comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuerte re: magis au¬
tẽ moechandi deside¬
rium suggerit : quia
utrũq sexũ In hoc uiti¬
o amplius egrotare
intendit:T
nes scientes pulchri¬
tudinẽ esse animȩ cas¬
titatẽ. & ꝑ hanc homi¬
nẽ angelicis meritis eq̃¬
b illi laprisunt coequa¬
ri: liborȩ ꝑculsi inuidiȩ
iniciunt ꝑ sensur corporis
op uei derideriumq
libidinir : Quatenur
acȩlestibus deorsũ de¬
Iec tã animã ꝑtrahanł
secũq: quo duicerint
gloriantes ad tarta ra
ducant: Quando in¬
pulsudȩ monũ mens
ad delectation forni¬
cationis inpellitur di¬
uini iudicui m&ur & ȩ¬
ternitor menta incen¬
dii ante oculos prȩpo¬
nantur: Quiani¬
mirũ omnis poena gra¬
uioris supplicii formi¬
dine superatur: S¬
cut enĩ clauus clauũ.
& pellit: ita seperecor¬
datio ardoris gehen¬
luxoriȩ: Quidã in
iuuentute luxdrio se
uiuentes. in se nec tute
continentes fieride¬
lectantur: Q tunc
eligunt seruire casti¬
tati: quandocor libi¬

Expanded text:
pervertere, magis tapervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehenluxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libi
Abbreviated transcription (Latin):
amor castitatis ad¬
huc inhomine pecca¬
tũ regnat:
siamplius delectat
pulchritudo intimȩ
castitatis : Iã non res¬
nant pec cata sedra¬
natiustitia : Nãnis
solũ de cõmirsa fori¬
catione peccatũ res¬
nat in homine : seddi
adhuc delectatur
que animũ teneai. pro¬
cul dubio
catio carnis: ad ulteri¬
um est: fornicatio
cuspĩtalis fornicatio : se
ind uiuiderit mulierẽ ad¬
lun concupiscendũ eã Iã
e so moe chatur esteã incor
lenda pollutio fornicatio
rdicitur : quã uisquirq:¬
s. diuerra turpitud Inis
puo luptate ꝓstituatur
Cexdaelectatione enim¬
l fornicandi uariagig¬
nuntur flagitia quib:
regnũ dĩ clauditur
& homo adõ separatr
u nter c&era septẽ uiti¬
a formicatio maximi est¬
ir sceleris: quio ꝑ carnir¬
s inmundiciã tẽplũdi
uiolat. & tollens mẽ
braxpĩ facit mẽbra me¬
ꝑ carnis luxoriã huma¬
nũ genũr subditur di¬
tia: Cũ enimille ua¬
rus tẽptam̃tis in lec¬
tos hominer con&ur

Expanded text:
amor castitatis, adamor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Nam non solum de commissa fornicatione 245 peccatum regnat in homine; sed si adhuc delectatur, atque animum teneat, procul dubio catio carnis adulterium est, fospiritalis fornicatio, de « Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in immunda pollutio, fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo a Deo separatur. 20. Inter caetera septem vitia fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra mer carnis luxuriam humanum genus subditur ditia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur
Abbreviated transcription (Latin):
enim primũ fornica¬
tiones sunt auferendȩ :¬
& non prerũpunt in
opere: Hinc est quod
ꝑꝓph& a dicitur: Ac¬
cingelũbos urõs suꝑ
uberaur̃a : Hoc est
incordelibidinis rese¬
cate¬
Nãcorsuꝑ ubera est: non
inlũbir : Libi dinirin¬
moderatalicentianes¬
cithabere modũ: Nã
dũ reuitio sus animus
in &plenda fornicatio¬
ne carne luxdrian¬
te laxauerit : iihil¬
ominur adalia nefan¬
da scelera suadenti¬
bur dȩmonib: transit:
Dũq: in moderate me¬
tas pudoris & cesse¬
rit crimen crimini¬
b adicit paula tim¬
q: ad d&eriora ꝓce¬
dit: Nonita sua¬
uisest amantiũ. Im¬
mo amentiũ incerta
carnislibido sicut
x ꝑta Nec itade¬
lect& fornicatiodũ
primũ conmittitur
Nã rep&ita : malorẽ
delec tationẽ ingerit.
lam uero si musum uenent¬
tanto ꝑditis dulcior fu
ut superarȩ difficile
possit: Unde & sepe
& conru&ũdine delis¬
quendi quasi captiu
contrarec tã uolun
tat mentẽ delectati¬
o fornicationis. quã

Expanded text:
enim primum fornicaenim primum fornicationes sunt auferendae, et non prorumpent in opere. Hinc est quod per prophetam dicitur: Accingite lumbos vestros super ubera vestra ; hoc est, in corde libidines resecateNam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum ventanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivicontra rectam voluntctat mentem delectatio fornicationis quam
Abbreviated transcription (Latin):
Durius inpugnatus
qui usque cd consensionem &¬
onẽ tẽptatur quãqi
sola suggestione ꝓ condi¬
cione carnis tẽptam̃¬
tis sollicitatur:
muli carnis qui in pau¬
lo& cita te satanȩ
angelo inerant & le
gepeccatierant quȩ
in mẽ bris hominũ de¬
uori necerritate libidinir
cunhabitant. Quã reluc¬
qt antẽ dũ inse &pug¬
es infirmitate libi dino¬
rȩtitillationis uir¬
tutẽ suscipit gloriosi
certaminis. Seruos
desuacarne mouentr
Nã quã uir inamoredi
eorũ sit in concuss a in¬
tentio: menstamen
decarne quã & teri¬
ur gestat interna
prelia tolerat: Dr̃
autẽ quihȩc ad ꝓbati¬
onẽ ꝑmittit : gratia
ꝓtegente suornon
deserit : Ideo non¬
nũquã electi lapsu
carnali corruunt: ut
auitio suꝑ biȩ quade
uirtutib: tumentsa¬
nentur: & quide
uirtutũ effectib &is¬
tunt suꝑbi ut cadant:
carnisuitio humilian¬
tur ut surgant: Cen
tequã ꝑficiatur adul¬
ceriũ in opere: iã ad¬
ulte riũ &tat incogi¬
tatione: Ex corde

