comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lectis litt̾is tiis ubi me cõmoniusti ut debi¬
tum reddere de refidus enodandis qͣstioni-¬
b quas iã longe ante quesrueras. gratissimuͣ
mͥatq carissimũ desideriũ studii turi am¬
pliꝰ differri tolerare ñ potui: & qͦuis in medi-¬
is aceruis occupationũ mearu. hanc feci pͣcipuam. ut ad ea
ñ ad eundẽ redeat annidiẽ. sic̾ dies qua tradit᷑ natꝰ. ⁊ deinde
subiungis. si hoc sit ꝓpt̾ sabbatũ ⁊ lunã. qͥd sibi uelit in haͤre
obseruatio sabbati & lunȩ Hinc pͥmũ oportos ut noueris diẽ
natalis dñi. ñ in sacram̃to celebrari. s tantũ in memoriã reuo

Expanded text:
Lectis litteris tuis, ubi me commonuisti, ut debitum redderem de residuis enodandis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum mihi atque carissimum desiderium studii tui amplius differri tolerare non potui et quamuis in mediis aceruis occupationum mearum hanc feci praecipuam, ut ad ea, onis non ad eundem redeat anni diem sicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento c
Abbreviated transcription (Latin):
qđ libet. quia iã non licet. De t̾tiis ⁊ de quartis & de ultra plu¬
rib nuptiis solent homines mouere questionẽ. Undeͫ breuit̃
respondeã. nec illas nuptias audeo danare.nec eis uerecundiam
numerositatis auferre. S necuiquã breuitas huiꝰ responsionis
meȩ forte displiceat. uberiꝰ disputantẽ rep̾hensorẽ ieũ audire
paratus sũ. Fortassis enĩ affert aliquã rationẽ quare sedẽ nup-

Expanded text:
quod libet, quia iam non licet. De tertiis et de quartis et de ultra pluquod libet, quia iam non licet. De tertiis et de quartis et de ultra pluribus nuptiis solent homines mouere quaestionem. unde ut breuiter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare nec eis uerecundiam numerositatis auferre. sed ne cuiquam breuitas huius responsionis meae forte displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratus sum. fortassis enim adferat aliquam rationem, quare s
Abbreviated transcription (Latin):
dicere lapsus & ruinas a castitate sanctiore quȩ uouet᷑ dõ ad ult̾iis
ee peiores. Si enĩ qd nullomͦ dubitandũ ẽ. ad offensionẽ xp̃ĩ ꝑtinet.
cũ menbrũ eius fide non seruat marito. quanto grauiꝰ offendit᷑
cũ illi ipsi non seruat᷑ fides in eo qd̃ exigit oblatũ. qͥ non exegerat
offerendi :Cũ enĩ qͥsq non reddit qđ non imꝑio cõpulfus. s con¬
silio cõmonitꝰ uouit. tanto magis fraudati uoti auget iniqͥtatẽ.
quanto minꝰ habuit uouendi necessitatẽ. Hȩc ideo disputo ne
arbitreris uel scđãs nuptias crim̃ e̾e̾. uł quasc̾q nuptias cũ sint
nuptie. malũ non eẽ. Non itaq illas abste dãnatas uelis e̾e̾. sed
spretas. Bonũ gͦ continentiȩ uidualis luculentiꝰ decet cũ pro
illo uouendo & ꝓfitendo ꝑ ossunt contẽnere feminȩ. qđ ⁊ libo
& licet. S post uoti ꝓfessionẽ ꝑseuerant̾ frenandu & uincend̾uẽ

Expanded text:
dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse peiores. si enim, quod nullo modo dubitandum est, ad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanto grauius offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! cum enim quisque non reddit, quod non imperio conpulsus, sed consilio commonitus uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi necessitatem. haec ideo disputo, ne arbitreris uel secundas nuptias crimen esse uel quascumque nuptias, cum sint nuptiae, malum esse. non itaque illas abs te damnatas uelis esse, sed spretas. bonum ergo continentiae uidualis luculentius decet, cum pro illo uouendo et profitendo possunt contemnere feminae quod et libet et licet; sed post uoti professionem perseueranter frenandum et uincendum est
Abbreviated transcription (Latin):
rũ cui ecoła ipsa cuiꝰ
m̃bra st̃ conunx ẽ: que
fidei spei caritatis.
integritate. ñ insolis uir¬
ginib scis. s etiã in
uiduis ⁊ con¬
iugatis fideli¬
b. tota uirgo ẽ.U. niuerse¬
cuiꝰ omĩa illa menbra st̃ apłs dicit. slptaui uos
um uiro uirginẽ castã exhibere apͣo. Nouit aũ ille coniugẽ uirginẽsi
corruptione fetarȩ. quẽ in ipsa etiã carne potuit mat̾ s
ruptione ꝓcreare. Fit autẽ per hanc minꝰ consideratã opinionẽ qua
putant lapsarũ a scõ proposito feminarũ si nupserunt non eͥe̾ conui¬
gia. ñ paruũ mału. ut amaritis separent᷑ uxores. quasi ad ultere
sint. non uxores. Et cũ uolunt eas separatas. reddere continentie. fa¬
ciunt maritos earũ adulteros ueros. cũ suis uxorib uiuis alt̾as du¬
xerint. Quaꝓpt̾ non possũ quidẽ dicere ã ꝓposito meliore lapsas si
nupserint feminas. ad ult̾ia e̾e̾ non coniugia. s plane ñ dubitauerĩ

Expanded text:
rum: cui ecclesia ipsa, cuius membra sunt, coniux est, quae fidei, spei, caritatis integritate non in solis uirginibus sanctis, sed etiam in uiduis et coniugatis fidelibus tota uirgo est. uniuers omnia membra sunt, apostolus dicit: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. nouit autem ille coniugem uirginem sine corruptione fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas, si nupserint, feminas adulteria esse, non coniugia, sed plane non dubitauerim
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnũ xp̃i : non solu̾ scd̃m originis. uerũ etiã scdm ꝓpͥe uoluntatis
merita. iudiciũ reportabt̃. Boni uero etiã. ipsi quid̾e scd̃m bone uolun¬
tatis suȩ merita p̃mium consequent᷑: s etiã ipsã bonã uoluntatẽ. ꝑ dei

