comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si rogaui sullimitatẽ ur̃am ut ꝑmitte¬
retis: etiam nunc idip̃m rogarem. nͥ eam
de pͥori prece indignatam sensissem.
Si dixi hominẽ fultum gr̃a amicorum.
qͦrum in curia non minma auctoritaᷤ
ẽ ia diri quod uob̾ forimdaui & adhue
fornido. Nam quod pꝰ appellationem fac¬
tam excendistis manum ut accepimus ad
res appellantis: nec laudaui nec laudo.
Seruntamen uoluntati uĩe in aliquo
contradicere nec consului ei nec consulo,
Decet̾o ur̃i sumus. coronam ur̃am suspͥice¬
re & colere semnꝑ digna & debita uenerati¬
one parati. h uiꝰ testimonio conscientiȩ
audemus adhuc ad uos p̃ce dum taxat
atq consilio: ut magister rob̾tus cum
possit parisius demorari. Retͥbuat uob̾
dñs in uita et̃na quod iuscera nr̃a refouis¬
tis: filios nĩos loquor quos misimus
Udierunt homines epła. Ccui.¬
qͦd locum gr̃ę habeam apud uos:
et multi piofecturi iero solimam petunt

Expanded text:
Si rogavi sublimitatem vestram ut permitteSi rogavi sublimitatem vestram ut permitteretis, etiam nunc idipsum rogarem, nisi eam de priori prece indignatam sensissem. Si dixi hominem fultum gratia amicorum, quorum in curia non minima auctoritas est, id dixi quod vobis formidavi et adhuc formido. Nam quod post appellationem factam, extendistis manum ut accepimus ad res appellantis, nec laudavi nec laudo. Verumtamen voluntati vestrae in aliquo contradicere nec consului ei nec consulo. De caetero vestri sumus coronam vestram suscipere et colere semper digna et debita veneratione parati. Hujus testimonio conscientiae audemus adhuc ad vos prece duntaxat atque consilio ut magister Robertus cumm tempus possit Parisiis demorari. Retribuat vobis Dominus in vitam aeternam quod viscera nostra refovistis, filios nostros loquor quos misimus udierunt homines quod locum gratiae habeam apud vos et multi profecturi Jerosolymam petunt
Abbreviated transcription (Latin):
aut uile quid tui gratulor me tenere
munet illiuis. Iam cais fator pam
insinuatus es meo pectori. ut licet inmul¬
tis occupatum. ipsa tamen serenissima
plerumq ex omnib uendicet s. ita ut in
eum libenter iminorer. & suauiter requi¬
escam. Cet̃m quo memoriam plꝰ accepto:
eo auidiꝰ suspiro presentiam. S qñ istud
aut si qñ istud: Utiq et sinon ante: pro¬
fecto in ciuitate di nr̃i. si tamen ñ hñis
hic manentẽ ciuitatem. s illam inquiri¬
mus. Ibi ibi uidebimus nos: & gaude¬
bit cor nr̃m. Int̾im uͦ delectabor & letabor
sꝑans. & expectans quod reliquum ẽ. de
uisione corꝑali in die dñi ut gaudium
meum plenum sit. Adde obsecro ad ea
bona quȩ abste & de te nob̾ assidue ue¬
niunt: tuas tuorumq ꝓ nob̾ or̃ones pat̃¬
non merenti. Quid peccaur: Si
monui magistrum iob̾tum pullum ali¬
qͣntum tempꝰ facere pansius obsanam
doct̾nam que ap̃ illum ẽẽ dinoscitur.
id putaui necessarium. & ad huc puto.

Expanded text:
aut vile quid tui gratulor me tenere aut vile quid tui gratulor me tenere munere illius. Nam talis, fateor, per eam insinuatus es meo pectori, ut, licet in multis occupatum, ipsa tamen serenissima plerumque ex omnibus vindicet sibi, ita ut in ea libenter immorer et suaviter requiescam. Caeterum quo memoriam plus accepto, eo avidius suspiro praesentiam Sed quando istud, aut si quando istud? Utique etsi non ante, profecto in civitate Dei nostri: si tamen non habemus hic manentem civitatem, sed illam inquirimus. Ibi, ibi videbimus nos, et gaudebit cor nostrum. Interim vero delectabor et laetabor sperans et exspectans quod reliquum est de visione corporali in die Domini, ut gaudium meum plenum sit. Adde, obsecro, ad ea bona quae abs te et de te nobis assidue veniunt, tuas tuorumque pro nobis orationes, patnon merenti. Quid peccavi? Si monui magistrum Robertum Pullum aliquantum tempus facere Parisiis ob sanam doctrinam quae apud illum esse dignoscitur, id putavi necessarium, et adhuc puto.
Abbreviated transcription (Latin):
qui conũti fecit peccõrem aberrore uiȩ suȩ
saluabit animam eiꝰ a morte & oꝑit mul¬
citudinem peccõrum. Errat ansellus nr̃.
errat. cui dubium: Si dimittimus eum sic:
non errabit solus. Quantos trahet post se
suo exemplo illustrissimus iuuenis: Nec
modo sequaces s & omnes qui potunt
eum reuocare. nec reuocabunt: eodẽ errore
udicamus inuolui. Mundus ego sum a
sanguine eiꝰ. & ei predixi. ꝑ epłam. & uob̾¬
nunc dico. qͥa iem illicitam presumit. Nec
cłiciẽ pugnare armis militarib. nec sub¬
diaconis uxorem ducere. Annuntiate pec¬
catori opꝰ eiꝰ: ne ille in peccõ suo moriatur
sangͥnem uͦ eiꝰ de manu ur̃a requirat. qui
suo eum redemit sanguine piecioso. En
de celo clamat Uurtgo isrł corruit & non est
qui sulleuet eam. Quousq ui luto aurum
splendidissimam atq p̃ciossimam gẽmã
de sterquilinio: leuate eam anteqͣm por¬
corum. idest spurcorum sp̃uum pedib
conculcetur. ꝙ iam ñ sit uas in honorẽ.
michi. s non fama. Nec parum

Expanded text:
i converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et operit multitudinem peccatorum . Errat Ansellus noster, errat: cui dubium? Si dimittimus eum sic, non solus errabit. Quantos trahet post se suo exemplo illustrissimus juvenis? Nec modo sequaces, sed et omnes qui poterunt eum revocare, nec revocabunt, eodem errore judicamus involvi. Mundus ego sum a sanguine ejus. Et ei praedixi per nunc dico, quia rem illicitam praesumit. Nec clerici est pugnare armis militaribus, nec subdiaconi uxorem ducere. Annuntiate peccatori opus ejus, ne ille in peccato suo moriatur, sanguinem vero ejus de manu vestra requirat qui suo eum redemit sanguine pretioso. En de coelo clamat: Virgo Israel corruit, et non est qui sublevet eam . Quousque in luto aurum splendidissimam atque pretiosissimam gemmam de sterquilinio: levate eam, antequam porcorum, id est spurcorum spirituum, pedibus conculcetur, et jam non sit vas in honorem, mihi, sed non fama: nec parum
Abbreviated transcription (Latin):
qualescumq or̃ones Omnib scbendum
fuit de eo quod spectat ad omnes. Nec
uereor ne forte presumptionis arguar.
quippe qͥ licet omĩum minimꝰ: tamen ro
manȩ curiȩ inuiriam a me ñ uidico ali¬
enam. Urunur assidue dico uob̾. urimͦ
grauiter nimis: ita ut cedeat nos etiam
uiuere. In domo di uidemus horrenda
et quia corrigere nos non possumus. saltẽ
suggerimꝰ his ad qͦs spectat. ẜ iquidem
emendanint: bñ. sin aũ: nos animaᷤ nr̃s

