comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba quȩdã ex libro deuteronomio uelut
impura ex horrescens impurus exagitat.
quasi ds uerͤundari debuerit pudenda im¬
piis irrogare. uł p̃nuntiare tormenta. nec
eo cõminari modo ut diceret quȩ mollis
in uobis & tenera niiis fuerit cuiꝰ exꝑim̃¬
tũ non accȩpit pes enis ambulare suꝑ t̾rã.
p̃teneritudie & mollitiȩ. telabit oculo
suo uisũ suũ. et filiũ & filiam suã & secun¬
das suas .&. quod exierit ꝑ fȩmora eiꝰ come¬
det. Immo uͦ quanto est horribiliꝰ. tanto ẽ
terribilius. Neq ã ꝓpha monendo dictum
est sedminando: ut hȩc homines facerent.
sed ne illa facerent. que sensus pususexercet.
et ad hec ꝑuenirent. quȩ sensus humanꝰ exhor¬
ret. Quis autẽ digne eloqui possit. quã sit men¬
tis execrabilior feditas pęnas meritorũ ex hor
ne sp̾c sc̃s intaminatus & intaminabilis qͦd
audire anma recusat ĩmunda: & esse non re¬
cusat ĩ munda. Immunditiã quippe au̾sat carnis.

Expanded text:
ba quaedam ex libro Deuteronomio, velut impura exhorrescens, impurus exagitat: quasi Deus verecundari debuerit, pudenda impiis irrogare vel praenuntiare tormenta, nec eo comminari modo, ut diceret, Quae mollis in vobis et tenera nimis fuerit, cujus experimentum non accepit pes ejus ambulare super terram prae teneritudine et mollitie, et zelabit oculo suo virum suum, et filium suum, et filiam suam, et secundas suas, et quod exierit per femora ejus comedet . Imo vero quanto est horribilius, tanto est terribilius. Neque enim a Propheta monendo dictum est, sed minando: non ut haec homines facerent; sed ne illa facerent quae sensus perversus exercet, et ad haec pervenirent quae sensus humanus exhorret. Quis autem digne eloqui possit, quam sit mentis exsecrabilior foeditas, poenas exhorrne Spiritus sanctus intaminatus et intaminabilis, quod audire anima recusat immunda, et esse non recusat immunda. Immunditiam quippe aversatur
Abbreviated transcription (Latin):
que carnalib sensib pariunt uscy quaq ple¬
na sunt om̃ia. tanto infeliciꝰ quanto nocet am-¬
plius & horret᷑ mimis. Sed puto me uni libro
illius quẽ misisti nr̃o non uno ne nitmũ ꝓ¬
lixus sit respondere debere. Proinde hinc
faciamꝰ finẽ libri huiꝰ: ut ex his que discuti¬
enda restant alius in choet᷑. N escioꝰ i mo¬
ddo ita libri termino reficit᷑ lectoris intentio:

Expanded text:
quae carnalibus sensibus pariunt, usquequaque plequae carnalibus sensibus pariunt, usquequaque plena sunt omnia, tanto infelicius, quanto nocet amplius, et horretur minus. 53. Sed puto me uni libro illius quem misistis, nostro non uno, ne nimium prolixus sit, respondere debere: proinde hic faciamus hujus finem, ut ex his quae discutienda restant, alius inchoetur. Nescio quo enim modo ita libri termino reficitur lectoris intentio,
Abbreviated transcription (Latin):
ciperet non timeri. Et tam̃ quȩ infidelitaᷤᷤ
sufferat caro mea uere est cibus. & sanguis
carnẽ meam. et biberitis sangumẽ meum
non habebitis intam m uobis. Sig dei sapien¬
ralibis sacram̃to congruis pascens animã cre¬
dentẽ non curauit insipientiã nausentẽ. qͥn¬
comagiseadem ipsa sapientia ubi locusor tẽpꝰ
timoes fuerat non amoris salubrẽ uolensĩ¬
portare cerrorẽ. non curaut insipiertis er¬
porem. quãuis eius p̃uideret horrorem. o
aitẽ istoꝵ sp̾ualem nouit hot rere animȩ
seditatẽ. cũ uelut sua quadã fame atꝓ ege¬
state compellit᷑ comedere quȩ de suas carna¬
ub cogitatiomb tamquã de femorib exeues.
Nlam iliꝰ malechieti quod iste uelut tur pe re¬
p̃henchit. rarus effectus est. Uix enĩ aliqͣndo
tam magnũ est flagellũ famis ut ad nefanda
ila compellat. Ista uͦ fame qua miseroꝵ ami¬
mȩ inopes ueritatis ea ꝓ ueritate comedunt.

Expanded text:
aeciperet, non timeri; et tamen quae infidelitas aeciperet, non timeri; et tamen quae infidelitas sufferat, Caro mea vere cibus est, et sanguis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis ? Si ergo Dei Sapientia, verbis sacramento congruis pascens animam credentem, non curavit insipientiam nauseantem; quanto magis eadem ipsa Sapientia, ubi locus et tempus timoris fuerat, non amoris, salubrem volens importare terrorem, non curavit insipientis errorem, quamvis ejus praevideret horrorem? Quis autem istorum spiritualem novit horrere animae foeditatem, cum velut sua quadam fame atque egestate compellitur comedere, quae de suis carnalibus cogitationibus, tanquam de femoribus exeunt? Nam illius maledicti, quod iste velut turpe reprehendit, rarus effectus est; vix enim aliquando tam magnum est flagellum famis, ut ad nefanda illa compellat: ista vero fame, qua miserorum animae inopes veritatis ea pro veritate comedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ quod iste in deuteronomio rep̃hendit. si
cicexo uir eloquentissimꝰ &. u̾boꝵs ingilantissimꝰ
appensor et mensor. quod dici noluit dixit ne
diceret᷑: quanto melius ds̾ magis moꝵ quã uer¬
boꝵ pulchritudinẽ quȩrens atq munditũ
turpe aliquid non turpit̾ s minacit̾ dixit
ut hoc horreret᷑. nec aliud cõmitteret᷑. ꝓpter
faciem. exasꝑat uultũ. linguã inbrat. blasphe¬
mias iaculat᷑: uidete si non sunt istide illoge¬
nere hominũ. qui loquente xpͨo de sacram̃to
corporis et sanguinis sin dixerunt. durus
est hic sermo. quis potest eum audire. nͥqͦd
excusabiliores sunt qui u̾ba diuma quȩ ñ
intelligebant non in maledictione sed in be¬
nedictione horribilia nonferebant. Mirũ
enĩ non est. si maledictũ quando audit᷑ horret᷑.
nec exigendũ est ut uerbis non horrendis
dicat᷑. quod ad hoc dicit᷑. ut ab exhorrente ti¬
meat᷑. Dn̾s autẽ talia dicebat quȩ amari p̃¬

