comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sinde eẽt indecens nuditas ⁊ fecit attentos reddiditq confusos
IMinc est ꝙ posteaqͣ mandatum dei apta transgressioñ iuolarũt
Scriptum ẽ deillis. et aperti sunt oculi amboꝵ. ⁊ agnouerunt quia nu¬
di erant. et consuerunt folia fici. ⁊ fecerunt sibi campestria. Aperti
sunt quippe oculi amborum inquit. non aduidendu. nam ⁊ antea
nidebant. s ad discernendu interbonu qd̾ ãmiserant. ⁊ malu qͤ
ceciderant.Nñ et ip̃m lignum eoꝙ istam faceret dignoscentia si
aduescendu contra netĩtum tangeret᷑. ex ea re nomẽ accepit. ut
appellaretur lignu scientie boni ⁊̃ mali. Experta eĩm morbi mole¬
itia. eidentior fit etiam iccunditas sanitatis Cognouerunt g
quia nudi erant nudati scilicet ea gr̾a. qua fiebat᷑ ut nuditas co¬
poris nulla eos lege pec̃i menti eoꝵ repugnante confunderet.
Poc itaq cognouert᷑ qd̾ felicius ignorarẽt. si deo credentes et obe¬

Expanded text:
s, unde esset indecens nuditas; et fecit attentos, reddiditque confusos. s, unde esset indecens nuditas; et fecit attentos, reddiditque confusos. Hinc est quod, posteaquam mandatum Dei aperta transgressione violarunt, scriptum est de illis, Et aperti sunt oculi amborum, et cognoverunt quia nudi erant, et consuerunt folia fici, et fecerunt sibi campestria. . Aperti sunt, inquit, oculi amborum, non ad videndum nam et antea videbant; sed ad discernendum inter bonuceciderant. Unde et ipsum lignum, eo quod istam faceret dignoscentiam, si ad uescendum contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia euidentior fit etiam iucunditas sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant, nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla eos lege peccati menti eorum repugnante confunderet. Hoc itaque cognouerunt, quod felicius ignorarent, si Deo credentes et oboe
Abbreviated transcription (Latin):
uentur aut nõ mouentur pudend. a dicuntur. qd̾ ante peccatu: hoto
non fuerunt. Nam sicut scriptum ẽ nucli erant ⁊ nõ confundebãt.
non ꝙeis sanuditis ẽẽt incognita. s turpis nuditas non du¬
erat quia nõ dum libido mẽbra illa preter arbitriu cõmonebat
nõdum ad hominis in obeclientiã redarguedam. sua m obediẽtia
caro qd̾ idmodo testimõui: phibebat. Neq̾ enim ceci creati exanti
ut imꝑitu nulgus oppinatur Qñ quidem et ille uidit aĩilia ⁊
quib nomina imposuit. ⁊ de illa legitur. Widit mulier quia bonũ
lignu in escim ⁊ quia placuit ccułis aduidendu patebant ergo
cruli eor ẜ ad hoc nõ erant apti hoc ẽ nõ attenti ut cegnosce̾nt ꝯuid
eio in dum̃to gratie p̃staretur. qñ membra eorum uõtuntat repu¬
erart nesciebant. qua gratia remota ut pena recrproca uohechẽtia
qnecteretur extitit in motu corporis quedam impndens nouita¬

Expanded text:
uet aut non mouet, pudenda dicuntur, quod ante peccatum hominis uet aut non mouet, pudenda dicuntur, quod ante peccatum hominis non fuerunt. Nam sicut scriptum est: Nudi erant, et non confundebantur, non quod eis sua nuditas esset incognita, serat; quia nondum libido membra illa praeter arbitrium commovebat, nondum ad hominis inobedientiam redarguendam sua inobedientia caro quodammodo testimonium perhibebat. Neque enim caeci creati erant, ut imperitum vulgus opinatur: quandoquidem et ille vidit animalia, quibus nomina imposuit ; et de illa legitur, Vidit mulier quia bonum lignum in escam, et quia placet oculis ad videndum Patebant ergo oculi eorum, sed ad hoc non erant aperti, hoc est non attenti, ut cognoscerent quid eis indumento gratiae praestaretur, quando membra eorum voluntati repugnare nesciebant. Qua gratia remota, ut poena reciproca inobedientia plecteretur, exstitit in motu corporis quaedam impudens novita
Abbreviated transcription (Latin):
pefiliosꝰ procreare u̾t etiam in hoc serende prolis officio. sic eius me¬
riti ea que ad hoc opus crrata sunt quẽ admoda queq cetera. suisq o
perib distributa membra ẜuirent nutu nolutatis acta. nõ estu libi¬
dinis incitata. Sed neq ip̃i amatores huiꝰ uoluptatis sine ad cõcu¬
bitus cõiugales sine adĩmũditias flagitioꝵ cu noluerint cõmonẽ¬
tur. s aliqu̾ando importunus ẽ ille motus posçente nullo aliqn̾de
reatq itamiru in medu: nõ solum generandi uoluntati uerui ⁊̃
basciuendi libidini libido non ẜuit. E̾t cum tota plerũq menti co¬
hibenti aduersetur. nõ nũqͣ et aduersus se ip̃.im diuidi tur. ꝯmo¬
toq ⁊nimo ĩ cõmouendo corpore se ip̃am non sequitur Capłm. NA.¬
Erito huius libidris maxime pudet merito et ip̃a membra qi
suo quadam ut ita dixerim iure nõ omnimꝰ ad arbitriu nr̃u mo¬

Expanded text:
ne filios procreare, ut etiam in hoc serendae prolis officio sic eius mene filios procreare, ut etiam in hoc serendae prolis officio sic eius menti ea, quae ad hoc opus creata sunt, quem ad modum cetera suis quaeque operibus distributa membra seruirent, nutu uoluntatis acta, non aestu libidinis incitata? Sed neque ipsi amatores huius uoluptatis siue ad concubitus coniugales siue ad inmunditias flagitiorum cum uoluerint commouentur; sed aliquando inportunus est ille motus poscente nullo, aliquandre; adque ita mirum in modum non solum generandi uoluntati, uerum etiam lasciuiendi libidini libido non seruit, et cum tota plerumque menti cohibenti aduersetur, nonnumquam et aduersus se ipsam diuiditur commotoque animo in commouendo corpore se ipsa non sequitur. CAPUT erito huius libidinis maxime pudet, merito et ipsa membra, quae suo quodam, ut ita dixerim, iure, non omni modo ad arbitrium nostrum mo
Abbreviated transcription (Latin):
Um igitur sint multaru libicdines rerum. tam̃cũ Caꝑitulu. ⁊6¬
libidõ dicitur. neq cuius rei libido sit adlitur. nõ forte assolet animo
eccurrere. nisi illa qua obscene partes corporis excitantur. Hec antem
sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus ner etiã ĩ tͥnsecꝰ
uendicant. totum commouet hominer.anumi simulaffectu cu̾
cimus apoctitu coniuncto atq ꝑmixto. ut ea nobptas sequatur. qͥ
maio incorporis nomptatib nulla est ita ut mom̃to rp̃o tẽporis
quo ad eis puenitur extremu pene om̃s acres et quasi ingilia
coritatiomi obituatur. Quis int̾e amicum sapientie sanctoru̾ma
udior coniugalem agens uitam s sicut apostolus monuit sciẽs
Siumuas possĩdere ĩsañctificatione ⁊ honore nonin morho desideru
suutrt gentes que ignorant deui nõ mallet ñ poss sine hac libidi¬

