comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natiu quidem. Et quomodo iude ex istoes¬
sum lucifero inquid multi cecridioiꝰ. Dres
aute oĩa uoce lugubri. ꝑos netule audient¬
bus onũlii lequebatur. Respondente aut̃ẽ
albe sc̃o nũquit nõ in illam redire głiam uel¬
les. et restitu ingradũ pͥstinũ: Rursum
noce mutata. ⁊ miro modo cachĩnans: Hoc
in quid tardũ ẽ. Et nicħ ultra locutꝰ. orã
te attenciꝰ uiro dei. nequissimꝰ ille iuctꝰ
abcessit. ⁊ młr sibi reodita. qͣntas potuit
gras egit. Reu̾titur gͥ uir cum mułre. et
ꝑtotã uiã in columitati. eiꝰ cogaudens. ex¬
pectantib amicis. domui sue reu̾titur. Le¬
tabuantur om̃s qui ordinẽ rei geste nou̾ãt
s repente gaudiũ ũticur ĩ m̃õrẽ. qr ubi
domꝯ sue lumina młr attigit. Rursus ĩ¬
trat diabłs.⁊ infestior solito. miẜam dis¬
cerpit attrociꝰ. Quid fac̾et mis maritus:
Quo se reu̾teret nesci ebat. Cohabitare cũ
demoniaca molestissimũ: relinq̃re impiũ
uidebatur. Surgit gͥ. ⁊ assũpta secũ mulre

Expanded text:
?--Fui quidem.--Et quomodo inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri per os vetulae audientibus omnibus loquebatur. Respondente autem Abbate sancto: « Nunquid in illam redire gloriam velles, et restitui in gradum pristinum? » Rursum voce mutata, et miro modo cachinnans: « Hoc, inquit, tardatum est. » Et nihil ultra locutus. Orante autem attentius Viro Dei, nequissimus ille victus abscessit, et mulier sibi reddita quantas potuit gratias egit. Revertitur igitur vir cum muliere, et per totam viam incolumitati ejus congaudens, exspectantibus amicis domui suae redditur. Laetabantur omnes qui ordinem rei gestae audierant, sed repente gaudium vertitur in moerorem: quia ubi domus suae limina mulier attigit, rursus intrat diabolus, et infestior solito miseram discerpit atrocius. Quid faceret miser maritus, quo se verteret, nesciebat. Cohabitare cum daemonio molestissimum: relinquere, impium videbatur. Surgit igitur, et assumpta secum muliere
Abbreviated transcription (Latin):
edẽs. ⁊ bracsicas deuorans pell. Multa
ihũc modũ in uirũ dei iacłabantur cõui¬
cia. at blasphemis ꝓuocatꝰ. inpaciẽter fer¬
ret obꝓbria.⁊ confunderetur in presencia po¬
płi. cum indignis se audiret ẜ monibꝰ las¬
cessiri. S uir dei fastum eius intelligens
irrisorẽ irrisit. ⁊ultionẽ nõ ip̃e expetens.
s ad deum renuttens. ad ec̾cam sibi siri de¬
monicã sibi duci p̾cepit. Uoluit quippe cu
tem suũ remisit negociũ. nec in ec̃ca sua
qͥppiam sibi deferens. intactum opꝰ reduci
uoluit ad alb̃em. Reducitur gͥ mulier
ad alb̃is ospiciũ: garriente ꝑ eos eius di¬
abolo ⁊ dicente. Non me syrulꝯ eiciet: nõ

Expanded text:
evorans pellet. » Multa in hunc modum in Virum Dei jaculabatur convicia, ut blasphemiis provocatus, impatienter ferret opprobria, et confunderetur in praesentia populi, cum indignis se audiret sermonibus lacessiri. Sed Vir Dei astutias ejus intelligens, irrisorem irrisit, et ultionem non ipse expetens, sed ad Deum remittens, ad ecclesiam sancti Syri daemoniacam duci praecepit. Voluit quippe curtem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad Abbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo,
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis. ascendit ad celũ. In hꝰ ergo ma¬
gestatis t̾ribłi potestate tibi sp̃c maligne p̃¬
cipio: ut ab hac ancilla eiꝰ egrediens cor¬
tingere eam de inceps. non presũmas. Cũ¬
q eam inuitꝰ deserens ⁊ man̾e. ultra nõ
ualens atrociꝯ affuctaret tam magnam
iam quã modicũ tp̃s hñs rediens pater
sc̃s ad altare fractõ̾em hostie salutatis ritẽ
conpleuit. diffuridendãq inppłm pacẽ. mi¬
nistro dedit. ⁊ cõfestim pax ⁊ salus uitegra
reddita ẽ młri. Sic ille neꝙͣ diuine mist̾ia
qͣnte sirt efficatie ⁊ ututis. non cõ fessioe.
s fuga coactꝰ ostridit. fugato di abło młi
quam utantoꝵ sarthagine tormtoꝵ. car¬
intra fauces lingua: dm̃ cõfessa egit gr̃as.
⁊ intuita curatorẽ sum̃. pedilꝰ eiꝰ ad uoluta
ẽ. Ingens ꝑ ec̾cam actollitur clamoꝵ: ois
etas iubilat deo: ꝑsonant eram̃ta. bũdicit᷑
ab oili deus: excedit uen̾atio modũ: ⁊ ẜnũ

Expanded text:
discipulis ascendit in coelum. In hujus ergo madiscipulis ascendit in coelum. In hujus ergo majestatis terribili potestate tibi, spiritus maligne, praecipio, ut ab hac ancilla ejus egrediens contingere eam deinceps non praesumas. » Cumque eam invitus deserens, et manere ultra non valens, atrocius afflictaret, tam magnam iram, quam modicum tempus habens; rediens Pater sanctus ad altare, fractionem hostiae salutaris rite complevit, diffundendamque in populum pacem ministro dedit; et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Sic ille nequam, divina mysteria quantae sint efficientiae et virtutis, non confessione, sed fuga coactus ostendit. Fugato diabolo mulier, quam in tantorum sartagine tormentorum carintra fauces lingua, Deum confessa gratias egit, et intuita curatorem suum, pedibus ejus advoluta est. Ingens per ecclesiam attollitur clamor, omnis aetas jubilat Deo, personant aeramenta, benedicitur ab omnibus Deus, excedit veneratio modum, et Servum
Abbreviated transcription (Latin):
ire. s pacifica ⁊ hunuli supplicatõe. dm̃ uuio¬
cat adiutorẽ: ⁊ ad ĩnmolatoe̾m hostie saluca
ris accedit. Quociens tñ eandẽ sacrã hostiã
signat: tociens ad młrem quoq cõu̾sus codẽ
signo crucis edito sp̃m neꝙͣ. athleta fortis in¬
pugnat. Nam ⁊ ille malignꝰ.queciens ad¬
uersus eum signũ crucis intenditur. ꝑcussũ
se ẽe indicans: aͥcꝯ seuit : ⁊ recalcitͣns cõtra
or̃one dñica: efficac̾iꝰ hostem aggreditur uir
beatꝰ. Pathene si quid̾e calcis sacrum dm̃ cor¬
mꝯ imponiens ⁊ młris capiti suꝑ ponens: ta¬
lia loquebat᷑. Ad est iniq sp̃x iudex tuus:
adest sũma potestas: iam resiste si potes.
ad est ille qui ꝓ nr̃a salute passumꝰ: nunc ĩ¬
quid pͥnceps mudꝰ eiꝯ eicietur foras. hoc
illud corpꝰ. ꝙ de corpore uͥginis sũptum ẽ.
ꝙ instipite crucis extensum ẽ. ꝙ intimło
ia cuit: ꝙ demorte surrexit: ꝙ uidentibus

