comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dilex̃ ⁊ habuit filiã dĩ alieni. Disꝑdat dñs uirũ qͥ fece¬
rit hoc : magistrũ ⁊ discpłm. de tab̾naculis iacob: ⁊ of¬
ferentẽ munera dño uirtutũ. Hȩc iccirco dixi. ut qui
nuptias uirginitati cõparant: sciant saltẽ tales nuptias
diganne ⁊ trigamie subiciendas. Ad suꝑiorẽ dispu¬
tationẽ inqͣ docuerat fidelẽ ab infidele ñ deb̾e disced̾e
s ꝑmanere in matrimonio sic̃ eos inuenisset fides
unũ quẽq ł celibẽ ł maritũ ita durare. ut eẽt. ap̃i babtis¬
mate dephensꝰ. infert subito parabolas. circũtisi ⁊ ethici
serui ⁊ lib̾i. ⁊i sub methaphora earũ de nuptis disputat

Expanded text:
ecerit hoc, magistrum, et discipulum, de Tabernaculis Jacob; et offerentem munera Domino virtutum . Haec idcirco dixi, ut qui nuptias virginitati comparant, sciant saltem tales nuptias digamiae et trigamiae subjiciendas. 11. Intellitationem, in qua docuerat fidelem ab infideli non debere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fides, et unumquemque vel coelibem, vel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus, infert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nuptis disputat
Abbreviated transcription (Latin):
uc toria ñ parua sit difficultas. Suis enĩ eũ suꝑare
queat. euiꝰ assertionẽ penitꝰ ignoret: ine lectore. lon¬
hest̃nã crapulã eructuans. ita euomuit ioumianus.
Satisfacio inuitatis. Ho ut claro nomine currã. s
a rumore purgatꝰ uiuã uano. Obsecro agrũ. nouella
plantationũ: arbusta teneritudinis. erepta de uicioꝵ
gurgitibꝰ. audientiã cõmimitã agminibꝰ. Scimꝰ ȩccł
spe. fide. ⁊ caritate maccessibilẽ: ⁊ in expugnabilẽ. N

Expanded text:
ultas. Quis enim superare queat, cujus assertionem penitus ignoret? Et ne lectorem lonhesternam crapulam ructans, ita evomit: 239 2. « Satisfacio invitatis, non ut claro curram nomine, sed a rumore purgatus vivam vano. Obsecro agrum, novella plantationum, arbusta teneritudinis, erepta de vitiorum gurgitibus, audientiam communitam agminibus. Scimus Ecclesiam, spe, fide, charitate, inaccessibile
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ placeat dõ. Qui aũ cũ urorẽ ẽ. sollicitꝰ ẽ quȩ s̃
mundi qͦmͦ placeat uxori: ⁊ diuisꝰ ẽ. Intueam᷑ c̃uras
uirginis: maritiq distantias. Uirgo dño: maritꝰ uxor
multas scilicet partes sollicitudinũ miseriarũq diftra¬
ctꝰ Nõ ẽ huiꝰ loci nuptiarũ angustias describ̃e. ⁊qͣsi
in ed̃miibꝰ locis rethorito exultare secmone. ł leniꝰ
suꝑ hac re cõtra heluidiũ. ⁊ in eo libro quẽ ad heusto¬
chiũ scripsi: arbitror absolutũ. Certe ⁊ tertullianus
uit. Nec ñ illud breuit̾ ãmoneo: in latins codicibꝰ ita.¬
suũ. ⁊ a me qͦq ꝓ qualitate loci sic edisertũ sit tam̃ ñ
ẽ apłicȩ ueritatis. Siqͥdẽ apłs ita scripsit. ut supra
transtulimꝰ. Sollicitꝰ ẽ. quȩ s mũdi. qͦmͦ placeat uꝑora ⁊̃

Expanded text:
i autem cum uxore est, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est. Intueamur curarum virginis, maritique 260 distantias. Virgo Domino, maritus uxori multas scilicet sollicitudinum partes, miseriarumque distractus. Non est hujus loci nuptiarum angustias describere, et quasi in communibus locis rhetorico exsultare sermone. Plenius super hac re contra Helvidium, et in eo libro quem ad Eustochium scripsi, arbitror absolutum. Certe et Tertullianus vit. Nunc illud breviter admoneo, in Latinis codicibsensum, et a me quoque pro qualitate loci sic edissertum sit, tamen non est Apostolicae veritatis. Siquidem Apostolus ita scripsit, ut supra transtulimus: Sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et
Abbreviated transcription (Latin):
n dimittat illã. & cetera. usq ad illũ locũ uͥ ait. Unꝰ qͥsq
sic̃ uocauit eũ ds̃. ita ambulet: ⁊⁊ sic̃ in om̃ibꝰ eccłiis doceo.
Hic locꝰ ad p̃sentẽ cõtrouersiã ñ ꝑtinet. Docet enĩ iuxta
dep̃hendisset fides. hoc ẽ. si unꝰ credidisset eduobꝰ: p̃cepit
ne credens repudiaret ñ credentẽ. Causisq expositis
qd̾ candidatꝰ fidei sit infidelis. si nolit a credente discede.
ecõtrario iubet si infidelis repudiet fidelẽ. ꝓpt̃ fidẽ xp̃i
At minc plereq cõtẽpnentes apłi ussionẽ uingunt᷑ gentilib
⁊ tẽpla xp̃i idolis ꝓstituunt. Nec intelligunt se illiꝰ corporis¬
quȩ habentes maritos in xp̃m pꝰ ea credider ñ his quȩ cũ¬

Expanded text:
era usque ad eum locum, ubi ait: Unusquisque sicut vocavit eum Deus, ita ambulet, et sicut in omnibus Ecclesiis doceo . Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta deprehendisset fides, hoc est, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet non credentem. Causisque expositis, quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente discedere: e contrario jubet, si infidelis repudiet fidelem propter fidem Christi, At nunc pleraeque contemnentes Apostoli jussionem, junguntur gentilibus, et templa Christi idolis quae habentes 252 maritos, in Christum postea crediderunt; non his, quae cu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tam adultere: quã inceste sunt. Ac ne iudet᷑ in eo qd̃ di¬
xerat. ⁊ si mipserit uirgo ñ peccabit. rursũ celibes ad
nuptias ꝓuocare: statĩ se refrenauit. ⁊ aliud inferendo
informauit : qd cõcesserat dicens. Tribulationẽ tam̃ car¬
nis habebunt huiꝰ modi. Qui s̃ istiqͥ tribulationẽ carnᷤᷤ
habebt̃. quibꝰ supͣ indulserat. Si acceꝑis uxorẽ ñ pec

Expanded text:
t, quam incestae. Ac ne videretur in eo quod dixerat: Et si nupserit virgo, non peccavit, 259 rursum coelibes ad nuptias provocare, statim se refrenat  Al. refrenavit, et aliud inferendo, infirmavit quod concesserat, dicens: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi. Qui sunt isti qui tribulationem carnis habebunt? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nos cõuigũ.
infert sententiã quȩ omnẽ cauillationẽ amputet:
Incio empti estis: nolite fieri seru hominũ. Nedẽpti¬
uoluptatis excoximꝰ. quibꝰ inbabtismate mortiuis ẽ¬
enus sufforatꝰ exercitꝰ. Sur rursũ egiptũ querimꝰ. ⁊ pꝰ¬
mania angł̃oꝵ eibũ ałia ⁊ cepe ⁊ pepones. ⁊ carnes¬

