comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ Quod si c̾scientia unũ. uẽq ꝓdit qͣi to
sui i in nr̃o corpore ultimo tẽpoi. recensen: ibꝰ &
secretũ cogitationis scriptũ cordib nr̃is legetur.
constituti. tanquã am ilo aduers ario. ita ib
imꝓbo liberem᷑ actu: ne dii imus oũ adu̾sario
ad magist atũ inuia nr̃m c̃denet erroi ẽ: dõ &¬
scdm matheũ ait. Esto c̾sentiens aduersarioti:

Expanded text:
si conscientia unumquemque prodit, quanto sum in nostro corpore ultimo tempore recensebitur, et secretum cogitationis scriptum in cordibus nostris legetur! constituti, tamquam a malo adversario, ita ab improbo liberemur actu; ne dum imus cum adversario ad magistratum, in via nostrum condemnet errorem. 153. Ideo et Matthaeus ait: Esto consentiens adversario
Abbreviated transcription (Latin):
Loe imini adoptus pudenda geuitoꝵ. Ego
illi qui fo ia de ficulnea non poma carpsert̃. eli¬
minati sc̃ adei regno:er nt enĩ inanimã u uen¬
ter i enit sciłs adam: & im non folia s pome
Ni. rebat. erat enĩ in sp̃u uiuificante. In sp̃u autẽ
fr ied  uuirtutis ad quirit᷑: dñs adorat᷑. Querebat
autẽ d ĩ  nquia fructũ ficulnee deesse nesciret:¬

Expanded text:
laminibus adopertus pudenda gestorum. ergo illi qui folia de ficulnea, non poma carpserunt, eliminati sunt a dei regno; erant enim in animam uiuentem. uenit secundus Adam etiam non folia, sed poma quaerebat; erat enim in spiritum uiui. ficantem. in spiritu autem fructus uirtutis adquiritur, dominus adoratur. quaerebat autem dominus non quia fructum ficulneae deesse nesciret
Abbreviated transcription (Latin):
istius flores sunt. quando eoꝵ cletitatib mundus
ornatur. a bonũ odorem scĩficatiomi f isꝑmantu qͥrũ
p̃sidio fulti possimꝰ dicere. Bolꝰ odor. xp̃i sumꝰ dõ: in
hil qui salui fiunt. Qui nulla sollicitudine p̃pediti.
nullo isu laboris & ercitati : d uingan sc liberali.¬
tatis  am: & celestis seruant dona nactre. Unde
bone & hicc estit᷑ gła sua salomon: &e alibi cooꝑtus
ostend:. ouod ifiri itatẽ corpores nari. x nlu¬

Expanded text:
istius flores sunt, quod eorum claritatibus mundus istius flores sunt, quod eorum claritatibus mundus ornatur, et bonum odorem sanctificationis adspirant. quorum praesidio fulti possumus dicere: bonus odor Christi sumus deo in his qui salui fiunt, qui nulla sollicitudine praepediti, nullo usu laboris exerciti diuinae in se liberalitatis gratiam et caelestis seruant dona naturae. unde bene et hic uestitus gloria sua Salomon et alibi coopertus ostenditur, quod infirmitatem corporeae naturae uelu
Abbreviated transcription (Latin):
misodiȩ cferende. uł upxta litt᷑am qͥa adstaturã
corporis nr̃i. uł sp̃ualit̾ quia sup m̃sura stature
fĩe sine dĩ fauore nichil ualemꝰ adiungere. cõpa¬
ratione floris. & fȩm. sermo dñicus ꝓ uocautt.
Qdenĩ tã morale ad ꝑsuasionẽ. quã cum uudeas
quod etiã quȩ sunt irrationabilia sic dĩ ꝓspicientia
uestiun᷑. ut nulo usuuł ad gr̃am egeant uł orna¬
tume Multo magis credas rationabileꝰ homine.
sĩ omẽm sui usũ in dõ collocet. nec studio nutande
uiolet fidem: nunquã egere posse. eo qđ iures sum¬
pserit de fauore diumo. S tam̃ut etiam alc ita
pandamꝰ. da ñ ociosũ uidet᷑ qđ fios uł homin con¬
fert. uł certe plus penȩ quã homines insalono¬
nemi prefert᷑. qui tantũ meruit ut uł inspecie
templũ dõ conderet. uł in mysterio xp̃iȩcctiam
figuraret: non alienũ uidet᷑ ut ꝑ claritatem coloris
angeloꝵ cȩlestiũ głarrputemꝰ exp̃ssam. qͥiae. e mundi

Expanded text:
ad staturam corporis nostri, uel spiritaliter, quia supra mensuram staturae nostrae sine dei fauore nihil ualemus adiungere, conparatione floris et faeni sermo dominicus prouocauit. quid enim tam. morale ad persuasionem, quam cum uideas quod etiam quae sunt inrationabilia sic dei prospicientia uestiuntur, ut nullo usu uel ad gratiam egeant uel ornatum, multo magis credas rationabilem hominem, si omnem sui usum in deo conlocet nec studio nutandi uiolet fidem, numquam egere posse, eo quod iure praesumserit de fauore diuino? sed tamen ut etiam altius ista pendamus, quia non otiosum uidetur quod flos uel homini confertur uel certe plus paene quam hominibus in Salomone praefertur, qui tantum meruit ut uel in specie templum deo conderet uel in mysterio Christi ecclesiam figuraret, non alienum uidetur ut per claritatem coloris angelorum caelestium gloriam putemus expressam, qui uere mundi
Abbreviated transcription (Latin):
fectione securus ẽ. S etiã alibi ait. Tristis inꝗt
est anima mea. usq ad mortẽ. Non ꝓpt̃ mortẽ
susq ad mortẽ tristis est dñs: quia cũ c̃ditio cor¬
poralis affectus. non formido mortis offendit.
Nam qui corpꝰ suscepit. omĩa debuit subire quȩ
corporis st̃: ut esuriret. sitiret. angeret᷑. contri¬
ctus. Simul ostendit: quod incertamine passio¬
nis mors corporis absolutio anxietudinis: non
corceruatio sit doloris.
Utatis quod pacem ueni dare int̾ram : Non.
dico uobis: s separationẽ. Er̃t enĩ ex hoc
quinq in domo una diuisi: tres in duo. & duo

Expanded text:
. sed etiam alibi: tristis inquit est anima mea usque ad mortem. non propter mortem, sed usque ad mortem tristis est dominus, quia eum condicio corporalis adfectus, non formido mortis offendit. nam qui corpus suscepit omnia debuit subire quae corporis sunt, ut esuriret sitiret angeretur contrictus. simul ostendit quod in certamine passionis mors corporis absolutio anxietudinis, non coaceruatio sit doloris. utatis quod pacem ueni dare in terram? non dico uobis, sed separationem. erunt enim ex hoc quinque in domo una diuisi, tres
Abbreviated transcription (Latin):
enim morass ac sxiendã fidẽ om̃ia credencib ã
dõ posse erbiferri: quã quod aeriꝰ ille sp̃s iuitale col¬
legiũ aninȩ corporisq contubnio sederatu. line
nĩo labore ꝑpetuat Hec salutaris deficit us iu ae¬
limentis rasi cũ uenerit dies supp̃ma ngriendi
Ctum gͥ auima in dum̃to carporis uestiat. ceiuigo¬
rt animȩ cotpus anunet᷑ : ab surdu st ut aucuis
Nol ĩ upiam defuturã putems. qui lt itenu¬

