comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uẽdendo sine tutoris augͣtate
ño obligatur.si necmnem̃do
nisi inqͣtũ locuplectior fes est.¬
¶t ip̃e tutor epͥtoris ⁊ uendito
ficit ꝓculdubio emẽ põt./ S si
mala fide c̃ptio int̾cesẜit milli
erit mom̃ti. Ideoq nec usu c̃ap
põt. Sane si sue etatis fc̃s ꝯꝑba¬
uerit eptionẽ ꝯtractus ualet.¬
Si si ꝑ int̾positã ꝑsonã rempu¬
pilli emerit mea cã est ut ẽptio
nullius mom̾ti sit qr nõ bona
fide u̾rrem gessisse ⁊ ita ẽ rescri¬
ptũ adiuo seuero ⁊ añt. Sanc
nom̃ nõ mala fide si sĩpliciter
ut solẽt honestiores nõ patino¬
mina sua instrum̃tis ĩ scribi
ualet ẽptio Qd̃ si callide idemc
nã emissi. S ⁊ si creditorpup¬
illi distrahat eq̃ emere bõa fide

Expanded text:
s auctoritate non obligetur sed nec in emendo, nisi in quantum locupletior factus est.Item ipse tutor et emptoris et uenditorficit, procul dubio emere potest. sed si mala fide emptio intercesserit, nullius erit momenti ideoque nec usucapere potest. sane si suae aetatis factus comprobauerit emptionem, contractus ualet.Sed si per interpositam personam rem pupilli emerit, in ea causa est, ut emptio nullius momenti sit, quia non bona fide uidetur rem gessisse: et ita est rescriptum a diuo Seuero et Antonio.Sane nomen non mala fide sed simpliciter, ut solent honestiores non pati nomina sua instrumentis inscribi, ualet emptio: quod si callide, idem nam emisset.Sed et si creditor pupilli distrahat, aeque emere bona
Abbreviated transcription (Latin):
Elsus. Si ancillas ol debeno
⁊ ꝙ exhis natumerit. testato
legauit. una mortua ẜuius
ptum negat deb̃. qr accesio¬
nib loco legatis sit. ꝙ falm
puto. ⁊ nec uerbis necuoli¬
tati defuncti. accomoditie¬

Expanded text:
um. Si ancillas omnes et quod ex his natum erit testator legauerit, una mortua Seruius partum eius negat deberi, quia accessionis loco legatus sit: quod falsum puto et nec uerbis nec uoluntati defuncti accommodat
Abbreviated transcription (Latin):
patisint hrdem elige̾ debet̾
ms cui soluat. et ab eo defẽ¬
datur.⁊sine ut̾rius manife¬
sta ca lũpnia. udeatur ei po¬
tius soluendũ. cui primu
legatũ est. ¶ Si cui certã pͥtẽ
hroitatis legauõdiuus a¬
orianus rescripsit ut neq
p̃tia manumissoꝵ. n fumͣs
moriar.do⁊ manumissor
ptia. emedio delucẽda sũt.
legatus fit.siꝗd ei post testm̃
testator. eam ꝑtẽ nõ seꝑatĩ
pssedit. si uniuersitati pri¬

Expanded text:
ati sint, eligere debet heres cui soluat, ut ab eo defendatur: et, si neutrius manifesta calumnia uideatur, ei potius soluendum, cui primum legatum est.Si cui certam partem hereditatis legauero, diuus Hadrianus rescripsit, ut neque pretia manumissorum neque funeris moriar', dos et manumissorum pretia e medio deducenda sunt. legatus sit, si quid ei post testametestator eam partem non separatim possedit, sed uniuersitati pri
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ ẽẽ iussus sit recte ⁊ sine
lib̾tate ei⁊ ab hrde legari
posseꝯ stitit. ꝙͣ supu̾acuũ
eẽt ei lib̾tatẽ dure q̃ ex te¬
sco hr̃dis capturus nõsit.
ĩ⁊ extestat᷑oris h̃t. ¶Otichũ
aut pãphylũ utrum hr̃s i¬
m̃s uolet. titiodato oumu
trũ uelit dare. codie quote¬
st̃m meumrecitatũ erit.di¬
hũ dare malit.pm̃ oblig¬
atum ẽẽ puto. acsistichũ
aut pãphylum daredãp¬
natus eẽt.utrũ legatari
elegerit. si dixerit sestich̾.

Expanded text:
ine libertate ei ab herede legari posse constitit, quia superuacuum sit ei libertatem dare, quam ex testamento heredis capturus non sit, sed ex testatoris habet. 'Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus uolet, Titio dato, dum, utrum uelit dare, eo die, quo testamentum meum recitatum erit, dihum dare malit, perinde obligatum eum esse puto, ac si Stichum aut Pamphilum dare damnatus esset, utrum legatarius elegerit. si dixerit se Stich
Abbreviated transcription (Latin):
triũm alterius
OFERRILẼS¬
atum uelutiob¬
itio põt. quid ẽĩ in terest. si
titius incapitoliũ ascen¬
derit.michi legetur.an si
uõluit. Sr cũ ita legatum
sit pupillo siue pupillear
legato n mor̾a cũ placeat ĩ
testĩs legatũ alterius arbi¬
triocollatũ ꝓbõiuiri arbit¬
ro accipi. que eĩmora ẽ in

Expanded text:
trium alterius conferri legatum ueluti condicio potest: quid enim interest, 'si Titius in Capitolium ascenderit' mihi legetur an 'si uoluerit'?Sed cum ita legatum sit pupillo siue pupillae 'legato neque mora, cum placeat in testamentis legatum in alterius arbitrium collatum pro uiri boni arbitrio accipi. quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙinuenitur. ¶Siint̾ duoᷤ
oubitetu: de eo te legato.
cui potius dan oportet. ut
puta sititioreuctũ est. et
duo eiisoe noĩs amici testa¬
toris muemãt ⁊ legatũ pe

Expanded text:
inuenitur.Si inter duos dubitetur de eodem legato, cui potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris ueniant et le
Abbreviated transcription (French):
diOnta legetur. hrsdit
dapnas esto. suncapitolui
Qno ascenterit. utile leg t
ẽ. quauis m potestate eiuls
ascendere ulno ascendere

Expanded text:
ita legetur: 'heres dare damnas esto, si in Capitolium non ascenderit', utile legatum est, quamuis in potestate eius sit ascendere uel non ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
U ⁊ stichus legatus ẽ. regao
s̃uũ manumĩttẽ. si falcidia
locum bt.ex .x. utriusq les¬
ti. quarta de clucetur. gii
repudiato ẜuo. nõ ertabit
honꝰ decluctionis. si legatan
expeciña duas q̃rtas relinqͥt
DIrege aũt legato non por
ut ueste aut argeto ⁊ similiba¬

Expanded text:
et Stichus legatus est, rogatum seruum manumittere: si Falcidia locum habet, ex decem utriusque legati quarta deducetur. igitur repudiato seruo non euitabitur onus deductionis, sed legatarius ex pecunia duas quartas relrege autem legato non poteaut ueste aut argento et similib
Abbreviated transcription (Latin):
otrase. ꝯsultũ uxorẽ dixit.
illa qdẽ ex testo eius cape p̃t
ip̃e aut noñ põt. Et merito
delinquũt ei hu. ꝗ pbibi¬
tas nuptias ꝯtrahũt ⁊ mi¬
to puniẽcdi sũt. ꝙ ĩputari
ño põt mulieri que atuto¬
re decẽpta est. Incip̃.xxxi.¬

Expanded text:
tus consultum uxorem duxit, illa quidem ex testamento eius capere potest, ipse autem non potest, et merito: delinquunt enim hi, qui prohibitas nuptias contrahunt et merito puniendi sunt: quod imputari non potest mulieri, quae a tutore decepta est. LIBER TRI
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. deletũ ue ẽ pnichilo est
legi ãt fic accipiend̃ est non
intelligi. fi oculis ꝑcipi que
sũt scripta. Ceteꝵ si extrise¬
cus in telligũtur nõ indebũ¬
tur. legi posse susficit. auiͣx si
legibilia sũt in ꝯsultodeleta
siuc abipõ siue abalio. Set
nolẽtib inducta accipiend̾
est. ⁊ si pducta sĩt. D igitur
silegi potuit. Et ideo ⁊ si no¬
uissime ut solet test̃o fuit a¬
scriptũ. litt̾as inductiones
suꝑĩductiones feci nõ uide¬
semanebt ⁊ siademit. non
crunt adẽpta. ¶S⁊ si legi
ño possũt q̃ in ꝯsulto dele¬
ta sũt. dicendũ est nodeb̾i.
S hoc ita demũ si añt ꝯsu¬

Expanded text:
tum deletumue est, pro nihilo est. 'legi' autem sic accipiendum non intellegi, sed oculis perspici quae sunt scripta: ceterum si exstrinsecus intelleguntur, non uidebuntur legi posse. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta siue ab ipso siue ab alio, sed nolentibus. 'inducta' accipiendum est et si perducta sint. Quod igitur si legi potuit: et ideo, etsi nouissime, ut solet, testamento fuerit adscriptum: 'lituras inductiones superductiones ipse feci', non uidese, manebunt et si ademit, non erunt adempta. Sed si legi non possunt quae inconsulto del‹e›ta sunt, dicendum est non deberi, sed hoc ita demum, si ante consu
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a lib̾eris. ¶Cũ hotitioie¬
gatus eẽt. q̾situm ẽ.utrũ
ris ẽquẽuelit dundi ani
potius legatarii. R. ueru
dici electione eius eẽ cuiro¬
testas sit. qua actione uti
uelit .i. legatari. ¶Hũius¬
moĩlegatum illi. aut illi.
ut̾ eoꝵ prior capitoliũ.ascẽ¬
derit utile ẽc. euidẽti argum̃¬
bẽtis legatũ ⁊ qui coꝵ suꝑ¬
iix̾it ꝓprictate utilit lega¬
risidꝙ ⁊ dehr̃de instituendo
dicendũ existimauit. ¶stĩ¬
chũ quem dete stipulatusi
eram titius ateh̃rde michu
legauit.siqdem nõ exlucra¬
tiua eã stipło int̾cessit utile
legatum c̃ẽ placebut. sin ãt¬

Expanded text:
eris.Cum homo Titio legatus esset, quaesitum est, utrum est quem uelit dandi an potius legatarii. respondi uerius dici electionem eius esse, cui potestas sit qua actione uti uelit, id est legatarii.Huiusmodi legatum 'illi aut illi, uter eorum prior Capitolium ascenderit' utile esse euidenti argumbertis legatum et qui eorum superuixerit proprietatem utiliter legari. idque et de herede instituendo dicendum existimauit. Stichum, quem de te stipulatus eram, Titius a te herede mihi legauit: si quidem non ex lucratiua causa stipulatio intercessit, utile legatum esse placebat, sin
Abbreviated transcription (Latin):
nofuerit.qrmoriẽte eo ꝯdi¬
tio ĩpletur. ¶Si socero a ge¬
nero suo hrde instituto. ps
prditatis alii legata fuissi
de dũcta quoꝙ dote eũ debit¬
urũ esse ꝑtẽ hrditatis lega
bita fuiss ea deducta ptẽ br̃¬
ditatis daturus fuisset.
eus corneliodare dãpnasi
esto. nicħ̾am plius ex hocle¬
gatoq̃ actiones suas heres¬

Expanded text:
n fuerit", quia moriente eo condicio impletur. Si socero a genero suo herede instituto pars hereditatis alii legata fuisset, deducta dote eum debiturum esse partem hereditatis legatbita fuisset, ea deducta partem hereditatis daturus fuisset. eus Cornelio dare damnas esto". nihil amplius ex hoc legato quam actiones suas heres
Abbreviated transcription (Latin):
tus uiuo testatore fũgisse
dicatur ⁊ inpẽsa ⁊picuio eui
clegatus sit reddi deb qm
rẽlegatã coloco prare hrs de¬
beat in quoatestatore sit re
debes quilibet alius ẜuomeo
donauĩt manebit ad huc¬

Expanded text:
 uiuo testatore fugisse dicatur, et impensa et periculo eius cui legatus sit reddi debet, quoniam rem legatam eo loco praestare heres debeat, in quo a testatore sit relto mihi debes quilibet alius seruo meo donauerit, manebit adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
statiteneri. ut ꝑtedimioi¬
am semissis exꝑsona scure¬
stituat. ¶Fiłiã suam hrtem
scripsit.⁊ nepotẽ q̃ ex eaha¬
bebat ei substitut ⁊ita ca¬
ut lutiotitio fr̃is meifilo
quo. Quolegato scio illu:
ꝯtentũ esse qͣm ꝯicripsi un¬
iuisam remmeã eo ꝙ filia:
meã ⁊ nepotem meũ scripa¬
cõmunicasse. Quos miricẽ
ꝯm̃do. filia adita patris hr¬
ditate.diu̾tit aman̾to. q̃si¬
tum ẽ antitius quontũ eiꝰ
maritus suouł fili suinõie¬

Expanded text:
statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat. Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex ea habebat, ei substituit et ita cauit: 'Lucio Titio f‹r›atris mei filio quo. quo legato scio illum contentum esse, quoniam scripsi uniuersam rem meam, eo quod filiam meam et nepotem meum hercommunicasse. quos inuicem commendo'. filia adita patris hereditate diuertit a marito: quaesitum est, an Titius quondam eius maritus suo uel filii sui nomi
Abbreviated transcription (Latin):
restitũe. fund̃ atestatore o¬
ligatũ luerenolunt. si cur
uendete creditoremãdau̾
recidim̃dum seie. qiͣtum
gata hroitatem rescitue
pponatur. inchꝓponi cur
nõ teneatur. Claudiuoso

Expanded text:
fundum a testatore obliga tum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redimendum Seiae: quaesitum gata hereditatem restituere proponatur, nihil proponi, cur non teneatur. Claudius:
Abbreviated transcription (Latin):
ex semisse titia ex quadran¬
te. ⁊Alus ex reliqs portiom¬
bo hrdibmstitutis. ita ci¬
uit. fidei aũt ur̃e. mando
gmseio ⁊ lutiatitia. utip̃t
obitumuim. reddatis resti¬
tuatis titio ⁊ sc̃pmiosemis
stituere ꝓtinus debeat. an
uero post suã mortemum

Expanded text:
drante et aliis ex reliquis portionibus heredibus institutis ita cauit: 'fidei autem uestrae mando, Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum uestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissstituere, protinus debeat? an uero post suam demum
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃scẽt. eis plures substitu¬
it substitutos ꝙ iincez
substituit his uͥbis. sub¬
stitutos h̃rdes mincẽ sub¬
stituto. Eoꝵ de filioꝵ fidei
ꝯmisit.ut q̃ eoꝵ uita su per¬
ẽẽt ⁊ siñ lib̾is intra annũ.
hiis quoh̾rdes substitue¬
rat. restituat filius uita
sororẽ supauit.⁊ intra .xxx.¬
annũ. smñ lib̾is decessit qiͣ¬
tum ẽ an ex substitutis u¬
nodefũctofiliũ ps eius q̃
ad ceteros substitutos ꝗ su¬
pinuerẽt ptineret. utrũ p
uiriliban ꝓhrditarus por¬
tionib ꝗb sũt substituti

Expanded text:
set, eis plures substituit substitutosque inuicem substituit his uerbis: 'substitutos heredes inuicem substituo': eorundem filiorum fidei commisit, ut, qui eorum uita superasset et sine liberis intra annum his, quos heredes substituerat, restituat. filius uita sororem superauit et intra annum sine liberis decessit: quaesitum est, ex substitutis uno defuncto ante filium, pars eius, quae ad ceteros substitutos qui superuiuerent pertinet, utrum pro uirilibus an pro hereditariis portionibus, quibus sunt substituti,
Abbreviated transcription (Latin):
to suboditione fundumle
hes non sit euemet nt adẽr¬
tionich egerit. fundiq le¬
atum donauit. ¶ Slanesi
sic legatũ sit. si penum non
declerit.x. datodicimus no
esse penum legatum.
legatur. enua̾tio płium re¬
rũdisiũctiuo mõ ꝯprebesa
plura legatanofet̾it. neca¬
liu̾d ꝓbari poterit. si pure
fundũ alterũ uł alterum
subꝯditione. legaui̾t. na
pendẽte ꝯditione. noente
lectio.nec simoratur. ad
hrdem trãsisse legatu uide¬
bitur. ¶Hrs m̃s titio dato
ꝙ michi seius debet. si seuis
pupillus. siñ tutoris. autte
nũmos accepissi nec locupl¬
etior fc̃s ess ꝯ creditor ad pie¬
sens debitũ uba retulit. qr¬
nicħ ei debet. nullus mom̃ti
legatũ erit. Qd̾ si tibodebiti
naturalẽ obligationẽ futu¬
rãꝙ solutionẽ cogitauit in¬
terĩ nicħ titius petet. qi taci
tesditio in ẜta sit nosecus
ac si ita dixiss titiodato qd̾¬

Expanded text:
icione fundi legheres non sit, euen‹i›t, ut ademptio nihil egerit fundique legatum durauerit. Plane si sic legatum sit: 'si penum non dederit, decem dato', dicimus non esse penum legatum. legetur, enumeratio plurium rerum disiunctiuo modo comprehensa plura legata non facit. nec aliud probari poterit, si pure fundum alterum uel alterum sub condicione legauerit: nam pendente condicione non erit electio ne‹c›, si mor‹i›atur, ad heredem transisse legatum uidebitur. 'Heres meus Titio dato quod mihi ‹S›eius debet.' si Seius pupillus sine tutoris auctoritate nummos accepi‹t n›ec locupletior factus est ‹et cr›e‹d›itor ad praesens debitum uerba rettulit, qius debet, nullius momenti legatum erit: quod si uerbo debiti naturalem obligationem et futuram solutionem cogitauit, interim nihil ‹Ti›tius petet, quasi tacite condicio inserta sit, non secus ac si ita dixisset: 'Titio dato, q
Abbreviated transcription (Latin):
ne.⁊ in strm̃ caupone. siti
discrim.ut tab̾ne.nõnsi
loci instr̃a. sit. ut doliariai
uasaãcones⁊ calices ⁊ tru¬
It urne erec. ⁊ cogiaria. sex¬
taria. ⁊ similia. cauponeat̃.
cũ negotiatiõis nom̃ sit. ⁊̃
institoreᷤ ¶Instro balneato¬
riolegato.⁊ balncatorẽ ꝯti¬

Expanded text:
et instrumentum cauponae sit discrimen, ut tabernae non nisi loci instrumenta sint, ut dolia uasa ancones calices truitem urnae aereae et congiaria sextaria et similia: cauponae autem, cum negotiationis nomen sit, etiam institores.Instrumento balneario legato etiam balneatorem
Abbreviated transcription (Latin):
que ex multis colligetur.
anquis abhrde legatum
uł fidei ꝯmissum relictu.
noluerit a substituto deb̾i.
quid eĩ si aliam rem relid
ab instituto non relique

Expanded text:
quae ex multis colligetur, an quis ab herede legatum uel fideicommissum relictum noluerit a substituto deberi. quid enim si aliam rem rel‹i›quit ab instituto non rel‹i›que
Abbreviated transcription (Latin):
ductũ. ¶ Siq̃s hac legͦe c̃pt̾
sit. ut intracertũ dic̃ manu¬
mittatur. ⁊ cũ lib̾tate hr̃s ĩ¬
stitutus sit. an ei succurend̃
sit ut se abstincat. uideamu.
magisꝙ ẽ. ut donec diesno

Expanded text:
ductum est. Si quis hac lege emptus sit, ut intra certum diem manumittatur, et cum libertate heres institutus sit, an ei succurrendum sit, ut se abstineat, videamus. magisque est, ut, donec dies no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditio. ꝓpura debet ħri. ¶po̾
ab ĩtestato hr̃ditatem possi¬
dẽt. utrum iure legittĩo pos¬
sideantã non. nã⁊ quoquo
iure possideãt h̾rditatemus

Expanded text:
o pro pura debet haberi. Non ab intestato hereditatem possideant, utrum iure legitimo possideant an non: nam quoquo iure possideant hereditatem vel
Abbreviated transcription (Latin):
cã uenisse in possonem. nam
nec ex hac cã legatarus sen¬
dere cogitur. ¶otiẽs igitu
edcm pretoris locũ habebit
te qͣi predo po

Expanded text:
isse in possessionem: nam nec ex hac causa legatariis respondere cogetur. totiens igitur edictum praetoris locum habebit,rte quasi praedo po
Abbreviated transcription (Latin):
finit muliebre .R. sitesta trie
hint ꝓpriũ argentũ.adusu
suũpatũ non inderi idlega¬
tũ. ꝙ nõ negotiãdi cã uena¬
le ppõi sołet.uisi de boc quoꝵ
sensisse.is ꝗpetat ꝓbet. ¶He¬
tur.argẽti.aut clectri hãnt.
siutrũ argẽtũ clectro. ãclec¬
trũ argẽto cedat. adex aspec¬
tu uasoꝵ. facilius intelligi
posse.Qt si in obscuro sit in
purpurã.u̾si coloria fcam
fectaq omĩa ⁊ cet̾a. si non
mutat substantiã reꝵ.non
si nõ apparcat aliã defũctino¬
lũtat̾e fuisse¶Titia mund̃
muliebrẽ septitie legauit.
ca putabat. sibi legata ⁊hor¬
nam̃ta.⁊ momilia ĩ qb gẽ¬
me ⁊ margarite isũt ĩ suꝑ¬
⁊ anulos ⁊ uestẽ tã coloria
qͣ u̾si coloriã. quesitũ est.ã

Expanded text:
t muliebre: respondit, si testatrix habuit proprium argentum ad usum suum paratum, non uideri id legatum, quod negotiandi causa uenale proponi soleret, nisi de eo quoque sensisse is qui petat probet.Netur, argenti aut electri habebant, sed utrum argentum electro an electrum argento cedat? id ex aspectu vasorum facilius intellegi posse: quod si in obscuro sit, inpurpuram versicoloria facta infectaque omnia" et cetera. sed non mutat substantiam rerum nosi non appareat aliam defuncti voluntatem fuisse. Titia mundum muliebrem Septiciae legavit: ea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et anulos et vestem tam coloriam: q
Abbreviated transcription (Latin):
ri possẽt. debi gauus.ant. s la¬
stator.niri nũo hũiss legat¬
um inderi. ait. alioqnaurata
⁊ĩclusa uasa alt̾ius materic.
auri mũonõ habeñda ¶argẽ¬
to potorioł escaiolegato ĩm
q̃ dubiũ est cuius gms sint.
ꝯsuetũdinẽ patris .f. spectan¬
eius gencris nõ ec. ¶Dndã
primĩ pilaris. uxorisuc.ar¬
gentũ escarium legaueat
ãplius filameadulcissima
cmeclio sumitotibiq heto
ornamtum om̃e incũ muli

Expanded text:
possent, deberi Gallus ait: sed Lastator auri numero habuisset, legatum deberi ait: alioquin aurata et inclusa uasa alterius materiae auri numero non habenda.Argento potorio uel escario legato in his, quae dubium est cuius generis sint, consuetudinem patris familias spectaneius generis non esse.Quidam primipilaris uxori suae argentum escarium legaueratamplius filia mea dulcissima e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muli
Abbreviated transcription (Latin):
.Iuł Pediculis argẽteis
adiũcta sigilla enea. cet̾aq
omĩa q̃ adcande similitudi¬
nẽ redigi possũt argito fc̃o
cecdũt. ¶luro fc̃o anm̃ant᷑.
gẽme. anulis ĩduse ꝗꝓpe ħ̾.a¬
nuloꝵsũt.cymbia argẽtea.
crustis aurcis illigata. mar¬
garite q̃ ita hornam̃tismu

Expanded text:
ium Pediculis argenteis adiuncta sigilla aenea ceteraque omnia, quae ad eandem similitudinem redigi possunt, argento facto cedunt. Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis mu
Abbreviated transcription (Latin):
alieirationẽ in h̾rditate relic¬
ꝓnatus sit. ip̃e solus hẽbit.i
deturillo tp̃r finsse p̾tiosior.i¬
Ttrea uentr̃e ancille milla tẽ¬
porisadmissa distictiõe nec
immerito. qr ptus nõdũ editꝰ.
so non recte fuisse dicttur.
odrãtem ĩpecumã legatu.
nohonerat h̾rdem. ueluti hr¬
ditas pupilu. si forte substi¬
tutus sit exrbrdato q patris
pupillihrs extitit.

Expanded text:
alieni rationem in hereditate relicnatus sit, ipse solus habebit. detur illo in tempore fuisse pretiosior.Circa uentrem ancillae nulla temporis admissa distinctio est nec immerito, quia partus nondum editus homo non recte fuisse dicitur. dodrantem in pecuniam legatum non onerat heredem, ueluti hereditas pupilli, si forte substitutus sit exheredato qui patri pupilli heres exstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
remittat qͥtum ex couatione
sinis hre debet dicend̾ estemac¬
si nom̃ pat̾m debitoris delega¬
ucrit uł fund̾ uł aliam rẽdeot
ꝓportione boꝵ que ꝯferre debuit¬
¶Srcu duob ꝯferre debet alte
ꝯtulerit. alt̾i nõ. uł cum cauet
uł cũdiudit.uitend̾ est ut̃
sextãtis tm̃ ei auferat᷑. emolum¬

Expanded text:
um ex collatione suus habere debet, dicendum est emancsi nomen paterni debitoris delegauerit uel fundum remue aliam dederit pro portione bonorum, quae conferre debuit.Si, cum duobus conferre deberet, alteri contulerit, alteri non, uel cum cauet uel cum diuidit: uidendum est, utrum sext
Abbreviated transcription (Latin):
cipauit eum nõcogetur ad col¬
lationẽ.⁊ta rescriptodiuoꝵ
fr̃m expressũ est.Srita demu
adoptiuus emãcipatus colla
fr̃ĩs priuabit siño fraude ha
factũsit.¶Nec castr̾ese. necq̃i
castrẽse peculiũ frib ꝯfertur. he
eĩ precipuum ẽẽ oportere mul¬

Expanded text:
cipauerit eum, non cogetur ad collationem, et ita rescripto diuorum fratrum expressum est: sed ita demum adoptiuus emancipatus collatione fratres priuabit, si sine fraude hoc factum sit.Nec castrense nec quasi castrense peculium fratribus confertur: hoc enim praecipuum esse oportere mul
Abbreviated transcription (Latin):
accepta decesẜit is cuimpotãte
ẽ adcollationẽ bõꝵ cogendu
emãcipatum ut tm̃ hr̃di ene
ꝯferat qͣ tum ꝯferret ip̃i siuẽt
ita tueri debebit inqd pea ꝑte
adcollati onẽ aũt nõ admittit
tor ita fieri collationẽ ut recte
caueatur.caueri aũt psatisda¬
tionẽ optere.põp.ait. an pĩgn¬
orib caueri possit uideamus.
⁊ta quo ego putosi frͣ caue̾
nõ possit curator portioms eiꝰ
ꝯstituit᷑ apud q̃ refecta pecũia
collocetur ut tũc demũ recipi¬
at ꝙ redactum ẽ.cum bona p¬
pria ꝯtulerit. S ⁊ si qdẽ si potu¬
matiã actiones denegate sint
oblata postea cautione recipi¬
at pristinũ ius ¶Quauis aũt
edem pretoris de cautiõe loquat
utione.facienda collatio ẽ. igi¬
edicto. ¶Sisi q̃dum diuidat.
de qbodã caueat eq̃dicimꝰ eũsa¬
tisfecisse. ¶Sicũ possĩt ẽe quedã

Expanded text:
accepta decesserit is qui in potestate est, ad collationem bonorum cogendum emancipatum, ut tantum heredi eius conferat, quantum conferret ipsi, si uiueret. ita tueri debebit, inquit, pro ad collationem autem non admittit tor ita fieri collationem, ut recte caueatur: caueri autem per satisdationem oportere Pomponius ait. an pignoribus caueri possit, uideamus: ego quoque puto.Si frater cauere non possit, curator portionis eius constituitur, apud quem refecta pecunia collocetur, ut tunc demum recipiat quod redactum est, cum bona propria contulerit. quod si per contumaciam actiones denegatae sint, oblata postea cautione recipit pristinum ius.Quamuis autem edictum praetoris de cautione loquatuutione facienda collatio est. igiedicto. sed et si quaedam diuidat, de quibusdam caueat, aeque dicimus eum satisfecisse. sed cum possint esse quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
conõie stipło. amatre inter¬
posita est. morĩes dem̾ ⁊ ma¬
trẽ ⁊ maritũ suum b̾rdemi
fecerat.⁊ amatre petierat.
ut h̾rditatem titio restitu¬
erẽ iudexaditus de b̾rdita¬
tediui̾denda. ꝑte dotis qͣi ex
utili pacto. ꝓpte matri ad¬

Expanded text:
eo nomine stipulatio a matre interposita est: moriens deinde matrem et maritum suum heredem fecerat et a matre petierat, ut hereditatem Titio restitueret: iudex addictus de hereditate diuidenda partem dotis quasi ex utili pacto
Abbreviated transcription (Latin):
erit. h̾rdem institu possel¬
beo freq̃terscribit. Ioꝙ uer
ẽe manfesto argum̃to ꝯpro¬
prius q̃ ad caturbrditasm
stiti hr̃s põt. qͣuis is testi¬

Expanded text:
erit, heredem institui posse Labeo frequenter scribit idque verum esse manifesto argumento compropriusquam adeatur hereditas, institui heres potest, quamvis is test
Abbreviated transcription (Latin):
ita patrimoniũ pupillispo¬
situm eeut nich gerere necc̃e
sit. in quotutoris auctas in¬
terpõi debea. ¶ exduob tutoi¬
hsi cũ alt̾o actũ fui̾t alt̾ non
tione curatorẽ ꝯcuratori red¬
dere no ẽẽ ꝯpellendu. s nsicu
eo admim stratione ꝯmĩert.
aut si n̾ ex fide cura gerat su
ĩiusta appellatiopnũtiata
erit. cuius ne ex cu̾satio rẽte¬
ptañosit. exquo accede ad
administrationẽ debuit er̃t¬
titius gaui seiũ filiũ famił.
test̾o sũo filio tutore declit.g¬
ius seius sciete ⁊ ꝯsẽtiente pa¬
tre tutelã administrauit. i¬
Quero an defucto gaio seio
actiotute ᷤ adusus patrẽ eiꝰ
⁊ inqͣtum ꝯpetat. marcelł. se.¬

Expanded text:
ita patrimonium pupilli compositum esse, ut nihil gerere necesse sit, in quo tutoris auctoritas interponi debeat? Ex duobus tutoribus si cum altero actum fuerit, alter nontionem concuratori reddere non esse compellendum: sed nisi cum eo administrationem communicet aut si non ex fide curam gerat, siniusta appellatio pronuntiata erit cuiusve excusatio recepta non sit, ex quo accedere ad administrationem debuit eTitius Gaium Seium filium familias testamento filio suo tutorem dedit: Gaius Seius sciente et consentiente patre tutelam administravit: quaero, an defuncto Gaio Seio actio tutelae adversus patrem eius et in quantum competat. Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Etiamꝯtutoris fc̃m in¬
p̾utabitur collegesi põtuit.⁊
debuit suspectũ facẽ. in terdu
⁊ si debuit sãtis pete. nã si ydo¬
neus subito lapsus ẽnichu
uenerit debitores nõ ꝯuemit.
ac phoc minus ydõei effitiant
uł intra sex primos m̃ses pup¬
illares pecuias nõ collocauĩt
ip̃e indebita pecuniã ⁊ infura
eius peccuie q̃ nõ fenerauit ꝯ¬
ditiotutele que nõia atutore
facta agnoscͥe̾ pupillus debe¬
at. mar̃celł putabat situtor
pupilli pecumã mutuã dedĩs¬
s ⁊ suonõie stipulatus est po¬
se dicinoĩa integra pupillo sal¬
ua ẽẽ deꝑdita ⁊ maleꝯtracta¬
ta ad tutorẽ ꝑtine̾. Si uerius
seputare posse tutore eã ꝯdie¬
tione adolesce̾ti defent. ut ido
gessissi tutorin ꝯtrahẽdis nõi¬
bo. aut ĩ totũ agnoscẽautato

Expanded text:
um Etiam contutoris factum imputatur collegae, si potuit et debuit suspectum facere: interdum et si debuit satis petere: nam si idoneus subito lapsus est, nihvenerit debitores non convenerit ac per hoc minus idonei efficiantur, vel intra sex primos menses pupillares pecunias non collocaverit, ipse in debitam pecuniam et in usuras eius pecuniae quam non faeneravitdicio tutelae, quae nomina a tutore facta agnoscere pupillus debeat, Marcellus putabat, si tutor pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salua esse, deperdita et male contracta ad tutorem pertinere. sed uerius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre, ut id quod gessisset tutor in contrahendis nominibus aut in
Abbreviated transcription (Latin):
atur. ueꝵ ẽ eĩ eum hrdem fcm.¬
¶Si titiolegatũ fuissi eiusq
fideiomissũ ut patrono restitu¬
eret. denegatur legatoꝵ actio
titio si patronoꝓdebita ꝑte a
scriptoh̾rde fuit satisfactum.¬
¶Libtus patronũ⁊ extrancuz
scripsit q̃drans ex quoinstitu¬
tus erat patronus totus ip̃um¬
putari debebit. residuũ exdebi¬
ta sibi ꝑte õib hrdib ꝓportiõe
cuiusq aufert ide ẜuari ꝯuẽit
ĩlegato ꝙ ꝓpatronoꝯiũctim¬

Expanded text:
atur: uerum est enim eum heredem factum.Si Titio legatum fuisset eiusque fidei commissum, ut patrono restitueret, denegatur legatorum actio Titio, si patrono pro debita parte a scripto herede fuerit satisfactum.Libertus patronum et extraneum scripsit: quadrans, ex quo institutus erat patronus, totus ipsi imputari debebit, residuum ex debita sibi parte omnibus heredibus pro portione cuiusque aufert.Idem seruari conueniet in legato, quod patrono
Abbreviated transcription (Latin):
tar delicto capite dãpnati
testm̃ fac̾e̾ licͤet suꝑ boĩs du¬
taxat castrẽsibo. S⁊ utrũ in¬
re militari. aniure cõi. q̃ri¬
tur. magis aũt ẽut iure mi¬
litar eis testand̾sitinã cu
ei qi militi. tribuat᷑ius te¬
st̾adi. ꝯseq̃s erit dicere. iure
militari eitestand. Qd ita
intelligi optet. siñ sacram̃ti
fides rup̾ta sit. ¶ Sumlesi
incͥtus. in sui uiris sit. testm̃
fa. ignorãs patrẽ sinĩ decessi¬
sse. de castrẽsi peculio. ĩmili¬
tia testatus sit. nõptineb̾t
adh̾rdem eius. patris bõisi¬
lp̃.I demẽ sola castresiai¬

Expanded text:
ri delicto capite damnatis testamentum facere licet super bonis dumtaxat castrensibus: sed utrum iure militari an iure communi, quaeritur. magis autem est, ut iure militari eis testandum sit: nam cum ei quasi militi tribuatur ius testandi, consequens erit dicere iure militari ‹e›i testandum. quod ita intellegi oportet, si non sacramenti fides rupta sit. Si miles incertus, an sui iuris sit, testamefamilias ignorans patrem suum decessisse de castrensi peculio in militia testatus sit, non pertinebunt ad heredem eius patris bona, sed sola castrensia
Abbreviated transcription (Latin):
rioptere datisũt eĩ qͣi obẜuat¬
ores actus eius ⁊ custodes ĩ pu¬
tabiturq eis qñq cursima¬
le eũ ꝯẜuariindebãt suspectũ

Expanded text:
rtere: dati sunt enim quasi obseruatores actus eius et custodes, imputabiturque eis quandoque, cur, si male eum conuersari uidebant, suspectu
Abbreviated transcription (Latin):
sit.R. pea portiõe que ex fi¬
dei ꝯmisso pratur.¶Sorori
legauit hõies.quos noiaũ.
test̾o. eiusq fidciꝯmisit. ut
eade mancipia filus suis.
cũ obiret. restitueret. qͣitũ
c̃. agnata exhus andefũcti
filuis. an hrdib. restituẽda
sint post mortẽ legatarie ã
remancãt ap̃hrdem.cus. R

Expanded text:
it pro ea portione, quae ex fideicommisso praestatur.Sorori legauit homines quos nominauit testamento eiusque fidei commissit, ut eadem mancipia filiis suis cum obiret restitueret. quaesitum est, adgnata ex his an defuncti filii heredibus restituenda sint post mortem legatariae an remaneant apud heredes eius. r
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis adiectis si aliud fecer¬
it exhrs estouł pdat legatũ
qͣitum ẽ. si nõ ad optauit.
aneiqad optatus nõestac¬
tio q̃ dam ex fidei ꝯmissoꝯpe
nõẽẽ¶Agri plagã que ẽ in
regione illameiuopublio
⁊gaio trãscribiuolo. p̃tio
factouiri bõi arbitratu ⁊ hr¬
ditati illato duple einctiõe
agri plagãptẽ ue eius ad
scĩa posteros ue erus no pũe¬
turã qua ratione q̃situm
ẽ. an legatũ ualeat. cũ pu¬
blius eme̾ uelit.gaius no

