comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
assumitur Pertinet quppe adurtutis officiũ
et uuere patrie. et ꝓpt̃ patriã filios procre¬
are: quorũ neutrũ fieri potest sine corporis
uoluptate Nam sine illa nec cibꝰ potꝰq
sumitur ut uiuat᷑: nec concũbit᷑ ut generatio
ꝓpagetur. Cũ gͦ p̃fert̾ uututi ipsa appetit᷑
ꝑꝑt̃ se ipsam uirtꝰ autẽ ad sum̃da credit̾ ꝑꝑter
illã: ioẽ. ut nichil uirtꝰ agat nͥ ad c̃sequendã
uł c̃seruandã corꝑis uoluptatẽ quȩ uita de¬
formis ẽ. quidẽ quippe ubi uirtꝰ seruit dnẽ
uoluptati: quãuis nullo mͦ hȩc dicenda sit
untꝰ. S. tam̃ etiã ista horribił turpitudo
habuit quosdã philosophos patronos et de¬
fensores suos Uirtuti porro uoluptas uingit᷑.
quantdo neatra earũ ꝑpt̃ alterã s ꝓpt̃ se ipsis
ambȩ appetuntur. Qua ꝑpt̃ sic̃ uoliptis it e¬
dita uł plata uł uncta uiratti cressectas fact.
ita quies. ita utrũq ita pͥma naturo aluastras

Expanded text:
assumitur. Pertinet quippe ad virtutis officium, assumitur. Pertinet quippe ad virtutis officium, et vivere patriae, et propter patriam filios procreare: quorum neutrum fieri potest sine corporis voluptate. Nam sine illa nec cibus potusque sumitur, ut vivatur; nec concumbitur, ut generatio propagetur. Cum vero praefertur virtuti, ipsa appetitur propter se ipsam, virtus autem assumenda creditur propter illam, id est, ut nihil uirtus agat nisi ad consequendam uel conseruandam corporis uoluptatem; quae uita deformis est quidem, quippe ubi uirtus seruit dominae uoluptati, quamuis nullo modo haec dicenda sit uirtus; sed tamen etiam ista horribilis turpitudo habuit quosdam philosophos patronos et defensores suos. Virtuti porro uoluptas iungitur, quando neutra earum propter alteram, sed propter se ipsas ambae adpetuntur. Quapropter sicut uoluptas uel subdita uel praelata uel iuncta uirtuti tres sectas facit, ita quies, ita utrumque, ita prima naturae alias ternas
Abbreviated transcription (Latin):
dubio discit᷑. uelut naturalit̾ appett̃. aut
uoluptatẽ quadelectabilit̾ mouet᷑ corꝑ sensꝰ
aut quietẽ qua fit ut nullã molestiã corporis
quisq paciat᷑ aut utrãq quã cam̃ io nomi¬
ne uoluptatis epicurꝰ appellat: aut uniuer¬
salit̃ pͥma naturȩ in quibus et hȩc sunt et
alia. uł incorpore et m̃brorũ integritas et
salus atq incolumitas eias. uel in animo ut
sunt ea quȩ uel parua uel magna in hominũ
ut uł uirtus quã postea doctrina inserit ꝓpt̃
hȩc appetenda sit: aut ista ꝓpt̾ iurtutẽ. aut
utraq ꝓꝑt̾̃ se ipsa. ac ꝑhoc fiunt hinc duodecĩ
secte. Per hanc enĩ rationẽ. singule cͥplicant᷑.
qͣ cum inuna demonstrauero: difficile nõ erit
id incet̃is inuenire: Cũ gͦ uoluptas corporis
animi iuraite aut subditur aut p̃fertur aut
iungit᷑: cͥꝑtita uariat᷑ diũsitate sectarum.¬
Subditur autẽ uircuti quando inusũ uirtutis

Expanded text:
 procul dubio discitur, uelut naturaliter adpetunt, aut  procul dubio discitur, uelut naturaliter adpetunt, aut uoluptatem, qua delectabiliter mouetur corporis sensus, aut quietem, qua fit ut nullam molestiam corporis quisque patiatur, aut utramque, quam tamen uno nomine uoluptatis Epicurus appellat, aut uniuersaliter prima naturae, in quibus et haec sunt et alia, uel in corpore, ut membrorum integritas et salus adque incolumitas eius, uel in animo, ut sunt ea, quae uel parua uel magna in hominum ut uel uirtus, quam postea doctrina inserit, propter haec adpetenda sit, aut ista propter uirtutem, aut utraque propter se ipsa; ac per hoc fiunt hinc duodecim sectae; per hanc enim rationem singulae triplicantur; quod cum in una demonstrauero, difficile non erit id in ceteris inuenire. Cum ergo uoluptas corporis animi uirtuti aut subditur aut praefertur aut iungitur, tripertita uariatur diuSubditur autem virtuti, quando in usum virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
et sũmũ malũ Dequibꝰ inuendis atq
in hac uita sũmo bono adipiscendo uitando aũ
sũmo malo multũ sicut dixi laborauerunt qͥ
studiũ sapientie in scłi huꝰ uanitate ꝓfessist̃
nec tam̃ eos quãius diuersis errantes modis nat᷑e¬
limes intantũ ab itinere ueritatis deuare ꝑ¬
misit. ut nõ alii in animo. alii in corꝑe. alii
in utroq fines bonorũ ponerent et malorũ.
Ex qͣ tͥꝑtita uelut generaliũ distributione
sectarũ marcus uarro in libro dephilosophia
tam multã dochatũ uarietatẽ diligenter
et subtilit̃ scrutatꝰ adũtit: ut adoucentas octo¬
ginta et octo sectas nõ iã quȩ eeñt. sed que
&ẽ. possent adhibens quascdã differentias¬
facillims ꝑuenenet. Qdut breuit̃ ostendã. inde
oportet incipiã qđ ipse adũtit et posuit in libro
memorato .iiIͦiI. eẽ. quȩdã quȩ homines sine
magistro sine ullo doctrinȩ ãminicło sine in'¬

Expanded text:
et summum malum. De quibus inveniendis, atque et summum malum. De quibus inveniendis, atque in hac vita summo bono adipiscendo, vitando autem summo malo, multum, sicut dixi, laboraverunt, qui studium sapientiae in hujus saeculi vanitate professi sunt: nec tamen eos, quamvis diversis errantes modis natlimes in tantum ab itinere ueritatis deuiare permisit, ut non alii in animo, alii in corpore, alii in utroque fines bonorum ponerent et malorum. Ex qua tripertita uelut generalium distributione sectarum Marcus Varro in libro de philosophia tam multam dogmatum uarietatem diligenter et subtiliter scrutatus aduertit, ut ad ducentas octoginta et octo sectas, non quae iam essent, sed quae esse possent, adhibens quasdam differentiasfacillime perueniret. Quod ut breuiter ostendam, inde oportet incipiam, quod ipse aduertit et posuit in libro memorato, quattuor esse quaedam, quae homines sine magistro, sine ullo doctrinae adminiculo, sine in
Abbreviated transcription (Latin):
ne scł et cęlestis debitis fim¬
bus de inceps muideo dis¬
putandũ prius expo¬
nenda sunt quantũ operis huiꝰ c̾minandi
racio patit᷑ argum̃ta mortaliũ. quibꝰ sibi ipsi
beatitudinẽ facere in huiꝰ uitę infelicita¬
te moliti sunt : ut ab eorũ rebꝰ uanis spes
nr̃a quid differat quam dĩ nob dedit. et
res ipsa hoc ẽ uera beatitudo quã dabit.
non tantũ auctoritate diuina sed adi¬
bica etiam racione qualẽ ꝑpt̃ infideles
possumꝰ adhib̾e clarescat. De finibꝰ enĩ
bonorũ et malorũ multa et multiplicit̃
int̾ se philosophi disputarunt. Quã quęsti¬
onẽ maxima intentione uersantes. uue¬
nire conati sut̃ qͥd efficiat hominẽ bea
et illud finis mali ꝑꝑt̾ qd intanda sunt
cȩtera ipsũ autẽ ꝑpt̾ se ipsũ. finẽ gͦ boni
nunc dicimꝰ nõ qͦ c̃sumat᷑ ut nõ sit s qͦ
ꝑficiatur ut plenũ sit et sinẽ mali nõ
quo ẽẽ. desinat. s qͦ usq nocendo per¬
ducat. finis itaq isti sunt : sũmũ honũ

