comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latõnib nagnbũdis seinet ip̃os ꝓp̾a liugua nuiuideᷤ
applła u̾unt .i. siue oppito uagos et errantes ¶Media
ciun lib̾ se nuiscuerũt qui ꝓximã hispauiã ĩhĩtabãt
quoꝵ nomen paulatuu libies corrupte barbara li¬
gua inaures uit̾ medos appsłantes licet mauri ob
colorem a grecis nocẽtur. greci em̃ iugrum maurõ
uccunt estiferoq colore afflati. spẽm atri coloris
ducũt ¶ Missilia ciuitas affrice ẽ non longe abtith¬
massilii. quos nos corrrupte masulas ucanus
de quib uirgilius hic michi massile gẽtis mõstra¬

Expanded text:
lationibus vagabundis, semetipsos propria lingua Numidas appellaverunt, id est, sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proximam Hispaniam inhabitabant, quorum nomen paulatim Libyes corruperunt, barbara lingua Mauros pro Medis appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur: Graeci enim nigrum mauron vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massilia civitas Africae est non longe ab Atocati sunt, quos nos corrupte Massulas vocamus: de quibus Virgilius; Hinc mihi Massylae gentis monstra
Abbreviated transcription (Latin):
ne a sedib suis płsi iuxͣ bactromi oriẽtis fluuũ cõ¬
siterũt ex cuiꝰ liccubło et uouien sortiti st̃. h gẽtis
rex fuit ⁊ a irastes ĩuentor magite irtis ¶ parthi
qͦ ⁊ ip̃i abscitis origniẽ trahunt. fu̾iunt eiĩ eoꝵ ex
ẜ moue exules parthici dicuntur. hii suuilr̾ ut bactri¬
aui tomesticis seditionib scithia pł si solitudines
iuxͣ hyrtaniã pͥmũ furtĩ ercupailunt deĩte pleraq
fimũ eciã uirtute optinuerũt ¶ assim ab assur fi
no sem uocatĩ us ad urdorum ominẽ ĩ mediotenu¬
it regionẽ ¶ Medi a rege suo cegnoĩati putantur
nãq iason pelici regis frater a pelic filio tessa¬
la płsus ẽ cũ media utore sua cuiꝰ fuit pͥignus¬

Expanded text:
 suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres, inventor magicae artis. Parthi quoque et ipsi ab Scythis originem trahunt. Fuerunt enim eorum exsermone exules 'parthi' dicuntur. Hi, similiter ut Bactriani, domesticis seditionibus Scythia pulsi solitudines iuxta Hircaniam primum furtim occupaverunt, deinde pleraque finium etiam virtute obtinuerunt. Assyrii ab Assu Euphrate usque ad Indorum fines omnem in medio tenuit regionem. 405 46. Medi a rege suo cognominati putantur; namque Jason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est, cum Medea uxore sua, cujus fuit pri
Abbreviated transcription (Latin):
oñun lĩguaꝵ scĩa difficił sit cuiꝙͣ nemo tamen caui desi¬
diosus est ut i suagente poĩtus sue gentis liguã ue¬
s̃ciat ¶ Nai quid aliud putandꝰ ẽ insi. aĩalib brutis
det̾ior ia ciñ ꝓprie uocis clamorẽ exprimunt iste dete¬
rior qui ꝓpe caret lingue noticia. Cuiꝰ mooi auteui
lingua lccutus ẽ deus ĩ principio iuudi dice̾t fiat
lux iueĩre difficile ẽ. nõdum enĩ erant liungue. Itẽ
sonut uor dicẽtio dei. tu es filius meus dilectus. ubi
edẽ lingua illis deus lequatur qua ip̃i hoĩes utiuit᷑
ut ab eis intlłigatur cquit᷑ autẽ deus homĩb non
ꝑ sub̾aui ĩuisibilẽ s ꝑ creaturã corporalẽ ꝑ quã eciam

Expanded text:
omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen ita desidiosus est, ut in sua gente positus, suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est, nisi animalibus brutis deterior? illa enim propriae vocis clamorem exprimunt: iste deterior, qui propriae caret linguae notitia. Cujusmodi autem lingua locutus sit Deus in principio mundi, dum diceret: Fiat lux ; invenire difficile est, nondum enim erant linguae. Item sonuit vox dicentis Dei: 'Tu es Filius meus dilectus'; ubi eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi homines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur autem Deus hominibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, per quam eti
Abbreviated transcription (Latin):
tiam et fortitudinẽ ¶ pen ates gentiles dicebãt õs
deos qͦs dom colebant. et penates dicti ꝙ essẽt ĩ pe¬
netralib .i. in secretis. hii dii quoño uocabant᷑ uel q̃
nomina hũunt ignorant. ¶Manes deor inortuoꝵ¬
dicunt quoꝵ ptãtem int̾ lunã et t̾rũ asserunt. a qͥb
te manant ꝑ auras siue qui uutes sunt in mambꝰ
contrario nouune hoc appellãtur  apuleius autẽ
ait pcata antifrasim dici manes ixc ẽ nutes acq
modestos cum sint t̾ribiles ĩmanes ut ꝑcas et ei¬
menides ¶Laruas ex hominb fc̃os demoues auĩt
qui meriti mali fu̾unit quaꝵ natura dicitur ẽẽ ter¬
rere paruulos et in angulis gurrire tenebrosis ¶Lã¬
uas quas fabule tradunt infautes corriꝑe ac lani¬
are solitas a lamando spetialit̾ dictos ¶ilosi qui g̾¬
ce panite. latine incubi appłsautur. siue iuii. ab
ni euudo passim cum animalib Uude et incubi
dicinitur ab incubendo hoc est stuprando. sepe enĩ

Expanded text:
tas a nubibus. Penates gentiles dicebant omnes deos quos domi colebant: et penates dicti, eo quod essent in penetralibus, id est secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel que nomina habuerunt ignoratur. Manes deos mortuodicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus te manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum natura dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe enim
Abbreviated transcription (Latin):
femas cruntos ẜrentib pp̃tres effectus q̃ in aĩs
lominũ multas ꝑturbatc̃es gignuut et nit̃diuuco¬
terat opes. libido que appetit uoluptates. que ideo
furie appellantur ꝙ stuuł sius mentẽ feriant et
quietam ẽẽ non siuant ¶ Ammphas autẽ deas aqͣꝵ
putãt dicras ⁊ nubib nam ex mibib aque unde no¬
men deriuatũ ẽ m̃phas aquaꝵ deas. qiͣ numina lui¬
phaꝵ. ꝯpãs autem dicũt et musas quas et uĩphas
nec ĩmerito nam aque motus musicẽ efficit. Anu¬
phaꝵ apud gentiles uaria sunt uccabła Nuphas
quippe montiũ orcades dicunt. Siluaꝵ dariades. Fõ¬
¶Eroas dicunt a uinone traxisse nomen. g̾ce enun
umo ero applłatus et ideo uescio quis filius eius. Se¬
ciudum grecoꝵ fabulam eros fuit nũcupatus hoc¬
uidelicet uelud msticũ siguificante fabula. ꝙaer
umomi deputetur. ubi uolunt eroas hĩture. Quo

