comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s sui. Quod si adhuc dubitas fratrem fratris filium nuĩcupari: accipe exemplum
Cum autem audisset abraham qr captiuus ductus ẽ loth frater tuus suus: mimera
uernaculos suos trecentos decem et octo. Et cum cedem nocturm impetus descrip
adiecit. Et reduxit omnẽ equitatem sodomorum: et loth fratrem suum reuocauit
ufficiebant hec ad ea que diximus approbanda. Sed ne in aliquo cauilleris. et
quasi lubricus angius euoluas. testimomiorum stemgendus esiunculis. ne querulus
iles et de dicas magis argumentationibus tortuosis ꝗͣ scripturarum ueritate sui¬
ratum. lacob ysaac filius et̾ rebecce cum fris insidias metuens mẽsopotannam perre¬
set accessit et deuoluit lapidem de ore putei et adaquauit ones laban fratris
matris sue. Et osculatus ẽ iacob rachel et exclamans uoce sua plorauit et indicauit

Expanded text:
fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit
Abbreviated transcription (Latin):
ta. sed reuersione reduces ea fratri tuo. et reddes ea fratri tuo. Qd̾ si non appropĩqua
tibi frater tiuis neq noueris eum collegos ea intra domum tuam. et erunt tecum donec
at ea frater tuus et reddes ei. Item apls paulus. Optabam inquit ipẽ ego anath¬
ma eẽ a cristo pro frĩbus meis cognatis scdm̃ carnem: qui sunt uraelite. Porro cogna¬
e fratres uocantur qui sunt de una familia id est patria: quas lati paternitat
interpretantur. cum ex una radice multa generis turba diffunditur ut in genesi. Di
inter pastores tuos qr fratres nos sumus. Ibiqz. Et elegit sibi loth regionem iordans
eleuauit loch ab oriente et discesserunt unisquisq a fratre suo. Et certe loth nõ
frater abrahe sed filius fratris eius aram. Tara quippe genuit abraham et nachor. et
i. et aram genuit loth. Et rursum. Abraham autem erat annorũ septuagin
quinq cum exiret de catram. Et sumpsit abraham saram uxorem suam et loth filium

Expanded text:
tibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea fratri tuo. Quod si non appropinquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei . Et Apostolus Paulus, Optabam, inquit, ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis, cognatis secundum carnem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi. Dixit  pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. Ibique, et elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium
Abbreviated transcription (Latin):
gente. cognatione. affectu. Natura ut esau et iacob. et duodecim patriarche. andre¬
as et petrus iacobus et iohannes: Eente qr omnes uidei fratres inter se uocãtur.
ut in deuteronoimio. Si autem emeris fratrem tuum qui ẽ hebreus uel que ẽ hebrea
uiet tibi sex annis et septimo anno dimnittes eum liberum abste. Et in eode
Constituendo cõstituens super te principem quem elegerit dominus deus tius. eum qui¬

Expanded text:
gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andregente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente, qua omnes Judaei inter se fratres vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus, vel quae est Hebraea, serviet tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum abs te . Et in eodem: Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
Petrus simon dr̃ et cephas: iudas iacobi zelotes in alio euangelio taddeus dicitur
mini appellentur filii matertere eius marie qui antea c non credentes postea credi¬
derunt licet fieri potuerit ut uno statim credente alii du increduli fuerint et
hanc eẽ matrem iacobi iosetis id est mariam cleophe uxorem alphei Hanc dictã
mariam iacobi minoris. Que si mater eet̾ domini: magis eam ut in oninibus
locis matrem illius appellasset: et nõ aliorum dicendo matrem alterius uoluisset in¬
telligi. Uerum in hac parte contentiosum funẽ nõ traho. Aia fuerit maria deo¬
phe. alia maria iacobi et iosetis eẽ dum modo constet non cãd̾ mariam iacobi et io¬
setis eẽ quani matrem domini. Et unde ais fratres dicti sunt qui non erant fra¬
tres. Lam nunc docebis quatuor modis in scripturis diuims fratres dici. natura.

Expanded text:
Petrus, et Simon dicitur, et Cephas. Judas zelotes, in alio Evangelio 220 Thaddaeus dicitur:Petrus, et Simon dicitur, et Cephas. Judas zelotes, in alio Evangelio 220 Thaddaeus dicitur:um fratres Domini appellentur filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi minoris. Quae si esset mater Domini, magis eam, ut in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura,
Abbreviated transcription (Latin):
eremptus. Restat conclusio ut maria ista que iacobi minoris scribitur mater
fuerit ucor alphei et soror marie matris domini: quam mariam cleophe io hãnes
ngelista cognomiinat. a patre siue a gentilitate familie. aut quacunq alia ca
ei nomen imponens. Si autem inde tibi alia aliaq uidetur qd̾ alibi dicatur. Maria
obi minoris mater. et hic maria deophe. disce scripture consuetudinem: eid
hominem diuersis nominibus appellari. Raguel socer moisi et ihetro dr̃. De
gedcon nonullis causis mimutati nomims ante premthbiriuto derobas seu¬
eon nomuillis causis imimutati nominis aute premissis: subito iherobal leg
Dias rex iuda: uicissim azarias uocatur. Mons tabor tabirium dicitur. Rursũ
mon phenices cognominant samor. et amorreus cognomimat eum sanir. Ea
celi plaga tribus nominibus appellatur. nageb. theman. daroni. lege iezechiel.

Expanded text:
eremptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobi minoris scribitur mater, fuerit uxor Alphaei, et soror Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes Evangelista cognominat, sive a patre, sive gentilitate familiae aut quacumque alia causa ei nomen imponens. Si  Al. Sin autem inde tibi alia atque alia videtur, quod alibi dicatur: Maria Jacobi minoris mater: et hic Maria Cleophae Al. Cleophe: disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal leeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Ezechiel.
Abbreviated transcription (Latin):
campum rhetorici desideramus eloquui non dyaleticorum tendiculas : nec aristotilis
meta conquirimus. Ipsa scripturarum uerba ponenda sunt ut ipsis quibus
uersum nos usus ẽ testimoniis reuincatur ut intelligat se et legere et nõ ĩtlĩgere¬

