur, et bonum quod a creante tribuitur. In originali malo duo sunt, peccatum adque supplicium; in originali bono alia duo, propagatio et conformatio. Sed quantum ad praesentem pertinet intentionem nostram, de malis, quorum unum de nostra uenit audacia, id est peccatum, alterum de iudicio Dei, id est supplicium, iam satis diximus. Nunc de bonis Dei, quae ipsi quoque uitiatae damnataeque naturae contulit siue usque nunc confert, dicere institui. Neque enim damnando aut totum abstulit quod dederat, alioquin nec esset omnino; aut eam remouit a sua potestate, etiam cum diabolo poenaliter subdidit, cum nec
Abbreviated transcription (Latin):
libet uirtute p̃liandi uitiis repugnemꝰ: uel etiã uitia
suꝑemꝰ & subiugemꝰ : qͣm du sumus in hoc corpore nob̾
de. eẽ. ñ posse. unde dicamꝰ dõ. Dimit te nob̵ debita
nr̃a. In illo aut̃ regno ubi sẽꝑcũ corporib immortalibus
erimꝰ: nec p̃lia nob̾ er̃ nec ulla debita. Quȩ nusqͣm &
nũqͣm. eẽnt : si natura nr̃a sic̃ recta creata.ẽ. ꝑmane¬
ret. Ac ꝑ hoc etiã nr̃ iste conflictꝰ in qͦ ꝑiclitam᷑ & de
qͦ nos uictoria nouissima cupimus liberari. ad uitae
huiꝰ mala ꝑtinet. quã tot tantoꝵq testimonio maloꝵ
ipsã miseriã generis humani in qͣ laudat᷑ iustitia
punientis. qͣlib & qͣm multis impleuerit bonis eiꝰdẽ
bonitas cuncta quȩ creauit ad ministrantis. Primũ
crescite & multiplicamini & implete t̾rã: nec pꝰ pec¬
catũ uoluit in hib̾e. mansitq instirpe dãnata foecun¬
ditas. nec illã uim mirabilẽ seminũ. immo etiã mira¬

Expanded text:
libet virtute praeliandi vitiis repugnemus, vel etiam vitia libet virtute praeliandi vitiis repugnemus, vel etiam vitia superemus et subjugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo, Dimitte nobis debita nostra . In illo autem regno ubi semper cum corporibus immortalibus erimus, nec praelia nobis erunt ulla, nec debita; quae nusquam et nunquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur, et de quo nos victoria novissima cupimus liberari, ad vitae hujus mala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malorum ipsam miseriam -generis humani, in qua laudatur iustitia punientis, qualibus et quam multis inpleuerit bonis eiusdem bonitas cuncta quae creauit administrantis. Primum Crescite et multiplicamini et inplete terram, nec post peccatum uoluit inhibere mansitque in stirpe damnata donata fecunditas; nec illam uim mirabilem seminum, immo etiam mira
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt metꝰ reuocet. ne in ea quȩ agenda ñ sunt cu¬
pido p̃cipitet. ne suꝑ iracundiã sol occidat. ne ini¬
micitiȩ ꝓuocent ad retributionẽ mali ꝓmalo. ne
absorbeat in honesta uel immodata tristitia. ne i¬
ꝑciendoꝵ benefitioꝵ ingerat mens ingrata corporẽ.
ne maledicis rumorib bona conscientia fatigetur.
bis falsa nos frangat. ne regnet peccatũ in nr̃o mor¬
tali corpore adobediendũ desidus eiꝰ. ne m̃bra
nr̃a exhibeant᷑ arma iniqͥtatis peccato. ne oculis
seqͣt᷑ concupiscentiã. ne uindicandi cupiditas uin¬
cat. ne in eo qͦd male deleotat uel uisio uel cogitatio
remoret᷑. ne imꝓbũ aut in decens uerbũ libenter
audiat᷑. ne fiat qͦd ñ licet etiã si libet. ne in hocbel¬
lo laboꝵ piculoꝵq plenissimo. uel de uirib nostris
spetur
facienda unctoria. uel uirib: nr̃is facta tribuatur. sed
om̃ib suꝑ uincimꝰ : ꝑ eũ qͥ dilexit nos. Sciamꝰ tam̃ qͣnta