Expanded text:
enim moralius ad faciendam fidem omnia credentibus a deo posse conferri quam quod aerius ille spiritus uitale collegium animae corporisque contubernio foederatum sine nostro labore perpetuat, nec salutaris deficit usus alimenti, nisi cum uenerit dies suprema moriendi. cum igitur anima indumento corporis uestiatur et uigore animae corpus animetur. absurdum est ut uictus nobis copiam defuturam putemus, qui ui
Abbreviated transcription (Latin):
exei itiesnis ilus d messiũ fec̃ditate
ꝓuittꝰ ẽ. indeficientẽ tam̃ ꝓuidentia diuina lar¬
git᷑. Antue mam: erũ est causam inopie nĩe a
tin iciã inde. i. Eti t̃  siccirco sine labore pabu¬
dñ tii. Na cõmunia amisims: dum ꝓpria ui¬
dicanꝰ. Namnec propͥũ quicquã est. ubi ꝑpetuũ
nichil est. nec certa copia: ubi incertus euent.
Cucenĩ duutias tuas estimes. cũ tͥ ds etiã uictũ
cũ ieteris animantib uoluerit ẽẽ comunemt
Aues celi. speciale sibi nichil uindicant. & ido pa¬
bulis indigere nescrunt. qͥa aliis mindere ñ tuopa

Expanded text:
ionis, nullus de messium fecunditate prouentus est, indeficientem tamen prouidentia diuina largitur alimoniam, uerum est causam inopiae nostrae auaritiam uideri. etenim illis idcirco inelaborati pabudominatu, nos conmunia amisimus, dum propria uindicamus; nam nec proprium quicquam est, ubi perpetuum nihil est, nec certa copia, ubi incertus euentus. cur enim diuitias tuas aestimes, cum tibi deus etiam uictum cum ceteris animantibus uoluerit esse conmunem ? aues caeli speciale sibi nihil uindicant et ideo pabulis indigere nesciunt. quia non norunt a
Abbreviated transcription (Latin):
platũ fr̃em iuniorem dolebat. Idõ scriptũ est.
Date locũ ire. Ne alteriꝰ indignatio deqͦq inpec¬
catũ trahat. dũ uis resistere. dũ uis uindicari.
potes & ab illo & ate remouere culpã secedendo.
Potes imitari patriarchã. qui de consilio matris
hoc ÷ utiq patientiȩ. cuiꝰ enĩ nͥ patientiȩ hoc
consiliũ ẽẽ. poterat: Amauerat mat̾ filiũ. ma¬
luit enĩ sibi eũ ex ulare quã dõ. Ꝙ quia bona
mat̾ utriq detulit. iuniori filio benedictionẽ
quã conseruare poterat: ñ enĩ filiũ filio. sed
impigrũ otioso p̃tulit. fidelẽ infido. s etiam
filio ipsi seniori ñ parũ contulit amando iuni¬
orem filiũ. ne parricidiũ faceret. Itaq ob pie

Expanded text:
praelatum fratrem juniorem dolebat. Ideo scriptum est: praelatum fratrem juniorem dolebat. Ideo scriptum est: Date locum irae ; ne alterius indignatio te quoque in peccatum trahat, dum vis resistere, dum vis vindicari. Potes et ab illo et a te removere culpam, si cedendum putes. Imitare patriarcham, qui dhoc est, patientiae. Cujus enim nisi patientiae hoc consilium esse poterat? Amabat mater filium; maluit enim sibi eum exsulare quam Deo. Et ideo quia bona mater, utrique detulit, juniori tamen filio benedictionem, quam conservare poterat, dedit; non enim filium filio, sed impigrum otioso praetulit, fidelem infido. Sed etiam filio ipsi seniori non parum contulit amandando minorem filium, ne parricidium faceret. 101. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
in crastinũ differs : Potes ꝙ hodiernũ diẽ lu¬
crari. Cauendũ ÷ enĩ. ne & illũ ñteneas. & hunc
amittas. Non exiguũ detrim̃tũ ÷ uł hore uniꝰ.
&una hora totiꝰ uite portio est. St̃ iuuenes
qͥ cito uolunt ad senectutẽ ꝑuenire. ne subiaceant
diutꝰ semoꝵ arbitrio. St̃ etiã senes. qui uelint si
possint ad iuuentutẽ redire. Quoꝵ studiũ neu¬
trũ imꝓbo. quia iuuenes fastidiosi p̃sentiũ quasi
in gratim itationẽ uiuendi reqͥrunt. senes dilati¬
onẽ cũ possit iuuentꝰ sene scere moribꝰ. & senectus
uiuere oꝑibꝰ. Neq enĩ em̃dationẽ moꝵ magis ȩtas
affert quã disciplina. Quanto gͦ magis nos oportet
spem attollere ad regnũ dĩ. ubi uitę nouitas. ubi
gr̃e erit ñȩtatis cõmutatio. Non otio. non somno
merces parat᷑. N ullũ opus dormientis ẽ. nullus
fructꝰ otii. immo magis dispendiũ. Otiosus esau
amisit pͥmatꝰ benedictionis. quia maluit cibũ

Expanded text:
in crastinum differs? Potes et hodiernum diem luin crastinum differs? Potes et hodiernum diem lucrari; cavendum est enim ne et illum non teneas: et hunc amittas. Non exiguum detrimentum est vel horae unius: et una hora totius vitae portio est. 98. Sunt juvenes, qui cito volunt ad senectutem pervenire; ne subjaceant diutius seniorum arbitrio: sunt etiam senes, qui velint, si possint, ad juventutem redire. Quorum studium neutrum probo; quia juvenes fastidiosi praesentium, quasi ingrati mutationem vivendi requirunt, senes dilationem; cum possit et juventus senescere moribus, et senectus virere operibus. Neque enim emendationem morum magis aetas affert, quam disciplina. Quanto ergo magis nos oportet spem attollere ad regnum Dei, ubi vitae novitas, ubi gratiae erit, non aetatis commutatio? 99. Non otio, non somno merces paratur. Nullum opus dormientis est, nullus fructus otii: immo magis dispendium. Otiosus Esau amisit primatus benedictionis; quia maluit cibum
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ seruit. tecũ epulat᷑ & mecii pascit᷑. Ate pane̾
accipit. ame pecuniã. Iecũ bibit. ꝙ mͥ tuũ san¬
guinẽ uendidit. Quã uera diceret. ꝓbauit de¬
niq. xp̃c.Recessit ab eo ipse qͦq iudas. reliquit
iħm secutꝰ diabolũ. Quã multos dños habet qͥ
unũ refugerit.S nos ñ refugiamꝰ. Quis refuꝰ¬
giat eũ quẽ secunt᷑ alligati uinculis. s uincłis
uoluntarus. quȩ soluunt ñ alligant. quibus
fugiat miscđiam. qͥs fugiat redẽptionẽ: Uide¬
earũ studeamꝰ adipisci industriã. & quas p̃di¬
camꝰ in aluis. eas in nob̾ taciti recognoscamꝰ.
Nichil molliculũ. nichil infractũ ad laudẽ
ꝑuenit. Regnũ cęloꝵ cogit᷑. & cogentes diripi¬
unt illud. festinantes patres agnũ manduca¬
bant. festina ÷ fides. alacris deuotio. spes im¬
pigra. Contͣdictiones animi ñ amat. s tradu¬
ctionẽ ab infructuoso otio ad fructũ laboꝵ. Qd