Expanded text:
amus, quod iste in Deuteronomio reprehendit: si amus, quod iste in Deuteronomio reprehendit: si Cicero vir eloquentissimus et verborum vigilantissimus appensor et mensor, quod dici noluit, dixit, ne diceretur; quanto melius Deus magis morum quam verborum pulchritudinem quaerens atque munditiam, turpe aliquid non turpiter, sed minaciter dixit, ut hoc horreretur, ne illud committeretur, propter faciem, exasperat vultum, linguam vibrat, blasphemias jaculatur. Videte si non sunt isti ex isto genere hominum, qui loquente Christo de Sacramento corporis et sanguinis sui dixerunt: Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Nisi quod excusabiliores sunt, qui verba divina quae non intelligebant, non in maledictione, sed in benedictione horribilia non ferebant. Mirum enim non est, si maledictum quando auditur, horretur; nec exigendum est ut verbis non horrendis dicatur, quod ad hoc dicitur, ut ab exhorrente timeatur: Dominus autem talia dicebat, quae amari pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut fiant spadones ꝓpter regnũ cȩloꝵ: potest
tam̃ garrula cȩcitas etrã in apłõ rep̾hende¬
re. contendens quod non debuerit rem ho¬
nestã turpi uerbo enuntiare. Possunt et
ipsum dm̃ qui eiusdẽ continentiȩ cõm̃danᷤᷤ
ait. sunt qui se ipsos castrauerunt ꝓpter
regnum eloꝵ. Legunt quippe isti literiones
sic enĩ potius quã litterati appellati sunt. qui
legendo litteratos nichil sapere didicerum.
legunt gͦ aput cicerone tale aliquid undens
uideant᷑ docte xpͦi u̾ba culpare. pditi pocꝰ
quã ꝑiti. Ille namq cũ doceret & in t̾nsiatioe
u̾boꝵs obscenitatẽ t̃e intandã: nolo inquit
dici morte africani castratam esse rem public̃.
Sed si hoc uͥbũ ipse quod intari uolebat ut ui¬
tandũ ostenderet non uitauit. et quod dicimo¬
lint coactus est dicere: quanto magis res que
uerbo eodem recte significat᷑. ut ab audiente
possit suo u̾bo enuntiat᷑. Atq ut ad illud rede¬

Expanded text:
ut fiant spadones propter regnum coelorum; potest ut fiant spadones propter regnum coelorum; potest tamen garrula caecitas etiam in Apostolo hoc reprehendere, contendens quod non debuerit rem honestam turpi verbo enuntiare. Possunt et ipsum Dominum, qui ejusdem continentiae donum commendans ait, Sunt qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum . Legunt quippe isti litteriones: sic enim potius quam litterati appellandi sunt qui legendo litteratos, nihil sapere didicerunt: legunt ergo apud Ciceronem tale aliquid, unde sibi videantur docte Christi verba culpare, perditi potius quam periti. Ille namque cum doceret, in translatione verborum obscoenitatem esse vitandam, Nolo, inquit, dici, morte Africani castratam esse rempublicam . Sed si hoc verbum ipse quod vitari volebat, ut vitandum ostenderet, non vitavit, et quod dici noluit, coactus est dicere; quanto magis res quae verbo eodem recte significatur, ut ab audiente possit intelligi, suo verbo enuntiatur? Atque ut ad illud rede
Abbreviated transcription (Latin):
niunt: quid mirũ si et istũ qui diuina
mentẽ. ut dicat quȩ non conueniunt :
Sic enĩ oportet hereses esse: ut ꝓbati inquit
apłs manifestifiant in uobis. Sic uasa irȩ lo¬
cis congruis et temporib ordinant᷑. ut etiã
de ipsis natas faciat ds̃ diinitias głe suȩ in
uasa miscdiȩ. quȩ de massa eiuscde damrati¬
oms fiunt in honorẽ gr̃a illiꝰ non meritis suiᷤ.
Ille quippe donat ꝓdesse nobis non solum
quod docet ueritas. uerũ qͦd obstrepit ua¬
nitas: ut cũ respondet᷑ inquietissimȩ uami-¬
tati. auscultet᷑ sincerissimȩ ueritati. Detur¬
pimaledicto arguit uanitas: sed turpe ñ
est quibꝰdã rebturpib nominatiᷤᷤ cauendã
ostendere turpitudinẽ. Misericors iudicat
ueritas: et uecors uincit᷑ uantas. Nam de
curpi maledicto podest ã u̾bosis impiis re¬
p̃hendi et apłs paulus ubi ait: utirã et ab¬
scidant᷑ qui uos conturbant. Quod & si bene
intelligentib benedictio magis apparet

Expanded text:
rum, si et istum qui divina mentem, ut dicat quae non conveniunt? Sic enim oportet haereses esse, ut probati, inquit Apostolus, manifesti fiant in vobis . Sic vasa irae locis congruis et temporibus ordinantur, ut etiam de ipsis notas faciat Deus divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae de massa ejusdem damnationis fiunt in honorem, gratia illius, non meritis suis . Ille quippe donat prodesse nobis, non solum quod docet veritas, verum etiam quod obstrepit vanitas; ut cum respondetur inquietissimae vanitati, auscultetur sincerissimae veritati. 52. De turpi maledicto arguit vanitas: sed turpe non esse, quibusdam rebus turpibus nominatis cavendam ostendere turpitudinem, misericors indicat veritas, et vecors vincitur vanitas. Nam de turpi maledicto potest a verbosis impiis reprehendi et apostolus Paulus, ubi ait, Utinam et abscindantur qui vos conturbant ! quod etsi bene intelligentibus benedictio magis apparet,
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩccłȩ sacrificio sciunt cuius umbrȩ fuerars
om̃ia pͥoꝵs genera sacrificioꝵ. Isti autẽ ua¬
niloqui rep̃hensores ueteris testamenti.
etiam si cȩtera quȩ cõmemoraui de hoc psal¬
mominus intelligunt. sufficiat eis qͣntũ
ad p̃sentẽ questionẽ attinet. quia ds̃ ꝓph̾a¬
rũ qui ds̃ est etiã apłoꝵ. non manducat
tauroꝵ carnes. nec sanguinẽ potat hircoꝵ.
Calem quippe eum nouerant sc̃i: qui ple¬
ni eius spͦu ista dicebant. Unde illud qͦd
dauid optulit ut popło parceret᷑ umbra
erat futuri: qua significatũ est quod ꝑ sacͥ
ficiũ uerũ cimis illa figura erat saluti po¬
płi sp̾ualiter parcit᷑. Ipse est enĩ xp̾c ip̃c qͥ¬

Expanded text:
in Ecclesiae sacrificio sciunt, cujus umbrae fuerunt in Ecclesiae sacrificio sciunt, cujus umbrae fuerunt omnia priorum genera sacrificiorum. Isti autem vaniloqui reprehensores Veteris Testamenti, etiam si caetera quae commemoravi de hoc psalmo minus intelligunt, sufficiat eis quantum ad praesentem quaestionem attinet, quia Deus Prophetarum, qui Deus est etiam Apostolorum, non manducat taurorum carnes, nec sanguinem potat hircorum. Talem quippe eum noverant sancti, qui pleni ejus Spiritu ista dicebant. Unde illud quod David obtulit, ut populo parceretur, umbra erat futuri, qua significatum est, quod per unum sacrificium, cujus illa figura erat, saluti populi spiritualiter parcitur. Ipse est enim C
Abbreviated transcription (Latin):
& loquartibi: et testificabor tͥ. ds̃ ds̃ tuus
ego sum. Non in sacrificio tuo arguam te:¬
holocausta autẽ tua in conspectu meo st̃
semꝑ. Non accipiam de domo tua intulo.
neq de gregib tuis hircos. qm meȩ sunt om̃s
bestiȩ siluȩ. pecora in montib et boues. Cog¬
noui om̃ia uolatilia cȩli: et species agri me
cũ est. Si esuriero non dicã tͥ: m̃s est enĩ or¬
bis terrȩ. & plemitudo eius. Numqͥd man-¬
ducabo carnes tauroꝵ: aut sanguinẽ hircoꝵ
potabo: Immola deo sacrificiũ laudis: & red¬
de altissimo uota tua. Et iterũ in fine psal¬
mieius. Sacrificiũ inquit laudis honorifi¬
cabit me: & ibi uia quã ostendam illi saluta¬
re dei. Iam de hoc salutari dei quod ipse sit
xp̃c. supra cõmemoraui atq monstraui.
Quod est autẽ sacratius laudis sacrificiũ.
quã in actione grarũ: Et unde maiores
agende sunt deo gr̃ȩ. quã ꝓ ipsius gr̃a ꝑ¬
iłim xp̃m dñm nr̃m: quod totũ fideles

