comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam &e hominem uł si aspiciat int̾i¬
mit. siquidem & eiꝰ aspectu nulla a¬
uis uolans illesa transit: s qũanͣ ꝓ¬
cul sit. eiꝰ ore combusta deuoratur.
Amustelis tñ euincit᷑. quas illic ho¬
mines inferunt caunis in quibus
delitescunt. Itaq eouiso fugit. qm̃
ille ꝑsequit᷑ & occidit nichil enim pa¬
rens ille rerum sine remedio consti-¬
tuit. Est autem longitudine semi¬
pedalis albismacłis limatꝰ. Reguli
autem sic̃ scorpiones arentia queq
sectant᷑: & postquam ad aqͣs uen̾int.
ydrophobas ⁊ liphaticos faciunt.
Sybilus idem ẽ qui ae regulus. Si¬
bilo enim occidit antequam mor¬
deat uł exurat. Basilicꝰ autem diabo¬
lum significat. qͥ nequitiȩ suȩ uene¬
no palam interficit incautos: s idẽ
suꝑat᷑ cum cȩt̾is noxiis animantib
a milite xp̃i. spem suam totam in ip¬
soponente. cuiꝰ uirtus õs adu̾sarias
potesta¬
tes suꝑat atq conculcat.

Expanded text:
Nam et hominem si vel aspiciat, interiNam et hominem si vel aspiciat, interimit. Siquidem et ejus aspectum nulla avis volans illaesa transit: sed quam procul sit ejus ore combusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homines inferunt cavernis, in quibus delitescit. Itaque ea visa fugit. Quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur et postquam ad aquas venerint hydrophobos et lymphaticos faciunt. Sibilus idem est, qui et regulus: sibilo enim occidit antequam mordeat vel exurat. Basiliscus autem diabolum significat, qui nequitiae suae veneno palam interficit incautos: sed idem superatur, cum caeteris noxiis animantibus a milite Christi spem suam totam in ipso ponente, cujus virtus omnes adversarias potestates superat atque conculcat.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis int̾cedentib. confusa carmi-¬
num memoria turbaret᷑. Dipsa ge¬
nus aspidis qͥ latine situla đr. quia
quem momorderit. siti ꝑit. Ipna¬
lis genꝰ aspidis dicta: qͦd somno necat.
Hanc sibi deopatra apposuit: &e ita
morte qͣsi somnosoluta ẽ.Emorro¬
is aspis nuncupat᷑. quod sanguiẽ
sudet qui ab eo morsꝰ fuerit:
ita ut dissolutis uenis. quieqͥd
uitȩ est ꝑsanguinem euocet. Grece
enim sanguis emath đr. Pester as¬
pis. seryens ore patenti & uaporanti
currit: cuiꝰ poeta sic meminit: ora¬
q distendens. auidꝰ fumantia pͥest:
hic quem ꝑcusserit distendit᷑: enor¬
miq corpulentia necat᷑ exub̃atim
enim putredo sequit᷑. Sep̾ tabificꝰ
aspis. qͥ dum momordit hominem.
statim eum consumit: ita ut lique¬
fiat totꝰ in ore serpentis. Basilicꝰ gͥce.
latine int̾p̾tat᷑ regulus. eo quod rex
serpentium sit: adeout euminden¬
tes fugiant. qͦd olfactu suo eos necat.

Expanded text:
verbis intercedentibus confusa carmiverbis intercedentibus confusa carminum memoria turbaretur. Dipsa genus aspidis, qui Latine situla dicitur: quia quem momorderit, siti perit. Hypnalis genus aspidis, quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra apposuit et ita morte quasi somno soluta est. Haemorrhois aspis nuncupatur, quod sanguinem sudet, qui ab eo morsus fuerit: ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evomat. Graece enim sanguis haema dicitur. Praester aspis semper ore patenti et vaporanti currit, cujus poeta sic meminit: Oraque distendens avidus fumantia praester. Hic quem percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur. Exuberatum enim putredo sequitur. Seps tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus eo, quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant: quia olfactu suo eos necat.
Abbreviated transcription (Latin):
mit. alt̾am cauda obturat ⁊ oꝑit at¬
q ita uoces illas magicas ñ audiens.
non exit ad incantantem. De qͦ diẽ
psalmista. Ira illis scđm similitudi¬
nem serpentis. sic̃ aspidis surde ob
turantis auressuas: que ñ exaudiet
uocem incantantium. ce ueneficia
que incantant᷑ a sapiente. Cui ser¬
penti ira iudeoꝵs ꝑsimilitudinem
nimis aptissimam diffinit᷑. obstina¬
toꝵ qͥppe hominum ira irreuocabiliᷤᷤ
est: qͥne docentium p̃dicationes
exaudiant. ꝓcurant sibi uolunta¬
riam surditatem. Cui malo consue¬
tudo aspidis comparat᷑: que ne
u̾ba incantantis exaudiat. suasq
latebras derelinquat. unam au-¬
rem caudȩ suȩ inflexione dicitur
obturare: alteram uͦ in terrã depri¬
mere: eui merito iudei comparati
sunt: qui cordis aurib obturatis.
sc̃e scͥpturȩ audire noluerunt sa-¬
luberrimam iussionem. Obturare
enim a sacerdotib tcͣtum ẽ. qui aures
suas thure replebant: ne pegrinis

Expanded text:
emit, alteram cauda obturat et operit, atemit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incantantem. De quo dicit Psalmista: Ira illis secundum similitudinem serpentis, sicut aspidis surdae et obturantis aures suas, quae non exaudiet vocem incantantium, et veneficia, quae incantantur a sapiente . Quo serpente ira Judaeorum per similitudinem nimis aptissimam diffinitur. Obstinatorum quippe hominum ira irrevocabilis est, qui ne docentium praedicationes exaudiant, procurant sibi voluntariam surditatem. Cui malo consuetudo aspidis comparatur, quae ne verba incantantis exaudiat, suasque latebras derelinquat, unam aurem caudae suae inflexione dicitur obturare, alteram vero in terram deprimere. Cui merito Judaei comparati sunt, qui, cordis auribus obturatis, sanctae Scripturae audire noluerunt saluberrimam jussionem. Obturare enim a sacerdotibus tractum est, qui aures suas ture replebant, ne peregrinis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam hodieq quem pessimum in¬
telligiuolumꝰ diabolum nominamꝰ:
omnib enim culpis exsufflator. ad¬
missi todiꝰ dr auctor erroris: &e sicut
ille xp̃ianos insequit᷑. ita ab om̃ĩb
execrabili errore discerpit᷑. siqͤfit ut
qͥ paganis ante uenerabilis. nunc a
xp̃ianis detractionum mors ibus cor¬
rodat᷑ siue conu̾si iam fideles escã
possunt hab̃e diabolum: q̃n ꝑ ipsiꝰ
machinamenta temptationesq ꝓ¬
ficiunt: ipso enim ꝑsequente. mr̃es
fiunt: ipso affligente. patientiȩ mu¬
nere coronant᷑. Quaꝓpt̾ meritodi¬
abolus illorum esca đr: qͦs fatigatio¬
nibus crebͥs ad desidia uotiua ꝑdu¬
cit. Aspis uocat᷑. quod mors u uene¬
na immittat ⁊ spargat. Ios enim gre¬
ci uenenum dicunt. Iinde aspis qͦd¬
nocendum.fertur autem aspis cũ
ceꝑit pati incantatorem.qui eam qͥ¬
busdam carminib ꝓpͥis euocat. ut
eam de cauna ꝓducat: illa cum exi¬
re nolu̾it. unam aurem in terrã p̃¬

