comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quadã magistroꝵ p̃sũptione.
teneris sensib impressa ouui¬
dicare non nouerit. Priꝰ gͥocłis
mentis ꝑspiciat quid sequatur:
uideat ubi uita sit : tangat de¬
niq diuinarũ uitalia lectionũ.
ut nullo prauo offendat᷑ inter¬
prete. Legit illi sabellius. Ego
in patre. & pater in me: & dicit
qͥa mediator dĩ & hominũ hõ
mo xp̃s iħs. Et alibi. Qͥd me uul¬
tis occidere hominem Legit
etiã arrius: quia dixit qm̃ pa
ter maior me est. Legitur qͥdẽ
manifestũ: sed qua ratione dic¬
tũ sit debet ante ꝑtractare
secũ: ut racionẽ dictorũ possit
aduertere. Ducit᷑ quidẽ ma¬
gistroꝵ auctoritate: ꝙ ꝓfuisset
ei ñ quesisse. quã talem inue¬
nisse doctorem.Sed &̃ gentili si qͥs
scripturas accipiat. legit ocłm
ꝓ oculo. dentem ꝓ dente. Legit
etiã si scandaliz auerit te dex-¬
tera tua abscide illã. non intel¬
ligit sensũ: non aduertit diui¬
bitur. quã si ñ legisset. Et idõ

Expanded text:
quadam magistrorum praesumptione quadam magistrorum praesumptione teneris sensibus inpressa diiudicare non nouerit. prius igitur oculis mentis perspiciat quid sequatur, uideat ubi uita sit, tangat denique diuinarum uitalia lectionum, ut nullo prauo offendatur interprete. legit illi Sabellius: ego in patre et pater in me et dicit quia mediator dei et hominum homo Christus Iesus et alibi: quid me uultis occidere hominem? legit etiam Arius quia dixit: quoniam pater maior me est. legitur quidem manifestum, sed qua ratione dictum sit debet ante pertractare secum, ut rationem dictorum possit aduertere. ducitur quadam magistrorum auctoritate, et profuisset ei non quaesisse quam talem inuenisse doctorem. sed etiam gentilis si quis scripturas accipiat, legit: oculum pro oculo, dentem pro dente, legit etiam: si scandalizauerit te dextera tua, abscide illam: non intellegit sensum, non aduertit diuibitur quam si non legisset. et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eũ in escam popłis ethi¬
opum. Hoc igit᷑ de eo dictũ est
quod ñ mandcauerit tangi.
Quod autẽ non ꝓhibuerit: qͥd
intelligam accipe. Sunt multa
que noceant : si ante uoluerimꝰ
audire. quã que sint illa cognõ¬
cere. Nam & de cibis & potuple¬
rũq usu uenit: quippe si io qͦd
amarũ est. ante cognoscas in¬
dues patientiam. Etꝰ si intelligaᷤ
illa que sunt amara ꝓdesse. in¬
oues tolerantiã: ne offendat
amaritudo te repentina. & iu¬
cipias reicere ꝓfucura. Pro¬
oest ergo ante᷑ cognoscere. ut
ex eo quod cognouerit ꝓfutu¬
rũ. nec am̃ara fastidias. Sed
hec minꝰ nocere possunt: il:¬
luo quod magis nisi ꝓuideat᷑
nocere possit. aduerte. Gen¬
tilis quidã est. ad fidem ten¬
dit. cathecuminꝰ. & uult maio¬
rem accipere doctrine pleni
cere maledi̾cat: & discat a foti¬
no. discat ab arrio. discat a
sabellio: tradat se huiꝰmodi
magistris. quoꝵ quedã eum
tractat auctoritas: & indutus

Expanded text:
dedit eum in escam populis Aethidedit eum in escam populis Aethiopum. hoc igitur de eo dictum est quod non mandauerit tangi; quod autem non prohibuerit, quid intellegam accipe. sunt multa quae noceant, si ante uoluerimus haurire quam quae sint illa cognoscere. nam et de cibis et potu plerumque usu uenit, quippe si id quod amarum est ante cognoscas, indues patientiam et si intellegas illa quae sunt amara prodesse, indues tolerantiam, ne offendat amaritudo te repentina et incipias reicere profutura. prodest ergo ante cognoscere, ut ex eo quod cognoueris profuturum nec amara fastidias. sed haec minus nocere possunt, illud quod magis, nisi prouideatur, nocere possit aduerte. gentilis quidam est, ad fidem tendit: catechumenus est, uult maiorem accipere doctrinae et ficere male discat et discat a Photino, discat ab Ario, discat a Sabellio, tradat se huiusmodi magistris, quorum quaedam eum trahat auctoritas. et inductus
Abbreviated transcription (Latin):
datiũ. Nam & si de duob uide-¬
atur incertũ: tam̃ sexus ꝓdit.
qͥ prius potuerit errare. Ad de
quia preuidicio illa constrin-¬
gitur: cuiꝰ & postea prior error
inuentus ẽ. Niro enĩ mulier: ñ
mulieri uir auctor erroris est.
Unde & paulus ait. Adam inqͥt
non ẽ deceptus: mulier autem
seducta in preuaricatione fu¬
it. Hunc uideamus utrũ ꝓpter
adiectionẽ que mandato ÷ ap¬
plicata: quod additũ est obfu¬
isse uideatur. Nam reuera si
bonũ ẽ neq tangetis ex eoͥ ad
cautionẽ ꝓfitiebat. cũ õs hoc
minue interdixerit: unmo
nec ꝑmiserit. Sunt enĩ qͥ dicatł.
qua ratione qͦd fecit. edi ñ uis-
sit & tangi:uerũ cũ in eo ligno
audieris naturam fuisse scien¬
tie boni & mali. potest estima-¬
ri quia noluit te malũ tange¬
re. satis est nobis uidere satha¬
nam sic̃ fulgur de celo cãden¬
tem. scd̾m uo̾cem dñu et oantẽ
escam ñ luminis sed noctis. & te¬
nebrarũ filiis: quia scriptũ est.

Expanded text:
ndacium. nam etsi de duobus uidendacium. nam etsi de duobus uideatur incertum, tamen sexus prodit qui prius potuerit errare. adde quia praeiudicio illa constringitur, cuius et postea prior error inuentus est. uiro enim mulier, non mulieri uir auctor erroris est. unde et Paulus ait: Adam inquit non est deceptus, mulier autem seducta in praeuaricatione fuit. Nunc uideamus utrum praeter adiectionem, quae mandato est adplicata, quod additum est obfuisse uideatur. nam re uera si bonum est neque tangetis ex eo et ad cautionem proficiebat, cur deus hoc minime interdixerit, immo erit. sunt enim qui dicant: qua ratione quod fecit uideri non iussit et tangi? uerum cum in eo ligno audieris naturam fuisse scientiae boni et mali, potest aestimari quia noluit te malum tangere. satis enim nobis uidere Satanan sicut fulgur de caelo cadentem secundum uocem domini et dantem escam non luminis, sed noctis et tenebrarum filiis, quia scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis. neq addere. Nã si iohes
hoc iudicauit de suis scriptissi
qͥs apposuerit inquit ad hec. ao¬
iciet in. illũ õs plagas que scͥp¬
te sunt in libroistoꝵ & qͥ dẽpserit
de uerbis his ꝓphetie huiꝰ. delebit
ds̃ partẽ illius de libro uite.qͣnͣ¬
tũ nichil diuinis mandatis ẽ de¬
trahendũ : Hinc gͦ cepit. p̾uari¬
catio prima ẽe̾ mandati. & ple¬
riq putant ñ mulieris hoc uitiũẽe
sed ade fuisse. ita adam dixisse
mulieri. dũ eam uellet facere
cautiorem: ut adderet mandasse
onm. neq tangetis ex eo qͥcquã.
Habemus enĩ. quia adam non
eua mandatũ acceperit a deo.
Non enĩ mulier formata fuerat
Ipsa quidẽ uerba ade qͥb muli¬
eri oirit formã seriemq man-¬
dati ñ ꝓdit lectio: s intelligimuᷤᷤ
ꝑ uirũ ad mulierem seriẽ transis¬
se manoati. Uidero tam̃ quid alii
sentiant: michi tam̃ uidet᷑ a mu¬
liere cepisse uitiũ: inchoasse m̃¬

