comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic. Motus uirtꝰ naturał cid suũ finẽ festincons.
ł sic. Motus ẽ passio ex alt̃o ueniens ad alt̃um
motꝰ ẽpcissio abalt̃o ueniens ad alt̃um. dũde
naturali motu in celligit᷑: nutiẽ intelligen¬
dũ ut aluit sit pͥncipiũ ex quo passibilis
motꝰ idẽ. motũ suũ paciens inchoat ⁊ aliut
finis quẽ cippetit. dũ omĩũ q̃ naitura lit̃
mouent̾ pͥncipiũ i sinis unũ sit. Estenĩ ds̃
cquo ⁊ ꝑquẽ ⁊ ad quẽ mouent᷑ oma. Sed
qr alius intellectꝰ ẽ pͥncipii. ⁊ alius intellectꝰ
finis. ldeq qua si alt̃ũ ⁊ alt̃um ipsiduo in¬
tellectꝰ dnr dũcirca unũ omiũ pͥnciũ i finẽ
uersant᷑ Verbi grã ueluti siquis dixerit
ab intellectu pͥncipu ad intellectũ finis in
dõ. Deinde considera qi omẽ qđ pͥncipio
car&. ⁊ fine omiq mocucarere necesse est.
nil eũ p̃cedit. neceũ effic̃ ut sit nec sine hab&

Expanded text:
sic: Motus est virtus naturalis ad suum finem festinans, sic: Motus est virtus naturalis ad suum finem festinans, vel sic: Motus est passio ex altero veniens ad alterum, motus est passio ab altero veniens ad alterum, dum de naturali motu intelligitur, non ita est intelligendum, ut aliud sit principium, ex quo passibilis motus, id est, motum suum patiens inchoat, et aliud finis, quem appetit, dum omnium, quae naturaliter moentur omnia: sed quia alius intellectus est principii, et alius intellectus finis, ideoque quasi alterum et alterum ipsi duo intellectus dicuntur, dum circa unum omnium principium et finem versantur, verbi gratia, veluti si quis dixerit ab intellectu principii ad intellectum finis in Deo. 71. Deinde considera, quia omne, quod principio caret et fine, omni quoque motu carere necesse est. nil eum praecedit, nec eum efficit, ut sit. Nec finem habet,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bene eẽ doncit. iurae pͥncipiũ ⁊ sinis ex
alit̃ intellec tucile omnino & iã intelligit.
Sicuit̃ intelligit omnino amat qđ intelli¬
git Siamat patit᷑ omnino ad ipsũ ut¬
am abile ex cessũ. Si aut̃ patit᷑. ꝓfecto
& icĩ festincit. Si festinat omnino inten¬
dit ualidũ motũ. Si cuit̃ intendit uali¬
dũ motũ: ñsttit quousq fiat totũ. into¬
to aimcito. ⁊ ci toto conp̃hendit᷑ libent̃ to¬
td̃ scđm uoluntatẽ saluttirẽ accipiens
circũ seriptionẽ. ut totũ toto afficiatur
circũ scribente. ut nihil ominino resta
uelle exeipso. seipsũ totũ cognoscere ualen¬
docir cũ scriptũ sed excircũ scribente:
Sic̃ aer ꝑtotũ in luminat᷑ lumine ⁊ igne
ferrũ totũ cotoliq̃ factũ Uisne quomo¬
do p̃dictꝰ uenerabilis magist᷑ omne motum
ñ nisihis q̃ apͥncipio inchoant:⁊ ꝑnatura¬
lẽ motũ ad finẽ suũ tendunt: edoc& in¬
eẽ . Ipsũq naturalẽ motũ triplicit̃ diffinat.

Expanded text:
et bene esse donat, jure principium et finis. Ex aliter intellectuale, omnino etiam intelligit. Si autem intelligit, omnino amat, quod intelligit. Si amat, patitamabile, excessum. Si autem patitur, profecto etiam festinat. Si festinat, omnino intendit validum motum. Si autem intendit validum motum, non stat, quousque fiat totum in toto amato, tum secundum voluntatem salutarem accipiens circumscriptionem, ut totum toto afficiatur circumscribente, ut nihil omnino restet velle ex seipso, seipsum totum cognoscere valendo circumscriptum, sed ex circumscribente, sicut aer per totum illuminatus lumine, et igne ferrum totum toto liquefactum, aut si qu venerabilis magister omnem motum non nisi his, quae a principio inchoant, et per naturalem motum ad finem suum tendunt, edocet inesse, ipsumque naturalem motum tripliciter definiat
Abbreviated transcription (Latin):
turaĩ eatholicãq fidẽ factorẽ omniũ dm̃
motũ dõ dabissine quo facere ñ ĩntelligit᷑
autsimul ⁊ motũ ⁊ facere abeo auferes.
haec enĩ duo int̾eti q̃ simul sunt cõpuctint᷑
simulq oriunt᷑ & occidunt. Motũ dare¬

Expanded text:
turam, catholicamque fidem factorem omnium Deum turam, catholicamque fidem factorem omnium Deum motum Deo dabis, sine quo facere non intelligitur, aut simul et motum et facere ab eo auferes. 72. Haec enim duo inter ea, quae simul sunt, computantur, simulque oriuntur et occidunt. DISC.
Abbreviated transcription (Latin):
is dm̃ uero liberũ omnino tusticis ttintcie¬
nectir dittitis ut ei ai quo omnẽ motũ abs¬
trahis stcere uł pati tribuais cũ istiduo
in dubitanter ñ nisi in his qͥb: motꝰ ẽ. fieri
posse pͥorib: racionabilib: conclusionibus
ut arbitror ñ inccuite deDeris. Depati
nullomꝰ dubittrĩ. Inpcissibilẽ nãq dm̃
eẽ. omnino ⁊ credo ⁊ intelligo. Passionẽ
dico q̃ opponit᷑ facere idẽ. fieri. quis enim
dixerit aut crediderit: quan tomagis in¬
tellexerit dm̃ patifieridũ crecitorsit. non
ne dici manifestũ ẽ. F uerisi quidẽ aesti¬
mat᷑ increcituris suis uniersa liferdũ
in eis ñ solũ intelligit᷑ esse sine quo esse nos
poss Sa & iã corũ essentia sit eẽ enĩ omiũ est.
inanimcib fideliũ fieri dũ aut̃ ꝑfidẽ ⁊ iur¬
intelligi. Uilenĩ aliudẽ fides ait opinior.
nisi pͥncipiũ qđ dci ex quo cognitio cretitoris
innatura racionabilifieri incipit. Desti¬
cere enĩ ñdũ clare uideo. Tottĩ scam̃ scrip¬

