comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uolatione reqͥsisti. si desponsatã
alii puellã alt̾ in matrimoniũ possit
acciꝑe. Hoc ne fiat: modis oĩb inhi¬
bemꝰ. Quia illa benedictio ꝗͣ nupture
sacerdos ĩponit. ap̃fideles cuiꝰdã saclegii
instar ẽ. si ulla transg̃ssione uilet᷑. De
his qͥ acceptã penitentiã minimẽ seruauert̃
De his ũ ñ in cõgrue dilectio tua
sedẽ apłicã credidit consulendã. qͥ acta
penitentia tanꝗͣ canes ac sues. ad uom¬
tus pͥstinos & uolutabra redeuntes. &
militie cingulũ. & ludieras uoluptates.
& noua c̃iugia. & inhibitos denuo appeti¬
ere c̃cubit᷑. Quoꝵ ꝓfessã inc̃tinentiã
generati pꝰt ablutionẽ filii ꝓdider̃t.
tendi. id duximꝰ decernendũ. ut sola
intra eccłam fidelib oratione iungãt᷑.
Sacris mysterioꝵ celebritatib ꝗͣuis non
mereant᷑ int̾ sin. a dñicȩ aut̃ m̃se c̃ui¬
uio segregent᷑. ut hac saltẽ districtione
correpti. & ipsi in se sua errata castigen .

Expanded text:
autem violatione requisisti, si desponsatam alii puellam alter in matrimonium possit accipere? Hoc ne fiat, modis omnibus inhibemus, quia illa benedictio quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla transgressione violetur. De his qui poenitentiam minime servaverunt. V. De his vero non incongrue dilectio tua apostolicam sedem credidit consulendam, qui acta poenitentia, tanquam canes ac sues ad vomitus pristinos et volutabra redeuntes, et militiae cingulum, et ludicras voluptates, et nova conjugia, et inhibitos denuo appetivere concubitus, quorum professam incontinentiam generati post absolutionem filii prodiderunt. tendi, id duximus decernendum, ut sola intra Ecclesiam fidelibus oratione jungantur sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantur, intersint. A Dominicae autem mensae convivio segregentur, ut hac saltem districtione correpti, et ipsi in se sua errata castigent,
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. Et ut taceamꝰ qđ altiꝰ suspicam᷑.
ubi illud ẽ qđ dñs nr̃ data ꝑ moysen lege
c̃stituit dicens. Sac̃dotes mei semel nu¬
bant. de alio loco. Sac̃dos uꝑxorẽ uirginẽ
accipiat. ñ iuduã. ñ repudiatã. ñ mere¬

Expanded text:
nunt. Et ut taceamus quod altius suspiramus, nunt. Et ut taceamus quod altius suspiramus, ubi illud est quod Deus noster data per Moysen lege constituit dicens: Sacerdotes mei semel nubant? Et alio loco: Sacerdos uxorem virginem accipiat, non viduam, non repudiatam, non mere
Abbreviated transcription (Latin):
pͥui legii excusatione nitunt᷑. & sibi as¬
sert̃ ueteri hoc lege cõcessũ. nouerũ
se ab om̃i ȩccłastico honore qͦ indigne
usi st̃ apłicȩ sedis auctoritate deiectos
nec unꝗͣ posse ueneranda attrectare
mysteria. a qͥb se ipsi dũ obscenis cupi¬
ditatib inhiant pͥuauert᷑. Et qͥa exẽ¬
pla p̃sentia cauere nos p̃monent infu
uentꝰ. iã nc̃ sibi omnẽ ꝑ nos indulgen¬
tiȩ aditũ intelligat obseratũ. qͥ fer¬
ro necesse ẽ abscidant᷑ uulnera. que¬
fom̃toꝵ ñ senserint medicinã. Quales¬
debeant ad clericatꝰ officiũ ꝑuenire.
Dicticimꝰ etiã licent̃ ac libere in expło¬
rate uitȩ hoĩes. qͥb etiã fueruit mime¬
rosa c̃iugia. ad p̃fatas dignitates ꝓnit
cuic̃q libuerit aspirare. Qđ ñ tantũ illis
qͥ adhȩc ĩmoderata ambitione ꝑueniuns.
qͣntũ metropolitanis specialit̾ pontifi¬
cib ĩputamꝰ. Qui dũ inhibitis ausib ñ ob¬

Expanded text:
privilegii excusatione nituntur, et sibi asprivilegii excusatione nituntur, et sibi asserunt veteri hoc lege concessum, noverint se ab omni ecclesiastico honore, quo indigne usi sunt, apostolicae sedis auctoritate dejectos, nec unquam posse veneranda attrectare mysteria, quibus se ipsi dum obscenis cupiditatibus inhiant, privaverunt. Et quia exempla praesentia cavere nos praemonent in fuventus, jam nunc sibi omnem per nos indulgentiae aditum intelligat obseratum: qro necesse est ut abscindantur vulnera qurum non senserint medicinam. debeant ad clericatus officium pervenire. Didicimus etiam licenter ac libere inexploratae vitae homines, quibus etiam fuerant numerosa conjugia, ad praefatas dignitates, prout cuique libuerit, aspirare. Quod non tantum illis, qui ad haec immoderata ambitione perveniunt, quantum metropolitanis specialiter pontificibus imputamus, qui dum inhibitis ausibus con
Abbreviated transcription (Latin):
tione defendẽ. qͥa in ueteri testam̃to
sac̃dotib ac ministris generandi facul¬
tas legit᷑ attͥbuta. Dicat mͥ nc̃ qͥsqͥs ille
ẽ sectator libidinũ. p̃ceptorq uicioꝵ.
si estimat qđ in lege moysi passĩ sicris
ordinib a do nr̃o laxata st̃ frena lu¬
xuriȩ.cur eos qͥb cõmittebant᷑ scã sc̃õꝵ
dñs ds̃ ur̃. cur etiã ꝓcul a suis domib
anno uicis sue intẽplo habitare iussi st̃.
sacerdotes: Hac uidelicet ratione ne ł
cũ uxorib posset carnale exerceri c̃mer¬
ciũ. ut cõscientiȩ integritate fulgentes
acceptabile dõ munꝰ offerrent. Quib
expleto de seruitionis suȩ tẽpore uxoris¬
usus soliꝰ successionis causa fuerat relaxat
qͥa ñ ex alia nͥ ex tribu leui qͥsꝗͣ ad dei
ministeriũ fuerat p̃ceptꝰ admitti. Itẽ.
hiᷤᷤ hac cõditione miscd̾iã dicimꝰ ñ negand
ut sine ullo honoris augm̃to in hoc qd
uerent. si tam̃ post hȩc c̃tinentes se
studuerint exhibere. Hiiuͦ qͥ illiciti