Expanded text:
et et coelestis, debitis finibus deinceps mihi video disputandum; prius exponenda sunt, quantum operis hujus terminandi ratio patitur, argumenta mortalium, quibus sibi ipsi beatitudinem facere in hujus vitae infelicitate moliti sunt, ut ab eorum rebus vanis spes nostra quid differat, quam Deus nobis dedit, et res ipsa, hoc est vera beatitudo quam dabit, non tantum auctoritate divina, sed adhibita etiam ratione, qualem propter infideles possumus adhibere, clarescat. De finibus enim bonorum et malorum multa et multipliciter inter se philosophi disputarunt: quam quaestionem maxima intentione versantes, invenire conati sunt quid efficiat hominem beatr seipsum: et illud finis mali, propter quod vitanda sunt caetera, ipsum autem propter se ipsum. Finem ergo boni nunc dicimus, non quo consumatur, ut non sit, sed quo perficiatur, ut plenum sit; et finem mali, non quo esse desinat, sed quo usque nocendo perducat. Fines itaque isti sunt, summum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽet. et resurrexiss amortius nõdũ fides oĩbꝰ
fuerat difinita ĩ resurrectione qͥppexp̃i di
finita ẽ : nã sic apłs paulus atheniensibus
loqͥt᷑ dicens. iã tc̃ annunciatꝰ h ominibꝰ om̃s
ubiq agere pęnitentiã. eo qđ statuit diẽ udicare
orbẽ ineqͥtate in iuro inqͦ difiniuit fidẽ õibus
inciꝑe lex scda. hoc ẽ. testam̃tũ nouũ. Prima
enĩ fuit ex monte syna ꝑmoꝵ sen: qđ testam̃tũ

Expanded text:
 mortuis, nondum fides omnibus fuerat definita in resurrectione quippe Christi definita est, nam sic apostolus Paulus Atheniensibus loquitur dicens: Iam nunc adnuntiat hominibus omnes ubique agere paenitentiam, eo quod statuit diem iudicare orbem in aequitate in uiro quo definiuit fidem omnibus incipere lex secunda, hoc est testamentum nouum. Prima enim fuit ex monte Sina per Moysen, quod testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpt̾ et̃nã uitã ab illo accipiendã. et usq
ad tẽpr̃aliã mortẽ ꝓ illo paciendã xp̃m diliger&
petrꝰ. Deĩde istidii qͥ st̃. qͥposit̃ ista p̾dicere
nec posst̃ adũtẽ ita subcũbentes uni malefico et
imiscleri magico. qͦ puer ut dict̃ annic ulus oc¬
cisiis et dilanatꝰ et ritu nefario sepultꝰ ẽ. ut sec¬
cã s adũsariã cã ꝓlixo cp̃r c̃ualescere cot
tantarũq ꝑsecucionũ orrendas crudelitates
nõ resistẽdo s paciendo suꝑare: et ad suorũ
simulacrorũ cẽplorũ sac̾rũ oracłorũ eũsioẽm
ꝑuenire ꝑmittẽt: Quis pꝰtremo ẽ. ds̃ nõ nr̃

Expanded text:
et propter aeternam uitam ab illo accipiendam et usque et propter aeternam uitam ab illo accipiendam et usque ad temporariam mortem pro illo paPetrus. Deinde isti dii qui sunt, qui possunt ista praedicere, nec possunt avertere, ita succumbentes uni malefico, et uni sceleri magico, quo puer, ut dicunt, anniculus occisus, et dilaniatus, et ritu nefario sepultus est, ut sectam sibi aduersariam tam prolixo tempore conualescere, tot tantarumque persecutionum horrendas crudelitates non resistendo, sed patiendo superare et ad suorum simulacrorum templorum, sacrorum oraculorum euersionem peruenire permitterent? Quis postremo est deus, non
Abbreviated transcription (Latin):
llas cerrarũ partes forsitan factũ sit non
Dndesse ꝑquirere: interim quod scimus
sutate notissima et eminentissima carcha¬
& affricę. gaudentiꝰ et iouius comitesim¬
ls tẽpla euert̃ut et simulacͣ fregerunt:¬
ar ifide eãq cõpleto eodẽ numero annoꝵ
nanẽ ridendãq uiđunt: Nos gͦ qui sumꝰ¬
icam̃q xp̃ian. nõ in petrũ credimꝰ s in
quem credidit petrus: petri de xp̃o ȩdifi¬
et sermonibꝰ nõ carminibꝰ uenenati: nec de¬
ꝗt maleficiis s: beneficiis eius ad uiti. Iile
bum condudamus hunc librũ : hucusq
eserentes. et q̃ntũ satis usũ ẽ. de monst̾n¬
is quisnã sit duarũ cuntatum ꝯlescis atq

Expanded text:
lias terrarum partes forsitan factum sit, non fuit necesse perquirere; interim, quod scimus, in ciuitate notissima et eminentissima Carthagine Africae Gaudentius et Iouius comites imdeorum templa euerterunt et simulacra fregerunttur a fide eamque conpleto eodem numero annorum inanem ridendamque uiderunt? Nos ergo, qui sumiani, non in Petrum credimus, sed in quem credidit Petrus; Petri de Christo aedificati sermonibus, non carminibus uenenati; nec decepti maleficiis, sed beneficiis eius adiuti. Ille Piam concludamus hunc librum, huc usque disserentes et quantum satis uisum est demonstrantes, quisnam sit duarum ciuitatum, caelestis
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰxl dies ascendit incęlũ. ẜ ost decẽ dies.
idẽ. qͥnquagesimo post suã resurrectio¬
nẽ die misitꝰ sp̃m scm̃. Tunc tria milia ho¬
minũ apłis eũ p̃dicantibꝰ crediđunt: Tõ
itaq nominis illius cultꝰ exorsꝰ ẽ. sic̃ nos
credimꝰ. et ueritas habet efficaciã sp̃ssci:
Sicut autẽ fuix̃ uanitas impia ut putauit¬
impia magicis artibꝰ petri paulo post etiã
signo mirãbili facto. quando adũbũ ipsius
petri quidã m̃dicus ab utero mat̾s ita claud
ut ab aliis portaret᷑ et ad portã cẽpli ubi
stipẽ pet̾e poneret᷑ in nomine iħuxp̃i
saluiis exiliuit qͥnq mmlia hominũ creda
sumpsit iniciũ Scilicet qndo missus ẽ sp̃s̃
qde idus consulatu honorii. et eutiichiant.
psequenti anno c̃sule malleo cheodoro. qͣndo
ied̃m illiid oracłm demonũ aut figm̃tum