Expanded text:
irae, sed pacifica et humili supplicatione Deum invoirae, sed pacifica et humili supplicatione Deum invocat adjutorem, et ad immolris accedit. Quoties tamen eamdem sacram hostiam signat, toties ad mulierem quoque conversus, eodem signo crucis edito spiritum nequam athleta fortis impugnat. Nam et ille malignus, quoties adversus eum signum crucis intenditur, percussum se indicans, acrius saevit, et recalcitrans contra oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et mulieris capiti superponens, talia loquebatur: « Adest, inique spiritus, Judex tuus, adest summa potestas. Jam resiste si potes. Adest ille qui pro nostra salute passurus: Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras . Hoc illud corpus, quod de corpore Virginis sumptum est, quod in stipite crucis extensum est, quod in tumulo jacuit, quod de morte 1098 surrexit, quod videntibus
Abbreviated transcription (Latin):
matrona. usq ad ec̃cam bti ambrosii. post
beatũ uirũ amultis cͣcͣta ẽ. Incuius pectore.
pluribi anrus diabłs sederat: ⁊iã ita suffoca¬
uerat eã ut iusu. ⁊ auditu. ⁊ u̾bo pͥuata. frẽ¬
dens dentili linguã ĩ modũ ꝓmuscidis ele¬
phantine ꝓtendens: monstrũ non femina
uideretur. Gordida ei facies. uultus t̾ribilis.
flatꝰ fetidꝯ: in habitatoris sathane collinua
testabantur hanc cũ aspexiss uir dei: nouĩt
inħente ei. ⁊ muscatũ diabolũ: nec facile
egressurũ. de domo ꝙͣ tanto possederat t̃p̃r.
Conu̾sus ad ppłm. cuiꝯ innumerata erat
multitudo. orare iubet attenciꝰ. ⁊ cłicis et
monachis secũ iuxta altare cõsistentibus.
mulierẽ ibidẽ uibet ꝯstitui ⁊ temͣ. Illa uero
reluetans. ⁊ indiablica nõ naturali uirtute¬
nor recalcitrans: nõ sine abioꝵ inuiria. ip̃m
alb̃em pede ꝑcussit. Quẽ diabłi ausũ mãsuete
ille cõtempsit: ad expulsionẽ nõ indignatõe

Expanded text:
matrona, usque ad ecclesiam beati. Ambrosii post beatum Virum a multis tracta est; in cujus pectore pluribus annis diabolus sederat, et jam ita suffocaverat eam, ut visu et auditu et verbo privata, frendens dentibus, et linguam in modum promuscidis elephantinae protendens, monstrum non femina videretur. Sordida ei facies, vultus terribilis, flatus fetidus, inhabitatoris Satanae colluvia testabantur. Hanc cum aspexisset Vir Dei, novit inhaerentem ei et inviscatum . diabolum, nec facile egressurnm de domo, quam tanto possederat tempore. Conversus ad populum, cujus innumera aderat multitudo, orare jubet attentius, et clericis, et monachis secum juxta altare consistentibus mulierem ibidem jubet constitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabolica non naturali virtute recalcitrans, non sine aliorum injuria ipsum Abbatem pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contempsit, ad expulsionem non indignatione
Abbreviated transcription (Latin):
freia Gerarm uolens exꝑiri que ab hoĩedẽa
fuerat: lacenter corscma enis signũ cracis
inpͥssit. Cumq pͥus sine motu ⁊ serisu. mec
mdoris nec audiens. ante pedes albis diuex¬
tensus pͥamito hesiss: Ad tactũ bacłi ⁊ ad
signũ crucis ĩfremuit. ⁊ turbatꝰ ingemuit.
Iuber q̃ albas suꝑ ꝓpriũ lectulũ eñ poni. Atille
qͣi ex inuiria ostensus. reiecit se in pauim̃tu:.
istridebat dentib.⁊ mordebas ꝓcuratoxẽ suum
⁊ capillis eoꝵ qui ad erant manꝯ ĩiciens quo
pot̾at conatu se ab eoꝵ manib abstrahebat. ⁊

Expanded text:
Gerardus volens experiri quae ab homine dicta fuerant, latenter dorso ejus signum crucis impressit. Cumque prius sine motu et sensu nec videns, nec audiens, ante pedes Abbatis diu extensus pavimento haesisset; ad tactum baculi et ad signum crucis infremuit, et turbatus ingemuit. Jubet igitur Abbas super proprium lectulum eum poni. At ille quasi ex injuria offensus rejecit se in pavimentum, et stridebat dentibus, et mordebat procuratorem suum: et capillis eorum qui aderant, manus injiciens, quo poterat conatu se ab eorum manibus abstrahebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
et helisus humi qͣi mortus sine ullo sẽ¬
su ĩmobil iusus ẽ. neq uox neq alitꝰ erat
ineo: t̾m cca p̾cordia exiguꝰ ei suꝑ erat ua¬
por. Dint gͥ cet̾m locũ ut poss ꝓcedere. et
p̾stolabatur euentũ. Ingressus gͥ aduirũ
dei homo ẽ. ⁊ puerũ stupidũ. nec aliquid sẽ

Expanded text:
et elisus humi quasi mortuus sine ullo senet elisus humi quasi mortuus sine ullo sensu immobilis visus est: neque vox, neque halitus erat in eo, tantum circa praecordia exiguus ei supererat vapor. Dant igitur caeteri locum ut posset procedere, et praestolabatur eventum. Ingressus igitur ad Virum Dei homo est, et puerum stupidum, nec aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
naeato nõĩe x.⁊ infirmos curaret. ⁊ obsessoᷤ
ademonibi lib̾aret. Maxima quidẽ ei in
curatõib egritudinũ gr̾a. s indemonibus
elimmandis freq̃ntior oꝑatio erat: quia co¬
piosior uexatoꝵ numemꝰ ad exꝑta subsidia
concurrebat: ⁊ maioꝵ oꝑatio iurtutu. Mi¬
bant. oppͥssiones nulgi pre corporis in becilli¬
tate non ferens ad fenestras domꝰ ꝓcedens.
seeis ꝯspicierdum p̾bebat. ⁊ elenata manu
bndicebat eis. Panes quoq ⁊ aquã deuehe¬
bant secum: quib bñdiction suppositis. ꝓ
bnficiis ea sacraintalili referrebãt. Ex uici¬
is sane castellis. ⁊ uicis ⁊ urbibi młti con¬
flur̾ãt. ⁊ coĩa tam aduenaꝵ tam ciiũ in
mediolano studia erint ꝓsequi sc̃m. ex pe¬
tere beneficium: audire ubum. uidere sig
Derat int̾ eos quidã ex suburbanis:
qui puerũ demoniacũ illuc aduex̾at.
Quirepente coram oĩb atq signũ crucis
ꝙ uir sc̃s edidit. de bauili sui brachiis ruit:

Expanded text:
ti nomine, et infirmos et curaret, et obsessos a daemonibus liberaret. Maxima quidem ei in curationibus aegritudinum gratia, sed in daemonibus eliminandis frequentior operatio erat, quia copiosior vexatorum numerus ad experta subsidia concurrebat, et majorum operatio virtutum mibat, oppressionem vulgi prae corporis imbecillitate non ferens, ad fenestras domus procedens, se eis conspiciendum praebebat, et elevata manu benedicebat eis. Panes quoque et aquam devehebant secum, quibus benedictioni ejus suppositis, pro beneficiis ea sacramentalibus referebant. Ex vicinis sane castellis, et vicis, et urbibus multi confluxerant, et communia tam advenarum, quam civium in Mediolano studia erant prosequi Sanctum, expetere beneficium, audire verbum, videre signAderat inter eos quidam ex suburbanis, qui puerum daemoniacum illuc advexerat: qui repente coram omnibus ad signum crucis, quod Vir sanctus edidit, de bajuli sui brachiis ruit,
Abbreviated transcription (Latin):
manũ. sacram̃taliũ signoꝵ uͥtite exeeͥbatus
Drabłs uehem̃cius solita totus ad pũ uero¬
toem se contiit. ⁊ sic̃ uides totũ corpꝰ euis
cepisti opinio: ex alioꝵ curationibꝰ suã seris
sauife. ragauit me ut adte eum ad neherero.
Obsecro igĩtur ꝑ miscdĩam dei ut ⁊ laboribo ias¬

Expanded text:
erbatus diabolus, vehementius solito totus ad pueri vexationem se contulit: et sicut vides, totum corpus ejus cepisti, opinio, ex aliorum curationibus suam sperans salutem, rogavit me ut eum ad te adducerem. Obsecro igitur per miseri
Abbreviated transcription (Latin):
suo fidelis ẜuus ad dñm: tam fiducialit̾
quã fidełr dicens. Quid ex pectans dñe deus
Gen̾atio hec signa qͥrit. Asioqͥr minꝰ apud
eos nr̃is ꝓficimꝰ u̾bis. nͥ abste fu̾int confir¬
mata seq̃nentibꝰ fignis. Eadem hora exiliit

Expanded text:
suo fidelis Servus ad Dominum tam fiducialiter, suo fidelis Servus ad Dominum tam fiducialiter, quam fideliter, dicens: Quid exspectas, Domine Deus? Generatio haec signa quaerit. Alioquin minus apud eos nostris proficimus verbis, nisi abs te fuerint confirmata sequentibus signis. » Eadem hora exiliit
Abbreviated transcription (Latin):
in hec inqͥt scietis nͣa ẽẽ que anb falsa q̃ e
abħrticis suadent᷑. si infirmi ur̃i. gustati
panili istis ad epti fu̾int sospitatẽ. Cimẽs
aut̃ uenerabił e si i piscopꝰ carnotensium
in agriꝰ ille gau dꝰ fridꝰ. siquidẽ p̾sens erat
sanabuntur. Cui pat̾ sc̃s de dñi u̾cute nil
hesitans nõ hoc ego dixim ait. s uere qui
gustauint sanabuntur. ut ꝓiide uos nos
⁊ u̾aces dei nũcios ẽẽ cognoscant. Tam in¬
gens młtitudo languenciũ. gustato eodem
p̾ane ꝯualuit. ut ꝑtotã ꝓuinciã u̾bũ hoc
diuulgaretur. ⁊ uir sc̃s ꝑ uicunia loca regre¬
diens obconcursꝰ intołabiles declinau̾it et
timuit iłio ire.
in urbe tholosa xp̃s exibuit. ꝑalitici
cuiꝯdã cl̾ici curatio fuit. Hunc indomo re¬
gulariũ cłicoꝵ scĩ saturnini quoꝵ unꝯ ip̃e
erat. ad peticoem alb̃is ⁊ fr̃m cͥcca noctis cͦ¬
pusculũ iusitans homo dei. moribundum

Expanded text:
« In hoc, » inquit, scietis vera esse quae a nobis, falsa quae « In hoc, » inquit, scietis vera esse quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint sospitatem. » Timens autem venerabilis episcopus Carnotensium magnus ille Gaufridus siquidem praesens erat, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini virtute nil haesitans: Non hoc ego dixerim, » ait, « sed vere qui gustaverint, sanabuntur: ut proinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo languentium gustato eodem pane convaluit, ut per totam provinciam verbum hoc divulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens ob concursus intolerabiles declinaverit, et timuerit illo ire.in urbe Tolosa Christus exhibuit, paralytici cujusdam clerici curatio fuit. Hunc in domo regularium clericorum sancti Saturnini, quorum unus ipse erat, ad petitionem Abbatis et fratrum circa noctis crepusculum, visitans Homo Dei, moribundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte memoria eiꝰ turbata fu̾it:⁊ ratio ca¬
ligau̾it. ⁊ int̾ior fug̾it sensꝰ. Nicħominꝰ
ramen ec̃ca que cõuenerat dimisit hoĩez
nens. s dogmata prana ⁊dẽpnans. Quͦ
uero petrꝰ ille refugiũ inueraret ĩsede
petri tam longe deussidens afide pet̾. Et
ip̃m ergo auctorẽ. ead̾e sñia cũ errorilii
sius apostolicꝰ p̾sul inuoluens: scͥpta in¬
cendio sc̃ptorẽ silencio ꝯdẽpnauit.
uit item gislieb̾tus quẽ cognomina¬
uere poratã pictauoꝵ ep̃c. insacͥs lit

Expanded text:
parte memoria ejus turbata fuerit, ratio caparte memoria ejus turbata fuerit, ratio caligaverit, et interior fugerit sensus. Nihilominus tamen Ecclesia quae convenerat, dimisit hominem, nens, sed dogmata prava condemnans. Quando vero Petrus ille refugium inveniret in Sede Petri, tam longe dissidens a fide Petri? Et ipsum ergo auctorem eadem sententia cum erroribus suis apostolicus Praesul involvens, scripta incendio, scriptorem silentio condemnavit. 15. Fuit item Gillebertus, quem cognominavere Porretanum, Pictavorum episc
Abbreviated transcription (Latin):
uocaretur. Ec̃m ẽ ut pꝯtulauit. s uocatꝰ
albas uenire penitꝰ. recusauit suũ hoc ñ
fore renũcians. Post ea tñ magnoꝵ u
roꝵ monitis flexꝯ̃᷑ ne uidelic ex ip̃iꝰ ab¬
sencia scandalum ppło. ⁊ cornua crescerẽt.
adu̾sario demũ ꝑgere acquieuit. tristis
quidem. nõ siñ lac̾rimis annuens. sicut
inepła ad papã innocenciũ̃ ip̃e restatu
abfuit dies: ⁊ ecc̃a copiosa conuenit. ͥ
a dei famło petri illiꝰ inmediũ scripta pro¬
lata sunt: ⁊ erroris capła de signata. De¬
mũ illi optio data ẽ. aut sua ẽẽ negan¬
di aut errorẽ humilit̾ corrigendi. Aut
respondendi si poss obiciendi sibi roĩbus.
parit̾ ⁊ scoꝵ testimoniis patrũ. at ille
nec uolens respicere. nec ualens resiste̾
ret. sedem apłicam applłauit. S ⁊ pꝯea
ab egregio illo catholice fidei ad uocato mo¬
nitus. ut uł iam sciens in ꝑsonã suam
dis recusauit. Nam ⁊ cõfessꝰ ẽ pꝯea suis
ut aiunt: ꝙ ea hora maxima quide ex

Expanded text:
vocaretur. Factum est ut postulavit. Sed vocatus Abbas venire penitus recusavit, suum hoc non esse renuntians. Postea tamen magnorum virorum monitis flexus, ne videlicet ex ipsius absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario, demum pergere acquievit, tristis quidem, nec sine lacrymis annuens, sicut in epistola ad papam Innocentium ipse testatur, Adfuit dies, et ecclesia copiosa convenit: ubi a Dei Famulo Petri illius in medium scripta prolata sunt, et erroris capitula designata. Demum illi optio data est, aut sua esse negandi; aut errorem humiliter corrigendi; aut respondendi, si posset, objiciendis sibi rationibus pariter et sanctorum testimoniis Patrum. At ille nec volens resipiscere, nec valens resistereret, Sedem apostolicam appellavit Sed et postea ab egregio illo catholicae fidei advocato monitus, ut vel jam sciens in personam suam dis recusavit. Nam et confessus est postea suis, ut aiunt, quod ea hora, maxima quidem ex
Abbreviated transcription (Latin):
manifestat. In quilꝰ autẽ ꝓfide quoq qͣ
magnifice egerit ẜuus fidelis ⁊ prudens.
breuit̾ incim̾andum.
Uit indiebus illis petrꝰ ab ellardus
magr̃ insignis ⁊ celeberrimꝰ ĩ oppini¬
one scĩe. s defid̾e ꝑfide dogniaticans. Cuiꝯ
cũ blasphemiis p̾lena grauissimis: gr̃ã¬
fideles ad dei hoĩem retułunt. Qui in mirsi
solita bonitate et benignitate desid̾ans er¬
rorẽ corregi. hoĩem non confundi secreta
illũ ãmonicoe ꝯueruit. sũ quo etiã tam mo
punctꝰ. ad ip̃iꝰ arbitriũ correcturũ se pro¬
mittant uniu̾sa. Cet̾m cũ recessiss ab
eo petrus ⁊dẽ. ꝯsiliis stimłatus iniquis.
et ingenis sui iurib płimaq exercicio ⁊¬
disputandi infelicit̾ fidens. resilist appo¬
sito sanior. Ex penis ꝙ in eius deniq se¬
clarauallensem cãtur albem. suis ĩ occłto
detraħe libris. Addit quoq ꝑatum se ẽẽ
inpublico sua defende scripta. rogans ut
p̾des alb̃s dicturꝰ si quid hr̃et. ad cõsiliũ

Expanded text:
manifestat. » In quibus autem pro fide quoque quam magnifice egerit servis fidelis et prudens, breviter intimandum. 13. Fuit in diebus illis Petrus Abaelardus magister insignis, et celeberrimus in opinione scientiae, sed de fide perfide dogmatizans. Cujus cum blasphemiis plena gravissimis vi atque fideles ad Dei Hominem retulerunt. Qui nimirum solita bonitate et benignitate desiderans errorem corrigi, non hominem confundi, secreta illum admonitione convenit. Cum quo etiam tam modpunctus ad ipsius arbitrium correcturum se promitteret universa. Caeterum cum recessisset ab eo, Petrus idem consiliis stimulatus iniquis, et ingenii sui viribus, plurimoque exercitio disputandi infeliciter fidens, resiliit a proposito saniori. Expetens denique SeClarae-Vallensem causatur Abbatem suis in occulto detrahere libris. Addit quoque paratum se esse in publico sua defendere scripta, rogans ut praedictus Abbas dicturus, si quid haberet, ad Concilium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnitõse doct̾ne: u̾bis ꝑsuasibilib gentis il¬
liꝯ eccuꝑau̾at lenitatem. ⁊ ut p̾dixit apłs de
quiliidam mnypocͥsi loq̃ns mẽdaciũ fictis u̾¬
bis de eis negociabatur. Eram aut̃e hostis
ec̃c̃e manifestus: irreu̾ent̾ ec̃casticis dero¬
gans ecc̃asticis sacͣmentis parit̾ ⁊ ministͥs.
ec mediocriter mea iam malignitate ꝓ¬
fecerat. Sicut enĩ de eo scribens ꝑat̾ uene¬
rabił ad pͥncipẽ tholosanũ int̾ cet̾a ait pas¬
sim inueniebant᷑. iam ecce sine plebilii
plebes sine sac̃dotibꝰ: sac̾dotes sine debi¬

Expanded text:
is illius occupaverat levitatem, et, ut praedixit Apostolus de quibusdam, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Nec mediocriter in ea jam malignitate profecerat. Sic enim de eo scribens Pater venerabilis ad principem Tolosanum, inter caetera ait: « Passim inveniebantur jam Ecclesiae sine plebibus, plebes sine sacerdotibus, sacerdotes sine debi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ õs deniq institutoes ec̃castice sꝑnebant᷑.
Hac necc̃itate uir sc̾s it̾ arripuit ab ecca
regionis illiꝯ sepiꝰ iam int̾rogatꝰ. ⁊ tũc
demũ areu̾entissimo albericõ ostiensi ep̃o.
⁊ legato sedis aplice ꝑsuasꝰ pit̾ ⁊ deductꝰ¬

Expanded text:
quod omnes institutiones ecclesiasticae spernebantur. Hac necessitate Vir sanctus iter arripuit, ab Ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo viro Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is: ⁊ alb̃im płimis. dictante uiro dei. ii¬
nominis docinatib opponit᷑ simbolũ no¬
nũ. Cui etiam subscribũtur noĩa singło¬
rũ: ut eoꝵ idelic orum sic̃ irrep̾hensi¬
bilis. sic irrey̾hensibilꝰ zelꝯ cet̾is innotes¬
cat. Ita demũ apłico iudicio. ⁊ auctoritate
⁊ adfirmau̾at. In dulgenciam ip̃e cõsequit᷑.
maxĩe ꝙ ab mnicio cautꝰ fuisse ea lege ean¬
correcturũ lib̾e suã opinionẽ.

Expanded text:
pis et abbatibus plurimis, dictante Viro Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum novum. Cui etiam subscribuntur nomina singulorum, ut eorum videlicet omnium sicut irreprehensibilis fides, sic irreprehensibilis zelus caeteris innotescat. Ita demum apostolico judicio et auctoritate et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege eamcorrecturum libere suam opinionem.
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾at: in illiꝯ illuminatione hostendere dig¬
naretur. Sum uero ꝑꝯ or̃onem. or̃onis pͥsto¬
laretur effectũ: quid facturꝰ sum ait puer.
bidõ enĩ. Atollitur ilico clamor astanciũ:
plures enĩ nõ modo eft̾ib uenĩ etiã escłari¬
bus ad erant. qui ut puerũ uidere iidente
młtipliter solati d̾o gracias referebant. Et¬

Expanded text:
fuerat, in illius illuminatione ostendere dignaretur. Dum vero post orationem orationis praestolaretur effectum: « Quid facturus sum, » ait puer? « video enim. » Attollitur illico clamor astantium. Plures enim non modo e fratribus, verum etiam e saecularibus aderant, qui ut puerum videre videntem, multipliciter consolati, Deo gratias referebant.
Abbreviated transcription (Latin):
Enumeris quidem
signis atq mrad̾is ut orbis coꝑit uni¬
u̾sus fidelem famłm.d̾s b̾n ardum clara¬
per insc̾is suis.⁊ in sua mirabił ẽ mages¬
tate. Cet̾m sic̃ malachiam sc̾m ip̃e cõn¬
medat. primũ maximũq miraculũ ꝙ
exhibuit ip̃e fuit. Seren ꝯ uultu: modestꝰ
tus: insacra medicatõe assi duꝰ inor̃one
deuotꝰ.⁊ sic̃ alios ip̃e monebat. crebra si¬
quidem exꝑiẽcia ꝑ suasꝯ de oĩ re magis
fidẽs or̃oni. ꝙͣ in dustrie ppͥe. uł labori.
ADagnaminꝰ infide. longanimꝰ inspe.

Expanded text:
numeris quidem signis atque miraculis, ut Orbis comperit universus, fidelem famulum suum Bernardum Claraper in sanctis suis, et in sua mirabilis est majestate. Caeterum, sicut Malachiam sanctum idem ipse commendat, primum maximumque miraculum, quod exhibuit, ipse fuit. Serenus vultu, modestustus, in sacra meditatione assiduus, in oratione devotus, et sicut alios ipse monebat, crebra siquidem experientia persuasus de omni re magis fidens orationi, quam industriae propriae vel labori. Magnanimus in fide, longanimis in spe,
Abbreviated transcription (Latin):
ipe scrutatꝰ. ad insipienciã sibi. Siquide
de sc̃e trinitatis unitate.⁊ de diuinitatis
simplicitate. nec simpłr senciens. nec fi¬
deliter scribens discipulis suis panes ꝓpo¬
nebat absconditos. furtinas ꝓpinabat a¬
quas. nec facile quid saꝑet.ĩmo qͣntum
deciꝑet ꝑsonis autẽticis facebat᷑. Tue¬
bat enim ꝙ ap̃se nonas petrũ ei dixisse
ferũt. tua res agitur. paries cum ꝓximiꝯ
ardet. Nouissime̾ tñ cum iã fidelium sup
hec inualesc̾e̾t scandalũ cresceret nmr.
uocamꝰ ad mediũ ẽ. ⁊ librũ tradere uissus
in quo blasphenias euomuerat. graues
quidẽ. s uboꝵ quodã uolucro circũ septas.
quide̾ totũ qd̾ ille u̾boꝵ cauillatõibꝰ oocul¬
tare nitebatur eliciens: deinde uero tam
Considerans sane non nullos exhis qui
p̾fidebant. iam quidẽ aĩadutentes ĩ iuriã¬

Expanded text:
nsipientiam sibi. Siquidem de sanctae Trinitatis unitate et Divinitatis simplicitate non simpliciter sentiens, nec fideliter scribens, discipulis suis panes proponebat absconditos, furtivas propinabat aquas, nec facile quid saperet, imo quantum desiperet, personis authenticis fatebatur. Timebat enim quod apud Senonas Petrum ei dixisse ferunt: Tunc tua res agitur, paries cum proximus ardet. 1123 Novissime tamen cum jam fidelium super hoc invalesceret scandalum, cresceret murmur, vocatus ad medium est, et librum tradere jussus, in quo blasphemias evomuerat, graves quidem, sed verborum quodam involucro circumseptas. quidem totum quod ille verborum cavillationibus occultare nitebatur, eliciens; deinde vero tam Considerans sane nonnullos ex his qui praesidebant, jam quidem animadvertentes bla
Abbreviated transcription (Latin):
rubens. Illo nimirũ qͥcqͥd caloris ĩ erat
naturał: assidua meditatio. ⁊ studiũ sac¬
ꝯpũctõĩs atrraxat. Cesaries ex flauo colo¬
rabat᷑. ⁊ candido: barba subrufa: cͥca fi¬
nẽ uite eiꝰ resꝑsa canis. Statura medrot̾s
honeste: longitudini iucinior tñ appare¬
bat. Alias ãt tħsaurꝰ iste inuase fictili
erat: cõtͥto penitꝰ ⁊ undiq ꝯqͣssato. Labo¬
rabat siqͥdem caro eiꝯ młtiplicib in firmi¬
tatũ in comodis: ut in eis uirtꝰ aĩ ꝑfice̾¬

Expanded text:
llo nimirum quidquid caloris inerat naturalis, assidua meditatio et studium compunctionis attraxerat. Caesaries ex flavo colorabatur et candido. Barba subrufa, circa finem vitae ejus respersa canis. Statura mediocritatis honestae, longitudini tamen vicinior apparebat. Alias autem thesaurus iste in vase fictili erat, contrito penitus et undique conquassato. Laborabat siquidem caro ejus multiplicibus infirmitatum incommodis, ut in eis virtus animi perficer
Abbreviated transcription (Latin):
aĩaꝵ salute cõpe̾sat. ademint hiuꝯ u̾bi ip̃
quoq uen̾abilis pat̾. int̾ cet̾a dicens. Si ne¬
cesse sit unũ fieri eduobꝰ. malo in nos mur¬
me uti ꝓdipeo. libens excipio in me de tra¬
hentiũ linguas maledicas ⁊ uenenata spicła
blasphemoꝵ: ut nõ ad ip̃m ꝑueniãt. Nõ re¬
cuso ingłiꝯ fe. ut nõ irruatur in dei głiam.
hec siquidem ille in libro de cõsideratõe scdo
ocidit aut̃ẽ ubi pͥmũ de euiscẽ
eexcitus dissiꝑatcẽ. lam̾tabilis intͣ gal¬
lias in sonuerat rumor. ut illiminandũ
dei famło filiũ cecũ offerens ꝑat̾. mułtis p̾ci¬
bus iunceret excusantẽ.⁊ in ponens sc̃s puo

Expanded text:
arum salute compensat. Meminit hujus verbi ipse quoque venerabilis Pater, inter caetera dicens: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murme uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam . » Haec quidem ille in libro de Consideratione secundo. Accidit autem, ubi primum de ejusdem exercitus dissipatione lamentabilis intra Gallias insonuerat rumor, ut illuminandum Dei Famulo filium caecum offerens pater, multis precibus vinceret excusantem. Et imponens S
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ ałb̃m sui ordinis uissio: quib ꝑ
oĩa tanꝙͣ patribi deferebat. ip̃e om̃ium
pat̾. Ex quoꝵ etiã mandato nouissimis
quidẽ annis p̾t̾ cucullam ⁊ tunicã laneo
panno inmodũ clamidis. deciuitate et
pilleo: siłi utebatur. int̾ tantos langores
corporis ⁊labores nullis ut q uti pellibꝰ
acquiescens. Inuestib ei pauꝑtas semꝑ
placuit: sordes nũquã. Nunirũ aĩmi fo¬
re indices aiebat. aut negligentis aut ĩ¬
anit apud se głiantis aut głolam głiam
foris affectañtis humanam Incessus ei
ferens humilitatẽ. redolens pietatẽ: et¬
exhibens gr̃am exigens reuenciã. solo
iusu letificans: edificans intuentes. De
sic risisse. ut nõ pociꝰ ad ridendũ quã ad repͥ¬
mendũ sibi iñ facere oport̾e.⁊ risui suo stu¬
młm mag̃ ad hibere quã frem̃. Urẽ illi ĩ¬

Expanded text:
omnium abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnium abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam patribus deferebat ipse omnium pater. Ex quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur, inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam. Incessus ejferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De sic risisse, ut non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibere, quam frenum. »
Abbreviated transcription (Latin):
erat anim al illud. s aquodã monacho
dumascensi auũdo suo.⁊ in sua iucinia
comorãti fu̾at ꝯmodatu: ⁊ erat sic̾ sibi
st̾̃nere ille solebat. Qd̃ u̾bũ sepe dictus
pͥor audiens meo potissimũ nnbatur.
qd̃ sic ille dei famulꝯ foris cccdłos cedeidiss.
intus animũ eccupass. ut ꝙ ip̃e pͥmo ofẽ¬
derat iuisu. hoc ille tanti itmͣis spacio nos
iuidiss. Iuxta lacũ etiam lausenensẽ tocꝰ
diei itinͣe ꝑgens. penitꝰ eñ nõ uidit: aut
se uidere non uidit. Cũ enĩ uespe fc̃o. de
eodem lacu secii colloq̾rentur inẽterogabat
eos uiri ille lacus eẽt ⁊ mirati sũt imu̾si.
Desiderau̾ant tñ ab imcio oĩ modo subtraħe
se negociis ⁊ nusquã egredi. s in monas¬
teris residere. Quod ⁊ pꝯ modũ ex defectu
corporis eccasionẽ in uenisse se reputans
oportimã. Aliqñ statuit ⁊ aliꝙͣ diu statuit
cenuit. donec illum ex ire coegit nec̾citas
grauis ec̃ce dei. ⁊ sũmi pontificis atq

Expanded text:
quodam monacho Cluniacensi avunculo suo, et in sua vicinia demorante, fuerat commodatum; et erat sicut sibi sternere ille solebat. Quod verbum saepe dictus Prior audiens, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non vidisset. Juxta lacum etiam Lausanensem totius diei itinere pergens, penitus eum non vidit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi ille lacus esset: et mirati sunt universi. 5. Desideraverat tamen ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei, et summi Pontificis, atque
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵdã hominũ. uł simplicitas uł malig¬
ritas scandalũ sũpsit. cum tͥstior seq̃ret᷑
effectus. Ꝙd̾ tñ u̾bum: dice̾ possumus
ab eo quide uciũ nõ sũpsisse. Cũ erũ mł¬
toꝵ iam aĩos ꝑmouiss audita nec̃citas a
⁊ lut̾is monitꝰ. nec sic acqeuerat suꝑ ha
lequi aut cõsiliũ dare: donec ip̃iꝯ tandem
sũmi pontificis genͣalem epłam ꝯpulsus
ab eo ẽ tanꝙͣ romane ecc̃e lingua ex poñe

Expanded text:
simplicitas, vel malignitas scandalum sumpsit, cum tristior sequeretur effectus: quod tamen verbum dicere possumus ab eo quidem initium non sumpsisse. Cum enim multorum jam animos permovisset audita necessitas, a litteris monitus, nec sic acquievit super hoc loqui, vel consilium dare, donec per ipsius tandem summi Pontificis generalem epistolam jussus ab eo est tanquam Romanae Ecclesiae lingua exponere
Abbreviated transcription (Latin):
cepant: s ip̃a demũ scͥptorẽ iumerositas scri¬
bendoꝵ. ⁊ mat̾ia suꝑauit auctorẽ. Nunirũ cũ
aliq̃n una ragĩti seu etiam płes ab incomo¬
dis uariis sanarentur. nec facile ab huius¬
mat̾rũ ut̃is cecos indere. claudos ambulare
arridos cõualescere. surdos fecit audire.
⁊ mutos loqͥ: mirabiliꝰ restituente gr̃a ꝙ
illa ꝓfectõe oriendał ec̾ca lib̾atis. s celestis
meruit letari et impleri. Quõd si placuit
d̾o tali cccasione płimoꝵ eriꝑe. si nõ orienta¬
lium corpora apaganis eccidentaliũ aĩas
apctis: ⁊ quis auderat illi dicere quid fecis¬
ti sic: Aut quis recte sapiens illoꝵ sort̾e ma¬
infructibꝰ penitencie purgatas uariis tri¬
bulatõibꝰ xp̃o aĩas reddiderũt. Alioqͥn qͣm¬
libet dicãt egyptii dicant filii tenebrarurri
qui uitat̾ẽ riec uidere ualeant nec ꝓ ferre.
calide eduxit eos aut int̾ficere indeserto:

Expanded text:
coeperant, sed ipsa demum scriptorem numerositas scribendorum, et materia superavit auctorem: nimirum cum aliquando una die viginti, seu etiam plures ab incommodis variis sanarentur, nec facile ab hujusmatrum uteris caecos videre, claudos ambulare; aridos convalescere, surdos fecit audire, et mutos loqui; mirabilius restituente gratia,illa profectione orientalis Ecclesia liberari, sed coelestis meruit impleri et laetari. Quod si placuit Deo tali occasione plurimorum eripere, si non Orientalium corpora a paganis, Occidentalium animas a peccatis; quis audeat dicere illi, Quid fecisti sic? Aut quis recte sapiens, illorum main fructibus poenitentiae purgatas variis tribulationibus Christo animas reddiderunt? Alioquin, quamlibet dicant Aegyptii, dicant filii tenebrarum, qui veritatem nec videre valeant, nec proferre, Callide eduxit eos, ut interficeret in desert
Abbreviated transcription (Latin):
nꝯ inhore eiꝰ igneã lex: uixta illd̾ canti¬
ei canticoꝵ. Sicut uita cocinea labia tua.
⁊ eloquiũ tuũ dulce. Inde erat ꝙ g̾manicis
etiam ppłis loqͥns muro audiebat᷑ affectu.
⁊ex ẜmone eus que intlłigere ut pote al¬
t̾uis luigue hoĩe nõ ualebant: magis ꝙͣ
exꝑitis suui ciuꝯlibet pꝯeum loq̃ntis in¬
t̾pietis intlłcta locucione edificari illoꝵ de¬
uccio uidebatur. ⁊ uboꝵ eius magis sen¬
tire uurtute. Cuiꝰ rei c̾ta ꝓbatiõ. tunsio
pc̃coꝵ erat. ⁊ effusio lacrimaꝵ. utebatur
sane scͥpturis tam lib̾e comodeq. ut non
tam sequi illas ꝙͣ p̾cedere crederetur. ⁊ duc̃e
i̾e quo uell auctorẽ earũ duc̃e sp̃m seq̃ns.
Quem nimirũ ut inmedio ec̾ce aꝑiret eos
eius sic impleu̾at d̾s sp̃u sapĩe et intlłctꝰ.
ut scom quod inlibro ioblegitur. ꝓfũda
queq fluiuoꝵ scrutaret᷑ ⁊ abscõdita ꝓfer¬

Expanded text:
in ore ejus ignea lex, juxta illud Cantici canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens miro audiebatur affectu, et ex sermone ejus quem intelligere, utpote alterius linguae homines, non valebant, magis quam ex peritissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione, aedificari illorum devotio videbatur, et verborum ejus magis sentire virtutem: cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat, et effusio lacrymarum. Utebatur sane Scripturis tam libere commodeque, ut non tam sequi illas, quam praecedere crederetur, et ducere ipse quo vellet, auctorem earum ducem Spiritum sequens. Quem nimirum ut in medio Ecclesiae aperiret os ejus, sic impleverat Deus spiritu sapientiae et intellectus, ut secundum quod in libro Job legitur, profunda quoque fluviorum scruta
Abbreviated transcription (Latin):
sola humilitas reuocauit. Merito ap̾ inde
ꝓ dñi ⁊ hõĩes. obtimut gr̃am singłarem:
qui nõ modo sinre sũptu tp̃rał facultatis: ueꝵ
etiam sine gradu eccastice dignitatis.non
aut̃ sine fructu frat̾ne salutis euãgłiũ posu¬
it: ⁊ ppło dei semꝑ ꝓdee̾ studuit: Nu̾mꝙͣ pre¬
ẽẽ sustinuit. Raro tñ nisi forte adleca ꝓxĩa
ut p̾dicaret exiuit. s quociens eũ neccitas
aliqua traħet. seminabã suꝑ ce̾m õs aquas
publice ⁊ p̾uatim amũicians uerbũ dei. Qͦs
tñ ip̃m. exmandato sũmi pontificis actitabt᷑:
deferebat. quo pleniꝰ intllexerar q̃ munstͥ¬

Expanded text:
proinde apud Deum et homines obtinuit gratiam singularem, qui non modo sine sumptu temporalis facultatis, verum etiam sine gradu ecclesiasticae dignitatis, non autem sine fructu fraternae salutis Evangelium posuit; et populo Dei semper prodesse studuit, nunquam praeesse sustinuit. Raro tamen, nisi forte ad loca proxima, ut praedicaret exivit. Sed quoties eum necessitas aliqua traheret, seminabat super omnes aquas, publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat; deferebat, quo plenius intellexerat, quae ministr
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥn uid̾etur minꝯ plenũ am̃sula repor¬
tari. Minꝯ qͥdem stare pot̾at. s sedens pe¬
ne iugit̾ ⁊ rarissime mouebatur: queciẽs
sub there se negociis pot̾at. aut orans. aur
legens. aut scribens. aut ĩsistens doct᷑ne
⁊ fr̃m edificationi: aut insacͣ meditatic̃e
ꝑsistens In quo nmirũ studio sp̃uali ob¬
tinuerat gr̃am singłarẽ: ut nõ tediũ in
illo. nõ difsicultatẽ aliꝙͣ sustinere: libe eñ
habitans. ⁊ de ambulans lacitudĩe cordis
sui.⁊ ibidẽ exhibens xp̃o ut mon̾e alios
ip̃e solebat cenaculũ grande stratũ. Sĩs
el ad meditandũ hora breius lecꝯ oĩs cõ¬
gente metu. ĩ mo urgente sp̃u. studm̃ hoc lu¬
cris ub̾iorib poponebã doctꝯ q̾rere nõ qd̃
sibi erat inutile. s ꝙ młtis. Alioqͥn in quo¬
lib cetu hoĩnũ uel cumltu nisi eiꝯ ĩtentio

Expanded text:
aliquando videretur minus plenum a mansula reporaliquando videretur minus plenum a mansula reportari. Minus quidem stare poterat, sed erat sedens pene jugiter, et rarissime movebatur. Quoties subtrahere se negotiis poterat, aut orans, aut legens, aut scribens; aut insistens doctrinae, et fratrum aedificationi; aut in sacra meditatione persistens. In quo nimirum studio spirituali obtinuerat gratiam singularem, ut non taedium in illo, non difficultatem aliquam sustineret: libere secum habitans, et deambe alios ipse solebat coenaculum grande stratum. Omnis ei ad meditandum hora brevis, locus omnis congente metu, imo regente spiritu, studium hoc lucris uberioribus postponebat; doctus quaerere non quod sibi erat utile, sed quod multis. Alioquin in quolibet coetu ho
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oleum sibi ꝑ errorẽ aliq̾n ꝓpinatũ bibit:
⁊ penitꝰ ignorauit. Nec priꝰ id cognitu
quã suꝑueniens quidam. labia euus mi¬
naretur ũcta. Cilꝯ eiꝯ bucella panis. ĩ aqͣ
calida penitꝰ emolliti cũ exigius exsobrici¬
uinculis erat. AS odicꝰ ille quidẽ. s non
modicã ꝑtẽ eius crudam reicere stomachꝰ.
ne qua illi foret incibo uoluptas: quẽ sũ¬
mere ꝑicłm sũptũ tene dolor: reicere mise¬
ria. Sic nimirũ fideli ẜuo iuxta desideriũ
cordis sui. dispensatio suꝑna ꝓuideat. ut
nec fructꝰ ei deẽet: abstinencie singłaris.
⁊ odiosam semꝑ ammiratoem declinaret:
subumbra necc̃itatis. De uino quidẽ sepĩ
nob̾ ip̃e discebat: dec̾e monachũ. qñ sumͣe
oportebat sic gustare illud. ne ex mnanisse ca¬
licem notaretur. Qd̃ sic ip̃e ẜuabat quociẽs
sibi unũi paciebatur apponi: ut nõ modo
pꝯ uinũ potũ. s ꝑo totum qͣlemcũq prãdi¬
um suũ: uasculũ in quo ei ꝓpinabatur uix

Expanded text:
 oleum sibi per errorem aliquando propinatum bibit, et penitus ignoravit. Nec prius id cognitum, quam superveniens quidam labia ejus miraretur inuncta. Cibus ejus buccella panis, in aqua calida penitus emolliti, cum exiguis sorbitiunculis erat. Modicus ille quidem: sed non modicam ejus partem crudam rejiciebat stomachus, ne qua illi foret in cibo voluptas, quem sumere periculum, sumptum tenere dolor, rejicere miseria. Sic nimirum fideli servo, juxta desiderium cordis sui, dispensatio superna providerat, ut nec fructus ei deesset abstinentiae singularis, et odiosam semper admirationem declinaret sub umbra necessitatis. De vino quidem saepius nobis ipse dicebat, decere monachum, quando sumere oporteret, sic gustare illud, ne exinanisse calicem notaretur. Quod sic ipse servabat, quoties sibi vinum patiebatur apponi, ut non modo post unum potum, sed post totum qualecunque prandium, suum vasculum, in quo ei propinabatur, vix
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iustꝰ ⁊ fortis in predicatõe euangłica
laboranit: sic prudens ⁊ tẽporans cau̾it sibi
semꝑ ab eccastica p̾latoẽ. Rec ei cõtumaciter
umꝙͣ retinuit. s freqͥnter ⁊ ad maximos ełe¬
tus honores prudent᷑ egit diuuiria sibi cooꝑ¬
ante gr̃a ne aliqnͣdo cõg̾e̾tur. Hoyses qͥde̾

Expanded text:
one evangelica laboravit, sicut prudens et temperans cavit sibi semper ab ecclesiastica praelatione. Nec enim contumaciter unquam renuit, sed frequenter et ad maximos electus honores, prudenter egit, divina sibi cooperante gratia, ne aliquando cogeretur. Moyses quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sese alios fug̾e̾ ⁊ sucuit. ꝓu̾bium illud
inore eiꝯ freq̃nt̾ semꝑ incorde. qui hoc fac̃
ꝙ nemo mutantur om̃s. Qui nimurũ
intantu uitam regulamq ꝯmunẽ ampli
einulabatur. nil in sius actibꝰ p̾ferens ob¬
ẜuancie singłaris. Ob hoc deniq ⁊̃ cili¬
ciũ qd̾ płib annuis eccłtat gestau̾at ponͣe
maluit ꝙͣ ut referre sciretur minꝰ eum
erat illis singłaris puritas: ⁊ de occio nõ
quidẽ exꝑiencia diffinire solitꝰ sapientẽ.
cuiq res sapuit ꝓut sũt. Aprimis fere an¬
nis sic euasit illecebras gule: ut ip̃am qͦ
sapoꝵ discretoem ex magna ꝑte ꝑdiderit.
Quoriens pia sͥ ministranciũ fraude de

Expanded text:
sese alios fugere consuevit. Proverbium illud in ore ei frequenter, semper in corde: « Qui hoc facit quod nemo, mirantur omnes. » Quo nimirum intuitu vitam regulamque communem amplius aemulabatur, nil in suis actibus praeferens observantiae singularis. Ob hoc denique et cilicium, quod pluribus annis occulte gestaverat, ponere maluit, quam ut ferre sciretur; minus ilerat illi singularis puritas, et devotio non quidem experientia definire solitus sapientem, cui quaeque res sapiunt prout sunt. 2. A primis fere annis sic evasit illecebras gulae, ut ipsam quoque saporum discretionem ex magna parte perdiderit. Quoties pia sibi mini
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ domo dei ub̃ib tñ fructificaret in ea quã
alii quilib ĩ sublime porrecti: ⁊ libcens am¬
pliꝯ illustraret ecc̃am. uelud de submodio
sic ip̃e dequodã sc̃oꝵ ait leg̃e dilexit. ⁊ cathe¬
dra nõ affectauit. Quã feliciꝰ siquidẽ ĩ iur¬
tutũ cathdra cedere m̃uit: dum noluit pre

Expanded text:
 tamen fructificaret in ea, quam alii quilibet in sublime porrecti; et lucens amplius illustraret Ecclesiam velut de sub modiosicut ipse de quodam sanctorum ait, « legem dilexit, et cathedram non affectavit. » Quam felicius siquidem in virt
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicet: ⁊ quis digne nuretur. Minꝯ fore
credidit nullas sͥ ab auditoribꝰ tͣnsitorias
pet̾e facultates: nͥ oblatas sepiꝰ refutaret
eccͣasticas dignitates. ꝑarũ illi fuit nlła
querere stipendia militatẽ nec insindiã
quide reciꝑe acqͥeuit. Deniq uelud alt̾ dd̾
ꝓcessum ad bellũ. bellica arma sibi graui¬
ora cansatꝯ ẽ. quib młtos suos p̾ẜtim tp̃r
cerueret p̾granari. ⁊ simplicitate sua głosi
tumphab̾at. Tantã enim ei gr̃am ĩrtꝰ¬

Expanded text:
edicet? quis digne miretur? Minus fore credidit, nullas sibi ab auditoribus transitorias petere facultates, nisi oblatas saepius refutaret ecclesiasticas dignitates. Parum illi fuit nulla quaerere stipendia militantem: ne insignia quidem recipere acquievit. Denique velut alter David, processurus ad bellum, bellica arma sibi graviora causatus est , quibus multos suo praesertim tempore cerneret praegravari: et in simplicitate sua gloriosius triumphabat. Tantam enim gratiam virt
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ep̃m tam grandeuũ. celebrẽ opinione.
sc̃itate ꝯspiciuim. corã se ꝓcidẽtem. uehe¬
m̾ter ex pauit. ip̃e queq ꝑiter corruens:
ante eum. ⁊ ita demũ susceptꝰ ẽ mosculo
pacis. humulitat̾e suã tanti iiri ueriera¬
toem ꝯ fusã non sine graui gemitu causa¬
batur. Incuriꝰ pectore. singłarem obtuiuit
exeo tp̃r locũ. ut fierent de inceps duo illi
splendoris filii. cor unũ ⁊ aĩa una ⁊ se in¬
ucem frũentur uixp̃o. Sic̃ eĩ regina sab¬
ba de salomone testatur. utraq sese mal¬

Expanded text:
evum, celebrem opinione, sanctitate conspicuum, coram se procidentem, vehementer expavit: et ipse quoque pariter corruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Sicut enim regina Saba de Salomone testatur , uterque sese
Abbreviated transcription (Latin):
metis. iam freq̃nt̃ eius bñ dictio pro¬
fuit. ut monast̾ii sui celłarium dure ali¬
qñ increparit. ꝙ sibi nõ iudicans mori aĩa¬
lia ꝑmisiss: unde fu̾ant pauꝑes susten¬
tandi. Deinde ut solitꝰ erat. bñdixit sal.
⁊ aĩalib iuissit apponi: ac ꝓtimis lues or¬
ta cessauit. Quod in aliis quoq mõast̾iis
audiens fr̃m aĩalia mori int̾dũ etiã nõ
rogatꝰ. s ip̃e pͥor admonẽs illos. eodem
remedio subueniret.
adũ dr locꝯ quidã caziacensiũ mõacho

Expanded text:
mentis tam frequenter ejus benedictio profuit, ut monasterii sui cellerarium dure aliquando increparit, quod sibi non indicans, mori animalia permisisset, unde fuerant pauperes sustentandi. Dehinc ut solitus erat, benedixit sal, et animalibus jussit apponi, et protinus lues orta cessavit. Quod in aliis quoque monasteriis audiens fratrum animalia mori, interdum etiam non rogatus, sed ipse prior admonens eos eodem remedio subveniret. Gaudum dicitur locus quidam Caziacensium monacho
Abbreviated transcription (Latin):
magnam ꝯcipiens.⁊ eandẽ ꝑ mittentẽ
d̾o qudełr satis ex̾cens. unũ ex fr̾ibꝰ repẽ¬
tino furore ꝑuasit.Clamabat gͥ horren¬
dis uccib misẜabilis homo. ⁊ uix multoꝵ
manibꝰ tenebatur. Demũ. ẽ ꝓximo qͥ¬
dem labore absportato.⁊ mlc̾tulo religa¬
tus tam sua ꝙͣ astanciũ m̃bra centibus
appetens durissime deritibꝰ uexabatur.
Nec illa ꝙͣ prius noss lingua. s nou a
qͣdam ꝙͣ nec astanciũ qͥsquã nou̾at loqͥ¬
batur. Et cũ nicħ quid dicẽt intłłig̾ent.
tam lib̾e tñ.⁊ sine offen dicło nõ in cõci¬
naͣs eum audiebant edere uoces. ut u
confusi fr̃s quid age possent. ãxie cogi¬
tarent.⁊ studiose ꝯq̾rent. unus ex eis sa¬
lubre ꝯsiliũ dño inspirante ꝯsipiens. sacͣ
pignora ab ip̃o arch ep̃o eodẽ anno istic̃
deposita indelic de capillis ⁊ barba.⁊ dentẽ
unũ bt̃i pr̃is nr̃i b̾nardi afferri monet

Expanded text:
magnam concipiens, et eamdem, permittente magnam concipiens, et eamdem, permittente Deo, crudeliter satis exercens, unum e fratribus repentino furore pervasit. Clamabat igitur horrendis vocibus miserabilis homo, et vix multorum manibus tenebatur. Demum cum maximo quidem labore asportatus, et in lectulo religatus, tam sua quam astantium membra dentibus appetens, dirissime vexabatur. Nec illa quam prius nosset lingua, sed nova quadam, quam nec astantium quisquam noverat, loquebatur. Et cum nihil quod diceret intelligerent, tam libere tamen et sine offendiculo non inconcinnas eum audiebant edere voces, ut inconfusi fratres quid agere possent anxie cogitarent, et studiose conquirerent; unus ex eis salubre consilium Domino inspirante concipiens, sacra pignora ab ipso archiepiscopo eodem anno istic deposita, videlicet de capillis et barba, et dentem unum beati patris nostri Bernardi afferri monet,