comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uestimertis: nisi ꝙ̃ qui nũditatis
et fergoris nouit miuriam. Nlemo
sic tribulanti et misero et laboranti
fuccurrit: insi ut qui tribulationũ
Merito ergo deus misericordie et pie¬
tatis magister. qui legem erat post¬
mõdum edicurus pet quam populo
suo misericordie et pietatis et om̃
bonor opeꝵ precepta trãditurus.
uoluit eum prius omnes pressuras
et tribulationes et angustias ĩtra
perpeti alicna: quofaçilius poscreroi¬
dum posset tali patientia iusereri.
et sus opem temperure mandatis.
ut puces eum bonum fuisse agrico¬
lam qui priusquam semen miltat.
du terram aratris et rastris domat.
ne quõd ilła rẽdditura est semen ue¬
reat. Ita et deus popusum fucim dico
ante macecut et domat : ꝙ̃ eis saluta¬
rilim mandatoꝵ semen impertiat. De¬
nqz ut ob hatic causam hec eum per¬
tulisse eũdentius clareat: ip̃ius dñi
intueamut mandata dicentis. Adue¬
nam non uexabitis nec tribulabitis eũ.

Expanded text:
vestimentis, quam qui nuditatis vestimentis, quam qui nuditatis et frigoris novit injuriam. Nemo sic tribulanti et misero et laboranti succurrit, nisi ut qui tribulationum et laborum. Merito ergo Deus misericordiae et pietatis magister, qui legem postmodum erat editurus, per quam populo suo misericordiae et pietatis omniumque bonorum operum praecepta traditurus, voluit eum prius omnes pressuras et tribulationes et angustias in terra perpeti aliena, quo facilius postea posset talia patientium misereri, et suis obtemperare mandatis. Ut putes eum bonum fuisse agricolam, qui priusquam semen mittat, diu terram aratris et rastris domat, ne quod illi crediturus est semen pereat: ita et Deus populum suum diu ante macerat et domat, quam ei salutarium mandatorum semen impertiat. Denique ut ob hanc causam haec eum pertulisse evidentius clareat, ipsius Domini intueamur mandata, dicentis: Advenam non vexabitis, nec tribulabitis eum,
Abbreviated transcription (Latin):
optauit. quomõdo erũdierit. quid eũ
ut sibi placeret facere. quid obseruare
pieceperit: sare nos comienit. Pcimo
in loco q̃d̾ derelicta regione in qua
habitare sempet optauerat pa¬
nce sine dei prouĩderitia factum esse
quia deus populum suum elegenit
misericordia. pretate. iusticia. cet̾is¬
q bonis operibus cupiens erũdire.
uoluit eum i extera patria ẽẽ pro
tempore peregrimtm et captiuum:
ut captiuitatis et peregrinationis
miseriam disceret et laboris. quo
facilius postmõdum msereri peregͥ¬
nantibus et laborantibus nosseta li
no ante peregrinationis miserias di¬
dicisset. Nlemo enim tam libenter pe¬
regrmo miseretur et ãduenie ⁊msi
qui peregrinationis exitus nouito
nemo sic hospitem et sine tecto siro
intrõdricit hospicio: insi ut qui ante
mñdiguit alieno. Nemo ita efurientẽ
aibat᷑. nero sic sitientem potat. insi
ut qui sitim esuriemq perpessus ẽ.
Nemo tam facile mĩdum sius operit

Expanded text:
optavit, quomodo erudierit, quid eum, optavit, quomodo erudierit, quid eum, ut sibi placeret, facere, quid observare praeceperit, scire nos convenit. Primo in loco, quod derelicta regione in qua habitare semper optaverat, panon sine causa nec sine Dei providentia factum esse quia Deus populum suum quem elegerat, misericordiae, pietatis, justitiae, caeterisque bonis operibus cupiens erudire, voluit eum in extera patria pro tempore esse peregrinum et captivum, ut captivitatis et peregrinationis miseriam disceret et laboris; quo facilius postmodum misereri peregrinantibus et laborantibus nosset, si ipse ante peregrinationis miserias didicisset. Nemo enim peregrino tam libenter miseretur et advenae, nisi qui peregrinationis exitus novit. Nemo sic hospitem et sine tecto, suo introducit hospitio, nisi ut qui ante indiguit alieno. Nemo ita esurientem cibat, nemo sic sitientem potat, nisi ut qui sitim esuriemque perpessus est. Nemo tam facile nudum suis operit
Abbreviated transcription (Latin):
alcer uero quia inustus sẽt et nocẽs
platere non potuit. Dem̃de ueniente
rempore. enoe satis iustum fiuusse scͥo¬
tura designat: cui tantum iusticia
contulit ut nec presentem mortẽ. Pi¬
ret. sed ad imimortalitatem de medio
ommum mortalium singulariter
raperctur. Cuius monstrat᷑ exemplo.
unum deo iustum peccatorib ꝑluri¬
mis cariorem. Noe quoq et ille iustꝰ
cui iusticie meritum quĩd prestiterit
nouimus: ut ip̃i cum suis tantum
uita daretur toto mundõ dampnato.
abraham quĩd per fidei et iusticie
merita consecutus fit scriptura te¬
stettur: ut ulło in tempore solus ami¬
cus dei ẽẽt in terris qui solus iustꝰ
fuerat inuentus. Loth uero ut pere¬
untibus cunctis de sõdomitanorum
libentretur incendio. quid aliũd ꝙ̃
iusticie meritum fuit: Longum ẽst
nob̾is ire per fingulos. et ommum
merita recensere. Populũ iudaicũ
quem ãd se deus primum ex semme
abraham pre ceteris gentib ꝑtinere

Expanded text:
alter vero, quia injustus et nocens. alter vero, quia injustus et nocens. Deo placere non potuit. Deinde interveniente tempore, Enoch satis justum fuisse Scriptura designat , cui tantum justitia contulit, ut nec praesentem mortem sciret, sed et ad immortalitatem de medio omnium mortalium singulariter raperetur. Cujus monstratur exemplo, unum Deo justum plurimis peccatoribus chariorem. Noe quoque et ille justus , cui justitiae meritum quid praestiterit novimus, ut ipsi cum suis tantum vita daretur, per diluvium toto mundo damnato. Abraham quid per fidei et justitiae meritum consecutus sit Scriptura testatur , ut illo in tempore solus amicus Dei esset in terris, qui solus fuerat justus inventus. Loth vero ut pereuntibus cunctis de Sodomitarum liberaretur incendio, quid aliud quam justitiae meritum fuit? Longum est nos ire per singulos, et omnium merita recensere. CAPUT VIII. quem ad se Deus primum ex semine Abraham prae caeteris gentibus pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
habet locum. auus in pectore sola
pietas consistit et bonitas. qui ne¬
minem norit nocere uel lẽdere. s
omnib opem ferre. Xp̃ianus ille
est qui exempso xp̃i nec inimicos
nouit õdire: sed magis aduersãtib
sibi benefacere. et pro per secutorib
sius et hostib exorare. Nam et quis¬
quis aliquem lẽdere aut nocere pa¬
hominum. iuste uixi cum omnib.
quis arbitretut aut crẽdat. aut eũ
putet se facilẽ debere contempriere
qui sua potius uoluntate ꝙ legio
quuctoritate soquatur. iam nũc
segis cuius preceptis nobis uite adi¬
tus a peritur tam ueteris ꝙͣ nouec̃¬
cipiam etempla proferre.et osteu¬
dere quid deus ab mitio statim mũ¬
di humano generi obseruare prẽce¬
perit: in quo semper placatus fu̾it
uel offensus. Lego enim post. ãdam
qui adeo primus formatus ẽ. deciuꝰ
ausa nunc dicendum non est m
exordio mundi cam et abel fraitres
fuisse germanos: equib unis dee
platuit eo qd̾ innocens eẽt et iustus.

