comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenere uos dicis. ipse pluribus locis
clamas mercennariai non esse uͥ¬
tutem. fateris q in libris legum tu¬
arum liberalitatem gratuitam ẽe
hiis uerbis. nec est dubium quin is
liberalis benignusq. officium non
fructum sequatur. Cur ergo ydone
is largiris. insi ut post ea merce deni
recipias: Te igitur auctore ac pre¬
ceptore iusticie. quisquis idouens
nonerit. nuditate. siti. fame. con¬
ficietur. Nec homines copiosi et ns
ad delicias abundantes subueniẽt
ultime neccessitati. si uirtus merce¬
dein uon exigit; Si propter se ut di¬
cis expetenda est. ergo iusticiam ma¬
trem principemiq untutũ suo precio.
non tuo commodo estimas. et ei potissi¬
mũ tribuis a quo nichil speres: Quid
personas eligis. quid membra inspicis.
pro homine tibi habendus est. quisqͥs
i deo precatur. quia te hominem putet.
abice umbras illas. ymaginesqz iꝰ¬
ticie. atq ipsam ueram et expressam
tene. largire cecis debilibus. claudis.

Expanded text:
tenere uos dicis. ipse pluribus locis tenere uos dicis. ipse pluribus locis clamas mercennariam non esse uirtutem faterisque in libris legum tuarum liberalitatem gratuitam esse his uerbis: nec est dubium quin is qui liberalis benignusque dicitur, officium, non fructum sequatur. cur ergo idoneis potius largiris, nisi ut postea mercedem recipias? te igitur auctore ac praeceptore iustitiae quisquis idoneus non erit, nuditate siti fame conficietur nec homines copiosi et usque ad delicias abundantes subuenient ultimae necessitati. si uirtus mercedem non exigit, si propter se, ut dicis, expetenda est, ergo iustitiam matrem principemque uirtutum suo pretio, non tuo commodo aestima, ei potissimum tribue a quo nihil speres. quid personas eligis? quid membra inspicis? pro homine tibi habendus est quisquis ideo precatur, quia te hominem putet. abice umbras illas imaginesque iustitiae atque ipsa ueram et expressam tene. largire caecis debilibus claudis
Abbreviated transcription (Latin):
sis: Uidelicet professor sapiencie re¬
frenat homines ab humanitate. mo¬
netq ut rem familiarem diligent̾
custodiant: maluitq arcam. quai
iusticiam conseniare: Quod cum ĩ¬
telligeret in humanũ ẽẽ ac nefariũ.
mox alio capite quasi actus penitẽ¬
cia sic ait.. Non nuniquain tamen
est largiendum. nec benignitatis ge¬
ms omnino repudiandum. et sepe
y doneis hominibus egentibus de re
fanuliari impertiendum. quid est
idoueis: Nempe hiis qui restituere. ae
referre graciaui possuit. si nine cice¬
ro uiueret. ex clamarem pro certo: h
Hic marcus tullius aberrasti a uera
iusticicia. eamq uno uerbo sustu listi.
cum pietatis et humanitatis officia
utilitatemetitus es: Non enim i do
neis homimibus largiendun est. s
quantum potest non i doueis: idem
iuste. id pie. id humane fit. quod
sine spe recipiendi feceris. hec ẽ uera
illa et germana insticia. cuius soli¬
dam. et expressam effigiem nullã

Expanded text:
sis? » Videlicet professor sapientiae resis? » Videlicet professor sapientiae refrenat homines ab humanitate, monetque ut rem familiarem diligenter custodiant; malintque arcam, quam justitiam conservare. Quod cum intelligeret inhumanum esse, ac nefarium, mox alio capite, quasi actus poenitentia, sic ait: « Nonnunquam tamen est largiendum; nec hoc benignitatis genus omnino repudiandum, et saepe idoneis hominibus egentibus de re familiari impertiendum. » Quid est idoneis? nempe iis, qui restituere ac referre gratiam possint. Si nunc Cicero viveret, exclamarem profecto: Hic, hic, Marce Tulli, aberrasti a vera justitia; eamque uno verbo sustulisti; cum pietatis et humanitatis officia utilitneis hominibus largiendum est, sed quantum potest non idoneis. id enim iuste, id pie, id humane fit. quod sine spe recipiendi feceris. haec est uera illa et germana iustitia, cuius solidam et expressam effigiem nullam
Abbreviated transcription (Latin):
tuitis. et unam eamdemq humani¬
tatem de si derent. tamen illa discerũt.
quia non re ipsa uera sed utilitate p̃¬
senti omnia metiuntur. Illos enim
quos periculo subripiunt. sperant si¬
bi graciam relaturos. egentes autez
quia non sperant. perire arbitrant᷑
quid quid eius modi hominibus imꝑ¬
tiant. huic est illa planti detestanda
sentencia: Male meretur. qui men¬
dico dat quod edat. Nam et illud qd̾
dat perit. et illi producit uitam ad mi¬
seriam. at enu poeta fortasse pro
persona locutus est. Quid marcus
tullius in suis officia libus libris. nõ¬
ne hoc idem suadet non ẽe ommino lar¬
giendum. sic enim dixit: Largicio qͦ
fit exre familiari. fontem ipsum beĩg¬
nitatis ex haurit. Ita beniguitate be¬
iniguitas tollitur. qua quo in plures
usus sis. eominus in multos uti pos¬
sis: Et idem paulo post. quid autez
est stulcius. quaz quod libenter faci¬
as curare ut id diucius facere non pos¬

Expanded text:
tuitis, et unam eamdemque humanituitis, et unam eamdemque humanitatem desiderent, tamen illa discernunt, quia non re ipsa vera, sed utilitate praesenti omnia metiuntur. Illos enim, quos periculo surripiunt, sperant sibi gratiam relaturos. Egentes autem, quia non sperant, perire arbitrantur quidquid ejusmodi hominibus impertiant. Hinc est illa Plauti detestanda sententia: Male meretur, qui mendico dat, quod edat. Nam et illud, quod dat, perit; Et illi producit vitam ad miseriam. Atenim poeta fortasse pro persona locutus est. Quid Marcus Tullius in suis Officialibus libris, nonne hoc idem suadet, non esse omnino largiendum? Sic enim dixit: « Largitio quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit; ita benignitate benignitas tollitur, qua quo in plures usus sis, eo minus in multos uti possis. » Et idem paulo post: « Quid autem est stultius, quam quod libenter facias, curare ut id diutius facere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
pellacione dispoliat. quia humanita¬
tis officium est. neccessitati hominis
apericulo subuenire/ Quero igitur
ab hiis qui flecti ac misereri non pu¬
tant esse sapientis. si homo ab aliq̃
bestia conprehensus auxilium sibi ar¬
mati hominis imploret. utrum ne
succurrendum putent. an minime
non sunt tam impudentes ut negẽt
fieri oportere quod flagitat. et quod
exposcit humanitas. Item si aliquis
cirtumuematur igni. ruma opp̾ma¬
tur. mergatur mari. flumine rapi¬
atur. nuni putent homiis esse nõ
auxiliari: Non sunt ipsi homines si
putent. Nemo enim potest eius moĩ
periculis non esse subiectus: Inmo
uero et honimus. et fortis uiri esse di¬
cent. seruare periturum: Si ergo ĩ
eius moĩ casibus quia periculum ui¬
te hominum ad ferunt succurrere hu¬
maintatis esse concedunt. quid cãe ẽ.
cur si homo esuriat. scͥiat. algeat. sue¬
currendum ẽẽ non putent. que cum
sint prinatura cum illis casibus for¬

