comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcaidientis sit mertto : ui modo
ꝓculpe plebis acusera tur semo.
doctoris modo uero ꝓutilibus
miritis tribuatur Nam&
bonus doc&bonum & malur
malum : Et bonus enclum:
& malus bonũ Quod tamei
sit iuxta meritum populoꝵ:
Non omniatemporeo congru¬
unt cloctrinȩ Secundumm scc¬
lomonis sententice dicentis
Gempus tacendi: & terpus lo¬
quendi: Aonquide ꝑtimo¬
rem secl ꝑdiscretionem : ꝓpt᷑
malorum incor ruptibi lan
iniquitaten non nũ quacm
electos oporte adoctinacq¬
socre Interdum doctores aecde
cdore cacriactis ardeier con¬
ticescunt adocendo quia nonẽ
quiccudiat Testante ꝓh&a
fent : &i nonẽ quia perict
Quido cendi accrppit offitium
interdum ae tampur focetccpxi¬
mi ticcect: quece statm corrigare
nequecquam exestimect. Nam
sicor rigere potet & dissi mulat :
uerine᷑ quod consensum erro¬
ris aliem habeat: Pleriquace
sci doctores ꝓmedi ꝑtinatia qua
iniquos enendare nequȩ unt :
histccre disponunt. Sedeco¬
lorẽ spr quo aguntur. serse non

Expanded text:
audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo pro utilitate rectoris tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum; et bonus malum, et malus bonum; quod tamen fit juxta meritum populorum. Non omnia tempora congruunt doctrinae, secundum Salomonis sententiam dicentis: Tempus tacendi et tempus loquendi . Non quidem per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrigibilem iniquitatem, nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes, conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: sunt, et non est qui aperiat . Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus facta proxime taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo aguntur, ferre non
Abbreviated transcription (Latin):
omnib omnia fructur ẽ non
imiteetione erroris. sed
conpassionis miseratione
Scilic& ut itccuiria alioia flget:
quen aolmnodum sitceli & ipse
in plicaretur errore :
Benipastorer populi debent de¬
licte delor & toror seplntib
aredae. Imi tanter heemiam
ꝓpli&ã dicenten: Quis debit
ccipitimeo coquaẽ. Noculis mar

Expanded text:
omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aqua
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sum non hab&e pleccectũ:¬
riequaquam euad& iratum:
Inmensiteers diuincce maegni¬
tudinis istacẽ Vt intelle¬
gecmus eum in traomnia :
sed non inclusum
Xtrcomnia sed non &clusũ :
Etideo interiorem: ut omnia
contineat: Ideo exteriorẽ :
ut in circum scriptece ma¬

Expanded text:
eum non habet placatuequaquam evadet iratum. Immensitas divinae magnitudinis ista est, ut intelligamus eum intra omnia, sed non inclusum; extra omnia, sed non exclusum; et ideo interiorem, ut omnia contineat; ideo exteriorem, ut incircumscriptae
Abbreviated transcription (Latin):
Num mum bonum. dsẽ
Quicc in com mutabi¬
lis est: & corum pi
omnino non potest:
ecctura uerobonum :
sed non summũ ẽ: quiamu¬
tcebilis est
sunt: Ideoq solus dr̃ elio¬
citur inmortalis: quic
solus in commurcebilis :
Nam anima moritur : dum
doaente dõ. debano in ma¬
lum miactur:
S &engelus dum dagente
bosst lepius. quod matli¬
ericm hab& unde existat:
mu tabile ẽ: quia dein for¬
inmutabile ẽ sicutdĩ:

Expanded text:
1. Summum bonum Deus est, quia incommutabilis est, et corrumpi omnino non potest. Creatura vero bonum, sed non summum est 116, quia mutabilis est; sunt; ideoque solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis est. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic et angelus, dum, deserente Deo, est lapsus. 3. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de inforimmutabile est, sicut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uotran cebardem. loccelit̃
p̃diccctur: dumdedõ nec
nec secundum qualitoctẽ.
nec secundum situm. nec
secuncdũ habitum. aut mo¬
tum aliquio digni diccctur
modo lectitudo cccritectis.
qua nor &cberrore collign:
& continet in ueritaete
nest ei &e longitudo quee.
nos longamiriit̃ moelos por¬
tat: dorec emen dectos pa¬
triece foturae restitucet:
Nest ei &cltitudo: ꝑquam
omnan seisum succe scientiȩ

Expanded text:
em localiter praedicatur. 6. Dum de Deo nec nec secundum qualitatem, nec secundum situm, nec secundum habitum aut motum aliquid digne dicatur, modo latitudo charitatis, qua nos et ab errore colligit,  continet in veritate. Inest ei et longitudo, quae nos longanimiter malos portat, donec emendatos patriae futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
feceri dicitur ꝑfecti:. dĩ cart
qui non ẽ fecctur. quomodo
est ꝑfecctus. sed hime ser¬
monem cleusu. nr̃o sũmit
humcence mopia. sieut &
reliquec uerbec Quectenus
id quod meffrebile ẽi urcũ¬
que dici possit: quõ dedõ
nilil digne humcenus ser¬

Expanded text:
i dicitur perfectio: Deus autem qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro sumit humana inopia sicut et reliqua verba: quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit: quia de Deo nihil digne humanus ser
Abbreviated transcription (Latin):
In ideo eccelum & terrũ
impl& dr̃ ut contineat
eum: sedut ipsa potius con¬
tinecentur abeo Nec par¬
ticulcctim dr̃ impl& omnia
sed cum sit iden unus : ubiq
tecmen est totus: Nonita
putandus est ẽẽ inomnibus
ut una quaeq res ꝓmeegnitu¬
dine portionis succe cacpi&
cum: Idest: mcexima mcc
& minima minur: dum
it potius rose totus in omnib
ĩue omnia in ipso:
nni potarticce diuincce ma¬
estcer cuncre potes tatqs. suȩ
in mensi tacte coneludit: Nbe
cuccdedi potentiã eius quis
aditum inuaure poterit: quia
ille omnia circum quaque

