comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
requiescet suꝑ ilła pax ur̃a. Sin aũ: aduos reuertet᷑. Cum hanc euange¬
lirant pacẽ de quib dictũ est. qu̾a speciosi pedes eorũ qui annuntiant
pacẽ. qui ad nuntiant bona: nobis quid̾e tc̃ incipit ẽẽ qͥsq filiꝰ pacis.
cum obedierit ⁊ crediderit huic eugłio: & ex fide iustificat᷑. pacem ad
Neq enĩ dict̾ũ est. suꝑ quẽ requieuerit pax ur̃a fiet filius pacis: s si
ibi fuerit inqͥt filius pacis. requiescet suꝑ ilłã domũ pax ur̃a. Iamgͦ
& anteq. illi annuntiaret᷑ hec pax filius pacis ibi erat. sic̾ eum nouerat
atq p̃scierat. non eigłista s dñs. Ad nos gͦ qui nescimꝰ qͥs uã sit filiꝰ
pacis aut non sit: pertinet nulłu exceptũ facere. nulłuq discernere:
s uelle om̃s saluos fieri qͥb p̾dicamꝰ hanc pacẽ. Neq enĩ inetuend̾u
est ne ꝑdamꝰ eã: si ille cui p̃dicamꝰ ñ fuerit filius pacis ignorantib nob̾

Expanded text:
 pax vestra; sin autem, ad vos revertetur . Cum hanc evangelizant pacem, de quibus praedictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! nobis quidem tunc incipit esse quisque filius pacis, cum obedierit et crediderit huic Evangelio, et ex fide justificatus pacem ad Neque enim dictum est, super quem requieverit pax vestra, fiet filius pacis: sed ibi fuerit, inquit, filius pacis, requiescet super illam domum pax vestra. Jam ergo et antequam illi annuntiaretur haec pax, filius pacis ibi erat, sicut eum noverat atque praescierat non evangelista, sed Deus. Ad nos ergo qui nescimus quisnam sit filius pacis, aut non sit, pertinet nullum exceptum facere, nullumque discernere; sed velle omnes salvos fieri, quibus praedicamus hanc pacem. Neque enim metuendum est ne perdamus eam, si ille cui praedicamus, non est filius pacis, ignorantibus nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
uat. dãnatũq ipse non damnet : s Pastoralis tam̃ necessitas habet. ne
ꝑ plures serpant dira contagia: separare ab ouib sanis morbidã. ab illo
cui nichilẽ impossibile. ipsa forsitan separatione ñ separandã. Nesci-¬
entes enĩ qͥs ꝑtineat ad p̃destinatoꝵ numerũ. qͥs non ꝑtineat. sic¬
affici debemiꝰ caritatis affectu. yt om̃s uelimꝰ saluos fieri. Hoc quipꝑefit: cũ
singidos qͦsq ut occurrerint cũ quib id agere ualeamꝰ ad hoc conam᷑ adelu-¬
cere. ut iustificati ex fide pacem habeant ad dñm. qu̾a p̃dicabat apłs etiã¬

Expanded text:
vat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne vat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, separare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat; sicffici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque, ut occurrerint cum quibus id agere valeamus, ad hoc conamur addudere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum : quam praedicabat etia
Abbreviated transcription (Latin):
cato moriet᷑. sanguinẽ uͦ enus de manu speculatoris rͥeqͥram. Promide
quantũ adnos attinet. qͥ p̃destinatos ã non p̃destinatis discernere non ua-¬
lemꝰ. &. ob hoc om̃s saluos fieri uelle debemꝰ. om̃ib ne pereant. uł nealios
perdant. ad hibendaᷤ a nobis medicinalit̾ seuera correptio: dĩ ẽ autẽ
illis eã facere utiłẽ. qͦs ipse p̃sciuit ⁊ p̃destinauit conformes iagmis
filii sui. Si enĩ aliquando timore ñ corripimꝰ. ne aliqͥs inde pereat:
cur non etiã tunore corripimꝰ. ue aliqͥs in de plus pereat.Neq enĩ
dilectionis uiscera maiora gestamꝰ. quã beatꝰ apls qͥ dixit. Corripite
inqͥetos. consolamini pusillanimes. suscipite infirmos. patientes estote
potius mału pro malo reddi. si corripiendus. ñ carripit᷑. sed pͣua dissi¬
mulatione negligit᷑. Picit etiã. Peccantes corã om̃ib corripe: ut ceteri
timorẽ hab eant. Quod de his peccatis accipiendũ est que non latent.

Expanded text:
o morietur, sanguinem vero ejus de manu speculatoris requiram . 49. Proinde, quantum ad nos pertinet, qui praedestinatos a non praedestinatis discernere non valemus, et ob hoc omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur non etiam timodilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apostolus, qui dicit: corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patipotius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit enim, Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant; quod de his peccatis accipiendum est quae non latent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ misit potens : & facere. Non ait quȩ p̾sciuit potens ẽ ꝓmitt̾e. aut
que p̾dixit potens ẽ. ostend̾e aut que ꝓmisit potens ẽ. p̃scire: s q̃ ꝓmi¬

Expanded text:
promisit, potens est et facere . Non ait, Quae praescivit, potens et promittere; aut, promisit, potens est et facere . Non ait, Quae praescivit, potens et promittere; aut, Quae praedixit, potens est ostendere; aut, Quae promisit, potens est p
Abbreviated transcription (Latin):
per dilectionẽ oꝑat᷑. deserere usq ad mortẽ. Huic peccato ultͣ ñ deser¬
uiunt. ñ pͥma conditione. sic̃ ille liberi: s ꝑ scdm̃ adã di̾ gr̃a liberati. &
ista lib̾atione habentes liberũ arbitriũ: quo seruiant dõ: ñ qͦ captiuen¬
tur a diabolo. Liberati enĩ a peccato serui aũ facti iustitię inqua sta¬
bunt usq infinẽ: donante sibi ꝑ seuerantiã illo. qͥ eos p̃sciuit ⁊ p̃desti¬
nauit. ⁊ scd̾m ꝓpositũ uocauit. ustificaũ & głificauit. qm̃ illaquȩ de
illis ꝓmisit. etiã futura iã fecit. Cui ꝓmittenti credidit abrahã: &
reputatũ est illi ad iustitiã. Dedit enĩgłam d̾o. plenissime credens sic̃
lam si ita ẽ: non suũ s eoꝵ. ẽ. qͦd ꝓmisit. Non aũ sic credidit abraħa.
S ñ est infirmatꝰ infide atans głam do: ⁊ plenissime credens.qr quę