Expanded text:
qualescunque orationes. 1. Omnibus scribendum fuit de eo quod spectat ad omnes. Nec vereor ne forte praesumptionis arguar, quippe qui, licet omnium minimus, tamen 231 Romanae curiae injuriam a me non judico alienam. Urimur assidue, dico vobis, urimur graviter nimis, ita ut nos taedeat etiam vivere. In domo Dei videmus horrenda. Et, quia corrigere nos non possumus, saltem suggerimus his ad quos spectat. Si quidem emendaverint, bene; sin autem, nos animas nos
Abbreviated transcription (Latin):
euis diem et omni anno cum exultatione
uniu̾sȩ t̾re uotuia celebritate suscipiens.
Ego puto quod et copiosior sanctificatiomiꝰ
benedictio in eam descendit. quȩ ipsius nõ
solum sc̃ĩficaret ortum. s & uitam ab omĩ
deinceps peccõ custodiret immunem:
qͦd nemini alti in natis quidem mulierũ
c̾ditur ẽẽ donatum. Decuit nimirum regi¬
nam uirginum singłari pͥuilegio absq¬

Expanded text:
ejus diem, et omnia anno cum exsultatione ejus diem, et omnia anno cum exsultatione universae terrae votiva celebritate suscipiens. Ego puto, quod et copiosior sanctificationis benedictio in eam descenderit, quae ipsius non solum sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato custodiret immunem: quod nemini alteri in natis quidem mulierum creditur esse donatum. Decuit nimirum Reginam virginum singularis privilegio s
Abbreviated transcription (Latin):
in conceptione traxerunt. ualuisse ullate¬
nus horum natali iam donatam p̃pedi¬
re seu preriꝑe bñdictionẽ. At tñ quis
dicat sp̃u scõ repletum manere adhuc
filium nichilominꝰ ire & si mori in utero
contigisset. cum hac plenitudine sp̃c penaᷤ
luitum dampnationis : Durum ẽ. Mimi¬
me tñ ausim hinc quippiã mea diffinire
que cetõrum ñ natiuitatẽ s mortem
scõrum iudicat & predicat preciosam :
singłari quadã exceptione festis prefert
gaudiis: uen̾aturq illiꝰ natalẽ de quo
nuntiante angło singłariter legit. et
multi in natiuitate eiꝰ gaudebunt:
sur enim ñ sit illi exitꝰ sc̃s. ac ꝑinde fes¬
tuius & letꝰ: qui potuit exultare et in
utero: Quod itaq uł paucis mortaliũ
constat fuisse collatum. fas certe ñ est
suspicari tante uirgini eẽ negatum:
ꝑ qͣm omnis mortalitas emersit ad
uitam. fuit ꝓculdubio et mat̾ dñi añ
scã qͣm nata nec fallitur omnino

Expanded text:
in conceptione traxerunt, valuisse ullatein conceptione traxerunt, valuisse ullatenus horum natali jam donatam praepedire seu praeripere benedictionem. Attamen quis dicat Spiritu sancto repletum, manere adhuc filium nihilominus irae; et, si mori in utero contigisset cum hac plenitudine spiritus, poenas luiturum damnationis? Durum est. Minime tamen ausim hinc quidpiam mea sententia quae caeterorum non nativitatem, sed mortem sanctorum judicat et praedicat pretiosam, singulari quadam exceptione festis praefert gaudiis, veneraturque illius natalem, de quo nuntiante angelo singulariter legit: Et multi in nativitate ejus gaudebunt . Cur enim non sit illius exitus sanctus, ac proinde festivus et laetus, qui potuit exsultare et in utero? 5. Quod itaque vel paucis mortalium constat fuisse collatum, fas certe non est suspicari tantae Virgini esse negatum, per quam omnis mortalitas emersit ad vitam. Fuit procul dubio et Mater Domini ante sancta, quam nata: nec fallitur omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ e.d.u.s. te. Qmͣ pulchre int̾ figuratio¬
nem in utõ. & parcuritionẽ ex ut̾o diui¬
num distĩxit oracłmꝰ: ut illam tm̃ p̃cog¬
nitam. istam & scĩtatis munere p̃ornatã
ostendet nequis ꝓpħe prerogatiuam de
sola prescientia seu p̃destinatione puta¬
uĩt estimandam. Esto tñ ut ħ de ierem ia
concedamus. Quid respondebit᷑ de ioħe
baptista quẽ angłis p̃nuntiauit sp̃uscõ
repletum iri adhuc in utero matris suȩ:
sisꝰ ħ ad p̃destinationẽ p̃scientiã referri
posse ñ arbitror. Uerba nempe angłi sic̃
ip̃e predix̃ completa absq dubio sunt ĩ
temꝑe suo. & quẽ prelocutꝰ ẽ sp̃u scõ replẽ¬
dum ̃ ẽ fas cirdẽ non tepletum: idq
loco ar temꝑe. quo predirit Cercissime autem
sp̃c sc̃s quem repleuit scĩficauit. set̾m qua¬
tenꝰ aduersꝰ originale peccm̃ hec ip̃a scĩficatio¬
aliꝰ simili preuentꝰ gr̃ã fuit. ñ cemere dixim.
ex utõ qͣm acceꝑunt in utõ: nec reatum qͦm

Expanded text:
chre inter figurationem in utero, et parturitionem ex utero divinum distinxit oraculum! ut illam tantum praecognitam, istam et sanctitatis munere praeornatam ostenderet: ne quis Prophetae praerogativam de sola praescientia seu praedestinatione 170 putaverit aestimandam. 4. Esto tamen ut hoc de Jeremia concedamus. Quid respondebitur de Joanne Baptista, quem angelus praenuntiavit Spiritu sancto repletum iri adhuc in utero matris suae? Prorsus hoc ad praedestinationem praescientiamve referri posse non arbitror. Verba nempe angeli, sicut ipse praedixit, completa absque dubio sunt in tempore suo: et quem praelocutus est Spiritu sancto replendum, non est fas credere non repletum; idque loco et tempore quo praedixit. Certissime autem sanctus Spiritus quem replevit, sanctificavit. Caeterum quatenalius simili praeventus gratia fuerit; non temere dixerim. ex utero, quam acceperunt in utero: nec reatum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
qui in partib ur̃is pio patrib tales filios sus¬
preclaros uoluit eẽ pastores. qͥ noui heretici
calumpniis studeant obuare. & immacła¬
tam sponsam uni uiro uirginem castam
exhibere .xͦ. Hos itaq quiin beati petui ca¬
thedra cui a dño dictum ẽ. & tu aliq̃ñ conũsꝰ
confirma fũs tuos licet indigni residere con¬
et cardinalium consilio. destinata nob̾ a ur̃a
discretione capitula. et uniu̾sa ipsius petͥ
ꝑuersa dognata scõrum canonum auctori¬
tate cum suo auctore dampnauimꝰ. eiq tan¬
qͣm heretico ꝑpetuum silentium imposui¬
mus. U nuersos qͦ erroris sui sectatores &
defensores. a fidelium consortio sequestran-¬
dos. excõmunicationis iunculo innodando ᷤ

Expanded text:
quod in partibus vestris pro patribus tales filios susquod in partibus vestris pro patribus tales filios suspraeclaros voluit esse pastores, qui novi haeretici calumniis studeant obviare, et immaculatam sponsam uni viro virginem castam exhibere Christo. Nos itaque qui in beati Petri cathedra, cui a Domino est dictum: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos , licet indigni residere conet cardinalium consilio, destinata nobis a vestra discretione capitula, et universa ipsius Petri perversa dogmata sanctorum canonum auctoritate cum suo auctore damnavimus, eique tanquam haeretico perpetuum silentium imposuimus. Universosque erroris sui sectatores et defensores, a fidelium consortio sequestrandos, excommunicationisque vinculo innodandos
Abbreviated transcription (Latin):
nam heresim et euticianam cum dioscoro
et eiꝰ complicib iꝰtissima sententia confu¬
tauit. Maicianꝰ pret̾ea licet laicus x p̃ia¬
nissimꝰ tñ imꝑator catholicȩ fidi amore
succensꝰ. predecessori nr̃o scĩssimo pape
ioħi scͥbens. aduersꝰ eos qui saera mystĩa
ꝓphanare contendinit: inter cetã sic loqͥ¬
tur dicens. Nemo clericꝰ uł militaris uł
alt̾ius cuiꝰ libet conditionis de fide xͥana
inuiriam facit iudicio reuerentissimȩ sino¬
di. siquis semel iudicata & recte disposita
reuoluere & it̾m disputare contendit: &
uncontemptores huiꝰ legis. tanqͣm in sac¬
publice tractare de religione ausus fuĩt.
consorcio cłicorum remouebitur. Dolemꝰ
autẽ qm̃ sicut lut̾arum ur̃arum inspec¬
tione. & inissis a fr̃nitate ur̃a nob̾ erro¬
et alia ꝑuersa dogiata. catholicȩ fidi obuian¬
tia. pullulare ceꝑunt. Uerum in ħ maxune
consolamur: et omnipotenti dño gr̃as agimꝰ.

Expanded text:
nam heresim et Euticianam cum Dioscoro nam heresim et Euticianam cum Dioscoro et eius complicibus iustissima sententia confutavit. Martianus preterea, licet laicus, christianissimus tamen imperator, katholicae fidei amore succensus, predecessori nostro sanctissimo papae Iohanni scribens adversus eos qui sacra mysteria profanare contendunt inter cetera sic loquitur dicens: Nemo clericus vel militaris vel alterius cuiuslibet conditionis de fide Christiana ctare. Nam iniuriam facit iudicio reverentissimae synodi, si quis semel iudicata et recte disposita revolvere et iterum disputare contendit; et in contemptores huius legis tamquam in sacripublice tractare de religione ausus fuerit, a consortio clericorum removebitur. Dolemus autem, quoniam, sicut litterarum vestrarum inspectione et missis a fraternitate vestra nobis erroet alia perversa dogmata katholicae fidei obviantia pullulare coeperunt. Verum in hoc maxime consolamur et omnipotenti Deo gratias agimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sutulis tunica redemptoris nr̃i. suꝑ qua
gs̃: & ppłi meditati sunt inania. Astiter̃t
us dñici g̾gis. & eorum successores apłici ui¬
ri ardore caritatis & delo rectitudinis suc¬
censi fidem defendere. & eam incordib
aliorum ꝓpͥi sangͥnis effusione plantare ñ
dubitariuit. Demum cessante ꝑ secutorum
iabie imꝑauit dñs uentis: & factaẽ ĩ eccła
tianquillitas magna. S quia hostis hu¬
mam gñis semꝑ curuit quenens quem
deuoret: ad impugnandam sinccritatem
fidei. fraudulentã hereticorum fallaciam
subinduxit Sontra quos uiri eccłarum pas¬
tores uiriliter insurgentes. eorum praua dog¬
mata cum ip̃orum auctorib condempnart̃
In magna namq nicena sinodo arrius he¬
reticus ẽ dampnatꝰ. Constantinopolitana
sinodꝰ manicheum hereticum debita senten¬
tia condempnauit. In ephesina sinodo.
Nestoriꝰ condignam sui erroris damꝑnatio¬
nem excepit. Caldonensis qͦ sinodꝰ nestoria¬

Expanded text:
sutilis tunica Redemptoris nostri, super qua sutilis tunica Redemptoris nostri, super qua gentes, et populi meditati sunt inania; adstiterunt ces dominici gregis et eorum successores apostolici viri ardore caritatis et zelo rectitudinis succensi fidem defendere et eam in cordibus populorum proprii sanguinis effusione plantare non dubitaverunt. Demum cessante persecutorum rabie imperavit Dominus ventis, et facta est in aecclesia tranquillitas magna. Sed quia hostis humani generis semper circuit, querens quem devoret, ad impugnandam sinceritatem fidei fraudulentam hereticorum fallaciam subinduxit. Contra quas veri aecclesiarum rectores viriliter insurgentes eorum prava dogmata cum ipsorum auctoribus condempnarunt. In magna namque Nicena synodo Arrius hereticus est dampnatus. Constantinopolitana synodus Manicheum hereticum debita sententia condempnavit. In Ephesina synodo Nestorius condignam sui erroris condempnationem recepit. Calcedonensis quoque synodus Nestoria
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Q uia gͦ homo ille multicudi¬
nẽ trahit pꝰ se. & ppłin qui sͥ credat ht̃.
necẽẽ ẽ ut huic contagio celeri iemedio oe¬
curratis. Sero enim medicina paratur.
cum mala ꝑ longas inualuere moras.
Processimus in ħ negotio quousq ausi
sumus: tuum ẽ de cetõ beatissime pater
prouidẽ ne in dieb tuis aliqua hereties
prauitatis macula. decor ecclẽ macletus
ũbi commissa ẽ sponsa xp̃i amice sponsi: tu¬
um ẽ tandem uni uiro uirginem castam ex¬
serius seruorum di. Fenerabilib fr̃ib. h. seno ela¬
sicut unus dñs ita una fides. ẽ. dinoscitur:
in qua tanqͣm in immobili fundamento pret̃
quod nemo potest aliud ponẽ. firmitas catho¬
licȩ eccłẽ inuiolata consistit. Inde ẽ. quod beatꝰ
ruit. Tues inquit petrꝰ. & suꝑ hanc petram
edificabo eccłam meam. Petram utiq firmi¬
tatem ficdi et catholitȩ unitatis soliditatem
manifeste designans. Hec si quidem ẽ. incon

Expanded text:
verunt. Quia vero homo ille multitudiverunt. Quia vero homo ille multitudinem trahit post se, et populum qui sibi credat, habet, necesse est ut huic contagio celeri remedio occurratis. . . . . Sero enim medicina paratur, Cum mala per longas invaluere moras. Processimus in hoc negotio quousque ausi sumus, tuum est de caetero, beatissime Pater, providere ne in diebus tuis aliqua haereticae pravitatis macula decor Ecclesiae maculetur. Tibi commissa est sponsa Christi, amice Sponsi, tuum est tandem uni viro virginem castam exservus servorum Dei, venerabilibus fratribus Heinrico Senosicut unus Dominus, una fides esse dinoscitur, in qua tamquam immobili fundamento, preter quam nemo potest aliud ponere, firmitas katholicae aecclesiae inviolata consistit. Inde est, quod beaturuit: Tu es, inquam, Petrus, et super hanc petram edificabo aecclesiam meam, petram utique firmitatem fidei et katholicae unitatis soliditatem manifeste designans. Haec siquidem est incon
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in eo iniquitas. Maledictꝰ qui reedificauit
runas ierico. Surrexit a mortuis liber ille.
et cum eo multors hereses qͥ dormierant.
surrexerunt. & apparuerunt multis Iam¬
iam extendit palmites suos usq ad mare.
et usq romam ꝓpagines eiꝰ. Hec głatio
hominis illiꝰ. qͦd liber suus in curia roma¬
na ht̃ uͥ caput suum reclinet. hinc confii¬
matꝰ ꝙ confortatꝰ ẽ. furor eiꝰ. Propt̾ea cum
in conspectui ep̃orum suꝑ is argueret eũ
abbas clareuallisis zelo fidi & iusticiȩ ar¬
matus. nec confessus ẽ. nec negauit. s a lod
et iudice qͣm sͥ ip̃e elegerat. sine lesione
sine grauamine. ut suam ꝓlongaret in¬
iquitatem. sedem apłicam appellauit.
Ep̃i autẽ qui ꝓpt̾ ħ in unum conuenerant.
uiȩ̃ reuerentiȩ deferentes. nicħ in ꝑsonam
eiꝰ egerunt: s tantũmͦ capitula librorum
eiꝰ a scĩs patͥb condemꝑnata. ne morb
serperet medicinali necessitate abiudica¬

Expanded text:
est in eo iniquitas. Maledictus qui reaedificabit est in eo iniquitas. Maledictus qui reaedificabit ruinas Jericho: surrexit a mortuis liber ille, et cum eo multorum haereses quae dormierant, surrexerunt, et apparuerunt multis. Jamjam extendit palmites suos usque ad mare, et usque ad Romam propagines ejus. Haec gloriatio hominis illius: quod liber suus in curia Romana habet ubi caput suum reclinet, hinc confirmatus et confortatus est furor ejus. Propterea cum in conspectu episcoporum super his argueret eum abbas Claraevallis, zelo fidei et justitiae armatus, nec confessus est, nec negavit: sed a loco et judice, quem ipse sibi elegerat, sine laesione, sine gravamine, ut suam prolongaret iniquitatem, sedem apostolicam appellavit. Episcopi autem qui propter hoc in unum convenerant, vestrae reverentiae deferentes, nihil in personam ejus egerunt, sed tantummodo capitula librorum ejus a sanctis Patribus condemnata, ne morbus serperet, medicinali necessitate abjudica
Abbreviated transcription (Latin):
epłẽ angustia respondẽ ꝑmittit. Luanqͣm
nec necessarium putem ciun sint a do mani¬
festa. ut ip̃a etiam uulgata fide facile refel¬
lantur: Collegi tñ aliqua: et transmisi:¬
ꝑatͥ di gr̃a summo pontifici In noc̃.¬
nensis. Saufridꝰ catalaunensis.
plurima. sermonẽ facimus adbreuiatum
de prolixo negotio: pro eo maxime quia iod
ipsum diffusius ac plenꝰ continetur in litt̃is
dñi senonensis. Ietrꝰ abaclardꝰ xͥane fidei
mĩtum euacuare nititur: dum totum qͦd
d̾s ẽ. humana rõne arbitratur se posse
comp̃hendẽ. Ascendit usq ad celos. et des¬
cendit usq ad abyssos. Nich̃ ẽ qͦd lateat
eum siue ꝓfundum inferni. siue in excel¬
sum supra. Homo ẽ magnꝰ in oculis suis.
de fide contra fidem disputans: ambulanᷤ
statis. heresum fabricator. Iam dudum
stcerat librumn de sua c̾uitate. s sub legato
romanȩ eccłȩ igne examinatꝰ ẽ quia inuenta

Expanded text:
epistolae angustia respondere permittit. Quanquam epistolae angustia respondere permittit. Quanquam nec necessarium putem, cum sint adeo manifesta, ut ipsa etiam vulgata fide facile refellantur. Collegi tamen aliqua, et transmisipatri, Dei gratia summo pontifici Innocennis, Gau. Catalaunensis, plurima, sermonem facimus abbreviatum de prolixo negotio, pro eo maxime quia id ipsum diffusius ac plenius continetur in litteris domini Senonensis. Petrus Abaelardus Christianae fidei meritum evacuare nititur, dum totum quod Deus est, humana ratione arbitratur se posse comprehendere. Ascendit usque ad coelos, et descendit usque ad abyssos; nihil est quod lateat eum, sive in profundum inferni, sive in excelsum supra. Homo est magnus in oculis suis, de fide contra fidem disputans, ambulans utator majestatis, haeresum fabricator. Jam dudum fecerat librum de sancta Trinitate, sed sub legato Romanae Ecclesiae igne examinatus est, quia inventa
Abbreviated transcription (Latin):
ata. Caro enim eiꝰ uere ẽ cibus & sanguiᷤ
eiꝰ uere ẽ potꝰ. Panis ẽ di qui de celo descen¬
dit. & dat uitam mundo. Quis status
gaudio siue consilio. absq uita: Nempe
haud alius: qmͣ picture absq solido. G̃
nec humilitatis exempla. nec caritatis in¬
signia. preter iedemꝑtionis sacram̃tum
sunt aliquid. Hec dñe pater de labore ma¬
nuum pueri ur̃i. qualiacumq tenetis.
aduersꝰ pauca quidem nouȩ hereseos ca¬
pitula. Ubi & si ñ aliud qͣm zelum agnos¬
feci. Nam cum ñ ẽẽt quod agerem pro in¬
uria fic̃i qm̃ aolebam ope in pntium
arbitior si illum inonui ciuiꝰ arma potentia a
deo ad destructionem contrarissim assertionum
ad destruendam omẽm assertionẽ extollentem
se aduersꝰ scientiam di et in captiuitatem re¬
digendum omnẽ intelłm in obsequium xp̃i.
Funt & alia in aliis eiꝰ scͥptis. non pauca nec
minꝰ mala capitula: ad quȩ nec temꝑis nec

