comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
misericors et iustus auditor equitatisue de nr̃a
lenitate prescripsit : ut non haberet in eos ius
seueritatis : quos non inuenisset cupidos ultionis:
Clementes autem et mites animos eciam largi¬
tas decet Nichil est enin dignuis: quam ut homo
sui sit auctoris iminitator. et scđm modum
ꝓprie facultatis diuini sit oꝑis executor Ilam
cum aluntur esurientes: uestiuntur nudi. fouen¬
tur infirmi. nonne auxilium dĩ manus explet
ministri: et benignitas serui munus est dñi: qui
cum ad asfectus miscđie sue adiutore non egeat.
Ita suam omnipotenciã temperauit. ut laboribꝰ
hominũ ꝑ homines subueniret: et merito deo
gre referent depiecatis officiis cuius oꝑa uide¬
rentur insamulis Propter quod ipse dñs discipłis
ait Sicluceat lux ur̃a coram hominibꝰ: ut ui¬
dentes oꝑa ur̃a bona. et magnificent patrẽ ur̃m
qui incelis est : ipsi gła inscła scłorũ adcen

Expanded text:
misericors et justus auditor, aequitati suae de nostra misericors et justus auditor, aequitati suae de nostra lenitate praescribit, ut non haberet in eos jus severitatis, quos non invenisset cupidos ultionis. Clementes autem et mites animos etiam largitas decet. Nihil enim dignius est, quam ut homo sui auctoris sit imitator, et secundum modum propriae facultatis divini sit operis exsecutor. Nam cum aluntur esurientes, vestiuntur nudi, foventur infirmi, nonne auxilium Domini manus explet ministri, et benignitas servi munus est Domini? Qui cum ad effectus misericordiae suae adjutore non egeat, ita suam omnipotentiam temperavit, ut laboribus hominum per homines subveniret, et merito Deo gratiae referrentur de pietatis officiis, cujus opera videntur in famulis. Propter quod ipse Dominus discipulis ait: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videntes opera vestra bona, magnificent Patrem vestrum qui in coelis e
Abbreviated transcription (Latin):
est licencia insipientiũ uoluntatũ inet̃ narũ
dolorem transitura penarum: Sidum iuisticie
obsertiancia celebrecur Cuncꝰ torũ se fidelium
corda sc̃ificent : mitescat seuicie. mansuescat
iracundia : remittant sibi homines culpas in¬
uicem suas: nec exactor sit uindicte: qui pe¬
titor est uenie Dicentes enim: Dimitte nob̾
debita nr̃a: sicut et nos dimittimꝰ debitoribus
nr̃is: Durissinus nos uinculis inligamus: nisi
quod ꝓfitemur implemus Unde siꝰ oracionis hu¬
ius sacratissimũ pactum. non tota sui condici¬
one seruatũ est. Nunc saltem conscienciã suam
unus quisq cognoscat: et alienis ignoscendo de¬
licꝰtis. ab solucionẽ suorum obtincat peccatum
Dicente nãq dño Si dimiseritis hominibus
peccata eorum : dimit tet uobis & pater ur̃
qui incelis est: Non longe est abuno quoq quod
poscit cum debenignitate supplicis sentencia
pendeat iudicantis : qui humanorũ p̃cim.

Expanded text:
est licentia insipientium voluntatum in aeternarum est licentia insipientium voluntatum in aeternarum dolorem transitura poenarum, si dum justitiae observantia celebretur, cunctorum se fidelium corda sanctificent. Mitescat saevitia, mansuescat iracundia, remittant sibi omnes culpas invicem suas, nec exactor sit vindictae, qui petitor est veniae. Dicentes enim: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; durissimis nos vinculis illigamus, nisi quod profitemur impleamus. Unde si orationis hujus sacratissimum pactum non tota sui conditione servatum est, nunc saltem conscientiam suam unusquisque cognoscat, et alienis ignoscendo delictis, abolitionem suorum obtineat peccatorum. Dicente namque Dpeccata eorum, dimittet et vobis Pater vester qui in coelis est : non longe est ab unoquoque quod poscit; cum de benignitate supplicis sententia pendeat judicantis. Qui humanarum precum
Abbreviated transcription (Latin):
cari Et non semꝑ indigeat ex poliri: quasi
eciam cautis simis animis necessariũ ẽ: quantu
illius ampluis est expetendũ qui tota forte anni
spacia aut securus. aut neglegentius transier̃
Iuos caritate debita commonemꝰ : ut non ideo
sibimel blandiant᷑ quia nobis conscientie sin¬
guloũ pat̾ere non possunt: cum oculos dĩ fimul
uniuersa ce̾nentes. non abdita locorum: non pari¬
ecum septa sedudant. nec solum ei aeta ee
cogitata uerum & agenda. & cogitanda s̃ cognuita:
Iita uero scientia summi iudicis uste est lide¬
mendus aspectus: cui ꝑuium est omne solidũ.
& aptum omne secrecum. cui obscura darent.¬
nuta respondent. silentium confitentu ponu
sine uoce mens loquit᷑ Nemo pacienciã bonita¬
tis dĩ: de peccatorum suorum inpunitate con¬
tempnat Nec ideo illum estimet non offensũ
quia nec dum est exꝑtuis iratum: Non sunt
ionge uite mortalis inducie: nec duiturna

