comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indieilla dabogoth hoc est gothis. locum nominatum
monumentum isrł multorum uirorum congestium
quis uper uonorunt admaro et porcircuitum struet
uocaallis etobr ues illegots ot tota mnin ultitudinomeius et
uobabitu ge polandrium goth etobruetors domurit
quiporfidiae aliono poeno ex cepimus fide catholicat inte
uigentis habituri sumus aixilium eui densonim ante hac di¬
uinae indignationis causa praecersit ut ibi grimum fidasro¬
mano imperio frangeretur ubi fracta ostdõ non libet con¬
Fossurum neces tormenta exilia recordare impiorum
faces dotia proditorum munera nonno detrachiae par¬
tbus perripensem daciam et ioesiam omnom que ualerã
parinoniatum totum illum limitem sacrilogis parito
uocibus etbarbaricis motib: audiuimus in horrontem quid
paor at nobis uitinia tamferalis inuchere aut quom admo¬
din s ipes ciuo ana talituta poterat esso custodia sediam sa¬
anstinore quo ormi potons dr̃ nostro exibo nostro qua

Expanded text:
in die illa, dabo Gog, hoc est, Gothis, locum nominatum, in die illa, dabo Gog, hoc est, Gothis, locum nominatum, monumentum Israel multorum virorum congestum, qui supervenerunt ad mare: et per circuitum struet vallis, et obruet illic Gog et totam multitudinem ejus, et vocabitur Ge Polyandrium Gog; et obqui perfidiae alienae pugnam excepimus, fidei catholicae in te vigentis habituri simus auxilium. Evidens enim antehac divinae indignationis causa praecessit; ut ibi primum fides Romano imperio frangeretur, ubi fracta est Deo. 140. Non libet confessorum neces, tormenta, exsilia recordari, piorum sacerdotia proditorum munera. Nonne de Thraciae partibus per Ripensem Daciam et Mysiam, omnemque Valeriam Pannoniorum, totum illum limitem sacrilegis pariter vocibus et Barbaricis motibus audivimus inhorrentem? Quid poterat nobis vicinia tam feralis invehere? aut quemadmodum res Romana tali tuta poterat esse custodia? 141. Sed jam satis superque, omnipotens Deus, nostro exsilio, nostroque
Abbreviated transcription (Latin):
uerote imperator. pluribus tenore dobeo bello intentum &
uictricia debarbaris tropeameditantem progredere plane
scuto fidei septus et gladiumsps̃ habens. progredere ad
uictoriam superibribus promissam temporibus et diui¬
nis oraculis prophetatam namque et futuram nr̃i depopu¬
lationẽ et bella gothorum ez echiel illo iam tempore pro¬
phetauit Sicenim hab& propterhoc prophetria filii homi¬
nis etdic ogoth haecdicit dns̃ non in die illa cum constitu¬
eretur habitare populus meus isrł in pace surges etuenier
delocotuo ab extremo aquilone. et gentes tecum multe
sessores aequorum omnis congregatio multa et magna
etuirtus copiosa. et descendet ad populum meum isrł
ut nubes operire terram in nouissimis dieb: etcetera:
Cothiste gothus est quem iamuidomus exife dequo
promittitur nobis futura uictoria. Dicente dno et de¬
praedabunt eos quide praedatieos fuerant et des poli¬
abunteos qui sibi spolia detraxerant dicitdis: eritque

Expanded text:
ero te, Imperator, pluribus tenere debeo bello intentum, et victricia de barbaris trophaea meditantem. Progredere plane scuto fidei septus, et gladium spiritus habens: progredere ad victoriam superioribus promissam temporibus, et divinis oraculis prophetatam. 137. Namque et futuram nostri depopulationem, et bella Gothorum Ezechiel illo jam tempore prophetavit; sic enim habes: Propterea prophetiza, fili hominis, et dic: O Gog, haec dicit Dominus: Nonne in die illa cum constituetur habitare populus meus Israel in pace, surges et venies de loco tuo, ab extremo Aquilone: et gentes tecum multae, sessores equorum omnes, congregatio multa et magna, et virtus copiosa; et ascende ad populum meum Israel ut nubes operire terram in novissimis diebus, etc. . 138. Gog iste Gothus est, quem jam videmus exisse, de quo promittitur nobis futura victoria, dicente Domino: Et depraedabuntur eos, qui depraedati eos fuerant, et despoliabunt eos, qui sibi spolia detraxerant, dicit Dominus. Eritque
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nunc uinotuo crapulatus pacem diligat. fidei ex ulta¬
tione securus mortem in fidelitatis ignor&. patientiam
caritatis ex hibeat s acrilegia aliena nonteneat. fidem etiã
pignoribus suis praeferat Secundum quodscriptum est re¬
sensus etiam nostros dilue ut te adoremus. Tecanamus ui¬
sibilium et in uisibilium creatorem: non potes ergo Inuis ibili
autbonus nonesse : quiid etiam tuis operibus contulisti

Expanded text:
etiam vino tuo crapulatus, pacem diligat, et fidei exsultaetiam vino tuo crapulatus, pacem diligat, et fidei exsultatione securus, mortem infidelitatis ignoret, patientiam charitatis exhibeat, sacrilegia aliena non teneat, fidem etiam pignoribus suis praeferat, secundum quod scriptum est: Resensus etiam nostros dilue, ut te adoremus, te colamus visibilium et invisibilium creatorem. Non potes ergo invisibilis aut bonus non esse, qui id etiam tuis operibus contulisti
Abbreviated transcription (Latin):
haustu nec susurro praetermȩ antis riuuli : sed sermonibus
aduicem aquarum operantibus supra nitorem a quarum
perspicuis et omnipurioribus niuesillis utique sermonib
quibus dixisti poresaiam. Sifuerint peccata uestra sicut
foenicium utniuem de albabo: est etiam poculum quo
secretamentis mundare consuestiuinum ponnaturae
ueteris nec exinte sollemni sed poculum nouum decaelo
delatum interra ex pressum exillo botrio neperegrino
quisicut uua deuite. itaille in carne crucis pe pendie in
ligno : Ex hocergo botrione est uinum quod lactificat
corhominis sobrietatem in ebriat. crapulam fidei etuo¬
re religionis exalat crapulam castitatis infundit: Hoc
igitur poculodñe meus dnẽ aures augustao mentis emun¬
da ut sicut uino naturali homines in hebriati quietem
diligunt timoremmortis expellunt. Iniurias non sen¬
tiunt aliena non quaerunt suorum obliuis cuntur ita¬