Expanded text:
tione defendere: quia in veteri lege sacerdotibus ac ministris generandi facultas legitur attributa . Dicat mihi nunc quisquis ille est sectator libidinum, praeceptorque vitiorum, si aestimat quod in lege Moysi passim sacris ordinibus a Deo nostro laxata sunt frena luxuriae, cur eos quibus commitebantur Sancta Deus vester ? cur etiam procul a suis domibus, anno vicis suae, in templo habitare jussi sunt sacerdotes? hac videlicet ratione, ne vel cum uxoribus possent carnale exercere commercium, ut conscientiae integritate fulgentes, acceptabile Deo munus offerrent. Quibus expleto deservitionis suae teusus solius successionis causa fuerat relaxatus, quia non ex alia, nisi ex tribu Levi quisquam ad Dei ministerium praeceptus est admitti. Item. his hac conditione, misericordiam dicimus non negandam, ut sine ullo honoris augmento, in hoc qverent, si tamen post haec continentes se studuerint exhibere. Hi vero qui illiciti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩponant. ita tam̃ ut disceptatio litis
ouoꝵ m̃siũ spaciũ ñ excelat a litis
c̃testatione mimerandũ. Nalit̃ aut̃
puniat᷑ dericꝰ. nisi obnoxius reꝑtꝰ
sac̃dotio nudatꝰ fuerit ab ep̃o suo.
uł clericatꝰ honore. Sinaut̃ crim̃

Expanded text:
o litis duorum mensium spatium non excedat a litis contestatione numerandum. Non aliter autem puniatur clericus, nisi obnoxius repertus sacerdotio nudatus fuerit ab episcopo suo vel clericatus honore. Sin autem crimen
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut est unũ baptis. It isma.¬
ma. ita & una penitentia. quȩ
tam̃ publice agit᷑. Nã cotidie nos
debet penitere peccati. Sed hec
delictoꝵ leuioꝵ. illa grauioꝵ.¬
facilius autẽ mueni q innocentiã
seruauerint. quã qͥ c̃grue egert̃
pęnitentiã. Anqͥs quã illã putat¬
penitentiã. ubi acqͥrende ambitio
dignitatis. ubi uii effusio. ubi
ipsiꝰ copule c̃iugalis usus. Re¬
nuntiandũ ẽ scło. somino ipsi mutꝰ
indulgendũ quã natura postu¬
lat. int̃pellandũ ẽ gemitil. int᷑
rũpendũ suspiriis. sequestrandũ¬
ẽ orationib. uiuendũ c̃ita. ut
uitali huie moriam᷑ usui. se ip¬
sũ sibi homo abneget. & totuo
cõmutetur.

Expanded text:
Sicut est unum baptisma, ita et una poenitentia, quae tamen publice agitur. Nam quotidie nos debet poenitere peccati; sed haec, delictorum leviorum, illa, gravioam servaverint, quam qui congrue egerint poenitentiam. An quisquam illam poenitentiam putat, ubi acquirendae ambitio dignitatis, ubi vini 437 effusio, ubi ipsius copulae conjugalis usus? Renuntiandum saeculo est: somno ipsi minus indulgendum, quam natura postulat; interpellandus est gemitibus, intrrumpendus est suspiriis, sequestrandus orationibus, vivendum ita, ut in tali vita huic moriatur usui, se ipsum sibi homo abneget, et totus mutetur.
Abbreviated transcription (Latin):
circo qͥs peccare deb&. ut clemosy.¬
nã faciat: s ideo elemosynã fact¬
re debet. qͥa pcecauit. Mentẽ eñĩ
& corgꝰquȩ libido traxit ad culpãr
affuctio ⁊ c̃tritio debet reducere
ei se comites & iudices neui.¬
les& indignas ꝑsonas corã se per-¬
mittant ad testimoniũ accedere.
ducunt. intantũ ut ꝓuniuis dici
⁊sacietate aut ꝓ qͦlibe paruo p̃cio
adiuram̃tũ c̃cluci possint. antmnas
suas ꝑuerio ꝑdere minime forii.¬
dantes. Quã obrẽ tales nequaquã
ad qđ liba testimoniũ acimit¬
tendi st̃. Et hoc notandũ qđ ñ solũ
sentiunt. simili plectendi funt
ieriq eccłȩ eandẽ dederit

Expanded text:
debet, ut elimosinam faciat, sed ideo elimosinam facere debet, quia peccavit: mentem enim et corpus, quae libido traxit ad culpam, affliccio et contritio debet reducere nt comites et iudices, ne viles et indignas personas coram se permittant ad testimonium accedere, ducunt; in tantum, ut pro unius diei sacietate aut pro quolibet parvo pretio ad iuramentum conduci possint, animasque suas periurio perdere minime formident. Quam ob rem tales nequaquam ad quodlibet testimonium admittendi sunt. Et hoc notandum, quod non solum nsentiunt, simili plectendi sunt alterique ecclesiae eamdem dederit
Abbreviated transcription (Latin):
patres nemo dãpnet alienũ. sco
ine sines ꝓprios atq legitimos
put qͥs uoluerit in latitudine
se cargeatis exerceat cp̃ cctnii¬
cio leges uł uiris speciesaudire no¬
luerit ꝙ c̃tra eas nidicarit. Fthao¬

Expanded text:
Patres nemo in jus tendat alienum, sed intra fines proprios atque legitimos, prout quis valuerit, in latitudine se charitatis exerceat, ccio leges vel juris species audire noluerit, et contra eas judicaverit, ex ha
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑ ad pontẽ ire. uł ad flum̃
transcundũ ꝓpt̃ thelonei olusas.
illud flum̃ transire potest. Simi.¬
lit̾ in plano ołpo udi ponsnec tri.¬
qͥdomũ aliena cuiꝰlili& infrecerit.
Siquis domũ alienã cuiꝰlib& infre.¬
gerit. qͥcqͥd exinde ꝑium abstule.¬
rit aut rapuerit. aut furauerit:
scd̾m legẽ &e uuadios illi cuiꝰ domꝰ
fuerit infracta &e spoliata. intriplũ
c̃ponat. &t insuꝑ bannũ dm̃iel̃ soluat.
Si seruus hoc fecerit. sententiam
suꝑiorẽ accipiat. & insuꝑ scd̾m suã
legẽ c̃positionẽ faciat. Si qͥslibet
homo aliqđ tale dãpnũ alicui fecerit
ꝓqͦ plenã c̃positionẽ facere ñ uale.¬
at. semaripsũ in uuadio ꝓseruoda.¬
re studeat. usq dũ plenã c̃positio¬
De uxorib deflinctoꝵ quã partẽ
defunctoꝵ post obitũ maritoꝵ
t̃ciã partẽ collaborationis quã si.¬
mul inbeneficio collaborauert̃ ac.¬
cipiant. Et de his reb quasis qͥ illud
beneficiũ habuit aliunde addipeit.

Expanded text:
gatur ad pontem ire vel ad fluvium transeundum propter telonii causas, illud flumen transire potest. Similiter in plano campo, ubi pons nec tradomum alienam cuiuslibet infringit. Si quis domum alienam cuiuslibet infregerit, quicquid exinde per virtutem abstulerit aut rapuerit vel furaverit, secundum legem et ewam illi cuius domus fucomponat, et insuper bannum dominicum solvat. Si servus hoc fecerit, sententiam superiorem accipiat, et insuper secundum suam legem compositionem faciat. Si quislibet homo aliquod tale damnum alicui fecerit pro quo plenam compositionem facere non valeat, semetipsum in wadio pro servo dare studeat usque dum plenam compositioDe uxoribus defunctorum quam partem defunctorum post obitum maritorum tertiam partem collaborationis, quam simul in beneficio collaboraverunt, accipiant. Et de his rebus quas is qui illud beneficium habuit aliunde adduxit
Abbreviated transcription (Latin):
ni dñs ꝓ illo respondeat. uł eũ in
c̃positionẽ aut pena petitori of.¬
strat. Si aut̃ scruus ꝑpetrato
scelere sugerit. ita ut a dño penitꝰ
inueniri ñ possit: sacram̃to se
dñs eiꝰ excusare studeat. qđ hoc
nec suȩ uoluntatis nec ẽscientie
fusset qđ seruus eiꝰ tale facmus
c̃misit. cp̃ .xlu. De mannitione
nerit. si eũ sõnis ñ tenuerit. xu.
solid̾ culpabilis iudicet᷑. Sic ad
scdam. &t t̾ciã. Si autẽ adquartũ
uenire ẽtẽpserit. possessio eiꝰ m
bannũ muittad laee ueniat. ar
dere qua int̾pelatꝰ fuerit nusti¬
ciã faciat. Sunsta annũ ñ uenerit.
de reb eiꝰ quȩ inbannũ misse st̃.
rexint̃roget᷑. ut qͥcqͥd inde uidi.¬
cauerit fiat. Prima manntio

Expanded text:
dominus pro illo respondeat, vel eum in dominus pro illo respondeat, vel eum in compositionem, aut poenam petitori offerat. Si autem servus perpetrato scelere fugerit, ita ut a domino penitus inveniri non possit, sacramento se dominus ejus excusare studeat, quod hoc suae voluntatis nec conscientiae fuerit, quod servus ejus tale facinus commisit. CAP. 268. - De bannitione nerit, si eum bannitus non tenuerit 15 solidis culpabilis iudicetur. Sic ad secundum et tertium. Si autem ad quartum venire contempserit, possessio eius in bannum mittatur, donec veniat, et de re, qua interpellatus fuerit, iustitiam faciat. Si infra annum non venerit, de rebus eius quae in banno missae sunt rex interrogetur, et quicquid inde iudicaverit, fiat. Prima mannitio
Abbreviated transcription (Latin):
De sacrisuasis eccłe quȩ suoru.
inpignꝰ a ñnullis in qͥhdã locis
dari cõꝑimꝰ inhibitũ c̃. ne dein¬
ceps a qͦquã fieri p̾sumat᷑. nisi solũ.¬
modonecessitate redim̃doꝵ cap.¬
ditionẽ faciat corã testib legiti¬
mis. Et quȩ in honeste facte sunt
traditiones de qͥb nulla t̃ qͣstio
Placet nobis ut antiqua &t iusta
Ethelonea a negociatorib exigan.¬
tur. tã de pontib. quã de naui.¬
giis. seu mercatis. Nouagͦ scu in¬
iusta ubi uł funes tendunt᷑. uel
cũ nauib subpontib transit᷑. scu
his similia in qͥb nullũ adiutorip̃
itinerantib p̃stat᷑. similit᷑ etiã
nec de his qͥ sine negociandi causa
substantiã suã de una domo sua
ad aliã. aut adpalaciũ. aut mex.¬
ercitũ ducunt: theloneũ nulla¬
tenus abeis exigatur. Cp̃.xliiii. de
seruo qͥdãpnũ qđ lib& ꝑpetrat.¬
Teminẽ liceat serĩi suũ ꝓpt̃
dãpnũ ab illo cuilib& illatum
dimitere. s nixta qualitatẽ dãp.

Expanded text:
De sacris vasis ecclesiae quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari comperimus, inhibitum est ne deinceps a quoquam fieri praesumatur, nisi solummodo necessitate redimendorum capditionem faciat coram testibus legitimis. Et quae honestae factae sunt traditiones, de quibus nulla est quaestio,um, cap. 12. Placet nobis ut antiqua et justa telonia a negotiatoribus exigantur, tam de pontibus quam de navigiis seu mercatis. Nova ergo seu injusta ubi vel funes tenduntur, vel cum navibus sub pontibus transitur, seu his similia in quibus nullum adjutorium itinerantibus praestatur, similiter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substantiam suam de una domo sua ad aliam, aut ad palatium, aut in exercitum ducunt, telonium nullatenus ab eis exigatur. CAP. 267. - De servo qui damnum quodlibet perpetrateminem liceat servum suum propter damnum ab illo cuilibet illatum dimittere, sed juxta qualitatem damni
Abbreviated transcription (Latin):
te dñica habeat. ꝑquã ipsũ tri¬
butũ sibi ꝑ donatũ possit osten¬
dere . cp̃.xxxuii. De t̾ra censali.
Si quis t̾rã censalẽ habuerit. ꝗͣ
anteceiforis sui uł ad aliquã eo¬
millatenꝰ eã sod̾m legẽ tenere po.¬
test. nisi ille uoluerit ad cuiꝰ po.¬
testatt̃ uł illa eccła uł illa uilla ꝑti¬
net. nisi forte filiꝰ aut neposetus
sit qͥ eã tradiderit. & ei eadẽ t̾ra
ad tenendĩ placitata fit. S in
haore c̃siderandũ ẽ utrã ille qͥ
hanc tenet diues an pauꝑsit. &
utrũ aliud beneficiũ habent. ut
ne extoto despoliatus megestase
meidat. aut talẽ ille censũ inde
ꝑsoluat. qualis eifuerat c̃stitutꝰ
uł portionẽ aliquã indemnbene¬
ficiũ accipiat: unde se susten.¬
tare ualeat Cap̃ LVI. De debito
ad opus dñicũ reguadiato

Expanded text:
te dominica habeat, per quam ipsum trite dominica habeat, per quam ipsum tributum sibi perdonatum possit ostendere. 298. De terra censali. Si quis terram censilem habuerit, quam antecessores sui vel ad aliquam ecnullatenus eam secundum legem tenere potest, nisi ille voluerit, ad cuius potestatem vel illa ecclesia vel illa villa pertinet; nisi forte filius aut nepos eius sit, qui eam tradidit, aut ei eadem terra ad tenendum placita sit. Sed in hac re considerandum est, utrum ille, qui hanc tenet, dives an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat vel ne ex toto dispoliatus in egestatem incidat, aut talem ille censum inde persolvat, qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde in beneficium accipiat, unde se sustentare valeat. CAP. 281. - De debito ad opus Dominicum rewadiato
Abbreviated transcription (Latin):
diuisas habuit: ñ ei hoc sit ĩpedi.¬
m̃to. s coheres ciꝰ sisponte noluerit:
aut ꝑcomitẽ. aut ꝑmissũciꝰ distrm¬
gat᷑ ut diuisionẽ cũ illo faciat. ad
quẽ defunctꝰ. hereditatẽ suã uo.¬
luit ꝑumnirei fr si ouilib& eccłe
cã traderero dit heres ciꝰ eã¬
ditate habeat. quã cũ alio coherede
suo habere debeat. Et hoc obseruet
erga parrẽ ⁊ filiũ & nepotẽ usq ad
annos legitimospostea ipse resad
ĩmunitatẽ ipsius ȩccłe redeant:
cp̃.xxxi. Deadulteratorib monere¬
Quicũq falsã monetã ꝑcussisse
Et qͥ hoc c̃sensit. si liber ẽ . ho solid̃
c̃ponat. si seruus: Ix. ictus accipi.¬
at. Cp̃.xxxu. De t̃ra tributaria.
Quicũq t̾rã tributariã unde
tributũ ad partẽ nr̃am exire so¬
alteri tradiderit: is qͥ cã susceꝑit
tributũ qđ inde soluebat᷑ om̃i
modo ad partẽ nr̃am ꝑ soluat.
nisi forte tale̾ firmitatẽ de par¬

