comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumque cogitationes in trauerit inaliquideorum quae praedic¬
ta sunt. Neces se est ut humanum cadat ingenium. Illud autem
competens iudicauimus recapitula rebreuiter . quorum la¬
bore in latinum elo quium resistae peruenerint. Et nec auc
toribus gloria sua pereat . & nobis plenissime reiueritas
in notescat. Isago gen transtulit patricius. bo etius com¬
menta que eius gemina derelinquens. Categoria sidem
transtulit patricius boetius cuius commenta tribus libris
ipse quoque for mauit. peri her menias supra memora¬
tus patricius boetius transtulit in latino cuius commen¬
ta ipse dupplicia minutissima disputatione tractauit
Apuleius uero madiaurensis syllogis mus cathego¬
ricus breuiter renodauit. Supra memoratus uero patrici¬
us boetius de syllogis mis hypotheticis lucidissime per
in latinum cuius commenita pros pector atque amator
latinorum. Patricius bo&ius octo libris ex posuit. Nam &

Expanded text:
cumque cogitationes intrauerit, in aliquid eorum, quae praediccumque cogitationes intrauerit, in aliquid eorum, quae praedicta sunt, necesse est ut humanum cadat ingenium. Illud autem competens iudicauimus recapitulare breuiter, quorum labore in Latinutoribus gloria sua pereat: nobis plenissime rei veritas innotescat. Isagogen transtulit patricius Boetius, commentaque ejus gemina derelinquens. Categorias idem transtulit patricius Boetius, cujus commenta tribus libris ipse quoque formavit: Peri hermenias supra memoratus patricius Boetius transtulit in Latinum, cujus commenta ipse dupApuleius vero Madaurensis syllogismos categoricos breviter enodavit. Supra memoratus vero patricius de syllogismis hypotheticis lucidissime pertin Latinum, cujus commenta prospector atque amator Latinorum patricius Boetius octo libris exposuit. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
acdialecticos locos Dia lecticaenim exipsis qualitatibus re¬
thorica Ex qualitatem suscipientibus rebus argumenta
uestigat. Vt dialecticus exgenere. Idest ex ipsa generis
natura Rethor ex eare quaegenus est. dialecticus ex simi¬
litudine Rechor ex simili . Idest exea re quae similitudinem
cepit. Eodem modo illa ex contrarietate. hic ex contrario
memoriae quoque condendum est. topica ora toribus dialecti¬
cis po&is & iuris. peritis. communiter quidem argumenta
praestare. Sed quandõ liquid specialiter probant : A drethores
po&as iuris peritos que pertinent. Quando uero geueraliter
disputant addialecticos adtinere manifestum est. Mira¬
bile planegenius operis hounum potuis se colligi. quid quid
mobilitas acuarietas humanaementis in sensibus ex quirendis
perdiuersas causas poterat inuenire. Conclusit liberum ac
uoluntarium intellectum. Nam quocumque se uesterit quas¬

Expanded text:
ac dialecticos locos: dialectica enim ex ipsis qualitatibus, rheac dialecticos locos: dialectica enim ex ipsis qualitatibus, rhetorica ex qualitatem suscipientibus rebus argumenta vestigat: ut dialecticus ex genere, id est ex ipsa generis natura; rhetor ex ea re quae genus est; dialecticus ex similitudine, rhetor ex simili, id est ex ea re quae similitudinem cepit. Eodem modo ille ex contrarietate, hic ex contrario. Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus, dialecticis, poetis et jurisperitis commpraestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inuenire, – conclusit liberum ac uoluntarium intellectum; nam quocumque se uerterit, quas
Abbreviated transcription (Latin):
tur locis. Itaque indialecticis locis silta contigit a genere
argumenta sumuntur idest ab ipsa generis natura. Sed
in rethoricis ab eo genere quod illigenus est. de quo agitur
uec anatura generis sedare scilic& ipsa quae genus est
sed ut pro grediatur ratio ex eo pend& quod natura gene¬
ris ante praecognita est. Vt si dubitetur anfuerit aliquis ebrius di¬
citur sire fellere uelimus nonfuisse quoniam nulla h eo lu¬
xuries ante cesserit. Id cir conimirum quia cum lixuries ebri¬
eta tis. quasi quoddam genus sit cum luxuries pulla fuerit. Ne
ebrietas quidem fuit. sed hoc pend& ex altero quur enim siligxu¬
ries non fuit ebrietas esse non potuit. Ex natura generis de mons¬
tratur quod dialectica ratio subministrat. Vndeenim genus
ab est. Indeetiam species abesse necesse est quoniam genus
species xonrelinquit. & desimilibus quidem & de contraruis eo¬
dem modo in quibus maxima similitudo est. Inter redhoricos

Expanded text:
tur locis. Itaque in dialecticis locis si ita contingit a genere tur locis. Itaque in dialecticis locis si ita contingit a genere argumenta sumuntur, id est ab ipsa generis natura; sed in rhetoricis ab eo genere quod illi genus est de quo agitur, nec a natura generis, sed a re scilicet ipsa quae genus est. Sed ut progrediatur ratio, ex eo pendet quod natura generis ante praecognita est: ut si dubitetur an fuerit aliquis ebrius, dicitur, si refellere velimus, non fuisse, quoniam in eo nulla luxuries antecesserit. Idcirco nimirum, quia cum luxuries ebrietatis quasi quoddam genus sit, cum luxuries nulla fuerit, ne ebrietas quidem fuit: sed hoc pendet ex altero. Cur enim si luxuries non fuit, ebrietas esse non potuit, ex natura generis demonstratur, quod dialectica ratio subministrat. Unde enim genus abest, inde etiam species abesse necesse est, quoniam genus species non relinquit. Et de similibus quidem, et de contrariis, eodem modo, in quibus maxima similitudo est inter rhetoricos
Abbreviated transcription (Latin):
tipsis uniuer salitate & particularitat̃ distinc taesunt Itae¬
arum lociambitu & contractione discretisunt. Nam dialectico¬
rum locorum maior est ambitus & qum praeter circum¬
stantias sunt quae singula res faciunt causas. Nox modo addie¬
ses utiles sunt. Verum &iam ad argumenta quae in hypothe¬
sibus posita sunt Eos que locos qui ex circum stantus constant
Claudunt at que ambiunt . Itaque fit ut semper egeat re¬
thordia lecticis locis. Dialecticus uero suis possit esse conten¬
tus Rethor enim quoniam causas excircum stantus trac¬
tat. Ex hisdem circum stantus argumenta praesumit
quae neces se est ab uniuer salibus & simplicioribus confir¬
mari qui sunt dialectici. Dialecticus uero qui prior est. pos¬
teriore non eg& nisi ali quando inciderit quaestio personae
ut cum sit incidens dialectico ad probandam suam thes in cau¬
sam circumi stantiis hoclusa. Tunc demum rethoricis uta¬