Expanded text:
 dies adscendit in caelum; post decem dies, id est quinquagensimo post suam resurrectionem die, misit Spiritum sanctum. Tunc tria milia hominum apostolis eum praedicantibus crediderunt. Tunc itaque nominis illius cultus exorsus est, sicut nos credimus et ueritas habet, efficacia Spiritus sancti; sicut autem finxit uanitas inpia uel putauit, magicis artibus Petri. Paulo post etiam signo mirabili facto, quando ad uerbum ipsius Petri quidam mendicus ab utero matris ita claudus, ut ab aliis portaretur et ad portam templi, ubi stipem peteret, poneretur, in nomine Iesu Christi saluus exsiliuit, quinque hominum milia sumsit initium, scilicet quando missus est Spirieasdem Idus consulatu Honorii et Eutychiani. Porro sequenti anno, consule Mallio Theodoro, quando iam secundum illud oraculum daemonum aut
Abbreviated transcription (Latin):
iłim xp̃m quicrucifixꝰ fuerat et resurrexerat
credetur: Ibi hȩc fides tã insignibꝰ inciis incan¬
diut. ut aliqt̾ hominũ milia in xp̃i nomen
mirabili alacͥcate c̃ũsa uenditis siusreb̾ ut
egenis distͥbuerent᷑ ꝓposito sc̃o et ardentisi¬
ma karitate ad pauꝑtatẽ uoluntariã ꝑuem¬
ret: atq int̾ frem̃tes et sanguinẽ sicientes
uideos se usq ad mortẽ ꝓueritate certare
nõ armata potentia s pocentiore pacienta
p̃pararent: hoc si nullis magicis artibꝰ factũ
ẽ. cur crede dubitat eadẽ uirtute diuim
ꝑtotũ mundũ id fieri pocuisse. qͣhoc factũ
est: Si aũ ut ierosolimis sic adcultũ nomi¬
nis xp̃i accencłet᷑ tanta hominũ multitu¬
do. quȩ illũ incruce uł fixerat prensum
uł riserat fixũ iã maleficiũ illuo fecerat
petrꝰ: ex ipso anno quȩrendũ ẽ. qndo ccc¬

Expanded text:
m, qui crucifixus fuerat et resurrexerat, crederetur. Ibi haec fides tam insignibus initiis incanduit, ut aliquot hominum milia in Christi nomen mirabili alacritate conuersa uenditis suis rebus, ut egenis distribuerentur, proposito sancto et ardentissima caritate ad paupertatem uoluntariam peruenirent adque inter frementes et sanguinem sitientes Iudaeos se usque ad mortem pro ueritate certare non armata potentia, sed potentiore patientia praepararent. Hoc si nullis magicis artibus factum est, quur credere dubitant eadem uirtute diuina per totum mundum id fieri potuisse, qua hoc factum est? Si autem ut Hierosolymis sic ad cultum nominis Christi accenderetur tanta hominum multitudo, quae illum in cruce uel fixerat prensum uel riserat fixum, iam maleficium illud fecerat Petrus, ex ipso anno quaerendum est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
rectũq sapiãt resistũt ctumacit̾ suaq pestifera
et mortifera dogͥmata em̃dare nolt̃ s defensare
ꝑsistut᷑ herecici fuit᷑ et foras exeuntes habent᷑
in exercentibꝰ mimicis. etiã sic qͥppe ueris illis
catholicis m̃bris xp̃i malo suo ꝓst̃: dũ dĩ utit᷑
et mał bene et diligentibꝰ eũ omĩa cooꝑant᷑
inbonũ: Inimici enĩ om̃s ȩccłȩ quolibet errore
cecent᷑ uł malicia dep̾uent᷑. si accipiunt potes¬
tatẽ corꝑalit̃ affligendi exercent eiꝰ pacien¬
ciã: si cantũmꝰ male senciendo adũsantur
exercent euis sapientiã:. Ut autẽ et in imici
diligantur exercent eiꝰ benuolentiã aut etiã
beneficientiã: siue sua dibili doctrina cũ eis
agat᷑. sute t̾ribuli disciplina: Ac ꝑhoc diabolꝰ
pͥnceps impiȩ cuitatis ad ũsus ꝑegrinantẽ in
hoc mundo ciuitatẽ dĩ uasa ꝓpͥa cõmouendo
nichil ei nocere ꝑmittit᷑: ciu ꝓculdubio et

Expanded text:
rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exercentibus inimicis. Etiam sic quippe ueris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur et malis bene et diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. Inimici enim omnes ecclesiae, quolibet errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent eius patientiam; si tantummodo male sentiendo aduersantur, exercent eius sapientiam; ut autem etiam inimici diligantur, exercent eius beneuolentiam aut etiam beneficentiam, siue suadibili doctrina cum eis agatur siue terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps inpiae ciuitatis aduersus peregrinantem in hoc mundo ciuitatem Dei uasa propria commouendo nihil ei nocere permittitur, cui procul dubio et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ et ante passionẽ et pꝰ resurrectionẽ uidat
et audierat. uerũ etiã pꝰ obitũ corũ ꝑ posteros
eoiũ int̾ horrendas ꝑsecutiones et uarios cru¬
cutꝰ ac funera martirũ p̃dicatũ ẽ. toto orbe
cĩgłm: contestante dõ signis et ostentis et uariis
untutibꝰ et sp̃s sc̃ĩ mimeribꝰ. ut popłi gentiũ
eredentes in cum qͥ ꝓ eorũ redẽptione cruci¬
sirꝰ ẽ. xp̃iano amore uenerarent᷑ sanguinẽ
uarꝙrũ quẽ diabolico furore fuderunt: ipsi¬
q reges quorũ legibꝰ uastabat᷑ eccła ei nomi¬
ii salubrit subdent᷑. q de t̾ra crudelit̃ aufer¬
re conatisunt : et falsos dõs inciꝑent ꝑsequi.
quorũ causacultores dĩ ueri fuerant antea
deseri et in nom̃ lib̾antis mediatoris currere
genꝰ humanũ. hereticos mouit qͥ sub uocabulo
ap̃uano doctrinȩ resisteret᷑ xp̃ĩanȩ: quasi
posent indifferenter sine ulla correptione
hib incuntate dĩ. sicut ciuitas consusionis
nafferent̃ habut philosophos int se diũsa

Expanded text:
 resurrectionem uiderant et audierant, uerum etiam post obitum eorum per posteros eorum inter horrendas persecutiones et uarios cruciatus ac funera martyrum praedicatum est toto orbe euangelium, contestante Deo signis et ostentis et uariis uirtutibus et Spiritus sancti muneribus; ut populi gentium credentes in eum, qui pro eorum redemtione crucifixus est, Christiano amore uenerarentur sanguinem martyrum, quem diabolico furore fuderunt, ipsique reges, quorum legibus uastabatur ecclesia, ei nomini salubriter subderentur, quod de terra crudeliter auferre conati sunt, et falsos deos inciperent persequi, quorum causa cultores Dei ueri fuerant antea deseri et in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, haereticos mouit, qui sub uocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae, quasi possent indifferenter sine ulla correptione haberi in ciuitate Dei, sicut ciuitas confusionis indifferenter habuit philosophos inter se diuer
Abbreviated transcription (Latin):
curuetur. et hominẽ qͦdãmͦ quadrupedẽ
faciat: Nõne omẽm statuendi corꝑis et mo¬
uendispeciẽ decꝰq ꝑũcet: qͥd ipsiꝰ animi pͥmi¬
genia que appellant᷑ bona. ubi duo pͥma po
sum et intellectũ: S quał qͣntꝰq remanet
sens. si ut alia taceã fiat homo surdus et cecꝰ
Racio uͦ et intelligentia qͦ recedet ubi sopiet᷑.
si aliqͦ morbo efficiat᷑ insanus: freneticimulta
absurda cũ dict̃ uł faciut plerũq ab ono
suo ꝓposito et moribꝰ aliena. unmo suo bono
ꝓposito moribꝰq c̃traria : siue illa cogitemꝰ
siue uideamꝰ. si digne c̃sidemꝰ. lacͥmas cenere
uix possumꝰ: aut force nec possumꝰ. Ed dicã
de his qui dȩmonũ paciunt᷑ incursꝰ: Ubi habet
absconditã uł obrutã intelligentiã suã. qnͣdo
scđm sua uoluntatẽ et anima eorũ et corpore
malignꝰ utit᷑ sp̃s et qͥs confidit hoc malũ in ha
uita euenire nõ posse sapienti: Deinde ꝑceptis