Expanded text:
nos conjugum, infert sententiam quae omnem cavillationem amputet: Pretio magno empti estis; nolite fieri servi hominum , nevoluptatis excoximus. Quibus in baptismate mortuus ejus suffocatmanna, angelorum cibo, allia et cepe et pepones et carne
Abbreviated transcription (Latin):
Maritis uxoribꝰq dat legẽ ⁊ dãpnato carnis ornatu. cas¬
titatẽ p̃dicat ⁊ ornatũ interioris hominis : in incorrup¬
tione mittis ⁊ silentis sp̃s. Quodã mͦ hoc dicens. Quoniã
exterior homo ur̃ corruptꝰ ẽ. ⁊ beatitudinẽ in corrupti¬
oms quȩ ꝓpͥe uirginũ ẽ hab̃e. desuustif. imitamini
incorruptionẽ sp̃s saltẽ ꝑ serã abstinentiã: ⁊ qd̾ corpo¬
re ñ potestis m̃te p̾state. Has enĩ ap̃s diuitias. ⁊ hos
ur̃e cõiunetionis: quenit ornatꝰ. Uerũ neqͥs putet. ge
eo qd sequit᷑ ut uacetis orationi. ⁊ iterũ ad idipsũ re

Expanded text:
Maritis uxoribusque dat legem, et damnato carnis ornatu, casMaritis uxoribusque dat legem, et damnato carnis ornatu, castitatem praedicat, et ornatum interioris hominis, in incorruptione mitis et silentis spiritus, quodammodo hoc dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est, et beatitudinem incorruptionis, quae proprie virginum est, habere desiistis, imitamini incorruptionem spiritus saltem per seram abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente praestate. Has enim Christus divitias, et hos vestrae conjunctionis quaerit ornatus. 8. Verum ne quis putet ex eo quod sequitur, Ut
Abbreviated transcription (Latin):
habens cõuigaliũ uinculoꝵ. uioe qͦmͦ imformet eccłiã.
qͦmͦ doceat ap̃ianos. Similit̾ uiri cohabitantes urta
scientiã. quasi infirmiori uasculo muliebri tribuentes
dic̃ orationes officio cõuigali. Qd̾ aũ ait similit̾. iccirco
ad imitationẽ ꝓuocauit uiros: qr iã supͣ uxoribꝰ p̾ceꝑat
dicens. Ut uideant uiri intimore castã cõuersationem¬
ur̃am. quarũ sit ñ exteriꝰ cõpositio eriniũ :i distinctio
auri. ⁊ in cultu uestis ornat:: s absconditꝰ cordis homo
in incorruptione mittis ⁊ silentis sp̃s. hoc ÷ corã dõ pla¬
cens. Cernis quale cõuigiũ int̾ uiros uxoresq p̃cipiat.
cohabitantes iuxta scientiã. ut nouerit qͥd uelit quid
desid̾et ds̃: ⁊ tribuant honorẽ uasculo muliebri. Si absti¬
nemꝰ a coitu: honorẽ tribuimꝰ uxoribꝰ. Si ñ abstinemꝰ.
ꝑspicuũ ÷ honori cõtrariã eẽ. cõtumeliã. Ad uxores qͦq
Ut uideant inqͥt uiri castã cõuersationẽ ur̃am. ⁊ or¬

Expanded text:
habens conjugalium vinculorum, vide quomodo informet Ecclesiam, quid doceat Christianos: Similiter viri cohabitantes juxta scientiam, quasi infirmiori vasculo muliebri tribuentes dicit orationes officio conjugali. Quod autem ait, similiter, idcirco ad imitationem provocat viros, quia jam supra uxoribus praeceperat, dicens: Ut videant viri in timore castam vestram conversationem, quarum sit non exterius compositio crinium, et distinctio auri, et in cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coitu, honorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus, perspicuum est honori contrariam esse contumeliam. Ad uxores quoque, Ut videant, inquit, viri castam conversationem vestram, et or
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ pꝰ fidẽ xp̃i celibes ẽẽ debent ⁊ cõtinentie
causa urores qͥs habebant dimitt̃ent. ansi uir¬
gines credidissent mirent matrimonia: ⁊ cũ e
duobꝰ ethnicis unus credidisset in ip̃m. utrũnã
eredens relinqueret ñ credentẽ. &. si eẽnt. ducen¬
de uxores. exp̃ianas tantũ accipi iuberet. an eth¬
mcas. Uideamꝰ gͥ qͥd adhȩc parilꝰ rescripserit. De
hułaũ que scripsisti mͥ: bonũ homini mulierẽ nõ
tangere. Propt᷑ fornicationẽ aũ. unꝰ qͥsq suã uxorẽ

Expanded text:
utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continentiae utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non credentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videamus igitur quid ad haec Paulus rescripserit: De his autem quae scripsistis mihi bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornicationem autem unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
imn eripo ntione ꝓpoᷤ itionũ eiꝰ n legenti fastidiũ faceñ
R uttile ⁊at sum ẽuncta molimina eiꝰ quasi enstru¬
Eta aciẽ cõtra me ponere: ⁊ totũ hostilẽ exercitũ
cũ suis turmis ac ducibꝰ cõgregare. nȩ pꝰ pͥmã uictos¬
riã alia m deinceps plia nasccrent᷑. G ñ dimicabo co¬
tra singulos. nec pancoꝵ ero passim cõgressione cõtent.
łoto cãtandũ ẽ. agmine ⁊ in cõpositi hostiũ cunei. ac
latro cinis more pugnantes: instructa ti ordinata acie
repellendi. ¶ ppona in pͥma fronte apłm paulũ. ⁊ qͣsi
fortissimũ duas suis tlis: id ÷ suis ar mabor sententiis.
Seiscitantd enĩ suꝑ hac questione corinthus: ploussime
rãpondit doc for gintũ ⁊ magist᷑ ȩceliȩ. Suicquid statu¬
erit. hoc xp̃i in illo loquentis legẽ putemꝰ. Simulq
ne lec tous tacita cogitatio eũceꝑimꝰ singula quȩ ꝓpo¬
sita s di luere semꝑ ad apłm se reseruet ⁊ studio ula¬
lidissimanĩ questionũ priora negligens ad extrema

Expanded text:
in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et quasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, plenissime respondit doctor gentium, et magister Ecclesiae. Quidquid autem statuerit, hoc Christi in eo loquentis legem putemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio, cum coeperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se reservet, et studio validissimarum quaestionum, priora negligens, ad extrema
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ñ habet potestatẽ. s uir. Similit̾ ⁊ uir cor
questio de his ẽ qui iinatrimonio s an eis liceat
qͥ semel dur uxorẽ nͥ ex cõsensu se ñ ualet abstinere. nec
dare repudiũ ñ peccanti: reodat cõiugi debitũ. ꝗe spon
te qͥppe se alligauit ut cogeret᷑ redde. Nolite fraudari
inuicẽ nͥ forte ex cõsensu ad tẽpꝰ: ut uacetis orationi. Oro
te quale illud bonũ ÷ qd orare ꝓhibet. qd accipe ñ ꝑmitta

