comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie pauꝑem ꝓbauit. Quantas
namq hunc egenum.⁊ uulneribus
obsessum temptationes creditis in sua
cogitatione tolerasse: cum ipse ege.¬
ret pane. & nõ haber& etiam salu¬
tem: atq ante se diuitẽ cernen& sa¬
lutem & delitias habere cũ uolupta.¬
te. se dolore & frigore affici: illum
gaudere cõspicer&. bysso & purpura
uestiri: se de prumi uulneribꝰ. illum
diffluere acceptis rebꝰ. se egere. illũ
nolle largiri: quantꝰ putamꝰ frẽs
lim̃i. tunc incorde pauꝑis tumultus
temptationis fuit. eui certe poterat
ad pęnam sufficere pauꝑtas. etiam si
sanus fuisset: Rursum suffecisset e¬
gritudo: etiam si subsidium ad esset.
Sed ut ꝓbaretur amplius pauper: simul
hunc & pauꝑtas & egritudo tubefecit.
Atq insuꝑ uidebat ꝓcedentẽ di¬
uitem. obsequentibꝰ cuneis fuleiri. & se
infirmitate & inopia a nullo uisitari.
Nam quia nemo ei ad usitandum aderat:
testantur canes qui licenter uulnera

Expanded text:
quotidie pauperem probavit. Quantas quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis circumfulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑe: egenus nomine laharus. Ac
si aꝑte dicat. Pauperem humilẽ scio:
suꝑbum diuitẽ nescio. Illum cogni¬
tum per approbationẽ habeo: hũc
per iuditium reprobationis ignoro.
Pensandum nob est: etiam cõditor
nr̃ omĩa quanta cõsideratione dis¬
pensat. U na & enim res: nõ pro.
una re agitur. Nam ecce plenus
ulceribꝰ mendieus lazarus. ante ia-¬
nuam diuitis iacet. Qua de re una:
dñs duo itditia expleuit. Habuisso
enim fortasse aliquã excusationem
diues: si lamarus pauꝑ & ulcerosus
ante eiꝰ ianuam nõ iacuiss&. si remo.¬
tus fuiss&. si eiꝰ mopia nõ ess& ocłi
importuna. Rursum si longe esset
diues ab ocłis ulcerosi pauꝑis: mino¬
rem tolerasso m animo temptationẽ
pauper. Sed dum egenũ & uulnera¬
tum ante ianuam diuitis. & delitiiᷤ
affluentis apposuit: in una eademq
re & ex iusione pauꝑis nõ miserenti
diuiti. cumulum dampnationis intulit:
& rursus ex uisione diuitis. temptatũ

Expanded text:
paupere: Egenus nomine Lazarus. Ac paupere: Egenus nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro.Pensandum nobis est etiam conditor noster quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum
Abbreviated transcription (Latin):
preciosuis queritur. res ipsa testat᷑.
quod nemo uult ibi preciosis uestibꝰ
indui. ubi ab aliis nõ possis iuderi.
Quam culpam. possumꝰ melius etiam
e diuerso colligere. Quia si abiectio
uilis indum̃ti uirtꝰ nõ esset: euange¬
lista uigilant̃ de ioħe nõ dicer&. erat
indiitus pilis cameloꝵ. Sed notan.
quantꝰ sit ordo narrationis. Ecce eñi
dicit᷑ homo quidam erat diues:
ꝓ̃tinus subinfertur. & erat quidam
mendicus nomine lazarus. Certe in
ppło. plus solent nomina diuitum
quam pauꝑum sciri. Quid est ergo
quod dñs de paupere & diuite uer¬
bum faciens. nomen pauperis dicit
& nomen diuitis nõ dicit. nisi quod
dñs humiles nouit atq approbat.
& suꝑbos ignorat: Unde & quibꝰ¬
dam de miraculoꝵ uirtute suꝑbien.¬
tibus infiue dicturꝰ est. Nescio uos
unde sitis. Discedite. a me om̃s oꝑa¬
ris iniquitatis. At contra moysi
dicit᷑: noui te ex nomine. Ait ergo
de diuite: homo quidam. Ait de

Expanded text:
pretiosius quaeritur res ipsa testatur, pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Eratindutus pilis camelorum . Sed notandum quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives. Et protinus subjungitur: Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus de paupere et divite verbum faciens nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit, atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis; discedite a me, omnes operarii inquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine tuo . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de
Abbreviated transcription (Latin):
inferni dampnatione ꝑciititur. qui ꝓ.¬
pria nõlargitur. Nemo itaq se curũ
se estimet dicens. Ecce aliena nõ rapio.
sed cõcessis licite rebus fruor. Quia
diues iste nõ idcirco punitus est qm̃
alie. na abstulit: sed quia acceptis
rebꝰ semetipsum male dereliquit. Hoc.
q solum fuit quod ininfernũ hunc¬
tradidit: quia in sua felicitate tumidꝰ
fuit. quia ꝑcepta dona ad usum ar¬
rogantiȩ inflexit: quia uiscera pie¬
tatis ignorauit. quia peccata sua
redimere. etiam cum sibi abundar&
precium noluit. Et sũt nõ nulli. qͥ
cultum subtilium pretiosarũq ues.¬
tium: nõ putant esse peccatum. Iuod
si uidelic& culpa nõ ess&: nequaꝗͣ
sermo dĩ tam uigilanter exprimeret.
quod diues quitorquetur apud inferoᷤ.:
bysso & purpura indutus fuisset. Ne¬
mo quippe uestim̃ta precipua. nisi
ad manem głam querit: iudelicet
ut honorabilior cȩteris esse uideat᷑.
Nam quia pro sola mani gła uestim̃tũ

