comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui con terinendo
alios sealiquid habere
singulariter putant.
perniciosiorem autem
esse elationem: desin¬
gularitate iactantiȩ
ueni entem: Ultima su¬
perbia trimodam ha¬
b& differeritiã primũ
nam que genus super¬
biae est eorum qui per
trans gressionis culp̃a
contem tui habent di¬
uina praecepta: Secun¬
dum genus eorum qui
luntur elatione uir¬
tutum: Ter tium autẽ
genus eorum qui per
contumatiam mentis
subdi dedignantur se¬
niorum imperiis: quae
quidam uitia diuini
adiuuante gratia. In
se contrario curan¬
tur uirtutibus: gulae
enim. concupis centiã:
repraemunt uigiliae
& conpunctio cordis:
fornicationem extin¬
guit. Contritio &corpo¬
ris ad flictio & oratio
ad sidua. uel laboris
exercitium m&us quo¬
qu e gehennȩ. uel amor
caelestis patriae: inuidiã
superat Amor fraternȩ
diletionis & quia caeler¬
te regnũ non accipiunt.
nisi concordes: Iram
temperat patientia.
na &ratio ae quanimita¬
tis : auaritiam subiugat

Expanded text:
quidam qui, contemnendo quidam qui, contemnendo alios, se aliquid habere singulariter putant. Perniciosiorem autem esse elationem de singularitate iactantiae uenientem. Vltima superbia trimodam habet differentiam. Primum namque genus superbiae est eorum qui per transgressionem culpae contemptui habent diuina praecepta; secundum genus eorum qui luntur elatione uirtutum; tertium genus est eorum qui per contumaciam mentis subdi dedignantur seniorum imperiis. Quae quidem uitia, diuinitus adiuuante gratia his e contrario curantur uirtutibus. Gulae enim concupiscentiam reprimunt uigiliae et conpunctio cordis. Fornicationem extinguit contritio cordis et corporis afflictio et oratio assidua uel laboris exercitium, metus quoque gehennae uel amor caelestis patriae. Inuidiam superat amor fraternae dilectionis et quia caeleste regnum non accipiunt nisi concordes. Iram temperat patientia et ratio aequanimitatis. Auaritiam subiugat
Abbreviated transcription (Latin):
rei carendae. sicut &ĩa
quidam ait: Non enĩ
umquam expl&ur
neque satiatur cupi¬
ditatis sitis Nequȩ
solum eaquae habent
amore augendi excru¬
tiatur. sed &iam amit¬
tendi m&u. ꝓpsa quoq
inuidia dupliti afficitr
flama . idest. dum aut
meliori inuid& inid
quod ipse non est. aut
dum quẽ lib & consimi¬
lem esse uid& sibi ae¬
qualem dol&: sequitur
tristicia. Cuius trias
genera : Quarum prima
ut ait cassianus. tempera¬
ta & rationabilis delicto¬
rum plenitudine ueni¬
ens : Altera perturbata
inrationabilis deanxi¬
&ate mentis seu de dis¬
peratione peccatorum
exorieis: tertia de ira¬
cundia uel deo lato
damno ac desi derio prae¬
pedito procedens: Iam
uero in anis gloria qua¬
dripertitam hab& iac¬
tecritiam: Nã sunt qui
habeit dona &donantẽ
ignorant: & sunt quise
dicunt dona. ac cepisse
prosuis praecidentibis
meritis. non progratia
largientis : Item quidã
sunt quod non habent
habere se protumore
existimant : Item quidẽ

Expanded text:
 in metum rei carendae. Sicut etiam  in metum rei carendae. Sicut etiam quidam ait: Non enim unquam expletur neque satiatur cupiditatis sitis". Neque solum ea quae habent amore augendi excruciantur, sed etiam amittendi metu. Ipsa quoque inuidia duplici adficitur flamma, id est dum aut meliori inuidet in id quod ipse non est, aut dum quemlibet consimilem esse uidet sibi aequalem dolet. Sequitur tristitia, cuius tria sunt genera, quarum prima, ut ait Cassianus, temperata et rationabilis, de delictorum penitudine ueniens; altera perturbata, inrationabilis, de anxietate mentis seu de desperatione peccatorum exoriens; tertia de iracundia, uel de inlato damno ac desiderio praepedito procedens. Iam uero inanis gloria quadripertitam habet iactantiam. Nam sunt qui habent dona et donantem ignorant. Et sunt qui se dicunt dona accepisse pro suis praecedentibus meritis, non pro gratia largientis. Item quidam sunt qui quod non habent habere se per tumorem existimant. Item sunt
Abbreviated transcription (Latin):
contento: carnes ae¬
giptias esuriuit : Ter¬
tio modo sidiligenti¬
us quis quȩ communes
cybos procur&. sicut
filiheli extramorem
crudam ab offerenti¬
bus tollebat carnẽ
quam sibi ac curacius
prepararent. Quar¬
tomodo siuiles escas
nimium quis quae
sumet. Unde & pro¬
ph&a sodomam depa¬
nis saturitate accu¬
sat . quanto modo si
quis quae exdeside¬
rio quod cum quae su¬
mat sicut esau prolen¬
ticulae concupiscentia
perdidit. primo genita.
fornicatio quoq tri¬
modo genere discer¬
nitur : Primo quippe
dum per uoluntatis
luxuriam conmixtio
carnis expl&ur
altero dum sola ad trec¬
tione luxus carnis
per imunditiam ꝓ¬
uocatur. Tertio dum
intentione turpis
cogitationis Noctur¬
na quis quae in lusione
polluitur: Est & quar¬
tum genus fornicati¬
onis iuxta scriptur a
omnis seilic& mlicita
corruptio mentis. si¬
cut idolatria & aua¬
ritia. ex quibus fit pͥ¬
uaricatio legis prop¬
ter inlititam concu¬
pis centiam : porro
auaritia ingeminam

