comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ patrem ⁊ suꝑ matrem ñ inqͥnabit᷑.
de uirginali mariȩ partu intelligi.
Multoq facilior est suꝑ dño int̾preta¬
tio qui audit in psalmo. tues sacerdos
inet̾uum scđ̾m ordinẽ melchisedech.
Et in zacharia. audi iħu sacerdos ma¬
gnę. ⁊ cui sordida peccatoꝵ nr̃oꝵ ue¬
stimenta tollunt᷑. ut recipiat głam
qͣm habuit apud patrem prius quã
mundus. ẽẽt. S ne quis me ium face¬
re scripture putet. ⁊ sic amare xpm̃
ut hystorie auferam ueritatẽ: inter¬
p̃tabor inm̃bris quod referat᷑ ad capt̾.
intelligam de seruis qd̃ impleat᷑ iN
lerit: sic de uͦ lumine disputabo. ut
deriuetur ad eos quib xp̃c donauit
ut lumen sint. Pontifex iste quẽ mo¬
saicus sermo describit. uiduam eiectã
& meretricem ñ ducit uxorẽ. Hidua
est. cuius maritus est mortuus. Eiecta.
quȩ amarito uiuente ꝓicitur. Mere¬
trix que multoꝵ libidini patet. Sed
accipiet inquit uxorẽ uirginẽ. ⁊de ge¬

Expanded text:
super patre et matre non inquinabitur, super patre et matre non inquinabitur, de uirginalis Mariae partu edisseri. multoque facilior est super domino interpretatio, qui audit in psalmo: tu es sacerdos in- aeternum secundum ordinem Melchisedech, et in Zacharia: audi, Iesu, sacerdos magne, et cui sordida peccatorum nostrorum uestimenta tolluntur, ut recipiat gloriam, quam habuit apud patrem, priusquam mundus esset. Sed ne quis me uim facere scripturae putet et sic amare Christum, ut historiae auferam ueritatem, interpretabor in membris, quod referatur ad corpus, intellegam de seruis, ut inpleatur inlerit, sic de uero lumine disputabo, ut deriuetur ad eos, quibus Christus donauit, ut lumen sint. pontifex iste, quem Mosaicus sermo describit, uiduam, eiectam et meretricem non ducet uxorem — uidua est, cuius maritus est mortuus; eiecta, quae marito uiuente proicitur; meretrix, quae multorum libidini patet —, sed accipiet, inquit, uxorem uirginem de ge
Abbreviated transcription (Latin):
michi blandior. Quanto magis pon¬
tifex ⁊ ep̃c quem oportet ẽẽ sine cri¬
mine. tantarumq uirtutum ut sẽꝑ
moret᷑ inscĩs. ⁊ paratus sit uictimas
offerre ꝓpopulo. se quester hominũ
& dei. carnes agni sacro ore conficieis.
quia scm̃ oleum xp̃i dei sui suꝑ eũ
est. Non egredietur e scõ. ne uestim̃¬
tum qd̃ indutus est polluat. Quotqͦt
enim in xp̃o baptizati sumꝰ: xp̃m in¬
duimus. Seruemus tunicam quam
accepimus. scãm custodiamꝰ in scõ.
Ille montanus habitator qͥ de ierłm
descendebat iniherico: non priꝰ uul¬
neratus ẽ quam nudatꝰ. In funditur.
sentire cruciatum: uini austeritate
mordetur. ut ꝑ oleum ad penitentiã
ꝓuocetur. ꝑuinum seueritatẽ sentiat
iudicantis. Uxorem uirginẽ accipi&.
uiduam autẽ ⁊ eiectam ⁊ meretricẽ
non accipiet. sed uirginem de genere
suo: ⁊ non contaminabit semen suum
in populo. Ego dñs qui scĩfico eũ. Scio
pontificem cui p̃cepta nunc dant̃ aple¬

Expanded text:
mihi blandior: quanto magis ponmihi blandior: quanto magis pontifex et episcopus, quem oportet esse sine crimine tantarumque uirtutum, ut semper moretur in sanctis et paratus sit uictimas offerre pro populo, sequester hominum et dei et carnes agni sacro ore conficiens, quia sanctum oleum christi dei sui super eum est! non egreditur e sancto, ne uestimentum, quod indutus est, polluat; quotquot enim in Christo baptizati sumus, Christum induimus. seruemus tunicam, quam accepimus, sanctum custodiamus in sancto. ille montanus habitator, qui de Hierusalem descendebat Hiericho, non prius uulneratus est, quam nudatus. infunditur sentire cruciatum, uini austeritate mordetur, ut per oleum ad paenitentiam prouocetur, per uinum seueritatem sentiat iudicantis. Uxorem uirginem accipiet, uiduam autem et eiectam et meretricem non accipiet, sed uirginem de genere suo, et non contaminabit semen suum in populo. ego dominus, qui sanctifico eum. scio pontificem, cui praecepta nunc dantur, a ple
Abbreviated transcription (Latin):
lui nobis ñ licet. quato magis suꝑ frẽ.
sororib. consobrinis. familia. seruulis:
Genus regale ⁊ sacerdotate sumꝰ. Illũ
attendamus patrem. qui nunꝗͣ morit᷑.
aut qui ꝓ nobis morituꝵ. ⁊ qui ideo ui¬
uens mortuus est. ut nos mortuos ui¬
uificaret. Si quid habemus de egẏpto
quod princeps mundi suum possit
agnoscere: tenenti egyptie cũ pallio
relinquamus. Sindone oꝑtus ad oles-¬
cens: uinctum dnm̃ sequebat᷑. In¬
currisset laqueos: nisi expeditus &
petum. Reddamus parentib quȩ
parentum sunt. si tamen uiuunt:
Seruientes dño filios suos p̃ferri si¬
bi gloriant᷑. Et de scĩs ñ egrediet᷑. ⁊ ñ
polluet scĩficationẽ dei sui. Pro otio¬
so quoq uerbo rationem reddituri su¬
inus. & omne qd̃ non edificat audi-¬
entes: inꝑiculum loquentiũ uertit᷑.
Ego si fecero. si dixero quippiam qđ
rep̃hensione dignum est. de scĩs egre-¬
dior ⁊ polluo uocabulum xp̃i in quo