Expanded text:
n ideo coelum et terram implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit, nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque c
Abbreviated transcription (Latin):
nonctum possunt pbae
inopae. hac phoc in illis
& us est in bicilir non animꝰ
Uo notũ enĩ uoluntatir non¬
dum obtemperat illis froc
cee possunt sicut cogirec¬
tione mouetur
Exccaitsec uocaebulum sorti¬
dec ẽ cognectio: cogendo enĩ
animam reminiscere qd
memoriȩ cõmendatũ est
Dicitur cogiicrio rerem om̃¬
nium thesccurorũ memorit
ẽ: ipse ẽ eũ custur rebus in¬
elequa ccolliqui dũ diffici

Expanded text:
ndum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragicere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inde qua ad liquidum di
Abbreviated transcription (Latin):
Anime non esse partem diui¬
ne substanticce uł nactine.
trec eẽ ec priut quam cor¬
pori misceatur
Sedtunc ecm creori. quando
& corpꝰ creatur cui cclmisci
uidetur filosophorm. sen¬
teticc dicunt
Esse animaem priur quec̃ negcoe¬
tur incorpore quod unũ eẽ
nullis caꝓbantur indicus
Namutrim antete fuissentur
nec ipsi nouirꝰi nequis homi¬
num dili cbeñ non est
ergo qugeidum qd quarnido
Sentilir & haetici dranima
dis purcere coneentꝰ
Sed quemodo lalla aliquis
recte sentire possunt qui
ccuctorẽ ccclcuius imeeginẽ
multa errore digna dixe
Mutebilir ẽ anima nonlo¬
caliter sed temporalit̃ suir
affectionibur : Corpꝰccut᷑
quicc & tempore murcctur
& uariatur loco: qo est cad
corpur mutacio loquontm :
hocẽ cedanimã mutcbilitas
tionis tunc marti inesit:
quando hoeb&norum con¬
templaccione: primur bomo
recedes in illo steoe noluit
a quo made recessit:
Et iuxta dem nationem in¬
constecs ꝑrum raptus
uari&aten defluit :
Multum ex suco nectura splar¬

Expanded text:
animam non esse partem divinae substantiae vel naturae, nec esse eam prius quam corpori misceatur; sed tunc eam creari quando et corpus creatur, cui admisceri videtur. Philosophorum sententiae dicunt esse animam prius quam nascatur in corpore: quod verum esse nullis approbatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, quia et tempore mutaturad corpus mutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas tionis tunc menti inhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit, et justa damnatione inconstans, per rerum raptus varietatem defluxit. 7. Multum ex sua natura splen
Abbreviated transcription (Latin):
uita corporis anima :
corpur morauũ ẽ sine anima
Itec aenima mortur ẽ sine
o uumali ominis non
c̃homo sed corpur quod sx
umo fecctũ ẽ: idrantũ homo
est. in habucendo autan in
corpore animec exipso perti¬
cipio carnirsho¬
minir romen
accspit
interiorem hominẽ
dicit. Animam nonccernẽ
conolitaẽ eẽ. ad dĩ imceginem
mediergo quibusdon oreditꝰ
animac̃ hominir eẽ corporeã¬

Expanded text:
ita corporis anima, corpus mortuum est sine anima, ita anima mortua est sine 2. Anima hominis non est homo, sed corpus, quod ex humo factum est, id tantum homo est. Inhabitando autem in corpore anima, ex ipso participio carnis hominis nomen accepit, interiorem hominem dicit animam, non carnem, conditam esse ad Dei imaginem. Male ergo a quibusdam creditur animam hominis esse corporea
Abbreviated transcription (Latin):
caernis non pspiritalibus capi¬
nlecti aut̃ homines usucorpere
arum nihilputaent alit̾̃ eẽ. pre¬
ter quam carnis sensu concipr¬
unt: Sicut psecellent sibi
corportis sensus diuer sitate
locorum: ita sibi mo aiuirtũ¬
te senciendi proce caedlunt:
Ncem prestancior ẽ odora¬
tus sapori& posicioni loci
& sentiendi longinqui tate:
Sicccuses: odora tui longius
Audimus quam adoremui:
Sic oculi auribus longius uide¬
mus qua maudiamus
rito his uniuessis  bur suꝑ¬
fertur In ccrehem enĩ capi¬
tis constititr : quodilli cor¬
porcliter non cdingunt :
isti intellecaualit̃ contuent᷑
Amplius & cell& oculorum
sensitr c&eris sonsibur:

Expanded text:
spiritualibus capiIllecti autem homines usu corporearum rerum nihil putant aliter esse praeterquam quod carnis sensu concipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. rito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sens
Abbreviated transcription (Latin):
uide quomodo secpit sic &
rauidet se senon intultur:
liccuim Eñrerum origi¬
ner specte: & magni tudin&s
prespicit Deseaut̃ teeni ce¬
uiriignorantia in ficiturut
con templectur :
Homo quimirarir siderũ
Alutudinem & maeris ꝓfun¬
ditatem animitui abyssũ
intra: & mirare si pote multa
itcentes sine sensu cacrnix.
& sine i maginibur uiuis:
animotantatmi cernentes
mentm ibi eecs fingenre

Expanded text:
ide quomodo sapit, etc. tera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes mente sibi eas fige
Abbreviated transcription (Latin):
quitrirdum illis gracria car
ꝓposito nequaquã declinet:
Multi eum moxecchorum. amo¬
re. poreitum Nsolum tarenir
curis. sed&am forensibur iur
dis cretio ẽ dum negatur ꝓximo
qd p̃statur &trecneo. Vtno¬
tium. secd negceri carnalnatir
affectum: ꝓximir enim ccer

Expanded text:
quitati, ut dum illis gratiam carntuali proposito nequaquam declinet. Multi enim monachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam forensibus jurgdiscretio est, dum negatur proximo quod praestatur extraneo, ut nocium, sed negari carnalitatis affe
Abbreviated transcription (Latin):
Quisimul & terenir pcoge curis
conplectere simul non ualent:
Nccm duar curas pariter in ẽe pec
ficde ẽẽ. Nisi priur asecrec iorib
cordis ecpellitr. in por tuna
scđariũ multitudo citrarum :
Animaq: intrinsecur icce&
nequaquã resurga. Ncondũ
se ꝑ innumerar sđi cogitatio¬
ntes as pacrg& ad consideritio