Expanded text:
habet locum, cujus in pectore sola habet locum, cujus in pectore sola pietas consistit et bonitas, qui neminem novit nocere vel laedere, sed omnibus opem ferre. Christianus ille est, qui exemplo Christi nec inimicos novit odire, sed magis adversantibus sibi benefacere, et pro persecutoribus suis et hostibus exorare. Nam et quisquis aliquem laedere aut nocere pahominum, iuste uquis arbitretur aut credat, aut eum putet se facile posse contemnere, quod sua potius voluntate quam legis auctoritate loquatur; jam nunc ipsius legis, cujus praeceptis nobis vitae aditus aperitur, tam veteris quam novae incipiam exempla proferre, et ostendere quid Deus ab initio status mundi humano generi observare praeceperit, in quo semper placatus fuerit vel offensus. Lego enim post Adam, qui a Deo primus formatus est , de cujus causa nunc dicendum non est, in exordio mundi Cain et Abel fratres fuisse germanos : e quibus unus Deo placuit, eo quod innocens esset et justus:
Abbreviated transcription (Latin):
tanta dementia. ut sibi nomen adipi¬
scatur alienum. Quis enim tã uanus
et miser est. qui aduocatum se cum
licteras nesciat audeat profiteri: Qͥs
tam insanus et excors ut profiteat᷑
militem qui nesciat arma gestare:
Nemo enim quodcanq nome̾ sine
causa sortitur. Sutor ut dicatur:
necesse est ut calceamenta cõficiat.
Uocetur quis faber aut aurifex:
artis peritia facit. Ut negociator
nuncupetur quis: carius quõd ui¬
lius emerat distrahit. Huiusmõi
enim exemplis agnoscimus nullũ
sine accu nomen: sed omne nomen¬
ex actu. Tu ergo quomodo xp̃iamis
diceris in quo nullus xp̃iam actus¬
tis. incegritatis. patientie. castita
illũd tibi quomõdo defeñdis aut uẽ¬
dicas. cui de tam plurimis rebus
nec pauca subsistunt. xp̃ianꝰ ille
est qui non nomine tantum sed et¬
opere est: ille qui xp̃m in omnibus
iitatur et sequitur. Qui sanctus.
inocens. incontaminatus. intac¬
tus est. cuius in pectore malicia nõ

Expanded text:
tantaque dementia, ut sibi nomen adipitantaque dementia, ut sibi nomen adipiscatur alienum. Quis enim tam vanus et miser est, qui advocatum, cum litteras nesciat, audeat profiteri? Quis tam insanus et excors, ut profiteatur militem, qui nesciat arma gestare? Nemo enim quodcumque nomen sine causa sortitur. Sutor ut dicatur, necesse est ut calceamenta conficiat: ut vocetur quis faber aut artifex, artis peritia facit: ut negotians nuncupetur quis, carius quod vilius emerat distrahit. Hujusmodi enim exemplis agnoscimus nullum sine actu nomen, sed omne ex actu nomen. Tu ergo quomodo christianus diceris, in quo nullus christiani actustis, integritatis, patientiae, castitatillud tibi quomodo defendis et vindicas, cui de tam plurimis rebus nec pauca subsistunt? Christianus ille est, qui non nomine tantum, sed opere est: ille qui Christum in omnibus imitatur et sequitur; qui sanctus, innocens, incontaminatus, intactus est: cujus in pectore malitia non
Abbreviated transcription (Latin):
stis et der cultoribrs requiem ẽẽ nõ
qui fideles sunt non timent nec ue-¬
rentur: sed uenire magis desiderant
et exoptant per quam sibi requiem
intelligunt exhiberi non penam. Ini¬
qui uero et impii et suoꝵ scelero ꝯscii
eam merito naturasi prouidentia
pertimescunt: per quam se nõ nesci¬
unt iũdicari. Qua propter hac rõne
reddita et accepta. non oportet nos
ommino peccare: presertim cum non
ignoremus peccatoribus iudicium et
in hoc nobis nomine tantum qd̃ xp̃i¬
an dicimur blañdiamur. s propter
hoc etiam iudicandos nos credamus:
si nomen nobis frustra uendicemus
alienum. Aut si aliqrus tam incrẽdu¬
lus est. tam infidelis. tam pertinax.
tam obstinatus. tam aũdax. ut que
quandoq uentura est dei iudicis irã
iñdignationemq non metuat. uel
humanam consuetũdinem erube¬
scat: et uĩdeat ꝙͣ brutus ꝙͣ insiprẽs
ille.ꝙͣ stultus ab ip̃is etiam gentib
iũdicetur. cuius tanta est uanitas.