Expanded text:
mandatis neque addere. nam si Iohannes mandatis neque addere. nam si Iohannes hoc micam ae suis scriptis: si quis adposuerit inquit ad haec, adiciet in illum deus plagas, quae scriptae sunt in libro isto, et qui dempserit de uerbis his prophetiae huius, delebit deus partem illius de libro uitae, quanto nihil diuinis mandatis est detrahendum! hinc ergo coepit praeuaricatio prima esse mandati. et plerique putant non mulieris hoc uitium esse, sed Adae fuisse. ita Adam dixisse mulieri, dum eam uellet facere cautiorem, ut adderet mandasse deum: neque tangetis ex eo quicquam. habemus enim quia Adam, non Eua mandatum acceperit a deo; non enim mulier formata fuerat. ipsa quidem uerba Adae, quibus mulieri dicit formam seriemque mandati, non prodit lectio, sed intellegimus per uirum ad mulierem seriem transisse mandati. uidero tamen quid alii sentiant; mihi tamen uidetur a muliere coepisse uitium, inchoasse me
Abbreviated transcription (Latin):
eo: ne morte moriamini. In mã¬
dato qͥdem nullũ uitiũ est: s
in relationẽ mandati. Etenim
quantũ presens lectio oocet:
discimꝰ nichil uel cautionis gr̃ã
ungerẽ nos debere mandato
Si quid enĩ uel addas uel detͣ¬
has: preuaricatio quedã uidet᷑
ẽẽ mandati. Pura enĩ & simplex
mandati forma seruanda: uel
destimonii series intimanda est
Plerũq testis oũ aliqͥd ad seriem
gestorũ ex suo adicit. totã testi¬
monii fidem. partis mendatio
decolorat. Nichil igit᷑. uel quod
bonũ uidetur addendũ ẽ. Nãq
hic quod offensionis habet pri¬
ma specie qͦd addidit mulier. neq
tangetis ex eo qͥcquã. Tangetis
enim õs ñ dixerat. s ñ edetis:
sed tam̃ lapsus incipit ẽẽ prin¬
cipium. Namq qͦd addidit uel
suꝑfluũ addidit: uel addendo de
ꝓprio. semiplenũ intellexit dei
esse mandatũ. Docet igit᷑ nos
presentis series lectionis: neq
detrahere aliqͥd. diuinis debere

Expanded text:
eo, ne morte moriamini. in maneo, ne morte moriamini. in mandato quidem nullum uitium est, sed in relatione mandati. etenim quantum praesens lectio docet. discimus nihil uel cautionis gratia iungere nos debere mandato. si quid enim uel addas uel detrahas, praeuaricatio quaedam uidetur esse mandati. pura enim et simplex mandati forma seruanda uel testimoni series intimanda est. plerumque testis dum aliquid ad seriem gestorum ex suo adicit, totam testimonii fidem partis mendacio decolorat. nihil igitur uel quod bonum uidetur addendum est. namque hic quid offensionis habet prima specie quod addidit mulier: neque tangetis ex eo quicquam? — tangetis enim deus non dixerat, sed non edetis — sed tamen lapsus incipit esse principium. nam quae addidit uel superfluum addidit uel addendo de proprio semiplenum intellexit dei esse mandatum. docet igitur nos praesentis series lectionis neque detrahere aliquid diuinis debere
Abbreviated transcription (Latin):
ducabitis ex eo. neq tangetis
ex eo: ne moriamini. Cũ audi
quero u̾sutiam. Simulat se
uerba dei dicere: & ꝓprios in¬
texit dolos. Cũ enimꝰ dixisset
tis ad escam. de ligno autẽ qͦo
ẽ scientie boni ꝙ mali ñ eda¬
tis: qua die autẽ manoucabi¬
tis ex eo morte moriemini. Serpens
quasi in terrogans mulierem.
cũ oixisset ds̃ ex om̃i ligno qͦd
ẽ in paradiso edetis. de ligno
autẽ uno non edetis. inseruit
mendatiũ. ut diceret ab omni
ligno ñ edetis: cũ de uno tantũ
ligno scientie boni & mali. pre¬
ceperit õs non ẽe̾ gustandum.
Qua ratione autem fefellerit
nichil mirũ: quia his qͥ aliquẽ
circũscribere conant᷑. consue¬
tudo ẽ fallere. Non est gͥ int̾¬
rogatio otiosa serpentis. Sed
ut scias in mandato nullum
uitiũ ẽe̾ potuisse: respondit
mulier & ait. Ex om̃i ligno ꝑa¬
oysi manducabimus: de fruc
tu autẽ ligni quod ẽ in medi¬
o paradiso dixit õs non man¬
ducabitis en eo neq tangetis ab

Expanded text:
ducabitis ex eo neque tangetis ducabitis ex eo neque tangetis ex eo, ne moriamini. cum audieuaere uersutiam. simulat se uerba dei dicere et proprios intexit dolos. cum enim dixisset dtis ad escam, de ligno autem quod est scientiae boni et mali non edetis, qua die autem manducabitis ex eo, morte moriemini, serpens quasi interrogans mulierem, cum dixisset deus: ex omni ligno quod est in paradiso edetis, de ligno autem uno non edetis\', inseruit mendacium, ut diceret: ab omni ligno non edetis\', cum de uno tantum ligno scientiae boni et mali praeceperit deus non esse gustandum. qua ratione autem fefellerit nihil mirum, quia iis qui aliquem circumscribere conantur consuetudo est fallere. non est igitur interrogatio otiosa serpentis. sed ut scias in mandato nullum uitium esse potuisse, respondit mulier et ait: ex omni ligno paradisi manducabitu autem ligni quod est in medio paradiso, dixit deus, non manducabitis ex eo neque tangetis ab
Abbreviated transcription (Latin):
hac quadã contentione nos fran¬
gere: & ueluti qͦddam anime
nr̃e corpus elidere. Unde et
paulus quasi bonus athleta. ñ
solũ ictus adu̾santium potesta¬
tum. uitare cognouerat: uerum
etiã aouersantes ferire. Undeait.
Percutio pugnis ñ ut aera ce¬
dens: & idõ quasi bonꝰ athleta
ad coronã meruit ꝑuenire Er.¬
go multiplicia tẽptam̃ta sunt
diaboli: & idõ bilinguis serpenͤ
habetur atq letalis: eoqͦd diabo¬
li minister. aliud lingua mim¬
loquitur. aliud corde meditat᷑
Sunt & alii ministri. qͥ & cordiᷤ
& uocis sue infectos ueneno. ue¬
lut uerboꝵ suoꝵ iactant sa¬
gittas: quib dñs ait. Genera¬
tio uperarũ: qͦ modo potestis
bona loqui cũ sitis mali: Q dixit
serpens mulieri. Quid utiq
dixit os ne edatis ex om̃i lig¬
no qͦd ẽ in paradiso: & oirit
mulier serpenti. Ex om̃i lig¬
no ꝑadysi manducabimu̾: de
fructu autẽ ligni qͦd ẽ in me¬
dio paradysi. dixit non man¬