Expanded text:
ugnatur qui usque ad consensionem, eonem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugde infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Serde sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna elia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sanentur; et qui de virtutum affectibus existunt superbi, ut cadant, carnis vitio humilientur, ut surgant. 14. Antequam perficiatur adulterium in opere, jam adulterium exstat in cogitatione. Ex corde
Abbreviated transcription (Latin):
de fide rir animȩ suȩ
Quidenim peius quã
inflagitus miseropg¬
dere. dequib: iã debo
copiosiur deplorare
Ribido tunc magis qui¬
ritur dũuid&ur
Nã sicut quidã sapienr
ait: i Prima forni¬
catio inis oculorum
telasunt: secundu
uerborũ: Sed qui
non capitur oculis po¬
test uerbis se sistere
uffici natura ubiad¬
hucliber affectus est:
Qui delectationẽ refre¬
tionir non transitã
consensũ libi dinis:

Expanded text:
is animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui delectationem libidtionis, non transit ad consensum libidinis.
Abbreviated transcription (Latin):
quob:modis peocatum
cõmittitur: Idesti aut
uisco.cupiditatis. aut
m& ut imoris Dũ uel
quisq: uulta dipisci quod
cupit ueltim& ne in cus¬
rat quod m&uit: Quat̃¬
tuor modir committi¬
tur peccatum Incorde:
quat tuor ꝑ p&ratur in
opere: Admittitur
incorde suggestione dae¬
monũ delectatione
carnis. Consensio ne
m̃tis desensione clati¬
onis: Commititur
opere nunc latenter
nuncpalã Nunc consu¬
&udine: Nunc despe

Expanded text:
us modis peccatum committitur, id est aut amore cupiditatis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor et perpetratur in opere. Admittitur in corde suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Commiopere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc despe
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ ficins. beneficio actum¬
gitur: Nonr̃ fideler in ani¬
citia : quor munu ñ gratia
copulat: Nam cito dere¬
runt: nirirẽꝑ ac ceperint:
ilectio enĩ q: munere
glutinatur  eodẽ sus¬
penso dis roluitur : Illaue¬
raẽ amicitia queni hil
querit & reb: amici nisi
rolã beni uolentiam: Sci¬
lic & ut gratis am& aman¬
tẽ : Plerum que amici¬
ta &x necessitate uel in¬
digentia narcitur. ut
ritꝰ ꝑquẽ quirq quod de¬
siderat consequatur.
Illeautẽ ueraciter
Iquerit : qui nihil egen
DemaloRũ CONCR¬
dia

Expanded text:
inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendDe malorum concordia
Abbreviated transcription (Latin):
gitate fr̃smei & uid&e in ipsa
multitudine si delectat nisiu¬
nũ. Eccedõ ꝓpitio quã multi
estis quiuos ferr& nisiunum
seper&is. Vnde mn multis qui¬
es ista. Daunũ & populus ẽ
Tolle unũ & turba ẽ. Quidẽ
enim turba nsimoltitudo
curbata. sedaudite apłm.
Obsecro aut uos fr̃s. Multitu¬
dim dicebac sed om̃s unum fa¬
cere uolebat. Obsecro aut̃ uos
fr̃s. ut ipsum dicatis om̃s & tion
sint in uobis scsinatha. Siti saut̃
perfecti in eo dersensu et in ea¬
dẽ scientiã Et alio loco unian¬
mes unũ sencientes nihilpercon¬
tentione neq perinanẽ gloriã
Q dñs adpatre desuis ut sint
unũ sicut & nosunu sumus. Et in
sed amborũ sp̃s. & tamenista
tria nontresdĩ. Ñ tresommipo¬
tentes. sed unus ds̃ omp̃s ipsa
trinitas unus ds̃ quia unũ ẽ.¬
necessarium: Ad hoc unũ nor
nos perducit. nisi multihabe¬
nisteria circapauperes &m
xime circascõsdĩ seruicia
debita obsequia religiosa

Expanded text:
gitate, fratres mei, et videte in ipsa multitudine si delectat, nisi unum. Ecce Deo propitio quam multi estis: quis vos ferret, nisi unum saperetis? Unde in multis quies ista? Da unum, et populus est: tolle unum, et turba est. Quid est enim turba, nisi multitudo turbata? Sed audite Apostolum: Obsecro autem vos, fratres. Multitudini dicebat: sed omnes unum facere volebat. Obsecro autem vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata; sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem scientia . Et alio loco: Unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam . Et Dominus ad Patrem de suis: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus . Et insed amborum Spiritus: et tamen ista tria non tres dii, non tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens, ipsa Trinitas unus Deus: quia unum necessarium est. Ad hoc unum non nos perducit, nisi multi habeanisteria circa pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa.
Abbreviated transcription (Latin):
cõ euangeliũ cũ leger&.
au diuimus a femina reli
minis trandi. soror eius maria
sedebat ad pedes dñi & audiebat
uerbũ ei laborabat illa. uacabat
ista . Illa erogabat haec implebat.
uerũ tam̃ marchalaborans mul¬
tum illa occupationẽ & negotio
minis trandi interpellauit dñm
& desororesua. conquesta ẽ. qđ
cã laborantẽ non adiuuar&¬

