comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dant manibꝰ in ipsum. fiunt ꝑ¬
secutiones: & gaudent scĩ indño.
Unde flumina plaudent manibꝰ:
Quid.ẽ. plaudere manibus: Gau
fecit flumina: dando illis illã aq

Expanded text:
manibus in idipsum: fiunt persecutiones, et gaudent sancti in Deum. Unde flumina plaudent manibus? quid est, plaudere manibus? Gaudfecit flumina, dando illis illam aquam
Abbreviated transcription (Latin):
onis factus tuba dũctilis sonuit: Dñs
dedit dñs abstulit. sicut dño placuit
ita factum ẽ: sit nomen dñi benedic̃¬
tum. Quomodo sonuit: quam suauem
sonum dedit ista dũctilis tuba: Ad huc
tunditur. Datus ẽ. in potestate: ut et ca¬
ro euis ꝑcuteretur: ꝑcussaẽ: cȩpit pu¬
trescere: scatere uernibus: Supp ossita
ȩua ad seductionem: uxor eius seruata
ad ministerium diaboli. non ad solaciũ
mariti Suggerit blasphemias: non ob¬
temꝑat ille Obtemꝑ auit adã ȩuȩ in pa-¬
radyso: repellit adã euã instr̃ore Inftc̃o¬
ore enim sedebat iob: cumflueret. & putre¬
sceret uernibus: Melior iob putris in stc̃o¬
ore: quam integer ille in paradyso. S ad¬
huc illa ȩua erat: iam ille adam non erat:
Respondit euȩ p̃paratȩ ad istam si

Expanded text:
onis factus tuba ductilis, sonuit: «Dominus onis factus tuba ductilis, sonuit: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum.» Quomodo sonuit! quam suavem sonum dedit! Ista ductilis tuba adhuc tunditur: datus est in potestatem, ut et caro ejus percuteretur; percussa est, coepit putrescere, scatere vermibus. Supposita Eva ad seductionem, uxor ejus servata ad ministerium diaboli, non ad solatium mariti, suggerit blasphemiam; non obtemperat ille. Obtemperavit Adam Evae in paradiso ; repellit Adam Evam in stercore. In stercore enim sedebat Job, cum flueret et putresceret vermibus. Melior Job putris in stercore, quam ille integer in paradiso. Sed adhuc illa Eva erat, jam ille Adam non erat. Respondi
Abbreviated transcription (Latin):
um ur̃m ex pͥmat iubilatio: si ñ po¬
test locutio Non sit tam̃ mutũ gaudiuĩ:
cor ñ taceat dm̃ suũ: non taceat mu¬
nera eius Si tibi lõqueris: tibi sana¬
tus es. Site sanauit dextera enis: ei lõ¬
querȩ. cui sanatus es. Nider̃ om̃es fi¬
nes terrȩ: salutare dei nr̃i Iubila.¬
te deo uniu̾sa terra: Cantate. & exul¬
Non uoce sola. Assumite oꝑa: ut non
tantiũ cantetis. s & operemini: Qui can¬
tat & oꝑat᷑: psallit in cychara. & in psal
tur in similitudibus. In tubis ductilibus:
& uoce tubȩ corneȩ. Quid sibi uolunt tubȩ
ductiles: & tube corneȩ: Dũctiles tubȩ ȩreȩ
sunt: tundendo ꝓducuntur. Situnden¬
do: gͦ uapulando eritis tubȩ ductiles: ad
laudem dei ꝓductȩ. Si cum tribulami¬
ni ꝓficiatis: tribulatio tunsio: ꝓfectus
ꝓductio est: Tuba ductilis erat iob: q̃n
repente ꝑcussus damnis. & orbitate fi¬
liorum: tunsione illa tantȩ tribulati¬

Expanded text:
um vestrum exprimat jubilatio, si non poum vestrum exprimat jubilatio, si non potest locutio: non sit tamen mutum gaudium; cor non taceat Deum suum, non taceat munera ejus. Si tibi loqueris, tibi sanatus es; si ei te sanavit dextera ejus, ei loquere cui sanatus es. «Viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. Jubilate Deo, universa terra; cantate, et exsul non voce sola; assumite opera, ut non tantum cantetis, sed et operemini. Qui cantat et operatur, psallit in cithara et in psalttur in similitudinibus: «In tubis ductilibus et voce tubae corneae.» Quid sibi volunt tubae ductiles et tubae corneae? Ductiles tubae aereae sunt, tundendo producuntur. Si tundendo, ergo vapulando. Eritis tubae ductiles, ad laudem Dei productae, si cum tribulamini proficiatis: tribulatio tunsio, profectus productio est. Tuba ductilis erat Job, quando repente percussus tantis damnis et orbitate filiorum, tunsione illa tantae tribulati
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerit. similes ei erimus.
qm̃ uidebimus cũ sicuti . ẽ. Ad
hanc uisionẽ parate corda ur̃a :
add hoc gaudiũ parate animas ue¬
stras: quomͦ si solem uellet as̃ osten¬
dere: moneret ut oculos pararetis
carnis.S quia sapientiȩ suȩ speciẽ
uobis dignatus. ẽ. ostendere: oculos
parate cordis. Beati mundi cordes:
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Memor fuit
miscdiȩ suȩ iacob &ueritatis suȩ do¬
mꝰ ispł. Quis. ẽ. iste isrł. Ne forte unã
gentẽ cogites iudeoꝵ: audi quid seqͥ¬
tur. Uidert̃ omnes fines terrȩ: salu¬
tare dĩ nr̃i. Non dictũ . ẽ. omnis t̃¬
ra: s omnes fines terra: quomͦ dr̃
atermino usq ad terminum. Ne mo
conc̃idat: nemo dissip&e: fortis ẽ uni¬
tas xp̃i. Totũ emit: quia tantũ
p̃ciũ dedit. Hider̃ omnes fines ter¬
re: salutare dei nr̃i Quia gͦ uide
runt: Iubilate do uniuersa terra
Iam nostis quid sit iubilare: gaude¬
re & loquimini: S quod gaudecis.
loqui non potestis: iubilate Gaudi¬

Expanded text:
iles ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . Ad hanc visionem parate corda vestra, ad hoc gaudium parate animas vestras: quomodo si solem vellet Deus ostendere, moneret ut oculos pararetis carnis; sed quia sapientiae suae speciem vobis dignatur ostendere, parate oculos cordis. Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt . «Memor fuit misericordiae suae Jacob, et veritatis suae domui Israel.» Quis est iste Israel? Ne forte unam gentem cogites Judaeorum, audi quod sequitur: «Viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri.» Non dictum est, omnis terra; sed, «omnes fines terrae:» quomodo dicitur, a termino usque ad terminum. Nemo concidat, nemo dissipet; fortis est unitas Christi. Totum emit, qui tantum pretium dedit: «Viderunt omnes fines terrae salutarrunt, «Jubilate Deo, universa terra.» Jam nostis quid sit jubilare. Gaudete et loquimini. Si quod gaudetis loqui non potestis, jubilate; gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
nem ambulatis: Quid .x̃. autem
apollo: quid . ẽ. autem paulus:
Ministri dei: ꝑ quos credidistis.
Ego plantaui ÷ apollo rigauit:s
as incrementum dedit. Uult gͦ¬
illos erigi abspe quam inhomi¬
ne posuerant: & contingere sp̃ua¬
lia xp̃i: ut possent esse tubȩ cor¬
neç. si suꝑarent carnem. Fr̃s: no¬
lite insultare fr̃ĩbus: quos ñ dum
quandiui hoc facitis: carnẽ sapi¬
tis. luba ñ. ẽ. illa quȩ delectat au¬
res dei. Insultationis tu¬
ba infru alli ctuosũ bellũ
facit. Iuba cor nea te erigat.
ad uersus diabolum: non tuba
carnea. ad ũsus fratrẽ tuũ. Intu¬
bis ductilib. & uoce tubȩ corneȩ:
iubilate inconspectui regis dñi. Et