Expanded text:
lui nobis non licet, quanto magis super fratre, lui nobis non licet, quanto magis super fratre, soronbus, consobnms, lamiha, seruulis! genus regale et sacerdotale sumus. illum adtendamus patrem, qui numquam moritur aut qui pro nobis moritur et qui ideo uiuens mortuus est, ut nos mortuos uiuificaret. si quid habemus de Aegypto, quod princeps mundi suum possit agnoscere, tenenti Aegyptiae cum pallio relinquamus. sindone opertus adulescens uinctum dominum sequebatur: incurrisset laqueos, nisi expeditus et asset. reddamus parentibus, quae parentum sunt; si tamen uiuunt, si seruientes deo filios suos praeferri sibi gloriantur. Et de sanctis non egredietur et non polluet sanctificationem dei sui. pro otioso quoque uerbo rationem reddituri sumus et omne, quod non aedificat audientes, in periculum loquentium uertitur. ego, si fecero, si dixero quippiam, quod reprehensione dignum est, de sanctis egredior et polluo uocabulum Christi, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
agnum sequentia. ⁊ de attonse ouis cõ¬
fecta uellerib. Thamar amissa pudici¬
tia scidit tunicam. cay phas ꝑdito sacer¬
dotio ruꝑit publice uestim̃ta. Suꝑ om¬
nem animam quȩ mortua ẽ. non in¬
greditur. Ubicumq peccatum ẽ. ⁊ in
peccatum mor: illuc pontifex ñ acced&
Anima que peccauerit ipsa morietur.
Quanuis ille sit diues. ille potens. &
multitudinẽ offerat uictimarum:
si mortuus est. non tangitur aponti¬
fice. non uidetur:. Quod si resurgit. &¬
aduocem saluatoris egreditur de sepul¬
chro. & fasciis peccatoꝵ solutis incedit:
intrabit ad eum pontifex. & ibi faciet
mansionẽ & cum resurgente pͣndebit.
Suꝑ patre suo & matre sua ñ inqͥnabit᷑.
Multa nos facere cogit affectus. ⁊ dum
ꝓpinquitatẽ respicimus corporii: ⁊ cor
est deo dignus. Discipłs ad sepulturam
patris ire desiderans: saluatoris ꝓhi¬
bet᷑ imꝑio. Quanti monachoꝵ dum
patris matrisq miserent᷑. suas animaᷤᷤ
perdiderunt. Suꝑ patre ⁊ matre pol¬

Expanded text:
agnum sequentia et de adtonsae ouis confecta uelleribus. Thamar amissa pudicitia scidit tunicam; Caiafas perdito sacerdotio rupit publice uestimenta. super omnem animam, quae mortua est, non ingredietur. ubicumque peccatum est et in peccato mors, illuc pontifex non accedet. anima, quae peccauerit, ipsa morietur. quamuis ille sit dines, quamuis potens et multitudinem offerat uictimarum, si mortuus est, non tangitur a pontifice, non uidetur. quodsi reuiuiscit et ad uocem saluatoris egreditur de sepulchro suo et fasceis peccatorum solutus incedit, intrabit ad eum pontifex et ibi faciet mansionem et cum resurgente prandebit. Super patre suo et super matre sua non inquinabitur. multa nos facere cogit affectus et, dum propinquitates respicimus corporum, et corm, non est eo dignus. discipulus ad sepulturam patris ire desiderans saluatoris prohibetur imperio. quanti monachorum, dum patris matrisque miserentur, suas animas perdiderunt! super patre et matre pol
Abbreviated transcription (Latin):
pantur. In extrema uͦ parte id est ad
pedes. septuaginta duo sunt tintinna-
bula: ⁊ totidem mala punica: isdem
contexta colorib. Suꝑ cingula inter
duo tintinnabula. unum malum est.
Inter duo mala unum tintinnabulũ.
ut alterutrum sibi media sint. Causa¬
q redditur. Iccirco tintinnabula uesti
apposita sunt: ut cum ingredit᷑ pon¬
ti fex in scã scõꝵ totus uocalis incedat.
statim moriturus si hoc non fecerit.
Sertum ẽ uestim̃tum. qd̾ hebraica
lingua dicitur ephod. Septuaginta.¬
ex odo uel leuitico suꝑ humerale legi¬
tur: sciamus apud hebreos ephod ap¬
pellari. Hoc autem ẽẽ pontificis ues¬
timentum. ⁊ inquadam epła scͥpsisse

Expanded text:
pantur. in extrema uero parte, id est ad pantur. in extrema uero parte, id est ad pedes, septuagbula, et totidem mala punica, iisdem contexta coloribus, ut supra cingulum. Inter duo tintinnabula unum malum est: inter duo mala unum tintinnabulum, ut alterutrum sibi media sint: causaque redditur. Idcirco tintinnabula vesti apposita sunt, ut cum ingreditur Pontifex in Sancta Sanctorum, totus vocalis incedat, statim moriturus, si hoc non fecerit. 15. Sextum est vestimentum, quod Hebraica lingua dicitur EPHOD. SeptuagintaExodo, sive in Levitico superhumerale legitur, sciamus apud Hebraeos Ephod appellari. Hoc autem esse Pontificis vestimentum, et in quadam Epistola scripsisse
Abbreviated transcription (Latin):
pilleolum. quale pictum inulixeo
conspicimus. quasi spera media sit
diuisa: ⁊ pars una ponatur incapi¬
te. Hoc greci ⁊ nr̃i tyaram. ñ nulli
galerum uocant. Non habet acum̃
insummo. nec totũ usq ad comas ca¬
put tegit: s terci am partem a fron-¬
te in oꝑtam relinquit. atq ita in oc-¬
cipitio uitta constrictus ẽ. ut non
facile labatur excapite. Est autẽ bys¬
sinum:⁊ sic fabre oꝑatum linteolo:
ut nulla acus uestigia formsecus pa¬
reant. his quatuor uestim̃tis. id ÷ fe¬
minalib. tunica. linea. cingulo. quod
purpura. cocco. bysso. iacinctoq conte¬
xitur. ⁊ pilleo de quo nunc diximus:
tam sacerdotes qͣm pontifices utuntur.
Reliqua quatuor. ꝓprie pontificũ st̃.
Quoꝵ primũ est mail id est tunica
talaris. tota iacintina. ex laterib eiꝰdẽ
coloris assutas habens manicas. ⁊ insu¬
periori parte quo collo induit᷑ aꝑta
quod uulgo capitium uocant. horis
firmissimis ex se textis. ne facile rum¬

Expanded text:
pilleolum, quale pictum in Ulixe pilleolum, quale pictum in Ulixe conspicimus, quasi sphaera media sit diuisa et pars una ponatur in capite; hoc Graeci et nostri tiaram, nonnulli galerum uocant. non habet acumen in summo nec totum usque ad comas caput tegit, sed tertiam partem a fronte inopertam relinquit atque ita in occipitio uittae constrictus est taenia, ut non facile labatur ex capite. est autem byssinum et sic fabre opertum linteolo, ut nulla acus uestigia forinsecus pareant. His quattuor uestimentis, id est feminalibus, tunica linea, cingulo, quod purpura, cocco, bysso hyacinthoque contexitur, et pilleo, de quo nunc diximus, tam sacerdotes quam pontifices utuntur. reliqua quattuor proprie pontificum sunt, quorum primum est \'mail\', id est tunica talaris, tota hyacinthina, ex lateribus eiusdem coloris adsutas habens manicas et in superiori parte, qua collo induitur, aperta, quod uulgo capitium uocant, oris firmissimis et ex se textis, ne facile rum
Abbreviated transcription (Latin):
dei. utunt᷑ hac tunica: ut habentes
pulchritudinẽ uestimentoꝵ. nudoꝵ ce¬
leritate discurrant. Tercium genus:
uestimenti quod illi appellant ab anech.
nos cingulum ⁊ baltheum uel zonam¬
possumus dicere. Babylonii nouo uo¬
cabulo hemian uocant. Diuersa uo¬
cabula ponimus. ne quis erret in noĩe.¬
hoccingulum insimilitudinẽ pellis
colubri qua exuit senectutem sic in
rotundo textum ẽ. ut marsu pium
longius putes. Textum ẽ aut̾e sub¬
tegmine cocei. purpure. iacincti. &
stamine byssino obdecorẽ ⁊ fortitu¬
dinem. atq ita polimita arte distinc¬
tum: ut diuersos flores ac gemmas
artificis manu non textas. s additas
arbitreris. Lineam tunicam de qua
supͣ diximus. inter umbilicũ ⁊ pectus
hoc stringunt baltheo. qͥ qͣ tuor digi¬
toꝵ habens latitudinem. ⁊ ex una par¬
te adcrura dependens. cum ad sacri¬
ficia cursu & expeditione opus est.
in leuum humerum retorquet᷑. Qr¬
tum genus est uestimenti rotundũ

Expanded text:
dei. utuntur hac tunica, ut hdei. utuntur hac tunica, ut hpulchritudinem vestimentorum nudorum celeritate discurrant. Tertium genus est vestimenti, quod illi nuncupant Bonet, et nos cingulum vel balteum possumus dicere. Babylonii novo vocabulo HEMIAN vocant. Diversa vocabula ponimus, ne quis erret in nohoc cingulum in similitu- j dinem pellis colubri, qua exuit senectutem, sic in rotuudo textum est, ut marsuppium longius putes. textum est autem subtemine cocci, purpurae, hyacinthi et stamine byssino ob decorem et fortitudinem atque. ita polymita arte distinctum, ut diuersos flores et gemmas artifici manu non textas sed additas arbitreris. lineam tunicam, de qua supra diximus, inter umbilicum et pectus hoc stringunt balteo, qui quattuor digitorum habens latitudinem et ex magna parte ad crura dependens, cum ad sacrificia cursu et expeditione opus est, in laenum umerum retorquetur. Quartum genus est uestimenti rotundum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse de genere sacerdotali. multoq
plus intelligit᷑ quod ocłis uidetur.
quam qd̃ aure ꝑcipitur: hȩc femi¬
nalia de bysso retorta ob fortitudi-¬
nem solere contexi:i postqͣm in ci¬
sa fuerint. aeu consui. Non enim
possent in tela huiꝰcemodi fieri:
Scd̾a ex lino tunica est. poderis
id est talaris duplici syndone. ꝗͣ.
⁊ ipsam iosephus byssinam uocat.
appellaturq cotonapb id est. xͫ y¬
õ co ÷. quod hebreo sermone in
lineam uertitur. Hȩc adheret cor¬
pori. ⁊ ita arta est. & strictis mani¬
cis: ut nulla omnino inueste
sit ruga. ⁊ usq ad crura descẽdat.
Nolo ꝓ legentis facilitate ab uti
sermone uulgato. Solent militan¬
tes habere lineas quas camisas uo¬
cant. sic aptas membris ⁊ astrictiͦs
corporib. ut expediti sint uel ad
cursum uel ad prelia. dirigendo
iacula. tenendo clipeum. ense̾ li¬
brando. & quocumq necessitas tͣxerit.
Ergo ⁊ sacerdotes parati in ministeriũ

Expanded text:
ipse de genere sacerdotali, multoque ipse de genere sacerdotali, multoque plus intellegitur, quod oculis uidetur, quam, quod aure percipitur — haec feminalia de bysso retorta ob fortitudinem solere contexi et, postquam incisa fuerint, acu consui; non enim posse in tela huiusce modi fieri. Secunda ex lino tunica est poderes, id est talaris, duplici sindone, quam et ipsam Iosephus byssinam uocat, appellaturque \'cotonat\', id est λιτών, quod Hebraeo sermone in lineam uertitur. haec adhaeret corpori et ita arta est et strictis manicis, ut nulla omnino in ueste sit ruga et usque ad cruraĮ descendat. uolo pro legentis facilitate abuti sermone uulgato: solent militantes habere lineas, quas camisas uocant, sic aptas membris et adstrictas corporibus, ut expediti sint ucl ad cursum uel ad proelia, dirigendo iaculo, tenendo clipeo, ense librando et quocumque necessitas traxerit. ergo et sacerdotes parati in ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
daico quȩ scripta sunt simpliciter ex¬
ponam. ut post quã uestitum uideriᷤᷤ
sacerdotem ⁊ oculis tuis om̃e eiꝰ patu¬
erit ornam̃tum. tunc singularum
causas pariter requramꝰ. Discamus
pͥmum cõmunes sacerdotum uestes
atq pontificũ. Lineis feminalibus
quȩ usq adgenu ⁊ poplites ueniuis
uerecunda celant᷑. & suꝑior pars sub
umbilico uehem̃ter astringit᷑. ut
si quando ex pediti mactant uicti-¬
mas. tauros :⁊ arietes trahunt. por-¬
tantq onera. ⁊ in officio ministran-¬
di sunt. etiam si lapsi fuerint & femo¬
ra reuelarint: non pateat qͦd oꝑtũ ẽ.
Inde & gradus altaris ꝓhibentur fi¬
eri. ne inferior populus. ascendenti¬
um uerecunda conspiciat. Uocat᷑q
lingua hebrea hoc genus uestim̃ti
a nr̃is feminalia uel brace. usq ad
genua ꝑtingentes. Refert iosephus.
nam ȩtate eius adhuc templũ sta-
bat. ⁊ necdum uespasianus ⁊ titus
iherosolimam subuerterant. ⁊ erat

Expanded text:
daico, quae scripta sunt, simpliciter exdaico, quae scripta sunt, simpliciter exponam, ut, postquam uestitum uideris sacerdotem et oculis tuis omnis eius patuerit ornatus, tunc singulorum causas pariter requiramus. Discamus primum communes sacerdotum uestes atque pontificum. lineis feminalibus, quae usque ad genu et poplites ueniunt, uerecunda celantur et superior pars sub umbilico uehementer adstringitur, ut, si quando expediti mactant uictimas, tauros et arietes trahunt, portant onera et in officio ministrandi sunt, etiamsi lapsi ruerint et femora reuelarint, non pateat, quod opertum est — inde et gradus altaris prohibentur fieri, ne inferior populus ascendentium uerecunda conspiciat —, uocaturque lingua Hebraea hoc genus uestimenti stris feminalia uel bracae usque ad genua pertingentes. refert Iosephus — nam aetate eius adhuc templum stabat et necdum Uespasianus et Titus Hierosolymam subuerterant et erat
Abbreviated transcription (Latin):
diuisum inatria. duodecim panes ꝑ
singulas ebdomades mensȩ impositos.
incandelabro septem lucernas. altare
hostiis holocaustisq expositum. ca¬
thedras. ciphos. thuribula. fialas. mor¬
tariola. paxillos. pelles rubras. pilos
caprarum. ⁊ ligna imputribilia. Ian¬
ta ⁊ talia offerunt᷑ intab̃nacło dĩ. ut
nullus desperet salutem. Alius aurũ.
sensum. alius argentum: eloquium.
alius uocem exis exhibeat. Totus
mundꝰ intabnaculi describit᷑ sacm̃to.
Primum & scd̾m uestibulũ: om̃ib
patet. Aqua enim ⁊ terra: cunctis
mortalib data sunt. In scĩs uero scoꝵ.
quasi ad ethera ⁊ in celum. paucoꝵ in¬
troitus ⁊ uolatus ẽ. Duodecim panes.
duodecim mensium significant cir¬
culum. Septẽ lucernȩ. septẽ erran¬
tia astra de monstrant. & ne longũ
faciam. neq enim ꝓpositũ michi ẽ
nunc de tab̃naculo scrib̾e: ueniã ad
sacerdotalia uestim̃ta. ⁊ anteꝗͣ. mysti¬
cam scruter in telligentiã. more iu¬

Expanded text:
divisum in tria, duodecim panes per singulas hebdomadas mensae impositos, in candelabro septem lucernas, altare hostiis holocaustisque expositum, crateras, scyphos, thuribula, phyalas, mortariola, paxillos, pelles rubras, pillos caprarum et ligna imputribilia . Tanta et talia offeruntur in tabernaculo Dei, ut nullus desperet salutem. Alius aurum sensuum, alius argentum eloquii, alius uocem aeris exhibeat. totus mundus in tabernaculi describitur sacramento. primum et secundum uestibulum omnibus patet — aqua enim et terra cunctis mortalibus data sunt —, in sanctis uero sanctorum \'quasi ad aethera et in caelum paucorum introitus et uolatus est; duodecim panes duodecim mensuum significant circulum; septem lucernae septem errantia astra demonstrant. et ne longum faciam — neque enim pro- J positum mihi est nunc de tabernaculo scribere —, ueniam ad sacerdotalia uestimenta et, antequam mysticam scruter intellegentiam, more Iu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c. in leua littera est. ꝑ litteras ad u̾ba
descendimus. ꝑ uerba uenimꝰ ad sensũ.
Quam pulcher ordo. ⁊ exipso habitu
sacram̃ta demonstrans. In humeris o¬
pera sunt. in pectore ratio. Unde et
pectusculum comedunt sacerdotes. Hoc
autẽ rationale duplex ẽ. aꝑtum ⁊ abs-¬
conditum. simplex ⁊ mysticum . xii. in
se lapides habens. ⁊.iiii. ordines. quos
.IIII. puto. ẽẽ. uirtutes. prudentiã. for

Expanded text:
s, in laeuis littera est; per litteras ad uerba descendimus, per uerba uenimus ad sensum. quam pulcher ordo et ex ipso habitu sacramenta demonstrans! in umeris opera sunt, in pectore ratio; unde et pectusculum comedunt sacerdotes. hoc autem rationale duplex, apertum et absconditum, simplex et mysticum, duodecim in se lapides habens et quattuor ordines. quas quattuor puto esse uirtutes: pr
Abbreviated transcription (Latin):
Unde primũ lineũ uestim̃tum: t̾rã
significat. Scđ̾m iacinthinum. aerẽ
in colore demonstrans. quia de t̾renis
paulatim ad excelsa sustollimꝰ. ⁊ ipsa
uestis iacinthina a capite usq ad talos
ueniens. indicat aerem de celis usq
ad t̾ram fusum. Alala autem puni¬
ca ⁊ tintinnabula in inferiorib po¬
sita. fulgura tonitruaq demonstras̃.
siue terram.⁊ aquam. ⁊ omnium
elementoꝵ inter se consonantiam.
& sic sibi uniuersa ꝑplexa: ut insĩ¬
gulis om̃ia repperiantur. Qd̃ autẽ
supradicti colores auro ingexti sun:
id significari uolunt. qd̃ uitalis ca¬
lor. ⁊ diuini sensus ꝓuidentia uni¬
uersa penetret. Suꝑ humerale ⁊ .iͦ.
lapides uel smaragdinos uel om¬
chinos qui de suꝑ sint. ⁊ utrumq¬

Expanded text:
unde primum lineum uestimentum est terram unde primum lineum uestimentum est terram significans, secundum hyacinthinum aerem m colore demonstrans, quia de terrenis paulatim ad excelsa sustollimur, et ipsa uestis hyacinthina a capite usque ad talos ueniens indicat aerem de caelis usque ad terram fusum. mala autem Punica et tintinabula in inferioribus posita fulgura tonitruaque demonstrant siue terram et aquam et omnium elementorum inter se consonantiam et sic sibi uniuersa perplexa, ut in singulis omnia repperiantur. quod autem supra dicti colores auro intexti sunt, id significari uolunt, quod uitalis calor et diuini sensus prouidentia uniuersa penetret. superumerale et duos lapides uel zmaragdinos uel onychinos, qui desuper sint et utrumqu
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis pulchritudinẽ dei uoca¬
bulum coronet ⁊ ꝓtegat. Didicimꝰ
quȩ uł communia cũ sacerdotib.
que specialia pontificis uestim̃ta
sint. & si tanta difficultas fuit in
uasis fictilib. quanta maiestas erit
inthesauro qui intrinsecus latet:
Dicamus gͥ prius qd̃ abhebreis ac¬
cepimus. ⁊ iuxta morẽ nr̃m. sp̃u
damus. Quattuor colores ad qͣtuor
elementa referunt. ex quib uniu̾sa
subsistunt. Byssus. terre deputatur:
quia ex terra gignitur. Purpura. ma¬
ri: quia ex eius cocleolis tinguit᷑. Ia¬
cintus. aeri: ꝓpt̾ coloris similitudinẽ.
Coccus igni ⁊ etheri. qui hebraice. sa¬
ni. appellatur. quod aquila diaforon.
est. Pro cocco iuxta latinum eloqͥum
apud hebreos tolach. id est uermicłs¬
scribitur. ⁊ iustum ẽẽ commemoran.
ut pontifex creatoris non solũ ꝓ isrł.
sed ⁊ ꝓuniuerso mundo roget. Si qͥdẽ
exterra ⁊ aqua ⁊ aere. ⁊ igne mundus
iꝑse consistat. ⁊ hȩc elem̃ta sint om̃ium.

Expanded text:
Pontificis pulchritudinem, Dei vocaPontificis pulchritudinem, Dei vocabulum coronet et protegat. 19. Didicimus, quae vel communia cum Sacerdotibus, vel quae specialia Pontificis vestimenta sint: et si tanta difficultas fuit in vasis fictilibus, quanta majestas erit in thesauro, qui intrinsecus latet? Dicamus igitur prius quod ab Hebraeis accepimus: et juxta morem nostrudamus. quattuor colores ad quattuor elementa referunt, ex quibus uniuersa subsistunt — byssus terrae deputatur, quia ex terra gignitur, purpura mari, quia ex eius cocleolis tinguitur, hyacinthus aeri propter coloris similitudinem, coccus igni et aetheri, qui Hebraice \'sani appellatur, quod Aquila διάφορον, est, pro cocco iuxta Latinum eloquium apud Hebraeos \'tolath\', id est uermiculus —, et iustum esse commemorant, ut pontifex creatoris non solum pro Israheli, sed pro uniuerso mundo roget, si quidem ex terra et aqua et aere et igne mundos iste consistat et haec elementa sint omnium.
Abbreviated transcription (Latin):
Porro ne magnitudo ⁊ pondus lapidũ
contexta stamina rumꝑent: auro li¬
gati sunt atq conclusi. Nec suffic̃ hoc
ad firmitatẽ. nͥ ⁊ catene ex aurofierẽt. qͦ ob
pulcͥtudinẽ fistułꝰ aureis teg̾ent᷑ hab̾entq ⁊
ĩ rõnali supra duos maiores qͥ uncinis su
orsum alios duos. Nam postergum
insuꝑ humerali contͣ pectus ⁊ sto¬
machum ex utroq latere erant anu¬
li aurei. qui catenis cum rationalis
inferiorib anulis iungebant᷑ atq
ita fiebat ut astringeret᷑ ⁊ rationa¬
le suꝑ humerali. ⁊ suꝑ humerale
rationali. ut una textura contra
uidentib putaret᷑. Octaua ẽ lammi¬
na aurea. id est sisz aabinqͣ scrip¬
tum est nomen dei hebraicis quat¬
tuor litteris. iod. he. uau. he. qd̾
apud illos in effabile nuncupatur.
hȩc suꝑ pilleolum lineum ⁊ com¬
mune omniũ sacerdotum inꝑon¬
tifice plus additur. ut infronte uit¬
ta iacintina constringat᷑ totamq

Expanded text:
porro, ne magnitudo et pondus lapidum porro, ne magnitudo et pondus lapidum contexta stamina rumperet, auro ligati sunt atque conclusi: nec suffecit hoc ad firmitatem, nisi et catenae ex auro fierent, quae ob pulchritudinem fistulis aureis tegerentur, haberentque et in Rationali supra duos majores annulos, qui uorsum alios duos: nam post tergum in Superhumerali contra pectus et stomachum, ex utroque latere erant annuli aurei, qui catenis cum Rationalis inferioribus annulis jungebantur: atque ita fiebat, ut astringeretur et Rationale Superhumerali, et Superhumerale Rationali, ut una textura contra videntibus putaretur. 18. Octava est lamina aurea, id est, SIS ZAAB, in qua scriptum est nomen 366 Dei Hebraicis quatuor litteris JOD, HE, VAV, HE, quod apud illos ineffabile nuncupatur. Haec super pileolum lineum et commune omnium Sacerdotum, in Pontifice plus additur, ut in fronte vita hiacynthina constringatur, TOTAMQUE
Abbreviated transcription (Latin):
pazius. smaragdus. ponitur. Simma¬
chus dissentit in smaragdo. ceraoniũ
proeo transferens. In scd̃o carbunculus.
saphirus. iaspis. Intertio liguriꝰ. achateᷤ.
ametistus. Inquarto ehrisolitus. oni¬
chinus. barillus. Satisq miror. cur
iacintus p̃ciosissimus in hoꝵ numero
non ponatur. nisi forte ipse ẽ alio no¬
mine ligurius. Serutans eos qui de
lapidum atq geminarũ scripsere
naturis: ligurium in uenire non
potui. In singulis lapidib scđm ȩta
na. hos lapides indiademate pͥncipiᷤ
tẏri ⁊ in apocalypsi ioħis legimus.
de quib ex truitur celestis ierłm.¬
⁊ sub horum nominib ⁊ specie uir¬
tutum. uel ordo uel diuersitas indi-¬
catur. ꝑquatuor rationalis angulos.
quattuor anuli sunt aurei. habenteᷤᷤ
contra se insuꝑ humerali alios qͣtuor.
ut cum appositum fuerit a ot icrni.
in loco quem ep hod diximꝰ derelictũ.
anulus ueniat contra anulum. &
mutuo sibi uittis copulent᷑ iacintinis.

Expanded text:
pazius, smaragdus ponitur. Symmapazius, smaragdus ponitur. Symmachus dissentit in smaragdo, ceraunium pro eo transferens. In secundo carbunculus, sapphirus, jaspis. In tertio ligurius, achates, amethystus. In quarto chrysolithus, onychinus, berillus. Satisque miror cur hiacynthus pretiosissimus lapis in horum numero non ponatur: nisi forte ipse est alio nomine ligurius. Scrutans eos qui de lapidum atque gemmarum scripsere naturis, ligurium invenire non potui. In singulis lapidibus secundum na. Hos lapides in diademate principis Tyri, et in Apocalypsi Joannis legimus, de quibet sub horum nominibus et specie uirtutum uel ordo uel diuersitas indicatur. per quattuor rationalis angulos quattuor anuli sunt aurei habentes contra se in superumerali alios quattuor, ut, cum adpositum fuerit λόγιον in loco, quem in ephod diximus derelictum, anulus ueniat contra anulum et mutuo sibi uittis copulentur hyacinthinis.
Abbreviated transcription (Latin):
uel colorem lapidum. uel patriã de pa¬
tria demonstrar&. & in singulis lapi¬
dib bis sena patriarcharum nomina
sunt: quil israheliticus popłs diuidit᷑
Indextro humero maiores filii iacob.
in leuo minores scripsi sunt: ut ponti¬
fex ingrediens scã scõr. nomina popłi
pro quo rogaturus est. dñm portet in
humeris. Septimum uestimentũ est
mensura paruulum. s cunctis supra
dictis sacratius. Intende quȩso animo-
ut quȩ dicuntur intelligas. hebraice
nos rationale possumus appellare. ut ex
ipso statim nomine scias mysticũ. eẽ.
quod dicitur. Pannus ẽ breuis. ex au¬
ro ⁊ quatuor textus colorib. hoc ẽ ĩsdẽ
quib ⁊ suꝑ humerale. habens magni-¬
tudinem palmi ꝑ quadrum ⁊ duplex.
ne facile rumpatur. Intexti sunt enĩ
ei .xͦii. lapides mire magnitudinis
& precii ꝑ quatuor ordines. ita ut in
singulis uersiculis terni lapides collo¬
centur. In primo ordine sardius. to¬

Expanded text:
vel colorem lapidum, vel patriavel colorem lapidum, vel patriam demonstraret. Et in singulis lapidibus sena Patriacharum nomina sunt, quibus Israeliticus populus dividitur. In dextro humero majores filii Jacob, in laevo minores scripti sunt: ut Pontifex ingrediens Sancta Sanctorum, nomina populi pro quo rogaturus est Dominum, portet in humeris. 16. Septimum vestimentum est mensura parvulum, sed cunctis supra dictis sacratius. Intende, quaeso, animum, ut quae dicuntur, intelligas. Hebraice nos Rationale possumus appellare, ut ex ipso statim nomine scias mysticum esse quod dicitur. Pannus est brevis ex auro et quatuor textus coloribus, hoc est, iisdem quibus et Superhumerale, habens magnitudinem palmi per quadrum; et duplex, ne facile rumpatur. Intexti sunt enim ei duodecim lapides mirae magnitudinis atque pretii per quatuor ordines: ita ut in singulis versiculis 365 terni lapides collocentur. In primo ordine sardius, to
Abbreviated transcription (Latin):
me memini. ⁊ om̃is scriptura testatur
sacrum quid. ẽẽ.: & solis conueniens pon¬
tificib. Nec statim illud occurrat. quod
samuhel qui leuita fuit. scribit᷑ in regno¬
rum libro primo habuisse etatis adhuc
paruule ephodbat. id est suꝑ humerale
lineum: cum dauid quoq ante archã
dñi idem portasse referatur. Aliud ẽ
enim ex quatuor supradictis coloribus.
id est iacinto. bysso. cocco. purpura:⁊ ex
auro habere contextum: aliud insimi¬
litudinem sacerdotum simplex ⁊ lineũ.
Auri lamminȩ. id est bractee. mira te¬
nuitate tunduntur. ex quib facta fila
torquent᷑ cum sub tegmine triũ coloꝵ.
iacinti. cocci. purpure:⁊ cũ stamine
byssino. & efficitur palliolum mire pul¬
chritudinis. ꝑstringens fulgore oculos
in modum cara callarum. s in utroq¬
humero habet singulos lapides clausoᷤ
⁊ astrictos auro qui hebraice dicuntur
soom: ab aquila ⁊ simmacho ⁊ theodo
transferunt᷑. Iosephus sardonicas uocat.
cum hebreo aquilaq consentiens. ut

Expanded text:
me memini et omnis scriptura testatur sacrum quid esse et solis conueniens pontificibus. nec statim illud occurrat, quod Samuhel, qui Leuita fuit, scribitur in Regnorum libro primo habuisse aetatis adhuc paruulae ephod bad, id est superumerale lineum, cum Dauid quoque ante arcam domini idem portasse referatur. aliud est enim ex quattuor supra dictis coloribus, id est hyacintho, bysso, cocco, purpura et ex auro habere contextum, aliud in similitudinem sacerdotum simplex et lineum. auri laminae, id est bratteae, mira tenuitate tunduntur, ex quibus secta fila torquentur cum subtemine trium colorum, hyacinthi, cocci, purpurae, et cum stamine byssino, et efficitur palleolum uermiculatae pulchritudinis perstringens fulgore oculos in modum caracallarum, sed absqhumero habet singulos lapides clausos et astrictos auro, qui Hebraice dicuntur SOOM: ab Aquila et Symmacho et Theodottransferuntur: Josephus sardonychas vocat, cum Hebraeo Aquilaque consentiens: ut
Abbreviated transcription (Latin):
nitores accipiunt decimas: ⁊ rursum
decimas decimarum offerunt sacerdo¬
tib. tanto illis minores. quanto ipsi
maiores populo. Quadragnnta ⁊ octo
ciuitates adhabitandum leuitis ⁊ sa¬
cerdotib separantur. Sex urbes fugi¬
tiuoꝵ transiordanen ⁊ intra iordanen
eligunt᷑. ⁊ finis exilii. ⁊ mors pontifi¬
cis. & uniuersa quȩ festinus sermo ꝑ¬
strinxit. ⁊ quoꝵ pulsaui tantũ. nec
aꝑui sacram̃ta: ad cunctos ꝑtinent
sacerdotes. Pontifex autẽ quantis pol¬
leat priuilegiis: dicam breuit̾. Cap̃t
inquit suum non dis cooꝑiet habet
cidarim. ⁊ nomen dei portat infronte.
diademate ornatus ẽ regio. ad ꝑfectam
gendus est. & uestimenta sua ñ scind&
quia candida sunt. quia inpolluta.qͥa¬

Expanded text:
mtores accipiunt decimas et rursum mtores accipiunt decimas et rursum decimas decimarum offerunt sacerdotibus tanto illis minores, quanto ipsi maiores populo. quadraginta et octo ciuitates ad habitandum Leuitis et sacerdotibus separantur, sex urbes fugitiuorum trans Iordanen et intra Iordanen eliguntur, et finis exilii mors pontificis est. uniuersa, quae festinus sermo perstrinxit et quorum pulsaui tantum nec aperui sacramenta, ad cunctos pertinent sacerdotes; pontifex autem quantis polleat priuilegiis, dicam breuiter. Caput, inquit, suum non discoperiet. habet cidarim et nomen dei portat in fronte, diademate ornatus est regio, ad perfectam gendus est et uestimenta sua non scindet, quia candida sunt, quia inpolluta
Abbreviated transcription (Latin):
uidua cuius cum sara defecerunt
muliebria: ꝓpter continentiã & cas¬
titatem recipitur indomũ patris.
& de templi ȩrario alitur. Quod si
filios habuerit: reddit᷑ soboli suȩ. ut
uxta apłm his ministret᷑ quȩ uere
uidue sunt: & ut quȩ de sacerdotalib
sustentant᷑ cibis. nullius alteriꝰ amo¬
re teneantur. Uicinus & mercennariꝰ
excludunt᷑ a conuiuio sacerdotũ. ser¬
uis. cyborum reliquiȩ concedunt᷑. Iã
tunc ꝓiciebant᷑ phygelus ⁊ hermoge¬
nes. & recipiebatiu onesimꝰ. Primitiȩ
cyboꝵ & omniũ frugum atq pomoꝵ
offerunt᷑ antistiti. ut habens uictum
atq uestitum: absq ullo impedim̃to
securus ⁊ liber seruiat dño. Primoge¬
nita mundoꝵ animaliũ accipiunt
sacerdotes. & immundoꝵ p̾cio homi¬
num quoq primi partus redimunt᷑.
Et quia conditio humana nascendi est.
omne p̃cium equaliter offerunt sic mo¬
deratum ⁊ leue: ut nec diues intumes¬
cat. nec tenuis pregrauet᷑. Editui ⁊ ia¬

Expanded text:
uidua, cuius cum Sarra defecerunt uidua, cuius cum Sarra defecerunt muliebria, propter. continentiam et castitatem et recipitur in domum patris et de templi aerario alitur. quodsi filios habuerit, redditur suboli suae, ut iuxta apostolum his ministretur, quae uere uidua sunt, et ut, quae sacerdotalibus sustentatur cibis, nullius alterius amore teneatur. uicinus et mercennarius excluduntur a conuiuio sacerdotum, semis ciborum reliquiae conceduntur; iam tunc proiciebatur Phygelus et Hermogenes et recipiebatur Onesimus. primitiae ciborum et omnium frugum atque pumovum offeruntur antestiti, ut habens uictum atque uestitum absque ullo inpedimento securus et liber seruiat domino. primogenita mundorum animalium accipiunt sacerdotes, inmundorum pretia. hominum quoque pJÎmi partus redimuntur et, quia condicio una nascendi est, omnes pretium aequaliter offerunt sic moderatum et leue, ut nec diues intumescat nec tenuis praegrauetur. aeditui et la
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit mentib consecratis deo totũ
quod curamus. quod uoramꝰ in seces¬
sum ꝓĩci. Unde ⁊ apłs. Esca inquit
uentri & uenter escis. ds̃ autẽ ⁊ hunc
& illas destruet. Ꝙ econtrario de lu¬
xuriosis: quoꝵ deus uenter ẽ.:⁊ gła
in confusione eoꝵ. Uituli puluerem
quem adorauerat isrł: in contemp¬
tu suꝑsticionis in potum accepit po¬
pulus: ut discat contempnere quod
in secessum ꝓici uiderat. Precipitur
sacerdotib. ne ministraturi intẽplo
uinum & siceram bibant. ne ebrie¬
tate & crapula ⁊ curis huius uite
p̃grauentur corda eoꝵ. nec partem
habeant interra nisi solum deum.
ut nulla debilitate insignes sint:
nec truncis aurib. leso oculo. semis
narib. claudo pede. cutis colore mu¬
tato. Quȩ om̃ĩa referunt᷑ ad anime
uitia. Uoluptas enim in homine. ñ
natura damnatur. Siqͥs e sacerdotib
semine fluxerit: ad sacerdotalẽ men¬
sam ꝓhibet᷑ accedẽ. Et e contrario

Expanded text:
ostendit mentibus consecratis deo totum, ostendit mentibus consecratis deo totum, quod ligurrimus, quod uoramus, in secessum proici. unde et apostolus: esca, inquit, uentri et uenter escis; deus autem et hunc et illa destruet, et e contrario de luxuriosis: quorum deus uenter est et gloria in confusione eorum. uituli puluerem, quem adorauerat Israhel, in contemptu superstitionis in potu accipit populus, ut discat contemnere, quod in secessu proici uiderat. praecipitur sacerdotibus, ne ministraturi in templo uinum et siceram bibant, ne ebrietate et crapulaet curis huius uitae praegrauentur corda eorum; ne partem habeant in terra nisi solum deum; ut nulla debilitate insignes sint, ne truncis auribus, laeso oculo, simis naribus, claudo pede, cutis colore mutato, quae omnia referuntur ad animae uitia. uolnntas enim in homine, non natura damnatur. si quis e sacerdotibus semine fluxerit, ad sacerdotalem mensam prohibetur accedere;,et e contrario
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotib. legis doctrineq noticiam. ⁊
additam̃to gr̃ẽ spũalis talem uirum
institui: qui possit contradicentibus
resistere. & nichil inse sinistri habere
oꝑis quod ducat ad tartarum. s dex-¬
trum brachiũ & separatũ. ut opera
sacerdotis comparatione uirtutum
eius a cunctis hominib separata sii.
hec de uictimis & de his quȩ offerun¬
tur in altari. ⁊ quȩ sacerdotib dant᷑
adño. Ceterum ⁊ alia tria exceptis
primitiis hostiarũ. & de priuato ⁊
de ma cello publico. ubi ñ religio
sed uictus necessitas ẽ. sacerdotibus
membra tribuunt᷑. brachium. ma¬
& illa. & uenter. De brachio iã dixi¬
mus. Aaxilla eloquentẽ eruditũ¬
q significat. ut quod pectore concipi-¬
mus. ore promamꝰ. Uenter receptacu¬
lum ciborum. inscorto madianitide sa¬
cerdotali pugione confixus: uniuersos
hominũ labores ⁊ mom̾tanea blandim̃¬
tagule. stercoris fine condempnat. &

Expanded text:
cerdotibus legis doctrinaeque notitiam et cerdotibus legis doctrinaeque notitiam et additamento gratiae spiritalis talem uirum institui. qui possit contradicentibus resistere et nihil in se sinistri habere operis, quod ducat ad tartarum, sed dextrum brachium et separatum, ut opera sacerdotis couparatione uirtutum eius a cunctis hominibus separata sint. haec de uictimis et de his, quae offeruntur in altari, sacerdotibus dantur a domino. Ceterum et alia tria exceptis primitiis hostiarum de priuato et de macello publico, ubi non religio, sed uictus necessitas est, sacerdotibus membra tribuuntur: brachium, maxilla et uenter. de brachio iam diximus; maxilla eloquentem eruditumque significat, ut, quod pectore concepimus, ore promamus; uenter, receptaculum ciborum, in scorto Madianitide sacerdotali pugione perfossus uniuersos hominum labores et momentanea blandimenta gulae stercoris fine condemnat et
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat incorde. Beati mundo corde:
qͣm ipsi dm̃ uidebunt. Et. De corde pro¬
cedunt cogitationes male. Et. Quid co-¬
gitatis nequã incordib ur̃is: Holuptaᷤ
⁊ concupiscentia iuxta eos qui de phy¬
sicis disputant consistit in iecore. Huius
pennulam indiuersa uolitantẽ. ⁊ ꝑ ocło¬
rum fenestras erumpentem foras of¬
ferant sacerdotes deo. ut post quã oꝑe
dixerint deo. holo caustum tuum
pingue fiat. ⁊ concupiscentiã libidiniᷤᷤ
seminariũ. igne sp̃c concremauerint:
mereant᷑ acciꝑe premium. pectus &
brachium. In pectore mundas cogita¬
tiones. legis noticiam. dogmatum ue¬
ritatem. In brachio bona oꝑa:⁊ pugnã
contra diabolum:⁊ armatam manũ:
ut qd̾ mente conceꝑint. exemplo ꝓ-¬
bent. Ih̃c enim coepit facere ⁊ docere.
Ipsum quoq pectusculum appellatur.¬
ditamentũ siue principiũ. ⁊ egregiũ.
Tenufa quippe hoc magis sonat. Ex
quo intelligimus iuxta illud. mala

Expanded text:
monstrat in corde: beati. mundo corde; monstrat in corde: beati. mundo corde; quoniam ipsi deum uidebunt, et: de corde procedunt cogitationes malae, et: quid cogitatis nequam in cordibus uestris? uoluptas et concupiscentia iuxta eos, qui de physicis disppinnulam in diversa volitantem, et per oculorum fenestras erumpentem foras, offerunt sacerdotes Deo: ut postquam opere dixerint Deo, « holocaustum tuum pingue fiat » : et concupiscentiam, libidinis seminarium, igne Spiritus concremaverint, mereantur accipere praemium, pectus et brachium. In pectore, mundas cogitationes, legis notitiam, dogmatum veritatem: in brachio bona opera et pugnam contra diabolum et armatam manum: ut quod mente conceperint, exemplo probent. Jesus enim « coepit facere et docere » . Ipsum quoque pectusculum appellaturditamentum, sive praecipuum, et egregium: THENUPHA quippe hoc magis sonat. Ex quo intelligimus jux
Abbreviated transcription (Latin):
sq hodie in lectione ueteris
testamenti. suꝑ faciem moysi
uelamen positum ẽ. Loquitur
glorificato uultu. ⁊ popłs. loqͣntis
glãm ferre non sustinet.Cum autẽ con¬
uersi fuerimus ad dnm̃. aufert᷑ uelam̃:
occidens littera morit᷑ uiuificans sp̃c
suscitatur. Dominꝰ enim spc̃ ẽ. & lex
sp̃ualis. Lnde ⁊ dauid orabat in psal¬
mo. Reuela ocłos meos & considerabo
mirabilia de lege tua.Nunqͥd de bob
cura est deo: Utiq non. Multo ma¬
gis deiecore bouis. arietis ⁊ hẏrcorum.
& armo dextro. pectore & uentre quo
stercora digerunt᷑. Quoꝵ duo in esũ
accipiunt sacerdotes. tercium finees
meretur in p̃mium. De uictimis salu¬
tarib ad eps quo pectus obuoluit᷑. ⁊ pẽ¬
nula iecoris: offerunt᷑ suꝑ altari. Ipsũ
uero pectus ⁊ brachium dextrum dant᷑
aaron ⁊ filiis eius. legitimũ sempit̾nũ
a filiis isrł. Sensus in corde ẽ habitacu¬
lum cordis inpectore. Querit᷑ ubi sit a¬
nime principale. Plato in cerebro. xp̃c

Expanded text:
sque hodie in lectione ueteris testamenti super faciem Moysi uelamen positum est. loquitur glorificato uultu et populus loquentis gloriam ferre non sustinet. cum autem conuersi fuerimus ad dominum, auferetur uelamen: occidens littera moritur, uiuificans spiritus suscitatur. dominus enim spiritus est et lex spiritalis. unde et Dauid orabat in psalmo: reuela oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua. numquid de bubus cura est deo? utique non. multo magis de iecore bouis, arietis, hircorum et armo dextri pedis et uentre, quo stercora digeruntur, quorum duo in esum accipiunt sacerdotes, tertium Finees meretur in praemio. de uictimis salutaribus adipes, quibus pectus obuoluitur, et pinnula iecoris offeruntur super altare; ipsum uero pectus et brachium dextrum dantur Aaron et filiis eius legitimum sempiternum a filiis Israhel. sensus in corde est, habitaculum cordis in pectore. quaeritur, ubi sit animae principale. Plato in cerebro, Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ctoris uirtus. Cadem ora credit eu nu¬
chus. baptizatur. fidelis ⁊ scs̃ est. ac ma
gister de discipulo: plus indeserto fon¬
te eccłia. quam maurato synagoge¬
breuiter. neq enim epistolaris angu¬
stia euagari longius patiebat᷑ ut intel¬
ligeres de inscripturis scĩs sine p̃uio
& monstrante semitam non posse in¬
gredi. Taceo de graminaticis. rethoribꝰ.
philosophys. geometricis. dialecticis.
musicis. astronomis. astrologis. medi¬
cis. quoꝵ scientia mortalib satis uti¬
lissima ẽ. ⁊ intres partes scindit᷑. in

Expanded text:
ctoris virtus! Eadem hora credit eunuctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, bgister de discipulo: plus in deserto fonte ecclesiae quam in aurato erstricta sunt breuiter — neque enim epistularis angustia euagari longius patiebatur —, ut intellegeres te in scripturis sanctis sine praeuio et monstrante semitam non posse ingredi. taceo de grammaticis, rhetoribus, philosophis, geometricis, dialecticis, musicis, astrologis, medicis, quorum scientia mortalibus siel utilissima est et in tres partes scindi
Abbreviated transcription (Latin):
one opus est. ut intelligat᷑. ac reuelata
facie. dei glam contemplem̃. Liber in
a pocalipsi.uͭii sigilł signatꝰ ostendit᷑ quẽ
sided̾is hõi scienti litt̾as ut legat. responde¬
tant se nosse litteras. tenent signatũ
librum. nec aꝑire possunt nisi ille
nominat: cum legeret ysaiam. inter¬
roget᷑ a phylippo. Putas ne intelligis
quȩ legis: Responditq. Quomodo
possum. nisi aliquis me docuerit.
Ego ut de me interim loquar. nec
sanctior sum hoc eunucho nec studi¬
osior. qui de ethiopia id est de extre¬
mis mundi finib uenit ad templũ.
reliquit aulam regiam.:⁊ tantꝰ ama¬
tor legis diuinȩ scientieq fuit: ut
etiam in uehiculo sacras litteras leger&x.
Tamen cum librum teneret:⁊ uerba
domini cogitatione ꝑciper& lingua
uolueret. labiis ꝑsonaret: ignorabat
eum quem in libro nesciens uenerabat᷑.
Henit phiylippus. ostendit ei iħm qui
clausus latebat in littera. Omira do¬

Expanded text:
one indiget, ut intellegatur ac reuelata one indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondetantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille nominat —, cum legeret rogatus a Philippo: « Putasne intelligis quae legis? » respondit, « Quomodo possum, nisi aliquis me docuerit? » Ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira do
Abbreviated transcription (Latin):
entium.⁊ prudentiam prudentium
reꝓbabo. Uera sapientia ꝑdet falsam
sapientiam.⁊ quanqͣm stulticia p̾dica¬
tionis incruce sit: tam̃ paulus sapi¬
entiam loquitur inter ꝑfectos. Sapien¬
tiam autem ñ scłi huius nec pͥncipũ
scłi istius qui destruuntur. s loquim᷑
dei sapientiam in mysterio absconditã.
uirtus ⁊ dei sapientia. Hȩc sapientia
in misterio abscondita est. De qua &
noni psalmi titulus p̃notatur ꝓ occul¬
tis filii in qͦ st̃ õs thesauri sapiẽ & scientie¬
dei absconditi. & qui in mist̾io absꝯditꝰ erat:
predestinatus est ante scła. Pre destina¬
tꝰ aĩri p̃figuratus in lege ⁊ ꝓpħis. Unde
⁊ ꝓpħe appellant᷑ uidentes. quia uide¬
bant eum qu̾e ceteri non uidebant.
Abraham uidit diem dñi:⁊ letatꝰ. ẽ.
Aꝑiebant᷑ celi ezechieli. qui popło pec¬
catori clausi erant. Reuela inquit dd̃
ocłos meos: ⁊ considerabo mirabilia de
lege tua. Lex enim sp̃ualis ẽ ⁊ reuelati¬

Expanded text:
entium et prudentiam prudentium entium et prudentiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius nec principum saeculi istius, qui destruuntur, sed loquitur dei sapientiam in mysterio absconditam, uirtus et dei sapientia. haec sapientia in mysterio abscondita est, de qua et noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\',in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditus, praedestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelati
Abbreviated transcription (Latin):
multos: quasi stelle inꝑpetuas et̾nitates.
Cur paulus apls uas electionis: Nem¬
pe quia uas legis. ⁊ sc̃arum scripturarũ
armarium. Pharisei stupent ad doctri
legem sciant. cum litteras ñ didicerint.
Quicquid enim aliis exercitatio ⁊ cotidi¬
ana in lege meditatio tribuere solet:
Duodecim annos saluator impleuerat.
⁊ intemplo sedens de questionib legis
in terrogans: magis docet dũ prudent̾
interrogat. Nisi forte rusticum petrum.
rusticum dicimus iohannem. quorũ
uterq dicere poterat. Et sumꝑitꝰ ser¬
mone. ñ tamen scientia. Iohes rusticus
piscator indoctus. & unde illa uox ob¬
secro inprincipio erat uerbũ. ⁊ u̾bũ
erat apud dm̃. ⁊ deus erat uerbum:
A Uͦ t Co ẽ grece. multa significat.
Nam ⁊ uerbum est ⁊ ratio. ⁊ supputatio.
& causa unuis cuiusq rei ꝑquȩ sunt
singula quȩ subsistunt. Quȩ uniu̾sa
recte intelligimus in xp̃o. Hoc doctus
plato nesciuit. hoc demostenes eloqͦns
ignorauit. ꝑdam inqͥt sapientiã sapi¬

Expanded text:
multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. phlegem sciant, cum litteras non didicerint. Quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, cim annos Salvator impleverat, et in templo sedens, de questionibus legis interrogans, magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus et Iohannem, quorum uterque dicere poterat: Et si imperitus sermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa vox, obsecro: In principio erat verbum, et verbum erat apud Deum, et Deus erat verbum, ΛΟΓΟΣ? Logos Grece multa significat. Nam et verbum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plato nesciuit, hoc Demosthenes eloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapi