comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis ae t̃ni tormenta sustinebit qui ec desiastica decre
dnm ꝑte ÷ ipsesibi damnationẽ accipiet. Currendũ er¬
go etadtendendũ est nobis omnibus quod inppecuũ ex pea
ut u xp̃i passionibus ꝑ patientiã participemir atq. em
eius mereamur eẽ consortes. Am̃. ITEM EPT̃A. ER
limorũ ep̃o. Om̃ sicut ab eato pecro apło accepim
omniũ apłorũ patre quiclaues regnicelestis accepit
t teneredebemꝰ desacramentis quae gerunt᷑ in sc̃is
MEVTI tribus enĩ gradibas commissa s̃ sacrimenta
diuinorũ secretorũ. Id est prbt diaconꝰ et minist̃
cũtimore ettremore clericorũ reliquias corporis do¬
minici debentcusto dire. fragmentorũ nequa putredo
insacrario inueniatur. Et sine glegent̃ agendo porti¬
humiliationis plagaferiatur. Certetanta in altario
holo causta offerunt᷑ quanta populo sufficeredebeant:
quod si remanserit incrastina ñ reseruent᷑. sed cũtimo¬

Expanded text:
ignis aeterni tormenta sustinebit qui ecclesiastica decreta ignis aeterni tormenta sustinebit qui ecclesiastica decreta  te ipsi sibi damnationem accipiet. Curandum ergo, et attendendum est nobis omnibus quod in perpetuum expedit, ut Christi passionibus per patientiam participemus atque regni ejus mereamur esse consortes.simo. Quoniam, sicut a beato Petro apostolo accepimus, omnium apostolorum Patre, qui claves regni coelestis accepit, qualiter tenere debemus de sacramentis quae geruntur in sanctTribus enim gradibus commissa sunt sacramenta divinorum scum timore, et tremore clericorum, reliquias corporis Dominici debent custodire fragmentorum, ne qua putredo in sacrario inveniatur, ut cum negligenter agitur portihumilholocausta offerantur quanta populo sufficere debeant. Quod si remanserint, in crastina non reserventur, sed cum timo
Abbreviated transcription (Latin):
etefficax erit huius cemodi inquisitio. Tẽpꝰenĩ breue est
itiudiciũ dĩ gestorũ causa agit᷑ ñ quaestionũ. Ideoq ante
omnia hocquaeramꝰ : quidnos. aut qualit̃ a gereo porteat
ut aet̃nã uitã. consequi meream᷑ : Nã si exiguũ hocuit a tẽpꝰ
ꝑinanes. occupemꝰ et in utiles questiones: In anes sine dubio
igit᷑ ꝑ uiã mandatorũ dñi. et ab eorũ p̃ceptorũ institutis.
i sp̃s scĩ doctrina ñ recedatur : qua ꝓpt̃ p̃parandas corda nr̃a¬
uobis auxiliũ manẽ festare. et fugientes gehenne pa¬
nã aduitã ualeant om̃s ꝑuenire et̃nã. OUODECLE
haecitaq: fr̃ lm̃e iacobe ab ore scĩ petri iubentis acceps
tibiq ut optabas insinua restudui ut serua reomnia imn¬
culata p̃cipias quia ec desiastica ñoportet negent̃ sed di¬
gent̃ ex plerenegotia. hec ergo p̃cepta nemocredat as
suipericulo neglegere uł dissimulare. quiaiuditio di

Expanded text:
et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et judicium Dei gestorum causa agitur non questionum. Ideoque ante hoc omnia quaeramus, quod nos aut qualiter agere oporteat, ut aeternam vitam consequi mereamur. Nam si exiguum hoc tempus vitae per inanes occupemus et inutiles quaestiones, inanes sine dubio igitur per viam mandatorum Domini, et ab eorum praeceptorum institutis et Spiritus sancti doctrina non recedatur. Quapropter praeparanda sunt corda nnobis auxilium ministrare, et fugientibus gehennae poenam ad vitam valeant omnes pervenire aeternam. Haec harissime Jacobe, ab ore sancti Petri jubentis accepi, tibique ut optabas insinuare studui, ut servare omnia immaculata praecipias, quia ecclesiastica non oportet negligenter, sed diligenter expleri negotia. Haec ergo praecepta nemo credat absque suo periculo negligere, vel dissimulare, quia judicio Dei
Abbreviated transcription (Latin):
frt̃ k m̃e ut doceas attentius hunc p̃dicationis ordinẽ
et ab solutionũ dies. ut saluent᷑ animȩ hominũ qu&e qo¬
cultadĩ uirtute quẽ debeant diligere. prius quã docean¬
t̃ agnoscant. o perũ uero ratio portestati. et arbitrio
unius cuiusq ꝑmattitur et hocipsorũ est ꝓpriũ. Deside¬
riũ uero habere erga doct orẽ ueritatis. hoca patre
ieleste donatũ .ẽ. Sed salus in eo est ut uoluntatẽ eius
cuius amorẽ et desideriũ dõ largiente conceperis facias.
nedicatur ille sermoeius ad nosquẽ dixit: quid autem
in regnocaelorũ similis est homini patrifamilias qui ꝓfert
dethesauro suo noua etuetera. Nullus ergo inquid impesutnullusoron¬
diat ordinẽ. aut locũ occupet inrationabilit̃. uł tẽporũ
ꝑmittec uices. sed primo que sit iusticia eiusq uoluntas re¬
quiramus. ut bonis operibus acdĩ gratia repleamur. Ds̃
manifestatur seipsa i Nãsi qui suelit ante quã actꝰ suos
emendet dehis requirere quae ñ potest inuenire: stulta

Expanded text:
is ordinem et absolutionis dies, ut salventur animae hominum quae occulta Dei virtute quem debeant diligere priusquam doceatur, agnoscant. Operum vero ratio potestati et arbitrio uniuscujusque permittitur, et hoc ipsorum est proprium; desiderium vero habere erga doctorem veritatis, hoc a Patre coelesti donatum est. Sed salus in eo est ut voluntatem ejus cujus amorem et desiderium, Deo largiente, conceperis, facias, ne dicatur ille sermo ejus ad nos, quem idem dixit: « Quid autet homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera . » Nullus ergo, inquit, impediat ordinem, aut locum occupet irrationabiliter, vel temporum permutet vices, sed primo quae sit justitia ejus, quae voluntas requiramus, ut bonis operibus ac Dei gratia repleamur. Deus manifestat seipsum. Nam si quis velit antequam actus suos emendet, de his requirere quae non potest invenire, stulta
Abbreviated transcription (Latin):
lusautẽ sciens dĩ suã obtineae a faciet. edoctiin es
locebunt plurimos. om̃s eni docibiles utiã dictũ est qui
dortiñ s̃ ẽẽ opontet. sed sacerdotes doctio res ceteris popu¬
ambo in foueã cadunt. Sacerdotes uero salt̃rȩ et nundi
lumen docens p̃ceptisinspletidore operũ patrẽ glorifica
redm̃ Dequib: et dñsait. beatiest scum maledixeruit
uobis et ꝑ secutiuos fuerunt. aedixer in tomne malũ ao¬
uersum uos mentientes ꝓpt̃ me. Gaudete et exultati
im̃ merces ur̃a copiosa est incaelis. Sic enim ꝑsecuti sunt
ꝓphetas qui fuerunt anteuos. uosestis salt̃̾rae. quod
si saleuanuerit in quo saliet᷑ i ad nihilũ ualet ultra
nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibus.

Expanded text:
lus autem sciens Deum suum obtinebit et faciet, et docti in populo lus autem sciens Deum suum obtinebit et faciet, et docti in populo docebunt plurimos . » Omnes docibiles, ut jam dictum est, qui docti non sunt, esse oportet, sed sacerdotes doctiores caeteris popuambo in foveam cadunt . » Sacerdotes vero sal terrae, et mundi lumen doctores praecepit in splendore operum Patrem glorificare Deum, de quibus Dominus ait: « Beati estis cum maledixerint vobis, et persecuti vos fuerint, et dixerint vobis omne malum aduersum uos mentientes propter me: gaudete et exultate, quoniam merces uestra copiosa est in caelis: sic enim persecuti sunt prophetas qui fuerunt ante uos. uos estis sal terrae: quod si sal euanuerit, in quo salietur? ad nihilum ualet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
ur. Vt nemalũ quis inferat sed bonũ inpendat. Primĩ
ut caueat dedere: scdm̃ prestare . Si enĩ fratrẽ quẽ uides
n diligis. dm̃ quem nõuides quo modo potes diligere&
morti comparatur dicente sapientia. Ualida est dilectiout
inors. Id circo quia sic̃ mors uiolent̃ separat animã a con¬
pore. itadilecciodi. uiolent̃ separat hominẽ amunda no
mea seruabit. Nã quidĩ p̃cepta contempnit dm̃ nondiligit
unde scriptũ est. Nolite uos putare . ut maneatis indileccio¬
nemea si non serua ueritis p̃ceptamea. Neque enĩ regẽdib¬
gimus si odio leges eius habemus. Neque extoto corde pau¬
tit illedm̃ diligere quinoscit in ꝓximi corrueredilection
Quia ꝑdilectionẽ ꝓximi ꝑuenit ad caritatẽ xp̃i. qm̃ utpli
bacũ est his ducbus p̃ceptis totalex pendece ꝓ pheco. Docisi¬
lesergo qui perfecte docti nons̃ ad hec ꝑagenda oporti
om̃s ẽe ut et ipsidocci sint. Et alios prudent instruere eꝑ
tepos sunt doceri: iuxtadanibelẽ ꝓphetã quiat : Popa¬

Expanded text:
atur, ut ne malum quis inferat, sed bonum impendat. Primum, ut caveat laedere. Secundum, praestare, « Si enim fratrem quem vides, non diligis; Deum quem non vides quomodo potes diligere? morti comparatur, dicente Sapientia: « Valida est dilectio ut mors , » idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a copore, ita dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano mea servabit . » Nam qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit, unde scriptum est. « Nolite putare ut maneatis in dilectione mea, si non servaveritis praecepta mea . » Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. Neque enim ex toto corde poterit ille Dominum diligere qui noscitur in proximi corruere dilectionem; quiabatum est, his duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae, docibiles ergo qui perfecte docti non sunt ad haec peragenda oportet omnes esse, et ut ipsi docti sint, et alios prudenter instruere, et perfecte possint docere, juxta Danielem prophetam, qui ait: « Popu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quo ꝑcutiã uos ultra ad dantes p̃uaricationẽ : omne
capud languidũ etomnecormerens a planta pedis usqi
aduerticem ñẽ in eosanitas. Vulnus et liuor et plagatĩ¬
mens ñ ẽ circũ ligata nec curata medicamine neque fotu
oleo t̃ raurã deserta ciuitate surãȩ succensa igni ÷ Reg¬
onẽ uram̃ corã uob alieni deuorant et desolabidut sic̃

Expanded text:
quo percutiam vos ultra, addentes prevaricationem? Omne caput languidum et omne cor merens. A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Vulnus et livor et plaga tumens non est circumligata neque curata medicamine neque fota oleo. Terra vestra deserta, civitates vestre succense ign, regionem vestram coram vobis alieni devorant
Abbreviated transcription (Latin):
quia accipio gratiã magis quã presto. sed esto confidens
et fortiter ferens: certus quia labo tui meritũ recipies
cũ ad portũ quia etis in colomem hanc ꝓ uexeris nauem¬
ubi mercedes et p̃mia ꝓomniũ salute suscipies. sihic ꝓomnium
incolomitate uigila ueris sed ex huiuscedi odiis a mortibi concili¬
abit̃ dĩ Etidõ satagȩ magis etrefuge ne l auderis ab iniquis et
nea pessime agentibus diligaris sed potius ꝓpt iusticiae dispensa¬
tionẽ et equissimam regulã disciplinȩ axp̃o conlaudari mere¬
aris. Heccumdixis sec et hissimilia quam plurima rursum

Expanded text:
quia accipio gratiam magis quam praesto. Sed esto confidens quia accipio gratiam magis quam praesto. Sed esto confidens et fortiter ferens; certus quia laboris tui meritum recipies, cum ad portum quietis incolumem hanc provexeris navemIbi mercedes et praemia pro omnium salute suscipies, si hic pro omnium incolumitate vigilaabitur Dei. Et ideo satage magis et refuge ne lauderis ab iniquis, et ne a pessime agentibus diligaris; sed potius propter justam dispensationem et aequissimam regulam disciplinae a Christo collaudari merearis. Haec cum dixisset, et his similia quamplurima, rursum
Abbreviated transcription (Latin):
dos señnumquã nouer sed aliquando etiã congregandos. uomitꝰ
quoque et sugillationes ferendas cũ ex confusione peccatorum
et reieccionecriminũ ueludmale congregati inuisceribus fel¬
lisiactura facienda est : et abicienda prorsus ecorde omnis
intrinsecusquȩ latet a maritudo. peccati. siqua forte ex deside
siderus iniquis uelut excibis noxiis congregata est. Puamut¬
que cum euomuerit quis et abiecit. ingentis aegritudinis
liberabi marbo : Sitamen postuo mitũ quȩ ad sanitatẽ ꝑti¬
nec sumat. Uerunta menscitote cuncti quod supra om̃ suos
laborecep̃s: quia unusquisq urm̃ suũ ꝓpriũ fert laborem.
ille uero ec suũ et singulorũ, Propt̃ quod oclemens tam quã
omnib: p̃eẽ tenolueris. singulos ꝓut potueris. uaua et sin¬
gulos releua quia singulorũ onus acsollititũ dinẽ porcas
undeecego nunc hanctibun iungens dispensationẽ. Et scio

Expanded text:
dos se nonnunquam noverint, sed aliquando etiam congregandos, vomitus dos se nonnunquam noverint, sed aliquando etiam congregandos, vomitus quoque et sugillationes ferendas, cum ex confusione peccatorum, et rejectione criminum, velut male congregatis in visceribus fellis, jactura facienda est, et abjicienda prorsus e corde omnis intrinsecus quae latet amaritudo riis iniquis, velut ex cibis noxiis, congregata est. Quam utique cum evomuerit quis et abjecerit, ingentis aegritudinis liberabitur morbo; si tamen post vomitum, quae ad sanitatem pertinent sumat. Verumtamen scitote cuncti quod supra omnes vos laboret episcopus; quia unusquisque vestrum suum proprium fert laborem, ille vero et suum et singulorum. Propter quod, o Clemens, tanquam qui omnibus praeesse te noveris, singulos prout potueris juva, et singulos releva, qui et singulorum onus et sollicitudinem portas. Unde et ego nunc hanc tibi injungens dispensationem, scio
Abbreviated transcription (Latin):
etudinẽ eorũ nauis pressadimergat᷑. Nausto logi de
mercedibus commoneant. & nichi lomnino quod addi¬
ligentiã. uł ad disciplinã ꝑtinet dia conineglegant. Prbi
uelut naute aptent singula a dinstruccionem nauis dili¬
gent̃ et instruant qua ein suo tempore requirenda sunt.
ł p̃s tãquã ꝓreta uigilant̃ et sollicite gubnatoris uerba.
custodiat xp̃i. Saluator dñs gub̵nator ecđȩ suae diligat᷑
ab omnib: et ipsius solius p̃ceptis aciussiscredat ec oboediat om̃is
eccła. Dõ quoq: indesinent̃ supplicet᷑ acunctis deprosperitate
uentorũ. ut nauigantes omnẽ tribulationẽ etõnẽ periculat supe¬
rent tã quã inmarȩ ꝓ fundũ mundi istius et uitte humanae pelagus
nauigantes. in quoe suriendũ sit ec sitiendũ. Nuditatẽ quoque
ferendã morbosetiã corporis. et egrutudines tolerandas in suꝑ
et hominũ insidias acdolos saepelaborandũ: quippe qui disꝑgen¬

Expanded text:
etudinem eorum, navis pressa demergatur. Nautologi de etudinem eorum, navis pressa demergatur. Nautologi de mercedibus commoneant et nihil omnino quod ad diligentiam, vel ad diciplinam pertinet diaconi negligant, presbyteri velut nautae aptent singula ad instructionem navis diligenter et instruant quae in suo tempore requirenda sunt. Episcopus, tanquam proreta, vigilanter et sollicite gubernatoris verba custodiat Christi. Salvator Dominus, gubernator Ecclesiae suae, diligatur ab omnibus, et ipsius solius praeceptis ac jussis credat et obediat omnis Ecclesia. Deo quoque indesinenter supplicetur a cunctis de prosperitate ventorum, ut navigantes omnem tribulationem et omne periculum superent, tanquam in mare profundum mundi istius et vitae humanae pelagus navigantes, in quo esuriendum sit, et sitiendum, nuditatem quoque ferendam, morbos etiam corporis, et aegritudines tolerandas. Insuper et hominum insidiis, ac dolo saepe laborandum, quippe qui dispergen
Abbreviated transcription (Latin):
iudices et pericula minantur acmortes. Bit halassa uero
loca quae duplicib undȩ fallacis aestibus uerberant᷑ dubus
mente et reꝓmissionũ ueritate nutantib: conferant᷑ atq: his
qui inratio nabilis fidem nr̃am ratione discutiunt. Ypocri¬
te uero et idolos piratissimiles habeantur. lam uero rapiđ
uertex et tartarea caribdis et saxis in lisa naufragia
cmortifere sub mersiones qui daliud aesti¬
manda sunt quã peccatie restatigitur ut hecnauiscursu
prosperotuta possit portum desederare urbus intrare :
it adõ p̃cem fundere ut nauigantes mereantur audiri.
Audiriautẽ adõ it adem ũ merebitur quis. si orationes
ipsebonis moribus et bonis operibus adiuuet᷑ Sed ante om̃a
cũ quiaete et silentio epibatae idest laici et insuis unusquis¬
q: resideantlocis. neforte ꝑ inquietudinẽ et in conditos
inuti lesque discursus. si passim uagariceperint uł ab
officiosuo nautas impediant uł in alterũ latus ꝑ inqui¬

Expanded text:
judices, et pericula minantur et mortes. Dithalassa vero judices, et pericula minantur et mortes. Dithalassa vero loca, quae duplicibus undae fallacis aestibus verberantur, dubiis mente et de repromissionum veritate nutantibus conferantur, atque his qui irrationabili fidem nostram ratione discutiunt. Hypocritae autem et dolosi, piratis similes habeantur. Jam vero rapidus vortex, et tartarea charybdis, et saxis illisa naufragia, ac mortiferae submersiones, quid aliquid aliud aesmanda sunt, quam peccata? Restat igitur ut haec navis cursu prospero tuta possit portum desideratae urbis intrare, ita Deo precem fundere navigantes, ut mereantur audiri. Audiri autem a Deo ita demum merebitur quis, si orationes ipsae bonis moribus et bonis operibus adjuventur. Sed ante omnia cum quique resideant locis, ne forte per inquietudinem, et inconditos inutilesque discursus, si passim vagari coeperint, vel ab officio suo nautas impediant, vel in alterum latus, per inqui
Abbreviated transcription (Latin):
incipientes primoo portet ut ipsi intrueti sint : Deanimaenĩ
agitur hominũ itoporteteũ quidocet etinstruit animas rude
eẽ talẽ ut pingenio discenciũ semetipsũ possitaptare e
uerbior dinẽ paudientis capacitate dirigere: Debet ergo
siegonunede singulis quaȩ unusquisq: haberedebeat ꝓ sequan
uerunta men illud est quod p̃ceteris ab omnibus uobiscupio
in commune seruari. ut concondiã teneatis ꝑ quã sola po¬
testisportuã quietis intrare etciuitatẽ regis summi quaepax
Dia coni dispensatorũ locũ tenentint. Hiquicathetizant
nauitolo gis conferuntur. ł pibatis aut ẽ totius frat̃m¬
tatis multitudo sit similis ipsũ quoquemare hic mund
habeatur. uentorũ ueroua ritates e turbiũ diuersis tẽp¬
tationib: conferantur. Persecutiones tribulationes
et seductorũ seu prauedo otrinae uerbadocentur. Promun¬
toria uero et loca confragosa. hiqui in potestatibus scli sun

Expanded text:
incipientes, primo oportet ut ipsi instructi sint, de anima enim incipientes, primo oportet ut ipsi instructi sint, de anima enim agitur hominum. Et oportet eum qui docet et instruit animas rudes, esse talem ut pro ingenio discentium semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere. Debet ergo si ego nunc de singulis quae unusquisque habere debeat prosequar. Verumtamen illud est quod prae caeteris ab omnibus vobis, cupio in commune servari, ut concordiam teneatis, per quod solum potestis portum quietis intrare et civitatem summi Regis, quae pax diaconi dispensatorum locum teneant; hi qui catechizant, naustologis conferantur; epibatis autem totius fraternitatis multitudo similis sit; ipsum quoque mare hic mundus habeatur; ventorum vero varietates et turbinum, diversis tentationibus conferantur; persecutiones tribulationes et seductorum, seu pravae doctrinae verba ducantur; promontoria vero et loca confragosa, hi qui in potestatibus saeculi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
unt. quaecũq sermonibus suis incorde uelutiacula defixacir¬
cũfert. abiciunt᷑ omnia p̃dicatione ueritatis et uitae at̃ nae
do otrina. et erudicione purgata. Alio quin simulto tẽpore
Editũ subtrahanc a uerbodĩ et rema neanta cultuuitiorũ
sine dubi o spiniserunt ac sentibu s eccupati. Et quida liud
nisia dignem talis haectra p̃parahiturł De hisergo ut diximꝰ
dia conĩ cura sit. Sed ec eos qui seclindũ carnem agrotant
solliciteꝑ quirant. Et plebisi ferteignorat indicent dehis utetipsi
uisitent eos et que necessaria s̃ pbeanteis cũ conscientia tius
quipest. quod amenetiã siciã fecerint non petcabunt. Sedst
deperegrinis similit̃ epos suggerant rosouendis : Etcet era
bis sumilia quae adcultũ ecclesiae ec disciplinã eiu sꝑtinent
dia comniscurasit quaecatezizant id est qui uerbo instituunt

Expanded text:
unt, quaeque malorum sermonibus in corde suo velut jacula defixa cirunt, quaeque malorum sermonibus in corde suo velut jacula defixa circumferunt, abjiciuntur omnia praedicatione veritatis, et vitae aeternae doctrina, et eruditione purgata. Alioquin si multo tempore auditum subtrahant a verbo Dei, et remaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentibus occupati. Et quid aliud, nisi ad ignem talis haec terra praeparabitur? De his ergo, ut diximus, diaconis cura sit. Sed et eos qui secundum carnem aegrotant, sollicite perquirant, et plebi si forte plebs ignorat indicent de his, ut visitent eos, et quae necessaria sunt praebeant eis cum conscientia ejus qui praeest. Quod tamen etiamsi clam fecerint, non peccabunt. Sed et de peregrinis similiter episcopo suggerant refovendis; et caetera his similia quae ad cultum Ecclesiae et disciplinam ejus pertinent, diaconis curae sint. Qui catechizant, id est, qui verbo instruunt
Abbreviated transcription (Latin):
rauimus latent̃ in repserit. ñ erubescat quia anime sue curam
gerit confiterihec huicquip est ut ab ipsoꝑ uerbã di et consile
salubre curetur: quo possit fide integra et operibus bonis. poenas
aec̃ni ignis effugere etadꝑpetuauitae p̃mia puenire Dt ull¬
lisint ep̃i oberrentes et circũlus trantes cumueretundia ac
totius ecdãe et ꝑscrutantes diligentius siquemuideant uicinũ
fieri pcipitio etꝓximũ eẽ peccato. ut referanthȩc ad epm̃ utcõ¬
moneri ab eo possit isqui in p̃cipitiũ lapsurus est. ut reuocet
et non corruatin peccatũ. Neglegentiores quoque et eosqui
rarius adaudiendũ uerbũ di accedunt. nec sollicite adepĩtrac¬
tatum conueniunt : ipsi commoneantec hortentur. Sienimas¬
sidui sint ad audiendũ. non solũ uitae at̃nae ex sa lubri cõmoni¬
tione capust lucra. uerũ ut quaecũq illas tristicia. uł memo¬
res quiex p̃senti suitae necessitatibus et cladibus temporũ ueni¬

Expanded text:
ravimus, latenter irrepserit, non erubescat, qui anime sue curam gerit, confiteri hec huic, qui preest, ut ab ipso per verbum dei et consilium salubre curetur, quo possit fide integra et operibus bonis penam eterni ignis effugere et ad perpetua vite premia pervenire. li sint episcopi, oberrantes et circumlustrantes 460 cum verecundia actus totius Ecclesiae, et perscrutantes diligentius si quem videant vicinum fieri praecipitio et proximum esse peccato, ut referant haec ad episcopum, et commoneri ab eo possit is qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur, et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque, et eos qui rarius ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad episcopi tractatum conveniunt, ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sint ad audiendum, non solum vitae aeternae ex salubri commonitione capiunt lucra, verum et quaecunque illae sunt tristitiae vel moerores quae ex praesentis vitae necessitatibus et cladibus temporum veni
Abbreviated transcription (Latin):
credenđ : qui in nobis ipsis nescimꝰ quod sapimꝰ. Quo modo
sapientia ingeniũ. aut intellectus consiliũ. Aut mens nr̃a
generat uerbum  sed sufficit nosse quia lux genuit splen¬
dorem: sic̃ aito pheta. Insplendo ribus scõrũ ex utero
ante luceferũ genuite Etillud. Hic ds̃ nr̃t et ñ reputabit̃

Expanded text:
credendus, qui in nobis ipsis nescimus, quod sapimus, quomodo credendus, qui in nobis ipsis nescimus, quod sapimus, quomodo sapientia, ingenium, aut intellectus, aut consilium aut mens nostra generat verbum. Sed sufficit nosse quia lux genuit splendorem, sicut ait Propheta: « In splendoribus sanctorum ex utero ante luciferum genui te . » Et illud: « Hic Deus noster et non reputabitur
Abbreviated transcription (Latin):
unde ait ꝓpheta. credidi ꝓpt̃ quod locutus sum, Etaliud.
ireb: humanis. nullũ opꝰ incipit᷑ nisi labor omnis adeffectũ
ueni re credatur. unde et credendũ est indm̃ a quo tã p̃sens
uita quã futura tribuatur. Ds autẽ appellationẽ substantia¬
sempit̃nȩ siuetimoris diuini. igi turds̃ sine principio
sine fine simplex incorporeus et in conp̃hensibilis: Patrẽ
autẽ cum audis agnosce quod habet filiũ ueratit̃ genitũ.
sic̃ possessor dr̃ quialiquid possidet. et dominus qui habet¬
cuidominetur. Ds. greco. pat̃secreti sac ramenti uo cabulũ
est cuius uere filius uerbũ etspeculũ. et cara ct̃ et imago
uiuens patris uiuentif in omnibus coequalis. Necqua
ratur quo modo genuit filiũ. quod etangeli nesciunt ꝓphe¬
tis in cognitũ est. Vndeillud dictũ est: Generationem a:
quis en arrauit: quã secreta moriginem cũ ꝓprio filio no¬
uitipsesolus qui genuit. Neca nõb ds̃ discutiendus .e. sed

Expanded text:
am; et: credidi .propter quod locutus sum; vel illud:  Ergo vel in rebus humanis nullum opus incipitur, nisi labor omnis ad effectum venire credatur. unde eredendum est in deum, a quo tam praesens vita quam futura tribuitur. 6 Deus autem appellatio est substantiasempiternae sive timoris .divini. igitur deus est sine principio, sine fine, simplex incorporeus inconprehensibilis. 7 Patrem autem cum audis, agnosce quod habeat filium veraciter genitum, quomodo possessor dicitur qui aliquid possidet et dominus qui alicui dominetur. deus ergo pater secreti sacramenti vocabulum est, cuius vere filius est verbum et speculum et character et imago vivens patris viventeratur quomodo genuit Filium, quod et angeli nesciunt, prophetis incognitum est. Unde illud dictum est: « Generationem ejus quis narrabit ? » Quam secretam originem cum proprio Filio novit ipse solus qui genuit, nec Deus a nobis discutiendus est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ in p̃fato symbolo salus animarũ etuita ꝑ pecta bonis actib
p̃parat᷑: Ergo qđ in primordio eiusdẽ symboli p̃ponit᷑ credo
in dm̃ patrẽ omni potentẽ p̃clarũ fide testimoniũ et funda¬
mentũ in prima fronte monstrat᷑. quia solius eẽ poterit qui
recte crediderit: Credereenĩ oportet. accedentem addm̃.¬

Expanded text:
tur in praefato symbolo, salus animarum, et vita perpetua bonis actibus tur in praefato symbolo, salus animarum, et vita perpetua bonis actibus praeparatur. Ergo quod in primordio ejusdem symboli praeponitur: Credo in Deum Patrem omnipotentem, praeclarum fidei testimonium, et fundamentum in prima fronte monstratur, quia salvus esse poterit qui recte crediderit. « Credere enim oportet accedentem ad
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o itaq resurgente. et ascendente in caelũ missoscõ spũ
collecta apłis scientia linguarũ : ad huc in uno positi sym¬
bolũ quod fidelis nunc tenetecđam unusquisq: quod sensa¬
dicendo condiderunt ut discedentes ab inuicem hanregula
ꝑom̃sgentes p̃dicarent: Sũ maergo totius fidet catholica re¬
censentes inquaet in tegritas credulitatis ostenditur. et unius
dĩ omni potentis id ẽ scaẽ trinitatis aequalitas decelo descen
lerit quo modo sepultus surrexerit. et in carnei psacaelos
ascenderit. addexterãq patris consederit et iudex uenturus
sit: acqualit̃ remissionẽ peccatorũ sac roba ptismate rena¬
tis contulerit. et resurrectionẽ humanigeneris in eadẽ car¬
nȩ inuita et̃na futura sit : doc uer̃: Symbolũ enĩ grece lati¬
brit̃ ut dictũ est condider̃: Dicit᷑ et indiciũ : quod ꝑhoc quire¬
tecrediderit indicat᷑. Ergo cunctis credentib: quae continen¬

Expanded text:
Christo itaque resurgente et ascendente in coelum, misso sancto Spiritu, Christo itaque resurgente et ascendente in coelum, misso sancto Spiritu, collata apostolis scientia linguarum, adhuc in uno positi symbolum quod fidelis nunc tenet Ecclesia unusquisque quod sensdicendo condiderunt, ut discedentes ab invicem hanc regulam per omnes gentes praedicarent. Summam ergo totius fidei catholicae recensentes, in qua et integritas credulitatis conditur, et unius Dei omnipotentis, id est sanctae Trinitatis aequalitas declaratur, lerit, quomodo sepultus surrexerit, et in carne ipsa coelos ascenderit, ad dexteramque Patris consederit, judex venturus sit, aut qualiter remissionem pecatorum sacro baptismate renatis contulerit, et resurrectionem humani generis in eadem carne in vitam aeternam futuram sic docuerunt. Symbolum enim Graecebriter, ut dictum est, condiderunt. Dicitur et indicium, quod per hoc qui recte crediderit indicatur. Ergo cunctis credentibus quae continen
Abbreviated transcription (Latin):
Scitenĩ quia sundoctꝰo istius officiũ doctorisaccipiat. sineda¬
buo discipuli et duditores ignorantiae tenebris in uoluti inm
teritude mergent᷑ Vnde etego mi domine ia cobecũ
heo ab eo p̃cepta susceperim. necesse babui implere qđius¬
serat indicanstibi e deipsis simul et deillis breuit conp̃hen¬
dens quae ꝑ singulas quasq urbes digrediens. autinpdica¬
tionis sermone ꝓtulerit aut in gestorũ uirtute ꝑ fecerit :
quã uistibi dehisplurima iã et plenius antȩ descripta ipso
iubente transmiserim. subeotitulo quẽ iꝓsep̃cepitad figi
sedet nuno exponere iã quae p̃cepit dño opemferente in cipiã
Penite mini inquid etuerã agiȩ paenitentiã. Om̃sergoho¬
semetipsos docibilesq usq ad ꝑfectã doctrinã ad hec ꝑfici¬
enda sumopereo portet: fide senĩ etdilatio : totius bonitatis
est fundamentũ. Sinefide autẽ placeredõ nemopoterit:

Expanded text:
scit enim quia si indoctus et inscius officium doctoris accipiat, sine duscit enim quia si indoctus et inscius officium doctoris accipiat, sine dubio discipuli et auditores ignorantiae tenebris obvoluti, in interitum demergentur. Unde et ego, mi domine Jacobe, cum haec ab eo praecepta susceperim, necesse habui implere quod jusserat, indicans tibi et de his ipsis, simul et de illis breviter comprehendens, quae per singulas quasque urbes digrediens, aut in praedicationis sermones protulerit, aut in gestorum virtute perfecerit; quamvis tibi de his plurima jam et plenius ante descripta, ipso jubente, transmiserim, sub eo ipso titulo quem ipse praecepit affigiSed et nunc exponere jam praecepit, Domino opem ferente incipiam. Poenitemini inquit et veram agite poenitentiam. Omnes ergo hosemetipsos, docibiles quae usque ad perfectam doctrinam ad haec proficienda sumere oportet. Fides enim et dilectio totius bonitatis est fundamentum. « Sine fide autem placere Deo nemo poterit . »
Abbreviated transcription (Latin):
qui presentess̃ ut postea quã sic̃ naturale debitum est uita e
p̃sentis finẽ fecero. ia cobo fridñi descripta breuit̃ uł qu&
adinitiũ fidei tuae ex pectant. uł eiã quo sante fidem ani¬
mos gesseris. Sed et qualit̃ mihi abinitio usq: ad finẽ comes
it ineri et actuũ fueris quaeque ꝑ singulas ciuitates medis¬
putante sollititus auditor exceperis quiq: inp̃dicacioni¬
bus meis. uel uerborũ fuerit ordo uł actuũ. sed et quime
finis in bacurbe repperit. sic̃ dixiomnia quã potes bre¬
uit̃ comp̃hensa adipsute destinare non pigeat . Necuer¬
aris neforte multũ demeo exitu contristandus set: cũme
idꝓ pruetates sustinere non ambigati Eritautẽ eigrande so¬
latiũ sididicerit quod pos me ñ imperitus aliquis autindoctꝰ
atq ignorans diuini uerbimisteriũ ecl esiasticior dinisdis¬
ciplinam uł doctrinae regulã nesciens susceperitcathedrã me

Expanded text:
qui praesentes sunt, ut posteaquam sicut naturae debitum est vitae qui praesentes sunt, ut posteaquam sicut naturae debitum est vitae praesentis finem fecero, Jacobo fratri Domini, descripta breviter, vel quae ad initium fidei tuae spectant, vel etiam quos ante fidem animos gesseris, sed et qualiter mihi ab initio usque ad finem comes itineris et actuum fueris, quaeque per singulas civitates me disputante sollicitus auditor exceperis, quique in praedicationibus meis vel verborum fuerit ordo vel actuum, sed qui me finis in hac urbe repererit, sicut dixi, omnia, quam potes, breviter comprehensa, 464 ad ipsum te destinare non pigeat. Nec verearis, ne forte multum de meo exitu contristandus sit, cum id me pro pietate sustinere non ambigat. Erit autem ei grande solatium si didicerit quod post me non imperitus vir aliquis, aut indoctus, atque ignorans divini verbi mysterium, et ecclesiastici ordinis disciplinam, vel doctrinae regulam nesciens, susceperit cathedram meam;
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ malorum non potest euidentius. et manifestius
ꝓloqui uerbi gratia sunimicus est alicui ꝓactibus suis uos
nolite ex pectare utipse uobis dicat. cũ illonilite amicieẽ.
sed prudent̃ obseruare debetis et uoluntatieius. absq: cõmuni¬
catione obsecundare et a uertereabeo. cũ ipsũ sentitis a uer¬
sũ. sed necloqui his quibusipse non loquitur. utunus quisq
qui inculpaest. dũ cupit omniũ urm amicitias ferre festine
citius reconciliareei qui omnib p̃est. et ꝑ hoc redeat ad salutẽ
cũ oboedi receperit mentis p̃sidentis : Siuero quis amicus
ex t̃minaredĩ eccłiam uoluit. Itcũ corpore uobiscũ eẽuide¬
atur mente et animo contrauos est. et est multo nequi or
hostis hic: quã illi qui foris sunt et euident̃ inimici sunt:
Hic enĩ ꝑ amicitiarũ speciẽ qua einimicas gerit. et eccł am
disꝑgitacuastat. Et cũ hocdi xissec in medio corã omnibus

Expanded text:
hominum malorum non potest evidentius et manifestius hominum malorum non potest evidentius et manifestius proloqui. Verbi gratia : Si inimicus est alicui pro actibus suis, vos nolite exspectare ut ipse vobis dicat: Cum illo nolite amici esse; sed prudenter observare debetis, et voluntati ejus absque commonitione obsecundare et avertere vos ab eo cui ipsum sentitis adversum; sed nec loqui his quibus ipse non loquitur, ut unusquisque qui in culpa est, dum cupit omnium vestrum amicitias reparare, festinet citius reconciliari ei qui omnibus praeest, et per hoc redeat ad salutem, cum obedire coeperit monitis praesidentis. Si vero quis amicus exterminare volunt Ecclesiam Dei; et cum corpore vobiscum esse videatur, mente et animo contra vos est. Et est multo nequior hostis hic quam illi qui foris sunt, et evidenter inimici sunt. Hic enim per amicitiarum speciem, quae inimici sunt gerit, et Ecclesiam dispergit ac vastat. Et cum haec dixisset, in medio coram omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ic contris tauerit . xpm̃ quie credidit cathedrã non recipit:
et qui xpm̃ non susceperit ncdm̃ patrẽ suscepisseiu dicabitur:
etideo necipse suscipistur in regnocaelorũ. Propt̃ quod sati s agite
adomnemcollectã et congregationẽ sem ꝑ conuenire. et non
uelut neglegentes e desides aiudicex p̃o condem pnemini: Con
ueniente s uero semꝑ adclem entẽ : dateo m̃soperã ꝓipsosen¬
tire e sũ mostudio fauorẽ urm ergaipsũ dependere. scientes
quia ꝓpt̃ singulos uosipsi magis soli infestat in imicus. et in
niti utomnierga illũ uinculo amoris innexi. plenissimo
erga eũ inhereatis effectu.. Seduos quoq: ipsi unanimes
in omni concordia ꝑ durate. quo facilius etiã illiobedire
omne parit̃ consensu et una nimitate possitis. Propt̃ quod
etuos salutem consequi. et ille possit obtemperantibus sibi
uobis prontiu s in positi honorispondus euehere: Quaedã¬
ex uobis ipsis intelle gere debecis. siquas quae ipseꝓpt̃ insidias

Expanded text:
 qui ei docendi credidit cathedram, non recipit, et qui Christum non susceperit, nec Deum patrem suscepisse judicabitur . Et ideo nec ipse suscipietur in regno coelorum. Propter quod satis agite, ad omnem collectam congregationem semper convenite, ut non velut negligentes et desides a judice Christo condemneminvenientes vero semper ad Clementem, date omnes operam pro ipso sentire, et summo studio favorem vestrum erga ipsum ostendere; 463 scientes quia propter singulos vestrum, ipsi magis soli infestat inimicus, et in niti ut, omni erga illum vinculo amoris innexi, plenissimo erga eum inhaereatis affectu. Sed et vos quoque ipsi unanimes in omni concordia perdurate, quo facilius etiam illi obedire omnes pari et consensu et unanimitate possitis. Propter quod et vos salutem consequi, et ille possit, obtemperantibus sibi vobis, promptius impositi oneris pondus evehere. Quaedaex vobis ipsis intelligere debetis, si qua sunt quae ipse propter insidias
Abbreviated transcription (Latin):
Et neomnia nunc singillatĩ dicã omne bonũ ipsa ꝑse in uob si fuerit
caritas facereuos docebit. sic̃ et econtrario eosquia sa lute alieni sunt
negotia habentint̃ se apud cognitores scłi noniudicent᷑ sed
aec̃nis sepa ratbonis. Pondera mensuras stateras. ꝓlocis
quibusq: aequissima custodite. Deposita fidelit̃ restitu ae re
Quae omĩa et siqua s̃ hissimilia. it ad emũ sollicite et diligen¬
t̃implebitis. si futurũ dĩ iudiciũ sinein termissione in ur̃o
corde uoluatis. Ouis enĩ pecca repoterit si semꝑ ante o culos
suos dĩiudiciũ ponato quod in finemundicercertũ est agitan¬
dũ ut tanđe quibene in hacuita eger̃ consequant᷑ repositabona:
Pec catores autẽ ut consequant᷑ p̃positas penas. de quibus in fu

Expanded text:
Et ne omnia nunc singulatim dicam, omne bonum ipsa per se si in vobis fuerit Et ne omnia nunc singulatim dicam, omne bonum ipsa per se si in vobis fuerit charitas vos facere docebit, sicut et e contrario eos qui a salute alieni sunt, negotia habent inter se, apud cognitores saeculi non judicenturaeternis separat bonis. Pondera, mensuras, stateras pro locis quibusque aequissima custodite; deposita fideliter restituite. Quae omnia, et si qua sunt similia his, ita demum sollicite et diligenter implebitis, si futurum judicium Dei sine intermissione in vestro corde volvatis. Quis enim peccare poterit, si semper ante oculos suos Dei judicium ponat? quid in fine mundi certum est agitandum, ut tandem qui bene in hac vita egerunt consequantur bona reposita, peccatores autem, ut consequantur p
Abbreviated transcription (Latin):
uictũ necesariũ quaerant .÷ Artificibus uero opera p̃uidete.
Debilibus miseri cordiã facite: Sciautẽ hecomnia facturos
uos. si caritatẽ p̃ceteris. et ante o mnia in ur̃o corde figatis
cuius caritatis et recipiendae ethabende maximũ erit fom̃¬
tũ. si frequent̃ int̃uos metipsos communẽ cibũ urm mensã¬
q faciatis et inquantũ unus quisque p̃ualet crebrius panes
acsales suos cum suis fratribus sumat. Perhec enim preci¬
puae caritas comparatur. etcausa totius boni in huisce¬
medi communio nẽ consistit. Vbi a ut ẽ pax et bonitas ibi et salus. Propt
ralia officia pacis et caritatis fructibusgaudia aet̃ne merebim ini
Multo autẽ sollicitius esurientes reficite et sicientib: potũ date.
Nudi suestimentũ Ae grosuisi tate et eosqui in carcere s p̃ut possibile
estiuuate: Peregrinos satis prompte in domibusurĩs suscipite.

Expanded text:
victum necessarium quaerant; artificibus vero operam providete, victum necessarium quaerant; artificibus vero operam providete, debilibus misericordiam facite. Scio autem haec omnia facturos vos, si charitatem prae caeteris et ante omnia in vestro corde figatis. Cujus charitatis, et recipiendae, et habendae, maximum erit fomentum, si frequenter inter vosmetipsos communem cibum vestrum mensamque faciatis, et in quantum unusquisque praevalet, crebrius panes ac sales suos cum 459 fratribus suis sumat. Per haec enim praecipue charitas comparatur, et causa totius boni in humodi communione consistit. Ubi autem pax et bonitas, ibi et salus. Propter ralia officia, pacis et charitatis fructibus gaudia aeterna merebimini. Multo autem sollicitius esurientes reficite, et sitientibus potum date, nudis vestimentum; aegros visitate, et eos qui in carcere sunt, prout possibile est, juvate; peregrinos satis prompte in domibus vestris suscipite.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a sobriaetatis ec pudicitiae sollicitudinem gerite. Ualde enĩ
apuddm̃ grauecrimen dicitur fornicatio cuius species quidẽ
sunt plures sic̃ uobis etipseclemens diligent̃ exponet. Ueruntam̃
prima species adulteruest uirũ ꝓpriauxore solum modonon ẽe
contemptũ. et mulierẽ non ꝓpriotantũ seruare seuiro. Siergo
castus fuerit quis ÷ potestethumanus et misericorsfieri. ꝓquod
ecipse det̃nã ad õ miseri cordiã consequatur. Sanae sicut adulteru
uenenũ cunctis malis ꝑniciosius est. Itaamor frat̃nus et caritas
totius bonifa stigiũ tenet. Itideo diligite om̃s fr̃sur̃os. et cũ religi¬
one acmisericordia respicit eadom̃s .: Orfanis exibeceuos metipsos.
parentes uiduis uictorũ curã inpendite. cũ omnicastitate quene¬
cessaria s̃p̃bentes. iuniores tamen uiduas nuptu copulate. Hisqui
ignoran tartificia ex quirite honestas aliquas occasiones quib

Expanded text:
omnia sobrietatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim omnia sobrietatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave crimen ducitur fornicatio, cujus species sunt quidem plures, sicut vobis et ipse Clemens diligenter exponet. Verumtamen prima species adulterii est, virum propria uxore solummodo non esse contentum, et mulierem non proprio tantum servare se viro. Si ergo castus fuerit quis, potest et humanus et misericors fieri, per quod et ipse aeternam a Deo misericordiam consequatur. Sane sicut adulterii venenum cunctis malis perniciosius est, ita amor fraternus et charitas totius boni fastigium tenet. Et ideo diligite omnes fratres vestros, et cum religione ac misericordia respicite ad omnes. Orphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis virorum curam impendite, cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas nuptiis copulate. His qui ignorant artificia, exquirite honestas aliquas occasiones quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniant sed nein ꝓuectioribus quidem curã habere. huius¬
modi neglegant s quia in multis. etiã cum senuerit corpus
concupis cenciauiget. Ne forteergo fornicaciones labes. ꝯcca¬
sioneaccepta . tamquã uenenũ pessimũ serpatinuobis : cauere
et ante uenire necessariũ est. ne quod in uob adulteru occal¬
tũ cales catincendiũ. Et quidinomnib: peccatis adulterio gra¬
uius secundũ namq: in poenis obtineclocũ. Cm̃ quidem pri¬
ad pudicitiã ÷ Sponsa autẽ dico omnẽ ecđe congregationem:
quae sipudica fueritinuenta absponsosuo : ingentib: ab eodonis
imuneribus honorabitur. ecuos uelut ministrisponse. ctamio
sponsi in gentigaudio edeticia ꝑfruemini: Siuero sponsa haeo repta
fuerit commaculata peccatis. ipsa quidẽ tam quã in digna tradec
a regalibusthoris. uosautẽ poenus dabitis si forte ꝑurãm neglegentiã
uł desidiã obrepserit contagio sa eua pacati. Id circogitur ante

Expanded text:
praeveniant. Sed ne in provectioribus quidem curam habere hujuspraeveniant. Sed ne in provectioribus quidem curam habere hujuscemodi negligant, quia in multis, etiam cum senuerit corpus, concupiscentia viget. Ne forte ergo fornicationis labes, occasione accepta, tanquam venenum pessimum serpat in vobis, cavere et antevenire necessarium est, ne quod in vobis adulterii occultum coalescat incendium. Et quid in omnibus peccatis adulterio gravius? Secundum namque in poenis obtinet locum, quoniam quidem priad pudicitiam. Sponsam autem dico omnem Ecclesiae congregationem, quae si pudica inventa fuerit a sponso suo, ingentibus ab eo donis et muneribus honorabitur; et vos, velut ministri sponsae, et amici sponsi, ingenti gaudio et laetitia perfruemini. Si vero sponsa haec reperta fuerit commaculata peccatis, ipsa quidem, tanquam indigna, extrudetur a regalibus toris. Vos autem poenas dabitis, si forte per vestram negligentiam vel desidiam obrepserit contagio saeva peccati. Idcirco ante
Abbreviated transcription (Latin):
sufficias. etuerita tis uerbo abundantius ee studio sius deseruire
sietĩ mandialibus ctris fueris occupatus ec ceipsũ decipies et tos qui
tudiunt : txonenĩ poteris qua ead salutẽ ꝑcinent : plenius sin¬
gulis quibusqr distinguere a Et ex eoft ut cetu tam quã quino ndo¬
cueris quacadsalutẽ hominũ ꝑtinent deponaris. et discipuli ꝑigno¬
rantiam pertant : Idcirco tu quidẽ ad hoo solum uacato ÷ uto portu¬
ne et sineint̃ missione docea s uerbũdĩ ꝑ qđ salutẽ consequi possinti
illiuera eumtanta reuerentia tua uerba suscipiant ut sciant
legatũ te et p̃conem cẽ ueritatis et quod cũq ligaueris supt̃rã
dẽ et tu ut dixi quaeo portecligabis. et quae ex pedit solues Etaq
te quidem qui p̃es ista sunt monita. ec hissimilia. Ad prbosuero
sintista. Ante omnia ut pudicitiã. studuentes adolescentes
nuptii siungant. quocalorem feruentis aetatis coniugali lege

Expanded text:
sufficias, et veritatis verbo abundantius et studiosius deservire. sufficias, et veritatis verbo abundantius et studiosius deservire. Si enim mundialibus curis fueris occupatus, et teipsum decipies, et eos qui te audiunt. Non enim poteris quae ad salutem pertinent plenius singulis quibusque distinguere. Et ex eo fiet ut et tu tanquam qui non docueris quae ad salutem hominum pertinent, puniaris, et discipuli per ignorantiam pereant. Idcirco tu quidem ad hoc solum vacato, ut opportune et sine intermissione doceas verbum Dei, per quod salutem consequi possint. Illi vero cum tanta reverentia tua verba suscipiant, ut sciant, legatum te et preconem esse veritatis, et quodcumque ligaveris super terram, dem et tu, ut dixi, quae oportet ligabis, et quae expedit solves. Et ad te quidem qui praees, ista sint monita, et his similia. Ad presbyteros vero sint ista: Ante omnia, 458 ut pudicitiae studentes, adolescentes nuptiis jungant, quo calorem ferventis aetatis conjugali lege
Abbreviated transcription (Latin):
occasione ꝑ plexus. Neque enimiudicem aut cognitorem.
seculariũ negotiorũ hodiȩ teor dinare uultx p̃s .s Neque enĩ¬
bus hominũ curis . nom possis uerbodĩ uacare et secundũ ueri¬
tatisragulã secernerebonosamalis. Histantaq opera quae tibi
minus congrue superius ex posuimꝰ exibeant sibunuicem dicm¬
tes ide stlaici et tenemo occupet ab hisstudus ꝑ quaesa lusom¬
nibusdatur Sic̃ enĩtibi impiaetatis crimen ẽ negletis uerbid
st udiis sollicitudines suscipere saȩculares : It auni cuique la icorũ
peccatũ est nisunuicẽ sibi etiã in his quaȩ ad cõmunisuitae usũ ꝑtinent
operã fidelit̃ dederint: T euero securũ facere ex his quibas debes
uacantẽ om̃s cõmunit̃ elaborent. Quodsi forte asemetipsis hoc
laici nonintellegunt. ꝑdiacones edocendis ut tibi soliu secclesie
sollicitudines derelin quant. quodipsã at dignũ est dispensare

Expanded text:
occasione perplexus. Neque enim judicem, aut cognitorem occasione perplexus. Neque enim judicem, aut cognitorem saecularium negotiorum, hodie te ordinare vult Christus, nbus hominum curis, non possis verbo Dei vacare, et secundum veritatis regulam secernere bonos a malis. Ista namque opera, quae tibi minus congruere superius exposuimus, exhibeant sibi invicem discentes, id est laici; et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur. Sicut enim tibi impietatis crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudines suscipere saeculares: ita et unicuique laicorum peccatum est, nisi invicem sibi etiam in his quae ad communis vitae usum pertinent, operam fideliter dederint. Te vero securum facere et his quibus debes vacantem, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici non intelligunt, per diaconos edocendi sunt, ut tibi solius Ecclesiae sollicitudines derelinquant; quo ipsam, ut dignum est, dispensare
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa meius commouetbellũ. An in futuro tempore quando iã
x p̃s post uictorã triũ phabit. nec ulla illi sopera in digebit
quis non etiã parui sensus intellegat. quod itud esttem poris in quo
ꝯperãtuã xp̃s requiriti totaigit᷑ mente in p̃senti necessitate p̃beo perã
tuã et auxiliumin p̃lus exibe. regioptimo remunerationes magnifas
postuictoriã reddituro. libent̃ ergo suscipe episcopatus officiũ eo
maxime quoecdesiasticas dispositiones. a meꝓbabilit̃ didicisti ut
salus eorũ qui ꝑ nos confuger᷑ ad dm̃ nequaquã uacillents Nerun¬
tamen et breuit̃ deipsius dispensationis ordine . cora momnib: cõ¬
monere necessariũ duxi. Tequidẽ oportet in rep̃ hensibi liter
uiuere et summo studioniti. ut om̃ suitae huius occupationes
abicias. ne fideuissor ex istas. neaduocatus litiũ fias neue in
ulla aliqua occupatione prorsusinueniaris. mundialis negotu

Expanded text:
sponsam ejus commovet bellum, an futuro in tempore, quando jam sponsam ejus commovet bellum, an futuro in tempore, quando jam Christus post victoriam triumphabit, nec ultra ullius opera indigebit? Quis non etiam parvi sensus intelligat, quod istud est tempus in quo operam tuam Christus requirit? Tota igitur mentetuam, et auxilium in praeliis exhibe Regi optimo remunerationes magnificas post victoriam reddituro. Libenter ergo suscipe episcopatus officium, eo maxime quo ecclesiasticas dispositiones a me probabiliter didicisti, ut salus eorum qui per nos confugerunt ad Dominum nequaquam vacillet, verumtamen et breviter te de ipsius dispensationis ordine coram omnibus commonere necessarium duxi. Te quidem oportet irreprehensibiliter vivere, et summo studio niti, ut omnes vitae hujus occupationes abjicias, ne fidejussor existas, ne advocatus litium fias, ne in ulla aliqua occupatione prorsus inveniaris mundialis negotii