Expanded text:
us propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum coderat opes: libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, et quietam esse non sinant. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus: nam ex nubibus aquae, unde nomen derivatum; nymphas aquarum deas, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas, quas et nymphas, Nec immerito: nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum Dryades, camHeroas dicunt a Junone traxisse nomen: Graece enim Juno Ere appellatur; et ideo nescio quis filius ejus secundum Graecorum fabulam Eros fuit nuuidelicet ueluti mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi uolunt cum daemo
Abbreviated transcription (Latin):
eo usq uenit ut naturali dignitate depoĩta ma¬
lis opib semꝑ isistat. taneu alibi scriptum est
deus stetit in medio deoꝵ. in medio ⁊ de disc̾int¬
ip̃e enĩ deus stetit in sỹnagoga et qui sedet ad
dert̾am patris. Situs enĩ isti corporales sunt
nã si maiestatẽ eius intendas. ubiq totꝰ ubiq
pleuus est. uec p̃t dici natura deitatis stare uel se¬
de qui ulsa lcci det̾minatõe cõcluditur. Sic enim
de ip̃o et ioẜes baptista dicit mcdius autẽ ur̃u
b dc̃m sepiꝰ ĩuẽmiꝰ uñ ⁊ ad moỹsen dicit cõsti¬
tui te dm̃i pharionis et inferius p̃s iste dicturus
est Ego dixi dii estis et filii excelsi om̃s. Sic enĩ
et filios dei homunes uccamiꝰ quos si ad ñaui dĩ¬
tatis refa̾s unũ ẽ u̾bum qd̾ u̾ ascit̾ ac ꝓpͥe sic debeat
nuĩcupari. Diciꝰ nõ nonꝙͣ abusie deos et supe¬
ras ptãtes sic̃ ait apłs  Et si sint qui dicũtur dii
siue ĩ celo siue ĩ t̾ra nob̾ tũ iiꝰ ẽ deus pat̾ sequitur

Expanded text:
eo usque pervenit, ut, naturali dignitate deposita, malis operibus semper insistat. Tamen alibi scriptum est: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos diIpse enim Deus stetit in synagoga, qui sedit ad dexteram Patris. Situs enim isti corporales sunt. Nam si majestatem ejus intendas, ubique totus, ubique plenus est. Nec potest dici natura deitatis stare vel sedere, quia nulla loci determinatione concluditur. Sic enim de ipso et Joannes Baptista dicit: Medius autem vestrum ibus dictum saepius invenimus; unde et ad Moysen dicit: Constitui te deum Pharaonis . Et inferius psalmus ipse dicturus est: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes. Sic enim et filios Dei homines vocamus. Quod si ad naturam deitatis referas, unum est Verbum quod veraciter ac proprie sic debeat nuncupari. Dicimus nonnunquam abusive deos, et superas potestates, sicut ait Apostolus: Etsi sint qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra: nobis tamen unus est Deus Pater . Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
sme igne nustum metalli genus fundi extendiq
p̃t. ¶ pluton grete latine diespit̾ uel ditis pat quẽ
ali ortum uccũt qiͣ receptorem mortim ¶pude
et orca mnicupatur uas qd̾ recipit aquas. ip̃e et goe
caron ¶Liberum a liberamẽto applłatum uolunt
qd̃ qiͣ mares in coruudo ꝑenis beneficiũ emisisse se¬
minib lib̾entur qd̃ idẽ lib̾ muliebri et ceditato corpe
pigitur. di cunt eium mulieres ei ad tributas¬

Expanded text:
sine igne nullum metalli genus fundi extendique sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. 42. Pluton Graece, Latine Diespiter, vel Ditis pater, quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. 43. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per ejus beneficium emissis seminibus liberentur. Quod idem Liber muliebri et delicato corpore pi
Abbreviated transcription (Latin):
iste sunt. s panne. de u̾itute scelera. uitte turpe erar ta¬
les deos credi. quales homines eẽ nou debeãt Ganum
dicunt qiͣmũdi uel cen uel mensiũ iamiã. duas iam
unt eum quadrifo̾ntem et ianũ geuunũ appeliant
ad quatuor unuudi ꝑtes bec referunt uel ad quatuor ele¬
uienta siue tempora s dui hec siugunt mõstrũ non
deum faciunt ¶N eptuium a quis inurdi p̃dicunt
et dictus ab eis neptimus qiͣ nub touãs ¶ Dulca¬
nim uolũt igneui. et dictus uulcanus qiͣ uolãs cã¬
b nascitur. unde eciam homerus dicit eum p̾cipita¬
tum de aere in t̾ras ꝙ oune fulmen de aere cadit.Id¬
cuto autem uulcanus de femore ninois augitur
uatus. ꝙ fł mina de simo aere uascuntur ¶I Iaud¬
autẽ dicitur uulcanus. qr ꝑ naturã numꝙͣ rectus ẽ
igns eiusmodi: spẽm motũq hñt. Sdeo autẽ in fu¬
brorum fornace eundẽ uulcanũ auctorẽ dicunt qr

Expanded text:
istae sunt, sed plane de veritate scelera. Unde erat turpe taistae sunt, sed plane de veritate scelera. Unde erat turpe tales deos credi, quales homines esse non debent. Janum dicunt, quasi mundi vel coeli vel mensium januam. Duas Jani unt eum quadrifrontem, et Janum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa, sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. 38. Neptunum aquas mundi praedicant, et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. 39. Vulcanum volunt ignem, et dictus Vulcanus, quasi volans canbus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Jovis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascuntur. Claudus dicitur Vulcanus, quia per naturs eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tempus quod filios suos fertur deuorasse hec est
annos quos tempus prodixerit nise resoluit
uel q eo sennna uirte oruntur inte redeunt¬
Bunc celi patris abscidisse genitalia dicunt. qr icħ
ni celo de senũb nascitur Falcem tenet inquiũt
pp̃ agritulturam significandã uel pp̃ annos et tem
sit In aliquib autem cuutatib saturno libos suos
apud gentiles ĩmolubant qd̾ saturnum poete lib̾os
suos deuorasse solitum tradiderũt Iomis fertur a ni¬
uando dictus ¶ Et rappit̾ qiͣ iuãs pater ħ ẽ omnib
p̾stũs. hunc et priuato titulo iouem optimũ dixerũt
dum fuiss in cestorm sius. impudicus in ectraneis
quẽ mõtaurum fingunt ꝓpt̾ europe raptum funt enĩ
ĩ nam cuiꝰ inisigne erat taurꝰ modo dances ꝑ ymbrẽ
aureum appetisse concubitum. Ubi intelligit᷑ pudi¬
diciam mulieris ab euro fuisse corruptã modo insiłi¬
reptauerit et tignum qr cantau̾it et ideo nou figure

