comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibeat testimonium. Magnus dñs: cognitꝰ
testimonio iohannis. Beatus nathanael: cog¬
nitus testimonio ueritatis. qui dñs et si testi¬
monio ioħis ñ comm̃daretur. ipse sibi ꝑhibuit
testimoniũ: quia sufficit sibi ad testimoniũ su¬
um ueritas. S quia ueritatem ñ poterant ca¬
ꝑe homines. ꝑlucernam querebant ueritatẽ:

Expanded text:
perhibet testimonium. Magnus Dominus cognitus perhibet testimonium. Magnus Dominus cognitus testimonio Joannis: beatus Nathanael cognitus testimonio veritatis. Quia Dominus etsi testimonio Joannis non commendaretur, ipse sibi perhibebat testimonium; quia sufficit sibi ad testimonium suum veritas. Sed quia veritatem non poterant capere homines, per lucernam quaerebant veritatem:
Abbreviated transcription (Latin):
adño: et dixit ei. Quẽ scripsit moyses inlege
et ꝓpħȩ: in uenimus iħm filium ioseph. lius
filius dicebatur: cui disponsata erat mater eius.
Nam quod ea intacta conceptus et natus sit: be
philippus dixit nathanaeli: addidit & locum.
anarareth. & dixit ei nathanael. Anazareth
potest boni aliquid ẽe. Quid intellegitur fr̃s:
ñ quomodo aliquid ꝓñtiant. Nam & sic solet
ꝓnuntiari. anaza reth potest aliqͥd boni ẽe:
sequitur enim uox philippi. et dicit. Ueni et
uide. Ambas autem ꝓnuntiationes potest is¬
ta uox sequi. Siue sic ꝓuunties. tãquam con¬
firmans: anazareth potest aliquid boni ẽẽ.
Et ille. Ueni ce uide. Siue sic dubitans: et to¬
tum int̾rogans. anazareth potest aliqͥd boni ẽe
ueni & uide. Cum gͦ suie illo modo siueisto ꝓnũ¬
tietur. non repugnant uerba sequentia: nr̃m
ẽ querere. quid potius intellegamus in his
uerbis. Qualis fuerit nathanael iste: inseqñti¬
bus ꝓbamus. Audite qualis fuerit: dñs ipse

Expanded text:
 Et dixit ei: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph. Ejus filius dicebatur, cui desponsata erat mater ejus. Nam quod ea intacta conceptus et natus sit, benPhilippus dixit Nathanaeli; addidit et locum, a Nazareth. Et dixit ei Nathanael: A Nazareth potest aliquid boni esse. Quid intelligitur, Fratres? Non quomodo aliqui pronuntiant: nam et sic solet pronuntiari, A Nazareth potest aliquid boni esse? Sequitur enim vox Philippi, et dicit, Veni, et vide. Ambas autem pronuntiationes potest ista vox sequi, sive sic pronunties tanquam confirmans, A Nazareth potest aliquid boni esse; et ille, Veni, et vide: sive sic dubitans, et totum interrogans, A Nazareth potest aliquid boni esse? Veni, et vide. Cum ergo sive illo modo, sive isto pronuntietur, non repugnent verba sequentia; nostrum est quaerere quid potius intelligamus in his verbis. 16. Qualis fuerit Nathanael iste, in sequentibus probamus. Audite qualis fuerit: Dominus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ gaudium meũ impletum ẽ. Quod est gau¬
dium ipsius: Ut gaudeat aduocem sponsi.
Impletum ẽ inme: habeo grãm meã. Plus¬
non michi ad sumo: ne & quod accepi amit¬
tam. Quod est gaudium hoc : Gaudio gau¬
det propter uocem sponsi. In tellegat ergo
homo non se debere gaudere de sapientia
sua: sed de sapientia quam accepit adeo.
Nichil plus querat: et ñ amittit quod inue¬
nit. Multi enim ideo facti sunt insipientes:
quia dixerunt se ẽẽ sapientes. Arguit eos
apłs &e dicit de ipsis: quia quod notum est
dei. manifestũ est. illis. Ds̃ enim illis mani¬

Expanded text:
ergo gaudium meum impletum est. Quod est gauergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapientes. Arguit illos Apostolus, et dicit de ipsis: « Quia quod notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis mani
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis nemo exsurrexerit maior iohan¬
ne innatis mulierũ: unus tamen et ipse
ex his qui nati sunt exmulieribus. Num¬
quid comparandus est ei. qui quia uoluit
natus ẽ : Et ideo nouo partu: quia nouus
natus. Ambe enim generationes dñi inu¬
sitate sunt: et diuina et humana. Duu¬
na nonhabet  atrem: humana ñ habet
patrem. Ergo unus deceteris ioħes. s tam̃
maioris gratiȩ: ita ut innatis mulierũ ne¬
mo exsurgeret maior illo. Tantam testificatio
sponsum: se amicum sponsi. non dignum
tamen soluere corrigiam calciamenti ipsius:
hinc audiuit iam multa caritas ur̃a: quid se¬
quitur uideamꝰ. Aliquantum enim spissum
est: ad intelligendum. S qm̃ dicit ipse io¬
hannes. quia non potest homo acciꝑe quic¬
quã nisi datum illi fuerit decȩlo: quicqͥd ñ
intellexerimus. rogemus eum quidat decȩ¬
lo: quia homines sumus. et non possumus
acciꝑe quicqua: nisi ille dederit qui homo
non est. Hoc gͦ sequitur: et dicit ioħes. Hoc

Expanded text:
quamvis nemo exsurrexerit major Joanquamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationsponsum, se amicum sponsi, non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas vestra: quod sequitur videamus; aliquantum enim spissum est ad intelligendum. Sed quoniam dicit ipse Joannes, quia non potest homo accipere quidquam, nisi datum illi fuerit de coelo; quidquid non intellexerimus, rogemus eum qui dat de coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ante illum. Qui habet sponsam. sponsus ẽ:
amicus autẽ sponsi qui stat et audit eum.
gaudio gaudet ꝓpter uocem sponsi. Non
sibi gaudiũ fecit de se. Quienim uult gau¬
dere dese: tristis erit. Qui autem uult de
dõ gaudere. semꝑ gaudebit: quia ds̃ sempi¬
ternus ẽ. Nis habere gaudiũ sempit̾nũ: ad¬
here illi qui sempiternus ẽ. Talem se dixit
ioħes. Propter uocem sponsi gaudet amicus
Sigͦ cadit: non audit eum. Deillo enim quo¬
dam quicecidit dictum ẽ: et inueritate non
stetit. De diabolo dictũ est. Ergo stare debet
amicus sponsi: et audire. Quid ẽ stare : ꝑma¬
nere ingratia eiꝰ quam accepit: & audit uo¬
cem ad quam gaudeat. Sic erat ioħes. Noue¬
rat unde gaudebat: non sibi arrogabat. qd̾
ipse non erat. Sciebat inluminatum se: non
illuminatorẽ. Erat autem lumen uerũ. ait
eugłista. qd illuminat omnẽ hominẽ ueni¬
entem inhunc muncdũ. Si gͦ omnẽ. et ipsũ
iohannẽ: quia & ipse de hominibus. Et enĩ