Expanded text:
contempto carnes Aecontempto carnes Aegyptias esuriuit. Tertio modo, si diligentius quisque communes cibos procuret, sicut filii Heli extra morem crudam ab offerentibus tollebant carnem, quam sibi accuratius praepararent. Quarto modo, si uiles escas nimium quisque sumat. Vnde et propheta Sodomam de panis saturitate accusat. Quinto modo, si quisque ex desiderio quodcumque sumat, sicut Esau pro lenticulae concupiscentia perdidit primogenita. Fornicatio quoque trimodo genere discernitur. Primo quippe, dum per uoluptatis luxuriam commixtio carnis expletur; altero, dum sola adtrectatione luxus carnis per inmunditiam prouocatur; tertio, dum intentione turpis cogitationis nocturna quisque inlusione polluitur. Est et quartum genus fornicationis iuxta Scripturam omnis scilicet inlicita corruptio mentis, sicut idolatria et auaritia, ex quibus fit praeuaricatio legis propter inlicitam concupiscentiam. Porro au
Abbreviated transcription (Latin):
bus bonis. Iam tunc
quia himotus
deamore studioq:
boni procedunt :
prouirtu tibus ac¬
cipiuntur Acontradũ
quis que m&u caren¬
di quic quam terre¬
no ex territur. uel
dolore amissae rei
frangitur. Dũ que
epte rei extollitur:
tunc non uirtutes
seduere uitia nuncu¬
pantur. ꝓexhautem
duo sunt futuri tempo¬
ris Ante quĩ ueniã
m&us & cupiditas: alio
duo prae teriti: Cũ quid
accederit gaudium
& dolor septem aut̃
sunt ꝑfecta uel prin¬
tipalia uitia exqui¬
bus copiosa uitiorum
turba exoritur:
Idest gule concupis¬
centia. fornicatio. Aua¬
ritia inuidia ira tris¬
ticia in anis gloria.
niouissima dux ipsa:
&eccrum regina suꝑ¬
bia ex quibus omnib
Duo sunt carnalia
fornicatio & inglu¬
uies reliqua spirita¬
lia quae quidem in
mẽbris suis taliter
distinguntur: gulae
concupis centia inquin¬
qu e modis distin¬
guitur primo modo
si ante tempus crbos
um soluit secun do¬
modo silatiores escas
quaerat sicut popu¬
lus hersmi manna

Expanded text:
bus bonis, iam tunc bus bonis, iam tunc quia hii motus de amore studioque boni procedunt, pro uirtutibus accipiuntur. At contra, dum quisque metu carendi quicquam terrenum exterritur, uel dolore amissae rei frangitur, dumque ceptae rei extollitur, tunc non uirtutes sed uere uitia nuncupantur. Ex his autem duo sunt futuri temporis, ante quid eueniat, metus et cupiditas; alia duo praeteriti, cum quid acciderit, gaudium et dolor. Septem autem sunt perfecta uel principalia uitia, ex quibus copiosa uitiorum turba exoritur, id est gulae concupiscentia, fornicatio, auaritia, inuidia, ira, tristitia, inanis gloria, nouissima dux ipsa et earum regina superbia. Ex quibus omnibus duo sunt carnalia, fornicatio et ingluuies; reliqua spiritalia. Quae quidem in membris suis taliter distinguntur. Gulae concupiscentia in quinque modis distinguitur: primo modo, si ante tempus cibos um soluit. Secundmodo, si lautiores escas quaerat, sicut populus heremi manna
Abbreviated transcription (Latin):
sed ex his prudentia
agnitionẽ ueri delec¬
tat. iustitia dilectio¬
nem di exẽproximi
seruat: fortitudo ois¬
uĩ uirtutis hab& mecum¬
que mortis contemp¬
nit. temperantia af¬
feltionem carnis mo¬
derat &restinguit ap¬
tamodo inponit
DE DISTICTIONIBUS
Quat tuor uitiorum:
contra hȩc tamen
quat tuor uirtutum
genera totidem uitia
philosophiaop posita
dicunt: m&um scilic &
& gecudium: cupiditataẽ
siue doloremnos autem
hec ipsa non perfecta
uitia sed media nun cu¬
pamus : eo quod propt̃
diuersitatem morũ
adutrum quae para¬
ta sunt & modo adbo¬
num modo ad malũ
pro arbitrio uolun¬
tatis uertuntur si¬
cut enim non nullice
mansu&udine
terdũ nascatur tur¬
por & expi&ate dis¬
solutio disciplinȩ: Ex
iustitia crudelita¬
tis uindicta.: Ita quat¬
tuor istic sibene ut an¬
tur. Uirtu tes sunt
sin minus. ex uirtu¬
tibus inuitia transe¬
unt hoc mododemiq
dum quis que m&uit
ƿeccare : Cupitbeati¬
ficari. Dol& propec¬
catir gaud& in operi¬

Expanded text:
Sed ex his prudentia Sed ex his prudentia agnitionem ueri delectat, iustitia dilectionem Dei et proximi seruat, fortitudo uim uirtutis habet metumque mortis contemnit, temperantia affectionem carnis moderat et restringit apta modum inponit. De distinctionibus quattuor uitiorum. Contra haec tamen quattuor uirtutum genera totidem uitia philosophi opposita dicunt: metum scilicet et gaudium et cupiditatem siue dolorem. Nos autem haec ipsa non perfecta uitia, sed media nuncupamus eo quod propter diuersitatem morum ad utrumque parata sunt et modo ad bonum, modo ad malum pro arbitrio uoluntatis uertuntur. Sicut enim nonnullae mamansuetudine interdum nascatur torpor et ex pietate dissolutio disciplinae, ex iustitia crudelitatis uindicta ― ita quattuor ista, si bene utantur, uirtutes sunt; sin minus, ex uirtutibus in uitia transeunt. Hoc modo denique, dum quisque metuit peccare, cupit beatificari, dolet pro peccatis, gaudet in operi
Abbreviated transcription (Latin):
de subiciamus: Cuius
primum est dm̃ time¬
re relegionẽ uene¬
rari honorem refer¬
re parentibus patri¬
am diligere cunctis
pro desse nocere nulli
fraternae caritatis
uincula amplecti
pericula aliena sus¬
cipere opem ferrȩ
miseros boni ac¬
ceptiuicis si tudinem
rependere: A equita¬
tem iniuditus conser¬
uare fortitudo est
aduersis. at que patien¬
ter cedit. Aut resist &¬
fortiter: Nullis aemol¬
litur in lecebris. Aduer¬
sis non frangitur: non
eleuatur secundi s. in¬
uicta est ad labores for¬
tis ad pericula pecuniã
neglegit: Auaritiã fugit:
contra in probos ad
peri cula animum pre¬
parat: molesti is nullis
cedit: glori& cau& ap¬
p&itus: Tem perantia-
est modus uitae. inom¬
ni uerbo uel opere hac
uerecundiae comes est
humitis regulã custodit:
Tranquillitatem animi
seruat: Continentiã
& castitatem amplecti¬
turz: fouens decus & ho¬
nestita tẽ resłingi¬
turationem app&itum
iram conprimit: Nec re¬
pendit contumeli am