Expanded text:
is, Deum vero liberum omni motu facis, tantaene tarditatis es, ut ei, a quo omnem motum abstrahis, facere vel pati tribuas, cum ista duo indubitanter non nisi in his, quibus motus inest, fieri posse prioribus rationabilibus conclusionibus, ut arbitror, non incaute dederis? DISC. De pati nullo modo dubitarim, impassibilem namque Deum esse omnino et credo et intelligo: passionem dico, quae opponitur facere, id est fieri. Quis enim dixerit aut crediderit, quanto magis intellexerit, Deum pati fieri, dum Creator sit, nonne dici manifestum est. Fieri siquidem aestimatur in creaturis suis universaliter, dum in eis non solum intelligitur esse, sine quo esse non possunt, sed etiam eorum essentia sit. Esse enim omnium est, in animabus fidelium fieriintelligi. Nil enim aliud est fides, ut opinor, nisi principium quoddam, ex quo cognitio Creatoris in natura rationabili fieri incipit. De facere vero nondum clare video, totam sacram Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ex quodã pͥncipio incho&. & ad quendã
finem tendat in qͦdũ ꝑuenerit qͥ escat qđ
aꝑtissime uener cibilis maximꝰ int̾cio kipi¬
tulo de ãbiguis asserit dics. Sids̃ inmuta¬
bilis ẽ ut putiom̃ĩũ plenitudo. Omẽ aut̃¬

Expanded text:
ex quodam principio inchoet, et ad quendam ex quodam principio inchoet, et ad quendam finem tendat, in quo, dum pervenerit, quiescat. Quod apertissime venerabilis Maximus in tertio capitulo de Ambiguis asserit dicens: Si Deus immutabilis est, utputa omnium plenitudo, omne aut
Abbreviated transcription (Latin):
illos motꝰsciat sicie nescicit Noniã di como¬
cũ ullũ generalẽ cõmunẽq naturalit̃ omĩ¬
b: crecituris quo omã denichilo in eẽ mouent᷑
sedusi tatũ tẽporib motũ quo cotidie muta¬
bilis materia siue natura mouente siue
seuutrosq pciti. F aciensigit᷑ ⁊ factũ motus
suos pcitiunt᷑ nã qđ sticit suũ motũ ad stici¬
endũ pcitit᷑ Qđ uͦfit suũ motũ ⁊ alienũ susti
net siuĩ qͥdẽ ex eo qđ ñ erat. in id qđ ẽ transeun¬
do. alienũ uͦ qr ñ est suimotꝰ causa ꝑseipsi a sed
facientisse. aut naturalis motꝰ aut libera
uolunttis. aut q̃dã necessitas. qđ gͦ fit ut dixi
alia caiusa moueat ad fticiendũ qͥfticit.
ut ⁊ ficiens ⁊ paciens. uniꝰ atq idẽ uidetit᷑
eẽ sed ipsefaicientis motꝰ quã uis exucrus causis
siue naturalib siuelibentib siue ñ libenti¬
nego ideq q̃restant expecto. Nullũ motum
principio acsinecarere posse arbitror
Non enĩ alit̃ raciosinit : nisit omis motis

Expanded text:
llos motus sciat sive nesciat. Non jam dico motum illum generalem communemque naturaliter omnibus creaturis, quo omnia de nihilo in esse moventur, sed usitatum temporibus motum, quo quotidie mutabilis materia, sive natura movente, sive seu utrosque pati. MAG. Faciens igitur et factum motus suos patiuntur. Nam quod facit, suum motum ad faciendum patitnet. Suum quidem, ex eo, quod non erat, in id, quod est, transeundo, alienum vero, quia non est sui motus causa per seipsum, sed facientis se aut naturalis motus, aut libera voluntas, aut quaedam necessitas. Quod ergo fit, ut dixialia causa moveatur ad faciendum, qui facit, ut et faciens et patiens unus atque idem videatur esse. Sed ipse facientis motus, quamvis ex variis causis, sive naturalibus, sive libentibus, sive non libentinego. Ideoque quae restant expecto. MAG. Nullum motum principio ac fine carere posse arbitror. Non enim aliter ratio sinit, nisi ut omnis motus
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut̃ eenticirũ uocabula seu substan¬
ticrũ seu accidentiũ non reuera sed quadã
necessitate in efftibilis nat᷑ae significandae
in dõ pununt᷑ nũ necessario. sequit᷑ ut & uer¬
ba que eẽnticrũ substtinticrũ accidentiũ

Expanded text:
Si enim essentiarum vocabula, seu substanSi enim essentiarum vocabula, seu substantiarum, seu accidentium, non revera, sed quadam necessitate ineffabilis naturae significandae in Deo ponuntur, num necessario sequitur, ut et verba, quae essentiarum, su
Abbreviated transcription (Latin):
conditorererũ p̃dicari ausculttins. Aut om¬
nino falsci eẽ iuidic& ⁊ respuat aut sigura¬
tedicta ⁊ concedat ⁊credat. Nonitasũ
tritꝰ auctoritate autminꝰ capatiũ animorũ
expciuesco imp&ũ ut ec q̃uera ratio clare
colligit in dubuttint̃q diffinit aꝑta fron¬
tȩ ꝓnunciare confundar p̃sertĩ cũ dectili¬
b: ñ nisi ut int̃scipientes trancitindũ sit qui¬
b: nil suciuuis ẽ ad audiendũ uera ratione.
Nil dilecttibilius ad inuestigtndũ quan¬
do qucerit᷑ Hichil pulcrius ad cõtẽplan¬
dũ quando inuenit᷑. sed qͥd p̃dicta ratioci¬
natione moliris nosse expecto. quid tibi
uiderer his argum̃ tationib: machinari
nisiut intelligas quẽ ammodũ significati¬
uarerũ uocabula siue substantiarum
sint. siue ciccidendciĩ siue essentiarũ trans
naturaliũ seu ñ naturaliũ naturae con¬
ditȩ motuũ uerba denatur conditri¬
cȩ trans latiue ñ at̃ ꝓpͥe posse pdicari.

Expanded text:
conditore rerum praedicari auscultans, aut omconditore rerum praedicari auscultans, aut omnino falsa esse judicet et respuat, aut figurate dicta et concedat et credat. DISC. Non ita sum territus auctoritate, aut minus capacium animorum expavesco impetum, ut ea, quae vera ratio clare colligit, indubitanterque definit, aperta fronte pronuntiare confundar; praesertim cum de talibus non nisi inter sapientes tractandum sit, quibus nil suavius est ad auigandum, quando quaeritur, nil pulchrius ad contemplandum, quando invenitur. Sed quid praedicta ratiocinatione moliris, nosse expeto. 68. M. Quid tibi viderer his argumentationibus machinari, nisi ut intelligas, quemadmodum significativa rerum vocabula, sive substantiarum sint, sive accidentium, sivenaturalium seu non naturalium naturae conditae motuum verba de natura conditrice translative, non autem proprie posse praedicari?
Abbreviated transcription (Latin):
ros. ymber. pluuiaa ltẽ aqua. flumen.
Ira Petra lignũ uineti oliua cedrus
hisopũ liliũ homo leo -bos equus ur¬
sus pardalis uermis Itẽ aquila colũ¬
ba piscis. RΗ TΗ cet aq inriu merabi¬
lici q̃ ex natura condita ad naturã
conditricẽ ransformationẽ qua¬
dc̃ siguratti q̃ significatione trans¬
ferunt᷑. Eoq mirtibilius non solũ ex
crecitura adcreatoꝵ ẽ. artificiosa scrip¬
tura trans lationes fec̃ uerũ & ĩ exnatu¬
rae contrarus ex insciniaui delico ebrietti¬
tȩ crapulo obliuione. Ira. furore. odio. con¬
cupiscentia exerisq similib: qͥbus minꝰ sipliciũ
animi stillunt᷑ qũ c̃isuꝑiorib: transfiguratio¬
nib q̃ex natura siunt Rationabilis siqͥdem
om̃ai quã uiscimmodũ simplex naturaliũrerũ
nomina dedõ p̃dicatri audiens ꝓpͥeq deipso
diciestimans ftillat᷑ ñ ttim̃ omnino decipit᷑
ut eorũ q̃ contra naturã sunt nomincide

Expanded text:
ros, imber, pluvia; item aqua, flumen, ros, imber, pluvia; item aqua, flumen, terra, petra, lignum, vinea, oliva, cedrus, ysopum, lilium, homo, leo, bos, equus, ursus, pardalis, vermis; item aquila, columba, piscis, κήτη, ceteraque innumerabilia, quae ex natura condita ad naturam conditricem transformatione quadam figurataque significatione transferuntur. Eoque mirabilius non solum ex creatura ad Creatorem artificiosa Scriptura translationes fecit, verum etiam ex naturae contrariis, ex insania videlicet, ebrietate, crapula, oblivione, ira, furore, odio, concupiscentia, ceterisque similibus, quibus minus simplicium animi falluntur, quam superioribus transfigurationibus, quae ex natura fiunt. Rationabilis siquidem anima, quamvis admodum simplex, naturalium rerum nomina de Deo praedicari audiens, proprieque de ipso dici aestimans, fallatur, non tamen omnino decipitur, ut eorum, quae contra naturam sunt, nomina de
Abbreviated transcription (Latin):
ra malitia sed dehis latius in quinto dis
putcit᷑. Nulcuttiq auctoritcis terreat
abhis q̃ rectȩ cõtẽplationis racionaibilis sua¬
sio edoc&. Uercenĩ auctorittis recte ratio¬
ni ñ obsistit: neq rectt ratio uerȩ auctorititi
Ambo si quidẽ ex uno fonte diuina uidelic&
scipientici manare dubiũ ñ est. Vna siqͥdem
dena tura in cõp̃hensibili inefftibiliq pie
q̃rentib: multti concessit actradidit & co¬
gittire & dicere. Neue religionis studuim
in omnib: siletit. ut & rudes ad huc infidei
simplicitate doctrinȩ nutriat. ⁊ catholi¬
ca sidei aemulis instructa ar mataque
diuinis ꝓpugaculis munitti respondeat.
Alta uͦ ut simples adhuc incuncibulis
aecclesiae nutri pie casteq corrigat. Ne
minent. siue gło sissimai ⁊ sũ ma omniũ
sint. ut uitti uirtus. ceterarũq uirtutũ
cuncttiq q̃ ex partib: sublimiorib: hus
mundi uisibilis dedõ p̃diccint᷑ siue ex
inferiorib uisibilis creciture motibus
ut sps̃ nubs splendor ortus. Tonitrum

Expanded text:
ra malitia. Sed de his in quinto latius disputabitur. Nulla itaque auctoritas te terreat ab his, quae rectae contemplationis rationabilis suasio edocet. Vera enim auctoritas rectae rationi non obsistit, neque recta ratio verae auctoritati. Ambo siquidem ex uno fonte, divina videlicet sapientia, manare dubium non est. 67. Una quidem de natura incomprehensibili ineffabilique pie quaerentibus multa concessit ac tradidit et cogitare et dicere, ne verae religionis studium in omnibus sileat, ut et rudes adhuc in fidei simplicitate doctrina nutriat, et catholicae fidei aemulis instructa armataque, divinis propugnaculis munita respondeat. Altera vero, ut simplices adhuc, in cunabulis Ecclesiae nutritos, pie casteque corrigat, ne minent, sive gloriosissima et summa omnium sint, ut vita, virtus, ceterarumque virtutum cunctaque, quae ex partibus sublimioribus hujus mundi visibilis de Deo praedicantur; sive ex inferioribus visibilis creaturae motibus, ut spiritus, nubis splendor, ortus, tonitrus,
Abbreviated transcription (Latin):
Mouet ciit̃ qs̃ĩ attrens ꝑ naturã eorũ q̃ in ip¬
sũ mouent᷑ desideriũ ⁊ it̃ ũ mouet ⁊ mou&
quasi sitiens sitiri. ⁊ amans imari. ⁊ dili¬
cimus ꝑmediai etheris spatia cir ca trã
aet̾no motu uolucit᷑. Ipsciͦ lux ab ipso
uehiculo ueluti quodã fonte in exhcusto nci¬
nans: liti cotũ mundũ radiorũ suorũ in men¬
surabili diffrsionẽ ꝓfundit ut nullũ locũ re¬
linquat quo semoueat man&q sẽꝑ immobilis.
Vbiq enĩ inmundo ẽ pleni sẽꝑ ⁊ integranul¬
lũ locũ disserens ł cippetens p̃ter porciuncu¬
lat̃ quandã inferioris huiꝰ aeris circa t̃rã
quam ad ccipiendã umbrã celluris q̃ nox dr̃

Expanded text:
movet autem, quasi attrahens per naturam eorum, quae in ipmovet autem, quasi attrahens per naturam eorum, quae in ipsum moventur, desiderium, et iterum movet et movetur, quasi sitiens sitiri, et amans amari, et dilicimus, per media aetheris spatia circa terram aeterno motu volvatur, ipsa vero lux ab ipso vehiculo, veluti quodam fonte inexhausto, manans, ita totum mundum radiorum suorum immensurabili diffusione perfundit, ut nullum locum relinquat, quo se moveat, manetque semper immobilis. Ubique enim in mundo est plena semper et integra, nullum locum deserens vel appetens praeter portiunculam quandam inferioris hujus aëris circa terram, quam a
Abbreviated transcription (Latin):
paticit᷑ qsolus in passibilis ẽ sed qr eũ omã appe¬
tunt ipsius q̃ pulcritudo omã ad se ad trahit.
ipse enĩ solus uerea mabilis ẽ qui solus sumai
aicuere᷑ bonittis ⁊ pulcritudo ẽ. Omẽ siqui¬
pulcrũ amabileq intelligit᷑ ipse est.iSic̃
enĩ nullũ bonũ essenticileẽ : litinullum
lapis ille qͥdr̃ magne tesquãuis naturali
suci uirtute ferrũ sibim& ꝓpinquans ad
se at trahat. Nullomͦ taim̃ ut hocsticict
seseipsũ mo&. auc afferro ailiquid pcicit᷑
qđ ad se actrahat. litirerũ om̃iũ cciusa
oma q̃ ex ses̃ ad seipsã reducit sine sũq ullo
motu. sed sola suciepul critudinis uirtute.
hincidẽ scs̃ dr̃ onisius int̃c&a ait. Quare aut̃
do a mabile ⁊ delectabile uocant: conclusit
sermonẽ sic dics̃ q eo quidẽ subsistens ds̃.¬
ectũ. mouet ad seipsũ omcĩ amoris ⁊ dilectio¬
nis acceptiuci. et planius itum ꝓferendum.
Mouet᷑ qͥdẽ qsi coniunctionẽ ingerens inse¬
parabilẽ amoris ⁊ dilectionis eorũ acceptiuis.

Expanded text:
patiatur, qui solus impassibilis est, sed quia eum omnia appetunt, ipsiusque pulchritudo omnia ad se attrahit. Ipse enim solus vere amabilis est, quia solus summa ac vera bonitas et pulchritudo est: omne siquipulchrum amabileque intelligitur, ipse est. Sicut enim nullum bonum essentiale est, ita nullum lapis ille, qui dicitur magnes, quamvis naturali sua virtute ferrum sibimet propinquans ad se attrahat, nullo modo tamen, ut hoc faciat, se ipsum movet, aut a ferro aliquid patitur, quod ad se attrahit: ita rerum omnium causa omnia, quae ex se sunt, ad seipsam reducit, sine ullo sui motu, sed sola suae pulchritudinis virtute. Hinc idem sanctus Dionysius inter cetera ait: Quare autemdo amabile et dilectabile vocant? Conclusit sermonem sic dicens: quia eo quidem movetur, electum movet ad seipsum omnia amoris et delectationis acceptiva. Et planius iterum proferendum: Movetur quidem, quasi conjunctionem ingerens inseparabilem amoris et dilectionis eorum acceptivis;
Abbreviated transcription (Latin):
mũ igit᷑ hancamoris difinitionẽ accipe. a morẽ
c̃nexio ac uinculũ qͦ omi ũrerũ uniũ sittis
in efftibili amicitia insolubiliq unitti copu¬
lat. Potest ac sic difiniri. Amor ẽ naturalis
mocꝰ omi ũrerũ q̃ in motus finis qͥ ettiq sttitio

Expanded text:
mum igitur hanc amoris definitionem accipe: Amor est mum igitur hanc amoris definitionem accipe: Amor est connexio ac vinculum, quo omnium rerum universitas ineffabili amicitia insolubilique unitate copulatur. Potest et sic definiri: Amor est naturalis motus omnium rerum, quae in motu sunt, finis quiet
Abbreviated transcription (Latin):
plicutis: ibi alud & aliud ⁊ multũ diũsũq
sieri in possibile ẽ. Vellẽ ttim̃ aꝑtius mihi su¬
adeas ut clare uidecĩ dũ audio dm̃ amare.
uł amari nil aliud nisupsius natͥ am sine ul¬
lomotu amantis ł amanti intelligt̃. Cũenim
hocm̃ fuerit sucisũ: nullo modo haesittibo
ubicũq legero seucudiero ipsũ uelle uł de¬
siderare & desiderari. diligere ⁊ diligi. uide
re ⁊uderi. appetere ⁊ appeti. moueresimi¬
lit̃ ⁊ moueri. Haec enĩ om̃ã uno eodẽq acci¬
piendas intellectu. Ut enĩ uoluntais ⁊amor
⁊ dilectio uisio desideriũ qq̃ ⁊ motꝰ dũ de
dõ p̃dicant᷑ unũ id ipsũq nob̵ insinuaint lti
ũba seuactiuca seupcissiua. seuneutr alici sins
⁊ cuiꝰ cũq modis signieatione ꝓferantur
nullain telligentiae differenticu ntelli¬
gunt᷑ discrepare ut opinor. Nec intalibus
deceptũ tereor. litienĩ s̃ ut arbitraris. Pri¬

Expanded text:
plicitas, ibi aliud, et multum, diversumque plicitas, ibi aliud, et multum, diversumque fieri impossibile est. 74. Vellem tamen apertius mihi suadeas, ut clare videam, dum audio Deum amare vel amari, nil aliud nisi ipsius naturam sine ullo motu amantis vel amati intelligam. Cum enim hoc mihi fuerit suasum, nullo modo haesitabo, ubicunque legero seu audiero, ipsum velle, vel desiderare et desiderari, diligere et diligi, videre et videri, appetere et appeti, movere similiter et moveri. Haec enim omnia uno eodemque accipienda sunt intellectu. Ut enim voluntas, et amor, et dilectio, visio, desiderium quoque et motus, dum de eo praedicantur, unum idipsumque nobis insinuant; ita verba, seu activa, seu passiva, seu neutralia sint, et cujuscunque modi significatione proferantur, nulla intelligentiae differentia intelliguntur discrepare, ut opinor. MAG. Nec in talibus deceptum te reor; ita enim sunt, ut arbitraris. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
acfine carere ñucilentib: distribuit. Hoc quoq
clare ꝑspicio & iã nunc nullã hategoriã in
dm̃ cadere incuncitint̃ intelligo. Quidigit᷑
nũ etidẽ ratione debemꝰ inspicere omĩ ũ uerborẜ
q̃ scc̃ scripturi decluuna natura p̃dicat uirtutẽ
ut nil aliud ꝑeciestimam̃ significri p̃cer illam
Aut diligere: uidere. Audire caet̾iq ũba q̃ deeo
p̃dicciriposs. Nil aliudo portet nos cogitire nisi
xpͥanareligio decreatore omĩ ũ sileat. ut nilde
eo stiricuidetit. ad simpliciũ animorũ instrue¬
tionẽ hȩr& icorũq sẽꝑ ueritati insidiantium.
etiq eruere laborantiũ. minꝰq ineti eruditos
ftillere appetentiũ refellendas astuticis. N aliud
re ⁊ uidere ccet̃aq huimod q̃ deeo ut diximꝰ.
poss p̃dicari. Sed hȩc omã in psounũ icdipsuq̃
accipiendũ suc̃ĩq inefftibilẽẽentic̃ eo modo quo
se significairi sinit insinucint. Naliud qͥdem
Vbieni ẽ uera ⁊ a&̃ na⁊ insolubilis ꝑseipsc̃i sim¬

Expanded text:
ac fine carere non valentibus distribuit? DISC. Hoc quoque clare perspicio; et jam nunc nullam categoriam in Deum cadere, incunctanter intelligo. 73. Quid igitur? Num eadem ratione debemus inspicere omnium verborum, quae sacra Scriptura de divina natura praedicat, virtutem, ut nil aliud per ea aestimemus significaut diligere, videre, audire, ceteraque verba, quae de eo praedicari possunt, nil aliud oportet nos cogitare, nisistiana religio de Creatore omnium sileat, ut nil de eo fari audeat, ad simplicium animorum instructionem, haereticorumque semper veritati insidiantium, eamque eruere laborantium, minusque in ea eruditos fallere appetentium, refellendas astutias. Non aliud re, et videre, ceteraque hujusmodi, quae de eo, ut diximus, possunt praedicari, sed haec omnia in ipso unum idipsumque accipiendum, suamque ineffabilem essentiam ee modo, quo se significari sinit, insinuant. DISC. Non aliud quidem. Ubi enim est vera et aeterna et insolubilis per se ipsam sim
Abbreviated transcription (Latin):
quicip̃t̃ ipsũ cippetit dũ solus omã in omĩb
Nominat᷑. Cur ñ iagere ⁊ facere ł plasti
⁊ pcitieo dẽ locutionis genere p̃dicaret᷑.
ñ naturales. seu intellectuciles serationabi¬
les seuirrationabiles. seu in corporabiles. seu
corporeos. seu lo cales. seu tẽporales rectos. obli¬
quos angulares circularas. spericossigni¬
ficant. similit̃ intelligendũ eẽ arbitror:
Ammodũ urges mecalia rationabiliter
fateri sed auctoritaite scõꝵ patrũ ali qđ
ẽ Rationẽ pͥorẽ eẽ ncitura. auctorittitẽ uͦ
tẽpore didicimꝰ quã uis enĩ natura simul
cũ tẽp̃ore crecita sit : nonttim̃ ab in icio cẽporis
at nciturae coepit et̃ auctoritis Ratio uͦ
cũ natura ac tẽpore ex principio rerũ ortciẽ¬

