comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lendũ ẽ. Noc etiã ipsos optimos angłos & excellentissima
ministeria dĩ uelle credamꝰ. ut unũ cũ ipsis colamꝰ dm̃ cuiꝰ
cõtẽplatione beati sunt. Neq & enĩ & nos uidendo angelũ.
angłos. & his congratulamͣ. Nec inuidemꝰ qđ paratiores
& nullis molestiis int̾pedientib ꝑfruͥnt᷑. sed magis eosdiligi¬
m̃. qm̃ & nos tale aliqͥd sperare a cõmuni dõ iussi sumu.¬
Quare honoramꝰ eos caritate m̃ seruitito. nor eil tẽpla consti¬
tianti Snolunt enĩ se sic honorari a nob. quia nos ipsos cum

Expanded text:
lendum est. « Hoc etiam ipsos optimos angelos et excellentissima lendum est. « Hoc etiam ipsos optimos angelos et excellentissima ministeria Dei velle credamus, ut unum cum ipsis colamus Deum, cujus contemplatione beati sunt. Neque enim et nos videndo angelos bangelos, et his congratulamur. Nec invidemus quod paratiores et nullis molestiis interpedientibus perfruuntur: sed magis eos diligimus, quod et nos tale aliqQuare honoramus eos charitate, non servitute. Nec eis templa constituimus. Nolunt enim se sic honorari a nobis, quia nos ipsos, cum
Abbreviated transcription (Latin):
stabilita. siue quae in sũmis hominib expectat cõmutati¬
onẽ reformationẽq portionis suae. qm̃ om̃is uita ratio¬
lis si ꝑfecta ẽ in cõmutabili ueritati secũ intrinsetꝰ sine
strepituloquenti obtẽperat. Ñ obtẽperans autẽ uitiosafit.
Non ergo ꝑ se excellit. sed ꝑ illã cui libent᷑ obtẽperat. Quod
colit ergo suminus angelus: id colendũ ẽ etiã ab homine
ultimo. quia ipsa hominis natura id ñ colendo ẽ facta ulti¬
ma. M̾ enĩ sapiens aliunde angelus. aliunde homo. aliunde
ille uerax. aliunde homo. sed ab una incõmittabili sapien¬
tia & ueritate. Nã idipsũ actũ ẽ tẽporalib dispensat¬
ne ad salutẽ nr̃am. ut naturã humanã ipsa dĩ uirtus.
& dĩ sapientia. in cõmutabilis & consubstantialis patri &
coaet̃na suscipere dignaret᷑. ꝑ quã nos docer& id eẽ homini
colendũ. qđ ab om̃i creatura intellectuali &. rationali co¬

Expanded text:
stabilita, sive quae in summis hominibus exspectat commutatistabilita, sive quae in summis hominibus exspectat commutationem reformationemque portionis suae; quoniam omnis vita rationalis si perfecta est, incommutabili veritati secum intrinsecus sine strepitu loquenti obtemperat, non obtemperans autem vitiosa fit. Non ergo per se excellit, sed per illam cui libenter obtemperat. Quod ergo colit summus angelus, id colendum est etiam ab homine ultimo, quia ipsa hominis natura id non colendo facta est ultima. Non enim aliunde sapiens angelus, aliunde homo; aliunde ille verax, aliunde homo; sed ab una incommutabili sapientia et veritate. Nam id ipsum actum est temporali dispensatione ad salutem nostram, utia incommutabilis et consubstantialis Patri et coaeterna suscipere dignaretur, per quam nos doceret id esse homini colendum quod ab omni creatura intellectuali et rationali co
Abbreviated transcription (Latin):
istis purior & lucidior ẽ aer etiã caliginosus. quẽ tam̃ colere
ñ debemꝰ. Mon sit nob̾ religio etiã purioris aeris & sereno¬
ris cultꝰ. quia luce absente inũbrat᷑. &. purior illo ẽ fulgor
guimus. colere utiq ñ debemꝰ. Ñ nob̾ sit religio cultꝰ corpoꝵ
& herioꝵ atq caelestiũ. quae quãuis om̃ib ceteris corporib
recte p̃ponant᷑: melior tam̃ ipsis ẽ quaecũq uita. Quaꝓp
si ammata sunt: melior ẽ quaeuis anima ꝑ seipsã quã corpus
quodlib& animatũ. & tam̃ animã uitiosã nemo colendã ec̃
censuerit. N sit nob̾ religio cultꝰ illius uitȩ qua dicunt᷑ ar¬
bores uiuere. qm̃ nullus sensus in illa ẽ.&. ex eo genere est
ista. qua nr̃i etiã corporis numerositas agit᷑. qua etiã capilli
& ossa uiuunt. quae sine sensu praecidunt᷑. Hac autẽ meli¬
siue in ministerio uniuersitatis. siue in ministerio partiũ

Expanded text:
istis purior et lucidior est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere istis purior et lucidior est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente inumbratur; et purior illo est fulgor guimus, colere utique non debemus. Non sit nobis religio cultus corporum aethereorum atque coelestium, quae quamvis omnibus caeteris corporibus recte praeponantur, melior tamen ipsis est quaecumque vita. Quapropter si animata sunt, melior est quaevis anima per seipsam, quam corpus quodlibet animatum; et tamen animam vitiosam nemo colendam esse censuerit. Non sit nobis religio cultus illius vitae, qua dicuntur arbores vivere: quoniam nullus sensus in illa est; et ex eo genere est ista qua nostri etiam corporis numerositas agitur, qua etiam capilli et ossa vivunt, quae sine sensu praeciduntur: hac autem melisive in ministerio universitatis, sive in ministerio partium
Abbreviated transcription (Latin):
sentimꝰ & tangimꝰ: dem̃tis ẽ credere colendã. Ni sit nobis
rdigio humanoꝵ operũ cultꝰ. Meliores enĩ sunt ipsi artifi¬
ces qui talia fabricant᷑. Quos tam̃ colere ñ debemꝰ. Non sit
iobis: cultus religio bestiarũ. Meliores enĩ sunt extrem
homines. Quos tam̃ colere ñ debemꝰ. N sit nob̾ religio cul¬
tus hominũ mortuoꝵ. quia si pie uixer̾. ñ sic habentur
ut tales quaerant honores. sed illũ a nob̾ coli uolunt. quo
illuminante lactant᷑ meriti sui nos eẽ conseruos. Nono¬
andi ergo sunt. ꝓptͣ imitationẽ. ñ ad orandi. ꝓpt̃ religio¬
nẽ. Si autẽ male uixer̃: ubic̃q sint ñ sunt colendi. Ri sit
nob̾ religio cultꝰ daemonũ. quia om̃is suꝑstitio cũ sit ma¬
gna poena hominũ .&. periculosissima turpitudo: honor
ac triũphus illoꝵ:. N sit nob̾ religio t̾raꝵ cultꝰ & aquaꝵ. quia