Expanded text:
stis et Dei cultoribus requiem esse, non stis et Dei cultoribus requiem esse, non qui fideles sunt nec timent nec verentur, sed venire magis desiderant et exoptant, per quam sibi requiem intelligunt exhiberi, non poenam. Iniqui vero et impii et suorum scelerum conscii eam merito naturali providentia pertimescunt, per quam se non nesciunt judicari. Quapropter hac ratione reddita et accepta, non oportet nos omnino peccare, praesertim cum non ignoremus peccatoribus judicium et in hoc nobis nomine tantum, quod christiani dicimur, blandiamur: sed propter hoc etiam nos judicandos credamus, si nomen nobis frustra vindicemus alienum. Aut si aliquis tam incredulus est, tam infidelis, tam pertinax, tam obstinatus, tam audax, ut quae quandoque ventura est, Dei judicis iram indignationemque non metuat, vel humanam consuetudinem erubescat; et videat quam brutus, quam insipiens ille, quam stultus ab ipsis etiam gentibus judicetur, cujus tanta est vanitas
Abbreviated transcription (Latin):
dentissime demonstratur: quandõ de
sodomoꝵ et gomorreoꝵ inceritu aitqs
incendio qui sua iam peccata repleue¬
rant. ad abrrham deus loquitur dicẽs.
Namor sodomoꝵ et gomorreor reple¬
tus est: et peccata eoꝵ magna uehemẽ¬
tes repleta sunt. De amorreis uero quĩd
dicit qui sua noñdum peccata fimerãt.
quos post mustos annos ꝙͣ suprãdite ci¬
uitates cremate sunt constat ẽẽ deletos.
nondum repleta sunt peccata amorte
secundum pecctoꝵ suoꝵ plenitũditẽ
consummnari et tam̃diu ut conuiertãt
sustineri. quam̃dru cuimisum suorno
noꝵ habuerint delitoꝵ. Nemio se unꝙͣ
fallat. nemo se decipiat. malos deue¬
non amat: peccatores non amat. iniui¬
stos non amat: rapaces. crũdeles. et¬
humiles. inocentes et mites. Sicut
scriptum est. Quomam non deue uosẽs
imiquitatem tu es. Non habitabit iuxta
te malignus: neq permanebũt i̾usti
ante oculos tuos. Odisti omnes qui e¬
perinitur iniquitatem: perdes eos qͥ

Expanded text:
dentissime demonstratur, quando de dentissime demonstratur, quando de Sodomorum et Gomorrhaeorum interitu atque incendio, qui sua jam peccata repleverant, ad Abraham Deus loquitur, dicens: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum repletus est, et peccata eorum magna vehementer repleta sunt . De Amorrhaeis vero quid dicit, qui sua nondum peccata finierant, quos post multos annos quam supra dictae civitates crematae sunt, constat esse deletos? Nondum repleta sunt peccata Amorrhasecundum peccatorum suorum plenitudinem consummari, et tamdiu ut convertantur sustineri, quam diu cumulum suorum non habuerint delictorum. Nemo se, inquam, fallat, nemo se decipiat: malos non amat Deus, peccatores non amat, injustos non amat, rapaces, crudeles, humiles, innocentes, mites: sicut scriptum est, Quoniam non Deus volens iniquitatem tu es. Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos. Odisti omnes qui operantur
Abbreviated transcription (Latin):
atrocissima: uno impetrantur ĩ tpr̃e
Honnicidium fit: ut rapina succẽdat
Occiduntur mariti. occidunt᷑ et pr̃es.
quo facilius uidue spolientur et orpha¬
m Et ita quisq in alterius morte con¬
gaũdet: quasi non sit et ip̃e quañdoꝙ
moriturus. Merito ergo deus huiusmo¬
di crũdesitatibus et impretatibus com¬
mouctur. merito iũdicium fuum M
quibusdam et ante tempus ostendit.
ierito iuita talibus nec preseris mes
futuu conceditur. Quoꝵ nos ne scese¬
ratos et impios in presentietiam dei
iũdicium euãdere posse existimemus.
senitire nos conuenit tamdui unũquẽꝙ
dei patientia sustentari. quam̃dui pec
pleuerit. quo consumimato eum ilico
percuti. nec ilłi iam ullam ueniam ser¬
uari. Esse autem certum peccatoꝵ mo¬
dum atq mensuram dei ip̃ius testimo¬
mo declaratur: et quõd unusquisq uel
ceserius uel tardius prout peccatorum
suoro mõdum expleuerit iudicet᷑. eide¬

Expanded text:
atrocissima uno perpetrantur in tempore; atrocissima uno perpetrantur in tempore; homicidium fit, ut rapina succedat: occiduntur mariti, occiduntur et patres, quo facilius viduae spolientur et orphani: et ita quisque in alterius morte congaudet, quasi non sit ipse quandoque moriturus. Merito ergo Deus hujusmodi crudelitatibus et impietatibus commovetur. Merito judicium suum in quibusdam etiam ante tempus ostendit. Merito vita talibus nec praesens nec futura conceditur. Quorum nos, ne sceleratos et impios in praesenti etiam Dei judicium evadere posse existimemus, sentire nos convenit, tamdiu unumquemque Dei patientia sustentari, quamdiu nondupleverit: quo consummato eum illico percuti, nec illi jam veniam ullam reservari. Esse autem certum peccatorum modum atque mensuram, Dei ipsius testimonio declaratur. Et quod unusquisque vel celerius vel tardius, prout peccatorum suorum modum expleverit, judicetur, evi
Abbreviated transcription (Latin):
Aen autem qui inintmerabilem ho¬
minum multitũdinem iniuste pereme¬
rant. membratim particusatimue cõ¬
cisi: ut non minor fuerit concisura
membroꝵ. quos interimi fecerant
mimero punitoꝵ. Et quoꝵ iudicio
maritis miuste peremptis multe ui¬
tribus derelicti. quibus preter orbitatẽ
mendicitas inferebatur et miditas:
nam ãddeb̾ant impietati et crũdelitati
quõd deerat. ut eoꝵ quos fecissent oc¬
adi spoliarent et liberos. llunc uero
ip̃oꝵ comuges iũdue et fili orpham:
alienis egent quotidie panib. Nonne
tib̾i indetur illũd testimonium in ip̃is
dẽ completum comiinantis dei et di¬
centis. iũduam et orphanos nõ uera¬
bitis. quõd si nexabitis eos et uociferã¬
ter clamauerint ad me: exaudiam uo¬
afertionem eoꝵ et irascat anmno
et perimam uos glãdio. et erũt ꝯuiges
ure iũdue et fisii ur̃i orphani: Odignũ
nefas. o sceleste facinus: ominia et nõ
ferenda crũdelitas. Duo seuissima et