Expanded text:
 Evangelium cum legeretur, audivimus a femina religministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvar
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis. multi aborientẽ &
occidente uement. & recũbent
cũ abrahã & issaac & ia cobin
regno caelorũ. Ibidus pasc&
s& prius hĩc transit. Nã uit noue¬
ritis pascha transicus interp̃tat̃
uenit dñs fecit diuina passuseschu¬
mana. Num quid adhuc conspuit᷑
taũ quid adhuc expalmatur. Nũ¬
quid adhuc spins coronacur. du¬
quidadhuc flagellatur nũ quia
adhuc crucifigitur. Nũ quid ad¬
huc lancea uulnerat᷑. transiuit
deniq & euangeliũ sicloqui t̃
quando pascha fecit cũ discipulis
suis. quid dicit euangelista. Cũ
aut̃ uenis s& hora. ut transir& ihs
dehocmundo ad patrẽ. ergoille
transiuit ut pascatnos. Sequam

Expanded text:
dico vobis, multi ab oriente et dico vobis, multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Ibi Dominus pascit, sed prius hinc transit. Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid adhuc conspuitur? numquid adhuc expalmatur? numquid adhuc spinis coronatur? numquid adhuc flagellatur? numquid adhuc crucifigitur? numquid adhuc lancea vulneratur? Transivit. Denique et Evangelium sic loquitur, quando Pascha fecit cum discipulis suis. Quid dicit Evangelium? Cum autem venisset hora, ut Jesus transiret de hoc mundo ad Patrem . Ergo ille transivit
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. tum artha pacetua dixe¬
rim in bonominis terio bene¬
dicta. Proisto labore tuomer¬
cedequaeris. qui&ẽ modo occu¬
pataes circamultũ ministeriũ
pascere uismortalia corpora
lic& scorũ nũ quid cũ ueneris ad
illã patriã inuenies peregrinũ
quẽ suscipies hospicio : inuenies
esurientẽ cui panẽ frangas. sici¬
entẽ cui potum porrigas. Egro¬
tũ quẽ uisites. litigantem quẽ
concordes. Mortuũ quẽ sepe¬
lies om̃a ista ibi nonerunt: Sed
qui dibi erit : qđ maria elegicibi
pascimus non pascimus ideo hoc
ibi erit plenũ atq perfectum
qđ hic elegit maria de illam̃sa.
deopolenta de uerbo dñi micas
coligebat. Nonuultis nossequid
ibierit Dñsipsedicit deseruissu¬
is. Amendico uobis quia ficit
eos recum bere & transibit &
minis trabit eis. Recũbere quid
ẽ nisi uacare. Recũbere quidẽ
nisi qui escere. Quidẽ transibie
et minis crabit eis: prius transit
& sic ministrat. sed ubi illo con¬
uiuio superno. dequodicit am̃

Expanded text:
rum tu Martha, pace tua dixerim, in bono ministerio benedicta, pro isto labore tuo mercedem quaeris, quietem. Modo occupata es circa multum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet sanctorum: numquid cum veneris ad illam patriam, invenies peregrinum, quem suscipias hospitio? invenies esurientem, cui panem frangas? sitientem, cui potum porrigas? aegrum, quem visites? litigantem, quem concordes? mortuum, quem sepelias? Omnia ista ibi non erunt: sed quid ibi erit? Quod Maria elegit: ibi pascemur, non pascemus. Ideo hoc ibi erit plenum atque perfectum, quod hic elegit Maria: de illa mensa opulenta, de verbo Domini micas colligebat. Nam vultis nosse quid ibi erit? Dominus ipse dicit de servis suis: Amen dico vobis, quia faciet eos recumbere, et transibit, et ministrabit iest, nisi vacare? Recumbere quid est, nisi requiescere? Quid est, Transibit, et ministrabit illis? Prius transit, et sic ministrat. Sed ubi? In illo convivio superno, de quo dicit: Amen
Abbreviated transcription (Latin):
do nescientes suscipieelo uos
posdiunt. angelos susceperunt
ex nec essate occupatione Il¬
Iud aũ excaritate suauitate
Vult homo occurrere quan
quia carnalia sunt. quiatem¬
ondia sunt. Et sibona sunt.
ansi tari sunt. Maria autem

Expanded text:
do nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quandquia carnalia sunt, quia temporalia sunt: etsi bona sunt, transitoria sunt. Marthae autem
Abbreviated transcription (Latin):
litas gumumq
est: tunc cutem
rudicet. quandose mini¬
mum ex istim auerit:
etiã cum mec iora iuistu¬
tũ operagesserit: Qui.
mundũ deserunt &tar
uistites pre ceptorum
sine cordis humilitate
secuntur: Istiquasi deex¬
celso grauius corruunt.
elcctonem deiciuntur.¬
ruNłomnis diseruus
desuis meritis non deb&
cidtolli dũposseuideat
ex inferiorib sibi prela¬
tiores olios fieri: Noue¬