Expanded text:
ta. Non campum rhetorici desideramus eloquii, non Dialecticorum tendiculas, nec Aristotelis ta. Non campum rhetorici desideramus eloquii, non Dialecticorum tendiculas, nec Aristotelis spineta conquirimus: ipsa Scripturarum verba ponenda sunt: ipsis quibus adversum nos usus est testimoniis, revincatur, ut intelligat, se et legere po
Abbreviated transcription (Latin):
uper rogatus a fratribus ut aduersus libellum ciuusdã heluidii responde¬
rem. facere distuli non ꝙ difficile fuerit hominem rusticanum et iux
prnnis quoq mbutum litteris super ueri assertione cõuincere: sed ne respon¬
dendo dignus fieret qui uinceretur. Huc accedebat quoc ꝙ homo turbulẽ¬
tus et solus in uinuerso mundo sibi et laicus et sacerdos qui ut ait ille locacitatem facũ
materia disputandi amplius inciperet blasphemare. et quasi de sublum loco in totum
iebantur iustiori fine cessaruit: iam ad. radices infructuose arboris euangelii
curis est admouenda et cum infecunditate foliorum tradenda flaminis: ut discat
uando reticere. qui nunꝗͣ didicit loqui. Igitur sanctus mihi inuocandus e
spiritus: ut marie uirgmntatem suo sensu meo õre defendat. Inuocandus domino
s ut sacri uentris hospicium cuius .x. mensibus inhabitator fuit: ab omn
concubitus suspicione tueatur. Ipse quoq deus pater est imprecandus: ut matrẽ

Expanded text:
uper rogatus a fratribus, ut adversus libellum cujusdam Helvidii responderem, facere distuli: non quod difficile fuerit, hominem rusticanum, et vix primis quoque imbutum litteris, super veri assertione convincere; sed ne respondendo dignus fieret, qui vinceretur. Huc accedebat quod homo turbulentus, et solus in universo mundo sibi et laicus et sacerdos qui, ut ait ille, loquacitatem facundmateria disputandi, amplius inciperet blasphemare, et quasi de sublimi loco in totum movebantur, justiori fine cessarunt, jam ad radices infructuosae arboris Evangelii securis est admovenda , et cum infecunditate foliorum tradenda flammis, ut discat aliquando 206 reticere, qui numquam didicit loqui. 2. Igitur sanctus mihi invocandus est Spiritus, ut beatae Mariae virginitatem suo sensu, ore meo defendat. Invocandus est Dominus Jesus, ut sacri ventris hospitium, cujus decem mensibus inhabitator fuit, ab omni concubitus suspicione tueatur. Ipse quoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii
Abbreviated transcription (Latin):
impetratam misericordiam oculos torquebit ad terras. qui in alio loco dicit oclĩ
rabilia super Hoc exempla cõgerere et omnẽ lacessentis procacitatem testimoniorũ nube
Uerum adhuc pau̾ca subiciam: ut his similia ipse sibi lector uueniat. Loquitͥ
in genesi sermo diuimis. Et tradiderunt iacob deos alienos qui erant nmanibus

Expanded text:
impetratam misericordiam, oculos torquebit in terram? Qui in alio loco dicit: Oculi mei impetratam misericordiam, oculos torquebit in terram? Qui in alio loco dicit: Oculi mei r hoc innumerabilia exempla congerere, et omnem lacessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus
Abbreviated transcription (Latin):
cristi qui in aduentum eius crediderunt: deinde finis cum tradiderit regnum deo
et patri cum destruxerit ominem principatum et omnem ptãtem et uirtutem.
Oportet enim eum regnare donec ponat ouies inmicos sub pedibus eius
Omia emi subiecit sub pedibus eius  Esto de homine dictum sit. Nõ negam
deo qui passus est crucem qui postea sedere iubetur a dextris. Quid sibi uit
hoc qd̾ ait oportet enm illum regnare donec ponat omnes inimicos sub pedib
eius. Nunquid tamdin regnaturus est dominus donec nimici incipiant eẽ
sub pedibus eius et postꝗͣ illi sub pedibus fuerint regnare desistet. cum utiq¬
tunc magis regnare incipiat cum nimici ceperint eẽ sub pedibus: Dauid qͦq
quarto graduum psalmo. Sic oculi aucille in mambus domine sue:it.
oculi nostri ad dominum Deum nostrum donec misereatur nr̃i. Ergo tã diu
pheta ocirlos hahebit ad domimum quasi diu msericordiam impetrẽt. et por

Expanded text:
Christi, qui in adventu ejus crediderunt: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo Christi, qui in adventu ejus crediderunt: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri, cum destruxerit omnem prinoportet enim eum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus eius. omnibus enim subiectis sub pedibus eius nouisside eo qui passus est crucem, qui postea sedere jubetur a dextris. Quid sibi vult hoc quod ait: Oportet enim illum regnare donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus? Nunquid tam diu regnaturus est Dominus, donec incipiant inimici sub pedibus ejus esse, et postquam illi sub pedibus fuerint, regnare desistet? cum utiqtunc magis regnare incipiet, cum inimici coeperint esse sub pedibus? David quoque in quarto graduum psalmo: Sicut oculi ancillae in manibus dominae suae, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nostri . Ergo tamdiu Propheta oculos habebit ad Dominum, quamdiu misericordiam impetret, et post
Abbreviated transcription (Latin):
deficerent: aliis corpus suum ut ad regnum contenderent demonstrauit .Et mn
i sequentibus. Non ergo copula nuptialis quasi culpa uitanda. sed quasimece
tas sartina declinanda ẽ ͦ lex emn astrmgit uxorem lit i laboribus et intristicia
ios generet: conuiersio eius ad uirum sit. ut ei ip̃e domimnetur. Ergo laborib
et doldribus in generatoẽ filiorum adicitur mipta. non uidia: et donunditui uiri sola
bditur copulat̾a non uirgo. Et in alio locb. Pecio inquit emptis estis. nolite
fieri serui Nominum. idetis ꝗͣ euidens comugalis sit definitio seruitutis. Et
nequeant se iuicem sasictificare sed perdere.