Expanded text:
ae subiciamus. Cuius ae subiciamus. Cuius primum est Deum timere, religionem uenerari, honorem referre parentibus, patriam diligere, cunctis prodesse, nocere nulli, fraternae caritatis uincula amplectere, pericula aliena suscipere, opem ferre miserorum, boni accepti uicissitudinem rependere, aeqitatem in iudiciis conseruare. Fortitudo est aduersis aut patienter cedit, aut resistit fortiter, nullis emollitur inlecebris, aduersis non frangitur, non eleuatur secundis, inuicta est ad labores, fortis ad pericula, pecuniam neglegit, auaritiam fugit, contra inprobos ad pericula animum praeparat, molestiis nullis cedit, gloriae cauet. Temperantia est modus uitae in omni uerbo uel opere. Haec uerecundiae comes est, humilitatis regulam custodit, tranquillitatem animi seruat, continentiam et castitatem amplectitur, fouet decus et honestatem, restringit ratione appetitum, iram conprimit nec rependit contumeliam.
Abbreviated transcription (Latin):
LIOSICAOI SEQUITUR
Et hica quae ad insti¬
tutionem pertin&
morum hec enim be¬
ne uiuendi magistra
est. diuiditur qu e
in quat tuor princi¬
pales uir uutes. pru¬
deritiam scilic& atq
iustitiam forticudi¬
nem siue temperan¬
tiam. prudentia est
agnitio uerae fidei
& scientia scriptura
rum intueri opor¬
t& illud trimo dum
intellegentiae genis
quorum primum eꝑ
quod quedam sic ac ci¬
piuntur historialiter
sine ulla figura sp̃aliũ
ut sunt decem &prx¬
Cepta: secundum per
quod quaedam inscrip¬
turis ꝑmix̾o iure ac¬
cipitur. Tam secundũ
fidem rerũ gestarum:
quam &iam iuxta figu¬
rarum intellectum.
sicut desarra & agar
primum quod: fueru :¬
Dehinc quod tro¬
pice duo testamenta
fĩgura uerunt : Terciũ
genus quod tantum
spiritaliter accipitr.
sicut decanticis can¬
ticorum quae iuxta
sonũ uerborum. uel
efficienciam ope¬
ris senciantur. Cor¬
poralis magis luxu¬
ria quam uirtus
sacramento rum
accipitur. Definito
prudentiae genere.
Nunc partes iustiti¬

Expanded text:
logicam sequitur ethica, quae ad institutionem pertinet morum. Haec enim bene uiuendi magistra est diuiditurque in quattuor principales uirtutes: prudentiam scilicet atque iustitiam, fortitudinem siue temperantiam. Prudentia est agnitio uerae fidei et scientia Scripturarum, in qua intueri oport illud trímodιιm intellegentiae genus, quorum primum est per quod quaedam sic accipiuntur historialiter sine ulla figura spiritalium, ut sunt decem praecepta. Secundum per quod quaedam in Scripturis permixto iure accipiuntur, tam secundum fidem rerum gestarum quam etiam iuxta figurarum intellectum, sicut de Sarra et Agar, primum quod uere fdehinc quod tropice duo Testamenta figurauerunt. Tertium genus est quod tantum spiritaliter accipitur, sicut de Canticis Canticorum. Quae si iuxta sonum uerborum uel efficientiam operis sentiantur, corporalis magis luxuria quam uirtus sacramentorum accipitur. Definito prudentiae genere, nunc partes iustiti
Abbreviated transcription (Latin):
occidit : quia ddumpec¬
cantibus fratribus uer¬
bum predicationis sub¬
trahunt᷑ morientibus
mentibus. uitae reme
utilitas in utro: que: sunt

Expanded text:
piciant, qui dum peccantibus fratribus verbum praedicationis subtrabunt, morientibus mentibus vitae remedutilitas in utrisque ?
Abbreviated transcription (Latin):
descunt parere utilita¬
tẽ proximorum in pre¬
dicatione refugiunt : se
rei sunt : quantis uenien¬
tis ad publicõ prodẽe
poterant : Val de enim

Expanded text:
descunt, parere utilitati proximorum in praedicatione refugiunt, secrrei sunt, quantis venientes ad publicum prodesse potuerunt. Qua enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut fccciant uobis homi¬
nes : & uos facite illis¬
similiter: quibus utris¬
que mandatis ꝑ unũ ma¬
litia coͫ pescitur : per
aliud benignitas propa¬
gatur : ut nemalum quis
inferat sed & bonumim¬
pendat: primam ut ca¬
ueat ledere : Secun¬
ut dictum est: si fratrẽ
quem uides non diligis.
dm̃ quem non uides quo¬
modo potes diligere :¬

Expanded text:
s homines, et vos facite similiter illis . » Quibus utrisque mandatis, per unum malitia compescitur, et per aliud benignitas propagatur, ut ne malum quis inferat, sed bonum impendat. Primum, ut caveat laedere. Secuniptum est: si fratrem tuum quem uides non diligis, deum, quem non uides, quomodo diligere
Abbreviated transcription (Latin):
mus curam nostri: ut
non amittatur cura¬
omnino non neglegatur
dilectio dĩ: quia dĩ dilec¬
tio moste comparatur :
Idcirco quia sic̃ mors
uiolenter sep arat ani¬
mam acorpore : Ita di¬
parat hominẽ amunda¬
no & carnale amose:

Expanded text:
 curam nostram, ut non dimittamus curanos, ne negligatur dilectio proximi. Quia Dei dilectio morti comparatur, d , » idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita diparat animam a mundano et carnali amore. «
Abbreviated transcription (Latin):
diligit : Vnde scriptũ
ẽ: Nolite uos putare ut
moc necctis indilectio¬
ne mec: si non seruaue¬
ritis praecepta mea ÷
Neque enĩ regem dili¬
geͥmus si odio leges ẽ
que ex toto corde pote¬

Expanded text:
it, unde scriptum est. « Nolite putare ut maneatis in dilectione mea, si non servaveritis praecepta mea . » Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus nim ex toto corde pote
Abbreviated transcription (Latin):
cũq: arte uerborũ quisq
iur&: ds̃ tamen qui cons¬
cientice testis ẽ. ita hoc
accepit : sic̃ ille cuiiuratur
intellegit : dupliciter
autẽ reus fit : qui & nom̃
ximd̃ dolo capit: Non. ẽ
conseruandũ sacram̃tum
cũmclo Incaute promit¬
titur: ueluti si quispiam
adulterȩ ꝑp&uo cũ eaꝑ
manendi fide pollicat:
Tolerabilius ẽ nonim¬
plere sacramentũ quã ꝑ

Expanded text:
cumque arte verborum quis iurat, Deus tamen, qui conscientie testis est, ita hoc accipit sicut ille cui iuratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei ximum conservandum sacramentum quod malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uioris. siquis quac̃ prosalu¬
te hominũ mentiatui: sed
quia scriptũ ẽ. õs qđ imen¬
titur occidit animã: & ꝑ
ut nec uita huius lib& ꝑ
eorũ fallatiã defenda t᷑
nec succe animȩ nocecent.
dũ prestare alienȩ carne
dax odit ueritatem: os au¬
tem in continens: facit se¬

Expanded text:
squam pro salute hominum mentiatur. Sed quia scriptum est: Os quod mentitur occidit animam , et: ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum praestare alienae carni dax odit ueritatem, os autem incontinens facit se
Abbreviated transcription (Latin):
Uieremi as dicit ciuitates
austriclausesunt. trans¬
lata est omnis iudea trtens¬
mignetione ꝑfecta id. ẽ
inreuocabilicaptiuitate.
Item ipse. quia oblitusẽ
mei ppłs meus frustrte
libantes & inpingentes
inuus suir & insemitis isrł
ut ambularem per eas.
initinere nontrito ut fie¬
r& terra eorum indesola¬
tionem & insibilum sem¬
piternium. omnis qui prȩ¬
terierit per eam obstupes¬
c& & mouebit caput suũ
nicut uentur urens diri¬