Expanded text:
corporis non habet potestatem, sed uir; similiter et uir corpcorporis non habet potestatem, sed uir; similiter et uir corp: omnis hic quaestio de his est, qui in matrimonio sunt, an eis liceat qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu se non ualet abstinere nec dare repudium te quippe se alligavit, ut reddere cogeretur. Nolite fraudare invicem; nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi. Oro te quale illud bonum est, quod orare prohibet? quod corpus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculũ sit: quasi qͥ illã tetigerit ñ enadat. que uiroꝵ
p̃ciosas animas capit. quę fac adolescentiũ corda euola¬
re. Alligabit qͥs insinu ignẽ. ⁊ ñ cõburet᷑: aut ambulabit
statĩ adurit᷑: ita uiri tac tꝰ ⁊ femine sentit naturã
suã. ⁊ diuersitate sexꝰ intelligit. L arrant ⁊ gentiliũ
fabule mithra ⁊ eric thoniũ ł in lapide ł insolo. id :¬
t̾ra: de solo estu libidinis eẽ. generatos. Unde ⁊ nr̃ ioseph
qr tangere eũ uolebat egiptia. fugit emanibꝰ ei  ⁊ qͥsi
ad morsũ rabidissime canis. ne paulisꝑ uirus serꝑet pal¬
liũ qd̵ tetigerat abiecit. Propt̃ forncationes aũ unꝰ¬
qͥsq uxorẽ suã habeat. ⁊ una queq uirũ suũ habeat.
quin hac excusatione libidin frena laxasset: ut qͦti¬
enscũq uror morit᷑. totiens ducenda sit alia ne for
utat᷑. quã habebat anteꝗͣ cred̾et. Quã bonũ erat ñ
tangere. ⁊ pꝰ fidẽ xp̃i sororẽ tantũ nosse ñ cõiigẽ. nisi¬

Expanded text:
erit, non evadat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligabit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit statim aduritur: ita viri tactus et feminae sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde et noster Joseph, quia tangere eum volebat Aegyptia, fugit ex manibus ejus, et quasi ad morsum rabidissimae canis, ne paulatim virus serperet, pallium quod tetigerat, abjecit. Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaeque virum suum habeat. quin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotienscumque uxor moriatur, totiens ducenda sit alia, ne fornutatur, quam habebat, antequam crederet, quam bonum erat non tangere et post fidem Christi sororem tantum nosse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. añ sisie ꝑmanserint ut ego. Di añ ñ se cõtinent. ni¬
bant. Deluiᷤs ẽ. enĩ nube quã uri. Reuertam ad caput
testonorii. Bonuĩ ẽ. inqͥt homini mulierẽ ñ tange¬
re. i bonũ mlierẽ ñ tangere: malũ ÷ gͦ tangere. Ni¬
ehil enĩ bono cõtrariũ.: nͥ malũ. Si aũ malũ ÷ ⁊ ig¬
noscit idõ cõcedit᷑ ut ne malo qͥd̾ oeteri fiat. Quale¬

Expanded text:
sic permanserint ut ego. Si autem se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri . Revertamur ad caput testimonii: Bonum est, inquit, homini mulierem non tangere. Si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere: nihil enim bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum est, et ignoscitur, ideo concedit
Abbreviated transcription (Latin):
nis. sisarã ⁊ iabin ⁊ currꝰ ferreos debellarpit. Iah el
uxorẽ aber cinei adducit inmediũ: ⁊ palo armatã
p̾dicat manũ. Int̾ iepte patrẽ ⁊ uirginẽ filiã. que in¬
molata sit dño. dic̃ nullã fuisse distantiã: qͥn pociꝰ fidẽ
patris p̃fert ei quȩ cesa sit lugens. Uenit ad samuel al¬
terũ nazareũ dñi: qͥ ab infantia nutritꝰ in tab̾naculo ẽ
⁊ uestitͦ ephodbat qd int̾pretat᷑ uestibꝰ lineis. Dic̃q eũ
filios ꝓcreasse: nec sacerdotalẽ pudiciciã uxoris ĩmutati
ẽẽ. cõpleru. Boo⁊ cũ sua ruth in area collocat: ⁊ iesse ⁊¬

Expanded text:
nis, Sisaram et Jabin et currus ferreos debellarint. Jahel nis, Sisaram et Jabin et currus ferreos debellarint. Jahel uxorem Haber Cynei adducit in medium, et palo armatam praedicat manum. Inter Jephte patrem et filiam virginem, quae immolata sit Domino, dicit nullam fuisse distantiam; quin potius fidem patris praefert ei, quae caesa sit lugens. Venit ad Samuel alterum Nazaraeum Domini, qui ab infantia nutritus in tabernaculo est, et vestitus EPHOD BAD, quod interpretatur, vestibus lineis; dicitque eum filios procreasse, nec sacerdotalem pudicitiam, uxoris imminutam esse complexu. Booz cum sua Ruth in area collocat, et Jesse
Abbreviated transcription (Latin):
nchel. bale. ⁊ zelphe. & asserit abrahã ob meritũ fidĩ
benedictionẽ in generatione filii suscepisse: sarã intipo
eccłia. cui defecerant muliebria maledictionẽ sterili¬
tatis: partꝰ benedictione mutasse. Nd̾ rebecea ierit
quasi ꝓphetes int̾rogare dnm: ⁊ audierit ab eo. Due
gentes. ⁊ duo ppłi: in utero tuo s. Id iacob in urorẽ
serierit. ⁊⁊ existimante rachel uiri eẽ. dare lib̾os. ac
qͥd ꝓ dõ ego sũ qui te cõclusit : In tantũ inqͥt scie
liter ꝑ moisen benedicat ds̃. Iudã qͦq ꝓponit ⁊ thamar.
⁊ occisũ onã ꝑstringit adomino. qẽ fr̃i inuidens sem̃
nuptiarũ in t̾ra fundebat. Moisen ꝓponit ⁊ mariȩ leprã
que frĩ ꝓ uxore detrahens: ilico dĩ ultione ꝑcussa ẽ. Lau¬
dat samson: ⁊ uxoriũ nazareũ miris effert p̃coniis.
Debborã qͦq repplicat ⁊ barach: qd absq uirginitatis bo¬

