comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lium non recusauit. De Iob. uxͣ.
agna dilectio est fr̃es dilectissimi¬
dei om̃ipotentis erga genꝰ huanũ
que intellecta quidem ꝑducit ad regna
celestia nõ intellc̾a a deducit ad ĩferos.
Deus enĩ bñfm̃ suũ gratũ nult ẽẽ et fruc¬
tifeꝵ ut et nob̾ ꝓficiat et illũ misereride
nult fieri exemplũ nob̾iusticie in Iob fu¬
mulo suo demr̃auit sicut p̾sens lectõ te¬
stat᷑ qd̾ sequti et malo catere ⁊ ad bonũ
uenire pot̾imꝰ et nõ solũ a pena liberari
s et reniuu̾ari. Qm̃ ergo admirtbił
est sc̃issimꝰ Iob qui añ legem lrĩs editã
oꝑib sius exemplar legis oñdit nlla
in hac cã alicuiꝰ documenta addiscens
s ñ ip̃a duce cuideus iusticie semẽ nlt
ĩ ẽẽ decceuit uñ crecitori reu̾entiã piade¬
uotõne ẜuanit. Qnͣta gͥ laude dignꝰ
est et quib u̾b̾ fc̃a enis debent extolli
cui n añ legem n post legem parẽ possu¬
niꝰ inueĩre ꝙͣuis si quis poss gesta euis

Expanded text:
lium non recusauit. CXVIII. DE IOB. Magna dilectio est, fratres dilectissimi, omnipotentis dei erga genus humanum, quae intellecta quidem perducit ad regna caelestia, non intellecta autem deducit ad inferos. deus enim beneficium suum gratum uult esse et fructiferum, ut et nobis proficiat et illum misereri deines saluos uult fieri, exemplum nobis iustitiae in Iob famulum suum demonstrauit, sicut praesens lectio contestatur, quod secuti et malo carere et ad bonum uenire possimus non solum a poena liberi, sed et remunerati. Quam ergo admirabilis est sanctissimus Iob, qui ante legem litteris editam operibus suis exemplar legis ostendit nulla in hac causa alicuius documenta addiscens, sed natura ipsa duce, cui deus iustitiae semina nat creatori reuerentiam pia deuotione seruauit! Quanta igitur laude dignus est et quibus uerbis facta eius debeant extolli, cui neque ante legem neque post legem parem possumus inuenire? quamuis si quis posset gesta eius
Abbreviated transcription (Latin):
scõs intelligi uolui quos hr̃e eñcis
uusꝙͣ me legisse in diunus eloquuis
canonicis recolo. hic liber sic Incipͭ
Satis diu pene. Explicit retractatio

Expanded text:
os intellegi uolui, quos habere animas numquam me legisse in diuinis eloquiis canonicis recolo. Hic liber sic incipit: Satis diu paene. CAPVT XI. DE MAGISTRO
Abbreviated transcription (Latin):
nantur pec̾ant reconciliem d̾o. qͥ dedit
se ip̃m pro pcc̃is nr̃is ut exi̾iet nos dep¬
centi seculo maligno. scłm p̃sẽs ma¬
lignũ pp̃ malignos hoĩes quim illo st̃
intelligend̾ ẽ. sicut dicimꝰ. et malignã
domũ pp̃malignos inhĩtantes in ea
ad se ipsos referte siquid opantur bon
qũ et ip̃edei filius in enũgelio nõ gła
suam se querere dixit. n suã nolũtatẽ
uenisse facere. s uolũtatem eius qui
tris nc̃ ꝯmemoranit apłus ut ip̃e qͣ

Expanded text:
autem, qua reconciliamur Deo. Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris, ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno. Saeculum praesens malignum propter malignos homines, qui in eo sunt, intelligendum est: sicut dicimus et malignam domum, propter malignos inhabitantes in ea. ad seipsos referre, si quid operantur boni; quando et ipse Dei Filius in Evangelio, non gloriam suam se quaerere dixit , neque voluntatem suam venisse facere, sed voluntatem ejus qui tr
Abbreviated transcription (Latin):
hominib uuititur. pot̾ esse uerax quiaet
dens uerex pot̾ per hoĩem nuttere. Qui
ergon abhominib. neq per hominẽ
s ꝑ dm̃ mutitur: abillouerax est quiet
per hoĩem missos facitueraces. Priores
adlinc mortalem uerax etiã nouissim᷑
apłus. qui per ih̾m xp̃m totũ iam deũ pꝰ
resurrectionem eius missus est. priores
minẽ .i. mortalem. Noiuissimꝰ est paulus
apłus. ꝓxp̃m totũ iamdm̃. idest om̃iee
parte in mortalẽ. sit gͦ testimonii eius e¬
quał anctas ĩ cuiꝰ honorem ĩplet clari¬
ficatio dĩ quicꝙͥ habebit ordo tẽpons
minꝰ. Id̾o .n. tũ dixiss. et dm̃ patremad¬
didit qui suscitant illũ a mortuis nt
etiã ex hoc modo breuit iam claccifica¬
tio illũ esse se ꝯmemoraret.

Expanded text:
hominem mittitur, potest esse verax, quia et Deus verax potest per hominem mittere: qui ergo neque ab hominibus, neque per hominem, sed per Deum mittitur, ab illo verax est, qui etiam per hominem missos veraces facit. Priores  scilicet adhuc mortalem; uerax etiam nouissimus apostolus,. qui per Iesum Christum totum iam deum post resurrectionem eius misminem, id est mortalem: novissimus est Paulusotum Deum, id est, omni ex parte immortalem. Sit ergo testimonii ejus aequalis auctoritas, in cujus honorem implet clarificatio Domini, si quid habebat ordo temporis minus. Ideo enim cum dixisset, Et Deum Patrem, addidit, qui suscitavit illum a mortuis; ut etiam ex hoc modo breviter jam a clarificato missum se esse commemoraret.
Abbreviated transcription (Latin):
in arbittio. ẽẽ in effectu locamꝰ primũ
illud. idẽ posse ad dm̃ ꝓprie ꝑtin qui il¬
lud creature sue contulit. Duo uo reli¬
qua ħ est uesie et esse. ꝙ ad hoĩem refe¬
renta sunt. quisi de arbitru fonte desce¬
dunt. Ergo in in uolũtate et opere bono
laus hominis est unmo et hoĩs et d̾i.
qui ip̃ius uolũtatis et oꝑis possibilita¬
tem dedit. quiꝙ ip̃am possibilitatẽ gr̃e

Expanded text:
in arbitrio, esse in affectu locamus. Primum in arbitrio, esse in affectu locamus. Primum illud, id est, posse ad Deum proprie pertinet, qui illud creaturae suae contulit; duo vero reliqua, hoc est, velle et esse, ad hominem referenda sunt, quia de arbitrii fonte descendunt. Ergo in voluntate et opere bono laus hominis est, immo et hominis et Dei, qui ipsius voluntatis et operis possibilitatem dedit, quique ipsam pos
Abbreviated transcription (Latin):
ture nec ẽẽ in nr̃a p̃tate. sedamimos
hr̃e et̾ si nolimꝰ. Duo uo reliqua. id est
uolutatem et aiccõm nr̃a esse asserit.
atq ita nob̾ tribuit. ut nõnisi ẽe a nob̾
contendat. Demq gr̃a dei nõ istaduo
et accõm. s illam que in potestate nr̃a
non est. et nob̾ ex deo ẽ. idẽ possibilita¬
tem ꝑhibet adiuuari. tanqmͣ illa q̃
nt̃a sunt. ħ est uoluntas et acc̃o tam
fuit ualentia ad declinand̾ a malo et
faciend̾ bonũ ut diuino adiutorio nõ
indigeant: Illud u̾o ꝙ nob̾ exd̾o est ħ
sit nualidũ. idẽ possibilitas ut semꝑ
atie adiuuet᷑ cureilio.
ed ne quis forsitan dicat nos ł¬
non recte intlł̾re que loquitur.
ił maliuolo ammoin ciliũ sensũ q̃ ñ
itadc̃a sunt uert̾e. ip̃am iam u̾ba eius
accipete. Nos inquit sic tria ista distin¬
gnimꝰ et c̾tũ uelut in ordinẽ digesta
ptimur. Porimo loco posse statiumus
scdouesse. c̾cio esse. posse in natura. ulłe