Expanded text:
tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeuntHunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempsit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in simireptaverit: et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figurae
Abbreviated transcription (Latin):
dis uel uatiis uestitasit reb ł aui suastunde ¶ Emẽ
et tellurem et matrẽ mognam fingunt turrite cumi
trmpano et gallo et strepitu cymbaloꝵ matir̃ uorutã
ꝙ płima pariat magnã ꝙ cibum gignat almã que
nuulsa a unalia fructib sius alit. Est eiĩ eleuiẽtor
mitrie terra. ꝙ simulachrum enis cum dau figitiu
nascantur Qd̃ tympauum ht̃ significaie uolunt or¬
bem t̾re. ꝙ curru uehi dicitur. qr ip̃a ẽt̾ra que pẽdet
maiere ꝙ sustmetur rotis qr mumidus iotatur ertos¬
mbilis ẽ. qr leoues ili subiciunt mausuetos. ut ostẽ¬
dant iuullim geuus ẽẽ t̾rc tam ferũ ꝙ non sbico ross
x supan abea  Qd̃ ni capite turntã gestat coro nam

Expanded text:
herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae. Quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Quod leones illi subiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam ges
Abbreviated transcription (Latin):
dicre ꝙ sint uinnana corpa numanesq uationes
seuissums dinate frigorib qui uiores ex ip̃o ccli i¬
aore cexerunt. st reces aunuo ⁊ semꝑ intomiti rap¬
tu nenatu q uiuc̃tes. hoꝵ plime gẽtes. uarie ariuꝰ
discordes hit liagius dissone ⁊ origĩẽ uctabłoꝵ¬
inẽte ut tolierate sunt austuari qua distungri
tes. quoꝵ nimarutas babarie eciam ĩ ñ is uocriblis
horrorem quẽdam significat iSuer ps ger
nus fũd it ab extremo flauoc aquilone sueuos
quoꝵ fuisse centũ pagos ⁊ ppłos multi ꝓdiderĩ¬
¶ Dicti a sucui putãtur ⁊ mõte sueuo qui ab or

Expanded text:
d sint inmania corpora inmanesque naciones, sevissimis durate frigoribus, qui mores ex ipso celi rigore traxerunt, ferocis animi et semper indomiti, raptu venatuque viventes; horum plurime gentes, varie armis, discolores habitu, linguis dissone et origine vocabTungrii, tes, quorum immanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quemdam significat. 98. Suevi pa quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos Aquilone Suevos Quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab o
Abbreviated transcription (Latin):
et temptutor qr tẽptandam iustoꝵ ruccẽtiã postłat
sicut in iob scribitur antrxp̃c applłatur qui contra xͫ
uenturus est non quomõ quidã simplites ĩtelligunt
ante xp̃i ideo dictum qd̃ ante xp̃iu uentur eͣ st id est
xp̃mi cnĩ se mẽtietur dum uen̾it et contra eũ diuica¬
bitur et adu̾sabitur sacramẽtis xp̃i ut u̾itatis eius¬

Expanded text:
et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non, quomodo quidam simplices intellegunt, Antichristum ideo dictum quod ante Christum venturus sit, id est Christum se enim mentietur dum venerit, et contra eum dimicabit, et adversabitur sacramentis Christi, ut veritatis E
Abbreviated transcription (Latin):
sa aliqua dare. iest ciũ illis cognitõ rex płqua
infirmitati humane. partim subtiliori sẜus acu¬
nine ꝑtim expientia longissime uite ptĩ ꝑituli
uisimi angłica reuelatõne. hii corpum acrioꝵ
natura ingẽt ante trausgressio nẽ quidẽ ceiestia
corpora geiebãt. lapsi u̾o maeriã qualitatẽ cõuer¬
si sunt nec aeris illius puriora spacia s ista cali¬
gnosa tenere ppessi sunt qui eis qiͣ carcer est usz
ad tempꝰ nidicii. Hii sunt p̾uaricatores angeli
dicitur deorsum fluens qr quietus in celi cui¬
mine stare non potuit s suꝑbie pont̾e deorsum
corrueus cectoit. g̾re enm dr̃abolus criminator¬
uccatit qd̾ uel armina ni qua ip̃e insicit ad desĩ
refert. uel quia electoꝵ inccẽtiã fictis crimiribus
accusat unde et in apocalipsi uoce angelica dicitu
souat adu̾sarius siue transgressor qr p̾uaricator¬
effectus inueritate qua conditus ẽ non stetit ¶ Ntẽ

Expanded text:
sa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam sa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim expeussu et angelica revelatione. Hii corporum aereorum natura vigent. Ante transgressionem vero celestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeream qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est, usque ad tempus judicii. Hi sunt praevaricatores angeli,raice dicitur deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vocatur, quod vel crimina in quae ipse illicit ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat. Unde et in Apocalypsi voce angelica dicitursonat adversarius sive transgressor. Ipse esteffectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
apss an ferta iundi et infirma elegit deus ut cou¬
sunt apud deun uude in psalmo sc̃ptun ẽ sunul
oete urte sunt dicti sunt ait tran¬
quillus cum pͥmum homines etł¬
ta p̾itate rõuem uite hr̃e cepissẽt
seq ac deos suos nosse cłtum mno¬
dificum ac ẜuionẽ uecessaruim
comenti sibi utriusq magͥlicẽtiaui. ad religionẽ deor
ra et simulacra corpib ampliora faciebãt. ita claq
eciã qiͣ augustiors houorandos putauerũt laudes q
eoꝵ et u̾bis illustriorib et iccundiorib nieris ex¬
tulerũt. Id genus qr forma quadã efficitur. que pre¬
tes dicitur. porma uecitatil est. eius q fcõres. ¶Date