Expanded text:
curuetur et hominem quodam modo quadrupedem curuetur et hominem quodam modo quadrupedem faciat? Nonne omnem statuendi corporis et mouendi speciem decusque peruertet? Quid ipsius animi primigenia quae appellantur bona, ubi duo prima posum et intellectum? Sed qualis quantusque remanet sensus, si, ut alia taceam, fiat homo surdus et caecus? Ratio uero et intellegentia quo recedet, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? Phrenetici multa absurda cum dicunt uel faciunt, plerumque a bono suo proposito et moribus aliena, immo suo bono proposito moribusque contraria, siue illa cogitemus siue uideamus, si digne consideremus, lacrimas tenere uix possumus aut forte nec possumus. Quid dicam de his, qui daemonum patiuntur incursus? Ubi habent absconditam uel obrutam intellegentiam suam, quando secundum suam uoluntatem et anima eorum et corpore malignus utitur spiritus? Et quis confidit hoc,. malum in hac uita euenire non posse sapienti? Deinde perceptio
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulꝰ. dñs nonit cogitationes honinui.
quoniã uanȩ st̃. Quis enĩ sufficit quantoiis elo¬
quentiȩ flumine uitȩ huius miserias expli¬
care quã lam̃tatꝰ ẽ. cycero inc̃solatiõe
de morte filiȩ sicut potuit. S quantũ ẽ qd̃
potuit: ea quippe quȩ dicunt᷑ pͥma naturę
quando ubi. quomͦ tã bñ sehabe in hac uita
posst̃: ut nõ sub inceras casibꝰ fluctuent:
quis enĩ dolor c̾trariꝰ uoluptati quȩ inquie¬
tudo c̃traria quieti: incorpꝰ cade sapientis
nõ pocest: Menbrorũ certe ãputatio uł
debilitas hominis expugnat incolum itatẽ.
deformitas pulchritudinẽ. in betillitas sani¬
tatẽ uires lassitudo. mobilitatẽ corpor. aut
tarditas Sed quidhorũ ẽ. qd nequeat in car
nẽ sapientis irruere. status quoq corporis
atq motus cum uigentes et congruentes sũt̃.
int̃ naturȩ pͥma numerant᷑: S quid si aliqͣ
mala ualitudo m̃bra cremore concuciat
qͥd si usq ad ponendas in t̾ra manꝰ dorsi spina

Expanded text:
aulus: Dominus nouit cogitationes sapientium, quoniam uanae sunt. Quis enim sufficit quantouis eloquentiae flumine uitae huius miserias explicare? Quam lamentatus est Cicero in consolatione de morte filiae, sicut potuit; sed quantum est quod potuit? Ea quippe, quae dicuntur prima naturae, quando, ubi, quo modo tam bene se habere in hac uita possunt, ut non sub incertis casibus fluctuent? Quis enim dolor contrarius uoluptati, quae inquietudo contraria quieti in corpus cadere sapientis non potest? Membrorum certe amputatio uel debilitas hominis expugnat incolumitatem, deformitas pulchritudinem, inbecillitas sanitatem, uires lassitudo, mobilitatem torpor aut tarditas; et quid horum est, qnem sapientis irruere? Status quoque corporis atque motus, cum decentes atque congruentes sunt, inter naturae prima numerantur; sed quid si aliqua mala ualetudo membra tremore concutiat? quid si usque ad ponendas in terra manus dorsi spina
Abbreviated transcription (Latin):
eis qͥhoc putat̃ exqͥsite et ingeniose illa singłi
his singłis cõparata udeantur nõ ꝓpłncospñ¬
s c̃iectura m̃tis humanȩ. quȩ aliqͣndo aducrũ
ꝑ̃uenit. aliqͣndo fallitur Quid enĩ qͥ hoc senci¬
unt dicturi sunt de ꝑsecutioẽ qua ipso dñscni¬
cifixꝰ ẽ: in qͦ eã numero posituri: Siaũ hac
excepta existimat᷑ cõputandũ tãquã ille m¬
merandę sint quȩ ad corpꝰ ꝑtinent. nõ qua
ipsũ caput ẽ. apecitũ et octisũ: quid agent

Expanded text:
eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singula eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singula his singulis conpai-ata uideantur, non prop coniectura mentis humanae, quae aliquando ad uerum peruenit, aliquando fallitur. Quid enim, qui hoc sentiunt, dicturi sunt de persecutione, qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero posituri? Si autem hac excepta existimant conputandum, tamquam illae numerandae sint, quae ad corpus pertinent, non qua ipsum caput est adpetitu
Abbreviated transcription (Latin):
impiꝰ fr̃ occidit et deiceps usq in liuiꝰ scłi
fine: int̾ ꝑsecutiones mundi et consolationes
qͥdẽ cemere puto eẽ. dicendũ siue credendũ.
qđ nõ nullis uisũ ẽ. uł uidet᷑. nõ ãpliꝰ eccłam
passurã ꝑsecutiones usq ad tẽpꝰ antixp̃i quã
qͦt ia passa ẽ. idẽ decẽ: ut undecima eadẽq
nouissina sit ab antixp̃o. Primã qͥppe cõputat̃
A seuero qͣntã. Sextã amaximino Adecio septi¬
mã. Octauã aualeriano. Ab aurelio nonam:
decimã adiocleciano et maximiano. Plagas
enĩ egiptiorũ. qm̃ decc̃ fuerunt ante quam
exirt inde incipet popłs dĩ. pucant adinine
irtellectũ cẽ. referendas: ut nouissima antixp̃i
ꝑsecutio sinił uideat᷑ undecis plage. qua¬
egyptii dũ hostilit̃ sequęrent᷑ hebreos. in non
rubro popło dĩ ꝑsiccũ cnseunte ꝑierunt: Sed
ego illare gesta inegypto istas ꝑsecutiones
ꝓpłncȩ significatas eẽ. nõ arbitror. quãius ab

Expanded text:
inpius frater occidit, et deinceps usque in huius saeculi inpius frater occidit, et deinceps usque in huius saeculi finem inter persecutiones mundi et consolationes quidem temere puto esse dicendum siue credendum, quod nonnullis uisum est uel uidetur, non amplius ecclesiam passuram persecutiones usque ad tempus Antichristi. quam quot iam passa est, id est decem, ut undecima eademque nouissima sit ab Antichristo. Primam quippe conputant aa Seuero quintam, sextam a Maximino, a Decio septimam, octauam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano et Maximiano. Plagas enim Aegyptiorum, quoniam decem fuerunt, antequam exire inde inciperet populus Dei, putant ad hunc intellectum esse referendas, ut nouissima Antichristi persecutio similis uideatur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro populo Dei per siccum transeunte perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab
Abbreviated transcription (Latin):
psecucionẽ nõ in corꝑibꝰ s incordibꝰ Unde illa
uox ẽ. Scđ̾m multitudinẽ dolorũ meorũ in
corde meo: nõeni ait in corꝑe meo Sirursus
qm̃ cogitant᷑ immutabilia diuina ꝓmissa. et¬
et p̃destinauit c̃formes ficri imaginis filii sui.
ex eis pire nullus pocest: idõ seqͥt᷑ in illo psal¬
mo Consolationes cuę iocundauerunt ani¬
mã meã Dolor aute ipse qͥfit: incordibus
piorũ. quosꝑsecunt᷑ mores xp̃anorũ malorũ
siue falsorũ ꝓdẽ. dolentibꝰ qm̃ de caritate
descendit qͦ cos ꝑire nolunt. nec impedire
aliorũ salutẽ Deniq magne c̃solationes fiuit̃
etiã decorreptionibꝰ corũ. quę piorũ animas
tanta iorunditate ꝑfundt̃: quantis doloribꝰ
de sua ꝑdicione cruciauerat. Sic in hoc scło
in his diebꝰ mał nõ solũ a cẽpore corꝑał p̃sentiş¬
xpi et apłorũ eiꝰ .s ab ipso abel que pͥmũ instũ

Expanded text:
persecutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde illa persecutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo. Non enim ait: In corpore meo. Sed rursus quoniam cogitantet praedestinauit conformes imaginis filii sui, ex eis perire nullus potest: ideo sequitur in illo psalmo: Consolationes tuae iucundauerunt animam meam. Dolor autem ipse, qui fit in cordibus piorum, quos persequuntur mores Christianorum malorum siue falsorum, prodest dolentibus, quoniam de caritate descendit, qua eos perire nolunt nec inpedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta iucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciauerunt. Sic in hoc saeculo, in his diebus malis non solum a tempore corpi et apostolorum eius, sed ab ipso Abel, quem primum iustum
Abbreviated transcription (Latin):
meorũ incorde meo c̃solatioẽs tuȩ iocundaue¬
runt anintã meã: Hinc ẽ. et aliud apłi Spe
gaudentes intͥbulatione pacientes Nã et io
qđ ait idem doctor qͥcũq uolut in xp̃o pie
iuiuere ꝑsecutionc̃ pacuintur. nullis putandũ
ẽ. de eẽ.posse ep̃ribꝰ: qr et cũ ab eis qͥ foris st̃
nõ seuientibꝰ uidet᷑ eẽ. tnqͥllitas. et re uera ẽ. plu¬
rimũq c̃solationis affere maxime infirmis
nõ tam̃ desunt immo multi sunt intꝰ qͥcorda
pie uiuentiũ suis ꝑditis moribꝰ cruciant qm̃¬
blasphemat᷑ xp̃ianũ et catholicũ nom̃: Qđ
qͣnto e. carius eis qͥuolt̃ pie uiuere in xpisto
tantomagis dolent qđ ꝑmalos intꝰ positos fit
ut minꝰ quã piorũ m̃tes desid̾ant diligatur:
Ipsi qͦq heretici cũ cogitant᷑ hab̾e nom̃ et sac̾m̃ta
xp̃iana et scͥpturas et ꝓfessionẽ magnũ dolorẽ
male̾dici etiã inhis inueniunt mat̾ũ blasphs¬
uexante corpꝰ illorũ: Paciunt᷑ quippe hanc

Expanded text:
dauerunt animam meam. Hinc est et illud apostoli: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Nam et id, quod ait idem doctor: Quicumque uolunt in Christo pie uiuere, persecutionem patiuntur, nullis putandum est deesse posse temporibus. Quia et cum ab eis, qui foris sunt, non saeuientibus uidetur esse tranquillitas et re uera est plurimumque consolationis adfert, maxime infirmis: non tamen desunt, immo multi sunt intus, qui corda pie uiuentium suis perditis moribus cruciant; qblasphematur Christianum et catholicum nomen; quod quanto est carius eis, qui uolunt pie uiuere in Christo, tanto magis dolent, quod per malos intus positos fit, ut minus, quam piorum mentes desiderant, diligatur. Ipsi quoque haeretici, cum cogitantur habere nomen et sacramenta Christiana et scripturas et professionem, magnum dolorem maledici etiam in his inueniunt materiam blaspheuexante corpus illorum. Patiuntur quippe hanc
Abbreviated transcription (Latin):
modi multa colligerẽ si nõdũ annꝰ ipse cͣnsiss
quẽ diuinatio facta ꝓmisit: et decepta uani
xp̃i natiuitate huiꝰ rei nõ ponamꝰ iniciũ ꝙ
infans ⁊ puer discipłos nõ habebat: cam̃ qͣndo
hab̾e cȩpit ꝓculdubio tc̃ in notuit ꝑ eiꝰ corꝑalẽ
p̾sentiã doctrina et religio xp̃iana. idẽ. pꝰea
quã infliuuio iordane ministerio ioħsẽ. bap¬
tizatꝰ. ẜropt̃ hoc enĩ de illo ꝓpħia illa p̾cesse¬
rat. Oñabit᷑ amari usq ad mare. et aflumine

Expanded text:
modi multa colligerem, si nondum annus ipse transisset, quem diuinatio ficta promisit et decepta uanitChristi natiuitate huius rei non ponamus initium, quia infans et puer discipulos non habebat, tamen quando habere coepit, procul dubio tunc innotuit per eius corporalem praesentiam doctrina et religio Christiana, id est, postea quam in fluuio Iordane ministerio Iohannis est baptizatus. Propter hoc enim de illo prophetia illa praecesserat: Dominabitur a mari usque ad mare et a
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ posuit insua potestate. Nõ utiq illi de
hora. uł die. uł anno. s de cẽpore introgaue¬
lant: quando istus a¬
accepe responsũ:
siustia gͥanos qui remanet᷑ huc scło cõputare
ac difiire conam̃. cũ hoc scire nõ eẽ. ur̃m exore
ueritatis audiamꝰ: quos tam̃ alii quadringen¬
tos alii qͥngentos. alii etiã mille ab ascensione
dñi usq ad eiꝰ ultimũ aduentũ cõpleri posse
dixerunt. Quẽ ad modũ autẽ qͥsq eorũ astruat
opimonẽ suã. longũ ẽ. demonstrare et nõ noces¬
sariũ. Conecturis qͥppe utunt᷑ huinanis: non
ab eis aliqͥd certũ scͥptura canonice auctoritatis
ꝓfert̾. Om̃iũ uͦ de hac re calculantiũ digitos
resoluit et quiescere iubet ille qͥdic̃. Nõ ẽ. ur̃m
scire tprã quę pat̾ posuit insua potestate: S
hec qr eũglica sententia ẽ. mirũ nõ ẽ. nõ ea¬

Expanded text:
de hora uel die uel anno, sed de tempore interrogauerant, quando istud accepere responsum. Frustra igitur annos, qui remanent huic saeculo, conputare ac definire conamur, cum hoc scire non esse nostrum ex ore Veritatis audiamus; quos tamen alii quadringentos, alii quingentos, alii etiam mille ab adscensione Domini usque ad eius ultimum aduentum conpleri posse dixerunt. Quem ad modum autem quisque eorum adstruat opinionem suam, longum est demonstrare et non necessarium. Coniecturis quippe utuntur humanis, non ab eis aliquid certum de scripturae canonicae auctoritate profertur. Omnium uero de hac re calculantium digitos resoluit et quiescere iubet ille, qui dicit: Non est uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Sed haec quia euangelica sententia e
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ipseqͦ iã fidẽ quã ꝑseq̃bat᷑ eũgłizans qla
int̾ atrocissimas ꝑsecutiones de qͥbꝰ nimis longi
ẽ. cuncta dicere eccła crascendo ꝑuenerit: Qđd
si arogibꝰ factas ꝑsecuciones in numero existintũ
dñi gͣnssimã fecit: Deinde quid respondẽ
etiã de uiliano quẽ nõ nuerant indecẽ
confessor excitit. miliciaq pͥuatꝰ ẽ ut omitã
quȩ apud antiochiã facere ceꝑat n unius
fidelissimi et constantissimi uiuenis qͥmuils
ut torquerent᷑ app̃hensis ꝑcotũ dis̃ bͥnis
ẽ. tortꝰ int̾ ungulas cruciatus q psallentis
ub̾tatẽ atq hilaritatẽ miratꝰ horuinscꝰ
t naetis deformius crubescere cimuisset:

Expanded text:
ubi ipse quoque iam fidem, quam persequebatur, euangelizans, qualia inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, ecclesia crescendo peruenerit? Quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant Domini gravissimam fecit. Deinde quid respondent etiam de Juliano, quem non numerant in decemconfessor exstitit militiaque priuatus est; ut omittam quae aput Antiochiam facere coeperat, nisi unius fidelissimi et constantissimi iuuenis, qui multis, ut torquerentur, adprehensis per totum diem primus est tortus, inter ungulas cruciatusque psallentis libertatem adque hilaritatem miratus horruisset ceteris deformius erubescere
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ suꝑuenientẽ in uos. et eritis michi cestes
merłm et in tota uidea et samaria et usq in
siestre. pͥmũ se abierłm diffudit eccła. et
cũ inudȩa atq samaria plurimi credidisset̃
c inalias gentes itũ ẽ. eis annunciantibꝰ eũgłm
quos ipse sic̃ luminaria et aptauerat ũbo. et
accendebat spũ scõ. Oixerat enĩ eis Nolite
amere cos qui corpꝰ occidt̃. animã autẽ ñ posst̃¬

Expanded text:
os, et eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in fines terrae, primum se ab Hierusalem diffudit ecclesia, et cum in Iudaea adque Samaria plurimi credidissent, et in alias gentes itum est, eis adnuntiantibus euangelium, quos ipse sicut luminaria et aptauerat uerbo et accenderat Spiritu sancto. Dixerat enim eis: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem n
Abbreviated transcription (Latin):
e Hoc testimoniũ quidã nõ ieremiȩ s
scͥbȩ euis attribuint qui uocabatur
birnch .s. aeromiȩ cȩlebraciꝰ habetur:
Purs idẽ ꝓpħa de ipso: Ecce inquit dies
uenuit᷑ ait dñs et suscitabo dđ germen
uistũ. et regnabit rex et sapiens erit: et
faciet iudiciũ et iusticiã int̾ra In diebꝰ

Expanded text:
est. Hoc testimonium quidam non Hieremiae, sed est. Hoc testimonium quidam non Hieremiae, sed scribae eius adtribuunt, qui uocabatur Baruch; sed Hieremiae celebratius habetur. Rursus idem propheta de ipso: Ecce. inquit, dies ueniunt, ait Dominus, et suscitabo Dauid germen iustum, et regnabit rex et sapiens erit et f
Abbreviated transcription (Latin):
oribus ẽ. sic̃ isaras nõ de minoribꝰ sic̃ cetĩ
de quorũ scͥptis nõnulla iã posu. Propła¬
uit autẽ rognante iosia in ierłm et apud
romanos ancomarcio: iã ꝓpinquante cap¬
cuntate uidȩorũ. Tetendit autẽ ꝓpħiã
usq ad quintũ m̃sẽ captiuitatis: sicut
in euis litt̾is inuenimus:
Nophonias autẽ unus de minoribꝰ ad¬
Diungitur ei: siã et ipse indiebꝰ iosiȩ
ꝓpħasse sẽ dicit: s quousq nõdicit: Pro¬
pħauit gͦ ieremias nõ solũ ancimarci
uerũ eciã carqͥnii pͥsci tẽporibꝰ: quem
romani habuerunt quintũ regẽ. Ipse
enĩ quando illa captiuitas facta ẽ. regz¬
nare iam ceꝑat. Propħans gͦ de xp̃o
nob Item loco alio. Hic ds̃ m̃s inquit
et nõ estimabitur alt̃ ad eũ. qui inuens
omem uiã prudenciȩ. et dedit eã iacob
puero suo: et isrł dilecto suo Post hȩ
in terrauisus ẽ: et cũ hominibꝰ conuerst

Expanded text:
est, sicut Esaias, non de minoribus, sicut ceteri, est, sicut Esaias, non de minoribus, sicut ceteri, de quorum scriptis nonnulla iam posui. Prophetauit autem regnante Iosia in Hierusalem et aput Romanos Anco Marcio, iam propinquante captiuitate Iudaeorum Tetendit autem prophetiam usque ad quintum mensem captiuitatis, sicut in eius litteris inuenimus. Sophonias autem unus de minoribus adiungitur ei. Nam et ipse in diebus Iosiae prophetasse se dicit; sed quousque, non dicit. Prophetauit ergo Hieremias non solum Anci Marcii, uerum etiam Tarquinii Prisci temporibus, quem Romani habuerunt quintum regem. Ipse enim, quando illa captiuitas facta est, regnare iam coeperat. Prophetans ergo de Christo ro nobis. Item loco alio: Hic Deus meus, inquit, et non aestimabitur alter ad eum; qui inuenit omnem uiam prudentiae et dedit eam Iacob puero suo et Isrerra uisus est et cum hominibus conuersatus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat occisura ub̾tatẽ copiarũ spiritaliũ
ꝑditurã : quã ꝑt̾renã fecunditatẽ more
ꝓpłnco figurauit: Et quia irã dĩ calẽ ꝑꝑt̾ea
passa ẽ. illa gens quia ignorans dĩ iusticiam
suã uoluit constituere: iste continuo ego
autem inquit in dño exultabo. gaudebo in
dõ salutari med Dñs ds̃ m̃s uirtus mea statuet
pedes meos inconsũmationẽ. suꝑ excelsa im¬
ponet me: ut iuncã incantico eius Illo sci¬
licet cantico : de quo similia quȩdã dicunt᷑
inpsalmo. Statuit suꝑ petrã pedes meos
et dipexit gressus meos: et inmisit ios
meũ canticũ nonũ ymnũ deo nr̃o Ipsegͦ
uincit incantico dñi. qui placet in eiuis lau¬
de nõ sua: ut quigłatur indño glorietur
Melius autẽ mͥ uidentur quidã codices ha¬
be gaudebit in dño iħu meo: quã hi qui
uolentes id latine ponere nom̃ ipsũ non
posuerunt. quod ẽ. nob̾ amicitiꝰ et dulciꝰ