Expanded text:
turae nec esse in nostra potestate, sed eam nos turae nec esse in nostra potestate, sed eam nos habere, etiamsi nolimus, duo uero reliqua, id est uoluntatem et actionem nostra esse asserit atque ita nobis tribuit, ut nonnisi a nobis esse contendat. denique gratia dei non ista duo, et actionem, sed illam, quae in potestate nostra non est et nobis ex deo est, id est possibilitatem, perhibet adiuuari, tamquam illa quae nostra sunt, hoc est uoluntas et actio, tam sint ualentia ad declinandum a malo et faciendum bonum, ut diuino adiutorio non indigeant, illud uero, quod nobis ex deo est, hoc sit inualidum, id est possibilitas, ut semper gratiae adiuuetur auxilio. Sed ne quis forsitan dicat nos unon recte intellegere quae loquitur uel maleuolo animo in alium sensum quae non ita dicta sunt uertere, ipsa iam uerba eius accipite. <nos>. inquitguimus, et certum velut in ordinem digesta partimur. Primo loco posse statuimus, secundo velle, tertio esse. Posse in natura, velle
Abbreviated transcription (Latin):
cid singulos cictus dari. s in libero arbi¬
ttio esse uł in lege acq doctrina nͥ ꝓu
tatamus eius de hac re om̃s tergiũsa¬
tiones esse consũptas dampnauit etiã
cos quidocent gr̃ãm dei scd̾m merita
nr̃a dari. tñ in libris quos edidit ꝓ lib̾o
crbitrio quorũ m̃tõm facit in epła
qm romani misit. nich aliud sentire
monstrat᷑ qm̃ id ꝙ dampnasse iundeba¬
tur. Non gr̃am dei et adiutoriũ quo ad¬
iuani᷑ ad nõ peccandũ aut in nat᷑a
et libero ponit arbitrio. aut in legeatz
doctrina ut udelicet tũ adiuuat deus
hoĩem ut declinet a malo bõnũ et faci¬
at reuelandoet ostendendo quid fieri
debeat adumare credatur nõ et̾ coope¬
rando et dilectionẽ inspirando ut id ꝙ
faciendũ ẽẽ cognou̾it frciat. Nãcu
tria conscitucit atq distinguat quib
diuina mandata dicit impleri possi
tatẽ qua nult esse iustus accõm qua
iustus est hoꝵ triũ primũ. id ẽ possibil¬
tatemdatam confiteor a creatore nci¬

Expanded text:
d singulos actus dari, sed in libero arbitrio esse uel in lege atque doctrina — ubi putabamus eius de hac re omnes tergiuersationes esse consumptas — damnauerit etiam eos, qui docent gratiam dei secundum merita nostra dari, tamen in libris, quos edidit pro libero arbitrio, quorum mentionem facit in epistula, quam Romam misit, nihil aliud sentire monstratur quam id quod damnasse uidebatur. nam gratiam dei et adiutorium, quo adiuuamur ad non peccandum, aut in natura et libero ponit arbitrio aut in lege atque doctrina, ut uidelicet, cum adiuuat deus hominem, ut declinet a malo et faciat bonum, reuelando et ostendendo quid fieri debeat adiuuare credatur, non etiam cooperando et dilectionem inspirando, ut id quod faciendum esse cognouerit faciat. Nam cum tria constituat atque distinguat, quibus diuina mandata dicit inpleri: possitatem, qua uult esse iustus, actionem, qua iustus est — horum trium primum, id est possibilitatem datam confitetur a creatore na
Abbreviated transcription (Latin):
niam nrãm sepe repetend̾ est cũ dici¬
mus posse hoiem esse sũ peccato. con¬
fessione possibilitatis accepte landa¬
mus deũ. qui nob̾ łi posse largitus est.
nec est ibi ussa laudandi hoĩs occasio
ubi solius dei c̃a tractat᷑. Noneĩ de uel¬
le nec de esse s tm̃m̃o de eoꝙ põt esse

Expanded text:
niam uestram saepe repetendum est, cum dicimus posse hominem esse sine peccato, et confessione possibilitatis acceptae laudamus deum, qui nobis hoc posse largitus est, nec est ibi ulla laudandi hominis occasio, ubi solius dei causa tractatur; non enim de uelle nec de esse, sed tantummodo de eo quod pote
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ homo ulle bonũ atq ꝑfic̾e solius
dei est. Pot̾ itaq illud inmesse etiã si
duo ista nõ fuerit. ista u̾o sine illoesse
non possũt. Ita liberũ mͥ est. nec uolũ¬
tatembonam hr̃e nec accõnẽ ulło añ
mõ possum non hr̃e possibilitatẽ boĩ
Inẽ mͥet̾ si noluero nec ociũ sui cilũ ĩ ẽ
hoc natura recipit. Qm̃ nob̾ sensum
exempla aliqua faciant clariorẽ. Ex
possumꝰ ind̾e oculis nr̃m nõ ẽ ꝙ u̾o bñ¬

Expanded text:
potest velle bonum atque perficere, solius Dei est: potest itaque illud unum esse, etiamsi duo ista non fuerint, ista vero sine illo esse non possunt. Itaque liberum mihi est, nec voluntatem bonam habere, nec actionem, nullo autem modo possum non habere possibilitatem boni; inest mihi, etiamsi noluero, nec otium sui aliquando in hoc natura recipit. Quem vobis sensum exempla aliqua faciant clariorem. Quod possumus videre oculis, nostrum non est; quo
Abbreviated transcription (Latin):
consituerũt prouintate xp̃i. et icictãt
fellacit̾ nnocentiã suami et quam no
posennt adomino accipe. ab hominib
querint martyrum głiam. Ueri aũt
es martyres iui sumrde quib dominis¬
ais. Fecati qui ꝑsecutõm pacunit᷑ ꝓpt
usticiom. Non ergo qui ꝓpt̾ miquit¬
dena et pp̃ xane mutatis ipiã diuisi
duem: e  qui ppiutĩam patunitui
in mertyres ueri sunt. Nam et agor
palbs est a scira ꝑsecutõi et illacrar¬
ꝑsecutus est inquus saul. Ualce uticꝰ
distat non quia paciebatur. s quia pp
nustĩam paciebatur. Et ip̃edñs cuna la¬
tronib crucifixus est. S quos passio
uingebat: cã sepabat. Ito in ꝑscilmonor
ula intelligenda est ueroꝵ martyrum.
uolentumi se discerm a martyrib fal¬
sis. Iudica medeus et discerne causa
mec degente non saancta. Nondixit
aduiname. It̾o se dignum existimãt

Expanded text:
constituerunt pro unitate Christi. et iactant constituerunt pro unitate Christi. et iactant fallaciter innocentiam suam et, quam non peges, qui in populo dei non prohibuerunt nec euerterunt, quae contra dei praeceptum fuerant instituta, culpantur et, qui prohibuerunt et euerterunt. super aliorum merita laudantur. et rex Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque feceblasphemiam in deum uerum Sidrac, distat, non quia patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur. et ipse dominus cum latronibus crucifixus est; sed quos passio iungebat, causa separabat, ideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus falsis: Iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta; non dixitadiuua me; ideo se dignum existimauit,
Abbreviated transcription (Latin):
reges qui in ppłodei non phibuerunt
nee eu̾terunt que contradei p̃ceptum
fuerient istituta culpantur. et qui ꝓ¬
mbuerunt et eu̾terunt suꝑ ciliorimu
merita laudantur. Et rex nabugodono¬
sor cum ẜnus esset ydoloꝵ constituit
lacellegam legeni ut simulachium
adoretur. S eius impie conscitutõm
quiobedire uoluerũt pie fidełrq fece¬
runt. Idem tñ rex dunuo correctus mi¬
racło. piam et laudabilem legem pro
utate constituit. ut quicũq diceret
blasphemiam in deũ uerũ sidracur
sat et abdenago cumdomo sua pemi¬
tus interriret.
Auc legen si qui contempfunt et
id qd̾ fuerat constitutũ merito ꝑ¬
pessi sut: debuerũt dicere ꝙ isti dicunt
le iustos eẽ. quia ex lege regis ꝑsecutõm
ncieltnitur. Ꝙ utiq dicerent suta unsa¬
morent sicut isti insaniũt qui diuidunt
membͣ xͦ et ex suftlant saccamenta xp̃i.
es de ꝑsecutione głiantur. quic ꝓhibẽ¬
torita facere legibus impatorũ quas

Expanded text:
reges, qui in populo dei non prohibuerunt nec euerterunt, quae contra dei praeceptum fuerant instituta, culpantur et, qui prohibuerunt et euerterunt. super aliorum merita laudantur. et rex Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque fecerunt. idem tamen rex diuino correctus miraculo piam et laudabilem legem pro ueritate constituit, ut, quicumque diceret blasphemiam in deum uerum Sidrac, Misac et Abdenago, cum domo sua penitus interiret. hanc legem si qui contempserunt et id, quod fuerat constitutum. merito perpessi sunt, debuerunt dicere, quod isti dicunt. se iustos esse, quia ex lege regis persecutionem patiebantur. quod utique dicerent, si ita insanirent, sicut isti insaniunt. qui diuidunt membra Christi et exsufflant sacramenta Christi et de persecutione gloriantur, quia prohibentur ista facere legibus imperatorum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
Iem̃equs et mulus quib nouẽ
intellectus morsib et calcib resi¬
stunt hominib a quib eoꝵ curandamis¬
nera concrectantur. et cũ interdentes e¬
oꝵ et ungulas sepe hoĩes ꝑiclitent᷑. e
aliqnͣdo uexentur et tũ cos nõ deserĩ
donec ꝑdolores et molestias medic¬
nales reuocent ad salutem. quanto
mag̾ homo ab homine et fr̃̾ a fratre
ne met̾nũ ꝑeccat nõ ẽ deserendus. qui
correctus intelligere potest quantũs
prestatatur beneficiũ. qñ se ꝑsecutõn

Expanded text:
im equus et mulus. quibus non est intellectus, morsibus et calcibus resistunt hominibus, a quibus eorum curanda uulnera eontrectantur. et. cum inter dentes eorum et ungulas saepe homines periclitentur et aliquando uexentur, non tamen eos deserunt. donec per dolores et molestias medicinales reuocent ad salutem. quanto magis homo ab homine et frater a fratre, ne in aeternum pereat, non est deserendus, qui correctus intellegere potest, quantum sibi praestabatur beneficium, quando se persecution
Abbreviated transcription (Latin):
licoꝵ predicatoꝵ ẜmonib qui possis
cacholicorũ pricipũ legibus ptim per
cos qui duus admonitõib. partimp
eos qui iussus mipialib parentomes
ad salutem uocent᷑: om̃s a ptu curie re¬
nocent. qr et impatores qũ pro falsitate
contici ũ̾ itcitem constituũt malas lege:
pbantirr bene credentes. et corouantur ꝑ¬
sutitem constitiuit bonas leges: trent᷑
seuientes et edrrigunt̾ inteluigentes. qͥo
ꝙergo legibus impatorũ que cont̾ dei
ueritetem feruntur. optempare nõult.¬
ac quirit grande premiũ. Quicũq aũt¬

Expanded text:
icatorum sermonibus, qui possunt catholicorum principum legibus partim per eos, qui diuinis admonitionibus, partim per eos, qui iussis imperialibus parent, omnes ad salutem uocentur, omnes a pernicie reuocentur, quia et imperatores quando pro falsitate contra ueritatem constituunt malas leges, probantur bene credentes et coronantur psitatem constituunt bonas leges, terrentur saeuientes et corriguntur intellegentes. quicumque ergo legibus imperatorum, quae contra dei ueritacquirit grande premium. Idem a
Abbreviated transcription (Latin):
sius et uolũtariis ignib cremarentur
isti met̾nũ ꝑdendi et sempit̾nis ignib
cruciandi relinquerentur

Expanded text:
is et uoluntariis ignibus cremarentur, isti in aeternum perdendi et sempiternis ignibus cruciandi relinquerentur
Abbreviated transcription (Latin):
eis p̾cepta docendi. ut cõmitet᷑ uerbum
simul et fcm̃. et cũ ꝓmissis iniuusibilibꝯ
isibiles uirtutes iicient. Et sie mri¬
gebant oleo egros. Infirimitatẽ fidei
uirtutes corroborant. ¶ Tunc audi

Expanded text:
ecepta docendi: ut comitetur verbum simul et factum: et cum promissis invisibilibus, visibiles virtutes micent: et cum ungebant oleo aegros, infirmitatem fidei virtute corroborant. Et audivit
Abbreviated transcription (Latin):
surdus fit cum audit: dumͦ drat᷑ euum¬
gitur. obmitescit dumi loquitur. man¬
fit dũ cõcupiscit. Claudꝰ fit dũ ꝓg̾dit᷑.
lepra suffundit᷑ dum nuidat᷑. Demone
implet᷑. dum diinitatẽ appetit. Mor¬
te moritur. dum audacit̾ excusat qõ
in obedient̾ cõmisit. Et dep̾cabantur
eum.ut imponat illimanũ. In carnã¬
dum fore dnĩn. multi iusti et patͥarche
cupiebant. Et app̾hendens eui detur¬