Expanded text:
nem ambulatis? Quid est autem nem ambulatis? Quid est autem Apollo? quid autem Paulus? Ministri Dei, per quos credidistis. Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus in crementum dedit» . Vult illos ergo erigi ab spe quam in homine posuerant, et contingere spiritualia Christi; ut possent esse tubae corneae, si superarent carnem. Fratres, nolite insultare fratribus quos nondum quamdiu hoc facitis, carnem sapitis. Tuba non est illa quae delectat aures Dei: insultationis tuba infructuosum bellum facit. Tuba cornea te erigat adversus diabolum, non tuba carnea adversus fratrem tuum. «In tubis ductilibus et voce tubae corneae jubilate in conspectu regis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
bi xp̃c ẽ indextera dei sedens. Quȩ
ursũ sunt sapite: non quȩ suꝑ
pera. Quia. ẽ. quȩ sursũ sunt q̃xi.¬
te: Ia ẽ. carnem excedite: nolite car¬
nalia cogitare. Non dum erant tu¬
bȩ corneȩ: quibus italoquebat᷑. Fr̃s:¬
libus :s quasi caras su nalibus:
tanquã paruugr:lis in xp̃o ÷
lac uobis po tum dedi: non
escam. Neq enim poteratis: s nec
ad huc quidẽ potestis. Estis enĩ ad¬
huc carnales. Ergo non erant tubȩ
corneş: quia non excesserant carnẽ.
sornu. & carni heret: & carnẽ exce¬
dit. Et quanquã de carne oriatur:
suꝑat carnẽ. fies gͦ excarnali sp̃ua¬
lis. Ad huc carne calcas terrã: et
sp̃u erũpes incęlum. Incarne enim
ambulantes inquit: non scdm̃ car¬
nem militamus. Nam illud quib
illis ait: Unde ꝓbaret illos carnales
carnalia saꝑe ÷ & non dum factaᷤᷤ tu¬
has corneas: Cum enim dicit unus¬
quisq ur̃m. ego sum pauli. alius
ego apolło: alius ego autem cȩphȩ.
non ne carnales estis : & scđm homi¬

Expanded text:
sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram» . Quid est, «quae sursum sunt quaerite?» Id est, carnem excedite, nolite carnalia cogitare. Nondum erant tubae corneae, quibus adhuc ita loquebatur: «Fratrlibus, sed quasi carnalibus. Tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam; neque enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; estis enim adhuc carnales.» Ergo non erant tubae corneae, quia non excesserant carnem. Cornu et carni haeret, et carnem excedit; et quanquam de carne oriatur, superat carnem. Si es ergo ex carnali spiritualis; adhuc carne calcas terram, et spiritu erumpis in coelum: «In carne enim ambulantes,» inquit, «non secundum carnem militamus» . Nam illud quibusillis ait, unde probaret illos carnales carnalia sapere, et nondum factos tubas corneas? «Cum enim dicit unusquisque vestrum, Ego sum Pauli; alius, Ego Apollo; alius autem, Ego Cephae: nonne carnales estis, et secundum homi
Abbreviated transcription (Latin):
corneȩ quid sequit᷑: Cõmoueat᷑
mare: & plenitudo eius. fr̃s: p̃di¬
cantib ueritatẽ apłis. tanquã tu¬
bis ductilibus. & tubis corneis. cõ¬
motum. ẽ. marȩ: surrexerunt flu¬
etus: creuerunt tẽpestates: factȩ
sunt ꝑsecutiones ȩccłiȩ. Unde cõ¬
motum. ẽ. mare: Cum iubilatur¬
dõ: cum psallit᷑ dõ: dĩ aures de¬
lectabantur: maris fluctus exci¬
tabant᷑. Cõmoueat᷑ mare & pleni¬
tudo eius: Orbis terrȩ. & omnes¬
in habitantes mea. Cõmoueat᷑
mare inꝑsecutionib Numina

Expanded text:
Commoveatur mare et plenitudo ejus.» Fratres, praedicantibus veritatem Apostolis, tanquam tubis ductilibus et tubis corneis, commotum est mare, surrexerunt finctus, creverunt tempestates, factae sunt persecutiones Ecclesiae. Unde commotum est mare? Cum jubilabatur, cum psallebatur Deo; Dei aures delectabantur, maris fluctus excitabantur. «Commoveatur mare et plenitudo ejus, orbis terrae et omnes habitantes in eo.» Commoveatur ma
Abbreviated transcription (Latin):
net. ꝓpt̃ qđ inquit. ter dñm rogal
nt auferret eum ame: & dix̃ michi.
hufficit tibi gratia mea: nam uirtꝰ
minfir mitate ꝑficitur. Ego tubam
inquit fabricator. ꝑ ficere uolo: non
ssiuiam. nisi tundã. In infirmitate
uitus ꝑficit᷑. Et audi iam ipsã tu¬
iam ductilem: & bene sonantem.
lñ infirmoꝵ: tunc potens sum. Et
N alleus. ut ꝓducat tubam: m illa
Axtera positus. ferit & ipse de ip
malleo. Dicit dequibdã quos
radidit sathanȩ: ut discant ñ blas¬
hemare. Tradidit malleo tunden-¬
us. Male sonabant. antequã ꝓduce¬
intur: forte. ꝓducti & facti tubȩ du¬
lles: amissa blasphemia. laudes do¬
nni sonuerunt. Hȩ sunt tubȩ
iuctiles. Uox tube corneȩ quid ẽ:
ornu excedit carnẽ: netesse.ẽ.ut
arnẽ suꝑando sit firmum. Firmũ
n ꝑdurandum: & capax uocis.S:
unde hoc: Quia carnẽ suꝑauit.
luiuult. eẽ. tuba cornea: suꝑet
arnẽ. Quid . ẽ. suꝑet carnẽ: Tran¬
iendat carnales affectus: unicat
rnales libidines. Audi tubas cor¬

