comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s iubrabat sp̃u. & oracionib p̾liabatur: q̃n
ii castris syrie uox eqͥtum. ⁊ uor uirtutis mag¬
nȩ audiebat᷑. adeo ut putarent syri aliorum
regum aduersus se uenur exercitꝰ. qͥ popło isrł
adium̃to forent. unde ꝑculfi. magno fuger̃t
pauore. ita ut leꝓsi quatuor qͥ mortis egressi
fuerant desiderio. castra hostium dep̃darent᷑.
Nonne in macedonia similia dñs ꝑ orationes sc̃i
achonii fecit. nura aut ꝓpe maiora: Non enim
inani metu. nec suꝑflua suspitione. s seiuente
lue: ⁊ ardenti pestilentia. ꝑturbati gothi. ac ter¬
riti sunt. Deniq t̾e fuger̃t ut euaderent. regͥs¬
si postea pacem rogarunt. ut uiuerent. Ni dinꝰ
itaq in tanti iuri meritis suꝑiora scła: & oꝑa
ꝓpħarum. que legebamꝰ asperimꝰ. Quasi helise¬
us int arma. int̾ acies. dum uirit. uersatus
est: meritis siuis componens p̃lia. Deniq ubi
securitas cohabitantib reddita est. qd̃ ipso
fuit duriꝰ bello. sc̃m̃ exalauit sp̃m. Qua si heli¬

Expanded text:
tu, et orationibus praeliabatur, quando in castris Syriae vox equitum et vox virtutis magnae audiebatur: adeo ut putarent Syri aliorum regum adversus se venire exercitus, qui populo Israel adjumento forent; unde perculsi magno fugerunt pavore, ita ut leprosi quatuor, qui mortis egressi fuerant desiderio, castra hostium depraedarentur. Nonne in Macedonia similia Dominus per orationes sancti Acholii fecit mira, aut prope majora? Non enim inani metu, nec superflua suspicione, sed saeviente lue, et ardenti pestilentia perturbati Gothi ac territi sunt. Denique tunc fugerunt, ut evaderent: regressi postea pacem rogaverunt, ut viverent. 8. Vidimus itaque in tanti viri meritis superiora saeculaarum, quae legebamus, aspeximus. Quasi Elisaeus inter arma, inter acies, dum vixit, versatus est, meritis suis componens praelia. Denique ubi securitas cohabitantibus reddita est, quod ipso fuit durius bello, sanctum exhalavit spiritum. Quasi Eli
Abbreviated transcription (Latin):
Cambrogiys candidiano fr̃i.sił . liii.
ummus quidẽ splendor in sermo¬
ne e. tuo. s magis in affectu elu
Nam :⁊ ipse in epłis tius uota magis. qͣm mea
merita recognosco. Quȩ enim menta mea.
tantis tuis equent᷑ sermonib: Dilige nos

Expanded text:
AMBROSIUS CANDIDIANO fratri. 1. AMBROSIUS CANDIDIANO fratri. 1. Summus quidem splendor in sermone est tuo, sed magis in affectu elucnam et ipse in epistolis tuis vota magis, quam mea merita recognosco. Quae enim merita mea tantis tuis aequentur sermonibus? Dilige nos,
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. que non canis. s m̃ntis albescit. Ea ẽ.
enum reueren cla canities. quȩ ẽ. canities aĩe.
in canis cogitationibꝰ && oꝑib effulgens. Que
est eñ uere etas senectutis. nͥ uita imacuslata.
que non diebus aut mensib. s scłis ꝓpaga tur.
cuiꝰ sine fine est diut᷑nitas. sine debilitate lon¬
geuitas: Quo enim diuturmor. eo fortioꝵ: & qͦ
excrescit. huiꝰ gͥ successorem te dñs non so¬
lum honore. s etiam moribꝰ ꝓbet. ⁊ fumnma
sundare dignet᷑ gr̃a. ut ad te qͦq popłi concͤ¬
rant. de qͥb dicas. Qsunt isti qui ficut nebu¬
le uolant. et sicut columbe cum pullis sius:
Ueniant qͦ ficut naues tharsis. que accipi¬
ant frum̃tum. qd̾ salomon solus imꝑtunt.
.xx. mensuras tritici. Accipiant oleum. et
sapientiam salomonis. ⁊ sit par int̾ te et po¬
pulum. ꝙ testam̃tum pacis custodias. Uale
frat᷑ & nos dilige. qͥa nos te diligimꝰ. Contuli.

Expanded text:
bilis, quae non canis, sed meritis albescit ; ea est bilis, quae non canis, sed meritis albescit ; ea est enim reverenda canities, quae est canities animae, in canis cogitationibus et operibus effulgens. Quae est enim vere aetas senectutis, nisi vita immaculata , quae non diebus aut mensibus, sed saeculis propagatur, cujus sine fine est diuturnitas, sine debilitate longaevitas? Quo enim diuturnior, eo fortior: et quexcrescit. 6. Hujus igitur successorem te Dominus non solum honore, sed etiam moribus probet, et summa fundare dignetur gratia; ut ad te quoque populi concurrant, de quibus dicas: Qui sunt isti, qui sicut nebulae volant, et sicut columbae cum pullis suis ? Veniant quoque sicut naves Tharsis , quae accipiant frumentum, quod Salomon verus impertivit viginti mensuras tritici. Accipiant oleum et sapientiam Salomonis, et sit pax inter te, et populum, et testamentum pacis 824 custodias. Vale, frat
Abbreviated transcription (Latin):
illa nauis. aurum secum intelligibile uehens.
et ligna cecluna. ⁊ lapides p̃ciosos. & illas
columbȩ pennas deargentatas. qͥb inter me¬
dias sortos. somno pacis ⁊ tranqͥllitatis sopo¬
re dormiuit. Est eñi sc̃oꝵ etiam somnꝰ oꝑa¬
rius. scđm qd̾ scͥptum est. ego dormio. ⁊ cor
meum iugilat. ꝙ sed̾m qd̾ iacob sc̃s dormiens.
diuina uidebat mist̾ia. que uigilans non
uid̾at. de cȩlo ad terras aerem peruiũ sc̃is.
respicientẽ dñm ⁊ pollicentem t̾rȩ eiꝰ posses¬
sionem. ltaq breui somno dormiens impe¬
trauit. qd̾ magno labore postea acqͥ siuit he¬
redicas eiꝰ. Est enim somnus sẽoꝵ feriatus ab
om̃ib corporis uoluptatib ab om̃i animi
ꝑturbatione. tranqͥllitatem m̃ti inuehens.
placiditatem animȩ. ut tanꝙͣ soluta neru cor¬
poris. se ableuet & xp̃o adhereat. hic ẽ. somnꝰ¬
etiam senectus. Ipsa ẽ. uere senectꝰ illa uen̾a¬

