comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orũ m̃tẽ auidius irrepunt. Pulsantesq hominẽ in suetis oꝑib
grauius ꝑtrahunt. ita ut sint nouissima illius peiora priorib¬
sed ꝑaffectũ bonũ uł malũ itur recedit᷑ uę ađo uen
Neq eñi gressu pedũ sed gressui  rũ elongamꝰ uł ꝓpinquamꝰ ad
dm̃. Perpetrare flagitiũ aliqđ mors animȩ est. contẽpnere
pęnitentiã & ꝑmanere inculpa. descendere in infernũ post
mortẽ est. Ergo peccare ad mortẽ ꝑtin&. desperare uͦ in infer¬
nũ descendere. Vnde & scriptura ait. Impius dũ in ꝓfundo malo¬
rũ uenerit contẽpnit. Sepe diabolus eos quos conuerti ad pęni¬
tentiã aspicit inmanitate scelerũ ꝑculsos ad desperationẽ de¬
ducit. ut subtracta spe ueniȩ trahat indiffidentiã quos non
potuit retinere ꝑseuerant̾ inculpa .. Sed paenitens p̾uidere
deb& callidas contrase hostis insidias Sicq dĩ ustitiã metuat

Expanded text:
orum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consuetis operibus orum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consuetis operibus gravius pertrahunt, ita ut sint novissima illius pejora prioribffectum bonum, vel malum itur, recediturve a Deo. Neque enim gressu pedum, sed gressu morum elongamus, vel propinquamus ad Deum. 2. Perpetrare flagitium aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat,
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ popłi mei cũ ignominia dicentes pax. & non ÷ pax.
Cũ ignominia igit᷑ curat contritionẽ qui peccanti & ñ legitime
paenitenti ꝓmittit securitatẽ. Vnde & sequit᷑. Confusis̃ qui ab¬
ominationẽ fecer̃. id est confusis̃ ñ pęnitendo sed paenas luendo
Alit̾ enĩ confundit᷑ corã iudice reus dũ plectit᷑. atq alit̾ quide
malo oꝑe erubescens corrigit᷑. Ille & eñi quia rep̃hensus est
confundit᷑. iste quia malũ se fecisse memorat᷑. Quã uis ꝑ pęni¬
tentiã ꝓpiciatio peccatorũ sit . sine metu tam̃ homo eẽ ñ deb&.
qͥa paenitentiȩ satis facio diuino tantũ pensat᷑ iudicio ñ humano
Proinde quia mesaeratio dĩ occulta est. sine in t̾missione flere
necesse est Neq enĩ umquã oport& pęnitentẽ habere depecca¬
tis securitatẽ. Nam securitas. neglegentiã parit. Neglegentia aut̃
qualib& culpa subrepserit. confestim delectationes pristine uici¬

Expanded text:
filiae populi mei cum ignominia, dicentes pax, pax, et non est pax. filiae populi mei cum ignominia, dicentes pax, pax, et non est pax. Cum ignominia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum fecisse memoratur. 18. Quamvis per poenitentiam propitiatio peccatorum sit, sine metu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae viti
Abbreviated transcription (Latin):
uenit miscdĩa . Infuturo aut̃ iã non operam᷑. sed rationẽ nr̃oꝵ
ñutunt᷑ ad penitentiã . sed ad peccandi usurpant audatiã.
Amalo aut̃ indeterius uadit. qui tẽpus sibi ad pęnitendum
indultũ ad libertatẽ praui operis utit᷑ Fẽstinare deb&
addm̃ pęnitendo unusquisq dũ potest. nesi dũpotest no¬
luerit cũ tarde uoluerit omnino ñ possit. Proinde ꝓph&a
ait. Querite dñmdũ inueruiri potest. inuocate eũ dum
ꝓpeest. Et ubi inueniri potest nisi in hac uita. inqua etiã
& ꝓpeest om̃ib in uocantib se : nã tunc iã longe erit quan¬
ad ȩternã transeat requiem. Qui aut̃ praue uiuendo
penitentiã in mortis agit periculo. sicut eiꝰ dãpnatio in¬
certa ẽ: sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus eẽ in
morte. deindulgentia. sanus paeniteat sanusq ꝑ petrata
facinosbe deleat. Sunt qui paenitentib securitatẽ cito

Expanded text:
venit. In futuro autem jam non operamur, sed rationem nostrorum venit. In futuro autem jam non operamur, sed rationem nostrorum non utuntur ad poenitentiam, sed ad peccandi usurpant audaciam. A malo autem in deterius vadit, qui tempus sibi ad poenitendum indultum, ad libertatem pravi operis vertit. 13. Festinare debet ad Deum poenitendo unusquisque dum 211 potest, ne, si dum potest noluerit, cum tarde voluerit, omnino non possit. Proinde propheta ait: Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quanad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito
Abbreviated transcription (Latin):
deflendo quȩ gessit. Tanto inde plorando ꝓfundius quanto
extitit in peccando ꝓcliuius. Ille paenitentiã digne agit.
qui sic p̃terita mala deplorat. ut futura iterũ ñ cõmittat.
Nam qui sic plangit peccatũ ut iterũ admittat peccatũ.
quasi siquis lauet laterẽ crudũ. quẽ quanto magis elue¬
rit tanto amplius lutũ facit. Quã uis quisq sit peccator.
& impius. si ad pęnitentiam conuertatur. consequi posse
ueniã credit᷑ Nullus enĩ debonitate dĩ dubit&. sed sol¬
accipientiũ prauitas conferri sibi indulgentiã ubnegat. In hac
uita tantundẽ pęnitentiȩ patet libertas. post mortẽ uero nul¬
operari oꝑa eiꝰ qui me misit donec dies est. Veni& aut̃ nox.
quando nemo potest operari . hinc & ꝓpheta. Date inquit
mors ȩterna ꝑueniat: In hac uita dũ estis dm̃ ꝑpaenitentiã
glorificate. Ad huc in hoc scło paenitentiã operantib dđi sub¬