Expanded text:
Nam hodieque quem pessimum inNam hodieque quem pessimum intelligi volumus, diabolum nominamus. Omnibus enim culpis exsufflator admissis, totius auctor est erroris, et sicut ille Christianos insequitur: ita ab omnibus exsecrabili errore discerpitur. Sic fit, ut qui paganis ante venerabilis nunc a Christianis detractionum morsibus corrodatur. Sive conversi jam fideles escam possunt habere diabolum, quando per ipsius machinamenta tentationesque proficiunt. Ipso enim persequente, martyres fiunt: ipso affligente, patientiae munere coronantur. Quapropter merito diabolus illorum esca dicitur, quos fatigationibus crebris ad desideria nociva perducit. Aspis vocatur, quod morsu venena immittat et spargat. Ios enim Graeci nocendum. Fertur autem aspis cum coeperit pati incantatorem, qui eam qbusdam carminibus propriis evocat, ut eam de caverna producat. illa cum exire noluerit, unam aurem in terram pr
Abbreviated transcription (Latin):
scĩbaptismatis indicabat. ubi capita
draconum. id est sp̃s immundorũ
ꝑducunt᷑ ad nichilum: qͣndo animaᷤ
quas illi peccatorum sordib inqui¬
nant. fonssalutaris emundat. Qͦd
autem addit᷑. tu confregisti caput
draconis magni. ⁊ cȩt̾a.Cum suꝑiꝰ
dixerat plurali numero capita dra-¬
conum. significare uolens neqͥtias
sp̃itales: mͦ singłari numero ponit
draconem. ut ipsum sathananin-¬
dicare uideat᷑: qͥ quantum fortior.
tantum neqͥor: ce eum singulari
numero ponit᷑. int̾ malignos sp̃s
haberi pęnitꝰ abnegat᷑. Confractũ
est enim caput eiꝰ. qñ suꝑbia eius
de cȩlo eiecta est.⁊ natiuam clari-¬
tatem retinere non meruit. qͥ se
uoluntaria obscuritate macula¬
uit. Addidit. Dedisti eum in escã
popło echiopum.Ethiopes bene
peccatores adu̾timus. qͥ ante fue¬
runt tenebrosa mente det̾rimi:
s ad dm̃ conu̾si eũ cȩꝑunt escam
hab̃e. cum de eiꝰ detractione satiant᷑.

Expanded text:
sancti baptismatis indicabat, ubi capita sancti baptismatis indicabat, ubi capita draconum, id est, spiritus immundorum producuntur ad nihilum, quando animas, quas illi peccatorum sordibus inquinant, fons salutaris emundat. Quod autem additur: Tu confregisti caput draconis magni, et caetera ; cum superius dixerit plurali numero, capita draconum, significare volens nequitias spiritales: modo singulari numero ponit draconem, ut ipsum Satan indicare videatur, qui quantum fortior, tantum nequior: et cum singulari numero ponitur, inter malignos spiritus habitare penitus abnegatur. Confractum est enim caput ejus, quando superbia ejus de coelo ejecta est, et nativam claritatem retinere non meruit, qui se voluntaria obscuritate maculavit. Addidit: Dedisti eum in escam populo Aethiopum. Aethiopes bene peccatores advertimus, qui ante fuerunt tenebrosa mente teterrimi, sed ad Deum conversi eum ceperunt escam habere, cum de ejus detractione satiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nena non ẽẽ necessaria. quia siquid
ligarit occidita quonec elefas tutꝰ
est sui corporis magnitudine. Nam cͥca
semitas delitescens ꝑquas elefanti so¬
liti gradiunt᷑. Crura eorum nodis illi¬
gat: ac suffocatos ꝑimit. Bignit᷑ autẽ
inechiopia ⁊ in india: in ipso incendio
iugis estꝰ mistice draco aut diabolũ
sig̃cat aut ministros eiꝰ. uel etiam ꝑse¬
cutores eccłiȩ homines nefandos cuiꝰ
mistium in pluribꝰ locis scͥpturȩ in¬
uenitur. Nam in ꝑsaltio de hoc scͥp¬
tum est. & in libro iob: nec non in apo¬
calipsioħis: deniq psalmꝰ dic̃. Tu
confirmasti in uirtute dua mare. con¬
tribulasti capita draconum in aqͥs.
Confirmauit enim rubrimaris li¬
quidas abyssos. qñ in duob lat̾ibus
sic aqͣ diuisa ẽ. ut mare nauigerum.
iter faceret ẽẽ t̾renum. Contriui¬
sti capita draconum suꝑ aqͣs mist̾iũ
suꝑioris miracłi decent̾ exponit. qͥa
illa p̃figuratio tͣnsitꝰ maris rubri aqͥs

Expanded text:
nena non esse necessaria, quia si quem nena non esse necessaria, quia si quem ligarit occidit. A quo nec elephas tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens, per quas elephanti soliti gradiuntur, crura eorum nodis illigat, ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia et India in ipso incendio jugis aestus. Mystice draco aut diabolum significat, aut ministros ejus, vel etiam persecutores Ecclesiae, homines nefandos, cujus mysterium in pluribus locis Scripturae invenitur. Nam in Psalterio de hoc scriptum est, et in libro Job, nec non in Apocalypsi Joannis. Denique Psalmista dicit: Tu confirmasti in virtute tua mare, contribulasti capita draconum super aquas . Confirmavit enim Rubri maris liquidos abyssos, quando in duobus lateribus sic aqua divisa est, ut mare navigerum iter faceret esse terrenum. Contrivisti capita draconum super aquas, mysterium superioris miraculi decenter exponit: quia illa praefiguratio transitus maris Rubri aquas
Abbreviated transcription (Latin):
quam uelint a ueritate suꝑart.Item in
aliam partem serpentis significatio tra¬
hitur: ut est illud in euangłio. Sic̃ mo¬
yses exaltauit serpentem in deserto:ita
ex altari oportet filium hominis: ut
omnis qui credit in illũ ñ ꝑeat. s hẽat
uitam ȩt̾nam. Ibi enim sig̃cat serpens
mortem xp̃i. qͥ saluauit genꝰ humanũ:
qͦd astutia serpentis antiqͥ maligna
suasione salute a conditore ꝑcepta pri¬
uauit. Draco maximus cunct̃orum a¬
serpentium siue omnium animantiũ
suꝑ t̾ram. Hunc greci dracontam uo¬
cant: unde diriuatum est in latinum.
ut draco diceret᷑. Qui sepe a speluncis
abstract̾us. fert᷑ maerem: concitat᷑q
ꝓpt̾ eum aer. Est autem cristatꝰ. ore par¬
uo. & artis fistulis ꝑ quas trahit sỹm &
linguam exerit.Uim autem non i¬
dentib s in cauda ht: ce u̾be potiꝰ qmͣ
rictu nocet. Innoxiꝰ autem ẽ aueneniꝰ
s ideo huic ad mortem faciendam ue¬