Expanded text:
Stulta mundi et infirma elegit Deus, ut consunt apud Deum. Unde in Psalmo scriptum est: Simul Poetae unde sint dicti, sic ait Tranquillus: « Cum primum homines, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seque ac Deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi utriusque magnificentiam ad religionem deorura, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio, etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum, et verbis illustrioribus, et jucundioribus numeris extulerunt. » Id genus, quia forma quadam efficitur, quae poesis dicitur, poema vocitatum est, ejusque fictores
Abbreviated transcription (Latin):
te mors nuncupatur. hũc ⁊adulterũ dicunt. qr bellige¬
runtib intertus ẽ euentus. qd̃ n̾o nudo pectore stat
ut bello se quisq sine forudine cordis obiciat. Mars
ferant qui pugnant aut ꝙ inpigre gradiãtur¶ appolli¬

Expanded text:
te mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicit, quia belligete mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicit, quia belligerantibus incertus eventus est. Quod vero nudo pectore stat: ut bello se quisque sine formidine cordis objiciat. Mars ferant, qui pugnant; aut quod impigre gradiantur. Hercul
Abbreviated transcription (Latin):
fit medius qui ideo fingitur hr̃e pennas qr cicius u̾¬
ba discurrunt uñ et uelox et erras inducitur alas¬
esus in capite et in pedib significare. uolucreuifĩ per
qr ẜmo ammnos auoiẽtiũ fallit. ungani tenet quia
spentes onidit id est ueuena. nam tenantes ac dis¬
sitentes intpͣtinu orone sedautur uñ scõm hinum¬
legati pacis caducatores dicũtur. sicut enĩ ꝓfetialeᷤ
bella in ducebantur ita pax ꝑ cuducatores fiebat
¶Uermes a dicitur grece apote ẜmeĩas latine int̾p̾tat᷑
qui ob iurtutẽ młtaꝵq artiũ scientiã trimegestus
id ẽt̾ maximus noĩatus ẽ lur. &r euu camino fin
gunt hec rõ dicitur ꝙ int̾ omuia aiuinalia caiis saga¬
cissimũ genus et ꝑspicax hẽatur ¶ Mar̃tem deũ belu ẽẽ
mars mas licet et tria genera sunt consuetudiuũ sic̃
sciturum. ubi et femmne et ura in pugnã eunt ¶ Am̃a¬
zonum ubi sole fenime romanoꝵ. aliaꝵq gentiũ ubi
soli mares ¶Iten martẽ qiͣ effectorẽ mortiũ. nã a mar¬

Expanded text:
fit medius. Qui ideo fingitur habere pennas, quia citius verba discurrunt: uneius in capite et in pedibus significare uolucrem fieri perquia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes diuidit, id est uenena; nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur, unde secundumlegati pacis caduceatores dicuntur — sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat —. Hermes autem dicitur graece apo tes hermeneias, latine interpres. Qui ob uirtutem multarumque artium scientiam Trimegistus — id est ter maximus — nominatus est. Cur gunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Martem deum belli esse mars maris ars: licet et tria sint genera consuetudinum, scilicet Scytharum, ubi et feminae et viri in pugnam eunt; Amazonum, ubi solae feminae; Romanorum, aliarumque gentium, ubi soli mares. Item martem, quasi effectorem mortium. Nam a mar
Abbreviated transcription (Latin):
uccaretur. uñ et ob nisigne uicrorie phitia sacra cele¬
branta constituit. dỹanam qͦ germauã eius suuilit̾
ꝙ ip̃a duo sidema de celo indios usq ad t̾ras enuttant
¶Dianã auitẽ uecatam qĩ duanã ꝙ limua et die⁊ noco
appareat ip̃a et lucinã asseuerant eo ꝙ luceat. Caudem
et triuã coꝙ trib fingatur figuis. de qua uugilius
tria uiginis ora dr̃ane. qr eadem lima eatẽ dr̃ãna. ca¬
tem ꝓs pna nocatur et cum fingitur cum sub lustri
splendet amictu. cum sb̾scncta iacet thalamo lato ma
ungo ẽ cum subiuxa setet solio plutonia comir l a¬

Expanded text:
ne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam quoque germanam ejus similiter quod ipsa duo sidera de coelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam, quasi duanam, quod luna die ac nocte appareat. Ipsam et Lucinam asseuerant, eo quod luceat. Eandem et Triuiam, eo quod tribus fungatur figuris; de qua Virgilius Tria uirginis ora Dianae, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina uocatur. splendet amictu: Cum succincta jacit calamos, Latonia virgo est: Cum subnixa sedet solio, Plutonia conjux
Abbreviated transcription (Latin):
anathenia dicitur io est femina apud latmos au¬
tem iiueruiã uocatũ qiͣ team et iunꝰ artiũ uaria¬
rum ¶ Hanc eñ iuẽtricẽ multoꝵ ingemoꝵ ꝑhi¬
bent. et inte eam artem et rõnem intrepretant᷑
qr siue rõne nichil pt̃ contineri. que rõ qr ex solo
ammo nascitur amniũq putãt ẽẽ i capite io¬

Expanded text:
Athene dicitur, id est femina apud Latinos autem Minervam vocatam quasi deam et munus artium variarum: hanc etenim inventricem multorum ingeniorum perhibent. Et inde eam artem et rationem interpretantur; quia sine ratione nihil potest contineri. Que ratio quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite
Abbreviated transcription (Latin):
tatum nocabulum ꝯiͣtrates ¶ Eilii gomer uepo¬
tes iafeth ascanaz q uo sariiate quos g̾a regnos
uccunt. ¶Bifan. a quo paflagonas gotorna a quo
applłatur ¶ Tharsis a quo cilices ut iosephꝰ arbitͣt᷑
unte et metropoł autas eoꝵ tharsis dr̃ Reges¬

Expanded text:
Filii Gomer, nepotes Iaphet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Rheginos vocant. Riphath, a quo Paphlagones. Gotorna, a quo raece Αἰολίς appellatur. Tharsis, a quo Cilices, ut Iosephus arbitratur. Unde et metropolis civitas eorum Tharsus d
Abbreviated transcription (Latin):
atq incãtatoĩb ⁊ de suꝑsticionib diu̾sis diu̾sis quas
grutiles et falsi xpĩam in deriuatõib suis ⁊ obẜuatõi¬
quolerdei b ꝑũsis sequi uitentur quid lex dũia sanciet ĩ au̾cte¬
nagias uet̾is testamẽti ac nom facile ẽ iueĩre. Destatur
emui eos lex que in libro exodi ita dicit maleficos
ni t̾ra tua non pacieris inuere. Et item qui ĩmolat
ait dũs ĩmoletur cccidetur. p̾t̾ dũo soli. Et in leuitico
mata facietis uobis ego dũs ¶ Et item non decline¬
tis ait ad magos nec ab ariolis aliquid sciscitenũ
ut polluanum ꝑ eos ¶Et iterum uir inquit siue
mulier in quo phithonicus uel dĩnatõnuis fu̾it sp̃c¬

