comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
condemnauer̾ cir ũ alexandrinũ ep̃m . et sergiũ constanti¬
no politanum ep̃m pirrũ etiam successoremeiꝰ. paulũ quoq
eiusdem urbis patriarcham. qui inflati suꝑbiȩ sp̃u ad uers
recta scẽ dei aeccłe dogmata aud acter p̃sũpser̃ paternis
difinitionib contraire. atq nouitatis comm̃tũ contra ui ma¬
culattm fidem conatis innectere. Quippe q̃m ipsã ex cludere
ꝓperantes hereticorum dogiatum contracatholicam dei
aeccłiam confusionem concinnauer̃ anathematis ultione ꝑ¬
culsi s. Preterea martinꝰ papabeatissimus faciens exempla¬
ria p̃dicti uoluminis sinodalis. ꝑ om̃s tractus orientis.
et occidentis di rexit. ẽa que ꝑmanꝰ ortodoxorũ fideliũ
disseminauit. Quiꝰ &iam exemplar. in papireis sced tͥ
editum patri nio sibi dilectissimo pontifici direxit aman¬
do quatinꝰ ipsius industriosa s ollicitudine. eiusdem sacro¬
scẽ et intemerate fidei ꝓmulgationes calliarũ acclesiis

Expanded text:
ndrinum episcopum et Sergium Constantinopolitanum episcopum, Pirrum etiam successorem eius, Paulum quoque eiusdem urbis patriarcham, qui inflati superbiae spiritu ad versus recta sanctae Dei ecclesiae dogmata audacter praesumpserunt paternis definitionibus contraire atque novitatis commentum contra inmaculatam fidem conati sunt innectere; quippe quoniam ipsam excludere properantes, hereticorum dogmatum contra catholicam Dei ecclesiam confusionem concinnaverunt, anathematis ultione perculsi sunt. Praeterea Martinus papa beatissimus faciens exemplaria praedicti voluminis synodalis, per omnes tractus Orientis et Occidentis direxit eaque per manus ortodoxorum fidelium disseminavit. Cuius etiam exemplar in papireis scedis editum patri nostro, sibi dilectissimo pontifici direxit Amando, quatenus ipsius industriosa sollicitudine eiusdem sacrosanctae et intemeratae fidei promulgationes Galliarum ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
norum. supra nominatus martin pietatis aduocatꝰ. sicut
ingestis pontificalib legitur. Misit et congregauit in
urbe roma epõs centũ. quinq et fecit sinodũ scđm ins¬
tituta patrũ ortodoxorũ. ĩux ep̃m lateransẽ residentib

Expanded text:
norum supranominatus Martinus pietatis advocatus, sicut norum supranominatus Martinus pietatis advocatus, sicut in gestis pontificalibus legitur, misit et congregavit in urbe Roma episcopos centum et quinque et fecit synodum secundum instituta patrum ortodoxorum iuxta episcopium Lateranense, resid
Abbreviated transcription (Latin):
orto doxa fides aeccłȩ catholice piosensu confitiat᷑
duas in xp̃o conuenient̃ naturas et operationes. Ope¬
ratur enim utraq forma diuina atq humana in unꝰ
saluatoris nr̃i ꝑsona cum alterius cõmunione qđ ꝓ
priumẽ. Uerbo quidem operante qđ uerbi ẽ carne
autẽ exsequente qđ carnis ẽ: et unũ horũ choruscat
miraculis: aliud autẽ sub cũbit in iurus. Ut sit ꝓpri¬
etas diuinȩ natura& xp̃i. diuinitus eũ uelle. et opera¬
ri diuina ꝓprietas uero humane naturȩ. humana
uelle et operari humane. Ut ad ꝓbentur in una
quidem ꝑsona. sed in duab naturis ds̃ et homo na¬
turalit̃ eẽ. Quã colũnã ortodoxe fideis cãsinodus
talee donensis statuit huniuersorumque chorus patrũ
chatolicorũ confirmauit. Indestructionem itaq: supra¬
scriptȩ hereseos. atq expugnationem suꝑbiȩ contrascien¬
tiam dĩ se eleuantis. seuet confirmationẽ dogmatũ diui¬

Expanded text:
ortodoxa fides ecclesiae catholicae pio sensu confiteatur ortodoxa fides ecclesiae catholicae pio sensu confiteatur duas in Christo convenienter naturas et operationes. Operatur enim utraque forma divina atque humana in una salvatoris nostri persona cum alterius communione quod proprium est, verbo quidem operante quod verbi est, carne autem exsequente quod carnis est; et unum horum coruscat miraculis, aliud autem succumbit iniuriis, ut sit proprietas divinae naturae Christi, divinitus eum velle et operari divina; proprietas vero humanae naturae, humana velle et operari humane, ut adprobetur in una quidem persona, sed in duabus naturis Deus et homo naturaliter esse. Quam columnam ortodoxae fidei sancta synodus Calchedonensis statuit, universorumque chorus patrum catholicorum confirmavit. In destructionem itaque suprascriptae hereseos atque expugnationem superbiae contra scientiam Dei se elevantis seu et confirmationem dogmatum divi
Abbreviated transcription (Latin):
haec ab ipsodeiui rohedificata fuisse. poene omnibus
notum est. Inquibus locis fr̃ib uł monachis sub re¬
gulari norma constitutis suꝑ positisq abbatibus. et
omiubus bene ordinatis: ad postremum helnone coe¬
nobio adificato Ipse ibidem cũ suis usq ad scissimi obit
diem . xp̃ofeliciter militauit Ergo et apud martinũ
apłm romanã rexit ȩccłam plurimã familirita¬
as hac reuerentię grãm obtinuit. Cui etiam p̃fatꝰ
apłicus intercetera tantaedilectioni digna ex enia
direxit uolum̃ sinodalium decretorum quȩ ipse
edidit ut pote pastor uigilantissimꝰ. custodiens cũ
summa sollicitudine in noc te huiis scłi uigilias
supra gregẽ dñicũ sibi creditũ aduersus lupos ac
p̃datores a eccłȩ hereticos. Cirũ al exandrinũ
ep̃m sergiũ conftncipolitanũ ep̃m pirrum paulũq
patriarc ham successores ipsius. concurrentes sibi ui¬
cissim in hoc certam̃. unam operationẽ in xp̃o dñodõ

Expanded text:
haec ab ipso Dei viro aedificata fuisse pene omnibus haec ab ipso Dei viro aedificata fuisse pene omnibus notum est. In quibus locis fratribus vel monachis sub regulari norma constitutis superpositisque abbatibus et omnibus bene ordinatis, ad postremum Elnone coenobio aedificato, ipse ibidem cum suis usque ad sanctissimi obitus diem Christo feliciter militavit. Ergo et apud Martinum apostolum Romanam rexit ecclesiam, plurimam familiaritatis ac reverentiae gratiam obtinuit. Cui etiam praefatus apostolicus inter cetera tantae dilectioni digna exenia direxit volumen sinodalium decretorum, quae ipse edidit, utpote pastor vigilantissimus, custodiens cum summa sollicitudine in nocte huius saeculi vigilias supra gregem dominicum sibi creditum adversus lupos ac praedatores ecclesiae hereticos Cirum Alexandrin um episcopum, Sergium Constantinopolitanum episcopum, Pyrrum Paulumque patriarcham, successores ipsius, concurrentes sibi vicissim in hoc certamen, unam operationem in Christo domin
Abbreviated transcription (Latin):
& sac̃dote cȩnobii ipsius
RELATO LIBELEO DE UIRTUTIBUS Sc̃I¬
amandi editu. sciendum est quantus uir idẽ.
& cuius honoris apud homines habitus ẽ. Nã reges¬
& regine plupesq illustes uiri. ei ueneracionis
grãm plurimũ ampendere studuerunt. et defacul¬
tatibussuis uitio adhuc illum in corpore manentem
non modice ditauerunt. Uillas quoq & p̃dia ac ꝓ¬
prias hereditates cognoscentes eum seruũ eẽ dñifide¬
lissuna deuotione ei se conferre gaudebant. Ubi ipse
uir dñi amandussa gacissima industria fidelib utri.
et xp̃istos incere desiderantib militare monas teria
construendo. studiosissime elaborabat. Nam monaste¬
riũ qđ dicitur blandiniũ incastro gandauositũ. aluitq
qđ uocat᷑ marcianas. nec non & illut cui ipse sc̃s uir
lotosa nom̃ imposuit seu rogmacum cellulam. poene
locum cum ad iacentibus sibi appendiciĩs illi. hildericus
fex. et ymnechildis regina uisi sunt condonasse. cuncta