Expanded text:
sentimus et tangimus, dementis est credere colendam. Non sit nobis sentimus et tangimus, dementis est credere colendam. Non sit nobis religio humanorum operum cultus. Meliores enim sunt ipsi artifices qui talia fabricantur, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus bestiarum. Meliores enim sunt extremi homines, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus hominum mortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quaerant honores; sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, ubicumque sint non sunt colendi. Non sit nobis religio cultus daemonum; quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est ac triumphus illorum. 109. Non sit nobis religio terrarum cultus et aquarum; quia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ista sint: hortor uos homines carissimi & proximi mei.
meq ipsũ hortor uobiscũ. ut ad id qđ nos ꝑ sapientiã suã ds̃
hortatur quanta possumꝰ celeritate curramus. Ñ diligamꝰ
mundũ. qm̃ om̃a quae in mundo sunt concupiscentia carni
& concupiscentia oculoꝵ ẽ .&. ambitio scłi. Non diligamus¬
ꝑ carnis uoluptatẽ corrũpereatq corrũpi. ne ad mit᷑abilio¬
rẽ corruptionẽ doloꝵ torm̃toꝵq uenianꝰ. N diligamꝰ certa¬
nina. ne angłis qͥ talib gaudent. in potestatẽ demur humi¬
liandi. uinciendi. uerberandi. Non diligamꝰ uisibilia specta¬
cula: ne ab ipsa ueritate ab errando &. amando umbras. in te
lius ẽ enĩ qualecũq uerũ. quã omẽ qͥc qͥd ꝓ arbitrio fingi potest
& tam̃ animã ipsam quãuis anima uera sit. cũ falsa imaginat᷑
colere ñ debemꝰ. Melior e̾ uera stipula: quã lux in ani cogita¬
tione formata ꝓsuspicantis uoluntate Et tam̃ stipulã quã

Expanded text:
cum ita sint, hortor vos, homines charissimi et proximi mei, meque ipsum hortor vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam suam Deus hortatur, quanta possumus celeritate curramus. Non diligamus mundum, quoniam omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis, et concupiscentia oculorum ad miserabiliorem corruptionem dolorum tormentorumque veniamus. Non diligamus certamina, ne angelis qui talibus gaudent, in potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spectacula, ne ab ipsa veritate aberrando et amando umbras, in tenlius est enim qualecumque verum, quam omne quidquid pro arbitrio fingi potest; et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit cum falsa imaginatur, colere non debemus. Melior est vera stipula, quam lux inani cogitatione pro suspicantis voluntate formata; et tamen stipulam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tione pascamꝰ animũ atq potenꝰ. uanae curiositatis fame
ac siti fessũ & aestuantẽ. &. inanib phantasmatis tanquã
pictis epulis frustra refici. satiariq accipientẽ. Hoc uere
liberali &. ingenuo ludo salubrit᷑ erudiam᷑. si nos miracu¬
uidere sapientiã. quae ꝑtendit usq ad finẽ fortit᷑ & dis¬
mundũ corporeũ fabricante. &. administrante. aut qͥ o
ulchrius ordinante &. ornante : Si autẽ om̃s fatent᷑ cor
pus ista sentire .&. animũ meliorẽ eẽ quã corpus. nichil ne¬
ꝑ se animꝰ ipse conspici&. & aut conspici&. potest ee̾ nisi
multo excellentius longeq p̾stantius : Im mo̾ uero cõme¬
morati ab his quae iudicam. &. ab operib artiũ conuersi
ad legẽ artiũ. eã speciẽ m̃te contuebim. cuiꝰ cõparatione
foeda sunt quae ipsius benignitate sunt pulchra. Inuisibi¬
lia enĩ dĩ a creatura mundi ꝑ ea quae facta sunt intelle¬

Expanded text:
tione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame tione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiamur. Si nos miracunon praesto esse quaerentibus, et nihil ea certius atque serenius invemundum corporeum fabricante et administrante? aut quid pulchrius ordinante et ornante? CAPUT LII.-- Et curtelligo. Et hoc rursus et rursus cum quisque se aliquid intelligere intelligit, et idipsum rursus intelligit, in infinitum pergere intelligo, et nulla hic esse spatia cujusquam tumoris aut volubilitatis intelm quod judicamus, et ab operibus artium conversi ad legem artium, eam speciem mente contuebimur, cujus comparatione foeda sunt quae ipsius benignitate sunt pulchra. Invisibilia enim Dei, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intelle
Abbreviated transcription (Latin):
go quia de ipso ẽ. Itaq etiã filius recte dicit᷑ ex ipso. ceter
ꝑ ipsũ. Praccessit enĩ forma om̃iũ. sũme ĩplens unũ de quo ẽ.
ut cetera quae sunt in quantũ sunt uni similia: ꝑ eã formã
rationalis & intellectualis creatura. In qua homo rectisi¬
me dicit᷑ factꝰ ad imaginẽ & similitudinẽ dĩ. Nͣ enĩ alitͣ
in cõmutabilẽ ueritatẽ poss& m̃te conspicere. Alia uero
ita sunt ꝑ ipsam facta. ut ñ sint ad ipsã. &i edo rationalis ani¬
masisi creatori suo seruiat a qͥ facta ẽ oe ꝑ que factae . & ad qũe
crciema natura &. essentia. cui om̃imꝰ cedenti ad arbitrium
Qominabit᷑ nullã de illo sentiens molestiã quia iã ñ ex illo.
dor pllud quaera beatitudinẽ. sed ex dõ ꝑ se ipsã ꝑcipioe
ueformatũ ergo corpus ac scĩficatũ sine detrinto corruptio¬
iis. & sine onere difficultatis ad ministrabit. In resurrectio¬

Expanded text:
go, quia de ipso est. Itaque etiam Filius recte dicitur ex ipso, caetera go, quia de ipso est. Itaque etiam Filius recte dicitur ex ipso, caetera per ipsum. Praecessit enim forma omnium summe implens unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt uni similia, per eam formarationalis et intellectualis creatura, in qua homo rectissime dicitur factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem extrema natura et essentia, cui omni modo cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit. In resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
relati: breues sunt. cũ illa ipsa numerosa successio. &. quaedã
gradatio siue localiũ siue tẽporaliũ spatioꝵ ñ tumore ł m
ra. sed ordinata conuenientia pulchra iudicet᷑. Ipse autẽ or¬
dinis modus uiuit in ueritate ꝑpetua. nec mole uastꝰ. neo
ꝓtractione uolubilis. sed potentia supra om̃s locos magnus.
aetͣnitate supra om̃a tẽporalia ĩmobilis. sine qͦ tam̃. nec u¬
lius molis uastitas. in unũ redigi nec ullius tẽporis ꝓductio
potest ab errore cohiberi. & aliquid eẽ ł corpus ut corpussit.
ł motꝰ ut motꝰ sit. Ipsũ ẽ unũ principale. nec ꝑfinitũ nec
ꝑ infinitũ crassũ. nec ꝑ finitũ nec ꝑ infinitũ mutabile
Non enĩ hab& aliud hic. aliud alibi. aut aliud nunc. aliud
postea. quia sũme unus ẽ pat̾ ueritatis. pat̾ suae sapientię
quae nulla ex parte dissimilis. similitudo eiꝰ dicta ẽ .&. ima¬

Expanded text:
relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum mutabile. Non enim habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte dissimilis, similitudo ejus dicta est et ima
Abbreviated transcription (Latin):
quã mundus ẽ nob̵. totũq istũ mundũ figuraꝵ ratione
pulchrũ eẽ ñ mole. Magnũ autẽ uideri non pro sua quan¬
titate. sed ꝓ breuitate nr̃a. id est animaliũ quib plenus ẽ:
Quae rursus cũ habeant infinitatẽ diuisionis: ñ ipsa ꝑ se
sed in alioꝵ & maxime ipsius uniuersi cõparatione tã
parua sunt. Nec in spatio tẽpoꝵ alia ratio ẽ. qͥ aut om̃is
loci sic om̃is tẽporis longitudo hab&. dimidiũ sui. Quã¬
uis enĩ sit breuissima: & incipit & ꝓgredit᷑ .&. desinti
ltaq ñ potest nisi habere dimidiũ. dũ ibi diuidit᷑. qua tran¬
sit ad finẽ. Ac ꝑ hoc &. breuis syllabae tẽpus in cõparttione
longi¬
oris breue.&. hora brumalis aestiuae horae cõpa¬
rata. minor ẽ. Sic mora om̃is horae ad diẽ. &
diei ad m̃sẽ. &. m̃sis ad annũ. & anni ad lustrum.
&lustri ad maiores circuitꝰ. & ipsi ad uniuersũ tepus

Expanded text:
quam mundus est nobis, totumque istum mundum figurarum ratione quam mundus est nobis, totumque istum mundum figurarum ratione pulchrum esse, non mole; magnum autem videri, non pro sua quantitate, sed pro brevitate nostra, id est animalium quibus est plenus; quae rursus cum habeant infinitatem divisionis, non ipsa per se, sed in aliorum, et maxime ipsius universi comparatione tam parva sunt? Nec in spatio temporum alia ratio est; quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ne mẽbroꝵ. numerosũ aliqͥd .&. in suo genere moderatũ ge¬
rat. ñ aliqua scientia. sed tam̃ intimis naturae t̃minis ab
illa in cõmutabili numeroꝵ lege modulatis. Redeamꝰ ad nos¬
&. omittamꝰ ea quae cũ arbustis & bestiis habemꝰ cõmunia.
no nãq mͦ hirundo nidificat. & unũ qđq auiũ genꝰ uno a¬
liqͦ suo mͦ. Quid ẽ ergo in nobis. qͦ & de illis om̃ib iudicamus
quas figuras appetant.&. quatenꝰ ĩpleant. &. nos in aedificiis
alusq corporeis operib tanquã dni om̃iũ taliũ figurarum
innumerabilia machinan: Quid in nob̾ ẽ qđ intꝰ intelligit
has ipsas uisibiles corpoꝵ moles ꝓportione magnas eẽ paruas.
a pñs eoipus habere dimidiũ quantulũ cũq sit. &. si dimidiũ
innumerabiles partes. Itaq qñe granũ milii suae partitan¬
tae quantã in hoc mundo nr̃m corpus ten&. tã magnũ et

Expanded text:
ne membrorum, numerosum aliquid et in suo genere moderatum gene membrorum, numerosum aliquid et in suo genere moderatum gerat, non aliqua scientia, sed tamen intimis naturae terminis, ab illa incommutabili numerorum lege modulatis. CAPUT et omittamus ea quae cum arbustis et bestiis habemus communia. Uno namque modo hirundo nidificat, et unumquodque avium genus uno aliquo suo modo. Quid est ergo in nobis, quo et de illis omnibus judicamus, quas figuras appetant, et quatenus impleant, et nos in aedificiis aliisque corporeis operibus, tanquam domini omnium talium figurarum, innumerabilia machinamur? Quid est in nobis, quod intus intelligit has ipsas visibiles corporum moles proportione magnas esse, vel parvas; et omne corpus habere dimidium, quantulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne granum milii suae parti tantae, quantam in hoc mundo nostrum corpus tenet, tam magnum esse
Abbreviated transcription (Latin):
rundã uestigia numeroꝵ: quaerendũ ẽ ubi sine tumore sinł.
Ibi eni magis unũ ẽ: qđ ẽ. &. si tales sunt in ipsa motione ui¬
tali quae in seminib operat᷑: magis ibi mirandi sunt quã in¬
corpore. Si enĩ numeri seminũ sicut ipsa semina
rent.: de dimidio grana fici. arbor dimidia nascerae
neq de animaliũ seminib etiã ñ totis: animalia
tota & integra gignerent᷑. neq tantillũ & unum
sem̃ uĩ haber&. sui cuiꝰq generis innumerabilẽ. de uno qͥppe
sit. ł nullus pilus ꝑtam numerosã successionẽ. cuiꝰ ñ ratio
in illo pͥrimo & uno semine fuerit. Deind illud cogitandũ
ẽ. quã numerosas. quã suaues sonoꝵ pulchritudines uerberatꝰ
aer traiciat cantante luciscinia. quas illius auiculae anima
r& ĩpressas. hoc &. in ceteris animantib quae ratione caren¬
tia sensu tam̃ ñ carent: animaduerti potest. Nullũ enim