Expanded text:
atque incantationibus, et de superstitionibus diversis, quos gentiles et falsi Christiani in divinationibus suis et observationibus perversis sequi videntur, quid lex divina sanciat, in auctoritate Veteris Testamenti ac Novi, facile est invenire. Detestatur enim eos lex divina: quae in libro Exodi ita dicit: « Maleficos in terra tua non patieris vivere ; » et item: « Qui immolat, ait, diis, occidetur, praeter Domino soli . » Et in Levitico: mata facietis vobis. Ego Dominus . » Et item: « Non declinabitis, ait, ad magos, nec ab hariolis aliquid sciscitemini, ut polluamini per eos ; » et item: « Vir, inquit, sive mulier, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
tore salutẽ ułt et siue uera sap̃ia estuat se prudẽ¬
tem fi posse non saluus s eger. uou pͣtens s stultus
ĩ egͥtudĩe assidua laborauit  Et in cecitate notia
stultus et demens ꝑmanebit. ac ꝓĩde oĩs iu qui¬
sitõ et oĩs curatõ q̃ a diunus et magis ł ab ip̃is de¬
mouiis in ỹtoloꝵ cłtura expetitur mors potius di
cenda ẽ ꝙͣ inta ⁊ qui ea sectantur si se uõ correx̾uit
ad et̾nau ꝑditõnẽ tendũt qm̃ psalunsta dicente
ommes dii gentiũ demonia qui ꝑ deceptos homineᷤᷤ
alios decipe gestiunt ut ꝑditoĩs sue faciant eos eẽ
agani ex pagis athemẽsiũ deĩ ubi
exorti sũt. u̾ enĩ iulccis agrestib et¬
pagis gentiles lucos ỹtolaqz sta¬
tuerunt et acłi initio uocabłr̾a paga¬
in sortiti sunt ¶Eentiles qui sine
lege ĩunt et noudũ c̾diderũt. Dicti & gentiles
qr ita sunt ut fu̾unt geĩti id ẽ ĩ carne descẽd̾unt
sb̾ pccõ silicet ỹdoł ẜmentes ⁊ necdum regenerati

Expanded text:
t habere, et sine vera sapientia aestimat se prudentem fieri posse, non salvus sed aeger, non prudens sed stultus, in aegritudine assidua laborabit: et in caecitate noxia stultus et demens permanebit: ac proinde omnis inquisitio et omnis curatio, quae a divinis et magis, vel ab ipsis daemoniis incenda est, quam vita. Et qui ea sectantur, si se non correxerint, ad aeternam perditionem tendunt. Quoniam, Psalmista dicente, Omnes dii gentium daemonia , qui per deceptos homines, alios decipere quotidie gestiunt, ut perditionis suae faciant eos esseis. Pagani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus etpagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti. Gentiles, qui sine lege sunt et dum non crederent, dicti sunt gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est sicut in carne descenderunt, sub peccato scilicet, idolis servientes, et necdum regenerati.
Abbreviated transcription (Latin):
minabitur dñs. et ꝓpt̾ istius modi scelera delebit
eos ĩ introitu tuo. ꝑftũs eris et abs macłã cũ dño
deo tuo. gentes iste quaꝵ possebitis t̾ram augures
et dĩnos audiũt. Tu autẽ a dño deo tuo alit̾ ĩstitu
es et quid sequẽdũ sit uel obaudiẽdũ : Mox sb̃seqͥt᷑
dicens. ꝓph̾am de gẽte tua et de frĩb sic̃ me suscita

Expanded text:
minatur Dominus, et propter istiusmodi scelera, delebit eos in introitu tuo. Perfectus eris, et absque macula, cum Domino Deo tuo. Gentes istae quarum possidebis terram, augures et divinos audiunt: tu autem a Domino Deo tuo aliter institutus es . » Et quid sequendum sit vel obaudiendum, mox subsequitur dicens: « Prophetam de gente tua et de fratribus tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
laplos accipieno crcebit neqiuis aguoscamaener
buin ẽ ueluicde uenit ut inferis laquas et cor oras
soruea coronetur ad cibum autẽ fel et adsitro ace¬
tinu cederunt i hospitalitatis hanc mũdrabaut¬
dũo mensam ¶p̃a insipiens tiuim non ĩtllexisti¬
tera indentẽ mortalum sensib s spmis coroua¬
sci et reuidum fel iisciusti. Templi nouelnua
scindetur et media die nor erit tenebrosai qums
iosrib hotis et morte morietr. Trib dieb oi¬
no suscepto et tunc ab inferis iegrest. Adluceiu
uenet.pinus resurrectoĩs prĩcipio reuaalus ostẽ¬
o istulactãtius cuptim ꝑ iit̾ualla dispõnis

Expanded text:
laphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum De, ludentem mortalium mentibus; sed spinis coronasti, et horridum fel miscuisti. Templi vero velum scindetur: et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis. Et morte morietur tribus diebus somno suscepto: et tunc ab inferis regressus ad lucem veniet primus, resurrectionis principio revocatis ostenso. Ista Lactantius
Abbreviated transcription (Latin):
agoꝵ pͥmus ⁊ aroastes rex bacta mo¬
rum queniuni rex assirioꝵ p̾lio int̾¬
fetit de quo aristoter scribit qd̃ uici¬
Ces centũ milia u̾suũ ab ip̃o udiai
uoliur̃ ei declarẽtur.anc arxẽ ꝑ młta scla de¬
scipliua esfioruit ap̃ assirios. autẽ iuagice artes co¬
artiũ ex tinditte angłor maloꝵ ĩ toto t̾raꝵ orle plui¬

Expanded text:
agorum primus Zoroastes rex Bactrianofuit, quem Ninus rex Assyriorum prelio interfecit, de quo Aristoteles scribit, quod vicies centum millia versuum ab ipso condiDesciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes coartium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe plu
Abbreviated transcription (Latin):
sipturar inspectõne futura ꝑmittũt¶ Salisatores
uecati st̃ qr dum eis mẽbroꝵ queo ꝑtes salierunt
aliqurd sibi exinte ꝓsꝑ um seu triste signisicare p̾¬
dicunt. ad hec oĩa ꝑͥtient et ligature erecrabilium
tiracteribir in quibe̾ũq reb suspendẽdis atq ligã

Expanded text:
iae inspectione, futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecunque salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significari praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligaturae exsecrabilium characteribus, vel in quibuscunque rebus suspendendis atque lig
Abbreviated transcription (Latin):
cũ rer arduaꝵ & difficiliũ uolũtaria a diutiuna
perpe stio ¶ p sdueuerantia ẽ in intc̃e bñ cõsicerta sta¬
bilis ac ppetua piuansio ¶Ultima uero spẽs iuitutio
lis in libidinẽ atq in alies uon recttis nupetus am¬
ui fituia et uoterata dũatõ. eiusq ꝑtes sunt conti¬

Expanded text:
 aut difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata stabilis ac perpetua permansio. Ultima vero species virtutis lis in libidine atque in aliis non rectis impetus animi firma et moderata dominatio: ejusque partes sunt: conti
Abbreviated transcription (Latin):
pẜo dicto. hn amiuaꝵ creatorẽ ẽc̃ dm̃ corpiuu agłos
asserunt ꝑustos anmnoꝵ tirtulos indiu̾sa corpa redire
aminas dicunt. ¶ Stoiti a loco dicti ꝑticus emĩ fuit atbe¬
nis quã ilipys aiceaan. applldbant iunqua picta
erant gesta sapiẽtiũ atq uiroꝵ fortium br̃storie in
huinc portituu cõuementes sapientes. philosophabã¬
hanc sectam pͥmus ⁊ enomutituit hauc negãt sine urt¬
tute effici quẽq beatum ⁊ Oume pcc̃m uiforie este
asserunt ditentes sic ille necens erit qui palcas fura¬
int qiũ qui aurũ. qui mergulũ ecciterit qũi qui equũ
non enũ animal crunens auiꝰ facit . Hii eciã amãs¬

Expanded text:
arum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt; per multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticus enim fuit Athenis, quam ποικίλην στοὰν appellabant, in qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabanHanc sectam primus Zenon instituit. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furaverit quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum. Non enim animal crimen, sed
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophi greca appellatioue
ucctur qui latine auiatores
dum autea greci uet̾es sophistas
id est sapientes aut terrores sapientie semet ipõs
iactantius uoĩarẽt Iste it̾rgatus quid ꝑfitẽtur
uerecũdo noiẽ pħoꝵ id ẽ amatorem sapiẽtie se esse
respondit. qm̃ sapiẽtem ꝓfiteri arrtgantissmũ iute¬
batur. Ita deinceps posteris placiit ut qnͣtalibet te
quippe grece phias uccatur. et ethici qui de morib
disputant. mores enĩ apud grecos ethis appłłant᷑
logici ⁊ qr in naturis et in morib rõuem adum¬
gunt. ratio eiũ grece legos dicitur ¶Duuiditur a
phisica in septem ꝑtes hoc ẽ arithemeticã. astrono¬
nuam. astrolegiam metbauicam. medicinã geome¬
tritam et musicam ¶Arismctica ẽ numeroꝵ scĩa astͦ¬
nomia lex astroꝵ. quo oriũtur et cocidut̃ astra ¶sist ͦ¬
legia ẽ astroꝵ scĩa et natura et pocestas celiqz cõuer¬
sio ¶ Mechanita est ꝑitia fabrice artis in metallis

Expanded text:
hilosophi graeca appellatione vocantur, qui latine amatores dum antea graeci veteres Sophistas, id est, sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos jactantius nominarent, iste interrogatus, quid profiteretur, vererespondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur. Logici autem, quia in naturis et in moribus rationem adjungunt: ratio enim graece logos dicitur. Dividitur autem Physica in septem partes, hoc est, Arithmeticam, Astronomiam, Astrologiam, Mechaniam, Medicinam, Geometriam et Musicam. Arithmetica est numerorum scientnomia lex astrorum, qua oriuntur et occidunt astra. Astrologia est astrorum ratio et natura et potestas, coelique conversio. Mechanica est peritia fabricae artis in metallis
Abbreviated transcription (Latin):
repruuat ouis anum nupetus s et hauc tempet. ille¬
q funs sit ĩ omuib huis uirtutib ut tendatur sic e¬
diugatur deus et ꝓrimus : Quuid eiĩ facilius est
nnare tẽs puichius diutes sapores sonos suaues
ettees fiagimnitos tactus icciuitos. lonores et feliti¬
taites scũ queuelud uolatilis umnbin recedũt ante¬

Expanded text:
s animi impetus sedet ac temperet: illeque finis in omnibus his virtutibus attendatur, ut diligatur Deus et proximus. Quid enim facilius est amare species pulchras, dulces sapores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi, quae, velut volatilis umbra, recedunt, a
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est ꝙ uiuenes iuioi ex̃tẽt iicãpo. uͥ pudẽta sola¬
tiñ oꝑũt. hii et ageuerũto se cohibẽt theolegi autem
sunt qui et phisici dicti a thxologi qrũ ĩscͥpturis suis
teteo dix̾ũt quoꝵ uaria coustat opĩo quid deus ẽẽt
dũ quererẽt. Qntã ꝓ corꝑeo sensu hũc mũdũ uisi¬
bilem ex quatuor elemc̃tis drum ẽẽ di xũt ut dyoui
sius stopcus alii uero spĩtalit̾ utlsex̾ũt mẽtẽ eẽ de¬
um ut tales muesius quidã aiiuũ ĩ oĩb ꝯmanẽ¬
tem et lucidum ut pythagorus. quitã deũ sine
tempore ĩ cõmutabilẽ ut plato quidã mentẽ solu¬
tam ut ticero quidam et spm̃ et iuc̃tẽ ut maro Iu¬
ue̾tũ euĩ solũmõ teũ uon ut ĩueuerũt exposuerũt

Expanded text:
enes nudi exercentur in campo, ubi pudenda tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem iidem sunt, qui et physici: dicti autem Theologi, quoniam in scripturis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio quid Deus esset dum quaererent. Quidam corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quatuor elementis Deum esse disius stoicus. Alii spiritualiter intellexerunt, mentem esse deum, ut Thales milesius. Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Varro. Inventum enim solummodo deum, non ut invenerunt exposuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
qr euanuerũt ĩ cegitatoĩb suis dicẽtes se ẽe sapiẽ
tes arn facti sunt ¶ platouici quitẽ teum curatore
et arbitriũ et uiditẽ asserũt. epẏcurei ociosũ ⁊ ex̾tita¬
tũ. minidũ & platonici affirmãt ĩ corpalẽ. stoii cor¬
ꝑaleni epỹcurus athonus pictagoras ex nu̾is
cum exit emoritur ego ⁊ ignis cum de mũdo ꝑ figo¬
rem ꝓficiscitur uũdus emoritur. Hii pħoꝵ erro
menior te tiuquillitate ab stoicis enĩuen̾at ut aĩa
ĩtire dicut᷑ epicurꝰ obẜuatur. et ut carmo restitutõ

Expanded text:
 Evanuerunt in cogitationibus suis: dicentes sese sapientes, et stulti facti sunt . Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et judicem asserunt; Epicurei otiosum et inexercitatum. Mundum autem Platonici affirmant incorporalem: stoici corporalem. Epicurus ex atomis, Pythagoras ex numeris, cum exit, emorimur. Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophormelior de tranquillitate: ab interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio
Abbreviated transcription (Latin):
pes fortes et ifirios uccat uũ ꝑ psalunstã de
deo dicit᷑. ad te omius caro ueuiet qr sagena silicet
tũc inuũsalr̾ repletur cũ fine suo humaui gu̾is
sũma concluditur. quã educũt et secus litus se¬
det̃ qr sicut uiare scłm ita scłi fuiẽ siguificat. litus
uiaris ĩ quosilicet siue bom pisdes ĩ uasis eligũt᷑

Expanded text:
firmos vocat. Unde per Psalmistam de ea dicitur: Ad te omnis caro veniet Quae sagena scilicet tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur, quam educunt et secus littus sedent: quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris, in quo scilicet fine boni pi
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝙ rates cõtiucãt. seu ꝙ hiis retbetẽ¬
dũtur¶ Autẽtes st̃ funes neuuũ ex uiuno
stritore ita dicti. fuues u̾o siue rutẽtes retinacula ex¬
pͥuere possũt uoluptutũ et animas hoĩnũ ue ĩ p̾cipici¬
piciũ ruãt retiuẽt. fius fides t̾ͥnitatis ut ĩ salonicẽ
fiuus triplex difficile rũpit. ¶Euues ppłi fideles iu

Expanded text:
uod rates contineant, seu quod his retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. Funes vero sive rudentes retinacula exprimere possunt voluptatum, quae et animas hominum, ne in praecipitium ruant, retinent. Funis, fides Trinitatis, ut in Salomone: Funis triplex di
Abbreviated transcription (Latin):
tores a dño muttũtur ĩ mare istrus scłiut doginati¬
bus suis eruãt homines ib errorib mũdanis et p¬
ducãt adrectã fidẽ tei. De sagena u̾oita ĩ euũgelio
legitur siuisle ẽ regnũ celoꝵ sagene eiusse ĩ mare
et ex oĩgeu̾e pisciũ cõgregãti quã cũ ĩpletu eẽt edu¬

Expanded text:
tores, a Domino mittuntur in mare istius saeculi, ut dogmatibus suis eruant homines ab erroribus mundanis, et perducant ad rectam fidem Dei. De sagena vero ita in Evangelio legitur: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere pisciu
Abbreviated transcription (Latin):
fiteliũ catholice fidei p̾cipit hãe obẜuãtiã. Orat ip̃a
cũ lacruuus que suꝑuũ auxiliũ poscit ĩtima deutõe
coxdis. accedit ad colũpnã et exsoluit pugionẽ ꝑ
quã hostis nequissin ãpuret caput cũ denutata
malicia duri cordis abscidit ab hosto ꝯdasionẽ pro¬
terue tẽptatoĩs: iufert et co. iopeũ qr fraudes ⁊iꝰ
detegit quib suuplices et ĩcuutos ĩplicare cõtẽdit

Expanded text:
cipit habere observantiam. Orat ipsa cum lacrymis, quia supernum auxilium poscit intima devotione cordis. Accedit ad columnam, et exsolvit pugionem, per quem hostis nequissimi amputet caput; cum denudata malitia duri cordis abscidit ab hoste occasionem protervae tentationis. Aufert conopeum, quia fraudes ejus detegit, quibus simplices et incautos implicare contendit,
Abbreviated transcription (Latin):
remuiges ꝙ intransũso sit̾ dicta que uirgiliꝰ nga
appellat. Remia reuionẽdis et decuciẽdis capyllis
dicti siait tonsores ⁊ tontẽdis et tecuciẽdis capillis¬
¶ Palunila extrema longitudo reuu a paluia dicta qͣ
.malꝰ autẽ dictꝰ qui ht̃ iustar uiali ĩ sũnite uel qr qiͣ
quibꝰdã malleolis ligneis iũgit̾ quoꝵ uolubilitate ue¬

Expanded text:
remiges, quod in transversa sint dicta, que Virgilius iuga appellat. Remi a removendis et decutiendis fluctibus dicti, sicut tonsores a todendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta qua r. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate ve
Abbreviated transcription (Latin):
ysaia cũ ĩpudidicia cheatri cũ amphiteatu crude¬
litate ̃ atrecitate harene. cũ luxuria ludi. Deũ
eiĩ negut qui tłia p̾suunt fidei xpĩane p̃ uarica¬
riccitor effectꝰ qui de nuo appetit qd̾ ĩ lauachro
iã pͥdẽ renũciauit id ẽdỹabolocũ pompis et opibꝰ¬

Expanded text:
nsania, cum inpudicitia theatri, cum amphitheatri crudensania, cum inpudicitia theatri, cum amphitheatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus, qui id denuo appetit quod in lavacro iam pridem renuntiavit; id est diabolo, pompis et op
Abbreviated transcription (Latin):
tãs ludos cõtẽplaretur. Idẽ u̾otheatrũ io ẽ et psti¬
bulũ eo ꝙ post ludos exactos meretutes ibi ꝓster¬
nerc̃tur coq̃et lupanar necatũ. ab endẽ meretricibꝰ
que ꝓpt̾ nulgati corporis leuitatẽ lupe nũcupãt᷑
Nã lupe meretrices st̃ a rapacitate uocate eo ꝙ¬
aid se rapiãt nuseros et appaehendãt lupanaria
ciũ apaganus cõscituta sunt et putor mulieru
nifelitiũ ibi publicaret᷑ et ludibrio hr̃entur tãhii
qui fuce̾̃t ꝙͣ pat̾entur. anstice autẽtheatrũ p̾sẽtẽ
iũdũ sigficare p̃t ĩ quohii qui luxũ hꝰ scłi sequũ¬
tur ludibrio hũt ẜuos dei et eoꝵ penas speccanto
letãtur uũ. ipłs dicit spectatulũ suuꝰ fc̃u ĩ hoc uũ¬
to angłis et hominub ꝓpt̾ deũ¬
erraꝵ pugna erat enussas bestias
nuenes exciꝑe pugnare adu̾sus
ẽc̃ qͦ spectatula crudelitatis et ĩspectõ
uauitatũ nõsolũ hoĩnũ uiciis sed
et demonũ iussis ĩstituta st̃ ꝓuite

Expanded text:
tans, ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum; eo quod post ludos exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt, ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur et l paterentur. Mystice autem theatrum praesentem mundum significare potest: in quo hi, qui luxum hujus saeculi sequuntur, ludibrio habent servos Dei, et eorum poenas spectando laetantur. Unde Apostolus dicit: Spectaculum sumus facti in hoc mundo angelis et hominibus propter Deuerarum pugna erat emissas bestias iuvenes excipere, pugnare adversus c quippe spectacula crudelitatis et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed et daemonum iussis instituta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pedib currit᷑ mortalitatis. ab hec
a suꝑiori ꝑte currũt ad iuferiora
id ẽ ab oriẽte usq ad ocadentem
qr mortales oriuntur et occidunt. Nudi currũt
qr et honum iuscło uulle reliquie st̃. Rectospa¬
cio currunt qr ĩt̾ uitã et mortẽ uichil distat S
ħ igit᷑ ꝓpt̃ ea fuigunt ut uanitates et sacrilegia

Expanded text:
ritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt ad inferiora, id est ab oriente ad occidentem, quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mortem nihil distat. Sed haec igitur propterea fingunt ut vanitates suas et sacrilegia
Abbreviated transcription (Latin):
irta causas qͦ elemẽtoꝵ ioẽ gẽtiles oci¬
aui colores equoꝵ uiucerũt roseos et¬
ciũ solidi idẽ igni albos aeri praxiues
t̾re ueuctos mari assuuulãtes. Itẽ roseos estati
currere uolũunt ꝙ ignei coloris sĩt et cũcta turit
flauescãt albos hr̃eun. qd̾ fit glacialis et frigorib
uiuu̾sa cauestãt ueri prasinos uiridi colore quia

Expanded text:
Circa causas quoque elementorum iidem gentiles etiam colores equorum 402 junxerunt, roseos soli, id est, igni; albos aeri, prasinos terrae; venetos mari assimilantes. Item roseos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant; veri prasinos viridi colore, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ dũs supͣ ecclĩam sede̾s spiritał dectͥue cõt ĩpice
ariua ferẽs iucroriã siuis ꝑcipit. Equus autẽ rufr̾i
suꝑ quẽ secebat ille qui sũpsit pacẽ dext̾a sigͥficat
ppłmi simstrũ ex sessore suo dỹabolo sãguiuolẽtũ
cui sc̃ꝑ discordia placet. eqͦ u̾o inger suꝑ quem
sedebat qui staterã hẽbat ĩ miauu sua floꝵ ca¬
t̾herua ẽ fcũi.hri stat̾ã recte ꝓfessio ius hñt et
sccios ledũt ꝑ oꝑa tenebraꝵ. Nã eqͦ pallidus
ĩ quosetebat ille cuinoiiẽ erat miors et queii
inferuꝰ sequebat᷑ h̾etici st̃ qui se catholicos fal¬

Expanded text:
quod Domini supra Ecclesiam sedens spiritalis doctrinae contra impios arma ferens victoriam suis percipit. Equus autem rufus, super quem sedebat ille, qui sumpserat pacem de terra, significat populum sinistrum, ex sessore suo diabolo sanguinolentum, cui semper discordia placet. Equus vero niger, super quem sedebat, qui stateram habebat in manu sua, falsorum caterva est fratrum: hi stateram rectae professionis habent: et socios laedunt per opera tenebrarum. Nam equus pallidus, in quo sedebat ille, cui nomen erat mors, et quem infernus sequebatur, haeretici sunt: qui se si catholicos fal
Abbreviated transcription (Latin):
Gladiꝰ ẽ heticoꝵ p̾dicatõ ut ĩ salomone q̃ ꝓdeu¬
tib gladies ht̃. et ĩ eunͣgłio oĩs qui ꝑcusserit gla¬
dio gladio monet᷑. Gladiꝰ est seductio dỹaboli
ut ĩ psalt̾ qui lib̾asti ẜuũ tuũ de gladio maligno
.Gladiꝰ ẽ dãpnatõ sẽpit̾ua ut ĩ iobsi młtiplicati
fuerĩt r̃ili eiꝰ id ẽ ħ̾eticoꝵ discipłi ĩ gladio erũt

Expanded text:
haereticorum praedicatio, ut in Salomone: Quae pro dentibus gladios habet . Et in Evangelio: Omnis qui percusserit gladio, gladio morietur . Gladius est seductio diaboli, ut in Psalterio: Qui liberasti servum tuum de gladio maligno . Gladius est damnatio sempiterna, ut in Job: Si multiplicati fuerint filii ejus, id est, haereticorum discipuli, in gla
Abbreviated transcription (Latin):
illd̾ psalmiste de pocõrib inmuci defec̾ũt fraiee in
finẽ iuiuucigeĩtuius casꝰ ẽ id ẽ dỹaboli cuiꝰ tramea
defecisse testat᷑. framea eĩ hebĩcus ẜmoẽ sigͥficãs gla¬
diũ quo hostis ille bachabat᷑. Qd̾ autẽ ĩfiue dixit cõ¬
dio ꝓbatur ĩt̾imi de quo dicit ĩ psalino sẽptuno. Ni¬
tior et patitur diciuiꝰ. Seiuuispaciũ gladiꝰ ẽ amedia
spate lõgitudĩe applłatũ nõ ut ĩprudẽs uulgꝰ dicit
siue spaciũ dũ sagitra uelcciorsit ¶Pugio a pĩgendo
⁊ trãsfigẽto. Uocatꝰ autẽ ẽ giadiꝰ pariuiꝰ et bisacu¬
tus lateri adherẽs idẽ et climabłm dictũ. qd̾ legit᷑
ad culien Sicca a secũdo dicta ẽ eĩ gladiꝰ b̾ius
quo maxune utũtur qui apd̃ ytalos latrocuna ex̃¬
cẽt a quo et siccarii dicti. Gladiꝰ eĩ płes sigõnes¬

Expanded text:
almistae de peccatoribus: Inimici defecerunt frameae in finem . Inimici, genitivus casus est, id est, diaboli, cujus framea defecisse testatur. Framea enim Hebraicus sermo est, significans gladium, quo hostis ille bacchabatur: quod autem dixitdio probatur interimi: de quo dixit in septimo psalmo: Nitior et patitur dicimus. Semispathium gladius a media spatae longitudine appellatus: non ut imprudens vulgus dicit: sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus: est enim gladius parvus et bis acutus, lateri adhaerens. Item et clunabulum dictum, quod religetur ad clunes. Sica a secando dicta: est enim gladius brevis, quo maxime utuntur, qui apud Italos latrocinia exercent, a quo et sicarii dicti. Gladius enim plures sign