comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Neminem enim habeo tamunani mem
ihũ. experimentum autemeius cognoscite quosic̃
patri filius mecum seruiuit in euangelio: Nam&
sumpsit quaeln euangelio discipulos deprimatu
contendentes histruxit dicens. Reges gentium
dominantur eorum & qui potestatem habent
super eos benefici uocantur: uos autẽ non sic
sed quimaior ẽ. Inuobis fiat sicut iunior. & qui
precessor est. sicut ministrator. & suo exemplo¬
eos confirmans sequitur dicens: Ego aut̃ in medio
uestri sum sicut quiminis trat. filius enimhomi¬
nis nonuenit ministrari sedminis trare: & dare
animam suam redemptionem promultis. habe¬
bant enim ipsi a postoli adiutores in praedicatio¬
ne euangeliixp̃i. qui&iam ordinationes fecert̃
expreceptis eorum. Vnde legitur Incodice quẽ
damasus papa de epis copis romane a ecclesiae
p&ente hieronimo pres bitero conscripsit.
quod linus & l&us ex praecepto beatip&n ordina¬
tiones presbiterorum fecerint. cum tamen post
passionem p&rinonilli sedclemens in honorem cathe¬

Expanded text:
ctus. Neminem enim habeo tam unanimem,Iesu. experimentum autem eius cognoscite, quoniam sicut patri filius mecum seruiuit in euangelio. hunc sumpsit, quae in Evangelio discipulos de primatu contendentes instruxit, dicens : « Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos, benefici vocantur. Vos autem non sic: sed praecessor est, sicut ministrator. » Et suo eos exemplo informans sequitur, dicens : « Ego autem in medio vestrum sum sicut qui ministrat: filius enim hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis. » Habebant enim ipsi apostoli adjutores in praedicatione Evangelii Christi, qui etiam ordinationes fecerunt ex praeceptis eorum. Unde legitur in codice quem Damasus papa de episcopis Romanae Ecclesiae, petente Hieronymo presbytero, conscripsit, quod Linus et Cletus ex praecepto beati Petri ordinationes presbyterorum fecerunt: cum tamen post passionem Petri, non illi, sed Clemens, in honorem cathe
Abbreviated transcription (Latin):
quae multi depopulo uidentes magistrorum dissen¬
si onem non medio criter scandaliz antur. Nonenim
huius modi litigatores illam concordiam a postolicã
sequuntur dequa philippenses paulus obsecrat dicens :
Si quaergo consolatio inxp̃o si quod solatium carita¬
tis si qua soci&as sp̃s. si quauiscera miserationis imple¬
te gaudium meum ut idem sapiatis eandem cari¬
tatem habentes unanimes idipsum sentientes. nihil
percontentionem neque perhanem gloriam sedh
humilitate superiores sibihiuicem arbitrantes non
quae sua sunt singuli considerantes sedea quae alio¬
rum sunt: unde &ipse uolens iuni ores suos audito¬
ribus commendare & non dispectos. sed acceptabiles
mus & fidelis inch̃o quiuos commone faciat uias
meas quae sunt inxp̃oihũ sicut ubi que & lnomni
aecclesia doceo &rur sum siautẽ in quid uenent
ti motheus uid&e ut sine timore sit apuduos.

Expanded text:
quae multi de populo, videntes magistrorum dissenquae multi de populo, videntes magistrorum dissensionem, non mediocriter scandalizantur. Non enim hujusmodi litigatores illam concordiam apostolicam sequuntur, de qua Philippenses Paulus obsecrat, dicens : « Si qua ergo consolatio in Christo, si quod solatium charitatis, si qua societas spiritualis, si qua viscera miserationis: implete gaudium meum, ut idem sapiatis, eamdem charitatem habentes, unanimes, idipsum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam: sed in humilitate superiores sibi invicem arbitrantes, non quae sua sunt considerantes singuli, sed ea quae aliorum. » Unde et ipse volens juniores suos auditoribus commendare, et non despectos, sed acceptabiles mus et fidelis in Domino, qui vos commonefaciat vias meas, quae sunt in Christo Jesu, sicut ubique in Ecclesia doceo. » Et rursum : « Si autem, inquit, venerit Timotheus, videte ut sine timore sit apud vos:
Abbreviated transcription (Latin):
ost quam pernos transeuntes abistis cogitaui
mecum dehoc quodmibi praesentialiter r&ilis tis
qualiter quidam exoccidentalibus ep̃is senserint
decor ep̃orum ordine. & quod quidam eorum re¬
ordinar& illos qui temporibus antecessorum suorũ
abcorepiscopis ordinatisunt pres biteros atque
dia conos nec non & aecclesas ab eis similiter con¬
secratas. profanans omnem sc̃ificationem pristinã
quasin onlegtimam qũã tamen cum consensuat q
praecepto episcoporum suorum ipsi cor ep̃i ꝑpara¬
uerunt: unde &scismata in aec desia xp̃ioriuntur
cum rectores populidi indoctrina sua ab inuicem
discrepant. alii dicentes licere corepis copis cum
consensu atque praecepto maiorum suorum hoc
est praesulum ciuitatum sub quibus ipsi degunt
nullomodo eis hoc ministerium comp&ere sed
tantum illis episcopis qui urbibus praesunt ex
quo uidelicent excitantur secte. inuidiae . irae.
rpeae. aemulationes. dissensiones. contentiones per

Expanded text:
ostquam per nos transeuntes abiistis, cogitavi mecum de hoc quod praesentialiter retulistis, qualiter quidam de occidentalibus episcopis senserunt de chorepiscoporum ordine, et quod quidam eorum reordinarent illos, qui temporibus antecessorum suorum a chorepiscopis ordinati sunt, presbyteros atque diaconos, nec non et ecclesias ab eis similiter consecratas, profanantes omnem sanctificationem pristinam, quasi non legitimam, quam tamen cum consensu atque praecepto episcoporum suorum ipsi chorepiscopi perpetraverunt. Unde et schismata in Ecclesia Dei oriuntur, cum rectores populi Dei in doctrina sua ab invicem discrepant: alii dicentes licere chorepiscopis cum consensu et praecepto majorum suorum, hoc est praesulum civitatum sub quibus ipsi degunt, nullo modo eis hoc ministerium competere, sed tantum illis episcopis qui urbibus praesunt. Ex quo videlicet excitantur sectae, invidiae, irae, rixae, aemulationes, dissensiones, contentiones: per
Abbreviated transcription (Latin):
sed magis subleuat acsustentat ꝑsolacii conlationẽ.
Nihil ergo iuuat rep̃hensores hos &uaniloquos ma¬
gistros quod ad defensionem erroris sui illud deuctib:
apostolim sumerenituntur quod psru q iohanns
misfi sint ab postolis debuerus olimuis ihnse uerito
in sñponerent in conus illis quia philippo begtiea
hor fieri non decebut qũa ut a postoli implere cioer
Rꝑficerent ea quae aministro eorum bene coeutiu
ordinatisunt: qui & in catulugouii. leuituernin
primus poststephanum anteclios udnum eliodus
er unide gost stephum necem stactim adohilippi
actus explicandos scriptor historiue uidduin tran¬
siresta dicens factu est cuit̃ in illa die ꝑsec u om
mugnu In aecdesiu quaerat hierusolimis. &omnes
disꝑsisunt ꝑregiones iuideuce sx sumarius pirer¬