Expanded text:
hac quadam contentione nos franhac quadam contentione nos frangere et ueluti quoddam animae nostrae corpus elidere. unde et Paulus quasi bonus athleta non solum ictus aduersantium potestatum uitare cognouerat, uerum etiam aduersantes ferire. unde et ait: percutio pugnis, non ut aera caedens. et ideo quasi bonus athleta ad coronam meruit peruenire. ergo multiplicia temptamenta sunt diaboli. et ideo bilinguis serpens habetur atque letalis, eo quod diaboli minister aliud lingua loquitur aliud corde meditatur. sunt et alii ministri, qui et cordis et uocis suae infectas ueneno ueluti uerborum suorum iactant sagittas, quibus dominus ait: generatio uiperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Et dixit serpens muliedixit Deus, ne edatis ex omni ligno quod est in paradiso? Et dixit mulier serpenti: Ex omni ligno paradisi manducabimus: de fructu autem ligni quod est in medio paradisi dixit deus: non man
Abbreviated transcription (Latin):
nouisse mulier estinanda ẽ. Cog¬
noscens igitur hoc loco tẽptam̃¬
tigenꝰ: plurima etiã aliis locis
tep̾tamenti genera repperies.
Alia sunt ꝑ principem huius
mundi. qui quedam uenena sa-¬
pientie in hunc mundũ euo-¬
muit. ut uera putarent ho¬
mines ẽẽ qͤ falsa sunt: & specie
quadã hominũ caperet᷑ affectuᷤᷤ.
Non enĩ semꝑ quasi aꝑtus hostis
ingreditur : sed sunt quedã po¬
testates que amorẽ simulent.
grãm q pretendant. ut paula¬
tim cogitationib nr̃is uenenũ
sue iniquitatis infundant: aqͥb
oriuntur illa peccata. que uel
ex delectatione. uel ex quadã
mentis facilitate nascuntur.
Sunt etiã alie potestates: que
ueluti colluctantur nobiscum.
Unde & apłs ait. Quia ñ est nob̃
colluctatio aduersus carnẽ et
sanguinẽ. sed aduersus princi¬
patus & potestates. & rectores
huiꝰ mundi tenebrarũ harum:
aduersus nequitiã spũaliũ. que
sunt in celestib. Uolunt enim

Expanded text:
nouisse mulier aestimanda est. cognouisse mulier aestimanda est. cognoscens igitur hoc loco temptamenti genus plurima etiam aliis locis temptamenti genera repperies. alia sunt per principem istius mundi, qui quaedam uenena sapientiae in hunc mundum euomuit, ut uera putarent homines esse quae falsa sunt et specie quadam hominum caperetur affectus. non enim semper quasi apertus hostis ingreditur, sed sunt quaedam potestates quae amorem simulent gratiamque praetendant, ut paulatim cogitationibus nostris uenenum suae iniquitatis infundant, a quibus oriuntur illa peccata, quae uel ex delectatione uel ex quadam mentis facilitate nascuntur. sunt etiam aliae potestates, quae ueluti conluctantur nobiscum. unde et apostolus ait: quia non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus . principatus et potestates et rectores huius mun di, tenebrarum harum, aduersus nequitiam spiritalium, quae sunt in caelestibus; uolunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Iste inferior adipiscit᷑. quod
ego seruare non potui: iste de
habeo. quib hominẽ decipere
possim. De limo factus est t̾re:
maternis corruptibilib in uolu¬
tus est. Et si anima suꝑioris na¬
ture: tamen & ipsa lapsui po¬
test ẽe̾ obnoria. in corporis car-¬
cere constituta: quando ego lap¬
sũ uitare non potui. Est igitur
uia prima ut decipiat᷑: dum
conditione sua maiora desiderat
Hic enĩ quidã est conatꝰ industrie:
deinde carnis ẽ. quod ñ habeat
desiderare. Postremo in qͦ uideor
ego. om̃ib esse sapientior: nisi
circũscribam hominẽ: & uersutia
& fraude contendam: Itaq ma-¬
chinatus ẽ ut ñ primo adam ad¬
oriretur: seo adam ꝑ mulierem
circũscribere conaretur. Non ad¬
orsus ẽ eum qͥ coram acceperat
celeste mandatũ: s eam ad orsus
est que a uiro didicerat. ñ a deo
quid obseruaret acceperat. Neq
enĩ habes qͥa mulieri dixit d̃s
s quia ade dixit: & ideo ꝑ adã cog¬

Expanded text:
cens: \'iste inferior adipiscetur quod cens: \'iste inferior adipiscetur quod ego seruare non potui? iste de habeo quibus hominem decipere possim. de limo factus est, terra ei mater est, coruptibilibus inuolutus est. etsi anima superioris naturae, tamen et ipsa lapsui potest esse obnoxia in corporis carcere constituta, quando ego lapsum uitare non potui. est igitur uia prima, ut decipiatur. dum condicione sua maiora desiderat. hic enim quidam est conatus industriae. deinde carnis est quod non habeat desiderare. postremo in quo uideor ego omnibus esse sapientior, nisi circumscribam hominem et uersutia et fraude contendam?1 itaque machinatus est ut non primo Adam adoriretur, sed Adam per mulierem circumscribere conaretur. non adorsus est eum qui coram acceperat caeleste mandatum. sed eam adorsus est quae a uiro didicerat, non a deo quid obseruaret acceperat. neque enim habes quia mulieri dixit deus, sed quia Adae dixit, et ideo per Adam cog
Abbreviated transcription (Latin):
entiorem serpentẽ. intelligis qu̾ẽ
delectatio bene sapiens dicit᷑:
qͥa &e carnis appellat᷑ sapien¬
tia. sic̃ habes. quia sapientia
huiꝰ carnis inimica est dõi et
ad ex qͥrenda delectationũ ge¬
nera astuti sunt. qui appeten
inimica sensib nr̃is. Unde sc̃s¬
ait. Hideo aliam legem in mẽ¬
bris meis repugnantẽ legi
mentis mee: & captuũi me du
centẽ in legem peccati. Si autẽ
ad diabolum referas: uerus ini¬
micis ẽ generis humani. Que
causa autem inimicitiarũ. nͥ
inuidia sic̃ salomon ait: inui¬
dia diaboli mors introuut in
orbem terrarum: In uidie aut̃
causa: beatitudo hominis. in
paradiso positi. Et idõ qm ip¬
se diabolus acceptã grãm te¬
nere nͨ potuit. inuidit homi¬
ni: eoquod figuratus e limo. ut
incola paradisi esset electus. Con¬
sioerabat enĩ diabolus. qͦd ipse qͥ
fuisset suꝑioris nature. in hec scła¬
ria & mundana. deciderat: homo
autẽ inferior creatura sperabat
eterna. Hoc ẽ gͦ quod inuidet: di¬

