comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cione insuꝑabili. qđ cognoscit quomo di
dum plus dedita infimis rebus inferior ẽ.¬
uł ab his reuocata dignior. sic ectam uida
quomodo sp̃e a seipso diuiditur. dum uł
indeum mhiat. uł inferius cȩlestia consi¬
derat. uł item inferius de mundanis rec.
litate se cernitur. dum qđ in se inferius
is differencus int̃ se conuenrant. M edulla
lius dĩ. discernit eciam cogitõnes .i. quȩ
diũsi diu̾sa cogitant. Disc̾nit ⁊ intencio.¬
nes earum cogitõnum. quo singule ten¬
dant adbonũm. uł ad malum⁊ ut plus
dicam: nulla cͥatura t̾rena uł celestis est
inuisibił. s omnia sunt nuda .i. discooꝑta.¬
⁊ t̃aꝑta. quia ex omni parte plene uifa.
uł compages dic̃ comuncciones cogit᷑onũ.
medullas intenciones eaꝵ qđ ipse aꝑciꝰ¬

Expanded text:
tione inseparabili, quia cognoscit quomodo dum pluribus dedita, infimus rebus inferior, vel ab his revocata dignior est. Videt etiam quomodo a se ipsa ratio dividatur, dum vel in Deum inhiat, vel inferius coelestia considerat, vel in terra de mundanis rectelitate secernitur, dum quod in se inferius is differentiis inter se conveniant, dum i. Discernit enim cogitationes, id est quae diversa diversi cogitent. Discernit et intentiones earum cogitationum, quo singulae tendant ad bonum vel malum. Et, ut plus dicam, nulla creatura terrena vel coelestis est ei invisibilis, sed omnia sunt nuda et discooperta, quia ex omni parte plene visa. Item compages dicit conjunctiones cogitationum: medullas intentiones earum. VE
Abbreviated transcription (Latin):
xii. panes dõ ꝓpositi qui erant de simi¬
lia ⁊ singuł sabb omnes mutabuntur.
si uͦ añ sabb̃m aliquis eẽt necẽtus. ñ pote¬
rat sumi. nͥ alius statim loco eius substi¬
tueretur. ⁊ suꝑ panes era thus lucidum.¬

Expanded text:
im panes Deo propositi, qui erant de simila, et singulis Sabbatis omnes mutabantur. Si vero ante Sabbatum aliquis erat necessarius, non poterat sumi, nisi alius statim loco ejus substitueretur. Et super panes erat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sicut ille ꝑmanet itar lex quam attu¬
lit in qua uera remissio. ⁊ ꝑpetua gr̃a.
qđ quia uetus lex non potuit exelusaẽ.
qđ non ẽẽt nsi ẽẽt inmortał. sicut inle¬
ge multi quia mortales.

Expanded text:
 sicut ille permanet, ita et lex quam attulit, in qua est vera remissio et perpetua gratia. Quod quia vetus lex non potuit, exclusa esquod non esset, nisi esset immortalis: sicut in lege multi erant, quia mortales.
Abbreviated transcription (Latin):
scđm .o. Multis modis. quia solus rex.⁊ sac̃.
fuit. ⁊ ante arcumcisionem functus sac̾-¬
docio ut non gentes a iudis. s udĩ agenti¬
bus sacerdocium acciꝑent. non unct oleo
ut moyses instituit. s oleo exultõnis. ⁊ pu¬
ne ⁊ uino xͥ sac̾docium dedicauit. ñ uere¬
nesi inducitur subito occurrisse abrahe.
mat apłs qđ̃ sac̾docium aaron ⁊ pͥncipi¬

Expanded text:
ch multis modis, quia solus rex et sacerdos fuit, et ante circumcisionem functus sacercio, ut non gentes a Judaeis, sed Judaei a gentibus sacerdotium acciperent. Nec unctus oleo ut Moyses instituit, sed oleo exsultationis et pune et vino sacnesi inducitur subito occurrisse Abrahae,mat Apostolus quod sacerdotium Aaron et principi
Abbreviated transcription (Latin):
done tiles sitis. t̃reo u̾b. ne ipsa redoleatis.
laudet. de spe futurorum attollit. adq̃
confortat
¶oꝑis. qđ omnia sua fecerunt communta
⁊ hoc ex dileccione. ⁊ hoc ad głam d̃i. ecce
triplex bonum.¬

Expanded text:
do ne tales sitis. Terreo verbis ne ipsa re doleatis.laudet; de spe futurorum eos attollit, ad quconfortatis, quo omnia sua fecerant communia, et hoc ex dilectione, et hoc ad gloriam Dei. Ecce triplex bonum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ne uͦ quis existimet scđ̾m
ficri. subdit. lmpossibile.
non tantũ difficile. ne quiᷤᷤ
mhoc confideret.
tus incruce xp̃i constat.
mes morti eius ⁊ sepulture
qui putat secundo baptitari.
secundo. xp̃m quantũ ad
se. crucifigit. qđ ẽ eum ħre
ostentui. ut semel mortu¬
us ẽ ita nos inbaptismo
secundo uł tercio.
¶Uł sibi fieret crucifixio
xp̃i. si carnem suam cru¬
cifigerent cum uicns ⁊ cõ¬
cupiscenciis quod hic licz.¬

Expanded text:
Ne quis vero existimet secundum fieri, subdit: Impossibile, non tantum difficile, ne quis in hoc confideret. tus in cruce Christi constat, mes morti ejus et sepulturae. Qui putat secundo baptizari, secundo Christum quantum ad se est crucifigit, quod est eum habere ostentui et derisioni ut semel mortuus est; ita nos in baptismo secundo vel tertio. sibi iterum crucifixio Christi, si carnem suam crucifigerent cum vitiis et concupiscentiis; quod hic lic
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sicut adam peccante qui inlumbis eius
erant peccauerunt. sic abrabam dante de¬
cimas qui inlumb̃ eius erant decimati st̃.
¶ Sigͦ consum mõ. p̃tulit actenus sacer
it. quo destructo. necc̃io eciam destruitur
¶ Translato enim .s. quia enim simul:¬
ab eodem. ⁊ sub eadem sponsione utraq

Expanded text:
 Sicut in Adam peccante, qui in lumbis ejus erant peccaverunt, sic Abraham dante decimas, qui in lumbis ejus erant, decimati sunt. . Si ergo, etc. Praetulit hactenus sacerdit, quo destructo necessario etiam destruitur . Translato enim sab eodem sub eadem sponsione utraque
Abbreviated transcription (Latin):
nam. uł inceł ministrat głam ꝑ sancta
scõrum sig̃catam. ⁊ minister tabnaculi u̾
rabat. s. iusticiã in p̃senti eccłia. głam infutu¬
ra. qđ u̾um tab̃naculum fix̃ ds. ut inet̃nt̃i
ministrum hominem.n np¬

Expanded text:
n coelis ministrat gloriam per sancta sanctorum significatam. Minister tabernaculi vrabat; scilicet justitiam in praesenti Ecclesia, gloriam in futura. Quod, verum tabernaculum, fixit Deus, ut in aeternum ministrum hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
melchi ẽẽ sem filium noe
: quando abraham natus
se.⁊ panem inrefeccionem
enisz suorum protulisse.
ut sac̾dotem di decimas

Expanded text:
e Sem filium Noe. Et quando Abraham natus se, et panem in refectionem ejus et suorum protulisse, et ut sacerdotem Dei decimas
Abbreviated transcription (Latin):
ribus. q una mors xͥ. unum baptisinacõ-¬
si p enitencia de eis agat᷑ sic̃ illa una mors
suffi c̃ ad omĩa pecc̃a toslenda. Q uͦ it̃atbap¬
tismum qͣsi illa una mors ⁊ unum ex ea
baptisma ñ sufficiat: it̃at ⁊ mortem. ut
ex ea it̾ata fiat itata remissio. uł inse cru

Expanded text:
ribus, quia una mors Christi unum baptisma consi poenitentia de eis agatur, sicut illa mors sufficit ad omnia peccata tollenda. Qui vero iterat baptismum, quasi illa una mors, et unum ex ea baptisma non sufficiat, iterat et mortem, et ut ex ea iterata fiat 244 iterata remissio, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ente uoluntati eorum. qͥa
quoquo irent. aquȩ mum¬
dantes secute sunt sic xp̃e
indeserto. huius mundi
suos comitatur. uel conse¬
quente .i. secuturam ueri-¬
tatem signisicante.

Expanded text:
ente voluntati eorum, quia quoquo irent, aquae inundantes secutae sunt; sic Christus in deserto hujus mundi suos comitatur. Vel, consequente, id est, secuturam veritatem significante.
Abbreviated transcription (Latin):
qui panes cedio commodat.
lra bie ñ commendantur
ininccitum currit. qui
talia ficit. ut ex quibus.¬
damsperare. exaliis possit¬
desperare.¬

Expanded text:
 panes commodabat; ita hic non commendantur In incertum currit qui talia facit, ut ex quibusdam sperare, ex aliis desperare
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nec uere gentił quibus incibis
⁊ huius modiassensit. nec tamenincul¬
ẽ aliquid. nec prepucium. Dispensatorie
itaq simulabat se udeum. s augustinꝰ
dicit hoc fieri compassione mniscđiȩ. nõ
simułone ut qui ministrat egroto. sit qͣ¬
sieger. ñ cum se febres ħre mentitur. s
cumanimo condolentiscogitat. quomͦ s¬

Expanded text:
sicut nec vere gentilis, quibus in cibis et in hujusmodi assensit, nec tamen in culcircumcisio est aliquid, nec praeputium . Dispensatorie itaque simulabat se Judaeum. Sed Augustinus dicit hoc fieri compassione misericordiae, non simulatione: ut qui ministrat aegroto, sit qus, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
.s. sita ex dileccionet
ut pocius paciar pere¬
am quam abutar por¬
¶ his .i. samaritanis e
libros moysi recipunt
resigionem excessit.

Expanded text:
si ita ex dilectione facio, ut potius patiar penuriam quam abutar po etc. Samaritanis qui libros Moysi recipiunt, religionem excessit.
Abbreviated transcription (Latin):
hinus uitȩ. Simuitus ut qui necessitate
cogatur alũs pro deo non michi.¬
¶ Dispensacio michi credita ẽ. hic dispẽ¬
sacio tał intelligitur. ut quasi seruus
alienum dispenset. unde ipse nil capiat
pret̃ cibaria alibi dispensator r. quiut
filius ministrat euangłium coħedibus.
¶ Ñ debemus ido euangłitare ut mandu¬
cemus. s ido manducare ut ido euange¬
liremus. ut cibus non sit bonum quod
appetitur. s necessartum quodadict᷑.¬

Expanded text:
essitate cogar, aliis prodero, at non mihi. Dispensatio mihi. Hic dispensatio talis intelligitur, ut quasi servus alienum censum dispenset, unde ipse nihil capiat praeter cibaria. Alibi dispensator dicitur qui ut filius ministrat Evangelium cohaeredibus. Non debemus ideo evangelizare, ut manducemus, sed ideo manducare, ut evangelizemus; ut cibus non sit bonum quod appetitur, sed necessarium quod adjic
Abbreviated transcription (Latin):
Fideles ħns .f. nec saltẽ
de sixturia acc̾atos. uł sͥ ñ
subditos. alioquin nec sp̃ẽ
meo ẽ corrigendialios.
nec frontem ħt adalios
talium cohabitator. tat

Expanded text:
fideles. Id est, nec saltem de luxuria accusatos, vel sibi non subditos. Alioquin nec spes in illo est corrigendi alios, nec frontem habet ad alios talium cohabitator. VERS
Abbreviated transcription (Latin):
egocra sunt cumanimus occupatur¬
cura colligendȩ peccuniȩ sine labore corꝑis.
ut negociatores ⁊ huiusmodi. quod ne iste
faceret. quia infirmus laborare non pote¬
subdit. laborantem agricolam.

Expanded text:
a sunt cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut negotiatores et hujusmodi: quod ne iste faceret, quia infirmus laborare non poteLaborantem agricolam.
Abbreviated transcription (Latin):
frant tamen aliqui ociosi ⁊ curiosi.
aliqui minus de rerurreccione senci
cedere adu̾sit᷑. uł pseudo apłis.⁊ ut
alios corrigant. s cripsit autem aba¬
chenis.

Expanded text:
inter eos aliqui otiosi et curiosi; aliqui etiam de resurrectione minus cedere adversis, et pseudoapostolis, et ut alios corrigant. Scripsit autem ab Athenis.
Abbreviated transcription (Latin):
s nocte. cum latencius uenit. ⁊ homineᷤ
dormiunt. tuncomnta surripit. ut qui
diuitem se putabat. euigilansnichil in-¬
de temporibus ut moneret eos cauere sͥ
ne ita dep̃hendantur. ¶ Cum dixerint.
bonis adpenitenciam qui titubau̾unt
debunt ilł diebus ducentes uxores ⁊ con.¬

Expanded text:
nocte, cum latentius venit, et homines dormiunt, tunc omnia subripit: ut qui divitem se putabat, evigilans nihil invde temporibus ut moneret eos cavere sibi, ne ita deprehendantur. VERS.bonis ad poenitentiam qui titubaveruntdebunt illis diebus ducentes uxores, et conv
Abbreviated transcription (Latin):
i. inp̃sentibus torpeamus. s uigileo mẽs
attendens ħ caduca ⁊ sobrie his utamͣ.
non quasibonisnrĩs. sad sustentõnem
datis. ue nosqui non sumus noctis non
debemus dormire. nam qui dormiunt
ꝓpt̃ noctem dormiunt .i. uicia ⁊ peccata
sua traxerunt eos ad hoc. ut oblitiuitȩ
hs inmodate utendo. ex nocte ħħnt.
caritas nos contra appetitum t̾renorũ.
sistimus. numquam mentes nras uing
temporał appetitus. Si ecrim spec ec̃ne
salutis ad suꝑnatendens. ut galea mentẽ
obuoluit. non ledeturã temporali appe.¬

Expanded text:
in praesentibus non torpeamus, sed vigilet mens attendens haec caduca, et sobrie his utamur, non quasi bonis nostris sed ad sustentationem datis. Vere nos qui non sumus noctis non debemus dormire. Nam qui dormit, propter noctem dormit, id est vitia et peccata sua traxerunt eos ad hoc, ut obliti vitaehis immoderate utendo; ex nocte vitiorcharitas nos contra appetitum terrenorum.sistimus, nunquam mentes nostras vincet temporalis appetitus; sed etiam spes aeternae salutis ad superna tendens ut galea mentem obvolvit, non laedetur 203 temporali appe
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ sõs ad oran quid reuelat.
noltte ꝓhib̃e loqui quod sẽ.¬
uõ. non quantum inse. s
inob̃ extinguimus. dum
ꝑeccando fugamus.

Expanded text:
sanctus ad aurem quid revelat, noli prohibere loqui quod sennobis, non quantum in se, sed in nobis, exstinguimus, dum peccando fugamus.
Abbreviated transcription (Latin):
S i malum eorum u̾t
gis bonum corum cum
infine plenituda eorum
conu̾sa ditabit gentes.
doctna ⁊ exemplo. inqͦ
ostendit nec inutilem.
nec in recuꝑabilem ca¬
sum eorum

Expanded text:
si malum eorum vertit magis bonum eorum, cum in fine plenitudo eorum conversa ditabit gentes doctrina et exemplo. In quo ostendit nec inutilem, nec irrecuperabilem casum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quicumq cum intellexiss credere no¬
luit id debet consequi quod uult. ne de
bant ẽẽ falsum. De cec̾oñ intelligent q̃
u̾um ẽ hoc meretur inuidia male uo¬
luntatis. ñ ita de his qui criore ħ agunt.

Expanded text:
im cum intellexisset credere noluit, id debet consequi quod vult, scilicbant esse falsum, de caetero non intelligerent quod verum est. Hoc meretur invidia malae voluntatis, non ita est de his qui errore hoc agunt.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dico ergo. quia dico ȩxecatos autori¬
tate ꝓpħarum putatis quod irreꝑabi
ꝓde ⁊ possunt restitui. ne quis ergo eoᷤ
despiciat. ¶ Salus dum diuisi ꝑ mun
dum intestimonium sunt fictas uõ eẽ
scłi. quando uidi xp̃ianos sequent᷑
tes iudos emulentur .i. ut credant. sic̃
⁊ ipsi credebant. uł ut di emulo ne cca
oꝑa eorum mala moueantur.

Expanded text:
id. Quia dico excaecatos auctoritate prophetarum, putatis quod irrecuperprodest, et possunt restitui, ne quis eos despiciadum in testimonium sunt non fictas de Csaeculi, quando Judaei Christianos sequentur tes Judaeos aemulentur, id est ut credant sicut et ipsi credebant, ut Dei aemulatione contra opera eorum mala moveantur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S usq . in .h.d. his qui sunt inxp̃o eua¬
cuatur. s suꝑ corda corumẽ uelamen
i. cecitas. deprimensrõnem eorum
cum .i. quamuis legitur .i. exponit᷑
eis moyses. ⁊ ita duo obsunt cur non
intelligant. quia ⁊ uelamenẽ .i. obs¬
curitas in leccione. ⁊ cecitas suꝑ corda.¬

Expanded text:
 Sed usque, etc. His qui sunt in Christo evacuatur: sed super cor eorum est velamen, id est caecitas deprimens rationem eorum: cum, id est quamvis, legitur, id est exponitur, eis Moyses. Et ita duo obsunt, cur non intelligant, et velamen, id est obscuritas est in lectione, et caecitas super corda
Abbreviated transcription (Latin):
Inspeculo. ñ nisi iago cernitur. hoc
facti sumus tanquam ꝑspeculum. In
mur. quia eadem imago di ẽ ⁊ gła di. sic̃
informam. de obscura inlucidam. quia
⁊ ipsa obscura imagodi ẽ. inqua homi¬
nes creati sunt. quia aminalibus pre¬
sunt.quę natura excellens. cum a do
iustificatur. a deformi forma informo¬
saniformam mutamur. Crat enim ⁊

Expanded text:
in speculo nisi imago non cernitur. Hoc fam. Quia eadem imago Dei est gloria Dei, sicut in formam, de obscura in lucidam: quia et ipsa obscura imago Dei est in qua homines creati sunt qua animalibus praesunt. Quae natura excellens, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam formam mutatur. Est enim et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑa. nec aduersa. uñ salo mon diui¬
cias⁊ pauptates. ne dedis michi. ne re¬
pletus mendax fiam. uł pauꝑ rapiam
ut iurem nomen di. Multi peocant
altitudine. multi necessitate. contra
patri. nec turbatus deiectione mortiᷤᷤ
quodẽ signum in alto ⁊ inprofundo.
ne ille uł regia potestate extolleretur.
uł erumpna turbaretur sicut tunc
erat ꝑ bello assiriorum. ¶ Amsix.

Expanded text:
a vel adversa, unde Salomon: Divitias et paupertates ne dederis mihi: ne repletus mendax fiam, vel pauper rapiam, et perjurem nomen Dei . Multi peccant altitudine, multi necessitate. Contra Patri, nec turbatus de ejectione mortis, qui est signum in alto, et in profundo: ne ille vel regia potestate extolleretur, vel aerumna turbaretur, sicut tunc erat pro bello Assyriorum. CAPUT IX.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Non sunt timoriboni .o. Si bonusẽ
princeps bene oꝑantem ñ punit. s
dilig̃. Simalus: ñ nocet bonos pur¬
stituti sunt pͥncipes ũ mala puniant.
dendam. quia ħpnicio indicat ꝑsis¬
tentes in malo grauius puniendos.

Expanded text:
 Non sunt timore boni, etc. Si bonus est princeps, bene operantem non punit, sed diligit. Sin malus, non nocet bono, sed purstituti sunt principes ut mala puniant.dendam. Quia haec punitio indicat persistentes in malo gravius puniendos.
Abbreviated transcription (Latin):
rium ut ina pocalipsi. aut insciencia ut
ex ponam ea que adsciendum ꝑtinent.
ca sunt que fidem inluminant. ut de na¬
tura d̾itatis. Aut in ꝓpħta. aut exponam
scripturas quȩ mores informant. Uł re

Expanded text:
ria, ut in Apocalypsi. Aut in scientia. Ut exponam ea quae ad sciendum pertinent. Ea sunt quae fidem illuminant, ut de natura Deitatis. Aut in prophetia. Ut exponam Scripturas qu
Abbreviated transcription (Latin):
mones đi incognita lingua obscuri sunt:
ne uideantur ꝑfidis.⁊ cum audiuntur sig¬
teguntur sensus. fidelibus u̾o conuenitꝓ
ꝑħra. non lingua incognita.
tectis uanitatibus illuduntur. hienichil
poss uidĩ seduccio. que nulinguis canere¬
tur cumpudor ẽẽt reuelati.

Expanded text:
mones Dei incognita lingua et peregrina obscuri sunt ne videantur a perfidis, ut cum audiuntur, sigteguntur sensus, fidelibus autem convenit prophetia et non lingua incognita.tectis vanitatibus illuduntur. Apud vos autem nihil posset videri seductio, quae linguis caneretur, cum pudor esset revelari.
Abbreviated transcription (Latin):
quodẽ. tantum ualet ħ loquucio. ac si om¬
nibus lingius loqueremini quas nullus
umquam intelligeret. ⁊ de omnibus reb̃
iumnaquaq lingua. quianusla res ẽsñ
surauoce. inunaquaq lingua. ł tamms¬

Expanded text:
e, tantum valet haec locutio, ac si omnibus linguis loqueremini, quas nullus unquam intelligeret, et de omnibus rebus in unaquaque lingua, quia nulla res est sine sua voce, in unaquaque lingua. Vel i
Abbreviated transcription (Latin):
cogeret. ut mulieres taceant. ut ut omia
gͦ ⁊ a d pacificum ordinem reuocat inꝗ¬
etos. tanto ad sedicionem faciliores. ꝗͣ¬
to sibi uidebantur spũ excellere. cum
suꝑbiendo cuncta turbarent. Siquis

Expanded text:
cogeret, ut mulieres taceant in Ecclesia,ergo et ad pacificum ordinem revocat inquietos, tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi videbantur spiritu excellentiae, cum superbiendo cuncta turbarent. Et es
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Stulti.f. Ecce quo modo obscuratum ẽ
cor. qđ ẽ uindicta. sapientes innaturis re¬
rum. stulti indo. ¶ Hominis. mos fuit
abantiquo romanis adorare simulacra
hominum ut romuli. iouis. ⁊ aliorum
marime abaduenti enec initaliam. uo¬
andrra ab augusto uicta ẽ. ⁊ rome sub̃ta.¬
sione fit.prius indesidia cordis. quod
erat eorum sibi ado relictum ⁊ pꝰ inimmũ¬
diciam. acti. tantam ut corꝑa naturałr
repugnancia. quadamui applicarent.
stum ẽ deum oꝑari incordibus hominũ
adinclinandas corum uoluntates quoc̃¬
siue ad mala ꝓ meritis eorum iudicio u¬
tiq suo aliquando aꝑto. aliquando occu¬
lto: semꝑ autem iusto. ¶ Qui commnu¬

Expanded text:
 sunt. Ecce quomodo obscuratum est cor, quod est vindicta: sapientes in naturis rerum, stulti in Deo. VERS. ab antiquo Romanis adorare simulacra hominum, ut Romuli, Jovis, et aliorum, maxime ab adventu Aenaeae in Italiam. Voandria ab Augusto victa est et Romae subsione fit in desideria cordis eorum, quod erat sibi a Deo relictum et post in immunditiam actu tantam, ut corpora naturaliter repugnantia quadam vi applicarent,  deum in cordibus hominum ad inclinandas eorum uoluntates quocusiue ad mala pro meritis eorum, iudicio utique suo aliquando aperto, aliquando occulto, semper autem, iusto. fixum en
Abbreviated transcription (Latin):
me iniudicio quam uđis. ⁊ quod excusa-¬
cionem non ħnt de peccõ infidelitatis:
quia uenit ⁊ locittus ẽ eis. De quo ħnt ex¬
cufacionem illi quibus nec ꝑ se. nec ꝑsuoᷤ
locutus ẽ. qui tamen nõ effugiunt dͥam¬
nõnem. quia qui sine lege .p. sine.l.p.¬
¶ Cumenim. Dix̃ gentilẽ dãpnari si
male oꝑaretur. saluari:. sibn. s cum le¬
gem non ħat. quasi nesciat. quid̾s bonũ¬
⁊ quid malum. uidetur neutrum sibi de¬
scriptam legem. ħt naturalem qua in¬
telligit. ⁊ sibi conscius ẽ quidbonum sit

Expanded text:
od excusationem non habebunt de peccato infidelitatis, quia venit et locutus est eis , de quo habent excusationem illi, quibus nec per se, nec per suos locutus est, qui tamen non effugient damnationem, quia qui sine lege pe Supra dixerat gentilem damnari, si male operaretur; salvari, si bene: sed cum legem non habeat, quasi nesciat quid sit bonum quidve malum, videtur sibi neutrum descriptam legem, habet tamen naturalem: qua intelligit et sibi conscius est quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. Si utriq libera¬
rentur: lateret quid de¬
peccato ꝑ iusticiam debere¬
tur. Si nemo: quid gr̃a
trium sine gr̃a.⁊ discat bo¬

Expanded text:
enim utrique liberarentur, lateret, quid peccato per iustitiam debeatur; si nemo, quid gratia trium sine gratia
Abbreviated transcription (Latin):
iuđ̃o qui đr populus peculiaris di quam
gentili qui d̃r canis inmundus. aut quid
consecutus ẽ de cͥcumcisione : ad hoc.
Ualuit quidem olim s ñ ĩõ digniores in
fide.⁊ hoc ẽ. Multum plus ẽ iudo scđm¬
priora. et hoc ꝑ omnemmodum. om
⁊ ita scđm priorem statum digniores. re

Expanded text:
itur populus peculiaris Dei, quam gentili qui dicitur canis immundus? aut quid consecutus est de circumcisione? Ad hoc respondet: Valuit quidem olim, sed non ideo digniores sunt in fide, et hoc est: Multum est plus Judaeo si, et hoc per omnem modum. Omnet ita secundum priorem statum digniores fuer
Abbreviated transcription (Latin):
ridico ⁊ saluari:. quod ñ ẽ nisi ꝑ grãm. ⁊ fi¬
dem. que renouat naturalem imaginem
dĩ in homine scriptam. sine qua renoua¬
tione male oꝑatur ⁊ dampnatur accu¬
sante eum consciencia:

Expanded text:
ri vel damnari. Quod non est nisi per gratiam et fidem, quae renovat naturalem imaginem Dei in homine scriptam, sine qua renovatione male operatur et damnatur, accusante eum conscientia.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ as uerax ẽ.⁊ omnis ħo
mendax quod indignis
deumuti mał quasi instr¬
umento adgłam suam:
corem deducit. ut dicat
iniquum đm. qui peccata
punit que sibi ꝓsunt. qđ¬

Expanded text:
 est verax, et omnis homo mendax, quod indignis Deum uti malis quasi instrumento ad gloriam suam, ex eo deducit ut dicat iniquum Deum, qui peccata punit quae sibi prosunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. Nlusticia dĩ ẽ que gratis tustificat im¬
pium ꝑ fidem fine oꝑibus legis. quam re
ꝑ quam iustificatur: qui credit ãm iustum.
fide di ꝓmitttentis infidem hominis qui¬
fide p̃dicatorum infide popłorum. Ex fide
seminantium infidẽ inecentium. Cius ẽ
iusticia qui transit de fide infidem. ut tͣn¬
seat iudeus.⁊ quicumq alius de fide uen̾s
fidem rerum⁊ sp̃ei. fides ẽ qua c̃duntur q̃¬

Expanded text:
ita. Justitia ergo Dei est quae gratis justificat impium per fidem sine operibus legis : quam reper quam justificatur, qui credit Deum esse justum fide Dei promittentis, in fidem hominis fide praedicatorum in fidem populorum; ex fide seminantium in fidem metentium. Est ergo ei justitia qui transit de fide in fidem, ut transeat Judaeus et quicunque alius de fide veterifidem rerum et speciei. Fides est ergo q
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Omni iniquitate. enumerat partes.
ut aꝑtius accuset. malicia. quando qui
dampnum molituralicui. N equicra
ẽtemeritas. quandorudr qđ nequit.
uł intemꝑancra sui. contencio ẽ inpug¬
uacio u̾itatis ꝑ confidencram clamoris.
malignitas ẽ mala uoluntas cum ultra
ñ potest. ł debͥnficiis gãm ñ referre.
¶ Ne putentur his tantum penis aft̃¬
ligi. quibus delectantur: addit ulti¬
mam mortem eternam. m..N.¬

Expanded text:
 Omni iniquitate. Enumerat partes, ut apertius accuset malitiam, quando quis damnum molitur alicui. Nequitia est temeritas quando audet quod nequit, vel intemperantia sui. Contentio est impugnatio veritatis per confidentiam clamoris. Malignitas est mala voluntas, cum ultra non potest vel de beneficiis gratiam non referr Ne putentur his tantum poenis affligi quibus delectantur, addit ultimam, mortem aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt unitatores fact cẽ dicant᷑. sicut ipse ait. t
uas fr̃s initatores fact estis ȩccłiatum di q̃sunt in
iudea: Eadem enim passi estis & uas a contribulibu
ut̃is quȩ et illi auideis. apdipsas quoꝙ hebttes. ea¬
dem commemorat dicens. Namet uinctis compssi es.¬
tis. et rapinam bonoꝵ ur̃orum cum gaudio suscẽpis¬
tis cognoscentes uos babere meliorem & manentem

Expanded text:
ores facti esse dicuntur? sicut ipse ait: Et vos fratres mei imitatores facti estis Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea: eadem enim passi estis et vos a contributibus vestris, quae et illi a Judaeis . Apud ipsos quoque Hebraeos eadem commemorat, dicens: Nam et vincti compassi estis, et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis, cognoscentes vos haber
Abbreviated transcription (Latin):
bis cum meo spũ tradere buiusmodi fathanȩ in inte¬
ritum. Inscdła uero laudant᷑: et ut magis ac magis ꝓ¬
fitiant ammonentar. Galathȩ ueroiam nullius crimi¬
nis arguuntur. ⁊isi boc tantum quod callidissimis pse¬
udo apls creliadunt. Epbesii sane nullarep̃bensione
s multa laude sunt digni qr sidem aplicam seruaue

Expanded text:
bis cum meo spiritu tradere hujusmodi Satanae ibidebis cum meo spiritu tradere hujusmodi Satanae ibidem. In secunda vero laudantur, et ut magis ac magis proficiant commonentur. Galatae vero jam nullius criminis arguuntur, nisi hujus tantum quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servave
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥo .i. inhebreo quam in ꝑegrino idẽ. greco. quoceterȩ
eplȩ sunt scriptȩ sermone. Nouet autem qͦslã quare to¬
manorũ epła in pͥmo sit posita. cum eam non pͥmam scͥptã
ratio manifestet. Nam hanc ꝓficiscentẽ se iherosolunam
scͥpsisse testatur: cum chorinthias. & alios iamante ut
ministerium qđ secum portaturus erat colligerent litt̃is
adhortatus sit. Unde et intelligiquidam uolunt ita õs
epłas ordinatas ut pͥma poneret᷑ quamuis posterior erat
destinata ut ꝑsingł̃as eplas gradib adꝑfectiora uenire¬
tur. Romanorum namꝙ pleriq tamrudes erant ut non
intelligerent d̃i se grã et non sius meritis eẽ saluatoᷤ.
& obboc duointer se popli conflictarent. d circo illoᷤᷤ
indigere asserit confirmari uitia gentilitatis priora
cõmemoraus. Chorinthiis autẽ iamdicit scientiȩ
giãm ẽẽ concessanret non tamom̃s increpat. quam
cur peccantes nonincrepauerint rep̃hendit: ficutait.

Expanded text:
in Graeco, quo caeterae Epistolae sunt scriptae, sermone. Movet etiam quosdam, quare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Unde et intelligi quidam volunt ita omnes epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique tam rudes erant, ut 4 non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint reprehendit, sicut ait:
Abbreviated transcription (Latin):
gentibusꝙ credidunt. hi suꝑba contentiõe
uolebant sc̃ alterutrum suꝑ ponere. Nam uidei dice¬
bant. Nlos fumus popls dĩ quas abinitio dilexit. et
fouit. nos circuincisi ex genere abrabam et stirpe
scã descendimus et notus prius ẽ. apd iudeã tantũ¬

Expanded text:
ba contentione volebant se alterutrum superponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit; nos circumcisi ex genere Abraham, ex stirpe sancta descendimus, et notus retro apud Judaeam tantu
Abbreviated transcription (Latin):
laude digni babereat᷑. Et si corpore inquit abseno sum.
ẜ spũ uobiscum sumgaudens et uidens ordinc̃ utm̃.¬
Tbessalonicenses nicbilominus indual epłis om̃ĩlan¬
de ꝓsequitur. eo quod nonsolum fidem inconcussã
setuauerint ueritatis. sed etiamin ꝑsecutione ciuiũ
fuerint constantes inuenti. De bebreis uͭ quid dicen¬

Expanded text:
ant in errorem. Nam etsi corpore, inquit, absens sum, spiritu uobiscum sum gaudens et uidens uThessalonicenses nihilominus in duabus Epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi. De Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
tium dirimit. questiones. ut neutrum eorum
sua iusticia meruisse salutem confirmet. am¬
bos uero popłos et scienter et grauiter deliqͥsse¬
ostendit. Iudeas quod ꝑ preuaricationem legis de¬
um inhonorauerint. Gentes uͦ quod cum cog¬
nitum de creatura creatorem. ut d̃m debuerint
uenerari. glam eius inmanufacta mutauerint
simulachra. Utioq etiam similiter ueniam
consecutos. equales ȩẽ uerissimaratione de¬
monstrat. presertim cum in eadem lege predic
dos oftendat. Quamobremuicissim eos humili¬
omanisunt partis italiȩ. hipreuenti
sunt afalsis apłis. et sub nomine do¬
mini nostri ihuxꝑiinlegem et ꝓph̃as
erant inducti. Hos reuocat apostobs
adueram et euuangl̃icam fidem scribens eis

Expanded text:
tium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmet, ambos vero populos et scienter et graviter deliquisse. Judaeos quidem, quod per praevaricationem legis Deum inhonoraverint: Gentes vero, quod, cum cognitum de creatura creatorem ut Deum debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint simulacra. Utrosque etiam similiter veniamconsecutos, aequales esse veracissima ratione demonstrat, praesertim cum in eadem lege praedicvocandos esse ostendat; quamobrem vicissim eos humiliARGUMENTUM. Romani sunt partis Italiae. Hi praeventi sunt a falsis apostolis, et sub nomine Domini nostri Jesu Christi in legem et prophetas erant inducti. Hos revocat Apostolus ad veram et evangelicam fidem, scribens eis
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia que ponit ab
hebraice u̾itatis transtone
sicut loquens eodem spũ qͦ
modo. utens suis ub̾. suaq
Cur eis ira de impietatee
cognoscere. s sͥ toslunt. ma¬
lentes morarinnuste in
sua uoluptate suitatem
d̃i detinent. quia hoc d̃iq̃¬

Expanded text:
testimonia quae ponit, ab Hebraicae veritatis translatione,sicut loquens eodem spiritu modo, utens suis verbis suaque Cur eis ira de impietate,cognoscere, sed ipsi nolunt, malentes morari injuste in sua voluptate. Veritatem Dei detinent. Quia, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ enim his omnibus excitistis ingrati. Namipsis pe.¬
dibus quibusaridum mare transistis. ludebatisante ido-¬
la quȩ fecistis: & ipso ore quo paulcante obnecem aduer¬
sariorum dño cantaueratis. simil auob fieri popo scistis.¬
& illis ocuł quibus ueueranda deum nuibe ul igne

Expanded text:
Semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis peSemper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri 3 poposcistis. Illis oculis quibus venerando Deum in nube vel igne
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Nos de egiptosignis d̃i & uirtutib liberati. mare sic-¬
co ꝑtransiuimus pede. cum inimicos nr̃os grauissimi flu
quasi fi. liis sins cȩleste pabulum ministrauit. Nos die
noctuq incolumpna nub̃ ignisq p̃cessit. ut nob̃ in in.¬
uioit̃ ostendet: atq ut cȩt̃a ens inmensa circa nos b̃n-
ficia taceamus. nos soli digni fuimusdĩ legemacciꝑe.
ipse se uenisse testatus ẽ dicens. Nonueni nisi ad oues
quȩ ꝑierunt domus ifrl̃: cum uos canes potius quam ho.¬
mines appellauerit. Aequm negͦ ẽ ut idola hodie de.¬
serentes quibꝰ ab initio deseruistiᷤᷤ nob̃ comparemmi.
& non potius inꝓselitorum locum ex legis auctoritate
& consuetudine deputemini: Et hocipsum non mere.¬
bemini. nisi quia larga semꝑ didementia uolutt nos ad
nrãm imitationem admitcere. Gentes etiam econtrario
respondebant. Q uanto maiora erga uos d̃i beneficia nar-¬
raueritis. canto maioris uos criminisreos ẽẽ monstrabitis.

Expanded text:
s. Nos de Aegypto signis Dei et virtutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi flucquasi filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet. Atque, ut caetera ejus cficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipereipse se venisse testatus est, dicens: Non veni nisi ad oves quae perierant domus Israel ; cum vos canes potius quam homines appellaverit. Aequumne ergo est ut idola hodie deserentes, quibus ab initio deservistis, nobis comparemini; et non potius in proselytorum locum ex legis auctoritate et consuetudine deputemini? Et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga semper Dei clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam econtrario respondebant: Quanto enim majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis.
Abbreviated transcription (Latin):
conspicere solebatis: simulacra intuebamim.
pientes. Quid plu̾ra: Ita patres ur̃i crebra pro-¬
uocatione dñm iritauerunt. ut omnes it om̃e¬
in heremo morerentur. nec plusex senioribus
eorum quam duo hommes terram repmissioniꝰ
intrarent.S quid antiqua replicamus. cumettã¬
si illa minime fecissetis. de hoc solo uos nemo di¬
semꝑ uocibus uob̃ reꝓmissum. non solum sus¬
ciꝑe uoluistis. s eciam morte pessima ꝑemistis.
quem nosut cognouimus statim credidimus.
cum nob̵ de eoante non fuerit predicatum. uñ
ꝓbatur qđ idoł seruiuimis non obstinacioni
mentis. s ignorantiȩ deputandum. Qui emimas.¬
nitum ilico sequimur. olim utiq sequeremur. si¬
e umantea cognouissemus. sicautem uos de ge¬
neris nobilitate iactatis: quasi non morum imi¬
hȩ stirpe sint minime infilios deputantur: his talit̃
al tercantibus apl̃s medium se intponens ita par
s Consepulti nonait. sepulturam significa

Expanded text:
conspicere solebatis, simulacra intuebamini. pientes. Quid plura? Ita patres vestri crebra provocatione Dominum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plus ex senioribus eorum quam duo homines terram repromissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum, etiamsi illa minime fecissetis, de hoc solo nemo vos dis vocibus repromissum, non solum suscipere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis: quem nos ut cognovimus, statim credidimus, cum nobis de eo non fuerit ante praedicatum. Unde probatur quod si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim agnitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si ante cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imihae stirpe sint, minime in filios reputantur. His taliter altercantibus Apostolus se medium interponens, ita par mortem; non ait: sepulturam significau
Abbreviated transcription (Latin):
: ne parua putetur culpa. sicũ illa
finratur pena. ac phoc uł addemõ¬
stracionem debitȩ̃ miseriȩ. uł ad
emendacionem labilis uttȩ uelad
exercitacionem necessariȩ paciencis
temporalit̃ hominem detinet pena.¬

Expanded text:
 ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena
Abbreviated transcription (Latin):
nare. hac autem causa factum uidet᷑ ut scilic&
initio nascentis ȩccliȩ nouis causis existentib
p̃muniret. et ut p̃sentiaatꝙ orientia reseraret
uitia. et płuturas exdudẽt questiones exemplo
ꝓpħarum qui post editam legem moysi in qua
omĩadi mandata legebantur. nichilominꝰ tñ
doctrina sua rediuiua semꝑpopłi compressere
pecata. et ꝓpter exemplũ iuuendi libros ad
nrãm etiam memoriam transmiserunt. Demñ
qͣritur cur nonamplius quã.x. epłas ad ȩccli¬
as scripserit. Decem sunt enim cum illa q̃ ad
uum non discrepare a ueteri testam̃to & se
contra legẽ non facere moysi. ad numerum

Expanded text:
nare; hac autem causa id factum videtur, ut scilicet initia nascentis Ecclesiae, novis causis existentibus, praemuniret, et ut praesentia atque orientia resecaret vitia: et post futuras excluderet quaestiones exemplo prophetarum, qui post editam Legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata et propter exemplum libris ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit: decem sunt enim cum illa quae dostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra Legem non facere Moysi, ad numerum
Abbreviated transcription (Latin):
e sunt ad aliquid
qđ num quam sense.¬
rant. qđ inmotu cor¬
poris sui munquam
dum. non aduiden.¬
senserunt. Eoce uñ¬

Expanded text:
eorum ad aliquid quod nunquam senserant, quod in motu sui corporis nunquam dum, non ad vidensenserunt puden
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmorũ decalogi mancdatorim sies epds ordimauit.et e¬
quod ille p̃ceptis apłaraone constitut liberatis.dotidẽ
bic eplis adiaboli et idolatriş seruitute edocet adquis¬
tes. Nam&e dias te nules lapideas duorum testam̃toꝵ
figuram bũise. uiri eruditisimi tradidłunt. Splam
sane quȩ adhebrras setibitur. quidi paulinonet̃ con¬
cendunt eo quod nonsit eius nomine titulata. et
ꝓpter sermonis stiliꝙ distantiã. sedaut barnabe
uxta tertullianũ aut lucȩ uixta quoscdã uł certe
dementis discipll aplõrum et qp̃i tomane eccłiȩ pꝰ
pauli nonerit quia cius nonbabet nomen. gͣ nec ali¬
cuius eriti q nullius nomine titulatua. Qd si
tanto doctrinȩ suȩ fulget eloquio. ded qm̃ apud
hebreorum ȩccl̃ias quasi destructor legis falsa sus.¬
pitione babebat᷑. uoluit tacito nomine de figu¬
ris legis & ueritate xp̃i reddere rationẽ. Ne odi¬
um nominis fronte p̃lat utilitatẽ exluderet

Expanded text:
mandatorum suas Epistolas ordinavit; et quot ille praeceptis a Pharaone instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos: nam et duas tabulas lapideas duorum Testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Msane quae ad Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse contendunt, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam, sed aut Barnabae juxta Tertullianum, aut Lucae juxta quosdam, vel certe Clementis discipuli apostolorum et episcopi Romanae Ecclesiae Pauli non erit quia ejus non habet nomen, ergo nec alicujus erit, quia nullius nomine titulatur. Quod stanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte praetitulati utilitatem excluderet
Abbreviated transcription (Latin):
ma ⁊ nobilissima mulier fuit que ec
bat. E a tunc temporisꝑ aliquo nego¬
cio romam ꝑfecta ẽ ꝑ quam forsan
hanc misit᷑ epistolam.
¶aquila uir pͥscillȩ quiꝰa diutores pau¬
li romam ad confirmõnem eorum
uen̾ant sic ⁊ om̃s aliĩ quos salutat.¬

Expanded text:
ma et nobilissima mulier fuit, quae Ebat. Ea vero tunc temporis pro aliquo negotio Romam profecta est, per quam forsan hanc misit Epistolam.Aquila est vir Priscillae: hi coadjutores Pauli Romam ad confirmationem Romanorum venerant. Sic et omnes alii quos salutat
Abbreviated transcription (Latin):
in ministerio eccłiȩ quȩ ⁊ cenchris. ut eã su¬
scipiatis digne scĩs in dño. & assistatis ei in
quocunq negotio ur̃i indiguerit. Et enim
ipsa quoq astitit multis. & michi ipsi. Sa¬
lutate priscam & aquilam adiutores meos¬
in xpouiii. qui ꝓanima mea suas ceruuices
¶ O ultiminun dum congregantur
unanimes fiunt magni⁊ inultorum
preces impossibile ẽ ut ñ impetrent.
agant. magnus enim ꝑfectus ẽ ei. cu¬

Expanded text:
in ministerio Ecclesiae quae est Cenchreis, ut eaipiatis digne in Domino santis, et assistatis ei in quocunque negotio vestri indigueipsa quoque astitit multis, et mihi ipsi. Salutate Priscam et Aquilam, adjutores meou, qui pro anima mea suas cervices Multi minimi dum congregantur unanimes, fiunt magni, et multorum preces impossibile est ut non impetrent. agant. Magnus enim profectus est ei, cu
Abbreviated transcription (Latin):
adiutorium ut ħre uir glo¬
riamde ea cum ei p̃iret
addm. ⁊ se ei daret imitã¬
dum sanctitate. sicut ip̃e
enciam sequeretur. uñ.¬

Expanded text:
adjutorium, ut haberet vir gloriam de ea cum ei praeiret ad Deum, et se ei daret imitandum in sanctitate, sicut ipse entiam sequeretur.
Abbreviated transcription (French):
nudati. aꝑtisoculis con¬
sciencit adudendum
dulcium fructuum si ne
ut male iniuentes. bene
loquendo turpitudinem
suam contegant. a dexcu.¬

Expanded text:
nudati apertis oculis conscientiae ad videndum dulcium fructuum sine ut male viventes bene loquendo turpitudinem suam contegant. Da me
Abbreviated transcription (Latin):
c s omnibus congrunt einsmisericors cõ-¬
passio. portatq insirinitatem eorum in
ipse sͥ. si mnhis eẽt subueniri uoluisset.
quasi infirmitates eorum ipse hab̃eret.
fit enim quasi egrotus. quiministrat¬
egroto. non cum se febres ħre mentitur
s cum animo condolentis cogitat. quo¬
omnia omnibus factus. ñ mencientis
astii. s compacientis affectu.i. non om¬
nia mala eorum fallacit̃ agendo.s om¬
niaͣ uala tamquam sua cẽnt anisericor¬
dit̃ medicando. aliis agens. que dͥ fieri nel¬
let si opus eẽt. Cogitãt euimut homo se
eẽ potusse. ineisuicus. inquibus sunt alii

Expanded text:
 sed omnibus congruit ejus misericors compassio, portatque infirmitatem eorum in ipse sibi si similis esset, subveniri voluisset, quasi infirmitates eorum ipse haberet. Fit enim quasi aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, queomnia factus est, non mentientis astu, sed compatientis affectu, id est non omnia mala eorum fallaciter agendo, sed omnium malis tanquam sua essent misericorditer medicando, aliis agens quae sibi fieri vellet, si opus esset. Cogitat enim ut homo se esse potuisse in eis vitiis in quibus sunt alii
Abbreviated transcription (Latin):
qđ supͣdictum ẽ parcicipes sunt altariᷤ
sic qui edunt carnem xp̃i.⁊ sanguinẽ
eiuo bibunt. participes eius sunt. uł¬
tria. sicut enim nos de uno pane ⁊ cali
ceꝑcipientes sumus conformes corꝑiᷤᷤ
ꝑes altaris erroris .i. demonis.¬

Expanded text:
 servantem. 17. Participes sunt altaris. Sic qui edunt carnem Christi, et sanguinem ejus bibunt, participes ejus sunt. tria. Sicut enim nos de uno pane et uno calice percipientes sumus conformes corporis pes altaris erroris, id est daemonis.
Abbreviated transcription (Latin):
uir principalit̃ creatus ẽ adimaginem
di. in quo naturalit̃ ampliusuiget rõ.
quasi ipse sit rõ. que ẽ gła di. Mulier est
ipsa sensualitas. que subseruiendo gła
ẽ rõns. quia ħ infemina naturalit̃ p̾ua¬

Expanded text:
im principaliter creatus est ad imaginem Dei, in quo naturaliter amplius viget ratio, quasi ipse sit ratio, quae est gloria Dei. Mulier autem est ipsa sensualitas, quae subserviendo gloria est rationis, quia haec in femina naturaliter praeva
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quontam unus panis. Exponit quo
caro ⁊ sanguis xp̃i. ꝑ unitatem enim pa¬
nis ⁊ unit̾atem corporis caritatem opor-¬
tet intelligi. que si desit uidicium sibi¬
a sumit. qui sumit. Tipice autem unũ¬
⁊ unum corpus ex multis membris
componitur. sic eccłia xp̃i ex multis fi¬
delibus caritate copulante conectitur.

Expanded text:
 Quoniam unus panis. Exponit moducaro et sanguis Christi. Per unitatem enim panis et unitatem corporis, charitatem oportet intelligi; quae si desit, judicium sibi sumunt qui sumunt. Tet unum corpus ex multis mecomponitur, sic Ecclesia ex multis fidelibus charitate copulante connectitur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊non adiusibile sacramentum. quiian.¬
ducat intus. non foris. corde: non qui pre¬
ud ẽ. si intelligibilem significõnemeun.¬
dempotum spiritualem biberunt.
¶Idem inmisterio cibus ⁊ potus illorum
quinr̃ s significacione idem. non spẽ.
nobis incarne manifestatus.
nomine rei quam significat nominari.

Expanded text:
net ad visibile sacramentum; qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui preud est; si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. e in mysterio cibus et potus illorum qui noster; sed significatione idem, non specienobis in carne manifestatus. nomine rei quam significat nominari.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cetera sacramenta sufficiunt. ut qui¬
damputant. sicut ncc uidis beneficiadi
maluerunticum post peccarent.
¶ Baptirati innube.⁊ m. quia a morte libe¬
rati. ⁊ ꝑ eamundati ab ignorancia d̃i quȩ
bant formam nr̃i sacramenti. Moyses iͣ.
¶ e remplo udeorum qui negligencia sira
offenderunt sollicitos facit. Sub nube.

Expanded text:
et caetera sacramenta sufficiunt, ut quidam putant, sicut nec Judaeis beneficia Dei valuerunt, cum post peccarent. Baptizati sunt, quia a morte liberati et per eam mundati ab ignorantia Dei, quae bant formam nostri sacramenti. Moyses Chri Exemplo Judaeorum, qui negligentia sua offenderunt, sollicitos facit. Sub nube.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ꝓ pt̾ quod quia sola sacramenta ñ salitãt.
⁊ quia qui cadit ꝓunctur. ⁊ quia aurili¬
um di non deẽ. fugite ab idolorum cul¬
fendiculo infirmorum quibus idolatre
uiderentur. uł ne ipsi infirmi idolatre
sint. ⁊ ut fugiatis. loquor altum aliquid
quasi prudentibus.⁊ id̾o diligenter ui¬
dicate. uł modo loquor infirmis ut supͣ
prudentibus m.m¬

Expanded text:
 etc. Quia sola sacramenta non salvant, et quia qui cadit punitur, et quia auxilium Dei non deest, fugite ab idolorum culfendiculo infirmorum, quibus idololatrae viderentur. Vel, ne ipsi infirmi idololatrae sint, et ut fugiatis loquor altum aliquid quasi prudentibus, et ideo diligenter dijudicate. Vel. modo loquor infirmis, ut supra prudentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
mortius faciendis. adsimilitud mortisr
Si omnino. in.ñ .r. ut nec xp̃c surrerit.
Ut quid baptitantur cum non dimittant᷑¬
imꝑiti qui baptitabantur ꝓhis qui de
hac uita sine baptismo disserant putã¬
bapt̾ cum pecc̃a ñ remittantur. nisicau¬
sa futurȩ rexurreccionisquasi. Si stul¬
tia do certi sunt derexurreccione. uos ũ
debetis dubitare. ¶Quid michi ꝑdest.
.i. rõnabilit̾agens. quia hominis ẽ c̾de.
turum sit pꝰ mortem. uentri tantum
student ut pecora dicentes quisinde ue
uni c̃deremus. nea multis deciꝑemur:
Credespatri iterum morituro ⁊ non credis iam inmortali¬

Expanded text:
mortuis faciendis ad similitudinem mortSi omnino, etc. Ita ut nec Christus surrexerit? ut quid baptizantur cum peccata non dimittantimperiti qui baptizabantur pro his qui de hac vita sine baptismo discesserant, putan cum peccata non remittantur nisi causa futurae resurrectionis? Quasi dicat: Si stulti adeo certi sunt de futura resurrectione, vos non debetis dubitare. Ut quid. ionabiliter quia hominis est credere, turum sit post mortem, ventri tantum student ut pecora, dicentes: Quis inde vuni crederemus, ne a multis deciperemur. Crederes patri iterum morituro, et non credis jam immortali
Abbreviated transcription (Latin):
angłi angłis p̃sunt. demones demoni¬
bus. homines hominibus: adutilitatẽ
uiuencium. uł ad decepcionem. s om¬
nibus collectis: iamoninis preło cessabit.
quia necessa rianonerit.

Expanded text:
angeli angelis praesunt, daemones daemonibus, homines hominibus, ad utilitatem viventium vel deceptionem; sed omnibus collectis, jam omnis praelatio cessabit, quia necessaria non erit.