Expanded text:
pellatione dispoliat; quia humanitapellatione dispoliat; quia humanitatis officium est, necessitati hominis ac periculo subvenire. Quaero igitur ab iis, qui flecti ac misereri non putant esse sapientis: si homo ab aliqua bestia comprehensus, auxilium sibi armati hominis imploret, utrumne succurrendum putent, an minime? Non sunt tam impudentes, ut negent fieri oportere quod flagitat, quod exposcit humanitas. Item si aliquis circumveniatur igni, ruina opprimatur, mergatur mari, flumine rapiatur, num putent hominis esse, non auxiliari? non sunt ipsi homines, si putent. Nemo enim potest ejusmodi periculis non esse subjectus. Imo vero et hominis et fortis viri esse dicent, servare periturum. Si ergo in ejusmodi casibus, qui periculum vitae homini afferunt, succurrere humanitatis esse concedunt, quid causae est, cur, si homo esuriat, sitiat, algeat, succurrendum esse non putent? Quae cum sint paria natura cum illis casibus for
Abbreviated transcription (Latin):
est conumiũtas .i. auxilium pres¬
tare non possumus ut accipere: sui
ueront illi a lii disputant humaĩ¬
tatis ipsius causa facta est hoĩn
congregacio. homo certe hominem debz
agnoscere. Quod si fecerunt illi rudes¬
et et ad huc feri hommes et fecerunt
ne. quid putennus hominibus expo¬
litis et sermonis lerumq ouini ũ
commercio inter se copulatis esse fa¬
ciendum. qui ad sueti honiinibus so¬
litudinem ferre non possunt: Cou¬
seruanda igitur huma uitas. si hoĩ
nes recte dici uelunus. Id autem pm̃
consernare humanitatem. quid ali¬
ud est. ꝙͣ diligere hominem qr honio
sit. et idem quod nos sunius: Discor¬
dia igitur ac dissensio. nou est secũ¬
dum hominis racionem: Uerumq
illud est ciceronis. quod ait hominez
uature obedientem homimi nocere nõ
posse: Ergo si nocere honuni contra na¬
turam est. pro deesse igitur lomini
secundum naturam sit neccesse est.
Quod qui non facit. homnus se aꝑ¬

Expanded text:
est communitas, id est auxilium praesest communitas, id est auxilium praestare, ut possimus accipere. sin uero, ut illi alii disputant, humanitatis ipsius causa facta est hominum congregatio, homo certe hominem debet adgnoscere. quod si fecerunt illi rudes et adhuc fen homines et fecerunt ne, quid putemus hominibus expolitis et sermonis rerumque omnium commercio inter se copulatis esse faciendum, qui adsueti hominibus solitudinem ferre non possunt? Conseruanda est igitur humanitas, si hones recte dici velimus. Id autem ipsum conservare humanitatem, quid aliud est, quam diligere hominem, quia homo sit, et idem quod nos sumus? Discordia igitur atque dissensio non est secundum hominis rationem. Verumque est illud Ciceronis, quod ait, hominem naturae obedientem homini nocere non posse. Ergo si nocere homini contra naturam est, prodesse igitur homini secundum naturam sit necesse est. Quod qui non facit, hominis se ap
Abbreviated transcription (Latin):
querentur. intelliget cuiracio non
deest: ffingamus tauen illa ẽẽ. q̃
occiosi et in epti senes fabul antur. ut
eos sins potissimum seusibus et su¬
is inciomibus refellamus. si hac de
causa fu̾it hommnes congre gati. ut
nuitius auxiliis inbecillitatem suã
tuerentur. Succurrendum est igit ͤ
honuni qui egeat auxilio: Cum eĩ
presidii causa homines societaten
cum hominubus inierint. et sanxerĩt.
fedus illud principio sui ortus int̾
homunes. statum aut uiolare aut
nou conseruare. sũmun nefas pu¬
tandum est: Nain qui se aprestã do
auxilio remonet. eciain abaccipiẽ¬
do remoueat neccesse est. qui a nul¬
lius opera iudigere se putat. qui
alten suam deuegat. Huic uero qͥ
se ipse dissociat. ac se ceruit a corpore.
nou ritu homins. sed ferarum more
uiuendum est. quod si fieri non po¬
test. retinendum igitur omni modo
uinculum societatis humane. qr
hono sine homme nullo modo pot̾
uiuere: Retencio autem societatis

Expanded text:
querentur, intelleget cui ratio non querentur, intelleget cui ratio non deest. fingamus tamen illa uera esse quae otiosi et inepti senes fabulantur, ut eos suis potissimum sensibus et suis rationibus refellamus. si hac de causa sunt homines congregati, ut mutuis auxiliis inbecillitatem suam tuerentur, succurrendum est igitur homini qui egeat auxilio. cum enim praesidii causa homines societatem cum hominibus inierint et sanxerint., foedus illut a principio sui ortus inter homines tutum aut uiolare aut non conseruare summum nefas putandum est. nam qui se a praestando auxilio remouet, etiam ab accipiendo remoueat necesse est, quia nullius opera indigere se putat qui alteri suam denegat. huic uero, qui se ipse dissociat ac secernit a corpore, non ritu hominis, sed ferarum more uiuendum est. quod si fieri non potest, retinendum igitur omni modo uinculum societatis humanae, quia homo sine homine nullo modo potest uiuere. retentio autem societatis
Abbreviated transcription (Latin):
quid cauere. quid facere deberent:
Aut nũquam conuenturos inter se
fuisse. nec loquendi racionem reper¬
turos. insi eos bestie conuuedissent.
Hec aliis delira uisa sunt. ut fueꝵt.
dixeruntq nou ferarum lamatus
causam fuisse coeundi. sed ipsam
pocius humauitatem. Itaq interse
consecratos. quod natura hominũ
solitudiuis fugiens. et communio¬
nis ac societatis ad petens esset. nõ
magna inter eos disceptacio est.
Si quid cause dispares sunt. res e¬
adem est. potuit igitir igitur utrũq
quia nou repugnat. Ced tamen utrũ¬
q nullo modo uerum est. quisi per õ¬
nem terram uati sunt homines ex
terra tainquam ex draconis a li cuiꝰ
dentibus proseminati ut poetae fe¬
cerunt. sed unus homo a deo factus.
ab eoq uno terra omins humano ge¬
sus post dilumum quod certe nega¬
re non possunt. Nulla igitur ĩprin¬
cipio facta est eius modi congrega¬
cio. nec uiquam fuisse homines in
terra. qui propter infanciam nou lo¬

