comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eum et uement Romani et tollent nem locum etꝭ
gentem. un Ieruerit reꝑentina calamitas et mi¬
ritus quasi temꝑestas ingruerit / Obsidionem
Ierosolimor subitam et expngnationẽ cotius ꝑuinti
que a romanis facta esc dicit. quã etꝭ ipẽ dño
in edbangelis. cordens ciuitatem flentq suꝑeam
pdirit Quando uenerit suꝑ nos c̾dulacio et angui
legmit᷑ iudei in illa obsidione dũm in uocasse. sed
cautũ armmis esse confisosi quãuis desolationẽ pat̾e
ruinãq templi amarissuma mente conspexerint
dei qui tamen eũ tur inuocabant. quia qii culpã
ꝑ qua sunt ꝑmnniti intelligere. ut uere peniterẽt̃
nolebant. frustra ad eũ quem contep̃sere cla:¬
mabant Undo rec̾te dicunt᷑ tbulationem cũ an-¬
gustia fuisse ꝑꝑessi: Tribulatio nãq erat in eu¬
quibus foris dep̾mebant᷑ Anguscia in eo ꝙ intꝰ
a des mł tonsolationis inuenẽrnͣt at contͣ sancti
cũ eonus opprimũt᷑ aduersis sꝑe certa salutio

Expanded text:
Romani et tollent nostrum locum et gentem . Cum irruerit repentina calamitas, et interitus quasi tempestas ingruerit. Obsidionem Hierosolymorum subditam et expugnationem totius provinciae, quae a Romanis facta est dicit, quam et ipse Dominus in Evangelio videns civitatem, flensque super eam praedixit. Quando leguntur Judaei in illa obsidione Dominum invocasse, sed tantum armis esse confisi, quamvis desolationem patriae ruinamque templi amarissima mente conspexerint. Si qui tamen tunc eum invocabant, quia hic culpam, pro qua sunt puniti, intelligere, ut vere poeniterent, nolebant, frustra ad eum quem contempsere clamabant. Unde recte dicuntur tribulationem cum angustia fuisse perpessi. Tribulatio namque erat in eis, qua foris deprimebantur; angustia, in eo quod intus nil a Deo consolationis invenerant. At contra sancti, cum exterius opprimuntur adversis, spe certa salutis
Abbreviated transcription (Latin):
aduersi ulteĩꝰ afferant. ffili mi si suscepis sermoẽs meos
et mandata mea absconderꝭ penes te¶ Abscondit mandata
dei penes se qui het audiens sollicito in torde recondit Iuxͣ
illum qui ait In corde mes abscondi eloquia tua ue/ nõ pecten
tibi Est eĩ sũdꝑe curandum ne nobis qec iuxta ꝑabolam.

Expanded text:
afferant. CAPUT II. Fili mi, si susceperis sermones meos, et mandata mea absconderis penes te. Abscondit mandata Dei penes se, qui haec audiens sollicite in corde recondit, juxta illum qui ait: In corde meo abscondi eloquia tua ut non peccem tibi. Est enim summopere curandum ne nobis hoc juxta parabolam
Abbreviated transcription (Latin):
corenisꝙ sime in tortusione submuoit᷑. quomõ et
in p̃tedente parabola qua latm consorna hetbare
fecebat. dicens de fine malo . et ꝓsperitas scultoꝵ porde
idlos dicens die bonoꝵ qui aut̃ me audierit absq t̾rore
quiestet. Possunt uersus de quibus nouissie dispn¬
canimꝰ de antiquo dei popillo ita intelligi. quia tũ
recte uiueret uitra sua feliciter maneret. at rum
peccaret ot̾mnaret᷑ ad hostious i ffili mi ne oblu/¬

Expanded text:
 in conclusione subjunxit, quomodo et in praecedente parabola, quae latronum consortia vetabat, fecerat dicens de fine malorum, et prosperitas stultorum perdet illos, dicens de bonorum, qui autem me audierit absque terrore quiescet. Possunt versus de quibus novissime disputavimus, de antiquo Dei populo ita intelligi, quia cum recte viveret, in terra sua feliciter maneret, at cum peccaret exterminaretur ab hostibus. CAPUT III. Fil
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitat/ electos in ꝑpetua lute condonat et cofd̃em
inpr̃ti uta intarnatõns sue saceament᷑ et carismatibe
illuscrat ac roborat dat eis qui ob se conparanda saci
ominia oendunt tentuplum in qot tempore : etanfutã¬
p mui cudice s nom habent Ab ore quis ꝑ ficistitu Iuscĩa
notandum credidi quia uerfituli ilłi in opustulis patrũ
geliis continent pulch̃ie sunt quia diuine. at puri hoĩt
modum longe cũsgse. et om̃ia iussa euis. ad pacem
ducunt etnam Sama que aoncarne gessit ad recontiliandos
deo mortalet. ad ꝑacificandum cum̃ angelis qems qa
ad domonseranda suis sernanda ad mnĩtem p̃atis etꝰ diltoit

Expanded text:
divinitatis electos in perpetua luce condonat, et eosdem in praesenti vita, incarnationis suae sacramentis et charismatibus illustrat ac roborat. Dat eis, qui ob se comparanda, sua omnia vendunt, centuplum in hoc tempore, et in sai codices non habent:-- Ab ore ejus proficiscitur justitia, d ideo annotandum credidi, quia versiculi in opusculis Patrum geliis continentur pulchrae sunt, quia divinae ac purae, hominis modum longe transgressae, et omnia jussa ejus ad pacem ducunt aeternam. Omnia quae in carne gessit, ad reconciliandos Deo mortales, ad pacificandum cum angelis genus humanum, ad demonstranda suis servandae ad invicem pacis et dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
que peccat ml sustiuere uideatimr aduersi Wed ut bt̃s
Sob ait. ducũt in bonis Dies suos et in pumato adm
forna descendat Qui aũt̃ me audierĩt absq t̾pore
quiescet Po̾test et in qat uita et i futura ingillisi.
qͣuia qui eni dnõ ꝑficta seruit omillua tecur aduersis

Expanded text:
tinere videatur adversi; sed ut beatus Job ait: Ducat in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendat . Qui autem me audierit, absque terrore quiescet. Potest et in hac vita et in futura intelligi, quia qui Domino perfecte servit nullis terretur adversis
Abbreviated transcription (Latin):
dei auditu tantum corporis ꝑcipiens memoria retinere
ut q̾et oꝑetiur dissimilat Gĩ gͦ mandata dei fixo aõre
discendi et custodiendi receꝑis. p̃mo qm̃litatis uiam
ad ꝑcipiend mysceria ueritat Ende eadem sapieñ
pater loqũs ait Abscondisti aec a sapientibꝰ et renelasci

Expanded text:
antum corporis percipiens, memoria retinere, ut haec operetur, dissimulat. Si ergo mandata Dei, fixo amore discendi et custodiendi, susceperis, primo humilitatis viam ad percipienda mysteria veritatis. Unde eadem Sapientia Patri loquens ait: Abscondisti haec a sapientibus et prudenti
Abbreviated transcription (Latin):
concẽp̃net ¶ ribꝰ nnimiꝵi fautibꝰ cum legem at cõn¬
silm̃ dni cuscodimꝰ grã młtiplicat᷑. quia qnͣto sollero
quisq dinius obtem̃ꝑet uissis tanto dulciꝰ amorem¬
euis concipit Qruam nr̃is fantidꝰ in ee grãm desi¬
derabat psalmista. cum ait Sustate et uidete. qm̃
suauis est dñs Tunt ambulabis fiducialiter/ In ma
nr̃ã fiducialiter nitẽdĩmus cũ dei grã confisi iꝑfectũ