Expanded text:
tipsis universalitate et particularitate distinctae sunt, ita etipsis universalitate et particularitate distinctae sunt, ita earum loci ambitu et contractione discreti sunt. Nam dialecticorum locorum major est ambitus; et quoniam praeter circumstantias sunt quae singulares faciunt causas, non modo ad theses utiles sunt, verum etiam ad argumenta quae in hypothesibus posita sunt, eosque locos qui ex circumstantiis constant, claudunt atque ambiunt. Itaque fit ut semper egeat rhetor dialecticis locis, dialecticus vero suis possit esse contentus. Rhetor enim quoniam causas ex circumstantiis tractat, ex iisdem circumstantiis argumenta praesumit, quae necesse est ab universalibus et simplicioribus confirmari, qui sunt dialectici. Dialecticus vero, qui prior est, posteriore non eget, nisi aliquando inciderit quaestio personae; ut cum sit incidens dialectico ad probandam suam thesim, causam circumstantiis inclusam, tunc demum rhetoricis uta
Abbreviated transcription (Latin):
modo st similis Namea quae continentia sunt cum ipso nego¬
tio uelea quae iagestione negotii considerantur lauipsis lue¬
rent de quibus qua eritur ea uero quae ad iuncta sunt inter
affecta ponuntur. Sedea quaegestum negetium consequm¬
tur extrinsecus conlocata sunt uel si quis ea quidem quae
continentia sunt cum ipso negotio in ipsis haerere arbitre¬
tur ffecta uero esse ea qua esunt ingestione negotu uel
adiuncta negotio Extrinsecus uero ea quae gestum megotium
consequuntur. Namiam illȩ per spicuae cominunitates. quod
quidam ipsi paenae inutrisque facultatibus uer santun. Loci
utgenus ut pars. ut similitudo. ut contrarium uit ma ias
acminus & communitatibus quidem sitis dictum. Differen¬
tiae uero illae sunt quo ddialectici &iam t hesibus aptisunt
rethoricitantum adhyppothesis id est ad qua estiones in formatas
circum stantus ad sumuntur. Nam sicut ipsae facultates a seme¬

Expanded text:
modo fit similis. Nam ea quae continentia sunt cum ipso negomodo fit similis. Nam ea quae continentia sunt cum ipso negotio, 583 vel ea quae in gestione negotii considerantur, in ipsis haerent de quibus quaeritur. Ea vero quae adjuncta sunt inter affecta ponuntur. Sed ea quae gestum negotium consequuntur, extrinsecus collocata sunt. Vel si quis ea quidem quae continentia sunt cum ipso negotio, in ipsis haerere arbitretur: affecta vero esse ea quae sunt in gestione negotii, vel adjuncta negotio; extrinsecus vero ea quae gestum negotium consequuntur. Nam jam illae perspicuae communitates, quod quidem ipsi pene in utrisque facultatibus versantur loci, ut genus, ut pars, ut similitudo, ut contrarium, ut majus ac minus. De communitatibus quidem satis dictum. Differentiae vero illae sunt quod dialectici etiam thesibus apti sunt; rhetorici tantum ad hypotheses, id est quaestiones informatas circumstantiis assumuntur. Nam sicut ipsae facultates a seme
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus quaeritur Alii uero ad sumuntur extrinsecus
Alii uero medii inter utrosque locatisunt. Sic in retho¬
ricis quoque locis. Alii inpersona atque negotio consistunt
De quibus ex aduersa parte cestatur. Alii uero extrin¬
secus ut hii quigestum negotium consequuntur. Aliiue¬
romedii quorum proximi quidem negotio sunt hui qui ȩx
cum stantus reliqui iagestione negoti considerantur . Illiuero
qui in adunctis negotio conlocantur. Iosi quoq inter medos
locos positi sunt quoniam negotium de quo agitur quadã affec¬
tione respicunt. uel si quis ea quidem quae personis ad tribu¬
ta sunt uel quae continentia sunt cum i pso negotio uel inges¬
tione negotii considerantur his similia locis dicat qui ab ipsis
india lectica trahuntur: De quibus inquȩstione dubitatur
Consequentia uero ne gotioponat ex trinsecus. Aduncta ue¬
po inter utrumque constituat. Cicero nis uero diuu sioni hos

Expanded text:
de quibus quaeritur; alii vero assumuntur extrinsecus, de quibus quaeritur; alii vero assumuntur extrinsecus, alii vero medii inter utrosque locati sunt: sic in rhetoricis quoque locis, alii in persona atque negotio consistunt, de quibus ex adversa parte certatur; alii vero extrinsecus, ut hi qui gestum negotium consequuntur; alii vero medii. Quorum proximi quidem negotio sunt hi qui ex circumstantiis, reliqui in gestione negotii considerantur. Illi vero qui in adjunctis negotio collocantur, ipsi quoque inter medios locos positi sunt, quoniam negotium de quo agitur quadam affectione respiciunt. Vel si quis ea quidem quae personis attributa sunt, vel quae continentia sunt cum ipso negotio, vel in gestione negotii considerantur, his similia locis dicat, qui ab ipsis in dialectica trahuntur, de quibus in quaestione dubitatur. Consequentia vero negotio ponat extrinsecus. Adjuncta vero inter utrumque constituat. Ciceronis vero divisioni hoc
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate conprobare anoffendere in his consuerint & cete¬
ra quae factum aliquod similiter confestim aut inter uallo
solent consequi quae necesse est . ex trinsecus posita. Adope¬
nionem magis tendere quam ad ipsam rerum naturam
Ita que in haec quattuor lic& negotiis ad tributa diuidere
Vt sint partim continentia cum ipso negotio quae facta es¬
se superius dictumest partim ingestione negotii quae
non esse facta sed factis adherentia dudum monstraui¬
mus. partima diuncta negotio haec ut dictum est in re¬
latione ponuntur partim gestum negotium consequun¬
tur Horum fides extrinsecus sumitur Acderethoricis
quidem locis satis dictum. Nunc illudest explicandum quae
sit his similitudo cum dialecticis. quae uero diuersitas quod
cum idoneae conuenienter que monstrauero propositi
operis explicetur intentio. primo adeo ut dialecticis
locis sicut themestio plac& Alii sunt qui in ipsis haerent