Expanded text:
litas; summum est. Tunc autem judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, elationem dejiciunturrunt. 3. Omnis Dei servus de suis meritis non debet attolli, dum posse videat ex inferioribus sibi praelatiores alios fieri. Nove
Abbreviated transcription (Latin):
fugrant Quidametiã
corporciliter separor¬
ridesiderant ab ini¬
quis: ut eorum ñ in uol¬
uantꝰ delictis. Nonul¬
li esinoncorporcilidis¬
ces susp̃ali tamenabeis
intertione recedunt
Quis si cõmunes sunt conuer¬
satione discreti tam̃
sunt corde uel opere
Elices sepe in medio car¬
nalium uitam dr̃ꝓte¬
gat elestorũ.
Tam̃ scctis rtrũ est. ut¬
quis quis int̃ scłi uolup¬
tates positus. auit iͥs
inccrieat inlibatus
Inquibus etsinoncito
inplicet᷑ aliquando
enĩ du tutus ẽẽ potest
quipericulõ ꝓximus est
Uicisine offendiculo utt .x.
mona diisi ne cupidittitis &timo¬
ris inpedimento¬
Dum enĩ quisq aconsora¬
tomundi abstrabit᷑
nec cupiditas eũ oblintt

Expanded text:
fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirituali tamen ab eorum intentione recedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus protegat electorum, tamen satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat illibatus, in quibus etsi non cito implicetur, aliquando enim diuturnus esse poterit, qui periculo proximus fuerit. 3. Via sine offendiculo, vita monachi sine cupiditatis et timoris impedimentoDum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat
Abbreviated transcription (Latin):
c̃i uiri funditus
scło renuntiantes
hitaliuc mundo
moriuntur. ut
solido uiuere
de lestent᷑.
Quantoque ab hu iasscłi
conuorsatone se sub¬
traunt : tanto intone
mentis acie presentiã
dĩ ctangelice socie tatis
frequentã contemplant᷑
Malorũ tam prauasunt
opera mainifesta: ut
hi qui suꝑnã patric̃de¬
siderant Nonsolum mores eorũ.
sed& consortia fugiant.

Expanded text:
cti viri funditus saeculo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab hujus saeculi conversatione se subtrahunt, tanto internae mentis acie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. 2. Malorum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant.
Abbreviated transcription (Latin):
dio indĩ contẽ plationẽ
defigit Meminã esse
conpunctionẽ aqua
ꝓpter dm̃i anima cuiur¬
q: electi afficitur. Idẽ
ueldum operum suoꝵ
mala considerat. uel
dum deriderio a&ernȩ
uitȩ̨ suspirat: Quat¬
tuor esse qualitutera¬
fectionũ quib menr
iustitedio salubricon¬
pungitur: hoc est memo¬
ria prȩteritoꝵ facino¬
rum recordatio futuro¬
rumpoenarum: Con¬
sideratio pere grinatio¬
nis suue in huius uite
longinquitate. deride¬
quatenus ad eam quan¬
tociur ualeat ꝑuenire:
Quirq peccatoꝵ memo¬
ria conpungitur ad la¬
menta : tunc dĩ seuisi¬
tarisciat pruesentia.
Quando &x id quõ dre
amissȩsre recolit interi¬
urerubercit : suo que iudi¬
cio puenitendo iampu¬
nit: Nã tunc p&rus
fleuit: quando in eum
& cõmotaẽ : & contremuit
Gressus
hominir interioris qͣanpo
bona derideria surgnT
ut calcentur mala:
Quundo ergo ista incorde
hominisfiunt: scien¬
dumest tuncessedm̃
ꝑgratiã cordihu mano
prȩsentẽ : Undese
tunc magis homo acue¬

Expanded text:
dio in Dei contemplationem defigit. Geminam esse compunctionem, qua propter Deum anima cujusque electi afficitur: id est vel dum operum suorum mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor esse qualitates affectionum, quibus mens justitaedio salubri compungitur, hoc est memoria praeteritorum facinorum recordatione futurarum poenarum, consideratione peregrinationis suae in hujus vitae longinquitate, desidequatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quisquis peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei servus se visitari sciat per praesentia, quando id quod se amisisse recolit, interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum et commota est, et contremuit Gressus hominis interior vis, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem; unde se tunc magis homo acue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsos peccat
morb: inrepit.
& more adple¬
uel dũmala doc&: uel
dum faciunt praua Ple¬
riq: sacerdotes & Ide¬
ricipneue uiuentes fil¬
ma ceteris in malũ &is¬
tunt: qui inbonis & ẽplũ
esredebuarunt: Ioi
enim quos cũq &xẽplo
malȩ conuersationis sus
ꝑduñ de illis racionẽ sine dubio
reddituri sunt¬
R carnalium ppos ito rur
uitadiferior subditoruiu
Et plebis merito fiunt tales
racer dotes: qui & ẽplode¬
teriore popidum destru an
non aedificent: Ex merito
enim plebis : nonnumquam
ep̃i deprauantur. qua tenus
pro oliuius corruant quise¬
cuntur: Sipite languente
c&era corporis membta
insiciuntur: Dndece serip¬
tũ ẽ. Omne caput langui¬
dũ : & omne cormerens
a planta pedis usq aduerti¬
cem nonẽ in eos anitas Ca¬
put enĩ languidũ doctor ẽ
agens peccatũ Cuius ma¬
lũ ad corpus ꝑuenit : dũ
eouel peo cante : uel prȩ
docente pestiser languor
ad plebes subditas tran¬
sitD& eriores sunt
quisie doctrinis siue exemplis

