comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ambitione sectari: xp̃o cum homi¬
num laude ac fauore seruire. dis¬
trictionem ueritatis sine cuius¬
piam uel tenui offensione ꝓferre:
postremo sic uult futura conse¬
qui bona. ut presentia non amit¬
tat. Que uoluntas nunquam
nos ad ꝑfectionem faceret ꝑue¬
nire. sed intempore quodam de¬
terrimo collocaret: talesq faceret.
quales sunt illi qui in apocalip¬
si increpatione dñi castigantur.
scio oꝑa tua. quia neq frigidus es.
neq calidus. utinam frigidus eẽs.
aut calidus: nunc autem tepidus
es. et incipiam te euomere ex ore
meo: insi hunc tepidissimum sta¬
tum altrinsecus hec insurgentia
bella dirumꝑent. Nam cum fa¬
mulantes hinc uoluntati nr̃e
ad hanc remissionem uolueri¬
mus nosmetipsos paululum re¬
laxare: confestim aculei carnis
insurgunt. susq nos uitiis. et paᷤ¬
sionib sauciantes. nequa qm in
illa qua celectamur puritatis
qualitate stare ꝑmittunt: atq ad
illam quam horremus frigidã

Expanded text:
ambitione sectari, Christo cum homiambitione sectari, Christo cum hominum laude ac fauore seruire, districtionem ueritatis sine cuiuspiam uel tenui offensione proferre: postremo sic mauult futura consequi bona, ut praesentia non amittat. quae uoluntas numquam nos ad perfectionem ueram faceret peruenire, sed in tepore quodam deterrimo conlocaret talesque faceret, quales illi sunt qui in Apocalypsi increpatione domini castigantur: scio opera tua, quia neque frigidus es neque calidus. utinam frigidus esses aut calidus. nunc autem tepidus es, et incipiam te euomere ex ore meo, nisi hunc tepidissimum statum altrinsecus haec insurgentia bella disrumperent. nam cum famulantes huic uoluntati nostrae ad hanc remissionem noluerimus nosmet ipsos paululum relaxare, confestim aculei carnis insurgunt suisque nos uitiis et passionibus sauciantes nequaquam in illa qua delectamur puritatis qualitate stare permittunt, atque ad illam quam horremus frigidam
Abbreviated transcription (Latin):
pari: hic squalore sordium et mnac¬
cessibilis heremi uastitate congau¬
det: cunctoꝵq mortalium presen¬
tiam ꝑhorrescit. Honorib illa. et
laudib hominum confouet: hic
irrogatis sibi iniuriis ac ꝑsecutioni¬
bus gloriatur. Cxii.¬
Nter has igitur utrasq concupis¬
centias anime. uoluntas in medi¬
tullio quodam intuꝑabiliore cos¬
sistens. nec uicioꝵ flagitiis oble¬
statur. nec uirtutum uolorib ac¬
quiescitꝰ sic querens a passiomibus
temperare carnalib. ut nequaqͣm
uelit uolores necessarios sustinere
sine quib desideria sp̃e nequenis
possideri: absq castigatione carniᷤ
castimoniam corporis desiderans
optinere. sine uigiliarum labore
cordis acquirere puritatem: cum
requie carnis sp̃ualib exuberare
uirtutib absq ullius exasꝑatione
conuitii. pacientie grãm posside¬
re: humilitatem xp̃i. sine honoris
mundam exercere iactura. religi¬
onis simplicitatem cum seculari

Expanded text:
pari, hic squalore sordium et inacpari, hic squalore sordium et inaccessibilis heremi uastitate congaudet cunctorumque mortalium praesentiam perhorrescit. honoribus illa et laudibus hominum confouetur, hic inrogatis sibi iniuriis ac persecutionibus gloriatur. Inter has igitur utrasque concupiscentias animae uoluntas in meditullio quodam uituperabiliore consistens nec uitiorum flagitiis oblectatur nec uirtutum doloribus adquiescit, sic quaerens a passionibus temperare carnalibus, ut nequaquam uelit dolores necessarios sustinere, sine quibus desideria spiritus nequeunt possideri, absque castigatione carnis castimoniam corporis desiderans obtinere, sine uigiliarum labore cordis adquirere puritatem, cum requie carnis spiritalibus exuberare uirtutibus, absque ullius exasperatione conuicii patientiae gratiam possidere, humilitatem Christi sine honoris mundani exercere iactura, religionis simplicitatem cum saeculari
Abbreviated transcription (Latin):
cum utraq id est desideria car¬
nis et sp̃s in uno eodemq sint ho¬
mine: in testinum cotidie intra no
geritur bellum. dum concupiscen¬
tia carnis que precipitanter fert᷑
ad uitia. his que ad presentem re¬
quiem ꝑtinent delitiis gaudet:¬
quib econtra concupiscentia sp̃e
aduersata ita desiderat dota spi¬
ritalib studiis inherere. ut etiã
necessarios carnis usus optet ex¬
cludere: sic illis iugiter cupi ens
occupari. ut nullam oꝑtet fragi¬
litati eius curam penitꝰ imꝑtir̃e.
laro luxuriis ac li bidine delectat᷑.
sp̃s ne ipsis quidem naturalibus de¬
sideriis acquiescit. Illa cupit saci¬
ari sompno. repleri cibo: hic ita ie¬
iuniis. et ugiliis sagiatur: ut ne
ad ipsum quidẽ necessarium uite
usum. sompnum. cibumq uelit
amittere. Illa unuersis exuberare
copiis concupiscit: hic ne ipsius
quidem exigui panis cotidianã
substantiam habere contentus est:
lauacris illa nitescere. et cotidiamꝰ
adulantium cuneis appetit consti¬

Expanded text:
cum utraque, id est desideria carnis et spiritus, in uno eodemque sint homine, intestinum quotidie intra nos geritur bellum, dum concupiscentia carnis, quae praecipitanter fertur ad vitia, his quae ad praesentem requiem Quibus econtra concupiscentia spiritus adversata, ita desiderat tota spiritalibus studiis inhaerere, ut etiam necessarios carnis usus optet excludere, sic illis jugiter occupari cupiens, ut nullam penitus fragilitati ejus curam cupiat impartiri. Caro luxuriis ac libidine delectatur, spiritus ne ipsis quidem naturalibus desideriis acquiescit. Illa concupiscit satiari somno, repleri cibo; hic vigiliis et jejuniis ita saginatur, ut ne ad ipsum quidem neceusum somnum cibumque uelit admittere. illa uniuersis exuberare copiis concupiscit, hic ne ipsius quidem exigui panis cotidianam substantiam habere contentus est. lauacris illa nitescere et cotidianis adulantium cuneis adpetit. consti
Abbreviated transcription (Latin):
tionem cupiditatis erga õpes am¬
plas atq magnificas. an erga u¬
liores exerceat species: Nisi qđ in
eo reprehensibilior iudican dus
est: quod qui maxima spreuerit
minimus obligetur. Ideoq ꝑfecti¬
onem cordis abrenuntiatio ista
non obtinet: quia cum censum
habeat pauꝑis. non abiecit diui¬
tis uoluntatem. Explicit collatio