Expanded text:
rumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. rumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est quod est. Et si tales sunt in ipsa motione vitali, quae in seminibus operatur, magis ibi mirandi sunt quam icorpore. Si enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretur, neque de animalium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum et unum semen vim haberet sui cujusque generis innumerabilem. De uno quippesit, vel nullus pilus per tam numerosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno semine fuerit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam suaves sonorum pulchritudines verberatus aer trajiciat cantante luscinia, quas illius aviculae anima ret impressas. Hoc et in caeteris animantibus, quae ratione carentia, sensu tamen non carent, animadverti potest. Nullum enim
Abbreviated transcription (Latin):
lia iura seruantib xp̃iani populi dispensatione manifestũ ẽ
Qđ si ab ea parte
in nr̃am
possessionẽ restituam᷑. &. hortat᷑
& opitula¬
tur. Si ergo ab hac parte ꝑ negligen¬
tiã & ĩpietatẽ uir subditꝰ fuerit. id est mens &. ratio.
erit quidẽ homo turpis & inser. Sed destinat᷑ in hanc uita.
& post hanc uitã ordinat᷑. qͦ eũ destinari & ubi ordinari.
sumus ille rector &. dñs iudiat. Nulla itaq foeditate u¬
Qie habem̾. id est dũ rations uti possumꝰ. ut ad dm̃ conuer¬
qͥ uẽbo eꝰ qđ uerũ lum̃ ẽ illustrari mereamͭ. ne nol tene¬
brae cõp̃hendant. Dies ẽ enĩ p̃sentia illius luminis qđ illi¬
minat om̃em hominẽ uenientẽ in hunc mundum.
hominẽ dixit: quia ratione uti potest.&. ubi cecidit.
ibiincõbere ut surgat. Si ergo uoluptas carnis diligit᷑: ea
ipsa diligentius consideret᷑. ut cũ ibi recognita fuerint quo¬

Expanded text:
lia jura servantibus, christiani populi dispensatione manifestum est. lia jura servantibus, christiani populi dispensatione manifestum est. Quod si ab ea parte in nostram possessionem restituamur, et hortatur et opitulatur: si ergo ab hac parte per negligentiam et impietatem vir subditus fuerit, id est mens et ratio, erit quidem homo turpis et miser; sed destinatur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari et ubi ordinari summus ille rector et Dominus judicat. Nulla itaque foeditate udiem habemus, id est, dum ratione uti possumus, ut ad Deum conversi, Verbo ejus, quod verum lumen est illustrari, mereamur, ne nos tenebrae comprehendant . Dies est enim praesentia illius luminis quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hominem dixit, quia ratione uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis diligitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quo
Abbreviated transcription (Latin):
tione nichili iure laudat᷑. &. tũ cuiq ñ ẽ bene. sieẽ melu
potest. Quare si nob̾ potest bene eẽ cũ ipsa ueritate: male
sumꝰ cũ quolib& uestigio ueritatis. Mlulto ergo deterius
cũ extremitate uestigii: quando carnis uoluptatib adhe¬
remꝰ. Uincamꝰ ergo huiꝰ cupiditates ł blanditias. ł molesti
Subiugemꝰ nob̾ hanc feminã si uiri sumꝰ. nob̾ ducib &. ipsa
erit melior. nec iã cupiditas. sed tẽperantia nominabit᷑.
riã cũ ipsa ducit. nos autẽ sequim. cupiditas illa &. libi do.
nos uero temeritas &. stultitia nuncupam᷑. Sequamͥ xp̃m̃
nis p̃cipi potest. ñ maritali sed frãno iure. Quo iure in
xp̃o nec masculus nec femina sumꝰ. Habent enĩ &. illae ui¬
rile quiddã. unde femineas subiugent uoluptates. unde xp̃i
seruiant. &. ĩperent cupiditati. qđ in multis uidius &. uir¬
ginib dĩ.in multis etiã maritatis. sed iã fratͣne coniuga¬

Expanded text:
tione nihili jure laudatur. Et tunc cuique non est bene, si melius esse tione nihili jure laudatur. Et tunc cuique non est bene, si melius esse potest. Quare si nobis potest bene esse cum ipsa veritate, male sumus cum quolibet vestigio veritatis: multo ergo deterius cum extremitate vestigii, quando carnis voluptatibus adhaeremus. Vincamus ergo hujus cupiditatis vel blanditias vel molestias; subjugemus nobis hanc feminam, si viri sumus. Nobis ducibus et ipsa erit melior, nec jam cupiditas, sed temperantia nominabitur. Nam cum ipsa ducit, nos autem sequimur, cupiditas illa et libido, nos vero temeritas et stultitia nuncupamur. Sequamur Chrinis praecipi potest, non maritali, sed fraterno jure; quo jure in Christo nec masculus nec femina sumus. Habent enim et illae virile quiddam unde femineas subjugent voluptates, unde Christo serviant, et imperent cupiditati. Quod in multis viduis et virginibus Dei, in multis etiam maritatis, sed jam fraterne conjuga
Abbreviated transcription (Latin):
dim̃sione. respondeat. Quid iã de anima ipsa dicã uegetante modulũ
corporis sui. quomͦ eũ numerose moueat. quomͦ appetat conue¬
nientia. quomͦ uincat aut caueat obsistentia quantũ pote
&. ad unũ sensũ incolumitatis referens om̃a. unitatẽ illam
conditricẽ naturaꝵ om̃iũ multo euidentius quã corpore in¬
sinu&.. Loquor de uermiculo animante qualiẽq cineris & st¬
coris laudẽ. uerissime atq uberrime pleriq dixer̃. Quid ergo¬
mirũ ẽ. si õmẽ animã quae ubiẽq sit . &. qualisc̃q sit om̃i cor¬
pore ẽ melior. Dicã pulchre ordinari. & de poenis eiꝰ alias
pulchritudines fieri. cũ ibi ñ sit quando misera ẽ. ubi beat
eẽ dec&. sed ibi sit. ubi eẽ miseros dec&. Prorsus nemo nos¬
fallat. qͥ cqͥd recte uituperat᷑. in melioris cõparatione respuit᷑.
Om̃is autẽ natura quãuis extrema. quãuis infima. in cõpara¬