Expanded text:
simul et terrenis 308 parere curis complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet, nequaquam resurget. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad con
Abbreviated transcription (Latin):
nader affect᷑ odio deban habee.
ita nec prenter ocho a nob̵ had¬
bendi r̃ sed eoꝵ inpedimeta
quere nor cbirinte recro p̃pe¬
uacccar dsignarse ale philoꝵ
corcha dĩ gestantes: Ncc̃ sicut
ille pignax assectib arecto it inge
mundim renrigur parentel

Expanded text:
emus habere, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepevaccas designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere mundo renuntians, paren
Abbreviated transcription (Latin):
Qd si apena p̃senti homino li¬
berarentur ꝑ baptis mum¬
ipsum puicgent baptismi p̃¬
Ego soluro recctu peccati: maonaꝰ¬
Ut illac uitcc ferutiur requi¬
rectur ÷ quȩ trit apostiis õnib:
cliena: Nullur negot fide¬
peccacia delentur : cotudie
quoc̃ ⁊ cõ fecisse suffici&¬

Expanded text:
o: Si a poena praesenti homines liberarentur per baptismumipsum putarent baptismi prErgo soluto reatu peccati, manut illa vita ferventius requiratur quae erit a poenis omnibus aliena. Nullus negat fidepeccata delentur quotidie quam tamen fecisse suffici
Abbreviated transcription (Latin):
quaman& fons in aeblutione
peccatorum :¬
diretici ccut̃ idsolum imagina¬
rice ostecctione facciuN.
Ideoq illir baptismum : non
aed remissionẽ peccatorum:
reno uacti ꝑ lacuacrũ ñ fuer̃
Pinde cum cccusa muꝑnatus
dconnactur in facnr si nonre¬
generatur quicoriginis
nox i&ecte ꝑimitur.
Quin perinili peccatũ origi¬
nabe corentes ꝑbaptismum
& nec dũꝓpriũ haberter
delictũ: abestus pomir

Expanded text:
qua manat fons in ablutionem peccatorum Haeretici autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes per baptismum, et necdum proprium habentes delic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem gratias cgm potrima¬
iestatem potrilcudant angoli
quia ipse ae quadis ẽ patri iedi¬
quiccmaior ẽ porestas
dĩquã hominũ. Dima iestatẽ
int̃p̃rectur. Aoigelus nom̃ ẽ
ciat sed naturalit̃ sp̃s scs
Adorant dominationer doni

Expanded text:
 quem gratias agimus Patri, majestatem Patris laudant Angeli, quia ipse aequalis est Patri in diquia major est potestas Dei quam hominum. Dei majestatem interpretatur. Angelus nomen est ntiat, sed naturaliter spiritus sunt. Adorant dominationes.
Abbreviated transcription (Latin):
Dignumi &iustũ ẽ. ppłr cum
suc̃dote simul gratias agit
dno quia iuste & digne orae¬
⁊io ẽ dõgratias seserre. quia¬
ab ipso omnia bone suscepimꝰ¬

Expanded text:
Dignum et justum est. Populus cum Sacerdote simul gratias agit Domino, quia justa et digna ratio est Deo gratias referre, quiaab ipso omnia bona suscepim
Abbreviated transcription (Latin):
iustum dõ arectics ꝓomnibus
siue equale hac sadutare hoc ẽ
sclutiplinũ ut ei gratats sesera¬
mus quinob sedutm dedit&̃ nã
Nos tibi senꝑ Xuibiq grates a gee
sionem ppłi quasi ced p̃sertem

Expanded text:
st Deo gratias pro omnibus sive aequale; ac salutare, hoc est, salute plenum, ut ei gratias referamus qui nobis salutem dedit aeternam. Nos tibi semper et ubique gratias agere. minum p
Abbreviated transcription (Latin):
Istorũ duorũ nomina non s̃¬
in latina cherubin pleninido
scientia int̃p̃tatur sera phii x.¬
incendiũ dititũr Cetera no¬
mina supra dictorũ ordine
si nonci. denutiantur
Papa romamꝰ in omelia suc
suꝑ euangelicã letuioñe ereci
cani & peccactores ut audi sent
illum pleussime orelinibus ex¬
posuit. Nosuero. eoꝓpostami
sediam tremunt potestates.
radessint sed nostrarũ more
dicitur quia nos. temore act¬
more ante olominos nr̃os solẽ
Sedideo dicitur tronee ut nos
intellegamꝰ omnia caeletiac ter¬
sestia & infernadia ante cons¬
pectu diuine maustotis ⁊re¬
mox actimee. Caelicelorum¬
q: uir tutes ipsicadi uisionidi¬
uine oboediunt quia se ostei¬
dere serenos uł nebulosos non
habent poretatem. cadorũ uir
tutq s̃ sup̃dicti ordines angeloꝵ
signa in solȩ & luna & stellas
dicti ordines maiestaiẽ dĩ pa

Expanded text:
Istorum duorum ordinum nomina non sunt latina. Cherubin enim plenitudo scientiae interpretatur, seraphin incendium dicitur; caetera nomina supradictorum ordinum si nuntii dicunturomilia sua super evangelicam lectionem: Erant cani et peccatores, ut audirent illum, plenissime de his ordinibus exposuit. Nos vero ad propositum redeamus. Tremunt potestates. rales sint, sed nostro more dicit, quia nos tremere ac timere ante dominos nostros solemus. Sed ideo dicit tremere, ut nos intelligamus omnia coelestia, et terrestria, et infernalia, ante conspectum divinae Majestatis tremere ac timere. 11. Coeli coelorumque virtutes. Ipsi coeli visioni divinae obediunt, quia se ostendere serenos vel nebulosos non habent potestatem. Coelorum 224 virtutes sunt supradicti ordines angelorum, signa in Sole, et Luna, et Stellis, aedicti ordines majestatem Dei Pat
Abbreviated transcription (Latin):
nia inicie depdere insnnar
maria uirgine & uncx̃ une¬
tione diuina utrũ eius & con¬
demaria uirgine. Na in
uetere testam̃to sc dotes &
seges inguebant̃ & ideo xp̃i
dicebantur quia unctierant
uncdone temporali. Iste xp̃r
ꝑ quem patrigratias agimus

Expanded text:
nia initia a Patre inenarraMariam virginem, unxitque unctione divina uterum ejus, unde conde Maria virgine. Nam et in veteri testamento sacerdotes et reges ungebantur; et ideo christi dicebantur, quia uncti erant unctione temporali. Iste Christus per quem Patri gratias agimus
Abbreviated transcription (Latin):
gentor quia ipse genuit filiũ
sine ulla quo in quinatione seu
quia ipsefecit omnia qđ fui¬
tesunt & cediuuat omniao
suos fieri cedoptiuos ꝑscĩfica¬
tonem. quiac ille scĩsi cauitnos.

