comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
raueũ. Hoc enĩ apparet ẽẽ. ordimo.
uit añ dic̃et cõ sũmatũ ÷ cũ ꝑfeclum
in illo ẽẽt qͣ de illo ꝓpħatũ erat: ⁊ tanꝗͦͣ
ad hoc expectaret. qͥutiq eũ uellec mo¬
reret᷑. de inde cõm̃dans tͥdidit sp̃oi.
S qͦuis ordine qͥlibet arbitret᷑ dici.
potuisse: ħ magnoꝑe cauendũ ÷ ne
cui uideat᷑ qͥsꝗͣ. eungłissaꝵ alti re¬
pugnare. si uł tacuit qd̾ aliꝰ dxx̃. aut

Expanded text:
 ordinis. ut ante diceret: consummatum est, cum perfectum in illo esset quod de illo prophetatum erat, et tamquam ad hoc expectaret qui utique, cum uellet, moreretur, deinde commendans tradidit spiritum. sed quouis ordine quilibet arbitretur dici potuisse, hoc magno opere cauendum est, ne cui uideatur quisquam euangelistarum alteri repugnare, si uel tacuit quod alius dixit aut
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ eoꝵ ꝯuitiatꝰ ÷ sed̾m lucȩ testimoni¬
ui. alt̃ ⁊ cõpescuit eũ ⁊ in dnm̃ credi¬
dit . nisi in telligamꝰ mathm ⁊ mar¬
cũ breuit᷑ ꝑstringentes hune locum.
pluralẽ numeꝵꝵ ꝓsingłari posuisse.
sic̃ in epła ad hebreos legunꝰ pluralit̃
dictũ. clauser̃ ora leonũ. cũ sol dam

Expanded text:
um conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et compescuit eum et in deum credidit, nisi intellegamus Matthaeum et Marcum breuiter perstringentes hunc locum pluralem numerum pro singulari posuisse? sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: claus
Abbreviated transcription (Latin):
decruce. ⁊ credimꝰ ei. Confidit indm̃: li¬
b̾et nc̃ eũ siuult. Dix̃ enĩ: qi dĩ filiꝰ sũ.
Oanẽ ⁊ lucas ꝗͣ. uis alia u̾ba dicant ade¬
andẽ tñ sententiã concmul: eũ aliꝰ p̃ter¬
miteit q̃ aliꝰ cõmemorat. De pͥnc ipib enĩ
saẽ dotũ qd̾ in sultauerint dño crucifixo.
parit̃ ñ taceti: ꝙͣ uis seniores. taeuit
mare. Aucas aũ qi pͥncipes dix̃. nec ad.¬
odidit sac̃dotũ⁊ magis noĩȩ gen̾ali omues
aũ ꝙ lat᷑nes qͥ fixi erant cũ eo: imꝑ¬
ꝑabant ei. Nec mareꝰ discrepat ł hoc idẽ
dicens. aliis ũ̾bis. Lucas aũ potest puta¬
ri repugnane: nͥ genꝰ locutionis satis
usicatũ. ñ obliuiscam᷑. Nit eñ lucas.
Unꝰ aũ de his qͥ pendebant lat̾nibus.
blasphebat eũ dicens. Si tues xp̃e:

Expanded text:
. confidit in deum; liberet nunc eum, si uult. dixit enim quia dei filius sum. Marcus et Lucas, quamuis alia uerba dicant, ad eandem tamen sententiam concinunt, cum alius praetermittit quod alius commemorat. de principibus enim sacerdotum, quod insultauerint domino crucifixo, pariter non tacent, quamuis seniores tacuit Marcus, Lucas autem, quia principes dixit nec addidit sacerdotum, mem et latrones, qui fixi erant cum eo, improperabant ei. nec Marcus discrepat, hoc idem dicens aliis uerbis. Lucas autem potest putari repugnare, nisi genus locutionis satis usitatum non obliuiscamur. ait enim Lucas: unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens
Abbreviated transcription (Latin):
tib aploꝵꝵ exponit᷑. Nã reges ꝓpten
herodẽ. pͥncipes ꝓpt̾ pilatũ intellexer̃.
qͥtestimouiũ eiꝰ dẽ psalmi adhibuer̃:
s qr ⁊ pagani solens calũpiuari euͣgłio.
uideant quẽ ad modũ locuti st̃ aueto¬
res eoꝵ. fedras medeas ⁊ ch temetrae.
eũ singłe fuerint. Quid aũ usitacuis.
ũbi gr̃a. ꝗͣ. ut dicat aliqͥs ⁊ rustici mͥ in¬
sultant. ꝙ̃ si unꝰ in sultet: Tune enĩ
ẽet contrariũ qd lucas deuno manifestauit.
si illi dixissent ãbos latͦnes conuitiatoᷤ dũo
ita it ñ posset subnim̃o plurali unꝰ intel
fecissent. posset hoc dicis sed ꝙ̃ q unꝰ hoc
fecit. potuit usitato locutiois mͦ ꝑpluralẽ
numerꝵ significari. xuii.

Expanded text:
lorum exponitur. nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt qui testimonium eiusdem psalmi adhibuerunt. sed quia et pagani solent calumniari euangelio, uideant quemadmodum locuti sunt auctores eorum Phaedras, Medeas et Clytemestras, cum singulae fuerint. quid autem usitatius uerbi gratia, quam ut dicat aliquis: "et rustici mihi insultant", etiam si unus insultet? tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestauit, si illi dixissent ambo latrones conuiciatos domino; ita enim non posset sub numero plurali unus intelfecissent, posset hoc dici, sed etiam, quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. CLXV.
Abbreviated transcription (Latin):
Siauc faueat solutioni q̃stionis:⁊ si mͦ po¬
fit aliqͥs artiels̾ conci abhora nona noc¬
fis. unde cepisse parascheuen paschȩ nr̃e.¬
S p̃ꝑationẽ mortis xͥ. congruent̃ intel¬
ligimꝰ Si enĩ dicamꝰ eã cȩpisse qñ a iu¬
deis apprehensꝰ est dñs: achuc noctis pͥ¬
mȩ partes erant. Si qũ addoniũ ꝑduc¬
pib sac̃dotũ: ad huc gallꝰ ñ cantau̾iat:
qd expetͥ negatione colligimꝰ. quȩ eũ
iã audiret᷑ facta est. Si aũ qñ pilato tradi
eẽ: iã mane fuisse appertissime scͥptũ ẽ.
Restat gͦ in telligamꝰ tẽ cȩpisse a istam
parascheuen pasche. id÷ p̃ꝑationẽ mor

Expanded text:
non huic faueat solutioni quaestionis, si modo ponon huic faueat solutioni quaestionis, si modo possit aliquis articulus conici ab hora nona noctis, unde coepisse parasceuen paschae nparationem mortis Christi, congruenter intellegamus ? si enim dicamus eam coepisse, quando a Iudaeis apprehensus est dominus, adhuc noctis primae partes erant; si, quando adpibus sacerdotum, adhuc gallus non cantauerat, quod ex Petri negatione colligimus, quae cum iam audiretur facta est; si autem, quando Pilato traditus est, iam mane fuisse apertissime scriptum est. restat ergo, ut intellegamus tunc coepisse istam parasceuen paschae, id est pr
Abbreviated transcription (Latin):
diceis. erat aũ pascheue hora fere uͭi. ho¬
rã diei t̾ciã uelint in telligi. qͣ sedit pilaiꝰ
ptͥbunali: ut eadẽ t̾cia cõpleta uideat᷑ qñ
erucifixꝰ ÷ atq illo iã pendente in ligno.
aliȩ tres horȩ ꝑ actȩ sint ⁊ redd̾it sp̃m ⁊
qͥdẽ illo quẽ dies salb̾i seq̃batlir parasche¬
uen fuisse pasche iudaõꝵ: qd̾ ab eodẽ sab¬
bato iã inciꝑent arima ⁊ s tam̃ uerum
pascha qd̃ iã in passioe dñi gerebat᷑. ñ¬
ꝑascheuen hab̾e habhora noctis nona in¬
eo qd̵ dñs e iuideis occidendꝰ p̃ꝑabatur.
Parascheue qͥppe in t̃precat᷑ p̾ꝑatio. Abilla
gͦ nona hora noctis usq ad eiꝰ crucifixio¬
ne. oceurrit hora parascheues .uͭi. scd̾m
ioẜem: ⁊ hora diei t̾cia scd̾m maneũ: ut
ñ mareꝰ horã illã recordatã recapitusan
do cõmerauerit qͣ uͤlamaueñ udĩ eruci¬
fige erucifige: s eã prorsꝰ hora toiã dip̃it.
qͥ dñs ÷ erucifixꝰ in ligno. siis fidelis

Expanded text:
dicens: erat autem parasceue hora fere sexta — horam diei tertiam uelint intellegi, qua sedit Pilatus pro tribunali, ut eadem tertia conpleta uideatur, quando crucifixus est, adque illo iam pendente in ligno aliae tres horae peractae sint et reddiderit spiritum, quidem illo, quem dies sabbati sequebatur. parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem sabbato iam inciperent azyma; sed tamen uerum pascha, quod iam in passione domini gerebatur, nparasceuen habere ab hora noctis nona, ideo quod dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur. parasceue quippe interpretatur praeparatio. ab illa ergo nona hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceue sexta secundum Iohannem et hora diei tertia secundum Marcum, ut non Marcus horam illam recordatam recapitucifige, crucifige, sed eam prorsus horam tertiam dixerit, qua dominus est fixus in ligno. quis fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
reus est mortis: qd̾ apd̾ mathm ⁊ mareũ.
inuenit᷑.⁊ ut recapitulando intelligant᷑
de petͥ negatione pꝰ ea dixisse qd̾ antea
sictũ erat. Non i absurde conicit᷑ eo
tẽꝑe. qñ ut clixi reũ mortis ꝓnuntia¬
uer̾. nonã horã noctis ẽẽ potuisse: ex
qua hora usꝙ: ad horã qͣ sedit pilatus
ptbunali. qͣsi .uͭi. hora fuit. ñ diei s pa¬
rascheues. id ĩmolationis dñi qd̾ ueꝵ
pascha ẽ: ut plena.ui. eiꝰ dẽ para̾cheue.
quȩ plena diei t̃cia occurrebat. dũs sus¬
pendet᷑ in ligno. Siue gͦ hoc pociꝰ uri¬
telligendũ eligit᷑. siue mancꝰ t̾eiã hora
recoluerit eãq maxime ad condẽ pna¬
tioñẽ iudoꝵ indñi crucifixiõe eõme¬
morare uoluerit. qͣ intelliguut᷑ ela¬
mare potuisse ut crueifig̃et᷑. ut ipsos
pociꝰ crucisxisse accipe mꝰ qͣ. eos quoꝵs
manib suspenꝰ inligno ẽ: sic̃ ille cent̾io
magis accessit addnm̃ ꝗͣ. illi amiei qͦs mi¬
sit: ꝓ enl dubio questio soluta est de hora

Expanded text:
est mortis, quod aput Mattheum et Marcum inuenitur, ut recapitulando intellegantur de Petri negatione postea dixisse quod antea factum erat. non enim absurde conicitur eo tempore, quando, ut dixi, reum mortis pronuntiauerunt, nonam horam noctis esse potuisse. ex qua hora usque ad horam, qua sedit Pilatus pro tribunali, quasi sexta hora fuit, non diei, sed parasceues, id est immolatpascha est, ut plena sexta eiusdem parasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur siue Marcus tertiam horam recoluerit eamque maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini crucifixione commemorare noluerit, qua intelleguntur clamare potuisse, ut crucifigeretur, ut ipsos potius crucifixisse acciperemus quam eos quorum manibus suspensus in ligno est, sicut ille centurio magis accessit ad dominum quam illi amici, quos misit: procul dubio quaestio soluta est de hora
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rebat pilaiꝰ dimitt̾e eũ. qͣntũ tẽpis puta¬
mꝰ ẽẽ consũptũ. qͣntã p̃termissa q̃ uł api¬
lato dicebant᷑. uł a iudeis contͣdicebant᷑
qͦ usq ddiẽent uidĩ. unde ille cõmoũet
⁊cederet: Ita i seqͥt᷑. Iudei aũ clamabañ
dicentes. Si hune dinintis: ñ es ame̾ꝰ ee¬
saris. Om̃is qͥse rege̾ fiẽ: coutͣdieit eesari.

Expanded text:
rebat Pilatus dimittere eum, quantum temporis putamus esse consumtum, quanta praetermissa quae uel a Pilato dicebantur uel a Iudaeis contradicebantur, quo usque dicerent Iudaei, unde ille commoueretur et cederet? ita enim sequitur: Iudaei autem clamabant dicentes: si hunc dimittis, non es amicus Caesari
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad illũ uxor. eiꝰ chioens nichil tͥ ⁊ i̾to
illi. multa it passa sũ hodie ꝑuisu. ut̃
eũ: pꝰ ea sed̾at ꝓtͥbunali pilatꝰ. S inter
illa q̃ priꝰ gesta narrabat. recordatꝰ ma¬
tħ̾s qd̾ depilati uxore dix̃. uoluit hoc
ibi int̃poñe: ut p̃strueret qͣ maxime
causa pilatꝰ nec nouissime uolebat eũ
trad̾e iudȩis. Uucas aũ narrat cũdi¬
xisset pilatꝰ em̃datũ gͦ illũ dimittã:
ex elamasse uniu̾sã tꝰbã. Lolle hune:
⁊cdimicte nod̾ barrͥbã. S fortasse ñdũ
dix̃ant crucifige. Iteꝵꝵ aũ pslatꝰ sed̾m
eundẽ lucã locutꝰ ÷ ad illos: uolens di¬
untc̃e iħm. At illi sub elamabant di

Expanded text:
 uxor eius dicens: nihil tibi et iusto illi, multa enim passa sum hodie per uisum propter eum, postea sedebat pro tribunali Pilatus, sed inter illa quae prius gesta narrabat recordatus Mattheus quod de Pilati uxore dixit uoluit hoc ibi interponere, ut praestrueret, qua maxime causa Pilatus nec nouissime uolebat eum tradere Iudaeis. Lucas autem narrat, cum dixisset Pilatus: emendatum ergo illum dimittam, exclamasse uniuersam turbam: tolle hunc et dimitte nobis Barabban; sed fortasse nondum dixerant \'crucifige\'. iterum autem Pilatus, secundum eundem Lucam, locutus est ad illos uolens dimittere Iesum. at illi succlamabant di
Abbreviated transcription (Latin):
figite. Ego.⁊t. ñ inuenio ineo causam.
Responder̃ ei iudei. Nos legẽ habemꝰ.
⁊ sed̾m legẽ debet mori: qr filiũ dei se
feẽ Hoc pot̾ congruere ei qd̵ lucas cõ¬
memiorat in accusatione iudeoꝵ die
Hunc inuenimꝰ subuteutẽ gentẽ nr̃am:
ut ad iungat᷑ qi filiũ dĩ se feẽ. Sequitur
sermouẽ: magis timiit. Et ingressus:

Expanded text:
m. responderunt ei Iudaei: nos legem habemus et secundum legem debet mori, quia filium dei se fecit. hoc potest congruere ei quod Lucas commemorat in accusatione ludaeorum dictum: hunc inuenimus subuertentem gentem nostram, ut adiungatur: quia filium dei se fecit. sequitur sermonem, magis tim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qñ ueniat ei in m̃te. Cũ gͦ illi scĩ &
recordationũ suarꝵ. ꝓpt̾ uarrationis
ordinẽ. occulte dĩ potestati cui nichil
ge ꝑ egͥnantẽ. hoc loco poni
debiit qd ualde ignorat. eur
eo loco ds̃ pom uo  uuerat.¬

Expanded text:
 ei ueniat in mentem. cum ergo illi sancti et recordationum suarum propter narrationis ordinem occultae dei potestati, cui nihil ge peregrinantem: hoc loco poni debuit, quod ualde ignorat. cur eo loco deus poni uoluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: qi intumultu iudõꝵ ⁊ pilati estib
dne atq apłiꝰ hore p̃terieũ auocȩ qͣ di¬
xer̾ crucifige. S ipse marcꝰ qͥmari¬
me breuitatis sectator est breuit᷑ uolu¬
it intimare pilati uoluntatẽ ⁊ conatũ:
ꝓ dm̃ uita. Eã it cdixiss at illi clamiaue¬
ruit. erucifige eũ. nͥ ostũdit qd̾ ĩã cla¬

Expanded text:
um et Pilati aestibus duae adque amplius horae praeterierunt a uoce, qua dixerunt: crucifige. sed ipse Marcus, qui maxime breuitatis sectator est, breuiter uoluit intimare Pilati uoluntatem et conatum pro domini uita. cum enim dixisset: at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, ubi ostendit, q
Abbreviated transcription (Latin):
Idest ͥs iboneꝰ intellig̾e ꝙ̃s uiste fiat  Qd
idem dñs dicit. Ego ueni ut qͥ ñ uident
uideant: ⁊ qͥ uident cȩci siant. Ipsa est
enĩ altitudo diuiciaꝵ scientiȩ ⁊ sapi¬
entiȩ diͦ: qͣ fit ex eadẽ massa. aliud uas
in honorẽ. aliud in contumeliã. Et dr᷑
carni ⁊ sanguini. O hõ tũ qͥs es. qͥ res¬
pondeas do: Buis gͦ ⁊ uihac re cognos¬
cit intellectũ dñi. aut qͥs consiliatiꝰ ei
fuit.⁊ uͥ sic gub̾nauit corda reminio¬
centiũ eungłistaꝵ. ⁊ in eccłe sastigio
tanto auctoritatis culmine sublimauit:

Expanded text:
intellegere, quam iuste fiat? quod idem dominus dicit: ego ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. ipsa est enim altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, et dicitur carni et sanguini: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? quis ergo et in hac re cognoscit intellectum domini aut quis consiliarius illius fuit, ubi sic gubernauit corda reminiscentium euangelistarum et in ecclesiae fastigio tanto auctoritatis culmine sublimauit,
Abbreviated transcription (Latin):
credamꝰ duas noras ⁊ qͥd dã illo iuter¬
uallo t̾nsire potusse. Qius qͥs aũ dix̃it.
potuisse maneũ si ita ẽẽt eõ iẽꝑe diẽe
fuisse horã c̾ciã. qͦ erat hora e̾cia: eũ
inponit. Sic eñi pot̾ diõe: si hec ipse
narraret. eo iħ eodẽq ordine ab oiũib
debuisse narrari. qͦ ipse uarrauit.
Dignet᷑ gͦ ꝯsilio maroi eiłngłiste suꝑa¬
ri egnsitiũ stũ: qͥ eo loco id ponendũ
iudicauit qͥ loco diuina inspiratione
suggestũ est. Recordationes enĩ eoꝵ eiꝰ
scͥptũ ẽ. qͣlte iłli placuerit. Eluiitat

Expanded text:
 illo interuallo transire potuisse. Quisquis autem dixerit potuisse Marcum, si ita esset, eo tempore dicere fuisse horam tertiam, quo erat hora tertia, cum inponit. sic enim potest dicere, si haec ipse narraret, eo modo eodemque ordine ab omnibus debuisse narrari, quo ipse narrauit. dignetur ergo consilio Marci euangelistae superari consilium suum, qui eo loco id ponendum iudicauit, quo loco diuina inspiratione suggestum est. recordationes enim eorum eius script
Abbreviated transcription (Latin):
ue ad qͥescã. Non enĩ sententiã meã.
s eũngłi diligo u̾itatẽ: atq ntinã eciã
plures abalũs in ueniant᷑ huiꝰ exiꝰ q̃sti¬
onis⁊ qd̾ donec fiat utere mecũ isto si
placet. Si enĩ nulbꝰ aliꝰ exit̾ pot̾it iue¬
niri: solꝰ iste susficiet. Si aũ potuerit:
cõ demonstratꝰ fuerit digemꝰ. Tantũ non
potest consequeis ẽẽ : ut qͥlibet om̃iũ
iiͦii. euͣngłistaꝵꝵ m̃titꝰ sit. aut intanto ꝙ
ta scõ culmine auctoritatis erraũit. Si
aũ qͥs cdix̃it inde se conuinẽe ñ fuisse
horã t̾eiã cũ illud iudei clamauer̃. qr¬

Expanded text:
me adquiescam. non enim sententiam meam, me adquiescam. non enim sententiam meam, sed euangelii diligo ueritatem. adque utinam etiam plures ab aliis inueniantur huius exitus quaestionis! quod donec fiat, utere mecum isto, si placet. si enim nullus alius exitus poterit inueniri, solus iste sufficiet; si autem potuerit, cum demonstratus fuerit, eligemus. tantum non putes consequens esse, ut quilibet omnium quattuor euangelistarum mentitus sit aut in tanto et tam sancto culmine auctoritatis errauerit. Si autem quis dixerit inde se conuincere non fuisse horam tertiam, cum illud Iudaei clamauer
Abbreviated transcription (Latin):
uos: ⁊ sed̾m lege̾ ur̃am iudicate eiĩ. Dixer̃¬
gͦ miaximȩ uidi fecisse nolebant. hoc eos
hora t̾eia fecisse marẽ ostendit: uerissi me
iudicans magis fuisse dm̃ necatͥcẽ liugã
iudeoꝵ qͣ. militũ manꝰ. Qans qͥs aũ dix̃it
ñ fuisse horã t̾eiã cũ hoc uidei pͥmitus
clamauer̃. in sanissime se ostñdit inimi¬
cũ eiͣgłiuĩ: nͥ forte alit̾ potuerit eandẽ
dissolũe questionẽ. Non eni habet unde
conuineat ñ fuisse tẽ horã t̾ciã: ⁊ ideo
ueridico eũngłistȩ pociꝰ credendũ qͣm
contentiosis suspicionib hominũ. Unde
m qͥt. ꝓbas horã t̾ciã fuisse: R esponides
Ra credo enͣngłistis. Qͥb ⁊situ credis:
ostũde quẽ admodũ ⁊ hora sexta.⁊ hora t̾ei¬
sa. potuerit dũs crucifigi. De serta enĩ
ut fateami: narratione ioħis urgenritre
Terciã manẽ cõmemorat. Quib si ut̃q
nr̃m credit: ostũde tu alit̾ quẽ admo¬
dũ fieri utrũq potuerit: libentissi¬

Expanded text:
egem uestram iudicate eum. dixeruergo maxime uideri fecisse nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, uerissime iudicans magis fuisse domini necatricem linguam Iudaeorum quam militum manus. Quisquis autem dixerit non fuisse horam tertiam, cum hoc 1 Iudaei primitus clamauerunt, insanissime se ostendit inimicum euangelii, nisi forte aliter potuerit eandem dissoluere quaestionem; non enim habet unde conuincat non fuisse tunc horam tertiam. ei ideo ueridico euangelistae potius credendum quam contentiosis suspicionibus hominum. unde, inquit, probas horam tertiam fuisse? respondeo: quia credo euangelistis. quibus et tu si credis, ostende, quemadmodum et hora sexta et hora tertia potuerit dominus crucifigi. de sexta enim, ut fateamur, narratione Iohannis urguemur, tertiam Marcus commemorat, quibus si uterque nostrum credit, ostende tu aliter, quemadmodum fieri utrumque potuerit, libentissi
Abbreviated transcription (Latin):
aũ pc̃misit qͦties or auenit: dix̾ sane
qd̾ isti tacueũ. ꝙ orant̾ẽ ab angło eonforta¬
tũ. ⁊ ꝓlixiꝰ orantis sudore fuisse sangui¬
neu. ⁊ guttas decurrentes int̾rã. Cũ
ħ dic̃. ⁊ eũ surrexisset aboiatione ⁊ ue¬
nisset ad discipłos suos. ñ exp̃ssit q̾ta¬

Expanded text:
autem praemisit, quotiens orauerit; dixit sane, autem praemisit, quotiens orauerit; dixit sane, quod isti tacuerunt, et orantem ab angelo confortatum et prolixius orantis sudorem fuisse sanguineum et guttas decurrentes in terram. cum ergo dicit: et cum surrexisset ab oratione etuenisset ad discipulos suos, non expressit q
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃eoꝵ. Surgite eamꝰ. Eces appropinqͣuit
qͥ me tradec. Quomͦ it. sup̃ dirx̃ dormite
ĩa ⁊ reqͥescite. cũ coneelat ȩcce appro¬
ꝑinqͣuit hora. ⁊ idõ dicat sitrgite eamꝰ:
Qua uebit repugnantiacõ iħ moti qͥle¬
gunt. conant᷑ ita ꝓñtiare qd dietũ: dor.
ñ aꝑmitcente sit dictũ. Q. d̾ recte fieret.
si eet necesse. Cũ uͦ mare̾ ita hoc eõme¬
morau̾ite. ut eũ dixisset dorinite ĩa et
reqͥescite. ad iung̾et sufficit. ⁊ deinde
inferret. uenit hora eccȩ tradet᷑ filius
hoĩs: utiq intelligit᷑ pꝰ illo qõ eis dicłũ
est dormite ⁊ reqͥeseite siluisse dñm ali¬
qͣntũ ut hoc fieret qd̃ ꝑmiserat: ⁊ timc
intuilisse. eccȩ appropinquauit hora:¬
idõ pꝰ ilła u̾ba sed̾m marcũ positũ est
susficit. id qd̃ reqͥeuistis ia susficu.
S qi cõmemorata ñ ẽ. ipsa int̾positio
silentũ dñi. ꝓpt̾a coartat intellectirm
utͥ islis t̃b̾ alia ꝓñtiatio reqͥrat᷑. Lucas

Expanded text:
ite, eamus; ecce appropinquavit qui me tradet. Quomodo enim supra, Dormite jam, et requiescite, cum connectat, ecce appropinquavit hora; et ideo dicat, Surgite, eamus? Qua velut repugnantia commoti qui legunt, conantur ita pronuntiare quod dictum est, non a permittente sit dictum. Quod recte fieret si esset necesse. Cum vero Marcus ita hoc commemoraverit ut cum dixisset: Dormite jam et requiescite, adjungeret, Sufficit; et deiinferret: « Venit hora, ecce tradetur Filius hominis, » utique intelligitur post illud quod eis dictum est: « Dormite et requiescite, » siluisse Dominum aliquantum, ut hoc fieret quod praemiserat, et tunc intulisse: « Ecce appropinquabit horadum Marcum positum est sufficit, id est quod requieuistis iam sufficit. sed quia commemorata non est ipsa interpositio silentii domini, propterea coartat intellectum, ut in illis uerbis alia pronuntiatio requiratur. Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
nio meo. Corripiã gͦ illũ ⁊diitam.
At illi instabant uocib magnis pos¬
tulantes ut crucifig̾et᷑:: iualescebas
uoces eore. Matłis huic conatui pilati
qͦ sepiꝰ cũ eis egit. uolens ut dimiitt̃et᷑
iħie: paucissimis t̾ib̾ satis atcestatꝰ ubi
ait. Uidens aũ pilatꝰ qr nichil ꝓfic̾et.
ẜ magis tu muͥtꝰ fieret. Q.d ñ dic̃et.
nͥ multũ ille moꝰ ẽet qͥnus tacuerit
Etiens hoc effic̃e tẽptauerit. ut eru¬
eret iħm furori eoꝵ. Et lucas itaq
coneludit. Q actũ ÷ apd̾ p̃sidẽ. Et pila¬
tus inqͥt ad iudicauit fieri peticio¬

Expanded text:
ittam. at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum. Mattheus huic conatui Pilati, quo saepius cum eis egit uolens, ut dimitteretur Iesus, paucissimis uerbis satis adtestatus est, ubi ait: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, quod non diceret, nisi multum ille nisus esset, quamuis tacuerit, quotiens hoc efficere temtauerit, ut erueret legum furori eorum. et Lucas itaque ita concludit, quod actum est aput praesidem: et Pilatus, inquit, adiudicauit fieri petitio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtĩne ꝓołnã. A.ib qͥppe empti ager apud
heremiã iubetͣ nutti iuas fictile. &
emit᷑ hie de p̃tio dñi ager figuli ⁊ hoc
qͥetis eoꝵ qͥ in hoc scło ꝑegͥnantes con¬
sepeliunt᷑ .xͦ. ꝑbaptisimũ. Nã rillã emp¬

Expanded text:
tiam. Liber quippe empti agri apud Jeremiam jubetur mitti in vas fictile , et emitur hic de pretio Domini ager figuli, et hoc quietis eorum qui in hoc saeculo peregrinantes consepeliun
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥt᷑ ⁊ narrat. uidens aũ pilaiꝰ qͥa tnclil
ꝓfic̃et s magis tu multꝰ fieret: ⁊ in cona¬
tib pilati ad eripiendũ dum. ⁊ intumul¬
tu udõꝵ cont᷑ intentiũ. consũptũ tẽpꝰ
duarꝵ horat in telligimꝰ ⁊ ceptã fuisse

Expanded text:
et narrat: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, et in conatibus Pilati ad eripiendum dominum et in tumultu Iudaeorum contra nitentium consumtum tempus duarum horarum intellegimus et coeptam fu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ legt̃ ꝑ nos ad iuuantȩ dño elabora¬
ta. ut huiꝰ sermonis quẽ hoc loco
int̃ponendũ arbitratꝰ sc̃ mõi simi¬
li q̃stionũ disficultate memiu̾int:
ne sepiꝰ eadẽ repecenda sint¬
Eacile aũ uidebit qͥsine im¬
piecatis  duricia uoluerit
hoc det̾eia hora posuenit: ut
qͥsꝙ ibi recordecur qͣ hoca iudei
erucifix̃uit dnm. qͥuolebant
uͥ factũ munistrorũ militũ cõmemoratũ est.
Ait enĩ. Et crucifigentes eũ: diuiser̃ ues¬
lim̃ta eiꝰ. mittentes sortes suꝑ eis. qͥs qͥd tol¬
leret. Qͥ hoc nͥ milites sic̃ ioħ̾s manifestat.
Ergo ne qͥsꝗͣ cogitationẽ tanti eͥminis a¬
au̾ꝰ a iudeis in milites illos conu̾̃t̾et:
erat aũ in qͥt hora t̃cia ⁊ crucisixer̾ eũ.
ut illi eũ pociꝰ crucifixisse inueniant᷑. qͦs
hora t̾eia ut erucifiget᷑ clamare potuisse.

Expanded text:
 per nos adjuvante Domino elaborata, ut hujus sermonis quem hoc loco interponendum arbitratus sum, in omni simili quaestionum difficultate meminerint, ne saepius eadem repetenda sintacile autem uidebit qui sine impietatis duritia noluerit hoc de tertia hora posuerit, ut quisque ibi recordetur, qua hora Iudaei crucifixerint dominum, qui nolebant bi factum ministrorum militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius, mittentes sortes super eis, quis quid tolleret. qui hoc, nisi milites, sicut Iohannes manifestat? ergo, ne quisquam cogitationem tanti criminis auersus a Iudaeis in milites illos conuerteret: erat autem, inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum; ut illi potius crucifixisse inueniantur, quos hora tertia ut crucifigeretur clamare potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
subiungi cũ deuestiũ dirisione
dirisset. Quȩ nes diligentissime con¬
sid̾anda ẽ: ne magnũ faciat errore.
Sunt .it. qͥ arbitrent᷑ hora qͥde t̾eia
dñm crucifixũ a sexta aũ hora
tenebras factas usꝙy ad noña: ut
erucifixꝰ ẽ usq ad tenebras factas:
Et posset qͥde hoc rectissime an¬
celligi: nͥ ioħs dic̃et hora qͦͣsi serca
pilatũ sedisse ꝓtbumali. in locu qͥ

Expanded text:
subiungit, cum de uestium diuisione dixisset, quae res diligentissime consideranda est, ne magnum faciat errorem. sunt enim qui arbitrentur hora quidem tertia dominum crucifixum, a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut crucifixus est, usque ad tenebras factas. et posset quidem hoc rectissime intellegi, nisi Iohannes diceret hora quasi sexta Pilatum sedisse pro tribunali in locu
Abbreviated transcription (Latin):
significari: ut ñ hic tacariȩ nom̃ pon̾et᷑
de agͦ empto ut lecto eu̾ngłio atq in¬
uento noĩe iheremiȩ. lecto aũ iheremua
⁊ñ iruento testimonio de xxͦi. argentei.
in uento t̃n agͦ empto: ãmoneat lector
pletũ ẽ. Nã ilsõ qd̃ subieẽ huic desb¬
monio matħ̾s. eũ ait qũe ad p̃tiauer̃¬
tilu isrł. deder̾ eos magrũ figuli siẽ
constituit mͥ dñs nec apd rachariam
nec apd iheremuiã repperie nde
magis exꝑsona ipsiꝰ eiinediste eecupi¬
eudis: elegant᷑ ⁊ mystieȩ insertum:

Expanded text:
significari, ut non hic Zachariae nomen poneretur, de agro emto, ut lecto euangelio adque inuento nomine Hieremiae, lecto autem Hieremia et non inuento testimonio de triginta argenteis, inuento tamen agro emto, admoneatur lector pletum est. nam illud quod subiecit huic testimonio Mattheus, cum ait: quem adpretiauerl et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus, nec aput Zachariam nec aput Hieremiam repperitur. unde magis ex persona ipsius euangelistae accipiendum est eleganter et mystice insertum,
Abbreviated transcription (Latin):
De inde adiungit ide maths. Ee der¬
deus ei uiũ bibere. cũ felle mit̃
Se eu gustas noluit bibe. Hoc marẽ
ita uarrat. Et dabant ei bibe mirta¬
tũ uinũ: ⁊ ñ accepit. Hoc in telligen¬
dũ e matħm dixisse eũ felle mixtũ.
Fel qͥtpe ꝓ amaritudine posuit. Et
mirratũ enĩ uinũ amarissimũ ẽ:

Expanded text:
git idem Mattheus: et dederunt ei uinum bibere cum felle mixtum, et cum gustasset, noluit bibere. hoc Marcus ita narrat: et dabant ei bibere murratum uinum et non accepit. hoc intellegendum est Mattheum dixisse: cum felle mixtum. fel quippe pro amaritudine posuit, et murratum enim ui
Abbreviated transcription (Latin):
s gesta
Conseauons est iã ut ipsã s¬
destimonia uidea mꝰ. ꝗͣ. matħs sic meipit.
Qunc milites p̃sidis suscipientes iħm in
p̃torũ: congregauer ad eũ uniu̾sã co

Expanded text:
 gesta. Consequens est iam, ut ipsam dtestimonia uideamus, quam Mattheus sic incipit: tunc milites praesidis suscipientes Iesum in praetorium congregauerunt ad eum uniu
Abbreviated transcription (Latin):
harundine: & conspuebant eũ. ⁊ ponen¬
tes genua adorabant eũ. In telligitur
ttaq qd mnatłis ait. clamidẽ coccineã
cireundeder̃ ei. hoc marcũ dixisse in
dutũ purpura. Pro regia n. purpura:
clamis illa coccinea abilludentib ad¬
nibita erat. Et est rubra q̃dã purpu¬
ra cocco simillima. Potest etiã fieri
ut purpurã & marcꝰ cõmemorauerit ꝙͣ
clamus habebat: ꝗͣ uis ẽẽt cocemea. Lu
dit pilatꝰ iħm: ⁊ flagellauit. Et milites
plectentes coronã despinis. in posuer̃
capiti eiꝰ. ⁊ ueste purpurea circunde¬
Dep̃ eũ⁊ ue mebant ad eũ ⁊dicebant.
Aue rer iuideors. Et dabant ei alapas¬
Ilude apparet mnatħm ⁊mareũ. recapi¬
tulando istud cõmemorasse. ñ qͦ t̃e fae¬
lũ sit: eũ eũ pilatꝰ ĩa crucisigendũ tra¬
didisset. Ioħis apd̃ it. p̃ilatũ dic̃ ħ gesta:
latis euident̃. Unde isti qd pͣt̾ierant re
harundinẽ. ⁊ ꝑcutiebant capd̾ eiꝰ. Et pꝰ¬
ꝗͣ illuser ei. exuer̃ eũ clamidẽ. ⁊indue

Expanded text:
ponentes genua adorabant eum. intellegitur itaque quod Mattheus ait: clamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcum dixisse: in purpuram purpuram. pre regia enim purpura clamys illa coccinea ab inludentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemorauerit, quam clamys habebat, quamuis esset coccinea. Lucdit Pilatus Iesum et flagellauit, \'et milites plectentes coronam de spinis inpte purpurea circumdederunt eum et ueniebant ad eum et dicebant: haue, rex Iudaeorum, et dabant ei alapas. unde apparet Mattheum et Marcum recapitulando istud commemorasse, non quo tunc factum sit, cum eum Pilatus iam crucifigendum tradidisset. Iohannes enim aput Pilatum dicit haec gesta satis euidenter, unde isti quod praeterierant recha rundinemet percutiebant caput eius. et postquam inluserunt ei, exuerunt eum clamydem
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc matħs ũ dix̃. S qũi dix̃. uidens
at̾i pilatꝰ qr mehil ꝓfic̾et. s magis
tu multꝰ fieret: dixit &̃ eũ lauisse
manꝰ corã pͦpło. ut in nocentẽ se a san¬
guine iusti significaret. O. d̾ itẽ : mareꝰ.
z a lii tacent. Satis ostñdit ꝙ matħs
egisse p̃sidẽ cũ pͦpło ut dimitt̾et᷑: qd̾
breuit̾ significauit marcꝰ. in eo qd̾ re¬
fert pilatũ dixisse. qͥd eñi mali fec̃.
de inde sic ꝙͣ ipse concludit: q̃ ꝑpi
uolens pͦpło satis fac̃e. dimisit iłł bar¬
rabã. ⁊ tradidit iħm flagelł cȩsũ. ut

Expanded text:
dixit, sed quoniam dixit: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, dixit etiam eum lauisse manus coram populo, ut innocentem se a sanguine iusti significaret, quod item et Marcus et alii tacent. satis ostendit etiam Mattheus egisse praesidem cum populo, ut dimitteretur. quod breuiter significauit Marcus in eo quod refert Pilatum dixisse: quid enim mali fecit? deinde sic etiam ipse concludit quae per uolens populo satisfacere, dimisit illis Barab
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Si hunc dimittis: ñ es amie̾ cȩsaris.
Dĩs qͥse regẽ faẽ: cont̾ dic̃ cȩsari. Huie
pot̾ congruere. qd lucas in eadẽ accusa¬
tione iudeoꝵ. ita marrat. Cũ dixissent
in uenimꝰ eũ subu̾tentẽ gentẽ nr̃am:
ad iec̃.⁊ ꝓhibñtẽ tͥbuta dari cesari.⁊ di¬

Expanded text:
unc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis qui se regem facit contradicit Caesari. huic potest congruere quod Lucas in eadem accusatione Iudaeorum ita narrat: cum dixissent: inuenimus eum subuertentem gentem nostram, adiecit: et prohibentem tributa dari Caesari et di
Abbreviated transcription (Latin):
it malifect: Qui si dic̃et dir̃: quasi
semes dictũ in tenig̾emꝰ. Qͥa uͦ ait di ⁊¬
eebte: satis intimauit intelligñtib
multis mõdis ⁊ sepe dictũ ẽe q̃usq in¬
ciꝑet hora sexta. Cogitemꝰ gͦ ꝙͣ. breuũ¬
breuit̃ lucas in cõꝑatione ioħ̃is. eũ

Expanded text:
enim mali fecit? quia, si diceret \'dixit\', quasi semel dictum intellegeremus; quia uero ait: dicebat, satis intimauit intellegentibus multis modis et saepe dictum esse, quo usque inciperet hora sexta. cogitemus erbreui
Abbreviated transcription (Latin):
cifigeret᷑. Hec nartauit iatłis ꝑpi
latũ gesta de dño. Mareꝰ qͦq penȩ eis¬
dẽ u̾b̾ ⁊ reb concinit᷑. Uerba aũ pila¬
ti qͥb respondit pͦpło pepͤenti ut sol¬
iẽpuit̃ unꝰ uinctꝰ dimitteret᷑: ita
refert. Pilatꝰ aũ respondit eis ⁊ dix̃.
Uultis dimitt̃a uob rege̾ iudeoꝵ᷑
Matłis aũ sic ait. Congregatis gͦ ilł.
dix̃ pilatꝰ. Qũẽ uultis dimitt̃a uob̾
a marco referunt᷑. Alud .i. uidet᷑
ẽẽ qu̾e uultis dimittã uob̃. barrabã
reges dicebant: ⁊ qͥ dix̾ illũ an il¬
lũ. manifestũ ÷ eũ q̃sisse aũ uellens
sͥ dimitti reg̾e iudeoꝵs id xp̃m: uichil¬

Expanded text:
cifigeretur. haec narrauit Mattheus per Pilatum gesta de domino. Marcus quoque paene isdem uerbis et rebus concinit. uerba autem Pilati, quibus respondit populo petenti, ut sollemniter unus uinctus dimitteretur, ita refert: Pilatus autem respondit eis et dixit: uultis dimittam uobis regem Iudaeorum ? Mattheus autem sic ait: congregatis ergo illis dixit Pilatus: quem uultis dimittam uobis, a Marco referuntur. aliud enim uidetur esse: quem uultis dimittam uobis, Barabban reges dicebant, et qui dixit illum an illum, manifestum est eum quaesisse an vellent sibi dimitti regem Judaeorum, id est Ch
Abbreviated transcription (Latin):
me morare manc̾: suffic̃et dic̃ȩ erat
ręunt eũ ⁊ nͥ qr uoluit aliqͥd recapitulan
uude posset huiꝰ uł error. colligi uł men¬
datiũ refutari: S qr sciebat amilitib
suspensũ dnm̃ ñ a iudeis sic̃ iołis aꝑtissime
diẽ: occulte ostend̾e uoluit eos magis
crucifire qͥ claniaqͥuunt ut erucisig̾eture
ꝙͣ illos qͥ ministeriũ pͥnctpi suo ᷤ suũ officus
ssi me demonstrat᷑ tẽ eos crucifixisse qͣndo
clamauer̃. Maxime qi nolebant uideri
se hoc fecisse: ⁊ ꝓpt̾ea eũ pilato tͣdid̾ant.
qd̾ eonꝵ u̾ba satis indicant scd̾m iohem.
Cũ enĩ dixiss eis pilatꝰ ꝙͣ. aceusationem
assertis adu̾sꝰ hoĩem hũc: responder̾ &

Expanded text:
fficeret dicere: Erat runt eum; nisi quia voluit aliquid recapitulandunde posset hujusmodi error corrigi, vel mendacium refutari. Sed quia sciebat a militibus suspensum Dominum, non a Judaeis, sicut Joannes apertissime dicit, occulte ostendere voluit eos magis crucifixisse, qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium ssime demonstratur tunc eos crucifixisse, quando clamauerunt, maxime quia nolebant uideri se hoc fecisse et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum uerba satis indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus: quam accusationem adfertis aduersus hominem hunc? respo
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiã de sexta ẽẽ ceꝑat. Nũꝗͣ. aũ isti di¬
cerent qͥnta ⁊ qͣdrans: aut qͥnta ⁊ tͥena
aut qͥnta semis: aut aliqͥd huiꝰ modi.
Habent enĩ istũ morẽ scͥpte ut apate
totũ ponant. maxime intẽporib siẽ
de octo ilł dieb pꝰ qͦs eos dict᷑ ascendisse
in moutẽ. qͦꝵ medios intuens ortiñs
mod̾ate idem ioħs locutꝰ ÷ ut ñ dic̃et¬

Expanded text:
etiam de sexta esse coeperat. numquam autem isti dicerent "quinta et quadrans" aut ,,quinta triena" aut "quinta semis" aut aliquid huius modi. habent enim istum morem scripturae, ut a parte totum ponant, maxime in temporibus; sicut de octo illis diebus, post quos eum dicunt ascendisse in montem; . quorum medios intuens Matthaeus moderate idem Iohannes locutus est, ut non dice
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ m̃tes eu̾ngłistaꝵs st̃ gubernatȩ:
Pocuit it fieri ut aĩo matħi eu̾ngłm
consebentis ꝓ zacharia iheremias oc¬
curreret ut̾ fieri solet: qd̾ tam̃ sine ul¬
la dubitatiõe em̃daret. saltẽ ab aliis am¬
monitꝰ qͥ ipso ad huc incarne uiuente
hoc leg̾e potuer̃ nͥ cogitaret recorda¬
tiõi suę q̃ sc̃o spũ regebat᷑. ñ frustra oc¬
currisse aliud ꝓalio nom̃ ꝓpħȩ: nͥ qr ita¬
tos mirabili int̾ se consensiõe constare:
ut hoc multo ãpliꝰ sit qͣ. si oĩũ oĩa ꝓpħa¬
rũ uno uniꝰ hoĩs ore dic̃ent᷑. ⁊ idõ in¬
dubitant accipi deb̾ȩ. q̃cũq ꝑ eos sp̃s sc̃s

Expanded text:
 mentes euangelistarum sunt gubernatae? potuit enim fieri, ut animo Matthei euangelium conscribentis pro Zacharia Hieremias occurreret, ut fieri solet, quod tamen sine ulla dubitatione emendaret saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne uiuente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordationi suae, quae sancto spiritu regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prtos mirabili inter se consentione constare, ut hoc multo amplius sit, quam si omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur. Et ideo indubitanter accipi debe
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Hunc in uenimꝰ subu̾tente gentem
nt̃am ⁊ ꝓhibentẽ tͥbuta deri celars eibi¬
cente se xp̃m reg̃e ẽẽ. Hoc illi duo emm¬
decusabant. E rgo iste ꝙ̃ ipsa ẽmina a
talsa obiecer̃ aꝑuit: taeuit uali qbendi¬

Expanded text:
s: hunc inuenimus subuertentem gentem nostram et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. hoc illi duo euaaccusabant. ergo iste etiam ipsa crimina, quae falsa obiecerunt, aperuit. tacuit autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
eur hoc noñi ihereniȩ intestimonio ⁊a¬
chariȩ sic man̾e ꝑmissũ ł potiꝰ sc̃i sp̃s au¬
ctoritatȩ p̃ceptũ sit. Est apd̾ iheremiã
qd̾ emerit agrũ afilio fr̃̾is smi. ⁊ dede¬
rit ei argentũ: ñ qͥdẽ sub hoc noĩe p̾tu
intp̃taiꝰ sit euͣnglista. q̃ mͦ de dũo in ple¬

Expanded text:
onio Zachariae sic manere permissum uel potius sancti spiritus auctoritate praeceptum sit. est aput Hieremiam, quod emerit agrum a filio fratris sui et dederit ei argentum, non quidem sub hoc nomine pretii, interpretatus sit euangelista, quod modo de domin
Abbreviated transcription (Latin):
caluariȩ locꝰ. hebraicȩ golgocha uͥ eũ
exucifixer̾. Unde intelligit᷑ qd̾ ipse
S portabat crucẽ cũ exiret in locũ me¬
moratũ. Sy mon aũ ille initinere an¬
gariatꝰ: de qͦ. iͦ. cõmemorant: cui pꝰ¬
ea data⁊ portanda crux usꝙ adlocũ
Ita utũ ꝙ factũ inuemiuꝰ. Rnno idqd̾¬

Expanded text:
Caluariae locum, Hebraeice Golgotha, ubi eum crucifixerunt. unde intellegitur, quod ipse sibi portabat crucem, cum exiret in locum memoratum. Simon autem ille in itinere angariatus est, de quo tres commemorant, cui postea data est portanda crux usque ad locum. ita utrumque factum inuenimus, primo id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpilatũ cũ dño gesta fc̃. ita matħis nar¬
rat: ac pͥmũ excucurrit inde ut c̃ome¬
moraret exitũ iude eͣditoris. qũs sols
narrauit ita dicens. Qunc uidens iu¬
das qͥ eũ tͣdidit qi d̾apnatꝰ ẽ: peniten¬
tia duelꝰ. retulit tͥginta argenteos pͥu

Expanded text:
Pilatum cum domino gesta sunt, ita Mattheus narrat. Ac primum excucurrit inde, ut commemoraret exitum Iudae traditoris, quem solus narrauit, ita dicens: tunc uidens Iudas, qui eum tradidit, quia damnatus est, paenitentia ductus rettulit triginta argente
Abbreviated transcription (Latin):
fui dĩ.: q dixerit dico uob̃ amͦ indebitiꝰ
filiũ hoĩs sedent̾ẽ adextͥo uͥtutis dĩ ⁊ ue¬
mentẽ in nubib celi. ĩa lucescente die
gestũ: qñ lucas diẽ. ⁊ ut factꝰ : dies: atq.
ita narrat similia.⁊ siqͥd õe ipse cõmemo¬
rat. ꝙ illi tacuens. Noete aũ intellignuꝰ
ꝑfilsos testes actũ ẽẽ cũ dño. q̃ breuit̃ cõ¬
memoraueꝵs matħs ⁊ mareꝰ: lucas ta¬
euit qͥenarrauit. q̃ circa mane fc̃ ges

Expanded text:
o uobis, amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, iam lucescente die gestum, quando Lucas dicit: et ut factus est dies; adque ita narrat similia, etsi quid etiam ipse commemorat quod illi tacuerunt. nocte autem intellegimus per falsos testes actum esse cum domino quod breuiter commemorauerunt Mattheus et Marcus, Lucas tacuit, qui enarrauit quae circa mane
Abbreviated transcription (Latin):
fer a me calic̃ẽ istũ. Qd̃ aũ ipse marcꝰ.
ñ solũ pat̃.s abba pat̾ eũ dixisse cõme¬
moriat: hoc ẽ abba hebraicȩ. qd ẽ latine pa¬
ter. Et ffortasse. dñs ꝓpt̾ aliqd̾ sac̃ĩtũ u¬
trũq dix̾it: uolens ostñd̾e illã se tsticiã
factꝰ÷ angulanis lapis. uenienti ad eũ
partĩ ex hebueis. ad qͦs ꝑtinet qđ ait. abba
inqͦ clamamꝰ inqͥt abba pat̃. Et itens ait.
Misit d̃s̃ ep̃oi sod̃ in corda nr̃a. clamantẽ
abba pat̃. Oportuit eñi ut bonꝰ magister.
ce uenꝰ saluator infirmiorib cõpatiens. in
se ipso demonstraret si deb̾e suos matr¬
res desꝑare. siqͣ sorte cordib eoꝵs irre¬
pec subtẽpore passionis ex huntana fra¬
gilitate tristicia. cũ eã uinc̃ent uotun¬
tati suȩ p̃ponendo uoluntatẽ di: ꝙr ille
scit qͥd expediat qͥb consulit. Deqͣ tota
Re. ñ uunc tẽpꝰ÷ ut ubeniꝰ disseratur.
Agit᷑ it mͦ deconuenientia eũnguistaꝵs:
in guoꝵ diu̾sitate uboꝵ salubrĩt discimꝰ.

Expanded text:
 autem ipse Marcns non solum pater sed abba pater eum dixisse commemorat, hoc est abba Hebraeice, quod est Latine pater. et fortasse dominus propter aliquod sacramentum utrumque dixerit uolens ostendere illam se tristitiam factus est angularis lapis, uenienti ad eum partim ex Hebraeis, ad quos pertinet quod ait abba, in quo clamamus, inquit, abba pater, et iterum ait: misit deus spiritum suum in corda nostra clamantem abba pater. oportuit enim ut bonus magister et uerus saluator infirmioribus conpatiens in se ipso demonstraret non debere suos martyres desperare, si qua forte cordibus eorum inreperet sub tempus passionis ex humana fragilitate tristitia, cum eam uincerent uoluntati suae praeponendo uoluntatem dei, quia ille scit, quid expediat quibus consulit. de qua tota re non nunc tempus est, ut uberius disseratur; agitur enim modo de conuenientia euangelistarum, in quorum diuersitate uerborum salubriter discimus
Abbreviated transcription (Latin):
hac scd̾a negatione matħs ⁊ marcꝰ. s ⁊aliũ
qũe cõmemorat lucas cũ ꝓetͦ id egisse.
pꝰ ea ꝙ. illo exeunte dix ancilla his qui
secũ erant in atͥo. qr hic ex illis ẽ. hoc
audito ille regressus ẽ. ut se qͣsi purga¬
ret negando⁊ siue qd̃: credibiliꝰ ñ au¬
duit qͥd de illo dietii fuerit eũ foras exi¬
ret ⁊ p ea ꝙͥ. rediit ei direus. ancilla:⁊ ille
an que lucas cõmemorat nqd duex
te illo de qͦ luicas ait atq dicente. ⁊ tu de
illis es. eui petil att. oh̃o ñ sũ: liqͥdo ta
colligit᷑. collatis de hac re oĩb euͣnglista¬
rũ testimonis. ñ añ ianuiã sed̾o petrũ
negasse. s intꝰ mnatrio ad ign̾e⁊ math̾m
aũ ⁊marcũ qͥ cõmemorauers exisse eũ
foras. regressũ eiꝰ breuitatis causa tacu¬
isse. Nunc ĩa de t̾cia negatiõe inspicia¬
mꝰ eoꝵ congruentiã: ꝙͣ matħm solũ
ĩa explicasse meminerimꝰ. Seqͥt᷑ gͦ mar

Expanded text:
hac secunda negatione Mattheus et Marcus, sed et alium, quem commemorat Lucas. cum Petro id egisse. posteaquam illo exeunte dixit ancilla his qui secum erant in atrio: quia hic ex illis est, hoc audito ille regressus est, ut se quasi purgaret negando, siue, quod est credibilius, non audiuit, quid de illo dictum fuerit, cum foras exiret, et posteaquam rediit, ei dixerunt ancilla et ille alius quem Lucas commemorat: numquid et tu ex de quo Lucas ait adque dicente: et tu de illis es, cui Petrus ait: o homo, non sum, liquido tamen colligitur conlatis de hac re omnibus euangelistarum testimoniis non ante ianuam secundo Petrum negasse, sed intus in atrio ad ignem, Mattheum autem et Marcum, qui commemorauerunt exisse eum foras, regressum eius breuitatis causa tacuisse. Nunc iam de tertia negatione inspiciamus eorum congruentiam, quam Mattheum solum iam explicasse meminerimus. se
Abbreviated transcription (Latin):
tã sint iheremiȩ ꝗͣ. achariȩ: qͥd opꝰ erat
ut em̃daret matħs cũ aliud ꝓalio sͥ nom̃
occurens a se scͥptũ relegisset. ac ñ potiꝰ se¬
qñs aͥctoritatẽ sp̃s sci. a qͦ ũitẽ suã regi pb
nob̾ ille utiq sentiebat. ita ħ scͥptũ relin¬
q̃ret sic̃ eũ ãmonendo constituerat ei
ĩ mo congruentissime &̃ iheremiȩ de pu¬
taremꝰ. q̃ ꝑtachariã dictũ reꝑirenꝰ: Si
it hodie qͥsꝗͣ uolens alicmiꝰ u̾ba in dica¬
re. dicat nom̃ alt̾iꝰ a qͦ dicta sinit. qͥtamen
it a nucissimꝰ. ⁊ familiariatate coniunetissimꝰ
illiꝰ euiꝰ u̾ba dic̃e uoluit. ⁊ continuo recor¬
datꝰ aliũ palio se dixisse. ita se colligat
atq corrigat ut tñ dicat bñdixi. qͥd aliꝰ
un tuens nͥ tantã int̾ ãbos ẽẽ concordiã.
int̾ illũ scilicet cuiꝰ u̾ba dic̃e uoluit ⁊ a¬
liũ cuiꝰ ei nom̃ ꝓilliꝰ noĩe occ̾it. ut tale
sit hoc istũ dixisse qͣle si ille dixiss⁊ qͣnto

Expanded text:
eremiae quam Zachariae, quid opus erat, ut emendaret Mattheus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset ac non potius sequens auctoritatem spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut eum admonendo constituerat ei immo congruentissime etiam Hieremiae deputaremus quod per Zachariam dictum repperiremus? si enim hodie quisquam uolens alicuius uerba indicare dicat nomen alterius, a quo dicta sint, qui tamen sit amicissimus et familiaritate coniunctissimus illius, cuius uerba dicere uoluit, et continuo recordatus alium pro alio se dixisse ita se colligat adque corrigat, ut tamen dicat \'bene dixi, quid aliud intuens nisi tantam inter ambos esse concordiam, inter illum scilicet cuius uerba dicere uoluit et alium cuius ei nomen pro illius nomine occurrit, ut tale sit hoc istum dixisse, quale si ille dixisset, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ ÷ abba pat. Ad unitatẽ significandã:
susfic̃ pat̾. Et dnm qͥd̾e abba pat dixisse
credendũ ÷: s tam̃ ñ eluceret seutentia.
nͥ aliis dicentib pat. de monstrar et᷑ si e
ẽẽ. alias dilas eccłas. ex iudeis. & grecis. ut
ȩtiã una sit. Ex illo gͦ intellech dictũ ẽ
abba pat: qd idẽ dñs alibi ait. Habeo alias
ut sit unꝰ grex ⁊ unꝰ pastor: qͣntũ ualet
ad isrłitas ꝙ g̃s abba pat̾: tm̃ adunũ gre¬
gem solum pater.U.
d huc gͦ ipso loqñte. sic̃ dic̃ matħs
& cũ eo fha multa cũ gładuis ⁊ fustib nussi¬

Expanded text:
ba pater, ad unitatem significandam sufficit pater. et dominum quidem abba pater dixisse credendum est; sed tamen non eluceret sententia, nisi aliis dicentibus pater demonstraretur sic esse illas duas ecclesias ex Iudaeis et Graecis. ut etiam una sit. ei illo ergo intellectu dictum est abba pater, quo idem dominus alibi ait: habeo alias ut sit unus grex et unus pastor, quantum ualet ad Israhelitas et gentes abba pater, tantum ad unum gregem solum pater. V. Adhuc ergo ipso loquente, sicut dicit Mattheus et cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
iheremiȩ nom̃: ⁊ qͥ diligñtiꝰ ingrecis ex¬
emplarib eu̾ngłm consid̾auer. inantiqͥ¬
orib grecis ita se ꝑhibent in uenisse.¬
⁊ nulla fuit causa c̃ add̾et᷑ hoc nom ut
m̃dositas fieret. Cun au̾ de ñ nusł co¬
dicib tollet᷑. fuit utiq causa: ut hoc
audax inꝑitia fac̾et. cũ t̾baret᷑ q̃stione

Expanded text:
miae nomen et qui diligentius in Graecis exemplaribus euangelium considerauerunt in antiquioribus Graecis ita se perhibent inuenisse. nulla fuit causa, cur adderetur hoc nomen, ut mendositas fieret; cur autem de nonnullis codicibus tolleretur, fuit utique causa, ut hoc audax imperitia faceret, cum turbaretur quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphars. Eunc discipłi õs reticto eo fuger.
siẽ ⁊ mare̾ diẽ. Sequebat᷑ atĩ illũ iñ ad¬
nud̃ ꝓfugit abeis.
t illi tenentes iłmni. duxer ad caiphã
pͥncipẽ saẽdotũ uͥ scͥhe ⁊ semores con

Expanded text:
arum. tunc discipuli omnes relicto eo fugerunt, sicut et Marcus dicit. sequebatur autem illum unus adnudus profugit ab eis. VI. At illi tenentes legum duxerunt ad Caifan. principem sacerdotum,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽẽt hoc tẽporis manifestat lucas di¬
çendo. Et int̾uallo facto qͣsi hore umꝰ
De hoc aũ int̾uallo: tacet iołis. Ite qd̾
mathe ⁊ mareꝰ ñ singulari s pluꝵ ali
numero eñtiant. eos qͥ cũ petͦ agebant. cũ
lu cas rinrũ dicat. ioħs qͦq unũ. eũꝙ eog¬
natũ eiꝰ cuiꝰ abscidit petrꝰ auricłam:
facile÷ intellig̾e aut pluralẽ numerũ
ꝓsingłari usitatea locutiõe usur passe
matħim ⁊ mareũ: aut qd̾ unꝰ maxime
tanꝗͣ. sciens. ⁊ qͥeũ uid̾it affirmabat.
cet̃i aũ secuti eiꝰ fidẽ. petrũ sumul urge¬
bant. Unde duos eungłistas cõpendio
płalem nuere posinisse: alios aũ duõ
eũ solũ significare uoluisse. qͥ p̃eipuus
in hoc erat. Iam uͦ illud qd̃ matłis ipsi
pet᷑ dictũ fuisse asserit. uere: tu ex
illis es nã ⁊ loq̃la tua manifestũ te faẽ:

Expanded text:
tum esset hoc temporis, manifestat Lucas dicendo: et interuallo facto quasi horae unius. de hoc autem interuallo tacet Iohannes. item quod Mattheus et Marcus non singulari, sed plurali numero enuntiant eos qui cum Petro agebant, cum Lucas unum dicat, Iohannes quoque unum eumque cognatum eius cuius abscidit Petrus auriculam, facile est intellegere aut pluralem numerum pro singulari usitata locutione usurpasse Mattheum et Marcum, aut quod unus maxime tamquam sciens et qui eum uiderat adfirmabat, ceteri autem secuti eius fidem Petrum simul urguebant, unde duos euangelistas conpendio pluralem numerum posuisse, alios autem duos eum solum significare uoluisse qui praecipuus in hoc erat. iam uero illud quod Mattheus ipsi Petro dictum fuisse adserit: uere et tu ex illis es et loquella tua manife
Abbreviated transcription (Latin):
At ille itens negauit. Hec uͦ ancil¬
la ñ eadẽ s aliaẽ: sic̃ diẽ matħe. Sa¬
ne. hoc qͦq intelligit᷑. qi in sed̾a
negatione aduob eõpellatꝰ ẽ: ⁊ ab
ancilla scilicet ꝗͣ. cõmemarat ma¬
lucas. Sic .i hoc narrat lucas. Petis
nͦ seq̃bat᷑ alonge. Aecenso añ igne
in medio alͥo ⁊ cireu̾sedentib illis:
erat petrꝰ in medio eoꝵ. Qũe cũ

Expanded text:
t. haec uero ancilla non eadem, sed alia est, sicut dicit Mattheus. sane hoc quoque intellegitur, quia secunda negatione a duobus conpellatus est, et ab ancilla scilicet, quam commemorat MaLucas. sic enim hoc narrat Lucas: Petrus uero sequebatur a longe. accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus illis erat Petrus in medi