Expanded text:
per dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non serper dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non seruiunt, non prima condicione sicut ille liberi, sed per secundum Adam dei gratia liberati et ista liberatione habentes liberum arbitrium, quo seruiant deo, non captiuentur a diabolo. liberati enim a peccato serui sunt facti iustitiae, in qua stabunt usque in finem, donante sibi perseuerantiam illo qui eos praesciuit et praedestinauit et secundum propositum uocauit et iustificauit et glorificcit: cui promittenti credidit Abraham, et deputatum est illi ad justitiam. Dedit enim gloriam Deo, plenissime credens, sicuNam si ita est, non suum, sed eorum est quod promisit. Non autem sic credidit Abraham, sed, non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiã c̃secuti st̃ ut fidelesẽe̾nt. a quo accepert̾ sp̃m nou timoris
quo ꝑsequentib cȩderent : s uirtutis & caritatis & continentie. quo
cuncta minantia. cunct̾a inuitantia. cunctͥa cruciantia superarent :
Illigͦ sinepeceato ullo daca ẽ. cum qua conditꝰ ẽ uoluntas libera: et
eam seruire fecit peccato. Horũ uero cũ fuiss uoluntas serua pec¬
cati. liberata ẽ ꝑ illũ qͥ dixit. siuos filius liberauerit. te uere liberieri¬
tis. & accepert̃ tant̾a ꝑ istam graͣm libertatẽ. ut quãuis quandiu uiuunt.
pugnent contra concupiscentias peccatoꝵ. eisq ñnulla subrepant ꝓpt̾
que dicant cotidie. dimitte nobis debita nr̃a n tam̃ ultra ser uiant
ñ ꝓ illo dico ut roget qͥs. Ne quo peccato qm̃ ñ expressũ ẽ: possunt
multa ⁊ diuersa sentiri. Ego aũ dico id ẽẽ ꝑeccatũ ad mortẽ. fide c¬

Expanded text:
sericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, sericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent contra concupiscentias peccatorum eisque nonnulla subrepant, propter quae dicant cotidie: dimitte nobis debita nostra, non tamen ultra seruiant non pro illo dico ut roget. de quo peccato, quoniam non expressum est, possunt multa et diuersa sentiri. ego autem dico id esse peccatum, fidem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sed̃ uocatis eoꝵ. qui scd̃m ꝓpositum uocati st̃. Pro his gͥ interpellante xꝑs.
ne deficiat fides eor sine dubio ñ deficiet usq infinẽ. ac ꝑ hoc ꝑseuerat
usq infinẽ. nec eam nͥ manentẽ. huiꝰ uite inuenit fuiis. Maior qͥ ppe liber-
tas necessaria ẽ. aduersus tot & tantas tẽptationes quȩ in paradiso ñ fue-¬
rt̃. dono ꝑseuerantie mutata atq firmata: ut cũ omĩb amorib t̾rori¬
bus. errorib suis. uincatur hic mundꝰ. Hoc scõrũ martiria docuert̃.
Ueniq ille & t̾rente nulls & insuper contra dei terrentis imꝑium. lib̾o
usus arbitrio. non stecit intanta felicitate. in tanta ñ peccandi facili¬
tate: isti aũ. non dico t̾rente mundo. s seuiente ne starent. stetert̃ in
fide. cũ uideret ille bona p̃sentia quȩ fuerat relict̾urꝰ. isti futura
que accepturi fuerant ñ uiderent. Unde hoc nͥ donante illo a quo mi-¬

Expanded text:
sed vocatio eorum qui secundum propositum vocati sunt: pro his igitur interpellante Christo sed vocatio eorum qui secundum propositum vocati sunt: pro his igitur interpellante Christo ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseverabit usque in finem, nec eam nisi manentem vitae hujus invenit finis. Major quipaduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et insuper contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrente mundo, sed saeuiente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ille bona praesentia, quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt ut homo uiuat. s tam̃ sine illis non potest uiuere. Primoitaq
homini qui in es bono qͦ fact̾us est rectus acceꝑat posse ñ peocare. pos¬
se non mori. posse ipsũ bonũ non deserere. datũ ẽ ad iutoriũ ꝑseueran¬
tie ñ quo fieret ut ꝑseueraros: s sine quo ꝑ liberũ arbitriũ ꝑseuera
re nonposs Nc̃ uͦ scĩs in regnũ dei ꝑ grãm dei p̃destinatis. ñ tałe adiuto¬
rium ꝑseuerantie datur. s tale ut eis ꝑ seuerantia ipsadonet᷑. ñ sołu
ut sinẽ isto dono ꝑseuerantes ẽe̾ nonpossint. uerũ etiã ut per hocdo¬
nũ. non nͥ ꝑ seuerantes suit. Nonsolũ eñ dixit. sine me nichil potestis:
facere uerũ etiã dix̃. non uos me elegistis s ego elegi uos: & posu uos¬
ut eatis & fructũ afferatis. & fructus ur maneat. Quib uerbis eis non
sołũ iustitiã. uerum etiã in illa perseuerantiã se dedisse monstrauit . ꝓp̃o

Expanded text:
faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseueraret, sed sine quo per liberum arbitrium perseueras in regnum dei per gratiam dei praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: non uos me elegistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum afferatis et frusolum justitiam, verum etiam in illa perseverantiam se dedisse monstravit. Christo
Abbreviated transcription (Latin):
mori. nouissima erit multo maior: ñ posse mori. Prima erat ꝑseueran¬
tiȩ potestas. bonũ posse non desere: nouissima erit ꝑseuerantiȩ felicitas.
bonũ non posse deserere. Numqͥd qr ert̃ bona nouissima potiora atq
meliora: idõ fuert̾ illa pͥma uł nulla uł parua: Itẽq ipsa ad uitori a
distinguenda st̃. Aluid ẽ ad iutoriũ sine qͦ aliqͥd ñ fit & aliud ẽ adiitori¬
um quo aliqͥd fit. Nam sine aluñtis ñ possumꝰ uiuere. nec tamen cũ ad fu¬
rint alimenta eis fit ut uniat qͥ mori uoluerit. & ad iutoriũ alim̃torũ
ta fuerit: continuo fit beatꝰ. Sliutoriũ ẽ enĩ non solũ sine qͦ non fit:
uerũ etiã quo fit ꝓpt̾ quod datur. Quaꝓpt̃ hoc actiutoriũ est. ⁊ qͦ fit
& sine quo ñ fit: quia & sidata fuerit homini beatitudo. continuo fit be¬
atus. & si data nũq fuerit nũquã erit. S limenta uͦ non consequenter

