comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ego inquit & patertuus dolentes quae rebamuste:
Mater haec loquitur non iudaei: & ipse euange¬
lista referens : &erant pater illius & mater admi¬
rantes super his quaedicebantur deeo: & hissimi¬
lia quae iam enumerabimus & inquibus parentes
uocantur: acneforte de exemplariorũ uari&ate
causeris. quatibi stultissime per sua sisti graecos
codices eẽ falsatos : Adio hannis euangelium uenio
in quo pla nissime scribitur: Inuenit phailippas
nathanael : & ait illi: quaem scripsit moses in
lege & proph&ae. inuenimus ihm̃ filiũ ioseph
anazar& h : Certe hoc in tuo codice continour:
Responde mihi quo modo ihs̃ filius sit ioseph:
pater fuit : quam uis sis hebes dicere non audebis :
An putabatur codem modo aestimentur & fratres.
& confragosis locis en auigauit otatio pandenda
sunt uela & inepilogos illius inruendum: inqui¬
bus sciolus sibi iusustertulianũ intestimoniũ

Expanded text:
Ego, inquit, et pater tuus, dolentes quaerebamus te . Ego, inquit, et pater tuus, dolentes quaerebamus te . Mater haec loquitur, non Judaei. Et ipse Evangelista referens: Et erant pater et mater illius admirantes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph a Nazareth . Certe 225 hoc in tuo codice continetur. Responde mihi, quomodo Jesus sit filius Joseph, pater fuit? Quamvis sis hebes, dicere non audebis? An putabatur? Eodem modo aestimentur et fratres,jam e cautibus et confragosis locis enavigavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne hicest fabrifilius : nonne mater eius dicitur
maria & fr̃seius iacobus & ioseph & simon &iudas
& sorores eius om̃s apud nos sunt: Omnes nisi
d&urba nondicitur: quisteoro ante hanc blas¬
phemiam nouerat: quis dipandusupputabat.
consecutus es quod uolebas: nobilis es factus ins¬
celere : Ego ipse qui contra te scribo. cum ea¬
dem tecum urbe consistam: albus ut aiunt
Ateruesis: nescio pra&er mitto uitia sermonis.
quibus omnis libertuus scat&: taceo ridiculum
exordium : o tempora omores: non quaer o
edoquentiam quam ipse non habens. infratre
carteriore quisisti : non inquam flagito linguae
nitorem animae quaero pi&atem : apud xp̃ianos
enim : soloecismus ẽ magnus & uitium : tur pe
quiduel narrare uel facere : ad calcem uenio: &
te cornuta interrogatione concludo: sic que te¬
cum agam : quas superius nichil egerim eodem
modo distos eẽ fr̃s dñi quo ioseph dictus est pater:

Expanded text:
Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jacobus, et Joses, et Simon, et Judas, et sorde turba, non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pater,
Abbreviated transcription (Latin):
rorem suam de patresuo uel dematresua. &
uiderit turpitudinemeius. & ipsa uiderit tur¬
pitudinem illius. obprobrium est. ex termi¬
nabuntur coramfiliis generis sui : turpitu¬
dinem sororis suae d&exit: peccatũ suum
recipient: Imperitissime hominũ: ista non
legeras. & toto scripturarum pelago derelicto.
ad iniuriam uirginis tuam rabiem contu¬
listi in exemplumeius quem fabule ferunt.
Cum uulgo ess& ignotus & nihilboni posset
facinoris ex cogitare quo nobilis fier& diane
incendisse templum: & nullo prodente sacrile¬
gium: ipse inmedium processisse: clamitans
sese incendium subiecisse : Sciscitantibus ephesi
principibibs quamobeausam hoc facere uolus¬
s& : Respon disse: utquia bene non poteram: male
omnibus innotesceremꝰ : & hoc quidem graeca
narr& historia.: Tuuere templum dominici cor¬
poris succendisti: Tucontaminasti sacrarium: ex
congeriem: denique cumiudaeis uoce socia tadicis

Expanded text:
rorem suam de patre suo, vel de matre sua, et rorem suam de patre suo, vel de matre sua, et viderit turpitudinem ejus, et ipsa viderit turpitudinem illius, opprobrium est: et exterminabuntur coram filiis generis sui. Turpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici corporis succendisti, tu contaminasti sanctuarium Spcongeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis:
Abbreviated transcription (Latin):
humani iuris & sp̃s uerum sic quimagis fr̃s
quam apostoli. quos docebat intrinsecus. quos
matres uocabat & fratres : Aut si omnes qua
homines fr̃s stultum fuit nunciari quasi
Cum generaliter om̃s homines hoc iures intftis
Restat igitur : ut uixta superiorem expositionẽ
fr̃s eos intellegas appellatos cognatione non af¬
fectu nongentis priuilegio non natura: quo¬
modo loth abrahae: quomodo iacob labae ap¬
pellatus ẽ frater: Quomodo & filiae salphaat
accipiunt derũ inter fr̃s suos. quomodo &¬
ipse abraham. sarram sororem suam habuit
uxorem : & enimait. uere soror mea est: depa¬
tre sed nondematre : Idest fratris est filia
non sororis: alioquin quale est ut abraham uir
iustus patrissui filiam coniugem sumpserit.
Cum in primis hominibus propter aurium
scenetitatem. idipsum scriptura non nomin&.
malens intellegi quam proferri. & ds̃ lege
postea sanciat &min&ur. Qui acceperit so¬

