comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ animã cȩpit imaginẽ corporis. sic̃ eũ illa
forma formauit: ac ꝑ hoc ñ habet ubi capiat
imaginẽ dĩ. manente in se ista imagine cor¬
poris. nͥ queadmodũ nũmꝰ ut dixi alit̃ ex in¬
feriore alit̃ ex parte suꝑiore formet᷑. Adista
te absurda qͣndo de anima cogitas carna¬
lis cogitatio corpoꝵ uelis nolisue cõpellit.
cro te frat̃ ut ñ conformeris huic scło. s refor¬
meris in nouitate mentis tuȩ. nec sapias scd̃m
corpore. qͥd ẽ qͦd apud inferos diues ille cogno¬
scit:  Certe inqͥs nouerat iã latarũ. ñ noue¬
rat abrahã. Unde illi tanto tẽpore ante de¬
functi abrabȩ ꝓuenit agnitio:  Hec dicens.
corporis forma: ut noueris te ipsũ credo qͥs
assidue speculũ adtendis. ne si fueris oblat
faciẽ tuã ñ te possis agnoscere. Rogo te qle
magis hominũ nouit homo qͥ seipsũ. ꝙ al
minus faciẽ potest uidere qũa suã.: Quis

Expanded text:
per animam cepit imaginem corporis, sicut illa per animam cepit imaginem corporis, sicut illa eum forma formauit. ac per hoc non habet ubi capiat imaginem dei manente in se ista imagine corporis, nisi quemadmodum nummus, ut dixi, aliter ex inferiore, aliter ex parte superiore formetur. ad ista te absurda quando de anima cogitas carnalis cogitatio corporum uelis nolisue conpellit. cro te, frater, ut non conformeris huic saeculo, sed reformeris in novitate mentis tuae , nec sapias secundcorpore, quid est quod apud inferos dives ille cognoscit? Certe, » inquis, « noverat jam Lazarum, non noverat Abraham : unde illi tanto ante tempore defuncti Abrahae provenit agnitio? Haec dicens, ne corporis forma; ut noveris te ipsum, credo quod assidue speculum faciem tuam. non te possis agnoscere. rogo te, quem magis hominem nouit homo quam se ipsum et cuius minus potest faeiem uidere quam suam ? quis
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ior auimꝰ apłi qde p̃ter int̾iorẽ ⁊ ext̾iorẽ
ñ uideo qͦ sciat aliũ int̾ioris int̾iorẽ. idẽ totiꝰ
hominis intimũ. Sed elige qũe uolueris:
qͥ renouat᷑ scdm imaginẽ dĩ. Quom hane re¬
cipiet. qͥ iã sũpsit ext̾ioris imaginẽ.  Si eñ
ꝑ mẽbra ext̾ioris cucurrit int̾ior ⁊ gelauit
hoc enĩ etiã uerbo usus es. tãꝗͣ figm̃tũ fusi¬
le fieret ex forma lutea q̃ de puluere facta
uł expressa de corpore. potest reformari ad
imaginẽ dĩ. Anduas habebit imagines.
a sũmo qͥdẽ dĩ. ab imo aut̃ corporis. sic̃ in
nũmo dicit᷑ caput ⁊ nauia: An forte dicis
qͦd anima cȩꝑit imaginẽ corporis. ⁊ sꝑc ca¬
piat imaginẽ dĩ. tãqũa illa contigua cor¬
pori. ⁊ ille sit dõ. ac sic ad imaginẽ dĩ homo
ille intimꝰ ñ iste int̾ior reformet᷑.  S frustra
hoc dicis. Nã si ⁊ ille intimꝰ ita ẽ ꝑ animȩ om̃ia
mẽbra diffusus ut illa ꝑ corporis: ĩa etiã ipse

Expanded text:
m praeter interiorem et exteriorem non uideo quod sciat alium interioris interiorem, id est totius hominis intimum. sed elige quem uolueris. qui renouetur secundum imaginem dei, quomodo hanc recipiet, qui iam sumsit exterioris imaginem? si enim per membra exterioris cucurrit interior et gelauit — hoc enim etiam uerbo usus es, tamquam figmentum fusile fieret ex forma lutea, quae de puluere facta uel expressa de corpore, potest reformari ad imaginem dei? an duas habebit imagines, a summo quidem dei, ab imo autem corporis, sicut in nummo dicitur \'caput et nauia\'? an forte dicis, quod anima ceperit imaginem corporis et spiritus capiat imaginem dei, tamquam illa contigua corpori et ille sit deo, ac sic ad imaginem dei homo ille intimus, non iste interior reformetur? sed frustra hoc dicis. nam si et ille intimus ita est per animae omnia membra diffusus ut illa per corporis, iam etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pe contristabant᷑. quã disfundebat s p̃c
ses in cordib eoꝵ. et ꝑ hoc eos de malis fr̃m t̾ͥ
stes eos ipse faciebat. Demq idem apłs. accȩ-¬
pistis inquit sp̃m adoptionis filioꝵ: in quo
clamamꝰ ałba pater. Et alibi eundẽ sensũ cõ¬
memorans: misit inquit ds̃ sp̃m filii su in
corda nr̃a clamantẽ abba pater. Quomͦ in qͦ
clamamꝰ. quomꝰ hic clamantẽ: nͥ quia cla-¬
mantẽ ait hic clamare facientẽ: Ut aute
scđm ipsoꝵs sensũ. sic accipiamꝰ clamantẽ tã-¬
quã non clamare nos faciat. sed ipse clamet:
ecce dicendo ałba pater. non int̾pellat filiũ
sed patrẽ. Non enĩ audebant dicere filrũ
non genitũ a filio sed factũ dicere malu-¬
erunt. Nongͦ scimus ꝑ nos ipsos qͥd oremꝰ
sicut oportet: sed ipse sp̃c int̾pellat. id est
int̾pellare nos facit quȩ funt scdm dm̃. Qd
nͥ faciet non oramꝰ. nisi scd̾m istũ mundũ
ad explendam concupiscentiã carnis.& con-¬

Expanded text:
pe contristabantur, quam diffundebat Spiritus pe contristabantur, quam diffundebat Spiritus sanctus in cordibus eorum , et per hoc eos de malis fratrum tristes ipse faciebat. Denique idem apostolus, Accepistis, inquit, Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater : et alibi eumdem sensum commemorans, Misit, inquit, Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater . Quomodo ibi, in quo clamamus, quomodo hic, clamantem, nisi quia clamantem hic ait, clamare facientem? Ut autem secundum ipsorum sensum sic accipiamus clamantem, tanquam non clamare nos faciat, sed ipse clamet; ecce dicendo, Abba, Pater, non interpellat Filium, sed Patrem. Non enim audebunt dicere filium non genitum a Filio, sed factum dicere maluerunt. Non ergo scimus per nos ipsos quid oremus, sicut oportet, sed ipse Spiritus interpellat, id est, interpellare nos facit quae sunt secundum Deum: quod nisi faciat, non oramus, nisi secundum istum mundum, ad explendam concupiscentiam carnis, et con
Abbreviated transcription (Latin):
oremus sicut oportet nescimꝰ. sed ipse sp̃c po¬
stulat ꝓ nobis gemitib ine narrabilib. qui
autẽ scrutat᷑ coi da scit quid sp̃c sapiat. quia
scd̾m dm̃ int̾pellat ꝓ scĩs. quomͦlibet isti ac¬
cipiant. Multũ enĩ adeos est hoc sic accipe.
quẽ admodũ accipiendũ est. Non est dic̾¬
tũ interpellat xp̃m: aut int̾pellat filiũ.
Int̾pellat autẽ sp̾c sc̃s dictũ est: quia inter¬
pellare nos facit. sicut ds dicit. Nunc cog¬
noui quasi antea nesciret. Quod qͥd est aliud.
ñfeci ut cognoscas: Unde est et illud apł̃i.
Nunc autẽ cognoscentes dm̃. immo cogni¬
ti a deo: ne sibi tͥbuerent quod cognoue¬
rant dm̃. Sic gͦait cogniti a deo: ut intelli¬
gerent qͦd illos gr̃a sua ds fecerit cognito¬
res suos. Scdm istũ locutionis modũ dic̾¬
tũ est: & nolite contristare spͦm scm dei.
hoc est nolite nos contristare. qui scdm
sp̃m dei contristam᷑ ex uobis. Caritate qͥp¬