Expanded text:
m legem atque consilium Domini custodimus, gratia multiplicatur, quia quanto solertius quisquam divinis obtemperat jussis, tanto dulcius ejus amorem concipit. Quam nostris faucibus inesse gratiam, desiderabat Psalmista, cum diceret: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus .-- Tunc ambulabis fiducialiter in via tua. Fiduc
Abbreviated transcription (Latin):
subdicue. Iꝑsi q contra sagͥnem suũ inssidiantꝭ e mo¬
luntur fraudes contͣ animas suas Contiea saglbinem
ut tempbrali morte plectant᷑. contra aĩas ant dicit
ad om̃s qui sag̃ni in sidiant᷑ a et frande sibi uuendum
escimant ꝑtinẽat . specialiter tamẽ Indeis congrint. qͥ
in sonti domino tendiculas ab scondermit etꝭ emsq
apostolos uirtutum penius fultos. dolis crecũnemre
sacagrebant Contra saglbinem naniq suũ. suasq aĩas
agebant. qui tĩmentes ne terrescre regnũ perderent
tẽli t̾req regeni occiderent. et celi ciuies persequebant

Expanded text:
subditur: Ipsique contra sanguinem suum insidiantur, et mosubditur: Ipsique contra sanguinem suum insidiantur, et moliuntur fraudes contra animas suas. Contra sanguinem, ut temporali morte plectantur; contra animas autem dicit, ad omnes qui sanguini insidiantur, et fraude sibi vivendum existimant, pertineat, specialiter tamen Judaeis congruit, qui insonti Domino tendiculas absconderunt, ejusque apostolos, virtutum pennis fultos, dolis circumvenire satagebant. Contra suum namque sanguinem suasque animas agebant, qui timentes ne terrestre regnum perderent, coeli terraeque regem occiderunt, et coeli cives persequebantur
Abbreviated transcription (Latin):
het post muortemn mereantͥ ctingere habent et oculos ment
ꝑ quos et mala que ab imĩpiis sustinent ocius cusitura
et bona que suscinendo mexuerut met̾nĩ mansuaͣ pre¬
indeanc. quibus simł oculis et reꝓborum suꝑbiam cito
consinnandam. et tormenta sequenua semꝑ mansuri ꝑ er¬
spiciunt Potest et Ita accipi ꝙ reche dicat ꝑnitiosam
malorũ doct̾uam. quã ab eo loco contexuit ubi ait site
lactauerint peicatores me acqmestas. frustraq tale Tant᷑
reche ante eos qui mũdis otulis cordis suꝑna. contem¬
plentur et qui decere noruit cum ꝓpheta amma nr̃a
situt passer erepta esc de laqueo enantiũ. ffacile enĩ
laqueos qui int̾ram tendintur cauet. qui eonu̾saconẽ
habec incelis Uerñq qͦ reth̃e frustra bonis parant
reꝓbi. quia et si siradent mi qua. suꝑant᷑ iustaꝵ sãpiã
et si infermit aduersa contẽpmĩtir pacientia. Onsun
et ip̃i temptatores suis se perdit insidiis uude re

Expanded text:
hoc post mortem mereantur pertingere. Habent et oculos mentis, hoc post mortem mereantur pertingere. Habent et oculos mentis, per quos et mala, quae ab impiis sustinent, ocius transitura, et bona quae sustinendo meruerunt, aeternum mansura videant. Quibus simul oculis et reproborum superbiam cito consummandam, et tormenta sequentia semper mansura prospiciunt. Potest et ita accipi, quod rete dicat perniciosam malorum doctrinam, quam ab eo loco contexunt, ubi ait: Si te tractaverint peccatores, ne acquiescas, frustraque tale jaciatur rete ante eos, qui mundis oculis cordis superna contemplentur, qui dicere norint cum Propheta: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium. Facile enim laqueos, qui in terra tenduntur, cavet, qui conversationem habet in coelis. Utrumque ergo rete frustra bonis parant reprobi, quia et si suadent iniqua, superantur justorum sapientia, et si inferunt adversa, contemnuntur patientia. Insuper et ipsi tentatores suis se perdunt insidiis. Unde re
Abbreviated transcription (Latin):
iudebant. Ios desynagoga ꝓpulsantes sua cõmumoẽ
p̃uabant / ffili mi ne ambules cum eis. ꝓ hibe pe¬
deu tuũ a semitis eoꝵ ꝑ hibet credentes ypõ de
Iudeis. cõmunitare ꝑ sequentibus xpm Iudeis
Deui q om̃s qui tredebant. erant parit᷑ ¶E perreuo¬
ꝯ ¶dẽ loquitur Saluamum a generatione isca prana Pẽdẽs
fagiomem Non solum ad malum quo temporaliter
opentur sad etam ad malum quo ipetuo passurri sẽ
Ompn ꝓperant. quotient ad patrandim qomicilũ ut alius
ꝯid soleris aigendum festinant am qn̾tũ coidentis al
spenaliter añtellig. Sequens autem grsiculiis. defideła
enis eque pranoꝵ oualitia m sustinentiba. genaliter inserie
Frusora aũt Iacitur reche anre oculos pennatoꝵ fenstra
etem laquens persequunonis aut mortis tenditur electis
qui pennas habent spei. et caritatꝭ. ceceraꝵq uirtutum
quibus et celescia quibus dũ uiuũt desiderentt. et as.

Expanded text:
videbant, hos de Synagoga propulsantes sua communione videbant, hos de Synagoga propulsantes sua communione privabant. Fili mi, ne ambules cum eis, prohibe pedem tuum a semitis eorum. Prohibet credentes Christo de Judaeis, communicare persequentibus Christum Judaeis. Denique omnes qui credebant erant parit a generatione ista prava .-- Pedes c. Non solum ad malum, quod temporaliter operantur, sed etiam ad malum, quod perpetuo passuri sunt impii, properant, quoties ad patrandum homicidium, vel aliud quid sceleris agendum festinant. Nam quantum videntes, ad specialiter intelligi, sequens autem versiculus de fidelibus ejus aeque pravorum malitiam sustinentibus generaliter inseritur. Frustra autem jacitur rete ante oculos pennatorum. Frustra enim laqueus persecutionis aut mortis tenditur electis, qui pennas habent spei et charitatis, caeterarumque virtutum quibus et coelestia dum vivunt desiderent, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
fodibant insidias a quo in nullo lesi ỹmo cuiꝰ ꝓlueima
omnt penesitia ooꝑñDeglucianius em siut inferiꝰ
uinontem ectintegeum quasi descendentem in la cum
oniquã talis int̾ eos uixerit obliuioni claret᷑ Om¬
nem p̃nosam substantiã reꝑionꝰ Imꝑlebimꝰ domos
nras sꝑoliis/. Dehonũbus dicebant: quos xpõ ad¬
herẽ cernebant. Putabant enĩ. quia si eum occde¬
rent om̃s qui crediderant. ab eius possent amore
et consectatu se cernere. talibus q animaꝵ spoliis
suarũ conuenticła. replere domoꝵ Qui simile est illuds
domĩte parabole . cum uemente ad se regis filio
dixermit Micꝭ estͥ qeres et/ cenite occĩdamꝰ eum. ot ura
eritt iered itas Sortem mrtte nobiscum nrarsupũ
onũ fit oĩm nr̃m / Marsuꝑiũ esst sacculus mĩmorum
pacet autem De latromdus. quia ut plues sceleꝵ.
socios conquirant. cõmumonẽ eis p̃de quã rapuerint
spondent Sed et ꝑsequtores nrĩ redemptoris quos¬
cumq potuere sibi aduingebant. at quos illum sẽqui