Expanded text:
haustu, nec susurro praetermeantis rivuli: sed sermonibus haustu, nec susurro praetermeantis rivuli: sed sermonibus ad vicem aquarum operantibus, supra nitorem aquarum perspicuis, et omni purioribus nive; illis utique sermonibus, quibus dixisti: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, ut nivem dealbabo . 135. Est etiam poculum quo secreta mentis mundare consuevisti, poculum non naturae veteris, nec ex vite solemni: sed poculum novum de coelo delatum in terram, expressum ex illo botryone peregrino, qui sicut uva de vite, ita ille in carne crucis pependit e ligno. Ex hoc ergo botryone est vinum quod laetificat cor hominis, sobrietatem inebriat, crapulam fidei et verae religionis exhalat, crapulam castitatis infundit. 136. Hoc igitur vino, Domine meus, domini aures Augusti mentis emunda, ut sicut vino naturali homines inebriati, quietem diligunt, timorem mortis expellunt, injurias non sentiunt, aliena non quaerunt, suorum obliviscuntur: ita
Abbreviated transcription (Latin):
cum in munda labiah abeam cogor dedigeneratione tractare
quoigitur dehis quae metuo loquuturus erumpo cumdauiđ de
his quaesciat orisuo custo diam petat : Osimihi quoq: unum de
sera fincandentem illum carbonem quem de altari diuino sũp¬
sit utrius que forcipe deferens testamenti inmunda adurat
labiar aut quia tunc sȩrafindescendit infigura ad prophetã
Tuautem dnẽ reuela tomysterio adnos in carne uenisti non
perlegatum neque pernuntium sed ipse perte : ab occulus
meis conscientiam meam mundes. utego quoque dudum
inmundus sediam pertuam misori cordiam fidemmundus illud
dauiticum canamdicens psallam tibi incythara dẽ is rah&l
confertete adnos et scifica aures principis gratiani omnium¬
que practerea quorum inmanib: hic libellus uenerit uacuas
mihi praesta necubi auditae perfidiae sordes res. deant:emu¬
daergo emunda autem non fontanis poculis nec fluuia li

Expanded text:
cum immunda labia habeam, cogor de Dei generatione tractare? cum immunda labia habeam, cogor de Dei generatione tractare? Quo igitur de iis quae metuo, locuturus erumpo; cum David de iis quae sciat ori suo custodiam petat ? O si mihi quoque unus de Seraphim candentem illum carbonem, quem de altari divino sumpsit, utriusque forcipe deferens Testamenti, immunda adurat labia! 133. At quia tunc Seraphim descendit in figura ad prophetam : tu autem, Domine, revelato mysterio ad nos in carne venisti, non per legatum, neque per nuntium, sed ipse per te, ab occultis meis conscientiam meam mundes; ut ego quoque dudum immundus, sed jam per tuam misericordiam fide mundus, illud Davidicum canam, dicens: Psallam tibi in cithara, Deus Israel:confer te ad nos; et sanctifica aures principis Gratiani, omniumque praeterea quorum in manus hic libellus venerit, vacuas mihi praesta aures; necubi auditae perfidiae sordes resideant. Emunda ergo, emunda aurem non fontanis poculis, nec fluviali
Abbreviated transcription (Latin):
quod si exs ubstantia alia filium dicunt ipse sereuincunt et uerbũ
substantiae quod metuunt confidendo et filium creatoris qui¬
bus praeferre sesimulant conferendo : Arrius dicit creaturam
dĩ filium ponsicut ceteras creaturas: quae enim creatura si¬
cut alia creatura est. homo non ut angelus terra non ut caelũ
soltonutaqua lumen non ut tenebrae : nihilergo praeferen¬
do donauit sed ad simplices decipiendos misoro colore frau¬
dem suae impietatis obduxit : Arrius dicit. mutabilem et con¬
uertibilem difilium: quomod oergo ds̃ simutabilis cum ipse
cumillud est confitendum quod prophetaturus dednõ prae¬
mittit esaias dicens. Omiserego et conpieto corde quicũ
inmunda labia habeam in medio quoque populi in habitem
inmunda labia habentis uidi dnm̃ sabaoth: Ergossiesaias mi¬
serum sedicit quiuidit dnm̃s abaoth : quidego de medicam qui

Expanded text:
Quod si ex alia substantia Filium dicent, ipsi se revincunt, et verbum Quod si ex alia substantia Filium dicent, ipsi se revincunt, et verbum substantiae quod metuunt confitendo, et Filium creaturis quibus praeferre se simulant, conferendo. 130. Arius dicit creaturam Dei Filium, non sicut caeteras creaturas. Quae enim creatura non sicut alia creatura non est? Homo non ut Angelus, terra non ut coelum, sol non ut aqua, lumen non ut tenebrae. Nihil ergo praeferendo donavit, sed ad simplices decipiendos misero colore fraudem suae impietatis obduxit. 131. Arius dicit mutabilem et convertibilem Dei Filium. Quomodo ergo Deus, si mutabilis; cum ipsecum illud est confitendum, quod prophetaturus de Domino praemittit Esaias dicens: O miser ego, et compuncto corde, qui cum immunda labia habeam, in medio quoque populi inhabitem immunda labia habentis; vidi Dominum Sabaoth . Ergo si Esaias miserum se dicit, qui vidit Dominum 470 Sabaoth: quid ego de me dicam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lo fecitomnia non habet filium quinescit undesit : Denique
neciudaei habebant filium qui aunde esset nesciebant:
et ideo dixit his dñs. pescitis unde ueni: et infra: neque me
nostis neque patremmeum scitis: quienim ex patre negat
filium nec patrem ex quo est filius nouit. neque filium no¬
uit quia patremnes citsArrius dicit exalia substantiai quȩ
igitur alia substantia aequatur dĩfilio ut ex ipsa difilius
sit : Aut quomodo repraehendunt quianos indõ autusi am
graece aut latinae substantiam dicimus cum ex alia dicen¬
do substantia dm̃filium etiam ipsi substantiam di esse con¬
firment sed side nomine substantiae autnaturae diuinȩ
uoluerint dicere facile reuincentur quia etusiam graeco
et substantiam latino frequentor scriptura memorauit :
et petrus uultnos ut legimus diuinae consortes fierinaturo¬

Expanded text:
lo fecit omnia ? 127. Non habet Filium, qui nescit unde sit. Denique lo fecit omnia ? 127. Non habet Filium, qui nescit unde sit. Denique nec Judaei habebant Filium, quia unde esset nesciebant. Et ideo dixit his Dominus: Nescitis unde veni ; et infra: Neque me nostis, neque Patrem meum scitis . Qui enim negat ex Patre Filium, nec Patrem ex quo est Filius, novit: neque Filium novit; quia Patrem nescit . 128. Arius dicit: Ex alia substantia. Quae igitur alia substantia aequatur Dei Filio, ut ex ipsa Dei Filius sit? Aut quomodo reprehendunt quia nos in Deo aut οὐσίαν Graece, aut Latine substantiam dicimus, cum ex alia dicendo substantia Dei esse Filium, etiam ipsi substantiam Dei esse confirment? 129. Sed si de nomine substantiae aut naturae divinae voluerint dicere, facile revincentur; quia et οὐσίαν Graece, et Latine substantiam frequenter Scriptura memoravit. Et Petrus vult nos, ut legimus , divinae consortes fieri natur
Abbreviated transcription (Latin):
poeneparils processit exemplum utidem subirent sup¬
plicium : qui eundem dm̃ negauerunt & qui eundem dnm̃
prodiderunt : Veniamus ad alia sarrius dicit ante quam
nas ceretur nonerat. sed scriptura dicit omnia esse per
filium : quomodo ergo alis deditesse quinon erat cũ autẽ
dicit impius quando ecante haec utique duo uerba tempus os¬
tendunt: Quomodo ergonegant tempus ante filium. et uolunt
prius fuirse quae temporis sunt cumidipsum quando etante
et aliquando non fuisso sit temporis : Arrius dicit exnihilo
difilium quo modo ergo filius quo modo paterno generatus
exutero : quomodo eructuatum ex corde uerbum legitur
nis ut exintimo et in aestimabili patris iptelligatur sicut scrip¬
tum est prodissesecreto : filius enim aut peroptionem aut
pernaturam est: perad optionem nos filii dicimur : ille peruo¬
ritatem naturae est quomodoergo exnihilo ille qui ex nibn¬