Expanded text:
Genitor, quia 364 ipse genuit Filium sine ulla coinquinatione seu quia ipse perficit omnia quae facta sunt, et adjuvat omnia suos fieri adoptivos per sanctificationem qua ipse sanctificavit nos.
Abbreviated transcription (Latin):
lantib multum nocer ꝓbactur
Dom ociorir homo torpescit m
desi derin caernadib nec inopae
gtud& sp̃itcdi nec in scclure
anime succe la&cctur. nec. in
adiutorio frecterni laborir
hilctrescit. fecdtaentum concupis¬
cit & desiderco. &ociosce mair

Expanded text:
lantibus multum nocere probatur: dum otiosus homo torpescit in desideriis carnalibus, nec in opere gaudet spirituali nec in salute animae suae laetatur, nec in adjutorio fraterni laboris hilarescit: sed tantum concupiscit et desiderat, otiose tr
Abbreviated transcription (Latin):
lecaũ ẽ : quirendũ non ẽ. Con¬
silio aut̃ diuino seruantũ est
Vt hoc eredcorur eẽ iustitia. qd
diuine. placueit uoluntati:
Noneũ porerit ẽẽ iniustum qd
iusto conplacc& iudici:
Omnis secpienzia: sciaitia &
opinatione connistit :
Melior ẽ aut̃ exscientia uenir.
quam exopinatione sertamia:
Nam illa ueraẽ ista dubiac:
Admaciorir culpce cumulum
ꝑtinet scise quenquã qd sequi debear&

Expanded text:
 non est. Consilio autem divino reservandum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. Non enim poterit esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi de
Abbreviated transcription (Latin):
rimum ẽ scanicce studium:
quane dm̃: dande hones tatẽ
urace : cimin nocentiae opee
Nullur scepiatiam dĩ plare recipit:
nisi quise aebomni abstrechare
Aecionũ citra contendit
Vnde & scriptum ẽ: sccpieitiã
scribȩ intenpr otui : & quimi¬
noratur actu. ipse ꝑcipi& eã
seperetrare non posse:
quando eum ꝑfecre scire non

Expanded text:
rimum est scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet ese penetrare non posse. quando eum perfecte scire nos
Abbreviated transcription (Latin):
loquartes Dellicent in desi¬
deriis caernis luxoriae : tor
qui pccululũ effugiunt: Qui
inerrore conuas santur liber¬
tatan illis ꝓmittenter
Cum ipsi seruisint corruprio¬
nis: a quo enim quis supera¬
tus ẽ huius & seruus ẽ:
Si dũ refugientes coin quinee nio¬
nes mundi: in cognitione dñi a
His ruriur iyplicati superant᷑
actec r̃ eis postełe deteriora
prioribur: oelius enĩ ercet illis
non cognos ere ui xoniustitioce:
quam post aognizionẽ rerrossũ
conuesti. ab eo qd illis t recditũ ẽ
scõ mandaeto: Contigit enim
eis illud ueri ꝓuerbu : canis
lora inuolinabroluti:
Hanc ecce uobis Ienĩ secundã
stribe epistolã inquib &xcno
ur̃am in conmonitione sin¬
in nouissimis diebus indecep¬
tione in lusores iuxta ꝓprices
concupis cenir ambulantes :¬
uentus eius: Ex quo enim pectres
dormier omnia sic ꝑ seueront
eor hocuolentes qd̾ coceli¬

Expanded text:
loquentes pellicent in desideriis carnis luxuriae eos qui paululum effugiunt, qui in errore conuersantur, libertatem illis promittentes, cum ipsi serui sint corruptionis: a quo enim quis superatus est, huius et seruus est si enim refugientes coinquinationes mundi in cognitione domini his rursus implicati superantur, facta sunt eis posteriora deteriora prioribus . » Melius enim erat illis non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quod illis traditum est sancto mandato contigit enim eis illud veri proverbii canis lota in volutabro luti hanc ecce vobis carissimi secundam scribo epistulam in quibus excito vestram in commonitione sinin novissimis diebus in deceptione inlusores iuxta proprias concupiscentias ambulantes ventus eius ex quo enim patres dormierunt omnia sic perseverant eos hoc volentes q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑq ille cunc mundus coquo¬
inundatus perit. Eccelia ut̃
qui nuncrͣ & t̃roc eocdan uerbo
repositi sunt igni seruat in diẽ
iudicu & ꝑditiones impiorũ
teat uos limĩ: Quicc unus die
apuddm̃n: sicur mille anni
Et mille anni sicut dis unur:
sed patienter agit ꝓpt̃ uor
nolen aliquor prire:
Sedomnes col penitentiã reuar¬

Expanded text:
 ille tunc mundus inundatus periit. Coeli autem qui nunc sunt, de terra eodem verbo repositi sunt, igni servati in diem judicii et perditionis impiorum teat vos, charissimi, quia unus dies apud Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut unus dies.sed patienter agit propter vos, nolens aliquem perire, sed omnes ad poenitentiam rever
Abbreviated transcription (Latin):
il iuxp̃i cognitionẽ: Quiañ
non p̃sto s̃ hoceo : cȩcus ẽ & ma¬
nu. temprans: Oblionem acci¬
piemr purgacionis ueterum
suorum delicrorum: Quec ꝓp̃t
fr̃ magis saragitȩ : u ꝑbona
opera certcc̃ uocationem &
electionẽ seccicets: Hacec im̃
stocrentes non peccabites celi¬
quando : sic eñ habundante
ministrabitur uob̵ introitus.