Expanded text:
cujus plurima erant beneficia experti. Deglutiamus eum sicut infernus viventem, et integrum quasi descendentem in lacum. nunquam talis inter eos vixerit oblivioni daretur. Omnem pretiosam substantiam reperiemus, implebimus domos nostras spoliis. De hominibus dicebant, quos Christo adhaerere cernebant; putabant enim, quia si eum occiderent, omnes qui crediderant, ab ejus possent amore et consectatu secernere, talibus animarum spoliis suarum conventicula replere domorum, cui simile est illud Dominicae parabolae, quia veniente ad se regis filio dixerunt: Hic est haeres: venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas . Sortem mitte nobiscum, marsupium unum sit omnium nostrum. Marsupium est sacculus nummorum, patet autem de latronibus, quia ut plures scelerum socios conquirant, communionem eis praedae, quam rapuerunt, spondent. Sed et persecutores nostri Redemptoris, quoscumque potuere sibi adjungebant; at quos illum sequi
Abbreviated transcription (Latin):
aduertit parabolam. et int̾p̃cationem. uerba sap̃ientiũ
et emgrmata eoꝵ Aot discipulis se qm̃liter audientibis
Ipsa ꝙ eõs incarus. apparens erudiebat sapiencia donauit
ut et suas parabolas que turbe nequibant intelligerent.
et ꝓphetarumi ac legis eingniata id est obstura dicta spixi-¬
cariter ac̾ amm̃ aduertẽre ac suis auditoribus dilucidae
ualerent. sod et sequentibꝰ eccłie magiseris eadem
intelligentie spiritalis archana pie querentib̾us at pul:¬
santibus restrauit Dnnoe domim ꝑncipiũ saꝑientie

Expanded text:
nem, verba sapientium et aenigmata eorum. Hoc discipulis se humiliter audientibus, ipsa quae eos in carne apparens erudiebat sapientia donavit, ut et suas parabolas, quae turbae nequibant, intelligerent, et prophetarum ac legis aenigmata, id est, obscura dicta spiritualiter animadvertere, ac suis auditoribus dilucidare valerent. Sed et sequentibus Ecclesiae magistris eadem intelligentiae spiritalis arcana, pie quaerentibus ac pulsantibus, reservavit. Timor Domini principium sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sed en nosse contẽpnat Demq p̃dicante an carne
yesa sapientia. sapientas qui ꝙ gaudentes accurerebant. at pha¬
riser et pñcipes sacerdotm. salutaria eis dicta simeet
saa spexnebant Ett notaneum ꝙ sapientem singulatr mĩo
tultos destribit ꝓlurali et quia ei plures sunt saprẽtibus
stulti et sapientiũ cetꝰ om̃is unisormẽ tenet ialtem pie¬
tatis. pbrro exrantiũ dissimile dogina. Dissimilis est
gearatiuendi audi fili m disciplma patris n et ne
donittas segem pauis matrip ie huctenꝰ ꝓuerbialĩ

Expanded text:
sed et nosse contemnant. Denique praedicante in carne sed et nosse contemnant. Denique praedicante in carne ipsa sapientia sapientes quique gaudentes accurrebant; at Pharisaei et Principes Sacerdotum salutaria ejus dicta simul et facta spernebant. Et notandum quod sapientem singulari numero, stultos describit plurali, quia et plures sunt sapientibus stulti, et sapientium coetus omnis uniformem tenet callem pietatis. Porro errantium dissimile dogma, dissimilis est ordo vivendi. Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae. Hactenus proverbialiter
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝙꝑ feccionem sapientie comitatur. Simor serulio.
pñtipiũ est sapientie. et quia quisqs̾ post errorem de¬
lictorun sapere intipit. primo diuino timore corripit᷑
ne ad cormenta ducatur. sed qͥuut tĩmorẽ ꝑfecta dilettõ
foras mietit. succedit aucem timor dñ sancus ꝑ maneẽ
Ipse esti quo tunet filius bonus. ne uł in modito ocłos
amantissimi patrid offendat Ram Inchoatino tunore
seruilis ad hut amiuꝰ metuit. ne abirato domino
penis subigatur  terq aut tumor infutura uita ce¬
ssabit. et caritas uero qũquã ꝯutidet. sed in plemindie
sapiennie ꝑpetua manebit. quod esti cõgnostere um̃
eatconũ deum et quem misit Ihui. xpm̃. Dapiencia
at disciplinam. sculti despitiũt diprãt de sapiente
quod audito sermone sapientior fieret et intelligens
rit. suos gubernare disceret acius. et dicit econ¬
crĩo Se scultis quia sapienciã recti dogniatis et di¬
scipłinam pure comĩsationis non modo nõ assequan᷑

Expanded text:
qui perfectionem sapientiae comitatur. Timor servilis principium est sapientiae, quia quisquis post errorem delictorum sapere incipit, primo timore divino corripitur, ne ad tormenta ducatur. Sed hunc timorem perfecta dilectio foras mittit . Succedit autem timor Domini sanctus, permanens ipse est quo timet filius bonus, ne et in modico oculos amantissimi patris offendat. Nam inchoativo timore servilis adhuc animus metuit, ne ab irato Domino poenis subigatur, uterque autem timor in futura vita cessabit, charitas vero nunquam excidit, sed in plenitudine sapientiae perpetua manebit; quod est cognoscere verum et unum Deum, et quem misit Jesum Christum. Sapientiam atque disciplinam stulti despiciunt. Dixerat de sapiente, quod audito sermone, sapientior fieret, et intelligens rite suos gubernare disceret actus. Dicit e contrario de stultis, quia sapientiam recti dogmatis et disciplinam purae conversationis non modo non assequantur,
Abbreviated transcription (Latin):
rorques colło mormos apud ueteres suit. ut legittiẽ
rextantes coronam in capite ett torquem an colło accł¬
perent. Et nobis gͦ si disciplmã conditoris nrĩ. sigrẽ
matris scita custodimꝰ. maior in dies spreitaliũ uretutũ
claritas autxtur Additur emũ grã capiti. cũ caritas
que pn̾cipale mentio ornabãt ardencius in flaminat᷑
Aidditur et collo torques etͥ tum fulgore ꝑfecte opaniom¬
. sermo p̃ditatõnis qui ꝑ tollum ꝓcedit confirmatm
ac ne contep̃n ab auditoribus Sebeat: indeficenti ur¬
tutum cõnexione Docetu. Ded et hnis qui mosayt
legis decreta cemente dño. seruabant abdita esr
grã nomi tescamenti cuni spe regni celestis cius¬
splendoꝵ ex imius ad ex emplum corone uł torquis
millo uniquam fine claudetur Nlobis quoq cum pro
bonis actious quos diuina grã p̃ro grunt. lux et̾na