Expanded text:
tionem cupiditatis erga opes amtionem cupiditatis erga opes amplas atque magnificas an erga uiliores exerceat species, nisi quod in eo reprehensibilior iudicandus est, quod qui maxima spreuerit minimis obligetur P ideoque perfectionem cordis abrenuntiatio ista non obtinet, quia cum censum habeat pauperis, non abiecit diuitis uoluntatem. V. CONLATIO
Abbreviated transcription (Latin):
da emulatione custodiunt. atq
uefendunt: ut ꝓ ipsis aduersus fra¬
trem cominoueri eos. et qd est tur¬
pius etiam litigare non pudeat.
In quibus adhuc egritudine cupi¬
ditatis pristine laborantes. hec ea¬
dem que usus corporis possidere mo¬
nachum. uel necessitas cogit. scdm
numerum mensuramq commu¬
nem non sunt habere contẽpti:
in hoc quoq sui cordis auaritiã
designantes. cum uel ea quib uti
necesse est ꝓpensius student hab̾e
qm ceteri: uel excedentes diligen¬
die modum peculiarius ea atten¬
tiusq custodiunt. et ab aliorum
contrectatione defendunt. que
nia. Quasi uero differentia tan¬
tum mͦ metallorum. et non ipsa
passio cupiditatis habeatur in
noxa: et ꝓ reb quidem magnis
irasci non liceat ꝓ leuorib uero
hoc ipsum fecisse sine culpa sit:
et non iccirco preciosiores abieceri¬
mus materias. ut facilius discere¬
mus uiliora contempnere. Quid
enim differt utrum quis ꝑturba¬

Expanded text:
ta aemulatione custodiunt atque ta aemulatione custodiunt atque defendunt, ut pro ipsis aduersus fratrem conmoueri eos et quod est turpius etiam litigare non pudeat. in quibus adhuc aegritudine cupiditatis pristinae laborantes haec eadem, quae usus corporis possidere monachum uel necessitas cogit, secundum numerum mensuramque communem non sunt habere contenti, in hoc quoque sui cordis auaritiam designantes, cum uel ea quibus uti necesse est propensius student habere quam ceteri, uel excedentes diligentiae modum peculiarius ea adtentiusque custodiunt et ab aliorum contrectatione defendunt, quaenia. quasi uero differentia tantummodo metallorum et non ipsa passio cupiditatis habeatur in noxa, et pro rebus quidem magnis irasci non liceat, pro uilioribus uero hoc ipsum fecisse sine culpa sit, et non idcirco pretiosiores abiecerimus materias, ut facilius disceremus uiliora contemnere. quid enim differt utrum quis perturba
Abbreviated transcription (Latin):
matur qd non nullos post illum
prime renuntiationis ardorẽ.
quo uel res familiares. uel opes
plurimas. ac militiam scłi re¬
linquentes. semet ipsos ad mo¬
nasteria contulerunt. tanto
cernimus studio in his que pe¬
nitus abscidi non possunt. et
que nequeunt in hoc ordine
non haberi. qnͣuis parta uilia¬
q sint esse deuinctos: ut horum
cura pristinarum omnium fa¬
cultarum suꝑet passionem:
Quib ꝓfecto non magne ꝓd̾it
maiores opes ac substantias con¬
tempsisse: quia affectus earum
ob quos ille contempnende ft̃
in res paruas atq exiguas tran¬
stulerunt. Nam uitium cupiditatiᷤ
et auaricie qd erga speties preciosaᷤᷤ
exercere non possunt: circa uliores
materias retinentes non accidisse.
sed commutasse se ꝓbant pristiña
passionem. Nam nimia deuincti
diligentia. circa curam psiatii. spor¬
telle. sagelli. codicis. aliarumq si¬
milium rerum qnͣuis uilissima¬
rum: eadem tamen qua antea li¬
bidine detinentur. Que etiam tas¬

Expanded text:
matur, quod nonnullos post illum matur, quod nonnullos post illum primae renuntiationis ardorem, quo uel res familiares uel opes plurimas ac militiam saeculi relinquentes semet ipsos ad monasteria contulerunt, tanto cernimus studio in his, quae penitus abscidi non possunt et quae nequeunt in hoc ordine non haberi, quamuis parua uiliaque sint, esse deuinctos, ut horum cura pristinarum omnium facultatum superet passionem. quibus profecto non magne proderit maiores opes 20 substantias contempsisse, quia affectus earum, ob quos illae contemnendae sunt, in res paruas atque exiguas transtulerunt. nam uitium cupiditatis et auaritiae, quod erga species pretiosas exercere non possunt, circa uiliores materias retinentes non abscidisse, sed conmutasse se probant pristinam passionem. nam nimia deuincti diligentia erga curam psiathii, sportellae, sagelli, codicis aliarumque similium rerum quamuis uilissimarum eadem tamen qua antea libidine detinentur. quae etiam tan
Abbreviated transcription (Latin):
or ꝓnuntianda sit: unusquisq
discutiat. ac ꝑpendat examen.
Unum sane atq idem mobedi¬
entie genus est: uel ꝓpter oꝑati¬
onis instantiam. uel ꝓpter ocii
desiderium semoris uolare mai¬
datum.Taniq dispendiosum est
ꝓ somno quam ꝓ ugilantia: mo¬
nasterii statuta conuellere. Tan¬
tum deniq est abbatis transsire
preceptum ut legas: qͣntum si con¬
tempnas ut uormias. Nec alius
suꝑbie fomes est ꝓ ieninio frẽm
qͣm ꝓ refectione negligere. nisi
qd ꝑniciosiora et a remediis lon¬
ginquiora sunt uitia. que sub
specie uirtutum. et imagine sp̃n¬
alium rerum uidentu emerge¬
re: qmͣ illa que ex aꝑto ꝓ çarna¬
li uoluptate gignuntur. Hec
enim uelut pasam expositi. et
mantfesti languores: et arguun¬
tur cõminus et sanantur. Illa
uero dum sub pretextu uirtutũ
geruntur. incurata ꝑdurant: et
deceptos quosq ꝑiculosius faci¬
unt ac desꝑatius egrotare. Nam
illud ridiculum qualiter expro¬