Expanded text:
ad regnum Christi, non solum secundum originis uerum etiam secundum propriae uoluntatis ad regnum Christi, non solum secundum originis uerum etiam secundum propriae uoluntatis merita iudicium reportabunt. boni uero etiam ipsi quidem secundum bonae uoluntatis suae merita praemium consequentur, sed etiam ipsam bonam uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
Noͣ dilectissimo & in xp̃i menbris honorando frͣi ua¬
lentino. ⁊ frĩb qͥ tec̃ sunt: axgustinss in dño salu¬
tem. Cresconiũ. felicem. & alium felicẽ dĩ seruos.
qͥ ex ur̃a congregatione ad nos uenert̃. nobiscũ egis¬
se pascha nouerit caritas ur̃a. Quos icłõ tenuimꝰ ali
dutius. ut in structiores ad uos redirent. ad uersus nouos
ticos pelagianos: inquorũ errorẽ cadit. qͥ putat scd̃m aliqͣ merita hu¬
S rursusqui putant quando ad uidiciũ dñs uenerit. ñ iudicari homi¬
nem scd̃m oꝑa sua. qui iã per etatẽ uti potinit libero uoluntatis arbitͥo:
nichilominꝰ in errorẽ est. Soli enĩ paruuli qͥ nond̾u habent oꝑa propͥa
uel bona uel mala. scd̾m solum originale peccatũ cdamnabunt᷑. quib
iam utentes lib̾o arbitrio. sua ꝓpͥa peccata originali peccato insuꝑ addi¬
dert̃. si de potestate tenebrarũ ꝑ gr̃am dĩ non eruunt᷑. nec tranferunt᷑

Expanded text:
 DILECTISSIMO ET IN CHRISTI MEMBRIS HONORANDO FRATRI VALENTINO ET FRATRIBUS, QVI TECUM SUNT, AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Cresconium, Felicem et alium Felicem dei seruos, qui ei uestra congregatione ad nos uenerunt. nobiscum egisse pascha nouerit caritas uestra. quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad uos redirent aduersus nouos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit, qui putat secundum aliqua merita huum Christum. sed rursus qui putat, quando ad iudicium dominus uenerit, non iudicari hominem secundum opera sua, qui iam per aetatem uti potuit libero uoluntatis arbitrio, nihilo minus in errore est. soli enim paruuli, qui nondum habent opera propria uel bona uel mala, secundum solum originale peccatum damnabuntur, quibusem omnes, qui iam utentes libero arbitrio sua propria peccata originali peccato insuper addiderunt. si de potestate tenebrarum per gratiam dei non eruuntur nec transferuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit. ut sine d̾i grã ualeat aliqͥd. siue ut ex malo conuertat᷑ in bonũ :¬
siue ut in bonũ ꝑseuerant̾ ꝓficiat. siue ut ad bonũ sempit̾nũ ꝑueniat:
nosi om̃s exhortat᷑ apłs. non plus sapere. quã oportet saꝑe. sed sapere ad

Expanded text:
tribuit, ut sine dei gratia ualeat aliquid, siue ut ex malo conuertatur in bonum tribuit, ut sine dei gratia ualeat aliquid, siue ut ex malo conuertatur in bonum siue ut in bonum perseueranter proficiat sine ut ad bonum sempiternum perueniat. nos omnes exhortatur apostolus. non plus sapere, quam oportet sapere, sed sapere ad
Abbreviated transcription (Latin):
librũ meum quẽ mͦ ad uos scripsi. hȩc omĩa & inp̾sentia legunꝰ cũ ipsis.
& ꝑ eos misimꝰ uobis. Legimꝰ eis etiã librum beatissum martiris cipriam
de oratione dñica: & ostendimꝰ quẽad modu docuerit omĩa. quę ad mores
nr̃os ꝑtinent. quib rectͥe uiuimꝰ. a patre nr̃o qui in celis ẽ. e̾ẽ poscenda:
ne de libero p̃sumentes arbitrio: a diuina gr̃a decidamꝰ. U bi etiã demon¬
trauimꝰ. quomͦ admonuerit ide głosissimꝰ martir. etiã ꝓ inimicis nr̃is
qui nondũ inxp̃m credidert̃. nos ut credant orare debere: quod utiq
inanit̾ fieret. nisi eccłã crederet etiã malas atq infideles hominũ uo¬
luntates. ꝑ dei grãm in bonũ posse conuerti. Sed hunc librũ scĩ cipriam
dimus aduersus eos ẽẽ conscriptã. qui dicunt gr̃am d̾i scd̃m merita nr̃a
liberum arbitͥum negat. siue inuitã małã siue in bonã: neq tantũ ei

Expanded text:
librum meum, quem modo ad uos scripsi, haec omnia et in praesentia legimus cum ipsis et librum meum, quem modo ad uos scripsi, haec omnia et in praesentia legimus cum ipsis et per eos misimus uobis. Legimus eis etiam librum beatissimi martyris Cvpriani de oratione dominica et ostendimus, quem ad modum docuerit omnia, quae ad mores nostros pertinent, quibus recte uiuimus, a patre nostro, qui in caelis est, esse poscenda, ne de libero praesumentes arbitrio a diuina gratia decidamus. ubi etiam demonstrauimus, quo modo admonuerit idem gloriosissimus martyr etiam pro inimicis nostris. qui nondum in Christum crediderunt, nos, ut credant, orare debere, quod utique inaniter fieret, nisi ecclesia crederet etiam malas atque infideles hominum uoluntates per dei gratiam in bonum posse conuerti. sed hunc librum sancti Cypriadimus aduersus eos esse conscriptam, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra liberum arbitrium negat siue in uitam malam siue in bonam neque tantum ei
Abbreviated transcription (Latin):
qua difficillima questione. hoc ẽ de uoliuitate & grã ñ opus habui etiã
in hac epła diutiꝰ disputare: qmͣ ⁊ aliam ĩa eis dederã: tanq. citius redi-¬
turis. & scripsi ad uos etaã librũ quẽ si ad iuuante dño diligent̾ legeri¬
is. ⁊ uiuacit̾ intellexeritis: nullas existimo int̾ uos de hac
nes ulteriꝰ. iam futuras. Portant aut̃ secum & alia. que uobis dirigenda
ẽẽ credidimꝰ. quib cognoscatis quẽ adiodũ catholica eccłia. in dñi miscd̃a
pelagiane heresis uenena reppulerit. Quod enĩ scriptũ ẽ ad papã in nocen¬
tium. romane urbis ep̃m. de concilio ꝓuintiȩ carthaginensis. ⁊ de concilio
numidie. & aliquanto diligentiꝰ a quinq eꝑis. & quȩ ipse ad tria ista res¬
cripsit. item qd̃ pape rorimo de affricano concilio scriptũ est. eiusq rescrip¬
tum ad uniuersos totius orbis eꝑos missũ.& qd̃ posteriore concilio plena¬
rio totius affrice. contra ipsum errorẽ breuit̾ constiimꝰ : &. supra memoratũ

Expanded text:
qua difficillima quaestione, hoc est de uoluntate et jrratia non opus habui etiam in hac epistula diutius disputare, quoniam et aliam iam eis dederam tamquam citius redituris. et scripsi ad uos etiam librum, quem si adiuuante domino diligenter legeritis et uiuaciter intellexeritis, nullas existimo inter uos de hac re dissensiones ulterius iam futuras. portant autem secum et alia. quae nobis dirigenda esse credidimus, quibus cognoscatis, quem ad modum catholica ecclesia in dei misericordia Pelagianae haeresis uenena reppulerit. quod enim scriptum est ad papam Innocentium. Romanae urbis episcopum, de concilio prouinciae Carthaginensis et de concilio Numidiae et aliquanto diligentius a quinque episcopis et quae ipse ad tria ista rescripsit. item quod papae Zosimo de Africano concilio scriptum est eiusque rescriptum ad uniuersos totius orbis episcopos missum et quod posteriore concilio plenario totius Africae contra ipsum errorem breuiter constituimus et supra memoratum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse aũ rectos faciet cursus tuos: itinera autẽ tua in pace ꝓducet. In his
uerbis sc̃e scripture considerate fr̃s. quia si ñ e̾e̾t liberũ arbitriu. non
cdiceret᷑. rectͥos cursus fac pedib tuis. & uias tuas dirige. nedeclines in dex¬
teram neq in sinistrã. Et tam̃ sine dĩ grã si poss hoc fieri. ñ postea diceret᷑:

Expanded text:
 In his verbis sanctae Scripturae considerate, fratres, quia si non esset liberum arbitrium, non diceretur: Rectos cursus fac pedibus tuis, et vias tuas dirige, ne declines ad dexteram, neque ad sinistram . Et tamen sine Dei gratia si posset hoc fieri, non postea diceret
Abbreviated transcription (Latin):
pellat. nͥ int̾pellare facit gemitib in enarrabilib : S ueracib: qm̃ ueritas
est sp̃c. Ipse ẽ. enĩ de quo in alio loco dicit. misit ds̾ spͣm filii sui in corda
nr̃a. clamantẽ abba pat̾. E hic qͥd ẽ clamantẽ. nͥ olamare facientẽ. tropo
illo qͦ dicimꝰ lȩtũ diem qͥ letos facit: Quod alibi manifestat ubi dicit.
non enĩ accepistis spͣm seruitutiᷤᷤ iterũ intimore: s accepistiᷤᷤ sꝑ ad optionis
filioꝵ: in qͦ clamamꝰ abba pat̾. Ibi cdixit clamantẽ. hic uͦ in qͦ clamamꝰ. aꝑi-
ens uidelicet quomͦ dixerit clamantẽ. id ẽ sic̾ iam ex posui clamare facien

Expanded text:
pellat, » nisi interpellare facit gemitibus inenarrabilibus, sed veracibus, quoniam veritas est Spiritus? Ipse est enim de quo alio loco dicit: « Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra, clamantem, Abba, Pater . Et hic quid est, clamantem, nisi, Clamare facientem; tropo illo quo dicimus laetum diem, qui laetos facit? Quod alibi manifestat, ubi dicit: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore; sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, iniens videlicet quomodo dixerit clamantem, id est, sicut jam exposui, clamare facien
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentib meritis facit credentes inxum : qͥb dim ittat omẽ pecca¬
tum Qui facit ilłu talẽ. ut nũquã habuerit habiturꝰq sit uolunta
mała: ipse facit in menbris eiꝰ ex mala uoluntate bonã.

Expanded text:
praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccapraecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem, ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem malam; ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam.
Abbreviated transcription (Latin):
tã s factã de uerbo in carnẽ conu̾so atq mutato. Oue om̃a tͥa falsa ⁊ ua¬
na hereticoꝵ apollinastarũ: traes partes uarias diuersasq fecert̃. Sed
dicimꝰ xp̃m dm̃ uerũ natũ de dõ patre sine ullo iitio teporis.: nec eiꝰ hun¬
nitatẽ qua maior ẽ pat̾. minuere aliqͥd eiꝰ diuinitati qua eqͣlis ẽ. patri.
unũ sumꝰ: & scd̾m hominẽ uerissime dixit. pat̾ maior me ẽ. Qui ergo.
hc fecit ex semine dauid hominẽ iustũ. qͥ nũquã e̾e̾t iniuistꝰ. sine ullo
merito p̾cedentiᷤᷤ uoluntatis eiꝰ: ipse ex iniustis facit iustos. sine ullo
merito precedentis uoluntatis ipsorũ: ut ille caput. hi m̃bra sint eiꝰ. Quigͦ
fecit ilłu hominẽ. sine ullis eiꝰ p̾cedentib meritis nulłu qͦd ei dimitt̾et᷑.
uł origine trahere uł uoluntate ꝑpetrare peccatũ. ipse nullis eoꝵ

Expanded text:
tam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato, quae omnia tria falsa et vatam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato, quae omnia tria falsa et vana haereticorum Apollinaristarum tres partes varias diine temporis. Nec ejus humanitatem, qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati, qua aequalis est Patri. unum sumus, » et secundum hominem verissime dixit: « Pater major me est . » Qui ergo hunc fecit ex semine David hominem justum, qui nunquam esset injustus, sine ullo merito praecedentis voluntatis ejus; ipse ex injustis facit justos, sine ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit illum hominem, sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum; ipse nullis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nlłu ẽ aũ illustriꝰ p̃destinationis exẽplũ. quã ipse itͣs. snde ⁊ in pͥmo li¬
bro iã disputaui: & in huiꝰ fine com̃dare delegi Nulłu est inꝗͣ. illustriꝰ
p̃destinationis exẽpłu: quã ipse mediator. Quisqͥs fidelis uult eã bene in¬
tellig̾e: attendat ipsũ: atq in illo ut ueniat ⁊ se ipsũ. Fidelis inqu̾a:
qui in eo uerã nat᷑am credit ⁊ confitetur humanã. id ẽ nr̃aͣm. quãuis sin¬
gularit̾ suscipiente d̾o uerbo in unicũ di filiũ sublimatã: ita ut qͥ susox¬
pit i qͦd suscepit. una e̾et intͥnitate ꝑ sona. Neq enĩ homine assũpto qt̾
nitas fact̾a ẽ. sed tͥnitas mansit : assũptione illa in effabilit̾ faciente:
ꝑ sone uniꝰ in dõ & in homine ueritatẽ. Q. mͥ non d̾m tantũ dicimꝰ xp̃m.
sic̾ heretici manichei. nec hominẽ tantũ. sic̾ heretici fotinani. nec ita
siue animã. siue in ipsa anima m̃tẽ racionałẽ. siue carnẽ ñ de femina sũ p¬

Expanded text:
destinationis exemplum quam ipse Jesus: unde et in primo libro jam disputavi , et in hujus fine commendare delegi: nullum est, inquam, illustrius praedestinationis exemplum quam ipse Mediator. Quisquis fidelis vult eam bene intelligere, attendat ipsum, atque in illo inveniat et se ipsum: fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanam, id est nostram, quamvis singulariter suscipiente Deo Verbo, in unicum Filium Dei sublimatam, ita ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim abiliter faciente personae unius in Deo et homine veritatem. Quoniam non Deum tantum dicimus Christum, sicut haeretici Manichaei; nec hominem tantum, sicut haeretici Photiniani; nec ita um est, sive animam, sive in ipsa anima mentem rationalem, sive carnem non de femina sump
Abbreviated transcription (Latin):
liber sapientie qui tanta numerositate annoꝵ legi meruit in eccła
ritis hominũ fallunt᷑. ut ueniant contͣ dĩ mamfestissimã grãm. quę
maxime apͥparuulis. Quoꝵ cũ alii baptitati: uitȩ hirius c̃minũ sumũt.