Expanded text:
ET SACERDOTE COENOBII IPSIUS. ET SACERDOTE COENOBII IPSIUS. Praelato libello de virtutibus sancAmandi edito, sciendum est, quantus vir idem et cuius honoris apud homines habitus est, liceet reginae pluresque inlustres viri ei venerationis gratiam plurimum impendere studuerunt et de facultatibus suis vivo adhuc illum in corpore manentem non modice ditaverunt; villas quoque et praedia ac proprias hereditates, cognoscentes eum servum esse Domini, fidelissima devotione ei se conferre gaudebant. Ubi ipse vir Domini Amandus sagacissima industria fidelibus viris et Christo sincere desiderantibus militare monasteria construendo studiosissime elaborabat. Nam monasterium quod dicitur Blandinium, in castro Gandavo situm, aliudque quod vocatur Martianas necnon et illud cui ipse sanctus vir Lotosa nomen inposuit, seu Rotnace, quolocum cum adjacentibus sibi appendiciis Childericus ex et Hymnechildis regina visi sunt condonasse: cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
Mirariq fr̃s uehem̃ter ceper᷑ qđ uiuũ & in colomem
uidebant quẽ mortuũ fere suspicabant᷑. Hir aut̃ dñi
amandꝰ inqulta fr̃i uenia ut mores deinceps in meliꝰ
cõmutar& ad monuit atq eũ sanũ ad monasterium
in cognita : dõ aut̃ nota. Sed quantũ ad nr̃as fidelib
narrantib uiris ꝑlatũ ẽ aures. si omĩa cupiã ꝑseqͥ
dies ut opmnor: anteꝗ sermo cessabit. Nã quas ꝑ eũ
dñs uirtutes ñ edidit : cũ & mortuis uitã. cecis uisũ
paraliticis gressũ. lepsis munditiã surdis auditũ.
ademonib opp̃ssis restituit sanitatẽ: xxuiiii.¬
gitur scĩssimꝰ dñi amandꝰ cursu fidelit̾ ꝑacto. repletꝰq
om̃iũ bonoꝵs fructu. adueniente scissimi obitꝰ die
felicit᷑ migrauit ad xp̃m. Sepultꝰq ẽ cũ magnifico
honore. in loco cui uocabulũ ẽ. helnone. in qͦ loco multa
fiunt orationib eiꝰ beneficia: & laudabit᷑ ibi ab om̃ib
Duppletiaque addita ẽ. libello uita sci amandi a milone mͦ nacho

Expanded text:
 vivum et incolomem videbant, quem mortuum fore suspicabantur. Sie vir Domini Amandus, indulta venia, ut mores deinceps in melius commutaret, admonuit atque eum sanum ad monasterium incognita, Deo autem nota; sed quantum ad nostras, fidelibus narrantibus viris, perlatum est aures, si omnia cupiam persequi, dies, ut opinor, antequam sermo cessabit. Nam quas per eum Dominus virtutes non ędidit, cum et mortuis vitam, caecis visum, paraliticis gressum, leprosis munditiam, surdis auditum, a daemonibus obpressis restituit sanitatem? Igitur sanctissimus Domini Amandus, curorum operum fructum, adveniente sanctissimi obitus die, feliciter migravit ad Christum, sepultusque cummagnifico honore in loco cui vocabulum est Helnone, in quo loco multa fiunt orationibus eius beneficia, et laudatur ibi ab omnibus SUPPLETIO, QUAE ADDITA EST LIBELLO VITAE SANCTI AMANDI A MILONE MONACHO
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. ciuitas in monte posita latere ñ potuit
Et quod michi pace scoꝵ om̃iũ liceat c̃fiteri.
nulli ẽ seds inmeritis eoꝵ. quoꝵ agnouimꝰ. uir¬
tutes. Igit᷑ neꝓlixa oratio horrorẽ incutiat.
gener&q ut ad sol& legenti fastidiũ. uitã
scĩ Amandi qualit̃ apueritia usq ad ꝑfectã
uixerit matẽ. qualit̾ue ante ep̃atũ uel in
ep̃atu gesserit. aut circa beatũ finẽ qualis ex¬
titerit. uel qualit̃ rigorem m̃tis atq ꝓpositũ
denuerit. lic& rustico ac plebeio sermone.
ꝓpt̃ exẽplũ tam̃ uel immitationẽ memorię.
contẽpta uerecundia tradere curabo
EXPLICIT PRETATIO.

Expanded text:
veritas, civitas in monte posita latere non potuit. veritas, civitas in monte posita latere non potuit. Et, quod mihi pace sanctorum omnium liceat confiteri, nulli est secundus in meritis eorum, quorum agnovimus virtutes. Igitur, ne prolixa oratio horrorem incutiat generetque, ut adsolet, legenti fastidium, vitam sancti Amandi, qualiter a pueritia usque perfectam vixerit aetatem, qualiterve ante episcopatum vel in episcopatum gesserit, aut circa beatum finem qualis extiterit, vel qualiter rigorem mentis atque propositum tenuerit, licet rustico ac plebeio sermone, propter exemplum tamen vel imitationem memoriae, contempta verecundia, tradere curabo. EXPLICIT PRAEFATIO.
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii atq nugacitatis uł desidiȩ pondere
oporinahi ad illũ tam spo erigo qͥ dixit
Apetios tuũ & ego adimplebo illud. Maxiniq
ums fretꝰ suffragus. ut qđ meis meritis obti¬
iidiscussũ suꝑna opiculante gitã possi aggre¬
di. Prius oni scire uos cupio me ud or̃isip¬
tutes quas ꝑ eũ dñs oꝑari dignatꝰ ẽ attingere
minime posse. Et quamuis ad om̃a illius ꝑuenie
nequeã. tam̃ ꝓ ut dñs uires in fuderit.
pauca epluribꝰ cursim succineleq & ut ita
dicã breuit aggredi conabor. Indi nũ ẽent
ut de tãto uiro silere quis audeat. dũ pius
rerũ arbit̃ talẽ in eccłasticę cultu e cãpo
cultorẽ instituit. Per que agrũ ipsius intẽto
oꝑ acioue fidei rastro colenti ad centene
numeri reditũ xp̃i seges eocresceno
Satis enim s̃ sollicita cirea humanũ genꝰ inm̃se
diuinitatis ꝓuisura remedia. dũ talẽ ad inlu
consulente. Et lic& longelateq suꝑ rumigerulo
fauores diuulgare noluerit.: tam̃ ut aitipsa