Expanded text:
nitione cui enim non praesto sunt haec caecus est et manu temptans oblivionem accipiens purgationis veterum suorum delictorum quapropter res magis satagite ut per bona opera certam vestram vocationem et electionem faciatis haec enim facientes non peccabitis aliquando sic enim abundanter ministrabitur vobis introitus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Diseaer homo que sint
p̃cepra dĩ & ecccustodico
quantũ uad&: Et sic se
agnor eat caritatẽ habere¬
dĩ quonĩ aliqua tuae ostar¬
chee dilectirsime fili deuo¬
honi nominatim curabo
Vt pecucir intellectis feccibur¬

Expanded text:
quae sunt praecepta Dei, et ea custodiat quantum valeat: et sic se cognoscat charitatem Dei habere. Quorum aliqua tuae ostendere, dilectissime fili, devotioni nominatim curabo, ut paucis intellectis
Abbreviated transcription (Latin):
corp̃sine spũ a mortuũ ẽ : ita
& fider sine operib martua ẽ :
Deuuut ꝑcellentu celterius ẽ¬
⁊ emporir dsputare. quia
breuiariũ qd demandatirdĩ
tibi p&isti stricto sermone sie¬
ri ꝓfundirsimar defide coerho¬
net principatum. sinecuiur
irec martyriũ nec scłi contem¬
ptum. nec ely mosinccrũ lar¬
gitionem sine carnatis of¬
fitio quic quam profictre posse
ostendit VNde& ipre ciñr
acui dacm scriba int̾rogatus
qd eẽt mandectũ moximum
pe pondit diligr dñindm̃ tuũ
exroro corde tuo &i ce rorce
cnimatua. & & toram̃tetua :
aeddidit queq fecuntũ simibe

Expanded text:
u mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est : de cujus excellentia est alterius temporis disputare; quia breviarium, quod de mandatis Dei tibi petisti districto sermone fieri, profundissimas de fide cathonet principatum, sine cujusr : quia nec martyrium, nec saeculi contemptum, nec eleemosynarum largitionem sine charitatis officio quidquam proficere posse ostendit. Unde et ipse Dominus a quodam scriba interrogatus quod esset mandatum maximum, respondit: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua. Addidit quoque: Secundum si
Abbreviated transcription (Latin):
dilecto. Item iõł euan gelista
omnem eltristicnũ. recte.
proximum dici. quiccomner
in baptismo filudĩ scĩficcemur
ut frr simur sp̃iaccliter inccc¬
ritare ꝑfecta Nobilior ẽ.
ganeratio spĩtalir quecm car¬
nalis. Dequa ineuangelio
ipsae ueritcs an: Nus quisre¬
noctur fuerit &x cequoe & spu¬

Expanded text:
dilectio . Item Joannes evangelista:omnem Christianum recte proximum dici, quia omnes in baptismo filii Dei sanctificamur, ut fratres simus spiritaliter in charitate perfecta. Nobilior est generatio spiritalis quam carnalis, de qua in Evangelio ipsa Veritas ait: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Piregricon susfeit cuiquam
& bonce feeciat: nec bonce fecce
Omnis ergo qui sic sccpienr ẽ
ꝓculdubio batur eri ingẽnũ
Bacta si quidem uice ẽ cognito
diuiniatir. Cognitio diuini¬

Expanded text:
enim sufficit cuiquam et bona faciat: nec bona facere,Omnis ergo qui sic sapiens est, procul dubio beatus erit in aeternum; beata siquidem vita est cognitio divinitatis; cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
Namsifa is sent & nobis. ꝑman¬
sis sanutiq nobiscũ Sed ut
maenifati sint qm̃ non sunt om̃r
a nobis. seduor uncrionem
Non scripsi uob quasiignorantib
uernetan: S ed quacsi sciarib

Expanded text:
Nam, si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: sed ut manifesti sint, quoniam non sunt omnes ex nobis: sed vos unctionem Non scripsi vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi scientibus
Abbreviated transcription (Latin):
xmittit. l. aucctur & non ẽ
munctui quiplangi. quod
gesii nec deserit: & post loccis¬
maer hoce quȩfleuerai npeat.
delur qui post lacrimarans
delicra reuerairatr priora
Catnis reueraitur eeł uomitum
suum Fili peccasti dicratr
iteum: sed de prisiinis d ep̃¬
acri ut remittantur tibi
Penitentia uera non annorũ
numero censetur sed amari¬
⁊ udine animi Ude berctus
p&rur: moxadño inculgentiã
recipi:quiac amarissime fleuit
triȩ negationis culpdon:
Pententia quaem uis sit exigui
temporis. suntima cordis
am acritudine agiatr non dis¬
picitur ecpdt iudicen. iustũ
om̃ qui cordirsecret&e
considerat : Non enim
longitudinem temporis tan¬
tum requirit dr̃: quantum
affectim sinceritodis peniten¬
tis penscet. Quisũ inxp̃mto¬

Expanded text:
on est mundus, qui plangit quod gessit, nec deserit: et post lacrymas haec quae fleverat, repetit. De his qui post lacrymas ad delicta revertuntur pejora Canis revertitur ad vomitum suum . Fili, peccasti, dicitur iterum, sed de pristinis deprecare, et remittentur tibi . Poenitentia vera non annorum numero censetur, sed amaritudine animi. Unde beatus Petrus mox a Domino indulgentiam recepit, quia amarissime flevit trinae negationis culpam. Poenitentia, quamvis sit exigui temporis; si intima cordis amaritudine agitur, non despicitur apud judicem justum Deum, qui cordis secreta considerat. Non enim longitudinem temporis tantum requirit Deus, quantum affectum sinceritatis poenitentis pensat. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
ortatur nos sccepius
sc̃a scripturac ad medica¬
mentec confessionis fugere
NNo qd os indigeat confessio¬
nem nr̃dn: Cui omnice
p̃sto s̃ quae cogitamur:
loquimur eucgimus.
Sednos ccliter scclui fieri
non pos sum. Pisi consitece¬
mur penitentes quod ini¬
que ges nm̃ neglegenter
Ieiseipsum accuscit impec¬
acuissuis: Hune diaobolis
non haeb& iterũ. accusctre
indre iudicii Sittem con¬
fitenr penitenlo diluit