Expanded text:
auctoritate comprobare, an offendere in his consueverint; et caeteauctoritate comprobare, an offendere in his consueverint; et caetera quae factum aliquod similiter confestim aut intervallo solent consequi: quae necesse est extrinsecus posita ad opinionem magis tendere quam ad ipsam rerum naturam. Itaque in haec quatuor licet negotiis attributa dividere, ut sint partim continentia cum ipso negotio, quae facta esse superius dictum est; partim in gestione negotii, quae non esse facta, sed factis adhaerentia dudum monstravimus; partim adjuncta negotio: haec, ut dictum est, in relatione ponuntur; partim gestum negotium consequuntur: horum fides extrinsecus sumitur. Ac de rhetoricis quidem locis satis dictum. Nunc illud est explicandum quae sit his similitudo cum dialecticis, quae vero diversitas; quod cum idonee convenienterque monstravero, propositi operis explicetur intentio. Primo adeo ut in dialecticis locis, sicut Themistio placet, alii sunt qui in ipsis haerent
Abbreviated transcription (Latin):
ne. sed ex simili ut appareat exrelatione sumiargumen¬
ta inadiunctis negotio & ea esse adiuncta negotio quae
sunt adipsum de quo agitur negotium affecta . Consequu¬
tio uero quae pars quarta ẽ eorum quae negotus ad tri¬
buta sunt Neque in ipsis inest rebus Neque rerum subs¬
tantiam relinquunt Neque ex comparatione repperi¬
untur. Sed remgestam uel antecedunt uel &iam conse¬
cuntur. At que inctotus locus extrinsecus est. primum
enim in eo quaeritur id quod factum est. quo nomine ap¬
pellari conueniat ix quo nondere sed de uocabulo labora¬
tur. quide inde aut tores eius facti & inuentiones con¬
probatores atque aemuli Id totum ex iudicio & quodam
testimonio ex trinsecus posito ad subsidium confluit ar¬
gumenti de inde & quae eius reisit ex consueto pactio
iudicium scientia artificium. De inde natura eius eueni¬
re uulgo soleat: Atiin solenter & rarohomines id sua

Expanded text:
ne, sed ex simili, ut appareat ex relatione sumi argumenne, sed ex simili, ut appareat ex relatione sumi argumenta in adjunctis negotio, et ea esse adjuncta negotio, quae sunt ad ipsum de quo agitur negotium affecta. Consecutio vero, quae pars quarta est eorum quae negotiis attributa sunt, neque in ipsis sunt rebus, neque rerum substantiam relinquunt, neque ex comparatione reperiuntur; sed rem gestam vel antecedunt, vel etiam consequuntur. Atque hic locus extrinsecus est. Primum enim in eo quaeritur id quod factum est, quo nomine appellari conveniat: in quo non de re, sed de vocabulo laboratur. Qui deinde auctores ejus facti et inventores, comprobatores, atque aemuli, id totum ex judicio et quodam testimonio extrinsecus posito ad subsidium confluit argumenti. Deinde et quae ejus rei sit ex consueto pactio, judicium, scientia, artificium. Deinde natura ejus, quid evenire vulgo soleat: an insolenter et raro homines id sua
Abbreviated transcription (Latin):
id referatur quod ab eo longissime dist& contrarium. Ac
si ad finem suum atque exitum referatur euentus est
eodem quoquẽ modo ad maiora & minora & paria compa¬
rantur. At que omnino tales locilxhis quae sunt. ad ali¬
quid considerantur. Nammaius aut minus. Aut simile
Aut aeque magnum aut dis paratum. Accedunt circum¬
stantiis quae in ad tributis negotio atque per sonae nu¬
me ratae sunt. Vt dum̃ ipse circum stantiae aliis compa¬
rantur fiat exis argumentum. factidictiue quod in
iudicium trahitur. Distat autem a superioribus quod su¬
perioris loci uel facta continebant uel factis ita adhe¬
rebant ut se parari nom possint ut locus Tempus & cetera
quae gestum negotium Non relinquunt : Haec uero quae suã
adiuncta negotio nox in haerent ipsi ne gotio sed accedunt
circum stantiis & tunc demum argumenta praestant cũ
ad comparationem uenerint. Sumunt uero argumenta
Non ex contrarietate. Sed ex contrario & non ex similitudi¬

Expanded text:
id referatur quod ab eo longissime distet, contrarium; at id referatur quod ab eo longissime distet, contrarium; at si ad finem suum atque exitum referatur, tum eventus est. Eodem quoque modo ad majora, et minora, et paria comparantur. Atque omnino tales loci in his quae sunt ad aliquid considerantur. Nam majus, aut aut simile, aut aeque magnum, aut disparatum, accedunt circumstantiis quae in attributis negotio atque personae numeratae sunt, ut dum ipsae circumstantiae aliis comparantur, fiat ex iis argumentum facti dictive, quod in judicium trahitur. Distat autem a superioribus, quod superiores loci vel facta continebant, vel factis ita adhaerebant, ut separari non possint, ut locus, tempus, et caetera quae gestum negotium non relinquunt. Haec vero quae sunt adjuncta negotio non inhaerent ipsi negotio, sed accedunt circumstantiis; et tunc demum argumenta praestant, cum ad comparationem venerint: sumunt vero argumenta non ex contrarietate, sed ex contrario; et non ex similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
occasionem modum facultatem que esse non poterit: At¬
que haec sunt: quae in ad tributis personae ac negotio con¬
sistant uelut indialecticis locis ea quae inipsis cohaeren
De quibus quaeritur. reliqua uero quae uel sunt ad iunc¬
ta negotio uel gestum negotium consequuntur t alia
sunt qualia indialecticis locis ea quae secundum themes thium
quidem pastim rei substantiam consequuntur. Partim sunt
extrinseclis partimuer santur mediis. Secundum cicero nẽ
uero inter affecta numerata sunt uel ex trinsecus posita
sunt enim adiuncta negotio ipsa &iam quae fidem faciunt
quaestioni affecta . quodam modo adid dequo quaeritur res¬
picientia negotium quode agitur hoc modo Namcircum¬
stantiae septem quae in ad tributis personae uel nego¬
tio numeratae sunt haec cum coeperint comparari. & qua¬
si ixrelationem uenire siquid ad secontinens referatur
uel adid quod contin& fit. Aut species. Aut genus. Aut si