Expanded text:
 nugacitatis vel desidiae pondus opprimar, ad illum tamen spem erigo, qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud, maximeque vestris fretus suffragiis, ut quod meis meritis obtiindiscussum, superna opitulante gratia, possim adgredere. Prius enim scire vos cupio, me ad omnes virtutes, quas per eum Dominus operare dignatus est, adtingere minime posse, et quamvis ad omnia illius pervenire nequeam, tamen, prout Dominus vires infuderit, pauca e pluribus cursim succincteque et, ut ita dicam, breviter aggredere conabor. Indignum est enim, ut de tanto viro silere quis audeat, dum plus rerum arbiter talem in ecclesiasticae culturae campo cultorem instituit, per quem agrum ipsius intenta operatione fidei rastro colenti ad centeni numeri redditum Christi seges excresceret. Satis enim sunt sollicita circa humanum genus inmensae divinitatis provisura remedia, dum talem ad inlumricordia consulente, et licet longe lateque semper rumigerulus favores divulgare noluerit, tamen, ut ait ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
codices iamexinanitis anr̃abiblioteca. Et undedare ei
nullatenus habuimus: transcribere autẽ non potuit
quoniam festinanter de hac ciuitate regrediꝓperauit:
His igitur ita plibatis que a nobis ꝑapistolã uobis
scripta sunt effectui mancipari frat̾nitatẽ ur̃am hor¬
tamur. Ds̃ te incolum̃ cus todiat. dilectissune frater:¬

Expanded text:
codices iam exinaniti sunt a nostra bybliotheca et unde dare ei codices iam exinaniti sunt a nostra bybliotheca et unde dare ei nullatemus habuimus. Transscribere autem non potuit quoniam festinanter de hac ciuitate regredi properauit. Haec igitur ita praelibatis quae a nobis per epistolam uobis scripta sunt effectui mancipari fraternitatem uestram hortamur. Deus te incolomem custodiat dilectissime frater
Abbreviated transcription (Latin):
r. damberesim nobiscũ execrent᷑. Quãquȩ suȩ salutissac ram̃¬
ercyeliae anobis directe scripte unacum scriptionib
ris nobismet destinanda concelebrent confirinante
atque consentientes cis. que ꝓ orto doxa fide. et destrue¬
conchereticorum uesase nuꝑ exorte a nobis ftatutas.
nere atq p̃care dirigere nobis excorpore fr̃m̃ nr̃orũ dilec¬
tissimos xep̃os qui sedis aplicalegatione diuina conceden¬
te ꝓpitiatione fungr debeant. Etque in nr̃o concilio
ꝑ acta s̃cumhis synodalib apicibus nr̃is adclem̃tissimũ
principem nr̃m sine dubio asporitore faciemus. ut
nrorum laborũ particepsaeffectus mercediscuniulũ
adipisciualeat. et sui regni ꝓtactorẽ inuenire eum
cuius causa flagita ridinoscitur. hoc namque et mei ȩpła
exortarieum cognoscimus. Reliquias ueroscõrũ dequib
p̃sentium lator nobisam monuit dari p̃cipimus. Ham

Expanded text:
am haeresim nobiscum exsecrentur, quamque suae salutis sacramenam haeresim nobiscum exsecrentur, quamque suae salutis sacramenEncyclicae a nobis directae, scripta, una cum subscriptionibus vestris nobismet destinanda concelebrent: confirmantes atque consentientes eis, quae pro orthodoxa fide et destructione haereticorum vesaniae nuper exortae a nobis statuta 724 sunt. ne atque precare, dirigere nobis ex corpore fratrum nostrorum, dilectissimos episcopos, qui sedis apostolicae legatione, divina concedente propitiatione fungi debeant, et quae in nostro concilio peracta sunt, cum his synodalibus apicibus nostris, ad clementissimum principem nostrum sine dubio asportari faciemus, ut rorum laborum particeps effectus mercedis cumulum adipisci ualeat et sui regni protectorem inuenire eum cuius causa flagitari dinoscitur. Hoc namque et in eius epistola exortare eum cognoscimus. Reliquias uero sanctorum de quibus praesentium lator nobis ammonuit dare praecipimus nam
Abbreviated transcription (Latin):
In p̃uiditio catholice fidei conam̃ quasiquȩ adecessoribu
suis haereticȩ exposita fuerant destruens. et imperialẽtypũ
sacrilego ausu totius plenũ ꝑfidiȩ. hacclem̃tissimo princi¬
glegentia : et animarũ de trimento que a nobis commisses
culpȩ reatitudinis ad stringamur coetũ generalẽ fratrũ.
p̃sentia memordtorũ hereticorũ scelerosa conscripta exa¬
minata atq denudatas. Et apłico mucrone patrumq de¬
finitionib: uno ore. unoq: sp̃u condem pnabimꝰ. Vt cognos¬
centes uniuersierrorẽ qui ineis continetur eorũ pollutione
nullaten muculentur. Unde p̃uidimꝰ uolumina gestorũ
synadolium. In p̃senti uobis dirigere unacum incyeria nr̃a¬
i ex quorũ seriȩ omnia subtilit̃ potestis ad discere. et tenebras
uillorũ nobiscum ut filii lucis extinguere. Id cucostudeat¬
ul fratdrinitas cua om̃ib eadem innotescere: uit tam ab ominan.¬

Expanded text:
in praeiudicio catholicae fidei conamen, quasi quae a decessoribus in praeiudicio catholicae fidei conamen, quasi quae a decessoribus suis haereticae exposita fuerant destruens, et imperialem typum sacrilego ausu totius plenum perfidiae a clementissimo princiglegentia et animarum detrimenta, quae nobis commissae sunt, culpae reatitudinis adsare. Quorum praesentia memoratorum haereticorum scelerosa conscripta examinata, atque denudata sunt, et apostolico mucrone, Patrumque diffinitionibus, uno ore, unoque spiritu condemnavimus; ut cognoscentes universi errorem, qui in eis continetur, eorum pollutione nullatenus maculentur. Unde praevidimus volumina gestorum synodalium in praesenti vobis dirigere, una cum Encyclica nostra, ex quorum serie omnia subtiliter potestis addiscere, et tenebras illorum nobiscum, ut filii lucis, exstinguere. 49. Idcirco studeat fraternitas tua omnibus eadem innotescere, ut tam abominand
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑne mauestatis clem̃tia uobis sint ꝓculdubio manifesta
restat. ut de alus quȩ nos ꝑsua seripta consuluit fratermi¬
tati uñe significemus Credimus et enim aduos ꝑuenisse.
quomodo inꝑturbatione recta fidei catholice acłȩ concul¬
catione antehos plus minus. xvannos asergio falso ep̃o
constantino polittino. in auxiliohabente tunc imperitore
beracheum. execranda et abommanda heresispullula¬
utt apollinaris tarũ. et seueri anorit̃ euthichi anistaru.
pirrus idemq ap̃s qui ambitionis fafdiconstantinopolitans
sedem arripuit. Indeterius auxit: ł qua re sepius apłiec sed¬
nuit eos. quatinꝰ ab huius modierrore recederent et adli
pietatis exquo lapsis remearent. Et ñsolũ quia hoc facere
nullatenus uoluer̃. sed et nunc successor eus paulus temerã
fidei aep̃s constantinopolitanus aliud nequius excogitauit:

Expanded text:
supernae maiestatis clementia uobis sint procul dubio manifesta supernae maiestatis clementia uobis sint procul dubio manifesta restat ut de aliis quae nos per sua scripta consoluit fraternitati tuae significemus. Credimus etenim ad uos peruenisse quomodo in conturbatione rectae fidei et catholicae ecclesiae conculcatione ante hos plus minus quindecim annos a Sergio falso episcopo Constantinopolitano in auxilio habente tunc imperantem Heraclium exsecranda et abominanda heresis pullulauit Appollinaristarum et Seuerianorum Eutychianistarum Pyrrus idem que exepiscopus qui ambitionis fastu Constantinopolitanam sedem arripuit in deterius auxit. Pro qua re saepius apostonuit eos, quatenus ab huiusmodi errore recederent et ad lumen pietatis ex quo lapsi sunt remearent. Et non solum quia hoc facere nullatenus voluerunt, sed et nunc successor eius Paulus, temerator fidei, exepiscopus Constantinopolitanus alium nequiorem excogitavit
Abbreviated transcription (Latin):
nĩae salutis tractare : Sitq huius modi semꝑ iuxta sacrorum
canonũ statuta in hac uitti depositus ut ab illo quim̃ts inte¬
riora scrutatur Hullũque de ouib errare congaudet. dum
aspexerit sinceram poenitentiã eiꝰ. In t̾ribiliuiditio habeat
re conciliatum. Ideoq iterũ hortam᷑ caritatẽ tuã exemplo
eiꝰ qui ꝓnob̾ pati et mori uoluit ꝓp̃tor uos incunctiseiꝰ ser¬
uitis ꝑmanere. Neq nos pigeat temporales cruciatus pxp̃i
nomine sustinere. sedemolum̃to future remunerationis
huius scłi uexationis tolerare ꝑsuadeant. Scriptũ nãq est:
Quid retribuam dño ꝓ om̃ib que retribuit michi: Cali¬
cem salutaris accipiã. et nom̃ dñi inuocabo. Tantũ enim
a nobis exigitur quantũ possumꝰ famulatus nr̃ obseqiua
cõmendare Cumq cunctaque nobis ad confortandos
fraternitatis ur̃ae animos poterant ministrari. largiente

Expanded text:
nostrae salutis tractare. Sit que huiusmodi semper iuxta sacrorum nostrae salutis tractare. Sit que huiusmodi semper iuxta sacrorum canonum statuta in hac uita depositus ut ab illo qui mentis interiora scrutatur nullum que de ovibus errare congaudet dum aspexerit sinceram paenitentiam eius in terribili iudicio habeat reconciliatum. Ideo que iterum ortamur caritatem tuam exemplo eius qui pro nobis pati et mori uoluit promptos uos in cunctis eius seruitiis permanere neque nos pigeat temporales cruciatus pro christi nomine sustinere sed emolumenta futurae remunerationis huius saeculi uexationis tolerare persuadeant. Scriptum namque est: quid retribuam domino pro omnibus quae retribuit mihi. Calicem salutaris accipiam et nomen domini inuocabo. Tantum enim a nobis exigitur quantum possumus famulatus nostri obsequia commodare. Cum que cuncta quae ad confortandos fraternitatis uestrae animos poterant ministrari largiente
Abbreviated transcription (Latin):
tionem om̃s qui uolunt in xp̃o pie uiuere ꝑsecutiones pati¬
untur. Ideoq fr̃ carissime. ñ uos afflictionũ a maritudo
ꝑtulerit: quibusue contumeliis afficiendũ tradi¬
derit. ut nos auinculis potestatis diaboliceliberaret:
ł pterea nullatenus in huius modi peccato delinquentib ad
destructionem canonem compassionem excibeat. Namqui
semel post suã ordinationẽ in lapsucec iderit deinceps
tam depositur erit. Hullũq gradũ sacerdotu poterit
adipisei. sed sufficiat ei lam̃tationib fletibusq ad sidiuꝰ
quo usq ad iuxerit in eadem poenitentia ꝑdurare ut
cõmissũ delictũ diuina gr̃a extinguere ualeat. Si enim
tales querim ad sacros ordines ꝓmouendos. quib: nulla
ruga. nullumque contagiũ praȩpediat quanto magis
si post ordinationem suam quispiam inlapsuccciderit. et p¬
uaricationis peccato dep̃hendatur obnoxius omni modo
ꝓhibendus ẽ cũ manib lutulentis atq pollutis misterium

Expanded text:
tionem omnes qui uoluerint in christo pie viuere persecutiones patiuntur. Ideo que frater carissime non uos afflictionum amaritudo us que noster pertulerit quibus ue se contumeliis afficiendum tradiderit ut nos a uinculis potestatis diabolicae liberaret. Propterea nullatenus in huiusmodi peccato delinquentibus ad distructione canonum compassionem exhibeat. Nam qui semel post suam ordinationem in lapsu ceciderit deinceps iam depositus erit nullum que gradum sacerdotii poterit adipiscere sed sufficiat ei lamentationibus fletibus que adsiduis quousque aduixerit in eadem paenitentia perdurare ut commissum delictum diuina gratia extinguere ualeat. Si enim tales quaerimus ad sacros ordines promouendos quibus nulla ruga nullum que uitae contagium praepediat quanto magis si post ordinationem suam quispiam in lapso ceciderit et praeuaricationis peccato depraehendatur obnoxius omni modo prohibendus est cum manus lutulentas atque pollutas mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
amandũ. Cũq iã uesperascente die finitis missarũ
morẽ isset. subito ei nontiatũ ẽ qualit̃ isdẽ monachus
egrotar& lenit᷑q ut aiunt subridens dixisse fertur:
Adhuc maiora sustinebit pericula qr ualde iactant sȩ
atq inobedientiȩ deditꝰ erat. Sed tam̃ presbite rum
quendã fidelẽ uirũ ad seuocari p̃cepit eidẽq inonacho
calieẽ uini & fragm̃ panis ꝑeundẽ transmisie p̃sbiterõ.
eiq mandauit dicets. Uade & dic monacho illi. ut sumat
ñ patiat᷑. Iđ ita factũ ẽ. Accepta itaq isdẽ mon cus
patris benedictione ita totiꝰ corporis recepit sanita¬
teꝰ ac siũquã nullã ꝑtuliss& lesionẽ. Adueniente

Expanded text:
Amandum. Cumque, iam vesperascente die, finita missarum Amandum. Cumque, iam vesperascente die, finita missarum morem isset, subito ei nuntiatum est, qualiter hisdem monachus egrotaretur, leniterque, ut aiunt, adridens, dixisse fertur; 'Adhuc maiora sustenebit pericula, quia valde iactantiae vel inoboedientiae deditus erat'. Sed tamen presbiterum quendam fidelem virum ad se evocare praecepit, eidemque monacho calicem vini et fracmen panis per eundem transmisit pręsbiterum eique mandavit, dicens: 'Vade et die monacho illi, ut sumat non patiatur'. Quod ita factum est. Accepta itaque isdem monachus patris benedictionem ita omni corporis recepit sanitatem, acsi umquam nullam pertulisset lesionem. Adveniente
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutauit inmelius:¬
Ioc qͦq qđ ad cumulũ laudis eiꝰ dñs ostenđe dignat᷑:
non uidet᷑ silentio contegi. Quodã itaq tẽpore cum
cuidã monacho uidelic& p̃posito monasterii sui chro¬
dobaldo cognomine ꝑ quendã missũ iussissa ut uehicula
adunũ in usibꝰ frm monasterio deferendũ p̃parare
deber&. dr̃ in obediers extitisse. S eũ nocte eadẽ ultio
d uina sub secuta ẽ. Nã ĩ eo agente ut ad uirũ dĩ ꝑger&.
excusationis causa : qđ uehicula minine hab& Ita dr̃
om̃i corporis cõpage paralisidis solutꝰ.: ut nec manum
quidem uel pedem poss& mauere. Omĩq iã carne
uelut mortua in solo pectore uitalis anelabat sp̃s.
Tenuiq flatu confiteri ut ualebat nitebat᷑. qđ ob in obe¬
dientiã & contumatiã. hȩc ꝑpeti merebat᷑. Igit᷑ p̃fatõ
mona chũ fr̃s mittentes in naue ad monasteriũ cuiuo¬
cabulũ maiore indider̃ helnenẽ & aduirũ dĩ ad duxer̃