Expanded text:
ipsum appetit, dum solus omnia in omnibus nominatur: cur non et agere et facere, vel agi vel pati eodem locutionis genere praedicaretunon naturales, seu intellectuales, seu rationabiles, seu irrationabiles, seu corporales, seu incorporeos, seu locales, seu temporales, rectos, obliquos, angulares, circulares, sphaericos significant, similiter intelligendum esse arbitror. DISC. Admodum urges, me talia rationabiliter fateri; sed auctoritate sanctorum Patrum aliquod  Rationem priorem esse natura, auctoritatem vero tempore didicimus. Quamvis enim natura simul cum tempore creata sit, non tamen ab initio temporis atque naturae coepit esse auctoritas. Ratio vero cum natura ac tempore ex principio rerum orta e
Abbreviated transcription (Latin):
pio. quã rationẽ firmissimacuctori¬
ttitẽ roboratt̃. Rapitulo pͥmo dediuns
nominib auctorataitẽ scaẽ scripturae
p̃dictꝰ theologus magnis laudibus cõ¬
mendat ⁊ qr more suo ꝑplexe Yꝑbati¬
ceq disputat : ĩdeoq: ualde obstrusus
difficilis cid intellgeNdũ mul¬
sis
tis uid&÷: placuit mihi dehacre sententiam.
ipsius sticibioriũborũ ordine ad intelligendũ
quosliolo coscripitiẽ deꝓmere. Vniuersalit̃:
inquit rĩ audiendũ dicere neq intelligere

Expanded text:
pio, quam rationem firmissima auctoripio, quam rationem firmissima auctoritate roboratam. MAG. Capitulo primo de divinis Nominibus auctoritatem sacrae Scripturae praedictus Theologus magnis laudibus commendat. Ast quia more suo perplexe hyperbaticeque disputat, ideoque valde abstrusus, difficilisque ad intelligendum multis tur, placuit mihi de hac re sententiam ipsius faciliori verborum ordine ad intelligendum, quam suo loco scripta est, depromere. Universaliter, inquit, non audendum dicere, neque intelliger
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsci sẽꝑ ꝓpͥis ũborũ seu nominũ signis
uerborũ seu n ominũ modis utim᷑ in firmi¬
ititi nraẽ condescendens nrosq adhuc
rudes infantilesq sensus simplicibus
doctrina erigens audiapło dicentem
lac nob̵ potũ dediñes cã. In hoc enim di¬
uina student eloquia. ut dere inesstibili
in cõ p̃hensibili inuisibiliq aliquid nob ad nu¬
criendã nrã nfudem cogitindũ tradat atq
uiuentib studioseq uerittitẽ q̃ rentib dicen¬
dũ uł cogutindũ nisi q̃ in scã seriptura reppe¬
riuntur neq alus nisi ipsius significciti oni¬
b trans lationibq utendũ his qͥdedõ siue
quidcredant seudisputent. Quis enĩ de
natura in effabili quippiã ase ipso reꝑ
in suisscis organis teologis dico mudu¬
latciẽ. sed ut hoc firmius & credas &
tenetis scĩ dionisi theologi testimoniũ.
huic loco inserendũ si tibi uidet arbi¬
tror. Videtͥ plcine ⁊ nillibentius acci¬

Expanded text:
ut ipsa semper propriis verborum seu nominum signis ut ipsa semper propriis verborum seu nominum signis verborum seu nominum modis utitur, infirmitati nostrae condescendens, nostrosque adhuc rudes infantilesque sensus simplici doctrina erigens. Audi Apostolum dicentem: Lac vobis potum dedi, non escam. In hoc enim divina student eloquia, ut de re ineffabili, incomprehensibili, invisibilique aliquid nobis ad nutriendam nostram fidem cogitandum tradaviventibus, studioseque veritatem quaerentibus dicendum vel cogitandum, nisi quae in sacra Scriptura reperiuntur, neque aliis nisi ipsius significationibus translationibusque utendum his, qui de Deo sive quid credant, sive disputent. Quis enim de natura ineffabili quippiam a seipso repein suis sanctis organis, Theologis dico, modulata est? Sed ut hoc firmius et credas et teneas, sancti Dionysii Theologi testimonium huic loco inserendum, si tibi videtur, arbitror. DISC. Videtur plane, et nil libentius acci
Abbreviated transcription (Latin):
ũ cciusci sũmũq pͥncipiũ qđ ds̃ ẽ agere
tipciti non recipit: Huiꝰ raciotincitio¬
nis uolentici nimiũ coarttitur Nã sidixe¬
rofalsũ ẽ : fortassis ipsa ratio mederide¬
bit. Omnẽq qđ hactenꝰ de diuacillare non
sin& siuerũ necessario seq̃t᷑. ut qđ detige
re concesseri id ipsũ &iã dec&eris acti¬
uis passiuisq uerbis cuiꝰ cũq generis uer¬
borũ sint concedã. hoc ẽ neq dñ amare.
neq amari neq mouere neq moueri
similiaq mille eoq magis neq eẽ. neq
subsstere. Si hoc uides qt̃ a quantis fre¬
quentib: sccẽ scripturȩ obrucir telis.
Vndiq enĩ uident᷑ obstrepere. atq hoc
ftilsũ eẽ conclamare. Nec te latetut opi¬
nor quã arduum dificiliq simplicibus
animis talia suadere. quando quidem
eorũ qui uident᷑ eẽ sapientes dũ haec audi¬
unt cuires orrescunt. holiex pauescere nunc
coritas qm̃ in eti uel uti quibusdã suis secretis
sedib: uerictis possido ñ tam̃ uti credendũ ẽ

Expanded text:
ncipium, quod Deus est, agere et pati non recipit. DISC. Hujus ratiocinationis violentia nimium coartor. Nam si dixero, falsum esse, fortassis ipsa ratio me deridebit, omneque, quod hactenus dedi, vacillare non sinet. Si verum, necessario sequetur, ut, quod de age concesserim, id ipsum etiam de ceteris activis passivisque verbis, cujuscunque generis verborum sint, concedam, hoc est, neque Deus amare, neque amari, neque movere, neque moveri, similiaque mille; eoque magis neque esse, neque subsistere. At si hoc, videsne, quot et quantis frequentibus Scripturae sacrae obruar telis? Undique enim videntur obstrepere, atque hoc falsum esse conclamare. Nec te latet, ut opinor, quam arduum difficileque simplicibus animis talia suadere; quandoquidem eorum, qui videntur esse sapientes, dum haec audiunt, aures horrescunt. MAG. Noli expavescere. Nunctoritas, quoniam in ea veluti quibusdam suis secretis sedibus veritas possidet. Non tamen ita credendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ri aꝓbat Nullũ enĩ uitiũ inuenit᷑ qđ ñsit
alicus uirtutis umbra. aut q̃dã falla¬
cisimilitudine. cut aꝑta contrari& ate :
Similitudine quidẽ. ut suꝑbia uere po¬
tenticie ũbrã generit. luxuria qͥetis
foro fortitudinis. Ira correctionis iusti¬
ciȩq & similia. Contrariectite. ut bonita
tis malicia. Quẽ ammodũ enĩ bonitas
⁊ ñ existentib ex istentia ducit ut sint:
lttimalitti appetif corrũꝑe omã q̃ sunt.
⁊ penitꝰ soluere ut non sinc. ⁊ si hoc eẽt.
idẽ si om̃a ꝑirent : simul upsci ꝑir& nã¬