Expanded text:
torques collo tuo. Mos apud veteres fuit, ut legitime certantes, coronam in capite, torquem in collo acciperent. Et nobis ergo si disciplinam conditoris nostri, si gratiae matris scita custodimus, major in dies spiritualium virtutum claritas augetur. Additur enim gratia capiti, cum charitas, quae principale mentis ornabat, ardentius inflammatur. Additur et collo torques, cum fulgore perfectae operationis, sermo praedicationis, qui per collum procedit, confirmatur; ac ne contemni ab auditoribus debeat, indeficienti virtutum connexione docetur. Sed et in his qui Mosaicae legis decreta, Domino veniente, servabant, addita est gratia Novi Testamenti cusplendor eximius ad exemplum coronae et torquis nullo unquam fine claudetur. Nobis quoque cum pro bonis actibus, quos divina gratia praerogavit, lux aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
lenris ad terrameuersus mebat dua ꝙ pareiet
rognostimnis. et ex parte ꝓpgetamꝰ. tũ aut uenerit qđ
ꝑ fectum est enatuaditur qd eoparte est Et sintelt  eno
gubernatula possidebi/ Remo se de sua Iacret stiãl¬
et quia qui sapientiũ uerba crebro audire / in telaqere¬
negligit Uitam suam Rite gubernare non nout᷑
et qnͣto magis alieno. regimini prefici nequit qui se ipsum
ad pareũ disciplinam subicare contempsit Ees gͦ ait audi.¬
ens sapiens saprentior erit ad cognitionem req que per
sapienciã noscunt᷑ respitit. et quod uero addit. et intelli.¬
gens gubernacła possidebit adrectitudinem ute que
ꝓ eandem sapientiam discitur uł docetr pertinet Et

Expanded text:
Quia ex parte cognovimus, et ex parte prophetamus, cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Et intelligens, gubernacula possidebit. Nemo se de sua jactet scientia. Quia qui sapientium negligit, vitam suam rite gubernare non novit. Quanto magis alieno regimini praefici nequit, qui seipsum ad patrum disciplinam subjicere contempsit! Quod ergo ait, Audiens sapiens sapientior erit, et ad cognitionem rerum quae per sapientiam noscuntur respicit; quod vero addit, Et intelligens gubernacula possidebit, ad rectitudinem vitae quae per eamdem sapientiam discitur vel docetur, pertinet. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmãturet uoce loquent᷑ ut et occulto inspectori archã¬
plateant intentionis et ꝓxnnos iuuent officia bonitioĩs
ponus intus in gutture fieri soleat. quia uidelitet
p̃dicationis uõx depnterius guanat. sed extͥ c̾cmidat
bene agendum et oꝑa predicant ligat ne extra
sermonem accio tñseat. ne uori uitã contͣditat Et
Simenies gram et disciplinam bonã torã deo et¬
hom̃bus Coram deo nuenit grã et disciplian
bonam. qui usu u̾tutum iugi ꝑmeret᷑ a duõ ut per
dies se ipso ꝑfectior efficiatur et meliori sed et torã

Expanded text:
promatur et voce loquentis, ut et occulto inspectori promatur et voce loquentis, ut et occulto inspectori et proximos juvent officio locutionis. potius intus in gutture fieri soleat, quia videlicet praedicationis vox de internis emanat, sed extra circumdabene agendum, et opera praedicantis legat, ne extra sermonem actio transeat, ne voci vita contradicat.-- Et invenies gratiam et disciplinam bonam, etc. Coram Deo hominibus. Coram Deo invenit gratiam et disciplinam bonam, qui usu virtutum jugi promeretur a Domino, ut per dies seipso perfectior efficiatur et melior: sed et coram
Abbreviated transcription (Latin):
fidendum nr̃is iuribus i sed a deo auxiliũ esse
plagitanduni. Et cougruo sat ordme posequã
coertint a cendelitate postꝙͣ a luxuria castigant
ornat actibus bonis quem instruit / Longitudinẽ
onĩ dier et annos uite et ꝑatem apponant tibi
Ile imposita p̾teptor custodia mrbaret andienten
p̃misit p̃mra terta. et sic emimerant p̃tepta
Songitudine enĩ Dierp lucem sempit̾nam. annis
ut̃e tuͣstensum mortalitat᷑ quis augniento pat
ipsum nacte beatitatꝭ statum designat de qua dicit
usaias Multiplicabi᷑ eius Imꝑiũ et pacis non erit
finis Wed et priori dei populo etiam in p̃ senti datũ
est ut cũ legi dei obdiret longo tempoe inpano
quiete comeret. Miseriordia et ueritas nonte
deserant Aũquam ab ore tuo ueritas que dicenda
recodat Sit enm fit. ut et te dei semꝑ misei
Deleat peccata ⁊ua. exitas oo̾ qua conpleat
tabulis cordis latitudinem in simiat cogitationio
Sit go co̾tus miseritordis et ueritatꝭ radici in fixa mẽtꝭ

Expanded text:
fidendum viribus, sed a Deo auxilium esse flagitandum, et congruo satis ordine postquam coercuit a crudelitate, postquam a luxuria castigavit, ornat actibus bonis quem instruit. Longitudinem enim dierum, et annos vitae, et pacem apponent tibi. Ne imposita praeceptorum custodia turbaret audientem praemisit praemia certa, et sic enumeravit praecepta, longitudine enim dierum lucem sempiternam, annis vitae transcensum mortalitatis hujus, augmento pacis ipsum nactae beatitudinis statum designat. De qua dicit Isaias: Multiplicavit ejus imperium, et pacis non erit finis ; sed et priori Dei populo etiam in praesenti datum est, ut cum legi Dei obediret, longo tempore in pacis quiete viveret.-- Misericordia et veritas non te deserant. Nunquam ab ore tuo veritas, quae dicendrecedat. Sic enim fit ut et te Dei semper misedeleat peccata tua; veritas vero, qua compleat tabulis cordis, latitudinem insinuat cogitationis. Sit ergo virtus misericordiae et veritatis radici infixa mentis,
Abbreviated transcription (Latin):
niꝙ̃ audeuit lapiens minor maiorem. retrma saba salo¬
monenn fett sapientior rediit Audunt moyses socerum
multo inferiorem sublimor et sapientios redlieur uit
Indierme discipłi uam̃ et spiitum sapientie ꝓcipeꝵ