Expanded text:
commutavit in meliuscommutavit in melius quod ad cumulum laudis eius Dominus ostendere dignatus est, non videtur silentio contegi. Quodam itaque temporae cum cuidam monacho, videlicet praeposito monasterii sui, Chrodobaldo cognomine, per missum iussisset, ut vehicula ad vinum in usibus fratrum monasterio deferendum praeparare deberet, dicitur inoboediens extitisse. Sed eum nocte eadem ultio divina subsecuta est. Nam eo iter agente, ut ad virum Dei pergeret excusationis causa, quod vehicula minime haberet, ita dicitur omni corporis conpage paralisi dissolutum, ut nec manum quidem vel pedem posset moveri; omni iam carne praemortua, in solo pectore vitalis anelabat spiritus, tenuique flatu confiteri, ut valebat, nitebatur, quod ob inoboedientiam et contumatiam haec perpeti merebatur. Igitur praefato monacho fratres misso in navi ad monasterium, cui vocabulum maiores indidere Helnonem, ad virum Dei adduxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ea qualit̃ ei hȩc cȩcitas eueniss&. Responditq illa
qđ ñ ob causa aliã ei ipsa cȩcitas eueniss&: nisi quod
auguria uł idola semꝑ coluerat. Insuꝑ ostendit ei locum
in quo p̃dictũ idolũ adorare consueuerat. scilic& arbo¬
rẽ quȩ erat demoni dedicata. Ad quã uir dñi ait. Non
miror siphac stulticia cȩca facta sis. sed admiror cle¬
m̃tiã dñi qͥ te tã diu expectando sustentat. Ut cum
factorẽ & redemptorẽ tuũ ad orare debes. adores
demones & idola muta: quȩ nec tͥ nec fibi possꝑdesse.
Nunc gͥ accipe securĩ & hanc nefandã arborẽ quã totiꝰ
succidere festina. ꝑ quã lum̃ amisisti corporis. & animȩ
ꝑdidisti salutẽ. Confido enĩ qđ si firmit̾ credideris.
crucis suꝑ ocłos eiꝰ in pͥmens. inuocato xp̃i nomine pristinȩ
reddidit sanitati. Instructãq qualit᷑ se agere deber&
relinquens. om̃ib dieb uitę suę caste atq sobrie se
exhibuit. & correctiorẽ uitã deinceps gerens. mores

Expanded text:
ualiter ei haec caecitas evenisset. Respondente illa, quod non ob causam aliam ei ipsa caecitas evenerat, nisi quod auguria vel idola semper coluerat, insuper ostendente ei locum, in quo praedictum idolum adorare consueverat, scilicet arborem, quae erat daemoni dedicata, vir Domini ait: 'Non miror, si pro hac stultitia caeca facta sis, sed admiror clementiam Domini, qui te tamdiu expectando sustentat, ut, cum factorem et redemptorem tuum adorare debeas, adoras daemones et idola muta, quae nec tibi nec sibi possunt prodesse. Nunc igitur accipe securem et hanc nefandem arborem quantotius succidere festina, per quam et lumen amisisti corporis et animae perdidisti salutem; confido enim, quod si firmiter credideris, crucis super oculos eius inprimens, invocatoque Christi nomine, pristinae reddidit sanitati; instructamque, qualiter se agere deberet, relinquens, omnibus diebus vitae suae caste atque sobrie se exhibuit, et correctiorem vitam deinceps gerens, moresque
Abbreviated transcription (Latin):
Heu quã c̃fusũ reddiesors ultuima planctũ. Maximalux orb hic iacit ex animis.
Odilo uirsc̃s monachoꝵ signiferalmꝰ
obilior cȩlo claudit᷑ hoctumulo.
Nascit᷑ in mundo ꝓcessus anguinis alto. Aruernisq rosã mittit odoris¬
Nascit᷑ in mundo ꝓcessus anguinis alto.
Aruernisq rosã mittit odoriferã.
Descendensq suis implicat officiis.
Q uosibi quã plures collegit cõmilitones. Subsignis fidei plenꝰ amoredĩ.
Accubuit uerꝰ dũ circũ cidit᷑ agnꝰ.¬
RITMOS DΕ eODẽ ΡATRe
dtenã que midilecte. nunc almane clarissime cogorplanctũ descri¬
bere. qͥ tepungat assidue Te andreã consaluco. ⁊ hoc carm̃ uobmuto
quos agnoui p̃ omnibus his mulceri doloribus¬
Uerbasonent lacrimosa alta plangant suspiria. lugubres sint anhelitꝰ
atq ꝓfundigemitꝰ. Solis splendor obscurat᷑. lune pallor uariat᷑
astror fragor murmurat. nceli cardoꝵ titubat.
Terrã mare cõmouent̾dũ acarne separat᷑. odilospes leticiȩ magnũ detꝰ¬

Expanded text:
Heu quam confusum reddit sors ultima planctum, Maxima lux orbis hic iacet exanimis. Odilo vir sanctus, monachorum signifer almus, Nobilior cęlo clauditur hoc tumulo. Nascitur in mundo processu sanguinis alto Arvernisque rosam mittit odoriNascitur in mundo processu sanguinis alto Arvernisque rosam mittit odoriferam. e suis implicat officiis. Quo sibi quamplures collegit commilitones Sub signis fidei plenus amore dei. Occubuit, verus cum circunciditur agnRITMUS DE EODEM PATRE I. Ad te namque, mi dilecte, nunc, Almanne clarissime, Cogor planctum describere, qui te pungat assidue. II. Te Andream consaluto et hoc carmen vobis mitto, Quos agnovi prę omnibus his mulceri doloribus et proprium. IV. Verba sonent lacrimosa, alta plangant suspiria, Lugubres sint anhelitus atque profundi gemitus. V. Solis splendor obscuratur, lune pallor variatur, Astrorum fragor murmurat, et celi cardo titubat. VI. Terra, mare commoventur, dum a carne separatur Odilo spes lęticię, magnum de
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ uiderent Spemq uitȩ ia nullã habentes.
ꝓstrati pedibꝰ scĩ uiri. ueniã postulabat. & ut eos.
uiuos abire siner&. humilit̃ de p̃cabãt᷑. Tũc uii
dni ad c̃su&a recurrit p̾sidia. scilic& ad orotiou
auxilia. ꝓfusisq: ubrime lacrinis .tẽ. diu oratio
incubuit. donec reddita serenitate. lumine &la
apparteores recepto. ñ absq metauł stupore at
ꝓpria reuterent᷑. Laliq ꝑculsis timore munstri.
uir dñi mortẽ in colomis euasti. XX U.
ec illud qͦq p̃tertundũ putaui. qđ p̃s bitõ qlior a¬
nomine erchengisilo ubili atq fideli uiro
narrate didici. Iuada die dũ uir dñi amadus in
pago beluacinse ũbũ dñi pdicitr&: ꝑuenit ad quendã¬