Expanded text:
cari, et non semper indigeat expoliri. Quod si cari, et non semper indigeat expoliri. Quod si etiam cautissimis animis necessarium est, quanto illis amplius est expetendum, qui tota fere anni spatia aut securius aut forte negligentius transierunt? Quos charitate debita commonemus, ut non ideo sibimet blandiantur, quia nobis conscientiae singulorum patere non possunt, cum oculos Dei simul universa cernentis, non abdita locorum, non parietum septa secludant; nec solum ei acta et cogitata, verum et agenda et cogitanda sint cognita. Ista est sapientia summi iudicis, iste tremendus aspectus, cui peruium est omne solidum et apertum omne secremuta respondent, silentium confitetur, et sine voce mens loquitur. Nemo patientiam bonitatis Dei de peccatorum suorum impunitate contemnat; nec ideo illum aestimet non offensum, quia necdum est expertus iratum. Non sunt longae vitae mortalis induciae, nec diuturna
Abbreviated transcription (Latin):
uando autem dilectissimi ERA .IIII.¬
oportunius ad remedia diuina decurrimꝰ: quã
cum ipsa nobis sacramenta redemptionis nr̃e tem¬
porum lege referuntur: que ut dignius celebre
mus. saluberrue nos quadraguita dierũ ieui¬
nio preparẽmus Non enim hi t̾antum qui ꝑ
mortis xp̃i. resurrecꝰtionisq misteriũ ino¬
uam uitãm baptismo sunt regenerante uen¬
turi : sed eciam om̃s populi renatorum utilit̾
sibi. et necessarie p̃sidium huuis scificacionis
assũmunt: Illi ut que nondum habent ac¬
cipiant : isti ut accepta custodiant: Dicente
namq apło: Qui stat: udeat ne cadat Nemo
tanta est firmitate sufultus: ut de stabiliate
sua debeat eẽ securus Utamur igitur dilectis¬
simi salubrimi temporis uenerabilib institutis:
et solliciore cura cordis nr̃i specula tergamꝰ:
Iuantũ libet enim caste et sobrie mortalis hec
uita ducatur: quodam tamen puluere conuer
ginem conditarum: non ita a fumo totius ua¬
nitatis alienus est. ut nulla possit sorde fus¬

Expanded text:
uando autem, dilectissimi, opportunius ad remedia divina decurrimus, quam cum ipsa nobis sacramenta redemptionis nostrae temporum lege referuntur? Quae ut dignius cemus, saluberrime nos quadraginta dierum jejunio praeparemus. Non enim ii tantum qui per mortis Christi resurrectionisque 165 mysterium in novam vitam baptismo sunt regenerante venturi, sed etiam omnes populi renatorum, utiliter sibi et necessarie praesidium hujus sanctificationis assumunt: illi, ut quae nondum habent, accipiant; isti, ut accepta custodiant. Dicente namque Apostolo: Qui stat videat ne cadat , nemo est tanta firmitate suffultus, ut de stabilitate sua debeat esse securus. Utamur igitur, dilectissimi, saluberrimi temporis venerabilibus institutis, et sollicitiore cura cordis nostri specula tergamus. Quantumlibet enim caste et sobrie mortalis haec vita ducatur, quodam tamen pulvere terrenaginem conditarum non ita a fumo totius vanitatis alienus est, ut nulla possit sorde fus
Abbreviated transcription (Latin):
pristinam penitentiȩ mercennario res¬
cel ebrasse patrem reditum confitentis.
satrimonium enim ꝑditũ: baptisini in¬
sinuat sacramentũ. in quo sunt bona
regnorum cȩlestiũ constituta. Hoc ille
riȩ contagione ꝑdiderat: et longe apa
tre suo id est adõ positus. probrosis actibꝰ
tota feditate polluerat: ac diabolico¬
seruitio mancipatus. cui se ꝑditissima
ꝑditione tradiderat : porcorum hoc est
inmundorum spirituum ceperat exes¬

Expanded text:
pristinam poenitentiae mercimonio rescelebrasse patrem reditum confitentis. Patrimonium enim perditum baptismi insinuat sacramentum, in quo sunt cuncta aedificia coelestium constituta regnorum. Hoc ille riae contagione perdiderat, et longe a Deo suo positus, probrosis se actibus tota foeditate polluerat, ac diabolo mancipatus, cui se perditissima conversatione dediderat, porcorum, hoc est, immundorum spirituum coepit exer
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ elemosinas dare: Et ideo quod
subgero ad hoc proficiat: ut qui saciebat am¬
plius faciat: Qui uero non faciebat. aut for
operacionem inconsuetudinem mittat Snte¬
omnia caritatis contemplatione ad moneo.
ui ototam quadragesinã. et usq ad finem
pasche. castitatem deo auxiliante seruantes
In illa sacro sc̃a sollem pnitate paschali. carita¬
tis luce uestiti: elemosinis de albati. oracio¬
nibus. uigilus. et ieuiniis. uelut quibus dam
celestibus et spiritalibꝰ margarĩtis ornati.
non solum cum amicis. sed eciam in imicis paci¬
fici. Libera et secura conscientia ad altare dñi
accedentes. copus et sangunem eius non ad
iudicium. sed ad remedium possias accipere:¬

Expanded text:
quenter eleemosynam dare. Et ideo quod quenter eleemosynam dare. Et ideo quod suggero, ad hoc proficiat, ut qui faciebat, amplius faciat; qui vero non faciebat, aut fortoperationem in consuetudinem mittat. Eto, caritatis contemplatione commoneo, ut per totam quadragesimam usque ad finem paschae castitatem deo auxiliante seruantes in illa sacrosancta sollemnitate paschali caritatis luce uestiti, elimosynis splendidi, orationibus, uigiliis et ieiuniis uelut quibusdam caelestibus et spiritalibus margaritis ornati non solum cum amicis, sed etiam cum inimicis pacifici libera et secura conscientia ad altare domini accedentes corpus et sanguinem eius non ad iudicium, sed ad remedium possitis accipere
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando dignamur excipere peregrinum:
Ignorantes. inmo non credentes: quod in om¬
nibus ꝑeregruuis excipitur xp̃s Sicut ipse
dixit̾ Hospes fui : et suscepistis me Et quã
diu fecistis uni exminimis istis: miehi fecistis
Haboriosum et fastidiosum nobis est inpau¬
peribus recipere xp̃m : in patria nr̃a: Timeo
ne nobis ille uicem reddat : et non nos reci¬
piat inbeatitudine sua Contempnumꝰ illum
in mundo: ne nos ille iterum contẽpnat incelo:¬
Scdm illud quod ipse dixit Quandiui ñ
nr̃a pauperibus erogentur Ut quod pran¬
suri eramus. non in nr̃is sacculis: sed inius¬
ceribus pauperum reponamus Quia ma manus pauperum¬
nus pauperibus gat᷑ ofilaciũ xp̃s est: ut
quiequid accipit ne inteira pereat: sed chriss¬
incelo reponat Quia quam uis cibus quẽ
pauꝑ accipit consummat᷑: merciͤs tamen
plures ex uobis deo ꝓpiciante. et peregri¬
nos assidue excipere: et pauperibus fre¬