Expanded text:
dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum corporis sui, quomodo eum numerose moveat, quomodo appetat convenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum potest, et ad unum sensum incolumitatis referens omnia, unitatem illam conditricem naturarum omnium, multo evidentius quam corpus insinuet? loquor de vermiculo animante qualicumque. Cineris et stercoris laudem verissime atque uberrime plerique dixerunt mirum est, si hominis anima, quae, ubicunque sit, et qualiscunque sit, omni corpore est melior, dicam pulchre ordinari, et de poenis ejus alias pulchritudines fieri, cum ibi non sit, quando misera est, ubi esse beatos decet, sed ibi sit, ubi esse miseros decet. Proinde nd recte vituperatur, in melioris comparatione respuitur. Omnis autem natura quamvis extrema, quamvis infima, in compara
Abbreviated transcription (Latin):
fectu interioris. aut defectu suo. Sed ꝓfectu interioris it
corrũpit᷑. ut totꝰ in melius reformet᷑. &. restituat᷑ in inte¬
grũ in nouissima tuba. ut ñ iã corrũpatͥ. neq corrũpat.
Defectu autẽ suo: in pulchritudines corruptibiliores. id est poe¬
narũ ordinẽ praecipitat᷑. Mec mire¬
mͥ qđ adhuc pul¬
chritudines nomino. Nichil enĩ
est ordina¬
tũ qđ ñ sit pulchrũ. &. sicut ait
apostolus
Om̃is ordo a dõ ẽ. Necesse ẽ autẽ fateam̃ meliorẽ eẽ hominẽ
plorantẽ. quã lactantẽ uermiculũ. &. tam̃ uermiculi laudẽ sine
m̃dacio ullo copiose possũ dicere. considerans nitorẽ coloris. figurã
teretẽ corporis. priora cũ mediis. media cũ posteriorib congru¬
entia .&. unitatis appetentiã ꝓ suae naturae humilitate ser¬
uantia. nichil ex una parte formatũ. qđ ñ ex altera parili

Expanded text:
Sed profectu interioris ita Sed profectu interioris ita corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur in integrum in novissima tuba, ut jam non corrumpatur neque corrumpat. Defectu autem suo in pulchritudines corruptibiliores, id est poenarum ordinem praecipitatur. Nec miremur quod adhuc pulchritudines nomino: nihil enim est ordinatum, quod non sit pulchrum; et, sicut ait Apostolus, omnis ordo à Deo est . Necesse est autem fateamur meliorem esse hominem plorantem, quam laetantem vermiculum: et tamen vermiculi laudem sine ullo mendacio copiose possum dicere, considerans nitorem coloris, figuram teretem corporis, priora cum mediis, media cum posterioribus congruentia, et unitatis appetentiam pro suae naturae humilitate servantia; nihil ex una parte formatum, quod non ex altera parili
Abbreviated transcription (Latin):
fecta sunt. siue in statu siue in motu pulchra sentiantur.
tota consideranda sunt. si reete uolumꝰ iudicare. Uerũ enim
nr̃m iudiciũ siue de toto siue de parte iudic&. pulchrum ẽ.
Uniuerso quipe mundo suꝑfertͥ. nec alicui parti eiꝰ in quantũ
uerũ iudicamꝰ adheremꝰ. Error autẽ nrͣ parti adherens e
ipse ꝑse foedus ẽ. Sed sicut niger color in pictura cũ toto fit
pulcher. sic istũ totũ agonẽ decent̃ edit in cõmutabilis diui¬
na ꝓuidentia. aliud uictis. aliud certantib aliud uictoribus.
liud spectatorib aliud qͥetis.&. solũ dm̃ contẽplantib tri¬
buens. cũ in his om̃ib ñ sit malũ niłi peccatũ . &. poena pecca¬
ti. hoc ẽ defectꝰ uoluntariꝰ a sũma essentia. &. labor in ultima
ñ uoluntariꝰ. Qđ alio mͦ sic dici potest. Libertas. ac iustitia
&. seruitꝰ sub peccato. Corrũpit̾ autẽ homo exterior aut ꝓ

Expanded text:
perfecta sunt, sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, perfecta sunt, sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota consideranda sunt, si recte volumus judicare. Verum enim nostrum judicium, sive de toto, sive de parte judicet, pulchrum est: universo quippe mundo superfertur, nec alicui parti ejus, in quantum verum judicamus, adhaeremus. Error autem noster parti adhaerens ejus, ipse per se foedus est. Sed sicut niger color in pictura cum toto fit pulcher; sic totum istum agonem decenter edit incommutabilis divina providentia, aliud victis, aliud certantibus, aliud victoribus, aliud spectatoribus, aliud quietis et solum Deum contemplantibus tribuens: eum in his omnibus non sit malum nisi peccatum, et poena peccati, hoc est defectus voluntarius a summa essentia, et labor in ultima non voluntarius; quod alio modo sic dici potest, libertas a justitia, et servitus sub peccato. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ludic̾ra spectacula exibent. ł exiberi uolunt: euersionib & er¬
rorib alioꝵ. Atq ita in his om̃ib boni admonent᷑ . & exercen¬
tur &. uincunt.&. triũphant.&. regnant. Mali uero decipiuĩ.
cruciant᷑. uincunt᷑. dãnant᷑.&. seruiunt. ñ uni om̃iũ dño sũ¬
mo: sed ultimis seruis. illis uidelic&. angłis. qͥ dolorib &. mise¬
na danatoꝵ pascunt᷑. & ꝓ ista maleuolentia bonoꝵ libera¬
tione torquent᷑. Ita ordinant᷑ om̃s officus & finib suis. inpul¬
critudinẽ uniuersitatis. ut qđ horremꝰ in parte. si cũ toto
consideremꝰ: plurimũ placeat. quia nec in aedificio iudican¬
do unũ tantũ angulũ considerare debemꝰ. nec in homine
pulchro solos capillos. nec in bene ꝓnuntiante solũ digitoꝵ
motũ. nec in lunae cursu aliquas tridui tantũ figurae.
Ista enĩ quae ꝓpt̾ea sunt infima quia partib inꝑfectis tota