Expanded text:
da sunt metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cuda sunt metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cupido praecipitet, ne super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouocent ad retributionem mali pro malo, ne absorbeat inhonesta uel inmoderata tristitia, ne inpertiendorum beneficiorum ingerat mens ingrata torporem, ne maledicis rumoribus bona conscientia fatigetur, bis falsa nos frangat, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, ne uindicandi cupiditas uincat, ne in eo quod male delectat uel uisio uel cogitatio remoretur, ne inprobum aut indecens uerbum libenter audiatur, ne fiat quod non licet etiamsi libet, ne in hoc bello laborum periculorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria uel uiribus nostris facta tribuatur, sed omnibus superuincimus per eum qui di
Abbreviated transcription (Latin):
paret humanũ genus ad luendas miseriarũ pęnas
eẽ. dãnatũ. Sic̃ aut̃ hoc ut fatent᷑ nullũ diuinũ maiꝰ
donũ ẽ: sic a nullo dõ dari credendũ . ẽ. nisi ab illo
qͦ & ipsi qͥ multos dõs colunt nullũ dicunt. eẽ. maiorẽ¬
sret̃ aut̃ mala huiꝰ uitȩ bonis malisq cõmunia ha¬
bent in ea iusti etiã ꝓpͥos qͦsdã labores suos qͥb ad
uersus uitia militant. & in taliũ p̃lioꝵ tẽptationib
periculisq uersant᷑. Aliqͣndo enĩ concitatius aliqͥn¬
do remissius : ñ tam̃ desinit caro concupiscere aduer
faciamꝰ omnẽ malã concupiscentiã consum̃do. sed
eã nobis qͣntũ diuinitꝰ ad uiti possumꝰ ñ ei consentien¬
do subdamꝰ uigilus continuis excubantes. ne opinio
uerisimilis fallat. ne decipiat sermouersutꝰ. ne se te¬
nebre alicuiꝰ erroris effundant. ne qͦd bonũ ÷ malũ.
aut qͦd malũ ÷ bonũ. eẽ. credat᷑. ne ab his quȩ agen¬

Expanded text:
paret humanum genus ad luendas miseriarum poenas paret humanum genus ad luendas miseriarum poenas esse damnatum. Sicut autem hoc, ut fatentur, nullum diuinum maius est donum. sic a nullo deo dari credendum est nisi ab illo, quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt esse maioreec autem mala huius vite, bonis malisque communia, habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro concupiscere aduersfaciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatur, ne ab his quae agen
Abbreviated transcription (Latin):
pit̾na suscipiat ñ uita sed mors. Nã in ista qͣm uis sint per
sca & scõs curationũ magna solatia: tam̃ idõ ñ sẽꝑ etiã
ipsa benefitia tribuuntur petentib. ne ꝓpter hoc re¬
ligio quęrat᷑. quȩ ꝓpt̃ aliã magis uitã ubi mala non
erunt om̃ino ulla quȩrenda .ẽ. Et ad hoc meliores
qͦsq in his malis ad iuuat gr̃a: ut qͣnto fideliore tan¬
tofortiore corde tolerentur. Ad qͥm rẽ etiã phyloso¬
phiã ꝓdesse dicunt docti huiꝰ scłi: quã de qͥb dã pau¬
cis ait tullius. Uerã deder̃. nec hominib in qͥta diis
aut datũ ÷ donũ maiꝰ: aut potuit ullũ dari. Usq ad¬
eo ut & ipsi contͣ qͦs agimꝰ qͦ qͦmͦ cõpulsi sint. in haben¬
da ñ ꝗcũq sed uera phr̃ losopina diuinã gr̃ãm confite¬
ri. Porrosi paucis diuinitꝰ clatũ ÷ uerȩ phrlosophiȩ con¬
tra miserias huiꝰ uitȩ unicũ auxiliũ: satis & hinc ap¬

