comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acile est enum spiritibus ne¬
quissimis per aeria corpora
facere multa quȩ mirentur
animȩ t̾renis corporibus
ad grauate &iam melioris
affectus. Si enuim corporiͦs
ipsa t̾rena non nullis arti¬
bus. & exertitationibus mo¬
dificata inspectaculis tͥe¬
lia uiderunt. narrata iuoc
creilant. quid magnũ est di¬
abolo & angłis eius de cor¬
poreis elem̃tis ꝑ aęria cor¬
pora facere quȩ caro mire¬
tur: aut & iam occultis in¬
spirationibus ad illudendos
humanos sensus fantasmata
imaginũ machinant. quibꝰ
uigilantes dormientes ue de¬
cipi& ł furentes exagit&.:
sed sicut fieri potest ut ho-¬
mo uita ac moribus melior.
spectet nequissimos homi¬
nes uel infune ambulantes. uel
multi modis motibus corporibꝰ
multa incredibilia facientes.
nec ullo modo talia facere con¬
cupiscat. nec eos ꝓpt̃ea sibi p̃¬
ponendos existim& sic anima
sidelis & pia non solum siuide¬
at uerũ &iam si propt̾ fragi¬
lttatem carnis exorreat mira¬
cula demonum non idõ tam̃

Expanded text:
acile est enim spiritibus nequissimis per aeria corpora: facere multa quae mirentur animae terrenis corporibus adgrauatae etiam melioris affectus. si enim corpora ipsa terrena nonnullis artibus et exercitationibus modificata in spectaculis thelia uiderunt narrata uix credant, quid magnum est diabolo et angelis eius de corporeis elementis per aeria corpora facere quae caro miretur aut etiam occultis inspirationibus ad inludendos humanos sensus phantasmata imaginum machinari, quibus uigilantes dormientesque decipiat uel furentes exagitet? sed sicut fieri potest ut homo uita ac moribus melior: spectet nequissimos homines uel in fune ambulantes uel multimodis motibus corporum multa incredibilia facientes nec ullo modo tale aliquid facere concupiscat nec eos propterea sibi + praeponendos existimet: sic anima fidelis et pia non solum si uideat uerum etiam si propter fragilitatem carnis exhorreat miracula daemonum, non ideo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uis ꝑ id quod eccłȩ caput
est & corpus eius ecclesia pos¬
sit dicere ego & ipsi non unum
s inus quia caput & corpus
uus est xp̾c sed diuinitatẽ
suam consubstantialẽ patri
sumus in suo genere hoc est
ineiusdem nature consub¬
stanciali patrilitate uult es¬
se suos unum. s in ipso. Quia
in se ipsis non possent. dissoci¬
ati abinuicem ꝑ diũsas uolun¬
tates & cupiditates & inmun¬
diciam peccatoꝵ unde mun¬
dant᷑ ꝑ mediatorem ut sint
in illi unum. Non tantum
ꝑ eandem naturam qua homi¬
nes ex hominibꝰ mortalibus
aequa les angłis fuint s &iã
ꝑ eandem in eandem beatitu¬
dinem conspirantes concordis¬
sima uoluntate in unum
spm quod ad modo caritatis¬
igne conflati: Adhoc enim
ual& quod ait. ut sint unũ

Expanded text:
is per id, quod Ecclesiae caput est et corpus ejus Ecclesia, possit dicere: Ego et ipsi, non unum, sed unus; quia caput et corpus unus est Christus; sed divinitatem suam consubstantialem Patri s , in suo genere, hoc est, in ejusdem naturae consubstantiali parilitate, vult esse suos unum, sed in ipso; quia in se ipsis non possent, dissociati ab invicem per diversas voluptates et cupiditates et immunditias peccatorum: unde mundantur per Mediatorem, ut sint in illo unum; non tantum per eamdem naturam qua omnes ex hominibus mortalibus aequales Angelis fiunt, sed etiam per eamdem in eamdem beatitudinem conspirantem concordissimam voluntatem, in unum spiritum quodam modo igne charitatis conflatam. Ad hoc enim valet qu
Abbreviated transcription (Latin):
id ipsum qͦd mediator est ꝑ
quẽ reconciliamur dõ sic in¬
dicat Ego inquid meis: & tu
in me ut sint consũmati in u¬
num Hȩc est uera pax & cũ
creatore nr̃o nobis firma co-¬

Expanded text:
id ipsum quod mediator est, per quem reconciliamur deo, sic indicat: ego, inquit, in eis et tu in me, ut sint consummati in unum. haec est uera pax et cum creatore nostro nobis firma co
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝑ mediatorẽ mortis. Sic̃
enim diaboliis suꝑbus homi¬
nẽ su ꝑbientẽ ꝑ duxit ad mor¬
tem ita xp̃c humilis. hominẽ
oboedientẽ duxit aduitam:
quia sicut ille elatiis cęcidit &¬
deiecit. consentientem. sic iste
humiliatus surrexit & erexit
credentem: Quia enim non ꝑue¬
nerat diabolus quo ipse ꝑdux¬
serat mortẽ quippe spc̾ in un
pi&ate gesta bat s mortem car¬
nis non suꝑ bierat quia nec in¬
dumentũ susceꝑat : magnus ho¬
mini uidebatur princeps in
legionibus demonum. ꝑ quos
fallaciarũ regnũ exerc&. Sic
hominẽ ꝑelationis triumphũ
potentiȩ quam
iusticiȩ cupidi¬
orem aut ꝑ falsã
philophiam magis inflans.
aut ꝑ sacra sacrilega in r&iens
in quibus &am magice fallaciȩ
curiosiores suꝑbiores q animas
deceptas inlusas que p̃cipitane
subditum ten& pollicens
&iam purgationẽanime
ꝑ eas quaste l&as appellant
transfigurando se in angłm
lucis ꝑ multiformem machi¬
nationem insignis & ꝓdigus
mendacii. IXI DE faciuitate

Expanded text:
 mediatorem mortis. sicut enim diabolus superbus hominem superbientem perduxit ad mortem, ita Christus humilis hominem oboedientem reduxit ad uitam; quia sicut ille elatus cecidit et deiecit consentientem, sic iste humiliatus surrexit et erexit credentem. quia enim non peruenerat diabolus quo ipse perduxerat — mortem quippe spiritus in impietate gestabat, sed mortem carnis non subierat, quia nec indumentum susceperat — magnus homini uidebatur princeps in legionibus daemonum, per quos fallaciarum regnum exercet, sic hominem per elationis typhum potentiae quam iustitiae cupidiorem aut per falsam philosophiam magis inflans aut per sacra sacrilega inretiens, in quibus etiam magicae fallaciae curiosiores superbioresque animas deceptas inlusasque praecipitans subditum tenet, pollicens etiam purgationem animae per eas quas τελεὰς appellant, transfigurando se in angelum lucis per multiformem machinationem in signis et prodigiis mendacii. DE FACILITATE
Abbreviated transcription (Latin):
tegrati. & ꝑ mediatorem dõ re¬
conciliati: hereamus uni fru
Sic ipse filius dĩ uerbũ dĩ
& idem ipse mediator. dĩ
& hominum filius hominis
aequalis patri ꝑ diuinitatis
imitatem & particeps nr̃ ꝑ
humanitatis susceptionem
trem in ter pel
pronobis: per
hit quod homo erat nec ta¬
men ta cens quod ds̃ cũ pa-¬
tre unum erat int̾cȩtera ita
loquitur. Non ꝓ his aũt ro¬
go inquid tantum : sed & pro
eis quicrediturisunt ꝑ u̾bũ
eoꝵ in me ut om̃s unũ sint¬

Expanded text:
tegrati, et per Mediatorem Deo retegrati, et per Mediatorem Deo reconciliati haereamus uni, fruaSic ipse Filius Dei, Verbum Dei, et idem ipse mediator Dei et hominum Filius hominis , aequalis Patri per divinitatis unitatem, et particeps noster per humanitatis susceptionem, Patrem interpellans pro nobis per id quod homo erat , nec tamen tacens quod Deus cum Patre unum erat, inter caetera ita loquitur: Non pro his autem rogo, inquit, tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me: ut om
Abbreviated transcription (Latin):
siue quę ꝑ ipsos facte sutł
similitudines huius fuerunt
Ut om̃is creatura factis quodã
modo loqueret᷑ inum futu¬
rum in quo esset salus ꝓutũ¬
soꝵ. a morte reparatoꝵ. Qui
enim ab uno dõ solo sũmo e¬
uero ꝑ impietates iniquita¬
tis resilientis. & dissonantes
de fluxeramus & euanueran
in multa discessi ꝑ multa.
& inherentes in multis. opa¬
tebat nutu & imꝑio dĩ mise¬
rantis ut in ipsa multa uen¬
turum conclamarent unun
& amultis conclamatus ueni¬
r& unus & multa contestares¬
tur uenisse unum & amul¬
tis exonerati ueniremus ad
unum & multis peccatis in
ani ma mortui & propt̃ pa¬
catum in carne morituri
amaremus sine peccato inor¬
tuo in carne ꝓ nobis unum
Et in re suscitatũ credentes &
cũ illo ꝑ fidem spũ resurga¬
tes iustificem᷑ in uno usto
facti unum. Nec in ipsa cos¬
ne nos resurrecturos despe¬
raremus cum multa m̃bsa
intuerem prȩcesisse nos capud
mundati : & tc̃ ꝑ speciem rein¬

Expanded text:
sive quae per ipsos facta sunt, sive quae per ipsos facta sunt, similitudines hujus fuerunt, ut omnis creatura factis quodam modo loqueretur unum futurum in quo esset salus universorum a morte reparandorum. Quia enim ab uno vero Deo et summo per impietatis iniquitatem resilientes et dissonantes defluxeramus, et evanueramus in multa, discissi per multa et inhaerentes in multis: oportebat nutu et imperio Dei miserantis, ut ipsa multa venturum conclamarent unum; et a multis conclamatus veniret unus, et multa contestarentur venisse unum; et a multis exonerati veniremus ad unum, et multis peccatis in anima mortui, et propter peccatum in carne morituri, amaremus sine peccato mortuum in carne pro nobis unum; et in resuscitatum credentes, et cum illo per fidem spiritu resurgentes, justificaremur in uno justo facti unum: nec in ipsa carne nos resurrecturos desperaremus, cum multa membra intueremur praecessisse nos caput mundati, et tunc per speciem redin
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui. Non ab surde quip¬
pe spm̃ diei cõparamus. corpꝰ
aut̃ nocti. Dominicũ enĩ cor¬
pus. in morte & resurrectione
& sp̃s nr̃i figuram: & corporis
gerebat exemplum. Qiam sic
ratio sĩpli
in horis
sas cur inscripturis scĩs positi
sint : potest alius alias in da¬
gare : uel quibus iste quas ego
reddidi p̃ponendę sint uel eq̃
ꝓ babiles uel istis &iam proba¬
biliores frustatamen eos esse in
scripturis positos: & nullas es¬
se causas mysticas cur illie is¬
ti numeri cõmemorent᷑: Nemo
tam stultus ineptusq conten¬
derit. Ego aut̃ quos reddidi
uel ex eccłe auctornate ama¬
ioribus traditas uel diuina¬
uel ext racione num̃oꝵ simi¬
litudinẽ ꝙ colligi Contra ra¬
tionem nemo sobrius contra
scripturas nemo xp̃ĩanus
contra eclenam nemo paci¬
ficiũ
hic sacerdos
antequam
missus uenissa& factus exfe¬
inina om̃a quȩ sacrate atꝙ
mystice patribus nris ꝑan
głica miracula apparuer̃

Expanded text:
memoravi. Non absurde quipmemoravi. Non absurde quippe spiritum diei comparamus; corpus autem, nocti. Dominicum enim corpus in morte ac resurrectione nostri figuram, et corporis gerebat exemplum. Etiam sic ratio simpli in horis sas, cur in Scripturis sanctis positi sint, potest alius alias indagare, vel quibus istae quas ego reddidi, praeponendae sint, vel aeque probabiles, vel istis etiam probabiliores: frustra tamen eos esse in Scripturis positos, et nullas causas esse mysticas cur illic isti numeri commemorentur, nemo tam stultus ineptusque contenderit. Ego autem quas reddidi, vel ex Ecclesiae auctoritate a majoribus traditas, vel vel ex ratione numerorum similitudinumque collegi. Contra rationem nemo sobrius, contra Scripturas nemo christianus, contra Ecclesiam nemo pacificium, hic sacerdos, antequam missus veniret, factus ex femina, omnia quae sacrate atque mystice patribus nostris per angelica miracula apparuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diremus fuistis enim aliquan¬
quando tenebrȩ nunc autem
lux in dño: insinuat nobis
quem ad mođo quod ad nocte
dies sumat inicium. sicut
enim pͥmi dies ꝓpt̾ futurum
hominis lapsum aluce in noc¬
tem ita isti ꝓpt̃ hominis re¬
parationem atenebris alucem
cũ putant᷑ abhora gͦ mortis us¬
ꝙ addiluculum resurrectio¬
nis hore quadraginta: ut &
ipsa noua ñ connum̃&ur
ui numero congruit & iam
uita eius suꝑ tram post re¬
surrectionem inquadraginta
diebus. Et est iste numerus
ad insinuandum mysterium ꝑ¬
fectionis in qua driꝑtito modo
habent quandam ꝑfectionem:
Decem & ea quat̃ multiplicata fa¬
ciunt qua draginta auesꝑe aut
sepulturȩ usq ad diluculum
resurrectionis triginta sex horȩ
sunt : qui est quadratus senariꝰ
Refertur aut̃ ad illam rationẽ
simpli ad duplum. ubi est coap¬
tionis maxima consonantia
Duo decim enim ad xxiiii simplo
ad duplum conueniunt. & fi
ne ullo sacram̃to quod supra

Expanded text:
diremus, Fuistis enim alidiremus, Fuistis enim aliquando tenebrae nunc autem lux in Domino ; insinuat nobis quodam modo quod a nocte dies sumat initium. Sicut enim primi dies propter futurum hominis lapsum a luce in noctem ; ita isti propter hominis reparationem a tenebris ad lucem computantur. Ab hora ergo mortis usque ad diluculum resurrectionis horae sunt quadraginta, ut etiam ipsa hora nona connumeretur. Cui numero congruit etiam vita ejus super terram post resurrectionem in quadraginta diebus. Et est iste numerus  ad insinuandum mysterium perfectionis in quadripartito mundo. Habent enim quamdam perfectionem decem, et ea quater multiplicata faciunt quadraginta. A vespere autem sepulturae usque ad diluculum resurrectionis triginta sex horae sunt, qui est quadratus senarius. Refertur autem ad illam rationem simpli ad duplum, ubi est coaptationis maxima consonantia. Duodecim enim ad viginti quatuor simplo ad duplum conveniunt, et fine illo sacramento quod supra
Abbreviated transcription (Latin):
psum autẽ triduum: non totũ
& plenum fuisse scriptura te¬
tis est s primus dies a parte
ex trema totus ad numeratus
est Dies uero tercius apart
prima & ipse totus medius
aũt inter eos idest scđs dies
absolute totus uiguiti quatis
horis suis: duo decim noc tur¬
nis: & duodecim diurnis Eit¬
cifixus est enim primo uides
uocibus hora t̾cia cũ esset de
sexta sabbati. De inde in ipli
tradidit hora nona. Sepultꝰ
est aut cũ iam factũ esset sic̃
sero habent ũba euuangelii
quod intelligit᷑ infinẽ diei
Unde lib& ergo incipias & iot
sia lid ratio ceddi potest que¬
mͦ ñsit contra euangelium
iohannis: ut hora t̃cia ligus
suspensus intellegatur. totum
diem pͥmum conp̃henderis Ergo
apatre extrema totus conputa¬
bitur sicut t̃cius a parte p̾ma:
Iox enim usq addiluculũ quo
dñi resurrectio de clarata est
dñs ds̃ qui dixit de tenebris
lucem clarescere ut ꝑgram
noui testam̃ti & participatio¬
nem resurrectionis xp̃i au¬

Expanded text:
psum autem triduum non totum et plenum fuisse, Scriptura testis est: sed primus dies a parte extrema totus annumeratus est; dies vero tertius a parte prima, et ipse totus; medius autem inter eos, id est, secundus dies absolute totus viginti quatuor horis suis, duodecim nocturnis et duodecim diurnis. Crucifixus est enim primo Judaeorum vocibus hora tertia, cum esset dies sexta sabbati. Deinde in ipsa tradidit hora nona . Sepultus est autem cum jam sero factum esset, sicut sese habent verba Evangelii ; quod intelligitur, in fine diei. Undelibet ergo incipias, etiam si alia ratio reddi potest, quomodo non sit contra Evangelium Joannis , ut hora tertia ligno suspensus intelligatur; totum diem primum non comprehendis. Ergo a parte extrema totus computabitur, sicut tertius a parte prima. Nox enim usque ad diluculum, quo Domini resurrectio declarata est, Deus qui dixit de tenebris lucem clarescere , ut per gratiam Novi Testamenti et participationem resurrectionis Christi au
Abbreviated transcription (Latin):
iuis figura templum auide¬
is distructimo
tri¬
duo se suscita¬
turũ
esse dicebar nu mer̃
ipse senarius pro anno po¬
situs intelligitur. Pixert
enim qua draginta & sex an¬
nis aeclificatum est tẽplum
& quadragies sexies seni fuit
ducenti septuaginta sex dies¬
qui numerus dierũ cõpl& nouẽ
m̃ses & sex dies qui tanquam de¬
aem menses parientibus seminis
inputant᷑. Non quia om̃s ad sex¬
tum diem post nonum m̃ sem
ꝑueniunt sed quia ipsa ꝑ fec¬
tio corporis dñi tot diebus ad
partum ꝑ ducta cõꝑitur sic̃
ama ioribus traditum suscipi¬
ens ȩccłȩ custodit auctoritas:
UͦIII enim kl̃ aprilis conceptus
credit᷑. quo & passus. Ita monu¬
m̃to nouo quo sepultus est u¬
oꝵ nec ante nec postea: con¬
gruit uterus uirginis quo
conceptus est. ubi nullus¬
est seminatus mortalium. Natꝰ
rias ab illo gͦ die usq ad allũ
tati. ducenti
tuaginta &
sea
repperiuntur
di es qui senarium nuierũ¬
sexxies qua dragries sex hab&
quo numero annoꝵ templum

Expanded text:
cujus figura templum a Judaeis destructum triduo se resuscitaturum esse dicebat, numerus ipse senarius pro anno positus intelligitur. Dixerunt enim: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum. Et quadragies sexies seni, fiunt ducenti septuaginta sex Qui numerus dierum complet novem menses et sex dies, qui tanquam decem menses parientibus feminis imputantur: non quia omnes ad sextum diem post nonum mensem perveniunt, sed quia ipsa perfectio corporis Domini tot diebus ad partum perducta comperitur, sicut a majoribus traditum suscipiens Ecclesiae custodit auctoritas. Octavo enim calendas aprilis conceptus creditur, quo et passus: ita monumento novo quo sepultus est, u, nec ante, nec postea, congruit uterus virginis quo conceptus est, ubi nullus seminatus est mortalium. Natusrias. Ab illo ergo die usque ad istum tati, ducenti tuaginta et sex reperiuntur dies, qui senarium numerum quadragies sexies habent. Quo numero annorum templum
Abbreviated transcription (Latin):
amemus Quod sifaciunt &iã
ipsas utiq amare desistimus
quando illã ꝓpt̾ quã solam
istas amauimus. nõ amamus.
Deinde quomodo erit uera
illatã perspecta tã examinata
tam eliquata tam certa sen¬
tentia beatos eẽ om̃s homines
uelle supsi qui iam beati sunt.
beati eẽ nec uolunt nec uolũt
aut siuolunt ut ueritas cla¬
mat ut natura conpellit cui
sũme bonus & inmutabiliter
beatus creator hoc indidit:
Siuolunt in quã beati ẽẽ que
beati sunt beati non ẽẽ utiq
nolunt: Si aut̃ beati non eẽ
nolunt procul dubio nolunt
consumi. & perire qđ beati sũt
nec nisi uiuentes beati ẽẽ pos¬
sunt: Nolunt igitur perire
qđ uiuunt: In mortales gͦ
ẽẽ uolunt cumq uere beate
uel sunt uel ẽẽ cupiunt: Nõ
aut̃ uiuit beate cui nõ ad¬
est quod uult: Nullo modo
igitur ẽẽ poterit uita ueracut̃
beata nisi fuerit sempitena:
natura quã tam̃ desiderabi¬
lem cõfitetur nõ parua que¬

Expanded text:
amemus. Quod si faciunt, etiam amemus. Quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam propter quam solam istas amavimus, non amamus. Deinde quomodo erit vera tam illa perspecta, tam examinata, tam eliquata, tam certa sententia, beatos esse omnes homines velle, si ipsi qui jam beati sunt, beati esse nec nolunt, nec volunt? Aut si volunt, ut veritas clamat, ut natura compellit, cui summe bonus et immutabiliter beatus Creator indidit hoc; si volunt, inquam, beati esse qui beati sunt, beati non esse utique nolunt. Si autem beati non esse nolunt, procul dubio nolunt consumi et perire quod beati sunt. Nec nisi viventes beati esse possunt: nolunt igitur perire quod vivunt. Immortales ergo esse volunt, quicumque vere beati vel sunt vel esse cupiunt. Non autem vivit beate, cui non adest quod vult: nullo modo igitur esse poterit vita veraciter beata, nisi fuerit sempiterna. natura, quam tamen desiderabilem confitetur, non parva quae
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. quo sit misera. propt̾.¬
ea enim beata uita discedit
quia tota uita discedit: Miser
est tam̃ quã diu senat. qui a scit
potest uita & beata ẽẽ. & nolen¬
tem deserere. quia beatus nemo
nolens fit. Ac ꝑhoc quanto ma¬
gis nolentẽ deserendo nolentẽ¬
miserũ facit que sinolenti p̾sto
ess& miserũ faceret: Si aut̃ uo¬
lentẽ deserit &iã sic quomodo
beata erat quã peri reuoluit
qui habebat : Restat ut dicant
ne utrũ esse in animo beati Id
est eum deseri ab eata uita cũ
ꝑmortẽ deserit totã uitã nec
nolle nec uelle adutrũ que
enim parato & ȩquo corde cõ¬
sistere: Sed nec ista beata est
uita que talis est ut quẽ beatũ
facit amore eius indigna sit.
quodmodo est enim beata uita
quã non amat beatus: Aut
quomodo amatur qđ litrum
iugeat apereat indifferenter
accipitur nisi forte uirtutes
quas ꝓpt̾ solam beatitudinẽ
sic amamꝰ ꝑsuaderi nobis au¬
dent ut ipsam beatudinẽ nõ

Expanded text:
quitur, quo sit misera propterquitur, quo sit misera propterea enim beata vita discedit, quoniam tota vita discedit, miser est tamen, quamdiu sentit, quia scit potest vita et beata esse, et nolentem deserere: quia beatus nolens nemo fit; ac per hoc quanto magis nolentem deserendo miserum facit, quae si nolenti praesto esset miserum faceret? Si autem volentem deserit, etiam sic quomodo beata vita erat, quam perire voluit qui habebat? Restat ut dicant neutrum esse in animo beati; id est, eum deseri a beata vita, cum per mortem deserit tota vita, nec nolle nec velle, ad utrumque enim parato et aequo corde consistere. Sed nec ista beata est vita, quae talis est, ut quem beatum facit, amore ejus indigna sit. Quomodo enim est beata vita, quam non amat beatus? Aut quomodo amatur, quod utrum vigeat, an pereat, indifferenter accipitur? Nisi forte virtutes, quas propter solam beatitudinem sic amamus, persuadere nobis audent, ut ipsam beatitudinem non
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: Deniq & deinmortali¬
tate interrogati sunt debea¬
titudine om̃s eam seuellereᷤ
respondent: Sed qualiscũq
beatitudo que potius uoce¬
tur quã sit in hac uita que¬
ritur immouero fingitur
dum in mortalitas despera¬
ur sine qua uera beatitudo
ẽ nõ potest Ille quippe
beate uiut qđ iam suꝑius
diximus & adstrundo satis
fecimus qui uiuit ut uult
iec male aliquid uult:
hemo aut̃ male uult inmor¬
talitatẽ si eius humana capax
est deo donante natura cuiꝰ
capax est. Ut enim homo bea¬
te uiuat oportet᷑ iuuat quẽ
porro morientẽ uita ipsa de¬
serit beata uita cum illo ma¬
posuit. cum aut̃ deserit aut
Sinolentẽ quomodo beata
iuta quȩ ita est inuoluntate
ut non sit inpotestate : Cumq
beatus nemo sit aliquid uo¬
lendo. nec habendo quantomi¬
mis beatus est. qui non honore.
nõ possessione. nõ qualib& alia
re. sed ipsa beata uita nolens
deseritur. quando eiuita nulla
erit Ude & sinullus sensus relin¬

Expanded text:
sent. Denique et de immortalisent. Denique et de immortalitate interrogati, sicut et de beatitudine, omnes eam se velle respondent. Sed qualiscumque beatitudo, quae potius vocetur quam sit, in hac vita quaeritur, imo vero fingitur, dum immortalitas desperatur, sine qua vera beatitudo esse non potest. Ille quippe beate vivit, quod jam superius diximus, et astruendo satis fiximus, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Nemo autem male vult immortalitatem, si ejus humana capax est Deo donante natura: cujucapax est. Ut enim homo beate vivat, oportet ut vivat. Quem porro morientem vita ipsa deserit, beata vita cum illo matest? Cum autem deserit, autSi nolentem, quomodo beata vita est, quae ita est in voluntate, ut non sit in potestate? Cumque beatus nemo sit aliquid volendo nec habendo, quanto minus est beatus qui non honore, non possessione, non qualibet alia re, sed ipsa beata vita nolens deseritur, quando ei nulla vita erit? Unde etsi nullus sensus relin
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uolebat: Ne opprimatur
ergo sustinet sed premi nol¬
l&. Quoonodo ergo uiuit
ut uult an quia uolens for¬
tis est ad ꝑferenda que nob¬
l& in lata. Ideo igitur iduult
quod potest qm̃ qđ uult
non potest. hec ẽ. tora utrũ
ridenda an potius miseran¬
da suꝑboꝵ beatitudo morta¬
lium gloriantium suuuere
ut uolunt quia uolentes pa¬
cientes fuer̃ que accidere
sibi nolunt: Hoc ẽ enĩ aiuint
quod sapienter dixit teren¬
tius. qm̃ nõ potest id fieri
quod uis. iduelis quod pos¬
sis. Quomodo hoc dictũ ẽe
quis negat: Sed cõ silium
est datũ misero ne esset mi¬
serior: Beatus aut̃ quales
se erẽ oms uolunt. nec recti
nec uere dicitur. ubi non
potest fieri qđ uis NSi enim
beatus est quic quid uult
fieri post quia non uult
fieri non post Ded non ẽ
mortalitatis huius hec uita
nec erit nisi quondo & in¬
mortalitas erit Que &si
soe frustra &iã beatitudo.
queretur: que sine inmor¬
talitate non pest esse:
um ergo beati esse om̃

Expanded text:
quod volebat. Ne opprimatur quod volebat. Ne opprimatur ergo sustinet: sed premi nollet. Quomodo ergo vivit ut vult? An quia volens fortis est ad ferenda quae nollet illata? Ideo igitur id vult quod potest, quoniam quod vult non potest. Haec est tota, utrum ridenda, an potius miseranda, superborum beatitudo mortalium, gloriantium se vivere ut volunt, quia volentes patienter ferunt quae accidere sibi nolunt. Hoc est enim, aiunt, quod sapienter dixit Terentius, Quoniam non potest id fieri quod vis, Id velis quod possis. Commode hoc dictum esse, quis negat? Sed consilium est datum misero, ne esset miserior. Beato autem, quales se esse omnes volunt, non recte nec vere dicitur, Non potest fieri quod vis. Si enim beatus est, quidquid vult fieri potest; quia non vult quod fieri non potest. Sed non est mortalitatis hujus haec vita, nec erit nisi quando et immortalitas erit. Quae si set, frustra etiam beatitudo quaereretur; quia sine immortalitate non potest esse. um ergo beati esse omne
Abbreviated transcription (Latin):
diã. nõ ẽ beatus ueratiter sed
miser fortiter Neq enim ꝓp¬
terea miser non est quia mi¬
seror ess& si & inpatient̃ mise¬
riam sustineret: Porro susta
nõ pacitur que nolet pati in
suo corpore nec tunc quidẽ
beat᷑h abendus est qm̃ nõ uiuit
ut uult ut enim alia omittã
que corpore inleso ad animi
ꝑtinent offensiones sine quibꝰ.
uiuere uellemꝰ & sunt innu¬
merabilia uell& utiq si possor
ita saluũ atq incolome ha¬
bere corpus & nullas exeo
pati molestias utro haberet
in potestate aut̃ in ipsius in¬
corruptione corporis: Quod
quia nõ habet acpendet in
incerto profecto nõ uiuit
ut uult: Quã uis enim ꝑ
fortitudinẽ sit paratus ex¬
cipere & equo ferre animo
quic quid aduersitatis acci¬
derit uult tam̃ ut non ac¬
cidat & sipossit facit. atq
ita paratus est inutruq ut
quantũ in ipso est alterum
obtet alterũ uitet & si quod
uitat incurrerit ideo uolens
ferat quia fieri nõ poruit

Expanded text:
tiam, non est beatus veraciter, sed tiam, non est beatus veraciter, sed miser fortiter. Neque enim propterea miser non est, quia miserior esset, si etiam impatienter miseriam sustineret. Porro si ista non patitur, quae nollet pati in suo corpore, nec tunc quidem beatus habendus est, quoniam non vivit ut vult. Ut enim alia omittam, quae corpore illaeso ad animi pertinent offensiones, sine quibus vivere vellemus, et sunt innumerabilia; vellet utique si posset ita salvum atque incolume habere corpus, et nullas ex eo pati molestias, ut id haberet in potestate, aut in ipsius incorruptione corporis: quod quia non habet, ac pendet in incerto, profecto non vivit ut vult. Quamvis enim per fortitudinem sit paratus excipere, et aequo ferre animo quidquid adversitatis acciderit; mavult tamen ut non accidat, et si possit facit; atque ita paratus est in utrumque, ut quantum in ipso est alterum optet, alterum vitet, et si quod vitat, incurrerit, ideo volens ferat, quia fieri non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
lo qđ uellet: & nichil pacie¬
ndo qđ noll&: Quis autẽ
non qualẽ cũq uitã quade¬
lectatur. & ideo beatã uocat
uell& sic esse insua potestatẽ
ut eam posset habere ꝑpetuã
& tam̃ quisdita est qui uelit
pati molestias quas fortiter
tolleret quas uisueas uelit
possit que tollerare si patitur.
quis uelit torm̃tis uiuere
&iam qui potest in eis ꝑpaci¬
enciã tenendo notitiam lau¬
dabilit̾ uiuẽre transitoria.
cogitauer̃ hecimalã qui ꝑtu¬
lerunt uel cupiendo habere
uel timendo amittere quod
amabant siue nequit siue
laudabilit᷑: Nam multi ꝑtran¬
sitoria mala adꝑmansura¬
bona fortiter tetenderunt.
qui ꝓfecto spe beati sunt &iã
cum sunt intransitoris malis
ꝑ que adbona nõ transitura
ꝑueniunt. sed qui spe beatus
est nondũ beatus est expectat
Namq ꝑpacientiã beatitudi¬
nẽ quã nõdũ ten& Qui ue¬
ro sine ullas ꝑͤtali sine ulla
tali mercede cruciatur quan¬
tam libet adhibeat tolleran¬

Expanded text:
do quod vellet, et nihil patiedo quod vellet, et nihil patiendo quod nollet. Quis autem non qualemcumque vitam qua delectatur, et ideo beatam vocat, vellet sic esse in sua potestate, ut eam posset habere perpetuam? Et tamen quis ita est? Quis vult pati molestias quas fortiter toleret, quamvis eas velit possitque tolerare si patitur? Quis velit in tormentis vivere, etiam qui potest in eis per patientiam tenendo justitiam laudabiliter vivere? Transitura cogitaverunt haec mala, qui ea pertulerunt, vel cupiendo habere, vel timendo amittere quod amabant, sive nequiter sive laudabiliter. Nam multi per transitoria mala, ad bona permansura fortiter tetenderunt. Qui profecto spe beati sunt, etiam cum sunt in transitoriis malis, per quae ad bona non transitura perveniunt. Sed qui spe beatus est, nondum beatus est: exspectat namque per patientiam beatitudinem quam nondum tenet. Qui vero sine ulla spe tali, sine ulla tali mercede cruciatur, quantamlibet adhibeat toleran
Abbreviated transcription (Latin):
c ꝑ hoc inista mortali uito
erroribus erũ nisq ple¬
nissimã p̃cipue fides est nece¬
saria qua iidm̃ creditur:
Non enim quecũq bona ma¬
xinteq illa quibusq fit bonꝰ.
& illa quibus fiet beatus: Un¬
a de nisi adõ inominẽ ueni¬
ant & homini accedant inue¬
niri potest: Cũ aut̃ exhacuita
abeo qui inhis miserus fide¬
lisi & bonus est uentũ fuerit
adbeatã tuno erit uere qđ
nunc ẽẽ nullo modo potest
ut sic homo uiuat quo modo
uult: Non enim uolet uiue¬
re in illa felicitate aut uo¬
let aliquid qđ deerit aut
de erit qđ uoluerit: Quic¬
quid amabitur aderit nec
desiderabitur quod non ad¬
erit: Omne quodibierit bo
beatissimũ ita semꝑ fore cem¬
tus erit: Nunc uero fecerunt
quidẽ sibi philosofi sicut eoꝵ
cuiq placuit uitas beatas
suas ut quasi ꝓpria uirtute
possent.qđ cõmuni mortali¬
um conditione nõ poterant
sic scilicet uiuere aut uellent:
Sentiebant enim aliter beatꝰ
ẽ neminẽ posse nisi haben¬

Expanded text:
 hoc in ista mortali vita erroribus aerumnisque plenissima, praecipue fides est necessaria, qua in Deum creditur. Non enim quaecumque bona, maximeque illa quibus quisque fit bonus, et illa quibus fiet beatus, unde nisi a Deo in hominem veniant, et homini accedant, inveniri potest. Cum autem ex hac vita ab eo qui in his miseriis fidelis et bonus est, ventum fuerit ad beatam, tunc erit vere quod nunc esse nullo modo potest, ut sic homo vivat quomodo vult. Non enim volet male vivere in illa felicitate, aut volet aliquid quod deerit, aut deerit quod voluerit. Quidquid amabitur, aderit: nec desiderabitur quod non aderit. Omne quod ibi erit, bbeatissimum, ita semper fore certum erit. Nunc vero fecerunt quidem sibi philosophi, sicut eorum cuique placuit, vitas beatas suas, ut quasi propria virtute possent, quod communi mortalium conditione non poterant, sic scilicet vivere ut vellent. Sentiebant enim aliter beatum esse neminem posse, nisi haben
Abbreviated transcription (Latin):
est iudeus neq grecus: Non ẽ
seruus neq liber nõ est mas¬
culus & femina: Om̃s enim uos
unũ estis. inxp̃o iħu: Nũ quid¬
nam igitur fideles femine sexũ
corporis amiser̃ sed quia ibi
sp̃u mentis suȩ: Cur ergo uir¬
qui propterea non debet caput
uelare qui imago est & gła
dĩ mulier aut̃ non debet quia
gła uiri est. quasi mulier nõ
renouetur sp̃u mentis suȩ qui
renouantur in agnicione dei
scđm imaginẽ eius qui creauit
eum: Sed quia sexu corporis
distat auiro: recte potuit in
eius corporali uel amento fi¬
gurari pars illa rationalis que
ad temporalia gubernanda de¬
flectitur. ut non maneat ima¬
go dei nisi ex qua parte mens
hominis eternis rationibus cõ¬
spiciendis uel consulendis ad¬
herescit quã non solum masculõ.¬
sed &iam feminas habere ma¬
nifestum est: Ergo in eoꝵ iam
mentibus cõmunis natura cog¬
noscitur in eorũ uero corporibꝰ.
ipsius unius mentis distribu¬
cio figurat:
corporaliỹ ReRUo USU et iora¬

Expanded text:
cus, non est seruus neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos unum estis in Christo Iesu ? numquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? sed quia ibi spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculoetiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius mentis distributio figuratur. CORPORALIVM RERVH VSV ET IMA
Abbreviated transcription (Latin):
renouationẽ efficimur ȩtiam
filii dei ꝑbaptismum xp̃i & in¬
dutes nouũ hominẽ xp̃m uti¬
que induimꝰ ꝑfidem: Quis
est ergo qui ab hoc confortio
feminas alienet cum sint nob̾¬
cum gr̃e coheredes Et alio lo¬
co idem apłs dicat: Om̃s eñi

Expanded text:
renovationem efficimur etiam renovationem efficimur etiam filii Dei per baptismum Christi, et induentes novum hominem, Christum utique induimus per fidem. Quis est ergo qui ab hoc consortio feminas alienet, cum sint nobiscum gratiae cohaeredes; et alio loco idem apostolus dicat, Omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
capite loquebatur qđ nisi ad
aliqđ secretũ sacramentis refe¬
ratur in ane remanebit: Sicut
enim non solum ueracissima
ratio. sed etiã ipsius apłica de¬
clarat auctoritas non scđm
formã corporis homo factus
est adimaginẽ dĩ sed scdm
rationalem mentẽ: Cogitatio
quippe turpit̾ uana. est qui
opinatur dm̃ membrorum cor¬
poraliu liniamentis circum¬
scribi atq definiri porro aũt
nonne idem beatus paulus¬
apłs dicit renouamini sp̃u
mentis urȩ & induite nouũ
hominẽ eum qui scđm dm̃ cre¬
atus est. & alibi apertius ex¬
uentes uos inquid ueterem
hominẽ cum actibꝰ. eius & in¬
duite nouũ qui renouatur
& ipsi est nouus homo quire¬
nouatur in agnitione dei se¬
cundũ imaginẽ eius qui cre¬
auit eum: nulli dubium est
non scđm corpus neq scđm
qualib& animi partẽ sed se¬
cundũ rationalẽ mentẽ ubi
potest eẽ agnitio dei hominẽ
factũ adimaginẽ eius quicre¬
auit eum: Scdm hanc aut̃

Expanded text:
capite loquebatur, quod nisi ad capite loquebatur, quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. 12. Sicut enim non solum veracissima ratio, sed etiam ipsius Apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem, eum qui secundum deum creatus est? et alibi apertius: exuentes uos, inquit, ueterem hominem cum actibus suis induite nonum, qui renouaturet ipse est novus homo qui renovatur in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit eum; nulli dubium est, non secundum corpus, neque secundum quamlibet animi partem, sed secundum rationalem mentem, ubi potest esse agnitio Dei, hominem factum ad imaginem ejus qui creavit eum. Secundum hanc autem
Abbreviated transcription (Latin):
sexu mascali & femine apłs
paulus ocultiores cuius dam rei
figurasse mysteriũ: Uel hinc in¬
telligi potest qđ cum alio loco
dicat. ueram uiduam eẽ deso¬
& ꝑ sistere in orationibus nocte.
ac die: hic dicit mulierem se¬
ductã in p̃uaricatione factam
&e dilectione & sc̃i ficatione cũ
sobrietate quasi uero possit ob¬
ẽẽ bone udue suied filios non
habuerit uel hii quos abuerit
inbonis oꝑibus ꝑ mane noluerint
sed quia ea que dicuntur oꝑa
bona tam quã filui sunt uite
nostrę scđm quã queritur. cuiꝰ
uite sit quisq id est quomodo
agat. hec temporalia quã uitã
hec opera bona maxime in
officiis mis cdĩe frequentari
solent Opera uero miscđie
nihil prosunt. siue paganis
siue udeis qui xp̃o nõ credur
siue quibusq hereticis ubi si
des & dilectio & sobria scifi¬
catio non inuenitur. manifes¬
tũ est quid apłs significare
uoluerit: Ideo figurate ac mis¬
tice quia deuelando mulieri

Expanded text:
sexu masculi et feminae apostolus sexu masculi et feminae apostolus Paulus occultioris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram viduam esse desoDominum, et persistere in orationibus nocte et die , hic indicat mulierem seductam in praevaricatione factam,et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Quasi vero possit obesse bonae viduae, si vel filios non habuerit, vel ii quos habuerit, in bonis operibus permanere noluerint. Sed quia ea quae dicuntur opera bona, tanquam filii sunt vitae nostrae, secundum quam quaeritur cujus vitae sit quisque, id est, quomodo agat haec temporalia, quam vitam haec opera bona maxime in officiis misericordiae frequentari solent; opera vero misericordiae nihil prosunt, sive Paganis, sive Judaeis qui Christo non credunt, sive quibuscumque haereticides et dilectio et sobria sanctificatio non invenitur: manifestum est quid Apostolus significare voluerit; ideo figurate ac mystice, quia de velando mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
uatur ad actionẽ rerum tem¬
poralium nihil ominus ex qua
parte conspectã con sulit ueri¬
tatem imago dĩ est Exqua
uero intenditur in agenda in¬
feriora non est imago dei: &
qm̃ quantũ cumq se extende¬
rit inid quod aeternum est
tantomagis inde formatur ad
imaginẽ dĩ: & ꝓpt̃ea non est
cohibenda ut se inte contineat
ac temperet: Ideo uir non deb&
uelare caput. quia uero illi ra¬
cionali actioni que in rebus cor¬
poralibus temporalibusq uersa¬
tur ꝑiculosa est nimia inferio¬
ra progressio Debet habere
potestestatẽ suꝑ caput qđ indi¬
cat uelamentũ quod significat᷑
ẽẽ cohibenda: Qr̃a est enim scĩs
angłi sacrata & pia significatio:
Nam ds̃ non ad tempus iud&
nec aliquid noui fit in eius ui¬
sione atq scietiam cum aliquid
temporaliter ac transitorie geri¬
tur: Sicut inde afficiuntur
sensus uel carnales animalium
& hominũ uel &iã celestes an¬
gelõꝵ: In isto quippe manifesto

Expanded text:
vatur ad actionem rerum temvatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versapericulosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Angelorum. 11. In isto quippe manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
di fecit eum: Masculum & fe¬
minã fecit eos & benedixit eos
ldimaginẽ quippe dei naturã
ipsã humanã factã dicit quę
sexu utroq conpletur nec ab
intellegenda imaginẽ dei sepa¬
rat feminã: dicto enim qđ fe
masculũ & feminã uel certe
alia distinctionẽ masculum
& femina fecit eos Quomodo
ergo ꝑ apłm audiuimus uirũ
ẽẽ imaginẽ dei unde caput ue¬
lare ꝓhibetur mulierẽ aut nõ
&ideo ipsa hoc facere iubetur
Disi credo illut ẽẽ quođ iam
dixi cum denatura humane
mentis agerem mulierẽ cum
uiro suo eẽ imaginẽ dei ut una
imago sit tota illa substantia:
Cum aut̃ ad adiutoriũ distribui¬
tur qđ adeam ipsã solam adti¬
net non est inmago dei: Quod
aut aduirũ solũ adtinet ima¬
go dei est tam plena atque in¬
tegra quã inunũ coniuncta mu¬
liere: Sĩc denatura uman&e m̃tis
diximus: Quia & sitota. contem¬
pletur ueritatẽ. amago dĩ est:
Et cum exea distribuitur ali¬
quid & quadã intentione diri¬

Expanded text:
um et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fmasculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. Quomodo ergo per Apostolum audivimus virum esse imaginem Dei, unde caput velare prohibetur, mulierem autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur? nisi, credo, illud quod jam dixi, cum de natura humanae mentis agerem, mulierem cum viro suo esse imaginem Dei, ut una imago sit tota illa substantia: cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliere. Sicut de natura humanae mentis diximus, quia et si tota contempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione deri
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa summa trinitate & una¬
queq ꝑsona dĩ est. quur &
mulier non est imago dei:
Iam ꝓpterea caput uelare p̃¬
cipitur. quod ille quia imago

Expanded text:
ipsa summa Trinitate, et unaquaeque persona Deus est, cur et mulier non est imago Dei? Nam et propterea caput velare praecipitur, quod ille quia imago
Abbreviated transcription (Latin):
p̃co tibi liberans te depopu¬
lo & degentib in quo ego
mittamte aperire oculos
cecorum ut auertantur ate¬
nebris & potestate satane ad
dm̃ & accipiant remisionem
peccatorũ & sortẽ que inscĩs x¬
& fidem que inme est Un¬
de & exortans idem apłs
credentes ad graciarũ accio¬
nẽ dõ patri. qui eruit nos
inquid depotestate tenebra¬
rum & transtuli in regnum
filui caritatis suȩ in quo ha¬
bemus redemptionẽ in remis¬
sionem peccatorũ. In hac re¬
demptionẽ tam quã p̃tium
pronobis datum est sanguis
xp̃i: Quo accepto diabolꝰ
non ditatus est sed necatus
ut nos ab eius nexibus solue¬
remus: Nec quẽ quẽt secũ
eorũ quos xp̃s ab omni de¬
bito liber indebite fuso suo
sanguine redemisset peccatoꝵ
retibus obuolutus traheret
ad secunde ac sempiternȩ
mortis exitium: Sed actenꝰ
morerentur ad xp̃i gratiã
ꝑtinentes. p̃ cogniti & predes¬
tinati &electi ante constitu¬
cionẽ mundi quatenus ꝓ

Expanded text:
praeeo tibi, liberans te de popupraeeo tibi, liberans te de populo et de gentibus, in quas ego mitto te aperire oculos caecorum, ut avertantur a tenebris, et a potestate satanae ad Deum, ut accipiant remissionem peccatorum, et sortem quae in sanctis, et fidem quae in me est . Unde et exhortans idem apostolus credentes ad gratiarum actionem Deo Patri: Qui eruit nos, inquit, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae, in quo habemus redemptionem in remissionem peccatorum . In hac redemptione tanquam pretium pro nobis datus est sanguis Christi, quo accepto diabolus non ditatus est, sed ligatus: ut nos ab ejus nexibus solveremur, nec quemquam secum eorum quos Christus ab omni debito liber indebite fuso suo sanguine redemisset, peccatorum retibus involutum traheret ad secundae ac sempiternae mortis exitium ; sed hactenus morerentur ad Christi gratiam pertinentes, praecogniti et praedestinati et electi ante constitutionem mundi , quatenus pro
Abbreviated transcription (Latin):
on est itaqLaxpo:
difficile uidere diabo¬
lum uictũ quando quia ab
illo occisus est resurrexit:
Illut est maius & ad intellegen¬
dum profundius uidere dia¬
bolum uictũ. quando uicisse¬
sibi uidebatur. id est quando
xp̃s occisus est Tunc enim san¬
guis ille qm̃ eius erat. qui nul¬
lus habuit omnino peccatũ
adremissionẽ nr̃oꝵ fusus est
peccatorũ Ut qui eos diabolꝰ
merito tenebat. quos peccati
reos conditione mortis obstrin¬
xit hos ꝑ eum merito dimit¬
teret quẽ nullius peccati reũ
inmerito poenã mortis affe¬
cit: Hac iusticia uictus & hoc
uinculo uinctus est fortis. ut
uasa eius eriperentur que aput
eum cumipso & angelis eius
fuerant uasa ire & inuasa mi¬
sericordie uerterentur: hec
quippe uerba ipsius dñi nr̃i
primũ uocatꝰ est narrat :⁊ pos¬
tolus paulus: Nam intercȩ¬
tera que audiuit &iã hoc
sibi dictũ sic loquitur ad hoc
enim tibi aparui ut constituã
te ministrum & testem eoꝵ
que ame uides Quibus &iã

Expanded text:
on est itaque difficile videre diabolum victum, quando qui ab illo occisus est resurrexit. Illud est majus, et ad intelligendum profundius, videre diabolum victum, quando sibi vicisse videbatur, id est, quando Christus occisus est. Tunc enim sanguis ille, quoniam ejus erat qui nullum habuit omnino peccatum, ad remissionem nostrorum fusus est peccatorum, ut quia eos diabolus merito tenebat, quos peccati reos conditione mortis obstrinxit, hos per eum merito dimitteret, quem nullius peccati reum immerito poena mortis affecit. Hac justitia victus, et hoc vinculo vinctus est fortis, ut vasa ejus eriperentur , quae apud eum cum ipso et angelis ejus fuerant vasa irae, et in vasa misericordiae verterentur . Haec quippe verba ipsius Domini nosprimum vocatus est, narrat apostolus Paulus. Nam inter caetera quae audivit, etiam hoc sibi dictum sic loquitur: Ad hoc enim tibi apparui, ut constituam te ministrum et testem eorum quae a me vides, quibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
adheserit unus erit sp̃s cui ra
nem nature ueritatis ac
beatitudinis illius non tam̃
crescente illa innatura ue¬
ritate & beatitudine sua
derit. tunc sic̃ ei diuina
scriptura promittit satiabi¬
iur inbonis desiderium eꝰ
honis inmutabilibus ipsa
rrinitate dõ suo cuius ma¬
go est: & neus piam dein¬
ceps iuoletur: erit in abscõ¬
dito uultus eius tanta ub̃¬
tate eius impleta ut eam
num quã peccare delect&:¬

Expanded text:
adhaeserit, unus erit spiritus: cuadhaeserit, unus erit spiritus: cunem naturae, veritatis, et beatitudinis illius, non tamen crescente illo in natura, veritate et beatitudine sua. derit. Tunc, sicut ei divina Scriptura promittit, satiabitur in bonis desiderium ejus , bonis immutabilibus, ipsa Trinitate Deo suo cujus imago est: et ne uspiam deinceps violetur, erit in abscondito vultus ejus , tanta ubertate ejus impleta, ut eam nunquam peccare delect
Abbreviated transcription (Latin):
ponat. nemo comparet lumi
quisq possidet quic quid li¬
benter uidet Quis ergo site¬
nere utruq non possit & alt̾¬
um cogatur amittere nõ thes
tere anmentẽ quis mente nõ
uideat eum oculos uelle
quã mentẽ: Mens quippe
sine oculis carnis. humana ẽ
Oculi aut̃ carnis sine mente
beluni sunt: Quis porro nõ
hominẽ semalit esse. & iam
carne cecũ quã beluam ui¬
dentẽ : hȩc dixi ut &iam tas¬
diores quã uis breuiter cõmo¬
nerentur ame inquorũ ocu¬
los uel aures haelit tere ue¬
nerint quantum mens dili¬
gat seipsam &iam infirma
& errans male diligendo atq
sec tando que sunt in fara ip¬
sam diligere porro seipsan
non posset sise omnino nesci¬
ret. idest & sui non meminis¬
set nec se intelligeret qua in
se imagine dĩ tam potens ẽ
ut ei cuius imago est uale¬
at inherere: Sic enim ordi¬
nata est naturarũ ordine nõ
locorũ ut supra illã non sit
nisi ille: Deniq cuilli pęnitꝰ

Expanded text:
ponat, nemo comparet luminponat, nemo comparet luminquisque possidet quidquid libenter videt? Quis ergo si tenere utrumque non possit, et alterutrum cogatur amittere, non thesatere, an mentem; quis mente non videat, eum oculos malle quam mentem? Mens quippe sine oculis carnis humana est, oculi autem carnis sine mente belluini sunt. Quis porro non hominem se malit esse etiam carne caecum, quam belluam videntem? 20. Haec dixi, ut etiam tardiores, quamvis breviter, commonerentur a me, in quorum oculos vel aures hae litterae venerint, quantum mens diligat se ipsam etiam infirma et errans, male diligendo atque sectando quae sunt infra ipsam. Diligere porro se ipsam non posset, si se omnino nesciret, id est, si sui non meminisset; nec se intelligeret: qua in se imagine Dei tam potens est, ut ei cujus imago est valeat inhaerere. Sic enim ordinata est naturarum ordine, non locorum, ut supra illam non sit nisi ille. Denique cum illi penitus
Abbreviated transcription (Latin):
cit cui congreget ea nisi qui a
lumen oculorũ eius non est cũ
eo. & ideo non uid& quod ueri¬
tas ait. stulte hac nocte repetunt¬
parati: Cuius erunt: Uerũ tam̃
quia &iam talis inimaginẽ
ambulat homo & hab& met
memoriã intellectũ & amorẽ
sui hominis mens siei manifes¬
taretur . quod utrũq habere
non posset & unũ eduobus ꝑ¬
mit teretur eligere alterũ ꝑ¬
diturus: Aut thes auros quos
congregauit aut mentẽ: Qui
usq adeo non habet mentem
ut thesauros malet habere
quã mentẽ: Tesauri enim
ullo thesauris facilius &
expedtius potest uiuere:
Qui uero ullos thesauros
nisi ꝑmentẽ poterit possi¬
dere: Sienim puer infans
quã uis ditissimus natus
cum sit dñs omniũ quȩ ui¬
re sunt eius nihil possidet
mente sopita. quonã tan¬
dem modo quis quũ quic¬
quã mente possidebit amis¬
sa Sed dethesauris quid
loquor quod eos quilibet
hominũ sitalis obtio ꝓpona¬
tur mauult ꝑdere quam
mentem cum eos nemo p̃¬

Expanded text:
cit cui congregabit ea, nisi quia cit cui congregabit ea, nisi quia lumen oculorum ejus non est cum eo? Et ideo non videt quod Veritas ait: Stulte, hac nocte animam tparasti cujus erunt ? Verumtamen, quia etiam talis in imagine ambulat homo, et habet memoriam, et intellectum, et amorem sui, hominis mens: si ei manifestaretur quod utrumque habere non posset, et unum e duobus permitteretur eligere, alterum perditurus, aut thesauros quos congregavit, aut mentem; quis usque adeo non habet mentem, ut thesauros mallet habere quam mentem? Thesauri enim ullis thesauris facilius et expeditius potest vivere. Quis vero ullos thesauros, nisi per mentem poterit possidere? Si enim puer infans, quamvis ditissimus natus, cum sit dominus omnium quae jure sunt ejus, nihil possidet mente sopita; quonam tandem modo quisquam quidquam mente possidebit amissa? Sed de thesauris quid loquor, quod eis quilibet hominum, si talis optio proponatur, mavult carere quam mente; cum eos nemo prae