Expanded text:
liber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesliber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesmeritis hominum falluntur, ut veniant contra Dei manifestissimam gratiam: quae maxime apparet in
Abbreviated transcription (Latin):
Magnꝰ illic nos caroꝵ numerus expectat. parentũ. frnͣm filioꝵ.
frequens nos ⁊ copiosa turba desiderat: iam de sua in columitate
secura. ad huc de nr̃a salute sollicita. His atq huiꝰmodi doctor ille
sententiis in catholicę fidei. luce clarissima. satis aperteq testatur.
usq ad huiꝰ corporis depositionẽ. peccandi pericula. tẽptationesq mi¬
tuendas. deinceps nulla talia quẽquã esse passurũ. Quod & si ñ
testaretur: quando de hae re xp̃ianus qualiscũq dubitaret: Quo¬
modo gͥ homini lapso. ⁊ in eode lapsu istã uitam misere finienti.
atq inpenas eunti talib debitas: quomͦ inquã huic non plurunũ sũmeq
prodesset: si ex hoc tẽptationũ loco. priusqu̾a laberet᷑. morte raperetur s
ylc per hoc si absit nimis in considerata contentio: tota questio ista fini-¬
ta est: de illo qui raptꝰ ẽ ne malitia inutaret intellectũ eius. Nec id̾o

Expanded text:
magnus illic nos carorum numerus expectat, parentum, fratrum, filiorum magnus illic nos carorum numerus expectat, parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat iam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute ssententiis in catholicae fidei luce clarissima, satis aperteque testatur, usque ad hujus corporis depositionem peccandi pericula tentationesque metuendas; deinceps nulla talia quemquam esse passurum. Quod etsi non testaretur, quando de hac re christianus qualiscumque dubitaret? Quomodo igitur homini lapso, et in eodem lapsu istam vitam misere finienti, atque in poenas eunti talibus debitas; quomodo, inquam, huic non plurimum summeque prodesset, si ex hoc tentationum loco priusquam laberetur, morte raperetur. 29. Ac per hoc, si absit nimis inconsiderata contentio, tota quaestio ista finita est de illo qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Nec ideo
Abbreviated transcription (Latin):
apꝑarebat cdĩ grã quid ualeret. Non enĩ poscerent᷑ de do̾ que pre¬
cipit fieri: nisi ab illo donarent᷑ ut fierent.
tur. raptus est ne in alicia nrutaret intellectͥum eiꝰ. Om̃ib tractͥa¬
proxun apłos egregiĩ tract̾atores. qui eum testẽ adhibentes. nichi
se ad hibere. nisi diuinũ testimonrũ credidert̃. Etce beatissimu̾
ciprianũ disputasse coustat ut celerioris mortis beneficium com¬
mendar&: a peccatoꝵ periculis eripi eos qui hanc uitã finiunt.
in qua peccari potest. In eodẽ libro ait int̾ cet̾a. Cur non cũ xp̃o fu¬
turus .&. de dñi pollicitatione securꝰ. quoꝰ ad xp̃m uoceris amplecte¬
ris: & qͦd diabolo careas gratularis: Et alio loco. Pueriunqͥt. pericu¬
Nͥłu lubrice ętatis euadunt. Itẽq alio. Quid ñ inquit ꝓꝑamus & cur¬
rimus. ut patriã nr̃am uidere. ut parentes salutare possimus:ᷤ

Expanded text:
apparebat Dei gratia quid valeret: non enim poscerentur de Deo quae praeapparebat Dei gratia quid valeret: non enim poscerentur de Deo quae praecipit fieri, nisi ab illo donaretur ut fierent. tur, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, omnibus tractaproximi Apostolorum egregii tractatores, qui eum testem adhibentes, nihil se adhibere nisi divinum testimonium crediderunt. Et certe beatissimum Cyprianum disputasse constat, ut celerioris mortis beneficium commendaret, a peccatorum periculis eripi eos qui hanc vitam finiunt in qua peccari potest. In eodem libro ait inter caetera: Cur non cum Christo futurus, et de Domini pollicitatione securus, quod ad Christum voceris, amplecteris; et quod diabolo-careas, gratularis? Et alio loco: Pueri, inquit, periculum lubricae aetatis evadunt. Itemque alio Quid non, inquit, properamus et currimus, ut patriam n
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m merita nr̃a dari. & gratis dari cuidatur. quia neq uolentis neq
currentis. sed miserentis ẽ dei: iusto autẽ iudicio non datur. quia ñ est
iniquitas apud dm: si huiꝰ gͦ sententie defensionẽ ex driinoꝵ eloqͥoꝵ nos
p̃cectentib catholicis tractatorib ꝓmerẽ: ꝓfecto hi frͣs pro quib ncͣ
agimꝰ. adquiescerent. Itoc enĩ significastis litteris ur̃is Quid gͥ opus
est ut eorũ scrutemꝰ opuscula. qui priusquã ista heresis oriretur.
ñ habuert̾ necessitatẽ: in hac difficili ad soluendũ questione uersa¬
ri: Quod ꝓculctubio facerent. si respondere talib cogerent᷑. Tnde
factum est : ut de gra dĩ quid sentirent : breuit̾ quib d̾a scriptoꝵ
suoꝵ. locis & transeunt̾ attingerent. immorarent uero in eis quȩ
atuersus inimicos eccłȩ disputabant. & in exhortationib ad qͣsq
uirtutes. qͥb deo uiuo ⁊ uero ꝓ adipiscenda uita et̾na. & uera¬
felicitate seruitur. Frequentationib aut̃ orationũ. simpliciter

Expanded text:
dum merita nostra dari, et gratis dari cui datur; quia neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei; justo autem judicio non dari cui non datiniquitas apud Deum : si hujus ergo sententiae defensionem ex divinorum eloquiorum nos praecedentibus catholicis tractatoribus promerem; profecto hi fratres, pro quibus nunc agimus, acquiescerent: hoc enim significastis litteris vestris. Quid igitur opus est ut eorum scrutemur opuscula, qui priusquam ista haeresis oriretur, non habuerunt necessitatem in hac difficili ad solvendum quaestione versari? quod procul dubio facerent, si respondere talibus cogerentur. Unde factum est ut de gratia Dei quid sentirent, breviter quibusdam scriptorum suorum locis et transeunter attingerent: immorarentur vero in eis quae adversus inimicos Ecclesiae disputabant, et in exhortationibus ad quasque virtutes, quibus Deo vivo felicitate servitur. Frequentationibus autem orationum simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
riã Funs enĩ precepti ẽ caritas de corde puro ⁊ conscientia bo¬
na & fide ñ fic̾ta. & plenitudo legis caritas. Itaq u tu carissime
siue ista siue alia sic lege. sic disce. ut memineris uerissimedictũ:
at᷑ scientia tanquã machina queda. perqu̾a structura carita¬
tis assurgat. que manet in et̾nũ: & tc̃ scientia non destruetur.
que ad finẽ caritatis ad hibita. multũ e̾ utilis. perse aũ ipsa si¬
ne tali fine. non modo suꝑflua sed etiã pernitiosa ꝓbata est.
Sed ideo hȩc ⁊ si breuit̾ monui. qm̃ noui eandẽ ipsã caritat̾e
tuam quȩ non emulat᷑. hanc epłam multis daturã atq lectu¬
ram.