Expanded text:
deficerent : aliis corpus suum, ut ad regnum contenderent , demonstravit. Et in deficerent : aliis corpus suum, ut ad regnum contenderent , demonstravit. Et in consequentibus: Non ergo copula nussitatis sarcina declinanda. lex enim adstrinxit uxorem, ut in laboribus et tristitia filios generet et conuersio eius ad uirum sit, quod ei ipse dominetur. ergo laboribus et doloribus in geuerationefiliorum addicitur nupta, non uidua, et dominatui uiri sola subditur copulata, non uirgo; et in alio loco: \'pretio\', inquit, \'empti estis, nolite fieri serui hominum\'. uidete, quam euidens sit coniugalis definitio seruitutis; et nequeunt se inuicem sanctificare, sed perdere?
Abbreviated transcription (Latin):
ordeaceis panbus : minor frumentaceis pascitur. Homines inquit et iumenta
ios facies dommne. Aliis uerbis id ipsum locuti sumus: quando aurum uu¬
nitatem argentum nuptias diximus. Et centum quadragnita quatuor milia
inum signatorum. qui cum mulieribus non sunt comquinati. In quo o¬
di uolumus ummes qui iurgies non permanserint: ad comparationẽ purissiẽ
et angelice castitatis. et ipsus domini nrĩ iesu cristi esse pollutos. Sd̾ si
cui asperum et reprehensione dignum uidetur. tantam nos inter uirgintatem et
nuptias fecisse distantiam. quanta inter frumentum et ordeum ẽ: legat sancti
ambrosi de uidius librum et inueniet illum inter cetera que de uirguntate et nip
i descendit. Et cum brauium supersie uocationis fortibus demonstrassetd
cere tamen in uia uenmien passus est. ita plaudens prioribus ut non despiceret. et
uentes. Didicerat enim et ipẽ qr dominnus iesus alus panem ordeaceuimn ne ĩ

Expanded text:
bahordeaciispanbahordeaciispansalvos facies, Domine » . Aliis verbis id ipsum locuti sumus, quando aurum virginitatem, argentum nuptias diximus: et centum quadraginta quatuor millia virginum signatorum, qui cum mulieribus non sunt coinquinati: in quo ostendi voluimus, omnes qui virgines non permet angelicae castitatis et ipsius domini nostri Iesu Christi esse pollutos. quodsi cui asperum et reprehensione dignum uidetur tantam nos inter uirginitatem et nuptias fecisse distantiam, quanta inter frumentum et hordeum est, legat sancti Ambrosii de uiduis librum et inueniad incontinentiae remedia descendit. Et cum bravium supernae vocationis fortibus 226 demonstrasset, deficere tamen in via neminem passus est: ita plaudens prioribus, ut non despiceret et sequentes. Didicerat enim et ipse, quia Dominus Jesus aliis panem hordeaceum, ne in via
Abbreviated transcription (Latin):
lune confert et ceta ẽ. lunam soli uinge: non rutilat. Solem cristo confetꝰ: et
bre sunt. Ego sum inquit qui sum. Omnem igitur creaturam si deo cõtulei
non subsistit. Ne tradas inquit hester hereditatem tuam his qui non sũnt dii
idolis scilicet uel demombus. Et certe erant ydola et demones: quibus ne trade¬
rentur orabat. In iob quoq leginus abaldad dictum de impio. Auellatur de taber¬
ilo suo fiducia eius. et calcet super eum quasi rex interitus. Habitent in tab¬
naculo eius socii eius qui non est. Haud dubium quin dyabolus. qui cũ hẽat
paratiomis sensum. malum diximus mulierem tangere. licet u̾xoris nulla fctã
t mencio. qr bonum est non tangere/.¶ Et subiecimus uirginitat
frumentum.miptias. ordeum. formcationẽ: stercus bubalum mincupantes. Utiq
frumentum et ordeum creatura dei est. erum in euangelio maior tur¬

Expanded text:
lunae confer, et caeca est; lunam soli iunge, non rutilat; solem Christo confer, et lunae confer, et caeca est; lunam soli iunge, non rutilat; solem Christo confer, et tenebrae sunt. ego sum, inquit, qui sum. omnem igitur creaturam si deo contuleris, non subsistit. ne tradas, inquit Hester, hereditatem tuam his, qui non sunt, uel idolis scilicet uel daemonibus. et certe erant idola et daemones, quibus ne traderentur, orabat. in Iob quoque legimus a Baldad dictum de inpio: auellatur de tabernaculo suo fiducia eius et calcet super eum quasi rex interitus. habitent in tabernaculo illius socii eius, qui non est, haud dubium quin diaboli, qui cum habeat onparationis sensum malum diximus mulierem , tangere — licet uxoris nulla facta sit mentio —, quia bonum est non tangere. et subiecimus uirginitatem frumentum, nuptias hordeum, fornicationem stercus bubulum nuncupantes: utique et frumentum et hordeum creatura dei est. uerum ineuangeliomaiortur
Abbreviated transcription (Latin):
possit adiungo. Statimq in cõsequentibus. Anmaduertenda ẽ aplĩ prudentia.
Non dixit bomun ẽ homimi uxorem non hrẽ: sed bonum inquit mulierem nõ tan¬
gere. Quasi et in tactu eius periculum sit : quasi qui illam tetigerit non eua¬
dat/. ides ergo non de comugibus nos ecponere. sed de coitu simpliciter dis¬
putare : qd̃ ad comparationem pũdicicie et iuirgiitatis et angelice sinlitudims
bonim est homimi mulierem non tangere.antas uanttatum. omma uani¬
tas dixit ecclesiastes. Si omnes creature bone et a bono creatore condite quo mõ¬
unnuersa uantas: Sĩ terra uanitas. nunquid et celi. et angeli. thromi et domi¬
nationes ptãtes cetẽreq uirtutes: Sed que per se bona sunt a bono creato
dita : ad comparationem maiorum uanitas appellantur. Uerbi grã U lucerna
lampadis comparatoẽ pro nihilo est. lampas stelle collatione nonꝰ lucet.

