comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma disseminante:certior ne de. illo
numtiata fama ẽ: quam discipuli
etus quibus eum p̾dicantibus ip̃a
ꝑ totum mundum fama fraglauit:
postremo famam p̾ferant fame: et
ei famȩ de illo credant: que maior
ẽ. Ea quippe fama que de catholica
ecclia quam stupent toto orbe dif¬
fusam. mirabili claritate dũꝑgit᷑.
tenues istorum rumores incõꝑabi¬
lit̃ uincit. Ea porro fama tam mag¬
na tam celebris. ut eam timendo isti
trepidas et tepiclas contradiuncu¬
las in sinu suo rodant iam plus
metuentes audiri quam uolen¬
tes credi: filtum dei unigenitum
gunt testem. cur non hanc eligũt:
que tanta claritate p̃fulget:
Si scripturam: cur non euangłicã
que tanta auctoritate p̃pollet
Nos certe hõc de dus eorum cre¬
dimꝰ que ht et scriptura eoritm an¬
tiquior: et fama celebrior. Quȩ si
adoranda sunt cur earident in the¬
atris: Siaũt ridenda sunt plus¬
ridendum ẽ cum adorantur in tẽ¬
plis. Restat ut ipsi uelint testes eẽ

Expanded text:
ma disseminante, certiorne de illo ma disseminante, certiorne de illo nuntia fama est quam discipuli eius, quibus eum praedicantibus ipsa per totum mundum fama fraglauit? postremo famam praeferant famae et ei famae de illo credant, quae maior est. ea quippe fama, quae de catholica ecclesia, quam stupent toto orbe diffusam, mirabili claritate dispergitur, tenues istorum rumores inconparabiliter uincit; ea porro fama tam magna, tam celebris, ut eam timendo isti trepidas et tepidas contradictiunculas in sinu suo rodant iam plus metuentes audiri quam uolentes credi, filium dei unigenitum gunt testem, cur non hanc eligunt, quae tanta claritate praefulget? si scripturam, cur non euangelicam, quae tanta auctoritate praepollet? nos certe haec de dis eorum credimus quae habet et scriptura eorum antiquior et fama celebrior. quae si adoranda sunt, cur ea rident in theatris? si autridendum est, cum adorantur in templis. restat, ut ipsi uelint testes esse
Abbreviated transcription (Latin):
numeros fuos adhibens rebus
alteriꝰ usq adeo nichil scribere uo¬
luit: ut se coactum hoc imꝑio sui
demonis fecisse dixerit. sicut nobi¬
lissimꝰ discipulorum etus plato cõ¬
memorat. In quo tainen ope: malu¬
it alienas: quam suas erornare.
sententias Quid igitur cause. est. cur
de istis hoc credant. quod de illis
discipuli eorum littis commenda¬
runt: et de: xp̃o nolunt credere.
quod eius de illo discipuli conscri¬
pserunt: p̾sertim cum ib eo cetos
homines sapientia suꝑatos ẽẽ. fate¬
antur. quanuis eum fateri deum
nolint: Anuͦ illi quos isto multo
inferiores fusse non dubitant. ue¬
races de se. discipulos facere potuer̃t:
et iste non potuit: Quod si absurcdis¬
sime dicitur. credant de illo que
sapientem fatentur. non quod ipsi
uolunt. s quod apud eos legunt qui
ea quȩ scripserunt ab illo sapiente.
didicerunt. Deinde dicant unde sal-¬
tem quod sapientissimus fuerit:
nosse uel audire. potuerunt. Si fa-¬

Expanded text:
numeros suos adhibens rebus numeros suos adhibens rebus alterius, usque adeo nihil scribere uoluit, ut hoc se coactum imperio sui demonis fecisse dixerit, sicut nobilissimus discipulorum eius Plato commemorat, in quo tamen opere maluit alienas quam suas exornare sententias. quid igitur causae est, cur de istis hoc credant, quod de illis discipuli eorum litteris commendarunt, et de Christo nolint credere, quod eius de illo discipuli conscripserunt, praesertim cum ab eo ceteros homines sapientia superatos esse fateantur, quamuis eum fateri deum nolint? an uero illi, quos isto multo inferiores fuisse non dubitant, ueraces de se discipulos facere potuerunt et iste non potuit? quod si absurdissime dicitur, credant de illo, quem sapientem fatentur, non quod ipsi uolunt, sed quod aput eos legunt, qui ea quae scripserunt ab illo sapiente didicerunt. Deinde dicant, unde saltem quod sapientissimus fuerit nosse uel audire potuerunt. si fa
Abbreviated transcription (Latin):
ac si qua similia funt in apłicis.
luteris. quibus eum cum patre
unum deum colendum ẽẽ dictici¬
mus: honorãdũ eni tanq sapientis¬
sum uirum putant: colendum ãt¬
tem tanquam deum negant. Cum
gͦ querunt quare ipse non scrip¬
serit: uidentur parati fuisse. hoc de
illo credere quod de se ipse scripsi¬
set: non quod alii de illo ꝓ suo ar¬
bitrio p̃dicassent. a quibus que¬
ro cur de quibus nobilissimis
phylosophis siuis hoc crediderint
quod de illis eorum discipuli
scrptum memorie reliquerunt:
cum de se ipsi nichil scripsissent Hã
pythagoras quo nulla contempla¬
tiua uirtute nihil tunc habuit.
grecia clarius. non tantum de se
sed nec de ulla re. scrpͥsisse. perhibet᷑.
Socrates autem quem rursus in
actiua qua mores informantur
omnibus p̾tulerunt. itaut testimo¬
nio quoq dei fui apolluus. omni¬
um sapientissimum ꝓnuntiatum
ẽẽ: non taceant: hesopi fabulas
pauculis uersib ꝑsecutus uerba et

Expanded text:
ac si qua similia sunt in apostolicis ac si qua similia sunt in apostolicis litteris, quibus eum cum patre unum deum colendum esse didicimus. honorandum enim tamquam sapientissimum uirum putant, colendum autem tamquam deum negant. Cum ergo quaerunt, quare ipse non scripserit, uidentur parati fuisse hoc de illo credere, quod de se ipse scripsisset, non quod alii de illo pro suo arbitrio praedicassent. a quibus quaero, cur de quibusdam nobilissimis philosophis suis hoc crediderint, quod de illis eorum discipuli scriptum memoriae reliquerunt, cum de se ipsi nihil scripsissent? nam Pythagoras, quo in illa contemplatiua uirtute nihil tunc habuit Graecia clarius, non tantum de se, sed nec de ulla re aliquid scripsisse perhibetur. Socrates autem, quem rursus in actiua, qua mores informantur, omnibus praetulerunt, ita ut testimonio quoque dei sui Apollinis omnium sapientissimum pronuntiatum esse non taceant, Aesopi fabulas pauculis uersibus persecutus est uerba et
Abbreviated transcription (Latin):
uante. domino deo nr̃o quod uti¬
nam et ipsorum satuti prosit hoc
oꝑe demonstrare suscepimꝰ: errore
uel temeritatem eorum qui contra
euanglii quatuor libros. quos euã¬
geliste .iiii. singulos conscripserũt:
satis argutas criminationes se pro¬
ferre arbit᷑antur. Quod ut fiat qͣ.
non fibi aduersentur idem scripto¬
res quatuor: ostendendum ẽ: hoc
enun solent quasi palmare fue ua-
uanitatis obicere: quod ipsi euã¬
geliste intͣ se ipsos dissentuuit S
illud prius discutiendum ẽ. quod
solet non nullos mouere cur ipse
dominus nichil scripserit: ut alus
de. illo scribentibus neccesse cͣredere.
hoc enim dicunt illi uel marime
culpare. aut blasphemare: non audẽt
ei q tribiunt excellentissimam sa¬
pientiam. sed tam̃ tanq. homini: dis¬
cipulos uͦ eius dicunt magistro su¬
o amplius tribuisse quain erat: ut
eum filium dei dicerent. et uerbũ
dei ꝑ quod facta sunt omnia. et ip¬
sum ac deum patrem unum esse.