Expanded text:
penitus viderent, spemque vitae nullam habentes, penitus viderent, spemque vitae nullam habentes, prostrati pedibus sancti viri, veniam postolabant, et ut eos vivos abire sineret, humiliter depraecabantur. Tunc vir Domini ad consueta recurrit praesidia, scilicet ad orationum auxilia: profusis in oratione lacrimis, tamdiu orationi incubuit, donec, reddita serenitate, lumine etiam apparitores recepto non absque metu vel stupore ad propria reverterentur; talique perculsi timore ministri, vir Domini mortem incolomis evasit. 24. Nec illud quoque praetereundum putavi, quod, presbitero quodanomen Erchengisilo venerabili atque fideli viro narrante, didici. Quadam die, dum vir Domini Amandus in pago Belloacinse verbum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
moleste. qđ lisdẽ uirdñi eundẽ Locũ imp& rauerat
urege. Inuidiȩq facibꝰ accensus. eundẽ uirũ dñi
exinguere conabat᷑. Missisq agilibꝰ uiris. iussit
ut eundẽ uirũ dĩ aloco ipso ẽtẽptibilit̾ in iurus affec¬
tũ cicerent: aut certe in eode punirent loco. Ueni¬
entesq ad ex̃ ministri. simulato dolo: qđ ei locũ
tantumodo cu illis illuc ꝓpare debet . S. eoꝵ fallacia
reuelante dõ latere ñ potuit. Cũq eu ad p̃dictum
locu ducert simularent: nõ inscius uir dñi amand
qͦ in lcco eu int̾imere disponerent. tande ꝑuenerut
ad suꝑciliũ montis. ut eũ ibi capite truncareN.¬
U irtam dñi suis hoc ante indicitre noluit. quia ad
martiriũ libentissime ꝓꝑabat. Sed subita orta
q̃ estas. pluuiȩ grandinis quȩ om̃em illius mõtis
ocu tenebrosȩ obtexer̃ nubes: ita ut apparitores
qͥad int̾̃fitiendũ eũ fuerat missi amisso lumuine. nchil

Expanded text:
moleste, quod isdem vir Domini eundem locum impetraverat moleste, quod isdem vir Domini eundem locum impetraverat a rege, invidiae que facibus accensus, eundem virum Domini extinguere conabatur, missisque agilibus viris, ut eundem virum Dei a loco ipso contemptibiliter iniurias adfectum eicerent aut certe in eodem punirent loco. Venientesque ad eum ministri, simulato dolo, dixerunt, qutantummodo cum illis illuc properare deberet. Sed eorum fallacia, revelante Deo, latere non potuit. Cumque eum ad praedictum locum deducere simularent, non inscius vir Domini Amandus, quo in loco eum interimere disponerent, tandem pervenerunt ad supercilium montis, ut eum ibi capite truncarentur. Vir etiam Domini suis hoc ante indicare noluit, quia ad martyrium libentissime properabat. Sed subito, orta tempestate, pluvia grandineque, omnem illius locum montis tenebrosa obtecuit nubis, ita ut apparitores, qui ad interficiendum eum fuerant missi, amisso lumine, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
quidã cȩcꝰ sedebat antefores tẽpli m̃dicas. qͥ multoiã
tprẽ corporalẽ amiserat uisu ded quẽ ciuitatis ipsiuꝰ
ep̃s ait. Ohomo si habes fidẽ. ablue oculos tuos ex aqͣ
inquauirdĩ amand abluit manꝰ Cõfido enĩ qđ ꝑipsiũ
scĩtatẽ. pristina c̃sequaris salutẽ. Cũq ifoem cȩcus
oculos ex eadẽ aqua abluiss&: statim iubente dõ
pristinũ recepituisũ : ttaut om̃ã clare uidera. lxxii
Lis ita ꝑactis. idem uir dñi amandus in fines remeauit
francoi. Elegitq sibilocũ p̃dicationis aptũ. in quo
atq ex eisdem fr̃ibꝰ. plures postea abbates seu hoiorificõ¬
quidimus uirod.
odẽ fere tpr̃ uir sc̃s dni amandus. hildericũ adut
regẽ. eũ q humilit̃ postulauit. quatinꝰ ei aliqđ mu¬
nicipiũ ad c̃siruendũ monasteriũ ñ ambitionis gra
rex eilocũ. nũcupante nanto. In que uir dñi sogaci
intentione coepit edificare cenobium. Mummulus
aut̃ quidã ozidinsis urbis antistes. ualde ferebat

Expanded text:
t ante fores templi mendicans, qui multo iam tempore corporalem amiserat visum. Ad quem civitatis ipsius episcopus ait: 'O homo, si habes fidem, ablue oculos tuos ex aqua, in qua vir Dei Amandus abluit manus; confido enim, quod per ipsius sanctitatem pristinam consequaris salutem'. Cumque hisdem caecus oculos ex eadem aqua abluisset, statim, iubente Deo, pristinum recepit visum, ita ut omnia clare videret. 22 . His ita peractis, isdem vir Domini Amandus in finibus remeavit Francorum elegitque sibi locum praedicationis aptum, in quo atqueex eis dem fratribus plures postea abbates vel honorificovidimus viros. 23. Eodem fere tempore vir sanctus Domini Amandus ad Hildericum adiit regem eique humiliter postolavit, quatenus ei aliquod municipium ad construendum monasterium non ambitionis gratrex ei locum noncupante Nanto, in quo vir Domini sagaci intentione coepit aedificare coenobium. Mommolus autem quidam Ozidinsis urbis antestis valde ferebatur
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ. infurore accens. iubente eo ñ absq in uiria de
regno eiꝰ suerat expuls. Illeuͦ remociora ꝑqres loca.
ũbũ dĩ gentibꝰ. p̃dicobat. Cuq aministris tandẽ fuissa

Expanded text:
regem, in furore accensus, iubente eo, non absque iniuria de regem, in furore accensus, iubente eo, non absque iniuria de regno eius fuerat expulsus, atque remotiora perquirens loca, verbum Dei gentibus praedicabat. Cumque a ministris tand
Abbreviated transcription (Latin):
riũ qđ semꝑ quereba t nondũ adepturũ: ad ꝓpͥas
iterũ reuersus ẽ oues Curãq gerens earũ ad
cęlestia regira p̾dicando ꝑdux̃. xuIII.¬
nter ea dagob̾tꝰ rex amori mulierũ plus quã opo¬
tebat deditꝰ: om̃iq spurcicia libidinis. inflãmat
sobolẽ minine uidebat᷑ hab̾e. Sed tam̃ ad dñi con¬
fugit auxiliũ. dep̃cabat᷑q sedulo ut ei filiũ dar&
dignaret᷑. qͥ post eũ regni sui gubnar& sceptra
Qđ ita dante dõ factũ est. Cũq sibi nunciatũ fuiss&.¬
qđ ei dñs filiũ dare dignatꝰ ẽẽt : magno mox¬
repletꝰ gaudio cogitare cepit: cui ipsũ puerũ
trađ& qui eũ sacro baptismate regenerare
deber&. Statĩq accersitis ministris  ut scm̃ ꝑqui¬
rerent amandũ sagaci intentione p̃cepit Nam
dudũ ipse pontifex dũ ꝓcapitalib criminibꝰ qđ
nullus ex sac̃dotibꝰ facere ausus ẽ. ipsũ redarguer&