Expanded text:
num rogavi, ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur.» Ego tubam, inquit ille fabricator, perficere volo; non perficiam nisi tundam: «in infirmitate virtus perficitur.» Et audi jam ipsam tubam ductilem bene sonantem: «Quando infirmor, tunc potens sum» . Emalleus ut producat tubam, in illa dextera positus facit et ipse de ipso malleo; dicit de quibusdam, «Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare» . Tradidit malleo tundendos. Male sonabant antequam producerentur; forte producti et facti tubae ductiles, amissa blasphemia, laudes Domini sonuerunt. Hae sunt tubae ductiles. 7. Vox tubae corneae quid est? Cornu excedit carnem: necesse est ut carnem superando sit firmum ad perdurandum, et capax vocis. Sed unde hoc? Quia carnem superavit. Qui vult esse tuba cornea, superet carnem. Quid est, superet carnem? Transcendat carnales affectus, vincat carnales libidines. Audi tubas cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce audiuimus: quomͦ tunditurt¬
ba ista. ꝑcussit eum diabolus acap¬
te usq ad pedes. graui uulnere: it
putrescens uermibus. sedebat inst¬
ctilis. Dulcem uocẽ si placet. audian¬
Locuta es inquit: tanquã una ex ins¬
pientib mulieribus. Sibona suscepit
de manu dñi: mala non sustinemꝰ: O
sonum fortẽ: osonum dulcẽ. Quẽ ñ
dormientẽ excitet sonus iste: Quẽ non
excitet p̃sũptio indeo: ut ad uersus di¬
bolum securꝰ ꝓcedat inp̃lium ÷ nons¬
is uirib obtenturus ÷ s illius qui pre¬
bat : Quia ipse etiam tundit. Hon
enim faceret malleos de se ipso. Deis¬
lius enim diaboli pęna futura ꝓpħ̃
cõmemorans: ait. Contritus.ẽ. malle¬
us uniu̾sȩ terrȩ Malleũ uniũsȩ ter
diabolũ uoluit intelligi. De ipso me¬
leo inmanu dĩ posito. id .ẽ. inpotestas
dei: tundunt᷑ diictiles tubȩ: ut res¬
nent laudes dei. Nidete quẽ ad modũ
audeo dicere fr̃s mei: de isto mallo
etiã apłs tundebatur. In magnituas¬

Expanded text:
Ecce audivimus quomodo tunditur tuba ista. Percussit eum diabolus a capite usque ad pedes gravi vulnere, et putrescens vermibus sedebat in stctilis vocem dulceLocuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona percepimus de manu Domini, mala non sustinemus sonum fortem! o sonum dulcem! Quem non dormientem excitet sonus iste? quem non excitet praesumptio in Deo, ut adversus diabolum securus procedat in praelium; non suis viribus obtenturus, sed illius qui probat? Quia ipse etiam tundit; non enim faceret malleus de seipso. De illius enim diaboli poena futura propheta commemorans ait: «Contritus est malleus universae terrae» . Malleum universae terrae, diabolum voluit intelligi. De ipso malleo in manu Dei posito, id est in potestate Dei, tunduntur ductiles tubae, ut resonent laudes Dei. Videte quemadmodum audeo dicere, fratres mei, de isto malleo etiam Apostolus tundebatur: «In magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
srł c̃. uidens dm̃. Hidemus ꝑspeciẽ:
smnunc uideamꝰ ꝑfidẽ. Habeat oculoᷤ
fides nr̃a: & exhibebit᷑ ueritas fidei.
lredamus ineũ quẽ ñ uidemꝰ: et
gaudentes uidebimꝰ. Desideremꝰ ñ
uisũ: & fruem᷑ uiso. Ergo & mͦ isrł¬

Expanded text:
st Videns Deum. Videbimus per speciem, si nunc videamus per fidem. Habeat oculos fides nostra, et exhibebitur veritas fidei: credamus in eum quem non videmus, et gaudentes videbimus; desideremus non visum, et fruemur viso. Ergo et modo Isr
Abbreviated transcription (Latin):
nam eum adorans cornelius: misit ad
eum om̃s angli eius. Quid audiuit
syon: Ecce quid audiuit. Annuntia¬
uert̃ cȩli iusticiam eius: & uider̃t om̃s
popłi głam eius. Confundant᷑ omnes
qui adorant sculptilia: qui głantur
insymulachris suis. Et enim ȩccłia
nec dum erat ingentibꝰ. Iniudea cre¬
didert ex uideis: & putabant ipsi u¬
dei qui crediderant. solos se ꝑtinere
ad xp̃m. Missi sunt apłi ad gentes:
p̃dicatum. ẽ. cornelio. Credidit corne¬
lius ÷ baptiratꝰ ẽ: haptrrati sunt & il¬
li qui cũ cornelio erant. S ut baptira¬
rentur: quid factum. ẽ. scitis. Non qͥ¬
de huc usq ꝑuenit lector: s tam̃ aliqͥ
recordant᷑. Et qui ñ recordant᷑: audi¬
ant a me breuit᷑. Missus .ẽ. angłs
add corneliuĩ ÷ angłf corneliũ misit
ad petrũ: petrus uenit ad corneliũ.
Et qr degentibꝰ erat corneliꝰ: ipse ⁊ qͥcũ eo¬

Expanded text:
nam eum adorans, Cornelium misit ad nam eum adorans, Cornelium misit ad eum omnes Angeli ejus. Quid audivit Sion? ecce quid audivit: «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et viderunt omnes populi gloriam ejus: confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Etenim Ecclesia necdum erat in Gentibus; in Judaea crediderant ex Judaeis, et putabant ipsi Judaei qui crediderant solos se pertinere ad Christum: missi sunt Apostoli ad Gentes, praedicatum est Cornelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Cornelium. Et quia de Gentibus erat Cornelius, et ipse et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ira raꝑis. ad conuiciandã imaginẽ
dĩ. Et tanĩ ħ eligis quod ei dicas: qđ
ualde detestaris. Si posset ille non se
uindicaret: s non ꝑmittit᷑ ÷ & tan¬
tum facit: quantũ ꝑmitat᷑. Nam et
iob tẽptare uoluit: & non nͥ potesta¬
tem quȩ suit: & nichil faceret: nisi po¬
testatẽ accepisset. Quare non gͦ securꝰ
adoras dm̃ ÷ quo nolente. nemo tibi no¬
cet: & quo ꝑmittente emendari. ñ eĩ¬
teris c̾ Sienim placuerit dño dõ tuo
ꝑmitere. ut aliquis homo tͥ noceat: aut
aliquis sp̃c tͥ noceat: emendauit de ut
clames adeum: emendans emendauit
me dñs: s morti ñ tradidit me. E rgo
confuncdant᷑ omnes qui adorant seul¬
ptilia: qͥ glantur insimulachris suis
Adorate eũ om̃s angeli eiꝰ. Discant pa¬
gam adorare dm̃. Angłos uolunt
adorare: angelos mutent᷑ : & illum
adorent. qui ab angelis adoratur. Ad¬
orate eum omnes angłi eius. Adoret
angis ille qui missus. ẽ. ad cornelium:

Expanded text:
ira raperis ad conviciandam imaginem ira raperis ad conviciandam imaginem Dei: et tamen hoc eligis quod ei dicas, quod valde detestaris. Si posset ille, non se vindicaret? Sed non permittitur: et tantum facit, quantum permittitur. Nam et Job tentare voluit, et nonnisi potestatem quaesivit ; et nihil faceret, nisi potestatem accepisset. Quare non ergo securus Deum adoras, quo nolente nemo tibi nocet, et quo permittente emendaris, non everteris? Si enim placuerit Domino Deo tuo permittere ut aliquis homo tibi noceat, aut aliquis spiritus tibi noceat; emendabit te, ut clames ad eum: «Emendans emendavit me Dominus, sed morti non tradidit me» . Ergo, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Adorate» «eum omnes Angeli ejus.» Discant Pagani adorare Deum. Angelos volunt adorare; Angelos imitentur, et illum adorent qui ab Angelis adoratur. «Adorate eum omnes Angeli ejus.» Adoret angelus ille qui missus est ad Cornelium;
Abbreviated transcription (Latin):
li multa miracula inapocalipsi io¬
ħis. Ille autẽ quodam sibi de mons¬
trato miracło uisionis expauit: ami¬
sit se adpedes angłi. Et ille angelis
qui non querebat nͥ głam dñi sui:
surge quid facis inquit: Illum ad
dicat : timeo neirascatur mͥ angelis
si non illum colo ꝓdeo meo. łunc aibl
irascitur: qñ ipsum colere uoluens
bonus ẽ. enim: & dm̃ amat. Quomͦ
aemones irascuntur. si non coluntur:
sit angeli indignant᷑. si ꝓ dõ colantur.
S ne forte dicat sibi cor infirmũ. cor
trepidum: gͦ irascuntur demonia
quia ñ coluntur. timeo offendere
demonia: quid tibi facturus. ẽ. uel
princeps ipsoꝵ diabolus: Si posset
aliquid÷ nullus ur̃m remaneret.
Nonne cotidie tanta in illo dicuntur
ore xp̃ianoꝵ: & crescit seges xp̃iano¬
rũ : Qñ irasceris nequissimo seruo
nio: ħ nom̃ illi. imponis: sathanas
diabole: ħ illi dicis. Forte in ħ eras:
quia homini ħ dicis: & inmoderata

Expanded text:
li multa miracula in Apocalypsi Joli multa miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes Angeli; et ille angelus qui non quaerebat nisi gloriam Domini sui, «Surge, quid facis?» inquit, «illum adodicat: Timeo ne irascatur mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascitur, quando ipsum colere volueris: bonus est enim, et Deum amat. Quomodo daemones irascuntur, si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. Sed ne forte dicat sibi cor infirmum, cor trepidum: Ergo si irascuntur daemonia quia non coluntur, timeo offendere daemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsorum diabolus? Si posset aliquid, nullus nostrum remaneret. Nonne quotidie tanta in illum dicuntur ore Christianorum, et crescit seges Christianorum? Quando irasceris nequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponis: Satanas, diabole; hoc illi dicis. Fortasse in hoc erras, quia homini hoc dicis, et immoderata
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ unus adoretur: dõ uni sacrifi¬
ciũ offerat᷑ non sibi. Sic & omnes
diligunt. Adeius cultum. ad eiꝰ aqora¬
tionẽ. ad eius contẽplationẽ. õs quos
diligunt. rapere & inflãmare fiuides
ipsum illis annuntieͣnt non se: qm̃
angeli sunt. Et qm̃ milites sunt: ñ
norunt głam quȩrere nisi imꝑators
sui. Si autem głam suã quȩsierint:
tẏranni dãpnant᷑. Talis extitit dia¬
bolus &demonia: id ẽ. angeli eiꝰ. Ar¬
rogauit sibi honorem diuinũ & õs
demoniis : & impleuit templa pagan¬
rum: & ꝑsuasit simulachra: ꝑsuasit
illa sacrificia offerri sibi. Nonue mi¬
lius erat. ut angelos scõs. quã ut de¬
mones colerent: Respondent. Non
colimus mala demonia: angelos qͦs
dicitis. ipsos & nos colimus. uirtutes
dei magni: & ministeria dei magni.
Utinam ipsos colere uelletis: facile ab
ipsis disceretis non illos colere. Au¬
dite angłm doctorẽ. Nocebat quen¬
dam discipłm xp̃i: & ostendebat il¬

Expanded text:
Deus unus adoretur, Deo uni sacrifiDeus unus adoretur, Deo uni sacrificium offeratur, non sibi: sic et omnesuem diligunt; ad ejus cultum, ad ejus adorationem, ad ejus contemplationem omnes quos diligunt rapere et inflammare student; ipsum illis annuntiant, non se, quoniam Angeli sunt: et quia milites sunt, non norunt gloriam quaerere nisi Imperatoris sui; si autem suam gloriam quaesierint, ut tyranni damnantur. Talis exstitit diabolus et daemonia, id est angeli ejus: arrogavit sibi honorem divinum et omnibus daemoniis; et implevit templa Paganorum, et persuasit simulacra, et persuasit illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimus mala daemonia; Angelos quos dicitis, ipsos et nos colimus, virtutes Dei magni et ministeria Dei magni. Utinam ipsos colere velletis: facile ab ipsis disceretis non illos colere. Audite angelum doctorem. Docebat quemdam discipulum Christi, et ostendebat il
Abbreviated transcription (Latin):
lum colere. & adorare ꝓdeo: ꝓhibet
te. Non uult sibi arrogare hono¬
rem deiz non uult tibi. eẽ. ꝓdeo: s
tecũ. eẽ sub deo. Fẽcert̃ hoc scĩ apłi.
paulus & barnabas. Predicabant
uerbũ dei inłychaonia. Mirabilia
cũ fecissent: lichaonii ciues eiusdẽ
regionis adduperunt uictimas : &
uoluert̃ illis sacrificare: dicentes
barnaban iouẽ: & paulũ mercuri¬
um. Illi ñ sunt delectati. An forte
idõ sibi immolari noluert̃ : quia de¬
monib se cõparari ex ecrati sunt:
Non: s quia honorẽ diuinũ exhi¬
beri hominib horruerunt: uerba
ipsoꝵ indicant: non suspicantur.
Sequit᷑ enĩlectio libri eiusdẽ: et
dicit quomͦ moti sunt. T unc pau¬
lus & barnabas conscider̃t uestim̃¬
ta sua: & dixert̃. Uiri fr̃s quid faci¬
tis: Et nos homines sumꝰ passibi.¬
les: similes uobis. Intende gͦ quomͦ
homines boni ꝓhibent eos qui se
uoluerant colere tanquã deos : et
uolunt potius ut as̃ unus colatur:

Expanded text:
lum colere et adorare pro Deo, prohibet lum colere et adorare pro Deo, prohibet te: non vult sibi arrogare honorem Dei, non vult tibi esse pro Deo, sed tecum esse sub Deo. Fecerunt hoc apostoli sancti Paulus et Barnabas. Praedicabant verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus horruerunt. Verba ipsorum indicant, non suspicamur. Sequitur enim lectio libri ejusdem, et dicit quomodo moti sunt: «Tunc Paulus et Barnabas consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, Viri» «fratres, quid facitis? Et nos homines sumus passibiles, similes vobis» . Intendite. Quomodo ergo homines boni prohibent eos qui illos voluerant colere tanquam deos, et volunt potius ut Deus unus colatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lentia pascitur. Mecum moriatur.
Non se minus moriturũ dicens: sed
solatiũ habet malũ alterius. Talis ẽ.
diabolus. Seducere uult illos: qui
na uolens habere quȩ obiciat: pec¬
cata ꝑsuadet. Ecce qualẽ dños sibi
mus: Audite quid sequat᷑. Cum e.¬
nim dixisset confundant᷑ omnes
qui adorant sculptilia: & qui glo¬
riant᷑ insimulachris suis: ne exis¬
terent. quasi reddentes rationẽ de
simula chris. & dicerent: non lapides
numina colis: Dic mͥ Demonia co¬
lis ÷ an sp̃c bonos quales sunt an¬
geli: Sunt autẽ angeli scĩ: & sunt
sp̃e maligni. Ego dico. quia intem¬
plo tuo non coluntur nisi sp̃e ma¬
ligni: qui sibi exigunt suꝑbe sacͥ¬
ficium: & uolunt se coli tanquam
as. Maligni sunt: suꝑbi sunt.
Tales sunt etiam homines ñ boni:
qui suã głam quęrunt: & dei glo¬
riã contẽpnunt. Homines autem
scõs attendite: qui sunt similes an¬
gelis. Cum inueneris hominẽ ali¬
quẽ sc̃m seruum dr̃. si uolueris il¬

Expanded text:
lentia pascitur. Mecum moriatur, lentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cmina volens habere quae objiciat, peccata persuadet. Ecce quales dominos sibi mus? Audite quid sequatur. Cum enim dixisset, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia», «qui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, numina colis? dic mihi, daemonia colis, an spiritus bonos, quales sunt Angeli? Sunt enim Angeli sancti, et sunt spiritus maligni. Ego dico quia in templis tuis non coluntur nisi spiritus maligni: qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suam gloriam quaerunt, et Dei gloriam contemnunt. Homines autem sanctos attendite, qui sunt similes Angelis. Cum inveneris hominem aliquem sanctum servum Dei, si volueris il
Abbreviated transcription (Latin):
moniis immolant: & non dõ.Dixit.
Nolo uos socios fieri demonioꝵ. Non
gͥ hinc se excusent: quia quasi idoł
insensatis dediti non sunt: demoni¬
is mag̃ dediti sunt. qđ ẽ. ꝑiculosius.
Nam si tantum idola colerent: sic̃
eos non ad iuuarent: ita illis nicħ
nocerent. Si autẽ adoras & seruias
demonibus : erunt dñi tui. Et qͥe
runt dñi tui inuidi tui: libertati
tuȩ necesse ẽ. inuideant. Semꝑ te
uelint possidere: semꝑ talem face¬
re: qualem possint secũ trahere.
Est enĩ insita maliuolentia quȩdã
oꝑnicies nocendi: istis malignis spi¬
ritib. Gaudent ademalo hominũ:
&defallacia nr̃a. Si nos fefellerint:
pascunt᷑. Et quid querunt: Non
quibus inȩc̃nũ dominent᷑: s cum
quibꝰ inȩt̃num dãpnent᷑. Quomͦ
solet maliuolus latro nominare in¬
nocentẽ ÷ nunquid si fuerit uiuus
incensus. minus ardet: si duo ar¬
deant: Minus moritur: si duo mo¬
riant᷑: Pena illi minuit᷑: si maliuo¬

Expanded text:
moniis immolant, et non Deo:» dixit, moniis immolant, et non Deo:» dixit, «Nolo vos fieri socios daemoniorum.» Non ergo hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevo
Abbreviated transcription (Latin):
deserti sunt ab idolis. Confundant᷑
omnes qui adorant sculptilia. Qui
gloriant᷑ insimulachris suis.S existi
nescio quis disputator: qui sibi do
ctus uidebatur: &ait. Non ego illum
lapidem colo : nec illud simulachrui.
quod .ẽ. sine sensu. Non enim ꝓpħa ur
potuit nosse quia oculos habent & ñ
uident: & ego nescio quia illud simu¬
lachrũ nec animam habet: nec uices
oculis: nec audiuit aurib Non gͦ
illua colo: s adoro quod uideo: alsi¬
uio ei quẽ non uideo. Quis ẽ. iste:
Num̃ qđ dam inquid inuisibile: qđ
isidet illi simulachro. H mͦ redden¬
ao rationem de simulachris suis : di¬
siti sibi uidentur quia non colunt
idola: & colunt demonia. Et enim
fr̃s sic̃ dicit apłs: quȩ immolant
gntes. demoniĩs immolant: & ñ dõ.
Nolo uos inquit socios fieri demonioꝵ.
Nam scimus: quia nichil .ẽ. idolum.
Ipse hoc dicit apłs. Scimus quia nicħ
ẽ. idolũ: s quȩ immolant gentes de¬

Expanded text:
deserti sunt ab idolis. «Confundantur deserti sunt ab idolis. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Sed existit nescio quis disputator qui doctus sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem colo, nec illud simulacrum quod est sine sensu; non enim Propheta vester potuit nosse quia oculos habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; sed adoro quod video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inquit, invisibile quod praesidet illi simulacro. Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non colunt idola, et colunt daemonia. Etenim, fratres, sicut dicit Apostolus, «Quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos,» inquit, «socios fieri daemoniorum» : nam «scimus quia nihil est idolum» . Ipse hoc dixit Apostolus, «Scimus quia nihil est idolum, sed quae immolant Gentes, dae
Abbreviated transcription (Latin):
millo. Nemo uincit᷑ inxp̃o: non ẽ. de
quo erubescere. Arripite ad ducite:
atrahite quos potestis: securi estote: ad
eum adaducitis qui non displicet uiden¬
uibus: & rogate illum ut illuminet
eos: & bene expectent. Annuntiauer̃t
cęli iusticiã eius: & uidert̃ omnes popłi¬
głam eius. Confundant᷑ omnes qui ad¬
orant sculptilia. Nonne factum ẽo
Honne confusi sunt: Nonne cotidie
confunduntur: Sculptilia enim: sunt
manu facta idola. Quare iam confundu¬
tur om̃s qui adorant sculptilia: Quia
uidert̃ om̃s popłi glam eius. Iam om̃s
popłi głam xp̃i consitent᷑: erubescant
qui ad orant lapides: quia lapides illi
mortui erant: nos uiuum lapidem in¬
uenimus. Immo lapides illi nunquã
uixert̃: ut nec mortui dicantur. Lapis
& mͦ uiuit: & mors ei ultra non domi¬
nabitur. Hanc głam ipsius cogitauer̃
popłi: dimitunt tẽpla: currunt ad
ȩccłias. Confundantur omnes qui ad¬
orant sculptilia. Ad huc quert̃ sculp

Expanded text:
mo vero vincitur in Christo: non est de mo vero vincitur in Christo: non est de quo erubescere. Arripite, adducite, attrahite quos potestis: securi estote, ad eum adducitis, qui non displicet vindetibus; et rogate illum ut illuminet eos, et bene spectent. «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et viderunt omnes pop 7. Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Nonne factum est? Nonne confusi sunt? Nonne quotidie confunduntur? Sculptilia enim sunt manu facta idola. Quare jam confunduntur omnes qui adorant sculptilia? Quia viderunt omnes populi gloriam ejus. Jam omnes populi gloriam Christi confitentur: erubescant qui adorant lapides. Quia lapides illi mortui erant, nos vivum lapidem invenimus: imo lapides illi nunquam vixerunt, ut nec mortui dicantur; lapis modo vivit, et mors ei ultra non dominabitur . Hanc gloriam ipsius cognoverunt populi; dimittunt templa, currunt ad ecclesias. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Adhuc quaerunt ador
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos ueniunt. xp̃ĩani uolentes esse
quos nunquã uidimus: quos ñ no-¬
uimꝰ: quibus nunquã p̃dicaui muse
An forte credidert̃ nullo nuntiante:
Apl̃s dicit. Quomͦ audient quẽ non
audiert̃: Quomͦ audient sine p̃dican¬
te: Ergo tota ȩccłia p̃dicat xp̃m ⁊ et
annuntiant cęli iusticiã ipsius: quia
omnes fideles quib cura. ẽ. lucrari deo
qui nondũ crediderunt: & faciunt ħ
excaritate: cęli sunt. Intonat de illis
ds̃ iudiciĩ sui terrorẽ: & tremuit qui
infidelis erati & pauescit: & credit. O¬
stendite hominib quid potuit xp̃c. ꝑ
totũ orbem terrarũ loquendo eis: &
adducendo eos adamandum xp̃m.
Quanti enĩ hodie ad duxert̃ amicos
suos aut ad panthomimũ aut ad chor¬
aulam. Quare: nisi amando illũ:
Et uos amate xp̃m. Tanta enim spe
ctacła: inquo nemo potest dicere a¬
liquia se rephensionis inuenire il¬
lum qui uicit scłm. Nam & aliq̃n
quẽ amat quisq intheatro uincitur¬

Expanded text:
ad nos veniunt, christiani volentes esse, ad nos veniunt, christiani volentes esse, quos nunquam vidimus, quos non novimus, quibus nunquam praedicavimus? An forte crediderunt nullo annuntiante? Apostolus dicit: «Quomodo credent quem non audierunt, quomodo audient sine praedicante» ? Ergo tota Ecclesia praedicat Christum, et annuntiant coeli justitiam ipsius; quia omnes fideles quibus cura est lucrari Deo eos qui nondum crediderunt, et faciunt hoc ex charitate, coeli sunt. Intonat de illis Deus judicii sui terrorem; et tremit qui infidelis erat, et pavescit, et credit. Ostendite hominibus quid potuit Christus per totum orbem terrarum, loquendo eis, et adducendo eos ad amandum Christum. Quanti enim hodie adduxerunt amicos suos, aut ad pantomimum, aut ad choraulam? Quare, nisi amando illum? Et vos amate Christum. Tanta enim spectacula praebuit, in quo nemo potest dicere aliquid se reprehensionis invenire, ille qui vicit saeculum. Nam et aliquando quem amat quisq
Abbreviated transcription (Latin):
iudeȩ tantũ natus. Qui antequam
natus om̃s fecit: & qui om̃s fȩcerat.
annuntiauert̃ : Cęli enarrant głam
dĩ. Qui sunt cęli: Qui facti sunt sedes
ipsius. Quomͦ enim incęlis sedet as̃:
sic sedet in apłis: sic sedet in p̃dicato¬
ribꝰ eu̾głũ. Et tu siuis. celum eris. Si¬
uis eẽ. cȩlum: purga decorde tuo ter¬
ram. Siterrinas concupiscentias ñ
habueris: & ñ frustra responderis
sursũ tehabere cor: cęlum eris. Si
resurrexistis cũ xp̃o. fidelibꝰ apł̃s lo¬
quit᷑ : quȩ sursum sunt quęrite u¬
bi xp̃c. ẽ. indextera dĩ sedens: quȩ¬
sursũ sunt sapite: nonquȩ suꝑ ter-¬
ram. Cȩpisti saꝑe quȩ sursũ sunt: &
non quȩ suꝑ terrã : sub terra sunt.
Nonne factus es cȩlũ : carnẽ portas:
& corde iam tecum. ẽ. Conuersatio e¬
nĩ tua incęlis erit. Talis annuntias
& tu xp̃m. Quis enim fideliũ tacet
xp̃mo Intendat caritas ur̃a. Putatis
qr nos soli stantes hic annuntiamus
xp̃m ÷ & uos non annuntiatis: Inde

Expanded text:
Judaeae tantum natus: quia et antequam natus omnes fecit; et qui omnes fecit, annuntiaverunt? «Coeli enarrant gloriam Dei» . Qui sunt coeli? Qui facti sunt sedes ipsius. Quomodo enim in coelis sedet Deus, sic sedet in Apostolis, sic sedet in praedicatoribus Evangelii. Et tu si vis, coelum eris. Vis esse coelum? Purga de corde tuo terram. Si terrenas concupiscentias non habueris, et non frustra responderis sursum te habere cor, coelum eris. «Si resurrexistis cum Christo» fidelibus Apostolus loquitur, «quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dunt sapite, non quae super terram» . Coepisti sapere quae sursum sunt, et non quae super terram sunt; nonne factus es coelum? Carnem portas, et corde jam coelum es: conversatio enim tua in coelis erit . Talis annuntias et tu Christum: quis enim fidelium tacet stum? Intendat Charitas vestra: putatis quia nos soli stantes hic annuntiamus Christum, et vos non annuntiatis? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ista lux. Quare lux non ẽ: Ille ꝓte
gno habet ⁊ gaudet: exultat: & tus
cis ⁊ ñ ẽ. ista lux e Aut si quis simias
miraret᷑: diceres: non . ẽ ista puld¬
tudo. Et forte ille occupatus eẽt is
cõpositionẽ menbroꝵ in illa bestia
& om̃s illas congruentias mirari
i qui noueras aliã pulchritudi¬
qs̃. negares i stã ÷ & diceres: non est.
Quare: Quia aliã nosti. Sdicis. Ego
ilam quã uidebat ysaias. non uideo.
srede: & uidebis. Forte enim: non habes
unde uideas. Est enĩ oculus: unde il
upulchritudo uideat᷑. Nam quomͦ
ĩ oculus carnis. unde lux ista uidea¬
ur: sic ẽ. oculus cordis. unde illa iocun¬
atas uideat᷑. forte ille oculus saucius
i sordidatus. ẽ: turbatus ẽ abira: ab
auaritia ⁊ acupiditate: alibidi¬
ne insensata turbatus . ẽ. oculus
tus: non potes uidere illã lucẽ.
irede antequã uideas: sanaberis.
euidebis. Lux orta. ẽ. iusto: & re