Expanded text:
Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophetes interrogare Dominum, et audierit ab eo, Duae gentes et duo populi in utero tuo sunt . Quod Jacob pro uxore servierit: et existimante Rachel, viri esse dare liberos, ac quid pro Deo ego sum, qui te conclusit ? In tantum, inquit, sciebaliter per Moysen benedicat Deus. Judam quoque proponit, et Thamar: et occisum Onam perstringit a Domino, quia fratri invidens semen, nuptiarum opera perdebat. Moysen proponit, et Mariae lepram, quae fratri pro uxore detrahens, illico Dei ultione percussa est. Laudat Samson, et uxorium Nazaraeum miris effert praeconiis. Debboram quoque replicat et Barach; quod absque virginitatis bo
Abbreviated transcription (Latin):
ana. Ae ne forsitan diceremꝰ hoc scriptũ eẽ. in ueteri tes¬
tam̃to: asscrit a dño qͦq idipsũ in eugłio cõfirmari. Ib ds
cõuix̃. homo ñ separet. Statĩ subnectit. Crescite ⁊
multiplicamini: ⁊ replete t̾rã. Et ꝑ ordinẽ replicat:
Seth. enos. caman. malalehel. iareth. enoc. matusalã.
lamech. noe: om̃s habuisse uxores. ⁊ ex dĩ sententia filios
ꝑereasse: quasi generationis ordo ⁊ historia cõditionis hu¬
manȩ. sine cõuigibꝰ ⁊ lib̾is potueris enarrari. Iste ẽ. inqͥt¬
qͥsi altero pͥncipio generis humani. uiroꝵ ⁊ uxoꝵ pa¬
ria uingunt᷑: ⁊ ex integro generatio instaurat᷑ benedi¬
ctione. Crescite ⁊ multiplicamini: ⁊ replete t̾rã. In suꝑ
etiã comedendarũ carmũ licentia relaxat᷑: ut omne
qd mouet᷑ uob̃ erit in eseam. Sic̃ olera erbarũ: dedi uob̾
uniuersa. Currit ad abrahã isaac. ⁊ iacob: equibꝰ pͥor
trigamꝰ scd̃s monogamꝰ: terciꝰ qͥttuor urxoꝵ ẽ. Lie.

Expanded text:
um in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia conditionis humanae, sine conjugibus et liberis potuerit enarrari: « Iste, inqquasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplicamini et 243 replete terram . » Insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae,
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ qͥsq sua uxorẽ habeat. Uelut siqͥs diffiniat. bonii t̾riti¬
ceo uesci pane. ⁊ edere purissimã similã: tam̃ neqͥs cõpulsꝰ
fame comedat stercus bubulũ. cõcedo ei: ut uescat᷑ ⁊ or¬
deo. Nũ iccirco frum̃tũ ñ habebit puritatẽ suã.si fimo
ordeũ p̃ferat᷑: bonũ ÷ illud nat᷑alit̃. qd̾ cõparationẽ nõ
habet mali: qd̾ p̃latione alteriꝰ ñ adumbrat᷑. Simulq
anim aduertenda apłica prudentia. Nõ dix bonũ uxorẽ¬

Expanded text:
unusquisque uxorem suam habeat. Velut si quis definiat: Bonum est triticeo pane vesci, et edere purissimam similam. Tamen ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum, concedo ei, ut vescatur et hordeo. Num idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod praelatione alterius non obumbratur. Simulque animadvertenda est Apostoli prudentia. Non dixit, bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris: ⁊ de illo uult eẽ. scriptũ. Ds̃ udiciũ tuũ regi
da: ⁊ iusticiã tuã filio regis. E dabit᷑ ei de auro arabiȩ:⁊¬
adorabunt ꝓ eo semꝑ. Ac repente transcendit ad heliam
qͦq ⁊ heliseũ. ⁊ narrat quasi grande misteriũ: qd reqͥeue¬
rit sp̃s heliȩ in heliseũ. & cur hoc dixerit tacet. nͥ forte
heliã ⁊ heliseũ habuisse arbitret᷑ uxores. Transit ad eze¬
chiã :⁊ cũ in eiꝰ laudibꝰ ĩmoret᷑: miror cur oblitꝰ sit di¬
cere. amͦ filios faciã. Iosiã uirũ iustissimũ sub qͦ in tẽplo
deuteronomii lib̾ reꝑtꝰ ẽ: ab holdath uxore sellũ instru¬
ctũ refert. Damelẽ qͦq ⁊ tres pueros int̾ maritos nu¬
merat. ⁊ ad eugłiũ repente transcendens: zachariã ⁊
helisabeth. ⁊ petrũ ponit. ⁊ socrũ eiꝰ. ceterosq apłos.
⁊ cõsequent᷑ infert dicens. Si aũ uolucrint assumere
uanã defensionẽ ⁊ obtende qd rudis mund edues. uibu¬

Expanded text:
cium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis. Et, Dabitur ei de auro Arabiae, et orabunt pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixerit, tacet: nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit ad Ezechiam: et cum in ejus laudibus immoretur, miror cur oblitus sit dicere: Amodo filios faciam . Josiam virum justissimum, sub quo in Templo Deuteronomii liber repertus est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel quoque, et tres pueros inter maritos merat. Et ad Evangelium repente transcendens, Zachariam, et Elisabeth, Petrum ponit, et socrum ejus, caeterosque Apostolos. Et consequenter infert dicens: « Si autem voluerint assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit in
Abbreviated transcription (Latin):
cta s digerã. Nec molestũ sit lectori. si nausiã eiꝰ
⁊ uomitũ: legere cõpellat᷑. Libentiꝰ antidotũ ap̃i
bibet: cũ diaboli uenena p̃cesserint. Audite pati¬
ent̃ uirgines. Audite queso uoluptuosissimũ cõci¬
onatorẽ: uno quasi sirenarũ eantꝰ eiꝰ fabula s
elausa aure transite. Urãs ferte paͣlisꝑ iniurias. Putate
uos cũ ap̃o cruefixas: phariscoꝵ audire blasphemia s.

Expanded text:
si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos cum Christo crucifixas, Pharisaeorum audire blasphemias.
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ibꝰ solere p̃ferrł. Uos queso utriꝰq sexu
uirgines ⁊ cõtinentes. mariti quoq ⁊ digami. ut
conatꝰ meos orationibꝰ iuuetis. Cunctoꝵ in cõmu¬
ne iouimanꝰ hostis ẽ. Tã uirginitati fac̃ in iuriã. dũ
eã nuptiis cõparat: quã:i nuptus. sic eas licitas asseros
ut scd̾a ⁊ t̃cia matrimonia. S ⁊ digamis ⁊ trigamis
aduersariꝰ ẽ: ibi ponens scortatores qͦndã ⁊ libidinosis¬
simos pꝰ penitentiã: uͥ dupplicata ⁊ triplicata ma¬
trimonia. Nunqͥd in eo digami ⁊ digami dolere nõ
debent. qc idẽ scortator ⁊ penitens. in regno cęloꝵ
etiã uirginibꝰ ad equet᷑ Proponã gͥ manifestioribꝰ
u̾bis. ⁊ habentibꝰ aliquã cõsequentiã argum̃ti eiꝰ