Expanded text:
mihi servit: tecum epulatur, et mecum pascitur: a te panem mihi servit: tecum epulatur, et mecum pascitur: a te panem accepit, a me pecuniam: tecum bibit, et mihi tuum sanguinem vendidit. Quam vera diceret, probavit. Denique Christus recessit ab eo, ipse quoque Judas reliquit Jesum, secutus diabolum. 96. Quam multos dominos habet, qui unum refugerit! Sed nos non refugiamus. Quis refugiat eum quem sequuntur alligati vinculis, sed vinculis voluntariis, quae solvunt, non alligant, quibus fugiat misericordiam? quis fugiat redemptionem? 97. Videearum studeamus adipisci industriam: et quas praedicamus 1046 in aliis, eas in nobis taciti recognoscamus. Nihil molliculum, nihil infractum ad laudem pervenit: Regnum coelorum cogitur, et cogentes diripiunt illud . Festinantes patres agnum manducabant. Festina est fides, alacris devotio, spes impigra: contradictiones animi non amat, sed traductionem ab infructuoso otio ad fructum laborum. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudicasti. Non dicit luxuriosꝰ portio
mea xp̃c. quia uenit luxuria & dicit. portio mea
es. Ego in illo mͥ mancipaui conuiuio. illis cepiepu¬
larũ retibꝰ. ego te ad dictũ teneo gule tuę cỹro¬
grapho. An ignoras qr cariꝰ fuit m̃sȩ tuę quã ui¬
te p̃cium: Tuo te iudicio reuinco. nega si potes.
s negare ñ potes. Deniq nichil ad uitã reseruasti.
totũ ad m̃sam expendisti. Non potest dicere ad¬
ulter. portio inea dñs. quia uenit libido & di¬
cit. Ego sũ tͥ portio. m te illiꝰ adolescentulȩ ad¬
dixisti amore. In illiꝰ nocte meretricis. in meas
leges. in mea iura migrasti. Non dicit ꝓditor por¬
tio mea xp̃c. quia statim irruit in eũ malus
bemꝰ exemplũ. qi eũ uidas panẽ a xp̃o accepisset.
immisit se in cor eiꝰ diabolus. quasi possessionem
uindicans. quasi portionis suȩ ius retinens. qͣsi dicẽs.
Non iste tuus ÷ s m̃s. Meus certe minister. tu¬
us ꝓditor. m̃s tam̃ iste est. Deniq cecũ recũbit ꝙ

Expanded text:
io Christus; quia venit luxuria, et dicit: Mea portio es, ego te in illo mihi mancipavi convivio, illis te cepi epularum retibus, ego te addictum teneo gulae tuae chirographo. An ignoras quia charius fuit mensae tuae quam vitae pretium? Tuo te judicio revinco: nega, si potes, sed negare non potes. Denique nihil ad vitam reservasti, totum ad mensam expendisti. Non potest dicere adulter: Portio mea Dominus; quia venit libido, et dicit: Ego sum tibi portio, mihi te in illius adolescentulae addixisti amore, in illius nocte meretricis in meas leges, in mea jura migrasti. Non dicit proditor: Portio mea Christus; quia statim irruit in eum nequitia bemus exemplum , quia cum Judas panem a Christo accepisset, immisit se in cor ejus diabolus, quasi possessionem suam vindicans, quasi portionis suae jus retinens, quasi dicens: Non est tuus iste, sed meus: meus certe minister, tuus proditor; meus plane iste est. Denique tecum recumbit, et
Abbreviated transcription (Latin):
fructus. nisi mentis tranquillitas: Aut qͥd :
iuste uiuere. nisi cũ tranquillitate uiuere:
Qualis forma fuerit dñi. talis dotiꝰ domus est
status. Quod si domi querunt᷑ ista: qnto ma¬
gis in ȩccłia. ubi & diues & pauꝑ. seruus & liber.
grecus & scita. honoratus & plebeiꝰ. in xp̃o unũ¬
sumꝰ. Nemo p̃sumat quia diues ẽ. plus sibi defe¬
rendũ. Ille diues ÷ in eccłia. qͥ fide diues est.
fideli enĩ. totus mundiis deliciarił ẽ. Qa mirũ
si mundũ fidelis possidet. qui posside
Sc̃i in onii conuersatione estote. Non lr
tib dicit s & om̃ib qui sine discrimine ĩ
Tempꝰ accepistis in hac t̾ra ñ ꝑpetuitasꝰ.

Expanded text:
fructus, nisi mentis tranquillitas? Aut quid est fructus, nisi mentis tranquillitas? Aut quid est juste vivere, nisi cum tranquillitate vivere? Qualis forma fuerit domini, talis totius domus est status. Quod si domui quaeruntur ista, quanto magis in Ecclesia, ubi et dives et pauper, servus et liber, Graecus et Scytha, honoratus et plebeius, omn. Nemo praesumat, quia dives est, plus sibi deferendum . Ille est dives in Ecclesia, qui fide dives est; fideli enim totus mundus divitiarum est. Quid mirum si mundum fidelis possidet, qui possidetncti in omni conversatione estote . Non solis divitibus dicit, sed omnibus; quia sine discrimine personarum Tempus accepistis hac in terra, non perpetuitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
ultionis. ut ledentiũ caritatẽ impleret. Et
qm inueteri scriptura dixerat. mͥ uindictam
ego recribuã: ineuangłio ait orandũ ꝓhis qͥ
leserint. ut in eos uindicet qui uindicandum
ꝓmisit. Uult enĩ ex tua dimittere uoluntate.
in quo ex sua conuenit᷑ ꝓmissione. Qđ si uin-¬
dictam requiris : habes quia iniustus ampliꝰ
siuis punit᷑ opinionibꝰ. quã uidiciarus seueri
tatibꝰ. Ꝙ qm̃ nemo potest ẽẽ. sine aliquib ad¬
uersis: id agamꝰ ne nob̾ nr̃o uitio aduersa ac¬
cidant. Nemo enĩ grauiꝰ alieno condẽnat᷑ ui¬
dicio quã insipiens suo. qui sibi auctor ÷ maloꝵ.
Unde molesta &e plena contentionis decline¬
mus negotia. quȩ neq fructũ hñt & impe¬
dim̃tũ afferunt. quã quã id agere debemus.
ne nos arbitrũ nr̃i peniteat aut facti.Pruden¬
tis enĩ ÷ ꝓspicere. ne frequent̃ eũ peniteat sui.
Nunquã enĩ penit̾e: soliꝰ ẽ. dĩ. Quis uͦ iusticie

Expanded text:
ultionis, ut laedentium charitatem imperet. Et ultionis, ut laedentium charitatem imperet. Et quoniam in veteri Scriptura dixerat: Mihi vindictam, et ego retribuam , in Evangelio ait orandum pro iis qui laeserint; ne in eos vindicet, qui vindicandum promisit: vult enim ex tua dimittere voluntate, in quo 1043 ex sua convenitur promissione. Quod si vindictam requiris, habes quia injustus amplius suis punitur opinionibus, quam judiciariis severiam nemo potest esse sine aliquibus adversis, id agamus, ne nobis nostro vitio adversa accidant. Nemo enim gravius alieno condemnatur judicio, quam insipiens suo, qui sibi auctor est malorum. Unde molesta et plena contentionis declinemus negotia, quae neque fructum habent, et impedimentum afferunt. Quamquam id agere debemus, ne nos arbitrii nostri poeniteat, aut facti: prudentis est enim prospicere, ne frequenter eum poeniteat sui; numquam enim poenitere solius est Dei. Quis vero justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ. ut ñ ledas eũ qui te ñ leserit: s etiã
illa. ut etiã ei remutas qui te leserit. Ledimur
plerunq fraude alteriꝰ. dolo ꝓximi. Nunqͥd
hoc uirtutis putamꝰ. ut dolũ ulciscamͣ dolo.
fraudẽ refellamus fraudibꝰ: Eteni iusticiȩ
quod in alt̾o ipse punias: Contagio ista imꝓ¬
bitatis. ñ ultio est. Nichil ai t̃ int̾est cui male¬
facias. utrũ iusto an iniusto. cũ te male facere
non oporteat. Neq distat quomͦ malignꝰsis. u¬
trum uindicandi studio anuoto nocendi. cũ
malignitas in utroq genere ñ careat repre¬
hensione. Nam maliguũ ẽẽ ab inusto nichil
distat. Idõtibi dictũ est. Noli malignꝰ ẽẽ. int̾
malignantes. neq emulatꝰ fueris facientes
iniquitatẽ. Ꝙ supra idem ait. Odio habu con¬
gregacionẽ malignantium. Om̃s utiq cõplexus
est. nullũ excepit. malignitatẽ tenuit. ñ cau¬
sam int̾rogauit. Quȩ aut̃ melior forma. quã

Expanded text:
justitiae, ut non laedas eum, qui te non laeserit; sed etiam justitiae, ut non laedas eum, qui te non laeserit; sed etiam illa, ut etiam ei remittas, qui te laeserit. Laedimur plerumque fraude alterius, dolo proximi: numquid hoc virtutis putamus, ut dolum dolo ulciscamur, fraudem referamus fraudibus? Etenim si justitia quod in altero ipse punias? Contagio ista improbitatis non ultio est: nihil autem interest cui malefacias, utrum justo, an injusto, cum te malefacere non oporteat. Neque distat quomodo malignus sis, utrum vindicandi studio, an voto nocendi; cum malignitas in utroque genere non careat reprehensione. Nam malignum esse ab injusto nihil distat; ideoque tibi dictum est: Noli malignus esse inter malignantes, neque aemulatus fueris facientes iniquitatem ; et supra idem ait: Odio habui congregationem malignantium . Omnes utique complexus est, nullum excepit: malignitatem tenuit, non causam interrogavit. 84. Quae autem melior forma quam j
Abbreviated transcription (Latin):
tabant᷑ apłico. Esca gͦ fortior ad uesꝑum mun¬
di huiꝰ deferebat᷑. mane panis. & idõ qͥa dñs
hanc ministrare mandauit alimoniã. bene
illud ꝓpħicũ dici ei hoc loco conuenit. exit̾
matutini & uesꝑe delectabis. Ꝙ infra. Para
de magistro dictũ puto. nc̃ discipłoꝵ uitã
ꝑsequam᷑. Qui in illã se laudẽ induert̃. ymnis
dies ac noctes ꝑsonant. hȩc nẽpe angłoꝵ mi¬
one uł oꝑ ib continuis m̃tẽ occupant. separati
a cȩtu mulierũ. sibi ipsis iniicẽ tutã p̃bent
custodiã. Qualis hȩc uita. in qua nichil sit qd
timeas & quod imiteris plurimũ ad est. Ieuinu
labor cõpensat᷑ m̃tis placiditate. leuat᷑ usu.
urget᷑ urbanis discursibꝰ. Huic uł seruando
uł edocendo muneri adũtitis qualis adhibendꝰ
magister sit. quẽ reꝑire possumꝰ si ur̃a unani¬
mitas aspiret. si uos donetis inuicẽ uob̾. siqͥs
ab altero se lesũ putat. Non enĩ hec sola forma

Expanded text:
tabantur Apostolico . Esca ergo fortior ad vesperam muntabantur Apostolico . Esca ergo fortior ad vesperam mundi hujus deferebatur, mane panis. Et ideo quia Dominus hanc ministrari mandavit 1042 alimoniam, bene illud propheticum dici ei hoc loco convenit: Exitu matutino et vespere delectabis; et infra: Parasde magistro dictum puto, nunc discipulorum vitam persequamur, qui in illam se laudem induerunt, hymnis dies ac noctes personant. Haec nempe angelorum mioni, vel operibus continuis mentem occupant, separati a coetu mulierum, sibi ipsi invicem tutam praebent custodiam. Qualis haec vita, in qua nihil sit quod timeas, et quod imiteris plurimum adest? Jejunii labor compensatur mentis placiditate, levatur usu, urgetur urbanis discursibus. 83. Huic vel servando, vel edocendo muneri advertitis qualis adhibendus magister sit, quem reperire possumus, si vestra unanimitas aspiret, si vos donetis invicem vobis , si quis ab altero se laesum putat. Non enim haec sola est forma
Abbreviated transcription (Latin):
torrentẽ mittit᷑. ad illũ fluminis im
quilȩtificat ciuitatẽ dĩ. Utrunq aduer
erit. ñ solũ flum̃ s etiã flumina de
eeiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. flumina intel¬
s.flumina cogitationis. flumina sp̃ua-
iberent. potarent ꝑfidi. Ibi ꝓpħam dñi¬
bant corui. quẽ genꝰ regale illud & no
turis. quas neq custodic. neq incelligit: Qui cor¬
ui pascebant. nisi quoꝵ pulli eũ inuocant. quoꝵ
ium̃tis dat escã ut legimꝰ. & pullis coruoꝵ in¬
uocantib eũ: Eticbant illi corui quẽ pascerent
sensusq pascit. in nr̃o sermo eiꝰ intellectu epulat᷑.
Damus ei panẽ. qui in lumine euangeliĩ positi
conferimꝰ nr̃i firmaĩnta cordis. His alit᷑. his ui.¬
dia nullũ fideicibũ sũministrabat. Ieiunꝰ ÷ il¬
licomis sermo ꝓpħicus. cinꝰ adipẽ interiorẽ ñ ui¬
dent. exesus & tenuis. qui impinguare eoꝵ fau
quasi fortiores cibos. quos infirmi ingenio co¬
rinthii non poterant sumere. & idõ lacte po¬

Expanded text:
torrentem mittitur, ad illum fluminis impetum, qui laetificat civitatem Dei . Utrumque advertis biberit, non solum flumen est, sed etiam flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , flumina intellectus, flumina cogitationis, flumina spiritabiberent, potarent perfidi. 79. Ibant corvi, quem non turis, quas neque custodit, neque intelligit? Qui corvi pascebant, nisi quorum pulli eum invocant, quorum jumentis dat escam, ut legimus, pullis corvorum invocantibus eum ? Sciebant illi corvi, quem pascerent:sensusque pascitur, in nostro sermo ejus intellectu epulatur. Damus ei mane panem, qui in lumine Evangelii positi, conferimus ei nostri firmamenta cordis. His alitur, his vidia nullum fidei cibum subministrabat. Jejunus est illic omnis sermo propheticus, cujus adipem interiorem non vident, exesus et tenuis, qui impinguare eorum faucquasi fortiores cibos, quos infirmi ingenio Corinthii non poterant sumere; et ideo lacte po
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui ilaĩ imitatꝰ fuerit. peccata sua san-¬
in bona conscientia. patientia mortis cũ spe
immortalitatis. confirmatio resurrectionis
cũ xp̃i gr̃a. ueritas cũ simplicitate. fides cũ
confidentia. abstinentia cũ sc̃ĩtate. industria
cum sobrietate. conuersatio cũ modestia. eru¬
ditio sine uanitate. sobrietas doctrinȩ fide¬
lis sine heresis temulentia. Expł spła Beari

Expanded text:
ut qui illum imitatus fuerit, 1050 peccata sua sanut qui illum imitatus fuerit, 1050 peccata sua sanin bona conscientia, patientia mortis cum spe immortalitatis, confirmatio resurrectionis cum Christi gratia, veritas cum simplicitate, fides cum confidentia, abstinentia cum sanctitate, industria cum sobrietate, conversatio cum modestia, eruditio sine vanitate, sobrietas doctrinae, fidelitas sine haeresis temulentia. Gratia Domi
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ parentis. s ñ quesiuit alteriꝰ
co filio dilectissimo tantũ maternȩ
tis exemplũ edidit. Neq enĩ uosdul
liberos habetis. neq ullũ uirgo quere
latiũ. quo aliũ posset generare filiũ.
nus imꝑate quasi c̃ditione subditis.
s ita ut naturȩ eiꝰdẽ cuiꝰ uos estis consortes eos esse
memineritis. Serui qͦq. dñis seruite cũ uolunta¬
te. Et enĩ unusquisq quod natꝰ ẽ. patient̃ debet
susciꝑe. nec solũ bonis s etiã asꝑis obedire dñis.
Nam quȩ ẽ. ur̃ȩ seruitutis gr̃a sibonis seruiatis
sedulo: S si etiã asꝑos ꝓmereamini. Nã liberi
quoq nullã hñt mercedẽ si peccantes puni¬
ant᷑ a iudicibꝰ. s illa merces ÷ si etiã ñ peccantes.
Et uos gͦ contẽplatione dñi tħu etiã si difficilib
seruiatis dñis cũ patientia: mercedẽ habebitis.
Siqͥdem ipse dñs iustus ab iniustis passus est. &
patientia mirabili peccata nr̃a suȩ affix̃ cruci.

Expanded text:
m, qui dixit: factus sum sicut homo ae in unico filio dilectissimo tantum maternae virtutis exemplum edidit; neque enim vos dulciores liberos habetis, neque illud Virgo quaerebat solatium, quod alium posset generare filium.n quasi conditione subditis, sed ita ut naturae ejusdem cujus vos estis, consortes eos esse memineritis . Servi quoque dominis servite cum voluntate; etenim unusquisque quod natus est, patienter 1049 debet suscipere: nec solum bonis, sed etiam asperis obedite dominis. Nam quae est vestrae servitutis gratia, si bonis serviatis sedulo? Sed si etiam asperos promereamini; nam liberi quoque nullam habent mercedem, si peccantes puniantur a judicibus: sed illa merces est, si etiam non peccantes. Et vos ergo contemplatione Domini Jesu etiamsi difficilibus serviatis dominis cum patientia, mercedem habebitis. Siquidem ipse Dominus justus ab injustis passus est, et patientia mirabili peccata nostra suae affixit cruci:
Abbreviated transcription (Latin):
ceiꝰ testam̃tũ signabat ioħs. dignꝰ tanto
iui. Lingua mea calamꝰ scribȩ uelo
scribentis.S nec maria minor. quã
quia expectabat ñ pignoris mortẽ. s
di salutẽ. Aut fortasse qr cognouerat

Expanded text:
eius signabat Iohannes, dignus tanto iui. lingua mea calamus scribae uelociter scribentis. Sed nec Maria minor quam mquia exspectabat non pignoris mortem, sed mundi salutem. aut fortasse quia cognouerat
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis quidẽ altarib inferebat᷑: con
aut̃. extra castra cõburebant᷑. Quia re
intra mundi huiꝰ uitia positus. pecat
diligite. ꝑ quã sc̃s abrahã xp̃m hosptio¬
pit. filiũ sara meruit effeta iã senectu
Loth qͦq: sodomitani euasit ignẽ exa
Et tu potes susciꝑe angłos. si ad uenita
hospitiũ cuũ offeras. Quid de raab du
quȩ hoc munere inuenit salutẽ: Cõ
simul alligati. consolamini in luctups
Meliꝰ est enĩ ire indomũ luctꝰ. quã in
gaudũ. Illic officiũ meritũ boni. hicl
lapsus refert᷑. Postremũ illic mercedẽ¬
rans. hic recepisti. Sentite laborantis¬

Expanded text:
sanguis quidem altaribus inferebatur , corpora autem extra castra, comburebantur; quia nemo intra mundi hujus vitia positus peccatum diligite, per quam sanctus Abraham ipit, filium Sara meruit effeta jam senectute: Lot quoque Sodomitani excidii evasit ignem . Et tu potes suscipere angelos, si advenientibus hospitium tuum offeras. Quid de Rahab dicam, quae hoc munere invenit salutem ? 106simul alligati. Consolamini in luctu positos: Melius est enim ire in domum luctus, quam in domum gaudii . Illic officii meritum boni, hic vitium lapsus refertur. Postremo illinc mercedem sperans, hic recepisti. Sentite
Abbreviated transcription (Latin):
uporẽ tanquã gubernator dirigat. tan
consortẽ uitȩ honoret. participet ut cohe
ngr̃e. Matres ablactate filios. diligite eos.
ete eos ut magis crucẽ dñi tollant. quã
fili stabat. Nullus me hoc docuit. nͥ ioħs

Expanded text:
uxorem tamquam gubernator dirigat, tamquam consortem vitae honoret, participet ut cohaeredem gratiae. 108. Matres, ablactate filios, diligite eos: Monete eos ut magis crucem Domini tollant, quam mini ante crucem filii stabat: nullus me hoc docuit, nis
Abbreviated transcription (Latin):
solem. in paradisũ latronẽ. s post piam
essionẽ receptũ. Ioħs docuit qđ aliĩ non
ert̃. quẽ ad modũ in cruce positꝰ matrẽ
llauerit. pluris putans. qđ uictor suppli-
pietatis officia matri exhibebat. quã qd̾
ũ cȩleste donabat. Nam si religiosũ :
qd a filio mat᷑ tanto affectu honorat᷑.¬

Expanded text:
ost piam confessionem receptum . Joannes docuit quod alii non docuerunt, quemadmodum in cruce positus matrem appellaverit, pluris putans quod victor suppliciorum pietatis officia matri exhibebat, quam quod regnum coeleste donabat. Nam si religiosum esis est, quod a filio mater tanto affectu honorat
Abbreviated transcription (Latin):
uites ẽẽ. estote pauꝑes. Tunc eritis ꝑ omi
uites. si fueritis pauꝑes sp̃u. Non census
tem. s animꝰ facit. St̃ qui se humiliant
tis diuitus. & recte ac prudent̃. Satis ent
ues om̃ib nature lex est. cui cito inuen
abundet. Cupiditatib aut̃ om̃is diuitiar
dantia. inopia est. Demq nemo pauꝑi¬

Expanded text:
ites esse, estote pauperes. Tunc eritis per omnia divites, si fueritis pauperes spiritu: Non census divitem, sed animus facit . 90. Sunt qui se humiliant in multis divitiis, et recte, ac prudenter; satis enim dives omnibus naturae lex est, cui cito invenias, quod abundet: cupiditatibus autem omnis divitiarum abundantia inopia est. Denique nemo pau
Abbreviated transcription (Latin):
liat᷑ ad orauit. Non utiq illũ immitẽ. illũ fu¬
ribundũ. illũ degenerẽ. s illũ quẽ in fr̃em con¬
sid abat. Idõq adorauit septies. numero scilicet
remissionis. quia ñ hominẽ ad orabat. s eũ quẽ
in carne hominẽ ẽẽ. uenturũ p̃uidebat sp̃u. ut
tolleret peccata mundi. Quod tͥ ex petri respon¬
sione apit᷑ mysteriũ. dicente eo. Si peccauerit
in me frat̃ m̃s quotiens. remittã ei usq septies
sabbati. illiꝰ quietis ꝑpetuȩ gr̃e. & idõ contẽpla¬
tione donat᷑. S qͥd sibi uult qđ & uxores & fi¬
lios & om̃s disposuit suos. & p̃cepit ut & ipsi
adorarent suꝑ t̾ram: Non utiq ut elem̃tũ qd
plerunq replet᷑ sanguine. in quo oftic
scelerum. aut uastis plerunq horret
s ut carnẽ nob̾ p̃sidio futurã. & fortas.
illud ÷ myst̾ium qđ te docuit dñs dicens:¬
iniurias ur̃as. ut sitis filii iacob. Nolite
dictũ repellit᷑. & in ipsos qui maledixe
frequent᷑ retorquet᷑. ut suo telo uulner

Expanded text:
llum immitem, illum furibundum, illum degenerem; sed eum quem in fratre considerabat. 1047 Ideoque adoravit septies, numero scilicet remissionis; quia non hominem adorabat, sed eum, quem in carne hominis esse venturum praevidebat spiritu, ut tolleret peccata mundi . Quod tibi ex Petri responsione aperitur mysterium, dicente eo: Si peccaverit in me frater meus, quoties remittam ei? Usque septies uietis perpetuae gratiae; et ideo contemplatione donatur. 102. Sed quid sibi vult quod et uxores, et filios, et omnes disposuit suos, et praecepit ut et ipsi adorarent super terram ? Non utique ut elementum, quod plerumque repletur sanguine, in quo officina est scelerum, aut vastis plerumque horretsed ut carnem praesidio nobis futuram. Et fortasse hoc illud est mysterium, quod te docinjurias vestras, ut sitis filii Jacob . Nolite maledictum repellitur, et in ipsos qui maledixerint, frequenter retorquetur; ut suo telo vulner
Abbreviated transcription (Latin):
furiosis dñis uanis opinionib adiudicauit:
smat caro modatã frugalitatẽ. qr exuit᷑
re. induit᷑ salubritate. quia sollicitudinẽ
suo mergit᷑. Idõ scriptũ ẽ. Possessio diui
sio quȩ fructꝰ ꝑpetuos facit. bona posses
ue ñ hic relinquit᷑. s illic possidet᷑. In hac
icit portio mea ab illis. usq ad illos por
& diffusa t̃minos. Non dicit portio mea
o mea in pratis. ñ in siluis. ñ in campis.
rte in cãpis siluȩ. Non dicit portio mea¬
sequoꝵ. Mendax enĩ equus ad salutem.
possessorẽ suũ. & in illa asina uult con
hab̾e. quȩ ñ refugit p̃sepe xp̃i. Ꝙ illa¬

Expanded text:
furiosis dominis, vanis opinionibus adjudicavit? Plus amat caro moderatam frugalitatem, qua exuitur onere, induitur salubritate; quia sollicitudinem suo mergitur. Ideo scriptum est: Possessio divitum possessio, quae fructus perpetuos facit. Bona possessio, quae non hic relinquitur, sed illic possidetur. In hac us . Non dicit: Portio mea ab illis usque ad illos porrecta et diffusa terminos. Non dicit: Portio mea Portio mea in pratis, non in silvis, non in campis; nisi forte in campis silgreges equorum: Mendax enim equus ad salutem . possessorem suum: et in illa asina vult consortium habere, quae non refugit praesepe Christi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s postulauissent. Conuenit gͥ ut sequamini
institutos meliores patrib ẽẽ. oporteat. quant̾d
uos melior doctor instituit atq erudiuit. mode¬
stiȩq ur̃ȩ & concordiȩ insigne edere. ut congru¬
atis assensu ad postulandũ sacerdotẽ. Ꝙ em̃si
iuxta dominicã sententiã quod duob conue¬
nerit suꝑ t̾rã de omĩ re quãcunq petierint. fiet
inquit illis apatre meo qui in cȩlis ẽ. Subienĩ.
sunt duo uł. tres congregati in nomine meo. ibi
ego sum in medio eoꝵ: quantomagis ubi ple¬
na ÷ in nomine dñi congregatio. ubi uniu̾soꝵ
postulatio congruit: dubitare nos nequaquã
oportet ibi dñm iħm. & uoluntatis auctorẽ.
& petitionis arbitrũ fore. & ordinationis p̃¬

Expanded text:
tulavissent. Convenit igitur ut sequamini institutos tanto meliores patribus esse oporteat, quanto vos melior doctor instituit atque erudivit; modestiaeque vestrae et concordiae insigne edere, ut congruatis assensu ad postulandum sacerdotem. 3. Etenim si juxta Dominicam sententiam, quod duobus convenerit super terram, de omni re quamcumque petierint, fiet, inquit, illis a Patre meo, qui in coelis est; ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi ego sum in medio eorum : quanto magis ubi plena est in nomine Domini congregatio, ubi universorum postulatio congruit, dubitare nos nequaquam oportet ibi Dominum Jesum et voluntatis auctorem et petitionis arbitrum fore et ordinationis pr
Abbreviated transcription (Latin):
te fortes. Non expectabant deliciarũ illece¬
bras. quos saginabat fames. Non adurebat
eos torrida estatis. quos refrigerabat ȩt̾na
spes gr̃ȩ. Non frangebant glacialis plage frigi¬
da. quib feruenti sp̃u uernabat deuotio. Non

Expanded text:
te fortes . Non exspectabant deliciarum illecete fortes . Non exspectabant deliciarum illecebras, quos saginabat fames: non adurebat eos torrida aestas, quibus refrigerabat aeternae spes gratiae: non frangebant glacialis plagae frigida, quibus ferventi spiritu vernabat devotio: non
Abbreviated transcription (Latin):
exilio uoluntario. Itaq memorabiles uiri
circundati armis. uallati exercitu. cũ rape
extorquere ñ potuit fidẽ. subegert̾ bestialis
animi feritatẽ. quȩ nocere sc̃is neqͥuit. Ira enĩ
regis ira leonis. ut in ꝓuerbiis habes. Confes¬
sus ÷ uictũ se eẽ̾. qui rogabat ut mutarent
sententiã. s illi ualidiorẽ calamũ suũ fune¬
reis gladus arbitrabant᷑. Deniq uulnerata ÷
ꝑfidia ut occid̾et. ñ ÷ uulnerata sc̃oꝵ fides. Ñ
desidauert̃ patriũ sepulchrũ. quib serua¬
bat᷑ cȩleste domiciliũ. Errauert̃ toto orbe. ut
nichil habentes & possidentes om̃ia. quocunq
missi ẽẽnt. locus deliciarũ putabat᷑. Neq enĩ
illis quicquã deerat. quib locuples fides abun¬
dabat. Deniq locupletabant alios ipsi inopes
ad sũptum. opimi ad gr̃am. tẽptabant᷑ sed
non mortificabant᷑. in leiuniis. in laboribus.
in custodiis. in uigiliis. euasert̃ de infirmita¬

Expanded text:
exsilio voluntario. Itaque memorabiles viri exsilio voluntario. Itaque memorabiles viri circumdati armis, vallati exercitu, cum raperextorquere non potuit fidem, subegerunt bestialis animi feritatem, quae nocere sanctis nequivit. Ira enim regis, ira leonis, ut in Proverbiis habes . 69. Confessus est victum se esse, qui rogabat ut mutarent sententiam: sed illi validiorem calamum suum ferreis gladiis arbitrabantur. Denique vulnerata est perfidia, ut occideret, non est vulnerata sanctorum fides: non desiderarunt patrium sepulcrum, quibus reservabatur coeleste domicilium. Erraverunt toto orbe, ut nihil habentes, et possidentes omnia . Quocumque missi essent, locus deliciarum putabatur; neque enim illis quidquam deerat, quibus fides locuples abundabat. Denique locupletabant alios, ipsi inopes ad sumptum opimi ad gratiam. Tentabantur, sed non mortificabantur, in jejuniis, in laboribus, in custodiis, in vigiliis. Evaserunt de infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
rea. fouearũ uadosa. quoꝵ conuersatione dignꝰ
orbis t̾rarũ non erat. Hinc illi ananias azarias
misael qui in aula regia pascebant᷑. ieiunio ale¬
bant᷑ tanquã in desertis cibo asꝑo potuq obiuo.
Meritoq regii seruuli regnis preualuert᷑. & cap¬
tiuitatẽ decusso iugo contẽpsert̃. potestates
subegert̃. elem̃ta conuicert̾. naturã ignis extin¬
terunt. hebetarunt flamas. obtudert̃ aciem
gladii. strinxert̾ leonũ ora. & ubunfirmiores
fieri existimabant᷑. ibi fortiores reꝑiebant᷑.
Non refugiebant ludibria humana. qͥa cȩle¬
stia sꝑabant p̃mia. Non horrebant tenebras
carceris. quib ȩt̾ni luminis refulgebat gr̃a.
Hos secutꝰ eus. biꝰ sc̃s exiuit de t̾ra sua & de
cognatione sua. & domestico ocio ꝑegrinatio¬
nem p̃tulit. Pro fide qͦq exilũ dura p̃optauit
atq elegit. coniuncto sibi sc̃ę memoriȩ dio¬
nisio. qui post habuit imꝑatoris amiciciã

Expanded text:
rida, fovearum vadosa, quorum conversatione dignus rida, fovearum vadosa, quorum conversatione dignus orbis terrarum non erat. Hinc illi Daniel, Ananias, Azarias, Misael, qui in aula regia pascebantur, jejunio alebantur tamquam in desertis, cibo aspero, potuque obvio. Meritoque regii servuli regnis praevaluerunt, et captivitatem decusso jugo contempserunt, potestates subegerunt, elementa vicerunt, naturam ignis exstinxerunt, hebetarunt flammas, obtuderunt aciem gladii, strinxerunt leonum ora; et ubi infirmiores fieri aestimabantur, ibi fortiores reperiebantur: non refugiebant ludibria humana, quia coelestia sperabant praemia: non horrebant tenebras carceris, quibus aeterni luminis gratia refulgebat. 68. Hos secutus Eusebius sanctus exivit de terra sua, et de cognatione sua, et domestico otio peregrinationem praetulit. Pro fide quoque 1039 exsilii dura praeoptavit atque elegit, conjuncto sibi sanctae memoriae Dionysio, qui posthabuit imperatoris amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi causa ñ hȩret. uitiũ ñ imputat᷑. Quod si
in aliis eccłus tanta suppetit ordinandi sacer¬
dotis consid̾atio: quanta cura expetit᷑ in uer¬
cellensi ȩccłia. ubi duo parit̾ exigi uident᷑ ab
ep̃o monasterii continentia & disciplina eccłiȩ.
Hȩc enĩ primꝰ in occidentis partib diu̾sa int̾ se
eusebiꝰ sc̃ȩ memoriȩ coniunxit. ut & in ciuita¬
te positus instituta monachoꝵ teneret. & ec¬
cłiam regeret ieuinĩ sobrietate. Multũ &¬
enim adium̃ti accedit ad sacerdotis gr̃am.
si ad studiũ abstinentiȩ & normã integritatis
iuuentutẽ astringat. & uersantes intͣ urbẽ
abducat usu urbis & conuersatione. Hinc illi
ꝓcessert̾ uiri helias. hely seus. ioħs. ely sabeth.
qui pelliciis tunicis & caprinis exiuiis indu¬
ti. inopes atq egentes. angustiis & dolorib
afflicti. in solitudinib errabant. int̾ alta &e¬
condensa montiũ. inina rupiũ. speluncarũ hor¬

Expanded text:
ubi causa non haeret, vitium non imputatur. 66. Quod si ubi causa non haeret, vitium non imputatur. 66. Quod si in aliis Ecclesiis tanta suppetit ordinandi sacerdotis consideratio, quanta cura expetitur in Vercellensi Ecclesia, ubi duo pariter exigi videntur ab episcopo, monasterii continentia, et disciplina Ecclesiae? Haec enim primus in occidentis partibus diversa inter se Eusebius sanctae memoriae conjunxit; ut et in civitate positus instituta nonachorum teneret, et Ecclesiam regeret jejunii sobrietate. Multum enim adjumenti accedit ad sacerdotis gratiam, si ad studium abstinentiae, et ad normam integritatis juventutem astringat, et versantes intra urbem abdicet usu urbis et conversatione. 67. Hinc illi processerunt viri, Elias, Elisaeus, Joannes, Elisabeth, qui pelliceis tunicis et caprinis exuviis induti, inopes atque egentes, angustiis et doloribus afflicti, in solitudinibus errabant, inter alta econdensa montium, invia rupium, speluncarum hor
Abbreviated transcription (Latin):
tres in concilio niceni tractatꝰ addidisse. Neq
clericũ quenquã deb̾e esse. qui scđa conuuigia
sortitus sit. Quomͦ enĩ potest consolari uduã.
honorare. cohortari ad custodiendã uiduitatẽ.
seruandã marito fidẽ. quã ipse pͥori coniugio
non reseruauerit: Aut quid ẽẽt. int̾ popłm&¬
sacerdotẽ. si eisdẽ astringerent᷑ legibꝰ: Debet
p̃ponderare uita sacerdotis. sic̃ p̃pondat gr̃a.
Nam qui alios p̃ceptis suis ligat. debet ipse le¬
gitima p̃cepta in se custodire. Quã resistebam
ne ordinarer. postremo cũ cogerer saltẽ ordi¬
natio ꝓtelaret᷑. s ñ ualuit p̃scriptio. p̃ualuit
impressio. Iam̃ ordinationẽ meã occidentales
ep̃i iudicio. orientales etiã exemplo ꝓbauert̃.
& tam̃ neophitus ꝓhibet᷑ ordinari. ne extollat᷑
suꝑbia. Si dilatio ordinationi defint. uis cogen¬
tis ẽ. si ñ deest humilitas cõpetens sacerdotio.

Expanded text:
tres in concilio Nicaeni tractatus addidisse, neque tres in concilio Nicaeni tractatus addidisse, neque clericum quemquam debere esse, qui secunda conjugia sortitus sit. Quomodo enim potest consolari viduam, honorare, cohortari ad custodiendam viduitatem, servandam marito fidem, quam ipse priori conjugio non reservaverit? Aut quid interesset inter popsacerdotem, si iisdem astringerentur legibus? Debet praeponderare vita sacerdotis, sicut praeponderat gratia; nam qui alios praeceptis suis ligat, debet ipse legitima praecepta in se custodire. 65. Quam resistebam ne ordinarer! Postremo cum cogerer, saltem ordinatio protelaretur! Sed non valuit praescriptio, praevaluit impressio. Tamen ordinationem meam occidentales episcopi judicio, orientales etiam exemplo probarunt. Et tamen neophytus prohibetur 1038 ordinari, ne extollatur superbia. Si dilatio ordinationi defuit, vis cogentis est; si non deest humilitas competens sacerdotio,
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc posui. quȩ cauenda acceꝑim. Uir
aut̃ magister apłs est. qui cũ patientia
guendos doceat contradicentes. qr uniꝰ
gali castimonia seruet ablutionis suȩ
sica inuitet᷑ auctoritate. habentẽ et
lios dixit. ñ facientẽ. neq coniugiũ
m̃tant᷑ uniꝰ uxoris uirũ dici post bap
habitȩ. eo quod baptismo uitiũ sit ab
tq peccata diluunt᷑ om̃ia. Ut siquis
coniugũ lege sociant᷑. rennttantur
ei om̃ia s comugia non resoluunt᷑ siquis iterauerit.
Culpa enĩ lauachro. ñ lex soluit᷑. Nulla enĩ culpa
conuigui slex est. Quod legis ÷ gͥ non remitatur
quasi culpa. s tenet᷑ quasi lex. Idõ & apłs legẽ posu¬
it dicens. Siquis sine crimine est. unꝰ uxoris uir.
Ergo qui sine erimine est uniꝰ uxoris uir. tenet᷑ ad
legem sacerdotii suscipiendi. Qui aut̃ iterauerit
coniugiũ: culpã quidẽ non ht̃ coinqͥnati. s p̃ro¬
gatiua exuit᷑ sacerdocis. Diximꝰ quid legissit. di.¬

Expanded text:
Haec posui, quae cavenda acceperim: virtutum autem magister Apostolus est, qui cum patientia redarguendos doceat contradicentes, qui uniuconjugali castimonia servet ablutionis suae Apostolica invitetur auctoritate; habentem enim dixit filios, non facientem neque conjugium argumentantur unius uxoris virum dici post baptismum habitae; eo quod baptismo vitium sit ablutum,  quidem atque peccata diluuntur omnia; ut si quis conjugii lege sociaverit, remittantur ei omnia: sed conjugia non resolvuntur, si quis iteraverit; culpa enim lavacro, non lex solvitur: nulla enim culpa conjugii; sed lex est. Quod legis et igitur non remittitur, quasi culpa: sed tenetur, quasi lex. Ideo et Apostolus legem posuit, dicens: Si quis sine crimine est, unius uxoris vir . Ergo qui sine crimine est, unius uxoris vir, tenetur ad legem sacerdotii suscipiendi: qui autem iteraverit conjugium, culpam quidem non habet coinquinati, sed praerogativa exuitur sacerdotis. 64. Diximus quid legis sit, di
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃tis. ut nec aerẽ haustu. nec cȩlũ uisu.
nec marȩ tactu. nec t̾rã contaminarent se¬
pulchro. Cessauit pena. ñ cessauit malicia.
ex hoc ipso murmuratio exorta popłi. qđ
ꝑ sacerdotes ꝑisset popłs. Qua indignatio¬
ne dñs ꝑdidisset om̃s. nisi moysi & aaron pri¬
mo p̃cib inflexus. post etiã obiectu sacer¬
dotis sui aaron. malusset ingratos maiore
ueniȩ pudore donare. his quoꝵ abnuebant
de transierat freta maris. qr ȩthiopissȩ my¬
steriũ nesciens adhuc murmurauerat ad¬
uersus fr̃em moy sen. leprȩ maculis inb
ut uix tanto ẽẽt. ab soluta contagio. nͥmei
rogasset. Quãuis adtipũ synagogȩ ilansi¬
rat᷑ murmuratio. quȩ ȩthiopisse istiexb¬

Expanded text:
elementis; ut nec aerem haustu, nec coelum visu, elementis; ut nec aerem haustu, nec coelum visu, nec mare tactu, nec terram contaminarent sepulcro. 56. Cessavit poena, non cessavit malitia: ex hoc ipso immurmuratio exorta populi, quod per sacerdotes perisset populus. Qua indignatione Dominus perdidisset omnes, nisi Moysi et Aaron primo precibus inflexus, post etiam objectu sacerdotis sui Aaron maluisset ingratos majore veniae pudore donare iis, quorum abnuebant de transmeaverat freta maris, quia Aethiopissae mysterium adhuc nesciens, immurmuraverat adversus fratrem Moysen, leprae maculis inhorruit; ut vix tanto esset absoluta contagio; nisi Moyses rogasset . Quamvis ad typum Synagogae illa refertur admurmuratio, quae Aethiopissae isti
Abbreviated transcription (Latin):
ce om̃s qui cũ eo insurrexert̾ adu̾sũ moysen
& aaron sacerdotes dñi. ut qui electꝰ eẽt adño.
hoc pusillũ est uob̾ qđ se parauit uos ds asy¬
nagoga isrł: Et infra. Quęritis sacerdotio
fungi. & sictu & om̃is synagoga tua congrega¬
ri addñm. Ꝙ aaron quid est. quia murmura¬
tis deeo: Consid̾atis gͥ quȩ offensionis causȩ
ex titerint quod sacerdotio fungi indigni uel¬
lent. & ꝓpt̾ea dissid̾ent qđ murmurarent
imꝓbantes in sacerdotis sui electione iudiciũ
dei: ꝓpterea totũ popłm metꝰ ingens corri¬
puit. penȩ terror inuoluit uniuersos. Obse¬
crantib tam̃ om̃ib ne paucoꝵ insolentia om̃s
ꝑirent: designant᷑ sceleris rei. & totiꝰ popłi
corpore ducenti qͥn quaginta cũ auctoribus
suis separant᷑ uiri. Immugiens t̾ra in medio
plebis scindit᷑. aꝑit᷑ in ꝓfundũ sinꝰ. abripi¬
unt᷑ noxũ. & ab om̃ib mundi huiꝰ ablegant᷑

Expanded text:
et omnes, qui cum eo insurrexerant adversum Moysen et omnes, qui cum eo insurrexerant adversum Moysen et Aaron sacerdotes Domini; ut qui electus esset a Domhoc pusillum est vobis, quod separavit vos Deus a synagoga Israel, et addufungi, sic tu et omnis synagoga tua congregata ad Deum? Et Aaron quid est, quia murmuratis de eo? 55. Consideratis igitur, quae offensionis causae exstiterint, quod sacerdotio fungi indigni vellent, et propterea dissiderent, quod immurmurarent improbantes in sacerdotis sui electione judicium Dei: propterea totum populum metus ingens corripuit, poenae terror involvit universos. Obsecrantibus tamen omnibus, ne paucorum insolentia omnes perirent, designantur sceleris rei, et a totius populi corpore ducenti quinquaginta cum auctoribus suis separantur viri, immugiens terra in medio plebis scinditur, aperitur in profundum sinus, abripiuntur noxii, et ita ab omnibus mundi hujus ablegantur