Expanded text:
Alii autem qui innumerabilem hoAlii autem qui innumerabilem hominum multitudinem injuste peremerant, membratim particulatimve concissi, ut non minor fuerit concisura membrorum quam quos interimi fecerant, numerus punitorum. Et quorum judicio maritis injuste peremptis multae efccisis derelicti, quibus praeter orbitatem mendicitas inferebatur et nuditas: nam addebant impietati et crudelitati quod deerat, ut eorum quos fecissent occidi, spoliarent et liberos: nunc vero ipsorum conjuges viduae et filii orphani alienis quotidie egent panibus. Nonne videtur tibi istud testimonium in ipsis esse completum comminantis Dei et diOmnem uiduam et orphanum non uexabitis. si autem uexabitis eos et uociferantes exclamauerint ad me, exaudiam exclamationes eorum et irascar animo et occidam uos gladio: et erunt uxores uestrae uiduae et filii unefas! o scelestum facinus! o nimia et non ferenda crudelitas! Duo saevissima et
Abbreviated transcription (Latin):
mus sceleratos et impios peccatorum
suoꝵ fine compleco et hoc iã tempore
iudicari: et presentem eis uitam ne¬
gari non minus ꝙͣ futuram. Sẽd hoc
ille intelligere facilius potest. qui ꝑ
diuersa tempora diuersoꝵ iudiciun
impie scelerateq uiuentium expecta¬
uit interitum. Quoꝵ quo potestas
sublimor est: eo est ad peccandũ ma¬
ior audacia. que totum sibi crẽdit lice̾
quõd potest. et dum alterius iudiciũ
non timent qui alios iudicant: ita¬
ad peccandum precipites sunt. Ita
fit ut qui hominis non timent in de¬
liquendo iudicium. Deum iudicem
sentiant et ustorem. t quibus ałii qͥ
insontiũ animaꝵ sanguinem frequẽ¬
ter effũderant ita dei rram uidiçiũq
senserunt: et ip̃i postmõdum sãgui¬
nem fundere cogerentur suũ qui fũ¬
defunt libenter aliemuim. Alii uero qͥ
similia cominiserant sic dei indignatio¬
ne prostrati sunt: ut insepulti iacerent.
et esca feris et celi uolucribus fierent.

Expanded text:
mus, sceleratos et impios, peccatorum mus, sceleratos et impios, peccatorum suorum fine completo, et hoc etiam tempore judicari, et praesentem eis vitam negari non minus quam futuram. Sed hoc ille facilius intelligere potest, qui per diversa tempora diversorum judicum impie scelerateque conversantium exspectavit interitum. Quorum quo potestas sublimior est, eo ad peccandum major audacia, quae totum sibi licere credit quod potest: et dum alterius judicium non timent qui alios judicant, ad peccandum praecipites sunt. Ita fit, ut qui hominis non timent in delinquendo judicium, Deum judicem sentiant et ultorem. Ex quibus alii qui insontium animarum sanguinem frequenter effuderant, ita iram Dei judiciumque sensere, ut ipsi postmodum sanguinem fundere cogerentur suum, qui libenter fundebant alienum. Alii vero qui similia commiserant, sic Dei indignatione prostrati sunt, ut insepulti jacerent, et esca feris et coeli volucribus fierent.
Abbreviated transcription (Latin):
iram eius peccatoribus ꝙͣ ueniã subito
et repente uenturam. uicut scriptum ẽ
Ne dixeris peccaui. et quid accidit michi
triste. Est enim altissimus rẽdditor pa¬
tiens. Et alibi. Ne tardes conuerti ãd do¬
minum. neq differas de die in diem: fu¬
bito ueniet ira eius. Quõd in plerieq ĩ¬
pletur. quibus ob imma peccata et in
presenti dei ira superuenit: et ĩ futuro
seruatur. Sẽd hoc nemo intelligit: ne¬
mo cognoscit. nec quisq aduersa susti¬
nens malis sius estanat irrogari : sed¬
si quis pertulerit consuetũdinis potiꝰ
putat ẽẽ ꝙͣ criminis. Et ĩdcrco deus
in presenti non iuidetur punire peccan¬
tes: quia cum punit non agnoscitur.
Multi enim sunt quos nemo intelligit.
qui ob multitũdinem peccatoꝵ iam
ante iudicii diem in presenti etiam iu¬
dicantur. Aut dicat quis si quẽ sacri¬
legum. sanguinarium. rapacem. fal¬
sarium. homicidam. furem. fraudulẽ¬
mus exempla per que probare suffici¬

Expanded text:
iram ejus peccatoribus quam veniam subito iram ejus peccatoribus quam veniam subito et repente venturam, sicut scriptum est: Ne dixeris, Peccavi, et quid accidit mihi triste? est enim Altissimus redditor patiens . Et alibi: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira ejus . Quod in plerisque impletur, quibus ob nimia peccata, et in praesenti Dei ira supervenit, et in futuro servatur. Sed hoc nemo intelligit, nemo cognoscit, nec quisque adversa sustinens malis suis aestimat irrogari, sed quod pertulerit, consuetudinis potius putat esse, quam criminis. Et idcirco Deus in praesenti non videtur punire peccantes; quia cum punit, non cognoscitur. Multi sunt enim, quos nemo intelligit, qui ob multitudinem peccatorum jam ante judicii diem in praesenti etiam judicantur. Aut dicat, quis, si quem sacrilegum, sanguinarium, rapacem, falsarium, homicidam, furem, fraudulenmpla videmus, per quae probare suffici
Abbreviated transcription (Latin):
lios appellat qui patrem deũ peccando
perdiderunt: sicut et ip̃e perdidisse pec¬
catores alio in loco cum noce flebili et
miserabili quãdam lamentatione te¬
statur dicens. Sine filiis factus sum:
perdidi populum meum propter pec¬
cata eoꝵ. Ex hoc ergo cognosce qualit̾
tu eum contempnis et despicis: qui
amplius ꝙͣ tu ip̃e tẽ diligit qui te nõ
cupientem uust uiuere. Nolo inquit
tum reuertantur et uiuant. Tu igitꝰ
mori uoliusti peccando: ille te uult
uiuere conuertendo. O stulte irreue¬
rens et ingrate. qui nec in hoc deo qͦ
tibi uult misereri consentis. qui te
mauult sua pietate saluare: ꝙͣ tuo
blandiatur. nemo se stulta et uana
suspicione decipiat. nemo ĩdcirto seturꝰ
delinquat et liber: quia super peccato¬
res confestim dei ira iudiciũq nõ ueniat
ut ex hoc opinetur se impune peccasse
qd̾ non ilico perimatur: sed hoc magis dif¬
ferre deum ꝙͣ dissimulare cognosc̃at. et