Expanded text:
um igitur sint multarum libidines rerum, tamen, cum um igitur sint multarum libidines rerum, tamen, cum libido dicitur neque cuius rei libido sit additur, non fere adsolet animo occurrere nisi illa, qua obscenae partes corporis excitantur. Haec autem sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus, uerum etiam intrinsecus uindicat totumque commouet hominem animi simul adfectu cum carnis adpetitu coniuncto adque permixto, ut ea uoluptas sequatur, qua maior in corporis uoluptatibus nulla est; ita ut momento ipso temporis, quo ad eius peruenitur extremum, paene omnis acies et quasi uigilia cogitationis obruatur. Quis autem amicus sapientiae sanctorumque gaudiorum coniugalem agens uitam, sed, sicut apostolus monuit, sciens suum uas possidere in sanctificatione et honore, non in morbo desiderii, sicut et gentes, quae ignorant Deum, non mallet, si posset, sine hac libidi
Abbreviated transcription (Latin):
omnis cupiditatis. Nam et ip̃am iram nihil alĩud eẽ qͣ ulciscẽdi¬
libidine. ueteres diffrnier̾t. quãnis nõ unqͣ homo ubi uindicte
nullus est sensus etiam rebus ĩ animatis irascatur. ⁊ male scribentẽ
stilum conlidat. uł calamu frangat iratus. Werum et ista licet in rati¬
onabilior. tam̃ quedam ulciscẽdi libido ẽ ⁊ nescio qua utita dixerim
quasi umibra retributionis ut qui male faciunt mala patiantur.
Est igitur libido ulciscendi que rra dicitur. Est libido habendi pecum¬
am. que auaritia dicitur. est libido quomodocũq uincendi que pẽni¬
catia dicitur. Est libido głandi que iactantia nũcupatur. Sunt młte
ualdeq libiclines. quãru nõ nulle hñt etiam nocabula propria. q̃dã
uero non hñt. Quis enim facile dixerit quid uocetur libido dominq̃
quam tam̃ plurimu ualere ĩ trrãnoꝵ aĩs etiam cuulia bella testãt

Expanded text:
omnis cupiditatis. + Iomnis cupiditatis. + Ilibidinem ueteres definierunt; quamuis nonnumquam homo, ubi uindictae nullus est sensus, etiam rebus inanimis irascatur, et male scribentem stilum conlidat uel calamum frangat iratus. Verum et ista licet inrationabilior, tamen quaedam ulciscendi libido est, ut nescio qua, ut ita dixerim, quasi umbra retributionis, ut qui male faciunt, mala patiantur. Est igitur libido ulciscendi, quae ira dicitur; est libido habendi pecuniam, quae auaritia; est libido quomodocumque uincendi, quae peruicacia; est libido gloriandi, quae iactantia nuncupatur. Sunt multae uariaeque libidines, quarum nonnullae habent etiam uocabula propria, quaedam uero non habent. Quis enim facile dixerit, quid uocetur libido dominandi, quam tamen plurimum ualere in tyrannorum animis etiam ciuilia bella testant
Abbreviated transcription (Latin):
ro qui dicuntur carnis. Anime sunt carnis et excirne Quid eni
caro ꝑseip̃am sine mima. nel dolet nel concupiscit S ꝙ cõcupir
ciro dicitur uel dolere aut ip̃e homo ẽ sicut disserumus aut aliqd
anime qd̾ cartus afficit passio uel asperaut faciat dolorem. uel lenis
ut uoluptate:. Sed dolor carnis tantu: mͦ offensio ẽ anime excarne
⁊ qued.am ab eius passione dissentio. sicut animi dolor que tristitia
nucupatur. Dissentio ẽ ab his reb que nob̾ nolentib acciderint. E
tristitia plerũq precedit metus. Qui ⁊ ip̃e mn. anima ẽ ⁊ nõ incarnei
dolorem aũt carms nõ precedit ullus quañ metus carnis qui añ do
lorem incarne sentiatur. Wluptatem uõ precedit appetitus quidã q
sentitur ĩ carne quasi cupiclitas eius sicut fames sitis. ⁊ eaque ĩge¬
nitalib usitatius libido nominatur. Cum hoc sit generale nocabũlͦ

Expanded text:
ro, qui dicuntur carnis, animae sunt in carne et ex carne. Quid enim ro, qui dicuntur carnis, animae sunt in carne et ex carne. Quid enim caro per se ipsam sine anima uel dolet uel concupiscit? Sed quod concupiscere caro dicitur uel dolere, aut ipse homo est, sicut disseruimus, aut aliquid animae, quod carnis adficit passio, uel aspera, ut faciat dolorem, uel lenis, ut uoluptatem. Sed dolor carnis tantum modo offensio est animae ex carne et quaedam ab eius passione. dissensio, sicut animi dolor, quae tristitia nuncupatur, dissensio est ab his rebus, quae nobis nolentibus acciderunt. Sed tristitiam plerumque praecedit metus, qui et ipse in anima est, non in carne. Dolorem autem carnis non prlorem in carne sentiatur. Voluptatem vero praecedit appetitus quidam, qui sentitur in carne quasi cupiditas ejus, sicut fames et sitis, et ea quae in genitalibus usitatius libido nominatur, cum hoc sit generale vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
In eius stirpe cognoscimus ⁊ diuina scriptura testatur. homo uanita¬
ti similis factus ẽ Quis enim enumeret q̃: multa que non põti
uelit dum sibi ip̃e.i. uoluntati eius ip̃e animus eius eoq inferiõ caro
euis non obtemperat. Ip̃o namq inuito. ⁊animus plerũq turbat
et caro dolet necerascit.⁊ moritur ⁊ quicquid aluud patimur. qd̾ nõ
pateremur inuiti siuoluntati nr̃e nr̃a natura.om̃imoclo atq õĩb
partib obediret. Atenim aliquid caro patitur. quo ẜuire nõ sinitur
Quid interest: Unde tamen ꝑ iustitia dnantis dei cui subditi ẜui¬
re noluimus caro nr̃a nobis que subdita fuerat nõ ẜuiendo mole¬
sta sit. qͣruis nos deo nõ ẜuiendo. molesti nob̾ potuerimus ee̾ no illi
Neq enim sic ille nostro. ut nos ẜuitio corporis indigemus ⁊ ido
nostra ẽ ꝙ recepimus. non illius pena quod fecimus. Dolores por¬