Expanded text:
Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi » . Non sibi gaudium fecit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit: qui autem de Deo vult gaudere, semper gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus Si ergo cadit, non audit eum: de illo enim quodam qui cecidit, dictum est, Et in veritate non stetit ; de diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ejus quam accepit. Et audit vocem ad quam gaudeat. Sic erat Joannes: noverat unde gaudebat, non sibi arrogabat quod ipse non erat; sciebat illuminatum se, non illuminatorem. Erat autem lumen verum, ait Evangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundJoannem; quia et ipse de hominibus. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
mortis uenientes. Crede in xp̃m factum ꝓte
mortalem: ut eum capias in mortale. Quan¬
do enim cȩperis eius in mortalitatẽ. nec tu eris
mortalis. Uiuebat: moriebaris. Mortuus ẽ:
ut uiuas. Ad tulit grãm dei: abstulit iram
dei. Ds̃ bibit mortem: nemors biberet ho¬
minem.

Expanded text:
mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam Dei, abstulit iram Dei. Deus vicit mortem, ne mors vinceret hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
patrem: quando uenit ad carnem. Carna¬
lis cogitacio: non capit quod dico. Diffe¬
rat intellectũ et incipiat afide: audiat
qd̃ sequitur. Qui credit infilio: habet uit̾a
ȩternam. Qui autem incredulus ẽ filio.
ñ uidebit uitam: s ira dei manet suꝑ eũ.
Nondixit ira dei uenit ad eũ: s ira dei ma¬
net suꝑ eũ. Dm̃s qui nascuntur mortales:
habent secum irã dei. Qua iram dei: Qũa
excepit primus adam. Sic enĩ peccauit
primus homo: et audiuit morte morie¬
ris. factus est mortalis ille: et cepimus nas¬
ci mortales. qui cum ira dei nati sumus.
uenit inde filius non habens peccatũ. &
inductus ẽ carne: indutus ẽ mortalitate.¬
Et si ille nobiscum cõmunicauit iram dei.
nos pigri sumus cũ illo cõmunicare gr̃ãm dei ͤ
Qui ergo non uult credere infilium: ira dei
manet suꝑ eum. Que ira: Dequa dicit apłs.¬
fuimus enim & nos natura filii irȩ: sicut &
ceteri. Om̃s ergo filii irȩ: quia de maledicto

Expanded text:
Patrem quando venit ad carnem. 13. CarnaPatrem quando venit ad carnem. 13. Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua dicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto
Abbreviated transcription (Latin):
mo: ut ꝑ tu illum qui ad te factus ẽ homo.
fieres talis: qualis capu̾t dm̃. Non enĩ ho¬
ostenderet dm̃. Uidere poterat homo ho¬
minẽ: caꝑe dm̃ non poterat. Unde non
poterat capere dm̃: Quia oculũ cordis
unde capet non habebat. Erat gͦ aliquid
intus sauciũ & aliquid foris sanum. Cor¬
poris oculos habebat sanos: corcdis habe¬
bat sautios. factus ẽ ille homo ad corporiᷤᷤ
oculũ. ut credens in eum qͥuideri corpora¬
liter poterat : curareris ad eum ipsũ uiden¬
dum quem spiritaliter uidere non pote¬
ras. Tanto tẽpore uobiscũ sum & ñ eggno¬
iusti me philippe: Qui uidet me: uidet
et patrem. Quare illi non illum uidebant:
Ecce uidebant illum: et patrem non uide¬
bant. Hidebant carnem : sed maiestas late¬
bat. Quod uidebant discipłi qui amauert̃:
uiderunt & uidei qui crucifixerunt. Intꝰ
gͦ erat totus. Et sic intus incarne: ut apud
patrem maneret. Non enim deseruit

Expanded text:
mo, ut tu per illum qui ad te factus est homo, mo, ut tu per illum qui ad te factus est homo, fieres talis qualis capit Deum. Non enim hoe Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet, non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis oculos habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum; ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum quem spiritualiter videre non poteras. Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me vidit, vidit et Patrem. Quare illi non illum videbant? Ecce videbant illum, et Patrem non videbant: videbant carnem, sed majestas latebat. Quod videbant discipuli qui amaverunt, viderunt et Judaei qui crucifixerunt. Intus ergo erat totus ille, et sic intus in carne, ut apud Patrem maneret: non enim deseruit
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus te. Rrãs enim tibi agimꝰ. quia os¬
tendisti te nobis: s patrẽ ñdum nouimꝰ.
Propterea cor nr̃m ardet et satagit concu¬
piscentia quadã sc̃a uidendi patris tui: qͥ
te misit. Ipsum nobis ostende: et nichil
amplius ate desidetabimus. Sufficit enĩ
nobis. cũ ille fuerit demonstratus: quoma¬
ior ẽẽ nemo potest. Bona concupiscentia.
bonũ desiderium: s paruus intellectus.
Ad tendens enim ipse dñs iħc paruos
magna querentes. et seipsum magnum
hoc dixerat.  uni ex discipłis. Tanto tẽpore
uobiscum sũ et ñ cognouisti me philippe ͦ
Posset hic philippus respondere: cognouimꝰte.
sed numquid diximus tibi. ostende nobis te :
Te cognouimus: s patrẽ querimꝰ. Occurrens¬
uidit: udit & patrem. Si gͦ ȩqualis patri mis¬
sus est : non eum estimemus exinfirmitate
carnis. sed cogitemus maiestatẽ indutam
carne: non obpressam carne. Manẽ ds̃ a
pud pacrem. apud homines factus ẽ ho¬

Expanded text:
novimus te: gratias enim tibi agimus, quia osnovimus te: gratias enim tibi agimus, quia ostendisti te nobis; sed Patrem nondum novimus: propterea cor nostrum ardet, et satagit concupiscentia quadam sancta videndi Patris tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo major esse nemo potest. Bona concupiscentia, bonum desiderium; sed parvus intellectus. Attendens enim ipse Dominus Jesus parvos magna quaerentes, et se ipsum magnum hoc dixerat, uni ex discipulis: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Posset hic Philippus respondere, Cognovimus te; sed numquid diximus tibi, Ostende nobis te? Te cognovimus, sed Patrem quaerimusvidit, vidit et Patrem . Si ergo aequalis Patri missus est, non eum aestimemus ex infirmitate carnis, sed cogitemus majestatem indutam carne, non oppressam carne. Manens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est ho
Abbreviated transcription (Latin):
filium. Quid enĩ : Pater ñ diligit ioħem: Et
tam̾ ñ omĩa decdit inmanu eius. Pater ñ di
ligit paulũ: et tamen ñ om̃ia dedit in manu
eius. Pater diligit filiũ. s quomͦ pater filiũ:
ñ quomͦ dñs seruũ. Quomͦ unicũi: non quomͦ
ad optatum. Itaq omĩa dedit in manu eiꝰ.
Quid est omĩa : Ut tantus sit filus: quantꝰ
ẽ pat̾. Ad ȩqualitatẽ enĩ sibi genuit eum:
cui rapina ñ eẽt informa dei esse equalem
deo. Pater diligit filũi: & omĩa dedit in ma¬
nu eius. Ergo cũ ad nos dignatus ẽ mutere
filium: ñ ptitemus aliquid minꝰ nobis mis¬
sum. quã est pater. Pater mittens filiũ: se
alterũ misit. Namq putantes adhuc disci¬
puli quia pater aliquid maius ẽ quã filius:
uidentes carnẽ. & non intelligentes dui¬
nitatẽ: dixerunt ei. Dñe ostende nobis pa¬
trem: et sufficit nobis. Tanquã dicerent.
Iam nouimus te. et benedicimꝰ te. quia

Expanded text:
filium’. Quare ergo? Pater non diligit Iohannem? et filium’. Quare ergo? Pater non diligit Iohannem? et tamen non omnia dedit in manu eius. Pater ligit Paulum? et tamen non omnia dedit in manu ejus. Pater diligit Filium: sed quomodo Pater Filium, non quomodo dominus servum; quomodo Unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est, omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater. Ad aequalitatem enim sibi genuit eum, cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad nos dignatus est mittere Filium, non putemus aliquid minus nobis missum quam est Pater. Pater mittens Filium, se alterum misit. 12. Namque putantes adhuc discipuli quia Pater aliquid majus est quam Filius, videntes carnem et non intelligentes divinitatem, dixerunt ei: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benedicimus te, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eundem sp̃m. Alii fides : in eodem spũ. Alii
ꝓꝓhecia: alii diiudicatio sp̃uum. alteri ge¬
nera linguarũ: alii donatio curationum.
Num quid omnes doctores. Numqͥd̃ om̃s
uirtutes: Numquid om̃s dona habẽt sa
Aliud habet ille: et aliud iste. Et quod ha¬
bet istȩ: nonhabet ille. Mensura est: diui¬
sio quedam donorum: gͦ hominib ad m̃¬
suram datur. et concordia ibi unũ corpus
facit: quomodo aliud accipit manus ut o¬
ꝑetur. aliud oculus ut udeat. aliud auris
ut audiat. aliud pes ut ambulet. anima
tamen una ẽ. quȩ agit omia: in manu ut
oꝑetur. impede ut ambulet: inaure ut au¬
diat. inoculo ut uideat: sic sunt etiam di¬
uersa dona fidelium. tamquã m̃bra ad m̃
dat non ad m̃suram accipit. Audi enum ad¬
huc quod sequit᷑. Quia defilio dixerat. non
enim ad mensuram dat ds̃ sp̃m: pater diligit
filium. et omĩa dedit in manu eius: ad iecit.
Omĩa dedit inmanu eius. ut nosses & hic
qua distinctione dictum sit: pater diligit

Expanded text:
in eodem spiritu, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii donatio curationum. numquvirtutes? Nunquid omnes dona habent sanAliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus mensura datur et concordia, ubi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mdat, non ad mensuram accepit. Audi enim adhuc quod sequitur, quia de Filio dixerat. Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Pater diligit Filium, et omnia dedit in m‘omnia dedit in manu eius’, ut nosses et hic, qua distinctione dictum sit: ‘Pater diligit
Abbreviated transcription (Latin):
hominis qui meruit dici amicus sponsi nos
docet: ut distinguamus quid inter sit int̃
excellentis gr̃ȩ : missus ante ipsum. illumi¬
natus abillo: qui lumen est. De ioħe enim
dictũ ẽ. Nonerat ille lumen: sed ut testimo¬
niũ ꝑhiberet delumine. Pocest quidem di¬
ci lum̃. Et benedicitur et ipse lumen: sed in¬
luminatũ. ñ illuminans. Aliud ẽ enĩ lum̃
quod illuminat: aliud lumen quod illumi¬
natur. Nam et ocłi nr̃i lumina dicuntur
et tamen intenebris patent: et non uident.
Lumen autem illuminans aseipso lumen
est: et sibi lum̃ ẽ. Non indiget alio lumine. ut luc̾e̾ pos¬
sit: sed ipso indigent cetera ut luceant. son¬
fessus ẽ gͦ ioħes sicut audistis. quia cũ disci¬
płos multos faceret iħc. & ꝑferretur ad eum
ueluti uit instigaretur: quasi inuido enim
narrauerunt. ecce ille facit plures discipłos
quam tu: ille confessus ẽ quid eẽt. et inde me¬
ruit adipsum ꝑtinere: quia non ẽ ausus se

Expanded text:
 humilitatem hominis qui meruit dici amicus sponsi, nos docet; ut distinguamus quid intersit inter nnes vero excellentis gratiae missus ante ipsum; illuminatus ab illo qui lumen est. De Joanne enim dictum est, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Potest quidem dici lumen, et bene dicitur et ipse lumen; sed illuminatum, non illuminans. Aliud est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicuntur, et tamen in tenebris patent, et non vident. Lumen autem illuminans a seipso lumen est, et sibi lumen est, et non indiget alio lumine ut lucere possit, sed ipso indigent caetera ut luceant. 2. Confessus est ergo Joannes, sicut audistis, quia cum discipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum veluti ut instigaretur; quasi invido enim narraverunt, Ecce ille facit plures discipulos quam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, quia non est ausus se
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dicis: Am̃ am̃ dico uobis. si quis sermonẽ
meũ seruauerit. morcẽ ñ uidebit in et̃num.
Uos inquit dicitis demoniũ habes: ego uos ad
uitam uoco. Seruate sermonẽ meu̾: & ñ morie¬
Dixert̃ gͦ iudei. Nunc cognoiumꝰ quia demoniũ
quis sermonẽ meũ seruauerit mortẽ ñ gusta¬
bit in eternũ: Uidete locutiones scͥpturarũ.
gustat: Quosoculos habethomo ut uideat qͣn¬
do moritur: quando ueniendo morsipsos ocu¬
los claudit ne aliquid uideant: Quomͦ dicit᷑¬
morcẽ ñ uidebit: Item quo palato. & quibꝰ fau¬
cib mors gustat᷑ ut quid sapiat dinoscatur:
Quando tocũ sensum tollit: quid in palato re¬
manebit: Sed uidebit dictũ est & gustabit.

Expanded text:
d dicis? Amen, amen dico vobis; si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Vos, inquit, dicitis, Daemonium habes; ego vos ad vitam voco: servate sermonem meum, et non morieDixerunt ergo Judaei: Nunc cognovimus quia daemonium quis sermonem meum servaverit, mortem non gustabit in aeternum. Videte locutionem Scripturarum:gustat? Quos oculos habet homo, ut videat quando moritur? Quando veniendo mors ipsos oculos claudit ne aliquid videant; quomodo dicitur, non videbit mortem? Item quo palato, quibus faucibus mors gustatur, ut quid sapiat dignoscatur? Quando totum sensum tollit, quid in palato remanebit? Sed videbit dictum est et gustabit,
Abbreviated transcription (Latin):
faciant: Quid si c̃ occidint corpꝰ. bestiis lacerandũ
& diripiendũ alitib ꝓiciant: Nidet᷑ adhuc seui¬
cia hab̾e qđ faciat. S cui facit: Qui migrauit.
nẽ corpꝰ: sed nullus est sensus. Habitatio iacet. ha¬
bitator abscessit. Ergo postea ñ habent qͥd faciant.
Non sentienti enĩ nicħ faciunt. Sed eũ timete: qͥ
habet potestatẽ & corpꝰ & animã occidẽ. in gehen¬
nã ignis. Ecce de qua morte loqueret᷑ c̃ diceret.
Qui sermonẽ meu̾ seruauerit: mortẽ ñ uidebit
uenturi ad speciẽ. cũ acceꝑimꝰ plenissimã lib̾tatẽ.
Isti autẽ indignantes mortui. & morti sempit᷑ne p̃¬
destinati: respondebant conuitiose & dicebant.
intelligi: nec abraħa mortuus est. nec ꝓpħe. Illi
enim mortui sunt & uiunt: isti uiuebant &¬
mortui erant. Nam respondens saduceis quod̾a
ait ipse dñs. De resurrectione autẽ mortuoꝵ
ñ legistis quomꝰ dicit dñs de rubo ad moysen ego sũ

Expanded text:
faciant? Quid si cum occiderint, corpus bestiis lacerandum faciant? Quid si cum occiderint, corpus bestiis lacerandum et diripiendum alitibus projiciant? videtur adhuc saevitia habere quod faciat. Sed cui facit? Qui migravit. Inest corpus, sed nullus est sensus: habitatio jacet, habitator abscessit. Ergo postea non habent quid faciant: non sentienti enim nihil faciunt. Sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehenna ignis . Ecce de qua morte loquebatur, cum diceret, Qui sermonem meum servaverit, mortem non videbiterventuri ad speciem, cum acceperimus plenissimam libertatem. 13. Isti autem indignantes mortui, et morti sempiternae praedestinati, respondebant conviciose, et dicebant: intelligi, nec Abraham mortuus est, nec Prophetae. Illi enim mortui sunt, et vivunt: isti vivebant, et mortui erant. Nam respondens quodam loco Saddait ipse Dominus: De resurrectione autem mortuorum non legistis, quomodo ait Dominus de rubo ad Moysen, Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
tuus necessitate moriturũ consolaret᷑. mori uo¬
luntate dignatꝰ est. Quando uides xꝑm mortuũ:
dedignaris mori: Ergo moriturꝰ es. Qua euadas:
hoc ñ habes. Hodie sit: crassit: futurũ est. debitũ
ẽ reddendũ. Quidͥ gͦ agit homo timens. fugiens.
occultans se. ne inueniat᷑ ab inimico: Nũqͥd agit.
ut ñ moriat᷑ : Sed ut paulo serius moriat᷑. Non
accipit debiti securitatẽ. sed postulat dilationẽ.
Quantũlibet diu differat᷑: ueniet quod differt᷑. Illã
mortẽ timeamꝰ: quã tinuert̃ tres uiri qui dixert̃
regi. Potens ẽ deus: etiã de ista flãma lib̾are nos.
Sed & si non. Ibi fuit timor illius mortis. quã modo
dñs cõminat᷑. quando dixerunt. sed & si non: &¬
si noluerit aꝑte lib̾are: potest in occulto coronare.
Unde & ipse dñs facturꝰ marcires. & eaput martir̃
futurꝰ: ait. Nolite timere eos qͥ corpꝰ occidunt &¬
postea ñ habent qͥd faciant. Quomͦ ñ habent qđ

Expanded text:
tuus necessitate moriturum consolaretur, votuus necessitate moriturum consolaretur, voluntate mori dignatus est. Quando vides Christum mortuum, dedignaris mori? Ergo moriturus es: qua evadas hoc, non habes. Hodie sit, cras sit; futurum est, debitum est reddendum. Quid ergo agit homo timens, fugiens, occultans se ne inveniatur ab inimico? Numquid agit ut non moriatur? Sed ut paulo serius moriatur. Non accipit debiti securitatem, sed postulat dilationem. Quantumlibet diu differatur, veniet quod differtur. Illam mortem timeamus quam timuerunt tres viri, quando dixerunt regi, Potens est Deus etiam de ista flamma liberare nos; sed et si non . Ibi fuit timor illius mortis, quam modo Dominus comminatur, quando dixerunt, Sed et si noluerit aperte liberare, potest in occulto coronare. Unde et ipse Dominus facturus martyres, et caput martyrum futurus ait: Nolite timere eos qpostea non habent quid faciant. Quomodo non habent quid
Abbreviated transcription (Latin):
scđam. mortẽ et̾nã mortẽ gehennarũ. mor¬
tẽ dãpnationis c̃diabolo & angłis eius: Ipsa
ẽ uera mors. Nã ista nuigratio ẽ. Quid ẽ ista
mors: Relic̾tio corporis. depositio sarcine gra¬
uis: s si alia sarcina ñ portet᷑ qua homo in ge¬
hennas p̃cipitet᷑ Deipsa gͦ morte dñs dixit. Mor¬
tem ñ uidebit inetͣnũ qͥ sermonẽ meũ serua¬
uerit. Non ex pauescamꝰ istã mortẽ. sed illam
timeamꝰ. Quod est autẽ grauiꝰ multi ꝑuerse
timendo istam: incidert̃ in illam. Dictũ est aliqͥbꝰ.
Adorate idola. Qđ si ñ feceritis: int̾ficiemini aut
quẽ ad modũ ille nabuchodonosor dix̃. Si ñfeceri¬
tis: mittemini in caminũ ignis ardentis. Multiti¬
muert. & ad orauert. Nolentes mori: mortui sunt.
Tum̃do mortẽ que ñ euadit᷑. incidert̾ in morte̾ quã
euade felicit̾ possent. si istam que ñ euadit᷑ in felici¬
t̃ ñ timerent. Natus es homo: moriturꝰ es. Qua ibiᷤᷤ
ut ñ moriaris: Quid facies ut ñ moriaris: Ut dñs

Expanded text:
um, mortem damnationis cum diabolo et angelis ejus? Ipsa est vera mors: nam ista migratio est. Quid est ista mors? Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennas praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus dixit, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit. 12. Non expavescamus istam mortem, sed illam timeamus. Quod est autem gravius, multi perverse timendo istam, inciderunt in illam. Dictum est aliquibus, Adorate idola; quod si non feceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem quam evadere feliciter possent, si istam quae non evaditur, infeliciter non timerent. Natus es homo, moriturus es. Qua ibis, ut non moriaris? quid facies ut non moriaris? Ut Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Creuit infans. & miracłis se dm̃ ostendebat: infir¬
mitate hominẽ ꝑferebat. Postremo elegit & genꝰ
mortis. hoc ẽ ut incruce penderet. & ipsã crucẽ
infrontib fideliũ figeret: ut dicat xp̃ianꝰ. Michi
cruce quamdui uoluit corpus dimisit & absces¬
sit. In ipso sepulcro quãdui uoluit iacuit: quan¬
do uoluit tamquam de lecto surrexit. Ergo
fr̃s scd̾m ipsã formã serui: nam illud quisdicit¬
ne loquit᷑ in pͥncipio erat uerbũ & uerbũ &¬

Expanded text:
crevit infans, et miraculis se Deum ostendebat, et infircrevit infans, et miraculis se Deum ostendebat, et infirmitate hominem praeferebat. Postremo elegit et genus mortis, hoc est, ut in cruce penderet, et ipsam crucem in frontibus fidelium figeret: ut dicat christianus, Micruce quando voluit, corpus dimisit, et abscessit: in ipso sepulcro quamdiu voluit, jacuit; quando voluit, tanquam de lecto surrexit. Ergo, fratres, secundum ipsam formam servi, nam illud quis digne loquitur, In principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. Ego ñ quero głiam meã: est qͥ querat & uidicet.
Qͦ modo ẽ qui querat & iudicet: Est pat̾. qͥ głiam me¬
ã a ur̃a głia discernat. & separet. Uos enĩ scdm hoc
scłm głiamini: ego ñ scdm hoc scłm głior qͥ patri
dico. Pat̾. głifica me ea głia. quam habui apudte.
anteq̃m mundꝰ esset. Quid ẽ ea głia: abhumana
in flatione discreta. Scđm hoc uidicat pater. Qͥd
ẽ iudicat : Discernit. Quid discernit: Głiam filii
sui: agłia hominũ. Quia id̾̃o dictũ ẽ. unxit te d̃s
ds tuus. oleo exultationis p̃ participib tuis. Non
enĩ quia homo factus ẽ: iam cõparandꝰ ẽ nob̾. Nos ho¬
mines c̃ peccato: ille sine peccato. Nos homines traħn¬
tes de adã & mortẽ & delic̾tũ: ille de uirgine carnem
mortalẽ. nullã iniquitatẽ. Deniq nos nec quia uo¬
lumꝰ nati sumꝰ. nec quã dui uolumꝰ uiuimꝰ: nec qͦ mo¬
do uolumꝰ morim᷑ Ille anteqͣm nasceret᷑. elegit de
qua nasceret᷑. Natus fecit: ut a magis ad oraret᷑.

Expanded text:
s, Ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet. Quomodo est qui quaerat et judicet? Est Pater qui gloriam meam a vestra gloria discernat et separet. Vos enim secundum hoc saeculum gloriamini: ego non secundum hoc saeculum glorior, qui Patri dico, Pater, glorifica me ea gloria quam habui apud te, antequam mundus esset . Quid est, ea gloria? Ab humana inflatione discreta. Secundum hoc judicat Pater. Quid est, judicat? Discernit. Quid discernit? Gloriam Filii sui a gloria hominum; quia ideo dictum est, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Non enim quia homo factus est, jam comparandus est nobis. Nos homines cum peccato, ille sine peccato: nos homines trahentes de Adam et mortem et delictum; ille de Virgine carnem mortalem, nullam iniquitatem. Denique nos nec quia volumus nati sumus, nec quamdiu volumus vivimus, nec quomodo volumus morimur: ille antequam nasceretur elegit de qua nasceretur, natus fecit ut a Magis adoraretur,
Abbreviated transcription (Latin):
uit alienũ. Ad hoc gͦ solum qđ demoniu̾ ñ hab̾et᷑: ñ
autẽ se samaritanũ ñesse respondit. Deinde post
tale conuitiũ. hoc solu̾ dixit degłia sua. Sed honori¬
fico inqͥt patrẽ meu̾: & uos in honoratis me. Hoc est
ego ñ mehonorifico: ne uobis arrogans uidear. ha¬
beo que honorifice̾. Sed si me uos agnosceretis: sicut
ego honorifico patre̾. sic & uos honorificaretis me.
Ego facio qđ debeo: uos ñ facitis qđ debetis. Ego
autem in qͥt ñ quero głiam mea̾: est qͥ querat &
udicet. Quẽ uult intelligi. nͥ patrem: Aͦmodo gͦ

Expanded text:
vit alienum . Ad hoc ergo solum quod daemonium non haberet, non vit alienum . Ad hoc ergo solum quod daemonium non haberet, non autem se Samaritanum non esse, respondit. 3. Deinde post tale convicium, hoc solum dixit de gloria sua: Sed honorifico, inquit, Patrem meum, et vos inhonorastis me. Hoc est, Ego me non honorifico, ne vobis arrogans videar, habeo quem honorificem; sed si vos me agnosceretis, sicut ego honorifico Patrem, sic et vos honorificaretis me: ego facio quod debeo, vos non facitis quod debetis. 4. Ego autem, inquit, non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet
Abbreviated transcription (Latin):
habes: hoꝵ duoꝵ sibi obiectoꝵ unũ negauit. alterum
ñ negauit. Respondit enĩ & ait. Ego demoniũ ñ ha¬
obiec̾ta. Quãuis maledictũ maledicto ñ reddidit. qͣ¬
ius conuitiũ ñ conuitio refutauerit ꝑtinuit tamen
ad eũ negare unã rem. alterã ñ negare. Non frustra
fr̃s. Samaritanꝰ enim: int̾pretat᷑ custos. Nouerat se
qui creator. nr̃. Non enim ꝑtinuit ad eu̾ ut redime¬
rem᷑: & ñ ꝑtineret ut seruarem᷑. Deniq ut plenus
noueritis misteriũ. quare se samaritanũ negare
ñ debuit. ꝑ abolam illã notissimã attendite. ubiħo
qͥdã descendebatab iħrłm in iherico: & incidit in
latrones. Qui eũ grauit̾ uulnerantes: semuuiuum
in uia reliquer̾t. Transit sac̃dos. neglex it eu̾: tran¬
sut leuites & ipse p̃teriit. Transiit qͥdã samarita nꝰ.¬
& ipse ẽ custos nrͣ: ipse accessit ad sautiũ. ipse ĩpen¬
dit miscdĩam: eiq se p̃stitit ꝓarimũ. quẽ ñ deputa¬

Expanded text:
habes? horum duorum sibi objectorum unum negavit, alterum non negavit. Respondit enim, et ait: Ego daemonium non haobjecta. Quamvis maledictum maledicto non reddiderit, quamvis convicium non convicio refutaverit; pertinuit tamen ad eum negare unam rem, alteram non negare. Non frustra, fratres. Samaritanus enim interpretatur Custos. Noverat se qui creator noster. Num enim pertinuit ad eum ut redimeremur, et non pertineret ut servaremur? Denique ut plenius noveritis mysterium quare se Samaritanum negare non debuit, parabolam illam notissimam attendite, ubi homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones, qui eum graviter vulnerantes, semivivum in via reliquerunt. Transiit sacerdos, neglexit eum: transiit Levites, et ipse praeteriit: transiit quidam Samaritanus, ipse est custos noster; ipse accessit ad saucium, ipse impendit misericordiam, eique se praestitit proximum, quem non deputa
Abbreviated transcription (Latin):
tollerent. ut mitterent in eum: qͥd magnũ erat ut
eos continuo dehiscens t̾ra sorberet & ꝓ lapidib
inferos inuenirent: Nonerat magnũ do: sed ma¬
gis erat cõmendanda patientia. quã exercenda po¬
tentia. abscondit segͦ ab eis: ne lapidaret᷑. Tamꝙͣ
homo alapidib fugit: sed ue illis. a quoꝵ lapide¬
is cordib deus fugit.
tum est. Et p̃teriens iħs uidit hominẽ cecũ a nati¬
uitate. usq ad id qđ scriptũ est. nc̃ uero dicitis qđ

Expanded text:
tulerunt ut mitterent in eum, quid magnum erat ut tulerunt ut mitterent in eum, quid magnum erat ut eos continuo dehiscens terra sorberet, et pro lapidibus inferos invenirent? Non erat magnum Deo: sed magis erat commendanda patientia, quam exserenda potentia. Abscondit se ergo ab eis, ne lapidaretur. Tanquam homo a lapidibus fugit: sed vae illis a quorum lapideis cordibus Deus fugit! tum est, Et praeteriens vidit hominem caecum a nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
creatura ẽ abraħa. Nondixit antequã abraħa
esset ego erã: sed antequã abraħa fieret. qui nͥ
ꝑ me nͨfieret: ego sũ. Neq hoc dix̃. antequam
abrahã fieret ego factussum. In pͥncipio enĩ fecit ds ce¬
lũ & t̾ram. Nam in pͥncipio erat uerbũ. anteꝗ̃ ab ra
ham fieret ego sũ. Agnoscite creatorẽ: discernite cre¬
aturã. Qui loquebat᷑ sem̾ abrahe factꝰ erat: & ut a¬
braħa fieret. ante abraħa ipse erat. Hinc iam ue¬
lut abrahe aꝑtissimo conuitio: cõmoti sunt acriꝰ
Blasphemasse qͥppe ilł uisus est dñs. xp̃s: qm̃ dix̃¬
anteqͣm abraħa fieret ego sũ. Tulert̃ gͦ lapides:
ut iacerent in eum. Tanta duricia quo curreret.
nisi ad similes: Ih̃s autem tamquã homo. tam¬
quam in forma serui. tamquã humilis. tãquã
passurꝰ. tãquã moriturꝰ. tãquã nos suo sangne
redepturꝰ ñ tamꝗͣ ille qui ẽ. ñ tãquã in pͥncipio
uerbum & uerbũ apud dm̃. Nam cũ illi lapides

Expanded text:
creatura est Abraham. Non dixit, Antequam Abraham esset, ego eram; sed, Antequam Abraham fieret, qui nisi per me non fieret, ego sum. Neque hoc dixit, Antequam Abraham fieret, ego factus sum, In principio enim fecit Deus coelum et terram : nam in principio erat Verbum . Antequam fieret Abraham, ego sum. Agnoscite Creatorem, discernite creaturam. Qui loquebatur, semen Abrahae factus erat; et ut Abraham fieret, ante Abraham ipse erat. 18. Hinc jam velut Abrahae apertissimo convicio commoti sunt acrius. Blasphemasse quippe illis visus est Dominus ChriAntequam Abraham fieret, ego sum. Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Tanta duritia quo curreret, nisi ad similes? Jesus autem, tanquam homo, tanquam in forma servi, tanquam humilis, tanquam passurus, tanquam moriredempturus: non tanquam ille qui est, non tanquam in principio Verbum, et Verbum apud Deum. Nam cum illi lapides
Abbreviated transcription (Latin):
ti rep̃hendunt abrahã: quia dixit mitte manũ
sub femore meo. Qui repħndunt carnem xp̃i: re¬
prehendunt factũ abrahe. Nos autẽ fr̃s si agnos¬
cimꝰ carnem xp̃i uenerandã. illud femur ñ con¬
tempnamꝰ: sed in ꝓpħiam dictũ accipiamꝰ. & enĩ
ꝓpħa erat abraham. Cuiꝰ ꝓpħa : Seminis suy &.
dnĩ sui. Señ suũ significauit dieñdo: mitte ma¬
nũ tuã sub femore meo. Dnm̃ suũ signific auit¬

Expanded text:
ti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum ti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo: Dominum suum significavit
Abbreviated transcription (Latin):
festũ sit. qđ abraħa ex ultauit ut uidẽt diẽ . xp̃i. &
iudit & gauisus est. Et si nos ñ inuenimꝰ: nũ qͥd men¬
tiri ueritas posset: Credamꝰ ueritati: & de abrahe
meritis minime dubitemꝰ. Tam̃ audite unũ locũ:
qͥ m interĩ occurrit. Pat̾ ab rahã quando misit ser¬
uũ suu̾̃ ut peteret uxorẽ filio suo ysaac: hoc eũ
sacramento obstrinxit. ut fidelit̾ qđ iubebat᷑ im¬
pleret. & sciret etiã ipse qͥd faceret. Magna enim
res agebatur: quando abrahe semini cõiugium
querebatur. Sed ut cognosceret seruus qđ nouerat
abraħ̃a. quia nepotes ñ carnalit̾ desid̾abat: nec
de genere suo aliquid carnale sapiebat: ait seruo
suo que mittebat. Pone manũ sub femore meo:
& uira ꝑ dm̃ celi. Quid uult d̃s celrad femur a¬
brahe: Iam intelligitis sacram̃tũ. Efemur genꝰ
Ergo q̃ fuit illa uiratio: nisi quia significabatur. de
genere abrahe uenturũ in carne deũ celiꝰ Siul¬

Expanded text:
festum sit quod Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et festum sit quod Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est. Et si nos non invenimus, numquid mentiri veritas posset? Credamus veritati, et de Abrahae meritis minime dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stul
Abbreviated transcription (Latin):
deret. Erat enĩ in illo karitas: que foras mittit
timorẽ. Non ait exultauit quia uidit: s exulta¬
uit ut uideret. Credens utiq exultauit sꝑando:
ut uid̾et intelligñdo. Et uidit. & quid pͥotuit
plus dicere uł quid debuit plus dicere dñs ihs xp̃s.
fr̃s mei : Si gauisi sunt illi. quib dñs oculos carnis
aꝑuit. quale gaudiũ fuit uidentis cordis lucẽ in effa¬
bilem. uerbũ manens. splendorẽ piis mentib reful¬
gentẽ. sapientiã indefitientẽ. aput patre̾ manen¬
tẽ dm̃: & aliquando in carne uenturũ. nec de pa¬
tris gremio recessurũ: Totũ hoc uidit abraham.
Nam qđ ait diem meu̾: incertũ potest eẽ unde dixerit.
Utrũ diẽ dm̃ tẽporalẽ. qͥaerat uenturꝰ in carne̾: andiem
dñi qͥ nescit ortũ. nescit occasũ. Sed ego ñ dubito. patrẽ
abrahã totũ scisse. & ubi ueniã : An sufficere nobis
nire ñ posse quia forte difficile est: quomodo matu¬

Expanded text:
deret. Erat enim in illo charitas quae foras mittit deret. Erat enim in illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Et vidit, Et quid potuit plus dicere, vel quid debuit plus dicere Dominus Jesus Cfratres mei? Si gavisi sunt illi quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An sufficere nobis os invenire non posse, quia forte difficile est, quomodo mani
Abbreviated transcription (Latin):
sus quidã heretici dicunt. dm annuntiatũ inuece¬
ri testam̃to. ñ esse patrẽ.xp̃i: sed nescio quẽ pͥnci¬
pe̾ malorũ angłoꝵ. Manichei sunt qͥ ista dict᷑: mar¬
chioniste st̃ qͥista dict. Sr̃ & alii fortasse heretici
qͦs cõmemorare uł ñopꝰ est: uł a me om̃s recoli in
p̃sentia ñ possunt. Non defuert̃ ta m̃. qͥ hec dicer&̃.
taq atcendite: ut habeatis contra ipsos. Eum diẽ
ũ recepissent. Ego autẽ inquit. noui eũ. Scd̾m
carnẽ iudicantibꝰ. potuit & hinc arrogans uidĩ
qͥa dix̃ ego noui eũ. S uidete quid sequatur.
Si dixero quia ñ noui eũ: ero similis uob̃ m̃dax.
Ergo arrogantia ñ ita caueat᷑. ut ueritas relinqua¬
tur. Sed scio eũ: & sermonẽ eus seruo. Sermonẽ
patris tamquã filius loquebat᷑. & ipse erat uerb̾u
patris. qui hominib loquebat᷑. Abraħ̃ a pat̾ uestꝰ.
exultauit ut uideret diem meũ: & uidit & gaui¬
sus est. Magnũ testimoniũ ꝑhibet abrahe: semen

Expanded text:
sus quidam haeretici dicunt Deum annuntiatum in Veteri Testamento, non esse Patrem Christi; sed nescio quem principem malorum angelorum. Manichaei sunt qui ista dicunt, Marcionitae sunt qui ista dicunt. Sunt et alii fortasse haeretici, quos commemorare vel non opus est, vel a me omnes recoli in praesentia non possunt: non defuerunt tamen qui hoc dicerent. Itaque attendite, ut habeatis quid dicatis et contra ipsos. Eum dicit ejus Filium recepissent. Ego autem, inquit, novi eum. Secundum carnem judicantibus potuit et hinc arrogans videri, quia dixit, Ego novi eum. Sed videte quid sequatur: Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis mendax. Ergo arrogantia non ita caveatur, ut veritas relinquatur. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris tanquam Filius loquebatur; et ipse erat Verbum Patris, quod hominibus loquebatur. 16. Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est. Magnum testimonium perhibet Abrahae, semen
Abbreviated transcription (Latin):
ari iusticia. quã tu pecunia. Ipse ẽ timorcastus :
ipse ꝑmanet in scłm scl̃i. Non eũ tollit caritas.
nec foras mutit. s magis amplectit᷑ & comitem
tenet: simul possidet. Uenimꝰ enĩ ad dm̃. ut uide¬
amꝰ facie ad faciẽ: ibi timor castꝰ nos seruat. Ti¬
mor enĩ ille ñ ꝑturbat sed confirmat. Timet mu¬
lier adultera. ne uireius ueniat: timet casta ne uireiꝰ
abcedat. Ergo sicut scđm aliam tẽptationẽ dĩ neminẽ¬

Expanded text:
ari justitia, quam tu pecunia. Ipse est timor castus, ari justitia, quam tu pecunia. Ipse est timor castus, ipse permanet in saeculum saeculi: non eum tollit charitas, nec foras mittit, sed magis complectitur, et comitem tenet simul et possidet. Venimus enim ad Dominum, ut videamus facie ad faciem: ibi timor castus nos servat; timor enim ille non perturbat, sed confirmat. Timet mulier adultera ne vir ejus veniat, timet et casta ne vir ejus abscedat. 8. Ergo sicut secundum aliam tentationem, D
Abbreviated transcription (Latin):
tatorẽ: & fecit illũ sui cognitorẽ. Quid de duobus
timoribꝰ: Est timor seruilis: ẽ tunor castꝰ. Est timor
ne patiaris pena̾: ẽ alius timor ne amittas iusticiã.
Timor ille ne patiaris penã seruilis ẽ. Quid magnũ
ẽ. timere penã: Hoc & neqͥssimꝰ seruus: hoc & crude¬
lissimꝰ latro. Non ẽ magnũ timere pena̾᷑ s magnũ
ẽ amare iusticiã. Qui gͦ amat iusticiã: nicħ tuec
Timet plane. Non ne incidat in penã: sed ne amit¬
tat iusticiã. fr̃s mei credite: & conicite ex eo qd̾
amatis. Amat aliqͥs ur̃m pecuniã. Putas aliqͥs¬
ur̃m̃ ẽ. putas inuenio aliquẽ qui ñ amet: Ex hoc
tam̃ ipso qd̾ amat: intelligat qđ dico. Timet dãp¬
nũ. Quare timet dãpnũ: Quia pecuniã diligit.
Quantũ amat pecuniã : tantũ timet neꝑdat pe¬
cuniã. Ergo inuenit᷑ aliqͥs amator iusticie. qͥ pͥus
in corde dãpnũ ꝑtimescat: qͥ plus timeat expoli¬

Expanded text:
tatorem, et fecit cum sui cognitorem. 7. Quid de duobus tatorem, et fecit cum sui cognitorem. 7. Quid de duobus timoribus? Est timor servilis, et est timor castus; est timor ne patiaris poenam, est alius timor ne amittas justitiam. Timor ille ne patiaris poenam, servilis est. Quid magnum est timere poenam? Hoc et nequissimus servus, hoc et crudelissimus latro. Non est magnum timere poenam, sed magnum est amare justitiam. Qui ergo amat justitiam, nihil timet? Timet plane: non ne incidat in poenam, sed ne amittat justitiam. Fratres mei, credite, et conjicite ex eo quod amatis. Amat aliquis vestrum pecuniam. Putas, invenio aliquem qui non amet? Ex hoc tamen ipso quod amat, intelligat quod dico. Timet damnum: quare timet damnum? Quia pecuniam diligit. Quantum amat pecuniam, tantum timet ne perdat pecuniam. Ergo invenitur aliquis amator justitiae, qui plus in corde damnum pertimescat, qui plus timeat exspoli
Abbreviated transcription (Latin):
eam qͣ ꝓbat. tẽptat uos dñs ds urͬ ut sciat si diligitiᷤᷤ
eũ. Sed hic iterum & alia nascit᷑ questio: quomͦ tep¬
tat ut sciat. quẽ latere nicħ potest. antequã tẽptet
Non gͦ ds̃ nescit: sed dictũ est ut sciat. qđ est. ut sei¬
re uos faciat. Locutiones tales & in sermonibꝰ nr̃is
sunt: & in auctoribꝰ eloquentie repꝑ uint᷑. De ser¬
mone nr̃o aliquid dicã. Fossa ceca dicit᷑ ñ qͥa ipsa
oculos ꝑdidit. sed quia latendo ñ uidentes facit.
Aliqͥd & de illis auctorib dicam. Tristes lupinos ait
qͥđa hoc ẽ amaros. Non qͥa ipsi sunt tͥstes. sed quia
gustati contͥstant. hoc ẽ tristes faciunt. Sunt gͦ &
in scͥpturis locutiones huiꝰmodi. Qui in talibꝰ que¬
stionibꝰ cognoscendis laborant: in soluendis talibꝰ
q̃stionib ñ laborant. Ergo tẽptat uos dñs d̾s ur̃.
ut sciat. Quid ẽ ut sciat : Ut scire uos faciat. sidili¬
gitis eũ. Iob latebat se: s dm̃ ñ latebat. Admisit tẽp¬

Expanded text:
us Deus vester, ut sciat si diligitis eum. Sed iterum et hic alia nascitur quaestio, quomodo tentat ut sciat, quem latere nihil potest antequam tentet. Non ergo Deus nescit: sed dictum est, ut sciat, quod est, ut scire vos faciat. Locutiones tales et in sermonibus nostris sunt, et in auctoribus eloquentiae reperiuntur. De sermone nostro aliquid dicam. Fossa caeca dicitur, non quia ipsa oculos perdidit, sed quia latendo non videntes facit. Aliquid et de illis auctoribus dicam. Tristes lupinos ait quidam , hoc est amaros: non quia ipsi sunt tristes, sed quia gustati contristant, hoc est, tristes faciunt. Sunt ergo et in Scripturis locutiones ejusmodi. Qui in talibus quaestionibus cognoscendis laborant, in solvendis talibus quaestionibus non laborant. Ergo tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat: quid est, ut sciat? Ut scire vos faciat, si diligi is eum. Job latebat se, sed Deum non latebat; admisit ten
Abbreviated transcription (Latin):
hec erit diuersitas p̃mioꝵ ꝓ diuersitate meritoꝵ.
hec erit multitudo mansionũ. ꝓ disparilitate man¬
sorum: s tam̃ omium inecernitate uiuoꝵ. & sine
fine beatorũ. S qͥd est qͦliadis. qͥd ẽ qđ uenis: Sibene
te intelligo: nec unde uadis. nec unde uenis recedis.
Uadis latendo: uenis apparendo. S nisi maneas regen¬
do. ut ꝓfitiamꝰ bene uiuendo: qͦmodo parabit᷑ locus.
uͥ possimꝰ manere ꝑfruendo: Hec de uerbis quere¬
citata sunt euangłicis satis dicta sint: quo usq ait
dñs. iterũ uenio & accipiam uos ad meipsum.
Quid autẽ sit quod seqͥt᷑ ut ubi ego sum & uossitis. &
quo ego uado scitis. & uiam scitis. post int̾rogatio¬
nem que sequit᷑ adisciplũs fac̾tam. quã ꝑ eos & nos

Expanded text:
haec erit diversitas praemiorum pro diversitate meritorum: haec erit diversitas praemiorum pro diversitate meritorum: haec erit multitudo mansionum pro disparilitate mansorum; sed tamen omnium in aeternitate vivorum, et sine fine beatorum. Quid est quod vadis? quid est quod venis? Si bene te intelligo, nec unde vadis nec unde venis, recedis: vadis latendo, venis apparendo. Sed nisi maneas regendo, ut proficiamus bene vivendo; quomodo parabitur locus ubi possimus manere perfruendo? Haec de verbis quae recitata sunt evangelicis, satis dicta sint, quo usque ait Dominus, Iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Quid autem sit quod sequitur, Ut ubi ego sum, et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis; post interrogationem quae sequ