Expanded text:
ista lux. Quare lux non est? Ille pro ista lux. Quare lux non est? Ille pro magno habet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam miraretur, diceres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset circa compositionem membrorum in illa bestia, et omnes illas congruentias miraretur; tu qui noveras aliam pulchritudinem, negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. Sed dicis: Ego illam quam videbat Isaias, non video. Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; est enim oculus unde illa pulchritudo videatur. Nam quomodo est oculus carnis, unde lux ista videatur; sic est oculus cordis, unde illa jucunditas videatur: forte ille oculus saucius est, sordidatus est, turbatus est ab ira, ab avaritia, a cupiditate, a libidine insensata; turbatus est oculus tuus, non potest videre illam lucem. Crede, antequam videas: sanaberis, et videbis. «Lux or
Abbreviated transcription (Latin):
diũ m̃se: nou̾at gaudiũ lecti: nou̾at gai
ista scłaria: luxuriosa. Illae qui noue¬
uerat illa: ait p̃sumens: ñ ẽ. gaude
impiis: dic̃ dñs. S ñ dicit homo: añ
dicit. Ex ueritate dñi: ñ ẽ. gauderi
piis.Nam illi sibi uident᷑ gaudere.
.ẽ. autẽ gaudere impiis. dic̃ non hom
s dñs. Vnde ille ipsum gaudium ui
ait. Et diem hominũ ñ concupiuis
tu scis. Qui mͥ alium diẽ ostendis:
me aliã lucem doces: qui me alia io¬
ditate ꝑfundis: qui aliud mͥ intus
sinuas: fecisti me non concupiscere
hominũ. Utiq uidebat y saias homi
inpotatione. in luxuria. intheatris
&expͤectaculis: totũ mundũ luxus¬
ri uariis nugis: & tam̃ clamabat:
ñ ẽ. gaudere impiis: dic̃ dñs. Sih n¬
gaudere: quale gaudiũ uidebat is
cuius cõparatione ñ erat hoc gaud¬
um: Tanquã si tu nosses solẽ: aas¬
cui laudanti lucernã diceres: nols

Expanded text:
gaudium mensae, noverat gaudium lecti, noverat gaudia gaudium mensae, noverat gaudium lecti, noverat gaudia ista saecularia et luxuriosa. Ille qui noverat illa, ait praesumens: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Sed non dicit homo; «Dominus dicit:» ex veritate Domini , «Non est gaudere impiis.» Nam illi sibi videntur gaudere: «Non est» autem «gaudere impiis, dicit,» non homo, sed «Dominus.» Unde ille ipsum gaudium videns, ait: «Et diem hominum non concupivi, tu scis» . Qui mihi alium diem ostendis, qui me aliam lucem doces, qui me alia jucunditate perfundis, qui aliud mihi intus insinuas, fecisti me non concupiscere diem hominum. Utique videbat Isaias homines in potatione, in luxuria, in theatris, et spectaculis, totum mundum luxuriari variis nugis; et tamen clamabat, «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Si gaudere, quale gaudium videbat, in cujus comparatione non erat hoc gaudium? Tanquam si tu nosses solem, et alicui laudanti lucernam diceres: Non est
Abbreviated transcription (Latin):
filius patri manũ tenebat. ut ambu¬
laret: s pat̾ filio uiã docebat. ut uiue¬
ret. Est gͦ alia lux: quȩ oritur iusto.
Lux orta ẽ. iusto: & rectis corde iocun¬
ditas. Uis illã nosse: Esto rectus cor¬
de. Qa ẽ. rectus corde: Noli torto cor¬
de eẽ. ad dm̃: resistens uoluntati ipsiꝰ:
& uolens illum curuare adte. & non
te dirigere ad illũ: & senties iocundi¬
tatẽ. quam norunt omnes qui recto
mini: conuiuia meditant᷑: calices p̃¬
parant: rosarũ tẽpus expectant: qr
dictum ẽ. iocundamini iusti. Uide
qͥa sequit᷑. Indño. Iocundamini iusti
indño. Expectas tempꝰ ueris. ut iocun¬
deris: dñm habes iocunditatẽ. Dñs
lum nocte: habes illũ die. Esto rectꝰ
corde: & semꝑ. ẽ. tibi de illo iocundi
ysaiã. Non .ẽ. gaudere impiis. dicit
añs. Gaudere qđ uocant impii. non
ẽ. gaudere. Quale gaudiũ nouerati
hoc gaudiũ imꝓbabat: Credam̃ illi
nou̾at gaudia calicis. Qahõ erat. nou̾at:

Expanded text:
Filius patri manum tenebat, ut ambuFilius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Esto rectus corde. Quid est, Esto rectus corde? Noli torto corde esse ad Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non te dirigere ad illum, et senties jucunditatem, quam norunt omnes qui recto mini,» convivia meditantur, calices praeparant, rosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamini, justi.» Vide quid sequitur: «in Domino. Jucundamini, justi, in Domino.» Exspectas tempus veris, ut jucunderis: Dominum habes jucunditatem, Dominus lum nocte, habes illum die. Esto rectus corde, et semper est tibi de illo jucunditIsaiam: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus» . Gaudere quod vocant impii, non est gaudere. Quale gaudium noverat qui hoc gaudium improbabat? Credamus illinoverat gaudia calicis, quia homo erat, noverat
Abbreviated transcription (Latin):
oritur iusto. Dequa luce non sibi or¬
ta: infine dicent iniusti. Ergo erra¬
non lux̃ nobis: & sol non ortus .ẽ. no¬
bis. Ecce amando istum solẽ: intene¬
bris cordis iacuerunt. Quid ꝑ fuit
oculis uidere istum ÷ & mente non ui¬
dere illum : Tobi cecus erat: & filiũ
suũ uiam dĩ docebat. Nostis hoc. qͥa
tohi filium suum admonebat: & dice¬
bat. fili fac elemosinas: quia elemosi¬
nȩ non ꝑmittunt ire intenebras. Et
loquebat᷑ ille qui intenebris erat. Ui¬
detis quia alia. ẽ. lux. quȩ oritur iusto:
& rectis corde iocunditas: Oculos ñ
habebat: & filio suo dicebat: fac ele¬
mosinas: quia elemosinȩ ñ sinunt ire
intenebras. Nec timuit: ne diceret in
corde suo filius ipsius. Tuenĩ elemosi
nas fȩcisti÷ quare mͥ cecꝰ loqueris: Ecce
elemosinȩ ad tenebras te ꝑduxert̃.
Et quomͦ m dicis ÷ elemosinȩ ñ sinunt
ire intenebras:. Quare ille ista dicebat¬
cũ fiducia÷ nisi qͥa aliã lucẽ uidebat:

Expanded text:
oritur justo; de qua luce non sibi ororitur justo; de qua luce non sibi orta, in fine dicent injusti: «Ergo erranon luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ecce amando istum solem, in tenebris cordis jacuerunt. Quid profuit oculis videre istum, et mente non videre illum? Tobias caecus erat, et filium suum viam Dei docebat. Nostis hoc, quia Tobias filium suum admonebat, et dicebat, «Fili, fac eleemosynas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus mihi loqueris? Ecce eleemosynae ad tenebras te perduxerunt, et quomodo mihi dicis: «Eleemosynae non sinunt ire in tenebras?» Quare ille ista cum fiducia dicebat, nisi quia aliam lucem videbat?
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ quibꝰ donata ẽ: cũ quibus tibi
cõmunis.ẽ. Nunquid soli boni ui¬
dent istum solem: cum faciat oriri
solem suum. suꝑbonos & malos: et
pluat suꝑ iustos & iniustos: Istã lu¬
cẽ uident tecum iniqui ÷ uident te¬
um latrones: uident tecum impu¬
dicii uident tecum bestiȩ: muscȩ :
uermicłi. Qualẽ lu cẽ iustoseruat:
qui & istis istã dat: Merito hanc lucẽ
infide marty res uidert̃. Qui enim i.¬
stã contẽpsert̃ : aliauã uidert̃ quam
desiderauert̃: quia hanc respuert̃.
Lux orta .ẽ. iusto. Et rectis corde iocun¬
ditas. Nolite putare quia uere in
miseria fuert̃: cum incatena ambu¬
lauert̃. Latus fuit carcer fidelibus:
lenes fuer̃t catenȩ confitentibꝰ. Habe¬
bant gaudia incatasta: qui xp̃m p̃¬
dicabant intorm̃ta. Lux ortaẽ. iusto.
Quȩ luxorta .ẽ. iusto: Quȩ ñ oritur
iniusto. Non ista lux: quã facit oriri
suꝑbonos & malos. Est alia lux: quȩ

Expanded text:
demus quibus donata est, cum quibus tibi demus quibus donata est, cum quibus tibi communis est. Numquid soli boni vident istum solem, cum faciat oriri solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos ? Istam lucem vident tecum iniqui, vident tecum latrones, vident tecum impudici, vident tecum bestiae, muscae, vermiculi. Qualem lucem justo servat, qui et istis istam donat? Merito hanc lucem in fide martyres viderunt. Qui enim istam contempserunt, aliquam viderunt quam desideraverunt, qui hanc respuerunt. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Nolite putare quia vere in miseria fuerunt, cum in catena ambulaverunt. Latus fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. Habebant gaudia in catasta, qui Christum praedicabant inter tormenta. «Lux orta est justo.» Quae lux orta est justo? Quae non oritur injusto; non ista lux quam facit oriri super bonos et malos. Est alia lux quae
Abbreviated transcription (Latin):
eurata sunt. erant & ñ reparabunt᷑:
indite gͦ toto corde fr̃s mei: & qui dili¬
us dñm. odite malignũ. Fortes estote.
sonsolum indiligendo dm̃: s etiã in
adiendo malignũ. Nam non uos terre¬
unt potentiores: qui uos uocauit. om¬
iipotens. ẽ. Fortior ẽ. om̃i forti: suꝑior
ĩ om̃i excelso. filius dĩ ꝓnobis mortu¬
nuis ẽ. Secur̃ esto accȩpturũ te uitã ip¬
ius: qui pignꝰ habes mortẽ ipsius. Pro
qubꝰ enim mortuus ẽ: Nunqͥd ꝓiꝰ tis:
pt. iustificatꝰ es & deseret te : Qui iusti¬
sitauit impiũ : relinquet pium: Q
aligitis dñm: odite malignũ. Nemo
umeat: custodit dñs animas seruoꝵ
sioꝵ. Demanu peccatoꝵ eruet eas. S:¬
nte dicturus es: ꝑdo lucem istã. Lux.
uta ẽ. iusto. Quã lucẽ times neꝑdas:
simes ne intenebris sis: Noli timere
ncꝑdas lucem: immo time. nedum
aues ꝑdere istã lucẽ ÷ ꝑdas illã uerã
lucem. Quam times enim ꝑdere: ui¬

Expanded text:
et creata sunt: erant, et non reparabuntur? et creata sunt: erant, et non reparabuntur? Credite ergo toto corde, fratres mei, et «qui diligitis Dominum, odite malignum.» Fortes estote, non solum in diligendo Deum, sed etiam in odiendo malignum. Nemo vos terreat; potentior est qui vos vocavit, omnipotens est; fortior est omni forti, superior est omni excelso. Filius Dei pro nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justis? pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Nemo timeat: «Custodit Dominus animas servorum suorum, de manu peccatoris eruet eas.te dicturus es: Perdo lucem istam. «Lux orta est justo.» Quam lucem times ne perdas? times ne in tenebris sis? Noli timere ne perdas lucem, imo time ne dum caves perdere istam lucem, perdas illam lucem veram. Quam times enim perdere, vi
Abbreviated transcription (Latin):
si potes non mori. Qđ ꝑnaturam ui¬
tare non potes: quare ꝓpt̃ fidẽ ñ su¬
scipis: Tollat tͥ istam uitã qui mina¬
tur aduersariꝰ : dat tͥ ds̃ aliã uitã:
quia & istã ipse tibi dedit ⁊ & si ipse
noluerit: nec ipsa tollet᷑. Si autẽ uo¬
luerit: tolletur tibi. Habet quid it¬
cum mutet: noli timere spoliari pil
lo. Non uis exui uestẽ pannosam:
Stolam głȩ tibi daturus. ẽ. Quã stla
dicis m̃: Oportet corruptibile hoc in¬
duere incorruptionẽ: & mortale hoc
in auere immortalitatẽ. Ab ipsa ca¬
ro tua non ꝑiet. Usq ad mortẽ potist
sȩuire inimicus: pocestatem ulta
non habet. nec in animã. nec in ip¬
sam carnẽ: quia & si dissipet camis
non impedit resurrectionẽ. Deai
sua timebant homines. Et quid as
dñs ait: Ur̃i autẽ & capilli capiis
omnes numerati sunt. Times nia¬
nimã ꝑdas: qui capillũ non pdis
so omĩa numerata sunt. Omĩa redin-¬
ggrabit: qui omĩa creauit. Non erant

Expanded text:
si potes non mori. Quod per naturam visi potes non mori. Quod per naturam vitare non potes, quare propter fidem non suscipis? Tollat tibi istam vitam qui minatur adversarius, dat tibi Deus aliam vitam: quia et istam ipse tibi dedit, et si ipse noluerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut tollatur tibi, habet quod tecum mutet; noli timere spoliari pro illo. Non vis exui veste pannosa? Stolam gloriae tibi daturus est. Quam stolam dicis mihi? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Haec ipsa caro tua non peribit. Usque ad mortem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec in animam, nec in ipsam carnem; quia etsi dissipet carnem, non impedit resurrectionem. De anima sua timebant homines, et quid eis Dominus ait? «Vestri autem capilli capitis omnes numerati sunt» . Times ne animam perdas, qui capillum non perdis? Deo omnia numerata sunt. Omnia redintegrabit, qui omnia creavit. Non erant,