Expanded text:
occasionem, modum facultatemque esse non poterit. Atoccasionem, modum facultatemque esse non poterit. Atque haec sunt quae in attributis personae ac negotio consistunt, velut in dialecticis locis ea quae in ipsis cohaerent, de quibus quaeritur; reliqua vero quae vel sunt adjuncta negotio, vel negotium gestum consequuntur, talia sunt qualia in dialecticis locis ea quae secundum Themistium quidem partim rei substantiam consequuntur, partim sunt extrinsecus, partim versantur in mediis; secundum Ciceronem vero inter affecta numerata sunt, vel extrinsecus posita. Sunt enim adjuncta negotio ipsa etiam quae fidem faciunt quaestioni, affecta quodammodo ad id de quo quaeritur, respicientia negotium de quo agitur, hoc modo. Nam circumstantiae septem quae in attributis personae vel negotio numeratae sunt, haec cum coeperint comparari et quasi in relationem venire, si quid ad se continens referatur, vel ad id quod continet, fit aut species, aut genus; si
Abbreviated transcription (Latin):
quod gestum est contineat . In omnibus enum. Tempus . Locus
occasio modus facultas inquiritur Rur susdum fit factũ
est quod ad ministratur est negotium quae uero sunt inges¬
tione negotii Non sunt facta. sed facto adherent In illis enĩ
tempus occasionem . Locum modum facultatem facta
esse consenserit. Sedut dictum est quae cuilib& facto adhae¬
rentia sint At que in nullo modo derelinquant quia quam¬
dam ratione subiec ta sunt ipsi quod gestum est negotio
Item ea quae sunt ingestione negotii sinehis quae sunt con¬
tinentia cumipso negotio esse possunt : potest erum & lo¬
cus & tempus & occasio & modus & facultas facticuius li¬
b& intellegi Etiam sinemo faciat quod illo loco ueltem¬
pore uel occasione uel modu uel facultate fieriposs&
itaque ea quae sunt ingestione negotii sine his quae sunt
continentia cum ipso negotio esse possunt . Illa uero sine
his esse non possunt Factum enuim proceter locum. Tempus

Expanded text:
quod gestum est continent; in omnibus enim tempus, locus, quod gestum est continent; in omnibus enim tempus, locus, occasio, modus, facultas inquiritur. Rursus dum fit, factum est, quod administratur, est negotium; quae vero sunt in gestione negotii non sunt facta, sed facto adhaerent; in illis enim tempus, occasionem, locum, modum, facultatem, facta esse consenserit: sed, ut dictum est, quae cuilibet facto adhaerentia sint, atque in nullo modo derelinquant, quia quadam ratione subjecta sunt ipsi quod gestum est negotio. Item ea quae sunt in gestione negotii, sine his quae sunt continentia cum ipso negotio, esse possunt. Potest enim et locus, et tempus, et occasio, et modus, et facultas facti cujuslibet intelligi, etiamsi nemo faciat quod illo loco, vel tempore, vel occasione, vel modo, vel facultate fieri posset. Itaque ea quae sunt in gestione negotii sine his quae sunt continentia cum ipso negotio esse possunt. Illa vero sine his esse non possunt; factum enim praeter locum, tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
mientibus eam uero circum stantiam quae est . ubilocum di¬
cit. ut in cubiculo fecit quomodo uero excircum stantiis mo¬
dum ut clamfecit. quibus auxiliis circum stantiam facculta¬
tatem appellat. Vt cum multu exercitu quorum quidem loco¬
rum. et si excircum stantiarum. Naturalis discretio clara
est. Nos tamex beniuolentius faciemus. Si uberiores ad
se differentias ostendamus. Namcum excircum stantiis
aliam m tullius proposuerit esse continentia cum ipso
negotio Alia uero in gestione negotii at que in continenti¬
bus cumipso negotio. Illum ad numera uerit locum quemap¬
pella uit dum fit ex ipsa prolationis significatione idem
uidetur esse locus. hic dum fit ei quiest ingestione negotii
sed non ita est . quiadum fit illud est quod eo tempore admis¬
sum est dum facinus per petratur ut percussit. In gestione
uero negotii ea sunt quae & ante factum & dum fit & post factum

Expanded text:
mientibus. Eam vero circumstantiam quae est ubi, locum dimientibus. Eam vero circumstantiam quae est ubi, locum dicit, ut, in cubiculo fecit; quomodo vero, ex circumstantiis modum, ut, clam fecit: 582 quibus auxiliis circumstantiam facultatem appellat, ut, cum multo exercitu. Quorum quidem locorum etsi ex circumstantia rerum, naturalis discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, si uberiores ad se differentias ostendamus. Nam cum ex circumstantiis alia M. Tullius proposuerit esse continentia cum ipso negotio, alia vero in gestione negotii, atque in continentibus cum ipso negotio, illum annumeraverit locum quem appellavit, dum fit; ex ipsa prolationis significatione idem videtur esse locus hic, dum fit, cum eo qui est in gestione negotii; sed non ita est, quia dum fit, illud est quod eo tempore admissum est, dum facinus perpetratur, ut percussit. In gestione vero negotii, ea sunt quae et ante factum, et dum fit, et post factum
Abbreviated transcription (Latin):
in causa constituens ea enim causa est unius cuiusque facti
Propter quam facta est . Quiduero secat in quattuor par¬
tes In summam facti ut parentis occisio ex hac maxime
locus sumitur amplificationis. Ante factum ut concitus
rapuit gladium Dum fit uebementer percussit. post fac¬
tum in abdita sepeliuit . quae omnia cumsint facta ta¬
men quoniam ad gestum negotium dequo quaeritur
pertinent. Non sunt ea facta quae in ad tributis personȩ
numerata sunt . Illa exim extra negotium quod extraposita
per sonam in formantia fidemei negotio praestant de quouer¬
satur intentio. Haec uero facta quae continentia sunt cum ip¬
so negotio adipsum negotium de quo quaeritur pertinent.
Post tremas uero quattuor circum stantias eicero ponit
ingestione negotii quae est. secunda pars ad tributorum ne¬
gotiis. Et eam quidem circum stantiam quae est quando diui¬
d& intempus ut modo & fecit. & inoccasionem ut cunctis dor¬

Expanded text:
in causa constituens; ea enim causa est uniuscujusque facti, in causa constituens; ea enim causa est uniuscujusque facti, propter quam facta est. Quid vero, secat in quatuor partes. In summam facti, ut parentis occisio. Ex hac maxime locus sumitur amplificationis ante factum, ut concitus rapuit gladium; dum fit, vehementer percussit. Post factum, in abdita sepelivit. Quae omnia cum sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium, de quo quaeritur, pertinent, non sunt ea facta quae in attributis personae numerata sunt. Illa enim extra negotium, quod extra posita personam informantia fidem ei negotio praestant, de quo versatur intentio; haec vero facta, quae continentia sunt cum ipso negotio, ad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias Cicero ponit in gestione negotii, quae est secunda pars attributorum negotiis. Et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut modo fecit; et in occasionem, ut cunctis dor
Abbreviated transcription (Latin):
unt Nifieñim si qui fecerit & quod fecerit causaque quur
fecerit locus tempusques profecerit. Modus &iam facul¬
tas quae sidesint causa non stauit. has igitur circum stan¬
tias in gemina cicero partitur. Vt eam quae est quis circum¬
stantiam in ad tributis personae ponat
Reliquas uero circum stantias iniad tributis regotio consti¬
tuat. et primum quidem ex circum stantus exn quae est
quis quam personae ad tribuit
Secat inundecim partes. Nomer ut uerrus natura ut
barbarus uictus ut amicus nobilium
Persona ut diues studium ut geo metra. Casus ut exub
Affectio ut amans habitus ut sapiens consilum facta &
orationis eaque extra illud factum dictum quae sunt quod
nunc iniudicium deuocatur.
Reliquas uero circum stantias quae sunt quid quur quando
ubi quomodo quibus auxiliis inad tributis negotio ponit.
Quid & quur dicens continentia cum ipso negotio quur