Expanded text:
eremias dicit: Civitates Austri clausae sunt, translata est omnis Judaea transmigratione perfecta ; id est, irrevocabili captivitate. Item ipse: « Quia oblitus est mei populus meus, frustra libantes, et impingentes in viis suis, et in semitis Israel, ut ambularent per eas in itinere non trito; ut fieret terra eorum in desolationem et in sibilum sempiternum. Omnis qui praeterierit per eam obstupescet, et movebit caput suum, sicut ventus urens disp
Abbreviated transcription (Latin):
non adici& ut resurgat uirgo
nsrł In recundo dicit ex ceego
ponam trullam in medio ppłi
isrł. Nam ad diciam ultra ut¬
pertinent ad carnalem ipsius
populi regnum uel obseruan¬
tiam quia ultrit inreparabili¬
aerunt. Namillȩ repromis¬
siones repanationis quas eorũ
ꝓphetarũ sermo conplectitur
illi parti promit tuntur quȩ
ex iudaeis in dm̃ crediturx.ẽ¬
quia nec om̃s iudaei redimen¬
disunt: nec om̃s salui erunt.

Expanded text:
non adjiciet ut resurgat virgo non adjiciet ut resurgat virgo Israel. In secundo dixit: Ecce ego ponam trullam in medio populi Israel, non adjiciam ultra supTertipopul i regnum uel obseruanti am, quia ultra irreparabilia erunt. Nam illae repromissiones reparationis quas eorum prophetarum sermo complectitur, illi parti promittuntur quae ex Iudaeis in Deum creditura est. Nam nec omnes Iudaei redimendi sunt nec omnes salui erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
acernam quenum quũ
obliuione delebitur. Amor
quoque ꝓph&a dus plenis¬
sime predicat atq ita ad¬
uersatum h̃ dicit ab isrł
neilus umquum miserea¬
tur sed inseparaebiliter
in acernitm desolationẽ
permanent. Sic enim ait.
Audite uerbum hoc qđ ego
leuo suꝑuos planctum doni
isrł cecidit non adici& utre¬
surgat. Uirgo israhel ꝓiec¬
ta ẽ intemuem suum non
est quisucit& eam. ec ceubi
sic cecidit plebs illa ut non
resurgat siquidem & che¬
rimonias carnales eiusdẽ
plebis sic cadendo euucua
ueniente ueritate: neali¬
quando que antresustitan
cudicit proiecta est intr̃r
suumnonest quisus ti¬
t& eam Quod ueratiter
deipsa terrena accipitur
iudaeorum spe. sequitur¬
que in eo dem propheta
uenit finis suꝑ populum
meum isrłñ Non adiciam
ut pertracnseam perȩum
& stridebunt. cardines tem
morientur. in omni loco pro
sic seaduersatum fuisse abisrł
dm̃. Neilli ut predixi uixta spem
iprorum umquã misertatur
Inprioribus enim dicit: Cecidit

Expanded text:
quae nunquam oblivione delebitur » . 3. Amos quoque propheta de his plenissime praedicat, atque 91 ita aversatum Deum dicit ab Israel, ne illis unquam misereatur, sed inseparabiliter in aeterna desolatione permaneant. Sic enim ait: « Audite verbum hoc, quod ego levo super vos planctum domus Israhel cecidit non adiciet ut resurgat virgo Israhel proiecta est in terram suam non est qui suscisic cecidit plebs illa, ut non resurgat. Siquidem et caeremonias carnales ejusdem plebis sic cadendo evacuat veniente veritate, ne aliquando queant resuscitari, cum dicit: Projecta est in terram suam, non est qui suscitet eam. 4. Quod veraciter de ipsa terrena accipitur Judaeorum spe; sequiturque in eodem propheta: « Venit finis super populum meum Israel, non adjiciam ultra ut pertranseam per eum, et stridebunt cardines tempus. Multi morientur, in omni loco projsic se aversatum fuisse ab Israel Dominum, ne illis, ut praedixi, juxta spem ipsorum unquam misereatur. In prioribus enim dicit: Cecidit,
Abbreviated transcription (Latin):
scõrũ corda & accendun¬
runtur ne inueniant :
inueniendũ fiat. & tan¬
ta ualidius teneat quod
inuenerit: quantom
tardius inuenit quod

Expanded text:
orum corda et accendunruntur ne inveniant, qinveniendum fiat, et tanto validius teneat cum invenerit, 1533 quanto tardius invenerit quod
Abbreviated transcription (Latin):
umquam deore
monachi turpis
aut lasciuus sermo egił¬
diatur: his enĩ signis
libi dinosus animus os¬
tenditur : & ꝑ extes¬
orẽ hominẽ interiosss
hominis uita demons¬
nũ lingua pandit : qua¬
lis sermo ostenditur
talis animus compro¬

Expanded text:
umquam de ore monachi turpis aut lascivus sermo egrediatur: his enim signis libidinosus animus ostenditur et per exteriorem hominem interioris hominis vitia demonsnis lingua pandit, et qualis sermo ostenditur, talis animus compro
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilis inuenitur
quisecr&ã uolens age¬
reuitam conclausus
cellulȩ corpore lateat :¬
& lingua ꝑ urbẽ uacetur:¬

Expanded text:
ehensibilis est qui secretam volens agere vitam, cum clausus cellula, corpore lateat, lingua per orbem vagatur
Abbreviated transcription (Latin):
AIultos enĩ seducit cu¬
Hriositas: tam diuenĩ¬
quisq peccata sua igno¬
riose aliena considerat :
quodsi sem&ipsum as¬
piciat. non requirit quid
alienis frequenter re¬
p̃hendat sed insem& ip¬
non pertin& noliquȩ¬
rere : quodinter se
loquistur homines.
cognoscere nũquã
desideres : noliquȩ¬
rere quid quis q dicat
non ꝑtin& : Nullacu¬
riositas animũ tuũ ca¬

Expanded text:
ultos seducit curiositas. Tamdiu quisque sua peccata ignoriose aliena considerat. Qui semetipsum aspicit, non quaerit quid in aliis frequenter reprehendat; sed in semetipnon pertinet noli quaerere, quid inter se loquantur homines cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicat non pertinet. Nulla curiositas animum tuum ca
Abbreviated transcription (Latin):
ra dona pracestat quȩ¬
dãminora non tribuit :
seipsi rep̃hendant :
quatenus dũ apƿ&unt
e laborent in hoc quod
non acceperunt : Nec
tamen laborando prȩua
bent seminime ex tol¬
lant: sed discant quia
ex sem&ip̃sis maiorabo¬
na non habent qui uin
non possunt : proin
de tardius exaudiun¬
tur quorundam prȩ¬
ces: ut dũ differuntur
fortius excitatimalo¬
ris prȩmiis comulentr:

Expanded text:
ra dona praestat, quaedam minora non tribuat, useipsum reprehendat, quatenus dum appetant et laborant in hoc quod non accetamen laborando praevalbent se minime extollunt, et discunt quia ex semetipsis majora bona non habent, qui in non possunt. de tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur:
Abbreviated transcription (Latin):
primũ denomine ihũ
TRima enim appella.¬
tio nominis ihũ inuenit᷑
infigura dñi nostri
Namio suȩe quidam qui
naue filius nominabatur
amoyse ih s̃ cognomina¬
batur. hic enimpostobi¬
tum moysi dux effectus.
principatũ obtinuit & ter¬
ram promissionis here¬
ditacte distribuit: Mu¬
tatio nominis qubd signi¬
ficabat nisi quia defu¬
neco morse. id est. defu¬
ne da lege & legali p̾¬
cepto cessante. dux
futurus. qui nobis perior¬
danis fluenta id est. per
gr̃tc̃ baptismi scĩficatos.
& omnibus uitiorum gene¬
ribus expulsis. uel angelo¬
rum malorum hostibus
effugatis. perducert᷑ ad trẽc mn
te manantem. id: est uitae
&ernȩ possersionem qua
nihil dultius. Ideo enim
illeuir huius sacramen
dimaginem suscepit. ut
ih̃s nominar&ur. ad signi¬
ficandum illum uerum
ihm. de quo inpsalmis
scriptum est: uenite exul¬
temur in dño. iubilemus
dõ salutarł ihũ patre¬
esse ihm. dequo & alibi in
psalmis quia plac& ribi
dñs inpopulo suo. & exal¬

Expanded text:
I. De nomine Jesu. 1. Prima enim appellatio nominis Jesu invenitur in figura Domini nostri Nam Auses quidam, qui Nave filius nominabatur, a Moyse Jesus cognominatur . Hic post obitum Moysi dux effectus principatum obtinuit, et terram promissionis haereditate distribuit. Mutatio nominis quid significabat, nisi quia defuncto Moyse, id est, defuncta lege, et legali praecepto cessante, dux s erat futurus, qui nos per Jordanis fluenta, id est, per gratiam baptismi sanctificatos, et omnibus vitiorum generibus expulsis, vel angelorum malorum hostibus effugatis, perduceret ad terram cote manantem, id est, vitae aeternae possessionem, qua nihil dulcius? 2. Ideo enim vir ille hujus sacramenti imaginem suscepit, ut Jesus nominaretur, ad significandum illum verum Jesum, de quo in Psalmis scriptum est: Venite, exsultemus Domino, jubilemus Deo salutariesse Jesum, de quo et alibi in Psalmis: Quia placet sibi Dominus in populo suo, et exal
Abbreviated transcription (Latin):
Penesis ostendit. dicente
abricham ad puerum
suum: pone manũ sub
batur incarne esse uen¬
turum: Per femur enim
genus intellegitur signi¬
ficabatur enim desemine
abrehae futurum incar¬
ne dm̃ caeli. Dequo semi¬
ne perisaue facta fue¬
rat & adño repromissio
mista ait. & benedicen¬
tur in eo omnes tribus
terrȩ. om̃s gentes ma¬
gnificabunt eum. De hoc
semine & pereundem eraia
uox dñi loquitur: Ed ucã
inquiꝵ deia cob semen & de
iuda possidentem montes
meos. De quo alibi idem
semus

Expanded text:
Genesis ostendit, dicente Abraham ad puerum suum: Pone manum tuambatur in carne esse venturum. Per femur enim genus intelligitur; significabatur enim de semine Abrahae futurum in carne Deum coeli: de quo semine per Isaac facta fuerat ei a Domino repromissio.mista ait: Et benedicentur in eo omnes tribus terrae, omnes gentes magnificabunt eum . 2. De hoc semine, et per eumdem Isaiam vox Domini loquitur: Educam, inquit, de Jacob semen, et de Juda possidentes montes meos . De quo alibi idem semus
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia serui dĩ hu¬
milis ẽẽ : deb& tristis: scili¬
c& ut ꝑhumilitatẽ non
suꝑbiat & ꝑutilem mero¬
rem cor ad lasciuiam non

Expanded text:
conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis: scilicet ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non
Abbreviated transcription (Latin):
equȩ desua iustitia con
cor de spempariter &
utiustitiam timeat: sic spes
indulgentice erigat: ut
adfligat: quamuis quisq
sit iustus nũquam necesse
ẽ. ut in hac uita sit securus.

Expanded text:
de sua justitia confcorde spem pariter et ut justitiam metuat; sic sit spes indulgentiae, ut affligat. Quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut in hac vita sit securus.
Abbreviated transcription (Latin):
at que sapientes & opera
eorũ inmaniudĩ : & tamen
nescit homo utrũ amore
Anhodio dignus sit. sed
omnia infuturũ seruantꝰ:

Expanded text:
atque sapientes et opera eorum in manu Dei et tamen nescit homo utrum amore an odio dignus sit sed omnia in futuro servantur
Abbreviated transcription (Latin):
ros adolescentia &ucce.
hanc corporationem fi¬
tecte. Ita prȩnuntiauit
dicens. Adsion autem
inea & ipse fundauit eã
excelsus: ecce qui nasci¬
tur insion & qui in ipsa
ciuitecte factus ẽ humil¬
limus ipse ẽ qui funda¬
uit ecc̃ excelsus. & quia
idemẽ dñs qui sequitur
dñs numerauit scribens
populus iste natus ẽ ibi
quis ẽ iste uirꝰ gcilic& &
excelsus & dñs : uirquia
homo factus: excelsusqr
eũ supra secaeli & ange¬
li suscipiunt : dns̃ quia
cunctaecceli terraeque
creaturȩ. deseruiunt.
Verum quotiens in imici
xp̃i omnem hanc prophe¬
ticẽ. nactiuitatis Eius au¬
diunt conclusit dumñ
habetent quod propo¬
nant. argumentantur
dicentes pec dũ uenis
sexp̃m de quo hȩc omnia
ora proph& arum prȩsa.¬
ga caecinerunt: Quȩra¬
mus ergo tempus natiui¬
tatis xp̃i. utrum iam ad¬
uenerit. Anuenturus ad¬
huc expect&ur : Indcni¬
heleigitur tempus ad¬
uentus eius cestissime os¬
tenditur. & anni enu¬
mercntur. & manifeste
signa eius pronuntiant᷑¬

Expanded text:
. Hanc incorporationem Fis ita praenuntiavit, dicens: Ad Sion autem in ea, et ipse fundavit eam Excelsus. Ecce qui nascitur in Sion, et qui in ipsa civitate factus est humillimus, ipse est qui fundavit eam Excelsus; et quia idem est Dominus, sequitur: Dominus numeravit, scribens populis, iste natus est ibi. Quis est iste? vir scilicet, et excelsus, et Dominus. Vir, quia homo factus est. Excelsus, quia eum supra se coeli et angeli suscipiunt. Dominus, quia cunctae coeli terraeque creaturae illi deserviunt. 5. Verum quoties inimici Christi omnem hanc prophetiam nativitatis ejus audiunt, conclusi, dum non habeant quod proponant, argumentantur, dicentes necdum venisse Christum, de quo haec omnia ora prophetarum praesaga cecinerunt. Quaeramus ergo tempus nativitatis Christi, utrum jam advenerit, an venturus adhuc exspectetur? In Daniele igitur tempus adventus ejus certissime ostenditur, et anni numerantur, et manifesta signa ejus pronuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
operationẽ iustitiae
Sed cũ nechanc quidem
contumax & incredulus
custodir&. uenit tan¬
dem filius dĩ & corpus
humanum ad sumpsit
ut dumuider&ur. crede¬
r&ur omissus que mun¬
dus dccemonũ simulacris
reconcilicr& ur gratiȩ
conditoris. Hacec ẽ causa
natiuitatis xp̃i. quem
iudccei. & si patiantur
natum. scandedigantur
tamen crucistxum & mor¬
tuum. non intellegentes
quicp ropter redemptio¬
nẽ mundi illum dec& nas¬
ci ita & patiopor tuit.
Cuius passionem & mostẽ
insuo loco scripturarum
testimonio ap probauimus.
Hinc uero sequamur de¬
bitũ ordinem & cuius de¬
monstrata ẽ postgloriã
dĩ tanta humana natiui¬
tas. demonstr&urgerꝰ¬

Expanded text:
operationem justitiae. operationem justitiae. Sed cum ne hanc quidem contumax et incredulus custodiret, venit tandem 17 Filius Dei, et corpus humanum assumpsit, ut dum videretur, crederetur; omissisque mundus daemonum simulacris reconciliaretur gratiae Conditoris. 11. Haec est causa nativitatis Christi, quem Judaei, etsi patiantur natum, scandalizantur tamen crucifixum et mortuum: non intelligentes sicut propter redemptionem mundi illum decuit nasci, ita et pati oportuit, cujus passionem et mortem in suo loco Scripturarum testimoniis approbabimus. Nunc vero sequamur debitum ordinem, et cujus demonstrata est post gloriam deitatis humana nativitas, demonstretur e
Abbreviated transcription (Latin):
dissipabit populus cõduce
uenturo & finis eius uastitas
& post finem belli statuta
desolatio. post passionem
igitur xp̃i uenit titus & de¬
bellauit iudcceos. & destru¬
xit urbem & templũ & ces¬
sauerunt libamina & sa¬
crifitia quȩ ultra illuc cxe¬
lebrare non potuerunt
ut impler&ur qđ fuerat
antec aproph& ccp̃dictũ¬
sed duritia cordis iudai¬
CI. quic ips e xp̃m interi¬
merunt inde eum adhuc
uenis se noncredunt. pro
uenit. audiergo causam.
ds̃cum hominem feciss&
sũ mab eactitudine prȩ¬
dictum & diuinace imagi¬
nis decore honoratum
posuit eum in paradiso ut
e& dõ subiectus & c&eris
crecturis praelatus. Ille
autem rebellis effectus
contempta diuinitacte
interdictum uiolauit
praeceptum. Quem pro¬
iectum obsuꝑbicm dr̃ ñ
occidit. sed exulem para¬
dysꝑfecit. Expectans ut
ꝑpoenitentiam repcera¬
rdpas sit adueniam. &
cum ille non reuoca¬
ret᷑ aduicmuir tutis
dedit legem ꝑ moysen.
ut uel per ipsacm reuer¬
ter&ur ad amorem dr̃ &

Expanded text:
dissipabit populus cum duce venturo, et finis ejus vastitas, et post finem belli statuta desolatio. Post passionem igitur Christi venit Titus, et debellavit Judaeos, et destruxit urbem, et templum, et cessaverunt libamina et sacrificia. Quae ultra illic celebrari non potuerunt. Ut impleretur quod fuerat ante a propheta praedictu duritia cordis Judaici! quia ipsi Christum interemerunt, inde eum adhuc venisse non credunt. Probvenit? Audi ergo causam. Deus cum hominem fecisset, summa beatitudine praeditum, et divinae imaginis decore ornatum, posuit eum in paradiso, ut esset Deo subjectus, et caeteris creaturis praelatus. 10. Ille autem rebellis effectus, contempta divinitate, interdictum violavit praeceptum: quem projectum ob superbiam Deus non occidit, sed exsulem paradiso fecit, exspectans ut per poenitentiam reparari posset ad veniam; et cum ille non revocaretur ad viam virtutis, dedit legem per Moysen, ut vel per ipsam reverteretur ad amorem Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s scõrum. quȩ scilic& sep¬
tuagintace eb domadȩ si
a tempore dacnil elis enume
madanamq: insacris eloqui¬
is. septẽ annis terminatur :
Dicente dño ad moysen.
Numestbis tibi septem eb¬
domad ccs annorũ id . ẽ sep¬
ties septem simul faciunt
annos quad raginta nouẽ¬
a tempore itcque dacnile¬
lis proph&cce usque ad prȩ¬
sens tempus : plus quãc̃ cen¬
tum qua draginta ebdoma¬
dcce adnumerantur. Ideo
cus. post septuaginta enim
ebdomadas natus & passus
ostenditur xp̃s. & ciuitatem¬

Expanded text:
sanctus sanctorum . Quae scilicet septuaginta hebdomadae si a tempore Danielis enumermada namque in sacris eloquiis septem annis terminatur, dicente Domino ad Moysen: Numerabis tibi septem hebdomadas annorum , id est septies septem, qui simul faciunt annos quadraginta noveA tempore itaque Danielis prophetae usque ad praesens tempus plus quam centum quadraginta hebdomadae enumerantur. Ideoqcus. 8. Post septuaginta enim hebdomadas et natus et passus ostenditur Christus, et civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ucus que myste¬
rium caelestis na¬
significantiã diuinae
trimitatis ostendimus:
dehinc scripturae auc¬
toritate. eundem filiũ
dĩ natum in carne mons¬
tremus : Manifestantes
primũ quia idem filius dĩ
propter nr̃am salutem in¬
carnatus & homo factus
ẽ : sic enĩ deeo prȩdicat
esaias: paruulus inquit
natus ẽ nobis : filius da

Expanded text:
ucusque mysterium coelestis nasignificantiam divinae Trinitatis ostendimus. Dehinc Scripturae auctoritate eumdem Filium Dei natum in carne monstremus, manifestantes primum, quia idem Filius Dei propter nostram salutem incarnatus, et homo factus est. Sic enim de eo praedicat Isaias: Parvulus, inquit, natus est nobis, et filius d
Abbreviated transcription (Latin):
filius autẽ datus ẽ nobis
cuius nisi dĩ filius s princi¬
patus eius suꝑ humerũ eius.
siue quia crucẽ propriis
humeris ipse postauit. si¬
ue quiatitulũ regni super
humeros & caput eius. py¬
latus scripsit. Erubes¬
cant itacque impii & cognos¬

Expanded text:
Filius autem datus est nobis: cujus, nisi Dei Filius? principatus ejus super humerum ejus: sive quia crucem propriis humeris ipse portavit: sive quia titulum regni super humeros et caput ejus Pilatus scripsit. 3. Erubescant itaque impii Judaei, et agnos
Abbreviated transcription (Latin):
animã tuã : & si fuerit
nequam : non des eipo¬
utero positis perimitur :
ita nos cogitationss nr̃ȩ
intrins ecus nutrite oc¬
dũ cogitandi acceperat
facultatẽ : scientiãbo¬
nã uertit ad malum : &
multa cogitando factꝰ
ẽ inuentor mali : & qđ
inseperdidit inuid &

Expanded text:
animam tuam: et si fuerit nequa, non des -ei poutero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos nutritae ocet cogitandi acceperat facultatem, scientiam boni 34 vertit ad malum, et multa cogitando factus est inventor mali; et quod in se perdiderat invidit
Abbreviated transcription (Latin):
beat simplicitatẽ colũbȩ
Necuiquã machin&ur
dolos : habeat & serpen¬
tis astutiã nealiorũ sup¬
plant&ur insidiis: quia
non multũ constat inui¬
tio aut decipere uel de
cipysollicite hostis in sidi¬
as intellegere pariter
& cauere dĩseruos opor¬
t&: sicq: innocentia uitȩ
existere simplicẽ : ut ta¬
men o posteat cũ simplici¬

Expanded text:
beat simplicitatem columbae, nec cuiquam machinetur dolos: habeat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantetur insidiis, quia non multum distata vitio vel decipere posseSollicite hostis insidias intelligere pariter et cavere Dei servum oportet, sicque innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat eum simplici
Abbreviated transcription (Latin):
saluti: nequisquã post
Lapsumpenitens despe¬
r&uenia. dũ conspi¬
cit scõrũ reparationẽ
fuisse &iã postruinã:
imitaentur adrepara.¬
tionẽ : Aut certe exeoꝵ
comparatione durius
demnoboedientia puni
antur: Mors quipƿe
scõrũ bonis in ad iutori
um: malis intestimoniũ
ut in deꝑuersi sine ex¬
cusatione pereant:
unde electi exemplũ
capiðnt ut uiuant:
malisit graui tormen

Expanded text:
quam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. mali sint graviora tormen
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrius animae quã
hac ambitione dicata.
pergit ad sponsum. eun¬
dẽ habens dñm quẽ & ui¬
uult non uidenitis habe
inditiũ sit uetus tunica:
contemptas scłi prob& quia¬

Expanded text:
pulchrius anima, quae stum et hac ambitione di fata pergit ad sponsum, eundem habens dominum, quem et vivult, non suae gentis habeaindicia sint: vilis tunica contemptum saeculi probet. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
re pergis adheremum
respondeat: fateor in be
ero gladiũ deuitaui: siste¬
tero: aut uincendũ ẽ mi
hi aut cadendũ : quis in¬

Expanded text:
r pergis ad eremum,respondeat, fateor imbeciero gladium, devitavi: si stetero, aut vincendum mihi est, aut cadendum. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
do cor de uel. corpore¬
suorũ protegat : tamen
satis rarum .ẽ. ut quisq
inter scłuoluptates
positus. auitiis maneat
iͫ plectitur : aliquan¬
do tamen trahitur: ne¬

Expanded text:
corde vel operes protegat electorum, tamen satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat implicetur, aliquando tamen attrahitur. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
post quac̃ aculmeu hono¬
ris uenerint : amicos ha¬
citia & enim cesta : nulla
ui excluditur & nul¬
lo tempore aboletur : &
ubicũq: seuerterit tem¬
pus illa firma perdurat:

Expanded text:
en honoris perveniunt, amicos hacitia enim vera nulla vi excluditur et nullo tempore aboletur, et, ubicunque se vertit tempus, illa firma perdurat,
Abbreviated transcription (Latin):
nos tenemus interra: quã
ipse tenere nolens amisit
Taepe ꝑsimulationẽ a¬
Omicitia colitur: ut hi¬
qui non possunt aꝑte deci¬
pere. decipant fraud&len¬

Expanded text:
nos tenemus in terra, quam ipse tenere nolens amisit aepe per simulationem amicitia colligitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulen
Abbreviated transcription (Latin):
mala aequanimiter p&i¬
& contra eũ quimala ir¬
rogat: nullo doloremor¬
der: Nã qui sic proximi
mala postat: ut tamen
tacitus doleat: & tẽpus
retributionis quȩ rat:pa.¬
bere se ostendit: Incor

Expanded text:
mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, pabet, sed ostendit. Scr
Abbreviated transcription (Latin):
rint: Nedicas pauperi.
contingat sequentidie :¬
dũ enĩ cũ rebus nostris
durare non possumus:
aut nos illcs moriendo
deserimus aut illȩnos
melius ẽ nihilhabere :¬
qucc̃ multa habentẽne¬
mine inpertire:sinon
dcebis aegenti cũ possis:
neq: post accipies a dõ
magnus eris apud dm̃¬

Expanded text:
is. Ne dicas pauperi: contingat sequenti dieiu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo descrimus, aut ille nos Melius est nihil habere quam multa habentem nemini impertire. Si non das egentibus cum possis, non accipies a Deo, magnus eris apud D
Abbreviated transcription (Latin):
go neces se.ẽ ut unus¬
quisq: nr̃m in humilita¬
te. sedepłmat : quantum
si sit electus ignorat: quã¬
tibi: descende ut ascen¬
das: humilicre ut ex al¬
teris: ne ex altactus hu¬

Expanded text:
go necesse est ut unusquisque nostrum in humilitate se deprimat, quanto si sit electus ignoratis; descende, ut ascendas; humiliare, ut exalteris, ne exaltatus hu
Abbreviated transcription (Latin):
premia coniugium
concessum ẽs uirginitas
amonita tantũ non
iussa: sed ideo a moni¬
ta : quia nimis excelsa :
geminũ ẽ bonũ uirgi¬
nitas: quia & in hoc
mundo sollicitudinẽ
scl amittit & infutu¬
ro aernũ castitatis

Expanded text:
m. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sine dubio pensatiobo¬
norũ & malorũ & uelut
instatera posita pars
dicabit: siergo malorũ
multitudo supera uerit:
peccatorẽ suũ ꝑtrahitad
gehennam : si&icmma¬
iora fuerint operabona¬

