comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agar sp̃i tuo. sp̃u lib̾tatis qͦ agunt᷑ filii
tui. qͥ testumnoniũ reddat sp̃ui meo. quod &
ego sim unꝰ ex filiis. dum eadem mͥ lex fuĩt
que ce t̾. & sicut tu es ita & ipse sun in hoc
mundo: hi siquidẽ qui ħ faciunt qͦd ait
apłs. Nemini quicꝗͣ. debeatis uͥut inui¬
cem diligatis. ꝓculdubio sic̃ deus ẽ. & ip̃i
sunt in ħ mundo: nec serui aut mercen¬
narii sunt s filii. Itaq nec filii sunt sine
lege. nͥ forte aliquis aliter sentiat ꝓp̃ hoc
qͥa scͥptum ẽ iustis ñ ẽ lex posita. S sci¬
endum quod alia ẽ lex ꝑmulgata a sp̃u
seruitutis in timore: alia asp̃u lib̾tatis da¬
ta insuauitate Nec sub illa coguntur ẽẽ filii
nec sine ista patiunt᷑. Uis audire qͥa ustis
ñ ẽ lex posita: Non accepistis ait iterũ
& quod ñ sit sublege: nec tñ sit sñ lege.
faet sum inquit his qͥ sub lege erant. qͣsi
sub lege cẽm: cum ipse non cẽm sub lege.

Expanded text:
agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui: qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego sim unus ex filiis, dum eadem mihi lex fuerit quae et tibi; et sicut tu es, ita et ipse sim in hoc mundo? Hi siquidem qui hoc faciunt, quod ait Apostolus, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis , procul dubio sicut Deus est, et ipsi sunt in hoc mundo; nec servi aut mercenarii 31 sunt, sed filii. Itaque nec filii sunt sine lege, nisi forte aliquis aliter sentiat propter hoc quod scriptum est: Justis non est lex posita . Sed sciendum quod alia est lex promulgata a spiritu servitutis in timore, alia a spiritu libertatis data in suavitate. Nec sub illa coguntur esse filii, nec sine ista patiuntur. Vis audire quia justis non est lex posita? Non accepistis, inquit, spet quod non sit sub lege, nec tamen sit sine lege. Factus sum, inquit, his qui sub lege erant, quasi sub lege essem, cum ipse non essem sub lege;
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuis : ubi dix̾ factꝰ sum michimet ipsi
grauis: ostendit qđ lex sͥ ipse ẽẽt. nec
aliꝰ ħ qͣm ipse sͥ feciss. Quod autẽ deo
loquens p̃misit posiusti me contͣriũ
tͥ. di se tñ ñ effugisse legẽ indicauit.
hoc quippe ad et̾nam iustamq di legẽ
ꝑtinuit. ut qui a do noluit suauiter
regi. penalit̾ a se ipso regeret᷑: quiq
sponte iuigũ suaue & onus leue cari¬
tatis abiecit. ꝓpͥe uoluntatis onꝰ im¬
portabile pateret᷑ inuitꝰ. Miro itaq mͦ
et̾na lex fugitiuũ suum & posuit sͥ
contͣrium & retinuit subiectũ. dum
uidelicet nec tꝰticie ꝓ mĩtis legẽ euasit:
nec tñ cum dõ in sua luce. in sua reqͥe.
in sua gła remansit: subiectꝰ potesta¬
ti. & submot᷑ felicitati. Dñe d̃s m̃s
cur non tollis peccatum meum. & quaie nõ
aufers inquitatem meã. ut abiecta graui
sarcina ꝓpͥe uoluntatis. sub leui onere cari¬
tatis respirem. nec iam seruili timore coher¬
cear: nec m̃cennaria cupiditate illiciar: s

Expanded text:
um mihimetipsi gravis, ostendit quod lex ipse sibi esset, nec alius hoc quam ipse sibi fecisset. Quod autem Deo loquens praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad aeternam justamque legem Dei pertinuit, ut qui a Deo noluit suaviter regi, poenaliter a se ipso regeretur; quique sponte jugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile pateretur invitus. 6. Miro itaque modo aeterna lex fugitivum suum, et posuit sibi contrarium, et retinuit subjectum: dum videlicet nec justitiae pro meritis legem evasit, nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit; subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam , ut abjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem, nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cedinẽ & adhuc spero quia stulabunt:
quousq ualles nr̃e abundab̃t frum̃to.
festiuus erit mͥ dies ille ducendus. et me¬
moriale sempit̾nũ: in quo uirũ illum
uidẽ ac susciꝑe merui ꝑ quẽ factum ẽ
ut in cordib ego reciperer. Et quidẽ
iam añ receꝑatis ut apparet in litt̾is
ur̃is. s nunc artius ut comꝑi & fami¬
liariꝰ cum ille uob̾ retulit de me q̃dã.
quippe & religiosꝰ: absit ut alit̾ loq̃ret᷑
qͣm credidit. En reuera in me exꝑior
quod ait saluator. Qui recipit iustum in no¬
mine iusti mercedẽ ĩti recipiet. Mercedemn
qiuppe ĩti dix̾um: qdđ uistꝰ reputor non ob
aliud ñ qͦd ĩtum recepi. Nam si qua suꝑ¬
aadita sunt ea iustꝰ ñ tam ex uĩtate rei qͣ
ex puritate sui locutꝰ ẽ Audistis. credidis¬
tis exultastis. scͥpsistis. & me ñ parum le¬
tisicastis ñ solum qđ aliquẽ locum gr̃e.
& locum ñ mediocrẽ apud ur̃a m merui¬

Expanded text:
cedinem; et adhuc spero quia stillabunt, cedinem; et adhuc spero quia stillabunt, quousque valles nostrae abundabunt frumento. Festivus enim erit mihi dies ille ducendus, et memoriale sempiternum, in quo virum illum videre ac suscipere merui, per quem factum est ut in cordibus vestris ego reciperer. Et quidem jam ante receperatis, ut apparet in litteris vestris: sed nunc arctius, ut comperi, et familiarius, cum ille vobis retulit de me quaedam, quippe et religiosus, absit ut aliter loqueretur, quam credidit. En revera in me experior quod ait Salvator: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet . Mercedem quippe justi dixerim, quod justus reputor, non ob aliud, nisi quod justum recepi. Nam si qua superaddita sunt, ea justus non tam ex veritate rei, quam ex puritate sui locutus est. Audistis, credidistis, exsultastis, scripsistis, et me non parum laetificastis, non solum quod aliquem locum gratiae, et locum non mediocrem, apud
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ auderem suscitare dilectã quousq
uellet ipsa: Putarem ilico me auditu¬
ritas: & cum omni fiducia p̾ulsat ad.
ostium amici. nequaquã putans pati se
debere repulsam amicitiar᷑ que matrẽ se
nouit: nec ueret᷑ ur̃m & si gratissimum
paulisꝑ inquietare ocium. ꝓp̃ suum ne¬
gotiũ. Ipsa ꝑfecto ip̃a cum uult: facit uoᷤ
excedẽ c̃o. Ip̃a & cum uoluit fecit sobrios
uob̾: ado ut iuume duceretis indignũ.
nͨ mͦ sustinere loq̃ntem: s tacentẽ insuꝑ
benigne ꝓuocare. Amplector benignita¬
tẽ dignationẽ ammiror: laudo & ueneror
puritatẽ qua de nr̃is ꝓfectib qͦs putatiᷤ.
tanta in dño ex ult̃one głamini. Głor &
ego plurimũ tanto testimonio. & seruoꝵ
di tam grata qͣm gͣtuita ad modum
familiaritate delector: Nec iam gła mã.
ħ gaudiũ meũ he delicie cordis mei. qͦd
uñ quippe iã ñ mediocre uenit auxi¬
lium mͥ. hi iam stillart nob̾ monteᷤ dul¬

Expanded text:
tem auderem suscitare dilectam, quousque tem auderem suscitare dilectam, quousque vellet ipsa? Putarem illico audituritas, et cum omni fiducia pulsat ad ostium amici, nequaquam putans pati se debere repulsam, quae amicitiarum matrem se novit; nec veretur vestrum, etsi gratissimum, paulisper inquietare otium, propter suum negotium. Ipsa profecto, ipsa cum vult, facit vos excedere Deo; ipsa et cum voluit, fecit sobrios nobis: adeo ut minime duceretis indignum, non modo sustinere loquentem, sed tacentem insuper benigne provocare. Amplector benignitatem, dignationem admiror, laudo et veneror puritatem, qua de nostris profectibus, quos putatis, tanta in Domino exsultatione gloriamini. Glorior et ego plurimum tanto testimonio, et servorum Dei tam grata, quam gratuita admodum familiaritate delector. Haec jam gloria mea, hoc gaudium meum, hae deliciae cordis mei, quod unde quippe jam non mediocre venit auxilium mihi. Hi jam nobis stillarunt montes dul
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumenti. Uerebar nimirũ sc̃am quam in
dño habetis importunis scͥptitationib in¬
festare quietẽ uige illud ur̃m sacrumq
silentiũ a scło susurriũ cum deo. uł ad mo¬
dicum int̾rumꝑe: nr̃aq ingerere aurib se¬
cretis penitꝰ occupatis. suꝑnis eulogiis. Li¬
mebã omĩno molestꝰ fieri uł moysi ĩmon¬
te. uł helie in deserto. aut certe excubanti
in templo samueli: si diuiniᷤ intentissimoᷤ
confabulationib aliquatenꝰ auocare tẽp¬
tassem. Clamat samuel. Loquere dñe qͥa
audit seruus tuus. & ego me audiri p̾su¬
merẽ : Timebã inꝗͣ. ne si & dauid elongã
ti & fugienti. manentiq in solitudine
importunꝰ insisterẽ: indignans excusaret
& diceret. Sine me. ñ audio te mͦ. Audiã
potiꝰ qđ dulciꝰ ausculto. Audiam quid
te a me maligni. & scrutabor mandata
di mei. Qͥd enim: Ego ne tam temerariuᷤˢ
ẽẽm: ut int᷑ sponsi brachia suauit᷑ quiescẽ¬

Expanded text:
praesumenti. Verebar nimirum sanctam, quam in praesumenti. Verebar nimirum sanctam, quam in Domino habetis, importunis scriptitationibus infestare quietem, juge illud vestrum sacrumque silentium a saeculo, susurrium cum Deo, vel ad modicum interrumpere, nostraque ingerere auribus secretis penitus occupatis supernisque eulogiis. Timebam omnino molestus fieri vel Moysi in monte, vel Eliae in deserto, aut certe excubanti in templo Samueli, si divinis intentissimos confabulationibus aliquatenus avocare tentassem. Clamat Samuel, Loquere, Domine, quia audit servus tuus : et ego me audiri praesumerem? Timebam, inquam, ne si et David elonganti se et fugienti, manentique in solitudine, importunus insisterem, indignans excusaret et diceret: Sine me, non audio te modo; audiam potius quod dulcius ausculto. Audiam quid te a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Quid enim? egone tam temerarius essem, ut inter sponsi brachia suaviter quiescen
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam. Scĩtatis ur̃e litt̾as tam letꝰ accepi
qͣm auidus & olim desidauerã. Degi eas.
& quas uoluebam in ore littas. scintillas
sentiebã in pectore: quib & concaluit
cor meũ intra me. tanꝗͣ. ex illo igne quẽ
dñs misit in t̾ram. Oquantꝰ in ilł meditõ¬
nib exardescit ignis: e quib hꝰcemodi
euolant scintille. Ur̃a illa succensa. et
succen dens salutatio. sie mnͥ ut uerum
fatear accepta fuit & ẽ quasi ñ ab hõie
s certissue ab illo qui mandat salutes
iacob. descende uideret᷑ ñ me sane arbitror
salutatũ inuia. ñ in transitu. ñ ueluti
ex occasione ut assolet consuetudinis.
s plane ex uiscerib ut sentio caritatĩ
ꝓdiit hec tam grata &e inopinata bene¬
dictio. Benedicti uos a dño qͥ me in be¬
nedictionib dulcedinis tante preuenue
curastis: ut daret᷑ puero uĩo uobis
pͥmum scribentib siducia rescͥbendiscͥbere
quidem ad uos iamp̾dem gestienti s non

Expanded text:
ernam. 1. Sanctitatis vestrae litteras tam laetus accepi, quam avidus et olim desideraveram. Legi eas, et quas volvebam in ore litteras, scintillas sentiebam in pectore: quibus et concaluit cor meum intra me, tanquam ex illo igne, quem Dominus misit in terram . O quantus in illis meditationibus exardescit ignis, e quibus hujusmodi evolant scintillae! Vestra illa succensa et succendens salutatio sic mihi, ut verum fatear, accepta fuit, et est, quasi non ab homine, sed certissime ab illo qui mandat salutes Jacob, descendere videretur. Non me sane arbitror salutatum in via, non in transitu, non veluti ex occasione, ut assolet, consuetudinis; sed plane ex visceribus, ut sentio, charitatis prodiit haec tam grata et inopinata benedictio. Benedicti vos a Domino, qui me in benedictionibus dulcedinis tantae praevenire curastis, ut daretur puero vestro, vobis primum scribentibus, fiducia rescribendi, scribere quidem ad vos jam pridem gestienti, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa trahi cupiditate cognoscitur. Por
ro uͥ ꝓpͥetas: ibi singłaritas. U autem
singularitas: ibi angulus. Ubi uero
angurꝰ: ibi sine dubio sordes siue rubi¬
go. Sit itaq seruo sualex: timorip̃e
qͦ constͥngitur. Sit m̃cennario sua cu¬
piditas. qͣ & ipse artatur. qñ ab ipsa
temptat᷑ abstractꝰ & illectꝰ. S harum
nulla aut sine macula ẽ: aut anima
conũtere pot̾. Caritas uͦ conu̾tit anima.
quas fac̃ & uoluntarias. Porro in eo eã
dixim inmacłatã: qđ nil sͥ de suo re¬
tinere consueuit. Cui nempe de ꝓpͥo
autẽ cdĩ ẽ: immundũ ẽẽ ñ pot᷑. Lex gͦ¬

Expanded text:
propria trahi cupiditate conpropria trahi cupiditate conro ubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipse, quo constringitur; sit mercenario sua cupiditas, qua et ipse arctatur, quando ab ipsa tentatur abstractus et illectus. Sed harum nulla aut sine macula est, aut animas convertere potest. Charitas 30 vero convertit animas, quas facit et voluntarias. 4. Porro in eo eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de proprio autem Dei est, immundum esse non potest. Lex
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ caritas & omĩo de corde puro & con¬
scĩa bona & fide ñ ficta iudicanda ꝓce¬
dere. qua ꝑximi bonum. eque ut nr̃mdi¬
ligimus. Nam qͥ magis aut certe solum
aiuigit suũ: conuincit᷑ ñ caste diligere
bonum qͦd utiq ꝓp̃se diligit non ꝓẽ
ipsum. ft hic tał ñ pot̾ obedure ꝓpħe
qui ait Confitemini dño qm̃ bonus.
dem ꝓpħa opprobriũ. Confitebit᷑ eͥ ciuin
benefeceris ei. Est qͥ confitetur dño qm̃
potens ẽ: & ẽ qͥ confitet᷑ qm̃ sibi bonꝰ ẽ
Et item qui conficet᷑ qm̃ simpliciter¬
cupit: uterq ꝓ se agunt. Sola que in
filio ẽ. caritas. ñ querit que sua sunt.
Quam obrem puto de illa dictũ. Lex
dm̃ ummacłata conu̾tens animas: quod
sola uidelicet sit q̃ ab amore sui & mun¬
di auert̾e possit animũ & in dm̃ dirige
Nec timor quippe nec amor pͥuat᷑ conũtit
animũ. Mutant int̾dũ uultũ uł actũ.
adhuc duritia ꝑmanere coniuncitur.
facit & mercennariꝰ. S quia ñ gratis

Expanded text:
de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta judicanda procedere, qua proximi bonum aeque ut nostrum diligimus. Nam qui magis, aut certe solum diligit suum, convincitur non caste diligere bonum, quod utique propter se diligit, non propter ipsum. Et hic talis non potest obedire prophetae, qui ait: Confitemini Domino, quoniam bonus .dem propheta opprobrium: Confitebitur tibi cum benefeceris ei . Est qui confitetur Domino, quoniam potens est; et est qui confitetur, quoniam sibi bonus est: et item qui confitetur, cupit, utrique pro se agunt. Sola quae in filio est charitas, non quaerit quae sua sunt . Quamobrem puto de illa dictum, Lex Domini immaculata, convertens animas : quod sola videlicet sit, quae ab amore sui et mundi convertere possit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertunt animam. Mutant interdum vultum, vel actum; adhuc duritia permanere cognoscitur. Facit et mercenarius: sed quia non gratis,
Abbreviated transcription (Latin):
pactum irritum ft̃m sit: in scd̃o gerini¬
nat᷑ p̃uaricatio. & fit sup̃ modũ peccas
pecc̾m. Ueniet. ueniet. qui male iudicata
reiudicabit. illicite iurata confutabit:
qͥ faciet iudicium iniuriã patientib. qͥ
uidicabit iniusticia pauꝑes. & aiguet
in equitate ꝓ mansuetis t̃rȩ. Heniet ꝓ

Expanded text:
pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit supra modum peccans peccatum . 7. Veniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , qui judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate pro mans
Abbreviated transcription (Latin):
Turegłaris: scłarem ne sequaris. Qͥa si
illum sequeris: me ꝑseq̃ris. cui de te ip¬
so inuiriã facis. Lu si seduxeris aĩam ꝓ
qua mortuus sũ: crucis meȩ te constitu¬
is inimicũ. Q enĩ ñ colligit mecũ: disꝑ¬
git. Qnͣcomagis qͥ collectos disꝑgit: lu
fuit sine me deserit contͣ me ẽ: Tu si cir¬
cumuenis paruulũ qͥ ad me uenit: sedu¬
ctor ac sacͥlegus iudicab̾is. Cu uͦ si quod
edificaueras it̾m destruis: p̾uaricatorẽ
te constituiis. Ambos uos necẽe ẽ meo ui¬
dicio p̃sentari: ambos assistẽ meo tͥbuna¬

Expanded text:
Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? Tu fuit, si me deserit, contra me est? Tu si circumvenis parvulum qui ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis: tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos assistere meo tribuna
Abbreviated transcription (Latin):
capiaris a labiis iuiquis: & a lingua dolo¬
ne te decipiat carnał amor. Blandit᷑. s
sub linga eiꝰ labor &e dolor. Lacͥmatur:
s insidiat᷑. Insidiat᷑ ut rapiat pauꝑem:¬
ia .p.d. a.e. Caue inꝗͣ. fili mi ne acquiescas
carni & sanguini: nã gladiꝰ m̃s deuora¬
bit carnes. Suꝑne blandim̃ta contẽpne
ꝓmissiones. ꝓmitat magna: s ego
maiora. Offert plura: s ego płima. Tinit¬
tes gͦ ꝓ t̾renis celestia: ꝓ temꝑalib et̃na:
Alioquin oportet te soluere uota tua. que
distinxerunt labia tua. Iuste exigitur
ad soluendũ: q̃ ñ cogit᷑ aduouendũ. Nã
& si cum pulsares ñ reppuli: tñ ut inttͣreᷤ
ñ compuli. Non licet gͦ dimittere: qͦd
sponte ꝓmisisti. Non ẽ fas requirere. q̃
ꝑ te dimisisti. En utrũq ur̃m p̾moneo.
utͥq salubrit᷑ consulo. Tu inqͥt ad auun¬
cłm. regłarem ne reducas ad scłm. Quia
si reducis. seducis quẽ apostatare facis.

Expanded text:
capiaris a labiis iniquis, et a lingua dolocapiaris a labiis iniquis, et a lingua dolone te decipiat carnalis amor. Blanditur, sed sub lingua ejus labor et dolor; lacrymatur, sed insidiatur; insidiatur ut rapiat paupeit eum . Cave, inquam, fili mi, ne acquiescas carni et sanguini ; nam gladius meus devorabit carnes . Sperne blandimenta, contemne promissiones. Promittit magna, sed ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis coelestia, pro temporalibus aeterna? Alioquin oportet te solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui non cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licet ergo dimittere quod sponte promisisti: non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum praemoneo, utrique salubriter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem ne reducas ad saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis.
Abbreviated transcription (Latin):
tuleris. si ñ etiã hunc ausu sacͥlego rapiaᷤ
nie manu mea: Non times tu futurum
iudiciũ: an contempnis tr̃orem meũ:
Cui ħ facis: Cui bellum indicis: Terribili
utiq & ei qͥ aufert sp̃m pͥncipũ. Insane
redi ad cor tuum. Memorare nouissima
tua: & ñ peccab̾. Memorare qͣ tua substã¬
tia. & utilit̾ timeb̾. E tu puer inquit si
assenseris. si acquieueris: morte morieris.
Mem̃to uxoris loth de sodoma qͥdem eiec¬
tȩ qr dõ c̾didit. s in uia mutate. qͥa retro
aspex̃. Disce ineuangło: qͣm ñ liceat retro
aspicẽ ei qͥ seinel manũ ad aratrũ misit.
Auuncłs tuus querit animã tuã: qͥ iam
ꝑdidit suã. Uerba oris eiꝰ iniquitas & dolus.
Noli intellige̾ filimi ut male agas: no¬
li intende inuanitates & insamaᷤ falsas.
Ecce in uia qͦ ambula abscondit laqued:
tendit retia. Molliti st̃ sermones eiꝰ super
oleumn: & ip̃i sunt iacula. Uide fili mine

Expanded text:
tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias de manu mea? Non times tu futurum judicium? an contemnis terrorem meum? Cui hoc facis? cui bellum indicis? Terribili utique, et ei qui aufert spiritum principum . Insane, redi ad cor tuum; memorare novissima tua, et non peccabis : memorare quae tua substantia, et utiliter timebis. Et tu puer, inquit, si assenseris, si acquieveris, morte morieris. Memento uxoris Lot de Sodoma quidem creptae, quia Deo credidit; sed in via mutatae, quia retro aspexit . Disce in Evangelio quod non liceat retro aspicere ei, qui semel manum ad aratrum misit . Avunculus tuus quaerit animam tuam, qui jam perdidit suam. Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli intelligere, fili mi, ut male agas ; noli intendere in vanitates et insanias falsas . Ecce in via qua ambules, abscondit laqueos, tetendit retia. Molliti sunt sormones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula . Vide, fili mi, ne
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ. Auditum ẽ. Qd factumẽ ñ pot̾
ñ fieri. Qđ auditum ẽ celatum eẽ ñ pot̾it.
fulco canonicꝰ ẽ regłaris:. si reu̾titur ad
scłm. notabił erit & infamis. S tołabi¬
liꝰ ẽ ħ audire de illo: qͣm uiuere sñ illo.
sedat gͦ nunc honestas utilitati:. pudor
necessitati. Malo ñ parcẽ uerecundiȩ
pueri: qͣm miserabili subiacẽ tristiciȩ.
acquiescans itaq consiliis carns. rõnis
oblitꝰ & legis. tanqͣm leo paratꝰ. ad p̃dam.
& sicut leena rapto catulo rapiens & rugi¬
ens. sac᷑ ñ uerit᷑ scõrum irrupit habitacu¬
lum. in qͦ tyrunculũ suum xͦ abscond̾at
a contͣdictione linguar᷑: pꝰmodum am¬
mixturꝰ consortio angłoꝵ. Querit ac
flagitat reddi sͥ nepotẽ suũ: querit᷑ &
clamat iiꝰte se ab illo relictũ: xͦ reclamã¬
tẽ e dicente. Quid agis miser: Quid
furis: Quid me ꝑsequeris: Non sufficit tͥ
qđ tuã tuoq exemplo multoꝵ mͥ animaᷤᷤ

Expanded text:
Factum est, auditum est. Quod factum est, non potest Factum est, auditum est. Quod factum est, non potest non fieri: quod auditum est, celatum esse non poterit. Fulco canonicus est regularis; si revertitur ad saeculum, notabilis erit et infamis. Sed tolerabilius est hoc audire de illo, quam vivere sine illo. Cedat ergo nunc honestas utilitati, pudor necessitati. Malo non parcere verecundiae pueri, quam miserabili subjacere tristitiae. 6. Acquiescens itaque consilio carnis, rationis oblitus et legis, tanquam leo paratus ad praedam , et sicut leaena rapto catulo rapiens et rugiens, sacra non veritus, sanctorum irrupit habitaculum, in quo tirunculum suum Christus absconderat a contradictione linguarum, postmodum admisturus consortio Angelorum. Quaerit ac flagitat reddi sibi nepotem suum; queritur et clamat injuste se ab illo relictum, Christo reclamante et dicente: Quid agis, miser? quid furis? quid me persequeris? Non sufficit tibi, quod tuam, tuoque exemplo multorum mihi animas
Abbreviated transcription (Latin):
q sursum sunt sapiat: turbat᷑ & tristis
tale aliquid secũ uoluebat. Quid audio:
ue mͥ aquanta spe cecidi. S quid: De¬
bet ne stare quicqͥd absq meo consilio.
absq mea licentia fecerit: Qͦa ius. q̃ lex
suscepi. aliꝰ feruat᷑ adulto: Iam caput
asꝑsus canis. heu uitȩ meȩ reliquum ex¬
pẽdam cũ merore: qͥa me deseruit bacls
sencctutis mex̧̃. Heu m. Si hac nocte ex¬
petitur a me anima mea. que paraui cuiuˢ
erunt: Amptuaria mea plena eructanti¬
a ex ħ in illud: oues meȩ fetose abundan-¬
tes in eg̾ssib suis: boues meȩ crasse cuire¬
manebunt : Predia prata. domꝰ argen¬
cea uasa & aurea. cui congregata sunt :
Ditiores quosq ac qͥstuosiores ȩccłȩ meȩ
honores acqͥsieram mͥ. ieliquos & si nõ
faciã: ꝓpt̃ illum unũ tot & tanta ꝑdãe
lam quicqͥd sine illo possederu: ami¬
sisse me iudico. Quin potiꝰ & ista retine¬
bo. & illum reuocabo si pot̾o. S quomͦ:

Expanded text:
quae sursum sunt, sapiebat, turbatus et tristis quae sursum sunt, sapiebat, turbatus et tristis tale aliquid secum volvebat: Quid audio? vae mihi! a quanta spe cecidi! Sed quid? debetne stare quidquid absque meo consilio, absque mea licentia fecerit? Quod jus, quae lsuscepi, alius fruatur adulto? Jam caput aspersum canis, heu! vitae meae reliquum expendam cum moerore, quia me deseruit baculus senectutis meae. Heu mihi! si hac nocte expetitur a me anima mea, quae paravi, cujus erunt? Promptuaria mea plena, eructantia ex hoc in illud: oves meae fetosae, abundantes in egressibus suis; boves meae crassae cui remanebunt? Praedia, prata, domus, argentea vasa et aurea, 10 cui congregata sunt? Ditiores quosque ac quaestuosiores ecclesiae meae honores acquisieram mihi; reliquos, etsi non faciam? Propter illum unum tot et tanta perdam? Nam quidquid sine illo possederim, amisisse me judico. Quin potius et ista retinebo, et illum revocabo si potero. Sed quomodo?
Abbreviated transcription (Latin):
auunculꝰ contͣ pr̃em sp̃uum ꝓ nepotib
certat: quos dum bonis cupit onerare
t̃renis. celestib exheredat. Xp̃c tamen ñ
rapinã arbitratꝰ si suos quos fecit & rede¬
mit sanguine ꝓpͥo ad se uenientes collegĩt
uixta qͦd añ ꝓmiserat. & eũ qͥ uenit ad me
ñ eiciã foras: fulconi pͥmo pulsanti letus
aꝑuit. letis amplexib. lecum excepit. Qd
plura: Uet̾em hominẽ ex it᷑ nouũ indu¬
it᷑: qͦdq solo nomine extiterat: morib &
uita canonicũ ꝓfitet᷑. Fima uolat. Bonuᷤ
odor xͦ. rei nouitas cͥcumquaq diffusa
ꝑuenit ad aues auuncłi. Eͥd gͦ faceret
caruał nutͥciꝰ qͥ carnis qͣm nut̾erat. quã
carnalit̾ amabat. solacium ꝑdebat: Et¬
si aliis fuit res illa odor uite ad uitam:
s ñ illi. Quare: Quia animał homo ñ
ꝑcipit ea q̃ sunt sp̃c łi. Stulticia enĩ illi
dołet. qͣm gaudet de sp̃u. S qͥa t̾rena n

Expanded text:
avunculus contra Patrem spirituum pro nepotibus avunculus contra Patrem spirituum pro nepotibus certat, quos dum bonis cupit onerare terrenis, coelestibus exhaeredat. Christus tamen non rapinam arbitratus, si suos quos fecit et redemit sanguine proprio, ad se venientes collegerit, juxta quod ante promiserat, Et eum qui venit ad me, non ejiciam foras , Fulconi primo pulsanti laetus aperuit, laetis amplexibus laetum excepit. Quid plura? veterem hominem exuitur, et novum induitur; quodque solo nomine exstiterat, moribus et vita canonicum profitetur. Fama volat, bonus odor Christo; rei novitas circumquaque diffusa pervenit ad aures avunculi. 5. Quid ergo faceret carnalis nutritius, qui carnis, quam nutrierat, quam carnaliter amabat, solatium perdebat? Etsi aliis fuit res illa odor vitae ad vitam , sed non illi. Qnare? Quia animalis homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Stultitia enim illi doleret, quam gauderet de spiritu. Sed quia terrena, non
Abbreviated transcription (Latin):
te uicit qui illum uincere ñ pot̾: Aut
quomͦ qui te uicit ab illo suꝑatꝰ ẽ: Nun¬
quid te fortior ille: Nunqͥd ue pruden¬
tior: Certe qui antea utrumq nouerañ.
õiurrico fulconẽ p̾ferebant. at pꝰquam
uentum ẽ. ad bellum: ex itꝰ indicat ho¬
muiũ errasse udicium. Ibi proh pudor.
turpit᷑ fugit qͥ p̃ferebat᷑: uͥ fortit̃ uicit
qͥ inferior eredebat᷑. S qͥd de auunculi
dicam malicia: qͥ a xͥ milicia retrahit
nepotes suos. ut secum trahat ad inferoᷤ:
Ita ne solet beare amicos: Quos xͦ uo
cat secũ inet̃num mansuros: auuncłs
reuocat secum inec̃nũ arsuros. Miror si
lui cong̾gare nepotes tuos. quemad¬
modũ gallina congregat pullos suoᷤ
sub alas: & noluisti. Ecce relinquetur tͥ
domꝰ tua deserta. Xp̃c dicit. Sinite par¬
uulos uenire ad me: talium ẽ enĩ regñ
celor. Auunculꝰ ait. Sinite nepotes
meos: ut ardeant mecum. Xp̃c dicit.
non sanguine tuo s meo. Sic carnalis

Expanded text:
te vicit, qui illum vincere non potuit? Aut te vicit, qui illum vincere non potuit? Aut quomodo qui te vicit, ab illo superatus est? Nunquid te fortior ille? nunquid prudentior? Certe qui antea utrumque noverant, Guirrico Fulconem praeferebant. At postquam ventum est ad bellum, exitus indicavit hominum errasse judicium. Ibi, proh pudor! fugit qui praeferebatur, ubi fortiter vicit qui inferior credebatur. 4. Sed quid de avunculi dicam malitia, qui a Christi militia retrahit nepotes suos, ut secum trahat ad inferos? Itane solet beare amicos? Quos Christus vocat secum in aeternum mansuros, avunculus revocat secum in aeternum arsuros. Miror si lui congregare nepotes tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? Ecce relinquetur tibi domus tua deserta . Christus dicit, Sinite parvulos venire ad me; talium enim est regnum caelorum : avunculus ait. Sinite nepotes meos ut ardeant mecum. Christus dicit, non sanguine tuo, sed meo. Sic carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs ĩ mu̾ret᷑: Siquidẽ ñ usurpat illã
sͥ ꝑfectionẽ: de qua dr. Siqͥs abstulerit
tua ne repetas. Repetebat gͦ suum: qui
sua adhuc tenebat. At tu qͥ iam scłm
sp̃ueras. scłarẽ seqͥ debebas: fugit ouis
tremebunda ueniente lupo. Abscondit
se columba tͣmens accipit᷑ uiso. De cau̾¬
nula sua mus efuriens exire ñ audet:
ambiente cato. Et tu cũ uidebas furem
currebas cũ eo: Nam quid aliud ꝙͣ. furẽ
dix̾im: qͥ p̃ciosam xͥ margaritã id est
aĩam tuã furari ñ dubitauerit e uole¬
bam si possem illiꝰ errorẽ dissimulare:
ne odium & nullũ fructum ꝯsequerer
In me certe feruorẽ nouiciũ extingue̾
uoluit: s do grãs ñ ualuit. Alt̾i qͦ
nepoti suo .s̃. cognato tuo multum
restitit. S quid nocuit: Inmo płimũ p̃sti¬
tit. Desticit inuitꝰ tandẽ senex auunculus
a ꝑsecutione. Extitit inuitꝰ puer nepos ne¬
pos głosior de temptõne. S heu quomͦ

Expanded text:
quis inde miretur? Siquidem non usurpat illam quis inde miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: Si quis abstulerit tua, ne repetas . Repetebat ergo suum, qui sua adhuc tenebat. At tu qui jam saeculum spreveras, saecularem sequi debebas? Fugit ovis tremebunda, veniente 9 lupo; abscondit se columba tremens, accipitre viso; de cavernula sua mus esuriens exire non audet, ambiente cato: et tu cum videbas furem, currebas cum eo? Nam quid aliud quam furem dixerim, qui pretiosam Christi margaritam, id est animam tuam, furari non dubitaverit? 3. Volebam, si possem, illius errorem dissimulare, ne odium et nullum fructum consequerer In me certe fervorem novitium exstinguere voluit; sed, Deo gratias, non valuit. Alteri quoque nepoti suo Guirrico, cognato tuo, multum restitit: sed quid nocuit? Imo plurimum praestitit. Destitit invitus tandem senex avunculus a perseeutione; exstitit invictus puer nepos, gloriosior de tentatione. Sed heu! quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio qͦd te qͥm sinu suo lacte nutͥ¬
endum mat̾uo susceꝑat. ante tempꝰ ab¬
lactasti: qͦd exꝑtam lactis dulcedinẽ in
qͦ posses crescere in salutẽ: tam leuiter.
tam cełiter ex sufflasti. O puer insensate.
o puer magis sensu qͣm etate. quis te
fascinauit a bñ incepto itin̾e̾ tam cito
discede : Auuncłs inquies. Sic adam
qͥndam uxorẽ. uxor serpentẽ: ad excu
excepit sententiã. Nolo decanum ac¬
cuses: nolo ꝑ te illũ excuses. In excul¬
pabił eñ es. Illiꝰ culpa tuã ñ excusat.
Quidnam ille fecit: Nunqͥd te rapu¬
it: Aumquid uim intulit: Rogauit:
ñ ligauit. Blandiendo attrax̃: ñ uiolent᷑
trax̃. Quiste cogebat credẽ blandienti.
assentire attrahenti: Ille sua ñdum re¬
liquerat quid mirũ si te qui suus eras
requirebat: Si agnum de g̾ge. uitulũ
de armento cum ꝑdit requirit & nemo
causat᷑. te qͦ qui multis ouib ł uituliˢ
ap̃ eum pluris es ademptũ sireꝑit.

Expanded text:
procul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutrprocul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti; quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis te fascinavit a bene incoepto itinere tam cito discedere? Avunculus, inquies. Sic Adam quondam uxorem, uxor serpentem ad excusaexcepit sententiam . Nolo decanum accuses, nolo te per illum excuses: inexcusabilis enim es. Illius culpa tuam non excusat. Quidnam ille fecit? Nunquid te rapuit? nunquid vim intulit? Rogavit, non ligavit; blandiendo attraxit, non violenter traxit. Quis te cogebat credere blandienti, assentire attrahenti? Ille sua nondum reliquerat; quid mirum si te qui suus eras, requirebat? Si agnum de grege, vitulum de armento cum perdit, requirit, et nemo causatur; te quoque, qui multis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, ademptum si repetit,
Abbreviated transcription (Latin):
arguit mitis ẽ: cum blandit᷑ simplex
ẽ hie solet seuire. sine dolo mulcere:
patient̃ nouit iraci. humilit̾ indig¬
nari. Ipsa ẽ. q hominũ mat̃ &e an¬
głorum non solum que uit̾ris. s etiam que
in celo sunt : pacificauit. Ip̃a que dm̃ ho¬
mini placans. hominẽ dõ reconciliauit.
Ip̃a ẽ mifulco q̃ fr̃s illos cum quib olim
dulces capiebas cibos: habitare facit
uniꝰ moris in domo. ħ talis tamq honora¬
bił mat̾ a te se querit᷑ offensam ex postu¬
lat lesã. Lesa tñ ñ ꝓuocat. s spreta te re¬
uocat. ostendens tͥ inte. de se ueraciter
scͥptum ẽẽ. saritas patiens ẽ benigna ẽ
Licet lesa licet offensa. si conu̾sꝰ suĩs ad
illam. obuiabit tͥ quasi mat᷑ honorifi¬
cata. Contemptꝰ oblita sui ruet in ãplex¬
um tui: gaudens quẽ ꝑdid̾at ẽẽ inuen¬
tum. qͥ mortuuᷤ fuerat uiuũ. S in quo
inquis lesi: in qͦ contempsi: Audi. In eo

Expanded text:
arguit, mitis est; cum blanditur simplex arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed etiam quae in coelo sunt, pacificavit. Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Fulco, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocat: sed spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater honorificata. Comtemptus oblita sui, ruet in amplexum tui; gaudens quem perdiderat, esse inventum; qui mortuus fuerat, vivum . 2. Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Audi. In eo,
Abbreviated transcription (Latin):
mueris: uñ mͥ ut ad te scͥb̾e uellẽ.
ciuẽ rusticꝰ. scolasticũ monachꝰ. cum
nulla huic tͥ occasio necessaria occur¬
rat. nulla se rõ patens ostendat. At si
attenłis qͦd scͥptum legis. sapientib
& insipientib debitor sum. & illud.
Caritas ñquerit que sua sunt: forsi¬
tan intelligeᷤ quicqͥd illa usserit ñ
ẽẽ p̾sumptũ. saritas enĩ ad te obuir¬
gandũ me compulit. q̃ tͥ condolet.
qͣmuis coñdolenti: qͣt̾ miseret᷑. licet ñ
miserabili. Et inde magis dolet qđ cũ
sis dolendus ñ doles: & iñ magis mi¬
seret᷑. qđ cũ miser sis. miserabilis ñes.
Nec frustra forsitan tͥ compatit᷑ dum¬
mͦ patient̃ tu audias uñ compatiat᷑
Uult te tuum sentire dolorẽ ut iam nͦ
habeas uñ dolere: uult te tuã scire
miseriã. ut incipias miser ñ eẽ. Ebona
mat᷑ caritas que siue foueat infir¬
mos. siue exerceat ꝓuectos. siue argu¬
at inquietos. diu̾sis diu̾sa exibens:
sicut filios diligit uniu̾sos. Cum te

Expanded text:
ris, unde mihi ut ad te scribere vellem, civem rusticus, scholaticum monachus, cum nulla hinc tibi occasio necessaria occurrat, nulla se ratio patens ostendat. At si attenderis quod scriptum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges quidquid illa jusserit, non esse praesumptum. Charitas enim ad te objurgandum me compulit, quae tibi condolet, quamvis non dolenti: quae tibi miseretur, licet non miserabili. Et inde magis dolet, quod cum sis dolendus, non doles: et inde magis miseretur, quod cum miser sis, miserabilis non es. Nec frustra forsitan tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tuam scire miseriam, ut incipias miser non esse. O bona mater charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te
Abbreviated transcription (Latin):
conseruat uͥcumq seruari cognoscit᷑
in uincło pacis. Infensa gͦ uob̾ hac tã
honorabili mat᷑ unitatis & pacis.
qͦ pacto queso ur̃m qͦdcumq sacͥfici¬
um dõ fore acceptũ p̾sumitis: cum
ne agendo ñ peꝑcistis. nec partitiꝰ scin¬
dentes unitatẽ.a. rumpentes uincłm
pacis: Ponenm  dum gͦ ẽ. munus
qͥłcumq offer T re paratis: & pͥus
habenti adu̾sum uos ñ fr̃ĩ s fr̃m mul¬
titudini reconciliandũ. Ecce niirum
uniu̾se fr̃nitatis unitas. aduersum
ur̃am paucitatẽ qͦdam ueluti ur̃i dis¬
cessus gladio sauciata conqueritur:
quasi q̃ plangens miserabilit᷑ dicat.
filii matͥs meȩ: pugnauerunt contra
me Et mĩto. Qui enim ñ c̃. cum illa: con¬
tra illam ẽ. Putas sine gemitu tam iustũ
filie gemitũ pia possit mater caritas
audire: Icło & ipsa nr̃is lac̾miꝰ iungenꝰ
suas ait de uob̾. filioᷤ enut̾ui & exaltani.
ipsi autem sp̃uerunt me. Caritas ipse

Expanded text:
conservat ubicunque servari cognoscitur conservat ubicunque servari cognoscitur in vinculo pacis. Infensa ergo vobis hac tam honorabili matre unitatis et pacis, quo pacto, quaeso, vestrum quodcunque sacrificium Deo fore acceptum praesumitis, cum ne agendo non pepercistis nec parcitis, scindentes unitatem, rumpentes vinculum pacis? Ponendum est ergo munus quodcumque offerre paratis, et prius habenti adversum vos, non fratri, sed fratrum multitudini reconciliandum. Ecce nimirum universae fraternitatis unitas adversum vestram paucitatem, quodam veluti vestri discessus gladio sauciata conqueritur, 18 quasi quae plangens miserabiliter dicat: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Et merito: qui enim non est cum illa, contra illam est. Putas sine gemitu tam justum filiae gemitum pia possit mater charitas audire? Ideo et ipsa nostris lacrymis jungens suas, ait de vobis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverun
Abbreviated transcription (Latin):
seducant᷑ deserere ꝓfessum ordinẽ ꝓpt̾
in ordinatũ hominẽ: cũ ipsum quoq
angłm de cęlo si alud eis euͤgłi ⁊ auĩt.
dubitare ñ oporteat. apłica auctorita¬
te. anathena dice. & ab ipso doceant᷑
apło. se ab omni fr̃e inquiete ambulan¬
te debere subtrahere. Qui uos qͦ doceat
quã inte olum aut nouimꝰ aut
putauimꝰ. caritatis ꝓfecto dampna
sentires: q̃ utiq sunt scandala pusil¬
lorum. Nec enĩ caritas caritatẽ offen¬
deret. aut contempnẽt: cũ sentiret
offensam. Nam seipsam ñ pot̾ negare.
nec enim in se diuisa ẽ. Nouit potiꝰ in se
diuisa coniunge: coniuncta diuidẽ
nescit. Ainde ut dixi simaneret in te:
ñ sileret. ñ quiesceret. ñ dissimularet
gemens & estuans. & int᷑ pium pectꝰ
tuum ꝓculdubio submurmurans
illud. Qͥs scandalizat᷑. a ego ñ uror:
Siqͥdem benigna ẽ: pacem diligit.
congaudet unitati. Sola quippe ẽ
que illam gn̾at. colligat. solidat. &

Expanded text:
seducantur deserere professum Ordinem propter seducantur deserere professum Ordinem propter inordinatum hominem; cum ipsum quoque angelum de coelo, si aliud eis evangelizaverit, dubitare non oporteat apostolica auctoritate anathema dicere : et ab ipso doceantur Apostolo, se ab omni fratre inquiete ambulante debere subtrahere . Qui vos quoque doceat, quam in te olim aut novimus aut putavimus, charitatis profecto damna sentires, quae utique sunt scandala pusillorum. Nec enim charitas charitatem offenderet aut contemneret, cum sentiret offensam. Nam se ipsam non potest negare, nec enim in se divisa est. Novit potius in se divisa conjungere: conjuncta dividere nescit. Proinde, ut dixi, si maneret in te, non sileret, non quiesceret, non dissimularet, gemens et aestuans, et intra pium pectus tuum procul dubio submurmurans illud: Quis scandalizatur, et ego non uror? Siquidem benigna est, pacem diligit, congaudet unitati. Sola quippe est quae illam generat, colligat, solidat, et
Abbreviated transcription (Latin):
tudine monachorum quos curcunienᷤ mare
quosq & ꝑfectiores sui socioserroris assũ¬
psit. Int̾ quos tres qͦrum maxime nos ab¬
latione turbauit: ausus ẽ. etiam seduce.
&̾ secum ducere statuit: euardum iuidel
lemq illum puerũ conradũ: quem &
pͥdem ñ sine scandalo tulerat de colo¬
nia. Quos tam̃ si oꝑam dare uolueritiᷤ:
ur̃a confidimꝰ posse reuocari industͥa.
Nam de ipsius arnoudi reuocatione.
qr iam in plurib eiꝰ in flexibił animi
obstinationẽ ꝓbauimꝰ: uicassũ laborare
uos nolumꝰ. Audiuimꝰ aũ eurardum.
& adã & ñ nullos eiꝰdem consortii alio ᷤ
fr̃s: in ur̃is adhuc partib demorari:
Quod si uerum ẽ oportet uos eos ꝑ uos
int̾im si dignamin conuenire. flectere
p̃cib. rõne conuenire: & columbinam
eoꝵ simplicitatẽ prudentia instrue¬
re serpentina: ne putent obedientiã
in obedienti adherere: ne licite sequi se
posse confidant uagantẽ illicite. ne

Expanded text:
tudine monachorum, quos circuiens mare tudine monachorum, quos circuiens mare quosque et perfectiores sui socios erroris assumpsit. Inter quos, tres quorum nos maxime ablatione turbavit, ausus est etiam seducere, et secum ducere statuit; Evrardum videlilemque illum puerum Conradum, quem et pridem non sine scandalo tulerat de Colonia. Quos tamen, si operam dare volueritis, vestra confidimus posse revocari industria. 2. Nam de ipsius Arnoldi revocatione, quia jam in pluribus ejus inflexibilis animi obstinationem probavimus, incassum laborare vos nolumus. Audivimus autem Evrardum et Adam, et nonnullos ejusdem consortii alios fratres, in vestris adhuc partibus demorari. Quod si verum est, oportet vos eos per vos interim, si dignamini, convenire, flectere precibus, ratione convincere, et columbinam eorum simplicitatem prudentia instruere serpentina; ne putent obedientiam inobedienti adhaerere, ne licite sequi se posse confidant vagantem illicite, ne
Abbreviated transcription (Latin):
uenias loqui: si qͦd forte tantis mał que
iam nob̾ ex ur̃a discessione aut uenisse sen¬
timꝰ. aut uent᷑a metuimꝰ. queat remedi¬
clareualle: sałm. & si quid pot̾ peccõriᷤ
or̃o. Ex qͦ dudum remis nr̃i inuicẽ utͥq
gͣtam cepimꝰ noticiã: ñ puto uos nr̃ȩ
penitꝰ fuisse paruitatis oblitum. Et ob
ħ ñ tunide tanꝗͣ ad extͣneum. s fiden¬
tissime scͥbo ad uos quecumq uolo:
ut ad notum & familiarẽ nr̃m. Ar¬
noudus abbas morimundensis ingͣue
totiꝰ nr̃i ordinis scandalũ. suũ nuꝑ
monast̾iũ satis in ordinate deseruit:
quippe qui nec coabb̃m suorũ in tam
scrupuloso fc̃õ expectatut consilium.
nec ipsiꝰ cui p̃cipuam debebat subiec
uł assensum. S cum ẽẽt homo sub
potestate. habens & ipse subse militeᷤ.
potestatis impatiens suꝑbioris. alieñ
qͥdem iugum a ꝓͥpa ceruice suꝑb
abiecit. suũ aũ suꝑbior in subiectos
retinuit. Si qͥdem de magna multi¬

Expanded text:
venias loqui, si quod forte tantis malis, quae venias loqui, si quod forte tantis malis, quae jam nobis ex vestra discessione, aut venisse sentimus, aut ventura metuimus, queat remediClara-Valle, salutem, et si quid potest peccatoris oratio. 1. Ex quo dudum Remis nostri invicem utrique gratam cepimus notitiam, non puto vos nostrae penitus fuisse parvitatis oblitum. Et ob hoc non timide tanquam ad extraneum, sed fidentissime scribo ad vos quaecumque volo, ut ad notum et familiarem nostrum. Arnoldus abbas Morimundensis, in grave totius nostri Ordinis scandalum, suum nuper monasterium satis inordinate deseruit: quippe qui nec coabbatum suorum in tam scrupuloso facto exspectavit consilium; nec ipsius, cui praecipuam debebat subjectvel assensum: sed cum esset homo sub potestate, habens et ipse sub se milites, potestatis impatiens superioris, alienum quidem jugum a propria cervice superbus abjecit, suum autem superbior in subjectos retinuit. Siquidem de magna multi
Abbreviated transcription (Latin):
te manifeste leuitatis arguã. ut ẽ. & ñ.
c̃ apud te euident᷑ ostendã. sicq errorẽ
tuum iã tandem agnoscens. & erubes¬
cens. uł sero discas ab apło non omni
sp̃ui credẽ. discas a salomone multos
qͥdem amicos. unũ aũ hĩe consiliariũ
de mille: discas p̾cursoris dñi exemplo¬
ñ solum mollib ñ uestiri. s nec in mo¬
dũ uento agitate harundinis. c̃cũfer¬
ri om̃i uento doctne: discas ex eũgłio
domũ tuã supra petiã fundare. discas
& cũ discipłis serpentis ñ obluusci pru¬
dentiã. cũ simplicitate columbȩ: & tam
ex his qͣm ex aliĩ atq aliiᷤ scͥpturarum
testimoniis hanc colligas summã qͣntũ
t uidelicet. usq mͦ mille formis ille sedu¬
ctor elusit. qͥ cum in te boni initium ñ
ualuit p̃pedire: inuidit ꝑseuerantiȩ ħo
ni mirum suȩ posse sufficere maliciȩ u¬
dicans. si hanc poss auferre t̾. qͣm solã
uirtutum nouerat coronari. Obsecro te

Expanded text:
te manifestae levitatis arguam, ut Est et Non te manifestae levitatis arguam, ut Est et Non esse apud te evidenter ostendam: sicque errorem tuum jam tandem agnoscens et erubescens, vel sero discas ab apostolo, non omni spiritui credere ; discas a Salomone multos quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio domum tuam supra petram fundare ; discas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum noverat coronari. Obsecro te
Abbreviated transcription (Latin):
ua mͥ satis comꝑta humilitas.
&̾ instantis ꝑiculi necessitas. pre¬
bet mͣ fiduciam conueniendi te acriuꝰ.
& arguendi lib̾ius. O insensate quis te
fascinauit tam cito rececłẽ ab illo sali¬
berrimo consilio. in qͦ dudum tͥ pari¬
ter & mͥ dõ solo teste conuentum ẽ:
Cogita insipiens uias tuas. & conuerte
pedes tuos in testimonia dñi. Non re¬
cordaris. quod pͥmo in maiori mona¬
terio tue conuersionis inicia dedicasti. scco
ap̃ foisiacũ nr̃i te qualicumq ꝓuiden¬
tiȩ cõmendasti. t̾cio in morimundo tuam¬
stabilitatem firmasti. quarto mecũ rur¬
sus uito consilio. suggeste tͥ ab abbate
arnaudo. ꝑegͥnationi inmno uagatiõi.
ingenue abren̾tiasti. ipsius qͦ tͥ consorti¬
um si ñ ipse licite posset abire. illicitũ
iudicasti: Quid enim: Licite ne dices
illum recedẽ. qͥ & sͥ cõmissis lacͥmabile
scandalũ reliquit. nec cõmissoris licenti¬
am expectauit : S quorsum inquie ten¬
dunt ħ. quȩ sic retractare uoluistr: Ut

Expanded text:
ua mihi satis comperta humilitas, et instantis periculi necessitas praebet mihi fiduciam conveniendi te acrius, et arguendi liberius. O insensate! quis te fascinavit tam cito recedere ab illo saluberrimo consilio, in quo dudum tibi pariter et mihi, Deo solo teste, conventum est? Cogita, insipiens, vias tuas, et converte pedes tuos in testimonia Domini. Non recordaris, quod primo in Majori-Monasterio tuae conversionis initia dedicasti; secundo apud Fusniacum, nostrae te qualicumque providentiae commendasti; tertio in Morimundo stabilitatem tuam firmasti; quarto mecum rursus inito consilio, suggestae tibi ab abbate Arnoldo peregrinationi, imo vagationi, ingenue abrenuntiasti; ipsius quoque tibi consortium, si non ipse licite posset abire, illicitum judicasti? Quid enim? Licitene, dices, illum recedere, qui et sibi commissis lacrymabile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec, quae sic retractare voluisti? Ut
Abbreviated transcription (Latin):
quippe cuiꝰ cognouimꝰ ẽẽ ꝓpositum pasto¬
ralem abicẽ sarcinam dum taxat tuoꝵ
& soli deinceps tͥ uiuere. Ualde enim in¬
congruũ eẽt ut alibi p̾sumptuose ñ uo¬
catꝰ resumeres qđ alibi ꝓhibit᷑ inconsul¬
te relinquis. S iam ne oĩa scienti mul¬
to suꝑfluo ingerã.: &e in fine & in fide tͥ
polliceor. si oportunitatẽ loquendi tec̃
mñ dederis. dat᷑um me oꝑam quatenꝰ
idipsum qͦd inordinate & ꝑiculose ag¬
gressus es. licite & obħ secure ꝑagaᷤ. u¬

Expanded text:
quippe cujus cognovimus esse propositum, pastoquippe cujus cognovimus esse propositum, pastoralem abjicere sarcinam duntaxat tuorum, et soli deinceps vivere tibi. Valde enim incongruum esset, ut alibi praesumptuose non vocatus resumeres, quod alibi prohibitus inconsulte relinquis. Sed jam ne omnia scienti multa superfluo ingeram: in fine et in fide tibi polliceor, si opportunitatem loquendi tecum mihi dederis, daturum 16 me operam, quatenus idipsum quod inordinate et periculose aggressus es, licite et ob hoc secure peragas.