Expanded text:
et loquar Israel, et testificabor tibi: Deus tuus ego sum. Non in sacrificiis arguam teholocausta autem tua in conspectu meo sunt semper. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos. Quoniam meae sunt omnes bestiae silvae, pecora in montibus et boves. Cognovi omnia volatilia ccum est. Si esuriero, non dicam tibi  meus est enim orbis terrae, et plenitudo eius. Numquid manducabo carnes taurorum  aut sanguinem hircorum potabo? Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua. Et iterum in fine psalmi ejusdem: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me, et ibi via qua ostendam illi salutare Dei . Jam de hoc salutari Dei, quod ipse sit Christus, supra commemoravi atque monstravi . Quod est autem sacratius laudis sacrificium, quam in actione gratiarum? Et unde majores agendae sunt Deo gratiae, quam pro ipsius grainum nostrum? Quod totum fideles
Abbreviated transcription (Latin):
gere uicturi. ꝑ eoꝵ mortes qui fuerant
et si senescerent post non longa cempors
spacia morituri. Mortib quippe corpoꝵ
legimus etiam alios mortuos ꝓpter non
sua. sed aliena peccata. Ubi magis est in
dolore cordis plaga inuentiũ. quã in
resolutione cariis pȩna morientiũ: ubi
anime de corporib exeuntes. suas causas
habent. uł malas uł bonas. non ꝓpterea
grauatȩ. quia exutȩ. Animarũ uͦ mor¬
te alius ꝓ alio plectit᷑ nemo. Sed hȩc di¬
co quantũ ȩstimet iste fuisse peccatũ: qͦd
in conuino miptiali inuentus ẽ homo
non habens uestem nuptialem: Puto si hu¬
niia consideratione ista metiant᷑. huic
aliquantulũ sufficere debint. erubescere
e ut pͥmũ inuitantis indignatio ꝓten¬
deret᷑ uestẽ mutare compelli. & camen

Expanded text:
gere victuri, per eorum mortes qui fuerant, gere victuri, per eorum mortes qui fuerant, et, si se nescirent post non longa temporum spatia morituri. Mortibus quippe corporum legimus alios etiam mortuos propter non sua, sed aliena peccata . Ubi magis est in dolore cordis plaga viventium, quam in resolutione carnis poena morientium; ubi animae de corporibus exeuntes suas causas habent vel malas vel bonas, non propterea gravatae quia exutae; animarum vero morte alius pro alio plectitur nemo. Sed hoc dico, quantum existimet iste fuisse peccatum, Quod in convivio nuptiali inventus est homo non habens vestem nuptialem. Puto, si humana consideratione ista metiamur, huic aliquantulum sufficere debuit erubescere, et, ut plurimum invitantis indignatio protenderetur, vestem mutare compe
Abbreviated transcription (Latin):
gehennarũ. At enĩ ꝓpterea uidet᷑ huic
ds̃ legis et ꝓpħarum. qui umus et uerus
est ds̃ crimine crudelitatis arguendus.
quia ꝓpter leuissimas causas. uł etiã eru¬
bescendas. penã mortis uel corporalis inflix¬
it. quod dauid popłm numerasset. qͦd in¬
fantes sicut iste dicit filii helysacerdotiꝰ
de ollis uł caccabis deo p̃paratis aliquid
degustassent. Qua in re non cdisputo qͣn¬
tũ et quam ꝑniciosũ elationis uiciũ tam
sc̃o inro ut uellet dei popłm numerare
subrepserit. eoꝵq mortib non ueternis.
sed iannamq humana conditione uent᷑is
nec dico filios hely non fuisse infantes ut
iste loquit᷑ nesciens quid loquat᷑ sed enus
etatis qua possent et deberent ꝓ sacrilego
ausu quo se dño deo insacrificiis p̃ferebars.
digna coercitione cohiberi. Quod negle¬
ctũ ds̃ non sibi consulens. sed popło cui
religio pietasq ꝓfuisset: bello etiã uin¬
dicauit. Ubi dei timorẽ potuerunt au¬

Expanded text:
gehennarum. At enim propterea videtur huic gehennarum. At enim propterea videtur huic Deus legis et prophetarum, qui unus et verus est Deus, crimine crudelitatis arguendus, quia propter levissimas causas vel etiam erubescendas poenam mortis vel corporalis inflixit, quod David populum numerasset, quod infantes, sicut iste dicit, filii Heli sacerdotis de ollis vel cacabis Deo praeparatis aliquid degustassent: qua in re non disputo quantum et quam perniciosum elationis vitium tam sancto viro, ut velle Dei populum numerare subrepserit, eorumque mortibus non aeternis, sed jam humana conditione venturis, Nec dico filios Heli non fuisse infantes, ut iste loquitur, nesciens quid loquatur, sed ejus aetatis qua possent et deberent, pro sacrilego ausu quo se Domino Deo in sacrificiis praeferebant, digna coercitione cohibere ; quod neglectum Deus, non sibi consulens, sed populo cui religio pietasque profuisset, bello etiam vindicavit, ubi Dei timorem potuerunt au
Abbreviated transcription (Latin):
morte carnis accusat dei ꝓuidentiã. mor¬
te coidis mittat᷑ in gehennaᷤ. Quis autẽ
utͥ us libet sexus homo. non mallet gla¬
dio trucidari. etiam illo modo quo tru¬
cidait sacerdos finiees formcarios in ip¬
so complexu nefariȩ uoluptatis. terribi¬
le constituens aduersus execrandas libi¬
dines ultionis exemplũ. ꝓpter qͦd maxi
me deo placiit: quis inquã non mallec
cali genere mortis int̾fici. quis non postre¬
mo igne consumi. uł ferinis morsib ꝑ
peccantes talib mortib puniat. ut pꝰ
corporis interitũ transitoriũ. sequat᷑
in gehenna sine fine suppliciũ: ñ quia
testam̃ti utriusq unus est d̾. possent
iudei dicere aduersus hirius impieta
tem. quantũlibet exaggeret bella. ce¬
des. uulnera. funera. sanguinẽ. longe
in comparabiliter deo nr̃o se dm̃ habere mi¬
tiorem. longe scilicet mitius punientẽ m̃¬
sitoriis mortib corpoꝵ. quã flãims ꝑpetus