Expanded text:
illa navis aurum secum intelligibile vehens, illa navis aurum secum intelligibile vehens, et ligna cedrina, et lapides pretiosos , et illas columbae pennas deargentatas, quibus medias inter sortes somno pacis et tranquillitatis sopore dormivit . 4. Est enim sanctorum etiam somnus operarius, secundum quod scriptum est: Ego dormio, et cor meum vigilat. Et secundum quod Jacob sanctus divina dormiens videbat mysteria, quae vigilans non viderat; de coelo ad terras aerem praevium sanctis, respicientem Dominum, et pollicentem terrae ejus possessionem. Itaque brevi somno dormiens, impetravit quod magno labore postea acquisivit, haereditas enim ejus est somnus sanctorum, feriatus ab omnibus corporis voluptatibus. ab omni animi perturbatione, tranquillitatem menti invehens, placiditatem animae; ut tamquam soluta nexu corporis se ablevet, et Christo adhaereat. Hic est somnetiam senectus. Ipsa est vere senectus illa venera
Abbreviated transcription (Latin):
dẏsum uid̾at. Ita eñi ꝑcurrebat omĩa ex¬
cursu frequenti. constantinopolim. achaiã.
epiros. italiam: ut iuniores eum non pos¬
sent conseqͥ. Cedebant fortiores corpore. qͥa
eum sine impedim̃to esse corporis nouerant.
ut eo tantum ꝓuelamine uteret᷑. ñ ꝓ offi¬
cio. certe ad seruitium ñ ad subsidium.
lta enim affecerat corpus suũ. ut in eo mum¬
dum crucifigeret. & mundo semeripfum.
Benedictus dominus & benedi cta a dolescen¬
tia eiꝰ. qͣm exegit in tabernacłis dei iacob.
positus in monast̾ris. in qͥb cum quereretur
aparentib uł ꝓrimis dlicebat. Qui sunt fres
mei. aut que mat̾ mea: Non noui patrem
uł matrem. uł fr̃es meos. nisi qui audiunt
uerbum dei. & faciunt. Beneflictus ꝓcessus
etiam uiuentutis ipsiꝰ. in qua ad summum
electus est sacerdotium. maturo ram ꝓbatus
iurtutum stipendio. uenit enim tanꝙͦ dauid.
ad pacem popłi reformancdaoi. Uenit tan ꝙͣ

Expanded text:
disum viderat ; ita enim percurrebat omnia exdisum viderat ; ita enim percurrebat omnia excursu frequenti, Constantinopolim, Achaiam, Epirum, Italiam, ut juniores eum non possent consequi. Cedebant fortiores corpore, quia eum sine impedimento 823 esse corporis noverant; ut eo tantum pro velamine uteretur, non pro officio: certe ad servitium, non ad subsidium; ita enim affecerat corpus suum, ut in eo mundum crucifigeret, et mundo semetipsum. 3. Benedictus Dominus, et benedicta adolescentia ejus, quam exegit in tabernaculis Dei Jacob, positus in monasteriis, in quibus cum quaereretur a parentibus vel proximis, dicebat: Qui sunt fratres mei, aut quae mater mea ? Non novi patrem, vel matrem, vel fratres meos; nisi qui audiunt verbum Dei, et faciunt. Benedictus etiam processus juventutis ipsius, in qua ad summum electus est sacerdotium, maturo jam probatus virtutum stipendio. Venit enim tamquam David ad pacem populi reformandam . Venit tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
et si nunc pͥmo lego. mentisq comꝑtum: ha¬
beo. quem occłis non uid̾am. Doleo qͥdem
illud acci disse. s hoc suecessisse gaudeo. qͥa
licet suꝑsti: te me. non optaium illud contun¬
gere. sꝑaui tam̃ post illiꝰ sc̃i uiri exitum. hoc
solum posse m̃ito succedere Tenemꝰ gͦ te sc̃ȩ¬
ꝑ memoriȩ acholii. dudum discipłm. nẽ sue¬
cessorem heredemq eiꝰ. uł honoris uł gr̃ȩ.
Magnum meritum fr̃. gaudeo tͥ ne uno qͥd̾e
momento de successore tanti dubitatum ui¬
ri. & magnũ onꝰ frat tanti nõis pondus su¬
bisse. tantȩ libre. tantiq ex aminis. Queritur
in te acholius. ⁊ sicut erat in affectu tuo.
ita in officiis defidatur illiꝰ uixtutis. illiꝰ dis¬
ciplinȩ effigies. illiꝰ fortitudo anuni. in tam
senili corpore. Nidi fateoi uirum. Nam et
hoc m̃itis illiꝰ debeo. qd̾ illum uicd̃m. Hidi
ita illum esse in corpore. ut extra corpꝰ puta¬
rem. Uidi imaginem illiꝰ qͥ se siue in corpore
siue extra corpus nesciens. raptum in para¬

Expanded text:
etsi nunc primum lego; meritisque compertum habeo, quem oculis non videram. Doleo quidem illud accidisse, sed hoc successisse gaudeo; quia licet, superstite me, non optaverim illud contingere; speravi tamen, post illius sancti viri exitum, hoc solum posse merito succedere. Tenemus ergo te sanctae memoriae Acholii dudum discipulum, nunc successorem, haeredemque ejus vel honoris vel gratiae. Magnum meritum, frater. Gaudeo tibi, ne uno quidem momento de successore tanti dubitatum viri. Et magnum onus, frater, tanti nominis pondus subisse, tantae librae, tantique examinis. Quaeritur in te Acholius: et sicut erat in affectu tuo, ita in officiis desideratur illius virtutis, illius disciplinae effigies, illius fortitudo animi in tam senili corpore. 2. Vidi, fateor, virum; nam et hoc meritis illius debeo, quod illum viderim: vidi ita illum esse in corpore, ut extra corpus putarem: vidi imaginem illius, qui se sive in corpore, sive extra corpus nesciens, raptum ad para
Abbreviated transcription (Latin):
eognouit uerbum dm̃. & eusto diit cesta¬
mentum eiꝰ. &. imponit honoĩe in ara eius
semꝑ. Benedic dñe fiñe eiꝰ. sc̃itatẽ. sedulita¬
tem. Benedictio tua ueniat suꝑ caput
eiꝰ. ⁊ suꝑ ceruicẽ ipsiꝰ. Sit honorificus
int̾ fratres suos. sit in eo tauri species
ut uentilet corda inimicor suorꝵ. et sc̃orum
mentes demulceat. iudicium sacerdotum
tuor in eo sicut lilium floreat. Halece fr̃es.
et diligite ine. qͥa ego uos diligo. contuli.¬

Expanded text:
todivit testamentum ejus, et imponet honorem in ara ejus semper. Benedic, Domine, fidem ejus, sanctitatem, sedulitatem. Benedictio tua veniat super caput ejus, et super cervicem ipsius. Sit honorificus inter fratres suos: sit in eo tauri species; ut ventilet corda inimicorum suorum, et sanctorum mentes demulceat, et judicium sacerdotum tuorum in eo sicut lilium floreat . Valete, fratres, et diligite me; quia ego vos diligo. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
gaui fugiens. Cupiebat enim apłicosp̃u iam
oudum terras relinquere. s tenebat᷑ uotis uni¬
uersor. ficut de apło petro legimꝰ. qͥa remorari.
uebat enim non sͥ. s om̃bus. ⁊ ppłi erat uicȩ
et̃ne minister ut pͥus eiꝰ fructum etiam in aluᷤ
quam cognitionem in se actipisceretur. Est gͥ
mensuram inm̃sam. purum aurum. lapidem p̾ci¬
osum. lum̃ sine sole ꝑpetuum. Et hec onĩa iam¬
dudum qͥdem sͥ comꝑta. s nc facie add faciem