Expanded text:
lios appellat, qui patrem Deum peccando lios appellat, qui patrem Deum peccando perdiderunt; sicut et ipse se perdidisse peccatores alio in loco cum voce flebili et miserabili quadam lamentatione testatur, dicens: Sine filiis factus sum, perdidi populum meum propter peccata eorum . Ex hoc ergo cognosce qualitertu eum contemnis et despicis, qui amplius quam tu ipse te diligit, qui te mori cupientem vult vivere? Nolo, inquit ut convertantur et vivant . Tu ergo mori voluisti peccando, ille te vivere vult convertendo. O stulte, o irreverens et ingrate, qui nec in hoc Deo qui tibi vult misereri consentis, qui te mavult sua pietate salvare quam tuo blandiatur, nemo se stulta et vana suspicione decipiat, nemo idcirco securus delinquat et liber, quod super peccatores confestim Dei ira judiciumque non veniat, ut ex hoc opinetur se impune peccasse, quod non illico perimatur; sed hoc magis differre Deum quam dissimulare cognoscat, et
Abbreviated transcription (Latin):
uelit misericordie pietatemq largiri:
proprie uocis benignitate depromit di¬
cens. Et impius si conuertat se ab oĩb
inquitatibus sius quas fecit. et custo¬
diat omnia mandata mea. et faciat¬
iudicium et iusticiam et mmisericordi¬
am: uita uiuet et non morietur. Oĩa
delicta eius quecunq fecit non erunt ĩ
memoria: in sua iusticia quam fecit ui
uet. Et numquid uoluntate uolo mor¬
tem iniusti dicit ado nay dominus. ꝙͣ
ut auertat se a uia sua mala et uiu̾e
eum faciat. Et alibi. Iniquitas iniqͥ
non noceb̾it eum: in quacunq die auer¬
terit se a sua imiquitate. Et iterũ. Con¬
uertimini filii conuertentes: et ego sa¬
nabo contritionem ur̃am. Ecce quomo¬
dote deus ut a peccatis tius uel sero cõ¬
uersus saluus ẽẽ possis monet et prouo-¬
cat: ecce qualiter iam morti obnorium
ut uiuat hortatur. ꝙͣ leniter ꝙͣ clemẽ¬
ter inuitat: ut etiãm peccatõrib pa¬
tris non neget pietatem. et ãd huc fi¬

Expanded text:
homini misericordiae pietatisque largiri, homini misericordiae pietatisque largiri, propriae vocis benignitate depromit, dieta: Et iniquus si conuertat se ab omnibus iniquitatibus suis, quas fecit, et custodierit omnia mandata mea et fecerit iustitiam et misericordiam, uita uiuet et non morietur: et omnia delicta, quaecumque fecit, non erunt in memoria: in sua iustitia, quam fecit, uivet . Et: Numquid voluntate volo mortem injusti, dicit Adonai Dominus, quam ut avertat se a via sua mala, et vivere eum faciam ? Et alibi: Iniquitas iniqui non nocebit eum, in quacumque die averterit se a sua iniquitate . Et iterum; Convertimini, filii, convertentes, et ego sanabo contritionem vestram . Ecce quomodo te Deus, ut a peccatis tuis vel sero convertaris et salvus esse possis, monet et provocat. Ecce qualiter jam morti obnoxium ut vivat hortatur, quam leniter, quam clementer invitat, ut etiam peccatoribus patris non neget pietatem: et adhuc fi
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ ꝯui ante aut ignoratitie cecitate.
aut causa perfidie. aut adolescentie
uanitate decepti. multrplici et uario
peccatoꝵ genere tenebant᷑ oẜnoxii.
per sustentantis dei clementissimam
patientiam postmõdum ab ercore cõ
uersi. maiora adhuc opera fecisse iu¬
sticie ꝙͣ ante peccata cominiserant.
Deus emm non donat peccata sed dif¬
fert. nec per seuerantem peccatorem
a morte liberut: sed ut uel sero ꝯuer¬
tatur et uiuat patienter expectat.
Sic beatus petrus aplũs dicit. Non
tardat dominus promissis sed patiẽ¬
ter agit propter nos: noletis aliquos
perire sed omnes ãd penitentiam re¬
uerti. Ilse emm te ꝯuasi pius. benignꝰ.
et csemeris ilico ĩdcrto non pertutit.
ut tu quanta illius erga tuã salucem
pietas. quanta clementia sit recogno¬
scus: qui te peccntorem et impiũ orpec¬
tare mauult et seruare comier sum
ꝓ̃ punire peccantem. Sio per prophetã
ip̃e dominus loquitur. et quantũ bonũ

Expanded text:
gimus qui antea, aut ignorantiae caecitate, gimus qui antea, aut ignorantiae caecitate, aut causa perfidiae, aut adolescentiae vanitate decepti, multiplici et vario peccatorum genere tenebantur obnoxii, et per sustentantis Dei clementissimam patientiam postmodum ab errore sunt conversi, majores adhuc operas fecisse justitiae quam ante peccata commiserant. Deus enim non donat peccata, sed differt; nec perseverantem peccatorem a morte liberat, sed ut vel sero convertatur et vivat patienter exspectat, sicut beatus Petrus apostolus ait: Non tardat Dominus promissis; sed patienter agit propter vos, nolens aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam converti . Ille enim te quasi pius, benignus et clemens, illico idcirco non percutit, ut tu quanta illius erga te sit pietas, quanta clementia sit recognoscas, qui te peccatorem et impium exspectare mavult, et servare conversum, am punire peccantem: sicut per prophetam ipse Dominus loquitur, et quantum velit
Abbreviated transcription (Latin):
xõm se haberẽ deum profitetur. Et uẽ
haber. si ei in ommbus obsequatur et
seruiat.Si quominus. xp̃i ille non
famuilus sed subsanator et urrisor¬
est: qui eius se seruum dicit cui ser¬
uire dissnmilat. Huic ergo gemimũ
indicium seruatur. et pro dei subsan¬
natione quem sine causa dominũ ap¬
pollauit: et pro qualitate peccati. Sos
et perfidos misericordis dei longa par¬
tientia peccare facit intrepĩdos: ut ex
hoc peccutoꝵ suoꝵ deum nõ arbitrent
ultorem quia non statim uelit pumre
peccantes. Miseri et ingrati sue salutis
improiũdi. quõd hoc etiam deo imputãt
q̃d̾ eoꝵ differatur interitus: ignoran¬
tes hoc dei prorũdentia duplicatiom ser¬
uari: ut et humano generi songa pa
tientia consoletur. et ne ille iudicet
impatiens si ilico uoluerit ꝯdempnate
pectantes. Nam si tam patiens nõ eẽt.
iamdiu humam generis origo defiss.
nec iustos de peccatoribus haberemus
si confestum deus uellet punire qui
peccunt. Nonnussos enim scimus et le¬

