comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctu asclepiodei p̃fecti p̃torii op¬
pressus ẽ. ⁊ ita britannie deci¬
mo anno recepte sc̃¶ ꝑ idẽ tẽ pꝰ
a constantio cesare ingallia. bñ
pugnatũ ẽ. circa lingonas. Die
una: adu̾sã ⁊ scd̾am fortunã ex¬
ꝑtus ẽ. Nam cũ repente barba¬
ris ingruentib intra ciuitatem
ẽẽt coactus. tam p̃cipiti necessi¬
tate ut clausis portis in murũ
funib tolleret᷑: uix quinq ho¬
ris mediis aduentante ex̃citu
sexaginta fere milia alemannoꝵ
cicidit. Maximianꝰ quoq au¬
gustus bellũ in affrica ꝓfu¬
gauit. domitis quinꝙ gentra¬
nis. ⁊ ad pacẽ redactis/ Diocleti¬
anꝰ obsessũ alexandrie achilleũ
octauo fere mense suꝑauit: eũꝙ
int̾fecit. Uictoria acerbe usus ẽ.
Totã egyptũ grauib ꝓscriptiõib
cedibq fedauit. Ea tam̃ occasio¬
ne ordinauit ꝓuide multa: ⁊dis¬
posuit que ad nr̃am etatẽ manẽt.
Galeriꝰ maximianꝰ primũ aduer¬

Expanded text:
ctu Asclepiodoti, praefecti praetorio, opctu Asclepiodoti, praefecti praetorio, oppressus est. Ita Britanniae decimo anno receptae. Per idem tempus a Constantio Caesare in Gallia bene pugnatum est. Circa Lingonas die una adversam et secundam fortunam expertus est. Nam cum repente barbaris ingruentibus intra civitatem esset coactus tam praecipiti necessitate, ut clausis portis in murum funibus tolleretur, vix quinque horis mediis adventante exercitu, sexaginta fere milia Alamannorum cecidit. Maximianus quoque Augustus bellum in Africa profligavit, domitis Quinquegentianis et ad pacem redactis. Diocletianus obsessum Alexandriae Achilleum octavo fere mense superavit eumque interfecit. Victoria acerbe usus est; totam Aegyptum gravibus proscriptionibus caedibusque foedavit. Ea tamen occasione ordinavit provide multa et disposuit, quae ad nostram aetatem manent. Galerius Maximianus primum adver
Abbreviated transcription (Latin):
tes cũ p̃da exciꝑet. atq hac se occa¬
sione dicaret: a maximiano ius¬
sus occidi purpurã sũpsit. ⁊ bri¬
tannias occupauit. Ita cũ porbẽ
sius inbritanniis. rebellaret.
achilleus inegypto. affricam
quinggentiani infestarent nar¬
seus orienti bellũ inferrer: dio¬
cletianus maximianũ herculiũ
ex cesare fecit augustũ constan¬
tiũ ⁊ galeriũ cesares. Quorũ con¬
stantius ꝑ filiã nepos claudii tͣdi¬
t᷑: maximiani galeriꝰ. Qͥ ut etã
affinitate coniungerent᷑ ꝯstan¬
tiꝰ pͥugnã herculis theodoram
accepit. ex qua postea sex liberos
constantini fr̃s habuit.¶ Galeriꝰ¬
filius diocleciam ualeriã: am¬
bo uxores quas habuerant repu¬
diare cõpulsi. Cum caurausio
tasũ bella frustra temptata eẽnt
contͣ uirũ reimilitaris peritissi¬
mũ: ad postremũ pax conuenit.
Cum post septenniũ a lectus socꝰ
eiꝰ occidit: atq ipse post eũ bri¬
tanmã triennio tenuit. Qͥ du¬

Expanded text:
tes cum praeda exciperet atque hac se occates cum praeda exciperet atque hac se occasione ditaret, a Maximiano iussus occidi purpuram sumpsit et Britannias occupavit. Ita cum per omnsius in Britanniis rebellaret, Achilleus in Aegypto, Africam Quinquegentiani infestarent, Narseus Orienti bellum inferret, Dioclitianus Maximianum Herculium ex Caesare fecit Augustum, Constantium et Maximianum Caesares, quorum Constantius per filiam nepos Claudii traditur, Maximianum Galerium etiam adfinitate coniungeret, Constantius privignam Herculi Theodoram accepit, ex qua postea sex liberos Constantini frfiliam Diocletiani Valeriam, ambo uxores, quas habuerant, repudiare conpulsi. Cum Carausio tamen, cum bella frustra temptata essent contra virum rei militaris peritissimum, ad postremum pax convenit. Eum post septennium Allectus socius eius occidit atque ipse post eum Britannias triennio tenuit. Qui du
Abbreviated transcription (Latin):
tisset: in conspectu exercitus ma¬
nu diocletiam ꝑcussus ẽ. gladio.
Postea carinũ om̃iũ õdio ⁊ dete¬
statione uiuentẽ apud margũ
ingenti p̃lio uicit. ꝓditũ ab exer¬
citu suo quẽ fortiorẽ habebat cer¬
te. desertũ int̾ uiminaciũ atq
aureũ montẽ. Itarerũ romanaꝵ¬
sũma potitus: cũ tumultũ rusti¬
cani in gallia concitassent.⁊ facti¬
omi sue bagaudarũ nom̃ ĩpon̾ent.
duces aũ haberent amandũ ⁊ heli¬
anũ: ad subigendos eos maximi¬
anum herculiũ cesarẽ msit.
qui leuib p̃liis agrestes domuit.
⁊ partẽ gallie reformauit¶ Phec
tempora etiã carausius qui uulis¬
sime natus. serene milicie ordi¬
ne famã egregiã fu̾at ꝯsecut᷑.
pisset qd̃ franci ⁊ saxones infestabãt.
multis barbaris sepe captis. nec p̃
da integra aut ꝓuincialib rẽddi¬
ta aut imꝑatorib missa: cum
suspicio eẽ cepisset cansaltũ ab
eo admitti barbaros ut tͣnseun¬

Expanded text:
tisset, in conspectu exercitus matisset, in conspectu exercitus manu Diocletiani percussus est gladio. postea Carinum omnium odio et decertatione viventem apud Margum ingenti proelio vicit, proditum a se exercitu suo, quem fortiorem habebat, certe desertum, inter Viminacium atque Aureum montem. ita rerum Romanorum potitus, cum tumultum rusticani in Gallia concitassent et factioni suae Bacaudarum nomen inponerent, duces autem haberent Amandum et Aelianum, ad subigendos eos Maximianum Herculium Caesarem misit, qui levibus proeliis agrestes domuit et partem Galliae reformavit. per haec tempora etiam Carausius, qui sime natus, serenae militiae ordine famam egregiam fuerat consecutus, pisset, quod Franci, et Saxones infestabant, multis barbaris sda integra aut provincialibus reddita aut imperatoribus missa cum suspicio esse coepisset consulto ab eo admitti barbaros, ut transeun
Abbreviated transcription (Latin):
sequebant᷑ putore cõmoti dedu¬
cte lecticule paleis posta¬
liquot dies mortẽ enus notam
habere potuert᷑. Int̾ea carmus
quẽ cesarẽ ad parthos ꝓficiscens
carus in illirico. gallia. italia re¬
liq̃rat: om̃ib se scelerib inqͥna¬
uit. Plurimos innoxios. fictis cri¬
minib occidit: matͥmonia nobi¬
lia corrupit. Condiscipłis quoq
qui eũ in auditorio uerbi fatiga¬
tione taxau̾ant ꝑniciosus fuit:
atq om̃ib honorib inuisus. non
multopost penas dedit. Iamde
ꝑside uictor exertitꝰ rediens. cũ
carũ augustũ fulmine. nume¬
rianũ cesarẽ insidiis ꝑisse didi¬
cisset: diocletianũ imꝑatorem
creauit dalmacia oriundũ. uirti
obscurissime natũ. ad eo ut aple¬
risq scribe filiꝰ. añ nullis anili
senatoris lib̾tinꝰ fuisse credatur.
Is pͥmũ militib in concione iura¬
uit numerianũ nullo suo dolo
int̾fectũ: ⁊ cũ iuxta eũ aper qui
num̃iano insidias fecerat consti¬