Expanded text:
uuante domino deo nostro - quod utiuuante domino deo nostro - quod utinam et ipsorum saluti prosit — hoc opere demonstrare suscepimus errorem uel temeritatem eorum, qui contra euangelii quattuor libros, quos euangelistae quattuor singulos conscripserunt. satis argutas criminationes se proferre arbitrantur. quod ut fiat, quam non sibi aduersentur idem scriptores quattuor, ostendendum est. hoc enim solent quasi palmare suae uanitatis obicere, quod ipsi euangelistae inter se ipsos dissentiant. Sed illud prius discutiendum est, quod solet nonnullos mouere, cur ipse dominus nihil scripserit, ut aliis de illo scribentibus necesse sit credere. hoc enim dicunt illi uel maxime culpare aut blasphemare non audent eique tribuunt excellentissimam sapientiam, sed tamen tamquam homini, discipulos uero eius dicunt magistro suo amplius tribuisse quam erat, ut eum filium dei dicerent et uerbum dei, per quod facta sunt omnia, et ipsum ac deum patrem unum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ioħ̾s fupra nubila infirmitatis
humane uelut aquila uolat: et
iucem imcomiutabilis uerita¬
tis acutissimis atq firmissimis
oculis cordis intuetur. has dm̃
scãs quadrigas. quibꝰ ꝑ orbem.
uectus. subigit populos leni suo
iugo et sarcine. leui: quidam uel
impia uanitate. uel imꝑita teme.¬
ritate calũpnus appetunt. ut eis.
ueracis narrationis derogent fidẽ
ꝑ quos. xp̃iana religio dissemina¬
ta ꝑ mundum. tanta fertilitate. pro¬
uenit: ut homines infideles iam
int̾se ipsos calumpnias fuas musi-¬
tare uix audeant. comp̃ssi fide gen¬
tium et omnium deuotione popu¬
iorum. ueruntamen quia non nul¬
los adhuc calumpniosis difputationi¬
bus suis uel retardant a fide ne cre¬
dant. uel iam credentes quantum
potuerint a cogitando ꝑturbant
nonnulli aũt fr̃s salua fide. nosse
desiderant quid talibus responde¬
ant questionib uel ad ꝓuectum
scientie fue: uel ad illorum uanilo¬
quia refellenda: inspirante. atq ui¬

Expanded text:
Iohannes supra nubila infirmitatis Iohannes supra nubila infirmitatis humanae uelut aquila uolat et lucem incommutabilis ueritatis acutissimis adque firmissimis oculis cordis intuetur. Has domini sanctas quadrigas, quibus per orbem uectus subigit populos leni suo iugo et sarcinae leui, quidam uel impia uanitate uel imperita temeritate calumniis appetunt, ut eis ueracis narrationis derogent fidem, per quos christiana religio disseminata per mundum tanta fertilitate prouenit, ut homines infideles iam inter se ipsos calumnias suas mussitare uix audeant conpressi fide gentium et omnium deuotione populorum. uerum tamen, quia nonnullos adhuc calumniosis disputationibus suis uel retardant a fide, ne credant, uel iam credentes, quantum potuerint, exagitando perturbant, nonnulli autem fratres salua fide nosse desiderant, quid talibus respondeant quaestionibus, uel ad prouectum scientiae suae uel ad illorum uaniloquia refellenda, inspirante adque adi
Abbreviated transcription (Latin):
sit occidere: tot paruulos necat. Qõ
autem ꝑuitulum lucas significa¬
tus sit. ꝓpter maximam uictiam
sacerdotis: neutri dubitauerunt.
Ibl enim a sacerdote ⁊acharia. inci¬
pit sermo narrantis: ibi cognatio.
marie. et elisabeth commemoratur.
ibi sacramenta prii sacerdotii. in
infante: xp̃o impleta narrantur. ⁊
quecumq alia possunt diligenteͬ
aduerti: quibus appareat lucas
intentionem circa ꝑsonam sacer.¬
dotis habuisse. Marcus gͦ qui neq
stirpem regiam. neq sacerdotalem
uel cognationem. uel consecratio¬
nem narrare uoluit. et tam̃e in.
eis uersatus ostenditur. que homo
.xp̃c oꝑatus est: tantum hominis
figura. in illis quatuor animalibꝰ
significatus uidetur. hec autem
animalia tria. siue leo. siue homo
siue uitulus: int̾ra gradiuntur.
Unde isti tres euangłiste: in his
maxime occupati sunt. que. rp̃e
in carne oꝑatus ẽ: et que p̾cepta
mortalis u̾ite exercende carnem
portantibus tradidit: At uero

Expanded text:
sit occidere, tot paruulos necat. quod sit occidere, tot paruulos necat. quod autem per uitulum Lucas significatus sit propter maximam uictimam sacerdotis, neutri dubitauerunt. ibi enim a sacerdote Zacharia incipit sermo narrantis, ibi cognatio Mariae et Elisabeth commemoratur, ibi sacramenta primi sacerdotii in infante Christo impleta narrantur, et quaecumque alia possunt diligenter aduerti, quibus appareat Lucas intentionem circa personam sacerdotis habuisse. Marcus ergo, qui neque stirpem regiam neque sacerdotalem uel cognationem uel consecrationem narrare uoluit et tamen in eis uersatus & ostenditur, quae homo Christus operatus est, tantum hominis figura in illis quattuor animalibus significatus uidetur. haec autem animalia tria, siue leo siue homo siue uitulus, in terra gradiuntur, unde isti tres euangelistae in his maxime occupati sunt, quae Christus in carne operatus est et quae praecepta mortalis uitae exercendae carnem portantibus tradidit. at uero
Abbreviated transcription (Latin):
danda. suam intentionem p̃dicati¬
onem q tenuisse. ynde mͥ uidentur.
qui ex apocalipfi. illa quatuor ani.¬
malia ad intelligendos quatuor
euanglistas int̃pretati sunt: ꝓba¬
lius aliquid attendisse illi qui le¬
onem in matheo. hominem in ma¬
co: uitulum in luca. aquilam in
ioh̃e intellȩxerunt: quam illi qͥ.
hominem matħo. aquilam marco.
leonem ioħi tribuerunt. de prin¬
cipus entm librorum quandam
comecturam caꝑe uoluerunt: non
de tota intentione euuangłistar̃.
que magis fuerat ꝑscruptanda.
Multo enim c̃õgruentiꝰ ille qui regi¬
am. xp̃i personam marune com¬
mendauit: ꝑ leonem significatuᷤ
accipitur. Unde in apocalipsi cũ
ipsa tribu regia leo cominemoratu
est ubi dictum ẽ yicit leo de tri¬
bu iuida. Scdm matħm enum et
magi narrantur uenisse ab orien¬
te adregem querendum et ado¬
randum qui eis ꝑ stellam natus ap¬
paruit: et ipse rex herodes regem.
formidat infantem. atq ut eiun poᷤ¬