Expanded text:
rium, quem semper quaerebat, minime adepturum, ad proprias rium, quem semper quaerebat, minime adepturum, ad proprias iterum reversus est oves, curamque gerens earum, ad caelestia regna praedicando perduxit. 17. Interea Dagobertus rex, amore mulierum plus quam oportebat deditus omnique spurcitia libidinis inflammatus, sobolem minime videbatur habere, sed tamen ad Domini confugit auxilium depraecabaturque sedule, ut ei filium dare dignaretur, qui post eum regni sui gubernaret sceptra. Quod ita, dante Deo, factum est. Cumque ei nuntiatum fuiss ei Dominus filium dare dignatus sit, magno repletus est gaudio; cogitare coepit, cui ipsum puerum traderet, qui eum sacro baptismate regenerare deberet. Statimque, arcessitis ministris, ut sanctum perquirerent Amandum, sagaci intentione praecepit. Nam dudum ipse pontifex, dum pro capitalibus criminibus, quod nullus ex sacerdotibus facere ausus est, ipsum redargueret
Abbreviated transcription (Latin):
Asserens ñ suȩ̨ hoc esse asscribendũ uirtuti sed
Loto itaq omi corpore atq cicatricib: carnem
carni restituit: ita ut de plagis quas ante ꝓti¬
lerat in eiꝰ corpore nullũ indiciũ appareret.
Sicq eũ ad ꝓpͥã remittens domũ parentib resti¬
tuit in colomen.XUI.
t ubi hoc miraculũ longe lateq diuulgatũ est
statĩ incolȩ regionis illiꝰ cursu celeri ad eũ cucur¬
rer̃. Et ut eos facer& xpianos humilit̾ postula¬
bant: fanta &iã quȩ ante adorare consueuerant
dus tã exmunificentia regis quã exconlatione
religiosoꝵ uiroꝵ religiosarũq feminarũ. sta¬
tĩ monasteria aut ȩccłas c̃struebat. Uerbiq sa¬
cri pabulo popułũ reficiens. om̃tũ corda man
quatinꝰ adhuc alii c̃uerterent᷑. Rudiuit deniq¬
qđ sclaui nimio errore decepti: adiaboli laqueis
tenert᷑ oppressi: Illucq martyrii palmã
se assequi posse c̃fidens trans fretato danubio. ea¬
dens &iã sibi ñ satis ad crescere fructũ. & marty¬

Expanded text:
adserens, non suae hoc esse adscribendum virtuti, sedLoto itaque omni corpore atque cicatricibus, carnem carni restituit, ita ut de plagis, quas ante pertulerat, in eius corpore nullum indicium appareret, sicque eum ad propriam remittens domum, parentibus restituit incolomem. 15. t ubi hoc miraculum longe lateque divulgatum est, statim incolae regionis illius cursu celeri ad eum cucurrerunt, et ut eos faceret christianos, humiliter postolabant. Fana etiam, quae ante adorare consueverant, dus tam ex munificentia regis, quam et de conlata religiosorum virorum religiosarumque feminarum statim monasteria aut ecclesias construebat, verbique sacro pabulo populum reficiens, omnium corda mandquatenus adhuc alii converterentur, audivit, quod Sclavi, nimio errore decepti, a diaboli laqueis tenerentur oppressi, maximeque martyrii palmam se adsequi posse confidens, transfraetato Danubio, eadens etiam sibi minime adcrescere fructum et marty
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ex ministres adsurgens leuis ac lubricus. nec ñ & suꝑb
logũ uocat seruũ xp̃i detrahere cepit. eugłmq qđ p̾di
cabat ꝓnichilo ducere. Ded eadẽ mox hora arreptꝰ ade¬
mone miser ꝓpriis se coepit manib laniare atq coapͥtꝰ
publice confiteri. qđ ob inuiriã quã dĩ in rogauerat seruo.
hȩc ꝑ p&i merer&. Sicq in ipso cõstitutꝰ tormento: spm̃
exalauit extremũ. Xd
Illis aut̃ adhuc in eoꝵ cȩcitate ꝑmanentibꝰ dũ uirses
ad alia demigrarꝙ loca. ꝑuenit ad ciuitatẽ quãdã
Ubicũ ab ep̃o ciuitatis illius houorifice fuissꝙ susceptꝰ.
& ei ospitalitatis more ep̃s aquã in manibus fudero.
secraius p̃cepit ministro. ut candẽ aqua inquauir di
manus abluerat. diligent̃ insacrario eccłȩ custo diẽdã

Expanded text:
unus e ministris adsurgens levis, lubricus necnon insuper eunus e ministris adsurgens levis, lubricus necnon insuper eilogum vocant, servum Christi detrahere coepit euangelicabat pro nihilo duci. Sed eadem mox hora arreptus a daemone, miser propriis se coepit manibus laniare, atque coactus publice confiteri, quod ob iniuriam, quam Dei inrogaverat servo, haec perpeti mereretur; sicque in ipso constitutus tormento, spiritum exalavit extremum. 21. Illis autem adhuc in eorum caecitate permanentibus, et vir sanctus ad alia demigraret loca, pervenit ad civitatem quendam. Ubi cum ab episcopo civitatis illius honorifice fuisset susceptus, dum ei hospitalitatis more episcopus aquam in manibus funderet, secretius praecepit ministro, ut eandem aquam, in qua vir Dei manus abluerat, diligenter in sacrario ecclesiae custodiendam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ. puluerẽ depedibꝰ intestimoniũ excuciets. ad alia pro¬
perabat loca.
git᷑ tandẽ paruã reꝑiers in sulã cui uocabulũ ẽ chanelaus:
iuxta scaldũ fluuiũ aliquantis diebꝰ cũ fr̃ibꝰ sp̃alibꝰ ibioẽ¬
xp̃õ militare studuit. Seo ũor dĩ cõteptores ꝑbienniã fere
inguos attriit plaga. ita ut eũse domus & agri insolitudinẽ¬
essent redacti. nec ñ &iã uici uł castra destruerentur
Nullusq pene in his regionibꝰ remaner&: quirũ dĩ c̃tẽpserat¬
predicantem
ec multo post cũ afribꝰ quos ob am̃arũ curã ꝑ diũsa
lauit antiqͥtas. quȩ nunc uulgo nuncupat᷑ uuasconia
nimio errore deceptã. ita ut auguriis uł om̃i errori
q agilitate pugnandi frequent᷑ fines occupabat francoꝵs.
Uir aut̃ dñi amandus eoꝵ miseratꝰ errorẽ enixe elaborare¬
coepit. ut eos adiaboli reuocar&ꝰ seruitio. Dũ aut eis
uerbũ p̾dicar& diuinũ. atq eugłm ad nontiaret salutis.

Expanded text:
ceptum pulverem de pedibus in testimonium excutiens, ad alia properabat loca. Igitur tandem, parvam repertam insulam cui vocabulum est Chanelaus iuxta Scaldum fluvium, aliquantis diebus cum fratribus spiritalibo militavit. Sed verbi Dei contemptoribus per biennium fere ingens adtrivit plaga, ita ut eversae domus, agri in solitudine redacti, necnon etiam vici vel castra destruerentur, nullusque pene in his regionibus remaneret, qui virum Dei contempserapraedicantem. 20. Nec multo post, cum a fratribus, quos ob animarum cura per diversa lavit antiquitas, quam nunc vulgo nuncupatur Wascones, nimio errore deceptam, ita ut auguriis vel omni errore que agilitate pugnandi, frequenter finibus occupabat Francorum. Vir autem Domini Amandus eorum miseratus errori enixaeque laborans, ut eos a diaboli revocaret instinctu, dum eis verbum praedicaret divinum atque euangelium adnuntiaret salutis,
Abbreviated transcription (Latin):
semiuiuus. Cũq p̾fatꝰ dotto decreuiss& ut eum
patibulo deberent affigi uir dñĩ amand adue¬
niens obnixa p̾ce postulare coepit ut ei uitã
conceđe dignaret᷑. Sed ut erat seuus atq om̃i
belua crudelior. nichil apud cũ obtinere potuit.
Tandẽq aministris uł apparitorib: isdẽ fur adfix
patibulo ÷ atq extremũ exalauit spm̃: Pot to
Sc̃s uͦ uir dñĩ amandus ciciꝰ ad patibulũ cucur¬
rit. hominẽq iã mortuũ inuenit. Depositũq
de ligno ad cubiculũ in quo familiarit᷑ orare
consueuerat. deferri fecit. Fr̃ibq cellula egres¬
sis. ipse suꝑ defuncti m̃bra orationi tã diu ĩcubu
dõ anima incorpꝰ rediit. atq cũ uiro dĩ loqͥ cepit
Adueniente itaq matutinali tẽpore c̃uocatis fr̃ib
aquã iussit afferri. Suspicantib aut̃ illis ut corpꝰ
ad sepeliendũ sic̃ mos ÷ abluere deb̾&. subito cellu¬
lã ingressi. uider̃ eundẽ hominẽ quẽ mortuũ

Expanded text:
semivivus. Cumque hisdem Dotto decrevisset, ut eum semivivus. Cumque hisdem Dotto decrevisset, ut eum patibulo deberent adfigi, vir Domini Amandus adveniens, obnixa praece postolare coepit, ut ei vitam concedere dignaretur. Sed, ut erat saevus atque omni belua crudelior, nihil cum eo obtinere potuit. Tandemque a ministris vel apparitoribus hisdem fur adfixus patibulo sanctus vir Domini Amandus citius ad patibulum cucurrit hominemque iam mortuum invenit, depositoque de ligno, ad cubiculum, in quo familiariter orare consueverat, eum deferri fecit, fratribusque cellulam egressis, ipse super defuncti membra oratione incumbens, tam Deo, anima in corpore rediit, adque cum viro Dei loqui coepit. Adveniente itaque matutinarum tempore, convocatis fratribus, aquam iussit adferri; suspicantibus autem illis, ut corpus ad sepeliendum, sicut mos est, abluere deberet, subito cellulam ingressi viderunt eundem hominem, quem mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
monere. memorãs illã scĩ ȩugłii sententiã quȩait.
Maiorẽ caritatẽ nemo hab&. quã ut am̃am suã quiꝰ
ponat ꝓ amiciꝰ suis. Comites &iã illiꝰ qͥ eũ fuerant
germana caritate secuti. ob inediã uł sterilitate
loci ad ꝓpria remeantes. eũ ibioẽ solũ reliquer̃.
pse uͦ in p̃dicationis ꝑmanens officio. alim̃tũ ꝓprii
ad quirebat manib. Sane captiuos in numeros
redimens. sacro baptis mate emundabat. in
uimꝰ qđ uiro uenerabili prbro nomine bono
narrante didicimus. qͥ testabat᷑ sep̃sentẽ fuisse.
quando hȩc gestares ẽ. Aiebat nãq qđ comes
quidã ex genere francoꝵ cognomine docto. con¬
gregata ñ minima multitudine francoꝵ. in urbe¬
tornaco. uterat illi iniuinctũ adderimandas¬
resederat actiones. Iunc subito alictorib anto
eũ p̾sentatꝰ ẽ quidã reus. quẽ om̃is turba adcla¬
iã crudebit᷑ affectꝰ. uehem̃t᷑q cesus. corpore & iã

Expanded text:
monere, memorans illam sancti euangelii sententiam, quae ait: monere, memorans illam sancti euangelii sententiam, quae ait: Maiorem caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Comites etiam illius, qui eum germana fuerant caritate secuti, ob inaediam vel sterelitatem loci ad propria remeantes, eum ibidem solum reliquerunt. Ipse etiam in praedicationis permanens officio, alimentum propriis adquirebat manibus, atque captivos innumeros redimens, sacro baptismate emundabat, et vimus, quod, viro venerabili praesbitero nomine Bono narrante, didicimus, qui testabatur se presens fuisse, quando haec gesta res est. Agebat namque, quod comes quidam ex genere Francorum cognomine Dotto, congregata non minima multitudine Francorum, ut erat illi iniunctum, ad dirimendasresederat actiones. Tunc subito a lictoribus ante eum praesentatus est quidam reus, quem omnis turba adcla crudeliter adfectus vehementerque caesus, corpore etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eitudinẽ. uir dni . ͤii ir& amandꝰ audiuit
pagũ eẽ quendã p̃t̃fluenta squalroi. fluuii. eiu
quitas diaboli eo circũ quaq laqueis uehem̃t̃
inretiuit. ut in colȩ tr̃ę illius. relicto dõ. arbo¬
res &ligna ꝓdõ colerent. atq fana uł idola
adorarent. Propt̃ ferocitatem enĩ gentis illius.
uł obtr̃ȩ infecunditatẽ. oms saẽdotes ap̃dieatio¬
ne loci illiu̾ se subtraxerant. & nemo audebat
in eodẽ loco ũbũ adnuntiare dnĩ. Quo audito.
uirsc̃s. magis eoꝵ miseratꝰ errorẽ. quã de uitȩ
suȩ ꝑiculo ꝑtimescens. dichariũ epm qͥtune nouio
insis urbis cahedrã p̃sidebat sacdotalẽ adiit.
eũq humilit̾ postulauit. ut ad regẽ dagobtum
lauterũ regenerare uoluissa. coactꝰ arege. socro
abluer& baptis mate. Iđ̃ita factuẽ. ꝑceptanaq
arege potestate & benedictione apontifice. illuc
uir dñi amandꝰ ꝑrex̃ intrepide. Uixenĩ quis digne
enarrare suffitio: quantas ibidẽ ꝓxpĩ nomine

Expanded text:
t pagum quendam praeter fluenta Scaldi fluvii, cui quitas, diaboli laqueis vehementer inretitum, ita ut incolae loci illius, relicto Deo, arbores et ligna pro Deo colerent atque fana vel idola adorarent. Propter ferocitatem enim gentis illius vel ob terrae infecunditatem omnes sacerdotes a praedicatione loci illius se subtraxerant, et nemo audebat in eodem loco verbum adnuntiare Domini. Quo audito, vir sanctus magis eorum miseratus errori, quam de vitae suae periculo pertimescens, ad Aicharimensi urbi cathedram praesedebat sacerdotalem, adiit eique humiliter postulavit, ut ad regem Dagobertulavacrum regenerare voluisset, coactus a rege sacro ablueretur baptismate. Quod ita factum est. Perceptaque a rege potestate vel benedictione a pontifice, illuc vir Domini Amandus perrexit intrepide. Quis enim digne enarrare sufficiat, quantas ibidem pro nomine Ch