comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei cogu̾it᷑ a nob̾ dr̾e qͥd illa significent
que nisi aliqͥd significare concedant:
amẽ diuine auctoriraris libros ab ĩ ep¬
a⁊ fabłaꝵ ignoninins nõ defen diuir.
uidir hoc philo quida uir libent̾ eru¬
disimꝰ unꝰ illoꝵ cuiꝰ eloquin greci pla¬
tom eqͣre nõ dubitat et conaro est aliqͣ

Expanded text:
untur nobis dicere, quid illa significent: quae nisi aliquid significare concedunt, tam diuinae auctoritatis libros ab ineptarum fabularum ignominia non defendunt. uidit hoc Philo quidam, uir liberaliter eruditissimus unus illorum, cuius eloquium Graeci Platoni aequare non dubitant, et conatus est aliq
Abbreviated transcription (Latin):
cũ archa requieuir. Qd̾ eĩ ꝓmirtit᷑ in
spe hoc exibet᷑ nue. porro qr ip̃a septia
requies est cũ octaua reẜrectõne ꝯui¬
git᷑. Neq eĩ reddito corpore finit᷑ ieiqͥes
que pꝰ hanc uita excipit sanctos. S
pocius totu hõm̃e nõ adhuc spe sed
iã te ip̃a oĩ ex ꝑte et sp̾e et corporis ꝑ¬
sc̃a ĩ mortali salute renouatũ ĩ et̾ne̾ ui¬
te uuuiꝰ assimit. qr gͦ seprima reqͥes
cũ ocraua resurectõe ꝯũgit᷑ et hocĩ
cacramẽro regen̾atõis nĩe .i. ĩbapͣsmo

Expanded text:
in spe, hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum hominem non adhuc spe, sed iam re ipsa omni ex parte et spiritus et corporis perfecta immortali salute renouatum in + aeternae uitae munus assumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungitur, et hoc in sac
Abbreviated transcription (Latin):
alrituco nr̃a qͥ tringinta. ãuoꝵ etatẽ ge¬
iens doctimiã euuͣgelica ꝯsecrauit. ꝯ¬
testans legez nõ se ueisse soluere s mi¬
plere. Legis ar̾ qd̾ ĩ tece: p̃ceptis agnos¬
cit᷑. Uñ decies tricems aithe longituto
ꝑficit᷑. uuĩ et ip̃e noc ab adã tererius ꝯ¬
putat᷑. qd̾ bitimm̾e gluinant᷑ aithe lĩ¬
gua ĩ trinsecꝰ et extruisecꝯ. ut sopage
uutatis significet᷑ tollerantia caritatis
ne scandalis eccłia temptanribꝰ siue
ab eis qui ĩtꝯꝰ. sũ ab eis qͥforis sunt. ce¬
dat suꝑna iunctura et soluat᷑ ĩcłm pa¬
as. Est eĩ bitimien feruentissmu et
molentissimu glutinũ siginticans di¬
Ectoĩs ardorem ĩmagua fortitudĩs ad
tenendã societatẽ spiritale oĩa tolłante

Expanded text:
altitudo nostra, qui triginta annorum aetatem gerens doctrinam evangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere, sed implere . Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur. Unde decies tricenis arcae longitudo perficitur. Unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur. Quod bitumine glutmantur agna intrinsecus et extrinsecus: ut in conpage unitatis significetur tolerantia caritatis, ne scandalis ecclesiam temptantibus siue ab eis, qui intus, siue ab eis, qui foris sunt, cedat fraterna iunctura et soluatur uinculum pacis. est enim bitumen feruentissimum et uiolentissimum gluten significans dilectionis ardorem ui magna fortitudinis ad tenendam soci
Abbreviated transcription (Latin):
ur ꝑgant et orent peis ip̃is ĩ quoꝵ reg¬
no ꝑegrinat᷑. qd̾ ĩ illoꝵ pace ĩ pax eer
istor. et edificarent domos et heuella¬
renr umneas. et plantarent orros. qͥs
nõ agnoscar. Qͥd p̾figinait qui arrẽ¬
terir uos isrłitas ĩ qͥb dolus nõ ẽ ꝑ apłi¬

Expanded text:
rgant et orent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinantur quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos, et novellarent vineas, et plantarent hortos, quis non agnoscat quid praefiguraverit, qui attenderit viros Israelitas, in quibus dolus non e
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ tanꝙͣ ĩ frucruosas arbores cecerer. qr
deillo iohanues dixerar. Ette secuns
adradicem arboris posita est. ab eis ĩter¬
uemente passione corpꝰ ip̃m deẜuit ĩ ĩ¬
fernu ꝓfunda descentens quo ĩ sepul¬
tura desuꝑ posito tanꝙͣ ad manubriu
suũ sp̃u redemite surrexit ꝙͣ multa p̾t̾¬
eã breuitas uect̾itate constricto. uorũt

Expanded text:
am infructuosas arbores caederet, — quia de illo Iohannes dixerat: ecce securis ad radices arboris posita est — ab eis interueniente passione corpus ipsum deseruit in inferni profunda descendens, quo in sepultura desuper posito tamquam ad manubrium suum spiritu redeunte surrexit. Quam multa praeteream breuitatis necessitate cons
Abbreviated transcription (Latin):
ius xͫ añ freniuerant. Nunc iã ꝑemp¬
ta feritate dulcedimi euuãgłice p̾dicã
lierplena fiducie hostis timpora ligno
nea sicca. et postea ꝯpluta area et sicto
uelłe. nͥ pͥmo inage̾s hebreoꝵ habẽs
acculre ĩ sanctis uusteriu d̾i qd̾ est xͦ¬
quo nusterio torꝯ orb̾ uacuus erit.
sumc a̾t ĩ maifestat̾oe toto orb̾ id hab
iuele reꝓbato ely et cõnuitatũ sac̾¬

Expanded text:
istum ante fremuerant, nunc iam perempta feritate dulcedini euangelicae praediclier plena fiduciae hostis tempora ligno  conplutum area sicca et postea conpluta area sicco uellere nisi primo una gens Hebraeorum habens occulte in sanctis mysterium dei, qquo mysterio totus orbis uacuus erat? nunc autem in manifestatione totus orbis id habet, muhelem reprobato Heli et commutatum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qual corporis etare pueriles uara
mr̃a et dicamus ei. Nariau̾ũt mͥ in¬
iusti destratões sed nõ ur lex rua. dn̾e¬
xꝰ mͥ ubiq illoꝵ libeoꝵ uriq illaꝵ scrip¬
turaꝵ ꝑagranti ⁊ anelanti ĩ sudore illo
dampnatõĩs humane. aiue exꝑto siue
exoculid occurrit et reficͣ ip̃e m ⁊ ex uo̾¬
nulla difficultare ĩ uentioĩs sue desiceri¬
umi ĩ flãmat quoid qd̾ ĩ uenero auide
sorbeam.medullisq recondiru salu¬
sabores xͥ ĩ orbegentiu qm̃ sigificabat
egr̃ptꝰ ꝑuarias passiones martiru.

Expanded text:
ibet corporis aetate pueriles uarianostram et dicamus ei: narrauerunt mihi iniusti delectationes, sed non sicut lex tua, d ubique illorum librorum, ubique illarum scripturarum peragranti et anhelanti in sudore illo damnationis humanae siue ex aperto siue ex occulto occurrit et reficit. ipse mihi et ex nonnulla difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, ut quod inuenero auide sorbeam medullisque reconditum salulabores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per varias passiones martyrum;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑactis a̾t oĩbꝰ ĩ fine accõibꝰ ad id ꝙ
fu̾at resingendo reu̾tit᷑. u̾ ꝑ uire re¬
patõe morte consupta nicħ ẜpentis
apparer. Nos qͦ corpꝰ eius ĩ eadẽ mor¬
finc nouissimo ueld̾ cauda scłi ꝑ ma
tur app̾bensa repabimur er nouissła
ĩimuca morte destructa resgentes ĩ
dextã dĩ unga regi erimꝰ. Iã de exmi

Expanded text:
ibus in fine actionis ad id quod fuerat resurgendo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumta nihil serpentis apparet. nos quoque, corpus eius, in eadem morfine nouissimo uelut cauda saeculi petur apprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in dextera dei uirga regni erimus. DE
Abbreviated transcription (Latin):
mitriat᷑. et pillu ascendit᷑ et desten¬
dit᷑. Eeemplu quippe eiꝰ sequentes
p̃dicarores eiꝰ nõ solu se erigunt ut
eũ sblimit̾ spectent. s ⁊̃ humiliant ut
eũ temꝑant ãnũcient. uidete aposto¬
lu asce̾de̾te̾. siue ĩ qͥr mente excedini
d̾o. uidere descente̾re siue ĩ qͥr temꝑãte
sumus nob̾. dicat et ꝑꝙͥ ascenterir er

Expanded text:
riatur; et per illum ascenditur et descenditur. exemplum quippe eius sequentes praedicatores eius non solum se erigunt, ut eum sublimiter exspectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter annuntient. uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus, deo; uidete descendentem: siue, inquit, temperantes sumus, uo
Abbreviated transcription (Latin):
irbitrato est esse seequale: d̾o. ser se¬
nerip̃m exĩamut for̾m ẜui accipiẽs.
eliquisse ⁊̃ matre syuagogã iuteoru
ueten testamento caruałr ad berentẽ
Quia cum sit d̾s apd̃ patre ꝑ ꝙͦ fc̃i su¬
nus fc̃s est ꝑ carnez particeps ũr ut
iliͦ capitis corpus esse possumus. Sic̃¬
im sacrificium ex t̾re fructibꝰ repro¬
uat᷑. Abel aũt sacrificiui ex ouibꝰ earu
idipe suscipit᷑. Ita noui testamenti fi¬
asex ĩ uocencia gre dm̃i laudans ue¬
ins testamenti terrems oꝑibꝰ ante¬
pouit᷑. qr et si ante uid̾i recre illa fec̾¬
iecte at nõ diuidicas. peccasti. Quisic
obtemꝑasset d̾o dicenti. Qmiesce adre
ũ conuiersio eiꝰ. et tu du̾aberis illius
id se conu̾tisser pccm suu sibi hoc tͥ

Expanded text:
 Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens? Reliquisse etiam matrem Synagogam Judaeorum Veteri Testamento carnaliter inhaerentem quia cum sit Deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est participes noster, ut illius capitis corpus esse possemus. Cain sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ouibus et earum adipe suscipitur, ita noui testamenti fides ex innocentia gratiae deum laudans ueteris testamenti terrenis operibus anteponitur, quia etsi ante Iudaei recte illa fecerecte autem non diuidas, peccasti. qui si obtemperasset deo dicenti: quiesce; ad te enim conuersio eius, et tu dominaberis illius, ad se conuertisse
Abbreviated transcription (Latin):
courestant᷑. Teneris. legitis. p̾dicatis.
uͥ et uos ip̃os deputauerunt isi ũllam¬
mus qͥ excͥcumcione credidit ĩ xͫ. unte
eraut er apłi. nec ĩ isto qui est exp̾puci¬
bũ st̾ õs excer̾is gentibꝰ ĩeadem inuti¬
tem fidei ranꝙͣ ĩ pacis angło concurren¬
tes. Sed ⁊ õs quiquos lib nr̃i canonis
libros accipunit et legunt nͥ xꝰ morta¬

Expanded text:
contestantur, tenetis, legitis, praedicatis. ubi et uos ipsos deputauerim, nisi in illa mamus, qui ex circumcisione credidit in Christum, unde erant et apostoli, nec in isto, qui est ex punt omnes ex ceteris gentibus in eandem unitatem fidei tamquam in pacem anguli concurrentes. sed et omnes, qui quoslibet nostri canonis libros accipiunt et legunt. ubi Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocabulo et ĩ ip̃is iã gentibꝰ dr̾ deus
isrłꝰ er unde ħ factũ est nisi exbeuedic¬
tõne iafeth. In ppło eĩ gentiu totũ or¬
et habiter ĩ donubꝰ sem. uidete mãiche
uidert. Ecce ĩ conspͤtu ur̃o est orb̾ t̾raꝵ
Hoc stupetis hoc toleris ĩ ppłis ui̾is

Expanded text:
uocabulo et in ipsis iam gentibus dicitur deus Israhel. et unde hoc factum est nisi ex benedictione Iapheth? in populo enim gentium totum oret habitet in domibus Sem. uidete, Manichaei, uidete; ecce in conspectu uestro est orbis terrarum: hoc stupetis, hoc doletis in populis
Abbreviated transcription (Latin):
dore magnũ.cuiꝰ figura gerebar ille
ib̾c sacerdos magnus illio temporis qͦ
ꝙͣ ꝓpha racharias indit ĩ sordido habitu
deuicto q dr̃abolo qui ad eius accusaro¬
nez stabar ablataz illi sordidam uestez ⁊
datũ ĩ dimie̾ru honoris et głie sic̃ cor¬

Expanded text:
dotem magnum, cuius figuram gerebat ille Iesus sacerdos magnus illius temporis,  Zaccharia uidit in sordido habitu deuictoque diabolo, qui ad eius accusationem stabat, ablatam illi sordidam uestem et datum indumentum honoris et gloriae: sicut cor
Abbreviated transcription (Latin):
gebar ĩ molare filiu iuber᷑ abrahan
uissꝰ ob hoc fuerit. ut eiꝰ obedientia ta
li ⁊ examĩe ꝓbara poterit ĩ uorescerer
ꝯuẽientiꝰ q ligna portau̾it filiꝰ ne p̾r
senexq portaiet. Nõ sic pꝰ ea filiu feri¬
re ꝑmissꝯ: ne orbitare grauissima se fe¬
rirer. Nu̾qͥr ĩ sulło effuso sangi̾e redi¬
ret᷑ ninius esser ꝓbatꝯ abrabani. aut

Expanded text:
gebat? immolare filium iubetur Abraham: gebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus Abraham? aut
Abbreviated transcription (Latin):
tor facris que ulło nat᷑ali usu ulła ue¬
gocii uct̾itare fc̃a st̃. nich. Ne sigͥficant
Si qͥs m̃z qui hebreas łras ignoramus
.i.ipõs uocu caracteres interet gos i
pariete conscriptos honoraro alid loc
q̾s esset tã excors ut eomodo picrum
pariete putaret. et no pociꝰ ĩtelligerer
scriptũ ut si naleit̾ nõ legere. nõ tamẽ
illos adpic̾et: aliꝙͥ significare dubitar
legerit. sic oportet moneat᷑. ut aliqͥd
ea siginficare nõ ambigat. u̾bi eĩ gĩa.
Nunqͥd si oportebar adiutoriũ uiro fe¬
uia fieri. ⁊ ĩ boc ncc̃iris ulła cogebar
łulla sua debar urilitas. ur dedorimẽtis
larere fieret. Si cansa enat̾edi dilunu
opꝰ erat fabricari aichan. Qͥd opꝰ erar
mansuerar eius aut ip̃as porissimum
fieri. aur ⁊̃ scriptis ad religionez posten
rar illo potissimũ nu̾o septena de mũ¬
dis. biua deĩniu̾̃dis aditũ ad archã fien
uc̃c̃itas utiq cogebar. Inlat̾e ã fieri i¬
⁊ memorie cõmendari plirreras qͥd co¬

Expanded text:
quae nullo naturali usu, nulla negotii necessitate facta sunt? nihilne significant? si quis nostrum, qui Hebraeas litteras ignoramus, id est ipsos uocum characteres, uideret eas in pariete conscriptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret? ac non potius intellegeret scriptum, ut si legere non ualeret, non tamen illos legerit, sic oportet moueatur, ut aliquid ea significare non ambigat. Uerbi enim gratia: numquid, si oportebat adiutorium uiro feminam fieri, etiam hoc necessitas ulla cogebat uel ulla suadebat utilitas. ut de dormientis latere fieret? si causa euadendi diluuii opus erat fabricari arcam, quid opus erat. mensuras eius aut ipsas potissimum fieri aut etiam scriptis ad religionem posterirat illo potissimum numero septena de mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri  memoriae commendari per litteras quid co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa. pꝰ qͥdragi̾ta ẽi dies einissa est qͥ
nũs uira que ĩ hoc nu̾do agit᷑ sigͥficat.
demq post septẽ dies dunissa pp̃ illam
septenana oꝑarionẽ spuitale oliue
fructuosum surculu retunt. quo sigͥ¬
ficaret nõ uullos ⁊̃ extra eccĩa bapriza¬
tos sieis pugedo nõ defuerir cauraris.
postiore tempore.q. uesꝑe ĩ ore colũbe
ranꝙͣ ĩ osculo pacis adunitaris societ᷑¬
tẽ posse ꝑduci. qd̾ post alios septem di
iuissa reu̾sa nõ est. sigͥficat fine scłi.¬

Expanded text:
dies emissa est; qui numerus uitam, quae in hoc mundo agitur, significat. denique post septem dies dimissa, propter illam septenariam operationem spiritalem, oliuae fructuosum surculum rettulit, quo significaret nonnullos etiam extra ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit caritatis, posteriore tempore quasi uespere in ore columbae tamquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. quod post alios septem dies dimissa reuersa non est, significat finem s
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃e est eĩ dies scõi mensis uiscesimus
corporis septies octouos ħt inio addi¬
to pp̃ uniratis inucłm. Cur deaitha ꝯ¬
iuncti exeant qͥdisicti ĩtrauerant.
Sic eĩ dcm̃ erat qd̾ ĩ trauerit ĩaitham

Expanded text:
pse est enim dies secundi mensis uicesimus corporis septies octonos habet uno addito propter unitatis uinculum. cur de arca coniuncti exeant, qui disiuncti intrauerant. sic enim dictum erat. quod intrauerit in arcam
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nuͬagit᷑ douͤ excelsus ueĩas ad iudi¬
cuiz. Septima u̾o ĩtelligit᷑ ĩ requie si¬
uctoꝵ n̾o ĩ hac uita sed ĩ alia ubi iudis
reqͥescente pauꝑem diues ille cũ apł
ĩferos torqueretu. Ubi nõ sir uesꝑa.¬

Expanded text:
nunc agitur, donec excelsus ueniat ad iudicium. septima uero intellegitur in requie sanctorum non in hac uita, sed in alia, ubi uidit requiescentem pauperem diues ille, cum apud inferos torqueretur, ubi non fit ues
Abbreviated transcription (Latin):
gentibꝰ rencet᷑. amẽ. ħ est clara uox
saugn̾s ꝙͣ sangius ip̃e expͥmir exore
fidelumi qd̾ eodem sangin̾e iedempto¬
rũ. dicit dũs ad cayn. et n̾c maledc̃s
tu at̾ra q̃ apperuit os suu̾ acciꝑe sangi

Expanded text:
gentibus respondetur: amen. haec est clara uox gentibus respondetur: amen. haec est clara uox sanguinis, quam sanguis ipse exprimit ex ore fidelium eodem sanguine redemtorum. Dicit deus ad Cain: et nunc maledictus tu a terra, quae aperuit os su
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̾o ĩ eoꝵ mortali corpe ad obediendu
desiderus eius offenderiuit ĩlapidez of¬
fentiõis er exaiterunt odio adu̾so eũ
cuiꝰ oꝑa udenres d̾o accepta ẽe dolue¬
runt. illo qͥcecꝰ nato iã indebat s̃ dice̾¬
te. scimꝰ qr pc̃tores d̾s exaudir ds. S¬
siqͥs eum coluerit et uolitate eiꝰ fe¬
cerit. hunc exaudit. tãꝙͣ hoc eis dic̾et
suꝑ sacrificuu cayn. nõ respicit sed sr̃
sacrificium abel respicit ita qͦ occidit᷑
reꝵ quẽ pumar ubi sit fr̾ eiꝰ. Renoit
ille nescire seuec eiꝰ se esse custodem
usq ad huc qͥd uob̾ Rndent iud̾i cũ eos
di uoce. Hoc eit sancraꝵ scripturaꝵ uo¬
ꝙ̃ dicimus. fallax ẽĩ cayn. Ignoratio
custodir ĩ corde suo xp̃m. Non dicir qd̾
cayn. Nunqͥd ego custos sum fũs nu
dicit dñs ad carn. Quis fecisti: uox sã¬
gunus frĩs tui clamat ad me derra.
Sic aiguir ĩscripturis sancris. uox di¬
umia uiteos. haber eĩ magnã uocem
xͥ sangnus ĩ t̾ra cũ eo accepto ab õibꝰ

Expanded text:
cato in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus , offenderunt in lapidem offensionis , et exarserunt odio adversus eum, cujus opera videntes Deo accepta esse, doluerunt, illo qui caecus natus jam videbat, sibi dicente, Scimus quia peccatores Deus non exaudit; sed qui eum coluerit, et voluntatem ejus fecerit, hunc exaudit : tanquam hoc eis diceret, Super sacrificium Cain non respicit, sed super sacrificium Abel respicit. Itaque occiditur reum, quem puniat, ubi sit frater eius. respondit ille nescire se nec eius se esse custodem: usque adhuc quid nobis respondent Iudaei cum eos dei uoce hoc est sanctarum scripturarum uose Christum quem dicimus? fallax enim Cain ignoratio custodit in corde suo Christum, non dicit quod Cain: numquid ego custos sum fratris, mei? dicit deus ad Cain: quid fecisti? uox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra: sic arguit iuina Iudaeos. habet enim magnam uocem Christi sanguis in terra, cum eo accepto ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
suã dare tͥ. gemẽs et tremẽs eris ĩ tera.
Nunc ecce qͥs nõ uidear. qͥs nõ agnosct
ĩtora tra quacimiq disꝑs eͤst ille ppłs quo
gemat merore amissi regni. et tremat
causa mea si eicis me hodie afacie t̾ie. e
afacie rua abscondat et eido geniens et
tremẽs ĩ t̾ra. et erit oĩs qui ĩ uenerit ie
occiter me. uere ĩ de genur et tremit. ne
regno et t̾ieno ꝑdiro ista insibili mori
octidat᷑. hanc dicit maiore causam qͣ
illani q̃ ei t̾ra non dat untute: suã nespi¬
ritałir moriat᷑. Caruałr eĩ sapit et abso

Expanded text:
ra. Nunc ecce quis non uideat, quis non agnoscat in tota terra, quacumque dispersus est ille populus, quomodo gemat maerore amissi regni et tremat causa mea; si eicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram, et erit omnis, qui inuenerit me, occidet me. uere inde gemit et tremit, ne regno etiam terreno perdito ista uisibili morte occidatur. hanc dicit maiorem causam quam illam, quod ei non dat terra uirtutem suam, ne spiritaliter moriatur. carnaliter enim sapit et a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ baptismũ cͥtis passione signatũ qd̾ d̃
ligins quadraris eadem aitha fabricat᷑.
sic̃ ecc̃a de sanctis construit᷑ ad õe opꝰ bo¬
uũ sẽꝑ paratis. Quadratũ eĩ ꝙtũq ue¬
teris fumit̾ star. qd̾ sexies longͣ ad la¬
titudie suã. et decies ad latitudie suã
humam corꝑis ĩ stat oũdit. qr ĩcorpore
himiano xꝰ apparuit. qd̾ cubitis qnqua

Expanded text:
 baptismum crucis passione signatum. quod de lignis quadratis eadem arca fabricatur: sicut ecclesia de sanctis construitur ad omne opus bonum semper paratis. quadratum enim quacumque uerteris, firmiter stat. quod sexies longa ad latitudinem suam et decies ad altitudinem suam humani corporis instar ostendit, quia in corpore human
Abbreviated transcription (Latin):
tum occisixͥ. ut hoc toro tp̃re qd̾ septe¬
uario diex nu̾o uoliit᷑ magis qr non
ĩterir. gens uider satis appareat fidelibꝰ
regno dũ ĩter fecerunt. et posuir dũs
ĩ cayn signũ ne eũ occidar oĩs qui iue¬
nerit. hoc reuera mulrũ murabile est.
q̃ admod̾ õs gentes que ardinanos sõ¬
uigare st̃ sint ĩ ritũ iomanoꝵ sacroru¬
transierint eaq sacrilegia obsuanda ⁊
celebranda susceperint. gens ar̾ uidea
sine sb̾paganis regibꝰ siue sb̾rͥanis nõ¬
amuiserit signũ legis sue quo acereus
gentibus plensꝙ distinguit᷑. ex om̃is
iꝑator uł rex qui eos ĩ regno suo in
iguo aceterar gentiu coione discreti.

Expanded text:
isti, ut hoc toto tempore, quod septenario dierum numero uoluitur, magis quia non interit gens Iudaea satis adpareat fidelibusregno dominum interfecerunt. Et posuit dominus deus Cain signum, ne eum occidat omnis, qui inuenerit. hoc reuera multum mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorutransierint, eaque sacrilega observanda et celebranda susceperint; gens autem Judaea sive sub paganis regibus, sive sub Christiamiserit signum Legis suae, quo a caeteris gentibus populisque distinguitur: et omnis imperator vel rex qui eos in regno suo invsigno a caeterarum gentium communione discreti:
Abbreviated transcription (Latin):
.non.
mens et tremens eris ĩ t̾ra. Nõ dixit
maledicra t̾ra. Sed maledictus tu a t̾ra
q̃ apperint os .s. exciꝑe sanginer frarris
rin de manu tua. Maledicto eĩ est ppło
que apperuit os siui: ĩ ꝯfessione pct̾oru

Expanded text:
n mens et tremens eris in terra. non dixit: "maledicta terra" sed maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua. maledictus est enim populus quae aperuit os suum in confessio
Abbreviated transcription (Latin):
.i. quodã modo cum quadratos trimtaᷤᷤ
ꝑficit s memoria qua deum recolimus
ĩtelligenria qua cognoscimꝰ ĩuolini¬
tare qua diligimus. Tria eĩ ter ex hec
ter fiunt .xx. seprẽ. qͥ est n̾ ternani
quadratꝯ. qd̃ septimo mense aitha se¬
dit hoc est reqͥeut ad illaz seprĩam red¬
eni significatõ recurrit. Et qr ꝑfc̃i res¬

Expanded text:
 quodam modo conquadratos trinitas perfecit: in memoria, qua Deum recolimus, in intelligentia, qua cognoscimus; in voluntate, qua diligimus. Tria enim ter et hoc ter fiunt XXVII, qui est numeri ternarii quadratus. Quod vero septimo mense arca resedit, hoc est, requievit, ad illam septimam requiem significatio recurrit; et quia perfecti req
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ĩuideoꝵ fuisse natibꝰ.qr re nõ latu¬
erit sentio si qͥtez ꝯsulente me cur eos
accipiendos putares nõ ĩꝑ impnide
ĩ urbaniter scilentio eoꝵ mand.iris opibᷤ
ĩ sola transsiluiti peresagia. oblitꝯ utiq
scriptimi ẽẽ. nũꝙͣ uindennasti uuam
de spmis nec derribulis ficꝯ. Q pp̃ ħ scu
prini strictu iur̾un ⁊ castigare ad ĩ ter¬
rogationẽ ruam Renderĩ. qr queris cur
qr si hebraici uates xͥ scientes et p̾dicin¬
tes taui flagiciose urx̾unt ure et ĩ ipͥs
oici porerit id qd̾ paulꝯ degẽtiz sapieut

Expanded text:
n Iudaeorum fuisse uatibus quia te non latuerit sentio, siquidem consulente me, cur eos accipiendos putares, non inprouide nec inurbaniter silentio eorum mandatis operibus in sola transiluisti praesagia, oblitus utique scriptum esse "numquam uindemiari uuam de spinis nec de tribulis ficus." quapropter haec strictim interim et castigate ad interrogationem tuam responderim, quia quaeris, curquia si Hebraici uates Christum scientes et praedicantes tam flagitiose uixerunt, iure et in ipsos dici poterit id, quod Paulus de gent
Abbreviated transcription (Latin):
iã up̃a ꝑfectõe salutis et̾ne. cũ tradit᷑
legnũ d̾o et patͥ ut illa ꝑspicua conte̾¬
platione ĩ cõmurabilis u̾iratis nullis
misterus corporalibꝰ egeamus. nius
longũ est ur ur tã breu̾it̾ ꝙͣ ħ cucurri
cuncta ꝯtingã. Cur sexcentesluo et¬
uno ãno uite nor .i. peracris sexcẽtis ã¬

Expanded text:
jam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum traditur regnum Deo et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis mysteriis corporalibus egeamus. Nimis longum est ut vel tam breviter quam haec cucurri, cuncta contingamus, cur sexcentesimo primo anno vitae Noe, id est, peractis sexcentis an
Abbreviated transcription (Latin):
nhoc. aũt paulu aliqnͣdo etrasse ꝓfici¬
aico muirasse senrenciã ab sit ut dicamꝰ
qd i ip̾e fausto senar. qmͣ ĩ ꝓbe atã impie
diceret᷑. Maluit que pauli epistolam
cos hr̃e nõ consonũ fortasse occulriori
rad diuostendũ difficiliori ueritate.
Quod ãt siremanserit aut ĩ postenoribꝰ

Expanded text:
do errasse, et proficiendo mutasse sententiam, absit ut dicamus. Quod etiam ipse Faustus sensit quam improbe atque impie diceretur; maluitque dicere, Pauli Epistolam eos habere non consonum fortasse occultiori, et ad dignoscendum difficiliori veritati, quod aut sic remanserit, aut in posterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
carius. hi filu d̾i sed filu ꝓmissioĩs
deputãt᷑ ĩ semẽ. Q̾d ad bec responsun
st̃ cũ aꝑte alio loco dehoc sennme ad
abrabam dicat᷑ ĩ semie ruobene dicãt᷑
õs gentes tĩe. Namsi eo tempore huic
disputarenus quo tp̾re boc expone¬
bat apłꝯ dicens. abrahe dicre st̃ reꝓ¬
nissioes et semẽ eiꝰ nõ dicir et seĩbꝰ
impleri inte.amus qd tanro añ pͥnũcia¬

Expanded text:
carnis, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. quid ad haec responsuri sunt, cum aperte alio loco de hoc semine ad Abraham dicatur: in semine tuo benedicentur omnes gentes terrae? nam si eo tempore hinc disputaremus, quo tempore hoc exponebat apostolus dicens: Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius — non dicit: et seminibus inpleri uideamus, quod tanto ante praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
bam die̾it ĩmisicordi cuida: diunti. Cĩ apd
ĩferos torqueret᷑ et perreret ĩ te iuicriali¬
ꝙͣ. ad fiẽ̾s suos aquo docerent᷑. ne up̃i ue¬
rirent ĩ ilum locum torme̾toꝵ. Hoc em̃
illos. et cũ ille dixiss nõeos creditinos.
msi aͥs resunexiss amortiuis. uerissime
responsũ est. Symoisen ex ꝓpb̾as nou

Expanded text:
ham dixerit immisericordi cuidam diviti, cum apud inferos torqueretur, et peteret inde mitti aliquem ad fratres suos, a quo docerentur, ne et ipsi venirent in illum locum tormentorum. Hoc enim ei illos. Et cum ille dixisset non eos credituros, nisi aliquis resurrexisset a mortuis, verissime responsum est: Si Moys
Abbreviated transcription (Latin):
mo tu dicir pocius. Siꝙͣ habes. cur
ꝙͣ uis atrenciꝰ eos et cuuosisstie legerĩ.
S tam̃ et he et uerius fid̾i ꝯfessio est
ĩ x ͫ sũ teste et argumẽto nõ cied̾e. Nẽpe
ip̃i nob̃ docere soleris. Idcuto nicħ esse cu¬
riosiꝰ exquirendu. ut simplex sit ⁊ ab¬
soluta xͥana ciedulitas. Qu̾o gͦ mĩc fi¬
d̾i simplicitate destriustis iudicus eam
ac testibꝰ fulciendo. et hoc inderis. aur
si uob̾ pͥma seutencia displicet idcͥto trã¬
sitis ad alterani quis fidelior uob̾ esse
deb testis qͣ. d̾s ip̃e defilio suo. qui non
ꝑ uate nec ꝑ ĩterprere s ulrid celirus
erupta uoce cũ eũ muterer ad t̾rã dix̃.
Hic est meus filius diltuissimꝰ credite
illi. Nec nõ et ip̃e dese aparie meo pcessi¬

Expanded text:
mo tu dic potius, si quid habes, cur uis adtentius eos et curiosissime legerim. sed tamen et hoc eneruis fidei confessio est in Christum sine teste et argumento non credere. nempe ipsi uos docere soletis idcirco nihil esse curiosius exquirendum, quia simplex sit et absoluta christiana credulitas. quomodo ergo nunc fidei simplicitatem destruitis indiciis eam ac testibus fulciendo et hoc Iudaeis? aut si prima uobis sententia displicet idcircoque transistis in alteram, quis fidelior uobis esse testis debet quam deus ipse de filio suo, qui non per uatem nec per interpretem, sed ultro caelitus erupta uoce, cum eum mitteret ad terram, dixit: hic est filius meus dilectissimus, credite illi? necnon et ipse de se: a
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑. ꝙͣto ex abdicioribꝰ locis emicleã¬
tur. tũ exigunt ꝓlrxitarez dissert̾onis. qr
płibus atestarioibꝰ ĩ digent. ut omirtã
gͦ talia. ꝙ̃ nõ moueant ad salubre fitẽ
qd̃ euoth ceptiniꝯ abada d̃o placiit
et transiarꝰ est. ⁊ septina reqͥes p̾dicat᷑.

Expanded text:
o ex abditioribus locis enucleantur, tamen exigunt prolixitatem dissertationis, quia pluribus attestationibus indigent: ut omittam ergo talia; quem non moveant ad salubrem fidem, quod Enoch septimus ab Adam, Deo placuit, et translatus est ; et septima requies praedicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
stm̃ exiłiere. fcm̃ sp̾lege. ut eos qͥso̾le¬
geciant iedunerer. ut ad optionẽ filio¬
iũrecipemius. et qͥd głia eoꝵ. insi p̾cipue
illa de qua itẽ apłs paulo ad eosdẽ roman¬
os dicit. Q̾d gͦ amplius est uideo. aur
ue urilitas cͥconcisionis. młtu ꝑ oẽm
nodu. pͥmũ qͥde quia credita st̃ illis e
loquia d̾i. querant. Isti que sint eloquia
lisi qr et uetꝰ testamentu illis ẽ dat̾.
et nouu̾ ĩ uereri figuratũ. legis au̾t
ostitutionẽ que isrłiris data ẽ nõ ĩtel¬
ligentes eius dispensationẽ qriã nõ
dere isti solenr ĩ ꝑicia fimosa. Cedaut
Sͦ aurtoritati aplice que laudas arꝙ
cõmendas. ist sitar excellentia ĩ hoc e

Expanded text:
lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus. et quae gloria eorum nisi praecipue illa, de qua idem Paulus ad eosdem Romanos dicit: quid ergo amplius est Iudaeo? aut quae utilitas circumcisionis? multum per omnem modum. primum quidem, quia creloquia Dei . Quaerant isti quae sint eloquia nisi quia et Vetus Testamentum illis datum est, et nouum in uetere figuratum? legis autem constitutionem, quae Israhelitis data est, non intellegentes eius dispensationem, quia iam non dere isti solent inperitia furiosa. cedant ergo auctoritati apostolicae, quae laudans atque commendans Israhelitarum excellentiam
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ur eligam utrũ maĩcheos credã
fabulam uanam et longaz qͣt pau¬
lum uarrauti. an ĩ panio nuponenri.
euuͣglizamus uob̾ anathema sit. hic
auctoritas ꝙͣ dicunt isti apłi ea q̃ ĩe

Expanded text:
nisi ut eligam, utrum Manichaeo credam fabulam uanam et longam contra Paulum narranti, an Paulo praemonenti: euangelizauimus uobis, anathema sit? Hic auctoritas, qua dicunt apostoli ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sͥ credi uolunt cũ se mensientis dis¬
cipłos eẽ ꝓfiteant̃ cõrigit eis qd̾ d̾ ip̃is
ĩ fidelibꝰ uiteis dicit apło cũ legitur mo¬
yset uelamen ẽ suꝑ coreoꝵ. Neq̃ eñ
aufertur ho uelamẽ ꝑ qd̾ nõ ĩ telligunt
moyse nisi transienut adxͫ. Nõ qͣlem

Expanded text:
 credi volunt, cum se mentientis discipulos esse profiteantur; contigit eis quod de ipsis infidelibus Judaeis dicit Apostolus, Cum legitur Moyses, velamen est super cor eorum: neque enim aufertur hoc velamen, per quod non intelligunt Moysen, nisi transierint ad Christum
Abbreviated transcription (Latin):
titõe uiuebant. Que ĩxͦ nõ iã spes sed
reserat. Quẽ et sinouerat ẜni carnem
umad huc morituid eẽt. Iam ramen
nõnouerat. qr eũ resrexisse nouerat. ⁊
ult᷑ ei morter nõ dñatura. Et qr oñs ĩ
iet si nõdum re iam cũspe hoc sumuo

Expanded text:
e uiuebant; quae in Christo non iam spes, sed res erat. quem etsi nouerat secundum carnem, cum adhuc moriturus esset, iam tamen non nouerat, quia eum resurrexisse nouerat et ultra ei mortem non dominaturam. et quia omnes in illo, etsi nondum re, iam tamen spe hoc sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ẜ carue. Sed noueramꝰ. u̾mpta¬
iuẽ ut u̾bum neu p̾mãt nequis affir
mer ꝑabusionez loqutu apostolum.
ut. ꝓeo qd est putabamus. dicerer no¬
ueramꝰ. illd̾ miror uõ atrendere hoĩes

Expanded text:
um carnem, sed noueramus. uerum tamen ut uerba non premam, ne quis affirmet per abusionem locutum apostolum, ut pro eo quod est "putabamus" diceret noueramus, illud miror non attendere homines
Abbreviated transcription (Latin):
expͤtamus. sic̃ gͦ bic nõ dicit sali fimꝰ
sumus. Sed amodo iam fc̃i salui sumꝰ
Nõdum cũ iure scd inspe. spe eĩ inqͥd sal¬
ui fc̃i sumius. sic rubi dictũ est amodo
iam complerũ ẽ qd nob̃̾ ꝓmissũ spaniꝰ.
Ille quippe iam resiexir ⁊ mors illi ei
ꝓpͥe carnẽ appellat apłs. Set iam mũc
nõ nounuꝰ. Illd̾̃ eĩ eiꝰ mortale iã ĩ diut

Expanded text:
exspectamus. sicut ergo hic non dixit: salui futuri sumus, sed: amodo iam salui facti sumus, nondum tamen in re, sed in spe — spe enim, inquit, salui facti sumus - sic et ibi dictum est: amodo iam completum est quod nobis promissum speramus. ille quippe iam resurrexit et mors ei proprie carnem appellat apostolus — sed iam nunc non nouimus; illud enim eius mortale iam induit
Abbreviated transcription (Latin):
nusꝙͣ fuerunt ue̾iant anͣli sterilitate
p̾cisi ꝑticipes feconditatis futi᷑.
et ex nouo didicimus aliena nõ ꝯcupi¬
cere. Quis ãt ĩ quis alienũ habet restͣ¬
mẽtũ uetꝯ. Iunuo qͥd h nõ alienũ di¬
uicias ꝓnurtit ⁊ uentris carinitatem

Expanded text:
 fuerunt, ueniant a naturali sterilitate praecisi participes fecunditatis futuri.et ex nouo didicimus aliena non concupiscere. quid autem, inquis, alienum habet. testamentum uetus? immo quid habet non alienum? diuitias
Abbreviated transcription (Latin):
ca auctoritare coucordant. Ut tanꝙͣ unꝰ
ore dicra iustustina et prutentissima pie¬
tate ciedant᷑. et serenissimo ĩ telłitu ĩuer¬
aut᷑. et solertissima diligentia demostit̃¬
t᷑. nõ liceiet dealterutro dubitare. ꝓuide
epistolis uriumq ꝓfert er nõ possumo
dari sic halent. restat ur rimõ ĩ telligas¬
ame ut rat̃o flagitet᷑. qͦmͦ uentrũ ab al¬
terd dissonet. S ĩ eade saue fid̾i regła
dilucescant. Nam qd̾ filiꝰ dd̾ exseĩe dd̃
h̾o factus est. Nec item apło unoloco di¬
cit et alie sancte scripture aprissime p̾di¬
cant. Qd u̾o dicit. et siuoueramꝰ xp̃m¬

Expanded text:
uno ore dicta, justissima et prudentissima pietate credantur, et serenissimo intellectu inveniantur, et solertissima diligentia demonstrentur; non liceret de alterutro dubitare. ProindEpistolis, utrumque profertur, et non possumus dati sic habent; a me autem ratio flagitetur, quomodo neutrum ab altero dissonet, sed in eadem sanae fidei regula dilucescant. Nam quod filius dei ex semine Dauid homo factus est, nec idem apostolus uno loco dicit et aliae sanctae scripturae apertissime praedicant. quod uero dicit: etsi noueram
Abbreviated transcription (Latin):
ĩas belreas cuiꝰ gentis p̾r est abraliã
nicħ existimet prenũciasse. Quis at
porest u̾o dico una brem rensione qͥ¬
lem ĩ hoc oꝑe bere coartamur. S⁊ qͤl¬
ĩ genti uolumñe oĩa cõmemorare p̾¬

Expanded text:
tias Hebraeas, cuius gentis pater est Abraham, nihil existimet praenuntiasse ? Quis autem potest, non dico una breui responsione, quales in hoc opere habere coartamur, sed quolibet ingenti uolumine omnia commemorare p
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ eio ꝑticła. sed deroto audies ꝯͣt di¬
centẽ ⁊ clamãtez falso est. Qͥd ages. qͦ
te cõu̾ret ꝙͣ libri ate ꝓlati origine quiͣ
uetustarer. ꝙͣ serie successiõis restem
olice ualeat aucroritas. q̃ ab ip̃is fun¬
diem succedenau sibi met ep̃oꝵ serie
et tot ppłoꝵ consẽrione fumar᷑ : Ita¬
que si de fite exemplariuz questio u̾te¬
ret᷑ sic̃ ĩ nõ uullis que ⁊ pauce st̃⁊ sacͣ¬

Expanded text:
icula, sed de toto audies contradicentem et clamantem: falsus est. quid ages ? quo te conuertes? quam libri a te prolati originem, quam uetustatem, quam seriem successionis testem e catholicae ualeat auctoritas. quae ab ipsis funodiernum diem succedentium sibimet episcoporum serie et tot populorum consensione firmatur. itaque si de fide exemplarium quaestio uerteretur. sicut in nonnullis, quae et paucae sunt et sac
Abbreviated transcription (Latin):
faciuꝯ si nouã et meliorẽ parli tene¬
tes confessienẽ. ueterem illã ac ter̾ri
os scribit credere corte ⁊ nob̾ quare li¬
citum nõ sit ẜm qd̾ ad corinthyos dicͭ¬
ita renderim.alioqum absit apłm dei
qd edificauit unꝙͣ destͣuere ne se ip̾e p̾ua¬
nonore constituar ut ꝯtestato ẽ. U̾m¬
pramẽ sieius est et pͥor illa senrencia ĩe
mandata est. Sui fas nõ est paulũ me

Expanded text:
facimus, si nouam et meliorem Pauli tenentes confessionem ueterem illam ac deterioad Romanos scribit credere cordi est, nobis quare licitum non sit secundum quod ad Corinthios dita responderim. alioquin absit apostolum dei, quod aedificauit, umquam destruere. ne se ipse praeuaricatorem constituat. ut contestatus est. uerumtamen si eius est prior illa sententia, nunc emenda
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a p̾cepta uite agende. qd̾ est unu̾ ue
concupiscamius alienũ. uelleur ex il
literis disc̾e ꝓfecto mansuescereur. er
muites ĩtelligerenr. ⁊ illa p̾cepta uite
significande qͥbꝰ eoꝵ oblatiat offensio.
re. Nos aũr quomꝰ uero testametimi
tanꝙͣ alienu ꝯcupiscimꝰ cũ ea legamꝰ
que infigiia contingebant illis. Scr
obuenit. puto qd̾̃ nõ ꝯcupiscit alienũ.
quihoc legit qd̾ scuptũ est p̃p̃ ip̃m.

Expanded text:
ipsa praecepta uitae agendae, quorum est unum. ne ipsa praecepta uitae agendae, quorum est unum. ne concupiscamus alienum, uellent ex illis litteris discere, profecto mansuescerent et mites intellegerent etiam illa praecepta uitae significandae, quibus eorum oblatrat offensio, re. nos autem quomodo uetus testamentum tamquam alienum concupiscimus. cum ea legamus, quae in figura contingebant illisobuenit? puto, quod non concupiscit alienum. qui hoc legit. quod scriptum est propter ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
uł poius quid aliud possent pure con¬
fossa cadauera mortuoꝵ. tũ confessꝯ ẽ
faustꝰ nõ cõcupisce̾ aliena. nõ solum
se exnouo restamiento sedi exueter
didiscisse. qd̾ certe a suo d̾o nõ posset dis¬
ce. ille qͥppe si nõ cõcupiuit aliena qͣre
suꝑ t̾ram tenebraꝵ ubi nũꝙͣ fuerinit
noua scł̃a construit. auditurꝰ est prior
ip̃a gens tenebraꝵ regnũ meũ ꝯcupiuͭ
ꝙ ab illa erat alienu. gͦ mutatꝯ ẽ ge̾te
renebraꝵ. ut np̃e cc̃cupisce̾t alieua. an
augustũ autea fuerat reg  uicis. optã¬
de gͥ erat bellũ ut acquireret᷑ deuicto¬
ria lanituto regnãdi. qd̾ sibonũ est et
aute poruit concupisci. sed expͤtabat᷑
ut gens hostilis ĩ bellũ pͥor erumperer
quo qiͣ iustius expuguaret᷑. Si au̾r
uõ est bonu quare ĩimico uicto suꝑ
aliena terrã cresc̾e uoluit regnũ suũ.
cũ pͥus contemptꝰ suis fiuibꝰ pleua
feliarate uixiser. Ned urna ue istis¬

Expanded text:
uel potius quid aliud possent putere conuel potius quid aliud possent putere confossa cadauera mortuorum? et tamen confessus est Faustus non concupiscere aliena non solum se ex nouo testamento, sed etiam ex uetere didicisse: quod certe a suo deo non posset discere. ille quippe. si non concupiuit aliena. quare super terram tenebrarum, ubi numquam fuerunt, noua saecula construxit? an dicturus est: prior ipsa gens tenebrarum regnum meum concupiuit. quod ab illa erat alienum? ergo imitatus est gentem tenebrarum, ut et ipse concupisceret aliena? an angustum antea fuerat regnum lucis erat bellum, ut adquireretur de uictoria latitudo regnandi. quod si bonum est, et ante potuit concupisci, sed expectabatur, ut gens hostilis in bellum prior erumperet. quo quasi iustius expugnaretur. si autem non est bonum, quare inimico uicto super alienam terram crescere uoluit regnum suum, cum prius contentus suis finibus plena felicitate uixis
Abbreviated transcription (Latin):
culoꝵ obuenit. Itaq si audistis quid
Rudeamꝰ iudeis. audite et qͦmͦ obici¬
am maincheis. certe fausto dicir. tur¬
ban uos posse. si uob̾ iudei dre̾nir. qͣre
teneris testamentũ ueto cui ꝰ p̾cepta
nõ obseruatis: Quibꝰ nos eiꝰde scrip
ture uen̾ata atq ẜuara auctoritate res¬
deueris euũgelicos libros. quoꝵ uos ad
decipiendos imꝑitos c̾ofuigitis secraro¬
res et q̃ ibi scuipta siit nõ solũ nõ credi¬
tis. Sed etiam qnͣtis porestis uiribus
obpugnaris. certe iuteris uos pocius
de nouo restamẽto. Qmͣ nos deuereri
obiectis uendere nõ posse. Oĩa eĩ q̃ in
uereri scriptast̾. Noset uera ẽẽ dicimꝰ.
⁊ dimiuitꝰ mãdara et cõgrius temporibꝰ
distributa. uos at cũ uob̃ obiecri fu̾it
q̃ ĩ libris nom testimenti scripta st̃̾ nec
accipunit᷑ auob̃̾ deficiẽtes s Rentẽdo. er
mãifesta u̾tate faucibꝰ pressis an hels¬
tu sant̾o dicitis ẽe falsata. Qͥd aliud
possent expirare p̾focata ora fallaciũ.

Expanded text:
culorum obuenit. itaque si audistis, quid respondeamus Iudaeis, audite et quod obiciam Manichaeis. Certe Faustus dixit turbari nos posse, si nobis Iudae dixerint: quare tenetis uetus testamentum, cuius praecepta non turae uenerata atque seruata auctoritate restenetis euangelicos libros, quorum uos ad decipiendos inperitos confingitis sectatores, et quae ibi scripta sunt, non solum non creditis, sed etiam quantis potestis uiribus obpugnatis? certe uidetis uos potius de nouo testamento quam nos de uetere obiectis respondere non posse. omnia enim quae in uetere scripta sunt, nos et uera esse dicimus et diuinitus mandata et congruis temporibus distributa. uos autem, cum uobis obiecta fuerint, quae in libris noui testamenti scripta sunt nec accipiuntur a uobis, deficientes in respondendo et manifesta ueritate faucibus pressis anhelitu saucio dicitis esse falsata. quid aliud possent exspirare praefocata ora fallacium?
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝓba. nõ confugiat ad exemplaria
uł liugue p̾cetentis. uñ hec ĩ alia lui¬
sam iuterp̾tatũ est. Sed dicas ĩde ꝓbo
hoc illiꝰ ẽe. illd̾ nõ ẽẽ. qr hoc ꝓme sonat:
illd̾ ꝯͣt me. Tu es gͦ regula u̾itatis. qͥc¬
qd contͣ te fin̾t uõ est ueru. Quid si
alius sinuli ĩsama. S tarnẽ qͣtua dii¬
cia cõfrugrit᷑ existat et dicat. ĩ mo qd¬

Expanded text:
ia vel linguae praecedentis unde hoc in aliam linguam interpretatum est: sed dicas, Inde probo hoc illius esse, illud non esse, quia hoc pro me sonat, illud contra me. Tu es ergo regula veritatis? quidquid contra te fuerit, non est verum? Quid, si alius simili insania, sed tamen qua tua duritia confringatur, existat et dicat, Imo
Abbreviated transcription (Latin):
t siqͥd aliter sapicntis. id quoq uob̃
dũ est cui ramẽ ne ĩtercludent᷑ locꝯ ⁊ ad¬
nureier᷑ postens ad qones difficiles tac¬
emdis atq u̾sandas lingue ac stili sa¬
lulerimus labor distincta est. aposteri¬
uũ libris excellentia canouice aucrorit᷑¬

Expanded text:
t si quid aliter sapitis, id quoque vobidum est. Cui tamen ne intercluderetur locus, et adimeretur posteris ad quaestiones difficiles tractandas atque versandas linguae et styli saluberrimus labor, distincta est a posteriorum libris excellentia canonicae auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
ĩntas. ionge tñ est imp.ar aucroritas.
Iraq ĩeis siqua forte p̃p ea dissonare pu¬
tamẽ liberũ hab ibi lector auditor ue
iudiciiz quo uel approler qd̃ placuerit
uł iꝑber qd̾ offenterit. Et ideo cũcta
eiꝰ modi insi uł certa iõne uł ex illa ca¬
nomei. auctoritire deffendent᷑ ut demos¬
trer᷑ suue oĩo uri ẽe siue fieri poruisse. qd̾
ur oisputatu ibi est ur narrarũ. Si cui
ip̃a emonis ꝯfurͣciõe declaratur nõ lic
dubitare ad̾ uerum sit. Alioqͥn nulla eut
pagina qua hãne impicie regar᷑ ĩ firmmi¬
tas si libroꝵ canonicoꝵ salubrna aucto¬
ritas aut cõtempta pe̾iro abolet᷑ aut ĩ tĩ¬
guantia istanouerint qd̾ aubi scriptũ ẽ.¬

Expanded text:
ueritas, longe tamen est inpar auctoritas. itaque in eis, si qua forte propterea dissonare putamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, uel inprobet, quod offenderit. et ideo cuncta eiusmodi, nisi uel certa ratione uel ex illa canonica auctoritate defendantur, ut demonstretur siue omnino ita esse, siue fieri potuisse, quod uel disputatum ibi est uel narratum, si cui ipsa canonis confirmatione declaratur, non licet dubitare, quod uerum sit; alioquin nulla erit pagina, qua humanae inperitiae regatur infirmitas, si librorum saluberrima auctoritas aut contempta penitus aboletur aut intermingnantia ista mouer
Abbreviated transcription (Latin):
uẽtia. idcͥto nec que ꝓmircit ad me iã
specrare cognosco. Memorq qr sir niã¬
darũ. nõ concupiscet aliena. iuteis bo¬
uasua habere lilens uolensq ꝑinisi
solo . s. euugelio et regin celoꝵ splẽdid̃
hereditate coureumꝰ. Nã et ut uideo si
sͥ euu̾geliu usurparet. iure ĩ crepitãs
dicerem. ĩꝓle qͥd tͥ cũ eo est. cuiꝰ p̃cepti
nõ seruas: Sic ueior. ue mͥ eade iudeꝰ
increpirer renẽti testamẽtũ uetus.
cuiꝰ mãdara contep̃na.
Ugustuiꝰ Rendis. Eatem sepe

Expanded text:
entia, idcirco nec quae promittit. ad me iam expectare cognosco, memorque quia sit mandatum: non concupisces aliena, Iudaeis bona sua habere libens uolensque permisi solo scilicet euangelio et regni caelorum splendida hereditate contentus. nam ut Iudaeo, si sibi euangelium usurparet. iure increpitans dicerem: "inprobe, quid tibi cum eo est, cuius praecepta non seruas?" sic uereor, ne mihi eadem Iudaeus increpitet tenenti testamentum uetus, cuius mandata contemnam. AUGUSTINUS re
Abbreviated transcription (Latin):
quonio ad emulatõer ꝓuocare potero
caruẽ meã ut saluos faciã aliquos ex
illis. si reiectio illoꝵ recõciatio uiũdiẽ.
que ert assimptõ. uisi uita exmortius:
ssiaũt delibarõ saucta et conspario. et sua¬
uix saucra est et rami. qd̾ sialiqͥd exramis
faccisunt. Tu aũt cum esses oleaster in¬
serto es ĩillis. ex socius radicis facrus es
et piguedĩs olee. noli głorian ad u̾so
rnnos. d̾ si gła̾ns: nõ tu radice porras
sradixte. Dicis gͦ fractist̾ rami ut gͦ

Expanded text:
odo ad aemulationem prouocare potero carnem meam. ut saluos faciam aliquos ex illis. si reiectio illorum reconciliatio est mundi, quae erit adsumptio nisi uita ex mortuis? si autem delibatio sancta est, et consparsio: et si radix sancta est, et rami. quodsi aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis et socius radicis factus es et pinquedinis oleae, noli gloriari aduersus ramos. quodsi gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uaretares uł exabaꝵ regionũ codi¬
dubitaro dudicaret᷑. uel subi quoq
codices uanarenr. plures paucioribꝰ
aut uerustiores recensioribꝰ p̾feient᷑.
Et si adhuc esser int̾ ea uarietis: p̾ce¬
dens ling᷑. unde illd̾ int̾p̃tatũ est. cõ¬
sulerer᷑. hoc modo q̃runt qui ꝙ eos
moner ĩ scriptutis saucris tanta auc

Expanded text:
 codidubitatio diiudicaretur, uel si ibi quoque codices uariarent. plures paucioribus aut uetustiores recentioribus praeferrentur: et si adhuc esset incerta uarietas, praecedens lingua, unde illud interpretatum est, consuleretur. hoc modo quaerunt, qui, quod eos mouet in scripturis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ anit corpore ueunnt. Hic ramẽ cõseqͥ¬
cit dicẽs. Oporter eĩ corpribile hoc ĩdue¬
re ĩcoruprelam. et mortale hoc ĩduere
ĩ mortalitare. Hoc gͦ cum iste neger. cũ¬
tauniam eius atq naturã et tota tiniu¬
isse nearenebraz gente corꝑer᷑. et ur
certe consuleret᷑ ex parte corpraz detes¬

Expanded text:
quo autem corpore ueniunt? hic tamen consequecit dicens: oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. haec ergo cum iste neget cumtantiam eius atque naturam et totam timuisse, ne a tenebrarum gente corrumperetur et ut ceterae consuleretur, ex parte corr
Abbreviated transcription (Latin):
tis uob̃ sapientes. qr cecitas exparte ĩ¬
isrł facta est. douec plenirudo geurum
ĩcrarer. et sic oĩs isrł saluus fieret.ui¬
detis gͦ uos qui ĩ ista inseri radice non
uultis nõ quide fractis ramis esse si¬
miles si c̃ est carnalis er ĩpius ppls u¬
ceor. sed ĩ oleastari amaritudĩe reman¬
aise. Nam qͥd insi oleastru genriu sa¬
pit adorare solem et luuã. uisi forre p̃p
ea iam nõ puritis esse ĩ oleastro ge̾rii
qr spinas noui geñis addidistis. et fal¬

Expanded text:
pientes, quia caecitas ex parte Israhel facta est, donec plenitudo gentium intraret. et sic omnis Israhel saluus fieret. uidetis ergo uos, qui in ista inseri radice non uultis, non quidem fractis ramis esse similes, sicut est carnalis et inpius populus Iudaeorum, sed in oleastri amaritudine remansisse. nam quid nisi oleastrum gentium sapit adorare solem et lunam? nisi forte propterea uos iam non putatis esse in oleastro gentium. quia spinas noui generis addidistis et fal
Abbreviated transcription (Latin):
rͦ. quas ꝓprietates ħ̾eat anima pecca¬
toꝵ ꝑ competencia nobis signa decla¬
rentur Undecimo qua nostuntꝰ᷑ dis¬
trecõne. iustoꝵ. quatinus quas ocłis
istis uidere nõ possimius. ꝑ indicia ꝓ¬
babilia colligamus / duodẽtimo ĩ sur¬
rectõne quãm u̾e sapiens credit. qͥd¬
de singulis fe sentiatur. Mme disse¬
ramus agnoscere. quatimus fragilia cor¬
da mortaliũ ad dĩuitꝰ ꝓmissa deu̾deria cõ¬
tinentur. ħ nob̃̾ p̾stante deo ordine tu¬
Ixi ꝓpõnes has nõ p̾ceptis

Expanded text:
 quas proprietates habeat anima peccatorum, per competentia nobis signa declaretur. Undecimo, qua noscantur discretione, justorum; quatenus quas oculis istis videre non possumus, per indicia probabilia colligamus. Duodecimo, in resurrectione, quam vere sapiens credit, qde singulis fieri sentiatur, maxime desideramus agnoscere; quatenus fragilia corda mortalium ad divinitus promissa desideria concitentur. Haec nobis praestante Deo ordine cuDixi propositiones has non praeceptis