Expanded text:
inferni damnatione percutitur qui prinferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
tius. credere cõtempsit. Cumq moysi
uerba spiritalit̾ intelligere cõtempsit:
ad eum de quo moy ses locutꝰ fuerat
dagandis allegoriȩ mysteriis. suecinc¬
te transisse sufficiat: nune ad intuen¬
dam latius rei gestȩ moralitatẽ animꝰ
recurrat. Homo quidã erat diues. qͥ
in duebat᷑ purpura & bysso: & epu¬
labat᷑ cotidie splendide. Et erat qͥdã
mendicꝰ nomine lazarus. qui iacebat
ad ianuam eiꝰ ulceribꝰ plenꝰ. Nõ nulli
putant precepta ueteris testamenti
districtiora esse quam noui: sed hii
nimirum improuida cõsideratione
fallunt᷑. In illo & enim nõ tenatia:
sed rapina multatur. lbi res iniuste
sublata. restitutione qua drupli cõ¬
ponitur. hic aũt diuesiste nõ abstulis¬
se aliena reprehendit᷑: sed ꝓpria nõ
deduisse. Nec dicit᷑ quia ui quempiam
oppressit: sed quia in acceptis rebus
se extulit. hinc ergo hinc summo¬
pere colligendum est: qua pena
multandus sit qui aliena diripit. si

Expanded text:
tuis credere contempsit. Cumque Moysi tuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo Moyses locutus fuerat arissimi, pro indagandis allegoriae mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscut. Intorm̃tis aut diues positꝰ.
quinq frẽs habe se perhib&: quia
suꝑbꝰ idem iudaicus ppłs. qui ex mag
na iam parte cdampnatꝰ ẽ. se quaces
suos quos suꝑ terram reliquit. quinq
sensibꝰ corporis deditos nouit. Qui¬
nario ergo numero. fratres quos reli¬
querat exprimit: quia eos ad spirita.¬
lem intelligentiam nõ assurgere. in
inferno positꝰ gemit. Petit ut ad eos
lazarus mittatur: cui quia moysen
& ꝓphetas habeant dicit᷑. Sed ait
quia nõ eredent: nisi quis ex mortu¬
is resurrexerit. Cui ꝓtinꝰ respõdetur.
Si mox sen & ꝓpħas nõ audiunt: neq
siquis exmortius resurrexerit credet᷑
ei. Certe de moyse ueritas dicit.
Si crederetis moysi: crederetis utiq
& michi. De me enim ille seripsit. lm¬
pletur ergo. qd̾ per abrahȩ respõsionẽ
dicit᷑. Exmortius enĩ dñs resurrexit.
Sed uidaicus ppłs quia moysi credere
noluit: ei etiam qui surrexit ex mor¬

Expanded text:
cognoscunt. In tormentis autem dives positus cognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia sna jam parte damnatus est. Sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Mosen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis a mortuis resurrexerit, credent ei. Certe de Moyse veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi credernoluit, ei etiam qui resurrexit ex mor
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat: quia ȩtermis supplitiis.
datus. opta ͭ operatione iustoꝵ uel
ultima participari. Cui respõdet᷑
quod in hac uita bona receperit:
quia om̃e gaudium suum. felicitatẽ
transitoriam putauit. habere & enĩ¬
hic possunt & iusti bona. nec tamen
hec in recompensatione recipere.
quia dum meliora idest ȩt̾na appe¬
tunt. eoꝵ iuditio quȩlib& bona af.¬
fuerint. cum sc̃ĩs desideriis ȩstuant.
bona minime uident᷑. Unde dđ
ꝓpheta qui regni diuitiis multisq ob¬
sequiis fulciebat᷑: quamuis & hȩc ad
necessitatem bona esse cõspicer&. uni
dicens. Miebi aũt adherere dõbo¬
num est. Inter hȩc uero notandũ ẽ
quod ei dr̃: memento fili. Ecce enĩ
abraham filium uocat: quẽ tamen
a torm̃to nõ liberat. m̃ huiꝰ infideliᷤᷤ
ppłi precedentes patres fideles: quia
multos a sua fide de uiasse cõsiderant.
eos nulla compassione a tormentis
eripiunt: quos tam̃ ꝑcarnẽ filios re¬

Expanded text:
desiderat, quia aeternis suppliciis desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, unidicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios re
Abbreviated transcription (Latin):
aduidendum lazarum ocłos leuat:
quia dum perdampnationis suȩ
supplicia. infideles in imo sũt: fide¬
les quosq ante diem extremum u¬
dicii. suꝑ se inrequiem attendunt:
quoꝵ. post gaudia cõtemplari nul¬
latenus possunt. Longe uero est
quod cõspitiunt: quia illuc ꝑ meri¬
tum nõ attingunt. In lingua aũt
amplius ardere ostenditur: cũ dicit.
Mnte lazarum ut intinguat extre¬
mum digiti sui in aqua. & refrige¬
ret liguiã meã: quia crucior in
hac flamma. infidelis ppłs. uerba
legis in ore tenuit: quȩ opere ser¬
uare cõtẽpsit. Ibi ergo amplius ar¬
debit. ubi se ostendit scire quod fa¬
cere noluit. Qua ꝓpter bene dedoc¬
tis & negligentibꝰ: ꝑ salomonẽ dicit᷑.
Omnis labor hominis in ore eiꝰ: sed
anima illiꝰ nõ implebit᷑. quia quisqͥs
hoc solummodo laborat. ut seiat
qͦd loqui debeat: ab ipsa refectio¬
ne suȩ scientiȩ:mente uacua ieui¬
nat. Ab extremo digito se tangi