Expanded text:
m se habere Dominum profitetur. Et vere habet, si ei in omnibus obsequatur et serviat. Si quo minus, Christi ille non famulus, sed subsannator est et derisor qui ejus se servum dicit, cui servire dissimulat. Hinc ergo judicium geminum servatur, et pro Dei subsannatione, quem sine causa Dominum appellavit, et pro qualitate peccati. CAPUet perfidos misericordis Dei longa patientia peccare facit intrepidos, ut ex hoc peccatorum suorum Deum non arbitrentur ultorem, quod non statim velit punire peccantes. Miseri et ingrati, suae salutis improvidi, quia hoc etiam Deo imputant, quod eorum differatur interitus: ignorantes Dei providentia duplici ratione servari, ut et humano generi longa ejus patientia consulatur, et ne ille judicetur impatiens si illico voluerit damnare peccantes. Nam si tam patiens non esset, jam diu humani generis origo desiisset; nec justos de peccatoribus haberemus, si confestim Deus vellet punire qui peccant. Nonnullos enim scimus et le
Abbreviated transcription (Latin):
detur. non nouam ibi deum facere na¬
turam: sed ip̃am quam in principio
coudidit gubernare ostendat. Preterea
etiam in hoc opere curauimus. ut sepo¬
sitis ad huc figuraro intellectibus. rerũ
tantum mõdo gestaꝵ rationem et or¬
dinem exponeremus. Quoniam in his
locis de quibus historicu narratione q̃¬
dam tetigimus. cum sprialiũ multiplex
senfuum intellectus habetiur. sne ip̃o
pei singusa disputaremꝰ: plurimos li¬
bias. et songi saborem operis legentibr.
preberenus. Sed hunc precipͥue negͥsi¬
gentius omittere idcircorati suraris.
quoniam quicumnq auctores hec lcca eri¬
planare curuerant: mistico allegori¬
arũ inteslectui. hoc ẽ figutuli expositi¬
om que in his reperta est ad heserunt
Hoc autem opus utrum intereat. ab
maneat: in ur̃o pendet arbitrio. tͦb
uuo entm ur̃m id ẽ barbano. post ꝑa¬
trem mãchianum. si quid intelligẽtie¬
ab eõ didici. et ab altero ut coedo una
susiuia oris eius. uicem libroꝵ om̃i

Expanded text:
detur, non novam ibi Deum facere nadetur, non novam ibi Deum facere naturam, sed ipsam quam in principio condidit, gubernare ostendat. Praeterea etiam in hoc opere curavimus, ut sepositis adhuc figurarum intellectibus, rerum tantummodo gestarum rationem et ordinem exponeremus. Quoniam in his locis de quibus historica narratione quaedam tetigimus, multiplex sensuum intellectus habetur; et si de ipso per singula disputaremus, plurimos libros et longioris laborem operis legentibus praeberemus. Sed hoc praecipue negligentius omittere idcirco rati sumus, quoniam quicumque auctores haec loca explanare curaverunt, mystico allegoriarum intellectui, hoc est, figurali expositioni, quae in his reperta est, adhaeserunt. Hoc autem opus utrum intereat, an maneat, in vestro pendet arbitrio. Ab uno enim vestrum, id est, Bathano, post patrem Manchinanum si quid intelligentiae addidi, et ab altero, ut credo, saliva oris ejus vicem laborum causam
Abbreviated transcription (Latin):
quod metuit. Propheta quoq altaris
bethel. quoniam laboriosi itineris fa¬
mem et sitim ut sibi iussum fuerat
non perpetrauit: mobedientie uindicta
mortem ip̃am paulopost in uia satura¬
tus inuenit. Ierennias uero ad hric puer.
nec letteraꝵ doctrinam. nec uirilis pru¬
dentie uigorem.quando a dño iussus ẽ
prophetare habuit. Ded q̃d̾ precepto obe¬
diuerat: scientiam quam nõ habuerat
habere promeruit. Unde ergo non mee
exigue facultatis penuriam: sed preci¬
pierctium prouĩdam aspicio auccorita¬
tem. Quoniam si in me igniculum ali¬
quem lucere non crederetis: mullomõdo
michi tam precipui operis. ingeniosum
laborẽ ñiungeretis. In his uoluminib
talis disputationis intio intenditur: ut
primus de moysi pentateuco. secundus:
de prophetia. tercius. de nouo testam̃to.
prenotetur. Cuncti uero laboris hoc ma¬
gnopere intencio procurat: ut ĩ omnib
rebus. in quibus extra quotidianam
administratioriem aliquid factum ui¬

Expanded text:
quod metuit. Propheta quoque altaris quod metuit. Propheta quoque altaris Bethel, quoniam laboriosi itineris famem et sitim, ut sibi jussum fuerat, non perpetravit, inobedientiae vindicta mortem ipsam paulo post in via saturatus invenit . Jeremias vero adhuc puer, nec litterarum doctrinam, nec virilis prudentiae vigorem quando a Domino missus est prophetare habuit: sed quod praecepto obediverat, scientiam quam non habuerat, accipere promeruit . Unde ergo non meae exiguae facultatis penuriam, sed praecipientium providam aspicio auctoritatem. Quoniam si in me igniculum aliquem lucis non crederetis, nullo modo mihi tam praecipui operis ingeniosum laborem injungeretis. In his voluminibus talis dispositionis ratio intenditur, ut primus de Moysi Pentateucho, secundus de Prophetis, tertius de Novo Testamento praenotetur. Cuncti vero laboris hoc magnopere intentio procurat, ut in omnibus rebus, in quibus extra quotidianam administrationem aliquid factum vi
Abbreviated transcription (Latin):
enerantissimis urbrũ et mo
me Cartaginensium augusti¬
nus per omina subiectus. optubilem ĩ
rp̃o salutem. Bcatissimi dum adhuc ui¬
ueret mei patris eusebii. ad hoc opus p̾¬
cepto constrictus. adhortantib etiam no¬
bis rp̃ranis. uel marimẽ uenerantissimo
magistro imperii auctoritate ꝯpellente
tres de mirabilibrs sancte scripture noru
ac ueteris testamenti libros historica ex¬
positione. quanta potui brerutate dño
anuente composui In quibus arrepti
operis audacia: iubentium auctoritate
excusabitur. Me etenim quamuis illis
que dicebantur. imparem ẽẽ ꝯspererã:
precipientium tamen imperiis cẽdere
et in asiam partem declinare nõ aude¬
bam. certissime sciens qd̾ maior uindrcta
iussionum refugam mobẽdientem con¬
sequitur. qm precepto obtemperantem
cuicumq imperito imparem operi. iu¬
tuperantium accusatio comitat᷑. plus
uamq periculi fugiens ionas ꝓpheta
in marinis fluctibus repperit.ꝙͣ accu
in sermonibrs populi sui pateretur

Expanded text:
enerandissimis urbium et monme Carthaginensium, AUGUSTINUS per omnia subjectus, optabilem in Christo salutem. Beatissimi, dum adhuc viveret, Patris mei Eusebii ad hoc opus praecepto constrictus, adhortantibus etiam vobis Christianis, vel maxime venerandissimo magistro imperii auctoritate compellente, tres de Mirabilibus sanctae Scripturae Veteris ac Novi Testamenti libros, historica expositione, quanta potui brevitate, Domino annuente, composui: in quibus arrepti operis audacia jubentium auctoritate excusabitur. Me etenim quamvis illis quae dicebantur imparem esse conspexeram, praecipientium tamen imperiis cedere, et in aliam partem declinare non audebam; certissime sciens quod major vindicta jussionum refugam inobedientem consequitur, quam praecepto obtemperantem cuicumque imperato imparem operi vituperantium accusatio comitatur. Plus namque periculi fugiens Jonas propheta in marinis fluctibus reperit Jonae, Iin sermonibus populi sui pateretur,
Abbreviated transcription (Latin):
contenciosis desensiomibus ĩ manẽdo
sed quodammõdo ambulando. id est
proficiendo defudant intelligentie ꝑ-¬
spicuitatem impetrantes per fidei
pietatem. Quecum ita fint. duo ista
que in uno fiunt homme nasci et re¬
nasçi ad duos homines pertinent. U¬
num ad illum primum adam. alterũ
ad secundum qui dicitur xpũs: sẽd non
prius ait aplũs quõd spiritale est. s
quõd animale: postea spiritale. pͥmꝰ
homo de terra terremis: secũdus homo
de celo celestis. qualis terrenus tales¬