Expanded text:
danda suam intentionem praedicatidanda suam intentionem praedicationemque tenuisse. Vnde mihi uidentur qui ex apocalypsi illa quattuor animalia ad intellegendos quattuor euangelistas interpretati sunt probabilius aliquid adtendisse illi, qui leonem in Mattheo, hominem in Marco, uitulum in Luca, aquilam in Iohanne intellexerunt, quam illi, qui hominem Mattheo, aquilam Marco, leonem Iohanni tribuerunt. de principiis enim librorum quandam coniecturam capere uoluerunt, non de tota intentione euangelistarum, quae magis fuerat perscrutanda. multo enim congruentius ille qui regiam Christi personam maxime commendauit per leonem significatus accipitur. unde et in apocalypsi cum ipsa tribu regia leo commemoratus est, ubi dictum est: uicit leo de tribu Iuda. secundum Mattheum enim et magi narrantur uenisse ab oriente ad regem quaerendum et adorandum, qui eis per stellam natus apparuit, et ipse rex Herodes regem formidat infantem adque, ut eum pos
Abbreviated transcription (Latin):
illius sempiterne. Ac ꝑhoc in hac¬
uita mortali. illa ẽ. in oꝑe bone cõ¬
uersationis: ista uͦ magis in fide:
et apud ꝑ paucos ꝑ speculum in e¬
nigmate. et ex parte in aliqua ui¬
sione inconnitabilis ueritatis. hec
due uirtutes. in duabus uxoribus
iacob: figurate intelliguntur. Ue
quibus aduersus faustum mani¬
cheum ꝓ modulo meo. quantum il¬
li oꝑi fufficere uidebatur: disserui.
lia quippe interp̃tatur laborans:
rachel: iusum princium. Ex quo
intelligi datur. si diligenter aduer¬
tas: tres euangłistas temporalia fac¬
ta dñi et dicta. que adinformandoᷤ
mores uite. p̃sentis. marime uale¬
rent. copiosius ꝓsecutos⁊ cirea illã
actiuam uirtutem fuisse uersatos.
Ioħ̃m uero facta domini. multo pay¬
tiora uarramtem. dicta u eius ea
p̃sertim que trinitatis unitatem. et
uitȩ et̾nȩ felicitatem insinuarent. di¬
ligentius et uberius conscribentem.
inuirtute contemplatiua commẽ¬

Expanded text:
illius sempiternae. ac illius sempiternae. ac uita mortali illa est in opere bonae conuersationis, ista uero magis in fide et aput perpaucos per speculum in enigmate et ex parte in aliqua uisione incommutabilis ueritatis. hae duae uirtutes in duabus uxoribus Iacob figuratae intelleguntur. de quibus aduersus Faustum Manicheum pro modulo meo, quantum illi operi sufficere uidebatur, disserui. Lia quippe interpretatur laborans\', Rachel autem uisum principium\'. ex quo intellegi datur, si diligenter aduertas, tres euangelistas temporalia facta domini et dicta, quae ad informandos mores uitae praesentis maxime ualerent, copiosius persecutos circa illam actiuam uirtutem fuisse uersatos, Iohannem uero facta domini multo pauciora narrantem, dicta uero eius, ea praesertim, quae trinitatis unitatem et uitae aeternae felicitatem insinuarent, diligentius et uberius conscribentem in uirtute contemplatiua commen
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt: non diceretur ego et pater :¬
unum sumꝰ. Neq enim pater et.
caro: unum sunt & hoc de ipso
dño testimonium solus idem io¬
hannes. cõmemorauit. Et qui me
uidet uidet et patrem: et ego in
patre. ⁊ pat̾ in me: Et ut sint unũ.
sicut et nos unum sumꝰ. Et que¬
cumq pat̃ facit: hec eadem ⁊ filiꝰ
facit similit̾. Et si qua alia sunt
quexp̃i diuinitatem in qua ȩqͣ¬
lis est patri recte intelligentibꝰ
intiment: pene solus ioh̾s in euã¬
gelio suo pofuit. tanquam qui¬
de pectore ipsius dm̃ suꝑ quod.
discumbere. in eius conuriuo solitꝰ
erat: secretum diuinitatis eius u¬
berius et quodainmodo familiariꝰ
biberit. Proude. cum due uirtuteᷤ
ꝓposite sint anime humane. uua
actia. altera contemplatiua: il¬
la qua itur. ista quo ꝑuenitur: il¬
la qua laboratur ut cormunde¬
tur aduidendum deum. ista qͣ
uacatur et idetur deus: illa est
in p̃ceptis exercende uite hucus
temporalis: ista in doctrina uite

Expanded text:
esset, non diceretur: ego et pater esset, non diceretur: ego et pater unum sumus, neque enim pater et caro unum sunt. et hoc de se ipso domini testimonium solus idem Iohannes commemorauit, et: qui me uidit, uidit et patrem, et: ego in patre et pater in me, et: ut sint unum, sicut et nos unum sumus, et: quaecumque pater facit, haec eadem et filius facit similiter, et si qua alia sunt, quae Christi diuinitatem, in qua aequalis est patri, recte intellegentibus intiment,. paene solus Iohannes in euangelio suo posuit, tamquam de pectore ipsius domini, super quod discumbere in eius conuiuio solitus erat, secretum diuinitatis eius uberius et quodammodo familiarius biberit. Proinde cum duae uirtutes propositae sint animae humanae, una actiua, altera contemplatiua, illa qua itur, ista quo peruenitur, illa qua laboratur, ut cor mundetur ad uidendum deum, ista qua uacatur et uidetur deus: illa est in praeceptis exercendae uitae huius temporalis, ista in doctrina uitae
Abbreviated transcription (Latin):
propt̾ea lucas cuius circa sacerdon¬
um. xp̃i erat intentio. non habuit.
tanq socum subsequentem qui su¬
am narrationem quodam mͦ breui¬
aret. tres tam̃ isti euangłiste in his
rebus marune deuersati funt. quã
lter gessit. Porro aũt ioħs ipsam ma¬
eime diuinitatem domini. qua
patri est equalis intendit: eam q
p̾cipue suo euangłio quantum in¬
ter homines sufficere credidit: cõ
mendare curauit. Itaqrlonge a
tribus istis suꝑius fertur: ita ut
hos iudeas quodammꝰ urt̃ra cũ
.xp̃o homine conuersari: illum
aũt transcendisse nebulam qua
tegitur om̃is t̾ra: et ꝑuenisse ad
liquidum çelum acie mentis.
accutissima atq firmissuma uide¬
ret in principio uerbum deum
apud deum. ꝑ quod facta sunt
omnia. et ipsum agnosceret car¬
nem factum ut habitaret in no¬
bis: quod acceꝑit carnem: non
quod fuerit mutatus in carnẽ.
Nisi enum carnis assumptio serua¬
ta incomutabili diuinitate facta

Expanded text:
propterea Lucas cujus circa sacerdotpropterea Lucas cujus circa sacerdotium Christi erat intentio non habuit tanquam socium subsequentem, qui suam narrationem quodammodo breviaret. Tres tamen isti evangelistae in his rebus maxime diversati sunt, quas liter gessit. Porro autem Joannes ipsam maxime divinitatem Domini qua Patri est aequalis, intendit, eamque praecipue suo Evangelio quantum inter mendare curauit. itaque longe a tribus istis superius fertur, ita ut hos uideas quodammodo in terra cum Christo homine conuersari, illum autem transcendisse nebulam, qua tegitur omnis terra, et peruenisse ad liquidum caelum, unde acie mentis acutissima adque firmissima uideret in principio uerbum deum aput deum, per quod facta sunt omnia, et ipsum agnosceret carnem factum, ut habitaret in nobis, quod acceperit carnem, non quod fuerit mutatus in carnem. nisi enim carnis adsumtio seruata incommutabili diuinitate facta
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte rex fuit: figurauit tamen
et sacerdotis ꝑsonanam. quando
panes ꝓpositionis manducauit:
quos non licebat manducare
nisi solis sacerdotibus. Huc acce¬
dit qd̃ soł etiam lucas mariam cõ¬
memorat ab angło manifestat᷑a.
cognatam fuisse: elisabeth: que.
uxor erat zacarie sacerdotis. de qͦ
idem scripsit. quod eam de filiab
aaron. hoc est de tribu sacerdotũ
habebat urorem. Cum gͦ matħs cir¬
ca regis. lucas sacerdotis ꝑsonam¬
circa gereret intentionem: utiq
humanitatem . xp̃i. maxine com¬
mendauerunt. Scd̾m hominem qͥ¬
ppe. xp̃c. et rex et sacerdos effectus
est: cui dedit deus sedem dd̃ patͥs
rem coniunctum lucas: sicut mar¬
cum matħs. Et hoc forte non sine ali¬
quo sacramento: quia regum est nõ
ẽẽ sine comitum obsequio. Unde ille
qui regiam ꝑsonam xp̃i narrandã
suscepat. habuit sͥ tanquam cõmitẽ
adiunctum: qui fua uestigia quo¬
dam mͦ sequeretur: Sacerdos autem
qͣm in sca scõrum solus intrabat:

Expanded text:
aperte rex fuit, figurauit tamen aperte rex fuit, figurauit tamen et sacerdotis personam, quando panes propositionis manducauit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus. huc accedit, quod solus etiam Lucas Mariam commemorat ab angelo manifestatam cognatam fuisse Elisabeth, quae uxor erat Zachariae sacerdotis. de quo idem scripsit, quod eam de filiabus Aaron, hoc est de tribu sacerdotum, habebat uxorem. Cum ergo Mattheus circa regis, Lucas circa sacerdotis personam gereret intentionem, utique humanitatem Christi maxime commendarunt. secundum hominem quippe Christus et rex et sacerdos effectuest. Cui dedit Deus sedem David patris rem conjunctum Lucas, sicut Marcum Matthaeus, et hoc forte non sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. Unde ille qui regiam personam Christi narrandam susceperat, habuit sibi tanquam comitem adjunctum qui sua vestigia quodammodo sequeretur. Sacerdos autem quoniam in sancta sanctorum solus intrabat,
Abbreviated transcription (Latin):
seruans in eis unde post ea loq̃¬
mur misticum numerum. Uo¬
minus enim iħc. xp̃e unus uerus
rex. et unus uerus sacerdos illud
ad regendos nos. illud adexpian¬
dos. has duas ꝑsonas aput patres
singillatĩ cõm̃datas suã figuram de
clarauit. Siue titulo illo qui cruci
eius suꝑfirus erat rex iudeorum:
unde archano instinctu pilatus.
respondit. quod cripsi cripsi. p̾dictũ
quippe erat in psalmis. ne corrum pas
tituti inscriptionem: siue. quod ad
ꝑsonam sacerdotis attinet. in eo qd̃
nos offerre atq acciꝑe docuit. Unde
prophetiam de se p̾misit dicentem
tues sacerdos in eternũ scd̃m ordinẽ mel¬
chi sedech. Multis siluis documentis di¬
iunarum scripturarum: rer et sa¬
cerdos xp̃e apparet. hinc et ipse
dauid cuius non frustra crebrius
filius dictus est. quam filius abra¬
he: et quem communt̃t tenuierũt
matħs et lucas. ille a quo ꝑ salomo¬
nem descencderet: iste ad quem ꝑ
nathan ascenderet. quamquam

Expanded text:
seruans in eis, de quo postea loquseruans in eis, de quo postea loquemur, mysticum numerum. Dominus enim Iesus Christus, unus uerus rex et unus ueras sacerdos, illud ad regendos nos, illud ad expiandos, has duas personas aput patres singillatim commendatas suam figuram egisse declarauit siue titulo illo, qui cruci eius superfixus erat, rex Iudaeorum, unde arcano instinctu Pilatus respondit: quod scripsi scripsi, praedictum quippe erat in psalmis: ne corrumpas tituli inscriptionem, siue, quod ad personam sacerdotis adtinet, in eo quod nos offerre adque accipere docuit, unde prophetiam de se praemisit dicentem: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. multisque aliis documentis diuinarum scripturarum rex et sacerdos Christus apparet. hinc et ipse Dauid, cuius non frustra crebrius filius dictus est quam filius Abrahae et quem communiter tenuerunt Mattheus et Lucas, ille a quo per Salomonem descenderet, iste ad quem per Nathan ascenderet, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
eorum uelut alterius p̃cedentis ig¬
narus uoluisse scribere repperitur:
uel ignorata p̃termississe: que scrip¬
sisse alius inuenitur: sedsicut uni¬
cuiq inspiratum ẽ. non suꝑfluam ad¬
cohoꝑationem sui laboris adiuuxit.
Nam matħs suscepisse intelligitur.
incarnationem dĩ scd̾m sturpem
regiam: et pleraq scd̃m hominum p̃¬
sentem uitam facta et dicta eius. Mar¬
cus eum subsecutus. tanquam pe¬
disecus et breuiator eius uidetur
Cum solo quippe ioħe. nichil dixit.
solus ipse ꝑ pauca. cum solo luca pay¬
tiora. Cum matheo uero plurtina et
multa pene totidem atq ipsis uer¬
bis. siue cum solo. siue cum ceteris
consonante. lucas autem circa sa
ꝑsonam magis occupatus appa¬
ret. Nam et ad ipsum dd̃. non regi¬
um stemina secutus ascendit: sed
ꝑ eos qui reges non fuerunt. exit
ad natham filium od̃. qui nec ip̃e
rex fuit: non sicut matħs qui ꝑ
salomonem regein descendens.
ceteros etiam ex ordine ꝑsecutus ẽ

Expanded text:
eorum uelut alterius praecedentis igeorum uelut alterius praecedentis ignarus uoluisse scribere repperitur uel ignorata praetermisisse, quae scripsisse alius inuenitur, sed sicut unicuique inspiratum est non superfluam cooperationem sui laboris adiunxit. nam Mattheus suscepisse intellegitur incarnationem domini secundum stirpem regiam et pleraque secundum hominum praesentem uitam facta et dicta eius. Marcus eum subsecutus tamquam pedisequus et breuiator eius uidetur. cum solo quippe Iohanne nihil dixit, solus ipse perpauca, cum solo Luca pauciora, cum Mattheo uero plurima et multa paene totidem adque ipsis uerbis siue cum solo siue cum ceteris consonante. Lucas autem circa sacpersonam magis occupatus apparet. nam et ad ipsum Dauid non regium stemma secutus ascendit, sed per eos, qui reges non fuerunt, exit ad Nathan filium Dauid, qui nec ipse rex fuit. non sicut Mattheus, qui per Salomonem regem descendens ceteros etiam reges ex ordine persecutus est
Abbreviated transcription (Latin):
bentur. Primus matheus. deinde mar¬
cus. terciolucas: ultunti ioħs. Un¬
de alius eis fuit ordo cognoscendi at¬
q p̃dicandi: alius autem scribendi.
Ad cognoscendum quippe atq p̃di¬
candum: prumutiq fuerunt qui
secuti dñm in carne pͥsentem. dicen¬
tem audierunt. facientemꝰ uiderũt.
atq ex eius ore ad euangelirandũ
missi funt. Sed in conscribendo euan¬
getio quod diuinitus ordinatum
esse. credendum est: ex numero eoꝵ
quos ante passionem dominus ele¬
git. prumum atq ultinum locum.
duo tenuerunt. pͥrimum matheus.
ultimum ioħs. Ut reliqui duo qui
ex illo numero non erant. sed tamẽ.
.xp̃m in illis loquentem secuti erãt:
tanquam filii amplectendi. acꝑ hoc
in loco medio constituti. utroq abeis
latere: munirentur. ab eis. Horum sa¬
ne. quatuor. solus matheus hebreo
scripsisse. ꝑhibetur eloquio: ceteri
greco. Et quaniuis singuli situm qͦn¬
dam narrandi ordinem. tenuisse.
uideantur: non tamen itnusquisq

Expanded text:
bentur: primus Mattheus, deinde Marbentur: primus Mattheus, deinde Marcus, tertio Lucas, ultimo Iohannes. unde alius eis fuit ordo cognoscendi adque praedicandi, alius autem scribendi. ad cognoscendum quippe adque praedicandum primi utique fuerunt qui secuti dominum in carne praesentem dicentem audierunt facientemque uiderunt adque ex eius ore ad euangelizandum missi sunt. sed in conscribendo euangelio, quod diuinitus ordinatum esse credendum est, ex numero eorum, quos ante passionem dominus elegit, primum adque ultimum locum duo tenuerunt, primum Mattheus, ultimum Iohannes, ut reliqui duo, qui ex illo numero non erant, sed tamen Christum in illis loquentem secuti erant, tamquam filii amplectendi ae per hoc in loco medio constituti utroque ab eis latere munirentur. Horum sane quattuor solus Mattheus Hebraeo scripsisse perhibetur eloquio, ceteri Graeco. et quamuis singuli suum quendam narrandi ordinem tenuisse uideantur, non tamen unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentia ꝓcuratum est ꝑ sp̃m sãc¬
tum ut quibusclam etiam ex il¬
lis qui primos apłos sequebantur:
non solum annumtiandi. uerum
etiam scribendi euangłm tribue.¬
retur auctoritas. husunt marcus
et lucas. seteri autem homines
qui de dñi uel de apłorum actbꝰ
aliqua scribere conati uel ausi sunt.
non tales fiis temporibꝰ extiterunt.
ut eis fidem haberet eccłia: atq in
auctoritatem canonicam scõrum
librorum eorum scripta reciperet.
Nec solum quia illi non tales erant.
quibꝰ narrantibus credi oporteret:
seo etiam quia scriptis suis quedã
fallaciter indiderunt. que catholica
atq apłica regula fidei. et sana doc¬
trina condempnat. Isti igitur qua¬
tuor euangelistȩ: uniuerso terrarũ
orbe notissimi. et obhoc fortasse qua¬
tuor. qm̃ quatuor sunt partes or¬
bis terre: per cuius uniuersitatem
xp̃i eccłiam dilatari. ipso sui nume¬
ri sacramento. quodam modo de¬
clararunt: hoc ordine scripfisse ꝑhi¬

Expanded text:
prouidentia procuratum est per spiritum sancprouidentia procuratum est per spiritum sanctum, ut quibusdam etiam ex illis, qui primos apostolos sequebantur, non solum adnuntiandi, uerum etiam scribendi euangelium tribueretur auctoritas. hi sunt Marcus et Lucas. ceteri autem homines, qui de domini uel de apostolorum actibus aliqua scribere conati uel ausi sunt, non tales suis temporibus extiterunt, ut eis fidem haberet ecclesia adque in auctoritatem canonicam sanctorum librorum eorum scripta reciperet, nec solum quia illi non tales erant, quibus narrantibus credi oporteret, sed etiam quia scriptis suis quaedam fallaciter indiderunt, quae catholica adque apostolica regula fidei et sana doctrina condemnat. Isti igitur quattuor euangelistae uniuerso terrarum orbe notissimi, et ob hoc fortasse quattuor, quoniam quattuor sunt partes orbis terrae, per cuius uniuersitatem Christi ecclesiam dilatari ipso sui numeri sacramento quodammodo declararunt, hoc ordine scripsisse perhi
Abbreviated transcription (Latin):
doctoris hyponensis ep̃i de
consensu euangłistarum
głium merito excellit.
Quod enim lex et ꝓpħe futurum
prenuntiauerunt: hoc reuelatum
atq conpletum in euangelio de¬
monstratur. Cuius prini predica
audita. uel ab illo sub oculis fuis
oꝑata dicta et facta meminerant:
Nicrum etiam que priusquam illi
per dispulatum adheserunt: ineius
namutate. uel infantia uel pueritia di¬
ltminus gesta. et digna memoria siue
a ipso siuie a parentibus eius siue a¬
fidelissimis intestunonus requirere et
cognoscere potuerunt imposito sibi
euangelirandi munere: generi hu¬
mano annumtiare. eurarunt. Quo
rum quidam. hoc est matheus et
iołis. etiam scripta de illo que scri¬
benda uisa sunt libris singulis edi¬
derunt. Acne putareiur quos at¬
tinet ad ꝑcipiendum et p̃dican¬
dumm euangelium. interesse aliqͥd
utrum illi annumtient qui eum¬
dem dominum hic in carne. ap¬
parentem dispͥulatu fãmulante
secuti sunt: anhi qui ex illis fide.¬
luter conꝑta crediderunt: diuna

Expanded text:
TINI HIPPONIENSIS EPISCOPI DE CONSENSU EUANGELISTARUM gelium merito excellit. quod enim lex et prophetae futurum praenuntiauerunt, hoc redditum adque conpletum in euangelio demonstratur. cuius primi praedicae ex ore eius audita uel ab illo sub oculis suis operata dicta et facta meminerant, uerum etiam quae, priusquam illi per discipulatum adhaeserant, in eius natiuitate uel infantia uel pueritia diuinitus gesta et digna memoria siue ab ipso siue a parentibus eius siue fidelissimis testimoniis requirere et cognoscere potuerunt, imposito sibi evangelizandi munere, generi humano annuntiare curarunt. Quorum quidam, hoc est Mattheus et Iohannes, etiam scripta de illo, quae scribenda uisa sunt, libris singulis ediderunt. Ac ne putaretur, quod adtinet ad percipiendum et praedicandum euangelium, interesse aliquid, utrum illi adnuntient, qui eundem dominum hic in carne apparentem discipulatu famulante secuti sunt, an hi, qui ex illis fideliter conperta crediderunt, diuina
Abbreviated transcription (Latin):
domo et familia lauid: ut ꝓfite¬
retur cum maria desponsata sibi
urore p̃gnante: factum ẽ autem
cum eeñt ibi: impleti sunt dies eiꝰ
ut pareret: et peꝑit filium suum
primogenitum et pannis eum in¬
uoluit et reclinauit eum in p̃sepi:
quia non erat eis locus in diuer¬
sorio. Et pastores erant in regione
eadem: iugilantes et custocdien¬
tes uuias noctis supra gregem suũ

Expanded text:
id, ut profiteretur cum Maria desponsata sibi uxore praegnante. factum est autem, cum essent ibi, impleti sunt dies eius ut pareret, et peperit filium suum primogenitum et pannis eum inuoluit et reclinauit in praesepi, quia non erat eis locus in diuersorio. et pastores erant in regione eadem uigilantes et custodientes uigilias nocti
Abbreviated transcription (Latin):
it potentes de secde: et eraltauit
humiles. Erurientes impleuit
bonis: et diuites dimisit in ane̾
Suscepit isrł puerum suum:
memorari misericordiȩ fuȩ sic̃
locutus ad patres est nr̃os: abra¬
ham et semini etus in secula. Mã¬
sit autem maria cum illa qua¬
si menfibus tribus: et reuersa ẽ.
in domum fuam. et inuenta ẽ
in utero habens de spiritu scõ.
Ioseph autem uir eius cum eẽt.
nustus et nollet eam traducere:

Expanded text:
e sede et exaltauit humiles, esurientes impleuit bonis et diuites dimisit inanes. suscepit Israhel puerum suum, memorari misericordiae suae, sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini eius in saecula. mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus et reuersa est in domum suam et inuenta est in utero habens de spiritu sancto. Ioseph autem uir eius, cum esset iustus et nollet eam traduce
Abbreviated transcription (Latin):
puerum et matrem eius nocte et
autem quod archelaus regnaret
in uidea pro herode patre suo:
timuit illuc ire: Et admonitus
in somnis: secessit in partes gali¬

Expanded text:
puerum et matrem ejus quasi nututem quod Archelaus regnaret in Judaea pro Herode patre suo, timuit illuc ire, et admonitus in somnis, secessit in partes Gali
Abbreviated transcription (Latin):
laret: tanquam ipsa nullis inter¬
positis sequerentur. Ae per hoc in¬
telligitur matheus ubi ait sonnio
admonitos magos ne redirent ao
herodem. et ꝑ aliam uiam regres¬
sos in regionem suam illic p̃ter¬
misisse: quȩ lucas natrauit gesta.
circa dominum in templo. et dic¬
ta a simeone et anna. Ybi rursus
lucas pretermittens profectionẽ
inegiptum quam narrat ma-¬
theus. tanquam continuam
conteruit regressionem ad ci¬
uitatem narareht
i quis autem uelit. u¬
nam narrationem ex
omnibus. que de xp̃i
natruitate et infantia uel pue¬
ritia inutriusq narratione
ab alterutro seu dicuntur seu
p̃termittuntur ordinare. sic po¬
test. Xp̃i autem generatio sic erat
fuit indiebus herodis regis iudȩe
sacerdos quidam nomine racha¬
rias de uice abia. et uror alli de
filiabus aaron: et nomen etus he

Expanded text:
laret, tanquam ipsa nullis interlaret, tanquam ipsa nullis interpositis sequerentur. Ac per hoc intelligitur Matthaeus, ubi ait somnio admonitos Magos ne redirent ad Herodem, et per aliam viam regressos in regionem suam; illic praetermisisse quae Lucas narravit gesta circa Dominum in templo, et dicta a Simeone et Anna: ubi rursus Lucas praetermittens profectionem in Aegyptum, quam narrat Matthaeus, tanquam continuam contexuit regressionem ad civitatem Nazareth. 17. Si quis autem velit unam narrationem ex omnibus, quae de Christi nativitate et infantia vel pueritia in utriusque narratione ab alterutro seu dicuntur seu praetermittuntur, ordinare sic potest: Christi autem generatio sic erat . Fuit in diebus Herodis regis Judaeae sacerdos quidam nomine Zacharias, de vice Abia: et uxor illi de filiabus
Abbreviated transcription (Latin):
deri potest quod uel hicdicit quȩ
ille pretermittit. uel ille comme¬
morat quȩ iste non licit. Sed q̃¬
ritur quando fieri potuerunt. q̃
conterit matheus de ꝓfectione in
egiptum. ato inde regressione post
herodis mortem. ut iam in cruita¬
te narareth habitarent. quo eos lu¬
cas post ea quam ꝑfer᷑unt in tem¬
plo circa puerum omnia secumdũ
legem domini reuersos ẽẽ. comme¬
morat: Hic proinde cognoscendũ
est quod deinceps ad cetera talia
ualeat. ne similiter moueant. ani¬
mumq conturbent sic unum¬
quemq euangelistam conterere
narrationem suam ut tanqua
nichil preterinitentis series digesta
uideatur. tacitis enim quȩ non uult
dicere: sicea que uult dicere illis q̃
dicebat adiungit: ut ipsa continuo
sequi uideantur. Sed cum alter ea
dicit quȩ alter tacuit: diligenter
ordo consideratus indicat locum.
ubi ea potuerit a quo p̃termissa
sunt transilire. ut ea quȩ dicere
intenderat ita superioribus copu¬

Expanded text:
deri potest, quod vel hic dicit quae deri potest, quod vel hic dicit quae ille praetermittit, vel ille commemorat quae iste non dicit. Sed quaeritur quando fieri potuerint quae contexit Matthaeus de profectione in Aegyptum atque inde regressione post Herodis mortem, ut jam in civitate Nazareth habitarent, quo eos Lucas, posteaquam perfecerunt in templo circa puerum omnia secundum Legem Domini, reversos esse commemorat. Hic proinde cognoscendum est quod deinceps ad caetera talia valeat, ne similiter moveant animumque conturbent, sic unumquemque Evangelistam contexere narrationem suam, ut tanquam nihil praetermittentis series digesta videatur: tacitis enim quae non vult dicere, sic ea quae vult dicere, illis quae dicebat adjungit, ut ipsa continuo sequi videantur: sed cum alter ea dicit quae alter tacuit, diligenter ordo consideratus indicat locum ubi ea potuerit, a quo praetermissa sunt, transilire, ut ea quae dicere intenderat ita superioribus copu
Abbreviated transcription (Latin):
numtiauerit. et quod iuttitu¬
do militiȩ celi facta est cum an¬
gelo iaudantium deum. et quos
uenerunt pastores et uiderunt
muitos dies purgationis maris
idem lucas narrat quoo attulerit
eum ad ierłm et de symeone
uel anna quȩ clixerint de uio
in templo post ea quam cogno¬
uerunt eum impleti spuitu sanc¬
to. Omnia hȩc tacet matheus. Un
de queritur quando facta sint:
siue quod matheus pretermittit
et iucas dicit siue quȩ lucas pre¬
termituit et matheus clicit. quan¬
doquidem matheus regressis in re-¬
gionem suam magis qui uene¬
rant aboriente sequitur et nar-¬
rat ioseph ab angelo ad monitum
ut cum infante in egiptum fuge¬
ret ne abherode necaretur. deu-¬
de herodem illo non uruento ab¬
imatu et infra pueros occidisse:
Defuncto autem herode redisse ab
egipto et audito quod archelaus
in iudea regnaret pro herode patre
suo. habitasse cum puero in gali¬
leȩ ciuitate narareth. Quȩ omnia
lucas tacet. Mec ideo contrarium ui¬

Expanded text:
nuntiauerit et quod multitununtiauerit et quod multitudo militiae caeli facta est cum angelo laudantium deum et quod uenerunt pastores et uiderunt  post impletos dies purgationis Mariae idem Lucas narrat, quod attulerit eum ad Hierusalem, et de Symeone uel Anna, quae dixerint de illo in templo, posteaquam cognouerunt eum impleti spiritu sancto. omnia haec tacet Mattheus. Unde merito quaeritur, quando facta sint siue quae Mattheus praetermittit et Lucas dicit siue quae Lucas praetermittit et Mattheus dicit. quando quidem Mattheus regressis in regionem suam magis, qui uenerant ab oriente, sequitur et narrat Ioseph ab angelo admonitum, ut cum infante in Aegyptum fugeret, ne ab Herode necaretur, deinde Herodem illo non inuento a bimatu et infra pueros occidisse, defuncto autem Herode redisse ab Aegypto et audito quod Archelaus in Iudaea regnaret pro Herodsuo, habitasse cum puero in Galilaeae civitate Nazareth: quae omnia Lucas tacet. Nec ideo contrarium vi
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph a sonno fecit sicut p̃cepit
ei angelus domini et accepit con¬
uigem suam. Et cognoscebat eam:
donec peperit filium suum pri¬
mogenitum. et uocauit nomen
eius ihm. sum ergo natus eẽt
iħc inbethleem iudȩ indiebus
herodis regis et cetera. De enutate
behtleem matheus lucasq con¬
sentiunt. Sed quomodo et qua.
causa ad eam uenerint ioseph et
maria: lucas. exponit. matheus p̃¬
termittit. Contra de magis ab ori¬
ente uenientibus lucas tacet. ma¬
theus dicit ita conterens. Eece ma¬
gi ab oriente uenerunt ierosolimã
dicentes. yui ẽ. qui natus ẽ rex iu¬
deorum: Uidimus enim stellam
eius in oriente: et uenumis adora¬
re eum. Audiens autem herodes
rer turbatus ẽ. Et cetera usq ab
um locum ubi scriptum ẽ de ip¬
sis magis. quod responso accepto
in sonnis ne redirent adherodem:
ꝑ aliam uiam reuersi sunt in re¬
gionem suam. Hoc totum lucas
pretermisit: sicut matheus non
narrauit quod lucas narrat in
pͣsepio positum dominum et qd
pastoribus eum natum. angelus

Expanded text:
it ei angelus domini et accepit coniugem suam: et non cognoscebat eam, donec peperit filium suum primogenitum, et uocauit nomen eius Iesum. cum ergo natus esset Iesus in Bethleem Iudaeae in diebus Herodis regis, et cetera. De ciuitate Bethleem Mattheus Lucasque consentiunt; sed quomodo et qua causa ad eam uenerint Ioseph et Maria, Lucas exponit, Mattheus praetermittit. contra de magis ab oriente uenientibus Lucas tacet, Mattheus dicit ita contexens: ecce magi ab oriente uenerunt Hierosolymam dicentes: ubi est qui natus est rex Iudaeorum? mus adorare eum. audiens autem Herodes rex turbatus est, et cetera usque ad eum locum, ubi scriptum est de ipsis magis quod responso accepto in somnis, ne redirent per Herodem, per aliam uiam regressi sunt in regionem suam. hoc totum Lucas praetermisit, sicut Mattheus non narrauit, quod Lucas narrat, in praesepi positum dominum et quod pastoribus eum natum angelus
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur: Porro peccatum ẽ legis
transgressio. et utiq transgressio
denarii numeri: congruentes un¬
denario figuratur.Unde et uela
cilicina iubentur intabernaculo
undecim fieri. Quis autem lubi¬
tet ad peccati significationem ci¬
litium ꝑtinere:  Ac ꝑ boc quia un¬
uersum tempus septenario dierũ
numero uoluitur: conuenienter
undenario septies multiplicato
ao numerum septuagesimum et
septimum cuncta peccata ꝑueni¬
unt. In quo numero etiam fit ple¬
na remissimio peccatorum expi¬
ante nos carne sacerdotis nr̃i.
a quonunc iste numerus incipii
et reconciiante nos deo ad quem
nunc iste numerus ꝑuenit per
spiritum sanctum qui columbȩ
spetie in hoc baptismo ubi mume¬
rus tste cominemoratur appa¬
nuit
ost enumeratas generationes
matheus ita sequitur. Xp̃i
autem generatio: sic erat. Cum
eẽt desponsata mater ibu ma¬
ria ioseph: antequam conueni¬
rent inuenta ẽ. in utero habens
de spiritu sancto. Noc quemad¬

Expanded text:
ostenditur. porro peccatum est legis ostenditur. porro peccatum est legis transgressio et utique transgressio denarii numeri congruenter undenario figuratur, unde et uela cilicina iubentur in tabernaculo undecim fieri. quis autem dubitet ad peccati significationem cilicium pertinere? ac per hoc quia uniuersum tempus septenario dierum numero uoluitur, conuenienter undenario septiens multiplicato ad numerum septuagensimum et septimum cuncta peccata perueniunt. in quo numero etiam fit plenaria remissio peccatorum expiante nos carne sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconciliante nos deo, ad quem nunc iste numerus peruenit per spiritum sanctum, qui columbae specie in hoc baptismo, ubi numerus iste commemoratur, apparuit. Post enumeratas generationes Mattheus ita sequitur: Christi autem generatio sicerat. cum esset desponsata mater eius Maria Ioseph, antequam conuenirent, inuenta est in utero habens de spiritu sancto. hoc quemad
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Quia enim. xp̃i aliqua mni¬
quitas quinullam habuit non
est: utiq comuncta iniquitatibꝰ
hominum quasi in carne susce¬
pit: ideo numerus penes matbe¬
um excepto. xp̃o ẽ. quadragenanꝰ
Quia uero iusticiȩ suȩ patrisq
nos expiatos ab omni peccato x¬
gatosq contungit ut fiat quol
ait apłs. qui autem adheret do¬
mino unus sp̃e ẽ: ideo in eo mi¬
mero qui ẽ penes lucam. et ipse
xp̃c a quo incipit enumeratio
et deus ad quem ꝑuenit comnume¬
rantur. et fit numerus septuagĩ¬
ta septem. quo significatur om.¬
num prorsus remissio et ab olitio
peccatorum. Quam etiam ipse do¬
minus ꝑ huius numeri ministe¬
rium euidenter. exp̃ssit: dicens
remittendum ẽẽ: peccãti. non solũ
septies: sed etiam septuagies sep¬
ties. Nec frustra iste numerus ad
peccatorum omnium ꝑtinet mũ¬
dationem: si cliligenter inquirat᷑
denarius quippe: tanquam iusti¬
ciȩ numerus in clecem p̃ceptis legis

Expanded text:
orum. quia enim Christi aliqua iniorum. quia enim Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique coniuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit, ideo numerus penes Mattheum excepto Christo est quadragenarius. quia uero iustitiae suae patrisque nos expiatos ab omni peccato purgatosque coniungit, ut fiat quod ait apostolus: qui autem adhaeret domino unus spiritus est, ideo in eo numero, qui est penes Lucam, et ipse Christus, a quo incipit enumeratio, et deus, ad quem peruenit, connumerantur et fit numerus septuaginta septem, quo significatur omnium prorsus remissio et abolitio peccatorum. quam etiam ipse dominus per huius numeri mysterium euidenter expressit dicens remittendum esse peccanti non solum septiens, sed etiam septuagiens septiens. Nec frustra iste numerus ad peccatorum omnium pertinet mundationem, si diligentius inquiratur. denarius quippe tamquam iustitiae numerus in decem praeceptis legis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥtius ꝓpter nos filus hominis
factus ẽ. Sats autem demonstia¬
uit non se uleo dixisse. ioscph fi¬
ltum heli quod de illo genitus. s
quod ab illo fuerit adoptatus cũ
et ipfum adam filium dei di¬
irit cum sit factus adeo: s ꝑ grãm
quam postea peccando amifit. tam¬
quam fatus inꝑadiso constitutus
sit. Quappter in generationibus
matbei significatur nr̃orum sus¬
ceptio peccatorum a domino. ap̃o
in generationibus autem lucȩ. sig¬
ille descendens enarrat: iste ascẽ¬
clens. Quod enim dicit apostolus
misit deus filtum fitum in simi¬
litudinem carnis peccati: hec est
susceptio peccatorum. Etios aũt
adit ut de peccato dampnaterpe¬
ccatum in carne: hec ẽ. expiatio
peccatorum. Proinde matheusat
ipso clauit ꝑ salomonem descen¬
dit in cuius matre ille peccauit:
lucas uero ad ipsum dauio per
nathan ascendit. per quem pro¬
piauit. Ipse quoq nimerits quẽ
iucas erequitur: certissime pror¬
sus ab olitionem indicat pecan¬

Expanded text:
potius propter nos filius hominis potius propter nos filius hominis factus est. Satis autem demonstravit non se ideo dixisse Joseph filium Heli, quod de illo genitus, sed quod ab illo fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium Dei dixit, cum sit factus a Deo, sed per gratiam, quam postea peccando amisit, tanquam filius in Paradiso constitutus sit. QuapMatthaei significatur nostrorum susceptio peccatorum a Christo Domino; in generationibus autem Lucae desigeas descendens enarrat, iste ascendens. quod enim dicit apostolus: misit deus filium suum in similitudinem carnis peccati, haec est susceptio peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem propiauit. ipse quoque numerus, quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccat
Abbreviated transcription (Latin):
na generationes fiunt. si et ipsũ
.xp̃m adnumeremeremus. qui hu¬
ic regendȩ uitȩ nr̃ȩ temporali atq
terrenȩ: tamquam numero qua¬
dragenerao regalier p̃sidet. Quẽ
ad istam mortalitatem nobiscũ
participandam quia descenden¬
tem uoluit significare matheus.
ideo et ipsas generationes ab abra¬
ham usq iosepħ et usq ad ipsius
xp̃i natruitatem descendendo com¬
memorauit: ab initio euangeliz
sui. lucas autem non ab itio ẽ¬
uangelii sui s ab baptismo. xp̃i ge¬
nerationes narrat: nec descendẽ¬
do sed ascendendo: tamquam sa¬
cerdotem in expiandis peccatis.
magis assignans. ubi eum uox de
celo declarauit. ubi testimontũ
ioħ̾s ipse ꝑbibuit dicens. Ecce qͥ
tollit peccata mundi. Ascenden¬
do autem transit ab abraham et
ꝑuenit ad deum: cui mundati
et. expiati reconciliamur. Merito
et adoptionis originem ipse fuscepit:
quia ꝑ adoptionem efficimur filis
dei: credendo in filtum dei. Per car¬
nalem uero generationem filius dĩ

Expanded text:
na generationes fiunt, si et ipsum Christum adnumeremus, qui huic regendae uitae nostrae temporali adque terrenae tamquam numero quadragenario regaliter praesidet. Quem ad istam mortalitatem nobiscum participandam quia descendentem uoluit significare Mattheus, ideo et ipsas generationes ab Abraham usque ad Ioseph et usque ad ipsius Christi natiuitatem descendendo commemorauit ab initio euangelii sui; Lucas autem non ab initio Evangelii sui, sed a baptismo Christi generationes narrat, nec descendendo, sed ascendendo, tanquam sacerdotem in expiandis peccatis magis assignans, ubi eum vox de coelo declaravit, ubi testimonium Joannes ipsi perhibuit, dicens: Ecce qui tollit peccata mundi . Ascendendo autem transit ad Abraham, et pervenit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei, credendo in Filium Dei. Per carnalem vero generationem Filius Dei