Expanded text:
possit, adiungo. statimque in consequentibus: animaduertenda apostoli prudentia. possit, adiungo. statimque in consequentibus: animaduertenda apostoli prudentia. non dixit: \'bonum est uxorem non habere\', sed \'bonum est mulierem non tangere\', quasi et in tactu periculum sit, quasi, qui illam tetigerit, non euadat. uides igitur non de coniugibus nos exponere, sed de coitu simpliciter disputare, quod ad conparationem pudicitiae et uirginitatis et angelicae similitudinis bonum sit homini mulierem non tangere. uanitas uanitantium, omnia uanitas, dixit Ecclesiastes. si omnes creaturae bonae ut a bono creatore conditae, quomodouniuersa uanitas? si terra uanitas, numquid et caeli et angeli et throni, dominationes, potestates ceteraeque uirtutes? sed quae per se bona sunt ut a bono creatore condita, ad conparationem maiorum uanitas appellantur. uerbi gratia: lucerna lampadis conparatione pro nihilo est; lampas stellae conlatione non lucet; stellam
Abbreviated transcription (Latin):
fuissem: et sicut uiri fortes in controuersis solent facore. culpã primo redimerẽ¬
Hec dicerem si uincendi studio contra regulam scripturarum quippiã loi¬
quicquid durum uidetur ei magis imputetur quem exposuerim. ꝗͣ nobis qui expo¬
Si honum ẽ mulierem non tangere: malum ẽ ergo tangere. Nihil enm bono cõ¬
trarium est insi malum. Si autem malum ẽ et ignosctur: iõ concedr̃ ne malo
quid deterius fiat. Et cetera usq ad propõnem alterius capituli. Hoc iõ subie¬
ciinus. qr apls̃ dixerat. bonu est homini mulierem non tangere propt̾ form¬
cationem autem unusquisq uxorem suam hẽat. et unaqueq uirum siulm Habeat
In quo drut̃ uerba mea a sensu aplĩ. mn forte in eo qd̾ ille pronunciat. ego dubito ill
defunt. ego ñscitor ille aperte dicit bonum ẽ HominiImulierem non tangere. ego
tumde quero. si bomim ẽ mulierem homim non tangere: Si dubitantis ẽ noñ¬
est confirmantis. Ille dicit bonum est non tangere. ego quid bono cõtraniũ eẽ

Expanded text:
fuissem et, sicut uiri fortes in controuersiis solent facere, culpam praemio redimereec dicerem, si uincendi studio contra regulam scripturarum quippiam loquidquid durum uidetur, ei magis inputetur, quem exposuimus, quam nobis, qui exposi bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere; nihil enim bono contrarium est nisi malum. si autem malum est et ignoscitur. ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat, et cetera usque ad propositionem alterius capituli. hoc ideo subiecimus. quia apostolus dixerat: bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationem autem I unusquisque uxorem suam habeat et unaquaeque . uirum suum habeat. in quo differunt mea uerba a sensu apostoli? nisi forte in eo, quod ille pronuntiat, ego dubito; ille definit, ego sciscitor; ille aperte dicit: bonum est homini mulierem non tangere, ego timide quaero, si bonum est mulierem non tangere. \'si\' dubitantis est, non confirmantis. ille dicit: bonum est non tangere, ego, quid bono contrarium esse
Abbreviated transcription (Latin):
scipuli auduuit ueritatem. Noponit phariseis dominus questiones et nõ edisserit
Aiud est docere discipulum. aliud aduersarium uicere. Misterium inqͥt ieũ
etim sed uicerim ¶ Inmo indignantur hi qui illum anathematizatum dolent.¬

Expanded text:
scipuli audiunt veritatem. Proponit Pharisaeis Dominus quaestiones, et edisserit. scipuli audiunt veritatem. Proponit Pharisaeis Dominus quaestiones, et edisserit. Aliud est docere discipulum, aliud adversarium vincere. Idem alibi: erim, sed uicerim. immo indignantur hi, qui illum anathematizatum dolent
Abbreviated transcription (Latin):
quocienscunq lego uideor ihi non uerba audire sed tomtrua. Legite epistolas
eius et maxime ad romanos et ad galathas. ad ephesios in quibus fotus in certamĩe
positus est : et uidebitis eum in testimomis que sumnt de ueteri testamento. ꝙ
artifex . ꝙͣ prudens. ꝗͣ dissimulator sit eius qd̾ agit. Uidentur quid̃ uerba sĩplic̾ĩa
et quasi ĩnnocentis hõminis ac rusticam: et qui nec facere nec declinare nouerit
insidias. sed quocunq se uerterit fulmina sunt. Heret in cã. capit oẽ qd̾ tetige¬
rit. Tergum uertit ut superet: fugam simulat ut cecidat. Calumpinemur etgo
illum atqͦ dicamus ei. Testimoma quibus contra uideos uel ceteras hereses usus
es. aliter in sius locis. aliter in tius eplis sonant ¶Uidems exempla captiua
seriuerunt sibi ad uictoriam que in suis uolum̃hus non dinicant. Nonne nobis
loquitur cum saluatore. aliter fortis. alit̾ domi loquituur. Turbe parabolas. di¬

Expanded text:
quotienscumque lego, uideor mihi non uerba audire, sed tonitrna. legite epistulas quotienscumque lego, uideor mihi non uerba audire, sed tonitrna. legite epistulas eius et maxime ad Romanos, ad Galatas, ad Ephesios, in quibus totus in certamine positus est, et uidebitis eum in testimoniis, quae sumit de ueteri testamento, quam artifex, quam prudens, quam dissimulator sit eius, quod agit. uidentur quidem uerba simplicia et quasi innocentis hominis ac rusticani et qui nec facere nec declinare norit insidias. sed, quocumque respexeris, fulmina sunt. haeret in causa, capit omne, quod tetigerit; tergum uertit, ut superet; fugam simulat, ut occidat. calumniemur ergo illum atque est, aliter in suis locis, aliter in tuis Epistolis sonant. Videmus exempla captiva, servierunt tibi ad victoriam, quae suis in vosuminibus non dimicant. Nonne nobis loquitur, cum Salvatore, aliter foris, aliter domi loquimur? Turbae parabolas, di
Abbreviated transcription (Latin):
uasi non et hec ars summa pugnantium sit : alibi imitari et alibi per¬
tere. Legite obsecro uos demostenem legite et tullium: ac ne forsitan rhetbres
bis displt̾ceant. quorum artis ẽ uerissimilia magis ꝗͣ uera dicere. legite
tonem. theofrastum. xenofontem. aristotilem. et r̾eliquos qui de socratis fonte
anantes. diuersis concurrere flumimbus. Quid in illis apertum. quid siĩ
est: Que uerba non sensuum: Qui sensus non uictorie. Origenes. metodis
bius. appollmaris. multis uersuum milibus scribunt aduersum ce̾lsum et por¬
phirium Considetate quibus argumentis et ꝗͣ lubricis. problemata dyaboli spũ
contexta subuertant : et qr interdum coguntur loq̃ui non qd̾ sentuint: se
s¶Laceo de latims
scriptoribus. tertulliano.cipriano. minutio. uictormo. lactantĩo hylario: ne
me tam defendisse ꝗͣ alios ludear accusasse. ¶ Paulum aplm̃ proferam: quẽ