Expanded text:
contentiosis defensionibus: inmanendo. contentiosis defensionibus: inmanendo. sed quodam modo ambulando, id est proficiendo desudant intellegentiae perspicuitatem impetrantes per fidei pietatem. Quae cum ita sint, duo ista, quae in uno fiunt homine,. nasci et renasci, ad duos homines pertinent, unum ad illum primum Adam alterum ad secundum. qui dicitur Christus sed non prius, ait apostolus, quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. primus homo de terra terrenus, secundus homo de c
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit potest. Sunt enm mquiba psũe¬
Sitat mistitusee ꝯualibias dicit apsũs
non potiu uobie sooru quasi seuitasib
sed quasi carnasibus. sconq priusism
xposuec luobis potum dedi uon escã llon¬
dum enim poteratis: sed nec adhuc quidẽ
potestis. His quippe etiam illũd dicit.
nescicis quia templum dei estis. et spi¬
ritus dei habitat in uobis. Hos tales
etiam si antequam perueniant ad spi¬
ritalem mentis etatem. ubi nõ lacte
alantur sed solido cibo. dies huiꝰ uite
extremus inuenerit. perficiet in eis
habitator illoꝵ quicqiũd hic intelli¬
gentie minus habuerunt. quomã ab
unitate corporis xp̃i qui nobis uia
factus est et a templi dei societate
non recesserunt. Uñde ut nõ recẽdãt
regulam fidei pusillis magnisq com¬
mimem in eccͣa perseueranter tenẽt.
Et in quõd peruenerunt in eo ambulãt.
donec eis deus reuelet si quĩd aliter sa¬
piunt. Cogitationes suas carnales
non dogmatizant: quia non obdurãt

Expanded text:
fecerit, potest. Sunt enim, in quibus hafecerit, potest. Sunt enim, in quibus habitat, multi tales qualibus dicit Apostolus: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sedlac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis. his quippe etiam illud dicit: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hos tales etiam si, antequam perueniant ad spiritalem mentis aetatem, ubi non lacte alantur sed solido cibo, dies uitae huius extremus inuenerit, perficiet in eis habitator illorum, quicquid hic intellegentiae minus habuerunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis uia factus est, et a templi dei societate non recesserunt. unde ut non recedant, regulam fidei pusillis magnisque communem in ecclesia perseueranter tenent et, in quod peruenerunt, in eo ambulant et, donec eis deus reuelet, si quid aliter sapiunt, cogitationes suas carnales non dogmatizant, quia non obdurant
Abbreviated transcription (Latin):
sartinam portant. uelee ce adeetiam
spos rontentiosos necesse ẽ fateri dimitꝰ¬
to siuo membris ueracites dicie doint¬
te nobis debica ña. Cum icaq profiĩ¬
tes mn quibus mortasibus habitas dum
dedio mdiem renouantur mages mat¬
gioq iustificet. exaudiat orantes. mun¬
det confitentes. ut exhibeat sibi tẽp dĩc̃
nnmacusatuim ieternim. meritẽ dicit
non sabitare m eis qui cosnoscrites deũ
non suut deum glorficiueruns uos gras
egerunt. Coleñdo emim et seruueñdo crea¬
tur potius ꝙ̃ creatori. non uns uetu
dei templum se cẽ boluerunt. Atq ita
dum uosunt eum habere cum  pubcren
fatisius effecerunt ut cur inõ haberent
yut diio miltis falsie ue miscucene.sit
merito dicitur habitare icio quos secio¬
dum propositum uocatos. iustificamdos
glonficandos ꝙ suscepit.etiam antear
incorpoream que ubior tota est uascant
rius nosse naturam. quantumo nosci or
parte per speculum et menigmate ab
homine in hac iuita cum plutimũ pro¬

Expanded text:
sarcinam portant, uel certe, quod etiam ipsos contentiosos necesse est fateri, in multis suis membris ueraciter dicit: Dimitte nobis debita nostra? Cum itaque proficientes, in quibus mortalibus habitat, dum de die in diem renouantur, magis magisque iustificet, exaudiat orantes, mundet confitentes, ut exhibeat sibi templum inmaculatum in aeternum, merito dicitur non habitare in eis, qui cognoscentes deum non sicut deegerunt : colendo enim, et serviendo creaturae potius quam Creatori, non unius veri dei templum se esse uoluerunt atque ita, dum uolunt eum habere cum multis, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisue miscerent. et merito dicitur habitare in eis, quos secundum propositum uocatos iustificandos glorificandosque suscepit etiam ante, quam incorpoream, quae ubique tota est ualeant eius nosse naturam, quantum nosci ex parte per speculum et in aenigmate ab homine in hac vita , cum plurimum pro
Abbreviated transcription (Latin):
patientes estote ad omnes. uidete ne
quis masum pro malo alicui reddat
ubi intessigeridum ẽ tunc potius ma¬
lum pro malo reddi. si corripiendus
non corripiatiu. sed praua dissimni¬
latione negligatur. Dicit enim. pes¬
anites coram omnibue corript. ut
ccteri timorem hẽant. quod de his pec¬
citis accipiendum ẽ que nõ latẽt. ne
contra domini sentenciam putetue
locutus. Ille enim dicit. si peccauerit
inte frater tuus. corripe eum inter te
et ip̃m. Uerumptamen et ip̃e seuerita¬
tem cocreptionis eo usq perducit. ut̃ dr¬
cat. si nec ecc̃am aũdierit sit tibi tãꝙͣ
ethiitus et pub̾sicunus. Et quis ma¬
gis dilexit infirmos ꝙͣ ille qui pro õĩ
bus factus infirmus. et pro om̃ib ex
ip̃a ẽ infirmitate crucificus. Que cũ
ita sint. nec grã prohibet correptiõero.
nec correptio negat gram. Et ĩdeosicẽ.
precipiẽnda iusticia.ut a deo gr̃a qua
d quod preciprtur fiat fideli oratiore