Expanded text:
sequebantur, putore commoti dedusequebantur, putore commoti deductis lecticulae palleis post aliquot dies mortem eius notam habere potuerunt. interea Carinus, quem Caesarem ad Parthos proficiscens Carus in Illyrico Gallia Italia reliquerat, omnibus se sceleribus inquinavit: plurimos innoxios fictis criminibus occidit, matrimonia nobilia corrupit, condiscipulis quoque qui eum in auditorio verbi fatigatione taxaverunt perniciosus fuit; atque omnibus honoribus invisus non multo post poenas dedit. nam de Perside victor exercitus rediens cum Carum Augustum fulmine, Numerianum Caesarem insidiis perdidisset, Dioclitianum imperatorem creavit Dalmatia oriundum, virum obscurissime natum, adeo ut a plerisque scribae filius, a nunnullis Anuli senatoris libertinus fuisse credatur. Is primum militi in contione iuravit Numerianum nullo suo dolo interfectum, et cum iuxta eum Aper, qui Numeriano insidias fecerat, consti
Abbreviated transcription (Latin):
acer. strenulis. iustus.⁊ qui aure¬
lianũ equaret gła militari. mo¬
rũ aũ cuuilitate suꝑaret / Int̾fectꝰ
tam̃ ẽ sirmio tumultu militari:
factus ẽ augustus narbone: natꝰ
in gallia. Is confestim carinũ
⁊ num̾̃ianũ filios cesares fe¬
cit: cũ quib regnauit annis du¬
ob. S dũ bellũ adu̾sus sarmatã
gerit: nunciato. ꝑsarũ tumultu
ad orientẽ ꝓfectus res contͣ ꝑsas
nobiles gessit. ip̃os p̃lio fudit.
sobenẽ ⁊ tesiphontẽ urbes notis¬
simas cepit. Et cũ castra suꝑ tygri¬
de flumine haberet: ui diuini
fulminis ꝑiit¶ Numerianꝰ quoq
filiꝰ eiꝰ quẽ secũ cesarẽ ad ꝑsas
duxerat adolescens egregie in¬
dolis. cũ ocłorũ dolore correptus
in lecticula ueheret᷑: impulsore
apro qui socer eiꝰ erat ꝑ nisidias
occisusẽ. Et cũ dolo occultaretur
ipsius mors quousq aper inua¬
dere posset imꝑiũ: fetore cada¬
ueris ꝓdita ẽ. Milites enĩ qui eũ

Expanded text:
acer strenuus iustus et qui Aureacer strenuus iustus et qui Aurelianum aequaret gloria militari, morum autem civilitate superaret. interfectus tamen est Sirmio tumultu militari ifactus Augustus, Narbone natus in Gallia. is confestim Carinum et Numerianum filios Caesares fecit, || cum quibus regnavit annis duobus || sed dum bellum adversus Sarmatas gerit, nuntiato Persarum tumultu ad Orientem profectus res contra Persas nobiles gessit; ipsos proelio fudit, Sohenen et Tesifontem urbes notissimas cepit. et cum castra super Tigridem haberet, vi divini fulminis periit. Numerianus quoque filius eius, quem secum Caesarem ad Persas duxerat, adolescens egregiae indolis, cum oculorum dolore correptus in lecticula veheretur, inpulsore Apro, qui socer eius erat, per insidias occisus est. et cum dolo occultaretur ipsius mors, quousque Aper invadere possit imperium, foetore cadaveris prodita est; milites enim, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
tinopolĩ ⁊ heracliã ẽ. Strate ue¬
t̃is locus: cenofruriũ appellatur.
Mors tam̃ eiꝰ mnulta ñ fuit meru
hunc suscepit imꝑiũ: iur egre¬
gie moratus. ⁊ reipublice geren¬
de sooneus. Nichil tam̃ potuit
ostende: intra sextũ mensem ĩ¬
ꝑii morte p̃uentꝰ. Fiorianus qͥ
tacito successerat. duob m̃sib
⁊ dieb .xx. in ĩꝑio fuit: neq a¬
liqͥd dignũ memoria egit Post
hunc. probus uir illustris gła
militari. ad administrationẽ
rei publice accessit. Gallias a
barbaris occupatas: ingenti p̃¬
liorũ felicitate restituit. Quosdã
impiũ usurpare conatos scił sat᷑¬
ninũ in oriente. ꝓculũ ⁊ bonosiũ
agripine: certaminib oppressit.
re ꝑmisit Oꝑe militari almam
montẽ apũd sirmiũ. ⁊ aureum
apũd moesiã suꝑiorẽ uineis conse¬
ruit: ⁊ ꝓuincialib colendos dedit.
hic cũ bella innumera gessisset.
pacẽ reparata dixit. breui mili¬
tes necessarios non futuros.Uir

Expanded text:
tinopolim et Heracliam est stratae vetinopolim et Heracliam est stratae veteris; locus Caenophrurium appellatur. mors tamen eius inulta non fuit. meruhunc suscepit imperium, vir egregie moratus et rei publicae gerendae idoneus. nihil tamen potuit ostendere intra sextum mensem imperii morte praeventus. Florianus, qui Tacito successerat, duobus mensibus et diebus XX in imperio fuit neque quicquam dignum memoria egit. Post hunc Probus, vir inlustris gloria militari, ad administrationem rei publicae accessit. Gallias a barbaris occupatas ingenti proeliorum felicitate restituit, quosdam imperium usurpare conatos, scilicet Saturninum in Oriente, Proculum et Bonosum Agrippinae, certaminibus oppressit. re permisit, opere militari Almam montem apud Sirmium et Aureum apud Moesiam superiorem vineis conservit et provincialibus colendos dedit. hic cum bella innumera gessisset, pace parata dixit brevi milites necessarios non futuros. vir
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc imperante etiã inurbe mo¬
netarii rebellauert᷑: uici¬
atis petu. niis. ⁊ felicissimo
rationabili int̾fecto. Quos au¬
relianus uictos ultima crudeli¬
tate cõpescuit. plurimos nobi¬
les capite dãpnauit. seuus ac
sanguinariꝰ. ⁊ necessariꝰ magis
inquibdã quã in bello.
amabilis imꝑator. trux omni
tp̃r. etiã filioꝵ int̾fector: discipli¬
ne tam̃ militabis ⁊ morũ dissolu¬
toꝵ magna ex parte corrector.
ꝓuinciã daciã quã traianus ultra
danubiũ fecerat int̾misit. uastata
om̃i illirico et moesia desperans eã
posse retineri: adductosq romanos
collocauit. Appellauitq eamida¬
ciam que nunc duas moesias di¬
uidit et est dext̾a danubio in ma¬
re fluenti. cũ antea fu̾it in leua.
Occidit᷑ serui sui fraude. qui ad
quosdã militares uiros amicos ip
nomina ꝑtulit annotata falso.
manũ eius imitatꝰ. tanqͣm au¬
relianꝰ ip̃os pararet occidere: Ita¬
initiñis medio qd̾ int̾ cõnstan¬

Expanded text:
hoc imperante etiam in Urbe mohoc imperante etiam in Urbe monetarii rebellaverunt vitiatis pecuniis et Felicissimo rationali interfecto, quos Aurelianus victos ultima crudelitate compescuit. plurimos nobiles capite damnavit. saevus et sanguinarius ac necessarius magis in quibusdam quam in nullo amabilis imperator. trux omni tempore, etiam filii sororis interfector, disciplinae tamen militaris et morum dissolutorum magna ex parte corrector. Provinciam Daciam, quam Traianus ultra Danuvium fecerat, intermisit vastata omni Illyrico et Moesia desperans eam posse retineri abductosque Romanos collocavit appelavitque eam Daciam, quae nunc duas Moesias dividit et est dextera Danuvio in mare fluenti, cum antea fuerit in laeva. occiditur servi sui fraude, qui ad quosdam militares viros amicos ipsius nomina pertulit adnotata falso manum eius imitatus, tamquam Aurelianus ipsos pararet occidere; itain itineris medio, quod inter Constan
Abbreviated transcription (Latin):
apuo romanos diadema capiti
innexiut. geminisq ⁊ aurata oĩ
ueste qd̾ adhuc fere incoginitũ
romanis morib uisebat᷑ usus ẽ.
¶Hic muris ualidiorib urbẽ sꝑp¬
sit: templũ soli edificauit in qͦ
infuttũ auri gẽmarũ ꝙ consti¬
tuit. Porcine carnis usum po¬
pło instituit. Suꝑauit ĩ gallia
tetricũ apud catalaunos ipso
tetrico ꝓdente exercitũ suũ: cu¬
ius assiduas seditiones ferre ñ
pot̾at. Qͥueriã ꝑ litt̾as occultas¬
ita aurelianũ fuerat dep̃catus.
ut int̾ alia u̾su uirgiliano ute¬
ret᷑. eripe me his inuicte malis.
Quẽ claudiꝰ correctorẽ lucanie
ꝓuexit asꝑgens hominẽ elegan¬
ti ioco: sublimiꝰ habendũ rege¬
re aliquã italie partẽ. quam
traus alpes regnare.Tenobiam
quoq occiso õdenaco qui orientẽ
tenebat: haud longe ab antiochia
sint graui pͣlio uicit/ Ingressus¬
ꝙ romã. nobilẽ tͥumphũ qͣi recep¬
tor orientis occidentisq egit: p̃ce¬
dentib currũ tetrico ⁊ denobia.

Expanded text:
apud Romanos diadema capiti innexuit gemmisque et aurata omni veste, quod adhuc fere incognitum Romanis moribus visebatur, usus est. hic muris validioribus urbem saepsit. templum Soli aedificavit, in quo infinitum auri gemmarumque constituit. porcinae carnis usum populo instituit. || superavit in Gallia Tetricum apud Catalaunos ipso Tetrico prodente exercitum suum, cuius adsiduas seditiones ferre non poterat. quin etiam per litteras occultas Aurelianum ita fuerat deprecatus, ut inter alia uersu Vergiliano uteretur: eripe me his invicte malis. || quem Claudius correctorem Lucaniae provexit aspergens hominem eleganti ioco, sublimius habendum regere aliquam Italiae partem quam trans Alpes regnare. || Zenobiam quoque occiso Odenatho marito, qui Orientent tenebat, haud longe ab Antiochia sine gravi proelio cepit ingressusque Romam nobilem triumphum quasi receptor Orientis Occidentisque egit praecedentibus currum Tetrico et Zenobia.
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentũ. Respicite uolatilia
celi: qm̃ non serunt neq metunt
ueq congregant in horrea: et pa
t̃ ur celestis pascit illa. Si uestis de¬
fuerit: lilia ꝓponant᷑. Si esurieris
beatos audies pauꝑes ⁊ esurientes.
Si aliquis afflixerit dolor legito.
ꝓpt̾ hoc cõplaceo mͥ minfrmitati¬
b meis: et datus ẽ mͥ frimulus caruis
phizet. Letare in om̃ib iudiciis dei.
Exultauerunt enĩ filie uide: in om̃i¬
b iudiciis tuis dñe. Illa tibi uox sẽꝑ¬
sonet. Sudus exiui de utero matris
mee: et nudus reuertar ad terram.
plerasq uiduas uideas armaria sti¬
pare uestib. tunicas mutare cocidie:
et plenis archis pannos trabet. Iufi¬
cunt᷑ membrana colore purpureo:
aurũ liquescit in luterisꝰ geminis
nom̃ taceo ne satyrã putes nobilissi¬
mã mulierẽ romanorũ in basilica
beati petri apłi semiuiris anceceden¬
tib ꝓpria manu quo religiosior pu¬
taretur: singłos nummnos disꝑti¬
ri pauꝑib. Int̾ea ut usu nosse ꝑfa

Expanded text:
picite volatilia caeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester coelestis pascit illa » . Si vestis defuerit, lilia proponantur. Si esurieris, audias beatos pauperes et esurientes. Si aliquis te afflixerit dolor, legito: « Propter hoc complaceo mihi in infirmitatibus meis. » Et, « datus est mihi stimulus carnis lar. laetare in omnibus iudiciis dei; exultauerunt emm filiae Iudae in omnibus iudiciis tuis, domine. illa tibi ses egressus sum de utero matris mee et nudus reuertar illuc', et plerasque uideas armaria stipare uestibus, tunicas mutare cotidie eet plenis arcciuntur membranae colore purpureo. Aurum liquescit in litteras, gemmis nomen taceo, ne Satyram putes nobilissimam mulierum Romanarum in Basilica Beati Petri, semiviris antecedentibus, propria manu, quo religiosior putaretur, singulos nummos dispertire pauperibus. Interea ut usu nosse perf
Abbreviated transcription (Latin):
to de hinc stuidio me diuina legis¬
se: quanto morcalia ante ñ legerã.
quoq tibi uitandũ ẽ malũ:
non quo aliena ñ appetas.hoce¬
nĩ et publice leges puniunt: sed
quo quasi tua que sunt aliena ñ
serues.Si in alieno inquit fideles
non fiustis: quõd ur̃m ẽ quis da¬
bit uobis: Aliena nobis auri argñ¬
tiq sunt pondera. Nr̃a possessio spi¬
ritualis ẽ: de qua alibi dicit᷑. Redẽp¬
tio uiri: ꝓprie diuitie. Nemo pot̃
duob dñis seruire. Aut enĩ unum
odiet et alterũ amabit: aut unũ
patiet᷑ ⁊ alt̾m contẽpnet. Non po¬
testis deo seruire et mammone id
est diuitiis. Nam apud gentiles syro¬
rũ lingua manimone diuitie nun-¬
cupantur. Cogitatio uictus syine
sunt fidei: radix auaricie. eura
gentiliũ. S dicis. Puella sum de li
cata. ⁊ meis manib laborare ñ pos¬
miserebit᷑ : Audi ad apłos loquen¬
tem ihm. Ne cogitetis in corde ur̃o
quid mnanducetis: neq corpori ur̃d¬

Expanded text:
to dehinc studio diuina legisse, quanto mortalia ante non legeram. que tibi uitandum est malum, non quo aliena non adpetas-hoc enim et publicae leges puniunt —, sed quo tua, quae sunt aliena, non serues. si in alieno, inquit, fideles non fuistis, quod uestrum est, quis dabit uobis? aliena nobis auri argentique sunt pondera, nostra possessio spiritalis est, de qua alibi dicitur: redemptio uiri propriae diuitiae. nemo potest duobus dominis seruire; aut enim unum odiet et alterum amabit, aut unum patietur et alterum contemnet. non potestis deo seruire et mammonae, id est diuitiis. nam gentili Syrorum lingua mammona \'diuitiae\' nuncupantur. cogitatio uictus spinae sunt fidei, radix auaritiae, cura gentilium. at dices: \'puella catus, et manibus meis laborare non posmiserebitur? Audi ad Apostolos loquentem Jesum: Ne cogitetis in corde vestro, quid manducetis, neque corpori
Abbreviated transcription (Latin):
quoq carbo consul alter ab ari-¬
mino in siciliã fugit: et ibi ꝑ gne¬
ium põpeiũ int̾fectusẽ. Quẽ ad¬
olescentẽ. silla arq annos.xx. ⁊ u
nũ natũ cognita eiꝰ industria tan¬
tis exertitib p̃fecerat: ut scd̃s a sil¬
la haberetur. O cciso ergo carbo¬
ne : siciliã. pompeiꝰ recepit. Trans¬
gressus inde ad affricã: domici¬
um. mariane partis ducẽ ⁊ ierdã
regẽ mauritanie qui domicio au¬
xiliũ ferebat. occidit¶Post hec.
silla de mitrĩdate ingenti gła tͥ¬
umphauits Gueuis etiã põpeiꝰ
qd̾ nulli romanorũ tributũ erat:
africa tumphauit. hunc finem
habuerunt duo bella funestissi¬
ma. italicũ qd̾ ⁊ sociale dictũ ẽ.
et ciuile: que ambo tracta sunt
ꝑ annos decem. Consũpserunt
lia hominũ. uiros consulares. xxuii.
p̃torios .uii. ediles.lxͣ. senatores
fere ducentos /Post hec tam̃ silla
mortuo: lepidus mariane partis
ẽ: płrimi romanoꝵ extinctisunt
Albanoꝵ ciuitas ꝓ eo qd illuc sci¬

Expanded text:
 Carbo consul alter ab Arimino in Siciliam fugit et ibi per Gnaeum Pompeium interfectus eulescentem Sulla atque annos unum et viginti natum cognita eius industria tantis exercitibus praefecerat, ut secundus a Sulla haberetur. Occiso ergo Carbone Siciliam Pompeius recepit. transgressus inde ad Africam, Domitium, Marianae partis ducem, et Hierdam, regem Mauritaniae, qui Domitio auxilium ferebat, occidit. Post haec Sulla de Mithridate ingenti gloria triumphavit. Cn. etiam Pompeius, quod nulli Romanorum tributum erat, Africa triumphavit. Hunc finem habuerunt duo bella funestissima, Italicum, quod et sociale dictum est, et civile, quae ambo tracta suntper annos decem. consumpserunt lia hominum, viros consulares xxiii, praetorios vii, aedilicios lx, senatores fere cc. || post haec tamen Sulla mortuo Lepidus Marianae partisest, plurimi Romanorum extincti. Albanorum civitas, pro eo quod illuc Sci
Abbreviated transcription (Latin):
quib tandẽ uicturi sumꝰ.si inbel¬
lo arinatos. inpace mnermes occi¬
uimus: Silla de hinc marro ma¬
riũ de aprili casa extractũ uin¬
cire uissit: ductũq tͣns ty berĩ
effossis ocłis. membris minuta¬
tim ex sectis uł fractis trucidare.
Mariũ marii filiũ p̃neste ꝑsecutꝰ
obsedit: ad mortẽ cõpulit. Nur¬
sus ꝑugnã grauissimã habuit con¬
tra lamponiũ et cecrinatẽ duces
partis mariane : ad poctã collinã.
.lxxͣ. milia hostiũ in eo p̃lio contra
milia se sille dederunt: detĩ insa¬

Expanded text:
quibus tandem victuri sumus, si in belquibus tandem victuri sumus, si in bello armatos, in pace dimus?”. Sylla dehinc Marcum Marium de caprili casa extractum vinciri iussit, ductumque trans Tiberim effossis oculis, membris minutatim exsectis vel fractis trucidari, Marium, Marii filium, Praeneste persecutus obsedit et ad mortem compulit. Rursus pugnam gravissimam habuit contra Lamponium et Carinatem, duces partis Marianae, ad portam Collinam. LXX milia hostium in eo proelio contra milia se Sullae dediderunt, ceteri in
Abbreviated transcription (Latin):
quus senatꝰ ex urbe fugiens ad
sillam in greciã uenit: orans ut
patrie subueniret. Ille in italiã
traiecit exercitũ: bellũ ciuile ge¬
sturus adu̾sus norbanũ ⁊ scipionẽ¬
consules. O primo p̃lio contra nor¬
banũ diuricauit: non longe a ca¬
pua. Tum sex milia eiꝰ oceidit. sex
cepit.xͣxiii. suos amisit. Inde etiã
ad scipionẽ se conu̾tit: ⁊ ante p̃liũ
totũ eius exercitũ sine sanguine
in deditionẽ accepit. S cũ rome
mutati consules ẽẽnt. ⁊ mariꝰ ina¬
rii filiꝰ ac papiriꝰ carbo. consula¬
tũ accepissent: silla contͣ mariũ
iuniorem dimicauit.⁊ .xu. mi¬
lib eiꝰ occisis. ccce. de suis ꝑdidic.
Silla deinde cũ cãpanie duce et
reliquis copiis ad portã collinã
signa contulit: ubi.lxxx. milia
hominũ occidit. Mox etiã urbẽ
ingressus: tria milia hominum
Cũq magna crudelitate contra
sontesusontesq seuirent: quintꝰ
catulus palam sille d̾ixit. Cum

Expanded text:
quus senatus ex urbe fugiens ad quus senatus ex urbe fugiens ad Sillam in Graeciam venit, orans ut patriae subveniret. Ille in Italiam traiecit bellum civile gesturus adconsules. et primo proelio contra Norbanum dimicavit non longe a Capua. tum sex milia eius cecidit, sex cepit, XXIIII suos amisit. inde etiam ad Scipionem se convertit et ante proelium totum eius exercitum sine sanguine in deditionem accepit. Sed cum Romae mutati consules essent, Marius Marii filius ac Papirius Carbo consulatum accepissent, Sulla contra Marium iuniorem dimicavit et XV milibus eius occisis CCCC de suis perdidit. || Sulla deinde cum Campanio Samnitium duce et reliquis copiis ad portam Collinam signa contulit, octoginta milia hominum occidit. || mox etiam urbem ingCumque magna crudelitate contra sontes insontesque seviret, Quintus Catulus palam Syllae dixit: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
datis copie extincte sunt: ar¬
chelaus ip̃e trĩguo nũdus in pa¬
ludib latuit. hac re audita:
mitridates
iussit cũ silla de pace agi Int̾im
eo tp̃r silla etiã dardanos. scor¬
discos. dalmatas. ⁊ moessos par¬
tim uicit: alios in fidẽ accepit.
S cũ legan a rege mitridate qui
pacẽ petebant uenissent: non alit̾
se daturũ. silla ẽẽ respondit. nisi
rex relictis his q̃ occupau̾at ad re¬
gnũ suũ redisset¶ Postea tam̃ ad
colloquiũ anibo uenert̃: pax
int̾ eos ordinata ẽ: ut silla ad bel¬
lũ ciile festinans. atergo ꝑicłm
non haberet. Namdũ sylla in a¬
chala atq asia mitridatẽ uicit
marius. qui fugatus erat ⁊ corne
lius cinna unus ex consulib bel¬
lũ in italia reparauert̃. Et ingres¬
si urbẽ romam nobilissimos e se¬
natu ⁊ ꝯsulares uiros int̾fecerunt:
multos ꝓscripserunt. ipsiꝰ sille.
domo euersa filios ⁊ uxorem ad
fugã cõpulerunt. Uniu̾sus reli¬

Expanded text:
ridatis copiae extinctae sunt, Arridatis copiae extinctae sunt, Archelaus ipse triduo nudus in paludibus latuit. Hac re audita Mithridates iussit cum Sulla de pace agi. Interim eo tempore Sulla etiam Dardanos, Scordiscos, Dalmatas et Maedos partim vicit, alios in fidem accepit. Sed, cum legati a rege Mithridate, qui pacem petebant, venissent, non aliter se daturum Sulla esse respondit, nisi rex relictis his, quae occupaverat, ad regnum suum redisset. Postea tamen ad colloquium ambo venerunt. Pax inter eos ordinata est, ut Sulla ad bellum civile festinans a tergo periculum non haberet. Nam dum Sulla in Achaia atque Asia Mithridatem vincit, Marius, qui fugatus erat, et Cornelius Cinna unus ex consulibus, bellum in Italia reparaverunt, et ingressi urbem Romam nobilissimos ex senatu et consulares viros interfecerunt, multos proscripserunt, ipsius Syllae domo eversa filios et uxorem in fugam compulerunt. Vniversus reli
Abbreviated transcription (Latin):
occupauit: iex ea ariobartenẽ
regẽ ⁊ amicũ ppłi romani fuga¬
uit. Moc etiã bithiniã inuasit
⁊ paflagomã: pulsis ex ea regi¬
ne ⁊ uichomede. Inde ⁊ ephesũ
contendit. ⁊ ꝑ omnẽ asiam lit¬
teras misit. ut ubicũq inuenti
ẽent ciues romani uno die oc¬
cĩderent᷑. Interea etiã mathone
ciuitas achaie ab aristone athe¬
niensi. mitrĩdati trãdita est.
Miserat enĩ iam ad achaiam mi¬
tridates archelaũ ducem suũ.
cũ centũ uiginti milib equitũ
ac peditũ: ꝑ quẽ etiã reliqua gͤ¬
cia occupata ẽ Silla archelaũ
apud pyreum non longe ab athe¬
nis obsẽdit: ⁊ ipsas cepit. Postea
cõmisso p̃lio contͣ archelaũ ita
lib. uix decem archelao suꝑẽẽnt:
ex sille aũ ex̾citu .xiiii. tantum
honiines int̾ficerent᷑. MHac pu¬
gna mitridates cognita: Lxxͫ
milia electissima ex asia. arche¬
lao misit. Contra quẽ silla ite
lia hostiũ int̾fecta st̃: ⁊ filiꝰ ar¬
chelai diogenes. Scd̾o om̃s mitͥ¬

Expanded text:
occupavit et ex ea Ariobarzanen, regem et amicum populi Romani, fugavit. Mox etiam Bithyniam invasit et Paphlagoniam pulsis ex ea regine et Nicomede. Inde Ephesum contendit et per omnem Asiam litteras misit, ut ubicumque inventi essent cives Romani, uno die occiderentur. Interea etiam Athenae, civitas Achaiae, ab Aristone Atheniensi Mithridati tradita est. Miserat enim iam ad Achaiam Mithridates Archelaum, ducem suum, cum centum et viginti milibus equitum ac peditum, per quem etiam reliqua Graecia occupata est. Sulla Archelaum apud Piraeum, non longe ab Athenis, obsedit, ipsas Athenas cepit. Postea commisso proelio contra Archelaum ita libus vix decem Archelao superessent, ex Sullae exercitu XIII tantum homines interficerentur. Hac pugna Mithridates cognita septuaginta milia lectissima ex Asia Archelao misit, contra quem iterum milia hostium interfecta sunt et filius Archelai Diogenes: secundo omnes Mith
Abbreviated transcription (Latin):
nebrarũ harũ. adu̾sus sp̃ualia nequicie
incelestib. Magnis ininucorũ circũ¬
plena sunt om̃ia. Caro fragilis ⁊ ci¬
nis sutura post mõdicũ: pugnat
sola cum plurtmis. Cum autem
fuerit dissoluta et uenerit pͥnceps
muudi huiꝰ. ⁊ inuenerit in ea pecca¬
tinichil: tunc secura audies ꝑ ꝓpham.
Non timebis a timore nocturno. ⁊asa¬
guta uolante ꝑ diem anegocio ꝑ ambu¬
lante intenebris ab incursu ⁊ denonio¬
m̾idiano. Cadent a lat̾e tuo mille et
decemmilia a dextris tuis ad te autẽ
ñ appropinquabunt. Quõd si eorũ te
multitudo turbau̾it. ⁊ ad singula inci¬
tamenta uicioꝵ ceꝑis estuare. ⁊ dit̾it
tͥ cogitatio tua quid faciemꝰ: respon¬
debit tͥ heliseus ꝓpħ̃a. Noli timere: q̃m
płres nobiscũ sunt quã cũ illis. Et ora¬
cit uideat. Et aꝑtis ocłis uidebis cur¬
rũ igneũ: quite adexemplũ helye in
astra sustollat. Et tunc leta cantabis.
Auima mea sicut passer erepta ẽ de
laqueo uenantiũ. laqueus contritꝰ ẽ

Expanded text:
lia nequitiae in caelestibus . Magnis inimicorum circumplena sunt omnia. CARO FRAGILIS, et cinis futura post modicum, pugnat sola cum 90 pluribus. Cum autem fuerit dissoluta, et venerit princeps mundi hujus, et invenerit in ea peccati nihil, tunc secura audies per Prophetam: Non timebis a timore nocturno: a sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebrismeridiano. Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis, ad te autem non appropinquabunt . Quod si eorum te multitudo turbaverit, et ad singula incitamenta vitiorum coeperis aestuare, et dixerit tibi cogitatio tua: quid faciemus? respondebit tibi Elisaeus: Noli timere, quia plures nobiscum sunt, quam cum illis, et oraet uideat. et apertis oculis uidebis igneum currum, qui te ad exemplum Heliae in astra sustollat, et tunc laeta cantabis: anima nostra quasi passer erepta est de laqueo uenantium: laqueus contritus est
Abbreviated transcription (Latin):
illic nocte incontinua or̃one ꝑman¬
sit. nec genua quidẽ flectens : atq has
dño p̃ces effũdit. Bñe inquit ds̃ qͥ
omnẽ iudicas terrã. cui nichil un¬
qͣm placet intustũ: ascendat ad te
oratio mea. et adueniat uirtuftua:
que mextidiũ nr̃m ruentes meo
ipso in quo occurrerit loco ueluti
clauorũ affixione contineat. Hoc
gͦ sermone. ⁊ hac or̃one cõpleta. ho¬
stes eoꝵ in t̾cio iam uici lapide con¬
stituti circa pͥmã horã diei. ataĩn
memorato heserunt loco ⁊ ut ꝓrsus
moueri inde ñ possent. hoc aũ et
ipsis reuelatione patefactũ ẽ: qd̾ mo¬
litiones eoꝵ orationes memorate
uirguns ĩpẽdissent. Moy itaq de
postulat p̃acẽ: ista mandanites.
Gĩas agite dd. qui nos oronib pia

Expanded text:
illic nocte in continua oratione permanillic nocte in continua oratione permansit, ne genua quidem flectens, atque has Domino preces effudit: Domine inquit Deus, qui omnem judicas terram, cui nihil unquam placet injustum, ascendat ad te oratio mea, et adveniat virtus tua, quae in excidium nostrum ruentes in eo ipso, in quo illis occurrerit loco, veluti clavorum affixione confixos contineat. Hoc ergo sermone, et hac oratione completa, hostes eorum in tertio jam vici lapide constituti, circa primam horam diei ita in memorato haeserunt loco, ut prorsus moveri inde non possent. Hoc autem et ipsis revelatione patefactum est, quod molitiones eorum orationes memoratae virginis impedissent. Mox itaque postulant pacem, ista mandantes: Gratias Deo agite, qui vos orationibus Pia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ certamine partiunt᷑ sibi irriga¬
tionis uices: usq adeo ut ad uulu̾a
sua mortesq descendant. Cũ igitur
fortior popłs ad inferioris uici hoĩes
in quo uirgo ista manebat uenisset.
numeroq sue multicudinis fidens.
et tam militarib qͣm rusticis instru¬
ctus armis ad euersionẽ supͣdicte
possessionis accẽd̾et: asticit ei ange
quẽ nullus illic pot̾at suspicari. Lẽ
iurgo memorata uici illiꝰ prb̃ros con¬
uocauit: hoc eis dicens. Exite ⁊ occut¬
rite his qui de uico illo ad int̃nitionẽ
ur̃am uenire festinant: ac ne una
et ip̃i cũ cellulis ur̃is cede pereatis:
dep̾camini eos ut ab apparatu certa¬
minis huiꝰ recedant. Cumq prb̃ri
ad modũ ad hec dicta timuissent:ꝑ
ni ad pedes ipsius cadunt rogantes
eam atq dicentes: quia nos ñ aude¬
mꝰ eis occurrere. Seunꝰ em̃ ⁊ebrieta¬
tẽ eoꝵ : ⁊ audaciã non ferendã. Sed
hoc quidẽ se facturã negauit: ascen

Expanded text:
enim certamine partiuntur irrigaenim certamine partiuntur irrigationis vices, usque adeo ut et ad vulnera sua mortesque descendant. Cum igitur fortior populus ad inferioris vici homines, in quo erat ista, venisset, numeroque suae multitudinis fidens, et tam militaribus quam rusticis armis instructus, ad eversionem supradictae possessionis accederet, astitit ei angequem nullus illic poterat suspicari. Tunc virgo memorata vici presbyteros convocavit, hoc dicens: Exite et occurrite iis qui de vico illo ad internecionem vestram venire festinant, ac ne una et ipsi cum cellulis vestris caede pereatis, deprecamini eos, ut ab apparatu certaminis hujus recedant. Cumque presbyteri admodum ad haec dicta timuissent, proni ad pedes cadunt, rogantes eam, atque dicentes: Quia nos non audemus eis occurrere; scimus enim et ebrietates eorum, et audaciam non ferendam. Sed hoc quidem se facturam negavit; ascend
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾iũ gubernaret. Huic qͦ¬
successit dorotheus uir beatissimꝰ
qui in morib uite laudabilis con¬
senuit. Non quidẽ in monasterio
ipso ita conu̾sari p̃ualens ut prior:
in suꝑiori tam̃ se condidit cella:
ubi unã fecit fenestrã. ex qua con¬
templari feminas inmonast̾io suo
posset. Quã fenestrã et claudere et
aꝑire consueu̾at. Cui ⁊ iugit̾ asside¬
bat: ad unanimitatẽ pacemq soro¬
res erudiens. Itaq in suꝑiore illa mo¬
naster ii parte consenuit: cum neꝙ
mulieres ad ip̃m ascendere. neq ip̃e
ad eas descende posset: quia nec sca¬
le illic unquã posite erant ꝑ quas
huiꝰimi cuiquã pateret accessus. Hec
est beatissimi dorothei in abstinentie
uirgo quedã fuit: que om̃s etatis
sue annos cũ matre sua uixit. iugiter
a deo meruit acciꝑe scientiã futuroꝵ.
Nam cũ ap̃d egyptũ tp̃r quodã in
ascensu fluminis nili contͣ uici uniꝰ
excidiũ uicus alter ueniret: cũ gͣndi

Expanded text:
monasterium gubernaret. Huic monasterium gubernaret. Huic succedit Dorotheus vir beatissimus, qui in moribus laudabilis vitae consenuit, non quidem in monasterio ipso ita conversari praevalens ut prior, in superiore tamen se condidit cella, ubi unam fecit fenestram ex qua contemplari feminas in monasterio suo posset. Quam fenestram et claudere et aperire consueverat, cui et jugiter assidebat, ad unanimitatem pacemque sorores erudiens. Itaque in superiore illa monasterii parte consenuit, cum neque mulieres ad ipsum ascendere, neque ipse descendere posset ad eas, quia nec scalae illic unquam positae erant, per quas hujusmodi cuiquam pateret accessus. Haec est beati Dorothei in abstinentiaevirgo quaedam fuit quae omnes aetatis suae annos cum matre sua vixit, jugiter a Deo meruit accipere scientiam futurorum. Nam cum apud Aegyptum quondam in ascensu fluminis Nili contra vici unius excidium vicus alter veniret cum grandi
Abbreviated transcription (Latin):
abscidit: non qd̃ ꝑ uero hoc fa¬
ceret: s qd̾ facere uideret᷑. Nam
in quõdã stupore anumi eo tp̃r
se ẽẽ credebat: atq hac sentie¬
bat se ratione curatũ. Tunc ange¬
li int̾rogant eũ: an aliquid sibi
factũ suũ ꝓfuisse sensisser. Ille¬
uͦ respondit. uehement̾ inquienᷤ
intelligo onus quoddã mͥ ẽẽ sub¬
latũ: et satis credo om̃i qͣm for¬
mĩdabã me molestia lib̾atum.
Dicunt ei. Ergo nunc uãde ad
monast̾iũ tuũ. Qui post quinq¬
dies regressus. ingressusq lu¬
gentiũ monast̾iũ feminarum:
eodẽ exinde loco mansit in cella
ex obliquo habitacłi illiꝰ posita.
In qua cũ magis ipsis ꝓximus
uideret᷑: frequentib eas qͣntũ
in ipso erat emendationib cor¬
rigebat. uixit aũ alios quãdra¬
gunta anuos scĩs patͥb asseueranᷤᷤ
qd̾ uunquã ultra in cor ipsiꝰ co¬
gitatio libidinis ascend̾it. Hanc
ergo beatꝰ ille helyas dei gr̃am me¬
ruit: ut sic ꝓꝑria cura intiliebre

Expanded text:
est; non quod pro vero hoc faceret, sed quod facere videretur. Nam in quodam stupore animi eo tempore se esse credebat, atque hac sentiebat se ratione curatum. Tunc igitur angeli interrogant eum, an aliquid sibi factum suum profuisse sensisset. Ille respondit, Vehementer, inquiens, intelligo, onus quoddam mihi esse sublatum; et satis credo omni quam formidabam me molestia libera tum. Dicunt ei: Ergo nunc vade ad monasterium tuum. Qui post quinque regressus dies, ingressusque lugentium monasterium feminarum, in eodem exinde loco mansit in cella ex obliquo habitaculi illius posita, in qua cum magis ipsis proximus videretur, frequentibus eas quantum in ipso erat, emendationibus corrigebat. Vixit autem alios quadraginta annos, sanctis Patribus asseverans quod nunquam ultra in cor ipsius cogitatio talis ascenderit. Hanc ergo beatus ille Elias Dei gratiam meruit, ut sic propria cura muliebre
Abbreviated transcription (Latin):
lig̾es tͥ exeunti de sodoma timeudũ
ẽẽ uxoris loch exemplũ. Nulla in hoc
libello adulatio. adulator quippe
blandus iniuicus est. Nulla erit re¬
thorici pompa sermonis: que te iã
int̾ angelos statua. ⁊ beatitũdine nͥ¬
ginitatis exposita mundũ subiciat
rem. Onusta incẽdis auro: latro ui¬
tandus est. Stadul ẽ hec uita morta¬
lib. Hic contendimꝰ: ut alibi corone¬
mur. Nemo int̾ serpentes ⁊ scorpiones
securus ingrẽditur. In ebriatus ẽ inqͥt
dñs glãdiꝰ ms̃ in celo. Et tupacẽ arbi¬
traris interra que tribulos germinat
et spinas. quã serpens comedit: Apłs
dicit. Nonẽ nobis colluctatio aduersus
carnẽ et sanguinẽ orn s ad uersus po¬

Expanded text:
legeres tibi exeunti de Sodoma timendum legeres tibi exeunti de Sodoma timendum esse Loth uxoris exemplum. Nulla in hoc libello adulatio—adulator quippe blandus initorici pompa sermonis, quae te iam inter angelos statuat et beatitudine uirginitatis exposita mundum subiciat rem. onusta incedis auro, latro uitandus est. stadium est haec uita mortalibus: hic contendimus, ut alibi coronemur. nemo inter serpentes et scorpiones securus ingreditur. inebriatus est, inquit dominus, gladius meus in caelo, et tu pacem arbitraris in terra, quae tribulos generat et spinas, quam serpens comedit? non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus p
Abbreviated transcription (Latin):
Exii de domo infantie mee. oblita
sum patris renascor in xp̃o. Qͥd
ꝓ hoc mercedis accipio: Segͥt᷑.
Et concupiscet rex decorẽ tuũ. Hocgͦ
illud magnũ ẽ sacram̃tũ. Upter hoc
relinquet homo patrẽ ⁊ matrẽ. et
s in uno sp̃u. Nonẽ sponsus tuus
arrogans non suꝑbus: ethiopissam
duxit urorẽ. Statim ut uolueris ue¬
ueneris. confitebitur tibi cuncta que
nouit: et inducet te rex incubiculum
suũ. Et mirũ in mõdũ: colore mutato
sermo tͥ ille conueniet. Que est ista
que ascendit dealbata: Hec iocirco
mi dña eustochiũ dixi. dñam qͥppe
.xp̃i: ut ex ipso pͥncipio lectionis ag¬
nosc̾es non me nunc laudes uirgini¬
tatis eẽ dicturũ quã ꝓbasti obtimã
quã consecuta es: nec enum̾aturũ
molestias nuptiaꝵ. quomͦ uterus
intumescat: infans uagiat: cruci¬
et pelex: domus cura sollicitet: et
tate ordinẽ suũ honorabiles nup-¬
tias. ⁊ cubile ĩmacłatũ : s ut intel¬

Expanded text:
Exivi de domo infantiae meae, oblita Exivi de domo infantiae meae, oblita sum patris, renascor in Christo. Quid pro hoc mercedis accipio? Sequitur: Et concupiscet rex decorem tuum. Hoc ergo illud magnum est sacramentum: Propter hoc relinquet homosed in uno spiritu. Non est sponsus tuus arrogans, non superbus, Aethiopissam duxit uxorem: statim ut volueris saveneris, confitebitur tibi cuncta qunouit, et inducet te rex in cubiculum suum et mirum in modum colore mutato sermo tibi ille conueniet: quae est ista, quae ascendit dealbata? Haec idcirco, mi domina Eustochium — dominam quippe mei —, ut ex ipso pnosceres non me nunc laudes virginitatis esse dicturum, quam probasti optime, eam cum secuta es, nec enumeraturum molestias nuptiarum, quomodo uterus intumescat, infans vagiat, cruciet paelex, domus cura sollicitet, et tatae ordinem suum, honorabiles nuptias et cubile immaculatum—sed ut intel
Abbreviated transcription (Latin):
decorẽ tuũ. Inquãdragesimo qͣrto
psalmo ds̃ ad animã loquitur hu¬
manã: ut sccłm exemplũ abrahe
exiens de terra sua ⁊ de coguatione
sua relinquat chaldeos qui quasi
demonia int̾p̃cantur. ⁊ habiter
in regione uiuentiũ. quã alibi
ꝓpħa suspirat dicens. Credo uide¬
re bona dñi: in t̾ra uiuentiũ. Ue¬
rũ non sufficit tibi exire de pata
nisi obliuiscaris popłi ⁊ domorũ
patris cui: et carne contẽpta ce¬
xib. Ne respex̾is inquit retro: mne
steteris in omnẽ circa regionẽ. In
monte saluam te fac: ne forte cõ¬
p̃hendaris. Non expẽdit app̃heu¬
so aratro respie̾e post tergũ. nec
de agro reuerti domũ: nec post
xp̃i tuncã ad tollendũ aliũd
uestim̃tũ dde̾ tecto descendere.
Grande intracłm. Pat̾ filã co¬
hortat᷑ ne meminerit patris: de¬
Qui facit peccatũ: de diabolo ẽ.
Tali pͥmo parente gen̾ati uigri
sumus: ⁊ post penitentiã necdũ
culmine uirtutis ascenso dicimꝰ.
Nigra sum ⁊ speciosa filia ierłm.

Expanded text:
decorem tuum, in quadragesimo quarto psalmo Deus ad animam loquitur humanam, ut secundum exemplum Abrahae exiens de terra sua et de cognatione sua, relinquat Chaldaeos, qui quasi daemonia interpretantur, et habitet in regione viventium, quam alibi propheta suspirat dicens: credo uidere bona domini in terra uiuentium. uerum non sufficit tibi exire de patria, nisi obliuiscaris populi et domum patris tui et carne contempta xibus. ne respexeris, inquit, retro nec steteris in tota circa regione; in montem saluum te fac, ne forte conprehendaris. non expedit adprehenso aratro respicere postergum nec de agro reuerti domum nec post Christi tunicam ad tollendum aliud uestimentum tecta descendere. grande miraculum: pater filiam cohortatur: ne memineris patrqui facit peccatum, de diabolo est. tali primum parente generati nigri sumus et post paenitentiam necdum culmNigra sum et speciosa filia Hierusalem.
Abbreviated transcription (Latin):
sine mediatore ipso conu̾satio earũ
pot̾at ordinari. Quod cũ ꝑbienniũ
faceret.⁊ ãdhuc pene ipse iuuenis
uiderenur. triginta enĩ uł quãdra¬
guita annos habebat: teptatus ẽ su¬
bito corporali desid̾io. Relicto mona
dic ad dñm. Dñe inquit aut occide
me. ne uideã illas tristicia laboran¬
tes: aut ame temptationẽ huiꝰcu¬
pĩditatis exclude : ut earũ curã ita
ut oportet aut conuenit geram.
uesꝑtinis itaq horis subito eum in
deserto sonnus oppressit:⁊tres num̾o
angelos ad se uenise conspexit ut ip̃e
referebat. Tenuerunt gͦ eũ dicentes.
Cur egressus es de monast̾io femiua¬
rũ: Quib cũ ille tͣnsmigrationissue
caulã referret. ⁊ timuisse se dic̃ẽt ue
aut sibi aut illis noceret : hoc illi ad
et rursus ipsarũ suscipis curã: Ad
qd̃ cũ libent̾ ille acquieuisset: ius¬
iurandũ ab eo huiꝰ modi sicut ipse
referebat exig̾ẽ ceperunt. Iura in¬
quiunt his uerbis. ꝑ eum qui habet

Expanded text:
sine mediatore ipso, conversatio earum sine mediatore ipso, conversatio earum poterat ordinari. Quod cum jam per biennium faceret, et adhuc pene ipse juvenis videretur triginta enim vel quadraginta annos habebat, tentatus est subito corporali desiderio voluptatis. Rdit ad Dominum: Domine, inquit, aut occide me, ne videam illas tristitia laborantes, aut a me tentationem hujus cupiditatis exclude, ut earum curam ita ut oportet aut convenit geram. Vespertinis itaque horis subito eum in desiderio somnus oppressit, et tres numero angelos ad se venisse conspexit, ut ipse referebat. Tenuerunt igitur eum, dicentes: Cur egressus es de monasterio feminarum? Quibus cum ille transmigrationis suae causam referret, et timuisse se diceret, ne aut sibi aut illis noceret; hoc illi ad et rursus ipsarum suscipis curam? Ad quod cum libenter ille acquievisset, jusjurandum ab eo hujusmodi, sicut ipse referebat, exigere coeperunt: Jura, inquientes, his verbis, Per eum qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
e lyas quidã nomine monachus
obtimꝰ: magnã habuit consid̾ati¬
onẽ sexus infirmi. deuotarũq deo uir¬
ginũ curã. Sunt enĩ tales quorũdã aĩe.
quorũ ꝓpositũ ultimi finiᷤ te. stimonio
cõꝓbatur. Qui amore uirtutis accensꝰ
⁊ feminei sexus miseratione: in ea que
si suppeditabant: monaft̾iũ ĩmane cõ¬
struxit. Ad quẽ locũ plurimas q̃ errare
i uagari consueuerant feminas congͦ¬
gauit: om̃iũq ꝓut necessitas postulas¬
set curã gerebat. quib cuncta p̃stic̾at.
que ad uite solaciũ ꝑtinebant. Hortt¬
los quoq ⁊ instrumenta diu̾se suppel¬
lectilis necessaria. et reliqua que hu¬
mam usus ratio deposcit. Iste ex dissimi¬
lis uite gen̾e infra uniꝰ habitacłi
claustra collecte: freqñtib se iniucẽ
iurgiis inquietabant. Unde inteidũ
necessitas exigebat: ut it̃ eassimul¬
tatũ caliũ causas ipse cognosc̾e̾t pacẽ
repararet. Collegerat enĩ illuc usq
ad trecentarũ numerũ feminaꝵ. nec

Expanded text:
Elias quidam nomine, monachus optimus magnam habuit consideratione sexus infirmi devotarum Deo virginum curam . Sunt enim tales quorumdam animae, quarum propositum ultimi finis testimonio comprobatur. Qui amore virtutis accensus, et feminei sexus miseratione, in ea 962 si suppeditabant, monasterium immane construxit. Ad quem locum plurimas quae vagari et errare consueverant feminas congregavit, omniumque, prout necessitas postulasset, curam gerebat: quibus cuncta praestiterat quae ad vitae solatium pertinebant, hortulos quoque et instrumenta diversae supellectilis necessaria, et reliqua quae humani usus ratio deposcit. Istae ex dissimilis vitae genere intra unius habitaculi claustra collectae, frequentibus se invicem jurgiis inquietabant: unde interdum necessitas exigebat ut inter eas simultatum talium causas ipse cognosceret, pacemque repararet. Collegerat enim illuc usque ad trecentarum numerum feminarum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
raginbertũ: qui agodiberti fides¬
lib sublatus ⁊ occulte nutritus ẽ.
quippe qui ad huc infantufꝰ eẽt. Q ͦ
audito bertariꝰ qui apd̃ mediola¬
nũ regnabat qd g̾manꝰ eiꝰ eẽt ex¬
tinctus qͣnta potuit uelocitate fu

Expanded text:
Raginpertum, qui a Godeperti fidelibus sublatus et occulte nutritus est. quippe qui adhuc infantulus esset. Quo audito Perctarit, qui aput Mediolanum regnabat, quod germanus eius esset extinctus, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
diens: fident̾ ꝓmisit in sua eũ fi¬
de uenientẽ nichil mali passurũ
fore. Int̾ hec bertariꝰ ad ueniens.
ad grimoaldũ ingressus ẽ. Cũq
eiꝰ uestigiis se aduolu̾e conatꝰ eẽt
rex eũ clement᷑ retinuit: atq ad
Seruus tuus sũ inqͥt sciens te xp̃i

Expanded text:
diens, fidentdiens, fidentde venientem nihil mali passurum fore. Inter haec Bertaridus adveniens, ad Grimoaldum ingressus, cum ejus se vestigiis advolvere conatus esset, rex eum clementer retinuit, atque adServus tuus sum, inquit, sciens te Chri
Abbreviated transcription (Latin):
onfirmato itaq¬
no apud ticinũ ñ mui¬
topost tempꝰ iam dudũ
eptꝰ erat. inultis ditatũ mun̾ib re¬
misit ad ꝓpͥa. Aliqͣnͣtos tam̃ exeis
setũ habitaturos retinuit: largis¬
simas eis tribuens possessiones. se
postea quã cõꝑit bertariũ ꝓfugũ sci¬
thiã appetisse ⁊ apud cacanũ demo¬
rari: eidẽ cacano auaroꝵ regi ꝑ le¬
gatos mandauit. ut sibertariũ in
suo regno detineret.cũ langobar¬
dis ⁊ secũ pacem quã hactenus ba¬
buerat deinceps habere non posset
hec auaroꝵ rex audiens: accico ber¬
tario dixit ei. ut inquã uellet par¬
tẽ iret: ne ꝓpt̾ eũ auares cũ lan¬
gobardis inimicicias contͣherent
Bertariꝰ uͦ hec audiens: italiam
enĩ eũ clementissimũ eẽ. Igit᷑ cũ
ad laudonensẽ ciuitatẽ uenisset:
misit ante se ad grimoaldũ regẽ
unulfũ sibi fidelissimũ. qui suũ
ei aduentũ nunciaret. Unulfusuͦ
ad regẽ uemiens: bertariũ meiꝰ
fidẽ aduentare dirit. Hec ille au¬

Expanded text:
onfirmato itaqno apud Ticinum, non multo post tempore jam dudum eptus erat, multis dotatum muneribus remisit ad proprias. Aliquantes tamen ex eis secum habitaturos retenuit, largissimas eis tribuens possessiones. 2. Qui postquam conperit, Perctarit profugum Scithiam appetisse et aput cacanum demorari, eidem cacano Avarum regi per legatos mandavit, ut, si Perctarit in suo regno detineret, cum Langobardis et secum pacem, quam hactenus habuerat, deincHaec Avarum rex audiens, ascito Bertarido, dixit ei, ut in quam partem vellet pergeret, ne propter eum Avares cum Langobardis inimicitias contraherent. Bertaridus vero, haec audiens, Italiam enim, eum clementissimum esse. Igitur cum ad Laudensem civitatem venisset, misit ante se ad Grimualdum regem Unulfum sibi fidelissimum virum, qui suum ei adventum nuntiaret. Unulfus vero ad regem veniens, Perctarit in eius fide adventare nuntiavit. Haec ille au
Abbreviated transcription (Latin):
tractatur. feruent tota urbe
lues aliqua ꝓbris ingrauatur.
s non sinit ds̃ rem sue potentie
infideliũ uirtutẽ uĩderi. Con¬
t̾ritus namq diuuntꝰ ragodai¬
sus in asꝑo felusiam montis iu¬
go urgente undiq timore con¬
cluditur: agminaꝙ quib an¬
gusta dudũ uidebat᷑ italia. la¬
tendi spe. in unũ acparuũ uer¬
ticẽ truduntur. Quo cũ fame
⁊ siti conficerent᷑: rex ragodais
solus spem fuge sumens. captus
a romanis in uincla conicitur.
ac paulisꝑ retentꝰ uita pͥuatur.
Tanta uͦ multitudo captiuoꝵ
gothoꝵ fuisse fertur: ut uilis¬
simoꝵ pecudũ modo singulis
aureis passim greges hominũ uen¬
derent᷑ ¶Interea alaricus italiã
ingressus cũ ab honorio seddes quo

Expanded text:
tractatur; fervent tota urbe tractatur; fervent tota urbe lues aliqua, probris ingravatur. Sed non sinit Deus rem suae potentiae infidelium virtutem videri. Contritus namque divinitus Radagaisus in aspero Fesulani montis jugo, urgente undique timore, concluditur, agminaque, quibus angusta dudum videbatur Italia, latendi spe, in unum ac parvum verticem truduntur. Ubi cum fame et siti conficerentur, rex Radagaisus solus spem fuga Romanis in vincla coicitur ac paulisper retentus vita privatur. tanta vero multitudo captivorum Gothorum fuisse fertur, ut vilissimorum pecudum modo singulis aureis passim greges hominum venderentur. || Interea Alaricus Italiam ingressus cum ab Honorio sedes, quo