Expanded text:
sed magis sublevat ac sustentat per solatii consolationem. sed magis sublevat ac sustentat per solatii consolationem. Nihil ergo juvat reprehensores hos et vaniloquos magistros, quia ad defensionem erroris sui illud de Actibus apostolorum sumere nituntur, quia Petrus et Joannes missi sint ab apostolis de Hierosolymis in Samariam, ut imponerent illis manus, qui a Philippo baptizabm aliter hoc fieri non decebat, quam ut apostoli implerent et perficerent ea quae a ministro eorum bene coepta ordinati sunt, qui et in catalogo septem levitarum primus post Stephanum annumeratus est. Unde post Stephani necem statim ad Philippi actus explicandos scriptor historiae videtur transire, ita dicens: « Facta est autem in illa die persecutio magna in ecclesia quae erat Hierosolymis, et omnes dispersi sunt pe
Abbreviated transcription (Latin):
Amendicouobis quic quid orantes p&itis credite quia
accipi&is & ueni& uobis. Omnia pͥossibilia sunt
credenti qui afides uerarecte credentem saluat
&iustus infide sua uiuit illa uidelic& quae ꝑ dilec¬
tionem operatur hoc enĩ scõrum patrum pruden¬
tia posteris suis prȩuidit & sacra canonum aucto¬
ritus instituit. ut dissensio & scismatu iaeccdesia
xp̃i nonfierent. sed magis unitas & concordia pa¬
cis in ibi prȩualer&. &ideo cuique ordini iuxta
mensuram suum officium delegauit. ut ꝑstu¬
dium humilitatis & dilectionis pcexxp̃iana & con¬
cordia inpopulo dĩ ꝑseuerar&. de quo &ipsu ueri¬
tas discipulos suos adlmitationẽ siu prouocansait:
tollite iugum meum suꝑuos. & discite ame quiami¬
tissum & humilis corde. & inueni&is requiem ani¬
mabus ur̃is. lugumm eum suaue est & onusmeũ
leue est. hoc iugum ꝑ caritatem fideles sociat non
per contentionem dissipat. hoc que onus non op¬
primit se portintem ꝑponderis grauitudinẽ.

Expanded text:
Amen dico vobis, quidquid orantes petitis, credite quia accipietis, et fiet vobis. Omnia enim possibilia sunt credenti , » quia fides vera recte credentem salvat: et justus in fide sua vivit, illa videlicet quae per dilectionem operatur. Hoc enim sanctorum Patrum prudentia posteris suis providit, et sacra canonum auctoritas instituit, ut dissensio et schismata in Ecclesia Christi non fierent, sed magis unitas et concordia pacis inibi praevaleret. Et ideo unicuique ordini juxta mensuram suam officium delegavit, ut per studium humilitatis et dilectionis pax Christiana et concordia in populo Dei perseveraret. De quo et ipsa Veritas, discipulos ad imitationem sui provocans, ait: « Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . » Hoc jugum per charitatem fideles sociat, non per contentionem dissipat: hocque onus non opprimit se portantem per ponderis gravitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
dem que sp̃i sc̃i distributione peex &comconde &
In electis diubiqi furmit᷑ c orroboratut omtissuolium¬
eoedici sprocul pellitur. qũo uxeu suposto liun
qui cumque sp̃u dĩ aguntur hifilusunt di qui

Expanded text:
demque Spiritus sancti distributione pax et concordia demque Spiritus sancti distributione pax et concordia in electis Dei ubique firmiter corroboratur, omnisque discordia procul pellitur. Quoniam, juxta Apostolum , « quicumque spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei: qui
Abbreviated transcription (Latin):
spm scm̃. idem &iam philippus baptizauit
eunuchum candacis reginae uethiopum sicut
consequenter narratur. & post discessum eius
pertransiens euangelizabat ciuitatibus cunctis
donec uenir& cescream. de quo lucas alibi menti¬
onem facit. cum transitum pauli adhierusdem
enumereꝰ g  sed ita dicens. Aliu aut̃ die profecti
uenimus cesaream & intraaites domumphilip¬
pi euangelistae quierat unus deuii. mansimus
upud eum. huic uut̃ erant filiae quat tuor
uir gnes proph& antes : unde auoa sa iue duiste
pirilirpus non fuit ep̃s neque coreꝵ̃ s̃ se drt̃ sntum¬
euim aꝑ ostoli ab inuicem discesserant utinsing
ts praedi cabiat uerbum di donec sp̃s sc̃i disbosi¬
tiome cigente adp̃dicandum gentibus perorbem
directisunt. sic que ominis ordo ec deficsticus
Insingulis locis uretu eorum dispenseccionem
distributus. hactenus inaecclesit ceholica seriu¬
dusrd sicut unasides unum baptisma una reli
ꝗo iaxp̃ianis intoto orbeten&us. It cun iuseius¬

Expanded text:
um . » Idem etiam Philippus baptizavit eunuchum « Candacis reginae Aethiopum, sicut consequenter narrat: et post discessum ejus « pertransiens evangelizabat civitatibus cunctis, donec veniret Caesaream . » De quo Lucas alibi mentionem facit, cum transitum Pauli ad Jerusalem enumerasset, ita dicens: « Alia autem die profecti, venimus Caesaream. Et intrantes domum Philippi evangelistae, qui erat unus ex septem, mansimus apud eum. Huic autem erant filiae quatuor virgines prophetantes . » Unde apparet quia iste Philippus non fuit episcopus, neque chorepiscopus, sdum Apostoli ab invicem discesserant, ut in sites praedicabant verbum Dei, donec, Spiritus sancti dispositione agente, ad praedicandum gentibus per orbem directi sunt. Sicque omnis ordo ecclesiasticus in singulis locis juxta eorum dispositionem distributus, hactenus in ecclesia catholica servatur: et sicut una fides, unum baptisma, una religio, a Christianis in toto orbe tenetur: ita unius ejus
Abbreviated transcription (Latin):
duns sutrchens uiros ac mulieres tradebat incusto¬
dium. lgitur qui dispersierant pertransi ebunt
euan geliztantes uerbum dĩ. philippus aut̃ descen¬
dens in ciuitatem samariae prae dicabat illis
xp̃m. inten debrant aut̃ turbe hisque ciphilippo
dicebantur ununimiter audientes & uidentes signa¬

Expanded text:
rans, et trahens viros ac mulieres, tradebat in custodiam. Igitur qui dispersi erant, pertransibant, evangelizantes verbum Dei. Philippus autem descendens in civitatem Samariae, praedicabat illis Christum. Intendebant autem turbae his quae a Philippo dicebantur, unanimiter audientes,
Abbreviated transcription (Latin):
& uiuite. & alibi impi&as impii non nocebit ei. inquacumq die
conuersus fuerit ab impiaatesua. &iustus ñ poterit uiuere in
iustitiasua inquacũq die peccauerit. &iamsidixero iusto qđ uita
uiuat & confisus iniustitia sua fecerit Iniquitatẽ. omnes iustitia¬
eius obliuionitradentꝰ & ininiquitatesua qũã operatus est in
ipsa moridur. sinaũt dixero lmpio mortemorieris &egerit paeni¬
tentiã apeccatosuo. feceritq uidiciũ &iustitiã pignus pestituerit
ille impius rapinãq reddiderit. In mandatis uite ambulaue¬
rit nec fecerit quicquã iniustũ uita uiu& & non mori&ur.
Omnia peccata eiꝰ quaepeccauit ñ inputabuntꝰ ei iudiciũ &iusti¬

Expanded text:
uerit, et impietas impii non nocebit ei, in quacumque die conuersus fuerit ab impietate sua, et iustus non poterit uiuere in iustitia sua, in quacumque die peccauerit. etiamsi dixero iusto quod uita uiuat, eius obliuioni tradentur, et in iniquitate, quam operatus est, in ipsa morietur. sin autem dixero inpio: morte morieris: et egerit paenitentiam a peccato suo feceritque iudicium et iustitiam, pignus restituerit ille impius, rapinam reddiderit, in mandatis uitae ambulauerit nec fecerit quicquam iniustum: uita uiuet, non morietur. omnia peccata eius, quae peccauit, non inputabuntur ei. iudicium et iusti
Abbreviated transcription (Latin):
mablas s tultinssimi ⁊tadicens aufer iniquitatẽ samulstua
saciens emũ faciae dominustibi domino meo lomũfidele hi
quia prtelia dñi dominemi tupliaris malitia ergo non in¬
aliquando homo persequens tẽ & quaerens animam tuam erit
apud dominũ dm̃tuum. porro anima Inimicorũ tuorum
rotabitꝰ quasi imp&u & circulo funde. Cumergo fecerit tibi
dñs dominomeo omnia quaelocutus est bona detẽ. et consti¬
tuerit tẽducem suꝑ isrł. ñ erit abi hoc in singultũ & inscrupu¬
lum cordis dño meo qđ effuderis sangunẽ in noxium aut
dicens nolite esse prudentes apuduos inaipsos nullimalum
ꝓmalo reddentes. prouidentesbona ñ tantũ coramdõ. sed
&iam coramomnib hominibus si fieri potest qđ ex uob est¬
cũ ominib hominib pacemhabentes. ñ uosm&ipsos defenden¬
tes karissimi sed datelocumire. scriptũ est enĩ mihi uindictã
ego raribuã dicit dñs. sed sie surierit inimicustuus ciba

Expanded text:
e iniquitatem famulae tuae: faciens enim faciet Dominus tibi domino meo domum fidelem, quia praelia Domini, domine mi, tu praeliaris: malitia ergo non in Ms. surrexerit aliquando homo persequens te, et quaerens animam tuam, erit apud Dominum Deum tuum: porro anima inimicorum tuorum rotabitur, quasi in impetu et circulo fundae. Cum ergo fecerit Dominus tibi domino meo omnia, quae locutus est bona de te, et constituerit te ducem super Israel, non erit tibi hoc in singultum, et in scrupulum cordis domino meo, quod effuderis sanguinem innoxium, aut osmet ipsos, nulli malum promalo reddentes; providentes bona non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus; si fieri potest, cum omnibus hominibus pacemhabentes; non vosmet ipsos defendentes, karissimi, sed date locum ire.Scriptum est enim: «Michi vindictam, et ego retribuam», dicit Dominus.Sed: «Si exurierit ini
Abbreviated transcription (Latin):
& abrabam non solum non est. culpatus crudelitatis
crimine. uerum &iam laudatus est nomine piadatis
quod uoluit filium nequa quã scelerate. sed oboedienter
occidere. & meritum quaeritur utrum proius sudĩ sit
habendum quodiepthe filiam quae patrioccurrit occidit.
cum id se uouiss& immolaturudõ quodei redeunti de
proelio uictori primitus occurriss&. nec samson aliter
excusatur quod seipsum cum hostibus ruina domus oppressi
nisi quia hoc sp̃s latenter iusserat quiꝑillum miracula
faciebat. his igit exceptis quos uellex iuxta genera¬
liter uel ipse fons iustitiae ds̃ specialit̃ occidi iub&. quis¬
quis hominẽ uel seipsum uel que lib& occiderit homicidii

Expanded text:
et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, uerum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidi iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii
Abbreviated transcription (Latin):
papelta scriptũ est. quaesitũ est &iam suꝑhis qui post
baptismum amminis trauerunt & aut tormenta sola
exercuerunt aut &iam capitalem protulere sententiã
De his nihil legimus a maioribus diffinitũ. meminerunt
enimdõ potestates hasfuisse concessas & propt̃ uindictam
noxiorĩigladium fuisse ꝑmissum & diminis trum esse datũ
Inhuius modi uindicem. quo modo igitur reprehenderint
factum quod auctore dño uiderint ẽẽ concessum. dehis ergo
ita ut hactenus seruatum est. sic habeamus ne aut discipliña
euertere aut contra auctoritatem dñi uenire uideamur
ipsis autem inratione seddenda gesta sua omnia serua¬
buntꝰ. hinc & sc̃s augustinus non aũt ipse occidit quiminis terũ
deb& iubenti sicut adminiculum gladius utenti &ideo ne¬
quaquam contra hoc praeceptũ fecerunt quod dictũ est
non occides. quidõ austorebella gesserunt aut ꝑsonam
gerentes publice potestatis secundum eius leges hoc est
iustissime rationis imperium sceleratos morte punierum

Expanded text:
i, tit. 23. Quaesitum est etiam super his qui post baptismum administraverunt, aut tormenta sola exercuerunt, aut etiam capitalem protulere sententiam: de his nihil legimus a majoribus definitum. Meminerant enim a Deo potestates has fuisse concessas, et propter vindictam noxiorum gladium fuisse permissum, et Dei ministrum esse datum in hujusmodi vindicem. Quomfactum quod auctore Domino viderent esse concessum? De his ergo ita ut hactenus servatum est, sic habemus, ne aut disciplinam avertere, aut contra auctoritatem Domini venire videamur. Ipsis autem in ratione reddenda gesta sua omnia servatempore expressa iussione, non autem ipse occidit, qui ministerium debet iubenti, sicut adminiculum gladius utenti; et ideo nequa.. quam contra hoc praeceptum fecerunt, quo dictum est: Non occides, qui Deo auctore bella gesserunt aut personam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, sceleratos morte punierunt;
Abbreviated transcription (Latin):
& prop̃t futurum iudiciũ quiasihic euaserint illic eos poena ex¬
spectat ubi accussante ipsa conscientia punient᷑. Namid circo
tributa penditis ministeriũ dĩ sunt in hoc ipso seruientes. ideo
dicit tributa prestari uel quaedicunt fiscalia ut subiectionẽ
prestent. ꝑqũa sciant non se esseliberos. sed subpotes tate agere
quae ex dõ est principienĩ suo qui uicẽdĩ agit. Sicut dicit
unde & dñs reddite ait. qua st̃ caesaris caesari. huic ergo subici¬
endi sunt sicut dõ. cuius subiectionis ꝓbatio. haec est cumilli

Expanded text:
et propter futurum judicium; quia si hic evaserint, illic eos poena exet propter futurum judicium; quia si hic evaserint, illic eos poena exspectat, ubi accusante conscientia ipsa punientur. Nam Idcirco tributa penditis; ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Ideo dicit tributa praestari, vel quae dicuntur fiscalia, ut subjectionem praestent, per quam sciant non se esse liberos, sed sub potestate agere, quae ex Deo est; principi enim suo, qui vicem Dei agit, sicut Deo suUnde et Dominus: Reddite, inquit, quae sunt Caesaris, Caesari . Huic ergo subjiciendi sunt sicut Deo, cujus subjectionis probatio haec est, cum illi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sibi clampnationẽ adquirunt. manifestũ est ꝗunus¬
quisq operib suis aut iustificabitꝰ aut contempnabitꝰ quienĩ
audientes legempeccant in excussabilessunt. Nam qui princi¬
pantꝰ non sunt timoribonis operibus sed malis principes hõs
reges dicit. quiꝑꝑ corrigendã uitã &ꝓhibenda aduersa
creantꝰ. dihabentes imaginẽ ut subuno sint c&eri uis aũt
nontimere potestatẽ bonũ facito. & habeb̾laudem exilla.
laus expotestate tunc  surgit cũ quis in nocens inuenitꝰ.
dieni ministerest tibi lnbono manifestũ est. ideo rectores
datos nemału fiat. si enĩ malefeceris time. Nonenĩ sine
causa gladiũ portat. hoc est ideo comminatꝰ ut si fuerit
uult hoc in scło rectores ordinauit. ut terrore interposito
iudicii. ideoq subditi es tote. non solũ propt̃ iram sed&iam
propt̃ conscientiã. Rectedicit subiectos esse debere non solũ
prop̃t iram idest ultionẽ p̃sentẽ. Parit enĩ irauindictã sed

Expanded text:
ipsi sibi damnationem acquirunt. Manifestum est, quia unusquisque operibus suis aut justificabitur, aut condemnabitur. Qui enim audientes Legem, peccant, inexcusabiles sunt. Nam qui principantur, non sunt timori bonis operibus, sed malis. Principes hos reges dicit, qui propter corrigendam vitam, et prohibenda adversa creantur, Dei habentes imaginem, ut sub uno sint caeteri. Vis autem non timere potestatem? Bonum facito, et habebis laudem ex illa. Laus ex potestate tunc surgit, cum quis innocens invenitur. Dei enim minister est tibi in bonum. Manifestum est ideo rectores datos, ne malum fiat. Si autem malefeceris, time; non enim sine causa gladium portat. Hoc est, ideo comminatur, ut si fuerivult, hoc in saeculo rectores ordinavit; ut terrore interposito,judicii. Ideoque subditi estote, non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam. Recte dicit subjectos esse debere non solum propter iram, id est, ultionem praesentem; parit enim ira vindictam: sed
Abbreviated transcription (Latin):
consuunt puluillos subomnicubitumanus. & faciunt
ceruicalia sub capite uniuerse adatis ad capiendas
animas. cumcaperent animas populimei. uiuificabatł
animas eorũ & uiolabant me ad populumeũ propter
pugillũ hordei & fragmnenpanis ut hniterficerent animas
qua non moriuntur &uiuificarent animas qua nonuiuuũ¬
quod merere fecistis coriusti mendaciter. que mego non
contris taui. & confortastis manus impii. ut non reuerteret

Expanded text:
consuunt pulvillos sub omni cubitu manus et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas. Cum caperent animas populi mei, vivificabant animas eorum et violabant me ad populum meum propter pugillum hordei et fragmen panis et interficiebant animas, quae non moriuntur, et vivificabant animas, quae nonquod maerere fecistis cor iusti mendaciter, quem ego non contristaui, et confortastis manus impii, ut non reuerteretur
Abbreviated transcription (Latin):
Iudices & magistros constitues in omnibus portistius quas
dñ sdstuus dederittibi ꝑsingulas tribus tuas. ut iudiceNT
ius to udicio nec in alteram partem declinent. non accipies
personã nec munera. quia munera excecant oculos sapi¬
entium. & mutant uerba iustorũ iuste qđius tum est. ꝑ¬
sequaris ut uiuas & possideas terrã quã dñs ds̃tiuis daturu¬

Expanded text:
et magistros constitues in omnibus portis tuis, quas dominus deus tuus dederit tibi, per singulas tribus tuas, ut iudicent populum iusto iudicio nec in alteram partem declinent non accipies personam nec munera: quia munera excaecant oculos sapientium et mutant uerba iustorum. iuste quod iustum est persequeris, ut uiuas
Abbreviated transcription (Latin):
hostem circũ fusũ ꝓcedit. & cũadeos qui primi occurreranT
pia pacis uerba iactar& signiferum quendam insolenter
obsistentẽ &iam iamq pugnam exscitantẽ gladio per¬
cussit inbrachio eumq manu debilem ipso uulnere coegit
pronũ inclinare uexillũ quo uiso relique cohortes dediti¬
oñe iam fieri priorũ es timantes cestatim sese ad masce zelem
signis tradidere unde conuersi barbari quorũ magnam¬
multitudinẽgildo adbellum deduxerat defectu militũ
destitita indiuersa fugerunt. Gildo &ipse fugãmolitus
arrepta naui ialtum profectus. ac dehide reuo¬
catus in affricã est post aliqđ aũt dies strangulatus

Expanded text:
hostem circumfusum processit. Et cum ad eos qui primi occurrerant, pia pacis verba jactaret, signiferum quemdam insolenter obsistentem, et jam jamque pugnam excitantem gladio percussit in brachium, eumque manu debilem ipso vulnere coegit pronum inclinare vexillum. Quo viso reliquae cohortes deditionem jam fieri priorum existimantes, certatim sese ad Mascezelem signis tradidere conversimultitudinem Gildo ad bellum deduxerat, defectu militum destituti in diuersa fugerunt. Gildo et ipse fugam molitus arrepta naui ut in altum prouectus ac deinde reuocatus in Africam est, post aliquot dies strangulatus
Abbreviated transcription (Latin):
& paulo postdm inquit tim&e regem honorificate.
potestatibus sublimioribus subtiti estote. non est enim
potestas nisi adõ quaraũt sunt adõ ordinata sunt. itaq
qui resistit potes tatidĩ ordinationi resistit. quiautem
resistunt ipsi sibi dampnationẽ adquirunt nã principes
non sunt timoriboni operis sed mali. uis aũt nontimere
potes tatẽ bonũ fac & habebis laudem exilla. dĩe nĩ minist̃
est tibiinbono. Siaut malum feceris time. nonenim
si ne causa gladiũ portat dĩ enĩ minister est uindex inira
ei quimalũ agit. ideonecessitate subditi estote non solum
propt̃ iram sed & propt̃ conscientiã. ideo enim & tributa
prestatis. ministrienĩdĩ sunt in hoc ipsũ seruientes. ped

Expanded text:
 diligite, Deum timete, regem honorificate». potestatibus sublimioribus subditi estote. Non est enim potestas nisi a Deo, quae autem sunt a Deo ordinata sunt. Itaque qui resistit potestati, Dei ordinaresistunt, ipsi sibi damnationem acquirunt. Nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. Vis autem non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illo; Dei enim minister est in bono. Si autem malum feceris, time, non enim sine causa gladium portat, Dei enim minister est, vindex in ira ei qui malum agit. Ideo necessitate subditi estote, non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam, ideo enim et tributa praest
Abbreviated transcription (Latin):
lus ait: nonergo regn& peccitum inuestro mortuli
corpore ad oboediendum desiderus eius. sedneque
exibertis membrurã arma iniquitatis peccato
sed ex hib&e uosdõ tianquam exmortuis uiuentes¬
inquit curam nefeceritis indesiderus. &rursum
Muonergo amplius inuicem iudicemus. sedho
iudicate magis neponatis offendiculum fratri
ores in becillitates infirmorum sustinere & non
nobis placere. unusquisque urm proximo suo
pluceat Inbonum ad aedificationem. siaut̃ secun¬
dum huius tem modi doctrinam conformemus
nos exemplis oboedientiae humilitatis & mansu¬
&udinis xp̃i. consideraates singuli non quod nob̵
sed quodaliis utileest nec cupiditatibus istius
mundi at que inlecebris uoluptatum operam damꝰ.
Nullu erit internos contentio de sublimitate hono¬
ris & inani iuctantia terrenue potestatis. nec
conflictus nequam dequestu nefando prraesentis
saecul sederit firma pax & concordia internos.
ex erc&urque un iunimiter cultus pi&atis & reli¬

Expanded text:
lus ait: « Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus: sed neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato: sed exhibete vos Deo, tanquam ex mortuis viventesinquit, curam ne feceritis in desideriis . » Et rursum: « Non ergo amplius invicem judicemus: sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri, ores, imbecillitates infirmorum sustinere, et non nobis placere: unusquisque proximo suo placeat in bonum ad aedificationem . » Si autem secundum hujusmodi doctrinam conformemus nos exemplis obedientiae, humilitatis et mansuetudinis Christi, considerantes singuli non quod nobis, sed quod aliis utile est, nec cupiditatibus hujus mundi, atque illecebris operam demus: nulla erit inter nos contentio de sublimitate honoris, et inani jactantia terrenae potestatis, et conflictus nequam de quaestu nefando praesentis saeculi: sed erit firma pax et concordia inter nos, exercebiturque unanimiter cultus pietatis: et reli
Abbreviated transcription (Latin):
eum quimaledixerit patrisuo uel mattimorte mor¬
atur: patrimatrique quimaledixerit sangiusis eius sit
homo filium contumacem & proteruum quiñ audiat
patris aut matris imperium. & coercitus obedire con¬
tempserit ad prehendent eum & adducent ad seniors
ciuitatis illius & adportam iudicii. dicentque adeos
filius nr̃ iste proteruus & contumax est monita nr̃a
audire contempnit comesationibus uacat & luxoria
at que conuiuus lapidibus eum obru& populus ciuitati
& mori&ur. & auferatis malum de medio ur̃i & uniue¬

Expanded text:
 Qui maledixerit patri suo aut matri, morte moriatur. Patri matrique qui maledixerit, sanguis ejus sit homo filium contumacem et protervum qui non audiat patris aut matris imperium et coercitus oboedire contempserit adprehendent eum et ducent ad seniores civitatis illius et ad portam iudicii dicentque ad eos filius noster iste protervus et contumax est monita nostra audire contemnit comesationibus vacat et luxuriae atque conviviis lapidibus eum obruet populus civitatis et morietur ut auferatis malum de medio vestri et unive
Abbreviated transcription (Latin):
fameest. quirelinqu& patrem. & est maledictus adõ qu
exasperat matrem. &item. honora inquit patrentuũ
& genitus matristuae neobliuis caris. Memento quõ
nisi perillos natus non fuisses. & raribueillis quo mod¬
cepto ionadab patris ur̃i & custo distis omnia mandata
eius & fecistis uniuersa quae precepit uobis. proptere

Expanded text:
famfamexasperat matrem . Honora patrem tuum, et gemitus matris tuae ne obliviscaris: memento quoniam nisi per illos non fuisses. Retribue parentibus quomodcepto Jonadab patris vestri, & custodistis omnia mandata ejus, & fecistis universa, quae praecepit vobis v.19. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
oculum qui sub sannat patrem & qui dispicit partum
matris suae. effodient eum coruide torrentibus
rat patremsuum uita uiu& longiore. & qui obedit
patri refrigerabit matrem. Quitim& dm̃ honorat
parentes. & quasi dominis serui& bis qui genuerunt
Inopere & sermone & omnipatientia. Honora patrẽ
tirum ut superueniat tibi benerlictio ado & bene¬
dictio illius innouissimo man&. Benedistio patris
firmat domos firmorum. Maledictio aũt matris
eradicat fundamenta. Neglorieris incontu¬
melia patristii. non est enim tibi gloria sed confusio.
cloria enim hominis exhonore patrissui & dede cus
filiis pater sine honore. fili suscipe senectam
patris tui. & ne contristes eum inuita illiũ. & side¬
fecerit sensus ueniam da & nespernas eum intua
uirtute elimosina enim patris nonerit in obliuione.
Nam propeccato matris restitu&ur tibibonum. & inuisti¬
tia aedificabitur tibi. indie tribulationis cominemorabit
sicut hi sereno glaties soluentur tua peccata. quã male

Expanded text:
oculum qui subsannat patrem et qui despicit partum matris suae effodiant corvi de torrentibus rat patrem suum, uita uiuet longiore, et qui obaudit patri, refrigerabit matrem. qui timet deum, honorat parentes: et quasi dominis seruiet his qui se generauerunt. in opere et sermone et omni patientia honora patrem tuum, ut superueniat tibi benedictio a dominillius in novissimo manet benedictio patris firmat domos filiorum maledictio autem matris eradicat fundamenta ne glorieris in contumelia patris tui non est enim tibi gloria sed confusio gloria enim hominis ex honore patris sui et dedecus filiis pater sine honore fili suscipe senectam patris tui et ne contristes eum in vita illius et si defecerit sensu veniam da et ne spernas eum in tua virtute elemosyna enim patris non erit in oblivione nam pro peccato matris restituetur tibi bonum et iniustitia aedificabitur tibi in die tribulationis commemorabitur tui sicut in sereno glacies solventur tua peccata quam malae
Abbreviated transcription (Latin):
quem cum nonuidemus diligimus. Inquem nunc
quoque non uidentes credimus & exultando spe¬
ramus quod i aduentu eius per cipiamus finem
fidei nrãe sidutem unimurum nrãrum. lgitur
quiu ordo pr&entue narrationis ur̃ae & respon¬
sionis paruitatis nrae hoc exigebat ut contra
tam ineptum conflictum sacerdotum at que scan¬
dalum plebis cliqua descripturis sacris at que
ortho doxorum putrum sententus excerpere¬
mus quae ostenderent ac declurando manifestu¬
rent quod seruus xp̃i non oport& litigare sed
mansu& os eẽ. ad omnes docibiles & pacientes
fecimus quodagendum. eẽ. censiumus & inbre¬
ui libello haec omnia conprehendentes sc̃itati
urt̃̃e dirigere curauimus. p&entes ut sidignũ
dducatis hunc relegere eu quaeibi rectue posita
sint ura auctoritate confirm&is. siqua cauitem
reprehensione ibi digna uidecntur ignorantem
peromnia non inanis fiat &studium doctrinue
urãe multiplici mercede ab omnium bonorum
datore remuner&ur.

Expanded text:
quem cum non videmus, diligimus; in quem nunc quoque non videntes credimus, et exultando speramus, quod in adventu ejus percipiamus finem fidei nostrae, salutem animarum nostrarum. Igitur quia ordo praeteritae narrationis vestrae, et responsionis parvitatis nostrae, hoc exigebat, ut contra tam ineptum conflictum sacerdotum, atque scandalum plebis, aliqua de scripturis sacris, atque orthodoxorum patrum sententiis excerperemus, quae ostenderent ac declarando manifestarent, quia servos Christi non oportet litigare, sed mansuetos esse ad omnes, docibiles et patientes: fecimus quod agendum esse censuimus, et in brevi libello haec comprehendentes, sanctitati vestrae dirigere curavimus: petentes ut, si dignum ducatis haec legere, ea quae recte ibi posita sint, vestra auctoritate confirmetis: si qua autem reprehensione ibi digna videantur, ignorantem  labor noster non inanis fiat, et studium doctrinae vestrae multiplici mercede ab omnium bonorum datore remuneretur.
Abbreviated transcription (Latin):
lucr&ur anime uero suae decrimentum piedis to¬
acriert. Hinc & p&erus ex hortins fideles inepisto¬
lasue ait suc cincti lumbos mentis uit̃e sobru
perfecte sperate ln em quae offertur uobus igaa¬
am inreuelatione ihĩ gxp̃i. quasifilii obo edientiue
Non configurati prioribus igno ano rantios unte
desideriis. sed secundum eum qui uocauit uosscm

Expanded text:
lucretur: animae vero suae detrimentum patiatur? etc. » Hinc et Petrus, exhortans fideles in Epistola sua, ait: « Succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam, in revelationem Jesu Christi, quasi filii obedientiae, non configurati prioribus ignorantiae vestrae desiderils, sed secundum eum qui vocavit vos, sa
Abbreviated transcription (Latin):
iħs̃ xp̃s hngloria est dĩpatris. hic ergo discipulis suis
praecepit dicens. Nolite solliciti. ẽẽ. dicentes quid
manducauimus aut quidbibemus aut quo operiemur
haec omnia gentes inquirunt. scit enim pater uester
quia his omnibus indig&is. quaerite aut̃ primum
regum dĩ & iustitiam eius & haec omnia adicientur
uobis: qui non renuntiauerit omnibus quae possi

Expanded text:
istus in gloria est Dei Patris . » Hinc ergo discipulis suis praecepit, dicens: « Nolite solliciti esse, dicentes, Quid manducabimus? aut quid bibemus? aut quo operiemur? haec enim omnia gentes inquirunt. Scit enim pater vester, quia his omnibus indigetis. Quaerite autem primum regnum Dei, et justitiam ejus: et haec omnia adjicientum vobis . » « Qui non renuntiaverit omnibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
ille seruus quem cumuenerit dñs suus inuenerit
ita facientem. ueredicouobis. quia supraomnna
quue possid& constitu & illum. Nonenim pigris
& eb &ibus doctoribus & deprimatu huius mim¬
di at que diuitiis certantibus tale praemium
promittitur sedbene laborantibus & digne dõ
seruientibus: Nonest enim aequum ut conlatio
sacri ordinis seruis xp̃ifiat causu elationis &
terrenae uoluptatis quia nec in ipsius magistri
nec discipulorum eius dictis siue exemplis di¬
quid huius modi reperiunt. quomodo autẽ
dexp̃i moribus nos instruat paulus apostolus

Expanded text:
nerit Dominus ejus, invenerit ita facientem. Vere dico vobis, quia super omnia quae possidet, constituet illum . » Non enim pigris et hebetibus doctoribus, et de primatu hujus mundi atque divitiis certantibus, tale praemium promittitur: sed bene laborantibus, et digne Deo servientibus. Non est enim aequum, ut collatio sacri ordinis, servis Christi fiat causa elationis et terrenae voluptatis: quia nec in ipsius magistri nec in discipulorum ejus dictis sive exemplis aliquid hujusmodi reperiunt. Quomodo autem de Christi moribus nos instruat apostolus Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
et omnia comixta sunt sanguis. homicidium. fur¬
tum et fictio. corruptio et infidelitas turbatio et per¬
iurium: tumultus bonorum: dei immemoratio
animarum inquinatio. natiuitatis imutatio. nup¬
tiarum inconstantia: inordinatio mechie et im¬
pudicitis. Infandorum enim idolorum cultura
omnis malicausa est et initium et fimis. Aut eni
dum lecantur insaniunt aut certe uaticinantur
falsa, autuinunc iniusti. ant periurant cito. Du¬
enim confidunt in idolis quę sine intellectu et sine
anima sunt maleiurantes noceri se nõ sperant.
Utraq ergo illis euenient digne qm̃ male senses¬
runt dedeo actendentes idolis. et iurauerunt in
iuste in idolo cõcemnentes iustitiam. Non enim
iurantium est uirtus. sed peccantium pena ꝑam.¬
bulat semper in iustorum preuaricationem.

Expanded text:
et omnia commista sunt, sanguis, homicidium, furet omnia commista sunt, sanguis, homicidium, furtum et fictio, corruptio et infidelitas, turbatio et perjurium, tumultus bonorum, Dei immemoratio, animarum inquinatio, nativitatis immutatio, nuptiarum inconstantia, inordinatio moechiae et imitae. Infandorum enim idolorum cultura omnis mali causa est, et initium, et finis. Aut enim dum laetantur, insaniunt: aut vaticinantur falsa, aut vivunt injuste, aut perjurant cito. Dum confidunt in idolis, quae sunt sine anima, male jurantes noceri se non utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Deo adtendentes idolis et iniuste iuraverunt in dolo contemnentes iustitiam non enim iurantium est virtus sed peccantium poena perambulat semper in iniustorum praevaricationem
Abbreviated transcription (Latin):
re uolebant fecerunt ũt illum qui aberat tanꝙ̃
pintem colerent sua sollicitudine. Prouerit au̾t
ad horum cultura. et hos qui ionorat artifieis ex:¬
imia diligentia. Ille enim uolens plus placeres
illi qui se assumpst. elaborauit arte sua ut simi¬
litudinem in melius figurarei. Multitudo aut ho.¬
minum abduita per spem operis. eum qui ante
tps tanꝙ homo honoratus fuerat: nunc deum:
estimaueriut. Et hee fuit uite humane deceptio. s¬
qm aue affectui aut regibus deseruientes homines
in comunicabile nomen lapidibuset lignis impo¬
Iuerunt. Ei non suffecerat errasse tos enca dei sciẽ¬
tiam/ sed et in magno uiuentes inscie bello tot it cã
magna mala pace̾m appellant. Aut enim filios
suos sacrificantes. aut obscura sacrificia facientes
aut insame plenas uigilias habentes. neq uitam ͦ¬
neq nuptias mundas iam custodiunt. sed et alius
alium per inuidiam occidit aui a aulteras cõtristat

Expanded text:
re volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam re volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificis eximia diligentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in melius figuraret. Multitudo autem hominum abducta per speciem operis eum, qui ante tempus tanquam honoratus fuerat, nunc deum aestimaverunt. Et haec fuit vitae humanae deceptio: quoniam aut affectui, aut regibus deservientes homines, incommunicabile nomen lapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna mala pacem appellant aut enim filios suos sacrificantes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custodiunt sed aalium per invidiam occidit aut adulterans contristat;
Abbreviated transcription (Latin):
tionum non crit respectus. qmi ereature dei in
odium facte sunt. et intentatione anime hõiu
et in muscipula pedibus insipientium. Initium
enim formcationis est exquisitio idoloꝵ: et adin.¬
uentio illerum corruptio uite est. Non enim erai
ab initio. neq erunt in perpetuum. Superuacui.¬
tas inim hõinum hęc adinuenit in orbem terra¬
rii. et ideo breuis illorum finis est inuentus. Acerbo
enim luctu dolens pater cito sibi rapti filii fecit si¬
imaginem: et illum qui tunc quasi homo mortuꝯ
fuerae. nunc tanꝙ deum colere cepit. et constitu¬
it inter seruos suos sacra et sacrificia. Deinde:
interueniente tempore conualescente antiqua cõ¬
suetudine⁊ hic error tanꝙ̃ lex custoditiu est et
tyranoru imperio colebantur figmenta. Hos:
quos in pala homines honorare non poterant.
propter hoc ꝙ longe essent. elonginquo figura coꝵ
allata euidentem imaginem regis quem honora.¬

Expanded text:
tionum non erit respectus quoniam creaturae Dei in tionum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque erunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo breenim luctu dolens pater, cito sibi rapti filii fecit imaginem; et illum, qui tunc quasi homo mortuus fuerat, nunc tanquam deum colere coepit, et constituit inter servos suos sacra et sacrificia. Deinde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines honorare non poterant, propter hoc quod longe essent, e longinquo figura illorum allata, evidentem imaginem regis, quem honora
Abbreviated transcription (Latin):
Terum alius nauigare cogitans. et per
feros fluctus iter facere incipiem li¬
gno portante se fragilius lignii inuo.¬
cat. Illud enim cupiditas acgͥrendi excogitauit:
et artifex sapia fabricauis sua. Ina aut pater pro.¬
mari uiam et incir fluctus semitam firmisiimaᷤᷤ
ostendens. qui potes es ex oibus sanare etiam sisme
race aliquis a deait mart. Sed ut non essent uacua
sapit tuȩ opera propter hoc etiam et eriguo ligno
credunt homines animas suas. et transeunte
mare per ratem liberatisunt. Sid abinitio cum
perirent superbi gigantes spes orbis tirrarii ad ra.¬
tem confugieni : remisit seculo semen natiuitacis
que manu tua erat gubernata. Benedictum est
enim lignum perquod fu iustitia. Permanus
aut quod fie idolum maledictum est. et ipim. et
qui fecit illud. quia ille quidem operatus est il:
lnd aut cum esset fragile deus cognominatus est
Similiteraut odio sunt deo impius et impietas
eius. Et enim quod factum est cum illo quifec
tormenca pacietur. Propter hoc et in idolis na¬

Expanded text:
terum alius navigare cogitat, et per feros fluctus incipiens iter facere, ligno portante se fragilius lignum invocat. Illud enim cupiditas acquirendi excogitavit, et artifex sapientia fabricavit sua. Tua autem, Patermari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed ab initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iusautem quod fit idolum, maledictum est et ipsum, et qui fecit illud: quia illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis na
Abbreviated transcription (Latin):
ionis inaltatur sic etante sanguinem maledicta it
contumedlis e mins. Anicum salurari no confundaris.
A facie illius non me abscondam. et si mala mihi e¬
uenerint per illum sustinebo. Omnis qui andiet.
canebit se abco. Quis dabit orimes custodiam. et
super labia mea signaculum certum: ue non cadaz
in ipis. et lingua mea perdas me:¬

Expanded text:
ignis inaltatur sic et ante sanguinem maledicta et ignis inaltatur sic et ante sanguinem maledicta et contumeliae et minae amicum salutare non confundaris et a facie illius non me abscondam et si mala mihi evenerint per illum sustineo omnis qui audiet cavebit se ab eo quis dabit ori meo cussuper labia mea signaculum certum, ut non cadam ab ipsis, et lingua mea perdat me
Abbreviated transcription (Latin):
parieti limpido et sicut pales in excelsis. et cementa
sinc impensa posiea contra faciem uenti non ꝑma¬
nebunt sic et cor timidum in cogitatione stulti con¬
tra impetum timoris non resistet sie et cor trepiduz
in cegicatione saciui oi tpe non metuet. sed etqm in p̃¬
ceptis dei permanet semper. Punpens oculum deducit
lachrymai. et qui pungit cor profere sensum: Mlnttes
lapidem in uolatilia deiseiet illa. sic et qui conuiciatͥ
aimio dissoluic amicitiam. Adamicum et si pros¬
Auxeris gladium non desperes: est enim repressus ad
amicum. si apperuit os tristi non timeas. Est enim
toncordatio excepto conuiuio improperio et superbia
it mysterii reuelatione et plaga dolosa. In his eibus
effugiet amicus. fidem posside tum amico in pauꝑ¬
tace illius: ut et in boms illius latirii. In tpe tribula¬
tionis ilim permane illi fidelis. ut et in hereditate
illius coheres sis. Ante ignem camini rapor et fumg

Expanded text:
r sicut pali in excelsis et cementa r sicut pali in excelsis et cementa in inpensa posita contra faciem venti non permanebunt sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non resistit sic et cor trepidum in cogitatione fatui omni tempore non metuebit sic et qui in praeceptis Dei permanet semper pungens oculum deducens lacrimas et qui pungit cor proferet sensum mittens lapidem in volatilia deiciet illa sic et qui conviciatur amico dissolvit amicitiam ad amicum et si produxeris gladium non desperes est enim regressus ad amicum si aperuerit os triste non timeas est enim concordatio excepto convicio et inproperio et superbia et mysterii revelatione et plaga dolosa in his omnibus effugiet amicus fidem posside cum proximo in paupertate illius ut et in bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fidelis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus
Abbreviated transcription (Latin):
glutinat testam. Qui narrat uerbum non audie
Cum dormiente loquitur qui enarrat stulto sapia
Et in fine narrationis dicit. Quis est hic. Supramor¬
tuum plora. defecit enim lux ciui et supra facuu
plora defecit enim sensu. Modicum plora supͣmeri¬
tuũ. qm̃ requieuit. Nequissimi emm nequissima
uita super mortem fatui. Luctus mortui septi diea
facuiant et impii omnes dies uite illorum. Cũstulto
ne multum loquaris et cum insensato ne abierii. Ser¬
ua te ab illo ut non molestiam habeas. et non coinꝗ¬
naberis pcto illiui. Deflecte ab illo: et inuemes ri-¬
quiem: et nõ accidiaberis in stultitia illiui. Super
ylumbum quid pranabitur Et qđ illi aliud noen
ꝙ̃ fatuus : Arenam et salem et massam firri facilis
est ferre ꝙ̃ hominem imprudentẽ et fatuu et impiu.¬
Sicue loramentum ligneum colligatum fundamẽto
edificii non disoluetur. sic et cor confirmatis in co.¬
gitatione consilii. Cogitatus sensati. in omnitye ul

Expanded text:
glutinat testglutinat testCum dormiente loquitur qui narrat stulto sapientiam, et in fine narrationis dicit: Quis est hic? Ideotuum plora defecit enim lux eius et super fatuum plora defecit enim sensus modicum plora supra mortuum quoniam requievit nequissimi enim nequissima vita super mortem fatui luctus mortui septem dies fatui autem et impii omnes dies vitae illorum cum stulto non multum loquaris et cum insensato ne abieris serva te ab illo ut non molestiam habeas et non coinquinaberis in inpactu illius deflecte ab illo et invenies requiem et non acediaberis in stultitiam illius super plumbum gravabitur et quod illi aliud nomen quam fatuus harenam et salem et massam ferri facilius est portare quam hominem inprudentem et fatuum et impium loramentum ligneum conligatum fundamento aedificii non dissolvetur sic et cor confirmatum in cogitatione consilii cogitatus sensati in omni tempore vel