Expanded text:
poenae parilis processit exemplum; ut idem subirent suppoenae parilis processit exemplum; ut idem subirent supplicium qui eumdem Dominum negaverunt; et qui eumdem Dominum prodiderunt. 125. Veniamus ad alia. Arius dicit: Antequam nasceretur, non erat: sed Scriptura dicit omnia esse per Filium. Quomodo ergo aliis dedit esse, qui non erat? Cum autem dicit impius, quando et ante, haec utique duo verba tempus ostendunt. Quomodo ergo negant tempus ante Filium, et volunt prius fuisse quae temporis sunt: cum idipsum, quando et ante et aliquando non fuisse, sit temporis? 469 126. Arius dicit ex nihilo Dei Filium. Quomodo ergo Dei Filius? quomodo paterno generatus ex utero? quomodo eructatum ex corde Verbum legitur, nisi ut ex intimo et inaestimabili Patris intelligatur, ut scriptum est, prodiisse secreto? Filius enim aut per adoptionem, aut per naturam est: per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae est. Quomodo ergo ex nihilo ille, qui ex nihi
Abbreviated transcription (Latin):
epistola adimperatorem constantium missa testatur. Cor¬
rectionem secuta concilia confitentur. Arrius ergo dicit¬
erat quando non erat. sed scriptura dicit erat. non dicit
nonerat. Denique iohannes scripsit. In principio eratuer¬
bum et uerbum erat apud dm̃ et dr̃ erat uerbum: hocerat in
principio apud dm̃. Ecce quotiens erat etnus quam diait
quodnonerat. Cuiergo credimus iohanne inxp̃i pectore
recumbentianarri o inter effusa sesua uiscera uoluntati:
ut agnos ceremus similem iudae proditoris. Arriquoque fu¬
isse perfidiam quem similis paenadam pnauit : Effus a sut
enim etarriuis cera: putet dicere ubi atque itti crepuit me¬
dius prostratus in faciem ea quib xpm̃ negauerat foedeo¬
ra pollutus. crepuit enim sicut etiam deiuda scs̃ apostolus¬
petrus decit: Quiapossedit agrum demercodo iniustiti¬
ae et in faciem prostratus crepuimedius et effusa sumt om¬
nia uiscera eius : ponest fortuitamors ubi insacrilegio par

Expanded text:
epistola ad imperatorem Constantium missa testatur, corepistola ad imperatorem Constantium missa testatur, correctionem secuta concilia confitentur. Erat quando non erat; sed Scriptura dicit, Erat, non dicit, non erat. Denique Joannes scripsit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Ecce quoties erat et nusquam dixit quod non erat. Cui ergo credimus? Joanni in Christi pectore recumbenti, an Ario inter effusa se sua viscera volutanti; ut agnosceremus similem Judae proditoris Arii quoque fuisse perfidiam, quem similis poena damnavit? 124. Effusa sunt enim et Arii viscera, pudet dicere ubi, atque ita crepuit medius, prostratus in faciem; ea quibus Christum negaverat, foeda ora pollutus. Crepuit enim, sicut etiam de Juda Petrus apostolus dixit , quia possedit agrum de mercede injustitiae, et in faciem prostratus crepuit medius, et effusa sunt omnia viscera ejus. Non est fortuita mors, ubi in sacrilegio pari
Abbreviated transcription (Latin):
requod sentut: censorie itaque impietas artiana qomurios¬
sitione reseratur: sed dampnationo detegitur utqui curiose
gestit audire priur dampnatã cognosceret nelaberetur
quam expositam audiret ut credor&¬
Eosinquit qui dicunt erat quando nonerat. etantuouant
nasceretur nonerat. et quia ut exnihilo factum aueuoabie
substantia uelusi a dicunterse. aut muttibile meeo cun uedo¬
uaAccepisti sanctae imperator eos quitalia adsecinte aliq¬
esse dam pnatos. Non humana industria non conposito aliquo
trecenti decem et octo ut supra praessius decitur ep sens
ad concilium conuenerunt sed ut in num ero eoronporsignũ
sun epasiionis et nominis cdns ihs̃ suo probeare sandens con¬
cilio crux inerecentis ihũ nomen indecem et octo est sacer dotibus :
hoc et in ariminensi concilio habuit prima confessio. et post
arimimense concilium secunda correctio confessionem

Expanded text:
re quod sentiunt. Censorie itaque impietas Ariana non expore quod sentiunt. Censorie itaque impietas Ariana non expositione reseratur, sed damnatione detegitur; ut qui curiose gestit audire, prius damnatam cognosceret, ne laberetur, quam expositam audiret, ut crederEos, inquit, qui dicunt: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat: et qui ex nihilo factum, aut ex alia substantia vel οὐσίᾳ dicunt esse, aut mutabilem, aut convertiesia. 121. Accepisti, sancte Imperator, eos qui talia asserunt, jure damnatos. Non humana industria, non composito aliquo trecenti decem et octo, ut supra pressius dixi , episcopi ad concilium convenerunt: sed ut in numero eorum 468 per signum suae passionis et nominis Dominus Jesus suo probaret se adesse concilio; Crux in trecentis, Jesu nomen in decem et octo est sacerdotibus. 122. Hoc et in Ariminensi concilio habuit prima confessio, et post Ariminense concilium secunda correctio. Confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
quodbene dicetur superterram. Et benedicent dm̃ uerum
et quiiurant superterram iurabunt ꝑdm̃uerum : Haec in¬
quit dixit esaias quando uidit maiestatem eius hoc ineuan¬
gelio designatur quod maiestatem uiderit xp̃i ec loquutu
sit de eo : Accipetamen quid etiam scripserit euangelista io¬
hannes in epistola sua dicens gcimus quia filius dĩ apparuit
et dedit nobis sensum ut cognos camus patrem et inuero
io hammer filiumdi etuerum dm̃ dicit ergo siuerus drutique ner
orcatus ruihil fallax habens atque fueatum nihil confusum
sigitut exdo lumen delumine uerur de dedouero e postrinetus
non factus unur ubstantiae cumpatre sic nempe nostri so¬
cimdum scripturas dxerunt patres. quietiam sagalepe
do ꝗmata ideosiis in serenda putauere decretis ut arue
fidia ipsase proder& neque quas fucis quibusdam etcoloribo
inlita uelaretur. fucumenim faciunt quin onaudent enplra¬