Expanded text:
divisas habuit, non ei hoc sit impedimdivisas habuit, non ei hoc sit impedimento, sed cohaeres ejus, si sponte noluerit, aut per comitem aut per missum ejus distringatur, ut divisionem cum illo faciat ad quem defunctus haereditatem suam voluit pervenire. Et si cuilibet ecclesiae eam tradere rogavit, cohaeres ditate habeat, quam cum alio cohaerede suo habere debuit. Et hoc observetur erga patrem et filium et nepotem usque ad annos legitimos, postea ipsae res ad immunitatem ipsius ecclesiae redeant. CAP. 278. - De adulteratoribus moneQuicunque falsam monetam percussisse et qui hoc consentit, si liber est, LX solidos componat; si servus, LX ictus accipi. 297. De terra tributaria. Quicumque terram tributariam, unde tributum ad partem nostram exire soalteri tradiderit, is qui eam susceperit, tributum quod inde solvebatur omni modo ad partem nostram persolvat; nisi forte talem firmitatem de par
Abbreviated transcription (Latin):
cũq uoluerit ressuasdare. &
qualit᷑ hoc facere debeat.
Siquis ressuas ꝓsalute animȩ sue.
uł ad aliquẽ uenerabilẽ locũ uel
ꝓpinquo suo aut cullib& alteri
tradere uoluerit: eo tẽpore qͣndo
intra ipsũ comitatũ fuerit in qͦ
ille res posite st̃ legitimã traditi.¬
onẽ facere studeat. Qđ si codẽ tẽ¬
pore qͦ illas tradere uult extͣ cũdẽ
comitatũ fuerit. siue Inexercity
siue inpalatio. sius in alio qͦlib&
loco: acdhibeat sibi uł de siuis pa.¬
gensib. uł de aliis qͥ eadt̃ lege ui¬
uant qua ipse uiuit testes idone¬
os. uł su llos habere ñ potuerit:
tẽ de aliis quales sibi meliores in¬
uenire possit. & corã eis reꝵ suaꝵ
traditionẽ faciat. Et post quã hec
traditio ita facta fucrit: hores
illiꝰ nullã de p̃dictis reb ualeat.
heredi ulla occasio remaneat
hanc traditionẽ immutandi. s potiꝰ
neccssitas incũbat illã ꝑficiendi. Et
si ñdũ ressuas cũ coheredib sius

Expanded text:
cunque voluerit res suas dare, et qualiter hoc facere debeat, cap. 18. Si quis res suas pro salute animae suae, vel ad aliquem venerabilem locum, vel propinquo suo, aut cuilibet alteri tradere voluerit, eo tempore, quando intra ipsum comitatum fuerit, in quo illae res positae sunt, legitimam traditionem facere studeat. Quod si eodem tempore quo illas tradere vult, extra eumdem comitatum fuerit, sive in exercitu, sive in palatio, sive in alio quolibet loco, adhibeat sibi, vel de suis pagensibus, vel de aliis qui eadem lege vivant qua ipse vivit, testes idoneos, vel si illos habere non potuerit, tunc de aliis quales sibi meliores invenire possit, et coram eis rerum suarum traditionem faciat. Et postquam haec traditio ita facta fuerit, haeres illius nullam de praedictis rebus valeat fae, ne haeredi ulla occasio remaneat hanc traditionem immutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi; et si nondum res suas cum haeredibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs re sua male urat᷑. Cauiꝰ rescrip
cuiquã hõiũ ius suũ detrahat . Dño.¬
rũ int̃ est. ne auxiliũ c̃tra seuitiã
uł famẽ. uł intolerabilẽ iniuriã
deneget᷑ his qͥ iuste dep̾cant᷑. Ideoq
cognosce de grelis eoꝵ qͥ ex familia

Expanded text:
iptcuiquam hominum ius suum detrahi: sed dominorum interest, ne auxilium contra saevitiam vel famem vel intolerabilem iniuriam denegetur his, qui iuste deprecantur. Ideoque cogn
Abbreviated transcription (Latin):
Canctitũ est. ut nullꝰ qͥ lib&e.
Seccłasticꝰ abhis ꝑsonis res dem¬
ceps acciꝑe p̃sumat. quaꝵ liberi
aut ꝓpinqui hao esulta oblatione
uerit. synodali uł imꝑiali senten.¬
tia modis om̃ib feriatur. cp̃.
Sanccitũ est ut unicuiq eccłe.
unꝰ mansus integer absq alit
oblationib fideliũ. ñ dedomib
neq deatriis. uł de ortis iuxta
eccłam positis. neq de p̾scripto
manso aliqđ seruiciũ faciant.
p̃ter eccłasticũ. Et si aliqͥdam.¬
plius habuerint. in de semorib
sius debitũ seruiciũ impendant:¬

Expanded text:
atutum est ut nullus quilibet ecclesiasticus ab his personis res deinceps accipere praesumat, quarum liberi aut propinqui hac inconsulta oblatione erit, synodali vel imperiali sententia modis omnibus feriatur. CAP. Sanccitum est, ut unicuique ecclesiae unus mansus integer absque aliooblationibus fidelium, non de domibus, neque de atriis vel hortis iuxta ecclesiam positis, neque de praescripto manso aliquod servitium faciant praeter ecclesiasticum. Et si aliquid amplius habuerint, inde senioribus suis debitum servitium impendant
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ causa audiat᷑. & definiat᷑. Et
si testes ꝑse ad causas suas ꝗ̃rendas
habere ñ potuerunt. leges nescie.¬
rint: comes illos uł illas adiunet.
dando eis talẽ hominẽ qͥ rationẽ
eoꝵ teneat. & peis loquatur.
Cp̃.xui. De raptu uduarum.
ui iuduã intra pͥmos. dexx. dies
est. Ix. solid̾ intriplo ẽponat. Et si
inuitã cã duxiti legẽ suã c̃ponat.
illã uero ulteriꝰ ñ attingat. cp̃ .xuii.
De hoĩe publicã penitentiã agente¬

Expanded text:
eorum causa audiatur et definiatur. Et si testes per se ad causas suas quaerendas habere non potuerint vel legem nescierint, comes illos vel illas adiuvet dando eis talem hominem, qui rationem eorum teneat vel pro eis loquatur. 233. De raptu viduarum. Qui viduam intra primos triginta dies est 60 sol. in triplo componat; et si invitam eam duxerit, legem suam componat, illa vero ulterius non attingat. CAP. 276. - De homine publicam poenitentiam agente
Abbreviated transcription (Latin):
onuitiũ abapͣpellatorid.¬
b fieri ñ oportet. alioqͥn infamia
Qđ c̃fessi aebitor es ꝓiudicatis ha
onfessi debitores ꝓui. Ibeant᷑¬
dicatis habent᷑. ideoq ex die õses¬
sionis tẽpora solutionis p̃stituta