Expanded text:
patientes estote ad omnes. uidete, ne patientes estote ad omnes. uidete, ne quis pro malo malum alicui reddat. ubi intellegendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed praua dissimulatione neglegatur. dicit enim: peccantes coram omnibus argue, ut ceteri timorem habeant. quod de his peccatis accipiendum est, quae non latent, ne contra domini sententiam putetur locutus. ille enim dicit: si peccauerit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. uerum tamen et ipse seueritatem correptionis eo usque perducit, ut dicat: si nec ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. et quis magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum ita sint, nec grnec correptio negat gratiam. Et ideo sic est praecipienda justitia, ut a Deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione
Abbreviated transcription (Latin):
et pereat infirmus. quid ad nos ꝑtĩet.¬
firmum fundamentum dei stat ⁊ ne
ut ista garrientes securos nos in hac
negsigentia eẽ debere credamus. derũ
eenim quia nemo perit nisi filiue per-¬
ditionis. sedait deus per ezechielem
prophetam. Ille ꝯuidem in suo p̾dato
morietur. sanguinem uero eius de ma¬
mi speculatoris inquiram. Prom̃de ꝙͣ
a non predestinatis discernere nõ ua¬
lentus. et ob hoc omnes saluos fieri
uelle debemus. omnibus ne pereant
ues ne alios perdant adhibenda ẽ a
nobis mẽdicinaliter seuera corrept̃o.
Dei ẽ autem illis eam facere utilem
ꝯuos ip̃e presciuit et predestinauit. s¬
formes ymaginis filii sui. Si emĩ ali¬
quando timore non corripimus ne
asiquis nĩde pereat.cur non etiam te¬
more non corripimius ne aliquis inde
płus pereat: Nleq disectionis iuscera
maiora gescamus. ꝙͣ beatus aplũs
qui dicit. corrpite inquietos. consolan¬
in pufillammes. suscipite inficrose

Expanded text:
Et, pereat infirmus, quid ad nosEt, pereat infirmus, quid ad nosFirmum fundamentum Dei stat, et nemo ut ista garrientes, securos nos in hac negligentia esse debere credamus. Verum est enim quia nemo perit, nisi filius perditionis: sed ait Deus per Ezechielem prophetam, Ille quidem in peccato suo morietur, sanguinem vero ejus de manu speculatoris requiram . 49. Proinde, a non praedestinatis discernere non valemus, et ob hoc omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat, cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus . pereat? neque enim dilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apostolus, qui dicit: corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos,
Abbreviated transcription (Latin):
mus abba pater. Nos autẽ clamamus:
sed ille clamare dictus ẽ. qui efficit ut
clamemus.Si ergo clamantem sp̃m
recte dicit scriptura a quo efficitur ut
clamentus. recte etiam uolentem deũ
a quo efficitut ut uelmꝰ. ac per hoc
quia et corripiendo nichil aliũd de¬
benus agere nisi ut ab ista pace que
ẽ ãd deum non recẽdatur.aut ad eã
qui iecessent reuertatur. nos agamꝰ
sine desperatione quod agimus. si filiꝰ
pacis est quem corripimꝰ requiescet
super eum par im. smautẽ. ad nos
reuertetur. Quannus itaq etiã dũ
quorodam fides fubuertit᷑ firmum
dñs qui sunt eius. non tamẽ ĩdeo pi¬
gri et negligentes ẽẽ debemus ĩ cor¬
ripiendis qui cortipiendi sunt. Neq
enim srustra dictum ẽ. corrumpunt
mores bonos colloquia mala ⁊ perit
infirinus in tua scientia frater propt̾
quem xp̃us mortuus ẽ. Non argu¬
mentemur contra ista precepta sa¬
lubremq terrorem dicentes. corrum¬
purt bonos mores colloquia mala.

Expanded text:
mus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, mus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut clamemus. Si ergo clamantem Spiritum recte dixit Scriptura, a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo efficitur ut velimus. Ac per hoc, quia et corripiendo nihil aliud debemus agere, nisi ut ab ista pace quae est ad Deum non recedatur, aut ad eam qui recesserat revertatur, nos agamus sine desperatione quod agimus. Si filius pacis est quem corripimus, requiescet super eum pax nostra: sin autem, ad nos revertetur. 48. Quamvis itaque etiam dum quorumdam fides subvertitur, firmum Dominus qui sunt ejus: non tamen ideo nos pigri et negligentes esse debemus in corripiendis, qui corripiendi sunt. Neque enim frustra dictum est, Corrumpunt mores bonos colloquia mala ; et, Peribit infirmus in tua scientia, frater, propter quem Christus mortuus est . Non argumentemur contra ista praecepta salubremque terrorem dicentes, Et corrumpant mores bonos colloquia mala;
Abbreviated transcription (Latin):
ms sensus percipimus cogitari: sed
mente intelligi uitaq sentiri. Nleq
hec promde loquor ut te que tibi no¬
ta sunt doceam. sed ut aperiam ꝯuãd
firmissime de anma teneam. ne me
quisquam cum ad eã uenero que re¬
quiro. nichil de anima uel scientia
uel fide tenere arbitretur. Certue etiã
sum animam milla dei culpa. nulla
dei necessitate uel sua. sed propriã uo¬
luntate in ꝑeccatum ẽẽ colsapsam. nec
liberari posse de corpore mortis huułs
uel sue uoluntatis uirtute tanꝙͣ sibi
ad ħoc sufficiente. uel ip̃us corporio
morte. sed gratiã dei per ihm xp̃m dñm¬

Expanded text:
nis sensus percipimus, cogitari, sed nis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficiente uel ipsius corporis morte, sed gratia dei per Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
chil tale factum est. Quõd si fieret. et
utrumq simul fieret: simul utrumq
totam pariter non lateret. prom̃de et
m omnibus simul et in singulis parti¬
culis corporis sui tota simul ẽe nõ poss
siper ilłas ita diffuderetur ut iũde¬
mus corpora diffusa per spacia locoro
mmoribus suis partibus iiora occu¬
pare. et ampłioribus ampliora. Qua¬
propter si amia corpus ẽẽ dicenda ẽ.
non ẽ certe corpus quale terrenum ẽ
nes quale humidum aut aereum aut
ethereum. Onmia quippe talia maiora
sut in maioribus locis. et minora i
minoribus: et nchil eoꝵ in aliqua fui
parte totum ãdest. sed ut sunt partes
locoꝵ. ita occupantur partibus et cor¬
poꝵ. Uñde intelligitur anma siue
corpus siue incor porea dicenda sit ꝓro¬
priam quãdam habere naturam. oĩs
hio mundane mosis elementis excel¬
Rentiore substantia creatam. que ue¬
raciter non possit in aliqua fantasia
corporalium ymaginum quas ꝑ car¬

Expanded text:
ihil tale factum est. quod si fieret et ihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter, si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per car