Expanded text:
quasi non et haec ars summa pugnantium sit, alibi minitari et alibi percuquasi non et haec ars summa pugnantium sit, alibi minitari et alibi percutere. legite, obsecro uos, Demosthenen, legite Tullium; ac ne forsitan rhetores uobis displiceant, quorum artis est uerisimilia magis quPlatonem, Theophrastum, Xenophontem, Aristotelem, et relimanantes diuisis cucurrere fluminibus: quid in illis apertum, quid simplex est? quae uerba non sensuum? qui sensus non uictoriae? Origenes, Methodius, Eusebius, Apollinaris multis uersuum milibus scribunt aduersus Celsum et Porphyrium: considerate, quibus argumentis et quam lubricis problemata diaboli spiritu contexta subuertant et, quia interdum coguntur loqui, non quod sentiunt, sed aceo de Latinis scriptoribus, Tertulliano, Cypriano, Minucio, Victorino, Lactantio, Hilario, ne non tam me defendisse quam alios uidear accusare: Paulum apostolum proferam, quem
Abbreviated transcription (Latin):
on possum te estimare uictorem. msi aduersarium uidero trucidatum. Legi
o eruditissu uiri inscolis pariter et aristotelica illa de gorgie fontibus manantia
nul didicimus: plura eẽ uidelicet genera dicendi et int̾er cetera aliud eẽ gm¬
sticos scribere. aluld dogmaticos. In priori uagam eẽ disputationem : et adcłsario
spondentem. nunc hec. nunc illa proponere arguinentari ut libet. aluid loqi
aliud agere. panem ut dr̃ ostendere lapidem tenere. In seꝗͣtibus autẽ aperta frons
et ut di̾cam ingemutas necessaria ẽ. Aliud est querere. aliud diffimre.
tero pugnanduaꝰ: in altero docendum ẽ. Tu me stantem in prelio et de uita peri¬
cditantem : studiosius mgr̃ doceas. Noli ex obliquo et unde non putaris u
inferre : directo percute gͣladio. surpe tibi ẽ: hostem dolis ferire:. non uiribus.

Expanded text:
non possum te aestimare uictorem, nisi aduersarium uidero trucidatum. Legimus, non possum te aestimare uictorem, nisi aduersarium uidero trucidatum. Legimus, O eruditissimi uiri, in scolis pariter et Aristotelia illa uel de Gorgiae fontibus manantia simul didicimus, plura uidelicet esse genera dicendi et inter cetera aliud esse γυμναστικῶς scribere, aliud δογματικῶς: in priori uagam esse disputationem et aduersario respondentem nunc haec nunc illud proponere, argumentari, ut libet, aliud loqui, aliud agere, panem, ut dicitur, ostendere, lapidem tenere; in sequenti autem aperta frons et, ut ita dicam, ingenuitas necessaria est. aliud est quaerere, aliud definire: in altero pugnandum, in altero docendum est. tu me stantem in proelio et de uita periclitantem studiosus magister doceas. noli ex obliquo et, unde non putaris, uulnus inferre: directo percute gladio. turpe tibi est hostem dolis perire, non uiribus;
Abbreviated transcription (Latin):
Homines et liberalibus studiis eruditi. magĩs uelint ledere ꝗͣ intelligere. breuiter
ne responsum Habeant corrigere eos deber̾e pctã. non rep̾hendere. Patet cã
stat decõtra acies aduersarn dog̾nia mamfestum est. et ut uirgiliamĩ aliquid infẽ¬
ram illum aspice contra qui uocat. Respondeant aduersario. Alit̾ teneat
in disputando. aliter uirgam in docendo. et me in libris suis quid uel pretermisetim
ad diderim deceant. Reprehensores non audio sequor magisttos. Delicata
ctrma est. pugnanti ictus dictare de muro: et cum ipẽ unguentis delibutus sis. cru¬
entum mlitem accusare formdims. Nec hec dicens statim iactantie reu
ꝙ ceteris dormientibus solus certauerim sed hoc dico cautius eos posse pugnare qͥ
e uiderint uulneratum. Nolo tale certamen in quo te tantum protegas. et te¬
te dextera siistra cdipeum circunferas. Aut ferlendum tibi ẽ. aut c̾adendum

Expanded text:
homines, et liberalibus studiis eruditi, magis velint laedere, quam intelligere, breviter a homines, et liberalibus studiis eruditi, magis velint laedere, quam intelligere, breviter a me responsum habeant, corrigere eos debere peccata, non reprehendere. Patet campus, stat e contra acies, adversarii dogma manifestum est, et ut Virgilianum aliquid inferam « illum aspice contra, Qui vocat » : Respondeant adversario. Aliter teneant modum in disputando, aliter virgam in docendo; et me in libriaddiderim, doceant. reprehensores non audio, sequor magistros. delicata doctrina est pugnanti ictus dictare de muro et, cum ipse unguentis delibutus sis, cruentum militem accusare formidinis. nec haec dicens statim iactantiae reus sum, quod ceteris dormientibus solus pugnauerim, sed hoc dico, cautius eos posse pugnare, qui me uiderint uulneratum. nolo tale certamen, in quo te tantum protegas, et torpente dextera sinistra clipeum circumferri. aut feriendum tibi est aut cadendum.
Abbreviated transcription (Latin):
dispensat. Nu potertate uestra e si uclitis scdin pudicicie gradum scandere. Qd
indignanm si ni tercio stantes: nolitis ad superlora propecare. Igitur cum totiens
et tam crebro lectoren ammonuerim et per singula pene tractatuum milia caut
uator incesserim. me ita suscipere nptias ut eis contmentes. iuduas uirgmesq
prefertem: debuerat prudens et benignus lector etiam ea que indentur du̾ra esti¬
mare de ceteris et non in uno eodq libro crimmari me diuersas sentencias pro¬
tulisse. ¶ Quis enim tam lebes et sic i scribendo rudis. ut idẽ laudet et¬
dampnet. edificata destrue̾t. destructa edificet. et cun aduersarium interit suo no¬
ssime mucrone feriatur: Si rusticam homines uel thetorite uel dyaletice a
ignari detraherent mihi tribuerem ueniãm imperitie: nec accusationem rep̾hederẽ
i non uoluntatem in culpa ceruerem sed ignorantiam. Nunc uero cũ duis

