comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gererent. & uictis sod omitis etiã lothcaptꝰ. eẽt
libauit eũ abrahã ad ductis secũ inp̃liũ. ccͣe.
sodomorũ. nichilq spoliorũ auferre uoluit cũ
rex cui uicerat obtulis set. Sed plane tunc bene¬
dictꝰ .ẽ. a melchisedech qui erat sacerdos dĩ excel¬
si. De qͦ inepła quȩ inscribit᷑ ad hebreos quam
multa & magna conseripta s̃. Ibi qͥppe pͥmũ
apparuit sacrificiũ qͦd nunc axp̃ianis offer¬
tur dõ toto orbe t̾rarũ impleturq illud quod
fuerat ad huc uenturꝰ incarne. tues sacerdos
in ȩt̃nũ scđm ordinẽ melchisedech. Non scilicet
scđm ordinẽ a aron: qͥ ordo fuerat auferendus
illucescentib reb quȩ illis umbris p̃notabant᷑.¬
Qui cũ ei ꝓtectionẽ mercedẽq ꝓmitteret ual¬
de multã: ille de posteritate sollicitꝰ quendã
eliezer uernaculũ suũ futurũ sibi dix̃ heredẽ.
Continuoq illi ꝓmissus. ẽ. heres : ñ ille uer¬

Expanded text:
gererent et uictis Sodomitis etiam Loth captus esset, gererent et uictis Sodomitis etiam Loth captus esset, liberauit eum Abraham adductis secum in proelium trecSodomorum nihilque spoliorum auferre uoluit, cum rex cui uicerat obtulisset. Sed plane tunc benedictus est a Melchisedech, qui erat sacerdos Dei excelsi; de quo in epistula, quae inscribitur ad Hebraeos, quam multa et magna conscripta sunt. Ibi quippe primum apparuit sacrificium, quod nunc a Christianis offertur Deo toto orbe terrarum, inpleturque illud, quod d Christum, qui fuerat adhuc uenturus in carne: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech; non scilicet secundum ordinem Aaron, qui ordo fuerat auferendus inlucescentibus rebus. quae illis umbris praenotabantQui cum ei protectionem mercedemque promitteret ualde multam, ille de posteritate sollicitus quendam Eliezer uernaculum suum futurum sibi dixit heredem, continuoque illi promissus est heres, non ille uer
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ scđm carnẽ nata. ẽ. ex abrahã ꝑ eiꝰ nepotem
lacob in tantũ creuit ut poene om̃s partes orb
impleuerit. & idõ potuit etiã ipsa scđm r ꝑbo¬
len harens multitudini cõparari. qͥa & haec in
mole sola .ẽ. homini. Terrã certe illã solã significa¬
quȩ appellata. ẽ. chanaan: ambigit nemo. Sed qͦo
dictũ .ẽ. tͥ dabo eã & seminituo usq in scłm: potest
mouere ñ nullos siusq in scłm intelligant in et̃
nũ. Si aut̃ scłm hoc loco accipiant quẽ ad modũ
fidelit̃ tenemꝰ initiũ futuri scłi a fine p̃sentis or¬
diri: nichil eos mouebit. qͥa & si expulsi sunt is¬
rahelite de ierosolimis manent tam̃ in aliis ci¬
etiã ipsũ sem̃. ẽ. abrahȩ. Hoc responso ꝓmissi
alio eiusdẽ t̃rȩ loco. id ÷ iuxta quercũ manbre
quȩ erat chebron. Deinde ab hostib qͥ sod omis
irruerant cũ .uͥ. reges aduersũ quattuor bellũ

Expanded text:
quae secundum carnem nata est ex Abraham per eius nepotem quae secundum carnem nata est ex Abraham per eius nepotem Iacob, in tantum creuit, ut paene omnes partes orbis inpleuerit. Et ideo potuit et ipsa secundum hyperbolen harenae multitudini conparari, quia et haec sola innumera est homini. Terram certe illam solam significaquae appellata est Chanaan, ambigit nemo. Sed quod dictum est: Tibi dabo eam et semini tuo usque in saeculum, potest mouere rnum. Si autem saeculum hoc loco accipiant sic, quemadmodum fideliter tenemus initium futuri saeculi a fine pdiri, nil quaestionis movebit: quia etsi expulsi sunt Israelitae de Hierosolymis, manent tamen in aliis cietiam ipsum semen est Abrahae. Hoc responso acceptoalio ejusdem terrae loco, id quae erat Chebron. Deinde ab hostibus, qui Sodomis inruerant, cum quinque reges aduersus quattuor bellum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ea locutione dĩ dictũ sit quã greciuocant
ut cęteris tropis uti solere seripturã. nullus
qͥ eã didicit ambigit. Iste aut̃ tropus id ÷ modꝰ
locutionis fit : qͣndo id qͦd dr̃ longe .ẽ. ampliꝰ
quã qͦd eo dicto significat᷑. Quis enĩ ñ uideat
quã sit in cõparabilit̾ amplior harenȩ numerꝰ
qũa potest. ẽẽ om̃iũ hominũ ab ipso adam usq
ad terminũ scłi : Quanto gͦ magis quã semeti
abrahȩ. ñ solũ qͦd ꝑtinet ad israheliticã gentẽ
uerũ etiã qđ ÷ & futurũ. ẽ. scđm imitationem
fidei toto orbe t̾rarũ in om̃ib gentib : qͦd sem̃
incõparatione multitudinis impioꝵ ꝓfecto
in paucis. ẽ : quã uis & ipsi pauci faciant in nu
quȩ ꝓmittit᷑ abrahȩ. ñ dõ. ẽ. innumerabilis
sed hominib : dõ aut̃ nec arena t̾rȩ. Pro inde
qͥa ñ tantũ gens isra helitica. sed uniuersũ sem̃
facta ꝓmissio. Sed idõ diximꝰ quod ñ euidenter
appareat: quia & illius gentis unius multitudo

Expanded text:
ea locutione dictum est. quam Graeci uocant ut ceteris tropis, uti solere scripturam, nullus qui eam didicit ambigit. Iste autem tropus. id est modus locutionis, fit, quando id quod dicitur longe est amplius, quam quod eo dicto significatur. Quis enim non uideat. quam sit incomparabiliter amplior harenae numerus, quam potest esse hominum omnium ab ipso Adam usque ad terminum saeculi? Quanto ergo magis quam semen Abrahae, non solum quod pertinet ad Israeliticam gentem, uerum etiam quod est et futurum est secundum imitationem fidei toto orbe terrarum in omnibus gentibus! Quod semen in conparatione multitudinis inpiorum profecto in paucis est; quamuis et ipsi pauci faciant innumequae promittitur Abrahae, non Deo est innumerabilis, sed hominibus; Deo autem nec harena terrae. Proinde quia non tantum gens Israelitica, sed uniuersum semeni facta promissio. Sed ideo diximus, quod non euidenter appareat, quia et illius gentis unius multitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
cationes meas. & legitima mea. Iste patriar¬
cha nec uxorẽ habuit aliã. nec aliqͣm concu¬
binã: sed posteritate duoꝵ geminoꝵ ex uno
concubitu ꝓcreatoꝵ contentꝰ fuit. Timuit sa¬
ne etiã ipse ꝑiculũ depulchritudine coniugis
cũ habitaret int̾ alienos. Pecitq qͦd pat̃ ut
eã sororẽ diceret : taceret uxorẽ. Erat enĩ ei
ꝓpinqͦ: & pat̾no & mat̾no sanguine. Sed etiã
ipsa ab alienis cognito qͦd uxor. eẽt: mansit
in tacta. Nec idõ tam̃ istũ patrieiꝰ p̃ferre
debemꝰ: quia iste nullã feminã p̃t̃ unã con¬
iugẽ nouerat. Erant em̃ ꝓcaldubio paternȩ
fidĩ & obedientiȩ merita potiora: in tantũ ut
ꝓpt̃ illũ dicat ds huic se facere bona quȩ fact
benedicent᷑ inqͥt in semine tuo om̃s gentes t̃rȩ:
ꝓ eo qͦd obaudiuit abrahã pat̾ tuus uocẽ meã

Expanded text:
cationes meas et legitima mea. Iste patriarcha nec uxorem habuit aliam nec aliquam concubinam, sed posteritate duorum geminorum ex uno concubitu procreatorum contentus fuit. Timuit sane etiam ipse periculum de pulchritudine coniugis, cum habitaret inter alienos, fecitque quod pater, ut eam sororem diceret, taceret uxorem; erat enim ei propinqua et paterno et materno sanguine; sed etiam ipsa ab alienis, cognito quod uxor esset, mansit intacta. Nec ideo tamen istum patri eius praeferre debemus, quia iste nullam feminam praeter unam coniugem nouerat. Erant enim procul dubio paternae fidei et oboedientiae merita potiora, in tantum, ut propter illum dicat Deus huic se facere bona quae facit. Benedicentur, inquit, in semine tuo omnes gentes terrae, pro eo quod obaudiuit Abraham pater tu
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipso is raelitico popło cui t̃ra illa danda erat
futuros indiuiduos filios ꝓmissionis. & heredes
regni in ȩt̃na felicitate mansuri. Aues aut̃ des¬
cendentes supͣ corpora quȩ diuisa erant. ñ boni
aliqͥd sed sp̃s indicant aeris huiꝰ pastũ quendã suũ
de carnaliũ diuisione quęrentes. Quod aut̃ illis
con sedit abrahã: significat etiã int̃ illas carna¬
liũ diuisiones ueros usq pͥseueraturos fideles.
It circa solis occasũ qͦd pauor irruit in abrahã
& timor tenebrosus magnus: significat circa huiꝰ
scłi finẽ magnã ꝑturbationẽ ac tribulationẽ
futurã fideliũ. De qͣ dñs dicit meuangłio. Erit

Expanded text:
 in ipso Israelitico populo. cui terra illa danda erat,  in ipso Israelitico populo. cui terra illa danda erat, futuros indiuiduos filios promissionis et heredes regni in aeterna felicitate mansuri. Aues autem descendentes supra corpora, quae diuisa erant, non boni aliquid, sed spiritus indicant aeris huius, pastum quendam suum de carnalium diuisione quaerentes. Quod autem illis consedit Abraham, significat etiam inter illas carnalium diuisiones ueros usque in finem perseueraturos fideles. Et circa solis occasum quod pauor inruit in Abraham et timor tenebrosus magnus significat circa huius saeculi finem magnam perturbationem ac tribulationem futuram fidelium, de qua Dominus dicit in euangelio: Er
Abbreviated transcription (Latin):
posita subiugo legis: ꝑ caprã eadẽ plebs pecca¬
trix futura. ꝑ arietẽ eadẽ plebs etiã regnatura
Quȩ animalia ꝓpt̃ ea trima dicunt᷑: qͥa cũ sint in¬
signes articuli tẽporũ abadã usq ad noe. & inde
usq ad abrahã. & inde usq ad dauid: qͥ rȩꝓbato
saule pͥmꝰ in regnogentis israelitice dñi. ẽ. uolun¬
tate fundatꝰ. In hoc ordine t̃cio qͥ tendit᷑ ex abrahã
usq ad dauid tanquã t̃ciã ętatẽ gerens ille po¬
płs ad oleuit. siue aliqͥd aliud conuenientiꝰ i sta
significent. nullo mͦ tam̃ dubitauerim sp̃uales
in ea trpos p̃figuratos. ad ditam̃to turturis & co¬
lumbȩ. Et idõ dictũ ÷ aues aut̃ ñ diuisit: qm̃ car¬
nales int̾ se diuidunt᷑. sp̃uales aut̃ nullomͦ. siue
a negotiosis conuersationib hominũ se remo¬
ueant sic̃ turtur. siue int̃ illas degant sic̃ colũba
Utraq tam̃ auis. ẽ. simplex te in noxia: significat¬

Expanded text:
posita sub iugo legis, per capram eadem plebs peccaposita sub iugo legis, per capram eadem plebs peccatrix futura, per arietem eadem plebs etiam regnatura  quae animalia propterea trima dicuntur. quia, cum sint insignes articuli temporum ab Adam usque ad Noe et inde usque ad Abraham et inde usque ad Dauid, qui reprobato Saule primus in regno gentis Israeliticae Domini est uoluntate fundatus, in hoc ordine tertio, qui tenditur ex Abraham usque ad Dauid, tamquam tertiam aetatem gerens ille populus adoleuit, siue aliquid aliud conuenientius ista significent: nullo modo tamen dubitauerim spiritales in ea praefiguratos additamento turturis et columbae. Et ideo dictum est: Aues autem non diuisit, quoniam carnales inter se diuiduntur, spiritales autem nullo modo, siue a negotiosis conuersationibus hominum se remoueant, sicut turtur, siue inter illas degant, sicut columba; utraque tamen auis est simplex et innoxia, significans et
Abbreviated transcription (Latin):
thȩos & pherer eos. & raphaim. & amorreos. &
chananeos & eueos & gergeseos. & iebuseos. Hȩc
om̃ia inuisu facta diuinitꝰ atq dicta sunt: de
qͥb singulis. enueleatius disserere longũ. ẽ. &
intentionẽ oꝑis huiꝰ excedit. Quod gͦ satis. ẽ. nosse
debemꝰ pꝰ ea quã dictũ. ẽ oredidis abrabã dõ &
deputatũ. eẽ. illi ad iustitiã. ñ eũ infide defecisse
unde sciã qͣsi ad huc ñ credet: sed ait. scđm qͥd sciã
ut ei rei quã credidat aliqͣ similitudo ad hibet᷑ qͥ
eiꝰ modus agnosceret᷑. sic̃ ñ ÷ uirginis mariȩ dif¬
fidentia qd ait. qͦmͦ fiet istud qm̃ uirũ ñ cognosco.
Quod enĩ futurũ. eẽt erat certa: modũ qͦ fieret in¬
qͥrebat. & hoc cũ quȩsisset audiuit. Deniq & hic si¬
militudo data.ẽ. de animalib uiuenca & capra
& ariete. & duab uolucrib turture & columba:
ut scđm hȩc futurũ sciret quod futurũ. ẽẽ. iã non
ambigeret. Siue gͦ ꝑuuencã significata sit plebs

Expanded text:
taeos et Pherezaeos et Raphaim et Amorrhaeos et Chananaeos et Euaeos et Gergesaeos et Iebusaeos. Haec omnia in uisu facta diuinitus adque dicta sunt, de quibus singulis enucleate disserere longum est et intentionem operis huius excedit. Quod ergo satis est nosse debemus. Postea quam dictum est credidisse Abraham Deo et deputatum illi ad iustitiam, non eum in fide defecisse,\'Unde sciam?\' quasi adhuc non crederet; sed ait: Secundum quid sciam? ut ei rei, quam crediderat, aliqua similitudo adhiberetur, qua eius modus agnosceretur; sicut non est uirginis Mariae diffidentia quod ait: Quo modo fiet istud, quoniam uirum non cognosco? quod enim futurum esset, certa erat; modum quo fieret inquirebat, et hoc cum quaesisset, audiuit —: denique et hic similitudo data est de animalibus, iuuenca et capra et ariete et duabus uolucribus, turture et columba, ut secundum haec futurum sciret, quod futurum esse iam non ambigeret. Siue ergo per iunencam significata sit plebs
Abbreviated transcription (Latin):
sinistrã ego indexterã: uel si tu in dexterã ego
in sinistrã Hinc fortassis effecta ẽ. int̃ homi¬
nes pacifica con suetudo. ut quando t̾renoꝵ
aliqͥo parciendũ ẽ. maior diuidat minor eligat.
Cũ gͦ digressi. eẽnt separatimq habitarent
abrahã & loth necessitate sustentande fa¬
miliȩ ñ feditate discordiȩ. & abrahã. eẽt in
It̾ra chanaan loth aut̃ in sodomis: oraculo t̃cio
dix̃ dñs ad abraham. Respiciens oculis tuis
uide a locoin qͦ nunc tues: ad aqͥlonẽ & afri¬
cũ. & orientẽ. & mare : quia omnẽ t̾rã quã tu
uides tͥ dabo eã & semini tuousq in scłm: & fa¬

Expanded text:
sinistram. ego in dextram; uel si tu in dextram, ego sinistram. ego in dextram; uel si tu in dextram, ego in sinistram. Hinc fortassis effecta est inter homines pacifica consualiquid partiendum est, major dividat, minor eligat. Cum ergo digressi essent, separatimque habitarent Abraham et Loth, necessitate sustentandae familiae, non foeditate discordiae, et Abraham in terra Chanaan, Loth autem esset in Sodomis, oraculo tertio dixit Dominus ad Abraham: Respiciens oculis tuis uide a loco, in quo nunc tu es, ad aquilonem et Africum et orientem et mare, quia omnem terram, quam tu uides, tibi dabo eam et semini tuo
Abbreviated transcription (Latin):
sororẽ. Itaq uxorẽ tacuit ñ negauit. conuigis
tuendã pudicitiã cõmittens dõ. & humanas in¬
sidias cauens ut homo: qm si periculũ qͣntum
caueri poterat ñ caueret: magis tẽptaret dm̃
quã sꝑaret in dm̃. De qͣ re cont᷑ calumniantẽ
faustũ manicheũ satis diximus. Deniq factũ
egr̃pti qͥ eã sibi uxorẽ acceꝑat grauit̃ afflictus
marito reddidit. Ubi absit ut credamꝰ alieno
concubitu fuisse pollutã: qͥa multo ÷ credibi¬
lius hoc pharaonẽ facere afflictionib magnis
illis salua caritate complacuit : Reuerso igit᷑ abra¬
ham ex egrpto in locũ unde uenerat : tunc loth
fr̃is filius ab illo int̾rã sodomoꝵ salua caritate
discessit. Diuites qͥppe faca erant : pastoresq
multos pecorũ hab̾e ceꝑant. Quib int̃ se rixan¬
diã uitauer̃. Poterat qͥppe hinc ut sunt huma¬
na etiã int̾ ipsos aliꝗͣ rixa consurgere. Propters
hoc malũ p̃cauentis abrahȩ uerba sunt ad

Expanded text:
s. Itaque uxorem tacuit, non negauit, coniugis tuendam pudicitiam committens Deo et humanas insidias cauens ut homo; quoniam, si periculum quantum caueri poterat non caueret, magis tentaret Deum, quam speraret in Deum. De qua re contra calumniantem Faustum Manichaeum satis diximus. Denique factum Aegypti, qui eam sibi uxorem acceperat, graviter afflictus marito reddidit . Ubi absit ut credamus, alieno concubitu fuisse pollutam: quia multo est credibilius, hoc Pharaonem facere afflictionibus magnisillis salva charitate complacuit. Reverso igitur Abraham ex Aegypto in locum unde venerat, tunc Lot fratris filius ab illo in terram Sodomorum, salva charitate, discessit. Divites quippe facti erant, pastoresque multos pecorum habere coeperant, quibus inter se rixandiam uitauerunt. Poterat quippe hinc, ut sunt humana, etiam inter ipsos aliqua rixa consurgere. Proinde hoc malum praecauentis Abrahae uerba ista sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
lebant. sichroniorũ. ñ erat sub asyriis quia
in europa sunt. a egrptiorũ aut̃ qͦmͦ eis ñ sub¬
iacebat. a qͥb tota asia tenebat᷑. solis indis ut
ꝑhibet᷑ exceptis : In asrria igit᷑ p̃ualuerat
dominatꝰ impie ciuitatis. Hiuus caput erat
illa babylon: cuius t̾rigene ciuitatis nõm ap¬
tissimũ. ẽ : id ÷ confusio. Ibi iã ninus regnabat
pꝰ mortẽ patris sui beli. qͥ pͥmꝰ illic regnaue
hã. qͥ erat annus millesimꝰ ducentesimꝰ ante
conditã romã ueluti alterã moccidente
babyloniã. eterato alloqͥo dĩ ad abrabam qͣ ei & seminieiꝰ
terra chanaan ꝓmittitur : Egressus gͦ abrahã de char
ra lxxxͦ. anno ȩtatis suȩ .cͥ. autẽ xł & uͦ. patris
sui cũ loth filio frĩs sui. & sara coniuge. ꝑrexit
in t̾ra chanaan. & ꝑuenit usq ad srchem ubi rurs¬
diuinũ accepit oraculũ. De qͦ ita scriptũ. ẽ. Et ap¬
paruit dñs abrahȩ : & ait illi. Semini tuodabo

Expanded text:
lebant, Sicyoniorum non erat sub Assyriis, quia lebant, Sicyoniorum non erat sub Assyriis, quia in Europa sunt; Aegyptiorum autem quo modo eis non subiacebat, a quibus tota Asia tenebatur, solis Indis, ut perhibetur, exceptis? In Assyria igitur praeualuerat dominatus inpiae ciuitatis; huius caput erat illa Babylon, cuius terrigenae ciuitatis nomen aptissimum est, id est confusio. Ibi iam Ninus regnabat post mortem patris sui Beli, qui primus illic regnauerer millesimus ducentesimus ante conditam Romam, veluti alteram in Occidente Babyloniam. CAPUT XVIII.-- De iterato alloquio Dei ad Abraham, quo ei et semini ejus Chanaan terra promittitur. Egressus ergo Abraham de Char patris sui, cum Lot filio fratris et Sarra conjuge perrexit in terram Chanaan, et pervenit usque ad Sichem, ubi rursus accepit divinum oraculum, de quo ita scriptum est: Et apparuit Dominus Abrahae, et dixit illi, Semini tuo dabo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quando emit t̾rã. cuiꝰ ibi iã suȩ rei cȩpit. ẽẽ. pos¬
sessor. Qͦd aut̃ iã in mesopotamia constituto hoc
.ẽ. iã egresso de t̾ra caldeoꝵ dicit ds̃. exi de t̾ra tua
& de cognatione tua & de domo patris cui: non ut cor¬
pus inde eiceret qđ iã fecerat sed ut animũ auel¬
leret dr̃. Non enĩ exierat inde amimo. si spe rede¬
undi & desidio tenebat᷑: quȩ spes & desidiũ dõ
iubente ac iuuante & illo obȩdiente fuerat am¬
putandũ. Non sane in credibilit̾ existimat᷑ cum
post ea secutꝰ fuis set nachor patrẽ suũ tunc a¬
brahã p̃ceptũ dñi implesse. ut cũ sara coniuge
sua & lot filio frĩs sui exiret de charra. Iam¬

Expanded text:
ejus, quando emit terram, cujus sibi jam suae coepit rei esse posejus, quando emit terram, cujus sibi jam suae coepit rei esse possessor. Quod autem jam in Mesopotamia constituto, hoc est iam egresso de terra Chaldaeorum, dicit Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, non ut corpus inde eiceret, quod iam fecerat, sed ut animum auelleret, dicitur. Non enim exierat inde animo, si spe redeundi et desiderio tenebatur, quae spes et desiderium Deo iubente ac iuuante et illo oboediente fuerat amputandum. Non sane incredibiliter existimatur, cum postea secutus esset Nachor patrem suum, tunc Abraham praeceptum Domini inplesse, ut cum Sarra coniuge sua et Loth filio fratris sui exiret de Charra. CA
Abbreviated transcription (Latin):
egressus ÷ de t̾ra chaldeoꝵ. & habitauit incharra:
ñ qͥd sit factũ pꝰ ea quã locutꝰ ÷ illidĩ. neq eñ post
illa dĩ uerba egressus ÷ de t̾ra chaldeoꝵ. cũ dicat
locutũ ei dm̃ cũ esset in mesopotamia᷑ sed ad totũ
illud tempus ꝑtinet qđ ait. tunc idem ex qͦ egres¬
sus . ẽ. achaldeis & habitauit in charra. Item quod
sequit᷑ & inde postquã mortuus. ẽ. pat̃ eiꝰ colloca¬
uit eũ int̾ra hac in qua uos nunc habitatis & pa¬
tres ur̃i: ñ ait pꝰquã mortuus. ẽ. pat̃ eiꝰ exut de
charra. sed inde hic eũ collocauit. pꝰ quã mortuis
.ẽ. pat̃ eiꝰ. Intelligendũ. ẽ. gͥ locutũ dm̃ fuisse ad
abraham. cũ. eẽt in mesopotamia priꝰquã habita¬
ret incharra. sed eũ in charrã ꝑuenis se cũ patre.
eiꝰ in t̾ra chanaan ñ ꝓfectionẽ de charrã pꝰ mortẽ
patris eiꝰ factã. eẽ dicit. quia iã mortuus erat pat̾

Expanded text:
egressus est de terra Chaldaeorum et habitavit in Charra, egressus est de terra Chaldaeorum et habitavit in Charra, non quod sit factum posteaquam locutus est illi Deus, neque enim post illa Dei verba egressus est de terra Chaldaeorum, cum dicat ei locutum Dominum esse in Mesopotamia, sed ad totum illud tempus pertinet quod ait, Tunc, id est, ex quo egressus est a Chaldaeis, et habitavit in Charra. Item quod sequitur, Et inde postquam mortuus est pater ejus, collocavit illum in terra hac, in qua vos nunc habitatis, et patres vestri : non ait, Postquam mortuus est pater ejus, exiit de Charra; sed inde hic eum collocavit, postquam mortuus est pater ejus. Intelligendum est igitur locutum Deum fuisse ad Abraham, cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charra; sed eum in Charram pervenisse cum patre, ejus in terra Chanaan, non profectionem de Charra, post mortem patris ejus factam esse dicit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
anni. & mortuus ÷ thara in charra. Deinde scriptura
redeundo ad id qͦd idõ p̃t̃ miserat ut prius de thara
sub iungitur. Et exiit abrã quẽ ad modũ locutꝰ ÷
illi dñs : & abiit cũ eo loth. Abrã aut̃ erat .u.x.lxx.¬
annoꝵ c̾ũ exiit ex charra. Tunc itaq factũ. ẽ. qͣndo
ra. ex illo cõputarent᷑ ex qͦ de igne chaldeoꝵ lib̃a¬
tus ñ ex qͦ natꝰ ẽ : tanquã tunc potius natꝰ haben¬
dus sit. Sed beatꝰ stephanꝰ inactib apłorũ cũ ista
narraret : ds̃ inquit głȩ apparuit abrahȩ pa¬
tri nr̃o cũ. eẽt in mesopotamia priusquã habita¬
ret incharra: & ait ad illũ . Exi de t̾ratua & de
ni ñ pꝰ mortẽ patris eiꝰ locutꝰ ÷ ds̃ abrahȩ qͥutiq
incharra mortuus . ẽ. ubi cũ illo & ipse filiꝰ habi¬
tauit : sed priꝰquã habitaret in eadẽ ciuitate iã
tam̃ cũ. eẽt in mesopotamia. lã gͦ exierat achal¬
deis: Quod itaq ad uingit steptiauꝰ. tunc abrahã

Expanded text:
anni, et mortuus est Thara in Charra, deinde scriptura redeundo ad id, quod ideo praetermiserat, ut prius de Thara subiungitur: Et exiit Abram, quem ad modum locutus est illi Dominus, et abiit cum eo Loth. Abram autem erat quannorum, cum exiit ex Charra. Tunc itaque factum est, quandra, ex illo conputarentur, ex quo de igne Chaldaeorum liberatus, non ex quo natus est, tamquam tunc potius natus habendus sit. Sed beatus Stephanus in actibus apostolorum cum ista narraret: Deus, inquit, gloriae apparuit Abrahae patri nostro, cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charni, non post mortem patris ejus locutus est Deus Abrahae, qui utique in Charra mortuus est, ubi cum illo et ipse filius habitavit. Sed priusquam habitaret in eadem civitate, id est, cum esset in Mesopotamia, jam ergo exierat a Chaldaeis. Quod itaque adjungit Stephanus: Tunc Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
teritis facit fidẽ eo quod eiꝰ p̃dicta cõplent᷑. nimisq
absurdũ. ẽ. ut dicat᷑ aliqͦs homines ex hac in illã
partẽ oceani imm̃sitate traiecta nauigare ac
ꝑuenire potuis se. ut etiã illic ex imo illo pͥmo
homine genꝰ institueret᷑ humanũ. Qua ꝓpt̃ int̃
illos tunc hominũ popłos qͥ ꝑlxx. & duas gentes¬

Expanded text:
aeteritis facit fidem, eo quod ejus praedicta complentur: nimisque aeteritis facit fidem, eo quod ejus praedicta complentur: nimisque absurdum est, ut dicatur aliquos homines ex hac in illam partem, Oceani immensitate trajecta, navigare ac pervenire potuisse, ut etiam illic ex uno illo primo homine genus institueretur humanum. Quapropter inter illos tunc hominum populos, qui per septuagint
Abbreviated transcription (Latin):
homines sunt. An in feriorẽ partẽ t̃rȩ quȩ nr̃ȩ habio¬
contͥria ẽ. antpodes habere crederidũ sit. Quod uero
& anti podas. ẽẽ fabulant᷑ id ÷ homines a cont᷑ria
parte t̃rȩ ubi sol orit᷑ qͣndo occidit nob̵ ad uersa
pedib nr̃is calcare uestigia. nulla ratione cre¬
dendũ. ẽ: neq hoc ulla hystorica cognitione¬
se didicisse affirmant : sed qͣsi ratiocinando con¬
iectant. eo quod intͣ conuexa cȩli t̾ra suspensa
sit. eundẽq locũ mundus habeat & infimũ et
mediũ: & ex hoc opinant᷑ alterã t̾̃rȩ partẽ quȩ in¬
fra .ẽ. habitatione hominũ carere ñ posse : nec
attendunt etiã si figura conglobata & rotunda
mundus. eẽ. credat᷑. siue aliqͤ ratione monstretur.
ñ tam̃ . eẽ. consequens ut etiã exilla parte ab aqͣ¬
rũ congerie nuda sit t̾ra. Deinde etiã si nuda sit.
neq hoc statim necesse. eẽ. ut homines habeat.
q̃m nullomͦ scriptura ista m̃tit᷑ quȩ narratis p̃¬

Expanded text:
riorem partem terrae, quae nostrae habitcontraria est, Antipodas habere credendum sit. Quod vero et Antipodas esse fabulantur, id est, homines a contraria parte terrae, ubi sol oritur, quando occidit nobis, adversa pedibus nostris calcare vestigia, nulla ratione credendum est. Neque hoc ulla historica cognitione didicisse se affirmant, sed quasi ratiocinando conjectant, eo quod intra convexa coeli terra suspensa sit, eumdemque locum mundus habeat, et infimum, et medium: et ex hoc opinantur alteram terrae partem, quae infra est, habitatione hominum carere non posse. Nec attendunt, etiamsi figura conglobata et rotunda mundus esse credatur, sive aliqua ratione monstretur; non tamen esse consequens, ut etiam ex illa parte ab aquarum congerie nuda sit terra: deinde etiamsi nuda sit, neque hoc statim necesse esse, ut homines habeat. Quoniam nullo modo Scriptura ista mentitur, quae narratis pr
Abbreviated transcription (Latin):
nedicã. te. & magnificabo nom̃ tuũ : & eris bene¬
dictꝰ. Et benedicã benedicentes te: & maledicã ma¬
ledicentes te. Et benedicent᷑ inte : om̃s trib terrȩ.
Aduertendũ ÷ gͥ duas res ꝓmissas abrahȩ. Unã
scilicet qđ t̃rã chanaan possessurũ fuerat se m̃
eius. qđ significat᷑ ubidic dũ . ẽ. uade in t̾rã quã¬

Expanded text:
te, et magnificabo nomen tuum, et eris benedictus, et benedicam benedicentes te, et maledicam maledicentes te, et benedicentur in te omnes tribus terrae. Advertendum est igitur, duas res promissas Abrahae: unam scilicet, quod terram Chanaan possessurum fuerat semen ejus, quod significatur, ubi dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
indicari facte ad abrahã ꝓmissiones dĩ. Quod
accipiendũ.ẽ. quasi om̃s hos dies ibi egerit : sed qͥa
Alioqͥn nesciret᷑ quot annos incharra uixerat tha
rȩ. qm̃ ñ legit᷑ quoto anno uitȩ suȩ incharrã uene
rit. & absurdũ ÷ existimare in ista serie genera¬
tionũ ubi diligent̃ cõmemorat᷑ qͦt annos qͥsq ui¬
xerit. huiꝰ solius numerũ annoꝵ uitȩ ñ cõm̃datũ
.ẽẽ. memoriȩ. Quod enĩ quorũ dã quos eadẽ scrip¬
tura cõmemorat tacent᷑ anni. ñ sunt in hoc ordine
in qͦ tẽporũ dinumeratio decessione gignentium
& genitoꝵ successione contexit᷑. Iste aut̃ ordo qͥ
dirigit᷑ ab adã usq ad noe & inde usq ad abra
ham. sine numero annorũ uitȩ suȩ neminẽ con¬
tinet. Quod uͦ cõmemorat a morte tharȩ patre
abrahã deinde legit᷑.  Et dix̃ dñs ad abrahã
Exi de t̾ra tua & de cognatione tua: & de domo

Expanded text:
indicari factae ad Abraham promissiones Dei, quod iaccipiendum est, quasi omnes hos dies ibi egerit, sed quia alioquin nescietur quot annos uixerit Thara, quoniam non legitur quoto anno uitae suae in Charran urit; et absurdum est existimare in ista serie generationum, ubi diligenter commemoratur quot annos quisque vixerit, hujus solius numerum annorum vitae non commendatum esse memoriae. Quod enim quorumdam, quos eadem Scriptura commemorat, tacentur anni, non sunt in hoc ordine, in quo temporum dinumeratio decessione gignentium et genitorum successione contexitur. Iste autem ordo, qui dirigitur ab Adam usque ad Noe, et inde usque aham, sine numero annorum vitae suae neminem continet. Quod vero commemorata morte Thare patris Abraham, deinde legitur: Et dixit Dominus ad Abraham. Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de dom
Abbreviated transcription (Latin):
cũ : Cur putamꝰ. nisi forte qđ a pat̾na & fr̃na pi¬
etate desciuerat. & suꝑstitioni ad heserat chal¬
deoꝵ. & pꝰ ea inde siue penitendo siue ꝑsecutio
in libro enĩ qͥ inscribit᷑ iudith cũ quereret holo¬
fernis hostis israelitarũ quȩ nã illa gens. ẽẽt
utrũ aduersũ eã bellandũ fuisset : sic ei res¬
pondit achior dux ammanitarũ Audiat dis
ñr uerbũ de ore pueri sui. & sferã tͥ ueritatẽ
de popło qͥ habitat iuxta te montanã hanc: &
ñ exibit menda ciuĩ de ore serui tui. Haec eñĩ
ꝓgenies popłi chaldeoꝵ. ẽ. & ante habiuerut̃s
mesopotamiã. qm̃ noluer̃ seqͥ dõs patrũ suoꝵ
qͥ fuer̃ in t̾ra chaldeoꝵ głosi: sed declinauer̃
mesopotamiã & habitauer̃ ibi dies multos. Di¬
xitq illis ds eorũ ut exirent de habitatione
sua &irent int̾rã chanaan. & illic habita. &
cȩtera quȩ narrat achior ammanites. Unde ma¬

Expanded text:
cum? Quur, putamus, nisi forte quod a paterna et fraterna picum? Quur, putamus, nisi forte quod a paterna et fraterna pietate desciuerat et superstitioni adhaeserat Chaldaeorum et postea inde siue paenitendo siue persecutiIn libro enim qui inscribitur Iudith, cum quaereret Holofernes, hostis Israelitarum, quaenam illa gens esset, utrum aduersus eam bellandum fuisset, sic ei respondit Achior dux Ammanitarum: Audiat dominus noster uerbum de ore pueri sui, et referam tibi ueritatem de populo, qui habitat iuxta te montanam hanc, et non exibit mendacium de ore serui tui. Haec enim progenies populi est Chaldaeorum, et antea habitauerunt Mesopotamiam, quia noluerunt sequi deos patrum suorum, qui fuerunt in terra Chaldaeorum gloriosi, sed declinauerunMesopotamiam et habitauerunt ibi dies multos. Dixitque illis Deus eorum, ut exirent de habitatione sua et irent in terram Chanaan, et illic habitauerunt, et cetera, quae narrat Achior Ammanites. Unde ma
Abbreviated transcription (Latin):
& sarai nurũ suã uxorẽ abrã filii sui. & edux̃
illos de regione chaldeoꝵ ire int̾rã chanaan. Et
uenit incharrã: & habitauit ibi. Nusquã hic no¬
minatꝰ ÷ nachor : & uxor eiꝰ melcha. Sed inuenimꝰ
post ea cũ seruũ suũ mitteret abrahã ad accipi¬
endã uxorẽ filio suo isaacita scriptũ. Et acce¬
pit puer .x. camelos de camelis dñi sui & de om¬
nib bonis dñi sui secũ. Et exurgens ꝓfectꝰ ÷ in
mesopotamiã : incuutatẽ nachor. Isto & aliis
sacrȩ huiꝰ hystoriȩ testimoniis ostendit᷑ etiã
nachor fr̃ abrahȩ exisse de regione chaldeoꝵ
sedesq constituis se in mesopotamia ubicũ pa¬
tre suo habitauerat abrahã. Curgͦ eũ scriptura
ñ cõmemorauit qͣndo ex gente chaldeoꝵ cũ suis
ꝓfectꝰ ÷ tharȩ & habitauit in mesopotamia
ubi ñ solũ abrahã filiꝰ eiꝰ. uerũ etiã sara nurus.
& loth nepos eiꝰ cõmemorant᷑ qͦd eos duxerit se¬

Expanded text:
et Saram nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit et Saram nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit illos de regione Chaldaeorum ire in terram Chanaan; et uenit in Charran et habitauit ibi. Nusquam hic nominatus est Nachor et uxor eius Melcha. Sed inuenimus postea, cum seruum suum mitteret Abraham ad accipiendam uxorem filio suo Isaac, ita scriptum: Et accepit puer decem camelos de camelis domini sui et de omnibus bonis domini sui secum, et exsurgens profectus est in Mesopotamiam in ciuitatem Nachor. Isto et aliis sacrae huius historiae testimoniis ostenditur etiam Nachor frater Abrahae exisse de regione Chaldaeorum sedesque constituisse in Mesopotamia, ubi cum patre suo habitauerat Abraham. Quur ergo eum scriptura non commemorauit, quando ex gente Chaldaea cum suis profectus est Thara et habitauit in Mesopotamia; ubi non solum Abraham filius eius, uerum etiam Sarra nurus et Loth nepos eius commemorantur, quod eos duxerit se
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ ad noe. dr̃. hȩ aut̃ generationes noe : ita
& hic enumeratis generationib ab illoqͥ ÷ ap¬
pellatꝰ sem filio nõe usq ad abraham. de inde
in signis articulus similit̃ ponit᷑ ut dicat᷑. hȩ
st̃ generationes tharȩ. Tharȩ genuit abrã &
nãchor & aram. Et aram genuit loth. Et mor¬
tuus. ẽ. aran corã thare patre suo int̾ra in qͣ
natꝰ ÷ in regione chaldeorũ. & sũ pser̃ abrã & na¬
chor uxores. Nom̃ mulieris abrã sarai. & nomen
mulieris nachor melcha. filia aran. Iste aran pat̃
melchȩ fuit & pat̾ ieschȩ. Quȩ iescha credit᷑ ipsa. eẽ.
dũ thare cũ suis regionẽ reliquerit chaldeoꝵ &
uenerit in mesopotamiã & habitauerit in charra.
Tacet᷑ aut̃ de uno filio eiꝰ qͥ uocabat᷑ nachor : tanꝗ
eũ ñ duxerit secũ. Nã ita narrat᷑. Et sũpsit thare
abrã filiũ suũ & loth filiũ aran. filiũ filii sui.

Expanded text:
loqui ad Noe, dicitur: Hae autem generationes Noe: ita loqui ad Noe, dicitur: Hae autem generationes Noe: ita et hic enumeratis generationibus ab illo, qui est appellatus Sem, filio Noe, usque ad Abraham, deinde insignis articulus similiter ponitur ut dicatur: Hae sunt generationes Tharae. Tharagenuit Abram et Nachor et Arran, et Arran genuit Loth. Et mortuus est Arran coram Thara patre suo in terra in qua natus est, in regione Chaldaeorum. Et sumsit Abram et Nachor sibi uxores; nomen mulieris Abram Sara et nomen mulieris Nachor Melcha, filia Arran. Iste Arran pater Melchae fuit et pater Iescae, qudum Thara cum suis regionem reliquerit Chaldaeorum et uenerit in Mesopotamiam et habitauerit in Charra. Tacetur autem de uno eius filio, qui uocabatur Nachor, tamquam eum non duxerit secum. Nam ita narratur: Et sumsit Thara Abram filium suum et Loth filium Arran, filium filii sui,
Abbreviated transcription (Latin):
Apud chaldeos aut̃ iã etiã tunc suꝑstitiones im¬
piȩ p̃ualebant: quẽ ad modũ ꝑceteras gentes.
Una gͥ thare domꝰ erat de qͣnatꝰ ÷ abrahã : in qͣ
uniꝰ ueri dĩ cultꝰ & quantũ credibile ÷ in qͣ iam
sola etiã hebrea lingua remanserat. quã ius &
ipse sic̃ iã manifestior dĩ popłs inegrpto. ita i
mesopotamia seruisse di is alienis. hiesu naue
narrante referat᷑ cȩteris ex ꝓgenie illiꝰ heber
in lings paulatim alias & mnationes alias pos¬
teris defluentib. Proinde sicłaquarũ diluuiũ
una domꝰ noe remanserat ad reparandũ genꝰ
humanũ : sic indiluuo multarũ suꝑsti̾onũ ꝑ
uniuersũ mundũ una remanserat domꝰ tharȩ
in qͣ custodita ẽ. plantatio ciuitatis dĩ. Deniq
sic̃ illic enumeratis supͣ generationib usq ad
noe simul cũ annoꝵ numeris & exposita dilu¬
uii causa priꝰquã ds̃ inciꝑet de arca fabricanda

Expanded text:
Apud Chaldaeos autem jam tunc superstitiones imApud Chaldaeos autem jam tunc superstitiones impiae praevalebant, quemadmodum per caeteras gentes. ur Tharae domus erat, de quo natus est Abraham, in qua unius ueri Dei cultus et, quantum credibile est, in qua iam sola etiam Hebraea lingua remanserat quamuis et ipse. sicut iam manifestior Dei populus in Aegypto, ita in Mesopotamia seruisse dis alienis Iesu Naue narrante referatur ceteris ex progenie illius Heber in linguas paulatim alias et in nationes alias defluentibus. Proinde sicut per aquarum diluuium una domus Noe remanserat ad reparandum genus humanum, sic in diluuio multarum superstitionum per uniuersum mundum una remanserat domus Tharae, in qua custodita est plantatio ciuitatis Dei. Denique sicut illic enumeratis supra generationibus usque ad Noe simul cum annorum numeris et exposita diluuii causa, priusquam Deus inciperet de arca fabricanda
Abbreviated transcription (Latin):
us: postremo filii sem qͥerat pͥmꝰ & maximꝰ. Illa¬
rũ aut̃ gentiũ uocabula partm manser̃: ita
ut hodieq appareat unde fuerint deriuata.
sic̃ ex assur assyrir & ex heber hebrei. partim
tẽporis uetustate mutata sunt ita ut uix homines
doctissimi antiqͥssimas hystorias ꝑscrutantes:
nec om̃iũ sed aliqͣrũ ex istis origines gentiũ po¬
tuerint reperire. Nã qđ ex filio chã qui uocabat᷑
mesraim egiptii ꝑ hibent᷑ exorti. nulla hoc re¬
sonat origo uocabuli. sic̃ nec ȩthiopũ qͥ dicuntur
ad eũ filiũ cham ꝑtinere. qͥchus appellatus. ẽ
Et si om̃ia consident᷑ : plura mutata quã manen¬
tia ꝑmanent . Nunc iã uideamꝰ ꝓcursũ ciuitatis
dĩ etiã ab illo articulo temporis qͥ factus.ẽ. in pa¬
tre abrahã. unde incipit. eẽ notitia eiꝰ euidentior
indicante didicimꝰ in regione chaldeoꝵ natꝰ ÷
abrahã : quȩ t̃ra ad regnũ assyriũ ꝑtinebat

Expanded text:
us; postremo filii Sem, qui erat primus et maximus. Illaus; postremo filii Sem, qui erat primus et maximus. Illarum autem gentium uocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerint deriuata, sicut ex Assur Assyrii et ex Heber Hebraei; partim temporis uetustate mutata sunt. ita ut uix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerint reperire. Nam quod ex filio Cham, qui uocabatur Mesraim, Aegyptii perhibentur exorti, nulla hic resonat origo uocabuli; sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere, qui Chus appellatus est. Et si omnia consideaccepit. Nunc jam videamus procursum civitatis Dei, etiam ab illo articulo temporis, qui factus est in patre Abraham: unde incipit esse notitia ejus evidentior, ura divina indicante didicimus, in regione Chaldaeorum natus est Abraham, quae terra ad regnum Assyriorum pertinebat.
Abbreviated transcription (Latin):
uenire uiuendo. hoc enĩ contigit nt plus uiue¬
rent ubi pauciores sunt generationes. minꝰ
.ẽ. quando t̃ra diuisa .ẽ. ñ solũ iã natos cȩte¬
ros filios filioꝵ noe qͥ cõmemorant᷑ patres
gentiũ. sed etiã eiꝰ ȩtatis fuisse ut numerosas
familias haberent quȩ digne fuissent nomi¬
nib gentiũ. Unde neqͣquã putandũ qͦd eo fu¬
erint ordine geniti. qͦ cõmemorati leguntur.
Alioqͥn.xii. filii iectan qͥ erat alius filius he¬
ber fr̃ phalec. qͦmͦ potuer̃ iã gentes facere. si
post phalec frẽm suũ iectan natꝰ ÷ sic̃ pꝰ eũ cõ¬
memoratꝰ ÷ qͣnlo qͥdẽ tẽpore qͦ natꝰ.ẽ. phalec¬
t̃ra diuisa. erat. Proinde in telligendũ ÷ pͥorẽ
qͥdẽ nominatũ. sed longe post frem suũ iectan
fuis se natũ : cuiꝰ iectan .xii. filii tam grandes
iã familias haberent. ut in linguas ꝓpͥas diui¬
di possent. Sic enĩ potuit pͥor cõmemorari qͥ

Expanded text:
uenire uiuendo. Hoc enim contigit, cum plus uiueuenire uiuendo. Hoc enim contigit, cum plus uiuerent ubi pauciores sunt generationes, minusest, quando terra diuisa est, non solum iam natos ceteros filios filiorum Noe, qui commemorantur patres gentium. sed etiam eius aetatis fuisse, ut numerosas familias haberent, quae dignae fuissent nominibus gentium. Unde nequaquam putandum, quod eo fuerint ordine geniti, quo commemorati leguntur. Alioquin duodecim filii Iectan, qui erat alius filius Heber, frater Phalech, quo modo potuerunt iam gentes facere, si post Phalech fratrem suum Iectan natus est, sicut post eum commemoratus est; quando quidem tempore, quo natus est Phalech, diuisa est terra. Proinde intellegendum est priorem quidem nominatum, sed longe post fratrem suum Iectan fuisse natum, cuius Iectan duodecim filii tam grandes iam familias haberent, ut in linguas proprias diuidi possent. Sic enim potuit prior commemorari, q
Abbreviated transcription (Latin):
titiȩ gentis huius ñ paruũ apparuis se uestigiũ.
qđ cũ aliȩ gentes pleterentur mutatione lin¬
guarũ. ad istã ñ ꝑuenit tale suppliciũ: S ad¬
huc illud mouet qͦmͦ potuerint singulas gentes
nec magnꝰ fieret popłs isrł. Quomͦ gͥ om̃s filii
qͥ cõmemoratisunt triũ filioꝵ noe fecer̃ singu¬
las gentes si heber & phalec singulas ñ fecer̃ :
Nimirũ illud ÷ ꝓbabilius quod gigas ille
nentius nominatꝰ ÷ ut maneat numerus .lxx.
duarũ gentiũ atq linguarũ. Phalec aut̃ ꝓpt̃ ea
cõmemoratꝰ ÷ ñ qđ gentẽ fecerit: nã eadẽ ipsa
.ẽ. eius gens hebrea eadẽq lingua: sed ꝓpter
tempus eiꝰ insigne. qͦd in diebus eiꝰ t̃ra diuisa sit.
Nec mouere nos debet qͦmͦ potuerit grgas nem¬
roth ad illud etatis occurrere qͦ babrlon condi¬
ta.ẽ. & confusio facta linguarũ atq ex hoc di¬
uisio gentiũ. Non enĩ qͥa heber sextꝰ ÷ a noe
ille aut̃ qͣrtꝰ. idõ ñ potuer̃ ad idem tẽpus con¬

Expanded text:
titiae gentis huius non paruum apparuisse uestigium, quod, cum aliae gentes plecterentur mutatione linguarum, ad istam non peruenit tale supplicium ? Sed adhuc illud mouet, quo modo potuerunt singulas gentesnec magnus fieret populus Israel. Quomodo igitur omnes filii qui commemorati sunt trium filiorum Noe, fecerunt singulas gentes, si Heber et Phalech singulas non fecerunt? Nimirum illud est probabilius, quod gigas ille nentius nominatus est, ut maneat numerus septuaginta duarum gentium atque linguarum. Phalech autem propterea commemoratus est, non quod gentem fecerit nam eadem ipsa est eius gens Hebraea eademque lingua, sed propter tempus insigne, quod in diebus eius terra diuisa sit. Nec mouere nos debet, quo modo potuerit gigans Nebroth ad illud aetatis occurrere, quo Babylon condita est et confusio facta linguarum adque ex hoc diuisio gentium. Non enim quia Heber sextus est a Noe, ille autem quartus, ideo non potuerunt ad idem tempus con
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ si possumꝰ inuenire illã int̾ris peregrinantẽ
cuuitatẽ dũ quȩ usq ad diluuiũ arcãq ꝑdues¬
ta ÷ iatq infiliis noe ꝑ eoꝵ benedictiones ꝑ seue¬
rasse monstrat᷑ : maxime in filio maximoqͥ ẽ ap¬
pellatus sem. quando qͥdẽ iaphet ita benedictꝰ
ẽ. ut in eiꝰ frĩs sui domib: habitaret :
DEGENeratione Sem. In cuiꝰ geratione tendens ad abra¬
ham. ciutatis dĩ ordo dirigitur. Tenenda est
gͥ series generationũ abipso sem. ut ipsa osten¬
dat post diluuiũ ciuitatẽ dĩ: sic̃ eã series gene¬
rationũ ab illo qͥ ÷ appellatꝰ seh ostendebat an¬
te diluuiũ. Propt̃ hoc gͦ scriptura diuina cum
t̾renã ciuitatẽ in babilone hoc ÷ in confusione
monstrasset : ad patriarchã sem recapitulan¬
do reuertit᷑. & ordit᷑ in de generationes usq
ad abrahã cõmemorato etiã numero annoꝵ
quanto qͥsq ad hanc seriẽ ꝑtinentẽ filiũ ge¬
niusset. quantoq uixis set : ubi certe agnos¬

Expanded text:
tem ciuitatem Dei, quae usque ad diluuium arcamque perducta est adque in filiis Noe per eorum benedictiones perseuerasse monstratur, maxime in maximo, qui est appellatus Sem, quando quidem Iapheth ita benedictus est, ut in eius, fratris sui, domibus habitaret. CAPUT X. De generatione Sem, in cuius progenie tendens ad Abraham ciuitatis Dei ordo dirigitur. Tenenda est igitur series generationum ab ipso Sem, ut ipsa ostendat post diluuium ciuitatem Dei. sicut eam series generationum ab illo, qui est appellatus Seth, ostendebat ante diluuium. Propter hoc ergo scriptura diuina cum terrenam ciuitatem in Babylone, hoc est in confusione, monstrasset, ad patriarcham Sem recapitulando reuertitur et orditur inde generationes usque ad Abraham, commemorato etiam numero annorum, quanto quisque ad hanc seriem pertinentem filium genuisset quantoque uixisset. Ubi certe agnos
Abbreviated transcription (Latin):
Omissis gͥ cęteris filiis sem ad hane rẽ ñ ꝑtinen¬
tib illi connectunt᷑ in ordine generationũ ꝑ quos:
possit ad abrahã ꝑueniri: sic̃ illi connectebanͥ
ante diluuiũ ꝑ qͦs ꝑueniret᷑ ad noe generatio¬
nib quȩ ꝓpagatȩ sunt ex illo adã filio qͥ appel¬
latꝰ.ẽ. seth. Sic̃ gͦ incipit generationũ ista contex¬

Expanded text:
Omissis ergo caeteris filiis Noe, ad hanc rem non pertinentibus, illi connectuntur in ordine generationum, per quos possit ad Abraham perveniri, sicut illi connectebantur ante diluvium per quos perveniretur ad Noe generationibus quae propagatae sunt ex illo Adam filio, qui est appellatus Seth. Sic ergo incipit generationum istarum connex
Abbreviated transcription (Latin):
affirmare illo tẽpore qͦ erat eis labiũ unũ id ÷
loquela una. tunc iã genꝰ humanũ alienatũ fu¬
isse acultu ueridĩ: ita ut in solis istis generati¬
onib pietas uera remaneret quȩ descendunt
de semine sẽꝑ arfaxat & tendunt ad abrahã:
sed ab illa suꝑbia ȩdificandȩ turris usq in
celũ qua impia significat᷑ elatio. apparuit ei¬
uitas dĩ. hoc ẽ. societas impioꝵ. Utrũ itaq ante
ñ fuerit an latuerit. an potius utraq ꝑmanse¬
rit. pia scilicet in duob filiis noe qͥbenedie di
st̃ eoꝵq posteris : impia uͦ in eo qͥmaledictus
.ẽ. atq eiꝰ ꝓgenie ubi etiã ex ortꝰ ÷ gr̃gas uena¬
tor cont᷑ dñm. ñ ÷ di uidicatio facilis. Portas¬
sis enĩ qͦd ꝓfecto ÷ credibilius & infiliis duoꝵ
illoꝵ iã tunc antequã babylonia cępisset in¬
stitui fuer̃ contẽptores dĩ: & infiliis chã cul¬
tores dĩ. Utrũq tam̃ hominũ genꝰ: t̾ris nũqͥã

Expanded text:
affirmare illo tempore, quo erat illis labium unum , id est loquela una, tunc jam genus humanum alienatum fuisse a cultu veri Dei, ita ut in solis istis generationibus pietas vera remaneret, quae descendunt de semine Sem per Arphaxat, et tendunt ad Abraham: sed ab illa superbia aedificandae turris usque in coelum, qua impia significatur elatio, apparuit civitas, hoc est societas, impiorum. Utrum itaque ante non fuerit, an latuerit, an potius utraque permanserit, pia scilicet in duobus filiis Noe, qui benedicti sunt, eorumque posteris; impia vero in eo qui maledictus est, atque ejus progenie, ubi etiam exortus est gigas venator contra Dominum, non est dijudicatio facilis. Fortassis enim, quod profecto est credibilius, et in filiis duorum illorum jam tunc antequam Babylonia coepisset institui, fuerunt contemptores Dei, et in filiis Cham cultores Dei: utrumque tamen hominum genus terris nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ una erat lingua᷑: & tam̃ om̃s p̃t̃ unã noe
uistidomũ deleri diluuo meruer̃. ita qͣndo
merito elatioris impietatis gentes linguarũ
diuersitate punite atq diuisȩ sunt. & ciui¬
tas impiorũ confusionis nom̃ accepit. hoc ÷ ap¬
pellaᷤ. ẽ. babilon. ñ defuit domꝰ heber. ubi ea

Expanded text:
vium una erat lingua, et tamen omnes praeter unam Noe justi domum deleri diluvio meruerunt: ita quando merito elatioris impietatis gentes linguarum diversitate punitae atque divisae sunt, et civitas impiorum confusionis nomen accepit, hoc est, appellata est Babylon, n
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb nos cogit necessitas immorari breuit̃ alia
annos heber cũ geñ phalec: incuiꝰ dieb diuisa
mutato uocabulo nominauit abrahã. ł iunt
itaq anni adiliuuo usq ad abrahã: mille lxx¬

Expanded text:
quibus nos cogit necessitas inmorari, breuiter alia quibus nos cogit necessitas inmorari, breuiter alia annos Heber, cum genuit Phalech, in cuius diebus diuisa mutato uocabulo nominauit Abraham. Fiunt itaque anni a diluuio usque ad Abraham mille
Abbreviated transcription (Latin):
faxat.d. annos & genuit filios & filias : & mor¬
tuus . ẽ. Sic exeqͥt᷑ cȩteros dicens qͦto qͥsq anno
uitȩ suȩ filiũ genuerit ad istũ generationũ or¬
dinẽ ꝑtinentẽ qui ꝑtendit ad abrahã: & qͦt
annos post modũ uixerit intimans eũ filios fi¬
liasq genuisse: ut intelligamꝰ unde potuerint
popłi accrescere. ne in paucis qͥ cõmemorant᷑
hominib occupati puerilit̾ hesitemꝰ unde tan¬
ta spatia t̾rarũ atq regnoꝵ repleri potuerint
de genere sem. maxime ꝓpt̃ assyrioꝵ regnũ.
Unde ninus ille orientaliũ domitor usque qͣq
datissimũ regnũ qͦd diuturno tempore duce¬
ret᷑ sus posteris ꝓpagauit. Sed nos ne duitius
quã opꝰ. ẽ. immorem : ñ qͦt annos qͥsq in ista ge¬
nerationũ serie uixerit. sed quoto anno uitȩ
suȩ genuerit filiũ hoc ordine memorandũ tantũ¬
mͦ p̃onimꝰ ut & numerũ annoꝵ a transacto di¬
luuio usq ad abrahã colligamꝰ. & ꝓpt̃ illa in

Expanded text:
tos annos et genuit filios et filias et mortuus est. Sic exsequitur ceteros dicens, quoto quisque anno uitae suae filium genuerit ad istum generationum ordinem pertinentem, qui pertendit ad Abraham, et quot annos postmodum uixerit, intimans eum filios filiasque genuisse; ut intellegamus unde potuerint populi adcrescere, ne in paucis qui commemorantur hominibus occupati pueriliter haesitemus, unde tanta spatia terrarum adque regnorum repleri potuerint de genere Sem, maxime propter Assyriorum regnum; unde Ninus ille Orientalium domitor usquequaquedatissimum regnum, quod diuturno tempore duceretur, suis posteris propagauit. Sed nos, ne diutius quam opus est inmoremur, non quot annos quisque in ista generationum serie uixerit, sed quoto anno uitae suae genuerit filium, hoc ordine memorandum tantummodo ponimus, ut et numerum annorum a transacto diluuio usque ad Abraham colligamus et propter illa, in
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hoc indicat᷑ nr̃o mͦ. Dĩ qͥppe sublimior ante
suũ factũ locutio ipsiꝰ sui facti. ẽ. immutabilis
ratio: quȩ ñ habet sonũ strepentẽ atq transeun¬
tẽ. sed uim sempit̾ne manentẽ & tẽporalit̃ ope¬
rantẽ. Hac loquit᷑ angłis scĩs: nob̵ aut̃ alit̃ lon¬
ge positis: Quando aut̃ etiã nos aliqͥd talis lo¬
eutionis in teriorib aurib capimꝰ: angelis ꝓ¬
pinqͣmꝰ. Nonitaq mͥ assidue ratioreddenda. ẽ¬

Expanded text:
autem hoc indicatur nostro modo. Dei quippe sublimior ante autem hoc indicatur nostro modo. Dei quippe sublimior ante suum factum locutio ipsius sui facti est inmutabilis ratio, quae non habet sonum strepentem adque transeuntem, sed uim sempiterne manentem et temporaliter operantem. Hac loquitur angelis sanctis, nobis autem aliter longe positis. Quando autem etiam nos aliquid talis locutionis interioribus auribus capimus, angelis propinquamus. Non