Expanded text:
ibi sine dubio compensatio bonorum malorumque, et velut in statera posita utraqdicabit. Si ergo malorum multitudo superaverit, operarium suum pertrahit ad gehennam: si vero majora fuerint opera bon
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩplac& dõ nra
conuersatio : quando
bonũ quod inquh amus
ꝑseueranti fine comple¬
coepisse. sed ꝑfecisse uir¬
tus ẽ Nã incolantib:
p̃miũ promittitur. sed
perseuerantib: datur.
semꝑ in uita hominis fi¬
nis quȩrendus ẽ: quod¬
ds̃ non respicit. quales
ante fuimus: sed quales
circa finem uitae erim :
unum quẽq: enĩ ds̃ desuo
fine: non deuita pr&en¬

Expanded text:
Tunc enim placet Deo nostra conversatio, quando bonum quod inchoamus perseverantissime complecoepisse, sed perfecisse virtus est. Non inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Semper in vita hominis finis quaerendus est: quia non respicit quales antea fuerimus Deus, sed quales circa finem vitae exstiterimus. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praet
Abbreviated transcription (Latin):
tabilia sunt: qui autẽ
cibis abstinent & pra¬
ue agunt: dccemones imi¬
tantur: quib: ȩscanon
ẽ : nequitia semꝑ ẽ : Ille
autẽ bene abstin& cibis:
quia malitia e actibus uel
nant. Nihil prod est to¬
ta die longũ duxisse
ieiunum : si postea ciborũ
suauitate uel nimi& ate
anima obruatur: sper¬
nitur ieiuniũ quod in
uesperum replieatur
incogitatione reminat :
qui ad explendũgulcct
aduesperum sibi dditias

Expanded text:
tabilia sunt. Qui autem a cibis abstinent et prave agunt, daemones imitantur, quibus esca non est, et nequitia semper est. Ille autem bene abstinet a cibis qui a malitiae actibus, et atur. Nihil prodest tota die longum duxisse jejunium, si postea ciborum suavitate vel nimietate anima obruatur. nim jejunium quod in vesperum repletione in cogitatione ruminat, qui ad replendam gulam vespere sibi delicias
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentia degusten¬
tur : & sccepe abiecta
& uilia aedendi cupidi¬
tate sumentur: sicq:
fit ut non sit inculpa
cyborũ qualitas: sed il¬
lud reput&ur aduiti¬
um quod cum desiderio
niþel uir desideriorũ
appellatus ẽ : quia panẽ
desiderii non mandu¬
cauit . & potũ concupis¬
centiae non bibit :
magis enim xp̃o quã
epulas desiderabat:¬
Di iciaenabsque desi¬
derio percipidentur:
cibi plerumque si
unt: Stomachum.
moderatus usus uini
tra abstinentiã facit.
qui uinũ non pro ebri¬
&ate. sed tantum pro
corporis salute per¬
cepit & hoc eis offert
uoluntas: si permit¬
tat infirmitas. Unde

Expanded text:
concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio ideo vir desideriorum appellatus est, quia panem desiderii non comedit, et potum concupiscentiae non bibit; magis enim Christum quam epulas desiderabatsi absque desiderio percipiantur, cibi plerumque absInfirmum stomachum moderatus usus vini tra abstinentiam faciunt, qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt, nec hoc eis offert voluptas, sed permittit infirmitas. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
lcc inusitata. ex orresscimus:
usitcta uero proquibus
abluendis filii dĩ scenguis
effusus ẽ. qucc̃ uis tt̃mag¬
nec sint: ut omnino clccudi
contra se faciant regnum
dĩ. sepe uidendo omnicc
tolerare. sȩpe tolerando
non nulla &icc̃ facere co¬
gimur . atque ut samo dñe
Non omnia quȩ non potue¬
rimus prohibere. facicmꝰ
ratus dolor incaute ali¬
quid conpulerit dicere:
quidem aliis opusculo¬
rũmeorũ locis. sepe iam
dixi dubus causis pecca¬
mus : aut non dũ uidendo
quid facere debeccmus aut
non faciendo quod debese
fieri iamuidemus : quorũ
duorũ illud ignoranticce
mclũ ẽ hoc infirmitatis
contraquȩ quidẽ pugnase
nos conuenit : sed profaec¬
to uincimur. nisi diuini¬
tus adiuuemur: ut non so¬
lum ui decmus quid facien¬
dũsit.
sed &icc̃ accedente succ¬
uitate delectactio iusti¬
ticce uincat in nobis ecc¬
rũ rerũ delectationis
quacs uel habere cupi¬
endo uel amittere me¬
tuendo scientes uiden¬

Expanded text:
la inusitata exhorrescimus, la inusitata exhorrescimus, usitata vero pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamusratus dolor incaute aliquid compulerit dicere. quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi. Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus. Quorum duorum illud ignorantiae malum est, hoc infirmitatis. Contra quae quidem pugnare nos convenit, sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitia vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo, scientes viden
Abbreviated transcription (Latin):
rendac cũ in consu&udinẽ
uenerint aut parua aut:
nullac ẽẽ creduntur usq
adeo ut non solũ non oc¬
cultanda uerũ & ic̃ predi¬
canda difftcmcnda uide¬
centur. quando sic̃ scriptũ
ẽ L audcctor peccator in
desideriis animae succe &
iquic iniqua gerit bene¬
dicaur tclis indiuinis
hbris iniquitas clamor
uocctur : sicut habes apud
esaiam proph&am deui¬
quid ut facer& iuditium:
iustitic̃ sed clamorẽ: unde
ẽ illud ingenesi clamor
sod omorum & gomor race
multiplicatus ẽ : quia non
solũ iam non apud eos puni¬
ebenturullaf lagitia
blice frequentabantur:
sic nostris temporib: itec
multa mala & si non ta¬
lia in aꝑtã consuetudinẽ
iam uenerunt ut prohis
non solũ ex communicase
aliquẽ laicum non aud ecc¬
mus sed nec clericum de¬
gradccre : undecũ
exponerẽ ante aliquot
annos epistulcc̃ adga latas
in eo ipso loco ubi ait apłs
Timeo uos ne forte sine
causa lacborauerim in uob̵
exclcmorẽ compulsus sũ
ue peccatis hominũ quȩ so

Expanded text:
renda cum in consuetudinem venerunt aut parva aut nulla esse creduntur, usque adeo non solum non occultanda, verum etiam praedicanda, diffamanda videantur, quando, sicut scriptum est, « Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de viquit, ut faceret judicium, justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus, Timeo vos ne forte sine causa laboraverim in vobis; exclamare compulsus sum: « Vae peccatis hominu
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽẽ peccatũ quando
nolentes imaginib: noc¬
turnis illudemur sed
tunc ẽẽ peccatũ si ante¬
quamiħludamur cogita¬

Expanded text:
Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogita
Abbreviated transcription (Latin):
eforte satanas in an¬
gelum lucis setrans¬
formans quẽ lib& incau¬
tum fallat aut aliqua er¬
roris suifraude decipiat:¬

Expanded text:
forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat