comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bsetro nequis me insugillationem istius tem¬
poris. sacerdotum scripsisse quȩ scripsi existi¬
m&. sed in ecdesiȩ utilitatem. Vtenim oratores
& philosophi describentes qualem eẽ uelint perfec¬
tum oratorem &philosophum non faciunt in iuriã
Sec indescriptione epis copi & ingrum expositione
quaescripta sunt quasispeculum sacerdotii pro poni¬
tur : Iam in potestate & conscientia singulorum est
qualesse ibi aspiciant. &ueldolere addeformitatẽ
uel gudere ad pulcritudinem. Siquis epis copatũ
desiderat bonumopus desiderat. Opus non dignita¬
taem. laborem nondelicias. Opus perquod humili¬
tate decrescat. non intu mescat fastidio. O port& er¬
go episcopum in reprehens ibilem eẽ. Idipsum quod
adtithum. Siquis ẽ sinecrimine. om̃s uirtutes inu¬
no sermone conp̃hendit. & penerem contranaturã
exigit. Om ne peccatum &iam in otioso uerbo repre¬
hensionedignumẽ: Quis estille qui abs̃q peccato

Expanded text:
bsecro, ne quis me in sugillationem istius temporis sacerdotum scripsisse, quae scripsi, aestimet, sed in ecclesiae utilitatem. ut enim oratores et philosophi describentes, qualem uelint esse perfectum oratorem et philosophum, non faciunt iniuriam finiunt, sic in descriptione episcopi et in eorum expositione, quae scripta sunt, quasi speculum sacerdotii proponitur. iam in potestate et conscientia singulorum est, quales se ibi aspiciant, ut uel dolere ad deformitatem uel\' gaudere ad pulchritudinem possint. si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat: opus, non dignitatem, laborem, non delicias: opus, per quod humilitate decrescat, non intumescat fastigio. oportetergoepiscopuminreprehensibilemesse:id ipsum, quod ad Titum: si quis est sine crimine, omnes uirtutes in uno sermone conprehendit et paene rem contra naturam exigit. si enim omne peccatum, etiam in otioso uerbo, reprehensione dignum est, quis est ille, qui absque peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
ponsum: Disced eame fomes pecciti: nutrim̃tum facinoris. papu¬
lum mortis. Discedeame quia iamabalio amatore p̃uenta sum: qui
mihi satis meliora teobtulit ornam̃ta. & anulo fideisuȩ subarracit
me : Longete nobilior genere: & dignitate : Ornauit in estimabdi
dextro chirio dextrammea & collum meũ cinx̃ lapidib p̃tiosis.
tradidit aurib: meis in estimales margarital: & circumdeditme
uernantib: atq chorus cantib: gemimis: Posuit signun in faciẽm ea :

Expanded text:
ponsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabuponsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis: discede a me; quia jam ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate. Ornavit inaestimabili dextrocherio dexteram meam, et collum meum cinxit lapidibus pretiosis. Tradidit auribus meis inaestimabiles margaritas, et circumdedit me vernantibus atque coruscantibus gemmis. Posuit signum in faciem mea
Abbreviated transcription (Latin):
mbrosius seruus xp̃i uirginib: sueris, Diem festum sacra¬
tis simȩ uirginis agnis cȩlebremus: hincpsalmiresonaũ.
inde concrepant lectiones. Hinc populorum turbȩ lxant᷑
indesustentantur pauperes xp̃i. Om̃sergo gratulemut
indito : & udȩdificationem uirginum. qualit̃ passusit agnes be¬
atissima ad memoriamreuocemus. Tertio decimo &atissulȩanno¬
mortẽ ꝑdidit &uita inuenit: quia solumtutȩ dilex auctorem.
infancia conputabaturannis. sederat senectus m̃tis in m̃sa. Cor¬
matur cuius parentes dum requi si ss& &inueniss&. coepit offer¬
replurima. & pluriora ꝑmitter: Deniq detulit secum p̃tiosis si
mnaornam̃ta : q̃ ab eataagne ueluti q̃dam stereora sunt recusata
Vnde factum ẽ : ut uiuenis malorae ꝑurgeretur stimulo: & putans.
ea meliora uelle accipere ornamenta: omnium lapidum p̃tiosorum
auros uirginis appellare : Diuitias. domos. possessiones. familius.
ñ negaret: Adhȩo beataagnes: tale fertur iuueni dedisseres¬

Expanded text:
opus servus Christi virginibus sacris. 1. Diem festum sacratissimae virginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam revocemus. Tempore illo erat quaedamortem perdedit uitam inuenit Quia solum uitae| delexit auctorem infantia conputabatur in annis . sed| erat senis mente cormatur. Cuius parantis ipse dum requisisset et inuenis| set . coepit offerre plurima et pluriora promittere. Denique| detulerat secum uestes sima ornamenta quae a beata Agnete veluti quaedam stercora sunt recusata. Unde factum est ut juvenis majori perurgeretur stimulo, et putans eam meliora velle accipere ornamenta, omnem lapidem pretiosum aures virginis appellare, divitias, domos, possessiones, familias, non negasset. 3. Ad haec beata Agnes tale fertur juveni dedisse res
Abbreviated transcription (Latin):
Quur. quia etipse ut eẽt uirgo ñ fuit imperui
sed ꝓpriae uoluntates. Neq enĩ audiendis qui eũ
uxorẽ habuis se confingunt cũ de continentia dis¬
serens et suadens ꝑpetuã castitatẽ intulerit
uolo aut̃ om̃s uos eẽ sicut meipsum. et infra. Dico
aut̃ innuptis et uidus. bonũ ẽ illis sisic ꝑmanea
sic̃ etego. Et in alioloco Nũquit ñ habemꝰ potes¬
taitẽ uxores circũ ducendi sic̃ et ceteri apłi. qua
reaut Ñhab& dñi deuir ginitate õceptũ quia
maioris ẽ mercedis: qđ ñ cogit̾ sed offert̾. quiasi
fuisset uirginitas imperata nuptiae uidebantur
ablatȩ . et durissimũ erat contra naturã cogere
angeloꝵq uitã ab hominib ex torquere . et quod¬
ammododãpnare quod condidit

Expanded text:
cur? quia, et ipse ut esset uirgo, non fuit imperii, sed propriae uoluntatis. neque enim audiendi sunt, qui eum uxorem habuisse confingunt, cum de continentia disserens et suadens perpetuam castitatem intulerit: uolo autem omnes esse sicut me ipsum, et infra: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permaneant, sicut t et ego, et in alio loco: numquid non habemus potestatem uxores circumducendi sicut et ceteri apostoli? quat domini de uirginitate praeceptum? quia maioris est mercis, quod non cogitur et offertur, quia, si fuisset uirginitas imperata, nuptiae uidebantur ablatae et durissimum erat contra naturam cogere angelorumque uitam ab hominibus extorquere et id quodam modo damnare, quod condit
Abbreviated transcription (Latin):
aepe inquit predicatoresscĩ exortari quos¬
damuolunt. sed neq: unt: saepequos dã
declinare appetunt sed tamen internae insti¬
gationis inpulsu exortarieos instantissime
conpelluntur. uid eamus nubem dĩ quomo¬
do gubernantis manu & ad ea quaenon app&it
ducitur atq in pulsu suoiterum gubernantis
manu r&in&ur. Certe paulus cum uestimenta
sua excutiens acorinthus discedere uell& audi¬
uit. Nolitimere sed loquere & netaceas ꝗm̃
ego tecum sum. & nemo ad ponetur tibi ut no¬
ceatte qm̃ multus est mi populus in ac ciui¬
tate : rursum cum adthe salonicenses. uoluiss&
ire. retentus ẽ. dicens. Volui uenire ad
uos ego quidem paulus & semel. &iterum
sed inpediuit mesatanas. Ne enim perse¬
m&ipsum satana prepedireuias tanti apti
potuit. sed occultȩ dis pensationis putibus
dum aduersatur. pesciens deseruit utni¬
mirum paulus dum ad alios uell& accedere
Necualer& ei sa quibus recedere nonpoterat
aliis prodess &¬

Expanded text:
aepe enim praedicatores sancti exhortari quosdam volunt, sed nequeunt; saepe quosdam declinare appetunt, sed tamen internae instigationis impulsu exhortari eos instantissime compelluntur. Videamus nubem Dei, quomodo gubernantis manu, et ad ea quae non appetit ducitur, atque ab impulsu suo iterum gubernantis manu retinetur. Certe Paulus cum vestimenta sua excutiens a Corinthiis discedere vellet, audivit: Noli timere, sed loquere, et ne taceas, quoniam ego tecum sum, et nemo apponetur tibi ut noceat te, quoniam multus est mihi populus in hac civitate . Rursum cum ad Thessalonicenses voluisset ire retentus est, dicens: Voluimus venire ad vos, ego quidem Paulus, et semel et iterum; sed impedivit me Satanas . Neque enim per semetipsum Satan praepedire vias tanti apostoli potuit, sed occultae dispensationis nutibus, dum adversatur, nesciens deservivit. Ut nimirum Paulus dum ad alios vellet accedere, nec valeret, eis a quibus recedere non poterat, aptius prodess
Abbreviated transcription (Latin):
sum perpaulum tam subtiliter dicitur. uto mĩs
dese humanȩmenti fiducia abipsa cordis radice
succidatur. cumait. Non quia sufficientes si¬
mus cogitare aliquid denobis quasi anobis. sed
sufficientia nr̃a exdõ est. Nemo ergo dm̃ meri¬
tis praeuenit. ut tenere eum quasi debitorem
possit. sed miro modo aequus omnibus conditor
moribus iuste derelinquit.

Expanded text:
sum per Paulum tam salubriter dicitur, ut omnis sum per Paulum tam salubriter dicitur, ut omnis de se humanae mentis fiducia ab ipsa cordis radice succidatur, cum ait: Non quia sufficientes simus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est ? Nemo ergo Deum meritis praevenit, ut tenere eum quasi depossit. Sed miro modo aequus omnibus conditor moribus iusto iudicio derelinquit.
Abbreviated transcription (Latin):
emo quippe utdiuina illum gratia subse¬
quatur Erius aliquid contulit dõ Namsi
nos dm̃ beneo perando preuenimus. ubi est quod
proph& aait . Miseri cordia eius preueni & me
Siquid nos bonȩ operationis dedimus ut eius gra¬
tiam mereamur. Vbi est quod paulus apłs dicit
Qratia salui facti estis perfidem & hoc non ex uobis
dĩ donum est non ex o peribus: Sinr̃a dilectio dm̃
preuenit. Vbi est quod iohannes a postolus. Non
quia nos dilexerimus dm̃. sed qm̃ ipse prior dilex̃
nos. Vbi est quod peroseȩ dñs dicit. Diligam
eos spontaneae . sisineeius munere nrã uirtute
dm̃ sequimur ubi est quod per euangelium ue¬
ritas protestatur dicens. Si neme nihil potestis
facere: Ubi est quodait. Nemopotest uenire
ad menisi pater quimisit me traxerit eum. ubi
quod iterũ dicit. Non uos meelegis tis sed ego
elegiuos : Si saltim donabonorũ operum uirtu¬
tutenrã benecogitando preuenimus. ubi quodrur¬

Expanded text:
emo quippe, ut divina illum gratia subsequatur, prius aliquid contulit Deo. Nam si nos Deum bene operando praevenimus, ubi est quod propheta ait: Misericordia ejus praeveniet me ? Si quid nos bonae operationis dedimus, ut ejus gratiam mereremur, ubi est quod Paulus apostolus dicit: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus ? Si nostra dilectio Deum praevenit, ubi est quod Joannes apostolus dicit: Non quia nos dilexerimus Deum, sed quoniam ipse prior dilexit nos ? Ubi est quod per Osee Dominus dicit: Diligam eos spontanee ? Si sine ejus munere nostra virtute Deum sequimur, ubi est quod per Evangelium Veritas protestatur, dicens: Sine me nihil potestis facere ? Ubi est quod ait: Nemo potest venire ad me nisi Pater, qui misit me, traxerit eum ? Ubi quod iterum dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ? Si saltem dona bonorum 126 operum virtute nostra bene cogitando praevenimus, ubi est quod rur
Abbreviated transcription (Latin):
sisi cogitationes abstinentium. NonNum quã
superbiȩ culpatrans figer& paulus mini me
dixiss& Qui non manducat manducante non
iudic&. Quirursus adalios loquens dumde
abstinentiȩ uirtute gloriantium precepta per¬
stringer& adiunx̃. Quȩ s̃ rationem quidem
habentia sapientiȩ insuperstititionem & humi¬
litatem & ad non parcendum corpori non inhono¬
re aliquo adsaturitatem carnis. Qua inreno¬
tandumẽ. quod in disputatio nesua predicator
egregius. superstitioni humilitatis speciem iun¬
git: Quia dumplus quam necesseest. perabsti¬
nentiam caro adteritur. humilitas foris osten
ditur. Sed dehac ipsahumilitate grauiter inte¬
rius superbitur

Expanded text:
isi cogitationes abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigeret, Paulus minime dixisset: Qui non manducat, manducantem non judicet . Qui rursum ad alios loquens, dum de abstinentiae virtute gloriantium praecepta perstringeret, adjunxit: Quae sunt rationem quidem habentia sapientiae in superstitione et humilitate, et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis . Qua in re notandum est quod in disputatione sua praedicator egregius superstitioni humilitatis speciem jungit, quia dum plus quam necesse est per abstinentiam caro atteritur, humditur: sed de hac ipsa humilitate graviter interius superbitur
Abbreviated transcription (Latin):
teita caute discipulis copulas. quare uelte illori
uel illos tuis actionibus tamsollicitamente con¬
formas ili co subiunx̃ . ut non circũ uenia murasa¬
tana cuius sagaces insidias quama cuto sensu
trans figat insinucns subdit. Non enim ig¬
noramus cogitationes eius. Acsi uerbis aliis dicat.
Acuti auctoredño sudessumus. & nares uehe moth
istius subtiliter circum spiciendo penetramus.
Ne hoc quod bene mens inchoat ipse in malitiae
finem uertat.

Expanded text:
te ita caute discipulis copulas? quare vel te illorum, te ita caute discipulis copulas? quare vel te illorum, vel illos tuis actionibus tam sollicita mente conformas? illico subjunxit: Ut non circumveniamur a satana . Cujus sagaces insidias quam acuto sensu transfigat insinuat subdens: Non enim ignoramus cogitationes ejus. Ac si verbis aliis dicat: Acutae auctore Domino sudes sumus, et nares Behemoth istius subtiliter circumspiciendo penetramus, ne hoc quod bene mens inchoat, ipse in malitiae finem vertat.
Abbreviated transcription (Latin):
uidam corinthius dum incertifacinus¬
perpetrass& eum doctor egregius in car¬
nis interitum ad satis factionem poeni¬
tentiȩ satane tradidit & indiemdnĩ saluum
eius spm̃ reseruauit Magna quippe arte ma¬
gis teru ips: est traditus coactus inpoenam cui
sponteest substratus inculpa. Vt qui auctor
fuerat aduitium nequitiae ipse flagellum¬
fier& disciplinae. Qui tam̃ benegesta pęniten¬
tia dum cognouiss& corinthios super eum iã
misericorditer motus ait. Cui aliquiddonas¬
tis &ego : Nam & ego siquid donaui propter
cogitans cuialiquid donastis & ego. Acsidicer&
Abono urõ non dissentio: meumsit quicquid ipsife
fecistis. Atq mox subdidit. Etego siquid dona¬
ui propteruos: Acsidicer&. Vris actibus bonũ
addidi quicquid propteruos miseri corditer feci
Urã ergo est utilitas bonitas mea. mea est utilitas
bonita surã. Qui ipsam mox conpagem cordiũ
in qua sictenetur adiungens subdidit inper¬
sonaxpĩ. Cui uelut sidicere presumamus. quare

Expanded text:
uidam Corinthius dum incesti facinusperpetrasset, cum doctor egregius in carnis interitum ad satisfactionem poenitentiae Satanae tradidit, et in diem Domini salvum ejus spiritum reservavit . Magna quippe arte magisterii ipsi est traditus coactus in poenam cui sponte est substratus in culpa, ut qui auctor fuerat ad vitium nequitiae, ipse flagellumfieret disciplinae. Qua tamen bene gesta poenitentia, dum cognovisset Corinthios super eum jam misericorditer motos, ait: Cui aliquid donastis, et ego; nam et ego quod donavi, cogitans ait: Cui aliquid donastis, et ego. Ac si diceret: A bono vestro non dissentio. Meum sit quidquid ipsi fecistis. Atque mox subdidit: Et ego si quid donavi, propter vos. Ac si diceret: Vestris actibus bonum addidi, quidquid propter vos misericorditer feci. Vestra ergo est utilitas bonitas mea, mea est utilitas bonitas vestra. Qui ipsam mox compagem cordium, in qua sic tenetur, adjungens subdidit: In persona Christi. Cui velut si dicere praesumamus: Quare
Abbreviated transcription (Latin):
Socinquit manifestius fiet side genesi sũ pse¬
rimꝰ exemplũ ubi nascunt᷑ gemini dethamar.
cũ qua uida patri archaconcubuit: factũ ÷ in¬
quit cũ paren& et haber& geminos inutero in ipso
partu unus ꝓtulit manũ & tulit obsetrix et liga¬
uit inmanueiꝰ coccinũ dicens. hicegredit᷑ prior
Cũ aut̃ c̃tradixiss& manũ. stittimegressus ẽ
frt̃ eiꝰ. Et illaait . Quarediuis aẽ ꝓpt̃ te maceria
etuocauit nom̃ eiꝰ fares. qđ int̾ pͣtat᷑ diuisio
It post haec egressus ÷ fr̃t eiꝰ. in cuius manuerat
coccinũ & uocauit nom̃ eiꝰ tara. qui in lingua
populus in quoerat ortus et sem̃ ante quã degen¬
tib ecła nascer et᷑ manũ suã in operibus
et postea comtilex eã. Audiens ꝑisaiã. mañ enĩurãẽ¬

Expanded text:
od quidem manifestius fiet, si de Genesi sumpserimus exemplum, ubi nascuntur gemini de Thamar, cum qua Judas patriarcha concubuit: Factum est, inquit, cum pareret, et haberet geminos in utero: in ipso partu unus protulit manus, et tulit obstetrix et ligavit in manu ejus coccinum, dicens: Hic egredietur prior. Cum autem contraxisset manum, statim egressus est frater ejus, et illa ait: Quare divisa est propter te maceria? et vocavit nomen ejus Phares, quod interpretatur divisio. Et post haec egressus est frater ejus, in cujus manu erat coccinum, et vocavit nomen ejus Zara, qui in lingua populus, in quo erat ortus et semen antequam de gentibus Ecclesia nasceretur, manum suam in operibus, et postea contraxit eam audiens
Abbreviated transcription (Latin):
et propter ipsum diuis a est saepis et destrux̃ dñs
atq saluator ut illepossit incedere parietẽ quierat
in medio et maceriã duos populos separantẽ et fec
unũ gregẽ et duos creauit in semetipso in uno nouo
homine faciens pacẽ unde etobsetrix ꝓpheticeloqueis
Dic̃ adphares populũ iuniorẽ : ut quidiuas cest
propterte maceria si intellexisti exemplũ genesis
ascende quis aluaricupis Nequaquã ꝑueterem
populũ quimainũ contractã hab& sed ꝑ nouum in qͦ¬
Ipse enĩ soluit medium parietem et maceriã. Iđ obscuri¬
iaitẽ ueterũ ꝓphecarũ. Et om̃is antiq legis a peruit
sacram̃ta et dissipata incedendi difficultate uiã
impedict̾ obicȩ nec obscurititis caligine terreat᷑.

Expanded text:
Et propter ipsum divisa est sepes, et destruxit Dominus atque Salvator, ut ille posset incedere, parietem, qui erat in medio, et maceriam duos populos separantem: et fecit unum gregem, et duos creavit in semetipso in uno novo homine faciens pacem. Unde et obstetrix prophetice loquens dicit ad Phares populum juniorem: Ut quid divisa est propter te maceria? Si intellexistis exemplum de Genesi, ascende qui salvari cupis, nequaquam per veterem populum qui manum contractam habet, sed per novum, in qione sua solvit medium parietem et maceriam, id est obscuritatem veterum prophetarum, et omnis antiquae legis aperuit sacramenta, et dissipata incedendi difficultate, viamimpediatur obice, nec obscuritatis caligine terreatur.
Abbreviated transcription (Latin):
agna est int̃positio oculis cordis nostri
ad contem plandam subtilitatem dĩ ipsa
ui delic& infirmitas nr̃a. Sed tunc ad purum
in tuebimur eum a quonunc subtiliter intuem᷑.
cum hac infirmitate deposita ad contemplatio¬
nis in ternae gratiam uenerimus. Dequa pau¬
lus dicit. Tunc cognoscã sicut & cognitus sũ.

Expanded text:
agna est interpositio oculis cordis nostri ad contemplandam subtilitatem Dei, ipsa videlicet infirmitas nostra. Sed tunc ad purum intuebimur eum a quo nunc subtiliter intuemur; cum hac infirmitate deposita, ad contemplationis internae gratiam venerimus de qua Paulus dicit: Tunc cognoscam, sicut et cognitus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
eque eñi illud inquid in alio loco scrip¬
tumest. lun fulgebit utsol. et solsep¬
tuplũ lum̃ accipiet interitũ significat pristi¬
norũ. sed cõmutcitionẽ in melius qđ ut possit
intellegi Nrãẽ c̃ditionis ponam̃ exempla.
in fans cũ inpuerũ creuerit. et puer iniuuenẽ et
iuuenis inuirũ. et uir in senẽ peris sedr̃ : qđ intelle¬
gens et paulus apłs loquebatur precerit enĩ
figura huius mundi considerem̃ quid dixerit
figura p̃terit ñ substantia hoc idem signific̃
et petrus. latet eos hoc uolentes qm̃ caeli eraa
abinitio et t̃ra deaqua: et ꝑ aquã dĩ sermo sũb¬
sĩstit. ꝑ quae prior mundus inundatus dilu¬
uio periit: Caelũ aut̃ quinuncs̃ et t̃ra eadem ra¬
tione seruantur igniꝰ qđ quo sensu accipiendũ
sit post modũ docet. Nouos aũt cȩlos et nouã t̃rã¬
et aliã t̃rã uidebimus sed ueteres et antiquos
in melius cõmutectos:¬

Expanded text:
eque enim illud quod in alio loco scriptum est: Luna fulgebit ut sol, et sol septuplum lumen accipiet , interitum significat pristinorum, sed commutationem in melius. Quod ut possit intelligi, nostrae conditionis ponamus exempla: Infans cum in puerum creverit, et puer in juvenem, et juvenis in virum, et vir in senem, negens et Paulus apostolus loquebatur: Praeterit enim figura hujus mundi . Consideremus quid dixerit: Figura praeterit, non substantia. Hoc idem significat et Petrus: Latet eos hoc volentes: quoniam coeli erant ab initio; et terra de aqua, et per aquam, Dei sermone subsistit: per quae prior mundus inundatus diluvio periit. Coeli autem qui nunc sunt et terra, eadem ratione servantur igni : quo sensu accipiendum sit, postmodum docet: Novos autem coelos, et novam tet aliam terram videbimus, sed veteres et antiquos in melius commutatos
Abbreviated transcription (Latin):
loriam oppressionis &diuitias desideratȩ
Ipaupertatis aperiens paulus dicit. Qua¬
simorientes &ecceuiui mus. ut tastigitti & nonmor¬
tificati. Quasi tristes semper autem giudentes.
Sicut egentes multos autem locupletantes. Tam
interhȩc oculos mentis attollere. &electos dĩ exte¬
rius oppressos. quanta intrinsecus arcepreside¬
ant uidere. Cuncta quippe quaeforis eminent
occultis eorum obtutibus perdis pectum iacent.
Nam superse interius rapti. in altum animũ figuNT.
& quȩq: in hacuita patiuntur. quasi longe in fra
labentia atq a sealiena conspiciunt. Atq itadxe¬
rim: Dum mente extra carnem fieridecertant:
paene ipsa quaetolerant ignorant :

Expanded text:
loriam oppressionis, et divitias desideratae paupertatis aperiens, dicit: Quasi morientes, et ecce vivimus; ut castigati, et non mortificati; quasi tristes, semper autem gaudentes; sicutinter haec oculos mentis attollere, et electos Dei exterius oppressos quantae intrinsecus arci praesideant videre. Cuncta quippe quae foris eminent, occultis eorum obtutibus per despectum jacent. Nam, super se interius rapti, in alto animum figunt; et quaeque in hac vita patiuntur, quasi longe infra labentia atque a se aliena conspiciunt; atque, ut ita dixerim, dum mente extra carnem fieri decertant, pene ipsa quae tolerant ignorant. In
Abbreviated transcription (Latin):
t̃samu hel plangebat saul. et dñs atqis alua
os necũ rursus uenero aduos humiliet medr̃¬
m̃s et lugeã multos qui ante peccauer̃ et non
aeger̃ paenitentiã. unde cõpaciens affectu. et ad
alios loquit̃ . quis infirmat᷑ et ñ infirmor quis
scandaliratur. et ñ ego uror:¬

Expanded text:
t Samuel plangebat Saul , et Dominus atque Salvatos: Ne cum rursus venero ad vos, humiliet me Deus, et lugeam multos qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Unde compatientis affectu et ad alios loquitur: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego no
Abbreviated transcription (Latin):
s. p̃formauit. Sed pͥus quã ad pͥmordialium
cet inserere. Si enĩ multiplex rerũ omĩum
diuisio it̃ũq aduncitio multi plicit̃ dedemons¬
traiti fuerit : ad cognitionẽ pͥncipaliũ cauisc¬
rũ q̃ pͥncipalit̃ adõ conditaes patefcttiuia
sticilius a parebit. p̃sertim cũ ipsius diuisto
anrã p̃diceti diuisione innullo discrepare
uidett᷑. Excepto qđ ille sensibilẽ creciturt᷑
discernit. sic̃ sequentia demons trabunt.
quã subdiuisi onẽ sensibilis creaturae ad
mat̃iem nȩ q̃stionis t̃ciȩ ꝓ ut ds̃ dederit re

Expanded text:
formavit. 3. Sed priusquam ad primordialium cet, inserere. Si enim multiplex rerum omnium divisio, iterumque adunatio, multipliciter demonstrata fuerit, ad cognitionem principalium causarum, quae principaliter a Deo conditae sunt, patefacta via facilius apparebit; praesertim cum ipsius divisio a nostra praedicta divisione in nullo discrepare videatur, excepto quod ille sensibilem creaturam, discernit, sicut sequentia demonstrabunt. Quam subdivisionem sensibilis creaturae ad materiem nostrae quaestionis tertiae, prout Deus dederit, re
Abbreviated transcription (Latin):
MINSUPERIORILIBRO OEUNIUER¬
scilis naturae uniuersali diuisione non
qs ĩ generis informas seu totiꝰin partes.¬
Non enĩ ds̃ ẽ creatura t nec creatura species
dĩ. Si c crecituranonẽ genꝰdĩ. neq ds̃ species
creciturae : eadẽ ratioẽ in toto ⁊ partib
ds̃ siqͥdẽ ñ ẽ totũ creaiturae. neq cretitura
parsdĩ quomodo nec crecitura ẽ totum
dĩ neq ds̃ parscreaturae quãius altiori
theoria uxta gregoriũ ceo logũ pcirsdi
simꝰ qui humana participamꝰ naturam

Expanded text:
in superiori libro de universalis Naturae universali divisione, non quasi generis in formas, seu totius in partes--non enim Deus genus est creaturae, nec creatura species Dei, sicut creatura non est genus Dei, neque Deus species creaturae: eadem ratio est in toto et partibus: Deus siquidem non est totum creaturae, neque creatura pars Dei, quomodo nec creatura est totum Dei, neque Deus pars creaturae: quamvis altiori theoria juxta Gregorium Theologum pars Dei simus, qui humanam participamus naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
uidetintur. cũ etis mouetint ⁊ multii cilia
inquib diuinȩ uirtutis obscura conspicit᷑¬
conspicit᷑ similitudo Ipscaenĩ ẽ suꝑomnem
similitudinẽ. om̃emq excellit exẽplũ q̃dũ¬

Expanded text:
videantur, cum eas moveant? Et multa alia, videantur, cum eas moveant? Et multa alia, in quibus divinae virtutis obscura conspicitur similitudo. Ipsa enim est super omnem similitudinem, omneque excellit exemplum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
etĩ aspiciant. quantũ poss̃ qđ aspicereposs̃
ldeoq moueri puitit᷑ quicira dios occulorũ
ut cid se moueant᷑ ꝑ mouet hoc ẽ. occulorum
motionis aduidendũ causa ẽ. Et nemireris
cuidiens naiturã lucis q̃ est ignis. totũ mun¬
dũ sensibilẽ implere inmuttibilẽq ubiq eẽ.
Nã i scs̃ dronisius hoc doc& in libro deeccła
ierarchia. Scs̃ itẽ basilius in excimero eti¬
dẽ affirmat. subsitintiã quidẽ luminis ubi¬
siue pcirius naturali quadã oꝑcitione ꝓ¬
rũꝑe. nut solũ in lumin& sed ut motibus
ccel estiũ corporũ omẽ tẽpus clistenguat. Quit
dicã de artib quasscipientes liberales
apellant disciplinans q̃dũ insem & ipsis
ꝑsem& ipsa plenȩ integrȩ immuttibilesq ꝓma¬
nent. moueri tam̃ dicunt. quandorationabi¬
lis animi contuitũ ad seq̃rendas inuenien¬
daisq ꝑmouent. ⁊ cid seconsiderandas attra¬
hunt. litiut ⁊ ipsȩ dũ ꝑse ut diximꝰ immutti¬
biles sunt: moueriitim̃ inm̃tib scipientũ

Expanded text:
aspicere possunt, ideoque moveri putatur, quia radios oculorum, ut ad se moveantur, permovet, hoc est, oculorum motionis ad videndum causa est. Et ne mireris audiens, naturam lucis, quae est ignis, totum mundum sensibilem implere, immutabiliterque ubique esse; nam et sanctus Dionysius hoc docet in libro de caelesti Ierarchia: sanctus item Basilius in Exemero eadem affirmat: substantiam quidem luminis ubisive parvis, naturali quadam operatione prorumpere, non ut solum illuminet, sed ut motibus caelestium corporum omne tempus distinguat. Quid dicam de artibus, quas sapientes liberales appellant disciplinas, quae, dum in semetipsis per semetipsas plenae, integrae, immutabilesque permanent, moveri tamen dicuntur, quando rationabilis animi contuitum ad se quaerendas inveniendasque permovent, et ad se considerandas attrahunt, ita ut et ipsae, dum per se, ut diximus, immutabiles sunt, moveri tamen in mentibus sapientum
Abbreviated transcription (Latin):
amare uidere. mouere. Ite ꝑseipsũ. a mari ẽ.
uideriq moueriq Non ttim̃ ꝑseipsũ moueri
ẽ. neq uideri. neq amari. qm̃plus ẽ. quã ut
possit amari. ⁊ uideri ⁊ moueri. amat igitur
scipsũ ⁊ amait᷑ ia seipso in nob ⁊ inseipso necto
nĩ seipsũ. necamat᷑ a seipso. in nob unseipso.
sed plusquã amat. ⁊ amat᷑ in nob̵ ⁊ inseipso.
Videt seipsũ ⁊ uid& a seipso. inseipso ⁊ in nob̵.

Expanded text:
mari est, viderique, moverique: non tamen per seipsum moveri est, nec videri, neque amari, quoniam plus est, quam ut possit amari, et videri, et moveri. Amat igitur seipsum et amatur a seipso, in nobis et in seipso: nec tamen amat seipsum nec amatur a seipso, in nobis et in seipso, sed plus quam amat et amatur in nobis et in seipso. Videt seipsum et videtur a seipso, in seipso et in nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. spesies ł formae in quib: omtiiũ rerum
sticien darũ pͥus quã eeñt in cõmuttibiles
rationes condites. solent uocdri. De quibus
latius in ꝓcessuoꝑis dicemꝰ testimoniisq scõrs
paitrũ roborauimus. ec nec in merito sic
niũ rerũ rationes quas faciendas tẽ uo¬
luit pͥus quã in genercris peties numer osq atq
differenticis cet̃aq q̃ in condita crecitura

Expanded text:
ibus omnium rerum faciendarum, priusquam essent, incommutabiles rationes conditae sunt, solent vocari. De quibus latius in processu operis dicemus, testimoniisque sanctorum Patrum roborabimus. Et nec immerito sic nium rerum rationes, quas faciendas esse voluit, prius quam in genera et species numerosque atque differe
Abbreviated transcription (Latin):
quã sed unũ sunt In nrã uero cheorici dũ cilia᷑
rationẽ dedõ concipimꝰ scđm considerationẽ
pͥncipii aliã uero iuxtti finis contẽplationem
duae uelutiq̃dã formae eẽ uident᷑. Ex una eadẽ¬
q̃ simplicittite diuinȩ nacurȩ ꝓpt̃ duplicẽ nie
conteplaitionis intentionẽ formate. Recte uides
redigere: Nonenĩ telat& ut aestimo. qđ sic̃ prima
& quariti increatore : liti scđa ⁊ t̃cia increa¬
tura racionaibilit̃ cognoscunt᷑. Scđa ut prẽ

Expanded text:
 sed unum sunt, in nostra vero theoria dum aliam rationem de Deo concipimus secundum considerationem principii, aliam vero juxta finis contemplationem, duae veluti quaedam formae esse videntur, ex una eademque simplicitate divinae naturae propter duplicem nostrae contemplationis intentionem formatae. MAG. Recte vides.redigere? Non enim te latet, ut aestimo, quod, sicut prima et quarta in Creatore, ita secunda et tertia in creatura
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̃cicĩ ñsolũ in nr̃a cõteplatione gignunt᷑
sed & ic̃ in ipsarurũ ereacuras ũ natu¬
ra reꝑiunt᷑ inqua eciusae ab effectib sepci¬
rant᷑ ⁊ effectus ccuisis ad unant᷑ qm̃ inuno
genere crecitura dico unũ sunt. Dequac¬

Expanded text:
et tertiam, non solum in nostra contemplatione gignuntur, et tertiam, non solum in nostra contemplatione gignuntur, sed etiam in ipsa rerum creatarum natura reperiuntur, in qua causae ab effectibus separantur, et effectus causis adunantur, quoniam in uno genere, in creatura dico, unum sunt. MAG. De quat
Abbreviated transcription (Latin):
uno eodẽq genere cretite uidelic& naturae
continent᷑. atq in etiunũ sunt. Formae siquidẽ
ingenere unũ sunt. nũittiq uides quait t̃uor
formarũ p̃dictarũ ducis quidẽ primam
uidelic& & quarit̃ increcitorẽ. ducis scđam
dico & t̃ciã increaturã recollectas. Plane
uideo ammodũq ã miror rerũ subtilita tẽ
nã ducie p̃dictȩ p̃formae non in dõ sed in nrã
cõtẽplcitione discernunt᷑ ⁊ non dĩ sedratio¬
nis nraẽ formaes ꝓpc̃ duplicẽ principi atq
finis considerationẽ. neq indõ in unã formã
redigunt᷑ sed in nrã theoria q̃dũ pͥncipiũ
isinẽ considerat. ducis quas dã for mcis
contẽplationis in seipsi cretit quasi t̃um
inuncĩ formã cheoriae uidet᷑ redigere dũ de
simpliciduunce naturae unittite incipit
tractare Principiũ enĩ ⁊ finis diuinae natu¬
rae ꝓpͥa nomina ñs sed habitudinis ei a deci
q̃ condicti sunc. Abipscien ĩ incipiunt atq
pellari. Aliae uͦ due formae scđcm dico

Expanded text:
uno eodemque genere, creatae videlicet naturae, continentur, atque in ea unum sunt. Formae siquidem in genere unum sunt. Num itaque vides, quattuor formarum praedictarum duas quidem, primam videlicet et quartam, in Creatorem, duas, secundam dico et tertiam, in creaturam recollectas? DISC. Plane video, admodumque admiror rerum subtilitatem. Nam duae praedictae formae non in Deo, sed in nostra contemplatione discernuntur, et non Dei, sed rationis nostrae formae sunt, propter duplicem principii atque finis considerationem; neque in Deo in unam formam rediguntur, sed in nostra theoria, quae dum principium et finem considerat, duas quasdam formas contemplationis in seipsa creat, quas iterum in unam formam theoriae videtur redigere, dum de simplici divinae naturae unitate incipit tractare. Principium enim et finis divinae naturae propria nomina non sunt, sed habitudinis ejus ad ea, quae condita sunt. Ab ipsa enim incipiunt, atqupellari; aliae vero duae formae, secundam dico
Abbreviated transcription (Latin):
neq eretit᷑ iqr dõ ppositionib: ⁊ simili¬
tudinib: neq differentiis ẽ dictũ de ea¬
rundẽ reditu atq collectione ea disci¬
plinciquã aNAΛΙΤΙΚ ΗÑ philo sophi
uocant breuit̃ dicendũ uideo. Hoc qqͣ
ordo poscit. nulla enĩ racionabilis di¬
uisio ẽ siue eẽntiae ingenera siuege¬
neris in formas inumeros siue totiꝰ
in partes : q̃ ppͥae partitio nominatur¬
siue uniuer sictitis in et q̃uera ratio in ipsci con¬
tẽplat᷑ : q̃ noni t̃u possit redigi ꝑeodẽ gradis
ꝑ quos diuisio pͥus fuerat multi pliccitti. do¬
nec ꝑuenicit᷑ ad illũ unũ in separcibi liter
inseipso manens. ex quo ipsa diuisio pͥmor¬
diũ sũpsit sed pͥus de ẽTOrMΟΛΟΓIΑ ipsius

Expanded text:
ia de oppositionibus et similitudinibus deque differentiis est dictum, de earundem reditu atque collectione ea disciplina, quam ἀναλυτικὴν Philosophi vocant, breviter dicendum video. DISC. Hoc quoque ordo poscit. Nulla enim rationabilis divisio est, sive essentiae in genera, sive generis in formas et numeros, sive totius in partes, quae proprie partitio nominatursive universitatis in ea, quae vera ratio in ipsa contemplatur, quae non iterum possit redigi per eosdem gradus, per quos divisio prius fuerat multiplicata, donec perveniatur ad illud unum inseparabiliter in seipso manens, ex quo ipsa divisio primordium sumpsit. Sed prius de etymologia ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
cendens ab uno quodã diffinito ad infinitos
numeros uidet᷑. hoc ẽ generalissimo usq
adspecicilissimũ. Onis uero recollectio
ueluti quidã reditꝰ iterũ aspecialis simo
inchocins : ⁊usq ad genercilissimũ ascendens
tione in diuiduorũ in formas. formarum
ingeneras Generũ inΟΥCIAC ΟΥCIALUM
uiscipientic̃ & prudentiam ex quib: omis
diuisio orit᷑ in eas dẽq firmait᷑ Satis dic¬

Expanded text:
cendens ab uno quodam definito ad infinitos numeros videtur, hoc est generalissimo usque ad specialissimum. Omnis vero recollectio veluti quidam reditus iterum a specialissimo inchoans, et usque ad generalissimum ascendens, tio individuorum in formas, formarum in genera, generum in οὐσίας, ousiarum in sapientiam et prudentiam, ex quibus omnis divisio oritur, in easdemque finitur. DI
Abbreviated transcription (Latin):
deo ppositiomb: p̃dicarꝰ naiturȩ formarum
breuit̃ in priori disputtitione iã dictũ ẽ con¬
si derauimꝰ enĩ quomodo resultat c̃cia pͥmae.
ã bae siqͥdẽ ueluti quoda dicoretro ad seiniu¬
cem eregione opposittie respiciunt. Creattiem̃
ut diximꝰ ⁊ ñ creans opponit᷑ ereantii ñ creatȩ:
Similit̃ sełti forma ediũso respicit quarttm
Opponit᷑ enĩ cretuti ⁊ ñ cretins. neq crecutie
neq crecinti. Vniũ salẽ unciturã formas ha
quodã modo format᷑ dũdehac ipsa tracttire
nitit᷑ : Nc̃ ꝑseipset̃ uniũ sanatura non ubiq
formas recipit: ẽcĩ siquidẽ dõ ⁊ crectura con¬
tineri ñ in congruedicimꝰ : ac ꝑ hoc inquantũ
crẽcitrix ẽ : Nullã formã accipit inseipsa
formate uͦ. a se naiturȩ multi formiititẽ p̃s¬
itit. Ic̃ nunc desimilitudine earũ deq dif¬
ferentia c̃siderandũ eẽ arbitror. Non alit̃
ordo rerũ exigit. Scđa forma pͥmcie similis ẽ¬

Expanded text:
de oppositionibus praedictarum naturae formarum breviter in priori disputatione jam dictum est--consideravimus enim, quomodo resultat tertia: primae ambae siquidem veluti quodam diametro ad se invicem e regione opposita respiciunt; creata enim, ut diximus, et non creans opponitur creanti et non creatae: similiter secunda forma e diverso respicit quartam; opponitur enim creata et creans neque creatae neque creanti: universalem vero naturam formas haquodammodo formatur, dum de hac ipsa tractare nititur; nam per se ipsam universa natura non ubique formas recipit; eam siquidem Deo et creatura contineri non incongrue dicimus, ac per hoc, in quantum creatrix est, nullam formam accipit in seipsa, formatae vero a se naturae multiformitatem praestat--jam nunc de similitudine earum deque differentia considerandum esse arbitror. DISC. Non aliter ordo rerum exigit. MAG. Secunda forma p
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmor dicilib: cciuscis unitti atq unũs. ad
quã unittitẽ reuersurai in eti aet̾nalit̃ atq
inmuttibilit̃ manebunt. Sed dehac quartai
uniuer sittitis consideratione q̃ in solodõ
intelligit᷑ quẽ ammodũ ⁊ pͥma suo locolatius
disputtibit᷑ qucintũ luxm̃tiũ donauerit.
qđ cut̃ deprima ⁊ dequar tt dr̃ hocẽ nec
illa nec ista cretit᷑ cũ illa ⁊ istti unũ sint.
Vtraeq enĩ dedo p̃dicant᷑. nulli intelligen¬
tiũ obscurũ eẽ arbitror. Anullo enĩ creat᷑
qđ causa suꝑiori se ł sibi coequalicar& ẽ
enĩ pruci omiũ cciusci. ds̃ quẽ ni hil p̃ce¬
dit nil ei co intelligit᷑ qđ sibi coeẽntiale
ñ sit. Vides ne ittiq pͥmam aiquar tt̃ natae
formã in unũ ẽẽ reuocatas. Satis uideo

Expanded text:
libus causis unita atque unum sunt. Ad quam unitatem reversura, in ea aeternaliter atque immutabiliter manebunt. Sed de hac quarta universitatis consideratione, quae in solo Deo intelligitur, quemadmodum et prima, suo loco latius disputabitur, quantum lux mentium donaverit. Quod autem de prima et de quarta dicitur, hoc est, nec illa nec ista creatur, cum et illa et ista unum sint, utraeque enim de Deo praedicantur, nulli recte intelligentium obscurum esse arbitror; a nullo enim creatur, quod causa superiori se vel sibi coaequali caret. Est enim prima omnium causa Deus, quem nihil praecedit; nil ei cointelligitur, quod sibi coessentiale non sit. Videsne itaque, primam et quartam naturae formam in unum esse revoc
Abbreviated transcription (Latin):
sec sticiendi⁊ agendi sine ullo motu qͥ scłm
accidens possit intellegi. suꝑomnẽ motum
Omniũ nc̃q motũ . omiũq accidentiũ si c̃
omiũ eẽntiaar ũ causaẽ atq pͥncipium.
Ethoc in dubittint̃ concesserĩ. Quidigit᷑
a liud restat. nisi ut intelligas omninone¬
cesse. eẽ . ut quẽ ã modũ ab ipso ⁊ eẽ acigere
& faicere ꝓpͥe aufert᷑ liti a patii fieri aufe

Expanded text:
um faciendi et agendi, sine ullo motu, qui secundum accidens possit intelligi, super omnem motum. Omnium namque motuum, omniumque accidentium, sicut et omnium essentiarum, causa est atque principium. DISC. Et hoc indubitanter concesserim. MAG. Quid igitur aliud restat, nisi ut intelligas, omnino necesse esse, ut, quemadmodum ab ipso et esse, et agere, et facere proprie aufertur, ita et pati et fieri auf
Abbreviated transcription (Latin):
conuersio: Ordo exinit ut uideo breuẽ
complexionem deeo quoda gere ⁊ patri.
seufacere & fieride dõ ꝓprie p̃dicare Nemo
ualeat colligas. Ac sit̃ minũ libello impo
nas. Iandudum dedisti nuftllor non
aliuddõ eẽ ⁊ cigere seu sticere sedunum
atq id ipsũ eiẽ & eẽ & agere ⁊ sticere nonenĩ¬

Expanded text:
conversio. DISC. Ordo exigit, ut video, brevem conversio. DISC. Ordo exigit, ut video, brevem complexionem de eo, quod agere et pati, seu facere et fieri de Deo proprie praedicare nemo valeat, colligas, ac sic terminum libello imponas. MAG. Jamdudum dedisti, ni fallor, non aliud Deo esse et agere seu facere, sed unum atque idipsum ei e
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ & cũit̃um theologi ⁊ om̃ã ꝓuenientem
& mutabilẽ dicunt in muttibilẽ non ne diui¬
nitꝰ ⁊ hoc intelligendũ. Mouerienĩ ipsũ pie
arbitrandũ non scđm delectttionẽ aut
aliencitionẽ. aut alt̃naitionẽ. aut conũsionẽ
aut localẽ motũ ñrectũ ñcir calarit̃ feren¬
tẽ ñ exambobus ñ intelligibilẽ . ñ ammabilẽ.
ñ naturalẽ. sed ineẽntiã ducere dm̃ & conti¬
nere omã ⁊ uniũ salit̃ omĩb p̃uidere. &
adeẽ omĩb: ominiũ in mensurabilicircũ¬
sttintia. ⁊ in existeritici om̃ ꝓuidis ꝓces¬
sionib: sed & omniũ dĩ immuttibili diui¬
nitꝰ rcitione concedunt laudare ⁊ rec¬
tus quidẽ inflexibilis intelligenđ. ⁊ in re¬
uocabilis ꝓ cessio oꝑationũ ⁊ exipso om¬
niũ generatio. Flico edes uͦ idẽ obliquis
siti tercilis ꝓcessio ⁊ fertilis sititus. qđ
cuit̃ scđm cyclum id ipsũ ⁊ media ⁊ ex¬
tre ma continens & continenda contine¬
re. & inidipsum abypso ꝓuenien tium

Expanded text:
enientem, et mutabilem dicunt immutabilem? Nonne divinitus et hoc intelligendum? Moveri enim ipsum pie arbitrandum, non secundum delationem, aut alienationem, aut alternationem, aut conversionem, aut localem motum, non rectum, non circulariter ferentem, non ex ambobus, non intelligibilem, non animalem, non naturalem, sed in essentiam ducere Deum, et continere omnia, et universaliter omnibus providere, et adesse omnibus omnium immensurabili circumstantia, et in existentia omnia providis procesionibus. Sed et motum Dei immutabili divinitus ratione concedendum laudare, et rectus quidem inflexibilis intelligendus, et irrevocabilis processio operationum, et ex ipso omnium generatio: elicoeides vero, id est, obliquus stateralis processio, et fertilis status: quod autem secundum cyclum, id ipsum, et media, et extrema continens et continenda continere, et in ipsum ab ipso provenientium
Abbreviated transcription (Latin):
norũ mistiorũ scienticĩ scicrae introduxer̃.
aut pcissionẽ idẽ motũ ex alt̃o uenientẽ ad
altum. Cuiꝰ finis ẽ in pcissibilitas. auto ꝑatio
suicausa ẽ. aliqui ungenitũ. ⁊ carens prin¬
cipio ⁊ in cõmuttibile. eẽt. Merito ad nul¬

Expanded text:
sacre introduxerunt; aut passionem, id est, motum ex altero venientem ad alterum, cujus finis est impassibilitas; aut operatisui causa est; alioquin et ingenitum, et carens principio, et incommutabile esset, merito ad nul
Abbreviated transcription (Latin):
marũ appetit cũ sit ꝑseipsũ in finitꝰ ⁊ plus quam
infinitꝰ. Est enĩ infinitis omniũ in finicitũ qđ
igit᷑ nulla formaco artat᷑ ł diffinit᷑ quia nul¬
lo intellectu cognoscit᷑ raicioncibilius dicitur.
in forme quã forma qr ut sȩpȩ dictũ ẽ ueriꝰ ꝑne
gcitionẽ decid aliqͥd p̃dicare. possumꝰ quã ꝑ
ad sirmationẽ. Scdc̃i in etĩq̃cretit᷑ ⁊ cretit. seqͥ ÷

Expanded text:
cum sit per se ipsum infinitus et plus quam infinitus; est enim infinitas omnium infinitatum. Quod igitur nulla forma coartatur vel definitur, quia nullo intellectu cognoscitur, rationabilius dicitur informe quam forma, quia, ut saepe dictum est, verius per negationem de Deo aliquid praedicare possumus, quam per affirmat
Abbreviated transcription (Latin):
sps̃ patris urĩ qͥloqͥt᷑ in uob. Verarano cogit
nos dealus similib: similit̃ credere dicerein¬
telligere. Nonuos estis quiamatis qui uide¬
tis qͥ mouetis sed sps̃ patris urĩ quiloquit᷑
in uob. uerittitẽ deme ⁊ patreme ⁊ seipso.
Ipse amat ⁊ iudetme ⁊ patrẽ meũ. ⁊ seipsũ
in uob. ⁊ mou& seipsũ in uob ut diligatis me

Expanded text:
s Patris vestri, qui loquitur in vobis, vera ratio cogit nos de aliis similibus similiter credere, dicere, intelligere. Non vos estis, qui amatis, qui videtis, qui movetis, sed spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis veritatem de me et Patre meo et seipso, ipse amat et videt me, et Patrem meum et seipsum in vobis, et movet seipsum in vobis, ut diligatis me
Abbreviated transcription (Latin):
dictaui deris. Processio nãq cretiturarũ
etirundẽq redicꝰ Itti simulnationi occurrꝰ
etis in quirenti. ut a se inuicẽ inseparabiles
eẽ uidetint᷑. Et nemo deuna ab solute sine
alterius insertione. hoc ẽ deꝓcessione sine
reditu⁊ collectione. ⁊ conuersim. dignũ
quidratũq potest explanare. Disputtitio¬
nis series nil aliud exigit quã ut potest
pͥmae quaestionis considerationẽ ad scđã
cretit ⁊ ñ nisi in primor dicilib: cusis
rerũ ut aestimo intesligenda ẽ. Ipse¬

Expanded text:
dicta videris. Processio namque creaturarum dicta videris. Processio namque creaturarum earumdemque reditus ita simul rationi occurrunt eas inquirenti, ut a se invicem inseparabiles esse videantur, et nemo de una abosolute sine alterius insertione, hoc est, de processione sine reditu et collectione, et conversim, dignum quid ratumque potest explanare. DISC. Disputationis series nil aliud exigit, quam ut post primae quaestionis considerationem ad secundam et non nisi in primordialibus causis rerum, ut aestimo, intelligenda est. Ips
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tibiuidet᷑. nũ alia tendendaẽ. semitti
cidinuestigationẽ ꝓposittirũ q̃stionum.
quã ut nc̃ scđam naiturae formã queramus c
qm̃ deprima in pͥorilibroquantũ sticuł¬
ctis suppetebcit considercuumꝰ inquo¬
magis dedecẽ inrerũ omniũ generib: qđ ꝓpͥae
decretitrice omniũ causa dici non possunt
disputtitũ ẽ quaĩ de omniũ caiusa. nã q̃ deeti
dicends ad quartae formae consideratio¬
nẽ reser uandaeẽ iudicauimꝰ. Non qđ & ibi
dediuinci natura ꝓpͥequid aut digne nos
dicturos eẽ ꝓmitttimꝰ sed qđ deredituom¬
niũ in etĩ ꝑ pͥmordiciles caiusais quantũ ipsci
dederit dicturisumus. Sicut in hae scđa
inquisitione maxim cie intentionis nr̃ȩ
ꝓpositũ dõ largiente consticutũ ẽ q̃ dam
dicere deꝓcessione cretiturarũ abunci ac pri
genera diuerscs formas numerosq in in¬
finitũ ⁊ nemireris siquȩdã in hoc libro de
reditu creciturarũ ad pͥncipiũ suifinemq

Expanded text:
est semita ad investigationem propositarum quaestionum, quam ut nunc secundam naturae formam quaeramus, quoniam de prima in priori libro, quantum facultas suppetebat, consideravimus, in quomagis de decem rerum omnium generibus, quod proprie de creatrice omnium causa dici non possunt, disputatum est, quam de ipsa omnium causa? Nam quae de ea dicenda sunt, ad quartae formae considerationem reservanda esse judicavimus, non quod et ibi de divina natura proprie quid aut digne nos dicturos esse promittamus, sed quod de reditu omnium in eam per primordiales causas, quantum ipsa dederit, dicturi sumus. Sicut in hac secunda inquisitione maxime intentionis nostrae propositum, Deo largiente, constitutum est, quaedam dicere de processione creaturarsasque formas numerosque in infinitum. Et ne mireris, si quaedam in hoc libro de reditu creaturarum ad principium sui finemque
Abbreviated transcription (Latin):
simul ⁊c̃gerimꝰ exmultis pͥmo inducis cõp̃en¬
dentes eũ amatoricis uniũ salit̃ uirtutes.
Quarũ potenitifus ⁊ pͥncipttꝰ omnino ex omĩ¬
ũ sũmitaite omis amoris inm̃surabilis causa
⁊cid quã extendit᷑ c̃natura lit̃ unicuique
existentiũ ⁊ existentib: omib: uniũ salis
amor. Idẽ in eisdẽ age. nc̃ ⁊ asit̃ũ hoc. ẽ amo¬
ris uirtutes in unũ c̃gregtintes diccimꝰ qr
unã q̃dã ẽ simplex uirtꝰseipscĩ mouens. ad
unitiuit̃ quandã tẽꝑanticĩ exoptimo existen¬
ad obtuliũ exseipsci ⁊ ꝑseipsc̃ ⁊ cid seipsem

Expanded text:
is, primo in duas comprehendentes eum amatorias universaliter virtutes, quarum potentatur et principatur omnino ex omnium summitate omnis amoris immensurabilis causa, et ad quam extenditur connaturaliter unicuique existentium et existentibus omnibus universalis amor. Idem in eisdem: Age nunc, et has iterum, hoc est, amoris virtutes in unum congregantes dicamus, quia una quaedam est simplex virtus, seipsam movens ad unitivam quandam temperantiam ex optimo usque existenad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ manens ⁊ infinitũ . ⁊ incir cũ scriptũ eẽt
Nenĩ patinaturalit̃ in ẽ. qđ natur alit̃ in¬
passibile ẽ. qđ neq amat᷑ ab alio aut mo¬
uet᷑ ad aluid qͥd ꝑamorẽ. Solius enĩ dĩ ẽ
finis eẽ ⁊ ꝑfectio ⁊ in pcissibilitas. Merito
in cõmuitibilis ⁊ pleni & in passibilis. Eo

Expanded text:
et manens, et infinitum, et incircumscriptum esset. Non enim pati naturaliter inest, quod naturaliter impassibile est, quod neque amatur ab alio, aut movetur ad aliud quid per amorem. Solius enim Dei est finis esse et perfectio et impassibilitas, merito incommutabilis, et pleni, et impassibilis: eo
Abbreviated transcription (Latin):
quã format᷑. qđ cũq enĩ deipso negtiueris
uere negibis. Non ciuĩt omẽ qđ cũq firma¬
ueris uerefirmabis. Si quidẽ siapꝓbaue¬
ris hocłh illud eẽ stilsititis redargueris.
uercix eẽ uideberis. qr nihilhorũ q̃ sunt
⁊ q̃ non sunt ẽ. Ad quẽ nemo pocest accedere. ⁊

Expanded text:
quam affirmatur. Quodcunque enim de ipso negaveris, vere negabis: non autem omne, quodcunque firmaveris, vere firmabis. Siquidem si approbaveris, hoc vel hoc illum esse, falsitatis redargueris, verax esse videberis, quia nihil horum, quae sunt et quae non sunt, est; ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
eierat sticere : Nc̃ qđ ei coet̾nũ ñ ẽ atq co¬
eẽntiale. Aut aliud ex tra eũ ẽ. aut ei acci
in ipso enĩ omã sunt ⁊ exercipsũ ni hilẽ
nullũq accidens temere dederim. alio¬
qui simplex ñ ẽ sed eẽntia. ⁊ accidentibus
q̃dc̃ cõpositio. nci sialiut cũ ipso intelli

Expanded text:
ei erat facere. Nam quod ei coaeternum non est atque coessentiale, aut aliud extra eum est, aut ei accidin ipso enim omnia sunt, et extra ipsum nihil est, nullumque ei accidens temere dederim. Alioquin simplex non est, sed ex essentia et accidentibus quaedam compositio. Nam si aliud cum ipso intelli