comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quondam uxore suauł pͦt
aũmoreretur filio comum
&e qrd cum ex hrditate su¬
sua pueniss restituẽt. an
ille quo res ⁊ possõnes q̃
indote̾date. ⁊ post diuorti¬
um restitute mulieri fue
neri. claudius ⁊ ał. de eotẽ
bebat filiũ ⁊ ex eonepotem
utrosꝙ inmariti pot̾ate.m¬
ad eumpuemit. cum mori
ceꝑit idrestituat gaioseio
fiat. ficei eius titi ⁊ hrdisi
inciꝯmitto. pat̃ em anclpa¬
unt filium nepotẽ ꝓmint
supstite filio decessit. qͣitu

Expanded text:
quondam uxore sua uel pocum moreretur, filio commeum ex hereditate sua peruenisset, restituere‹t›: an illae quoque res et possessiones, quae in dotem datae et post diuortium restitutae mulieri fuerneri.Claudius: et alias de eodem habebat filium et ex eo nepotem utrosque in mariti potestate, mad eum peruenerit, cum mori coeperit, det restituat Gaio filifiat, fidei eius Titi heredis mei committo'. pater emancipauit filium, nepotem amisit et superstite filio decessit. quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
um. Itẽ tutor auctor utriᷤ ꝙͣ fit.
Si hoc utrũ ita ẽ sibis auctori
factus ẽ an ⁊ una auc̃tas suffi¬
ciat eo aĩout adutrũꝙ ꝑtine¬
at dubitat qd̾e̾ põpomius si fõ¬
titer defendit᷑ suffic̾ẽ unami

Expanded text:
um idem tutor auctor utrique fit. sed hoc utrum ita est, si bis auctor factus est, an et una auctoritas sufficiat eo animo, ut ad utrumque pertineat? dubitat quidem Pomponius, sed fortiter defenditur sufficere unam
Abbreviated transcription (Latin):
riosi nullo mõlib̾tate pr̃a¬
re põt. ꝙͣ ea res examĩstrati¬
one nõ est. nã intradendo
ita res furiosi alienat fud
adadmim strationẽ nego¬
sidonãdi cã alienet.n trad¬
itio ꝗcq̃ ualebit. nisi exina¬
gnautilitate fuosi. hoc co¬
gnitione iudicis faciat. In¬

Expanded text:
riosi nullo modo libertatem praestare potest, quod ea res ex administratione non est: nam in tradendo ita res furiosi alienat, si id ad administrationem negosi donandi causa alienet, neque traditio quicquam ualebit, nisi ex magna utilitate furiosi hoc cognitione iudicis faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq cui iuris uirãdiodi¬
tio remittitur legatum fi
deis missũ deber. ¶Sin cri
legatũ relictum ẽ. utalie¬
namre redirnat. uł p̾stet.
sireoimere nõ possit ꝙ dñs
nõ uendat ul imocieo pre¬
timationem infefat᷑

Expanded text:
 cui iurisiurandi condicio remittitur, legatum et fideicommissum debet. Sed si cui legatum relictum est, ut alienam rem redimat uel praestet, si redimere non possit, quod dominus non uendat uel immodico pretimationem inferat
Abbreviated transcription (Latin):
labeo putat qͣta dos fussitã¬
tam deb̾i.siue prides mułr
plus ẽẽt stipłata siue ĩp̃ru¬
dens  la  beonis  sinam ꝓbo.
¶Oror diuortio facto ꝑt̾̃e
rem uiꝵ redoierat.cui .c.x.¬

Expanded text:
Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam probo. Uxor diuortio facto partem rem uirum redierat, cui ce
Abbreviated transcription (Latin):
cisus erat pissẽt.ait. qr grac¬
ci culpa seditio ea factaᷤᷤ ẽet. li¬
ẜuus uir nĩimos inuestia¬
rrm dederat. quo pacto de¬
rn intra annũ diuortium
int̾cessat placuit la beom¬
⁊ trebatioqualia uestim̃ta
post diuortũ ẽent taliau¬
ro reddi. Ite uiris fututu
fuiss sup̃a uestim̃tauirem¬
issi⁊ ẜ ius declissi Qd̾ si uesti¬
mta nõ redderent᷑. tunc uꝑ
pretiũ in dot̾eꝯ pesatuꝵ. ¶f
ssanouãdi ao patri fuisset
mulieri solin debx. labeo et¬
cipia in doteestimata acce¬
pistipactũ ꝯuentũ deinde
factum ẽ ut diuortio facto
tantide estimata redderes
nec de ptudotaliũ ancilla¬
rũm̃tio facta est. manebit

Expanded text:
issent, ait, quia Gracchi culpa ea seditio facta esset, Liuxoris uir nummos in uestiarium dederat, quo parato deinde intra annum diuortium intercesserat. placuit Labeoni Trebatio, qualia uestimenta post diuortium essent, talia uiro reddi: idem iuris futurum fuisset, si ipsa uestimenta uir emisset et seruis dedisset: quod si uestimenta non redderentur, tum uirum pretium in dote compensaturum. Fssa nouandi animo patri fuisset, mulieri solui debere Labeo cipia in dotem aestimata accepisti: pactum conuentum deinde factum est, ut diuortio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium ancillarum mentio facta est. manebit,
Abbreviated transcription (Latin):
ris quider nichinter ẽeuer
debitorem hr̃e ex testo aco¬
nem int̾ est eniz ipius l¬
ri quippe ꝯueniri a fideiso
eius ꝯmifit. ut creditorsa¬
uat. ⁊ debitor ⁊ fideuissons
hr̃s agere cum titio. excas
dei ꝯmissi poterunt. qr utiꝰ¬
ꝙ inter est legatariums¬
uere. ¶Meminisse aut op¬
tet. eum qui dãpnatur hoe
solum.fund uendere. nogo¬
tis dãpnari hoc facere si hoeb
lum ut uendat uero pretia¬
¶ꝙsi certo pretio sit dãpnat̾
facere nececẽ habebit tanti
uendere quamti dãpnatust¬
ꝯtra brdem ꝓnuntiauerit.
non agentem cãmułluso¬
rie agenter. nicħ hoc nocebr
legatarus. ¶ꝗd ergo sipm
iuriam fuerit ꝓnuntiatu.
ei facta nõ nocebit legͣatars
ut sabinus significatãit¬
ille legatarus tencaturuid̃¬
mus ⁊ cum ius facit hec prĩ¬
tiatio. ꝙ attinet adip̃ius
sonã nunqd legatarus teno¬
atur. nec ẽĩ tam in pbecainpi¬

Expanded text:
ris quidem nihil interesse, uerum debitorem habere ex testamento actionem: interest enim ipsius liberari, quippe conueniri a fide iuseius commiserit, ut creditori soluat, et debitor et fideiussoris heres agere cum Titio ex causa fideicommissi poterunt, quia utriusque interest legatarium soluere.Meminisse autem oportet eum, qui damnatur hoc solum 'fundum uendere', non gratis damnari hoc facere, sed hoc solum, ut uendat uero pretio.Quod si certo pretio sit damnatus facere, necesse habebit tanti uendere, quanti damnatuscontra heredem pronuntiauerit non agentem causam uel lusorie agentem, nihil hoc nocebit legatariis. quid ergo, si per iniuriam fuerit pronuntiatum, ei facta non nocebit legatariis, ut et Sabinus significatille legatariis teneatur, uideamus: et cum ius facit haec pronuntiatio quod attinet ad ipsius personam, numquid legatariis teneatur? nec enim tam improbe ca
Abbreviated transcription (Latin):
psecutio
aoũsus fiscum locum h̃t.
quid tñ si fiscus bona non
agnoscat. ex necessitate re
remsibiũt ei br̃ditas. adiu¬
dicetur. ⁊ honerib careret.ł
minus plene defendit cãm
nonse ex honerat. exemplo
eius. qui collusorie de b̃rdi¬
tate eis littigauit. ¶si nũ¬
merus nunmoꝵ legatussit.
napparet quale̾ sint legati
ante onĩa ip̃ius patris fam¬
il.ꝯsuctudo dem̃ regionis ĩ
qua u̾satus est. exqrenda est.
s⁊ mes patris famił ⁊ lega¬
tarudignitatis.⁊ caritas.
⁊ necessitudo. It eꝙ q̃ p̾cecdũt
uł que sequntur sũmarur
scriptas spectanda.

Expanded text:
rsecutio aduersus fiscum locum habet. quid tamen, si fiscus bona non adgnoscat? ex necessitate redrem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret, uel minus plene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit.Si numerus nummorum legatus sit neque apparet quales sunt legati, ante omnia ipsius patris familias consuetudo, deinde regionis, in qua uersatus est, exquirenda est: sed et mens patris familiae et legatarii dignitas uel caritas et necessitudo, item earum quae praecedunt uel quae sequuntur summarum scripta sunt spectanda.
Abbreviated transcription (Latin):
diuoꝵ fr̃m est rescriptum
ad libellũ ꝓculi. ani⁊ epbiti¬
cam. obdebitumpublicur
desiderantiũ. ut sibi distra¬
here ꝓmitteretur. qeis ius
distrahendi denegauerunt᷑.¬
aobilnea uł. adaliud ꝙ edi¬
fitium. uł porticus inedibꝰ
herentib.st ⁊ si candelli sĩt
uł uela legari poterũt.non
tĩn fistule uł castelli. sauto¬
metaria aut si qui canteri
pquosaque saliũt. poterũt
siqde in herẽt pietib nõ lice¬
bit. si uero alit existãt dubi¬
atus plenius accipiẽda est.
ut si qua ibi fuerĩt ppetuo qi
portio ediũdistrabi nõpossit.¬
pm̃ dicend̾ est. nec tabulas
edũaffixas ⁊ pietib adiũc¬
tasuł singula sigilla adeq̃¬
calegari posse ¶s si paraui̾t
quedã testator qĩ trans lactu

Expanded text:
diuorum fratrum est rescriptum ad libellum Procliani et Epitynchani ob debitum publicum desiderantium ut sibi distrahere permittatur, quod eis ius distrahendi denegauerunt.alinea uel aliud quod aedificium uel porticus sine aedibus haerentibus.Sed si cancelli sint uel uela, legari poterunt, non tamen fistulae uel castelli.Sed automataria aut siquis canthari, per quos aquae saliunt, poterunt quidem inhaerent parietibus, non licebit, si uero alias exsistant, dubiatus plenius accipienda est, ut si qua ibi fuerunt perpetua, quasi portio aedium distrahi non possint.Proinde dicendum est nec tabulas adfixas et parietibus adiunctas uel singula sigilla adaequata legari posse.Sed si parauit quaedam testator quasi translatu
Abbreviated transcription (Latin):
solũ possidere b̾rditatem ã
eoꝵ legatoꝵ q̃ sũt asc relicta
stituto relicta actiõe ꝑatiet.
Dicend est ita demũ ⁊ eoꝵ.
si dolo substituti pueĩat ad
ĩstitutos b̾rditas sine pecmña.
Hã si pecuniã accepit substi
tutus ipeent ꝯueiendus.i
¶te si solus substitutus po¬
ssideret.si qdẽ pecuma accep¬
ta ĩstitutus omississidice.¬
mus ĩstitutũ suis legãtan¬

Expanded text:
solum possidere hereditatem: eorum legatorum, quae sunt a se relicta, stituto relicta, actionem patietur? dicendum est ita demum etiam eorum, si dolo substituti perueniat ad institutos hereditas sine pecunia: nam si pecuniam accepit substi tutus, ipse erit conueniendus. item si solus substitutus possideret, si quidem pecunia accepta institutus omisisset, dicemus institutum suis legata
Abbreviated transcription (Latin):
at reip̃a in ẽ obligatiõi tracrus
rias.s. hodiedare spondes. & oũi
tũ oꝑe ex die int̾positestipulat¬
oĩs. si ope quas patronus alib̾te
postulat ofest̾i nõcedunt qr it
agiint̾ eos in det᷑ ne ante ceterẽt
qͣ indicte fuissẽr. s. qa ex comopo¬

Expanded text:
at re ipsa inest obligationi tractus rias centum hodie dare spondes?' cedunt tamen operae ex die interpositae stipulationis. sed operae, quas patronus a liberto postulat, confestim non cedunt, quia id agi inter eos uidetur, ne ante cederent quam indictae fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
fitu prãtio ab surdũ est creder
aliodie debͥi offitium. q̃ iquo
is uellet cui prãndum e. ¶
lib̾tus ꝑmifit patronoo pis
ꝑdẽe adopaꝵ petitione mliao
placet. si nõ paliũ hrdes extite¬

Expanded text:
ficii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est. Cum libertus promiserit patrono operaprodesse ad operarum petitionem Iuliano placet, si non per alium heredes extite
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ alla ceteterarum
receptum ẽ. ꝙ supraꝓbaui¬
mus. ¶Sifundus mum¬
cipum uectigał ioĩs mun¬
icpibsit segatus. an lega¬
uectigał municipum sit.

Expanded text:
est hominum, alia ceterarum receptum est, quod supra probauimus. Si fundus municipum uectigalis ipsis municipibus sit legatus, an legauectigalis municipum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
gata.eumcitur. posse ea
ex tescõ peti. ceteꝵ sim iudi¬
tio petita c̃. offitio iudicis
cautio neccĩa est. ut sit ex
scipulatu actio. ¶In pecu¬
nia legata ꝯfitenti hrdim¬
odicũ tp̃s ad solutionẽ dã¬
dum est.nec urgend. ad su¬
spitiendum iuditium. ꝙ
qdẽ tp̃s. exbono ⁊ equo pre¬
torem obẜuare oꝑtebit.
res legata sit.negetꝙdñ
cam uendere uł inm̃ sum
pretium cius rei petere. af¬
frmet laut si ẜuum brdit¬
arium neget se deb̾e prare
forte patrem suum.uł ma¬
trem uł fãtres naturales.
eqssimum est eĩ ꝯcedi ei ex
luic ca. estmationem offitõ
iudicis pr̃are. ¶Cum alicui

Expanded text:
gata euincitur, posse eam ex testamento peti: ceterum si iudicio petita est, officio iudicis cautio necessaria est, ut si‹t› ex stipulatu actio. In pecunia legata confitenti heredi modicum tempus ad solutionem dandum est nec urguendum ad sus‹cip›iendum iudicium: quod quidem tempus ex bono et aequo praetorem obseruare oportebit. res legata sit negetque dominum eam vendere vel immensum pretium eius rei petere adfirmet, aut si servum hereditarium neget se debere praestare, forte patrem suum vel matrem vel fratres naturales: aequissimum est enim concedi ei ex hac causa aestimationem officio iud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte t̾tia. meinus exꝑte t̾ria
nerit. ex reliqua ꝑte heres
esto. Uideamus netitius
statim ex semisse hr̃s sit.i
nam duc h̾rdes institutist.
si titius aut ex semisse hr̃s.¬
aut ex besse. Itaꝙ sextãs uti¬
ꝙ erit inpendeti. si ꝯditio
extiterit. ex besse h̃rs erit. si
nõ extiterit.ille sextasme¬
uo accessit. S si decesẜit ti¬
tius anteq̃ ꝯditio existat.
dem̃ ꝯditio extiterit. tñ ille
sextans nõ titu b̾rdi si me¬
uio accrescet.na cum ad hyc
dubium ẽẽt.titio.an meni¬
ois sextans datus ẽet. ⁊ titi
decesẜit. nec põt intelligida¬
tus ei qtp̃r dandi in rezna
tura nõ fuit. ¶ Si attitis
titium ⁊ meunũ ⁊ serũ. eqs
ꝑtib hrdes instituit.⁊ titiu
int̾ solus adut hrditatem
⁊ seium h̾rdem instituit po

Expanded text:
te tertia, Maeuius ex parte tertia nerit, ex reliqua parte heres esto': uideamus, ne Titius statim ex semisse heres sit: nam duo heredes instituti sunt, sed Titius aut ex semisse aut ex besse: ita sextans utique erit in pendenti et, si condicio exstiterit, ex besse heres erit, si non exstiterit, ille sextans Maeuio adcrescet. sed si decesserit Titius, antequam condicio exsistat, deinde condicio exstiterit, tamen ille sextans non Titii heredi, sed Maeuio adcrescet: nam cum adhuc dubium esset, Titio an Maeuio is sextans datus esset, Titius decessit nec potest intellegi datus ei qui tempore dandi in rerum natura non fuit.Si Attius Titium et Maeuium et Seium aequis partibus heredes instituit, Titius interim solus adiit hereditatem et Seiu
Abbreviated transcription (Latin):
mãdasscut adeat. Odsiut
petat bõꝵ possõnem. aut ut
se dubitari põt. Immoueriꝰ
est exhis omĩb additionez
ẽẽ introducendã. ¶Pat filio¬
ita scripsit. Sciofili ꝙ ꝓ tua
prud̾ctia inuigilabis hr̃dit¬
ati delate tibi lutiititiiputo
iussu patris.Adisse. Qd si mã¬
dauit. si expediat.adire.adi¬
tosi putas exꝑedire aditoeĩt
iussuaditũ. ¶ Sicorãtitioi
iussit adiresi arbitro lututi
tri. recte puto iussisse. ¶Sr si
mãdauit qĩ exasse ĩstituto.
⁊ ĩueniatur ex ꝑte nõ puto
exiussu adisse. ¶Adsi expte
uissit. põt exassẽ.adire.¶Alit̾ at¬
ꝙ simã dauit. qi ab ĩtestato
⁊ extest̃o.idiit. nã nonputo
qcqͣ egisselat siex tesṫo man¬
dauit᷑ pot̾it ab intestato qm̃

Expanded text:
mandasse, ut adeat? quid si ut petat bonorum possessionem? aut ut se, dubitari potest. immo verius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Patita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse.Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit iussu aditum.Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titii', recte puto iussisse.Sed si mandauit quasi ex asse instituto et inueniatur ex parte, non puto ex iussu adisse. quod si ex parte iussit, potest ex asse adire. aliter atque si mandauit quasi ab intestato et ex testamento adiit: nam non puto quicquam egisse. at si ex testamento mandauit, poterit et ab intestato, q
Abbreviated transcription (Latin):
filios filias nom spalis cogtio¬
nis h̾re.fiita demostrati fris so¬
porisꝙ filios filias. Qd qdẽ et
ĩalus acridere expostioribap
parebit. ¶ꝑnepos quoy ⁊ pro¬
neptis q̃ dripharit̾ intelligut᷑
aut eĩ ex nepote ex filio. aut ex
nepte ex filia descendut. aut ex
nepte ex filio. aut nepte exfilia
ppagãtin.¶Quarto gradup¬
ione ꝯtinetur octogita. ab auu
cuius intellectus inocto psoa
porrigit᷑. Est eĩ ꝓ am pat̾m aut
matm. pat̾ni quo singlos du¬
plicimointelligendos drcimꝰ
aut paine patne aut mat̾ne
pat que ⁊ ipe singule ꝑsonedu¬
plicit̾ accipiũturabauieꝯ⁊ hee
octies numerãtur. Est ẽi ꝑam
pat̾m aut mat̾nimat̾. Ite pro¬
ter. ¶Patruus magnus est fr
aui ꝗ ꝑauus. Ite fres cũ duob
moĩs intelligat quatuorpso¬
nas hoc nom amplectit᷑ ut sit a

Expanded text:
filios filias nomen speciale cognatiofilios filias nomen speciale cognationis habere, sed ita demonstrari fratris sororisque filios filias: quod quidem et in aliis accidere ex posterioribus apparebit. pronepos quoque et proneptis quadrifariter intelleguntur: aut enim ex nepote ex filio aut ex nepote ex filia descendunt, aut ex nepte ex filio aut ex nepte ex filia propagantur. Quarto gradu personae continentur octoginta. Abavus, cuius intellectus in octo personas porrigitur: est enim proavi paterni aut materni pater, quos singulos duplici modo intellegendos diximus, aut proaviae paternae aut maternae pater, quae et ipsae singulae dupliciter accipiuntur. Abavia: et haec octies numeratur: est enim proavi paterni aut materni, item proter. Patruus magnus est frater avi: qui avus, item frater cum duobus modis intelleguntur, quattuor personas hoc nomen amplectitur, ut sit a
Abbreviated transcription (Latin):
aut ame mat̾ne.i. aui mater¬
patruus.nĩtis est patris fr̃. ⁊
ip̃e duplicit᷑ intelligedus ẽ ex
patre uł matre. auia pat̾nama.
nupfit patri tuo. pepit te. aut
meo pepit me. egotibi patruu
sũ ⁊ tu michi. Ide euenit si mułt¬
ex alt̾a alt̾ius filiomipẜit. nã
ꝗ exhis mascuł natifũt inincẽ
amite fũt. It masculifemims
similit patrin femme illis am¬
ite. siuir ⁊ mulier illefiliã eius
duxerit illa filio eius nupsit
ꝗ expatre adolescẽtis natierũt
exmatre puellenatos frĩs filio
illi eos patruos ⁊ amitas appel¬
labũt. ¶Am̃iculus ẽft̃ matris
eade significatiõe q̃ inpatruo
duximus ꝯtĩgit. Si duouiri
altius alt̃ filiã duxerit ꝗ exhi
mascułnati fuenit minc̾e anũ¬
culi q̃ femine minc̃e mattere¬
crũt. Et ea dẽ ratiõe masculi
puellis auũcuł ⁊ille illisert
mat̾tere. ¶Amita ẽ patris so¬
tera ẽ matris soror.fiłrut sͣ
terte dicũtim.ita fr̃is sororisq

Expanded text:
ae mater, item au‹i› materpatruus, is autem est patris frater et ipse dupliciter intellegendus est ex patre uel matre. auia paterna mea nupsit patri tuo, peperit te, aut meo, pepe‹ri›t me: ego tibi patruus sum et tu mihi. id euenit, si mulieres altera alterius filio nupserit: nam qui ex his masculi nati fuerint, inuicem amitae, item masculi feminis similiter patrui, feminae illis amitae. si uir et mulier ille filiam eius duxerit, illa filio eius nupserit: qui ex patre adulescentis nati erunt, ex matre puellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas appellabunt. auunculus est matris frater eadem significatione, qua in patruo diximus contigit. si duo ui‹ri› alter alterius fili‹a›m duxerint, qui ex his masculi nati fuerint, inuicem auunculi, quae feminae, in uicem materteraerunt, et eadem ratione masculi puellis auunculi et illae illis erunt materterae. amita est patris sotera est matris soror similiter terterae dicuntur, ita fratris sororisque
Abbreviated transcription (Latin):
inuire.insibi .bo.po.admittãt
ut si repudiare sedicat. sciãt c¬
ditores qd sibi agend̾ sit si deli¬
bare se dicat. adbuc p̾cipitandi
nõsũt. ¶ Siꝗs. au̾t. apatre suo
ĩpubi filiosit substitutus. no

Expanded text:
mittant, ut, si repudiare se dicant, sciant creditores, quid sibi agendum esset: si deliberare se adhuc dicant, praecipitandi non sunt. Si quis autem a patre suo impuberi filio sit substitutus, non
Abbreviated transcription (Latin):
ramus. nõ semp eos ꝗ eidem
gradu sũt ꝯcurrere. ¶Pric
gradu sũt supra ꝑat̾ ⁊ materi
tilius ⁊ filia. ¶ Sct̃o gradust
supra auus. aiia.intra nepo
auũculus mattera. ¶Quato
gradu sũt supra auꝰ abauia.
infra ab nepos. ibneptis. t̾x
transusofrĩs sororis ꝙnepos
neptis.⁊ ꝯuenient̾ patrius

Expanded text:
ramus, non semper eos, qui eiusdem gradus sint, concurrere. Primo gradu sunt supra pater mater. infra filius filia. Secundo gradu sunt supra auus auia. infra neposauunculus matertera. Quarto gradu sunt supra abauus abauia. infra abnepos abneptis. ex transuerso fratris sororisque nepos neptis: et conuenienter patruus
Abbreviated transcription (Latin):
neptes ꝙ tã ex filio q̃ ex filia qͣ
ius attinet cũ denatura li cogͣ¬
tione q̃ritur. Septimũ grady
ꝗs excedit q̃ tenus ultra eum
ferre gradũ reꝵ natura cogna¬
toꝵ uitã ꝯsistere nõ patit᷑ cogͣ¬
ti ab eodici pũt̾atur ꝙ quas
una cõrt̾ue nati uł. ib eoder
orti ꝓgenitiue sĩt. ¶Logtio¬
nis subst̾atia bifariã apudro¬
manos ĩtelligitur.nã quedã
cogna tioes iure cimli quedã
naturali ꝯnectũtur. nonunq̃
utroꝙiure ꝯcurrẽte ⁊ nat᷑ali
ꝯciuili copulat᷑ cogͣtio. Et qd
naturał cogtiopsesine cun¬
li cogͣtionẽ intelligit᷑ q̃ ꝑfe¬
minas descendit q̃ uulgoli¬
option̾e. utroꝙ uire ꝯsistit
cognatio cũ iustis nuptus
ꝯtractis copulãtur. Surat᷑a¬
lis qde cognatio hoc ip̃onõie
appellat cuuł. uero cognatio
licet ip̃a quo ꝑ se pleu̾issiẽ
hoc noĩe uocetur. ꝓprie tn ag̃¬
tio uocat. iudelic̾et q̃ ꝑma

Expanded text:
sque tam ex filio quam ex filia: quam d nostrum ius attinet, cum de naturali cognatione quaeritur, septimum gradum quis excedit, quatenus ultra eum fere gradum rerum natura cognatorum uitam consistere non patitur. Cognati ab eo dici putantur, quod quasi una communiterue nati uel ab eodem orti progenitiue sint. Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure ciuili, quaedam naturali conect‹u›ntur, nonnumquam utroque iure concurrente et naturali et ciuili copulatur cogn‹a›tio. et quidem naturalis cognatio per se sine ciuili cognatione intellegitur quae per feminas descendit, quae uolgo lioptionem. utroque iure consistit cognatio, cum iustis nuptiis contractis copulatur. sed naturalis quidem cognatio hoc ipso nomine appellatur: ciuilis autem cognatio licet ipsa quoque per se plenissime hoc nomine uocetur, proprie tamen adgnatio uocatur, uidelicet qua
Abbreviated transcription (Latin):
spãle nom̃ maiores appellat᷑.
it̾lib̾iusq adtrinepte ultra
hoc postiores. nocatur ¶Sũt
exlaterib cogͣti ut frẽs sorores¬
ꝙ ⁊ exhis ꝓgeniti. Itẽ patru
amite ⁊ au̾uculi ⁊ mat̾tere. nã
quotiẽs querit᷑ quotoqueq
uł deorsũ.tendentĩi facile in

Expanded text:
ale nomen maiores appellantur: item liberi usque ad trinep‹o›tem: ultra hos posteriores uocantur. Sunt et ex lateribus cognati, ut fratres sororesque et ex his prognati: item patrui amitae et auunculi et materterae. Nam quotiens quel deorsum tendentium facile inu
Abbreviated transcription (Latin):
chi patruus magnusis patri
meo uł matrimee patiuus e
amita magna ẽ aui soror. u
aut it̾ soror. ut supra diximi
duplicit intelligit᷑. ⁊ ideohic
quo qͣtuor psoas intelligim.
similit̾ q̃ patus me ł mati
mec amita ẽ. michi eritamita

Expanded text:
mihi patruus magnus est, is patri meo vel matri meae patruus est. Amita magna est avi soror: avus autem, item soror, ut supra diximus, dupliciter intelleguntur et ideo hic quoque quattuor personas intellegimus: similiter quae patris mei vel matris meae amita est, mihi erit amita
Abbreviated transcription (Latin):
actauia.fr.abam. totidẽ ert
matris appłone ꝓposita. ¶Auu¬
ẽ ab au soror patrislmatris
amita maior. Ceteraut ĩpa¬
truo maximo ĩmutato hoci
tm̃. ut ubi ẽ ab aui fr̃.ꝓponã¬
turabam soror. ¶Mattera
maxiã est abauie soror patii.
ułmatris. mattera maior. ce
rore.hos õs quos a patruo ma¬
gnoꝓposuimus. ꝯdã hus nõi¬
bdesignãt. aboppatruus
abar̃culus. abamita abi¬
mattera. Itaꝙ ⁊ nos ĩdifferẽ¬
ter hos ponemus. Quos aũt¬
ego appello abpatruos abaui¬
culos. abamitas ab mat̾tea.
illimedemostrant fr̃ĩs soroi¬
ꝙ ab nepot̾e. ¶Patrui maioi
filius filia. husũt.paui frĩs
filius filia ab aui abauie. p
pauũ nepos neptis ex filio. ꝓ¬
ne sic ducta ut ĩꝗmtogradu
cũ patruũ maiore demo strem
fecimus adiectio dũ taxat
filio fil a ꝙ filius patrin et¬
maiores totide necc̃e est psoa
plectatur quot patruus ma¬
ior.i. octo totidẽ. ex filio ꝑsoã
ꝯputatis. hus mis effitietur
q̃ supra posumus ¶anute

Expanded text:
ater abavi totidem erunt matris appellatione proposita. Avunest abavi soror, patris vel matris amita maior: cetera ut in patruo maximo immutato hoc tantum, ut ubi est abavi frater ponatur abavi soror. Matertera maxima: ea est abaviae soror, patris vel matris matertera maior: cetrore. Hos omnes, quos a patruo maximo posuimus, quidam his nominibus designant: abpatruus abavunculus, abamita abmatertera: itaque et nos indifferenter hos ponemus. Quos ego autem appello abpatruos abavunculos, abamitas abmaterteras, illi me demonstrant fratris sororisque abnepotem. Patrui maioris filius filia: hi sunt proavi fratris filius filia, abavi abaviae per proavum nepos neptis ex filio: pne sic ducta ut in quinto gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris totidem necesse est personas complectatur, quot patruus maior, id est octo. Totidem ex filiae persona computatis is numerus efficietur, quem supra posuimus. Amitae
Abbreviated transcription (Latin):
hoc locode affinibo quorbremi¬
terdic̃e. ¶Affines sũt iuiri. ⁊u
uoris cogͣtidicti abeo ꝙ dueco¬
gnationes q̃ diu̾se int̾ sesũt
pnuptias copulãtur. ⁊ alta ⁊
alt̾ius cogͣtionis finẽ accedit.
nã ꝙ ꝯnĩgende affinitatis cã
fit exnuptus.noĩa ueroeoꝵ
ħ̾sũt.socer.socrus. gener nuru¬

Expanded text:
hoc loco de adfinibus quoque breuiter disserere. adfines sunt uiri et uxoris cognati, dicti ab eo, quod duae cognationes, quae diuersae inter se sunt, per nuptias copulantur et altera ad alterius cognationis finem accedit: namque coniungendae adfinitatis causa fit ex nuptiis. Nomina uero eorum haec sunt: socer socrus, gener nur
Abbreviated transcription (Latin):
cogͣtioneq̃ritur priores ĩobri¬
ni sũt pat̾ꝯmat.sobrinꝰ sobri¬
na. isde cuius cogͣtione quent
sobrino natus ẽ. hic pxio nõie
diffimũtur pareti suo sobrinꝰ.
ut trebatius ait. rationẽ ꝙn
nõis hãc redoidit ꝙ ultimi co¬
qtionũ gradus sobrinoꝵsũt.
ĩtaꝙ sobrim filiũ recte ꝓrimũ

Expanded text:
cognatione quaeritur, propius sobrinis sunt, pater mater sobrinus sobrina: is de cuius cognatione quaeritur, sobrino natus est: hic proximo nomine definitur parentis sui sobrinus, ut Trebatius ait, rationemque nominis hanc reddit, quod ultimi cognationum gradus sobrinorum fiunt itaque sobrini filium recte proximum
Abbreviated transcription (Latin):
accepti ¶Sororis ꝓnepos pro
bn sũt abnepotis ul abnep¬
tis filius filia ꝓnepotis uł ꝓ¬
neptis.nepos pneptis neṗo¬
tisus neptis. ꝓͥnepospneptis
filnus filie. ab nepos ab nep¬
¶Sexto gradu ꝑsõe ꝯtinent᷑.¬

Expanded text:
acceptis. Sororis pronepos pron hi sunt abnepotis vel abneptis filius filia, pronepotis vel proneptis nepos neptis, nepotis vel neptis pronepos proneptis, filii vel filiae abnepos abnepSexto gradu continent
Abbreviated transcription (Latin):
nuptie int̾dicte fint. exqb
affiitas ꝯiũgitur. ¶libti¬
m. lib̾tineꝙ int̾ se affines
datus aut emãciꝑatus q̃ scũ
ꝙoognationes affinitates¬
ꝙ hi̾at retinet᷑ agnationis
iura p̾dit. si meam familia
adq̃ padoptionẽ uenit nẽo
ẽ illi cognatus pret̾ patre eos

Expanded text:
ictae sint, ex quibus adfinitas coniungitur. Libertini libertinaeque inter se adfines datus aut emancipatus quascumque cognationes adfinitatesque habuit, retinet, adgnationis iura perdit. sed in eam familiam, ad quam per adoptionem uenit, nemo est illi cognatus praeter patrem eos
Abbreviated transcription (Latin):
filionaris. Consobrim ꝯsobri¬
ne uefilius filia.uiii. ꝑsonas
neptis qr⁊ patruus duplicit
accipitur.⁊ nepos ⁊ neptis sb
singuł patruoꝵ psoĩs duplica¬
tur. amite nepos uł neptis.hii
nepos. ꝑneptis. ex nepote ułe
nepte filia natis ꝯsobrim ꝯso

Expanded text:
ilio natis, consobrini consobrinae filius filia: octo personas neptis, quia et patruus dupliciter accipitur et nepos vel neptis sub singulis patruorum personis duplicatur. Amitae nepos vel neptis: hi ronepos proneptis ex nepote vel nepte filia
Abbreviated transcription (Latin):
xxu hee patrui filius. It̾ filia
biphariã sicut supra nũatur.
amite filius. It̾ filia auũculifi¬
nus. It filia mat̾tere fili̾. t̾filia
amite nũculomat̾tere certis

Expanded text:
 hae. Patrui filius, item filia bifariam sicut supra numerantur amitae filius, item filia: avunculi filius, item filia: materterae filius, item filia, amita avunculo matertera acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
ũtur. ¶Hom̃ cogͣtionis agre¬
ei illi uocãt quos nos cogͣtos ap¬
milia sũt.Ꝙ aũt ꝑ feminas
ꝯiũgunt᷑. cognati tm nõĩant᷑.
pximiores exagͣtis sui dicunt᷑.
¶Intagnatos igitur ⁊ cogna¬
tos boc int̾ est ꝙ int̾ genus ⁊ sp̃e
nã ꝗ est agnatus ⁊ cogtus est.

Expanded text:
imur. Nomen cognationis a Graeenim illi uocant, quos nos cognatos apm‹i›lia: qui autem per feminas coniunguntur, cognati tantum nominantur. Proximiores ex adgnatis sui dicuntur. Inter adgnatos igitur et cognatos hoc interest quod inter genus et speciem: nam qui est adgnatu
Abbreviated transcription (Latin):
nepos ex filio.nepos exfilia.fris
codẽ patrina ti neptis exfilioi
neptis exfilia fr̃ĩs alio patre ea¬
deꝙ matrenati neptis exfilio
ex sororenatoꝵ nepotes nepte
ꝙ⁊ similit̾ nuãtur.anobis fr̃e
aũt mei nepos neptis ꝙ patrui
neptes ꝙ ꝯsobrim sũt.ab nepo
abneptis. hu fũt pnepotis p¬
neptis filius filia nepotis n̾ep¬
tis.uc. nepos neptis filu filie¬
ue. ꝓnepos pneptis nepote ul
exfilio nato ex filia. nepteułer
filio nato.uł ex filia acceptis a
it adsigulas psoas gradu  desce¬
damus.filius sit nepos pnepos
ab nepos. filius. nepos pnepos.
ab nepo filius. nepospnepos. ab

Expanded text:
nepos ex filio – nepos ex filia fratris eodem patre nati neptis ex filio – neptis ex filia fratris alio patre eadem matre nati – neptis ex filio ex sorore natorum nepotes neptesque et similiter numerantur a nobis. Fratris autem mei nepos neptisque me patruum r se consobrini sunt. Abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius filia, nepotis neptisve nepos neptis, filii filiaeve pronepos proneptis, nepote vel ex filio nato vel ex filia, nepte vel ex filio nata vel ex filia acceptis, ut ad singulas personas gradu descendamus sic. filius – nepos – pronepos – abnepos filius – nepos – pronepos – abneptis filius – nepos –
Abbreviated transcription (Latin):
Aus Quidã relegatus. fc̃o
testõ post h̾rdis in stitutiõe
⁊ post legata qbodã data. ita
ri ei q io egerit aceteris h̃r¬
dib. aureos tot.unus ex
his quos hr̃des scripẜat. in¬
petrauit ei restitutione ⁊
anͣ q̃ idsciret. decessit. cũde
fidei ꝯmisso q̃ reret᷑. an debẽ¬

Expanded text:
um Quidam relegatus facto testamento post heredis institutionem et post legata quibusdam data ita sri ei qui id egerit a ceteris heredibus aureos tot". unus ex his, quos heredes scripserat, impetravit ei restitutionem et antequam id sciret, decessit. cum de fideicommisso quaereretur, an debe
Abbreviated transcription (Latin):
tutor pprusui debitoris hrdita¬
te adeuntipupillo. aũctatem
accomodare qͣuis ꝑhoc debitor
eius efficiatu. prima ei ratio
auctatis ea ẽ ut hrs fiat poseq̃¬
tias ꝯtĩgit ut debitũ subcat. se
tñ autore abcostipulan nõ p̃t
Et cũ ꝯdam auc̃tatem accõmo¬
turet pupillesue ut ẜuosuosti¬

Expanded text:
tutor proprii sui debitoris hereditatem adeunti pupillo auctoritatem accommodare, quamvis per hoc debitor eius efficiatur: prima enim ratio auctoritatis ea est, ut heres fiat, per consequentias contingit, ut debitum subeat. se tamen auctore ab eo stipulari non potest. et cum quidam auctoritatem accommodaret pupillae suae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tores ⁊̃ si satis no dent no i
debẽt reici. qn ĩmonec iu¬
bendi sũt satisdare Duplex
igit᷑ ca̾e cognitio ẽ.una ex
psona eiꝰ ꝗ obtulerit satis¬
dationẽ qs ⁊ qual sitalia

Expanded text:
tores, etiamsi satis non dent, non debent reici: quin immo nec iubendi sunt satisdare. Duplex igitur causae cognitio est, una ex persona eius qui optulerit satisdationem, quis et qualis est, alia
Abbreviated transcription (Latin):
sciterit post mortẽ aũt eius
fũdus adbrdem titie pleno
uire redierit. analim̃ita ex
fideiꝯmissopã philo ⁊ sticho

Expanded text:
stiterit, post mortem autem eius fundus ad heredem Titiae pleno iure redierit, an alimenta ex fideicommisso Pamphilo et Sticho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditionelib̾to fideiomis¬
sũ relictũ est. ne afiliis eiꝰ
recederet. ⁊ ꝑtutorẽ factu
ẽ. quominus ꝯditionem
ĩpleret.iniquum ẽ eum
cũ sit inculpatus. emolu¬
miẽto fidei omissi carere

Expanded text:
dicione liberto fideicommissum relictum est, ne a filiis eius recederet, et per tutores factum est, quo minus condicionem impleret, iniquum est eum, cum sit inculpatus, emolumento fideicommissi carere
Abbreviated transcription (Latin):
ueat. ad adusariũtrãsfer¬
re ponem deb̾e. recte placu
sipetitionis dies moreret᷑
fieri debuit amitti post in¬
ctoriã dilata petitioneno
oportuit.siquare ne caue¬
at de fideiomisso ꝗ ꝓuoca¬
uerit sicaueret adu̾sanꝰ¬
adeũ ponem ẽẽ transferẽ
rescripsit. cũ alia sit edc̃o
ditio. non eĩ exigiturale¬
gatario uice mutua cau¬
tũ.funcaria custodiegra

Expanded text:
rius, ad› aduersarium transferri possessionem debere. recte placuisi petitionis dies moraretur, fieri debuit, amitti post uictoriam dilata petitione non oportuit. sed quare non cauerat de fideicommisso qui prouocauerit, si caueret aduersaessionem esse transferendam rescripsit, cum alia sit edicti condicio? non enim exigitur a legatario uice mutua cautum, sed uicaria custodiae gratia
Abbreviated transcription (Latin):
bet.qi nonsit in alic̃a fami¬
lia ¶Sipat̾ alicuius puemͣt
inoptiuã familiã filius no
an patris sin ĩ ad oꝑtiuã fa¬
miliã mortui.bo.pouemac

Expanded text:
bet, quasi non sit in alia familia.Si pater alicuius peruenerit in adoptiuam familiam, filius non, an patris sui in adoptiua familia mortui bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
Do̾si forte m tebioitatis
ta est filia exasse hrs restito¬
erehrditatis ꝑtem dimidi¬
am. tecductis legatis min¬
imis ⁊ ere alienomagno.
ut legi falcidie locus nõfit.
morã facta nõ est restitutio¬
michi restitui h̃rditatem.
intp̃s restitutiõib pseq̃r.i
fit quero. ⁊ de pensiõib qr lo¬
cationũ obligatiomh̾rdi¬
tatefint abħrde fructus nul¬
los pcto. Sr illa desiderat refu̾¬
tereme. aut ꝯcedere ei actiges
usũraꝵ. ⁊ pensionũ non pos¬
sũm ꝑsua dere broitatis ap¬
pellatione q̃ rogata erat i
restituere ⁊̃ hanc stipulatio

Expanded text:
itatis ta est filia ex asse heres restituere hereditatis partem dimidiam deductis legatis minimis et aere alieno non magno, ut legi Falcidiae locus non sit: mora facta non est restitutiomihi restitui hereditatem, in tempus restitutionis persequar: item quaero et de pensionibus, quia locationum obligatio in hereditate fuit. ab herede fructus nullos peto, sed illa desiderat refundere me aut concedere ei actiones usurarum et pensionum: non possum persuadere hereditatis appellatione, quam rogata erat mihi restituer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsecutio.
aou̾sus fiscum locum h̃t.
quid tñ si fiscus bona non
agnoscat. ex necessitate re
remsibiut ei hr̃ditas adiu¬
dicetur. ⁊ honerib careret.ł
minus plene defendit cãm
nonse ex honerat. exemplo
eius. qui collusorie de b̃rdi¬
tate eius littigauit. ¶si nũ¬
merus nunmoꝵ legatussit.
mapparet quale̾ sint legati
ante oña ip̃ius patris fam¬
il. ꝯsuctudo demñ regionis ĩ
qua usatus est. exqrenda est.
si⁊ mes patris famił ⁊ lega¬
tarudignitatis.⁊ caritas.
⁊ necessitudo. It e& q̃ p̾cecdũt
uł que sequntur sũmaru
scriptas spectanda.

Expanded text:
secutio aduersus fiscum locum habet. quid tamen, si fiscus bona non adgnoscat? ex necessitate redrem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret, uel minus plene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigavit. Si numerus nummorum legatus sit neque apparet quales sunt legati, ante omnia ipsius patris familias consuetudo, deinde regionis, in qua versatus est, exquirenda est: sed et mens patris familiae et legatarii dignitas vel caritas et necessitudo, item earum quae praecedunt vel quae sequuntur summarum scripta sunt spectanda.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt si inueret. ¶It si edes le¬
gatas obdãpnum infectũ
possideri passus ẽ.puto eu
teneri. debuit eĩ repͥmitteͣ.¬
¶sisi mortuum int̾ulit. fe¬
cit ᷑ religiosum locum leg¬
atum. si qdem patrem fa.
intulit. cum alio inferre
non posset.ułtam oportu¬
ne non hr̃er ex testonon te¬
nebiturdan uero teneatur.
ut pretiũ loci pr̃et ⁊ siquid̃
ip̃e pater.fa. illoin ferri uo¬
debebit prare. sisit inbrdi¬
tate. Un pretium prẽtur.te¬
stator eĩ qui legauit .ł alio

Expanded text:
legatas ob damnum infectum possideri passus est, puto eum teneri: debuit enim repromittere.Sed si mortuum intulit fecitque religiosum locum legatum, si quidem patrem familias intulit, cum alio inferre non posset uel tam oportune non haberet, ex testamento non tenebitur: an uero teneatur, ut pretium loci praestet? et si quidem ipse pater familias illo inferri uodebebit praestare, si sit in hereditate, unde pretium praestetur: testator enim qui legauit uel alio
Abbreviated transcription (Latin):
hũc ab inpubis hr̃de mi¬
chi ⁊ seio. repetitio hec effi¬
tiet ut ꝑs michi debeatur.¬
¶Siquis duos hr̃des scrip¬
serit ⁊ dãpnauerit unum¬
quemq solidam rem lega¬
tario prare.idest.atq sid

Expanded text:
hunc ab impuberis herede mihi et Seio, repetitio haec efficiet, ut pars mihi debeatur.Si quis duos heredes scripserit et damnauerit unumquemque solidam rem legatario praestare, id
Abbreviated transcription (Latin):
bentur. qui nullũ peculium
hnt. ¶siafilio inpube. sub
ꝯoͣitione legatũ sit.⁊ filius
bĩs extiterit. de m̃ mortuus
est. põt dici. patrez.fa. qͥ a filio
subꝯditione legauitasub¬
stituto puͣre repetut. statĩuo¬
luisse a substituto dari. si fili
quamtitatem a substituto
reliqd. qͣ eecedit. hoc erit q

Expanded text:
bentur, qui nullum peculium habent.Si a filio inpubere sub condicione legatum sit et filius heres exstitit, deinde mortuus est, potest dici patrem familias, qui a filio sub condicione legauit, a substituto, pure repetit, statim uoluisse a substituto dari, si filiuquantitatem a substituto reliquit? quod excedit, hoc erit, q
Abbreviated transcription (Latin):
tionem pr̃abit. s si detraxit
ꝯͣ prestiterit. pemĩs erit locu
quamuis non ut non ed¬
at detraxit sint ex soluat.¬
¶Marcellus ⁊ scribit.sima¬
ritus dietam inuxoris orti
quos indotem accepat fece¬
rit. posse eum hec detrahere.
quensin eĩus futura sint si¬
ne mulieris tñ dampnonec
dimento.ergo sinon ẽ ei ob¬
futurum quominus detra¬
hat dici oportebit. posse eu
ħ̾ legare que de traere põt.¬
¶legatum malienauolunta¬
te pom põt mheredis noni
põt. ¶Qui abhostib redem¬
ptus est. legari sibi poterit
⁊ ꝑfitiet legatũ adlibatio¬
nemumeuli pigñoris. ꝙĩ
cohuit. qui redemit.

Expanded text:
tionem prae stabit. sed si detraxerit ut praestiterit, poenis erit locus, quamuis ut non uendat, detraxit, sed ut exsoluat.Marcellus etiam scribit, si maritus diaetam in uxoris hortis, quos in dotem acceperat, fecerit, posse eum haec detrahere, quae usui eius futura sint, sine mulieris tamen damno, neurum impedimento. ergo si non est ei obfuturum, quo minus detrahat, dici oportebit posse eum haec legare, quae detrahere potest.Legatum in aliena uoluntate poni potest, in heredis non potest.Qui ab hostibus redemptus est legari sibi poterit et proficiet legatum ad liberationem uinculi pignoris, quod in eo habuit qui redemit.
Abbreviated transcription (Latin):
muli erẽ que nõ est pregni
¶Qd̃ si unũ inutero hãt. in
expte dumidia sit hr̃s suo
insticutũ posthumũ ꝓpois
siue intestatũ patrẽ decesi¬

Expanded text:
e non est praegnas. quid si unum in utero habeat, an ex parte dimidia sit heres, siue institutum postumum proponas siue intestatum patrem decessi
Abbreviated transcription (Latin):
admorã facientã inferiorib̾
⁊ sibi locũ faciend̾ fi fu̾it eci¬
tem pregnatem siue reue¬
ra pregnãs que eũ pantura
ẽ q suus hr̃s est futurus ad
ire brditatem ño possũ. qm¬

Expanded text:
ad moram faciendam inferioribus et sibi locum faciendum si fuerit editem praegnatem siue sit re uera praegnas, quae eum paritura est qui suus heres futurus est, adire hereditatem non possum, q
Abbreviated transcription (Latin):
si. ꝓponas uentrẽ institutum
uł ex hrdatum. ¶ Qd̃dicit᷑.
si putetur ẽe pregnãs ficac¬
cipiendũ est. si dicat se p̾gno¬
tem. Od ergo su p̃a nõdicatsi
neget. alui dicãt pregnãte¬
eã esse. adhuc adiri hrdita
ño põt.finge obstetrices
dicere. Qd ñ ip̃e pnͣtet solis
suusta ratione ductus nor
mox abortum fcm est pa
dubio nch̾ egit. ⁊ otiens
igitur ei sua presũptioptic̃
quotiẽs ꝯ currit cũ ueritate¬
¶S ⁊ si ip̃a mulier hrs isti¬
tũt᷑a q̃ se pregnãtem fingit
adeundo acqret hrditatem.
pꝯtrarũ nõ acqret sise pu¬
tet pregnãtem cũ nõ sit. ¶sñ¬
um h̾rdem certũ est ex asseh¬

Expanded text:
si proponas uentrem institutum uel exheredatum.Quod dicitur 'si putetur esse praegnas', sic accipiendum est, si dicat se praegnatem. quid ergo, si ipsa non dicat, sed neget, alii dicant praegnatem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetrices dicere. quid si ipse putat solus? si iusta ratione ductus, nonmox abortum factum est? procul dubio nihil egerit. totiens igitur ei sua praesumptio proficit, quotiens concurrit cum ueritate.Sed et si ipsa mulier heres instituta sit, quae se praegnatem fingit, adeundo adquiret hereditatem: per contrarium non adquiret, si se putet praegnatem, cum non sit.Suum heredem certum est ex asse
Abbreviated transcription (Latin):
p. c̃a aberat. ¶Qd̃ dicitur.
primus afilio posthũmo
hr̃s dũ mulier pregnãs est
aut putitur ẽe adire b̾rdi¬
tatẽ non põt. si si scit nõ ẽe
pregnãtem põt accipe ꝓxim
au̾etre q suũ hrdem paritur
est nõ solũ adtestã tos hec ñ¬
ba. ueꝵ ⁊̃ adintestatos quo
ptinẽt. Et in eo uẽtre id̃e ac¬
cipias. q legittimũ uł osã¬

Expanded text:
a aberat.Quod dicitur: 'proximus a filio postumo heres, dum mulier praegnas est aut putatur esse, adire hereditatem non potest: sed si scit non esse praegnatem, potest' accipe proximus a uentre, qui suum heredem pariturus est. et non solum ad testatos haec uerba, uerum ad intestatos quoque pertinent. et in eo uentre idem accipias, qui legitimum uel consa
Abbreviated transcription (Latin):
ex trebellianocũ suspecta
diceretur. totã recẽpit si
ip̃e quo rogatus sit ali
restituẽ. totum restitue
cogetur. Et erit in hac qͦ
restitutione trebelliano
locus. Quartam ẽi falcidi
iure fidei omissarius reti¬
nerenõ potintnec adrẽ
ptinet. ꝙ nisi priorutad¬
iretur h̾roitas desiterassi
fidei ꝯmissũ ẜoi oco datu
int̾cĩdissi. Cum eĩ semel
adita est brditas omis
defũcti uolu̾tas ratassti¬
legata ⁊ cetera ultra dodrã¬
tem nõ pr̃at. alindest eĩ
te. cogendũ institutum
adire ubi milla portio re¬
mãsura sit Aperimutiq
si ꝯfest̾iuł post tp̃c cum.i
fructib rogatus ẽ redoe.
si ⁊ si sine fructib rogatur¬
ẽ rogatus est redõe none¬
rit ydonea q̃ titas. adin¬
ferentã ad eũdi nec essita¬
te. nec adrẽ ꝑtinebit si
prior ⁊̃ lib̾tatẽ accẽpit. ũ
eĩ pecuniam. ita nec lib̾t¬
atem ad cogend̾ institu¬
tum accepitse.satis ẽ Qd

Expanded text:
belliano, cum suspecta diceretur, totam recepit, si ipse quoque rogatus sit alii restituere, totum restituere cogetur. et erit in hac quoque restitutione Trebelliano locus: quartam enim Falcidiae iure fideicommissarius retinere non potuit. nec ad rem pertinet, quod, nisi prior, ut adiretur hereditas, desiderasset, fideicommissum secundo loco datum intercidisset: cum enim semel adita est hereditas, omnis defuncti uoluntas rata constilegata cetera non ultra dodrantem praestat: aliud est enim te cogendum institutum adire, ubi nulla portio remansura sit apud eum, utique si confestim uel post tempus cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis est.
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ legataru ꝙ nõ scrip¬
ẜat. uł nũimoꝵ qualitatẽ
an recte fecerit. Et puto.⁊
qualitate nũmoꝵ posse
postea addi. na ⁊ si adiecta

Expanded text:
nomen legatarii quod non scripserat uel nummorum qualitatem, an recte fecerit? et puto etiam qualitatem nummorum posse postea addi: nam etsi adiecta
Abbreviated transcription (Latin):
ratutelaꝵ dãt extusationẽtria
aut honera sic sũt accipiendaũ
nom̃s pupilloꝵ plures tutel¬
as faciat. s patrimonioꝵ sepa¬
atus c̃. ꝗ indiuisũ patrimomo¬

Expanded text:
ra tutelarum dant excusationem. tria autem onera sic sunt accipienda, ut non numerus pupillorum plures tutelas faciat, sed patrimoniorum sepaatus est, qui indiuisum patrimo
Abbreviated transcription (Latin):
totum.an ps.apiatur. ¶Su
codicillos a puĩt testĩn ucror
tũ est. siue nõ ua eat. at tam̃
⁊ dehis. que ad ca̾m substiu¬
tionis ꝑtinẽt si pupillus pa¬
pilla ue. occisus occisaue. esse

Expanded text:
totum an pars aperiatur.Si quis codicillos aperuerit, testamentum ertum est siue non ualeat, attamen et de his, quae ad causam substitutionis pertinent, si pupillus pupillaue occisus occisaue esse d
Abbreviated transcription (Latin):
Ales. Cum alim̾ta ꝑfider¬
ꝯmissũ relicta sũt nõ adiec¬
ta q̃titate añ omĩa inspiti¬
endũ est. q̃ defũctus solitu
fuerat ei pr̃are.deiñ qd cete¬
ris eiusdẽ ordinis reliq̃rit.
Sine utrũ appariũt tũc
ex facultatib defu̾cti⁊ ca¬
tate cius cui fideiꝯmissu
datũ erit. modus statind̾¬
bebit. ¶fratris sui lib̾ti
alim̃ta debebat. is testõmi
neas cũ hac adiectione ri¬
liq̃rat ut habeãt un se pa¬
scant. si ꝓalim̃tis uincas
reliqssi nõ alit̃ eis ex fider¬

Expanded text:
Cum alimenta per fideicommissum relicta sunt non adiecta quantitate, ante omnia inspiciendum est, quae defunctus solitus fuerat ei praestare, deinde quid ceteris eiusdem ordinis reliquerit: si neutrum apparuerit, tum ex facultatibus defuncti et caritate eius, cui fideicommissum datum erit, modus statui debebit.Qui fratris sui libertis alimenta debebat, his testamento uineas cum hac adiectione reliquerat 'ut habeant, unde se pascant'. si pro alimentis uineas reliquisset, non aliter eis ex fidei
Abbreviated transcription (Latin):
missũ sit testari ualcat. añ
uero postea irritum fc̃m refi¬
tiendum ẽ.⁊ si mititarin
reci testand̃ sit.dubitari ñ
optet. qui si uoluit iduase
fecisse id credatur. ¶Eius
n̾uitur. Sr ⁊ si decurione pu¬
mendo uł filio nepoteue p̾
ant dili ge̾tioris custodie
cã recipi. nec hinus igitur
priceps de eo supplicĩ sumc̃¬
dũ rescripsit. Pm̃ si intede¬
cesẜit utiꝙ testm̃ cius uale¬

Expanded text:
n uero poena irritum factum reficiendum est? et si militari iure ei testandum sit, dubitari non oportet, quin, si uoluit id ualere, fecisse id credatur. Eius nuitur. sed et si de decurione puniendo uel filio nepoteue praant diligentioris custodiae causa recipi. nec huius igitur princeps de eo supplicium sumendum rescripserit: proinde si ante decesserit, uti
Abbreviated transcription (Latin):
stͥolã.ad põponium falco¬
nem. Ut si qd̾e ob ꝯsciẽtia
delicti militaris morima¬
luit irritum sit eius testm̃.

Expanded text:
stula ad Pomponium falconem, ut, si quidem ob conscientiam delicti militaris mori maluit, irritum sit eius test
Abbreviated transcription (Latin):
biñt coacuit. nõ extingint᷑
legatũ. ¶ Siacetũ qs sega¬
uerit. nõ ꝯtinebitur legato
acctũ ꝙuim nũo testator
bitur.qr aceti nũo fiit. t̃si

Expanded text:
it, coacuit, non exstinguitur legatum. Si acetum quis legauerit, non continebitur legato acetum quod uini numero testator bitur, quia aceti numero fuit. Item si
Abbreviated transcription (Latin):
nasc̾etur ꝯtrariũ non ẽ. ꝙ
si mediotp̃r legatanus mo¬
natur.⁊ postea ptusedat᷑.
⁊fructus puemãt. pecumã
pupillus ex soluat. ħ̾rs le¬
gatarii petitionẽ hãt.nãꝙ

Expanded text:
trarium non est, quod, si medio tempore legatarius moriatur et postea partus edatur, fructus perueniant, pecuniam pupillus exsoluat, heres legatarii petitionem habet: nam
Abbreviated transcription (Latin):
dan debuer.si fidenissoresi
abedno petendos cuiꝰ fidem
seꝗ defũctus maluit.¶pat̾
uxori legauit accessura filii
patrimonio.pret̾ exibitiõe¬

Expanded text:
 debuerunt: sed fideiussores ab eo non petendos, cuius fidem sequi defunctus maluit.Pater uxori legauit, accessura filii patrimonio praeter exhibitione
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sollẽpniter ꝯpleuit.si
qua sda tabulas in publi¬
codepositas abstulit atq
deleuit q̃ iure gesta sunt.
preẜt̾i cum excet̾is tabus
quas nõ abstulit resgesta
declaretur nõ ꝯstituẽtur.
irrita pauł notat. S⁊ fuit
intestatus moreretur in ci

Expanded text:
nus sollemniter compleuit. si quasdam tabulas in publico depositas abstulit atque deleuit, quae iure gesta sunt, praesertim cum ex ceteris tabulis quas non abstulit res gesta declaretur, non constituentur irrita. Paulus notat: sed si, ut intestatus moreretur, inci
Abbreviated transcription (Latin):
possũt. sitñ lib̾tus. ntifitiũ ero¬
ceat.eius quo: opas patrono pr
debebit. ⁊ si pꝰt maũmissioneid
didicerit ꝙsi.ntifitĩ exercecre de¬
fierit tales opas ed̾e debebit. que
no ꝯtra dignitatẽ enis fuint ul¬
utiut cũ patronomoret᷑ pegete
pficiscatur negotiũ ererccat.

Expanded text:
possunt. Si tamen libertus artificium exerceat, eius quoque operas patrono praestare debebit, etsi post manumissionem id didicerit. quod si artificium exercere desierit, tales operas edere debebit, quae non contra dignitatem eius fuerint, veluti ut cum patrono moretur, peregre proficiscatur, n