Expanded text:
ri approbat. Nullum enim vitium invenitur, quod non sit alicujus virtutis umbra, aut quadam fallaci similitudine, aut aperta contrarietate. Similitudine quidem, ut superbia verae potentiae umbram gerit, luxuria quietis, furor fortitudinis, ira correctionis justitiaeque, et similia. Contrarietate vero, ut malitia bonitatis. Quemadmodum enim bonitas ex non existentibus existentia ducit, ut sint; ita malitia appetit corrumpere omnia quae sunt, et penitus solvere, ut non sint. Et si hoc esset, id est, si omnia perirent, simul et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Videt᷑ plane atq hac no uissima ratioci¬
natione abomĩ ãbiguittite purgatũ me
eẽ uideo In libro dediuinis nominibus Reli¬
quũ cit̃ inquid: ⁊ dediuino steitu si uede
sede diccimꝰ Quid aut aliud p̃ t̃ manere
ipsũ inseipsodm̃ ⁊immobilinaturaliim¬
muttibiliitite uni mode fixũ tẽ. ⁊ suꝑ collo¬
cari scđmetidẽ ⁊ circa idipsũ ⁊ similicer opari
& scđm staibilissimũ ipsũ exeipso omĩmodo sub¬
sistere ⁊ scđm id ipsũ in trans mutabilẽ ⁊ uni

Expanded text:
Videtur plane, atque hac novissima ratiocinatione ab omni ambiguitate purgatum me esse video. MAG. In libro de divinis nominibus: Reliquum autem, inquit, ut de divino statu sive sede dicamus. Quid autem aliud praeter manere ipsum in seipso Deum, et immobili naturali immutabilitate animo defixum esse, et supercollocari secundum eadem et circa idipsum, et similiter operari, et secundum stabilissimum ipsum ex seipso omni modo subsistere, et secundum idipsum intra
Abbreviated transcription (Latin):
in partib uniũ sictits oppositi sibimet uiden¬
tͥatq c̃traria ⁊ cise inuicẽ dissona: dũ inge¬
neralis sima ipsius uniũ sititis armonia con¬
deris decȩterote dedissepaeniteait. Ingrede¬
re quouis ordine tesequar ⁊ qđ cũq iã con
ciccideret. ⁊ siei accideret omã ftcere : motꝰ
⁊ tẽpus in eo intelligerent᷑. Mouer & enĩ se ad
eti sticienda q̃ ñ iã fecerat. Tẽporeq p̃cede¬
r& actionẽ suã q̃ nec sibi coeentialis erat nec co¬

Expanded text:
sibimet videntur atque contraria et a se invicem dissona, dum in generalissima ipsius universitatis harmonia conderis, de cetero te dedisse poeniteat. DISC. Ingredere, quo vis, ordine; te sequar, et quodcunque jam concaccideret. Et si ei accideret omnia facere, motus et tempus in eo intelligerentur. Moveret enim se ad ea facienda, quae jam non fecerat, temporeque praecederet actionem sua
Abbreviated transcription (Latin):
quã simplicẽ. Omniũ enĩ simpliciũ simplicitti sẽ
sine ipso nihileẽ credit uł intelligit. qm̃ ipseẽ
ut ñ dicã similia ⁊ dissimilia. Est enĩ simuliũ
similitudo ⁊ dissimilitudo dissimiliũ. Oppo¬
sitorũ oppositio conrariorũ contrarieitis

Expanded text:
licem; omnium enim simplicium simplicitas est. Et cum ipso nihil esse credit vel intelligit, quoniam ipse est ut non dicam similia et dissimilia. Est enim ipse similium similitudo, et dissimilitudo dissimilium, oppositorum oppositio, et contrariorum contrariet
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis ⁊ suꝑeẽntialis eẽntid⁊ intellec¬
tꝰ inuisibilis ⁊ ũbũ archanũ in ratio¬
nabilitas. ⁊ inuisibilitas. ⁊ in nomina¬
bilittis scđm nullũ eorũ q̃ s̃ existens d
cciuscile quidẽ essendi omnib ipsũ ciut̃ non
quippe omis eẽnticie sumitas. ⁊ ut cũq ipsc
deseipsci ꝓpͥe ⁊ scient̾ manifestat .:. De hac
igit᷑ ut dictũ ẽ su ꝑ eẽnticili & occultti diui¬
nitite ñ audendũ dicere neq intelligere

Expanded text:
tialis essentia, et intellectus invisibilis, et verbum arcanum, irrationabilitas, et invisibilitas, et innominabilitas, secundum nullum eorum quae sunt existens. Et causale quidem essendi omnibus, ipsum autem non ὄν, quippe omnis essentiae summitas, et utcunque ipsa de seipsa proprie et scienter manigitur, ut dictum est, superessentiali et occulta divinitate non audendum dicere, neque intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
co artcittis. intantũ rursũ respicientes
quantũ se infert diuinorũ eloquior us rai¬
dius. Vides ne quẽ ammodũ uniũ scilit̃
ꝓhibet. nequis deocculta diuinittite p̃ter
quae in scis eloqui is dicitis dicere cude¬
cit. Quȩ ui delicet eloquia gloriosissimo
uerissimoq nomine apellat. suꝑ iores cla¬
ritates in scĩ tate ⁊i tẽꝑcintia circadiuina
co artatas. Idẽ in eodẽ paulo post. Sicut
enĩ in cõp̃hensibilia& in cõtẽpnabilici
s̃ sensibilib: in iusibilia : ⁊ his q̃s̃ infigm̃ to
⁊ similitudine ⁊ simpla ⁊ similitudine
carentia ⁊ scđm corpoiũ figuras forma¬
tis. in corpor aliũ intacta ⁊ ñsigurata
informitas: iuxta etindẽ ueritatis ra¬
tionẽ suꝑ at eẽntali suꝑeẽntialis mag¬
nitudo ⁊ animos suꝑ animũ unictis
⁊ omib uirtutib in possibileẽ. qđ suꝑ
sensũ ẽ archanũq rdcioni om̃i super¬

Expanded text:
spicientes, quantum se infert divinorum eloquiorum radius. 65. Videsne, quemadmodum universaliter prohibet, ne quis de occulta Divinitate, praeter quae in sacris eloquiis dicta sunt, dicere audeat? Quae videlicet eloquia gloriosissimo verissimoque nomine appellat superiores claritates, in sanctitate et temperantia circa divina coartatas. Idem in eodem paulo post: Sicut enim incomprehensibilia et incontemplabilia sunt sensibilibus invisibilia, et his, quae sunt in figmento et similitudine simpla, et similitudine carentia, et secundum corporum figuras formatis incorporalium intacta, et non figurata informitas; juxta eandem veritatis rationem superat essentias superessentialis magnitudo, et animos super animum unitas. Et omnibus virtutibus impossibile est, quod super sensum est, arcanumque r
Abbreviated transcription (Latin):
uaricator. et absq uigo. unde et apłs. quȩ¬
inquit cõmunicatio xp̃i adbelial. etubicũq
Exx ponunt filios pestilentiae in ebraico scriptũ est
filubelial undeillud qđ inpsal mocanitur. De
misterio saluatoris filius iniquitttis ñ apponet
nocereci. in ebraico dr̃ filius belial:¬

Expanded text:
ricator et absquinquit, communicatio Christi ad Belial ? et ubicumque LXX ponunt filios pestilentiae, in Hebraico scriptum est, filii Belial. Unde et illud quod in psalmo canitur de mysterio Salvatoris: Filius iniquitatis non apponet nocere ei , in Hebraico dicitur, filius Belial
Abbreviated transcription (Latin):
erdam sapientiã sapientium & prudentiã prudentiũ
reꝓbrabo. Venx sapientia ꝑdit falsã sapientiã. & quã¬
quã stultitia p̃dicationis incrucesit. tam̃ paulus sapientiã
loquitur inter ꝑfectos. Supientia maũ in scłihuius nec principũ
scł iistius quidestruuntur. Sed loquitur dĩsapientiã
inmisterio absc̃ditam quã p̃destinauit dr̃ ante scła
Hlaec sapientia in mysterio abscondita est: De quaet noͫ psal¬
mititulus p̃notatur. ꝓoccultis filii. in quos om̃s thesauri
sapientiȩ & scientiae absc̃diti. & quu n mysterio
absc̃ditus eret p̃destinatus est antescła. P̃destinatus aũ
et figuratꝰ in lege prophetis. unde & ꝓphecȩ apellabant᷑
uidentes. quiauidebant eũ quẽ ceteri ũuidebarit. Abra¬
hũ uidit diemeius & laetatus est. aperiebant᷑ cȩli herehieli
qui populo peccatori lausierant. Reuela inquid đđ
oculos meos &c̃sider bominbilia delegetua. Lex
enimspiritalis est & reuelatione opusest ut intelle¬

Expanded text:
iam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius nec principum saeculi istius, qui destruuntur, sed loquitur dei sapientiam in mysterio absconditam, quam praedestinauit deus ante saecula. haec sapientia in mysterio abscondita est, de qua et noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\',in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditus, praedestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intelle
Abbreviated transcription (Latin):
consup̃tum putaueris dicit. Quia & quodui¬
demus indubietate est. & quodsperamus incerti¬
tudine. Vnde &idem paulus non secon suptũ
nouerat. sed putabat. Qui &inaduers a tribula¬
tionum corruens. utlucifer resplendebat dicens
Quasi morientes & ecceuiuimus. Quasi tristes.
semper autem gaudentes. Sicut egentes multos
autem locupletantes

Expanded text:
consumptum putaveris dicit, quia et quod viconsumptum putaveris dicit, quia et quod videmus in dubietate est, et quod speramus in certitudine. Unde et isdem Paulus non se consumptum noverat, sed putabat, qui et in adversa tribulationum corruens ut lucifer resplendebat, dicens: Quasi morientes, et ecce vivimus; quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos autem locupletantes
Abbreviated transcription (Latin):
eccatoris inquit. lumen indieest: obscuritas
inuespere. Quia in presentiuita felicitate
Lat tollitur: Sed aduersitatis tenebris infine
deuoratur. Iusto autem meridianus fulgor ad
uesperũ surgit. Quia quanta sibi claritas maneat
cumiam obcum bere coeperit agnoscit. Hinc
namq scriptum ẽ. Timentibus dm̃ beneerit in ex¬
tremis. Hinc perpsadmistamdicitur. Cum dederit
dilectis suis somnum. haecesthereditas dñi. Qui
in huius quoq uitae adhuc certamine positus. cũ
secon sup̃tum putauerint utluciferoritur. Quia
foris candens. in tus innouatur. & quo magis ex¬
terius aduersa tolerat. eouerius uirtutum lu¬
mine interius coruscat. Paulo attestante quiait
S& lic&is qui foris ẽ noster homo corrumpitur. ta¬
menis quuntus est senouatur dedieindiem. Id enĩ
quod in presenti est. momen taneum & leuetri¬
bulationis nrȩ supra modũ insublimitate aeternũ
gloriae pondus operatur in nobis. &notandum
quod nequa quam cum consup̃tus fueris. sed cũte

Expanded text:
eccatoris enim lumen in die est obscuritas in vespere, quia in praesenti vita felicitate attollitur, sed adversitatis tenebris in fine devoratur. Justo autem meridianus fulgor ad vesperum surgit, quia quanta sibi claritas maneat cum jam occumbere coeperit agnoscit. Hinc namque scriptum est: Timenti Deum bene erit in extremis . Hinc per Psalmistam dicitur: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Qui in hujus quoque vitae adhuc certamine positus, cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia foris cadens, intus innovatur; et quo magis exterius adversa tolerat, eo uberius virtutum lumine interius coruscat, Paulo attestante, qui ait: Sed licet is qui foris est noster homo corrumpitur, tamen is quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis . Et notandum quod nequaquam cum consumptus fueris, sed cum te
Abbreviated transcription (Latin):
qui primus est conditus perproph&amdicitur.
Tucherub signaculũ similitudinis. plenus sa¬
pientia. perfectus de corȩ indeliciis paradisidĩ
fuisti: qui notandum ẽ. quod non adsimilitu¬
dinem dĩ factus. sed signaculum similitudinis
dicitur. ut quo in eo subtilior eẽ natura: eo in illo
imago dĩ similis insinuatur expressa quo in
loco moxsubditur. Omĩs lapis pretiosus ope¬
rimentum tuum. sardius ato pazius. &iaspis
chrisolitus. onix. & beryllus. sapphyrus.
carbunculus. & smaragdus. Ecce nouem dox̃
nomina lapidum : qui a profecto Nouem sunt
ordines angelorũ: quibus nimirum ordinib
illeprimus angelus ideo ornatus &opertus exti¬
tit. quiadum cunctis agminibus angelorum
prȩlatus ẽ. ex eorum conparatione clarior fuit