Expanded text:
dispensat. in potestate uestra est, si uelitis, secundum pudicitiae gradum scandere. quid dispensat. in potestate uestra est, si uelitis, secundum pudicitiae gradum scandere. quid indignamini, si in tertio stantes nolitis ad superiora properare? Igitur, cum totiens et tam crebro lectorem admonuerim et per singula paene tractatuum milia cautus uiator incesserim, me ita recipere nuptias, ut eis continentes, uiduas uirginesque praeferam, debuerat prudens et benignus lector etiam ea, quae uidebantur dura, aestimare de ceteris et non in uno atque eodem libro criminari me diuersas sententias protulisse. quis enim tam damnet? aedificata destruat, et destructa aedificet? et cum adversarium vicerit, suo novissime mucrone feriatur? Si rusticani homines, et vel rhetoricae, vel dialecticae artis ignari detraherent mihi, tribuerem veniam imperitiae, nec accusationem reprehenderem, 222 ubi non voluntatem in culpa cernerem, sed ignorantiam. Nunc vero cum diserti
Abbreviated transcription (Latin):
ut eẽ mibendum. Et ninc iurgiitati posset officere. et tunc imptias possim.
cere : si iiptias post uirgutatem et uirgintatis castimomam non in gradu tertio
ieremus. Uunc autem cum hereticorum sit dampnare comugia et̃ dei sem¬
spernere conditionem: quicquid de taude dixerint miptiarum. liben̾ter audimnis
Ecclesia enim non dampnat matrimonia sed subicit. nec abicit sed dispensa
sciens sicut supradiximus in domo magna non solum eẽ uasa aurea et atgentea. sed
et ligneã. et fictilia et alia eẽ in honorẽm. alia in cõtumeliam: et quicunq se mun¬
dauer̾it eum futinum eẽ uas honorabile. et necessarium in onnie opus bonĩ ꝑatũ.
tias libenter audimus. et iniptias cõdẽpnamus: Ecclesia matrimoma non dam¬
puat sed subicit. elitis nolitis mariti: subicit uirgnutati et uidutati ecclesi
nuptias: Sed imptias in suo opere permanẽtes subicit. non dampnat. nec ab icit. sed

Expanded text:
docuit esse nubendum. et tunc uirginitati posset officere, si nuptias post docuit esse nubendum. et tunc uirginitati posset officere, si nuptias post uirginitatem et uiduitatis castimonia non in gradu tertio poneremus; nunc autem, cum hereticorum sit damnare cospernere conditionem: quidquid de laude dixerit nuptiarum, libenter audimus. Ecclesia enim non damnat matrimonia, sed subjicit: nec abjicit, sed dispensat, sciens sicut supra diximus in domo magna, non solum esse vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia: et alia esse in honorem, alia in contumeliam . Et quicumque se mundaverit, eum futurum esse vas honorabile et necetias libenter audimus, et nuptias condemnamus? ecclesia matrimonia non damnat, sed subicit — uelitis nolitis, mariti, subicit — uirginitati et uiduitati. ecclesia nuptias, sed nuptias in suo opere permanentes subicit, non damnat, nec abicit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Sed in eo loco ubi de apocalipsi testimonium posuilnus nõne
festum est quid de uirginibus et uidius et comugibus senserinus: Hi qui
cantant canticum nouum: qd̾ nemo pt̃ cantare insi qui uirgo ẽ. hi sunt p̾mitie
dei et agi smẽ macula. Si uirgines primitie dei sunt ergo iudue et in matr¬
mo continentes erunt post primit̾ias hoc ẽ in scdõ et tercio gradu. In secundo et ter
adu induas ꝑomius et maritatas. et heretico furorẽ dicinuir dampnare mip¬
tias. ¶Multa sunt que per omnem librum cauto moderamme de uit¬
mitate de iudius de nuptuis diximus: sed breuitatis studio unum ad huc ꝓon
testionium. ciui non teor contradicturum. insi eum qui aut immicum se probare
ioluetit aut necordem. Nam cum proposuisse ꝙ dominus isset ad nuptias in
galilee: post quedam etiam hec addidi. Qui enim semel uut ad nuptias. semel

Expanded text:
coniugali. sed et in eo loco, ubi de Apocalypsi testimonium posuimus, nonne coniugali. sed et in eo loco, ubi de Apocalypsi testimonium posuimus, nonne manifestum est, quid de uirginibus, uiduis et coniugibus senserimus? hi sunt, qui cantant canticum nouum, quod nemo potest cantare, nisi qui uirgo est. hi sunt primitiae dei et agni et sine macula. si uirgines primitiae dei sunt, ergo uiduae et in matrimonio continentes erunt post primitias, id est in secundo et tertio gradu. in secundo et tertio gradu uiduas ponimus et maritas, et heretico furore damnare dicimur nuptias? Multa sunt, quae per omnem librum cauto moderamine de uirginitate, de uiduis, de nuptiis diximus. sed breuitatis studio unum adhuc ponam testimonium, cui non reor contradicturum nisi eum, qui aut inimicum se probare uoluerit aut uaecordern. nam cum proposuissem, quod dominus isset ad nuptias in Cana Galilaeae, post quaedam etiam haec addidi: qui enim semel iuit ad nuptias, semel
Abbreviated transcription (Latin):
stitate perdurant. N Sed sicut he maioris apud deum prenii sunt. ꝗͣ mipte. conuga¬
li officis seruientes: ita et ipse equo patiantur anmo uirginitatem sibi preferri. Ad
galathas quoq testimomum apłi proponentes. ex operibus begis non iustificabitur
nis caro: huuscemodi sensum ineulimus. Opera legis et nuptie sunt. Unde
maledicuntur in ea que non habent filios. Que sic conceduntur etiam in euãgelio
aliud ẽ indulgentiam infremitatis tribuere. aliud est uirtutibus prenia polliceri. Ec
perspicuẽ imp̾tias diximus. concedi in euãgelio. sed tamen eas in suo officio permanẽ
enria castitatis capere non posse. Quod si indigne accipunt mariti. nõ mͥ
irascantur sed scripturis sanctis: mimo epĩs et presbrĩs et diaconibus. et unuetso
sacerdotali et leuitico qui se nouerunt hostias offerte non posse si operi seruiat᷑