Expanded text:
deflendo quae gessit, tanto inde plorando profundius, quanto deflendo quae gessit, tanto inde plorando profundius, quanto exstitit in peccando proclivius. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tantet impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed solaccipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nuloperari opera ejus qui me misit, donec dies est; veniet autem nox, quando nemo potest operari . Hinc et propheta: Date, inquitmors aeterna praeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hoc saeculo poenitentiam operantibus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo sui accusator extiterit. Multi autẽ econtra sema&¬
ipsos peccatores fatent᷑ & tam̃ sem& ipsos a pocacato ñ sub¬
trahunt. Magna iã iustitiȩ pars est seipsũ nosse homo quod
prauus est. ut exeo diuine uirtuti subdat᷑ humilius ex quo
suã infirmitatẽ agnoscit. Bene se uidicat uistus in hac uita.
ne udicet᷑ ado dãpnatione ꝑpetua. Tunc aut̃ iudiciũ de
se quisq sumit. quando ꝑdignã pęnitentiã sua prauafacta
condẽ pnat. Amaritudo pęnitentiȩ facit animũ ut sua
facta subtilius discutere. ⁊donadiquȩ tontẽ psit flendo cõ¬
memorare. Nihil aut̃ peuis quã culpã agnoscere nec de¬
flere. duplicẽ habere deb& fletũ in poetentia om̃is pec¬
cator siue quia ꝑ neglegentiã bonũ ñfecit. seu qͥa malũ
ꝑaudatiã ꝑpetrauit. Quod enĩ oportuit ñ gessit. & gessit qđ
agere non oportuit . Ille paenitentiã digne agit. qui reatũ
suũ satisfactione legitima plangit condẽpnando scilic& ac

Expanded text:
ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. 2. Magna jam justitiae pars est, seipsum nosse hominem, quod 209 pravus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius, ex quo suam infirmitatem ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, cum per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. Amaritudo poenitentiae facit animum et sua facta subtilius discutere, et dona Dei quae contempsit flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere nec deflere. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod oportuit non gessit, et gessit quod agere non opsuum satisfactione legitima plangit, condemnando scilicet atque
Abbreviated transcription (Latin):
lectu m̃tis conspicimus id est dm̃. Sine fide nemo potest pla¬
ceredõ . Om̃e enĩ qđ ñ est ex fide peccatũ est . fides nequaquã
ui extorquet᷑. sed ratione atq exemplis suadet᷑. Quib autẽ
exigit᷑ uiolent̃. ꝑseuerare in eis ñ potest. Exemplo ut ait
quidã nouelle arboris cuius quisq cacum̃ uiolent᷑ in pressẽ¬
rit denuo dũlaxat᷑ inidꝙ fuerat confestim reuertit᷑. Sicut
homo libero arbitrio conditus sua sponte diuerait ađo ita ex
ꝓpria m̃tis conuersione credendo recurrit addm̃. ut & liber¬
tas cognoscat᷑ arbitrii ꝑ ꝓpriã uoluntatẽ & beneficium gr̃ȩ
ꝑceptam fidȩi ueritatẽ: In corde respicit ds̃ fidem ubise non
possunt homines ex cusare quiore simulant ueritatis ꝓfessio¬
nẽ & corde retẽptant ᷑ erroris impietatẽ. Sicut nihil ꝓficit

Expanded text:
lectu mentis conspicimus, id est, Deum. Sine fide nemo potest placere Deo : Omne enim quod non est ex fide peccatum est . 4. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. A quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit
Abbreviated transcription (Latin):
laberinto inplicent aquo exire uix ualeant: Tanta et
hereticorũ calliditas . ut falsa ueris malaq bonis ꝓmis¬
ce ant. salutaribq rebus plerũq erroris sui uirus int̃ser
quo facilius possint prauitatẽ ꝑuersi dogmatis subspeciȩ
ꝑsuadere ueritatis. Plerũq sub nomine catholicorũ docto¬
rũ heretici sua dicta conscribunt. ut indubitant̃ lecta cre¬
dantur. Non nũquã etiã blasphemias suas latendi dolo inlibris
nr̃orũ inserunt. doctrinãq: uerã adulterando corrum punt.
cilic& uł adiciendo quȩ impiasunt: uel auferendo quȩ pia
sunt. Caute meditanda cautoq sensu ꝓbanda sunt quȩ le¬
gunt᷑. ut uxta a postolica monita & teneamus quȩ rectas.
& refutemus quȩ contraria ueritati existunt. Sicq in nob
instruamꝰ. ut amalis illesĩ ꝑmaneamus.

