comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eceptus adiabolo est: sanatus axp̃o. Sequere
tera euangelicȩ lectionis: disce mysteria. atq
iduoꝵ sanitate publicȩ sacram̃tũ salutis agno
Sic enĩ in adam om̃s moriunt᷑. ita & in xp̃o
ñs uiuificant᷑. Quis est ille qui in synagoga
mn demonũ habebat immundũ. nisi popłs
ideoꝵ qui quasi serpentinis spiris reuinctus.
innodatꝰ diaboli laqueis. simulatam corporis
iundiciã interioris mentis sordib inquinabat r̾
bene insynagoga homo qui erat. sp̃m u
iundum habebat: quia sp̃m sc̃m amiserat. In¬
uierat enĩdiabolus unde exierat xp̃c. Simul
tendit᷑ natura diaboli. non imꝑbari iniqͣ oꝑa.
amquẽ ꝑ suꝑiorẽ naturã dñm confitetur: ope¬
gat. Et in hoc apparet eiꝰ nequitia. imꝓbitas
ideoꝵ: quod ita popło uesanȩ cȩcitatẽ m̃tis
fudit. ut popłs neget quẽ demones confitent᷑.
peior magistro discipłoꝵ hereditas. Ille uerbo

Expanded text:
deceptus a diabolo est, sanatus a Christo. sequere deceptus a diabolo est, sanatus a Christo. sequere cetera et euangelicae lectionis disce mysteria atque in duorum sanitate publicae sacramentum salutis agnosce. sicut enim in Adam omnes moriuntur ita in Christo omnes uiuificantur. quis est ille qui in synagoga spiritum daemonii habebat inmundum nisi populus Iudaeorum, qui quasi serpentinis spiris reuinctus et innodatus diaboli laqueis simulatam corporis munditiam interioris mentis sordibus inquinabat? et bene in synagoga homo erat qui spiritum inmundum habebat, quia spiritum sanctum amiserat. introierat enim diabolus, unde Christus exierat. simul ostenditur natura diaboli non inproba, opera iniqua. nam quem per superiorem naturam dominum confitetur opere negat. et in hoc apparet eius nequitia, inprobitas Iudaeorum, quod ita populo uaesanae caecitatem mentis offudit, ut populus neget quem daemones conStentur.s o peior magistro discipulorum hereditas! ille uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
uũ: qui scđ̾mdm̃ creatꝰ ẽ. E bene sabbato cȩpit :
ipsũ se ostenderet creatorẽ. qui oꝑa oꝑib inne¬
ꝑret: & ꝑsequeret᷑ opus. qđ ipse iam ceꝑat. Ut
domũ faber renouare disponat: ñ afundam̃tis.
iculminib incipit soluere uetustatẽ. Itaq ibi
no manũ admouet. ubi ante desierat: deinde
ninorib incipit. ut ad maiora ꝑueniat. Libera
ademone & homines s in uerbo dei possunt:
surrectionẽ mortuis imꝑare. diuinȩ solius est
testatis. Nec quẽ quã mouere debet. qđ iħu na¬
reni nomen. in hoc libro diabolus dixisse pͥmus
ducit᷑. Nec enĩ ab eo xp̃c nom̃ accepit: qđ de cȩ
bangłs ad uirginẽ detulit. Est ius impudentiȩ
t int̾ homines aliqͥd primꝰ ufurpet. & ad homi-¬
es quasinouũ deferat. quo t̾rorẽ suȩ potestatis
icutiat. Deniq & ingenesi pͥmꝰ dm̃ homini nun¬
ipauit. Sicenĩ habes. Et dixit ds̃ mulieri. Qͥa
tiqdixit ds̃: Ne edatis ab om̃iligno. Uterq gͥ

Expanded text:
um Christum creatus est. et bene sabbato coepit, ut ipsum se ostenderet creatorem, qui opera operibus intexeret et persequeretur opus, quod ipse iam coeperat, ut si domum faber renouare disponat, non a fundamentis, sed a culminibus incipit soluere uetustatem. itaque ibi prius manum admouet, ubi ante desierat. deinde a minonbus incipit, ut ad maiora perueniat. liberare a daemone et homines, sed in uerbo dei possunt, resurrectionem mortuis imperare diuinae solius est potestatis. Nec quemquam mouere debet quod Iesu Nazareni nomen in hoc libro diabolus dixisse primus inducitur. nec enim ab eo Christus nomen accepit, quod de caelo angelus ad uirginem detulit: est huius inpudentiae ut inter homines aliquid primus usurpet et ad homines quasi nouum deferat, quo terrorem suae potestatis incutiat. denique et in Genesi primus deum homini nuncupauit; sic enim habes: e t dixit mulieri: quid utique dixit deus ne edatis ab omni ligno? uterque igitur
Abbreviated transcription (Latin):
aliam ȩccłiam intelligere. nauẽ alteriꝰ. Ab una
enim: plures eccłȩ diriuant᷑. Ecce alia sollicitu¬
do petri. cui sua iam preda suspecta ẽ. S nonit
ꝑfectiis quẽ ad modũ seruare possit reconditos:
qui scit quẽ ad modũ possit caꝑe disꝑsos. Quos in
uerbo capit: uerbo credit. Negat suã predã:
negat sĩ munus. Exi inquit ame dñe: quia
homo peccator sum. Admirabat᷑ enĩ dona di¬
uina: & quod plus meruerat. hoc p̃sumebat
minus. Dic & tu exi ame dñe. quia homo pecca¬
dulgenti dño peccatũ fatere. Noli cimereetiã
quȩ tua st̃ dño de ferre : quia quȩ sua st̃ nobis
ille concessit. Nescit inuidere. nescit diripere:
nescit auferre. Uides quã bonꝰ as̃. qui cantũ tribuit
hominibꝰ. ut uiuificandi habeant potestatem.

Expanded text:
aliam ecclesiam intellegere nauem alterius; ab una aliam ecclesiam intellegere nauem alterius; ab una enim plures ecclesiae deriuantur. ecce alia sollicitudo Petri, cui sua iam praeda suspecta est. sed nouit perfectus quemadmodum seruare possit reconditos, qui scit quemadmodum possit capere dispersos. quos in uerbo capit uerbo reddit; negat suam praedam, negat suum munus. exi inquit a me, domine, quia homo peecator sum. ammirabatur enim dona diuina et quo plus meruerat hoc praesumebat minus. dic et tu: exi a me, domine, quia peccadulgenti domino peccatum fateri, noli timere etiam quae tua sunt domino deferre, quia quae sua sunt nobis ille concessit. nescit inuidere, nescit eripere, nescit auferre. uides quam bonus dominus, qui tantum tribuit hominibus, ut uiuificandi habeant potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Misi ꝑdiẽ: expecto ut iubeas. In uerbo tuo: la¬
xabo retia. Ouacua p̾sũptio: o humilitas fructu¬
osa. Qui nichil ante ceꝑant: magnã in u̾bo dñi
concludunt pisciũ multitudinẽ. Non hoc huma¬
nȩ facundiȩ opus: s suꝑnȩ uocationis ẽ. munus.
Cedunt disputationes hom nũ. fide plebs sua
credit. Rũpunt᷑ retia: nec labit᷑ piscis. Uocantur
ad adiumentũ socũ: qͥ erant in olia naui. Quȩ
est illa alia nauis: forte uidea: ex qua ioħs et
iacobus allegunt᷑. facta est enĩ uidea: sc̃ificatio
eiꝰ. Hi gͥ de synagoga a Inauẽ petri. hoc est ad
ȩccłam conuenerunt: ut implerent ambas naui¬
culas. Om̃s enĩ in nomine ihugenu flectunt:
siue uideus siue grecus. Quia & omĩa & in om̃ib
xp̃c. S michi cumulus iste suspectus est: ne pleni¬
tudine sui nauespene mergant᷑. Oportet enim
& hereses esse: ut ꝓbent᷑ boni. Possumꝰ tam̃ et