Expanded text:
 fecerit, exheres esto' uel 'perdat legatum'. quaesitum est, si non adoptauerit, an ei qui adoptatus non est actio quaedam ex fideicommisso conon esse. 'Agri plagam, quae est in regione illa, Maeuiis Publio et Gaio transcribi uolo, pretio facto uiri boni arbitratu et hereditati illato, duplae euictione agri plagam partemue eius ad Sei‹u›m posterosue eius non peruenturam quaqua ratione.' quaesitum est, an legatum ualeat, cum Publius emere uelit, Gaius nol
Abbreviated transcription (Latin):
un uolebat. ita cauit corpus
meũ uxori mee uolotradise¬
peliend̃ in fũdo illo ⁊ monu¬
m̃tum extrui usq. ad quadã¬
cima pte nõ.implius qͣ. sib

Expanded text:
ui uolebat, ita cauit: 'corpus meum uxori meae uolo tradi sepeliendum in fundo illo et monumentum exstrui usque ad quadricima parte non am
Abbreviated transcription (Latin):
tor. cũ ca mulier alu nuberet
nomãdato  mulicris. dotez
marito cius dedit.⁊ sibi caz¬
reddi scipłatus ẽ.fisinc li¬
beris filia moreretur. mu¬
lier filiã suscepit. qͣitum ẽ
anfidei ꝯmissũ a patre cxi¬
gere possit. R. si nec rãtam
deiomissi petitionẽ. Etem
qͣitum. an si pat̾ accepto
facere stipłationẽ uelit.m¬
ulieri psecutio fidei ꝯmisso¬
rũ. dencgãda sit. R. sup̃Rn
sum c̾. Tũꝙ patrẽ dequo q̃¬
reretur. suta dedissi.ut mu¬
lier.ratũ bret. posse ꝯdicere.¬
¶Seie maritũ suũ scripsit
h̾rdem eiq substituit appi¬
am alũpnam suã fideiq
h̃rdis ꝯmisit. ut post mortẽ
sũa hrditatẽ eid̾e alũpne re¬
stitucret aut siqdan ꝯtigi

Expanded text:
r alii nuberet, non mandatu mulieris dotem marito eius dedit et sibi reddi eam stipulatus est, si sine liberis filia moreretur: mulier filiam suscepit: quaesitum est, an fideicommissum a patre exigere possit. respondit, si nec ratam deicommissi petitionem. idem quaesiit, an, si pater accepto facere stipulationem uelit, mulieri persecutio fideicommissorum deneganda sit. responsum, eumque patrem, de quo quaereretur, si ita dedisset, ut mulier ratum haberet, posse condicere.Seium maritum scripsit heredem eique substituit Appiam alumnam fideique heredis commisit, ut post mortem suam hereditatem eidem alumnae restitueret aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾im non ẽ ꝯpellendus qo
figxi ꝯnuissũ. daudius posti
ꝓport̾e eĩ utiq crediturdat¬
¶Hrdis scripti fidci ꝯmisitut
seicuxori uniusa restituent
hrditatẽ. ⁊ uxori fidei omiit

Expanded text:
rim non est compellendus ad fideicommissum.Claudius: post mortem enim utique creditur datum.Heredis scripti fidei commisserat, ut Seiae uxori uniuersam restitueret hereditatem et uxoris fidei commisit
Abbreviated transcription (Latin):
struprocognitã moturb̾mo
militis fuit. ⁊ si sacram̾toi
miles solutus.intra ãnur
mort̾e abierit. nõ admitti
ad test̾m iure militie factũ.
⁊ idꝙ relictũ est ad fiscum
ptinere.proxime tibi. R.
ẽe dixit nec obtinuit. h̾rdi¬
tas nõ.nfertur: sitñ aliqda
coh̾rde codicilłꝰ. accepit. cius
actio denegabit̃. Itaꝙsi bõꝵ
int̾ hrdes dunsionẽ defunctͥ
codicilł fecerit.ptes qde hrdi¬
tarias ĩꝗblegatũ ꝯsisterei
missis portiõib ꝙ erit falcidi
d̾. Cum tabuł scłis pat̾ in¬
pubi filio frĩs filios cohrdib̾
datis. substituissi ac substi¬
tuti fr̃is filũ. post mortẽ pu¬
cri. matre crus ptus subiec¬
tircã postulassent. ut brdita¬
tẽ patrin legitimã optinetẽt.
uictis. auferendã ẽe ꝑtem ẜr¬
ditatis ex cã substitutiõis.b̾.

Expanded text:
stupro cognita in contubernio militis fuit, etsi sacramento miles solutus intra annum mortem obierit, non admitti ad testamentum iure militiae factum et id quod relictum est ad fiscum pertinere proxime tibi respesse dixit neque optinuit, hereditas non aufertur: si tamen aliquid a coherede codicillis acceperit, eius ainter heredes divisionem defunctus codicillis fecerit, partes quidem hereditarias, in quibus legatum consistere missis portionibus erit, quod Falcidim Cum tabulis secundis pater impuberi filio fratris filios coheredibus datis substituisset ac substituti fratris filii post mortem pueri matrem eius partus subiecti ream postulassent, ut hereditatem patrui legitimam optinerent: victis auferendam esse partem hereditatis ex causa substitutio
Abbreviated transcription (Latin):
nũt. optima ratiõe defendit᷑.
is lib̾tu patris. pupilli sunõie
notabit tutore ꝗa nõ sius simł¬
tatib acc̾ationẽ sub noĩe pupilli
ĩstituit. si cogete forte matre pr¬
uillis. sub̾tis patris in stãtib⁊
situtor reũ aliꝙ̾ postul. nnͣt pu¬

Expanded text:
nuerit, optima ratione defenditur et, si libertum patris pupilli sui nomine notabit tutorem, qui non suis simultatibus accusationem sub nomine pupilli instituit, sed cogente forte matre pupilli vel libertis patris instantibus. et si tutor reum aliquem postulaverit pu
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. uale fidei ꝯmissuat
ꝙsi de hrditate sua restitue¬
garẽ formã iuris. si libos su¬
osemãcipare rogatus fuis¬
nõ cogitur ha¬

Expanded text:
scribit, valere fideicommissum, atque si de hereditate sua restituenvolgarem formam iuris. Sed si liberos suos emancipare rogatus funon cogitur h
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Ut dicat lutius hrse
sto. nã. ⁊ Michi ⁊ titius
habundãt. ¶Siex fu̾do
fuiss⁊ aliqs solus h̾rs in¬
stitutus ualet ĩstitutio
detracta fu̾di m̃tione. ¶s
aũt sic scribat. lutius hr̃s
licet ño adiecerit esto. cre¬
dimus plus nũcu patu
minus scriptũ. Et si ita
lutius esto tmdem dicim̃
Ergo si ita lutius solu̾mo¬
marcellus nõ in sub̾tilit̾
nõ putat hodie hoc ꝓcede¬
¶Onius aut pius cũ qdaz
portiones int̾hrdes distr¬
buiss ita illo ex ꝑte tota
ille ex tota. nec adiecisset
hr̃s esto rescripẜit uałe in¬

Expanded text:
ri, ut dicat: "Lucius heres esto": nam et "mihi" et "Titius" abundat. Si ex fundo fuisset aliquis solus institutus, valet institutio detracta fundi mentione. Si autem sic scribat: "Lucius heres", licet non adiecerit "esto", credimus plus nuncupatum, minus scriptum: et si ita: "Lucius eergo et si ita: 'Lucius' solummodo.Marcellus non insuptiliter non putat hodie hoc procedere. diuus autem Pius, cum quidam portiones inter heredes distribuisset ita: ille ex 'parte tota, ille ex tota' nec adiecisset 'heres esto', rescripsit ualere in
Abbreviated transcription (Latin):
deiomissũ relinꝗ posse. dubi¬
umnoest.Sr si nocaueatur
adu̾sus mumcipẽ ꝗdemnõ
dubitamus ex hoc edc̃o iri m
icipes. siis nõcaueatur. nõui
der eoz assecuturos.siextra¬
ordinanoremedio opuseĩt¬
udelicet ut decreto p̾torisac

Expanded text:
deicommissum relinqui posse dubium non est. sed si non caueatur, aduersus municipes quidem non dubitauimus ex hoc edicto iri iicipes, si his non caueatur, non ‹i›dem adsecuturos: sed extraordinavidelicet ut decreto praetoris ac
Abbreviated transcription (Latin):
introducẽdus ẽ. in ponem.
detut magis sẽpmo. det leg¬
ti psecutionẽ. ut is legatario
satis det. defitiẽte. aĩt ꝯditioe
redoi .x.sẽpmo. S ⁊ si accepe¬
tisdare aut ip̃ .x. tradere ⁊ sẽ¬

Expanded text:
introducendus est in possessionem. de‹t›, ut magis ‹Sem›pronio det legati persecutionem, ut is legatari‹o› satisdet deficiente condicione reddi decem. ‹se›d et si accepetisdare aut ipsa decem tradere et Sem
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ¶Si deportatus patrom
dissimile ẽ. sipationꝰ ap̾hostes
sit. nã ꝓt̾ spem p̾t limini ob¬
stat lib̾io suis. ¶ Si erncus lib¬
tohrs institutus rogatus sit
filio brditatem restitue. Cur
ex senatus ꝯsulto trebelliano
restituta brdis hrditatae loco
filius hẽtur patronꝰ submouẽ¬

Expanded text:
erit.Si deportatus patronus et dissimile est, si patronus apud hostes sit: nam propter spem postliminii obstat liberis suis.Si extraneus a liberto heres institutus rogatus sit filio hereditatem restituere, cum ex senatus consulto Trebelliano restituta hereditate heredis loco filius habetur, patronus summoue
Abbreviated transcription (Latin):
ito. aut si fo¬
çe qͣi predo possideat hrdita¬
tẽ finges aliq̃ titulũ sibi¬
ab ĩtestato possõnis. Quoc̾
ꝙẽĩ modobr̃ditatem lucri¬
facturus ꝗs sit legata pr̃a¬
bit. Sane int̾ueniẽte cͣanti¬
one euicta br̃ditate legata
reddi. ¶Et si nõ possideat q
hroitatem. dolo aũt malor
fecerit. quo minus possdeat
eueniet ut ꝑ in teneaturat¬
ꝙ si h̾rditatem adissi. ¶Do¬
loaũt malofecisse uidetur.
quominus possideat. q ad¬

Expanded text:
to aut si forte quasi praedo possideat hereditatem fingens sibi aliquem titulum ab intestato possessionis: quocumque enim modo hereditatem lucrifacturus quis sit, legata praestabit, sane interueniente cautione 'euicta hereditate legata reddi'. Et si non possideat quis hereditatem, dolo autem malo fecerit quo minus possideat, eueniet, ut perinde teneatur atque si hereditatem adisset. Dolo autem malo fecisse uidetur quo minus possideat, q
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝗ hoc ip̃m malitiose fecit.
ne abinitio possid̾e ĩcipet. la¬
beosibiuideri.ait. n̾minusd̾¬
linq̃re eum q nõ incipiati
possiecre q̃ eum ꝗ desinat q̃i
snĩa optinet. ¶Siqs ꝑ frau¬
t̾e omiẜit hr̃ditatem ut ad
num petitione tenebitur.
deatur. ꝗ p̾tio accepto pret̾¬
misit. b̾rditãtem tñ dandã
icu̾ actionẽ exẽplo eius. q
omissa cq̃ destĩ abĩtestato po

Expanded text:
i hoc ipsum malitiose fecit, ne ab initio possidere inciperet. Labeo sibi uideri ait non minus delinquere eum, qui non incipiat possidere, quam eum qui desinat: quae sententia optinet. Si quis per fraudem omiserit hereditatem, ut ad rum petitione tenebitur. ideatur, qui pretio accepto praetermisit hereditatem, tamen dandam in eum actionem exemplo eius, qui omis
Abbreviated transcription (Latin):
igendũ⁊ad collocanḋ duorin
tutele fuari solet.Ad̾ spatiu
seularamtum tpͣris tribui ñ
optet his ꝗmimos impubeꝵ
uł ad olescentiũ in suos usus
ꝯuterũt. ¶Siuusuras exactas
tutor usctratorusibo suis re¬
scere optet. San: ẽi parui refe
utrũ sort̾e unpillare. an usuã¬

Expanded text:
ad collocandum duum tutelae seruari solet: quod spatium seu laxamentum temporis tribui non oportet his, qui nummos impuberum uel adulescentium in suos usus conuerterunt.Si usuras exactas tutor uel curator usibus suis rescere eos oportet: sane enim parui refert, utrum sorte
Abbreviated transcription (Latin):
Nt peres cos et eius grauiss¬
marsura pendatir. ⁊ hoc pse
⁊alie pene adiectione residũ¬
ax aut sũmaꝵ pupillares u¬
suras pendioꝑtet.¶ Que auĩ
sũt pupillares usure. uidend̃
e afpeuet hancẽe formã usuã¬
rũ ut eius qde pecume q̃ ꝗsi¬
usus suos ꝯu̾tit᷑. legittiman
usura prestetꝰ S.⁊ sinegauit
auerit ꝯtra eũ legittimã solu¬
ete debebitue simorã depositi¬
tioni fecit.⁊ p̾torirrogauit e
legittiãs. s ⁊ sidu̾ negat. ailiq̃
qͣtitatem penes seẽe pupillis
adhonera sua expedienda ĩ po¬
sut neccͣita tem mutuã pecu¬
niã legittis usuris accipiendi
tenebitur ĩ legittis. It si adeb¬
itoriboleg Etimas exegerit

Expanded text:
rit penes eos esse, eius grauissima usura pendatur: et hoc persequi alia poenae adiectione.Residuarum autem summarum pupillares usuras pendi oportet.Quae autem sunt pupillares usurae, uidendum est. et apparet hanc esse formam usurarum, ut eius quidem pecuusus suos conuertit, legitimam usuram praestet. sed et si negauit auit contra eum, legitimas soluere debebit, uel si moram depositioni fecit et praetor irrogauit ei legitimas. sed et si, dum negat aliquam quantitatem penes se esse, pupillis ad onera sua expedienda imposuit necessitatem mutuam pecuniam legitimis usuris accipiendi, tenebitur in legitimas. item si a debitoribus legitimas exegi
Abbreviated transcription (Latin):
lla de care ꝯtrou̾sia eẽt. ⁊ uditiũ
intp̃c ꝑub̾tatis cã ꝯg̾nita differ¬
tur. ¶ Eu q̃ ꝯtrou̾siã facit. si ꝓprip¬
dẽtos carboniam ꝯmodu̾ hebunt.¬
¶Et gnͣalit᷑ dicimus huis demu

Expanded text:
lla de ea re controuersia esset et iudicium in tempus pubertatis causa cognita differtur.Eum qui controuersiam facit, si pro pupndentes Carboniani commodum habebunt.Et generaliter dicimus his demum
Abbreviated transcription (Latin):
rꝑte testatori.maledixĩt.⁊
ifaustas uoces adusus eũ iac¬
tauerit. idẽ erit dicendũ. si ãt
status cius ꝯtrou̾siã mouit ḋ¬
negatur eiꝰ ꝙ test̾o accepit pse¬
cut᷑io. ex q̃ spẽ stat̾i fisco defertũ.¬

Expanded text:
rte testatori maledixerit et infaustas uoces aduersus eum iactauerit, idem erit dicendum. si autem status eius controuersiam mouit, denegatur eius quod testamento accepit persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
aũt annõ. excuuisq psoa
ꝯditione etate. cognita cã
aiudice ꝯstituendu erit. ¶A
cutus fui̾t. nõ admittitur
ad excusatione s diusũ pu
⁊ amatre pupilli tutor peti¬
tus. excusare semalint.bic
ti fecit. s hoc legatũ ꝙ tuto¬
ri denegatur.noadfiscũ ttã¬
ffertur: si filio relĩqtuꝵ cui
utilitates deẜte sũt. ¶ sipat
accusau̾it testm̃. uł dñs de
negabit᷑ actio ei. ⁊ eius qd
filio eius. uł ẜuo legatũ est.
si adipos emolum̃ tũ reipuẽ¬
spectet diu sũ dicendũ est.
¶Siẜimi suũ rogatus sit m¬
anumittẽ ꝗ legatũ meruit.

Expanded text:
an non, ex cuiusque persona condicione aetate cognita causa a iudice constituendum erit'. Amcutus fuerit, non admiad excusationem. diversum puto  a matre pupilli tutor petitus excusare se maluit: hic ti fecit. sed hoc legatum, quod tutori denegatur, non ad fiscum transfertur, sed filio relinquitur, cuius utilitates desertae sunt. Si pater accusaverit testamentum negabitur ei actio etiam eius quod filio eius uel seruo legatum est, si ad ipsos emolumentum rei peruenspectet, diuersum dicendum est. Si seruum suum rogatus sit manumittere qui legatum meruit
Abbreviated transcription (Latin):
ticite ꝓmittit restitutuꝵ se p¬
sonc. qͥ legibꝰ. ex test̾o cape phi¬
bitur.siuc cyrographũ eonõie
cederit siue nuda pollicitatõe
repmisit. Siqs ei q caꝑe pos¬
sit. regatus sit restituẽ.⁊ ism̃o

Expanded text:
tacite promittit restituturum se personae quae legibus ex testamento capere prohibetur, siue chirographum eo nomine dederit siue nuda pollicitatione repromiserit. Si quis ei qui capere possit rogatus fuerit restituere et is mo
Abbreviated transcription (Latin):
gato remouetur. ¶A mae¬
tis cã donationẽ ⁊ccep̾ atis¬
tatore.no est similis in hac
indignus repellet᷑ ⁊ faicidie
bnfitiũ hrdi scripto auferti
teb̾e. diuus

Expanded text:
gato remouetur.Qui mortis causa donationem accepit a testatore, non est similis in hac indignus repelletur.Et Falcidiae beneficium heredi scripto auferri debere diuus
Abbreviated transcription (Latin):
si appellatiõe int̾ced̾ete. ho
scriptus optimit. ¶duo¬
dus ẽ. It̾ acodicilłatestamto
factis.licet nõꝯfirmatian
id̾e seq̃dum ẽ. s scłas tabul¬
as ulł codicillos co arguitq
ño utrũꝙ hoc caũ inpbasio
uidetur. ¶An lib̾tas ei fuo
data. ꝗ testimoiosuorafr¬
gere uoluit testm̃ aufeni
debeat indendũ est. fideiomi¬
ssũutiq: nõ est dignusꝯse

Expanded text:
si appellatione intercedente heres scriptus optinuit. Aduodus est: item a codicillis ad factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas vel codicillos coarguit, quia non utrumque hoc casu improbasse videtur. An libertas ei servo data, qui testimonio suo infringere voluerit testamentum, auferri debeat, videndum est. fideicommissu
Abbreviated transcription (Latin):
testĩnaudend̃ est.ã denegari
debeat actio pãtri. Et putosi
ĩ iuto patre accusamͣt. nõ ẽẽ
denegandã patri actionẽ. si
is cui rogatus su legatũ re¬
stituere. fłm dixit restituẽ
id fisco debebo. ¶accussau̾¬

Expanded text:
enegari debeat actio patri: et puto, si invito patre accusavit, non esse denegandam patri actionem. Si is, cui rogatus sum legatum restituere, falsum dixerit, restituere id fisco debebo. Qui accusa
Abbreviated transcription (Latin):
puenit ad lib̾tat̾ẽ dicendui
est tutorẽ ẽẽsplane si forte ex
rogatus ẽ. si orcinus lib̾tus
effectus ad familiã testatori
ptĩnebit.ĩ qua sp̃e incipit tu¬
tela adlibos patroni primos
ptinẽ que ad patronos nõ ꝑti
ssis ¶Siduo plures uema¬
numittãt. oẽs tutores sunt.
Si ⁊ si mułrsit int̾ maũmis¬
sores dicenḋ est solos mascu¬
los fore tutores.S⁊⁊ si aliq
ex patroniis decesẜit tutela
pen es cetos patronos ẽ q̃uis
ille filiũ reliq̃rit. Si ⁊ siab ho¬
stib fuĩt captus in teri solio¬
patroni tutores sũt.similii
m̾o ⁊ si inẜuitut᷑e reclactus
sit. apparet cet̾os ẽe tutores s
si om̃s patroni decesẜĩt tũc
Alt̾ nepot̾e reliq̃rit utrũ ad i¬
solũ filiũ. anuero adnepote
tutela ꝑtineat. qr⁊ nepos in
familia patris si pximus ẽ
hoc apparebit exlegittimis
brditatib. legittima autez
brditatem ad solũ filiũ ꝑti¬
net. ergo ⁊ tutela ad solum
filiũ descendit. post filiũ tũc

Expanded text:
uenit ad libertatem, dicendum est tutorem esse. Plane si forte ex rogatus est, sed orcinus libertus effectus ad familiam testatoris pertinebit. in qua specie incipit tutela ad liberos patroni primos pertinere, quae ad patronos non pertssis. Si duo pluresue manumittant, omnes tutores sunt: sed si mulier sit inter manumissores, dicendum est solos masculos fore tutores. Sed si aliquis ex patronis decesserit, tutela penes ceteros patronos est, quamuis ille filium reliquerit. sed et si ab hostibus fuerit captus, interim soli compatroni tutores sunt. simili modo et si in seruitutem redactus sit, apparet ceteros esse tutores. Sed si omnes patroni decesserint, tunc alter nepotem reliquerit, utrum ad solum filium an uero et ad nepotem tutela pertineat, quia et nepos in familia patris sui proximus est? hoc apparebit ex legitimis hereditatibus: legitima autem hereditas ad solum filium pertinet. ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc
Abbreviated transcription (Latin):
titio .c. dato utile legatuz
c̃ Quemadmodum ꝙ ali¬
cuilegaturut excã fidei ꝯ¬
missi restituatur eadem
ratice hoc quoꝙ legatũ uti¬
lefit.si titrus brdi meocau¬
eritse mmunicipio ex.c.i¬
aurcis opus factuꝵ tũc ei
centu aureishr̃s meusda¬
redãpnas esto. ¶Si sẽpni
titium brdem instituerit.
⁊abeopost biẽmũ fundum
dariussat meuiotitius d¬
in abhrde suo eundem fun¬
dum meuio presẽte die leg¬
auerit. ⁊ meuius pretiũ fun¬
diabbr̃de titu accepit si ex

Expanded text:
Titio centum dato", utile legatum est, quemadmodum quod alicui legatum ex causa fideicommissi restituatur. Eadem ratione hoc quoque legatum utile sit: "si Titius heredi meo caverit se in municipio ex caureis opus facturum, tum ei centum aureos heres meus dare damnas esto'.Si Sempronius Titium heredem instituerit et ab eo post biennium fundum dari iusserit Maeuio, Titius deinde ab herede suo eundem fundum Maeuio praesenti die legauerit et Maeuius pretium fundi ab herede Titii ac