Expanded text:
humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos docebat intrinsecus, quos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nuntiari quasi cum generaliter omnes homines hoc jure sint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quomodo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suos, quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, non sororis. Alioqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui acceperit so
Abbreviated transcription (Latin):
mam diuisionis pastem reuestar. Idest & affectu
fratres dici: qui induo scinditur: inspiritale: & in
commune : in spiritale quaomnes xp̃iani fr̃s
uocantur : utibi. Eccequambonũ est & quam uicun¬
dum habitare fr̃s inunum : & saluator : narra¬
bohquit nomentuum fratribus meis.: & alibi
uade dic fratribusmeis: Porro in commune : qua
om̃s homines ex unopatre nati: pariger manitate
nostri uosestis: &apostolus ad corinthios.
Siquis frater nominatur fornicator. aut auarus.
aut idolis seruiens. aut maledicus aut ebriosus
aut rapax : cumeius modi neccibum sumere:
Q c&era his similia interrogo niunc iuxta quem
modo fr̃s dñi in euangelio intellegas appellari
iuxta naturam: Sed scriptura nondicit: nec
marig eos uocans filios. nec ioseph iuxta gen¬
tem  sed ab surdum est: ut pauci ex iudaeis uo¬
catisint fr̃s: cum om̃s qui ibierant. hac lege
iudaei fr̃s potuerint appellari: Iuxta affectũ

Expanded text:
mam divisionis partem revertar, id est, et affectu mam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, commune. In spirituale, quia omnes Christiani fratres vocantur, ut ibi: Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum . Et Salvator: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Et alibi: Vade, dic fratribus meis . Porro in commune, quia omnes homines ex uno Patre nati, pari germanitate nostri estis . Et Apostolus ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his similia. Interrogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum
Abbreviated transcription (Latin):
qua supra: frater sororis filius appallatur
Riterum ⁊ Dixitautem laban adiacob: qm̃ fra¬
ter meus es non seruies mihigratis dic mi hi
quaesit mercestua: ex pl&is itaq uiginti
annis. cum ignorantẽ socer o uxoribus filiis¬
que comitatus. reuerter&ur ad patriam:
Consequutus est eũ laban in monte galaad :¬
& cum idola quaerachel occultabat quaesita
non inueniss& in sarcinis: Respondit ia cob
& dixit ad laban : quaeculpameaẽ & quod delic¬
tum meum. quodper secutus es me. & quia scruta¬
tus es omnia uasamea: quid inuenisti de omnib¬
rebus tuiss ponehic inconspectu fratrumtuorum
& fratrum meorum: & redarguant inter duosnos.:
Responde quisint isti fr̃s ia cob & laban: qui tunc fue¬
rint in praesenti ÷ esau certe frat̃ iacob & absens
erat : & laban filius batuhel: fr̃s excepta rebecca¬
sorore non habuit: Innumerabilia sunt istius modi
libris insesta diuinis: sed nelongum facim: ad extre¬

Expanded text:
qua supra, frater, sororis filius appellatur. qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum: Dixit autem Laban ad Jacob: Quoniam frater meus es, non servies mihi gratis . Dic mihi, quae sit merces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrum tuorum et fratrum meorum: et redarguent inter nos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban filius Bathuel fratres, excepta sorore Rebecca, non habuit. 15. Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extre
Abbreviated transcription (Latin):
fratris sui. : Quot siat huc dubitas fratrem fratris
filium nuncupari accipe exemplum: Cum autẽ
audis ses abrã quia captiuus luctus est loth
fratersiuis numerauit uernaculos suos trecentos
decem & octo &cumcedem nocturni imp&us
descripsis s& adiecit & reduxit omne equitium
sodo morum : & lothfratrem suum reuocauit:
Sufficiebant haec adecc quaediximus adpro¬
banda: sedne in aliquo cauelleris & tequa si lu¬
bricus anguis euolutes : testimoniorum strin¬
gendus es uinculis : nequerulus sibiles: & tedicas
magis argumentationibus tortuosis quam
scripturarum ueritate superatum: Iacob isa ac
filius & rebecce. cumfratris insidias m&uens
mesopotamiam per rexiss& : accessit
& de uoluit lapidem deore putei: & ad aquauit
oues laban fratris matris suae : & osculatus
est iacob tachel: exclamans uocesua plorauit.
& indicauit racheł quia frat̃ est patris eius. &
quia filius rebeccȩ est. Ecce& hic eademlege

Expanded text:
fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege
Abbreviated transcription (Latin):
errantibis peruiam: neglegas exreuersione re¬
non ad propinquat tibi fratertuus. neque noue¬
riseum : Colligeeam intradomũtuã: &erunt tecũ
donec queratea fratertuus: & reddes ei
secundum carnem : qui sunt is rahelitae : Porro
cognatione fr̃s uocantur. qui sunt deunafamilia.
id est patria : quas latini paternitates inter prae¬
tantur : & cum exunaradice multa generis tur¬
badiffunditur : ut ingenesi. : Dixit autẽ abrabam
adloth non sittixa interme &te: & inter pasto¬
resmeos & inter pastorestuos: quia homines au¬
frattes nos sumus: ibique: &elegit sibi loth re¬
gionem ior danis : & eleuauit loth aboriente :¬
& discesserunt unus quisque a fratresuo
&certe loth non est frat̃ abrahe: sed filius fra¬
tris eius harram tharx quippe genuit abrã
& nachor & aram : & aram genuit lothi: &
rursum : abrãaautem erat annorũ septu¬
aginta quinq: cum exhir& decharra : & sũpsi
abrãher sarram uxorem suam: & loth filium

Expanded text:
errantibus per viam, negligas ea: Reversione reerrantibus per viam, negligas ea: Reversione renon appropinquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei secundum carnem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi. Dixit autem Abraham ad Lot: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. Ibique, et elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium
Abbreviated transcription (Latin):
in omnibus matrem illius appellass& & non
aliorum dicendo matrem: alterius uoliuss&
intelligi : uerum in hac parte contentiosũ
funem nontraho: alia fuerit maria cleop̾ae.
alia maria ia cobi. &ios&lis: Dum modo consta
non eandem mariam ia cobii & ios&is eẽ. quam
matrem dñi : Qunde ais fratres dñi dictisunt
qui non scoit fr̃s : Iamnunc doceberis : quattuor
modis inscripturis diuinis fr̃s dici: naturagente.
cognatione. affectu: natura ut esau &iacob:
duo decim patri archae : Andreas & p&rus: iaco¬
bus & iohannes : gente : quari om̃s iudaei fr̃s
interse uocantur : ut inde utero nomio
Si autem emeris fratremsuum qui est hebraus.
uel quae est hebraea: serui& tibi sex annis: & septi¬
mo anno dimittes eum liberum abste & in
eodem: constituendo constitues superte principem
que melegerit dñsds̃tuus: eum qui ex fratribustiuis
sit: Non enim poteris constituere superte homi¬

Expanded text:
in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente, qua omnes Judaei inter se fratres vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus, vel quae est Hebraea, serviet tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum abs te . Et in eodem: Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constituere super te homi
Abbreviated transcription (Latin):
disce scripturae consu&udinẽ: eundem hominẽ
diuersis nominibus appellari: Raguel socer
mosi : & iotho dicitur: degedeon non nullis
causis inmutati nominis ante praemissis.
subito iero baal legitur: oz ias rex iuda iucissim
uarias uocatur ⁊ mons thabor : itabirium dr̃¬
tur sum aermon: faenices cognominat sanior:
Ramorreus cognominauit eum sanir: eadem
caeli plaga tribus nominibus appellatur: nageb
theman darom : Hege hie zechiel p&rus. simon
dicitur &cephas : & iudas zelotes In alio euange¬
lio taddeus dicitur: multa quealia : quaeadexem
plum horum ipsesibi deomnibus scripturĩs lector
poterit congregare : Nuncillutest quod conamur
terae eius mariae quãtantea non credentes
postea crediderunt: lic& fieri potuerit: utuno
statim credente: aliidiu increduli fuerint.
& hanc eẽ matrem iacobi &ios&is: id est mariã
deopͥae uxorem alfei: hancdictam mariã iacobi

Expanded text:
disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Ezechiel. Petrus, et Simon dicitur, et Cephas. Judas zelotes, in alio Evangelio 220 Thaddaeus dicitur: multaque alia quae ad exemplum horum pertinent ipse sibi de omnibus Scripturis lector poterit congregare. 14. Nunc illud est quod conamur terae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi
Abbreviated transcription (Latin):
Apostolum uisẽẽ annon : sia postolus iũ non¬
estalfei filiuserit: & cred& iniħm:
& nonerit de illis fratribus dequibus scriptum est:
Neque enim fratres eius tunc credebant in eum.
fraterdñi : & quomodo tertius. ad distinctionẽ maio¬
ris appellabitur minor: Cum maior &minor non
inter tres. sed inter duos soleant praebere distan¬
tiam & fraterdñi a postolussit pauladicente
Deipde posttriennium ueni hyerosolymã uidere
parum & mansi apudillum diebus quindecim.
mihi p&cus &iacobus &iohannes qui uidebantur
ui rebedaei: lege actus apostolarum iam abherode
fuerat iter emptus : restat condusio ut maria ista
quaeia cobi minoris scribitur mater: fuerit uxor
alfei & soror mariae matrisdñi quam mariam
cleopãe iohannłs euangelista cognominat. apatre
siue agentilitate familiae. uitquacumque alia
causa ei nomen inponens: si autem indetibi
alia atq alia uid&ur. quod alibi dicatur nteria

Expanded text:
Apostolum vis esse, an non? Si Apostolus est, AApostolum vis esse, an non? Si Apostolus est, Alphaei filius erit; et credet in Jesum; et non erit de illis fratribus, de quibus, scriptum est: Neque enim tunc fratres ejus credebant in eum. frater Domini putandus, et quomodo tertius ad distinctionem majoris appellabitur minor, cum major et minor, non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam; et frater Domini Apostolus sit, Paulo dicente: Deinde post triennium veni Jerusalem videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim. mihi, Petrus et Jacobus et Joannes, qui videbantur  Zebedaei, lege Actus Apostolorum. Jam ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobi minoris scribitur mater, fuerit uxor Alphaei, et soror Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes Evangelista cognominat, sive a patre, sive gentilitate familiae aut quacumque alia causa ei nomen imponens. Si  Al. Sin autem inde tibi alia atque alia videtur, quod alibi dicatur: Maria
Abbreviated transcription (Latin):
caecus & in properium. exitium mens uesana dicis
ad crucem dñi matrem eius fuisse praesentẽ: dicis
io hanni discipulo obuiduitatem & solitudinem
commendatam : quasi iuxtate non haber& quat¬
tuor filios : & innumeras filias: quarũ consor¬
tio fruer&ur :: Viduam quoque nominas quod
scriptura non loquitur ⁊ & cum omnia euange¬
listarum exempla proponas. solius tibi io¬
hannis uerba nonconplacent: Dicis transitoriae
ad crucem dñi eam fuisse praesentem: ne consul¬
to pra&erisse uideris : & tamen quaecum illa
mulieres fuerint siles. Ignoscerem. nescienti:
nisiuderem consulto r&icentem. Audi itaque :
iohannis euan gelista quid dicat. Stabantautẽ
tuxta crucem ihũ mater eius : & soror matriseuis
maria deopae: & maria magdalenae : Mulli
dubiumest: duos fuisse apłos iacobi uocabulo
nuncupatos ia cobum ⁊ ebedaei: &ia cobũ alfei¬
Istum nescio quem mariae filium nectamen
matris dñi scriptura commemorat. ani. d¬

Expanded text:
caecus, et in proprium exitium mens vesana! Dicis caecus, et in proprium exitium mens vesana! Dicis ad crucem Domini matrem ejus fuisse praesentem, dicis Joanni discipulo ob viduitatem et solitudinem commendatam: quasi juxta te non haberet quatuor filios, et innumeras filias, quarum consortio frueretur? Viduam quoque nominas, quod Scriptura non loquitur. Et cum omnia Evangelistarum exempla proponas, solius tibi Joannis verba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticentem. Audi, itaque, Joannes quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalene . Nulli dubium est, 219 duos fuisse Apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum Zebedaei, et Jacobum AlpIstum, nescio quem minorem Jacobum, quem Mariae filium, nec tamen matris Domini Scriptura commemorat,
Abbreviated transcription (Latin):
ta: & sententiam suam nontestimoniis scripturarũ:
sed lubrica disputatione. conuulsam. Ecce inquii
ia cobus & ioseph filii mariae: Idem quos uida ei
appellauerunt fr̃s.: eccemaria ia cobi minoris .¬
& iosetis mater: minoris autem iacobi: ad distinc¬
tianẽ maioris. quierat filius ⁊ ebedei sicut & in
alio loco marcus ponit.: maria autem magda¬
lene & maria ia cobi &ios&is. uiderunt ubi
poner&ur : & trans acto sabbato emerunt a romata:
&uenesuarunt admonumentum &utiqueanti
quã um ae miserum erit & impium hoc senti
rede  maria ut cumaliae feminae curam
sepulturae ihũ habuerint matremeius dicamus
absentem. aut alteram eẽ mariam nescio quam
confingamus. Praesertim cum euangeliũ iobanni
dñs decruceiam uiduam ut matreni io hanni com¬
mendat autnumquid & euangelistae falluntur
& fallunt. uteorum marim matrem dicerent.
quod iudaei fratres ihũ ẽẽ dixerunt. & furor

Expanded text:
ta, et sententiam suam, non testimoniis Scripturarum, ta, et sententiam suam, non testimoniis Scripturarum, sed lubrica disputatione convulsam. « Ecce, inquit, Jacobus et Joseph filii Mariae, iidem quos Judaei fratres appellaverunt. Ecce Maria Jacobi minoris et Josetis mater. Minoris autem Jacobi, ad distinctionem majoris, 218 qui erat filius Zebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdalene, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato, emerunt aromata, et venerunt ad monumentum. Et utique ait: Quam miserum erit et impium de Maria hoc sentire, ut cum aliae feminae curam sepulturae Jesu habuerint, matrem ejus dicamus absentem: aut alteram esse Mariam, nescio quam, confingamus: praesertim cum Evangelium Joannis de cruce Dominus jam viduam, ut matrem Joanni commendabat. Aut numquid Evangelistae et falluntur et fallunt, ut eorum Mariam matrem dicerent, quos Judaei fratres Jesu esse dixerunt? » 13. O furor
Abbreviated transcription (Latin):
tribus ipsius. : Nec non & paulus apłs in ean
dem historiae ueritatem pariuoce concor¬
dat: Ascendi autem secundum reuelatio
non habemus potestatẽ manducandi & b bendi
Num quid non habemus poteflatem uxores cir
mitter& qui&iam nomina fratrũ illius edide¬
deceptos. quo in patre aestimando sunt hapsi
argute priecauit & ait. Haec eadem uocabula
a beuangelistis in loco alio nominari: &eosdem
eẽ fratres dñi filios mariae. ⁊ mattheus loquitur:
Erantautem ibihaud dubium quinante crucẽ dñi¬
&iam mulieres multae a longe expectantes.
quaes ecutae fuerant ihm aga lilea ministrantes
illi : Interquas erant maria magdalene & maria
marcus : Erant autem & mulieres delonge aspici¬
entes : Interquas erat maria magdalenȩ & maria
ia cobi minoris &ios&is mater : & salome : ibique
postmodum: & aliae multae ascenderant cum eo
in hierusalem. Nec non & lucas. erant autẽ maria
.s. &clamit&ean quaeprose faciant a nobis ẽe subttrac¬

Expanded text:
tritridem historiae veritate pari voce concordat: Ascendi autem secundum revelationnon habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habemus potestatem uxores circmitteret, qui etiam nomina fratrum illius edidedeceptos, quo « in patre aestimando sunt lapsi, argute praecavit, et ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in alio loco nominari, et eosdem esse fratres Domini, filios Mariae. » Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae secutae fuerant Jesum a Galilaea, ministrantes illi. Inter quas erant Maria Magdalene, et MariMarcus: Erant autem et mulieres a longe aspicientes, inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome : ibique post modicum: Et aliae multae quae ascenderant cum eo in Jerusalem. Necnon et Lucas: Erant autem Maria t clamitet, ea quae pro se faciant, a nobis esse subtrac
Abbreviated transcription (Latin):
bimus : & unigenitos primo genitos appellari:
mo genito uoluerit ostendere. fratres dñi in
euangeliis nominari ut ibi: eccemater eius
& fratres eius stabant foris quaerentes loqui
cumeo : & alibi  posthaec ascendit caphar naum
ergo adeum fr̃s ipsius transi hinc. & uade
iniudaeã : ut & discipulitui uideant opera qu&e
facis : Nemoenim aliquid in occulto faciens.
quaerit ipse inpalam esse si haec facis: mani
festa teipsum huic mundo.: Iohanne de fuper
inferente: Neque enum fratres eius tunc
credebant in eum :Item marcus atque mat¬
thes & docebateos insynagogaeorum in patria
sua itaut stuperent & dicerꝰ nt unde hiuc¬
haec omnis sapientia &uirtutes. non ne hic est
fabri filius : nonne mater eius dicitur maria.
& fr̃s etus iacobus & ioseph & simon & uidas.
& sorores eius om̃s apud nes sunt. Lucasqq̃
Inactibus a postolorum: ita refert ⁊ hi om̃s
erant stantes unianim es oratione cum mu¬
lieribus & maria quaefuit mater ihũ: & fra¬

Expanded text:
bimus, et unigenitos primogenitos appellari. bimus, et unigenitos primogenitos appellari. mogenito voluerit ostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: Ecce mater ejus et fratres ejus stabant foris, quaerentes loqui cum eo . Et alibi: Post haec descendit Capharnaum, autem ad eum fratres eius transi hinc et vade in Iudaeam ut et discipuli tui videant opera tua quae facis nemo quippe in occulto quid facit et quaerit ipse in palfesta teipsum mundo . Joanne desuper inferente: Neque enim fratres ejus tunc credebant in eum . Item Marcus et Matthaeus: Et docebat eos in synagoga eorum in patria sua, ita ut stuperent, et dicerent: Unde huic omnis haec sapientia et virtutes? Nonne hic est fabri filius? nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jacobus et Joseph, et Simon et Judas, et sorores ejus omnes apud nos sunt ? Lucas quoque in Actibus Apostolorum ita refert: Hi omnes erant adseruientes unanimes orationi cum mulieribus et Maria quae fuit mater Iesu et fra
Abbreviated transcription (Latin):
Si haeclex tantum ad primo genitos ꝑtin&.
primagenitum autem sequentes faciunt:
Nondebuit legen primo geniti teneri:
qui desequentibꝰ ignorabat .⁊ sed ten&ur lege
primo geniti. & iamille: quem fr̃s c&leri non
sequuntur: colligitur primo genitũ eum
uocari quiuuluam aperiat: & ante quã nul¬
lussit non eum quem frater post genitus sub¬
sequatur moses scripsit in exodo factũ est
autem circa mediã noctẽ & dñs ꝑcussit omne
primo genitum interra aegypti: a primogeni¬
to pharaonis qui sedebat superthronũ &usq
ad primo genitd̃s captiuae quae est ad lacum
&omne primogenitũ pecoris responde mihi:
quitune ab exterminatore fuerint interempti:
habent: ergo ab internitione un igeniti libe¬
ratisunt: si autem &unigeniti caesisunt.
contrasententiam factum est: ut interprimo¬
genitos & unigeniti morerentur: aut uni¬
genitos liberaliis apoena &ri diculus eris.
aut si confiteberis interfectos  gratis optine¬

Expanded text:
Si haec lex tantum ad primogenitos pertinet, Si haec lex tantum ad primogenitos pertinet, primogenitum autem sequentes faciunt, non debuit lege primogeniti teneri, qui de sequentibus ignorabat. Sed quia tenetur lege primogeniti, etiam ille quem 216 fratres caeteri non sequuntur: colligitur eum primogenitum vocari, qui vulvam aperiat et ante quem nullus sit, non eum quem frater post genitus subsequatur. Moyses scribit in Exodo: Factum est autem circa mediam noctem et, Dominus percussit omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito Pharaonis, qui sedebat super thronum ejus, usque ad primogenitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Responde mihi, Qui tunc ab exterminatore fuerant interempti, habent, ergo ab internecione unigeniti liberati sunt. Si autem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtine
Abbreviated transcription (Latin):
modĩ ut omnẽ masculinum quodaperit uuluã
sidemundis animalibus sit: dõ uoueã : side
inmundis redimam: dans pra&dium sacerdoti
possumrespondere & dicerȩ : Quidme inunius
mensis stringis articulo & quidprimo genitũ uocas
quem ani fr̃s sequęntur ignoro. Expecta
donec nascatur secundus mhil debeo sacerdoti
nisi & ille fuerit procreatus: perquemis quiante
natus est. Incipit eẽ primo genitus. Nonnemihi
ipsi apices loquentur. & meꝰ stultitiae redarguent:
Eum dictũ ẽẽ primo genitũ qui aperiat uuluam
non quihabeat & fr̃s Denique interrogo de
iohanne quem constat ẽẽ unigenitũ : anapti¬
mogenitus fuerit : utrum nam &ipse secundũ
legem prototo. legi fuerit obnoxius.: ambi¬
ginon potest. Certe de saluatore scriptura sic lo¬
quitui:: Cum ex pl&iessent dies purgationis
eorum secundum legem mosi : duxerunt eum
hostias secundum quod dictum ẽ in lege dñi :
parturturũ & duos pullos columbarum.

Expanded text:
mo Dei, ut omne quod aperit vulvam, mo Dei, ut omne quod aperit vulvam, si de mundis animalibus sit, Deo voveam; si de immundis, redimam: dans pretium sacerdoti. Possum respondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis articulo? Quid primogenitum vocas, quem an fratres sequantur, ignoro? Exspecta donec nascatur secundus. Nihil debeo sacerdoti, nisi et ille fuerit procreatus, per quem is qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mihi ipsi apices loquentur, et me stultitiae redarguent, eum esse dictum primogenitum, qui aperiat vulvam, non qui habeat et fratres? Denique interrogo de Joanne, quem constat esse unigenitum, an et primogenitus fuerit? Utrumne et ipse secundum Legem, pro toto ei legi fuerit obnoxius? Ambigi non potest. Certe de Salvatore Scriptura sic loquitur: Cum expleti essent dies purgationis eorum, secundum Legem Moysi, duxerunt eum hostias secundum quod dictum est in Lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum .
Abbreviated transcription (Latin):
& fratres: sicut unigenitus ille uoc&ur : qui paren¬
tibus solus sit filius. nos autem ita definimus
Omnis unigenitus & primogenitus: no n omnis
primo genitus : & uni genitus: primo genitus ẽ:
non post quem & alii sedante quem nullus:
ab omini carne quae offerunt᷑ dño ab horine
usque ad petus tibierunt ⁊T antum modo pradus
redimerent primogenita hominũ & prxmo¬
gentia pecorũ in mundorũ: definuut serinodĩ
Quidsit primo genitum: omne inquid quod ap¬
perit uuluam : Alioquin sinonestpiimo &e tanosi
nisi istantum quem sequuntur & fratres. tamdiu
sacerdotibus primogenita non debentur : quani¬
du & alia fuerint procreata me forte partu posteai
non sequente: unigenitus sit : & non primo genitus
Redemptio inquitꝰ eiuserit abuno mense. aestima¬
obolisunt : tantum mado primo genita uitulo¬
rum & primogenita ouium. & primo genita
caprarum : non redimes : scã sunt : : Cogitme ser¬

Expanded text:
et fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui parenet fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui parentibus solus sit filius. 10. Hieronymus. --Nos autem ita definimus: Omnis unigenitus est primogenitus: non omnis primogenitus est unigenitus. Primogenitus est, non tantum post quem et alii: sed ante quem nullus. ab omni carne quae offertur Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt: tantummodo pretiis redimant primogenita hominum, et primogenita pecorum immundorum . Definivit sermo Dei, quid sit primogenitum, Omne, inquit, quod aperit vulvam. Alioqui si non est primogenitus, nisi is tantum, quem sequuntur fratres, tamdiu sacerdotibus primogenita non debentur quamdiu et alia fuerint procreata; ne forte partu postea non sequente, unigenitus sit, et non primogenitus. Redemptio, inquit, ejus erit ab uno mense, aestimaoboli sunt. Tantummodo primogenita vitulorum, et primogenita ovium, et primogenita caprarum non redimes, quia sancta sunt . Cogit me ser
Abbreviated transcription (Latin):
tre saluatoris &uiro iusto: sit aestimandum nulla
ibi obst&rix nulla mulier cularum sedulitas in¬
tercessit: : Ipsa pannis inuoluit infantem: ipsa &
mater s& obstetrix: &conlocauit eum Inquit in
praesepio quia nonerat locus indiuersorio ⁊
Quae sententia & a pocryforum deliramenta con¬
uincit: Dum maria ipsa pannis inuoluit in fanten
& heluidii expleri non patitur uoluntatẽ: dum in
diuersorio locus non fuit nuptiarum. uerũ quia
iam satis abundeque respondimus: Adid quo dpro¬
posuerat. Ante quã conuenirent & non cognouit
eam donec peperit filium. Adtertiam uenien¬
enim alios quoque filios mariam procreasse
exeo quod scriptum est Ascendit autem ioseph
inciuitatẽ dauid: ut profiter &ur cum maria
uxoraesua praegnate : factum est autẽ cumibi
ess& in pl&i sunt dies ut parer&: & peperit
filium suum prigenitum: Nititur ad probare
primogenitum non pos sediciinisieũ quibabeat

Expanded text:
tre Salvatoris et viro justo sit aestimandum. Nulla tre Salvatoris et viro justo sit aestimandum. Nulla ibi obstetrix: nulla muliercularum sedulitas intercessit. Ipsa pannis involvit infantem, ipsa et mater et obstetrix fuit. Et collocavit eum, inquit, in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio . Quae sententia et apocryphorum deliramenta convincit, dum Maria ipsa pannis involvit infantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem, dum in diversorio locus non fuit nuptiarum. 9. Helvidius. --Verum quia jam satis abundeque respondimus ad id quod proposuerat, Antequam convenirent, et Non cognovit eam, donec peperit filium, ad tertiam venienenim alios quoque filios Mariam procreasse; et ex eo quod scriptum est: Ascendit autem Joseph in civitatem David, ut profiteretur cum Maria uxore sua praegnante. Factum est autem cum ibi essent, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum : nititur approbare primogenitum non posse dici, nisi eum qui habeat
Abbreviated transcription (Latin):
erunt mattheo uerba : quibus id quod uolebat¬
uit: cuius cognitionem ad partum usque distulerit᷑
superaberis⁊ nolo mihi aliquid inter partũ & coi¬
tum tempus interseras. nolo dicas: mulier quae¬
cumque concoeperit & peperit masculum : In mun¬
daerit septem diebus secundum dies secessionis
&purgationis suae in mundaerit : & octauo die
circum cid& carnem prae putiieius: & triginta
tribus diebus sedebit insanguine puro. &om¬
ne scm non tang&. & reliqua statim eam inuadat
io seph. statim audiat perhieremiam: equi insa¬
nientes infeminas. facti sunt mihi :unusquisq
aduxorem proximisui hinniebat. : Alioquin
quomodo stare poterit. non cognouiteã donec
peperit filium. Sipurgationis tempus expectat
siquad raginta rursumꝰ diebus tanto tempore
dilata libido differtur: palluatur cruore puerpe
las samteneat uxorem sic incipiant nuptiae:
ne euangelista mentitus sit. sed ab sit: ut hoc de ma¬

Expanded text:
erunt Matthaeo verba quibus id quod intellierunt Matthaeo verba quibus id quod intellivit, cujus cognitionem ad partum usque distulerat. superaberis. Nolo mihi aliquod inter partum et coitum tempus interseras. 214 Nolo dicas: Mulier quaecumque concepit et peperit masculum, immunda erit septem diebus, secundum dies secessionis et purgationis suae immundata erit: et octavo die circumcidet carnem praeputii ejus, et triginta tribus diebus sedebit in sanguine puro, et omne sanctum non tanget, et reliqua . Statim eam invadat Joseph: statim audiat per Jeremiam: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi, unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Alioqui quomodo stare poterit, Non cognovit eam, donec peperit filium: si post purgationis tempus exspectat: si quadraginta rursum diebus tanto tempore dilata libido differtur? Polluatur cruore puerperlassam teneat uxorem. Sic incipiant nuptiae, ne Evangelista mentitus sit. Sed absit, ut hoc de ma
Abbreviated transcription (Latin):
proph&issam magos stellam herodem ange¬
los uiderat quinquam miraculam tanta cogno¬
uerat dĩ templum sp̃s sc̃ĩ  sedem dñi suimatrẽ
audebat attingere: & certe maria conserua¬
bat omnia haec uerba conferens incorde suo :
inquit lucas pater illius & mater admirantes
super his quaedicebantur deeo ⁊ In e& tum itta
in prudentia haec ingraecis codicibus falsata
contendas : quae non solum om̃s paene graeciae
tractatores in suis uoluminibus reliquerunt
sed non nulli quoque elatinis: itaut ingraecis
hab&ur ad sumpferint: Nec neces seest nuc
de exemplariorum uari&ate tractare
umomne &u&eris & nouae scripturae instru¬
mentum in latinum sermonẽ ex inde traclan¬
dumsit : & multo purior mane᷑te credenda
nugaesunt : & argumentatio super flua. & dis¬
ceptatio magis curiosa quam uera: Numquit
non potuit scriptura dicere. &accepit uxo¬
rem suam & non fuit amplius ausus continge¬
reeam sicutid& hamar dixit & uida Autde fu¬

Expanded text:
prophetissam, Magos, stellam, Herodem, Angeprophetissam, Magos, stellam, Herodem, Angelos viderat; qui, inquam, miracula tanta cognoverat, Dei templum, Spiritus sancti sedem, Domini sui matrem audebat attingere? Et certe Maria conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo . inquit Lucas, pater illius, et mater admirantes super his, quae dicebantur de eo. Licet tu mira impudentia haec in Graecis codicibus falsata contendas, quae non solum omnes pene Graeciae Tractatores in suis voluminibus reliquerunt; sed nonnulli quoque e Latinis, ita ut in Graecis habetur, assumpserint. Nec necesse est nunc de exemplariorum varietate tractare, cum omne et veteris et novae Scripturae instrumentum in Latinum sermonem exinde translatum sit, et multo purior manare credenda nugae sunt. et argumentationes superfluae, et disputatio magis curiosa, quam vera. Numquid non potuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit et Juda? Aut defu
Abbreviated transcription (Latin):
filidauid netimeas accipere mariã uxorẽtuam
Prohibitum ei fuerat ne relinquer& n eadulterã
aestimar& uxorem num quid & a congres su
coniuigis fuerat separatus. Cum utique: nese¬
perar&ur magis fuis s& ad monitus & aude¬
boct inquiuÑ uir iustus. dĩ inutero audiens
filum deu xoris coitu cogitare: Pulchrece :
quiergo somnium tantum credidit uxorem
non auder& aettingere: Is postquam pastorũ
uoce cognouercet. Angelum dñi uenisse decaelis
& dixissea deos. Nolite timere ecce euangelizo
uobis gaudium magnum quoderit omnipopulo.
quia natus estuobis hodie saluator quiest xp̃s dñs
inciuitatedauid. &cumeo laudes militiae con¬
cinuissecaedestis. Gloria in excelsis dõ & superter¬
ram pax in hominibus bonae uoluntatis.
Quisimeonem iustum inter amplexus paruuli
uiderat praedicantem. Nunc dimittis seruũ
tuum dñe secundum uerbumtuũ inpace quia
uiderunt oculimet salu tarduum: Qui annam

Expanded text:
fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum ei fuerat, ne relinqueret, ne adulteram existimaret uxorem. Numquid et a congressu conjugis separatus fuerat, cum utique ne separaretur magis fuisset admonitus? Et audebat, inquit, vir justus, Dei in utero audiens filium, de uxoris coitu cogitare? Pulchre. Qui ergo somnio tantum credidit, ut uxorem non 213 auderet attingere: is postquam pastorum voce cognoverat, Angelum Domini venisse de coelis, et dixisse ad eos: Nolite timere; ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie Salin civitate David ; et cum eo laudes militiae concinuisse coelestis: Gloria in excelsis Deo, et super terram pax hominibus bonae voluntatis: qui Simeonem justum inter amplexus parvuli viderat praedicantem, Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace: quia viderunt oculi mei salutare tuum : qui Annam
Abbreviated transcription (Latin):
quac subterebintho condita fuerant repesta :
aut mositumulum inuestigatum quia ob¬
nixat adserit postdonec &usque eẽ incipere
quodtam diu non fuit quamdiu usque comple¬
r&ur &donecꝰ quinporius anim aduertat scrip¬
turae scãe i dioma & nobiscum in quo haesita¬
bat intellegat ea de quibus posse ambigi si
non fussent scripta signari : Caera uero
nr̃ae intellegentiae derelinqui: sienim ad¬
huc recenti tempore uiuentibus hisquiui¬
derant mosen sepulchrum eius potuĩ ignorari
multo magis totscłis pra&er euntibus: ĩuxta
quod & illut intellegitur de ioseph euange¬
listam id indicasse : de quo scandalum poterat
moueri: Noneam cognitam ẽẽ auirosuo
usque ad partum : ut multo magis imellege¬
remus cognitam non fuisse post partum.
aqua seabstinuit. cum ad huc dłuisione peterat
fluctuare: ad summam illid requiro : quare
seabstenuerit ioseph usque ad partus diem
Respondebit utique : quia angelum audierit

Expanded text:
quae sub terebintho condita fuerant, reperta, quae sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et usque, esse incipere, quod tamdiu non fuit quamdiu usque compleretur et donec. Quin potius animadvertat Scripturae sanctae idioma, et nobiscum, in quo haesitabat, intelligat ea, de quibus posset ambigi, si non fuissent scripta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetereuntibus. Juxta quod et illud intelligitur de Joseph, Evangelistam id indicasse, de quo scandalum poterat moveri, non eam cognitam esse a vito suo usque ad partum, ut multo magis intelligeremus cognitam non fuisse post partum, a qua tunc se abstinuit, cum adhuc de visione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit Joseph usque ad partus diem. Respondebit utique, quia Angelum audierit
Abbreviated transcription (Latin):
caelareꝰ uerum adhuc pauca subiciam: ut his
similia ipsesibi lector inueniat ⁊ hoquitur in
genesi sermo diuinus. &tradiderunt ia cob
deos alienos quierant inmanibuseorum: & in¬
aures quae erant in auriculis eorũ: & abscondit
ea iacob subterebinthum quae est insicimis:
& perdidit eas usque in hodiernum diem: Item
infine deutero nomii & de functus est moses
seruus dñi interra moab peruerbum dnĩ & se¬
pelierunt eũ Ing& prope domum phogor: & ne¬
moscit sepulchrumeius usque indiem istum:
erte hodiernus dies illius temporis aestiman¬
dus est : quo& historia ipsa contextaest siue
mosen dicere uolueris auctorem pentate uchi
siue ezram eiusdem instauratorẽ operis:
non recuso: Nox hoc quaeritur : ut id quod dictũ
est usque in diemistum adillam referatur
adatemi quo lib ri editisunt siue conscripti.
Doceatigitur postillam diem. tot uim annoꝵ
us queadnos uoluminibus exactis dutidolat

Expanded text:
celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus eorum, et inaures quae erant in auriculis eorum. Et abscondit ea Jacob subter terebinthum, quae est in Sichimis, et perdidit ea usque in hodiernum diem . 212 Item in fine Deuteronomii: Et defunctus est Moyses servus Domini in terra Moab per verbum Domini, et sepelierunt eum in Geth, prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc quaeritur, an id quod dictum est, usque in diem istum, ad illam referatur aetatem, qua libri editi sive conscripti sunt. Doceat igitur post illam diem tot jam annorum usque ad nos voluminibus exactis, aut idola,
Abbreviated transcription (Latin):
postconsummationẽ sđi adiscipulis dñs absgea
corinthus scribens : primitiae ait xp̃s deinde
destruxerit omnem principatum &omnem
pates tatem & uirtutem : o port& enim illum
regnare: donec ponat omnes inimicos subpe¬
dibus eius: omnia enim subiecit subpedibuseius.:¬
Esto de homine dictum sit: non negamus: deeo
qui passusest crucem: qui postea sedere iub&ur
adextris : quid sibi uult hoc quodait. O por
teillum regnare donec ponatomnes inimicos
subpedibuseius Numquid tam diu regna¬
dibus eius & postquam illi subpedibus fuerint
regnare desist&: cumutique tumc magis
regnare incipiat cuminimici coeperint᷑ esse
subpedibus eius. Dauid quoque in quarto gra¬
duum psalmo: Si cut oculi ait ancillae in ma¬
proph&a oculos habebit addnm. quam diu
misericordiã imp&r&. post imp&ratam mise¬
ricordiam oculos torquebit ad terras. qui in alio
loco dicit. Oculimei defecerunt Insalutar &uũ.
lacessientis procacitatem testimoniorũ nube

Expanded text:
post consummationem saeculi a discipulis suis post consummationem saeculi a discipulis suis Corinthiis scribens, Primitiae, ait, Christus: deindedestruxepotestatem et virtutem. 579 Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus. . Esto, de homine dictum sit, non negamus de eo qui passus est crucem, qui postea sedere jubetur a dextris. Quid sibi vult hoc quod ait, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus? Numquid tamdiu regnadibus ejus; et postquam illi sub pedibus fuerint, regnare desistet: cum utique tunc magis regnare incipiet, cum inimici coeperint esse sub pedibus? David quoque in quarto graduum psalmo: Sicut oculi ancillae in maPropheta oculos habebit ad Dominum, quamdiu misericordiam impetret, et post impetratam misericordiam, oculos torquebit in terram? Qui in alio loco dicit: Oculi mei defecerunt in salutare tuum, lacessentis procacitatem, testimoniorum nube