Expanded text:
ici ab appellatoribus fieri non oportet, alioquin infamia ssi debitores pro judicatis haonfessi debitores pro judicatis habentur; ideoque ex die confessionis tempora solutionis praestituta
Abbreviated transcription (Latin):
De illis hõib qͥ propt᷑ eoꝵ serint.
iusticiã ab aliis requisierint. aut ab
el ĩusticiã quȩrere uoluerint. qua.¬
liter int̃ illos iudiciũ t̃minetur:
Primo om̃iũ de illis causis ꝓqͥb
iudicatꝰ fuerat ad mortẽ. nullã
potest facere repeticionẽ. qͥa om̃s
ressuȩ scd̃m iudiciũ francoꝵ in
publico fuert̃ reuocatȩ. Et si
aliqͥd inpost modũ post quã uita
eidcessa ẽ cũ iusticia acqͥrere po.¬
tuerit. insua lib̾tate teneat. &
defendat scd̾m legẽ. in testimo¬
niũ autẽ ñ suscipiat᷑. nec inter
scabinos adlegẽ iudicandã tene.¬
at᷑: Et si ad sacram̃tũ aliqͥd iudi¬
catũ fuerit qđ iurare debent:
si aliqͥs ipsũ sacram̃tũ falsũ di¬
cere uoluerit: õtendant. Cap̃

Expanded text:
De illis homnibus qui propter eorum iustitiam ab aliis requisierint, aut ab eis iustitiam quaerere voluerit, qualiter inter eos iuditium terminetur. Primum omnium de illis causis pro quibus iudicatus fuit ad mortem, nullam potest facere repetitionem, quia omnes res suas secundum iuditium Francorum in publico fuerunt revocatas. Et si aliquid in postmodum, postquam ei vita concessa est, cum iustitia adquirere potuerit, in sua libertate teneat et defendat secundum legem. In testimonium non suscipiatur, nec inter scabinios ad legem iudicandam teneatur. Et si ad sacramentum aliquid iudicatum fuerit, quod iurare debeat, si aliquis ipsum sacramentum falsum dicere voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
Si ne apud cultores suos pondus aue̾.¬
toritatis amittant : id agunt. ut
int̃p̃tib suis signoꝵq suoꝵ c̃iectorib
culpa tribuat᷑ liqͤnoo. qđ decepti
fueruit uł m̃titi. Nonnũquã ũ ip.¬
si maligni sp̃s &t illusores hominũ
atq inuisores saluti eoꝵ solent
p̃dicere defectũ culture suȩ &eido¬
loꝵ ruinã. quatinꝰ p̃scii uideant᷑ qͥ d
in singłis regnis aut locis uentur usit ⁊ qͥdadi¬
legũnt. ñ ignorant. Quid gͦ mirũ.
si iã ĩminente tẽporũ arsimulachroꝵ
euersione. quã ꝓpħȩ dĩ sũmi tanto
ante p̃dixerant serapis demon ali.¬
cui cultoꝵ suoꝵ hocile ꝓximo ꝓdidit.
ut suã quasi diuinationẽ recedens
uł fugiens ẽmendaret: Aengustus̃¬

Expanded text:
Sed ne apud cultores suos pondus aucSed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus suis signorumque suorum conjectoribus culpa tribuatur, quando vel decepti fuerint, vel mentiti. Nonnunquam vero ipsi maligni spiritus, et illusores hominum atque invisores salutis eorum, solent praedicere defectum culturae suae, et idolorum ruinam: quatenus praescii videantur, quid in singulis regnis aut locis eventurum t non ignorant. Quid ergo mirum, si jam imminente templorum et simulacrorum eversione, quam prophetae Dei summi tanto ante praedixerant, Serapis daemon alicui cultorum suorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi divinitatem recedens vel fugiens commendaret. Fugantu
Abbreviated transcription (Latin):
naria uisa miscendo. siue uigilan¬
tiũ. siue dormientiũ. Aliquando
autẽ ñ quȩ ipsi faciunt. s quȩ na-¬
turalib signis futura p̃noseunt. q̃
signa in hominũ sensus uenire ñ
posst̃. ante p̃dicunt. Neq enĩ qͥa
huiꝰ artis ignarus. ideo iã diumus
habendꝰ ẽ. Quid autẽ mirũ si quẽ¬
ad modũ ille in corporis humani uł
ꝑturbata uł modificata temꝑiȩ.
seu bonas seu malas futuras p̃uidet
ualitudines. sic dȩ mon in aeris af¬
fectione atq ordinatione sibi no¬
ta: nobis ignota. futuras p̃uidet.
tẽpestates.Aliquando & hominũ
dispensationes. ñ solũ uoce ꝓlatas.
uerũ etiã cogitatione c̃ceptas. cũ
signa quȩdã ex animo expͥmunt᷑
in corpore tota facilitate ꝑdiscunt.
atq hinc etiã multa futura p̃nun¬
oiant. aliisuidelio& mira. qͥ ista
disposita ñ nouert̃. fallunt autẽ¬
etiã studio fallendi. & inuida uo.¬
luntate. qͥa hominũ errore lȩtant᷑.

Expanded text:
naria visa miscendo, sive vigilannaria visa miscendo, sive vigilantium sive dormientium. § 2. Aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt quae signa in hominum spossunt, ante praedicunt. neque enim quia eius artis ignarus, ideo iam diuinus habendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani uel perturbata uel modificata temperie seu bonas seu malas futuras praeuidet ualitudines, sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota futuras praeuidet tempestates\'? aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas, uerum etiam cogitatione conceptas, cura signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscunt atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis uidelicet mira, qui disposita non nouerunt. etiam studio fallendi, et invida voluntate, quia hominum errore laetantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tias quas aeriĩ corporis natura
sortita ẽ. ñ solũ multa futura p̃di.¬
cunt demones: uerũ etiã mira
multa faciunt. Quȩ qm hoĩes di¬
cere ac facere ñ posst᷑: eos digno
diuinos deferant arbitrant᷑. inuesti.¬
gante maxime uicio curiositatis ꝓpt᷑
amorẽ felicitatis falsȩ. atq t̾renȩ.
eexcellentiȩ tẽporalis. E xdictis¬
eiusdem. De diuinatione demonũ.
git᷑ nunc pͥmũ sciendũ est. qm̃ de
diuinatione dȩmonũ quęstio est.
illos ea plerũq p̃nũtiare quȩ ipsi
facturi st̃. Accipuint enĩ sepe po¬
testatẽ & morbossmittere. & ipsũ
aerẽ uiciando morbidũ reddere.
& ꝑuersis atq amatorib t̾renorũ
c̃modoꝵ malefacta suadere. de qͦꝵ
morib certi st̃ qđ sint eis talia su¬
adentib consensuri. Suadent mi
ris & inisibilib modis ꝑ illã subti.¬
litatẽ corporũ suoꝵ corpora ho.¬
minũ ñ sengentiũ penetrando. &
se cogitationib eoꝵ ꝑ quȩdã iagi.¬