Expanded text:
per ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plevel dum mala docent, vel dum faciunt prava. Plerique sacerdotes et clerici prave viventes, forma caeteris in malum tunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri suntEx carnalium praepositorum vita deterior subditorum, et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. 4. Capite languente, era corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne coa planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum; cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subditas transit. Deteriores sunt qui sive doctrinis, sive exemplis,
Abbreviated transcription (Latin):
danc. Nonẽ itaque
in ordinatur alũ magis no¬
uerint populis uifurre
meriti ꝑuerre gimen
surcepirre pontificir
Nam promeritis plebi¬
um dis potutur ado uita
sectorum : Examolo
dauid peccati. : ad conpa¬
roctionẽ principum : qui
& merito plebis p̃ua¬
ri cantur: onotia
damnantur cham. filinoe
quis uorũ p̃poritorum
culpas in publico produnt
sicut cham quipatris. pu¬
denda non operuit: secs
deris a monstrt uit. Habitu¬
ri sẽ meritum & iaph&
quir euerenter. operiunt
que patres suos & cessise
cognoscunt sit amen
patrum facta non diligant:
s etstantũ operi ant nec imi¬
tentur: Namrunt quiꝓ
prepositos suos ꝑ uerse iudi¬
cant̃. dũ terrenis¬
ꝗ pe intentos siuel parũ iã
ipriderp̃italib: cogita uerunt
Rectores ergo iudicandi ado
sunt ⁊arur autẽ rub ditis:
nequaquã iudi candirunt:
Ex emplo dñ quiꝑre uenden¬
ter columbas & nũ mulano
&rit rector tunc erit ar¬
guendus asubditis. Pro
morib: uero reprobis : tole

Expanded text:
dant . 3. Non est itaque dant . 3. Non est itaque inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenisesse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. Rectores ergo a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorrit rector, tunc erit arguendus a subditis; pro moribus vero reprobis toleran
Abbreviated transcription (Latin):
ruptorer uero morũ ꝓ¬
prie nor ipror decipiunt
go distant dã namorũ adam¬
nistẽ porelium rerũ  dum
ista& tranorrint: mores
uero in nobis: xxxuii
de prepositis carna¬
suidentia plerũ¬
que diuini consihi
ordinantur p̃posti
mundana& & teriorit sec¬
tanter ut dum temporit¬
lib: reb: setotos inpen¬
dunt p̃itales & uitior enuitã
contemplationis & erce¬
ant: Quiadurtrunt qui&¬
prouida sepedr̃ curu
deditos recuribus ad
sus ceptionem regiminis.
Et dũ hu ꝯteriora sine
tȩdio procurnt spr̃ta¬
les rebur interioribus
s ine in pedimento rerũ
ter raenarum dererui¬
ant : Dĩ ergo orinẽ
ac cur rat: aquo institu¬
untur qui ep̃r condem¬
nat:  dum minur sp̃itaba
sed magisferre naset¬
tantur: Ex diuini enĩ
tabet nac uli drporitio¬
ne obuniurtar mundife¬
rendar & turbiner quor¬
dam institui epis copor
seculanb: curis in ris¬
tentes: Ut hu quiinte¬
riur suꝑnadef iderent
uulloterreno obristen¬
te ne gotio liberir
hoc quod amant. inten¬

Expanded text:
ruptores vero morum proprie non ipsos diripiunt, ultum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista extra nos sunt, mores vero in nobis. CAPUT XXXIX. De praepositis carnaProvidentia plerumque divini consilii ordinantur praepositi, 327 mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiProvidet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. 2. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant inten
Abbreviated transcription (Latin):
quillitatis lenit: Ad¬
uersur inuidiã: pix̧pa¬
ratur caritas: & ad¬
uersus irȩ incendic
mans u& udinis ad÷ libe¬
tur tranquillitas:
uꝑbiam diaboli imi¬
tantur suꝑbi Cd
ad uersus quã opponitur
humilit as xp̃i: quahu¬
miliantur elati: Pyn¬
cipalium septẽ uitioꝵ
itasibim& qua dãcor¬
natione iunguntur
ut & altero alterũ ori¬
antur: Sicut princep
septẽ uitioꝵ suꝑbia
nore orum potestatib
subdit: It a xp̃s septi¬
formigratia plenus.
adominatu uitiorũ no
eruit: Qquos illa ad¬
dicit septẽ pliciuitio:
istelibe rat septiformis
gratiue dono: uiui¬

Expanded text:
quillitatis lenit. Adquillitatis lenit. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incendia mansuetudinis adhibeatur trautem diaboli imitantur superbi, adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. cipalium septem vitioruita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos vitiorum potestati subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu illorum nos eripit; et quos ille addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gratiae dono.
Abbreviated transcription (Latin):
utipso certamine: uel
mens & erceatur: uel
c. abelatione concurrus¬
animur restringatur
Aduersusimp&uruitio¬
rum: contrarur uirtu¬
tib estpugnandũ: Con¬
traluxdriã enim: cordir
est adhbenda mundicia:
Contraodium: dilectio
trairacuñdiã: patien¬
tia est ꝓponenda, Por¬
ro contratimorem fi¬
duciȩ adhibenda est
uirtus: Contrator¬
porẽ ⁊ eliprelũ : Tris¬
cti tiȩ quoq gaudium:
Acediȩ fortitudo: Aua¬
ricie : largitas Suꝑ¬
biȩ humilitas opponen¬
da est: Sicq uirtu¬
tes singule nascentia
contra seuitiu reprmNT
actẽptationũ motus.
uir tute diuinȩ carita¬
tis &x tingunt : Libi di¬
nẽ abstinentia domat:
Nãquantũ corpus. inedia¬
frangitur: tanto mens
abinlicito app&iture¬
uocatur: Aduersus
irã: tolerantia demi¬
cat: Iraautẽ sem&ip¬
rãnecat Sustinen¬
doautẽ pacientia: uic¬
toriã portat: Tristi¬
tiȩ moerorẽ : spes ȩt̃¬
nigaudu superat: &
quẽ turbata mens de
& terioribus afficit :
dulcedo interioris tran¬

Expanded text:
vel mens exerceatur, vel ab elatione concusanimus restringatur. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium dilectio tra iracundiam patientia proponenda est; porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium. Tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inediafrangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. Adversus iram tolerantia dimicat. Ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tran
Abbreviated transcription (Latin):
disponens prez or di
III OUODINUISIDI¬
Lĩs cił ds
umde dõ loquens scriptur
plerum que dicat eccedeus.
Non quasi uisibilem osten¬
dit sedubiq esse presentem
significat. ꝑid quod dicit
eccednr uel quod magnitudi¬
nẽ diuinituas eius nullus pos¬
sit sensus ad tingere. &um
necunge licus quũuis usq̃
ad pburatͥatẽ argelicã huma¬
na postresurrȩtionẽ natu¬
rapficiat & ud contẽ plun¬
dumdm̃ li defessa consurgat
uidoreumenenis essentiũ
plene nonual&. quũnec
ipsa ꝑfecdo ungelica Intod¬
ud tingitscire Secundum
apostoluquiait ⁊ Paxdĩauie
& superat omne seniuta
loꝵ Solenim tiinitar
sibi Inte grenotaẽ & humna¬
nitus axp̃o sus ceptaqueter¬
tiu est intanitate ꝑson e
ntelli gibihter quoda miromo¬
do di essentia sciripotest du
esse creditur Opusuero
ciur quod utiq equans ei non
potest ludi cia qͣnullo

Expanded text:
disponens praeordinat. disponens praeordinat. III. Quod invisibilis sit Deus. 1. Dum de Deo loquens Scriptura plerumque dicit: Ecce Deus, non quasi visibilem ostendit, sed ubique esse praesentem significat. 120 Per id quod dicit: Ecce Dominus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum attingit scire, secundum Apostolum, qui ait: Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum , um. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero ejus, quod utique aequari ei non potest, atque judicia a nullo
Abbreviated transcription (Latin):
bernare omniademors¬
tratur:Acne eaquę
Dĩ intraominuest. Ue¬
rum necetradm̃ essent
dr̃ ec terior est : ut om¬
nia concludantur aben
tus: quo modo estper¬
fectur in Sedhune
sermonẽ de us unro
sumit humana Inopia
Sicut& reliqua uerba
Quatenus io que dines¬
fabile est: ut cũq dici
possit. em dedõ
nihil digne huniarꝰ
sermo dicit:
Dum localis nonsit ds.
loca literctonen in suis ambri
eo in locum predicatur
abeis Nam dr̃ quinec
loco mouexur nec tẽpo¬
re : inseruis tam̃ suis &
tempore & lo comoua
Quotiens ab eis dẽlocaliter
necse
cundũ habitũ aut mo¬
tũ aliquid dignedicat᷑
In est ttimen ei quodem¬
modo latitudo caritatis
quanos & aberrore col¬
ligit: & contin& Inue¬
ritate. In esł ei &lon¬
gitudo. quanos longa¬
nimiter malos portat:
donec emendatos pa¬
triȩ future restituat.
nestei& altitudo ꝑquã
omnẽ sensũ suescion¬
tice in mensitate ex¬
superat: Inestei &p
fundũ quodã nan p̃¬
dos inferi us iustaeqͥtatẽ

Expanded text:
bernare omnia demonsbernare omnia demonstratur. Ac ne ea quae Deus intra omnia est; verum ne extra Deum essent, Deus exterior est, ut omnia conctus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit. 5. Dum localis non sit Deus, localiter tamen in suis ambulat co in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis tamen suis et tempore et loco movetur, quoties ab eisdem localiter nec cundum habitum aut motum aliquid digne dicatur, inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, qua nos et ab errore colligit, et continet in veritate. Inest ei et longitudo, qua nos longanimiter portat, donec emendatos patriae futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo damnandos inferius justa aequitate
Abbreviated transcription (Latin):
N
onideo celum& terrã
impl& dr̃ ut contine¬
ant eum sed ucip¬
sapotius continean¬
turabio mec particula¬
tim dr̃ impl& omnia: sed
cum sit idemunus: ubiq
tamen esttotus Nonita
pitandus est esse dr̃ inom
nitudine portionis suue ca¬
piudeum : id est maxima
maius: & minima minus
dum sit potius ips&otus
inomnibur siue ominia in
ipso: Omni potenti ȩ di¬
uina muestao cunctapo¬
testatis suȩ in men sitate.
concludit. Neceuade¬
dipo tentiã eius qui sadi¬
tum inuenise poterit qui¬
a ille omnia ircũquaque
constrngit: Cuncta enim
intradiuini iudici omnipo¬
dentiam coartantur: siue
quue continendasum ut sal¬
uasint seueaquȩ amputan¬
dasun utperean: Nul¬
non hab& plucatũ: nequa¬
quũ euad& iratum. In mei¬
situs diuinȩ magnitudisui
istaest: ut intellagana sũ
intraom nia sed non inclu¬
sum. e traominia sed
non exclusum:  ĩdeo
in teriorem. ut omnia
contineat: Ideo & terio¬
dut: Pidergo quod
xter scis est᷑ ostendi¬
tur esseqeator Pid
uero quod intenor gu¬