Expanded text:
unt. Nisi enim sit qui fecerit, et quod fecerit, causaque cur unt. Nisi enim sit qui fecerit, et quod fecerit, causaque cur fecerit, locus tempusque quo fecerit, modus, etiam facultas; quae si desint, causa non stabit. Has igitur circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam quae est, quis, circumstantiam in attributis personae ponat, reliquas vero circumstantias in attributis negotio constituat. Et primum quidem ex circumstantiis, eam quae est, quis, quam personae attribuit, secat in undecim partes. Nomen, ut Verres; natura, ut barbarus; victus, ut amicus nobilium; persona, ut dives; studium, ut geometra; casus, ut exsul; affectio, ut amans; habitus, ut sapiens; consilium, facta, et orationes. Eaque extra illud factum dictumque sunt, quae nunc in judicium devocantur. Reliquas vero circumstantias, quae sunt, quid, cur, quando, ubi, quomodo, quibus auxiliis, in attributis negotio ponit. Quid et cur, dicens continentia cum ipso negotio: cur,
Abbreviated transcription (Latin):
si persona non existet. Itaque inhis duobus omnis iudiciorum
ratiouersatur Inpersona scilic& atque negatio. Sedut dic¬
tuimest. Persona est quae in iudicium uocatur negotum
factum dictum ue personae. Propter quod reus statuitur
persona igitur & negotium. Suggerere argumenta
nom possunt. deipsis enim qua estio est. dequibus autem
dubitatur ea dubitationi fidem facere neque unt utis¬
ngumentum uero erat ratio reidubiae faciens fidem
Afaciunt autem negotio fidem ea quae sunti personis
Acsi quando persona negotio faciat fidem uel ut si crel¬
datur contra rempublicam sensisse catilinam quoniam
per sona esti uitiorum turpitudine denotata. Tunc non
in eo quod per sona efa. & iniudicium uocatur fidem nego¬
tio facit. Sed ineo quod ex ad tributis personae quandam̃
suscipit qualitatem: Sed ut rerum ordo clarius conliquis cat
de circum stantus arbitror esse dicendum. Circum stan

Expanded text:
si persona non existet. Itaque in his duobus omnis judiciorum si persona non existet. Itaque in his duobus omnis judiciorum ratio versatur, in persona scilicet, atque negotio. Sed, ut dictum est, persona est quae in judicium vocatur; negotium, factum, dictumve personae, propter quod reus statuitur. Persona igitur et negotium suggerere argumenta non possunt, de ipsis enim quaestio est; de quibus autem dubitatur, ea dubitationi fidem facere nequeunt. Argumentum vero erit ratio rei dubiae faciens fidem. Faciunt autem negotio fidem ea quae sunt personis Ac si quando persona negotio faciat fidem, velut si credatur contra rempublicam sensisse Catilinam, quoniam persona est vitiorum turpitudine denotata, tunc non in eo quod persona est, et in judicium vocatur, fidem negotio facit, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Sed ut rerum ordo clarius colliquescat, de circumstantiis arbitror esse dicendum. De circumsta
Abbreviated transcription (Latin):
mex cum iuste aliquem facinus commis sum esse conceditur
Quoniam his inquem commissumsit iniurius sae pe fuerit. At¬
que id quod ietenditur meruit pati. Comparatio est cum prop
ter meliorem ut iliorem uerem factum. quod aduersarius
arguit commissum esse defenditur. At que haec ac tenus
dem dialecticos dedimus. Nunc rethoricos promimus locos
quo sex ad tributis personae acnegotio uenire. Neces se est
personae quae iniudicium uocatur . Cuius dictum aliquod
factum uere praehenditur. Negotium factum dictum ue
personae propter quodiudicium uocatur Itaque in his duobus
omnis locorum ratio constituta est quae enim habent reprȩ
gant defensionis copiam nonminis trant. ex eisdem enimlo¬
cis accusatio defensio quae consistit.
Sugitur persona iniudicium uocatur. Neque factum dic¬
tum ueullum reprae henditur Causa esse nom poterit: Nec
uero factum. dictum ue aliquod iniudicium proferripotest

Expanded text:
men cum iuste in aliquem facinus commissum esse contenditur, men cum iuste in aliquem facinus commissum esse contenditur, quoniam is in quem commissum sit iniurius saepe fuerit, atque id quod intenditur meruit pati. Comparater meliorem utilioremve rem factum quod adversarius arguit, commissum esse defenditur. Atque haec hactenus;dem dialecticos dedimus, nunc rhetoricos promimus locos, quos ex attributis personae ac negotio venire necesse est. Persona, quae in judicium vocatur, cujus dictum aliquod factumve reprehenditur. Negotium, factum dictumve personae, propter quod in judicium vocatur. Itaque in his duobus omnis locorum ratio constituta est; quae enim habent reprehegant, defensionis copiam non ministrant; ex eisdem enim locis accusatio defensioque consistit. Si igitur persona in judicium vocatur, neque factum dictumve ullum reprehenditur, causa esse non potest. Nec vero factum dictumve aliquod in judicium proferri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
haec ix pastes quattuor deriuatur : Aut enim conceditur cri¬
men Aut remouitur : Aut refestur : Aut quod est ultimũ
comparatur conceditur crimen cum nulla in troducitur
facti defensio seduenia postulatur. Id fieri duobus modis:
potest Side praeceris aut purges de praecaris. cumnihil
excusationis attuleris purgas. Cum facticulpa his ad scri¬
bitur quibus obuiari quae non possit. Neque tamer per so¬
nae sint : Idenim in aliam constitutionem cadit. Sunt uero
haec in prudentia casus atque necessitas. Remo uetur ue¬
ro crimencum ab eo qui inces situr trans festur in aliura:
Sed remotio criminis duobus fieri modis potest. Aut causa
referatur. aut factum causa refertur cum aliena potestate
aliquid factum esse contenditur s actum uero cum alius.
Aut potuisse aut debuisse facere demonstratur. At que haec
inhis maxime ualent sieius nominis innos intendatur actio
quod non fecerimus id quod oportuit fieri Refertur cri¬