Expanded text:
quid cauere, quid facere deberent, quid cauere, quid facere deberent, aut numquam conuenturos inter se fuisse nec loquendi rationem reperturos, nisi eos bestiae comedissent. haec aliis delira uisa sunt, ut fuerunt, dixeruntque non ferarum laniatus causam fuisse coeundi, sed ipsam potius humanitatem, itaque inter se congregatos, quod natura hominum solitudinis fugiens et communionis ac societatis adpetens esset. non magna inter eos disceptatio est, siquidem causae dispares sunt, res eadem est. potuit igitur utrumque, quia non repugnat, sed tamen utrumque nullo modo uerum est, quia non per omnem terram nati sunt homines e terra tamquam ex draconis alicuius dentibus proseminati, ut poetae ferunt, sed unus homo a deo fictus ab eoque uno terra omnis humano gesus post diluuium; quod certe negare non possunt. nulla igitur in principio facta est eiusmodi congregatio nec umquam fuisse homines in terra qui praeter infantiam non lo
Abbreviated transcription (Latin):
forcioribus ammalibus predefuisse
commemor aut: Tuim eos qui ant
lauiati effugerant. aut la mari ꝓ¬
ximos uiderant admonitos periculi
sui. ad alios homines decucurisse. p̾¬
si dium implorasse: Et primo nuti¬
bus uolutatem suam sigrificasse.
deinde sermoinis micia temporasse ac
singulis quibus q rebus nomina
inprimendo. paulatim loquendi ꝑ¬
fecisse racionem: Cum autem mul¬
titudiuem ipsam uidererent contra
bestias esse tutam. oppida eciami ce¬
pisse muuire. ut uel quietem noctis
tutam si bi ifacerent nel incursiões
atq impetus bestiarum non pugũdo
sed obiectis aggeribus arcerent: Om
genia homimbus iudigna. que has
mepcias protulerunt. ant qui stul¬
ticiam litteris memorieqz manda¬
uerunt: Qui cum uiderint mutis
quoq animalibus ingenitam ẽẽ
racionem nel conneniendi nel ĩ ni¬
cem adpetendi. nel periculi fugien
parandi. homines ant̾ existimaue¬
runt. nou insi exemplis admone¬
ri. ac discere potuisse quid inetuere.

Expanded text:
fortioribus animalibus praedae fuisse fortioribus animalibus praedae fuisse commemorant. Tum eos, qui aut laniati effugerant, aut laniari proximos viderant, admonitos periculi sui ad alios homines decurrisse, praesidium implorasse, et primo nutibus voluntatem suam significasse; deinde sermonis initia tentasse, ac singulis quibusque rebus nomina imprimendo, paulatim loquendi perfecisse rationem. Cum autem nec multitudinem ipsam viderent contra bestias esse tutam, oppida etiam coepisse munire; vel ut quietem noctis tutam sibi facerent, vel ut incursiones atque impetus bestiarum non pugnando, sed objectis aggeribus arcerent. O ingenia hominibus indigna quae has ineptias protulerunt! mistitiam suam litteris memoriaeque mandauerint ! qui cum uiderent mutis quoque animalibus ingenitam esse rationem uel conueniendi uel inuicem adpetendi uel periculi fugiendparandi, homines tamen ipsos existimauerint non nisi exemplis admoneri ac discere potuisse, quid metuere,
Abbreviated transcription (Latin):
borantibus. inpertiri uictum non ha¬
bentibus. deus enim quoniam pius
est. anmal nos uoluit ẽẽ sociale.I
taq in aluis hominibus nos ipsos
cogitare debenius. non merenur iu
periculis liberari. si non sucairimus.
nõuieremur auxilium. siuega mus.
Iad hauc parten phõrum nulla pre¬
cepta sunt. quippe qui false uirtutis
specie capti misericordiam de homine
sustulerunt. et dum uolunt sauare
uiciauerunt. Et cum idem plerũq
fateantur societatis humane com¬
uunionem esse retinendam. ab ea
plane seipsos in humane untutis
sue rigore dissociant: Conuincendꝰ
ergo eciam hic error illorum est. qui
nichil cuiquam inpertinendum pu¬
tant uerbis condende originem atqz
causam nou unam intulerunt. sed
a lii eos homines qui sunt exterra
priuitus nati. cum per silnas et
campos erraticai decerent uitam.
nee ullo interse seruonis ant iuris
uinculo cohererent. sed frondes et h¬
ban procubilibus. speluncas et ã¬
tra pro domibus haberent. bestiis ⁊

Expanded text:
borantibus, inpertiri uictum non haborantibus, inpertiri uictum non habentibus. deus enim quoniam pius est, animal nos uoluit esse sociale: itaque in aliis hominibus nos ipsos cogitare debemus. non meremur in periculo liberari, si non succurrimus, non meremur auxilium, si negamus. ad hanc partem philosophorum nulla praecepta sunt, quippe qui falsae uirtutis specie capti misericordiam de homine sustulerunt et dum uolunt sanare, uitiauerunt. et cum idem plerumque fateantur societatis humanae communionem esse retinendam, ab ea plane se ipsos inhumanae uirtutis suae rigore dissociant. conuincendus ergo etiam hic error illorum est qui nihil cuiquam inpertiendum putant. urbis condendae originem atque causam non unam intulerunt, sed alii eos homines qui sint ex terra primitus nati, cum per siluas et campos erraticam degerent uitam, nec ullo inter se sermonis aut iuris uinculo cohaererent, sed frondes et herbam pro cubilibus, speluncas et atra pro domibus haberent, bestiis et
Abbreviated transcription (Latin):
est. nam si ab uno homine quem
deus finxit omues orimur. certe cõ¬
sanguinei sumus. et ideo inaixim̃
scelus putandum est odisse homi¬
nem uel nocenteni. propterea deꝰ
precepit iuimicicias pernos inui¬
quai faciendas. semper ẽẽ tolle¬
randas: Scilicet ut eos qui sint
nobis in mici neccessitu dinis ad¬
monitos mitigemus. Item si ab uno
deo inspirati oumes et animati sumꝰ
Quid aliud quam fratres sumus. et
quid̃ comuncciores quod animus. ꝙͣ
qui corporibus. Itaqz non errat lucre¬
cius cumdicicit demq celestisumus
omnes semme oriundi. ommibus i ͤ
idem pater est. Ergo pro beluis in¬
mambus sunt habendi qui homini no¬
cent. qui contra ins humanitatis
et fas oumes spoliant. cruciant. oe¬
cidunt extermiuant. ob hanc necces¬
situdinem germanitatis docet nos
deus malum miniqua in facere. sẽ¬
per bonuni. Id autem ipsum bene
fa cere quid sit. idem ipse prescribit.
prestare auxilium de pressis. et la¬

