comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ru etiam nocere nec uero rectu ẽ cu
amicis aut bene meritis consotiare aut
coniũgere ĩiuriam granissiẽq et ueris¬
sime defenditur nt̾mꝙͣ equitate ab u¬
tilitate posse se iũgere et qucquid equi
iustũq eẽt id etiam honestu uicissimq
Quicquid eẽt honestu id iustu etiam
atq equu fore Ad easq uirtutes deqb
disputatu est dyaleticam etia aduin¬
gunt et physicam. easq ambas uirtutu
hoiẽ appellant. Alteram quod habeat
rationem ne cuiq falso assentiamur
ne ue unꝙͣ captiosa probilitate fallamͣ
eaꝙ que debbnis de malis dicerenus
nt fensere tueriq possumus. Nam sine
hac arte quẽ uis arbitramur auero ab¬
duci f alliq posse. Recte igitur siomib
ĩ rebus temeritas ignoratioq uitiosa ẽ¬
ab hus eaq tollit hec uirtus noĩata est
physice quoq nõ sine causa tribꝰ iclẽ est
honos propterea qđ qui cõuemẽt natẽ

Expanded text:
rum etiam nocere. nec vero rectum est cum rum etiam nocere. nec vero rectum est cum amicis aut bene meritis consociare aut coniungere iniuriam, gravissimeque et verissime defenditur numquam aequitatem ab utilitate posse seiungi, et quicquid aequum iustumque esset, id etiam honestum vicissimque, quicquid esset honestum, id iustum etiam atque aequum fore. Ad easque virtutes, de quibus disputatum est, dialecticam etiam adiungunt et physicam, easque ambas virtutum nomine appellant, alteram, quod habeat rationem, ne cui falso adsentiamur neve umquam captiosa probabilitate fallamur, eaque, quae de bonis et malis didicerimus, ut tenere tuerique possimus. nam sine hac arte quemvis arbitrantur a vero abduci fallique posse. recte igitur, si omnibus in rebus temeritas ignoratioque vitiosa est, ars ea, quae tollit haec, virtus nominata est. physicae quoque non sine causa tributus idem est honos, propterea quod, qui convenienter naturae
Abbreviated transcription (Latin):
runt Incõmoda autez et cõmoda ita eĩz
aut mala. Que sunt paria necesse ẽ Cõ¬
moda aute et incõmocla meo genere
sunt que proposita et reiecta didimus
ea possũt paria non esse set emolumẽta
comunia esse dicuntur Recte autẽf̾cã
et pecrata nõ hñtur comunia Amicitia
autez adhibenda esse censent quia si
amiestia alii dicant eque caram esse sa¬
pientiorem amici ac suam Alii autẽsibi
cuiq catiorezsuam tñ inquoq posterio¬
res fatentur alienu esse aiustitia adq
nati esse uideamur detrahere quidd
aliquo quod sibi assumat. Mimme uõ
probatur hinc discipline de qua loqͦr
aut amicitiam aut iustitia propter
utilitates ascisci aut probari Cide em
uoluptates poterũt eas labefactare at¬
q peruertere. Et em nec iustitia nec
pectantur. Ius autem ꝙ ita dici appel¬
lariq possit id esse natura alienũq eẽ
asapiẽ nõ modo ĩiuriam cuifacere ue¬

Expanded text:
runt. incommoda autem et commoda—ita enim runt. incommoda autem et commoda—ita enim aut mala, quae sint paria necesse est. commoda autem et incommoda in eo genere sunt, quae praeposita et reiecta diximus; ea possunt paria non esse. sed emolumenta communia esse dicuntur, recte autem facta et peccata non habentur communia. Amicitiam autem adhibendam esse censent, quia siuam autem in amicitia alii dicant aeque caram esse sapienti rationem amici ac suam, alii autem sibi cuique cariorem suam, tamen hi quoque posteriores fatentur alienum esse a iustitia, ad quam nati esse videamur, detrahere quid de aliquo, quod sibi adsumat. minime vero probatur huic disciplinae, de qua loquor, aut iustitiam aut amicitiam propter utilitates adscisci aut probari. eaedem enim utilitates poterunt eas labefactare atque pervertere. etenim nec iustitia nec expetuntur. Ius autem, quod ita dici appellarique possit, id esse natura, alienumque esse a sapiente non modo iniuriam cui facere, ve
Abbreviated transcription (Latin):
cederet quiid conseruaret eu istum
qui ingraret iiustu fore. Set quẽad
moduꝰ theatriu cu comime sit recte
tũ dicipotest eius esse cuz locu quez ꝗsq
occuparit sic murbe mundoq comimi
nõ aduersatur ius quo minꝰ suũ quioq
cuiꝰq sit Cum aute ad tuendas conser¬
uandosq homies. homĩe natum esse ui¬
deamus cõsentaneu est huic nature
ut sapiens uelit gerere et administrare
rem pu ͨ ͣ Atq ut e natura uiuat uro¬
rem adiũgere et uelle exea liberos esse
arbitrantir Cynicoꝵ autem rationẽ atq
uitam alii cadere in sapiente dicunt
Si quid eiusmoĩ forte casus ĩciderit ut
id fatiendu sit Alii nullo modo ut ergo
conseruetut omĩs hoĩs erga hoiẽm sotie¬
tas comũctio Caritas et emolumẽtum
et derrimẽtaq ophelemata et blamata
appellant comunia esse uoluerũt ꝙͦ
astera prosunt nocent altera neq solũ
ea comunia ueru etiam paria ẽẽ clixe¬

Expanded text:
ercederet, qui id conservaret, eum iustum, ercederet, qui id conservaret, eum iustum, qui migraret, iniustum fore. sed quem ad modum, theatrum cum commune sit, recte tamen dici potest eius esse eum locum, quem quisque occuparit, sic in urbe mundove communi non adversatur ius, quo minus suum quidque cuiusque sit. Cum autem ad tuendos conservandosque homines hominem natum esse videamus, consentaneum est huic naturae, ut sapiens velit gerere et administrare rem publicam atque, ut e natura vivat, uxorem adiungere et velle ex ea liberos. nearbitrantur. Cynicorum autem rationem atque vitam alii cadere in sapientem dicunt, si qui eius modi forte casus inciderit, ut id faciendum sit, alii nullo modo. Ut vero conservetur omnis homini erga hominem societas, coniunctio, caritas, et emolumenta et detrimenta, quae wfelh/mata et bla/mmata appellant, communia esse voluerunt; quorum altera prosunt, nocent altera. neque solum ea communia, verum etiam paria esse dixe
Abbreviated transcription (Latin):
rus natura cdatum est ut pro uituł cõt̾
leones sũma ui impetuq contendant
sic hi qui ualent opibus atq id facere
possut ut de hertule et de libero acce¬
pumis ad seruandum genus hoiũ natã
incitatur Atq etiam Id̾uem cu optimũ
et maximiu dicims. cũq eiuidem sa¬
lutarem hospitalem scotorem Hoc ĩtel¬
ligi uolumus salute hoñi menis esse tu¬
tela Mnime autem cõuenit cu ipsi
inter nos abiecti neglectiq sumn po¬
stulare ut liis ĩmor̾t alibus cur simus
et ab his diligamur. Quẽ admodum
igitur menbriꝰs utimur prius ꝙ lici
et quod honi inter hoiẽs iuris ẽẽ uin¬
cula putant. sic homini mhil iuris ec̃t
curbestiis Preclare enim Crisippus ecta
nata esse honĩ causa et cleoꝵ eos aut
cominitatis sue et sotietatis ut bestiis
Hoiẽs uti ad utilitatem suam possint
sine ĩ iuria qm̃q ea natura eẽt hoĩs
ut cu genere humano qi cuuile ius ĩt¬

Expanded text:
ris natura datum est ut pro vitulis contra ris natura datum est ut pro vitulis contra leones summa vi impetuque contendant, sic ii, qui valent opibus atque id facere possunt, ut de Hercule et de Libero accepimus, ad servandum genus hominum natura incitantur. Atque etiam Iovem cum Optimum et Maximum dicimus cumque eundem Salutarem, Hospitalem, Statorem, hoc intellegi volumus, salutem hominum in eius esse tutela. minime autem convenit, cum ipsi inter nos viles neglectique simus, postulare ut diis inmortalibus cari simus et ab iis diligamur. Quem ad modum igitur membris utimur prius, quam diEt quo modo hominum inter homines iuris esse vincula putant, sic homini nihil iuris esse cum bestiis. praeclare enim Chrysippus, cetera nata esse hominum causa et deorum, eos autem communitatis et societatis suae, ut bestiis homines uti ad utilitatem suam possint sine iniuria. Quoniamque ea natura esset hominis, ut ei cum genere humano quasi civile ius int
Abbreviated transcription (Latin):
cariorem esse priãm nobis ꝙͣ nos met
ipõs. Om̃q illa uox inhumatia et scele¬
rata ducitur eoꝵ qui negant se recusae
quominus ipis mortis ferraꝵ om̃ de¬
flagratio consequat. Quod uulgari
quoclam uersu greço pronũtiari solet
certe ueru ẽ etiam his qui aliqũ futur
sint esse propter ipõs consulendu ex hac
aioꝵ affectioẽ testamẽta cõmendatioẽs¬
ꝙ morientu nate sunt. quodq nemo
ĩ sũma solitudine uitani agere uelit ne
cu inf̾inita quide uoluptatu abundã¬
tia facile intelligit. nos ad cõuĩctione
congregationẽꝙ honĩ et ad naturale
confunttate esse natos. Impellimur aut̃
natura ut prodesse uelimus ꝙͣ plurimis
ĩprimisq docendo rationibusq pru¬
dentie tradendis. Itaq nõ f̾acile est ĩue¬
nire qui quos sçiat ip̃e non tracdat alti
ta nõ solum addiscendu propensi sum
ueru etiam addocendum atq ut tau¬

Expanded text:
cariorem nobis esse patriam quam nosmet cariorem nobis esse patriam quam nosmet ipsos. quoniamque illa vox inhumana et scelerata ducitur eorum, qui negant se recusare quo minus ipsis mortuis terrarum omnium deflagratio consequatur—quod vulgari quodam versu Graeco pronuntiari solet—, certe verum est etiam iis, qui aliquando futuri sint, esse propter ipsos consulendum. ex hac animorum affectione testamenta commendationesque morientium natae sunt. quodque nemo in summa solitudine vitam agere velit ne cum infinita quidem voluptatum abundantia, facile intellegitur nos ad coniunctionem congregationemque hominum et ad naturalem communitatem esse natos. Inpellimur autem natura, ut prodesse velimus quam plurimis in primisque docendo rationibusque prudentiae tradendis. itaque non facile est invenire qui quod sciat ipse non tradat alteri; ita non solum ad discendum propensi sumus, verum etiam ad docendum. Atque ut tau
Abbreviated transcription (Latin):
isq quienate chonca quod eam custodit
pinotheres uocatur meamq cuse r̾cipit
meluclitur ut incleatur monuisse ut ca¬
ueret.Itemq formice apes Cicome alior
incausa quedam fatiunt Multo magis¬
hec conũctio est hoĩs Itaq natura silm
apti ad cetus concilia ciuitates. Mũdũ
autem essent regi nuimine cleoꝵ cũq
ẽẽ quasi comune urbem et ciuitatem
hoiũ et deoru ut unũquẽq nostru
eius mũcdi esse partem Ex quo illucl na¬
tura consequitur ut comune utilitatẽ
nostre anteponamus. Ut einz leges oiũz
saliitem singuloꝵ saluti anteponũt. Sic
uir bonus et sapiens et legibꝰ parens et
ciuilis offitii nõ ignarus łitilitati honĩ
plusꝙͣ uniꝰ aliculus aut sue consulit
Nec magis iutuperandus est procditor
patrie ꝙͣ coĩs utilitatis aut salutis de¬
sertor propter suam utilitate aut salu¬
tem Ex quo fit ut lancdandus sit isqui
morte oppetat pro re. ꝑ quod doceat

Expanded text:
isque, qui enat e concha, qui, quod eam custodit, isque, qui enat e concha, qui, quod eam custodit, pinoteres vocatur in eandemque cum se recepit includitur, ut videatur monuisse ut caveret, itemque formicae, apesetiam causa quaedam faciunt. multo haec coniunctius homines. itaque natura sumus apti ad coetus, concilia, civitates. mundum autem censent regi numine deorum, eumque esse quasi communem urbem et civitatem hominum et deorum, et unum quemque nostrum eius mundi esse partem; ex quo illud natura consequi, ut communem utilitatem nostrae anteponamus. ut enim leges omnium salutem singulorum saluti anteponunt, sic vir bonus et sapiens et legibus parens et civilis officii non ignarus utilitati omnium plus quam unius alicuius aut suae consulit. nec magis est vituperandus proditor patriae quam communis utilitatis aut salutis desertor propter suam utilitatem aut salutem. ex quo fit, ut laudandus is sit, qui mortem oppetat pro re publica, quod deceat
Abbreviated transcription (Latin):
neris sotietate persequit quod pͥmł¬
ut intelligi debet figlixa menbris q cõ¬
poru que ipa declarãt procreancdi
a natura hĩtam esse uatione. Neq uoͣ
hec interse congruere possent ut natã
et procreari uellet et diligi procreatos
non curet Atq etiam in bestiis ius nate
inspici potest quaꝵ infetu et in eluca¬
tioẽ laborem cu cermimis nature ip̃i
uocem uidemur audixe. Quare perspi¬
cuu est natura nos adolore abhorre
Sic apparet a natura ip̃a ut eos quos
genuerimꝰ amemus ĩpelli ex hoc nas¬
ditur ut etiam coĩs hoiũ inter hoiẽs
naturalis sit cõmendatio ut oporte¬
at hoiẽm ab hoiẽ ob id ipũm quodho¬
mosit nõ alienu iuderi. Ut em ĩ men¬
bris alia sunt tanꝙͣ nata ut oculi ut
aures Aliqua etiam ceteror menbror
usu adiuliant ut crura ut manꝰ. Sic
ĩmanes quedam bestie sibisolũ natest
at illa que nchonca patulapina dlicit

Expanded text:
neris societatem persequimur. quod primneris societatem persequimur. quod primum intellegi debet figura membrisque corporum, quae ipsa declarant procreandi a natura habitam esse rationem. neque vero haec inter se congruere possent, ut natura et procreari vellet et diligi procreatos non curaret. atque etiam in bestiis vis naturae perspici potest; quarum in fetu et in educatione laborem cum cernimus, naturae ipsius vocem videmur audire. quare ut perspicuum est natura nos a dolore abhorrere, sic apparet a natura ipsa, ut eos, quos genuerimus, amemus, inpelli. ex hoc nascitur ut etiam communis hominum inter homines naturalis sit commendatio, ut oporteat hominem ab homine ob id ipsum, quod homo sit, non alienum videri. ut enim in membris alia sunt tamquam sibi nata, ut oculi, ut aures, alia etiam ceterorum membrorum usum adiuvant, ut crura, ut manus, sic inmanes quaedam bestiae sibi solum natae sunt, at illa, quae in concha patula pina dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
neq his qui iurtute retinẽtur inuita
nec his qui sine uirtute sunt mors est
appetenda ut seꝑe offitu est sapiẽti
difficẽ uita cu sit beatissimus sucdop¬
portime tacere possit quod est cõue¬
menter nature luuere. Sic em cẽsent
Oportumtatis esse btẽ iiuere. Itaq a
sapiẽtia precipit seipũ siuisserit sapiẽs
ut relinquat. Quã ob̾rem cu intioru
ista iuis nõ sit ut causam afferant mor¬
tis uolũtarie perspicuu ẽ etia stultor
qui idem miseri sunt offitiu esse manẽ
iuita sisint in maiore parte earu reꝵ
quas secũdu naturam esse dicimus-
Et qm̃ excedens e uita et manc̃s eque
miser est nec diuturntas magis eiuitã
fugiendam facit nõ sme cauia dicit
his qui pluribꝰ naturalibꝰ fru possit
esse ĩ iuta manendum. Pertinere aũt
ad rem arbitrantur intelligi natura
fieri ut liberi aparentibꝰ anfentur aqͦ
initio perfecta comime humani ge¬

Expanded text:
neque virtute retinetur ille in vita, neque virtute retinetur ille in vita, nec iis, qui sine virtute sunt, mors est oppetenda. et saepe officium est sapientis desciscere a vita, cum sit beatissimus, si id oportune facere possit, quod est convenienter naturae. sic enim censent, oportunitatis esse beate vivere. itaque a sapientia praecipitur se ipsam, si usus sit, sapiens ut relinquat. quam ob rem cum vitiorum ista vis non sit, ut causam afferant mortis voluntariae, perspicuum est etiam stultorum, qui idem miseri sint, officium esse manere in vita, si sint in maiore parte rerum earum, quas secundum naturam esse dicimus. et quoniam excedens e vita et manens aeque miser est nec diuturnitas magis ei vitam fugiendam facit, non sine causa dicitur iis, qui pluribus naturalibus frui possint, esse in vita manendum. Pertinere autem ad rem arbitrantur intellegi natura fieri ut liberi a parentibus amentur. a quo initio profectam communem humani ge
Abbreviated transcription (Latin):
sint reiecturumq contraria. Ita ẽ quol¬
dam comime offitiu sapientis et insi¬
pientis ex quo efficitur uersari inhis
que media dicamus. Set cum ab hil
omĩa proficiscantur offitia non sine
causa licit adea referri omẽs nostras
cogitationes. In his et excessu et uita et
ĩ u̾ta mansionem In quo em plura sũt
que secũdu naturam sunt huiꝰ offitiũ
est inuita manere. In quo aute sũt plu¬
ra contraria ut fore uidentur huius ot¬
fitiu est euta excedere Ex quo appara
et sapientis esse aliqũ offitiu excedere
eiuta cubtũs sit et stulti manere ĩuita
cusit miser. Nam bonu illud et malu
quod sepe iam dictum est postea cõse¬
quit᷑ Pimia autem illa natura siue scda
sme contraria sub inditiu sapiẽtis et
delectum cadunt et que illa subiecta
quasi materia sapientie. Itaq et manẽ¬
di ĩuita et migrandi ratio om̃ibꝰ his
rebus quas supt̾a dixxi metiencda. Na

Expanded text:
sint, reiecturumque contraria. ita est quodsint, reiecturumque contraria. ita est quoddam commune officium sapientis et insipientis, ex quo efficitur versari in iis, quae media dicamus. Sed cum ab his omnia proficiscantur officia, non sine causa dicitur ad ea referri omnes nostras cogitationes, in his et excessum e vita et in vita mansionem. in quo enim plura sunt quae secundum naturam sunt, huius officium est in vita manere; in quo autem aut sunt plura contraria aut fore videntur, huius officium est de vita excedere. ex quo apparet et sapientis esse aliquando officium excedere e vita, cum beatus sit, et stulti manere in vita, cum sit miser. nam bonum illud et malum, quod saepe iam dictum est, postea consequitur, prima autem illa naturae sive secunda sive contraria sub iudicium sapientis et dilectum cadunt, estque illa subiecta quasi materia sapientiae. itaque et manendi in vita et migrandi ratio omnis iis rebus, quas supra dixi, metienda. nam
Abbreviated transcription (Latin):
talis ut ratio postulet agere aliquia
et facere eoru. Quod aute actum sit
igitur offitiu eiusgeneris neq ĩ boĩs
ponatur nec incõttariis Atq perspicu¬
um etiam illud cu ĩ istis mediis aliqd
agere sapiente Iudicat igitur cũ agłt
dicando Erit in mediis rebus offitium
quod efficitur etiam hac oͦne rationis
Qm̃ enim uidemus esse quiddam qł
recłe factum appellemus. Id aute est
perfedum offitiu erit etia ĩchoatu
ut siiustu depositum reddere ĩ rectii
factis sit in offitiis ponatur depositũ
reddexe .Illo em addito iuste facit
recte factum perse autem hoc ipũ
relelere moffltio ponitur. Quĩ q n̾õ
dubiu est quin i his que media clico¬
aluid sumendu aliud reitiendũ qtq̃d
ita sit ut dicitur omni offitio continet᷑
ex quo intelligitur qm̃seipõs omẽs na¬
tura diligantꝰ tam insipiente ꝙͣ sapiẽ¬
tem sump̾turu que secũdu naturam

Expanded text:
talis, ut ratio postulet agere aliquid talis, ut ratio postulet agere aliquid et facere eorum. quod autem ratione acigitur officium eius generis, quod nec in bonis ponatur nec in contrariis. Atque perspicuum etiam illud est, in istis rebus mediis aliquid agere sapientem. iudicat igitur, cum agitdicando, erit in mediis rebus officium. quod efficitur hac etiam conclusione rationis: Quoniam enim videmus esse quiddam, quod recte factum appellemus, id autem est perfectum officium, erit autem etiam inchoatum, ut, si iuste depositum reddere in recte factis sit, in officiis ponatur depositum reddere; illo enim addito iuste fit recte factum, per se autem hoc ipsum reddere in officio ponitur. quoniamque non dubium est quin in iis, quae media dic aliud reiciendum, quicquid ita fit aut dicitur, omne officio continetur. ex quo intellegitur, quoniam se ipsi omnes natura diligant, tam insipientem quam sapientem sumpturum, quae secundum naturam
Abbreviated transcription (Latin):
cebant quib ego uehemẽter assentior
Qui aute post eos fuerũt cum Carne¬
adem substinere nõ possent hanc quã
dixi bonam famam ipsam propter
se prepositam et sumendam eẽ dixe¬
runt esseq bhomiis ingenii et libera¬
liter educati uelle bene audire aparẽ¬
tibus a propinquis abonisetiam iris
idq proptet rem ipsam nõ propt usũ
dicuntq ut liberis consultu uelimu.
etiam sipostumi futuri sint propter
ipsos sic future post morte fame tñ eẽ
puopter rem etiam detracta usu con¬
sulendũ is et quod cum sit honestu id
solu bonu esse dicamus consentancu
tũ est fungi offitio cu id offitiu nec
inbonis ꝓd̾namus nec in malis. Est ci
aliquid i hiis rebus probabile et qd¬
bilis ratio reddi possit. Est aute offiti¬
um quide ita factusit ut eius facti ꝓ¬
babilis ratio redlipossit. Ex quo ĩtelł¬
gitur offitiu mediu quoddam esseqͥ
generis actio quoq quedam et quida

Expanded text:
cebant; quibus ego vehementer assentior. cebant; quibus ego vehementer assentior. qui autem post eos fuerunt, cum Carneadem sustinere non possent, hanc, quam dixi, bonam famam ipsam propter se praepositam et sumendam esse dixerunt, esseque hominis ingenui et liberaliter educati velle bene audire a parentibus, a propinquis, a bonis etiam viris, idque propter rem ipsam, non propter usum, dicuntque, ut liberis consultum velimus, etiamsi postumi futuri sint, propter ipsos, sic futurae post mortem famae tamen esse propter rem, etiam detracto usu, consulendum. Sed cum, quod honestum sit, id solum bonum esse dicamus, consentaneum tamen est fungi officio, cum id officium nec in bonis ponamus nec in malis. est enim aliquid in his rebus probabile, et qubiliter acti ratio reddi possit. est autem officium, quod ita factum est, ut eius facti probabilis ratio reddi possit. ex quo intellegitur officium medium quiddam esse, quod generis actio quoque quaedam, et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
pluribus uerbis dicere quod popui
terimus ut res intelligatur Alia nũt
effitientia que greci poetica. alia
utrũq de ꝑtinẽtibꝰ mhil est bonu p̃ter
actiones honestas. De effitientibꝰ nihil
preter amicu. Set et ꝑtinente et efficiẽ¬
tem sapientiam uolunt esse. Nam quia
sapientia est cõuemiens actio est cu illo
prinenti genere quod diaxi Quocdaũt
honestas actiones affert et efficit id
effitiens dici potest hec que p̃posita di¬
cumus ꝑtim sũt perseipã p̃posita ꝑtim
ꝙ aliquid effitumt partim utruñꝙ
Perse ut quiddam hĩt oris et uultus
ut status ut motus in quibꝰ sunt et p̃¬
ponenda quedam et reitienda Alia
obeam ret proposita dicent᷑ quod
ex se aliquid effitiant ut pecuma alia
autem ob utranq rem ut integri sensꝰ
ut bona ualitudo de bona autẽ fama
qua enim appellant hendosyon aꝑt
genes detractata utilitate ne dignũ
Quidem in causa porrigendu ẽẽ di¬

Expanded text:
pluribus verbis dicere, quod uno non pluribus verbis dicere, quod uno non poterimus, ut res intellegatur, alia autem efficientia, quae Graeci poihtika/, alia utrumque. de pertinentibus nihil est bonum praeter actiones honestas, de efficientibus nihil praeter amicum, sed et pertinentem et efficientem sapientiam volunt esse. nam quia sapientia est conveniens actio, est in illo pertinenti genere, quod dixi; quod autem honestas actiones adfert et efficit, id efficiens dici potest. Haec, quae praeposita dicimus, partim sunt per se ipsa praeposita, partim quod aliquid efficiunt, partim utrumque, per se, ut quidam habitus oris et vultus, ut status, ut motus, in quibus sunt et praeponenda quaedam et reicienda; alia ob eam rem praeposita dicentur, quod ex se aliquid efficiant, ut pecunia, alia autem ob utramque rem, ut integri sensus, ut bona valitudo. De bona autem fama—quam enim appellant eudoci/an, apgenes detracta utilitate ne digitum quidem eius causa porrigendum esse di
Abbreviated transcription (Latin):
id mihuta occurrit ut indifferens di¬
cerem Neq emm illud frequẽti pote¬
rat ullo modo ut inhil relinqueret
ĩ mediis quod aute secũdu natura
eẽt aut contra Nec cũ relinqueret
inhil ihisponi quod satis extimabi¬
le eẽt nec hec posita nõ aliqua essẽt
p̃posita Recte igitur hec facta distic̃¬
no est atq etiamꝰ ab hiis quo faciliui
res perspicipossit ĩ hoc simile pemit
nt emnquiũt si hoc fingamui esse
quasi finem et ultimu ita iacere ta¬
lum ut recte assistat. Su ita talit
erit iactus ut cadat rectus p̃positu
quidelam habebit ad fine qui alitꝰ¬
qui contra. Neq tã illa p̃positioẽ tali
ad eum que dixi finem ꝑtinebit sicca
que sũt preposita referunt illa quidẽ
uel finem ses ad eius uim naturinqr
poni ptment. Sequit᷑ illa luisio ut
bonot alia sit ad illud ultimu p̾tic¬
ta sic ei appello que thelica Aicũt
iamhocipo mstiliamus ut placuit

Expanded text:
id mihi ita occurrit, ut indifferens diid mihi ita occurrit, ut indifferens dicerem. neque enim illud fieri poterat ullo modo, ut nihil relinqueretur in mediis, quod aut secundum naturam esset aut contra, nec, cum id relinqueretur, nihil in his poni, quod satis aestimabile esset, nec hoc posito non aliqua esse praeposita. recte igitur haec facta distinctio est, atque etiam ab iis, quo facilius res perspici possit, hoc simile ponitur: Ut enim, inquiunt, si hoc fingamus esse quasi finem et ultimum, ita iacere talum, ut rectus adsistat, qui ita talus erit iactus, ut cadat rectus, praepositum quiddam habebit ad finem, qui aliter, contra, neque tamen illa praepositio tali ad eum, quem dixi, finem pertinebit, sic ea, quae sunt praeposita, referuntur illa quidem ad finem, sed ad eius vim naturamque nihil pertinent. Sequitur illa divisio, ut bonorum alia sint ad illud ultimum pertinentia sic enim appello, quae telika/ dicuntur; nam hoc ipsum instituamus, ut placuit,
Abbreviated transcription (Latin):
piosiorem etiam dicere Ibles set non
alienum est quo facilius uis uerbi inte¬
lligatur ratione huiꝰ uerbi fatiendi
leionis exponere. Ut em inquit neõ
dicit inregia regem ipũ qĩ produc¬
tum esse add digtntate idem ein est
proegmenon.S eosqui in aliquo hono¬
re sinst quoꝵ ordo prorime accedit
ut secunduis sit ad regiu principatu
Sic inuita nõ ea que p̾miore locosũt
S ea que secundu locum obtinent pro¬
egniena. idest producta noiẽtur. Que
ifel ita appellemus id erit uerbu eue¬
rbo uł promota uł remota uelut dudũ
dix imus prepoĩta uł precipua et illa
reiecta Re em intellecta ĩuerboꝵ usu
faciles esse debemus. Qm̃ aute omne
quod est bonu primu locum tenere
dicimus necesse nec bonu esse nec ma¬
lum hoc quod propositu uł precipue
noiamus. Itaq id diffimmus quod
sit inlifferens cũ extimatioẽ mediocri
Quod emi illi adiciphoram dicunt

Expanded text:
piosiorem etiam soles dicere. Sed non piosiorem etiam soles dicere. Sed non alienum est, quo facilius vis verbi intellegatur, rationem huius verbi faciendi Zenonis exponere. Ut enim, inquit, nemo dicit in regia regem ipsum quasi productum esse ad dignitatem id est enim prohgme/non, sed eos, qui in aliquo honore sunt, quorum ordo proxime accedit, ut secundus sit, ad regium principatum, sic in vita non ea, quae primo loco sunt, sed ea, quae secundum locum optinent, prohgme/na, id est producta, nominentur; quae vel ita appellemus—id erit verbum e verbo—vel promota et remota vel, ut dudum diximus, praeposita vel praecipua, et illa reiecta. re enim intellecta in verborum usu faciles esse debemus. quoniam autem omne, quod est bonum, primum locum tenere dicimus, necesse est nec bonum esse nec malum hoc, quod praepositum vel praecipuum nominamus. idque ita definimus; quod sit indifferens cum aestimatione mediocri; quod enim illi adia/foron dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
esset satis constitutli id solu eẽ boni
quod eẽt honestum et id malu solu
quod turpe Cuz hec inter illa q̃ mhil
ualerent adbtẽ mmserieue uiuẽdu
aliquid tñ quod differenter esse uolu¬
erunt ut ec̃nt eoru alia extimabilia
alia contra alia neutroru Queq aũt
extimanda essent eoru m aliis satis
esse cause quamobrem quibusdam
inteponerentux ut mualitudme ut
in integritate sensu aut indoloris
uacuitate ut gloria diuitiaru simi¬
liu reru Aliaꝰ autem nõ est eiuis mod
Item que eorum que nulla extimati¬
one digna essent partim satis habẽ
cause quã obrem reicerentur ut do¬
lorem morbum sensum amissionez
pauptate ignomina similia horu
partim nõ Item que hic̃ esse illucd ex¬
ortum quod leno pregmenon cont¬
q quod apo proegmendn noiant cũ
uteretur in lingiła copiosa factis tñ
noĩbꝰ ac nouis quod nobis inhac ĩopi
Iingua nõ conceditur. ꝙ̃ ꝙͣ tu hanc co¬

Expanded text:
esset satis constitutum id solum esse bonum, esset satis constitutum id solum esse bonum, quod esset honestum, et id malum solum, quod turpe, tum inter illa, quae nihil valerent ad beate misereve vivendum, aliquid tamen, quod differret, esse voluerunt, ut essent eorum alia aestimabilia, alia contra, alia neutrum. quae autem aestimanda essent, eorum in aliis satis esse causae, quam ob rem quibusdam anteponerentur, ut in valitudine, ut in integritate sensuum, ut in doloris vacuitate, ut gloriae, divitiarum, similium rerum, alia autem non esse eius modi, itemque eorum, quae nulla aestimatione digna essent, partim satis habere causae, quam ob rem reicerentur, ut dolorem, morbum, sensuum amissionem, paupertatem, ignominiam, similia horum, partim non item. hinc est illud exortum, quod Zeno prohgme/non, contraque quod apoprohgme/non nominavit, cum uteretur in lingua copiosa factis tamen nominibus ac novis, quod nobis in hac inopi lingua non conceditur; quamquam tu hanc co
Abbreviated transcription (Latin):
tincant nõ idem facere eas in uurtute
neq in ceteris artibus ad quas esse dux
quoq ĩ bonis esse ponendas Art sisa¬
pientia bonu sit nõ sequi ut etiã diui¬
tias bonu eẽ dicam. neq ab ulla re q̃
nõ sit mbonis id quod sit ĩbonis con¬
tineri potest obeamq cansam quia co
cũ diuitie nõ sint in bonis nulla arscli¬
uitiis contineri potest. Quod side arti¬
bus concedamus uirtutis tñ nõ sit ea¬
dem ratio propterea quod hec plu¬
rime cõmendationis et exexcitationii
idigeat quod idem ĩ artibꝰ nõ sit R
quod uirtus stabilitate firmit atem
constantiam totius inte cõplectatur
nec hec eadem martib esse uicdeam
Deiceps explicatur differẽtia quasino
ullam esse diceremus confunderctur
om̃is uita ut ab Aristone neq ullum
sapientie munꝰ aut opus ĩueniretur
cum inter res que ad lutam degẽda
ꝑtinerent in hiloĩo inter eẽt. Ne̾q ullu
delectu adhiberi oporteret. Itaq cũ

Expanded text:
tineant, non idem facere eas in virtute tineant, non idem facere eas in virtute neque in ceteris artibus, ad quas esse dux quoque in bonis esse ponendas, at, si sapientia bonum sit, non sequi ut etiam divitias bonum esse dicamus. neque ab ulla re, quae non sit in bonis, id, quod sit in bonis, contineri potest, ob eamque causam, quia cocum divitiae non sint in bonis, nulla ars divitiis contineri potest. quod si de artibus concedamus, virtutis tamen non sit eadem ratio, propterea quod haec plurimae commentationis et exercitationis indigeat, quod idem in artibus non sit, et quod virtus stabilitatem, firmitatem, constantiam totius vitae complectatur, nec haec eadem in artibus esse videamus. Deinceps explicatur differentia rerum, quam si non ullam esse diceremus, confunderetur omnis vita, ut ab Aristone, neque ullum sapientiae munus aut opus inveniretur, cum inter res eas, quae ad vitam degendam pertinerent, nihil omnino interesset, neque ullum dilectum adhiberi oporteret. itaque cum
Abbreviated transcription (Latin):
illu bonorũ fine quod appellamus ex¬
tremu quod ultimu crescere putent
posse. hiisdem placere esse aliu alio etiã
sapientiorem Itemq aliuz magis alio
uł peccare uł recte facere quocł nõ licet
dicere qui crescere bonoruz finez non
putamus Ut enim quidemersi sũt m
aqua mhilo magis respirare possũt si
longe absunt a sũmo ut iani iamq po¬
ssust cmergere ꝙͣ sietiam cũ eẽnt ĩpro¬
fundo. nec Catulus illoqui iam apro
tis aditu mhilo etiam in miseria ẽ ꝙͣ
ille qui nihil processit hec mirabilia ui¬
deri intelligo. S cum certe superiora
firma ac uera sint. his aute ea cõsenta¬
nea et cõsequẽtia ne de eoꝵ quod cum
ueritate disputandum. S ꝙ̃ ꝙͣ negẽt
nec uirtutes nec uitia crescere et tafnẽ
si dilatari putant. diuitias aute clyo¬
genes censeat eam mõ uim hrẽ neqi
Auces sint ad uoluptatem et ad uali¬
tudie bonam set etiam ut mea con¬

Expanded text:
illum bonorum finem, quod appellamus exillum bonorum finem, quod appellamus extremum, quod ultimum, crescere putent posse—isdem placere esse alium alio et sapientiorem itemque alium magis alio vel peccare vel recte facere, quod nobis non licet dicere, qui crescere bonorum finem non putamus. ut enim qui demersi sunt in aqua nihilo magis respirare possunt, si non longe absunt a summo, ut iam iamque possint emergere, quam si etiam tum essent in profundo, nec catulus ille, qui iam adptis habitum nihilo minus in miseria est quam ille, qui nihil processit. Haec mirabilia videri intellego, sed cum certe superiora firma ac vera sint, his autem ea consentanea et consequentia, ne de horum quidem est veritate dubitandum. sed quamquam negant nec virtutes nec vitia crescere, tamen si dilatari putant. Divitias autem Diogenes censet eam modo vim habere, ut quasi duces sint ad voluptatem et ad valitudinem bonam; sed, etiam uti ea con
Abbreviated transcription (Latin):
tum ratorthoma uecta igitur effec¬
tio. Item ĩconuemientia demq ipũ
nitas illa sihec de quibus dixi nõ fĩt
temporis productione maiora. obeã¬
q causam stoycis nõ inletur optabi¬
llor nec magis expetenda btã uita si
sit longa ꝙͣ sit breius utũtur ꝙ simi¬
li ut sicorturni laus illa eẽt ad pedẽ
apte conuemre neq multi coturni
pauçis ante ponerent᷑ nec maiores mi¬
noribussic quor omẽ bonu cõueniẽ¬
tia atq oportumitate fimnr nec plu¬
xa pautioribus nec longiora breuiori¬
bus anteponentur. Necꝰ uerosatis acu¬
te dicunt sĩbona ualitudo pluris exti¬
manda longa ꝙͣ breuis. Sapientie qͦ
usus longissimus quisq sit plurimi Nõ
intelligũt ualitudims extimationem
spatig̾ iudicari Uirtutis oportunitate
ut uideatur qui illud dicunt. Idem hoc
esse clicturibonam mortem et bonũꝑtũ
diuturnitate. Itaq consentaneu est
his que dicta sunt ratione illoꝵ qui

Expanded text:
tum kato/rqwma—, recta igitur effectum kato/rqwma—, recta igitur effectio, item convenientia, denique ipsum nitas illa, sic haec, de quibus dixi, non fiunt temporis productione maiora, ob eamque causam Stoicis non videtur optabilior nec magis expetenda beata vita, si sit longa, quam si brevis, utunturque simili: ut, si cothurni laus illa esset, ad pedem apte convenire, neque multi cothurni paucis anteponerentur nec maiores minoribus, sic, quorum omne bonum convenientia atque oportunitate finitur, nec plura paucioribus nec longinquiora brevioribus anteponent. Nec vero satis acute dicunt: si bona valitudo pluris aestimanda sit longa quam brevis, sapientiae quoque usus longissimus quisque sit plurimi. non intellegunt valitudinis aestimationem spatio iudicari, virtutis oportunitate, ut videantur qui illud dicant idem hoc esse dicturi, bonam mortem et bonum partum diuturnitate. itaque consentaneum est his, quae dicta sunt, ratione illorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nam qui ualitudifie extimatione a¬
liqua clignam uicdeamus neq tñ eam
in bonis ponimꝰ idem censemꝰ nullã
essetantam extimatione ut ea uirtu¬
ti anteponatur idem ꝑypatetici non
tenent quibꝰ dicenclũ ẽ que et hone¬
sta actio sit etsme dolore eam magil
esse expetendam ꝙ si eẽt eacle actio
cu dolore. Nobis aliter iudetur Re¬
cte secus nec postea set potest ue reꝵ
maior esse dissensio. Ut em obscura¬
tur et effunditux luce solis lumen lu¬
cessio et gradui unus mea ma que
est huic In diuilua. Sic cum is sit bo¬
noꝵ fins quomõ stoyci dicũt oĩs ista
reru in corpore haru extimatio sꝑ¬
lendore uirtutis et magnitudine ob¬
scuretur et obruatur atq intereat
necesse est. Et quẽ admodu oportu¬
nitas. Sic enim appellemus euchoriã¬
nõ sit maior productione temporis¬
hũt enim suu modu queq oportu¬
na clicuntur. Sic recta effectio Rator¬
thosin em ita appello qm̃ rectu fac¬

Expanded text:
nam qui valitudinem aestimatione aliqua dignam iudicamus neque eam tamen in bonis ponimus, idem censemus nullam esse tantam aestimationem, ut ea virtuti anteponatur. quod idem Peripatetici non tenent, quibus dicendum est, quae et honesta actio sit et sine dolore, eam magis esse expetendam, quam si esset eadem actio cum dolore. nobis aliter videtur, recte secusne, postea; sed potestne rerum maior esse dissensio? Ut enim obscuratur et offunditur luce solis lumen lucessio et gradus unus in ea via, quae est hinc in Indiam, sic, cum sit is bonorum finis, quem Stoici dicunt, omnis ista rerum corporearum aestimatio splendore virtutis et magnitudine obscuretur et obruatur atque intereat necesse est. et quem ad modum oportunitas—sic enim appellemus eukairi/an—non fit maior productione temporis—habent enim suum modum, quae oportuna dicuntur—, sic recta effectio—kato/rqwsin enim ita appello, quoniam rectum fac
Abbreviated transcription (Latin):
quod peruo natura eẽt cõtenta. Certe
msi uoluptate tanti existimaretis. nõ
minor inquit uolũtas pexcipitur tam¬
ex uilissimis rebus ꝙͣ ex p̃tiosissimis hoc
est nõ modo cor nõ rẽ set ne palatu
quide. Qui eni uoluptate ipam cõtẽ¬
nũt hic licet dicere seuł accupenserem
mene nõ anteponẽ. Cui uero ĩ uolupta¬
te sũmu bonu ẽ hinc omĩa sensu nõ
ratioẽ sũt iudicanda eaq dicencła op¬
tona quesint suauissiã. Seru isto mõ
consequatur sũmas uoluptates nõ mõ
puo set firme inhilo sipõt. Sit uolupt¬
as nõ minor masturtio illo quo nesci p¬
sas eẽ solitos scripsit. Renophon qui in
spracusanis mẽsis que aplone grauiter
intuperantur. Sit inꝙ̃tam facilis ꝙͣ
iuiltis cõparatio uoluptatis quidqđ
dolore dicemꝰ citanta tormẽta sũt
ut ĩhis btã uita simõ dolor sũmu malũ
ẽ ẽẽ nõ possit ipẽem Metrocioru pone

Expanded text:
quod parvo esset natura contenta. Certe, quod parvo esset natura contenta. Certe, nisi voluptatem tanti aestimaretis. Non minor, inquit, voluptas percipitur ex vilissimis rebus quam ex pretiosissimis. Hoc est non modo cor non habere, sed ne palatum quidem. qui enim voluptatem ipsam contemnunt, iis licet dicere se acupenserem maenae non anteponere. cui vero in voluptate summum bonum est, huic omnia sensu, non ratione sunt iudicanda, eaque dicenda optima, quae sint suavissima. Verum esto; consequatur summas voluptates non modo parvo, sed per me nihilo, si potest; sit voluptas non minor in nasturcio illo, quo vesci Persas esse solitos scribit Xenophon, quam in Syracusanis mensis, quae a Platone graviter vituperantur; sit, inquam, tam facilis, quam vultis, comparatio voluptatis, quid de dolore dicemus? cuius tanta tormenta sunt, ut in iis beata vita, si modo dolor summum malum est, esse non possit. ipse enim Metr
Abbreviated transcription (Latin):
luptates Hec nõ sũt in potestate sapiẽtus
Non em in ip̃a sapiẽtia positu ẽ btũ
parat ad noluptate. Totu aute id ex
fortuna qua epycurus ait exiguã ĩter¬
uenire sapienti Age inquies ista puast̾
Sapiente locupletat ip̃a natura eius
diuitias eprcurus parabiles esse docuit
Hec bene clicuntur neego repugno set
inter sese ipa pugnãt. hegat eni tenuis¬
simo uictu .i. cõtemptissis escis et potioi̾¬
bus minore uoluptate percepi ꝙ̃ reb
exquisitissimis ad epulandu. Niicc ͦ
si negaret quicꝙͣ interẽẽ ad btẽ uiuen¬
du quali uterentur uictu concedere
laudarer etiam. Ueru enm dicet idꝙ
Socratem qui uoluptate nullo modo
numerat aldio dicente cibi ꝯdimẽtũ
esse famem potiomis sitm. Set qui ad
uoluptate omĩa referens miuit ut gal¬
lomus loquit᷑ ut frugi ille pyso nõ anidio
nec eni eum quod sentiat dicẽ eristiõ
Naturales diuitias diait parabiles esse

Expanded text:
tes, eae non sunt in potestate sapientis. non enim in ipsa sapientia positum est beatum parat ad voluptatem. totum autem id extfortuna, quam Epicurus ait exiguam intervenire sapienti. Age, inquies, ista parva sunt. Sapientem locupletat ipsa natura, cuius divitias Epicurus parabiles esse docuit. Haec bene dicuntur, nec ego repugno, sed inter sese ipsa pugnant. negat enim tenuissimo victu, id est contemptissimis escis et potionibus, minorem voluptatem percipi quam rebus exquisitissimis ad epulandum. huic ego, si negaret quicquam interesse ad beate vivendum quali uteretur victu, concederem, laudarem etiam; verum enim diceret, idque Socratem, qui voluptatem nullo loco numerat, audio dicentem, cibi condimentum esse famem, potionis sitim. sed qui ad voluptatem omnia referens vivit ut Gallonius, loquitur ut Frugi ille Piso, non audio nec eum, quod sentiat, dicere existimo. naturales divitias dixit parabiles esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ui iisietia honeste quid nũc honeste
uiuere quid turpius qͣ sapientis iutã
ex nsipientu sermone Pendere. Quid
ergo hoc loco intelligit honestu certe
nihil msi quod possit ipm propt᷑ seuire
laudari. Nam sipropter uoluptatez que
est ista laus que possit e macello peti nõ
his uir est ut cu honestate eoloco hẽit
ut sine ea iocũde neget posse uiui Iilud
honestu quod populare sit sentiat et sine
liud honestusꝰ intelligat isiꝙ sit rectu
ipsum q perse sua ut sua natura sua sit¬
sponte laudabile. Itaq torquate cũ dice¬
res clamare epycuru nõ posse iocuncde
uiui msi honeste et sapienter et iuste uiue¬
retur tuipẽ mihi gloriari iudebare tãta
ius merat uerbis propter earui reru que
signific abant his uerbis dignitate. li
altior fieres ut interdu isisteres ut uos
inituens qiͣ testificaueris laudar honeste

Expanded text:
si etiam honeste. quid nunc honeste e vivere? quid turpius quam sapientis vitam ex insipientium sermone pendere? quid ergo hoc loco intellegit honestum? certe nihil nisi quod possit ipsum propter se iure laudari. nam si propter voluptatem, quae est ista laus, quae possit e macello peti? non is vir est, ut, cum honestatem eo loco habeat, ut sine ea iucunde neget posse vivi, illud honestum, quod populare sit, sentiat et sine liud honestum intellegat, nisi quod sit rectum ipsumque per se sua vi, sua natura, sua sponte laudabile. Itaque, Torquate, cum diceres clamare Epicurum non posse iucunde vivi, nisi honeste et sapienter et iuste viveretur, tu ipse mihi gloriari videbare. tanta vis inerat in verbis propter earum rerum, quae significabantur his verbis, dignitatem, ut altior fieres, ut interdum insisteres, ut nos intuens quasi testificarere laudari honestatem
Abbreviated transcription (Latin):
est pplari fania gloriosu inquit ꝙ̃ꝙͣ no¬
tũ expetitur propter uoluptate.A ides
neꝙ̃ sit magna dissensio phũs nobilis
a quo nõ solli gretia et ytalia set etia
oĩs barbaria cõfnota ẽ honestu quid
sit id nõ est ĩ uoluptate negat se intel¬
ligere insi forte illud quod multitu¬
dinis rumore laudetur. Qđsi sit ipũ

Expanded text:
est populari fama gloriosum. 'Quod', inest populari fama gloriosum. 'Quod', intamen expetitur propter voluptatem. Videsne quam sit magna dissensio? philosophus nobilis, a quo non solum Graecia et Italia, sed etiam omnis barbaria commota est, honestum quid sit, si id non sit in voluptate, negat se intellegere, nisi forte illud, quod multitudinis rumore laudetur. ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
tribꝰ in quo mest ordo et moderatio cui
similitudine perspecta informar spẽ a
diguitate transitu est ad honestate dic¬
toꝵ atq factoꝵ Nam ex hiis tribꝰ laud¬
bus quas ante clixi et temeritate refor¬
midat et nõ audet cuiꝙͣ aut dicto pro¬
teruo aut fcõ nocere uereturq quilq̃
aut facere aut eloqui quod paru uiri¬
le uideatur hñs undiq expletam et per¬
fectam torquate forma honestatis que
tota quatuor hiis uirtutib que ate Eͦ
cõmemorate sũt cõtinetur hanc setu
epycurus oĩo ignorare dicit quã autẽ
Quale ẽẽ uelint qui honestate sũmu
bonu mentiantur. Sieni ad honestatẽ
omia referantur neq mea uoluptatẽ
dicant meẽ ait eos inam uoce sonare
hiis eni ipsis uerbis utitur neq ĩtelligẽ
neq uidere sub hac uoce honestatis d
sit subitienda sententia. Ut em cõsuc¬
tudo loquit. Id solu dicitur honestũ qđ

Expanded text:
tribus, in quo inest ordo et moderatio. cuius tribus, in quo inest ordo et moderatio. cuius similitudine perspecta in formarum specie ac dignitate transitum est ad honestatem dictorum atque factorum. nam ex his tribus laudibus, quas ante dixi, et temeritatem reformidat et non audet cuiquam aut dicto protervo aut facto nocere vereturque quicquam aut facere aut eloqui, quod parum virile videatur. Habes undique expletam et perfectam, Torquate, formam honestatis, quae tota quattuor his virtutibus, quae a te quoque commemoratae sunt, continetur. hanc se tuus Epicurus omnino ignorare dicit quam aut qualem esse velint qui honestate summum bonum metiantur. Si enim ad honestatem omnia referant neque in ea voluptatem dicant inesse, ait eos voce inani sonare— his enim ipsis verbis utitur—neque intellegere nec videre sub hanc vocem honestatis quae sit subicienda sententia. ut enim consuetudo loquitur, id solum dicitur honestum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut profuturu a caritate domesticoru
ac suoꝵ currat longuis et se implicet pri
ciuium demu oiũ mortaliu sotietati
atq ut ad architam scripsit plato non
sibi set solu meminerit natu set priõ s
sius ut per exigua pars sibi relinquat
Et quonia eadem natura cupiditatẽ
ingenuit homimi ueri ĩueniendi quod
Fadillime apparet cu nacui curis etia
quid in celo fiat auemus scire. hiis ũtiis
inluti omĩa uera diligimus .i. fidelia¬
et simplitia constantia cu uana falsa
Fallentia odimus ut fraude per iuriu
malitia ĩuiriam. Eadem rntio habet
inse quiddam amplu atq magnificũ
ad impandu magis ꝙͣ ad parendu ac¬
comoclatu Omĩa humana nõ tollerabi¬
lia solum set etiam leuia ducens altum
quidela et excelsu nhil timens nemi¬
ni cedens semper inuictu atq hiis trib
generib honestoꝵ notatis quartu seꝗt
et in eadem pulcritudine et apte ex ilł

Expanded text:
ut profectus a caritate domesticorum ut profectus a caritate domesticorum ac suorum serpat longius et se implicet primum civium, deinde omnium mortalium societate atque, ut ad Archytam scripsit Plato, non sibi se soli natum meminerit, sed patriae, sed suis, ut perexigua pars ipsi relinquatur. et quoniam eadem natura cupiditatem ingenuit homini veri videndi, quod facillime apparet, cum vacui curis etiam quid in caelo fiat scire avemus, his initiis inducti omnia vera diligimus, id est fidelia, simplicia, constantia, tum vana, falsa, fallentia odimus, ut fraudem, periurium, malitiam, iniuriam. eadem ratio habet in se quiddam amplum atque magnificum, ad imperandum magis quam ad parendum accommodatum, omnia humana non tolerabilia solum, sed etiam levia ducens, altum quiddam et excelsum, nihil timens, nemini cedens, semper invictum. atque his tribus generibus honestorum notatis quartum sequitur et in eadem pulchritudine et aptum ex illis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtuti cũ uoluptate certatio quam
Quod certatione homo et acutꝰ et di¬
ligens Crisippus nõ contemuit totũq
discrimen sumibomi ineatu cõpositi¬
one positu putat. Ego aute existimo
sihonestu esse aliquid ostendere que
sit ipm̃ uisua propter seq expetencdũ
Iacere ur̃a oĩa Itaq eo quale sit breui¬
ter ut ipẽ postulat constituto. Accedã
ad omia tua torquate ubi si meoria
nestu igitur ut intelligimus q nod ta¬
le est utꝰ detracta omni uoluptate sine
ullis premiis fructibꝰ ue per se ipũ po¬
ssit iure laudari. Quod quale sit nõ
tis qui per multa obeam una causa fa¬
tiunt qr decet qr rectu qr honestu est
tante et ut ita clicam sagacemq et ca¬
usas reru et consecutioẽs uideat et simi¬
litudines transferat et disũcta cõiũgat
tatur uite consequẽtis statu. Eademq
ratio fecit hoiẽm houĩ appetente cũq
hiis uera et sermone et usu cõgruẽtem

Expanded text:
virtuti cum voluptate certatio. quam virtuti cum voluptate certatio. quam quidem certationem homo et acutus et diligens, Chrysippus, non contemnit totumque discrimen summi boni in earum comparatione positum putat. ego autem existimo, si honestum esse aliquid ostendero, quod sit ipsum vi sua propter seque expetendum, iacere vestra omnia. itaque eo, quale sit, breviter, ut tempus postulat, constituto accedam ad omnia tua, Torquate, nisi memoria igitur id intellegimus, quod tale est, ut detracta omni utilitate sine ullis praemiis fructibusve per se ipsum possit iure laudari. quod quale sit, nontis, qui permulta ob eam unam causam faciunt, quia decet, quia rectum, quia honestum est,itantem et, ut ita dicam, sagacem, quae et causas rerum et consecutiones videat et similitudines transferat et disiuncta coniungattatur vitae consequentis statum. eademque ratio fecit hominem hominum adpetentem cumque iis natura et sermone et usu congruentem,