Expanded text:
ias, quas aerii corporis natura ias, quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daemones, uerum etiam multa mira faciunt. quae quoniam homines dicere ac facere non possunt, eos dignos honores deferant, arbitrantur instigante maxime uitio curiositatis propter amorem felicitatis falsae atque terrenae excellentiae temporalis. qui De divinatione daemonum. Igitur nunc primum sciendum est, quoniam de divinatione daemonum quaestio est, illos ea plerunque praenunciare quae ipsi facturi sunt. Accipiunt enim saepe potestatem et morbos immittere, et ipsum aerem vitiando morbidum reddere, et perversis atque amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere: de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. Suadent autem miris et invisibilibus modis per illam subtilitatem corporum suorum, corpora hominum non sentientium peseque cogitationibus eorum per quaedam imagi
Abbreviated transcription (Latin):
uoca ut diuinationis sententiãꝓ.¬
fitent᷑. aut quaꝵ cũq scripturad¬
sententiȩ inspectione futura ꝓmit¬
tunt. Salisatores uocati sũnt.
qͥa dũ eis m̃broꝵ queẽq partes sali¬
erint. aliqͥd sibi exinde ꝓsperũ seu
triste significari p̃dicunt. Ex¬
Sciendũ uͦ est hano demonũ esse
naturã ut acrii corporis sensu.
t̃renoꝵ corpoꝵ sensũ facile p̃ce.¬
dant. celeritate etiã ꝓpt᷑ aerii cor¬
poris suꝑiorem mobilitatt̃ ñ solũ
cursus quorũliba hominũ uł feraꝵ
uerũ etiã uolatus auiũ inẽꝑabilit᷑
uincant. Quib duab reb quantỹ
adaeriũ corpꝰ attiet prediti.
hoc est acrimonia sensus &cele.¬
ritate motus : multo ante cogita¬
ta p̃nuntiant. uł nuntiant quȩ
homines ꝓsensus t̃reni tarditate
mirentur. Accessit etiã demonib
ꝑ tam longũ tempꝰ quo eoꝵ uita
ꝓtendit᷑ rerũ longe maior exꝑi.¬
entia quã potest hoĩb ꝓpt̃ breui.¬
tatẽ uite ꝓuenire. Per has effica.¬

Expanded text:
ocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Sciendum vero est hanc daemonum esse naturam, ut aerei corporis sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant, celeritate etiam, propter aerei corporis superiorem mobilitatem, non solum cursus quorumlibet hominum, vel ferarum, verum etiam volatus avium incomparabiliter vincant. Quibus duabus rebus quantum ad aereum corpus attinet praediti, hoc est, acrimonia sensus et celeritate motus; multo ante cogitata praenunciant, vel nunciant, quae homines pro sensus terreni tarditate mirentur. Accessit etiam daemonibus per tam longum tempus, quo eorum vita protenditur, rerum longe maior experientia, quam potest hominibus propter breuitatem uitae prouenire. per has efficac
Abbreviated transcription (Latin):
Si dearea aut torculari tol. Ieat.¬
lt᷑ aliqͥd ad sacrificia demoniors
sciente. xp̃iano. ideo peccat si fieri
ꝑmittit. ubi ꝓhibendi potestas ẽ.
Qđ si factũ cõperit. aut ꝓhibendi
potestatẽ ñ habuit: utit᷑ mũdis
reliquis fructib. unde illa subla

Expanded text:
si de area uel torculari tollatur aliquid ad sacrificia daemoniorum sciente Christiano, ideo peccat, si fieri permittit, ubi prohibendi potestas est. quod si factum comperit aut prohibendi potestatem non habuit, utitur mundis reliquis fructibus, unde illa subla
Abbreviated transcription (Latin):
diere maleficioꝵ artes. ut etiã
moysi in illis signis resisterent.
uertentes uirgas indragones. aqͣs
in sanguinẽ. cũ fert᷑ etiã ingen¬
tiliũ libris. qđ quedã maga famo¬
sissana circe socios ulpxis muta¬
uerit in bestias. Legit᷑ & de sacri-¬
ficio qđ archades deo suo lieo im¬
molabant. ex qͦ qͥcũq sumerent:
inbestiaꝵ formas c̃uerterent᷑ .S.
hec om̃ia magicis p̾stigiis potius
fingebant᷑. quã rerũ ueritate cõ¬
plerent᷑. Ut gͦ ipsi errores igno¬
rantib manifesti fiant: de eoꝵ
ꝓpͥetate atq inuentorib upeta
traditionẽ maioꝵ pͥmũ dicere
c̃gruũ arbitramur. Mlagift᷑ qͥ¬

Expanded text:
diere maleficiorum artes, ut etiam Moysi in illis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem . Fertur etiam in gentilium libris, quod quaedam maga, famosissima Circe, socios Ulyssis mutaverit in bestias. Legitur et de sacrificio quod Arcades Deo suo Dycaeo immolabant, ex quo quicunque sumerent in bestiarum formas converterentur. Sed haec omnia magicis praestigiis potius fingebantur quam rerum veritate complerentur. Ut ergo ipsi errores ignorantibus manifesti fiant, de eorum proprietate atque inventoribus, juxta traditionem majorum, primum dicere congruum arbitramur. Magi
Abbreviated transcription (Latin):
pices. Nam auspicia st̃. quȩ iter
facientes obseruant. Dicta autẽ st̃
auspicia. quasi auiũ aspicia. & an-¬
guria. quasi auiũ garria. hoc est
auium uoces &e lingne. Itt̃ augu.¬
riũ quasi auigerium. quȩ aues ge¬
runt. Duo autẽ st̃ genera auspioi.¬
orũ. unũ ad oculos. alterũ ad aures
ꝑtinens. Ad oculos scilic& uolatꝰiad
aures uox auium. Phytonisse api.¬
cio apolline dictȩ. qł is auctor fu.¬
erit diumandi. Astrologi dicti st̃.
eo qđ mastris auguriant᷑. Genech.¬
liaci appellati st̃. ꝓpt᷑ natalicioꝵ
c̃siderationes dierũ. Geneses enim
hominũ ꝑ .xxiͦi. çeli signa describt̃.
sẏderũq cursus. nascentiũ mores.
actus. & euentꝰ p̾dicere conant᷑.
idest qͥs quali signo fuerit natus.
aut quẽ effectũ habeat ute qͥ nas¬
go mathematici uocant᷑. cuiꝰ suꝑ¬
stitionis genꝰ c̃stellationes latini
uocant. idest notationes sy derũ
qͦmodose habeant cã qͥsq nascitur.

Expanded text:
pices. Nam auspicia sunt quae iter pices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant; dicta autem sunt auspicia quasi avium aspicia; et auguria quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo autem sunt genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti sunt eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt propter natalitiorum considerationes dierum; geneses enim hominum per duodecim coeli signa describunt, siderumque cursus, nascentium mores, actus et eventus praedicere conantur, id est quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nasgo Mathematici vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ genꝰ diuinationis apersisfert ᷑
ablatũ. Uarro autẽ dicit diuina¬
tionis quatuor esse genera. terrã.
a quã. aerẽ. & ignẽ. Hic geoman¬
tiã. ydromantiam. euromantiã.
pyromantiã. dictã autumati
diuini dictist᷑ quasi deo plemi. Di.¬
lant astutia quadã fraudulenta
st̃ genera diuinationis. ars &
furor. Incantatores dicti st̃. qͥ artẽ
ũbis ꝑagunt. Arioli uocati st̃. ꝓpt̃.¬
ea qđ circa aras idoloꝵ nefarias p̃ceᷤᷤ
emittunt. & funesta sacrificia of¬
fert̃. hisq celebritatib dęmonũ
accipiunt responsa. Aruspices
nũ cupant᷑ quasi hom̃ꝵ inspectato.¬
res. dies enĩ & horas in agendis nego.¬
ciis oꝑibq custodiunt. & qͥd ꝑsin¬
gula tẽpora obseruare debeat ho¬
mo intenctunt. Hii etiã ext ape.¬
cudũ inspiouint. & ex eis futura p̃¬
dicunt. Iugures st̃ qͥ uolatus atuũ
& uoces intendt᷑. aliq signa reꝵ
uł obseruationes imꝓuisas hõib
ocourrentes ferunt. Idem &e aus.¬

Expanded text:
Igitur genus divinationis a Persis fertur allatum. Varro autem dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, acrem et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam, dictam autumant. Divini dicti sunt, quasi deo pleni; dilant, astutia quadam fraudulenta sunt genera divinationis, ars et furor. Incantatores vero dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati sunt, propter quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum accipiunt responsa. Aruspices nuncupantur, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas hominibus occurrentes ferunt. Iidem et aus
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ nuncupant᷑. Hii ꝑmissy¬
dei elem̃ta c̃cutiunt. turbant
ac sine ullo uenenhaustu molc̃tia tm̃ carmi¬
nis ut̾unt̃. Uñ ⁊lucanꝰ. Mens haustinulla
sanie polluta ueneni: Incantata ꝑit.
Demonib enĩ accitis audent uen¬
tilare. ut qͥsqͥs suos perimat ma¬
lis artib inmicos. Niietiã sangui.¬
ne utunt᷑. & uictimis sepe c̃tin.¬
gunt corpora mortuoo. Nicro¬
uident ᷑ resuscitati mortui diui¬
nare. & ad int̾rogata respondere.
Hicro enĩ grece. mortuus. Man¬
tia: diuinatio nũcupat᷑. Ad qͦs
suscitandos cadaueri sanguis adi-¬
cit᷑. Nam amare demones sangui-¬
nẽ dicuit᷑. Ideoq quotiens nyrro.¬
mantia fit : cruor aquȩ miscet᷑.
& colore sanguinis faciliꝰ ꝓuocant᷑᷑
Ydromantici. ab a qua dicti. Est
enĩ ydromantia. in aquȩ inspecꝰ¬
tione umbras dȩmonu̾ euocare.
& imagines ludificationis eoꝵ in.¬
dere. ibiq ab eis aliqua audire. Ubi
adhibito sanguine etiã in ftros

Expanded text:
em nuncupantur. Hi elementa conuertunt, turbans ac sine ullo ueneni haustu uiolentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta ueneni Incantata perit. Daemonibus enim accitis audent uentilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et uictimis, et saepe contingunt corpora mortuorvidentur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia divinatio nuncupatur. Ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicuntur: ideoque quoties Necromantia fit, cruor aquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, inferos
Abbreviated transcription (Latin):
Obseruant diem & m̃sẽ qͥ kalen¬
dis Ianuarii aut ñ ieumnant aut ñ
uitates & ferias declinemꝰ. ut qͣndo
illi epulant᷑ & leti st̃.: tc̃ nos simꝰ
sobrii atq ienuni qͦ intelligant lȩ¬
ticiã suã nr̃a abstinentia ẽdẽpna.¬
ri. Non solũ autẽ gentiliũ s & iu.¬
deoꝵ c̃sortia uitare debeniꝰ. quoꝵ
etiã õfabulatio est magna pollu.¬

Expanded text:
Observant diem et mensem, qui Kalendis Januarii aut non jejunant, aut non vitates et ferias declinemus, ut quando illi epulantur et laeti sunt, tunc nos simus sobrii atque jejuni: quo intelligant laetitiam suam nostra abstinentia condemnari. Non solum autem gentilium, sed et Judaeorum consortia vitare debemus, quorum etiam confabulatio est magna pollu
Abbreviated transcription (Latin):
inidoloꝵ cultura expetit᷑: mors
potiꝰ dicenda ẽ. quã uita. Et qͥ ea
sectant᷑ si se ñ correxerut : ad
et̃nã ꝑditionẽ tendunt: psal¬
nusta dicente. Om̃s dii gentiũ de
monia. Qui ꝑdeceptos homines
alios deciꝑe cotidie gestiunt. nt
ꝑditionis suȩ faciant eos ẽẽ parti.¬
cipes. Itaq hec uanitas magicaꝵ
artiũ ex traditione angłoꝵ ma¬
loꝵ in toto t̃raꝵ orbe plurimis
sobis ualuit ꝑquandã scientiã fu¬

Expanded text:
titur, mors potius dicenda est, quam vita. Et qui ea sectantur, si se non correxerint, ad aeternam perditionem tendunt, Psalmista dicente: Omnes dii gentium sunt daemonia. Qui per deceptos homines alios decipere quotidie gestiunt, ut perditionis suae faciant eos esse participes. Itaque haec vanitas magicarum artium, ex traditione angelorum malorum, in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit per quamdam scientiam fu
Abbreviated transcription (Latin):
iueiũ sit donare histrionibus.
Ponare ressuas histrionib uiciũ ẽ
immane. ñ uirtꝰ. Et sc̃itis de talib
quã sit frequens fama cũ laude.
qͥa sicut soͥptũ ẽ. Laudat᷑ peccator
indesideriis aniniȩ suȩ. & qui mniqua
gerit behedicitur. Ambrosi us

Expanded text:
uas donare histrionibus. Donare res suas histrionibus vitium est immane, non virtus. Et scitis de talibus, quam sit frequens fama cum laude, quia, sicut scriptum est, laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, bene
Abbreviated transcription (Latin):
llos planetarios quos mathe snandi.¬
maticos uocant plane c̃sulerẽ non
desistelũ. qđ quasi nullũ eis sacri¬
ficiũ. & nulle p̃ces ad aliquẽ sp̃m
obdiuinationẽ dirigerent᷑. qđ ta¬
men xp̃iana & uera pietas c̃sequen
sortib credere. uł illud de actib
apłoꝵ huic testimonio copulare.
ubi sorte inapłatũ mathias eligit᷑.
cũ priuilegia singłoꝵ ñ possint

Expanded text:
llos planetarios, quos mathematicos vocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum esset sacrificium, et nullae preces ad aliquem spiritum ob divinationem dirigerentur. Quod tamen Christiana et vera pietas consequenter s credere, vel illud de Actibus apostolorum huic testimonio copulare, ubi sorte in apostolum Mathias eligitur, cum privilegia singulorum non possint
Abbreviated transcription (Latin):
sii qui de paginis euangeliq sor¬
tes legunt. & si optandũ c̃ ut id
potius faciant quã ad clemonia
c̃sulenda c̃currant: tam̃ ista mͥ
displicet c̃suetudo. ad negotia se.¬
cularia. & ad uitȩ huiꝰ uanitatẽ
diuina oracula uelle c̃uertere.