Expanded text:
mori; nouissima erit multo maior, non posse mori. prima erat perseueranmori; nouissima erit multo maior, non posse mori. prima erat perseuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua? Itemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adiutorium, sine quo aliquid non fit, et aliud est adiutorium, quo aliquid fit. nam sine alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui mori uoluerit. ergo adiutorium alimentorum ta fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum, sine quo non fit, uerum etiam quo fit propter quod datur. quapropter hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non fit, quia et si data fuerit homini beatitudo, continuo fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. alimenta uero non consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
& male. Quid autẽ liberiꝰ libero arbitͥo quando ñ potuerit seruire pec¬
cato: quȩ futura erat & homini sic̃ facta ẽ angłis sc̃is merces merit :
Nc̃ autẽ ꝑ peccatũ ꝑctito bono merito. in his qͥ liberant᷑ fact̾ũ est donũ
grͣe quȩ merces meriti futuraerat. Qua propt̾ bina ista qͥd int̾ sediffe¬
rant diligent̾ & uigilant̾ intuendũ ẽ: posse non peccare. & ñ possẽ pecca¬
re. posse ñ mori. n ñ posse mori. bonũ posse. ñ desere  & bonũ non possẽdese¬
rere. Potuit enĩ non peccare primꝰ homo. potuit ñ mori. potuit bonum
non deserere. Nũqͥd dicturi sumꝰ. non potuit peccare. qͥ tale habebat libe¬
rũ arbitriũ : aut ñ potuit mori cui dictũ est. si peccaueris morte mori¬
eris. aut ñ potuit bonũ deserere. cũ hoc peccando deseruerit & ideo
mortuus sit Prima gͦ uoluntas libertatis erat posse ũ peccare. nouissi¬
maerit multo maior ñ posse peccare. Prima im mortalitas erat posse ñ

Expanded text:
A. Quid autem erit liberius libero arbitrio, quando non potuerit seruire peccato, quae futura erat et homini, sicut facta est angelis sanctis, merces meriti? nunc autem pro peccato perdito bono merito in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces meriti futura erat. Quapropter bina ista quid inter se differant diligenter et uigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccare, posse non mori et non posse mori, bonum posse non deserere, bonum non posse deserere. potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. numquid dicturi sumus: "non potuit peccare" qui tale habebat liberum arbitrium? aut: "non potuit mori" cui dictum est: si peccaueris, morte morieris? aut: "non potuit bonum deserere", cum hoc peccando deseruerit et ideo mortuus sit? prima ergo libertas uoluntatis erat, posse non peccare; nouissima erit multo maior, non posse peccare. prima immortalitas erat posse non
Abbreviated transcription (Latin):
sit: potens ẽ ⁊ facere. Ipse gͥ eos facit ꝑseuerare inbono. q uifacit bonos. Qui aũ
cadunt ⁊i pereunt: in p̾destinatoꝵ. numero ñ fuert̃. Q uãuis gͦ de omĩb regene¬
ratis ⁊ pie uiuentib loqueret᷑ apłs dicens. tu qͥs es qui uidices alienũ seruum:
suo dño stat aut cadit : continuo tam̃ respexit. ad p̾destinatos ⁊ait. Sstabit aũ
rantiã. qui statuere potens ẽ ẽos qͥ stant. ut perseuerantissime stent: uel
restituere qͥ ceciderant. dñsem̃ȩsigit elisos. Ut gͦ ñ accipera. hoc donũ dĩ.
id ẽ in bono ꝑseuerantiã primꝰ homo. si ꝑ seuerare uł non ꝑseuerare in eiꝰ
relinqueret᷑ arbitrio.: tales uires habebat eiꝰ uoluntas. que sine ullo fuerat
instituta peccato /⁊ nichil illi ex se ipso c̾cupiscentialit̾ resistebat. ut digne
tante bonitati ⁊ tantȩ bene uiuendi facilitati. ꝑseuerandi cõmitteret᷑ arbi¬
trium dõ qͥdẽ p̾sciente tam̃ non ad hoc cogente. s simul sciente qͥd de illo¬

Expanded text:
sit, potens est et facere. Ipse igitur eos facit perseverare in bono, qui facit bonos. Qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt. Quamvis ergo de omnibus regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens, Tu quis es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: e dat perseverantiam, qui statuere potens est eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel restituere qui ceciderunt: Dominus enim erigit elisos . 37. Ut ergo non acciperet hoc donum Dei, id est in bono perseverantiam, primus homo, sed perseverare vel non perseverare in ejus relinqueretur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta peccato, et nihil illi ex se ipso concupiscentialiter resistebat, ut digne tantae bonitati et tantae bene vivendi facilitati perseverandi committeretur arbitrium: Deo quidem p
Abbreviated transcription (Latin):
actale sit ut uelimꝰ. Fit qͥppe in nobis ꝑ hanc dĩ graͣm in bono recipien¬
do & ꝑ seuerant̾ tenendo. non solũ posse qd̃ uolumꝰ. uerũ etiã uelle
qł possumꝰ. qd̾ ñ fuit in homine pͥmo. Unũ enĩ borũ in illo fuit. al¬
terum ñ fuit. Hãq ut reciꝑet bonũ grã non egebat. quia ñdũ ꝑdide¬
rat. Ut aut̃ in eo ꝑ maneret. egebat ad iutorio grͣe. sine qͦ id omĩno
non poss. & in qͦ acceperat posse siuellet Es non habuit uelle qđ posset.
llam si habuiss ꝑseuerass : posset enĩ etiã ꝑseuerare si uellet. Qđ ut
nollet. cde lib̾o descendit arbitͥo: qͦd tẽ ita liberũ erat. ut bene uelle poss¬

Expanded text:
ac tale sit, ut velimus. Fit quippe in nobis per hanc Dei gratiam in bono recipiendo et perseveranter tenendo, non solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit in homine primo: unum enim horum in illo fuit, alterum non fuit. Namque ut reciperet bonum, gratia non egebat, quia nondum perdiderat: ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio gratiae, sine quo id omnino non posset: et acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quod posset; nam si habuisset, perseverasset. Posset enim perseverare si vellet: quod ut nollet, de libero descendit arbitrio; quod tunc ita liberum erat, ut et bene velle poss
Abbreviated transcription (Latin):
hec ne diceret᷑ eis: nequaquã illi scĩ ea m̃te tunere potuert̃: quam
telligebant paucissimis ẽẽ donatũ. ut nullo sibi homine p̃dicante
ꝑ ipsum dm̃ uł ꝑ angłos celorũ doctrinã salutis accipiant: mul¬
tis uero id e̾e donatũ. ut d̾o ꝑ homines credant. Quolibet tam̃ modo
dicatur homini uerbũ dĩ ꝓculdubio qͦ sic audiat ut illi obediat:
& grãm dĩ uerã sicut p̃dicanda ẽ preticart: id ẽ quã nulla merita
humana p̃cectunt & ad facienda diuina p̃cepta instant̾ hortati sunt:
ut qui haberent donũ obȩdientię. quib uissis obediend̾u e̾e̾t audi¬
siat rent. Si enĩ grãm merita ulla nr̃a p̾cedunt. ꝓfecto aut facti alicuiꝰ
aut dicti aut cogitationis est meritũ: ubi & ipsa intelligit᷑ uoluntas
ia. Sed breuissime cõplexus ẽ om̃ium genera meritoꝵ qͥdicit

Expanded text:
Haec ne dicerentur eis, nequaquam illi sancti ea mente timere potuerunt, qua Haec ne dicerentur eis, nequaquam illi sancti ea mente timere potuerunt, qua intelligebant paucissimis esse donatum, ut nullo sibi homine praedicante, per ipsum Deum vel per Angelos coelorum doctrinam salutis accipiant; multis vero id esse donatum, ut Deo per homines credant. Quolibet tamen modo dicatur homini verbum Dei, procul dubio, quo sic audiat ut illi obediat, et gratiam Dei veram, sicut praedicanda est, praedicarunt, id est, quam nulla merita humana praecedunt; et ad facienda divina praecepta instanter hortati sunt, ut qui haberent donum obedientiae, quibus jussis obediendum esset, audirent. Si enim gratiam merita ulla nostra praecedunt, profecto aut facti alicujus, aut dicti, aut cogitationis est meritum, ubi et ipsa intelligitur voluntas bona: sed brevissime complexus est omnium genera meritorum, qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
& congruit ueritati. que de p̃destinatione gr̾e predicatur. Hoe
oscio: nemunẽ contra istã p̃destinationẽ quã scd̃m scripturas sc̃as
defencdimꝰ. nisi errando dis¬
putare potuisse. Puto tam̃ eis qui
de hac re seutentias tractͥa¬
torũ requirt̾. scõs ⁊ infide atq
doctrina xp̃iana laudabili¬
ter usq quaq diffamatos uiros cypri-¬
anỹ & amprosium. quorũ tam clara testimonia posuimꝰ. debere
denda atq p̃cdicanda ẽ ꝑ omĩa credant &. ꝑ omĩa p̾dicent. & eandẽ
p̃dicationẽ p̃dicationi qua hortam᷑ pigros uel corripimꝰ malos: ñ
opinent᷑ aduersam .Q. uia  isti uiri cũ sic p̃dicarent dei grͣam ut
unus eoꝵ diceret. in nullo głandum quando nrmͣ nichil sit: alter
tari & corripere destiterunt: ut fierent p̾cepta diuna. Nec timu¬
erunt ne diceret᷑ eis. quid nos hortamini qͥd & corripitis. si nichi
boni ut habeamꝰ est nrm: & si non est in potestate nr̃a cor nr̃m :

Expanded text:
praedicatur. Hoc scio, neminem contra istam praedestinationem, quam secundum Scripturas sanctas defendimus, nisi errando disputare potuisse. Puto tamen eis qui de hac re sententias tractatorum requirunt, sanctos et in fide atque doctrina christiana laudabiliter usquequaque diffamatos viros, Cyprianum et Ambrosium, quorum tam clara testimonia posuimus, deberedenda atque praedicanda est, per omnia credant et per omnia praedicent, et eamdem praedicationem praedicationi qua hortamur pigros, vel corripimus malos, non opinentur adversam: quia et isti viri, cum sic praedicarent Dei gratiam, ut unus eorum diceret, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » ; alttari et corripere destiterunt, ut fierent praecepta divina. Nec timuerunt ne diceretur eis, Quid nos hortamini? quid et corripitis, si nihil boni ut habeamus est nostrum, et si non est in potestate nostra cor nostrum?
Abbreviated transcription (Latin):
e̾e donum dĩ. Hanc enim cotidie poscit qͥdicit. ne nos inferas intẽp¬
tation̾e. E si exaudit᷑. hanc arcipit. Aloꝑ hoc cotidie ut ꝑseueret pe¬
tens : ꝓfecto ꝑseuerantię suȩ spem ñ in se ipso. s indo̾ ponit. Ego aũ
nolo exaggerare meis uerbis. s illis pocius cogitandũ relinqͦ: ut
tẽ de sua salute hominẽ desꝑare. quando spem suã non in se ipso s
in do didicerit ponere: cũ ꝓpħ̾a clamet. Maledictus om̃is qͥ spem

Expanded text:
esse donum Dei. Hanc enim quotidie poscit, qui dicit, Ne nos inferas in tenesse donum Dei. Hanc enim quotidie poscit, qui dicit, Ne nos inferas in tentationem ; et si exauditur, hanc accipit: ac per hoc, quotidie ut perseveret petens, profecto perseverantiae suae spem non in se ipso, sed in Deo ponit. Ego autem nolo exaggerare meis verbis, sed illis cogitandum potius relinquo, ut tunc de sua salute hominem desperare, quando spem suam non in se ipso, sed in Deo didicerit ponere: cum propheta clamet, Maledictus omnis qui spem
Abbreviated transcription (Latin):
les hortarent᷑ ut crederent. & fideles ut credẽ ꝑmanerent. Ca uero
que nobiscum dei dona ẽe non negant. ut nobiscũ pelagianũ demo-¬
liant᷑ errorem. sicut ẽ. pudicia. continentia. patientia. & cet̾a quib
recte uiuit᷑ & exfide inpetrant᷑ a dño. oranda monstrare &. orare
solum uel sibi uel aliis debuert̾. non aũ quẽquã ut ea capesseret
& retineret hortari. Cum uͦ & ad hec exhortant᷑ ut possunt. atq
ex hortandos ee̾ homines confident᷑. satis utiq ostendunt. nec ea
p̃dicatione impediri exhortationis. siue ad fidẽ srue ad ꝑseueran¬
tram usq infinẽ: quia & ista di dona e̾ẽ nec a se ipso cuiquãs
ab illo tribui p̾dicamꝰ. At enĩ uicio suo qͥsq deserit fidẽ cũ
cedit temptationi atq consentit. qua cũ illo agit᷑ ut deserat fidẽ
quis negat: Sed ñ idõ dicenda est in fide perseuerantia. non

Expanded text:
les hortarentur ut crederent, et fideles ut credere permanerent. Ea vero les hortarentur ut crederent, et fideles ut credere permanerent. Ea vero quae nobiscum Dei dona esse non negant, ut nobiscum Pelagianum demoliantur errorem, sicut est pudicitia, continentia, patientia, et caetera quibus recte vivitur, et ex fide impetrantur a Domino, oranda monstrare et orare solum vel sibi vel aliis debuerunt; non autem quemquam, ut ea capesseret et retineret, hortari. Cum vero et ad haec exhortantur, ut possunt, atque exhortandos esse homines confitentur; satis utique ostendunt, nec ea praedicatione impediri exhortationes, sive ad fidem, sive ad perseverantiam usque in finem, quia et ista Dei dona esse, nec a se ipso cuiquam, sed ab illo tribui praedicamus. 46. At enim, « vitio suo quisque deserit fidem, cum cedit tentationi atque consentit, qua cum illo agitur ut deserat fidem. » Quis negat? Sed non ideo dicenda est in fide perseverantia non
Abbreviated transcription (Latin):
actib nr̃is: neq banc impedit correctionẽ. quod sapientiã pacifi¬
cam quã contentiosi corrigunt᷑ atq sanant᷑. donũ cdei e̾ẽ predicamꝰ.
ita corripiendi sunt inficdeles. uel infide non ꝑmanentes. non impe¬
diente istam correctionẽ p̃dicatione gr̾e dei: quȩ ficte quoq ipsam
& in ea ꝑmansionẽ dei dona ẽẽ cõmendat. Quia & si exfide impet᷑÷¬
addidit. postulet aũ infide nichil hesitans: ñ tamen qm fides datur
pͥusquã postulet᷑ ab illo cuidatur. icło dicenda ÷ non e̾e̾ donũ dei. s
esse a nobis quia data ẽ nobis non petentib nob̾. Apłs enim apertis¬
augeri habentib: uerũ etiam non habentib poscimꝰ cdari. Neq isti
ꝓpt̾ quos hȩc dicimꝰ. qui p̃dicatione p̾destinationisigr̃e exhorta
dari. s a nobis e̾ẽ contendunt : sicut st̃ initiũ fidei & in ea usq in
finem ꝑ seuerantia .Q. uod utiq facere deberent. ut tantũmͦ infide¬

Expanded text:
actibus nostris; neque hanc impedit correptionem, quod sapientiam pacificam, qua contentiosi corriguntur atque sanantur, donum Dei esse praedicamus: ita corripiendi sunt infideles, vel in fide non permanentes, non impediente istam correptionem praedicatione gratiae Dei, quae fidem quoque ipsam et in ea permansionem dona Dei addidit, Postulet autem in fide, nihil haesitans : non tamen quoniam fides datur priusquam postuletur ab illo cui datur, ideo dicenda est non esse donum Dei, sed esse a nobis, quia data est nobis, non petentibus nobis. Apostolus enim apertisaugeri habentibus, verum etiam non habentibus poscimus dari. 45. Neque isti, propter quos haec dicimus, qui praedicatione praedestdari, sed a nobis esse contendunt, sicut sunt initium fidei, et in ea usque in finem perseverantia: quod utique facere deberent, ut tantummodo infide
Abbreviated transcription (Latin):
dubio enĩ presciuit. si predestinauit. S p̃destinasse ẽ: hoc p̃scisse
uerbi di tractͥatores legimus dĩ prescientiã. & agitur de uocatiõe
electoꝵ. eandẽ p̃destinationẽ in telligere : Magis fortasse enĩ uoluert

Expanded text:
dubio enim praescivit, si praedestinavit: sed praedestinasse, est hoc praescisse dubio enim praescivit, si praedestinavit: sed praedestinasse, est hoc praescisse verbi Dei tractatores legimus Dei praescientiam, et agitur de vocatione electorum, eamdem praedestinationem intelligere? Magis enim fortas
Abbreviated transcription (Latin):
responsũ diuinũ . Reliqui mͥ septẽ milia uiroꝵ: qui n curuauer̃t.
genu ante baal. Non enĩ ait relict̾a mͥ sunt. aut reliquert̾ se mͥ. sed
non ẽ grã. E conectens illa que supra int̾posui: qͥd gͦ & huic int̾ro¬
gationi responden. Quod querebat᷑ inqͥt isrł: hoc ñ est consecutus :
electio aũ consecuta est : cet̾i uero excecati sunt. In bac gͦ electione
quã ꝓpt̾ea d̾s non reppulit quia p̾sciuit. Hȩc ẽ. illa elect̾io qua
eos quos uoluit elegit in xp̃o ante constitutionẽ mundi. ut essent
scĩ & inmaculati in conspectu eiꝰ in caritate: p̃destinans eos in ad¬
optionẽ filioꝵ. Nullus igit᷑ qui hec intelligit. negare uł dubitare
ꝑmittit᷑. ubi ait apłs non reppulit d̾s plebem suam quã presciuit.
pdestinationẽ significare uoluisse. Presciuit enĩ reliquias. quas sed̃or
electionẽ grẽ. fuerat ipse factͥurꝰ. Hoc ẽ gͦ p̃destinauit. Sine

Expanded text:
responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Non enim ait, relicta sunt mihi, aut reliquerunt se mihi, sed huic interrogationi respondens: quod quaerebat, inquit, Israel, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est, ceteri vero excaecati sunt. In hac ergo electione, quam propterea Deus non repulit, quia praescivit. Haec est illa electio, qua eos, quos voluit, elegit in Christo ante constitutionem mundi, ut essent sancti et immaculati in conspectu ejus in caritate, praedestinans eos in adoptionem filiorum. Nullus igitur, qui haec intelligit, negare vel dubitare permittitur, ubi ait Apostolus: Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit, praedestinationem siergo praedestinavit: sine
Abbreviated transcription (Latin):
presciuit. Hoc qͦd ait p̾sciuit. non recte intelligit᷑ nisi p̾destinauit. qͦd
circunstantia ipsis lectionis ostendit. Loquebat᷑ enim de reliquiis uide¬
orũ quȩ saluę facte st̃ pereuntib cet̾is. Nam superiꝰ dixerat ad isrł
dixisse ꝓpħam. T̃ota die extendi manus manꝰ meas ad popłm non cre-¬
dentẽ & contradicentẽ. & tanquã responderet᷑. Ubi sunt gͦ facte pro¬
missiones dei ad isrł: continuo sub iunxit. Dico gͦ. numqͥđ reppulit d̾s
plebem suã: Absit.Nam & ego israhelita sũ: ex semine habraħa : de¬
tribu beiami. Uanquã diceret. nam et ego ex ipsa plebe sum: Uem¬
de addidit unde nc̃ agimꝰ: non reppulit ds plebe̾ suam quã presci¬
uit. Atq ut ostederet deigrã fuisse relictas reliquias. ñ meritis
operum eoꝵ: secutus ad iunxit. sn nescitis in helia qͥd dicit script᷑a.
quẽ admodũ int̾pellat d̾m aduersus isrł: Et cet̾a. Sed qͥd dicit illi inqͥt

Expanded text:
. Hic quod ait, praescivit, non recte intelligitur, nisi, praedestinavit: quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt, pereuntibus caeteris. Nam superius dixerat, ad Israel dixisse prophetam, Tota die extendi manus meas ad populum non credentem et contradicentem: et tanquam responderetur, Ubi sunt ergo factulit Deus plebem suam? Absit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, tribu Benjamin: tanquam diceret, Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit unde nunc agimus, Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, secutus adjunxit, An nescitis in Elia quid dicit Scriptura; quemadmodum interpellat Deum adversu
Abbreviated transcription (Latin):
tate fraudent᷑. uerũ etiã falsitate capiant᷑. qui uerũ capere
qͦ caueat᷑ falsitas possunt Facile ẽ. enĩ unmo ⁊ utile ut taceat᷑.
aliqͦd uerũ. ꝓpt̾ incapaces. Nam unde ẽ illud dnĩ: ad huc mul.¬
ta habeo uobis dicere. s non potestis illa portare modo: & illud
apłi. Non potuituob loqͥ quasi spiritalib. sed quasi carnalib: qͣsi

Expanded text:
tate fraudentur, verum etiam falsitate capiantur, qui verum capere, quo caveatur falsitas, possunt. Facile est enim, imo et utile, ut taceatur aliquod verum propter incapaces. Nam unde est illud Domini, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo ? et illud Apostoli, Non potui vobis loqui qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ. desursum est : descendeͥs a patre luminũ. Curgͦ ut omit¬
tam cet̾a corripimꝰ impudicos. & contentiosos. quib tam̃ p̾dicamꝰ
dei cłonũ esse sapientiã. pudicã atq pacificam: nec timemꝰ ne ꝑdo¬
ti diuine uoluntatis in certo. plus in hac p̾dicatione desꝑationis
quã ex hortationis inueniant. nec correctionis stimulis ad u̾sus
se ipsos. s pocius ad uersũ nos excitant᷑. quia eos corripimꝰ hec non
habentes. quȩ ipsi dicimus ñ humana uoluntate ꝓferri.s diuina
largitate donari: Cur deniq ipsũ apłm iacobuor huiꝰ gr̃e p̾dica¬
catio non det̾ruit. corripere inquietoᷤ & dicere. si zelũ amarum
habetis & contentiones st̃ in cordib uris: nolite głi̾ari & men-¬
daces e̾ẽ aduersus ueritatẽ. non ÷ ista sapientia defursũ descen

Expanded text:
perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Cur ergo, ut omitperfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Cur ergo, ut omittam caetera, corripimus impudicos et contentiosos, quibus tamen praedicamus donum Dei esse sapientiam, pudicam, atque pacificam; nec timemus ne permoti divinae voluntatis incerto, plus in hac praedicatione desperationis quam exhortationis inveniant; nec correptionis stimulis adversus se ipsos, sed potius adversus nos excitentur, quia eos corripimus haec non habentes, quae ipsi dicimus non humana voluntate proferri, sed divina largitate donari? Cur denique ipsum apostolum Jacobum hujus gratiae praedicatio non deterruit corripere inquietos, et dicere, Si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in cordibus vestris, nolite gloriari et menduces esse adversus ve
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscũ p̃dicant dona dei dena e̾ẽ sapientiam & continentiã. Quod
si hec cum dona dĩ e̾ẽ p̾dicant᷑. non impedit᷑ hortatio. qua homi¬
nes hortamur esse sapientes & continentes: quȩ tandẽ causa est
existiment impediri exhortationẽ qua ex hortam h.
uentre ad fiłẽ & in ea ꝑmanere usq infinem: si & hec dona dĩ
esse dicantur. qͦd scripturis eius testib comꝓbatur : Ecce ut de conti¬
nentia taceamꝰ.& de sola in hoc loco sapientia disputemꝰ. nempe supͣ
memoratꝰ apls iacob dicit. Que de sursũ est sapientia. pͥmũ quidẽ
pudica ẽ: deinde pacifica. modesta suadibilis. plena miscd̾ie &. oꝑi
bus bonis: in estimaliilis. sine sine simulatione. Cernitis ne obse¬
cro. a patre luminũ sapientia quã multis & magnis bonis referta
descendat: Om̃e qͥppe datũ optimũ sic̾ idem dicit. &. omẽ donum

Expanded text:
nobiscum praedicant, dona Dei esse sapientiam et continentiam? Quod nobiscum praedicant, dona Dei esse sapientiam et continentiam? Quod si haec cum Dei dona esse praedicantur, non impeditur hortatio qua homines hortamur esse sapientes et continentes; quae tandem causa est ut existiment impediri exhortationem, qua exhortamur homines venire ad fidem, et in ea permanere usque in finem, si et haec dona Dei esse dicantur, quod Scripturis ejus testibus comprobatur? 44. Ecce, ut de continentia taceamus, et de sola in hoc loco sapientia disputemus; nempe supra memoratus apostolus Jacobus dicit, Quae desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . Cernitisne, obsecro, a Patre luminum sapientia quam multis et magnis bonis referta descendat? Omne quippe datum optimum, sicut idem dicit, et omne donum
Abbreviated transcription (Latin):
impetrat: quȩ incryit a nobis: quã fide & inciꝑe hab̾e. & necusq
in finẽ ꝑ manere: tanꝗͣ. id non a dño accipiamꝰ. nr̃m ẽe conten¬
dunt. Hic ꝓcultubio contͣdicit᷑ apło dicenti. Quid enĩhabes:
qͦd non accepisti  Contradicit᷑ & martiri cipriano dicenti in nullo głan¬
dũ. quando nrͣm nichil sit. Cũ hȩc & alia multa que piget repet̾e
dixerimꝰ. atq ostenderimꝰ & initium fidei & usq infinẽ ꝑseuerantiam
dei dona ee snec ulla sua fut᷑a dona & quȩ danda ẽent ⁊ qͥb danda ee̾nt
dm̃ non p̾scire potirisse. ac ꝑ hoc p̃destinatos ab illo eẽ qͦs liberat & coro
ad uersam: eo qͦd hac audita nemo possit correptionis stimulis ercita¬
ri. Hec dicentes nolunt hominib p̾dicari dĩ dona esse ut ueniat᷑
ad fidem. & permaneat᷑ infite: ne plus desꝑatio qu̾a exhortatio
uideatur afferri. dum cogitant qui audiunt in certũ ẽe humane
ignorantiȩ. cui largiat᷑ ds cui ñ largiat᷑ hec dona. Curgͦ & ipsi

Expanded text:
quam fidem et incipere habere, et in ea usque in finem permanere, tanquam id non a Domino accipiamus, nostrum esse contendunt. Hic procul dubio contradicitur Apostolo dicenti, Quid enim habes uod non accepisti ? Contradicitur et martyri Cypriano dicenti, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » . Cum haec, et alia multa quae piget repetere, dixerimus; atque ostenderimus, et initium fidei, et usque in finem perseverantiam, Dei dona esse; nec ulla sua futura dona, et quae danda essent, et quibus danda essent, Deum non praescire potuisse; ac per hoc praedestinatos ab illo esse, quos liberat et corondicationis adversam, eo quod hac audita, nemo possit correptionis stimulis excitari. » Haec dicentes nolunt « hominibus praedicari dona Dei esse, ut veniatur ad fidem, et permaneatur in fide, ne plus desperatio quam exhortatio videatur afferri, dum cogitant qui audiunt, incertum esse humanae ignorantiae cui largiatur Deus, cui non largiatur haec dona. » Cur ergo et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
& dabit᷑ ei. Scriptũ est ⁊ in ꝓuerbiis salomonis. Qm̃ dñs dat sapientiã.
& de continentia legit᷑ in libro sapientię: cuiꝰ auctoritate usi st̃ mag¬
ni & docti uiri. qͥ longe ante nos eloquia diuina tract̾art̃. Ibi ergo
legit᷑. cum scirẽ quia nemo e̾e̾ potest continens nͥ ds det. & hoc ip¬
sum erat sapientie. scire cuiꝰ e̾ẽt hoc donũ. Hec gͦ dĩ dona st̾: id est

Expanded text:
 dabitur ei . Scriptum est et in Proverbiis Salomonis, Quoniam Dominus dat sapientiam . Et de continentia legitur in libro Sapientiae, cujus auctoritate usi sunt magni et docti viri, qui longe ante nos eloquia divina tractarunt: ibi ergo legitur, Cum scirem quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus e
Abbreviated transcription (Latin):
apł̃s. Ne forte det illis ds̃ penitentiã. Ne ipsa etiã continentia
nonne aꝑtissime dictͥũ est: & cũ scirẽ quia nemo e̾̃e potest conti-¬
nens nisi ds det: & hoc ipsũ erat sapientiȩ. scire cuiꝰ ee̾t hoc donũ:
S forte continentia donũ di est: sapientiã uero sibi ipse homo
prestat: qua illud donũ non suũ s dĩ e̾e̾ cognoscat. Immo uero¬
dñs sapientes fecit cecos. & testimoniũ ctni fidele sapientiã pres

Expanded text:
apostolus: ne forte det illis deus paenitentiam. De ipsa etiam continentia apostolus: ne forte det illis deus paenitentiam. De ipsa etiam continentia nonne apertissime dictum est: et cum scirem, quia nemo esse potest continens nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum? Sed forte continentia donum dei est, sapientiam uero sibi ipse homo praestat, qua illud donum non suum, sed dei esse cognoscat. immo dominus sapientes facit caecos, et: testimonium dei fidele
Abbreviated transcription (Latin):
quid sequit᷑. Atin̾a dirigant᷑ uie meȩ. ad custodiendas iusti
ficationes tuas. Tc̃ non confundar. cũ inspicio in omĩa manda¬
tatua. Qu dm̃ p̃cepisse supra posuit: hoc ut ã se ĩpleret᷑ optauit.
Hoc fit utiq ne peccet᷑. Qd̾ si ꝓeccatũ fuerit p̾cipitur ut penite¬
at. ne defensione ⁊ excusationẽ peccati ꝑeat suꝑbiendo qͥ fecit.
i non uult penitendo ꝑire qͦd fecit. Etiã hoc a do pet
custodiã orimeo. & ostium continentiȩ circũlabia mea. Ne deli¬
hominib oꝑantib iniqͥtatẽ. Si gͦ ⁊ obectientia qua eiꝰ mandata
seruamꝰ.⁊ penitentia qua peccata nr̃a non excusamꝰ. s accusamꝰ.
optat᷑ ⁊petit᷑. manifestũ ẽ quia cũ fit illo dante habet᷑. illo ad¬
iuuante cõpletur. Aꝑtius etiã dicit᷑ ꝓpt̾ obedientiã. A dño gres¬
sus hominis dirigunt᷑. & uiã eiꝰ uolet. E de penitentia dicit

Expanded text:
 sequitur: utinam dirigantur uiae meae ad sequitur: utinam dirigantur uiae meae adficationes tuas: tunc non confundar, dum inspicio in omnia mandata tua . Quod Deum praecepisse supra posuit, hoc ut a se impleretur optavit. Hoc fit utique ne peccetur: quod si peccatum fuerit, praecipitur ut poeniteat; ne defensione et excusatione peccati pereat superbiendo qui fecit, dum non vult poenitendo perire quod fecit. Etiam hoc a Deo petcustodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea: ne declihominibus operantibus iniquitatem. si ergo et oboedientia, qua eius mandata seruamus, et paenitentia, qua peccata nostra non excusamus, sed accusamus, optatur et petitur, manifestum est, quia cum fit, illo dante habetur, illo adiuuante conpletur. apertius etiam dicitur propter oboedientiam: a domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet; et de paenitentia dicit
Abbreviated transcription (Latin):
decet. ne łapades earũ extinguant᷑. Quomͦ sapientes. nͥ non alta
sapientes. s humilib consentientes: Uixit enĩ homini ipsasa-¬
pientia. Ecce pietas ipsa sapientia. Si gͦ nichil habes qͦd non
accepisti. noli altũ sapere s time: & noli modicũ diligere. qͣsi
a quotibi moticũ dimissũ sit: s potius multũ cdilige aquotͥ
multũ dimissũ est. Si eñi diligit cui donatũ est ne redderet. qͣnto
magis debet diligere cui donatũ ẽ ut ñ haberet. Nam & qͥsqͥs
abinitio pudicus ꝑmanet. ab illo regit᷑. & quisqͥs ex inpudico pudi¬
ritur. Hoc au̾ ille occulto iudicio facere potest. inquo ñ potest.
Et fortasse ideo latet ut plus timeat᷑: ⁊ minus suꝑbiatur. Dem

Expanded text:
es earum extinguantur. quomodo sapientes nisi non alta sapientes, sed humilibus consentientes? dixit enim homini ipsa sapientia: ecce pietas est sapientia. si ergo nihil habes, quod non accepisti, noli altum sapere, sed time, et noli modicum diligere, quasi a quo tibi modicum dimissum est, sed potius multum dilige, a quo tibi multum tributum est. si enim diligit, cui donatum est, ne redderet, quanto magis debet diligere, cui donatum est, ut haberet! nam et quisquis ab initio pudicus permanet, ab illo regitur; et quisquis ex inpudico pudiritur. hoc autem ille occulto iudicio facere potest, iniquo non potest. et fortasse ideo latet, ut plus timeatur et minus superbiatur. De
Abbreviated transcription (Latin):
profunditatẽ. quomͦ concluserit dĩ om̃s in infidelitate. ut om̃ium mi¬
sereatur. quasi faciens mala ut ueniant bona: mox exclamauit atq
ait. Oaltitudo diuitiarũ sapientiȩ & seientie dĩ: quã in serutabilia st̃
iudicia eiꝰ & inuestigabiles uie eius. Hec enĩ uidicia inscrutabilia &. in¬
uest igabiles uias. peruersi homines non cogitantes .&. procliues ad repre¬
kendendum. non idonei ad intelligendu: putabant & iactĩtabant as apłos
dicere facramꝰ mala ut ueniant bona. Quod absit ut apłidicerent: ses
homines non intelligentes hoc putabant ici. quando audiebant qd̾ dir̃
apls. Lex autẽ sub intrauit. ut habunctaret deliet̾um: uibi autẽ habun¬
dauit delict̾um: supercłauit gr̃ar Sed utiq grã: ut ait. ut iam fiant

Expanded text:
profunditatem, quomodo conclusit deus omnes in infidelitate, ut omnium miprofunditatem, quomodo conclusit deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quasi faciens mala, ut uenirent bona, mox exclamauit atque ait: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! haec enim iudicia inscrutabilia et inuestigabiles uias peruersi homines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit
Abbreviated transcription (Latin):
ret etum in reluctantib gr̾a aꝑtissime nullo bono merito p̃cedente. Alio¬
quin grã iam non ẽ grã. & aliquando filiis infidelium prestatur hȩc gra.
cum occulta dĩ ꝓuidentia in manꝰ piorum quomͦcũq perueniunt. ali¬
quando aũ filii ficdelium non eam consequunt᷑. aliquo impedimñto ex¬
istente. ne possit periclitantib sub ueniri. fiunt uero ista ꝑ occultam
dei ꝓ uidentiam. cuiꝰ in scrutabilia st̃ iudicia & inuestigabiles uie. Qs̾
cum scriberet ad romanos. id est ad gentes & ait. Sicut uos aliquanos
non credistis dẽ. nc̃ autẽ miscd̾i̾am consecuti estis in illoꝵ ^ credulitate. ita
& nc̃ non credidert̃ in ur̃a miscdi̾a: ut &. ipsi miscdiam consequant᷑. con¬
clusit om̃s ds̃ in infidelitate: ut omĩum misereat᷑.  cum at tendisset
quid dixerit. ammirans sententiȩ suȩ. certam quidẽ ueritatẽ s magnã

Expanded text:
ret etiam in reluctantibus gratia apertissime nullo bono merito praecedente. alioret etiam in reluctantibus gratia apertissime nullo bono merito praecedente. alioquin gratia iam non esset gratia. et aliquando filiis infidelium praestatur haec gratia, cum occulta dei prouidentia in manibus piorum quomodocumque perueniunt, aliquando filii fidelium non eam consequantur aliquo impedimento exsistente, ne possit periclitantibus subueniri. fiunt uero ista per occultam: dei prouidentiam, cuius inscrutabilia sunt iudicia et inuestigabiles uiae. quod gentibus, cum scriberet ad Romanos, id est ad gentes, et ait: sicut enim aliquando uos non credidistis deo, nunc autem misericordiam consecuti estis in illorum am, ut et ipsi misericordiam consequantur. conclusit enim deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. et cum attendisset quid dixerit, admirans sententiae suae certam quidem ueritatem, sed magnam
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib maloꝵ pro meritis eoꝵ. quoꝵ maliciã non ipse fecit: s aut origi¬
n alit̾ tracta est ab adam. aut creuit per ꝓpriã uoluntatẽ. quid mirũ est
siꝑ sp̃m scm̃ operat᷑ in cordib elect̃oꝵ. suoꝵ bona. qui oꝑatus ẽ ut in ipsa
corda essent ex malis bona: Sed suspicent᷑ homines quȩ libet merita bona.
que putant precedere ut iustificent᷑ perdĩ gr̾am.: non intelligentes cũ hoc di¬
cunt auchil aliud quã negare segiam. S ut dixi quod uolunt de maiorib
suspicent᷑. de pauulis certe pelagiami qͥd respondeant non inueniuntequo¬
rũ nec uoluntas ulla ẽ. in accipienda gra. cuius uoluntatis meritũ pre¬
cessise dicant: & in super eos etiam cum fletu reluct̾ari uidemꝰ quan¬
do baptiantur.& diuina sacram̃ta percipiunt. Quod eis ad magnũ impie¬
tatis ꝑeccatum imputaret᷑: si iam liberi uterentur arbitrio. & cam̃: he¬

Expanded text:
in cordibus malorum pro meritis eorum quorum malitiam non ipse fecit, sed aut origiin cordibus malorum pro meritis eorum quorum malitiam non ipse fecit, sed aut originaliter tracta est ab Adam aut creuit per propriam uoluntatem: quid mirum est sanctum operatur in cordibus electorum suorum bona qui operatus est, ut ipsa corda essent ex malis bona? Sed suspicentur homines quaelibet opera bona, quae putant praecedere, ut iustificentur per dei gratiam, non intellegentes, cum hoc dicunt, nihil aliud quam negare se gratiam; sed, ut dixi, quod uolunt de maioribus suspicentur. de paruulis certe Pelagiani quid respondeant non inueniunt, quorum nec uoluntas ulla est in accipienda gratia, cuius uoluntatis meritum praecessisse dicant, et insuper eos etiam cum fletu reluctari uidemus, quando baptizantur et diuina sacramenta percipiunt, quod eis ad magnum impietatis peccatum imputaretur, si iam libero uterentur arbitrio. et tamen hae