Expanded text:
gavi fugiens . Cupiebat enim Apostolico spirgavi fugiens . Cupiebat enim Apostolico spiritu jamdudum terras relinquere: sed tenebatur votis universorum, sicut de Apostolo legimus , quia remorari eVivebat enim non sibi, sed omnibus: et populi erat vitae aeternae minister; ut prius ejus fructum etiam in aliis, quam cognitionem in se adipisceretur. 4. Est igitur mensuram immensam, purum aurum, lapidem pretiosum, lumen sine sole perpetuum: et haec omnia jamdudum quidem sibi comperta, sed nunc facie 820 a
Abbreviated transcription (Latin):
tenere animo desidero scm̃ uirum. atq oñis
actus eiꝰ. quasi in specła positꝰ exploro: hau¬
si nimia in dagine sollicitudinis amaritu¬
dinem nuntii celerioris. & qd̾ adhuc mal¬
lem nescire. cognoui in celestib iam reqͥesc̾e
iurum. qũe in terris reqͥrebamꝰ. Quertas
qͥs hoc annuntiauerit. cũ ur̃e sc̃itatis nõ¬
dum uenissent littere. Non teneo auctorem
nuntũ. Et usu qͥdem uenit. ut ñ tibenter
teneamꝰ nuncium mestitudinis. S tamen
clauso t̾e temꝑis mari. occupatis cerrarum¬
barbarica infestatione regionib. cũ deesset
qui aduenire potuerit. non defuit qͥ minci¬
aret. ut mͥ uideat᷑ ipse se sẽs annuntiasse se
dio.⁊ solutis unclis corpons. int̾ angłorum
ministeria. xp̃o ad hereret. cupiens amantis sui
eirorem absoluere. ne illi longeiutatem uite huiꝰ
dep̃caremͣ. cui uitȩ et̾ne iam p̾mia deferebant᷑.
dens alis atq remigiis sp̃ualib. dicit. ecce elon-¬

Expanded text:
tenere animo desidero virum sanctum, atque omnes tenere animo desidero virum sanctum, atque omnes actus ejus quasi in specula positus exploro, hausi, nimia indagine sollicitudinis, amaritudinem nuntii celerioris, et quod adhuc mallem nescire, cognovi in coelestibus jam requiescere virum, quem in terris requirebamus. 2. Quaeritis quis hoc annuntiaverit, cum vestrae sanctitatis nondum venissent litterae? Non teneo auctorem nuntii: et usu quidem venit, ut non libenter teneamus nuntium moestitudinis; sed tamen clauso tunc temporis mari, occupatis barbarica infestatione regionibus, cum deesset qui advenire potuerit, non defuit qui nuntiaret: ut mihi videatur ipse sanctus annuntiasse se dio, et solutis vinculis corporis, inter angelorum ministeria Christo adhaereret, cupiens amantis sui errorem absolvere; ne illi longaevitatem vitae hujus deprecaremur, cui vitae aeternae jam praemia deferebantur.dens alis atque remigiis spiritalibus, dicit: Ecce elon
Abbreviated transcription (Latin):
abluit. ⁊ qͥa qñ se inclinat iħc. ido inclinat
ut iacentes eleuet: ido ait remissio peccatoꝵ.
nec ego ce dampnabo. habes qd̃ sequaris.
Uotest enĩ fieri ut ille criminosus possit babẽ
spem correctionis. si fine baptismo est ut pos¬
sit acciꝑe remissi onen. si baptizatus. ut pe¬
nitentiam gerat. ⁊ corpus suũ ꝓxp̃o offerat.
Quante sunt ad salutem uiȩ. & idło maiores
maluerunt indulgentiores esse circa iudices.
ut dum glactiꝰ eorum timetur. repͥmeretur
scelerũ furor. ñ incitaretur. Qd̃ si negaretur.
commumo. uideretur criminosorꝵ uindicata
pena. Maluer̃t gͥ pͥores nr̃i. ut id in uolun¬
tate magis abstinentis. ꝙͣ in necessitate sit
legis. Nale & nos dilige. qͥa nos ꝙͦ te dili¬
gimꝰ. Contuli. ¶ambrosius aNatolio.
Nuorio. Seuero. philippo. Machidonio.
Aminiano. thedosio. Futropio. claro.
plebi thessaloni censium. dilee¬
tis salutem. Dum suꝑ affixum

Expanded text:
abluit. Et quia quando se inclinat Jesus, ideo inclinat, abluit. Et quia quando se inclinat Jesus, ideo inclinat, ut jacentes elevet; ideo ait remissio peccatorum: Nec ego te damnabo. 8. Habes quod sequaris; potest enim fieri, ut ille criminosus possit habere spem correctionis: si sine baptismo est, ut possit accipere remissionem: si baptizatus, ut poenitentiam gerat, et corpus suum pro Christo offerat. Quantae sunt ad salutem viae! 9. Et ideo majores maluerunt indulgentiores esse circa judices; ut dum gladius eorum timetur, reprimeretur scelerum furor, et non incitaretur: quod si negaretur communio, videretur criminosorum vindicata poena. Maluerunt igitur priores nostri, ut in voluntate magis abstinentis, quam in necessitate sit legis. Vale, et nos dilige; quia nos quoque te diliis. AMBROSIUS ANATOLIO, NUMERIO, SEVERO, PHILIPPO, MACEDONIO, AMMIANO, THEODOSIO, EUTROPIO, CLARO, plebi Thessalonicensium dilectis, salutem. 1. Dum semper affixum
Abbreviated transcription (Latin):
Cum adeunt. xp̃iami. ñ scͥbuntur in terra fide¬
lium noia. s incelo. In cerra autem scribuntur
abdicati apatre ꝓpͥo. qui patrem temꝑtant. et
contumelias irrogant auctori salutis. Eum in¬
terpellant iudei. inclinat caput iħc. ⁊ qͥa non
cturus sententiam: ⁊ ait. Qsine peccato est:
yor lapidet eam. Et it̾m inclmato capite. sc̃¬
bebat interra. Audientes illi. erire ceperunt
singli. incipientes aseniorib: uł qd̾ ipsi plura
habebant crimina qui ddiu iuxerant. uł qͥa pͥo¬
res ium intellexer̃t sentententiȩ. qͣsi pruden¬
tiores. ⁊ ceper̃t sua magis pecc̃a deflere. qui
alieni criminis uen̾ant accusatores. Rece den-¬
tib gͦ illis. remansit solus iħe. et eleuans
cap̃t ad mulierẽ. ait. Ubi sunt qͥ te accusa¬
bant: Nemo te lapicdauit. Et illa respondie.
Nemo. Dicit ei iħe. Nec ego te condempnabo.
uade. ⁊ uide amodo ne pecces. Non dampnat.
quasi redemptio. corrigit qͣsi uita. qͣsi fons

Expanded text:
cum adeunt christiani, non scribuntur in terra fidecum adeunt christiani, non scribuntur in terra fidelium nomina, sed in coelo. In terra autem scribuntur abdicati a patre proprio, qui patrem tentant, et contumelias irrogant auctori salutis. Cum interpellant Judaei, inclinat caput Jesus; et quia cturus sententiam, et ait: Qui sine peccato est, prior lapidet eam . Et iterum inclinato capite, scribebat in terra. 6. Audientes illi exire coeperunt singuli, incipientes a senioribus : vel quod ipsi plura haberent crimina, qui diu vixerant: vel quia priores vim intellexerunt sententiae, quasi prudentiores, et coeperunt sua magis peccata deflere, qui alieni criminis venerant accusatores. 7. Recedentibus ergo illis, remansit solus Jesus, et elevans caput ad mulierem, ait: Ubi sunt, qui te accusabant? Nemo te lapidavit? Et illa respondit: Nemo. Dicit ei Jesus: Nec ego te damnabo. Vade, et vide amodo ne pecces . Non damnat, quasi redemptio; corrigit, quasi vita: quasi fons,
Abbreviated transcription (Latin):
ceris. & absoluere: plus qͣsi sacerdos ꝓbabo.
Potest enĩ fieri. ut causa cognita recipiat᷑
ad sententiam reus. qͥ postea aut incdul¬
gentiam sͥ petat. aut certe si ne graui seue¬
ritate qd̃ qͥdã ait dlubicet in carcere. Scio
tam̃ plerosq gentilium głan solitos. qd̃ in¬
gruentẽ de amminnstratione ꝓuinciali secu¬
rim reuererint. Si hoc gentiles. qͥd xp̃iani
facere debent: Add omĩa tam̃ accipe respon¬
sum saluatoris. Nam cum adulteram rep¬
perissent uidei. obtulerunt eam saluatori. cap¬
tantes. ut si absolu̾et eam. iuderet᷑ legem solu̾e
qui dixerat. non enim ueni legem solu̾e sed im¬
plere: si ilampnaret. ui deretur aduersum finem
uenisse ꝓpositi fui. Hoc gͥ p̃uidens dñs iħs. incli¬
nato capite scribebat interra. Quid scͥbebat nͥ illd¬
ꝓpħicũ. terra. terra. sebe hos uros abdicatos: Us
de iechonia lectum est. in ieremia ꝓpħa. Cum
iudei int̾yellant. in terra scͥbuntur noĩa eorum.