Expanded text:
morte carnis accusat Dei providentiam, mormorte carnis accusat Dei providentiam, morte cordis mittatur in gehennam. Quis autem utriuslibet sexus homo non mallet gladio trucidari, etiam illo modo quo trucidavit sacerdos Phinees fornicarios, in ipso complexu nefariae voluptatis , terribile constituens adversus exsecrandas libidines ultionis exemplum, propter quod Deo maxime placuit: quis, inquam, non mallet tali genere mortis interfici, quis non postremo igne consumi, vel ferinis morsibus per ristianorum peccantes talibus mortibus puniat, ut post corporis interitum transitorium, sequatur in gehenna sine fine supplicium, nisi quia Testamenti utriusque unus est Deus? Nam possent Judtem, quantumlibet exaggeret bella, caedes, vulnera, funera, sanguinem, longe incomparabiliter Deo nostro Deum se habere mitiorem: longe scilicet mitius punientem transituris mortibus corporum, quam flammis perpetuis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc non dixit. eos autẽ qui nolue¬
runt me regnare sibi adducite: et in¬
terficite coram me. Ubi ꝓfecto quia
mortẽ significat ammarũ. magis est
utiq illa fidelib horrenda et metuenda quã
corpoꝵ. Unde idem dñs dicit. Nolite ti¬
mere eos qui occidunt corpus: ammam
autẽ non possunt occidere. sed potius eũ
timete. qui potest animã et corpus ꝑde¬
re ingehennã. Huius generis mordes. ꝑ
quas animȩ mittunt᷑ in gehennã. siquis
fidelimente ut dignũ est cogitauerit.
ualde uirilit̾ estimabit quãlibet ingen¬
tissimã stragem. et sanguinis fluuios
mortaliũ corpoꝵs. & quomͦcumq qͣtido¬
cũq morituroꝵ. Quas cedes iste exagge¬
rans. et scolastica uaitate describens ad
blasphemandũ dmꝰ qui talib mortib
eos quib huiusmodi terror utilis fuerat
flagellabat. horrorem incutit mortali¬
b sensibus. et aliquid se agere putat cal¬
ces aduersũ stimulũ iaciendo. ut cũ de

Expanded text:
Dominus Jesus non dixit: Eos autem qui nolueDominus Jesus non dixit: Eos autem qui noluerunt me regnare sibi, adducite, et interficite coram me . Ubi profecto, quia mortem significat animarum, magis est utique illa fidelibus horrenda et metuenda quam corporum. Unde idem Dominus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere; sed potius eum timete, qui potest animam et corpus perdere in gehennam . 29. Hujus generis mortes, per quas animae mittuntur in gehennam, si quis fideli mente, ut dignum est, cogitaverit, valde viliter aestimabit quamlibet ingentissimam stragem et sanguinis fluvios mortalium corporum, quomodocumque quandocumque moriturorum. Quas caedes iste exaggerans, et scholastica vanitate describens, ad blasphemandum Deum, qui talibus mortibus eos quibus hujusmodi terror utilis fuerat, flagellabat, horrorem incutit mortalibus sensibus, et aliquid se agere putat, calces adversus stimulum jaciendo: ut cum de
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑdidit om̃s: sic erit &. aduentus filii
hominis. Hoc et de obduratione cordis
pharaonis. Neq enĩ noui testam̃ti litt̾ȩ
non dicunt de quibusda. tradidit illos
d̾s in reꝓbã mentẽ: ut faciant quȩ non
conuemunt. Hoc de spu mendatii: quẽ
ds qui bene utit᷑ etiã malis. iustissimo iu¬
dicio ad imprũ regem decipiendũ misit.
sicut micheas ꝓph̾a sibi in uisione ꝓphica
demonstratũ esse testat᷑. Neq em̃ dubi¬
taint cale aliquid dicere apls paulus.
cũ se sciret uerissime dicere ubi ait mit¬
det illis ds̾ oꝑationẽ erroris. ut credant
mendatio. et iudicent᷑ om̃s qui non cre¬
diderunt ueritati: sed consenserunt mmi¬
quitati. Noc de facto ꝑ moyseN cui ds di¬
xit. accipe omͦs duces popłi: et uictima
illos dño contͣsolem. hoc est in manifesto
ꝑdiem. Uel quod factũ idolũ moyses ita
uindicait. ut nec. ꝓximo suo quisq par¬
ceret: ferro ꝑimens impios. Neq enĩ &

Expanded text:
et perdidit omnes: sic erit et adventus Filii et perdidit omnes: sic erit et adventus Filii hominis . Hoc et de obduratione cordis Pharaonis. Neque enim Novi Testamenti litterae non dicunt de quibusdam: Tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt . Hoc de spiritu mendaci, quem Deus, qui bene utitur etiam malis, justissimo judicio ad impium regem decipiendum misit, sicut Michaeas propheta sibi in visione prophetica demonstratum esse testatur . Neque enim dubitavit tale aliquid dicere apostolus Paulus, cum se sciret verissime dicere, ubi ait: Mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati . Hoc de facto per Moysen, cui Deus dixit, Accipe omnes duces populi, et victima illos Domino contra solem : hoc est, in manifesto per diem. Vel quod factum idolum Moyses ita vindicavit, ut nec proximo suo quisque parceret, ferro perimens impios . Neque enim et
Abbreviated transcription (Latin):
et timet᷑. uncde apłs eodem loco utrũq
cõmemorat dicens. uides gͦ bonitatẽ &
seueritatẽ dei. quid est quod iste insanꝰ
& p̃ceps. cũ xp̾ianũ se esse iactet. hoc re¬
p̃hendit in deo ꝓpħarũ. quod in deo
et istoꝵ:. Quod autẽ de nsto cõmemoraui
quod pigrũ seruũ misit in tenebras ex¬
teriores seueritas dei. ubi nec futuroꝵ
impuidus dicit᷑ quia tali pecuniã suam
tradidit: nec impocens. quia ut bene age¬
ret non ipse rexit. ipse correxit. nec ȩmu¬
lus ac maliciosus quod a luce se paratũm
cenebras misit. hoc de om̃ib penis homi¬
nũ quȩ legunt᷑ in ꝓpħiticis libris. inflic̾¬
tȩ fuisse peccantib debet fidelis lector
adu̾tere. Hoc gͦ etiam de diluiio. Neq
enĩ dñs his non tale aliquid futurũ in
suo p̃nuntiaint aduentu quando ait.
sicut in dieb Noe manducabant. bibe¬
bant. nouellabant. edificabant. nube¬
bant. uxores ducebant. uenit diluinũ.