Expanded text:
aliquando dignamur excipere peregrinum; aliquando dignamur excipere peregrinum; ignorantes, imo non credentes, quod in omnibus peregrinis Christus excipitur, sicut ipse dicit, Hospes fui, et suscepistis mdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Laboriosum et fastidiosum nobis est in pauperibus recipere Christum in patria nostra, timeo ne nobis ille iterum vicem reddat, et nos non recipiat in beatitudinem suam. Contemnimus illum in mundo, timeo ne nos ille iterum contemnat in coelo,undum illud quod ipse dixit: Esurivi et non nostra pauperibus erogentur, ut, quod pransuri eramus, non in nostris sacculis, sed in uisceribus pauperum reponamus, quia manus pauperis gazophylacium Christi est. quicquid accipit, ne in terra pereat, in caelo reponitur, quia, quamuis cibus, quem pauper accipit, consumatur, merces tamen plures ex vobis, Deo propitio, et peregrinos assidue excipere, et pauperibus fre
Abbreviated transcription (Latin):
potest : duo sunt bona. Si uero non potest. me¬
lius est elemosinam dare: si possibilitas non
fuerit ieuinandi Elemosina sufficit sibi.
sine ieuinio: Ieuiuiũ uero. sine elemosina ñ¬
pax hominibus bone uoluntatis. Sed quis
erit qui se possit excusare. cum eciam pro
calice aque frigide: mercedem se dr̃is reddi¬
turum eẽ ꝓmis it: Et quare frigide dixcit.
ne forte se posse aliquis pauꝑ delignorum
penuria excusare: aut cerie dicerie seiasculũ
ubi aquam calidam faceret non habere. Deiuq¬
eleg̃i : dicit dñs: Pirange esurienti inquid¬
panem tuum Non dixit integrũ daret
cum faite pauꝑ ille alium non haberet: Sed fran¬
ge inquit. hoc est dicere: eciam si tanta tibi¬
pauptas est. et non habeas nisi unum panẽ:
ex ipso tamen frange et pauperi tribue : et
egenum inquit. et sine tecto induc indomũ
mei. quam excusacionem pretendere poterimꝰ:
qui amplas et spaciosas domos habentes. uix

Expanded text:
potest, duplex bonum est. si uero non potest, mepotest, duplex bonum est. si uero non potest, melius est elimosynam dare. si possibilitas non fuerit ieiunandi, elimosyna sufficit sibi sine ieiunio, ieiunium \'uero sine elimosyna pax hominibus bonae uoluntatis. Sed quis erit, qui se possit excusare, cum etiam pro calice aquae frigidae mercedem se dominus redditurum esse promiserit? et quare frigidae dixit? ne forte se posset aliquis pauper de lignorum penuria excusare aut certe dixerit se uasculum, ubi aquam calefaceret, non habere. deniqelegi, dicit Dominus: Frange esurienti panem tuum. Non dixit ut integrum daret; cum forte pauper ille alium non haberet: sed, Frange, inquit; hoc est dicere, Etiamsi tanta paupertas tibi est, ut non habeas nisi unum panem, ex ipso tamen frange, et pauperi tribue. Et egenum, inquit, ac sine tecto induc in domum vel quam excusationem habere poterimus, qui amplas et spatiosas domos habentes, vix
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃s mei ut in isto legitimo ac sacratissimo tẽpe
erceptis dominicis diebus nullus prandere
presumat. nisi forte ille quem ieuinare in fir¬
mitas non ꝑmittit Quia alus diehiis ieuinare.
aut remedium aut premĩ est Inquadrage¬
sina non ieuinare : peccatũ est Nlio tempore
qui ieunat : accipiet indulgentiã. Inquadra¬
gesima qui potest et non ieuinat: sentiet penã
Et ipse tamen qui ieuinare non preualet: secre¬
cuis sibi soli. aut si alius est infirmus: cum ipso
sibi indomũ suam preparet quod accipiat.
non uelle Sufficiat illi quod ille iciuinare non
preualet: et magis cum gemitu et suspirio animi
ut aliquem sanum roget ad prandiũ : ne sibi
augeat eciam de alteruis gula peccatũ Proeo
tamen quod non potest ieuinare. amplius
debet erogare pauperibus Ut peccata que
non potest ieuinando curare: possit elemosinis
dando redimere Bonum est ieuinare fr̃s mei.
sed melius est elemosinã dare Si aliquis utrũq

Expanded text:
rissimi, ut in isto legitimo ac sacratissimo tempore exceptis dominicis diebus nullus prandere praesumat, nisi forte ille, quem ieiunare infirmitas non permittit, quia aliis diebus ieiunare aut remedium aut praemium est, in quadragesima non ieiunare peccatum est. alio tempore qui ieiunat, accipiet indulgentiam, in quadragesima qui potest et non ieiunat, sentiet poenam. et ipse tamen, qui ieiunare non praeualet, secretius sibi soli aut, si est alius infirmus, cum ipso sibi in domu sua praeparet, quod accipiat, nare non uelle. sufficiat illi, quod ipse ieiunare non praeualet, et magis cum gemitu et suspirio et animi ut aliquem sanum roget ad prandium, ne sibi augeat etiam de alterius gula peccatum. Pro eo tamen, quod non potest ieiunare, amplius pauperibus erogare debet, ut peccata, quae non potest ieiunando curare, possit elimosynas dando redimere. bonum est ieiunare, fratres, sed melius est elimosynam dare. si aliquis utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
peccata peccanti: in de indulgentiam eacbi¬
bet confitenti. O magnificum bonitatis
diuine thesaurũ: õ singulare elementis¬
sumi iudicis institutũ. Eũ apud sȩculi
uidicem confessus statim dirigitur ad
penã: apud dñm confitens mox ꝑgit ađ
ueniã. Cui ẽ honor & gloria: insecula scłoꝵ¬