Expanded text:
astitate perdurant, sed sicut hae maioris apud deum praemii sunt quam nuptae coniugaastitate perdurant, sed sicut hae maioris apud deum praemii sunt quam nuptae coniugali officio seruientes, ita et ipsae aequo patiantur animo uirginitatem sibi praeferri. Ad Galatas quoque testimonium apostoli proponentes: ex operibus legis non iustificabitur omnis caro tiuiuscemodi sensum intulimus: opera legis et nuptiae sunt. unde et maledicuntur in ea, quae non habent filios. quae si conceduntur etiam in euangelio, aliud est indulgentiam infirmitati tribuere, aliud uirtutibus praemia polliceri. ecce perspicue nuptias diximus concedi in euangelio, sed tamen easdem in suo officio permanentes praemia castitatis capere non posse. quod si indigne accipiunt mariti, non mihi irascantur, sed scripturis sanctis, immo episcopis, presbyteris et diaconis et uniuerso choro sacerdotali et Leuitico, qui se nouerunt hostias offerre non posse, si operi seruiant
Abbreviated transcription (Latin):
rigidum. qr alia loca uirgniitati et miptuis alia trigans et octoganns et penitẽ¬
nbus legerit preparata. Cristum in carne iurgnem. in spirita monaginum
ꝙ unam hrẽt ecclesiam. nr̃ in reliquis sermo testatus est. et crediti sumus nuptias
cõdẽpnare: Dampnare dicor nuptias. cuius hic sermo ẽ: ñulliq dubium est.
sacerdotes de aaron et eleazar et phinees stirpe generatos. qui cum et ipsi uxores Habu¬
erint. recte nobis opponerentur. si errore encraticarum contenderemus matrimoma
reprobanda/.Tacianum enchraticarum principem qui abicit matrimoma reprehẽ¬
dimus. et ipsi nuptias dampnamus: Kursumq ubi uirgines et uiduas cõparo
quid de nuptus senserim. et quomodo tres gradus uirgintatis uiduitatisq uel cb̃tinẽ¬
de et comugii fecerim declarant ipsa que scripta sunt. Non nego beatas eẽ uiduas
que ita post baptisinum manserint: nec illarum detraho merito que cum uiris in c¬

Expanded text:
rigidum, qui alia loca virginitati et nuptiis, alia trigamis, et octogamis, et poenitenrigidum, qui alia loca virginitati et nuptiis, alia trigamis, et octogamis, et poenitentibus legerit praeparata. Christum in carne virginem, in spiritu monogamum, quod unam haberet ecclesiam, noster in reliquis sermo testatus est: et crediti sumus nuptias condemnare! damnare dicor nuptias, cuius hic sermo est: nullique dubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Finees stirpe generatos. qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum contenderemus matrimonia reprobanda. Tatianum, Encratitarum principem, qui abicit matrimonia, reprehendimus, et ipsi nuptias condemnamus? rursumque, ubi uirgines et uiduas conparo, quid de nuptiis senserim et quomodo tres gradus uirginitatis uiduitatisque et continentiae et coniugii fecerim, declarant ipsa, quae scripta sunt: nonnego beatas esse uiduas, quae ita postbaptismum manserint, nec illarum detraho merito, quae cum uiris in c
Abbreviated transcription (Latin):
is ob forncationis periculum concedit nuptias et excusabile facit qd̾ per se nͦ
enim licet alterum et tercium unm uiruum nosse ꝗͣ plurimos : d est honorabilius
est uni homini prostitutam eẽ ꝗͣ multis. Facescat᷑ calumpia. De scdõ hic et ter
cio et quarto si libet matrimomo disputauimus non de primo. ¶ Seĩ
quis in eo qd̾ dixinius tolerabilius ẽ un homim prostitutam ẽẽ ꝗͣ nultis. ad primũ
digamie et triganne disputationem hac calce signauimus. Omma licent. sed non
Plus aliquid infe̾ram etiam scortatorem recipio pententẽ.
Qucquid equaliter licet : equali lance pensandum est. E rubescat calumpn¬
ator meus. dicens me prima Dampnare. matrimoma. quando legit nõ dãpnb
concedere. aliud laudare uirtutem. Si autem durus in eo uideor. qr dixi quicqͥd
qualiter licet equali lance pensanduin est : puto non me crudelem uidicabit

Expanded text:
nibus fornicationis periculum concedit nnibus fornicationis periculum concedit nenim licet alterum et tertium, unum virum nosse, quam plurimos: id est, tolerabilius est uni homini prostitutam esse, tio et quarto si libet matrimonio disputavimus, non de primo. Sed ne quis in eo quod diximus, tolerabilius est uni homini prostitutam esse quam multis, ad primum digamiae, et trigamiae disputationem hac calce signavimus « Omnia licent, sed non omnia Plus aliquid inferam; etiam scortatorem recipio poenitentem. Quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum est. » 9. Erubescat calumniator meus, dicens me prima damnare matrimonia, quando legit, « Non damnconcedere, aliud laudare virtutem. Si autem durus in eo videor, quia dixi: « quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum est; » puto non me crudelem judicabit et
Abbreviated transcription (Latin):
etiam de secundis dixisse me legerit. Concedit apls̃ sedas miptias sed uolentibus. sed
his qui se continere non possunt: ne luxuriate in cristo nubere uelint. Habentes
dampnationem ꝙ primam fidem irritam fecerint: et hoc concedit qr multe abierũt
retrorsum post sãthanam. Ceterum beatiores erunt si sic ꝑmanserint: cõtinuoq
subiungit aplĩcam auctoritatem scdm̃ cõsilium meum.¶Porro ne auctoritas
aplĩ quasi Hominis leuior uideretur: addidit. puto autem ꝙ et spiritum dei habeã
Ubi ad continentiam prouocat. ibi non Hominis sed spiritus dei cõsilium est: ubi¬
autem nubendi concedit ueniam spuitun dei non nominat. sed prudentie librat cõ¬
silium ita singulis relaxans. ut unusquisq ferre pt̃.¶ Propositis quoq testi¬
momis in quibus apls̃ scdas concedit nuptias: statim subiecimus. Quo mõ uirgi¬