Expanded text:
surdus fit, cum audit: dum odoratur, emunsurdus fit, cum audit: dum odoratur, emungitur: obmutescit, dum loquitur: manfit, dum concupiscit: claudus fit, dum progreditur: lepra suffunditur, dum nudatur: daemone impletur, dum divinitatem appetit: morte moritur, dum audacter excusat, quod inobedienter commisit. Et deprecabantur eum, ut imponat illi manum. Incarnatum fore Dominum, multi justi et patriarchae cupiebant
Abbreviated transcription (Latin):
abscindenda et radenda. Sepe enĩtraditio¬
nibus hom̃um mandata dei cedunt. post
que est mat̾ ur̃a romana eccłia. Nata demo¬
mata. barbarica est. occidentał natio. cuiꝯ
prudens et hũilis meretur quod possit.i
¶Et it̾umexiens de fimibꝰ tyriuenit per
sydonem ad mare galilee int̾medios fineᷤ
de capaleos. Et hic ꝓp̾e narrat marchus
decimam pauirtutem. Tyrus int̾p̃tatur
angustia: Significans nideam. cui dũs
dicit. coangustatum est. stratum brene
est palliũ utrumq oꝑire nõ pot̾ ut tnͣfe¬
rat se ad gentes alteras. Sidonuõ uena¬
tio int̾p̃tatur que fera indomita. que
de capoleos. quod intp̾tatur de calogi
mandata. saluator ad saluandas gẽtes
ab apłĩ ducit᷑. qui int̾roganti se ad oles¬
centi quid fac̾et respondit. Nostimãda¬
ta: Et adducunt ei surdum et mutum.
Genus humanũ ꝑ multa menibra ac
si unus homo uaria peste asũpto ener¬
natur in ꝓthoplasto: cecatur dumuid

Expanded text:
abscindenda et radenda. Saepe enim traditioabscindenda et radenda. Saepe enim traditionibus hominum, mandata Dei cedunt. Post quae est mater nostra, Romana Ecclesia: et nata daemoniaca, barbarica est Occidentalis natio, cujus prudens et humilis meretur, quod poscit. Et iterum exiens de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos. Et hic proprie narrat Marcus decimam virtutem. Tyrus interpretatur angustia, significans Judaeam, cui Dominus dicit: coangustatum est stratum, breve est pallium, utrumque operire non potest: ut transferat se ad gentes alias. Sidon vero venatio interpretatur, quae fera indomitaque noDecapoleos, quod interpretatur decalogi mandata. Salvator ad salvandas gentes ab apostolis ducitur: qui interroganti se adolescenti, quid faceret, respondit: Nosti mandata. Et adducant ei surdum et mutum. Genus humanum per multa membra, ac si unus homo varia peste absumptus enumeratur: in protoplasto caecatur, dum videt:
Abbreviated transcription (Latin):
sũt fragnienta. Abrahe. ysaac. et iacob qñ
reqͥuie saule fient exisrł. qͣndo facie ad
faciem uidebimꝰ. qd̃ in lege moysi ⁊ pro¬
phetis ⁊psalmis scriptumꝰ legunꝰ dexp̃o
Unde post hec quarta ingilia noctis. cõ¬
pescit ih̾c tumorem maris ambulans
suꝑ illud et dicit. Confidite ego sum
quia uidebimꝰ eum sicuti est. Du̾c ces¬
sauit uentꝰ. et ꝓcella ihu sedente id¬
est regnante innaui que est. uinũsa¬
lis ecclia. Sequit᷑. Et quot quot tã¬
gebant eum salui fiebant. Quãdo fu¬
giet dolor et gemitꝰ. Capłm.uii.
Tconuẽmunt ad eum pharisei
latratum furtu ratõis obtundit ẽ moy¬
si et ysaie in crepatõne ut nos ad ũsã¬
tes hereses uerbis scͥpture uincamus.
Uidentes discipłos nõ locis manduca¬
re. Gentiũ coĩonem significat. Mundi¬
cia et babtismũ pharisaicum sterile est.
Cõmunicatio nõ lota apłica extendit
palinites suos usq ad mare. qd cupa
maiꝯ est. Traditõ aut̃ pharisaica. in
mensis et uasis nonest trandanda. s

Expanded text:
sunt fragmenta? Abraham, Isaac, et Jacob: quando reliquiae salvae fient ex Israel? quando facie ad faciem videbimus, quod in lege Moysi, et Prophetis et Psalmis scriptum legimus de Christo. Unde post quartam vigiliam noctis, compescitonfidite, ego sum: quia videbimus eum sicuti est. Tunc cessavit ventus: et procella, Jesu sedente, regnante in navi: quae est universalis Ecclesia. Sequitur: Et quotquot tangebant eum, salvi fiebant. Quando fugiet dolor et gemitus. CAPUT VII. Et conveniunt ad eum Pharisaei, latratum, furca rationis obtundit, id est, Moysi et Isaiae increpatione, ut nos adversantes haereses verbis Scripturae vincamus. Videntes discipulos non lotis manram gentium communionem significat. Munditia et baptismum pharisaicum sterile est. Communicatio non lota apostolica, extendit palmites suos usque ad mare: quod culpa majus est. Traditio autem pharisaica in mensis, et puris vasis non est tractanda, sed
Abbreviated transcription (Latin):
culas eius. Seorsum semꝑ a turbulen¬
tis cogitatõnibꝰ et actibo mordinatis
sermomibꝰ q incompoĩtis ducitur. qui
sanari meretur. Digiti qui in aures eiꝯ
li. Et ex puens tetigit linguam eius.
Opuma de carne domim. id est diui¬
humam generis. ut dicat. credo ĩ deũ¬
ciens in celum. in geniuit. io est ingene¬
re nos docuit et incelum thesaurũ cordis
nr̃i erigere quo ꝑ gemitũ cõpũgtõnis in¬
time. Eruola leticia cariis pungat᷑ ut di¬
citur. Rugiebamagemitu cordis mei. Et
ait illi. Effera qd̾ est ad apire. Corde emĩ
creditur ad iusticiam. oreaũt cofessio sit

Expanded text:
um, etc. Seorsum a turbulentis cogitationibus et actibus inordinatis serminobusque incompositis educitur qui sanari meretur. Digiti qui in aures mittli . Tetigit linguam, etc. Spuma de carne Domini, divihumaciens in coelum ingemuit » , id est gemere nos dnostri erigere: quod per gemitum compunctionis intimae, frivola laetitia carnis purgatur, ut dicitur: Rugiebam a gemitu cordis, etc. Et ait illi: Epheta, quod est, adaperire. Corde enim creditur ad justitiam: ore aut
Abbreviated transcription (Latin):
Et ħ ꝓpͥe marchus seorsum dicit. quod
elegit ut int̾ malos iuuentes. mala nõ
intendant. ut loth insodonus n ob in
t̾ra hiis. et abdias indomo achab. Et ait¬
longus labor. S postea dr illis. ut requi
escant a laboribꝰ suis. Erant enĩ qͥuem¬
ebant et reddiebant multi. nec mandu¬
candi spaciũ h̾ebant. In archa noe aĩalia
que intro erant foris nutebant᷑. et que
foris erant. intro erũpebãt. Sic nimirum
diu receditura fide. nec eccłie requies est
sine merore. Rachel plorans filios suos
noluit cõsolari. Non ẽ hic cõminũ in qͦ
bibitur uinũ nouũ. qͣndo cantabit᷑ can¬
ticum nouũ. in celo nouo. et in t̾ra noua
ab hominibo nouis cũ mortale hoc in¬
duerit in mortalitatẽ cũ .u. panibꝰ ⁊ du

Expanded text:
 proprie Marcus. Seorsum ducit quos elegit, ut inter malos viventes, mala non interra Hus , et Abdias in domo Achab . Rectis et longus labor; sed postea descant a laboribus suis. Erant enim qui veniebant, et ridebant multi: nec manducandi spatium habebant in arca Noe: et animalia, quae intus erant, foris nitebantur: et quae foris erant, intro erumpebant. Sic nimirum diu receditur a fide, nec Ecclesiae requies est, sine moerore. Rachel plorans filios suos, noluit consolari. Non est hic convivium, in quo bibitur vinum novum. Quando cantabitur canticum novum in coelo novo, et in terra nova, ab hominibus novis? Cum mortale hoc induerit immor
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem fimbriam tangit. ac si siiba¬
la et mala punita. que pendent de extre¬
mis oris timite sũmi sacerdotis. Cimba¬
lum cõfessionem. malũ pirntumum
cumi. id est puella surge. Archismago¬
go dicit᷑. filia tua mortua esti. ih̾e auten
dix̃ nõ est mortua s dormit. Utrummq i
ppessa. Peccatum nõ credentiũ apparet
iuditio fidei credentiũ. Unde d̾r. credidͭ
abraam deo. et reputatum est ei ad
fabri uocatur. et hoc mistice. S
fabri qui fabricatus est auroram et
solem. id est ecc̾am. pͥmam et seq̃ntem
in quoꝵ figura mulier a puella sanat᷑¬

Expanded text:
rectionem. Fimbriam tangit, ac si cymbala et mala punica, quae pendent de extremis oris tunicae summi sacerdotis. Cymbalum, confessionem: malum punicum, mcumi, id est, puella, surge. Archisynagogo dicitur: Filia tua mortua est. Jesus autem dixit: Non est mortua, sed dormit. Utrumque esperpessa. Peccata non credentium, apparent in initio fidei credentium. Unde dicitur: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad fabri, Jesus vocatur. Et hoc mystice: sed fabri, qui fabricatus est auroram et solem, id est, Ecclesiam primam et sequentem: in quarum figura, mulier et puella sana
Abbreviated transcription (Latin):
herodes pellicius. Caput legit qd̾ est
romane ecc̾e. et puella dat mat̾ suei
ad ult̾e. id ẽ sinagoge crediture infine.
Corpus iobannis sepelit᷑. caput ĩdisco
collocatur. Lict̾a hmnana tegitur. sp̃c
in altari bonorat᷑ ac siit᷑. ¶ Cõue

Expanded text:
Herodes pellicens. Caput legis, quod esRomanae Ecclesiae: et puella dat matri suae adulterae, id est, Synagogae crediturae in fine. Corpus Joannis sepelitur, caput in disco collocatur, littera humo tegitur, spiritus in altari honoratur ac sumitur. Et conve
Abbreviated transcription (Latin):
est temp messis. Et hanc pabolam p̃¬
dcĩs cõsequẽtem ꝓpͥe sumpsit marchus
Scͥpturas nominꝯ diuinas ꝑsulitu¬
dies trenas. pleruniq celestia sacraniẽta
mõstrare. sicut totum corpa constat em̃i¬
gelioꝵ. Regnũdei ecc̃a est. quere igitura
deo. et ip̃a regit hoĩes. et contrarias iurtu¬
tes. et intia calcat. Ut est centurio habẽs
sub se milites. Homo iactans semen. filio
hoĩs est. Senien ũbum uite tra. corda hu¬
mana. dormitatõ hominis. mors ẽ salua¬
toris. Exurget seinẽ nocte et die. Post sõp¬
magis magisq g̾minauit in fide et creuit
in oꝑe dũ nescit ille. Tropita est. ista locu¬
tio. inscͥpturis diuinis creberrima cõsue¬
tudiue sennnat᷑. id est nescire nos fecit qͥs
exspectat. dicens siuis ꝑuenire ad intam
ẜuamandata: Primũ herbam. id est timo¬
rem. Initiũ enĩ sapientie timor dm̃i. Peind̾
spicam. id est puĩam lacͥmosami. Ueinde
plenũ fructũ inspica. id est caritatẽ. Plem

Expanded text:
entum in spica. Et hanc parabolam praedictis consequentem proprie sumpsit Marcus. Scripturas novimus divinas, per similitudines terrenas plerumque coelestia sacramenta monstrare: sicut totum corpus constat Evangeliorum. Regnum Dei, Ecclesia est, quae regitur a Deo, et ipsa regit homines: et contrarias virtutes et vitia calcat: ut est centurio habens sub se milites. Homo jactans semen, filius hominis est: semen, verbum vitae: terra, corda humana. Dormitatio hominis, mors est Salvatoris. Exsurgit semen nocte et die. Post sommagis magisque germinabat in fide: et crevit in opere, dum nescit ille. Tropica est ista locutio: et in Scripturis divinis creberrima consuetudine seminatur, id est, nescire nos fecit, quiexspectat, dicens: Si vis pervenire ad vitam, serva mandata. Primum herbam: id est, timorem. Initium enim sapientiae timor Domini. Deinde spicam: id est, poenitentiam lacrymosam. Deinde plenum fructum in spi
Abbreviated transcription (Latin):
mors uł iudiciũ qd̾ secat omĩa. Nmñ ad¬
est. messis. id est cõsũmatio scłi. Inqua
iusti gaudebũt. qui in lacͥmis seminaner̃
Quod semenit̾ium similat gͣnos sinapis
qd̾ minimũ est. intimore magnũ aut̃ est.
in caritate que est maior omnibꝰ oleribus
que deus caritas est. et omĩs caro fenum
et qui nifirmus est. olera manducat. Et
fecit ramos unscdĩe et conpassionis cui
subumbra pauꝑes xp̃i. qui sũt celi aĩalia
delectant᷑ hitare. Seorsum aut̃ discipłis
sus disserebat omĩa. Illi enĩ digni erant
audire misteria inpenetrali intimo sapĩe
et fluctibꝰ turbant᷑. Et erat ip̃e inpupi
pellibꝰ uiuos cõtinet. et fluctus arcet.
et ligno solidat᷑ id est cruce. et timore dm̃
ecc̃a saluat᷑. Ceruical corpus dm̃i est. cui
diuinitas sicut capud melinata est. Pu¬

Expanded text:
mors, vel judicium, quod secat omnia: quoniam adest messis, id est, consummatio saeculi: in qua justi gaudebunt, qui in lacrymis semina verunt. Quod semen iterum similat grano sinapis, quod minimum in timore est, magnum autem in charitate, quae est major omnibus oleribus: quia Deus charitas est. Et, Omnis caro fenum. Et, Qui infirmus est, olera manducet. Et fert ramos misericordiae et compassionis. Cujus sub umbra pauperes Christi, qui sunt coeli animalia, delectantur habitare. Seorsum autem discipulis suis disserebat omnia. Et ait iaudire mysteria in penetrali intimo sapientiae:et fluctibus turbantur. Et erat ipse in puppi pellibus vivos continet, et fluctus arcet, et ligno solidatur, id est, cruce et morte Domini, Ecclesia salvatur. Cervical, corpus Domini est: cui divinitas sicut caput inclinata est. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
tur quim monum̃tis domiciliũ h̾ebat.
nec cathenis ligatꝰ. nec compedibꝰ. Ne
mommẽtis erat clamans. et concidẽs
mosꝯ nec lege nature nec dei. nec huma¬
no timore alligatꝰ. Cui legio nomen¬
est. id est decemmilia que cadunt ad
dexfam pris que est xp̃c. Cui demonio
gree porcoꝵ creditur. cuin est utile isi
qui pacebant eos. Flagellato enĩ stulto
sapiens prudentior sit. Et rogabant ih̾m
ut exeat a finbꝰ eoꝵ ut ait petrus. exi
archam dei. ut oza. Homo sanatus
mittitur in domũsuam. ⁊ p̾dicat ind̾¬
dent de caglogi. ¶Post hec uenit
iairus archismagogns. quia cũ intra¬
uent pleitudo gentium. tũc omins
isrł saluus fiet. Iairus siue illuminas¬
siue illuminatꝰ int̾p̾tatur. ad est iudai
cus ppłs u̾bra litt̾e deposita. sp̃u illustratꝰ
et illuminãs ꝓcidens ad pedes uerbiad
est ad in carnationem ih̾u. se hũilians
rogat ꝓ filia. qui sibiuiuit. Alios ui¬
el ꝓ plebe mortua rogant. et sequitur
ihx p̾ces eoꝵ. ¶ Septua uirtute sus¬

Expanded text:
tur, qui in monumentis domicilium habebat: nec catenis ligatus, nec compedibus. Net in monumentis erat clamans, et concidens niosus, nec in lege naturae, nec Dei, nec humano timore alligatus. Et dicit e id est, decem millia, quae cadunt ad dexteram Patris, quae est Christus. Cui daemonio grex porcorum creditur: cui nihil est utile, nisi qui pascebant eos. Flagellato etenim stulto, sapiens prudentior fit. Et rogant Jesum, ut exeat a finibus eorum: ut ait Petrus: Exi arcam Dei, ut Oza, Homo sanatus mittitur in domum suam, et praedicat in Dedent decalogi. Post haec venit Jairus archisynagogus, quia cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Jairus, sive illuminanscus populus umbra litterae deposita, spiritu illustratus et illuminatus: procidens ad pedes Verbi, id est, ad incarnationem Jesu se humilians, rogat pro filia. Qui sibi vivit, alios viuel rogant pro plebe mortua, et sequitur Jesus preces eorum. Septima virtute sus
Abbreviated transcription (Latin):
tores. Et dicit tace qͣndo compescit edic¬
ta regimmimiquoꝵ ut noluerit qr non
est hominis ut dirigat gslus suos. Tͣr¬
quillitas magna. pae eccłie est post ps¬
suras. sine theorica. post actuale uitam.

Expanded text:
ibus dicit, tace: quando compescit edicta regum iniquorum, ut voluerit: quia non est hominis, ut dirigat gressus suos. Tranquillitas magna, pax Ecclesiae est post pressuram, sive theoria, post actualem vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
et.lxͦ. et . cͦ. fructu continetur. Hoc est le¬
ge et ꝓph̾iaet eunͣgłio. quod inoret̾um
testium. imsterrũ regni in monte onsum
id est moysi et helie ⁊ih̃u consistat. Et
dicebat illis. Nunquid uenit lucerna
ut sub modio ponatur. Aut sublecto:
Nonne ut supͣ candelabrũponatur. Nõ
est enĩ absconditum quod nõ maiifeste¬
tur. nec fcm̃ est occultum. s in palam¬

Expanded text:
et centesimo fructu continetur: hoc est, Leet centesimo fructu continetur: hoc est, Lege, et Prophetia, et Evangelio: quod in ore trium testium mysterium regni in monte ostensum, id est, Moysi, Et Eliae, et Jesu consistat. Et dicebat illis: Numquid venit lucerna, ut sub modio ponatur, aut sub lecto? nonne ut super candelabrum ponatur? Non est enim aliquid absconditum, quod non manifestetur, nec factum est occultum,
Abbreviated transcription (Latin):
re ut locus docendi iudicet auditores
amaros fuisse et iustabiles. Et ideo ĩ
parabolis loquitur eis. ut requirerẽt
qd̾ nõ intelligebant. et ꝑ apłos quos
contemptos h̾ebant. drent mistium
regni quod ip̃i nõ h̾ebant. Mare mũi¬
dum istum debere suscipi freq̃nti lec¬
tione iamnotum est. quod et gustu
amarum est et uicioꝵ fluctibꝰ inquie¬
tum. S ab ip̃o dño eripi potuissent. qͥ
amara mutat indulcedinem. trsticiã
u̾tit ingaudium. egͥtudies de testabile
in salutem.: Paribola est nature discre¬
pantium rerumi sub aliqua similitudine
fc̃a comparatio more ꝓuintie sue. ut qui
celestia caꝑe nõ pot̾ant ꝑsimilitudines
t̾renas auditas ꝑcipere potuissent. Greco¬
uocabulo d̾r similitudo quãdo illud qd̾
intelligi uolumꝰ ꝑ compatõnes aliquaᷤ
iudicamꝰ. Sic enĩm ferram quempiam
dicima. quando durum ac fortem desid̾̃a¬
mus intelligi. Cum uelocemuentis et¬
et anibo comꝑaniꝰ. Quod in tricesimo

Expanded text:
 Ut locus docendi indicet auditores amaros fuisse ac instabiles. Et ideo in parabolis loquitur eis, ut requirerent quod non intelligerent: et per apostolos, quos contemptos habebant, discerent mysterium regni, quod ipsi non habebant. Mare mundum istum debere suscipi, frequenti lectione jam notum est: quod et gustu amarum est, et vitiorum fluctibus inquietum est. Sed ab ipso Domino eripi potuissent, qui amara mutat in dulcedinem, tristia vertit in gaudium: et aegritudines detestabiles, in salutem. Parabola est natura discrepantium rerum sub alia similitudine facta comparatio, more providentiae suae, ut qui coelestia capere non poterant, per similitudines terrenas, audita percipere potuissent. vocabulo dicitur similitudo, quando illud, quod intelligi volumus, per comparationes aliquas indicamus: sic enim ferreum quempiam dicimus, quando durum ac fortem desideramus intelligi: cum velocem, ventis aut avibus comparamus. Quod in trigesimo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quid est qd̾ in cruce positus salua¬
torait. pr̃ ignosce ilł nõ eñ sciũt qͥd
faciunt᷑. si nesciũt quid ẽ qd̾ ignosci
maxĩe cũ dicat rex abymalethadde
deũ nũꝙͥ gẽtẽ ignorantẽ perdes.¬

Expanded text:
 QVID EST QVOD IN CRUCE POSITUS SALCATOB AIT: \'PATER, IGNOSCE ILLIS; NON ENIM SCIUNT QVID FACIUNT\'? SI NESCIUNT, QVID EST QVOD IGNOSCITUR, MAXIME CUM DICAT REX ABIMELEC AD DEUM: \'NUMQVID GENTEM IGNORANTEM PERDES
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ regna ꝓmutat. aliud ꝙ itadicat
posse hoĩem uitare pcc̃m. ut d̾i exclu¬
dat cuxiliũ et nitantũ liboconfidat
cirbitrio ut gr̃e repudiet aduitoriũ. S
de baptismo ꝑuuloꝵ qmͣuis eisdandũ
esse concedat qmͣ pu̾se contra fidem xͥa¬
nam et catholicam sentiat u̾itatem.
nõ h locus est ut diligentius disseran
gendũ est. uñ ad hid̃ ꝙ ꝓposuit quid ⁊̃¬

Expanded text:
elorum regna promittat; aliud, quod ita dicat elorum regna promittat; aliud, quod ita dicat posse hominem vitare peccatum, ut Dei excludat auxilium, et in tantum libero confidat arbitrio, ut gratiae repudiet adjutorium. » Sed de Baptismo parvulorum, quamvis eis dandum esse concedat, quam perverse contra fidem christianam et catholicam sentiat veritatem, non hic locus est ut diligentius disseramus: gendum est. Unde ad id quod proposuit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłus. Non hu qui filii carnis
hui filii dei: s filii ꝓmissiomis deputã¬
tur insem̃. ex eĩ ꝓmittit deus nõ faci¬
mus uos per arbitriũ seunaturã. S
facit ip̃e per grãm. Nam ut de celestu
opusculis int̾im taceam uł lib̾llis eiꝰ
quos iudicus ecc̃asticis alligauit que
nob̾ om̃na cum aliis quas nccĩas existi¬
manmꝰ litt̾is mittenda curaumꝰ: qͥb
om̃ib diligent̾ inspectis positis adu̾te̾
nõ eum pou̾e dei gr̃am qua uiuamur
uł ad declinandũ a malo. uł ad faciẽ¬
dũ bonũ pret̾ naturale arbitriũ uolũ¬
tatis insi in lege atq doctrina ita nt
ip̃as quo or̃ones ad hoc asserat neces¬
sarias ut ostendatur hoĩ quib concupiᷤ¬
nempe ip̃e pelagius et litt̾as ĩꝑet liba¬
liũ romã fidei sue misit scribẽs ad bt̃e
memorie papam innocentiũ q̃ind de¬
functũ ẽẽ nesciebat. In hus u̾o lict̾is
nantur unũ ꝙ neget ꝑuulis baptisim
sacram̃tũ et abs redemptõe x aliqͥb¬

Expanded text:
icit apostolus: non hi qui filii carnis. hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. quod enim promittit deus, non facimus nos per arbitrium seu naturam, sed facit ipse per gratiam. Nam ut de Caelestii opusculis interim taceam uel libellis eius, quos iudiciis ecclesiasticis allegauit, quae uobis omnia cum aliis quas necessarias existimauimus litteris mittenda curauimus, quibus omnibus diligenter inspectis possitis aduertere non eum ponere dei gratiam, qua iuuamur uel ad declinandum a malo uel ad faciendum bonum praeter naturale arbitrium uoluntatis nisi in lege atque doctrina, ita ut ipsas quoque orationes ad hoc asserat necessarias, ut ostendatur homini quid concupisnempe ipse Pelagius et litteras nuper et libellum Romam fidei suae misit scribens ad beatae memoriae papam Innocentium, quem defunctum esse nesciebat. in his ergo litterinantur: unum, quod neget paruulis baptismi sacramentum et absque redemptione Chri
Abbreviated transcription (Latin):
mendet ħ omĩa. ne si in rerum
magnaꝵ ꝓfunditate humañ
ertanit infirnitas etiã dyabolica hinc
accedat errori uł fallatia. uł ammosi¬
tas: sine negando ꝙ sensit. siue defen¬
tendo ꝙ ꝓperã sensit cũ id se nõ debuis¬
se sentire cõmemorata ꝑspicua ueri¬
tate cognon̾it.: Istam quippegrãm q̃
iustificatur idẽ qua caritas dei diffũ¬

Expanded text:
mendet haec omnia, ne, si in rerum magnarum profunditate humana errauit infirmitas, etiam diabolica huic accedat errori uel fallacia uel animositas siue negando quod sensit siue defendendo quod perperam sensit, cum id se non debuisse sentire commemorata perspicua ueritate cognouerit. istam quippe gratiam, qua iustificamur, id est qua caritas dei diffun
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ scimaria studio et ĩpio Ioboã regis: Ile
am̃t ppłus qui ĩ Iosoͥͦ in templodm̃ hosti¬
as offerebãt ꝑ sacerdotes dei isrł appssat᷑
est. Samaria ergo pp̃ĩpietatẽ s. tͣdita ẽ
dom̃ est misit deus mortẽ ĩ iacob .i. ĩ ppłim
saimatie qui carualr cõu̾scitus ẽ sicut ꝯͣ

Expanded text:
 studio et imperio Hieroboam regis. ille autem populus, qui in Hierosolymis in templo domini hostias offerebant per sacerdotes dei, Israhel appellatus est. Samaria ergo propter impietatem suam tradita est dictum est: misit deus mortem in Iacob — id est in populum Samariae, qui carnaliter conuersatus est. sicut supra
Abbreviated transcription (Latin):
despicid ͥ st̾ qͦs nõ deus hũiliauit auit
suscipid ͥ quib u̾itas nõ dedit testĩo ͫ
cõtẽpnendi plane suit s corruptores
moꝵ et sacrilegim lege dei honorãdi
u̾odiligentes deũ et discipline cultores.
hii em̃ diuites apud deũ hũtur qͥ bone
st̃ tantomag̃ honorificẽtiores in celo.

Expanded text:
despiciendi sunt quos Deus non humiliavit, aut suspiciendi quibus veritas non dedit testimonium. Contemnendi plane sunt, sed corruptores morum et sacrilegi in Lege Dei; honorandi vero diligentes Deum et disciplinae cultores. Hi enim divites apud Deum habentur, qui bonae sunt, tanto magis honorificentiores
Abbreviated transcription (Latin):
dem om̃s ĩpios non solũ cicius hc
licͣe carere u̾m etiãnec umiꝰ momienti
g̾ent ꝓpensiores iydoł erãt peiores .n. st̃
cet̾is ĩpiis. Scientes eĩ deũ et ꝯtemp ͭ ͤᷤ¬
tas et honestas a deo sunt .xxxiiii. R.¬
ulli dubiũ est bona om̃ia a do eẽ
mala cẽ q̃ dicit nob̾ mala sc̾. du

Expanded text:
dem omnes impios non solum citius hac luce carere, uerum etiam nec unius momenti gerent, propensiores in idolis erant. peiores enim sunt ceteris impiis; scientes enim dERTAS ET HONESTAS A DEO SUNT\'. Nulli dubium est bona omnia a deo esse, mala autem quae dixit no
Abbreviated transcription (Latin):
tuc unũqq intali causa confug̾enciũ
exire liberũ de ciuitate quo cõfugerat
cũ sacerdos maxims fuerit defimeto.
Qũo gͦ hic dicit et nõ moriet᷑ is qui
occidit qͦadusq stet in conspectu syna¬
gege innidiciũ. nͥ qr idõ iudicatur. ut
tunc ei licea ẽẽ in ciuitate refugii. Si
nem ip̃e int̾ficiat homicidam cũ occꝰ¬
rerit ei. iste int̾ficiet eum: Sic enĩso¬
nat male intelligentib qͣi passũ et
sine indicio datum fuerit ultori mor¬
tis propinqui sui. ius occidendi enus
rit confugiat ad unã de ciuitatibus¬
eoꝵ refugiorũ quousq stet iniudici¬
um. neante inuentus apropinquo
occidatur. qr ⁊ si nolens occidit ꝓpter
illas ciuitates inuentus occiditur.
Cumuero indiciũ steterit in aliqua
eaꝵ ciuitatũ. et iudicatus fu̾it homi¬
cida in aliqua eaꝵ in quas fugere cõ¬
ceditur. et ẽẽ ibi nõ sinitur. tñ demũ
iamiudicatũ ubicumq comptum

Expanded text:
tunc unumquemque in tali causa confugientium tunc unumquemque in tali causa confugientium exire liberum de ciuitate quo confugerat. cum sacerdos maximus fuerit defunctus. quomodo ergo hic dicit: et non morietur is qui occidit. quoadusque stet in conspectu synagogae in iudicium, nisi quia ideo iudicatur, ut tunc ei liceat esse in ciuitate refugii, si nem, ipse interficiet homicidam; cum occurrerit ei iste, interficiet eum? sic enim sonat male intellegentibus, quasi passim et sine iudicio data fuerit ultori mortis propinqui sui licentia occidendi eius rit confugiat ad unam de ciuitatibus refugiorum, quoadusque stet in iudicium, ne ante inuentus a propinquo occidatur; quia, etsi nolens occidit, praeter illas ciuitates inuentus occiditur. cum uero in iudicium steterit in aliqua earum ciuitatum et iudicatus fuerit homicida in aliqua earum, in quas fugere conceditur, esse ibi non sinitur; tum demum iam iudicatum ubicumque compertum
Abbreviated transcription (Latin):
quo sustentabant᷑ uirtꝰ eoꝵ appellata
est. quo sub ministrato uires suppetũt
⁊ quo sb̾tracto uires deficiũt. Uñ per
ꝓpham dñs cũ minaret᷑ ait. Auferam
urtutẽ panis eoꝵ ⁊uirtutẽ aq̃. Et mor¬
ses gͦ cũ ãnona imiserat illos milleuo
qd̾ drm̃ est cũ uirtute eoꝵ. ⁊ isti madi¬
anitis uictis q̃ hoc ex eoꝵ int̾ cetera
ut recedere face̾nt et despic̾e̾ u̾bũ dm̃i
pp̃ phogor hoc cõsiliũ malignũ ut eis
in adorando ydolo formcarentur qñ
dederit balaam scriptura non dixit
⁊ tñ apparet fcm̃ ẽẽ cũ hic cõmemora¬
tur. Sic gͦ potuit ⁊ redire ip̃e bala am
qui iam erat in locũ siñ. ut nõ locũ
enis intelligamus ꝑegrinatõnis hos¬
ꝑicnũ. ꝙͣuis ⁊ hoc scriptura tacuerit.
cante sanguĩem et nõ moriet᷑ is qui
occidit quoadusq stet inconspectu sinͣ¬
goge iuudicium. cũ de hiis loquatur
qui uolentes oeciderint. Et alibi dicat

Expanded text:
quo sustentabantur, uirtus eorum appellata quo sustentabantur, uirtus eorum appellata est, quo subministrato uires subpetunt et quo subtracto uires deficiunt? unde per prophetam deus cum minaretur ait: auferam uirtutem panis et uirtutem aquae. et Moyses eigo cum annona miserat illos millenos, quod dictum est: cum uirtute eorum, et isti Madianitis uictis etiam hoc eorum inter cetera ut recedere facerent et despicere uerbum domini propter Phogor. hoc consilium malignum, ut eis in adorando idolo fornicarentur, quando dederit Balaam scriptura non dixit; et tamen adparet factum esse, cum hic commemoratur. sic ergo potuit et redire ipse Balaam, qui iam ierat in locum suum. ut non locum eius intellegamus peregrinationis hospitium, quamuis hoc scriptura tacuerit. cante sactu synagogae in iudicium? cum de his loquatur, qui nolentes occiderint, et alibi dicat
Abbreviated transcription (Latin):
detam longrnquo .i. demesopotamia
uenerit: Anforte reu̾sus est ad balach
et hoc scͥptura non dixit: Qm qͣm etiã
qd̾ ab ip̃o loco ubi sacrificia faciebat
neũ locum reũsus est. Uñ illuc exierat
Non enĩ dem est in domũ suam aut in
hĩtat. De ipõ aut̃ balach qui eũ cõdu¬
rerat non dem̃ est ad locum suũ: Sed
ad semetip̃m. ubi .i. dominans b̾ĩtabat
Posset gͦ dici ad locuni suũ ⁊ dominãs
et ꝑegrinus ad seip̃m aũt nõ uideo quo
posset dici pegrins cum ad hospiciũ
¶ꝑpredam egerũt mulieres madi¬
an ⁊ suppellectilem eoꝵ ⁊ pecora eorum
⁊ oĩa que possiderant quirtutem eorũ
de p̾̃dati sunt cũ iamdixisset mulieres
suppellectilem ⁊ pecora et oĩa que pos¬
sidebant. Quid deinde addit ⁊ nirtutẽ
eoꝵ de p̾dati sunt: Nimirũ enĩ hec in¬
telligenda est uirtus dequa supͣ dcm̃
est misisse millenos de singulis tribu¬
bus cum uirtute eoꝵ. Anforte cibis

Expanded text:
de tam longinquo, id est de Mesopotamia de tam longinquo, id est de Mesopotamia uenerit? an forte reuersus est ad Balac et hoc scriptura non dixit? quamquam etiam quod ab illo loco, ubi sacrificia faciebat, in eum locum reuersus est, unde illuc exierat, non enim dictum est "in domum habitat. De ipso autem Balac qui eum conduxerat, non dictum est ad locum suum, sed ad semetipsum, id est, ubi dominans habitabat. Posset ergo dici ad locum suum, et dominans et peregrinus: ad seipsum autem, non video quomodo posset dici peregrinpraedam egerunt mulieres Madian et supellectilem eorum et pecora eorum et omnia quae possederant et uirtutem eorum depraedati sunt. cum iam dixisset mulieres, supellectilem, pecora et omnia quae possidebant, quid deinde addidit: et uirtutem eorum depraedati sunt? nimirum enim haec intellegenda est uirtus. de qua et supra dictum est misisse millenos de singulis tribulus cum uirtute eorum. an forte cibus,
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse hic intelligi uoluit. tũc ratas
ẽẽ cũ rõnales fiu̾nt hoc est cum eas
aꝓpbau̾it ratio que adicẽ uiri d rege¬
re omem aĩalem mocionẽ. que fit nõ
tantũ in appetendo. uerũ q̃ in abstinẽ¬
do. ⁊ simente et rõne discernitur tũe
fiat. Si aut̃ inprobat᷑ cõsilio ratõnis
nõ fiat. Quod siratio qd pͥus recte
faciendũ ẽe decreuit post in probet.
mocio illa cõsenciat. qõ. lx̃.¬
¶Uid est ⁊ msit eos moyseᷤ nulle
ex tribu ⁊ nulle ex tribu cum uirtute
eorum: Utrũ uirtutẽ eoꝵ nult intel¬
ligi pͥncipes eoꝵ. An uirtutẽ adño
eis datam uł ꝑ ip̃m moysen impetra
int̾fectũ dicat scͥptura balaam qui
fuerat cõductus ad inaledicendũ
ppłm isrł. Cum suꝑius qñ bndicere
coactus est ita eandem actionem
rit. cũ ait. Et surgens balaam abiit
reu̾tens in locimi suũ. balac abiit
ad semetip̃m. Sigͦ redierat ad locum
siuuim balaam. quõ hic int̾fectus ẽ. cũ

Expanded text:
fortasse hic intellegi uoluerit tunc ratas fortasse hic intellegi uoluerit tunc ratas esse, cum rationabiles fuerint, hoc est cum eas adprobauerit ratio, quae ad uicem uiri debet regere omnem animalemmotionem, quae fit non tantum in adpetendo uerum etiam in abstinendo: ut, si mente et ratione decernitur, tunc fiat, si autem inprobatur consilio rationis, non fiat. quodsi ratio quod prius recte faciendum esse decreuerit, post inprobet, motio illa consentiat. Quid est: et misit eos Moyses mille ex tribu et mille ex tribu cum uirtute eorum? utrum "uirtutem eorum" uult intellegi "principes eorum"? an uirtutem a domino eis datam uel per ipsum Moysen impetratinterfectum dicat scriptura Balaam, qui fuerat conductus ad maledicendum populum Israhel. cum superius quando benedicere coactus est ita eandem actionem t, cum ait: et surgens Balaam abiit reuersus in locum suum; et Balac abiit ad semet ipsum. si ergo redierat ad locum suum Balaam, quomodo hic interfectus est, cum