Expanded text:
misi per diem. exspecto ut iubeas; in uerbo tuo lamisi per diem. exspecto ut iubeas; in uerbo tuo laxabo retia.s o uacua praesumtio, s o humilitas fructuosa! qui nihil antea ceperant magnam in uerbo domini concludunt piscium multitudinem. non hoc humanae facundiae opus, sed supernae uocationis est munus. cedunt disputationes hominum, fide plebis sua credit. rumpuntur retia, nec labitur piscis. uocantur ad adiumentum socii qui erant in alia naui. quae est illa alia nauis nisi forte Iudaea, ex qua Iohannes et Iacobus adleguntur? facta est enim Iudaea sanctificatio eius. hi igitur de synagoga ad nauem Petri, hoc est ad ecclesiam conuenerunt, ut inplerent ambas nauiculas; omnes enim in nomine Iesu genu flectunt, siue Iudaeus siue Graecus; omnia et in omnibus Christus. sed mihi cumulus iste suspectus est, ne plenitudine sui naues paene mergantur; oportet enim et haereses esse, ut probentur boni. possumus tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
reni putet ẽẽ soluendã.Si enĩ censtĩ filius
soluit: quis cutantꝰ es. qui ñputes ẽẽ soluen¬
m: Ꝙ ille censũ soluit qͥ nichil possidebat.
uit̃ qui secłi sequeris lucrũ.cur secłi obseqͥ
ñrecognoscis: Cur te supra secłm qͣdã anumi
rogantia feras. cũ seculo sis miserabili cu¬
itate subiectꝰ : Pendit᷑ gͥ didragma quod
t p̃ciũ nr̃ȩ redẽptionis & corporis. in lege
issũ. in euangłio ꝑsolutũ. Non ociose inore
uni p̃cium immortalitatis est nob̾ nr̃a confes
quia sic̃ scriptũ ẽ: ore confessio fit ad salutẽ.
ortasse primꝰ hic piscis. pmꝰ est martyr: in
martyr stephanꝰ scilicet in ore thesaurũ: cũ xp̃m
in passione loqueret᷑. Sed reuertam᷑ ad ꝓpositum
locũ: & discamꝰ apostolicã humilitatẽ. P receptor
quia nox mͥest quando non imꝑas. Nemo adhuc¬
dedit nomen suum : adhuc noctẽ habeo. Misi
iaculũ uocis ꝑ epiphaniã : & ad huc nichil cepi

Expanded text:
terreni putet esse soluendam. si enim censum filius terreni putet esse soluendam. si enim censum filius dei soluit, quis tu tantus ea, qui non putes esse soluendum? et ille censum soluit, qui nihil possidebat; tu autem, qui saeculi sequeris lucrum, cur saeculi obsequium non recognoscas ? cur te supra saeculum quadam animi adrogantia feras, cum saeculo sis misera cupiditate subiectus? penditur . igitur didragma, quod erat pretium nostrae redemtionis et corporis, in lege praemissum, in euangelio persolutum, non otiose in ore nim pretium immortalitatis est nobis nostra confessio; quia sicut scriptum est: Ore confessio fit ad salutem . 75. Et fortasse primus hic piscis primus est martyr, in ore martyr, Stephanus scilicet, in ore thesaurum, cum Christum in passione loqueretur. Sed revertamur ad propositum locum, et discamus apostolicam humilitatem. Praeceptor,quia nox mihi est, quando non imdedit nomen suum, adhuc noctem habeo. misi iaculum uocis per epifania et adhuc nihil cepi,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃fuimꝰ cũ apatre dĩ filius diceret᷑. Si deo non
dimꝰ. cui credimꝰ: Omĩa enĩ quȩ credimꝰ: uel
ucredimꝰ uł auditu. Uisus sepe fallit᷑: audit̾
ide est. An & asserentis ꝑsona discutit᷑ : Si uiri
ndicerent: nefas putaremꝰ ñ credere. Ds̃ asse
ꝓbat filiꝰ. refugiens sol face t᷑: tremens terra
at᷑. In hoc altũ disputationis eccłia apetro du
ut uideat hinc resurgentẽ dĩ filiũ. inde sc̃m
dã orationis sinus & disputationũ recessus. qͥ
quos ceꝑint ñ amittant: Ꝙ bene apłica instru¬
nta piscandi retia sunt: quȩ ñ captos ꝑimunt
eseruant. & de profundo ad lumen ex tra¬
nt. fluctuantes de infimis ad suꝑna trans¬
cunt. Est & aliud apostolicũ piscandi genꝰ:
ꝯgenere solũ petrũ piscari dñs iubet dicens.
ite hamũ: & eũpiscẽ qui primꝰ ascenderit col
Magnũ qͥdem est & sp̃uale docum̃tũ: quod
aniuiri sublimiorib potestatib docentur
ere eẽ subiecti: ne quis constitutionẽ regis

Expanded text:
patre dei filius diceretur. si deo non credimus, cui credimus? omnia enim quae credimus uel uisu credimus uel auditu. uisus saepe fallitur, auditus in fide est. an adserentis persona discutitur? si uiri boni dicerent, nefas putaremus non credere: deus adserit, probat filius, refugiens sol fatetur, tremens terra testatur. in hoc altum disputationis ecclesia a Petro ducitur, ut uideat hinc resurgentem dei filium, inde sanctquidam orationis sinus et disputationum recessus, qui eos quos ceperint non amittant? et bene apostolica instrumenta piscandi retia sunt, quae non captos perimunt, sed reseruant et de profundo ad. lumen extrahunt, fluctuantes de infimis ad superna transducunt. Est et aliud apostolicum piscandi genus, quo genere solum Petrum piscari dominus iubet dic ns: mitte amum et eum piscem qui primus ascenderit tolle. magnum quidem est et spiritale documentum, quo Christiani uiri sublimioribus potestatibus docentur debere esse subiecti, ne qui constitutionem regis
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. Regio zabulon & terra neptaln
ceteris farsaliam inhabitantes. & qui secisi
ritima. & trans iordanẽ galilee gentiũ. p¬
lus qui sedebat in umbra mortis: lucẽ ua
magnã. Quis enĩ lux magna. nisi xp̃cqͥ it
Deinde librũ accepit: ut ostendet seipsua
qui locutꝰ ẽ. in ꝓpħis: & remouerãt saciis¬
gia ꝑfidoꝵ. qui aliũ dm̃ dicunt uetersst

Expanded text:
dicentis: Regio Zabulon, et terra Nephthalim, et caeteri paraliam inhabitantes, et qui secus maritima, et 1346 trans Jordanem Galilaeae gentium, populus qui sedebat in umbra mortis, lucem viderunt magnam . Quis est enim lux magna, nisi Christus qnc mundum?. 44. Deinde librum accepit, ut ostenderet se ipsum esse qui locutus est in Prophetis: et removeret sacrilegia perfidorum, qui alium Deum dicunt vete
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s conquiescit: ñ alterũ alt̾o refellit᷑. s ut
celebrat᷑. Habes miracłm in elementis: habe
cum̃tũ in mysteriis. Ergo quia sc̃s matheul
prelibauerat: sc̃s lucas eam sibi nauẽ inqus
trus piscaret᷑ elegit. Non turbat᷑ ista quȩ pe¬
habet: turbat᷑ illa quȩ uidã ht̃. Q si multis¬
lic discipłoꝵ merita nauigabant: tam̃ als
plurim fluctuemꝰ. Ergo non turbat᷑ hecu
inqua prudentia nauigat. ab est ꝑfidias¬
sꝑat. Quẽadmodũ turbari poterat. cuiss¬
tio. ubi modica fides: hic securitas. ubipd
rofundũ disputationũ. Quid enĩ tam altũ. qm
cudinẽ diuitiarũ dei uidere. scire dei filiũ. &
ssionẽ diuinȩ generationis assumere: Quã licet
nsnonqueat humana plenȩ rationis inuestiga¬
ne comp̃hendere: fidei cam̃ plenitudo cõplectit᷑.¬

Expanded text:
spiritus conquiescit, non alterum refellitur, sed utrumque spiritus conquiescit, non alterum refellitur, sed utrumque celebratur. habes miraculum in elementis, habes documentum in mysteriis. ergo quia sanctus Matthaeus illa praelibauerat, sanctus Lucas eam sibi nauem, in qua Petrus piscarethabet, turbatur illa quae ludam habet. etsi multa illic discipulorum merita nauigabant, tamen eamplurimi fluctuemus, ergo non turbatur haec nanis, in qua prudentia nauigat, abest perfidiaspirat. Quemadmodum enim turbari poterat, cui ptio, ubi modica fides: hic securitas, ubi perofundum disputationum. Quid enim tam altum quam altitudinem divitiarum videre, scire Dei filium, et professionem divinae generationis assumere? quam licet mens nequeat humana plene ratione investigatione comprehendere, fidei tamen plenitudo complectit
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. q̃m non est credibile adu̾santia sibiscsu
ros potuisse dicere. de gestis p̃sertim dñi saluoa¬
ris: quanto studio possumꝰ. ñ dixisse eos dide¬
pantia demonstremꝰ. & primũ om̃iũ nenu
mouere debet. qđ ita scriptũ ẽ: quia puabt
ẽẽ filiꝰ ioseph. Bene enĩ putabat᷑: qr natana
desponsata generauerat. Sic enĩhabes be
hic est filiꝰ ioseph fabri: Diximꝰ supraquara¬
tione ꝑuirginẽ. diximꝰ etiã qua ratione pla
ponsa am: & quare census tẽpore nasciuas¬
rit dñs salutaris. Non alienũ etiã uidet᷑. m
qua ratione fabrũ patrẽ habuerit declari
Hocenim typo eũ patrẽ sibi ẽẽ de montrat
qui fabricator om̃ium c̃didit mnundũ. ura
quod scriptũ ẽ. In pͥncipio fecit ds̃ cełiatai¬
IIã & si humana non st̃ cõparandadiumss
bus infecundis: secare doctꝰ exigua. culmie¬
b seruare sublimia. rigida m̃tiũ sp̃s igne mil¬
lire: ꝙ in uarios  usus om̃e humanũ genis
diuersa ministerioꝵ qualitate formare Cir

Expanded text:
tiam, quoniam non est credibile aduersantia sibi sanctos uiros potuisse dicere, de gestis praesertim domini salutaris quanto studio possumus non dixisse eos discrepantia demonstremus. et primum omnium neminem mouere debet quod ita scriptum est: qui putabatur esse filius Joseph. bene enim putabatur, quia nadesponsata, generauerat; sic enim habes: nonne hic est filius Ioseph fabri? diximus supra qua ratione per uirginem, diximus etiam qua ratione per desponsatam et quare census tempore nasci uoluerit dominus salutaris: non alienum etiam uidetur ut qua ratione fabrum patrem habuerit declaremus. hoc enim typo eum patrem sibi esse demonstrat, qui fabricator omnium condidit mundum iuxta quod scriptum est: in principio fecit deus caam etsi humana non sunt conparanda diuinis, bus infecundis, secare doctus exigua, culminibus seruare sublimia, rigida mentium spiritus igne mollire et in uarios usus omne humanum genus diuersa ministeriorum qualitate formare. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
eo p̃ciosior ad fidẽ. Non gymnasiã choris:
tam sapientiũ: s plebẽ dñs simplicẽ reqͥss
quȩ falerare audita. & fucare nesciretd
plicitas enĩ quę̧rit᷑: non ambitio desidera
rum. Apastorib enĩ maria fidẽ colligit.
storib popłs ad dĩ reuerentiã congregatus
Mirui enĩ st̃: de his quȩ dicebant᷑ apastn¬
ad ipsos. Maria aut̃ conseruabat omĩa uat
hȩc: conferens incorde suo. Discamꝰ sce uns¬
nis in om̃ib castitatẽ: quȩ ñ minꝰ ore pudia
quã corpore. argum̃ta fidei c̃ferebat in or
Si maria apastorib discit. cur tu dedinas¬
cere asacerdotibꝰ: Si maria ante p̾cepta an¬
accepit: exẽplũ edidit. Circũcidit᷑ itaqp
Quis ille puer. nisi ille de qͦ dictũ ẽ. puer na
est nobis. & filiꝰ cdatus ẽ. nobis : factꝰ ẽ. enĩs
lege: ut eos qui sub lege erant lucrificari
Quid sit aut̃ in ierłm sisti dño dicerem:
in isaiȩ cõmentis ante dixissẽ. Circũcisa

Expanded text:
eo pretiosior ad fidem. eo pretiosior ad fidem. referta sapientum, sed plebem Dominus simplicem requisivit, quae phalerare audita, et fucare nesciret. Simplicitas enim quaeritur, non ambitio desideratur. phetarum: a pastoribus etiam Maria fidem colligit: a pastoribus populus ad Dei reverentiam congregatur; mirati enim sunt de iisad ipsos. Maria autem conseruabat omnia haec uerba conferens in corde suo. discamus sanctae uirginis in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore argumenta fidei conferebat in corde. si Maria a pastoribus discit, cur tu declinas discere a sacerdotibus? si Maria ante praecepta apostoliaccepit, exemplum edidit. Circumciditur itaque puer. quis ille puer nisi ille de quo dictum est: puer natus est nobis, filius datus est nobis? factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifaceret. quid sit autem in Hierusalem sisti domino dicerem, nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis. Bene angłoꝵ nominat᷑ exercit᷑: qui
ducẽ militiȩ sequebant᷑. Cui gͥ laudẽ angeli.
nisi dño suo dicerent: Iuxta qđ scriptũ ẽ. Lau¬
date dñm de cęlis: laudate eũ in excelsis.
Laudate eũ om̃s angłi eiꝰ: laudate eũ om̃s¬
de celis dñs: & uidet᷑ in terris. De qͦ sc̃s marcus
ait: quia cũ bestũs erat. & angłi ministrabant
ei: ut in alt̾o miscdiȩ insigne. in alt̾o diuinȩ
iudiciũ potestatis agnoscas. Tuũ est qđ bestias
patit᷑: suum qd ab angłis p̃dicat᷑. Ꝙ aunt.¬
Uideamꝰ hoc uerbũ qđ factũ ẽ: sic̃ dñs ostendit
nobis. & uenert̃ festinant᷑. Uides festinane
Uides pastores angło credidisse: & tu pat
quã signate scrip̃tura singłoꝵ libret moma
uerboꝵ. festinant inqͥt u̾bũ uidere. Etenla
caro dñi uidet᷑ uerbũ uidet᷑: qđ est fili
mediocre fidei tͥ hoc uideat᷑ exemplũ: nres
ꝑsona pastoꝵ. Certe quo uilior ad prudes

Expanded text:
luntatis. bene angelorum nominatur exercitus, qui luntatis. bene angelorum nominatur exercitus, qui ducem militiae sequebantur. cui igitur laudem angeli nisi domino suo dicerent iuxta quod scriptum est: laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. laudate eum omnes angeli eide coelis Dominus, et videtur in terris. De quo sanctus Marcus ait, quia Cum bestiis erat, et angeli ministrabant ei ; ut in altero misericordiae insigne, in altero divinae indicium potestatis agnoscas. Tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis praedicatur. Et aiuntuideamus hoc uerbum quod factum est, sicut dominus ostendit nobis. et uenerunt festinantes. uides festinare m requirit. uides pastores angelo credidisse: et tu patquam signate scriptura singulorum libret momenta uerborum. festinant\' inquit \'uerbum uidere. etenim cum caro domini uidetur, uerbum uidetur, quod est filius. non mediocre fidei tibi hoc uideatur exemplum, non uilis persona pastorum. certe quo uilior ad prudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ cum patre semꝑ eẽ. p̾sentẽ: lege filuĩ uocẽ
dicentis. Si ascendero in cęltuntu ibi es: si descen¬
dero ad infernũ ades. Sipatris cestimonium
queris: audisti a ioħe.crede ei cuise baptizan¬
dum credidit xp̃c. cui pat̾̃ filiũ cęlesti uoce
cõmisit dicens. Hic est filiꝰ m̃s dilectus: inquo
cõplacui. Ubi sunt arrianiquib cõplacet fi¬
liuis. in quo cõplacuit pat̾: Hoc ñ ego dico:

Expanded text:
filium cum patre semper esse praesentem, lege fili uocem filium cum patre semper esse praesentem, lege fili uocem dicentis: si ascendero in caelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades. si patris testimonium quaeris, audisti a Iohanne. crede ei cui se baptizandum credidit Christus, cui pater filium caelesti uoce conmisit dicens: hic est filius meus dilectus, in quo conplacui. ubi sunt Arriani, quibus non placet filius, in quo conplacuit pater? hoc non ego dico
Abbreviated transcription (Latin):
Uidimꝰ sp̃m. s in sp cie corporali. Nideamꝰ &e pa¬
trem. s quia udere ñ possumꝰ: andiamus.
Adest enĩ beniuo is ds̃ ñ derel iqͥt tẽplũ suũ:
uult omem edificari animã. uult eã ad salti¬
tem informare. uult lapides uiuos det̾ra ad
cȩlũ transferre. Diligit tẽplũ suũ: & nos dili¬
gamꝰ eum. Si diligamꝰ dm̃: p̃cepta eiꝰ seruemꝰ.
Si diligamꝰ eum: nouerimꝰ eum. Qui enim
dicit qr nouit eum. & p̃cepta eiꝰ ñ seruat: men¬
dax est. Quomͦ enĩ potest dm̃ diligere. qui ñ
diligit ueritatẽ: cũ ds̃ ueritas sit: Audiamꝰ gͦ
patrem. Inuisibilis enĩ pater: s & filiꝰ inuisibił
scđ̾m diuinicatẽ. Dm̃ enĩ nemo uidit unquã. Cum
gͦ filiꝰ ds̃. in eo utiq qd ds̃. filiꝰ ñ uidet᷑: s demonstra¬
re se uoluit incorpore. Ꝙ quia pat̾ corpꝰ ñ gerebat.
idõ ꝓbare uoluit pat̾ nobis infilio se ee̾. p̃sentem
ditens: filiꝰ m̃ses tu in te cõplacui. Siuis dicere

Expanded text:
itum, sed in specie corporali: videamus et Patrem. Sed quia videre non possumus, audiamus. Adest enim benevolus Deus, non derelinquet templum suum. Vult omnem exaedificari animam: vult eam ad salutem informare, uult lapides uiuos a terra ad caelum transferre. diligit templum suum, et nos diligamus eum. si diligimus deum, praecepta eius seruemus; si diligimus eum, nouerimus eum; qui enim dicit quia nouit eum et praecepta eius non seruat mendax est. quomodo enim potest deum diligere qui non diligit ueritatem, cum deus ueritas sit? audiamus ergo patrem; inuisibilis enim pater. sed et filius inuisibilis secundum diuinitatem; deum enim nemo uidit umquam. cum ergo filius deus, in eo utique quod deus est filius non uidetur, sed demonstrare se uoluit in.corpore et, quia pater corpus non gerebat, ideo probare uoluit pater nobis in filio se esse praesentem dicens: filius meus es tu, in te conplacui. si uis discere
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ: ego a pat̾ unũ sumꝰ. Qui gͦ filio ñcre¬
dit: non credit patri. Testis est ille de filio. Si
dubitat᷑ de filio: patris ñ credit᷑ cestimonio.
Deinde cum dicit in quo cõplacui: non aliena
infilio. s sua laudat. Quid est dicere in quo
Indifferent̃ enĩdiuinitatis potentia ñ secernit
int̾ patrẽ & filium: s unã patrifilioq parti¬
cipat potestatẽ. Credamꝰ patri: cuiꝰ uocẽ ele¬
menta sonuert̾. Cre damꝰ patri: cuiꝰ uoci ele¬
m̃ta obseqͥum p̃buert̃. Credidit mundꝰ inele¬
mentis: credat in hominibꝰ. Credidit in exani¬
mis: credat in uiuentibꝰ. Credidit in mucis.
ut dñm cognoscerent consecuti sunt.

Expanded text:
te: Ego et Pater unum sumus . Qui ergo Filio non credit, non credit Patri. Testis est ille de Filio: si dubitatur de Filio, paterno non creditur testimonio. Deinde cum dicit: In quo complacui; non aliena in Filio, sed sua laudat. Quid est enim dicere: In quo indifferentis enim diuinitatis potentia non secernit inter patrem et filium, sed unam patri filioque participat potestatem. credamus patri, cuius uocem elementa sonuerunt, credamus patri, cuius uoci elementa obsequium praestiterunt. credidit mundus in elementis, credat in hominibus; credidit in exanimis, credat in hominibus; credidit in mutis, ut deum cognoscerent consecuti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ: plenitudo uirtutũ ẽ. & idõ om̃ib est ꝓposi¬
ta ꝑfectȩ forma uirtutis: ne uestim̃tis alim̃¬
tisq suis parcant. Miscłiȩ tam̃ ipsiꝰ ꝓpossibili¬
tate conditionis humanȩ m̃sura seruat᷑: ut ñ
sibi unusquisq totũeripiat. s quod habet cum
ꝑauꝑe partiatur.
stimante aut̃ popło & cogitantib omnib
incordib suis de ioħe ne forte ipsee̾et. xp̃c:
consideremꝰ cuiꝰ hȩc gr̃a. Quẽ ad modũ aut ppa
palam fiant cordis occulta: paulus ostenar ꝙ
Occulta qͦq cordis eiꝰ manifesta fient: & ped¬