Expanded text:
ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam quieam nuptiis comparat, quam et nuptiis, sic 242 eas licitas asserens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequent
Abbreviated transcription (Latin):
tii. his cõsiliis. dracho de paradiso hominẽ expulit.
Nã ⁊ saturitatẽ ieuinis p̃ferendo. repmisit eos
ĩmortales futuros: quasi nunꝗͣ possent corruere. ꝙ. dĩ
diuinitatẽ equalẽ cũ dõ pollicet᷑: expulit eos de parab¬
so. Ut qͥ nudi ⁊ expediti ⁊ absq ulla macula iurgines
dĩ cõsortio fruebant᷑: deiecti in uallẽ lacrimarũ
tunicis cõsutis ⁊ pelliciis uestirent᷑. & ne lectorẽ
duitus morer: sequar uestigia particionis expositȩ
⁊ aduersꝰ singulas expo ĩtiones eiꝰ. scripturarum uel
maxime nitar testimoniis: ne querulus garrut se
eloquentia magisquã ueritate suꝑatũ. Qd si explerie¬
ro ⁊ illũ utriꝰq testam̃ti nube opp̾ssero. assumã ex¬
empla singłaris qͦq litturaturȩ : ad quã ⁊ ipse ꝓuo¬
cat. Doceãq etiã int̾ philosophos ⁊ egregios inꝰ re¬
publica uiros uirtutes uoluptatibꝰ. id. est pitagorã¬
⁊ platonẽ ⁊ aristidẽ. archippo. ⁊ epicuro. ⁊ alcibiad

Expanded text:
tiqui, his consiliis draco de paradiso hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam exempla saecularis quoque litteraturae, ad quam et ipse provocat. Doceboque etiam inter philosophos publica viros, virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi
Abbreviated transcription (Latin):
qe ñ nullos hãc intelligentiã rep̃hensuros arbitror: in¬
t̾rogare libet quȩ sint cõsequentia. ut de maritis ⁊ uxo-¬
ribꝰ disputans. repente transiret ad cõparationẽ uidei ⁊
ethnici. serui ⁊ lib̾i: ⁊ rursũ hac dispitatione finita:
rediret ad uirgines dicens. De uirginibꝰ aũ: p̃ceptũ dm̃
ñ habeo. Quid sibi uult int̾ cõuigia ⁊ uurginitatẽ. iudei
⁊ ethnici. serui lib̃iq collatio Scd̾o qͦmͦ possit intelligi.
circũcisꝰ aliqͥs uocatus ẽ ñ adducat p̃puciũ: Nunqͥd qui
semel amputatũ habet p̃pnciũ. potest si uelit rursꝰ illud
adducere: Deide qͦ sensu exponendũ sit: qͥ enĩ in dño uo¬
catꝰ ẽ. seruus. libtꝰ ẽ. dñi: similit᷑ qͥ lib uocatꝰ ẽ seruus ẽ.¬

Expanded text:
 nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror, interrogare libet, quae sit consequentia, ut de maritis et uxoribus disputans repente trEthnici, servi et liberi: et rursum, hac disputatione finita, rediret ad virgines dicens: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo . Quid sibi vult inter conjugia et virginitatem, Judaei et Ethnici, servi liberique collatio? Secundo quomodo possit intelligi, Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium ? Numquid qui semel amputatum habet praeputium, potest si velit rursus illud adducere? Deinde quo sensu exponendum sit, Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini? Similiter qui liber vocatus est, servus e
Abbreviated transcription (Latin):
ricatione. Salua aũ fiet ꝑfilioꝵ generationẽ.si ꝑman¬
serint infide ⁊ dilectione ⁊ sc̃ĩficatione cũ sobrietest.si.
serte cossat hic illud apłicũ. & qͥ habent uxores. sic
sint qͣsi ñ habeant. N Iisi forte dicetis ꝓpt̾ ea uult esis
nibrere. qͥd iã quędã cõuersȩ s̃ retro pꝰ sachanan q̃ s

Expanded text:
filiorum generationem, si permanserit in fide et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi
Abbreviated transcription (Latin):
eor onã. Hȩc de impatientia magis quã uixta ordinẽ dis¬
putationis dixerĩ. Cũ enĩ adhiic de portu egridear.us
rudentibꝰ uela suftollã. in mediũ me questionũ pelasus
subit: loquendi estꝰ abripuit. Unde cohibebo eiu  pau
nitite ferire cupienti. Balista qnto plꝰ retrabit᷑: tanto for¬
t mittit᷑. Nõe. dapnũ dilatio uͥ certior fit erdilatione
nic toria. Proponamꝰ breuit̾ aduersari sententias. ⁊ bem
tenebrosis latibris eiꝰ quasi de foueñ serpentes ꝓtrahaom
Neq sinã uenenosũ caput spiris maculosi eorporis pro
tegi Pateat qd nexiũ e: ut possit cõteri eũ paelientõ
Ticit ugines uiduas ⁊ maritatas. quȩ semel i xp̃o
lote s: si nõ discrepent ceteris oꝑibꝰ eiusdẽ ẽe. meritit
ititur approbare eos qui plena fide in babtismoate
renati s adiabolo ñ posse subuerti. Eereiũ ꝓponone
intꝰ abstinentiã ciboꝵ. ⁊ cũ gr̃arũ actione ꝑceptionẽ¬

Expanded text:
coronam. Haec de impatientia magis quam juxta ordinem discoronam. Haec de impatientia magis quam juxta ordinem disputationis dixerim. Cum enim adhuc vix de portu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestionum pelagus, subitus loquendi aestus abripuit. Unde cohibebo cursum, eginitate ferire cupienti. Ballista quanto plus retrahitur, tanto fortius mittit. Non est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione victoria. Proponam breviter adversarii sententias, et de tenebrosis libris ejus quasi de foveis serpentes protraham, nut possit conteri, cum patuerit. « Dicit, virgines, viduas, et maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent caeteris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos, qui plena fide in baptismate renati sunt, a diabolo non posse subverti. Tertium proponit, inter abstinentiam ciborum, et cum gr
Abbreviated transcription (Latin):
culatũ. Legimꝰ pͥmã dĩ sententiã. crescite ⁊ mũltiplicami¬
ni ⁊ replete trã.S ita nuptias recipimꝰ ut uirginitatẽ
quȩ de nuptiis nascit᷑ p̃feramꝰ. NXꝗd argentũ nõ erit
argentũ.si aurũ argento p̃ciosiꝰ ẽ: aut arboris ⁊ segetis
cõtumelia ẽ. si radici ⁊ foliis. culmo ⁊ aristis. pomo p̾fe¬
runt᷑ ⁊ fructꝰ ut poma ex arbore. frum̃tũ ex stipu¬
ciusitũ a ⁊uipła digitoꝵ cõuinctio. quasi molli osculo
Qcoplexamꝰ ⁊ federans: maritũ pingit ⁊ cõiuig̃. dexa¬
ginta uͦ ad uiduas: eo qd̾ in angustia ⁊ tribulationes
posite. Unde ⁊ insuꝑiori digito depͥmunt᷑. Nucantaq: maior
difficuitas eupte qͣndã uoluptatis illecebris abftinere e
tanto maiꝰ ip̃miũ. Porro centessimꝰ nimerꝰ diligent᷑ queso
lecto attende: de sinistra transit ad dertrã. Ni hisoẽ
qdẽ digitis s ñ eadẽ manu quibꝰ in leua manu nuptiȩ sig̃¬
nificant᷑ ⁊ uiduȩ circulũ faciens: ex pͥmit uirginedntis

Expanded text:
culatum. legimusprimamdei sententiam: \'crescite etmultiplicamini etreplete terram\', sed ita nuptias recipimus, ut uirginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis poma praeferantur et fructus? ut poma ex arbore, frumentum ex stiputias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemium. porro centesimus numerus — diligenter quaeso, lector. adtende — de sinistra transfertur ad dextram, et isdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeua nuptae signi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ad belial: aut quȩ pars fideli cũ infideli : qͥ aũ cõsens
tẽplo dĩ cũ idolis: uos aũ estis tẽplũ dĩ inui. Licet in
me seuituras scias plurimas matronarũ. licet eadẽ imn¬
debacchaturas: dicã tam̃ qd sentio. loquar qd me apł̃s do¬
cuit: ñ illas iusticiȩ s iniqͥtatis. ñ lucis s tenebrarũ. ñ
xp̃i s belial: ñ tẽpla dĩ uiuentis. s fana ⁊ idola mortu
co nub̾e Audi eundẽ apłm. Mulier inqͥt alligata est.
qͣnto tẽpore uir eiꝰ uiuit. Qd si dormierit uir eiꝰ: lib̾a¬
ta ẽ. cui uult nubat tantũ in dño. id÷ ap̃iano. Qui
scd̃as nuptias t̾ciasq cõcedit in dño: pͥmas cũ ethnco
ꝓhibet. Unde ⁊ abrahã ad iurat seruu
nasciturꝰ ut filio suo isaac ñ aliena adducat uxorem.
Medras: offensã dñi huiꝰcemodi uxoꝵ repudiatione cõ¬
pescit. & malachias ꝓpħa. Preuaricatꝰ ẽ. in qͥt uidas. ⁊¬

Expanded text:
cum infideli? Qui autem consensus templo Dei cum idolis? Vos enim estis templum Dei vivi . Licet enim in me saevituras sciam plurimas matronarum: licet eadem iminimum debacchaturas: tamen dicam quod sentio: loquar quod me Apostolus docuit, non illas justitiae esse, sed iniquitatis; non lucis, sed tenebrarum; non Christi, sed Belial; non templa Dei viventis, sed fana et idola mortuoco nubere? Audi eumdem Apostolum, Mulier, inquit, alligata est quanto empore vir ejus vivit; quod si dormierit vir ejus, liberata est: cui vult nuba nuptias concedit in Domino, primas cum Ethnico prohibet. Unde, et Abraham adjurat servum nasciturus, ut filio suo Isaac alienigenam non adducat uxorem. Et Ezras offensam Dei hujuscemodi uxorum repudiatione compescit . Et Malachias propheta, Praevaricatus est, inquit, Judas,
Abbreviated transcription (Latin):
hit ⁊ ne habundantiori tristicia absorbeat᷑. laborat.
merem᷑: in uenia abitim᷑. Uis scire qͥd uelit apł̃s: Iunge
qd sequit᷑. Uolo inqͥt eẽ. om̃s homines: ut me ipsũ. Beatꝰ
qui similis pauli fuerit. Felix qͥ audit apło p̃cipientẽ.:
no ignoscentẽ. Hoc inqͥt uolo. hoc desidero: ut imutaro¬
res mei sitis. sic ⁊ ego ap̃i. Ille uirgo de iurgine de incor¬
rupta incorruptꝰ nos ge homines sumꝰ. ⁊ natiurtatẽ sal¬
uators ñ possumꝰ iitari: imitem᷑ saltẽ incõuersatiõe.
lllud diumitatis ẽ. ⁊ beatitudinis hoc humanȩ coditio¬
nis ⁊ laboris. Uolo om̃s homines similes mei ẽẽ. ut
dũ mei simniles s̃: similes fiant ⁊i xp̃i. cuiꝰ ego similis sũ.

Expanded text:
hit , et ne abundantiori tristitia absorbeatur frater, laborat. elit Apostolus? junge quod sequitur: Volo autem omnes homines esse sicut meipsum . Beatus qui Pauli similis erit. Felix qui audit Apostolum praecipientem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero, ut imitatores mei sitis, sicut et ego Christi. Ille virgo de Virgine, de incorrupta incorruptus. Nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non possumus imitari, imitemur saltem conversationem. Illud divinitatis est et beatitudinis, hoc humanae conditionis est et laboris. Volo omnes homines similes mei esse, ut dum mei similes sunt, similes fiant et Christi, cujus ego similis sum.
Abbreviated transcription (Latin):
loquat᷑ nec qͥbꝰ argum̃tis uelit ꝓbare qd loqͥt᷑: potue¬
rĩ intelligere. Totꝰ enĩ tumet : totꝰ iacet. Attollit. se ꝑ
singula. ⁊ qͥsi debilitatꝰ coluber. in ipso conatu fran¬
t᷑. No ẽ cõtentꝰ nr̃o. id.ẽ. humono more loqͦ alti
qͥddã aggredit᷑. Parturient mõtes: nascet᷑ ridiculus¬
mus. qd ipse ñ san᷑i hominis ñ sanꝰ uiret horestes.
Pret᷑ ea sic inuoluit om̃ia. ⁊ quibꝰdã inextricabilibꝰ
nodis imiuersa ꝑt᷑bat. ut illud plautinarũ litte¬
rarũ ei possit aptari. Has qͥdẽ p̃t̃ sibillã: leget ne¬
mo. Nã diumandũ ẽ. Furiosas apollinis uates legi¬
mus. & illud uirgilianũ. Bat sine m̃te sonũ. heraeli¬
tũ qͦq cognom̃to cłco T1No. sudantes philosophi

Expanded text:
loquatur, nec quibus argumentis velit probare quod loquitur, potuerim intelligere. Totus enim tumet, totus jacet: attollit se per singula, et quasi debilitatus coluber, in ipso conatu frangitur. Non est contentus nostro, id est, humano more loqui, altius quiddam aggreditur. 238 Parturiunt montes, nascetn sanus juret Orestes. Praeterea sic involvit omnia et quibusdam inextricabilibus nodis universa perturbat, ut illud Plautinarum litterarum ei possit aptari: Has quidem praeter Sibyllam leget nemo. Nam divinandum est. Furiosas Apollinis vates legimus; et illud Virgilianum: Dat sine mente sonum . Heraclitum quoque cognomento σκοτεινὸν, sudantes philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
uois ptulisse. nec putabant lib̾os ͦs iuidebãt dõ displicere.
reo ragt᷑ ab hurio. ut pꝰ repudiũ terennie sororẽ eios
uertronino faeere suꝑsedit: dicens se ñ posse uxori ⁊ phi¬
usophe parit᷑ opã dare. Illa interim cõumnx egrediuusti
tie de fontibꝰ tullianis hauserat sapientiã. nupsit salustio
mimico eiꝰ. ⁊ teio messale corbino. ⁊i quasi ꝑ qͦsdã gradꝰ elo
rotĩ aristhidis: duas habebat uxores. Quȩ dũ erebro
int̾ se uirgarent. ⁊ ille irridere ẽẽt. solitꝰ qd̾ ꝓpt̾ se fl¬
mũ hominẽ. semis naribꝰ recalua fronte. pilosis humeris. in
pandis cruribꝰ disceptarent : nouissime uerter̃ in eus
impetũ. ⁊ male multatũ fugientẽq diu ꝑsecutȩ si
ori lo ᷤᷤ xanthippe restitisset: aqͦ ꝑfusꝰ ĩmunda nicli
ampliꝰ respondit. quã det̃so capite: sciebã in qͥt futi¬
rũ. ut ista tonitrua imb sequeret᷑. Iucu sille. feli¬

Expanded text:
ebant Domino displicere? Cicero rogatus ab Hirtio, ut post repudium Terentiae, sororem ejus duceret, omnino facere supersedit, dicens, non posse se uxori et philosophiae pariter operam dare. Illa interim conjux egregia, et quae de fontibus Tullianis hauserat sapientiam, nupsit Sallustio inimico ejus, et tertio Messalae Corvino, et quasi per quosdam gradus eloneptem Aristidis, duas habebat uxores. Quae cum crebro inter se iurgarent et ille eas irridere esset solitus, quod propter se, fmum hominem, simis naribus, recalua fronte, pilosis humeris et repandis cruribus disceptassent, nouissime uerterunt in eum impetum et male mulcatum fugientemque diu persecutae. i Xantippi restitisset, aqua perfusus immunda, nihil amplius respondit quam capite deterso: sciebam, inquit, futurum, ut ista tonitrua imber sequeretur. Seneca Lu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diẽ hab̾ et luc tꝰ ultimũ: ait. Suẽ ⁊ uite. Arbitror
quȩ ita iurũ querebat absentẽ: de scd̃o matrimonio ñ co¬
gitabat. B rutus portiã uirginẽ dux̃ uxorẽ: marciã
catho ñ uirginẽ. S marcia int̾ hortensiũ cathone diseur¬
rit. i sine cathone unure potuit: portia sine bruto ñ po¬
tuit. Magis enĩ se unicis uiris applicant feminȩ: ⁊ nich
aliud nosse magnũ arcioris diligentiȩ uinculũ ẽ.
Inniã cũ ꝓpinquus moneret ut alteri uiro nuberit.
ẽẽ enĩ ei etatẽ integrã ⁊ faciẽ bonã: neqͣꝗͣ inqͥt hoc fa¬
ciã. Si enĩ bonũ uirũ inuenero ut ante habui nolo¬

Expanded text:
quem diem haberet luctus ultimum, ait, quem et vitae. Arbitror, quem diem haberet luctus ultimum, ait, quem et vitae. Arbitror, quae ita virum quaerebat absentem, de secundo matrimonio non cogitabat. Brutus Porciam virginem duxit uxorem: Marciam Cato non virginem; sed Marcia inter Hostensium Catonemque discurrit, et sine Catone vivere Marcia potuit: Porcia sine Bruto non potuit. Magis enim se unicis viris applicant feminae; et nihil aliud nosse, magnum arctioris indulgentiae vinculum est. Anniam cum propinquus moneret, ut alteri viro nuberet esse enim ei et aetatem integram, et faciem bonam, Nequaquam, inquit, hoc faciam. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
mõstrũ erat ñ uiciũ. Isias senex ⁊ trem̃ti corpore. in
qͥdã urgio audiuit exꝓbrari s os fetidũ: ⁊ tristis se do¬
mũ cõtulit. cũq uxore questꝰ ẽ. quare nunꝗͣ se monu¬
issett ut hiuic uicio medet᷑. Fecisse inqͥt illa nͥ putasẽ
om̃ibꝰ uiris sic os olere. Laudanda iutroq pudica ⁊
nobilis femina quȩ isic ignorauit uiciĩ uiri ⁊ sic pa¬
tient᷑ tulit. ⁊ qd maritꝰ feditatẽ corporis sui ñ uxous
fastidio .s. maledicto sensit mimict. Certe quȩ scd̃m dic̃
maritũ. hoc dicere ñ pot̃. Marcia cathonis filia
minoꝵ cũ quexet᷑ ab ea cur pꝰ amissũ maritũ denuo
ñ aniub̾et. respondit ñ se inuenire uirũ qui se magis
quã sua. Suo dicto elegant᷑ ostendit. diuitias magis
in uxoribꝰ eligi solere. quã puduciciã. ⁊ multos ñ ocłis s.¬
digitis uxorẽ ducere. Obtima sane res quã auaricia cõci¬
bat. Cade cũ lugeret urũ. ⁊ matrone ab ea querereut

Expanded text:
rum erat, non vitium. Is iam senex et trementi corpore, in quodam iurgio audivit exprobrari sibi os fetidum et tristis se domum contulit. Cum uxorem questus esset, quare nunquam se monuisset, ut huic vitio mederetur ; fecissem inquit illa, nisi putassem omnibus viris sic os olere. Laudanda in utroque pudica et nobilis mulie et si ignoravit vitium viri et si patienter tulit: Et quod marfastidio, sed maledicto sensit inimici. Certe quae secundum ducit maritum, hoc non potest dicere. Marcia Catonis filia minor, cum quaereretur ab ea, cur post amissum maritum denuo non nuberet: Respondit, non se invenire virum qui se magis vellet quam sua: quo dicto eleganter ostendit, divitias magis in uxoribdigitis uxores ducere. Optima sane res, quam avaritia conciliat. Eadem cum lugeret virum, et matronae ab ea quaererent,
Abbreviated transcription (Latin):
mores. ⁊ p̃ciꝑe castitatẽ ⁊ mariti auctoritatẽ tenere qͥ
nupsit. Doc tissimi niri ÷ uxoris pudiciciã in pͥmis ẽẽ.
ritinendã. Qua amissa: om̃is uirtꝰ ruit. In hac : mulie¬
briũ uirtutũ om̃is pͥncipatꝰ ẽ. Hȩc pauꝑẽ cõmendat.
diuitẽ extollit. deftrmẽ redimit: exornat pulchram.
Bene meret᷑ de maioribͦ. quoꝵ sanguinẽ furtuia soboles
ñ inciat. Bene de lib̾is: quibꝰ nec de matre erubescendũ. nec
de patre dubitandũ. Dene inpͥmis de se: quã a cõtumelia

Expanded text:
mores et praecipere castitatem, et mariti auctoritatem tenere, qui mores et praecipere castitatem, et mariti auctoritatem tenere, qui nupsit? Doctissimi viri vox est, pudicitiam in primis esse retinendam, qua amissa, omnis virtus ruit. In hac muliebrium virtutum principatus est. Haec pauperem commendat, divitem extollit, deformem redimit, exornat pulchram: bene meretur de majoribus, quorum sanguinem furtiva sobole non vitiat: bene de liberis, quibus nec de 320 matre erubescendum, nec de patre dubitandum est: bene in primis de se, quam a contumelia
Abbreviated transcription (Latin):
suã uxorẽ amator ardentior. In alienã qͥppe uxorẽ.: om̃s¬
amor t̾pis ẽ: in suã nimiꝰ. Sapiens uir: iudicio debet
more cõiugẽ ñ affectu. Negit impetꝰ uoluptatis: nec pre¬
ceps fert̾ incortu. Nicħ ẽ. fediꝰ quã uxorẽ amare qsi ad¬
ulterã. Certe qͥ dicunt se causa rei publicȩ ⁊ generis h¬
umani se uxoribꝰ ungi.⁊ lib̾os tollere: imitent᷑ salt̃
pecudes. ⁊ pꝰquã uxoꝵ uent̃ intumuerit ñ ꝑdant
libos. noc amatores se uxoribꝰ exibeant s maritos. Iuoꝵ¬
dã matrimona adultertis coheser̃: ⁊ o rẽ imꝓbã. Id ÷
illis pudiciciã p̃ceper̃: quibꝰ abstulerant. Itaq cito eiꝰ modi
nuptias: sacietas soluit. Cũ pͥmũ lenocinio libidinis abscessit
timor: qd̾ licebat euluit. Nã qͥd ait seneca: de uiris pauꝑibͦ
dicã. quoꝵ in nom̃ mariti. ⁊ ad eludendas leges quȩ cõtra
clibes latȩ s: pars magna cõducit᷑. Quomͦ pot̃ regere

Expanded text:
319 suam uxorem amator ardentior. In aliena q319 suam uxorem amator ardentior. In aliena qamor turpis est, in sua nimius'. Sapiens uir iudicio debet amare coniugem, non affectu. Reget impetus uoluptatis, ne praeceps seratur in coitum. Nihil est fedius, quam uxorem amare quasi adulteram. Certe qui dicunt se causa reipublica et generis humani, uxoribus iungi et liberos colere; imitentur saltem pecudes. Et postquam uxorum venter intumuerit, ne perdant filios: non amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Quorumdam matrimonia adulteriis coalvere et o rem improbam, iidem illis pudicitiam preceperunt, qui absnuptias satietas solvit. Cum primum lenocinium libidinis abscessit; quod libebat, eviluit. Nam quid, ait Seneca, de viris pauperibus dicam, quorum in nomen mariti, ad eludendas leges quae contra coelibes latae sunt, pars magna conducitur? Quomodo potest regere
Abbreviated transcription (Latin):
uissimȩ amori fac. Nã cũ fruendi cupiditate. ⁊ insacis¬
bilis flagrat : plura tẽpora suspicionibꝰ lacrimis. cõques¬
tionibꝰ ꝑdit. Odiũ sui fac̃ : ⁊ ipse nouissime : ẽ Tota a¬
moris insec tatio: apud platonẽ posita ẽ. ẜ omĩa eiꝰ cõmobi
lisias explicat. Qd̾ ñ iudicio s furore ducat᷑. ⁊ maxime til¬
uroꝵ pulcritudini grauissimꝰ custos accubet.
efert p̃terea seneca: cognouisse ᷤ qͣndã ornatũ hominem
qͥ exiturꝰ in publicũ. fascia uxoris pectꝰ colligabat: ⁊ ne
puncto qͥdẽ ore p̃sentia eiꝰ carere pot̾at. potionẽq nullã
nͥ alt̾nis tactã labris uir ⁊ uxor hauriebant. alia dem¬
ceps ñ minꝰ mepta facientes. inquȩ in ꝓuida ius ardentis
affectꝰ erũpebat. Origo qͥdẽ amoris honesta erat: s magnꝰ¬
tudo deformis. Nicħ aũ int̾ẽ. quã ex honesta causa qͥr
insanat. Unde ⁊ sextꝰ in sententiis. Adult᷑ ẽ. inqͥt in

Expanded text:
issime amori facit. » Nam, cum fruendi cupiditate insatiaissime amori facit. » Nam, cum fruendi cupiditate insatiabilis flagrat, plurima tempora suspicionibus lacrymis, conquestionibus perdit, odium facit sui, et ipse novissime odium est. Tota amoris insectatio apud Platonem posita est, et omnia ejus incommoda Lysias explicavit, ut qui non judicio, sed furore ducatur, et maxime uxorum pulchritudini gravissimus custos accubet. Refert praeterea Seneca cognovisse quemdam ornatum hominem, qui exiturus in publicum fascia uxoris pectus colligabat, et ne puncto quidem horae praesentia ejus carere poterat, potionemque nullam  alterius tactam labris vir et uxor hauriebant: alia deinceps non minus inepta facientes, in quae improvida vis ardentis affectus erumpebat. Origo quidem amoris honesta erat, sed magnitudo deformis. Nihil autem interest, quam ex honesta causa quis insaniat. Unde et Xystus in sententiis: Adulter est, inquit, in
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoda ãmixta s̃ niptiis: ⁊ qͦmͦ diuitie ⁊ honores.
icorporũ sanitates. ⁊ cetã quę indifferentia nominamꝰ
nec bona nec mala s: s uelut in meditullio possita. usu
noꝵ maloꝵq cõfinio. Graue aũ eẽ. uiro sapienti uenire
indubiũ.: utrũ bonã an malã duc turꝰ sit. Ridicule
erisippus ducendã uxorẽ sapienti p̾cipit : ne iouem
gameliũ ⁊ genethliũ uolet. Isto eni mͦ apud latmos
ducenda uxor ñ erit: qr iouẽ
ñ habent nuptialẽ. ¶
si dõꝵ ut putant nomina
cant. offen det gͦ statorẽ iouẽ s̃ qͥ libent̃ sederit.
Scripser aristotiles ⁊ plutarchus ⁊ nr̃ seneca de matni¬
Amor formȩ rationis obluuo ẽ: ⁊ insamȩ ꝓximꝰ. fẽdũ in¬
nimeq cõueniens anmo sospiti uiciũ. tꝰ urbat cõsilia
altos ⁊ generosos sp̃s frangit. A magnis cogitationibus¬
ad humillimas detrahit. Querulos. iracundos. temeran¬
os. dure imꝑiosos. seruilit̾ blandos. om̃ibꝰ mutiles. ipsi nos¬

Expanded text:
commoda admixta sunt nuptiis et quomodo divitie et honores et corporum sanitates et cetera que indifferentia nominamus, nec bona nec mala sunt, sed velut in meditullio posita, usu e malorumque confinio. Grave autem esse viro sapienti venire in dubium, utrum bonam, an malam ducturus sit. Ridicule Chrysippus ducendam uxorem sapienti praecipit, ne Jovem Gamelium et Genethlium violet. Isto enim modo apud Latinos ducenda uxor non erit, quia Jovem non habent Nuptialem. Quod si deorum, ut putat , nomina, cant, offendet ergo Statorem Jovem, qui libenter sederit.les et Plutarchus et noster Seneca de matriAmor forme rationis oblivio est et insanie proximus, fedus minimeque conveniens animo sapientum, turbat consilia, altos et generosos spad humillimas detrahit, quaerulosos, iracundos, temerarios, dure imperiosos, serviliter blandos, omnihus inutiles, etiam ipsi nov