Expanded text:
n ideo coelum et terram implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus nitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque constringit. Cuncta enim intra divini judicii omnipotentiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quae amputanda sunt, ut pereant. Nulnon habet placatum, nequaquam evadet iratum. Immensitas divinae magnitudinis ista est, ut intelligamus eum intra omnia, sed non inclusum; extra omnia, sed non exclusum; et ideo interiorem, ut omnia contineat; ideo exteriodat. Per id ergo quod exterior est, ostenditur esse creator; per id vero quod interior, gu
Abbreviated transcription (Latin):
qieã beneui uendo custo¬
eã maleuiuendo contẽp¬
nunt: Omnis qͦra p̃cop¬
tis dĩ discedit opere : q̃uoti¬
ens eadem di preceptale¬
gere uelaudire potuerit
cordesuore p̃hensus con¬
funditur: Quiato qđ
ñ agit inemoratr & tes¬
terdiscientia in teriur
accuratur: Uade & đđ¬

Expanded text:
eam bene vivendo custoeam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Drimũ qđ modo scripturȩ
intellegatur: Secundũ
quautilitate uel dignitate
dicantur: Eritenĩ antea
q̃isq p̃ptus ad intellegendũ
qͥelegit : seqͥ ent̃ idoneus
ad ꝓp̃ferendũ q didicit :
eccorstrenuus potiur h¬
adimplendo quȩle git quã cidscien¬
dũ erit pratissimus. Minor erñi
pena ẽ pescire. quid app&cis: quã ea
e qͣe noue ris õ inplere
Nicut eni le gendo scire con¬
cupiscimr sic sciendo qe
didicimufrecta lmplere

Expanded text:
modo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nes noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus, implere
Abbreviated transcription (Latin):
ipsicũdõ loqumur Cũ uero
lenmus dr̃ nob̵ cã loqitur
Oninir ꝓfectus & lectionex
x. & meditatione ꝓcedii: Quȩ enim
nescimus. lectione disdim̾us.¬
Queautẽ didicim̃.
meditationib: conperuamis:
en inũ confert̃ donũlectio
scãrũ seripturarũ siue
qia intellectũ m̃tiserudit
seu qđ a mundiuanitatib
abs tractũ hominẽ ad amo¬
rẽ dĩ ꝑducit: Etxcitatiem̃e
sepeillius sermone subtra¬
himur adesiderio uitȩ mn¬
danȩ : Atq: ac censilna
more sapierte tanto uana
spermortalitatis huiurno
bulescit : quanto ãpliurle

Expanded text:
quimur; cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimusquae autem didicimus, meditationibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit,
Abbreviated transcription (Latin):
filii abrahe: secundum
conuerrationem filudi¬
aboli nuncupantur: ae
ꝑhoc illi sunt semen abra¬
hȩ qui eius imitantur
fidẽ  non qui ȩceiur gene¬
ratir carne: de errose
tur: cuiurerrorẽ & equit᷑
si cutecclesiue ꝑgamin&¬
t hithist mnapocalypsi
dicitur habestenenterdoc
tinam balaham & zera¬
beł Doctrinam igitur
tur habere ꝓpt̃ imitatio¬

Expanded text:
filii Abrahae, secundum filii Abrahae, secundum conversationem autem filii diaboli nuncupantur: ac per hoc illi sunt semen Abrahae qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. De errore tur cujus errorem et sequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Apocalypsi dicitur: Habes tenentes inam Balaam, et Jezabel; doctrinam igitur tur habere Thyati
Abbreviated transcription (Latin):
uentib: Ipsod ño
testunte: sist&erit
moyses & ramuhel
corãme non estanima
mea ad populumistũ:
Eiceeos a faciemea
& egrediantur: P
moysen quippe &
samuhel legẽ ac cipe
uir her&ici opere im¬
plere contendant : ꝓp¬
tererroris tamen impi¬
& atem auultudĩ prdici¬
untur: & aiustorum coe¬
tib: separantur: paga¬
nus & her&icur illeqͦi¬
anũquã fuit cũ dõ popu¬
lo: istequiare cerrit adĩ¬
populo  uterq recedor¬
nent corpur: Qui abido¬
latria adiuda irmũ uel
hererem transeunt̃:
infide litatirerrore: Iner¬
rorem alium transierunt:
Quius doctrꝰ nãquirq sequi¬
tur huius & filiur nuncu¬
c& theamatre erre irrł
dñsdicit Non utiq nas¬
cendo sed imitando: sic
& in meliorẽ partẽ filudi
nuncu pantur: qui prȩ¬
ceptadĩ custodiunt: Un¬
de& nos nonnatura sed
adoptione clamamusdõ
dicenter: Pater noster
quier incuelis: Nonso¬
lum tantũnati uitate: sed
&iam imitatione filior
posre alicuiur uocare:
uã iudei recundũ carnemi

