comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eprphaniũ cum eum philastrio longe¬
doctorem inuen̾imꝰ itant philastrĩ
dicere deberemꝰ latuisse plurimas. si
tam plures esset complexus et iste pau¬
tiores. s ꝓcul dubio in ea q̃one uͥ discep¬
tatur quid sit heresis non idẽ iudebat᷑
et id̾o cauendũ cũ om̃s in nu̾o redig̾e
conamur ne p̾termictamꝰ aliq̃s ꝙͣis
hereses sint cuit ãnum̾emꝰ aliquas cũ
hereses non sint. uide ergo ne forte libr
sc̃i epiphanii tibi mittere debeam ip̃m
enĩ arbitror phylatrio doctius hũc loca¬
tum qui possit apud cartaginẽ latinã
lingm u̾ti facilius acq cõmodius ur
tu potius prestes nobis ꝙ queris a nob̾¬

Expanded text:
Epiphanium longe Philastrio doctiorem invenerimus; ita ut Philastrium potius dicere deberemus latuisse plurimas, si tam plures esset ille complexus, et iste pauciores. Sed procul dubio in ea quaestione ubi disceptatur quid sit haeresis, non idem videbatur et ideo cauendum, cum omnes in numerum redigere conamur, ne praetermittamus aliquas, quamuis haereses sint, aut adnumeremus aliquas, cum haereses non siut. uide ergo, ne forte librum sancti Epiphanii tibi mittere debeam; ipsum enim arbitror Philastrio doctius hinc locutum. qui possit apud Carthaginem in Latinam linguam uerti facilius atque commodius, ut tu potius praestes nobis, quod quaeris a nob
Abbreviated transcription (Latin):
cetera. in eoꝵ quib debentur potestate
consistunt. Cui potestati qui frandem
non facit. me castitatis conugalis iu¬
racuscodit. senectus autem parentum
ysaicic ad ecm significationem ualepet
qũi nomi testamenti populus: ꝙͣiuis sit
nouus: p̾destinatio tũ eius apuddeu.
et ip̃a ierłm celestis cintiqua est. Unde et
iohes ad patres dicit. Scribo nob̾ patres.
qm̃ cognonistis qd̾ erat ab inicio. Car¬
nales ant̾ qui sunt in ecc̃a ex quibus
h̾eses et scismata fuũt ex em̃igelio qͥdẽ
occionẽ nascendi acceperũt. S caruał
ertor quo concepti sũt. et quẽ secũ tra¬
hunt nõ refertur ad antiquitatẽ uerita¬
tis. et id̾o demr̃e aidolescentula et de pr̃e
senc sine promissione nati sũt. qr dñs

Expanded text:
caetera, in eorum quibus debentur potestate caetera, in eorum quibus debentur potestate consistunt. Cui potestati qui fraudem non facit, ille castitatis conjugalis jura custodit. Senectus autem parentum Isaac ad eam significationem valet, quoniam Novi Testamenti populus quamvis sit novus, praedestinatio tamen ejus apud Deum, et ipsa Jerusalem coelestis antiqua est. Unde et Joannes ad Parthos dicit: Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis quod erat ab initio . Carnales autem qui sunt in Ecclesia, ex quibus haereses et schismata fiunt, ex Evangelio quidem occasionem nascendi acceperunt; sed carnalis error quo concepti sunt, et quem secum trahunt, non refertur ad antiquitatem veritatis: et ideo de matre adolescentula, et de patre sene sine repromissione nati sunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
non genuit. Que deserta et dicta est
çelestemiustĩam deserentib hoĩbus
t̾rena sectantib. ẽanꝙͣ nirum habẽte
accepat. et ideo celesten ierłm saͥrasigni¬
ficat que diu deserta est aconcubitu m¬
ri pp̃ cognitã st̾ilitatem. Non .n. tales
homines quał erat abrahm̃ ad explen¬
dam libidinẽ utelantur femms. s ad
susceptionem plis. Accesserat aũt st̾ilitaiti
etiam senectus ut ex ommi despatione duu¬
na ꝓmissio magnũ meritũ credentib daret
Certus ergo de ꝓmissione dei offitio gignẽ¬
di accessit cid etatem iam grauem quã ĩ
amius ingentiorib corporali copulatõe
deseruerat. Non .n. ob aliud apłus adiũ¬
cta earum mulierũ figura interp̃tatur.
extitiss diuortium. Unde ergo illa deẜta
de ꝓlis opam cid agar ancille fecundita¬
tem ad uxoris sare st̾ilitatẽ transculerat.
ip̃a tam̃ pmmitente et ultro offerente. ut
maritus eius de ancilla suscipet filios.
Antiqua .n. iusticie regula est. quã ꝯmẽ

Expanded text:
non genuit. Quae deserta etiam dicta est, coelestem justitiam deserentibus hominibus terrena sectantibus, tanquam virum habente acceperat. Et ideo coelestem Jerusalem Sara significat, quae diu deserta est a concubitu viri propter cognitam sterilitatem. Non enim tales homines, qualis erat Abraham, ad explendam libidinem utebantur feminis, sed ad successionem prolis. Accesserat autem sterilitati etiam senectus, ut ex omni desperatione divina promissio magnum meritum credentibus daret. Certus ergo de promissione Dei officio gignendi accessit ad aetatem jam gravem, quam in annis vigentioribus corporali copulatione deseruerat. Non enim ob aliud Apostolus, adjuncta earum mulierum figura, interpretaturexstitisset divortium. Unde ergo illa deserta, dae prolis operam ad Agar ancillae fecunditatem ab uxoris Sarae sterilitate transtulerat? ipsa tamen permittente et ultro offerente, ut maritus ejus de ancilla susciperet filios. Antiqua enim justitiae regula est, quam comme
Abbreviated transcription (Latin):
gradu suo siuitur. Qui .u. dicit se ĩ xp̃o
man̾e dicit ioh̾es. debet et qũo ille ambu¬
lau̾it et ip̃e ambulare. s cũ homines a
matrib ꝯcipiant. ut forment᷑. iam for¬
mati cũt pturiantur ut nascant᷑ potest
mou̾e qd̾ dictũ ẽ. quos it̾um pturio donͤ
ip̃c formetur in nob̾ insi ꝑturritõem hãc
pcuraꝵ angoub positam intelligamꝰ.
quib eos ꝯturtari uidet. Sollicitudo am̃t
aluuid de illis curaꝵ qua se quodam nodo
pacturire dicit taindiu esse poterit douec
puenuaant in mensuram etatis plenitu¬
diuis x. ut iam nõ moueantur onũ uẽto
doctrine. Nonergo ppmiciũ fideinati erãt:¬

Expanded text:
dicit se in Christo manere, ait Joannes, debet quomodo ille ambulavit, et ipse ambulare . Sed cum homines a matribus concipiantur ut formentur, jam formati autem parturiantur ut nascantur, potest movere quod dictum est, Quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis. Nisi parturitionem hanc pquibus eos conturbari videt. Sollicitudo autem talium de illis curarum, qua se quodammodo parturire dicit, tamdiu esse poterit, donec perveniant in mensuram aetatis plenitudinis Christi, ut jam non moveantur omni vento doctrinae . Non ergo propter initi
Abbreviated transcription (Latin):
Adesse apd̾uos. et mutare nocem meã.
qusi confundor in uobis. Quid aliuudĩ¬
telligitur mliq filios suos esse dixerat
uoie obiurgatõe ꝯmoti facile meiuse
meam .i. negare uos filios. qr confũdor
in nob̾. Malos .n. filios ne de hus erubes¬
cant: et̾ pentes abdicare solent
Euide subungit. dicitem sb̾ lege
liolentes esse. legem nõ auditis.⁊
de duob quidẽ filiis abrahe qd̾ dicit facile
intelligitur. Nam ip̃e inc̾pretat᷑ hanc al¬
legoriam. hos .n. duos filios habebat a¬
brahm̃. cũ duocestamenta significata
sunt. post mortem autẽ sarte quos de a¬
lia uxore genuit nõ ꝑtinent adhanc
significationẽ et iõ multi legentes apłm
librũ au̾t geneseos ignorantes putant
solos duos filios habuisse abraham.⁊
hos ergo solos cõmemorat apłus.quis
solos ad hoc habebat cũ hec significarẽt᷑
que conseqñt̾ exponitur: qd̾ illede anca¬
lai que agar uocabatur. uetus cestam̃tũ

Expanded text:
esse apud vos, et mutare vocem meam, quoniam confundor in vobis. Quid aliud intelligatur, nisi quia filiolos suos esse dixerat, iore objurgatione commoti facile in eis meam, id est, negare vos filios, quia confundor in vobis. Malos enim filios, ne de his erubescant, etiam parentes abdicare solent, einde subjungit, Dicite mihi, sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Et de duobus quidem filiis Abrahae quod dicit, facile intelligitur: nam ipse interpretatur hanc allegoriam. Hos enim duos filios habebat Abraham, cum duo Testamenta significata sunt. Post mortem autem Sarae, quos de alia uxore genuit, non pertinent ad hanc significationem. Et ideo multi legentes Apostolum, librum autem Geneseos ignorantes, putant solos habuisse duos filios Abraham. Hos ergo solos commemorat Apostolus, quia solos adhuc habebat, cum haec significarentur, quae consequenter exponit: quod ille de ancilla, quae Agar vocabatur, Vetus Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃modode deo non adiittunt᷑ ad here¬
ditatem spñalem celestis patrimomi. ñ
sñt sufficit. qd̾ de libera uxore natus est
u̾saias. ad significand̾ populũ heredem
testam̃tinoui. s plus hic ualet qd ẜmx
s ẜin carnem suscepit filios. y̾seac. n.
nurabilit̾ natus est ꝑ reꝓmissionẽ. cũ
ctbo pentes senuissent. qd̾ sidata papo¬
stolũ fiducia qd̾ duos illos allegorice ac¬
cipiendos aptissime ostendit noluenit a¬
liquis ⁊̃ cethure filios in aliqua rerum
futuraꝵ figura inspicere nõ frustra de
sta conscripta sũt iueniet fortuitu he¬
reses et scismata significari. qui filide
libera quidem sicut isti deecc̃a ẜicamẽ¬

Expanded text:
tes de Deo, non admittuntur ad haereditatem spiritualem coelestis patrimonii. Non autem sufficit quod de libera uxore natus est Isaac, ad significandum populum haeredem Novi Testamenti; sed plus hic valet quod sed secundum carnem suscepit filios. Isaac enim mirabiliter natus est per repromissionem, cum ambo parentes senuissent. Quod si data per Apostolum fiducia, qua duos illos allegorice accipiendos apertissime ostendit, voluerit aliquis etiam Cethurae filios in aliqua rerum figura futurarum inspicere Non frustra de sta conscripta sunt inveniet fortasse haereses et schismata significari: quia ii filii de libera quidem, sicut isti de Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Sarie pretereamꝰ qd dictum est.
Amic añt cognoscentes deun inmo co¬
gniti adõ. uidetur .n. certe hoc loco et̾
aplica locutio congrue uelle infirim¬
triti hominũ ne tantũmõ inueteris
testamenti libris usq ad tertenas ho¬
minũ cogitationes modus diumi

Expanded text:
Sane praeterieramus quod dictum est, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo. Videtur enim certe hoc loco etiam Apostolica locutio congruere velle infirmitati hominum; ne tantummodo in Veteris Testamenti libris usque ad terrenas hominum cogitationes modus divi
Abbreviated transcription (Latin):
emilantur nou bene. s exclude inquit
uos uolunt ut illos emulemmi h est
ñmttemim. Qũo nisi ut seruitutis in¬
go atineamim. sicut ip̃i cittineutu:
Bonũ aũt est cut enuilari in bono semp
dit. Et non solum cum p̃sens sum apd¬
uos esse. Cũ .ni. presenti oculos suos dare
gis hoc ex psona matris ecc̃e locutus est.
siamet alibi dixit. fcũs sum ꝑuulus in
medio nrm. tanꝙͣ si nutrix foueat filioᷤᷤ
gratie. nuti et hũili corde nõ se iaictante
de opib et mitis que nulla sũt. sed ip̃a
ratia meritũ aliqd̾ inchoante qui pos¬

Expanded text:
emulantur non bene. Sed excludere, inquit, vos volunt, ut illos aemulemini, hoc est, imitemini: quomodo, nisi ut servitutis jugo attineamini, sicut ipsi attinentur? Bonum autem, ait, aemulari in bono sempedit, Et non solum cum praesens sum apud vos. Cum enim praesenti oculos suos dare gis hoc ex persona matris Ecclesiae locutus est: nam et alibi dicit, Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios gratiae, miti et humili corde, non se jactante de operum meritis, quae nulla sunt; sed ab ipsa gratia meritum aliquod inchoante, quem pos
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatem carius iam pridem enũ¬
głizaui nobis .i. cũ ꝑsecutionem paber.
et temptationẽ nr̃am in crirne mea nõ
sp̾iustis ne respinstis. temptati sũt. n.
cũ ꝑsecutionẽ ꝑat̾etur apłs. utrũ timo¬
re desererent eũ an caritate amplecten¬
tur. Et n spreuistis inquit tãꝙͣ utile
istam temptationem. n respuistis. ut
nõ suscipetis ꝯmunionẽ ꝑiculi mei.
s sicut angelũ dei excepistis me sicut
ih̾m xp̃m deinde admirans opus eom̃
spũcle ꝯmendat. ut hoc intuentes in
crarualem timorem nõ decidant. Que
ur̃os eruissetis et dedissetis ii. Egog
oĩbus ũmicus fcũs sum nob̾ uerum

Expanded text:
infirmitatem carnis jam pridem evaninfirmitatem carnis jam pridem evangelizavi vobis: id est, cum persecutionem paterer. Et tentationem sprevistis, neque respuistis. Tentati sunt enim, cum persecutionem pateretur Apostolus, utrum timore desererent eum, an charitate amplecterentur. Et neque sprevistis, inquit, tanquam utilem istam tentationem: neque respuistis, ut non susciperetis communionem periculi mei. Sed sicut angelum Dei excepistis me, sicut Christum Jesum. Deinde admirans, opus eorum spirituale commendat, ut hoc intuentes, in carnalem timorem non decidant. Quaevestros eruissetis, et dedissetis mihi. Ergo inimicus factus sum vobis, verum
Abbreviated transcription (Latin):
eloqui descendisse uideatur. Namqm̃
correxit qd̾ dixerat cognoscentes dm̃:
nichil est uos ꝯmouere debet. Manife¬
stum est .n. qm̃ diu ꝑfidem ambulan
non per spẽm: nondũ nos cognonisse
dñ: S es fide purgarint oportuno cp̃re
cognosce uale amus. S quod im ip̃a cor¬
rectione ait. nimo cogniti a deo: si pro¬
prie accipitur: putabitur deus quasi ex
tempore aliquid cognoscere: qd̃ ante nõ
nouerat. Trãnslatere ergo dictũ est. ut
oculos dei accipiamus ip̃am dilectionẽ
eius ꝙͣ ꝯmendauit mutens pro impus¬
hoc est gͦ. cognoscentes deũ muno cog¬
niti adeo. ex et ioħ̾es dixit. Non qd̾ di
utiq cũ ex uideis natus sim. Iam
tã carnalia spũalidundicatõe cõtẽp
uo qm̃ et ego sicut et nos .i. homo sum.
deinde oportune ac decent̾ facit eos reco¬
lere cantatem suam: ne tanꝙͣ ĩuicũ
illũ deputent. Dicit .n. fr̃es. precor nos:
nich me lesistis tanqmͣ dr̃et. Ne ergopu¬
tetis qd̾ ego ledere cupiam scitis qr pe

Expanded text:
eloquii descendisse videatur. Nam quoniam correxit quod dixerat, cognoscentes Deum, nihil nos movere debet: manifestum est enim quamdiu per fidem ambulamus, non per speciem , nondum nos cognovisse Deum; sed ea fide purgari, ut opportuno tempore cognoscere valeamus. Sed quod in ipsa correctione ait, imo cogniti a Deo, si proprie accipitur, putabitur Deus quasi ex tempore aliquid cognoscere, quod ante non noverat. Translate ergo dictum est, ut oculos Dei accipiamus ipsam dilectionem ejus, quam commendavit mittendo pro impHoc est ergo cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, quod et Joannes dixit, Non quod noutique cum Judaeus natus sim, jam ista carnalia spirituali dijudicatione contemno. Quoniam et ego sicut vos: id est, homo sum. Deinde opportune ac decenter facit eos recolere charitatem suam, ne tanquam inimicum illum deputent. Dicit enim, Fratres, precor vos, nihil me laesistis: tanquam si diceret, Ne ergo putetis quod ego laedere vos cupiam. Scitis quia per
Abbreviated transcription (Latin):
ydolorũ expoliatas urdonatas suc
templa. s stabit xͥamis adu̾sus xp̃i¬
sinũ quia abstulit labores eius. qũdo
martirũ strata sunt corpora sic ergoñ
stabit. hereticus adu̾sus catholicum
qui accipit labores eius qñ p̾ualue¬
rũt leges catholicoꝵ impatoꝵ. S sta¬
bit catholicus adu̾sus hereticũ qͥ aib¬
tulit labores eius qñ p̾ualebant fu¬
res impioꝵ circum cemonũ ip̃a qͥpi
soluit scriptura questionemque nõ
ait. Qunc stabunt hoĩes. s tñc stabt
insti. et id̾o in magna constantiaqͥa
in bona conscientia. iustus aũ hic ne¬
mo est iusticia sua idẽ tanqm̃ sibi a
se ip̃o fc̃a s ut dicit apłus sicut mui¬
cinq deus ꝑtitus est mensurã fider.

Expanded text:
idolorum expoliata uel donata sunt idolorum expoliata uel donata sunt templa, sed stabit Christianus aduersus paganum, qui abstulit labores eius, quando martyrum strata sunt corpora. sic ergo non stabit haereticus aduersus catholicum, qui accepit labores eius, quando praeualuerunt leges catholicorum imperatorum, sed stabit catholicus aduersus haereticum, qui abstulit labores eius, quando praeualebant furores impiorum Circumcellionum. ipsa quippe soluit scriptura quaestionem. quae non\' ait tunc stabunt homines sed \'tunc stabunt iusti\' et ideo in magna constantia\', quia in bona conscientia. lustus autem hic nemo est iustitia sua. id est tamquam sibi a se ipso facta, sed, ut dicit apostolus, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
in qñtũ reliquias mortalitatis ex adã
traiꝰ sine pc̃co nõ sumꝰ et illud eĩ ueꝵ
est qui natus est ext̾o non peccat et
illud uerũ est si dixerimꝰ qmia pcc̃m ñ
hẽmus nos ip̃os decipimꝰ. et u̾itas in
per grãm ip̃ius. Non cuit̾ instificat
nnsi corpus suũ ꝙ est ecc̃a. Et id̾o si cor¬
pus e tollit spolia ĩpioꝵ et corpori xp̃i
Chesanrizant᷑ diuicie ĩpioꝵ nõ debent
imipu fons remanere ut calũpient᷑
s mittare potius ut iustificentur.
nde et illud quod de die iuditii scͥ¬
tum est tunc stabunt iusti imai¬
na constantia adu̾sus eos qui se ãgui¬
tiauerũt et abstulerunt labores eorum
non utiq sic intelligendũ est quia sta¬
cancinei abstulerint isrł. s scabit neͣ¬
butheus cidu̾sus acab. qm̃ labores
nabuthei abstulit acab. Cananeus
quippe npns nabutheus iustꝰ. Eod
modonon stabit paganus cduersus
xp̃ianũ qui abstulit labores eius qũ

Expanded text:
in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam trahimus, sine peccato non sumus. et illud enim uerum est: Qui natus est ex deo, non peccat. et illud uerum est: Si d.ixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in per gratiam ipsius. non autem iustificat nisi corpus suum. quod est ecclesia, et ideo, si corpus Christi tollit spolia impiorum et corpori Christi thesaurizantur diuitiae impiorum, non debent impii foris remanere, ut calnmnientur. sed intrare potius, ut iustificentur. Unde et illud, quod de die iudicii scriptum est: Tunc stabunt iusti in magna constantia aduersus eos, qui se angustia uerunt et abstulerunt labores eorum. non utique sic intellegendum est, quia stalabores abstulerit Israhel. sed stabit Nabuthaeus aduersus Achab, quoniam labores Nabuthaei abstulit Achab; Chananaeus quippe impius, Nabuthaeus iustus. eodem modo non stabit paganus aduersus Christianum. qui abstulit labores eius. quando
Abbreviated transcription (Latin):
miquitate. ꝓpt̾ hanc spem dicit inũsa
cetera ecc̃a. dimute nob̾ debita nr̃a nt
non supbientes s confitentes mundet
aib om̃i iniquitate atq ita sͥ exhibeat
dñs xp̃c in illa die głosam ecc̃am. non
hñtem maculam auit rugam cait ali¬
quid eiusmodi qm̃ modo mundat la¬
nacro aque in uerbo. Quia neq ali¬
quid remanet in baptismo quod
atur. S aut intus detur. aut si ic̃ foris
datus ẽ non foris cum illo remanecit᷑
et quicꝙͥ ab eis qui post acceꝑtũ baptis¬
mũ hic niuunt humana infirmitate
contraitur quarũcũq culpaꝵ pp̃ ip̃m
lauaccũdimttitur ne aliquid ꝓdest
non baptirato dr̃e dimitte nobis debi¬
ta nr̃a. Ita m̃õ mũdat eccãm suam
lauacco aque in u̾bont tũc eam sibi
exibeat non habentem maculã aut
rugam auit aliquid huiꝰoĩtotam sci¬
bitur mors in iuctoriam. Nũe ergo i
qũtũ inget in nob̾ quod ex do natisu¬
mus et ex fide uiuentes iusti simius

Expanded text:
iniquitate. propter hanc spem dicit uniuersa iniquitate. propter hanc spem dicit uniuersa ecclesia: Dimitte nobis debita nostra, ut non "sed confitentes mundet ab omni iniquitate atque ita sibi exhibeat dominus Christus in illa die gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quam modo mundat lauacro aquae in uerbo. quia neque aliquid remanet in baptismo, quodeatur, sed aut intus detur aut. si iam foris datus est, non foris cum illo remaneatur —. et, quicquid ab eis, qui post acceptum baptismum hic uiuunt. humana infirmitate contrahitur quarumque culparum, propter ipsum lauacrum dimittitur. neque enim aliquid prodest non baptizato dicere: Dimitte nobis debita nostra. Ita modo mundat ecclesiam suam lauacro aquae in uerbo, ut tunc eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, totam scinunc ergo, in quantum uiget in nobis, quod ex deo nati sumus ex fide uiuentes, iusti sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
Iuea se ẽẽ etca que iam non ht mecula¬
crat ruegam aut aliquid huuoi. sesciẽ¬
tes hoc meis m̃o compleri quiuł pocte
captismũ continuouł dimissis debitis
quie druittenda inorone poscunte. citio
exeũt corpore nitota uero ecca tc̃ futi¬
ut fit om̃o non hũs maculam euitͣ
rugom aut aliquideuis modi. Ẽ di
cendũ erit. Ubiest mors iuctora tũa
ubi ẽ mors aculeus tuus. aculeus eͥ¬
pus ꝙ corrũpitur aggrauat ammiã. Si
ecc̃a coꝵ iam talis est. Non ergodicant
deo ꝙ dommꝰ orare nos docuit. dimutte
nobis debita nr̃a. Cũ enĩ in baptismo
cũcta dimissa sunt. Ut ꝙͥ hoc poscit ⁊¬
ecc̃a. si iam etiam in hac uita nõ habet
maculam aut rugani aut aliquid eins
modi contempnant et cipłm iohannẽ
clamantem in epła sua sidicimꝰ quici
pccm non hẽmus uos ip̃os decipimus et
ueritas in nobis non est: si aut̾ cõfessi
fu̾imus pc̃ca nr̃a. fidelis est et iustus qͥ
dimittat nobis pc̃ca et mũdet nos abol

Expanded text:
ea se esse ecclesia, quae iam non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi, nescientes hoc in eis modo compleri, qui uel post baptismum continuo uel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore, in tota uero ecclesia tut sit omnino non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quando dicendum erit: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? aculeus epus, quod corrumpitur. adgrauat animam, si ecclesia eorum iam talis est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut quid hoc poscit ecclesia. si iam etiam in hac uita non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi? contemnant et apostolum Iohannem clamantem in epistula sua: Si dixerimus! quia peccatum non habemus. nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et iustus, qui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
gligente eceum nõ circũcidente ip̃e
tampnetur dampnatõe tam seuen
ut uia ãma peat de populo suoifie¬
ꝙ eiũ tempalis mortis tror mcussus
est de istis qnͣto monelãtur tũc po¬
tius dr̃etur et appoitus est ad ppłi
siũ ir appoĩtus est ad pr̃es suos qm
deinceps honn nuissa temptato for¬
nidator que ulũ separet a ppło suo.¬
sippło eius ip̃e est populus dei.
uid igitur ergotuilt ꝓ ullo ꝑ¬
prie uoluntatis admisso tãta
ampuatõ : Neꝙ euĩ sicut nõ nulli
ẜi platonicos opinant᷑ hoc uiuꝰ¬
istam uitam sua uoluntate cõmisit
quũ bret aũ hoc corpus uł bene uel
mcle iuuendi lib̾m arbitrũ cũ pau¬
lus apłs aꝑtissime dicat nõdũ na¬
tos nich ogisse bomiuł uiali. Uñ ergo
recte infans illa ꝑditione punitur
nisi quĩa ꝑtinet ad massam ꝑditõis
iuste nitesligitur ex adam ncitus cu¬
tiqui debiti obligatõe tampuatus
uisi iũde fuerit nõ ẜin debitũ s li¬
liber aug̾.

Expanded text:
on circumcidente ipse damnetur damnatione tam seuera, ut pereat anima illa de populo suo? neque enim temporalis mortis terror incussus est, cum de iustis, quando moriebantur, tunc. potius diceretur: et appositus est ad populum suum uel appositus est ad patres suos, quoniam deinceps homini nulla. temptatio formidatursi populus eius ipse est populus dei. Quid sibi ergo uult pro nullo propriae uoluntatis admisso tanta damnatio? neque enim, sicut nonnulli secundum Platonicos opinantur, hoc uniusistam uitam sua uoluntate commisit, cum haberet ante hoc corpus uel bene uel male uiuendi liberum arbitrium, cum Paulus apostos nihil egisse boni vel mali . Unde ergo recte infans illa perditione punitur, nisi quia pertinet ad massam perditionis, et juste intelligitur ex Adam natus, antiqui debiti obligatione damnatus, nisi inde fuerit, non secundum debitum, sed slibera
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixit saluator. ut sb̾intelligat sa¬
cerdotes uideoꝵ dũ auanicie stud̾ent
dei legẽ spͥuisse. Impia enĩ cõspiratõe
consibrũ dederũt filiis ut maledicẽtes
nũdo̾ ꝑ qd̾ data sina in maleditos sol¬
u̾etur. Uñ securifti filii cõtͣ dei pceptũ
cõtẽpnetant pentes. Ita et moyses eũ
infestũ sibi uid̾et angłm in telliges cãs
qd fĩ deb̾et oũdit uxori. ut recederetab
eo angłs qui eñ querebat ciride̾. ħ sub¬
mꝰ in sacerdotes. Quid ẽ ut maledic

Expanded text:
m dixit hoc Salvator, ut subintelligantur sacerdotes Judaeorum, dum avaritiae studerent, Dei Legem sprevisse. Impia enim conspiratione consilium dederunt filiis, ut maledicentes od data sententia in maledicos solueretur, unde securi facti filii contra dei praeceptum contemnebant parentes. ita et Moyses, cum infestum sibi uideret angelum, intellegens causam quid fieri deberet ostendit uxori, ut recederet ab eo angelus, qui eum quaerebat occidere. hoc submus in sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
quõ bonũ et bom filiũ duplici m̾ito cẽs
honorand. Idcuco a̾ interciã et q̃rtã
ꝓgemẽ reddere se ꝓmisit ut si post p̃re
malũ filius sequatur ꝑfidiam patris.
Nepos cẽ aui ĩ mał mutator exñs sci¬
at se nõ ĩmunẽ futm a sen̾itate siñe.
aut si et nepos forte nõ aui s pr̃is sequ¬
tus nestigia testam̃tũ diligat dei non
infestatõe deterreri uoluit dñs ĩpios
pĩes ũ agnoscẽtes qnͣtũ mali peret
sectatio y̾dolatrie uł ciffcñs filioꝵ re¬
miã ac̾bã ec dẽtes filioꝵ obstupu̾nt
pietatẽ. hĩc di eis non moriet᷑ filius ꝓ¬
pĩen p̃i ꝓfilio s aĩa que peccat ip̃a mo¬
riet᷑nt addisc̾ent nõ ĩpune sibi futurũ
s sic reddi pcc̃a prm̃ filiis ut quia ĩpie¬
tatẽ parentũ sequi mala q̃ oblit̾anda
erãt exẽplau̾ut ac̾bius pũĩant᷑.
Postꝙͣ ostendit deus ꝙ maliꝑiat u̾do

Expanded text:
bonum et boni filium duplici merito censet honorandum? idcirco autem in tertiam et quartam progeniem reddere se promisit, ut si post patrem malum filius non sequatur perfidiam patris, nepos autem aui in malis imitator existens sciat se non inmunem futurum a seueritate sententiae, aut si et nepos forte non aui, sed patris secutus uestigia testamentum diligat dei, non nifestatione deterreri uoluit deus impios patres, ut agnoscentes quantum mali pareret sectatio idolatriae uel adfectu filiorum reuuam acerbam et dentes filiorum stupuerunt, pietatem — hinc dicitur eis, non morietur filius pater pro filio\', sed: anima quae peccat ipsa morietur — et addiscerent non inpune sibi futurum, sed sic reddi peccata patrum filiis, ut, quia impietatem parentum secuti mala, quae oblitteranda erant, exemplauerunt, acerbius puniantur. Postquam ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓcul dubio fcm credatur liñanauero
que ad gubuand̾ mũd̾ instituit quarto
mag̾ sint urtute tanto nfĩora sĩ tp̃ie
hoĩem aẽ sexto die constituit ũ ĩ domũ
fc̃am hĩtatorem induceret et ualde sb̃¬

Expanded text:
cul dubio etiam factum credatur. Luminaria vero quae ad gubernandum mundum instituit, quarto magna sunt uirtute, tanto inferiora sint tempore. hominem autem sexto die constituit, ut in domum factam habitatorem induceret. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
cecus ĩmg̾et. Porto ee indicio quodã ħ si
uent̾icis dissiłcit ad dei auxiliũ confug̾s
uolentib offendicula et ĩpedimẽtrioppo¬
ut ẜuis dei insidias cendit et ꝓmptõ 
ccͣ enis obsequia mag̃ infestus est. uñ mͥ

Expanded text:
et. Porro autem iudicio quodam hoc neutericis dissimulat, ad dei auxilium confugere uolentibus offendicula et inpedimenta opponit, seruis dei insidias tendit et promptioribus circa eius obsequia magis infestus est. unde ma
Abbreviated transcription (Latin):
descͥpsit ea q̃ dc̃a et insa st̃ expͥmens.
audiẽs in qͦ hĩtu eẽt exitatus intellexit
inqͥt hũc ẽẽ samueł qͥd intellexit retu¬
lit et qr nõ bñ intellex̃ contͣ scciptirrã
aliũ adorauit ꝙͣ deũ et putans samu¬
elẽ adorauit dyaboł ũ fr̾tũ fallacie
sue hr̃et sachanas. hoc enĩ nitit᷑ ut
tand̾ et qũo homodei qui cum habhã
in refrigerio erat dicebat ad uitũ pesti¬
lentie dignũ ardore gehẽne cras mecũ
eris. hus duob tituł sb̾tili ͭ ͤ fallacie
sue ꝓdidit ĩꝓuidus sachanas qr ⁊ ado¬
rari se ꝑmisit sub hĩtu et noĩe samneł
cõtͣleg̾em pc̃cis p̾ssũ cũ magna distã¬
cia pc̃coꝵ et iustoꝵ sit cũ samuele iustis¬
sio futmmẽtitꝰ est. U̾m p̃t underi si desa¬
mueł noĩe taceait᷑ qr saulcũ dỹabolo
futus erat / ad eũ enĩ tñsugͣuit ꝙ̃ ado¬

Expanded text:
isa sunt, exprimens, Audiens, in quo habitu esset excitatus, intellexit, inquit, hunc esse Samuelem. Quid intellexerit retulit, et, quia non bene intellexit, contra Scripturam alium adoravit quam Deum, et putans Samuelem adoravit diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet satanas. Hoc enim nititur, ut randum. Et quomodo homo Dei, qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad virum pestilentiae, dignum ardore gehennae: Cras mecum eris? His duobus titulis subtilitatem fallaciae suae prodidit improvidus satanas, quia et adorart uirum peccatis pressum, cum magna distantia peccatorum et iustorum sit, cum Samuhele iustissimo futurum mentitus est. uerum potest uideri si de Samuhelis nomine taceatur, quia Saul cum diabolo futurus erat. ad eum enim transmigrauit, quem ado
Abbreviated transcription (Latin):
thane quoũ płimos fallat et̾ bonos ĩ
ptãte hr̃e cõfragit qd̾ apłs int̾ ceterai
aat. ip̃e sathanas tnͣsfigurat se ĩ ãgłm
lucis ut eĩ errorẽ fac̾e̾t in quo et ip̃e gła¬
ret᷑ in hĩtu uiri iustiet nõie se sb̾orna¬
uit ut uł ꝓfic̾e̾ spẽ qͣm p̾dicabãt deicul¬
torib mentiret ᷑ qñ hĩc exeũtes iustos
finxit in suaẽẽ potestate. S ħ qͦsdam
fallit ꝙ de morte saul et filii eius nõ sit
mentitus. ꝙ in magnũ sit dya ͦ cm̃ diẽ
occasũ cõris p̾uidere cũ sig̃ quedam
soleãt appere morituris. Qmppea qͥbꝰ
la fuisse testant᷑. de cuiꝰ maignitudine
apłs ait . Angnoratis altitudinẽ sci¬
.chane. Quid iiꝵergo si ĩminẽtẽ ꝓpe
mortẽ potuit p̃uid̾e cũ hoc sit uñ faillit
⁊ se in deipt̃ate uult adorari. Nẽ tãta
hebetudĩe demẽs effcũs ẽ saulũ cd ꝑ
phitonissã cõfug̾et. depͣuat᷑ eĩ cãpcc̃i
ad hoc se contulit q̃ dãpͣnat. S siqͥs

Expanded text:
nativitate sanctus, et vitae operibus justus, aut, si non attractus est, consensit? Quod utrumque de ait: ipse satanas transfigurat se in angelum lucis. ut enim errorem faceret, in quo gloriatur, in habitu uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes iustos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, quod de morte Saul et filii eius non sit mentitus, quasi magnum sit diabolo ante diem occasum corporisoleant apparere morituris, quippe a quibus la fuisse testantur, de cujus magnitudine Apostolus ait: An ignoratis altitudinem Sasatanae? quid mirum ergo si inminentem prope mortem potuit praeuidere, cum hoc sit unde fallit et se in dei potestate uult adorari? nam tanta hebetudine demens effectus est Saul, ut ad pithonissam confugeret. deprauatus enim causa peccati ad haec se contulit quae damnauerat. Sed si quis
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥne fertur. Cũ ergo coñs linicimẽ¬
ta compacta nõ fu̾int uͥ erat eĩa quo
foris uagat᷑ ꝙͣ dui ĩmittatur cũ io tm¬
dat sic dari eã uͥ aĩet corpus nõ nt ocio¬
sa uaget᷑. S ex quodetur dicãt qui a
putãt ex mare aut ex feĩai si ex femia¬

Expanded text:
sanguine fertur. Cum ergo corporis liniamenta compacta non fuerint, ubi erit anima? An foras vagatur, quamdiu immittatur, cum ratio tradat sic dari eam, ut anima in corpus non otiosa vagetur. Sed ex quo detur, dicant, qui aliud putant, ex mare, an ex femina  Suppl. Ex femi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩẽinꝰ sequtos. Paulus eĩ ⁊ barnabuꝰ
cũ saccificari suelle iidissẽt scientes
exosũ ħ deo sciderũt uestim̃ta sua dicẽ¬
tes ꝙͥ facitis et nos hoĩes sumꝰ uobis
siłes et sic conspecuerũt turbas. Requi¬
tendũde heliseo an id qd̾ dure petisset
upidus sc̃s elyseus facientaꝵ iuir¬
tutũ illectus exemplo magr̃i eiccep¬
tafacultate poscendi ꝙtũq uoluiss ci¬
helyas ait dure petistis. Auiditate enĩ
głie hoc postuleisse uendit tñ. Si iud̾is
h pont̾andus ẽ. Sb̾̃indignat᷑ cr cũ dixis¬
set de petisti sbiec̃. Si me uid̾is tñ absiũ
er̃ tͥ sic. Ne qr negasse illi iusꝰ fu̾at oñdt
sic illi futmm sicut dignũ erat et nõ sicut
ip̃e postulau̾at. Multa eĩ sub ĩtelligi
uult sccipta ut collectus sensꝰ ex u̾bis
ꝙͣ uicuiq daudũ sit dom pͥuari illũ
nõ passus ẽ u̾ntis suis uidecau᷑ itaq
si helye m̾utũ adimut̾et ut helysens
ab spũ sc̃o ꝑzacharia cuiꝰ m̾ti futur

Expanded text:
imus secutos. Paulus enim et Barnabas, cum sacrificari sibi uelle uidissent, scientes exosum hoc deo sciderunt uestimenta sua dicentes: quid facitis? et nos homines sumus uobis similes, et sic conpescuerunt turbas. XXVI. REQVIRENDUM DE HELISEO AN ID, QVOD DURE PETISSE Cupidus sanctus Heliseus faciendarum uirtutum inlectus exemplo magistri accepta facultate poscendi quodcumque uoluisset aHelias ait: dure petisti. auiditate enim gloriae hoc postulasse respondit: tamen si uideris dus est. subindignatus autem cum dixisset: dure petisti, subiecit: si me uideris tamen absumi, erit tibi sic. ne, quia negasse illi uisus fuerat, ostendit sic illi futurum sicut dignum erat, non sicut ipse postulauerat? multa enim subintellegi uult scriptura, ut collectus sensus ex uerbiquid uni cuique dandum sit doni, priuari illum non passus est meritis suis. Uideamus itaque si Heliae meritum admitteret, ut Heliseus ab sp
Abbreviated transcription (Latin):
eeurõne. Credens enĩ se filiũ hĩtum̃ ĩ qͣ
oris gentes bñdr̃entur et a quosc̃imou
exhordi d̾ erat illa in parte sigñaiccepit
per ꝙͣ gn̾o fit filioꝵ et cessat ut scĩor fit.
hm̃i in eo gauisũ et filios enis ħ testĩo
fuisse głosos. Nam aichior utiq unꝰex
pͥncipib gentiliũ iudẽs tantã itute
eẽ mdd abrahe ut holofnẽ ducẽ excit᷑
gladio manus feĩe decollar sponte se
dcũadit arbitratus ex coip̃o digͥtutẽ

Expanded text:
ne. credens enim filium se habiturum, in quo omnes gentes benedicerentur et a quo sanctimonium exortandum erat, illa in parte signum accepit, per quam generatio fit filiorum et cessat, ut sanctior sit. nt Abraham in eo gauisum et filios eius hoc testimonio fuisse gloriosos. nam Achior utique unus ex principibus gentilium uidens tantam uirtutem esse in deo Abrahae, ut Olofernem ducem exercitus gladio manu feminae decollaret, sponte se circumcidit, arbitratus ex eo ipso dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo iũdictas ꝓmitit. Si quis ad łi faici¬
nꝰ aspirass ut indẽs ex ope caxn reum
ccm et cũ ad h legis manifestatõnon
crat sciret se septemplici pena młtari
si nõ hoc iutaret ut legis noticia sex pla¬
sus add̾et sup̃ quͣi m̾nat ceyn ut cum
plagr ca̾n septẽ nu̾arent᷑ uuidc̃e. ħ etͥ
nũo reminiandi st̃ qui relictis õĩb deũ
sequut᷑ et ĩ futoutã et̾nc̃ hẽbũt. ħ est¬

Expanded text:
si quis ad hoc facinus adspirasset, ut uidens ex hoc opere Cain reum factum, et cum adhuc legis manifestatio non erat. sciret se septemplici poena multari si non hoc uitaret, ut legis notitia sex plagas adderet supra quam meruerat Cain, ut cum plaga Cain septem numerarentur uindictae. hoe etiam numero remunerandi sunt qui relietis omnibus dominum sequuntur et i
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sic inquit ħ ẽ nõ ad hoc te reme si
cũ nõ m̾caris mu̾e ut ab eiliqͦ occida¬
ris.S ut genias et tremas. q qͥ primꝰ
malũ exemplũded̾is st c̾cam dũ labori¬
o tuis nõ respondit sc̃tus ex humo Ita

Expanded text:
non sic, inquit, hoc est con ad hoc te remisi, cum non merearis uiuere, ut ab aliquo occidaris, sed ut gemas et tremas, quasi qui primus malum exemplum dederis super terram, dum laboribus tuis non respondit fructus ex humo\'. ita
Abbreviated transcription (Latin):
in natura ip̃a quodam mõ inserta
est et crecitoris noticia ex traduce nõ la¬
tebat. Siam quis nesciat quid bonũ ui¬
te ꝯͥat aut ignoret qr ꝙ sͥ fieri nõ nult
alii m̃ime debeat fi̾. At ã uͥ uaͣlis lex
euanuit p̾ssa consuetudĩe delinq̃ndi
tũc oportuit mamfestari uͥ inuideis õs
audirent nõ ꝙ penitus oblr̃ata eẽt. S
maxima eius aũcte carebant ydolatͥe
scudebat᷑ timordei in t̾cis nõ erat form¬
catio oꝑatur ccͣ rem ꝓxĩ enuida ereit con¬
bant peccare ꝙ cũ cepiss negłi legem
naturalem reuelari oportuit u̾ scirẽt
cũcti aꝑta rõne deũ requisituꝵ actus
hũanios ꝙͣuis ꝓdiluuũ uindicatũ le¬
gatur et ĩ sodoniã et gomorit̃. S ħ
uetustatis oblimo tex̾at uñ ꝑ moysẽ
t̾roris cã cid disciplinã corrigendam
et fidem in deũ reforñdam cõmẽoreita

Expanded text:
in natura ipsa quodammodo inserta est, et Creatoris notitia ex traduce non latebat. Nam quis nesciat, quid bonae vitae conveniat; aut ignoret, quia quod sibi fieri non vult, alii minime debeat facere? At ubi naturalis lex evanuit, oppressa consuetudine delinquendi, tunc oportuit manifestari, ut in Iudaeis omnes audirent, non quod penitus oblitterata esset, sed maxima eius auctoritate carebant: idolatriae studebatur; timor dei in terris non erat; fornicatio operabatur; circa rem proximi auidi erant conbant peccare. quod cum coepisset neglegi, legem naturalem reuelari oportuit, ut scirent cuncti aperta ratione dominum requisiturum actus humanos. quamuis per diluuium uindicatum legatur et in Sodomam et Gomorram, sed haec uetustatis obliuio texerat, unde per Moysen terroris causa ad disciplinam corrigendam et fidem in deum reformandam commemorata
Abbreviated transcription (Latin):
et talia mĩc uideamus cu ꝯ̾at eis qui d̃i
uidiciũ ciudientes ndet futurũ. Si ꝓdit
cmoberit. Si u̾itate munit᷑ eai caretrõne.
lex quitemdata est mũdo. s iudemus illã
cẽ iultos cessdre. Nonergo iustũ udetꝰ
leges illudunt pauperes deprimũt᷑ insta
aiccuscitio concẽpnitur bñ agentes oꝓpbͥo
sunt pi nidigent houore mali florent
uencilis est. Nõne iniqũ urͣ si condicorre¬
rũ nõ ħ requirat ut qui ħ ĩiuste p̾ssisũt
releuent᷑ et qui bñ iuendo ĩdiguerũt
remuu̾ent᷑ et qui pp̃iusticiã opprobuo
erant honorentur. Illi aũt quiꝑpotentiã
leges contempserũt aut t̾giu̾satõe illuse¬
tũt inquitatẽ sectantes sic głosi in hiis