Expanded text:
ad videndum Lazarum oculos levat, ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem ut saluemini: ulcera la hari
canes lingunt. Sc̃ĩ & enm docbores
dum gentilium confessionem accipi.¬
unt: mentium uulnera saluti resti.¬
tuunt. Unde & bene la zarus in
terpretatur ad uitus: quia ipsi hũe
ad ereptionem uiuant. qui eiꝰ uul¬
nera ꝑ linguȩ correptionẽ curant:
otest etiam per linctionem
canum. lata adulantium lingua
signari. Adulantibꝰ & enim uul¬
nera nr̃a lingere est: quia plerũq
solent etiam ipsa mala quȩ nos
in nob̾ reprehendimus. improbo fa¬
uore laudare. Contigit uero: ut.
uterq moreretur. Diues qui in due¬
batur purpura & bysso: sepultus
est ininferno: insinum uero abrahȩ
lazarus ab angłis ductus ẽ. Q uid
abrahȩ sinus. nisi secretã requiẽ
significat patris: De qua ueritaᷤ
dicit. Multi uenient ab oriente &
occidente. & recumbent cum abra¬
ham. & ysaac. & iacob in regno
cȩloꝵ. Filii aũt regni. eicientur
intenebras exteriores. Iui enim
ni filius uocatur. Qui de longinqͣ

Expanded text:
invicem, ut salvemini , ulcera Lazari invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero AbrahLazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, nisi secretam requiem significat Patris? de qua Veritas. Multi inquit venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim ni filius vocatur. Qui de longinquo
Abbreviated transcription (Latin):
opibus tumuit. Et quia ei uerba deflue¬
bant de scientia: quasi micȩ cadebant
de mensa. At contra: iacentis pauꝑis
uulnera lingebant canes. Non nũquã
solent in saero eloquio. percanes pre¬
dicatores intelligi. Canum & enim lin.¬
qua. uulnus dum lingit curat. Iuia
& doctores scĩ. dum inconfessione pec¬
cati nr̃i nos instru̾nt: quasi uulnus mẽtis
per linguam tangunt. Et quia nos
loquendo a peccatis cripunt: quasi
lingendo uulnera ad salutem rediicut᷑.
Quia enim canum nomine. predicatoꝵ
lingua signatur: dõ per psalmistã dr̃.
Lingua canum tuoꝵ. ex inmicis ab ipso.
Ex iudeis quippe infidelibꝰ. scĩ predicatoreᷤ
electi sũt: quia in aisarcione uerirati
derunt. uo contra dequoꝵdam repro.¬
batione dicitur. Canes mirti nõ ualen¬
tes latrare. Quia igit᷑ predicatores scĩ
peccata dampnant. cõfessionẽ uero pec¬
catoꝵ approbant dicentes: cõfitemini
alterutrum peccata ur̃a. & orate p̃ro

Expanded text:
opibus tumuit. Et quia ei verba deflueopibus tumuit. Et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. 1653 Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis derunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro
Abbreviated transcription (Latin):
designat. qui cultum uitȩ exterius ha¬
buit. qui acceptȩ legis delitiis ad itorẽ
usus est nõ ad utilitarem : Quem uero
lazarus ulceribꝰ plemis. nisi gentilem
ppłm. figuralit̾ exprimit: qui dum cõ¬
uersus ad dm̃ peccata sua cõfiteri nõ
erubuit: huic uulnꝰ meute fuit. In
eutis quippe uulnere. uirus a uiscenbꝰ
trahitur: & foras erumpit.
uid est ergo peccatoꝵ confessio. nisi
quędam uulnerum ruptio: Qua pec¬
cati iuirus salubriter aperitur in con¬
fessione: quod pestifere latebat inmente.
Uulnera & enim cutis: insuperfitiem tra¬
hunt humorem putredinis. Et cõfiten¬
do peccata quid aliud agimus. nisi ma.¬
lum quod innob̃ latebat aperimus :
Sed lazarus uulneratus. cupiebat sa¬
turari denacis quȩ cadebant demen¬
sa diuitis: & nemo illi dabat. Iuia gen¬
tilem quemq ad cognitionem legis ad¬
mittere: suꝑbꝰ ille ppłs despitiebat. Iui
dum doctrinam legis. nõ ad caritatem
habuit sed adelationẽ: quasi de acceptiᷤᷤ

Expanded text:
um vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
reprobos possunt. quia erecti iam
per iustitiam iudicis: eis nullomodo
ex aliqua compassione miserentur.
Sed postquã ardenti diuiti de se spes
tollitur: eiꝰ animꝰ ad ꝓpinquos quos re¬
liquerat recurrit. Quia reꝓboꝵ mentẽ
pena sua quandoq inuti liter eru¬
dit ad caritatẽ: ut iam tunc etiam
suos spiritaliter diligant. qui hic
dum peccata diligerent nec se ama.¬
bant. Unde nunc dicit᷑. Rogo ergo
te pater. ut mittas eum in domum
patris mei. Habeo enim quinq frẽs:¬

Expanded text:
reprobos possunt, quia, erecti jam reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fr
Abbreviated transcription (Latin):
ut hii qui uolunt ad uos transire
adbeatoꝵ sortẽ transire cupiunt: du¬
bium nõ est. Qui uͦ iam inbeatitudi¬
nis sortem suscepti sunt: quo pacto
dicit᷑. quia transire ad eos quimin
ferno erueiant᷑ uolunt: Sed sicut
transire reprobi ad electos cupiunt.
id est asupplicioꝵ suoꝵ afflictione.
migrare: ita ad afflictos atq intor
S qui uolunt debeatoꝵ sede ad
afflictos atq intorm̃tis positos tran¬
sire nõ possunt: quia iustoꝵ animȩ.
quamuis in sua natura bonitatem
miscołis habeant: iam tune auctoriᷤ
sui iustiziȩ cõiuncte. tanta rectitu¬
aine eõstringunt᷑: ut nulla ad rep.¬
bos compassione moueantur. Ipsi
quippe iudiei concordant cui inhe-¬
ren: & his quos eripere nõ possunt.
nec ex miscdia cõdescendunt. Quia
tanto illos tunc a se uidebunt extra¬
neos. quanto & ab eo quẽ diligunt
auctore suo cõspitiunt repulsos.
Nec iniusti ergo adbeatoꝵ sortem
transeunt. quia dãpnatione ꝑpetua
cõstringunt᷑: nec iusti transire ad

Expanded text:
: Hi qui volunt ad vos transire ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est. Qui vero jam in beatitudinis sortem suscepti sunt, quo pacto dicitur quia transire ad eos qui in inferno cruciantur volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in toSed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, iam auctoris sui iustitiae coniuncti, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad repbos compassione moveantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, 1658 quia tantum illos tunc a se videbunt extraneos, quantum ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad
Abbreviated transcription (Latin):
remutetur ei. Qui aũt dixerit cõtra
sp̃m sc̃m: nõ remittetur ei neq in hoc
scło: neq infuturo. Unde manifestũ
est peccatoꝵ remissionem. sine scĩ
spẽ aduocatione nõ fieri: nec umꝗͣ
sine illo sic̃ expetit ingemiscere. aut
siceut oporto orare dicente apło.
Quod enim oremus sic̃ oport&r nescimus.
sed sp̃ẽ ipse postulat pro nob̾ gemitibꝰ
menarrabilibꝰ. Et nemo potest dice¬
re dñm tħm: nisi in sp̃u scõ Quo ua¬
cuari nimis exiciabile est: nimisq
mortiferum quia numquã ueniam
meretur: qui ab intercessore deferit᷑.

Expanded text:
remittetur ei; qui autem dixerit contra remittetur ei; qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro . Unde manifestum est peccatorum remissionem sine Spiritus sancti advocatione non fieri, nec quemquam sine illo, sicut expedit, ingemiscere, aut sicut oportet, orare, dicente Apostolo: Quid enim oremus sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus ; et: Nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto : quo vacuari nimis exitiabile est nimisque mortiferum, quia numquam veniam meretur, qui ab intercessore deseritur.
Abbreviated transcription (Latin):
confitenda personis: ut & solitudinẽ
nõ recipiat trinitas. & unitatem ser¬
uet equalitas: hac in quã dilectissi¬
mi fide firmiter apprehensa. nõ ambi¬
gaimus quod cum in die pentecostes
fuit inchoatio muneris. sed adiectio
gr̃a nulla umquam instituta sacra¬
menta. nulla sũt celebrata mysteria:
ut eadem semper fuerit uirtus caris¬
matum: quainius nõ eadem fuerit m̃
sura donoꝵ.
huiꝰ uirtutis ab erat ab operibꝰ salua¬
toris. Et cum discipłis daret infir¬
mitatum curatione in eitiendoꝵ de¬
monum porestatẽ: eius utiq sp̃c lar
giebatur effectum in quo ipsum immun¬
dis spiritibꝰ imperantem uideoꝵ ne-¬
gabat impietas: & diuna benefitia
diabolo deputabat. Unde taliter
blasphemantes: merito illam dm̃ ex¬
cepere sententiam qua ait. Omne
peccatum & blasphemia remittetur
hominibꝰ: sp̃e aũt blasphemia non
remitte tur hominibꝰ. Et qui cumq
dixerit uerbum contra filium hom̃ĩs.

Expanded text:
confitenda personis, ut et solitudinem confitenda personis, ut et solitudinem non recipiat Trinitas, et unitatem servet aequalitas. Hac, inquam, dilectissimi, fide firmiter apprehensa, non ambigamus quod cum in die Pentecostes vit, non fuit inchoatio muneris, sed adjectio c gratia nulla umquam instituta sacramenta, nulla sunt celebrata mysteria: ut eadem semper fuerit virtus charismatum, quamvis non eadem fuerit mensura donorumhujus virtutis aberat ab operibus Salvatoris. Et cum discipulis daret infirmitatum curationem, et ejiciendorum daemonum potestatem, ejus utique Spiritus giebatur effectus, in quo ipsum immundis spiritibus imperantem Judaeorum negabat 303 impietas, et divina beneficia diabolo deputabat . Unde taliter blasphemantes merito illam Domini excepere sententiam, qua ait: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus; Spiritus autem blasphemia non remittetur hominibus. Et quicumque dixerit verbum contra Filium Hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
assignet quod singulis uideatur eõ¬
uenisse ꝑsonis: nõ perturbatur fideᷤ
catholica seddocetur. ut perꝓprieta¬
tem aut uocis aut operis: insmuet᷑
uerbis ueritas trinitatis. ⁊ nõ diui¬
dat intellectus quod distinguit au¬
ditus. Obhoc eim quȩdam siue sub
patris. siue subfilii. siue sub seĩ spẽ
apellatione promuntur: ut cõfessio
credentiũm intrinitate nõ erra& Quȩ
cum sit inseparabilis. numquam in¬
telligeietur esse trinitas: si semper
inseparabiliter diceretur.
ene engo ipsa difficultas loquendi.
cor nr̃m ad intelligentiam trahit.
& per infirmitatem cęlestis doctrina
nec diuersitas cogitanda: uera uni
tas & uera trinitas possit quidem
trinitas una iurtus est: una maiestaᷤᷤ
una substantia. indiscreta opere.
inseparabilis dilectione. in differens
potestate : simul implens omĩa. simul
continens uniuersa: quod enĩ est pat
uera deitas innullo esse aut maior
aut minor potest. quȩ sic intribus est

Expanded text:
assignet quod singulis videatur conassignet quod singulis videatur convenire personis, non perturbatur fides catholica, sed docetur: ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas Trinitatis, et non dividat intellectus quod distinguit auditus. Ob hoc enim quaedam sive sub Patris, sive sub Filii, sive sub Spiritus sancti appellatione 302 promuntur, ut confessio fidelium in Trinitate non erret; quae cum sit inseparabilis, numquam intelligeretur esse Trinitas, si semper inseparabiliter diceretur. Bene ergo ipsa difficultas loquendi cor nostrum ad intelligentiam trahit, et per infirmitatem nostram coelestis doctrina nec diversitas cogitanda, vera unitas et vera Trinitas possit quidem Trinitas una virtus est, una majestas, una substantia, indiscreta opere, inseparabilis dilectione, indifferens potestate, simul implens omnia, simul continens universa: quod enim Pater esus sanctus; et vera Deitas in nullo esse aut major aut minor potest, quae sic in tribus est
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis insiuare uelint. quod ipsi
cum magna humilitate didicerunt.
E iat engo percorda om̃ium dispensa¬
tio munerum diuinoꝵ: & seruitutẽ
moris nr̃i. docti indoctiq nõ sper¬
nat᷑. Illi ut probent se amare quo d
norunt. isti ut ostendant se defideratre
quod nesciunt. Huic enim preparitio¬
ni uĩx aderit ipsius largitas. de cuiꝰ
loqui maiestate gestimus: ut ad pro¬
fectum tocius ȩccłȩ & uos capaces.
& nos faciat abundantes.
lentia patris & filii cogitemus. quia
in nullo ab unitate sua discrepat
patri. consempiterni sibi filii sui esse
genitorem. Sempit̾ium est filio: in¬
temporaliter apatre esse ꝓgenitum.
tie gradibus exclusis nulla persona¬
sibi sit anterior. nulla posterior. Huiꝰ
enim beatȩ trinitatis. & in cõmuta¬
bilis deitatis una ẽ substantia: in¬
diuisa inoꝑe coneors inuoluntate.
par inomni potentia: ȩquał in gła.
De qua cum scã scriptura sic loquit᷑.
ut aut infactis aut inuerbis aliquid

Expanded text:
plurimis insinuari velint quod ipsi plurimis insinuari velint quod ipsi cum magna sui utilitate didicerunt. Fiat ergo per corda omnium dispensatio munerum divinorum, et servitutem oris nostri docti indoctique non spernant: illi ut probent se amare quod norunt, isti ut ostendant se desiderare quod nesciunt. Huic enim praeparationi vestrae aderit ipsius largitas, de cujus loqui majestate tentamus, ut ad profectum totius Ecclesiae et vos capaces, et nos faciat abundantes. lentia Patris et Filii cogitemus: quia in nullo ab unitate sua discrepat Patri, coaeterni sibi Filii sui esse genitorem. Sempiternum est Filio, intemporaliter esse a Patre progenitum. tiae gradibus exclusis, nulla ibi persona sit anterior, nulla posterior. Hujus enim beatae Trinitatis incommutabilis Divinitas una est in substantia, indivisa in opere, consors par in potentia, aequalis in gloria. De qua cum sancta Scriptura sic loquitur, ut aut in factis aut in verbis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
smum xp̃i. unde rubet baptis¬
mus xp̃i. nisi dep̃i sanguine conse¬
cratus: quo ergo perducit creden¬
tes. & baptizatos : Ad manna. scce
dico manna. Notum est quid acee¬
quid eis pluisset ds̃ de cęlo. & ne.¬
scuint cathecumini: quid accipiãt
xp̃istiani
rRubescant ergo. quia nesciunt.
Transeant per mare rubrum:
manducent manna. ut quomodo
crediderunt in nomine iħu: sic
se ipsis credat iħe. Ideo intendite
frẽs mei. quid respondeat iste qui
nocte uenit ad iħm Quamuis
ad iħm uenerit. tamen quia nocte
uenit: adhuc de tenebris carnis
suȩ loquit᷑. Nõ intelligit qd̾ audit
a dño: nõ intelligit quod audit
a luce. quȩ illuminat omnẽ ho.

Expanded text:
smum Christi. Unde rubet baptissmum Christi. Unde rubet baptismus Christi, nisi Christi sanguine consecratus? Quo ergo perducit credentes et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid accequid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia nesciunt; transeant per mare rubrum, manducent manna: ut quomodo crediderunt in nomine Jesu, sic se ipsis credat Jesus. 5. Ideo intendite, fratres mei, quid respondeat iste qui nocte venit ad Jesum. Quamvis ad Jesum venerit, tamen quia nocte venit, adhuc de tenebris carnis suae loquitur. Non intelligit quod audit a Domino, non intelligit quod audit a luce, quae illuminat
Abbreviated transcription (Latin):
te catheeumini: iam de domo
ex ĩerius fibi. Nõ enimn mebil sũt.
quia ad domum magnam ꝑtinent.
rubrum. Mare rubrum aũt quid
per mare transierunt : Quasi que¬
reres causam ab illo secutus ait.
Et omnes per moy sen baptizati s̃:
innube & in mari Si ergo figura
maris tantum ualuit. speties bap¬
tismi quantum ualebit : Si quod
gestum est infigura. traiectũ ppłm
ad manna ꝑduͦcit: quid exhibe¬
bit xxp̃e inueritate baptismi sui.
traiecto per eum ppło suo: Per
baptismum suũ traeit credentes.
occisis om̃ibꝰ peccatis tanquã hostibꝰ
consequentibꝰ. siẽ in illo mari om̃s
egy ptii perierunt. Quo traicit
fae̾s mei. quo traicit per baptismũ
iħe. euiꝰ figuram tunc gerebat
mor ses qui per mare traiciebat.
quo traicit: Ad manna. Quod est
manna : Ego sunt inquit panis ui¬
uns qui de cęlo descendi. Manna
accipiunt fideles: iam traiecti per
mare rubrum Quare rubrũ mare :
Iam mare. quare & rubrum: Si sig¬
nificabat mare illud rubium bapͦ.¬

Expanded text:
catechumeni, jam de domo ex servis filii. Non enim nihil sunt qui jam ad domum magnam pertinentrubrum. Mare autem rubrum quid per mare transierunt, quasi quaereres ab illo; secutus ait, Et omnes per Moysen baptizati sunt in nube et in mari . Si ergo figura maris tantum valuit, species Baptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura, trajectum populum ad manna perduxit; quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo? Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit per Baptismum Jesus, cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Manna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum bapti
Abbreviated transcription (Latin):
sed natiuitatẽ carnis. Sic & tu intelli¬
ge natiuitatem sp̃e: quomͦ intellexit
nchodemꝰ natiuitatem carnis. Quid
nichodemꝰ intellexit: Numquid po.¬
test homo denuo inuentre matris suȩ
introire & nasci: Sic quicumq tibi
dixerit ut spiritalit̾ iterum nasca¬
ris: responde quod dixit nichodem̃.
Numquid potest homo inuentre ma¬
tris suȩ iterum intrare & nasci: lam
natus sum de adam: nõ me potest iter
generare adam. lam natꝰ sum de xp̃o.
nõ me potest iterum generare xp̃e.
Q uomͦ uterꝰ nõ potest repeti: sic nec
baptismꝰ. Qui nascitur qͥe eccła catho.¬
lica: tanquam de sara naseitur. de lib̾a
nasertur. Qui nascitur de herȩsi: tanꝗ̃
de ancilla nascitur. sed exsemine

Expanded text:
s nativitatem carnis: sic et tu intellis nativitatem carnis: sic et tu intellige nativitatem spiritus, quomodo intellexit Nicodemus nativitatem carnis. Quid Nicodemus intellexit? Numquid potest homo denuo in ventrem matris suae intrare, et nasci? Sic, quicumque tibi dixerit ut spiritualiter iterum nascaris, responde quod dixit Nicodemus, Numquid potest homo iterum in ventrem matris suae intrare, et nasci? Jam natus sum de Adam, non me potest iterum generare Adam: jam natus sum de Christo, non me potest iterum generare Christus. Quomodo uterus non potest repeti, sic nec Baptismus. 7. Qui nascitur de Ecclesia catholica, tanquam de Sara nascitur, de libera nascitur: qui nascitur de haeresi, tanquam de ancilla nascitur, sed ex semine
Abbreviated transcription (Latin):
sapiebat iste nichodemꝰ: qui nocte
uenerat ad iħm. Ait ei tħe. Nisi qͥs
renatus fuerit denuo: nõ uidebit reg¬
num dĩ. Et ille carnẽ suam sapiemꝰ
ineuiꝰ ore nondum sapiebat caro xp̃i:
quom̾ inquit potest homo eum sit
seniex iterũ nasci: Numquid po¬
cest in uentrem matris suȩ iterũ
introire & nasci: Nõnouerat iste :¬
nisi unã natiuitatẽ. Ex adam & ena
uerit. No̾nouerat isi eos parentes
qui generat̃ ad mortem. nondum no¬
uenitꝰ eos parentes qui generant
aduitam. Non nouerat nisi eos pa¬
rentes qui generant successuros. nõ¬
dum nouerat eos qui semper iuuen¬
tes generant permansuros. Cum ergo
sint duȩ natiuitates: ille unam intel¬
ligebat. Una est de terra: alia de
celo. Una est de carne: alia de sp̃ũ.
Una est demortalitate: alia. de et̾nita¬
te:. Una est de masculo & femina.
ali est de dõ & eccła. Sed ipsȩ duȩ
singulȩ sũt. Nec illa potest repeti. nee¬
necꝰ illa. Recte intellexit nchodemꝰ.¬

Expanded text:
icodemus, qui nocte venerat ad Jesum. Ait ei Jesus: Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Et ille carnem suam sapiens, in cujus ore nondum sapiebat caro Christi: Quomodo, inquit, potest homo, cum sit senex, iterum nasci? Numquid potest in ventrem matris suae iterum introire, et nasci? Non noverat iste nisi unam nativitatem ex Adam et verat: non noverat nisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulae sunt; nec illa potest repeti, nec illa. Recte intellexit Nicodemu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ bonoꝵ meoꝵ nõ eges. Si fueris
sine dõ. minor eris. Si fueris eum dõ:
maior ds̃ nõ erit. Nõ exte ilbe maior.
sed tu sine illo minor: Eresco millo:
nolite. submuhere: ut quasi ille defici¬
at. Resaieris si accesseris: deficies si
integer manet & te cadente. Cum gͦ
dixisset discipulis sins. numquid &. uos
uultis ire÷ Respondit petrus. petra
illa uoce omniũ. dñe. ad quẽ ibimus:
uerbum uitȩ ȩternȩ abes. Bene sa¬
pit in oreipsuis. caro dñi. Dñs aũt
exposuit eis: & dixit. Sp̃e est qui

Expanded text:
m bonorum meorum non eges. Si fueris sine Deo, minor eris; si fueris cum Deo, major Deus non erit. Non ex te ille major, sed tu sine illo minor. Cresce ergo in illo, noli te subtrahere, ut quasi ille deficiat. Reficieris, si accesseris; deficies, siinteger manet et te cadente. Cum ergo dixisset discipulis, Numquid et vos vultis abire? respondit Petrus, petra illa, voce omnium, Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Bene sapuit in ore ipsius caro Domini. Dominus autem exposuit eis, et dixit, Spiritus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
postmodum requirenda spiritalis in¬
telligentia allegoriȩ. Tunc namq al.¬
legoriȩ fructus suauit̃ carpitur: cũ
priꝰ per hystoriam inueritatis radi¬
ce solidatur. Sed quia nõ nũquam al¬
legoria fidem edificat. & hystoria
mor alitatẽ: nos qui auctore dõ iam
fidelibꝰ loquimur. nõ ab re credimuᷤ
si ipsum loquendi ordinẽ p̾ponamꝰ.
Quatuiꝰ qui fidem iam firmã tenetis: pͥ
de allegoria aliquid breuit̃ audire
debeatis. Et quod uob̃ de morilitate
hystoriȩ ualde est necessarium
:hoc in expo sitionis nr̃ȩ ordi¬
ne seruetur extremum. Suia eapler̃q
solent melius recoli: quȩ contigit post.¬
modum audiri. Sensus ergo allegorieoᷤᷤ
subreuitate transcurrarius. ut ad mo¬
ralitatis latitudinem ei eus uenire ua¬
leamus. Homo quidam erat diues. qui
induebatur purpura & bysso: & epu¬
labatur cotidie splendide. Quem frõs¬

Expanded text:
toriae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Quem, fr
Abbreviated transcription (Latin):
eorundem remuneratio sit bonoꝵ
Et cum quos libet pauꝑes nõ nulla
reprehensibilia perpetrare cõspici.¬
tis: nolite despicere. nolite desꝑare:
quia fortasse quod suꝑfluitas tenuiꝰ¬
simȩ prauitatis inquinat. caminuᷤ
pauytatis purgat. De uob̃ om̃i mͦ
ꝑtimescite: quiã nõnulla etiã male-
acta. ꝓsꝑa uita secuta ẽ. De illis uͦ
sollicite pensate quia eoꝵ uitam
magistra pauꝑtas crutiat: quousq
ad rectitudinem perducat. Sequit᷑.
Et mhis omnibꝰ inter nos & uos chaos
magnum firmatum ẽ: ut hii qui uo

Expanded text:
eorumdem remuneratio sit bonorum. eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnu
Abbreviated transcription (Latin):
& lasarus similit̾ mala. Nune aut hie
cõsolatur: tu uero erueiaris. Ista fres
lim̃i sententia. pauore potius indiget
quam expositione. Nam si qui estis qui
in hoc mundo extioris boni aliquid
accepistis: ipsum ut ita dicam donum
exteruis pertimescere debetis. nẽ uob̃
per quorundam ur̃oꝵ actuũ recom¬
pensationem sit datum: ne uidex
qui hic bona ex teriora restituit. a
retributione boni intimi repellat:
tum uirtutis. sed remuneratio sint
laboris. Ecce enim dum dicitur
recepisti bona inuita tua. indicatur.
& diues iste boni aliquid habuisse:
ex quo in hac uita receperit. Rursũq
dum de lazaro dicit᷑ quia recepit
Sed mala lazari purgauit ignis ino.¬
piȩ: & bona diuitis remunerauit fe¬
licitas transeuntis uitȩ. Illum pauꝑtaᷤᷤ
afflixit & tersit: istum abundantia¬
& remunerauit & repulit. Iuicumq gͦ
bene in hoc scło habetis. cum uos
bona egisse recolitis: ualde de ipsis
pertimescrte. ne cõcessa prosꝑitas

Expanded text:
et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ntum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas
Abbreviated transcription (Latin):
sed suꝑflue conuiuantẽ. Neq hunc de
lo quacitate narrauit: sed cum elatioe
& tenacia de edacitate peccasse. Sed
quia abundare in cõuiuiis loquacitaĩ
solet: is qui hic male cõ uiuatus dicit᷑.
apud inferos grauius in lingua ardere
perhibet᷑. Pnma nãq male cõuiuantibꝰ.
famulatur culpa lo quacitatis. Post
loquacitatem. ludendi etiam leuitas
sequit᷑. Nam quia edacitatem lusus se¬
quatur: testatur sacra scriptura quȩ
ait. Sedit ppłs manducare & bibere:
& surrexerunt ludere. Sed priusꝗͣ
ad lusum moueatur corpꝰ. ad iocos &
uerba mania mouetur lingua Quid
est ergo quod innuitur. quia intorm̃tiᷤ
positus diues linguam suã refrigerari
postulat. nisi quod is qui cõuiuando
magis deloquacitate peccauerat. per
retributionis iustitiam in lingua atro¬
cius ardebat : Sed cum graui ualde ẽ ⁊
pauore pensandum: hoc quod ei per
abrahȩ responsionẽ dicitur. Fili recor¬
dare. quia recepisti bona inuita tua:

Expanded text:
sed superflue convivantem. Neque hunc de sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua,
Abbreviated transcription (Latin):
serere mei. & mitte lazarum ut in¬
tinguat extremum digiti sui in aqua:
& refrigeret linguam meam. quia cru¬
cior in hac flamma. O quanta ẽ subti.¬
litas iuditoꝵ dĩ: oquam districte agit᷑
bonoꝵ actuum. maloꝵq retbutio.
Certe suꝑuis dictum est: quia in hac uita
las arus cadentes micas de mensa di¬
uitis querebat: & nemo illi dabat:
nunc desupplitio diuitis dicit᷑. quia de
extremo digito lazari: distillari aquã
in ore suo cõcupiseit. Hinc ergo hinc
frẽs colligite: quanta sit districtio se¬
ueritatis dĩ. Diues enim iste qui uulne¬
rato pauꝑi meniȩ suȩ uel minima da.¬
re noluit: m inferno ponitus usq ad.
minima queronda ꝑnenut lioigut¬
tam aquȩ petit: qui micas panis nega¬
uit. Sed notandum ualde est quid sir:
quod diues inigne positus. linguam
suam refrigerari petit. Nos quippe
saen eloquii. ut aliquando alus di¬
cat: sed exeodem dicto aliud innuat.
Suꝑius aũt hunc suꝑbum diuitẽ. dñs
nõ lo quacitati uacantem dixerat:

Expanded text:
itte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
am ei dixerat nisi quis natꝰ fuerit
de nuo : nõ uidebit regnum dei.
Dicit ad eum nichodemus. Quomͦ
potest homo nasci eum sit se¬
nex : Sp̃c enim loquit᷑: & ille car-¬
nem sapit. Carnem suam sapit.
quia carnem xp̃i nõdum sapit. Cũ
eium dixisset dñs iħe nisi quis mã.¬
ducauerit carnem meam. & bib̃it
sanguinem meum. nõ habebit in se
uitam: scan dalizati sũt quidam
qui eum sequebantur. & dixerut
apud semetipsos. Durus est hic
sermo. Iuis potest eum audire :
Putabant enim hoc dicere iħm: qͦd
eum possent cõcisum siẽ agnũ quo¬
quere. & manducare. Abhoirenteᷤ
a uerbis eiꝰ recesserunt: & amplius
eum secuti nõ sũt. Sic euangłista
loquit᷑. Et dñs ipse remansitꝰ cum
duodecim. Et illi ad eum. Dñe.
eece illi dimiserunt te. Et ille.
Numquid & uos uultis abire: Osten¬
dere uolens quia ipse illis erat ne¬
cessarius: nõ illi erant xp̃o necessa¬
rii. Ne quis terreat xp̃m. quando
ddicitur ut sit xp̃ianus: quasi beatior

Expanded text:
uis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci cum sit senex? Spiritus ei loquitur, et ille carnem sapit. Carnem suam sapit, quia carnem Christi nondum sapit. Cum enim dixisset Dominus Jesus, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam; scandalizati sunt quidam qui eum sequebantur, et dixerunt apud semetipsos, Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Putabant enim hoc dicere Jesum, quod eum possent concisum sicut agnum coquere, et manducare: abhorrentes a verbis ejus, recesserunt, et amplius eum non sunt secuti. Sic Evangelista loquitur: Et Dominus ipse remansit cum duodecim: et illi ad eum, Domine, ecce illi dimiserunt te; et ille, Numquid et vos vultis abire? Ostendere volens quia ipse illis erat necessarius, non illi erant Christo necessarii. Ne quis terreat Christum, quando dicitur ut sit christianus; quasi beatior