Expanded text:
ortatur nos saepius sancta Scriptura ad medicamenta fugere confessionis, non quod Deus indigeat confessione nostra, cui omnia praesto sunt quae cogitamus, loquimur aut agimus: sed nos aliter salvi fieri non possumus, nisi confiteamur poenitentes, quod inique gessimus negligentes. Qui se ipsum accusat in peccatis suis, hunc diabolus non habet iterum accusare in die judicii: si tamen confitens
Abbreviated transcription (Latin):
ledõ Tenpus ẽ nunc. roni¬
nonis penitentib
Sed tempus post mortẽ
postmortẽ
uindicrȩ: Neglegentib confi¬
teri. scelera succ
Omner enim impi amcertri
hebent intormentis peutarãt
sed non ꝓficiter pententia

Expanded text:
Tempus est nunc remissionis poenitentibus; sed tempus 134 erit post mortem vindictae negligentibus confiteri scelera sua. Omnes enim impii amaram habent in tormentis poenitentiam, sed non proficit eis poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpruae. Duplicem hebye
deb& fletum inpenitetia
omnis pecacctor siue quia per
neglegentiã bonũ non foccit :
seu quia malum ꝑccudatiã

Expanded text:
re. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam
Abbreviated transcription (Latin):
Amiciciar & prosperar rordul¬
ciorer fecit. & caduasoꝵ cõmu¬
nioni tenperat lauore que redoe :
Q uie dũtribulatione amici con¬
cmicum diligit : insi prat̃ eũ am¬
plect&: multũ mtra dimer¬
suseꝰ : quicencdit᷑ hominẽ mori¬
turum plur ebligit quac oport&:
uantũ ago bonum ẽ qui ꝓdõ
fmdiligit : tanto ꝑniciosum
qui eum ꝓseipsum amplectit :
lerumq diligit incelixen homo q̃d
.ddit inse. ut potest in instortib:
& uenen odim̃ quic igneui ẽẽ
nolumus : Sic lapiter equor &
nolum̃ hocẽẽ &icon si possum:¬

Expanded text:
prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici conamicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Quantum ergo diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et nolumus hoc esse, etiam si possim
Abbreviated transcription (Latin):
uor̃ ergac dilectione ꝓximi con¬
quis inserect : altoum. ut bonum
in paidcot: Primum ut coueco
ledae. Sequint᷑ ut dircaet presen¬
Hex quippe aduob incipit : Ncc̃ mm̃
quac̃ int̃duor : dibectio ee non po¬

Expanded text:
unt erga dilectionem proximi conquis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praesHaec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non po
Abbreviated transcription (Latin):
quir nlatat uł aodmodicum
stcctim uitiarũ excipitur luxu.
Oculũ dextum socndalizantem quã
tiua ẽ. duo oculi in feccicce ãctiua
&contenplatiuac in homine
Qui igitur ꝑ contempletiont cloce¬
bc& errorem meliur si euellit con¬
templaccionis oculum seruans
sibi unũ uitȩ aciualir obtittum.
ut si utiliur illi ꝑ simplicem ac¬
cionem ire aduitcẽ quam ꝑcon¬
templactionis errorẽ mitti in
geiennam. Sȩpe menr cedsũ¬
ma ab imis erigitur : & sȩpe
a summis ad insima pondoe
cacrur inclnatu reflectitur:
Mubor dr̃ ecccrnclibur suc gra¬

Expanded text:
que reflectat vel ad modicum, statim vitiorum excipitur luxu. 10. Oculus dexter scandalizans, quem tiva est. Duo oculi in facie, activa vita et contemplativa in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gra
Abbreviated transcription (Latin):
Queclom sunt foccre peccatir
megis corrigedi studio ulcis¬
cactur in reũ: Iten s̃ peccata
lauaq ab incipientibur corri¬
dicoe soc tir facctione purgant᷑
que tam̃ a ꝑfecatr uiris. uelut

Expanded text:
Quaedam sunt facta peccatis magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae t
Abbreviated transcription (Latin):
homines demegnir sceberib
agire debent: quando &ricem.
ꝑfecti beuiaq: delicta qua si grae¬
uis sima lugent Nisobũ grauia
Multecaũ laua unũ grande effi¬
ciur̃. sic̃ soban paruis & mininis
gutis inñsa flumina crescere
numero sitas eũ inunũ macra
sxindantẽ efficit copicc̃:
Peccataque incipientib: lauar̃.¬

Expanded text:
ores de magnis sceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibu
Abbreviated transcription (Latin):
utro cõmotus ebbeq iussit eũ.
contundi & afligr & ait an
ueritate quiatu qui hoc malũ
opiratus es: ñ ꝑmanebis in hoc
monasterio ꝵ ꝓtecit rũ foris :¬

Expanded text:
autem commotus abbas, jussit eum contundi et affligi. Et ait: In veritate dico, quia tu qui hoc malum operatus es, non manebis in hoc monasterio. Et jactavit eam foras. I
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑreer᷑ parentes eius aaimonar¬
terium. & dicunt abbati
Ece domne abbas quomodo dece¬
pit monachus tuus marinus:
loueniente : dic̃ e abbar: fr̃¬

Expanded text:
runt parentes ejus ad monasterium, et dicunt abbati: Ecce, domine abba, quid fecit monachus tuus Marinus? veniente eo dicit ei abbas
Abbreviated transcription (Latin):
ducinhoc monasterio fecit : Nunc auten
ingressus s tu modo cum filiũ tium. quȩ
de cedulteriohabq: uide opate peniteitiam¬
agox. greaie enĩ peccatum fecisti: & hoca pra
cipio ut onits munditias monasterii tu

Expanded text:
cto monasterio. Nunc autem ingressus es cum filio tuo, quem de adulterio habes, unde oportet te poenitere. Grave enim peccatum fecisti. Et hoc tibi jubeo, ut omnes munditias monasterii tu
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Nolite ingemis core fim
dterutrum ut non iudicimi¬
ni. ecce iudx aonte genuam
edsistit: Exemplum accipi¬
te fir laboris & pacientie

Expanded text:
i. Nolite ingemiscere in alterutrum: ut non judicemini. Ecce Judex ante januam adsistit. Exemplum accipite fratres: laboris et patientie
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo non offeoit hic ꝑfect ẽ un:
Poteis &iam sreno circum ducere
inora mittimus ced conseniedũ
nobis : & omne corpus illorum
circũ ferim̃: ecce & necuss eũ ma
gie sint & uentis ucclidis menent᷑
ciscũ seruntur : a modicogũbna¬