Expanded text:
entiorem serpentem, intelligis quem uptas atque delectatio bene sapiens dicitur; quia et carnis appellatur sapientia: sicut habes, Quia sapientia hujus carnis inimica est Deo » . « Et ad exquirenda delectationum genera astuti sunt, qui appetentinimica sensibus nostris. Unde suideo aliam legem m membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuantem me in lege peccati, si autem ad diabolum referas, uerus inimicus est generis humani. quae causa autem inimicitiarum nisi inuidia? sicut Solomon ait quia inuidia diaboli mors introiuit in orbem terrarum. inuidiae autem causa beatitudo hominis in paradiso positi et ideo, quoniam ipse. diabolus acceptam gratiam tenere non potuit, inuidit homini eo quod figuratus e limo, ut incola paradisi esset, electus est. considerabat enim diabolus quod ipse, qui fuisset superioris naturae, in haec saecularia et mundana deciderat, homo autem inferioris creaturae sperabat aeterna. hoc est ergo quod inuidit di
Abbreviated transcription (Latin):
isti qͥ sic̃ nebula uolant: &sicut
columbe cũ pullis suis: Ut nebu¬
le ur̃e rorent iusticiã: & colũbe
pariant simplicitatẽ. Sic nauiga¬
te quasi transfretantes mundum.
non ꝑerrantes quasi naues thar¬
sis: ut in intelligibiles portꝰ cur¬
sũ dirigatis. & conuehatis diuiti¬
as maris. Sic festinate: ut dicat᷑
de uobis. Leues facti sunt suꝑ a
qͥlas. Ab ira enĩ uentura fugien¬
dũ uidetis. quã declinare potue¬
runt. qui ꝑ penitentie sibi spem.
locauerunt euadendi. & reconci¬
liationis future fidẽ hauserint.¬

Expanded text:
isti, qui sicut nebula uolant et sicut isti, qui sicut nebula uolant et sicut columbae cum pullis suis? ut nebulae uestrae rorent iustitiam et columbae pariant simplicitatem. sic nauigate quasi transfretantes mundum, non pererrantes quasi naues Tharsis, ut in intellegibiles portus cursum dirigatis et conuehatis diuitias maris. sic festinate, ut dicatur de uobis: leues facti sunt super aquilas. ab ira enim uentura fugiendum uidetis, quam declinare poterunt qui per paenitentiam sibi spem locauerint euadendi et reconciliationis futurae fidem hauserint
Abbreviated transcription (Latin):
erratur. Sed si uis bene fugere:
longe fac uias tuas ab eoꝵ sermo¬
nib. Mortuus ẽ tibi princeps
sacerdotũ : tͥ crucifixus est. ut
clauis eiꝰ adhereas. Te enĩ in
illa carne: & tua peccata susce¬
tuorũ cyrographa: ut iam mun¬
do nichil debeas. cui semel renun¬
tiasti. Et recte nichil debes: cui
suppetit dicere. Michi enĩ mundꝰ
crucifixus ẽ & ego mundo: ut iã
mortẽ non timeas si generas xp̃m.
in quo potes dicere. Ybi est mors
uictoria tua: ubi ẽ aculeus tius:
Et enĩ cũ uetꝰ ille homo nr̃ af¬
fixus est cruci. destructũ ẽ pec
catũ. obtusus aculeus. uacuata
culpa: ut ulteriꝰ seruire flagiti¬
is desinamꝰ. Abiit enĩ & uetus hõ:
nunc autẽ iã ñ uetꝰ homo in no¬
bis. s noua ẽ creatura. habens in
se similitudinẽ xp̃i: cuiꝰ morti
similitudini consepulti. inagi¬
nẽ uite eius assũpsimꝰ: alas gr̃e
spũalis accepimus. Sic igitur
uolate: ut dicat᷑ de uob̾. Qui suiss

Expanded text:
erratur; sed si uis bene fugere, erratur; sed si uis bene fugere, longe fac uias tuas ab eorum sermonibus. Mortuus est tibi princeps sacerdotum, tibi crucifixus est, ut clauis eius adhilla carne, et tua peccata susclictorum chirographa; ut jam mundo nihil debeas, cui semel renuntiasti. Et recte nihil debes, cui suppetit dicere: Mihi enim mundus crucifixus est, et ego mundo ; ut jam mortem non timeas, si geras Christum, in quo potes dicere: Ubi est, mors, victoria tua? Ubi est, mors, aculeus tuus ? Etenim cum vetus ille homo noster affixucatum, obtusus aculeus, uacuata culpa, ut ulterius seruire flagitiis desinamus. abiit enim et uetus homo. nunc autem iam non uetus homo in nobis, sed noua est creatura habens in se similitudinem Christi, cuius mortis similitudini consepulti imaginem uitae eius adsumpsimus, alas gratiae spiritalis accepimus. sic igitur uolate, ut dicatur de uobis: qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mũ clausit. Nec cohabitans nouerat
eos quoꝵ flagitia nesciebat: & ob¬
ꝓbria aduersabatur. Nec fugiens
resperit eos: quoꝵ conuersationeᷤ
non desiderabat. Fugit ergo sicut
loch qͥ renuntiat uiciis. abdicat
se incolarũ morib: qui post se ñ
respicit: qͥ suꝑiorẽ illam ciuitatẽ
ingreditur. introitu cogitationum
suarum: nec recedit ex ea. donec
moriatur princeps sacerdotũ. qui
tulit peccatũ mundi. Mortuus
qͥdem est semel: s moritur unicui¬
q qui baptizat᷑ in morte.xpi ut
consepeliam᷑ cũ eo. ut resurgamꝰ
cũ eo: & in nouitate uite illius
ambulemus. Bene fugis. si cortu¬
ũ non imitet᷑ peccatorũ consilia.¬
& cogitationes eoꝵ. Bene fugis
si oculus tiuuis fugiat calices et
declinet: ut lingua tua ueritatẽ
custodiat. Bene fugis: si ñ respon¬
deas inprudenti ad inprudentiã
illius. Bene fugis: si auferas gres¬
sũ pedum tuorũ. ex ore insipien¬
tium. Cito enĩ malis ducibus

Expanded text:
mum clausit nec cohabitans nouerat mum clausit nec cohabitans nouerat eos quorum flagitia nesciebat et obprobria auersabatur nec fugiens respexit eos quorum conuersationes non desiderabat. fugit ergo sicut Loth, qui renuntiat uitiis, abdicat se incolarum moribus, qui post se non respicit, qui superiorem illam ciuitatem ingreditur introitu cogitationum suarum nec recedit ex ea, donec mor iatur princeps sacerdotum, qui tulit peccatum mundi. mortuus quidem semel est, sed moritur unicuique, qui baptizatur in morte Christi, ut consepeliamur cum eo et resurgamus cum eo et in nouitate uitae illius ambulemus. bene fugis, si cor tuum non imitetur peccatorum consilia cogitationes<que> eorum. bene fugis, si oculus tuus fugiat calices et declinet, ut lingua tua ueritatem custodiat. bene fugis, si non respondeas inprudenti ad inprudentiam illius. bene fugis, si auferas gressum pedum tuorum ex ore insipientium. cito enim malis ducibus
Abbreviated transcription (Latin):
rauit: et effudit suꝑ se ñ corpus
s animã. Effudisset enĩ corpus:
si carnalibus adquieuisset. Deniq
cũ morte dãpnaretur. exclama¬
uit quasi uidex reoꝵ arbitra ca¬
lũpniantiũ: & innocentis consrien¬
tie aultoritate. diuinã sibi in ui¬
dicio arcessiuit cognitionẽ. Non
timore mortis ꝑcita: s arguentis
censure potestate precelsa. Susan¬
na gͦ fugit scłm. & se dõ credidit:
ad illam arcẽ ciuitatis eternę fugi¬
ens. que totũ mundũ complectit᷑.
qm intͣ deũ om̃e confugit. Et pau¬
lus ut euaderet: ꝑ fenestrã di mis¬
sus in sporta. Sportũ enĩ triplex.
corrũpi non posse nouerat. Sed
fugit ut eugłm xp̃i toto orbe
p̃dicaret: ꝙ ideo in ꝑadisũ raptꝰ
est. Et nos fugiamiis ꝑ fenestram.
audientes precepta dñi: & uisu
giamꝰ sic̃ loth: sodomitana crimi¬
na ampliꝰ quã supplicia formidanꝰ.
Magis enĩ prius certe scelerum
fugit contagiã qͥ sodomitanis oo¬