Expanded text:
quod benedicetur super terram, et benedicent Deum verum: quod benedicetur super terram, et benedicent Deum verum: et qui jurant super terram, jurabunt per Deum verum . Haec, inquam, dixit Esaias, quando vidit majestatem ejus. Hoc in Evangelio designatur, quod majestatem viderit Christi, et locutus sit de eo. 117. Accipe tamen quid etiam scripserit Evangelista Joannes in epistola sua dicens: Scimus quia Filius Dei apparuit, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus Patrem, et simus in Joannes Filium Dei, et verum Deum dicit: ergo si verus Deus, utique non creatus, nihil fallax habens atque fucatum, nihil confusum igitur ex Deo, lumen de lumine, Deus verus de Deo vero, ex Patre natus, non factus, unius substantiae cum Patre. 119. Sic nempe nostri secundum Scripturas dixerunt Patres, qui etiam sacrilega dogmata ideo suis inserenda putavere decretis, ut Arii perfidia ipsa se proderet; ne quasi fucis quibusdam et coloribus illita velaretur. Fucum enim faciunt, qui non audent explica
Abbreviated transcription (Latin):
centurio cumaliis quis ecum erant tremefactis mundi carnib:
in passione dnĩ confitetur et tuheretice negas : Centuriodic̃
uere dĩ filius eratiste. Erat inquit centurio. et arrianus di¬
cit Noneratille ergo genes deionis ueritatem et aeternitatẽ
ad seruit manucruentus sed mente de uotus. Tuhercticeue¬
ritatem generationis negas : Tempus ad scribis ut inam ma¬
nus potiur quamanimum cruentasses: sed nec manu in no¬
cens etmente feralis. quantum inte est mortem infers
qui in firmum opinaris: Immo quod grauius est et sidiui¬
nitas uulnus sentire non possit. quod intetamen est maier¬
tatẽ suam inxp̃o noncorpus interficere conaris : Uerum
igitur dm̃ dubitare non possumus quemuerum dĩfilium et
carnifices crediderunt et daemones fatebantur: quorum
nuc non testimonia requiruntur. sed tuis tamen sacrile¬
gus praeferuntur: Illos nominauimus ut erubesceres di¬
por esaiam : seruientibus mihi uocabitur nomen nouum

Expanded text:
Centurio cum aliis qui secum erant, tremefactis mundi cardinibus in passione Domini confitetur: et tu, haeretice, negas! Centurio dicit: Vere Filius Dei erat iste . Erat, inquit Centurio, et Arianus dicit, non erat. Ille ergo generationis et veritatem et aeternitatem asserit manu cruentus, sed mente devotus: tu, haeretice, veritatem generationis negas, tempus ascribis. Utinam manus potius quam animam cruentasses! Sed nec manu innocens, et mente feralis, quantum in te est, mortem infers, qui infirmum opinaris; immo, quod gravius est, etsi divinitas vulnus sentire non possit, quod in te tamen est, majestatem suam in Christo, non corpus interficere conaris. 115. Verum igitur Deum dubitare non possumus, quem verum Dei Filium et carnifices crediderunt, et daemones fatebantur: quorum nunc non testimonia requiruntur, sed tuis tamen sacrilegiis praeferuntur. Illos nominavimus, ut erubesceres diClamat Dominus per Esaiam: Servientibus mihi vocabitur nomen novum,
Abbreviated transcription (Latin):
tat depatredr̃ & demorte formidat : timetergo x p̃s : &cumpe¬
trus nontimeat xp̃stimet pecrus dicit animã meam prote
ponam ixp̃r dicit animameatur batur : utrum queuerumest¬
otolenur u trum que rationir quod et ille quiost inferior non
timet etillo quis uperiorost gerittimentis affectum :ilo
enim quasi hemo uiminortis ignorat: iste quasi dr̃ in corpore
constitutus fragilitatem carnis exponit ut eorum quisatra¬
mentum in carnationis abiurant exduderetur impiecar ÷
Doeniquo ethaecdexit etmanicheur non crodidit : ualentinur
negauit marcion fantas ma iudi cauitieo usque autẽ homi¬
nem queniueritatem demonstrabat ea que affectu ut di¬
curet soddtamen ponsicut ego uolo sed sicut tuuis: Cumut¬
que suilite sit xpĩ uelle quod pateruult cuius similiter ẽ
fo cero quod pator facit: quo loco etiam illa uestra qua er¬
dio comias cit quẽnsoletis obicere quia dixitins ponsi¬

Expanded text:
tat de Patre Deus, et de morte formidat? Timet ergo Christus; et cum Petat de Patre Deus, et de morte formidat? Timet ergo Christus; et cum Petrus non timeat, Christus timet? Petrus dicit: Animam meam pro te ponam ; Christus dicit: Anima mea turbatur . 44. Utrumque verum estplenum utrumque rationis; quod et ille qui est inferior, non timet: et ille qui superior est, gerit timentis affectum: ille enim quasi homo vim mortis ignorat, iste quasi Deus in corpore constitutus fragilitatem carnis exponit; ut eorum qui sacramentum Incarnationis abjurant, excluderetur impietas. Denique et haec dixit, et Manichaeus non credidit, Valentinus negavit, Marcion phantasma judicae corporis demonstrabat, aequabat affectu, ut diceret: Sed tamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis ; cum utique similiter, sit Christi velle, quod Pater vult: cujus similiter est facere, quod Pater facit. 46. Quo loco etiam illa vestra quaestio conticescit, quam soletis objicere, quia dixit Dominus: Non si
Abbreviated transcription (Latin):
minem liberar& Scriptum est Inquiunt pater sipossibile
est transfer ame calicem hunc. Et ideosi omni potens est
quomodo depossibilitate ambigitur Ergo quia oninipo¬
tentem probaui probaui utique ambigere eum depossibi¬
cus uerum dicis sed quando et inqua forma loquatur aduer¬
to hominis substantiam gerit hominis ad sumpsit affectũ
Denique suprahabis quia progressus pusillum procidit infaci
suam orans & dicens patersi pos sibileest: xonergo quasidr̃ sed
quasi homo loquitur : dr̃ enim possibile aliquid autipossibile
nesciebat : Aut aliquid in possibiledõ cumscriptum sit inpossibile
enim tibi nihil est : dequo autem dubitat. deseande patre de eo uti¬
que cuidicit trans ferdubitathominis affectu : Ergo non prophe¬
ta nonputat aliquid in possibi ledõ : propheta non dubitat & fili¬
um dubitare tucre dis num iitra hominer constituis dm̃ & dubi¬

Expanded text:
minem liberaret? 41. Scriptum est, inquiunt: Pater meus, si possibile minem liberaret? 41. Scriptum est, inquiunt: Pater meus, si possibile est, transfer a me calicem hunc . Et ideo omnipotens est, quomodo de possibilitate 478 ambigit? Ergo quia omnipotentem probavi, probavi utique ambigere eum de possibint. Verum dicis: sed quando, et in qua forma loquatur, adverte. Hominis substantiam gessit, hominis assumpsit affectum. Denique supra habes quia progressus pusillum procidit in faciem suam, orans et dicens: Pater, si possibile est. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur; Deus enim possibile aliquid aut impossibile nesciebat? Aut aliquid impossibile Deo, cum scriptum sit: Impossibile enim tibi nihil est ? 43. De quo autem dubitat? de se, an de Patre? De eo utique qui dicit: Transfer: et dubitat hominis affectu. Ergo propheta non putat aliquid impossibile Deo. Propheta non dubitat, et Filium dubitare tu credis? Num infra homines constituis Deum? Et dubi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse qui loquebar adsum: hoc estadsum Ineuangelior qui
loquebatur inlege, Deinde alibi : omnia quae pater habe
mea sunt: quae sumtomnia non utique locutus est decrea
habet id est aeternitatem maiestatem diuinitatem quae
nascendo possidet: Ergo qui omnia hab& quae paterha¬
bet. scriptumestonim. omnia quae pater hab& mea sunt ÷
omni potenten esse dubiture non possumus: necuere¬
or quia scriptum est dedõ. beatus et solus potens. ab eo d
filius separetur : cumscriptura dñ solum potentem dixe¬
rit nompatrem solum et ipsedexp̃o ds̃ pator ad serat per
prophetam: posuia diutorium super potentem nonergo pa¬
ter solus potens sed potens etiam dĩ filius In patreenim
laudatur et filius : certe ostendit aliquis quid sit quod nonpor¬
sit difilius quis ei a diutor cum caelum facer& fuit quis ad¬
iutor cum condere mundum anqui in constitutiono ange¬
lorum et dominationum adiutore non eguit eguit utho¬

Expanded text:
Ipse qui loquebar, adsum , hoc est: Adsum in Evangelio, qui Ipse qui loquebar, adsum , hoc est: Adsum in Evangelio, qui loquebar in Lege. 38. Deinde alibi: Omnia quae Pater habet, mea sunt . Quae sunt omnia? Non utique locutus est de creahabet, id est, aeternitatem, majestatem, divinitatem, quae nascendo possedit. Ergo eum qui omnia habet, quae Pater habet scriptum est enim: Omnia quae Pater habet, mea sunt , omnipotentem esse dubitare non possumus. C quia scriptum est de Deo: Beatus et solus potens , ab eo Dei Filius separetur; cum Scriptura Deum solum potentem dixerit, non Patrem solum: et ipse de Christo Deus Pater asserat per Prophetam: Posui adjutorium super potentem . Non ergo Pater solus potens, sed potens etiam Deus Filius; in Patre enim laudatur et Filius. 40. Certe ostendat aliquis quid sit, quod non possit Dei Filius: quis ei adjutor cum coelum faceret, fuit: quis adjutor cum conderet mundum? An qui in constitutione Angelorum et Dominationum adjutore non eguit, eguit ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
Ecceuenit inquid cum nubib: et ui debit eum omnis oculus
et qui eum conpunexerunt etplangentse supereum om̃s
tribusterraeetiam amen. egosum a etuo dicit dnr̃ dr̃ qui
est et quierat et quiuenturus est omnipotens: quȩ migit᷑¬
conpunxerunt et quems peramus esse uenturum nisi dĩfilium
tor et accipexp̃m loquentem Haec dicit dnis̃ omnipotens post
honorem misitine s uporgentes quae praedauerunt uos quo¬
niam qui tangituor sicut qui tangit pupillum oculieius
scient quia dnr̃ omnipotens misitme : utique quidicit. dns
est omnipotens et quimisit dns est omni potens. ergo et pa¬
tris et filii omni potentia: sed tamen ds̃ unus omni potens
quiaunitas potestatis est : atque scias imperator auguste
xpmesse quiloquutus est et in prophetaipse in euangelio
tam quam in praedestinatione euangelii peresaiam dicit

Expanded text:
Ecce venit, inquit, cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, Ecce venit, inquit, cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, et qui eum compunxerunt: et plangent se super eum omnes tribus terrae. Etiam, amen. Ego sum Α et Ω, dicit Dominus Deus, qui est, et qui erat, et qui venturus est omnipotens . Quem igitcompunxerunt, et quem speramus esse venturum, nisi Filium? Etor, et accipe Christum loquentem: Haec dicit Dominus omnipotens: Post honorem misit me super gentes, quae 477 depraedaverunt vos; quoniam qui tangit vos, quasi qui tangit pupillam oculi ejus. scient quia Dominus omnipotens misit me . Utique qui dicit: Dominus est omnipotens: et qui misit, Dominus est omnipotens. Ergo et Patris et Filii omnipotentia: sed tamen Deus unus omnipotens; quia unitas potestatis est. 37. Atque ut scias, Imperator auguste, Christum esse, qui locutus est et in propheta et in Evangelio, tamquam in praedestinatione Evangelii per Esaiam dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid uobis uidetur. quibonum etuerum dm̃ dĩ filium dene¬
gatis cumscriptum est quod nullus ds̃ nisiunus : Nam etsi sunt
quidicantur di animtereos xpm̃ adnumeratis qui dicuntur
et nonsunt cums peciale siteius ut sempersit et practer ipsũ
bonus etuerus alius dr̃ nonsit : qm̃ in ipso est ds̃ ⁊s peciale autem
etiam patrissit : ut post ipsumuerus alius dr̃ nonsit quia unus
ds̃ neciuxta sabellianos patremfilium que confundens
nec iuxta arrianos patrem filium que secernens pater
enim etfilius distinctionem habent ut pater eifilius sepa¬
rationem diuinitatis non habent : De omni potentidĩ filio
Itaque cumbonus etuerus dĩfiliur utique omni potens dr̃
difilius numhine quoque dubitari potest suprad iximus
lectum quia dñs omnipotens nomenestei ergo quia fili¬
us dñs. Dns̃ automomnipotens omni potens est dĩfilius :
sed accipe etiam eam dequa dubitare nequeas lectionem

Expanded text:
Sed quid vobis videtur, qui bonum et verum Deum Dei Filium denegatis; cum scriptum sit quod nullus Deus, nisi unus ? Nam etsi sunt qui dicantur dii, an inter eos Christum annumeratis, qui dicuntur, et non sunt? Cum speciale sit ejus, ut semper sit: et praeter ipsum bonus et verus alius Deus non sit; quoniam in ipso est Deus: speciale autem etiam Patris sit, ut post ipsum verus alius Deus non sit; quia unus Deus, nec juxta Sabellianos Patrem Filiumque confundens, nec juxta Arianos Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distinctionem habent, ut Pater et Filius; separationem divinitatis non habent. CAPUT IV. Omnipotentem Itaque cum verus et bonus Dei Filius, utique omnipotens Deus Dei Filius: num hinc quoque dubitari potest? Supra diximus lectum quia Dominus omnipotens nomen est ei. Ergo quia Filius Dominus, Dominus autem omnipotens; omnipotens est Dei Filius. 35. Sed accipe etiam eam de qua dubitare nequeas, lectionem:
Abbreviated transcription (Latin):
secretis prodire uideatur
proprictatem diuinae generationis aduertimus ut non exlo¬
co aliquo uideatur exisse sedut dr̃ ex dõ filius ex patro necuideat᷑
coepisso ex tempore quiex patre nascendo prodiuit uedant
ipso qͥuinatur est exorcaltissimi prodiui: sedsinaturam nonag¬
poscmt sinoncredunt scripturis uelo peribus eredant᷑ icui
dicitpater Faciamus hominem nisi ei quemuerum filium
cita. In quo nisi inuero suamimaginem recognos cer&: Non
est unum adoptiuus eduerus nec filius dicer& unum sumus
si s ccum uero quiuerus nonerat ipse conferr&. Faciamuser
go dicitpater : quidxituerus est. pot est neergo uerus non e¬
seille qui fecit et quod dicenti defertur. facientin egatur
quomodo autem nisiuerum filium scire comitteret eiuolun¬
tatis suat unitatem et operis unittitem : Cumenim eadem fa¬
ciat filius opeta qua e pater facit. et quos uultiuui ficet filius
sicut seriptum est pec indifferens potestatem ediberest
subpedibus

Expanded text:
secretis prodire videatur,proprietatem divinae generationis advertimus; ut non ex loco aliquo videatur exisse, sed ut Deus ex Deo, Filius ex Patre; nec videatur coepisse ex tempore, qui ex Patre nascendo prodit, ut dixit ipse qui natus est: Ex ore Altissimi prodii . 111. Sed si naturam non agnoscunt, si non credunt Scripturis, vel operibus credant. Cui dicit Pater: Faciamus hominem , nisi ei quem verum Filium sciret? In quo nisi in vero suam imaginem recognosceret? Non est unum adoptivus et verus; nec Filius diceret: Unum sumus ; si se cum vero, qui verus non esset ipse, conferret. Facgo dicit Pater, qui dixit verus est. Potestne ergo verus non esse ille qui fecit, et quod dicenti defertur facienti negatur? Quomodo autem, nisi Filium verum sciret, committeret ei voluntatis suae unitatem, et operis veritatem? Cum enim eadem faciat Filius opera, quae Pater facit, et quos vult vivificet Filius, sicut scriptum est ; nec differens potestate, et liber est sub pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quias im praecepta angeli & arima supra petram posuit eteaiuro¬
oQua  fudit quae simul ut uirgae cacumine quamgerebatan
Quurelus dĩ contigit depetra ignis erupit at que itas acrificium
Qmidiod offerebatur ab sumptum est: quo in dicio declaratumui¬
detur quod petra illa tẏpum habuerit corporis xp̃. quia
Toriptum est. Ibibebant de consequenti petra. potra autem
Oeratxps: quod utique non ad diuinitatem eius sed ad carnẽ
relatum ost quaesitientium corda populorum perenniri¬
uosui sanguinis inundauit . Iamtuncigitur in mysteriodo¬
doratum est quia dñs ihr̃ in carnesua totius mundi pecca¬
ta crucifixus ab olor& nec solum delicta factorum sed etiã
cupiditates animorum : Caro enĩ haedi adculpam facti re¬
ferturius ad inlocebras cupiditatum : sicut scriptum est :
quia concupiuit populus cupiditatem pessimã. et dixer̃
iiuis nos cibabit carno: quod igitur extendit angelus

Expanded text:
um praecepta angeli, et azyma supra petram posuit, etrfudit. Quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat, angelus Dei contigit, de petra ignis erupit; atque ita sacrificium quod offerebatur, absumptum est. Quo indicio declaratum videtur, quod petra illa typum habuerit corporis Christi; quia scriptum est, « Bibebant de consequenti petra, petra autem erat Christus » . Quod utique non ad divinitatem ejus, sed ad carnem relatum est, quae sitientium corda populorum perenni rivo sui sanguinis inundavit. Jam tunc igitur in mysterio declaratum est, quia Dominus Jesus in carne sua, totius mundi peccata crucifixus aboleret, nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad culpam facti refertur; jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est, « Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt, Quis nos cibabit carne » ? Quod igitur extendit angelus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid igitur hic dicitiminus quam manus fecisse produntꝰ
quum idem fecerint digiti quod manus. sicut scriptumẽ.
tuarum delectabor: & tamen quia manũ legimus filiũ:
scriptum est: Nonne manius mea fecit haec omnia:
et alibi: APosuim anum meam subtegimento petrae¬
quod ad in carnationis mysterium spectat: qui a in tegi¬
mentũ corporis uirtus dĩ sempi terna suscepit sutique
tam : & rursus quia digitum dĩ spm̃ legimus Ideo appel¬
latos digitos aestimamus. ut filum spm̃que designar&
denique ut et filii et sp̃s sanctificationem se habere
memoraret: ait quidam sanctus: manus tuae fecerunt
me & plas mauerunt me :ꝗuur enim uerborum simili
tudinem recusamus unitatem potestatis adsserimuscũ
eousq: unitas potestatis sit ut & arguat sp̃s sicut arguit
pater arguit filius sicut enĩ scriptum ẽ. dñẽ ne inira tua
arguas me neq: in furore tuo corripias me Quia sicut ar¬

Expanded text:
ic igitur digiti minus quam manus fecisse produntur; cum idem fecerint digiti, quod manus; sicut scriptum est: tuarum delectabor . 33. Et tamen quia manum legimus Filium scriptum est enim: Nonne manus mea fecit haec omnia ? et alibi: ; quod ad incarnationis mysterium spectat, quia integumentum corporis virtus Dei sempiterna suscepit utique tam. 34. Et rursus quia digitum Dei Spiritum legimus , ideo appellatos digitos aestimamus, ut Filium Spiritumque signaret. Denique ut et Filii et Spiritus sanctificationem se habere memoraret, ait quidam sanctus: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me . CAPUtudinem recusamus, ubi unitatem potestatis asserimus; cum eousque unitas potestatis sit, ut et arguat Spiritus, sicut arguit Pater, et arguit Filius? Sic enim scriptum est: Domine, ne ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
quam hodieq In mysteriis ad oramus. & quama postoli in
xp̃s. sedunus: Neque cnim cumador ar&ur. tamquamdi
filiusnatus ex uirginelat&: Cumigitur Incarnationis ad¬
orandum sit sacramentum. In carnationis aute mopus spssit
filiur di HAut dubiȩ &iam sc̃sspiritus adorandus est. quando
Uado ratur ille. qui secundum carnem natus exspũefiio
nonds̃ templi : Et idco ille solus adorandus quiõ perabatur in
templo: Nihilergo officũ quoddsadoratur in spũ quia &sp̃sad¬

Expanded text:
quam hodieque in mysteriis adoramus, et quam apostoli in quam hodieque in mysteriis adoramus, et quam apostoli in st Christus, sed unus : neque cum adoratur tamquam Dei Filius, natus ex Virgine denegatur. Cum igitur incarnationis adorandum sit sacramentum, incarnatio autem opus SpirituFilius Dei : haud dubie etiam sanctus Spiritus adorandus est; quando adoratur ille, qui secundum carnem natus ex Spiritu splum Dei, non Deus templi. Et ideo ille solus adorandus, qui operabatur in templo. 81. Nihil ergo officit, quod Deus adoratur in Spiritu; quia et Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
rabis & illisolistries A sed neforte propositum aliquos pro¬
corfugere uideatur exemplum. quaratione ad incarnationis
dominicae sacramentum spectareurdeatur. Quodait pro¬
non enim exusu hominum aestimare debemus scabellum:
neque enimcorporalirds̃. aut non inmensus ut tam quam pul
quam practer dm̃ legimus. quia scribtum ests dñm dm̃tuum
adorabis & ipsisoliseruier: Quomodoergo aduersus legem
propheta pracceperit. sublege nutritus &eruditus inlege
Nonmediotris igitur quaestio & ideodiligentius considere¬
mus quid sit scabeillum: Legimusenim alibi: caelum mihi
thronus terra autem scabellum pedum meorum: Sed nc
terra adoranda nobis quiacreatura est dĩ : Uideamusta¬
men. ne terram illam dicat adorandam propheta. quam
dñsihs Iin carnis ad sumptionem Suscepit: itaque persca¬
bellum terra intellegitur: Perterram autem caroxp̃ĩ.

Expanded text:
rabis, et illi soli servies . 78. Sed ne forte propositum aliquis prarabis, et illi soli servies . 78. Sed ne forte propositum aliquis praeterfugere videatur exemplum, qua ratione ad incarnationis Dominicae sacramentum spectare videatur, quod ait Pro, consideremus; non enim ex usu hominum aestimare debemus scabellum. Nam neque corporalis Deus, aut non immensus; ut tamquam fulcquam praeter Deum legimus; quia scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies . Quomodo ergo adversus Legem Propheta praeciperet, sub Lege nutritus, et eruditus in Lege. Non mediocris igitur quaestio, et ideo diligentius consideremus quid sit scabellum. Legimus enim alibi: Coelum mihi thronus, terra autem scabellum pedum meorum . Sed nec terra adoranda 681 est nobis, quia creatura est Dei. 79. Videamus tamen ne terram illam dicat adorandam Propheta, quam Dominus Jesus in carnis assumptione suscepit. Itaque per scabellum terra intelligitur: per terram autem caro Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ubi super abundauerar peccatum. super abundar& gratia:
Meritoq adiuiros semina destinatur : ut quae culpãuiro primo
nuntiauerat. prima d ñi gratiam nuntiar& : Adorauerunt &
apostoli: & ldeo quia de tuleramt fideitestimonium. acceperunt
fidei magisterium: Ad orauerunt angeli de quibus scriptumẽ:
Et adorent eum omnes angelicius: Adorant autem non solum diui¬
nitatem eius : sed &iam scabellum pedumeius: sicut scribtum
est: & ad orate scabellum pedcim eius. quoniam scr̃ est: Aut
sinegant. quia inxp̃o &iam Incarnationis adoranda mysteria
sint. Inquibus uelut uestigia quaedam diuinitatis exprerra.
& uias quasdam uerbi caelestis aduertimur. legant quia &apos¬
toli adorabanteum. Incarnisgloriam resurgentem. Ergosi
adoratur & sp̃s: Sicut a postolus dixit: spũidiseruimus: Qui
enim seruit. & ad orat. sicut scriptum est : dnm̃ dm̃tuum ado¬

Expanded text:
ut ubi superabundaverat peccatum, superabundaret et gratia . ut ubi superabundaverat peccatum, superabundaret et gratia . Meritoque ad viros femina destinatur; ut quae culpam viro prima nuntiaverat, prima Domini gratiam nuntiaret. 75. Adoraverunt et apostoli ; et ideo quia detulerunt fidei testimonium, acceperunt fidei magisterium. Adoraverunt et angeli, de quibus scriptum est: Et adorent eum omnes angeli ejus . 76. Adorant autem non solum divinitatem ejus, sed etiam scabellum pedum ejus, sicut scriptum est: Et adorate scabellum pedum ejus; quoniam sanctum est . Aut si negant quia in Christo etiam incarnationis adoranda mysteria sint, in quibus velut vestigia quaedam divinitatis expressa, et vias quasdam Verbi coelestis advertimus; legant quia et apostoli adorabant eum in carnis gloria resurgentem . 77. Ergo si adoratur et Spiritus, sicut Apostolus dixit: Spiritui Dei servimus . Qui enim servit, et adorat, sicut supra dictum est: Dominum Deum tuum ado
Abbreviated transcription (Latin):
tumuideatur &xpo Ergods̃ ad oratur in ueritate sicut ado¬
ratur inspũ . autsimilis igitur subiectio quod absit ut credas
& necfilius adoratur. aut quoducrum est similis unitatis est
rianorumimpias quȩstiones: Sienimideo negant adorandũ
spm̃. quia ds̃ adoratur inspũ : Ne gentergo ad orandam uerita¬
tem. qui ads̃ adoratur inueritate : Nam lic& plurime uerita¬
tis sint. quia scribtumẽ deminutae sunt ueritates afiliis ho¬
minum : Donata & enim sunt aueritate diuina. quod est xp̃s
quodait ego sum uia ueritas.: &uita: Ergo sihoc loco ueritatẽ
exusu Intellegunt : Intellegant&iam gratiamspiritalem. &ni¬
bilest ofsensionis: aut siueritaterxp̃m accipiunt adorandum¬
negent sed refelluntur factis piorum serie scribturarum ¶AD¬
orauit enimxpm̃ maria. & ideo prenuntut resurrectionem ad
a postolos destinatur. solues heriditarium nexum feminei gene¬
ris inmanedlectum: hocenim operatus est in mysterio dñs

Expanded text:
militer adoratur in veritate, sicut adoratur in Spiritu. Aut similis igitur subjectio, quod absit ut credas; et nec Filius adoratur: aut, quod verum est, similis unitatis est rianorum impias quaestiones. Si enim ideo negant adorandum Spiritum, quia Deus adoratur in Spiritu; negent ergo adorandam veritatem, quia Deus adoratur in veritate. Nam licet plurimae veritates sint, quia scriptum est: Diminutae sunt veritates a filiis hominum ; donatae tamen sunt a veritate divina, quae est Christus qui ait: Ego sum via, veritas et vita . Ergo si hoc loco veritatem ex usu intelligunt, intelligant etiam gratiam spiritalem, et nihil est offensionis: aut si veritatem Christum accipiunt, adorandu74. Sed refelluntur factis piorum, serie Scripturarum. Adoravit enim Christum Maria, et ideo praenuntia resurrectionis ad apostolos destinatur, solvens haereditarium nexum, et feminei generis immane delictum. Hoc enim operatus est in mysterio Dominus;
Abbreviated transcription (Latin):
tura temptatum dñi nomine spm̃utique designauit. Tempta¬
tum autem spm scm̃ ad haebreons scribens a postolur dicit sic
enim babes: Quia haet dicii sp̃s sẽs: hode siuocem eius audieritis
nolite obdurarecorda uestra. sicut in inritatione secundum fi

Expanded text:
tura tentatum, Domini nomine. Spiritum utique designavit. Tentatura tentatum, Domini nomine. Spiritum utique designavit. Tentatum autem Spiritum sanctum ad Hebraeos scribens apostolus dicit; sic enim habes: Quia haec dicit Spiritus sanctus: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra, sicut in irritatione
Abbreviated transcription (Latin):
a postoli Neque temptemus xpm sicut quidamcorum temptaue¬
runt & a serpentibus perierunt: Iustauindicta ut aduersarii
uenena sentirent. qui non uenerabantur auctorem: & bene dñs
aercoserpente suspenso Iussitcurari uulnera s cõrum Imago
enimcrucis. aertus serpensest: Nam &siin carnesua suspensur est
suis mundus inletebris. &ldeo non uerus sedaereus suspensus est
serpens : quia inueritate quidam corporis sed sine ueritato peccati
Suscepitdñs speciem peccatoris ut perlubricum infirmitatis
humanȩ simulando serpentem depositus carnis exubis ueri
destruer& serpentis astutiam: Percrucemitaq dñi quae in
cemptationis ultione subuenit offensam perfidis trinitatis ag¬
nosco qui me dicinam trinitatis accipio: Ergo cumhabear inii¬
bromoysi qui a d ñetemptatus serpenter inmiseritpopulo ludo¬
orumnecesse est autunitatem inmaiesta tediuina fatearis
patris & filui & sp̃s sc̃i. Autcerte cums pmdicat a postalicastrib¬

Expanded text:
Apostolum: Neque tentemus Christum, sicut quidam eorum tentaverunt, et a serpentibus perierunt . Justa vindicta, ut adversarii venena sentirent, qui non venerabantur auctorem. 50. Et bene Dominus, aereo serpente suspenso, jussit curari vulnera sauciorum ; imago enim crucis aereus serpens est; nam etsi in carne sua suspensus est suis mundus illecebris; et ideo non verus, sed aereus suspensus est serpens; quia in veritate quidem corporis, sed sine veritate peccati suscepit Dominus speciem peccatoris; ut per lubricum infirmitatis humanae simulando serpentem, depositis carnis exuviis, veri destrueret serpentis astutiam. Per crucem itaque Domini, quae in tentationis ultione subvenit, offensam in perfidis Trinitatis agnosco, qui medicinam Trinitatis accipio. 51. Ergo cum habeas in libro Moysi, quia Dominus tentatus serpentes immiserit populo Judaeorum , necesse est aut unitatem in majestate divina fatearis Patris et Filii et Spiritus sancti: aut certe cum Spiritum dicat apostolica Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
cum facer& fontes aquarum: Et inueteri testamento dicen¬
do pater faciamus ostendi filium secumadorandum quas.
omnium conditorem: Sicutergo infilioereata dicuntur.
quorum filius creatoraccipitur : It a &iam cum inueritatemp
adorari ds̃ dicitur. uerbi ipsius proprietate. In eundem
modum frequenter expraersa deb& intellegi. quod afilius
adoraretur: similiter ltaque adoratur & sp̃o quia ds̃ ado¬
ratur inspũ : Ergopater &cumfilio adoratur. & inspũ

Expanded text:
cum faceret fontes aquarum . Et in veteri Testamento dicencum faceret fontes aquarum . Et in veteri Testamento dicendo Pater, Faciamus , ostendit Filium secum adorandum, quasi omnium conditorem. Sicut ergo in Filio creata dicuntur, quorum Filius creator accipitur; ita etiam cum in veritate adorari Deus dicitur, verbi ipsius proprietate in eumdem modum frequenter expressa debet intelligi, quod et Filius adoretur. Similiter itaque adoratur et Spiritus; quia Deus adoratur in Spiritu. Ergo Pater et cum Filio adoratur, et cum Spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt: Ergo ipse quidĩfilium &iam caclestũ dic̃ aucrorem:
ita utiquedixit infilio factaomnia. ut in operum instauratio¬
ne. filium a patreminime separar& sed patri lungera. pau¬
iurquoque ait: Quoniam in ipsoconditasum omnia incaclis
&interra uisibilia & inuisi bilia: numquid cumdier in ip¬
so nega uit peripsum Non negauit utique sed adseruit de
cumhabent uerba haec in ipso. cum ipso. utunum inhis atq
consimile non contrarium intellegatur: quod&iam in infe¬
rioribus manifestauit dicens : omnia peripsum & in ipsocrea¬
tasunt. Hacc enim intria lnxp̃o unumes se cumipso. & perip¬
sum. &in ipso. sicut supradiximus scripturarestatur: Habes
enimperipsum & inipso conditaes se omnia. Accipe & iam
quia cum ipso pater & ipsecum pat reerat. cumomnia condo¬
rentur: sapientia dicit : cum parera caelos cumillo eram

Expanded text:
ti sunt Ergo ipse qui Dei Filium etiam coelestium dicit auctorem, ti sunt Ergo ipse qui Dei Filium etiam coelestium dicit auctorem, ita utique dixit in Filio facta omnia, ut in operum instauratione Filium a Patre minime separaret, sed Patri jungeret. 84. Paulus quoque ait: Quoniam in ipso condita sunt omnia in coelis et in terra, visibilia et invisibilia . Numquid cum dicit, in ipso, negavit per ipsum? Non negavit utique, sed asseruit. DeHanc vim habent verba haec: In ipso, et cum ipso ; ut unum in his atque consimile, non contrarium intelligatur. Quod etiam in inferioribus manifestavit dicens: Omnia per ipsum, et in ipso creata sunt ; haec enim tria in Christo unum esse: cum ipso, et per ipsum, et in ipso, sicut supra diximus , Scriptura testatur. Habes enim per ipsum et in ipso condita esse omnia. 85. Accipe etiam quia cum ipso Pater, et ipse cum Patre erat; cum omnia conderentur. Sapientia dicit: Cum pararet coelos, cum illo eram;