Expanded text:
peccata peccanti, inde indulgentiam epeccata peccanti, inde indulgentiam ebet confitenti. O magnificum bonitatis divinae thesaurum! O singulare clementissimi Judicis institutum! Cum apud saeculi Judicem confessus statim dirigitur ad poenam, apud Dominum confitens mox pergit ad veniam, cui honor, et gloria in saecula s
Abbreviated transcription (Latin):
preuaricacionis oꝑculũ Nota quidem
sunt deo: cuncꝰta que egerimꝰ: Quȩ
et si non docerit linqua : non potest ce¬
lare conscientia. Fatet quippe ei om̃ẽ
quod clausum est: et oculis eius aꝑtũ
ẽ: quic quid in cogitationibus nostris uid&¬
obstrusũ. Ergo cũ om̃ia nouerit: non quęrit
ꝓ ignorantia confessionẽ. sed ꝓ misericorelia con
fessorum. Hȩc igitur agnoscentes dilectis summi
unus quisq se reum poffeicia confessionis insti¬
tuat. causamq suam semet ipso ac cusante
conponat: Dietet in se sub seueritate senten¬
Iuis quis enim illum cupit haliere misericor¬
dem : exerceat in se ipse censuram: Totum qđ
timetis fi& ueniabile: si in uobis inuenta fu
nis oculis hominũ conscientia: uult tamen¬
ferre. Pęnitentiȩ in quã est: que sub uno
publicat confitentem: inde confessũ efficit
in nocentem. Hinc reatũ non de negat. in¬
de crimen excusat. Hinc obiecit propria

Expanded text:
praevaricationis opericulum. Nota quidem praevaricationis opericulum. Nota quidem sunt Deo cuncta quae gerimus, quae etsi non dixerit lingua, non potest celare conscientia; Patet quippe ei omne quod clausum est, et oculis ejus apertum est quidquid in cogitationibus nostris obstrusum videtur. Ergo cum omnia noverit, non quaerit pro ignorantia confessionem, seinvenire. Haec igitur agnoscentes, dilectissimi, unusquisque serenum per officia confessionis instituat, causamque suam semetipso accusante componat, dictet in se sub brevitate sentenquisquis enim illum cupit habere misericordem, exerceat in se ipse censuram. Totum autem quod timemus fiat veniabile, si in vobis inventa fue divinis oculis hominum conscientia, vult pelare. Poenitentia itaque est, quae uno publicat confitentem, inde confessum revocat innocentem: hinc reatum nundinat, inde crimen excusat: hinc objicit propius
Abbreviated transcription (Latin):
quibus fuerat priuatus obtinuit : ac pri¬
oris substantie possessione ꝑmansit
usq peccasti: reuertere et exmortuo reuiuiscȩ.
bonus pastor erreotem. et amplius de inuenta
quam non deꝑdita gratulatur Ipsamq hi¬
ac diuersorio prisce habitacionis includit:
eccła uehementer inquirit Hucernam ac¬
cendit : domum scopis emundat Et cũ inue¬
Nulla enim debemus desperatione de t̃reri:
cum specialit hanc parabolam in ꝑsona peni¬
tentis uideamꝰ aptari Ipso dño manifestiꝰ
de clarante : et dicente: Dico uobis Sic
erit gaudiũ incelis coram angelis dĩ: suꝑ
unum peccatorem penitentiã agentem
Dedit ergo dñs penitentibꝰ uiam regres¬
sionis: et eos qui amalis fuĩsse ad pristina
bona conuertunt: destinauit in sortem
iustorum: Igitur bem̃i siquis int̾nos gra¬
uium scelerum contagione maculatus
sit : siquis sordidarũ uoluptatũ sit
peste pollũt̾: pandat misericordi dño
sue iniquitatis archãnũ. aꝑiat internę

Expanded text:
rioris possessionis remansit. ater, revertere, et ex mortuo revivisce, em suam bonus pastor errantem, et amplius de inventa, quam de non perdita gratulatur. Humeris ream diversorio priscae securitatis includit:vehementer inquirit, lucernam accendit, domum scopis emundat, et culla enim debemus desperatione deterreri, cum specialiter hanc parabolam in persona poenitentis videamus aptari, ipso Domino manifestius declarante, et dicente: Dico vobis, sic erit gaudium in coelis coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente . Dedit ergo Dominus poenitentibus viam egressionis, et eos qui a malis suis se ad pristina bona convertunt, destinavit in sorte justorum. Igitur, charissimi, si quis inter nos gravium scelerum cogitatione maculatus sit, si quis sordidarum voluntatum sit peste pollutus, expandat misericordi Deo suae iniquitatis arcanum, aperiat internae
Abbreviated transcription (Latin):
nes plerunq sibi homines salsas fac̾iunt: quã
ueras inueniunt Ueruntamen quis est qui
dicat. ideo non ignoui ueniam pecenti. quia me
ualitudo impediuit: aut quia manus qua por¬
rigerem non fuit Dimitie: ut dimittat᷑ tibi:
Cordis hoc opus est : nullum uel carns suȩ menl¬
brorum in adiutiium anime assummit᷑: ut hoc
impleat quod rogatur: Uoluntate agitur: uolun¬
tate ꝑficttur fac securus: da securus Nichil
incorpore dolebis: nichil indomo minus ba¬
bebis lam uero fr̃s uidete quid mali sit: ut pe¬
tenti fr̃i non ignoscat. cui predicꝰtum est ut ini¬
micum ad huc diligat. Quecum ita sint: et cũ
qui saltm his diebus inimicisias non uult sinire.
quas numquam debuit exercere Ipso dño nr̃o¬

Expanded text:
nes plerumque sibi homines falsas faciunt, quia nes plerumque sibi homines falsas faciunt, quia veras non inveniunt. Verumtamen quis est qui dicat: Ideo non ignovi veniam petenti, quia me valetudo impedivit, aut quia manus qua porrigerem non fuit? Dimitte, ut dimittatur tibi. Carnis hic opus nullum est, nullum vel carnis suae membrum in adjutorium animae assumitur, ut hoc impleatur quod rogatur. Voluntate agitur, voluntate perficitur. Fac securus, da securus, nihil in corpore dolebis, nihil in domo minus habebis. Jam vero, fratres, videte quid mali sit, ut poenitenti fratri non ignoscat, cui praeceptum est ut inimicum adhuc diligat. Quae cum ita sint, cum qui saltem his diebus inimicitias non vult finire, quas nunquam debuit exercere. SERMO CCX
Abbreviated transcription (Latin):
St̃t eciam in animo placabili et humili: miseri¬
cors ignoscendi facilitas Pecat ueniam: qui
fecit iniiriam Dat ueniam qui accepit iniu¬
riam: ut non possideamꝰ᷑ a satana cuus trium¬
phus est disserisio xp̃ianorũ Et hec enim mag¬
ni lucri elemosina est: debitũ relaxare conseruo
ut tibi relaxet᷑ a dño Utrumq opus bonum:
celestis magister discipulis cominendaũ dicens
Remittite : et remit tet̃ uobis Date : et da¬
bitur uobis Mementoit scrui illius: cui om̃e
debitum dñs eius quod donauerat replicaũit:
ia conseruo ipso debenti sibi centum denarios.
mdscdĩam non rependit: quam de talentorum
decen milibus que debebat accepit: In hoc genere
tas  tota sacultas est Sotest quisq dicere ne
stomachus doleat. ieuinare non possum Potest
eciam dicere uolo dari pauperi : sed unde non:
hãheo aut tantum habeo: ut tim eam egere si.
dedero Quamq et in his operibus excusacio¬

Expanded text:
Sit etiam in animo placabili et humili miseriSit etiam in animo placabili et humili misericors ignoscendi facilitas. Petat veniam, qui fecit injuriam: det veniam, qui accepit injuriam: ut non possideamur a satana, cujus triumphus est dissensio Christianorum. Et haec enim magni lucri eleemosyna est, debitum relaxare conservo, ut tibi relaxetur a Domino. Utrumque opus bonum coelestis magister discipulis commendavit dicens: Remittite, et remittetur vobis; date, et dabitur vobis . Mementote servi illius, cui omne debitum dominus ejus quod donaverat, replicavit, quia conservo ipse debenti sibi centum denarios misericordiam non rependit, quam de talentorum decem millibus quae debebat accepit . In hoc genere tas tota facultas est. Potest quisque dicere: Ne stomachus doleat, jejunare non possum. Potest etiam dicere: Volo dare pauperi; sed unde, non habeo: aut tantum habeo, ut timeam egere, si dedero. Quanquam et in his operibus excusatio
Abbreviated transcription (Latin):
Quadraginta ipse dñs: testimoniũ habens. alege
et ꝓpħis. Inde cum his duobus : in montib se osten¬
dit: Nos autem quia tam longum ieuiniũ ꝑpecrare
non possumus: ut ꝑ tot dies et noctes nichil alimen¬
torum sicut illi accipiꝰmus. salti quantũ possumꝰ
faciamus Ut exceptis diebus ꝑ quos certis decau¬
sis mos eccłe ꝓhibet ieuinare: dño deo nr̃o uel.
cotidiano. uel crebro ieiuinio placeamꝰ: Sepe gͦ¬
dilectissimi: cogitate quod scriptum est: Post
concupiscencias trias non eas Iuod salubrimũ
preceptum: si omni tẽpore obseruandũ est quan¬
to amplius his diebus. quando ita turpe est
si cupiditas nr̃a adusitatas lecetur in lecebras :
ut merito culpetar qui non restrincerit usi
quod uobis partius uiuendo subtrahitis: incelesti
thes auro reponatis Iccipiat esuriens xp̃s: quod
ieuinans minus accipit xp̃ianus Castigacio uo¬
lenitis: fiat sustentacio non habentis Copiosi uo
luntario inopia: fiat necessaria in opis copia:

Expanded text:
quadraginta ipse Dominus testimonium habens a Lege et Prophetis. Inde cum his duobus in monte se ostendit. Nos autem qui tam longum jejunium perpetuare non possumus, ut per tot dies et noctes nihil alimentorum, sicut et illi, accipiamus, saltem quantum possumus faciamus; ut exceptis diebus per quos certis de causis mos Ecclesiae prohibet jejunare, Domino Deo nostro vel quotidiano vel crebro jejunio placeamus. Sed dilectissimi: cogitate quod scriptum est, Post concupiscentias tuas non eas . Quod saluberrimum praeceptum si omni tempore observandum est, quanto amplius his diebus, quando ita turpe est si cupiditas nostra ad inusitatas laxetur illecebras, ut merito culpetur qui non restrinxerit usitquod vobis parcius vivendo subtrahitis, in coelesti thesauro reponatis. Accipiat esuriens Christus, quod jejunans minus accipit christianus. Castigatio volentis, fiat sustentatio non habentis. Voluntaria copiosi inopia, fiat necessaria inopis copia.
Abbreviated transcription (Latin):
quod amplius quam ꝑ anni cetera spacia: nos ora¬
cionibus atq ituinus animam bumiliare : et co pus
certis diebus hoc facere debeamus Et quanto cre¬
briuis. tanto utiq melus Quia et qui concessa
inmoderate appetit: qui concessit offendit Oratio
quippe spiritalis res est: et ideo tanto est acceptior:
quanto magis sue nature implet affecꝰtum Tanto
autem magis spiritali opere funditur: quanto animꝰ
qui eum fundit acarnali uoluntate suspenditur.

Expanded text:
quod amplius quam per anni caetera spatia, nos orationibus atque jejuniis animam humiliare, et corpus certis diebus hoc facere debeant; et quanto crebrius, tanto utique melius: quia et qui concessa immoderate appetit, eum qui concessit offendit. Oratio quippe spiritualis res est, et ideo tanto est acceptior, quanto magis suae naturae implet effectum. Tanto magis autem spirituali opere funditur, quanto magis animus qui eam fundit, a carnali voluptate suspenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
testimonus legis : non potestate uirtutis Hut
hoc ipso et hominem plus honoraret: et ad uersa¬
rium plus puniret: cũm hostis generis humani.
non quasi adeo: sed iam quasi ab homine uince¬
cincti lumbos mentis ur̃e inucritate. et calciati
pedes inpreparacione euangelii pacis In omnibus
sumentes scutum fidei: in quo possitis omnia
tela maligni ignea extinguere : et galeam salu
dilectissimi quam potentibus nos telis. quã in¬
pide ꝓpositum nobis certamen in eamus: nec eo
abstinentiam putemus eẽ. secꝰ tandam. Parum
est enini si carnis substantia tenuatur. et animi
fatitudo non alitur Nfflicto paululũ exte¬
riore homine. reficiatur interior: et sub trac
ta saturitate corporis spiritalibꝰ mens deli¬
ciis roboretur. Circum spiciat se oñis anima
p̃iania : et seuero ex amine cordis sui uitra
discuciat᷑. Uideat nequid sibi discordie un¬
heserit: nequid cupiditatis insederit Om̃is

Expanded text:
testimoniis legis, non potestate virtutis; ut testimoniis legis, non potestate virtutis; ut hoc ipso et hominem plus honoraret, et adversarium plus puniret, cum hostis generis humani non quasi a Deo jam, sed quasi ab homine vincecincti lumbos mentis vestrae in veritate, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis, in omnibus sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela maligni ignea exstinguere, et galeam saluti . Videte, dilectissimi, quam potentibus nos telis, quam inpide propositum nobis certamen ineamus: ut in isabstinentiam putemus esse sectandam. Parum enim est si carnis substantia tenuatur, et animae fortitudo non alitur. Afflicto paululum exteriore homine, reficiatur interior; et subtracta carni saturitate corporea, spiritalibus mens deliciis roboretur. Circumspiciat se omnis anima Christiana, et severo examine cordis sui interna discutiat. Videat ne quid ibi discordiae inhaeserit, ne quid cupiditatis insederit. Cas
Abbreviated transcription (Latin):
di lectissimi. licet om̃i tempore salubrit᷑ assum¬
matur: ut ꝑ uigiles hostes incessabili superent᷑
industria Nunc tamen sollicitius expetenda
est: et studiosius instruenda : quando et ipsi
Inquorũ obseruancia om̃s preterite desidie
castigantur : om̃s neglegentie diluuntur. Nd
hoc totam uim sue malignitatis intendunt.
ut celebraturi sc̃m pascħa dñi: in aliquo inue¬
amur indigni Et unde nobis obtinenda erat
ꝓpiciacio : inde contrahatur offensio. Accedentes
ad diligentiorem dñi seruitttẽ. ad pugnas tẽp¬
tacionum animos preparemꝰ: et intelligamus
quanto studiosiores pronr̃a salute fuerimus.
tanto nos uehemencius ab aduersariis inpeten¬
dos S ed focrcio est qui in nobis est: quam qui
aduersum nos est Et ꝑ ipsum ualidi sumus:
inciuius uirtute considimus Quia obhoc serꝑ¬
dñs temptari a temptatore ꝑmisit: ut euius
munimur auxilio. eius erudirem exemplo:
uicit enim aduersarum ut audistis dilectissum

Expanded text:
dilectissimi, licet omni tempore salubriter assumatur, ut pervigiles hostes incessabili superentur industria, nunc tamen sollicitius expetenda est, et studiosius instruenda, quando et ipsi in quorum observantia omnes praeteritae desidiae castigantur, omnes negligentiae diluuntur, ad hoc utique totam vim suae malignitatis intendunt, ut celebraturi sanctum Pascha Domini, in aliquo inveniantur immundi; et unde eis obtinenda erat propitiatio, inde contrahatur offensio. CAP. III. Aad diligentiorem Domini servitutem, quia tentationum animas praeparemus; et intelligamus quanto studiosiores pro nostra salute fuerimus, tanto nos vehementius ab adversariis impetendos. Sed fortior est qui in nobis est quam qui adversum nos est, et per ipsum validi sumus, in cujus virtute confidimus: quia ob hoc Dominus se tentari a tentatore permisit, ut cujus munimur auxilio, ejusdem erudiremur exemplo. Vicit enim adversarium, ut audistis,
Abbreviated transcription (Latin):
lege fuerunt: & tamen hii qui indñi aduentu
nocati sunt ad celorũ regnũ: sine aliqua tar¬
ditate ꝑuenerunt. Eundem ergo denarium accipiunt:¬
qui laborauerunt adundecimam. quẽ expec tauerunt
toto desiderio. qui laborauerunt adprimam Quia e¬
qualem uite eterne recributionem sortiti sunt: cũ
his qui mundi inicio uocati fuerant: hii qui in
mundi fine ad dñm uenerunt. Qui est honor et gła.¬

Expanded text:
lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pequi laboraverunt ad undecimam, quem exspectaverunt toto desiderio et qui laboraverunt ad primam: quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt, cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. » Et item: «
Abbreviated transcription (Latin):
quia fructũ diuini oꝑis non sectatur. Qui uero
& usq ad etatem ultimã. deo uiuerȩ neglexerit.
quasi usq ad undecimã ociosus stecit. Unde recte
usq adundecimã torpentibꝰ dicitur Quid hic sta¬
tis totadie ociosi: Icsi aꝑte diceret Et si deo ui¬
uere inpucricia. et uiuentute noluistis: saltim
inultima etate resipiscite et adiuaͣm uias cum
iam laboraturi multũ non estis: uel sero uenite
& tales ergo pat̾ familias uocat: Et plerumq an¬
te remunerant᷑. qui prius ad regnum decorpore
exeunt : quam hi qui inpuericia uocati. eẽ uide¬
bantur Snnon adundecimam uenit latro. qui
& si non habuit ꝑ ecatem: habuit sero tamen ꝑ penã:
qui dñi incruce confessus est: Et pene cum uoce
sententie sp̃m exalauit uite. Anouissimo autẽ
reddere denarium pat̾ familias cepit: qui ad
paradisi requiem prius latronem quã petrum
uocauit. Quanti patres ante legem. quanti sub

Expanded text:
quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub
Abbreviated transcription (Latin):
telligitur: inqua udiit sol ablato axe descen¬
dit. quia etas acalore iuuentutis deficit. U̾n¬
decima uero etas est : que decrepita. ueterana
dicitur. Unde grece ualde seniores. geruntas
eẽ insinuent: quos ꝓfectiores uocant. Quia
ergo aduitam bonam alius inpuericia alĩ
in adolescentia. alius iniuuentute. alius in senectute.
alius indecrepita etate ꝑ ducit᷑ : quasi diuersis ho¬
ris oꝑarii aduineam uocant᷑. Mores ur̃os fr̃s aspicite:¬
& si iam dĩ oꝑarii estis uidete Pensat unus quisq
quid agat : & consideret si indñi uineant laborat.
Iui enim in hac uita ea que sua sunt querit: ad¬
huc ad dñi uineam non uenit. Ille namq dño labo¬
rał  qui non sua. sed lucra dñica cogitat: Qui
zelo caritatis studio pietatis inseruiunt : animabus
lucrandis inuigilant: ꝑ ducere. et alios secũ adu
tam festine̾nt Llam qui sibi uiuit. qui carnis sue
uoluptatibꝰ pascitur recte ociosus redarguitur

Expanded text:
telligitur, in qua sol velut ab alto axe descentelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valde seniores, non γέρονesse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur. Mores ergo vestet si jam Dei operarii estis videte. Penset unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tura laborare adundecimã uero gentiles uo¬
cantur: quibus et dicitur Iuid hic statis to¬
tadie ociosi: Qui enim transacto mundi
glexer̃ quasi tõtadie ociosi stabanit᷑. Pensate
tr̃s : quid inquisiti respondeant: Dicunt enĩ
quia nemo nos conduxit Hullus quippe
adeos patriarcha. nullus ꝓpħa. uenerat Et
quid est dicere. ad laborẽ nos nemo condirẽ.
nisi utte nobis uias nemo p̃dicauit: Quid
ergo nos abono opere cessantes in excusatiqne nr̃a
dicturi sumus. qui pene amatrisutero. fidem
uenimus : qui uerba uite abipsis cunabulis au¬
easdem diuersitates horarum etiam adunum¬
quemq hominem ꝑ etatum momenta distingue¬
re: Mane quippe intellectus nr̃i: puericia est
Hora autem tertia: ad olescentia intelligi potest:
quia quasi iam sol inaltum ꝓficit: dum calor
etatis crescit Sexta uero iuentus est: quia
uelut incentro sol figitur: dum in ea plenitu¬
do roboris solidatur Nona autem senectus in¬

Expanded text:
tura laborare. Ad undecimam vero gentiles votura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi, qui enim transacto tam loneglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Pensate, fratres, quid inquisiti respoQuia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis aueasdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus in
Abbreviated transcription (Latin):
ra tercia anoẽ : usq ad abraham Sexta quoq ab
abraham : usq ad moiseñ: Hona autem a moisen :¬
usq ad aduentũ dñi Undetima uero abaduentũ
dñi: usq infuem mundi Inqua p̃dicatores scĩ
apli missi sunt : qui mercedem plenã. et tarde
uenientes: acceperunt: Na erudiendã ergo dñs ple¬
bem suam. quasi ad excolendã uincã suam: nul¬
lo tempore destitit operarios mittere Quia &
prius ꝑ patres : et post modũ ꝑlegis doctores et
ꝓpħas. ad extremũ uero: ꝑ apostolos Dũ pleb̾
sue mu excoluit : quasi ꝑ operarios inuinet
cultura laborauit: Quam uis inquõ libetꝰ. uel
mensura quisquis cũ fide recꝰta bone actionis
eatitit: huius uinee operarius fuit O perator
ergo mane: horae tercia. sexta et nona antiquus
ille et hebraicus populus designat᷑. qui in electis
suis abipso mundi exordio dũ recta fide dm̃
studuit cõlere: quasi non destitit inuince cul¬

Expanded text:
vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius prophetas. Ad extremum vero per apostolos, dum plebi suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae culturae opera laboravit, quamvis in quolibet modulo, vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit, hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane hora tertia, sexta et nona, antiquus ille et Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recte Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cul
Abbreviated transcription (Latin):
n ex planatione sua multa ad loquendũ. sc̃i euan¬
gelii lectio postulat: Quam uolo si possum
subbreuitate ꝑ  tringere. ne uos et ex tensa ꝓcessio
et ꝓlixa expositio onerare uideatur Dgnum cele
rum patri familias simile dicitur. qui ad excolen¬
dam uineam suam operarios conducit. Quis ergo
patriᷤᷤ familias similitudinẽ rectius tenet: quam
conditor nr̃ qui regit quos condidit. et electos suos
sic et in hoc mundo possidet : quasi subiectos dñs in
domoͦ Qui habet uintam: uniuersam scilicet eccłan
Que ababd iusto. usq ad ultimũ electum: qui in
fine mundi nasciturus est: quot scõs ꝓtulit. quasi
tot palmites misit Hic itaq pater familias. ad ex¬
colendam uineam suam. mane. hora tercia: et sexta.¬
et nona. & undecima: operarios conduxit Quia  mu¬
di huius inicio. usq infinem ad erudiendã plebẽ
fideliũ : predicatores congregare non destitit Ma¬
ne et enim mundi fuit : ab adam usq ad noe: ho

Expanded text:
n explanatione sua multa ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. rum patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet, quam conditor noster, qui regit quos condidit et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos dominus in domo; qui habeat vineam, universam scilicet Ecclesiam, quia ab Abel justo usque ad ultimum electum qui in fine mundi nasciturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora
Abbreviated transcription (Latin):
culum mentis obnubilant: abstergendo sedulo et
conscienciam suam: seq ante se statuat proprii
censura iudicii. Uideat si insecreto cordis sui sillã
concuspiscentia carnis inpugnat. si humilia ñ
spernit: si alta non appecit. si iniquo non delec¬
tatur lucro. si in moderato rerũ suarũ non gaudet
augmento: si deniq aliena felicitate non uritur.
aut inimici miseria non lece̾tur Et cum garũ
ꝑ turbacionũ nichil inse forte reppererit: sincero.
disquirat examiine qualiũ cogitacionum specie
frequentetur : et utrum nullis uanitatũ ima¬
giubus ad qui escat. uel quam cito animum
abhis que noxie blandiuntur abdicat Nam
nullis in lecebris moueri: nullis cupiditatib
titillari. noñ istuis uite que tota temptacio
est. etꝰ qua nimiũ uincitur. qui uinci ab eadem
non ueretur Suꝑbum est enim de non peccandi
facilitate presumere. cum hoc ipsum presũp¬
sisse peccasse sit: Dicente beato iohanne apło

Expanded text:
culum mentis obnubilant, abstergenda sedulo et culum mentis obnubilant, abstergenda sedulo et conscientiam suam, seque ante se statuat proprii censura judicii. Videat, si in secreto cordis sui illam, concupiscentia carnis impugnat, si humilia non spernit, si alta non appetit, si iniquo non delectatur lucro, si immoderato rerum suarum non gaudet augmento, si denique aliena felicitate non uritur, aut inimici miseria non laetatur. Et cum harum perturbationum nihil in se forte repererit sincero disquirat examine qualium cogitationum specie frequentetur; et utrum nullis vanitatum imaginibus acquiescat, vel quam cito animum ab iis quae noxie blandiuntur 154 abducat. Nam nullis illecebris commoveri, nullis cupiditatibus titillari, non est istius vitae, quae tota tentatio est , et qua nimirum vincitur, qui vinci ab eadem non veretur. Superbum est enim de non peccandi facilitate praesumere, cum hoc ipsum praesumpsisse peccatum sit, dicente beato Joanne apostolo:
Abbreviated transcription (Latin):
et in id uoluntates nr̃as. actionesq diriere qdđ
diuine nouimus placere iusticie Sed cum hĩi
apppinquant dies. quos inlustriores nobis salutis
nre sacram̃ta fecerunt: diligenciort sollicitudi
da est disciplina uirtutum: Ut sicut ipsa mis¬
teria quadam sui parte maiora sunt. Ita &
nr̃a obseruaticia suꝑat: inaliquo consuetus¬
Sinem suam Et cui festiuitas est celebranda
sublimioꝵ: ipse quoq inea repperiat᷑ ornaciord
Sienim racionabile et quodã modo religiosum
uide ⁊ ꝑ diem festum inuestitu nitidiore ꝓdire.
et habitu corporali hilaritatem mentis ostendere: si
anima xp̃iana que uerum uiuũq templũ dĩ est.
speciem suam prudenter exornet: et redemptionis
sue celebratura sacramentũ omni circũspecꝰtione
duplicis cordis ruga dedecoret Nam quid ꝓd est
honestatis formam preferens cultus ex terioꝵ si in¬
teriora hominis aliquorũ sordeant contaminacione
uiciorum Om̃ia igitur quae animi puritatẽ et spe¬

Expanded text:
et in id voluntates nostras actionesque dirigere, quod divinae novimus placere justitiae; sed cum ii appropinquant dies quos illustriores nobis salutis nostrae sacramenta fecerunt, diligentiore sollicitudinda est disciplina virtutum: ut sicut ipsa mysteria quadam sui parte majora sunt, ita et nostra observantia superet in aliquo consuetudinem suam; et cui festivitas est celebranda sublimior, ipse quoque in ea reperiatur ornatior. Si enim rationabile et quodammodo religiosum videtur per diem festum in vestitu nitidiore prodire, et habitu corporis hilaritatem mentis ostendere; si anima Christiana, quae verum vivumque Dei templum est, speciem suam prudenter exornet, et redemptionis suae celebratura sacramentum, omni circumspectione t, aut duplicis cordis ruga dedecoret? Nam quid prodest honestatis formam praeferens cultus exterior, si interiora hominis aliquorum sordeant contaminatione vitiorum? Omnia igitur quae animi puritatem et spe
Abbreviated transcription (Latin):
castitatis legibus edometur: si odia transcant in
dilecꝰ tionem : si inimicicie conuertant᷑ in pacem.
si tranquillitas extinguat iram : si mansuetudo
remittat iniuriam. si deniq dominorũ atq ser¬
uorum. tam ordinati mores sint: ut et illorum
potestas micior: et istorum sit disciplina deuocior:
Hac igitur obseruancia dilectissimi obtinebitur
miscđia dei: et abolito peccatorum reatu: religiose
uenerandum pascha celebrabitur. Remit tant̃ ergo
culpe: uncla soluantur. deleantur offense: ꝑeant
ulciones: ut sacra festiuitas ꝑ diuinam atq huma¬
nam benignitatẽ: om̃s letantes. om̃s habeat inno¬

Expanded text:
152 castitatis legibus edometur; si odia transeant in 152 castitatis legibus edometur; si odia transeant in dilectionem, si inimicitiae convertantur in pacem, si tranquillitas exstinguat iram, si mansuetudo remittat injuriam, si denique dominorum atque servorum tam ordinati sint mores, ut et illorum potestas mitior, et istorum sit disciplina devotior. Hac igitur observantia, dilectissimi, obtinebitur misericordia Dei, et abolito peccatorum reatu, religiose venerandum Pascha celebrabitur. Quod et Roculpae, vincula solvantur, deleantur offensae, pereant ultiones: ut sacra festivitas per divinam atque humanam gratiam, omnes laetantes, omnes habeat inno
Abbreviated transcription (Latin):
et nullũ iam genus hominũ repperitur qđ
non tirannicis legibus reluctet᷑. Dũ ꝑom̃s
fines terre regeneranda in xp̃o multorure
mulium milia preparant᷑ : et ad ꝓpinquanto
noue creature ortu spiritalis nequicia ab his
polos possidebat extruditur: Fremit ergo des¬
poliati hostis impius furor: et nouũ querit
lucrum. Quia ius ꝑdit antiquũ. Captat in¬
desessus et ꝑuigil: siquas repperiat oues ac
sacris gregibus neglegencius euagantes: quas
ꝑꝓdiuua uoluptatũ. et ꝑ duiexa luxurie in
diuersoria mortis inducat Inflam mat itaq
iras: nutrit odia. acuit cupiditates. inridet
continenciam : incitat gulam Quem eium.
chu xp̃o conatus sue fraudis abstinuit. Inista
iautem dilectis simi exercendarir oportiinitate
uirtutum sunt : et aliarum insignia coronarũ.
que nulla laborum remum dispendio: nulla pecu¬
nie diminucione capiantur. si pellantur lascuua:
siabdicetur ebrietas. si carnalis cancupiscencia

Expanded text:
et nullum jam genus hominum reperitur, quod et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam. CAP. III. Qtro Jesu Christo conatus suae fraudis abstinuit? Naautem, dilectissimi, exercendarum opportunitate virtutum, sunt et aliarum insignia coronarum, quae nullo horreorum dispendio, nulla diminutione pecuniae capiantur; si repellatur lascivia, si abdicetur ebrietas, et carnalis concupiscentia