comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culparꝗ ullam reprehendatis Quindu
igitur Ligarius cilm esset adhuc nulla
belli suspitio legatus in africam cum¬
ꝗ aic considio profectus est Qua ĩ leg¬
tione et ciuibus & sotiis suis ita se proba¬
uit ut decedens considius pronintia sati
facere homĩbus non posset si quenq aliu
prouintię prefecissee. Itaq cum Qilintus
Ligarius dui recusanis mhil profecille
prdutiam accepit ĩ uitus cini sic p̃fuit
sin pace ut ciubus & soriis gratissinta eẽ
eub uosegnitas re fides belum subito exar¬
sie quo dquigrant in africa ante audi
dam timore prinum salutis postea scudi
sui querebant alqueni duceti cun stodi¬
dius domura spectans & ad suos redire cu¬
piens nullo se implicari negbitio pesluscet
pretox asfincam obtinueratdeatuue¬

Expanded text:
ullam culpam reprehendatis. Q. ullam culpam reprehendatis. Q. enim Ligarius, cum esset nulla belli suspicio, legatus in Africam C. Considio profectus est, qua in legatione et civibus et sociis ita se probavit ut decedens Considius provincia satis facere hominibus non posset, si quemquam alium provinciae praefecisset. itaque Ligariuum diu recusans nihil profecisset, provinciam accepit invitus; cui sic praefuit in pace ut et civibus et sociis gratissima esset eius integritas et fides. bellum subito exarsit, quod qui erant in Africa ante audiedam timore primo salutis, post etiam studi sui quaerebant aliquem ducem, cum Ligarius domum spectans, ad suos redire cupiens, nullo se implicari negotio passus est. praetor Africam obtinuerat, Vt
Abbreviated transcription (Latin):
Iay Cesar & antehunc dici
nauditum propinquus me
dte Ꝙ Tubero de tulit ꝗntu¬
igarium in africa fuisse Ido¬
ĩ tlus pansa prestanti uit in¬
gtnio fretus fortasse famili
d est ei tecum ausus est̾ con¬
fiteri. Itaq quo me uertam nescio farat
enim uenetara cum tuid neq ꝑte scrte
neq andire alunde potuisses ut lignora¬
tione tua ad hominis tiseri salutrta abu¬
terer. Sed quoniam diligentia ⁊̃imici
ĩuestigatum est quod latebat confitendũ
est ut Sopinor presertim cum meus nece¬
ssariuis gaius pansa fecerit ut id iam in¬
tegrumnon esset Omissaq contro uerlia
oiinis oratio ad misericordiam tuam co¬
ferenda est qua plurii sunt conserunti
cum ad te non solum liberationem culp
sed errati ueniam impetrassent Habe
igitur Tnbero quod est accusatori inr
optandum conficentem reum sed tam
Hoc confitentem se inea parte fuisse qua
te Tubero qua uirum orani laude digni¬
simum patrem tuum. Itaq prius de Ano
delicto confiteamini necesse est ꝙͣ ligu

Expanded text:
C. Caesar, et ante hunc diem non auditum propinquus meus ad te Q. Tubero detulit, Q. Ligarium in Africa fuisse, idque C. Pansa, praestanti vir ingenio, fretus fortasse familiaritate ea quae est ei tecum ausus est confiteri. itaque quo me vertam nescio. paratus enim veneram, cum tu id neque per te scires neque audire aliunde potuisses, ut ignoratione tua ad hominis miseri salutem abuterer. sed quoniam diligentia inimici investigatum est quod latebat, confitendum est, opinor, praesertim cum meus necessarius Pansa fecerit ut id integrum iam non esset, omissaque controversia omnis oratio ad misericordiam tuam conferenda est, qua plurimi sunt conservati, cum a te non liberationem culpae, sed errati veniam impetravissent. habes igitur, Tubero, quod est accusatori maxime optandum, confitentem reum, sed tamen hoc confitentem, se in ea parte fuisse qua te, qua virum omni laude dignum, patrem tuum. itaque prius de vestro delicto confiteamini necesse est quam Ligari
Abbreviated transcription (Latin):
contra Cesarem tentatur Uide quidi¬
tie cesat nobis tua liberalitas deł uelo¬
tius audatie Si responderit Tubexo
cam quo senatus cum sorsq trisera
patrem suum traditurur fuisse no
bito apud ipsuta te eniꝰ id facete¬

Expanded text:
etenturi? vide quid licentiae, Caesar, nobis tua liberalitas det vel potius audaciae. si responderit Tubero, Africam, quo senatus eum sorsque miserat, tibi patrem suum traditurum fuisse, non dubitabo apud ipsum te cuius id e
Abbreviated transcription (Latin):
lior idicanda est quara etiam dii aduiu¬
runt Cogmta uero clementia tua quis
non eant uictoriam probet in qua occia¬
rit nero tusi axmatuis. Sed ut giaitan
comunem causam uenatius ad nostut
Utrum tandem existimas facilius fuisse
mnatui necesse erat Uos auteto parlus
cum pacuit nemo qui noluit Repheno
glorięmini in uobis easdem in abiisre¬
Bendatis Tuberonis sors coniccta est
natus consulto cura ipse noni adesset
bo etiam impediretut statuerat excusa
Hec ego noui propter homis necessit¬
dines que mihil suat cut lutio Tubero
domi una eruditi milicie contuberna
post affines et modi demq uita fatrilia¬
res magqum etiam uincullum quodu
dem stadiis semper usi sumus. Hlis rco¬
scio Tuberonem domi manere uoluisso
Tiret uiroꝵ tamen ipsorum pondus sul¬
nere non posset Cessit autoritati amp¬
simi uiri uel potuis paruit. utia ele p¬
fectus cum his quor erat una causa
dius iter fecit. Itaq in africata uenit

Expanded text:
ea iudicanda est quam etiam di adiuveea iudicanda est quam etiam di adiuverunt. cognita vero clementia tua quis non eam victoriam probet in qua occiderit nemo nisi armatus? sed, ut omittam communem causam, veniamus ad nostram. utrum tandem existimas facilius fuisse,senatui necesse erat; vos tum paruistis cum paruit nemo qui noluit. reprehegloriemini in vobis, easdem in aliis reprehendatis. Tuberonis sors coniecta est ex senatus consulto, cum ipse non adesset, morbo etiam impediretur: statuerat excusari. haec ego novi propter omnis necessitudines quae mihi sunt cum L. Tuberone: domi una eruditi, militiae contubernales, post adfines, in omni vita familiares; magnum etiam vinculum quod isdem studiis semper usi sumus. scio Tuberonem domi manere voluisse:sentiret, virorum tamen ipsorum pondus sustinere non posset. cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit: una est profectus cum eis quorum erat una causa. tardius iter fecit; itaque in Africam venit
Abbreviated transcription (Latin):
uero eximine furoris parieidii liceat Snco
pompeio mortuo liceat multis aliis catere
Quatido hoc ecte quisꝙͣ gay cesar audi¬
uit aut quid alid tua htma uolucrunt
insi ate contumeliam propulsari quid egit¬
uuis tuereture & dignitatem tuata. Sunid
tu ciim in pacs eẽ cupiebal id ne ageba
ut tib curti sceleratis an cum bonis quib
conueniret Mihi uero Cesartua inme
maxima merita tanta certe non iudete
sime ut sceleratuma ate conseruatum prr¬
rem. Quortiodo autera tude te .p. beihe
meritus esses sitot sceleratos incolumi die¬
itate esse uoluisses. Se cessigner tu illate¬
istimauisti Cesar mitio tion bellum nor
ostile odium sed ciuile discidium uttilo
cupientibus rem .p. saluam esse. sed parti
studiis partim consiliis a coriutĩ utilitar
ab errantibus. Prinçipium dignitas exat
pene par nor par fottasse eor qui seqba
causa tum dubia ꝙ erat aliquid ĩ uttaq
parte quod probari posset. Hunc certe m

Expanded text:
vero crimine, furoris, parricidi liceat Cn. vero crimine, furoris, parricidi liceat Cn. Pompeio mortuo, liceat multis aliis carere. quando hoc ex te quisquam, Caesar, audivit, aut tua quid aliud arma voluerunt nisi a te contumeliam propulsare? quid egitius tueretur et dignitatem tuam? quid? tu, cum pacem esse cupiebas, idne agebas ut tibi cum sceleratis an ut cum bonis civibus conveniret? mihi vero, Caesar, tua in me maxima merita tanta certe non viderentur, si me ut sceleratum a te conservatum putarem. quo modo autem tu de re publica bene meritus esses, cum tot sceleratos incolumi dignitate esse voluisses? secessionem tu illam existimavisti, Caesar, initio, non bellum, nec hostile odium, sed civile discidium, utrisque cupientibus rem publicam salvam, sed partim consiliis, partim studiis a communi utilitate aberrantibus. principum dignitas erat paene par, non par fortasse eorum qui sequebantur; causa tum dubia, quod erat aliquid in utraque parte quod probari posset; nunc melior
Abbreviated transcription (Latin):
ox ele qua qui apudte gar cesar utit᷑
suata citlus abiitiet humarutatgia ꝙ ex¬
orquebit tuam Ac primum aditus et
uostulatio tuberonis. Hec ut opinor fuit
uelle se de quititi ligarii scelere dicere Nec
dubito quin admiratus sis ułꝙ de nullo
alio quisq uel ꝙis qui in cadera causa fu¬
sset uelꝙ natura noui sceleris afferret Scel
illud liocas Tubero Cur isto enim nore
lla dhc co isa cacuit Alii errore appe¬
anit alii timorem qui durius spem cupiditate
odium pertinatiam qui grauissime temeri¬
tatem stelus preter te ad huc nemo. Ac i
quidem si proprium & uerum nomen nri
eali querit᷑ fatalis quedam calamitas in¬
cidisse udebitur et ih prouidas horũm me¬
tes occupauisse ut nemo mirari debeat hu¬
mana consilia diuina necessitate cẽ supe¬
cata Liceat ergo esse miscros ꝙͣꝙͣ hoc uic¬
dre esse non possum Sed non loquor
de nobis de illis loquor qui occiderũt fuert
cupidi fuerũt reati fueriit ꝑtinaces sceleris

Expanded text:
vox est. qua qui apud te, C. Caesar, utetur, suam citius abiciet humanitatem quam extorquebit tuam. ac primus aditus et postulatio Tuberonis haec, ut opinor, fuit, velle se de Q. Ligari scelere dicere. non dubito quin admiratus sis, vel quod nullo de alio quisquam, vel quod is qui in eadem causa fuisset, vel quidnam novi sceleris adferret. scelus tu illud vocas, Tubero? cur? isto enim nomine illa adhuc causa caruit. Alii errorem appellant, alii timorem; qui durius, spem, cupiditatem, odium, pertinaciam; qui gravissime, temeritatem: scelus praeter te adhuc nemo. ac mihi quidem, si proprium et verum nomen nostri mali quaeritur, fatalis quaedam calamitas incidisse videtur et improvidas hominum mentis occupavisse, ut nemo mirari debeat humana consilia divina necessitate esse superata. liceat esse miseros—quamquam hoc victore esse non possumus; sed non loquor de nobis, de illis loquor qui occiderunt—fuerint cupidi, fuerint irati, fuerint pertinaces: sceleris
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ueltras inuitial an re publice perle¬
quam. Si republice quiꝗd de uestra inex
causa perse ueratitia respondebitis. Si uescras
uidete ne erretis qui cesarem uestris ĩ iinicis
iratura fore paatetis cum ignouerit sius Itq
nirm tibi mieleor in causa ligarii ec̃ occu¬
patus num de cius facto didere Quicquid
dixi ad unam sũmam referti uolo uei
humanitatis uel clemẽtie uel misericor¬
die tue. fausas cesar mnultas equidem egi

Expanded text:
licae persequamini. si rei publicae, quid de vestra in illa causa perseverantia respondebitis? si vestras, videte ne erretis qui Caesarem vestris inimicis iratum fore putetis, cum ignoverit suis. itaque num tibi videor in causa Ligari esse occupatus, num de eius facto dicere? quicquid dixi, ad unam summam referri volo vel humanitatis vel clementiae vel misericordiae. causas, Caesar, egi multas e
Abbreviated transcription (Latin):
ietis huic eause alicna uoluntis comiet
firim atq magni quero quidd factati fus¬
satis qq quid facturi fueritis nõ dubite
cron ui deam quid feceritis Prohibi estis in
pronintia uestra pedem poniere & prohibiti
sumo ma cum ĩ iliria. Quomodo itiietes
aecepta ĩiuna querelam ad quem detulisgis
nerape ad eum cuius autoritatem secut ĩ so¬
tietatem belli ueneratis. Ꝙsi cesaris causa
in proruntiam uemebatis ad cum ꝓfecto
exelusi prouintia uenissetis Uenistis ad
pompeium. Que est ergo hec apud cesarem
querela cum cum accusetis a quo querimi¬
di uos prohibitos contra Cesarem bellutu
gererelatq in hoc quidem uel cum men¬
dlatio si uelitis gloriari per me licet uosꝓ¬

Expanded text:
icus huic causae, aliena voluntas conventus firmi atque magni. quaero: quid facturi fuistis? quamquam quid facturi fueritis dubitem, cum videam quid feceritis? prohibiti estis in provincia vestra pedem ponere et prohibiti summa cum iniuria. quo modo id tulistis? acceptae iniuriae querelam ad quem detulistis? nempe ad eum cuius auctoritatem secuti in societatem belli veneratis. quod si Caesaris causa in provinciam veniebatis, ad eum profecto exclusi provincia venissetis. venistis ad Pompeium. quae est ergo apud Caesarem querela, cum eum accusetis a quo queramini prohibitos vos contra Caesarem gerere bellum? atque in hoc quidem vel cum mendacio, si
Abbreviated transcription (Latin):
orem esse contra improbos minus est
negotii ꝙͣ bonis exequar tum etiam ne
tam necessarium qludem est malemę
um uel precibus iundicari potest uel
temporibus rei publice comimiq utili¬
tate deponi uel difficultatę uldiscendi
teneri uel uetustate sedari benemeritos
ne colas nec exorari fasest neq id rei.p
repetere utriq necesse est neq ẽ exci¬
satio difficultatis neq ęquum est tprẽ

Expanded text:
orem esse contra improbos minus est orem esse contra improbos minus est negoti quam bonis exaequari. tum etiam ne tam necessarium quidem est male merum vel precibus mitigari potest vel temporibus rei publicae communique utilitate deponi vel difficultate ulciscendi contineri vel vetustate sedari; bene meritos ne colas, nec exorari fas est, neque id rei publicae remittere utique necesse est; neque est excusatio difficultatis, neque aequum
Abbreviated transcription (Latin):
didisset Sed hoc inter me atq illum inter¬
esset ꝙ ille qua te plurĩmutꝰ potuit ca ipã
re inimicos suos ultus armis. Ego qua cõ
dicione opus est. Huic in pace atq ocio
q̃ ꝙͣ qui ille aiõ irato inhil rusi de ĩimicis
aldiscendis agebat. Ego de ip̃is ĩimicis tã
Demq qui rites quomam me quatuor
omnsno hominum genera uolarunt
mihi fuerunt Alterum qui per simula¬
assequi non possent inuidexũt laudi &
diglutati mee Quartum qui cum custo¬
deẜ rei .p. esse debuerãt s alutem meam
statum ciuitatis dignitatera eius ĩperii
quod erat peries ip̃o uendiderĩt. Sic ul¬
discar facimora siligula quema dmodum
a quibusq sum propocatus Malos ciues
rem ꝑ benegreendo perfidos atpicos ni¬
hil credenao atq ormiã cauendo ĩ iudos
uirtuti & glorie seruiendo mercatoree
prouintia fura reuocando domurci atq
ad his prouinciarum ratione repetendli
ulcisgetide ĩ iurie facilior ratio ẽ quam
benefitii remunerandi propterea ꝙ supi¬

Expanded text:
hoc inter me atque illum interest, quod ille, qua re plurimum potuit, ea ipsa re inimicos suos ultus est, armis, ego qua consditione locus est, huic in pace atque otio. quamquam ille animo irato nihil nisi de inimicis ulciscendis agebat, ego de ipsis amicis tantumdenique, Quirites, quoniam me quattuor omnino hominum genera violarunt,mihi fuerunt, alterum, qui per simulaadsequi non possent, inviderunt laudi et dignitati meae, quartum, qui cum custodes rei publicae esse deberent, salutem meam, statum civitatis, dignitatem eius imperi quod erat penes ipsos vendiderunt: sic ulciscar facinora singula, quem ad modum a quibusque sum provocatus, malos civis rem publicam bene gerendo, perfidos amicos nihil credendo atque omnia cavendo, invidos virtuti et gloriae serviendo, mercatores provinciarum revocando domum atque ab iis provinciarum rationem repetendo. ulciscendae iniuriae facilior ratio est quam benefici remunerandi, propterea quod superi
Abbreviated transcription (Latin):
uos in me contulistis remunerandlis
est tardior neq solum ingratus quod
ipũnt graue est uerum etidatri impio
appelletur neçesse est At qui in officio
per soluendo dissimilis oratio et pecutia
debita eie ꝙ propterea pecumatd qui reti¬
net non dissoluit qui reddidit non ht
grãm & qui retulit habet & qui habet
dissoluit Qua propter memoriar uri
benefitii colarl beniuolentia sempitera
non solum cum aiã expirabo mea sed
in me benefitii permanebunt In refereda
antera grã hoc uobis repromitto sempq
prestabe mihi neq in consiliis de re p
sententia simpliciter ferenda fidem neq
in hominum uoluntatibus pro re.p le
defuturam Atq hec omiã Quirites erut
infixa aiõ meo sempitetna ut tuti uob
qui apud me deoꝵ ĩ mortaltum uim
numen tenctis tum posteris ur̃is omĩbu
gentibus dignissimiis ea ciuitate iudea

Expanded text:
erandis est tardior, neque solum ingratus, quod ipsum grave est, verum etiam impius appelletur necesse est. atque in officio persolvendo dissimilis est ratio pecuniae debitae, propterea quod pecuniam qui retinet non dissolvit, qui reddidit non habet: gratiam et qui rettulit habet, et qui habet dissolvit. quapropter memoriam vestri benefici colam benivolentia sempiterna, nec tantum dum anima exspirabo mein me benefici permanebunt. in referenda autem gratia hoc vobis repromitto semperque praestabo, mihi neque in consiliis de re publica sententia simpliciter ferenda fidem neque in hominum voluntatibus pro re publicdefuturam. atque haec cura, Quirites, erit infixa animo meo sempiterna, ut cum vobis, qui apud me deorum immortalium vim et numen tenetis, tum posteris vestris cunctisque gentibus dignissimus ea civitate vide
Abbreviated transcription (Latin):
conspirantem & pene conflatum in hac
prope equalitate fraterna nõ nouerit
Qui hoc non sentiat Ꝙd ius prius futuꝵ
fuisse ꝙͣ ut hi fratres diuersds sertentias
Fortundsq sequerent᷑ Uoluntate igit᷑ gmnes
tecum fuerũt terpestate arreptits est unus
qui si consilio id fecisset esset eoꝵ similis qͦs
ditamen saluos esse uolinsti s ierit ad bel¬
lum dissenserit non ate solum uerum etiã
⁊ fratribus Hite orant tui equidem. Cum
tius omĩbus negotiis nniteressem memoria
teneo qualis tum fuerit Titus Ligarius
questor urbanius erga te et dignfatem tua
S parum elt pae hoc memitisse spero
etiam te qui oblirasci nihil soles preter ĩ¬
iurias quomam hoc est animi quomam

Expanded text:
conspirantem et paene conflatum in hac conspirantem et paene conflatum in hac prope aequalitate fraterna noverit qui hoc non sentiat, quidvis prius futurum fuisse quam ut hi fratres diversas sententias fortunasque sequerentur? voluntate igitur omnes tecum fuerunt: tempestate abreptus est unus qui, si consilio id fecisset, esset eorum similis quos tu tamen salvos esse voluisti. sed ierit ad bellum, dissenserit non a te solum verum etiam a fratribus: hi te orant tui. equidem, cum tuis omnibus negotiis interessem, memoria teneo qualis T. Ligarius quaestor urbanus fuerit erga te et dignitatem tuam. sed parum est me hoc meminisse: spero etiam te qui oblivisci nihil soles nisi iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ius exilium his optatus ꝙͣ patria q̃
domus ꝙ dii penates uno illo exulanres
sip frateone si pre sicum dolore faciunt
Moueatit te hoꝵ lacrimę moueat pretas
moueat germanitas Ualeat uox illa tua
illa que duicit te enim dicere audiebam
nos omnes aduersarios putare insi qui no¬
biscum essent te omẽs qui coritra te non
essent tuos. Uides ne igitur hunc spleri
dorerq omnem hanc brochori domur
hunc lutium Marcum Saram. Cesetu¬
Lucium cornifitium hosce omes equites No
qui adsunt ueste mutata non solum notos
tibi uerum etiam probatos uiros qui tecum¬
& hos requirebamus & his non nulli etiã
minabardur Conserua igitur tuis tuos ut
quem admodum cetera que ate dicta
sunt sic hoc uerissimum reperiat Ꝙli
penitus prospicere posses concordiam li¬
garioꝵ om̃ẽs fratres tęcum iudicares fu¬
Isse An potest quisꝙͣ dubitare quin si qn¬
tus Ligarius in italla esse potuisset ĩ ea dẽ
senteritia futurus fusset in qua fratres
fuerũt. Quis est enim qui hoꝵ consensum

Expanded text:
quodvis exsilium his est optatius quam patria, quam domus, quam di penates, illo uno exsulante. si fraterne, si pie, si cum dolore faciunt, moveant te horum lacrimae, moveat pietas, moveat germanitas; valeat tua vox illa quae vicit. te enim dicere audiebamus nos omnis adversarios putare, nisi qui nobiscum essent; te omnis qui contra te non essent tuos. vihorum domum, hunc L. Marcium, C. Caesetium, L. Corfidium, hos omnis equites Romanos qui adsunt veste mutata, non solum notos tibi verum etiam probatos viros. at, hos requirebamus, his non nulli etiam minabantur. conserva igitur tuis suos ut, quem ad modum cetera quae dicta sunt a te, sic hoc verissimum reperiatur. quod si penitus perspicere posses concordiam Ligariorum, omnis fratres tecum iudicares fuisse. an potest quisquam dubitare quin, si Q. Ligarius in Italia esse potuisset, in eadem sententia futurus fuerit in qua fratres fuerunt? quis est qui horum consensum
Abbreviated transcription (Latin):
amplissimos homines principes ciuittia
orẽs consulares omnes pretorios eadem di
uis gxauissimus uit & ornatissimas ciuis
dixilsec opera mea rem .p. incolumem ma¬
giltratibis deinceps traditam dixerũt in
cadem sententiam ceteri. Sed audiscies
codem tempore clarissimi uiri non solum
nutorititem sed etiam testimonium Lucii
Gelli qui quia suam classem attentatam ma¬
guo suo cum periculo pene sensit dixit in
contione uescrum si ego consul cum fui nõ
fuissem tem .p. fundifus interempturatn
fuisse En ego tot testimoniis Quirites rei¬
.o. hac autoritatę Senatus tanta consensioẽ

Expanded text:
amplissimos homines, principes civitatis, amplissimos homines, principes civitatis, omnis consularis, omnis praetorios eadem diclius, gravissimus vir et ornatissimus civis, dixisset opera mea rem publicam incolumem magistratibus deinceps traditam, dixerunt in eandem sententiam ceteri. sed audistis eo tempore clarissimi viri non solum auctoritatem, sed etiam testimonium, L. Gelli: qui quia suam classem adtemptatam magno cum suo periculo paene sensit, dixit in contione vestrum, si ego consul cum fui non fuissem, rem publicam funditus interituram fuisse. en ego tot testimoniis, Quirites, hac aucto
Abbreviated transcription (Latin):
no dissentrente nullo intercedente dig¬
uitatem meam quibus potuit uerbis ami¬
lissitis ornauit. Salutem uobis muni¬
piis coloniis omnibusq ꝯmendauit ita¬
me nudum propinquis tulla cognatioẽ
munitum Consules pretores Tribinus ple¬
bis Senatus Italia cuncta a uobis de precata
est. Demq omnes qui uestris maximis be¬
nefitis hbnoribusq sunt ornati producti
gandos fuit. GN pompeius uir oĩm qui
esse seruatam causamq meam cum condu¬
ni salute conuidit. Hortatusq ut autorita¬
tem Senatus statut ciuitatis fortunas cui
benoreriti defendexetis tum me ĩ opando
posuit uos rogari a senatu rogati ab eq
uit solum uerum etiara obsccrauit. Husc
eg ohoĩ quixites tantum debeo quaitum
hominem homini debere uix fas esset
Fuius consilia. MLentuli sententia senat
autoritatem secuti in eo loco ubi uestris be¬
nefitis fueram isdem centuriis quib collo¬
castis reposuistis Eodem tempore iudistis
eo dem ex loco sũmos inros otnatissimos aiq

Expanded text:
no dissentiente, nullo intercedente, dignitatem meam quibus potuit verbis amplissimis ornavit, salutem vobis municipiis coloniis omnibus commendavit. itame nudum a propinquis, nulla cognatione munitum, consules, praetores, tribuni plebis, senatus, Italia cuncta semper a vobis deprecata est, denique omnes qui vestris maximis beneficiis honoribusque sunt ornati, producti gandos fuit Cn. Pompeius, vir omnium qui esse servatam, causamque meam cum communi salute coniunxit, hortatusque est ut auctoritatem senatus, statum civitatis, fortunas civis bene meriti defenderetis; tum me in perorando posuit vos rogari a senatu, rogari ab eqvit solum verum etiam obsecravit. huic ego homini, Quirites, tantum debeo quantum hominem homini debere vix fas est. huius consilia, P. Lentuli sententiam, senatus auctoritatem vos secuti me in eo loco, in quo vestris beneficiis fueram, isdem centuriis quibus conlocaratis reposuistis. eodem tempore audistis eodem ex loco summos viros, ornatissimos atque
Abbreviated transcription (Latin):
t legis de anbitu prenio minus ĩuidio¬
soquam qui legunti premiis pretoriam
ententiam & pretextam togami consecũt
Ai doptio theofami agitata est per qua
orndius nichil est preterꝙ propinquoꝵ
suoꝵ hereditates assequutis quanꝙͣ istoꝵ
animos qui ips cornelio inilident non
est difficaillunum mitigare more horũs
quidetit in conuiius rodunt ĩ circulis¬
Idcirco uellicant non illo inimico sed
male dente carpunt. qui amierl corne¬
in aut mimici surit aut inuident hisunt hu¬
e in alto dehementius pertimes cendi nam
puite quidem ipsi qui est unꝙͣ inuentus mi¬
micus aut quis uite esse potiut quem bonin
nou colins.quouis fortune dignitanq non
ceslit tiersatus in intima familiaritate hõis
potentissimi in maximis nostris malis atq
discordiis neminem unq alterius ratibais
ie partis non ꝑe non uerbo non uultui de¬
niꝙ offendit. Fuit hoc siue incum sulte er

Expanded text:
est legis de ambitu praemio minus invidioest legis de ambitu praemio minus invidioso quam qui legum praemiis praetoriam sententiam et praetextam togam consequuntur. et adoptatio Theophani agitata est, per quam Cornelius nihil est praeterquam propinquorum suorum hereditates adsecutus. quamquam istorum animos, qui ipsi Cornelio invident, non est difficillimum mitigare. more hominum invident, in conviviis rodunt, in circulis vellicant: non illo inimico, sed hoc malo dente carpunt. qui amicis L. Corn aut inimici sunt aut invident, ii sunt huic multo vehementius pertimescendi. nam huic quidem ipsi quis est umquam inventus inimicus aut quis iure esse potuit? quem bonum non coluit, cuius fortunae dignitatique non concessit? versatus in intima familiaritate hominis potentissimi, in maximis nostris malis atque discordiis neminem umquam alterius rationis ac partis non re, non verbo, non vultu denique offendit. fuit hoc sive meum sive r
Abbreviated transcription (Latin):
er dotem illam ciuem ⁊ factam non esse
uit fedus & a senatu & ⁊ populo t. uioli¬
ur arbitrabimur. Inpelligo lud in enusa
iperta minimeq dubia multo & plura
⁊pluribus peripissimis esse dicta quami es
postulatet sed id factum est non ut uobis re
tam perspicuam dicendo probaremus
cenderet. ut aliqui serinones hominum ⁊¬
lienis bonis inherentium. etiam ad uestras
ite permanarent & iniuditio ipso reduri¬
datent idcirco illa in omni parte orationis
sua arte aspergi indebatis tum pecuni ti
forneli que neq inuidiosa ẽ & quatita¬
cunꝙ est eus modi est ut conseruata inagis
quata corrupta esse indeitur tum lipeutiã
que non erimine aliquo libidinis sed com¬
num maledicto notabatut tum tuscuda¬
nurti quod & Metelli fuisse meminerat
Msrasse simul illud nesciebat predioꝵ
nullam essę gentem emptionibus ea solere
peruetnit Obiectum ẽ etiam quod ĩ tribu
clustimam peruenerit. quod hic assecut

Expanded text:
cerdotem illam civem Romanam factam non esse, cerdotem illam civem Romanam factam non esse, aut foedus et a senatu et a populo Romano violatum arbitramur? intellego, iudices, in causa aperta minimeque dubia multo et plura et a pluribus peritissimis esse dicta quam res postularet. sed id factum est, non ut vobis rem tam perspicuam dicendo probaremus, verum cenderet, ut aliqui sermones hominum alienis bonis maerentium etiam ad vestras auris permanarent et in iudicio ipso redundarent, idcirco illa in omni parte orationis summa arte adspergi videbatis; tum pecuniam L. Corneli, quae neque invidiosa est et, quantacumque est, eius modi est ut conservata magis quam correpta esse videatur; tum luxuriam, quae non crimine aliquo libidinis, sed communi maledicto notabatur; tum Tusculanum, quod Q. Metelli fuisse meminerat. simul illud nesciebat, praediorum nullam esse gentem, emptionibus ea solere pervenire. obiectum est etiam quod in tribum Clustuminam pervenerit; quod hic adsecutus
Abbreviated transcription (Latin):
dirtr esse posset dubitandut fuit quia quo
ingenere iudicum premia rata essent ĩ codẽ
iuditia imperatoꝵ ualerent Num fundos
gur factos populos latitios arbitraiur aut
seruilia lege̾ aut ceteris quibus latinis hõib
erat propositum aliqua ex te preminoc¬
uitatis cognoscite nunc iudicium senato
quod semaper el e inditio populi comꝓbatũ
dacta cereris iudices summa maiores nri
dec curata sunt sacer dotes & gieca omina
nomminata sed quom illamuegrcum
llud sacrum monstraret & faceret exgre¬
nio diligerent sꝗcrapro ciuibus ciuemifate
uoluerant ut deos immortales scientia pere¬
grina & ertetua ments domestica & CUali
recaretur Nas sacerdotes udeo fe ut
nepolibanias aut uelienses fuisse federatirũ
uue dubio ciuitatum mitto uctera prorim
dico Antea ciuitatem udicnsibus datot
hiatia ueliense ut ea cuuse esset tulisse iu
igitut aut fundos factos uelienses auł a¬

Expanded text:
dum esse posset, dubitandum fuit quin, quo dum esse posset, dubitandum fuit quin, quo in genere iudicum praemia rata essent, in eodem iudicia imperatorum valerent? num fundos igitur factos populos Latinos arbitramur aut Serviliae legi aut ceteris quibus Latinis hominibus erat propositum aliqua ex re praemium civitatis? cognoscite nunc iudicium senatus, quod semper iudicio est populi comprobatum. sacra Cereris, iudices, summa maiores nost curata sunt semper sacerdotes et Graeca omnino nominata. sed cum illam quae Graecum illud sacrum monstraret et faceret ex Graecia deligerent, tamen sacra pro civibus civem facere voluerunt, ut deos immortalis scientia peregrina et externa, mente domestica et civili precaretur. has sacerdotes video fere aut Neapolitanas aut Veliensis fuisse, foederatarum sine dubio civitatum. Mitto vetera; proxime dico ante civitatem Veliensibus datam hana Veliense, ut ea civis Romana esset, tulisse. num igitur aut fundos factos Veliensis, aut sa
Abbreviated transcription (Latin):
staret ab imperatore nostro ciuitate do
mis causis reipsa atq usu comprobatu
Cum latinis omnibus fedus ictum. spsa¬
sio postumio cominio Cos quis ignorat
quod quidem nuper in colum naꝰ e̾nca
meminimus post rostra mcisum & per¬
scriptum fuisse. quomodo igiturLCos¬
minius tibur pater huius equitis roma¬
ni optimi atq ornatissimi luiri damn
to Celio quomiõ ex eadem ciuitate. T
ponius ciuis item summa uirtute & dig¬
nitate nepotes .T. & . CCoponius nostis d¬
damnates .C. Massone ciuis .t. ẽ factur¬
nostis An lingua & ingenio pateficri ac¬
itus ad cuutatem potuit inariu & uitta¬
te non potuit Aql ne de nobis spolia tr
pere federatis licebat de hostibus nolica¬
bit An quod adipisci poterant dicendo
onucies iquod si acerbissima lege serualia
Auoulen eras mõi premiuma quos nano
issequi possit nis ed senatoris calainitate ne¬
ꝗ senatore neq bono quoiq ninus utcter¬

Expanded text:
staret ab imperatore nostro civitate donstaret ab imperatore nostro civitate donatque in maximis causis re ipsa atque usu comprobatum. Cum Latinis omnibus foedus esse ictum Sp. Cassio Postumo Cominio consulibus quis ignorat? quod quidem nuper in columna ahenea meminimus post rostra incisum et perscriptum fuisse. quo modo igitur L. Cossinius Tiburs, pater huius equitis Romani, optimi atque ornatissimi viri, damnato T. Caelio, quo modo ex eadem civitate T. Coponius, civis item summa virtute et dignitate,—nepotes T. et C. Coponios nostis,—damnato C. Masone civis Romanus est factus? an lingua et ingenio patefieri aditus ad civitatem potuit, manu et virtute non potuit? anne de nobis trahere spolia foederatis licebat, de hostibus non licebat? an quod adipisci poterant dicendo, voluerunt? quod si acerbissima lege Servilia nomen et eius modi praemium quod nemo adsequi posset nisi ex senatoris calamitate neque senatori neque bono cuiquam nimis iucun
Abbreviated transcription (Latin):
eum ceteris premiis digni sunt qui suol¬
bore & periculo nostratn rem .p. defendur
tum certe dignissimi sunt qui eiuitate e
donentur prs qua pericula de tela subrera
Atq utmnarti qui libiꝙ sunt propugnato¬
res huius amperii possent in hanc cifutato
uenire & contra oppugnatores .x.p. de cu
ter hanibalis illam magis cohortationem
quam cõmunem imperatoriam nolit
esse hostera qui feriet erit inquit itichigho¬
Habent hoc leue & semper habuerũt Itaq¬
ciuerunt & hominum ignobilum uittute
persepe nobilitatis mertie pretulerũt Hla¬
betis imperatoꝵ sũmoꝵ & sapientissimor
hominum clarissimoꝵ uixoꝵ interp̃tatie¬
nem iuris ac fęderum dabo etiam iudicũ
mamertinis repentibus indicaturi mamer¬
tim publice sus cepta causa destiterũt iau¬
ti in ciuitate recepti ex liberis federatisq
sut quod federe ciuitatis mutande an
impediretur audebo etiam hoc contende¬
re nunꝗͣ esse condemnatum quem con¬

Expanded text:
cum ceteris praemiis digni sunt qui suo lcum ceteris praemiis digni sunt qui suo labore et periculo nostram rem publicam defendunt, tum certe dignissimi sunt qui civitate ea donentur pro qua pericula ac tela subierunt. atque utinam qui ubique sunt propugnatores huius imperi possent in hanc civitatem venire, et contra oppugnatores rei publicaester Hannibalis illam magis cohortationem quam communem imperatoriam voluit esse: hostem qui feriet, erit, inquit, mihi Cahabent hodie leve et semper habuerunt, itaquciverunt et hominum ignobilium virtutem persaepe nobilitatis inertiae praetulerunt. habetis imperatorum summorum et sapientissimorum hominum, clarissimorum virorum, interpretationem iuris ac foederum: dabo etiam iudicum Mamertinis repetentibus iudicaturi, Mamertini publice suscepta causa destiterunt. multi in civitatem recepti ex liberis foederatisquaut quod foedere civitatis mutandae ius impediretur. audebo etiam hoc contendere, numquam esse condemnatum quem con
Abbreviated transcription (Latin):
ui fritintur opibus suis. horut etiaraa
mortuoꝵ siquisꝗͣ huiꝰ imperii defensor
mori potest muat auctoritas immori¬
tebus i talico bello tuaximis gestił le
um rauennatem federato ex popillo
non ne ciutate donauit. Quid cohor
simus ex ea ciuitate qua quom prope sin¬
gulare fedus pprhi temporibis.esa¬
britio cos. ictum putatur quid massili¬
& metellus pius. Qq fabius agant. Nrmquro
hic qui ab est a quo hec que ego nune ꝑcutro
subtilissime sunt omnia perpolita . M. Erassus
non auerrriersem federatum ciuitate dona¬
uit homo tum grauitate & prudentia p̃stans
tum uel nimium parcus in largienda cii¬
tatȩ hic tu. EN Pompei benefifium uł potiꝰ
uiditim & factum infirmare coneris qui
fecit quod  Marium fecisse audierat fecit
rem patrem suum facere uderat. Neq ueo
in uno cornelio id fecit nam & gaditano
has drubale ex bello illo africano & mamer¬
tinos obuos & quosdam uticenses & sa¬
guntinos fabius ciuitate donauit. Et eti

Expanded text:
vi fruantur opibus suis, horum etiam vi fruantur opibus suis, horum etiam mortuorum, si quisquam huius imperi defensor mori potest, vivat auctoritas immortrebus Italico bello maximis gestis P. t, Ravennatem foederato ex populo nonne civitate donavit? quid? cohorsimus, ex ea civitate quacum prope singulare foedus Pyrrhi temporibus C. Fabricio consule ictum putatur? quid? MassiliQ. Metellus Pius, Q. Fabium Saguntinum? quid? hic qui adest, a quo haec quae ego nunc percurro subtilissime sunt omnia perpolita, M. Crassus, non Aveniensem foederatum civitate donavit, homo cum gravitate et prudentia praestans, tum vel nimium parcus in largienda civitate? hic tu Cn. Pompei beneficium vel potius iudicium et factum infirmare conaris, qui fecit quod C. Marium fecisse audierat, fecit rem patrem suum facere viderat? neque vero id in uno Cornelio fecit; nam et Gaditanum Hasdrubalem ex bello illo Africano et Mamertinos Ovios et quosdam Vticensis et Saguntinos Fabios civitate donavit. etenim
Abbreviated transcription (Latin):
nostro fundos fieri solere. sed quom lege
apuleia colonie non essent deducte qusa
lege saturminus. C Mlario tulerat ut lisin¬
gulas colotias ternos ciues .x. facere posset
Negabans hoc benefitium re ipsa sublam
alere debere. Nichil habet similitudini
ista accusatio sed tamen tanta auctorirs
mn. C Mlgtio fut ut non per LE. assura
affincm suum hominem mncredibili elo¬
quentia sed paucis ipse uerbis causam illã
grauitate sua defenderit & probarit. Quis
enim esset iud qui amptratoribus nru
in bello matic in exercitu delectum iur¬
tutis qui sotiis qui federatis in defendet¬
da tep nostra spem premioꝵ eripi uel¬
let quod si uoltus matii si uox sulleam¬
peratoruis at dor oculoꝵ si iecentes tln¬
umphoi si presens ualuit aspectus ualeat
auctoritas ualeant tes geste ualeat me¬
moria ualeat fortissimis & clarissimi ui¬
ri nomen eternumi sit hoc discrimen
inter gratiosos cutis ac fortis ut illi ui¬

Expanded text:
nostro fundos fieri solere,—sed cum lege nostro fundos fieri solere,—sed cum lege Apuleia coloniae non essent deductae, qua lege Saturninus C. Mario tulerat ut in singulas colonias ternos civis Romanos facere posset, negabat hoc beneficium re ipsa sublata valere debere. nihil habet similitudinis ista accusatio; sed tamen tanta auctoritas in C. Mario fuit ut non per L. Crassum, adfinem suum, hominem incredibili eloquentia, sed paucis ipse verbis causam illam gravitate sua defenderit et probarit. quis enim esset, iudices, qui imperatoribus nostris in bello, in acie, in exercitu dilectum virtutis, qui sociis, qui foederatis in defendenda re publica nostra spem praemiorum eripi vellet? quod si vultus C. Mari, si vox, si ille imperatorius ardor oculorum, si recentes triumphi, si praesens valuit aspectus, valeat auctoritas, valeant res gestae, valeat memoria, valeat fortissimi et clarissimi viri nomen aeternum. sit hoc discrimen inter gratiosos civis atque fortis, ut illi vi
Abbreviated transcription (Latin):
rudem exemplor. hon ignarum bellifu¬
isse ł Africam discipulum ac militem se
stipendus se legationibus bellicis eruditũ
se sitanta bella egisset quanta bella gessit
confecit si tot con̾sulibus meruissetꝰ. quo¬
tiens ipse consul fuisset omnia uira belli
per diserere ac nosse potuisse sibi nõ fuisse
dubium quin non tullo federe .a.re.p.
benegerenda impediretur a se ex coniunc¬
tissima atq amicissima ciuitate fortissi¬
mum quelnq esse delectum neq igna¬
tutis tribuerentur. Itaq quord paucis an¬
nis post hanc ciuitatis donationem acer¬
rima de ciuitate questio licima & pau¬
ta lege uenisset nunquis eor qui defe¬
derat̾is cpuratibus essec ciuitate dona¬
tus in uditium est uocatus. Nam Spo¬
lerinus.T Matrimi nnius exhis quos
usam ex colonia latina imprimis firma
& illustri Que quom discrtus homoL
intistius accusaret spoletinus dixit fun¬
dum spoletinum populum non ẽẽ factu¬
Uidebat enim populos de suo uire uon de

Expanded text:
rudem exemplorum, non ignarum belli furudem exemplorum, non ignarum belli fuisse; se P. Africani discipulum ac militem, se stipendiis, se legationibus bellicis eruditum, se, si tanta bella attigisset quanta gessit et confecit, si tot consulibus meruisset quotiens ipse consul fuit, omnia iura belli perdiscere ac nosse potuisse; sibi non fuisse dubium quin nullo foedere a re publica bene gerenda impediretur; a se ex coniunctissima atque amicissima civitate fortissimum quemque esse delectum; neque Iguvina praemia virtutis tribuerentur. itaque cum paucis annis post hanc civitatis donationem acerrima de civitate quaestio Licinia et Mucia lege venisset, num quis eorum, qui de foederatis civitatibus esset civitate donatus, in iudicium est vocatus? nam Spoletinus T. Matrinius, unus ex iis quos usam ex colonia Latina in primis firma et inlustri. quem cum disertus homo L. Antistius accusaret, non dixit fundum Spoletinum populum non esse factum,—videbat enim populos de suo iure, non de
Abbreviated transcription (Latin):
gesserunt. & enim si. R Sceuola ille augur
quom de uire prediatoro consuleretur
homo uris peritissimꝰ consultores siios nõ
nunꝙ ad furium & cascellum prediato¬
res reitiebat. si nos deaqua mostra tuscula¬
na M. Tugionem potius quam .e. aqui¬
ium consilebamus quod assiduus usus
unĩ rei deditus & ingeniuni & arrem sepe
uincit quis dubitet sde federibus & de
toto iure pacis omibus iuris peritissimis
imperato res nostros anteferre . Possum:¬
ne igitur tibi probare auctorem exempli
atq facti illius quod ate reprehendit
CMarium queris aliquem grauiore
constantioren prestandorem s iurtute
um appium fottissimam iurum uirtu¬
te preditum cuutate donauit. quom¬
Potest igitur. uid L. Corneluuis condemnari
ut non. E Marii factum condemnet᷑. Exis¬
tat ergo ille uix parumper cogitatione urã
quoniam tenon potest ut consꝑitiatie
cum mentibus quomara oculis nõ pote¬
stis dieat se non imperitum federis non

Expanded text:
gesserunt. etenim si Q. Scaevola ille augur, gesserunt. etenim si Q. Scaevola ille augur, cum de iure praediatorio consuleretur, homo iuris peritissimus, consultores suos non numquam ad Furium et Cascellium praediatores reiciebat, si nos de aqua nostra Tusculana M. Tugionem potius quam C. Aquilium consulebamus, quod adsiduus usus uni rei deditus et ingenium et artem saepe vincit, quis dubitet de foederibus et de toto iure pacis et belli omnibus iuris peritissimis imperatores nostros anteferre? possumusne igitur tibi probare auctorem exempli atque facti illius quod a te reprenditur, C. Marium? quaeris aliquem graviorem, constantiorem, praestantiorem virtute, um Appium, fortissimum virum summa virtute praeditum, civitate donavit: potest igitur, iudices, L. Cornelius condemnari, ut non C. Mari factum condemnetur? exsistat ergo ille vir parumper cogitatione vestra, quoniam re non potest, ut conspiciatis eum mentibus, quoniam oculis non potestis; dicat se non imperitum foederis, non
Abbreviated transcription (Latin):
mani meam ciuitatem huns rogntu stu¬
dia & benefitia contulerit mults p̃tcito
que quottidie labore huius & studio aut
omnino aut certe facilius consequatitr
Itaq & qssunt principes assunt ciuitates
& defendunt amore ut suum euiem tes¬
timonio ut nostrum officio ut nobilisfi¬
mum ciuera sanctissimur hospitem.
studio ut diligentissimum defensorem cõ¬
modor suorAc ne ipsi gaditani arbitrẽ
hoꝵ cuies iurtutis causa i nostram ete¬
tatem̾ uenite tamen hoc ipso inferius ẽẽ
suum fedus quam ceteroꝵ consolaboi ac
os poresentes laros oꝑtimos & illam fide¬
lissimam atq amicissimarta ciutatet
si mul& uos non ignorantis. uid ad mo¬
nebo quo de uirehoe iudicium constitu¬
tum sit de co nimꝙͣ omnino ẽẽ dubita¬
tum quos igitur ꝑtudentissimos inter p̃¬
tes federum quos peritissimos belliei uiris
quos diligentissimos in exquirendis cõ¬
ditionibus ciuitatum atq cansis eẽ arbi¬
tramur eos profecto qui imperia ac bella

Expanded text:
ma in eam civitatem huius rogatu stuma in eam civitatem huius rogatu studia et beneficia contulerit. multa praetereo quae cotidie labore huius et studio aut omnino aut certe facilius consequantur. itaque et adsunt principes civitatis et defendunt amore ut suum civem, testimonio ut nostrum, officio ut ex nobilissimo civi sanctissimum hospitem, studio ut diligentissimum defensorem commodorum suorum. ac ne ipsi Gaditani arbitrenteorum civis virtutis causa in nostram civitatem venire, tamen hoc ipso inferius esse suum foedus quam ceterorum, consolabor et hos praesentis, viros optimos, et illam fidelissimam atque amicissimam nobis civitatem, simul et vos non ignorantis, iudices, admonebo, quo de iure hoc iudicium constitutum sit, de eo numquam omnino esse dubitatum. quos igitur prudentissimos interpretes foederum, quos peritissimos bellici iuris, quos diligentissimos in exquirendis condicionibus civitatum atque causis esse arbitramur? eos profecto qui iam imperia ac bella
Abbreviated transcription (Latin):
uis ciuitatis honore dignissimu iudica¬
ret. Potuit certius interponere uiditui
uolintatis sue quam qliom etiam ac¬
cusatorem hui mulcta & pena mulcta¬
uit potuit magis de te iudicare quam
quom ad uestium iuditui cuus amplissi¬
mos legauit testes huiꝰ uttis inte laudatores
periculi de precatores. Et enim quis ose tain
demens qui sentiat ius hoc gaditanis esse re¬
tinendum ne septum sit his iter porpetuuem
ad hoc amplissimum premium ciuitatis &
magnopere his esse letandum hui ł Corne¬
i beniuolentiam erga suos renimẽre gnqi¬
bus gratiam & facultatem cominendandi
ihac eitate uersari quis est eiim nostrũ
quor non illa ciuitas sit bui studio Nua
diligentia commendatior. Omitto quantis
orudmentis populum istrm .c. Cesar quoro
esset in hispania pretor affecerit controuer¬
sias sedarit iura ipsor permissa staruent
inueteratam quordam barbareata exga¬
ditanoꝵ moribus disciplinaq delerit sũ¬

Expanded text:
huius civitatis honore dignissimum iudicahuius civitatis honore dignissimum iudicaret? potuit certius interponere iudicium voluntatis suae quam cum etiam accusatorem huius multa et poena notavit? potuit magis de re iudicare quam cum ad vestrum iudicium civis amplissimos legavit testis huius iuris, vitae laudatores, periculi deprecatores? etenim quis est tam demens quin sentiat ius hoc Gaditanis esse retinendum, ne saeptum sit iis iter in perpetuum ad hoc amplissimum praemium civitatis, et magno opere iis esse laetandum huius L. Corneli benivolentiam erga suos remanere Gadibus, gratiam et facultatem commendandi in hac civitate versari? quis est enim nostrum cui non illa civitas sit huius studio, cura, diligentia commendatior? omitto quantis ornamentis populum istum C. Caesar, cum esset in Hispania praetor, adfecerit, controversias sedarit, iura ipsorum permissu statuerit, inveteratam quandam barbariam ex Gaditanorum moribus disciplinaque delerit, sum
Abbreviated transcription (Latin):
suafris si sardis si hispanis agris stipendioq
mulctatis iurtute ad ipisci licet ciutate
gaditanis autem officiis uetustate fide
periculis federe conunictis hoc idem
non licebit non fedus sib nobiscum sed
iniquissimas leges impositas a nobis
esse arbitrabuntur atq hane iud. non
ame fingi orationem sed medicere q̃
gaditam indicarint res ipsa declarat
ospicium multis anmis ante hoc tp̃s
cum .L.Cornelio gaditanos fȩcisse pub
tium sũ mos homines ac nobilissimos
deprecatores huiꝰ periculi inissos ide¬
tste demq multo ante gadibus Iam¬
maudita fore huic ut ab illo periculũ
crearetur grauissima autem in istum
ciuem suid gaditam senatus conuitia
fecorunt. Potuit magis fundus popuilus
gaditanus fieri. quotham inagnopete hoc
delectare uetbo situm sit fundus quom
scita ac iussa nostra sua sententia comp¬
bat quam quom hospitium fecit ut & li¬
uitate illum mutatim esse fateretur. &

Expanded text:
si Afris, si Sardis, si Hispanis agris stipendioque si Afris, si Sardis, si Hispanis agris stipendioque multatis virtute adipisci licet civitatem, Gaditanis autem officiis vetustate fide periculis foedere coniunctis hoc idem non licebit, non foedus sibi nobiscum ictum sed iniquissimas leges impositas a nobis esse arbitrabuntur. atque hanc, iudices, non a me fingi orationem, sed me dicere quae Gaditani iudicarint res ipsa declarat. hospitium multis annis ante hoc tempus cum L. Cornelio Gaditanos fecisse publcium, summos homines ac nobilissimos, deprecatores huius periculi missos videtis; re denique multo ante Gadibus inaudita, fore ut huic ab illo periculum crearetur gravissima autem in istum civem suum Gaditani senatus consulta fecerunt. potuit magis fundus populus Gaditanus fieri, quoniam hoc magno opere delectare verbo, si tum fit fundus cum scita ac iussa nostra sua sententia comprobat, quam cum hospitium fecit, ut et civitate illum mutatum esse fateretur et
Abbreviated transcription (Latin):
depulerunt qui et ueterem illam specie
federis martiam semper omni sanctiore
arte duxerunt & hoc federe catuli sena¬
tusq auctoritate se nobiscum coniunctis¬
simos esse arbitrati sunt quoꝵ menia de¬
ubra agros ut hercules itiner ac laboꝵ
suoꝵ sic maiores nostri imperii ac noie
O.x terminos esse uoluerunt. Testantur
& mortuos nostros imperatores quorum
uiuit immortalis memoria & gloria sci¬
diones Brbtoł oratios cassios inetellos &
hunc presentem IN Pompeiute quem
procul ab illor membris acre en agrum bel¬
lum gerentom commeatu pecninaq i¬
uerunt & hoc tempore ipso populim x
quem nicaritate arnone ut sepe antefe¬
cerant frumento suppeditato leuarunt
se hoc uis esse uelle ut sibi & liberis siqui
eximia uirtute fuerint sint i nosetio
castris sint m imperator prȩtoriis sint de¬
niq intersigna atq matie. locus sit his grr¬
dibus ascensus etiam ad ciuuitatem. Qndd

Expanded text:
depulerunt; qui et veterem illam speciem depulerunt; qui et veterem illam speciem foederis Marciani semper omni sanctiorem arce duxerunt, et hoc foedere Catuli senatusque auctoritate se nobiscum coniunctissimos esse arbitrati sunt; quorum moenia, delubra, agros ut Hercules itinerum ac laborum suorum, sic maiores nostri imperi ac nominis populi Romani terminos esse voluerunt. testantur et mortuos nostros imperatores, quorum vivit immortalis memoria et gloria, Scipiones, Brutos, Horatios, Cassios, Metellos, et hunc praesentem Cn. Pompeium, quem procul ab illorum moenibus acre et magnum bellum gerentem commeatu pecuniaque iuverunt, et hoc tempore ipsum populum Romanum, quem in caritate annonae, ut saepe ante fecerant, frumento suppeditato levarunt, se hoc ius esse velle, ut sibi et liberis, si qui eximia virtute fuerit, sit in nostris castris, sit in imperatorum praetoriis, sit denique inter signa atque in acie locus, sit his gradibus ascensus etiam ad civitatem. quod