Expanded text:
ludicra spectacula exhibent, vel exhiberi volunt eversionibus et erludicra spectacula exhibent, vel exhiberi volunt eversionibus et erroribus aliorum. Atque ita in his omnibus boni admonentur, et exercentur, et vincunt, et triumphant, et regnant. Mali vero decipiuntur, cruciantur, vincuntur, damnantur, et serviunt; non uni omnium summo Domino, sed ultimis servis, illis videlicet angelis, qui doloribus et miseria damnatorum pascuntur, et pro ista malevolentia bonorum liberatione torquentur. 76. Ita ordinantur omnes officiis et finibus suis in pulchritudinem universitatis, ut quod horremus in parte, si cum toto consideremus, plurimum placeat: quia nec in aedificio judicando unum tantum angulum considerare debemus, nec in homine pulchro solos capillos, nec in bene pronuntiante solum digitorum motum, nec in lunae cursu aliquas tridui tantum figuras. Ista enim, quae propterea sunt infima, quia partibus imperfectis tota
Abbreviated transcription (Latin):
am&. allicit uiolentius. Si oderit autẽ. succensemꝰ & ferre
ñ possumꝰ. etiã si formã ipsã p̃beat fruenti. H oc totũ ẽ u¬
luptatis regnũ & ima pulchritudo. Subiac& enĩ corrupꝰ¬
tioni. Qđ si ñ ess&. sũma putaretͥ. Sed adest diuina ꝓui¬
dentia quae hanc ostendat &. ñ malã ꝓpt̾ tã manifesta
uestigia primoꝵ numeroꝵ. in qͥb sapientiae dĩ ñ ẽ nume
Et extremã tam̃ eẽ. miscens ei dolores & morbos &. distor¬
tiones m̃broꝵ. & tenebras. colores.&. animoꝵ simultates. ac dis¬
sensiones. ut ex his admoneam in cõmutabile aliqͥd cẽ quae¬
rendũ. & hoc facit ꝑ infi iia ministeria. qͥb id agere uolupta¬
nis ẽ. quos ext̾minatores &. angłos iracundiae diuinae scriptu¬
rae nominant. quãuis ipsi nesciant. quid de se agat᷑ boni. Hi s si¬
miles sunt homines qͥ gaudent miseriis alienis. & risus sibi ac

Expanded text:
amet, allicit violentius: si oderit autem, succensemus, et ferre amet, allicit violentius: si oderit autem, succensemus, et ferre non possumus, etiamsi formam ipsam praebeat fruenti. Hoc totum est voluptatis regnum, et ima pulchritudo; subjacet enim corruptioni: quod si non esset, summa putaretur. 75. Sed adest divina providentia, quae hanc ostendat et non malam, propter tam manifesta vestigia primorum numerorum, in quibus sapientiae Dei non est numerus; et extremam tamen esse, miscens ei dolores et morbos et distortiones membrorum, et tenebras coloris, et animorum simultates ac dissensiones, ut ex his admoneamur incommutabile aliquid esse quaerendum. Et hoc facit per infima ministeria, quibus id agere voluptatis est; quos exterminatores et angelos iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant quid de se agatur boni. His similes sunt homines qui gaudent miseriis alienis, et risus sibi ac
Abbreviated transcription (Latin):
in aliã formã ꝑ conuenientiã transeuntia. & ꝑ uitalẽ
motũ diuidicant᷑ quodammͦ. ut ex eis instructurã huius
uisibilis pulchri quae apta sunt assum ant. ñ apta uero. ꝑ
congruos meatꝰ eiciant᷑. Quoꝵ aliud faeculentissimũ red¬
ditͥ t̾rae ad alias formas assum̃ das. aliud ꝑ totũ corpus exalat.
aliud totius animalis latentes numeros accipit .&. in choat᷑
in ꝓlẽ.&. siue couenientia duoꝵ corpoꝵ. siue tali aliquo
hantasmate cõmotũ. ꝑ genitales uias ab ipso uertice de¬
fluit. infima uoluptate. lã uero in matrẽ ꝑceptos numeros
tẽpoꝵ. in locoꝵ numerũ coaptat᷑. ut suas regiones quaeq
m̃bra occupent. Ꝙ si modũ parilitatis seruauerint. luce
coloris adiuncta. nascit᷑ corpus qđ formosũ uocat᷑.&. asuis d¬
lectorib amat᷑ acerrime. Non tam̃ in eo plus plac&. forma
quae mouetͣ. quã uita quae mou&. Nã illud animal si nos

Expanded text:
in aliam formam per convenientiam transeuntia; et per vitalem in aliam formam per convenientiam transeuntia; et per vitalem motum dijudicantur quodammodo, ut ex eis in structuram hujus visibilis pulchri quae apta sunt assumantur, non apta vero per congruos meatus ejiciantur. Quorum aliud faeculentissimum redditur terrae ad alias formas assumendas, aliud per totum corpus exhalat, aliud totius animalis latentes numeros accipit, et inchoatur in prolem, et sive convenientia duorum corporum, sive tali aliquo phantasmate commotum, per genitales vias ab ipso vertice defluit in infima voluptate. Jamvero in matre per certos numeros temporum in locorum numerum coaptatur, ut suas regiones quaeque membra occupent; et si modum parilitatis servaverint, luce coloris adjuncta, nascitur corpus quod formosum vocatur, et a suis dilectoribus amatur acerrime: non tamen in eo plus placet forma quae movetur, quam vita quae movet. Nam illud animal si nos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubit&. Nec illud uerũ nisi ueritate uerũ ẽ. N itaq opor¬
t&. eũ de ueritate dubitare. qͥ potuit undecunq dubitare.
bi uident᷑ haec. ibi ẽ lum̃ sine spatio locoꝵ & tẽpoꝵ. & sin
ullo spatioꝵ taliũ phantasmate. Nũqͥd ista ex aliqua parte
corrũpi possunt. etiã si om̃is ratiocinator intereat. aut
apud carnales inferos ueterescat: Non enĩ ratiocinatiot.¬
lia facit. sed inuenit. Ergo ante quã inueniant᷑. inse ma¬
nent.&. cũ inueniunt᷑. nos in nouant. Eta renascit᷑ interior¬
homo .&. exterior corrũpit᷑ de die in diẽ. Sed interior
exteriorẽ respicit. &. in sua cõparatione foedũ uid&. in
ꝓprio tam̃ genere pulchrũ . &. corpoꝵ conuenientia lactan¬
tẽ.& corrũpentẽ qđ in bonũ suũ conuertit. alim̃ta scilicꝙ
carnis. Quae tam̃ corrũpta. id est amittentia formã suam.
in m̃broꝵ istoꝵ fabricã migrant. &. corrupta. reficiunt.

Expanded text:
non dubitet; nec ullum verum nisi veritate verum est. Non itaque opornon dubitet; nec ullum verum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritate dubitare, qui potuit undecumque dubitare. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocinator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia facit, sed invenit. Ergo antequam inveniantur, in se manent, et cum inveniuntur, nos innovant. homo, et exterior corrumpitur de die in diem . Sed interior exteriorem respicit, et in sua comparatione foedum videt; in proprio tamen genere pulchrum et corporum convenientia laetantem, et corrumpentem quod in bonum suum convertit, alimenta scilicet carnis: quae tamen corrupta, id est amittentia formam suam, in membrorum istorum fabricam migrant, et corrupta reficiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
te eẽ dubitantẽ: quaere unde sit certũ. Nͣ illic tͥ ñ om̃ino
solis huiꝰ lum̃ occurret. sed lum̃ uerũ qđ illuminat om̃ẽ
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. qđ his oculis uideri ñ
potest. nec illis qͥb phantasmata cogitant᷑ ꝑ eosdẽ oculos
animae impacta: sed illis qͥb ipsis p̾hantasmatis dicitur.
t̃ estis uos qđ ego quaero. Neq illud estis. unde ego uosor¬
dino.&. quod mͥ int̃ uos foedũ occurrerit: ĩ ꝓbo. Qđ pulcrũ.
apꝓbo.cũ pulchrius sit illud unde ĩꝓbo &. apꝓbo. Quare hoc
ipsũ magis apꝓbo.& ñ solũ uob̾. sed illis om̃ib corporib und
uos hausiante pono. Peinde regulã ipsã qua uides. concipe
hoc mͦ. Om̃is qͥ se dubitantẽ intelligit. uerũ intelligit.¬
& de hac re quã intelligit certꝰ ẽ. Be uero igit̾᷑ cert̾us ẽ.
Om̃is ergo qͥ utrũ sit ueritas dubitat: in seipso hab& uerũ. unde

Expanded text:
te esse dubitantem, quaere unde sit certum: non illic tibi, non omnino te esse dubitantem, quaere unde sit certum: non illic tibi, non omnino solis hujus lumen occurret, sed lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod his oculis videri non potest; nec illis quibus phantasmata cogitantur, per eosdem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordino; et quod mihi inter vos foedum occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius sit illud unde improbo et approbo: quare hoc ipsum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde regulam ipsam quam vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubitantem intelligit, verum intelligit, et de hac re quam intelligit certus est: de vero igitur certus est. Omnis igitur qui utrum sit veritas dubitat, in seipso habet verum unde
Abbreviated transcription (Latin):
riore homine habitat ueritas. A. si tuã naturã mitabilem
inueneris: transcende &. teipsũ. Sed mem̃to cũ te transcendiˢᷤ
ratiocinantẽ animã te transcendere. Illuc ergo tende. unde
ipsũ lum̃ rationis accendit᷑. Quo enĩ ꝑuenit om̃is bonꝰ ratio¬
canator. nisi ad ueritatẽ. cũ ad seipsa ueritas ñ utiq ratioci¬
nando ꝑueniat. sed qđ ratiocinantes appetunt ipsa sit:
Uide ibi conuenientiã. qua suꝑerior eẽ ñ possit. &. ipse conue¬
ni cũ ea. Confitere te ñ eẽ quod ipsa ẽ. si quidẽ se ipsa non
uaerit. Tu autẽ ad eã quaerendo uenisti. ñ locoꝵ spatio
sed m̃tis affectu. ut ipse interior homo cũ suo inhabitatore
ñ infima &. carnali. sed sũma &. spiritali uoluntate con¬
ueniat. Aut si ñ cernis quae dico. &. an uera sint dubitas.
cerne saltẽ utrũ te de his dubitare ñ dubites. &. si certũ ẽ

Expanded text:
riore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem riore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rationis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratiocinantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio, sed mentis affectu, ut ipse interior homo cum suo inhabitatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubites; et si certum est
Abbreviated transcription (Latin):
explorare molientib N tẽptas in qͥt dm̃ &. dnm̃ tuũ. Quã¬
obrẽ qͥsqͥs intꝰ dĩ uerbo pascit̾: ñ quaerit in ista heremo
uoluptatẽ. Qui uni dõ tantũ subiectꝰ ẽ. ñ quaerit in mon¬
te. idest in t̾rena elatione iactantiã. Quisqͥs aeterno
primã pulchritudinẽ quã reliqͥt. quando de ipsis suis uitus
ita ꝑhanc sũmꝰ ille artifex opera sua in unũ finẽ decoris
ordinata contexuit. ita illa bonitas a sũmo ad extremũ ni¬
li pulchritudini quae ab ipso solo eẽ poss&ꝵ inuidit. ut nemo
ab ipsa ueritate deitiat᷑. qͥ ñ excipiat᷑ ab aliqua effigie ueri¬
tatis. Quaere in corporis uoluptate qͥd teneat. nichil aliud
inuenies quã conuenientiã. Nã si resistentia pariunt dolorẽ.
conuenientia pariunt uoluptatẽ: rerognosce igit᷑ quae sit
sũma conuenientia. Noli foras ire. in te ipsũ redi. in inte¬

Expanded text:
explorare molientibus: Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum. Quamexplorare molientibus: Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum. Quamobrem, quisquis intus Dei verbo pascitur, non quaerit in ista eremo voluptatem. Qui uni Deo tantum subjectus est, non quaerit in monte, id est, in terrena elatione, jactantiam. Quisquis aeterno primam pulchritudinem quam reliquit, quando de ipsis suis vitiis Ita per hanc summus ille artifex opera sua in unum finem decoris ordinata contexuit. Ita illa bonitas a summo usque ad extremum nulli pulchritudini, quae ab ipso solo esse posset, invidit; ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quaere in corporis voluptate quid teneat, nihil aliud invenies quam convenientiam: nam si resistentia pariant dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in inte
Abbreviated transcription (Latin):
amatores significat. Concupiscentia oculoꝵ curiosos ambitio
scłi suꝑbos. Triplex etiã tẽptatio in homine quẽ ueritass
ipsa suscepit cauenda monstrata ẽ. Dic inqͥt tẽptator lapi¬
dib istis ut panes fiant. At ille unus & solus magister
domitã docuit eẽ oportere cupiditatẽ uoluptatis: ut nec
fami cedendũ sit. Sed forte dominationis tẽporalis fastu
decipi poterat. qͥ carnis uoluptate ñ potuit. Om̃a ergo
mundi regna monstrata sunt. & dictũ ẽ om̃a tͥ dabo si pro¬
stratꝰ ad oraueris me. Cui responsũ ẽ. Dnm dm̃ tuũ adorab̾
&. illi soli seruies. Ita calcata suꝑbia ẽ. Subiecta autẽ ẽ ex¬
trema etiã curiositatis illecebra. N enĩ ut se de fastigio
tẽpli p̃cipitar& urgebat : nisi caula tantũ aliqͥd experien
Sed neq hic uictus ẽ. &. idõ sic respondit. ut intelligeremꝰ
ñ opus eẽ ad cognoscendũ dm̃ tẽptationib uisibilit᷑ diuina

Expanded text:
amatores significat; concupiscentia oculorum, curiosos; ambitio amatores significat; concupiscentia oculorum, curiosos; ambitio saeculi, superbos. 71. Triplex etiam tentatio in homine, quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, inquit tentator, lapidibus istis, ut panes fiant. At ille unus et solus magister:domitam docuit esse oportere cupiditatem voluptatis, ut nec fami cedendum decipi poterat qui carnis uoluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt ot dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid experiendi. sed neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscendum deum temtationibus uisibilit
Abbreviated transcription (Latin):
seruiat necesse ẽ uelit nolit. Nã quocũq duxerint sequitur.
& quisqͥs ea uisus fuerit auferre posse. metuit᷑. Possunt aute̾ au¬
ferre ista & scintilla ignis. &. aliqua parua bestiola. Postremo
ut omittã innumerabiles aduersitates. tẽpus ipsũ auferat
necesse ẽ oña transeuntia. Itaq cũ om̃a tẽporalia mundus
iste concludat: om̃ib mundi partib seruiunt. qͥ propt᷑ ea pu¬
tant nichil colendũ eẽ ne seruiant. Uerũtam̃ quanquã i
hac rerũ extremitate miseri iaceant. ut uitia sua sibi do¬
minari patiant᷑. ł libidine ł suꝑbia. ł curiositate dãnati. ł
duob hoꝵ. ł om̃ib quãdiu sunt in hoc stadio uitae huma¬
nae. lic&. eis congredi & uincere. si prius credant qđ i
telligere nondũ ualent.&. non ĩ diligant mundũ.qm̃
carnis ẽ.&. concupiscentia oculoꝵ & abitio scłi. Hoc mͦ tria il¬
la notata sunt. Nã concupiscentia carnis. uoluptatis infima

Expanded text:
seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur, et quisquis ea uisus fuerit auferre posse metuitur. possunt autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut omittam innumerabiles aduersitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. itaque cum omnia temporalia mundus iste concludit, omnibus mundi partibus seruiunt qu?: propterea putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant ut uitia sua sibi dominari patiantur uel libidine uel superbia uel curiositate damnati uel duobus horum uel omnibus: quamdiu sunt in hoc stadio uitae humanae, licet eis congredi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non diligant mundum; ctum est, concupiscentia cla sunt notata: nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilia sunt. Est ẽnĩ alius deterior &. inferior cultꝰ simula
croꝵ qͦ phantasmata sua colunt. &. qͥcqͥd animo errante cũ
suꝑbia ł tumore cogitando imaginati fueruit. religionis
nomine obseruant. donec fiat in anima nichil om̃ino colẽ¬
dũ eẽ .&. errare homines qͥ suꝑstitioni se inuoluunt. & mi¬
sera ĩplicant seruitute. Sed frustra hoc sentiunt. nͣ enĩ est¬
ciunt. ut ñ seruiant. Remanent quippe ipsa uitia. qͥb ut illa
colenda opinarent᷑ attracti sunt. Seruiunt enĩ cupiditati
triplici ł uolupitatis ł excellentiae. ł spectaculi. Rego es se¬
quenquã istoꝵ qͥ nichil colendũ existimant. qͥ ñ aut carnalib gaudus
subditꝰ sit: aut potentiã uanã foueat. aut aliqͦ spectaculo dele¬
ctatꝰ insaniat. Ita nescientes diligunt tẽporalia: ut inde bea¬
titudinẽ expectent. Iis autẽ reb quib quisq beatꝰ uult effici.

Expanded text:
visibilia sunt. CAPUT visibilia sunt. CAPUT crorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. Nego essquemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit aut potentiam uanam foueat aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem expectent. his autem rebus, quibus quisque beatus uult effici,
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. Ergo in primis solis corpus occurrit. & in eo ñ nulli
remanent. Aliqui &. lunae splendorẽ religione dignũ putañ.
st enĩ nob̾ ut ꝑhibet᷑ ꝓpinqͥor. unde uiciniorẽ speciẽ habere
sentit᷑. Alii etiã ceteroꝵ siderũ corpora adiungunt. &. totũ
caelũ cũ stellis suis. Alii caelo & herio copulant aere̾. & istis du¬
ob superiorib elem̃tis corporeis subiciunt animas suas. Sed
int̾ hos illi sibi uident̾ religiosissimi. qͥ uniuersã simul craa¬
turã.idest mundũ totũ cũ om̃ib quae in eo sunt.&. uitam
qua spirat᷑ .&. animat᷑. quã quidã corporeã quidã in corpo¬
reã eẽ credider̃. Hoc ergo totũ simul unũ dm̃ magnũ eẽ
arbitrant᷑. cuiꝰ partes sint ceteri. N enĩ uniuersae creatur
auctorẽ conditorẽq nouer̃. Inde in si mulacra p̃cipitantur.
& ab operib dĩ usq in opera sua demergunt᷑. quae tam̃ adhuc

Expanded text:
lunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli lunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde viciniorem speciem habere sentitur. Alii etiam caeterorum siderum corpora adjungunt, et totum coelum cum stellis suis. Alii coelo aethereo copulant aerem, et istis duobus superioribus elementis corporeis subjiciunt animas suas. Sed inter hos illi sibi videntur religiosissimi, qui universam simul creaturam, id est mundum totum cum omnibus quae in eo sunt, et vitam qua spiratur et animatur, quam quidam corpoream, quidam incorpoream esse crediderunt: hoc ergo totum simul unum Deum magnum esse arbitrantur, cujus partes sint caeterae. Non enim universae creaturae auctorem conditoremque noverunt. Inde in simulacra praecipitantur, et ab operibus Dei usque in opera sua demerguntur, quae tamen adhuc