Expanded text:
entibus, ipso Domino testante: « Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe vis haeretici opere implere contendant, propter erroris tamen impietatem a vultu Dei projiciuntur, et a justorum coetibus separantur paganus et haereticus. Ille quia nunquam fuit cum Dei populo; iste autem quia recessit apopulo; uterque recedennent corpus. 15. Qui ab idololatria ad Judaismum vel haeresim transeunt, infidelitatis errore in errorem alium transierunt. 16. Cujus doctrinam quisque sequitur, hujus et filius nuncuCethaeam matrem esse Israel Dominus dicit , non utique nascendo sed imitando. Sic et in meliorem partem filii Dei nuncupantur qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: « Pater noster, qui es in coelis , » non solum tantum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vocari; nam Judaei secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
naturã ꝑ assidui tatẽ tan
lectionis auģ m̃tat᷑ Nã
quãuis sensus ebitudosit
urequens t am̃ lectio intel¬
quitardusẽ ad capiendũ
pintentione tam̃ bonistu¬
dii premiũ ꝑcipit : it aqi par̃¬
tiũ sibi & dõ ingeniũ intel¬
legentiȩ neglegit condẽp¬
nationispeor ex istit : qlado¬
nũ qđ acce pit despicit &
ꝑdendiã derelinquit :
uidã dĩ iudicio dontĩ fcien¬
tiȩ̃ quone glegunt accipiunt: ut
durius dereb creditis puniant᷑
Tardiores autem ideo qđ scire
CPIUÑ¬
difficulter inueniuntiut
ꝓmaximo &xercitiolabo¬
pir maximã p̃miũ habe¬
ant recributionis

Expanded text:
naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelqui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunifficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ secr&a diuinoꝵ scruta¬
biturmandatoꝵ qi abaco¬
one trene cure. auocaue¬
ritanimũ & sedula fami¬
liaritate scripturis rc̃ip
inhererit : Nã sicut cecur
ãbulare sed ñcomili libe¬
uero offendicula caueat
& qu sit ꝑgendũ agnoscat
ic & esi nubilo t̃renȩ cure fus¬
catur sitẽ pt& đi ꝑscruta¬
remysteria ñ ual& qiaca¬
ligine curarũ ñ uid&: ¶t
ill& antundẽ efficereua¬

Expanded text:
tum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus ambulare, sed non consimili libevero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere
Abbreviated transcription (Latin):
nis iusti & ueracon¬
punctione rapitur. &
quuliter infirmata
reuertatur degusta¬
te lucis magnitudine
illũ nosse posse : quilã
aliquid & indegustauit:
Sunt quino nexueracor¬
dis conpunctioneisui
accusatores fiunt.
sedtantũ ad hoc
scerse peccator es ad sig¬
nant ut ex ficta humilita
confersionis. locũ inueni¬

Expanded text:
nis justi ex vera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveni
Abbreviated transcription (Latin):
lida estut morr dilectio
Idcirco quia sicut morr
uiolento separatani¬
mãacorpore: Itu&
dilectiodĩ uiolenter se¬
gregat hominẽ: amun¬
dano & carnali amore:
Quidĩ precepta contẽp¬
nit dm̃ non diligit:
Neque enim regemdili¬
habemus:
tascaritatis. & quan¬
mundo. tanto opur
est ut seud soti& bono¬
rum consortio: Ca
ritar indilectionedĩ
& ꝓximi constat ser¬
uatautẽ in redilectio¬
nemdi: quia caritate
non diuiditur ꝑximi
quia fraterna roci&ate
secernitur: ad iuine ca¬
ritatis participatione
priuatur: necpote¬
rit dm̃ðiligere : quinq¬
citur in ꝓximidilectiono
non diligit: qui hominẽ
oditꝰ bonorũ dicr&io¬
niest non odireꝑsonas
sedculpas, &rectae
dicta ꝓfalsirnons ꝑne¬
re : sed ꝓbare: Qui in¬
ꝑfectisunt indĩa mo¬
re. sepeauitus separa¬
rȩ disponun sed pon¬
dereuitiorum grauati
rursus ad eauitia quue
optan relinquere re¬

Expanded text:
lida est ut mors dilectio lida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem dilihabemus. tas charitatis; et quanmundo, tanto opus est ut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui noscitur in proximi dilectione non diligit, qui hominem odit. 8. Bonorum discretionis est, non odire personas, sed culpas; et recte dicta pro falsis non spernere, sed probare. 9. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe vitre disponunt: sed pondere vitiorum aggravati, rursus ad ea vitia quae optant relinquere, re
Abbreviated transcription (Latin):
sed uerbo tantũ fidẽ
defendunt: quidã
in recuntur sed per
arrogantiã eos qui
intraecclesiã sunt con¬
tempnunc: Aduer¬
sarios quidem fidei
consutant ꝓinfideli¬
tate sed sideler prue¬
munt fascue suꝑbi¬
uãuis non nulli fide
at queo periburscĩr
uideantur essepar¬
ticipes: tamenquia
priuantur a carita¬
tefraterne dilectionis¬
nir nullum habent
incrementũ uir tutis
namsicutait apostolus
sitradidero corpꝰ me¬
meũ ut ardeã carita
tẽ non habuero: ni¬
hilmihi ꝓdest: sine
amorẽ caritatis quã¬
uis quisque rectecre¬
dat adbeatitudinẽ
ꝑuenire non potest:
quiatanta est carita¬
tisuirtur: ut &iã ꝑ¬
ph&ia & martyriũ
sineilla ni hilessecre¬
dantur: Nullum
premium caritatipen
satur Earitas
enim uirtutũ omni¬
um obtine principa¬
tum. Ende&uin¬
culum ꝑfectio nirca¬
ritas aba postolodici¬
tur eo quoduniuer¬
seuir tutes eiꝰ uinculo
religentur. Dilectiodĩ
morte comparatur :¬
Dicentes alomone: Da¬

Expanded text:
sed verbo tantum fidem sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam insequuntur, sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premunt fasce supuamvis nonnulli fide atque operibus sanctis videantur esse participes, tamen quia privantur charitate fraternae dilectionis nullum habent incrementum virtutis. Nam, sicut ait Apostolus: « Si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . » Sine amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire non potest, quia tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. 3. Nullum praemium charitate satur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab Apostolo dicitur , eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Va