Expanded text:
i dei iudicium audientes rident futurum, si proderit an oberit, si ueritate munitur an caret ratione. lex quidem data est mundo, sed uidemus illam circa multos cessare: non ergo iustum uidetur. leges inludunt, pauperes deprimuntur, iustis accusatio conponitur, bene agentes obprobrio sunt, pii indigent, mali florent, uenalis est? nonne iniquum uidetur si conditor rerum non haec requirat, ut qui hic iniuste pressi sunt releuentur, et qui bene uiuendo indiguerunt remunerentur, et qui propter iustitiam obprobrio erant honorentur; illi autem qui per potentiam leges contempserunt aut tergiuersatione inluserunt iniquitatem sectantes, sic gloriosi in his,
Abbreviated transcription (Latin):
mendar. U̾m et̾ add̾et ad gͣnius per qd̾
dãpnari meretur. ẽalis ẽ ca ĩpuidiac
paricide cayn quał et illius neꝙͣ seru
cuicũ indultũ eẽt a dño ingratus es¬
fectus exiens suffocatat cõẜuũ suũ ut
et de pfigo ignoto sͥ faciuore et de ĩpieta¬
te ĩofuũ admissa mexcusabił dramp

Expanded text:
rum etiam adderet aliud grauius, per quod damnari mereretur. Talis est causa inprouidi ac parricidae Cain, qualis et illius nequam serui, cui cum ignotum esset a domino, ingratus effectus exiens suffocabat conseruum suum, ut et de praeterito ignoto sibi facinore et de impietate in conseruum admissa inexcusabi
Abbreviated transcription (Latin):
mitigataest iraq̃ fuerat et accẽsa. Nã
nuit expõitarõe sic̃ et illud qd̾ saluato
dic̃ int̾cet᷑a sid uideos. Quare et uos
p̾titis mãdatũ dei ñ traditõem urãm
statuatis. Nam dix̃deus. honorapre¬
tuũ et mr̃em. et qui malediẽit pncnt

Expanded text:
mitigata est ira, qua fuerat et accensa. nam mitigata est ira, qua fuerat et accensa. nam ita ratione, sicut et illud, quod saluator dicit inter cetera ad Iudaeos: quare et uos praeteritis mandatum dei, ut traditionem uestram statuatis? nam dixit deus: \'honora patrem et matrem\' et: qui male dixerit pat
Abbreviated transcription (Latin):
dit.nõ qutũ dignist̾. Suffert em̃ eos
ut sint qui ꝓficiant. Lex enĩ qr se ip̃am
mollire nõ p̃t a nob̾ mitigãta ẽ n possit
ꝓdesse sub se agentib. hic ergo nistus ñ
est młtũ qͥ dei muitator est. Quare an¬
uod sũ consilio moyses fecerat ap¬
erat p̾t̾inissũ cessauit ab ira. Idcuto
gꝰ sic infestũ angłm in seiuidit moyses
et ratũ adĩdc̃am qr uiri sullimis cul
pc̃cmi est. Pergebat ita ad filios isrł:
missus a do abrahe/ et sigñ iusti ͤ abͣhe
nõ ferebat in quo głarisciebat iudeos
ut aut ip̃e sollicitator dr̃etur aut nou
çib eotem e̾o missus qui cib̵ hc̃ eli̾gert
In madiã enĩ hĩtãs filios suos nuime
curũcidit quos aut duc̃e secũ ad egỹp¬
tũ nõ debuit qui cetos ibat iñeducere
ximiꝰ. Sefora gͦ ueormoysi ꝙ cõpendio
lo scciptura non ignorãs q̃ an uitosuoi¬
festus cuiłᷤ uidebeit᷑ accipiens cutucidit
filiũ suũ et recessit angei et emuone

Expanded text:
dit non quantum digni sunt; suffert enim eos, ut sint qui proficiant. lex enim, quia se ipsam mollire non potest, a nobis mitiganda est, ut possit prodesse sub se agentibus. hic ergo iustus non est multum, qui dei imitator est. XVI. QVARE ANuod sine consilio Moyses fecerat aperat praetermissum, cessauit ab ira. idcirco ergo sic infestum angelum in se uidit Moyses et paratum ad uindictam, quia uiri sublimis culpest peccatum. pergebat itaque ad filios Israhel missus a deo Abra- I hae et signum iustitiae Abrahae non ferebat, in quo gloriari sciebat Iudaeos, ut aut ipse sollicitator diceretur aut non ab eodem deo missus, qui Abraham elegerat. in Madia enim habitans filios suos minime circumcidit, quos aut ducere secum ad Aegyptum non debuit, qui ceteros ibat inde educere, ximus. Seffora ergo uxor Moysi, quod conpendio loquitur scriptura, non ignorans qua causa uiro suo infestus angelus uidebatur, accipiens circumcidit filium suum, et recessit angelus. ea enim ratione
Abbreviated transcription (Latin):
ciccĩt nate᷑. Q̾d opus erat ꝑ moysen ⁊
nõ qute exordiũ indi ⁊ ordinẽ cr ᷑ expon̾e
debuit quia ad h ex hac cã error tã¬
tus non erat in hõib. At ce u̾ creuit er¬
tor geu̾i hũcino itaut ĩ filii iscł ꝯͣ hanc

Expanded text:
II. QVID OPUS ERAT PER MOVSEN, ET NON ANTE, EXORDIUM MUNDI ET ORDINEM CREATURAE EXPONERE? debuit, quia adhuc ex hac causa error tantus non erat in hominibus. adubi autem creuit error generi humano, ita ut etiam filii Israhel c
Abbreviated transcription (Latin):
scit minucos quia fcm̃eit p̾sũptõne eis
contempnãt. demq lege drua płs exectsit
ĩuidici adũsus eos qui sub lege erc̃ĩtsci¬
ens legis documenta unũ deum trade̾
facit ꝙ nͦ sue est et p̃t et nõ fricit qd̾ ñ pt̃¬
nandus est. lantandus non ẽ quia ob¬
st̃ que agit. condempnandus q nõ est
ciliquos scimꝰ subito dementes fcõs fer¬
ro fuste laipidib morsib multis notuit¬
se quostam et occidisse. captos ce ĩdut¬
trici et iudicus oblatos mini ᷑ reos fcõs
gesserĩt nescientes qño emĩ reus constitin¬
tur qui nescit̾ quare dampnandus cẽse
& non facit ꝙ nescit ĩmo si posset fĩ laui¬
dandus erait quic facit ꝙ nõ nouit.¬
¶ Nos ar iure rei constitumi quia cliud
faicinus ꝙ̃ scimꝰ debere uos facere. S qr
.p oẽm sccipturam reũ dyciꝰ constitui iu¬
demꝰ et pp̃eci gehennã illi parritã legimiꝰ
legib illum dampnand̾ scimꝰ quiacũ
sciretet poss faicere bonũ fecit malum

Expanded text:
scit inimicos, quia factum et praesumptionem eius condemnant. Denique lege data plus exarsit inuidia aduersus eos qui sub lege erant, sciens legis documenta unum deum tradere et facnandus est. laudandus non est, quia obsunt quae agit; condemnandus autem non est, nam aliquos scimus subito dementes factos ferro fuste lapidibus morsibus multis nocuisse, quosdam et occidisse; captos autem industria et iudiciis oblatos minime reos factosgesserint nescientes, quo modo enim reus constituitur, qui qui non facit quod nescit? immo, si posset fieri, laudandus erat, quia facit quod nouit. Nos autem iure rei constituimur, quia aliud facimus quam scimus debere nos facere. sed quia per omnem scripturam reum diabolum constitui uidemus et propterea gehennam illi paratam legimus, legibus illum damnandum scimus, quia cum sciret et posset facere bonum, fecit malum.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ex aliqua cõuemat
rõne hus que decẽlodo̾ digna iuudentur.
Nam uneiqueq nã pro capacitate sui
excedat. hoĩes enuĩ qnͣtũ post̾ aciẽ mẽtis
extendere aspiciũt quid dens sit. opĩo¬
ne nõ diffõne. angelicaĩt qui st̾iores
hõib sunt. quia płs de deo aliqud sen¬
tiũt nõ ẽ dubiũ. archangeli u̾o eo ip̃o
nõ tñ ꝯp̾hendũt penitus quid deus su.
qr nemonopit prẽm uͭ filius nec filiũ

Expanded text:
tamen ex aliqua conueniat ratione his quae de deo digna uidentur. nam una quaeque natura pro capacitate sui excedat. Homines enim quantum possunt aciem mentis extendere, aspiciunt quid Deus sit, opinione non definitione. Angeli autem qui superiores hominibus sunt, quia plus de Deo aliquid sentiunt, non est dubium; Archangeli vero eo ipso non tamen comprehendunt penitus quid Deus sit. Quia nemo novit Patrem nisi Filius, nec Filium
Abbreviated transcription (Latin):
landabłis est Et ex eius seĩe est qͥama¬
l̾uꝑdeũ et in ħ clementia dei laudabił
reddet ꝓgeniẽ et nõ ĩmilia nuliũ. ut
si in qͥntam ꝓgeniẽ tractũ fu̾it malu
m̃iteꝵcapd hr̃e incipiat ut ex eo mu̾et᷑
us ad c̾ciam et quartã ꝓgeniẽ. S dicet
quis cuictori mag̾ amplius reddend̾
płs fũt rei sicut et lamech et post lameth.
ĩfilios dũ in captintate ducti st̃ cã pa¬
trũ et fu̾nt ĩ usq ad q̃rtã gn̾onẽ ꝙ si u̾m¬
ruchet ezechiel et hesora illic natꝰ est.
liquido ergo apparet iᵈ ꝯuenire ꝓpoĩte

Expanded text:
ltor est et ex eius semine est, qui amauerit deum. et in hoc clementia dei laudabilis reddat progeniem et non in milia milium, ut si in quintam t habere incipiat, ut ex eo numeretur usque ad tertiam et quartam progeniem. Sed dicet quis: \'auctori magis amplius reddendumplus fiunt rei, sicut et Lamech et post Lamech. in filios, dum in captiuitatem ducti sunt causa patrum et fuerunt ibi usque ad quartam generuch et Ezechihel et Hesdra illic natus est. liquido ergo apparet illud conue
Abbreviated transcription (Latin):
derandis acꝙ tractandis rege debet
cardem scupturaꝵ manifestussima
cintoritas. ut ex eis que aperte dicta
sunt. ad mnifendos nos ea que obscuti
dẽa sint. ad excercendos nos fidelit᷑
differantur. Quis .ni. auteat alit̾ expo¬
n̾e sastamenta diuina. quã cordeat
ore aplico p̾dicatũ atq prescaptũ est.
be fuerunt et om̃s per mare trãsiemĩt
et om̃s in moysesaptizati sũt.iet i¬
nule et m mari. et om̃s eandẽ escam
tant emĩ de spaliconsequenti petra.
petra aũt erat xpͣc. s nõ in plerisꝙ u
loñ beneplacitũ est deo. prostrati eñ
sunt indefto. hec añt figure nr̃e fc̃e
sũt. ut non simꝰ cupientes mala. sic̃
et illi cupierant. Et paulopost. Om̃a¬
añt hec inquit in figura contingetãt
mulis. Sccipta añt sunt ad cortep¬
tionem mãm in quos fins scłorum
fideliũ dubitau̾t transitũ illius ppłi.
piare iubrũ figuram fuisse baptisim
nẽi ut a diaboloet angelis eus qui
nos tãqĩ pharao et egiptu lutocar¬

Expanded text:
derandis atque tractandis regere debet earumdem Scripturarum manifestissima auctoritas; ut ex eis quae aperte dicta sunt ad nutriendos nos, ea quae obscurius dicta sunt ad exercendos nos, fideliter disserantur. Quis enim audeat aliter exponere sacramenta divina, quam corde atque ore apostolico praedicabe fuerunt et omnes per mare transierunt et omnes in Moysen baptizati sunt in nube et in mari et omnes eandem escam autem de spirituali consequente eos petra; petra autem erat Christus. Sed non in plurimis eorum beneplacitum est Deo. Prostrati enim sunt in deserto. Haec autem figurae nostrae factae sunt, ut non simus cupientes mala, sicut et illi cupierunt. Et paulo post: Omnia haec, inquit, in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correctionem nostram, in quos finis saeculorum fidelium dubitaverit, transitum illius populi per mare Rubrum figuram fuisse Baptismi nostri: ut a diabolo et angelis ejus, qui nos tanquam Pharao et Aegyptii, luto car
Abbreviated transcription (Latin):
eertũ est. Quia et uia manus ppstn
ep̃m siginficat.Si uiuis hoĩs quio
est. dius moysi secretudei. Eneet
homom seccetodei: incolunis ert
et touo colore. Exiit a secretoder
ꝑoitessus est. adam de pardisoos¬
Fensodeo et fais est uiciosus. fca e
ergo manus illa alta. s redut ad
ila significat sapientiam. Sẽpeei
pofita est. a qua in siłitudinẽ sapi¬
entie et diũ est. fiet in eofons aque
salientis mn uitam eteruã. S aqua
ita sapientia quodintena sc̃gius
estecita e̾it. noͣ nobis ostendit uou
caruemt stdiet hitantem in nouͥ
utiꝙy ostendit. Om̃a ergo futuripo¬
uetib sacramenta sine illa incella¬

Expanded text:
Certum est quia et illa manus populum ipsum significat. Sinus hominis quid est? Sinus Moysi secretum Dei. Cum esset homo in secreto Dei, incolumis erat, et bono colore. Exiit a secreto Dei, progressus est Adam de paradiso, offenso Deo, et factus est vitiosus. Facta est ergo manus illa alba: sed rediit ailla significat sapientiam. Saepe enim posita est aqua in similitudinem sapientiae: et dictum est, Fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Sed aqua illa sapientia, quae in terra sanguis effecta est, non nobis ostendit Verbum carnem factum et habitantem in nobis? Utique ostendit. Omnia ergo futuri poLibris sacramenta, sive illa intell
Abbreviated transcription (Latin):
sue ded inceus renedi. eruod ie¬
medai pre sentei qde sauotare¬
si gferebat sed futiam sẽisnentatẽ
pdiccusst. At moysi. Sipeeldeser¬
pentem eneum ni media hereiser¬
t ligno. et dic populo. etintrenas
fiut ꝑcussus serpentem istũ mtue¬
fiten tẽs paussit hoĩes intuebantue
fpentem. et sanabant. Et letta

Expanded text:
sua dedit Deus remedium, quod remedium praesentem quidem sanitatem afferebat, sed futuram sapientiam praedicabat. Ait Moysi: Suspende serpentem aeneum in media eremo in ligno, et dic populo, Quicumque fuerit percussus, serpentem istum intueatur. Et percussi homines intuebantur serpentem, et sanabantur . Et a