Expanded text:
verbo non offendit, hic perfectus est vir, potens freno circumducere in ora mittimus, ad consentiendum nobis, et omne corpus illorum circumferimus. Ecce et naves, cum tam magnae sint, et a ventis validis minentur, circumferuntur a modico guberna
Abbreviated transcription (Latin):
uir. ccureũ anulũ habeis inueste
candida: Introiret aut̃ & pas¬
ꝑ insordido habitu. & intendates
in eũ quimnꝰtus ẽ ueste p̃darae
dixerit istu sede hic bere:
Paupiccũt dicccris tustoc illic
tor sede subsccebillo pedũmeoꝵ
Nonne iudiecet& apud uosieap¬
sor. & faccietis iudices cogna¬
tionũ iniquecix: Audite s s ma

Expanded text:
e candida introierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum qui indutus est veste praeclara et dixeritis tu sede hic bene pauperi autem dicatis tu sta illic aut sede sub scabillo pedum meorum nonne iudicatis apud vosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum audite fra
Abbreviated transcription (Latin):
qd hiẽ dr̃ su ꝑbis renstit humili¬
bur aĩ det grauiã: Subchti
igitur esto tedõ & imstite dia
bolo & fugi& a uobis: Aoppi¬
atedõ & cppinquabit uobis
Emundacte maenus peccatores:
& purificate cordec dupliani¬
mo. miseri estote: & lugite &
plorocte: Nisus ut̃ inluctu con

Expanded text:
dicit: deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. subditi igitur estote deo: resistite autem diabolo, et fugiet a uobis. adpropiate deo, et adpropinquabit uobis. emundate manus, peccatores, et purificate corda, duplices animo. miseri estote et lugete. plorate: risus
Abbreviated transcription (Latin):
dictio: Non oporr& fir̃ mei
licceena fieri Nũ quid fons
decoden foraomine emanat
dulce & cemcerã aquam :¬
Num quid porest snͣ mei fius uri
feccere: aut urus ficos: sic neque.
sod scc̃ dulconpotest saccee a quã:
uis scpieir & disciplinatus int̃
uos ostendat rebonce conusra¬

Expanded text:
dictio non oportet fratres mei haec ita fieri numquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram aquam numquid potest fratres mei ficus olivas facere aut vitis ficus sic neque salsa dulcem potest facere aquam quis sapiens et disciplinatus inter vos ostendat ex bona con
Abbreviated transcription (Latin):
uestre putre facrȩ r̃: & uesti¬
menza ur̃a atineis commestas̃.
Aurum & argatũ ur̃m erugi¬
nauit : & erugo eorũ in testi¬
moniũ uoberit & mandu¬
cotun carnes ur̃as sic̃ignis:
tesccuri ⁊ cestes in nouis simis
diebus: Ecce mercis operario¬
ix. qui me suerunt regioner
ur̃as. qui fraudatus ẽ auobis
clcmat. & clacmor ipsorum

Expanded text:
uestre putrefacte sunt et uestimenta uestra a tineis comesta sunt, aurum et argentum uestrum eruginauit et erugo eorum in testimonium vobis erit et manducabit carnes vestras sicut ignis thesaurizastis in novissimis diebus ecce merces operariorum qui messuerunt regiones vestras qui fraudatus est a vobis clamat et clamor ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
perat &debiur ei. Postul&
ceur infide nihil hiccesi tecns:
Quienm hecssitea similis ẽ fluc¬
duimaris quiecuano mouet᷑
&circũ fatur: Nonergo aesti¬
m& homoille qd ac cipiat aliquis
a dño : Vuir duplȩ animo in constans
in omnib:uiis suis : Clori&uraũt
frat̃ humilis in exulatione sur:
Diues aũt̃ in humilitatẽ suã Qñsic̃

Expanded text:
perat et dabitur ei postulet autem in fide nihil haesitans qui enim haesitat similis est fluctui maris qui a vento movetur et circumfertur non ergo aestimet homo ille quod accipiat aliquid a Domino vir duplex animo inconstans in omnibus viis suis glorietur autem frater humilis in exaltatione sua dives autem in humilitate sua quoni
Abbreviated transcription (Latin):
Sic asoa si ponhabecet opox
mortua ẽ in senecipsa : sed dic̃
quis tufidan habes. & ego ope¬
rã habeo: Ostaitemihi fide
tuam sine operib &ego osten¬
damtibi ecoperib: side meconi:¬

Expanded text:
fides, si non habeat opera, mortua est in semet ipsa. sed dicit quis: tu fidem habes et ego opera habeo, ostende mihi fidem tuam sine operibus et ego ostendam tibi ex operibus fidem me
Abbreviated transcription (Latin):
toris pulcbrita dinem reuer¬
dib intellegenticce: ꝑ crecc¬
turam ꝓgreditur homo
edintellegedam om̃ crea¬
tore Idest ab insanibi¬
libus surgeir adsensibilit
Odsansibilib surgen eed
Prcccionabilib: surgen

Expanded text:
toris pulchritudinem reverdibus intelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia, et a sensibilibus surgens ad a rationabilibus surgen
Abbreviated transcription (Latin):
consurgati udge ⁊ cmen ens
essentia plene uon ual&¬
queem nec ipse ꝑ setio angeli
in toto attingit scire.
Cecundum apłm qui ait:
Pax dĩ quace exuperat omnas
sensum: ut sub acudias &ia
congelorum: Solcceum tri¬
nitar sibi integre norae est
Quae tercia ẽ intrinitacte pri¬
soncc: Intellegibiliter qu¬
decm miro modo dĩ essin¬
ciec sciri potest dũeẽ creditꝰ
pus uero aus quo utiq asqut¬
riei nonpotest: &t que iudicx
annullo paeiitus sciuntur.
Dĩ secretec iudicia: non posse
sensu poretri ⁊: uel angelico
occuka sediustr sunt ÷ tan¬
dundem uererari ecc opus ẽ
&ẽ tuee Nonlisciare aut
inquirese. Secunctum apłm
quiait. Quis enm cognoui
sensum dñi : aut quis eiur con¬

