comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cumgͦ sit mens int̾ior. quodã mͦ exit
a semnetipsa: cũ in hec quasi uestigia
multarũ intentionũ. exͥerit amoris
affectu. Quȩ uestigia tanq̃. in pͥmun¬
tur memorie. quando hec que foris
sunt corporalia sentiuntur: ut etiam
cum absunt ista. p̃sto sint tam̃ ima¬
gines corũ cogitantib. Cognoscat gͦ
semetipsam. nec quasi absentẽ se qrat:
s intentionẽ uoluntatis qua ꝑ alia
uagabatur statuat in seipsa. et se
cogitet. Ita uidebit qd̾ nũquã se nõ
amau̾it. nũquã nescierit: s aliud
secũ amando. se confudit cũ eo et con¬
creuit quodãmodo. Atq ita dũ sicut
unũ diu̾sa cõplectitur: unũ putauit
on itaq ułut absentem se
querat cernere: s p̃sentẽ se
curet discernere. Nec se quasi non
norit cognoscat: s ab eo quod alt̾um
nouit dinoscat. Ipsum enĩ qd̵ audit
cognosce te ipsam. quomͦ curabit age
si nescit aut quid sit cognosce. aut
quid sit te ipsam : Si aũ utrũq no¬

Expanded text:
Cum ergo sit mens interior, quodam modo exit Cum ergo sit mens interior, quodam modo exit a semetipsa, cum in haec quasi vestigia multarum intentionum exserit amoris affectum. Quae vestigia tanquam imprimuntur memoriae, quando haec quae foris sunt corporalia sentiuntur, ut etiam cum absunt ista, praesto sint tamen imagines eorum cogitantibus. Cognoscat ergo semetipsam, nec quasi absentem se quaerat, sed intentionem voluntatis qua per alia vagabatur, statuat in semetipsam, et se cogitet. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed aliud secum amando cum eo se confudit et concrevit quodam modo; atque ita dum sicut unum diversa complectitur, unum putavit on itaque velut absentem se quaerat cernere, sed praesentem se curet discernere. Nec se quasi non norit cognoscat, sed ab eo quod alterum novit dignoscat. Ipsum enim quod audit, Cognosce te ipsam, quomodo agere curabit, si nescit, aut quid sit, Cognosce; aut quid sit, Te ipsam? Si autem utrumque no
Abbreviated transcription (Latin):
Yquẽadmodum q̃rat ⁊ inueni¬
at. mirabilis questio ẽ: quo tendat
ut querat. aut quo ueniat ut inue¬
niat. Quid enam tam inm̃te quam
mensẽ: s quia in his e. quȩ cũ amo¬
re cogitat: sensibilib aũ id÷ corpora¬
lib cum amore assuefacta ẽ: ñ ualet
sine imaginib corũ eẽ. in semet ipsa.
hinc ei ohoritur erroris dedecus. dum
rerum sensatũ imagines secernere
a se ñ potest: ut se solam uideat. Co¬
heserunt enim mirabilit̾. glutino
amoris. Et hec ẽ. eius inmunditia:
qm dum se solam nititur cogitare:
hoc se pritat eẽ. sine quo se non potest
cogitare. Cumgͥ ei p̃cipitur. ut se ip¬
sam cognoscat: ñ se tanqua sibi de¬
tracta sit querat: s id quod sibi addi¬
dit detrahat. Int̾ior ẽ. enim ipsa. ĩĩ
solum quã usta sensibilia quȩ mani¬
feste foris suunc. s etia qͥ imagines
eorum quȩ in parte quadam sunt ani¬
mȩ. quam habent ct̃ bestiȩ: quãuis in¬
telligentia careant quȩ m̃tis est. ꝓpͥa.

Expanded text:
quemadmodum quaerat et inveniat, mirabilis quaestio est, quo tendat ut quaerat, aut quo veniat ut inveniat. Quid enim tam in mente quam mens est? Sed quia in iis est quae cum amore cogitat, sensibilibus autem, id est corporalibus, cum amore assuefacta est, non valet sine imaginibus eorum esse in semetipsa. Hinc ei oboritur erroris dedecus, dum rerum sensarum imagines secernere a se non potest, ut se solam videat. Cohaeserunt enim mirabiliter glutino amoris: et haec est ejus immunditia, quoniam dum se solam nititur cogitare, hoc se putat esse sine quo se non potest cogitare. Cum igitur ei praecipitur ut se ipsam cognoscat, non se tanquam sibi detracta sit quaerat; sed id quod sibi addidit detrahat. Interior est enim ipsa, non solum quam ista sensibilia quae manifeste foris sunt, sed etiam quam imagines eorum quae in parte quadam sunt animae, quam habent et bestiae, quamvis intelligentia careant, quae mentis est propria.
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ illas corporũ spẽs apparentes o¬
culis hominum. & illas uoces aurib¬
insonantes: cum ipsa sensibił creat᷑a
ad nutum seruiens conditoris in qd̾
opus erat ꝓ tempore u̾tebatur. Sic̃
in libro sapientiȩ scriptum ẽ. Crea¬
tura enim tibi factori deseruiens. ex¬
tenditur in torm̃tum adu̾sus ĩiustos:
&e lenior fit ad benefaciendum his qͥ
inte confidunt. ꝓ pt̃ hoc & cunc in
om̃ia se transfigurans. om̃ium nutͥci
gr̃e tuȩ deseriuiebat. ad uoluntatem
eorum qui te desid̾abant. ꝑuenit
enim potentia uoluntatis dĩ ꝑ crea¬
turam sp̃alem.usq ad effectꝰ uisibiles
atq sensibiles creature corporał. Ub

Expanded text:
bant et illas corporum species apparentes obant et illas corporum species apparentes oculis hominum, et illas voces insonantes auribus, cum ipsa sensibilis creatura ad nutum serviens Conditori, in opus erat pro tempore vertebatur: sicut in libro Sapientiae dictum est: Creatura enim tibi factori deserviens extenditur in tormentum adversus injustos; et lenior fit ad benefaciendum his qui in te confidunt. Propter hoc et tunc in omnia se transfigurans, omnium nutrici gratiae tuae deserviebat ad voluntatem hominum, qui ad te desiderabant . Pervenit enim potentia voluntatis Dei per creaturam spiritualem, usque ad effectus visibiles atque sensibiles creaturae corpor
Abbreviated transcription (Latin):
specie. siue in columba siue in igneis
linguis apparuit. S fateor exoedere
inres intentionis meȩ: utrum angłi.
manente sp̃ali sui corporis qualitate
ꝑ hanc occultius oꝑantes. assumans
captatum quasi aliquam uestem
mutent & uertant in quaslibet species
corporales. etiam ipsas ueras. sicut aqua
uera in uerum uinũ conu̾sa ẽ. a dño:
an ipsa ꝓpͥa corpora &e sua tͣnsforment
in quod uoluerint accomodata ad id qd̾
agunt. S quodlibet horũ sit. ad p̃sen¬
tem questionem ñ ꝑtinet. & quãuis
hec qm̃ homo sum nullo exꝑuñto pos¬
sim comphendẽ. sicut angłi qui hec
agunt. & magis ea norunt. quã ego
noui. quatenus mutetur corpus meũ
m affectũ uoluntatis meȩ. siue quod
in me. siue quod ex aliis. exꝑtus simr
quid horum tam̃ ex diumarum scrip¬
turarum auctoritatib credam. nunc
non opus ẽ. dicere. ne cogar ꝓbare:⁊
fiat sermo longior de re qua non
indiget p̃sens questio. Illud nunc
uidendum ẽ. utrum angłi tunc age¬

Expanded text:
sive in igneis linguis apparuit . 5. Sed fateor excedere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant us, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum conversa est a Domino : an ipsa propria corpora sua transforment in quod voluerint, accommodate ad id quod agunt. Sed quodlibet horum sit, ad praesentem quaestionem non pertinet. Et quamvis haec, quoniam homo sum, nullo experimento possim comprehendere, sicut Angeli qui haec agunt, et magis ea norunt quam ego novi, quatenus mutetur corpus meum in affectu voluntatis meae, sive quod in me, sive quod ex aliis expertus sum: quid horum tamen ex divinarum Scripturarum auctoritatibus credam, nunc non opus est dicere, ne cogar probare, et fiat sermo longior de re qua non indiget praesens quaestio. 6. Illud nunc videndum est, utrum Angeli tunc age
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.utrum ad hoc opus tantũmͦ forma¬
ta sit creatura. in qua deus sicut tunc
oportuisse iudicauit humanis osten¬
detur aspectib : an angłi qͥ iam erani.
ita mittebantur. ut ex ꝑsona dĩ loque¬
rentur: assum̃tes corporalem speciem
de creatura corporea in usũ ministii
sui: aut ipsum corpus suum cui non
subduntur s subditũ regunt. mutãtes
atq u̾tentes in species quas uellent
accomodatas atq aptas actionibꝰ suis.¬

Expanded text:
utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atq
Abbreviated transcription (Latin):
ficantem ͤ s epꝑerunt : consequenter :
inmortalem. Quia uita carere uita
ni potest. ut quisq potuit ꝓbare co¬
nati sunt. Nam de quinto illo nescio
quo corpore. quod notissimis qͣtuor
huiusmundi elem̃tis quidam cõnuin¬
gentes. hinc animam eẽ. dixerui
N lco dii diserendum non prto.
ut enm hoc uoxant corpus quodnos.
cuis in loꝗ spacio pars toto minor
se in illis annumerandi sunt qui
nam corpoream eẽ. credidert: aut

Expanded text:
cantem esse repererunt; consequenter et immortalem, quia vita carere vita non potest, ut quisque potuit, probare conati sunt. Nam de quinto illo nescio quo corpore, quod notissimis quatuor hujus mundi elementis quidam conjungentes, hinc animam esse dixerunt, hoc loco diu disserendum non puto. Aut enim hoc vocant corpus quod nos, cujus in loci spatio pars toto minor est, et in illis annumerandi sunt qui mentem corpoream esse crediderunt: aut
Abbreviated transcription (Latin):
animũ: s ipsam om̃ino parcicullan
corporis quã in iuscib dilamatisi¬
demus. eam eẽ. putauerunt. Al
qͣuos athomos uocant. cõcurrentibis
in se atq coherentib cam cõfici crti¬
derunt. Alii aerem. alii igne. sułin
eius eẽ. dixerunt. Alii eam nullã e.
potant cogitare: et cam corpus ee.
non inuenielunt: s ipsam cẽꝑatio¬
nem corporis nr̃i. uł cõpagem pͥmi

Expanded text:
animam: sed ipsam omnino particulam animam: sed ipsam omnino particulam corporis quam in visceribus dilaniatis videmus, eam esse putaverunt. Alquas atomos dicunt, concurrentibus in se atque cohaerentibus, eam confici crediderunt. Alii aerem, alii ignem substantiam ejus esse dixerunt. Alii eam nullam esspoterant cogitare, et eam corpus esse non inveniebant: sed ipsam temperationem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
amore cõiungit: ut etiam se aliqiuid
ẽẽ. huiꝰmodi existimet. Ita eni con¬
formatur eis quodãmꝰ. ñ id existendo.
s putando. Non qͦ se imaginẽ putet.
s om̃ino illud ipsum cuiꝰ imaginem
secum habet. Uiget qͥppe in ea uidi¬
cium discerendi corpus quod foris
felinquit: ab imagine. quã de illo sec̃
gerit. Nisi cũ ita expͥmuntur cȩdem
imagines. tanq foris sentiantur. non
intus cogitentur: Sicut dormientib
aut furentib aut in aliqua extasi
putat: corpus cẽ. se putat. Et qr sibi
bene conscia ẽ. pͥncipatus sui qͦ corpꝰ
regit: hinc factum ẽ. ut quidã quere¬
rent quid corporis amplius ualet in
corpore. et hoc eẽ. m̃tem. uł om̃ino
totam animam existimarent.
Itaq alii sanguinem. alii cerebrum
alii cor: ñ sicut scriptura dicit. con¬
fitebor cibi dñe in toto corde meo. Et
diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde
tuo. hoc enim abutendo uł transfe¬
rendo uocabulo dicitur a corpore ad

Expanded text:
amore conjungit, ut etiam se esse aliquid amore conjungit, ut etiam se esse aliquid hujusmodi existimet. Ita enim conformatur eis quodam modo, non id existendo, sed putando: non quo se imaginem putet; sed omnino illud ipsum cujus imaginem secum habet. Viget quippe in ea judicium discernendi corpus quod foris relinquit, ab imagine quam de illo secum gerit: nisi cum ita exprimuntur eaedem imagines tanquam foris sentiantur, non intus cogitentur, sicut dormientibus, aut furentibus, aut in aliqua ecstasi putat, corpus esse se putat. Et quia sibi bene conscia est principatus sui quo corpus regit; hinc factum est ut quidam quaererent quid corporis amplius valeret in corpore, et hoc esse mentem, vel omnino totam animam existimarent. Itaque alii sanguinem, alii cerebrum, alii cor, non sicut Scriptura dicit, Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo : hoc enim abutendo vel transferendo vocabulum ducitur a corpore ad
Abbreviated transcription (Latin):
sit ñ se nosse. aliud ñ se cogitare: neq
enim multarũ doctͥnarũ ꝑitũ igno¬
rare gͥmaticam dicimus cũ eam non
cogitat: qr de medicine arte tunc co¬
gitat: cũ gͦ aliud sit n se nosse. aliud
ñ se cogitare: tanta uis ẽ. amoris. ut
ea quȩ cũ amore diu cogitau̾it eisq
curȩ glutino inhȩserit. attrahat se¬
cum etiam ad se cogitandã quoda mͦ
redit. Et quia illa corpora sunt. quȩ
foris ꝑ sensus carnis adamauit:
cotum q diuturna quadam familia¬
nitate implicata ẽ. nec secum potest
introrsus canꝗ in regionẽ incorporeȩ
naturȩ ipsa corpora inferre: imagi¬
nes eorum cõuoluit et rapit fictas in
femetipsa de semetipsa. Dat enĩ eis
formandis quiddam sub̾e suȩ. Seruat
imaginũ udicet: Et hoc ẽ. magis
mens. id÷ racionalis intelligentia. q̃
seruatur ut iudicet. Nam illas ani¬
me partes quȩ corporũ similitudini¬
bus informantur: etiam cũ bestiis
nos cõmunes habere sentimus.

Expanded text:
sit non se nosse, aliud non se cogitare neque sit non se nosse, aliud non se cogitare neque enim multarum doctrinarum peritum, ignorare grammaticam dicimus, cum eam non cogitat, quia de medicinae arte tunc cogitat: cum ergo aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, tanta vis est amoris, ut ea quae cum amore diu cogitaverit, eisque curae glutino inhaeserit, attrahat secum etiam cum ad se cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt, quae foris per sensus carnis adamavit, eorumque diuturna quadam familiaritate implicata est, nec secum potest introrsum tanquam in regionem incorporeae naturae ipsa corpora inferre, imagines eorum convolvit, et rapit factas in semetipsa de semetipsa. Dat enim eis formandis quiddam substantiae suae: servat imaginum judicet, et hoc est magis mens, id est rationalis intelligentia, quae servatur ut judicet. Nam illas animae partes quae corporum similitudinibus informantur, etiam cum bestiis nos communes habere sentimus.
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsã cognoscat: Credo
Supra ta quib sponendt ẽ: Sub illo
a quo regi debet: Supra ea que regere
debet. M ulta enĩ ꝑ cupiditatẽ pͥuã
tanquã sui sit oblita sic agit. U idet
enim quedam intrinsecus pulcra
in p̃stantiore natura quȩ deus ẽ: Et cũ
stare debeat ut eis fruatur. uolens ea
sibi cribucre. et si ex illo similis illius
s ex sc ipsa cẽ. quod ille ẽ: au̾titur ab
eo: moueturq et labitur in minus
et minus. quod putatur amplius et
amplius: qr nec ipsa sibi nec ei qͥcqͣ
sufficit recedenti ab illo qui solus suf¬
ficit. Ideoq ꝑ egestatẽ ac difficulta¬
tem sit nimis intenta in actiones su¬
as. et inquietas delectationes quas p
eas colligit: Atq ita. cupiditate adqͥ¬
rendi noticias ex his quȩ foris slnt.
quorũ cognitũ genus amat.⁊ sentit
amitti posse n impensa cura aencan¬
tur: ꝑdit securitatẽ. T̃ antoq se ipsã
minus cogitat: quantomagis secura
ẽ. quod se ñ possit amittẽ. Ita. cũ aliud

Expanded text:
se ipsam cognoscat? Credo, supra ea quibus praeponenda est; sub illo a quo regi debet, supra ea quae regere debet. Multa enim per cupiditatem pravam, tanquam sui sit oblita, sic agit. Videt enim quaedam intrinsecus pulchra, in praestantiore natura quae Deus est: et cum stare debeat ut eis fruatur, volens ea sibi tribuere, et non ex illo similis illius, sed ex se ipsa esse quod ille est, avertitur ab eo, moveturque et labitur in minus et minus, quod putat amplius et amplius; quia nec ipsa sibi, nec ei quidquam sufficit recedenti ab illo qui solus sufficit: ideoque per egestatem ac difficultatem fit nimis intenta in actiones suas et inquietas delectationes quas per eas colligit; atque ita cupiditate acquirendi notitias ex iis quae foris sunt, quorum cognitum genus amat et sentit amitti posse, nisi impensa cura teneatur, perdit securitatem, tantoque se ipsam minus cogitat, quanto magis secura est quod se non possit amittere. Ita cum aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cum in ea que reqͥruntur idem sensus
uenit: sic aba quȩ ñ corporeo sensu
int̾nuncio s ꝑ se ipsã nosse debeta
cum in ea uenit inuenit. aut in sl
nib corporũ cũ uidicat. Intus enim
m anima eas inuenit: ꝑ corpꝰ inpssas.

Expanded text:
cum in ea quae requiruntur idem sensus cum in ea quae requiruntur idem sensus venit: sic alia quae non corporeo sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cum in ea venit, invenit; aut in supinibus corporum cum judicat; intus enim in anima eas invenit per corpus impressas.
Abbreviated transcription (Latin):
or si minore sui parct minus occu¬
pore loci sꝑacium. maiusq maiore.
sinul oportet uideat. eos qͥ opinau¬
aur es. corpoxã. ñ ob hoc errare. qd
mens desit corũ noticiȩ: s qd̾ adun¬
at̃ eis sine quib nullam possues
egitare nat̾am. Sine fantasus enĩ
arꝓorũ quicqͥd ussi fuerint cogita¬
Ne. ucħ om̃ino &. arbitrantur. Idõq
ñ se conquã s̃bi desit mens reqͥrat.
Qudenim tam cognitioni ad÷ quam
id quod m̃ti adest : Aut quid tã m̃ti
ad÷ quam ipsa mens: Unde et ipsa
que appellatur inuentio. si u̾bi ori¬
ginem retractemis. quid aliud reso¬
nat. nisi qr inuenire ẽ. in id uenire
quod q̃ritur: ꝓ pt̾ea quȩ qͣsi ultro
inm̃tem ueniunt. ñ usitate dicunt᷑
inuenta quãius cognita dici possint:
q ñ in ea querendo tendebamus. ut in
caueniremus. hoc e. ea inueniremus.
Quaꝑꝑ. sicut ea quȩ oculis aut ullo
alio corporis sensu reqͥruntur. ipsa
mens querit: ipsa enĩ etiam senium
carnis intendit: tunc aũ inuenit.

Expanded text:
id est, non minore sui parte minus occupare loci spatium, majusque majore; simul oportet videat eos qui opinantur esse corpoream, non ob hoc errare, quod mens desit eorum notitiae, sed quod adjungunt ea sine quibus nullam possunt cogitare naturam. Sine phantasiis enim corporum quidquid jussi fuerint cogitare, nihil omnino esse arbitrantur. Ideoque non se, tanquam sibi desit, mens requirat. Quid enim tam cognitioni adest, quam id quod menti adest? aut quid tam menti adest, quam ipsa mens? Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat, nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Propterea, quae quasi ultro in mentem veniunt, non usitate dicuntur inventa, quamvis cognita dici possint; quia non in ea quaerendo tendebamus, ut in ea veniremus, hoc est, ea inveniremus. Quapropter, sicut ea quae oculis aut ullo alio corporis sensu requiruntur, ipsa mens quaerit ipsa enim etiam sensum carnis intendit, tunc autem invenit,
Abbreviated transcription (Latin):
de potestate tenebrarũ: et tͣnstulit ĩ
fun pio Iartatiss sue Non dixit
filii sui. Iuod si dic̾et. u̾issime dic̾et:
quẽadmodũ qr sepe dixit uissime dix̃
s ait. silii caritatis suȩ. Filius gͦ ẽ. etiã

Expanded text:
de potestate tenebrarum et transtulit in de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit, uerissime dixit; sed ait: filii caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
do maneamus et ipse in nob̾: Et hoc
inde cognoscimus. qr de spu scõ dedit
nob: ipse sp̃s eius ẽ. deus caritas. De¬
inde si in donis dĩ nicħ matus ẽ. cari¬
tate: et nullũ ẽ. maus donũ di quã
sps sc̃s: quid coscquentus quã ut ipse
caritas: quȩ dr̃ et deus et ex dõ: & si
caritas qua pat̾ diligit filiũ. et patrẽ
diligit filius. meffabilit cõmunionẽ
demonstrat amborũ: qͥd cõuenientius
quã ut ille ꝓpͥe dicatur caritas. qͥ sp̃s
ẽ. cõmunis ambobus: Hoc enim saniꝰ
ꝓpͥe caritas nũcupetur. ꝑꝑ illa q̃ dic¬
ta sunt: sicut ñ solus ẽ. in illa tͥnitate
quod ñ ambigit pietas: et tam̃ ipse
cõmunis ambob : id uocatur ipse ꝓpͥe
et filius ñ solius patͥs uerũ etiã sp̃s scĩ¬
filius inuenitur. Ita enĩ locis innume¬
rabilib dr̃. et legr̃. filius unigenitus
dĩ patris: ut tam̃ et illud uerum sit.
qł apłs ait de dõ patre. Qui eruit nos

Expanded text:
deo maneamus et ipse in nobis. et hoc deo maneamus et ipse in nobis. et hoc inde cognoscimus, quia de spiritu suo dedit nobis; ipse spiritus est deus caritas. deinde si in donis dei nihil maius est caritate et nullum est maius donum dei quam spiritus sanctus, quid consequentius, quam ut ipse sit caritas, quae dcharitas, qua Pater diligit Filium et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum, quid convenientius quam ut ille proprie dicatur charitas qui Spiritus est communis ambobus? Hoc enim saniusproprie charitas nuncupetur, propter illa quae dicta sunt: sicut non solus est in quod non ambigit pietas, et tamen ipsecommunis ambobus, id vocatur ipse proprie et Filiusfilius inuenitur. ita enim locis innumerabilibus dicitur et legitur filius unigenitus dei patris, ut tamen et illud uerum sit quod apostolus ait de deo patre: qui eruit nos
Abbreviated transcription (Latin):
i qͥtũ datur eis qͥ ꝑ eũ diligunt deum.
s niniis longũ ẽ: cuncta collig̾e. Et qͥd
eis satis ẽ. quib hȩc q̃ diximus satis
ñ sunt: Sane admonendi sunt. qͣn
illud genus locutionis agnoscant. quo
dictũ ẽ. in exspoliatione corporis car¬
nis. Sic̃ enĩ corpus carnis nicħ aliud¬
ẽ. quã sp̃s sc̃s. In tantũ gͣ donũ dei ẽ:
in quantũ datur eis quib datur. Apud
se aũ deus ẽ. etsi nemini detur: qr deus
erat pat̾ et filio coȩc̾nus. anteq̃. cuiq̃
daretur. Nec qr illi dant. ipse dat᷑: idõ
minor ẽ. illis. Ita enĩ datur. sicut dei
donii: ut etiã se ipsũ det sicut deus.
Non enĩ dici pot̃. ñ eẽ. sue pocestatis:
de qͣ dictũ ẽ. Sp̃s uͥ uult spirat. Et
au hȩc oꝑat᷑ unus atq idẽ sp̃s: diui¬
dens ꝓp̾a unicuiq ꝓut uult. Non ẽ.
illic cõditio dati. et dñatio dantium:
s cõcordia dati et dantiũ. Quaꝑꝑ. si ut
lla q̃ ex dõ ẽ: et in nob̾ id agit ut in

Expanded text:
tum datur eis qui per eum diligunt Deum. Sed nimis longum est cuncta colligere. Et quid eis satis est, quibus haec quae diximus satis non sunt? 36. Sane admonendi sunt, quanillud genus locutionis agnoscant, quod dictum est, In exspoliatione corporis carnis . Sicut enim corpus carnis nihil est aliudest quam spiritus sanctus. in tantum ergo donum dei est, in quantum datur eis quibus datur. apud se autem deus est, etsi nemini detur, quia deus erat patri et filio coaeternus, antequam cuiquam daretur. nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. ita enim datur sicut dei donum, ut etiam se ipsum det sicut deus. non enim dici potest non esse suae potestatis de quo dictum est: spiritus ubi uult spirat; et autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout uult. non est illis condicio dati et dominatio dantium, sed concordia. dati et dantium. Quapropter, silla quae ex deo est et in nobis id agit, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
dedit huius fidei sc̃am sollicitudinẽ:
sic etiã mͥ ut tuo tã bono tãq luida¬
bili seruiã desidio sufficientẽ tͥbuet
facultatẽ: ut ⁊ si ñ pot̾o cuncta dic̾e.
ex quib om̃is error hereticus possit
agnosci. ⁊ agnitus uł coniunci ualeat
uł uitari: tam̃ in nomine atq ad nito¬
rio sc̃ẽ trinitatis q̃ unus solus uerus et
bonus cdeus. ea dicã: in quib salti mag¬
na ex parte racionẽ catholice fidĩ con¬
stet sine aliqua erroris caligine conti¬
neri. Quib ꝓspectis: pot̾is etiam illa
dep̃hendẽ atq fugere. quȩ ⁊ si in hoc
oꝑe ñ uidentur speciali disputatioẽ
cõiunci: tam̃ ex his q̃ hic gen̾alit̾ atq
absolute ponu̾ntur. appareat illa quȩ
infideles homines aurib uolunt susur

Expanded text:
ctam sollicitudinem, sic etiam mihi, ut tuo tam bono tamque laudabili serviam desiderio, sufficientem tribuet facultatem: ut etsi non potuero cuncta dicere, ex quibus omnis error haereticus possit agnosci, et agnitus vel convinci valeat vel vitari, tamen in nomine atque adjutorio sanctae Trinitatis, quae unus solus verus et bonus est Deus, ea dicam in quibus saltem magna ex parte rationem catholicae fidei constet sine aliqua erroris caligine contineri. Quibus retentis, poteris etiam illa deprehendere atque fugere, quae etsi in hoc opere non videntur speciali disputatione convinci, tamen ex iis quae hic generaliter atque absolute ponentur, appareat illa quae infideles homines auribus volunt insusurr
Abbreviated transcription (Latin):
teritus inferatur. Uerutam̃ ut de fide
sufficiens sermo ꝓmatur: nec tẽporis¬
nr̃m habe responsũ: ⁊ tã magnũ ÷ opꝰ
disputationis huius. ut a magnis iux
possit impleri. Neq enĩ poposcisti sic
heresim designares: contra quã ^ nreͣ
cũ indefinite fidei definitionẽ petis eã¬
q cupis etiã sub b̾uitate cõcludi: udes

Expanded text:
teritus inferatur. 2. Verumtamen ut de fide teritus inferatur. 2. Verumtamen ut de fide sufficiens sermo promatur, nec temporihabere responsum; et tam magnum est opus disputationis hujus, ut a magnis vix possit impleri. Neque enim poposcisti sic bet haeresim designares, contra quam specialcum indefinite definitionem fidei petis, eamque cupis etiam sub brevitate concludi; vides
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis ac¬
cepi. inqua
te significas¬
ti uelle ihe¬
rosolimam
ꝑgere: et poposcisti de litt̃is nr̃is instrui.
quã debeas in illis partib uere fidei
custodienda. sollicitudinem geris: sine
qua nulla pot̾ ꝓdee̾. immo nec ẽẽ con¬
u̾sio. A płica quippe dicit auctoritas:
qr sine fide impossibile ẽ. plac̾e dõ fides
namq bonorũ om̃ium ẽ. fundam̃tũ.
fides ẽ. humanȩ salutis iniciũ. Sine
hac nemo ad filiorũ dĩ pot̃ numerum
ꝑuenire: qr sine ipsa nec in hoc selo qͥsꝗ
iustificationis conseqr̃ gr̃am. nec in fu¬
turo uitam possidebit ec̃nam. Et siqͥs
hic ñ ambulau̾it ꝑ fidem: ñ ꝑueniet
ad speciem. Sine fide. om̃is labor hu¬
manus uacuus ẽ: Tale quippe ẽ. ut fine
patriam in qua se scit beate ẽẽ uict᷑um.
relinqͣt itineris rectitudinẽ.⁊ in ꝓuidꝰ
sectetur errorẽ. quo s̃ ad bãtam cuitatẽ
ꝑueniat. s in p̃cipiciũ cadat: ubi non
gaudiũ ꝑuenienti detur. s cadenti in¬

Expanded text:
Charitatis accepi; in qua te significasti velle Jerosolymam pergere, et poposcisti te litteris nostris instrui, quam debeas in illis partibus verae fidei erfidiae vitio custodienda sollicitudinem geris, sine qua nulla potest prodesse, imo nec esse conversio. Apostolica quippe dicit auctoritas, quia sine fide impossibile est placere Deo . Fides est namque bonorum omnium fundamentum: fides est humanae salutis initium. Sine hac nemo ad filiorum Dei potest numerum pertinere: quia sine ipsa nec in hoc saeculo quisquam justificationis consequitur gratiam, nec in futuro vitam possidebit aeternam; et si quis hic non ambulaverit per fidem, non perveniet ad speciem. Sine fide omnis labor hominis vacuus est. Tale quippe est, ut sine patriam, in qua se scit beate esse victurum, relinquat itineris rectitudinem, et improvidus sectetur errorem, quo non ad beatam civitatem perveniat, sed in praecipitium cadat; ubi non gaudium pervenienti detur, sed cadenti in
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc iam bonũ sit corpore melius.
hoc gͦ amittit uoluntas: qd̃ uolũtas
adipiscitur. Iam enĩ erat animꝰ. qͥ
conu̾ti ad id uellet a quo erat. Qui
aũ uellet eẽ. antequã eẽt. ñdũ erat.
Et hoc ẽ. bonum nr̃m: uͥ uidemꝰ utrũ
ẽẽ. debuerit aut debeat. qͥcquid ẽẽ.
debiisse aut deb̾e cõprehendimis:
& ui uidemus ẽẽ ñ potuisse. nisi ẽẽ
debuisset. quicqͣd eciã quomͦ c̾ẽ de

Expanded text:
et hoc jam bonum sit corpore melius: et hoc jam bonum sit corpore melius: hoc ergo amittit voluntas, quod voluntas adipiscitur. Jam enim erat animus, qui converti ad id vellet a quo erat: qui autem vellet esse antequam esset nondum erat. Et hoc est bonum nostrum, ubi videmus utrum esse debuerit aut debeat, quidquid esse debuisse aut debere comprehendimus; et ubi videmus esse non potuisse nisi esse debuisset, quidquid etiam quomodo esse
Abbreviated transcription (Latin):
bona sunt. Ilud etiã quod animus
tantũ q ẽ. animus. etiã nondũ eo
mͦ bomis quose conu̾tit ad incõmu¬
tabile bonũ. s ut dixi tantũ animꝰ.
cũ ita nob̾ placet. ut eĩ etiam om̃i
luci corporeȩ cũ bene intelligimus
p̃feramus : ñ in se ip̃so nob̾ placet.
s in illa arte qua factus ẽ. Inde enĩ
aꝓꝓbatur factus: uͥ uidet᷑ fuisse fa¬
ciendus. Hec ẽ. u̾itas: et simplex
bonum. Non enim ẽ. aliud aliquid
quã ipsum bonũ: Ae ꝑ hoc. etiã sum¬
mum bonũ. Non enim minui uel
augeri bonũ potest: nisi qd̾ ex alio
bono bonum ẽ. Ad hoc se gͥ amimus
conuitit. ut bonus sit: a quo habet ut
animus sit: Punc gͦ uoluntas nat᷑ȩ
congruit. ut ꝑficiatur in bono ani¬
mus: cum illud bonũ diligit᷑ conu̾si¬
one uoluntatis. Unde ẽ. et illud qd̃ ñ
amittitur. nec auersione uolũtatis.
Aũtendo enim se a sũmo bono: amit¬
tit animus ut sit bonus animus.
Non aũ amittit ut sit animus: cũ

Expanded text:
bona sunt. Illud etiam, quod animus, bona sunt. Illud etiam, quod animus, tantum quia est animus, etiam nondum eo modo bonus quo se convertit ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum animus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa arte qua factus est. Inde enim approbatur factus, ubi videtur fuisse faciendus. Haec est veritas, et simplex bonum: non enim est aliud aliquid quam ipsum bonum, ac per hoc etiam summum bonum. Non enim minui vel augeri bonum potest, nisi quod ex alio bono bonum est. Ad hoc se igitur animus convertit ut bonus sit, a quo habet ut animus sit. Tunc ergo voluntas naturae congruit ut perficiatur in bono animus, cum illud bonum diligitur conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Avertendo enim se a summo bono, amittit animus ut sit bonus animus; non autem amittit ut sit animus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
stantior. Quam si neglexerit: iure
culpatur. recteq dr̃ ñ bonꝰ animꝰ
Distat enim ab eo qui hoc agit. Et
quia ille laudabilis: ꝓfecto iste qͥ
hoc studio. et fit bonus aninus:
nisi se ad aliquid conu̾tat. qd̵ pple
non ẽ. non potest hoc assequi. Qͦ
se aũ conu̾tit ut fiat bonꝰ animur̾
nisi ad bonum: cum hoc amat. et
appetit. et adipiscitur: Unde se
A rursus autat. futq non bonus.
mittabilia bona: si cet incõmutabi¬
le bonũ. Cum itaq audis. bonũ hoc
et bonu illud. que possunt alias
dici etiam n bona: si potueris sine
illis quȩ participatione honi bona
sunt. ꝓspice ipsum bonũ cuiꝰ parti¬
cipatione bona sunt: simul eniine
ipsũ intelligis cũ audis hoc aut illd̃
bonii: si gͦ potueris illis detractis. ꝑ
se ipsũ ꝑspicere bomii: ꝑspexis deũ.
Etsi amox inheseris: continuo bea¬
tificab̾is. Pudeat aũ. cũ alia non
amentur nͥ quia bona sunt: eis in¬
herendo. ñ amare bonii ipsum und

Expanded text:
aestantior; quam si neglexerit, jure aestantior; quam si neglexerit, jure culpatur, recteque dicitur non bonus animus. Distat enim ab eo qui hoc agit: et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc studio, et fit bonus animus, nisi se ad aliquid convertat quod ipse non est, non potest hoc assequi. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, nisi ad bonum, cum hoc amat et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non bonus, mutabilia bona, nisi esset incommutabile bonum. Cum itaque audis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere ipsum bonum cujus participatione bona sunt; simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: si ergo potueris illis detractis per se ipsum perspicere bonum, perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificaberis. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde
Abbreviated transcription (Latin):
bono bonĩ: s bonũ om̃is bom. Neq
enim in his om̃ib bonis. qͣue cõme¬
moraui. uł quȩ alia cernuntur siue
cogitantur. dic̾emus aliud alio me¬
lius cum uere tcdicamus: nisi eẽt
nobis imp̃ssa notio ipsius boni: sedm
quod et ꝓharemus aliquid. et alud
alii sponeremus. Sic amandus ẽ ds̃
non hoc et illud bonũ: s ipssi homi.
Querendũ enim ẽ. bonũ animȩ. cui
ñ supuolitet iudicando: s cui he¬
reat amando. Ꝙ quid hoc nisi deus:
Non bonus animus. aut bonꝰ angłs.
aut bonũ celũ. s bonũ bonũ. Sic
enim forte facilius adu̾titur: quod
uelim dicere. Cum enĩ audioͣ q
sunt. ita ex eis u̾bis duo quȩdam in¬
telligo. aliud quo animus ẽ: aliud
quo bonus. Et quidem ut animus
eẽt: non egit ipse aliquid. Non eni
iam erat qui ageret: ut eẽt. Ut aũ
sit bonuis animus : uideo agendum
eẽ. uoluntate. Non quia id ipsũ qͦ
ideo ndum dr̃ bonus animus: qͥa
restat actio uoluntatis qua sit p̃¬

Expanded text:
bono bonum, sed bonum omnis boni. Neque bono bonum, sed bonum omnis boni. Neque enim in his omnibus bonis, vel quae commemoravi, vel quae alia cernuntur sive cogitantur, diceremus aliud alio melius cum vere judicamus, nisi esset nobis impressa notio ipsius boni, secundum quod et probaremus aliquid, et aliud alii praeponeremus. Sic amandus est Deus, non hoc et illud bonum, sed ipsum bonum. Quaerendum enim bonum animae, non cui supervolitet judicando, sed cui haereat amando: et quid hoc, nisi Deus? Non bonus animus, aut bonus angelus, aut bonum coelum; sed bonum bonum. Sic enim forte facilius advertitur quid velim dicere. Cum enim audio, vesunt, ita ex eis verbis duo quaedam intelligo: aliud quo animus est, aliud quo bonus. Et quidem ut animus esset, non egit ipse aliquid; non enim jam erat quod ageret ut esset: ut autem sit bonus animus, video agendum esse voluntate; non quia idipsum quo ideo, nondum dicitur bonus animus, quoniam restat ei actio voluntatis, qua sit pr
Abbreviated transcription (Latin):
Icce itum uide si potes.
Non amas certe nisi bonũ:
quia bona ẽ. tra altitudine montiũ.
et tẽꝑanto collium. & planicie cam¬
porum. Bonũ pdium. amenum ac
fertile. & bona domus paribꝰ mem¬
bris disposita. & ampla et lucida.
Et bona animalia. animata corpora.
&e bonus aer. modestus. ac salubris.
& bonus cib suauis atq aptus uali¬
tudini. & bona ualicudo. sine dolorib
et lassitudine. & bona facies hominiᷤ
dimensa parilit̃. et affecta hilariter
et luculente colorata. & bonꝰ animꝰ
amici. consensionis dulcedine. et
amoris fide. & bonus uir iustus. &
bonȩ diuiciȩ. quia facile expediunt.
&̾ bonũ cęlum cum sole et luna et
stellis suis. & boni angłi: Sc̃a obedi¬
entia: Bona locutio. suauit̃ docens
et congruent mouens audientem.
Et bonũ carmen canorũ numeris.
et sententiis graue. Quid plura. et
plura : Bonum hoc. et bonum illud.
Tolle hoc et illud: et inde ipsuĩ bonũ
si potes. Ita dm̃ uidebis. non alio

Expanded text:
cce iterum vide, si potes. Non amas certe nisi bonum, quia bona est terra altitudine montium et temperamento collium et planitie camporum, et bonum praedium amoenum ac fertile, et bona domus paribus membris disposita et ampla et lucida, et bona animalia animata corpora, et bonus aer modestus et salubris, et bonus cibus suavis atque aptus valetudini, et bona valetudo sine doloribus et lassitudine, et bona facies hominis dimensa pariliter et affecta hilariter et luculenter colorata, et bonus animus amici consensionis dulcedine et amoris fide, et bonus vir justus, et bonae divitiae, quia facile expediunt, et bonum coelum cum sole et luna et stellis suis, et boni Angeli sancta obedientia, et bona locutio suaviter docens et congruenter monens audientem, et bonum carmen canorum numeris et sententiis grave. Quid plura et plura? Bonum hoc et bonum illud: tolle hoc et illud, et vide ipsum bonum, si potes; ita Deum videbis, non alio
Abbreviated transcription (Latin):
de animi sui natura cogitare po¬
tuerit. atq inuenire qd̾ uerũ est.
alibi ñ inueniet quã penes se ipsũ
Inueniet aũ. ñ quod nesciebat:
s unde non cogitabat. Quid enĩ
scimus. si quod ẽ. in nr̃a mente
nescimus : cũ om̃ia quȩ scimus.
ñ nisi m̃te scire possimus:¬

Expanded text:
de animi sui natura cogitare pode animi sui natura cogitare potuerit, atque invenire quod verum est, alibi non inveniet, quam penes se ipsum. Inveniet autem, non quod nesciebat, sed unde non cogitabat. Quid enim scimus, si quod est in nostra mente nescimus; cum omnia quae scimus, non nisi mente scire possimus
Abbreviated transcription (Latin):
infans: in ea parte ad quã iacen¬
tis oculi possint retorq̃ri. nec cer¬
uix possit inflecti : sic eius inde
ñ remouetur aspectus. ut imullo ᷤᷤ
ex hoc etiam strabones fieri noue¬
rimus : eam formã tenentibus
oculis: quã teneris et mollib cõ¬
suetudo quodãmodo infixit. Ita
et in alios corporis sensus. quantũ
sinit illa ętas. intentione se qͣsi
coartant animȩ paruulorum:
ut quicqͥd ꝑ carnem offendit
aut allicit. hoc solũ abhorreans
uehem̃ter aut appetant : Sua
uͦ int̾iora ñ cogitant: nec possiñ
admoneri ut hoc faciant: quia
ñdum admonentis signa nouer̃
uͥ p̃cipuũ locũ u̾ba optinent. quȩ
sicut alia ꝓrsus nesciunt. Quod
aũ aliud sit ñ se nosse. aliud nõ
se cogitare: iã in eodẽ uolumine
ostendimus. S hanc etatẽ omit¬
tamus: quȩ nec int̾rogari potest
quid in se agatur: et nos ipsi euis
ualde oblici sumus. Hinc tantũ
certos nos ẽẽ. suffec̾it : quod cũ hõ

Expanded text:
infans, in ea parte ad quam jaceninfans, in ea parte ad quam jacentis oculi possint retorqueri, nec cervix possit inflecti, sic ejus inde non removeatur aspectus, ut nonnullos ex hoc etiam strabones fieri noverimus, eam formam tenentibus oculis, quam teneris et mollibus consuetudo quodam modo infixit. Ita et in alios corporis sensus, quantum sinit illa aetas, intentione se quasi coarctant animae parvulorum, ut quidquid per carnem offendit aut allicit, hoc solum abhorreant vehementer aut appetant: sua vero interiora non cogitent, nec possint admoneri ut hoc faciant; quia nondum admonentis signa noverunt, ubi praecipuum locum verba obtinent, quae sicut alia prorsus nesciunt. Quod autem aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, jam in eodem volumine ostendimus . 8. Sed hanc aetatem omittamus, quae nec interrogari potest quid in se agatur, et nos ipsi ejus valde obliti sumus. Hinc tantum certos nos esse suffecerit, quod cum homo
Abbreviated transcription (Latin):
censeantur: ñ hic desid̾aui ꝓli¬
xiorem de rei tante inqͥsitione
sermonem. Int̾ cet̾a gͦ. in libro . xͦ.
diximus : hominis m̃tem nosse se¬
met ipsam. Nicħ enĩ tam nouit
mens: quã id quod sibi p̃sto est.
xec m̃ti magis quicquã p̃sto ẽ:
quã ipsa sibi. & alia quantum
satis uisum ẽ. adhibuimus docu¬
menta: quib hoc certissime ꝓ¬
baretur.
iud itaq dicendum ẽ.
de infantis m̃te. ita ad¬
huc paruuli. et in tam magna
demersi rerũ ignorantia. ut illiꝰ
mentis tenebras mens hominis
que aliquid nouit exhorreat :
An etiam ipsa se nosse. credenda ẽ:
S intenta nimis in eas res quas
ꝑ corporis sensus tanto maiore
quanto nouiore cepit delectatio¬
ne sentire. ñ ignorare se pot̃.
s cogitare se ñ potest: Quanta
porro intentione in ista q̃ foris
sunt sensibilia feratur: uel hinc
solum conici potest: quod lucis
hiuius hauriendȩ sic auida est.
ut siquisq minus cautus. aut
nesciens quid inde possit accidẽ.
noctͣnum lum̃ posuerit uͥ iacet

Expanded text:
censeantur, non hic desiderabit prolixiorem de rei tantae inquisitione sermonem. 7. Inter caetera ergo in libro decimo diximus, hominis mentem nosse semetipsam . Nihil enim tam novit mens, quam id quod sibi praesto est: nec menti magis quidquam praesto est, quam ipsa sibi. Et alia, quantum satis visum est, adhibuimus documenta, quibus hoc certissime probaretur.Quid itaque dicendum est de infantis mente, ita adhuc parvuli et in tam magna demersi rerum ignorantia, ut illius mentis tenebras mens hominis quae aliquid novit exhorreat? An etiam ipsa se nosse credenda est, sed intenta nimis in eas res quas per corporis sensus tanto majore, quanto noviore coepit delectatione sentire, non ignorare se potest, sed cogitare se non potest? Quanta porro intentione in ista quae foris sunt sensibilia feratur, vel hinc solum conjici potest, quod lucis hujus hauriendae sic avida est, ut si quisquam minus cautus aut nesciens quid inde possit accidere, nocturnum lumen posuerit ubi jacet
Abbreviated transcription (Latin):
sonans eram̃tum ẽ. ⁊ cimbalũ tinni¬
ens. Et si habuerit ꝓpħiam. ⁊ scierit
om̃ia sacram̃ta ⁊ om̃em scientiã. et
habuerit om̃em fidem. ita ut mõtes
transferat: nicħ ẽ. Et si distribuerit
om̃em sułim suam. et si tradidit corpꝰ
suũ ita ut ardeat: nicħ ei ꝓd:. Quan¬
tum gͣ bonũ ẽ. sine qͦ ad ęt̃nã uitam
neminẽ bona tanta ꝑducunt: Ipsa
uͦ dilectio siue caritas. nã uinus rei
ẽ. nom̃ utrũq. si habeat eam qͥ non
loqr lingius. nec habet ꝓpħiam. nec
om̃ia scit sacram̃ta. om̃emq scien¬
tiam. nec distribuit om̃ia sua pau¬
ꝑib uł si habendo qd̃ distribuat.
uł aliqua necessitate ꝓhibitus. nec
tradit corpꝰ suũ ut ardeat. si talis
passionis temptatio nulla ẽ.: ꝑducit
ad regnum. ita ut ipsam fidem non
faciat utilem nͥ caritas. Sine carta¬
te quippe. fides potest quid̃ ẽẽ: s non
et ꝓdee̾. ꝓꝰ pt̃ quod et aplł paulus: in
xp̃o inquit iħu. neq circũcisio aliqͥd¬

Expanded text:
tum est et cymbalum tinniens; et si habuerit prophetiam et scierit omnia sacramenta et omnem scientiam et habuerit omnem fidem, ita ut montes transferat, nihil est; et si distribuerit omnem substantiam suam et si tradiderit corpus suum, ut ardeat, nihil prodest. quantum ergo bonum est, sine quo ad aeternam uitam neminem bona tanta perducunt? ipsa uero dilectio siue caritas — nam unius rei est nomen utrumque — si habeat eam qui non loquitur linguis nec habet prophetiam nec omnia scit sacramenta omnemque scientiam nec distribuit omnia sua pauperibus, uel non habendo quod distribuat uel aliqua necessitate prohibitus, nec tradit corpus suum, ut ardeat, si talis passionis nulla temtatio est, perducit ad regnum, ita ut ipsam fidem non faciat utilem nisi caritas. sine caritate quippe fides potest quidem esse, sed non et prodesse. propter quod et apostolus Paulus: in Christo, inquit, Iesu neque circumcisio aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ditur in cordib nr̃is dĩ caritas: ꝑqͣ
nos tota inhabitet tͥnitas. Quocͥca:
rectissime sp̃s sc̃s cũ sit deus. uocatur
etiam donũ dĩ. Quod donũ ꝓpͥ̾e. qͥd
nͥ caritas intelligenda ẽ. q̃ ꝑducit
ad dm̃: et sine qua quodlibet aliud
dĩ donũ. non ꝑducit ad dm̃:

Expanded text:
ditur in cordibus nostris dei caritas, per quam nos tota inhabitat trinitas. quocirca rectissime spiritus sanctus, cum sit deus, uocatur etiam dei donum. quod donum proprie quid nisi caritas intellegenda est, quae perducit ad deum et sine qua quodlibet aliud dei donum non perducit ad d
Abbreviated transcription (Latin):
isto dĩ dono excellentius. So¬
lum ẽ. quod diuidit int̃ filios regni
et̃ñi: et filios ꝑditionis ȩc̃ne. Dantur
et alia ꝑ sp̃m munera: s nicħ sine
caritate ꝓsunt. Nisi gͦ tantũ imꝑti¬

Expanded text:
isto dei dono excellentius. solum est quod diuidit inter filios regni aeterni et filios perditionis aeternae. dantur et alia per spiritum munera, sed sine caritate nihil prosunt. nisi ergo tantum imperti
Abbreviated transcription (Latin):
si eẽ sapientem. nͥ habendo sapientiã
quam genuit: ñ existendo ꝑ se pat̾
ipse sapientia. Deinde. si ita ẽ: filius
quoq ipse sicut dr̃ deus de deo. lum̃
de lumine: uidendũ ẽ. utrũ possit
sapientia de sapientia dici: si ñ deus
pat̾ ipsa sapientia. s tantũ genitor
sapientiȩ. Quod si tenemus: curꝰ de
magnitudinis suȩ. & bonitatis. et̾ni¬
tatis. om̃ipotentiȩ suȩ. genitor sit.
ut ñ ipse sit sua magnitudo. & sua
bonitas. & sua et̾nitas. & sua om̃ipo¬
tentia: s ea magnitudine magnꝰ sit
quã genuit. & ea honitate bonus. ⁊

Expanded text:
esse sapientem, nisi habendo sapientiam esse sapientem, nisi habendo sapientiam quam genuit, non existendo per se Pater ipsa sapientia. Deinde si ita est, Filius quoque ipse sicut dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, videndum est utrum possit sapientia de sapientia dici, si non est Deus Pater ipsa sapientia, sed tantum genitor sapientiae. Quod si tenemus, cur non et magnitudinis suae, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae suae genitor sit, ut non ipse sit sua magnitudo, et sua bonitas, et sua aeternitas, et sua omnipotentia, sed ea magnitudine magnus sit quam genuit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ iurtutem & dĩ sapientiã. & hinc
smulli nr̃i adu̾sus arrianos hoc mͦ
raciocmati sunt : eos dũtaxat qͥ priꝰ
se adu̾sus catholicã fidem extulert̃.
Nam ipse arrius dixisse fertur. Si fi¬
lius ẽ : natus ẽ. Si natus ẽ: erat tẽpꝰ
quando ñ erat filius. Non intelligeis
etiam natum eẽ. deo sempit̾num ẽẽ:
ut sit coet̾nus patri filius sicut splen¬
dor qui gignitur ab igne. atq diffum¬
ditur. cocuus ẽ. illi: &e eẽc coet̾nus
si ignis eẽt ęc̃nus. Unde quidã poste¬
riores arriani abiecerunt istã senten¬
tiam: fassiq sunt ñ ex tẽpore cepis¬
se filium dĩ. S int̾ disputationes
quas hubebant nr̃i. adu̾sus eos qui
dicebant. erat tempus qͣndo ñ erat
filius: hanc etiã sinulli raciorinatione
inserebant. Si dei filius. iurtus & sapi¬
entia dĩ ẽ. nec unquam deus sine u̾tu¬
mentis ẽ. dicere. Non gͥ erat tempꝰ ⁊̃
quando ñ erat filius. Quȩ. raciocina¬
tio ad id cogit: ut dicamus patrẽ dm̃

Expanded text:
i virtutem et Dei sapientiam . Et hinc nonnulli nostri adversum Arianos hoc modo ratiocinati sunt, eos duntaxat qui prius se adversum catholicam fidem extulerunt. Nam ipse Arius dixisse fertur, Si filius est, natus est; si natus est, erat tempus quando non erat filius: non intelligens etiam natum esse Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus, si esset ignis aeternus. Unde quidam posteriores Ariani abjecerunt istam sententiam, fassique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant nostri adversum eos qui dicebant, Erat tempus quando non erat Filius, hanc etiam nonnulli ratiocinationem inserebant: Si Dei Filius virtus et sapientia Dei est, nec unquam Deus sine virtumentis est dicere: non igitur erat tempus quando non erat Filius. 2. Quae ratiocinatio ad id cogit, ut dicamus Deum Patrem non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipse sibi sua sapientia ẽ. s ea sipi¬
entia sapiens ẽ. quȩ de illo nata ẽ
Aam illud ñ ẽ. formidandũ. ne co¬
gamur multos filios dĩ dicere pret̃
adoptionem creature. coȩt̾nos patri:
si magnitudinis sue genitor ẽ. & bo¬
nitatis: ȩt̾nitatis. & om̃i potentiȩ.
huic eni calũpniȩ facile respondet᷑:
sic ñ effici q multa nominã sunt.
ut ille multorum filiorũ coȩt̾norum
sit pat̾: quẽadmodũ ñ efficitur. ut
duorũ sit. cũ dicitur xp̃c dei uirtus
& dĩ sapientia. Fadem qͥppe uͥtus
quȩ sapientia : & eadem sapientia

Expanded text:
 sua sapientia est, sed ea sapientia sapiens est quae de illo nata est? Nam illud non est formidandum, ne cogamur multos filios Dei dicere, praeter adoptionem creaturae, coaeternos Patri, si magnitudinis suae genitor est, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae. Huic enim calumniae facile respondetur, sic non effici, quia multa nominata sunt, ut ille multorum filiorum coaeternorum sit pater; quemadmodum non efficitur ut duorum sit, cum dicitur Christus Dei virtus et Dei sapientia. Eadem quippe virtus quae sapientia, et eadem sa
Abbreviated transcription (Latin):
putant nõ¬
nulli ex hoc
impediri qͦ¬
minus intelligatur. quia scriptũ ẽ.
xp̃m dei u̾ͥtutem & dĩ sapientiam:
Ut ideo ñ uideatur ȩqualitas. quia
ñ ẽ. pat̾ ipse uirtus ⁊ sapientia: sed
genitor iuirtutis & sapientie. & re

Expanded text:
putant nonnulli ex hoc impediri quominus intelligatur, quia scriptum est, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam: ut ideo non videatur aequalitas, quia non est Pater ipse virtus et sapientia, sed genitor virtutis et sapient
Abbreviated transcription (Latin):
quam erat. ñ ille. In his enim que ñ
mole magna sunt: hoc ẽ. mauis ẽẽ.
quod ẽ. meluis ẽẽ. M elior aũ fit sp̃s
alicuius creature cum adheret crea¬
tori: quã si ñ adhereat & ideo. etiã
maior: quia melior. Qui gͦ adheret
equali patri filius ȩqualis: aut sp̃s
sc̃s patri &e filio equalis: non fit¬
maior deus quam singuli eorum. qr
non ẽ. quo crescat illa ꝑfectio. ꝑfec¬
tus aũ: siue pat̾. siue filius. siue sp̃s¬

Expanded text:
quam erat, non ille. In iis enim quae non quam erat, non ille. In iis enim quae non mole magna sunt, hoc est majus esse quod est melius esse. Melior autem fit spiritus alicujus creaturae, cum adhaeret Creatori, quam si non adhaereat; et ideo etiam major quia melior. Qui ergo adhaerhaeret aequali Patri Filius aequalis, aut Spiritus sanctus Patri et Filio aequalis, non fitmajor Deus quam singuli eorum; quia non est quo crescat illa perfectio. Perfectus autem sive Pater, sive Filius, sive Sp