comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾iecta confessione purificari. qr sidelis es in uerbis tu¬
is. & quȩ ꝓcesserunt de labus tuis non facies irrita. Non
st̃ enĩ consũmatȩ miserationes tuȩ.neq pdisa est ĩ hac
uita quocumq casu ruentibus frgendi fiducia. qm̃ ĩ
om̃igeno peccato posiuisti reditũ: & seruasti poenitentiã
in remedio pectatoris. nolo dicens mortẽ impu. doneo
reũtat᷑ ⁊ uiuat. Et iterũ. Si dicente me ad impiũ mo¬
rieris. conũsus ab impiedate sua pęnitentiã egerit. iu¬
stitiã fecerit. in. mandatis uitȩ amibulauerit. & reliqͣ
uita uiuet & non morietur. Et in iheremia. Repen¬
te loquar aduersus gentẽ & aduersus regnũ. ut era¬
dicẽ & destruã & disperdam illud. Si pęnitentiã ege¬
rit gens illa a malo suo qđ locutus sum aduersus eã.
agam & ego pęnitentiã suꝑ malo quod cogitaui ut fa

Expanded text:
interjecta confessione, purificari, quia fidelis es in verbis tuinterjecta confessione, purificari, quia fidelis es in verbis tuis, et quae processerunt de labiis tuis non facies irrita; non sunt enim consummatae miserationes tuae; neque praecisa est in hac vita quocunque casu ruentibus surgendi fiducia; quoniam in omnigeno peccato posuisti reditum, et servasti poenitentiam in remedio peccatoris: Nolo, dicens, mortem impii, donec revertatur, et vivat . Et iterum: Si dicente me ad impium, Morieris, et conversus ab impietate sua poenitentiam egerit, justitiam fecerit, in mandatis vitae ambulaverit, et reliqua, vita vivet, et non morietur . 21. Et in Jeremia: Repente loquar adversus gentem, et adversus regnum, ut eradicem, et destruam, et disperdam illud; si poenitentiam egerit gens illa a malo suo, quod locutus sum adversus eam, agam et ego poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
numerabiliũ miserationũ tuarũ a labe discriminis sur¬
gere. paulatĩ retinens erexit he ad spem indulgentię
pietas tua. ut in fide nichil hesitans petã ueniam. &
non moriar s: uiuã. Ideo reuersus ad ꝑcutientẽ me
& habentẽ potestatẽ suꝑ plagas meas te scilicet dñm
dm̃ meũ curuo tͥ genua mea. ⁊ sedula oratione cũ ẽ¬
fessione poenitudinis in ẽtritione ieunui dep̃corte. danᷤ
głam nomini tuo in laude & benedictione frequentis¬
sima. hoc enim dociusti me in solitudine conclusions
meȩ. Num quđ non ħ modo reparabis casus runȩ meȩ̨
Credo plane quod facias. habeo igit᷑ spẽ in confessione.
in qͣ c̃stantissime solidatus nec desperaui. nec desperabo.
s̃ ꝑfecta utar siducia. qua erasa & abolita de corde ne¬
quitia possim postulatione p̃missaab om̃i morte crimi¬
num ꝑ te reuiuiscere. & ab om̃i conliigne peccatorũ

Expanded text:
numerabilium miserationum tuarum a labe discriminis surnumerabilium miserationum tuarum a labe discriminis surgere paulatim renitens me direxit ad spem indulgentiae pietas tua, ut in fide nihil haesitans, petam veniam, et non moriar, sed vivam. 20. Ideo reversus ad percutientem me, et habentem potestatem super plagas meas, te scilicet, et Dominum meum, curvo tibi genua mea, et sedula oratione cum confessione poenitudinis in contritione jejunii deprecor te, dans gloriam nomini tuo in laude et benedictione frequentissima. Hoc enim docuisti me in solitudine conclusionis meae. Nunquid non hoc modo reparabis casus ruinae meae? credo plane quod facias. Habeo igitur spem in confessione, in qua constantissime solidatus nec desperavi, nec desperabo, sed perfecta utor fiducia; qua erasa, et abolita de corde nequitia, possim, postulatione praemissa, ab omni morte criminum per te reviviscere, et omni colluvione peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
& liberandi ligandi. ⁊ soluendi. potestas. est. Aninã
meã diu̾sorũ eriminũ tradidi nexibus illigandã. quã
& scelere pessimo. fic̃ insꝑicis uulneraui. Solue dñe.
solue iã iuncula collemei. quibus ad te du cdamo.
multiplicit᷑ obligatꝰ. & enudat uulnere miseratꝰ
adhibe medicinã. Redde mͥ p̾stina  sanitatẽ.⁊ uiuet
anima mea remedio tui. Drłũ siquidẽ. arguas uul¬
nus meũ. Nec ego dirũ ẽẽ diffiteor. te tñ hoc me¬
aedificare indubitant posse consido. qr nichil
eẽ tibi difficile. nichil impossibile. credo. eoqđ om̃a
ꝑ foramen acus facile ꝓtestaris. Deliqui dñe. deliqui mul¬
tum. & hanc ob causam sicut ipse p̾cernis tribulationeᷤᷤ
meȩ dilatatę sunt. nocte & die torquentes cor meũ
Non eiũ culpa mea. nec peccatoꝵ parua ẽgeries. Ideo
multi gemitꝰ mei. & mens mea magnę ꝑturbationis
euersione mestissima. Sed conũsatione magnarũ & in¬

Expanded text:
t liberandi, ligandi et solvendi potestas est; animam t liberandi, ligandi et solvendi potestas est; animam meam diversorum criminum tradidi nexibus illigandam, quam et scelere pessimo, sicut inspicis, vulneravi; solve, Domine, solve jam vincula colli mei, quibus ad te diu clamo multipliciter obligatus, et enudato vulneri miseratus adhibe medicinam. 19. Redde mihi pristinam sanitatem; et vivat anima mea remedio tui. Dirum siquidem arguas vulnus meum, nec ego dirum esse diffiteor, te tamen hoc medicari indubitanter posse confido; quia nihil e tibi difficile, nihil impossibile credo; eo quod omnper foramen acus facile protestaris. Deliqui, Domine, deliqui multum, et hanc ob causam, sicut ipse praecernis, tribulationes meae dilatatae sunt, nocte et die torquentes 364 cor meum. Non enim culpae meae, vel peccatorum parva congeries, ideo multi gemitus mei, et mens mea magnae perturbationis eversione moestissima; sed consideratione magnarum et in
Abbreviated transcription (Latin):
es ꝑ eccasse c̃fiteor & a quo ueniã ꝓfunda cordis
humilitate deposco. Unde dne mi iħu quia mul¬
tȩ sunt miserationes in manu tua. & nͣ pateris
perire quẽ quã sed om̃s uis saluos fieri & ad agru¬
tione ueritatis uenire. qm̃ execrando morte. ñ
lȩtaris in ꝑditione uiuoꝵ. neq uis intertrũ homi¬
nis sed salutẽ . & hanc ob causam te ipsũ humilians
cũ esses deus. ut homo inueniret᷑ qui utiq perierat
fieri homo dignatꝰ es. ad te mihi redeundũ esse
de pͣuaricati onib m eis oportune decreui. Suscipe
me in manibus tuis reuertentẽ. cũ fletibus corãte. excipe
dignant᷑ preces confessionũ mearũ. & confitentẽ salua¬
re. Noli contemnere ꝓoenitentẽ dnẽ. Pęnitet me erras¬
se. & doleo nc̃ stultũ dudũ ꝑpetrasse nequissima. Sed
noli a me aũtere frciẽ tuã. quia si uis potes me mun¬
dare. Tibi eñ ortisicandi & uiuificandi. puniendi.¬

Expanded text:
et peccasse confiteor, et a quo veniam profunda cordis et peccasse confiteor, et a quo veniam profunda cordis humilitate deposco. 18. Unde, Domine mi Jesu, quia multae sunt miserationes in manu tua, et non pateris perire quemquam, sed omnes vis salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire; quoniam exsecrando mortem non laetaris in perditione vivorum; neque vis interium hominis, sed salutem, et ob hanc causam te ipsum humilians, cum esses Deus, ut homo inveniretur, qui utique perierat, fieri homo dignatus es. Ad te mihi redeundum esse de praevaricationibus meis opportune decrevi; suscipe me in manibus tuis revertentem cum fletibus coram te; excipe dignanter preces confessionum mearum, et salva confitentem; noli contemnere poenitentiam, Domine, poenitet me errasse, et doleo nunc stulte dudum perpetrasse nequissima; sed noli a me avertere faciem tuam, quia, si vis, potes me mundare; tibi enim mortificandi, et vivificandi, e
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse erit consũmatio om̃is creaturȩ. cũ fin̾e̾ mun¬
do & iudiciũ dederit. qm̃ ipse est uir que p̃parasti
iudicare uiuos & mortuos. nec iudicas tu quẽqua. sed
om̃e iudiciũ dedisti ei qui solus habet potestatẽ ꝑdere
& liberare. quia c̃placuit tibi in illo. & exaltastiꝰ eũ
suꝑ om̃es cęlos. & suꝑ om̃em principatũ &. potestatẽ
& dominationẽ. dans illi głam & honore. c̃stitu¬
ens euͣ suꝑ om̃ia opera manuũ tuarũ. & subi ciens
uniuersa sub pedib eiꝰ ꝑ que facta & c̃dita st̃ om̃ia
in cęlis & in t̾ra. uisibilia & inuisibilia. a qͦ c̃tinent᷑
in quo constant uniuersa. ꝑ que fundasti t᷑rã.
stab ilisti cȩlos. conclusisti ab yssũ. u allasti mare.
quia sapientia & c̃siliũ. uirtus. manus & dextera
tua ipsa est. concreante &. cooperante atq con¬
uiuificante om̃ia & quȩ sunt in om̃ib sp̃u scõ.
qui ate & ab eode filio tuo ꝓcedit inseparabilit᷑.
cui & ego ab in eunte ȩ̨tate fidelit credidi. cui

Expanded text:
is creaturae, cum finem mundo, et judicium dederit; quoniam ipse est vir, quem praeparasti judicare vivos et mortuos, nec judicas tu quemquam, sed omne judicium dedisti ei; qui solus habet potestatem perdere, et liberare, quia complacuit tibi in illo; exaltasti eum super omnes coelos, et super omnem principatum, et potestatem, et dominationem, dans illi gloriam et honorem, constituens eum super omnia opera manuum tuarum, et subjiciens universa sub pedibus ejus; per quem facta et condita sunt omnia in coelis, et in terra, visibilia, et invisibilia, a quo continentur, in quo constant universa; per quem fundasti terram, stabilisti coelos, conclusisti abyssum, vallasti mare; quia sapientia, et consilium, virtus, manus, et dextera tua ipse est, concreante et convivificante, cooperante atque convivificante omnia, et quae sunt in omnibus, Spiritu sancto, qui a te et ab eodem filio tuo procedit ineffabiliter; cui et ego ab ineunte aetate fideliter credidi: cui
Abbreviated transcription (Latin):
Dauit autẽ ait. Miserator & misericors dñs. patiens &
multũ misericors non scđm peccata nr̃a fecit nob̾. neq
scłm iniquitates nr̃as retribuit nobis. Et in salomone.
Misertus est dñs pęnitentibus. Et rursum. Qm̃ puis &
misericors est dñs. & remittens in tempore tribulati¬
onis peccata omnibus exquirentibus se in ueritate.
hinc euã cum prophetȩ testimonio apostolus exhor¬
tatur dicens. hodie si uocẽ eius audieritis nolite obdu¬
rare corda ur̃a. Non enĩ habemus pontificẽ qͥ ñ possit
cõpan infirmitanbus nr̃is. Ad eamus gͦ cũ siducia ad
trhonũ głȩ eius. ut miscdĩam consequamur & grãm
inueniamus in auxilio oportuno. Tu autẽ dñe labo¬
rantibꝰ iniquitate & oneratis pondere peccatoꝵ clamaᷤ.
Uenite ad me om̃s qui laboratis & onerati estis. & ego
uos requiescere faciã. Et multa alia huiusmodi. q̃

Expanded text:
David autem ait: Miserator et misericors Dominus, patiens et David autem ait: Miserator et misericors Dominus, patiens et multum misericors non secundum peccata nostra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuet nobis . Et in Salomone: Misertus est Dominus poenitentibus . Et rursum: Quoniam pius et misericors est Dominus, et remittens in tempore tribulationis peccata omnibus exquirentibus se in veritate . Hinc etiam cum prophetae testimonio Apostolus exhortatur, dicens: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra; non enim habemus pontificem, qui non possit compthronum gloriae ejus, ut misericordiam consequamur, et gratiam inveniamus in auxilio opportuno . Tu autem, Domine, laborantibus in iniquitate, et oneratis pondere peccatorum clamas: Venite ad me omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego vos requiescere faciam
Abbreviated transcription (Latin):
tenuã abluant᷑ ab his. Lauamim. mundi estote. au¬
ferte malũ cogitationũ ur̃arũ ab oculis meis. Quie¬
scite agere ꝑuerse. discite benefacere. & reliqua. Et si
fuerint peccata ur̃a quasi fenciũ. uelut nix dealba¬
bunt᷑. Et si fuerint rubra quasi uermiculus. uelut la¬
na munda erunt. & preuaricanti ac delinquenti po¬
pulo ⁊ nolenti c̃uerti de quo iam dixeras. & ꝓ ĩmani¬
tate scelerũd tua disperderes eũ: in osee: dicis
Conuersũ est in me cor meum. parit᷑ conturbata est in
o tui sc̃s. Si enĩ aũso populo nec pęnitenti qui te dere¬
linquens omnibꝰ se abominationibus. impudicitus. &
idolis subiecerat tanta patientia sustinens talẽ miscdĩã
obtulisti. quantũ placabilior esse poteris suꝑ eũ. qui ñ
est auersus abste. & pro peccato suo poenitens incur¬
uatur. dep̃catur te recte. Idcirco alius ꝓpheta clamat.
Conuͣtimini ad dñm. quia benignus & misericors est. pa¬
tiens. & multȩ misericordię.⁊ p̃stabilis suꝑ maliciã

Expanded text:
auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite agere perverse, discite bene facere; et reliqua; et si fuerint peccata vestra quasi Phoenicium, velut nix dealbabuntur, et si fuerint rubra, quasi vermiculus, velut lana munda erunt. Et praevaricanti, ac delinquenti populo, et nolenti converti, de quo jam dixeras ut pro immanitate facinorum ira tua disperderes eum, in Osee dicis: Conversum est in me cor meum, pariter conturbata est in o tui sanctus . Si enim averso populo, nec poenitenti, qui, te relinquens, omnibus se abominationibus, et impudicitiis, et idolis subjecerat, tanta patientia sustinens, talem misericordiam obtulisti, quantum placabilior esse poteris super eum qui non est aversus abs te, et pro peccato suo poenitens incurvatus deprecatur te? 25. Recte idcirco alius propheta clamat: Convertimini ad Dominum, quia benignus et misericors est, patiens et multae misericordiae, et compraestabilis super malitia .
Abbreviated transcription (Latin):
donec abstergatur ĩmunditia omnis iniquitatis. Re
pleatur os meũ ueracissimȩ confessionis sermonibꝰ. qͥb:
delectatus & parcere clement̃ studeas. & p̃stare ueni¬
am ñ moreris. fiatq mͥ fructuosa poenitudo mea.
gaudiũ ex luctu pariens. ex indigentia indulgentiã

Expanded text:
donec abstergatur omnis immunditia iniquitatis. 27. donec abstergatur omnis immunditia iniquitatis. 27. Repleatur os meum veracissimae confessionis sermonibus, quibus delectatus et parcere clementer studeas, et praestare veniam non moreris; fiatque mihi fructuosa poenitudo mea, gaudium ex luctu parturiens, ex indigentia indulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
tar. humilit̃ tenea. nullatenus dimittã. siducialit̃
dep̃cabor. in cuius miseratione ⁊ miscdĩa patet mͥ
ꝑ poenitentiã uia ad uitã. de morte. regressio ad cę¬
lũ. de inferno. recursus ad lucẽ de tenebris.
hoc ego inprimis dñe peto. & sic ad reliqua transeã
Da michi deuotissimã ad pęnitendũ mentis intentio¬
nẽ. quȩ fit acceptabilis & placita corã te. da humili¬
tatis compunctionẽ. ut suspiret mens mea ex affec¬
tu tuo. & ingemiscat in uulnere suo cordis resolu¬
ta duritia. Excita om̃s sensus p̃cordioꝵ. meoꝵ. ut
clament ad te internȩ uocis fortitudine. si forte
quandoq audias dep̃cantẽ. Cõmoueant᷑ suspiria pec¬
toris mei. & sonent in auribus tus murmurent eoꝵ¬
gemitus. Rel axa oculoꝵ meoꝵ. habenas. & largo fontiᷤ
manantis flumine. palpebrȩ meȩ ꝓfluant aquis. ut
piacula cunctoꝵ criminũ abluantur impetu lacrima¬
rũ. currantq sine defectu tramites uenarũ mei capitiᷤᷤ

Expanded text:
ttam, fiducialiter deprecabor, in cujus miseratione, et misericordia patet mihi per poenitentiae viam ad vitam de morte regressio, ad coelum de inferno recursus, ad lucem de tenebris aditus. Hoc ergo inprimis, Domine, peto, et sic ad reliqua transeam: da mihi devotissimam ad poenitendum mentis intentionem, quae sit acceptabilis, et placita coram te; da humilitatis compunctionem, ut suspiret mens mea ex affectu tuo, et ingemiscat in vulnere suo cordis resoluta duritia. Excita omnes sensus praecordiorum meorum, ut clament ad te internae vocis fortitudine, si forte quandoquidem audias deprecantem, commoveantur suspiria pectoris mei, et sonet in auribus tuis murmurans gemitus. Relaxa oculorum meorum habenas, et largo fontis manantes flumine palpebrae meae profluant aquas, ut piacula cunctorum criminum abluantur impetu lacrymarum, currantque sine defectu tramites venarum capitis mei,
Abbreviated transcription (Latin):
directũ oculos tuos. & uide ubinã ꝓstrata sis. In uiqs
sedebas expectans eos. quasi latro in solitudine. pol¬
liusti terram in fornieationibꝰ tuis. ⁊ in maliciis tͥiuis.
Quam ob rẽ ꝓhibitȩ sunt stellȩ pluuiarũ. ⁊ serotinus
imber ñ fuit. frons mulieris meretricis facta ẽ tibi.
noliusti erubescere. Ergo psaltẽ amodo uoca me.

Expanded text:
tum, et vide ubi non prostrata sis. In viis sedebas, exspectans eos, quasi latro in solitudine; et polluisti terram in fornicationibus tuis, et in malitiis tuis. Quamobrem prohibitae sunt stellae pluviarum et serotinus imber non fuit Frons mulieris meretricis facta est tibi; notuisti erabescere. Ergo saltem amodo voca me:
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ meã a uob̾. quia ego sc̃s sum dicit dñs. & ñ
irascar in ꝑpetuũ. Conũtimini reũtentes. qr ego uir
ũr. & assumã uos. Si abstuleris offendicula tua a facie
mea. ñ cõmoueberis. Ipse autẽ per iberemiã ꝑmanenti
tientiã dicis. Noli subtrahere uerbũ. si forte audiant. ⁊
reũtatur unusquisq a uia sua mala. & peniteat me qđ
cogitaui facere eis propt̾ maliciã studioꝵ suoꝵ. Et in Esa¬
ia dicit. Ego sum qui loquar uidicia: & ꝓpugnator sũ
ad saluandũ. Si reũtamini & quiescatis. salui eritis: &
iterũ. Reũtere ad me. non obliuiscaris mei. & redimã
te. Ego sum ipse qui deleo iniquitates tuas propt᷑ me
& peccatoꝵ tuorũ non recordabor. Scio enĩ quia p̃ua¬
ricans pͣuaricabis. & transgressorẽ ex uentre uocauite.
Propt̃ meũ longe faciã furorẽ meũ. ⁊ laude mea ĩfre

Expanded text:
go sum, dicit Dominus, et non irascar in perpetuum. Convertimini revertentes, quia ego vir vester assumam vos, si abstuleris offendicula tua a facie mea, non commoveberis . Ipse autem per Jeremiam, permanenti tientiam dicis: Noli subtrahere verbum, si forte audiant, et revertatur unusquisque a via sua mala, et poeniteat me, quod cogitavi facere eis propter malitiam studiorum suorum. Et in Isaia dicit: Ego sum qui loquor justitiam, et propugnator sum ad salvandum. Si revertamini, et requiescatis, salvi eritis. Et iterum: Revertere ad me, non obliviscaris me, et redimam te. Ego sum, ego sum ipse qui deleo iniquitates tuas propter me, et peccatorum tuorum non recordabor; scio enim quia praevaricans praevaricabis, et transgressorem ex ventre vocavi te; propter nomen meum longe faciam fur
Abbreviated transcription (Latin):
Uis autẽ untutes tuas augere: prodere noli. Occulta uir¬
tutes pro elatione. absconde facta pro arrogantia. suge
uideri. quod esse meriusti. Qđ manifestando potes amit¬
tere. tacendo custodi. Uitã uero cordis tui reuela. prauas
cogitationes ilico manifesta. Peccatũ enĩ ꝓditũ cito cura¬
tur. crimen autẽ tacendo ampliat᷑. Silentio culpa cre¬
scit si patet uiciũ. sit ex magno pusillũ. si latet. fit ex
mnimo magnũ. Si tegiturꝰ magis credit᷑ eẽ malũ: Ma¬
lũ autẽ cauere potius quã emendare oporcet. Melius
est ut uites uiciũ. quã ut emendes. ne forte cũ incurre¬
ris: reuocari non possis. Usus enĩ difficile uincit᷑. Con¬
suetudie uincula uix soluuntur. Indita dui. tardusᷤ

Expanded text:
vis autem virtutes tuas augeri? prodere noli; occulta virvis autem virtutes tuas augeri? prodere noli; occulta virtutes pro elatione, absconde bona facta pro arrogantia, fuge videri quod esse meruisti; quod manifestando potes amittere, tacendo custodi; vitia vero cordis tui revela; pravas cogitationes illico manifesta; peccatum enim proditum cito curatur, crimen autem tacendo ampliatur, silentio culpa crescit: si patet vitium, fit ex magno pusillum; si latet, fit ex minimo magnum; si tegitur, magis creditur esse malum; malum autem cavere potius quam emendare oportet; melius est ut vites vitium quam ut emendes, ne forte cum incurreris, revocare non possis. 63. Usus enim difficile vincitur. Consuetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu t
Abbreviated transcription (Latin):
occulta. qui fecit abscondita. Diunis enĩ uidicus eris
ta cuncta. suȩ potentiȩ attingit p̃sentia. Extra eũ loc
non est. cognitioni eius nichil occultũ est. Om̃a secre
ta untus eis irrumpit. nulla secreta se latere patit᷑
nullis obicibus ut penetret impeditur. Ipse cogitau¬
ones nouit. ipse cor inspicit. Qđ intus agit᷑ aut latet.
ipse uidet. Qđ intus disponitur. ipse comp̾hendit: Enã
qđ homo ignorat in se. ille nouit. Nec potest ctiã se¬
metipsum effugere. Et si te non damnat puplica fa
in bono ꝑspereris. tristitia elongabit a te. Si in iusti¬
tia ꝑseueraueris. tristitia non occurret tibi nec pla¬
ga nec mors te terrebit. Si bene & pie utteris. Consi¬
liũ autẽ & opus tuũ semper ad dm̃ conuerte. In om̃i
opere tuo semper auxiliũ dĩ posce. Om̃a diuinȩ grȩ̃
diumo dono ascribe. Nichil merius tiuis atribuas. In
uirtute tua nichil pͣsum as. in audacia tua nichil ponaᷤᷤ.

Expanded text:
occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris ta, cuncta suae potentiae attingit praesentia, extra eum locus nullus est. Cognitioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se ignorat ille novit. 61. Nemo potest etiam semetipsum effugere, et si te non damnat publica famin bono permanseris, tristitia elongabitur a te; si in justitia perseveraveris, tristitia non occurret tibi; nec plaga, nec mors te terrebit, si bene et pie vixeris. 62. Consilium autem et opus tuum semper ad Dominum converte. In omni opere tuo Dei auxilium posce. Omnia divinae gratiae, divino dono ascribe; nihil meritis tuis attribuas, in virtute tua nihil praesumas, in audacia nihil ponas;
Abbreviated transcription (Latin):
ma etiã sit sacramenti fides. fac bonũ qđ spopondi¬
sti. Non sis in uerbis facilis. & in opus difficilis corã
dõ. facile aliquid ñ pmittas sine consideratione ui¬
rium. Nichil p̾sumas qđ nͣ potes facere. Non polli¬
cearis multũ dõ. Reus eris. si non reddis qđ uoues.
les cõputant᷑. qui qđ uouerunt ñ impleuerunt.
Melius est enĩ ñ pinitere. quã pode ꝓmissi ñ sol
uere. Melius ẽ enĩ ñ uocere. quã post uotũ ꝓmissa non
reiddere. In malis autẽ pmissis rescinde fidẽ. uiterrũpe
uotũ. muta decretũ. Qđ̾ incau te uouisti ñ facias. Im
di potest. Omne uerbũ absconsũ non celabit᷑. pandãt
enim in manifesto. qđ in occulto deꝑmit᷑. Qđ intus
agis uł dicis. palã positũ puta. Lapides enĩ quib̾ ẽscus
loquimur. non celabunt. & ipsi parietes qđ audiunt
non tacebunt. Si homines taceant. uimenta loquent
Ita gͦ peccatũ declina. quasi celare non possis. Ibi pecca

Expanded text:
ma etiam sit sacramenti tui fides. 57. Fac bonum quod spopondima etiam sit sacramenti tui fides. 57. Fac bonum quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere difficilis. Coram Deo aliquid facile non promittas; sine consideratione virium nihil voveas; quod non potes facere, non pollicearis. Multum Deo reus eris, si non reddideris quod vles computantur, qui quod voverunt, non impleverunt; melius est enim non promittere quam fidvere; melius est enim non vovere quam post votum promissa non reddere . In malis promissis rescinde fidem, in turpi voto muta decretum; quod incaute vovisti non facias, impdi putes. Omne verbum absconditum non celabitur; panditur enim in manifesto, quod in occulto deponitur; quod intus agis, vel dicis, palam positum puta. Lapides enim quibus consciis loquimur non celabunt, et ipsi parietes quod audierint non tacebunt. Si homines tacent, jumenta loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca,
Abbreviated transcription (Latin):
mendaciũ apud om̃s lege damnat᷑. si fallacia huma¬
no iudicio plectitur. si falsitas poena conseribit᷑. qͣnto
magis ante dm̃ testẽ uerborũ & operũ: Ante quẽ & de
ocioso uerbo rationẽ unusquisq p̾stabit. ante quẽ &
pro ocioso sermone pęnas quisq lugebit. os enĩ qđ men¬
ttt᷑ occidit animã. & ꝑdes eos qui loqunt᷑ mendaciũ.
et testis falsus non erit iipunitꝰ. X XUI.
esuge ergo fallaciã. declina mendaciũ. caue falsum
pure loquere. numquã mentiaris. esto uerax. nemi¬
nẽ mentiendo fallas. neminẽ menti endo in errorẽ ꝑdu
liud facias. Prebe affectũ sine simulatione. sine fuco exi
tolle utrandi usũ. iusiurandũ interdic tibi. Pericu¬
losum est enim uirare. assiduitas urandi. ꝑuiru c̃sue¬
tudine facit. Iurandi usus ad ꝑuiriũ ducit. Sit in
ore tuo: est. sit in ore tuo non: est. Ueritas iuram̃to¬
nͣ indiget. fidelis sermo sacramenti retinet locũ. Hir¬

Expanded text:
mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humamendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena conscribitur, quanto magis ante Deum testem verborum? ante quem et de otioso verbo rationem unusquisque praestabit, ante quem, et pro otioso sermone poenas quisque luet, os enim quod mentitur occidit animam; et: Perdes eos qui loquuntur mendacium ; et: testis falsus non erit impunitus . 55. Refuge ergo fallaciam, declina mendacium; cave falsum, pure loquere, nunquam mentiaris, esto verax, neminem mentiendo fallas, neminem mentiendo in errorem indupraebe affectum sine simulatione, sine fuco exhiolle jurandi usum; jusjurandum interdic tibi; periculosum est enim jurare, assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Jurandi usus ad perjurium ducit; sit in ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, fir
Abbreviated transcription (Latin):
tende. Numquã detrahes. si te bene ꝑspexeris. De tua igi¬
turꝰ correctione esto sollicitꝰ. de tua salute & emendatio¬
ne esto attentus. Detrahentes ñ audias. susurrantibꝰ au¬
ter se loquunt᷑ homines scire nũquã desideres. Noli que
te curã quȩ ad causã tuã non ꝑtinet. Nulla curiositas
animũ capiat. nulla te concupiscentia detestandȩ cu¬
riositatis subripiat. Ne oblitus maloꝵ tuoꝵ aliena ꝑ qui¬
ras. Tanta cura corrige uicia. quanto studio ꝑspiois a¬
lieua. Om̃e quoq genus mendacu sũmopere suge. Nec
casu. nec studio loquaris falsum. nec ut p̃sentes men¬
tiri studeas. nec qualibet fallacia uitã aliciuius de¬
fendas. Caue mendaciũ in omnibis. Mendacio enĩ
fides tollit. error inducit᷑. ueritas ab olet᷑. Nullũ m̃
ritate discordat iniquitas est. Leges sęculi falsarios
cdamnant. mendaces pununt. fallaces perimunt. Si

Expanded text:
alterius. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris; de tua igialterius. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris; de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auter se loquantur homines cognoscere nunquam desideres. Noli quaete curam quae ad causam tuam non pertinet. Nulla curiositas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. Omne quoque genus mendacii summopere fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas aboletur; 511 nullum a veritate discordat iniquitas est. 54. Leges saeculi falsarios damnant, mendaces puniunt, fallaces perimunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uius ex undans cito colligit lutũ. Uttra modũ flatꝰ ma¬
ris periculũ parit. Imbriũ nimietas. periculũ suscitat.
Linguosus homo imperitꝰ est. Sapiens paucis utit᷑ ũbis
Breuẽ sermonẽ scientia facit. loqui multũ stulticiȩ est
Uax enĩ insipientis. in multiplicatione sermonis. Mane¬
at igitur in u̾bo mensura. in sermone sit statera. Sẽ¬
per u̾ba tua moderare. modũ loquendi ñ transeas. ab
scide etiã a lingua uiciũ detrahendi. alienã uitã ñ la¬
ceres. De malo alieno os tuũ nosicoinquines. Non detra¬
has peccanti. s condole. Qđ in alio detrahis. in te potuᷤ¬
est. detractio grauis damnatio est. hoc omnes repre¬
hendunt. hoc omnes uituperant. hoc foedius nichil ẽ.
sũ te discute. Iuando aliũ mordes. tua peccata redar¬
gue. Si uis detrahere: ad tua peocata retorque. Non al¬
terius delicta sed propria xerne. uicia tua ñ aliena in

Expanded text:
vius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus mavius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitat, linguosus homo imperitus est; sapiens paucis utitur verbis; brevem sermonem scientia facit; loqui multum stultitia est, vox enim insipientis in multiplicatione sermonis. Sit igitur in verbo mensura, 510 sit in sermone statera, semper verba tua moderare, modum loquendi non transeas. 50. Abscinde etiam a lingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potest, detractio gravis damnatio est. Hoc omnes reprehendunt, hoc omnes vituperant, hoc foedius nihil est, s, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; non alterius delicta, sed propria cerne; vitia tua attende, non
Abbreviated transcription (Latin):
dicas. ne reuocare possis qđ dicis. fuge casus linguȩ. lingua
te ñ ꝑdat. Tolle insidianti occasionẽ. ñ pateat inimici
iaculis os tuũ. Non loquaris quod excipiat aduersarius.
amicũ semꝑ habeto silentiũ. pone custodiã ori tuo. labis
tus signaculũ prebe. Oppone linguȩ tuȩ claustra silen¬
tione custodiȩ. Intende oportimitatẽ loquendi. tempꝰ pfe¬
rendi sermonis inquire. Scito qͦ tempore loquaris. c̃side¬
ra quando dicas. Tempore congruo loquere. tempore c̃¬
gruo tace. Tace prius & audi. tace usqueqͦ interro geris. Non
loquaris iusi int̾rogatus. non dicas priusquã audias. Int¬
rogatio os tuũ aꝑiat. Sint uerba tua pauca. Tolle uerbosi¬
tatẽ sermonis suꝑ flui. Loquendi modũ non excedas. ne¬
in ĩmoderatione linguȩ incurras ꝑiculũ. Multilo quiũ
ñ effugit culpã. multilo quiũ ñ declinat peccatũ. flu¬

Expanded text:
dicas, ne revocare non possis. Fuge casus linguae, lingua dicas, ne revocare non possis. Fuge casus linguae, lingua tua non te perdat. 48. Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipiat adversarius. Amicum semper habeto silentium, pone custodiam ori tuo, labiis tuis signaculum praebe, oppone linguae tuae claustra silentione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando dicas, tempore congruo loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam, multiloquium non declinat peccatum, flu
Abbreviated transcription (Latin):
auenda est uerboꝵ obscenitas. sugienda est XXIII I.¬
turpitudo sermonis. Sermo uanus. uanȩ conscientiȩ m
dex ẽ. Mores hommis lingua pandit. & qualis sermo osten¬
dit᷑. talis animus compbatur. Ex abundantia enĩ cordis
diturus est sermonũ suoꝵ. Ante unius ciuiusq faciẽ uer
ba sua stabunt. Qui ociosa uerba ñ reprimit. ad noxiã
cito transit. Qui minima ñ spernit. in maximus facile pru¬
it. Minor namq culpa. maiorẽ generat. Paulatĩ crescunt
uicia. & dũ parua ñ cauemus in magnuis ꝓlabim᷑. Mini¬
ma igitur uita. & ad maiora ñ ꝑuenis. P arua sperne.
& in deterius ñ incides. Ea quȩ loqueris. grauitate atq:
doctrina digna existant. Sit sermo tuus in rep̃hensibilis.
sit expectationi audientiũ utilis. Stude ñ qđ loqui libet.
sed qđ oportet. Discerne quid loquaris. quid taceas. & in lo¬
quendo & in tacendo peritus esto. multũ ante delibera qiđ

Expanded text:
Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, talis animus 509 comprobatur; ex abundantia enim cordis diturus est sermonum suorum ; ante uniuscujusque faciem sua verba stabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in maximis facile proruit; minor namque culpa majorem generat; paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis prolabimur; minima igitur vita, et ad majora non pervenies; parva sperne, et in deterius non incides. 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicere, non quod libet, sed quod oportet. Discerne quid loquaris, quid taceas, et in loquendo, et in tacendo peritus esto. Multum ante delibera, quid
Abbreviated transcription (Latin):
pete: bonorũ societatẽ require. scis indiuidue adhere.
Si fueris socius conũsationis eoꝵ eris ⁊ uirtutis. Qui cũ sa¬
pientibus graditur. sapiens ẽ : qͥ cũ stultis. stultus est. Simi¬
sociaueris. Periculosum est. uitã cũ malis ducere. ꝑnicia¬
sũ est cũ his qui prauȩ uoluntatis sunt sociari. Meliuis est
habere maloꝵ odiũ quã consortiũ. Sicut multa bona ha¬
bet cõmuis uita scoꝵ. sic plurima mala societas affert¬
malorũ. Qui enĩ tetigerit ĩniundũ: coinquinabit᷑. Clau¬
de etiã aures tuas. ut nͣ audias malũ. Respue sermones
impudicos. fuge inhonesta uerba. Nulla aures tuas sermo¬
nũ impudicitia surrepat. Uanus sermo cito polluit men¬
tẽ. & facile agit᷑ qđ libent᷑ audit᷑. Nichil ex ore tuo qđ
impedire possit ꝓcedat. nichil qđ ñ expedit. sonus uocis
erumpat. ꝓcedͣ  ex labis. qđ aures ñ polluat audientis

Expanded text:
pete, bonorum societatem quaere. Sanctis individue adhaere. pete, bonorum societatem quaere. Sanctis individue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, simisolet. Periculum vere est vitam cum malis ducere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Melius est habere malorum odium quam consortium. Sicut multa bona habet communis vita smalorum; qui enim tetigerit immundum, coinquinabitur ab eo; claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. sed ex tua mente metre. Nemo magis scire potest
quis sis. sicut tu. qui conscius tui es. Quid enĩ ꝑdest
dum malus es si bonus p̃diceris. aut quił boni laus
ꝑtinet ad rẽ. si aliud es XXIII.¬
fessione tua & habitu & incessu demonstra. Sit in ui¬
su tuo simplicitas. in motu puritas. in gestu grauitas.
in incessu honestas. Nichil dedecoris. nichil lascuuȩ.
nichil petulantiȩ. nichil insolentiȩ. nichil leuitatis in
in cessu tuo appareat. Animus enĩ in corporis habitu ap
mi habitus pandit᷑. In cessus gͦ tuus unaginẽ leuitatis
ñ habeat. incessus tius. alterius oculos ñ offendat. Non
p̾beas de te spectaculũ. ñ des alus de te obtrectandilo¬
cũ. Non te adiungas leuibus ꝑsonis nec te admisceas
uanis. uita malos. caue iniquos. fuge imꝓbos. sperne
ignauosa te. fuge turbas hominũ. maxime eiꝰ ȩtatis qͥ ad
uicia pni sunt. Bonis te adunge. bonoꝵ. consortia ap¬

Expanded text:
ne, sed ex tua te mente metire; nemo magis scire poterit ne, sed ex tua te mente metire; nemo magis scire poterit quis sis, sicut tu, qui conscius es tui; quid enim prodest, 508 dum malus es, si bonus praediceris? aut quid boni laus pertinet ad te, si aliud esfessionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu appmi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te obtrectandi locum, nec te adjungas levibus personis, nec te admisceas vanis: vita malos, cave iniquos, fuge improbos, pelle ignavos a te; fuge turbas hominum, maxime ejus aetatis qui ad vitia proni sunt. 44. Bonis te adjunge, bonorum consortium ap
Abbreviated transcription (Latin):
ra. exempla scoͬꝵ tibi propone. Sint tͥ parũ exempla
disciplinȩ mttamenta. intende ad bene operandum
uirtutes scoꝵ. intende ad bene uiuendũ documenta
iustorũ. Nullũ uitȩ tuȩ scandalizet infamia. nullũ
opinio contristet aduersa. Disce bono flagrare p̾conio
habeto testimoniũ bonũ. custodi bonã famã tuã. nul¬
lis foetoribꝰ obscuret᷑. nullis laceret᷑ opbrus. Laceratio
enim opinionis boni iacturam facit. XXII..
tenme fauores. contemne laudẽ popularis fauoris. Esse
magis bonus quam uideri stude. Non exquiras quis
te extollat. aut si quis contemnat. Ne fauorte seducat.
nec uituperatio frangat. Qui laude̾ non appetit. ñ
c̃tumeliã sentit. Si contemnis laudes. facile & uitupe¬
rationẽ reicies. Non ideo te bonũ existimes. si bonus p̃¬
diceris in lingua aliena. Conscientiã tuã interroga.
discerne te tuo ñ alieno iudicio. neq ex aliorũ sermo¬

Expanded text:
ra, exempla sanctorum propone tibi, sint tibi patrum exempla ra, exempla sanctorum propone tibi, sint tibi patrum exempla disciplinae incitamenta. Intende ad bene operandum virtutes sanctorum, intende ad bene vivendum documenta justorum; nullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus. Laceratio enim opinionis boni jacturam facit. 42. Cavtemne favores, contemne laudem popularis favoris; esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praediceris; in lingua aliena conscientiam tuam interroga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermo
Abbreviated transcription (Latin):
In nulla causa contendas. in nulla actione decerta¬
re stud eas. Contentio contradictionẽ exigit. c̃tentio
lites parit. Contentio riras gignit. contentio faces odi
uersarii. noli extolli. Non lȩxeris suꝑ inimici intͣitu.
ne suꝑueniant in te similia. ne forte conuertat ds̃
in te ira suã. Qui enĩ gaudet in mimici casu etto
incidet in illũ. Sit magis erga humiliatũ animi
affectus. sit erga deiectum compassionis intuitꝰ. pe¬
lectet te dolere suꝑ eu̾ qui aflictus est. Condole in
alienis calamitatibus. sauciare fletibus in alienis me
Sic alienã miseriã tamquã tuã luge. In tribulatione
alterius & tu esto tristis. Cũ plangentibus plange. cũ
flentibus fle. cũ lugentibꝰ mentis affectũ c̃umge.
In omnibus actibus tius. in omni opere tuo. in om̃i con¬
ũsatione tua mutare bonos. emulare sc̃os. habeto ante
oculos exempla scoꝵ. exempla iustoꝵ imitando conside¬

Expanded text:
in nulla causa contendas, in nulla actione decertain nulla causa contendas, in nulla actione decertare studeas. Contentio contradictionem exigit, contentio lites parit, contentio rixas gignit, contentio faces odioversarii noli extolli; non laeteris super inimici interitu, ne superveniant in te similia, ne forte convertat Deus ab eo in te iram suam. 40. Qui enim gaudet de inimici casu, cito incidet in illum: sit magis erga humiliatum humanus affectus, sit erga dejectum compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; condole in alienis calamitatibus, satiare fletibus in alienis moerSic alienam miseriam tanquam tuam luge; in tribulatione alterius et tu esto tristis. Cum plangentibus plange, cum flentibus fle, cum lugentibus mentis affectu conjungere. 41. In omnibus actibus tuis, in omni opere tuo, in omni conversatione tua, imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum, exempla justorum imitando conside
Abbreviated transcription (Latin):
cor hominis quasi quȩdã pestis depascit. Occurrat igit᷑
contra Telũ bonitas. aduersus iniudiã caritas p̾pare¬
tur. De bono alterius ñ doleas. de alterus ꝓfectibus ñ
tabescas. Nullius ꝓsperitate lacereris. nullius felicitate
crucieris. nullius muidentiȩ facibꝰ agiteris.XUIIII.
acẽ ama. pacẽ dilige. pacẽ cũ onuubus dilige. oñis in
mansuetudine & caritate amplectere. Proba te ampli¬
us amare quã ipse ameris. Non sis in pace insidus. ñ sis
leuis in amicitia. Retine semꝑ uinculũ c̃stantię. odi¬
entes ad pace̾ inuita. discordantes ad concordiã reuo¬
ca. dissidentiũ corda pace concilia. habeto placabili¬
tate᷑ mentis. habeto animi dignitatẽ. Promptꝰ esto ĩ
affectu. asfabilis in sermone. Grato animo appare ad¬
omnes. Nullus existat sermo iurgiorũ. qui c̃cordiã di
Tolle occasiones litis. litẽ sperne. uiue semꝑ in pace.

Expanded text:
cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; de bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas, nullius prosperitate lacereris, nullius felicitate crucieris, nullius invidentiae facibus agiteris. 38. Pacem ama, pacem dilige, pacem cum omnibus retine, omnes in mansuetudine et charitate amplectere; proba te amplius amare quam ipse amaris; non sis in pace infidus, non sis levis in amicitia. Retine semper vinculum constantiae, odientes ad pacem invita, discordantes ad concordiam revoca, dissidentium corda pace concilia, habeto placabilitatem mentis, habeto animi benignitatem, promptus esto in affectu, affabilis in sermone, grato animo affare omnes; nullus existat sermo jurgiorum, qui concordiam diolle occasionem litis. Litem sperne, vive semper in pace,
Abbreviated transcription (Latin):
placent᷑ dimitte. Reuertere statim. amplectere redeuntẽ.
confestĩ benigna suscipe caritate. Dimite. ut dimittãt tͥ.
ignosce. ut ignosci possit tibi. Peccanti in te. non retribu¬
as scđm culpã. sciens & in te uenturũ esse uidiciũ. Non
enĩ habebis indulgentiã nisi dederis. Et si ille ñ suplicet.
si sibi dimiiiti ñ postulet. si deprecantis humilitatẽ nͣ su¬
beat. si peccatũ suũ mala conscientia ñ agnoscat. tu re¬
lara ex corde. tu dimitte ex animo. tu gratis indulge. tł
ueniã propria uoluntate c̃cede. Dolorẽ cordis ñ serues.
dolorẽ animi ñ retent̾es. Aufer a corde frat̾nam offensi¬
onẽ. alienȩ nequiciȩ ñ serues dolorẽ. Odiũ enĩ a regno
dĩ hominẽ separat. a cęlo subtrahit. a paradiso eicit. Odi¬
um nec passione adimĩt᷑. nec martyrio expiat᷑. nec san
Inuidia cuncta uĩrtutũ germina concremat. mu¬
dia cuncta bona ardore pestifero deuorat. Inuidia a¬

Expanded text:
placanter dimitte, revertentem statim amplectere. Redeuntem placanter dimitte, revertentem statim amplectere. Redeuntem confestim benigna suscipe charitate. 36. Dimitte, ut dimittatur tibi. Ignosce, ut ignoscatur tibi, peccanti 506 in te non retribuas secundum culpam, sciens quia et in te venturum est judicium. Non enim habebis indulgentiam, nisi dederis; et si ille non supplicet, si sibi dimitti non postulet, si deprecandi humilitatem non subeat, si peccatum suum mala conscientia non agnoscit, tu relaxa ex corde, tu dimitte ex animo, tu gratis indulge, tu veniam propria tua voluntate concede. Dolorem in corde non reserves, dolorem in animo non retentes, aufer a corde fraternam offensionem, alienae nequitiae non reserves dolorem. Odium enim hominem a regno Dei separat, a coelo subtrahit, a paradiso ejicit, odium nec passione adimitur, nec martyrio expiatur, nec fusinvidia cuncta virtutum germina concremat, invidia cuncta bona ardore pestifero devorat. Haec p
Abbreviated transcription (Latin):
linire. Blandim ento: iracundiã furentis absolue. Ulin¬
oe nequiciã lȩnitate. unce bonitate maliciã. Ini¬
micos pacis. omni modestia placa. mala aliorũ tu¬
o bono erupera. Tranquilla etiã mente. illatã c̃tu
meliã prode. aperi tranquillo corde. dolorẽ muriȩ
Uulnus quamuis graue: apertũ sit. euaporat. Ulalde aut̃
comedit animũ. uulnus inclusũ. Quanto eñ id magis ge
stas. tanto maxime auges. Aperi gͦ hoc grato animo. & ñ ex
Icruciat
SSi contristaueris in aliquo frẽm .XUII.
satisfac illi. Si peccaueris m eum age penitentiã corã illo.
Si offenderis ciuquã. repropiciare cum p̾ce. ꝑge uelocit̃ ad
reconciliationẽ offensionis tuȩ. Cito ueniã postula. Non
dormias. nisi reuertaris ad pacẽ. non requiescas. nisi reõ¬
li te ili affectu prosterne. suplici animo ueniã dep̃care:
petenti quoq tͥ ueniã. libent᷑ indulge. poscenti indulgentiã

Expanded text:
linire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vinlinire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vince nequitiam lenitate, vince bonitate malitiam, inimicos pacis omni modestia placa, mala aliorum tuo bono supera, tramelias prode. Aperi tranquivulnus, quamvis grave sit, apertum evaporat, valde autem comedit animum vulnus inclusum, quanto enim magis id tegis, tanto maxime auges; aperi ergo hoc gravato animo, et non te excrucia. 35. Si contristaveris in aliquo fratrem tuum, satisfac illi. Si peccaveris in eum, age poenitentiam coram illo, si offenderis quemquam, repropitiare eum prece. Perge velociter ad reconciliationem offensionis tuae, cito veniam postula; non dormias, nisi revertaris ad pacem; non requiescas, nisi reconli te illi affectu prosterne, supplici animo veniam deprecare. Petenti quoque tibi veniam libenter indulge; poscenti indulgentiam
Abbreviated transcription (Latin):
quãius crmunetur. quãuis ad litẽ puocet. quãius ad iur¬
giuͣ uocet. quãuis c̃uiciũ dicat. quamus iniuriã faci¬
at. quãuis afficiat c̃tuneliis. t̾u sile. tu tace.tu dissi¬
mula. tu contemne. tu ñ loquaris. tu exerce silentiũ.¬
ne silentiũ. patientiã tacendo citius uinces. Disce a xp̃
modestiã. disce tolerantiã. Xpm attende. & nͣ doles in¬
confrcus. spinis coronatus. cruci damnatꝰ. semꝑ c̃ticu¬
it. Magna est uirtus si nͣ lȩdas a quo lesus es. Magna
est fortitudo. si etiã lęsus remutas. Magna ẽ gła. si cui
potes nocere: parcas. Quando enĩ c̃uiciaris. propt̾ pec¬
cata tua contigit tibi. quando in uriaris. mala tua id
faciunt. Quicquid c̃tigit tͥ aduersũ. ꝑ tuo peccato eue
us portabis.si pro quibus infert̾ intendis. Cũ gͦ dero¬
gatur tͥ. tu ora. cũ maledicit᷑. tu benedic. Maledi¬
centi: benedictionẽ oppone. irascentẽ. patientia de¬

Expanded text:
quamvis criminetur, quamvis ad litem provocet, quamvis ad jurquamvis criminetur, quamvis ad litem provocet, quamvis ad jurgium provocet, quamvis convicium dicat, quamvis injuriam faciat, quamvis afficiat contumeliis, tu sile, tu tace, tu dissimula, tu contemne, tu non loquaris, tu exerce silentium.ne silentii patientiam, tacendo citius vinces. 33. Disce a Christo modestiam, disce tolerantiam, Christum attende, et non doleas inconfixus, spinis coronatus, cruci damnatus, semper conticuit. Magna est virtus, si non laedas, a quo laesus es; magna est fortitudo, si etiam laesus remittas; magna est gloria, si cui potuisti nocere parcas. Quando enim conviciaris, propter peccata tua contigit tibi; quando injuriaris, mala tua id faciunt. Quidquid tibi contigit adversum, pro tuo peccato exisus portabis, si pro quibus infertur intenderis; cum ergo derogatur tibi, tu ora; cum maledicitur tibi, tu benedic maledicenti, benedictionem oppone, irascentem patientia de
Abbreviated transcription (Latin):
grauiora occurrunt. Et ad bona igit᷑ ⁊ ad mala p̾pa¬
ra cor tuũ. Et bona & mala. prout tͥ ueneruit por¬
ta. & aduersa ⁊ ꝓspera utcumq occurreruit tolera.
Qđcumq euenerit. mente libera sustme. Si pͣuenerit
iracundia restringe illã. si preoccupauerit ira: mitiga
eam. Tempera furorẽ. tempera indignatione̾. Cohibe
animi motũ. refrena iracundiȩ impetũ. Si ñ potes
irã uitare. uł tempera. si non potes furorẽ cauere .ł
cohibe. promptior esto ad suscipiendã. quã ad in¬
fereudã molestiã. Disce mala tolerare quã facere.
stus. serua patientiã. serua modestiã. serua man¬
suetudinẽ. stude patientiã. mansuetudiẽ. Despice ꝓbra
dissimulando.: errores detrahentium calca. Contumelias
detrahentiũ. sapientia supera. sagitas c̃tumelię. pati
entiȩ clipeo frange. prepara contra asperũ uerbũ. tole
ret. quãus insultet. quãuis lacessat. quãuis c̃uitietur

Expanded text:
graviora occurrunt. Et ad bona igitur, et ad mala praepagraviora occurrunt. Et ad bona igitur, et ad mala praepara cor tuum, et bona et mala prout tibi evenerint porta, et adversa et prospera utcunque occurrerint tolera; quodcunque evenerit, mente libera sustine 30. Si praevenerit iracundia, restringe illam; si praeoccupaverit, mitiga eam. Tempera furorem, tempera indignationem, cohibe animi motum, refrena iracundiae impetum. Si non potes iram vitare, vel tempera; si non potes furorem cavere, vel cohibe: promptior esto ad suscipiendam quam ad inferendam molestiam. Disce mala magis tolerare quam facere, stus. Serva patientiam, serva modestiam, serva mansuetudinem. Stude patientiae et mansuetudini, despice probra dissimulando errores detrahentium calca, contumelias detrahentium patientia supera. Sagittas contumeliae clypeo patientiae frange. Praepara contra asperum verbum toleraret, quamvis insultet, quamvis lacessat, quamvis convicietur,