Expanded text:
est. Nam si ab uno homine, quem est. Nam si ab uno homine, quem Deus finxit, omnes orimur, certe consanguinei sumus; et ideo maximum scelus putandum est, odisse hominem, vel nocentem. Propterea Deus praecepit inimicitias per nos nunquam faciendas, semper esse tollendas; scilicet ut eos, qui sint nobis inimici, necessitudinis admonitos mitigemus. Item si ab uno Deo inspirati omnes et animati sumus, quid aliud quam fratres sumus? Et quidem conjunctiores, quod animis, quam quod corporibus. Itaque non errat Lucretius, cum dicit: Denique, coelesti sumus omnes semine oriundi: Omnibus ille idem pater est. Ergo pro belluis immanibus sunt habendi, qui homini nocent, qui contra jus humanitatis et fas omne spoliant, cruciant, occidunt, exterminant. Ob hanc necessitudinem germanitatis docet nos Deus, malum nunquam facere, semper bonum. Id autem ipsum bene facere quid sit, idem ipse praescribit: praestare auxilium depressis et la
Abbreviated transcription (Latin):
rendo actus onnus. et cura. et ape¬
ra coulocetur. dixi quid debeatur dõ.
Dicam nuine quid honii tribuen¬
dum sit. quamꝙͣ idipsum quod ho¬
mini tribueris deo tribuitur. qma hõ
dei simula crum est. sed ta men pri¬
mum iusticie officium est comun¬
gi cum deo. secundum cum hominie.
Sed illud primum religio dicitur.
hoc secundum inisericordia. uel hu¬
manitas nominatur. Que uirtus
propria est iustorum et cultorum
dei. quod ea sola uite commnunis
continet racionem. deus enim qui
ceteris anima libus sapienciam nõ
dedit naturalibus ea muuimẽtis
obinciusus et pericula tuciora gene¬
ranit. hominemi uero qnia uudũ
fragil eu qz formanit. ut eum sa¬
piencia pocius instrueret. de dit ei
preter cetera hunc pietatis ad fectũ.
ut houio hominem tueatur. diligat.
foueat. contraq pericula. et a ccipi¬
at et prestet auxilium. Sumum
igitur inter se hominuni uinculũ
est humauitas. quod qui diruperit
nefarius et parricida existimandus

Expanded text:
rendo actus omnis et cura et operendo actus omnis et cura et opera collocetur. Dixi quid debeatur deo: dicam nunc quid homini tribuendum sit; quamquam id ipsum quod homini tribueris, deo tribuitur, quia homo dei simulacrum est. sed tamen primum iustitiae officium est coniungi cum deo, secundum, cum homine. set illut primum religio dicitur, hoc secundum misericordia uel humanitas nominatur. quae uirtus propria est iustorum et cultorum dei, quod ea sola uitae communis continet rationem. deus enim qui ceteris animalibus sapientiam non dedit, naturalibus ea munimentis ab incursu et periculo tutiora generauit, hominem uero quia nudum fragilemque formauit, ut eum sapientia potius instrueret, dedit ei praeter cetera hunc pietatis adfectum, ut homo hominem tueatur diligat foueat contraque omnia pericula et accipiat et praestet auxilium. summum igitur inter se hominum uinculum est humanitas: quod qui diruperit, nefarius et parricida existi
Abbreviated transcription (Latin):
tur in uita. labores. ⁊ cruciatus. et
miserias ante ponat: Si autem u̾¬
tus ut ab hiis rectissime dicitur ca¬
pessenda est. quia constat ad eam na¬
sci hominem. subesse debet spes aliqͣ
uirtutis est magnu ad ferat pre¬
daruq solacium. nec aliter unrtꝰ
cum per se diura sit baberi pro bono
potest. qua si acerbitatem sua in ma¬
ximo bono penset. eqz mortaliter hi¬
is bomis presentibus abstinendun
est. quaz quia sint alia maiora prop¬
terque tanti sit. et uoluptates omit¬
tere. et mala omnia sustinere. es ue¬
ro nulla sunt alia. ut intercio docui¬
libro. nisi perpetua uita. hanc a nt̃
prestare qui potest. insi deus. qui uͥ¬
tutem ipsam propo suit: Eigo idĩ
agnicio et cultu rerum summa uer¬
satur. in hoc spes omins sic salus
homnus. hic est sapiencie gradus
primus. ut sciamus qui sit nobis
uerus pater. Eumq solum pietate
debita pro se quannur. huic pareaꝰ
denotissime sermainus in eo prouie¬

Expanded text:
tur in vita, labores, et cruciatus, et tur in vita, labores, et cruciatus, et miserias anteponat. Si autem virtus ut ab his rectissime dicitur capessenda est, quia constet ad eam nasci hominem, subesse debet spes aliquavirtutis est, magnum afferat praeclarumque solatium. Nec aliter virtus, cum per se dura sit, haberi pro bono potest quam si acerbitatem suam maximo bono penset. Aeque non aliter his bonis praesentibus abstinendum est, quam si sunt alia majora, propter quae tanti sit, et voluptates omittere, et mala omnia sustinere. Ea vero nulla sunt alia ut in tertio docui nisi perpetuae vitae. Hanc autem praestare quis potest, nisi Deus, qui virtutem ipsam proposuit? Ergo in Dei agnitione et cultu rerum summa versatur: in hoc est spes omnis ac salus hominis; hic est sapientiae gradus primus, ut suerus pater eumque solum pietate debita prosequamur, huic pareamus, huic deuotissime seruiamus, in eo prome
Abbreviated transcription (Latin):
est qui labores inuita sua maximes
suscipiat in cassum. nam adepta spe
inmortalitatis quaui deus pollicets
in sua lege religione uersantibus. cuiꝰ¬
cunis ad sequende gracia uirtus appe¬
tenda est. et quidquid malorum acci
derit perferendum. maxima erit ꝓ¬
fecto uanitas obsequi uelle uirtutib.
que frustra hominical amitates ad¬
ferunt. et labores; Nain si uirtus ẽ.
egestatem. exilium. dolorem. mortẽ
q timentur. ac ceteris pati fortiter
subire. quid tandem in se bom habet.
et manibus penis de lectantur. qͥ b
li cet agere transquille; Si enim mor¬
tales sunt amine. si uirtus dissolu¬
to corpore nichil futura est. quid fu¬
giius adtributa nobis bona qua¬
si aut ingrati ant indigni. qui dĩs
muneribus perfruamur. Que bona
ut babeannus. scelerate impieq ui¬
uendum est. quia uirtutem .i. iusti¬
ciam. paupertas sequitur. Sams
non est. qui nulla spe. maiore pro¬
posita. hiis bonis quibus ceteri utũ¬

Expanded text:
est, qui labores in uita sua maximos est, qui labores in uita sua maximos suscipiat in cassum. nam adempta spe immortalitatis quam deus pollicetur in sua religione uersantibus, cuius adsequendae gratia uirtus adpetenda est et quderit perferendum, maxima erit profecto vanitas, obsequi velle virtutibus, quae frustra homini calamitates afferunt et labores. Nam si virtus est, egestatem, exilium, dolorem, mortem, quae timentur a caeteris, pati fortiter ac subire; quid tandem in se boni habet, et inanibus poenis delectantur, quibus licet agere tranquille. Si enim mortales sunt animae, si virtus dissoluto corpore nihil futura est, quid fugimus attributa nobis bona, quasi aut ingrati, aut indigni qui divinis muneribus perfruamur? Quae bona ut habeamus, scelerate impieque vivendum est; quia virtutem, id est, justitiam paupertas sequitur. Sanus igitur non est, qui nulla spe majore proposita, iis bonis, quibus caeteri utun
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt qui est uirtutis ae doctrine
caput. Queni qui nou aguosat licz
uideat. cecus est. licet audiat surdus
ditorem rerum parentemqz cognoue
rit. tunc et uidebit. et audiet. et lo q̃¬
tui. Habere enim uoceu caput cepit.
in quo sunt sensus omnes conlocati.
hoc est. occuli. et aures. et linga. naz
profecto is uidet. qui ueritatem in q̃
deus est. nel deuni inquo ueritas est.
occulis cordis aspexerit. Is audit:
qui diuinas uoces. ac preceptaint a¬
lia peccatori suo adfigit: Is loquit᷑
qui celestia disserens. uirtutem ac
maiestatem dĩ singularis enarrat:
¶Quare non est du biũ. quin inpius
sit. quisquis deum nou agnouerit.
Omues qz uirtutes eius quas habe
aut tenere se putat. nulla mortife¬
ra uia reperiuntur. que est tota tene¬
brarume Qua propter nichil est ꝙ
sibi aliquis gratuletur. si bas manes
in anes uirtutes a deptus est. quia nõ
tatum miser qui bonis presentibus
caresit. sed eciam stultus sit. neccesse

Expanded text:
nesciunt, qui est virtutis ac doctrinae nesciunt, qui est virtutis ac doctrinae caput: quem qui non agnoscit, licet videat, caecus est; licet audiat surdus;ditorem rerum parentemque corit, tunc et uidebit et audiet et loquetur. habere enim caput coepit, in quo sunt sensus omnes conlocati hoc est oculi et aures et lingua. nam profecto is uidet qui ueritatem, in qua deus est, uel deum, in quo ueritas est, oculis cordis aspexerit, is audit qui diuinas uoces ac praecepta uitalia pectori suo adfigit, is loquitur qui caelestia disserens uirtutem ac maiestatem dei singularis enarrat. quare non est dubium quin impius sit quisquis deum non adgnouerit, omnesque uirtutes eius, quas habere aut tenere se putat., in illa mortifera uia reperiuntur, quae est tota tenebrarum. quapropter nihil est quod sibi aliquis gratuletur, si has inanes uirtutes adeptus est, quia non tantum miser, qui bonis praesentibus careat, sed etiam stultus sit necesse
Abbreviated transcription (Latin):
cipale. uita et onii sensu caret. Itaq
membra illa formani tantum mo¬
do membrorum habent. usum non
babent tani sailicet ꝙͣ capud sine cor¬
pore. cui suuilis est. qui cum deuin nõ
ignoret uinit. inniste: Id enim solum
habet quod est suminũ. sed frustra. qͦ¬
main uirtutibus tauquam menbͥs
nidiget. Itaq ut sic unum ac sensi¬
bile corpus. et aguicio dei neccessara
est: Qua si caput et uirtutes omiues.¬
quasi corpus. ita fiet homo perfectus
a unius sed tamen sumina ouins in
capite est. quod quãuis constare nõ
possit. sine oumibus. sine qui busdã
tamen potest: Et ent quid̾ a minal
uiciosui ac debile. sed tamen uinet
sicut is qui et deuni uouit. et in aliqͣ
re pecrat. dat enim ueniam pecratis
deus: Ita q sine membris a liquibus
uini potest. sine capite nullo modo:
Hec res efficit. ut plũ et eciam si natu¬
ra sint boni. tamen nichil sciant. nich̾
tus eorum sine capite est. qui a deuiu

Expanded text:
ncipale, et vita, et omni sensu caret. Itaque ncipale, et vita, et omni sensu caret. Itaque membra illa formam tantummodo membrorum habent, usum non habent, tam scilicet, quam caput sine corpore. Cui similis est, qui cum Deum non ignoret, vivit injuste. Id enim solum habet, quod est summum: sed frustra, quoniam virtutibus tanquam membris eget. Itaque ut sit vivum ac sensibile corpus, et agnitio Dei necessaria est, quasi caput; et omnes virtutquasi corpus. Ita fiet homo perfectus, ac vivus: sed tamen summa omnis in capite est; quamvis constare non possit sine omnibus, sine quibusdam tamen potest. Et erit quidem animal vitiosum ac debile; sed tamen vivet, sicut is qui et Deum novit, et in aliqua re peccat. Dat enim veniam peccatis Deus. Itaque sine membris aliquibus vivi potest, sine capite nullo modo. Haec res efficit, ut philosophi, etiamsi natura sint boni, tamen nihil sciant, nihil rtus eorum sine capite est; quia Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tis hominum. qui ipsi aut errare. a
in iusti ẽẽ potuerunt. si cut illi duode¬
cim ta bularum conditores. ꝑublice
utilitati pro condicione temporum ẜ¬
merunt. aliud est igitur cimle nis
quod pro moribus ntiq rariatur.
a luid uera insticia. quaz uni formem
ac simplicem proposut omibus de¬
us: Quem qui ignorat. et ipsam ius¬
ticiam iguoraret neccesse est: Sed
putemus fieri posse. ut aliquis na¬
turali et iugenito bono ueras uirtutes
capiat. qualem fuisse tinionem athe¬
nis accipiius. qui et gentibus stipẽ
dedit. et pauperes iuitaint. et midos
induit: Tamen cum illud uinm qd̾
est maxinim de est aguicio der iain
bona illa omnia superuacua sunt ⁊
mania. aut frustra in hiis ad sequẽ¬
dis la borauerit: Omnis enim nistici¬
a eius. similis erit humauo corpori
capud non habenti. Inquotam et si
omnia membra. et locis suis constẽt.
et figura. et babitudine. tamen quo¬
man deest id quod est ounnun pͥu¬

Expanded text:
tis hominum, qui et ipsi aut errare, aut tis hominum, qui et ipsi aut errare, aut injusti esse potuerunt! Sicut illi duodecim Tabularum conditores, qui certe publicae utilitati pro conditione temporum servierunt. Aliud est igitur civile jus, quod pro moribus ubique variatur: aliud est vera justitia, quam uniformem ac simplicem proposuit omnibus Deus; quem qui ignorat, et ipsam justitiam ignoret necesse est. Sed putemus fieri posse, ut aliquis naturali et ingenito bono veras virtutes capiat, qualem fuisse Cimonem Athenis accepimus, qui et egentibus stipem dedit, et pauperes invitavit, et nudos induit. Tamen cum illud unum quod est maximum deest, agnitio Dei, jam illa bona omnia supervacua sunt et inania, ut frustra in his assequendis laboraverit. Omnis enim justitia ejus similis erit humano corpori caput non habenti; in quo tametsi membra omnia, et locis suis constent, et figura, et habitudine, tamen quoniam deest id, quod est omnium pri
Abbreviated transcription (Latin):
niat. quo nichil sceleracius comiitti
est ad malician gradus. per iguorã¬
ciam ueri ac singularis boni. quia de¬
us quemi uos se refugit. fous ẽ ipse
se qui uolet. diuiui tamen nius iguo¬
mus ignarus. gentis sue leges tã¬
lectitur. quas non utiq̃ mesticia. sed
utilitas repperit/ Cur enu per om¬
nes populos diuersa et nauanura
sunt condita. uisi quod una queqr
gens id sibi sauxit quod patauit re¬
bus sins utile. Quantum antem ab
iusticia recedat utilitas. populus ip¬
se romanus docet. qui fre quenter¬
per fetiales bella indicendo. et legiti¬
me iniurias faciendo. semperqz a li¬
ena cupiendo atqz rapiendo. possessi¬
onem si bi tocius orbis comparant:
Uerum hii iustos seputent. si contin
leges suas nichil faciant. quod et iam
timori adscribi potest. si presenaium
penarum metu. scelerib. abstineãt:
Sed concedamius saue ut id natura
quod legibus facere coguntur. Nuin
id circo iusti erunt. qui a parent statu¬

Expanded text:
viat, quo nihil sceleratius committi viat, quo nihil sceleratius committi est ad malitiam gradus per ignorantiam veri ac singularis boni; quia Deus, quem nosse refugit, fons est ipse sequi volet Dei, divini tamen juris ignarus, gentis suae leges tanlectitur; quas non utique justitia, sed utilitas reperit. Cur enim per omnes populos diversa et varia jura sunt condita, nisi quod unaquaeque gens id sibi sanxit, quod putavit rebus suis utile? Quantum autem a justitia recedat utilitas, populus ipse Romanus docet, qui per Feciales bella indicendo, et legitime injurias faciendo, semper aliena cupiendo, atque rapiendo, et possessionem sibi totius orbis comparavit. Verum hi justos se putant, si contra leges suas nihil faciant; quod etiam timori adscribi potest, si praesentium poenarum metu sceleribus abstineant. Sed concedamus sane, ut id natura,quod legibus facere coguntur. Num idcirco justi erunt, quia parent institu
Abbreviated transcription (Latin):
huius inuentor. disceptator. sator.
Cni qui non parebit. ipse se fugiet.
aut naturam hominis aspernatus.
boc ipso luet maximas penas. et¬
iam si cetera suplicia que putantꝭ
effugert. Quis sacramentum dei
s cieus. tam significanter euarrare le¬
gem dei possit. quain ille homo longe
a ueritatis noticia remotus expressit.
Ego uero eos qui uera imprudentes
loquuntur sic habendos puto. tam¬
ꝙ̃ diument spũ aliquo instincti. ꝙ
si ut legis sancte .uiiii. racioneni q
periidit. ita illud quoq sciss. ant
explicasset inquibus preceptis lex
ipsa consisteret. non phĩ functus fu¬
isset officio. sed prop hete. quod quia
facere non poterat. nobis faciendũ
est quibus ipsa lextradita est. ab il¬
lo uno ma gistro et imperatore om
est ipsum est primuni deum nosse.
soli obtemperare. solum colere. non
potest eniui racionem homiis ob¬
tiuere. qui pareutem amime sue de¬
um uescit. quod est sumum nefas.
Que ignoracio facit ut diis aliis ser¬

Expanded text:
hujus inventor, disceptator, lator; hujus inventor, disceptator, lator; cui qui non parebit, ipse se fugiet, ac naturam hominis aspernatus, hoc ipso luet maximas poenas, etiamsi caetera supplicia quae putantur effugerit. » Quis sacramentum Dei sciens, tam significanter enarrare legem Dei posset, quam illam homo longe a veritatis notitia remotus expressit? Ego vero eos, qui vera imprudentes loquuntur, sic habendos puto, tanquam divinent spiritu aliquo instincti. Quod si, ut legis sanctae vim rationemque pervidit, ita illud quoque scisset aut explicasset, in quibus praeceptis lex ipsa consisteret: non philosophi functus fuisset officio, sed prophetae. Quod quia facere ille non poterat, nobis faciendum est, quibus ipsa lex tradita est ab illo uno magistro et imperatore omnest, ipsum Deum nosse, soli obtemperare, solum colere. Non potest enim rationem hominis obtinere, qui parentem animae suae Deum nescit; quod est summum nefas. Quae ignoratio facit, ut diis alienis ser
Abbreviated transcription (Latin):
mum sapienciencie untutis qz por¬
tum sine ullo errore perducat ¶ susci¬
pienda igitur dei lex est. que nos ad
hoc iter dirigat. illa sancta. illa ce¬
lestis. quam marcus tullius in libro
na uoce de pingit. Cuius ego ne plã
dicerem uerba sufa subieci. est quid̾
uera lex. recta racio nature congru¬
ens. diffusa monmes constans. sẽ¬
piterna. que nocet ad officium nibẽ¬
do. uetando a frande deterreat. Que
tamen neq probos frustra nbet ã
uetat nec improbos iubendo ant ue¬
tando mouet. Huic legi uec obro¬
gari fas est. ueq derogare aliqui d
ex hac licet. neq tota abrogani pot̾.
Nec nero aut per senatum. aut per
populum solui hac lege possumus.
neqz est querendus explanator. aut
interpres. extu selius. nec erit alia
lex rome. alia athenis. alia ninc. a¬
lia post. sed et onmes gentes et om̃
tempore una lex. ut sempiterua et
in mutabilis continebit. unusq e¬
rit cominunis. quasi magister et
imperator omnium deus. Ille legis

Expanded text:
mum sapientiae uirtutisque pormum sapientiae uirtutisque portum sine ullo errore perducat. suscipienda igitur dei lei est, quae nos ad hoc iter dirigat, illa sancta, illa caelestis, quam Marcus Tullius in libro na uoce depinxit: cuius ego, ne plura dicerem, uerba subieci. est quidem uera lei recta ratio, naturae congruens, diffusa in omnis, constans, sempiterna, quae uocet ad officium iubendo, uetando a fraude deterreat, quae tamen neque probos frustra iubet aut uetat nec inprobos iubendo aut uetando mouet. huic legi nec obrogari fas est neque derogari aliquid ex hac licet neque tota abrogari potest, nec uero aut per senatum aut per populum solui hac lege possumus, neque est quaerendus explanator aut inter- pres Sextus Aelius, nec erit alia lex Romae alia Athenis, alia nlia posthac: sed et omnes gentes, et omni tempore una lex, et sempiterna, et immutabilis continebit; unusque erit communis quasi magister, et imperator omnium Deus, ille legis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ideo nou inueniunt. quia int̾¬
ra pocius u bi apparere non potest q̃¬
runt: Errant ergo uelud in mari
magno nec quo ferantur intellig̃t.
quia nec uia incernunt. nec duceni
secuntur ullum. eadem namq ra¬
cione hanc uite uiam queri oportet.
qua malto iternambus queritur.
Qu nisi aliquod celi lumen obser¬
nent. incertis cursibus nagantur.
Quisquis autem rectum iter uite
teuere intitur. non terram debet as¬
picere. sed celum: Et ut aperaus lo¬
quar. nou hommem se qui debet sed
deum. nou hiis terrestribus simula¬
cris. sed des seruire telesti. uon ad
corpus referre ounia. sed admentem.
Non huic uite dare operam. sed eterue.
Itaq si occulos incelum semper in¬
tendas. et solem qua oriatur obser¬
nes. eumiqz habeas inte quasi nani¬
gii ducem. sua sponte in uia pedes di¬
rigentur. et illud celeste lumen. qd̾
sains mentibus multo clarior sol
est ꝙͣ hic. quem carne mortali uideꝰ
sic reget. sic gubernabit. ut ad sum¬

Expanded text:
sed ideo non inueniunt, quia in tesed ideo non inueniunt, quia in terra potius ubi apparere non potest quaerunt. errant ergo uelut in mari magno nec quo ferantur intellegunt, quia nec uiam cernunt nec ducem sequuntur ullum. eadem namque ratione hanc uitae uiam quaeri oportet qua in alto iter nauibus quaeritur: quae nisi aliquod caeli lumen obseruent, incertis cursibus uagantur. quisquis autem rectum iter uitae tenere nititur, non terram debet aspicere, sed caelum et, ut apertius loquar, non hominem sequi debet, sed deum, non his terrestribus simulacris, sed deo seruire caelesti, non ad corpus referre omnia, sed ad mentem, non huic uitae dare operam, sed aeternae. itaque si oculos in caelum semper intendas et solem qua oritur observes eumque habeas uitae quasi nauigii ducem, sua sponte in uiam pedes dirigentur et illut caeleste lumen, quod sanis mentibus multo clarior sol est quam hic quem carne mortali uidemus, sic reget, sic gubernabit, ut ad sum
Abbreviated transcription (Latin):
illa omnia itinera que speciem bõꝵ
ostentant. non sunt alie uie. sed di¬
uerticula. et semite. que uidentur
quid̃ ab illo communi dextro uersũ
seperari. ad enuidem tamen. et ad
unnum oĩns exitum sub ipso fine re¬
feruntur. Ibi enim dux ille cõnn¬
git onmes. ubi opus fuerat bonos
amalis. fortes a binertibus. sapi
entes astultis seperari. In deorum
scilicet cultum. in quo ille uniuer¬
sos quia sine ullo discrimine stul¬
ti fuerunt uno mucrone iugulat.
et precipitat inmortem: Hec aut̾
uia que est ueritatis. et sapiencie.
et uirtutis. et iusticie. quarũ fons¬
omnium unus est. una nis una
sedes. et simplex est. quod parib
animis. summia qz concordia. uii̾
sequamnur. et colannus deum. et ã¬
gusta. quoni ain paucioribus uir¬
tus data est. et ardua. quoniam
ad bonuni quod est sumiũ atq sb̾¬
lime. insi cum sumina difficulta¬
te ac labore non potest peruenirei:
Hec est ma quam phĩ querunt.

Expanded text:
illa omnia itinera, quae speciem bonorilla omnia itinera, quae speciem bonorum operum ostentant, non sunt aliae viae, sed diverticula et semitae; quae videntur quidem ab illa communi dextroversum separari, ad eamdem tamen, et ad unum omnes exitum sub ipso fine referuntur. Ibi enim dux, ille conjungit omnes, ubi opus fuerat, bonos a malis, fortes ab inertibus, sapentes a stultis separari, in deorum scilicet cultu, in quo ille uniuersos, quia sine ullo discrimine stulti fuerunt, uno mucrone iugulat et praecipitat in mortem. haec autem uia, quae est ueritatis et sapientiae et uirtutis et usae, quorum omnium fons unus est, una uis, una sedes, et simplex est, quo paribus animis summaque concordia unum sequamur et colamus deum, et angusta, quoniam paucioribus uirtus data est, et ardua, quoniam ad bonum quod est summum atque sublime nisi cum summa difficultate ac labore non potest perueniri. Haec est uia quam philosophi quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
risimilia hominibus ostentare:
Deus enim ne iumortale illud ar¬
canum eius inaperto esset. posu¬
it innia sua. que homines pro ma¬
lis et turpibus aspernarentur. ut
auersi asapiencia et ueritate que
sine illo duce requirebant in id iꝑ¬
sum inciderent quod uitare ac fuge¬
re cupiebant. Itaq illam perdicio¬
nis ac mortis radices uiam mul¬
tiplicem ostendit. nel quod multa
sunt geuera uite nel quod dii mul¬
ti qui coluntur. huius dux preua¬
ricator ac subdolus. ut uideatur es¬
se diccrimen aliquod falsi et ueri.
mali et bom. alia ducit luxuriosos.
alia eos qui frugi appellentur. alia
imperitos. alia doctos. alia mertes
alia strenuos. alia scultos. ali a
phõs. et eos quidẽ non uno tramite.
illos eni. qui aut uoluptates. A
dinicias non refugnut ab hac pub¬
lica et celebri modice segregat.
eos autem. quia ut uirtutem se¬
qui uolunt. aut contemptum reꝵ
profitentur. per confragosa quadaz
quedam precipicia trahit. sed ta m̃

Expanded text:
ri similia hominibus ostentaret? ri similia hominibus ostentaret? deus enim, ut immortale illud arcanum eius in operto esset, posuit in uia sua quae homines pro malis et turpibus aspernarentur, ut auersi a sapientia et ueritate, quam sine ullo duce requirebant, in id ipsum inciderent quod uitare ac fugere cupiebant. itaque illam perditionis ac mortis uiaui multiplicem ostendit, uel quod multa sunt genera uitae uel quod dii multi qui coluntur. huius dux praeuaricator ac subdolus, ut uideatur esse discrimen aliquod falsi et ueri, mali et boni, alia ducit luxuriosos alia eos qui frugi appellantur, alia inperitos alia doctos, alia inertes alia strenuos, alia stultos alia philosophos, et eos quidem non uno tramite. illos enim qui aut uoluptates aut diuitias non refugiunt, ab hac publica et celebri uia modice segregat, eos autem qui aut uirtutem sequi uolunt aut contemptum rerum profitentur, per conedam praecipitia trahit. Sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
autem ac sapiens nemo est. nisi ꝙ̃
deus preceptis celestibus erudiunt.
uam illi omnes qui per aliorum cõ¬
fessam stulticiam stulticiam sapiẽ¬
tes existimantur. specie uirtitis iu¬
ducti umbras ymagines ad prehẽ¬
dunt. Nichil uerum quod ea sit ra¬
cione quoui am uia illa mendax q̃
fert ad occassum. multos trauntes
habet. propter stultorum et discipli¬
narum uarietatem. que sunt in ui¬
ta hominum dissimi les atq diuer¬
se. nam sicut uia illa sapiencie. ha¬
bet aliquid simile stulticie. quod li¬
bro precedente moustrammus. ita
hec cum sit tota stulticie. habet aliꝙͥ
sinile sapiencie. quod arrpiant hii
qui iusticiam publicam intellegñt.
Et ut habet incia ma infesta. sie h
aliquid quod simile uideatur esse
uirtuti. ut habet apertum scelus.
sic ymaginem quaiidam. speciem¬
q iusticie. quomodo enim precur¬
sor enis uie. cuis nis ⁊ potestas
omnis infallendo est uniuersos
infraudem posset inducere. nsi ue¬

Expanded text:
autem ac sapiens nemo est nisi quem autem ac sapiens nemo est nisi quem deus praeceptis caelestibus erudiuit. Nam illi omnes qui per aliorum confessam stultitiam sapientes existimantur, specie uirtutis inducti umbras et imagines adprehendunt, nihil uerum. quod ea fit ratione, quoniam uia illa mendax, quae fert ad occasum, multos tramites habet propter studiorum et disciplinarum uarietatem, quae sunt in uita hominum dissimiles atque diuersae. nam sicut uia illa sapientiae habet aliquid simile stultitiae, quod libro praecedente monstrauimus, ita haec cum sit tota stultitiae, habet aliquid simile sapientiae, quod adripiant ii qui stultitiam publicam intellegunt: et ut habet uitia manifesta, sic habet aliquid quod simile uideatur esse uirtuti, ut habet apertum scelus, sic imaginem quandam speciemque iustitiae. quomodo enim praecursor eius uiae cuius uis et potestas omnis in fallendo est, uniuersos in fraudem posset inducere, nisi ue
Abbreviated transcription (Latin):
em nullam tenemus. umbra et
ymaginibus utimur. easqz ipsas
utinam sequeremur. feruntur emĩ
ab optimis nature et ueritatis exẽp¬
lis. umbra est igitur et ymago ius¬
ticie quam illi iusticiam putaue¬
runt. quid sapienciam. noune idẽ
confitetur inph̾is ẽẽ nullaii. aut
cum fabricius inquid. aut aristides
nistus nominatur. aut ab illis for¬
titudinis. aut ab hoc iusticie tãꝙͣ
a sapiente petitur exemplum: Neĩ
nem horum sic sapientem uolumꝰ
intelligi. nec hii qui sapientes. ha¬
biti et nominati. marcus cato. et
delius. sapientes fuerunt. ne illi
quid̾ septem. sed ex meliorum offi¬
ciorum frequencia. sumilituduniem
quaindam gerebant. speciemiqz sa¬
piencies si ergo et phĩs. ipsorum cõ¬
fessione a dempta sapiencia est. et
hiis qui iusti habiti sunt. a dempta
iusticia est: Omues igitur ille uir¬
tutis descripciones false sint necoes¬
se est. quia sit uera uirtus scire nou
potest. insi iustus ae sapiens. Instꝰ

Expanded text:
em nullam tenemus. Umbra et em nullam tenemus. Umbra et imaginibus utimur; easque ipsas utinam sequeremur! Feruntur enim ab optimis naturae ac veritatis exemplis. » Umbra est igitur et imago justitiae, quam illi justitiam putaverunt. Quid sapientiam? nonne idem confitetur in phisosophis esse nullam? « Aut cum Fabricius, inquit, aut Aristides justus nominatur, aut ab illis fortitudinis aut ab hoc iustitiae tamquam a sapiente petitur exemplum. nemo enim horum sic sapiens, ut sapientem uolumus in- tellegi, nec ii qui sapientes habiti et nominati, Ma.rcus Cato et Gaius Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem, sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem quandam gerebant speciemque sapientium. si ergo et philosophis ipsorum confessione adempta sapientia est et iis qui iusti habiti sunt adempta iustitia est, omnes igitur illae uirtutis descriptiones falsae sint necesse est, quia quae sit uera uirtus scire non potest nisi iustus ac sapiens. iustus
Abbreviated transcription (Latin):
intuntur. Idem in ipsum prodesse
quid sit ignorant. qui nichil putãt
utile. nichil commnodum. nisi quod
teueri manu potest. quod solum te¬
neri non potest. quia eripi potest. hs
itaq ut ipsi appellant bona quis qͥs
hoc est qui euersis cinitatibus. gen¬
tibus deletis. earum peccunia refer¬
serit. agros ceperit. ques suos locu¬
pleciores fecerit. hic laudibus fer¬
tur incelum. in hoc putatur sũma.
et perfecit ẽẽ uirtus: Qui error nou
modo populi. et imperitorum. sed
eciam ꝑ hõrum est. qui precepta qͦ
dant ad ͥnisticiam. ne iniusticie ac
malicie discipline et anctoritas desit.
Itaq cum de officiis ad rem militarẽ
pertinentibus disputant. neq ad ins¬
ticiam. neq ad ueram uirtutem ac¬
commodatur illa omins oracio. s
ad hanc uitam moremq ciuilem.
quem non ẽe iusticiam. et res indi¬
cat. et ipse cicero testatus est. sed
nos in quit ueri niris germaue q
iusticie solidam et expressam effigi¬

Expanded text:
nituntur. Id enim ipsum prodesse, nituntur. Id enim ipsum prodesse, quid sit, ignorant, qui nihil putant utile, nihil commodum, nisi quod teneri manu potest, quod solum teneri non potest, quia eripi potest. Haec itaque ut ipsi appellant bona quisquis hoc est, qui eversis civitatibus, gentibusque deletis, aerarium pecunia referserit, agros ceperit, cives suos locupletiores fecerit; hic laudibus fertur in coelum, in hoc putatur summa et perfecta esse virtus. Qui error non modo populi et imperitorum, sed etiam philosophorum est; qui praecepta quoque dant ad injustitiam, ne stultitiae ac malitiae disciplinae auctoritas desit. Itaque cum de officiis ad rem militarem pertinentibus disputant, neque ad justitiam, neque ad veram virtutem accommodatur illa omnis oratio, sed ad hanc vitam moremque civilem, quem non esse justitiam, et res indicat, et ipse Cicero testatus est. « Sed nos, inquit, veri juris, germanaequae justitiae, solidam et expressam effigi