Expanded text:
ceris, sed absolvere, plus quasi sacerdos probabo. ceris, sed absolvere, plus quasi sacerdos probabo. Potest enim fieri ut causa cognita, recipiatur ad sententiam reus, qui postea aut indulgentiam sibi petat, aut certe sine gravi severitate, quod quidam ait, habitet in carcere. Scio tamen plerosque gentilium gloriari solitos, quod incruentam de administratione provinciali securim revexerint. Si hoc gentiles, quid christiani facere debent? 4. Ad omnia tamen accipe responsum Salvatoris . Nam cum adulteram reperissent Judaei, obtulerunt eam Salvatori, captantes ut si absolveret eam, 893 videretur Legem solvere, qui dixerat: Non veni Legem solvere, sed adimplere : si damnavenisse propositi sui. Hoc igitur praevidens Dominus Jesus, inclinato capite, scribebat in terra. Quid scribebat, nisi illpropheticum: Terra, terra, scribe hos viros abdicatos ; quod de Jechonia descriptum est in Hieremia propheta? 5. Cum Judaei interpellant, in terra scribuntur nomina Judaeorum:
Abbreviated transcription (Latin):
ecognosco pure affectum m̃tis et
morem. de qͦ etiam ego uererer. rẽsponsum re¬
ferre constrictꝰ. altero: qd̃ ẽ. com missũ uobis
ꝓpter custodiam legum. alt̾o autẽ: ꝓpter mi¬
sericordiã ⁊ gr̃am. nisi de hoc apłicam ha¬
beres auctoritatẽ. qͥa non sine causa gladiũ
portat qͥ iudicat: Dei eñĩ under est in eos qͥ
male agunt. Qd̾ tam̃ ⁊ si cognitũ tͥ foret.
ñ ociose ciscitandum putasti. Nam sunt extͣ
eccłam tam̃ qͥ eos in communionẽ non uo¬
cent sacram̃toꝵ. cȩlestium. qͥ in aliqͦs capi¬
talem sententiam ferendã estimauerunt.
pleriq etiã sponte se abstinent. & laudant᷑
quidem. nec ipsi eos possumꝰ ñ p̾dicare. qui
auctoritatem apłi eatenꝰ obseruamꝰ. ut his
communione ñ audeamꝰ negare. Nides gͥ
qͥd auctoritatis tribuat. qͥd studeat mise¬
ricordia. Excusationẽ habebis si feceris.
laudem si ñ feceris. S si ñ potueris fac̾e.
nec tam̃ innocentes atterere squalore car¬

Expanded text:
ecognosco purae affectum mentis, emorem. De quo etiam ego vererer responsum referre: constrictus altero, quod est commissum vobis propter custodiam legum; altero autem propter misericordiam et gratiam, nisi de hoc Apostolicam haberes auctoritatem: Quia non sine causa gladium portat, qui judicat ; Dei enim vindex est in eos, qui male agunt. 2. Quod tamen etsi cognitum tibi foret, non otiose sciscitandum putasti. Nam sunt, extra Ecclesiam tamen, qui eos in communionem non vocent sacramentorum coelestium, qui in aliquos capitalem sententiam ferendam aestimaverunt. Plerique etiam sponte se abstinent: et laudantur quidem, nec ipsi eos possumus non praedicare: qui auctoritatem Apostoli eatenus observamus, ut iis communionem non audeamus negare. 3. Vides igitur quid auctoritas tribuat, quid suadeat misericordia. Excusationem habebis, si feceris: laudem, si non feceris. Sed si non potueris facere; nec tamen nocentes atterere squalore car
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cib suis fecit. ut de partib macedoniȩ iucto¬
res fugaret. Nonne  hoc intelligimꝰ uirtutis
suꝑioris fuisse. ut ubi miles nullus aderat. illic
pellerent᷑ sine milite: Nonne ⁊ hoc cecitatis
est. ut fugerent qͦs millus urgebat: S urge¬
bat: ⁊ p̃liabatur sc̃s acholiꝰ. ñ gladiis s oratio¬
nib. non telis. s meritis. An incognitum no

Expanded text:
precibus suis fecit, ut de partibus Macedoniae victoprecibus suis fecit, ut de partibus Macedoniae victores fugaret. Nonne et hoc intelligimus virtutis superioris fuisse; ut ubi miles nullus aderat, illic pellerentur sine milite? Nonne et hoc caecitatis est, ut fugerent, quos nullus urgebat? Sed urgebat et praeliabatur sanctus Acholius non gladiis, sed orationibus: non telis, sed meritis. 7. An inco
Abbreviated transcription (Latin):
dei ñri. Ibi gͦ positꝰ. appellat popłm dei dicens.
Oisis. ꝙͣ magna. ẽ. domꝰ dei. & qͣm ingens locꝰ
possessionis eiꝰ. magnꝰ ⁊ non habens finem.
S qͥd hoc est: Dum merita uiri consicło. &
ducentib int̾misceor ñ m̃ito ullo. s affectu.
pene sum oblitꝰ mei. Ita ne gͦ raptꝰ est nobis
murus ficłi. gr̃ȩ ⁊ sc̃itatis. qͣm totiens ingni¬
entib gothor cat̾uis. neqͣqͣm tam̃ potuere
barbarica penetrare tela. expugnare mul¬
tarũ gentium bellicus furor: Deniq incet̾s
populatores locis illic pac̃e rogabant. miran¬
tib ꝙ qͥd sͥ sine milite ullo obfistẽt. aprudenti¬
orib in cumnabatur. helisei intus initatorem
degere. etate supparem. non imparem sp̃u: caue¬
rent ne exemplo sẏriaci agminis. sibi qͦq cecitas
effunderet᷑. Et tam̃ circa discipulos suos. diũ¬
sa dona xp̃i sunt. heliseus qͥdem in samariã
captiuas aties indurit syr ou: sc̃s autẽ acholiꝰ

