comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elud quos pertin& quo ddñ dicit : qui perseuert cueritus qu in finem. hic seluu serit
Secundusordo esti eorum fidelium qui rect fide& pi&ate accedunt ad gratiũ
baptism & pereamaccipiunt indulgentiam peocatorum baptirat in
morte xp̃i. & ablutia peccatis suis in sanguineeus: Ac perhoc : participes
redemptionis ipsiuseffecti: Sed poste diuersi setemptationibus & iniqui¬
tatibus gratiam ipsiusfide & redemptionis amittunt . per seuerantes
inmidissuis & sicdescło exeunter: Dequalibus dicita płs. quod regnumdi
non consequentur : & qui a nonhabenth ȩreditatem in regno ꝵ p̃i& dĩ
eam minime seruantibus terribiliter denuntiat dicens : quantomagis
putatis d&leriora mereri supplicia qui filium di conculcauerit & san¬
guinei testi menti pollutum duxerit in quosc ificatus est & spũi gratiae¬
sunt in luminati gust auerunt ehiam donum caoleste & participes

Expanded text:
t ad quos pertinet, quod Dominus dicit: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit t ad quos pertinet, quod Dominus dicit: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Secundus ordo est eorum fidelium qui recta fide et pietate accedunt ad gratiam baptismi, et per eam accipiunt indulgentiam peccatorum, baptizati in morte Christi, et abluti a peccatis suis in sanguine ejus, ac per hoc participes redemptionis ipsius effecti; sed postea diversis tentationibus et iniquitatibus gratiam ipsius fidei et redemptionis amittunt perseverantes in malis suis, et sic de saeculo exeuntes. De qualibus dicit Apostolus quod « regnum Dei non consequentuream minime servantibus terribiliter denuntiat dicens: « Quanto magis putatis deteriora mereri supplicia, qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinesunt inluminati, gustauerunt.etiam donum caeleste et participes
Abbreviated transcription (Latin):
quicredit im ipsum non pereat. sedh ab eatuitam aelernam : Sic namq
&ibi intellegendus est mundus dõdilectus &l perunigenitum eiusredemptis
ubibeatus ohunnes apłs dicit : Et ipseest propititio propeccatisn r̃is : Non
pronr̃is autemtantum sed &iam prototius mundi: E ubibextus paulu sa płrait :
Derat inx p̃omundim reon clians sibi ponreputan sillis delicta ipsorumꝰ
Est namq & mundus in infidelibus imimicus dõ necreconciliatusdõ dequo
scriptum est : Et mundus eum non cognouit : & iterum : Et mundustotus
in maligno positus est : Totusergomundus insuaute. & totus inineredulitate:
Totus inre conciliatione & totus inin imicitis : Quia &ille imsuo genere totus
& isteinsuo genere totus intel legendus est : In hacredemptionis & recomnei
lationis gratiao primus ordo est electorum & prȩdistinatorum aduittm
adlernam. De quibus perire nullus potest. & quiomninoomness aluantus ꝰ¬

Expanded text:
qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam, » sic enim et qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam, » sic enim et ibi intelligendus est mundus Deo dilectus, et per Unigenitum ejus redemptus, ubi beatus Joannes apostolus dicit: « Et ipse est propitiatio pro peccatis nostris; non pro nostris autem tantum, sed et pro totius mundi ; » et Christo mundum reconcilians sibi, non reputans illis delicta ipsorum . » Est namque mundus in infidelibus inimicus Deo, nec reconciliatus Deo. De quo scriptum est: « Et mundus eum non cognovit. » Et iterum: « Et mundus totus in maligno positus est . » Totus ergo mundus in salute, et totus in incredulitate; totus in reconciliatione, et totus in inimicitiis; quia et ille in suo genere totus, et iste in suo genere totus intelligendus est. liationis gratia primus ordo est electorum et praedestinatorum ad vitam aeternam: de quibus perire nullus potest, et qui omnino omnes salvantur e
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterum: Quidedit sem&i psum pronobis ut nos red imer&ꝰ ab omnini quitate
& mundare sibi populum acceptabilem sectatorem bonorumoperum:
Etadiolaco : Qui factusest nobis inquit sapientia ađo & iustitia & sc̃ificatio
edrademptio: hoc & im psid missimiliter est prȩnuntiatum ubicanitur:
Redemptionem misit dñ spopulosuo : Et rede misti in brachictuo populum
tuum: Etiterum: Quia apud dñm misericordia & copiosa apud eum re¬
demptio: Eipsere dim &i ssł exominibus ini quita tibuseius : Ha nobis &sa¬
cratis simum nomen eius commendat & an gelus doc &i dicens : Etuo cabis
nomeneius ihrm. ipseenims cduum faci&ꝰ populum suum a peccatis eorum .:
Prohis mamq: &ipsedñs sein patibulocrucis ex altitumtestatur dicens
Et sicut moysesex altiunt serpente mindeserto Ita ex alti noport&
filium hominis : Vtominis quicreditin ipsum non pereat sed habeat
& proquo ui igentum suumn dedit continuo ex ponens adiunxit. Ntom nis

Expanded text:
m pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate, et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum . » Et alio loco: « Qui factus est in nobis, » inquit, « sapientia a Deo, et justitia et sanctificatio et redemptio . » Hoc et in Psalmis similiter est praenuntiatum, ubi canitur: « Redemptionem misit Dominus populo suo ; » et: « Redemisti in brachio tuo populum tuum . » Et iterum: « Quia apud Dominum misericordia, et copiosa apud eum redemptio: et ipse redimet Israel ex omnibus iniquitatibus ejus . » Hoc nobis et sacratissimum nomen ejus commendat et angelus docet dicens: « Et vocabis nomen ejus Jesum, ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . » Pro his namque et ipse Dominus se in patibulo crucis exaltatum testatur, dicens: « Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat  pro quo unigenitum suum dedit, continuo exponens adjunxit: « Ut omnis
Abbreviated transcription (Latin):
uide uresse falsum uel fidei contrarium & magis intidibus in qui&os &
contentiosos ad tranquillitatis & sobri&atis inodestiam prouocari:quũ
promusitatis & minuselucentibus rebus aliquemimmoderata austeritate
nec passus est pro omnibus nis solummodo prohis qui passioniseius saluantur
iysterio : Sed & dehacquȩstione . nihil confuse & in considerate dici uel
definir ꝑuellemus, hab&enm elipsa profunditatem & difficultatem suũ :
Normr̃i prȩsumptione sed scripturt rumsc̃ãrum ueritate &or thadoxoꝵ
patrum auctoritate diligentiusperscrutandam & inquantum dñs
aperiredignatur fid eliter intellegendam : Nosenim firmissimetenemes
Sicutipsedicit : Egosum pastorbonus: Bonus pastor animam suamdat
pro ouibus & iterum : Sicut nouit mepater & ego aignoscopatrem :

Expanded text:
videtur esse falsum, vel fidei contrarium; et magis in talibus inquietos et videtur esse falsum, vel fidei contrarium; et magis in talibus inquietos et contentiosos ad tranquillitatis et sobrietatis modestiam provocari, quam pro inusitatis et minus elucentibus rebus aliquem immoderata austeritate nec passus est pro omnibus, nisi solummodo pro his qui passionis ejus salvantur mysterio. » Sed et de hac quaestione nihil confuse, et inconsiderate dici, vel definiri vellemus, habet enim et ipsa profunditatem, et difficultatem suam, non nostra praesumptione, sed Scripturarum sanctarum veritate, et orthodoxorum Patrum auctoritate diligentius perscrutandam, et in quantum Dominus aperire dignatur, fideliter intelligendam. Nos enim firmissime tenemus, sicut ipse dicit: « Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus. » E
Abbreviated transcription (Latin):
persil omonem dicenti: Prȩparatur uoluntas ad ño: Eta postolosidu¬
briter prȩdicanti: Ds̃est qui operatus in uobis & uelle & perficere probona
uoluntate. Quod autemibi simpliciter intelligitur dm̃omnes homines
uelle saluos fieri bonitatescilic& creatoris. itaut putamus fideliter
potest recipila lancuoluntatem bonitatis suae ergasadutem hominũ:
non credatur humana obsistente uoluntate implere nom posse : sed obsistente
huma na iniquitate implerenolle ꝰ qua eomnia cumta mobscura sitł
& tam profunda atq:perplexa nolle musinter fr̃s& carissi mosnrõs
aliqu dehis contentio seuentilari. uł temere definiri Sed potius quodineis
certumest sine dubitatione defendi: Quad autem &iam intermagnos
diuerse modo sed nondiuersc pi&latesentientes ambiguum atq incertum
remansit &iam apudnos E reuerenterhonorar i. qui aneutrum eorum

Expanded text:
per Salomonem dicenti: « Praeparatur voluntas a Domino ; » et Apostolo saluper Salomonem dicenti: « Praeparatur voluntas a Domino ; » et Apostolo salubriter praedicanti: « Deus est qui operatur in nobis, et velle et perficere pro bona voluntate. »  Quod autem ibi simpliciter intelligitur Deum omnes homines velle salvos fieri bonitate scilicet Creatoris ita ut putamus fideliter potest recipi, si hanc voluntatem bonitatis suae erga salutem hominum non credatur humana obsistente voluntate implere non posse, sed obsistente humana iniquitate implere nolle. Quae omnia cum tam obscura sint, et tam profunda atque perplexa, nollemus inter fratres et charissimos nostros aliquid de his contentiose ventilari vel temere definiri, sed potius quod in eis certum est sine dubitatione defendi. Quod autem etiam inter magnos diverso modo, sed non diversa pietate sentientes ambiguum atque incertum remansit, etiam apud nos et reverenter honorari, quia neutrum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
genera hominum accipiatur si ueomines homines aluos fieri dm̃ uelle
ita intellegatur quia omnes qui saluantur non isieiuis uoluntate s al¬
uuntur: siue eo modo dictum credatur omnes homines dm̃ uelle saluos
fieri quia in scñ suis i psehocuult : qui eistalemuolunta tem in spirat
utomnes hamines uelintsaluosfieri sicut seipsos : in hi s inqua momnibus
& uera omnino &s alubris intellegentia ẽ : in quarto autem modo
illudsme dubio cauendum quia & oc casionem pelagianȩ prauitati
preb& quod dm̃ ut salu& homines humana s expectare asserituolun¬
tates: Contraquemerrorem : Ita in antiquis patrum concilii legitur
definitum: Si quis ut apeccato purgemur uoluntatem nrãm dm̃ ex¬
pectu recontendit : non autem ut &iampurgari uelimus per sc̃i sp̃s
in fusionem & operationem innobis fieri confit&ur resistit ipsi spuiscõ

Expanded text:
genera hominum accipiantur, sive omnes homines salvos fieri Deum velle genera hominum accipiantur, sive omnes homines salvos fieri Deum velle ita intelligatur: quia omnes qui salvantur non nisi ejus voluntate salvantur: sive eo modo dictum credatur: omnes homines Deum velle salvos fieri: quia in sanctis suis ipse hoc vult, qui eis talem voluntatem inspirat, ut omnes homines velint salvos fieri sicut seipsos: in his inquam omnibus et vera omnino, et salubris intelligentia est. In quarto autem modo illud sine dubio cavendum, quia et occasionem Pelagianae pravitati praebet, quod Deum; ut salvet homines, humanas exspectare asserit voluntates. Contra quem errorem ita in antiquis Patrum conciliis legitur definitum : Si quis ut a peccato purgemur voluntatem nostram Deum exspectare contendit, non autem, ut etiam purgari velimus, per sancti Spiritus infusionem, et operationem in nobis fieri confitetur, resistit ipsi Spiritui sancto
Abbreviated transcription (Latin):
perire : Seueritatem : qua perseuerantem in iniquitate non uult impu¬
nitum relinquere. Siergo hac quod deunohomine d iximus deuniuer so
genere hominum pereuntium similiter intellegatur. potest forsitn nom
absurdedici quod d s̃omnes homines uelit saluosfieri. bonitatecreatoris:
Et tumeneos quo sindignossalut eiudicaueritꝰ iusta iudicis seueritate non
salu&: Nam& inuno homine utiam dictum est . ut rumq fieriposse. ostendit
eueritatem : inte autembon itatem sipermanseris ibonitate : Alioquin.
& tu ex eideris : Quod est aperte seueritatem denuntiarrilliqui n omper¬
manserit in bonitate sn tribusitaq prioribus m odisintellegentiȩ : eorum
uerborum quibus dedõ dicitur quiuultomnes homines saluos fieri &
ad ugnitionem ueritatis uenire . pulla absurditas nulla repugnantia
fidennuenitur: Quia si ue omnes homin es quos dĩ uults aluos fieri omia

Expanded text:
perire; severitatem, qua perseverantem in iniquitate non vult impuperire; severitatem, qua perseverantem in iniquitate non vult impunitum relinquere. Si ergo hoc quod de uno homine diximus: De universo genere hominum pereuntium similiter intelligatur, potest forsitan non absurde dici quod Deus omnes homines velit salvos fieri bonitate Creatoris; et tamen eos quos indignos salute judicaverit, justa judicis severitate non salvet. Nam et in uno homine, ut jam dictum est, utrumque fieri posse ostendit severitatem; in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate . » CAP.et tu excideris ; » quod est aperte severitatem denuntiare illi qui non permanserit in bonitate. CAPUT XIII. Conclusio. In tribus itaque prioribus modis intelligentiae eorum verborum, quibus de Deo dicitur: « Qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire . » Nulla absurditas, nulla repugnantia fidei invenitur: quia sive omnes homines quos Deus vult salvos fieri omnia
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas apuddm absit: Quosergouduit saluure saluauit : quia ommia
quȩ cumꝙ uoluit facit : quos autemsuare noluit ubi nisimilla exadum
ueniente nassa damnatiomsreliquit ltafit ut &iuamsi secur dumpium
quorundampiorum patrum sensum. dĩomnes homne suult saluos fieri
bonitate creatoris. quacreaturtms uambenea seton ditamperirenon uult
idipsumiterum nolit iudicis aequitatẽꝰ qua eandem creaturam suam: uđ
orginaliuel &ia mactu alipeccato nequiter inquinatunt &luitiatum:
impumita messe non sinit: In tantum enim neminem uult perire . nec
uolunti seius alicuicaus a perditiomi s existit utper prophelum &liamiur e
&dicat : Viuo ego dicitdñs dĩ qui a nolomortemimpii seduo euertaturauia
sua impia &uiuat: Et tamen ipse quinonuult mor temimpis perseuerantẽ
mimpr&ate sua impium procul dubio punit: Itamuno atq: eodem homine
&banitatem & scuera tatem sua mostendens : Bonita temiqua non uult eum

Expanded text:
iniquitas apud Deum? Absit . » Quos ergo voluit salvare, salvavit, quia omnia quaecunque voluit fecit; quos autem salvare noluit, ubi nisi in illa ex Adam veniente massa damnationis reliquit. Ita fit etiam si secundum pium quorumdam Patrum piorum sensum Deus omnes homines vult salvos fieri bonitate Creatoris, qua creaturam suam bene a se conditam perire non vult, id ipsum iterum nolit « judicis aequitate, » qua eamdem creaturam suam vel originali, vel etiam actuali peccato nequiter inquinatam et vitiatam impunitam esse non sinit. In tantum enim: « Neminem vult perire, » nec voluntas ejus alicui causa perditionis existit, ut per prophetam etiam jurat et dicat: « Vivo ego, dicit Dominus, quia nolo mortem impii, sed ut revertatur a via sua impia et vivat . » Et tamen ipse, qui non vult mortem impii perseverantem in impietate sua impium procul dubio punit. Ita in uno atque eodem homine et bonitatem et severitatem suam ostendens: bonitatem, qua non vult eum
Abbreviated transcription (Latin):
id est iu diciuiuorum & mortuorum contradicit : Qui s ein illo iudicio dicturum
prȩdixit dncediteame maledicti inignemu &ernum E tut ipsumignema &ernum
intellegamus eẽ poenam & supplicuim sempiter num. statim post pauca de
mmiseris quibiu&ernaliter damnandi &torquendi sunt : subiungit dicens :
Tuncibunt hunsupplicium a &ernum : Contradicit & beato paulo apło dicenti:
dñ nr̃i iħu xp̃i. Qui poenas dabunt in interitu a&ernas. ⁊ faciedm̃ & ugłũ¬

Expanded text:
id est judici vivorum et mortuorum, contradicit, qui se in illo judicio dicturum id est judici vivorum et mortuorum, contradicit, qui se in illo judicio dicturum praedixit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum . Et ut ipsum ignem aeternum intelligamus esse poenam et supplicium sempiternum, statim post pauca de miseri qui ibi aeternaliter damnandi et torquendi sunt, subjungit, dicens: Tunc ibunt hi in supplicium aeternum . Contradicit et beato Paulo apostolo dicenti: lio Domini nostri Jesu Christi; qui poenas dabunt in interitu aeternas a facie
Abbreviated transcription (Latin):
enim nan dicamus qua muis miris tamenueris modis : &icm sp̃s incorporeos
possepoena corporidis ignisa fligi. Si s p̃s hominum &icmipsi profecto
incorporei : & nunc potuerunt indudicorporalibus membris & tunc poter
corporumsuorum uinculis in solubiliteraaligari: Adhȩrebuntergo
cruciandi: Accipientes exignibus poenam : Et cãe : quȩ dehacreprolixius¬
disputat. hacergo cautela quambeatis doctor insuis in quisitionibus os¬
tendit : d& alibus rebussentiendum atqr t ractundum & nonimprobe
ułmendaciter aliquid definiendum : Se quitur iste &ldicit: Nonesseillum
ignem poenam neq adeim prȩparatum uel prȩdistinatum Sed qui fuerat prȩdis¬
tinatus utess& inuniuersitate omnium bonorum: sedes factus est impiorum
in quo proculdubio nonminus habitabunt beati quam miseri In his uerbis :
cumdicit illumignema &ernum nonessepoenam : manifeste ipsiueritati

Expanded text:
enim non dicamus, quamuis miris, tamen ueris modis etiam spiritus incorporeos enim non dicamus, quamuis miris, tamen ueris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis adfligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris et tunc poterunt corporum suorum uinculis insolubiliter adligari? Adhaerebunt ergocruciandi, disputat. Hac ergo cautela quam beatus doctor in suis inquisitionibus ostendit, de talibus rebus sentiendum atque tractandum, et non improbe vel mendaciter aliquid sentiendum. 6. Sequitur iste, et dicit: Non esse illum ignem poenam, neque ad eum praeparatum vel prtinatus, ut esset in universitate omnium bonorum, sedes factus est impiorum. In quo procul dubio non minus habitabunt beati, qcum dicit illum ignem aeternum non esse poenam, manifeste ipsi Veritati,
Abbreviated transcription (Latin):
uola&bereo : altero autem aereo uestir&ur : sed ipsum eius cȩlestecorpus
si fuit : conuersum eẽ expoena in aeream quaclitatem : Vtiam noncueleste
uł ue hereum sed uereu meicorpusesse ubiignis poenam & supplicium sentire
possit Item a libi decadem retractins & cautissime acsuspense deliberuns.
itadicit Sinoneritignis incorporalis. sed corpora listactu noxius : ut eo
possintcorporacrucitri : quo modo ineo erit &iã poena sp̃uum malignoꝵ
nisi quia sunt quȩdam sua : &iũ dȩ monibus corpora sicut doctis hominibus
uisum est existo aere crasso atq: humido cuius impulsus uento flante sentitur :
quod genus elementi : sinihilabigne perpeliposs& nonurere ferue factus
inbal: neis : Vt enimurat : prioruritur : Facitq: cumpatitur Si autem quis quã
nulla haberecorpora dȩ mones asseuerat : non est dehacre autl aborandum
opero sa in quisitione : autcontentiosa disputatione certandum: Cur

Expanded text:
vel aethereo, altero autem aereo vestiretur: sed ipsum ejus coeleste corpus, vel aethereo, altero autem aereo vestiretur: sed ipsum ejus coeleste corpus, si fuit, conversum esse ex poena in aeream qualitatem, ut jam non coeleste vel aethereum, sed aereum corpus esset, ubi ignis poenam et supplicium sentire possit. Item alibi de eadem retractans, et cautissime ac suspense deliberans, ita dicit: Si non erit ignis incorporalis, sed corporalis tactu noxius, ut eo possint corpora cruciari, quomodo in eo erit etiam poena spirituum malignorum, nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus coruisum est, ex isto aere crasso adque umido, cuius inpulsus uento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil igne perpeti posset, non ureret feruefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur facitque cum patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones adseuerat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione aut contentiosa disputatione certandum. Quur
Abbreviated transcription (Latin):
gerebuant conuerti ea potuisse uł conuersaesse expoena illiusdum nationis :¬
in aeriam qualitatem : Vtiam possint abigne : poenam quȩ eis debeur pati.:
Nonergo d finiuit hic it s̃doctor : utrumincaelo flliereo aneliũ incuelo
sidereo : ante trans gressionem suam fuerint conuersati: Sedutrumq:
fieri potinisse : non contradicit .: Vndecumq: autem post truns gressionem
siuescilic& ex superiore si ue in feriorecaelo corruerint : &iãsicorpora
caelestia ante gerebant: conuersa esse expoena inceream qualitatem
non alia eis ex ipso aere idest uerea corpora additanonin conueniens eẽ
existimat: Nonergo definit sicut iste qđ ex a&here in erem diabolus
sit delrusus: quia potuit & ex caelestibus ruere: Net definit : Ehereum
si uecaeleste cum corpus habuisse.: Sedsihabuit : ex poen aindeterius commu¬
tatumesse. Nec ud ditumei corpus aereum : N quasi duplici corpore. unoçȩlesti

Expanded text:
gerebant, converti ea potuisse vel conversa esse ex poena illius damnationis gerebant, converti ea potuisse vel conversa esse ex poena illius damnationis in aeriam qualitatem, ut jam possint ab igne poenam quae eis debetur, pati. Non ergo definivit hic sanctus doctor utrum in coelo aethereo, an etiam in coelo sidereo ante transgressionem suam fuerint conversati, sed utrumque fieri potuisse non contradicit. Undecunque autem post transgressionem, sive scilicet ex superiore, sive inferiore coelo corruerint, etiamsi coelestia corpora ante gerebant, conversa esse ex poena in aeream qualitatem; non alia eis ex ipso aere, id est aerea corpora addita, non inconveniens esse existimat. Non ergo definit, sicut iste, quod ex aethere in aerem diabolus sit detrusus, quia potuit et ex coelestibus ruere, nec definit aethereum, sive coeleste eum corpus habuisse, sed si habuit, ex poena in deterius commutatum esse: nec additum ei corpus aereum, vel quasi duplici corpore uno coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
pec aeris saltim i patic superiora atq purioru : sed ista caliginos a tenere
permissi sunt : Quieis prosuo genere quidam quasi carcer est :usqi adtem¬
pusiudicii: Et siquid dehistrani gressoribus angelis : diligentius requirendum
est Eccedoctor pi&atis nihiltemere prȩsumens sed de singulis caute e humi¬
lter tractuns dict angelos trans gressores cumsuo principe : Nimodiabolo
tunc archangelo uel in superiore parte aeris huius id est cuelo e hereoia
fuisse antequam peccarent : aut fortasse in caelestibus conuersatos sicum
cu&eris cȩlestes uł supereael estes angelifuerunt : Et siincaelo &hereo tantũ¬
modo fuerunt : ex illa pura & semper serenatranquillitate. deiectosesse atq
detrusos postpeccatum : inistam inferiorem & caligino sampartem aeris :
Similater sliante triansgreionemsuam sicut & ca&eriangeli caelestia corperio

Expanded text:
nec aeris saltem spatia superiora atque puriora, sed ista calnec aeris saltem spatia superiora atque puriora, sed ista calpermissi sunt; qui eis pro suo genere quidam quasi carcer est, usque ad tempus judicii. Etsi quid de his transgressoribus angelis diligentius requirendum est. Ecce doctor pietatis, nihil temere praesumens, sed de singulis caute et humiliter tractans, dicit angelos transgressores cum suo principe nunc diabolo, tunc archangelo, vel in superiore parte aeris hujus, id est, coelo aethereo fuisse antequam peccarent: aut fortasse in coelestibus conversatos, si cum caeteris coelestes vel supercoelestes angeli fuerunt. Et, si in coelo aethereo tantummodo fuerunt, ex illa pura et semper serena tranquillitate dejectos esse atque detrusos post peccatum in istam inferiorem et caliginosam partem aeris. Similiter, si ante transgressionem suam, sicut caeteri angeli coelestia corpora
Abbreviated transcription (Latin):
re: nonistiu s inportunam & in consideratam definitionem: sed potius beati au¬
gustinidicta piemaderata & cautissima : & magis quȩrentis quam definientis
audicmus Superior inquit parsaeris propterpurtm tranquillitatem : cuelo
cui conlimitatur cominumi pace coniungitur : & eius uocabulo connuncupatur:
inqua fortassis parte : si fuerunt ante gressi onem suam : trans gressores angeli
cum principesuo nuncdiabolo tunc arthangelo: namnon nullinr̃i noneos pu¬
tant cuelestes uł supercȩlestes angelos fuisse Nonmirum : sipost peccatum
inistam sunt delrusi caliginem : Vbi tamen & uersit : & humore tenui contexatur:
Siautem trans gressoresilli ante quamtrans grederentur : cȩlestia corporti¬
gerebant neq ha mirum est : sicon uersa sunt expoena inaeriam qualitatẽ :
utiam possint abigne id est abelementonaturȩ superioris : aliquid patia

Expanded text:
re non istius importunam definitionem et inconsideratam definitionem, sed potius beati Aure non istius importunam definitionem et inconsideratam definitionem, sed potius beati Augustini dicta pie, moderata et cautissima, et magis quaerentis quam definientis audiamus. Superior, inquid, pars aeris, propter puram tranquillitatem, coelo, cui collimitatur, communi pace conjungitur, et ejus vocabulo connuncupatur. In qua fortassis parte, si fuerunt ante transgressionem suam transgressores angeli cum principe suo, nunc diabolo, tunc archangelo nam nonnulli nostri non eos putant coelestes vel supercoelestes angelos fuisse non mirum si post peccatum in ista sunt detrusi caliginem, ubi tamen et aer sit, et humore tenui contexatur. Sigerebant, neque hoc mirum est, si conuersa sunt ex poena in aeriam qualitatem, ut iam possint ab igne, id est ab elemento naturae superioris aliquid pati;
Abbreviated transcription (Latin):
caligo illa & procella & ernarum tenebrarum. hominibus impiis & pessimis
est prȩparata & reseruata. Ita & iumipseignis elernus quis ne dubio simul in¬
tellegendus est : &iam ipsis est prȩparatus & reseruatus: Etideo quod dñs ait de
eo demignia& erno quiparatus est diabolo & angelis eius ita fideliter intelle¬
gamus ÷ ut quad principa liter deillo hocẽ dediabolo dictum est. hocipsum
consequenter & deeiuscorporeintellegatur : de quibus scriptura dicit
imitantur autemeum qui sunt exparteilliur : Vt supplicium quo dilli prin¬
cipaliter est prȩparatum & iamistis consequenter accipiutur &l prȩparitũ
& reseruatum sicut superius memoratu apłica uerba apertissimedemonstrat̃T :
Subiungit iste & dicit s łost quama & htere detrusus sit ubiin &̧ hereo corpore non
poterut poenassentire : ad ditume corpus aereum in quo ignem sentir&: de hac¬

Expanded text:
caligo illa et procella aeternarum tenebrarum hominibus impiis et pessimis caligo illa et procella aeternarum tenebrarum hominibus impiis et pessimis est praeparata et reservata, ita etiam ipse ignis aeternus, qui sine dubio simul intelligendus est, etiam ipsis est praeparatus et reservatus. Ideo quod Dominus ait de eodem igni aeterno: Qui paratus est diabolo et angelis ejus . Ita fideliter intelligamus ut quod principaliter de illo, hoc est de diabolo, dictum est, hoc ipsum consequenter et de ejus corpore intelligatur, de quibus Scriptura dicit: Imitantur autem eum, qui sunt ex parte illius . Ut supplicium quod illi principaliter est praeparatum, etiam istis consequenter accipiatur et praeparatum et reservatum: sicut superius memorata verba apostolica apertissime demicis: Diabolo, postquam aethere detrusus sit, ubi in aethereo corpore non poterat poenas sentire, additum corpus aereum, in quo ignem sentir
Abbreviated transcription (Latin):
cumcorporibussuis resuscitati simulcumdiabolo & angeliseius ineundemignem
a&ernum ire compellentur s Sediueunusntignis. quo & nunc solȩ animȩ
& tuno receptis &iaimcorporibus suistorquebuntur siue cdlius sit iste & alius ille
nosc redamus scripturȩ ueraci : quia& illud supplicium ignis & orni & tenebrȩ
exteriores quȩ ibi sinedubio sunt futurȩ : non solum angelis quinon serui uerunt
suum principatum sed dereliquerunt suum domicilium : quos &iã ruentes decȩ¬
lestibus tradidit ds̃iniudicium cruciandos reseruuri sed & iam hominibimpiis
sunt prȩparati & reseruata : Vndesicutiam comiemorauimus. beatus pelrus
apłiait dequibuidamimpris &illa ultima perditionedum nandis. quibustalgo
tenebricrumin a& ernum reseruatur . Etbeatus iudus apł̃s: deensdem s imłt
dicit : Quibus procella tenebrarum in a &ernum reseruatu est. Si cut ergo

Expanded text:
cum corporibus suis resuscitati, simul cum diabolo et angelis ejus in eumdem ignem cum corporibus suis resuscitati, simul cum diabolo et angelis ejus in eumdem ignem aeternum ire compellentur. Sed, sive unus sit ignis, quo et nunc solae animae, et tunc receptis etiam corporibus suis torquebuntur, sive alius sit iste, sive alius ille; nos credamus Scripturae veraci, quia et illud supplicium ignis aeterni, et tenebrae exteriores, quae ibi sine dubio sunt futurae, non solum angelis qui non servaverunt suum principatum, sed dereliquerunt suum domicilium, quos etiam ruentes de coelestibus tradidit Deus in judicium cruciandos, reservari: sed etiam hominibus impiis sunt praeparata, et reservata. Unde, sicut jam commemoravimus, beatus Petrus ostolus ait de quibusdam impiis, et illa ultima perditione damnandis: Quibus caligo tenebrarum in aeternum reservatur . Et beatus Judas apostolus de eisdem similiter dicit: Quibus procella tenebrarum in aeternum reservata est . Sicut ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& angeloseius non homines factum: hoc proptererciste e alii fortassis. uel quȩren¬
tes uł affirmantes dicere uidentur : id est quodilleignis &ernus : non ad poenam
hominum sed tantum modo ad supplicium angelorum malignorum parutussit.
quia non ait dñsin illo iudicio illis qui ad sinistra meiuserunt seesse dicturum. disce¬
ditea memal edicti inignem a &ernum qui paratus estuobis : sed qui paratus est
dicbolo & angeliseuis : utexeoqđ nonait qui paratus est uob̵ sed ait quiparitis ẽ liabolo & an geliseri maligni
tantũ madospiritibis idestipsi diabolo & angdistius saratus e ciudetit᷑ Vnde & quorundã cppimo fuis ed e p̃henditur
qua lalius sit isteignis quonunc apud inferosdamnatorum animȩ cruciantur
& alius illeignis a & ernus inquemtunc tantum modo homines mittentur . quando

Expanded text:
et angelos ejus, non homines, factum: hoc propterea iste et alii fortassis vel quaerenet angelos ejus, non homines, factum: hoc propterea iste et alii fortassis vel quaerentes vel affirmantes dicere videntur; id est, quod ille ignis aeternus non ad poenam hominum, sed tantummodo ad supplicium angelorum malignorum paratus sit, quia non ait Dominus in illo judicio illis qui ad sinistram ejus erunt se esse dicturum: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum qui paratus est vobis, sed qui paratus est diabolo et angelis ejus, ut ex eo quod non ait: qui paratus est vobis; sed ait: Qui paratus est diabolo et angelis ejus , malignis tantummodo spiritibus, id est ipsi diabolo et angelis ejus paratus esse videatur. Unde quorumdam opinio fuisse deprehenditur, quod alius sit iste ignis quo nunc apud inferos damnatorum animae cruciantur: et alius ille ignis aeternus, in quem tunc tantummodo homines mittentur, quando,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃icenum : sed maniheum, quia nom potest mentiri euangelium ubiscriptumest :
oña peripsum facit sunt & sineq so factum est nihil: Taleest &iamillud quod
continuo subiunxit Prȩscientia m dĩ & prȩdistinationem econtrurio pronuntiuri
millis quȩ nec fecit necdonauit : E contracrio enimpronuntia ridicit ut iuxti
ticriintellegitur : Mend aciumergo est quad affirmare conatur illa elerna supplicu
mhilesse : nec ađo facta esse . quia in utroq ueritati contradicit. Et ideo uere ado
prȩscita sunt futura : uere adõ eis quimeruerint inferenda : & cum haec tama ꝑte
inscripturis & factu & prȩscitu & prȩdistinatuesse inueniantur. conteratur potius
& pereat tudis regula . qua facta prononfactis intelligidebere : insa nissime affir¬
matur Subiungit adhucdicens: Ignema &ernum : adurendum diubolum

Expanded text:
Christianum, sed Manichaeum; quia non potest mentiri Evangelium, ubi scriptum est: Christianum, sed Manichaeum; quia non potest mentiri Evangelium, ubi scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil Tale est etiam illud, quod continuo subjunxit: Praescientiam Dei; et praedestinationem contrario pronuntiari in illis quae nec fecit, nec donavit. E contrario enim pronuntiari dicit, ut juxtatiari intelligatur. Mendacium ergo est quod affirmare conatur, illa aeterna supplicia nihil esse, nec adeo facta esse; quia in utroque veritati contradicit, et ideo vere a Deo praescita sunt futura, vere a Deo eis, qui meruerunt inferenda. Et, cum haec tam aperte in Scripturis et facta et praescita et praedestinata esse inveniantur, conteratur potius et pereat talis regula, qua facta pro non factis intelligi debere insanissime affirmatur. 5. Subjunxit adhuc dicens: Ignem aeternum ad urendum diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
ipseest quiubiq est : Vt autem dicamus : ubiq eum ẽẽ prȩsentia ubiq prȩdistina¬
tione Nulla ratio est : quianusquam legitur dĩ uel prȩeientia uł prȩdistinatio
esse Ergo &illud quod dicit : prȩscientiam & prȩdistinationem dĩ non nisi eoꝵ
quȩ ipsesacturus ẽ& : a ꝑtemendacium est . Quia prȩscientia eius &iũ in malis
essepotest quȩ ipse facturus nonerat. Deinde quod panit & dicit : sicut prȩsentia
eius & habitatio: in hisquȩ nec ab eo sunt nec ea fecit. similiter uanissimum est .
Vbienimumquam legit : ubia fidelibus dictum audiuit : ut dĩ in his quȩ nec ab eo
sunt nec ea fecit : prȩsentium & habitationem haberedicer&lur quȩ autem sunt
isti : quȩ ut ipsescribit nec ab eo sunt nec ipse ea fecit : Sienim sunt aliquatulia :
estergo aliqua creatura quȩ nec adõ est. nec dseam fecit .: Quod utiq non est

Expanded text:
ipse est, qui ubique est. Ut autem dicamus ubique eum esse praescientia, ubique praedestinaipse est, qui ubique est. Ut autem dicamus ubique eum esse praescientia, ubique praedestinatione, nulla ratio est. Quia nusquam legitur Deus vel praescientia vel praedestinatione esse. Ergo et illud quod dicit: Praescientiam et praedestinationem Dei, non nisi eorum, quae ipse facturus esset, aperte mendacium est, quia praescientia ejus etiam in malis esse potest, quae ipse facturus non erat Deinde quod ponit, et dicit: Sicut praescientia ejus, et habitatio in his quae nec ab eo sunt nec ea fecit, similiter vanissimum est. Ubi enim unquam legit? ubi a fidelibus dictum audivit, ut Deus in his quae nec ab eo sunt nec ea fecit, praesentiam et habitationem habere diceretur? Quae autem sunt ista quae, ut ipse scribit, nec ab eo sunt nec ipse fecit? si enim sunt aliqua talia, est ergo aliqua creatura quae nec a Deo est nec Deus eam fecit? Quod utique non est
Abbreviated transcription (Latin):
in habitationis Dum& generi literumuersȩ creaturȩ ex ib& prȩsentiam
maiestatis : & tantum modo electȩ rationali creaturȩ. largitur gratium
suȩ in habitationis Quid autem est : quad a sserit dicipes ied edoẽ ubiq presci¬
entia sed nonubiq prȩditinatione : & ubicumq fuerit ꝓrȩscientia. necesda¬
poerit predutinationes quisum quamita locutus est: utdicor& dm̃ ubnq eẽ
prȩscientia : Cum prȩscienti a suu : tantum modo apud sesit. cuisoli cognitaẽ :
Aut quid necesse est dicere ubiq: eumesse prȩdistinatione : cum prȩdistina¬
tioneslia tantum modo apudsesit : quia ipsi soli cognita habelur. Similiter
ergo uanum est qued ait. Vbicumq fuerit prȩscientia : necessa rio erit prȩ¬
distinatione : Quia & hoenemodicit . Sed sicut quidam antiquorum patrum
dixerunt : nouitasest uocis & aliud nihil ẜdicimus namq dm̃ubiq ẽẽ maiestate:
ubiq eẽ potentia ubiq: eẽuirtute qui a hoc totum id est maiestas. potentia unrtus.

Expanded text:
neraliter universae creaturae exhibet praesentiam majestatis, et tantummodo electae rationali creaturae largitur gratiam suae inhabitationis. Quid autem est, quod asserit dici posse: De Deo ubique praescientia, sed non ubique praedestinatione; et ubicunque fuerit praescientia, necessario erit praedestinatione? Quis unquam ita locutus est ut diceret Deum ubique esse praescientia? Cum praescientia sua tantummodo apud se sit, cui soli cognita est. Aut quid necesse est dicere, ubique eum esse praedestinatione, cum praedestinatione sua tantummodo apud se sit, quia ipsi soli cognita habetur. Similiter ergo vanum est quod ait: Ubicunque fuerit praescientia, necessario erit praedesdixerunt, novitas est vocis, et ahud nihil. Dicimus namque Deum ubique esse majestate, ubique esse potentia, ubique esse virtute; quia hoc totum, id est majestas, potentia, virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃i dedicandus estmente. in nr̃o consecrandus est pectore. :Qua propter
non ex usutantum modo locutionum : sed ex ipsa ueritate & propri& ate rerũ¬

Expanded text:
In nostra dedicandus est mente, in nostro consecrandus est pectore. Quapropter In nostra dedicandus est mente, in nostro consecrandus est pectore. Quapropter non ex usu tantummodo locutionum, sed ex ipsa veritate et proprietate reru
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitquidam sc̃s & glorionis martirdeillo : Cuius templum : totus estmundus :
inquibus uerbis : si simpliciter totum mundum qui constat exclo & terra
intelligiuoluit : ita hocrecte in telligitur dixisse : quia in toto mundo ubiq
potest religio secoli ubiq ad orari : Dumueriadoratores non iamin hierusol¬
miscumiudaeis : n ec in monte illo cumsa maritanis. sed ubiq: ad orant patrem
in spũ & ueritate : Siautem illo modo intelligiuoluit . cuiustemplum totis est
mundus ut totum mundum iuxta consuetudinem scripturtcrum. totum
genus humanum apellauerit : manifeste templumdi totus est mundus :
In illis silic& quiex totomundo id est e uniuerso generhuma no onuertuntur
& colliguntur aaddm̃ : & templumeius fiunt. Vnde &idem beatis simus martor
post quam dixit cuiustem plum totus estmundus subiunxit atqi ait .:

Expanded text:
Dicit quidam sanctus et gloriosus martyr de illo: Cujus templum totus est mundus. Dicit quidam sanctus et gloriosus martyr de illo: Cujus templum totus est mundus. In quibus verbis si simpliciter totum mundum qui constat e coelo et terra intelligi voluit, ita hoc recte intelligitur dixisse, quia in toto mundo ubique potest religiose coli, ubique adorari; dum veri adoratores non jam in Hierosolymis cum Judaeis, nec in monte illo cum Samaritanis, sed ubique adorant Patrem in spiritu et veritate . Si autem illo modo intelligi voluit cujus templum totus est mundus, ut totum mundum, juxta consuetudinem Scripturarum, totum genus humanum appellaverit, manifeste templum Dei totus est mundus. In illis scilicet qui ex toto mundo, id est ex universo genere humano, convertuntur et colliguntur ad Deum, et templum ejus fiunt. Unde et idem beatissimus martyr postquam dixit: Cujus templum totus est mundus, subjunxit atque ait:
Abbreviated transcription (Latin):
pi&ate suo nomini consecrato: propter ipsius consecrationis gratiam & ftami¬
liariorem suȩ maiestatiscultum & celebriorem supplicationis & ex auditionis
effectum : aliquando in habitare: Sicut ipsed ñs in eu angelio ostendit dicens :
It quiiurat intem plum iurat imllud & in eum qui habitat im pso. Et tamen
apertescripturudicit : quia non excelsus in manufactis habitut Vnde& salomon
deipstemplo quod ei edificauerat & consetrabat in oratio nesiia dicit : Sicȩlum
& celicȩlorum teta perenon possunt : quantomagis do mus haec quam hȩdificaui.
Vndee intelligimus: quod in huius moditemplomanu facto. & suo nominidicato
atq sacrato recte & in habitare ds̃ dici possit quadam gratiȩ dignatione & sa¬
cramentorum caelestium sc̃i ficatione : Et non in habitare maiestatis immen¬
sitate : & illius gratiȩ quam solielectȩ erationali creaturȩ ex hib&largitate :

Expanded text:
pietate suo nomini consecrato, propter ipsius consecrationis gratiam, et famipietate suo nomini consecrato, propter ipsius consecrationis gratiam, et familiariorem suae majestatis cultum, et celebriorem supplicationis et exauditionis effectum, aliquando inhabitare: sicut ipse Dominus in Evangelio ostendit dicens: Et qui jurat in templum, jurat in illud, et in eum qui habitat in ipso . Et tamen aperte Scriptura dicit: Quia non excelsus in manufactis habitat , unde et Salomon de ipso templo quod ei aedificaverat et consecrabat, in oratione sua dicit: Si coelum, t coeli coelorum te capere non possunt, quanto magis domus haec quam aedificavi? Unde et intelligimus quod in hujusmodi templo manufacto et suo nomini dicato atque sacrato, recte et inhabitare Deus dici possit quadam gratiae dignatione, et sacramentorum coelestium sanctificatione; et non inhabitare majestatis immensitate, et illius gratiae quam soli electae et rationali creaturae exhibet, largitate.
Abbreviated transcription (Latin):
tatinuobis : Et iterum Vloseni mestis templum dĩuiui sicut dicitds̃ qm̃ in habi¬
tabo in illis & in ambulabo &ero illorumds̃ & ipsierunt mihi populus Cum
ergo ueraciter & omnino scđmrerum naturum : tanta sit distantia & diffe¬
rentia interprȩsentiam diuinȩ maiestatisquȩ generaditer & potentialiter
omnicreaturȩ exhibetur : & gratium habitationisquȩ speciuditer & misericor¬
diter : tantum modorationali &electȩcreaturȩ : quȩ eius potest capere in lu
diumum sensum : & tam necessurium fidei acsalutinrȩ sua temeritate in tantũ
euacuu reconatur : ut ipsamueritatem dumaredicat : quodubicumq ds est
prȩsentia : ibi sit & habitatione Cum e contracrio hȩc : ueritasscripturȩ dr̃tam
diligenter semperdiscernat atq: distinguat : Vthabitationem dĩ tantum modo
intemplosuo uel cȩlesti uel &iamadhuc interris posito : perbonitatem gratiȩ
eius commend& : Dicitur quidem : & intemplo cliquo manufacto & rdigio sa

Expanded text:
m Dei vivi, sicut dicit Deus, quoniam inhabitabo in illis, et inambulabo, et ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi vopulus . Cum ergo veraciter, et omnino secundum rerum naturam tanta sit distantia et differentia inter praesentiam divinae majestatis, quae generaliter et potentialiter omni creaturae exhibetur, et gratiam habitationis, quae specialiter et misericorditer tantummodo rationali et electae creaturae, quae ejus potest capere inminadivinum sensum, et tam necessarium fidei et saluti nostrae, sua temeritate in tantum evacuare conatur, ut ipsam veritatem clamare dicat. Quod ubicunque Deus est praesentia, ibi sit et habitatione? Cum e contrario haec veritas Scripturae Dei tam diligenter discernat semper, atque distinguat, ut habitationem Dei tantummodo in templo suo, vel coelesti vel etiam adhuc in terris posito, per bonitatem gratiae ejus commendet. Dicitur quidem et in templo aliquo manufacto et religiosa
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterum & fumus tormentorum eoꝵ: ascend & in scła scłorum: Et scripturȩ
queuit Dabit in carneseoꝵ ignem & uermes : uturantur elsentiant usq in
sempiternum Et iterum humiliu spm̃tuum ualde : quia uindicta carnis

Expanded text:
et iterum: Et fumus tormentorum eorum ascendet in saecula saeculorum . Et Scripturae, quae ait: Dabit in carnes eorum ignem et vermes, ut urantur, et sentiant usque in sempiternum . Et iterum: Humilia spiritum tuum valde, quia vindicta carnis
Abbreviated transcription (Latin):
Vbiompsds̃ aliter nobis com̃ mendatu esse generiditer perprȩsentiam maiestatis:
aliter uero s peci diter pergratiamin habitationis : Degenert dinamq: suꝑ mues¬
tictis presentia ipsedicit cȩlum &terra megoimpleo : Et proph&a a dipsum
Sia scendero incȩlum tuillices. sid escenderoad in fernum ades. Sisumsero pennas
m& sdilaculo &h abita uero in ex tremis muris &enimillucma nustua deducs
me & tenebit medexteratua Degratia uerto in habitationis eius qua nonubiqẽ
sed intemplosuo id est in scãc ertationali creaturtc angelicauelhumana: quȩ
solaestta pax eius cognitionis &intellegentiȩ in luminationis & gratiȩ : aliquundo
calorum significatione perquamintelligitur caclestisuiti angelorum siue
hominum scõrum : aliquan do uero ipsius spũlis templi commemoratione Italoquitur
scriptura utdicat. quihabitat in cȩlis in ridebit eos & adteleua uio culos meos qui
habita s incȩlis: E trespice descũ ariotuo : deexcelsocuelorum habit aculo Et pater¬

Expanded text:
mendatur nobis usquam esse generaliter per praesentiam majestatis, aliter vero specialiter per gratiam inhabitationis. De generalis namque suae majestatis praesentia ipse dicit: Coelum et terram ego impleo. Et Propheta ad ipsum: Si ascendero in coelum, tu illic es; si descendero ad infernum, ades: si sumpsero pennas meas diluculo, et habitarero in extremis maris, et enim illuc manus tua, deducet me, et tenebit me dextera tua . De gratia vero inhabitationis ejus, qua non ubique est, sed in templo suo, id est in sancta et rationali creatura angelica vel humana, quae sola est capax ejus cognitionis et intelligentiae, illuminationis et gratiae; aliquando coelorum significatione, per quam intelligitur coelestis vita angelorum sive hominum sanctorum: aliquando vero ipsius specialis templi commemoratione. Ita loquitur Scriptura, ut dicat: Qui habitat in coelis irridebit eos . Et: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis . Et: Resvice de
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ secutus. beatissimus pat̃ &egregius doctor augustinus : et deprae¬
distinatione scõꝵ librum luculentissimum scripsit. & de praedis¬
tinatione &iã reꝓborum iusto iudiciodĩ ad interitũ. &ibi etina¬
lus opusculissuis sȩpius memorauit : Sicut in libro deꝑfectione
iustitiae hominis. manifestissime ostendit dicens : Quomodoergo
dictũ ẽ . nonẽ qui faciat bonum non ẽ usq ad unum: Nisi quia popu¬
lum quendampsalmus ille culpat. in quo necunus erat qui facer&
honum ⁊ Dumuolunt remanere filii hominum et noneẽ filiidĩ. cu¬
ius gratia homo fitbonus ut faciatbonum. & post paululum .i¬
hocergo inquidbonum quod est requireredm̃. nonerat qui face¬
r& nonerat usq adunum. sed in eo genere hominum quod prae¬
distinatũ ẽ ad interitum : Suꝑ hos enim respexit dĩprȩscientia

Expanded text:
tem secutus beatissimus Pater, et egregius doctor Augustinus, et de Praedestinatione sanctorum librum luculentissimum scripsit, et de praedestinatione etiam reproborum justo judicio Dei ad interitum, et ibi, et in aliis opusculis suis saepius memoravit. Sicut in libro de Perfectione justitiae hominis manifestissime ostendit, dicens: Quomodo ergo dictum est: « Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum , » nisi quia populum quemdam psalmus ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum volunt remanere filii hominum, et non esse filii Dei, cujus gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? Et post paululum: Hoc ergo, inquit, bonum, quod est requirere Deum, « non erat qui faceret, non erat usque ad unum, » sed in eo genere hominum, quod praedestinatum est ad interitum. Super hos enim respexit Dei praescientia
Abbreviated transcription (Latin):
& praeteritis habeantur etgestis ⁊ &iterum : Dignum ẽ enimin¬
quit utmis erabilem populi casum. &impi&liati eius debit̃ poenã
& postlonge seruitutis sufficientem peccatis grauibus satis factionẽ. & mi¬
sericordem in eos dĩ multo reditu uoluntatem . secđm ꝓuidentem scien¬
tiam. ꝓph&iue sp̃s loquatur . qitem cumillud depsalmo ex poner&. et
spectat ⁊ Sed scđm praescientiam dĩ id qđ futurumẽ tũ quã praeteri
Vt &iam nos m&ipsi : facta ẽe existimamus quae futura ẽẽ confidimus ⁊
temcũ exponer & illum locum psalmi ubidicitur : dinumerabo eos &
suꝑharenam multi plicabuntur : decesto et prȩdistinto electorum
numero sic ait: Num quid numerus incestus ẽ qui in libro dĩ scribun

Expanded text:
ro praeteritis habeantur et gestis. Et iterum: Dignum est enim, inro praeteritis habeantur et gestis. Et iterum: Dignum est enim, inquit, ut miserabilem populi casum, et impietati ejus debitam poenam, et post longae servitutis sufficientem peccatis gravibus satisfactionem, et misericordem in eos Dei indulto reditu voluntatem, secundum providentem scientiam prophetiae spiritus loquatur. Item cum illud de Psalmo exponeret:  «spectat; sed secundum praescientiam Dei, id quod futurum est, tanquam praeterit sunt; ut etiam nosmetipsi facta esse existimamus, quae futura esse confidimus. Item cum exponeret illum locum Psalmi ubi dicitur: « Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur , » de certo et praedestinato electorum numero sic ait: Nunquid numerus incertus est, qui in libro Dei scribun