Expanded text:
quam velint a veritate superari. Item in quam velint a veritate superari. Item in aliam partem serpentis significatio trahitur, ut est illud in Evangelio: Sicut exaltavit Moyses serpentem in deserto: ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in illum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Ibi enim significat serpens mortem Christi quae salvavit genus humanum, quod astutia serpentis antiqui maligna suasione salute a conditore percepta privavit. Draco, major cunctorum serpentium sive omsuper terram; hunc Graeci draconta vocant. Unde et derivatum est in Latinum, ut draco diceretur qui saepe a speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et arctis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exeritdentibus, sed in cauda habet, et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis: sed ideo huic ad mortem faciendam ve
Abbreviated transcription (Latin):
occultis accessib serpit: ñ apͣͥtis passib.
sedemĩsqͣmaꝵ minutissimis nisibus re¬
pit. Iua autem que .iiͦii. pedib nitunt᷑
siẽ lacerti &e stihones: non serpentes s
reptilia nominant᷑. Serpentes autem
reptilia sunt. qͥa uentre & pectore rep¬
tant: quorum tot uenena qͦt genera:
tot ꝑnities quot species. tot dolores qͦt
colores habent᷑. Serpens aut̃ diabolũ
sig̾cat. ut est illud in genesi. Serpens
erat eallidior cunctis animantibus
t̾re: aut malitiosos homines atq he¬
reticos: de quib psalmista ait. Acue¬
runt linguas suassic̃ serpentes uenenũ
aspidum sublabiis eoꝵ. Pulchre hic
malicia hereticoꝵ dolusq descͥbitur.
Linguȩ enim uerba significant. Qe
nequitiȩ cotib expolita. uulnerare coꝵ¬
tendunt corda simplicium: qͤ merito
serpentib exequant᷑. qui sermonib
suis uires euomunt: unde surdis aspi-¬
dibus comparant᷑. Tali enim ꝓposito
contendunt. ut ꝑtinatia mentis nũ¬

Expanded text:
occultis accessibus serpit: non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem, quae quatuor pedibus nituntur, sicut lacerti et stelliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia pectore et ventre reptant, quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur. Serpens autem diabolum significat, ut est illud in Genesi: Serpens erat callidior cunctis animantibus terrae ; aut malitiosos homines atque haereticos, de quibus Psalmista ait: Acuerunt linguas suas, sicut serpentes: venenum aspidum sub labiis eorum . Pulchre hic malitia haereticorum, dolusque describitur. Linguas enim verba significat, quae nequitiae cotibus expolita, vulnerare contendunt corda simplicium. Quae merito serpentibus exaequantur, quia sermonibus suis virus evomunt, unde surdis aspidibus comparantur. Tali enim pcontendunt, ut pertinacia mentis nu
Abbreviated transcription (Latin):
ita fit ut parens ut̾q pereat: mascls. dũ
coit: dum parturit. femina. Uiꝑa sig̾cat
maliciosos homines: necñ hereticos. qͥ
uenena neqͥtiȩ int᷑se gerunt. Unde io¬
hannes baptista ad iudeos qͥ ad eum
dolose ueniebant dixit. Agenies iuꝑ¬
arum qͥs demonstrauit uob̃ fugere ab
uentura: Malȩgͦ soboles
maloꝵ parentum actiones

Expanded text:
Ita fit, ut parens utraque pereat: masculus dum Ita fit, ut parens utraque pereat: masculus dum coit: femina, dum parturit. Vipera significat malitiosos homines, nec non haereticos, qui venena nequitiae intra se gerunt. Unde Joannes Baptista ad Judaeos, qui ad eum dolose veniebant, dixit: Progenies viperarum, quis demonstrabit vobis fugere ab ira ventura? Malae ergo soboles m parentum
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ maxime necessaria: id est fides.
spes. caritas. fides: ut recte credamus:
spesut semꝑ cum bona patientia. dei
p̃stolem᷑ ꝓmissa. Carita sut sedulo eũ
diligamꝰ ex toto corde. tota mente.to¬
ta uirtute. & ꝓximos nr̃os sic̃ nosmet¬
ipsos. In fide piscis signat᷑. In spe ouũ.
In caritate: panis. Iecontrario in lapi¬
de duritia: in serpente infidelitas: ce
in scorpione desꝑatio expͥmitur. In
baptismo fides accipit᷑. unde uiuitur
in scło. Spes inouo:qͥa mouo ñdum
pullꝰ uidet᷑. s hinc sperat᷑. Caritas au¬
tem quia totum uincit: pani compa¬
ratur. uiꝑa dicta quod ui pariat: nã
&e uent̾ eius cum ad partum ingemu¬
erit: catuli non expectantes mat᷑am¬
naturȩ solutionem. corrosis eiꝰ lat̾ib.
ui erumpunt cum matͥs int̾itu. Luca¬
nus uiꝑeo coeunt abrupto corpore
nodi. fert᷑ autem qͦd mascłs ore ins er-¬
to uiꝑȩ semen expuat: illa autem ex
uoluptate libidinis in rabiem u̾s a.
caput maris ore receptũ prȩcidit:

Expanded text:
nobis maxime necessaria, id est, fides, spes, charitas: fides, ut recte credamus: spes, ut semper cum bona patientia Dei praestolemur promissa: charitas, ut sedulo eum diligamus ex toto corde, tota mente, tota virtute, et proximos nostros, sicut nosmetipsos. In fide piscis signatur, in spe ovum, in charitate panis: et e contrario in lapide duritia, in serpente infidelitas, et in scorpione desperatio exprimitur. In baptismo fides accipitur, unde vivitur in saeculo: spes in ovo, quia in ovo nondum pullus videtur, sed hinc speratur: charitas autem, quia totum vincit pani comparatur. Vipera dicta, quod vi pariat. Nam et venter ejus cum ad partum ingemuerit, catuli non exspectantes naturae solutionem, corrosis ejus lateribus, vi erumpunt cum matris interitu. Lucanus: Viperei coeunt abrupto corpore nodi. Fertur autem, quod masculus ore inserto viperae semen exspuat, illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore ceptum praecidit.
Abbreviated transcription (Latin):
acceptio legis ẽ iudeoꝵs. Quod escas
eiꝰ atq capturam diligit pat̾: hoĩes st̃
ab errore saluati. quos ꝑ doctͥnam iu¬
ris filii sui uenatione uesei concupis¬
cit: significat qͦd omp̃s ds iudarei po¬
puli bona oꝑatione pasci desidauit.
S illo tardante. minorem rebecca
subposuit: Quia dum iudaieꝰ popls
bona oꝑa foris querit. gentilem po¬
pulum mat̾ gr̃a introduxit: ut oĩpo¬
tenti patͥ cibum boni oꝑis offerret.
& bndictionem maioris fr̃is acciꝑet:
qͥ eosdem cibos ex domesticis anima¬
libus p̾buit: quia gentilis populus
placere deo ext̾ioribus sacrificiis non
uota tua: que reddam laudationes

Expanded text:
acceptio legis est Iudaeorum; quod escas acceptio legis est Iudaeorum; quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iuris filii sui venatione vesci concupiscit, significat quod omnipotens Deus Judaici populi bona operatione pasci desideravit. Sed illo tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem populum mater gratia introduxit, ut omnipotens Pater cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet. Qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo exterioribus sacrificiis non vota tua, quae reddam laudatione
Abbreviated transcription (Latin):
dei. israel appellatꝰ est: sicut & ipse ait.
Uidi dñm. & salua facta ẽ anima mea
Hic autem xp̃m demonstrat. siue po¬
pulum gentium: qͥ dei patͥs benedictio¬
ne p̃latus est pͥori popło iudeorum.
Isti autem duofilii rebeccȩ duos ppłoᷤᷤ
ut diximus significant. synagoge & ȩc¬
maior. seruit minor popło xp̃ianoꝵ.
sic quidem & in singłis nob hoc dici
potest. quod due gentes & duo popłi
sint intͣ nos. uitiorum scilicet atq uir¬
tutum. S iste minor est: ille maior.
Semꝑ enim plures st̾ mali qͣm boni.
& uitia numerosiora sunt uirtutib.
S tamen &e in nob gr̃a di popłs popu¬
lum suꝑat: & maior seruit minori.
Seruit enim caro sp̃ui: & uitia uir¬
maginem deipatͥs: rebecea sp̃s sancti:
esau popłi prioris & diaboli. iacob.
summationem orb̾ ostendit. Dcl̃os eiꝰ
caligasse. fidem ꝑisse de mundo. &
religionis lum̃ ante eum neglectũ
ẽẽ significat. Quod filiꝰ maior uocat᷑.

Expanded text:
Dei Israel appellatus est, sicut et ipse ait: Dei Israel appellatus est, sicut et ipse ait: Vidi Dominum, et salva facta est anima mea . Hic autem Christum demonstrat, sive populum gentium, qui Dei Patris benedictione praelatus est priori populo Judaeorum. Isti autem duo filii Rebeccae duos populos, ut diximus, significant, Synagogae et Ecmajor servit minori populo Christianorum. Siquidem et singulis nobis hoc dici potest, quod duae gentes et duo populi sint inter nos, vitiorum scilicet atque virtutum, sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora sunt virtutibus; sed tamen et in nobis gratia Dei populus populum superat, et major servit minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia virmaginem dei patris, Rebecca spiritus sancti, Esau populi prioris et diaboli, Iacob esummationem orbis ostendit; oculos illius caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit: quia ꝑ pͥscam legem quã ipse
seruus designat. ꝓpħarum oraculis
expectat. Huiꝰ autem filii fuert̾ esau
& iacob. Esau autem trinomius est:
& ex ꝓpͥis causis uarie nuncupat᷑. dr
enim esau. id ẽ rufꝰ. ob coctionem sci¬
licet rufȩ lentis ita appellatꝰ: cuiꝰ edulio
pͥmogenita ꝑdidit. Edom autem. ob
ruborem corporis dict̾us est: quod la-
totꝰ sicut pellis pilosꝰ erat: atq ideo
trib nominib appellat᷑. E sau. id ẽ
rufꝰ ẽdom. id est sanguineus: seyr.
id ẽ pilosꝰ. quia non habuit lenita
mine peccatorum horribilem. Iacob
autem int̾ytatur supplantator᷑. siue
quod in ortu plantam nascentis fr̃is
app̃henderit: siue quod postea frẽm
arte deceꝑit. Unde &e es au dix̃. Iuste
uocatum ẽ nomen eiꝰ iacob: supplan¬
tauit enim me. en alt̾a uice. Iste qͥdẽ
nomen accepit: q̃n tota nocte luctatus.
uicit in certamine angłm: & oriente
lucifero benedictꝰ est. Inde ꝓpt̾ uisionẽ

Expanded text:
acceperit: quia per priscam legem, quam ipse acceperit: quia per priscam legem, quam ipse servus designat, prophetarum oraculis exspectat. Hujus filii fuerunt Esau et Jacob. Esau autem trinomius est, et ex proprus causis varie nuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cujus edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latitotus sicut pellis pilosus erat; atque ideo tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus; Edom, id est sanguineus; Seir, id est pilosus, quia non habuit lenitatmine peccatorum horribilem. Jacob autem, qui interpretatur supplantator, sive quod in ortu plantatur plantam nascentis fratris apprehenderit, sive quod postea fratrem arte deceperit. Unde et Esau dixit: Juste vocatum est nomen ejus Jacob: supplantavit enim me in altera vinomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem
Abbreviated transcription (Latin):
tum filium suum ꝓ nob̾ omnibus
tradidit. ce sic̃ ẏsaac ipse sibi ligna
portauit. quib erat imponendus.
ita &e xp̃s gestauit in humeris lignũ
erucis suȩ. in qͦ erat crucifigendus.
Duo aut̃ serui dimissi. & non ꝑduct̾i
ad locum sacͥficii. iudeos significa¬
bant: qui cum seruilit̾ uiuerent. ⁊
carnalit̾ saꝑent. non intelligebant
humilitatem xp̃i. Ideo quiã non in¬
telligebant passionem xp̃i: non ꝑue¬
nerunt ad locum sacrificii.S illud
quod figuratum ẽ in ysaac. trangestũ
est ad arietem: quia xp̃s ouis. ipse enĩ¬
est filius: ipse agnus. filius. qͥa natꝰ ẽ:
aries. quia immolatꝰ. S quid est qͦd
inueprib herebat aries ille cornibus:
nisi qͦd xp̃s a iudeis spmnis ẽ coronatꝰ:
Et ad extremum in ligno erucis est
confixus: de quo seͥptum est. Cornua
sunt in manib eiꝰ. Huic ꝑseruum a¬
brahe desponsata est rebecea. quȩ int̾¬
pretat᷑ patientia. siue que multum

Expanded text:
tum suum pro nobis omnibus tum suum pro nobis omnibus tradidit; et sicut Isaac ipse sibi ligna portavit, quibus erat imponendus, ita et Christus in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii, Judaeos significabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelligebant humilitatem vel passionem Christi. Ideo quia non intelligebant passionem Christi, non pervenerunt ad locum sacrificii; sed illud, quod figuratum est in Isaac, transgestum est ad arietem, quia Christus ovis. Ipse enim filius, ipse aries, agnus: filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est quod vepribus haerebat aries ille cornibus, nisi quod Christus a Judaeis spinis est coronatus, et ad extremum in ligno crucis est confixus? De quo scriptum est: Cornua sunt in manibus ejus . Huic per servum Abrahae desponsata est Rebecca, quae interpretatur, patientia, sive quae multum
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tat᷑ aduena: uel conuersa.
fuit enim egyptia uxores autẽ
duorum testam̃toꝵs ut supradixi¬
mus gestant figuram. Quarum
una. hoc est sarai.libera. ȩccłiam sig¬
nificans: genuit popłm xp̃ianum:
qui scđm carnem non ẽ: s in liber¬
tatem uocatꝰ est. Qua lib̾tate lib̾a¬
uit eum xp̃s. Alt̾a autem. hoc est
agar. ancilla mat̾ ismaelis. qͥ int̾y¬
tatur auditio dei. synagogam expͥ¬
mit: que popłm iudeoꝵ in serui¬
tutem generans. non meruit hȩre¬
ditatem acciꝑe cum filio libere: s
ꝓiectꝰ eum matre. in deserto istiꝰ scłi
oberrat. Isaac ex risu nom̃ accepit
Ris erat enim pat̾. qñ ei ꝓmissus ẽ:
admirans in gaudio. Risit ce mat̾.
bitans in gaudio. Ex hac gͦ caus a
nom̃ accepit. Ysaac enim int̾p̾tat᷑
risus. Qͥs enim in abraham ut p̾¬
dict̾um ẽ ꝑ immolationem filii sui
figurabatur: nͥ pat̾ excelsus: Qͥs in
ys aac. nͥ xp̃s: Nam sic̃ abraham u¬
mam obtulit: ita dominꝰ unigeni¬

Expanded text:
interpretatur advena vel conversa. interpretatur advena vel conversa. Fuit enim Aegyptia duorum testamentorum, ut supra diximus, gestant figuram. Quarum una, hoc est Sarai libera, Ecclesiam significans, genuit populum Christianum, qui secundum carnem non est, sed in libertatem vocatus est: qua libertate liberavit eum Christus. Altera autem, hoc est Agar ancilla mater Ismaelis, qui interpretatur auditio Dei, Synagogam exprimit, quae populum Judaeorum in servitutem generans non meruit haereditatem accipere cum filio liberae, sed projectus cum matre in deserto istius saeculi oberrat. Isaac ex risu nomen accepit. Riserat enim pater quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater,bitans in gaudio. Ex hac ergo causa nomen accepit. Isaac enim interpretatur risus. Quis ergo in Abraham, ut praedictum est, per immolationem filii sui figurabatur, nisi Pater excelsus? Quis in Isaac, nisi Christus? Nam sicut Abraham umam obtulit, ita Dominus unigeni
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte generat᷑. Amon. ꝓ cuiꝰ cau¬
Sa nomeNredditur filius po¬
puli mei. sic diriuat᷑: ut ex parte¬
sermo. Amon enim a qͦ dicti suis
amonitȩ uocat᷑ popłs meus possum
iuxta tropologiam filios amon in¬
telligere. qui de loth in spelunca
generati sunt semine. & generati
in ebrietate & incestu. om̃s hereticos:
Si enim fuissent ex nob: ꝑmansis¬
sent utiq nobiscum. Isti de ineli¬
natione orti sunt:. Hoc enĩ loth
in linguam nr̃am uertit᷑: quia
om̃s simul mutiles facti sunt: ñ
est qui faciat bonum. non ẽ usq
adunum. Sarai interp̾tatur pͥn¬
ceps mea: eo qͦd ẽẽt unius tmmͦ
domꝰ materfamilias. Postea cau¬
sa nominis immutata. ablata de¬
fine .i. littera. qr sara: id ẽ pͥnceps.
Omnium qͥppe gentium futura
pͥnceps erat: sic̃ ce dominꝰ pollicit᷑
fuerat ad abraham dabo tibi
ex sara filium. &e benedicam ei: &
erit in gentem magnam. s & re¬
ges popłor erunt ex ea. Agar

Expanded text:
ac nocte generatur. Ammon, cujus cauac nocte generatur. Ammon, cujus causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex patsermo. Ammon enim a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Possumus juxta tropologiam filios Ammon intelligere, qui de Loth in spelunca generatin ebrietate et incestu, omnes haereticos, Si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . » Isti de inclinatione orti sunt: hoc enim in linguam nostram vertitur: quia omnes simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Sarai interpretatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo domus materfamilias. Postea causa nominis immutati, ablata i littera, dicitur Sara, id est princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut et Dominus pollicitus fuerat ad Abraham: Dabo tibi ex Sara filium, et benedicam ei, et erit in gentem magnam, sed et reges populorum erunt ex eo . Agar
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ni. Uxor autem loth. eorum tenuit
tẏpum. qui ꝑ grãm dei uocati. post¬
modum ret᷑ respiciunt: & ad ea que
reliquerant.redire contendunt.
De quib ipse dominꝰ. Nemo inqͥt
ponens manum suam suꝑ aratrum.
respiciens retͦ: aptꝰ est regno dei. Con¬
sequent̾ ipse loth. legis gestauit ꝑso¬
nam: de qͣ infidelitatis oꝑa paruñ.
qui ea carnali intellectu utunt᷑.
filiȩ eius duȩ. samariam significant
adult̾ium illicitȩ doct̾rinȩ. Moab
int̾ptat᷑ ex patre: &e totum nomen.
ethimologiam habet. Concepit
eum pͥmogenita filia de patre. Sig¬
nnificat autem moab. sapientiam
scłarem: de qua dñs loquitur per-
ꝓpħ̾am. ꝑ dam sapientiam sapien¬
tium: ce prudentram prudentium
reprobabo. Qui auetorem fui sensũ
habet. qui ex dei conditione gene¬
ratur: uidet᷑ quidem de patre nas¬
citur quod int̾ptatur moab: sed
quia adulter est. & aduers arius
populi dei. de incestu. & spelunca.

Expanded text:
aeterni. Uxor autem Loth eorum tenuit aeterni. Uxor autem Loth eorum tenuit typum, qui per gratiam Dei vocati, postmodum retro respiciunt, et ad ea quae reliquerant, redire contendunt. De quibus ipse Dominus: Nemo, inquit, ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Consequenter ipse legis gestavit personam, de qua infidelitatis opera pariunt, qui etiam carnali intellectu utuntur. Filiae ejus duae Samariam significant adulterium illicitae doctrinae. Moab interpretatur ex patre, et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Significat autem Moab sapientiam saecularem, de qua Dominus loquitur per prophetam: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo . Quae auctorem sui sensum habet, qui ex Dei conditione generatur. Videtur quidem nasci de patre, quod interpretatur Moab; sed quia adulter est et adversarius populi Dei, de incestu et spelunca
Abbreviated transcription (Latin):
figuratus. hi duo. moyses ce helyas.
cum eo ab apłis uisi sunt. Quod uͦ
abraham tres uidens.unum adora¬
uit: dñm scilicet saluatorem osten¬
dit: cuiꝰ iam aduentꝰ ẽ p̾stolatus:
iuxta quod etiam dominꝰ in eugelio ait.
Abraham ques iuit uidere diem meũ:¬
uidit & gauisus est. Duas autem uxo¬
res qͣs habuit abraham. id ẽ liberam
& ancillam. apło docente duo ẽẽ testa¬
menta didicimus: ex qͥb duo popłi.
hoc ẽ iudeoꝵ & eccłiȩ nati sunt̃. Loth
int̾ytat᷑ declinans. fact̾is enim sodo¬
morum non consensit: s eorum illici¬
ta carnis incendia declinauit. Ipse gͥ
loth frat̃ abraham. iustꝰ &e hospitalis
in sodomis. qui ex illo incendio qͦd
erat similitudo fut᷑ iudicii. meruit
saluus euadere. Typum figurabat
corporis xp̃i: quod in omnib scĩs. &
nunc int̾ iniqͦs atq impios gemit.
Quorum factis non consentit: & a
quorum ꝑmixtione in scłi fine lib̾a¬
bitur illis damnatis supplicio igniᷤᷤ

Expanded text:
figuratus, hi duo, Moyses et Elias figuratus, hi duo, Moyses et Elias cum eo ab apostolis visi sunt. Abraham vero tres videns, unum adoravit, Dominum scilicet Salvatorem ostendens, cujus jam adventus est praestolatus. Juxta quod etiam Dominus in Evangelio ait: Abraham quaesivit vidit et gavisus est . Duas autem uxores, quas habuit Abraham, id est, liberam et ancillam, Apostolo docente, duo esse testamenta didicimus, ex quibus duo populi, hoc est, Judaeorum et Ecclesiae nati sunt. Loth interpretatur declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum illicita carnis incendia declinavit. Ipse igitur Loth frater Abraham, et justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meruit salvus evadere, typum figurabat corporis Christi, quod in omnibus sanctis et nunc inter iniquos atque impios gemit, quorum factis non consentit, et a quorum permistione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis supplicio ignis
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus:
bram pͥmo uocat᷑. pat̃ uidens popu¬
lum. ꝓpt̾ isrł scilicet tantum: post¬
ea appellatus est abraham. quod tͣns¬
fertur pat̾ multarum gentium: qͦd
erat adhuc ꝑfidem futurum. Gentiũ
autem ñ habet᷑ in nomine. s subaudit᷑:
iuxta illud. Erit nomen tuum abrahã.
qͥa patrem multarum gentium po¬
sui te. Abraham qͥppe triplicem ht̃¬
significationem in semetipso. Primã
saluatoris: qͣndo relicta cognatione
sua uenit in hc̃ mundum. Alteram
patͥs qñ immolauit unicum filium.
Terciam uͦ quod figuram gestat scõrum:
qui aduentum xp̃i cum gaudio sus¬
.i. ceperunt. Tab̾nacłm enim illud abra¬
he ipsam ihrłm habuit: ubi pro tẽ
susceptꝰ: ab meredulis in lignosus¬
pensus ẽ. In tͥbus autem uiris qͥ uene¬
geli comitabant᷑. quos pleriq moy¬
sen ce helyam accipiunt: unum pͥscȩ
legis latorem. qui ꝑ eandem legem eiꝰ¬
aduentum indicauit: Alium qͥ in
fine mundi uenturꝰ ẽẽ denunciatur:¬
monte dum dominus fuisset trans¬

Expanded text:
hominibus. Abram primo vocatus pater videns populum, propter Israel scilicet tantum, postea appellatus est Abraham, quod transfertur, pater multarum gentium, quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine, sed subauditur juxta illud: Erit nomen tuum Abraham, quia patrem multarum gentium posui te . Abraham quippe habet triplicem significationem in semetipso. Primam Salvatoris, quando relicta cognatione sua venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum Filium; tertiam vero quod figuram gestat sanctorum qui adventum Christi cum gaudio susceperunt. Tabernaculum enim illud Abrahae ipsam Jerusalem habuit, ubi pro tempsusceptus, ab incredulis in ligno suspensus est. In tribus autem viris qui venegeli comitabantur, quos plerique Moysen et Eliam accipiunt: unum, priscae legislatorem, qui per eamdem legem adventum Domini indicavit; alium, qui in fine mundi venturus esse denuntiaturmonte dum Dominus fuisset trans
Abbreviated transcription (Latin):
generatum. Nam eliphath qui unꝰ de
tͥbus amicis iob ẽẽ legit᷑. in libro hebrai¬
carum questionum scͥptum repꝑi. qͦd
ipse fuerit filius esau ex ada uxore. In
latinum qͦq uertit᷑ iob dolens. Et rec̃
dolorum: calamitates enim suas noĩs
ethimologia p̃figurauit. Hic gͦ in fa¬
ctis dictisq suis ꝑsonam expͥmit redẽp¬
toris: de quo scͥptum est. Ipse dolores
nr̃os tulit: & egrotationes portauit.
Uxor qͦq ipsius iob que eum ad male¬
dicendum ꝓuocauit: prauitatem car-¬
nalium designat. Tres uͦ amei illius
tẏpum tenent hereticorum: qui sub
specie consulendi. studium gerunt
seducendi. Elui uͦ qui contra eum su¬
perbe locutus est. doctorem suꝑbũ
ce arrogantem demonstrat: qͥ durus
increpatione sua fidelium int̾ scãm
eccłiam arguit & increpat turbam.¬

Expanded text:
generatum. Nam Eliphaz, qui unus de generatum. Nam Eliphaz, qui unus de tribus amicis Job esse legitur, in libro Hebraicarum Quaestionum scriptum reperi, quod ipse fuerit filius Esau ex Ada uxore sua. In Latinum quoque vertitur Job, dolens. Et rectedolorum; calamitates enim suas nominis etymologia figuravit. Hic ergo in factis dictisque suis personam exprimit Redemptoris, de quo scriptum est: Ipse dolores nostros tulit et aegrotationes portavit . Uxor quippe ipsius Job, quae eum ad maledicendum provocavit, pravitatem carnalium designat. Tres vero amici illius typum tenent haereticorum, qui sub specie consulendi studium gerunt seducendi. Eliud vero, qui contra eum superbe locutus est, doctorem superbum et arrogantem demonstrat, qui durius increpatione sua fidelium intra sanctam Ecclesiam arguit et increpat turbam.
Abbreviated transcription (Latin):
gis quam se iustificatos ẽẽ fatebunt᷑.
Pignora enim refert secum habere
eccłia. Accusatur enim a iudeis
quasi adulteratrix legis. S ostendit
uirgam signum passionis ce monile
legis legitimȩ. & anulum ꝑignus
immortalitatis. Quod atit̃ seript᷑a
dicit parientem thamar. &e duos
inut̾o geminos habentem. quorum
scilicet pͥmus qui dr zaram misit
manum suam. & obstetrix ligauit
coccinum. & dehinc illomanum
intͥnsecꝰ retrahente. posterior qͥ pha¬
res uocat᷑. porrexit manum. ce nascen¬
do p̃cessit: figuralit̾ congruit. quod
extenderit isrł in legis oꝑa manum
suam. ce eam ꝓpħarum & ipsiꝰ salua¬
toris pollutam cruore contraxerit:
cet ut futuri eẽnt nouissimi qͥ erant
pͥmi. &e pͥmi futuri eẽnt qui erant
nouissimi. Iob autem ut quidam
suspicant᷑. in libro genes eos iob ab
nominat᷑: & de styrye esau generatio¬
ne quarta natus creditur. E contra he¬
brei asserunt eũ de nachor styrpe ẽẽ

Expanded text:
gis quam se justificatos esse fatebuntur. gis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim refert habere secum Ecclesia. Accusatur enim a Judaeis quasi adulteratrix legis; sed ostendit virgam signum passionis, et monile legis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura dicit parientem Thamar et duos in utero geminos habentem, quorum scilicet primus, qui dicitur Zara, misit manum suam, et obstetrix ligavit coccinum; et dehinc illo manum intrinsecus retrahente posterior, qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo processit: figuraliter congruit quod extenderit Israel in legis opera manum suam, et eam prophetarum et ipsius Salvatoris pollutam cruore contraxerit; cet, ut futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri essent qui erant novissimi. Job autem, ut quidam suspicantur, in libro Geneseos Johab nominatur, et de stirpe Esau generatione quarta natus creditur. E contra Hebraei asserunt eum de Nachor stirpe esse
Abbreviated transcription (Latin):
seruiet mͥ accepit in occulto anu¬
lum &e monile. & uirgã qr uocatio¬
ne signat᷑. significatione decorat᷑:
głificatione exaltat᷑. Qͦs enim p̾de
stinauit. illos &e uocauit: qͦs autẽ
uocauit. illos &e iustificauit: ce qͦs
iustificauit. illos ce głificauit. S
hec ut dixi in occulto uͥ fit concep¬
tio sc̃ẽ ubertatis mittit᷑ aut̃ ꝓmissꝰ
hedus tanquam meretͥci. Hedus
exprobratiopeccati: ꝑ eundem odol¬
lamitem. tanquam increpantem. &
dicentem. generatio uiꝑarum: s ñ
eam inuenit peccati exprobatio qm
mutauit confessionis amaritudo.
Post uͦ iam publicis signis anuli ce
monilis &e uirge. uicit temere iudi¬
cantes iudeos. quorum iam ꝑsonam
iudas ipse gestabat qͥ hodieqdi¬
cunt non h̾c popłm ẽẽ xp̃i. nec hab̾e
nolsem̃abrahe. d ꝓlatis certissimiᷤᷤ
documentis nr̃e uocationis. iustifi¬
cationisq. &e głificationis. erubesct̃
sine dubio ce confundunt᷑. ce nos ma

Expanded text:
seruiuit mihi accipit in occulto anuseruiuit mihi accipit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos en vocavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; et quos justificavit, illos et glorificavit . Sed haec, ut dixi, in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. Mittitur autem promissus haedus tanquam meretrici, haedus exprobratio peccati, per eumdem Odollamitem tanquam increpantem et dicentem: Generatio viperarum ; sed non eam invenit peccati exprobratio, quam mutavit confessionis amaritudo. Post vero jam publicis signis annuli, et monilis, et virgae, vicit temere judaizantes Judaeos, quorum jam personam Judas ipse gestabat, quique hodie dicunt non hunc populum esse Christi, nec habere nos semen Abrahae: sed prolatis certissimis documentis nostrae vocationis justificationisque et glorificationis, erubescunt sine dubio et c
Abbreviated transcription (Latin):
siue quia pͥmus apparuit. siue quoo
plurimi ex eo iusti nati ft̾: ut in libro
paralipomenon continet᷑. Thamar
nomen amaritudinis manet: ñ illiꝰ
amaritudinis in qua dño fel ministͣ¬
uit: s illiꝰ in qua petrꝰ amare fleuit.
Nam ce iudas latine confessio ẽ. Con¬
fessioni gͦ amaritudo misceat᷑: ut ue¬
ra penitentia p̃signet᷑. hac peniten¬
tia fecundat᷑ eccłia: in omnib gentib
constituta. O portebat enim xp̃m pati.
&e resurgere t̾cia die. & p̾dicari in no¬
mine eius penitentiam ce remissio¬
nem peccators ꝑ omnes gs̃. incipien¬
tibus ab irłm. Nam &e ipse habitus
meretͥcis: confessio peccatorum est.
Typum qͥppe eccłiȩ gerit thamar ex
gentib euocatȩ: sedens eum hoc ha¬
bitu ad portam enan. uł enahin. qͦd
int̾ptatur fons. Cucurrit enim ue¬
lut ceruus ad fontes aquarum: ꝑue¬
nire ad semen abrahȩ. Illo enimñ
cognoscente fetat᷑: quia de illo p̃die¬
tum est:. popl̃s quem non cognoui

Expanded text:
sive quia primus apparuit, sive quod sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zarnomen amaritudinis maneat; non illius amaritudinis in qua Domino fel ministravit, sed illius in qua Petrus amare flevit . Nam et Judas latine Confessio est. Confessioni ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentia praesignetur. Hac poenitentia fecundatur Ecclesia in omnibus gentibus constituta. Oportebat enim Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non cognoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone. Quod autem dicit in thala-¬
mo morabit᷑. & int̾ humeros illius re¬
quiescet: significat qͦd in ut̾o uͥginis
cȩlesti sponso coniuncta est ȩccłia. qͦ
in fortitudine potentiȩ xp̃i ⁊ in oꝑib
eius maximam fiduciam ac requiem
mentis hãt. Manasse dictꝰ est: ab eo
quod sit pat̾ eiꝰ oblitus lab orum suoꝵ.
Ita enim hebraice uocat᷑ obliuio. Be¬
tum: eo quod auxerit eum d̃s. Hic au¬
tem gentium significat popłm: qui ꝑ
benedictionem patriarchȩ p̃positꝰ ẽ
maiori popło uideors. Thamar inter¬
pretat᷑ amaritudo ꝓuiris mortuis: Cad̾ ⁊
os commutans. mutauit enim se in
habitum meretricis: qnͣdo cum socero
suo concubuit. Phares int̾pretatur¬
diuisio: ab eo qͦd diuiserit membra¬
nulam scdarum Inde diuisoris: id ẽ
phares sortitꝰ est nomen: Linde ce pha¬
risei qͥ se quas iustos a popło seꝑabant
diuisi appellabant᷑. Tara fr̃ eiꝰ in cuius
manu erat coccinum. int̾ytat᷑ oriens:

Expanded text:
personae. Quod autem in thalapersonae. Quod autem in thalamo morabitur, et inter humeros illius requiescet, significat quod in utero Virginis coelesti sponso conjuncta est Ecclesia, quae in fortudine potentiae Christi, et in operibus ejus maximam fiduciam ac requiem mentis habet. Manasses dictus est ab eo quod sit pater ejus oblitus laborum suorum. Ita Hebraice vocatur oblivio; geve augmentum; eo quod auxerit eum Deus. Hic autem gentium significat populum, qui per benedictionem patriarchae praepositus est majori populo Judaeorum. Thamar interpretatur amaritudo pro viris mortuis. Eadem et commutans; mutavit enim se in habitum meretricis, qsuo concubuit. Phares divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum, divisoris, id est phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens;
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ moriens. uocauerat nomen eiꝰ Beno¬
ni id ẽ filius doloris mei. Pat̾ aut̃ hoc
mutauit. filium dextere nominans.
Beniamin autem pauli apłi imaginẽ
cens. Quod autem dixit moyses in be¬
nedictione. beniamin amantissimꝰ
dñi habitabit confident̾. in eo quasim
thalamo tota die morabit᷑. ⁊ int̾ hu¬
scdm hystoriam tangere. qͦd beniamin
a patriarcha simul &e ꝓpħa sp̃u d̾i ple¬
no uidelicet patre suo iacob amaretur.
& quod ꝑ dispensationem d. locꝰ iste in
quo cultꝰ eius maxime futurꝰ erat. tͥbui
plum & altare dei construebat᷑: atq
ideo subiungit̾ quasi in thalamo tota
die morabitur: quia irłm fuit eo tp̃r
locꝰ quem elegit dñs. ut ẽet nomen eius
amantissimus ẽ di patͥs: de quo dixit.
Hic est filiꝰ m̃s dilectꝰ: in qͦ mͥ b̃n cõplacui.
Hic in uirtute patͥs ꝑmanet: quia in dex
Sedet de humanitate eiꝰ intelligi pot̃.
quia in ea diuinitas habitet confident᷑:
quam sibi conunxit inun

Expanded text:
ejus moriens vocaverat nomen ejus Benoejus moriens vocaverat nomen ejus Benoni, id est filius doloris mei; pater autem hoc mutavit, filium dexterae nominans. Benjamin autem Pauli apostoli imagicens. Quod autem dixit Moyses in benedictione Benjamin: Amantissimus Domini habitabit confidenter; in eo quasi in thalamo tota die morabitur, et inter husecundum historiam tangere quod Benjamin a patriarcha simul et propheta spiritu Dei pleno, videlicet patre suo Jacob, amaretur; et quod per dispensationem Dei locus ille, in quo cultus ejus maxime futurus erat, tribui plum et altare Dei construebatur. Atque ideo subjungitur: « Quasi in thalamo tota die morabitur. » Quia Jerusalem fuit eo tempore locus queamantissimus est Dei Patris, de quo dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Hic in virtute Patris permanet, quia in dextSed et de humilitate ejus intelligi potest, quia in ea divinitas habitat confidenter, quam sibi conjunxit in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
tris in filio: ita ut ei nullus scõrum ȩqͣt᷑:
donec ueniret desidium collium ȩter¬
norum. Colles isti scĩsunt qͥ xp̃i aduen¬
tum ꝓpħantes. magno cum desiderio
incarnationem eiꝰ expectauerunt: de
quib dñs dicit. Qͥa multi iusti & pro¬
phetȩ cupierunt uidere quȩ uidetis.¬
Hi gͦ scĩ dicti sunt colles: ꝓpt̾ excellen¬
tiam sc̃ĩtatis. qui etiam &e ȩt̾ni uocant᷑:
quia uitam consequunt᷑ ȩt̾nam: nec
int̾eunt eum mundo. s ẽẽ credunt᷑
ȩt̾ni. fiant in capite ioseph õs scilicet be¬
nedictiones istȩ suꝑ caput xp̃i ponunt᷑:
quas incarnatꝰ accepit. & suꝑ u̾ticem
nazarei. de qͦ scͥptum est.q̃m nazareus
uocabit᷑: id ẽ. sc̃s di. int̾ fr̃s suos: quia
ipse ẽ caput omnium eminens uniu̾¬
sorum uidelicet sc̃oꝵs: qͦs etiam &e fr̃s uo¬
cat in psalmis. Beniamin qui int̾p̾tat᷑
filiꝰ dext̾ȩ: quod est uirtutis. Nam mat̾

Expanded text:
tris in Filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur. tris in Filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur. Donec veniret desiderium collium aeternorum. Colles isti sancti sunt, qui Christi adventum prophetantes magno desiderio incarnationem ejus exspectaverunt. De quibus Dominus dicit: Quia multi justi et prophetae cupierunt videre qusunt, colles propter excellentiam sanctitatis. Qui etiam aeterni vocantur, quia vitam consequuntur aeternam, nec intereunt cum mundo, sed esse creduntur aeterni. Fiant in capite Joseph. Omnes benedictiones istae super caput Christi ponuntur, quas incarnatus accepit. Et super verticem Nazaraei, de quo scriptum est: Quoniam Nazaraeus vocabitur , id est, sanctus Dei. Inter fratres suos, quia ipse est caput omnium eminens, universorum videlicet sanctorum; quos etiam et fratres vocat in psalmis. Benjamin, qui interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Nam mater
Abbreviated transcription (Latin):
& hominib dñaret᷑. Benedictionibus
uberum. id est siue duoꝵ testam̃tors.
quoꝵ alt̾o est nunciat᷑. alt̾o est demon¬
stratus: siue bndictionib uberum ma¬
riȩ. que uere b̃ndicta erant: quia his¬
dem sc̃a uirgo de se potum lactis im¬
mulsit: unde & illa mulier in euan-¬
gelio ait̃. Beatꝰ uent̾ qui te portauit. ⁊
ub̃a que suxisti. Benedictionibus ub̃¬
um & uuluȩ etiam hic benedicitur.¬
ce uulua eidem matͥs. illa utiq uirgi¬
nalis. que nobis xp̃m dñm edidit. De
te formarem in ut̾o. noui de: & anteqm
exires de uulua. sanctificaui te. Bene¬
dictiones patͥs tui confortatȩ sunt in
te: bndictionib patrum tuorum:
bndictiones inquit patris tui cȩlestiᷤᷤ
quȩ date sunt tͥ a summo cȩli & abyᷤ¬
si confortatȩ sunt. id est p̾ualuerunt
benedictionib patrum tuorum. Ultͣ
omne enim scõꝵ meritum patͥarchaꝵs.
conualuit b̃ndictio omnipotentis pa-¬

Expanded text:
et hominibus dominaretur. Benedictionibus et hominibus dominaretur. Benedictionibus uberum, id est, sive duorum testamentorum, quorum altero est nuntiatus, altero demonstratus; sive benedictionibus uberum Mariae, quae vere benedicta erant, quia iisdem sancta Virgo Domino potum lactis immulsit. Unde et illa mulier in Evangelio ait: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Benedictionibus uberum et vulvae. Etiam hic benedicitur vulva ejusdem matris, illa utique virginalis, quae nobis Christum Dominum edidit; de arem in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Benedictiones patris tui confortatae sunt in te benedictionibus patrum tuorum. Benedictiones, inquit, Patris tui coelestis, quae datae sunt tibi, a summo coeli et abyssi confortatae sunt, id est, praevaluerunt benedictionibus patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorum meritum patriarcharum convaluit benedictio omnipotentis Pa