Expanded text:
etiam de secundis nuptiis dixisse me legerit? concedit apostolus secundas nuptias, sed uoleetiam de secundis nuptiis dixisse me legerit? concedit apostolus secundas nuptias, sed uolehis, quae se continere non possunt; ne luxuriatae in Christo, nubere velint, habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint, et hoc concedit, quia multae abierunt retro post Satanam . Caeterum beatiores, inquit, erunt, si sic permanserint: continuoque subjungit Apostolicam auctoritatem, secundum meum consilium. Porro ne auctoritas Apostoli, quasi hominis, levior videretur, addidit: Puto autem quod et ego spiritum Dei habeam. Ubi ad continentiam provocat, ibi non hominis, sed Spiritus Dei coautem nubendi concedit ueniam, spiritum dei non nominat, sed prudentiae librat consilium ita singulis relaxans, ut unusquisque ferre potest. propositis quoque testimoniis, in quibus apostolus secundas concedit nuptias, statim subiecimus: quomodo uirgi
Abbreviated transcription (Latin):
tibus cum dicimus finit᷑a disputatoe comugiorum et uirginitatis lut inter utraq
cauto moderamine preceptorum nec ad smmistram nec ad dexteram diuerteret
ua regia graderetur. et illud impleret ne sĩs multum ustus. Rursus monogannã
unn̾e comparat. et quomõ mlptias subdiderat uirgiitati ita digannã młptiis
subiecit. nonie pecspicue ostendimus que sit in scripturis sanctis simstra. q̃ dextera
ius significet ne sis multum iustus ꝙ̾ uidelicet simstra sit si uideorum et gẽtilu
sequamurꝰ libidinem. et semper estuemus ad coitum. dextera si manicheorum sequa
crorem. et ñmulata pudicicia impudicicie retib implicemur. iua autẽ regia
sit ita appetere uirgintatẽ ne nuptie cõdẽpnentur. ¶ Preterea quis t̾am¬
¶Preterea quis tam
iniquus meorum op̾usculorum uidex erit ut prima matrimonia dãpnare me bicat. cũ

Expanded text:
ntibus, cum dicimus : « Finita disputatione conjugiorum et virginitatis, ut inter utrumque ntibus, cum dicimus : « Finita disputatione conjugiorum et virginitatis, ut inter utrumque cauto moderamine praeceptorum, nec ad sinistram, nec ad dexteram diverteret, sed via regia graderetur, et illud impleret: Ne sis multum digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi gami am n uptiis subicit, nonne perspicue ostendimus, quae sit in scripturis sanctis sinistra, quae dextra, et quid significet: ne sis multum iustus? quod uidelicet sinistra sit, si Iudaeorum et gentilium sequamur libidinem et semper aestuemus ad coitum dextra, si Manicbeorum sequamur errorem et simulatae pudicitiae retibus inplicemur, uia autem regia sit ita adpetere. uirginitatem, ne nuptiae condemnentur. praeterea quis tam iniquus meorum opusculorum iudex erit, ut prima matrimonia damnare me dicat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tus senserimus manifestissine declaratur. Non imponit nobis apłs laqueum. nec
cogit eẽ quod nolumus. sed suadet qd̾ honestum est. et decorum et intente facit serui¬
te domino. et semper eẽ sollicitum et expectare paratum. domini uoluntatem ut cũ
imperauerit quasi stremius et miles armatus. miles statim impleat qd̾ p̾ceptũ
est. et hoc faciat sine ulla distentione que data ẽ scdm̃ ecclesiasten hominbus huius
miuidi ut distendanit in ea In fine quoq comparationis nuptiarum et iurgñnum
disputationem nram̃ hoc sermone concdusimus bi bonum et melius est. ibi boĩ
et melioris non unum ẽ premium. Et ubi non unũ premium ibi utiq dona d
Tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem ꝗͣ tum inter non pectare et bñfacere.
niio ut leuiis dicam ꝗͣ tum int̾er bonum et melus.¶ Porro in cõseque¬

Expanded text:
ptiis senserimus, manifestissime declaratur . « Non imponit nobis Apostolus laqueum, nec ptiis senserimus, manifestissime declaratur . « Non imponit nobis Apostolus laqueum, nec cogit esse quod nolumus, sed suadet quod honestum est et decorum, et intente facit servire Domino, et semper esse sollicitos, et exspectare paratam Domini voluntatem, ut cum quid imperaverit, quasi strenuus et armatus miles, statim impleat quod praeceptum est, et hoc faciat sine ulla 218 distentione, quae data est secundum Ecclesiasten hominibus hujus mundi, ut distendantur in ea. » In fine quoque comparationis nuptarum et virginum, disputationem nostram hoc sermone conclusimus . Ubi bonum et melius est, ibi boni et melioris non unum est praemium, et ubi non est unum praemium, ibi utique dona diversa. « Tantum igitur interest inter nuptias et virginitatem: quantum inter non peccare et benefacere: imo ut levius dicam, quantum inter bonum et melius. » 8. Porro in conseque
Abbreviated transcription (Latin):
as nascitur. Si precidisset radicem: quo modo fruges quereret. Nisi ante fu¬
damenta iecisset qua rõne edificium extrueret. et operturum cuncta de suꝑ culmẽ
uneret: Si radicem nuptias si uirgnitatem fructus diximus. si fundamẽtu
maltrimonium et edificium ilel culmen perpetuam castitatem,. quisꝗͣ uel tã ĩidus
gnoret. Porro in alio loco proponentes aplĩ testimonum in quo ait. alligatus
ixdri nolli querere solutionem. solutus es ab uxore noli querere uxorem: il
ista subicienns. Habet unusquisq nostrum teriminos suos : redde mihi meũ
et tu tene tuum. Si alligatus es uxori.: ne illi des repudium. Si solutus sum ab
uxore: nõ queram uxorem. Ut ego non soluam cõuigia si semel ligata sunt: ita tu
on liges quod solutum est. Sed̾ et in alio testimonio quid de iułginitate et de¬

Expanded text:
nitas nascitur. Si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? Nisi ante funitas nascitur. Si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? Nisi ante fundamenta jecisset, qua ratione aedificium exstrueret, et operturum cuncta desuper culmen imponeret? » Si radicem nuptias, si virginitatem diximus fructus: si fundamentum matrimonium, et aedificium vel culmen perpetuam castitatem; quis vel tam invidus, ignoret? Porro et in alio loco proponentes Apostoli testimonium, in quo ait: « Alligatus es uxori, noli quaerere solutionem. Solutus es ab uxore, noli quaerere uxorem » . Illico haec subjecimus : « Habet unusquisque nostrum terminos suos, redde mihi meum, et tu tene tuum. Si alligatus es uxori tuae, ne illi des repudium. Si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. Ut ego non solvo conjugia, si semel ligata sunt: ita tu non liges, quod solutum est. » Sed et in alio testimonio, quid de virginitate et nu