Expanded text:
nique audivit sapiens minor majorem, regina Saba Salonique audivit sapiens minor majorem, regina Saba Salomonem, et sapientior rediit, audivit Moses socerum, multo inferiorem sublimior, et sapientior redditus est. Audierunt discipuli Christum et spiritum Sapientiae percipere
Abbreviated transcription (Latin):
Erei sapiente quos diuersis ammi mõtibus Siersis uoi¬
credentiũ beat tor unũ et aĩa una. Ut demur inqͣnit
parmilis ascucia.. Aet etem̃ rudibus et incipientibus
est necessaria. per quã sophismatum dmoscere ⁊ cauere
exsuciam possunt. et ne falfoꝵ frandibus argumentoꝵ
abancant᷑ a simplicitear uere sãpientie que ducit ad̾
ranor Adolestenti stientiam et intellectus / quia qui pru¬
demer declinat falsa et consequent᷑ scita ueritat perti¬
posar tacten sericulatio. quit Iam apso textno ppara¬
bolarum Inciplt
extitit salomon. quia optione sibi data sapientiam
ꝑetiit et accepit. pulchre iitĩ parabołaꝵ suaꝵ
sapientia smuit Euod̾ autͥ ait sapientem cum audiẽit
uerbum sapientiorem effici. ostendit nemiuẽ in hatͥ uita
Ita sapientem fieri posse. cum sapientia nequeat auttei
.semper q moris esse sapientiuĩ. ut dictis maioꝵ ẽt
aliaũ eniam iiuoꝵ austultent. et quidꝙͣ in eis utiliͭ
andierint ad se replicent suoq in torde recondant Be¬

Expanded text:
ctrina sapientiae, quos diversis animi motibus, diversis vicredentium erat cor unum et anima una . Ut detur, inquit, parvulis astutis necessaria, per quam sophismatum dignoscere, et cavere versutiam possint, ne falsorum fraudibus argumentorum abducantur a simplicitate verae sapientiae, quae ducit ad vitam. Adolescenti scientia et intellectus. Quia qui prudenter declinat falsa, consequenter scita veritatis percipiet. Hactenus praetitulatio. Hinc jam ipse textus parabolarum incipit.ae amator extitit Salomon, quia optione sibi data, sapientiam petiit et accepit, pulchre initium parabolarum suarum a sapientia sumit. Quod autem ait sapientem cum audierit verbum sapientiorem effici, ostendit neminem in hac vita ita sapientem fieri posse, cujus sapientia nequeat augeri, semperque moris esse sapientium, ut dictis majorum et aliquando etiam minorum auscultent, et quidquid in illis utilitatis audierint, ad se replicent, suoque in corde recondant. De
Abbreviated transcription (Latin):
taciam in oꝑatione uel scã scudia in uerbie scientie appbat
eed ad iuotem loquele grandis. exarsit Iguis on ea. quia
cum laudari quis ceꝑiti erubescit forsitam minor uideri
quamdicitur  et scudet esse quod dicatur Woxem̃
grandis loquele est: fauor adulantis Dnde sĩptũ ẽ dem
denedicit ꝑxio suo uote grandi de nocte ton surgens
similis est maleditenti Ad eoocem gͦ loquele grandis
earsit igius mea: quia ã magniendimne fandi p flam̃a
incorde accenditur de amore laudis esed om̃ia ollue sen¬
recta conburent᷑ quia aute oĩipotentꝭ dei otułos. oal que
bene gesta uł que scienter sunt dũta deꝑenut cimesam
cogitatione bonel: cogitatio se sistera subĩgit ut corx
ip̃se qui easdem cogitationes generat am̃mꝰ agnostat
unde p̃dicator egͣguis cum loquens subtuit dĩcẽt uiuo
est dori sermo. et efficax et penetrabilior onũ gladĩo
aucpiti ꝑtingens usq ad coisionem quime at spus
cogitationũ et intẽtionũ tordis distingioit emĩ dei

Expanded text:
in operatione, vel sancta studia in verbis scientiae approbat. Sed ad vocem loquelae grandis exarsit ignis in ea, quia cum laudari quis coeperit, erubescit forsitan minor videri quam dicitur, et studet esse quod dicatur. Vox enim grandis loquelae est favor adulantis. Unde scriptum est: Qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens, similis est maledicenti . Ad vocem ergo loquelae grandis exarsit ignis in ea, quia in magnitudine favoris flamma in corde accenditur de amore laudis. Sed omnia olivae fruteta comburuntur, quia ante omnipotentis Dei oculos, vel quae bene gestcogitationi bonae cogitatio sinistra subjungitur, ut vix ipse qui easdem cogitationes generat animus agnoscat. Unde praedicator egregius, cum loquens subtiliter, diceret: Vivus est sermo Dei, et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad cogitationum et intentionum cordis. Distinguit enim sermo
Abbreviated transcription (Latin):
mee Iam mllus on ine sat̾ eloquii scudiũ requireat q̃
uersa est in aictũ cythara mea. et organũ meũ in
uotem flenciũ. Iam cordis otulus mrsterioꝵ Dist.¬
ssione moigilat. quia dormitauit anma mea p̃tedio
Dam minꝰ lectio animo dultis est i quia oblitus sum
comedere panem meũ acrote genntꝰ mei Cui ant
omere non acet de sc̃ͥpnire sacre sensibus mystita
qualiter libent Et qui togor cottidie amara bibere
qũ possum dulcia ꝓpmarẽ : Quid Igit᷑ Restat n᷑ ut
inter flagella. que bonrĩs inrquitatibus patuũ cum
lat̾mis grãs aganius Ipẽ etem̃ qui nos c̾auit eciã
pater nobis factus est ꝑ adopcionis spm̃ quem
dedit : Et aliqũ silios pane mmitrit. aliqũ flagello
corrigit. quia per dolores et mun̾a ad hereditatem
ppetũam erudit Sic Itaq g̃łã omĩpoĩ dño nr̃o Ihu¬

Expanded text:
meae . Jam nullus in me sacri eloquii studium requirat, quia meae . Jam nullus in me sacri eloquii studium requirat, quia versa estvocem flentium . Jam cordis oculus in mysteriorum discussione non vigilat, quia dormitavit anima mea prae taedio . Jam minus lectio animo dulcis est, quia oblitus sum manducare panem meum a voce gemitus mei . Cui autem vivere non licet, de Scriqualiter libet? Et qui cogor quotidie amare bibere, quando possum dulcia propinare? Quid igitur restat, nisi ut inter flagella quae ex nostris iniquitatibus patimur cum lacrymis gratias agamus? Ipse etenim qui nos creavit etiam pater nobis factus est per adoptionis spiritum quem dedit. Et aliquando filios pane nutrit, aliquando flagello corrigit, quia per dolores et munera ad haereditatem perpetuam erudit. Sit itaque gloria omnipotenti Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cionis addore tante subtilitatꝭ est ius amoris in
hant oet ipse anmꝰ possit conphendere qui illma
meruit habere Bene aut dr̃ mitre et thuris Tqus
em̃ ex lege dño ni sac̾ficio ostendit᷑ / ꝑ myxrã cuero
mortua rorꝑa condmũtur ne uermidꝰ cõrumpant
Mirro go et th̾uris suc̾sinũ offerut. qui et tarue
affiũnti ne eis corrptionis uitia duentur
et rddolentem in ꝯspeciu dm̃ amoris su hostã ur¬
dunt Mirra Itaq sunt qui se cruciant et crueen
a uitiis conseruant Thus u̾o qui dei corsionẽ du¬
gunt ^ et adenm ꝑ uemire medullitus an ardestm
seq ipõs in sc̃ĩs co̾tutibꝰ ꝯhibent unde et illit subdicuꝵ
opantiũ i non pignienta sed pulueres diciitur Cum em̃i
prehendat si post hãt a rocutione cessanero. quia sic
diuĩs cerintis nr̃e tribulaciones creuerunt. condiq
alii capti alii interempti nĩciant᷑ Iam togor lingiã
ab expositione retmnero: quia tedet amimã meã uite