Expanded text:
conscientia bona et fide non ficta ; et plenitudo legis charitas . 39. Itaque et tu, charissime, sive ista, sive alia, sic lege, sic disce, ut memineris verissime dictum:atur scientia tamquam machina quaedam, per quam structura caritatis adsurgat, quae manet in aeternum, etiam cum scientia destruetur, quae ad finem caritatis adhibita multum est utilis, per se autem ipsa sine tali fine non modo superflua sed etiam perniciosa probata estsed ideo haec etsi breuiter monui, quoniam noui eandem ipsam caritatem tuam, quae non aemulatur, hanc epistulam multis daturam atque lecturam.
Abbreviated transcription (Latin):
uert̃ : legalib tam̾ sarcinis. ñ humanis p̾sũptionib subiciuntur.
S eccłã d̃i int̾ multã paleã. multaq ereania constituta multa
facit. Itaq illud qͦd scripłisti qͦscła fr̃s ita tẽpare se a carnib eden¬
dis. ut inmundaᷤᷤ arbitrent᷑: aꝑtissime contra fidẽ sanãq doc-¬
trinã ẽ. Ex hinc gͦ si diutius dispu¬
tare uoluero. potest
putari a non nullis
obscure hinc apłm p̾cepis¬
se. qͥ etiã int̾ multa q̃ de hac re dixit. sic detestatꝰ e̾ hereticoꝵ
impiã opinionẽ ut diceret. Spc̃ aũ manifeste dic̃. qr innouissi¬
mis t̾prib recedent qͥda a fide. attendentes spiritib seductioĩs

Expanded text:
cinis, non humanis praesumptionibus subiciuntur. cinis, non humanis praesumptionibus subiciuntur. sed ecclesia dei inter multam paleam multaque zizania constituta multa facit. Itaque illud, quod scripsisti quosdam fratres ita temperare a carnibus edendis, ut inmundas arbitrentur, apertissime contra fidem sanamque doctrinam est. sed hinc ego si diutius disputare uoluero, potest putari a nonnullis obscure hinc apostolum praecepisse, qui etiam inter multa, quae de hac re dixit, sic detestatus est haereticorum impiam opinationem, ut diceret: Spiritus autem manifeste dicit, quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide adtendentes spiritibus seduc
Abbreviated transcription (Latin):
cepta st̃ minꝰ curant᷑: ⁊ tã multis p̾sũptionib sic plena sunt omĩa. ut
grauiꝰ corripiat᷑ qͥ ꝑ octͥauas suas t̾ram nudo pede tetigerit: quã
qͥ m̃tẽ uinolentia sepeliuerit. Oimĩa nãq talia quȩ neq seãrũ scrip¬
ĩ auctoritatib continent᷑: aut nec conciliis ep̾orũ statut
ueniunt᷑. mec consuetudine uinu̾se ecłȩ roborata sunt: s diuer¬
sorũ locorũ diuersis motib innum̾abilit̾ uariant᷑: ita ut uix
aut omĩno nũꝗͣ. inueniri possint causȩ. quas in eis constituendis
hoies secuti sint. ubi facultas tͥbuit᷑. sine ulla dubitatioe resecan¬
da existimo: quãuis neq hoc inueniri possit qͦmͦ contͣ fide̾ sit. Ip¬
sam tñ religionẽ quã paucissimis ⁊⁊ manifestissimis celebrationũ sacͤ¬
m̃tis miscd̾ia tĩ ee̾ liberã uoluit. seruilib onerib p̾munt. ut tole-¬

Expanded text:
cepta sunt, minus curantur; et tam multis praesumptionibus sic plena sunt omnia, ut cepta sunt, minus curantur; et tam multis praesumptionibus sic plena sunt omnia, ut grauius corripiatur, qui per octauas suas terram nudo pede tetigerit, quam qui mentem uinolentia sepeliuerit. omnia itaque talia. quae neque sanctarum scripturarum auctoritatibus continentur nec conciliis episcoporum statuta inueniuntur nec consuetudine uniuersae ecclesiae roborata sunt, sed diuersorum locorum diuersis motibus innumerabiliter uariantur, ita ut uix aut omnino numquam inueniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existimo. quamuis enim neque hoc inueniri possit, quo modo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramentis misericordia dei esse liberam uoluit, seruilibus oneribus premunt, ut tole
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquorũ infir̾mitas ñ ita impedit ut
ampliꝰ detͥm̾tũ sit. Si eñi
eo mͦ impetit ut maio¬
ra studiosorũ lucra sꝑanda sint qͣ
calu̾matoꝵ detͥm̾ta metuen¬
cda: sine dubitatioẽ faciendu ẽ. Maxrine qđ etiã de scripturis defen¬
mũ. ⁊ accendendũ diuine dilectionis affectũ. uaria consuetudo
est: cũ plerisq in affrica eccłȩ m̾bra pigriora sint: ita ut dona
cũ ipsi ebrietates suas ad canticũ psalmorũ humano ingenio cõposi¬
ũ. quasi ad tubas exhortatiois infłament. Quandoꝰ au
aut antistites clara uoce p̾cant᷑. aut cõmunis oratio. uoce diaco¬
ni indicit᷑. Aliis uͦ ꝓ articulis tẽpoꝵ. qͥd utiliꝰ a congregatis xꝑi-
non possũ. etiã si multa huiꝰ mocti ꝓpt̃ nonnullarũ uł scarũ
uł turbulentarũ personarũ scandala deuitanda liberiꝰ imꝓbare non
audeo S hoc nimis doleo qͦd multa q̃ indiuinis libris salub̾rime pre¬

Expanded text:
r, aliquorum infirmitas non ita impedit, ut r, aliquorum infirmitas non ita impedit, ut amplius detrimentum sit. si enim eo modo impedit, ut maiora studiosorum lucra speranda sint quam calumniatorum detrimenta metuenda, sine dubitatione faciendum est, maxime id quod etiam de scripturis defenmum et accendendum diuinae dilectionis affectum uaria consuetudo est et pleraque in Africa ecclesiae membra pigriora sunt, ita ut Donatcum ipsi ebrietates suas ad canticum psalmorum humano ingenio compositorum quasi ad tubas exhortationis inflamment. quando auteaut antistites clara uoce deprecantur aut communis oratio uoce diaconi indicitur? Aliis uero particulis temporum quid melius a congregatis Christiannon possum, etiam si multa huius modi propter nonnullarum uel sanctarum uel turbulentarum personarum scandala deuitanda liberius inprobare non audeo. sed hoc nimis doleo, quam multa, quae in diuinis libris saluberrime prae
Abbreviated transcription (Latin):
ter exposuit. quonã tpr potissimũ restanta &̾ fact̾o doceret᷑. &.¬
in illud tẽpꝰ occurrit qͦ ipsa cõmendatio religiosius inhereret. s
ne ad ipsũ baptismi sacram̃tũ ꝑtinere uidet᷑: multi hoo in consue¬
tudine recipere noluert̃. nonnulli &̃ de consuetudine auferre ñ dubitaue¬
rt̃. yliqͥ au̾ ut hoc secretiore tp̾re cõmendarent. & a baptismi sacram
listinguerent. uł diem t̾tiũ octͥauarũ. qr nt̾nariꝰ nunfͤri
tis sacramtis maxime excellit: uł etiã ipsũ octauu ut hoc facerent
legert̃. Miror sane qͥd ita uolueris ut de his q̃ uariȩ ꝑdiu̾sa loca obser¬
uant᷑ tͥ aliqua scribere : cũ ⁊ ñ sit necessarrũ ⁊ una inhis salub̾rima
regula detinenda sit : utque ñ st̃ contra fid̾e.neq contra bonos mores.
& habent aliqͥd ad exhortationẽ uite melioris ubic̾q instrui uide¬
mus. uł insticuta cognoscimꝰ. non solu̾ ñ imꝓbemiꝰ s etiã laudando
⁊ rinitando sect̾em.¬

Expanded text:
tum est, quonam tempore potissimum res tanta etiam facto doceretur, et in illud tempus occurrit, quo ipsa commendatio religiosius inhaereret. sed ne ad ipsum baptismi sacramentum pertinere uideretur, multi hoc in consuetudinem recipere noluerunt. nonnulli etiam de consuetudine auferre non dubitauerunt. aliqui autem, ut hoc secretiore tempore commendarent et a baptismi sacramento distinguerent, uel diem tertium octauarum, quia et ternarius numertis sacramentis maxime excellit, uel etiam ipsum octauum, ut hoc facerent, elegerunt. Miror sane, quid ita uolueris, ut de his, quae uarie per diuersa loca obseruantur, tibi aliqua scriberem, cum et non sit necessarium et una in his saluberrima regula retinenda sit, ut, quae non sunt contra fidem neque bonos mores et habent aliquid ad exhortationem uitae melioris, ubicumque institui uidemus uel instituta cognoscimus, non solum non inprobemus, sed etiam laudando et imitando sectemu
Abbreviated transcription (Latin):
sorũ obseruatio ꝑpatrũ concilia: & orbi uniu̾soxpĩano ꝑsuasũ.
eo mͦ pascha celebrari oport̾e. Quadragesima sane i eiuniorũht
quia totidẽ dieb dñs ieunauit. demontrans ȩu̾głium ñ dissen
accipiunt᷑ : int̾ qͦs in monte głosus apparuit. ut euidentiꝰ emi¬
neret qđ de illo dicit apłs.testimoniũ habens ã lege ⁊ ꝓpħ̾is. In
qua gͦ parte anni congruentiꝰ obseruatio quadragefime consti¬
tueret᷑. nͥ quȩ confinis atq continua dñice passionis ẽ: Quia m
ea significat᷑ hȩc uita laboriosa cui opꝰ ẽ continentia: ut ab ipsiꝰ
muncti amicitia ieuinet᷑. quȩ utiq fallacit̾ blandiri. ⁊ illecebra¬
rũ fucos spargere atq iactare ñ cessat. Num̾o aũ quadragenario
uitã istã ꝓpt̾ea figurari arbitror qͥa denariꝰ in qͦ ẽ ꝑfectio beatitu¬
dinis nrͣe. sic̃ in octonario quia redit ad pͥmũ. ita in hoc qr crea¬
tura quȩ septenario figurat᷑ atheret creatori: in qͦ declarat᷑

Expanded text:
rum obseruatio per patrum concilia et orbi uniuerso Christiano persuasum eo modo pascha celebrari oportere. Quadragesima sane ieiuniorum habquia totidem diebus dominus ieiunauit demonstrans euangelium non dissentaccipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret, quod de illo dicit apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. in qua ergo parte anni congruentius obseruatio quadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec uita laboriosa, cui opus est continentia, ut ab ipsius mundi amicitia ieiunetur, quae utique fallaciter blandiri et inlecebrarum fucos circumspargere atque iactare non cessat? numero autem quadragenario uitam istam propterea figurari arbitror, quia denarius, in quo est perfectio beatitudinis nostrae — sicut in octonario, quia redit ad primum, ita in hoc, quia creatura, quae septenario figuratur, adhaeret creatori, in quo declaratur
Abbreviated transcription (Latin):
oct̾o dies neophitarũ distinguant᷑ a cet̾is. id ẽ ut oceauus pͥmo conci-¬
nat. Ut aũ alła ꝑ illos solos dies qͥnqͣginta męccła cantet᷑. ñ usq¬
qͣq obseruat᷑. Nã ⁊ aliis dieb uarię cantat᷑ alibi atq alibi. Ipsis
tam̃ dieb ubiq Ut au̾ stantes ⁊ in illis dieb ⁊ in omĩb dm̾̃cis oremꝰ
utrũ ubiq seruet᷑ ignoro. Tam̃ qͥd in eo seqͣt᷑ eccła. dixi ut potui :

Expanded text:
octo dies Neophytorum distinguantur a caeteris, id est, ut octavus primo conciocto dies Neophytorum distinguantur a caeteris, id est, ut octavus primo concinat. Ut autem Alleluia per illos solos dies quinquaginta in Ecclesia cantetur, non usquequaque observatur: nam et aliis diebus varie cantatur alibi atque alibi; ipsis autem diebus ubique. Ut autem stantes in illis diebus et omnibus dominicis oremus, utrum ubique servetur ignoro: tamen quid in eo sequatur Ecclesia, dixi ut
Abbreviated transcription (Latin):
saul. Quis enĩ figurat᷑ indauid. nͥ ille qͥ uenit scđm carnẽ ex
semine dauid. Qui utiq in corpore sũo qͦd ẽ eccła. ad huc pa-¬
tit᷑ immicos. Unde illi ꝑsecutori quẽ uoce mactͥauit ⁊ insuum
corpꝰ trahiciens qͦ d̾amͦ manducauit : sonuit de celo. saule saule
qͥd me ꝑsequeris : Quando aũ eruet᷑ hoc corpꝰ eiꝰ de mannoñ¬
um inimicorũ eiꝰ. nͥ cũ  illa nouissima inimica destruetͣ mors:
Ad hoc tempꝰ ꝑtinuit numerꝰ ille centũ qͥnqͣginta triũ pisciũ.
Nã nipse numerꝰ decẽ  septẽ. surgens intͥgonũ. centũ qͥnqͣ¬
ginta tres. sũmã complent. Ab uno utiq usq ad decẽ i septẽ
surgens. medios adde. ⁊ inuenies. Ad unũ scili¬
cet adde duo. fiunt utiq tͥa: adde tͥa. fiunt sex
missime tenent᷑ id e̾ pascha ⁊ pentecostes: ut
quadraginta illi dies ante pascha obseruen¬
tur. eccł ȩ consuetudo roborauit. Sic &. ut