Expanded text:
haec in partes quatuor derivatur: aut enim conceditur crihaec in partes quatuor derivatur: aut enim conceditur crimen, aut removetur, aut refertur, aut, quod est ultimum, comparatur. Conceditur crimen, cum nulla introducitur facti defensio, sed venia postulatur. Id fieri duobus modis potest, si depreceris, aut purges. Deprecaris, cum nihil excusationis attuleris; purgas, cum facti culpa his ascribitur quibus obsisti obviarique non possit, neque tamen personae sint, id enim in aliam constitutionem cadet. Sunt vero haec imprudentia, casus, atque necessitas. Removetur vero crimen, cum ab eo qui incessitur transfertur in alium. Sed remotio criminis duobus fieri modis potest, si aut causa removeatur, aut factum. Causa removetur, cum aliena potestate aliquid factum esse contenditur. Factum vero cum alius, aut potuisse, aut debuisse facere demonstratur. Atque haec in his maxime valent, si eius nominis in nos intendatur actio, quod non fecerimus id quod oportuit fieri. Refertur cri
Abbreviated transcription (Latin):
at Sed quale sit inoquiratur tunc quia cui generi subicide¬
b& ambigitur generalis qualitas nuncupatur . In hac uero
quaestione & qualitatis & quantitatis & comparationis ra¬
tiouersatur. Sed quoniam degenere quaestio est. Secundũ
generis formam iuplura necesseest. hanc constitutionem mem¬
bra distribui. Omnis enuim questio generalis. Id est cumde
genere & qualitate uel quantitate quaeritur. facti iroduas
tribuitur paster Nam aut in praeterito quaeritur. dequali¬
tate propositi. Aut in praesens. Aut in futurum Siin praete¬
ritum iuri dicialis constitutio nuncupatur. Si praesentis
uel futuri temporis teneat quaestionem. Negotialis dicitur
Iuridicialis uero cuius in quisitio praeteritum respieit du¬
abus partibus segregatur : Aut enim inipso facto uis de¬
fensionis id est & absoluta qualitas nuncupatur. Aut ex¬
tris secus ad sumitur. et ad sumptiua dicitur constitutio. Sed

Expanded text:
at, sed quale sit inquiratur: tunc quia cui generi subjici deat, sed quale sit inquiratur: tunc quia cui generi subjici debet ambigitur, genquaestione et qualitatis et quantitatis et comparationis ratio versatur. Sed quoniam de genere quaestio est, secundum generis formam in plura necesse est hanc constitutionem membra distribui. Omnis enim quaestio generalis, id est cum de genere et qualitate et quantitate quaeritur facti, in duas distribuitur partes. Nam aut in praeteritum quaeritur de qualitate propositi, aut in praesens, aut in futurum. Si in praeteritum, iuridicialis constitutio nuncupatur. Si praesentis vel futuri temporis teneat quaestionem, negotialis dicitur. Iuridicialis vero cuius inquisitio praeteritum respicit, duabus partibus segregatur: aut enim in ipso facto vis defensionis inest, et absoluta qualitas nuncupatur, aut extrinsecus assumitur, et assumptiva dicitur constitutio. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uel syllogismus dicitur quinto cum sermo scriptus est cuius nore
facileuis ac natura clarescat nisi definitione detecta sit u
speculanda doctis non rudibus discenda proponimus quam uis
deeorum differentia into picorum commenitis per transitum
disseruerim earum autem constitutionum quae praeter scrip¬
tum inuipsarum rerum contentione sunt positae . Ita differen
tiae segregantur Vt rerum quoque ipsarum. Natura diui¬
sa est Inomnienim rethorica quaestione dubitatur. Ansit
quid sit qualesit & propter haec aniure uel more possit
exerceriiudicium. Sedsi factum uel res quae iatenditur ab
aduersario negatur. Quaestio est utrum sit ea quae con iectu¬
ralis constitutio nominatur. Quodsi factum quidem esse cons¬
titerit sed quid nam sit id quod factum est ignoretur Quoniam
uis eius definitione monstranda est . F. initiua dicitur consti¬
tutio acsi & esse constiterit. & derei definitione conueni¬

Expanded text:
vel syllogismus dicitur. Quinto, cum sermo est scriptus, cujus non vel syllogismus dicitur. Quinto, cum sermo est scriptus, cujus non facile vis et natura clarescat, nisi diffinitione detecta sit: speculanda doctis non rudibus discenda proponimus, quamvis de eorum differentia in Topicorum commentis per transitum disseruimus. Earum autem constitutionum quae praeter scriptum in ipsarum rerum contentione sunt positae, ita difftiae segregantur, ut rerum quoque ipsarum natura divisa sit. In omni enim rhetorica quaestione dubitatur an sit, quid sit, quale sit; et propter haec, an jure, vel more possit exerceri judicium. Sed si factum, vel res quae intenditur ab adversario, negatur, quaestio est utrum sit ea quae conjecturalis constitutio nominatur. Quod si factum quidem esse constiterit, sed quidnam sit id quod factum est ignoretur, quoniam vis ejus definitione monstranda est, finitiva dicitur constitutio. Ac si et esse constiterit, et de rei definitione conveni
Abbreviated transcription (Latin):
qu poatur tediuuisa est: Sed a princi pio quaestioniy. chfteres¬
ta sordiamur qiuoniam rethoritae quaestimes cireraus¬
tntus i ouoluitae sunt omnes : Aut inscripti alicuus controuer¬
sa uersatur: Aut praeter scriptum exre ipsa sumunt cons¬
tentionis exordium. & ille quidem quaestiones quas inseris¬
tosine quinque modis fieri possunt. Lno quidem cum hue scrip¬
uris uerba defendit. et ille sententiam at quehie appellican
sriptum & uolimtas. Nliouero sisteter se leges quadam con¬
trarietate discentiant quarum ex aduersa parte defen
dunt Faciunt controuersiam at que hnc uocatur status legis
contrariae. Testium cum scriptum de quo contenditur seu
tentiam claudit ambiguam. Haec suo nomine ambiguitas
uno cupatur. Quar touero cum inteo quod seriptum esst. Aliud
non scriptum intelligitur: quod quia perrationationem . et quon¬
dam syllogis mi consequentiam uestigatur : Ratio cinatiuus