Expanded text:
consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valquam nec ipsa perfectio angelica in totum attingit scire, secundum Apostolum, qui ait: Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero ejus, quod utique aequari ei non potest, atque judicia a nullo penitus sciuntur. Dei secreta judicia non posse sensu penetrari, vel angelico,occulta, sed justa sunt, tantumdem venerari ea opus est, et timere, non discutere, aut inquirere, secundum Apostolum, qui ait: Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis con
Abbreviated transcription (Latin):
quocibeon subditie & createc
specia boni: sicur cess inecri¬
tisice retorqua loudem :
ic rert crecctor ꝑ creccturã
succm laudatur Equento
sit excelsior hapsec optris
condicione monstratur:
Expuldiritudine circum¬
scriptcce creccture pulchri¬
tudinẽ succm quece circum¬
stribi nequid: ftccit dr̃ intelle¬

Expanded text:
 creata specie boni. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit D
Abbreviated transcription (Latin):
Molir actib contranor am¬
plutr cocebesten iracundiã
netuccquã ꝓuoccore debemꝰ.
Quin potiur si penitendo di¬
gnac dõ acta gerserim siue¬
ritccte eiur inlem̃tiã conmu¬
tccm̃: Namille quinor
malor tolerat. nondubium
ẽ qd conuesis cboñ tirignos¬
cx : Aam qd seruectur nõb
temp̃ paenitaticce ut non
simul morten obruam p̃cep¬
fecctionis: Hoc totũ dedi
ꝓceditebañtia ut nor non dã¬
ne crudeliter : sed x pect&

Expanded text:
Malis actibus contra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet
Abbreviated transcription (Latin):
feccra uidare & plangare & unche
ceciderit cogirare: Nonnulli¬
aut̃ itc dirpiciuntur adõ ut de¬
plorare mada sua nomn possint &ia
siuelint: Consilii inmundorũ
spirituũ hocẽ: Ut quia ipsi negatũ
tiuã obserucoe aduitũ peutartiae.

Expanded text:
e videre, et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum titiam, obserare aditum poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
Et climnisi eum & reduxieum
& seddidi consolcrionem
Nonminiquam & um seuer¬
toir dr̃ hominem queon dese¬
ruerat runsus affligerr uis¬
acpeutatioce cdflictionen
apeccatii expurgat:
Dicente iob addm̃: ꝓpter
suꝑbicem in quid quas beenã
eocpres me ⁊euesusq: mirabilit᷑
mecrucies: Reurtem mũ¬

Expanded text:
t dimisi eum, et reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visiac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Reverte
Abbreviated transcription (Latin):
QIde & pscelmo legitur:
nmissioner ꝑangelor malor.
Siud am reꝓborum inpotestatẽ
osnonum occulto dĩ iudicio
& iustis simosediguntur:
Esccia testante: Ipsemisit err
possidebunt eam
Quidam electorũ dimittunt
diuinac iustitia in cedare in
errore peccacti. sed tom̃ mi¬
seratione eiur reducti de¬
nuo. conuerute¬

Expanded text:
in psalmo legitur: Immissiones per angelos malos . 5. Quidam reproborum in potestate daemonum occulto Dei judicio et justissimo rediguntur, Isaia testante: Ipse misit eis possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus reducti denuo convert
Abbreviated transcription (Latin):
Primum dõ cuiur p̃sentiã con¬
tempnit. dande udici qua
mentiedo scellit. Postrono in¬
nocati: qua fedio aestimonio
ledit si fal sitestor sepcerantur
mox m̃elacer in ueniuntur

Expanded text:
sentiam contemnit; deinde judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti, quem falso testimonio laedit. Si falsi testes separantur, mox mendaces inveniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Amore. Timore dũ metupo¬
testactir. alicuiur uerittẽ cdicꝗe
Cupiebrate dũ p̃mio muneris
alicuius corrũpitur iudex
Odio clumcuiur lib& inimiciorȩ
cacura nocere olteridei derat
A moredum amicor uł ꝓpinquor
conrtro iustracẽ dedidit potortior
Hisquaatuor modir satpe aaqui¬
aeriudicii subueratar : & inno¬
cetia lehitur: Magirdolen¬
disunt qui oprimunt paupaer
queo qui pacciunturiniurini
llieñ qui opprimuntur tempo¬
radẽ misericom cito finiunt:
iniustitiã a&nis flemmis de¬
Hic uero scape ã madir. boniiu¬
diccontur: In futuram si qui¬
den uitec mecli iuliccentur
abonis Sepe &ricomn & hic
boni infelicer sunt & mĩcam
hominib & modi selices:
nilla pttq a & nec retributio¬
ne semꝑboni felices erunt : &
decnt. maximace nebonee ꝑlecnt
tiuntur fortiter eaes sufferant :
ut co&̃ na bratitudine digni

Expanded text:
re, dum metu potestatis alicujus veritatem dicere cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpitur judex; odio, dum cujuslibet inimicitiae causa nocere alteri desiderat; amore, dum amicos vel propinquos contra justitiam defendit potentior. His quatuor modis saepe aequitas judicii subvertitur, et innocentia laeditur. Magis dolendi sunt qui opprimunt pauperes, quam qui patiuntur injuriam. Illi enim qui opprimuntur, temporalem miseriam cito finiunt injustitiam, aeternis flammis deHic vero saepe a malis boni judicantur: in futura siquidem vita mali judicabuntur a bonis. Saepe etiam et hic boni infelices sunt et miseri coram hominibus, et mali felices. In illa itaque aeterna retributione semper boni felices erunt, et dant maxime ne bona perdant tiuntur, fortiter eas sufferant, ut aeterna beatitudine digni
Abbreviated transcription (Latin):
Alsur testir licit sedomon non
erit inpunitur qui fad sum ter¬
timoniũ ꝓfad contra ꝓximum
suum : & tinguetur lucerna
eius inhie ultimo: Qui metu
cuius lib& potestatir ueritatẽ
occultat: irecundit̃ dĩ supse

Expanded text:
alsus testis, dicit Salomon, non erit impunitus . Qui falsum testimonium profert contra proximum suum, exstinguetur lucerna ejus in die ultimo. Qui metu cujuslibet potestatis veritatem occultat, iracundiam Dei super se