Expanded text:
Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur inimicos. unde illi persecutori. quem uoce mactauit et in suum corpus traiciens quodam modo manducauit, sonuit de caelo: Saule, Saule, quid me persequeris? quando autem eruetur hoc corpus eius de manu omnium inimicorum eipiscium. nam et ipse numerus decem et septem surgens in trigonum centum quinquaginta trium summam complet. ab uno utique usque ad decem et septem surgens omnes medios adde et inuenies: ad unum scilicet adde duo, fiunt utique tria; adde tria, fiunt sex;misquadraginta illi dies ante Pascha observentur, Ecclesiae consuetudo roboravit; sic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
clarificatꝰ. Inde ꝓpħia illa cantata ẽ. Exurge dñe in requiem
tuã. tu& archa scĩficationis tuȩ: ubi requies . ibi  sc̾ificatio. Unde
nc̃ ut amemꝰ & deside̾mꝰ pignꝰ accepimꝰ. Uocant᷑ aũ ad reqͥem alte¬
nispiscib inuenit᷑ qͦs dñs iã pꝰ resurrectionẽ ngua uita de¬
monstrans. ad dext̾am pactẽ leuari imꝑauit. Nlec retia rupta
sunt : qr tc̾ hereticorũ inqͥetudo non eͥ. Tc̃ homo ꝑfectꝰ ⁊ qͥetꝰ.¬
purgatꝰ in anima ⁊ corpore ꝑ eloqͥa dñi casta. argentũ igne
examinatũ t̾rę purgatũ septupłu. accipiet mercedẽ dena¬
riũ ut siit dec̾e ⁊ septẽ. Nam ⁊ in hoc num̾o sic̾ in aliis mul¬
tiplices figuras exhibentib sacram̾̃tũ mirabile re perit᷑. Nlec
significat ubi adu̾sariũ ñ habebimꝰ. Citulus enĩ eiꝰ e̾ in die
qua eruit eũ dñs de manu omĩum inimicorũ eiꝰ &de matru

Expanded text:
clarificatus. inde prophetia illa cantata est: exsurge, domine, in requiem clarificatus. inde prophetia illa cantata est: exsurge, domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae. ubi requies, ibi et sanctificatio. unde none ut amemus et desideremus, pignus accepimus. uocantur autem ad requiem altenis piscibus inuenitur, quos dominus iam post resurrectionem nonam uitam demonstrans a dextera parte leuari Imperauit; nec retia rupta sunt, quia tunc haereticorum inquietudo non erit. tunc homo quietus etpurgatus in anima et corpore per eloquia domini casta, argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum, accipiet mercedem denarium, ut sint decem et septem. nam et in hoc numero sicut in aliis multiplices figuras exhibentibus sacramentum mirabile reperitur. nec significat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ ꝑ ipsam coruptionẽ m̃tis inqͥetissimi fuert̾. in sig
ita contrariꝰ & ad u̾sus immites ac suꝑbos inqͥetudine exagi¬
tat. Qua inqͥetudine̾ muscȩ illȩ breuisfimȩ significauert᷑.
sub qͥb magi pharaonis defecer̃t dicentes. digitꝰ dei ẽ hic
Exodũ lege .& uide ubi pasca celebrauert. ꝑ ost qͦt dies
data sit lex. Loqͥt᷑ deus ad moisen in heremo sina: die t̾tio
int̾ cet̾a. De snͣde inqͥt & contestare popło. & purifica illos
hodie & cras. Lauent uestim̾ta sua.⁊ sint parati indiẽt̾trũ.
Tercia enĩ die descendet in montẽ sina corã omĩ popło. Tc̃da¬
ta est lex t̾tia scilicet die t̾tii m̃sis. Num̾a itaq a quarta.
decima pͥmi m̾sis quo fact̾ũ ẽ pascha. usq ad diẽ t̾tiũ tertis
m̾sis: inuenies decẽ ⁊ septẽ pͥm m̾sis. triginta scdi. tresc̾tii
qͥ fiunt qͥnqͣginta. Lex in archa ⁊ scĩficatio in corꝑe dñi ꝑcutꝰ re
caritas inspirat᷑. Sp̃c aũ nonctu erat datꝰ. quia iħc nondu erat

Expanded text:
Quia enim per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in terita contrarius et aduersus inmites ac superbos inquietudine exagitat. quam inquietudinem muscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: Digitus dei est hic. Exodum lege et uide, ubi pascha celebrauerunt, post quot dies data sit lex. loquitur deus ad Moysen in heremo Sina die tertia inter cetera: Descende, inquit, testare populo et purifica illos hodie et cras et lauent uestimenta sua et sint parati in diem tertium. tertia enim die descendet dominus in montem Sina coram omni populo. tunc data est lex tertia scilicet die tertii mensis. numera itaque a quarta decima primi mensis, quo factum est pascha, usque ad diem tertium tertii mensis, inuenies decem et septem primi mensis, triginta secundi, tres tertii, qui fiunt quinquaginta. lex in area est sanctificatio in corpore domini, pecaritas inspiratur. spiritus autem nondum erat datus, quia Iesus nondum erat
Abbreviated transcription (Latin):
carnis assumant: ⁊ id̃o iã nolunt refrenande carnis concupis¬
centiȩ causa aqͥb lib& cibis tẽperare: quia ñ eis ꝑmictit᷑ suꝑsti¬
tiose. atq infidelit̾ facere. Hi uͦ qͥ de pagiis euangłicis sortes
legunt. & si optandu ẽ ut hec potiꝰ faciant qͣ ad demonia consu¬
lenda concurrant: tam̃ ista displicet consuetudo. ad negotia scłaria.
nad uite buiꝰ uanitatẽ:ꝓpt̾ aliã uitã loquentia oracula diuina
ris. nimis ignoras ⁊ uires ⁊ occupationes meas Tantũ enĩ absũ
ab eo qđ pitasti nichil me lat̾e. ut nic nl m ȩpła tua legerĩ tris¬
tius. quia n aptusime falsũ e̾ & mriror quia hoo te lat& qi non
solũ in aliis innumerabilib multa me latent. s etiã in psis scĩs
scͥpturis. multo nesciã plura qu̾a sciã: s ido spẽ in nomine xp̃i ñ
infructuosam gero. quia non sołu credidi dõ meo in duob pre¬
ceptis totã legẽ ꝓpħasq pendere : sed etiã exꝑtus suĩ expiorq