Expanded text:
rauit et effudit super se non corpus, rauit et effudit super se non corpus, sed animam ; effudisset enim corpus, si carnalibus adquieuisset. denique cum morte damnaretur, exclamauit quasi iudex reorum, arbitra calumniantum et innocentis conscientiae auctoritate diuinam sibi in iudicium accersiuit cognitionem, non timore mortis percita, sed arguentis censurae potestate praecelsa. Susanna ergo fugit saeculum et se deo credidit ad illam arcem ciuitatis aeternae fugiens, quae totum mundum conplectitur, quoniam intra deum omnia. fugit et Paulus ut euaderet per fenestram demissus in sporta - spartum enim triplex corrumpi non posse nouerat -, sed fugit, ut euangelium domini toto orbe praedicaret, et ideo in paradisum raptus est. et nos fugiamus per fenestram audientes praecepta domini et uisu giamus sicut Loth Sodomitana crimina amplius quam supplicia formidans. magis enim pius certe scelerum fugit contagia qui Sodomitanis do
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ desid̾at. effundat suꝑ se animã
suã. ut nichil possesioni carnis
relinquat: s ubiq anima suꝑflu¬
at. Pulcre eã effudit susanna. ut
euaporare in eam ñ possent cor-¬
poris incendia: mortis formidineᷤ:
uite cupiditates. Effusa suꝑ ipsã
anuna. om̃e restrixit carnale
desidium: seculare studiũ. Que ꝙ̃
ꝓdigiosorũ senũ. & impudentum
presbiteroꝵ potuit flammas res¬
tinguere: nisi in his ꝓfluuiũ libidi¬
nis redundasset. A quib cũ inten¬
detur calũpnia. si assensus negare¬
tur adulterio: ingemuit susanna
& dixit. Angustie michi assunt un¬
diq. Si enĩ hoc fecero: morte eter¬
na ꝑibo. Sin autẽ: ñ effugiã manꝰ
uestras. Melius tam̃ iudicauit cri¬
men potius fugere: quã ꝑiculum.
Plorauit itaq: cũ crim̃ obiceret᷑
Plorauit. cũ sibi de pudica &e casta
adulteri udiciũ uindicarent:
ñ mortẽ d̾plorans. s castitatis ca¬
lũpniam. Religionis inuiriã plo¬

Expanded text:
tem desiderat effundat super se animam tem desiderat effundat super se animam suam, ut nihil possessioni carnis relinquat, sed ubique anima superfluat. pulchre eam effudit Susanna, ut euaporare in eam non possent corporis incendia, mortis formidines, uitae cupiditates. effusa super ipsam anima omne restincxit carnale desiderium, saeculare studium. quae etiam prodigiosorum senum et inpudentium presbyterorum potuit flammas restinguere, nisi in his profluuium libidinis redundasset. a quibus cum intenderetur calumnia, si adsensus negaretur adulterio, ingemuit Susanna et dixit: angustiae mihi adsunt undique. si enim hoc fecero, morte aeterna peribo: sin autem, non effugiam manus uestras. melius tamen iudicauit crimen potius fugere quam periculum. plorauit itaque, cum crimen obiceretur: plorauit cum sibi de pudica et casta adulteri iudicium uindicarent, non mortem deplorans, sed castitatis calumniam, religionis iniuriam plo
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit. Bonũ enĩ sapientie
sacrificiũ: bona ẽ hostia fides:
& om̃is uirtus. Deniq sapientia
int̾fecit suas hostias: & miscuit
in craterem suũ uinũ. Et ideo
ut insipientib gentilib potũ
daret fidei: ad craterem suum
conuocauit eos dicens. Qui est
insipiens deuertat ad me. Et e¬
gentibus sensu: dixit. Uenite et
edite de meis panib: & bibite uinũ
quod miscui uobis. De hoc cratere
plato in suos libros tͣnferendum
putauit: ad cuiꝰ potũ euocauit
animas. S eas explere nesciuit:
qͥ potũ non fidei. s ꝑfidiȩ minis¬
trabat. Iugiamꝰ ergo hinc. sic̃
fugit despatria sc̃s iacob Scie¬
bat enĩ serã patriã esse suꝑiorẽ
Fugiamus sicut cerui ad fontes
aquarum. Quos sitiebat dauid:
sitiat & nostra anima. Quis ẽ ille
fons: Audi dicentẽ. Om̃ apud
te est fons uite. Huic fonti dicat
anima nr̃a. Quando ueniam et
apparebo ante faciem tuã: Fons
enun deus est. Sed qͥ hunc fon-¬

Expanded text:
impleuit; bonum enim sapientiae impleuit; bonum enim sapientiae sacrificium, bona est hostia fides et omnis uirtus. denique sapientia interfecit suas hostias et miscuit in cratere suum uinum. et ideo ut insipientibus gentilibus potum fidei daret, ad craterem suum conuocauit eos dicens: qui est insipiens deuertat ad me et egentibus sensu dixit: uenite et edite de meis panibus et bibite uinum, quod miscui uobis. de hoc cratere Plato in suos libros transferendum putauit, ad cuius potum euocauit animas, sed eas explere nesciuit, qui potum non fidei, sed perfidiae ministrabat. Fugiamus ergo hinc, sicut fugit de patria sanctus Iacob; sciebat enim ueram patriam esse superiorem. fugiamus sicut cerui ad fontes aquarum: quos sitiebat Dauid sitiat et nostra anima. quis est ille fons? audi dicentem: quoniam apud t e fons uitae. huic fonti dicat anima mea: quando ueniam et parebo ante faciem tuam? fons enim deus est; sed qui hunc fon
Abbreviated transcription (Latin):
ad uenationem a patre missus
est: Sed considera quia pater
oꝓnunciauit. qͥa paratũ habere
ñ posset. qͦd spualiter petebatur
Et ideo quia deficiebatur ingeni¬
o: uel diligentie subsidiũ ut ad¬
iungeret exigebat. Celeritatis qͦ
admonet: qui ait. Cape arcũ & sa¬
gittam. Accipit tamen & diligen¬
tie fructũ: qui agnoscit superuiᷤᷤ
esse ingenii munus. Nec inmeri¬
to domesticos cibos detulit: qͥ do
mesticis seminis sui sapientie si¬
bi ad quisiuit copulam. Bona aut̃
diligentia cũ sapientia: & inuen¬
tio cũ ingenio est naturali. Beni¬
q habens in ꝓmptu sapientie co-¬
pulã sc̃s ysaac: deambulabat
in cãpo. immo abalienabatur.
Q nos primo sapientie copule¬
mͦ: & sic exeamꝰ in campo. que¬
rere & inuenire cupientes.
Multi enĩ sine sapientia male
quert᷑ & ideo cam quia non acce-¬
ꝑat a deo prudentiã male que¬
siuit : male exiuit in cãpũ. Abel
bene: qͥ ꝑfectũ sacrificii munꝰ

Expanded text:
ad uenationem a patre missus ad uenationem a patre missus est ? sed considera quia et pater pronuntiauit quia paratum habere non posset quod spiritaliter petebatur. et ideo quia deficiebatur ingenio uel diligentiae subsidium ut adiungeret exigebat. celeritatis quoque admonet, qui ait: cape arcum et sagittam. accipit tamen et diligentiae fructum qui agnoscit superius esse ingenii munus. nec inmerito domesticos cibos detulit. qui de domesticis seminis sui sapientiae sibi adquisiuit copulam. bona autem diligentia cum sapientia et inuentio cum ingenio est naturali. denique habens in promptu sapientiae copulam sanctus Isaac deambulabat in campo, immo abalienabatur. et nos primo sapientiae copulemur et sic exeamus in campum quaerere et inuenire cupientes. multi enim sine sapientia male quaerunt. et ideo Cain, quia non acceperat a deo prudentiam, male quaesiuit, male exiuit in campum, Abel bene, qui perfectum sacrificii munus
Abbreviated transcription (Latin):
ille uenat᷑ & querit. et predurũ
atq agrestem semnonẽ suggerere
parat. preuenit iacob celeri in¬
uentione & miti: & ꝓpe domesti¬
ca responsione suaue uerbũ mi¬
nistrans. quo eũ mulceret iet de¬
lectaret. Unde miratus pat̾ ait
Quid ẽ hoc qͦd tam cito inuenis¬
ti filiͦ Respondit iacob Quod
tradidit dñs d̃s tuus in manus
meas. Prima definitio in int̾ro¬
gatione est: scđa in responso.
Plena gͥ om̃ia repperiens pat̾
que erant uel ingenii uel dili¬
gentie: definitionis consũmati¬
one conclusit dicens. Ecce odor
filii mei sic̃ odor agri pleniqu̾e
benedixit dñs. Ager enim & na¬
turale habet fertilitatis ingeni¬
ũ: & culture diligentiã tẽporalẽ
Meritoq in eo est plenitudo: cui
utrũq non deest. Simul cũ ad
bori. Et confirmauit esau dicens
Iuste uocatũ est nom̃ eius iacob.
supplantauit enĩ me iam bis: et
primogenita mea accepit. Sed
forte dicas. In qͦ morã fecit: qui

Expanded text:
ille uenatur et quaerit et praedurum ille uenatur et quaerit et praedurum atque agrestem sermonem suggerere parat, praeuenit Iacob celeri inuentione et miti et prope domestica responsione suaue uerbum ministrans, quo eum mulceret et delectaret. unde miratus pater ait: quid est hoc, quod tam cito inuenisti, fili? respondit Iacob: quod tradidit dominus deus tuus in manus meas. prima definitio in interrogatione est, secunda in responso. plena igitur omnia repperiens pater quae erant uel ingenii uel diligentiae definitionis consummatione conclusit dicens: ecce odor filii mei tamquam odor agri pleni, quem benedixit dominus. ager enim et naturale habet fertilitatis ingenium et culturae diligentiam temporalem meritoque in eo est plenitudo, cui utrumque non deest. simul cum addbori. et confirmauit Esau dicens : iuste uocatum est nomen illius Iacob; subplantauit enim me iam bis et primogenita mea accepit. Sed forte dicas: in quo moram fecit qui
Abbreviated transcription (Latin):
inuentorũ suoꝵ auctorẽ testifica¬
tus est deũ: in quo & diligentie
palma. et ingͤnii significatur
ubertas. Prima ergo definitio: in
inuentione. Quod inuenit᷑ que¬
ritur. & qͦd querit᷑ temporis est.
&̾ quod temporis est utiq diligen¬
tie est. Quod autẽ p̃uenit usũ
temporis. d̃s̃ infundit: deus dat̃.
Quod deus dat: nat᷑e ñ diligen¬
tie ẽ. Ingeniũ igitur: diuini est
muneris. Quod autẽ duini mune¬
ris: hoc nature ingeniũ. Ergo na¬
tura ẽ. inuentio diligentie. Illud
sine tempore: hoc indiget tẽpore.
Ideoq illud tempore presto est
hoc in spatio tẽporis inuestigat᷑
Illud supra nos: hoc uͦ ad nos re¬
fertur. Querenti igit᷑ patri cibũ
uerbi. ñ enĩ in solo pane uiuit
homo. s in om̃i uerbo dĩ: talẽ ci¬
bũ querebat ysaac: talem cibũ
esuriebat petrus. quando uidit
crͤdituri gentilis populi miste¬
ria. Esau presto ñ habuit cibum
spũalis & uelocioris ingenii. Dũ

Expanded text:
inuentorum suorum auctorem testificainuentorum suorum auctorem testificatus est deum, in quo et diligentiae palma et ingenii significatur ubertas. prima ergo definitio in inuentione. quod inuenitur quaeritur et quod quaeritur temporis est et quod temporis est utique diligentiae est. quod autem praeuenit usum temporis deus infundit, deus dat, quod deus dat naturae, non diligentiae est. ingenium igitur diuini est muneris, quod autem diuini muneris hoc naturae. ingenium ergo naturae est, inuentio diligentiae: illud sine tempore, hoc indiget tempore. ideoque illud tempore praesto est, hoc in spatio temporis inuestigatur; illud supra nos, hoc uero ad nos refertur. quaerenti igitur patri cibum uerbi - non enim in solo pane uiuit homo, sed in omni uerbo dei; talem cibum quaerebat Isaac, talem cibum esuriebat Petrus, quando uidit credituri gentilis populi mysteria - Esau praesto non habuit cibum spiritalis et uelocioris ingenii. dum
Abbreviated transcription (Latin):
niones: que mulierib infirmis
comparantur. Unde pulcre qͦ
ostenderet᷑ sara ad ꝑfectũ uenisse.
ut generaret risum & leticiã:
defecert inqͥt sare fieri mulie-¬
bria. Bona ergo defectio cupidi¬
tatũ: defectio uanitatis: quia ue¬
ritatis adiectio est. Unde ꝙ sc̃s
ait. Defecit in salutare tuũ a¬
nua mea. Paritura & enĩ erat¬
quẽ concesserat. & ꝓmise¬
rat. deus. Pari tura leticiam:
& sobriã illam iocunditatis ebri¬
etatẽ paritura: ante expectatũ
ingenii celebritate partus feta
sapientie. Deniq & de aliis mu¬
e priꝰ paruint quã ueniant
obstetrices: eo quoo anime iustoꝵ
ñ expectent artes & disciplinas
ꝓpter inuentionũ genera. nec re¬
quirant adiumenta generandi.
sed sponte partus suos fundant.
expectationemq preueniant:
nec minꝰ impiger ad inueniendũ
quã ad exequendũ iacob. Cui cũ
mater dixisset ut inferret patri
escas: definitionũ genera suppetis¬
se cernuimus. Nã & cito inuenit.ꝙ

Expanded text:
niones, quae mulieribus infirmis niones, quae mulieribus infirmis comparantur. unde pulchre, quo ostenderetur Sarra ad profectum uenisse, ut generaret risum et laetitiam, defecerunt inquit Sarrae fieri muliebria. bona ergo defectio cupiditatum, defectio uanitatis, quia ueritatis adiectio est. unde et sanctus ait: defecit in salutare tuum anima mea. paritura etenim eratquem concesserat eoque et promiserat deus, paritura laetitiam et sobriam illam iocunditatis ebrietatem, paritura ante expectatum ingenii celeritate partus, feta sapientiae. denique et de aliis e prius pariunt quam ueniant obstetrices, eo quod animae iustorum non expectent artes et disciplinas propter inuentionum genera nec requirant adiumenta generandi, sed sponte partus suos fundant expectationemque praeueniant. Nec minus inpiger ad inueniendum quam ad exsequendum Iacob, cui cum mater dixisset ut inferret patri escas, definitionum genera suppetisse cernimus. nam et cito inuenit et
Abbreviated transcription (Latin):
uos in nomine dñi. Qui enĩ pre¬
tereunt. non possunt dicere. qͥa
ñ dixerunt pretereuntes uiam
benedictio dñi suꝑ uos: quẽ admo¬
dũ dixit ꝓpheta. Itaq si nolumus
non preterire oꝑa nr̃a: non pre¬
tereamus mandata dñi. Non pre¬
tereamus requirendi iħm. dñi
diligentiã: emerendi eiꝰ gratiam.
Non preteriuit eũ illa mulier:
que usq in pharisei domũ ingres¬
sa in qua xp̃s recũbebat. in pe¬
des eius ꝑfudit unguentũ: Non
pretereamus discipline alicuius
ꝓfectũ: sicut ꝙ̃ ioseph adolescen¬
tulus non preteriuit. quia fr̃s
suos requirebat: & ad eũ festina¬
bat locum. in qͦ pascebant oues.
Et cũ cognouisset qͥa in dotaim
sunt: ꝑrexit eo. Significat᷑ aut̾e
illo uerbo dochaim defectus ido¬
neus: id ẽ uanarũ opinionũ de¬
fectus: non meoiocris s ꝑfectus
& plenus: in quo ꝓfectus ẽ aĩe.
Sapiens enim. quando minuit
addit. Deficiant enĩ scłares opi-¬

Expanded text:
uos in nomine domini. qui enim praeuos in nomine domini. qui enim praetereunt non possunt dicere, quia non dixerunt praetereuntes uiam: benedictio domini super uos, quemadmodum dixit propheta. itaque si uolumus non praeterire opera nostra, non praetereamus mandatum dei, non praetereamus requirendi Iesu domini diligentiam, emerendi eius gratiam. non praeteriuit eum illa mulier. quae usque in Pharisaei domum ingressa, in qua Christus recumbebat, in pedes eius superfudit unguentum. non praetereamus disciplinae alicuius profectum, sicut etiam Ioseph adulescentulus non praeteriuit, quia fratres suos requirebat et ad eum festinabat locum, in quo pascebant oues, et cum cognouisset quia in Dothaim sunt, perrexit eo. significatur autem illo uerbo Dothaim defectus idoneus, id est uanarum opinionum defectus non mediocris, sed perfectus et plenus, in quo profectus est animae. sapiens enim quando minuit addit; deficiunt enim saeculares opi
Abbreviated transcription (Latin):
num. sic̃ dixit moyses. &erunt
sabbata terre uobis esce. Epula¬
toriũ enĩ & plenũ iocunditatis
ar tranqͥllitatis est. requiescere
in dño: & eiꝰ delectationẽ uidere.
Qui ergo confugimus ad deu̾: ad
mundum reuertimur: Qui pec¬
cato mortui sumus: peccata re¬
petimus: Qui renunciauimꝰ scło.
& usui eiꝰ ÷ iterũ in luto eius here¬
bimus:. Fugiamus hinc: quia
t̃epus breue est. Audi quomodo
fugias. Et qui habent uxores: ita
sint ac si non habeant. Et qͥ flent
tanquã non flentes: & qͥ gaudent
tãquam ñ gaudentes: et qui eniũt
tanquã non possidentes: & qͥ hoc
mundo utuntur. tanquã ñ utan¬
tur. Preterit enĩ figura mundi
huius. Non ergo cum pretereun¬
te figura huius mundi oꝑa nr̃a
pretereant. ne etiã ipsi preterea¬
mus: s maneamꝰ in ueritate. Si
manemus in xp̃o. manemus in
ueritate: & cũ eo manebimus. et
ñ pret̾ibimus: sed dicemus. Be¬
nedictio dñi suꝑ uos: benedi ximꝰ

Expanded text:
num, sicut dixit Moyses : et erunt num, sicut dixit Moyses : et erunt sabbata terrae uobis escae. epulatorium enim et plenum iocunditatis et tranquillitatis est requiescere in deo et eius delectationem uidere. qui ergo confugimus ad deum ad mundum reuertemur, qui peccato mortui sumus peccata repetemus, qui renuntiauimus saeculo et usui eius iterum in luto eius haerebimus? fugiamus hinc, quia tempus breue est. audi quomodo fugias: et qui habent uxores ita sint ac si non habeant et qui flent tamquam non flentes et qui gaudent tamquam non gaudentes et qui emunt tamquam. non possidentes et qui hoc mundo utuntur, tamquam non utantur; praeterit enim figura huius mundi. non ergo cum praetereunte figura mundi opera nostra praetereant, ne etiam ipsi praetereamus, sed maneamus in ueritate. si manemus in Christo, manemus in ueritate et cum eo manebimus et non praeteribimus, sed dicemus : benedictio domini super uos, benedicimus
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ gratia. Mortiu ergo
scło sumus: quid adhuc de seculo
decernimus: Mortui sumꝰ cũ xp̃o:
qͥd adhuc uite huiꝰ actus requi¬
in nobis manifestetur. Hoi ergo
iã nr̃am illã uitã s xp̃i uitã u¬
uamꝰ: uitã innocentie: uitã casti¬
monie: uitã simplicitatis. om̃iũ¬
q uirtutũ. Cũ xp̃o resurreximꝰ:
in illo uiuamus. in illo ascenda¬
mus: ut serpens calcaneũ nr̃m
qͦd uulneret in terris inuenire
non possit. Fugiamus hinc. Po¬
tes animo fugere: & si retineris¬
in corpore. Notes & hic e̾e̾ &ad esse
ad dñm. si illi adhereat anima
tuã. si post ipsum cogitationib
tius ambules: si fide non specie.
iuas eiꝰ sequaris: si ad ipsũ con¬
fugias. Est enĩ refugium & uir-¬
tus: cui dicit dauid. Ad te con
fugi: ꝙ ñ sũ deceptus. Ergo quia
deus refugiũ. d̾s autẽ in celo et
supra celos: utiq hinc illo fugi¬
endũ est. ubi pax. ubi requies ab
operib: ubi epulem᷑ sabbatũ mag¬

Expanded text:
post mortem gratia. mortui ergo post mortem gratia. mortui ergo saeculo sumus: quid adhuc de saeculo decernimus ? mortui sumus cum Christo: quid adhuc uitae huius actus requiin nobis manifestetur. non ergo iam nostram illam uitam, sed Christi uitam uiuimus, uitam innocentiae, uitam castimoniae, uitam simplicitatis omniumque uirtutum. cum Christo resurreximus, in ipso uiuamus, in ipso ascendamus, ut serpens calcaneum nostrum quod uulneret in terris repperire non possit. Fugiamus hinc. potes animo fugere, etsi retineris corpore. potes et hic esse et adesse ad dominum, si illi adhaereat anima tua, si post ipsum cogitationibus tuis ambules, si fide, non specie uias eius sequaris, si ad ipsum confugias. est enim refugium et uirtus, cui dicit Dauid: ad t e con fu g i et non sum deceptus. ergo quia deus refugium, deus autem in caelo et supra caelos, utique hinc illo fugiendum est, ubi pax, ubi requies ab operibus, ubi epulemur sabbatum mag
Abbreviated transcription (Latin):
tis. s apłis predicatio euuangelii
debebatur. Ea ẽ quã supͣ diximꝰ
dicta in serpente sententia. In
hominẽ quoq cuiꝰmodi directa
sit: consideremꝰ. Maledictus est
ille. qͥ auctor ẽ culpe: s non ẽ ma¬
ledictus iste. qͥ aliena fraude de¬
ceptus est. Tamen qͥa ñ seruauit
mandatũ dei: operum suorũ la¬
bore dãpnatur. Maledicit᷑ sane
terra. sed in oꝑib peccatoris:
ꝙ maledicit᷑ donec resoluatur in
terrã. Ioeo ergo suscepit iħs car¬
nẽ: ut maledictũ carnis pecca¬
tricis aboleret. Et factus : pro
nobis maledictũ. ut benedictio
absorberet maledictionẽ: inte¬
gritas peccatũ: indulgentia sen¬
tentiã: uita mortem. Suscepit
enĩ & mortẽ. ut impleret᷑ sen¬
tentia: satisfieret uidicato
maledictũ carnis peccatricis
usq ad mortem. Nichil gͦ factũ
ẽ contra sententiã dĩ: cum sit
oiuine conditio impleta senten¬
tie. Maledictũ enĩ usq ad mortẽ:

Expanded text:
tis, sed apostolis praedicatio euangelii tis, sed apostolis praedicatio euangelii debebatur. ea est, quam supra diximus, dicta in serpentem sententia: in hominem quoque cuiusmodi directa sit consideremus. maledictus est ille qui auctor est culpae, sed non est maledictus iste qui aliena fraude deceptus est; tamen quia non seruauit mandatum dei, operum suorum labore damnatur - maledicitur sane terra, sed in operibus peccatoris - et maledicitur, donec resoluatur in terram. ideo ergo suscepit Iesus carnem, ut maledictum carnis peccatricis aboleret, et factus est pro nobis maledictum, ut benedictio absorberet maledictionem, integritas peccatum, indulgentia sententiam, uita mortem. suscepit enim et mortem, ut impleretur sententia, satisfieret iudicato: male dictum carnis peccatricis usque ad mortem. nihil ergo factum est contra sententiam dei, cum sit diuinae condicio impleta sententiae; maledictum enim usque ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum. qͦd malitiã deus repri¬
mendã interim quã abolendã
putauerit: ait ad serpentẽ. Et
inimicitias ponã inter te & mu
uerẽ: & semen tuũ. et sem̃ illius.
Ipsa tibi feruabit capud: & tu
illius calcaneũ. Ubi inimicitie
sunt: discordia ẽ. nocendiq stu¬
dium. ubi nocendi studiũ: ibi ma¬
licia ponitur. Ergo discordia int̾
serpentẽ & mulierẽ: discordia
malitie subest. Non ẽ ergo subla¬
ta malitia. Deniq seruatum est
serpenti. ut calcaneũ mulieris
& seminis eiꝰ obseruaret: quo no¬
ceat. et uenenũ suũ infundat.
Non ergo ambulemꝰ in t̾renis:
& serpens nobis nocere ñ pot̾it
Sumamus euuangelicũ calciam̃¬
tũ. qͦ uenenũ serpentis excludit᷑:
morsus hebetatur: ut simus calci¬
ati pedes in euuangeliũ. & fortas¬
se. ideo. moyses iubetur soluere
calciamentũ pedũ suoꝵ. ut su¬
meret calciamentũ euuangelii:
uel qͥa ñ moysi id est non ꝓphe¬

Expanded text:
propositum, quod malitiam deus repripropositum, quod malitiam deus reprimendam interim quam abolendam putauerit, ait ad serpentem: et inimicitias ponam inter te et muer semen tuum et semen mulieris. ipsa tibi seruabit caput et tu illius calcaneum. ubi inimicitiae sunt, discordia. est nocendique studium, ubi nocendi studium, ibi malitia ponitur. ergo discordia inter serpentem et mulierem. discordiae malitia subest; non est ergo sublata malitia. denique seruatum est serpenti, ut calcaneum mulieris et seminis eius obseruaret, quo noceat et uenenum suum infundat. non ergo ambulemus in terrenis, et serpens nobis nocere non poterit. sumamus euangelicum calciamentum, quo uenenum serpentis excluditur, morsus eius hebetatur, ut simus calciati- pedes in euangelium. et fortasse ideo Moyses iubetur soluere calciamentum pedum suorum, ut sumeret calciamentum euangelii, uel quia non Moysi, id est non prophe
Abbreviated transcription (Latin):
obstruentis aures suas: q̃ ñ exau¬
diet uocẽ incantantiũ & uenefici
qͥ incantatur a sapiente. Propter
hoc &̾ illud pulcre dictũ uidetur.
qͦd in libro ꝓphetico legimꝰ. Uen¬
trem meũ doleo. uentre̾ meum
doleo: quia ibi ẽ malitia. ubi de¬
bet esse innocentia. Et illud plꝰ
laborat. qͦd in nob̾ debet ẽẽ tͣnqͥlliꝰ:
atq io nequitie uestigiis ꝓculcat᷑
Stimulatur unguibus: ꝓcessu qͦdã
imꝓbitatis. incrementoq concuti¬
tur: ubi ẽ genitale seminiũ pos¬
teritatis ȩterne. Uidetur qͥdem
hoc ad id referendũ: quod dole¬
bat perisse. quos creauit filios &
suscepit. Sed multo magis quod
in uentre suo uerbi seminariũ
non habebant: ideo uentrẽ suum
dicit quasi preciosissimũ. Preci¬
osus enim est uterus mentis. in
quo fecunda seges consilioꝵ. u̾bi
semine pullulare consueuit: et
uite totius solent atq uirtutũ.
ac disciplinarũ quedã menbra
formari. S ut reuertamur ad

Expanded text:
obstruentis aures suas, quae non exauobstruentis aures suas, quae non exaudiet vocem incantantium; et venefici, cum incantatur a sapiente . Propter hoc etiam illud pulchre dictum videtur, quod in libro prophetico legimus: Ventrem meum doleo, ventrem meum doleo ; quia ibi est malitia, ubi debet esse innolaborat, quod in nobis debet esse tranquillius, atque id nequitiae uestigiis proculcatur, stimulatur unguibus, processu quodam inprobitatis incrementoque concutitur, ubi est genitale seminium posteritatis aeternae. uidetur quidem hoc ad id esse referendum, quod dolebat perisse quos creauit filios et suscepit, sed multo magis, quod in uentre suo uerbi seminarium non habebat. ideo uentrem suum dicit quasi pretiosissimum. pretiosus enim mentis uterus est, in quo fecunda seges consiliorum uerbi semine pullulare consueuit et uitae totius solent atque uirtutum ac disciplinarum quaedam membra formari. Sed ut reuertamur ad