Expanded text:
or pronuntianda sit, uniuscuiusque or pronuntianda sit, uniuscuiusque discutiat ac perpendat examen. unum sane atque idem inoboedientiae genus est uel propter operationis instantiam uel propter otii desiderium senioris uiolare mandatum, tamque dispendiosum est pro somno quam pro uigilantia monasterii statuta conuellere, tantundemque est abbatis transire praeceptum ut legas, quantum si contemnas ut dormias, nec alius superbiae fomes est pro ieiunio fratrem quam pro refectione neglegere, nisi quod perniciosiora et a remediis longinquiora sunt uitia quae sub specie uirtutum et imagine spiritalium rerum uidentur emergere, quam illa quae ex aperto pro carnali uoluptate gignuntur. haec enim uelut palam expositi ac manifesti languores et arguuntur comminus et sanantur, illa uero, dum sub praetextu uirtutum teguntur, incurata perdurant et deceptos . quosque periculosius faciunt ac desperatius aegrotare. Nam illud ridiculum qualiter expro
Abbreviated transcription (Latin):
lam. sed ne sui quidem gererent.
Econtrario autem euenit. ut dũ
frĩb preesse festinant. nun qm¬
senioribus ipsi subiciantur: et a su¬
ꝑbia inchoantes.dum alios instru¬
ere cupiunt: nec discere ipsi nec age¬
re ea que docenda sunt mereant᷑.
Qui necesse est ut scam saluatoris
sententiam ceci duces cecorum ef¬
fecti: pariter in foueam cadant.
Euins suꝑbie licet unum sit gen᷑:
dupplex tamen est species. Una que
seu̾tatẽ gͣuitatemq iugit᷑ iminitat᷑:
alia que esfrenata libertate in ca¬
chinos fatuos risusq dissoluitur.
et illa quidem taciturnitate con¬
gaudet. hec uero dedignatur silen¬
tio coartari: nec confunditur pas¬
sim ꝓloqui etiam res incongruas
et ineptas: dum erubescit uel in¬
ferior ceteris uel indoctior ndicari.
Alia ob elationem clericatus am¬
bit offitium altera despicit: utpo¬
te iudicans illud aut dignitati
pristine. aut uite ac natalium
suorum meritis in congruum et
indignum. Quarum que deteri¬

Expanded text:
lam, sed ne sui quidem gererent. lam, sed ne sui quidem gererent. e contrario autem euenit, ut dum fratribus praeesse festinant numqsenioribus ipsi subiciantur et a superbia inchoantes, dum alios instituere cupiunt, nec discere ipsi nec agere ea quae sunt docenda mereantur: qui necesse est ut secundum saluatoris sententiam . caeci duces caecorum, effecti pariter in. foueam cadant. cuius superbiae licet unum, sit genus, duplex tamen eius est species: una quae serietatem grauitatemqae iugiter imitatur, alia quae effrenata libertate in cachinnos fatuos risusque . dissoluitur. et illa quidem taciturnitate congaudet, haec uero dedignatur silentio coartari nec confunditur passim proloqui etiam res incongruas et ineptas, dum erubescit uel inferior ceteris uel indoctior iudicari. alia ob elationem clericatus ambit officium, altera despicit, utpote iudicans illud aut dignitati pristinae aut uitae ac natalium suorum meritis incongruum uel indignum. quarum quae deteri
Abbreviated transcription (Latin):
uobis nouale: et nolite serere suꝑ
spinas. Deniq qd̾ pudet dicere. ita
plerosq abrenuntiasse conspicimꝰ:
ut nichil amplius immutasse ue
anteriorib uitiis ac morib com¬
ꝓbentur. nisi ordinem tantum mͦ
atq habitum scłarem. Nam et
acquirere pecunias gestiunt qua
nec antea possederunt. uel certe qͣs
habuerant retinere non desinuił:
aut qd̃ est lugubrius etiam am¬
plificare desiderant sub hoc pre¬
textu. uel quod famulos suos ex¬
inde semꝑ uel frẽs alere se oebere
iustum esse contendunt: uel cer¬
te sub optentu congregandi cetͦ
reseruant. quem uelutꝰ abbates
instituere se posse presumunt.
Qui si in ueritate uiam ꝑfectioniᷤ
inquirerent. hoc pocius tota uir¬
tute ꝑficere interentur. ut scili¬
cet exiti. non solum pecumiis. ue¬
rum etiam affectionib pristinis.
et distensionib uniuersis semet
ipsos singulares ac nudos. ita sub
semorum imꝑio collocarent: ut
curam non modo aliorum nul¬

Expanded text:
uobis nouale, et nolite serere super uobis nouale, et nolite serere super spinas. Denique, quod pudet dicere, ita plerosque abrenuntiasse conspicimus, ut nihil amplius inmutasse de anterioribus uitiis ac moribus conprobentur nisi ordinem tantummodo atque habitum saecularem. nam et adquirere pecunias gestiunt quas nec ante possederunt, uel certe quas habuerant retinere non desinunt ant, quod est lugubrius, etiam amplificare desiderant sub hoc praetextu, quod uel famulos suos exinde semper uel fratres alere se debere iustum esse contendant, uel certe sub obtentu congregandi coetus reseruant, quem uelut abbates instituere se posse praesumunt. qui si in ueritate uiam perfectionis inquirerent, hoc potius tota uirtute perficere niterentur, ut scilicet exuti non solum pecuniis, uerum etiam affectionibus pristinis et distentionibus uniuersis semet ipsos singulares ac nudos ita sub seniorum imperio conlocarent, ut curam non modo aliorum nul
Abbreviated transcription (Latin):
ctorum. qua dum creditur ab om̃i¬
b sanctus. et uelut dei famulus co¬
bitur: necesse est ut in futuro ue¬
hementiori iudicio. peneq subda¬
tur. Postremo quid diutius im¬
moramur in his que nobis experi¬
mento satis comꝑta sunt ac ꝓba¬
tae frequenter uidimus de frigidis
atq carnalib. id est de scłaribus
atq paganis ad sp̃nalem ꝑuenis¬
se feruorem: de tepidis atq ani¬
malib omnino non iudimus.
Quos etiam ꝑ ꝓpħam ita legimus
dñm detestari: ut sp̃ualib uiris
adq coctorib precipiatur. ut ab
eis monendis. docẽdisq discedan.
et nequaqm uelut in sterili ato
infructuosa terra noxiis sentib
octuꝑata. sem̃u̾bis alutaris expen¬
daii. s ut contempnentes eam.
nouã pocꝰ ȩxcolant terram. id est er¬
ga paganos. ac scłares. omnem uo¬
ctrine culturam acuerbi tranffe¬
rant salutaris instantiam. Qd̃
ita legitur. Hec dicit dñs uiro iu¬
da. et habitatori iherłm. Nouate

Expanded text:
ctorum, qua dum creditur ab omnictorum, qua dum creditur ab omnibus sanctus et uelut dei famulus colitur, necesse est ut in futuro uehementiori iudicio poenaeque subdatur. postremo quid diutius inmoramur in his quae nobis experimento satis conperta sunt ac probata? frequenter uidimus de frigidis atque carnalibus, id est de saecularibus ac paganis ad spiritalem peruenisse feruorem, de tepidis atque animalibus omnino non uidimus. quos etiam per prophetam ita legimus dominum detestari, ut spiritalibus uiris atque doctoribus praecipiatar, ut ab eis monendis doeendisque discedant et nequaquam uelut in sterili atque infructuosa terra noxiisque sentibus occupata semen uerbi salutaris expendant, sed ut contemnentes eam nonam potius excolant terram, id est erga paganos ac saeculares omnem doctrinae culturam ac uerbi transferant salutaris instantiam, quod ita legitur: haec dicit dominus uiro Iuda, et habitatori Hierusalem: nouate
Abbreviated transcription (Latin):
est infidelitatis gelidissimum
statum. sp̃c ardore succensus ad
ꝑfectionem facilius conuolabit
Nam qui semel ut diximus tepi¬
do exhorsus initio monachi ceꝑit
abuti uocabulo. nec tamen humi¬
litate ac feruore quo deburt iter
huius ꝓfessionis arripuit: infec¬
tus semel hac miserabili lue. et in
ea quodammodo resolutus: nec
ex sese ulterius ꝑfecta saꝑe. nec alt̾¬
ius poterit monitis erudiri. Dicit enĩ
in corde suo scdm illam dñi sen¬
tentiam: quia diues sum et locuplex.
et nullius egeo. Eui illud quoq qͥd
subsequitur: consequenter aptabi¬
tur. bu autem es miser. et miserabi¬
lis: et pauꝑ. et cecus. et nudus. In eo
factus est etiam seculari deterior:
qd nec miserum se. nec cecum. aut
nudum. aut emundatione dignũ.
uel egere monitis alicuius. aut in¬
stitutione cognoscit. et ob hoc nec
exhortationem quidem ullam uer¬
bi salutaris admittit: non intelli¬
gens ipso monachi se nomine pre¬
grauari ac deprimi opinione cun¬