Expanded text:
in eius stirpe cognoscimus et diurna scriptura testatur: Homo uanitain eius stirpe cognoscimus et diurna scriptura testatur: Homo uanitati similis factus est. Quis enim enumerat, quam multa quae non potest uelit, dum sibi ipse, id est uoluntati eius ipse animus eius eoque inferior caro eius, non obtemperat? Ipso namque inuito et animus plerumque turbatur et caro dolet et ueterescit et moritur, et quidquid aliud patimur, quod non pateremur inuiti, si uoluntati nostrae nostra natura omni modo adque ex omnibus partibus oboediret. At enim aliquid caro patitur, quo seruire non sinitur. Quid interest unde, dum tamen per iustitiam dominantis Dei, cui subditi seruire noluimus, caro nostra nobis, quae subdita fuerat, non seruiendo molesta sit, quamuis nos Deo non seruiendo molesti nobis potuerimus esse, non illi? Neque enim sic ille nostro, ut nos seruitio corporis indigemus, et ideo nostra est quod recipimus, non illius poena quod fecimus. Dolores por
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ĩparata. Ita in paradiso. tanto maio: in obedientia fuit quãto
id quod preceptum ẽ. nullius difficultatis fuit. Et sicut obędientia
secundi hominis eo predicabilior quo fcũs ẽ obediens us ad mor¬
tem. Ita in obedientia primi hominis eo detestabilior quo fcñs ẽ
mobediens uiq ad mortem Ubi enim magna mobedientie pena
pposita ẽ. ⁊res acreatore facilis imperata qu̾is nam satis explicet
quantu malum sit nõ obedire inre facili ⁊ tante potestatis ĩpe¬
rio. ⁊ tanto terrentis supplicio. Deniq ut breuiter dicatur in issiꝰ
pec̾ai pena. quid in obedientie nisi in obedientia retributaest.Na
que hominis ẽalia miseria nisi aduersus eum ip̃m mobediẽtia
ens ipuis ut qm̃ noluit quod potuit qued nõ potest uelit. Inpa¬
radiso etiam si non omnia poterat ante pcc̃m quicquid tam̃ non
poterat. non uolebat. ⁊ ideo poterat omnia que uolebat. Nunc no siẽ

Expanded text:
est imperata: ita in paradiso tanto maior inboedientia fuit, quanto est imperata: ita in paradiso tanto maior inboedientia fuit, quanto id, quod prae- . ceptum est, nullius difficultatis fuit. Et sicut oboedientia secundi hominis eo praedicabilior, quo factus est oboediens usque ad mortem: ita inoboedientia primi hominis eo detestabilior, quo factus est inoboediens usque ad mortem. Ubi enim magna est inoboedientiae poena proposita et res a Creatore facilis imperata, quisnam satis explicet, quantum malum sit non oboedire in re facili et tantae potestatis imperio et tanto terrente supplicio? Denique, ut breuiter dicatur, in illius peccati poena quid inoboedientiae nisi inoboedientia retributa est? Nam quae hominis est alia miseria nisi aduersus eum ipsum inoboedientia eius ipsius, ut, quoniam noluit quod potuit, quod non potest uelit? In paradiso enim etiamsi non omnia poterat ante peccatum, quidquid tamen non poterat, non nolebat, et ideo poterat omnia quae uolebat; nunc uero sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cui libera seruitus expediret. se ẽe deum cõmonebat mx̃ dampnatio
subsecuta ẽ ⁊ alusq dampnatio ut homo qui custodiendo mandatũ
futurus fuerat etiam carne spũał. fieret etiam mente carnał. ⁊ qui s
supbia si placuerat dei iustitia sibi donaretur nec ñc ut in sua esset᷑
omnimoctis potestate. s a se ip̃o quoq dissentiens. sub illo cui peccã¬
do consensit. pro libertate quam cõcupunt duram miseramq age¬
ret ẜuitute. mortuus sp̃n uolens ⁊ corpore moriturus in uitus. de¬
sertor eterne uite.etiam eterna nisi gr̃a liberet. morte dampnatus.
Quisquis hunismodi dampnatione uel nimia.uł inuista ꝓn¬
tat metiri profecto nescit quanta fui̾t iniquitas in peccando. ubi tã¬
ta erat nõ peccandi facultas. Sicut enim habrae non in merito
magna obedientia predicatur. quia ut occideret filiũ res difficillĩa

Expanded text:
cui libera seruitus expediret, se esse Dominum commonebat: iusta damnatio cui libera seruitus expediret, se esse Dominum commonebat: iusta damnatio subsecuta est, talisque damnatio, ut homo, qui custodiendo mandatum futurus fuerat etiam carne spiritalis, fieret etiam mente carnalis et, qui sua superbia sibi placuerat, Dei iustitia sibi donaretur; nec sic, ut in sua esset omnimodis potestate, sed a se ipse quoque dissentiens sub illo, cui peccando consensit, pro libertate, quam concupiuit, duram miseramque ageret seruitutem, mortuus spiritu uolens et corpore moriturus inuitus, desertor aeternae uitae etiam aeterna, nisi gratia liberaret, morte damnatus. Quisquis huius modi damnationem uel nimiam uel iniustam putat, metiri profecto nescit, quanta fuerit iniquitas in peccando, ubi tanta erat non peccandi facilitas. Sicut enim Abrahae non inmerito magna oboedientia praedicatur, quia, ut occideret filium, res difficillima
Abbreviated transcription (Latin):
ti mibi mecu. hec mihi dedit aligno ⁊ edi Nusqͣ hic sonat petitõ
uenie. nusqͣ imploratio medicine. Nam licet isti nõ sic̃ cay̾ qd̾ co¬
misert negaret ad huc tam̃ supbia in aliud querit referre. qd̾ ppe¬
ram fecit. Supbia mulieris in serpentẽ Supbia uiri ĩmulierẽ
Saccusatio potius qͣ excusatio uera ẽ. ubi mandati diuini ẽ
aperta transgessio. Neq enim hoc ppea non frcerunt. quia
id mulier ser̃pente suadente uir muliere ĩpartiente ꝯmisit
masi quicqͣ deo. cui uł crederetur. uł ced̾retur. añ ponẽdũ fuit
qui ad suam ymaginem fecerat qui ceteris animalib p̃¬
posuerat qui in parãdiso constituerat qui reru omnin co¬
piam salutemq prestiterat qui preceptis nec plurib nec grã¬
dib nec difficilib hone:auerat. s uno breuissimo atq leuĩssĩo
ad obeclientie sobrietatem aminiculauerat. quo cam creatura

Expanded text:
ti mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi. Nusquam hic sonat petitio ti mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi. Nusquam hic sonat petitio ueniae, nusquam inploratio medicinae. Nam licet isti non sicut Cain quod commiserunt negent, adhuc tamen superbia in aliud quaerit referre quod perperam fecit: superbia mulieris in serpentem, superbia uiri in mulierem. Sed accusatio potius quam excusatio uera est, ubi mandati diuini est aperta transgressio. Neque enim hoc propterea non fecerunt, quia id mulier serpente suadente, uir muliere inpertiente commisit, quasi quidquam Deo, cui uel crederetur uel cederetur, anteponendam fuitqui ad suam imaginem fecerat, qui ceteris animalibus praeposuerat, qui in paradiso constituerat, qui rerum omnium copiam salutisque praestiterat, qui praeceptis nec pluribus nec grandibus nec difficilibus onerauerat, sed uno breuissimo adque leuissimo ad oboedientiae salubritatem adminiculauerat, quo eam creaturam,
Abbreviated transcription (Latin):
Derum ẽ enim quod scriptum ẽ Ante ruinã exaltatur cor ⁊ añ glo¬
ria humilatur Illa prorsus riuna que fit mocculto p̃cedit riun̾a
que ĩmanifesto dum illa rinna ẽẽ nõ putatur Qnis en exaltatie¬
ne ruma putat. cum iam ibi sit defectus quo ẽ relictus excelsus.
Cis au̾t rumam ẽẽ non udeat. qñ fit mandati euidens atq indu¬
bitata transgressio Propter hoc deus illud prohibuit. ꝗd̾ cum eẽt
amissu nũlla defendi posset ymagmatione iustitie. Et andeo di¬
cere supbis ẽẽ non ĩutile cadere in aliqd̾ aꝑtum mani festumq
pecc̃m unde sibi displiceant. qui iam sibi placendo ceciderant. da¬
iubrius eĩ petrus sibi displicuit qñ flenit qͣ sibi placuit qñ p̃sũp¬
excusationis in quiritur sicut illi primi homines. quoꝵ ⁊ illa di¬
rit ẜpens seduxit me ⁊ manducaui. ⁊ ille dixit. muler quã dedis¬

Expanded text:
Verum est enim quod scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloVerum est enim quod scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur. Illa prorsus ruina, quae fit in occulto, praecedit ruinam quae est in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. Quis enim exaltationem ruinam putat, cum jam ibi sit defectus, quo relictus est excelsus? quis autem ruinam esse non videat, quando fit mandati evidens atque indubitata transgressio? Propter hoc Deus illud prohibuit, quod cum esset admissum, nulla defendi posset imaginatione justitiae: et ideo audeo dicere, superbis esse utile cadere in aliquod apertum manifestumque peccatum, unde sibi displiceant, qui jam sibi placendo ceciderant. Salubrius enim Petrus sibi displicuit quando flevit, quam sibi placuit quando praesumpexcusationis inquiritur; sicut illi primi homines, quorum et illa dixit: Serpens seduxit me, et manducaui, et ille dixit: Mulier, quam dedis
Abbreviated transcription (Latin):
gula queq cum angelis ad se ꝑtinentib ĩ quib p̃cessit hac amo dei
snc amor sun mifesto ergo apertoq pec̃o. ubi fcũm ẽ. qd̾ deus fieri
phibuerat diabolus homine non cepiss nisi am ille sibripi pla¬
cere cupisset. Hunc eni et delectauit. ⁊ qd̾ dictum ẽ. eritis sicut du
quoi menus ẽẽ possent. sũmo ueroq principio coherendo pobediẽtia
non suu sibi existendo principu persupbiam. Dii enim creati non
sia ueritate. s de neri participatione sunt dii. plus Aũt homo appetẽ¬
do minis ẽ qui dum sibi sufficere diligit. ab illo qui ei uere sufficit de¬
ficit. plud itaq malui: quo cum sibi homo placet tanq̃ sit np̃e lum̃
auertitur. ab eo lumine qd̾ ei si placeat ⁊ ip̾e sit lum̃. Ilud inquã ma
iu precessit. in abdito ut sequeretur hoc malu qd̾ ꝑpetratum ẽ ĩ apto

Expanded text:
gula quaeque cum angelis ad se pertinentibus, in quibus praecessit hac amor Dei, gula quaeque cum angelis ad se pertinentibus, in quibus praecessit hac amor Dei, hac amor sui. Manifesto ergo apertoque peccato, ubi factum est quod Deus fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ille sibi ipsi placere coepisset. Hinc enim et delectauit quod dictum est: Eritis sicut di. Quod melius esse possent summo ueroque principio cohaerendo per oboedientiam, non suum sibi existendo principium per superbiam. Di enim creati non sua ueritate, sed Dei ueri participatione sunt di. Plus autem adpetendo minus est, qui, dum sibi sufficere deligit, ab illo, qui ei uere sufficit, deficit. Illud itaque malum, quo, cum sibi homo placet, tamquam sit et ipse lumen, auertitur ab eo lumine, qlum praecessit in abdito, ut sequeretur hoc malum quod nunc perpetratum est in aperto.
Abbreviated transcription (Latin):
Est igitur aliquid humilitatis miro modo. qd̾ sursum faciat cor.
⁊ ẽ aliquid elationis. qd̾ deorsum faciat cor. hoc quide quasi contra¬
riu uidetur. ⁊ elatio sit deorsum ⁊ humilitas sursum. s pia hu¬
militas. facit subditu suꝑiori. Nihil ẽ aũt suꝑius deo.⁊ ideo exal¬
tat humilitas que facit subclitu deo. Elatio aũt que mintio ẽ. eo
ip̃o respint subiectionẽ ⁊ cadit ab illo quo nõ ẽ quicqͣ supius. ⁊ ex
hoc erit inferius. ⁊ fit quod scriptum ẽ. Deiecisti eos cu extollẽnt
non aenimait. cum elati ẽent. ut prius extollerentur. ⁊ postea de¬
icerentur. s cum extollerentur timc deiecti sunt Iỹm quippe ex¬
ĩpeis xonsario qui ẽ diabolus mauime dñan sicro inttens ederetur
iMrofectoist e magna differentia qua ciuitas im̃ loorumur ntraq
disceenitur. Una scilicet sccietas pioru homiũ altera impioꝵ. dan¬

Expanded text:
Est igitur aliquid humilitatis miro modo quod sursum faciat cor, Est igitur aliquid humilitatis miro modo quod sursum faciat cor, et est aliquid elationis quod deorsum faciat cor. Hoc quidem quasi contrarium uidetur, ut elatio sit deorsum et humilitas sursum. Sed pia humilitas facit subditum superiori; nihil est autem superius Deo; et ideo exaltat humilitas, quae facit subditum Deo. Elatio autem, quae in uitio est, eo ipso respuit subiectionem et cadit ab illo, quo non est quidquam superius, et ex hoc erit inferius et fit quod scriptum est: Deiecisti eos, cum extollerentur. Non enim ait: \'Cum elati fuissent\\ ut prius extollerentur et postea deicerentur; sed cum extollerentur, tunc deiecti sunt. Ipsum quippe exin eius aduersario, qui est diabolus, maxime dominari sacris litteris edocetur: profecto ista est magna differentia, qua ciuitas, unde loquimur, utraque discernitur, una scilicet societas piorum hominum, altera inpiorum, sin
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in sccietate peccati. Non ergo malum opus fcũm ẽ.i. illa trã¬
gressio. ut cibo prohibito uescerentur.nisi ab eis qui iam mali e
r̾ant. Neq enim fieret ille fructus malus nisi ab arbore mala. t
Ut aũt ẽẽt arbor mala contra nam fcũm ẽ. quia nisi iutio uolin¬
tatis qd̾ contra nͣam ẽ. nõ utiq fieret. S intio depranari. nisi ex i¬
nihilo facta natura nõ posset. Ac ꝓhoc ut natura sit. ex eo ħet qd̾ a
deo facta ẽ.ut aũt ab eo quod ẽ deficiat. ex hoc ꝙ de mhilo fei̾ ẽ. nec sic
defecit homo ut om̃ino mhil eẽt. s ut inclinatus ad se ip̃m minus
ẽẽt qͣ erat. cum ei qui sũme ẽ inherebat. Relicto itaq deo eẽ ĩsemet
ip̃o. hoc est sibi placere. Noniam nihil eẽ. est. s nihilo propinquare
tes. Bonum ẽ enim sursum habere cor non tam̃ ad seip̃m qd̾ ẽ
superbie. s ad deum qd̾ ẽ obedientie que nisi humiliu nõ põt ẽẽ

Expanded text:
etiam in societate peccati. Non ergo malum opus factum est, id est illa transetiam in societate peccati. Non ergo malum opus factum est, id est illa transgressio, ut cibo prohibito vescerentrant. Neque enim fieret ille fructus malus, nisi ab arbore mala . Ut autem esset arbor mala, contra naturam factum est: quia nisi vitio voluntatis, quod contra naturam est, non utique fieret. Sed uitio deprauari nisi ex nihilo facta natura non posset. Ac per hoc ut natura sit, ex eo habet quod a Deo facta est; ut autem ab eo quod est deficiat, ex hoc quod de nihilo facta est. Nec sic defecit homo, ut omnino nihil esset, sed ut inclinatus ad se ipsum minus esset, quam erat, cum ei qui summe est inhaerebat. Relicto itaque Deo esse in semet ipso, hoc est sibi placere, non iam nihil esse est, sed nihilo propinquare.tes. Bonum est enim sursum habere cor; non tamen ad se ipsum, quod est superbiae, sed ad Dominum, quod est oboedientiae, quae nisi humilium non potest esse.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam laberentur. non enim admalum opus perueniret᷑. nisi p̾ces¬
siss uoluntas mala. Porro male uoluntatis mitiu quid potuit eẽ
ꝑuerse celsitudinis appetitus. Peru̾sa enim ẽ celsitudo deserto eo cui
debet animus in herere principio. sibi quodãmͦ fieri atq eẽ pͥncipiͦ
hoc fit cum sibi nimis placet. sibi uero ita placet cum ab illo bono
ĩmut abili deficit. quod eimagis placere debuit qͣ ip̃e sibi. Eponta¬
neus ẽ aũt iste defectus. qmͣ si uoluntas ĩ amore supioris immu¬
tabilis boni a quo illustrabatur. ut uideret ⁊ accendebatur ut ama¬
ret. stabilis ꝑmaneret nõ inde ad sibi placendu aduerteretur.
⁊ ex hoc tenebresceret ⁊ frigesceret. ut uel illa crederet uerũ dixisse
serpente. uel dei mandatõ uxoris p̃poneret uoluntatẽ putaretq i
se ueniałr transgressorem ẽe p̃censi uite sue sociam non desereret.

Expanded text:
tiam laberentur. Non enim ad malum opus perveniretur, nisi praecestiam laberentur. Non enim ad malum opus perveniretur, nisi praecessisset voluntas mala. Porro malae voluntatis initium quid potuit esse versae celsitudinis appetitus? Perversa enim est celsitudo, deserto eo cui debet animus inhaerere principio, sibi quodammodo fieri atque esse principium. Hoc fit cum sibi animus placet: sibi vero placet, cum ab illo bono immutabili deficit, quod ei magis placere debuit, quam ipse sibi. Spontaneus autem est ille defectus: quoniam si voluntas in amore superioris immutabilis boni, a quo illustrabatur ut videret, et accendebatur ut amaret, stabilis permaneret; non inde ad sibi placendum averteretur, et ex hoc tenebresceret, aut frigesceret, ut vel illa crederet verum dixisse serpentem, vel ille Dei mandato uxoris praeponent voluntatem, putaretque se venialiter transgressorem esse praecepti, si vitae suae sociam non desereret
Abbreviated transcription (Latin):
re leue ac paruu illucd fuisse cõmissu quia in esca fcũm ẽ nõ qder
mala nec noxia nisi quia prohibita. Neq eim quicqͣ mali deus
in illo tanto felicitatis loco crearet atq plantaret s. obedientie com¬
mendãda ẽ ĩprecepto que uirtus increatura rationali quedadinodo
ẽ om̃iu custosq uirtutu qñ quidem ita fcã ẽ ut ei subclita eẽ sit u¬
tile pnitiosu aũt suam non eius aquo creata est faceret uolũtite:
Doc ĩtaq de uno eibo genere nõ edendo ubi aliorum tanti copir sõ¬
iacebat tam leue prec̾eptu: ad obẜuandum. tam breue admemoĩa
retinendu ubi presertim nõ dum nolũtati cupiditas refistebati
qued de pena transgressionis postea subsecutu est ẽ into maiore in¬
institia molatum ẽst quanto faciłiore posset obfuantia cu stodiri :
.xIIII.
N occulto aũt mali ẽẽ cepunt. ut in aptam in obediẽ Capłum.iz.¬

Expanded text:
re leue ac paruum illud fuisse commissum, quia in esca factum est, non quidem re leue ac paruum illud fuisse commissum, quia in esca factum est, non quidem mala nec noxia, nisi quia prohibita; neque enim quidquam mali Deus in illo tantae felicitatis loco crearet adque plantaret. Sed oboedientia commendata est in praecepto, quae uirtus in creatura rationali mater quodam modo est omnium custosque uirtutum; quando quidem ita facta est, ut ei subditam esse sit utile; perniciosum autem suam, non eius a quo creata est facere uoluntatem. Hoc itaque de uno cibi genere non edendo, ubi aliorum tanta copia subiacebat, tam leue praeceptum ad obseruandum, tam breue ad memoria retinendum, ubi praesertim nondum uoluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea subsecutum est, tanto maiore iniustitia uiolatum est, quanto faciliore posset obseruantia custodiri. CAPUT XIII. n occulto autem mali esse coeperunt, ut in apertam inobedien
Abbreviated transcription (Latin):
nam utiq ip̃m peccasse ostendit. ubi dicit punu hominẽ peccatum
intrauit in mundu Et paulo post apertus insimilitudie inquit
puaricitionis ade. Hos antẽ seductos intelligi uoluit. qui qd̾ facuit
nõ putant ẽe pcc̃m. Ille antẽ scuit. Alioqum quo modo uerum erit a¬
damꝰ nõ ẽ sechuctus: S in expertus diume seueritatis meo falii potuit
ut ueniale credẽt ẽẽ comissu. Ac phoc mecdem quide: quo muleri
sechuicta ẽ nõ ẽ ille secductus s eum fefellit quomͦ fuerat iudicmdur
qued erat dicturus. Nulier quam detisti mihi. ip̃a mͥ dedit ⁊ mandu¬
eni Quid ergo płib Et si credendo nõ sunt ambo decepti peccndo
tam ambo sũt capti et diaboli laqueis implicati. Capitulũ.i2
affectib qualis in paradiso ante pccm licet incorpore animali ẽẽt
ntiq nõ fuit Siquis hoc mouetur ut dixi non ideo debet existima¬

Expanded text:
nam utique ipsum ostendit, ubi dicit: Per unum hominem peccatum nam utique ipsum ostendit, ubi dicit: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum, et paulo post apertius: In similitudine, inquit, praeuaricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credendo non sunt ambo decepti, peccando tamen ambo sunt capti et diaboli laqueis inplicati. CAPUT XII. Deadfectibus, qualis in paradiso ante peccatum, licet in corpore animali esset, utique non fuit — si quis hoc mouetur, ut dixi, non ideo debet existima
Abbreviated transcription (Latin):
rote tum no ueistimans uirum facile credulur nec errando pos¬
de decipi. s dum alieno crechit errori. sicuteni aaron erranrti po
adxtolumꝰ fabricandum non consentut inductus. s cessit obstric¬
tus. Nec salomonem credibile est errore putasse ydolis ẽẽ ẜuiendun
s blanditus femmeis ad illa sacrilegia fiusse compulsum Iti crides
est illum uiru sue femine uni un̾u hominẽ homini coniungẽ cõ¬
ingi addei legem trinsgredienda non tanq uerum loquenti c̾redidi¬
sẽ seductu ħ scciali nẽcessitudine paruisse Nonẽim frustra drẽ a płs¬
Qdami nõ ẽ sechuctus mulier añt seducta ẽ nisi quia ila ꝙ ei serpens
locutus ẽ tmq̃ nerum eẽ̾t accepit ille auͣt abunco nolint comortio
dirim nec incomunione peccati nec ideo minus reus si sciens pru¬
densq peceauit. Ande et apostolus nõ ait nõ peceauit s non ẽ seduct᷑

Expanded text:
ad totum; non existimans virum facile credulum, nec errando posad totum; non existimans virum facile credulum, nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus ; nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse serviendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse compulsum : ita credendum est, illum virum suae feminae, uni unum, hominem homini, conjugem conjugi, ad Dei legem transgrediendam, non tanquam verum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit AposAdam non est seductus, mulier autem seducta est, nisi quia illa quod ei serpens locutus est, tamquam uerum esset, accepit, ille autem ab unico noluit consortio dirimi nec in communione peccati; nec ideo minus reus, si sciens prudensque peccauit. Unde et apostolus non ait: \'Non peccauit\\ sed: Non est seductus;
Abbreviated transcription (Latin):
alis. Aut uero erat spiritualis. quo ꝑ interiores. ⁊ nõ exit corporal
quo ꝑ exteriores sensus. homo fruetur Erat plane utrũq ꝑꝑ utrũq
adeo adsemetĩpm conue̾rsus ⁊quodam quasi trranico fastu ga¬
dere subclitis. quã ẽẽ subditus eligens de sp̃uali paradiso cecidit
decurus lapsu ⁊ sotioru enis qui ex angelis dei. angeli eius effec¬
tisunt. inlbris undecimo ⁊ dueclecimõ huiꝰ operis satis quãtu
potui disputaui male suasa uersutia in hominis sensum serpere
affectans cui utiq stanti qm ip̃e ceciderat inuidebat. Colubrum
in ꝑaradiso corpor ili ubi cum duob illis hominib masculo ⁊ fei¬
na mimalia illa terrestria cetera subdita ⁊ ĩnoxia uersabantur
mimal scilicet lubricu ⁊ tortuosis anfractib mobile. operi suo
coabutens fallacia smocinatus est femine a parte sonctan fe¬
riore illius humane copule mapiens ut gradatur puenireta

Expanded text:
alis; aut uero erat spiritalis quo per interiores, et non erat corporalis alis; aut uero erat spiritalis quo per interiores, et non erat corporalis quo per exteriores sensus homo frueretur. Erat plane utrumque propter uta Deo ad semet ipsum conuersus et quodam quasi tyrannico fastu gaudere subditis quam esse subditus eligens de spiritali paradiso cecidit de cuius lapsu sociorumque eius, qui ex angelis Dei angeli eius effecti sunt, in libris undecimo et duodecimo huius operis satis, quantum potui, disputaui, malesuada uersutia in homiaffectans, cui utique stanti, quoniam ipse ceciderat, invidebat, coluter in paradiso corporali, ubi cum duobus illis hominibus masculo et femina animalia etiam terrestria canimal scilicet lubricum et tortuosis anfractibus mobile, operi suo nto abutens, fallacia sermocinatus est feminae: a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perveniret
Abbreviated transcription (Latin):
ad demostrandur qͣr possis ex ipĩs bene uti iustitia prudentissima
creatoris bona tamen sine malis ẽẽ possint. sicut deus ip̃e uerus
⁊ summus sicut omnis sup istum caliginosur acrem celestis ĩii¬
sibilis insibiłq creatura mala uero sine̾ bonis eẽ nõ possint qm̃
nature inquib sunt ĩquãtu nature sunt. utiq bone sunt. Tetrahi¬
tur porro malu non aliqua natura que accesserat uel ulla eius pa¬
te sublata s eaq intiata ac depranata fuerat sanata atq correcta.
Arbitrium igitur uoluntatis tune ẽuere lib̾um cum uitus pecisq
nõ ẜuit Tale datum ẽ a deo. qd amissu proprio iutio insi aquoda¬
ri potuit redli non põt. Uñ ueritas dicit. Sinos filius lib̾auerit. tẽ
uere liberi eritis. id ip̃m est aũt ac si deceret siuos filius saluos fece¬
rit tunc uere salm eritis. Inde quippe liberator ñ saluator. Uine¬

Expanded text:
ad demonstrandum quam possit et ipsis bene uti iustitia prouidentissima ad demonstrandum quam possit et ipsis bene uti iustitia prouidentissima Creatoris, bona tamen sine malis esse possint, sicut Deus ipse uerus et summus, sicut omnis super istum caliginosum aerem caelestis inuisibilis uisibilisque creatura; mala uero sine bonis esse non possint, quoniam naturae, in quibus sunt, in quantum naturae sunt, utique bonae sunt. Detrahitur porro malum non aliqua natura, quae accesserat, uel ulla eius parte sublata, sed ea, quae uitiata ac deprauata fuerat, sanata adque correcta. Arbitrium igitur uoluntatis tunc est uere liberum, cum uitiis peccatisque non seruit. Tale datum est a Deo; quod amissum proprio uitio, nisi a quo dari potuit, reddi non potest. Unde Veritas dicit: Si uos Filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. Id ipsum est autem, ac si diceret: Si uos Filius saluos fecerit, tunc uere salui eritis.\' Inde quippe liberator, unde saluator. Viue
Abbreviated transcription (Latin):
penituisse legitur deum. Iuxͣ id dicitur ꝙ homo sperauerat. uel
naturalm causarum ordo gestabat non uix̃ id quod se om̃ĩpotẽ
fcũrum ẽẽ p̃sciuerat Fecitĩtaq deus sicut scriptum ẽ homine
recu hac phor uoluntatis bone Non enim rectus eẽt bonam
non habens noluntatẽ Bona igitur uoluntas opus ẽ dei cũ ea
quippe ab illo factus ẽ homo. Rala uero uoluntas pͥma. qm̃ o
opera mala precessit in homine Defectus potius fuit quidam ab
opere dei ad sua opera q̃ opus ullu Et ideo mala opera qr ẜ̃m se
eẽt uelut arbor mala ant ip̃e homo ĩquantu male ẽ uoluntatis
ipo sicut genuit uerbum ꝑ quem facta sunt om̃nia quia ⁊̃ si deterra¬
ĩ puluerẽ deus fraxit hominẽ eadem terra om̃ĩsq terrena mat̾ie
omnino de nibilo ẽ aĩamq de nibilo factim dedit corpori cum fcũs
ẽ homo usq adeo aũt mala uincuntur a bonis ut qͣrius sinant̾ ẽẽ

Expanded text:
paenituisse legitur Deum, iuxta id dicitur, quod homo sperauerat uel paenituisse legitur Deum, iuxta id dicitur, quod homo sperauerat uel naturalium causarum ordo gestabat, non iuxta id, quod se Omnipotens facturum esse praesciuerat. Fecit itaque Deus, sicut scriptum est, hominem rectum ac per hoc uoluntatis bonae. Non enim rectus esset bonam non habens uoluntatem. Bona igitur uoluntas opus est Dei; cum ea quippe ab illo factus est homo. Mala uero uoluntas prima, quoniam omnia opera mala praecessit in homine, defectus potius fuit quidam ab opere Dei ad sua opera quam opus ullum, et ideo mala opera, quia secualorum uoluntas ipsa esset uelut arbor mala aut ipse homo in quantum malae uoluntatis. ipso, sicut genuit Verbum, per quod facta sunt omnia; quia, etsi de terrae puluere Deus finxit hominem, eadem terra omnisque terrena materies omnino de nihilo est, animamque de nihilo factam dedit corpori, cum factus est homo. Usque adeo autem mala uincuntur a bonis, ut, quamuis sinantur esse
Abbreviated transcription (Latin):
toru scorum nimerus compleretur alia maior daretur q̃ bea¬
tissmis angelis data ẽ Ubiiam eẽt certa securitas peccaturum¬
ẽẽ nemine nemmeq morituru ⁊ talis eẽt uita sanctoꝵ. posti
mllu laboris doloris mortis impechimẽtu qualis erit post hec
omnia in incorruptione corporum relita resurrectione mõtuoꝵ¬
Ipeccaturu ignorare non potuit ẜm id quod presciuit atq dis¬
posuit cut itẽm sanctam eam debemus asserere non ẜm illd̾ qd
in nr̃am cognitionem peruenire nõ potuit quia indei dispositicẽ
non fuit. Req enim homo peccõ suo diuinu potuit ꝑturbare cõ
silium quasi deus quod statuerat mutare cõpulerit cum deus
osciendo utrũq p̾uenerit .i. et hõ quẽ bonu ip̃e creauit q̃ malus
eẽt futurus. ⁊ quid bomi etiam sic̃ deillo ẽẽt ip̃c fcũrus. Dens ⁊ eĩ
si dicitur statuta mutare unde tropica locutione in scripturis etiã

Expanded text:
torum sanctorum numerus compleretur, alia major daretur, quae beatorum sanctorum numerus compleretur, alia major daretur, quae beatissimis Angelis data est: ubi jam esset certa securitas peccaturum neminem, neminemque moriturum: et talis esset vita sanctorum, post nullum laboris, doloris, mortis experimentum, qualis erit post haec omnia in incorruptione corporum reddita resurrectione mortuopeccaturum ignorare non potuit; secundum id quod praescivit atque disposuit civitatem sanctam, eam debemus asserere, non secundum illud quod in nostram cognitionem pervenire non potuit, quia in Dei dispositione non fuit. Nec enim homo peccsilium, quasi Deum quod statuerat mutare conpulerit; cum Deus praesciendo utrumque praeuenerit, id est, et homo, quem bonum ipse creauit, quam malus esset futurus, et quid boni etiam sic de illo esset ipse facturus. Deus enim etsi dicitur statuta mutare unde tropica locutione in scripturis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
contristaret mruerat. An forte cuprebant probibitu lignu ad ue¬
scencdu contingere. s mori metuebant. Qc per hoc et cũpictitas et
metus iam tũnc illos homines etiam in illo perturbabat loco: i¬
Absit ut hoc existimemus fuisse ubi nullum erat om̃mo peccatũ
Neq enim ullum peccatum ẽ. ea que lex dei ꝓhibet concipiscere atq̃
qa demuliere dñs ait. Siquis inderit munierer anconcupiscẽdũ
etm um mechatus ẽ en incorde suo Quamigitur felices erant
pmu homines ⁊ nullis agitabantur ꝑturbat̾ionib animoru
nulis corporum ledebantur in comeclis tam felreumursa societas
eet humana si nec illi malum. qd̾ etiam in posteros traicerent. ne
quisq exeorum stirpe iniquitate ꝯ micteret. ꝙ dampnatione cõ¬
mitteret reciperet atq ista pmanente felicitate donec per illam
benectictione qua dictum est. Srescite ⁊multiplicami. p̃lestmna¬

Expanded text:
contristaret, irruebat. An forte cupiebant prohibitum lignum ad vecontristaret, irruebat. An forte cupiebant prohibitum lignum ad vescendum contingere, sed mori metuebant; ac per hoc et cupiditas, et metus jam tunc illos homines etiam in illo perturbabat loco? Absit ut hoc existimemus fuisse, ubi nullum erat omnino peccatum. Neque enim nullum peccatum est, ea quae lex Dei prohibet concupiscere, atque quod de muliere Dominus ait, Si quis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Quam igitur felices erant primi homines, et nullis agitabantur perturbationibus animorum, nullis corporum laedebantur incommodis: tam felix universa societas esset humana, si nec illi malum, quod etiam in posteros trajecerunt, nec quisquam ex eorum stirpe iniquitatem committeret, quae damnationem reciperet: atque ista permanente felicitate, donec per illam benedictionem, qua dictum est, Crescite, et multiplicamini , praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
ingiu ħebant istos affectus incorpore aĩali. ante pecc̃m quales ĩ
corpõre spũali nõ ħebimus omni purgato finita peccato nõ ĩme¬
rito queritur. Si eim hebant quãdo erant beati inillo memor abili
beatitudinis loco .i. paracliso Quis tandem ab solute dici beatꝰ pot̾
qui timore afficitur uel dolore: Quid aũt timere aut dolere pote¬
rant illi homines. in tantoꝵ tanta affluentia bonoꝵ ubi nec mõs
metuebatur nec ulla corporis inualitudo nec ab erat quicqͣ qd̾ bo¬
na uoluntas adipisceretur nec in erat ꝙ carne uel animu hoĩs
feliciter uiuentis offendẽt: Amorerat in ꝑturbatus indm̃. atq ĩ¬
ter se cõnigiu fide ⁊ sincera societate iuentiu ⁊ ex hoc amor grande
gandium̃ nõ desistente quedamabatur ad fruendu erat deuitato
tranquilla pcci. qua manente nullu omnino aliunde malu qd

Expanded text:
onjugium habebant istos affectus in corpore animali ante peccatum, quales in onjugium habebant istos affectus in corpore animali ante peccatum, quales in corpore spirituali non habebimus, omni purgato finitoque peccato, non immerito quaeritur. Si enim habebant, quomodo erant beati in illo memorabili beatitudinis loco, id est paradiso? Quis tandem absolute dici beatus potest, qui timore afficitur, vel dolore? Quid autem timere aut dolere poterant illi homines in tantorum tanta affluentia bonorum, ubi nec mors metuebatur, nec ulla corporis mala valetudo; nec aberat quidquam, quod bona voluntas adipisceretur, nec inerat quod carnem animumve hominis feliciter viventis offenderet? Amor erat imperturbatus in Deum, atque inter se conjugum fida et sincera societate viventium, et ex hoc amore grande gaudium, non desistente quod amabatur ad fruendum. Erat devitatio tranquilla peccati, qua manente nullum omnino aliunde malum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
certum. Timorem aute ac̃ dolorem nullum. Uñ iam apparet ut¬
cũq quales ẽẽ debeant in hac peregrmatione ⁊ ciues cuitatis dei
⁊ quales in illa quo tendunt ĩmortalitate futuri sunt. Giuitas põro
cultu falso ꝯtemptuq uere diumitatis doctrmas hoĩum d̾monu¬
ue septantiu his affectionib prauis tanqͣ morbis et ꝑturbatio¬
nib quatitur.⁊ siquos ciues habet qui moderari talib motib. ⁊ eo
quasi temperarenideantur. sic impietate superbi. ⁊ elati sunt. ut hoc
ip̃o sint in eis maiores tumores quo minores dolores Etiam sino¬
nulli tanto ĩmaniore. quanto rariore uanitate hac inseipis ⁊dam¬
uerint. ut nullo prorsus erigantur ⁊ excitentur. nullo flectantur
atq inclinentur affectu. Hũmanitate totam potius admittunt
q̃ ueram ad secuntur trãquillitate:. Non enim quia duoru aliquid
deo rectum aut quia stupidum est ideo sanum Capitulum.x ͦ¬

Expanded text:
-certum; timorem autem ac dolorem nullum. Unde iam apparet ut-certum; timorem autem ac dolorem nullum. Unde iam apparet utcumque, quales esse debeant in hac peregrinatione ciues ciuitatis Dei,dum Deum, non secundum hominem, et quales in illa, quo tendunt, inmortalitate futuri sint. Ciuitas porro, as hominum daemonumue sectantium his adfectibus prauis tamquam morbis et perturbationibus quatitur. Et si quos ciues habet, qui moderari talibus motibus et eos quasi temperare uideantur, sic inpietate superbi et elati sunt, ut hoc ipso sint in eis maiores tumores, quo minores dolores. Et si nonnulli tanto inmaniore, quanto rariore uanitate hoc in se ipsis adamauerint, ut nullo prorsus erigantur et excitentur, nullo flectantur adque inclinentur adfectu: humanitatem totam potius amittunt, quam ueram adsequuntur tranquillitatem. Non enim quia durum aliquid, ideo rectum, aut quia stupidum est, ideo sanum. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
nerem seculu secu. non ẽ tunor extrens amalo qo acerdere po¬
test esteneno inbono quod amitti non pot emenentmer sid
qua n̾os necesse ert nolle peccare ⁊ nõ sollicitudme infrmi tatis
ne forte peccemur s trãquillitate castitatis ẽmere ꝑecoitũ iiuti
si nullius omino genens tino ee poterit mnilla certitbna secu¬
pͥmanens in seculam secili que ad modir. dictumẽ ꝑatientitia
paupum nõ peribit in etnum. Neq enim etna ent ipi pntiẽtut
par peces aria nonẽ st nisi ubi tolleranda sunt mala.s. etͥnũ erit¬
quo ꝑ patientiã ꝑuenitur. Ita fortasse timor castus in seculum seculi
dictus ẽ ꝑmanere. quia id ꝑmanebit. quo timor ix̃e plucit. Que cu
ita sint. qm̃ recta uia dicenda est. qui ꝑueniendu sit ad beatam. oẽ
affectus istos inta recta rectos ħet peruersa puersos Reata nõ. eadẽq
cterna amorem habebit ⁊ gaudium nõ solum rectu uerum etiam

Expanded text:
nere in saeculum saeculi? non est timor exterrens a malo quod accidere ponere in saeculum saeculi? non est timor exterrens a malo quod accidere potest, sed tenens in bono quod amitti non potest. Ubi enim boas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si nullius omnino generis timor esse poterit in illa certissima secud modum dictum est: Patientia pauperum non peribit in aeternum. Neque enim aeterna erit ipsa patientia, quae necessaria non est, nisi ubi toleranda sunt mala; sed aeternum eritquo per patientiam peruenitur. Ita fortasse timor castus in saeculum saeculi dictus est permanere, quia id permanebit, quo timor ipse perducit. Quae cum ita sint, quoniam recta uita ducenda est, qua perueniendum sit ad beatam, omnes adfectus istos uita recta rectos habet, peruersa peruersos. Beata uero eademque aeterna amorem habebit et gaudium non solum rectum, uerum etiam