Expanded text:
labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria veritati existunt; sicque in bonis instruamur, ut a malis illaesi permaneamus.
Abbreviated transcription (Latin):
intellegit  qui carnalit̃ uerba legis ꝑcurrit. sed his
qui eã sensũ in terioris intellegentiȩ ꝑspicit. Nã qui litte¬
ram legis intendunt. eiꝰ occulta penetrare non possunt.
Multi enĩ ñ intellegendo spĩtalit̾ scripturas nec eas recte
sentiendo inheresim de uolutis atq inmultis erroribus
defluxer. Insolis fidelib religata est lex. testante dño ꝑ
ꝓphetã. Signa testimoniũ sĩgna legẽ in discipłis meis.
Idest ne eam aut uidȩus intellegat̾. aut hereticus. quia
non est xp̃i discipłs. Onitatẽ quĩppe pacis quã xp̃s do¬
om̃s ꝙr mei discipłi estis. si dilectionẽ int̾ uos habueri¬
tis. Scripturas heretici sano sensu ñ sapiunt. sed eas add
errorẽ praue intelligentię ducunt. neq sem& ipsor
earũ sensib subdunt. sed eas ꝑuerse aderrorẽ ꝓpriũ ꝑ¬
trahunt. Doctores errorũ nrauis ꝑsuasionibus. ita ꝑ ar¬
gum̃ta fraudulentiȩ inligant auditores ut cos quasi in

Expanded text:
intelligit qui carnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante Domino per Prophetam: Liga testimonium, signa legem in discipulis meis ; ne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus domei estis discipuli, si dilectionem inter vos habueritis. 4. Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas m̃tis cũ lacrimis. exoriens derecordatione pecca¬
ti & timore uidicii . Illa est conuersis ꝑfectior conpunctionis
affectio. quȩ om̃s a se car naliũ desideriorũ affectus repel
cuiꝰq electi afficit᷑ id est ułdũ operũ suorũ mala considerat
uel dũ desiderio ȩternȩ uitȩ suspirat. Quat tuor eẽ qualitates

Expanded text:
humilitas mentis cum lacrymis exoriens de recordatione peccati et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellr Deum anima cujusque electi afficitur, id est vel dum operum suorum mala considerat vel dum ad desideria aeternae vitae suspirat. « Quatuo
Abbreviated transcription (Latin):
ratio peregrinationis suȩ in huius uitȩ longinquitate.
desideriũ suꝑnȩ patriȩ quatinus ad eã quantotius ualeat
colit interius erubescit. suoq uidicio poenitendo iã punit.
Nam tt̃ petrus fleuit. quando eũ xp̃c respexit. Unde &
psalmus. Respexit inquit & cõmota est & contremuit terra.
Gressus dĩsunt in cor hominis interioris. ꝑque bona deside¬
ria surgunt ut calcent᷑ mala. Quando er̃go ista in corde
hominis fuint. sciendũ est tunc eẽ dm̃ ꝑ grãm cordihuma¬
no p̃sentẽ. Undese tunc magis homo acuere ad conpunc¬
tionẽ deb& quando sentit & đm interius operantẽ. quo
mens hominis iusti ex uera conpunctione rapit᷑. Et qualiter̃
infirmata reuertat᷑ degustate lucis magnitudine illũ nosse
posse qui iã aliquid exinde gustauit. Sunt qui non ex uera cor¬
dis conpunctione sui accusatores fuint. sed tantũ ad hoc eẽ
peccatores assignant ut exficta humilitate confessionis

Expanded text:
is suae in hujus vitae longinquitate, desiderio supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat colit, interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit. Unde et Psalmista: « Respexit, inquit, et commota est, et contremuit terra . » Gressus Dei sunt in corde hominis interioris, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corhominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem; unde se tunc magis homo acuere ad compunctionem debet, quando sentit et Deum interius operantem. 7. Quomodo mens hominis justi ex vera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis
Abbreviated transcription (Latin):
male existunt. Nocent eñi nuptiȩ. nocent & potestates.
sed ꝑ id qđ eis uixta panit̾. ñ ꝑse exemplo itinerẽs recti
uixta quo spinȩ nascunt᷑. quo surgens datere noceant
eis qui recto itinere gradiunt᷑.¬

Expanded text:
malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiunt
Abbreviated transcription (Latin):
parantur qui gloriã boni operis foris appetunt quã
utra conscientiã humiles habere debuerant. Iales igi¬
tur ad ꝓmissa cȩlestia ñ ꝑueniunt. quia ipsi sibi uir¬
ginitatis p̃miũ ꝑelationis uitiũ auferunt. Hocẽ. eñi
in euangłio non habere uirgines inuasis oleũ. idest
ñ seruare intra conscientiã boni oꝑis testimoniũ.
sed in facie gloriari upud homines ñ in corde apud
dm̃ suina adulterii excipit᷑ destinatio madii monu.
melius que est uxorẽ ducere : quã ꝑlibidinis ardonẽ
perire. Quidã coniugale decus ñ ꝓgignendis filiis
delectant᷑ sed hoc ꝓ turbulenta carnis & libidinosa
consuetudine appetunt. sicq bonũ male utuntur:
Oitia ꝑse mala sunt. conuigia uͦ & potestates. ꝓse quidẽ
bona sunt. ꝑ ea uͦ que circa ea mala existunt. Conu¬
gia enĩ ꝑ id mala sunt ꝑ quod dicit apłs. qui aut̃ cũ
tionẽ. ꝑ oppressionẽ. ꝑ iustitiȩ quoq p̃uaricationẽ

Expanded text:
parantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam parantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibi virginitatis praemium per elationis vitium auferunt. Hoc est enim in Evangelio non habere virgines in vasis oleum, id est, non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. 12. Ruina adulterii excipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono male utuntur. 14. Vitia per se mala sunt, conjugia vero et potestates per se quidem bona sunt; per ea vero quae circa ea sunt, mala existunt. Conjugia enim per id mala sunt, per quod dicit Apostolus: 249 Qui tionem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem
Abbreviated transcription (Latin):
pit uulneris sanitatẽ. uirginitas aũt si labit᷑ nulla¬
tenꝰ reparat᷑. Nã quãuis pȩnitendo ueniȩ fructũ
ꝑcipiat. in corruptionẽ tañ nullatenꝰ recipit pri¬
stinã. Oirgo carne. non m̃te :nullũ prȩmut̃ hab& in
reꝓmissione. Unde & insipientib uirginib saluator
iniudicio ueniens dicit. Am̃dico uobis nesciauios.
bi enĩ iudicans. M̃tẽ corruptã inuenerit. carnis pro¬
culdubia incorruptionẽ dãpnabit. Nichil ꝓdest in¬
corruptio carnis. ubi nonẽ. in tegritas mñtis. Nibilq
ualet mundũ eẽ corpore. eũ qͥ pollutus e. mente
Multis reproboꝵ. qui carnalis corruptibile contagiũ¬
nesciunt. qui sicut infecundis corpore. ita steriles ma¬
nent & m̃te operis boni fȩcunditate. Qui recte de uir¬
ginitate gauderent. si aliis prauis operib ñ inseru¬
diuers tam̃ mundane conuersationis operatio macu¬
lat Girgines desuis meritis gloriantes srpochritis con¬

Expanded text:
pit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullapit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio vos . Ubi enim judicans mentem corruptam invenerit, carnis procul dubio incorruptionem damnabit. 8. Nihil prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas mentis. Nihilque valet mundum esse corpore eum qui pollutus est mente. 9. Multi sunt reprobonesciunt, qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent et mente operis boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis operibus non inservdiversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis com
Abbreviated transcription (Latin):
Geminũ est bonũ uirginitas. qr & in hoc mundo sollicitu¬
dinẽ scłi ammittit. & in futuro ȩternũ castitatis pͣmiũ
ꝑcipit. Uirgines feliciores eẽ inuita ȩterna isara testan¬
te. Hȩc dicit̾ dñs eunuchis. Dabo eis. indomo mea & in
muris meis locũ. & nom̃ melius ufiliis & filiabus. no¬
men sẽp̃iternũ dabo eis qđ non peribit. Nec dubiũ qđ
qͥ casti ꝑseuerant & uirgines. angłis dĩ efficiant᷑ ȩqua¬
les. Amanda est pulhr̃itudo castitatis. cuiꝰ degusta¬
ta delectatio. dulcior inuenit̾ quã carnis. Castitas
enĩ fructus suauitatis ẽ: pulchritudo in uolata scõꝵ
Castitas securitas mentis. sanitas corporis. Unde & a
liquas gentiliũ grmnicos ꝑpetuã in ueneris abstinen¬
tia exereussẽ. ne uirtutẽ libidinẽ frangerent. Luxo¬
riosst nãq uita carnẽ cito debilitat. fractãq celerit᷑
ducit ad senectutẽ. Omne peccatũ ꝑ pęnitentiã reci¬

Expanded text:
Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicituGeminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium percipit. 4. Virgines feliciores sunt in vita aeterna, Isaia testante: Haec dicit Dominus eunuchis: « Dabo eis in domo mea, et in muris meis locum; et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit » . Nec dubium quod qui casti perseverant, et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. 5. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas corporis; unde et aliquos gentilium gymnicos legimus perpetuam Veneris abstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam reci
Abbreviated transcription (Latin):
tus & ȩterni torm̃ta incendius ante oculos: ꝓponant᷑.
quia nimirũ om̃is poena grauioris. supplici formidine
superat᷑. Sicut enĩ dauus clauũ expellit. ita sepe re¬
cordatio ardoris gehenne ardorẽ exdudit luxuriae.
Iuidam inuuentute luxuriose uiuentes. in senectute
continentes fieri delecte̾nt̃. & tunc eligunt seruire casti¬
tati. quando eos libido seruos habere contẽpsit. Nequa¬
quã insenectute. continentes uocandi s. qui in uiuentu¬
te luxumose uixer̃. Tales ñhabent p̃miũ : quia labo¬
ris certam̃ ñ habuer. Eos enĩ expectat gła. in quibus
fuerint laboriosa certamina. DecoNineNtia . xl
DECONTINENTIA. XL
dõ datur continentia. sed petite & accipietis. iiI.
latã eẽ uirginitatẽ nuptiarũ. Illud enĩ bonũ. hoc opti¬
mũ. Conuigiũ concessũ ẽ: uirginitas ad monita tantũ
ñ iussa. Sed iđo tantũ ad monit̾a. quia nimis excelsa.

Expanded text:
tus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, tus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido servos habere contemnit. 25. Nequaquam in senectute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. Eos enim exspectat gloria, in quibus fuerint laboriosa certamina. 246 CAPUT XL. De continentia. 1. A Deo datur continentia; sed petite, inquit, et accipielatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dĩ claudit᷑. & homo adõ separat᷑. Int̾ cetera septẽ
uĩtia fornicatio maximi est sceleris. qr ꝑcarnis inmun¬
ditiã tẽplũ dĩ uiolat. & tollens mẽbra xp̃i. facit m̃bra
meretricis. Maxime ꝑ carnis luxuriã humanũ genus
subdit᷑ adiabolo. quã ꝑ cetera uitia. Cũ enĩ ille uarus
tẽptam̃tis illectos homines conet̾ ꝑuertere. magis aut̃
mechandi desideriũ suggerit. quia utrũq sexũ inh
uitio amplius ȩgrotare intendit. Demones scientes
pulchritudinẽ eẽ animȩ castitatẽ: & ꝑ hanc hominis
angłicis merits ęquib illi lapsis coequari: Liuore ꝑ¬
cussi in uidie iniciunt ꝑsensus corporis opus desideri¬
umq libidinis. quatinus acȩlestib deorsũ deiectã ani¬
mã ꝑtrahant secũq qđ uicerint gloriantes ad cantara
ducant. Quando inpulsũ dȩmonũ mens addele¬
tationẽ fornitationis inpellitur. diuini iudicũ me¬

Expanded text:
regnum Dei clauditur, et homo a Deo separatur. 20. Inter caetera septem regnum Dei clauditur, et homo a Deo separatur. 20. Inter caetera septem vitia fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. 21. Magis per carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii me
Abbreviated transcription (Latin):
Onde & sepe ex consuetudine delinquendi quasi captiui
ad peccandũ cũ quadã uiolentia retraim̃. sensusq nos
tnos innobis contra rectã uoluntatẽ rebellare sentimꝰ.
Diplus oblectat m̃tẽ delectatio fornicationis quã amor
casticatis. ad huc in homine peccatũ regnat. Certe si
amplius delectat pulchritudo intime castitatis. iã non
rognant peccata sed regnat iustitia. Non solũ de rom¬
missa fornicatione peccatũ regnat in homine. sed
si adhuc delectat᷑ atq animũ teneat. ꝓculdubio re¬
estii fornicatio anime seruitusidoloꝵ. Est aut̃ et¬
spiritalis fennicatio. scđm qđ dñs ait. qui uiderit
mulierẽ ad concupiscendã eãiiã mechatusẽ. ea
incorde suo. Om̃is inmunda pollutio fornicatio dr̃: quã¬
uis quisq diuersa turpitudinis uoluptate ꝓstituat᷑. E de¬
lectatione enĩ fornicandi uaria gignunt᷑ flagitia quib

Expanded text:
Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum cum quadam violentia trahimur, sensusque nostros contra rectam voluntatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Nam non solum de commissa fornicatione 245 peccatum regnat in homine; sed si adhuc delectatur, atque animum teneat, procul dubio regestminus ait: Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . 19. Omnis immunda pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ effectib existunt suꝑbi ut cadant carnis uitio hu¬
miliant᷑ ut surgant. Ante quã ꝑficiat᷑ ad ulteriũ in ope
iã adulteriũ extat in cogitatione. Ex corde enĩ primũ for¬
nicationes s̃ auferendeꝰ: ut ñ ꝓrumpant in opere. hinc
urã. Hoc est incorde libidinẽ resecate . quȩ ad lumbos
ꝑtineit. Namicor suꝑ ubera ẽ : ñ in lũbis. Libidinis in¬
moderata licentia nescit habere modũ. Nã dũse uiti¬
osus animꝰ & in explenda fornicatione carne luxuria.¬
ante. laxauerit. nihil hominus ad alic nefanda scelera
suadentib demonib transit: Dũq: in moderate metas
pudoris excesserit crim̃ criminib: adicie. paulatimq
addeteriara ꝓcedit: Non ita suauisẽ. amantiũ immo
amentiũ incerta carnis. libido sicut exꝑta: nec ita de¬
leccatsornicatio dũ primũ cõmitat᷑. Nam repetita.
maiorẽ delectationẽ ingerit. Iam uero si in usĩ uene¬
ni. tanto ꝑditis dulcior fit ut suꝑare difficile sit

Expanded text:
s vitio humilientur, ut surgant. 14. Antequam perficiatur adulterium in opere, jam adulterium exstat in cogitatione. Ex corde enim primum fornicationes sunt auferendae, et non prorumpent in opere. Hinc vestra ; hoc est, in corde libidines resecate, quae ad lumbos pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit.
Abbreviated transcription (Latin):
erant : que inmenbris hominũ denecessitate libidinis
habitant. Quã reluctantẽ dũ inse expugnat ñꝑficit᷑.
& de insirmitate libidinosȩ̃ titillationis uirtũtẽ sus¬
cȩpit gloriosi certaminis. Seruorũ dĩ multa certami¬
na desua carne mouent᷑. Nã quã uis inamore dĩ eoꝵd
sit in concussct intentio. mens tam̃ de carne quã exte¬
rius gestat int̾na proelia tolerat.Ds̃ aut quiliȩo ad
ꝓbationẽ ꝑ mittit grã ꝓtegente suos non deserit
deo ñnũquã electi lapłu carnali corruunt ut aui¬
cio suꝑbiȩ qua de uirtutib tument sandat᷑. & qui de

Expanded text:
erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sa
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã deipsis flagitiis uanitatẽ laudis ꝑditi extollun¬
t᷑ sicut scriptũ ẽ. Qm̃ laudat᷑ peccatora indesideriis
animȩ suȩ. Quid eñĩ peius quã inflagitis miseros
gaudere. dequib iam debent copionus deplorare:
ibido tunc magis quȩxit dũ uidedi nã sicut quidam
sapiens ait. prima sprsicatioras. oculorũ telasuino
secunda uerborũ. Sed qui ñ capit᷑ oculis. potest uer¬
bis resistere. sufficit natura ubi ad huc libere effectus
est. Qui delectationẽ refrenat libidinose suggestio¬
nis non transit ad consensũ libidinis. Cita er̃ resistit
opero qui tiallanti ñ accomodat delectationt. Durius
inpugnat᷑ qui usq ad consensionẽ. & si ñusq ad ppetra¬
tionẽ tẽptatur. quãis qui sola suggestione ꝓcondia¬
one carnis tẽptam̃tis sollicitat̃. Stimuli carnis qui in
paulo excitante satane angło inerant. ex lege peccati

Expanded text:
sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extollunsed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui delectationem libidinosae refrenat suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad consensionem, etsi non usque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati
Abbreviated transcription (Latin):
& sic prȩmit elationẽ ut non resoluat animũ ad libi¬
dinẽ. Luxuriosis atq suꝑbis demones plus fautores
existunt. dũq inceteris uitiis sp̃s maligni deseruiant.
his tam̃ maioris familiaritate iungunt᷑. eisq ampliꝰ
uixta desideriũ famulant᷑. Principalit᷑ his duob:¬
uitiis diabolus humano generi dominat᷑. id est suꝑ
biã mentis & luxuria carnis. Onde & dñs in ob loqui¬
tur de diabolo dicens. Sub umbra dormit. insecreto
calami. in locis humentib Per calamũ enĩ in anis suꝑ¬
bia. ꝑ loca uͦ humenta carnis de monstrat᷑ luxuria.
er hȩc enĩ duo uitia. diabolus humanũ possid& genꝰ.
uel dũ m̃tẽ insuꝑbiã erigit: ułdũ ꝑ luxuriã carnẽ con¬
sumit. Multi luxuriȩ subditis & con tumaci suꝑbia de
ppso luxurie opere gloriant᷑. & inde magis elatisunt.
unde humiliari debuerant. Ad conparationẽ mali
sit decerius: quando ñ solũ flagitia cõmictuntur.

Expanded text:
et sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libiet sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. 243 4. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobvitiis diabolus humano generi dominatur, id est, per superbiam mentis et luxuriam carnis. Unde et Dominus ad Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit, in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
xculpa suꝑbiȩ
plerũq in ab hominanda carnis inmunditia itur.
Nam alterũ pendat exaltero. Sed sicut ꝑsuꝑbiã mentis
itur inꝓstitutionẽ libidinis. ita ꝑhumilitatẽ m̃tis
salua fit castitas carnis. Dsaut̃ non nũquã dercit occul¬
tam m̃tis suꝑbiã ꝑ carnis manifestã ruinã. libidinis
tim carnis libidinẽ sensit. & pudenda operuit. Qua¬
ꝓpt̾ unusquisq suȩ deputet culpȩ qđ cecidit. quoties
libidine uincit᷑. Quia nisi prȩces siss& latens suꝑbia.
ñ sequeret᷑ libidinis manifesta ruina. Nonnũ quã
gemino uitio xp̃ianus ediabolo appetit̾. & occulto
ꝑelationẽ & publico ꝑ libidinẽ. Sed dũ ae uitat quis
libidinẽ: cadit inelationẽ. Itẽ dũ incaute declinat
elationẽ : cadit segnit in libidinẽ. Sicque ex occulto ui¬
tio elationis itur ĩnaꝑto libidinis. & de aꝑto libidinis
it᷑ in occulto elationis. Sed dĩ seruus discrete utrũque
pensans. sic cau& libidinẽ ut non in currat inȩlationẽ.

Expanded text:
culpa superbiae plerumque in abominandam carnis immunditiam itur. Nam alterum pendet ex altero; sed sicut per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per humilitatem mentis salva fit castitas carnis. Deus autem nonnunquam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. 2. Libidinis tim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem;
Abbreviated transcription (Latin):
hodit . & ñ magis sequeris xp̃m quite redemit & diligit : itẽ mente
integra. fide firma uirtute robusta. parati ad omnẽ uoluntatẽ simnꝰ¬
dĩ. pauore mortalitatis excluso. in mortalitatẽ quȩ sequit᷑ cogi¬
temus. Hoc nos ostendamꝰ eẽ qđ credimus. nec carorũ lugeamus
excessum: & cũ arcessionis ꝓpriȩ diesuenerit. in cunctant̃ & li¬
bent̃ ad dnm ipso uocante ueniamus: Quod cum semꝑ faciendũ
fuerit dĩ seruis: nunc fieri multo magis deb&. corruente iam

Expanded text:
odit, et non magis sequeris Christum qui te redemit et diligit ? » Item: « Mente integra, fide firma, virtute mentis robusta, parati ad omnem voluntatem Dei simus: pavore mortalitatis excluso, immortalitatem, quae sequitur, cogitemus. Hoc nos ostendamus esse, quod credimus, ut nec charorum lugeamus excessum, et cum accersionis propriae dies venerit, incunctanter et libenter ad Dominum, ipso vocante, perveniamus. Quod cum semper faciendum fuerit Dei servis, nunc fieri multo magis debet, corruente jam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ istam carnis mortẽ excipit primã. Seruemꝰ ergo sermo¬
nẽ dĩ infide: ꝑuenturi adspeciem quã accipiemꝰ plenissima
libertate. De patrib enĩ olim mortuis : tale responsũ dñs¬
udȩis dedit dicens. Egosum ds̃ abraham & ds̃ isaac. & ds̃
ia cob: non est ds̃ mortuorũ seduiuorũ. Si ergo illi uiuunt

Expanded text:
quae istam carnis mortem excipit primam. Servemus ergo sermonem Dei in fide, perventuri ad speciem, cum acceperimus plenissimam libertatem. De patribus enim olim mortuis tale Dominus responsum Judaeis dedit, dicens: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Non est Deus mortuorum, sed vivorum . Si ergo ill
Abbreviated transcription (Latin):
in me. etiam si mortuus fuerit ad tẽpus in carne : uiuet
in anima donec resurgat & caro nũquã postea moritura.

Expanded text:
in me, etiamsi mortuus fuerit ad tempus in carne, vivit in anima, donec resurgat et caro, nunquam postea moritura.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uidã spliciũ noscientes dispensatione dĩ. in malor D
fectib candaliz int̾. dicentes iuxta ꝓphetã. Quare uia
impimi ꝓsperat᷑. bene est om̃ib qui p̃uaricant᷑ & iniq
agint : qui ergo hoc dicunt ñ mirent᷑ qđ prauoꝵ honu¬
nĩ tẽporalẽ & caducã felicitatẽ aspiciunt. sed magis no¬
uissima eoꝵ intendant quanta ilis posthec eterña sup¬
plicia p̃parent̃ dicente ꝓpheta. Ducent inbono diessu¬
os & subito ad inferna descendunt. De tribuiatiope
ñ deici. Uiri sci plus formidant ꝓspera. quã ad uersau
quias dĩ seruos ꝓspera deiciunt. ad uersu uero erudiuna¬
A Idõq scĩiuri constantia. ita portare deb& ad ũsa
ut franginqueat. Tunc magis s̃dĩ oculi suꝑ iustos. quan¬
doxos affligi ab iniquis ꝓ uidentia suꝑna ꝑmittit¬
amtuc eis gaudit disponunt᷑ eerna quando psenti

Expanded text:
Quidam simplicium nescientes dispensationem Dei, in malorum Quidam simplicium nescientes dispensationem Dei, in malorum provectibus scandalizantur, dicimpiorum prosperatur, bene est omnibus qui praevaricantur et inique agunt ? Qui ergo hoc dicunt, non mirentur quod pravorum hominum temporalem et caducam felicitatem aspiciunt; sed magis novissima eorum intendant, quanta illis post haec aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducunt in bonis dies suos, et subito ad inferna descendunt. . CAPUT LVIII. Dn dejici. 2. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittits gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cosmali ꝑtibulationis exercitiũ ad psentẽ od anidõ urtõr
& sutura desiderandã erudiunt. Interdũ enĩ ꝓdest puersoꝵ
prauitas tilitati iustoꝵ. dũ eos malicia sua erudiunt &
od regna cęloꝵ requirenda molestia tẽporali inpellunt.
robatur hoc exemplis issaelitice plebis. quȩ tunc durius a¬
gebat᷑ in egypto. quando o portebat eã ꝑmorsen ad terram
repromissionis uocari. & exmalis quȩ inȩgrpto patiebat᷑
discedere & ad ꝓmissa: patriã festinare . Iniqui dũ constan¬
tã usti in ꝑsecutioneb suis aspiciunt. m̃tis confusione
tabescunt & dã aduersu ostentant nec uincunt. tandẽ
de suȩ ꝑ uersitatis in sania confundunt᷑. Stula contrabo¬
nos studiũ semꝑ assumunt. Quib dũ ꝓsperitas elucet :
iaccant̃ de ius meritis gloriant᷑. & bonorũ atq iustorũ as¬
flictionib de trahunt: Dũq eis aduersa contigerint E
mox ad lasphemiã pusillanimitate animi ẽuertunt᷑.

Expanded text:
dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam, et futuram desiderandam erudiunt. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt, dumque eis adversa contigerit, mox ad blasphemiam pusillanimitate animi convertuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
sũmis appetunt. uerũ etiã & miseri ꝑ hoc qđ cun
giaui erũna adipst desiderata ꝓtingunt. Grauius or¬
cierinipus mundi exaggerando cõmoda quã iustur
tolerando aduersa. Qui eñi bona mundi diligit. uedit & non¬
uelit timoris & doloris penȩ succũbit. Quiq: plusquã oporta
ses transitorias diligunt. maiorẽ sibi inger dolorẽ rei ablag
qua amorẽ parturiebant possessȩ. Cũ graui eñ dolore ami¬
tant. Quȩ cũ magno amore habent᷑. Minus enĩ carendo i¬
dolemꝰ quȩ minus possidendo diligimus. Sciant

Expanded text:
tunt, verum etiam et miseri per hoc, quod gravi aerumna ad ipsa desiderata pertingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggerando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
decurso ad ȩterna trans gressus. Quis ñ ad meliora festin& : quis
non mutari & reformari ad xp̃i speciem& ad cȩlestis gratiȩ digni¬
tatẽ citius exoptet : itẽ uenturus ad xp̃i sedem & ad regnorum
dere. Itẽ eius est in mundo diuuelle manere.quẽ mundus oblec¬
tat. quẽ scł̃m blandiens atq decipiens illecebris terrenȩ uolupta¬
tis inuitat:. Pat &s quod mundus oderit xp̃ianũ. Quid ͤamas eũ quite

Expanded text:
decurso ad aeterna transgressus. Quis non ad meliora festinet? Quis decurso ad aeterna transgressus. Quis non ad meliora festinet? Quis non immutari et reformari ad Christi speciem, et ad coelestis gratiae dignitatem citius exoptet? » Item: « Venturus ad Christi sedem, et ad regnorum dere . » Item: « Ejus est in mundo diu manere velle, quem mundus oblectat, quem saeculum blandiens atque decipiens, illecebris terrenae voluptatis invitat. Porro cum mundus oderit Christianum, quid amas eum qui te
Abbreviated transcription (Latin):
recessurũ. locutus ÷ ad eos dicens: si me dilexissetis. gaudere¬
tis qm̃uado ad patrẽ : docens & ostendens. cũ cari quos diligi¬
mus de scło exeunt: gaudendũ eẽ. potius quã dolendum.
Cuius rei memor beatus apłs paulus. in epistola sua ponit
& dicit. Michi uiuere xp̃s est : & morilucrũ. Lucrũ maxi¬
mũ conputans iam scłi laqueis ñ teneri. iã nullis concupis
centus & uitiis carnis obnoxiũ fieri: exceptũ p̃ssuris. agenti
& uenenatis diaboli faucib liberatũ. ad letitiã salutis ȩt̃nę
xp̃o uocante ꝓficisci. Siigit᷑ in xp̃o credimꝰ. fidem uerbis &¬
Iꝓmissis eius habeamꝰ : & non morituri in et̃nũ ad xp̃m cũ quo
uicturi & regnaturi semꝑ sumꝰ lȩta securitate ꝑmaneamꝰ
Quod interim morimꝰ : ad in mortalitatẽ mortis trans¬
gredim᷑. Nec potest uita ȩterna succedere: nisi hinc
contigerit exire. Non est exitus iste sed transitus: & tẽporali itinere

Expanded text:
recessurum, locutus est ad eos dicens: si me dilexissetis, gaudererecessurum, locutus est ad eos dicens: si me dilexissetis, gauderetis quoniam uado ad patrem, docens et ostendens, cum cari quos diligimus de saeculo exeunt, gaudendum potius quam dolendum. cuius rei memor beatus apostolus Paulus in epistula sua ponit et dicit: mihi uiuere Christus est et mori lucrum, lucrum maximum computans iam saeculi laqueis non teneri, iam ncentiis et vitiis carnis obnoxium fieri, exemptum pressuris urgentibus, et venenatis diaboli faucibus liberatum, ad laetitiam salutis aeternae Christo vocante proficisci. « Si igitur in Christo credimus, fidem verbis ejus habeamus, et non morituri in aeternum, ad Christum cum quo victuri et regnaturi sumus, laeta securitate veniamus. Quod interim morimur, ad immortalitatem morte transgredimur. Nec potest vita aeterna succedere, nisi hinc contigerit exire: non est exitus iste, sed transitus, et temporali itinere
Abbreviated transcription (Latin):
xpm ulere gaudere sit: nec possit. eẽ. gaudiũ nrm nisi quis uide¬
rit xp̃m : quȩ cecitas animi quȩ dem̃tia est amare presiuras &
poenas & lacrimas mundi. & ñ festinare potius ad gaudiũ qđ
credit uera ẽẽ quȩ ꝓmit tit ds̃ qui ueraxest: cuius sermo cre¬
dentib ȩternus & firmus est. Si tibi uir grauis & laudabilis
aliquid polliceret᷑. haberes pollicenti fidem: nec te falli a ut
dłcipi ab eo crederesquẽ stare in sermonib: atq in lactibsuis
scires. Ds tecũ loquit᷑. & tum̃te incredula ꝑfidus fluctuas:
ds̃ de hoc mundo recedenti in mortalitatẽ atq ȩternitatẽ
pollicet᷑ & dubitas: hoc est omnino dm̃ ñ nosse: hoc est xp̃m
credendi magistrũ peccato in credulitatis offendere. hoc est
in ecła constitutũ fidem in domo fidei ñ habere. Quantũ
ꝓsit exire descło. xp̃s ipse salutis atq utilitatis nr̃ȩ magist᷑
ostendit. Quicũ discipłi eiꝰ con tristarent᷑ quod se iã diceret

Expanded text:
m uidere gaudere sit nec possit esse gaudium nostrum nisi quis uiderit Christum, quae caecitas animi quaeue dementia est amare pressuras et poenas et lacrimas mundi et non festinare potius ad gaudium quod credit esse uera quae promittit Deus qui uerax est, cuius sermo credentibus aeternus et firmus est. si tibi uir grauis et laudabilis aliquid polliceretur, haberes pollicenti fidem nec te falli aut decipi ab eo crederes quem stare in sermonibus adque in actibus suis scires. Deus tecum loquitur, et tu mente incredula perfidus fluctuaris ? Deus de hoc mundo recedenti inmortalitatem adque aeternitatem pollicetur, et dubitas? hoc est Deum omnino non nosse, hoc est Christum credendi magistrum peccato incredulitatis offendere, hoc est in ecclesia constitutum fidem in domo fidei non habere. Quantum prosit exire de saeculo Christus ipse salutis adque utilitatis nostrae magister ostendit: qui cum discipuli eius contristarentur, quod se iam diceret