comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
felix dicens quid differt interꝓpria natunelici¬
q nominet diuinitatis in uno filio di atq: accedentia
humanitatis eius : Respond&q: subiungens. Hoc
differt quod indiuinitate sicut uerus est filius di.
ita & uerus ds̃ : In humanitate uͦ sicut uerus est
homo ita &uerus est filius homiNis:
Videtur mihifelix remin hoclo co fecisse
ridicu¬
loscm: differentiis nãq nominum interrogauit diuimi¬
tasis & humanitatis & respondit hoc differre qđ indiui¬
nitate uerus sit ds̃ & in humanitate uerus homo: hoo non
est differentia nominũ sedpotius sepatretio substanticrum
Necisi ut ait diuinitatis nom̃ est ds̃ & humanitatis ho¬
mo debunit Etqq dicere quid dfferat int utrũq nom̃
idest hs& homo: Etut in sequentib eit indiuintate un¬
genitus in humanitate primogenitus debuit certe
dicere quid diffenet inter unigenitũ & primoge¬
nitũ: Sed pona mus ipsius felicis uerba quȩ ꝓsequit᷑
utexipsis lector cognosccit quomodo separaendo nomi¬

Expanded text:
Felix dicens: « Quid differt inter propria naturaliaque nomina divinitatis in uno Filio Dei, atque accedentia humanitatis ejus? » Respondetque subjungens: « Hoc differt, quod in divinitate sicut verus est Filius Dei, ita et verus Deus. In humanitate vero sicut verus est homo, ita verus est Filius hominis. » Videtur mihi Felix rem in hoc loco fecisse ridiculosam. Differentiis namque nominum interrogavit divinitatis et humanitatis, et respondit hoc differre quod in divinitate verus sit Deus, et in humanitate verus homo. Hoc non est differentia nominum, sed potius separatio substantiarum. Nam si, ut ait, divinitatis nomen est Deus, et humanitatis homo, debuit utique dicere quid differat inter utrumque nomen, id est, Deus et homo; et ut in sequentibus ait, in divinitate unigenitus, in humanitate primogenitus, debuit certe dicere quid differat inter unigenitum et primogenitum. Sed ponamus ipsius Felicis verba quae prosequitur, ut ex ipsis lector cognoscat quomodo separando nomi
Abbreviated transcription (Latin):
Penis aut̃ quẽ ego de dero. caro mea est ꝓmundiurta:
itite iũ: Quimanducit meam curnẽ & bilbit meũ sanguinẽ
inme man& &egoineo. Itẽ betttus cexilbus. Otine uidear
ponere testimonico. ut sciant aduersaria quia mñanit̃
nos inde meuit. sequentes ubiq illorũ uoces: Aitita ꝙ fa
nitare & apparebat quia nonerat fantasia: seduere hao¬
bebat corpus: Decebat enim axp̃m induentẽ humanã
carnem hanc cumꝓpriis passsonibus eius indui totam: Vt

Expanded text:
Panis autem quem ego dedero, caro mea est pro mundi vita. Panis autem quem ego dedero, caro mea est pro mundi vita. iterum: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo. » Item beatus Cyrillus: « Uti ne videar m Patrum volui ponere testimonia, ut sciant adversarii quia inaniter nos inclamant sequentes ubique illorum voces. Ait itaque fnitate: Et apparebat quia non erat phantasia, sed vere habebat corpus. Docebat enim Christum induentem humanam carnem, hanc cum propriis passionibus ejus indui totam; ut
Abbreviated transcription (Latin):
fac tusest homo: Estaut̃ unus atq: idemfilius psiomnia
tribuimus tamquam uni Et dispensationis nonignont¬
uimus modos sensuũ uirtutem artifitiose atq: pruden¬
solidiuinitati tribuit uiuificationem : dicens dnm scđm
diuinitatem uiufiaontem quosuult. & non recordats
qđ ae caro uuu ficatoris uerbi uiuifica trox credendae st
Beatocģrillo docente ita : ł priũ ergo corpus factundi¬
cimus uerbi & non hominis alicuius seorsum & sepanetim
alterius citra eum qui intellegitur xp̃s efilius : Sicut
autẽ ꝓprium nr̃m unius cuiusq: dr̃ corpusseor sameiuscu¬
ius est ita & in unoxp̃o intellegendum utiq exxistens nr̃is
corporibus cognatum siue consubstantiale: Factum enim
tendit suam carnem: id circo facta est nob benedictio:
Viuificans deniq: dicebat xp̃s: Am̃dicouobis. Egosumpa¬
nis uiuus quidecaelo descendi & uitã de dimundo: Eit rursas

Expanded text:
factus est homo, est autem unus atque idem filius, ipsi omnia factus est homo, est autem unus atque idem filius, ipsi omnia tribuimus tanquam uni, et dispensationis non ignoravimus modos, sensuum virtutem artificiose atque prudensoli divinitati tribuit vivificationem, dicens Dominum secundum divinitatem vivificantem quos vult; et non recordans quod et caro vivificatoris Verbi, vivificatrix credenda est, beato Cyrillo docente ita: « Proprium ergo corpus factum dicimus Verbi, et non hominis alicujus seorsum, et separati alterius citra eum qui intelligitur Christus et Filius. Sicut autem proprium nostrum uniuscujusque dicitur corpus seorsum ejus cujus est, et in uno Christo intelligendum utique exsistens nostris corporibus cognatum sive consubstantiale. Factum enim tendit suam carnem; idcirco facta est nobis benedictio. Vivificans denique dicebat Christus: Amen dico vobis: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi, et vitam dedi mundo. Et rursus:
Abbreviated transcription (Latin):
tiorem mensunem humantatis: Seditasapere : dissonũ est:
Ergo nonest ptuꝑfactus qui a ssumptus est: Restatenim
dicere qui a factus est in pauꝑtare nĩẽ. qui diues est tamquã
ds̃: ł titerum: Respicienda itaq: sunt non illorum multi¬
loquia sedrecta & in maculeia fides euanglicae qq apłi¬
cae sanctionis. Ds est incarne & in sanguine humanitatis¬
q mensu nem ꝑea quȩ humana sunt cognoscimus: A lilia mi¬
liumenim angłoꝵ scoꝵ ministraentei . & sac nem eiussedẽ
circuinstant seraphim: Quia uero status est homo appella¬
tusq: summus scacerdos non tam quã metioridõ offerens seccri¬
ficiũ sed sibim& &patri fidei nrae negotiatus confessionem:
Et iterum: Intuere si quidẽ eum immolantem quidẽ scđm
humanitatẽ. assidentem uero sicut dm̃: Quidenim aitbea¬
tus poculus: talem pontificẽ habemus quised& indexxtera e¬
sedis meiestatis inexcelsis: Scientes igitur quia cũ dsec̃t

Expanded text:
tiorem mensuram humanitatis. Sed ita sapere dissonum est. tiorem mensuram humanitatis. Sed ita sapere dissonum est. Ergo non est pauper factus, qui assumptus est. Restat enim dicere, quia factus est in paupertate nostra, qui dives est tanquam Deus. » Et iterum: « Respicienda itaque sunt non illorum multiloquia, sed recta et immaculata fides evangelicae atque apostolicae sanctionis. Deus est in carne et in sanguine, humanitatisque mensuram per ea quae humana sunt cognoscimus. Millia millium enim angelorum sanctorum ministrant ei, et sacram ejus sedem circumstant seraphim. Quia vero factus est homo, appellatusque summus sacerdos, non tanquam majori Deo offerens sacrificium, sed sibimet et Patri, fidei nostrae negotiatus confessionem. » Et iterum: « Intuere siquidem eum immolantem quidem secundum humanitatem, assidentem vero sicut Deum. Quid enim ait beatus Paulus? Talem pontificem habemus, qui sedet in dextera sedis majestatis in excelsis. Scientes igitur quia cum Deus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
rumatq: siꝑbum obiciunt sensum & hoc solũ qđ be ne se habe¬
re arbitientur inspiciunt . hominẽ uͦ assumptũ adõ uerbo
Nonentẽ ppħa Neq: filius ꝓpłiae sedecuponeram fricans sica¬
mina & assumpsit me exouibus: Et sicut ait beatus diuid
ꝓeximȩ nobis arne & sanguine participre. sed magis ꝓpri¬
ũ facere hominẽ & non scđm alium modum quẽ dicipote
seducebat scĩficatos ꝑfidẽ. aꝑtissime dicens de unigeni¬
to quia cum ess& diues peaiꝑ est factus ꝓpt̃ nos absit:
Uere nãq dicit omni noueritatis p̃co que st diues:
łtquono do pcuꝑfectus est. & iam nunc sermo hica nobis exam¬
netur: Siqͥdẽ sicut&e scpere & dicere ipsi pnee sumunt : ho¬
mo assumptus adõ est quo modo ptuꝑ est factus qui assumptus
est & ultre naturam dignitatib: declenetus: Glorificatus
estenim: Aut si nonest huerum derogabitur abeis assũp¬
tioni tamquem deportanti adminorẽ parte m& in hones¬

Expanded text:
rum atque superbum objiciunt sensum, et hoc solum quod bene se haberum atque superbum objiciunt sensum, et hoc solum quod bene se habere arbitrantur inspiciunt, hominem vero assumptum a Deo Verbo eta, neque filius prophetae, sed caupo eram fricans sicamina, et assumpsit me ex ovibus. Et sicut ait beatus David, proxime nobis carne et sanguine participare, sed magis proprium facere hominem, et non secundum alium modum quem dici poteseducebat sanctificatos per fidem apertissime dicens de unigenito, quia cum esset dives, pauper est factus propter nos? Absit. Vere namque dicit omnino veritatis praeco, qui est dives. Et quomodo pauper factus est? Etiam nunc sermo hic a nobis examinetur. Siquidem, sicut et sapere et dicere ipsi praesumunt, homo assumptus a Deo est, quomodo pauper est factus qui assumptus est, et ultra naturam dignitatibus declaratus. Glorificatus est enim; aut si non est hoc verum, derogabitur ab eis assumptioni tanquam deportanti ad minorem partem, et inhones
Abbreviated transcription (Latin):
ego ipse unussum inutrisq: inme ipso cõmumbus. & ego
ipse unus sum in singulis mihim& ipsi ꝓpriis. Quȩ cũita
sint series nobis diuintrũ ꝑcurrende est littenerum
& plurima testimonia congregandet quibus de mons¬
tretur quã sit impiũ & sccrilegũ eaquȩ sunt ꝓpria car¬
nis xp̃i ad natura i uerbi ꝓprietatȩ refferre : & quȩ
sunt ꝓpria uerbi ꝓprietate naturae carnis ad scribe¬
re : Et quã sit nihilominus impium: eaquȩ sunt ꝓprat
carnis ꝑexceptionẽ ꝓprietatis alienare a uerbo:
it quaes ꝓpͥa uerbi eadẽ exceptionis lege alienare
cẽ fuisse : Beatus aut̃ exrillus contrao hoo ita doc& di¬
cens : Scripturae namq: diuinitus inspiratȩ . dm̃ nobis
in huma natum p̃dicante manuhel. participatũq
carne & setngiuine ꝓxime nobis dice patris affirmant uendẽ
factũ hoc esthominem Non ꝑconuersionẽ seu mutttionẽ
matibus sic rectis recedunt & contiro staonos litteraes du¬

Expanded text:
ego ipse unus sum in utrisque, in me ipso communibus; et ego ego ipse unus sum in utrisque, in me ipso communibus; et ego ipse unus sum in singulis mihimet ipsi propriis. Quae cum ita sint, series nobis divinarum percurrenda est litterarum, et plurima testimonia congreganda, quibus demonstretur quam sit impium et sacrilegum, ea quae sunt propria carnis Christi, ad naturam Verbi proprietate referre, et quae sunt propria Verbi proprietate naturae carnis ascribere: et quam sit nihilominus impium, ea quae sunt propria carnis per exceptionem proprietatis alienare a Verbo, et quae sunt propria Verbi, eadem exceptionis lege alienare  pontificem fuisse. Beatus autem Cyryllus contra hoc ita docet, dicens: « Scripturae namque divinitus inspiratae Deum nobis inhumanatum praedicant Emmanuel, participatumque carne et sanguine proxime nobis Dei et Patris affirmant Verbum factum, hoc est, hominem, non per conversionem, seu mutationem, gmatibus sic rectis recedunt, et contra sacras litteras du
Abbreviated transcription (Latin):
trisq: naturis est proprium : ita commune est in ipso
utrisq: neturis quod illerum estꝓpriũ: Etutexempli
git̃ dixerim ꝓpriũ mihi est notã bucris cuiusq uer¬
beris gestere in corpore meo ꝑnatiuiem carnis meae
& ꝓpriũ mihi est hene eademnotã nongestare in spũ
meo pnatunem animae meae: Itamꝓpriũ miliest plet¬
gam uerbi idest sermonẽ durũ gestare inmente mea
ꝑ natunc̃ animȩ meȩ & ꝓprium mihi est. eandẽ plagam
non portare in corpore neo ꝑnatunem carnis meae :
Eteũ sit mihi utrumq: ꝓprium & corpon& cnimȩ meae
utrũq: alienũ quia nec corpus durum laxtũ ue sermonẽ
intelligit. nec anima flagelli uulnere liuescit:
Utrũq: tamen cominune est in sema ipso & animȩ
& corpori mȩo quia nec anime extae corpus aquo e
gimnre ꝓprium fuenet sentit. Nec corpuscitie animar
consortiũ plagarũ inditia gestauit. Qđ ergo ꝓpriũ
mihi in singulis x dienũ est singulis. id comiune est
in me ipso singulis qł ꝓpriũ est singulis: Et tameN

Expanded text:
m, ita commune est in ipso utrisque naturis quod illarum est proprium. Et, ut exempli gratia dixerim, proprium mihi est notam livoris cujusque verberis gestare in corpore meo per naturam carnis meae; et proprium mihi est hanc eamdem notam non gestare in spiritu meo per naturam animae meae. Item, proprium mihi est plagam verbi, id est, sermonem durum gestare in mente mea per naturam animae meae, et proprium mihi est eamdem plagam non portare in corpore meo per naturam carnis meae. Et cum sit mihi utrumque proprium; et corpori, et animae meae, utrumque alienum; quia nec corpus durum laetumve sermonem intelligit, nec anima flagelli vulnere livescit. Utrumque tamen commune est in semetipso, et animae et corpori meo: quia nec anima extra corpus, a quo ei sentire proprium fuerat, sentit; nec corpus citra animae consortium plagarum indicia gestavit. Quod ergo proprium mihi in singulis, et alienum est singulis, id commune est in me ipso singulis, quod proprium est singulis. Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uirginẽ metriã: Illiec psȩ ineffebiliter̃ facta hom̃inis
adõ uerbo susceptio singulris. ut filiusdi essiax filius
ꝓpriȩ dr̃ ne non trinitas sed qua t̃nitas credere tur
ie subuectio ut quo ad tolleret᷑ adtius non haber&e:
Sicut ꝓ nob̵ ipse diuinttas quo uisq se deponer&: nonhe¬
ber&e humilius: Itẽ beatus dugastimus Hiisant filid̃
quot quot spũ dĩ aguntur. sed gñr non naetune. Viuicus
enim natune dĩ filius ꝓpt̃ nos mistricordie fuctus est ho¬
rimis filius ut nos nactune filii hominis. filu dĩꝑ illũ
grã fieremus. M anens quippe ille in mutabdis nct¬
tunrmnnẽm inqua nos susciper& suscepit a nobis
Et tenax diuinitatis suȩ: nnr̃e infirmitatis particeps
factus est. ut nos in melius cominutati. quod peccittis
morides q sumus eius in mortalitatis &iustitice pir¬
ticipetione amittamus & quod innatune nñt bonũ ferit
implaũ sum mobono ineiꝰ. na turae bonitate serue mus
Sicute nim ꝑunũ hominẽ peccantẽ in hoc ta ignrue mee¬

Expanded text:
irgine Maria. Ipsa est illa ineffabiliter facta hominis a Deo Verbo susceptio singularis, ut Filius Dei et filius hoter et proprie diceretur; ne non trinitas, sed quaternitas crederetur. ma subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret hberet humilius. » Item beatus Augustinus : « Hi sunt filii Dei quotquot Spiritu Dei aguntur, sed gratia, non natura. Unicus enim natura Dei Filius, propter nos misericordia factus est hominis filius, ut nos natura filii hominis, filii Dei per illum gratia fieremus. Manens quippe ille immutabilis, naturam nostram, in qua nos susciperet, suscepit a nobis, et tenax divinitatis suae, nostrae infirmitatis particeps factus est; ut nos in melius commutati, quod peccatores mortalesque sumus, ejus immortalitatis et justitiae participatione amittamus; et quod in natura nostra bonum fecit, impleti summo bono in ejus naturae bonitate servemus. Sicut enim per unum hominem peccantem in hoc tam grave ma
Abbreviated transcription (Latin):
eundẽ q dĩ filiũ & hominis filiũ nonduos ꝓfite mur &
ita uerbũ intuc uirginis uteri secreta carnis sibinitia
consueuisse idẽ uere in carnatũ fuisse ut tam̃ uerbi
na tuns non mutare tur in carnẽ. Itẽq carnis naru¬
ram ita ꝑsuscipientis commixtionẽ in uerbi trxo¬
sistẽ ꝑsonã ut nonta menfuerit in uerbo consumpta
Quisenim sacrilega opinione indutis eo usq desipicit
quis intam abrutũ erroris beratrũ sem& i psum in¬
citat. ut filiũ di sine sua ꝓpͥa carne quã in sacrȩ uir¬
ginis utero in effabili societatis ꝑsomextione ita sibi¬
m&e aduneaut ut & uerbũ homoo homods̃ idẽq un
non mutatis generib: nec turae fier& neg& hodie se¬
dere addextenim patris uenturũ q iudicareiu uos
& mortuos cumipsẽ dim̃ Recise nonne siut Cũ uenerit filius in

Expanded text:
eumdemque Dei Filium, et hominis filium, non duos profitemur, et ita Verbum intra Virginis uteri secreta carnis sibi initia consevisse, id est, vere incarnatum fuisse, ut tamen Verbi natura non mutaretur in carnem; itemque carnis naturam ita per suscipientis commistionem in Verbi transisse personam, ut non tamen fuerit in Verbo consumpta. ue persona. Quis enim sacrilega opinione indutus, eo usque desipiat, quis in tam abruptum erroris barathrum semetipsum injiciat, ut Filium Dei sine sua propria carne, quam in sacrae Virginis utero ineffabili societatis per se mistione ita sibimet adunavit, ut et Verbum homo, et homo Deus, idemque unus, non mutatis generibus naturae fieret, neget hodie sedere ad dexteram Patris, venturumque judicare vivos et mortuos, cum ipsum Dominum dixisse non nesciat, Cum venerit f
Abbreviated transcription (Latin):
ui cor eorũ fornicans & recedens ame & oculos ꝑ
res uarias fornocintes: Et apłs perus: Oculos hit¬
bentes plenos adulterii & in cessitbilis depicti:
Hieru sulẽ quoq: fornicata dr̃ cũfiluis dialdeurum
uidens illos impari&e depictos: Ad or&ur colat᷑
ueneraur afidelib: ds̃: Illi soli secrificour uel mos¬
terio corporis &iscinguinis quo sumꝰ redempti. uel
insa crificio cordis conriti & humiliati: Ange¬
li uel homines scĩ. amentur. honorentur. carita¬
te : nonserurtute: Noneis corpꝰ xp̃i offenetur.
cumsint hoo & ipsi: non ponamus spẽ nnẽm in homi¬
ne : sed indõ: Neforte redund& innos illud ꝓphe¬
ticum: Mlt ledictus homo qui confidit in homine
& ponit carnẽ brahium suũ & it dño recedit cor

Expanded text:
vi cor eorum fornicans et recedens a me, et oculos per vi cor eorum fornicans et recedens a me, et oculos per res varias fornicantes. Et apostolus Petrus: Oculos habentes plenos adulterii, et incessabilis delicti. Hierusalem quoque fornicata dicitur cum filiis Chaldaeorum, videns illos in pariete depictos. Adoretur, colatur, veneretur a fidelibus Deus; illi soli sacrificetur, vel mysterio corporis et sanguinis, quo sumus redempti; vel in sacrificio cordis contriti et humiliati. Angeli vel homines sancti amentur, honorentur, charitate, non servitute. Non eis corpus Christi offeratur, cum sint hoc et ipsi. Non ponamus spem nostram in homine, sed in Deo; ne forte redundet in nos illud propheticum: Maledictus homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. nec ibi erigimus al tariu inquib sacrificemus
sacrificium sicut homines dĩ qui mundũ in eius con
fessione uicerunt. suo loco & ordine nominant᷑.
Non tam̃ ascicerdote quisa crificat inuocantur:
Dõ quippe non ipsis sacrificat quamuis in me mo¬
rias sacrific& eorum: quia dĩs̃ acerdos est nons
illoꝵ Ipsum uero su crificiũ corpus est xp̃i quod
ponoffertur ipsis quia hoc sunt & ipsi:¬
traditio. sicut &iã exlibro sacram̃torũ quẽ
romana ten& ecđa facile comꝓbatur:
łlunc uenerationis modũ aut suꝑ greditir quire¬
liquid contemint disciplinã patris sui. dimitrt¬
ꝙ legẽ matris suae : ideo nec grã capitieius addo¬
arie tes gregis dĩ : Ouis enim relinquens pastore
oberrans auit qua p̃cedit aries: Her& in senti¬
h deuoratur alupis. Soli dno offeramus głam
& honorem nec cũ simulachris formeemur his
effecti similes de quib: ds̃ dicit: Ego quoq: contri¬

Expanded text:
 spiritus, fabricamus. Nec ibi erigimus altaria, in quibus sacrificemus  spiritus, fabricamus. Nec ibi erigimus altaria, in quibus sacrificemus sacrififessione uicerunt, suo loco et ordine nominantur, non tamen a sacerdote, qui sacrificat, inuocantur. Deo quippe, non ipsis sacrificat, quamuis in memoria sacrificet eorum, quia Dei saillorum. Ipsum vero sacrificium, corpus est Christi, quod non offertur ipsis, quia hoc sunt et ipsitraditio, sicut etiam ex Libro Sacramentorum, quem Romana tenet Ecclesia, facile comprobatur. Hunc venerationis modum qui supergreditur, aut relinquit, contemnit disciplinam Patris sui, dimittitque legem matris suae. Ideo nec gratia capiti ejus addearietes gregis. Dei ovis enim relinquens pastorem, aberrans a via qua praecedit aries, haeret in sentibus, devoratur a lupis. Soli Domino offeramus gloriam et honorem, nec cum simulacris fornicemur, his effecti similes de quibus Deus dicit: Ego quoque contri
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã ipsilaudantur : corrigunt errantes quos
possunt : Quos cut̃ non possunt : non exeis gratulan¬
ur. & b illo uitio corrigiuolunt: Quib sim¬
les uel &i cc̃ mundiores atq sanctiores.si sunt.
boni angłi & omniu scũ dĩ ministeria. quid me¬
tuimꝰ ne aliquẽ illorũ offendamus si non super¬
stitiosi fuerimus cũ ipsis adiuuantib ad unum
dm̃ tendentes & ei uni religantes animas nr̃as
unde religio dicta creditur omni suꝑstitione ca¬
reamus: Et quib: det̃ in terpositis relig& ergo
inquid nos religio uni omnipotenti dõ quia in t̃
mentem nr̃am quã illum intelligimus patnẽ
et qua eos non de os nr̃os eẽ sedunum dm̃ nobs¬
cũ habere credamus: Deniq pitgani diis suis. &
templa statuerunt. & ȩdificauer̃ aras & sucer¬
dotes instituer̃ & sacrificia fecerunt: Nos aut̃
martyrib nris non templa sicut dus sed memori¬
as sicut hominibus mortuis quorum apud dm̃ uiuunt

Expanded text:
tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos possunt; quos autem non possunt, non eis congratulantur, et ab illo vitio corrigi volunt. Quibus similes vel etiam mundiores atque sanctiores si sunt boni angeli, et omnia sancta Dei ministeria, quid metuimus ne aliquem illorum offendamus, si non superstitiosi fuerimus, cum ipsis adjuvantibus ad unum Deum tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? » Et quibusdam interpositis: « Religet ergo, inquit, nos religio uni omnipotenti Deo: quia inter mentem nostram, qua illum intelligimus Patrem at, qua eos, non deos nostros esse, sed unum Deum nobiscum habere credamus. Denique pagani diis suis et templa statuerunt, et aedificaverunt aras, et sacerdotes instituerunt, et sacrificia fecerunt. Nos autem martyribus nostris non templa sicut diis, sed memorias sicut hominibus mortuis, quorum apud Deum vivunt
Abbreviated transcription (Latin):
doctoris uerbis sum mopere pensandũ est. quia
si opere manuum dĩ non sunt adoranda & colen¬
det nec in honorem dĩ quantomagis opera manuũ
hominum non sunt ad orandit & colendit. nec in
honorem eorum quorum simili tudines eẽ dicunt᷑:
Nam si ulla imago ess& adoranda uł colenda cre¬
atoris potius ess& quamcreaturae : Nempȩ ho¬
minẽ fecit ds̃ adimuginem & similitudinem dĩ:
Homoaut̃ facere non potest quicquam: in quo
sit similitudo hominis inm̃te & ratione: Nam
si ex primit ut cũq: sculpendo uł pingendo aliquã
similitu dinẽ corporis aut membroꝵ: Hoc utiq
exprimit quodminimũ est in homine non quod
maximum: Certe sia dorandi fuissent homines
uiui magis quã picti idest ubi similitu dinem
habent dĩ non uibi peccorum uel quoduerius est lupi¬
dicit dehis beatus augustinꝰ hoc modo in libro deuene
religione : Istiaut̃ homines & in unodõ habente som¬
nic gaudia sua quando peorum facta ds̃ bene dici¬
tur Tumgne tulant̃ laudantib Cumuero ipsi

Expanded text:
re summopere pensandum est, quia si opera manuum Dei non sunt adoranda et colenda, quanto magis opera manuum hominum non sunt adoranda et colenda, nec in honorem eorum quorum similitudines esse dicuntur? Nam si ulla imago esset adoranda vel colenda, creatoris potius esset quam creaturae. Nempe hominem fecit Deus ad imaginem et similitudinem Dei. Homo autem facere non potest quidquam, in quo sit similitudo hominis in mente ratione. Nam si exprimit utcunque sculpendo vel pingendo aliquam similitudinem corporis aut membrorum; hoc utique exprimit quod minimum est in homine, non quod maximum. Certe si adorandi fuissent homines, vivi magis quam picti, id est, ubi similitudinem habent Dei, non ubi pecorum, vel, quod verius est, lapiDicit de his beatus Augustinus hoc modo in libro de vera Religione : « Justi autem homines, et in uno Deo habentes omnia gaudia sua, quando per eorum facta Deus benedicitur, congratulantur laudantibus. Cum vero ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m purũ hominẽ fuisse credebant non &iam dm̃
Et idcirco errant confidentes in homine ac ꝑ hoc ma¬
ledicti Ne mose fallat ne mose seducat. ne mose
circumueniat quicũq: adiquampicturam uel fu¬
silem siue ductilem adorat statuam non eaehib&
cultum dõ non honorat angłos uel homines scõs
se dsimuli dira ueneranti. Agit hoc nimirũ uer¬
sutꝰ &callidus humanigeneris inimicus ut suprȩ tex¬
textu honoris scõꝵ rursus idola introducat rur¬
sus ꝑ diuersas effigies ador&ur : Ut auertatnos ab
spiriteilib adcarnalia uero demergat. ecoꝑomina simꝰ
digni ab apło ccudire Oinsenscrti quis uos fuscinetuit
sostulti estis ut cũ spũ oȩperitis nunc earne consu¬
mamini: Ipse enim sactunas sicut dicit idem uple
trans figurat se in angł mlucis: Deniq cõmessati¬
ones &ebrietates introducit sub nomine &aritit¬
tis: Suꝑbium & duricium inflexibile m constanti

Expanded text:
rum hominem fuisse credebant, non etiam Deum, et idcirco erant confidentes in homine, ac per hoc maledicti. XXXI. Nemo se fallat, nemo se seducat, nemo se circumveniat. Quicunque aliquam picturam, vel fusilem sive ductilem adorat statuam, non exhibet cultum Deo; non honorat angelos vel homines sanctos, sed simulacra veneratur. Agit hoc nimirum versutus et callidus humani generis inimicus, ut sub praetextu honoris sanctorum rursus idola introducat, rursus per diversas effigies adoretur; ut avertat nos ab spiritalibus, ad carnalia vero demergat; ac per omnia simus digni ab Apostolo audire: O insensati, quis vos fascinavit ? Et: Sic stulti estis, ut cum spiritu coeperitis, nunc carne consummemini? Ita enim Satanas, sicut dicit idem Apostolus, transfigurat se in angelum lucis. Denique comessationes et ebrietates introducit sub nomine charitatis, superbiam et duritiam inflexibilem constanti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽgenitus non aliunde assumptus : duossefilios crede
reꝓdit. unũ genitũ alterũ assumptũ: Unũ cui gene¬
ratio dat nomenfilio. alterũ cuielectio ułgnã siue
adoptio: Forte dicat aliqͥs stiuens partib illius. Non
sensit felix duosfilios. ut tu dicis Quistatim subiun¬
x̃ : Ynus tum̃ in utroq: nonduo: Guiego respondeo
non eẽ morẽ dicendy umquã ille & qui aut cui sicut
in hoclo cofelix seripsit: nisi cumagitur deꝑsonis: Et
quẽ ita diuisũ incorde tenebat. bene unire uerbis
suꝑuacuis non potenet: Ia menĩ superius ostendim
ex uerbis nestoru ita & illi eẽ moremloquendi. idẽ
unũ eẽ in utroq non duos: Sedcerte beatus cyrillus
& e&eri qͥidonei extiter̃ ad de tegendã fnrude m
illius &x expugnandã ue scniã non illi credider̃

Expanded text:
se filios credere prodit, unum genitum, alterum assumptum, unum cui generatio dat nomen filii, alterum cui electio, vel gratia, sive adoptio. Forte dicat aliquis favens partibus illius: Non sensit Felix duos, ut tu dicis, qui statim subjunxit: Unus tamen in utroque, non duo. Cui ego respondeo, non esse morem dicendi unquam ille, et cui, sicut in hoc loco Felix scripsit, nisi cum agitur de personis; et quem ita divisum in corde tenebat, bene unire verbis supervacuis non poterat. Jam enim superius ostendimus ex verbis Nestorii, ita et illi esse morem loquendi, idem unum esse in utroque, non duos. Sed certe beatus Cyrillus et caeteri qui idonei exstiterunt ad detegendam fraudem illius et expugnandam vesaniam, non illi credider
Abbreviated transcription (Latin):
opposituri sumus ꝑques dinosci ueleat inquantũ acatho¬
lica uertiate discesserit : nunc sequentia eius uerba po¬
namus ut tota illius pͣuitas de tegatur. & postec ueris
sensib mendacia illius expugnentur: Interrogatite
an aliter. Et respondendo subiungit : Verus & ꝓprius
filius ille ueracit̃ creditur. qui de substantic patris
÷ genitus. non aliunde assumptus: Cuige neratio
dat nom̃ filii non electio uel gnũ. siue adoptio au
uoluntas : Ecce iã pate fecit omne merrorẽ : quã oc¬
cultã corde gestabat: Dicendo nãq: uerus & ꝓprius
filius  ille uenrort̃ creditur quide substantia patra

Expanded text:
opposituri sumus, per quas dignosci valeat in quantum a cathoopposituri sumus, per quas dignosci valeat in quantum a catholica veritate discesserit, nunc sequentia ejus verba ponamus, ut tota illius pravitas detegatur et postea veris sensibus mendacia illius expugnentur. XIX. Interrogat itean aliter? et respondendo subjungit: « Verus et proprius Filius ille veraciter creditur, qui de substantia Patris est genitus, non aliunde assumptus, cui generatio dat nomen filii, non electio, vel gratia, sive adoptio, aut voluntas. » Ecce jam patefecit omnem errorem, quem occultum corde gestabat. Dicendo namque: « Verus et proprius Filius ille veraciter creditu
Abbreviated transcription (Latin):
re eũ uult uex ta humanitatẽ esse filiũ patris non na¬
tuns. non natiuitate non genere. non ueritate. sed
gñẽ electione uoluntate placito. prȩdestinatione.
assũptione: Quicũq igit᷑ antiquos illiuserrores cog¬
nouit quid& nc̃ utiq: uelit cognoscit: Dixerat nẽq¬
filiũ paitri: Et qui lic& & alia adhucpeiora diceros
Et ñ solum ter aut quater sed multoties de hoc c̃uictꝰ
coactus ÷ ad negandũ hoc quod pͣue ausus fuerat do¬
Sed quia id exintimocordissui sensu & ꝓmpta uoluntate
nonfecit. arbitratus est apud se m& ipsum bene se prius
sensisse & postea male negasse: Acꝑ hoc quia illic trepi¬
decuit timore. ubi nonerat timor: Id circo in his suislit¬
teris nunc elahorat : ut ostendat dnm̃ scđm humanita¬
tẽ nec uerũ dm̃ eẽ nec uerũ filiũ di nec ꝓpriũ : Sedq
c̃trahaec omnia sententias scõ. patrum dõ adiuuante

Expanded text:
re eum vult juxta humanitatem esse Filium Patris, non nare eum vult juxta humanitatem esse Filium Patris, non natura, non nativitate, non genere, non veritate; sed gratia, electione, voluntate, placito, praedestinatione, assumptione. Quicunque igitur antiquos illius errores cognovit, quid et nunc utique velit cognoscit. Dixerat namqfilium Patri. Et quia licet et alia adhuc pejora diceret et non solum ter aut quater, sed multoties de hoc convictus, coactus est ad negandum hoc quod prave ausus fuerat doSed quia id ex intimo cordis sui sensu et prompta voluntate non fecit, arbitratus est apud semetipsum bene se prius sensisse, et postea male negasse. Ac per hoc quia illic trepidavit timore, ubi non erat timor, idcirco in his suis litteris nunc elaborat, ut ostendat Dominum secundum humanitatem, nec verum Deum esse nec verum Filium Dei, nec proprium. Sed quia contra haec omnia sententias sanctorum Patrum, Deo adjuvante,
Abbreviated transcription (Latin):
non natune ait. sed grã: Electione uoluntate. pluci¬
to p̃destinatione. assumptione. & t&era inquit hissi¬
milia : Eccedũ quattuor p̃dicar& modis natiuitatis
dominicȩ. duos exmatre uirgine. ducx patredeo in¬
uenti ic̃ sunt duo decim: Sex ui delic& expatre: & sex
ex maetre: Qua aut̃ faciat intentione : bene c̃sideran¬
tib ꝑspicuũ est : Ui delica quia cuncta quȩ natiunati
duinitatis tribuit humanitati adimit: Quods̃ ꝓpterea fe¬
cissoe ut ostender& aliud eẽ huma nitatẽ aliud eliuinitatẽ:
heber& ꝓfecto faciliorẽ & u sitatiorem loquendipaternũ
modũ quo id ostendere potiuissee : Quẽ si se cutus fiuisse nec
nout dicer& nec mendaciũ in curr&e : Dicendo nãq: scđm
diuinitatis essentiam ueritate eẽ filiũ & ꝓprietate & ce¬
teris quȩ ibi coniungit uulteũ esse scđm humanitatem
in sub sequentib manifestius aperit: intueamur nc̃ qua¬

Expanded text:
non natura, ait, sed gratia, electione, voluntate, placinon natura, ait, sed gratia, electione, voluntate, placito, praedestinatione, assumptione, et caetera, inquit, his similia. » Ecce dum quatuor praedicaret modos nativitatis dominicae, duos ex matre virgine, duos ex Patre Deo, inventi jam sunt duodecim, sex videlicet ex Patre, et sex ex matre. Qua autem faciat intentione, bene considerantibus perspicuum est, videlicet quia cuncta quae nativitati divinitatis tribuit, humanitati adimit. Quod si propterea fecisset, ut ostenderet aliud esse humanitatem, aliud divinitatem, haberet profecto faciliorem et usitatiorem loquendi paternum modum, quo id ostendere potuisset: quem si secutus fuisset, nec nova diceret, nec mendacium incurreret. Dicendo namque secundum divinitatis essentiam veritate esse Filium, et proprietate, et caeteris qin subsequentibus manifestius aperit, intueamur nunc qua
Abbreviated transcription (Latin):
pondendo non similit̃ sed dissimilit: Quȩrit de inde
quo &r dine id fiit & respondendo affirmat dicens:
Quia sicut in se contin& duas nacturaes id est diuinita¬
tissuae & humanitatis nũre : ita duoh modis unus cre
sitam̃ fuerit qͥlegere dignet᷑. ut penset adtente qđ dr̃¬
Supns dix̃ scĩ m uirginẽ alit̃ dĩesse & a lit hominis geni¬
impsis dissimilit̃ : Ecce quattuor modi & int̃se dissimiles
quib: dicit dnm̃ eẽ filiũ dĩpatris . & hominis matris: Forsi¬
tan qui plune quã egolegit. inuenit aliquid huic reisimi¬
le Egotam̃ neq incatholico. neq: inheretico dogmate:
huiusce modirem legisse me noui: Sed inspicia mus&
sequentia : ut rũ ne adistos quattuor modos. & edios plu¬
res augeat: In t̃rogat itaq felix dicens, Prosequere qͥb
subatudit̃ modis: Et respondendo subiungit: Scđm diuinꝰ¬
tatis essentiã. natuns. ueritate ꝓprietate. genere.
natiuitate. atq substantia: Iux ta humanitatẽ uero.

Expanded text:
pondendo, « non similiter, sed dissimiliter. » Quaerit deinde quo ordine id fiat: et respondendo affirmat dicens: « Quia sicut in se continet duas naturas, id est, divinitatis suae, et humanitatis nostrae, ita duobus modis unus credsi tamen fuerit qui legere dignetur, ut penset attente quodSupra dixit sanctam Virginem aliter Dei esse, et aliter hominis genitrum, et in ipsis dissimiliter. Ecce quatuor modi, et inter se dissimiles, quibus dicit Dominum esse Filium Dei Patris, et hominis matris. Forsitan qui plura, quam ego, legit, invenit aliquid huic rei simile. Ego tamen neque in catholico neque in haeretico dogmate hujuscemodi rem legisse me novi. Sed inspiciamus et sequentia, utrumne ad istos quatuor modos et alios plures augeat. XVII. Interrogat itaque Felix dicens: « Prosequere quibus subauditur modis: » et respondendo subjungit: « Secundum divinitatis essentiam, natu ra, veritate, proprietate, genere, nativitate, atque substantia: juxta humanitatem vero
Abbreviated transcription (Latin):
dis usq: aduerticem eius: infirmitates quoq: & lunguores
quibus piiuł impii multo tempore afflgunt᷑ ꝑ mados ange¬
los in roragari : dns̃ ostendit in euangelio : Quicũ de mulie¬
re quã sp̃m infirmitatem habentem. ipse sanauenot:
Archi sinigogo calum nianti responder&e :  diecit pol
clique: ha no aut̃ filiam abraehȩ quam alligauit sactanas
ne faciendo & scinando oms oppressos adiabolo qm̃ dse
rat cumillo : Pculus quoq: cipłs adphelo&um & hermogenẽ
dicit se tradidisse satanȩ ut discerent non blasphemare:
Deeo &iam qui uxorẽ patrissiui habebat corinhus italo¬
quitur : Ego quidẽ ab senscorpore : p̃sens aut̃ spu iã uidicaes¬
ui ut p̃sens eum quisi t openetus est : In nomine dnĩ nr̃i iħiu xpi

Expanded text:
dis usque ad verticem ejus . Infirmitates quoque et languores, dis usque ad verticem ejus . Infirmitates quoque et languores, quibus pii vel impii multo tempore affliguntur, per malos angelos inrogari Dominus ostendit in Evangelio: qui cum de muliere, quam spiritum infirmitatis habentem ipse sanaverat, Archisynagogo calumnianti responderet, adjecit post aliqua: Hanc autem filiam Abrahae, quam alligavit Satanas nefaciendo et sanando omnes oppressos a diabolo, quoniam Deus erat cum illo. Paulus quoque apostolus Philetum et Hermogenem dicit se tradidisse Satanae, ut discerent non blasphemare. De eo autem qui uxorem patris sui habebat, Corinthiis ita loquitur: Ego quidem absens corpore, praesens autem spiritu, jam judicavi ut praesens eum qui sic operatus est, in no
Abbreviated transcription (Latin):
uiris & dȩ̃ moniũ nomine asmodeus occidenet eos mex
ut in gressi fiussent adeam: derege &iam impio ahat inli¬
bropanelypomenon scriptura testatur dicens. Ipse ꝑse rex
ahat immolauit diis da masci uictimas ꝑcussorib suis e
dixit Du regumsgriȩ auxiliuntur eis. quosegoplaca¬
bohostus & etderunt mihi  sume conticrio ipsi fuerintru¬
in eius & uniuerso israheli: Qui sint autem dugen¬
nũ  ostendit psed myste cũ dicit: Oms dii gentiũ dȩmo¬
gentes : demonis immolant & nondõ: Qluod aut̃ &at
impi & fideles malignis interdũ traedantur spiritibus
ad ꝑcutiendũ: Hystoria beatiioblucẽ clitrius manifes¬
at ubi & exp&itiosatanȩ & dei ꝑmissio aꝑte describ
& ad extremũ post damna rerum. post funere filioꝵ
cũ os illius & carnem dĩ manu tangi expostulass& & dñs
sa tam a facie dñi ꝑcussit iobulcere pessimo a planta pe¬

Expanded text:
viris, et daemonium nomine Asmodaeus occiderat eos, mox viris, et daemonium nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam. De rege autem impio Achaz in libro Paralipomenon Scriptura testatur, dicens: Ipse per se rex Achaz immolavit diis Damasci victimas percussoribus suis, et dixit: Dii regum Syriae auxiliantur eis; quos ego placabo hostiis, et aderunt mihi: cum e contrario ipsi fuerint ruina ejus, et universo Israeli. Qui sint autem dii gentium, ostendit Psalmista, cum dicit: Omnes dii gentium daemogentes, daemoniis immolant, et non Deo. IX. Quod autem etiam impii et fideles malignis interdum tradantur spiritibus ad percutiendum, historia beati Job luce clarius manifestat: ubi et expeditio Satanae et Dei permissio aperte describitur, et ad extremum, post damna rerum, post funera filiorum, cum os illius et carnem Dei manu tangi expostulasset, et DoSatan a facie Domini, percussit Job ulcere pessimo a planta pe
Abbreviated transcription (Latin):
tentur: Flaec de duob: quibus dã generib inter posuimus : unũ
ubi nohl admixtionis hab& ministerium diaboli sicut debeato ta¬
haria & denihele itc iob diximus: Alterũ ubi infirmitas fidei
& inainitas ratiois sue exxiguit sensus in causa est: Liboe
aut̃ hic adiungere. illa mugna & horribilia quȩ  dñfi¬
eri uoluit aderuditionẽ fideliũ Inquib docemur &iam
icbolum rebellẽ luminis dõ serure & ministrũ eẽ diu¬
nȩ opentionis. cũ ꝑillũ non solum malis sed& bonis flagel¬
la & tribulationes ad mouentur: Quo denimꝑ cussiones
impis & infidelibus ꝑmados angelos in rogentur psed mys¬
ta. deplagis quib: aegyptus ꝑꝰcusset est loquens a ꝑte
declanet dicens: Misit in eos irã indignationis suae
in dignationẽ & inein & tribulationem in missiones
suo confirme uerunt tormenta sut : Vnde & in libro tobiȩ
desara filit raiguhelis legitur quod tnodita fue rat septẽ

Expanded text:
temur. VIII. Haec de duobus quibusdam generibus interposuimus; unum, temur. VIII. Haec de duobus quibusdam generibus interposuimus; unum, ubi nihil admixtionis habet ministerium diaboli, sicut de beato Zacharia et Daniele ac Job diximus; alterum, ubi infirmitas fidei, et inanitas rationis, sive exiguitas sensus, in causa est. Libet autem hic adjungere illa magna et horribilia quae Dominus fieri voluit ad eruditionem fidelium: in quibus docemur etiam diabolum rebellem luminis Deo servire, et ministrum esse divinae operationis, cum per illum non solum malis, sed et bonis flagella et tribulationes admoventur. Quod enim percussiones impiis et infidelibus per malos angelos, irrogentur, Psalmista de plagis, quibus Aegyptus percussa est, loquens, aperte declarat, dicens: Misit in eos iram indignationis suae, indignationem, et iram, et tribulationem, immissiones suo confirmaverunt tormenta sua. Unde et in libro Tobiae III, 8 de Sara filia Raguelis legitur quod tradita fuerat septem
Abbreviated transcription (Latin):
auduimꝰ & cognouimus adẽ monib lapidib: & fustib cȩsoso&
innullołȩsos: Aliquos tamen & in lusos & lȩsos : Inquibꝰ: nulla
alia coiusa uidetur quia idficit inisi aut in anitas fidei aut
delectatio uanitatis: Cui. rei exempla facile de scrituris pfer¬
re ñ possumus: Sed titm̃ nullus poene hominum eẽ qui talia
non audierit uł uiderit cũ pleriq: uano terrore autuana
amminetione at toniti in anescunt sensu & iuirtute᷑ anini:
Nouit enim diabolus ut ait beatusleo quem merore dei¬
at que infidlat gxudio quẽ m&u obprimat quẽ ammini¬
tione seducat : Vnde & apłsmon&: Cuiro sistite fortessi
de qui semꝑ nocen dicupidus est & cumidse ostendit quod est
&cũ se trensfigunet in cagłm lucis & ueluti quȩ dã scinita tom
signa demonstnat: Cuiutiq in utroq auere resistendũ est:
ut necuanos terrores formident nec uanis mincculis de lec¬

Expanded text:
audivimus et cognovimus a daemonibus, lapidibus et, fustibus caesos, et audivimus et cognovimus a daemonibus, lapidibus et, fustibus caesos, et in nullo laesos; aliquos tamen et illusos et laesos: in quibus nulla alia causa videtur qua id fiat, nisi aut inanitas fidei, aut delectatio vanitatis: cujus rei exempla facile de Scripturis proferre non possumus: sed tamen nullus pene hominum est qui talia non audierit, vel viderit; cum plerique vano terrore aut vana admiratione attoniti, inanescunt sensu et virtute animi. Novit enim diabolus, ut ait beatus Leo , quem moerore dejiciat, quem fallat gaudio, quem metu opprimat, quem admiratione seducat. Unde et Apostolus monet: Cui resistite fortes in fide. Qui semper nocendi cupidus est, et cum id se ostendit quod est, et cum se transfigurat in angelum lucis, et veluti quaedam sanitatum signa demonstrat. Cui utique in utroque vere resistendum est, ut nec vanos terrores formidemus, nec vanis miraculis delec
Abbreviated transcription (Latin):
mens ꝑcussus ad nõ legitur & diuisus: Sedqx iudici diũ
semꝑ iusta frequent occultas : occultiora ad huc nobis
uidentur in morteb& hsamitarũ : Ubi exceptis
Ix x iuris qui forsi tan aut sacrificare. aut archã dñi
dicuntur a dnõ quini hilhoꝵ fecisse credendisunt:
Quitamen & siministerio angłi ꝑcutientis interfer
superius ostensam: Forsi tansimilit̃ dubit& aliquis
deduob: quinquagenariis cũ quinqua genis sius ad
hgliam missis ut rum ministerio angelico sint occisi
ꝓpt̃ quod scriptunr dicat ignẽ descendisse decelo
& dȩ uorasseeos: Sedadtenda t parimodo debecrri iob oiub dio¬
tũ Ignis dĩ cȩcidit decelo & tuctas oues puerosq consũ psita
Cũ nemo dubit& hoc ministerio sattnȩ factum: Alterũ a
genus est quo in quosdã homines p̃uadere uid&ur diaboł
nontam ad ꝑcutiendũ quã ad inlidendũ : dequib multos

Expanded text:
mens, percussus a Domino legitur, et occisus. V. Sed quia judicia Domini mens, percussus a Domino legitur, et occisus. V. Sed quia judicia Domini semper justa, frequenter occulta sunt, occultiora adhuc nobis videntur in morte Bethsamitarum: ubi exceptis LXX viris, qui forsitan aut sacrificare aut arcam Domini dicuntur a Domino, qui nihil horum fecisse credendi sunt: qui tamen etsi ministerio angeli percutientis interfect regulam superius ostensam. VI. Forsitan similiter dubitet aliquis de duobus quinquagenariis cum quinquagenis suis ad Eliam missis, utrum ministerio angelico sint occisi. Propter quod Scriptura dicit ignem descendisse de coelo, et devorasse eos. Sed attendat pari modo de beati Job ovibus dictum: Ignis Dei cecidit de coelo, et tactas oves puerosque consumpsit: cum nemo dubitet hoc ministerio Satanae factum. VII. Alteram vero genus est, quo in quosdam homines praevalere videtur diabolus, non tam ad percutiendum quam ad illudendum; de quibus multos
Abbreviated transcription (Latin):
sine quȩ rela: Qm̃ qui in credulus fuit ꝓmissionis di. a s cõ
gabrihele ardiangelo silentio multatus est: Cui &uir de¬
si deriorũ beatus danihel fatetur dicens Onẽ in uisione
tua dissolutȩ sunt compages mece: Vnde se dicit postea
lcnguisse ꝑ diesplurimos : Etbeatꝰiob luctanscũ angelo
daudus effectus est : Neq hoc dicini quasi diabolus in scõs
nullas accepta potestate operetur correptiones cumapło
hȩ tales excipipossunt aceteris ꝑcussi onib: &iã ab illa
quemaria soror moysi. & a aron & orias rex. ꝑcussi sunt
lepra: lllc ꝓpt̃ peccatũ detractionis illeꝓpt suꝑbiã
pnce sumptionis : Si uͦ in his utrũ solo dimitu an& ministe¬
rio angłoꝵ bonoꝵ seu maloꝵ gesta sint dubitatur. nesci¬
mꝰ utrũ ita dubi iari possit denadab & aliiu. de qͥb: scrip¬
tũ est : Quo de gressus ignis ad ñõ interfecerit eos : Ctu
reisimile uid&tur deora qui archã dni sustentare p̃su¬

Expanded text:
sine querela; qui quoniam incredulus fuit promissionis ei factae a sine querela; qui quoniam incredulus fuit promissionis ei factae a Gabriele archangelo, silentio mulctatus est. Quod et vir desideriorum beatus Daniel fatetur, dicens: Domine, in visione tua dissolutae sunt compages meae: unde se dicit postea languisse per dies plurimos. Et beatus Jacob luctans cum angelo, claudus effectus est. IV. Neque hoc dicimus quasi diabolus in sanctos nulla accepta potestate operetur correptiones, cum Apohae tales excipi possunt a caeteris percussionibus, etiam ab illa qua Maria soror Moysi et Aaron et Osias rex percussi sunt lepra; illa propter peccatum detractionis, ille propter superbiam praesumptionis. Si vero in his, utrum solo Dei nutu, an ministerio angelorum bonorum seu malorum, gesta sint, dubitatur; nescimus utrum ita dubitari possit de Nadab et Abiu, de quibus scriptum est quod egressus ignis a Domino interfecit eos. Cui rei simile videtur de Oza, qui arcam Domini sustentare praesu
Abbreviated transcription (Latin):
testate ẽ: Propterea ipsi tribuendit est potestas quidat
& retin& ꝑmittit & cohib&: Ialib exomplis plenȩ
sunt scripturae. Sicut & illud quod legitur de saule
quod sp̃s mailus arripuerit eum : inquib: uerbis ammi¬
pabilit̃ ostendit scriptuno diuina & potestatẽ dnõ tri¬
buendam eẽ & malitiam diabolo qm̃utiq: non accipit.
seda se m& ipsocut: Quod aut̃ non hab& accipit : idest po¬
testatem: Sed de his non necesse habemus scribere uobis
qm̃ hab&is multa sublimium doctoꝵ sublimiter dicta:
lamen duo uidenter nobis geneno uobis agnificandit
quȩ nobis ex uobis pariter quȩ renda putamus: Et unum qui¬
dem illudest quodutrũ correptio an infirmitas. uł potius
uirtus dicenda sit nescimus: hoc tantũ in eadem renos
scire putamus quod nullius aduersariae potestatis mi¬
nisterio ger&tur: Sicut est debeato t acaria sacerdore
incedente in omnibus mandatis & iustificationibus dni

Expanded text:
testate est; propterea ipsi tribuenda est potestas qui dat testate est; propterea ipsi tribuenda est potestas qui dat et retinet, permittit et cohibet. Talibus exemplis plenae sunt Scripturae, sicut et illud quod legitur de Saule, quod spiritus malus arripuerit eum. In quibus verbis admirabiliter ostendit Scriptura divina et potestatem Domino tribuendam esse, et malitiam diabolo: quam utique non accipit, sed a semetipso habet: quod autem non habet accipit, id est, potestatem. III. Sed de his non necesse habemus scribere vobis, quoniam habetis multa sublimium doctorum sublimiter dicta. Tamen duo videntur nobis genera vobis significanda, quae nobis et vobis pariter quaerenda putamus. Et unum quidem illud est, quod utrum correptio, an infirmitas, vel potius virtus dicenda sit, nescimus. Hoc tantum in eadem re nos scire putamus, quod nullius adversariae potestatis ministerio geratur; sicut est de beato Zacharia sacerdote incedente in omnibus mandatis et justificationibus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sibis turgentib uł sicut alia editio dicit. feruuris. ȩgyp¬
tus in latis & illis ꝑcussionib: quas philisteis irrogatas samu¬
helis uolum̃ nominatim de monstiet insuris & extalib:
ꝓminentibus: In qͥb omnib quȩ in numera utiq: sunt: quis
est quiignorare ꝑmiptat᷑ quomodo agere patientes
ut audientes debeant &uidentes cum unussit omn¬
ũ dñi quiflagellut & mede&ur. ꝑcutit & sanat. ducit adin¬
feros & reducit: de quobeatus iob confitebitur dicens: M
cũ certe eadẽ scriptuno dicat: Percussit eũ satun ulcere
pessimo: Sedlic& ꝑcussor ꝑ cusserit. ꝑ cussorẽ tamen habegs
impotestate tetigisse dr̃: Non solũ in corpore : uerũ &iã
in cimissionererũ : Sicut idẽ iterũ ait: dñsdedit dñs abs¬
tulit cũ dñs dixerit ipsidiabolo ecce quȩ hab& uniuer¬
se in manutua sunt: Sed quia hanc ꝑcussor potestatẽ habe¬
renumq potest nisi accoperit habeo in cuius & ipsepo¬

Expanded text:
sicis turgentibus, vel, sicut alia editio dicit, feruvris Aegypsicis turgentibus, vel, sicut alia editio dicit, feruvris Aegyptiis illatis, et illis percussionibus quas Philisthaeis irrogatas Samuelis volumen nominatim demonstrat, et ex talibus prominentibus. In quibus omnibus quae enumerata utique sunt, quis est qui ignorare permittatur, quomodo agere patientes aut audientes debeant, et videntes, cum unus sit omnium Dominus, qui flagellat et medetur, percutit et sanat, ducit ad inferos, et reducit? De quo beatus Job confitebatur dicens: Micum certe eadem Scriptura dicat: Percussit eum Satan ulcere pessimo. Sed licet percussor percusserit, percussorem tamen habens in potestate tetigisse dicitur, non solum in corpore, verum etiam in amissione rerum; sicut idem iterum ait: Dominus dedit, Dominus abstulit, cum Dominus dixerit ipsi diabolo: Ecce quae habet universa, in manu tua sunt. Sed quia hanc percussor potestatem habere nunquam potest, nisi acceperit ab eo in cujus et ipse po