Expanded text:
est infidelitatis geiidissimum est infidelitatis geiidissimum statum. spiritus ardore suocensus ad perfectionem facilius conuolabit. nam qui semel ut diximus tepido exorsus initio monachi coepit abuti uocabulo, nec tamen humilitate ac feruore quo debuit iter huius professionis adripuit, infectus semel hac miserabili lue et in ea quodammodo resolutus nec ex sese ulterius perfecta sapere nec alterius poterit monitis erudiri. dicit enim in corde suo secundum illam domini sententiam: quia diues sum et locuples et nullius egeo. cui illud quoque quod subsequitur consequenter aptabitur: tu autem es miser et miserabilis et pauper et caecus et nudus: in eo factus etiam saeculari deterior, quod nec miserum se nec caecum ac nudum aut emendatione dignum uel egere monitis alicuius aut institutione cognoscit et ob hoc ne exhortationem quidem ullam uerbi salutaris admittit, non intellegens ipso monachi se nomine praegrauari ac deprimi opinione cun
Abbreviated transcription (Latin):
prebere substantiam auelli ab emiᷤ
uiscerib maluerunt: tanto deteri¬
ores effecti illis qui nunqͣm ori dñi¬
co illati sunt cibis: qnͣto id quod
nausea compellente ꝓicimus. odi¬
bilius detestamur. Erucquid enim
frigidum est. etiam ore. nr̃o susce¬
ptum uertimur in calorem: et sa¬
lutifera suauitate ꝑcipitur. Quod
autem semel uitioso ꝑnitioso te¬
poris abiectum est: non dicam la¬
bis admouere. sed etiam eminu
intueri sine ingenti horrore non
possumus. Rectissime ergo ꝓnun¬
tiatur esse ueterior: quia facilius ad
salutarem conuersionem ac ꝑfecti¬
onis fastigium carnalis quis id ẽ.
scł̃aris ac gentilis accedit: qm is
qui ꝓfessus monachum nec tamen
uiam ꝑfectionis arripiens scdm re¬
głam discipline: ab illo semel sp̃u¬
alis feruoris igne discessit. Ille nãq
corporalib saltem uitiis humili¬
atus. pollutum atq inmundum
sese sentiens cogitatione carna¬
li ad fontem uere purificiltioni

Expanded text:
praebere substantiam, auelli ab eius praebere substantiam, auelli ab eius uisceribus maluerunt, tanto deteriores effecti illis qui numquam ori dominico inlati sunt cibis, quanto id quod nausea conpellente proicimus odibilius detestamur. quidquid enim frigidum est, etiam ore nostro susceptum uertitur in calorem et salutifera suauitate percipitur. quod autem semel uitio perniciosi teporis abiectum est, non dicam labiis admouere, sed etiam eminus intueri sine ingenti horrore non possumus. rectissime ergo pronuntiatur esse deterior, quia facilius ad salutarem conuersionem ac perfectionis fastigium carnalis quis, id est saecularis uel gentilis accedit, quam is qui professus monachum nec tamen uiam perfectionis adripiens secundum regulam disciplinae ab illo semel spiritalis feruoris igne discessit. ille namque corporalibus saltim uitiis humiliatus atque inmundum se sentiens contagione carnali ad fontem nerae purificationis
Abbreviated transcription (Latin):
hendere tota uirtute nitamur: ne for¬
te blandientes nobis qd uidemur.
scđm exteriorem homiem huic re¬
nuntiasse mundo. uel carnalium
fornicationum deseruisse contagia.
tanqm qui summam ꝑfectionis ꝑħ
apprehenderimus. remissiores dem¬
ceps erga emendationem ceterarũ
passionum lentioresq recblamur:
et inter utraq detenti. gradum
sp̃ualis ꝓfectus assequi nequeamꝰ.
existimantes ad ꝑfectionem nobiᷤ
habunde sufficere. qd exteriore ho¬
mine uideamur de conuersatione
mundi huius ac uoluptatib segre¬
gari: uel quod immunes sumus a
corruptela et commixtione carnali:
et ita inuenti millo tepido statu qͥ¬
teterrimus iudicatur. euomendos
nouerimus ita dicentis. ytinam
calidus esses. aut frigidus. Nunc au¬
tem quia tepidus es: incipiam te
euomere ex ore meo. Nec inmerito
eos dñs quos iam in uiscerib recepe¬
rat caritatis noxie tepefactos cum
quadam conuulsione pectoris sui
euomendos esse ꝓnuntiat: qui cũ
salutarem quodamm ei potuissent

Expanded text:
hendere tota virtute nitamur, ne forte blandientes nobis quod videmur secundum exteriorem hominem huic renuntiasse mundo, vel carnalium fornicationum deseruisse contagia, tamquam qui summam perfectionis per hoc apprehenderimus, remissiores deinceps erga emundationem caeterarum passionum lentioresque reddamur, et inter utraque detenti gradum spiritalis profectus assequi nequeamus, existimantes ad perfectionem nobis abunde sufficere quod exteriore homine videamur de conversatione mundi hujus ac voluptatibus segregari, vel quod immunes simus a corruptela et commixtione carnali, et ita inventi deterrimus iudicatur, euomendos tentiam nouerimus ita dicentis: utinam calidus esses aut frigidus. nunc autem tepidus es, et incipiam te euomere ex ore meo. nec inmerito eos dominus, quos iam in uisceribus receperat caritatis, noxie tepeactos cum quadam conuulsione pectoris sui euomendos esse pronuntiat, qui cum salutarem quodammodo ei potuissent
Abbreviated transcription (Latin):
rari. Necesse est enim ut morbo du¬
pplici: dupplex adhibeatur curatio.
Nam corpori. ne concupiscentia in
effectum temptet ꝓrumꝑe: necessa¬
rio effigies et materia inliciens sub¬
trahenda est. Et anime nichilomi¬
nus. ne eam uel cogitatione conci¬
piat: attentior meditatio scriptu