Expanded text:
que natura divisa est. Sed a principio quaestionum differenque natura divisa est. Sed a principio quaestionum differentias ordiamur, quoniam rhetoricae quaestiones circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicujus controversia versantur, aut praeter scriptum ex re ipsa sumunt contentiones exordium. Et illae quidem quaestiones, quae in scripto sunt, quinque modis fieri possunt. Uno quidem, cum hic scriptoris verba defendit, et ille sententiam; atque hic appellatur scriptum et voluntas. Alio vero, si inter se leges quadam contrarietate dissentiunt, quarum ex adversa parte aliae defendunt, aliae faciunt controversiam; atque hic vocatur status legis cotentiam claudit ambiguam: haec suo nomine ambiguitas nuncupatur. Quarto vero, cum ex eo quod est scriptum, aliud non scriptum intelligitur: quod quia per ratiocinationem et quamdam syllogismi consequentiam investigatur, ratiocinatio
Abbreviated transcription (Latin):
agat orator. Eodem que modo & relique fere pastes hostra¬
menti. Nisi habeant omnes. rethoricae partes frustrasuñ
Huius autem facultatis effector orator est cuius est offi¬
cium dicere adpositae adpersuassionem finis. Tum in ip¬
so quidem benedixisse. Id est dixisse. Ad positae. Adpersua¬
sonem It adtera uero persua sione Neque galiri siquta daepedliant
iatorem quominus persuad at facto offitio fiais mͥori t̃ conset¬
quitus Sedis qiudem quio fficio fuit contigaus & cognatas conser¬
qutur facto officio his uero qui extra est saepe uencon sequitur
Neque tamneri rethori cam suo fine contentam henore uacuauit :
haec quidem ita sunt mȩxta ut rathorica inst spetiebus. Iuspo¬
cesuero io suticausis. Caus a runuero partes status essedicam¬
tur : Quos &lian aliis nominibus. tum constitutioner Tun ques¬
nones tioninerolicẽ qui quidem diuiduntur Ita ut rerun quo¬

Expanded text:
agit orator. Eodem quoque modo et reliquae fere partes instruagit orator. Eodem quoque modo et reliquae fere partes instrumenti, nisi habeant omnes rhetoricae partes, frustra sunt. Hujus autem facultatis effector orator est, cujus est officium dicere apposite ad persuasionem; finis tum in ipso quidem bene dixisse, id est, dixisse apposite ad persuasionem; altera vero persuasisse. Neque enim si qua impediant oratorem quominus persuadeat, facto officio, finem non est consecutus; sed is quidem qui officio fuit contiguus et cognatus, consequitur, facto officio. Is vero qui extra est, saepe non consequitur, neque tamen rhetoricam suo fine contentam, honore vacuavit. Haec quidem ita sunt mixta, ut rhetorica insit speciebus, species vero insint causis. Causarum vero partes status esse dicuntur: quos etiam aliis nominibus tum constitutiones, tum quaestiones nominare licet: qui quidem dividuntur ita, ut rerum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ethorica oratio hab& partes sex
Aproemium quod ex ordium est:
Narrationem. partitionem confirmationem Repric¬
hensionem per orationem quae pastis instrumenta . Rechoris
facultatis quoniam rethorica inomnibus suis speciebus Ines
eisdem inerunt nec potius inerunt quam his demea quae per¬
agunt Adminis trabunt Itaq & iniudiciali genere causarũ
Necessarius est ordo prohoemii & narrationis at quecetero¬
rum & inde monstratiuo deliberatiuo quae necessaria sunt
Opus autem. Rethoricae facultatis docere & mouere. quod
nihi lominus his idem fere sex instrumentis. Idest orationis
partibus administratur. Pastes autem rethoricae quonian
pastes sunt facultatis ipse quoquȩ sunt facultates quocirca
ipse quoquȩ orationis partibus quasi instrumentis utentur
Atque ut his opererentur eisdem inerunt. Nam in ex¬
ordus nisi quinque sint su pra dictae rethoricae pastes ut la¬
ueniat eloquatur disponat. meminerit pronunti& Nibl

Expanded text:
etorica oratio habet partes sex, prooemium, quod exordium est, narrationem, partitionem, confirmationem, reprehensionem, perorationem. Quae partes instrumenta sunt rhetoricae facultatis, quoniam rhetorica in omnibus suis speciebus inest, et species eidem inerunt. Nec potius inerunt, quam eisdem ea quae peragunt administrabunt. Itaque et in judiciali genere causarum necessarius est ordo prooemii, et narrationis, atque caeterorum; et in demonstrativo deliberativoque necessaria sunt. Opus autem rhetoricae facultatis docere et movere: quod nihilominus iisdem fere sex instrumentis, id est orationis partibus, administratur. Partes autem rhetoricae, quoniam partes sunt facultatis, ipsae quoque sunt facultates; quocirca ipsae quoque orationis partibus, quasi instrumentis, utentur. Atque ut his operentur, eisdem inerunt. Nam in exordiis nisi quinque sint supradictae rhetoricae partes: ut inveniat, eloquatur, disponat, meminerit, pronuntiet, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
res filiũ patri eẽ dissimilẽ. Panimũ
ingͣtũ. Similitudinẽ dei qͣm tu ipse
sumpsisti benefactorẽ tuum habere
non pateris. & tibi qͥdem ꝓprtũ us
ẽẽ quod de celesti gr̃a ꝑcepisti. filio
autẽ similitudinẽ nat᷑a insitã cũ
genitore ñ sinis ẽẽ communẽ: S
iam nobis silentiũ uesꝑe tempus in
ricula terminemꝰ: his contentiquȩ
dicta st̃. T̃antũ enim inp̃sentia
disseruimꝰ. qͣntu᷑ intentionẽ tirãin
possimꝰ acuere. Pleniorẽ uero de pro¬
positis questionẽ: alias uobis sc̃o spũ
astipulante reddemꝰ. Ite nc̃ exultan¬
tes: & ꝓ dapib copiosis pomisq di¬
uersis. memoria relatoꝵ mensasut̃aᷤᷤ
instruite. Confundat᷑ imptus. eru¬
bescat iudeus. exultet iustus pre¬
dicationib ueritatis. Glorificet᷑
dñs: nunc & semꝑ & inscła scłoꝵ

Expanded text:
res Filium Patri esse dissimilem? O animum res Filium Patri esse dissimilem? O animum in gratum! similitudinem Dei quam tu ipse sumpsisti. benefactorem tuum habere non pateris. Et tibi quidem proprium vis esse quod de coelesti gratia percepisti, filio autem similitudinem natura insitam, cum genitore non sinis esse communem. Sed jam nobis silentium vespere tempus indricula terminemus, his contenti quae dicta sunt. Tantum enim in praesentia disseruimus, quantum intentionem vestram possumus acuere. Pleniorem vero de propositis quaestionem alias vobis, sancto Spiritu astipulante, reddemus. Ite nunc exsultantes, et pro dapibus copiosis pomisque diversis, memoria relatorum mensas vestras instruite. Confundatur impius, erubescat Judaeus, exsultet justus praedicationibus veritatis: glorificetur Dominus, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ni. quȩ dixit ego & pater unũ sumꝰ.
& qͥ me uidet & patrẽ meũ udet.
huic dicit. Faciamꝰ hominẽ ad mna¬
ginẽ nr̃am. E enĩ ubi unitas imagi¬
nis est: nichil potest eẽ dissimile.
Non enĩ dixit ad imagines nr̃as: sic̃
& scriptura testat᷑ fecit ds in qͥt ho¬
minẽ. non fecerunt. Prudent̾ uita¬
uit nc̃ multitudinẽ ꝑsonarũ: ut
ibi qͥdem iudeũ confunderet. hic
ritũ gentilitatis excluderet. Ideo
cõmemorauit unitatẽ: ut & filiũ
simul eẽ cũ patre cognosceres. & pe¬
ricłm de ꝑsonarũ multitudine de¬
clinares. Ad imaginẽ dei fecit ho
cit. Non enĩ dixit fecit ad imaginẽ
suã. s ad imaginẽ dei. & in qͦ quid̾e
dispositũ sit habere hominẽ ima¬
ginẽ dei. Uel qͦmͦ recipit similitu¬
dinẽ diuinitatis: insequentib xꝑo
sensũ largiente narrabit᷑. Nc̃ uero
tantũ dixisse sufficiet. qr una ima¬
go est. Tibi uͦ cur incidit inmentẽ
tam sacrilege blasphemare. ut dice¬