Expanded text:
piterna suscipiat, non uita, sed mors. Nam in ista quamuis sint per piterna suscipiat, non uita, sed mors. Nam in ista quamuis sint per sancta et sanctos curationum magna solacia, tamen ideo non semper etiam ipsa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis uitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est; et ad hoc meliores quosque in his malis adiuuat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt docti huius saeculi, quam di quibusdam paucis, ait Tullius, ueram dederunt; nec hominibus, inquit, ab his aut datum est donum maius aut potuit ullum dari: usque adeo et ipsi, contra quos agimus, quoquo modo conpulsi sunt in habenda non quacumque, sed uera philosophia diuinam gratiam confiteri. Porro si paucis diuinitus datum est uerae philosophiae contra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc ap
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc fames. ut a carnib hominũ se abstinere ñ
possent : nec inuentos homines mortuos sed ꝓpt̾
hoc a se occisos: nec qͦs libet alienos. uerũ etiam
filios matres. in credibili crudelitate qͣm rabida
esuries faciebat absumerent : ipse postremo som¬
nus qͥ ꝓpͥe qͥetis nom̃ accipit. qͥs uerb̾ explicet
sȩpe sõnioꝵ uisis quã sit in qͥetus. & quã magnis
licet falsarũ rerũ t̃rorib quas ita exhibet & qͦ¬
cdã mͦ ex pͥmit ut aueris eas discernere neqͦ amꝰ.
animã miserã sensusq ꝑturbet : qͣ falsitate uisoꝵ.
etiã uigilantes in qͥb dã morbis & uenenis mise¬
rabilius agitant᷑. qͣmuis multi moda uarietate
fallatiȩ homines etiã sanos maligni dȩ mones ñ¬
nũquã decipiant talib uisis. etiã si eos ꝑhȩc ad
sua traducere ñ potuerint: sensus tam̃ coꝵ solo
appetitu qͣlit̃ cũq ꝑsuadendȩ falsitatis illudant. Ab

Expanded text:
ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent; nec inventos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos; nec quoslibet alienos, verumetiam filios, matres, incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, assumerent ? Ipse postremo somnus, qui proprie quietis nomen accepit, quis verbis explicet, sepe somniorum visis quam sit inquietus et quam magnis, licet falsarum rerum terroribodam modo exprimit, ut a ueris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum etiam uigilantes in quibusdam morbis et uenenis miserabilius agitantur; quamuis multimoda uarietate fallaciae homines etiam sanos maligni daemones nonnumquam decipiant talibus uisis, ut, etiamsi eos per haec ad sua traducere non potuerint, sensus tamen eorum solo adpetitu qualitercumque persuadendae falsitatis inludant. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ defrum̃tis tandẽ collectis & reconditis. eẽ. securi
sed qͥb dã quod nouimꝰ ꝓuentũ optimũ frum̃torũ
fluuiꝰ in ꝓuisus fugientib hominib de horreis eie¬
cit. atq abstulit. Contͣ mille formes dȩmonũ incur¬
sus qͥs in nocentia sua fidit qͣndo qͥdẽ ne qͥs fidet et̃ã
paruulos baptizatos qͥb certe nichil ⁊ in nocentiꝰ
aliqͣndo sic uexant. ut in eis maxime dõ ista sinen¬
te monstret᷑ huiꝰ uitȩ flenda calamitas. & alteriꝰ
desidanda felicitas : iã uͦ de ipso corpore tot exis¬
tunt morboꝵ mala: ut nec libris medicoꝵ cunc ta
cõp̃hensa sint. In qͦoꝵ plurib ac pene om̃ib etiã ad
ium̃ta ipsa & m̃dicam̃ta torm̃ta s̃: ut homines a
pę̧narũ ecitio. pęnali eruant᷑ auxilio. Nonne ad
hoc ꝑdux̃ sitientes homines ardor immanis. ut
urmã qͦq humanã uel etiã suã biberent : non ne

Expanded text:
tamen de frumentis tandem collectis et reconditis esse securi. tamen de frumentis tandem collectis et reconditis esse securi. Sed \' quibusdam, quod nouimus, prouentum optimum frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fidit? quando quidem, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta sunt, ut hpenarum exercitio, penali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor immanis, ut urinam quoque humanam, vel etiam suam biberent? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarũ. a ferarũ uel tantũ mͦ molesti is. uel etiã mor¬
tiferis morsib. arabiȩ qͣe contigit. ex rabido cane.
ut etiã blanda & amica suo dño bestia ñ nũquã ue¬
hementiꝰ & amariꝰ quã leones draconesq metuatur.
faciatq hominẽ quẽ forte at taminauerit contagio¬
ne pestifera ita rabiosũ. ut a parentib coniuge fi¬
liis. peuis om̃i bestia formidetur : Quȩ mala patunt᷑
nauigantes : quȩ t̾rena itinera gradientes : qͥs ambu¬
lat ubicũq ñ inopinatis subiacens casibus : deforo
qͥdã rediens domũ sanis pedib suis cȩcidit. pedem¬
fregit : & ex illo uulnere finiuit hanc uitã. Quidu
detur sedente securiꝰ : de sella in qͣ sedebat cecidit
heli sacerdos : & mortuus. ẽ. Agricole immo.uͦ. om̃s
homines quot & qͣntos a cęlo & t̾ra uel aꝑnitiosis
animalib casus metuunt agroꝵ fructib: Solent

Expanded text:
bestiarum, a ferarum uel tantummodo molestis uel etiam morbestiarum, a ferarum uel tantummodo molestis uel etiam mortiferis morsibus, arabia quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur nauigantes! quae terrena itinera gradientes! Quis ambulat ubicumque non inopinatis subiacens casibus? De foro quidam rediens domum sanis pedibfregit et ex illo vulnere finivit hanc vitam. Quid videtur sedente securius? De sella in qua sedebat, Heli sacerdos cecidit et mortuus est. Agricole, immo vero omnes homines, quot et quantos a caelo et terra uel a perniciosis animalibus casus metuunt agrorum fructibus! Solent
Abbreviated transcription (Latin):
miseriãq cõmunẽ. Quis ullo sermone digerit. quis
ulla cogitatione cõp̃hendit. qͣntꝰ ÷ metꝰ. qͣnta calami¬
tas ab orbitatib atq luctu. adãnis & dãnationib
a deceptionib & m̃datiis hominũ. a suspitionibus
falsis. ab om̃ib uiolentis facinorib & scelerib alienis.
qͣndo qͥdẽ ab eis & dep̃datio & captiuitas. & iuncula
& carceres. & exilia. & cruciatꝰ. & amputatio m̃broꝵ.
& priuatio sensuũ. & opp̃ssio corporis ad obscenã libi¬
dinẽ oppͥm̃tis explendã. & alia multa horrenda.
sȩpe contingunt : qͥd ab innumeris casib qͥ forin¬
secus corpori formiclant᷑. ab estib & frigorib tẽpes¬
tatib imbrib alluuionib choruscatione tonitrui.
grandine. fulmine. motib inatib:q trarũ. opp̃ssio¬
nib rumarũ. ab offensionib & pauore uel etiã ma¬
litia ium̃toꝵ. a tot uenenis fruticũ. aquarũ. aurarũ.

Expanded text:
miseriamque communem, quis ullo sermone digerit? quis miseriamque communem, quis ullo sermone digerit? quis ulla cogitatione conprehendit? Quantus est metus, quanta calamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus uiolentis facinoribus et sceleribus alienis! quando quidem ab eis et depraedatio et captiuitas, et uincula et carceres, et exsilia et cruciatus, et amputatio membrorum et priuatio sensuum, et obpressio corporis ad obscenam libidinem obprimentis explendam et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid? ab innumeris casibus quae forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempestatibus imbribus adluuionibus, coruscatione tonitru. grandine fulmine, motibus hiatibusque terrarum. obpressionibus ruinarum, ab offensionibus et pauore uel etiam malitia iumentorum, a tot uenenis fruticum aquarum, aurarum
Abbreviated transcription (Latin):
lecti filii latera. eẽ tundenda. ne crescat in domitus.
domariq iã durꝰ aut uix possit. aut fortasse ñ possit :
Quid agit᷑ his pęnis om̃ib nisi ut debellet̾ imperi¬
tia. & pͣua cupiditas infrenet᷑. cũ qͥb malis in hoc
scłm uenimꝰ : Quid ÷ enĩ qͦd cũ labore meminimꝰ. sine la¬
bore obliuiscim : cũ labore discimꝰ. sine labore nesci¬
mꝰ : cũ labore strenui : sine labore inertes sumꝰ. non¬
ꝓna sit uitiosa natura. & qͣnta ope ut hinc libetur in¬
digeat : desidia. segnitia. pigritia. negligentia. uitia
sc̃ utiq qͥb labor fugit᷑. cũ labor ipse etiã qͥ ẽ. utilis
pena sit. Sed p̃t̃ pueriles pęnas sine qͥb disci ñ po¬
test quod maiores uolunt qͥ uix aliqͥd utilit̃ uolun
quot & qͣntis pęnis genꝰ agitet humanũ. qͣȩ ñ ad ma¬
litiã nequitiãq iniqͦrũ : sed ad conditionẽ ꝑtinet

Expanded text:
lecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus lecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus domarique iam durus aut uix possit aut fortasse nec possit? Quid agitur his poenis omnibus, nisi ut debelletur inperitia et praua cupiditas infrenetur, cum quibus malis in hoc saeculum uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonrocliuis et prona sit uitiosa natura et quanta ope, ut hinc liberetur, indigeat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum labor ipse, etiam qui est utilis, poena sit. Sed praeter pueriles poenas. sine quibus disci non potest quod maiores uolunt, qui uix aliquid utiliter uolunt, quot et quantis poenis genus agitetur humanum, quae non ad malitiam nequitiamque iniquorum, sed ad condicionem pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
de uita ista hominũ ñ recedit: Uerũ hȩc hominũ suq̃
maloꝵ. ab illa tam̃ erroris & ꝑuersi amoris radice
uenientia : cũ qͣ om̃is filius adã nascit᷑. Nã qͥs igno¬
rat cũ qͣnta ignorantia ueritatis quȩ iã in in fantib
manifesta.ẽ. cũ qͣnta abundantia uanȩ cupidita¬
tis quȩ in pueris incipit apparere homoueniat in
hanc uitã : ita ut si dimitta tͦ uiuere ut uelit. & fa¬
cere qͥcqͥd uelit. in hȩc facinora & flagitia quȩ com¬
memoraui & quȩ cõmemorare ñ potui. uel cuncta
uel multa ꝑueniat. Sed diuina gub̃natione ñ om̃i
mͦ deserente dãnatos. & dõ ñ continente in ira sua
miserationes suas in ipsis sensib generis humani
formidines. quȩ cohibendis paruuloꝵ uanitatib ad¬
hibent᷑ : qͥd peda gogi. qͥd magistri. qͥd ferulȩ qͥd lora.
qͥd uirgȩ. qͥd disciplina illa qͣ scriptura scã dicit di¬

Expanded text:
de ude umalorum, ab illa tamen erroris et perversi amoris radice venientia, cum qua omnis filius Adam nascitur. Nam quis ignorat cum quanta ignorantia ueritatis, quae iam in infantibus manifesta est, et cum quanta abundantia uanae cupiditatis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in hanc uitam, ita ut, si dimittatur uiuere ut uelit et facere quidquid uelit, in haec facinora et flagitia, quae commemoraui et quae commemorare non potui, uel cuncta uel multa perueniat? Sed diuina gubernatione non omni modo deserente damnatos et Deo non continente in ira sua miserationes suas in ipsis sensibus generis humani formidines, quae cohibendis paruulorum uanitatibus adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid uirgae, quid disciplina illa, qua scriptum sancta dicit di
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s filios adam tenebroso qͦdã sinu suscipit ut ho¬
mo ab illo lib̾ari sine labore. dolore. timore ñ pos¬
sit : Quid amor ipse tot rerũ uanarũ atq noxiarũ
& ex hoc mordaces curȩ. ꝑ turbationes. merores for¬
midines. in sana gaudia. discordiȩ. lites. bella. in si¬
diȩ. iracundiȩ. mimicitiȩ. fallatiȩ. ad ulatio. fraus.
furtũ. rapina. ꝑfidia. suꝑbia. ambitio. inuidentia.
homicidia. parricidia. crudelitas. seuitia. neqͥtia.
luxuria petulantia. impudentia. impudicia. for¬
nicationes: ad ulteria. in cesta. & contͣ naturam
utriꝰq sexus. tot & stupͣ atq immunditiȩ qͣs turpe. ẽ. etiã
dicere sacrilegia. hereses. blasphemiȩ. ꝑ uiria. opp̃ssio¬
nes in nocentiũ. calumniȩ. circũ uentiones. p̃uaricati¬
ones. falsa testimonia. iniqͣ uidicia. uiolentiȩ. latro¬
cina. & qͥcqͥd taliũ maloꝵ in m̃tẽ ñ uenit. & tamen

Expanded text:
omnes filios Adam tenebroso quodam sinu suscipit, ut hoomnes filios Adam tenebroso quodam sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore dolore timore non possit? Quid amor ipse tot rerum uanarum adque noxiarum et ex hoc mordaces curae, perturbationes, maerores, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallacia, adulatio, fraus, furtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, inuidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saeuitia, nequitia, luxuria, petulantia, inpudentia, inpudicitia. fornicationes, adulteria, incesta et contra naturam utriusque sexus tot stupra adque inmunditiae, quas turpe est etiam dicere, sacrilegia, haereses, blasphemiae, periuria, obpressiones innocentium, calumniae, circumuentiones, praeuaricationes, falsa testimonia, iniqua iudicia, uiolentiae, latrocinia et quidquid talium malorum in mentem non uenit et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ : uereor ne temerariũ sit om̃e qͦd de illa ꝓferauir
eloqͥũ. Uerũ tam̃ quia spei nr̃ȩ gaudiũ ꝓpt̃ dĩ laudẽ
ñ .ẽ. tacendũ & de intimis ardentis scĩ amoris medul¬
lis dictũ ÷ dñe dilexi decorẽ domꝰ tuȩ : de bonis eiꝰ qͦe
in hac erũnosa uitabonis malisq largit᷑. ipso ad u¬
uante coniciamꝰ ut possumꝰ qͣntũ sit illud qͦd ñ dum
exꝑti utiq loqͥ digne ñ ualemꝰ. Omitto enĩ qͣndo fec̃
hominẽ rectũ: omitto uitã illã duoꝵ conuigũ in pa¬
radrsi foecunditatẽ felicẽ: qm̃ tã breuis fuit ut ad
nascentiũ sensũ nec ipsa ꝑuenerit in hac qͣm nouimꝰ
in qͣ ad huc sumꝰ. cuiꝰ tẽptationes immo qͣm totã cẽpta¬
desinimꝰ. qͦȩ sint indicia circa genus humanũ bonita¬
xxii.
ipsa uita si uita dicendã .ẽ. tot & tantis malis ple¬
na testat᷑. Quid enĩ aliud indicat horrenda quȩdã
ꝓfunditas ignorantiȩ ex qͣ om̃is error existit. qui

Expanded text:
d de illa profertur, eloquium. Verum tamen quia spei nostrae gaudium propter Dei laudem non est tacendum et de intimis ardentis sancti amoris medullis dictum est: Domine, dilexi decorem domus tuae: de donis eius, quae in hac aenJmnosissima uita bonis malisque largitur, ipso adiuuante coniciamus, ut possumus, quantum sit illud, quod nondum experti utique digne eloqui non ualemus. Omitto enim, quando fecit hominem rectum; omitto uitam illam duorum coniugum in paradisi fecunditate felicem, quoniam tam breuis fuit, ut ad nascentium sensum nec ipsa peruenerit: in hac, quam nouimus, in qua adhuc sumus, cuius tentationes, immo quam totam tentadesinimus, quae sint indicia circa genus humanum bonitaXXII. ipsa uita, si uita dicenda est, tot et tantis malis plena testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quaedam profunditas ignorantiae, ex qua omnis error exsistit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ab abrahã usq ad dauid una. altera inde usq
ad transmigrationẽ in babiloniã. Tercia inde
usq ad xp̃i carnalẽ natiuitatẽ. łint ita łom̃s
quinq. Sexta nunc agit᷑ nullo gerationũ nume¬
testate. Post hanc tanquã in
die septi¬
mo reqͥes cet ds̃: cũ eundẽ diẽ
septimum
qͦd nos erimꝰ in se ipso ds̃ faciet requiescere. De
istis porro ȩtatib singulis. nunc diligent̃ lon¬
gũ ÷ disputare. Haec tam̃ septima erit sabbatũ
nr̃m : cuius finis ñ erit uesꝑa. sed dñicus dies ue¬
lut octauus ȩt̃nus. qui xp̃i resurrectione sacrat᷑
ẽ. ȩt̾nã ñ solũ sp̃s uerũ etiã corporis requiẽ pre