Expanded text:
i qui de paginis evangelicis sortes legunt, etsi optandum est ut ad id potius faciant quam ad daemonia consulenda concurrant, tamen ista mihi displicet consuetudo, ad negotia saecularia, et ad vitae hujus vanitatem divina oracula ve
Abbreviated transcription (Latin):
Oui enĩ sine saluatore salutem
suult habere. & sine uera sapien.¬
tia estimat se prudentẽ fieri
posse: ñ saluus sed eger. ñ prudens
sed stultꝰ inegritutine assidua
laborabit. & in cęcitate noxia stultꝰ
x demens ꝑmanebit: Ac ꝓinde om̃is¬

Expanded text:
ui enim sine Salvatore salutem vult habere, et sine vera sapientia aestimat se prudentem fieri posse, non salvus sed aeger, non prudens sed stultus, in aegritudine assidua laborabit: et in caecitate noxia stultus et demens permanebit: ac proinde om
Abbreviated transcription (Latin):
generale qͥppe pactũ ẽ societatis hu¬
mane obtẽꝑare regib suis. qͣntoma¬
gis deoregnatori uniũ se creature
suȩ ad ea quȩ iusserit sine dubitati¬
one seruiendũ ẽ: Sicut enĩ in po¬
testatib soc ietatis humane maior
potestas minori ad obediendũ p̃po¬
t̃rem imꝑii leges assum̃das putas¬
tis. ñ rep̾hendimꝰ. Fecit hoc paxlꝰ
cũ adũsus imuriosos romanũ ciuẽ

Expanded text:
generale quippe pactum est societatis humanae obtemperare regibus suis, quanto magis Deo regnatori universae creaturae suae, ad ea quae jusserit sine dubitatione serviendum est? Sicut enim in potestatibus societatis humanae major potestas minori ad obediendum praepoterreni imperii leges assumendas putatis, non reprehendimus: fecit hoc Paulus cum adversus injuriosos Romanum civem
Abbreviated transcription (Latin):
cepit dñm. alt̃ dixerit. dñe ñ sũ
dignꝰ ut intres sub tectũ meỹ. Am¬
bo saluatorẽ honorificantes. ꝗͣuis
ñ uno modo. Ambo pecca tismise¬
ri. ambo miscd̾iã c̃sequuti. Ad hoo
tatẽ inore cuiꝰq sapiebat. Er de¬

Expanded text:
 alter dixerit: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum: ambo Salvatorem honorificantes, quamvis non uno modo: ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consequuti. Ad hoc tatem in ore cujusque sapiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Si ad scripturas sisse mentitos.¬
sc̃ãs admissa fuerint uł officia
m̃clacia. qͥd in eis remanebit aueꝰ¬
toritatis quȩ tandẽ de scripturis
illis sententia ꝓferet᷑. Cuiꝰ pon¬
dere c̃tentiose falsitatis obteret᷑
aliqͥd in sacris libris eẽ m̃daciũ. id
est eos hoĩes ꝑ qͦs nobis illa scriptu¬
ra ministrata ẽ. atq c̃scͥpta. ali¬
quos insuis libris fuisse mͣtitos.
Alia q̃stio ẽ utrũ scriptorẽ sc̃aꝵ
scripturaꝵ m̃tiri oportuerit.
immo ñ. alia uͦ. s nulla q̃stio est.
Acdmnisso enĩ. semel intantũ aucꝰ¬
toritatis fastigiũ officioso m̃dacio
aliqͦ: nulla illoꝵ libroꝵ particła
remanebit. quȩ ñ ut cuiq uide.¬
bit᷑ uel admores difficilis. uł ad fi¬
dẽ incredibilis. eadẽ ꝑmciosissi¬
ma adm̃tientis auctoris c̃siliũ
officiũq referatis. AuGust i¬

Expanded text:
Si ad Scripturas sanctas admissa fuerint, vel officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de Scripturis illis sententia proferetur, cujus pondere contentiosae falsitatis obtereturaliquod in sacris libris esse mendacium, id est eos homines, per quos nobis illa Scriptura ministrata est, atque conscripta, aliquid in suis libris fuisse mentitos. Alia quaestio est utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit, immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio, nulla illorum librorum particula remanebit, quae nbitur, vel ad mores difficilis, vel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima ad mentientis auctoris consilium, officiumque referatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
culis quib ministeria sacra c̾fici.
asa quib sacroscã c̃fici suntur.¬
un̾t᷑ mysteria. calicis &e patenȩ
de qͥb Bonefacius martyr & ep̃c
int̾rogatꝰ si liceret inuasculis
ligneis sacram̃ta c̃ficere. Respon¬
dit. Quondã sac̃dotes ñ aureis s¬
sas celebrare c̃stituit. Tunc dem
teria sacra fecit argentea. In hoc
enĩ sicut & in reliquis cultib ma¬
gis & magis ꝑincrem̃tũ tẽpoꝵ decꝰ
succreuit eccłaꝵ. Hr̃is eñĩ dieb qͥ
serui patrifamilias sumꝰ. ipt decus
matris eccłe ĩminuat᷑. s magis cu¬
mulet᷑ & amplificet᷑. statumiꝰ. ut
c̃ficere p̃sumat. ne unde placari

Expanded text:
culis, quibus mysteria sacra conficiuntur. Vasa quibus sacrosancta conficiuntur mysteria, calices sunt et patenae. De quibus Bonifacius martyr et episcopus interrogatus, si liceret in vasculis ligneis sacramenta conficere, respondit: Quondam sacerdotes aurei sas celebrare constituit. Tunc deinnia ministeria sacra fecit argentea. In hoc enim, sicut et in reliquis cultibus magis et magis per incrementum temporum decus succrevit Ecclesiarum. Nostris enim diebus, qui servi patrisfamiliasmatris Ecclesiae imminuatur, sed magis cumuletur, et amplificetur statuimus ut conficere praesumat, ne unde placari
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ uariant᷑. ita ut iux aut om̃moñꝗͣ
inueniri possint cause qͣs meisuis:¬
tituendis hoĩes sequuti st̃: ubi fa.¬
cultas tribuit᷑ sine ulla dubitati.¬
one resecanda ȩstimo. Quãuis enĩ
neq hoc inueniri possit qͦmodo c̃t᷑
fidẽ sint: ipsã tam̃ religionẽ ꝗ ᷤ
paucissimis & manifestissimis
cel ebrationũ sacram̃tis miscd̾ia
honerib p̃munt. ut tolerabilior
sit ẽditio iudeoꝵ. Qui etiã si tẽpꝰ
lib̾tatis ñ cognouert᷑: legalib
tam̃ sacram̃tis ñ humanis p̃sũpti¬¬

Expanded text:
 variantur, ita ut vix aut omnino nunquam inveniri possint causae quas in eis constituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur sine ulla dubitatione, resecanda aestimo. Quamvis enim neque hoc inveniri possit quomodo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramentis misericordia oneribus premunt, ut tolerabilior sit condicio Iudaeorum, qui, etiam si tempus libertatis non cognouerunt, legalibus tamen sarcinis, n
Abbreviated transcription (Latin):
Quisnesciat scãm scripturã cano¬
nicã tã ueteris ꝗͣ noui testam̃ti
certis sius t̃minis ẽtineri. eamq
om̃ĩb posterioꝵib ep̃oꝵ litteris
ita p̃poni. ut de illa om̃ino dubita¬
ri & disceptari ñ possit. utrũ ue¬
rũ uł utrũ rectũ sit. qͥcqͥd in ea scͥp

Expanded text:
Quis nesciat sanctam scripturam canonicam, tam veteris quam novi testamenti, certis suis terminis contineri, eamque omnibus posterioribus episcoporum literis ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum verum vel utrum rectum sit, quicquid in ea scriptum