Expanded text:
enim plenitudo uirtutum est. et ideo omnibus est proposienim plenitudo uirtutum est. et ideo omnibus est proposita perfectae forma uirtutis, ne uestimentis alimentisque suis parcant. misericordiae tamen ipsius pro possibilitate condicionis humanae mensura seruatur, ut non sibi unusquisque totum eripiat, sed quod habet cum paupere partiatur. Aestimante autem populo et cogitante in cordibus suis de Iohanne, ne forte ipse econsideremus cujus haec gratia. Quemadmodum autem prophetis palam fiant cordis occulta, Paulus ostendit dicens: Occulta quoque cordis ejus manifesta fient: e
Abbreviated transcription (Latin):
sume de dño. Immittet enĩ angłos dñs incircũ¬
itu timentiũ eũ: & eripiet eos. Uides qͥa ubiq
dñ uirtus studiis cõparat᷑ humanis: ut nemo
possit edificare sine dño. nemo custodire sine dño:
nemo quicquã inciꝑe sine dño. Ꝙ ido iuxta apłim
eandẽ ẽẽ patris & filĩ głam. eandẽq uirtutẽ: nec
in aliquo circa sui diuinitatẽ patrẽ & filium dis¬
crepa e. qui circa p̃sidia nr̃a ñ discrepant. Docuit
gͥ me auid quod nemo sine dño edificet domũ.
custod. at cui tatem. Docuit etiã me moyses:
nemo nisi ds̃ fecerit mundũ. In pͥncipio enim
ds̃ oꝑ suo fecerit. Nec ociose posuit. Enxit d̃s ho¬
minẽ de mo t̾rȩ &ui. fl auit inficiemeius
flatũ uitȩ ut ctũq endã dei circa edificati¬
onẽ homin s. ꝙ iodã corporilis oꝑ tionis ad¬
& edificauit ñs ds̃ costam quã sũpsit ab adã
in nulierẽ Non fiustra ut dixit. io por ibi s

Expanded text:
sume de domino; inmittet enim angelos dominus in circusume de domino; inmittet enim angelos dominus in circuitu timentium eum et eripiet eos. uides utique quia ubique domini uirtus studiis cooperatur humanis, ut nemo possit aedificare sine domino, nemo custodire sine domino, nemo quicquam incipere sine domino. et ideo iuxta apostolum: eandem esse patris et fili gloriam eandemque uirtutem nec in aliquo circa sui diuinitatem patrem et filium discrepare, qui circa praesidia nostra non discrepant. docuit igitur me Dauid quod nemo sine domino aedificet domum, custodiat ciuitatem. docuit etiam me Moyses quod nemo nisi deus fecerit mundum; in principio enim deus opere suo fecerit nec otiose posuit: finxit deus hominem de limo terrae et insufflauit in faciem eius flatum uitae, ut actum quendam dei circa aedificationem hominis usu quodam corporalis operationis adet aedificauit dominus deus costam, quam sumsit ab Adam, in mulierem. non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
runt qui custodiunt eam. Hȩc de qͦdam psalmo.
Audeo tam̃ etiã ego dicere: qđ homo uiã non
possit adoriri. nisi dñm habeat p̃uiantẽ. Unde
scriptũ ẽ. Post dñm dm̃ tuum ambulabis: & a
dño dirigunt᷑ uiȩ uiri. Deniq ille ꝑfectior cũ
intelligeret sine dño se ambulare ñ posse: uias
tuas inquit edoce me. Ꝙ ut adhistoriã ueni¬
amus. non simplicẽ tantũ reigeste seriẽ debeniꝰ
audire : s etiã actus nr̃os ad emulationẽ scrip¬
toꝵ referre. Ex egipto popłs exiuit. nesciebat
uiam quȩ ad t̾ram duceret scãm. Misit ds̃ colũnã
ignis: ut ꝑ columpnã popłs uiam disceret. Mi¬
sit etiã ꝑdiẽ columnã nubis: ut neq ad sinistrã
neq addexterã declinarent. S ñ es talis homo.
ut merearis & tu ignis colũnã. Non habes moysen:
non accipis signũ. Nunc enĩ post aduentũ dñ
fides exigit᷑ : signa condunt᷑. Time dñm: & pre¬

Expanded text:
runt qui custodiunt eam. haec de quodam psalmo. runt qui custodiunt eam. haec de quodam psalmo. audeo tamen etiam ego dicere quod homo uiam non possit adoriri, nisi dominum habeat praeuiantem. unde scriptum est: post dominum deum tuum ambulabis et: a domino diriguntur uiae uiri. denique ille perfectior qui intellegeret se sine domino ambulare non posse. uias inquit tuas edoce me. et ut ad historiam ueniamus — non enim simplicem tantum rei gestae seriem debemus haurire, sed etiam actus nostros ad aemulationem scriptorum referre — ex Aegypto populus exiuit. nesciebat uiam, quae ad terram duceret sanctam. misit deus columnam ignis, ut per noctem populus uiam disceret. misit etiam per diem columnam nubis, ut neque ad sinistram neque ad dextram declinarent. sed non es talis, homo, ut merearis et tu ignis columnam; non habes Moysen, non accipis signum; nunc enim post aduentum domini fides exigitur, signa conduntur. time dominum et prae
Abbreviated transcription (Latin):
Nluĩ e descendit sp̃s ses corporali specie sic̃
colũba in ipsũ: & uox de glo facta est. filius m̃sestu:
s mundare aquas: ut ablutȩ ꝑ carnẽ. xp̃i quȩ
peccatũ ñ cognouit baptismatis uis haberent.
Q idõ qui ad xp̃i lauacrũ uenit: peccata deponit.
Pulchre aut̃ in his quȩ acȩt̾is dicta st̃ sc̃s lucas eu¬
angelista cõpendiũ sumpsit: & intelligends̃ma¬
gis quod a ioħ̾e dñs baptizat᷑ ẽ. quã expressũ re¬
liquit. Quȩ aut̃ sit dñici causa baptismatis. dñs
ipse declarat dicens. Sine modo. Sic enĩ decet
nos implere om̃em iusticiã. Cum gͥ tanta ad
edificationẽ ȩccłȩ suȩ diuino ds fauore conces¬
serit. ut post patriarchas. ꝓpħas. angłos. unige¬
nitus descenderet dĩ filiꝰ. & ad lauacrũ ueniret:
nonne uere atq diuine de eccłia cognouimꝰ
dictũ. insi dñs edificauerit sibi domũ. inuanũ
laborauert̃ qui edificant eam : Nec mirumsi

Expanded text:
lum et descendit spiritus sanctus corporali specie sicut lum et descendit spiritus sanctus corporali specie sicut columba in ipsum et uox de caelo facta est: filius meus es tsed mundare aquas, ut ablutae per carnem Christi, quae peccatum non cognouit, baptismatis ius haberent. et ideo qui ad Christi lauacrum uenerit peccata deponit. pulchre autem in his quae a ceteris dicta sunt sanctus Lucas euangelista conpendium sumsit et intellegendum magis quod a Iohanne dominus baptizatus est quam expressum reliquit. quae autem dominici causa baptismatis dominus ipse declarat dicens: sine modo; sic enim decet nos inplere omnem iustitiam. cum igitur tanta ad exaedificationem ecclesiae suae diuino deus fauore concesserit, ut post patriarchas prophetas angelos unigenitus descenderet dei filius et ad lauacrum ueniret, nonne uere atque diuine de ecclesia cognouimus dictum: nisi dominus aedificauerit sibi domum, in uanum laborauerunt qui aedificant eam? nec mirum si
Abbreviated transcription (Latin):
rigni: habens uentilabrũ in manusua. & pur¬
aba̾t aream suã. & congregabit triticum in
orreũ suũ. paleas aut̃ igni comburet inextin¬
uibili. Habens uentilabrũ in manu. Uentila
nindicio. discernendoꝵ dñs declarat᷑ ius ba¬
þere meritoꝵ: eo qđ dũ frum̃ta in area uenti¬
ant᷑. plena auacuis. ab inanib fructuosa: ue¬
uti quodã aurȩ spirantis examine separant᷑.
plide merita. fructꝰq uirtutũ. ab in anis iactan¬
iȩ exiliũq factoꝵ infructuosa leuitate discer¬
iat: ꝑfectioris meriti uiros locaturꝰ in mansio
lee̾ c̃formis: qui sic̃ granũ tritici cecidit.
t plurimos fructꝰ afferret in nob̾: inuisus pa¬
eis. inanib meritis ñ amicus. & idõ ante eũ
sus ardebit non natura sui nerius. ut pote
uumala imꝓbitatis exurat. splendorem ꝓbi¬
atis accumulet.
actum est aut̃ cũ baptizatus eẽt om̃is
popłs &e iħu baptizato & orante: aꝑtuĩ¬

Expanded text:
et igni habens uentilabrum in manu sua et puret igni habens uentilabrum in manu sua et purgabit aream suam et congregabit triticum in horreum suum, paleas autem conburet igni inexstinguibili. habens uentilabrum in manu. uentilabri indicio discriminandorum dominus declaratur ius habere meritorum, eo quod dum frumenta in area uentilantur, plena a uacuis, ab inanibus fructuosa ueluti quodam aurae spirantis examine separantur.d iudicii die solidae merita fructusque uirtutis ab inanis iactantiae exiliumque factorum infructuosa leuitate discernat perfectioris meriti uiros locaturus in mansione rit eius esse conformis, qui sicut granum tritici cecidit, ut plurimos fructus adferret in nobis, inuisus paleis, inanibus meritis non amicus. et ideo ante eum ignis ardebit non natura sui noxius, utpote qui mala inprobitatis exurat, splendorem probitatis adcumulet. Factum est autem cum baptizatus esset omnis populus et Iesu baptizato et orante
Abbreviated transcription (Latin):
sonã popłi. S ille calciam̃tũ ñ dñi portabat. s
edũ suoꝵ: & isti calciati st̃ calciam̃to fortasse ñ
ioꝵ pedũ. Ille aut̃ soluere calciam̃tũ pedũ suoꝵ
ubet᷑. ut animi eiꝰ gressus & mentis corporei ne¬
tus uinculis absolutus: iter sp̃uale gradiatur.
lpłi aut̃ calciam̃tũ de posuerant corporale : qͣn¬
lo missi st̃ sine calciam̃to. sine uirga. sine pera.
sine zona.S ñstatum dñi calciam̃ta portart̃:
ortasse post refurrectionẽ portare ceperunt.
ante enim: necui gesta dñi dicerent monebant᷑.
Deniq postea eis dr̃. Ite in orbẽ uniu̾sũ & p̃di¬
tate euangłiũ : ut euangłicȩ p̃dicationis uesti¬
qum ꝓferentes. toto dni coꝵ seriem circ̃ferrent
rbe gestoꝵ. Est gͥ calciam̃tũ nuptiale euange¬
ica predicatio: s de hoc oportunꝰ aliqͥd in a-¬
iis explicabimꝰ. Ipse uos baptirabit in sp̃u scõ

Expanded text:
personam populi, sed et ille calciamentum non dominicum portabat, sed personam populi, sed et ille calciamentum non dominicum portabat, sed pedum suorum. et isti calciati sunt calciamentum fortasse non suorum pedum, ille autem soluere calciamentum pedum iubetur suorum, ut animi eius gressus et mentis corporei nexus uinculis absolutus iter spiritale gradiatur. apostoli autem calciamentum deposuerant corporale, quando missi sunt sine calciamento, sine uirga, sine pera, sine zona, sed non statim domini calciamenta portarunt. fortasse post resurrectionem portare coeperunt; ante enim ne cui gesta domini dicerent monebantur. denique postea his dicitur: ite in orbem uniuersum et praedicate euangelium, ut euangelicae praedicationis uestigium proferentes toto dominicorum seriem circumferrent orbe gestorum. est igitur calciamentum nuptiale euangelica praedicatio. sed de hoc oportunius aliquid in aliis explicabimus. ipse uos baptizabit in spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
rent. & quasi non intellexerint se declinars
maiestatis inuidiã. ñ uerbo ẜ oꝑe declaraur
non eẽ se xp̃m. Opus enĩhominis ẽ. gererepe¬
nitentiã delictoꝵ: dei munꝰ est gr̾am impli¬
re mysterii. Uenit aut̃ fortior me. Non an¬
parationẽ fecit. ut ipso se tantũ fortiorẽ dii¬
rit.xp̃m. neq enĩ int̾ dĩ filiũ & hominẽ ulla
poterit ẽẽ collatio: s quia multi fortes: nis
diabolus fortis. nemo enĩ potest uasa fortis d¬
riꝑe. nisi priꝰ alligauerit fortẽ: multigͥ tm¬
tes: fortior nemo nisi xp̃c. Deniq eousq na
fecit cõparationẽ: ut ad deret. cuiꝰ ñ sũ disi
iciam̃ta portare: euangelicȩ p̃dicationis ostendens
i apłos grãm ẽẽ. collatam. qui st̃ calciati in euan¬
unt qd̃ ait. illũ oportere crescere. se aut̃ minui:
uod oporteret minorẽ fieri popłm iusoꝵ cresc̾e
i tp̃o popłm. xp̃ianoꝵ. Deniq & moyses accepit

Expanded text:
rent et quasi non intellexerit declinans rent et quasi non intellexerit declinans maiestatis inuidiam non uerbo, sed opere declarauit non esse se Christum. opus enim hominis est gerere paenitentiam delictorum, dei munus est gratiam inplere mysterii. uenit autem fortior me. non conparationem fecit, ut ipso se tantum fortiorem diristum — neque enim inter dei filium et hominem ulla poterat esse conlatio — sed quia multi fortes. nam et diabolus fortis; nemo enim potest uasa fortis diripere nisi prius adligauerit fortem. multi ergo tortes, fortior nemo nisi Christus. denique eo usque non fecit conparationem, ut addiderit: cuius non sum dignus calciamenta portare, euangelicae praedicationis ostendens in apostolos gratiam esse conlatam, qui sunt calciati in euanrunt quod ait: illum oportet crescere, me autem minorari, quod oporteret minorem fieri populum Iudaeorum, cresceisto populum Christianum. denique et Moyses accepit
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carnẽ dignior generatio. quã ut imati¬
latus dĩ filius. immaculatȩ gen̾ationis senu¬
ret etiã insuscipiendo corpore puritatẽ: Ete
tiq diuini aduentus signũ: in uirginis pari
non in mulieris constitutũ ẽ. Ego inquit uosa
baptizo. Cito ꝓbauit non ẽẽ se xp̃m: qui uisa¬
li oꝑet᷑ officio. Nam cũ ex duob naturalis hi¬
mo. idest ex anima subsistat & corpore: uisb̃¬
le ꝑ inuisibile. inuisibile ꝑ uisibile misterum
consetrat᷑. Aqua enĩ corpus abluit᷑: sp̃u anim
delicta mundant᷑. Aliud agimꝰ : aliud inuocans
licet etiam in ipso fonte scĩficatio diuinitatis ass¬
ret. Nonenĩ aqua om̃is ablutio est. S hec int̾
se diuisa ẽẽ. non posst̃. Ꝙ idõ aliud fuit bap¬
tisma penitentiȩ : aliud est baptisma gr̃e.
Istud ex utroq: illud ex uno. Nam cũ delits
cõmunia sint mentis & corporis: purificatio
qͦq debuit ẽẽ. cõmunis. Ꝙ bene sc̃s ioħs se i¬
tellexisse significans. quid in cordib cogita¬

Expanded text:
m carnem dignior generatio quam ut inmaculatus dei filius inmaculatae generationis seruaret etiam in suscipiendo corpore puritatem? et utique diuini aduentus signum in uirginis partu, non in mulieris constitutum est. ego inquit uos aqua baptizo. cito probauit non esse se Christum, qui uisibili operetur officio. nam cum ex duabus naturis homo, id est ex anima subsistat et corpore, uisibile per uisibilia, inuisibile per inuisibile mysterium consecratur; aqua enim corpus abluitur, spiritu animae delicta mundantur. aliud agimus, aliud inuocamus, licet etiam in ipso fonte sanctificatio diuinitatis adspiret; non enim aqua omnis ablutio est, sed haec inter se diuisa esse non possunt et ideo aliud fuit baptismum paenitentiae, aliud est baptismum gratiae, istud ex utroque illud ex uno. nam cum delicta conmunia sint mentis et corporis, purificatio quoque debuit esse conmunis. et bene sanctus Iohannes se intellexisse significans quid in cordibus cogita
Abbreviated transcription (Latin):
rit: Docuit enĩ qua ratione possim t̾renis
incretã uiciis obnoxiȩ carnis illuuiẽ sepeli
criminibꝰ: renouare uirtutibꝰ. Quere di¬
mã in ipsa humilitate dñi ꝓspicientiam.
uanto enĩ abiectior humilitas: tanto diuinior
uidentia. In iuriarũ suarũ a cerbitate cłs ꝓdit᷑:
remedioꝵ suoꝵ usu qui nullis remedũs indi¬
ret ds̃ ꝓbat᷑. Quid enĩ tam diuinũ adpopłos
uocandos. quã ut nemo refugiat lauacrum

Expanded text:
ceret? docuit enim qua ratione possim terrenis ceret? docuit enim qua ratione possim terrenis concretam uitiis obnoxiae carnis inluuiem sepelire criminibus, renouare uirtutibus. o uere diuinam in ipsa humilitate domini prospicientiam! quanto enim abiectior humilitas tanto diuinior prouidentia. iniuriarum suarum acerbitate deus proditur et remediorum suorum usu, qui nullis remediis indigeret, deus probatur. quid enim tam diuinum ad populos prouocandos quam ut nemo refugiat lauacrum
Abbreviated transcription (Latin):
quod edificauit salomon. in quo typus ecchs
fuit: quia tria milia sescenti erant quis
neris portarent. & septuaginta lapidis cesores.
mnant angłi illi. ueniant lapidis cesores: cedant᷑
qui in humeris portant. Scriptũ ẽ. enĩ. supra
eristis: uenit ad ioh̃is baptisma. S iobannis
n habes: Ille enĩ baptizandus ⁊ ame: qͥ pecca¬
m habet. Qui aut̃ peccatũ ñfecit. lauacrũ
nicentiȩ cur requirit: Sine inqͥt mͦ. Hoc est
im ȩccłia edificet᷑: decet nos implere om̃em
mĩ dedit pauꝑibꝰ: iusticia eiꝰ manet inȩt̾nũ.
dit mͥ pauꝑi. dedit mͥ inopi gr̃am quã ante
n habui. Iusticia gͦ eiꝰ manet mȩt̃nũ. Quȩ est
sbcia. nisi quod alterũ facere uelis pͥor ipse
cipias. ut tuo alios horteris exẽplo: Qi ȩ est
sicia. nisi ut quia carnẽ suscepit. N n qua ĩ
sensũ aut ministeriũ carnis excluderet sed
uasi homo carnẽ uinceret. & uincere me do¬

Expanded text:
dei, quod aedificauit Salomon, in quo typus ecclesiae dei, quod aedificauit Salomon, in quo typus ecclesiae fuit, quia LXX milia erant qui in umeris portarent et LXXX milia lapidicaesores. ueniant angeli illi, ueniant lapidicaesores, caedanturqui in umeris portant; scriptum est enim: supra am cetera conperistis. uenit ad Iohannis baptisma, sed lohannis non habes? ille enim baptizandus est qui peccatum habet, qui autem peccatum non fecit lauacrum paenitentiae cur requirat?\' sine inquit modo — hoc est: dum ecclesia aedificetur — decet nos inplere omnem m, dedit pauperibus: iustitia eius manet in aeternum. dedit mihi pauperi, dedit mihi inopi gratiam, quam ante non habui; iustitia eius ergo manet in aeternum. quae est iustitia nisi ut quod alterum facere uelis prior ipse incipias et tuo alios horteris exemplo? quae est iustitia nisi ut quia carnem suscepit non quasi deus sensum aut ministerium carnis excluderet, sed quasi homo carnem uinceret, ut uincere me do
Abbreviated transcription (Latin):
in quo om̃is structura cõpaginata crescit intes
& nunc format᷑. & nc̃ mulier figurat᷑. & nc̃cra
fica mulierẽ istam. edifica ciuitatẽ. Ueniate
ertuus. libi enĩ credo dicenti: ipse edificabi
ciuitatẽ mͥ. Ecce mulier om̃ium mater. eccedos
sp̃ualis. ecce ciuitas quȩ uiuit inȩt̃̾num: qͥa mot
nescit. Ipsa est enĩ ciuitas ierłm quȩ nc̃ udq
fuit. Transferet᷑ suꝑ enoch: cuiꝰ mors ñ inuen
Ille enĩ raptus ẽ. ne malicia mutaret cor eiꝰ.
etur ꝓfecto. assumet᷑: transferet᷑ ad celũ. Ecae
Rapiem᷑ in quit innubib obuiam. xp̃o in aera:
tunt᷑ ꝓphȩ.mittit᷑ gabriel archangłs. innut
angłi dirigunt᷑. & multitudo cȩlestis exercitis
dm̃ laudat: quia ciuitatis huiꝰ edificatio ꝓps¬
quabat. Mittunt᷑ plures ad eam: s xp̃c eam
lus edificat. Uerum ñ est solus: quia pat̃ p̃sa
est. E si solus edificat: gr̃am tam̃ tantȩ edibꝰ¬
tionis non solus usurpat. Scriptũ ẽ. de tẽpo

Expanded text:
in quo omnis structura compaginata crescit in tem nunc formatur et nunc mulier figuratur et nunc ce deus, aedifica mulierem istam, aedifica ciuitatem. ueniat et puer tuus; tibi enim credo dicenti: ipse aedificabit ciuitatem mihi. ecce mulier omnium mater, ecce domus spiritalis, ecce ciuitas, quae uiuit in aeternum, quia mori nescit. ipsa est enim ciuitas Hierusalem, quae nufuit — transferetur super Enoch, cuius mors non inuenitur; ille enim raptus est, ne malitia mutaret cor eius, pietur profecto, assumetur, transferetur ad coelum. Ecce Rapiemur, inquit, in nubibus obviam Christo in aera, et tae, mittitur Gabrihel archangelts, innumeri angeli deriguntur et multitudo caelestis exercitus deum laudat, quia ciuitatis huius aedificatio propinquabat. mittuntur plures ad eam, sed Christus eam solus aedificat; uerum non est solus, quia pater praesens est, et si solus aedificat, gratiam tamen tantae aedificationis non solus usurpat. scriptum est de templo
Abbreviated transcription (Latin):
ba illa fir qui nc̃ descend. redignatꝰ est in
specie colub: docuit it illor..xo. in.lla arca
tẏpum fuisse pacis & ȩccłiȩ: qd int̾ ipsa mundi
diluuia. sp̃s sc̃s .d ȩccłiam iuã pacemefferat
fructuos. m. Docuit etiã dauid: qui ꝓpħico
ꝑ ipsũ creata sun: & in ipso constant.S uide
beniuolũ dñ n. qui solus se inuiriis subdidit:
solus gr̃am ĩ quesiuit. & ubi edificauit ȩccłam:
Rogabo inquit patrẽ. & aliũ paraclitũ dabit
uobis: ut uobiscũ sit mȩt̾nũ sps ueritatis. quẽ¬

Expanded text:
ba illa fuerit, qui nunc descendere dignatus est in specie columbae, docuit in illo ramo, in illa area typum fuisse pacis et ecclesiae, quod inter ipsa mundi diluuia spiritus sanctus ad ecclesiam suam pacem adferat fructuosam. docuit etiam Dauid, qui prophetico per ipsum creata sunt et in ipso constant. sed uide beniuolum dominum, qui solus se iniuriis subdidit, solus gratiam non quaesiuit. et ubi aedificauit ecclesiam? rogabo inquit patrem, et alium paracletum dabit uobis, ut uobiscum sit in aeternum, spiritum ue
Abbreviated transcription (Latin):
nmo nos in corpore suo lauit: qͣntomagis nr̃a
uomagis mysterio ds̃ quanquã ds in om̃ibꝰ.¬
uanquã hoc ꝓbat᷑. qͣndo ꝑ totũ mundum
uageneris humani conditio diffundit᷑
separatarũ diuortia tractusq regionũ.
no mom̃to in uno corpore dĩ fraudẽ ue¬
usti erroris aboleuit. gr̃am regni cȩlestis ef.¬
idit: Unꝰ enĩ mersit: s eleuauit om̃s. Unꝰ
escendit: ut ascenderemꝰ om̃s. Unꝰ om̃ium
tiata suscepit: ut in illo omĩum peccata
cauit se ille ꝓ nobis. qui iurificatione non eguit.
Hȩc de nobis. Nu. ic consideremꝰ mysteri ĩ rini¬

Expanded text:
mo nos in corpore suo lavit, quanto magis nos quo magis mysterio Deus quamquam Deus in omnibus quam hoc probatur; quando per totum mundum, qua generis humani conditio diffunditur, per separatarum divortia tractusque regionum, uno momento in uno corpore Deus fraudem vetusti erroris abolevit, gratiam regni coelestis effudit? Unus enim mersit, sed elevavit omnes: unus descendit, ut ascenderemus omnes, unus omnium peccata suscepit, ut in illo omnium peccata cauit se ille pro nobis, qui purificatione non eguit. haec de nobis. Nunc consideremus mysterium trini
Abbreviated transcription (Latin):
& unc uerbo opꝰ in nai script᷑a indicata solutũ.
Ad hominẽ uenitꝰ᷑: & mans insas q odãmodo
studuit tͥ ꝓpħa dĩ laborantis ostendẽ. Plus rescio
quid in his intelligere quã lego Oꝑa dĩ elabora-¬
ta me cogunt. subuenit apłz estuant. & quod
ego non intelligebã. qͥd eẽt. ostendit. Os de ossib
meis. & caro de carne mea: & hȩc uocabit᷑ mulier.

Expanded text:
et uno uerbo opus mundi scriptura indicat absolutum; ad hominem uenitur, et manus ipsas quodammodo studuit tibi propheta dei laborantis ostendere. plus nescio quid in his intellegere quam lego opera dei elaborata me cogunt. subuenit apostolus aestuanti et quod ego non intellegebam quid esset: os de ossibus meis et caro de carne mea et haec uocabitur mulier,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uirtꝰ: Quia tunc qͣndo miles latꝰ eiꝰ aꝑuit:
continuo aqua & sanguis exiuit qui effusus est
ꝓ scłi uita. Hȩc scłi uita: costa xp̃i est. hȩc costa:
secundi ẽ. adam. Primꝰ enĩ adam in animã uiuen¬
tem: nouissimꝰ adam in sp̃m uiuificantẽ. Nouis¬
simꝰ adam xp̃c est: costa xp̃i uita ȩccłiȩ est. Nos
aut̃ m̃bra sumꝰ corporis ei: de carne eiꝰ. & deos¬
sib eiꝰ. & fortasse bȩc est costa de qua dixit
uit: nec corpꝰ eiꝰ imminuit. Non enĩ corporas
sp̃ualis est costa. Sp̃s aut̃ ñ diuidit᷑ ipse: s. du¬
dit singulis ꝓ ut uult. Hȩc est eua: mat̾ omiua
uiuentiũ. Si enĩ intelligas uiuentẽ. qͥd cũ noi
quȩris : Intelligis eos mortuos ẽẽ qui sine xp̃is
qui participes uitȩ non st̃. Hoc ÷ enĩ xp̃iñ et pd¬

Expanded text:
nisi uirtus? quia tunc quando miles latus eius aperuit, continuo aqua et sanguis exiuit, qui effusus est pro saeculi uita. haec saeculi uita costa Christi est, haec costa secundi est Adam; primus enim Adam in animam uiuentem, nouissimus Adam in spiritum uiuificantem; nouissergo membra sumus corporis eius, de carne eius et de ossibus eius. et fortasse haec est costa, de qua dixit: risto exiuit nec corpus eius inminuit; non enim corporalis, sed spiritalis est costa, spiritus autem non diuiditur ipse, sed diuidit singulis prout uult. haec est Eua, mater omnium uiuentium. si enim intellegas uiuentem cum mortuis quaeris, intellegis eos mortuos esse qui sine Christo sunt, qui participes uitae non sunt; hoc est enim Christ
Abbreviated transcription (Latin):
homo patrẽ & in itrẽ & adherebit uxori suȩ: &
qm m̃bra sumꝰ corporis eiꝰ de carne eiꝰ & le ossib
eiꝰ. Quis est iste uir. ꝓpt̾ quẽ mulier parentes re¬
linquate Relinqͥ parentes ȩccłia. quȩ degentilib
popłis congregata ẽ: cui ꝓphetice dicit᷑. Obliuisce̾
popłm tuum: & domũ patris tu. Propt̃ quẽ uirũ.

Expanded text:
et matrem et adhaerebit uxori suae et quoniam membra sumus corporis eius, de carne eius et de ossibus eius. quis est iste uir, propter quem mulier parentes relinquat relinquit parentes ecclesia, quae de gentilibus populis congregata est, cui prophetice dicitur: obliuiscere populum tuum et domum pa
Abbreviated transcription (Latin):
teri iudeoꝵ pͥnceps lacerdotũ solebat accendere.
ueluti sub modio sica legis euanuit: & cuutos
illa ierłm quȩ int̾ris est. quȩ occidit ꝓpħ as qͥsi
inconualle fletꝰ posita. delitescit. Illa autẽ ierłm
quȩ in cȩlo est. in qua militat fides nr̃a: in illo
altissimo om̃ium locata monte. hoc est in xp̃o &
ȩccłia: non potest tenebris &e ruinis mundi hutiꝰ
abs condi.s fulgens candore solis ȩt̃m: luce nosg̃x
sp̃ualis illuminat.

Expanded text:
tere Iudaeorum princeps sacerdotum solebat accendere, tere Iudaeorum princeps sacerdotum solebat accendere, uelut sub modio sita legis euanuit et ciuitas illa Hierusalem quae in terris est, quae occidit prophetas, quasi in conualle fletus posita delitiscit, illa autem Hierusalem quae in caelo est, in qua militat fides nostra, in illo altissimo omnium locata monte, hoc est in Christo, ecclesia non potest tenebris et ruinis mundi huius abscondi, sed fulgens candore solis aeterni luce nos gratiae spiritalis inluminat.