Expanded text:
oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spirituoremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: qui autem scrutatur corda, scit quid Spiritus sapiat, quia secundum Deum interpellat pro sanctis ; quomodolibet isti accipiant multum enim ad eos est hoc sic accipere, quemadmodum accipiendum est, non est dictum, Interpellat Christum, aut, interpellat Filium: interpellat autem Spiritus sanctus dictum est, quia interpellare nos facit. Sicut Deus dicit, Nunc cognovi ; quasi ante nesciebat: quod quid est aliud, nisi, Feci ut cognoscas? Inde est et illud Apostoli, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo : ne sibi tribuerent quod cognoverant Deum. Sic ergo ait, cogniti a Deo, ut intelligerent quod illos gratia sua Deus fecerit cognitores suos. Secundum istum locutionis modum dictum est, Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei : hoc est, nolite nos contristare qui secundum Spiritum Dei contristamur ex vobis. Charitate quip
Abbreviated transcription (Latin):
diclint: legant si possunt. Quod enĩdic̾¬
tũ est. non a se loquet᷑: non est dictũ. quȩ¬
cumq a me audierit. sed quȩcũq audierit
loquet᷑. Cus autẽ dictũ sit paulo ante iam
claruit ex ipsius quã cõmemoraui dm̃ ex¬
positione ubi ait. om̃ia quȩ habet pater
mea sunt: ꝓpterea dixide meo accipiet.
Unde iam accipiet. inde est ꝓculdubio.
quod quia inde audit unde ꝓcedit. Seit enĩ
dei uerbũ ꝓcedendo iͥnde nascit᷑ uerbũ. ita
accipiet: quasi nondũ haberet. Indifferent̾
quippe dicunt᷑ corporis u̾ba: quãuis sine tẽ¬
pore manere intelligatur ȩternitas. Nã
&. accȩpit quia de patre ꝓcessit: et accipit
quia de patre ꝓcedit. & accipiet quia de pa¬
tre ꝓcedere nũquã definet. sicut et est & fu¬
it et erit. & tamen iniciũ et finẽ temporis
ea quȩ suꝑius nosetiã cõmemorantes disse¬
rumꝰ. ita inuemant unde. ꝓferant qͦo sp̃c
postulet filiũ. Qd eñ dicit apłs. quid eñ

Expanded text:
dicunt, legant si possunt. Quod enim dictum est, Non a se loquetur: non est dictum, Quaecumque a me audierit; sed, quaecumque audierit loquetur . Cur autem dictum sit, paulo ante jam claruit ex ipsius quam commemoravi Domini expositione, ubi ait, Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi, De meo accipiet. Unde autem accipiet, inde est procul dubio quod loquetur; quia inde audit, unde procedit. Scit enim Dei Verbum, procedendo inde unde nascitur Verbum, ita accipiet; quasi nondum haberet. Indifferenter quippe dicuntur temporis verba, quamvis sine tempore manere intelligatur aeternitas. Nam et accepit, quia de Patre processit; et accipit, quia de Patre procedit; et accipiet, quia de Patre procedere nunquam desinet: sicut Deus et est, et fuit, et erit; et tamen initium vel finem temporis, ea quae superius nos etiam commemorantes disseruimus: ita inveniant unde proferant, quod Spiritus postulet Filium. Quod enim dicit Apostolus, Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
uod dix̃. ergo liberi st̃ filii: in om̃i
regno intelligendũ ẽ liberos esse
filios. id ẽ non eẽ uecꝰ tigales. Multo gͦ
magis liberi ẽẽ debent in qͦlibet reg¬
no terreno: filii regni illiꝰ sub quo sunt
om̃ia regna t̃rena

Expanded text:
uod dixit, Ergo liberi sunt filii: in omni regno intelligendum est liberos esse filios, id est, non esse vectigales. Multo ergo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno filii regni illius sub quo sunt omnia regna terrena
Abbreviated transcription (Latin):
tardiorib uł implicatͥorib alia salus
ẽẽ ñ posset. Tales enĩ homines quoꝵ
ꝓfecto maxima multitudo ẽ. si rati¬
one uelint uerũ cõprehendere. simi¬
litudinib rationũ facillime decipi¬
unt᷑. ⁊ in uarias noxiasq opiniones
ita labunt᷑ ut emergi inde ac libera¬
ri. aut nũqũa aut egerrime queant.
lũ nichil resisto. sed etiã multũ appro¬
bo. Si aut̃ cupiditatẽ istã refrenare
ñ potes: qua tibi ꝑsuasisti ratione per¬
uenire ad ueritatẽ. multi ⁊ longi cir¬
cuitus tͥ tolerandi st̃. ut te ratio non
adducat. nͥ ea quȩ sola ratio di¬
cenda ẽ. is est uera ratis. Eẜ non
solũ uera. sed ita certa & ab om̃i simili¬
tudine falsitatis aliena. si tam̃ ullo mͦ
hȩc ab homine inueniri potest: ut
nullȩ disputationes falsȩ aut uerisimi¬
les. ab ea possint traducere.

Expanded text:
tardioribus vel implicatioribus alia salus tardioribus vel implicatioribus alia salus esse non posset. Tales enim homines, quorum profecto maxima multitudo est, si ratione velint verum comprehendere, similitudinibus rationum facillime decipiuntur, et in varias noxiasque opiniones ita labuntur, ut emergere inde ac liberari, aut nunquam, aut aegerrime queant. lum nihil resisto, sed etiam multum approbo. Si autem cupiditatem istam refrenare non potes, qua tibi persuasisti ratione pervenire ad veritatem, multi et longi circuitus tibi tolerandi sunt, ut non ratio te adducat, nisi ea quae sola ratio dicenda est, id est vera ratio; et non solum vera, sed ita certa, et ab omni similitudine falsitatis aliena, si tamen ullo modo haec ab homine inveniri potest, ut nullae disputationes falsae aut verisimiles ab ea te possint traducere.
Abbreviated transcription (Latin):
Figurã interĩ uoco: cũ aliqͦd spaciũ linea
linee sue coneludit᷑. tãqũa sicireulũ fac̾es
aut quatuor lineas finib suis sibimet
iungeres. ita ut nullius finis ab alte¬
rius copulatione liber eẽt .R. Quid
dicas figurã iã me uidere arbitror: sed
utinã tã uiderẽ quo ista tendant.
aut qͥd ex his effecturus sis. ut ego
qͦd de anima requiro sciã.A. Hoc ini¬
tio te ãmonui ⁊ postulaui: ut patienter
ferres aliquantulũ circuitũ nr̃m. Quod
itẽ queso ut facias. Non leuis res querit᷑.
non facilis ad cognoscendũ. Nosse hoc
plane ac tenere uolumꝰ. si fieri potest.
Aluid ẽ enĩ cũ auctoritati credimꝰ: aliud
cũ rationi. Nuc toritati credere mag¬
nũ cõpendiũ ẽ. ⁊ nullus labor. Quod
si te delectat. poteris multa legere
quȩ magni ⁊ diuini uiri. de his rebus
necessaria que uidebant᷑. salubriter imꝑitioribꝰ
quasi nutu quodã locutist̃. crediq
sibi uoluert̃ ab his quoꝵ animis uel

Expanded text:
iguram interim voco, cum aliquod spatium linea lineisve concluditur, tanquam si circulum faceres, aut quatuor lineas finibus suis sibimet jungeres, ita ut nullius finis ab alterius copulatione liber esset. E. Quid dicas figuram, jam me videre arbitror; sed utinam tam viderem quo ista tendant, aut quid ex his effecturus sis, ut ego quod de anima requiro, sciam. 12. A. Hoc initio te admonui, et postulavi ut patienter ferres aliquantum circuitum nostrum, quod item quaeso ut facias. Non levis res quaeritur, non facilis ad cognoscendum: nosse enim hoc plane ac tenere volumus, si fieri potest. Aliud est enim cum auctoritati credimus, aliud cum rationi. Auctoritati credere magnum compendium est, et nullus labor: quod si te delectat, poteris multa legere, quae magni et divini viri de his rebus necessaria quae videbantur, salubriter imperitioribus quasi nutu quodam locuti sunt, credique sibi voluerunt ab iis, quorum animis vel
Abbreviated transcription (Latin):
nogenies uiperarũ eos dicit: quia¬
& chiaboli filios eos appellat. In tan-¬
tũ enĩ quis filiꝰ eius ẽ: in quantũ eũ
peccando imitat᷑.¬

Expanded text:
ogenies viperarum eos dicit, quia diaboli filios eos appellat. In tantum enim quis filius ejus est, in quantum eum peccando imitat
Abbreviated transcription (Latin):
libus quales uult ẽẽ discipłos suos. ñ obtẽ¬
perando ut contraueniendo. sic̃ de alexan¬
dro erario apls dic̃: expedit ei ut mola
asinaria suspendat᷑ collo eiꝰ ⁊ p̃cipitetur
in ꝓfundũ maris. id est congruit ei ut¬
cupiditas rerũ tẽporaliũ. cui stulti ⁊ ceci
colligant᷑. eundẽ cũ pondere suo deducat
ad interitũ¬

Expanded text:
ult esse discipulos suos, non obtemperando, vel etiam contraveniendo, sicut de Alexandro aerario Apostolus dicit ; expedit ei ut mola asinaria suspendatur collo ejus, et praecipitetur in profundum maris: id est, congruit ei cupiditas rerum temporalium, cui stulti et caeci colligantur, eum devinctum pondere suo deducat ad interitu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc libro reqͥrenda ⁊ ꝑtrac tanda ẽẽ ñ arbi¬
tror. Nc̃ de anima incorporea satis dic tũ sit.
Qũa si corporeã mauis credere: priꝰ łͥ diffini¬
endũ ẽ qͥd sit corpꝰ. ne forte cũ de re ipsa inter
nos constet. incassũ de nomine laboremus:
Quanta te tam̃ absurda secuta sint. tale corpꝰ
in anima cogitantẽ qͣlia st̃ q̃ ab hominib
eruditis corpora nuncupant᷑. id ẽ q̃ ꝑ distan¬
tiã longitudinis. latitudinis. altitudinis.
locoꝵ occupant spatia. minora minorib suis
partib. ⁊ maiora maiorib: puto qͦd ĩã pru¬
dent̃ aduertas. Restat ostendere qũe ad¬
modũ. qͣuis ⁊ ꝓprie dicat᷑ sꝑc. ñ uniu̾sa ani¬
ur̃ & anima ⁊ corpꝰ. uł illud multo expressiꝰ
in libro iob. absoluisti animã meã a sꝑu meo.

Expanded text:
hoc libro requirenda et pertractanda esse non arbitror. nunc de anima incorporea satis dictum sit. quam si corpoream mauis credere, prius tibi definiendum est quid sit corpus, ne forte, cum de re ipsa inter nos constet, incassum de nomine laboremus. quanta te tamen absurda secuta sint tale corpus in anima cogitantem, qualia sunt quae ab omnibus eruditis corpora nuncupantur, id est quae per distantiam longitudinis, latitudinis, altitudinis locorum occupant spatia, minora minoribus suis partibus et maiora maioribus, puto quod iam prudenter aduertas. Restat ostendere quemadmodum, quamuis et proprie dicatur spiritus non uniuersa anir et anima et cor pus, uel illud multo expressius in libro Iob: absoluisti animam meam ab spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ilius iubet᷑ a patre: spͦc sc̃s iubet᷑ a filio.
iliꝰ subditus est pat̾: sp̾c sc̃s
subditus est filio.
iliꝰ adorat et honorat patrẽ: Sp̾c sc̃s ado¬
rat et honorat filiũ. ipso filio dicente.
pater ego te honorificai suꝑ terrã. opus
quod dedisti mͥ consummaui.¬

Expanded text:
ilius jubetur a Patre: Spiritus sanctus jubetur a Filio. 17. ilius jubetur a Patre: Spiritus sanctus jubetur a Filio. 17. Filius subditus est Patri: Spiritus subditus est Filio. Filius adorat et honorat Patrem: Spiritus sanctus adorat et honorat Filium: ipso Filio dicente, Pater, ego te honorificavi super terram, opus quod dedisti mihi consummavi
Abbreviated transcription (Latin):
lũ pedũ tuoꝵ. Is qui uoluntate & p̃cepto
patris sedet ad dexteram eiꝰ. is qui uoluntate
et p̃cepto patris in consũmatione scłi uen¬
turus est. apło uociferante & dicente. et ipse
ȩquitate. et redditurus singłis scđm fidem
et oꝑa sua sicut ipseait. pater iudicat nemi¬
audio iudico: et iudiciũ meũ uerũ est. qͥa
non quȩro uoluntatẽ meam. sed uoluntatẽ
eiꝰ qui misit me. Unde et in iudicando pa-¬
tris p̃sentiã p̃ponit: et suã diuinã dignita¬
tẽ & potestatẽ scdam postponit dicens. Ne-¬
nite benedicti patris mei. Ergo iustus iuͤ¬
dex est filius: iudicantis uͦ honor & aucto¬
ritas patris imꝑiales leges ficut et sp̃c scĩ
officiosa aduocatio et consolatio ungeni¬
ti dei iudicis est dignitas.
rgo filius a patre est genitus. sp̾c
nitatem manifestare
⁊ ilius testis est patris. sp̃c testis est filii.
filius mittit᷑ a patre: sp̃c mittit᷑ a filio.
iliꝰ minister est patris:
sp̾c sc̃s minister est filii.

Expanded text:
lum pedum tuorum » . Is qui voluntate et praecepto Patris sedit ad dexteram ejus, is voluntate et praecepto Patris in consummatione saeculi venturus est, Apostolo vociferante et dicente: « Et ipse aequitate, et redditurus singulis secundum fidem et opera sua; sicut ipse ait, « Pater judicat nemidicium meum verum est; quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit . Unde et in judicando Patris praesentiam praeponit, et suam divinam dignitatem et potestatem secundam postponit, dicens: Venite, benedicti Patris mei . Ergo justus judex est Filius: judicantis vero honor et auctoritas, Patris imperiales leges; sicuti et Spiritus sancti officiosa advocatio et consolatio, Unigeniti Dei justi judicis est dignitas. Ergo Filius a Patre est genitus: Spirinitatem manifestare. Filius testis est Patris: Spiritus testis est Filii. 14. Filius mittitur a Patre: Spiritus mittitur a Filio. 15. Filius minister est Patris: tus sanctus minister est Filii.
Abbreviated transcription (Latin):
pecorib ⁊ anteꝗͣ ad aliqͦs litt̾as ꝑuenire pos¬
simus.  Qͥd ẽ queso qͦd tantũ nr̃ȩ naturȩ¬
arrogas. ut eo ipso qͦ distat a pecore. iã norit
de origine animarũ disqͥrere atq disserere:

Expanded text:
pecoribus et antequam ad aliquas litteras peruenire pospecoribus et antequam ad aliquas litteras peruenire possimus ? quid est, quaeso, quod tantum narrogas, ut eo ipso quo distat a pecore, jam norit de origine animarum disquirere atque disserere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ qͥcqͥd de illiꝰ memoria. intelligentia. uolun¬
tate. nescimꝰ. Hȩc aut̃ q̃ dixi p̃stantiora atq
meliora. nullomͦ nosse ualeremꝰ: nͥ diuinis cre-¬
deremꝰ eloquiis. His gͦ eloquiis fidere te fortas¬
sis existimas: ne de origine animarũ senten¬
tiã diffinitã ꝓferre cunc teris. Primũ si ita
eẽt ñ ipsi humanȩ naturȩ tribuere debu¬
isti: qͦd sit hominis de sua qͣlitate atq nat᷑a
disquirere atq disserere: s dĩ muneri.
Dixisti enĩ. Quid differt homo pecore. si hoc
nescit. Quid gͥ opꝰ ẽ aliqͥd legere ut hoc
sciamꝰ. si eo ipso quo a pecore distamꝰ. ĩã hoc
scire debemꝰ:  Sicut enĩ nichil mͥ legis ut
me uiuere sciã. habet enĩ natura mea ut hoc
nescire ñ possim. ita ⁊ illud scire nat᷑a ẽ. cur
mͥ de hac re ꝓfers qͥb credã testimonia scrip¬
turarũ: Nũquid soli distant pecore. qͥ eas
legunt: Nonne ita creati sumꝰ ut distemꝰ

Expanded text:
quam quicquid de illius memoria, intellegentia, uolunquam quicquid de illius memoria, intellegentia, uoluntate nescimus. haec autem quae dixi praestantiora atque meliora nullo modo nosse ualeremus, nisi diuinis crederemus eloquiis. his ergo eloquiis fidere te fortassis existimas, ne de origine animarum sententiam definitam proferre cuncteris. primum si ita esset, non ipsi humanae naturae tribuere debuisti, quod scit homo de sua qualitate atque natura disquirere atque disquirere, sed dei muneri; dixisti enim: quid differt homo pecore, si hoc nescit ? quid igitur opus est aliquid legere, ut hoc sciamus, si eo ipso quo a pecore distamus iam hoc scire debemus? sicut enim nihil mihi legis, ut me uiuere sciam — habet enim natura mea, ut hoc nescire non possim — ita, si et illud scire naturae est, cur mihi de hac re profers quibus credam testimonia scripturarum? numquid soli distant pecore qui eas legunt ? nonne ita creati sumus, ut distemus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sapiat sp̃c: qͥa scd̾m dm̃ int̾pellat ꝓ sc̃is.
misit in corda nr̃a clamantẽ abba pat̾: ⁊ in
qͦ clamamꝰ abba pat̾. Utrũq enĩ dictũ est.
daccepisse nos sp̃mꝰ clamantẽ abba pat̾: ut ex
uit : ut sciã unde scđ̾m animã originẽ ducã.
S ille hoc me doceat sp̃c qͥ altitudinẽ dĩ scru¬
tat᷑: ñ homo. qͥ sꝑm nescit unde uter inflatur.
Absit tam̃ ut ego hinc te pecorib cõparem.
Non enĩ hoc qͥa ñ poteras: s qͥa ñ auerteras
sint q̃ de animarũ origine reqͥrunt᷑. ꝗͣ est
unde ducimꝰ ⁊ reddimꝰ flatũ: tam̃ eadẽ al¬
tiora de scͥpturis scĩs te didicisse confidis. de
qͥb ꝑfidẽ didicimꝰ. q̃ nulla possent humana
ingenia uestigare.Nã longe utiq p̾stantiꝰ
ẽ. nosse resurrec turã carnẽ ac sine fine uictu¬
rã: ꝗͣ qͥcqͥd in ea medici scrutando discere po¬
tuerunt: qͦd nullo sensu anima ꝑcipit. cum
ta ⁊ renouata fuerit. in ȩt̾nũ beatã futuram.

Expanded text:
us sapiat, quia secundum Deum interpellat pro sanctis ; misit in corda nostra, clamantem, Abba, Pater ; et in quo clamamus, Abba, Pater : utrumque enim dictum, et accepisse nos Spiritum clamantem, Abba, Pater; et vit, ut sciam unde secundum animam originem ducam. Sed ille hoc me doceat Spiritus, qui altitudinem Dei scrutatur; non homo qui spiritum nescit, unde uter inflatur. Absit tamen ut ego hinc te pecoribus comparem. Non enim hoc, quia non poteras, sed quia non adverteras,sint, quae de animarum origine requiruntur, quam est unde ducimus et reddimus flatum; tamen eadem altiora de Scripturis sanctis te didicisse confidis, de quibus per fidem didicimus, quae nulla possent humana ingenia vestigare. Nam longe utique praestantius est, nosse resurrecturam carnem ac sine fine victuram, quam quidquid in ea medici scrutando discere potuerunt, quod nullo sensu anima percipit, cum renouata fuerit, in aeternum beatam futuram
Abbreviated transcription (Latin):
uit exẽplo. Nã contra utilitatẽ ⁊ salutis suȩ
ꝑfectionẽ nesciens orabat. ut discederet ab eo
stimulus carnis: qu̾e sibi datũ dix̃. ne magni¬
tudine reuelationũ suarũ extolleret᷑. E quia
illũ dñs diligebat: ñ fecit qͦd ignorant̃ petebat.

Expanded text:
uit exemplo. nam contra utilitatem et salutis suae uit exemplo. nam contra utilitatem et salutis suae perfectionem nesciens orabat, ut discederet ab eo stimulus carnis, quem sibi datum dixit, ne magnitudine reuelationum suarum extolleretur. et quia eum dominus diligebat
Abbreviated transcription (Latin):
eis q̃ retro st̃ aliqͥd de mea origine oblitꝰ sum
pecorib cõparas. cũ audias eundẽ apłm dicen¬
tẽ. q̃ retro st̃ oblitꝰ in ea q̃ ante st̃ extentꝰ
sccł̾m intentionẽ sequor ad palmã suꝑnȩ uo¬
dixi. qͥd oremꝰ sic̃ oportet nescimꝰ. irridendũ
me arbitraris. ⁊ irrationabilibꝰ similẽ animan¬
tib iudicas: Q forte tolerabiliꝰ. Cũ enĩ recto
sanoq uidicio futura nr̃a p̃teritis p̃feramꝰ s
oratio nobis non ꝓpter qͦs fumꝰ s ꝓpter qͦd erimꝰ
sit necessaria: multo ẽ utiq molestiꝰ nescire qͥd
oremꝰ. ꝙͦ qũeadmodũ exorti fuerimꝰ. S ueniat
t in mentẽ ubi hoc legeris uł relegendo reco¬
le: ⁊ noli in me huiꝰ conurtii lapidẽ iacere. ne
ad qũe ñ uis ꝑueniat. Ille qͥppe ipse doctor gen¬
tiũ apłs dix̃. Qd enĩ oremꝰ sic̃ oportet nescimꝰ.
¶a ñ tantũ uerbo docuit. s suo qͦq demonstra¬

Expanded text:
eis quae retro sunt aliquid de mea origine oblitus sum, eis quae retro sunt aliquid de mea origine oblitus sum, pecoribus comparas, cum audias eundem apostolum dicentem: quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus secundum i intentionem sequor ad palmadixi, Quid oremus, sicut oportet, nescimus; irridendum me arbitraris, et irrationalibus similem animantibus judicas? Et forte tolerabilius. Cum enim recto sanoque judicio futura nostra praeteritis praeferamus, et oratio nobis non propter quod fuimus, sed propter quod erimus sit necessaria, multo est utique molestius nescire quid oremus, quam quemadmodum exorti fuerimus. Sed veniat tibi in mentem ubi hoc legeris, vel relegendo recole: et noli in me hujus convicii lapidem jacere; ne ad quem non vis, perveniat. Ille ipse quippe doctor Gentium apostolus dixit: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, quod non tantum uerbo docuit, sed suo quoque demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo qͥdẽ seipsũ cõphendere ñ ualebat. Napi¬
ebat᷑ apłs in terciũ cęlũ. ⁊ audiebat ineffabilia
uerba q̃ ñ licet homini loqui: ⁊ utrũ in corpo¬
re hoc illi accidisset an extra corpꝰ. nescire se
dic̃. nec a te cõparari pecorib ꝑtimescit. Scie¬
bat se sp̃c eiꝰ eẽ in tercio celo. ẽẽ in paradiso.
⁊ utrũ eẽt in corpore nesciebat. ⁊ utiq terciũ
celũ ⁊ paradisus ñ erat ipse apłs Pauluᷤs: corpꝰ
uͦ eiꝰ ⁊ anima atq sp̃c eiꝰ ipse erat. Ecce sciebat
magna alta atq diuina. q̃ ipse ñ erat. ⁊ hoc
nesciebat qͦd ad naturã ipsuis ꝑtinebat. Quis
in tanta occultarũ rerũ scientia. tantã suipsiꝰ
ignorantiã ñ miret᷑.Quis postremo crederet.
nisi qͥ ñ fallit hoc dic̾et. qͥd oremꝰ sic̃ oportet
nescimꝰ. Ubi ẽẽ nr̃a maxime debet intentio.
ut nos in ea q̃ ante st̃ extendamꝰ: E me sim

Expanded text:
quando quidem se ipsum conprehendere non ualebat? rapiquando quidem se ipsum conprehendere non ualebat? rapiebatur apostolus in tertium caelum et audiebat ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, et utrum in corpore hoc illi accidisset an extra corpus nescire se dicit nec a te comparari pecoribus pertimescit. sciebat se spiritus eius esse in tertio caelo, esse in paradiso et utrum esset in corpore nesciebat. et utique tertium caelum et paradisus non erat ipse apostolus Paulus; corpus uero eius et anima atque spiritus eius ipse erat. ecce sciebat magna, alta atque diuina, quae ipse non erat; et hoc nesciebat, quod ad naturam ipsius pertinebat. quis in tanta occultarum rerum scientia tantam sui ipsius ignorantiam non miretur? quis postremo crederet, nisi qui non fallit hoc diceret: quid oremus, sicut oportet, nescimus? ubi esse nostra maxime debet intentio, ut nos in ea quae ante sunt extendamus; et me, si in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfiteris. Qͥa dicã de uoluntate. ubi certe
ponere: plane uolebat. Neq enĩ dm̃ id pol¬
licendo fallebat: s qͣntas uires hab̾et uo-¬
luntas ipsa nesciebat. Proinde uir tantꝰ qui
aliqͥd uelle seu nolle: s uoluntas nr̃a etiã
cũ bona ẽ qͣntũ ualeat. qͣntas uires habe¬
at. qͥb tẽptationib cedat. qͥb ñ cedat. si
nos ñ fallimꝰ. fili dilec tissime. nescimꝰ Uide
igit᷑ qũa multa non p̃terita sed p̃sentia de
nr̃a natura. nec tantũ qͦd ad corpꝰ uerũetiã
qͦs ad interiorẽ hominẽ ꝑtinet ignoremꝰ. nec
tam̃ pecorib cõparem᷑: ⁊ tu qͥa p̃teritã origi¬
nẽ animȩ meȩ ñ om̃ino nescio. s ñ plene scio.
to me conuicio dignũ putasti. E qͣndo possõ
q̃ nescimꝰ. ubi potiꝰ exclamare debemꝰ ad dm̃.
qͦd ille exclamauit in psalmo. mirificata est
scientia tua ex me. inualuit nec potero ad
illã: Cur enĩ adiecit ex me: nͥ quia ex seip¬
so ꝙͣ in cõphensibilis eẽt scientia dĩ coniciebat.

Expanded text:
fiteris. quid dicam de uoluntate, ubi certe ponere, plane uolebat; neque enim deum id pollicendo fallebat, sed quantas uires haberet uoluntas ipsa nesciebat: proinde uir tantus, qualiquid uelle seu nolle; sed uoluntas nostra, etiam cum bona est, quantum ualeat, quantas uires habeat, quibus temptationibus cedat quibusue non cedat, si nos non fallimus, fili dilecte, nescimus. Vide igitur quam multa non praeterita, sed praesentia de natura nostra nec tantum quod ad corpus, uerum etiam quod ad interiorem hominem pertinet ignoremus nec tamen pecoribus comparemur; et tu, quia praeteritam originem animae meae non omnino nescio, sed non plene scio — to me conuicio dignum putasti I et quando possquae nescimus? ubi potius exclamare debemus ad deum, quod ille exclamauit in psalmo: mirificata est scientia tua ex in e; inualuit, non potero ad illam. cur enim adiecit \'ex me\' nisi quia ex seipso quam inconprehensibilis esset dei scientia coniciebat,
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ boni est nequã. cõpleat᷑ ineis ue hisqͥ ꝑdi¬
dert̃ sustinentiã.Si au intelligant in eos. hoc
&e dictũ. qui opmantes qđ mału e̾ bonũ ee ma¬
la cõmittunt in eos qͥ talib laudando atq ap¬
ꝓbando consentiunt. Quȩ duo gn̾a q̃ in uno
loco scriptura cõmemorat dicens. qm laudat᷑
peccator indesideriis anime suȩ & inquus be¬
nedicit᷑. recte intelligent: nec turbabuntur
cũ apud ipsos inuement᷑ mali. nͥ qͦd eos ꝓpar¬
suȩ cogunt᷑ miseri in scismate suo ferre. qͦs no¬
cludit : uł qͦd saluo uincło pacis excludẽ non
potest. equitate imꝓbat. firmitate supportat:
hic ẽ pacificus. & ab isto maledicto qđ scͥpt᷑a

Expanded text:
 bonum est nequam; compleatur in eis, Vae his qui perdiderunt sustinentiam. Si autem intelligant in eos hoc esse dictum, qui opinantes quod malum est bonum esse, mala committunt, vel in eos qui talibus laudando atque approbando consentiunt; quae duo genera in uno loco Scriptura commemorat, dicens, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui nedicitur : recte intelligent, nec turbabuntur cum apud ipsos inveniuntur mali, nisi quod eos pro parsuae coguntur miseri in schismate suo ferre quos nocludit, vel quod salvo pacis vinculo excludere non potest aequitate improbat, firmitate supportat, hic est pacificus, et ab isto maledicto,
Abbreviated transcription (Latin):
NE tand̾e uis nͥ cecitas ⁊ uani¬
tas animi cogit hominẽ clau
redeat: eũq ictu recipco affligat. intact̾o
illo quẽ uulnerare uoluerat: sic̃ isti donatis¬
ciunt.:  Que cũ se aduersũ nos ꝓferre arbi¬
trant᷑. uelut ãmonere uident᷑ quales eos ipsa
scriptura conuincat e̾ẽ. Quid enĩ facit ali¬
ud quando uł ꝓse uł cont᷑ nos parmenianꝰ
putat ee̾ qđ scriptũ est. uehis qͥ dicunt
qd neꝗͣ. est bonũ. ⁊ qđ bonũ e̾ nequ̾ã. qui

Expanded text:
e tandem uis nisi caecitas et uanitas animi cogit homines clausredeat eumque ictu reciproco affligat intacto illo quem uulnerare uoluerat, sicut isti Donatisciunt? Quae cum se adversum nos proferre arbitrantur, velut admonere nos videntur quales eos ipsa Scriptura convincat esse. Quid enim facit aliud, quando vel pro se, vel contra nos Parmenianus putat esse quod scriptum est: Vae his qui dicunt quod nequam est bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uehis qͥ pomĩt̃ luce̾ tenebras: ⁊ tenebras luce
Ita ne lux erat optatꝰ. cum totũ orbẽ tenebras
appellant: An eũ potiꝰ e̾ẽ tenebras tota afri¬
ca sentiebat. ⁊ isti eũ lucẽ uocabant. qͥ pomit
lucẽ tenebras & tenebras lucem: S displice¬
bat inqͥunt optatꝰ in cõmunione nr̃a om̃ib
bonis. Non gͦ eum lucẽ uocabatis. & ei cõmu¬
nicabatis. s Eligite itaq qͥd uelitis aut non
ob e̾e̾ inuna cõmunione tenebras luci s sufi¬
cere luci ut tenebras imꝑboc. ⁊ eas ꝓunitate
si expellere non pot̾ toleret: atq ita ñ fuisse
isse dicatis tenebroso scismatis sabͥlegio disum¬
geremini : aut si n sufficit luci ut mmpbet
tenebras quas expellere ñ potest. id e si non
fufficit bonis ut imꝓbent malos qͦs ereuibe
itaq ꝑuerso corde scͥpturas. n eas faciunt sa¬
ciunt obesse nob̾ s s. qñ ad hoc putant eͥe
scͥptũ. ue his. qͥ dicunt qͦd nequã ẽ boniꝰ ae
qł bonũ ẽ neꝗͣ. qͦꝰ paleã frunta int̾ sentdl

Expanded text:
uae his qui ponunt lucem tenebras et tenebras lucem. itane lux erat Optatus et eum tota Africa tenebras appellabat, an eum potius esse tenebras tota Africa sentiebat et isti eum lucem uocabant, qui non ponunt lucem tenebras et tenebras lucem? \'sed displicebat\', inquiunt, \'Optatus in communione nostra omnibus bonis\'. non ergo eum lucem uocabatis et tamen ei communicabatis. eligite itaque quid uelitis, aut non obesse in una communione tenebras luci, sed sufficere luci ut tenebras improbet et eas pro unitate, si expellere non potest, toleret, atque ita non fuisse isse dicatis, tenebroso schismatis sacrilegio disiungeremini; aut si non sufficit luci ut improbet tenebras quas expellere non potest, id est si non sufficit bonis ut improbent malos quos excludeitaque peruerso corde scripturas non eas faciunt obesse nobis, sed sibi, quando ad hoc putant esse scriptum: uae his qui dicunt quod nequam est bonum et quod bonum est nequam, ne paleam frumenta inter se
Abbreviated transcription (Latin):
exercere ista: quȩ de decẽ uirginibꝰ
posita ẽ. & multi qͥde hinc multa sen¬
serunt q̃ non st̃ pret̃ fidẽ: s quomͦ
partib eiꝰ om̃ib conueniat expositio
id elaborandũ ẽ. Legi etiã in quadã
scͥptura ex earũ genere q̃ apochriphȩ
nominant᷑: qͦd non sit contra catholi¬
cã fidẽ. Sed hiuic loco mͥ minꝰ congru

Expanded text:
exercere ista quae de decem uirginibus posita est. et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sint praeter fidem; sed quomodo partibus eius omnibus conueniat expositio, id elaborandum est. legi etiam in quadam scriptura ex earum genere, quae apocrypha nominantur, quod non sit contra catholicam fidem. sed huic loco minus co
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea liber quidam cuiusdam heretici.
siue marcioniste. siue cuiuslib& eoꝵ quo¬
rũ error opinatur. quod istũ mundũ
non ds̃ fecerit. nec ds̃ legis quȩ data est
ꝑ moysen & ꝓpħarũ ad eandẽ legem ꝑ¬
tinentiũ uerus sit d̾s sed pessimꝰ dȩmori.
cũ apud carthaginẽ multis confluentib
et attentissime audientib in platea mari-¬
tima legeret᷑. ꝑuenerunt ad eum fr̃s stu¬
diofissime xp̃iam: eumq mͥ redarguen¬
dũ sine ulla dilatione miserunt. multũ
rogantes. ut nec ego respondere differrẽ.
Refelli eum libris duob. quos ideo p̃no¬
taui contra aduersariũ legis & ꝓpħarũ.
quia codex ipse qui missus est. nomen ñ
habebat auctoris. Hoc opꝰ sic mncipit. Li¬
bro quem misistis fratres. Incipit lise

Expanded text:
nterea liber quidam cuiusdam heretici siue Marcionistae siue cuiuslibet eorum, quorum error opinatur, quod istum mundum non deus fecerit nec deus legis, quae data est per Moysen, et prophetarum ad eandem legem pertinentium uerus sit deus, sed pessimus daemon, cum apud Carthaginem multis confluentibus et attentissime audientibus in platea maritima legeretur, peruenerunt ad eum fratres studiosissime Christiani eumque mihi redarguendum sine ulla dilatione miserunt multum rogantes, ut nec ego respondere differrem. refelli eum libris duobus, quos ideo praenotaui: contra aduersarium legis et prophetarum, quia codex ipse, qui missus est, nomen non habebat auctoris. Hoc opus sic incipit: Libro, quem misistis, fratres dile
Abbreviated transcription (Latin):
betura filio. Nusquã hoc in scͥpturis
scĩs legunt. quãuis obedientem filiũ legan
secł̃m formã serui qua maior est pater nonce
formã dei in qua unũ funt ipse et pater
S egit᷑ itaq in scripturis scis: xI.
filius fubditus pat̾. Ibi est eñ forma deimn
qua et parentib hominib subditus erat si¬
cut eu̾głium loquit᷑: & descendit eũ ilis et
uenit narareth. et erat subditus illis. Non
autẽ alicubi sc̃a seriptura dicit. sp̾m saneti
subditum filio.
XUII.

Expanded text:
betur a Filio. Nusquam hoc in Scripturis sanctis legunt: quamvis obedientem Filium legamus secundum formam servi, qua major est Pater; non secundum formam Dei, in qua unum sunt ipse et Pater. 17. Legitur itaque in Scripturis sanctis Filius subditus Patri. Ibi est enim forma servi, in qua et parentibus hominibus subditus erat; sicut Evangelium loquitur: Et descendit cum illis, et venit Nazareth; et erat subditus illis . Non autem alicubi sancta Scriptura dicit Spiritum sanctum subditum Filio. 18betur a Filio. Nusquam hoc in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
tali ñ subuenit᷑ auxilio ⁊ anteꝗͣ baptizentur
expirant: in hoc inqͥt loco ñ me quasi auc¬
torẽ spondeo. s aliqͥd de exemplo conitio.
Habendã dicimꝰ de infantib huiꝰmodi ratio¬
nẽ. qͥ p̃destinati baptismo uitȩ p̃sentis ante¬
qũa renascant᷑ in xꝑo. p̃ueniunt᷑ occiduo.

Expanded text:
tali non subuenitur auxilio et antequam baptizentur tali non subuenitur auxilio et antequam baptizentur exspirant: in hoc, inquit, loco non me quasi auctorem spondeo, sed aliquid de exemplo conicio. habendam dicimus de infantibus istius modi rationem, qui praedestinati baptismo uitae praesentis, anteq
Abbreviated transcription (Latin):
ra eẽ iactent᷑: cũ sint aꝑtissima. Neq enim
dice debuit qͦd anima meruerit eẽ peccat᷑x
ꝑ carnẽ: cuiꝰ nec bonũ nec malũ meritũ repe¬
rire poterat ante carnẽ. S ad manifestiora
ueniamꝰ. Cũ enĩ magnis coartaret᷑ angustiis
qͦmͦ animȩ originalis peccati uinculo teneant᷑
obstrictȩ. si ñ ex illa trahunt originẽ q̃ pͥma
peccauit. s eas puras ab om̃i contagione & ꝓpa-¬
gatione peccati. peccatrici carni creator insuf
flat.: ne dicat᷑ illi. qͦd sic insufflando eas ds̃
efficit reas. primo de p̃scientia dĩ hanc opini-¬
onẽ munire tẽptauit. qͦd eis p̃parauerat re¬
dẽptionẽ: in cuiꝰ redẽptionis sacram̃to paruu-¬
li baptizant᷑. ut abluat᷑ originale peccatũ
qͦd de carne traxert̃. quasi facta sua ds̃
em̃det: qͦd eas insontes fecerat inqͥnari. Sed
postea ꝗͣ uentũ ẽ ut de illis loqueret᷑ quib

Expanded text:
r, cum sint apertissima. neque enim r, cum sint apertissima. neque enim dicere debuit, quod anima meruerit r carnem, cuius nec bonum nec malum meritum repperire poterit ante carnem. Sed ad manifestiora ueniamus. cum enim magnis coartaretur angustiis, quomodo animae originalis peccati uinculo teneantur obstrictae, si non ex illa trahunt originem, quae prima peccauit, sed eas puras ab omni contagione et propagatione peccflat; ne dicatur illi, quod sic insufflando eas Deus efficit reas: primo de praescientia Dei hanc opinionem munire temptauit, \'quod eis praeparauerit redemtionem\'. in cuius redemtionis sacramento paruuli baptizantur, ut abluatur originale peccatum, quod de carne traxerunt; quasi facta sua deus emendet, quod eas insontes fecerat inquinari. sed posteaquam uentum est, ut de illis loqueretur, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
si potest qͦd nullo mͦ potest: qͥa inuenire hic
qͥd uerũ dicat om̃ino ñ potest. Itẽ aliqͣnto
post ait. Anima itaq si peccatͥx ẽẽ meruit
quȩ peccatͥx ẽẽ ñ potuit. tam̃ neq in pecca-¬
to remansit: qͥa in xꝑo p̃figurata in peccato
esse non debuit. sicut eẽ non potuit. Rogo te
frat̃ putas ne ista saltẽ postea legisti ⁊ conside¬
rasti. ⁊ qͥd in recitatione laudaueris. uł unde
post recitationẽ gr̃as egeris cogitasti Quid ẽ
Non aut̃ fuisset nͥ eẽ potuisset. ut ante om̃e
malũ meritũ peccans. inde sibi meritũ faceret:
unde ad alia peccata deserente dño ꝑueniret.
An idõ dix̃ quȩ peccat᷑x ẽẽ ñ potuit. qͥa nͥ in
carnẽ ueniret. peccatx ẽẽ ñ posset.Qͥd gͦ meruit
ut mitt̾et᷑ ubi peccatͥx ẽẽ posset. qͦ nisi uenisset.
alibi peccatx ẽẽ ñ posset. Dicat quid meruit.
Si enĩ meruit ẽẽ peccatx. aliqͥd iã peccauerat:

Expanded text:
si potest, quod nullo modo potest, quia inuenire hic si potest, quod nullo modo potest, quia inuenire hic quid uerum dicat omnino non potest. Item aliquanto post ait: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit. rogo te, frater, putasne ista saltem postea legisti et considerasti et quid in recitante laudaueris uel unde post recitationem gratias egeris cogitasti? quid est, non autem fuisset, nisi esse potuisset, ut ante omne malum meritum peccans inde sibi meritum faceret, unde ad alia peccata deserente domino perueuiret? an ideo dixit: quae peccatrix esse non potuit, quia, nisi in carnem ueniret, peccatrix esse non posset ? quid ergo meruit, ut eo mitteretur, ubi peccatrix esse posset, quo nisi uenisset alibi peccatrix esse non posset? dicat, quid meruit. si enim meruit esse peccatrix, aliquid iam peccauerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ reparari ꝑ sacram̃tũ baptisinatis asseuerat.
cũ eã nolit ex illa originẽ trahere. ꝑ originẽ
ꝗͣ constat in paradiso aliqͣndo fuisse felicem:
Quomͦ gͥ alio loco animã se dic̃ constant̾ asse¬
rere ñ ex traduce neq ex nichilo neq ꝑsemet
ipsam. neq ante corpꝰ. Ecce isto loco uult ani¬
mas ante corpꝰ alicubi uiuere tã beate: ut ea¬
dẽ illis ꝑ baptismũ beatitudo reddat᷑. E tãꝗͣ
sui rursus oblitꝰ. adiungit ⁊ dicit: ut ꝑ eam
id ẽ ꝑ carnẽ incipiat renasci. ꝑ qũa meruerat
inqͥnari. Suꝑiꝰ meritũ significauerat bonum
ꝑditũ fuisse ꝑ carnẽ: nc̃ aut̃ significat malũ
meritũ. quo factũ ẽ ut ueniret uł mitteret᷑
in carnẽ. dicendo ꝑ qu̾a meruerat inqͥnari.
Si enĩ meret᷑ inquinari: ñ ẽ utiq meritũ
bonũ. Dicat qͥd peccauit anteꝗͣ ꝑ carnẽ inqͥ¬
naret᷑: ⁊ ꝑ carnẽ inqͥnari mereret᷑. Dicat

Expanded text:
quam reparari per sacramentum baptismatis asseuerat, quam reparari per sacramentum baptismatis asseuerat, cum eam nolit ex illa originem trahere per propaginem, quam constat in paradiso aliquando fuisse felicem. quomodo igitur alio loco \'animam se\' dicit \'constanter asserere non ex traduce neque ex nihilo neque per semet ipsam neque ante corpus\'? ecce isto loco uult animas ante corpus alicubi uiuere tam beate, ut eadem illis per baptismum beatitudo reddatur, et tamquam sui rursus oblitus adiungit et dicit: ut per eam, id est per carnem, incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. superius meritum significauerat bonum perditum fuisse per carnem, nunc autem significat malum meritum, quo factum est, ut ueniret uel mitteretur in carnem dicendo: per quam meruerat inquinari; si enim meretur inquinari, non est utique meritum bonum. dicat quid peccauit, antequam per carnem inquinaretur, ut per carnem inquinari mereretur; dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
ret statũ. ꝑ qũa ꝑdiderat meritũ: Aut
nũqͥd qͥa baptismo corpꝰ abluit̃. ñ transit ad
animã uel sꝑm qͦd credit᷑ conferri baptismum:
Merito gͦ ꝑ carnẽ priscã reparat habitudinem.
qũa uisa fuerat paulisꝑ amisisse ꝑ carnẽ: ut ꝑ
eã incipiat renasci. ꝑ qu̾a meruerat inqͥnari. Uide
Dixit animã ꝑ carnẽ reparare statũ. ꝑ qũa ꝑdi¬
derat meritũ. Habuit gͦ anima aliquẽ statum
⁊ aliqͦd meritũ bonũ ante carnẽ. qͦd uult eã re¬
parare ꝑ carnẽ: qͣndo caro lauachro regeñatio¬
nis abluit᷑. Uixerat itaq alicubi ante carnẽ in
statu ⁊ merito bono: quẽ statũ ⁊ qͦd meritũ per¬
didit cũ uenisset in carnẽ. Dixit eã ꝑ carnem.
reparare habitudinẽ priscã: qũa uisa fuerat
paulisꝑ amisisse ꝑ carnẽ. Habuit gͦ ante carnẽ
habitudinẽ antiqͣ: hoc ẽ enĩ priscã. O ista qua¬
lis ẽẽ potuit nͥ beata atq laudabilis habitudo.

Expanded text:
ret statum, per quam perdiderat meritum? aut ret statum, per quam perdiderat meritum? aut numquid quia baptismo corpus abluitur, non transit ad animam uel spiritum, quod creditur conferri per baptismum? merito ergo per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incdixit \'animam per carnem reparare statum, per quam perdiderat meritum\': habuit ergo anima aliquem statum et aliquod meritum bonum ante carnem, quod uult eam reparare per carnem, quando caro lauacro regenerationis abluitur; uixerat itaque alicubi ante carnem in statu et merito bono, quem statum et quod meritum perdidit, cum uenisset in cfuerat paulisper amisisse per carnem\': habuit ergo ante carnem habitudinem antiquam — hoc est enim \'priscam\' — et ista qualis esse potuit nisi beata atque laudabilis habitudo?
Abbreviated transcription (Latin):
re didicisses. me tͥ docendũ libentissime trade¬
rẽ.S aliud ẽ discere: aliud uideri sibi didicis¬
se. Si gͦ te didicisse arbitraris qͦd adhuc nescis.
ũ plane didicisti s temere credidisti qͦd ubent̃
audisti: ⁊ subrepsit tͥ falsiloqͥũ ꝑ suauiloquiũ.
Qͦs ñ idõ dico qͥa falsũ ẽẽ iã certus sũ animas
potiꝰ insufflari nouas. qũa de origine parentũ
trahi. hoc enĩ adhuc ab eis qͥ docere id possunt
existimo reqͥrendũ. s qͥa iste de hac re ita disse¬
ruit. ut ñ solũ eã quȩ adhuc discutienda ẽ non
solueret questionẽ uerũetiã talia diceret. quȩ
falsitatis ñ habeant dubitationẽ. Cũ enĩ uellet
ꝓbare dubia: ausus ẽ dic̃e sine dubio reꝓbanda.
An uͦ tu repbare dubitabis qͦd cũ de anima
loqueret᷑. ñ uis inqͥt animã ex carne peccati
contrahere ualitudinẽ ad qũa uicissim scifica¬
tionẽ uideas transire ꝑ carnẽ : ut ꝑ ipsam repa-¬

Expanded text:
re didicisses! me tibi docendum libentissime tradere didicisses! me tibi docendum libentissime traderem; sed aliud est discere, aliud uideri sibi didicisse. si ergo te didicisse arbitraris quod adhuc nescis, non plane didicisti, sed temere credidisti quod libenter audisti et subrepsit tibi falsiloquium per suauiloquium. quod non ideo dico, quia falsum esse iam certus sum animas potius insufflari nouas quam de origine parentum trahi — hoc enim adhuc ab eis qui docere id possunt existimo requirendum —, sed quia iste de hac re ita disseruit, ut non solum eam, quae adhuc discutienda est, non solueret quaestionem, uerum etiam talia diceret, quae falsitatis non habeant dubitationem; cum enim uellet probare dubia, ausus est dicere sine dubio reprobanda. An uero tu reprobare dubitabis, quod, cum de anima loqueretur: non uis, inquit, animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam uicissim sanctificationem uideas transire per carnem, ut per ipsam repa
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ agere debeo. Illi qͥppe insulandũ ẽ. ut
rationẽ redaat dictoꝵ suoꝵ: ne de oꝑe iuuenis.
uelle fatigare uideam̃ grauitatẽ senis. Quod
aut̃ similitudines morũ qͥ reꝑiunt᷑ in filis non
ex animȩ semine uenire disputat. consequens
ẽ qͥde ut hoc sentiant qͥcũq ppaginẽ animȩ¬
destruunt: s nec illi qͥ hanc astruunt ibi consti¬
tuant pondus assertionis suȩ. Uident enĩ &
filios parentũ dissimiles morib qͦd idõ fieri pu-¬
tant qͥa & ipse unꝰ homo plerũq suis morib
alios mores dissimiles habet. ñ utiq anima
alt̾a accepta. s uita in meliꝰ uł in deteriꝰ cõmu¬
tata. Ita dict̃ ñ ẽẽ impossibile. ut anima ñ ha¬
beat eos mores qͦs habet ille ex quo ꝓpagata ẽ:
qͣndo qͥdẽ ipsa una nc̃ alios alias alios habere
mores potest. Quare si te hoc credis ab isto di¬
dicisse qͦd anima ñ sit ex traduce: utinã id ue¬

Expanded text:
potius agere debeo; illi quippe insudandum est, ut potius agere debeo; illi quippe insudandum est, ut rationem reddat dictorum suorum, ne de opere iuuenis uelle fatigare uideamur grauitatem senis. quod autem similitudines morum, qui repperiuntur in filiis, non ex animae semine uenire disputat, consequens est quidem, ut hoc sentiant quicumque animdestruunt, sed nec illi qui hanc astruunt ibi constituunt pondus assertionis suae; uident enim et filios parentum dissimiles moribus, quod ideo fieri putant, quia et ipse unus homo plerumque suis moribus alios mores dissimiles habet non utique anima altera accepta, sed uita in melius uel in deterius commutata. ita dicunt non esse inpossibile, ut anima non habeat eos mores, quos habet illa ex qua propagata est, quando quidem ipsa una nunc alios, alias alios habere mores potest. quare si hoc te credis ab isto didicisse, quod anima non sit ex traduce, utinam id ue