Expanded text:
nolint refrenandae carnis concupiscentiae causa a quibuslibet cibis temperare, quia non eis permittitur superstitiose atque infideliter facere. 37. Hi vero qui de paginis evangelicis sortes legunt, etsi optandum est ut hoc potius faciant, quam ad daemonia consulenda concurrant; tamen etiam ista mihi displicet consuetudo, ad negotia saecularia, et ad vitae hujus vanitatem, propter aliam vitam loquentia oracula divina ris, nimis ignoras et vires et occupationes meas. Tantum enim absum ab eo quod putasti nihil me latere, ut nihil in epistola tua legerim tristius, quia et apertissime falsum est; et miror quia hoc te latet, quod non solum in aliis innumerabilibus rebus multa me latent, sed etiam in ipsis sanctis Scripturis multo nesciam plura quam sciam. Sed ideo spem in nomine Christi non infructuosam gero, quia non solum credidi Deo meo, in illis duobus praeceptis totam Legem Prophetasque pendere , sed etiam expertus sum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s. sed etiã inuet̾ib libris. Nam nipsipostea quã oceiso agne
pascha cȩlebrauert. qͥnqͥginta dies numant᷑. usq in diẽ qͦ lex
data ẽ in monte sina famulo dĩ moysi: digito dĩ scͥpta. In libris autẽ
eu̾głii aꝑtissime declarat᷑. digitũ di significare sp̃m scm̃. Cũ enim
eugłista dixiss in digito dĩ eitio demonia. aliꝰ hoc idẽ ita dixit.
inspũ dĩ eitio demonia. Quis hanc letitiã diuinoꝵ sacram̾toꝵ.
cũ sane doctrinę luce clarescunt. ñ p̾ferat unnu̾sis mundihuiꝰ
imperiis. & iã inusitata felicitate pacaturis: S Nonne tanqũa
duo seraphin clamant ad inuicẽ continentia laudes altissimi
tia : sacratã concinunt ueritatẽ. Occidit᷑ ouis celebrat᷑ pascha.
&. int̾positis qͥnqͣginta dieb dat᷑ lex ad timorẽ scripta digito

Expanded text:
 sed etiam in ueteribus libris. nam et ipsi, posteaquam pascha occiso agno celebrauerunt, quinquaginta dies numerantur usque in diem, quo lex data est in monte Sina famulo dei Moysi digito dei scripta, in libris autem euangelii apertissime declaratur digitum dei significare spiritum sanctum. cum enimelista dixisset: In digito dei eicio daemonia, alius hoc idem ita dixit: In spiritu dei eicio daemonia. quis hanc laetitiam diuinorum sacramentorum, cum sanae doctrinae luce clarescunt, non praeferat uniuersis mundi huius imperiis etiam inusitata felicitate pacatis? nonne tamquam duo Seraphin clamant ad inuicem concinentia laudes altissimi:tia sacratam concinunt ueritatem. occiditur ouis, celebratur pascha et interpositis quinquaginta diebus datur lex ad timorem scripta
Abbreviated transcription (Latin):
rentib. nido iugũ asꝑum ⁊ sarcinã grauẽ portantib. nec
inuenientib reqͥem animab suis. qͥa ñ caritas ñ querit q̃
sua st̃. Id̾o animositas hereticorũ semꝑ inquieta ẽ. qͦs mago¬
rũ pharaonis habere conatũ declarat apłs dicens. Sic̃ enĩ
iamnes ⁊ mambres restitert̾ moisi: sic nhi resistunt ueri

Expanded text:
am grauem portantibus nec inuenientibus requiem animabus suis; quia caritas non. quaerit quae sua sunt. ideo animositas haereticorum semper inquieta est; quos magorum Pharaonis habere conatum declarat apostolus dicens: sicut enim Iamnes et Mambres restiterunt Mosi, sic et hi resistunt neri
Abbreviated transcription (Latin):
assumit᷑. unus relinqͥtur. dispar est exitus merita cõmunia. in qͥb tamen
sic alt̾ magna dei bonitate liberat᷑. ut alt̾ nulla eiꝰ iniqͥtate danetur.
Numqͥd enĩ iniqͥtas ẽ. apud dm̃  Absit. s in uestigabiles uie eiꝰ. Itaq mise
ricordiã eius in his qͥ liberant᷑. & ueritatẽ in hisqͥ puniunt᷑ sine dubitati¬
one credamꝰ : neq in scrutabilia scrutabiuaut in uestigabilia in uestiga¬
re conemur. Exore qͥppe infantiũ & lactentiũ suam ꝑficit laudẽ: ut qͦd
in his uidemꝰ. quoꝵ. liberationẽ bona eoꝵ merita nulla p̾cedunt. & in his
quoꝵ damnationẽ utrisq cõmunia originalia sola p̃cedunt: hoc & in
maiorib fieri nequaquã om̃ino cunctem᷑: id est ñ putantes uł scdm̃
sua merita gr̃aͣm cuiquã dari. uel nͥ suis meritis quẽq p¬

Expanded text:
assumitur, unus relinquitur, dispar est exitus, merita communia: in quibus tamen sic alter magna Dei bonitate liberatur, ut alter nulla ejus iniquitate damnetur. Numquid enim iniquitas est apud Deum? Absit: sed investn his qui puniuntur, sine dubitatione credamus: neque inscrutabilia scrutari, aut investigabilia vestigare conemur. Ex ore quippe infantium et lactentium suam perficit laudem : ut quod in his videmus quorum liberationem bona eorum merita nulla praecedunt, et in his quorum damnationem utrisque communia originalia sola praecedunt, hoc et in majoribus fieri nequaquam omnino cunctemur, id est, non putantes, vel secundum sua merita gratiam cuiquam dari, vel nisi suis meritis quemq
Abbreviated transcription (Latin):
quos ante constitutionẽ mundi elegit inxꝑo: daturꝰ eis grãm gratis:
hoc ÷ nullis eoꝵ uel fidei uł oꝑumꝰ meritis p̃cedentib: & maiorib etiã
his qͦs preuidit si apud eos facta essent suis miraculis credituros.
qͥb non uult subuenire ñ subuenit. Dequib in sua p̾destinatione
occulte qͥđe s iuste aliud iuidicauit. Non enĩ est iniqͥtas apud d̾m
seđ inserutabilia sunt uidicia eiꝰ. & inuestigabiles uie eius. Uni¬

Expanded text:
am gratis, hoc est, nullis eorum vel fidei vel operum meritis praecedentibus: et majoribus etiam his quos praevidit, si apud eos facta essent, suis miraculis credituros, quibus non vult subvenire, non subvenit; de quibus in sua praedestinatione occulte quidem, sed juste aliud judicavit. Non enim est iniquitas apud Deum; sed inscrutabilia sunt judicia e
Abbreviated transcription (Latin):
intẽptationẽ sue malę uoluntatis non infert᷑. Et qͥ intẽptatio¬
ne̾ sue male uoluntatis non infert᷑: in nullã prorsus infert᷑.
Unusqͥsq enĩ temptat᷑ ut scriptũ est. a concupiscentia sua ab-¬
us ⁊ illectus. Us̃ aut̃ neminẽ tẽptat. tẽptatione

Expanded text:
e malae voluntatis infertur: et qui in tentatioe malae voluntatis infertur: et qui in tentationem suae malae voluntatis non infertur, in nullam prorsus infertur. Unusquisque enim tentatur, ut scriptum est, a concupiscentia sua abstractus et illectus: Deus autem neminem tentat ; tentatione