Expanded text:
ab Abraham usque ad David una, altera inde usque ab Abraham usque ad David una, altera inde usque ad transmigrationem in Babyloniam, tertia inde usque ad Christi carnalem natiuitatem. fiunt itaque omnes quinque. sexta nunc agitur nullo generationum numepotestate. post hanc tamquam in die septimo requiescet deus, cum eundem diem septimum, quod nos erimus, in se ipso deo faciet requiescere. de istis porro aetatibus singulis nunc diligenter longum est disputare; haec. autem septima erit sabbatum nostrum, cuius finis non erit uespera, sed dominicus dies uelut octauus aeternus, qui Christi resurrectione sacratus est, aeternam non solum spiritus uerum etiam corporis requiem p
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius potiꝰ in telliguntur. eẽ. quã nr̃a: timc nob̃
ad hoc sabbatũ ad ipiscendũ imputant᷑ qͥa si nob̃
ea tribuerimꝰ seruilia er̃. cũ de sabbato dicatur.
om̃e opus seruile ñ facietis. Propt̃ qd & ꝑierechie
ter me & int̾ eos: ut scirent quia ego dñs qͥ sc̃ĩsi¬
co eos. hoc ꝑfecte tunc sciemꝰ. quando ꝑfecte
uacabimꝰ & ꝑfecte uidebimꝰ quia ipse ÷ ds̃. Ip̃e
etã numerꝰ ȩtatũ ueluti dicrũ si scđm eos articu¬
los tẽporis cõputetur qͥ scripturis uident᷑ ea pͥsi
iste sabbatis mꝰ euidentius apparebit. qm̃ .uiiͬ.
adã usq ad diluuiũ scđa inde usq ad abra¬
ham. ñ ȩqͣlitate tẽporũ sed numero generatio¬
nũ. Denas quippe habere reꝑiuntur. Hinc iã
sic̃ matħs euangłista de t̾minat tres etates
usq ad xp̃i subsequunt᷑ ad uentũ. Quȩ singulȩ
denis & quat̃nis generationib ex plicantur.

Expanded text:
ipsius potius intelleguntur esse quam nostra, tunc nobis ipsius potius intelleguntur esse quam nostra, tunc nobis ad hoc sabbatum adipiscendum inputantur; quia si nobis ea tribuerimus, seruilia erunt, cum de sabbato dicatur: Omne opus seruile non facietis; propter quod et per Ezter me et inter eos, ut scirent quia ego Dominus qui sanctifico eos. Hoc perfecte tunc sciemus, quando perfecte uacabimus, et perfecte uidebimus quia ipse est Deus. Ipse etiam numerus aetatum, ueluti dierum, si secundum eos articulos temporis conputetur, qui scripturis uidentur expressi, iste sabbatismus euidentius apparebit, quoniam sepAdam usque ad diluuium, secunda inde usque ad Abraham, non aequalitate temporum, sed numero generationum; denas quippe. habere reperiuntur. Hinc iam, sicut Matthaeus euangelista determinat, tres aetates usque ad Christi subsequuntur aduentum, quae singulae denis et quaternis generationibus explicantur:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ego sũ ds̃. Qd erit maximũ uere sabbatum
ñ habens uesperũ qͦd com̃dauit dñs in primis
oꝑib mundi : ubi legit᷑. & requieuit dĩ die sep
ab om̃ib oꝑib suis quȩ fecit. Et benedix̃ ds̃ dẽ
septimũ & sc̃ĩ ficauit eũ: quia meo requieut
abom̃ib oꝑib suis quȩ inchoauit ds̃ facere. Dies enĩ
septimꝰ etiã nos ipsi erimꝰ quando eiꝰ fuerimꝰ bene¬
dictione & scĩficatione pleni atq refeca. Ibi uacan¬
tes uidebimꝰ qm̃ ipse . ẽ. ds̃. qͦd nob̵ nos ipsi esse uo¬
luimꝰ qͣndo ab illo cecidimꝰ. audientes a seductore
eritis sic̃ dii & recedentes a dõ uero qͥ faciente dis
eẽmꝰ eiꝰ participatione ñ desertione. Quid eñi si¬
ne illo fecimꝰ. nisi qͦd iira eiꝰ defecimꝰ : A qͥ resecs¬
ti & grã maiore ꝑfecti : uacabimꝰ inetermĩ. ui¬
dentes qͥa ipse ÷ ds̃. qͦ pleni erimꝰ. qͣndo ipse erit
om̃ia in om̃ib. Nã & ipsa oꝑa bona nr̃a quando

Expanded text:
m ego sum Deus; quod erit uere maximum sabbatum non habens uesperam, quod commendauit Dominus in primis operibus mundi, ubi legitur: Et requieuit Deus die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, et benedixit Deus diem septimum et sanctifiicauit eum, quia in eo requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit Deus facere. Dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni adque refecti. Ibi uacantes uidebimus quoniam ipse est Deus; quod nobis ipsi esse uoluimus, quando ab illo cecidimus, audientes a seductore: Eritis sicut di et recedentes a uero Deo, quo faciente di essemus eius participatione, non desertione. Quid enim sine illo fecimus, nisi quod in ira eius defecimus? A quo refecti et gratia maiore perfecti uacabimus in aeternum, uidentes quia ipse est Deus, quo pleni erimus quando ipse erit omnia in omnibus. Nam et ipsa opera bona nostra, quando