Expanded text:
ni, quae dixit: Ego et Pater unum sumus ; ni, quae dixit: Ego et Pater unum sumus ; et, Qui me videt et Patrem meum videt , huic dicit: Faciamus hominem ad imaginem nostram. Etenim ubi unitas imaginis est, nihil potest esse dissimile. Non enim dixit ad imagines nostras, sicut et Scriptura testatur: Fecit Deus, inquit, hominem: non fecerunt. Prudenter vitavit nunc multitudinem personarum: ut ubi quidem Judaeum confunderet, hic ritum gentilitatis excluderet. Ideo commemoravit unitatem, ut et Filium simul esse cum Patre cognosceres: et periculum de personarum multitudine declinares. Ad imaginem Dei fecit homcit. Non enim dixit: Fecit ad imaginem suam sed ad imaginem Dei. Et in quo quidem dispositum est habere hominem imaginem Dei, vel quomode recipit similitudinem Divinitatis, in sequentibus Chri sto sensum largiente narrabitur, nunc vero tantum dixisse sufficiet, quia una imago est. Tibi vero cur incidit in mentem, tam sacrilege blasphemare, ut dice
Abbreviated transcription (Latin):
fictio suęq digna ꝑfidiȩ fabulositas.
Ut unũ non rectpiant: plurimos
confitent᷑. Filiume ꝑ quẽ famulis
participationẽ dignitatis asciscunt.
& collibertos nr̃os auctores humanȩ
formationis efficiunt. hoĩsq ꝑfec̃¬
torẽ uolunt angelis coeqͣre. cum sit
absurdũ ut quelibet factura possit
ẽẽ eqͣlis factori. Consideremꝰ quoq
sequentia. Faciamꝰ hominẽ adima¬
ginẽ nram. Quid respondes: Num¬
quid dei & angłoꝵ una imago est:
Nam patͥs necesse est eandem ẽẽ qͣm
filii. sic tam̃ ut deo decens intelligat᷑
ẽẽ figitra. id est non in habitu corpo¬
reo s in diuina ꝓpͥetate consistens.
Auscultatii etiam qͥ denoua circũ¬
cisione ꝓgrederis: iudaismi cultũ
sub xꝑianitatis simulatione com¬
mend̃ans. Cui dicit adimagiẽ
nr̃am. nisi illuminationi głȩ & titu¬
lo pat̾nȩ substantiȩ. quȩ est imago
dei inuisibilis: Sue gͦ loquit᷑ imagi¬

Expanded text:
fictio, suaeque digna perfidiae fabulositas! fictio, suaeque digna perfidiae fabulositas! Ut unum non recipiant, plurimos confitentur, filiumque famulis per participationem dignitatis asciscunt, et conlibertos nostros auctores humanae formationis efficiunt, hominisque perfectorem volunt angelis coaequare, cum sit absurdum ut quaelibet factura possit aequalis esse factori. Consideremus quoque sequentia: Faciamus hominem ad imaginem nostram. Quid respondes? Nunquid Dei et angelorum una imago est? Nam Patris necesse est eamdem esse quam Filii, sic tamen, ut Deo decens intelligatur esse figura, id est, non in habitu corporeo, sed in divina proprietate consistens. Ausculta tu etiam, qui de nova circumcisione progrederis, Judaismi cultum sub Christianitatis simulatione commendans. Cui dicit, Ad imaginem nostram , nisi illuminationi gloriae, et titulo paternae substantiae, quae est imago Dei invisibilis? Suae ergo loquitur imagi
Abbreviated transcription (Latin):
aut censorẽ districte sibimet aliqͥd
cifixerunt. quid non dicturi sunt
exercitatas ad mendaciũ linguas
habentes: licet p̃sens uox eoꝵ penitꝰ
ora p̃cluserit. & dixit d̃s. faciamꝰ
hominẽ. Donec gͥ minime qͥ doce¬
ret᷑ exist̾e̾t. in ꝓfundo fuit abdita
p̃dicatio deitatis. Ubi uero cepit
hoĩs expectari cieatio. reuelata est fides
& euident̾ dogina ueritatis emicuit.
Ausculta udee xꝑi repugnator: qͦmͦ
sociũ mundificationis alloquitur
ꝑ quẽ scła fecit. Qui agit omĩa u̾bo
potentiȩ suȩ: s tuus animꝰ u̾ba ñ
recipit pietatis. Sic̃ enim fere cũ
includunt᷑ in caueis. ualuas earũ
dentib exedunt. amaritudinẽ ꝓ¬
priã demonstrantes: furorẽ tamen
suũ nequeunt explere: sic iudeus
adu̾sarius ueritatis. alligationũ
coartatꝰ angustiis. multas asserit
ẽẽ ꝑsonas. adqͣs uerbũ dei ꝓcessisse
mentit᷑. Ferunt enĩ qͦd angłis dixe¬
rit: faciamꝰ hominẽ. Iudaica uere

Expanded text:
aut censorem districte sibimet aliquid aut censorem districte sibimet aliquid cifixerunt, quid non dicturi sint, exercitatas ad mendacium linguas habentes, licet praesens vox eorum penitus ora praecluserit? Et dixit Deus, Faciamus hominem. Donec igitur minime qui doceretur existeret, in profundo fuit abdita praedicatio Deitatis. Ubi vero coepit hominis exspectari creatio, revelata est fides, et evidenter dogma veritatis emicuit. Ausculta, Judaee Christi repugnator, quomodo socium mundificationis alloquitur, per quem saecula fecit, qui agit omnia verbo potentiae suae: sed tuus animus verba non recipit pietatis. Sicut enim ferae cum includuntur in caveis, vulvas earum dentibus exedunt, amaritudinem propriam demonstrantes, furorem tamen suum nequeunt explere: sic Judaeus adversarius veritatis, alligationum coarctatus angustiis, multas asserit esse personas ad quas Verbum Dei processisse mentitur. Ferunt enim, quod angelis dixerit: Faciamus hominem. Judaica vere