Expanded text:
fuerat occisura, ubertatem copiarum spiritalium fuerat occisura, ubertatem copiarum spiritalium perdituram, quas per terrenam fecunditatem more prophetico figurauit Et quia iram Dei talem propterea passa est illa gens, quia ignorans Dei iustitiam suam uoluit constituere, iste continuo: Ego autem, inquit, in Domino exultabo, gaudebo in Deo salutari meo. Dominus Deus meus uirtus mea, statuit pedes meos in consummationem; super excelsa inponet me, ut uincam in cantico eius, illo scilicet cantico, de quo similia quaedam dicuntur in psalmo: Statuit super petram pedes meos et direxit gressus meos, et inmisit in os meum canticum nouum, hymnum Deo nostro. Ipse ergo uincit in cantico Domini, qui placet in eius laude non sua, ut qui gloriatur, in Domino glorietur. Melius autem mihi uidentur quidam codices habere: Gaudebo in Deo Iesu meo, quam hi, qui uolentes id Latine ponere, nomen ipsum non posuerunt, quod est nobis amicius et dulcius
Abbreviated transcription (Latin):
uercerent᷑. alii furore ꝑsequerentur: nisi
om̃s curbarentur Obseruauit et expauit
uent m̃s auoce orationis labiorũ meorũ. et
introũt cremor in ossa mea: et subtꝰ me cur¬
bata ẽ. habitatio mea: Intendit in ea quȩ
fundebat: et inqua futura cernebat: Tur¬
batis enim populis multis. uidit imminen¬
tes ecłȩ tbulationes: continuoq se m̃brũ
euis agnouit atq ait Reqͥescã indie cͥbula¬
tonis. tanquã ad eos ꝑtinens qui sunt spe
gaudentes: intribulatiõe pacientes Ut as¬
cendã inquit in popłm ꝑegrinationis meȩ
Recedens utiq apopulo maligno carnalis cog¬
nationis suȩ. nõ ꝑegrinante in hac terra: nec
suꝑnã patriã requirentẽ: Qm̃ ficus inquit
nõ afferet fructus. et nõ erunt natiuitates
inuineis. Mentiet᷑ opꝰ oliue et cãpi nõ faciẽt᷑
escã Defecerut̃ ab esca oues. et nõ suꝑ sunt
inp̃sepibꝰ bones Uidit eã gentẽ quȩ xp̃m

Expanded text:
uerterentur, alii furore persequerentur, nisi uerterentur, alii furore persequerentur, nisi omnes turbarentur. Obseruaui, et expauit uenter meus a uoce orationis labiorum meorum; et introiit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est habitudo mea. Intendit in ea, quae fundebat et in qua futura cernebat; turbatis enim populis multis uidit inminentes ecclesiae tribulationes; continuoque se membrum eius agnouit adque ait: Requiescam in die tribulationis. tamquam ad eos pertinens, qui sunt spe gaudentes, in tribulatione patientes. Ut adscendam, inquit, ad populum peregrinationis meae, recedens utique a populo maligno carnalis cognationis suae, non peregrinante in hac terra nec supernam patriam requirente. Quoniam ficus, inquit, non adferet fructus, et non erunt natiuitates in uineis; mentietur opus oliuae, et campi non facient escam. Defecerunt ab esca oues, et non supersunt in praesepibus boues. Vidit eam gentem, quae Christum
Abbreviated transcription (Latin):
do collides. Ex isti insalutẽ populi cui. ut
saluos facias xp̃os tuos: misisti incapita iniqͦr̃
mortẽ. Nichil horũ ẽ. exponendũ. Excitasti
uncła usq ad collũ. Et bona hic possunt intel¬
liꝵ uincła sapientiȩ. ut iniciantur pedes in
compedes euis: et collũ intorquẽ euis. Precidisti
instuporẽ mentis. sub audiamꝰ uincła. Excita¬
uit esi bona: p̃cidit mala de quibꝰ ei dr̃ dis¬
rupisti uincula mea. Et hoc instupore m̃tis.
ide. mirabilit̾: Capita potentiũ mouebuntur
in ea scilicet ãmiratione. Aꝑient morsꝰ suos
sicut edens pauꝑ absconse. Potentes enĩ qͥdã
uideorũ ueniebant ad dñm facta eiꝰ et uerba
mirati. et esurientes panẽ doctrins. manduca¬
bant ab sconse ꝑpt̃ metũ indeorũ: sic̃ eos ꝓdi¬
dit euangłm. Et inmisisti inmare eqͦs cuos
curbantes aquas multas: quȩ nichil sunt aliud
qͣuã populi mułti son enĩ alii cimore con¬

Expanded text:
do conlides. Existi in salutem populi tui, ut do conlides. Existi in salutem populi tui, ut saluos facias christos tuos; misisti in capita iniquorum mortem, nihil horum est exponendum. Excitasti uincula usque ad collum, et bona hic possunt intellegi uincula sapientiae, ut iniciantur pedes in conpedes eius et collum in torquem eius. Praecidisti in stupore mentis, subaudimus uincula; excitauit enim bona, praecidit mala, de quibus ei dicitur: Disrupisti uincula mea, et hoc in stupore mentis, id est mirabiliter. Capita potentium mouebuntur in ea, in ea scilicet admiratione. Adaperient morsus suos, sicut edens pauper absconse. Potentes enim quidam Iudaeorum ueniebant ad Dominum facta eius et uerba mirati, et esurientes panem doctrinae manducabant absconse propter metum Iudaeorum, sicut eos prodidit euangęlium. Et inmisisti in mare equos tuos turbantes aquas multas, quae nihil sunt aliud quam populi multi; non enim alii timore con
Abbreviated transcription (Latin):
abyssus uocẽ suã : anꝓfunditas cordis humani
quid ei uideretur exp̃ssit :Aititudo phan¬
casiȩ suę : tanquã uersꝰ suꝑioris ẽ. ex posicio.
Aititudo enĩ ẽ. abyssꝰ Quod autẽ ait phantasiȩ
sue. sub audiendũ ẽ. nocẽ dedit Hoc ẽ. qđ
diximꝰ quid ei indetur exp̃ssit. Pantasia
quippe usio ẽ. quã nõ tenuit. nõ oꝑuit: si
confitendo cructauit E leuatꝰ ẽ. sol et
luna stecit in ordine suo. hoc ẽ. ascendit xp̃s
incelum: et ordinata ẽ. eccła sub rege suo.
Inlucẽ iacula tua ibunt. hoc ẽ. nõ in occultũ
s inmanifestũ cua uerba mittentur. Insplen¬
dore choruscationis armorũ tuorũ sub audi¬
endũ ẽ. iacula tua ibunt: Dixerat enĩsuis.
Quȩ dico uob̾ intenebris. dicite inluminȩ.
Incõminatione iminorabis terrã. idẽ. comini¬
nando humiliabis homines. et infurore deici¬
es gentes: quia eos quise exaltant uindican¬