Expanded text:
et timetur; unde Apostolus eodem loco utrumque et timetur; unde Apostolus eodem loco utrumque commemorat dicens, Vides ergo bonitatem et severitatem Dei : quid est quod iste insanus et praeceps, cum christianum esse se jactet, hoc reprehendit in Deo Prophetarum, quod in Deo et istorum? 28. Quod autem de illo commemoravi, quem pigrum servum misit in tenebras exteriores severitas Dei, ubi nec futurorum improvidus dicitur quia tali pecuniam suam credidit, nec impotens quia ut bene ageret non ipse rexit, ipse correxit, nec aemulus ac malitiosus quod a luce separatum in tenebras misit: hoc de omnibus poenis hominum, quae leguntur in propheticis Libris inflictae fuisse peccantibus, debet fidelis lector advertere. Hoc ergo etiam de diluvio. Neque enim Dominus Jesus non tale aliquid futurum in suo praenuntiavit adventu, quando ait: Sicut in diebus Noe manducabant, bibebant, novellabant, aedificabant, nubebant, uxores ducebant; venit diluvium
Abbreviated transcription (Latin):
sicut de adam scriptũ est. ut a ligno ui¬
tȩ siłꝑatus morte etiam corporis plecte¬
ret᷑. Nuic enĩ homini deserto deficientiᷤᷤ
sp̃uali pecuma non potint quod cupi¬
ebat efficere. dicat ȩmulũ ac maliciosũ
qͦd seruo suo mminderit lucẽ & salutem.
quem ꝓici iussit in tenebras. ubi ẽẽt fle¬
tus et stridor dentiũ. Si autẽ de xp̾o ista
non dicit. ne hoc modo se indicet non ẽẽ
xp̾ianũ: cur audet et dicere de hominiᷤᷤ
conditore & peccati meriti damnatore.
tore. Et si eius p̃cepta contempserit: pe¬
na ȩternȩ mortis plectet᷑ ultore eodem
ipso scilicet. Nam in quẽ aliũ nͥ in xp̾m
hec maledicta nesciens iste iaculat̾: qͣndo¬
quidẽ illeait. si crederetis moysi crede¬
retis et mͥ. de me enĩ ille scribit: Quid
enĩpader sine filio ut tunc fecit. uł um-¬
quã facit: Si gͦ salubrit̾. non solũ boni¬
tatẽ. uerũetiam seueritatẽ dei scã scͥp¬
tura cõmendat: qm̃ et amat᷑ ds̾ utiliter

Expanded text:
sicut de Adam dictum est ut, a ligno vitae separatus , morte etiam corporis plecteretur. Huic enim homini deserto deficientis spirituali pecunia non potuit quod cupiebat efficere: dicat aemulum ac malitiosum, quod servo suo inviderit lucem ac salutem, quem projici jussit in tenebras, ubi esset fletus et stridor dentium. Si autem de Christo ista non dicit, ne hoc modo se indicet non esse christianum; cur audet dicere de hominis conditore et peccati merito damnatore, tore? Et si ejus praecepta contempserit, poena aeternae mortis plectetur, ultore eodem ipso scilicet. Nam in quem alium nisi in Christum haec maledicta nesciens iste jaculatur? Quandoquidem ille ait: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit . Quid enim Pater sine Filio, vel tunc fecitbriter, non solum bonitatem, verum etiam severitatem Dei sancta Scriptura commendat, quoniam et amatur Deus utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c. Vnde autẽ iste ꝓbare conatus est.
euident᷑ seruisse dȩmoniis qui sacrificiis
ea ꝓmeruit uolens hoc intelligi de sc̃o da¬
uid. ibi euidentius quanta fraude imꝑ¬
itoꝵ animis insicdiet᷑ ostendit. Adhibutt¬
enim apłm testem eoquod dixerit. Uide
isr ł carnaliter. Nonne qui edunt hostias
participes sunt altaris: Q uid gͦ dico qͦd
idolũ sit aliquid. sed qui sacrificant dȩ mo¬
nib sacͥficant:. Quod non ita scriptũ est:
sed ita. Uidete isrł scđ̃m carnẽ. Nonne qͥ
de sacrificiis manducant. socii sunt alta

Expanded text:
 38. Unde autem iste probare conatus est, evidenter servisse daemoniis, qui sacrificiis ea promeruit, volens hoc intelligi de sancto David, ibi evidentius quanta fraude imperitorum animis insidietur ostendit. Adhibuitenim Apostolum testem, eo quod dixerit, Videte Israel carnaliter: nonne qui edunt hostias, participes sunt altaris? Quid ergo? dico quod idolum sit aliquid? Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant. Quod non ita scriptum est: sed ita, Videte Israel secundum carnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii
Abbreviated transcription (Latin):
rit: ita addidit. Ꝙ adimplebo illud.
Qͥd gͦ ille qͥ uocauerat ⁊ uocatos docue¬
rat. querula de eisdẽ uoce subiungit:
& non audiuit inqͥt popłs m̃s uocẽ meã:
⁊ isrł ñ intendit michi. Exerat nc̃ lin-¬
gũa liberi contra dĩ gr̃ãm defensor ar¬
bitrii: audiat dicentẽ apłm cũ de bonis
suis laborib loqueret᷑. Non ego autẽ:
sed gr̃a dĩ mecũ. Audiat dĩ uocẽ in psal¬
mo. de his qͦs deseruerat dicentẽ. E di¬
misi eos scdm desidi̾a cordis eoꝵ: ibunt
in uoluntatib suis. Audiat unũ eũdẽq
apłm. de uitȩ suȩ uariis tẽꝑib sibi tan-¬
tũ mala: gr̃ȩ aut̃ dĩ. bona om̃ia tribu

Expanded text:
rit, ita addidit, et implebo illud. rit, ita addidit, et implebo illud. Quid ergo qui vocaverat, et vocatos docuerat, querula de eisdem voce subjungit, Et non audivit, inquit, populus meus vocem meam, et Israel non intendit mihi. 13. Exeat nunc liberi contra Dei gratiam defensor arbitrii; audiat dicentem Apostolum, cum de bonis suis laboribus loqueretur, Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Audiat Dei mo, de his quos deseruerat dicentem: Et dimisi eos secundum desideria cordis eorum, ibunt in voluntatibus suis . Audiat unum eumdemque Apostolum de vitae suae variis temporibus sibi tantum mala, gratiae autem Dei bona omnia trib
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tuus qͥ eduxi te de t̾ra ȩgypti: dila-¬
ta inqͥt os tuũ ⁊ adimplebo illud. Hic
aliqͥd rursus apparet homini fuisse ser¬
uatũ: qͦd ꝑ liberũ facẽ deberet arbitri¬
um. Dilatare enĩ iubet᷑ os suũ. sed ds̃ se
implere ꝓmittit: sic̃ etiã discipłis suis
in eu̾głio dñs dixerat. Nolite cogitare
tribulationis necessitatẽ libent̃ ꝓ uerita¬
te susciꝑent: penes se aũt ꝓmisit effec¬
tum. Libero ergo qͥ locus reseruat᷑ arbi¬
trio ubi sine dei adutorio ad explendũ
qͦd uoluerit. rationabili dignitate suf¬
fulta. sibi ipsa sufficiat humana natura:
continuo psalmꝰ ostendit. E non audiuit
popłs m̃s uocẽ meã: ⁊ ifrł ñ intendit
michi. Qͥd dixerat cũ uocaret: Audi¬
cõmendauerat mentib audientium:
Ds ds̃ tuus ego sũ. Qͥd etiã ab ipsis fieri
iusserat. quos de t̾ra ȩgypti ⁊ ignoran¬
tiȩ tenebris lib̾atos. in luce mandatorũ
suoꝵ spendore uocationis eduxerat.:

Expanded text:
Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti? DilaDeus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti? Dilata, inquit, os tuum, et ego adimplebo illud. Hic aliquid rursus apparet homini fuisse servatum, quod per liberum facere deberet arbitrium. Dilatare enim jubetur os suum, sed Deus se implere promittit. Sicut etiam discipulis suis in Evangelio dixerat: Nolite cogitare tribulationis necessitatem libenter pro veritate susciperent: penes se autem promisit effectum. Libero ergo qui locus reservatur arbitrio, ubi sine Dei adjutorio ad complendum quod voluerit rationali dignitate suffulta sibi sufficiat ipsa humana natura, continuo Psalmus ostendit, Et non audivit populus meus vocem meam, et Israel non intendit mihi. Quid dixerat, cum commendaverat mentibus audientium? Dominus Deus tuus ego sum. Quid etiam ab ipsis fieri jusserat, quos de terra Aegypti et ignorantiae tenebris liberatos, in luce mandatorum suorum, splendore vocationis eduxerat? D
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos suos patͥ dñs cõmendabat osten¬
dit dicens. Hȩc ẽ enĩ uita et̾na: ut cog¬
noscant te solũ uerũ dm̃. ⁊ qũe misisti
ih̾m xꝑm. Post hanc uocationẽ illud
sequit᷑. quod & uult ad conatus homi¬
nũ ꝑtinere: ⁊ ostendit sine se ñ posse
so habemꝰ uelle ⁊ ꝑficere ꝓ bona uolun-¬
tate. Ab ipso habemus uelle: qͥa uocat
⁊ illuminat. Ab ipso ꝑfic̾e: qm̃ ad nos
ꝑtinet conari bona quȩ ⁊ uelle donauit.
Nec incaute ab apło. cũ dixisset quia
ab ipso habemꝰ ⁊ uelle ⁊ ꝑfic̾e. additũ ẽ
ꝓ bona uoluntate: ut etiã atq etiã ui¬
deant ubi habeant a dĩ iusticia liberũ
de qͦ gloriant᷑ arbitriũ. Sed illũ oedinẽ
quo miscdias diu̾sa dñs tẽpoꝵ dispensa¬
tione distribuit. sic̃ moysen dixisse sen¬
sit apłs: etiã in continua psalmi huius
oratione uideamꝰ. Qͥd enĩ ait.S Postqũa
uocatos docuerat dicens. ego enĩ sũ dñs

Expanded text:
discipulos suos Patri Dominus commendabat ostendiscipulos suos Patri Dominus commendabat ostendit, dicens, Haec est enim vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Post hanc vocationem illud sequitur, quod et vult ad conatus hominum pertinere, et ostendit sine se non posse so habemus velle et perficere, pro bona voluntate . Ab ipso habemus velle, quia vocat et illuminat: ab ipso perficere, quoniam ad nos pertinet conari bona, quae et velle donavit. Nec incaute ab Apostolo, cum dixisset, Quia ab ipso habemus et velle et perficere; additum est, pro bona voluntate: ut etiam atque etiam videant, ubi habeant a Dei justitia liberum, de quo gloriantur, arbitrium. Sed illum ordinem, quo misericordias diversa Dominus temporum dispensatione distribuit, sicut Moysen dixisse sensit Apostolus, etiam in continua Psalmi hujus oratione videamus. Quid enim ait, postquam vocatos docuerat dicens, Ego enim sum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ ds̃. Qͦd nisi sic intellexisset aplꝰ
hoc testimoniũ curasset inserere. Siqũe
uͦ mouet qͦd ñ om̃s etiã de his qui iam
uocati ft̃. ad scłam gr̃am. id ẽ ac
recte uiuendi donũ. ꝑuenire me¬
reant᷑. sic̃ dñs in eũglio dic̃. multi uocati
pauci uͦ electi: hinc intelligat quale
sit qͦd contra dĩ gr̃am defensare molitꝰ
qͥ de libero sibi blandit᷑ arbitrio. Qncͥq
enĩ diuinȩ uocationis munere derelicto
ad impiã rursus defluxere ꝑfidiam:
ipsis dĩ gr̃a deserente adimplendũ qͥd
uoluerant sufficit arbitriũ. Uideꝰ qu̾ead
popłs meus: ⁊ testificabor tͥ. Quid eos
uolebat audire. qͥb cũ testificatione
loquebat᷑. Quid utiq nͥ mandata uitȩ.¬
sic̃ alius ꝓpħa dic̃. audi isrł mandata
uitȩ.Sed quȩ sint ista mandata: psal¬
mus subiungit ⁊ seqͥt᷑. Ego enĩ sũ dñs dĩ
tuus: qui eduxi te de terra egypti. Et
hȩc ẽẽ mandata uitȩ: in oratione qua

Expanded text:
bitur Deus . Quod nisi sic intelbitur Deus . Quod nisi sic intelhoc testimonium curasset inserere. Si quem vero movet quod non omnes, etiam de his qui jam vocati sunt, ad secundam gratiam, id est ad recte vivendi donum pervenire mereantur, sicut Dominus in Evangelio dicit, Multi sunt vocati, pauci vero electi : hinc intelligat, quale sit quod contra Dei gratiam defensare molitur, qui de libero sibi blanditur arbitrio. Quicumque enim divinae vocationis munere derelicto, ad impiam rursus defluxere perfidiam, ipsis, Dei gratia deserente, ad implendum quod voluerant suffecit arbitrium. Vide enim quepopule meus, et testificabor tibi. Quid eos volebat audire, quibus cum testificatione loquebatur? Quid utiqsicut alius propheta dicit: Audi, Israel. mandata vitae . Sed quae sint ista mandata vitae Psalmista subjungit et sequitur: Ego enim sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti . Et haec esse mandata vitae in oratione qua
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc itaq distributionẽ qua diximus
a dõ homines nullis existentib meritis
uocari. ⁊ uocatos ut boni aliqͥd oꝑent᷑
dĩ adminiculis adiuuari: sũpto de ue¬
terib litteris apłs monstrat exemplo.
postꝗͣ illã de duob geminis electionẽ.
om̃i repulsa laude meritoꝵ. ad dei gr̃am
iudiciũq retulerat. uidens qͥd impia
posset blasphemare garrulitas. nũqͥd
Absit. E quasi diceret᷑ ei unde pbas.
parũ putauit auc̃ toritatẽ suę ualere
doctrinȩ: nͥ sententiã suã etiã legis
doceret exẽplo.Sic enĩ intelligi uolu-¬
it qͦd moyses dixerat. misereor cuiꝰ mi¬
serebor. ⁊ miscłiam p̃stabo cui misericorᷤᷤ
fuero: ut primã a dõ miscciã uocatont
credamꝰ hominib p̃rogari. q̃ sola qd
recte uiuendũ non sufficit si deserat
accipi manifestũ sit etiã ipsa miscdde
oꝑa: quȩ cũ uidem̃ impendere. dei m¬
sericordiã ꝓmerem̃. Sic eñ in eũglis a¬
dic̃. Beati misericordes: qm̃ ipsis misere¬

Expanded text:
Hanc itaque distributionem, qua diximus a Deo homines nullis existentibus meritis vocari, et vocatos, ut boni aliquid operentur, Dei adminiculis indigere, sumpto de veteribus litteris Apostolus monstrat exemplo, postquam illam de duobus geminis electionem, omni repulsa laude meritorum, ad Dei gratiam judiciumque contulerat, videns quid impia posset blasphemare garrulitas, dixit: Absit. Et quasi diceretur ei: Unde probas? parum putavit auctoritatem suae valere doctrinae, nisi sententiam suam etiam legis doceret exemplo. Sic enim intelligi voluit quod Moyses dixerat: Misereor cujus miserebor, et misericordiam praestabo cui misericors fuero : ut primam misericordiam vocatione credamus hominibus praerogari, quae sola ad recte vivendum non sufficit, si deserat accipi manifestum sit, et ipsa misericordiae opera, quae cum videmur impendere, Dei misericordiam promeremur. Sic enim in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsis misere
Abbreviated transcription (Latin):
nimiũ alto. ut ñ dicã sapienti corde di¬
iudicat: cur medicam̃tũ unius medici
confec tũ. alii ad interitũ. alii ualuerit
ad salutẽ. nͥ qͥa xꝑi bonus odor. aliis est
odor uitȩ in uitã: aliis odor mortis in
mortẽ. Quantũ ad naturã ambo
homines erant. qͣntũ ad cdignitatẽ
ambo reges: qͣntũ ad causã ambo capti¬
ambo flagellis clem̃ter admoniti. Qͥd
gͦ fines eoꝵ fecit ẽẽ diu̾sos. nͥ qͦd unꝰ dĩ
manũ sentiens. in recordatione ꝓpriȩ mi¬
quitatis ingemuit: alter uͦ libero contͣ
dĩ miscłissimã ueritatẽ pugnauit ar-¬
bitrio: Hic qͥcũq respondet. illi ut
mutaret᷑ affuisse diuinũ. huic ut in¬
duraret᷑ defuisse p̃sidiũ. ⁊ hoc conten¬
dit iniustũ ꝓpt̾ quod rerũ ipsarũ fines
in dĩ uoluntate constituens dix̃ apłs.¬

Expanded text:
nimium altum sapienti corde dinimium altum sapienti corde dijudicat, cur medicamentum unius medici confectum, alii ad interitum, alii valuerit ad salutem: nisi quia Christi bonus odor, aliis est odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem ? Quantum ad naturam, ambo homines erant: quantum ad dignitatem, ambo reges: quantum ad causam, ambo captiambo flagellis clementer admoniti. Quid ergo fines eorum fecit esse diversos, nisi quod unus manum Dei sentiens, in recordatione propriae iniquitatis ingemuit, alter libero contra Dei misericordissimam veritatem pugnavit arbitrio? Hic quicumque respondet, illi ut mutaretur adfuisse divinum, huic ut induraretur defuisse praesidium, et hoc contendit injustum; propter quod rerum ipsarum fines in Dei voluntate constituens, dixit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
raonẽ ñ potuisse mutari: qͥa eũ p̾scierat
ds̃ ñ ẽẽ mutandũ. Respondet᷑ dĩ p̃scien¬
tiã ñ cogere hominẽ. ut talis sit qualẽ
p̃sciuit ds̃. sed p̃scire talẽ futurũ. quali ᷤ
futurꝰ ẽ: qu̾auis eũ ñ sic fecerit ds̃. ¶m̃
si cogit ẽẽ : hoc utiq cogit qͦd non est.
Porro si hoc p̃scierat futurũ eẽ qͦd ñ est.
prescientia non est. Quod de dõ qũa
impie dicat᷑: non aduertit qͥsq qui pec¬
catis suis inde blandit᷑. qͦd ds̃ eũ pecca¬
minꝰ fortasse qui dicat. minꝰ idoneã ad
salutẽ uiã: si nulla intrinsecꝰ uocatione
pulsatꝰ. tantũ qͥspiã flagellet᷑. Unde na¬
bugodonosor pęnitentiã meruit fruc¬
tuosam:Nonne post innumeras impie-¬
tates flagellatꝰ. pęnituit. ⁊ regnũ qͦd
ꝑdiderat. rursus accepit: Pharao aut̃.
ipsis ẽ flagellis durior effectus: ⁊ periit.
Hic mͥ rationẽ reddat qͥ diuinũ consiliũ

Expanded text:
raonem non potuisse mutari, quia cum praesciverat raonem non potuisse mutari, quia cum praesciverat Deus non esse mutandum, respondetur Dei prae scientiam non cogere hominem ut talis sit qualem praescivit Deus; sed praescire talem futurum qualis futurus est, quamvis eum non sic fecerit Deus. Quem si cogeret esse, hoc utique cogeret quod non est. Porro si hoc praescierat futurum esse quod non est, praescientia non est, quod de Deo quam impie dicatur, advertit quisque qui peccatis suis inde blanditur, quod Deus eum peccam reor, qui dicat, minus idoneam ad salutem viam, si nulla intrinsecus vocatione pulsatus, tantum quispiam flagelletur. Unde Nabuchodonosor poenitentiam meruit fructuosam ? Nonne post innumeras impietates flagellatus poenituit, et regnum quod perdiderat, rursus accepit? Pharao autem ipsis flagellis est durior effectus, et periit . Hic mihi rationem reddat, qui divinum consilium
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate ⁊ iudicio suꝑinduxisti om̃ia
hȩc ꝓpt̾ peccata nr̃a: ⁊ noli ulteriꝰ iusti¬
ciȩ dĩ culpã tuȩ indurationis ascribere.
nec hi qͥ miscłiã fuerint consecuti uidi
cio ueritatis. de meritis suis aliqͥd glori¬
ent᷑. nec hi qͥ indurati atq dãnatist̃. excu-¬
sationẽ culpȩ ex hoc hab̾e se credant.
qͦd nullã qua conuerterent᷑ sint miscdiã¬
consecuti.
ñ accepit: & idõ ei ad ꝑeundũ liberũ
suffecit arbitriũ. Qũe qͥdem nullꝰ ita
ignarus diuinarũ scͥpturarũ erit: qui
audeat dic̃e. illa om̃ia iniuste ẽẽ ꝑpessũ.
Anforte si pie de dõ sic̃ expedit sentiamꝰ.
etiã pharaoni datã misccłiã reperimus.
fatientia enĩ dĩ ualere ei debuit ad salu-¬
tẽ: qͥa differens iustũ meritũq suppliciũ.
miraculoꝵ uerbera crebra densabat.
Nũqͥd ñ potuit sic̃ flagellis cedens expu¬
lit popłm. ita miraculis credens. dm̃ tan¬
tȩ uirtutis agnoscere:  Sed dicit᷑ ĩa pha-¬

Expanded text:
eritate et judicio superinduxisti omnia haec, propter peccata nostra : et noli injustitiae Dei culpam tuae indurationis ascribere, nec hi qui misericordiam fuerint consecuti a Deo, judicio veritatis de meritis suis aliquid glorientur; nec hi qui indurati atque damnati sunt, excusationem culpae ex hoc habere posse se credant, quod nullam qua converterentur, sint misericonsecuti.n accepit, et ideo ei ad pereundum liberum suffecit arbitrium, quem quidem nullus ita ignarus divinarum Scripturarum erit, qui audeat dicere illa omnia injuste esse perpessum. An forte si pie de Deo sicut expedit sentiamus, etiam Pharaoni datam misericordiam reperimus? Patientia enim Dei valere ei debuit ad salutem, qua differens justum meritumque supplicium, miraculorum verbera crebra densabat. Nunquid non potuit, sicut flagellis caedens expulit populum, ita miraculis credens Deum tantae virtutis agnoscere? Si dicitur jam Pha
Abbreviated transcription (Latin):
rit consecutꝰ. querat᷑ cur alius gr̃am quȩ
ei ñ debebat᷑ accȩꝑit. Hanc itaq diuinã
electionẽ ñ meritis reddi. sed sola uolun¬
tatis munificentia donari hominibus.
moyses cũ iã tunc qu̾auis carnalẽ popłm
docet. ostendit. Sic enĩ in deuteronomio¬

Expanded text:
rit consecutus, quaerat cur alius gratiam, quae rit consecutus, quaerat cur alius gratiam, quae non debebatur ei, acceperit? Hanc itaque divinam electionem, non meritis reddi, sed sola voluntatis munifi centia donari hominibus, Moyses cum jam tunc, quamvis carnalem populum doceret, ostendit. Sic enim evidenter i
Abbreviated transcription (Latin):
de plenitudine eiꝰ accepimꝰ. Quodsi ita
ẽ: qua tandẽ impudentia homo de deo.
lutũ de figulo iudicabit. ñ solũ dicens.
qͥd me fecisti sic: sed etiã de aliis dãnabili
curiositate ꝑscrutans ⁊ dicens. quare
de eadẽ massa fecisti aliũ qͥdẽ sic. aliũ uͦ
sic: Si humanũ genus qͥa creatũ pͥmitꝰ
constat ex nichilo ñ cũ debito mortis et
peccati origine nasceret᷑. ⁊ tamen ex eiᷤ
creator om̃ps in ȩt̾nũ nonnullos dãnare
uellet. intererat qͥ om̃ipotenti creatori
dicẽt. quare fecisti sic. Qui enĩ cũ non
eẽnt esse donauerat: qͦ fine ẽent habuit
potestatẽ. Nec dic̾ent cȩteri cur parib
om̃iũ meritis diumũ discreparet arbi¬
triũ: qͥa potestatẽ habet figulꝰ luti ex
eadẽ massa facẽ aliud qͥdẽ uas in honorẽ.
dãnatis pena iusta reddat᷑. saluatis aut̃
grã donetur indebita: qͥs usq adeo huma¬
nȩ conditionis oblitꝰ. diuini sensus archa-¬
na discutiat. ut cũ ipse pęnã merito fue¬

Expanded text:
de plenitudine ejus accepimus . Quod si ita est, qua tandem impudentia homo de Deo, lutum de figulo judicabit, non solum dicens, Quid me fecisti sic? sed etiam de aliis damnabili curiositate perscrutans et dicens, Quare de eadem massa fecisti alium quidem sic, alium vero sic? Si humanum genus, quod creatum primitus constat ex nihilo, non cum debito mortis et peccati origine nasceretur, et tamen ex eis Creator omnipotens in aeternum nonnullos damnare vellet interitum; quis omnipotenti Creatori diceret, Quare fecisti sic? Qui enim, cum non essent, esse donaverat, quo fine essent, habuit potestatem; nec dicerent caeteri, cur paribus omnium meritis divinum discreparet arbitrium: quia potestatem habet figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, damnatis poena justa reddatur, salvatis autem gratia donetur indebita, quis usque adeo humanae conditionis oblitus, divini sensus arcana discutiat, ut cum ipse poenam merito fue
Abbreviated transcription (Latin):
custodiã illã in toto corde meo: si tu de¬
priȩ uoluntatis dominio ad ista respon¬
deat: qͦd ꝓͥpħa ad intelligenda tantũ
mandata diuina. ꝗ̃ tam̃ ꝓpria uirtute
impleturꝰ fuerat. op̃ẽ diuini postula¬
rit auxilii. Quȩ si ita st̃: a te paululũ
libet beate dauid sensuũ tuoꝵ occulta
ꝑquirere. Unde rogo tͥ pugna carnis
certamen:Et iã utiq illuminatus
atq eruditꝰ intelligentiȩ munere
qũa diuinitus postularas: clamans di¬
cis. Auerte oculos meos ne uideant ua¬
nitatẽ. Intellectu certe discernende
uanitatis a ueritate sic̃ poscebas accepto
cur oculos tuos a uanitate q̃ displicet
ñ auertis. sSi auariciã rep̃hendis. cur
non ab ea ꝓprio seꝑatꝰ arbitrio. cor tuũ
ad mandata salutis inclinas: sed t̾ãqũa
infirmͦ in om̃ib clamas ad dm̃. inclina
cor meũ in testimonia tua ⁊ ñ in auariciã¬
nͥ qͥa suggerit auariciã lex in mẽbris na

Expanded text:
custodiam illam in toto corde meo, si tu decustodiam illam in toto corde meo, si tu depriae voluntatis defensor ad ista respondeat, quod Propheta ad intelligenda tantum mandata divina, quae tamen propria virtute impleturus fuerat, opem divini postulaverit auxilii. Quae si ita sunt, a te paululum libet, beate David, sensuum tuorum occulta perquirere. Unde, rogo, tibi pugna carnis e fateris, certamen? etiam utique illuminatus atque eruditus intelligentiae munere, quam divinitus postulaveras, clamas et dicis, Averte oculos meos, ne videant vanitatem . Nam intellectu certe discernendae vanitatis a veritate, sicut poscebas, accepto, cur oculos tuos a vanitate, quae displicet, non avertis? Si avaritiam reprehendis, cur non ab ea proprio separatus arbitrio, cor tuum ad mandata salutis inclinas, sed tanquam infirmus in omnibus clamas ad Deum, Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritianisi quia suggerit avaritiam in membris nata
Abbreviated transcription (Latin):
tra dĩ gr̃am. exaltato ante ruinã sic̃ scrip¬
tũ est corde. blasphemant. tantũ arro¬
gantiȩ impudentis assumat: ut beati
ꝓphȩ dauid meritis aut ȩquandũ se.
aut etiã existimet p̃ferendũ. Cuiꝰ ut de
illa pͥma remuneratione qũa nullus
non fateat᷑ indebitã. delati scilicet reg¬
ni. interĩ taceã: orationu᷑ ⁊ confessionũ
eiꝰ intentiones. affectusq pensemꝰ. Ipse
siqͥdẽ definit in psalmo. Beatꝰ homo
quẽ tu erudieris dñe: ⁊ de lege tua
docueris eũ. Sed uideamꝰ utrũ ĩa ipsi
erudito. ⁊ om̃i legis scientia scdm insti¬
rursus idẽ clamat ad dñm. da mͥ intel¬
lectũ ⁊ scrutabor legẽ tuã. ⁊ custodiã
illã in toto corde meo: farũ erat quod
ad scrutandã legẽ poposcerat intellec¬
tũ: nisi etiã ad custodiendũ necessariũ
significaret auxiliũ dicens. ⁊ custodiã
illã in toto corde meo. Quasi dic̾ẽt. Tunc

Expanded text:
tra Dei gratiam exaltato ante ruinam, sicut scriptra Dei gratiam exaltato ante ruinam, sicut scriptum est, corde blasphemant, tantum arrogantiae impudentis assumat, ut beati prophetae David meritis aut aequandum se, aut etiam existimet praeferendum. Cujus, ut de illa prima remuneratione, quam nullus non fateatur ut indebitam, delati scilicet regni, interim taceam, orationum et confessionum ejus intentiones affectusque pensemus. Ipse siquidem definit in Psalmo, Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . Sed videamus utrum ipsi jam erudito, rursus idem clamavit ad Dominum, Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo? Parum erat quod ad scrutandam legem poposcerat intellectum; nisi etiam ad custodiendam necessarium significaret auxilium, dicens, Et custodiam illam in toto corde meo : quasi diceret, Tunc