Expanded text:
nctionis ardore, tantae subtilitatis est vis amoris, ut hanc nec ipse animus comprehendere qui illuminatus meruit habere. Bene hoc dicitur myrrhae et thuris. Thus enim ex lege Domini in sacrificio incenditur. Per myrrham vero corpora mortua condiuntur, ne vermibus corrumpantur. Myrrhae ergo et thuris sacrificium offerunt, qui et carnem afficiunt, ne eis corruptionis vitia dominentur; et redolentem in conspectu Domini, amoris sui hostiam incendunt. Myrrham itaque, quia se cruciant, et cruciando a vitiis conservant; thus vero, quia Dei visionem diligunt, ad quam pervenire medullitus inardescunt, seque ipsos ei in sanctis virtutibus exhibent. Unde et illic subditur, operantium, non pigmenta, sed pulveres dicuntur: cum enim o autem me reprehendat si post hanc locutionem cessavero, quia, sicut omnes cernitis, nostrae tribulationes excreverunt. Undique alii capti, alii interempti nunciantur. Jam cogor linguam ab expositione retinere, quia taedet animam meam vitae
Abbreviated transcription (Latin):
diis templi meribianam poiam aspiteret. et cam̃
sine gazophilatio eoꝵ de sat̾ dotũ aquilonis coiam
sac̾dores marorꝭ ordinis qui ex tubant u custodiis
templi solam meridianam coiam. respituit. quĩ soli
siudiis sp̃alibus occupati semꝑ qiis que amoris dei sũt
pllicite a in tendunt. Satdot̾es aut minores sen iiõn¬

Expanded text:
diis templi, meridianam viam respiceret, et tamen diis templi, meridianam viam respiceret, et tamen sine gazophylacio eorumdem sacerdotum ab aquilonis via sacerdotes majoris ordinis, qui excubant in custodiis templi, solam meridianam viam respiciunt, quoniam, solis studiis spiritalibus occupati, semper his quae amoris Dei sunt sollicite intendunt; sacerdotes autem minoris o
Abbreviated transcription (Latin):
in pertato Non enĩ qni qui sanctis etãs p̃sunt per
semet ipõs tmuitta agere p̃ualent sed dum ipsi caus
spãlibus ocupant᷑ si qua praua et tarnalia ppetranit:
het aliis discutienda. at. torrigenda ꝯuattunt  quos dñ
carnalis oita co̾rigitur et u̾sq ad absementie atq
orationis studiũ a ꝓficientibꝰ ꝑuenit᷑. quasi in altari
are questro. orit᷑ cum suꝑius dictum sit ꝙ ga ophib
ad austealem cuoiam facies qaberent: qua raciole nñt
dr quia gaz ophilactiũ quod respitit oiam aquilonib
ad meridianam at aliud ad aquilonis uiany respite̾
num sacerdorum. qui ex tubañt in custodiis templi
Ita positum suerat. cot solam meridianã coiam respi¬
ceret. gazopqilatiũ uo̾ sac̾dorũ. qui excubant adim¬
nisteri altaris. Ita exat in atriocot et ad ausrs
coiam et ad aquilonis faciom outenderet quatinꝰ et
cum gazophilacio sac̾dotum qui ex cubant an custo¬

Expanded text:
in peccato. Non enim hi qui sanctis Ecclesiis praesunt per in peccato. Non enim hi qui sanctis Ecclesiis praesunt per semetipsos cuncta agere praevalent. Sed dum ipsi causis spiritalibus occupantur, si qua prava ac carnalia perpetrantur, haec aliis discutienda atque corrigenda committunt. Per quos dum carnalis vita corrigitur, et usque ad abstinentiae atque orationis studium a proficientibus pervenitur, quasi in altari in re quaestio oritur, cum superius dictum sit quod gazophylacia ad australem viam facies haberent, qua ratione nunc dicitur, quia gazophylacium, quod respicit viam meridianam, ad meridianam, atque aliud ad aquilonis viam respicere cium sacerdotum qui excubabant in custodiis templi, ita positum fuerat, ut solam meridianam viam respiceret: gazophylacium vero sacerdotum qui excubabant ad ministerium altaris, ita erat in atrio, ut australem viam et aquilonis faciem intenderet: quatenus et cum gazophylacio sacerdotum, qui excubabant in custo
Abbreviated transcription (Latin):
queso. custos templi quanta solliitudine uigilet
ne eñiin se ipso in estimabilia. pant᷑: et iordis
sui solliciudinem aliis imparti Cmꝰ rogo u̾tuts
est iplus de utilitate ꝓxmor: quã de sna afflictoẽ
ogrltere. Quis hot digne estimet. quis hot digne
cogitat aite est sollertissimꝰ custos templi in exemplo ꝓpositꝰ
mruetur qui ualet Aduersa em̃ ꝑ ueritate pati. bona ꝓ¬
xmis impendere c̾ca animaꝵ sollicitudinem iugilard
ne quit in ꝑfidia. ne quis in suꝑbia. ne quis in rapina
uel ĩ imũdicia labatur exq̃rere atq conpest̾e hot est
templum dei Idest scam̃ ecciãꝵ cuscodire Dunt aũt m̃or
ordinis sat̾dates qui ad ministeriũ altaris qs iub̾ant ͭ mor
uidelicet in adimorio mareꝵ pcca delignentiũ subtilu
in restigant. et yitã carnaliũ corrigunt : ad q ad goc usa
ꝑ ducuũt. ut ꝑ lamenta fapientie᷑ penitentie. quasi i¬
tendant carnem in sacͥfitis quam p̾ns uine̾ ꝑ mserant

Expanded text:
quaeso, custos templi quanta sollicitudine vigilet: ecce enim in seipso inaestimabilia patitur, et cordis sui sollicitudinem aliis impartitur. Cujus, rogo, virtutis est, plus de utilitate proximorum, quam de sua afflictione cogitare? Quis hoc digne aestimet, quis digne cogitat. Ecce est solertissimus custos templi in exemplo propositus. Imitetur, qui valet. Adversa etenim pro veritate pati, bona proximis impendere, circa animarum sollicitudinem vigilare: ne quis in perfidia, ne quis in superbia, ne quis in rapina, vel immunditia laberetur, exquirere atque compescere. Hoc est, templum Dei, id est, sanctam Ecclesiam custodire. Sunt autem minoris ordinis sacerdotes, qui ad ministerium altaris excubant: qui videlicet in adjutorio majorum peccata delinquentium subtiliter investigant, et vitam carnalium corrigunt, atque ad hoc usque perducunt, ut per lamenta poenitentiae quasi incendant carnem in sacrificio, quam prius vivere permiserant
Abbreviated transcription (Latin):
mortũt : unens aũt. quia mucta q̃ p̃nalet bona oꝑatur
wed quia sub altarꝭ nomĩe. de ꝯpmictionis flamina
sermo se intulit. necessariũ puto que sit. diusitas
emsdem ꝯpuictionis ostendere dilia quippe ꝯpiitõ
est que ꝑ iunodem ncistitur alia que ꝑ amorem quia
aliud est supplicia sugere aliud p̃mĩa desiderat
aliud ante archam iconũ quod ere oꝑtum ẽ ialiud
quod auro bestiem at in altari ereo trẽmant᷑ carnet
ialtari cõs anreo intendutir aromata Emd ẽ
hot fres lnũ ꝙ foris contͬmantur carnes intꝰ¬
aromata. insi hot quod cottidie uidemꝰ iquia duo
afficũt ault namq pcc̃oꝵ suoꝵ meniores dũ

Expanded text:
mortuum. Vivens autem, quia cuncta quae praevalet bona operatur. mortuum. Vivens autem, quia cuncta quae praevalet bona operatur. Sed quia sub altaris nomine de compunctionis flamma sermo se intulit, necessarium puto, quae sit diversitas ejusdem compunctionis ostendere. Alia quippe compunctio est, quae per timorem nascitur, alia quae per amorem. Quia aliud est supplicia fugere, aliud praemia desiderare. aliud ante arcam, unum quod aere coopertum est, aliud quod auro vestitur, atque in altari aereo concremantur, carnes, in altari vero aureo incenduntur aromata. Quid est hoc, fraromata, nisi hoc quod quotidie videmus, quia duo afficiunt? Multi namque peccatorum suorum memores, dum
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: templum em̃ dei sc̃m est quõd estis coos iEt
quid est altare dei ansi mens bone comentiũ qui
se huiꝰ mũdi actromibꝰ mistent: qus sabent indiqẽ¬
tibus cõnunt: et habere que non habent nõ con¬
cupisct Recte ꝰgitur horꝑ cor altare dei dr̃: eobi o
merore cõꝓmictionis Iguis ardet et caro cõsumrtre
fideli populo quasi in templi atrio coideniꝰ. Nñq
mon eoꝵ uitam nobis ad exemplum ꝓpositam o¬
desmenter aspiennꝯ. diltare gͦ ante faciem sẽpłi
est cum multi in sc̃ẽ eccłie aspeatu sunt positi. qmi et̾m
iudicii meniores semet ipos cottidie deo sat̾fitiũ ĩ cam̃t
cõpunttionis mactant. qui ut p̃dictum eit corꝑa taᵃ¬
scigant. quat᷑mꝰ hoc qd̃ a magisiro gentiũ dr. imple¬
õt ex hibeatis corꝑa urã hostiam comentem. scam
deo platentem gostia qmppe occiditur Ut offeratmn
ses hostia pnnens est corpꝰ ꝓ dño afflictũ: quod et
hostia uidelicet. quia yam quit mũdo est a prauis actibꝰ

Expanded text:
Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . » Et quid est altare Dei nisi mens bene viventium? quise mundi hujus actionibus miscent, quae habent indigentibus tribuunt, et habere quae non habent non concupiscunt. Recte igitur horum cor altare Dei dicitur, ubi ex moerore compunctionis ignis ardet, et caro consumitur. fideli populo quasi in templi atrio videmus? Nunquid non eorum vitam nobis ad exemplum propositam indesinenter aspicimus? Altare ergo ante faciem templi est, cum multi in sanctae Ecclesiae conspectu sunt positi, qui, aeterni judicii memores, semetipsos quotidie 1428 Deo sacrificium in lamento compunctionis mactant. Qui, ut praedictum est, corpora castigant, quatenus hoc quod per Magistrum gentium dicitur implerent, exibentes corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem. Hostia quippe occiditur, ut offeratur, sed hostia vivens est corpus pro Domino afflictum. Quod et hostia videlicet, quia iam huic mundo
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq quia p̾stantior est homo teris animalibꝰ
de̾to illa Imꝑfecta ditenda sunt. aut quia sũ mᷝ
non sunt quod est dus imꝑfecti suntoł quia lu¬
minaria et stelle imꝑfectrores sunt p ectis angelis
aut quia nubila uelannã obsenant suo / solẽm et
limam minꝰ ꝑ fecte sunt. et quia mẽbra ĩuitem
egent. quia non possunt pedes quod possime maliuis
Imꝑfecti dicinitur Ab̃̾sit Pmĩa eñ ꝑ lotis et gra¬
dibus suis firma et ꝑfecta sunti ut impledñt ad
Pd. quod facta sunt Igituꝵ omiã ꝑfecta sune quia et

Expanded text:
Itaque quia praestantior est homo ceteris animalibus, Itaque quia praestantior est homo ceteris animalibus, idcirco illa inperfecta dicenda sunt? aut quia sancti angeli non sunt quod est deus, inperfecti sunt? uel quia luminaria et stellae inferiores sunt supernis angelis, aut quia nubila uelamine suo obscurant solem et lunam, minus perfecta sunt? et quia membra inuicem egent, quia non possunt pedes quod possunt manus, inperfecti dicentur? absit. omnia enim pro locis et gradibus suis firma et perfecta sunt, ut impleant ad id quod facta sunt Igitur omnia perfecta sunt, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
ot impleant ad id q̃d facta sunt Ita et ¶om̃o hħ fuo
ꝑfectus est. potens ut sit dist̃nc̾ mala a uonis para
a rectis Est eñ animal intelligibile ꝑ fectum ad u ques¬
est factum Capax est enĩ distendi extogitandi falied
ot queco̾tute non potest impleat senssũ Et quoͦ ausi
sunt homiẽm ꝑfectum nassti dit̾e̾. et totũ scid̾ quen
oident ultea nchil nosse quam cit discieur uod
em̃ hit non diftit: nescit Pemq quĩ qit noꝵ discit
qualis sit nescit Qui se gͦ nescit qualis sit quom
omĩa nouit icum minꝰ sit ie nosse quã cet̾a Medqr
de cet̾i̾s discit de se aut non distit. de aliis nont
de se nescit⁊ neq qualis sit neq ante corpꝰ an
post corpꝰ sit Nam si sit ꝑfec̃us factus esẜ ut
nullius egeret non fuerat homo fed deus neq
habore ulira nacuram et ꝑfectionem homuis ẽ. t
possit quedei sunt Nũquid nõ quia asma ccuta
est ad daliam cultra ꝑ fectionem eius est Accepit
oñi ut posset. quod nãture sue non erat sed nr̃e

Expanded text:
pleant ad id quod sunt facta; ita et homo in suo perfectus est, ut potens sit discernere mala a bonis, praua a rectis. est enim animal intellegibile, perfectum ad id quod factum est; capax est enim discendi excogitandi faciendi, ut quae uirtute non potest impleat sensu. Et quo modo ausi sunt hominem perfectum nasci dicere et totum scire, quem uident nihil ultra nosse quam hic discitur? quod enim hic non discit nescit. denique quoniam hic non discit qualis sit, nescit. qui se ergo nescit qualis sit, quo modo omnia nouit, cum minus sit se nosse quam cetera? sed quia de ceteris discit, de se autem non discit, de aliis nouit, de se nescit, neque qualis sit neque ante corpus an post corpus sit. Nam si sic perfectus factus esset ut nullius egeret, non fuerat homo, sed deus, neque habere ultra naturam et perfectionem hominis est, ut possit quae dei sunt. numquid non, quia asina locuta est ad Balaam, ultra perfectionem eius est? accepit enim ut posset quod naturae suae non erat, sed nostrae.
Abbreviated transcription (Latin):
ufrcti sumꝰ. quiã deum cognouiniꝰ sued quia que ꝓmisse
unt minꝰ scimꝰ quã debemꝰ. quia in gat uita non cantũ
uossimno conp̃hendere quantum est quod creditur. Imꝑsã
uunss Igitur qui putant ꝑfectionẽ ade instaurare cradentibꝰ
uoideamꝰ si qec instauratio uichil ultrra dom habeat
diuan quã fuerat consetutus adam. ffactus em̃ adam
positus est in paradyso ut oparetuꝵ ibi et tustodiret
Sot est ut coleret terram. et custodiret p̃cepta dei per
que street sic se dominiũ cunctoꝵ accepisse obt apelamẽ
sus letr uiuaxet cͤatoris / ne dñatio o tolleret eum et
inslatus suꝑbia Immenior fieret sui conditoꝵr chositꝰ
quia ꝙ mortale est hõmis conu̾titur ĩ uitqmi. ffactus
est adam ut qabitaret interra. fides aũt cargira dign
est ut in telis sit habitatio np̃a Sc̃ꝑtura ipsa testatuꝵ
quia factus esc in quid p̃mus qomo adam. in auiniam ui¬

Expanded text:
perfecti sumus, quia deum cognouimus, sed, quia quae promissa perfecti sumus, quia deum cognouimus, sed, quia quae promissa sunt minus scimus quam debemus, quia in hac uita non tantum possumus conprehendere, quantum est quod creditur, inperfecti sumus. igitur quoniam putant perfectionem Adae instaurari credentibus, uideamus ai haec instauratio nihil ultra doni habeat diuini quam fuerat consecutus Adam. Factus enim Adam \'positus est in paradiso, ut operaretur ibi et custodiret\'. hoc est, ut coleret terram et custodiret praecepta dei, per quae sciret sic se dominium cunctorum accepisse, ut ipse tamen sub lege uiueret creatoris, ne dominatio extolleret eum et inflatus superbia inmemor fieret sui conditoris. positus quia quod mortale est hominis conuertetur in uitam. factus est Adam ut habitaret in terra; fides autem largiri dignata est, ut in caelis sit habitatio nostra. Scriptura ipsa testatur, quia factus est, inquit, primus homo Adam in animam ui
Abbreviated transcription (Latin):
Deus ent ꝑ omĩa ꝑfectus est quia fons etorigo or¬
est Namͭ que facta sunt ꝑfecta quidem sunt sed al
d que facta sunt ut in alia parte non suit ꝑfelta qͣn
alterius egent: ut in eo quo non egent ꝑfecta sint
non ni quo egent Wdeoq ꝑfecta et imꝑsolta sũ omiã
Manus indigent pedibus. quia insi ambulauerint
ociose ermit manus Iterũ pedes Audigent mambu
calaare em̃se non possent neq curaua: Tum gͦ corp
ꝑfectum sit menbris. uolare tameñ noñ potest: noq tantũ
serre quantũ potest burdo Ium in hiis ꝑfecta sunt guber¬
nare se nestuĩt mec exhibere sibi possunt mediciñam unde
dictum est Nolite freri sic equus et mulus quibꝰ non est
intellecus Et aqua et Ignis cum repungnent ioitem
in suo ꝑsecta sunt implent eñ ad id quõd facta sunt
coquit etem̃ ignis et consuit: puregat et cale fatit aqͣ
ud̃ abluit refrĩgorat uerigat. sicientẽs recreat Itaq cum
et ꝑfectos nos dicit ad conꝑationem enĩ infideliũ nos

Expanded text:
deus enim per omnia perfectus est quasi fons et origo omnium. nam quae facta sunt, perfecta quidem sunt, sed ad id quod facta sunt, ut in alia parte non sint perfecta, quia alter alterius eget, ut in eo quo non eget perfectus sit, non in quo eget; ideoque perfecta et inperfecta sunt omnia. manus indigent pedibus, quia, nisi ambulauerint, otiosae erunt manus. iterum pedes indigent manibus; calciare se enim non possunt neque curare. Cum ergo corpus perfectum sit membris, uolare tamen non potest neque tantum ferre quantum potest burdo. cum in his perfecta sint, gubernare se tamen nesciunt nec adhibere sibi possunt medicinam. unde dictum est: nolite fieri sicut ecus et mulus, quibus non est intellectus. et aqua et ignis, cum repugnent inuicem, in suo perfecta sunt; implent enim id ad quod facta sunt. coquit enim ignis et Consumit, purgat et calefacit; aqua uero abluit, refrigerat, inrigat, sitientes recreat. - Itaque nperfectos et perfectos nos dicit. ad conparationem enim infidelium nos
Abbreviated transcription (Latin):
geistas otiq appellamꝰ : qui rudibus populis Benan
doctoras et p̾ori quidem tempot̾ fuerunt: ses mnit usq dio
fargienie ꝑmonent quia ad huc coctidie et anfideles
populos ad fidem trag̾i. et fideles quosꝙ in bonba
mores ꝑ doctores erudiri cognostih Appłi uero et
ꝓphete ab hoc tempore p̾senti sublati sunt ats̃ Iõ ditmꝰ
ad aquilonem Duas mensas huit et duas onde rossem
quos diximꝰ uncipes sac̾dotũ et semores populi
maiori auctoitate oregiins ⁊ẜcribas quoq et phaĩseos
qui oudi illi populo miõri loco p̃suerunt cted hoe m̃¬

Expanded text:
gelistas utique appellamus, qui rudibus populis bona doctores, et priori quidem tempore fuerunt, sed nunc usque Domino largiente permanent, quia adhuc quotidie et infideles populos ad fidem trahi, et fideles quosque in bonos mores per doctores erudiri cognoscimus. Apostoli vero et prophetae ab hoc tempore praesenti sublati sunt: atque ideo dicimus, ad aquilonem duas mensas hinc et duas inde, eosdem quos diximus principes sacerdotum et seniores populi in majori auctoritate regiminis: scribas quoque et Pharisaeos, qui rudi illi populo minori loco praefuerunt. Sed hae m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑximi dilertionẽ Bine aut̃ mense sunt huit et inde
quia in dilectione dei netessaĩo tenenda est fides et oite¬
mũdicia In dilectione antem ꝑximi debet sũmope pa¬
nentia et bemgintas iustodĩri Est enĩ in dilenione
dei necessaria fides et uitai quia coidelu septum
est. sine fide ompossibile est platere deo. et ransum
scͥptum. fides sine opribus mortua est Est aut̃ in di¬
quia de eadem Dilectõne scͥptũ est ãritas paciens est

Expanded text:
ximi. Binae autem mensae sunt hinc et inde, quia in dilectione Dei necessario tenenda est 1404 fides et vita, in dilectione autem proximi debet summopere patientia et benignitas custodiri. Est enim in dilectione Dei necessaria fides et vita, quia videlicet scriptum est: Sine fide impossibile est placere Deo . Et rursus scriptum est: Fides sine operibus mortua est . Est autem in diquia de eadem dilectione nunc dicitur: Charitas patiens est,