Expanded text:
abyssus uocem suam, an \'profunditas cordis humani abyssus uocem suam, an \'profunditas cordis humani quid ei uideretur expressit\'? Altitudo phantasiae suae tamquam uersus superioris est expositio; altitudo enim est abyssus. Quod autem ait: Phantasiae suae, subaudiendum est uocem dedit; hoc est, quod diximus, quid ei uideretur expressit. Phantasia quippe uisio est, quam non tenuit, non operuit, sed confitendo eructauit. Eleuatus est sol, et luna stetit in ordine suo, hoc est \'adscendit Christus in caelum, et ordinata est ecclesia sub rege suo. In lucem iacula tua ibunt, hoc est \'non in occultum, sed in manifestum tua uerba mittentur.\' In splendorem coruscationis armorum tuorum, subaudiendum est iacula tua ibunt\\ Dixerat enim suis: Quae dico uobis in tenebris, dicite in lumine. In comminatione minor a b i s terram, id est \'comminando humiliabis homines. Et in furore deicies gentes, quia eos, qui se exaltant, uindican
Abbreviated transcription (Latin):
in iure romano: erunt in popło xp̃iano: Nun¬
quid influminibꝰ iratus es dñe. aut in flumimbꝰ
furortuus aut in mari impetus tiuis: Hoc
ideo dictũ ẽ: quia nõ uenit nunc ut iudicet
mundũ s ut saluet᷑ mundꝰ ꝑipsũ. Quia ascen¬
des suꝑ equos tuos. et equitatio cua salus. Hoc
ẽ. euangeliste cui portabit̃ te qui roguntur
ace: et euangeliũ cuũ salus ẽ. eis qͥcredunt̾
in te: Intendens intendes arcũ tuũ suꝑ
sceptra dicit dñs. lioc ẽ. cominaboris uiditiũ
cuũ etiam rogibꝰ terre. Fium inibꝰ scindec
terra. hoc ẽ. influentibꝰ sermonibꝰ p̾dicantiũ
te aꝑient̾ ad confitendũ hominũ corda
quibꝰ ẽ. dictum. Scindite corda ur̃a et
nõ uestim̃ta ura. Quid ẽ. iudebt̃ te et dole¬
bt̃ popłi. nisi utlugendo sint beati Quid
ẽ. disꝑgens aquas incessu : ambulando in
eis qui ce usq quaq annuntiat. hac atq¬
illac disꝑgis fluenta doctrine: Quidẽ. dedit

Expanded text:
in jure Romano, erunt in populo christiano. Numin jure Romano, erunt in populo christiano. Numquid in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuus, vel in mari impetus tuus? Hoc ideo dictum est, quia non venit nunc ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Quia ascendes super equos tuos; et equitatio tua salus: hoc est, Evangelistae tui portabunt te, qui reguntur a te; et Evangelium tuum salus est eis, qui credunt in te. Intendens intendes arcum tuum super sceptra, dicit Dominus: hoc est, comminaberis judicium tuum etiam regibus terrae. Fluminibus scindetur terra, hoc est influentibus sermonibus praedicantium te aperientur ad confitendum hominum corda, quibus est dictum: Scindite corda uestra et non uestimenta.\' Quid est: Videbunt te et dolebunt populi, nisi ut lugendo sint beati? Quid est: Dispergens aquas incessu, an \'ambulando in eis, qui te usque quaque adnuntiant, hac adque hac dispergis fluenta doctrinae\'? Quid est: Dedit
Abbreviated transcription (Latin):
minabit: Cormia in manibꝰ cuis st̃ quidẽ.
nisi cropheũ crucisꝰ Et posiuit karitatem
firmã foraitudinis suę: nec exponendũ ẽ. Ante
facic̃ eius ibit uerbũ. et ꝓdiet in campũ post
pedes cius quid ẽ. nisi quod et antequã huc
ueniret p̃nunciatus ẽ. et postea quã hinc re¬
uers ẽ. annuntiatus ẽ: Stetit et c̃ra cõmota
ẽ. quid ẽ. nͥ stetit ad subueniendũ et t̾ra cõmo¬
taẽ. ad credendũ. Respex̾ et tabuerunt gt̃s.
hocẽ. misertus ẽ: et fecit populos penitentes:
Contriti sunt montes uidentia. hoc ẽ. ium faci¬
entibꝰ miracłis. elatorũ ẽ. contrita suꝑbia.
efluxerunt colles g̃nales. hoc ẽ. humiliati st̃
ad cempiis ut erigerentur in et̃nũ: In gress
et nos euiꝰ ꝓlaboribꝰ uidi. hoc ẽ. nõ sine mer¬
cede cc̃nitatis laborẽ caritatis aspexi..
Cabnacula etiopũ ex pauescet᷑. et cabnacła
t̃ȩ madian. hoc ẽ. gentes repente ꝑt̾rice
nuntio mirabiliũ cuorũ. etiam quȩ nõ sc̃

Expanded text:
Cornua in manibus eius sunt quid est nisi tropaeum crucis? Et posuit caritatem firmam fortitudinis suae nec exponendum est. Ante faciem eius ibit uerbum, etprodietin campum post pedes eius quid est nisi quod et antequam huc ueniret praenuntiatus est, et postea quam hinc reuersus est, adnuntiatus est? Stetit, et terra commota est quid est nisi stetit ad subueniendum, et terra commota est ad credendum\'? Respexit. et tabuerunt gentes, hoc est \'misertus est et fecit populos paenitentes\'. Contriti sunt montes uiolentia, hoc est \'uim facientibus miraculis elatorum est contrita superbia\'. Defluxerunt colles aeternales, hoc est humiliati sunt ad tempus, ut erigerentur in aeternum\\ Ingressus aeternos eius pro laboribus uidi, hoc est non sine mercede aeternitatis laborem carTabernacula Aethiopum expavescent, et tabernacula terrae Madian: hoc est, gentes repente perterritae nuntio mirabilium tuorum, etiam quae non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
potest cur sectȩ non sint habendę. Nichil
quippe aliud in eis quęritur quã fines bo¬
norum et malorũ Inuentis autẽ bonorũ
finibꝰ. ꝓfecto econtrario sunt malorum
hȩc autẽ ut fiant x ii. sectȩ : illa iii. tripli¬
cantur uoluptas. qui es utrũq. et pͥma na¬
ture. quȩ pͥmigenia uarro uocat:. He qͥppe
.iiiͦi. dũ sigillatĩ uirtuti aliqndo subduntur
ut nõ ꝑꝑt̃ se ipsa s ꝓꝑpt̾ officiũ uirtutis ap¬
pecenda uideantur: aliquando p̃ferunt᷑
ut nõ ꝑpt̃ se ipsã. s ꝑꝑt̾ hec ad ipiscenda
uł conseruanda necessaria uirtus putetur
aliquando uinguntur. ut ꝑpt̃ se ipsa et untꝰ
et ista appetenda credantur: quat̃nariũ
numerũ triplũ reddunt et ad xͦii. sectas
ꝑueniunt Ex illis autẽ .iiiiͬ. rebus uarro
trescollit. uoluptatẽ scilicet et quietẽ
et utruq: nõ qđ eas imꝓbet siqđ pͥmgna¬

Expanded text:
potest, quur sectae non sint habendae. Nihil potest, quur sectae non sint habendae. Nihil quippe aliud in eis quaeritur quam fines bonorum et malorum. Inuentis autem bonorum finibus profecto e contrario sunt malorum. Hae autem ut fiant duodecim sectae, illa quattuor triplicantur, uoluptas, quies, utrumque et prima naturae, quae primigenia Varro uocat. Haec quippe quattuor dum singillatim uirtuti aliquando subduntur, ut non propter se ipsa, sed propter officium uirtutis adpetenda uideantur, aliquando praeferuntur, ut non propter se ipsa, sed propter haec adipiscenda uel conseruanda necessaria uirtus putetur, aliquando iunguntur, ut propter se ipsa et uirtus et ista adpetenda credantur, quaternarium numerum triplum reddunt et ad duodecim sectas perueniunt. Ex illis autem quattuor rebus Varro tres tollit, uoluptatem scilicet et quietem et utrumque; non quod eas inprobet, sed