comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
briciu didicerit tantis munib pirri regis epyrotaꝵ. ꝓmissa etia
quãta parte regni a romana ciuitate nõ potuisse diuelli. ibiq i
ma sic ip̃i in suis domib pauperes erant ut quidam eoꝵ qui ia
bis consul fuiss. ex illo senatu hõĩum paupu pelleret᷑. notatiõe
censoria. ꝙ decem põdos argenti. muasis habere cõptus ẽ. Itaidẽ
ip̃i pauperes erant. quor tniũphis publicu ditabatur erarium.
Non ne om̃s xp̃iani qui excellentiore ꝓposito diuitias suas cõmu
telligũt se nulla obhoc uẽtilare oportere iactãtia id faciendo ꝓ obti¬
nenda sccietate angłoꝵ cũ pene tale aliquid illi feçeñt. ꝓ cõẜuada
gła romanor. Mec ⁊ alia siqua huiꝰ modi reperiũt᷑ in lrĩs eoꝵ qñ¬
sic ĩnotescerẽt.qñ tãta fama p̃dicarent᷑ nͥ romanũ impiu lõge
lateq porrectur magͥficis successib augeretur: Pinde ꝑ illd̾ impiũ

Expanded text:
bricium didicerit tantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotarum, promissa etiam bricium didicerit tantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotarum, promissa etiam quarta parte regni, a Romana ciuitate non potuisse deuelli ibique in mam, sic ipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum pauperum pelleretur notatione censoria, quod decem pondo argenti in uasis habere conpertus est; ita idem ipsi pauperes erant, quorum triumphis publicum ditabatur aerarium: nonne omnes Christiani, qui excellentiore proposito diuitias suas communtellegunt se nulla ob hoc uentilari oportere iactantia, id faciendo pro obtinenda societate angelorum, cum paene tale aliquid illi fecerint pro conseruanda gloria Romanorum? Haec et alia, si qua huius modi reperiuntur in littesic innotescerent, quando tanta fama praedicarentur, nisi Romanum imperium longe lateque porrectum, magnificis successibus augeretur? Proinde per illud imperium
Abbreviated transcription (Latin):
ad cinus bt̃itudine fides ip̃a ꝑclucit Aut quid retribuet᷑ dño ꝓ oĩb
quã pnitiosissimis mnimicis debebat. passus ẽ regulus. Quomͦ se au¬
debit extollere d̾ nolũtaria panptate xp̃ianus ut inhuiꝰ uite peregͥ¬
natione expeclitior ambulet uiã. q̃ plucit ad patriã. uͥ uere diuitie d¬
ip̃e ẽ. Cum andiat uł legat lutiu ualeriu. qui in suo defunctus est¬
cõsulatu. usq adeo fuissẽ paupem ut mĩmis a ppło collatis. eiꝰ sepłtũi
curaretur. Audiat uł legat qntiu cinci atu cu quatuor iugera
possideret. ⁊ ea sius maib coleret: ab aratro ẽe aductu ut dictator fie¬
ret maior utiq honore q̃r consul. uictisq hostib ingẽtẽ gła ꝯ⁊ secutu
meade pauptate mãsisse. Aut ꝗd se magnũ fecisse p̃dicabit. qͥ nllo
p̃mio mundihuius. fuĩt ab et̾ne illiꝰ patrie sccietate seductꝰ. cũ fa¬

Expanded text:
ad cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur Domino pro ad cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur Domino pro quam perniciosissimis inimicis debebat passus est Regulus? Quo modo se audebit extollere de uoluntaria paupertate Christianus, ut in huius uitae peregrinatione expeipse est, cum legat, Lucium Valerium, qui in suo defunctus consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura curaretur? audiat uel legat Quintium Cincinnatum, cum quattuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum ertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, qui nullo praemio mundi huius fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, cum Fa
Abbreviated transcription (Latin):
illo nũptio ꝑturbatus ascendẽt. atq ita delicatioĩs gła collega eiꝰ cõ¬
seq̃retur. ita cõtẽpsit ut ea eum etiã ꝓici ĩsepultũ iuberet. sic in eius
corde orbitatis dolorem. głie cupiditas uicerat. Quid magnu se ꝓ
enãgelii sancti p̃dicatione qua ciues suꝑne patrie de diuersis lib̾ant
⁊ colsiguntur errorib fecisse clicturus ẽ. Cui dñs de sepultura patri su
sollicito ait. sequer me ⁊ sine mortuos sepellire mortuos suos. Si mã¬
cus regulus ne crudelissimos hostes iurando falleret ad eos abip̃a ro¬
ma reu̾ersus ẽ. Qm̃ sic̃ romanis eu tener uolẽtib respõdisse fẽtur po¬
straqͣ afris ẜmerat dignitate illic honesti ciuis h̾re nõ posset. eumq
cartaginenses. qm̃ cõntra eos ĩ romano senatu egerat. gͣuissimis
suppliciis necauert. qui cruciatus nõ sunt ꝑfide illius pr̃ie ꝯtẽꝓnẽdi

Expanded text:
illo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius conillo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos sepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iurando falleret, ad eos ab ipsa Roma reuersus est, quoniam, sicut Romanis eum tenere uolentibus respondisse fertur, postea quam Afris seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnendi,
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat. ut dõꝵ iussis. millu int̾itu. uir p̃cipitaret ãmatꝰ. Quid
se magnũ ꝓ et̾na patria fecisse dicturus ẽ qui aliquẽ fid̃i sue mnimicu
passus. nõ se ultro intale mortẽ mictẽs. s ab illo missus obierit. qñ qͥ¬
dem a dño suo. eodemq rege patrie sue ctius oraculũ accep̃. Nolite ti¬
mere eos qui corpus occidu̾nt. aĩam aũt nõ pñt occider̃. Si se occiden¬
dos cẽtis u̾bis quodãmͦ cõsecrãtes decii deuonert ut ilł cadentib ⁊ ira
dor sangͥne suo placantib romanus liberaret᷑ ex̾citus. Nullomͦ sup¬
bient sancti martires.tanqͣ dignu aliquid ꝓillius patrie participa¬
tione fecerint uͥ et̃na ẽ ⁊ uera felicitas: ꝙusq ad sui sangͥnis effusio¬
caritatis fide ⁊ fidei ca̾tate cẽtart. Si marcus puliullus declicãs ede
ioiis. uinonis minerne falso sibi abinuidis morte filii nũctiata. ut

Expanded text:
oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid se magnum pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem mortem mittens, sed ab illo missus obierit; quando quidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus Romanus liberaretur exercitus: nullo modo superbient sancti martyres, tamquam dignum aliquid pro illius patriae participatione fecerint, ubi aeterna est et uera felicitas, si usque ad sui sanguinis effusiocaritatis fide et fidei caritate certarunt? Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab inuidis morte filii nuntiata, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cor pnitiosissimã prauitatẽ defendit. cu alia nõ sint. nõ uͥuinat
in hoium gła s ubi uita acquiratur eterna. Simutius. ut cũ po
senna regẽ pax fieret. qui grauissimo bello romanos premebat.
qr por senna ip̃m occider̃ nõ potuit. ⁊ pro eo altum deceptꝰ occidit
in ardentẽ.iram añ eius ocłos dexterã extendit dicens. multos eẽ¬
tales qualẽ illu uideret in eius exitiu cõmrasse. cuiꝰ ille fortitudi¬
nẽ et cõiurationẽ talium phorrescens sine ulla dubitatione se ab
illo bello facta pace cõpescuit. Quis regno celor imputaturꝰ est meiͬta
sua.si ꝓ illo nõ unã manũ. neq hoc sibĩ ultro faciens. s ꝑsequente alio
patiens totu flãmis corpus ĩpenderit. Si curtius armatus equo
concito ĩ aruptu hiatum t̾re se p̾cipitem dedit. d̾oꝵ suoꝵ oracuł ẜm
nec aliud intelligere potuert.qͣ uiris armisq excellere Uñ uidlicet

Expanded text:
corum perniciocorum pernicioin hominum gloria, sed ubi vita acquiratur senna rege pax fieret, qui grauissimo bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occidere non potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum uideret, in eius exitium coniurasse cuius ille fortitudinem et coniurationem talium perhorrescens sine ulla dubitatione se ab illo bello facta pace conpescuit: quis regno caelorum inputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens totum flammis corpus inpenderit? Si Curtius armatus equo concito in abruptum hiatum terrae se praecipitem dedit, deorum suorum oraculnec aliud intellegere potuerunt, quam uiris armisque se excellere, unde uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
gnomine torquatus filmu nõ qr cõtrapatriam s etiã ꝑ pr̃ia tam̃ qr i
contra impiu suũ. idest contra qd̾ ĩperauerat p̃r imp̃r. ab hoste pro¬
nocatus. inueniali ardor pugnanãt licet incisset occidit. ne plus
ctent qui ꝓ ĩmortał patrie legib omĩa que multo minus q̃ filii di¬
liguntur uona t̾rena cõtẽpnũnt. Si furius camillus. etiam ĩgratã
patria acuiꝰ cẽnicib ace̾rimoꝵ hostiu ueniẽtiũ uigũ depule̾rat.
dãpnat᷑q ab emuł fuerat. a gallis iter lib̾auit.qr nõ ħ̾ebat potiorẽ
ubi posset uiuer̃ gloriosius cũr extollatur. uelut grande aliquid fece¬
rit. quia forte m̃ecc᷑. ab inimicis ca̾nalib grauissimã ex honoratioi
passus ĩuiriã nõ se ad eius hostes heretic̃õs trãstulit. aut aliqua
contra illã ip̃e heresem cõdidit. s eam potius qͣrtum ualuit. ad hẽti¬

Expanded text:
gnomine Torquatus, filium, non quia contra patriam, sed etiam pro patria, tamen quia gnomine Torquatus, filium, non quia contra patriam, sed etiam pro patria, tamen quia contra imperium suum, id est contra quod imperauerat pater imperator, ab hoste prouocatus iuuenali ardore pugnauerat, licet uicisset, occidit, ne plus ctent, qui pro inmortalis patriae legibus omnia, quae multo minus quam filii diliguntur, bona terrena contemnunt? Si Furius Camillus etiam ingratam patriam, a cuius ceruicibus acerrimorum hostium Veientium iugum depulerat damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberauit, quia non habebat potiorem, ubi posset uiuere gloriosius: quur extollatur, uelut grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut aliquam contra illam ipse haeresem condidit, sed eam potius quantum ualuit ab haereti
Abbreviated transcription (Latin):
aut nob̾ mo̾tus a quib nolumꝰ possidẽde s d̾s felices facit. qui est
mtur uera opulentia Bruto aũt qui filios occidit infelicitatis phib
testimour etiam poeta liudator Ait eĩm. Natosq p̃r noua bella mouẽte
ad penĩ pulcra plib̾tate uocabit. in felix ut cũq ferent. ut facta minores.
S u̾su seqͣnti cõsolatus ẽ infelicẽ Wincit amor patrie landũq ĩmensa
Cupido. Nec sunt duo illa lib̾tas ⁊ cupiditas laudis humane q ad fea
cõpulit miranda romanos. Siergo plib̾tate morituroꝵ ⁊ cupiditate
saudũ qͥ ⁊mortalib expetuntur occidi filii apre potuert. Qid magnũ
ẽ si pro lib̾tate q̃ nos abiniqͥtatib ⁊ mo̾tis. ⁊ diaboli dñatu libos facit
nec cupiditate humanar liudũ s caritate lib̾andoꝵ hoĩum. nõ a tar¬
quinio rege s ademonib ⁊ demonu pͥncipe nõ filii occidunt. s xp̃i
paupes int̾ filios cõputantur. Sialius etiam romanus pͥnceps co¬

Expanded text:
 vel forte a quibus nolumus, possidendae: sed Deus felices facit, qui est mentium vera opulentia. Bruto autem, quia filios occidit, infelicitatis perhibet testimonium etiam poeta laudator. Ait enim: Natosque pater nova bella moventes Ad poenam pulchra pro libertate vocabit, Infelix, utcumque ferent ea facta minores Sed versu sequenti consolatus est infelicem Vincit amor patriae laudumque immensa cupido. Haec sunt duo illa, libertas et cupiditas laudis humanae, quae ad facta compulere miranda Romanos. Si ergo pro libertate moriturorum et cupiditate laudum, quae a mortalibus expetuntur, occidi filii a patre potuerunt; quid magnum era libertate, quae nos. ab iniquitatis et mortis et diaboli dominatu liberos facit, nec cupiditate humanarum laudum, sed caritate liberandorum hominum, non a Tarquinio rege, sed a daemonibus et daemonum principe, non filii occiduntur, sed Christi pauperes inter filios conputantur? Si alius etiam Romanus princeps, co
Abbreviated transcription (Latin):
imprudentib eligant Nlam si no ad lib̾tate uer̾a dicendi s ad licẽ¬
tiam maledicẽdi tp̃s expectant absit ut eis eueniat qd̾ ait tullius d̾
quoda qui peccandi licentia felix appellabatur. Omiẜum cui pecca¬
re licebat. Uñ quisꝗs ẽ qui maledicẽdi licentia felicẽ se putat młto
erit felicius si hoc illi om̃ino nõ liceat cu possit deposita manitatei
aactantie. etiam isto tp̃e tanqͣ studio cõsulendi. quicqd noluerit i¬
contradicer̃ ⁊qͣtu possit abeis quos ꝯsulit amica disputatione
honeste gͣnit̾. libere qd̾ oportet ancdire Explic̾ liber .uꝰ. Incipit . ui¬
Umq supiorib libris satis mͥ adu̾sus eos ind̾or dispu¬
tasse qͥ multos dõs ⁊ falsos quos ẽẽ mutilia simulacͣ
uł ĩmudos sp̃s ⁊ pnitiosa demonia ułcerte creaturas
nõ creatorẽ ue̾itas xͥana cõuicit. ꝑꝑ uite huiꝰ mota

Expanded text:
imprudentibus eligant. Nam si non ad libertatem vera dicendi, sed ad licenimprudentibus eligant. Nam si non ad libertatem vera dicendi, sed ad licentiam maledicendi tempus exspectant, absit ut eis eveniat quod ait Tullius de quodam, qui peccandi licentia felix appellabatur: O mire licebat! Unde quisquis est, qui maledicendi licentia felicem se putat, multo erit felicior, si hoc illi omnino non liceat, cum possit deposita inanitate iactantiae etiam isto tempore tamquam studio consulendi quidquid uoluerit contradicere et, quantum possunt, ab eis quos consulit amica disputatione honeste grauiter libere quod oportet audire. LIBER VI. PRAEFATIO. Quinque superioribus libris satis mihi aduersus eos uideor disputasse, qui multos deos et falsos, quos esse inutilia. simulacra uel inmundos spiritus et perniciosa daemonia uel certe creaturas, non creatorem ueritas Christiana conuincit, propter uita
Abbreviated transcription (Latin):
dos deos. Nam istis qui ꝑꝑ amicitias mundi huiꝰ nolunt uana colẽ
⁊ nõ se ꝑmitti puerilib sensib ꝯq̃runtur. His ꝗnq lib̾s satis arbitror
ẽẽ respõsu. Quoꝵ tres pͥores cum edidissem. ⁊ ĩ młtorm. ñb ẽẽ cepis¬
sent audiui quosda. nescio quã adu̾sus eos responsione scribendo
p̃p.arire. Deind̾ adme platu ẽ ꝙ iam scripserint s tp̃s q̃rant. quo siñ
piculo possint edẽ̾ quos.ĩmoneo nõ optent qd̾ eis nõ expedit. facile
est eĩ cuiqͣ uideri respõdisse. qui tacere noluit. Aut quid ẽ loquacui
uanitate. q̃ nõ ideo põt quod ueritas / quia si uoluit. etia plus põti
clamare qͣ ueritas: Sed cõsiderẽt om̃ia diligent᷑ ⁊ si forte sm̃ studio
pãtiu iudicantes. talia ẽẽ ꝑspexerit.q̃ potuis exagitm qͣ cõuelli
pñt garulitate impudentissima. ⁊ quasi satarica. ł inimica leuitate¬
cohibeant suas nugas ⁊ potius a prud̾ntib emẽdari. qͣ laudari ab

Expanded text:
dos deos. Nam istis, qui propter amicitias mundi huius uolunt uana colere et non se permitti puerilibus sensibus conqueruntur, his quinque libris satis arbitror esse responsum. Quorum tres priores cum edidissem et in multorum manibus esse coepissent, audiui quosdam nescio quam aduersus eos responsionem scribendo praeparare. Deinde ad me perlatum est, quod iam scripserint, sed tempus quaerant, quo sine periculo possint edere. Quos admoneo, non optent quod eis non expedit. Facile est enim cuiquam uideri respondisse, qui tacere noluerit. Aut quid est loquacius uanitate? quae non ideo potest quod ueritas, quia, si uoluerit, etiam plus potest clamare quam ueritas. Sed considerent omnia diligenter, et si forte sine studio partium iudipossint garrulitate impudentissima et quasi satirica vel mimica levitatecohibeant suas nugas; et potius a prudentibus emendari, quam laudari ab
Abbreviated transcription (Latin):
longe alienum a ueritate mostratum ẽ aquoq̃ istor multoꝵ nuin
atq falsoꝵ saltem regna terrena existimare constitui nonne inła¬
uissime impietatis est si eterna uita que terrenis omib regnis.
sine ulla dubitaticẽ uł compatione p̾ferenda ẽ. ab istoꝵ quoquã
dari cuiqͣ posse creclatur: Neq eĩm ppea dii tales: uł t̾renu dare re¬
in tãta sublimitate curare.s quã tumlibet cõsid̾ratione. fragilita¬
tis humane caducos apices trem regni. mei̾to qͥsq ꝯtẽpnãt. illi
du tales apparuert. ut indigͥssimi uiderent quib maladanda atq̃
r̃uanda deberẽt uł ista ꝯmĩcti. ac phoc. sint supiora ꝓximis duob̾
libris ꝑtractata docuer̾t. Nullus dens ex illa turba qiͣplebeioꝵ uł¬

Expanded text:
longe alienum a ueritate monstratum est a quoquam istorum multorum numinum longe alienum a ueritate monstratum est a quoquam istorum multorum numinum adque falsorum saltem regna terrena existimare constitui: nonne insanissimae inpietatis est, si aeterna uita, quae terrenis omnibus regnis sine ulla dubitatione uel conparatione praeferenda est, ab istorum quoquam dari cuiquam posse credatur? Nequein tanta sublimitate curare. Sed quantumlibet consideratione fragilitatis humanae caducos apices terreni regni merito quisque contemnat; illi dii tales apparuerunt, ut indignissimi viderentur, quibus danda atque servanda deberent vel ista committi. Ac per hoc, si ut superiora proximis duobus libris pertractata docuerunt nullus deus ex illa turba, vel quasi plebeioru
Abbreviated transcription (Latin):
tutela. ac potestate ẽ petatur ab alt̾o. tam sit incõueniens ⁊ absũd ͦ
ut mimice scurilitati id̾atur ẽẽ simillimũ. Quod cum sit asciẽtib
mimis digne ridentur in theatro.cum uero anescientib stultis ũ
dignius irridentur iinundo. Cui ergo deo uł dee pꝑ quid supplic¬
retur. quantũ ad illos deos attinent. qͣuos instituert ciuitates. a
doctis selerter inuẽtũ. memorieq mãdatu ẽ. Quid alibero. u̾bi
grã. quid a limphis quid uulcano. ac si aceteris.qͦs ꝑti ꝯmeori¬
iii in quarto libro.pãtim p̃tereundos putam. Porro si arerer̃ iun
alibero panem. auulcano aquam.alimphis ignẽ petere erroris est
quarta maioris deliram̃ti eẽ intelligi debet. si ciq istor puita suppli¬
cetur etua. Quam obrem sicu de regno treno greremus quosna
illos deos ul deas hoĩb credendum c̃ẽ posse conferre discu̾sis omib

Expanded text:
tutela ac potestate est, petatur ab altero, tam sit inconveniens et absurdum, tutela ac potestate est, petatur ab altero, tam sit inconveniens et absurdum, ut mimicae scurrilitati uideatur esse simillimum. Quod cum fit a scientibus mimis, digne ridentur in theatro; cum uero a nescientibus stultis, dignius inridentur in mundo. Cui ergo deo uel deae propter quid supplicaretur, quantum ad illos deos adtinet quos instituerunt ciuitates, a doctis sollerter inuentum memoriaeque mandatum est: quid a Libero, uerbi gratia, quid a Lymphis, quid a Vulcano ac sic a ceteris, quos partim commemoraui in quarto libro, partim praetereundos putaui. Porro si a Cerere uinum, a Libero panem, a Vulcano aquam, a Lymphis ignem petere erroris est: quanto maioris deliramenti esse intellegi debet, si cuiquam istorum pro uita supplicetur aeterna! Quam ob rem si, cum de regno terreno quaereremus, quosnam illud deos uel deas hominibus credendum esset posse conferre, discussis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
quo eẽt petendũ. ne absurditate tupissima: quał iccula̾t̾ ĩmimo fie̾i
solet peteret᷑. a libo aqua a limphis uinũ. iuctores er̾t cuipiã hõium
dus ĩmortalib supplicanti. ut cũ alimphis petieĩt uinũ. eiq respon¬
derint. nos aquã hab̾mus. hoc a libero pete. possint recte dice̾ Siumnꝰ
nõ hetis. saltẽ date mͥ nitam et̾na. Quid ac ab surditate mostruosi
Nõne ille chachinãtes.solent ẽẽ adrisum faciles. si nõ affectẽt false
ut d̾mones supplici respõdebũt. O homo putas nempotestate nos
brre ut.a: quas audis nõ ħre ł uitẽ. Impudẽtissime ꝙ̃ stultitie ẽ iutĩ
eterna atilib dus petere uł sperar̃. quiante hunis erũpnosisuntẽ¬
atq breuissime.⁊ siqua ad ea ꝑtinent adminiculanda. atq fulci¬
endam: ita singulas particulas tueri asserũtur. ut si id qd̾ subalt̾i

Expanded text:
que esset petendum, ne absurditate turpissima, qualis ioculariter in mimo fieri que esset petendum, ne absurditate turpissima, qualis ioculariter in mimo fieri solet, peteretur a Libero aqua, a Lymphis uinum, auctores erunt cuipiam hominum dis inmortalibus supplicanti, ut, cum a Lymphis petierit uinum eique responderint: Nos aquam habemus, hoc a Libero. pete, possit recte dicere: Si uinum non habetis, saltem date mihi uitam aeternam? Quid hac absurditate monstruosius? Nonne illae cachinnantes solent enim esse ad risum faciles, si non adfectent fallere ut daemones, supplici respondebunt:s o homo, putasne in potestate nos habere uitam, quas audis non habere uel uitem? Inpudentissimae igitur stultitiae est uitam aeternam a talibus dis petere uel sperare, quiatque brevissimae, et si qua ad eam pertinent adminiculandam atque fulciendam, ita singulas particulas tueri asseruntur, ut si id quod sub alterius
Abbreviated transcription (Latin):
dos ĩmortales uorant. falsa atq indigna siue finxer̾t. sine facta credi¬
d̾runt. ⁊ creclita eorum cultui sacroꝵq ritib miscuer̾t. Cu his oĩb¬
qui ⁊ si nõ libere p̃dicando. salte ut cũq indisputatioĩb musitãdo
talia se improbare testati sũt. nõ usq adeo in cõuemẽt̾ q̃stio ista trac¬
tatur. Utrum nõ unu dm̃ qui fec̃ om̃e sp̃ualẽ corporaleq creatũa¬
ꝑꝑ uita q̃ post mortem futua ẽ coli oporteat s multos dõs quos ab
illo uno frõs: ⁊ sublimit̾ collocatos quidã eorũdem philosophor. ce¬
teris excellentiores. nobilioresq senser̾t. Seterũ quis ferat diciatq
ꝯtempni dõs illos quoꝵ ĩ quarto libro quosda cõmemoram. quibꝰ
An uo peritissimi illi: ⁊ acutissimi uiri qui se ꝓmagno bñficio ꝯscͥp¬
ta docuisse głantur ut sciret q̃r cuiq deo supplicãdu ẽẽt. quid a quo¬

Expanded text:
eos inmortales uocant, falsa adque indigna siue finxerunt siue ficta credieos inmortales uocant, falsa adque indigna siue finxerunt siue ficta crediderunt. et crequi, etsi non libere praedicando, saltem utcumque in disputationibus mussitando, talia se improbare testati sunt, non usque adeo inconvenienter quaestio ista tractatur: utrum non unum Deum, qui fecit omnem spiritualem corporalemque creatura uitam, quae post mortem futura est, coli oporteat, sed multos deos, quos ab illo uno factos et sublimiter conlocatos quidam eorundem philosophorum ceteris excellentiores nobilioresque senserunt. Ceterum quis ferat dici adque contendi deos illos, quorum in quarto libro quosdam commemoraui, quibuAn uero peritissimi illi et acutissimi uiri, qui se pro magno beneficio conscripta docuisse gloriantur, ut sciretur quare cuique deo supplicandum esset, quid a quo
Abbreviated transcription (Latin):
suam cõscientiã etiã facientib fauentib doctis. quos impietas ue¬
san a possidet. omĩno ẽẽ mane recte cogitatiõĩs atq rationis. ple¬
namq leuissime temeritatis ⁊ pnitiosissime animositatis. Mib¬
tare non poterunt. inceps ut promissus ordo expetit. ⁊̃ Capł. ii
Un ergo qm̃ de hi refellendi et docendi sunt. ꝗ nõ ꝑꝑ istam uta¬
ẜ ꝑꝑ illam q̃ post morte futura ẽ dos gentiu. quos xp̃iana religio
destrint. colendos eẽ ꝯtẽpnũt polacet aueridico oraculo sci psalmi
sumer̃ exordiu disputationis mẽ Beatus cunis ẽ dñs deus s̃pes ip̃i
inõ respeẽĩuanitates ⁊ insamas m̃daces. Ueru tam̃ in om̃ib ua¬
nitatib insinisq mendacib longe tollerabilius philosophi au¬
diendi sunt quib displicuerunt iste oppiniones. erroresq ppłor
qui populi cõstituer̾t simulacra numinib. multaq de hio quos

Expanded text:
suam conscientiam etiam fauentibus doctis, quos inpietas uesuam conscientiam etiam fauentibus doctis, quos inpietas uesana possedit, omnino esse inanem rectae cogitationis adque rationis plenamque leuissimae temeritatis et perniciosissimae animositatis dubitare non poterunt. etiam hi refellendi et docendi sunt, qui non propter istam uita illam, quae post mortem futura est, deos gentium, quos Christiana religio destruit, colendos esse contendunt: placet a ueridico oraculo sancti psalmi sumere exordium disputationis meae: Beatus, cuius est Dominus Deus spes ipsius et non respexit in uanitates et insanias mendaces. Verum tamen in omnibus uanitatibus insaniisque mendacibus longe tolerabilius philosophi audiendi sunt, quibus displicuerunt istae opiniones erroresque populorum. qui populi constituerunt simulacra numinibus multaque de his, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ce latria dr ⁊ uni uero deo debetur uenerandos et colendos putãt
Et mmie quidẽ stultitie. uł ꝑtinacie necistos qnq nec illos alio
quãticq niũ libros. satis ẽe posse quis nesciat. qnͣ ea putatur głia
Quanitatis nulł cedere uirib ue̾itatis ĩpnitie utiq eius. cũi in¬
tui tam ĩmane dñatur. Na ⁊ contra om̃e curãtis ĩdustriã. non
malo medici s egroti. insanabilis morb inuictꝰ ẽ. Hi ño q ea q̃
legunt ułsine ulla uł nõ cu magna ac nimia neteris erroris ob¬
stmñatiõe intellecta ⁊ cõsid̾rata ppendũt. faciliꝰ nos isto nũo t̾mia¬
tor qnq uoluminu. plusqͣ qͣstionis ip̃ius nec̃citas postulabat.i
satisfacisse. qͣ minus disseruisse iudicabũt. totamq inuidiam qͥ
xp̃iane religioni. de huius uite cladib t̾renaꝵq cõtritione ac mu¬
taticẽreru ĩperiti facer̃ conãtur nõ solum dissimulãtib. s cõtra

Expanded text:
dicitur et uni uero Deo debetur, uenerandos et colendos putant. Et nimiae quidem stultitiae uel pertinaciae nec istos quinque nec ullos alios quanticumque numeri libros satis esse posse quis nesciat? quando ea putatur gloria uanitatis, nullis cedere uiribus ueritatis, in perniciem utique eius, cui uitium tam inmane dominatur. Nam et contra omnem curantis industriam non malo medici, sed aegroti insanabilis morbus inuictus est. Hi uero, qui ea quae legunt uel sine ulla uel non cum magna ac nimia ueteris erroris obstinatione intellecta et considerata perpendunt, facilius nos isto numero terminatorum quinque uoluminum plus, quam quaestionis ipsius necessitas postulabat, quam minus disseruisse iudicabunt, totamque inuidiam, quam Christianae religioni de huius uitae cladibus terrenarumque contritione ac mutatione rerum inperiti facere conantur, non solum dissimulantibus, sed contra
Abbreviated transcription (Latin):
cõsuetudinẽ gestor ante bellor ad loca sancta cõfugiẽtes. xp̃iane re¬
ligionis reuẽrentia tuerẽtur ip̃isq demonib atq impior sacͥfici¬
atrocius bellum cu eis. qͣ cu hoĩb gerer uid̾rẽtur. Ita uerꝰ dñs
lit̾ uictis supplicatorib d̾monu nec saluti reꝵ pñtiu necessara ẽẽ
et magis eterne uite fidelissima expectatione teneãt Capłm ⁊ e¬
Eq eni nos xp̃ianos quosdam imperatores ideo felices dicimus qr
uel diutius imperare uł imperãtes filios morte placita relĩq̃rt. uł
hostes rei .p. domuer̾t. uł inimicos ciues adn̾sus se insurgẽtes ⁊ canẽ¬
⁊ oppͥmẽ potuer̾t hec ⁊ alia uite huiꝰ erũpnose uł munera uł solatia q

Expanded text:
consuetudinem bellorum ante gestorum ad loca sancta confugientes christianae reconsuetudinem bellorum ante gestorum ad loca sancta confugientes christianae religionis reverentia tuerentur, ipsisque daemonibus atque impiorum sacrificiatrocius bellum cum eis quam cum hominibus gerere viderentur: ita verus Dominus liter uictis supplicatoribus daemonum nec saluti rerum praesentium necessaria esse et magis aeternae uitae fidelissima expectatione teneatur. CAPUT e enim nos Christianos quosdam imperatores ideo felices dicimus, quia uel diutius imperarunt uel imperantes filios morte placida reliquerunt, uel hostes rei publicae domuerunt uel inimicos ciues aduersus se insurgentes et cauere obprimere potuerunt. Haec et alia uitae huius aerumnosae uel munera uel solaci
Abbreviated transcription (Latin):
sius uoces herentur. quanta insultatione iactarent. ꝙ ille ideo uicisset. ⁊do
tanta potuss. qr cotidianis sacrificiis placabat atq inuitabat deos. qd̾ ro¬
manos facere xp̃iana religio nõ sinebat. Iam ꝓpinquãteiam illolecis
ubi nutu sũme maiestatis opp̃ssus ẽ cu eius rama ubiq crebescereti
nob̾ apud cartagine dicebatur. Hoc creder spargere iactare paganos
ꝙ ille diis amicis protegentib ⁊ opitulantib quib ĩ molare cõtichie fi¬
rebatur. iunci omnino nõ posse ab eis. qui talia diis romanis sacra ñ
facerẽt. nec fieri a quoqua ꝑmicterẽt. Et nõ agunt miseri gras tante
mores hoĩum castigare. indignationẽ suam tanta mansuetudine
tempauit.ut illu p̾rimo faceret mirabłr uinci nead infirmoru
animos eũtendos głia daretur demonib. quib eũ supplicare cõ¬
stabat deindeabhis barbaris roma caperetur. qui cõtra omnem

Expanded text:
suis uoces haberent, quanta insultatione iactarent, quod ille ideo uicisset, ideo suis uoces haberent, quanta insultatione iactarent, quod ille ideo uicisset, ideo tanta potuisset, quia cottidianis sacrificiis placabat adque inuitabat deos, quod Romanos facere Christiana religio non sinebat? Nam propinquante iam illo his locis, ubi nutu summae maiestatis obpressus est, cum eius fama ubique crebresceret, nobis aput Carthaginem dicebatur, hoc credere spargere iactare paganos, quod ille dis amicis protegentibus et opitulantibus, quibus immolare cottidie ferebatur, uinci omnino non posset ab eis, qfacerent, nec fieri a quoquam permitterent. Et non agunt miseri gratias tanmores hominum castigare, indignationem suam tanta mansuetudine temperavit, ut illum primo faceret mirabiliter vinci, ne ad infirmorum animos evertendos gloria daretur daemonibus, quibus eum supplicare constabat; deinde ab his Barbaris Roma caperetur, qui contra omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ocl tam̃ nr̃a memoria recentissĩmo tp̃e ds̃ miẜ Capłm xxii
abiłr imiẜicorditer fecit. nõ cu gr̃aꝵ actione cõmemorãt. sed
quantu in ip̃is est. oĩum si fieri põtest. hõiu obliuone. sepellire
conãtur. qd̾ a nob̾ si tacebitur. simiłr eĩmus ingrati: Cimm rada¬
gaisus rex gothor agmine ingenti etia mania in urb uicima
ꝯstitutus romanis cẽruicib ĩmineret. imo die tanta celeritate
sic uictus ẽ. ut ne uno quidẽ nõ dicam extincto. s uulnerato roma¬
nor multo amplius qͣ centũ milm. ꝓst̾neret᷑ eius ex̾citus atq ip̃e
mox captus. pena debita necaretur. Nam si ille tam ĩpius cũ tũtis
⁊ ta impuis copiis. romã fuiss ingressus cu peperass. Quib lo¬
cis martir honorem detuliss. In qu̾a ꝑsona deumi timeret: cuiꝰ nõ
sangumne fusu cuius pucdicitua uellet intactã. Quas añt isti ꝓdus

Expanded text:
od tamen nostra memoria recentissimo tempore Deus mirabiliter od tamen nostra memoria recentissimo tempore Deus mirabiliter et misericorditer fecit, non cum gratiarum actione commemorant, sed, quantum in ipsis est, omnium si- fieri potest hominum obliuione sepelire conantur; quod a nobis si tacebitur, similiter erimus ingrati. Cum Radagaisus, rex Gothorum, agmine ingenti et inmani iam in Urbis uicinia constitutus Romanis ceruicibus inmineret, uno die tanta celeritate sic uictus est, ut ne uno quidem non dicam extincto, sed uulnerato Romanorum multo amplius quam centum milium prosterneretur eius exercitus adque ipse mox captus poena debita necaretur. Nam si ille tam inpius cum tantis et tam inpiis copiis Romam fuisset ingressus. cui pepercisset? quibus locis martyrum honorem detulisset? in qua persona Deum timeret? cuius non sanguinem fusum, cuius pudicitiam uellet intactam? Quas autem isti pro dis
Abbreviated transcription (Latin):
pactu ẽ. Bellum mitridaticu.xl. ac ne quisqͣ arbitrarẽtur rudm̃ta ro
manor fuisse fortiora.ad bella citius pagenda. supiorib tẽporib mul¬
In quo bello ita romani uicti sunt ut subiugũ etia micterẽt᷑. Sed
pacem factã fedũsq ruper̾t. Hec ido cõmemoro qm̃ multi p̃t̾itarũ
uissime insiliũt exclamãtes. ꝙ si ip̃a nõ ẽẽt. ⁊ uetere ritii nͥumina
colerentur.iam romana illa uirtute. q̃ adiuuãte marte ⁊ bellona
tanta celeriter bella confec̃. id qͦ celerime finiret᷑ Recolant ig̾ qui
legerunt.qͣ cliuturna bella. qͣ uariis euentis qͣ luctuosis cladib
ueterib sint gesta romanis sic̃ solet orb̾ traꝵ uelut ꝓcellocissi
pelagus. uariã taliu malor tẽpestate iactari ⁊ qd̾ nolunt aliqñ
fateantur. nec ĩsanis adu̾sus deũ lĩguisse ĩtimat. ⁊ d̾cipiãt ĩpitos

Expanded text:
peractum est; bellum Mithridperactum est; bellum Mithridmanorum fuisse fortiora ad bella citius peragenda, superioribus temporibus mulnquaginta; in quo bello ita Romani uicti sunt, ut sub iugum etiam mitterentur. Sed pacem factam foedusque ruperunt. Haec ideo commemoro, quoniam multi praeteritarum ruissime insiliunt, exclamantes, quod, si ipsa non esset et uetere ritu numina colerentur, iam Romana illa uirtute, quae adiuuante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur. Recolant igitur qui legerunt, quam diuturna bella, quam uariis euentis, quam luctuosis cladibus a ueteribus sint gesta Romanis, sicut solet orbis terrarum uelut procellosissimum pelagus uaria talium malorum tempestate iactari, et quod nolunt aliquando fateantur, nec insanis aduersus Deum linguis se interimant et decipiant inperitos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ duob cõsulib uctĩs. italiaq orribiłr contrita ⁊ atq uastata. Te¬
tio tam̃ anno post multa cõsumpta ꝯsũptu ẽ. Picentes marsi.¬
peligni. gentes nõ extere. s utalice post dinturna ⁊ deuotissimã
sub romano iugo ẜuitutẽ. in lib̾tate caput erigere tẽptaner̃t.Ia
multis nationĩb romano imꝑio subingatis. deletaq cartagiẽ
ĩ quo bello italico romanis sepissime uictis uͥ ⁊ duo cõsules perie¬
runt ⁊ alii nobilissimi senatores. nõ diuturno tp̃e tim̃ tcͥtũ ẽ hꝰ mał¬
Nam qͥntus ei annus fine dedit. Sed bellu punicu ẜ̃m. cũ maximi
detrim̃tis ⁊ calamitate reipublice ꝑannos dece ⁊ octo romanas ui¬
res extenuauit.⁊ pene cõsumpsit. Duob plus ferme. septuagnitat
romanor milia cecid̾runt. Bellu punicu pͥmũi ꝑuiginti ⁊ tres ano

Expanded text:
et duobus consulibus uictis Italiaque horribiliter contrita adque uastata, teet duobus consulibus uictis Italiaque horribiliter contrita adque uastata, tertio tamen anno post multa consumta consumtum est. PicentePeligni, gentes non exterae, sed Italicae, post diuturnam et deuotissimam sub Romano iugo seruitutem in libertatem caput erigere tentauerunt, iam multis nationibus Romano imperio subiugatis deletaque Carthagine; in quo bello Italico Romanis saepissime uictis ubi et duo consules perierunt et alii nobilissimi senatores, non diuturno tamen tempore tractum est hoc malnam quintus annus ei finem dedit. Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et calamitate rei publicae per annos decem et octo Romanas uires extenuauit et paene consumsit; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt. Bellum Punicum primum per uiginti et tres annos
Abbreviated transcription (Latin):
tus necessarius portabatur incendit. Deinde fe̾uide instans ĩ moclici
ansib: ⁊ mox merito temeritatis occisus. in locis hostilib egenũ reliqt
ex̾citur ut alit̾ inde nõ poss euadi nͥ cõtra illud. iuspiciu deiꝰ termini
de quo suꝑiore libro diximus romani impii t̾mini mouerẽt᷑. Cessit eͥ
t̾minus d̾s neccͣitati. qui nõ cesserat ioui. Hec aũt plane deus unu
⁊uerus regit ⁊gub̾nat ut placet. ⁊ si occultis causis nũquit innstis.¬
Ic etia tẽmpo̾ra illa belloꝵ.sic̃ in eius arbitrio ẽ iusto Capłm .xxii
q indicio ⁊ miͣa. uł. ad t̾rere uł cõsolari genus humanũ. ut alia
citius. alia tarchius finiãtur. Bellu pyrat᷑ar ⁊ pompeo. bellũ puni¬
cu t̾tiu a scipione. increlibili celeritate. tp̃is b̾uitate cõfecta sũt
Bellu qͦ fugitior gladiator. qͣruis multis romanis ducibus

Expanded text:
tus necessarius portabatur, incendit; deinde feruide instans inmodicis tus necessarius portabatur, incendit; deinde feruide instans inmodicis ausibus et mox mento temeritatis occisus in locis hostilibus egenum reliquit exercitum, ut aliter inde non posset euadi, nisi contra illud auspicium dei Termini, de quo superiore libro diximus, Romani imperii termini mouerentur. Cessit enim Terminus deus necessitati, qui non cesserat Ioui. Haec plane Deus unus et uerus regit et gubernat, ut placet; et si occultis causis, numquid iniustispora ipsa bellorum, sicut in eius arbitrio est iustoque iudicio et misericordia uel adterere uel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur. Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis breuitate confecta sunt. Bellum quoque fugitiuorum gladiatorum, quamuis multis Romanis ducibus
Abbreviated transcription (Latin):
coli. unũ bonũ. alterũ malu. Continẽt litteͣ istoꝵ. ut taccm de ppło
hebreo de quo iam dixi. quãtu satis iusu ẽ qui p̾ter unũ dm̃ ñ coluit.
⁊ qñ regͣuit. Qui gͦ psis delit segetes. sine cultudee segetie qui alia do¬
na t̾raru. sine cuitu tot dõꝵ quos isti reb singłis singulos. uł etiã rebꝰ
singłis plures p̃posuert. Ipẽ etiã regnu dedit sinc cũltu eoꝵ. ꝑ quoꝵ
cultu se isti regnasse credid̾runt. Sic etiã hoib qui mario ip̃e gayo
cesari: qui augusto. ip̃e ⁊ neroni. qui uespasimi uel pr̃i. uł filio. sua¬
uissimis imp̾atorib ip̃e ⁊ domiti.mo crudelissimo. Et ne ꝑsingłos
ire neceẽ sit. Qui costantino xͥ.mno. ip̃e apostate uiliano. Ginus egͤgiã
indoler decepit. amor̃ dñandi sacrilega ⁊ detestanda curiositas qua¬
nis deditus oracuł erat qñ fretus securitate uctorie naues quibꝰ inc̃¬

Expanded text:
coli, unum bonum, alterum malum, continent litterae istorum; ut taceam de populo coli, unum bonum, alterum malum, continent litterae istorum; ut taceam de populo Hebraeo, de quo iam dixi quantum satis uisum est, qui praeter unum Deum non coluit et quando regnauit. Qui ergo Persis dedit segetes sine cultu deae Segetiae, qui alia dona terrarum sine cultu tot deorum, quos isti rebus singulis singulos, uel etiam rebus singulis plures praeposuerunt: ipse etiam regnum dedit sine cultu eorum, per quorum cultum se isti regnasse crediderunt. Sic etiam hominibus: qui Mario, ipse Gaio Caesari; qui Augusto, ipse et Neroni; qui Vespasianis, uel patri uel filio, suauissimis imperatoribus, ipse et Domitiano crudelissimo; et ne per singulos ire necesse sit, qui Constantino Christiano, ipse apostatae Iuliano, cuius egregiam indolem decepit amore dominandi sacrilega et detestanda curiositas, cuius uanis deditus oraculis erat, quando fretus securitate uictoriae naues, quibus uic
Abbreviated transcription (Latin):
diligit credit.⁊ sperat plus intendit in ea. quib sibi displicet.ꝙͣ ĩea
siqua m illo sunt. q̃ nõ tam ip̃i. qͣ ueritati placent. Neq id tribuit.i
gratias agens. de illis sananclis preces fundens. Capitulũ. Ri.¬
Ue cu it̾a sint nõ tribuamus dandi regni.atq impii potestatem:
nisi deo uero qui dat felicitate in regno celor solis piis. regnum
uõ t̾renũ ⁊ piis ⁊ impus sic̃ ei placet. cũi nihil iniuste placet. Quãni
cĩm aliquid dixerimus. qd̾ aptu nob̾ ẽẽ uoluit. tam̃ multũ ẽ.adnos
⁊ ualde supat uires nr̃as hõium occulta discutere ⁊ liquido exãinei
merita dundicar regnoꝵ Ille igit᷑unus uerus d̃s. qui nec indicio. ⁊¬
nec adiutorio deserit genus humanũ. qñ uoluit. ⁊ qͣztu uoluit. roma¬
nis regnũ declit. ꝗ declit assirus. uł etia pssis. aquib solos duos deos

Expanded text:
diligit, credit et sperat, plus intendit in ea, quibus sibi displicet, quam in ea, diligit, credit et sperat, plus intendit in ea, quibus sibi displicet, quam in ea, si qua in illo sunt, quae non tam ipsi quam ueritati placent; neque id tribuit, gratias agens, de illis sanandis preces fundens. CAPUT XXI. Re cum ita sint, non tribuamus dandi regni adque imperii potestatem nisi Deo uero, qui dat felicitatem in regno caelorum solis piis; regnum uero terrenum et piis et inpiis. sicut ei placet, cui nihil iniuste placet. Quamuis enim aliquid dixerimus, quod apertum nobis esse uoluit: tamen multum est ad nos et ualde superat uires nostras hominum occulta discutere et liquido examine merita diiudicare regnorum. Ille igitur unus uerus Deus, qui nec iudicio nec adiutorio deserit genus humanum, quando uoluit et quantum uoluit Romanis regnum dedit; qui dedit Assyriis, uel etiam Persis, a quibus solos duos deos
Abbreviated transcription (Latin):
unt grauit̾ offendatur. Ita u̾tutes cur tota sue gładigtatis. tanquã
ĩpiose cuida ⁊ ĩ honeste muliercule ẜuient uosuptati. Nihil hac pie¬
tura dñt eẽ ignominiosius. ⁊ deformius ⁊ ꝙ minus fere bonor pos¬
sit aspectus. Et ueꝵ dñt. S nõ existimo satis debiti decoris ẽẽ pictu¬
ip̃a gloria. delicata mulier nõ sit. inflata est. ⁊̃ multu manitati
habe̾t. Dñ nõ ei digne ẜuit soliditas q̃da. firmitasq u̾tutu. ut nͥl
ꝓuideat ꝓuidentiã. nhil distribuat iustitia. Nihil tolleret fortitu¬
tur. Nec illi se abista feditate defenderit. qui cũ aliena spnan̾t iudi¬
cia. uelut głe ꝯtẽptores. sibisapientes iud̾nt᷑. ⁊ sibi placent. Nãeor
uirtus si tam̃ nulla ẽ. alio modo quedã humane subditur landii
Neq eĩm ip̃e qui sibi placet hõ nõ ẽ. Qui aũt na pietate indm̃ quẽ

Expanded text:
unt, grauiter ofunt, grauiter ofimperiose cuidam et inhoneste muliercule serv<ient> votura dicunt esse ignominiosius et deformius et quod minus ferre bonorum possit aspectus; et uerum dicunt. Sed non existimo satis debiti decoris esse pictut. Licet enim ipsa gloria delicata mulier non sit, inflata tamen est et multum inanitatis habet. Unde non ei digne seruit soliditas quaedam firmitasque uirtutum, ut nihil prouideat prouidentia, nihil distribuat iustitia, nihil toleret fortituiae seruiatur. Nec illi se ab ista foeditate defenderint, qui, cum aliena spernant iudicia uelut gloriae contemtores, sibi sapientes uidentur et sibi placent. Nam eorum uirtus, si tamen ulla est, alio modo quodam humanae subditur laudi; neque enim ipse, qui sibi placet, homo non est. Qui autem uera pietate in Deum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Olent phi qui finem bom humani mnip̃a uirtute costituut. ad ĩge¬
rendu pudore quibda pħis. qui uirtutes quidẽ ꝓbant. s eas uo¬
luptatis corporalis. fine m̃tiunt᷑. ⁊ illam ꝑse ip̃am putant. ad petendã
istas ꝑꝑ ip̃a tabula quãda u̾bis pingere. uͥ uoluptas insella regali
qͣi delicata q̃dam regina cõsidat. eiq iurtutes famule subiciantur.t
obẜuantes eius nutu ut faciant qd̾ illa imꝑauit. q̃ prudentie in¬
beat ut uigilant̾ inquirat. quomͦ uoluptas regnet. ⁊ salua sit iusti¬
tie iubeat ut p̾stet bñficia. que põt ad cõpandas amicitias cõporali¬
b cõmocdis necessarias. Nulli faciant iniuria ne offensis legib.
uoluptas muere secura nõ possit. Fortitudimi iubeat. ut si dolor
ru ⁊ siqua delectant. ue pĩmod̾rationẽ noxiu.aliquid. ualitudine
turbet. ⁊ noluptas quã etiã ĩ corporis sanitate epicure maximã pon¬

Expanded text:
psa uirtute constituunt, ad ingerendum pudorem quibusdam philosophis. qui uirtutes quidem probant, sed eas uoluptatis corporalis fine metiuntur et illam per se ipsam putant adpetendam. istas propter ipsam, tabulam quandam uerbis pingere, ubi uoluptas in sella regali quasi delicata quaedam regina considat, eique uirtutes famulae subiciantur, obseruantes eius nutum, ut faciant quod illa imperauerit, quae prudentiae iubeat, ut uigilanter inquirat, quo modo uoluptas regnet et salua sit; iustitiae iubeat, ut praestet beneficia quae potest ad conparandas amicitias corporalibus commodis necessarias, nulli faciat iniuriam, ne offensis legibus uoluptas uiuere secura non possit; fortitudini iubeat. ut, si dolor rum etsi qua delectant, ne per inmoderationem noxium aliquid ualetudinem turbet et uoluptas, quam etiam in corporis sanitate Epicurei maximam pon
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ existimet aliquid se adusus eos nalere nisi auferat diuinati¬
one quam sic conatur. anferre. ut neget ẽe scĩam futuror. eimq õĩb
urim nullã eẽ õmo ꝯtẽdat. uł in hoĩe uł indeo nlłaq rer p̃dictione
Ita adei pͥscĩam negat. ⁊ om̃e: ꝓpheciam luce clariorem conatꝰ euerter
uanis argum̃tatiõib ⁊ opponendo sibi qͥdam oracula que facile pos¬
sunt refelli q̃ tam̃ nec ip̃a cõiunẽ. In his aũt mathematicoꝵ ꝯrectu¬
rio refutandis enis regnat or̃o qr ueretales sunt ut se ip̃e destruat.
uieefellant Aulto sũt aũt tollerabiliores. qui uł sidera facta ꝯstitu¬
unt. qͣ iste qui tollit prescientiã futuroꝵ. Nam et cõfiteri eẽ dm̃ ine

Expanded text:
n existimet aliquid se aduersus eos ualere, nisi auferat diuinatin existimet aliquid se aduersus eos ualere, nisi auferat diuinationem. Quam sic conatur auferre, ut neget esse scientiam futurorum, eamque omnibus uiribus nullam esse omnino contendat, uel in homine uel in deo, nullamque rerum praedictionem. Ita et Dei praescientiam negat et omnem prophetiam luce clariorem conatur euertere uanis argumentationibus et obponendo sibi quaedam oracula, quae facile possunt refelli; quae tamen nec ipsa conuincit. In his autem mathematicorum coniecturis refutandis eius regnat oratio, quia uere tales sunt, ut se ipsae destruant et refellant. Multo sunt autem tolerabiliores, qui uel siderea fata constituunt, quam iste qui tollit praescientiam futurorum. Nam et confiteri esse De
Abbreviated transcription (Latin):
potesta isup absr ꝑcucti pongitur eos appellare fatur sic ꝓbatuꝵ ãmnei
senece sũt nisi fallor hi u̾sus. Duc sum̃e ꝑat̾ utiq dñator poliqͥtũq
placuit nulla parendi mora ẽ ad esum imꝑiger fc nolle comitabo
gemo malusq patiar face̾ qd̾ licuit hono Du̾̃cũt uolentẽ fata molẽtẽ
drahunt Nempe enidentissime hoc ultimo u̾su ea futa appellatuit quã
snpradreerat simi pr̃is nolũtatẽ ei paratũ se obedire dicit ut uolee
buratur ne nolens trahatur. Qm̃ scilicet ducũt uolentẽ fata. nolẽte
trabhũt Ĩli quoq u̾sus omerici huic snĩe suffragant᷑ quos cicero iͥ̾lati¬
mar n̾tit Tales sũt hoĩu m̃tes quali pat̾ ip̃e. Iuppit̾ anctiferas lustrauit
icos diciti fati. adserentes istos. ex omero u̾sus. solere usurparen̾
putatiõi adhibent. qua de fato hñt quid sentiant ẽẽ fatu aptissime
delaratur qm̃ iouẽ appellant. quẽ sũmũ dm̃ putãt. aquo conexionẽ di

Expanded text:
ter per cuncta porrigitur, eos appellare fatum sic probatur. Annaei Senecae sunt, nisi fallor, hi uersus: Duc, summe pater altique dominator poli, Quocumque placuit, nulla parendi mora est. Adsum inpiger: fac nolle, comitabor gomens Malusque patiar, facere quod licuit bono. Ducunt uolentem fata, nolentem trahunt. Nempe euidentissime hoc ultimo uersu ea fata appellauit, quam supra dixerat summi patris uoluntatem; cui paratum se oboedire dicit, ut uolens ducatur, ne nolens trahatur; quoniam scilicet Ducunt nolentem fata, nolentem trahunt. Illi quoque uersus Homerici huic sententiae suffragantur, quos Cicero in Latinum uertit: Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse Iuppiter Iuppiter lustrauit icos dicit uim fati adserentes istos ex Homero uersus solere usurpare, nputationi adhibent quam de fato habent, quid sentiant esse fatum apertissime declaratur, quoniam Iouem appellant, quem summum deum putant, a quo conexionem di
Abbreviated transcription (Latin):
a tẽporali letitia uita etn̾a. ab mnanib laudib solida gła. a societate
mortaliu secietas angłoꝵ. a lumine solis ⁊ lune lum eius qui solẽ
fec̃ ⁊ lunã: Nihil sibi magnu fecisse uideant᷑. tante patrie cines t
si ꝓ illa ad ipiscenda fecerint bomi operis aliquid. uł mala substinu¬
erint aliqua. cu illi pro hac t̾rena iam ad epta. tanta fecerint. tã
patria. ħt aliquid cui ꝑumbrã quãdam simile fuit asylũ illũd ro¬
muleu quo multitudinem qua illa cinitas cõderet᷑ quoꝵlibet
delictorum congregauit inpimitas: Capitulmor. xeuubi
Sioergo magñn est pro illa et̾na celestiq patria cuncta seculi hu¬
nis qualibet ĩccunda błandim̃ta cõtẽpner si pro hac tẽporali atq̃
terena filios brutus potut ⁊ occide̾. qd̾ illa facer neminẽ cogit. S

Expanded text:
a temporali laetitia uita aeterna, ab inanibus laudibus solida gloria, a societate a temporali laetitia uita aeterna, ab inanibus laudibus solida gloria, a societate mortalium societas angelorum, a lumine solis et lunae lumen eius qui solem fecit et lunam, nihil sibi magnum fecisse uideantur tantae patriae ciues, si pro illa adipiscenda fecerint boni operis aliquid uel mala. aliqua sustinuerint, cum illi pro hac terrena iam adepta tanta fecerint, tantpatriam, habet aliquid, cui per umbram quandam simile fuit asylum illud Romuleum, quo multitudinem, qua illa ciuitas conderetur, quorumlibet delictorum congregauit inpunitas. CAPUT XVId ergo magnum est pro illa aeterna caelestique patria cuncta saeculi huius quamlibet iucunda blandimenta contemnere, si pro hac temporali adque terrena filios Brutus potuit et occidere, quod illa facere neminem cogit? Sed