comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aritus quidã heres uxoris sue pe¬
tebat asuro pec̾am qmͣ ap̃ eur
deposuisse defuictã. se absente
dicebat ⁊ meam rem unũ testẽ
dũ. iõq recte prouocatum.

Expanded text:
aritus quidam heres uxoris suae petebat a Suro pecuniam, quam apud eum deposuisse defunctam se absente dicebat, et in eam rem unum testem dum ideoque recte prouocatum.
Abbreviated transcription (Latin):
mea ꝓurncia. ĩ qua ãministrat. l
ꝑ subipõitam ꝑsonã comꝑaiũ est. ĩ¬
firmato contͣctu uendicatur. ⁊ esti¬
matio eius fisco ĩfertur. Nam ⁊ na
ht̃ ius pignorns. ¶ ¶icõpensatõm
apponit fulco intͣ dcios m̃ies debitũ
scbi doc̃t delere. ut debitorib fisci qd̃
fiscus d compenserur. Sepe astitutũ
ẽ. excepta cã tributoria. ⁊ ipendioꝵ.
it̾ p̾tio rei afisco empte. ⁊ ꝙ ex cã an¬
noria debetur. In reatu constitutus.
bona sua ãminutrare potest. eiq de¬
bitor rette bona fide soluit.¶ Acto¬
res qui aliꝗd offm̃ gerunt. ĩ bor̾as q̃
distrahunt. ꝓcuratores ue. nemm¬
date in cõsilitas pͥncipib ꝓhibentur.
⁊ siueneant uenditio nullas uires
hẽbit. Seruus cesaris. si iussu ꝓ¬
curatorn adiit hr̃ditatẽ. cesari uo¬
lenti ad quirit. ¶Simti fraudẽ
fistofecerint. ñ ut in actione furti
singłi. sed solidũ õs semel quadrupli
penam ꝓuirili portione debent. Sa
one uectigalit hr̃des habu̾at. aqͥb

Expanded text:
in ea provincia, in qua administrat, licet per suppositam personam comparatum est, infirmato contractu vindicatur et aestimatio eius fisco infertur: nam et nahabet ius pignoris. Qui compensationem opponit fisco, intra duos menses debitum sibi docere debet. fiscus debet compensetur, saepe constitutum est: excepta causa tributoria et stipendiorum, item pretio rei a fisco emptae et quod ex causa annonaria debetur. In reatu constitutus bona sua administrare potest, eique debitor recte bona fide soluit. Actores, qui aliquod officium gerunt, in bonis quae distrahunt procuratores uenundare inconsultis principibus prohibentur, et, si ueneant, uenditio nullas uires habebit. Seruus Caesaris si iussu procuratoris adiit hereditatem, Caesari uolenti adquirit. Si multi fisco fraudem fecerint, non ut in actione furti singuli solidum, sed omnes semel quadrupli poenam pro uirili portione debent. sanone uectigalis, heredes habuerat, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
netułir. ¶Lius bona qui sͥ obaliqd̾
⁊manꝰ intulit. fisco nendicantur.
qd Hł reoio uite. aut pudore erũ
aliemi uł uabiauinis alicuiꝰ ĩ pa¬
tientia. id adinfit: ñ in iquitabn
tur. ¶A debitore fisci in fraudẽ da¬
tas lib̾tates retrahi pacuit. sane
ip̃ĩ abalio ita eiu̾e mantipnmiut
manuimittat ñẽ ꝓhibitũ gͦ ⁊ tr̃ li-¬
b̾tatẽ pr̃are potsit. ¶ Exhus bonis
que ad fiscũ delata st̃. mstrim̃tar cy

Expanded text:
intulerit. Eius bona, qui sibi ob aliquod manus intulit, fisco uindicantur. Quod si id taedio uitae aut pudore aeris alieni uel ualetudinis alicuius impatientia admisit, non inquietabtur. A debitore fisci in fraudem datas libertates retrahi placuit: sane ipsum ita ab alio emere mancipium, ut manumittat, non est prohtore fisci in fraudem datas libertates retrahi placuit: sane ipsum ita ab alio emere mancipium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
¶A frandẽ fuci. ñ solũ ꝑ donatõm. s qͦ¬
tũq modores alienate reuocantur.
Idemq niris ẽ ⁊ si nom̃ q̃ratur. eque
enĩ ĩ noĩb fraus punituꝵ. ¶ Bona.
edr qui incustodia. ł ĩ mincłis. nł in
rompedib decesserint. hr̃dib eoꝵ ñ
auferimtur. siue restaro. su ĩtestego:

Expanded text:
 fraudem fisci non solum per donationem, sed quocumque modo res alienatae reuocantur, idemque iuris est et si non quaeratur: aeque enim in omnibus fraus punitur. Bona eorum, qui in custodia uel in uinculis uel compedibus decesserunt, heredibus eorum non auferuntur
Abbreviated transcription (Latin):
iis qui simulabat᷑ omp̃.
furti cũ eo ag̾e ñ possum. qnͣdo
nullum corpus int̾uonisset. ꝙ fu¬
randi animo contractaretur.
ui re sibi commoda Deu.¬
tał apud se depasia usus ẽ: ałr
atq rem accepit. si existimabat
se ñ inuito dño id facẽ furti nõ
teuetur. sed nec depositi ullo mo¬
do tenebitur. Commodati an te¬
teneatur. inculꝑa estimatio ex̃
.i. an ñ debu̾it estimare id dñin
ꝑunssurum.Si qui alt̾i furtũ
feterit. ⁊ id ꝙ surripint aluis ab¬

Expanded text:
is, qui simulabat se procfurti cum eo agere non possum, quoniam nullum corpus interuenisset, quod furandi animo conui re sibi commodata uel apud se deposita usus est aliter atque accepit, si existimauit se non inuito domino id facere, furti non tenetur. sed nec depositi ullo modo tenebitur: commodati an teneatur, in culpa aestimatio erit, id est an non debuerit existimare id dominum permissurum.Si quis alteri furtum fecerit et id
Abbreviated transcription (Latin):
uersum ꝓbantib statui facile qnͣ.
estimationeᷤ fatit. cũ cessante dñĩo
furti actio nascitur. In istis causs
ad estimationẽ corporis furti actio
referriũ potest. ¶Si ad exibend̾
egissẽ optaturus seruium legatũ.
⁊ unnis ex familia seruus surreptꝰ¬
sit: heres furti actionẽ hẽbit. enis¬

Expanded text:
uersum probantibus statui facile quantuersum probantibus statui facile quantaestimationem facit, cum cessante dominio furti actio nascitur, in istis causis ad aestimationem corporis furti actio referri non potest.Si ad exhibendum egissem optaturus seruum mihi legatum et unus ex familia seruus subreptus, heres furti
Abbreviated transcription (Latin):
ris ut id ꝙ subreptũ ẽ. salnũ eẽt.
hec quintꝰ .i. refrrt. ⁊ u̾a st̃. Nam
licet int̾sit furis rẽ saluã eẽ. qͥa cõ
tabat. si rei surrepte dñs nemo
exstaret. nec exstiturus ẽet furẽ
hr̃e furti actionẽ. Non magis enĩ
tunc eius int̾ ẽẽ intelligitur. qui
lucrũ facturꝰ sit dñs itaq hẽbit
cũ utroq furti actionẽ. Itaq si
cũ alt̾o furti actõem incoat. adu̾sꝰ
alt̾m nichil ominꝰ duret. S ⁊ ꝯdi¬
tionẽ. quia ex diu̾sis factis tenentͤ.
noie tenetur: qmͣ uis ñ sit animꝰ
sacti surripiendi D ap̃.
lum spectet ad eum qͥ accepit ip
i uendid̾o/n tradid̾o seruũ. ⁊ is
sũ tulpa mea surripiatur: ma¬
gis est. ut michi furti competat
defert᷑ furti actio. qmͣuis ñ alias.
nisi nr̃a int̾sit competat tñ ad esti¬
mationẽ corporis. ⁊ si nichil ampliꝰ
int̾ sit utilitas mea referenda ẽ. io
q instatu lib̾is. ⁊ inlegato subo di¬
tione reli̾ito ꝓbatur. Alioqͥn: di¬

Expanded text:
ris, ut id quod subreptum est saluum esset. haec Quintus Mucius refert et uera sunt: nam licet intersit furis rem saluam esse, quia cotabat, si rei subreptae dominus nemo exstaret nec exstaturus esset, furem habere furti actionem: non magis enim tunc eius esse intellegitur, qui lucru si cum altero furti actionem inchoat, aduersus alterum nihilo minus duret: sed et condictionem, quia ex diuersis factis tenentur.nomine tenetur, quamuis non sit ei animus sacci subripiendi. lum spectet eum qui accepit, ipsi uendidero neque tradidero seruum et is sine culpa mea subripiatur, magis est, ut mihi furti competat defertur furti actio, quamuis non alias, nisi nostra intersit, competat, tamen ad aestimationem corporis, si nihil amplius intersit, utilitas mea referenda est, idque et in statuliberis et in legato sub condicione relicto probatur: alioquin di
Abbreviated transcription (Latin):
R emptori duꝑdo qnͣti euus int̾¬
ẽ estimari debet. dño aut̃ duplũ
qnͣti ca mulier fu̾it nec nos mou̾e
debet: ꝙ duob pena furti p̾sta¬
bitur: qͥppe tũ euidẽ tei noie ppo¬
tetur. emptori eis ponõir dño ip¬

Expanded text:
 emptori duplo, quanti eius interest, aestimari debet, domino autem duplo, quanti ea mulier fuerit. nec nos mouere debet, quod duobus poena furti praestabitur, quippe, cum eiusdem rei nomine praestetur, emptori eius possessioni
Abbreviated transcription (Latin):
traditi. quo crimine subiciatur.
qui ausus ẽ ubellos de domo sub¬
tractos ꝓtribunali leg̾e. qui ñ sũt
dati. Modestimis respond̾. si tlã
subtrex̾it. furtũ tominissum ẽ.
rem accepit. cũ de uendendo pig¬
nore nichil duenisset uendidit.
ant añ qmͣ dies uendicionis ue¬
niret pecuma ñ soluta id fecit.
aureoꝵ emptã tum possiders.
surripuit michi titius cũ quo ⁊ e¬
go ⁊ dñs surti aguinis: quero qͣn

Expanded text:
ro›, quo crimin‹i› subiciatur, qui ausus est libellos de domo subtractos pro tribunali legere, qui non sint dati?Modestinus respondit, si clam subtraxit, furtum commissum.rem accepit, cum de uendendo pignore nihil conuenisset, uendidit, aut ante, quam dies uenditionis ueniret pecunia non soluta, id fecit: aureorum emptam cum possiderem, subripuit mihi Attius, cum quo et ego et dominus furti agimus: quaero, q
Abbreviated transcription (Latin):
cũ .lx. dies st̃. exdie u̾o cͥmins cõ¬
muisłi qͥnqñniũ p̃terient debuit di¬
ti nec mislierẽ posse actusari. ut ꝙ
dantur sex m̃ses utiles sic sit acci
pitũ excitetur. ¶ hoc qͥnqũmũ
obsuari legislator uoluit. si reo
ł tee stuprũ ł ad ult̾̃ium ł leno¬

Expanded text:
 ex die uero commissi criminis quinquennium praeteriit, debuit dici nec mulierem posse accusari, ut, quod dantur sex menses utiles, sic sit accippitum excitetur. Hoc quinquennium obseruari legislator uoluit, si reo uel rea‹e› stuprum adulterium uel leno
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd admissum ẽ. ⁊ ad eũ diem quo
qͥs postulatus. ptulata ueẽ ⁊ ñ ad
eũ diẽ quo uiditiũ de adult̾us ex¬
ue face᷑ postulatiõis dies pͥma
exigatur .s. ut qui accusat suos
libesios accusatorios expectet ñ ali¬
enos eũ ã qui ꝑiuĩ stuprũ ĩtulit ł¬

Expanded text:
missum est, et ad eum diem, quo quis postulatus postulataue est, et non ad eum diem, quo iudicium de adulteriis exue facere, postulationis dies prima exigatur, scilicet ut qui accusat suos libellos accusatorios exspectet, non alienos. Eum autem, qui per uim stuprum intulit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ maritꝰ cũ extusare ignorantiã
suã ñ pot̃. uł ab umbͣre patien¬
ciã p̾textu incredulitatis. ittͥto
enĩ lex ita locuta ẽ ad ult̾m indo¬
mo dep̃hensũ dimiserit ꝙ uolu¬
erit ĩ ip̃a turꝑitudine de phensũ
maritũ coħ̾cere.Q ait lex dãp¬

Expanded text:
est maritus, cum excusare ignorantiam suam non potest vel adumbrare patientiam praetextu incredibilitatis: idcirco enim lex ita locuta est "adulterum in domo deprehensum dimiserit", quod voluerit in ipsa turpitudine prehendentem maritum coercere. Quod ait lex, a
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ ea ẽ. ut sñ ullo metu u̾m dicãt
⁊ ne dũ timeant ĩ reoꝵ pot̾atem
regressuros. obdurent ĩ questionẽ
deꝑadẽ e ne dũ hii sperant sein
lot̾atẽ dñoꝵ reu̾suros. si negau̾¬
int spe m̾iti collocandi ĩ m̃datõ
ꝑseu̾ent. S ⁊ serm accusatoris si
de his q̃stio hĩta sit publicent᷑. eiꝰ
enĩ sui ne m̃tiantur n̾uto eiꝰ a do¬
minio retedunt. extͣnei u̾o ñ hñt
cui gratifitẽtur. ¶Reus ł rea ab¬
soluti fu̾int: estimiari ꝑ iudites lex
dãpnũ uoluit. sũ morteni fũ̾intꝰ

Expanded text:
orum ea est, ut sine ullo metu uerum dicant et ne, dum timeant se in reorum potestatem regressuros, obdurent in quaestione. eadem est, ne, dum hi sperant se in potestatem dominorum reuersuros si negaueri‹n›t, spe meriti collocandi in mendacio perseuerent. Sed et serui accusatoris, si de his quaestio habita sit, public‹a›ntur: eius enim serui ne mentiantur, merito a dominio eius recedunt. extranei uero non habent cui gratificentur. Si reus uel rea absoluti fuerint, aestimari per iudices lex damnum uoluit, siue mortui fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
usq eoꝵ siea mancipia ad usũ eia
parentib data sint. dimis ã adri¬
ams cornelio lutiano rescͥpsit. ⁊
de ext̾̃is serus q̃stionẽ hr̃i. ¶ Questi¬
omi int̾ ẽẽ mlentur reus reaue
int̾rogandiq facultas datur pr̃o
fit. l enĩ seruꝰ eiꝰ ñ fu̾it ĩ seruitute
tũ fuisse uidr. nͨͥ tam ꝓpͥetatis c̃a ad¬

Expanded text:
iusque eorum, si ea mancipia ad usum ei a iusque eorum, si ea mancipia ad usum ei a parentibus data sint. diuus autem Hadrianus Cornelio Latiniano rescripsit et de exteris seruis quaestionem haberi. Quaestioni interesse iubentur reus reaue interrogandique facultas datur patronisit: licet enim seruus eius non fuerit, in seruitute tamen fuisse uidetur: nec tam p
Abbreviated transcription (Latin):
Iposticlau̾t. accusator ut q̃stio ba¬
beant᷑ de serͣuo adultii accusato.
siue uoluit ip̃e int̾ eẽ siue nolu¬
it iibent iudices eũ seruũ esti¬
mari ⁊ ubi estimau̾int tantam
nom̃ eiꝰ serui detulerit ei ad qm̃ ai
res ꝑtinet dare ibebunt. sed
dispitiamus cui ista pena p̾stan¬
da sit quia lex eũ nominanit ad
quẽ ea res ꝑtinebit. gͥ bone fider
emptorẽ qm ab eo esuit qͥ dñs ñẽ
ꝑtinet. eum quoq quiꝑignori
accepit magis adititimus ĩ eadẽ
ñ hr̃i. ssiususus fꝰ. ĩ serimo alicꝰ¬
mis sit int̾dũ ⁊ fructuariũ drm¬
di d estimatio ⁊ sicõis płium ser¬
nus erit utiq int̾ eos tuoq erit
estimarõ diuidenda. ¶ Si liber hõ
dñ seruus existimatur: tortus sit
qͥa ⁊ ip̃e ꝯditõm suã ignorat ma¬
gisadmũtit cetilius accionẽ intie¬
lem ip̃i dandã adu̾sus ẽ. qͥ ꝑcalũ¬
niã appetit ne ĩpusiita sit calũm
iubet deseruis antalis ue eiꝰ de quo
ł de qua ãreretur parenta ue utͥ¬

Expanded text:
postulauerit accusator, ut quaestio hab‹e›atur de seruo adulterii accusato, siue uoluit ipse interesse siue noluit, iubent iudices eum seruum aestimari, et ubi aestimauerint, tantam nomen eius serui detulerit, ei ad quem ea res pertinet dare iubebunt. Sed d‹i›spiciamus, cui ista poena praestanda sit, quia lex eum nominauit 'ad quem ea res pertinebit'. igitur bonae fidei emptorem, quamuis ab eo emerit qui dominus non pertinet. Eum quoque, qui pignori accepit, magis admittimus in eadem si usus fructus in seruo alienus sit, inter dominum et fructuarium diuidi debet aestimatio. Et si communis plurium seruus erit, utique inter eos quoque erit aestimatio diuidenda. Si liber homo, dum seruus existimatur, tortus sit, quia et ipse condicionem suam ignorat: magis admittit Caecilius actionem utilem ipsi dandam aduersus eum, qui per calumniam appetit, ne impunita sit calumniiubet de seruis ancillisue eius, de quo uel de qua quaereretur, parentisue utr
Abbreviated transcription (Latin):
apite tuto logis uilie itatauet᷑
iuro aditt̃ umi cũ uxore sua de¬
p̃bensũ qm aut malit aut ñ li¬
ceat occidere retiñe ꝑ horas di¬
urnas nocturnasq cõtimas ñ¬
aut uti sũ frande suo iure liceat.
ego arbitror ⁊̃ inpatre idsernã¬
dũ fore ꝙ in marito exp̃sum est
S ⁊ si indolomo sua ñ depͣhende¬
rit maritus pot̾it retm̃eis semel
remissus ad ult̃ reduci ñ potest.
ꝗd ergo sieuaserit an reductus
custodiri.xx. horis possit ⁊ putẽ
hic magis dicendũ reductuiu re¬
tiu̾i posse ꝓtestande reigc̃a. ꝙ
adititur testande eius rei gr̃a.
ad hoc ꝑtinet ut testes ĩ ducat
testimonio fut᷑as accusatori de p̃¬
hensũ reũ in adult̾io.I¬
maritũ accusau̾it. derelictã u̾o a
marito actusationẽ ⁊̃ ab alio ex

Expanded text:
apite quinto legis Iuliae ita cavetur, ut viro adulterum in uxore sua deprehensum, quem aut nolit aut non liceat occidere, retinere horas diurnas nocturnasque continuas nausa sine fraude sua iure liceat. Ego arbitror etiam in patre id seruandum, quod in marito expressum est. Sed et si non in domo sua deprehenderit maritus, poterit retinere. Sed semel remissus adulter reduci non potest. Quid ergo si euaserit, an reductus custodiri uiginti horis possit? et putem hic magis dicendum reductum retineri posse, testandae rei gratia. Quod adicitur 'testandae eius rei gratia', ad hoc pertinet, ut testes inducat testimonio futuros accusatori deprehensum reum in adulterio.maritum accusaverit. Derelictam vero a marito accusationem etiam ab alio ex
Abbreviated transcription (Latin):
surrepta ẽ: utrũ mallet cũ ex¬
ertitore honorario iure. au cũ
fure iure cunli exꝑiri. Ꝙ sire¬
ceꝑit saluũ fore caupo ł nan¬
ta. furti achonẽ. ñ dñs rei sur
repte. sed ipẽ ht̃ qͥa actipiendo.
ꝑitulũ custodie subut. Serui
no sui noĩe exercitor noxe dan¬
do sẽ lib̾at. sur gͦ ñ exertitor
dãpnatur: qui seruũ tam ma¬
lũ innane admisit : Et cur ꝗdẽ
serin u̾o nõ tenetur. misi forte
itarto ꝙliberum quidem hoĩem
ad hibñs. statuit oebuit de eo qͣł
er̃t. Insero u̾o suo ignocendũ sit
ei quasi indomestito malo: si ncxe
ded̾e paratus sit. Si aũ aliemim
adhibuit sermim. quasi ilb̾m
tenebitur. Eanꝑo autẽ prãt fcm̃
eoꝵ qui mea caupona. eius cau¬
pone exercende causa ibisunt.
Ite eoꝵ quihabitandi cã ibi sũt.

Expanded text:
subrepta sit, utrum mallet cum exsubrepta sit, utrum mallet cum exercitore honorario iure an cum fure iure civili experiri. Quod si receperit salvum fore caupo vel nauta, furti actionem nreptae, sed ipse habet, quia recipiendo periculum custodiae subit. Servi vero sui nomine exercitor noxae dedendo se liberat. cur ergo non exercitor condemnetur, qui servum tam malum in nave admisit? et cur liberi servi vero non tenetur? nisi forte idcirco, quod liberum quidem hominem adhibens statuere debuit de eo, qualis esset, in servo vero suo ignoscendum sit ei quasi in domestico malo, si noxae dedere paratus sit. si autem alienum adhibuit servum, quasi in libero tenebitur. Caupo praestat factum eorum, qui in ea caupona eius cauponae exercendae causa ibi sunt, item eorum, qui habitandi causa ibi sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ipaulo ante qmͣ statura libertas
obting̾it. amou̾it aliquid seruꝰ
aut corriꝑit agnorantiantlm ñ
introducit hanc actionem. Id̾õ¬
q licet maxime ignorau̾it he¬
res aftatu lib̾o: aut quilibet
alius dñs aseruo suo amotũ
aliquid corruptũ ue ẽẽ. ñ impe¬
trat post lib̾tatẽ eius ulłam ac.¬
cionẽ. qͣmuis inplurib alus cãis
ista ignorantia extusationem.
ꝯditione manimissũ
res amouentẽ. si ciro
dditio extit̾it. hac actio¬
ne conueniendum.U lp̃.¬
N eos qui naues. cauponas.
stabula exercebunt. siquid
acuo quĩ eoꝵ. quos ue ibi habe¬
bunit furtũ. fcm̃ ẽẽ dicetur. iudi¬
tium datur. Siue furtũ ope cõ¬
silio ue exeritoris factũ sit. su
eoꝵ cuus qm. qui in ea nauina¬
iigandi cã eẽ. Nauigandi aũ
cã accipere debemus eos qui
ad hibemtur. ut nauis nauiget᷑
hoc ẽ nautas induplũ actio ẽ.¬
erit: exedicto p̃toris obligatur
ex ertitor nauis. uł caupo. ita
ut in pot̾ate sit eius. cuius res

Expanded text:
paulo ante, quam statuta libertas optigerit, amoverit aliquid servus aut corruperit, ignorantia domini non introducit hanc actionem: ideoque licet maxime ignoraverit heres a statulibero aut quilalius dominus a seruo suo amotum aliquid corruptumue esse, non impetrat post libertatem eius ullam actionem, quamuis in pluribus aliis causis iusta ignorantia excusationem mcondicione manumissum res amouentem, si cito condicio extitit, hac actione conueniendum. n eos, qui naues cauponas stabula exercebunt, si quid a quoquo eorum quosue ibi habebunt furtum factum esse dicetur, iudicium datur, siue furtum ope consilio exercitoris factum sit, siue eorum cuius, qui in ea naui nauigandi causa esset.Nauigandi autem causa accipere debemus eos, qui adhibentur, ut nauis nauiget, hoc est nautas.Et est in duplum actio.erit, ex edicto praetoris obligatur exercitor navis vel caupo ita, ut in potestate sit eius, cui res
Abbreviated transcription (Latin):
ub̃tatẽ. ecte ñdũ liber ẽ. s ut ser¬
cersare hauc actionẽ. S uͥliber-¬
tas competit continuo: dicend̾
ẽ posse ⁊ debere hauc actionem
dari adu̾sus eũ qui ꝑuenit adłi¬
b̾tatẽ.⁊ ¶Si seruus pure legat᷑
ante aditam hrditatẽ quid ad¬
miserit inhereditate: dicendũ
ẽ. quia dm̃um in eo mutatur.
huic actiomi lotũ ẽẽ. Et gu̾alit̾
dñis quo casu inseruo dñium ł
mutatur.  amittitur. ł lib̾tas
compenit post int̾uallum modi¬
tum adite hereditatis. eo casu h¬
anc actionẽ indulgenda¶ S si
fideicominissaria libertat data
sit seruo: qͥtꝗd in hrditatẽ ma¬
leficii admisit. minqͥd ñ prinsco¬
gatur heres manumiutt᷑e. qmͣ si
rescriptum : ñ impedire fidricõ¬
missariã li̾tatẽ. que pure data
ẽ. diuus saue marcꝰ rescͥpsit. ar-¬
bitr̃ exdtinenti dandũ. ap̃ que̾
rõ ponatur. S hoc rescriptum
ad rõnem pouendam ꝑtinet actꝰ
quem seruus ad ministrauit. ar¬
bitoor hoc igitur posĩe hatit acti¬

Expanded text:
um liber est: sed ut sercessare hanc actionem.Sed ubi libertas competit continuo, dicendum est posse et debere hanc actionem dari aduersus eum, qui peruenit ad libertatem.Si seruus pure legatus ante aditam hereditatem quid admiserit in hereditate, dicendum est, quia dominium in eo mutatur, huic actioni locum esse.Et generaliter dicimus, quo casu in seruo dominium uel mutatur uel amittitur uel libertas competit post interuallum modicum aditae hereditatis, eo casu hanc actionem indulgendam.Sed si fideicommissaria libertas seruo data sit, quidquid in hereditate maleficii admisit, numquid non prius cogatur heres manumittere, quam si rescriptum non impediri fideicommissariam libertatem, quae pure data est. diuus sane Marcus rescripsit arbitrum ex continenti dandum, apud quem ratio ponatur: sed hoc rescriptum ad rationem ponendam pertinet actus, quem seruus administrauit. arbitror igitur et hic posse hanc acti
Abbreviated transcription (Latin):
guus estimationẽ litis offerretm̃
cogantur. Latur ignur arbitriũ
hoc ẽdt̃o ut siuidẽ uelit oed̾e
noxͥos seruos. possit õs dede̾ qui
participau̾unt furtum. Eñi u̾o
si maluerint estimationem offer¬
re: tm̃ offerat. mͣtum si unus
lber furtum fetisset ⁊ retuane¬
at familiã suã. hec ã facultas
dũo tribuitur totens. quotiens
iguorante eo furtum factũ ẽ. Cet̾¬
nui si sciente: facultas ei ñ erit
data. Nam ⁊ suo noĩe. ⁊ singłoꝵ
noĩe: duem̾i pot̾ noxali iuditio.
nec una estimatione qmͣ uber
hõ sufferret di fungi pot̾it. ¶Sã
actipitur scire qui scit ⁊ potuit ꝓ¬
hibere. Scĩam enĩ spectare debe¬
mus: q̃ ht̃ uoluntatẽ. Cet̾m siscit
ebi bñsicio. ¶ Si plures serui
dãpnũ culpa dedut: etissimũ
ẽ eandẽ facultatẽ dño dari.¬
Cũ ples serui eiusdẽ rei furtum

Expanded text:
estimationem litis offerre cogatur. datur igitur arbitrium hoc edicto, ut, si quidem uelit dicere noxios seruos, possit omnes dedere, qui participauerunt furtum: enimuero si maluerit aestimationem offerre, tantum offerat, quantum, si unus liber furtum fecisset, et retineat familiam suam.Haec autem facultas domino tribuitur totiens, quotiens ignorante eo furtum factum est: ceterum si sciente, facultas ei non erit data: nam et suo nomine et singulorum niri potest noxali iudicio, nec una aestimatione, quam homo liber sufferret, defungi poterit: is autem accipitur scire, qui scit et potuit prohibere: scientiam enim spectare debemus, quae habet et voluntatem: ceterum si scit, edicti beneficio.Si plures serui damnum culpa dederint, aequissimum est eandem facultatem domino dari.Cum plures serui eiusdem rei furtum
Abbreviated transcription (Latin):
contestata sit: tam dui aliorũ
noie accio sustim̾i debebit. qmͣ¬
du priore ioitio pot̾ actor con¬
sequi qnͣtum ꝯsequ̾ttur. si liber
sio furtum fecudet.  uł.

Expanded text:
contestata sit, tamdiu aliorum nomine actio sustineri debebit, quamdiu priore iudicio potest actor consequi, quantum consequeretur, si liber id furtum fecisset, Iu
Abbreviated transcription (Latin):
salotum ht̃ hec aitio. ¶ Non
ñ u̾o ad soia furta ista actio
ꝑtinet. s etiã ad oĩa dãpua que¬
cuiq h̾editati seriis dedit.
Sceuola ait possessionis furtũ
fieri. Deniq si milus sit posses.¬
sor furtum negat fieri. sccͥco
aũt hereditat furtũ
ñ fieri. quia possõm hr̃di

Expanded text:
sa, locum habet haec actio. Non sa, locum habet haec actio. Non tantum autem ad sola furta ista actio pertinet, sed etiam ad omnia damna, quaecumque hereditati servus dedit. Scaevola ait possessionis furtum fieri: denique si nullus sit possessor, furtum negat fieri: idcirco autem hereditati furtum non fieri, quia possessi
Abbreviated transcription (Latin):
sceuola plenius tractat: ⁊ si eam
rem surripuisset seruus qmͣ defũ¬
ctus pignori acceꝑat. hauc actio¬
nem honorariam locum hr̃e .s.
plenius eñ cãm bonoꝵ hic acciꝑa¬
mus ꝓutilitate. Namsi in locũ
deficientis furti actionis: pp̃ serui¬
tutẽ hanc actionẽ substipant p̃tor¬
ueri simile ẽ in oĩb cãis eum inqͥ¬
b furtiagi potuit : substipuisse.
¶Insumia ꝓbatur: hauc actionẽ
⁊ uireb pignoratis ⁊ iureb alie¬
ns bonafide possesss lotũ hr̃e.
Idem ⁊ de recommodata restatori.¬
stẽ si fructus post mortẽ testato¬
ris ꝑceptos. hic seruus qui lib̾ta¬
tem ꝓspicit. contractau̾it. locꝰ.
erit᷑ huic actioni. S ⁊ si partus
uł fetus past mortẽ agnotos:
tantumdẽ erit dicepdum
¶retca ã impubes pꝰ mortẽ pr̃is
quesierit rei dm̃um. eaq añqͣmͣ
impuberis hereditas ad eatur.
sur ripiatur. locum hr̃e istamat.¬
tionem dicendum ẽ. s ⁊ in oĩb
que int̾su̾int hrdis nou eẽ euer¬

Expanded text:
Scaevola plenius tractat et si eam rem subripuisset servus, quam defunctus pignori acceperat, hanc actionem honorariam locum habere: plenius enim causam bonorum hic accipimus pro utilitate. nam si in locum deficientis furti actionis propter servitutem hanc actionem substituit puerisimile est in omnibus causis eum, in quibus furti agi potuit, substituisse. et in summa probatur hanc actionem et in rebus pigneratis et in rebus alienis bona fide possessis locum habere: idem et de re commodata testatori.Item si fructus post mortem testatoris perceptos hic seruus, qui libertatem prospicit, contrectauerit, locus erit huic actioni: sed et si partus vel fetus post mortem adgnatos, tantundem erit dicendum. Praeterea si impubes post mortem patris quaesierit rei dominium eaque, antequam impuberis hereditas adeatur, subripiatur, locum habere istam actionem dicendum est. Sed et in omnibus, quae interfuit heredis non esse aver
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ubi . ł unus adut compe¬
tit libertas¶ S si pupillus heres
sit institutus ⁊ asubstituto liber¬
tas data: medioq tpr̃ quedam
admittant᷑. siquidẽ uuo ꝑupil¬
lo quid fu̾it factũ. locũ si eẽ huic
actioni. sinu̾o post mortẽ anqm
is pupilio succed̾et actionẽ ista
locum hr̃e. ¶Hec actio locũ h̃t:¬

Expanded text:
bi vel unus adit, competit libertas. Si pupillus heres s sit et a substituto eius libertas data medioque tempore quaedam admittantur: si quidem vivo pupillo quid fuerit factum, locum non esse huic actioni: sin vero post mortem, antequam quis pupillo succederet, actionem istam locum habere. Haec actio locum h
Abbreviated transcription (Latin):
natura turpia sunt q̃dã ciuiliter
⁊ qͣi more ciuitatis ut puita sur¬
tũ adult̾iũ natura turpe ẽ. Etem̃¬
u̾o tutele dãpnari hoc ñ natura ꝓ¬
beũ ẽ. s moretuntatũ. nec enĩ na¬

Expanded text:
natura turpia sunt, quaedam ciuiliter et quasi more ciuitatis. ut puta furtum, adulterium natura turpe est: enimuero tutelae damnari hoc non natura probrum est, sed more ciuitatis: nec enim na
Abbreviated transcription (Latin):
ad quiri ñ pot̃. ułi si seruitutẽ
ad fiumdum corneliam̃ stipula¬
nis sit. qui fundus semꝑnii erat ..¬
alt̾tus ex dñis ei soli ad quirit.
hoĩem qui ticii erat stipulatus
fu̾it. et soli adquirit ciuus ñ
erat. S ⁊ si stipulatus sit stichũ.
sic ⁊ ineuio ⁊ iitio dare spondes.
totũ enĩ meino adquirit. Q i.
alt̾i ex dñu ad quirere nõ pot̾.
id ad eũ qui ad obligationem
ad mittitur ꝑtinet. ⁊ si cũ du¬
os dños sermis hr̃et stinulqt᷑
fu̾it. iħi aut iłłi dñi suis. q̃si

Expanded text:
adquiri non potest. veluti servitutem ad fundum Cornelianum stipulatus est, qui fundus Sempronii erat alterius ex dominis: ei soli adquirit. us fuerit, ei soli adquirit, cuius non fuit. sed si stipulatus sit Stichum sibi et "Maevio et Titio dari spondes?", totum eum Maevio adquirit: quod enim alteri ex dominis adquirere non potest, id ad eum, qui ad obligationem admittitur, pertinet. Si, cum duos dominos servus haberet, stipulatus fuerit illi aut illi domini
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ duor iussu stipislatus fu̾it.
hus solis adquiret qui iuisser̃t.
magiiq ẽ. ut ne equalr. s pro
portione dñcca docum eis ad qui¬
ratur. Ideni puto ⁊ si noiatim.
eis stipulatus ꝓponatur. nã
⁊ si õium iussu stĩpulatꝰ sit. ł õt¬
rilib ad quibere.Si ierus

Expanded text:
et duorum iussu stipulatus sit, his solis adquiret qui iusserunt, magisque est, ut non aequaliter, sed pro portione dominica totum eis adquiratur. idem puto et si nominatim eis stipulatus esse proponatur: nam et si omnium iussu stipulatus sit vel omnrilibus adq
Abbreviated transcription (Latin):
eidẽ socio. uł noĩaũ dari impuła¬
tuseet. ¶ Tut̾dum. eniã. si neq
iussu. n foĩatĩ alt̾i ex dñis sti¬
puletur ei uni tñ soli ad quire¬
re eũ suliano placuit. ut puta
siquid forte stipularetur. ꝙ ut̾q¬

Expanded text:
dari stipulatus esset. interdum etiamsi neque iussu neque nominatim alteri ex dominis stipularetur, ei tamen soli adquirere eum Iuliano placuit: ut puta si quid forte stipuletur, q
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ eẽ ꝓponatur. ¶ procuratorẽ
rias passe suut. Sitũ ꝓturator
aut neglegat. aũ colludat. au̾
ñ fufficiat ad u̾sus ꝑsonas q̃ iniu¬
riã fet̾unt. ip̃ potius qui passꝰ
ẽ inupciã accio iniuriaꝵ cõpe¬
tit. ¶Procuratorẽ ã acciꝑe de¬
bemꝰ. n unq eũ cui spetialr data.¬

Expanded text:
filius esse proponatur. Procuratorem riam passae sunt. si tamen procurator aut neglegat aut colludat aut non sufficiat aduersus personas, quae iniuriam fecerunt, ipsi potius, qui passus est iniuriam, actio iniuriarum competit. Procuratorem autem accipere debemus non utique eum, cui special
Abbreviated transcription (Latin):
nõie ag̾e. cũ pr̃e cessante p̾coe
ei agͥe ꝑmittit. ¶ Si filiusfamꝰ
ĩiuriassim noĩe egit patri acti
o ñcompent. ¶ Idem ait filio
familias iniuitarũ noĩe accio¬
nem dari. quotiens nemo ẽ qͥ

Expanded text:
um patre cessante praetor ei agere permittat. Si filius familias iniuriarum egerit, patri actio non competit. Idem ait filio familias iniuriarum nomine actionem dari, quotiens nemo est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ti uidentur. heedẽ tñ a
serus facte granes st̃. trescit
e dtumelia ex ꝑsona eiꝰ qui
ꝯtumeliã fatit᷑. ¶Cũ semus in¬
uiriam facit male fitiũ eum ad¬
cuti excet̾is delutis ita miuriaꝵ

Expanded text:
 a seruis graues sunt: crescit enim contumelia ex persona eius qui contumeliam fecit. Cum seruus iniuriam facit, maleficium eum adcuti ex ceteris delictis, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. interdũ ita acciꝑiendũ
sit. ut pr̃i esꝰ cõpetat accis. ut
puta nepoti fca ĩuiria ẽ. pat̾
prr̃i potuis dandã ĩutriarũ ac¬
Idem iuł scribit faliũ ñ tm̃ iꝑ
re passe. alioqͥn inq̾d. iist eiꝑm¬
serimnus ꝓcuratorẽ dan futłꝵ
ẽ ut si ualitudine impediatur.
neq sit qui in iuriaꝵ actionẽ
exxipiatur. ĩ pediatur actio. Idẽ
ait. ⁊ si nepati fc̃a sit uuria ⁊ ne¬
mosit quia ui noie agati ꝑant¬
tendum ẽẽ pri exꝑiri. ⁊ is ꝑtura¬
torem dabit. oĩb em̃ qui sus

Expanded text:
accepit', interdum ita accipiendum est, ut patri eius compet‹a›t actio. ut puta nepoti facta iniuria est, pater patri potius dandam iniuriarum acIdem Iulianus scribit filium non tantum re posse: alioquin, inquit, nisi ei permiserimus procuratorem dare, futurum est, ut, si ualetudine impediatur neque sit qui iniuriarum actionem exequatur, impediatur actio. Idem ait, et si nepoti facta sit iniuria et nemo sit, qui aui nomine agat, permittendum esse patri experiri, et is procuratorem dabit. omnibus enim, qui suo
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r abolita fu̾it ĩiuria. si
nissu dñi seruus ĩ iuriã fec̾it.
utiq dñs conueniripot̾it. ⁊ suo
noĩe. S si ꝓponatur seruus ma¬
nuissus᷑. placet labeoni dan¬
dam ĩ eum accionẽ. qͥ a noxa ca¬
pud sequitur nec inoĩa seruꝰ
dño parere debet. Eet̾m si ocui¬

Expanded text:
iuria. Si iussu domini seruus iniuriam fecerit, utique dominus conueniri poterit etiam suo nomine. sed si proponatur seruus manumissus, placet Labeoni dandam in eum actionem, quia et noxa caput sequitur nec in omnia seruus domino parere debet: ceterum et si occi
Abbreviated transcription (Latin):
loco ẽ plane. si ag̾e p̃sñs nolit.
uł qͥa differt. ł qͥa remttt. atq
donat ĩ iuiriã. magis ẽ. ut filio
tat. ĩiuriaꝵ accõm filiodandã.
ut puita si pr̃is ꝑsona iulis abiec¬
ta  sit. filu houesta. Neq enĩd

Expanded text:
loco est. Plane si praesens agere nolit, uel quia differt uel quia remittit atque donat iniuriam, magis est, ut filio tat, iniuriarum actionem filio dandam, ut puta si patris persona uilis abiectaque sit, filii honesta: neque eni
Abbreviated transcription (Latin):
ognitionũ nin̾nis cum exuariis ceas
descendat ĩ gña diuidi facile ñ pot̃.
honorib sũ inuñis gerendis agata¬
tur. aut depetumaria re disceptetur
aut de estumarõe aliciuꝰ cognoscitur.
aut decapitali crimine q̃r. Estima

Expanded text:
ognitionum numerus cum ex uariis causis descendat, in genera diuidi facile non potest, honoribus siue muneribus gerendis agitatur, aut de re pecuniaria disceptatur, aut de existimatione alicuius cognoscitur, aut de capitali crimi
Abbreviated transcription (Latin):
Roxenetica iure litito perunt᷑. eucti
fariendi noĩs ut młti foient
mandat. tam ⁊ silaudat nom̃. ldem
dito ⁊ si aliqͥd filantropa noĩe accepe¬
rit. net ex loceto d ducto erit actõ.
plane si dolo ⁊ taliditare temditorẽ¬

Expanded text:
roxenetica iure licito petuntur. 2 Idefaciendi nominis, ut multi solent, mandat, tametsi laudet nomen. idem dico, et si aliquid philanthropi nomine acceperit: nec ex locato conducto erit actio. plane si dolo et calliditate creditore
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾dumu in iuria fc̃a seruo ad
tłum redundat int̾dũ ñ. Nam
sipub̾o segerentẽ. aut tũ eum
alr̾ius potiꝰ qui meũ existimat
qui tenidit ñ sesurus eum si
emeũ sciet nͣ posse es̃ quani ĩu

Expanded text:
Interdum iniuria seruo facta ad dominum redundat, interdum non: nam si pro libero se gerentem aut cum eum alterius potius quam meum existimat quis, non caesurus eum, si meum scisset, non posse eum, quasi mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Hanisi leuit᷑ ꝑtussus sit uł ma-¬
ledittũ ei leuit᷑. ñ dgbit ei atgo¬
nem. At si ĩfamiatꝰ sit. uł fc̃o
aliquo. ł sarmine scripto: puto
canse cognitiõm p̃coris porrigẽ¬
dam ⁊ ad serni qͣutatẽ. Et enm
ułtũ int̾est qͣlis seruus sit bo¬

Expanded text:
ussus sit uel maledictum ei leuiter, non dabit actionem: at si infamatus sit uel facto aliquo uel carmine scripto. puto causae cognitionem praetoris porrigendam et ad serui qualitatem: etenim multum interest, qualis seruus sit, bo
Abbreviated transcription (Latin):
delemui corm̃ta ⁊ corporis dolo¬
rẽad heruendã u̾itatẽ. Nuda
gͦ int̾rogatio. uł leius cͣclitio
nõ ꝑtinet ad hoc edictũ. Que¬
snonis u̾bo etiã ea ꝙͣ malam
mansionẽ dicunt continebr.¬

Expanded text:
emus tormenta et corporis dolorem ad eruendam ueritatem. nuda ergo interrogatio uel leuis territio non pertinet ad hoc edictum. quaestionis uerbo etiam ea, quam malam mansionem dicunt, contineb
Abbreviated transcription (Latin):
tipulanones commodissimum ẽ. hide¬
ita componere. utq̃zciunt sp̃ecia sbr¬
lit̾ cõp̾hend possunt cominean.¬
tur. sol aũt clausula ad ea ꝑ¬
sunt. ⁊ ad inc̾tos casus ꝑrinent.

Expanded text:
tipulationes commodissimum est ita componere, ut, quaecumque specialiter comprehendi possint, contineantur, doli autem clausula ad ea psint et ad incertos casus pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
imeẽ ł mortuũ eẽ. edes deusta
eẽ. Id̾ niris e. si quid lotũ sacrũ
aureuigiosũ daristipiaatui fu¬
erit. Net minus inutius stipu¬
aͣ eẽ stipulatus fuit. Item sb̾ im¬
possibiliꝯditione factã stipar-¬
lationẽ ꝯstat inutilẽ ẽẽ. ¶ fini¬
osum siue stipuletur siue ꝓmit¬
tat. nich agere natura m̾ani¬
festũ ẽ. huic proximus est qui
eius etatis ẽ. ut non dum intes¬
ligat quid dicatur. S quid in
huc benignus acceptũ e̾. nam¬
qui loqui pot̾ crednur ⁊saꝑula¬
ri ⁊ ꝑmitere recte posse. Mutum
dius exaudit: s qui õmo nõ ex¬
audit. ¶ dem.¬

Expanded text:
sse vel mortuum esse vel aedes deustas esse. idem iuris est, si quis locum sacrum aut religiosum dari sibi stipulatus fuerit. Nec minus inutilis estuam esse stipulatus fuerit. Item sub impossibili condicione factam stipulationem constat inutilem esse. Furiosum, sive stipulatur sive promittat, nihil agere natura manifestum est. Huic proximus est, qui eius aetatis est, ut nondum intellegat, quid agatur: sed quod ad hunc benignius acceptum equi loqui potest, creditur et stipulari et promittere recte posse.Mutum ndius exaudit, sed qui omnino non exaudit. 2 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in maĩorib sassb. siculpa
eius int̾ueniat tenetur. llelumi
si quasi amicos adcenã inuita¬
turus argentum ꝙ meam rem
utendum acceꝑit᷑. ꝑ egre ꝓficiẽs
secũ portare uoluerit. ⁊ id aut̃
naufragio. aũ p̃donũ hostiũ¬
ue incursu amiserit.S quoq
tenetur. qui ⁊ ipse de ea te qmͣ at¬
ceꝑit restauenda tenecur. Sed
n ⁊̃ si neglegenter remcustodi¬
tam amiserit. securiis ẽ. qͥa em̃
ñ sua grã accepit. sed enis agͥ
accepit in eo soło tenetur. siqͥd
dolo ꝑierit. lieglegentie u̾o noĩe

Expanded text:
et in maioribus casibus, si culpa et in maioribus casibus, si culpa eius interveniat, tenetur, veluti si quasi amicos ad cenam invitaturus argentum, quod in eam rem utendum acceperit, peregre proficiscens secum portare voluerit et id aut naufragio aut praedonum hostiumve incursu amiserit. Is quoqtenetur: qui et ipse de ea re quam acceperit restituenda tenetur. sed is etiamsi neglegenter rem custoditam amiserit, securus est: quia enim non sua gratia accipit, sed eius a quo accipit, in eo solo tenetur, si quid dolo
Abbreviated transcription (Latin):
nasamtm aut ex male¬
ficio au̾ ꝓprio quoda iurł. o¬
ex uariu cauarũ figuris. ¶ob¬
ugationes exotractu au̾re ꝯtra¬
re ꝯtrahitur obligatio mutui
datione. Mirtm a datio dsistit in
hus reb que ponde muuero
mentura uedstant. ueluti ni¬
no. oleo. frimiento. ꝑetunia mi¬
merata. quas rec in hoc danus
ut fiant actipientis. postea ali¬
as recepturi. eisdẽ gn̾is ⁊ qͣli¬
tatis. Is quoq cui rem aliquã
cõmodamus reunobis obligatur
s is de ipsa re qmͣ acceꝑit restitu¬
enda tenetur. Et ille quide qui
mutuũ accep̃ si quolibet tasu ꝙ
accepit amiserit: nichomimũ
obligatus ꝑmanet. is uo qui u-¬
tendũ accepit: simaiore causu
cui humana infirmitas resit̾e
ñ pot̾. ułi incendio. ruina nau¬
fragio. rem qm acceꝑit amise¬
nt: seturus ẽ. Alias tñ ex actissi¬
mam diligentiã custꝯdiende rei
prare compenitur. Nec sufficit
eleandem diligenniam ad hib̾e
quam suis rebr adhilet. si alius
diligennor custodire pot̾it. Sed

Expanded text:
nascuntur aut ex maleficio aut proprio quodam iure ex variis causarum figuris. Obligationes ex contractu aut re contraRe contrahitur obligatio mutui datione. mutui autem datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensurave constant, veluti vino oleomerata, quas res in hoc damus, ut fiant accipientis, postea alias recepturi eiusdem generis et qualitatis.Is quoque, cui rem aliquam commodamus, re nobis obligatur, sed is de ea ipsa re quam acceperit restituenda tenetur.Et ille quidem qui mutuum accepit, si quolibet casu quod accepit amiserit, nihilo minus obligatus permanet: is uero qui utendum accepit, si maiore casu, cui humana infirmitas resistere non potest, ueluti incendio ruina naufragio, rem quam accepit amiserit, securus est. alias tamen exactissimam diligentiam custodiendae rei praestare compellitur, nec sufficit ei eandem diligentiam adhibere, quam suis rebus adhibet, si alius diligentior custodire poterit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
n fier ue nobis stipulamur. S
aũt proprio noie quiiq obliga¬
tur aut alieno. qui a alieno
noĩe obligatur: fidenisso uoca¬
tur. Et plerumq abeo quẽ ꝓpei¬
onõie obagamia alios accipimꝰ
quieade̾ obngatione teneantur
dum curamus. ut ꝙ in obliga¬
tionẽ ducimus tutiꝰ nobis debe¬
atur. ¶ Si id ꝙ dau stimuletur
De at ut dari nõ porsit. palã
est naturuli rone iutilem ẽẽ
stpulatõnẽ. llesuti si de hoĩe ui.¬

Expanded text:
ulemur.Sed aut proprio nomine quisque obligatur aut alieno: qui autem alieno nomine obligatur, fideiussor uocatur. et plerumque ab eo, quem proprio nomine obligamus, alios accipimus, qui eadem obligatione teneantur. dum curamus, ut quod in obligationem deduximus, tutius nobis debeatur.Si id, quod dari stipulemur, tale sit, ut dari non possit, palam est naturali ratione inutilem esse stipulatione
Abbreviated transcription (Latin):
dult̾ diemsuĩ obierit consti¬
tutũ ẽ ⁊ mortuo ad ult̾o sñ pscͥ¬
ꝑtõne mulierem posse accusari.
d ⁊ siũ mors s pena alia reũ
subtͣxit ad huc dñis posse ad mu¬
lierem uen̾i. Si eo tp̃r quo
eligcebatur reii adultera ñ fu
it nupta. quo ã ab soluatur
mipta inuenttim. dacendũ est
se actutari. qͥa eo tp̃r quo adu¬
ter eligebatur nipta ñ fuit.
¶Nupta ñ pot̾ accusari ñ tr̃ ab
eo qui ad ult̾iũ agcusauit nec
optimut. s nec ab alio qͥdẽ siad¬
ult̾ absolutus ẽ. ꝓmñ si ꝑ coslu¬
tionẽ tũ ad ułt̾o conftituerit fu¬
erit absolutus. dedit muliers
nupte adu̾sus om̃s securitatẽ.
plane si impta desrerit ẽẽ accu¬
sari pot̃it. Neq em̃i aliã lex tu
re fatit. s nec filiꝰ famł pat̾.

Expanded text:
dulter diem suum obierit, constitutum est etiam mortuo adultero sine praescriptione mulierem posse accusari. Sed et si non mors, sed poena alia reum subtraxerit, adhuc dicimus posse ad mulierem ueniri. Si eo tempore, quo eligebatur reus, adultera nupta non fuit, quo autem absoluatur, nupta inuenitur: dicendum est se accusari, quia eo tempore, quo adulter eligebatur, nupta non fuit. Nupta non potest accusari, non tantum ab eo, qui adulterum accusauit nec optinuit, sed nec ab alio quidem, si adulter absolutus est. proinde si per collusionem ieri nuptae aduersus omnes securitatem. plane si nupta esse desierit, accusari poterit: neque enim aliam lex tuere faciet: sed nec filius fam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hĩtet: occid̾e ñ pot̾it. ¶ Q ait
lex incontinenti filiã octidat sic
erit accipiendũ. ne occiso hodie
adult̾o reseruet᷑. ⁊ post dies filiam
ocuidat. uł contͣ debet enĩ ꝓꝑe uno
iccu ⁊ uno impetu utĩ ocͥcid̾e. eqͣli
ira adu̾sus utr̃mq sũpta. ꝙ si ñ¬

Expanded text:
non habitat, occidere non poterit. Quod ait non habitat, occidere non poterit. Quod ait lex 'in continenti filiam occidat', sic erit accipiendum, ne occiso hodie adultero reseruet et post dies filiam occidat, uel contra: debet enim prope uno ictu et uno impetu utrumque occidere, aequali ira aduersus utrumque su
Abbreviated transcription (Latin):
mui sue licet ibi filia ñ hĩtant
cilio accipienda ẽ ut inlege cor¬
nelia deiniuriis. S qui occid̾e
pot̃ adult̾ũr multo magis cõtu¬
melia pot̾it iire affic̾e. Iõ ã p̃a
ñ marito mulierẽ ⁊ omnẽ adut¬
t̾um ꝓmissũ ẽ occid̾e. qdͣ plerũ¬
q pie̾tas pat̾mi nõis cõsiliumꝑ
lb̾is capit. cet̾m mariti salor ⁊
impetꝰ facile det̾nentis fu̾it re
enĩ ita deinum hauc pot̾ats̃ pr̃i
cõpet̾e. si mip̃a turꝑitudine filiã
dealt̾io de p̃hendat. labeo qͦ ita
ñis de p̃hensum occidi ⁊ octidi ⁊ hoc
ẽ ꝙ solon ⁊ draco dicunt. sufficit
pr̃isi eo tp̃e hãt ĩ pot̾ate quo oc¬
cidit. ñ quo ĩ mm̃o cołlotauit. sĩ¬
ge enĩ postea redactã ĩ pot̾ate. qr̃¬
ei occid̾ e. s domui sue gn̾i ne sui
tũi. illa rõ redditur ꝙ maiorẽ
in iiriã putauit legis lator ꝙ
ĩ domo peis aut mariti ausa fu̾at
filia ad ut̾m iudicẽ s si p̃r alibi
ñ hĩtet cde p̾hensã illo filiã ubi

Expanded text:
mi suae, licet ibi filia non habitatcilio accipienda est, ut in lege Cornelia de iniuriis. Sed qui occidere potest adulterum, multo magis contumelia poterit iure adficere. Ideo aito mulierem et omnem adulterum remissum est occidere, quod plerumque pietas paterni nominis consilium pro liberis capit: ceterum mariti calor et impetus facile decernentis fuit refenim ita demum hanc potestatem patri competere, si in ipsa turpitudine filiam de adulterio deprehendat. Labeo quoque ita neris deprehensum occidi: et hoc est quod Solo et Draco dicunt ἐν ἔργῳ. Sufficit patri, si eo tempore habeat in potestate, quo occidit, non quo in matrimonio collocauit: finge enim postea redactam in poteei occidere, sed domi suae generiue sui tantum, illa ratio redditur, quod maiorem iniuriam putauit legislator, quod in domum patris aut mariti ausa fuerit filia adult‹er›um inducere. Sed si pater alibi non habitet, deprehensam illo filiam, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ antũ alio cõis fu̾it qui ue ser¬
nus erit. ⁊ p̃cipitur ut is maritus
qui hoꝵ qmi occid̾it uxorẽ sñ mo-¬
ra ꝯͥmuitat. Eex̾m sui iuris an
filiꝰ famuł. fit maritꝰ nichil int̾ẽe¬
apłisq dcm ẽ. ¶ Illud inutͦq ex
sña legis q̃ritur. an pr̃ĩ magistͣ¬
tũ occid̾e liceat. item sifilia igno¬
miniosa sit. aut uxor ꝯtra leges
nupta auid ius inchil ommꝰ pr̃

Expanded text:
 an cum alio communis fuerit quiue seruus erit. Et praecipitur, ut is maritus, qui horum quem occiderit, uxorem sine mora dimittat. Ceterum sui iuris an filius familias sit maritus, nihil inteisque dictum est. Illud in utroque ex sententia legis quaeritur, an patri magistratum occidere liceat? item si filia ignominiosa sit aut uxor contra leges nupta, an id ius nihilo minus pater
Abbreviated transcription (Latin):
pot. expettabit igitur sinam
solutus fint. mulr̃ ꝑ eũ iuntet.
net ultra accusari pot̾. si ddẽp¬
natus fu̾it. mułt̾ ñ ẽ ꝯdempna¬
ta. s aget cãm suã. fortassis oꝑ
ito legis posit. qͥd er̃ si ablulter
mimicitiis opp̃ssus ẽ uł falsisar¬
gum̃tis testibq sb̃ornatis aꝑ̃
p̃sidẽ grauatus qui aut noluit
iuditẽ religiosũ sornta pudici¬
ciã suã defendat: s si ant̃ qmͣ¬

Expanded text:
possit. exspectabit igitur muliersolutus fuerit, mulier per eum uincet nec ultra accusari potest: si condemnatus fuerit, mulier non est condemnata, sed aget causam suam, fortassis et ilio possit. quid enim, si adulter inimicitiis oppressus est uel falsis argumentis testibusque subornatis apud praesidem grauatus, qui aut noluit iudicem religiosum sortita pudicitiam suam defendet? Sed si anteq
Abbreviated transcription (Latin):
S ita demũ ad ult̾ium maritꝰ
uindicabit. si im hostiũ passa
ñeẽt. cet̾m queuim patit᷑ nõ ẽ
iuea tausa ut adult̾ii ł stirpri
dampnetut. ¶Si minor .xii.
anius ĩ domũ deducta adult̾iũ
cõmisit s uł qͣi sponsa pot̾it accu¬
sari ex rescͥpto dim seu̾i ꝙ supra
relatũ ẽ s ⁊ si qͣ repudiata est
mox reductasit ñ qͣi eod̾ m̃m̃o¬

Expanded text:
ta demum adulterium maritus uindicabit, si uim hostium passa non est: ceterum quae uim patitur, non est in ea causa, ut adulterii uel stupri damnetur. Si minor duodecim annis in domum deducta adulteriumcommisit, sed uel quasi sponsa poterit accusari ex rescripto diui Seueri, quod supra relatum est. Sed et si qua repudiata, mox reducta sit non quasi eodem m
Abbreviated transcription (Latin):
satõm maituere ũ pot̾. sic tñ ut
quo adimus occupet utriq tp̃a
cedant. ubi u̾o maritut occupa¬
uit. residua tp̃a ei qui occupare
pit. nã adu̾sus eũ adu̾sus qm̃ ñ
cepit desimunt eitp̃a ced̾e. hec ĩ
maritus ⁊ pẽib dicta st̃ extrane
naut qui accusare possunt. ac-¬
tusandi facultas post maritũ
ip̃iutiles ¶ Siã extͣnens ĩsituit ac¬
cusatõmi aũ siꝑiremente marito
diendũ siũ negligenti p̃uent᷑
ẽ. Et iõ ⁊ si accusatione martuta
absoluta sit mulier extͣneo accu¬
sante tñ marito deb ꝑmitti res¬
taurare accusationẽ: sudoneas
lan poste inpriore matͥmonio
cõmiss dubum ñ ẽ. cũ aꝑte le¬
ge mlia de adult̾us coħ̾cendis ca¬
ueatur. siqͥd̃ uidua sit de truꝰ
ad ult̾io agͥetur. accusator lib̃m
arbitriũ hẽat ad ult̾m an ad uł¬
fam peiꝰ accusare malit. Si t̾io
npta sit ut pͥus ad ult̾m ꝑ a¬

Expanded text:
stituere non potest, sic tamen, ut, qu‹o›ad unus occupet, utrique tempora cedant, ubi uero maritus occupauit, residua tempora ei, qui occupare pit: nam aduersus eum, aduersus quem non coepit, desinunt ei tempora cedere. haec in maritis et patribus dicta sunt. Extraneis autem, qui accusare possunt, accusandi facultas post maritum ipsi utiles. Si ante extraneus instituerit accusationem, an superuenient‹i› marito diendum, si non neglegentia praeuentus est. et ideo et si accusatione instituta absoluta sit mulier extraneo accusante, tamen marito debet permitti restaurare accusationem, si idonealari posse in priore matrimonio commissi dubium non est, cum aperte lege Iulia de adulteriis coercendis caueatur, si quidem uidua sit, de cuius adulterio agetur, ut accusator liberum arbitrium habeat, adulterum an adulteram prius accusare malit: si uero nupta sit, ut prius adulterum pera
Abbreviated transcription (Latin):
erit neq emĩ cquũ iuisũ ẽ absñ¬
de trattione. Cec̃m siꝗs euitandi
ĩciuilib uł inbanis castris mi¬
utant dicendũ ẽ deferriht pos¬
se n eni laborare ħt ut sepͥsẽ¬

Expanded text:
erit': neque enim aequum uisum est absendetrectatione': ceterum si quis euitandi in uigilibus uel urbanis castris militat, dicendum est deferri hunc posse: neque enim laborare habet, ut se re