Expanded text:
XLVII, 9. Ibi ergo positus appellat populum Dei, dicens: O Israel, quam magna est domus Dei, et quam ingens locus possessionis ejus! magnus et non habens finem . 5. Sed quid hoc est? Dum merita viri considero, et ducentibus intermisceor, non merito ullo, sed affectu, pene sum oblitus mei. Itane ergo raptus est nobis murus fidei, gratiae, et sanctitatis: quem toties ingruentibus Gothorum catervis, nequaquam tamen potuerunt barbarica penetrare tela, expugnare multarum gentium bellicus furor? Denique in caeteris populatores locis, illic pacem rogabant; mirantibusque quid sibi sine milite ullo obsisteret, a prudentioribus intimabatur Elisaei intus imitatorem degere, aetate supparem, non imparem spiritu: caverent ne exemplo Syriaci agminis sibi quoque caecitas offunderetur . 6. Et tamen circa discipulos suos diversa dona Christi sunt. Elisaeus quidem in Samariam captivas acies induxit Syrorum; sanctus autem Acholius
Abbreviated transcription (Latin):
credentib in dño. quȩ spatur ex repmissiõs.
non ex lege. Qd uet̾is testamenti exemplo
ꝓbatur: dicente sara. Expelle aueillam
et filium eius: nõ enĩ heres erit filiꝰ an¬
cillȩ. cũ filio meo ysaac. filius sare ysa¬
legem st̃. Ergo antiqͥor reꝓmissio. ꝙͣ lex
Nos secłm ysaac filiĩ ꝑ repromissionẽ.
uidi scđm camnẽ filii ancillȩ. Nob̾mat̾
libera quȩ non parturebat. et postea
ex repromissio̾e effugit. ꝑeꝑicq mas¬
culum. Illis mat̾ agar. gen̾ans in ferui¬
tutem. Liber est eui gr̃a ꝓmittitur.
seruus cui iugũ legis impouic᷑. Pus
gͦ nobis repromisfio. qͣm illis lex. et
scdm naturã antiqͥor libertas qͣm ser¬
uitus. Libertas gͥ ex repromissione. ex
lege seruitus. S licet repronussio
ipsa ante legr̃ sit ut diximꝰ. ex repro¬
missione autẽ libertas. in libertate ca¬
ritas: scd̾i legem tam̃. e̾ caritas. que
maior lib̾tas est. Nõ gͦ seruiet qͦmͦ sc̃¬

Expanded text:
credentibus in Domino : quae speratur ex repromissione, credentibus in Domino : quae speratur ex repromissione, non ex Lege. Quod veteris Testamenti exemplo probatur, dicente Sarra: Expelle ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Filius Sarrae IsaLegem sunt: ergo antiquior repromissio quam Lex. Nos secundum Isaac filii per repromissionem, Judaei secundum carnem filii ancillae . Nobis mater libera, quae non parturiebat, et postea ex repromissione effudit, peperitque masculum: illis mater Agar, generans in servitutem. Liber est, cui gratia promittitur; servus, cui jugum Legis imponitur: prius ergo nobis repromissio quam illis Lex; et secundum naturam antiquior libertas, quam servitus. Libertas igitur ex repromissione, ex Lege servitus. Sed licet repromissio ipsa ante Legem sit, ut diximus, ex repromissione autem libertas, in libertate charitas; secundum 1090 Legem tamen est charitas, quae major libertate est. 3. Non ergo servi? Et quomodo sc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuecta ad dñm iħm. et ad suꝑiora se bo¬
nis consiliis et oꝑib atcollens. qͣm sus¬
cepit in golgotha xp̃c. ubi ade sepulchrũ.
ut illũ mortuũ in sua eruce resuscita¬
ret. Ubi gͦ in aclam mors omĩum. ibi in
xp̃o omiũ resurrectio. Uale fili et nos
dilige. quia nos te diligimꝰ. Contuli.
IO. Ambross ofontiano .xxi.
Fon otiose querendũ putasti.
quȩ sit rei diuinȩ hedtas.
aui cur tanto estimetur
noie: ut ꝓpt̾ eã pleriq etiam mortem
suam offerant. Nerũ si consides quia
et in usu humano hereditatis pecum¬
ariȩ gr̃a facit. ut uenerabi liora fiant iu¬
ra pietatis. qͥa hoc qͦq plus defercur
parentib. ne lesa pietas patͥs ulciscat᷑
se exħedatione uł abdicatione contuma¬
cis pignoris: nurari ꝓfecto desmes. quȩ
sit tanta diuinȩ hereditatis appetentia
Est autẽ hereditas ꝓposita xp̃ianis om̃¬
bus. Sic enĩ dicit isaias. Est heditas

Expanded text:
projecta, ad Dominum Jesum, et ad superiora se boprojecta, ad Dominum Jesum, et ad superiora se bonis consiliis et operibus attollens, quam suscepit in Golgotha Christus. Ibi Adae sepulcrum; ut illum mortuum in sua cruce resuscitaret. Ubi ergo in Adam mors omnium, ibi in Christo omnium resurrectio. Vale, fili, et nos dilige; quia nos te di. AMBROSIUS HORONTIANO. 1. Non otiose quaerendum putasti quae sit rei divinae haereditas; et cur tanto aestimetur nomine, ut propter eam plerique etiam mortem suam offerant. Verum si consideres quia et in usu humano haereditatis pecuniariae gratia facit, ut venerabiliora fiant jura pietatis; quia hoc quoque plus defertur parentibus, ne laesa pietas patris ulciscatur se exhaeredatione, vel abdicatione contumacis pignoris: mirari profecto desines quae sit tanta divinae haereditatis appetentia. 2. Est autem haereditas proposita christianis omnibus; sic enim dicit Esaias: Est haereditas
Abbreviated transcription (Latin):
nem humanam. solutis erroris uinculis.
eo unde eiecta erat. in aclam ꝑ xp̃m re-
radiso. Ille dixerat mem̃to mei dũ uen̾is
in regnũ tuum: xp̃e ñ de regno respon¬
dit. s ad causam. Hodie ineẽ eris in pa-¬
radiso. id ẽ. reformandũ est. ante qͦd amis¬
sum e̾: postea conferendũ id qͦd augendũ
est. ut ꝑ paradisũ ad regnũ ꝑueniat᷑. non
ꝑ regnu ad paradisũ. Seruat᷑ discipłis
qͦd plus conferat᷑ ꝓlaborib. ideoꝙ ico¬
latum ꝓmisit. regnũ distulit. Itaq is
qui sub ictu mortis conuertit᷑. et conficet᷑
dñmn i ħm. ineratur in colatũ paradisi. Qui
tulit. habeat paratum stipendiis suis
G̃i regnũ. cuiꝰ se remuneratiõe donatum
gaudeat. Ideoq petro dicit᷑: tibi dabo
claues regni celor. Ex latrocimo qu̾sꝰ
requiem habet. in apłatum ꝓbatus.
accepit potestatẽ. Rec e̾. anima esxan¬
gelica. hȩc ẽ. de gentib. hec filia ȩccłȩ
longe meliori cursu qͣm illa ex iudea

Expanded text:
nem humanam, solutis erroris vinculis, nem humanam, solutis erroris vinculis, eo unde ejecta erat in Adam, per Christum regr eris in paradiso . Ille dixerat: Memento mei, cum veneris in regnum tuum; Christus non de regno respondit, sed ad causam: Hodie mecum eris in paradiso, id est, reformandum est ante quod amissum est, postea conferendum id quod augendum est, ut per paradisum ad regnum perveniatur, non per regnum ad paradisum. 9. Servatur discipulis, quod plus conferatur pro laboribus, ideoque incolatum promisit, regnum distulit. Itaque is qui sub ictu mortis convertitur, et confitetur Dominum Jesum, mereatur incolatum paradisi: qui tulit, habeat paratum stipendiis suis Dei regnum, cujus se remuneratione donatum gaudeat. Ideoque Petro dicitur: Tibi dabo claves regni coelorum . Ex latrocinio conversus requiem habet, in apostolatu probatus accepit potestatem. 10. Haec est anima Evangelica, haec est de gentibus, haec filia Ecclesiae, longe melior e cursu, quam illa ex Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
merces a duehant. In huiꝰmodi nauib na¬
uigat xp̃e. et in puppe tanqͣm bonꝰ guber¬
nator tͣn quillo quiescit mari. commotu
excitat᷑ .i increpat uentos: ut suis tͣnqͥlli¬
tatem refundat. Transiens qͦq ad gentes.
hanc animã lib̾at. quȩ legis uincłis tenebat᷑.
ne tͣnsiret ad nationũ consortia. Henit in bech¬
taniam. in locũ obeditionis. idõq ibi mortu¬
us suscitatur. Cum enĩ caro subdita fue¬
rit animȩ. t̃c iam ñõ qͣsi mortua iacet in se
ferre. de loco obȩditionis ut ioħs docet in ef¬
frem ducitur. io.e. ad bonoꝵ fructiuun fȩ¬
cunditatem. inde bethaniam reducit᷑. id ẽ.
xp̃e habitaret. Deniq sedens suꝑ pullum
asinȩ dñs iħc cũ gͣtulatione et gaudio inno¬
centis suscipitur etatis. postẽ in paradiso.
u̾ba uicȩ et̾nȩ docent᷑. Unde etiã dñs se per¬
misit capi. sicut ioħs scͥbit euangelista.
significatꝰ aĩam nr̃am uł potiꝰ conditio¬

Expanded text:
merces advehant. In hujusmodi navibus namerces advehant. In hujusmodi navibus navigat Christus, et in puppi tamquam bonus gubernator tranquillo quiescit mari: commoto excitatur, et increpat ventos, ut suis tranquillitatem refundat . Transiens quoque ad gentes, hanc animam liberat, quae Legis vinculis tenebatur; ne transiret ad nationum consortia. 6. Venit in Bethaniam, in locum obeditionis, 1070 ideo ibi mortuus suscitatur: cum enim caro subdita fuerit animae, tunc jam non quasi mortua jacet in sepferre . De loco obeditionis, ut Joannes docet , in Ephraem ducitur, id est, ad bonorum fructuum fecunditatem: inde in Bethaniam reducitur, id estChristus habitaret. Denique sedens super pullum asinae Dominus Jesus cum gratulatione et gaudio innocentis suscipitur aetatis . 8. Postea in paradiso verba vitae aeternae docentur; unde etiam Dominus se permisit capi, sicut Joannes scribit evangelista , significans animam nostram, vel potius conditio
Abbreviated transcription (Latin):
phage. fuit in effrem. in bethtania. inde
tͣu siuit in paradisum. ubi se capienlum
dedit. passus ẽ. in golgothia. Dñis isti ꝓces¬
sus aĩe nr̃e sunt. ꝑ quos exertitata. gram̃
piȩ institutionis inuenit. Nam postea qͣm
exclusa de para diso conditio humana in
adam et eua. in castellũ religata est. uaga¬
ri cepit conditio huc atq illuc errabun¬
sħc. ut exulem in se susciꝑet: et ueceri re¬
formaret gr̃e. Itaq inuentam recursu. an¬
fractu erroris reuocaure ad paradisũ. ut
ȩuuangelii docet lectio: ꝑ fata eam duxit.
ut iennã pasceret. pͥmũ in deserco. dem̃
in capmharnaum. agri non urbis incolatu.
dem̃n iuxta fines ⁊abulon. circa nocturna
profluuia. ide̾. ꝓpħarum obscuriora enig¬
mata. ut disceret ꝑtend̾e ad fines gentiũ.
quo om̃s conuenirent. nec timeret fluctus
tharsis. intelligibiles scilicet. quȩ ꝑcur¬
rant mare. et ad templi constructionẽ pias

Expanded text:
phage, fuit in Ephraem, in Bethania; inde phage, fuit in Ephraem, in Bethania; inde transivit in paradisum, ubi se capiendum dedit, passus est in Golgotha. 4. Omnes isti processus animae nostrae sunt, per quos exercitata gratiam piae institutionis invenit. Nam posteaquam exclusa de paradiso conditio humana in Adam et Eva, in castellum relegata est, vagari coepit huc atque illuc, errabunJesus, ut exsulem in se susciperet, et veteri reformaret gratiae. Itaque inventam recurso anfractu erroris revocavit ad paradisum, ut Evangelii docet lectio. 5. Per sata eam duxit, ut jejunam pasceret, primum in deserto, deinde in Capharnaum, agri non urbis incolatu: deinde juxta fines Zabulon, circa nocturna profluvia, id est, prophetarum obscuriora aenigmata; ut disceret praetendere ad fines gentium, quo omnes convenirent, nec timeret fluctus Tharsis , intelligibiles scilicet, quae percurrant mare, et ad templi constructionem pias
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑiori epła de ea anima sermo¬
nẽ contulimꝰ. quȩ itineris sui
deuio. aliquos habuerit an¬
fractus. ut uetus isrł scđm carñẽ fluctu
licet ista leuiore enrore conu̾sione sese re¬
formau̾it. hac uͦ epła de eccłae filia nob̃
esyangłio considẽmꝰ. Suscepit itaq ẽa
pͥmo tuendam. in confusione positam.
Exul enĩ paradisi. ubi nͥ in confusione
degeret. anima uniꝰ cuiꝰq hominis: De¬
duxitq eam in bethleem. Iam ꝓfectus
susceptȩ animȩ significat᷑. qd̃ ascendit ad
domum panis. in qͣ famẽ fidi & sterilita¬
tem nesciat. De nr̃arũ ammarum gen̾e
et ordine loqͦr. quib nos uiuimꝰ. ⁊ iouemͣ.
non de aliqua spe cialiter. Non entin deꝓpri¬
etate ⁊ specie alicinꝰ. s de gen̾e ut dixi aĩarũ
disputandum putamꝰ. Descendit in egiptũ
xp̃e. patrocinum et ductũ ñȩ amnie ferens.
inde rediit in uideam. fuit in deserto. fitt
in capharnaũ. fuit iurta fines z abulon.
circa maritima. tͣnsiuit ꝑ sata. fuit in bech¬

Expanded text:
iore epistola de ea anima sermonem contulimus, quae itineris sui devios aliquos habuerit anfractus, ut vetus Israel secundum carnem fluctuatudo gentium : licet ista leviore 1069 errore conversione sese reformaverit. Hac vero epistola de Ecclesiae filia nobisEvangelio, consideremus. 2. Suscepit itaque eam primo tuendam in confusione positam; exsul enim paradisi ubi nisi in confusione degeret anima uniuscujusque hominis? deduxitque eam in Bethleem . Jam profectus susceptae animae significatur, quod ascendit ad domum panis, in qua famem fidei et sterilitatem nesciat. De nostrarum animarum genere et ordine loquor, quibus nos vivimus et movemur, non de aliqua specialiter; non enim de proprietate et specie alicujus, sed de genere, ut dixi, animarum disputandum putamus. 3. Descendit in Aegyptum Christus , patrocinium et ductum nostrae animae ferens, inde rediit in Judaeam. Fuit in deserto , fuit in Capharnaum, fuit juxta fines Zabulon, circa maritima, transivit per sata, fuit in Beth
Abbreviated transcription (Latin):
subeas necessitatis. Inhonorata eium eiꝰ¬
modi seruicus. quȩ necessitate eogitur:
honorata autem que pietate defertur.
Inde apłs. Si uolens hoc ago. m̃cedẽ
habebo. si inuitus: dispensatio michi
credita ẽ. Meliꝰ utiq m̃cedis p̾mium.¬

Expanded text:
subeas necessitatis. Inhonorata enim hujsubeas necessitatis. Inhonorata enim hujusmodi servitus, quae necessitate cogitur: honorata autem, quae pietate defertur. Unde apostolus: Si volens hoc ago, mercedem habeo: si invitus, dispensatio mihi credita est . Meli
Abbreviated transcription (Latin):
Cõntulit gͥ benedictioñẽ pater in pigro et
sideli filio. s quia bonus pat̾ erat. seruauit
et seniori filio benedictioñẽ. ut eum serũu
faceret fr̃is sui. non quo familiam suam
degem̾i uellet seruituti addicere. s quia
is qui regere non potest et gub̾nare. ser¬
uire debet et subdicus esse prudentiori. ut
eiꝰ regatur consilio: ne stulticia sua p̃cipi¬
tetur. et la batur cemieritace. Ero bene¬
dictione gͥ huiꝰ modi confertur seruitus.
deniq int̾ bona anuum̾atur: inter colla¬
tam t̾re ubertatem. et rorem celi a sinumo.
S quia dixerat suꝑ gladium tuũ uiues.
ne ei fortitu dinis aut p̃ocestatis noceret
p̃sumptio. ad dit seruies fr̃i tuo: ut et car¬
nis fructus uberes. ⁊ duunȩ rorem adipis¬
caris gr̃e. et eum sequaris. qui te suo gub̾¬
naculo regat. Sed tunc erit istud. cũ depo¬
sueris uigum eiꝰ acollo tuo. ut uoluntanȩ
seruitutis m̾cedem habeas. non iniuriam

Expanded text:
Contulit igitur benedictionem pater impigro et Contulit igitur benedictionem pater impigro et fideli filio: sed quia bonus pater erat, servavit et seniori filio benedictionem; ut eum servum faceret fratris sui: non quo familiam suam degeneri vellet servituti addicere, sed quia is qui regere se non potest et gubernare, servire debet, et subditus esse prudentiori; ut ejus regatur consilio, ne sua stultitia praecipitetur, et labatur temeritate. Pro benedictione igitur hujusmodi confertur servitus. Denique inter bona annumeratur, inter collatam terrae 1091 ubertatem, et rorem coeli a summo. Sed quia dixerat: Super gladium tuum vives; ne ei fortitudinis aut potestatis noceret praesumptio, addidit: Servies fratri tuo; ut et carnis fructus uberes, et divinae rorem adipiscaris gratiae, et eum sequaris, qui de suo gubernaculo regat. 7. Sed tunc erit istud, cum deposueris jugum ejus a collo tuo; ut voluntariae servitutis mercedem habeas, non injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
tia. ipse nobis exponat bonꝰ ysaac. et bo¬
nus nob̃. qui scd̾m ipsum in libertacem
nascunur. & bonꝰ pat̾ utriq filio. Deniq
qͦd utrumq diligẽt. cirea alterum affectu
ꝓbauit. cͥca alt̾m bienedictione. Seniori
enĩ filio dixerat ut cibum deferret sibi.
et acciꝑet benedictionẽ. S dum ille mo¬
ram facit. ⁊ cibũ agrestẽ et sorensei re¬
quirit: fr̾ uinior domesticũ detulit ex
ouium grege. Bonꝰ cibus omĩum xp̃c . e̾:
bonus cibꝰ est fides: suaius eibus mĩa:
iocundus cibus gr̃a. Nos cibos epulat᷑
cibꝰ peccatorun remissio. At uͦ ille p̃durꝰ
cibus. rigor legis. t̾rorq pęnarum. a gre¬
stis cib obseruantia lictere. potiꝰ qͣm gr̃a
indulgentie. Deniq ille popłs sub male¬
dicto. nos in bene dictione. Helor cibus
fides: ꝓpe est eiũ uerbum in ore cuo. et
in corde tuor tardior cib legis. Demiq
dum ler expectatur: populus errauit.

Expanded text:
tia, ipsa nobis exponat lectio. Bonus Isaac, et botia, ipsa nobis exponat lectio. Bonus Isaac, et bonus nobis, qui secundum ipsum in libertatem nascimur: et bonus pater utrique filio. Denique quod utrumque diligeret, circa alterum affectu probavit, circa alterum benedictione; seniori enim filio dixerat, ut cibum deferret sibi, et acciperet benedictionem: sed dum ille moram facit, et cibum agrestem et forensem requirit, frater junior domesticum detulit ex ovium grege. 5. Bonus cibus omnium Christus est, bonus cibus est fides, suavis cibus misericordia, jucundus cibus gratia. Hos cibos epulatur cibus peccatorum remissio. At vero ille praedurus cibus rigor Legis, terrorque poenarum: agrestis cibus observantia litterae potius quam gratia indulgentiae. Denique ille populus sub maledicto, nos in benedictione. Velox cibus fides: Prope est enim verbum in ore tuo, et in corde tuo : tardior cibus Legis. Denique dum Lex exspectatur, populus erravit . 6.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse apłs ait. s ut se ii xp̃i. facientes
uoluntatẽ dei exaĩo cum bona uo¬
lunitate. Herum ẽ. et seruitus libera.
que e. uoluntaria. de qua apłs ait. Qui
nos serui quidẽ sumꝰ creatoris nr̃i. sed
pũnus generati ex repmissione sed̾m
fidẽ. Un de qͣsi ex lib̾a geniti. deferamꝰ¬
libertatis sacrificiũ. signati in fronte.
sieut lib̾os decet. ut non confuncdamur. s
głemur signati sp̃u. ũ carne. quib recte
d̾i. state. et nolite it̾m iugo serui tutis ꝯtim̾.
Non dirit nolice seruire: s nolide iugo ser¬
uitutis contineri. Est enĩ gͣuius ugun
serui tutis: ꝙͣ seruitus. Deniq ysaac filio
suo esay petenti benedictioñẽ: ait. Ecce ab
ubertate t̾rȩ erit tibi habitatio. et aiore
celi a summo. & suꝑ gladiũ tuum uiues.
et seruies sr̃i tuo: erit antẽ cum deposue¬
conuenit ut seruiat. cũ soluerit iugũ
frĩs a collo suo. nisi distantiam esse ui¬
telliganꝰ seruitutis: Quȩ gͥ sit differen¬

Expanded text:
s ait: Sed ut servi Christi facientes voluntatem Dei ex animo cum bona voluntate ? Verum est et servitus libera, quae est voluntaria, de qua Apostolus ait: Qui nos servi quidem sumus Creatoris nostri: sed ti accepimus, generati ex repromissione secundum fidem. Unde quasi ex libera geniti, libertatis sacrificium deferamus, signati in fronte, sicut liberos decet; ut non confundamur, sed gloriemur, signati spiritu, non carne. Quibus recte dicitur: State, et nolite iterum jugo servitutis contineri . Non dixit: Nolite servire, sed nolite jugo servitutis contineri; est enim gravius jugum servitutis, quam servitus. 4. Denique Isaac filio suo Esau petenti benedictionem ait: Ecce ab ubertate terrae erit tibi habitatio, et a rore coeli summo: et super gladium tuum vives, et servies fratri tuo. Erit autem cum deposueconvenit, ut serviat, cum solverit jugum fratris a collo suo, nisi distantiam esse intelligamus servitutis? Quae igitur sit differen
Abbreviated transcription (Latin):
co.Et homo dicit dño suo. Nescis qm̃ po¬
testacẽ habeo dinnecere te. et pocestacem
habeo crucisigere te: Quare dũs non po¬
dest: Q ua indicium in quit meum ue¬
rum ẽ. Non eñi quero uoluntatem meã.
s uoluntatẽ eiꝰ qui misit me: id ẽ. non
uoluntatem hominis quẽ iudetis. nõ
arbitrium hõis qũe uos homiñe tantũmͦ¬

Expanded text:
co; et homo dicit Domino suo: Nescis quoniam poco; et homo dicit Domino suo: Nescis quoniam potestatem habeo dimittere te, et potestatem habeo crucifigere te ? Quare Dominus non potest? Quia judicium, inquit, meum verum est. Non enim quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui misit me , id est: Non voluntatem hominis, quem videtis: non arbitrium hominis, quem vos hominem tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Nicħ quidẽ sine pacre facit. filiꝰ: quia
cõmunis oꝑatio ⁊ uutas potestatis est.
S hoc loco quasi uider loquit᷑. ut cog̃¬
noscamꝰ homines in uidicando. qd̾ nõ
ex uolutate nr̃ȩ potestatis. s ex ȩqͥtate
de beamꝰ formare sententiã. Consticue
a liqũe reum coargutum ⁊ conuictũ
crimunis. ñ astruentem de fensionis
genera. s dep̾cantem ac uolu tantẽ se
ad genua udicis. Respondit ei iudex.
Non possum a me fac̾e̾ qͥcqͣm. Iusticia
in iudicando: ñ potentia e̾. inuidican¬
do. Ego ñ iudico: s facta cua de te iu¬
dieant. ipsa te accusant. ⁊ ipsa condẽ¬
pnant. Leges te adindicant: quas in dex
non conuierto. s custocdio. Nicħ eñi ex me ꝓ
fero. sed ex te forma iudicii in te ꝓcedit. Se¬
ciunidum qͦd andio dico: non secł̃m qͦd uo¬
lo. Et ido uidicium meum uerũ est. qͥa
celi atq t̾rarum. uidex omium dicit. Nõ
possum aine facẽ qͥcꝙͣ: sicut audio⁊ iudi¬

Expanded text:
Nihil quidem sine Patre facit Filius; quia Nihil quidem sine Patre facit Filius; quia communis operatio, et unitas potestatis est: sed hoc loco quasi judex loquitur, ut cognoscamus homines in judicando, quod non ex voluntate nostra et potestate, sed ex aequitate debeamus formare sententiam. 11. Constitue aliquem reum coargutum et convictum criminis, non astruentem defensionis genera, sed deprecantem et advolventem se ad genua judicis; respondet ei judex: Non possum a me facere quidquam; justitia in judicando, non potentia est in judicando. Ego non judico, sed facta tua de te judicant: ipsa te accusant, et ipsa condemnant. Leges te adjudicant, quas judex non converto, sed custodio. Nihil ex me ego profero, sed ex te forma judicii in te procedit. Secundum quod audio, judico, non secundum quod volo; et ideo judicium meum verum est, quia coeli atque terrarum judex omnium dicit: Non possum a me facere quidquam: sicut audio, et judi
Abbreviated transcription (Latin):
gelium. s fiden: ea est enĩ sola fides. q̃
est in euangelio. Nam licet iusticia di
in eo reuelatur que est ex fide in fidem. tñ
sic illa legis est ficles. si ei fidei accedat
pleuitudo. Merito gͦ fides ista qͣsi sola dr.
quia illa sine hac fides non est. in hac con¬
firmatur Senq ubi hec fides uenit. ple¬
intudo aduenit: aduenit filioꝵ adoptio.
cessauit infiruntas. abiit infantia. inui¬
rum ꝑfectum assurginꝰ. xp̃m indiunius.
Quomͣ gͥ infirmꝰ et paruulꝰ esse potest. in
quo xp̃e ẽ. dĩ uirtus: Ergo ad ꝑfectionẽ
uenimꝰ. ꝑfectionis precepta accepimꝰ. Au
disti hodie lectum. non possu ego ame fac̾ẽ
quicqͣnr. si cut audiofudico. Audisti lec¬
tum: ego non accuso uos. ego non nidico.
ego non aceusor moyses uos aceusat in
quem sꝑatis. Audisti lectum: si ego testi¬
inonium ꝑhibuero de meipso. testimoni¬
um ineũ ñ est uerũ. Sidici qualis iudex.
quat testis esse debeam. Non enum qͣli

Expanded text:
gelium, sed fidem; ea est enim sola fides, quae gelium, sed fidem; ea est enim sola fides, quae est in Evangelio. Nam licet justitia Dei in eo revelatur, quae est ex fide in fidem ; tamen sic illa Legis est fides, si ei accedat fidei plenitudo. Merito ergo fides ista quasi sola dicitur; quia illa sine hac fides non est, in hac confirmatur. Denique ubi haec fides venit, plenitudo advenit, advenit filiorum adoptio, cessavit infirmitas, abiit infantia, in virum perfectum assurgimus, Christum induimus. Quomodo igitur infirmus et parvulus esse potest, in quo Christus est Dei virtus? Ergo ad perfectionem venimus, perfectionis praecepta accepimus. 10. Audisti hodie lectum: Non possum ego a me facere quidquam: sicut audio, judico . Audisti lectum: Ego non accuso vos, ego non judico. Ego non accuso, Moyses vos accusat, in quem speratis . Audisti lectum: Si ego testimonium perhibuero de me ipso, testimonium meum non est verum . Didici qualis judex, qualis testis esse debeam. Non enim quasi
Abbreviated transcription (Latin):
legis ẽ. caritas euangelii. Demq in¬
itium sapientie timor dñi. plemtudo
autẽ legis est caritas. Eam̃ et ipsa lex
dicit. Et in hoc uerbo om̃e mancdatum
impletur: diliges ꝓximũ tuũ. Hoc est gͥ
qͦd ꝓposumꝰ: quia et si ex lege seruitus.
tam̃ scłm legem libertas. Caritas enim
libertatis. timor seruitutis. est. Est gͥ et
caritas legis. et seruitus caritatis: seo
lex caritatis prenuntia est: caritas euan¬
gelii. pie seruitutis arbitra est. Non
suꝑflua itaq lex. quȩ tanꝙͣ pedagogꝰ
ꝓsequitur infirmiores. Infiriuitatem di¬
co morum. non corpoꝵ: infantes enĩ sunt
qui fari uerbũ dei nesciunt. qui eiꝰ oꝑa
non recipiunt. Nam si etas se nectutis.
uita unmacłata. utiq etas adolescentiȩ
est uita maculosa. Lex gͦ pedagogꝰ fuit.
id .e̾. nomos: donec fides ueniret. Et qͣsi
in firini inquit eustode bai alege. con¬
clusi in eam fidem quȩ reuelanda foret.
Postꝙͣ autẽ fides aduenit. non dicit eũa¬

Expanded text:
est charitas Evangelii. Denique: Initium sapientiae timor Domini, plenitudo autem legis charitas . Tamen et ipsa lex dicit: Et in hoc verbo omne mandatum iimpletur: Diliges proximum tuum . 8. Hoc est igitur quod proposuimus, quia etsi ex lege servitus, tamen secundum legem libertas; charitas enim libertatis, timor servitutis est. Est igitur et charitas legis, et servitus charitatis: sed lex charitatis praenuntia est, charitas Evangelii piae servitutis arbitra est. 9. Non superflua itaque lex, quae tamquam paedagogus prosequitur infirmiores. Infirmitatem dico morum, non corporum; infantes enim sunt, qui fari verbum Dei nesciunt, qui ejus opera non recipiunt . Nam si aetas senectutis vita immaculata , utique aetas adolescentiae est vita maculosa. Lex ergo pedagogus fuit, id est νόμος, donec fides veniret. Et quasi infirmi, inquit, custodiebamur a lege, conclusi in eam fidem, quae revelanda foret . Postquam autem fides advenit, non dicit Evan