Expanded text:
i. necesse est enim ut morbo duplici duplex adhibeatur curatio. nam corpori, ne concupiscentia in effectum temptet prorumpere, necessario effigies et materia inliciens subtrahenda. est, et animae nihilominus, ne eam uel cogitatione concipiat, adtentior meditatio scri
Abbreviated transcription (Latin):
catore. ita et hic ponitur caro cũ
dicitur. Earo concupiseit aduer¬
sus sp̃m: sp̃c autem aduersus car¬
nem. Neq en im de reb substan¬
tialib loquitur: sed de actualib.
que in uno eodemq homine uł
pariter. uel singillatim cum qua¬
dam temporis uicissitudine et
mutatione luctantur. Quam ob¬
rem in hoc loco carnem non ho¬
nunem id est hominis substan¬
tiam. sed uoluntatem carnis. et
desideria pessima debemus acci¬
ꝑe: sicut nec sp̃m quidem aliqo
rem substantialem. sed anime
desideria bona. et spiritalia desig¬
nari. Quem sensum idem beatus
aplͣ suꝑius euidenter expressit:
ita dicens. Dico autem: sp̃u am¬
bulate. et desideria carnis non
ꝑficietis. ẜaro enim concupiscit

Expanded text:
catore, ita et hic ponitur caro, cum catore, ita et hic ponitur caro, cum dicit: caro concupiscit aduersus spiritumet spiritus aduersus carnem. neque enim de rebus substantialibus loquitur, sed de actualibus, quae in uno eodemque homine uel pariter uel singillatim cum quadam temporis uicissitudine et mutatione luctantur. Quamobrem in hoc loco carnem non hominem, id est hominis substantiam, sed uoluntatem carnis et desideria pessima debemus accipere, sicut ne spiritum quidem aliquam rem substantialem, sed animae desideria bona et spiritalia designari. quApostolus superius evidenter expressit, ita dicens: Dico autem, spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis. Caro enim concupiscit
Abbreviated transcription (Latin):
est. et iudebit omnis caro salu¬
tare dei nr̃i. Non nG qm homines
peccatores atq carnales: ut ibi.
Non ꝑmanebit sp̃e meus in ho¬
minibus istis eoquod caro sint.
Interdum ꝓ ipsis peccatis ponit᷑:¬
ut ibi. Nos autem non estis in car¬
ne: sed in sp̃u. Et iterum. Caro et
sanguis: regnum dei non possi¬
debunt. Deniq sequitur. Neq
corruptio in corruptelam posside¬
bit. Non nunqm ꝓ cognatione
et ꝓpinquitate: ut ibi. Ecce nos os
tuum et caro tua sumus. Et apłs.
Si quo modo in emulationem
inducam carnem meam: et sal¬
uos faciam aliquos ex illis. Que¬
rendum ergo nobis est scđm
quam significationem ex his
quatuor carnem hic debeamus
acciꝑe. Manifestum nanq est
scdm hoc quod positum est. et
uerbum caro factum est. uel illud.
et uidebit omnis caro salutare der:
penitus stare non posse. Sed neq
scđm illud quod dicitur. Non ꝑ¬
manebit sp̃e meus in hominib
istis. eoquod sint caro: quia non
sicut ibi abrupte de homine pec¬

Expanded text:
 Videbit omnis caro salutare Dei nostri. Nonnumquam homines peccatores atque carnales; ut ibi : Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, eo quod sint caro. Interdum pro ipsis peccatis ponitut ibi: nos autem non estis in carne sed in spiritu, et iterum: caro et sanguis regnum dei non possidebunt. denique sequitur: neque corruptio incorruptelam possidebit. nonnumquam pro agnatione et propinquitate, ut ibi: ecce nos os tuum et caro tua sumus, et apostolus: si quo modo in aemulationem inducam carnem meam et saluos faciam aliquos ex illis. quaerendum ergo nobis est, secundum quam significationem ez his quattuor carnem hic debeamus accipere. manifestum namque est secundum illud quod positum est: et uerbum caro factum est uel illud: et uidebit omnis caro salutare dei penitus stare non posse. sed neque secundum illud quod dicitur: non permanebit spiritus meus in hominibus istis, eo quod sint caro, quia non, sicut ibi abrupte de homine pec
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ꝑ omnia scd̾m similitudinẽ
nrãm. dicitur tamen absq peccato.
id est absq huius passionis conta¬
gio: nequaqm scilicet aculeos con¬
cupiscentie carnalis exꝑtus. quib
nos neces̃e est etiam ignorantes
inuitosq compungi. quippe eui
nulla. merat similitudo semina¬
tionis uel conceptionis humane
ita rationem conceptus enis archas

Expanded text:
similitudinem nostram, dicitur tamen absque peccato , id est, absque hujus passionis contagio, nequaquam scilicet aculeos concupiscentiae carnalis expertus, quibus nos necesse est etiam ignorantes invitosque compungi; quippe cui nulla inerat similitudo seminationis vel conceptionis humanae, ita rationem conceptus ejus arc
Abbreviated transcription (Latin):
duo que ministerio carnis explen¬
tur. extra illam sp̃ualem anime
curam: egent peculiarius etiam
continentia corporali. Si quidem
ad retundendos horum stimuloᷤ
non suffitiat sola mentis inten¬
tio. ut non nunqm solet aduer¬
sus iram. seu tristiciam. ceterasq
fieri passiones. quas etiam sine
ulla carnis afflictione sola no¬
uit expurgare mentis indus

Expanded text:
is explentur, extra illam spiritalem animae curam egent peculiarius etiam continentia corporali, siquidem ad retundendos horum stimulos non sufficiat sola mentis intentio ut nonnumquam solet aduersus iram seu tristitiam ceterasque fieri passiones, quas etiam sine ulla carnis adflictione sola nouit expugnare me
Abbreviated transcription (Latin):
N illo cetu antiquissimorum se¬
num. fuit uir nomine serapion:
a primeua etate gr̃a discrecioniᷤ
ornatus. Quius collationem: oꝑe
precium reor litteris tradere. Am¬
bientib enim nobis. ut de im¬
pugnatione uitiorum aliqua
disputaret. quib origines eorum
et cause manifestius panderent᷑:
ita exorsus est. Octo sunt principa¬
lia uitia que humanum infes¬
tant genus. id est primum caftri¬
margia quou sonat uentris in¬
gluines. Scdm fornicatio: terci¬
um filargiria: id est auaritia.
siue amor pecunie. Quartum ira.¬

Expanded text:
n illo coetu antiquissimorum senum fuit uir nomine Sarapion, adprime gratia discretionis ornatus, cuius conlationem operae pretium reor litteris tradere. ambientibus enim nobis ut de inpugnatione uitiorum aliqua disputaret, quibus origines eorum et causae manifestius panderentur, ita exorsus est. Octo sunt principalia uitia quae humanum infestant genus, id est primum gastrimargia, quod sonat uentris ingluuies, secundum fornicatio, tertium filargyria, id est auaritia siue amor pecuniae, quartum ira
Abbreviated transcription (Latin):
sus. in hoc mundo geri. tut
enmm uoluntate eius. aut ꝑmissu
agiũmuersa fatendum est: ut sci¬
licet hec que bona sunt uoluntate
dei ꝑfici auxilioq credãturͥ que
autem contraria sunt ꝑmissu cũ
ꝓ nequitiis. ac duritia cordis nr̃i
deserens nos diuma ꝓtectio: diabo¬
lum nobis uel ignominiosas cor¬
poris passiones patitur dñari. Qd̃
etiam apłi uocib euidentissime
ꝑdocemur dicentis. Propter quod
tradidit illos deus in passiones
ignominie. Et iterum. Quia non
crediderunt dm̃ habere in notici

Expanded text:
sus in hoc mundo geri. aut sus in hoc mundo geri. aut enim uoluntate eius aut permissu agi uniuersa fatendum est, ut scilicet haec quae bona sunt uoluntate dei perfici auxilioque credantur, quae autem contraria sunt permissu, cum pro nequitiis ac duritia cordis nostri deserens nos diuina protectio diabolum nobis uel ignominiosas corporis passiones patitur dominari. quod etiam apostoli uocibus euidentissime perdocemur dicentis: propter quod tradidit illos deus in passiones ignominiae, et iterum: quia non crediderunt deum haber
Abbreviated transcription (Latin):
ato uictonam: nẽm uero ut concese
dei benefitia uel interitius. uel segniꝰ
assequamur. Quam rationem etiã
in illorumececorum curatione satis
eindenter uidemus expressam.
Quod. enim transsit ante eos iħe:
dniinẽ ꝓuidentie et dignationis ẽ.
gr̃a. Quod uociferantur et dicunt.
misererẽ nr̃i dñe fili dauid: fidei
ipsorum et credulitatis est opus. Qõ
uisum. recipiunt oculorum: dñice
miserationis est munus. Quod autẽ
etiam post ꝑceptionem cuiuslibet
decẽ qui pariter curati sunt declarat
exemplum. E quib dum unus ꝑ ar¬
bitrii sui bonum gr̃arum retulit
actionem: dñs uero nouem reqͥrets.
unumq collaudans: sollicitudinẽ
adiutõrii sui etiam circa immemo¬
res beneficiorum suorum ngẽ se
ritinere demonstrat. Hoc ip̃m enĩ
uisitationis sue donum est. qd uel
suscipit uel approbat gratum: uel
requirit ac reprehendit ingratos.
Redere tamen in concussa fide
nos eonuenit: nichil sine deo ꝓr¬

Expanded text:
atque uictoriam, nostrum uero ut concessa atque uictoriam, nostrum uero ut concessa dei beneficia uel intentius uel segnius exsequamur. quam rationem etiam in illorum caecorum curatione satis euidenter uidemus expressam. quod enim transit ante eos Iesus, diuinae prouidentiae et dignationis est gratia: quod uociferantur et dicunt: miserere nostri, domine, fili Dauid, fidei ipsorum et credulitatis est opus. quod uisum recipiunt oculorum, diuinae miserationis est munus. quod autem etiam post perceptionem cuiuslibet  quoque decem qui pariter curati sunt declarat exemplum. e quibus dum unus per arbitrii sui bonum gratiarum restituit actionem, dominus nouem requirens unumque conlaudans sollicitudinem adiutorii sui etiam circa inmemores beneficiorum suorum iugem se retinere demonstrat. hoc ipsum enim uisitationis suae donum est, quod uel suscipit et adprobat gratum uel requirit ac reprehendit ingratos. Credere tamen inconcussa fide nos conuenit nihil sine deo pror
Abbreviated transcription (Latin):
inquit intro duxerit te dñs deus
tuis in terram quam possessurus
ingredieris: et deleuerit gentes
multas coram te.cetheum. et ger¬
geseum:et amorreum. chananeũ.
et pherereum. eueum. et gebuseũ.
septem gentes multo maioris nu¬
eas tͥ: ꝑcucies eas usq ad interniti¬
onem. Non mibis fedus cum eis:
neq sociabis cum eis coniugia. Atõ
gͥ intͦducunt᷑ in terram ꝓmisionis.
quod delentur gentes multe corã
eis: qd traduntur in manus eorũ
nationes. maioris numeri et robi¬
stiores qm ppłs isrł. dei. esse grãm
scriptura ꝓmintiat. Utrum autẽ
ꝑcutiat eas isrł usq ad internitio¬
nem. an reseruet eas et pareat. et
utrum meat cum eis fedus. et uax
societ cum eis conugia. annon: ip̃oꝵ
esse testatur. Quo testimonio mani¬
feste. discernitur: quid libero arbitrio
quid ue dispensationi uel cotidiane
adiutorio. dñi debeamus ascribere.
tt qd diuine sit. gr̃e prestare nobis
occ̃asiones salutis. et ꝓuertus scđos

Expanded text:
inquit, introduxerit te dominus deus inquit, introduxerit te dominus deus tuus in terram, quam possessarus ingrmultas coram te, Ethaeum, et Gergesaeum, et Amorrhaeum, Chananaeum, et Pherezaeum, et Evaeum, et Jebusaeum, septem gentes multo majoris nueas tibi, percuties eas usque ad internecionem; non inibis cum eis foedus, neque sociabis cum eis conjugia . Quod igitur introducuntur in terram repromissionis, quod delentur gentes multae coram eis, quod traduntur in manus eorum nationes majoris numeri, et robustiores quam populus Israel, Dei esse gratiam Scriptura pronuntiat. Utrum autem percutiat eas Israel usque ad internecionem, an reservet eas et parcat, et utrum ineat cum eis foedus, et utrum non societ cum eis conjugia, an societ, ipsorum esse testatur. Quo testimonio manifeste discerquidue dispensationi uel cotidiano adiutorio domini debeamus adscribere, et quod diuinae sit gratiae praestare nobis occasiones salutis et prouentus secundos
Abbreviated transcription (Latin):
Et dabo inquit eis cor unumr. et sp̃o
nouum tribiam in uscerib eoꝵ.
Et auferam cor lapideum de carne
eoꝵ. et dabo eis cor carneum ut in
preceptis meis ambulent. et iudicia
mea custodiant. faciantq ea: et
sint mͥ in ppłm. et ego sim eis in dm̃.¬
oib manifestissime ꝑdocemur.
et initium uoluntatis bone no¬
bis oño inspirante ꝯcedi. cum aut
ꝑ se. aut ꝑ exhortationem cuiusli¬
bet hominis. aut ꝑ necessitatem
nos ad salutis attrahit iam᷑ et
ꝑfectionem uigtutum ab eodeni si¬
militer ꝯdonari: nr̃m uero hõc ẽẽ
ut ad exhortationem auxiliumios
oei. uel remissius uel enyxnis exe¬
quamur. tͣc ꝓ hoc nos uel remu¬
nerationenem uel supplicia dig¬
nissime ꝓmererr:. quod ei̾us dispen.¬
satiom ac ꝓuidentie erga nõs be:¬
ignissima dignatione collate.
uel negleximus. uel studuius
nr̃e obedientie. deuotioneq con¬
gruere. Quõd.euidenter indeute.¬
ronõiniõ aꝑteq describitur. Cũ.

Expanded text:
et dabo eis cor unum, et et dabo eis cor unum, et novum tribuam in visceribus eorum: Et auferam cor lapideum de carne eorum, et dabo eis cor carneum: Ut in praeceptis meis ambulent, et judicia mea custodiant, faciantque ea, Et sint mihi in pQuibus manifestissime perdocemur et initium uoluntatis bonae nobis domino inspirante concedi, cum aut per se aut per exhortationem cuiuslibet hominis aut per necessitatem nos ad salutis adtrahit uiam, et perfectionem uirtutum ab eodem similiter condonari, nostrum uero hoc esse, ut adhortationem auxiliumque dei uel remissius uel enixius exsequamur, et pro hoc nos uel remunerationem uel supplicia dignissime promereri, quod eius dispensationi ac prouidentiae erga nos benignissima dignatione conlatae uel negleximus uel studuimus nostrae oboedientiae deuotione congruere. quod euidenter in Deuteronomio aperteque describitur: cum,
Abbreviated transcription (Latin):
lis autem deus. qui non pacietur
uos temptari supra id qd potestis:
sed faciet cum temptatione et
quoq aptare siue confirmare
anmios nr̃os ad omne opus bonum.
et oꝑari in nobis ea que sibi sunt
placita:. idem apłs docet. Deus autẽ
pacis qui eduxit de tenebris pastorẽ
magnum ouium in sanguine testa¬
xp̃m aptet uos in omni bono: et faci¬
at in uobis q̃d placeat coram se.
Quod etiam thessalonicensib ut
eueniat: ita precatur dicens. Ipse¬
hortetur corda ur̃a. et confermet in
omni oꝑe et sermone bono.
psum deniq gimorem dñ quo fĩr¬
miter eum tenere possimus. a dño
nobis iherenias ꝓpħa ex ꝑsona dei
manifeste testatur infundi. ita di¬
cens. Et dabo eis cor unũ et animam
unam ut timeant me uniuersis di¬
eb et bene sit eis et filus: eõꝵ post eos.
tt feriam eis pactum sempiternũ.
et non desinam eis benẽfacere.Et ti¬
morem meum᷑ daboin cor eoꝵ. ut ñ
recedant a me. Ihezechiel quoq.

Expanded text:
lis autlis autvos tentari supra id, quod potestis; sed faciet cum tentatione et quoque aptare siue confirmare animos nostros ad omne opus bonum et operari in nobis ea quae sibi sunt placita idem apostolus docet: deus autem pacis, quieduxit de tenebris pastorem magnum ouium in sanguine testastum, aptet uos in omni bono, faciens in uobis quod Quod etiam Thessalonicensibus ut eveniat ita precatur dicens: Ipsehortetur corda uestra et confirmet in omni opere et sermone bono. Ipsum denique timorem dei, quo firmiter eum tenere possimus, a domino nobis Hieremias propheta ex persona dei manifeste testatur infundi ita dicens: et dabo eis cor unum, et uiam unam, ut timeant me uniuersis diebus: et bene sit eis, et filiis eorum post eos. et feriam eis pactum sempiternum, et non desinam eis bene facere: et timorem meum dabo in corde eorum ut non recedant a me. Ezechiel quoque:
Abbreviated transcription (Latin):
palmes non potest fructum facere
a seinet ipso nisi manserit in uite:
ita et uos nisi in me manseritis. Et
iterum. Quia sine me nichil potestiᷤᷤ
facere. Quam sit igitur ineptum
ac sacrilegum quicquã de bonis acti¬
b nr̃e industrie. non dei gr̃e uel ad¬
iutorio deputare: manifeste ꝓbatur
dñica ꝓtestante sententia sine sua
inspiratione uel cooꝑatione sp̃uales
fructus exibere neminem posse. Om¬
ne enĩ datum optimum et omne
donum ꝑfectum desursum est: des¬
cendens a patre luminum. Tacha¬
rias quoq. Quia si quid bomi: ipsiuᷤ
est. Et si quid optimum: ab ipso. Et
ideo ꝯstanter beatus apłs. Quid in¬
quit habes. quod non accepisti: ¶o¬
si accepisti: quid inquit głaris qͣsi
non acceperis:
ummum quoq tolerantie. qua
temptationes illatas sustin̾e
possimus: non tam in nr̃a
uirtute. qmͣ in dei misedia et mo¬
deratione consistere beatus apłs
ita ꝓnuntiat. Temptatio uos non
apprehendat:nisi bumana. fide¬

Expanded text:
palmes non potest fructum facere palmes non potest fructum facere a semet ipso nisi in uite manserit, ita et uos nisi in me manseritis, et iterum: quia sine me nihil potestis facere. quam sit igitur ineptum ac sacrilegum quicquam de bonis actibus nostrae industriae et non dei gratiae uel adiutorio deputare, manifeste probatur dominica protestante sententia sine sua inspiratione uel cooperatione spiritales fructus exhibere neminem posse. omne enim datum bonum et omne donum perfectum de sursum est descendens a patre luminum. Zacharias quoque: quia si quid bonum, ipsius est, et si quid optimum, ab ipso. et ideo constanter beatus apostolus quid, inquit, habes quod non accepisti? quodsi accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Summam quoque tolerantiae qua temptationes inlatas sustinere possimus non tam in nostra uirtute quam in dei misericordia et moderatione consistere beatus apostolus ita pronuntiat: temptatio uos non adprehendit nisi humana. fide
Abbreviated transcription (Latin):
sibi suffitiens nisi fuerit auxilio
dñi roborata: dicens ad petrum.
Simon simon ecce sathanas expeti¬
uit uos ut cribraret sicut triticũ:
sed ego rogaui patrem meum ne
deficeret fides tua. Quod alius in
sȩmetipso sentiens fieri. et quodã¬
m fidem suam infidelitatis flucti¬
b ad ꝑnitiosi naufragii uidens
scopulos ꝑurgeri: ad eundem dñm
auxilium fidei sue postulans ait.
Dñe adiuua incredulitatem in eã.
Intantum itaq senserunt euange¬
lici uiri. et apłici uniuersa que bona
sunt auxilio dñi consummari. ut ne
ipsam quidem fidem suam confisi
sunt illesam se posse suis uirib uel ar¬
bitrii libertate seruare: ut hanc uel
adiuuari in se. uel donari sibi a dño
postularent. Que si in petro ne defi¬
ceret dñi egebat auxilio: quis erit
tam presumptor et cecus qui se erga
huius custodiam cotidiano dñi
tredat auxilio non egere: Presertum
cum ipse dñs in euangelio hoc ipsũ
euidenter expresserit dicens. Sicut

Expanded text:
sibi sufficiens, nisi fuerit auxilio sibi sufficiens, nisi fuerit auxilio domini roborata, dicens ad Petrum: Simon Simon, ecce Satanas expetiuit uos ut cribraret uos tamquam triticum: sed ego rogaui patrem meum, ne deficeret fides t u a. quod alius in semet ipso sentiens fieri et quodammodo fidem suam infidelitatis fluctibus ad perniciosi naufragii uidens scopulos perurgueri ad eundem dominum auxilium fidei suae postulans dicit: domine, adiuua infidelitatemmeam. in tantum itaque senserunt euangelici et apostolici uiri uniuersa quae bona sunt auxilio domini consummari, et ne ipsam quidem fidem suam confisi sunt inlaesam se posse suis uiribus uel arbitrii libertate seruare, ut hanc uel adiuuari in se uel donari sibi a domino postularent. quae si in Petro ne deficeret domini egebat auxilio, quis erit tam praesumptor et caecus, qui se erga huius custodiam cotidiano domini credat adiutorio non egere ? praesertim cum ipse dominus in euangelio hoc ipsum euidenter expresserit dicens: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
titudine potens uir. Oportet ergo
nos semꝑ cum beato dauid can¬
tare. fortitudo mea et laus mea
non liberum arbitrium. sed dĩs
et factus est mn in salutem. Quod
doctor quoq gentium non igno¬
rans: idoneum se factum mini¬
sterio noui testamenti non suo
merito nec sudore. sed dei misera¬
tione ꝓclamat.Non quod simus
inquit idonei cogitare aliquid
ex nobis quasi a nobis: s suffiçi¬
entia nr̃a ex deo est. Quod minꝰ
latine: sed expressuis dici potest.
Ioonitas nr̃a ex deo est. Denq se¬
quitur. Qui et idoneos nos fecit
ministros noui testamenti.
N tantum autẽ uniuersa que ad
salutem ꝑtinent apłi sibimet a
oño largita senserunt. ut ipsam
quoq fidem prestari sibi adño po¬
stularent dicentes. oñe auge nobis
idem plenitudinem eius non liło
arbitrio presumentes. sed dei sibi
redentes munere conferendam.
PDeniq docet nos idem auctor sa¬
lutis humane. quam ipsa fides nr̃a
lubrica sit et infirma. et nequaqͣm

Expanded text:
rtitudine potens uir. oportet ergo rtitudine potens uir. oportet ergo nos semper cum beato Dauid canere: fortitudo mea, et laudatio mea non liberum arbitrium, sed dominus: et factus est mihi in salutem. quod doctor quoque gentium non ignorans idoneum se factum ministerio noui testamenti non suo merito nec sudore, sed dei miseratione, proclamat: non quod simus, inquit, idonei cogitare aliquid ex nobis quasi a nobis, sed sufficientia nostra ex deo est. quod minus Latine, sed expressius dici potest: idonitas nostra ex deo est. denique sequitur: qui et idoneos nos fecit ministros noui testamenti. In tantum autem uniuersa quae ad salutem pertinent apostoli sibimet a domino largita senserunt, ut ipsam quoque fidem praestari sibi a domino postularent dicentes: adde nobis fidem, plenitudinem eius non libero arbitrio praesumentes, sed dei sibi credentes munere conferendam. denique docet nos idem auctor salutis humanae, quam ipsa fides nostra lubrica sit et infirma et nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
Confirma hoc deus q̃o oꝑatus es
in nobis. Ostendens non suffic̃e
sibi salutis principia. cono dei gr̃a¬
q collata. nisi fuerint eadem mi¬
seratione ipsius. & cotidiana opi¬
tulatione ꝑfecta. Non enim libere
arbitrium: s dñs soluit cõ pe¬
ditos. Non nr̃a uirtus: sed
dñs erigit elisos. Non lectio¬
nis industria: sed dñs illumi¬
nat cecos. Quod grece dicitur. c̃arĩ.
entes facre cecos. Non nr̃a cautio:
sed dñs custodit aduenas.Non
nr̃a fortitudo: s dñs alleuat. seu
sulfulcit omnes qui corruurre.
Hec autẽ dicimus. non ut studiũ
nr̃m. uel laborem atq industri¬
am. quasi inaniter et suꝑfluo im¬
pendeada uacuemus: s ut noue¬
rimus nos sine auxilio dei nec an¬
niti posse. nec efficaces nr̃os esse. co¬
natus ad capescendum tam im¬
mane premium puritatis. nisi
nobis adiutorio dñi ac misedia
fuerit contributum. Equus em̃
paratur in diem belli: a dño autt̃
est adiutorium. quia non est info¬

Expanded text:
confirma deus hoc, quod operatus es confirma deus hoc, quod operatus es in nobis, ostendens non sufficere sibi salutis principia dono dei gratiaque conlata, nisi fuerint eadem miseratione ipsius et cotidiana opitulatione perfecta. non enim liberum arbitrium, sed dominus soluit conpeditos: non nostra uirtus, sed dominus erigit elisos: non lectionis industria, sed dominus inluminat caecos, quod Graece dicitur κύριος entes facit caecos: non nostra cautio, sed dominus custodit aduenas: non nostra fortitudo, sed dominus adleuat siue suffulcit omnes, qui conruunt. haec autem dicimus, non ut studium nostrum uel laborem atque industriam quasi inaniter et superfluo inpendenda uacuemus, sed ut nouerimus nos sine auxilio dei nec adniti posse nec efficaces nostros esse conatus ad capessendum tam inmane praemium puritatis, nisi nobis adiutorio domini ac misericordia fuerit contributum. equus enim paratur in diem belli: a domino autem est adiutorium, quia non est in fo
Abbreviated transcription (Latin):
in lege utiq habebat in pro¬
intu. et tamen ut hanc ple¬
nus. apprehendet et dñm pre¬
cabatur: sciens nequaqm suffi¬
cere sibimet posse id̃ q̃o ꝑ nat᷑am
conditionis insertum est nisi co¬
tidiana dñi illummatione ad
intelligendam sp̃ualiter legem.
ac mandata ens aꝑtrus cognoᷤᷤ¬
cenda. sensus ipsius ab eõdem
fuerit illustratuf. ipso etiam¬
uase electionis hoc quod dicimus
darius predicante. Beus est enim
qui oꝑatur in nobis et uelle et ꝑfi¬
cere ꝓ bona uoluntate. Quid potuit
aꝑtius dici. qm ut et bonam uolu¬
tatem nostram et oꝑis consũma¬
tionem a dño in nobis ꝓnuntia¬
ret impleriꝰ Et itere. Quia uobis
conatum est ꝓ xp̃o non solum ut
in eum credatis: s ut etiam ꝓ illo
patiamini.Hic quoq et initium cos¬
uersationis ac fidei nr̃e et passionũ
tolerantiam donari nobis a dño
oeclarauit. Quod intelligens dauid
quoq similiter orat sibi hoc ip̃m
dñi miseratione conçedi dicens.

Expanded text:
in lege, utique habebat in proin lege, utique habebat in promptu. et tamen ut hanc plenius adprehenderet dominum precabatur, sciens nequaquam sufficere sibimet posse id quod per naturam conditionis insertum est, nisi cotidiana domini inluminatione ad intellegendam spiritaliter legem ac mandata eius apertius agnoscenda sensus ipsius ab eodem fuerit inlustratus, ipso etiamuase electionis hoc quod dicimus clarius praedicante: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et perficere, pro bona uoluntate. quid potuit apertius dici quam ut et bonam uoluntatem nostram et operis consummationem a domino in nobis pronuntiaret impleri? et iterum: quia uobis donatum est pro Christo, non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro illo patiamini. hic quoque et initium conuersionis ac fidei nostrae et passionum toleranti-I un donari nobis a domino declarauit. quod intellegens Dauid quoque similiter orat sibi hoc ipsum domini miseratione concedi dicens: