comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e contͣ nos fubire uidiciũ: recognos.¬
cendo accusemus nos met ipsos quales
fuimus. penitendo torqueamꝰ. ñ cessemꝰ
dum licet uidicare quod fecimꝰ. Audi¬
amꝰ caute quod dicit᷑. Heq enim ultra
m hominis potestate ẽ: ut ueniat ad
dm̃ unudiciũ Reproboꝵ namq ee
que egerint retractare Om̾e eniꝰ quod
faciunt. ceca mente ꝑtranseunt: Fas.¬
tumq suũ nͥ cũ puniti fuerint non
agnoscunt: E contra electoꝵ ẽ. actus fu.¬
s cocidie ab ipso cogitationis fonte dis¬
astere. et om̃e quod turbidũ pro fluit
ab in timis exficcare Sicut enim nõ
sentimuis quomͦ crescunt membra. pro-¬
scit corpus. mutatur species. nigredo
capilloꝵ albescit incanis. Hec omĩa qͥppe
qobis nescientibus agunt᷑ innobis: ita
mens nr̃a ꝑmomenta iniuendi ipso cu.¬
rarum usi asemet ipsa ꝑmutat᷑. et
non agnoscimus. nifi uigilanti custo¬
dia adint̾iora nr̃a residentes. prouectꝰ

Expanded text:
nostrae contra nos subire judicium, recognosnostrae contra nos subire judicium, recognoscendo accusemus nosmetipsos, et quales fuimus poenitendo torqueamus; non cessemus dum licet judicare quod fecimus, audiamus caute quod dicitur: Neque enim ultra in hominis potestate est, ut veniat ad Deum in judicium. Reproborum namque esse quae egerint, retractare. Omne enim quod faciunt caeca mente pertranseunt, factumque suum, nisi cum puniti fuerint, non agnoscunt. At contra electorum est actus suos quotidie ab ipso cogitationis fonte discutere, et omne, quod turbidum profluit, ab intimis exsiccare. Sicut enim non sentimus quomodo crescunt membra, proficit corpus, mutatur species, nigredo capillorum albescit in canis; omnia haec nobis nescientibus aguntur in nobis, ita mens nostra per momenta vivendi ipso curarum usu, a semetipsa permutatur, et non agnoscimus, nisi vigilanti custodia ad interiora nostra residentes, profectus
Abbreviated transcription (Latin):
consciencia accusat. ratio iudicat. ti¬
mor ligat. dolor excruciat: Quod uiq
cium eo certius punit: quo int̾ius seur
quia uidelicet ab ext̾ioribus non acr¬
dit Unus quisq enim cum causã huus
examinis contra se ad gredi ceꝑit: ⁊Ipse
ẽ auctor qui exhibet. ipse reus qui exhi¬
betur: Odit se qualẽ fuisse se meminu
et ipse qui ẽ ꝑsemet ipsũ insequit᷑ ilĩ
qui fuit: Atq ab ipso homine aduersus
semetipsum fit quedã rixa in animo.
parturiens pacẽ cũ deo. Hanc cordis
rixam dominus requirebat. cũ dicems
mo quod bonum ẽ loquit᷑. nullus ẽ qui
agat penitenciã suꝑ peccato suo dicens.
Qͥ dfeci: Ista cordis humani rixa placa.¬
tus ẽ: cum propħe suo de ahab rege sema.¬
ipsũ reprehendente loqueret᷑ dicens. Ui.¬
idisti ahab humiliatũ corã me: Quia
igit᷑ humiliatus ẽ causa mei: non in¬
ducã malum indiebus eius Quia gͦ
nunc inpotestate nr̃a ẽ int̾nũ mentis

Expanded text:
conscientia accusat, ratio judicat, ticonscientia accusat, ratio judicat, timor ligat, dolor exccium eo certius punit, quo interius saevit, quia videlicet ab exterioribus non accedit. Unusquisque enim cum causam hujus examinis contra se aggredi coeperit, ipse est actor qui exhibet, ipse reus qui exhibetur; odit se qualem fuisse se meminit, et ipse qui est, per semetipsum insequitur illum qui fuit, atque ab ipso homine adversus semetipsum fit quaedam rixa in animo, parturiens pacem cum Deo. Hanc cordis rixam Dominus requirebat, cum per promo quod bonum est loquitur, nullus est qui agat poenitentiam super peccato suo, dicens: Quid feci ? Ista cordis humani rixa placatus est, cum prophetae suo de Achab rege semetipsum reprehendente loqueretur, dicens: Vidisti Achab humiliatum coram me? Quia igitur humiliatus est mei causa, non inducam nunc in potestate est internum mentis
Abbreviated transcription (Latin):
tat: Metuunt in his que se egisse me.¬
minerunt: puniunt flendo quod ꝑpe.¬
trasse se intelligunt: Timent subtilia
diuina tudicia. etiam dehis que inse.¬
metipsis intelligere fortasse non possũt:
Uident enĩ udi diuinitus: quod ipsi
inse ꝑhumanitatẽ non uident Conspi¬
ciunt districtũ iudicẽ. qͥ quo tardius
uenit: eo seuerus ꝑcutit. Sc̃oꝵ etiã
patrũ reside conuentũ cum eo pariter
contemplant᷑. eoꝵq uel exempla uel
dicta se contẽpsisse rep̾hendunt. atq
in hoc secreto int̾ioris iudicii ipsa m̃tis
sue exsecutione constricti: penitendo
feriunt: quod suꝑbiendo cõmiserũt:¬
Ibi namq aduersum se quicqͥd se inp¬
nat enumerant. ibi ante oculos suoe
omẽ quod defleant coaceruant Ibi
quicqͥd ꝑiram districti uidicis decerm
possit intuent᷑. ibi tot patumt᷑ supplo
quot patitiment: Hec de ẽ in hoc nidi¬
cio mente concepto om̃e ministeriũ. ꝙ
punire reos suos plenius debeat: Na

Expanded text:
tat. Metuunt in his, quae se egisse metat. Metuunt in his, quae se egisse meminerunt, et puniunt flendo, quod perpetrasse se intelligunt, timent subtilia divina judicia, etiam de his quae in semetipsis intelligere fortasse non possunt. Vident enim videri divinitus, quod ipsi in se per humanitatem non vident. Conspiciunt districtum judicem, qui quo tardius venit, eo severius percutit. Sanctorum etiam patrum residere conventum cum eo pariter contemplantur, eorumque vel exempla, vel dicta se contempsisse reprehendunt, atque in hoc secreto interioris judicii ipsa mentis suae exsecutione constricti poenitendo feriunt, quod superbiendo commiseruntIbi namque adversum se, quidquid se impugnat enumerant, ibi ante oculos suos omne, quod defleant, coacervant. Ibi quidquid per iram districti judicis discerni possit intuentur, ibi tot patiuntur supplicia quot pati timent. Nec deest in hoc judicio mente concepto omne ministerium, quod punire reos suos plenius debeat; nam
Abbreviated transcription (Latin):
conspicit. et actus suos fub etus presentia
sollicita in quisitione discernit. Quem
tanto quis securus expectat. quanto
cotidie uitã suam suspectus examinat
Qui enim adextremũ eius iudiciũ uene.¬
rit: non iam coram illo sed abillo iudica
tur: De hoc quoq mentis iudicio obliuis.¬
centi anime ꝑ propħam dominus dicit
Reduc me in memoriã: ut udicemur
simul Narra siquid habes: ut iustifice¬
ris Bebet enĩ umiuscuuisq mens et cau¬
sas suas apud dñm. et causas dñ contͣ
se sollicita inquisitione discutere. Uebet
caute pensare uel que abeo bona ꝑceꝑit:
uel que mala bomis illtus ꝑuerse utuen¬
do respondit Quod electi quidẽ cotidie
facere omĩno noncessant: Unde bene
salomon ait: Cogitaciones iustoꝵ iu.¬
dicia: Accedunt enim ad secretartum
iudicis intra sinũ cordis. et cogitando
et formidando consid̾ant. qͣm districte
quandoq feriat. qui diu patient̾ expec.¬

Expanded text:
conspicit, et actus suos sub ejus praesentia, conspicit, et actus suos sub ejus praesentia, sollicita inquisitione discernit. Quem tanto quis securius exspectat, quanto quotidie vitam suam suspectus examinat. Qui enim ad extremum ejus judicium venit, non jam ctur. De hoc quoque mentis judicio obliviscenti animae per prophetam Dominus dicit: Reduc me in memoriam, ut judicemur simul; narra si quid habes ut justificeris . Debet enim uniuscujusque mens et causas suas apud Dominum, et causam Domini contra se sollicita inquisitione discutere. Debet caute pensare vel quae ab eo bona perceperit, vel quae mala bonis illius perverse videndo responderit: quod electi quidem quotidie facere omnino non cessant. Unde bene Salomon ait: Cogitationes justorum judicia : accedunt enim ad secretarium judicis intra sinum cordis, et coet formidando considerat, quam districte quandoq
Abbreviated transcription (Latin):
Uersus iste tanto maiore disputacione
indiget: quanto hoc quod dicit si negli¬
git᷑ acrius dolet. Hic nimirũ. non illud
uidiciũ designatur. quod ꝑ et̾nã retri.¬
butionẽ punit: sed quod mente concep.
tũ ꝑconuersionẽ diluit. Ad illud qͥppe
uenire non desid̾at: quisqͥs se ꝑ illud
dampnari formidat Dũ gͦ dicit᷑. N eq
enim ultra in hominis potestate est
ut ueniat ad dm̃ mudiciũ: profecto
ostendit᷑ ẽẽ quoddã iudiciũ: quod qͣn¬
doq etiam ad ampnatis ac reprobis
desidẽt᷑ Et quod est illud. nisi hoc de qͦ
paulus apłs dicit: Sinos met ipsos
iudicaremꝰ : non utiq udicaremur
Et de qͦ ꝑpropħam dicit᷑. Non ẽ iudiciũ
in gressibus eoꝵ: Deqͦ dauid att: Honor
regis tudiciũ diligit: ut uidelicet qui iã
dm̃ honorat ex fide: sollicite iudicet quid
ei debeat moꝑatione Unde rursũ scriptũ
ẽ Iudicare corã domino et expecta eum
Coram dño scilicet tudicat᷑: qui corde dnm

Expanded text:
ersus iste tanto majore disputatione indiget, quanto hoc quod dicit, si negligitur, acrius dolet. Hic nimirum non illud judicium designatur, quod per aeternam retributionem punit, sed quod mente conceptum per conversationem diluit. Ad illud quippe venire non desiderat, quisquis se per illud damnari formidat. Dum ergo dicitur: Neque enim ultra in hominis potestate est, ut veniat ad Deum in judicium, profecto ostenditur esse quoddam judicium quod quandoque etiam a damnatis ac reprobis desideretur. Et quod est illud, nisi hoc, de quo Paulus apostolus dicit: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur ? et de quo per prophetam dicitur: Non est judicium in gressibus eorum ; et de quo David ait: Honor regis judicium diligit ; videlicet qui jam Deum honorat ex fide, sollicite judicet quid ei debeat in operatione. Unde rursum scriptum est: Judicare coram Domino, et exspecta eum . Coram Domino scilicet judicatur, qui corde Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
e̾e minc uidicẽ libet: huic uidẽ tunc
iudicẽ non libet. Humerari enm
culpe non queunt: que habende po¬
testatis amore ppetrant᷑ Tunc solũ¬
uͦ potestas bene regitur: cum non amã.¬
do sed timendo retinet᷑ Que ut minis¬
trari recte ualeat: oportet primũ ut
hanc non cupiditas sed necessitas in¬
ponat: E cepta autẽ nec proformidine
debet deseri: nec exlibi dine amplecti.
ne aut penus quis quasi exhumilita.¬
te suꝑbiat: si diuine dispensacionis
ordinẽ fugiendo contempnat: aut eo
iigũ suꝑni rectoris abiciat. quoeu̾
sꝑ cet̾os pͥuatũ regim̃ delectat Potes¬
tas gͦ cũ ꝑcipitur nõ exlibidine amã¬
da est. sed exlonganimitate tolerã¬
la. ut inde tunc adiudicium salu¬
briter leuis sit: unde nunc ad minis¬
rũ pacient̾ grauis innotescitur

Expanded text:
esse nunc judicem libet, huic videre tunc esse nunc judicem libet, huic videre tunc judicem non libet, numerari enim culpae nequeunt, quae habendae potestatis amore perpetrantur. Tunc vero solum potestas bene geritur, cum non amando sed timendo retinetur; quae ut ministrari recte valeat, oportet primum ut hanc non cupiditas, sed necessitas imponat, percepta autem nec pro formidine debet deseri, nec ex libidine amplecti, ne aut pejus quis quasi ex humilitate superbiat, si divinae dispensationis ordinem fugiendo contemnat, aut eo jugum superni rectoris abjiciat, quo eum super caeteros privatum regimen delectat. Potestas ergo cum percipitur, non ex libidine amanda est, sed ex longanimitate toleranda; ut inde tunc ad judicium salubriter levis sit, unde nunc ad ministerium patienter gravis innotescit.
Abbreviated transcription (Latin):
estim atur: bene de dño ꝑ helui dicitils
Qui uocat duces impios. De ipso qͥpp
ducatu dũ suꝑbiunt: exemplo suo sul.¬
ditos adimpietatẽ trahunt Unde mas.¬
noꝑe curandũ ẽ: ut qui regendis he¬
minibus p̾fert̾: ap̃d se intra secreta
qestis i eathedra presideat humili.¬
fib C umq iudicanti ei a cet̾is foris
atur: ingilanti oculo inicessanter
aspciat. cui quandoq tudici ipse de his
iisicandus assistat. ut quanto nunc
ante eum quem non uidet sollicitus
arnat. P enset gͦ quia ad satis facien.¬
dim districto uidici de sua tantũmͦ
anna fortasse uix sufficit: et quot re.¬
gtndis subditis pre ẽ: reddende ap̃d eũ
eationis temp̾r ut ita dicã. tot solus
ammas habet Que nimirũ cogita.¬
cio si assidue mentẽ exquoquat: oe̾m
suꝑbie tumorẽ premit Et rector pro
dix impiis uocabit᷑: quanto ei cogita.¬
cione sollicita potestas que accepta est.
non honor sedonus estimat᷑. Hameui

Expanded text:
aestimatur, bene de Domino per Eliu dicitur: aestimatur, bene de Domino per Eliu dicitur: Qui vocat duces impios. De ipso quippe ducatu dum superbiunt, exemplo suo subditos ad impietatem trahunt. 55. Anopere curandum est, ut qui regendis hominibus praefertur, apud se intra secretarium mentis in cathedra praesideat humilitatis, cumque judicanti ei a caeteris foris assistitur, vigilanti oculo incessanter aspiciat, cui quandoque judici ipse de his judicandus assistat, ut quanto nunc ante eum quem non videt sollicitus cernat. Penset ergo quia qui ad satisfaciendum districto judici de sua tantummodo anima fortasse vix sufficit, quot regendis subditis praeest, reddendae apud eum rationis tempore, ut ita dicam, tot solus animas habet. Quae nimirum cogitatio si assidue mentem excoquit, omnem superbiae tumorem premit; et rector provdux impius vocabitur, quanto ei cogitatione sollicita potestas quae accepta est, non honor, sed onus aestimatur. Nam cui
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe. qui nescit homines bene unic¬
do precede. ne ad hoc eligit᷑ ut alioꝵ tul¬
pã corripiat: quod resecare debuit ip̃se
ut bonũ quod faciunt et intra sinũ men¬
tis abscondant: et tñ ex eo ad prouer.¬
tum sequentiũ exempla recte oꝑaciõis
imꝑtiant. ut subditoꝵ culpas animad.¬
uertentes corrigant: nec tam̃ ꝑium
eiusdẽ animaduersionis intumescant.
ut quedã lenit̾ correpta tolerent: nec
tam̃ discipline uincula eadẽ lenitate
dissoluant. ut quedam tolerando dissi.¬
mulent. nec tam̃ ea crescere dissimulã.¬
do ꝑmutant: Laboriosa sunt ista. et nͥ
diuina grã fulciat: ad custodiendũ
difficilia Recte uͦ de aduentu districti
iudicis ꝑ sapiencie librũ dicit᷑. Horrẽ¬
de et cito apparebit: quoniã iudiciũ
durissimum mhis qui p̾sunt fiet Qͥa
gͦ plerumq ꝑ potestatẽ regiminis ad
culpã prorumpit᷑ elationis: atq ap̃
districtũ iudicẽ ipsa elatio impierati

Expanded text:
suscipere, qui nescit homines bene vivesuscipere, qui nescit homines bene vivendo praeire, ne qui ad hoc eligitur ut aliorum culpas corrigat, quod resecare debuit ipse ut bonum quod faciunt, et intra sinum mentis abscondant, et tamen ex eo ad provectum sequentium exempla rectae operationis impartiant, ut subditorum animadvertentes culpas corrigant, nec tamen per vim ejusdem animadversionis intumescant, ut quaedam leniter correpta tolerent, nec tamen disciplinae vincula eadem lenitate dissolvant, ut quaedam tolerando dissimulent, nec tamen ea crescere dissimulando permittant. Laboriosa sunt ista, et nisi divina gratia fulciat, ad custodiendum difficilia. Recte vero de adventu districti judicis per Sapientiae librum dicitur: Horrende et cito apparebit, quoniam judicium durissimum his qui praesunt fiet . Quia ergo plerumque per potestatem regiminis ad culpam prorumpitur elationis, atque apud districtum judicem ipsa elatio impietas
Abbreviated transcription (Latin):
ris exempla uiam ostendit erroris: Pau.
lus dux impuis ẽẽ metuebat: tum potes.¬
tatis sue celsitudinẽ reprimebat dicens
Hec querentes abhominibus głam. neq
auobis neq ab aliis. cum possimus oneri
minedio ur̃m: Paruulus minedio eoꝵ
factus fuerat: qui timebat ne int̾ disci.¬
pulos honorem sue celfitudinis iundi.¬
caret: et exempla elationis ostendet:
Timebat nimirũ ne dum ipse sibi po¬
testatẽ pastoralis potencie quereret:
adimpi atẽ seqͥuentes duceret: qͥ pieta.¬
tis officium suscepisset Unde necese ẽ
ut his qui pre ẽ que exempla subits
prebeat. sollert̾ attendat. et tantis sesei¬
at iuuere: quantis pre ẽẽ Uigilanter
inspiciat. ne meo quod prelatus estu
tuinescat. ne tura debite potestatis n¬
mod̾atius exigat. ne discipline tus ii
tuenciũ corda ꝑuertat. ne ut dictũ ẽ m
pietatis dux ꝑ officium pietatis exis¬
tat: Hon autẽ debet hominũ ducatũ

Expanded text:
ris exempla viam ostendris exempla viam ostendlus dux impius esse metuebat, cum potestatis suae celsitudinem reprimebat dicens: « Non quaerentes ab hominibus gloriam neque a vobis, neque ab aliis, cum possemus oneri in medio vestrum . Parvulus in medio eorum fuerat factus, quia timebat ne si inter discipulos honorem suae celsitudinis vindicaret, exempla elationis ostenderet. Timebat nimirum ne dum sibi ipse potestatem pastoralis potentiae quaereret, ad impietatem sequentes duceret, qui pietatis officium suscepisset. Unde necesse est ut is qui praeest, quae exempla subditis praebeat solerter attendat, et tantis se sciat vivere, quantis praeesse, ac vigilanter inspiciat ne in eo quod praelatus est intumescat, ne jura debitae potestatis immoderatius exigat, ne disciplinae jus inintuentium corda pervertat, ne ut dictum est, impietatis dux per officium pietatis existat. Non autem debet hominum ducatum
Abbreviated transcription (Latin):
regi apostata: Unus qͥsq enum suꝑbus rec¬
tor tociens adculpam apostasie dilabit᷑:
quotiens pre ẽẽ hominibus delectatur.¬
et honoris sui singularitate letatur: Sub
quo enim sit non considat. et caequali.¬
bus quasi non sit equalis exultat Unde
autẽ hec uitioꝵ radix pullulat incorde re¬
gentium. nͥ eximitatione illius. qui des-¬
pectis angłoꝵ societatibus dixit Ascen.¬
dam suꝑ altitudinẽ nubiũ. similis ero
altissimo: Quia gͦ unusquisq rector
quotiens extollitur in eo quod cet̾os re.¬
git: tociens ꝑ lapsum suꝑbie asũmi rec.¬
toris seruitio seꝑatur: et cum equales
sue suꝑbie subditos ad impietatẽ trabũt.¬
apte subiungit᷑. Qui uocat duces im¬
pios Aduiã namq pietatis ducerent.
si subditoꝵ oculis. hummilitatis exempla
atramite ueritatis exorbitat: et dum
ipse inpreceps ruit : ad abrupta seq̃n.¬
tes inuitat Dux ẽ impius. qui ꝑtumo.¬

Expanded text:
regi, apostata. Unusquisque enim superbus recregi, apostata. Unusquisque enim superbus rector toties ad culpam apostasiae dilabitur, quoties, praeesse hominibus delectatus, honoris sui singularitate laetatur. Sub quo enim sit non considerat, et quod aequalibus quasi non sit aequalis exsultat. Unde autem haec vitiorum radix pullulat in corde regentium, nisi ex imitatione illius qui, despectis angelorum societatibus, dixit: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo ? Quia ergo unusquisque rector quoties extollitur in eo quod caeteros regit, toties per lapsum superbiae a summi rectoris servitio separsuae superbiae subditos ad impietatem trahuntapte subjungitur. Qui vocat duces impios. Ad viam namque pietatis ducerent, si subditorum oculis humilitatis exempla a tramite veritatis exorbitat; et dum ipse in praeceps ruit, ad abrupta sequentes invitat. Dux est impius, qui per tumo
Abbreviated transcription (Latin):
Cepe nouimꝰ quod pleriq qui p̾sunt in¬
ordinatũ sibi mecũ asubditis exigu̾t.
et non tam propt̾ dñm. quam pro dn̾co
uenerari uolunt: Intus enĩ se tumore car¬
nis extollunt. cunctosq subditos in sui cõ.¬
paratione despiciunt: nec condescenden¬
do consulunt: sed dominando presumũt:
Qui uidelicet alta cogitacione se erigũt.
et equales se illis quibus eos p̾ẽẽ contigit.
non agnoscunt Contͣ hunc tumorẽ: ꝑ
eccłiasticũ librũ dicit᷑ Ducẽ te constituert̃.
noli extolli. sed esto in illis. quasi unus ex
toribus increpans ait Uos autẽ cũ aus¬
teritate imꝑabatis eis et cum potencia
Ipsa enim bona que subditis dicunt. do.¬
minando potius qͣm consulendo profert̃.
quia uidelicet quicqͣm eis quasi exequo
dicere: semet ipsos existimant deiecisse.
Singularitate enĩ gaudent culminis:
et non equalitate conditionis: Sed quia
hec tumencia corda rectoꝵ subtilit̾ dñs
pensat: bene contra eos dicit᷑. Qui dicit

Expanded text:
 novimus quod plerumque qui praesunt inordinatum sibi metum a subditis exigunt; et non tam propter Dominum quam pro Domino venerari volunt. Intus enim se tumore cordis extollunt, et cunctos subditos in sui comparatione despiciunt; nec condescendendo consulunt, sed dominando praesumunt: qui videlicet alta cogitatione se erigunt, et aequales se illis quibus eos praeesse contigit, non agnoscunt. Contra hunc tumorem per Ecclesiasticum librum dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illtoribus increpans ait: Vos autem cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia . Ipsa enim bona quae subditis dicunt dominando potius quam consulendo proferunt, quia videlicet quidquam eis quasi ex aequo dicere semetipsos existimant dejecisse. Singularitate enim gaudent culminis, et non aequalitate conditionis. Sed quia haec tumentia corda rectorum subtiliter Dominus pensat, bene contra eos dicitur: Qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
intuentes exitũ conu̾sationis. iitam¬
ni fidẽ Suꝑius uidelicet dum spixita¬
lia precepta loqueretur. quasi funes
miserat: post modũ uͦ memorans ext̃¬
pla maioꝵ. quasi uet̾es pannos adhibe¬
bat: E xcitati gͦ tot uocibus preceptoꝵ
adiuti tot con parationibus exempb
ad corda nr̃a redeamꝰ. discuciamꝰ om̃e
quod agimus. et quicquid innobis di.¬
uine rectitudinis regulã offendit: accu¬
semus. ut apud districtũ uidicẽ ipsa nõ
accusatio excuset In hoc eni mentiᷤ
nr̃e iudicio tanto citius absoluimur:
quanto nos districtius reos tenemus
Nec ad hec agenda ꝑdenda sunt tem.¬
pora quibus uacat. qui adhec agẽda
post huius uite tempora non uaccat:

Expanded text:
intuentes exitum conversationis imitamini fidem . Superius videlicet dum spiritualia praecepta loqueretur, quasi funes miserat; postmodum vero memorans exempla majorum, quasi veteres pannos adhibebat. Excitati ergo tot vocibus praeceptorum, adjuti tot comparationibus exemplorum, ad corda nos redeamus: discutiamus omne quod agimus; et quidquid in nobis divinae rectitudinis regulam offendit, accusemus, ut apud districtum judicem ipsa nos accusatio excuset. In hoc enim mentis nostrae judicio tanto citius absolvimur, quanto nos districtius reos tenemus; nec ad haec agenda perdenda sunt tempora, quibus vacat; quia ad haec agenda post hujus vitae tempora non vacat
Abbreviated transcription (Latin):
mutat. quasi ab eo qđ erat int̾ficit: it
desinat ẽẽ quod fuit. et incipiat esse
quod nõ fint Lum̃ igit᷑ uerũ creator
udelicet nĩ. qͥa nulla mutabilitatis i.¬
cissitudine tenebrescit: nullis nature
sue defectibus obumbrat᷑. sed eius esse
sine mutabilitate fulgere ẽ: tenebre
ei uel umbra mortis dicit᷑ non mẽe Uñ
alias scriptũ ẽ Ap̃d quẽ non ẽ trãsimu.¬

Expanded text:
mutat, quasi ab eo quod erat interficit, ut mutat, quasi ab eo quod erat interficit, ut desinat esse quod fuit, et incipiat esse quod non fuit. Lumen igitur verum, Creator videlicet noster, quia a nulla mutabilitatis vicissitudine tenebrescit, nullis naturae suae defectibus obumbratur, sed ejus esse sine mutabilitate fulgere est; tenebrae ei vel umbra mortis dicitur non inesse. Unde alias scriptum est: « Apud que
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tenebras nisi ignorantiã. et qͥd ꝑu̾brã
mortis. nisi obliuionẽ studuit designa.¬
re: Dequorundã quippe ignorantia
dicit᷑. Tenebris obscuratũ habentes
intellectũ: Et rursũ de obliuone que
traditur: quicqͥd inuendo cogitatur:
quasi quedã umbra mortis obltuio ẽ
Sicut enim agit mors int̾ueniens nõ
ẽẽ quod fuit inuita: ita in t̾uenient
agit obliuio. nõ ẽẽ quod fuit in memo¬
ria Recte itaq umbra eius dicit᷑. qu
uelut de ipsa expͥmit᷑. dum uim ilb
sapiendo sensus imitat᷑ Ds autẽ qi
mala hominũ nec cogitata ignora
nec ꝑpetrata obluuscitur: nisi abeus
oculis penatendo deleant᷑: congriue
dictum ẽ: Non sunt tenebre. et noͥ
ẽ umbra mortis. ut abscondant᷑ ib
eius iudicio nullus abscondit᷑. quia
latenus pot̾ aut non uidẽ quod faen.
aut obliuisci quod uidet Quãius inteli¬
gi tenebre uel umbra mortis etiã alt̾
possint Omĩs namq immutacio ue
quedã mortis mitatio ẽ. Id enĩ quod

Expanded text:
 tenebras, nisi ignorantiam, et quid per umbram mortis, nisi oblivionem studuit designare? De quorumdam quippe ignorantia dicitur: Tenebris obscuratum habentes intellectum . Et rursum de oblivione quae traditur quidquid vivendo cogitatur, quasi quaedam umbra mortis oblivio est. Sicut enim agit mors interveniens non esse quod fuit in vita, ita interveniens agit oblivio non esse quod fuit in memoria. Recte itaque umbra ejus dicitur, quia velut de ipsa exprimitur, dum vim illius sopiendo sensus imitatur. Deus autem quia mala hominum nec cogitata ignorat, nec perpetrata obliviscitur, nisi ab ejus oculis poenitendo deleantur, congrue dictum est: Non sunt tenebrae et non est umbejus judicio nullus absconditur, quia nullatenus potest aut non videre quod fecimus, aut oblivisci quod videt; quamvis intelligi tenebrae vel umbra mortis etiam aliter possunt. Omnis namque immutatio velut quaedam mortis immutatio est. Id enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa indelicet subito exitu urgente mul.¬
sibilit᷑ rapit̃: qͥ ui sibilit̾ rapiebat: Uid.
ipse quos rapit. sed quis illum iumor¬
te rapiat non uidet Absq manu gͦ
molentus aufertur: quia et raptorẽ
sum non intuetur. et tam̃ ducitur:
Quem tanto sequit᷑ districior sentencia:
quanto peccanti ei magna ẽ paciencia
prerogata. quia diuina seueritas eo
inquũ acrius punit: quo diutius ꝑtu.¬
ii Sepe uero euenit. ut dum peccato.¬
res suꝑna clementia expectat: mnina.¬
iore cordis cecitate prosilrant Unde scͥp¬
tũẽ. An ignoras quia benignitas dĩ
adpenitenciã te ad ducit: tuautẽ scd̾m
duriciã tuam et cor inpenitens thesau¬
nzas tibi iram indie ire et reuelatioĩs
nsti iudicii dei : Et ecce dum uiolentꝰ
quisq quos ualuerit rapit: dum inua.¬
hdũ opprimit. et dum diu om̃e quod
nequit̾ concupiscit exercet. quia non
subito ꝑcutit᷑. sed eus infinem pena
difertur: nequissima eius acta adeo

Expanded text:
quia videlicet subito exitu urgente inviquia videlicet subito exitu urgente invisibiliter rapitur, qui visibiliter rapiebat. Vidit ipse quos rapuit, sed quis illum in morte rapiat non videt. Absque manu ergo violentus aufertur, quia et raptorem suum non intuetur, et tamen ducitur. Quem tanto sequitur districtior sententia, quanto peccanti ei magna est patientia prorogata, quia divina severitas eo iniquum acrius punit, quo diutius pertulit. Saepe vero evenit, ut dum peccatores superna clementia exspectat, in majorem cordis caecitatem prosiliant. Unde scriptum est: An ignoTu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei . Et ecce dum violentus quisque quos valuerit rapit, dum invalidos opprimit, et dum diu omne quod nequiter concupiscit exercet, quia non subito percutitur, sed ejus in finem poena differtur, nequissima ejus actio a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ stanti artius mnherebat. At ubi
uetitũ contigit: mox offenso creatore.
cepit ire cum tempore Statu uidelicet
minortalitatis amisso: cursus eũ mor.¬
talitatis absorbuit Et dũ iuuentute
ad senium. senio traheret᷑ admortẽ:
transeundo didicit. stando quid fuit:
Cuius nos quia depropagine nascim̃i:
radicis amaritudinẽ. quasi inuirgulto
retinem᷑: Nam quia exillo originẽ du.¬
cimus: eius cursum nascendo sortimur
ut eo ipso cotidiano momento quo ui.¬
uimus : incessant̾ auita transeamus.
et uiuendi nobis spacium unde cresce.¬
re creditur: inde de crescat Quiagͦ
ad fu̾mã moriendi cotidie tendinus:
ꝑ incrementa uiuendi. bene demori.¬
entibus nequaꝗͣ transibunt dicit᷑: sed
ꝑtransibunt Quia transeunt etiam
dum uiuunt: sed ꝑtranseunt dũ mod.¬
absq manu Sub audis diuina rudiead
Absq manu uͦ auferent eum: qͥ maill¬
iuolentus fuit: Absq manui auferent:

Expanded text:
semper stanti arctius inhaerebat. At ubi semper stanti arctius inhaerebat. At ubi vetitum contigit, mox 789 offenso creatore coepit ire cum tempore. Statu videlicet immortalitatis amisso, cursus eum mortalitatis absorbuit . Et dum juventute ad senium, senio traheretur ad mortem, transeundo didicit stando quid fuit. Cujus nos quia de propagine nascimur, radicis amaritudinem quasi in virgulto retinemus. Nam quia ex illo originem ducimus, ejus cursum nascendo sortimur, ut eo ipso quotidiano momento quo vivimus incessanter a vita transeamus, et vivendi nobis spatium unde crescere creditur, inde decrescat. Quia ergo ad summam moriendi quotidie tendimus per incrementa vivendi, bene de morientibus nequaquam transibunt dicitur, sed pertransibunt, quia transeunt etiam dum vivunt, sed pertranseunt dum moriabsque manu. - Subaudis, divina judicia. Absque manu vero auferent eum qui maviolentus fuit. Absque manu auferent,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. ꝑ humilitatẽ cordis E lecti autẽ
ne inuiti curuent᷑ in morte: sponte cur¬
uant᷑ in humilitate Unde sce eccłie de
conuersa prole ꝑsequutoꝵ dicit᷑. Ueniẽt
ad te curui filii eoꝵ qui humiliauer̃t
te Et bene demorientibus popłis. non
ait tranfibunt. sed ꝑtransibunt: Quia
etiam iuendo temporalit̾ cotidie ads¬
nem tendimus. et presentẽ uitam quas
quandã uiam subigendo transimus.
Hoc ipsum enum morituros utuere qͣs
ad mortẽ ire ẽ. et quot dies uite ꝑaginꝰ
mitinere: ad locum propositum quas
tot passibus propinquamꝰ. Ipsa quippe
augm̃ta detrimenta sunt temporũ.
quia uite nr̃e spacia quanto ẽẽ ceꝑit.
incipiunt iam tanto non eẽ Primus
uͦ homo ita conditus fuit. ut manente
illo decicdent tempora. nec cũ tempon.¬
bus ipse transiret Stabat enim mon̾tie
de currentibus. quia nequaꝗͣ adinte
terminum ꝑdierum incrementa ten¬
debat Stabat tanto robustius. quanto

Expanded text:
gunt per humilitatem cordis. Electi autem gunt per humilitatem cordis. Electi autem ne inviti curventur in morte, sponte curvantur in humilitate. Unde sanctae Ecclesiae de conversa prole persecutorum dicitur: Venient ad te curvi filte . » Et bene de morientibus populis non ait transibunt, sed pertransibunt, qui etiam vivendo temporaliter quotidie ad finem tendimus, et praesentem vitam quasi quamdam vitam subigendo transimus; hoc ipsum morituris vivere, quasi ad mortem ire est, et quot dies vitae peragimus, quasi in itinere ad locum propositum tot tot passibus propinquamus. Ipsa quippe augmenta detrimenta sunt temporum, quia vitae nostrae spatia quanta esse coeperint, incipiunt jam tanta non es homo ita conditus fuit, ut manente illo decederent tempora, ne cum temporibus ipse transiret. Stabat enim momentis decurrentibus, quia nequaquam ad vitae terminum per dierum incrementa tendebat. Stabat tanto robustius quanto
Abbreviated transcription (Latin):
et mopinate inuenit aet̾na Unde et ei
propt̾ hanc ignoranciam cecitatis sue.
bene ꝑ diuinã sentenciam dicit᷑. Hac noc.
te animam tuam repetunt ate In nocte
quippe ablata ẽ. que in obscuritate est¬
cordis amissa. In nocte est ablata. que
consid̾ationis lucem hab̾e noluit: ut qd̾
pot̾at pati preuidẽt Unde bene discipłi
futura cogitantibus. paulus apłs dicit
Uos autẽ fr̃s non estis intenebris. ut uos
dies illa quasi fur conp̾hendat Om̃s
enim uos filii lucis estis: et filii diei Nõ
sumus noctis: neq tenebrarũ Dies enĩ
exitus tamꝗͣ fur in nocte con p̾hendit.
quando stultoꝵ animas futura non pre.¬
uidentes eictt Unde hic quoq apte sub.¬
iungitur Et inmedia nocte curuabunt᷑
populi et ꝑtransibunt Inmedia enu¬
nocte curuati ꝑ transeunt. qui in obseu.¬
ritate sue negligencie n humiliati
rapiunt᷑ Tunc curuabuntur: ꝑsenten¬
ciam uidicis. qui nunc curuari negli.¬

Expanded text:
et inopinata invenit aeterna. Unde ei et inopinata invenit aeterna. Unde ei propter hanc ignorantiam caecitatis suae bene per divinate animam tuam repetunt a te. In nocte quippe ablata est quae in obscuritate cordis est amissa. In nocte ablata est quae considerationis lucem habere noluit, ut quod poterat pati praevideret. Ufutura cogitantibus Paulus apostolus dicit: Vos autem fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa quasi fur comprehendat: omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei: non sumus noctis neque tenebrarum . Dies enim exitus tanquam fur in nocte comprehendit, quando stultorum animas futura non praevidentes ejicit. Unde hic quoque apte subjungitur: Et in media nocte curvabuntur populi, et pertransibunt. In media nocte curvati pertranseunt, qui obscuritate suae negligentiae humiliati rapiuntur. Tunc curvabuntur per sententiam judicis, qui nunc curvari negli
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. pers. pauꝑem uͦ humilis de¬
signari Tirannũ gͦ disceptantẽ contͣ
pauꝑem non agnoscit. quia suꝑbos õs
uitã nunc humiliũ deprimentes. tnui.
dicio nescire se ꝑhibet dicens Hescio
uos unde sitis Et quia sic potent̃ cum
uult destruit. sicut cum uoluit potent̾
creauit. apte racionando subiungit᷑
Opus enim manuũ eius sunt uniu̾si
morientur. et inmedia nocte curuabunt᷑
populi et ꝑtransibunt Quam libet sero¬
de hac uita tollantur iniqui: subito et re¬
pente tolliuitur. quia finem suum cogitã.¬
do p̾uidẽ nesciunt Subito est. quod ante
cogitari non potuit: Subito diues ille stul.¬
tus ẽ mortuus. qui horrea que preparabat
deseruit. et inferni locum quem non pre¬
uidebat paratũ inuenit Ad aliud exer.¬
cebat animũ ꝑ cogitationẽ. sed aliud emisit
ꝑsentenciã Aliud dum uiueret contem¬
platus ẽ: aliud dum moreretur exꝑtus:
Reliquid enim du tractata temporalia.

Expanded text:
intelligi; per pauperem vero humilis deintelligi; per pauperem vero humilis designari. Tyrannum ergo disceptantem contra pauperem non cognoscit, quia superbos omnes vitam ndicio se nescire perhibet, dicens: « Nescio vos, unde sitis . » Et quia sic potenter cum vult destruit, sicut cum voluit potenter creavit, apte ratiocinando subjungitur: Opus enim manuum ejus sunt universi. - morientur, et in media nocte curvabuntur populi et pertransibunt. de hac vita tollantur iniqui, subito et repente tolluntur, quia finem suum cogitando praevidere nesciunt, Subitum enim est quod ante cogitari non potuit. Subito dives ille stultus raptus est, qui horrea quae praeparabat deseruit, et inferni locum quem non praevidebat invenit. Ad aliud exercebat animam per cogitationem, sed ad aliud emisit per sententiam; aliud dum viveret contemplatus est, aliud dum moreretur expertus. Reliquit enim diu tractata temporalia,
Abbreviated transcription (Latin):
PSA HUMANE
CONDITIONIS EUAUITAS
indicat. quam longe rebus ce.¬
teris prestantior ẽ Nam collata
homini ratio asserit. quantũ.
omĩa que uel uita uel sensu uel
ratione carent. natura rationa¬
lis antecedit. Et tam̃ quia ab
int̾nis atq inuisibilibus oculos¬
pascimur: P lerumq hominẽ
non exeo quod ipse ẽ sed exhis
que circa ipsum sunt uenera¬
mur Cumq non intuem᷑ quid ipse
sit. sed quid possit: macceptione ꝑsona.¬
rum non exꝑsonis. sed ex rebus adia.¬
centibus ducimur Sicq fit ut his qͦq
apud nos intus in despectione ueniat:
qui foris honorat᷑. quia dum pro his
que erga illum sunt honorabilis habe.¬
tur: rebus sins in examine nr̃o post¬
ponitur. Sed omĩps ds̃ uitã hominũ
ex sola qualitate interrogat meritoꝵ.
et sepe inde plus punit: unde hicabͦ
ministeriũ contulit. ueritate attestante
que ait Cui multũ datũ ẽ: multũ que¬
cipũ. nec cognouit tirannum: cũ dis¬
ꝑ principẽ uł tirannũ quisq suꝑbus

Expanded text:
psa humanae conditionis qualitas indicat quam longe rebus caeteris praestat. Nam collata homini ratio asserit quantum omnia, quae vel vita, vel sensu, vel ratione carent, natura rationalis antecedit. Et tamen quia ab internis atque invisibilibus oculopascimur, plerumque hominem non ex eo quod ipse est, sed ex his quae circa ipsum sunt veneramur. Cumque non intuemur quid ipse sit, sed quid possit, in acceptione personarum non excentibus ducimur. Sicque fit ut is quoque apud nos intus in despectionem veniat, qui foris honoratur, quia dum pro his quae circa illum sunt honorabilis habetur, rebus suis in examine nostro postponitur. Sed omnipotens Deus vitam hominum ex sola qualitate interrogat meritorum; et saepe inde plus punit, unde hic majora ad ministerium contulit, Veritate attestante, quae ait: Cui multum datum est, multum quaecipum, nec cognovit tyrannum cum disper principem vel tyrannum quisque superbus
Abbreviated transcription (Latin):
Et unde rursum paulus apostolus
dicit. Qui solus habet inmortalitate̾:
et lucẽ habitat in accessibilẽ Sed cũ
cuncti nouerimꝰ quod et humana ani.¬
ma et angelici sp̃s sint inmortales
Humana quippe antina in lapsũ nõ
adhereret: si mutabilis non fuist
Que aparadisi quoq gaudtis expll.¬
sa si mutabilis non ẽet: aduttã mini.¬
me rediret Hoc ipsum uͦ quod recduł
aduitã nitit᷑. defectus suos cogitur l¬
temanti semꝑ mutabilitate tolera
Quia gͦ ex nichilo condita. ex se
nchilominus infra se tendit. nisi abo-¬
nis desidiis tacta artificis sui manu
ceneatur: exeo itaq quod creatura ẽ:
deorsum ire habet Uirtute namq
iropria in preceps posse ire consid̾at:
selad creatorẽ suum amoris manu
s̃retinet. ne cadat. quousq ad in¬
mutabilitatẽ transeat. et eo uere in.¬
mortalit̾ quo imutabilit̾ uiuat:
Ipsi quoq angelici sp̃s mutabiles ex
natura funt conditi. quatenus aut
sua sponte cad̾ent. aut exarbitrio

Expanded text:
us dicit: Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem . Sed cum cuncti noverimus, quod et humana anima, et angelici spiritus sint immortales Humana quippe anima in lapsum non caderet, si mutabilis non fuisset. Quae a paradisi quoque gaudiis expulsa, si mutabilis non esset, ad vitam minime rediret. In hoc ipsum vero quod redire ad vitam nititur, defectus suos cogitur terna semper mutabilitate tolerare. Quia ergo ex nihilo condita, ex se nihilominus infra se tendit nisi ad boni desiderii statum artificis sui manu teneatur. Ex eo itaque quod creatura est, deorsum ire habet. Virtute namque propria in praeceps posse se ire considerat, sed ad Creatorem suum amoris manu se retinet, ne cadat, quousque ad immutabilitatem transeat; et eo vere immortaliter, quo immutabiliter vivat. Ipsi quoque angelici spiritus mutabiles ex natura sunt conditi, quatenus aut sua sponte caderent, aut ex arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
incessu mali oꝑis. si sic subtilit̾ ds̃ udi.¬
cat gressus cordis: Ecce occulta m̃tis
nr̃e itinera nullus hominũ uidet. et
tam̃ ante dei oculos tot gressus poni.¬
mus : quot affectus mouemꝰ Tociens
re infirme cogitacionis pede claudica¬
mus Hisi enim in conspectu enis iste
assiduus nr̃arũ mentiũ lapsus incresce.
licie nr̃e. quasi ferre se non posse testat᷑.
que cooꝑta illi ẽẽ non potest: quia uide.¬
licet mportune eius conspectui ingeri.¬
tur: quicqͥd anobis illicitũ occulte co.¬
gitat᷑. Omĩa enim sicut scriptũ ẽ: nu¬
da et aꝑta sunt oculis eius Unde hic
quoq apte subiungitur Nonsunt te.

Expanded text:
incessu mali operis, si sic subtiliter Deus judiincessu mali operis, si sic subtiliter Deus judicat gressus cordis? Ecce occulta mentis nostrae itinera nullus hominum videt, et tamen ante Dei oculos tot gressus ponimus quot affectus movemus. Vet. Ire infirme cogitationis pede claudicamus. Nisi enim in conspectu ejus iste assiduus nostrarum mentium lapsus incresceree nostrae malitiae quasi ferre se non posse testatur. Quae cooperta illi esse non potest, quia videlicet importune ejus conspectui ingeritur quidquid a nobis illicitum occulte cogitatur Omnia enim, sicut scriptum est, nuda et aperta sunt oculis ejus . Unde hic quoq
Abbreviated transcription (Latin):
cum iniquũi quẽpiam iniquitates suas
lib̾e prospicit cumulare Subito enim
ternantes motus intime cogitationis.
quibus quasi passibus uel longe ad nõ re.¬
cedimus. uel pie ad dnm̃ propinquamꝰ.
Ad dm̃ enĩ quasi tot gressibus mens ac¬
cedit: quot bonis motibus proficit Et
rursũ tot gressibus longe fit: quot ma.¬
lis cogitacionibus de erescit Unde ple.¬
rumq contingit: ut nec dũ procedat
ioꝑe motus mentis: et tam̃ ꝑfecta
iam culpa sit exipso reatu cogitacionis
Sicut scriptũ ẽ Alanus inmanu. non
erit innocens malus Manus enim ma.¬
nui uingi solet: quando quiescit inotio.
et nullus eam usus laboris exercet. Ma-¬
nus gͦ in manu: non erit innocens ma.¬
lus Ac si diceret Cum manus cesset ab
iniquo oꝑe : malus tam̃ non ẽ innocẽs
ꝑcogitacionẽ. Quia gͦ nouimꝰ quod
districte omi̾a non solum facta. sed sal.¬
tun cogitata pensant᷑: quid faciemꝰ de

Expanded text:
cum iniquum quempiam iniquitates suas cum iniquum quempiam iniquitates suas libere prospicit cumulare. Subito enim ternantes motus intimae cogitationis quibus quasi passibus, vel longe a Domino recedimus, vel pie Domino propinquamus. Ad Deum enim quasi tot gressibus mens accedit, quot bonis motibus proficit. Et rursum tot gressibus longe fit, quot malis cogitationibus deterescit. Unde plerumque contingit ut necdum procedat in opere motus mentis, et tamen perfecta jam culpa sit ex ipso reatu cogitationis, sicut scriptum est: Manus in manu non erit innocens malus . Manus enim manui jungi solet, quando quiescit in otio, et nullus eam usus laboris exercet. Manus ergo in manu non erit innocens malus. Ac si diceret: Et cum manus cessat ab iniquo opere, malus tamen non est innocens per cogitationem. Quia ergo novimus quod districte omnia non solum facta, sed saltem cogitata pensentur, quid faciemus de
Abbreviated transcription (Latin):
do prorumpat: uoluptatũ fuarũ nequi¬
tias impleat. aliena rapiat. innocentum
oppressione sacietur: Et quia nec dum
ꝑcutit᷑: uias suas adomino aut nõ uidĩ
estimat. aut quod peius ẽ approbari. Ue¬
niet profecto. ueniet eterna et repenti.¬
na ꝑcussio. et tunc cognoscet cuncta adõ¬
conspici. quando se mprouiso exitu udit
pro cunctoꝵ retͥbutione dampnari Tũc
inpena sua oculos aꝑit: quos dui tenuit
clausos inculpa: Tunc considasse omĩa
uerũ uidicẽ sentit. quando maloꝵ suoꝵ
meritũ iam euade sentiendo non possit:
Iniquus gͦ qui diu expectatus ẽ. idcirco
ẽ repente sublatus: quia oculi dm̃ suꝑ
uras hominũ. et om̃s gressus eoꝵ cõsi.¬
dat. Ac si diceret Quia ea que dii pati¬
ent̾ conspicit: quandoq multa non dese.¬
rit Nam ecce subito iuolentũ rapuit.
et mala eius que expectando ꝑtulit:
animaduertendo resecauit: Nemo igit᷑
dicat humana facta dm̃ non cernere.

Expanded text:
do prorumpat; voluptatum suarum nequido prorumpat; voluptatum suarum nequitias impleat, aliena rapiat, innocentium oppressione 790 satietur, et quia necdum percutitur, vias suas a Domino aut non videri aestimet, aut quod pejus est, approbari! Veniet profecto, veniet aeterna et repentina percussio; et tunc cognoscet a Deo cuncta conspici, quando se improviso exitu viderit pro cunctorum retributione damnari. Tunc in poena sua oculos aperiet, quos diu tenuit clausos in culpa. Tunc considerasse omnia verum judicem sentiet, quando malorum suorum meritum jam evadere sentiendo non possit. Iniquus ergo qui diu exspectatus est, idcirco est repente sublatus, quia oculi Domini super vias hominum, et omnes gressus eorum considerat. Ac si diceret: Quia ea quae diu patienter conspicit, quandoque inulta non deserit. Nam ecce subito violentum rapuit, et mala ejus quae exspectando pertulit animadvertendo resecavit. Nemo igitur dicat humana facta Deum non cernere,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enim nequaꝗͣ consid̾are crede.¬
batur: quando uiolentꝰ iste om̃e malũ
quod pot̾at.: inulte ꝑpetrabat. E stima¬
batur ds̃ mauste acta non cernere: qͥa
differebat iuste dampnare. et magna
eius paciencia. quasi quedã negligen.¬
cia putabat᷑. Iniquus quoq tociens
se inpeccatis suis non iridi adeo cre¬
nhit: quotiens multe peccauit: Cui
ꝑquendã sapientẽ dicit᷑. Ne dicas pec
caui. et quid accidit mͥ triste: E men¬
dare non uult nequiciã : proqua dig.¬
nam non ꝑtulit penam Quo pie
iepectatus est: eo est ad peccandum
liquit̾ instigatus Et pacientiã suꝑ.¬
e longamimitatis despiciens: unde
brrigere culpã suã debuit. inde cu.¬
mulauit. Sicut ꝑeundem iob dicitur:
Dedit ei ds locũ penitencie. et ille abutit᷑
eo m suꝑbia Sepe etiam quia penã quã
meret᷑ repente non suscipit: hoc ipsũ d̾o
non estimat displicere quod facit E at itaq
nunc. et ad quãlibet blasphemiam p̾sum.¬

Expanded text:
Tunc enim nequaquam considerare credebatur, quando violentus iste omne malum quod poterat inulte perpetrabat. Aestimabatur Deus injusti acta non cernere, quia differebat juste damnare; et magna ejus patientia quasi quaedam negligentia putabatur. Iniquus quoque ipse toties se in peccatis suis non videri a Deo credidit, quoties inulte peccavit. Cui per quemdam sapientcavi, et quid accidit mihi triste ? Emendare non vult nequitiam, pro qua dignam non pertulit poenam. Et quo pie exspectatus est, eo ad peccandum nequiter est instigatus, et patientiam supernae longanimitatis despiciens, unde corrigere culpam suam debuit, inde cumulavit, sicut per eumdem Job dicitur: Dedit ei Deus locum poenitentiae, et ille abutitur eo in superbia . Saepe etiam, quia poenam quam meretur repente non suscipit, hoc ipsum Deo non aestimat displicere quod facit. Vet. III. Eat itaque nunc, et ad quaslibet blasphemias praesumen
Abbreviated transcription (Latin):
nos illi. Hunc gͦ dum possumus: acõs.¬
pectu et̾m iudicis et male cogitata. et
petus ꝑpetrata deleamus Reuocemus
ante oculos cordis. quicqͥd ꝑuerse egimꝰ.
ꝑ nequitiam presũptionis: nichil fibi nr̃a
blandiat᷑ infirmitas Atq in his que reco.¬
lit semet ipsã delicata non palpet. sed
quantũ sibi male sit conscia. tantũ in
se benignius sit seuera. proponat contͣ
se futurũ iudiciũ. et queq inse sentit
districte ferienda ꝑsentenciã iudicis.
hec inse pie feriat ꝑpenitenciam con.¬
uersionis Unde apte postꝗͣ uiolenti
huiꝰ pena descripta ẽ Seq̃r capͥ. u.¬

Expanded text:
nos illi. Nunc ergo dum possumus, a consnos illi. Nunc ergo dum possumus, a conspectu aeterni judicis et male cogitata, et pejus perpetrata deleamus; revocemus ante oculos cordis quidquid perverse egimus per nequitiam praesumptionis. Nihil sibi nostra blandiatur infirmitas, atque in his quae recolit, semetipsam delicate non palpet, sed quanto sibi mali sit conscia, tanto in se benignius sit severa, proponat contra se futurum judicium, et quaeque in se sentit districte ferienda per sententiam judicis, haec in se pie feriat per poenitentiam conversionis. Unde apte postquam violenti hujus poena descripta est, sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ad preceps posse se ire cognoscunt. sed
ad creatorẽ suum amoris manu se
retinent ne cadant: Hanc ipsã inse
mutabilitatẽ suam. standi iã imu.¬
tabilitate uicerunt. ut hoc ipsũ me.¬
rito transcendent: quod nature sue
ordine mutabilitati sub ẽẽ potuisset.
Quia gͦ solius diuine nature ẽ u̾brã
ignorancie mutabilitatesq non ꝑpeti:
dicatur recte Non sunt tenebre. et
non ẽ umbra mortis: ut abscondant᷑
ibi qui oꝑant᷑ iniquitatẽ Lux enim
et̾na que ds̃ ẽ quanto ĩ cõmutabilit̾
sulget: tanto penetrabilit̾ uidet
tneq occulta nescit. quia cuncta
penetrat: nec que penetrat obliuiscit᷑.¬
quia incõmutabilis ꝑdurat Protide quo¬
tiens indignũ aliquid corde concipinius :
totiens in lucẽ peccamꝰ: quia ipsa nobis
et non sibi presentibus presto ẽ: et ꝑuerse
gradientes in ipsa inpingimꝰ: aqua ꝑme.
ritũ longe sumus Cumuero nos uid̃i nõ
credimus: in sole clausos oculos tenemus:
Illum uidelicet nobis abscondinꝰ: non

Expanded text:
in praeceps posse se ire considerat, sed ad Creatorem suum amoris manu se retinet, ne cadamutabilitatem suam standi jam immutabilitate vicerunt, ut hoc ipsum merito transcenderent, quo naturae suae ordine mutabilitati subesse potuissent. Quia ergo solius divinae naturae est, umbras ignorantiae mutabilitatisque non perpeti; dicatur recte: Non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi qui operantur iniquitatem. Lux enim aeterna, quae Deus est, quanto immutabiliter fulget, tanto penetrabiliter videt: et neque occulta nescit, quia cuncta penetrat; neque penetrata obliviscitquia incommutabilis durat. Proinde quoties indignum aliquid corde concipimus, toties in luce peccamus, qet non sibi praesentibus praesto est, et perverse gradientes in ipsam impingimus, a qua per meritum longe sumus. Cum vero nos videri non credimus, in sole clausos oculos tenemus. Illum videlicet nobis abscondimus, non
Abbreviated transcription (Latin):
quia causas suas cum dño pensare subti.¬
lit̾ nouerat Nec condempnauerat eum
qui iustus est: sed cur sine peccato ꝑcussꝰ
fuerat. indolore positus cũ humilitate re.¬
quirebat Amat iudicium. quisqͥs uias
suas subtilit̾ discutit. et secretariũ cordis
ingressus. quid dñs ipsi tribuat. qͥd ipse
dño debeat pensat Quod beatus iob quo¬
mͦ non fecerat. qui tam crebra sacrificia
in expiatione filioꝵ etiam pro cogitaciõibꝰ
offerebat: Quia gͦ helui dixxit. quod his
qui iudicium non amat. sanari non pos¬
sit: arguens beatũ iob. quod iudictũ nõ
amaret: et qui cũ qui iustus ẽ condẽpnas.¬
set: ilico eiusdẽ iusti id ẽ domini iusticiã

Expanded text:
quia causas suas cum Domino pensare subtiquia causas suas cum Domino pensare subtiliter noverat. Nec condemnaverat eum qui justus est, sed cur sine peccato percussus fuerat in dolore positus cum humilitate requirebat. Amat judicium quisquis vias suas subtiliter discutit, et secretarium cordis ingressus, quid Dominus ipsi tribuat, quid ipse Domino debeat pensat. Quod beatus Job quomodo non fecerat, qui tam crebra sacrificia in expiatione filiorum etiam pro cogitationibus offerebat? Quia ergo Eliu dixit quod is qui judicium non amat sanari non possit, arguens beatum Job quod judicium non amaret, et quia eum qui justus est condemnasset, illico ejusdem justi, id e