Expanded text:
qui primus est conditus per prophetam dicitur: qui primus est conditus per prophetam dicitur: Tu cherub signaculum similitudinis plenus sapientia, et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Ubi notandum quod non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius, et jaspis, chrysolythus, onyx, et beryllus, sapphirus, carbunculus, et smaragdus . Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus extitit, quia, dum cunctis agminibus angelorum prelatus est, ex eorum conparatione clarior fuit
Abbreviated transcription (Latin):
delic& exsacro eloquio discimus angelos.
archangelos. uirtutes. potes tates principatus.
cominationes thronos. cherubinatq sera¬
phim. Esse namq: angelos. & archangelos
paene om̃s sacri eloquis paginȩ testantur.
Cherubim uero atq seraphin sepeut notum ẽ . li¬
bri proph&arum locuntur. quattuor quoq or di¬
num pomina paulus apłs adephesios enumerat
dicens. Supra omnem principatum. & potestatẽ
&uirtutẽ & dominationẽ. Quirursus ad colo¬
senses scribens ait. Siuetroni. siue dominatio¬
nes. siue principatus. siue potes tates. Dom ina¬
tiones uero principatus ac potes tates. iam ade¬
phesios loquens descripserat. sed ea quoq colosen¬
sib: dicturus prȩmisit. thronos dequib pec dũ
quicquam fuerat ephesus locctus. Dumergo
illis quat tuor quae adephesios antedix̃. Id est
ordi nes quis pecialiter exprimuntur Quibus
dum angeli & archangeli. cherubinatq seraphim
ad iunctisunt. proculdubio nouem eẽ ordines
angelorum inueniunt᷑. Unde& ipsi angelo

Expanded text:
e sacro eloquio, scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque seraphim. Esse namque angelos et archangelos pene omnes sacri eloquii paginae teCherubim quoque et seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Paulus apostolus ad Ephesios enumerat dicens: Supra omnem Principatum et Potestatem et Virtutem et Dominationem. Qui rursus ad Colossenses scribens ait: Sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates. Dominationes vero, principatus atque potestates, jam ad Ephesios loquens descripserat; sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus necdum quidquam fuerat Ephesiis locutus. Dum ergo illis quatuor quae ad Ephesios ante dixit, id est, sunt ordines qui specialiter exprimuntur. Quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novem esse ordines angelorum inveniuntur. Ipsi angelo
Abbreviated transcription (Latin):
Ndutus : dñs iustitiae lorica et galeas alutis etues¬
tib ultionis etreli pallio circũ dactus sicq armatꝰ
ꝓcesserit adbellũ ut red d& ulcionẽ in imicissuis.
haud dubiũ quimudeos signific& ꝑseuerantes in
blas phemiis et uicissitudinẽ ostib suis quando eos
romanꝰ cincxit exercitus. quib: uicentib dñs pugnas¬
nos indui armatura x pĩ. quo possimꝰ ignitis diaboli
iaculis resistere

Expanded text:
ndutus est justitiae lorica, et galea salutis, et vestibus ultionis, et zeli pallio circumdatus: sicque armatus processit ad bellum, ut redderet ultionem inimicis suis: haud dubium quin Judaeos significet, perseverantes in blasphemiis: et vicissitudinem hostibus suis, quando eos Romanus cinxit exercitus. Quibus vincentibus, Dominus pugnasnos indui armatura Christi, quo possimus ignitis diaboli jaculis resistere
Abbreviated transcription (Latin):
uriꝰ postquã nuptiis concesserat husũ c̃iugu. et
ostenderat se quid uell& quid uec̃ceder&ꝰ tran¬
sit ad nupttis et aduiduas et sui ꝓponit exemplũ
et felices uocat sisic ꝑ manserint: si aut̃ ñ sec̃tinent¬
nubaN : Idipsũ ꝗd supra propt̃ fornicationes aut̃
Et necẽpt& uos sattinas ꝓpt̃ in continentiã uram
Reͣditq causã. Curdixerit si aut̃ ñ sec̃ tinent
nubant melius ẽ eñ i nubere quã uri. ideo melius
nubere qͥa peius uri. Tolle ardorẽ libidinis et Ñ
dic̃ melius nubere Melius semꝑ ad cõparationẽ
deterioris respicit : Ñ ad simplicitatẽ in cõpara¬
bilis ꝑ seboni: uelud sidicer& melius ẽ unũ oculũ
habere quã nullũ : melius ẽ innitipede et alterã
corporis partẽ baculo sustentare quã fractis
crurib repere : quid agis õ apłae Ñtibi credo
dicenti et sumperitussũ sermone Ñ tam̃ scientia
puto. Nosti sermonũ ꝓprietates : Quã obrem
et de epimenide et demenandro etarato. quae¬

Expanded text:
us: postquam nuptis concesserat usum coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, transit ad innuptas et uiduas et sui proponit exemplum et felices uocat, lsi nubant; idipsum quod supra, Propter fornicationes autem, e temptet uos satanas propter incontinentiam uestram\' reddit causam, cur dixerit: \'si non se con-tinent, nubant\': \'melius est enim nubere quam uri.\' ideo melius est nubere, quia peius est uri. tolle ardorem libidinis, et non dicet: \'melius est nubere\'. \'melius\' semper ad conparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem inconparabilis per se boni, uelut si diceret: melius est enim unum oculum habere quam nullum. et partem corporis baculo sustentare, quam fractis cruribus repere. Quid ais, Apostole? Non tibi credo dicenti, Etsi imperitus sermone, non tamen scientia. puto. Nosti sermonum proprietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quae
Abbreviated transcription (Latin):
cus ad p̃sentẽ c̃trouersiã Ñ ꝑtin&. Docet enĩ
iuxia sententiã dñ iuxorẽ excepta causa forni¬
cationis Nrepudiandã etrepudiatã uiuomari¬
to alteriñ nubere. Autcerte uiro suo debere re

Expanded text:
. dotet enim iuxta sententiam domini uxorem excepta causa fornieationis non repudiandam et repudiatam uiuo marito alteri non nubere aut certe uiro suo debere re
Abbreviated transcription (Latin):
merces ẽ& nuptiarũ et uirginũ. nũ quã dixis s&
singulorũ ẽ ibi al trinsecus diuersitas: Concedo et
diuersittis ẽ Deniq et apł̃s de eodem post incestũ
penitentiae. ł contrario inquit donate eiet consõ¬
lamini et sicui quid donatis etego. Acneputare¬
musdonũ hominis contẽpnendũ ad didit Nãet
egoqđ donaui. siquid donaui ꝓpt̃ uos corã xp̃o.
Diuersa doncis xp̃i. unde etioseph intẏpoeiꝰ
uariã habebat tunicam. Et in psalmo x uiii legimꝰ
Ad stitit regina ad dextristius inuestitu de aurato
circũ datauarietate et petrus apłs. sicut cohere¬
des ait multiplicis gratia&e. qđ significantius grecȩdr̃¬

Expanded text:
esset merces nuptarum et virginum, numquam dixisset esset merces nuptarum et virginum, numquam dixisset singulorum est, ibi altrinsecus diversitas. Concedo et diversitas est. Denique et Apostolus de eodem post incestum poenitente, E contrario, inquit, donate ei et consolamini, et si cui quid donastis, et ego . Ac ne putaremus donum hominis esse contemnendum, addidit: Nam et ego, quod donaui, si quid donaui, propter uos coram Christo. diuersa dona sunt Christi. unde et Ioseph in typo eius uariam habebat tunicam et n psalmo quadragesimo quarto adstitit regina a dextris eius in nestitn deaurato circumdata uarietate. et Petrus apostolos: «sicut coheredes, ait, \'mnltiplicis gratiae, quod significantius Graece d