comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa clei que
proculdu¬
bro ds est
Nam sapiꝰ¬
entia dei imi genitus filius eiꝰ¬
dicitur. S & loquimur de ho¬
mini sapientia. uera tamen
puus cultus est eiꝰ. que uno no¬
mine. Theo sebia grece appella¬
tur. quod nom̃ nr̃i. sic̃ iam come¬
mor auimus. uolentes & ipsi uno
nomine interpiettari. piettitẽ
dixerunt. Cum pietts apud
uno uerbo ꝓfeiri ꝑfecte nõpo¬
test. melius inter prettit᷑ duobꝰ
ut dicatur pocius dei cultus.
Nanc eẽ hominis sapientiã. quod
& induodecimo huus oꝑis uolu¬
mine iam posummus. seripͥture scẽ
auctoritate monstratur. in libio
serui iob. ubi legitur dei sapi¬
entia dixisse homini. Eece pie¬
tus est sapientia. abstinere autẽ
amalis screntia. Siue gniã ut
nõ nulli de greco epistimen int̾¬
prettiti sunt. displina est. Que
utiq adicendo nom̃ accepit. und̃
ascientia dici potest. Ad hoc enĩ
queq res dr̃ ut sciatur quã us
alia notione. in his que ꝓpeccatis
sius mala unus quisq patitur ut

Expanded text:
illa Dei, quae procul dubio Deus est; nam sapientia Dei Filius ejus unigenitus dicitur : sed loquemur de hominis sapientia, vera tamen puus cultus ejus est, quae uno nomine θεοσέβεια graece appellatur. Quod nomen nostri, sicut jam commemoravimus, volentes et ipsi uno nomine interpretari, pietatem dixerunt, cum pietas apud uno verbo perfecte non potest, melius duobus interpretatur, ut dicatur potius Dei cultus. Hanc esse hominis sapientiam, quod et in duodecimo hujus operis volumine jam posuimus , Scripturae sanctae auctoritate monstratur, in libro Dei servi Job, ubi legitur Dei sapientiam dixisse homini, Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis, scientia ; sive etiam, ut non nulli de graeco pretati sunt, disciplina quae utique a discendo nomen accepit, unde et scientia dici potest. Ad hoc enim quaeque res discitur, ut sciatur. Quamvis alia notione, in iis quae pro peccatis suis mala quisque patitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
clistinguens atq ibi de tẽpora¬
libus disserens. et erna uero
in hunc librũ diferens. &ianꝰ
de rebus eternis fidem tempora¬
lem quidẽ. ⁊ tempor aliter mete¬
dentiũ cordibus habiture. ne¬
cessariũ ttmen ꝓpter adipiscen

Expanded text:
distinguens, atque ibi de temporadistinguens, atque ibi de temporalibus disserens: aeterna vero in hunc librum differens, etiam de rebus aeternis fidem temporalem quidem, et temporaliter in credentium cordibus habitare, necessariam tamen propter adipiscen
Abbreviated transcription (Latin):
sermo sapientie. alii sermo scien¬
cie. ista desinicio diuidenda ẽ.
ut rerũ diumarũ scientia. sa¬
pieia ꝓprie nuncupetur. Hu¬
marum aut̃ ꝓprie sciencie nom̃
obtineat. Dequa inuolumme
tercio decimo disputtun. Nõ
utiq quicquid seiri ab omin e
potest inrebus humanis. ubi
plurimũ suꝑ uacanee uanitu¬
tis. & noxie curiositatis ẽ huic
scientie tribuens. S& illud
tantũ modo. quod fides saluber¬
rima. que ad uerã beatitudi¬
nẽ ducit. gignitur. nutrit᷑
de fenditur. roboratur. Qua
scientia nõpollent sideles plu¬
rimi. quã uis polleant ipsa
fide plurimũ. Aliud est enĩ
seire tantũ modo quid h omo
credere debeat. ꝓpter adipis¬
cendã uitt̃ beatam. que nõnisi
eterna est. aliud autẽ seire
que admodũ hoc ipsũ. & piis.
opituletur. ⁊ contra impios
defendatur. Quã ꝓprio apel¬
larȩ uocabulo. scientiã uidet᷑
apls. De qua prius cũ loque¬
rer. ipsã p̃cipue fidem com¬
mendare curaui. Atempor a¬
libus eterna breuiter. ante

Expanded text:
tiae, alii sermo scientiae ; ista definitio dividenda est, ut rerum divinarum scientia proprie sapientia nuncupetur, humanarum autem proprie scientiae nomen obtineat: de qua volumine tertio decimo disputavi, non utique quidquid sciri ab homine potest in rebus humanis, ubi plurimum supervacaneae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuens, sed illud tantummodo quo fides saluberrima, quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur: qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est enim scire tantummodo quid homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam, quae non nisi aeterna est: aliud autem, scire quemadmodum hoc ipsum et piis opituletur, et contra impios defendatur, quam proprio appellare vocabulo scientiam videtur Apostolus. De qua prius cum loquerer, ipsam praecipue fidem commendare curavi, a temporalibus aeterna breviter ante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnobis ceternus fecit. ⁊ passuse
in homine. quẽ tempor aliter ges¬
sit. atq a deterna ꝑuexit ad
eandem eternorũ ad oͦptionẽ
pro desse disserui. Uirtutłs q
ipsas quibus in hac tempor ali
mor taditute. prudenter. forait᷑
temperanter. & iuste uiuitur.
nisi adeandẽ lic& tempor alem
fidem. quȩ tamen adeterna
per ducit. referantur ueras
non esse urtut es disserui

Expanded text:
nobis aeternus fecit, et passus est in homine, quem temporaliter gessit, atque ad aeterna provexit, ad eamdem aeternorum adeptionem prodesse disserui: virtutesque ipsas, quibus in hac temporali mortalitate prudenter, fortiter, temperanter, et juste vivitur, nisi ad eamdem, licet temporalem fidem, quae tamen ad aeterna perducit, referantur, veras non esse virtutes .
Abbreviated transcription (Latin):
creature formas patribus apparue¬
rit. int̾rogatisq potiumus. quã¬
tũ sufficere uisũ est. scarũ scrip¬
turarũ locis. nichil aliud quantũ
extimo. diuinorũ sacram̃tor um
modesta & cautt cõsideracio ꝑsua¬
d&. nisi ut temere nõ dicamꝰ. que¬
nã extrinitate ꝑsona. cuilib& pa¬
trũ uł ꝓphetarũ. in aliqͦ corpore
uł similitudine corporis apparue¬
rit. nisi cũ continencia leccionis.
aliqua probabilia circũ ponit
indicia. Ipsa enĩ natura. ut subs¬
tancia uł essencia. uł quo lib&
alio nomine appellandũ est. Id¬
ipsũ quod ds̃ ẽ. quio qͥd illud ẽ. cor¬

Expanded text:
apparuerit: interrogatis quae potuimus, quantum sufficere visum est, sanctarum Scripturarum locis, nihil aliud, quantum existimo, divinorum sacramentorum modesta et cauta consideratio persuadet, nisi ut temere non dicamus quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum vel Prophetarum in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumponit indicia. Ipsa enim natura, vel substantia, vel essentia, vel quolibet alio nomine appellandum est idipsum quod D
Abbreviated transcription (Latin):
ralibus hominũ apparuisse cons¬
pectibus. ut omitit̃ tantẽ latit u¬
dinem scãrũ paginarũ. & tã mul¬
tiplicem earũ intellegenciã. unde
nemo sani capitis ad firmare de¬
b&. nusquã ꝑsonã patris. ꝑ aliqͣm
speciem corporalem. uigilancuim
ocłis de monstratit̃. s ut hoc dixi

Expanded text:
ralibus hominum apparuisse conspectibus; ut omittam tantam latitudinem sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde nemo sani capitis affirmare debet, nusquam personam Patris per aliquam speciem corporalem vigilantium oculis de
Abbreviated transcription (Latin):
spm sc̃m. s atiã patrẽ corporali
specie. siue similitudinẽ mortalibꝰ
sensibꝰ. significacionẽ sui dare po¬
tiusse credendũ est. Quae cũ itu
sint ne in moderacius progrediat᷑.
secłi huiuis uoluminis longitudo.
ea que resttait in consequentibꝰ¬

Expanded text:
sanctum, sed etiam Patrem corporali specie sive similitudine mortalibus sensibus significationem sui dare potuisse credendum est. Quae cum ita sint, ne immoderatius progrediatur secundi hujus voluminis longitudo, ea quae restant, in consequentib
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ inconuenient̾ creditur. atiã
ds̃ pat̾ eo mͦ solere. apparere mor¬
talibus. nisi forte aliquis dic&. Ideo
nõ eẽ uisibilem patrẽ. qr inconspec¬
tu sompniantis. apparuit. Ideo
morses illa omĩa iuigilans uidit:
quasi uͦ uerbũ. ⁊ sapienciã dĩ. ui¬
dit mor̃ses carnalibus ocłis. aud
qui carnẽ istã uiuificat. uł ipse
corporeus. qui uentus dicitur
Quanto minus ille spẽ dĩ. qui om̃iũ
hominũ. & angłorũ m̃tes. in effa¬
bili excellencia. diune substan¬
cie suꝑ greditur : Aud quisquã
tidi p̃cipitetur errore. ut aude
les. patr̾ẽ aut̃ nõ nisi sompniantibꝰ¬
quẽ nenio hominũ uidit. neciuide¬
re potest. aud cũ dormuint ho¬
mines. tunc nõ sunt homines: Aud
quis formare similitudinẽ potest¬
corporis. ad se significandũ ꝑiusa
sompnianciũ. nõ potest formare.
ipsam corporeã ereaturã. ad se
significandũ ocłis uigilanciũ. cũ
eius ipsa subsitoreia. qͦua est ipse

Expanded text:
Non ergo inconvenienter creditur etiam Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis apparuit; ideo Moyses illa omnia vigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis, aut qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut audles, Patrem autem non nisi somniantibQuem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaturam ad se significandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quã uisũ eẽ ꝓpħis. ⁊ ideo solũ de¬
bere intelligi. inusibilem que
nemo hominũ uidit. uł uideri
potest. Itit enĩ narrauit claniel
Aspiciebã inqͥs donec troni posi¬
ti sunit. & uetustus dierũ sedebat.
& idioñtũ eius. quasi nix album.
Et capilli eius. quasi lana munda.
Tronus eius. flãma ignis. Hote eiꝰ
ignis flagrans .&. flumen ignis trã
milia deseruebant ei. & dena mi¬
lia. denũ miliũ adsistebant ei. &¬
uidiciũ conlocauit.: ⁊ libri aꝑtis¬
& cetera. E paulo post. asprerebã
inquid inuisu nocdis. ⁊ ecce cũceli
nubibus. quasi filius hominis. ueni¬
ens erat. & usq adueterẽ dierum
ꝑuenit. Et oblatus ẽ ei. u ipsi cla¬
tus ẽ principatus. & honor. &
regnũ. Et om̃is ppłs tribus hac
lingue ipsi seruient. Potestas eius
potestas &eterna que nõ preteribit
& regnũ eiꝰ nõ corrumpetur.
Ecce p̾at᷑ dans. & filius accipiens. reg¬
nũ sempiternũ.  sunt ambo in
conspectii ꝓphetantis. uisibili specie.

Expanded text:
solum debere intelligi invisibilem quem nemo hominum vidit, nec videre potest? Ita enim narravit Daniel: Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et Vetustus dierum sedebat: et indumentum ejus quasi nix album, et capillus capitis ejus quasi lana munda; thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis flagranmilium seruiebant ei et dena milia denum milium adstabant ei. judicium collocavit, et libri aperti sunt, etc. Et paulo post: Aspiciebam, inquit, in visione noctis: et ecce cum coeli nubibus, quasi Filius hominis veniens erat, et usque ad Veterem dierum pervenit, et oblatus est ei. Et ipsi datus est principatus et honor et regnum; et omnes populi, tribus, et linguae ipsi servient. Potestas ejus, potestas aeterna, quae non praeteribit, et regnum ejus non corrumpetur . Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie.
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilit̾: insinuatã ꝑcreaturã inui¬
sibilem. trinitatis ȩqualitatisn atque
intribu ꝑsonis. unã eandemq substã¬
ciã: Nã nequisquã putitr& sic intona¬
tũ unũ intribꝰ fuisse maiorem. &¬
eũ dm̃ dĩ filiũ utellegendũ. duos aut̃
illos angłos eius qr cũ tres isisunt
inu dũo illic loꝗtur abraham. scã
scriptura futuris tedibꝰ cogitatio¬
nibꝰ atq opinionibꝰ cõtradicendo.
nõ pret̾ nusit occurrere. quando
paulõ post duos angłos. dic̃ ueniᷤ¬
se adloth. In quibꝰ ⁊ lle uir iustus
qui de sodomorũ mcendio meruit
libari. adunũ chĩm loqͥtur. Sic
enĩ loquitur scriptura dicens. Abi¬
it aut̃ dñs. post quã cessauit loque̾
ab abrahã. & abrabã reuersus est
sodomis uesꝑe. Hic ad tenciuᷤᷤ cõsi¬
derandũ est. qd ostendere institui
Cũtribꝰ certe loq bat᷑ abraham. &
eũ dnm singularit̃ appellauit.
Forte in quis aliqui uoiũ extribꝰ ag¬

Expanded text:
visibiliter insinuatam per creaturam vivisibiliter insinuatam per creaturam visibilem Trinitatis aequalitatem, atque in tribus personis unam eamdemque substantiam? 21. Nam ne quisquam putaret sic intimatum unum in tribus fuisse maum Dei Filium intelligendum, duos autem alios angelos ejus, quia cum tres visi sint, uni Domino illic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus cogitationibus atque opinionibus contradicendo non praetermisit occurrere, quando paulo post duos angelos dicit venisse ad Loth, in quibus et ille vir justus qui de Sodomorum incendio meruit liberari, ad unum Dominum loquitur. Sic enim sequitur Scriptura dicens: Abiit autem Dominus postquam cessavit loquens ad Abraham, et Abrabam reversus est Sodomis vespere. Hic attentius considerandum est, quod ostendere institui. Cum tribus certe loquebatur Abraham, et eum Dominum singulariter appellavit. Forte inquit aliquis: Unum ex tribus ag
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuissa.iam illi qͥdicũt ⁊ priusqͣm
deuirgine nasceretur ꝑ suã substrai¬
ciã uisibilem filiũ. qͥd aliud quã ip¬
sũ eẽ clamarent: Qm̃ depatre in¬
qui uit. dictũ est inuisibili soli dõ.
Et tam̃ possem adhuc querere. quo mͦ
ante susceptã carnẽ. habitu est in¬
uentꝰ ut homo. quando qͥdem ei
pedes lotisũt. & humanis epulis.
epulatus est. Quo mͦ istud fieri po¬
terat. cũ adhuc informa dĩ ẽẽt. nõ
rapinã arbitratus est. ẽẽ equalis dõ.
Nũquis enĩ iam semedipsũ exmanie¬
rat formã serui accipiens. insimilitu¬
diẽ hominũ factus. & abttu oiuẽ¬
tu ut homo. cũ hoc quando fecerit.
ꝑ partũ uirgnus nouerimus: Quo¬
modo igitur ante qu̾ã hoc feciss&. ut
uir unus apparuit abrahe. An illa
sorma uera nõ erat: Possem ista que¬
rere. si uir unus apparuisse abrahe.
idemq filius dĩ crederetur. Cũ uͦ
ma tił etite uł potestate maior cete¬
ris. dictus est. cur nõ hoc accipiamꝰ

Expanded text:
m de Virgine nasceretur per suam substantiam visibilem Filium, quid aliud quam ipsum esse clamarent? Quoniam de Patre, inquiunt, dictum est, Invisibili soli Deo . Et tamen possem adhuc quaerere, quomodo ante susceptam carnem, habitu est inventus ut homo: quandoquidem ei pedes loti sunt, et humanis epulis epulatus est? Quomodo istud fieri poterat, cum adhuc in forma Dei esset, non rapinam arbitratus esse aequalis Deo? Numquid enim jam semetipsum exinanierat, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? cum hoc quando fecerit per partum Virginis noverimus. Quomodo igitur antequam hoc fecisset, ut vir unus apparuit Abrahae? An illa forma vera non erat? Possem ista quaerere, si vir unus apparuisset Abrahae, idemque Dei Filius crederetur. Cum vero ma, vel aetate, vel potestate major caeteris dictus est; cur non hic accipiamus
Abbreviated transcription (Latin):
ibi erant. ⁊ quando inde nõcogi¬
ttibamus. & sic̃ in est memoria. mẽ
huic intellegentie. que cogitit¬
tione formatur. quod uerbum
uerum. sine ullius gentis lingua
intus discimus. quando quod noui¬
mus dicimus. Nam reminis cendo
nõ redit adaliquid. & nisi amando
redire nõcurat. nre cogitationis
intuitus. Ita dileccio que uisionẽ
inmemoria constitutt̃. & uisionẽ
cogitationis inde formatt̃. quasi
parentẽ ꝓlemq coniungit. nisi
haber& appa endi scientiã. que¬
sine memoria & intellegentia
nõ potest eẽ quid recte dilige¬

Expanded text:
ibi erant, et quando inde non cogiibi erant, et quando inde non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua intus dicimus, quando quod novimus dicimus; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus: ita dilectio quae visionem in memoria constitutam, et visionem cogitationis inde formatam quasi parentem prolemque conjungit, nisi haberet appetendi scientiam, qusine memoria et intelligentia non potest esse, quid recte dilige
Abbreviated transcription (Latin):
adea que minemoria relinque¬
rat cum alia cogititr&. De
spũ autẽ scõ. nichil in hoc enig¬
mate. quod ei simile uideretur.
ostendi. nisi uoluntutẽ nrãm.
uł amorem seu dileccionẽ. que
ualentior est uoluntts. qm̃ uo¬
lunttis nr̃a que nobis naturalit̃
mest. sic̃ ei res ad iacuerint. uł
occitperint. quibus allicimur
aud offendimur. teti uoitia saf¬
fecciones habob. Quid ergoeNam
quid dicturi sumꝰ uoluntatẽ hnẽm
quando rect̾a est. nescire quid ap¬
petat. quid de uit&. Por rosiseit
ꝓfecto mest ei sua quedã scien¬
sine memoria. & intellegentia
eẽ nõpossit. An uero audien¬
dus est qui spiã dicens lcaritatẽ
nescire. quid agat que nõ agit
ꝑperã.ic̃ ergo in est intelle¬
gentia. iest dileccio. illi memo¬
rie principali. inqua inuenimꝰ
paratũ & reconditũ ad quod co¬
gitado possimus ꝑuenire. quia¬
⁊ de suo ista inuenimus. ibi quan¬
do nos cogittendo inuenimus. &
intelligere aliquid ⁊ amare que

Expanded text:
ad ea quae in memoria reliquead ea quae in memoria reliquerat, cum alia cogitaret. 41. De Spiritu autem sancto nihil in hoc aenigmate quod ei simile videretur ostendi, nisi voluntatem nostram, vel amorem seu dilectionem quae valentior est voluntas: quonostra quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur aut offendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo, est? Numquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei sua quaedam sciensine memoria et intelligentia esse non possit. An vero audiendunescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire, quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus, et intelligere aliquid, etiam et amare quae
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa que substantialiter hab&
in quo e terno sibi uerbo suo
dixit. quodam modo. & ipsum
uerbum eius dm̃. qui necplus
nec minus aliquid hab&. &iam
ipse substtattialiter. quã quod ͤm
illo qui uerbum nõmendaciter.
s& uerasciter genuit. quemad¬
modin potui. non illud iam facie
ad faciem. s& ꝑ hanc similitu dinẽ
menignigmate quantulum eũq
coniciendo uideretur. in me
tribuens om̃e quod scimus. & iã¬
si non inde coritemus. Intelle
gitando enĩ quod uerũ muers¬
mus. hoc maxime intelligere di
ria rursur relinquimus. S &
illa est abstrusior profunditus
nr̃e memorie. ubi hoc &iã. pri¬
mũ cum cogitiremus inuenimꝰ
igignitur uttimũ uerbũ. quͦd
nullius linguesit. Tam quã scien¬
tia descientia. & uisio de uisio¬
ne. & intellegentia quẽ apparꝙ¬
ndem in cogitaitione. de intel¬
legentia que in memoria iam
suerat s& latebat. Qualã & ip¬
sa cogitttio quandã suã memo¬
riã. nisi haber&. nõ reuerteret᷑

Expanded text:
omnia quae substantialiter habet, omnia quae substantialiter habet, in coaeterno sibi Verbo suo dixit quodam modo, et ipsum Verbum ejus Deum, qui nec plus nec minus aliquid habet etiam ipse substantialiter, quam quod est in illo qui Verbum non mendaciter sed veramodum potui, non ut illud jam facie ad faciem, sed per hanc similitudinem in aenigmate, quantulumcunque conjiciendo videretur in memotribuens omne quod scimus, etiamsi non inde cogitemus; intelliggitando enim quod verum invenimus, hoc maxime intelligere dicria rursus relinquimus. Sed illa est abstrusior profunditas nostrae memoriae, ubi hoc etiam primum cum cogitaremus invenimus, et gignitur intimum verbum, quod nullius linguae sit, tanquam scientia de scientia, et visio de visione, et intelligentia quae apparet in cogitatione, de intelligentia quae in memoria jam fuerat, sed latebat: quanquam et ipsa cogitatio quamdam suam memoriam nisi haberet, non reverteretur
Abbreviated transcription (Latin):
picerent. U̾ maxime ꝑrationalen
uł intellectualem ereaturã. que
facta est adiaginem dei. ꝑ quos
uł ut speculum. quantũ possent
si possent cernerent. trinititẽ
dm̃. in nr̃a memoria. intellegen¬
tia uoluntate. Que trra insua
mente naturaliter diumitus ins¬
titutti. quisquis uiuacit̾ ꝑspicra
⁊ quã magnum sit mea unde po¬
test &nam sempiterna. onmutu¬
bilisq natura recoli consprei. cõ¬
cupisci. reminisetiur ꝑmemorĩ
intuetur ꝑ intellegentiã. ampli¬
titur ꝑdileccionem ꝑfecto ripe¬
rit illius sũme trinitatis imagi¬
nem. ad quã sũmã triitatem
rem niuscendam uiuendã dili¬
gendam. ut eã recor detur ea
re quod uiuit. Uerũ ne hanc
imaginem ab eadem trinitatẽ
facitm. ⁊ suo uicio in deterius
cõmutattam. itii eidem compa¬
r& trinituti ut om̃i modo exist¬
m& similem. s& potius in quali¬
cumq istti similitudine. magnã
quoq dissimilitudinem cernat.
quantum satis eẽ uidebatur ad¬
filium. idest dm̃ genitorem qui

Expanded text:
icerent, et maxime per rationalem uel intellectualem creaturam, quae facta est ad imaginem dei, per quod uelut speculum, quantum possent, si possent, cernerent trinitatem deum in nostra memoria, intellegentia, uoluntate. quae tria in sua mente naturaliter diuinitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intellegentiam, amplectitur per dilectionem — profecto reperit illius summae trinitatis imaginem. ad quam summam trinitatem reminiscendam, uidendam, diligendam, ut eam recordetur, eamre quod uiuit. uerum ne hanc imaginem ab eadem trinitate factam et suo uitio in deterius commutatam ita eidem comparet trinitati, ut omni modo existimet similem, sed potius in qualicumque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat, quantum satis esse uidebatur, adFilium, id est, Deum genitorem qui
Abbreviated transcription (Latin):
PERIOE HUN
OPERIS. DUO¬
Decimo. Sazis esi¬
MUS Discernere. ra¬
tionalis mentis officiũ
intempor alibus rebus.

Expanded text:
periore hujus operis duodecimo satis egimus discernere rationalis mentis officium in temporalibus rebus
Abbreviated transcription (Latin):
telligitur ñ audeo. Seruemꝰ onaiora capia¬
tibus i firmiꝰ ĩ firmi. qd̾ possumꝰ. Nõ esta dico
illi trimtati uelud eqͣnda qͣsi ad analogiã a
adrationẽ quandã comparationẽ dirigi¬
dã. Nonħ dico. s qͥd dico : Ecce ĩte triase

Expanded text:
telligatur, non audeo. Servemus majora sapientibus, infirmis infirmi quid possumus? Non ista dico illi Trinitati velut aequanda, quasi ad analogiam, id est ad rationem quamdam comparationis dirigenda. Non hoc dico, sed quid dico? Ecce in te
Abbreviated transcription (Latin):
ndo eũ amortius. Nũqͥd ifiliꝰ resuscitaũ se¬
ipsũ.Restat. suscitat plani: In figura su
corporis. de tẽplo dũ. Soluite tẽplub ⁊ in
tͥ ouo resuscitabo illud. Pofhrino sic̃ ad pa¬
ssionir ꝑtinet anĩam ponrir. sic ad resinre¬
ccionr amam iterũ sunicie. Udeamꝰ si¬

Expanded text:
ndo eum a mortuis. Numquid et Filius resuscitavit semetipsum? Resuscitavit plane. In figura sui corporis de templo dixit: Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud . Postremo sicut ad passionem pertinet animam ponere, sic ad resurrectionem animam iterum sumere: videam
Abbreviated transcription (Latin):
demostrari: iinseparabilit̃ oꝑari. Oci nił
cogitatio ⁊c̃ scientia ꝑtinax atq infidelis. qo
de illa muestate ineffibili mea re dubitas. q̃o
ite unienre potuisti : Foce dico. ecce ĩtro
sillalas nõ  teneres : nͥ ꝑmemoriã. Vnde
eñ scires duas eẽ si sonantẽ scđim. oblitus cẽs
sic cogo c̃umcere. M amfestũ ẽ: habes memo¬
rũ. Quero aliud. habes intella tũ : ħ abeo

Expanded text:
monstrari, et inseparabiliter operari. O carnalis cogitatio, et conscientia pertinax atque infidelis! Quid de illa Majestate ineffabili in ea re dubitas, quam in te invenire potuisti? Ecce dico, ecce interrsyllabas non teneres, nisi per memoriam. Unde enim scires duas esse, si sonante secunda oblitus essessic cogor convincere? Manifestum est, habes memoriam. Quaero aliud: Habes intellectum? Habeo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mnloco sũ: Vnde loco in locũ moueor unde
unerbalo quentis audio. nisi ꝑ aure carnis: linde
oslo quentis udeo nis ꝑocłos carinis habes. cõstat
nee dii satagendũ ẽ de re mamfesta. Ude aliqͥd
habitatorẽ noglexisti: nũquidꝰ ođłs ꝑse ipsum :¬

Expanded text:
in loco sum, unde de loco in locum moveor? Unde verba loquentis audio, nisi per aurem carnis? Unde os loquentis video, nisi per oculos carnis? Habes, constat, nec diu satagendum est de re manifesta. Vide aliquid habitatorem neglexisti? Numquidnam videt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽutid. eñ . si ad nr̃am. Ergo int̃rogo. dissimilẽ
iẽ dico. Nemo dicat. E ece qͥd cõparauit aoe
fui. Longe ista distant. a sĩmis ima: ab inco¬
mit abilib muitabilia. aertantibꝰ enita: Adi¬
oc prs piisi exhibiturũ. aliq̃ tria de mnõftrai¬
o soparttã optiai in sepambilit qua seinostr
saenilia ł lissemdia t intition. mpsoriet sti

Expanded text:
udo in homine. Ergo interrogo, dissimilem rem dico. Nemo dicat: Ecce quod comparavit Deo.fui. Longe ista distant, a summis ima, ab incommutabilibus mutabilia, a creantibus creata, a dihoc me promisi exhibiturum, aliqua tria demonstrata separatim, operata inseparabiliter. Quam sint ista similia vel dissimilia Trin
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs exsilentio largiam᷑. Redi adte ab om̃n sin¬
pitu. tolle te intrate. Uade si habes illie ali id̾
secretariũ dulce conscientiȩ tuȩ ubi nõ ꝑshix¬
pas. ubi non litiges. aut lites pares. ubi uon
dissessiones. ⁊ ꝑ contumaciã mediteris. Ento
mansu&ꝰ ad audiendũ uerbũ. ut intelliga foa
dicꝰturꝰ. Auditui meo dabis exultationẽ s lax¬

Expanded text:
aliquid et silentio largiamur. Redi ad te, et ab omni strepitu tolle te. Intra te vide, si habes illic aliquod secretarium dulce conscientiae tuae, ubi non perstrepas, ubi non litiges, aut lites pares, ubi non dissensiones et pervicaciam mediteris. Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas. Forte dicturus es, Auditui meo dabis exsultationem et la
Abbreviated transcription (Latin):
separabilit̃ de mõ farari. in separabilit̃ opari.
ece neseiebã qͥd eẽt mam̃o tuo. demostrafa mim
dicendo memoria. hoc uerbũ sonꝰ ist. uarista
ꝓ cessit ad aures meas ab am̃o tuo. hoc qͣd ẽ me¬
moria ducite eogtabanis : ⁊ ñ dicebas Erat
diter ũdũ uenerat adme. Ut aut̃ qđ enat intep¬
fenet᷑ adme: decisti ipsũ nom̃. idẽmemoriã.
Aiouu. uii. has sillabas. in nomine memorie audiui.

Expanded text:
separabiliter demonstrari, inseparabiliter operari. Ecce nesciebam quid esset in animo tuo, demonstrasti mihi dicendo, Memoria. Hoc verbum, sonus iste, vox ista processit ad aures meas ab animo tuo. Hoc enim quod est memoria, tacite cogitabas, et non dicebas. Erat in te, et nondum venerat ad me. Ut autem quod erat in te proferretur ad me, dixisti ipsum nomen, id est, Memoria. Audivi: quatuor has syllabas in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
rporales ẽ dumitas. nemo cã tãquã spacio reqͥrat
Ubiꝰ inuisibilis ⁊ inseparabilit̃ adẽ. Nõ i parte
maior in parte minor. s ubiq tota nusquã dun¬
sa. Iuis uid et har qͥs capit hȩc q̃pescamꝰ nos meminer¬
m̃ nos qͥ unde loqͣm᷑. Illud illud quicqͥd ẽ pie credit᷑ pre
sincere cogitet᷑. ⁊ qͣntu dat̾ qͣntũ potest meffabiliter
intolligat᷑. Qui escant uerlui. ceset lingia. cor exti¬
tet᷑ cor illuc leuet᷑. Nonem̃ illud tale qued incor homi¬
nis ascendat. s quo cor hominus ascendat. At tenda¬
mꝰ erratã. Iniusibilia enĩ eiꝰ aoreatura mundi ꝑcu
que facta s̃ intelligant᷑. itellecta conspiciunt᷑:

Expanded text:
itas: nemo eam tanquam in spatio requirat: ubique invisibilis et inseparabiliter adest, non in parte major, non in parte minor, sed ubique tota, nusquam divisa. Quis videt hoc? quis capit hoc? Compescamus nos, meminerimus qui unde loquimur; illud et illud, quidquid est quod De quantum datur, quantum potest, ineffabiliter intelligatur. Quiescant verba, cesset lingua; cor excitetur, cor illuc levetur. Non enim est illud tale, quod in cor hominis ascendat, sed quo cor hominis ascendat. Attendamus creaturam: Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ali quoda cõtactaͣ ad illã incõmutabilitate lucem
cãq infirmitate cõspectu feire ñ ualiuisẽ. ⁊ insuam
quasi egritudiẽ atq langorẽ iterũ iteidisse. ⁊ cõpa¬
rasse se illi sensissẽ. ad huc cõtẽꝑari nõ posse aciẽ metis
suc. lucis sapientie dei. Et qr ll mertasi fecerat. airt¬
ptꝰ asensib corporis:⁊ subreptꝰ indm̃. at ubi qͥda mͦ adeo ad hominre

Expanded text:
quodam contactu ad illam incommutabilem lucem, eamque infirmitate conspectus ferre non valuisse; et in suam quasi aegritudinem atque languorem iterum recidisse, et comparasse se illi, et sensisse adhuc contemperari non posse aciem mentis suae luci sapientiae Dei. Et quia hoc in ecstasi fecerat, abreptus a sensibus corporis et subreptus in Deum; ubi quodam modo a Deo ad hominem
Abbreviated transcription (Latin):
S iñ habes inellectũ nagnosceres qdetes ufti
Uabes hoc intellectũ tĩ: ad io qđ int renes
R euocas tuides ⁊ indendo formaris: ut sciens
dicaris. Terciũ quero. habes memoriã qua
teneas qđ dr̃. habes intellectũ quo intelligis
qdđ tenet᷑. Dehis dnobͣ ngͥro abstẽ. Uoles it¬
ninfti. uintellexisti uolẽs: Plane inqͥt habeꝰ
potes numerare : ñpotes separare ħ gͦria ne

Expanded text:
ellectum, non agnosceres quod tenuisti. Habes et hoc. Intellectum tuum ad id quod intus tenes, revocas, et vides, et videndo formaris, ut sciens dicaris. Tertium quaero: Habes memoriam, qua teneas quod dicitur; habes intellectum, quo intelligas quod tenetur; de his duobus requiro abs te, volens tenuisti et intellexisti? Volens plane, inquis. Habes potes numerare, et non potes separare. Haec ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit. m̃ti aliqͥd insnuauit. Eõsomut transut.
U nde insmuatũ ẽ:  Et̃ insiuatũ ẽ man&. S. hoc q̃ro.
ñ memoria. aliud aut̃ unũ. uocat᷑ memoria. S
ut ħ disceres. ut qͣtuor istas sillabas oꝑareris. unde
oꝑatus es ħ nom̃. q̃d ꝑtin& ad soła uo memoriam:
Oꝑata ẽ. inte ⁊ memoria ut teneres qđ dicebaf.
intellect̾ ut sares qđ tenebas: ⁊ uolantas ut ꝑfer¬
res qđ sciebas. Gras dño do nr̃o. ad uunt nos im
nobis ⁊ iuob̾. Uere dico kearitati nĩe ħ discuti¬
endũ ⁊ insinuandũ. tre̾pidissime aggressus eram.¬

Expanded text:
id insinuavit. Quod sonuit transiit, unde insinuatum et quod insinuatum est manet. Sed hoc quaero, non memoria: illud autem unum vocatur memoria. Sed ut hoc diceres, ut quatuor istas syllabas operareris, unde operatus es? Hoc nomen quod pertinet ad solam memoriam, operata est in te et memoria, ut teneres quod dicebas; et intellectus, ut scires quod tenebas; et voluntas, ut proferres quod sciebas. Gratias Domino Deo nostro. Adjuvit nos, et in vobis et in nobis. Vere dico Charitati vestrae, hoc discutiendum et insinua
Abbreviated transcription (Latin):
ctã trmitatẽ. Et si considrirmꝰ loca au¬
dro diceir q. ĩaius tide id dicã. tam̃
audeo quasi feparabilẽ trmntatẽ: cũ
ilic uenit ad fluũ. ex alioloco. in aliũ
locũ. colũba de celo descẽdit ad t̾ram.
dealio loco maliũ locũ. uoa ipsa patris
nit drt̾ra nec deaqua sonint. s decelo.
ra hexqͣi separant᷑ locis. separantur
officus se parant᷑ oꝑib dicat mͥ aliqͥ: Ostende
inseparabilẽ trinitatẽ. Mem̃to catholicum
ueritate fundata. hoc insnniat ioc noiumꝰ
hoc eredimꝰ. Hoc isi ñ iuideinꝰ oclis ot radr¬
huccorde᷑ qũa diu fidr mundam ipsa tam̃
fidecer tissime ac rbustissinte r tiem

Expanded text:
cultas. Et si consideremus loca, audeo dicere quamvis timide id dicam, tamen audeo quasi separabilem Trinitatem. Cum Jesus venit ad fluvium, ex alio loco in alium locum; columba de coelo descendit ad terram, de alio loco ad alium locum; vox ipsa Patris, nec de terra, nec de aqua sonuit, sed de coelo: tria haec quasi separantur locis, separantur officiis, separantur operibus. Dicat mihi aliquis: Ostende inseparabilem Trinitatem. Memento catholicum stolica veritate fundata, hoc insinuat; hoc novimus, hoc credimus. Hoc etsi non videmus oculis, nec adhuc corde quamdiu fide mundamur; ipsa tamen fide rectissime, ac robustissime retinemus
Abbreviated transcription (Latin):
resufeccione. ut cũ filii tͣatũ sit . inatiuit
⁊ passio: ⁊ resueccio. hec tam̃ tria que ad fil
solũ ꝑtatẽt nrc apatre solo facta s̃. nec asol
flio. s a patre utiq ia filio. Probemꝰ singula
Iudices audisti. Causa ꝓposita ẽ. Testes pa¬
a gentibdici. Doce qđ pmitas. doceo plane adiuuãte dño.
ticelesto iuris recito leccionẽ. Intẽdite Audistisꝓponẽtẽ
e. qͦmͦ eã ⁊ pat̾ fecerit. i filiꝰ fecerit. qũ aui ñ nͥ ad filum
ꝑtineat. qd fec̃ pat̃ ii filiꝰ Paulũ recito. idonrũ iuris diumi

Expanded text:
ut cum Filii tantum sit et nativitas et passio et resurrectio; haec tamen tria quae ad Filium solum pertinent, nec a Patre solo facta sint, nec a solo Filio, sed a Patre utique et Filio. Probemus singula, judices auditis, causa proposita est, testes pragentibus dici: Doce quod promittis. Doceo plane adjuvante Domino, et coelestis juris recito lectionem. Intente audistis proponentem,  eam et Pater fecerit, et Filius fecerit, quamvis nonnisi ad Filium pertineat quod fecit Pater et Filius. Paulum recito, idoneum juris divini
Abbreviated transcription (Latin):
tria. i separatĩ demonstranda : ⁊ inseparabilit̃ oꝑ ancia
Sim ereatura queris. pͥ n te quere. Nõ eñi tu nõ esere¬
atura : Similitudinẽ queris. quesiturꝰ es in peccorẽ.
dedeo eñi loquebaris. cũ qurreres quadã simlituas¬
ñẽ. Detrinitate. uieffabili maiestate. loquebaris. &.
qr defecisti in diuinis. tuãq infirmitatẽ debita
humulitate cõfessꝰ es. Ad humana urnisti. ibi dis¬
cute. Iueris in peccore. queris in sole.queris in st¬
llis. Iuid eñĩ hoꝵ factũ ẽ ad imaginẽ. ismilitudinẽ
dei : Prors familiariꝰ ⁊ meliꝰ. aliquid hoꝵ queri inti
Hominẽ eñi ds̃ fec̃ ad imaginẽ. isimilitudinr̃ sud
In te quere. neforte imago trmitatis habeat aligad
uestigiũ trinitatis .P. qur imago facta longe distans.
smulitudo gañ quedã: ⁊ imago longe distans. Non
multũ distat in filio. Imago tua: tu ipse es hẽen
filiꝰ tuus qd tu natura. substancia. ħ qđ tu ꝑsona
aliꝰ qũa tu. Nõ gͦ homo imago tãquã unigeni¬

Expanded text:
im demonstranda, et inseparabiliter operantia: si in creatura quaeris, in te prius quaere. Non enim tu non es creatura. Similitudinem quaeris. Quaesiturus es in pecore? De Deo enim loquebaris, cum quaereres quamdam similitudinem. De Trinitate ineffabilis Majestatis loquebaris; et quia defecisti in divinis, tuamque infirmitatem debita humilitate confessus es, ad humana venisti; ibi discute. Quaeris in pecore, quaeris in sole, in stella? Quid enim horum factum est ad imaginem et similitudinem Dei? Prorsus familiarius et melius aliquid horum quaeris in te. Hominem enim Deus fecit ad imaginem et similitudinem suam. In te quaere, ne forte imago Trinitatis habeat aliquod vestigium Trinitatis. Et quae? Imago facta longe distans: similitudo tamen et imago longe distans, non Multum distat. In filio imago tua, tu ipse es. Hoc est enim filius quod tu natura. Substantia hoc quod tu, persona alius quam tu. Non ergo homo imago tanquam unigeni
Abbreviated transcription (Latin):
patrr. qut ẽfitere &ia patrẽ natũ. passũ. mo¬
rtuũ resurrexisse. aut illud aut illud dic
Elige inũ ed uob Ego neutrũ eligo. neclinar
illud dico. Hec aliqͥd filiũ facere sine patredico
Quomͦ teiqͥd explicahĩ ab hiꝰ angustiis: Placet

Expanded text:
Patre; aut confitere etiam Patrem natum, passum, mortuum, resurrexisse. Aut illud, aut illud dic: elige unum de duobus. Ego neutrum eligo, nec hoc, nec illud dico. Nec aliquid facere Filium sine Patre dicoQuomodo, inquit, explicaberis ab his angustiis? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
sa trinitate. nõpluraliter s singulari¬
ter dicitur. Qm̃ quippe nc̃ aliud est
deo eẽ. ⁊ aliud magnũ eẽ. sed hoc idem
sicut nõ dicimus tres essentias. sicut¬
essentiã. & unã magnitudinẽ. Essentiã
dico. que usia grece dicitur. quam
usitatius substraitiã uocamus. Dicũt
quidem ulli rpostasm. Sed nescio qͥd
uolunt in ter esse. inter usiam & ỹpos¬
tasm̃. Ita ut pleriq nr̃i qui exgreco
tractant eloquio. dicere cõsuerint¬
miañ. usian. tris. i postasis. Quod est
latine unã essentiã tres substantias. S
quiaͫ loquendi cõsuetudo iã obtinuit
ut hoc intellegatur ut dicimus essen¬
tiã. quod intelligitur cũ dicimus sub¬
staantiã. nõ audemus dicere unã essen¬
tiã tres substroitias. Sed unã essentiã
uł subsiantiam. tres autẽ ꝑsona¬

Expanded text:
sa Trinitate, non pluraliter, sed singulariter dicitur. Quoniam quippe non aliud est Deo esse, et aliud magnum esse: sed hoc idem sicut non dicimus tres essentias, sessentiam et unam magnitudinem. Essentiam dico, quae οὐσία graece dicitur, quam usitatius substantiam vocamus. 10. Dicunt quidem et illi hypostasim; sed nescio quid volunt interesse inter usiam et hypostasim: ita ut plerique nostri qui haec graeco tractant eloquio, dicere consuemian usian tres hypostases, quod est Latine unam essentiam tres substantias. Sed quia nostra loquendi consuetudo jam obtinuit, ut hoc intelligatur cum dicimus essentiam quod intelligitur cum dicimus substantiam, non audemus dicere unam essentiam et tres substantias, sed unam essentiam, vel substantiam, tres autem persona
Abbreviated transcription (Latin):
nemo dubitat. Nõ ttã tres deos s unũ
dm̃ dicimꝰ. eandem ipsã prestantissimã
trinitatẽ. It magnus pater. magnus
filius. magnus ⁊ sps scs. Nec tam̃ dres mag¬
ni .s unus magnus. Nõ enĩ depate solo
& filio ⁊ spĩ scõ scriptũ est. tues ent̃ ds̃
nus. de quo seriptũ est. nemo bonus nisi
iius ds̃. Et enĩ dñsiħe neabillo qͥ
dixerat magister bone. tamquã homi¬
nẽ cõpellans scđm hominẽ ttantũ modo
in tellegeretur. ideo nõ ait. nemo bonus
nisi solus pater. s nemo bonus iusi sõ¬
lus ds̃. In patris enĩ nomine ipse ꝑse
uero & abitus ⁊ loca & tẽpora. nõꝓprie
sed trans late. hac ꝑsonilitudinem di¬
cuntur indeo. Nã & sedere suꝑcherubin
dicitur. quod ad sitũ dr̃. Cabissus ttom¬
quã uestim̃tũ amictus ipsius. quod ada¬
bitũ. Et anni tui nõdefficient. quod ad
tempus. Et si ascendero incelũ tu ibies
quod adlo cũ. Quod autẽ ad faciendũ
attin& fortassis de solo dõ. uerissime

Expanded text:
nemo dubitat; non tamen tres deos sed unum Deum dicimus eamdem ipsam praestantissimam Trinitatem. Ita magnus Pater, magnus Filius, magnus Spiritus sanctus; nec tamen tres magni, sed unus magnus. Non enim de Patre solet Filio, et Spiritu sancto scriptum est: Tu es solus nus; de quo dictum est: Nemo bonus nisi unus Deus . Etenim Dominus Jesus ne ab illo qui dixerat, Magister bone , tanquam hominem compellans, secundum hominem tantummodo intelligeretur, ideo non ait, nemo bonus nisi solus Pater, sed: Nemo bonus nisi unus Deus. In Patris enim nomine, ipse per se vero, et habitus, et loca, et tempora non proprie, sed translate ac per similitudines dicuntur in Deo. Nam et sedere super Cherubin dicitur , quod ad situm dicitur: Et abyssum tanquam vestimentum amictus , quod ad habitum. Et: Anni tui non deficient , quod ad tempus; et: Si ascendero in coelum tu ibi es , quod ad locum. Quod autem ad faciendum attinet, fortassis de solo Deo verissime
Abbreviated transcription (Latin):
UA PROΡTER HI UD Precipue teneamꝰ
Quod autẽ ad aliquid nõ substtoitialiter s. re¬
latiue. Tanttmq uim eẽ eiusdem substã¬
tie. inpatre ⁊ filio & spu scõ. ut quueqͥs
de syngulis. ad se ipsos dr̃. nõpluraliter

Expanded text:
uapropter illud praecipue teneamusquod autem 'ad aliquid', non substantialiter sed relatiue, tantamque uim esse eiusdem substantiae in Patre et Filio et Spiritu Sancto, ut quidquid de singulis ad se ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
bona suit. Illud &iã quod animus tton¬
tũ quia est animus & iam nõdũ eo mͦ
bonus quose cõuertit ad incomutt¬
bile bonũ. sc ut dixi tantũ animus.
Cum tet nobis placeat ut eum om̃i
&iam luei corporee. cũ bene intelli¬
gimus p̾feramus. nõ in se ipso nobis¬
nobis plac&. s& milla arte qua fac¬
tus est. Inde enĩ apꝓbatur factus.
iudetur fuisse faciendus. Nec est
ueritas ⁊ simplex bonũ. Hõ enĩ est
aliquid aliud quã ipsũ bonũ. haͨͤ ꝑ
hoc &iam sũmũ bonũ. Nõ enĩ mi¬

Expanded text:
bona sunt. Illud etiam, quod animus, tanbona sunt. Illud etiam, quod animus, tantum quia est animus, etiam nondum eo modo bonus quo se convertit ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum animus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa arte qua factus est. Inde enim approbatur factus, ubi videtur fuisse faciendus. Haec est veritas, et simplex bonum: non enim est aliud aliquid quam ipsum bonum, ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc agit. & quia ille laudabilis
ꝓfecto iste quihoc nõ agit uitupe¬
rabilis est. Cũ uero hoc agit stu¬
dio.ifit bonius animus. nisi se ad ali¬
quid cõuertut quod ipse nõ est. nõ
potest hoc assequi. Quose autem
cõuerttit anius ut sit bonus animꝰ
& appetit.⁊adipiscitur. Unde sise rur¬
sus auertat fiatq nõbonus. hoc ipso
quo se auertit abono. nsi maneat inse
illud bonũ unde se auertit nõ est qͦse
iterũ siuoluerit emendare cõuertat.
ua ꝓpter nulla eẽnt muttebilia bona.
nisi eẽt in comuttibile bonũ. Cũ traq
audis bonũ hoc ⁊bonũ illud. que pos¬
sunt alias diei &iam nõbona si potueris
sine illis que participatione boni boni
potueris illis de tractis ꝑse ipsum
ꝑ spic ere bonũ. perspexeris bonũ¬
dm̃. E t si amore in heseris. cõtinuo
beatisicaberis. Pudeat autẽ cũ alia
nõ amentur nisi quia bona sunt eis
inherendo nõ amare bonũ ipsũ unde

Expanded text:
qui hoc agit: et quia ille laudabilis, qui hoc agit: et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc non agit, vituperabilis est. Cum vero agit hoc studio, et fit bonus animus, nisi se ad aliquid convertat quod ipse non est, non potest hoc assequi. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non bonus, hoc ipso quo se avertit a bono, nisi maneat in se illud bonum unde se avertit, non est quo se iterum, si voluerit emendare, convertat. 5. Quapropter nulla essent mutabilia bona, nisi esset incommutabile bonum. Cum itaque audis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni potueris illis detractis per se ipsum perspicere bonum, perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificaberis. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde
Abbreviated transcription (Latin):
gruenter monens audientẽ. Ꝙ¬
bonũ carmen canorũ numeris & sen¬
tentus graue. Quid plura. ⁊ plu¬
ra. Bonũ hoc ⁊ bonũ illud. Tolle
melius cũ uere iudicamur. nisi eẽt
nobis in pressa notio ipsius boni secłm
quod & ꝓbaremus aliquid: ⁊ aluit
animus. aud bonus angelus. aud
bonũ celum. s bonũ bonũ. Sicenĩ
forte facilius aduertitur quid uelim
dicere. Cũ enĩ audio uerbi gr̃a. qͦd
dr̃ animus bonus. fic̃ duo uerba siuns
Ita exris uerbis duo quedã intellego
aliud quo animus est aliud quobo¬
nus. Et quidem ut animus eẽt nõ
egit ipse aliquid. Nõ enĩ iam erat ã¬
qui ager& ut cẽt. Ut autem sit
bonus animus iuideo agendũ ee
uoluntate. Nõ quia id ipsũ quod
animus est nõ est aliquid boni. Nam
melior. S& ideo nõdũ dr̃ bonus ani¬
nius quia restat ei actio uoluntatis
quasit prestantior. Quã si neglexe¬
rit iure culpatur. Recte que ch̃
nõ bonus animus. Distat enĩ ab eo

Expanded text:
gruenter monens audientegruenter monens audientebonum carmen canorum numeris et sententiis grave. Quid plura et plura? Bonum hoc et bonum illud: tolle melius cum vere judicamus, nisi esset nobis impressa notio ipsius boni, secundum quod et probaremus aliquid, et aliud animus, aut bonus angelus, aut bonum coelum; sed bonum bonum. Sic enim forte facilius advertitur quid velim dicere. Cum enim audio, verbi gratia, quod dicitur animus bonus, sicut duo verba sunt, ita ex eis verbis duo quaedam intelligo: aliud quo animus est, aliud quo bonus. Et quidem ut animus esset, non egit ipse aliquid; non enim jam erat quod ageret ut esset: ut autem sit bonus animus, video agendum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est aliquid boni; nam melior? sed ideo, nondum dicitur bonus animus, quoniam restat ei actio voluntatis, qua sit praestantior; quam si neglexerit, jure culpatur, recteque dicitur non bonus animus. Distat enim ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
perstringeris. cum dico ueritas.
mane sipotest. S nõ potes. Relabe¬
ris mista solitti. atq t̾rena. Quo
tandem pondere. queso relaberis
nisi sordium contracttrum cupidi¬
tatis uisco ⁊ ꝑegrinationi ercori¬
Nõ amas certe nisi bonum.
Q uia bona est terra altitudine mon¬
cium ⁊ temperamento colliũ. ⁊ pla¬
nicie camporum. & bonũ p̃dium
amenũ. hac fertile.Ibona domus.
paribꝰ membris dispositti. ⁊ ampla &
lucida. & bona animalia animati eor¬
pora. Ꝙ bonus aer modestus & salu¬
bris. Ibonus cibus suauis atq aptꝰ
ualitudimi. Ꝙ bona ualitudo si¬
ne doloribꝰ:⁊ lassitudine. Et bona
facies hominis dimenꝰ sa parilit᷑
& affecta ylariter i luculenter
colorata. Et bonus animus amici.
cõsuetudinis dulcedinis. iamoris¬
fide. & bonus uir iustus. bone
diuicie quia facile expediunt. Et
bonũ celũ cũ sole & luna. ⁊ stellis
suis. Et boni angłi scã obedientia.
Ibona locutio suauiter docens. & cõ¬

Expanded text:
perstringeris, cum dicitur, Veritas, perstringeris, cum dicitur, Veritas, mane si potes: sed non potes; relaberis in ista solita atque terrena. Quo tandem pondere, quaeso, relaberis, nisi sordium contractarum cupiditatis visco et peregrinationis erroriNon amas certe nisi bonum, quia bona est terra altitudine montium et temperamento collium et planitie camporum, et bonum praedium amoenum ac fertile, et bona domus paribus membris disposita et ampla et lucida, et bona animalia animata corpora, et bonus aer modestus et salubris, et bonus cibus suavis atque aptus valetudini, et bona valetudo sine doloribus et lassitudine, et bona facies hominis dimensa pariliter et affecta hilariter et luculenter colorata, et bonus animus amici consensionis dulcedine et amorifide, et bonus vir justus, et bonae divitiae, quia facile expediunt, et bonum coelum cum sole et luna et stellis suis, et boni Angeli sancta obedientia, et bona locutio suaviter docens et con
Abbreviated transcription (Latin):
quosit maior. siue quosit clarior
milies tantũ aud innumerabiliter
Heq hoc est ds̃. Hec sicut cogratnt᷑
angeli mundi spc̃ celestia corpo¬
ra inspirantes adq ad arbitrium
quo seruiunt deo mutantes atq
uersantes. Nec siom̃s cũ sint milia
milium unũ eõlati unũ fiant.
Nec tide aliquid ds̃ est. Nec si eos.¬
dem sp̃c sine corporibꝰ cogites qͦd
quidem carnali cogitutioni difsi¬
cillimũ est. E cce uide si potes oani¬
ma p̃grauata corpore quod corrum¬
pitur. ⁊ honusta t̾renis cogitationibꝰ
multis & uariis. Ecce iuide si potes.
O s̃ uerittis est. Hoc enĩ seriptũ est.
qm̃ ds̃ lux est. Non quomodo isti ocłi
uident. sa quomodo uidet cor. Cum
audit ueritas est. Noli querere quid
sit ueritus. Stitam enĩ se opponent
caligines imaginũ corporalium &
nubila fantasmatũ. ⁊ ꝑturbabuns
serenitatem que primo ictu dilux̃
tibi cũ dicerem uerittis. Ecce impso
primo hictu quo ułut coruscatione

Expanded text:
quo sit major, sive quo sit clarior, quo sit major, sive quo sit clarior, millies tantum, aut innumerabiliter, neque hoc est Deus. Nec sicut cogitantur Angeli mundi spiritus coelestia corpora inspirantes, atque ad arbitrium quo serviunt Deo mutantes atque versantes, nec si omnes, cum sint millia millium , in unum collati unus fiant, nec tale aliquid Deus est. Nec si eosdem spiritus sine corporibus cogites, quod quidem carnali cogitationi difficillimum est. Ecce vide, si potes, o anima praegravata corpore quod corrumpitur, et onusta terrenis cogitationibus multis et variis; ecce vide, si potes: Deus Veritas est . Hoc enim scriptum est, Quoniam Deus lux est : non quomodo isti oculi vident, sed quomodo videt cor, cum audis, Veritas est. Noli quaerere quid sit veritas; statim enim se opponent caligines imaginum corporalium et nubila phantasmatum, et perturbabunt serenitatem, quae primo ictu diluxit tibi, cum dicerem, Veritas. Ecce in ipso primo ictu quo velut coruscatione