Expanded text:
ata. Caro enim ejus vere est cibus, et sanguis ata. Caro enim ejus vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Panis est Dei qui de coelo descendit, et dat vigaudio, sive consilio, absque vita? Nempe haud alius quam picturae absque solido. Ergo nec humilitatis exempla, nec charitatis insignia, praeter redemptionis sacramentum, sunt aliquid. 26. Haec, Domine, Pater, de labore manuum pueri vestri qualiacunque tenetis, adversus pauca quidem novae haereseos capitula: ubi etsi non aliud quam zelum agnosfeci. Nam cum non esset quod agerem pro injuria fidei quam dolebam; operae mihi pretium arbitror, si illum monui, cujus arma potentia a Deo ad destructionem contrariarum assertionum, ad destruendam omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigendum omnem intellectum in obsequium Christi. Sunt et alia in aliis ejus scriptis non pauca, nec minus mala capitula, ad quae nec temporis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uita & resurrectio. Et quidem t̾a quedam pre¬
cipua in ħoꝑe nr̃ȩ salutis intueor. formam
humilitatis inqua semet ipsum d̾s exinani¬
uit. caritatis mensuram qͣm usq ad
mortem & mortem crucis extendit. re¬
demptionis sacramentum. quo ipsam mortẽ
qͣm ꝑtulit sustulit. Horum duo pͥora sine ul¬
tuno. sic sunt acsi suꝑ inane pingas. Magnũ
profesto & ualde necessarium humilitatis.
magnum et omni acceptione dignum cari¬
tatis exemplum: s ñ hñt fundamentum.
ac ꝑinde nec statum si desit redemptio. Uo¬
lo totis isib humilem sequi iħm. cupioeũ
qui dilexit me. & tradidit semet ipsum
pro me. quibꝰdam brachiis uicariȩ dilecti¬
onis amplecti: s oportet me et agnummnã¬
ducare paschalem. Iisi enim manducauero
carnem eiꝰ & bibero eiꝰ sanguinem: ñ habe¬
bo uitam in memet ip̃o. Aliud seqͥ iħ̾m
aliud tenere: aliud et manducare. Sequi
salubie consilium. tenere & amplecti. sol¬
lempne gaudium. manducare: uita be¬

Expanded text:
io nostra. 25. Et quidem tria quaedam praecipua in hoc opere nostrae salutis intueor: formam humilitatis, in qua Deus semetipsum exinanivit; charitatis mensuram, quam usque ad mortem, et mortem crucis extendit; redemptionis sacramentum, quo ipsam mortem, quam pertulit, sustulit. Horum duo priora sine ultimo sic 657 sunt, ac si super inane pingas. Magnum profecto et valde necessarium humilitatis, magnum et omni acceptione dignum charitatis exemplum: sed non habent fundamentum, ac proinde nec statum, si desit redemptio. Volo totis nisibus humilem sequi Jesum; cupio eum qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me, quibusdam brachiis vicariae dilectionis amplecti: sed oportet me et Agnum manducare paschalem. Nisi enim manducavero carnem ejus, et bibero ejus sanguinem, non habebo vitam in memetipso. Aliud sequi Jesum, aliud tenere, aliud manducare. Sequi, salubre consilium; tenere et amplecti, solemne gaudium; manducare, vita be
Abbreviated transcription (Latin):
si eccłȩ instaurare pastorem. Srandis ꝓroꝰ.
nec sine grandi adorienda confilio. Ex pec¬
tandum ꝓinde suffraganeoꝵ ꝯsilium
ep̃orum. ex pectandus assensꝰ religiosore.
qui sunt in ep̃atu atq uicommune trac¬
tandum cõmune negotium. Alioquin
dilectissimi moleste credite intuebimur t̾
sorum confusionem. qͦd utrumq contini¬
get facile. sullud contingat effici quod
oporteat reuocari. S indicatur ieiunium.
conuocentur ep̃i. religiosi asciscantur.
nec sua qͦd absit sollempnitate fraudetur
tanti sac̾dotis rite celebranda electio. ad¬
erit ut confidimus sp̃c sc̃s uotis ur̃is &¬

Expanded text:
si Ecclesiae instaurare pastorem. Grandis prorsus, si Ecclesiae instaurare pastorem. Grandis prorsus, nec sine grandi adorienda consilio. Exspectandum proinde suffraganeorum consilium episcoporum, exspectandus assensus Religiosorum qui sunt in episcopatu, atque in commune tractandum commune negotium. Alioquin, dilectissimi, moleste, credite, intuebimur triam ipsorum confusionem. Quod utrumque continget facile, si illud contingat effici, quod oporteat revocari. Ergo indicatur jejunium, convocentur episcopi, Religiosi adsciscantur: nec sua quod absit! solemnitate fraudetur tanti sacerdotis rite celebranda electio, Aderit, ut confidimus, Spiritus sanctus votis
Abbreviated transcription (Latin):
et scãrum fructu or̃onum. Manent itaq
tria ħ: u̾bum exemplum. or̃o. Maior aut̃
his ẽ or̃o. Nam&e si ut dictum ẽ uociꝰ uir¬
tus sit opꝰ. et oꝑi tamen & uoci gr̃am ef¬
ficatiamq promeretur. or̃o. Heu auellor
arripior. ñ licet ultra. Illud tam̃ breuiter
ammonitus sis. ut qͣm citiꝰ potĩs graui
me cures soluere cura: et quid sͥ uult qͦd
intert alia questus es. uulius a quo non
sꝑabas te ꝑtulisse. non negligas manifestiꝰ
aꝑire. Id enun auxie me sollicitat. ad ele
ut de substituendo alio sollicite satagatiᷤ.
S sane id ñ p̃cipitant̾ agendũ ñ tumultuose
aut inꝯsulte ne forte euacuetur. qͦd pret̃
iõnem et ordinem p̃sumetur: & uos initͣre
incipiatis curuitum qͦriundam qui in c̃¬
cuitu ur̃o sunt. De uicinis si placet eccłiis
sumite exꝑimentum. & illarctm uexatio
det intelłm auditui in causa p̾senti. Sran¬
dis quippe res ẽ. in manib nobili senonen¬

Expanded text:
et sanctarum fructu orationum. Manent itaque et sanctarum fructu orationum. Manent itaque tria haec: verbum, exemplum, oratio: major autem his est oratio. Nam etsi, ut dictum est, vocis virtus sit opus; et operi tamen et voci gratiam efficaciamque promeretur oratio. Heu avellor, abripior! non licet ultra. Illud tamen breviter admonitus sis, ut, quam citius poteris, gravi me cures solvere cura; et quid sibi vult, quod inter alia questus es, vulnus a quo non sperabas te pertulisse, non negligas manifestius aperire: id enim anxie me sollicitat. EPISTOLut de substituendo alio sollicite satagatis. Sed sane id non praecipitanter agendum, non tumultuose aut inconsulte, ne forte vacuetur quod praeter rationem et ordinem praesumetur et vos intrare incipiatis circuitum quorumdam qui in circuitu vestro sunt. De vicinis, si placet, Ecclesiis sumite experimentum; et illarum vexatio det intellectum auditui in causa praesenti. Grandis quippe res est in manibus, nobili Senonen
Abbreviated transcription (Latin):
ut cures iudelicet pͥus facere qͣm̃ docẽ.
ulcherrimus ordo est & saluberrimus
ut onus qͦd portandum imponis. tu pͥor
portes: et ex te discas qualiter oporteat ali¬
is modari. Alioquin subsannabit te sapi¬
ens: ut pote pigrum illum cui labor sit
manuum porrigere ad os. Arguet te a
płs dicens. Tu qui alios doces. te ip̃m non
docesꝰ: S et notab̾is uicio phariseorum qͥ
alligant onera gͣuia et importabilia. et
imponunt ea in humeros hominũ: digito
autẽ suo nolunt ea mouere. Sermo qͥdẽ
uuius & efficax exemplum ẽ oꝑis. facile
faciens suadibile quod dr dum monstrat
factibile qͦd suadetur. S in his duob mã¬
datis uerbi scilicet atq exempli. summã
tui officii ad conscientiȩ sccuritatem pendẽ
utiq tͥnȩ illius repeticionis in euangłio
de pascendis ouib In b nouis illiꝰ cͥnita¬
tis sacram̃tum. in nullo frustratum a te
si pascas uerbo. pascas ȩxemplo: pascas

Expanded text:
ut cures videlicet prius facere quam docere. ut cures videlicet prius facere quam docere. Pulcherrimus ordo est et saluberrimus, ut onus quod portandum imponis, tu portes prior; et ex te discas qualiter oporteat aliis moderari. Alioquin subsannabit te sapiens, utpote pigrum illum, cui labor sit manum porrigere ad os : arguet te et Apostolus dicens; Tu qui alios doces, teipsum non doces . Sed et notaberis vitio Pharisaeorum, qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Sermo quidem vivus et efficax, exemplum est operis, facile faciens suadibile quod dicitur, dum monstrat factibile quod suadetur. Ergo in his duobus mandatis, verbi scilicet atque exempli, summam tui officii ad conscientiae securitatem pendere utique trinae illius repetitionis in Evangelio de pascendis ovibus . In hoc noveris illius trinitatis sacramentum in nullo frustratum a te, si pascas verbo, pascas exemplo, pascas
Abbreviated transcription (Latin):
unꝑitia quod putas forte. uel simulas
Nam nec sterił uerecundia grata est. nec
humilitas preter ui̾tatem laudabilis. Of¬
ficium gͦ tuum attende. Pelle pudorem
considatione officii. age ut magister. No¬
uus es: s debitor. Et ex tunc te nouĩs debi¬
torem: ex quo te alligasti. Nunquid noui
lucrorum: Iuinquid pͥma temꝑa uacu¬
a pretĩre patitur fenerator: S ñ sum
inquis ad ista sufficiens. Quasi uero de-¬
uotio tua accepta non sit ex eo qͦd hẽs:
non ex eo quod non bẽs. De solo tͥ c̾dito
talento respondere tͥ para: securus de re¬
liquo. Simultum accepisti: da multũ.
Q uod si modicum ẽ : & id tͥbue. Et enĩ
Qui in modico fidelis non ẽ: nec in
maximo. Totum da. quia totum repe¬
tendus es usq ad nouissimum quadrã¬
tem. s sane quod habes: ñ quod ñ hẽs.
Memento etiam uoci tuȩ dare uocem
uircutis. Quid illud inquis: Ut oꝑa
tua uerbis concinant. unmo u̾ba oꝑib:

Expanded text:
imperitia, quod putas forte, vel simulas. imperitia, quod putas forte, vel simulas. Nam nec sterilis verecundia grata est, nec humilitas praeter veritatem laudabilis. Officium ergo tuum attende. Pelle pudorem consideratione officii, age ut magister. Novus es, sed debitor: et ex tunc te noveris debitorem, ex quo te alligasti. Numquid novitlucrorum? Numquid prima tempora vacua praeterire patitur fenerator? Sed non sum, inquies, ad ista sufficiens. Quasi vero devotio tua accepta non sit ex eo quod habes, non ex eo quod non habes. De solo tibi credito talento respondere tibi para, 193 securus de reliquo. Si multum accepisti, da multum. Quod si modicum est, et id tribue. Etenim qui in modico fidelis non est, nec in maximo. Totum da, quia totum repetendus es usque ad novissimum quadrantem: sed sane quod habes, non quod non habes. 3. Memento etiam voci tuae dare vocem virtutis. Quid illud, inquis? Ut opera tua verbis concinant, imo verba operibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. Tu uͦ pro scedulȩ breuitate affec¬
tum ne estimes: qͣm uulla si ꝓlixitate
explicare posset or̃o. Et malicia qͥdem
occupationum pot̾ facere ut paucis
scͥbam: s ut ñ parum diligam. Actum
sane excludat uł impediat actus. s nũ¬
quid affectum: Sicut mater unicum
amat filium. ita te diligebã herentem
lat̾ĩ meo: placentem cordi meo. Diligani
et absentem: ne solacium meum ex te & ñ
te iudear dilexisse. Eras ꝑ necessarius mͥ.
atq hitic uł maxime claret qͣm sucere
te diligam. Hodie nempe ñ te caruissem.
si quesissem que mea sunt. Nunc autem
uides quod sprecis utilitatib meis. tuiꝰ
compendiis non inuidi. ponens te utiq ibi
unde aliquando transponaris suꝑ omnia
bona dñi tui. Tu antem cura inueniri fidelis
seruus & prudens. conseruis tuis celeste triti¬
cum communicaie absq inuidia et absq
desidia eiogare: & noli frustra assumere ex¬
cusationem quasi de tui nouitate. aut de

Expanded text:
ditus. Tu vero pro schedulae brevitate affecditus. Tu vero pro schedulae brevitate affectum non aestimes, quem nulla sui prolixitate explicare posset oratio. Et malitia quidem occupationum potest facere ut paucis scribam, sed non ut parum diligam. Actum sane excludat, vel impediat actus: sed numquid affectum? Sicut mater unicum amat filium, ita te diligebam, haerentem lateri meo, placentem cordi meo. Diligam et absentem, ne solatium meum ex te, et non te videar dilexisse. Eras perneccessarius mihi. Atque hinc vel maxime claret quam sincere te diligam. Hodie nempe non te caruissem, si quaesissem quae mea sunt. Nunc autem vides quod, spretis utilitatibus meis, tuis compendiis non invidi, ponens te utique ibi, unde aliquando transponaris super omnia bona Domini tui. 2. Tu autem cura inveniri fidelis servus et prudens, conservis tuis coeleste triticum communicare absque invidia, et absque desidia erogare; et noli frustra assumere excusationem, quasi de tui novitate aut de
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc addam. nͥ quia tuidior sum
fateor. quam promisi. S tutiꝰ addiico
magistrum qui non uereatur. ep̃s ep̃o
nudam diceie u̾tatem. Hoc ip̃m inquie
delictum ẽ in uob̾. quod causas habets
inter uos. Quare ñ magis fraudem
patimini: pposuit speculum. resul¬
sit iusticie sol. emicuit ueritas. neuus appa¬
ruit. Quanti ẽ gͥ nescio que illa possessiuncła
maledicta ut ultĩus iam possit aut obum¬
braie tam manifestam uĩtatem. aut un¬
pedire tam optatam correptionem: Inspi¬
ret uob̾ ds̃ acquiescere consilio ut ñ dicam
nr̃o. s omĩum qui emulantur uos di emu¬
latione. reuerendȩ. & omni gła ꝓsequende
pater: Ad balduinum abb̃em reatini mo¬
misisti affectum tuum redolet: mo¬
uet meum. Et doleo quod ꝓut moueor
non possum rescribere. Nec immoror inex¬
cusandis excusationibꝰ: sciens qͦd scienti
me loquor. Nosti inqͣm sub qua sarrina
gemo: et gemitus meus a te ñ ẽ abscon¬

Expanded text:
adhuc addam, nisi quia timidior sum, adhuc addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsum, inquit, dilectum est in vobis, quod causas habetis inter vos. Quare non magis fraudem patimini? Opposuit speculum, refulsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret Deus vobis acquiescere consilio, ut non dicam nostro, sed omnium qui aemulantur vos Dei aemulatione, reverende et omni gloria prosequende pater. EPISTOLA CCI. AD BALDUINUM ABBATEM REATINI MOmisisti, affectum tuum redolet, movet meum. Et doleo quod prout moveor non possum rescribere. Nec immoror in excusandis excusationibus, sciens quod scienti me loquor. Nosti, inquam, sub qua sarcina gemo: et gemitus meus a te non est abscon
Abbreviated transcription (Latin):
in cuto confiditis. sub hõc scandalo. Nec
enim excusat uos etiam si in quempiam
alterum uire culꝑam refunditis. Esto qͦd
alius mouerit scandalum: profecto com¬
pescere uos potestis. Nolle compescere
sine culpa erit aut uͦ compescere sñ gła
erit: Malum si compͥmas tuum reputa¬
bitur tͥ ad iusticiam: si alienum ad głam
Quicumq auctor sit scandali. a uobis
omnimodis exigitur tolli. & in eo loco ex¬
cusatum dicimus si non potestis. An nõ
deniq inistium ẽ angłorum tollere scan¬
dala de iegno di: Di dixĩtis quid ad ues.
arguet uos illa sententia. Labia sac̾dotis
custodiunt scientiam. & legem reqͥrunt
de ore eius. Angłs enuim dñi ẽ. Si gͦ hoc
scandalum cum possitis ñ tollitis: pa¬
ne non impletis ministium ur̃m. Ea
quidem an nulla sit culpa: uos iudica¬
bitis. Ego uͦ ne hoc sufficere dixĩm. si
non & honorificatis. Est quoq quod

Expanded text:
 vestram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec  vestram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non denique ministerium est Angelorum, tollere scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3. Est quoque quod
Abbreviated transcription (Latin):
semel cepi: loquar ad dñm meum. Ficiã
satis uł ex parte zelo & affectui qui loqͥt᷑.
Non uerebor etatem. dignitate ñ terrebor:
non cunctabor ad nomen grande magistͥ
ulgerii. Nam quo grandiꝰ nomen: eo gͣn¬
dius scandalum. Propt̾ea me ipsum traus¬
g̾diar. et ero insipiens. Seniorem increpa¬
bo. ep̃m arguam. Magistrum conabor docẽ:
consilium dare sapienti. Nullum p̃sumꝑ¬
tionis genus pret̾e̾at caritas:. ꝙ emulati¬
o qͣm olim pro scĩtate ꝙ gła ur̃i nominiꝰ
S neq eccłȩ dĩ quȩ uͥq tam celebͥ gar¬
dio in ħ meridiano lumine ex ultare sole¬
bat. Uerum uos qͣntum ꝓpͥam głant con¬
tempnatis: satis apparet. Laudo. s si ñ
usq adiniuriam di. Laudo. & constã¬
tiam. qua nec summis potestatib ceditiᷤ
de uire uĩo quod putatis: s si ñ ꝑtinatiꝰ
qͣm constantius id agi a uob̾ uideretur.
Quam głosius et certe sanctus uobis
illatam inuiriam fortiter sustineretis &e fdx

Expanded text:
semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare sapienti. Nullum praesumptionis genus praetereat charitas et aemulatio, quam olim pro sanctitate et gloria nominis sed neque Ecclesiae Dei, quae ubique tam celebri gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Verum vos quantum propriam gloriam contemnatis, satis apparet. Laudo, sed si non usque ad injuriam Dei. Laudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis de jure vestro, quod putatis: sed si non pertinacius quam constantius id agi a vobis videretur. Quam gloriosius, et certe sanctius vobis illatam injuriam fortiter sustineretis, et fam
Abbreviated transcription (Latin):
sumptione. Si puero ur̃o crederetis. hoĩem
hunc qͥ bñficio pietatis uĩȩ abutitur. in
claustrum suum remitteretis: & dño abb̃i
casȩ di mandaretis ut in monastĩo quod
ille inutiliter occupat uirum religiosum
promoueret. & regłarem ordinaret conuẽ¬
tum. Hoc plans ahignum apłatu ur̃o:¬
ħ bñplacitum do. ħ honor dño abb̃i ca¬
se dĩ. suoq monastĩo. Sic etiam lib̾aretis
querela q̃ erat inter ipsu & abbissam fon
licet. S qm̃ ad neutrum inops ẽ caritaᷤ.
et has oportet daie. & illas ñ omitterez
has uob̾. illas mͥ. & pusillis multiᷤᷤ mei
similib: qui scandalizantur. Dicitis
tantum uos non cẽtis in causa. Nam in
culpa dicere non audeo. Non est meum dis¬
cutere hoc. ẽ qͥ qͣrat & udicet. ue homi¬
ni illi ꝑ qͤm scandalum uenit. Iudicium
profecto portabit: quisquis ẽ ille uł illa.
let̃m ad uos mͥ nunc sermo. Sustinete
modicum quid insipientiȩ meȩ. Quia

Expanded text:
aesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem aesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem hunc, qui beneficio pietatis vestrae abutitur, in claustrum suum remitteretis, et domino abbati Casae-Dei mandaretis ut in monasterio, quod ille inutiliter occupat, virum religiosum promoveret, et regularem ordinaret conventum. Hoc plane dignum aposto beneplacitum Deo, hoc honor domino abbati Casae-Dei, suoque monasterio. Sic etiam liberaretis QUERELA QUAE ERAT INTER IPSUM ET ABBATISSAM FONTam ad neutrum inops est charitas, et has oportet dare, et illas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ħ uiue Innocentio: fecca sine dubio nr̃a
hoc facuint. qͦd dnis m̃s tam sero adũtit
mentientes sͥ. tam lente exaudit claman¬
tes ad se: in hac causa dumtarat. Nam
alias quidem scimus familiare ẽẽ dño
meo. & cito intelligere & facile misereri.
Ipter eum quielegit uos. & posuit uos
iefugium oppressorum. ponite iam tandẽ
finem et maliciȩ oppressoris. & laborib
affuctorum: quia satis utraq ies uenit
ui lucem et manifestationem. Detuq ad
mandatum beneplaciti diu mei causa
discussa et t̃minanda ẽ. suꝑ est ut ipsius
auctoritate data sententia confirmetur.
sugo ne si uenĩt homo mendax aduersꝰ
tantoꝵ uirorum testimoniũ. Ualentim̃
loquor & gͣnopolitanum. audietur: It̾m
supplico & ad pedes dñi mei ea qͣ possum
mente auxia descendo. ne ab homine ini¬
quo & doloso religiosum monastium des¬
trui patiatur. Et enim ñ pairet nr̃o: qui
suum pene destruxit. Unde addosolita p̃¬

Expanded text:
hoc vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc faciunt, quod dominus meus tam sero advertit mentientes sibi, tam lente exaudit clamantes ad se; in hac causa duntaxat: nam alias quidem scimus familiare esse domino meo, et cito intelligere, et facile misereri. Propter eum qui elegit vos, et posuit vos refugium oppressorum, ponite jam tandem finem et malitiae oppressoris, et laboribus afflictorum: quia satis utraque res venit in lucem et manifestationem. 191 Denique ad mandatum beneplaciti domini mei causa discussa, et terminata est: superest ut ipsius auctoritate data sententia confirmetur. Ergone si venerit homo mendax adversus tantorum virorum testimonium Valentinum loquor, et Gratianopolitanum, audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini mei ea qua possum mente anxia descendo, ne ab homine iniquo et doloso religiosum monasterium destrui patiatur. Etenim non parcet nostro, qui suum pene destruxit. Unde addo solita pr
Abbreviated transcription (Latin):
linquitis uirgam pecorum suꝑ soxtmi¬
qo seqͥt᷑ ut ñ extendant iusti ad unqͥt᷑ in .s.uł
ntrliis. Numnirum ꝓpter illud quod alibi
qir. quia dum suꝑbit impiꝰ incenditur ꝑauꝑ:
et unde alter torquetur in corꝑe. Iñ altergra¬
iiꝰ in anuna ꝑit Est item monastium de nĩo
ndine uicinum huic qđ malorum similit̃
hominũ graui infestatione ueratur. & nõ
ĩ qui redinat neq qui saluum faciat & ꝓ¬
ẜ quoq puer ur̃ patna ur̃a iuscera lacͥmosis
pnrib concutere non ueretur. Qui illi sint
homines. que ue occasio calum ꝑmiandi
p̃sentiũ lator abbaᷤᷤ u̾aci &̃ iiua uoce refe¬
ret uob̾. Ds̃ ommpotens uos nob̾ conser¬
uet longis temꝑib ad nr̃am omĩum pro¬
tectionem qui in habitu & ꝓposito peniten¬
tiȩ pauꝑem uitam ducimus: ut sine tuno¬
re de manu inumnicor nr̃orum lib̾ati ser¬
ditur pauꝑ: Isq quo a tanta un¬
pudentia innocentia tanta ueratur. et

Expanded text:
linquitis virgam peccatorum super sortlinquitis virgam peccatorum super sort Ut non extendant justi ad iniquitatem manus vel propter illud quod alibi dicitur, Quia, dum superbit impius, incenditur pauper : et unde alter torquetur in corpore, inde alter gravius in anima perit. 3. Est item monasterium de nostro Ordine vicinum huic, quod malorum similiter hominum gravi infestatione vexatur, et non est qui redimat, neque qui salvum faciat.  puer vester paterna vestra viscera lacrymosis precibus concutere non veretur. Qui illi sunt homines, quaeve occasio calumniandi, praesentium lator abbas veraci et viva voce referet vobis. Deus omnipotens vos nobis conservet longis temporibus, ad nostram omnium protectionem, qui in habitu et proposito poenitentiae pauperem vitam ducimus, ut sine timore, de manu inimicorum nostrorum liberati, serditur pauper? usquequo a tanta impudentia innocentia tanta vexatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
num. legum canonumq contemptor.
fiontos ad uerecunddiam. insensatus ad
metum. inflexibilis ad pietatem. ad iram
preceps. audax ad facinus. pronꝰ ad inui¬
rias. Et miror quomͦ uir religiosꝰ abbas
casȩ di in monacho suo tot & tanta ui¬
cia aut ignorare possit aut dissimular
S de hoc quid ad nos: Ipse uidit. Ipse
suo dño stat aut cadit. Nob̃ sufficit liłua¬
ri de manib eiꝰ. A uob̃ id omnimodis
flagitamus: quod aliunde frustra temp¬
tatum ẽ. Curcumspeximus & ñ erat au¬
xiliator. uentum ẽ ad cõmune refugium
illo confugimus. ibi confidimꝰ lib̾ari.
Tantum adsit pietas: nam facultas nõ
de est. Et quidem ex pͥuilegio sedis aplice
constat sũmam rerum ad ur̃am potissi¬
mum respicere summã auctoritatem: a
plenariam potestatẽ. Uerum ħ int̾ ceta
nu fortiorum eiꝰ. Nulla meo uidicio in
corona ur̃a p̾ciosior gemina zelo illo iuid
quo emulari consueiustis. opp̃ssos. nec it¬

Expanded text:
num, legum canonumque contemptor. num, legum canonumque contemptor. Frontosus ad verecundiam, insensatus ad metum, inflexibilis ad pietatem, ad iram praeceps, audax ad facinus, pronus ad injurias. Et miror quomodo vir religiosus abbas Casae Dei in monacho suo tot et tanta vitia aut ignorare possit, aut dissimulare. 2. Sed de hoc quid ad nos? ipse viderit: ipse suo domino stat aut cadit. Nobis sufficit liberari de manibus ejus. A vobis id omnimodis flagitamus, quod aliunde frustra tentatum est. Circumspeximus, et non erat auxiliator. Ventum est ad commune refugium: illo confugimus, ibi confidimus liberari. Tantum adsit pietas; nam facultas non deest. Et quidem ex privilegio Sedis apostolicae constat, summam rerum ad vestram potissimum respicere summam auctoritatem et plenariam potestatem. Verum hoc inter caetera nu fortiorum ejus. Nulla meo judicio in corona vestra pretiosior gemma zelo illo vestro, quo aemulari consuevistis oppressos, nec re