comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ia sibi concessimꝰ.: ⁊ successor alliꝰ qͥabhac apłica sede psonalit̾ hoc
ius in petrauerint. Qd si prauorũ atq iniquorũ hominieͥ ercis¬
ꝓuerfitas niualuerit. ut pura. sincera. atq graturta eleouio
fieti mnurbe ñ possit cardinales epi cũ religiosis dericis. catholitisq
laicis licet paucis. ius potestacis obtineant eligere apłice sedis
antistitẽ. ubi egruentĩ iuidicauerint. Plane postqͣ. electio fuerit
facta. si belica tẽpestas. ł qualiscũq hominũ conatꝰ malignitatis
sudio resticerit ut is qͥelectꝰ ÷ inaplica sede uita ẽ saietudinẽ
intronizari ñ ualeat. eleccꝰ cm̃ sic papa auctontate optineat
regendi scãm romanã ȩccłam. ⁊ disponendi om̃s facultates lll

Expanded text:
ca sede personaliter hoc ius impetraverint. Quod si pravorum atque iniquorum hominum ita perversitas invaluerit, ut pura, sincera atque gratuita electio fieri in Urbe non possit, cardinales episcopi cum religiosis clericis catholicisque laicis, licet paucis, ius potestatis obtineant eligere apostolicae sedis antistitem, ubi congruentius iudicaverint. Plane postquam electio fuerit facta, si bellica tempestas vel qualiscunque hominum conatus malignitatis studio restiterit, ut is qui electus est iintronizari non valeat, electus tamen sicut papa auctoritatem obtineat, regendi sanctam Romanam Ecclesiam, et disponendi omnes facultates illius,
Abbreviated transcription (Latin):
informat. ⁊ om̃s ad unitatẽ fidei inui¬
tat. Premittit more suo ⁊ alioꝵ scri¬
bentiũ epłas salutationẽ eoꝵ. qͥb
scͥbit. captando beniuolentiã. Uñ ⁊
humilitatis ⁊ nomen dignitatis.
U t dignitatẽ sese extollentẽ humili¬
tas comes tẽꝑet. sũ qͣ om̃is uͥtꝰ qͣssa ⁊

Expanded text:
informat, et omnes ad unitatem fidaei invitat. Praemittit more suo, et aliorum scribentium epistolas, salutationes eorum, quibus scribit, captando benevolentiam: unde ehumilitatis et nomen dignitatis, ut dignitatis excellentiam humilitas comes temperet, sine qua omnis virtus cassa et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcdixit. Circ̃cidi qͦ ĩ genitalib iussit:
ne partes illas sic scĩficatas. cũ ĩmun¬
dis mulierib cõmitione aliqͣ pol¬
lueret. ⁊ ut carnẽ canqͣm porta na¬
tiuitatis nr̃e corruptã a uicũs re
mat̾monia ex ꝯtẽpta uitarẽt. Solis
peccato ẽet. ex uirili semine nas¬
cit᷑us erat. ex femina uͦ erat. Cuiꝰ uͦ

Expanded text:
cinam. Circumcidi quoque in genitalibus jussit, ne partes illas sanctificatas, cum immundis mulieribus commistione aliqua polluerent, et ut carnes tanquam portam nativitatis nostrae corruptas a vitiis rematrimonia evitarent. Solis peccato esset, ex virili semine nasciturus erat; ex femina vero erat. QUAESTIO
Abbreviated transcription (Latin):
suis: ⁊ obscatũ ÷ insipiens coreoꝵ. Dicñ.
tes ⁊ se ẽe̾ sapientes stulti fci suñti Rto
in his u̾bis satis appar⁊ apud mulierem
captiuã. uidłe apud philo sophoꝵ doctri¬
nã. cͣ in nrm contugiũ tnͣsit. que sit
unguiũ cͥcũcisio. rasio capilloꝵ. dũ suꝑ.¬
sticiosa repudiant᷑ figmt̃a. qͥs sit ⁊̃ etiam
parñtũ luctꝰ. dũ dolemꝰ hoĩes. qͥ cũ diui¬
no muñe ad ipsiꝰ diuinitatis noticiam
sint assup̃t. propt̃ suꝑbia tam᷑ ad
insipientiam sunt redacq.

Expanded text:
suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. » Puto, in his verbis satis apparet, apud mulierem captivam, videlicet apud philosophorum doctrinam, cum in nostrum conjugium transit, quae sit unguium circumcisio, rasio capillorum, dum superstitiosa repudiantur figmenta: quis sit etiam parentum luctus, dum dolemus homines, qui cum divino munere ad ipsius divinitatis notitiam sint assumpti, propter superbiam tamen ad insipientiam sunt redac
Abbreviated transcription (Latin):
lare drͣ : qi quos repleu̾it postulantes fac̃.
Sic qͦ ⁊ hec mulier plang̃ apud nos
parñtes suos. c̃ plang̃e nos cõpellit:
⁊ eo stimulante. quoꝵ mipam᷑ inge.¬
niũ dolemꝰ exitiũ. Per mensẽ uͦ in qͦ
lune cursus complet᷑ eresc̾ndo ⁊ deereᷤᷤ¬
c̃ndo: humane uite mutabilitas desig¬
nat᷑. Mense aut̃ integro deflent᷑ ÷ qui
cũ nicħ unqͣ egerint. ꝑ qd̾ iram eua.¬
deret sempit̾nã: tota uita sua steriles
fuisse plangunt᷑. Non p̾teribo qualit̃
bs̃ augtinꝰ in libro de doctrina xp̃ia¬
na huio nr̃o sensui concinat: d ocñs
mulierẽ ex hostib captã ⁊ in matri.¬
moniũ posse recipi: ⁊ tam̃ dͦ ꝑgeni.¬
toꝵ saluatioe it posse pͥsum̃e. Quisqͥs
gat ubicq̃s inuen̾it u̾itatẽ. qmͣ conferens
⁊ agnoscens etiã inltt̾is sacͥs suꝑsticiofa
figm̃ta repudiet. doleat q hoĩes. quicog.¬
nosentes diñ nͣ ut dm̃ głificau̾unt. aut
grãs egert̃. s euanuert᷑ in cogitacionib¬

Expanded text:
r, quia quos repleverit, postulantes facit. Sic quoque et haec mulier plangit apud nos parentes suos, cum plangere nos compellit; et ea stimulante, quorum miramur ingenium, dolemus exitium. Per mensem vero, in quo lunae cursus completur crescendo et decrescendo, humanae vitae mutabilitas designatur. Mense autem integro deflentur, qui cum nihil unquam egerint, per quod iram evaderent sempiternam, tota vita sua steriles fuisse planguntur. Non praeteribo, qualiter beatus Augustinus in libro De doctrina Christiana huic nostro sensui conveniat, docens, mulierem ex hostibus captam, et in matrimonium posse recipi, et tamen de progenitorum sagat, ubicunque invenerit veritatem, quam conferens et agnoscens etiam in litteris sacris superstitiosa figmenta repudiet, doleatque homines, qui cognoscentes Deum, non ut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogita
Abbreviated transcription (Latin):
uno mense. ¶N num̾o captiuoꝵ pulera
mulier adamat᷑: cum in scriptis peregrinis
aliqͣ utilis docgina qͥ placeat reꝑitur. Quã
siqͥs ex nob̃ duc̃e uelit uxorẽ. domesticã q
sͥ facere. ñ ꝓhibet᷑. si tñ puella rasa cesarie
⁊ cͥcucisis unguib deponat uestẽ in qua
capta estr sedensq apud nos fleat patrẽ
⁊ matrẽ sua uno mense. Radit᷑ quippe
cesarie ⁊ unguib ccũcidit᷑ : cum si quid
apud eam suꝑfluũ ÷ resecat᷑. Uestẽ depo¬
nit in qͣ capta est. cum tumoris nudat᷑
suꝑfitie. qua apud ꝓ genitores tota ues¬
etiã q̃ u̾acit᷑ sentiebant. Sub alio gͦ
habitu introducit᷑ ad nos mulier ista.
cum eoꝵ dicta utilia sine suꝑ cilio legimꝰ.
⁊ ẽ sobria guitate ꝑferimꝰ. Sedens
tam̃ apud nos flet patrẽ ⁊ matrẽ suã
eos uidelic⁊ a quib edita ÷ : cũ legntes
ut tantoꝵ uiroꝵ ꝑditionẽ doleant. ad
misccłiam fleccit. Sio N dici sol leta

Expanded text:
um, in numero captivorum pulchra mulier adamatur cum in scriptis peregrinis aliqua utilis doctrina, quae placeat, reperitur. Quam si quis ex nobis ducere velit uxorem, domesticamque sibi facere, non prohibetur; si tamen puella rasa caesarie, et circumcisis unguibus deponat vestem in qua capta est, sedensque apud nos fleat patrem et matrem suam uno mense. Raditur quippe caesarie, et unguibus circumciditur, cum si quid apud eam superfluum est, resecatur. Vestem deponit, in qua capta est, cum tumoris nudatur superficie, qua apud progenitores tota vesetiam quae veraciter sentiebant. Sub alio ergo habitu introducitur ad nos mulier ista, cum eorum dicta utilia sine supercilio legimus, et cum sobria gravitate proferimus. Sedens tamen apud nos flet patrem et matrem suam, eos videlicet, a quibus edita est, cum legentes, ut tantorum virorum perditionem doleant, ad misericordiam flectit. Sic enim dici solet laeta
Abbreviated transcription (Latin):
inposterũ. Nam illa crimina quae in hoc scło puniuntur.
ꝓfecto infuturo scło nͥ nocebunt. Fit gͥ inhis qͦd ab apło dic¬
tum ẽ. Si nos mecipsos duudicaremꝰ: ñ utiq iudicaremur.
Cum uidicam᷑ autẽ adño coripim̾: ut non cũ hoc inundo
dampneni. Multa enimbona inuitis p̾stantur: qͣndo eorum
consulitur utilitati non uoluntat. qua sibi inueniunt᷑. eẽ.
inimici. Scriptũ quippeẽ. quia qͥ diligit iniquitatẽ: odic
animã suã. Igitur amici malignantiũ hominũ sunt illi.
qui eorum iniquitates corripiunt. & ꝓcõmissis criminib
eorum corꝑa. aliqua pena enidatoria puniunt. Peccata enĩ
quae feriri gehenne ignib possunt : disciplinȩ sunt uerbe
corrigenda. ut quidĩ mandata contẽpnunt. tempora li
supplicio terreant᷑. Quod psalmista dicere uidetur cũart.
Inchamo & frono maxillas eorum constringe: qͥñ apꝑximant

Expanded text:
in posterum. Nam illa crimina, quae in hoc seculo puniuntur, in posterum. Nam illa crimina, quae in hoc seculo puniuntur, profecto in futuro seculo non nocebunt. Fit igitur in his, quod ab apostolo dictum est: Si nosmet ipsos diiudicaremus, non utique iudicaremur. Cum iudicamur autem, a Domino corripimur, ut non cum hoc mundo damnemur. Multa enim bona invitis praestantur, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati, qua sibi inveniuntur esse inimici. Scriptum quippe est, quia qui diligit iniquitatem, odit animam suam. Igitur amici malignantium hominum sunt illi, qui eorum iniquitates corripiunt, et pro commissis criminibus eorum corpora aliqua pena emendatoria puniunt. Peccata enim, quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda; ut qui Dei mandata contempnunt temporalia supplicio terreantur. Quod psalmista dicere videtur, cum ait: In chamo et fraeno maxillas eorum constringe, qui non approximant
Abbreviated transcription (Latin):
randa qͥppe est hominib illa beati lob sententia dicenti s.
Quis potest mundũ statuere deimundo conceptũ semine tisi
tu qui solus es. subaudis mundꝰ: Qnꝰ quisq ꝓinde siue laic̃.
siue clerieꝰ di munere÷ quod est: si tam̃ aliquid ẽ. Unde di
in euangłio. Nolite iudicare. & non iudicabimini: & nolite
condempnare & ñ condempnabimini. Uerũ quauis de filuisdi
scriptũ sit qͦtqͦt spudiagunt᷑. hi filii sunt dĩ. tam̃ om̃s mor
tales qua diu in hac corruptibili carne tenentur petcant. Sedne
facinora adimensũ cumulũ peccatoꝵ ꝓrumpant. aliqͣ pena
in hoc scło plecti debent᷑. Unde pillis qͥsceleratissime uiuere
decreuerunt. Nec uolunt uita suã moresq corrigere. id÷
ꝓpt̾ fornicatores. & adulteros. siue ꝓpt̾ fures atq sacrilegos.
& alios flagitiosos compͥmendos & corrigendos. rege ds
hominib p̾eẽ. uoluit: neaetni pena supplicii eis reseruetur

Expanded text:
randa quippe est hominibus illa beati Iob sententia dicentis: randa quippe est hominibus illa beati Iob sententia dicentis: Quis potest mundum statuere de immundo conceptum semine, nisi tu qui solus es? subaudis, mundus. Unusquisque proinde, sive laicus, sive clericus, Dei munere est quod est, si tamen aliquid est. Unde dicitur in euangelio: Nolite iudicare, et non iudicabimini; et nolite condempnare, et non condempnabimini. Verum, quamvis de filiis Dei stales, quandiu in hac corruptibili carne tenentur, peccant. Sed ne facinora ad immensum cumulum peccatorum prorumpant, aliqua pena in hoc seculo plecti debent. Unde pro illis, qui sceleratissime vivere decreverunt nec volunt vitam suam moresque corrigere, id est, propter fornicatores et adulteros, sive propter fures atque sacrilegos et alios flagitiosos comprimendos et corrigendos, regem Deus hominibus praeesse voluit, ne aeterni pena supplicii eis reservetur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i conficitur ꝑ quae misteria dõ regeneram᷑ atq c̃uingim̃.
Om̃is inqua qui dexpi corpore est. eis merito subdi debet.
et eorum salutarib monitis obedire. & pat̾nam eis reuerentiã
exhibere. Ipsi in quam st̃ qiui nr̃ors muncra pͥcui offerre &
dõ ꝓnob incessanter supplicare noscunt᷑. Ipsis in quam ꝓnr̃is crimi¬
nib dm exorantib fit nob ipse ds̃ꝓpiciꝰ: & auertit irã suam a nob
Ipsi ꝓuuus ac clefunctis ante dm semꝑ indefessis p̾cibus instant.
et ipsi nob frugum ubtatem obtinent. & ipsi tempestates & quet
discrimina axp̃i grege repellunt. Ipsis etiã mat̾ nr̃a sc̃a uidelicet
aeccłia quasi nobilib satellitib decorat᷑. in lustrat᷑ acq seruet᷑
Etsirephensibiles quidã illorum fore reppiunt̾. ido cȩteri cot¬
cepnendi non sunt. qͥa & in anglis prauitas reꝑta est. Sonside¬

Expanded text:
Christi conficitur; per quae misteria Deo regeneramur atque coniungimur. Christi conficitur; per quae misteria Deo regeneramur atque coniungimur. Omnis, inquam, qui de Christi corpore est, eis merito subdi debet et eorum salutaribus monitis obedire et paternam eis reverentiam exhibere. Ipsi, inquam, sunt qui nostrorum munera precum offerre et Deo pro nobis incessanter supplicare noscuntur. Ipsis, inquam, pro nostris criminibus Deum exorantibus fit nobis ipse Deus propicius, et avertit iram suam a nobis. Ipsi pro vivis ac defunctis ante Deum semper indefessis precibus instant, et ipsi nobis frugum ubertatem obtinent, et ipsi tempestates et queque discrimina a Christi grege repellunt. Ipsis etiam mater nostra, sancta videlicet aecclesia, quasi nobilibus satellitibus decoratur, inlustratur atque servatur. Et si reprehensibiles quidam illorum fore repperiuntur, ideo caeteri cotempnendi non sunt, quia et in angelis pravitas reperta est. Conside
Abbreviated transcription (Latin):
locum tam̃ apłoꝵ in ligandi & soluendi officio retinet. Qua¬
ꝓrt̃ excõmunicatio & p̾dicatio illiꝰ non exeius ꝑsona debet con¬
tempni: sed exauctoritate sũmi iudicis obseruari. Nam pastor
animarũ nr̃arum xp̃c ẽẽ. cognoscitur: qͥ inp̾sulib auditur.
atq contẽpnit᷑. De quib dñs in euangłio dicit. Suꝑ cathedrã
morsi: sederunt scribe & pharisei. Quae dicunt uob facite:
quac autẽ faciunt. facere nolite. Et non solum ep̃i. sed & om̃s¬
prbi & derici abuniuersis di fidelib sunt honorandi. sicut
di domestici. cui seruire nocte dieq uidentur. Porro p̾sules
atq prbi: baies & columpnȩ uident᷑. eẽ. scãe ȩccłiae. & clerici
et monachi eiꝰ uidentur. eẽ. ministri. Horũ enĩ manib
ministrors sacro baptismate quisq fidelis ablutur. & hors
iterũ manib sacratissimũ mysteriũ corporis & sanguinis

Expanded text:
locum tamen apostolorum in ligandi et solvendi officio retinet. Qualocum tamen apostolorum in ligandi et solvendi officio retinet. Quapropter excommunicatio et praedicatio illius non ex eius persona debet contemni, sed ex auctoritate summi iudicis observari. Nam pastor animarum nostrarum Christus esse cognoscitur, qui in praesulibus auditur atque contemnitur. De quibus Dominus in euangelio dicit: Super cathedram Moysi sederunt scribae et pharisei. Quae dicunt vobis, facite; quae autem faciunt, et omnes presbyteri et clerici ab universis Dei fidelibus sunt honorandi sicut Dei domestici, cui servire nocte dieque videntur. Porro praesules atque presbyteri bases et columnae videntur esse sanctae Ecclesiae, et clerici et monachi ejus videntur esse ministri. Horum enim manibus ministrorum sacro baptismate quisque fidelis abluitur, et horum iterum manibus sacratissimum mysterium corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
in rabiem furoris : & ad ĩmanitate cuertunt crudelitatis.
Sed sicutͤ dic̃ beatꝰ EAEA GREGORIOS. iudicare digne de
subditis nequeunt: qui in subiectorũ causis. sua uł odia
uł grãm secuntur: D equare: ꝓpħa etiã dicere uidetur.
Mortificabant animas quae non moriunt᷑: & uiuificabanc
animas quae non uiuunt. Non morientẽ qͥppe mortificat
qui iustũ dampnat. & non uicturũ uiuificare nitit᷑: qui reum
de supplicio absoluere conatur. Causȩ gͦ pensandȩ sunt: & tunc
ligandi atq soluendi potestas est exercenda. Considandũ est
deniq atq cauendum ep̃o: neipsi uitio doctrina diuina uiles¬
cat. Nam qui sicut decet non uiuit: ipsam qua p̾dicat ueritatẽ
contemptibilẽ reddit. Cauendũ etiam ẽ. illi qui pontificatꝰ
officiũ assecui est: ut setalem exhibeat. ne force aliis p̾dicans.
ipsereprob: inueniat᷑. Subditis quoq considandũ ÷ quia licet
talis iuidicandi locũ teneat. cuiꝰ uita loco minime concordat:

Expanded text:
n rabiem furoris et ad immanitatem convertunt crudelitatis. Sed, sicut item dicit beatus papa Gregorius, iudicare digne de subditis nequeunt qui in subiectorum causis sua vel odia vel gratiam secuntur. De qua re propheta etiam dicere videtur: Mortificabant animas quae non moriuntur et vivificabant animas quae non vivunt. Non morientem quippe mortificat qui iustum dampnat, et non victurum vivificare nititur qui reum de supplicio absolvere conatur. Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas est exercenda. Considerandum est denique atque cavendum episcopo, ne ipsius vitio doctrina divina vilescat. Nam qui sicut decet non vivit, ipsam quam praedicat veritatem contemptibilem reddit. Cavendum etiam est illi, qui pontificatus officium assecutus est; ut se talem exhibeat, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus inveniatur. Subditis quoque considerandum est, quia licet talis iudicandi locum teneat, cuius vita loco minime concordat,
Abbreviated transcription (Latin):
et illũ despicit ꝑ qu̾e iurat: & hostis fidelior inuenitur. qͥ
sacramento decipitur. Multũ enim desipit qui illu decipit.
ciu uiramento duuni nominis fuerat fȩderitꝰ. Cȩterum
sacram̃tũ in caute ꝓlatũ non ẽ. conseruandũ: ueluti si quis¬
piam adulterȩ ꝑpetua cum ea ꝑmanendi fidem polliceat᷑.
Tolerabilius enim ẽ. non implere sacramtũ: qua ꝑmanere
instupri flagitiũ. Uerũptam̃ defatius doctorib: in eugłio
dñs dic̃. Cȩcus si cȩco ducatum pbeat: ambo infouea cadt̃.¬

Expanded text:
et illum despicit per quem iurat; et hostis fidelior invenitur, qui et illum despicit per quem iurat; et hostis fidelior invenitur, qui sacramento decipitur. Multum enim desipit qui illum decipit cui iuramento divini nominis fuerat federatus. Caeterum sacramentum incaute prolatum non est conservandum, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupri flagitium. Verumptamen de fatuis doctoribus in euangelio Dominus dicit: Caecus si caeco ducatum praebeat, ambo in fovea
Abbreviated transcription (Latin):
ingens. Dumq furit nullas rationis sentit habeNas.
Nam̃ religioni xpͥiane obꝓbriũ nascit᷑ & sac̾dotalis dignitas
inde ualde cͥtempnit᷑. qͦd sacerdotalis infula abitione poci
q̃ meritoꝵ existimatione defert᷑. & inꝑitis quibq confertua.
Nam quidia illorum. illos qui iuramento anis suis constricti tenentur
a sacramento fidelitatis ab soluunt. Quod ꝙͣ sit absurdũ dns it¬
dicat ubi dicit. Non piurabis in nomine meo pet pollues nom̃
ani ditii. Et ad sedechiam regem iudȩ. qͥ iuramentũ qͦd babilo¬
nio regi p̾buerat uiolauerat: ore ꝓphetico dicit. Iiuo ego qm
uramentũ quod spreuit. & foedus quod pͥuaricatꝰ est ponan
aut alterũ ap̃ianũ frangit sacramentũ quid mereatur.: cum
ꝓpter hoc scelus sedechias uir udeus. auulsis oculis agentili
rege inbabiloniam captiuuꝰ ductꝰ ẽẽ. cognoscat᷑. Non enin
ilui considerandum ẽ. cui iurat. sed ꝑquem iurat. Alioquin

Expanded text:
ingens, dumque furit, nullas rationis sentit habenas. ingens, dumque furit, nullas rationis sentit habenas. Nam religioni christianae obprobrium nascitur, et sacerdotalis dignitas inde valde contempnitur, quod sacerdotalis infula ambitione pocius quam meritorum existimatione defertur et inperitis quibusque confertur. Nam quidam illorum illos, qui iuramento dominis suis constricti tenentur, a sacramento fidelitatis absolvunt. Quod quam sit absurdum, Dominus indicat ubi dicit: Non periurabis in nomine meo, nec pollues nomen domini Dei tui. Et ad Sedechiam regem IuIdae, qui iuramentum, quod Babilonio regi praebuerat, violaverat, ore prophetico dicit: Vivo ego, quoniam iuramentum, quod sprevit, et foedus, quod praevaricatus est, ponam aut alterum christianum frangit sacramentum, quid mereatur, cum propter hoc scelus Sedechias vir Iudeus avulsis oculis a gentili rege in Babiloniam captivus ductus esse cognoscatur. Non enim illi considerandum est cui iurat, sed per quem iurat. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes appellari contendunt. & cũ ñ sint ulla scientia pditi
aut aliqͣ religione suffulti: legis diuine uolunt uidi magistri.
Sed hi nimirũ merito contempnunt᷑: & non epi sed simo¬
niaci asimone mago uocit ari merentus.
Non enim eis est pars insermone sacerdocii. sed a gra sp̃s
scĩ extorres habent᷑. quȩ & gratis dat᷑ : & gratis accipitur.
Nam teste eũglio qͥn intrat ꝑhostiũ in ouileouiũ ille fur ÷ & latro.
Qui autem intrat phostium: pastor est ouium
Et huic hostiarius aperit : & oues uocem eius audiunt. It
pꝰ pauca. Alienũ aut̃ ñ secunt᷑: qͥa ñ audiunt uocẽ alienorum.
Quidã etiam epors se contra morem aecclesiasticũ extollere
cupientes. in soluendis & ligandis subditis. suȩ uoluntati
motus. Non causarum merita exercent. Inde popłs iam legĩ
onus ꝑdeuia currens: plꝰ solito sꝑnit. iaculũq anathematiᷤ

Expanded text:
sacerdotes appellari contendunt; et cum non sint ulla scientia praediti sacerdotes appellari contendunt; et cum non sint ulla scientia praediti aut aliqua religione suffulti, legis divinae volunt videri magistri. Sed hi nimirum merito contempnuntur, et non episcopi, sed simoniaci a Simone mago vocitari merentur. Non enim eis est pars in sermone sacerdocii, sed a gratia Spiritus sancti extorres habentur; quae et gratis datur et gratis accipitur. Nam, teste euangelio, qui non intrat per hostium in ovile ovium, ille fur est et latro. Qui autem intrat per hostium, pastor est ovium, et huic hostiarius aperit, et oves vocem eius audiunt. Et post pauca: Alienum autem non secuntur, quia non audiunt vocem alienorum. Quidam etiam episcoporum se contra morem aecclesiasticum extollere cupientes in solvendis et ligandis subditis suae voluntatis motus, non causarum merita, exercent. Unde populus iam legis onus per devia currens plus solito spernit, iaculumque anathematis
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃s. Orex non ẽ. meũ ignoscere tibi qͥa dm contempsisti.
quando te excõmunicatis s̃cient̾ sociasti. Iccurco data ẽ. sen¬
tentia inte. & hoc anno in ipsa domo morieris. inqua ex¬
cũmunicatis te sociasti. Quod & facti est: & euoluto anno
rex ibidem mortuus est. Ecce rex non pottuit hunc reatum
nisi morte piare: nec ep̃s illi ꝓstrato ualiut ignosces
Eaqua te colligitur. quia nec ep̃s cuiꝰ exco̾munitatio contemp¬
nitur: sine graui penitentia facinꝰ huiꝰmodi ignoscere pocest.
Ergo sicut p̃cipit beatꝰ PAEA GREGORIUS submagno moda¬
mine pastores aeccłiae soluere studeant. auc ligare.
Sed utrũ iuste an in iuste obliget pastor: pastoris tam̃ senten¬
tia gregi timenda ẽ. Neis quȩ subest & cũ iniuste forsitan li¬
gat᷑: ipsã obligationis suȩ sententiã exalia culpa mereatur.
Uerũ repperiuntur qͥdam innumero sacerdotũ. qͥ ꝑ peccuniã

Expanded text:
dicens: 'O rex, non est meum ignoscere tibi, quia Deum contempsisti, dicens: 'O rex, non est meum ignoscere tibi, quia Deum contempsisti, quando te excommunicatis scienter sociasti. Idcirco data est sententia in te, et hoc anno in ipsa domo morieris, in qua excommunicatis te sociasti'. Quod et factum est; et evoluto anno rex ibidem mortuus est. Ecce rex non potuit hunc reatum nisi morte piare, nec episcopus illi prostrato valuit ignoscere. Ex qua re ; colligitur, quia nec episcopus, cuius excommunicatio contempnitur, sine gravi penitentia facinus huiusmodi ignoscere potest. Ergo, sicut praecipit beatus papa Gregorius, sub magno moderamine pastores aecclesiae solvere studeant aut ligare. Sed utrum iuste an iniuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum iniuste forsitan Ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur.erum repperiuntur quidam in numero sacerdotum, qui per pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
facuentes & consentientes. par pena constrmngrt l onlent mune
cruminoso &e reatum ei sustentat. qui p̾cua abaecelia cirane
suoeiigen te ꝓiectus est. ⁊i lli cõmunicat. Nerĩ plerido abcu
Quumua minꝰ formidiare iuditiũ uidentur: qͦa eois conteptũ
nonstatim pena ꝓsequitur. Ande quidregi cuidam olim ex
hacre contigerit: breuit̾ intimare curabo. Legitur eñi it
historia gentis anglois quod qͥdã ep̃s duos fris palatinos
uiros ꝓ repudio uxorũ ex cõmunicauĩt. Contigit aute uit rex
ipsius gentis. iurta domũ ipsorum transiret. Q aui meultes
psandumtis aelinitꝰ: ut apud eos ad prandendũ diuerteret
tandie consensit. Expleto autẽ conuiuio. cũ iam rediret ob
uiauit ep̃m: qui fr̃s illos ex cõmuni cauerat. Quẽ cuudisset
intremuit: & exiliens deequo. in media uterat uia ꝓstrauit
se coram ipso. Sps uͦ ferula qu̾a manu ferebat. tetigit eu

Expanded text:
facientes et consentientes par pena constringit. Consentit autem facientes et consentientes par pena constringit. Consentit autem criminoso et reatum eius sustentat qui, postquam ab aecclesia crimine suo exigente proiectus est, illi communicat. Verum plerique ideo divinum minus formidare iuditium videntur, quod eorum contemptum non statim pe.na prosequitur. Unde quod regi cuidam olim ex hac re contigerit, breviter intimare curabo. Legitur enim in historia gentis Anglorum, quod quidam episcopus duos fratres palatinos viros pro repudio uxorum excommunicavcrit. Contigit autem, ut rex ipsius gentis iuxta domum ipsorum transiret. Qui multis blandimentis delinitus, ut apud eos ad prandendum diverteret, tandem consensit. Expleto autem convivio cum iam rediret, obviavit episcopus, qui fratres illos excommunicaverat. Quem cum vidisset, intremuit et exiliens de equo, in media ut erat via prostravit se coram ipso. Episcopus vero ferula, quam manu ferebat, tetigit eum
Abbreviated transcription (Latin):
hominib constituitur in his que sunt ad dm̃: ut offerat
dona & sacrificia ꝓpeccatis eorũ. Honorandi gͥ sunt om̃s ep̃i.
sicut regni celestis clauicularii: & uidices cul parũ humanarũ
Adeorũ enim ius ꝑtinet. uiros scłares ꝓ illis criminib quȩ
in locis dõ consetratis cõmittunt uiditiali seueritate distrin¬
gere. & ailus cruminib: iusta considatione penitentias ciare.
distringere: ut & terrenis & sp̾italib uidicib : suae auctori¬
tatis pͥuilegiũ conseruet᷑. Ipsi deniq sunt qͥbonũ qͦd ꝑgram
scĩ sp̃s intelligendo didicerunt. subiectorum mentibus
ꝓfuturũ: scdm apłi pauli p̾ceptũ. arguendo. obosetiaudo ade
increpando in serere nituntur: corda fideliui diunis dognatib
quasi unbrnib inrigantes cel estib. ut ꝑferre an maresaibue
bonoium opum possint frustũ. Qua ppt̾ sũmope cuueat rer¬
uomsomos uisi abaccclia ꝓsuis eriminib a nachemaros senten¬
da pepulert: aliquo pacto comunicet. Naiteste soripentit

Expanded text:
uitur in his quae sunt ad Deum, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis eorum. Honorandi igitur sunt omnes episcopi, sicut regni caelestis clavicularii et iudices culparum humanarum. Ad eorum enim ius pertinet viros seculares pro illis criminibus quae in locis Deo consecratis committunt iuditiali severitate distringere et pro aliis criminibus iusta consideratione penitentias dare. distringere, ut et terrenis et spiritalibus iudicibus suae auctoritatis privilegium conservetur. Ipsi denique suSpiritus intelligendo didicerunt, subjectorum mentibus profuturum, secundum apostoli Pauli praeceptum , arguendo, obsecrando, et increpando inserere nituntur, corda fidelium divinis dogmatibus quasi imbribus irrigantes coelestibus, ut proferre immarcescibilem bonorum opne his quos ipsi ab aecclesia pro suis criminibus anathematis sententia pepulerunt aliquo pacto communicet. Nam teste scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ꝑconsensũ peccati sibi subegerat: dĩ circunuentꝰ
arte illum amitteret. dũ illi morte ꝑsuos satellites
tulit. que ĩmune abomi peccato necare p̾sumpsit
Contigit deniq ut diabolꝰ qui ꝑunũ hominẽ peccantem
totũ genus humanũ sibi subposuerat. ꝑ unũ ñ peccantẽ
hominẽ. a micteret quod habebat. Sed haec de diabolo
et de eiꝰ tirannide dixisse sufficiat. Hoc tam̃ exemplo lucide
patet. quia pͥncipatꝰ que aut seditio extorquet. aut ambitus
occupat. solet eẽ. ꝑnitios. Difficile quippe bono exitu ter¬
minant᷑: que malo sunt inchoata pͥncipio ꝓptẽa huimodi
pͥncipes. ñ reges sed tyranni merito uocitant᷑. & ep̃i qui eos
ordinare p̾sumunt. aut ꝑuerse ordinationi eor p̾bent
hereticũ auctoritate diuina ꝓdefensione fidĩ catholice con¬
dempnare. & anathematis sententia p̾focare sc̃a consueuit¬

Expanded text:
hominem per consensum peccati sibi subegerat, Dei circumventus hominem per consensum peccati sibi subegerat, Dei circumventus arte illum amitteret, dum illi mortem per suos satellites intulit quem immunem ab omni peccato necare praesumpsit.Contigit denique, ut diabolus, qui per unum hominem peccantem totum genus humanum sibi subposuerat, per unum non peccantem hominem amitteret quod habebat. Sed haec de diabolo et de eius tirannide dixisse sufficiat. Hoc tamen exemplo lucide patet, quia principatus, quem aut seditio extorquet, aut ambitus occupat, solet esse pernitiosus. Difficile quippe bono exitu terminantur que malo sunt inchoata principio. Propterea huiusmodi principes, non reges, sed tyranni merito vocitantur; et episcopi, qui eos ordinare praesumunt, aut perverse ordinationi eorum praebent hereticum auctoritate divina pro defensione fidei catholicae condempnare et anathematis sententia praefocare s
Abbreviated transcription (Latin):
curiae sacer principatꝰ idõ non est adõ repbatꝰ uel spretꝰ. quod
diabol eorum pͥnceps contra eum suꝑbiens ty rannidẽ arri¬
puit. & sibi subiesta agmina secũ nefanda suasione perca¬
rat. de caelo descendit. P ost din enim patrẽ diabolꝰ dici uo¬
luit ds̃: & addeiteram dĩ patris sedere temere concupiuit.
cum hoc illi non contingerat: sed eẽt. fili i di. qui posł
patrẽ dm̃ scđm quod iam dictũ est scds ÷ non natura sed or
dine. Uenit gͦ dñs iħe axp̾c inmundũ sicut decebat: & mani¬
festauit se non om̃ib hominib sed tantũ suis sequacib. utre¬
ꝓbata ꝑsona diaboli hunc ẽẽ. cognoscerent: cui principatũ
et potestatem ipse sathanas sibi temeritate. ꝓpͥa
p̃sumpsisset. Diabolus autẽ & pͥncipes mundi huiꝰ xp̃i diui¬
nitatem incarne latentẽ penitꝰ cognoscere nequiuerunt: qͥa
fixissent. Unde contigit. ut qui arte non uiolentia pͥmum

Expanded text:
curiae sacer principatus ideo non est a Deo reprobatus vel spretus, quod curiae sacer principatus ideo non est a Deo reprobatus vel spretus, quod diabolus eorum princeps contra eum superbiens tyrannidem arripuit et sibi subiecta agmina secum nefanda suasione peccarat, de caelo descendit. Post Deum enim patrem diabolus dici voluit Deus et ad dexteram Dei patris sedere temere concupivit, cum hoc illi non contingeret, sed esset filii Dei, qui post patrem Deum, secundum quod iam dictum est, secundus est, non natura, sed ormundum, sicut decebat, et manifestavit se, non omnibus hominibus, sed tantum suis sequacibus, ut reprobata persona diaboli hunc esse cognoscerent, cuius principatum et potestatem ipse sathanas sibi temeritate propria praesumpsisset. Diabolus autem et principes mundi huius Christi divinitatem in carne latentem penitus cognoscere nequiverunt: quia, ae crucifixissent. Unde contigit, ut qui arte, non violentia, primum
Abbreviated transcription (Latin):
& pessimã cupittitatẽ. quia radix omiũ malors est cupidi¬
tas. Sint ministri illiꝰ modesti. & consiliatores sensati. &
pͥpositi fideles atq prudentes. Fideles quoq suos honoret &
diligat. & sibi seruientes sublimet & ꝓtegat. Porro regib
trans gressorib modi curationũ tales sunt adhibendi
ut & maiestas regia ineis honoretur. & reatꝰ puniatur
censura iusticiae. Sub religionis enimdisciplina regia
potestas posita est. Nam qũa uissit rex potestatis culmine
p̃ditꝰ: Nodo tam xpiane fidei tenetur adstrictꝰ. Corri¬
gendus tam̃ est noncũ tumore suꝑbiae. sed karitatis
affectus. sapienterque. Deiracundo qͥppe uł insipiente
doctore salomon dicit. I nore stulti: iurga superbiae.
S culti ꝓinde & supbi doctores: discipline ngorene ita
rabien furoris: & adimmanitatẽ ẽuertunt er udelitati.
U enitam̃ reges legitimi propt̃ repbos sꝑnendi nonit. qa celestis

Expanded text:
et pessimam cupiditatem, quia « radix omnium malorum est cupidiet pessimam cupiditatem, quia « radix omnium malorum est cupiditas . » Sint ministri illius modesti, et consiliatores sensati, et praepositi fideles atque prudentes. Fideles quoque suos honoret et diligat, et sibi servientes sublimet et protegat. Porro regibus transgressoribus modi curationum tales sunt adhibendi ut et majestas regia in eis honoretur, et reatus puniatur censura justitiae. Sub religionis enim disciplina regia potestas posita est. Nam, quamvis sit rex potestatis culmine praeditus, nodo tamen Christianae fidei tenetur astrictus. Corrigendus tamen est, non cum tumore superbiae, sed charitatis affectu sapienterque. De iracundo quippe vel insipiente doctore Salomon dicit: « In ore stulti virga superbiae . » Stulti proinde et superbi doctores disciplinae rigorem in rabiem furoris et ad immanitatem convertunt crudelitatis. Verumtamen reges legitimi propter reprobos spernendi non sunt: quia caelestis
Abbreviated transcription (Latin):
scor uirorũ: ac sidĩ oracula suscipiat & epis scis rationabi¬
liter ad quiescat. Nam sic xp̃i seruis & sapientib uiris.
quasi quib dam basib firmissimis. regni sustentatur
et corroboratur sublimitas. Multo enim utiliꝰ pharaonem
sc̃s uiuit ioseph consilii ꝓuidentia: qua si ei contulisset
grandẽ pecunia. Nam petunia facile consumit᷑. consilia
uͦ turor sapientiãĩ nequeunt exauriri. Inde apparet qͥa
melioi est sapientia negotiatione argenti & auri. primi
et purissimi fructꝰ eius. Sit ꝓinde largus atq munifieꝰ.
asfabilis & tranquillꝰ. Habeat etiam animũ iocundũ.
linguã eruditã. sensũ expeditũ. uerbũ uerax. fide purã
deuotionem p̃cipuã. risũq modestũ. Sit ei mot̾ impiger
et habitus & incessus. honestꝰ. & uictus habundans: non
tamentalis quis uꝑfluus sit. Inuidiã autẽ luxuriem &
uinolentiã tanquã sordes pessimas abiciat ab animo suo.

Expanded text:
sanctorum virorum ac si Dei oracula suscipiat et episcopis sanctis rationabisanctorum virorum ac si Dei oracula suscipiat et episcopis sanctis rationabiliter adquiescat. Nam sic Christi servis et sapientibus viris quasi quibusdam basibus firmissimis regni sustentatur et corroboratur sublimitas. Multo enim utilius Pharaonem sanctus iuvit Ioseph consilii providentia, quam si ei contulisset grandem pecuniam. Nam pecunia facile consumitur, consilia vero virorum sapientium nequeunt exauriri. Unde apparet, quia melior est sapientia negotiatione argenti et auri, primi et purissimi fructus eius. Sit proinde largus atque munificus, affabilis et tranquillus. Habeat etiam animum iucundum, linguam eruditam, sensum expeditum, verbum verax, fidem puram, devotionem praecipuam riet habitus et incessus honestus, et victus abundans, non tamen talis qui superfluus sit. Invidiam autem, luxuriem, et vinolentiam tanquam sordes pessimas abjiciat ab animo suo,
Abbreviated transcription (Latin):
filiorũ hominũ. Parce mͥ dñe quia loquor adte cum sim
pulus &cinis. & du̾sors peccatorũ plenus putredine: sed
scio qͥa scđm niagnitudinẽ tua: sic miscdia tua apud te esł.
Dñe pat̾ & ds̃ uitae meae ne derelinqͣs me incogitatu maliguo.
& delicta mea ñ appareant in conspectu tuo. Nec gaudeat
deme inimicꝰ m̃s. Extollentiã oculors meors ne dederis mͥ.
et om̃e desiderium prauui auerce ame. Ruerte ame uentris
et concubitꝰ concupiscentiã : & anime in reuerenti & iN¬
frunitȩ Netradas me. sed uictui meo tribue necessaria.
Haec est salomonis oratio. quam alibris eiꝰ sparsim colligen¬
do in hunc librũ aderudiendũ rege inclusimꝰ. & ut sciret
cum monemꝰ : ut mores subditors ex hortando. terrendo.
blandiendo. corrigendo. & boni oꝑis exẽpla monstrando:
diatim emendare ꝓcuret. Studeat quoq sapientes homineᷤ
honorare. & om̃s parit̾ aeccłiae seruitores. Monita etiam

Expanded text:
filiorum hominum. Parce michi, Domine, quia loquor ad te, cum sim filiorum hominum. Parce michi, Domine, quia loquor ad te, cum sim pulvis et cinis et diversorum peccatorum plenus putredine; sed scio, quia secundum magnitudinem tuam, sic misericordia tua apud te est. Domine pater et Deus vitae meae, ne derelinquas me in cogitatu maligno, et delicta mea non appareant in conspectu tuo, nec gaudeat de me inimicus meus. Extollentiam oculorum meorum ne dederis mihi et omne desiderium pravum averte a me. Averte a me ventris et concubitus concupiscentiam, et animae irreverenti et infrunitae ne tradas me, sed victui meo tribue necessaria. Haec est Salomonis oratio, quam a libris eius sparsim colligendo in hunc librum ad erudiendum regem inclusimus, et ut sciret eum monemus, ut mores subditorum exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando diatim emendare procuret. Studeat quoque sapientes homines honorare et omnes pariter aecclesiae servitores. Monita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Respicio dne nationes hominũ. & uideo quia nullꝰ spauit
inte. & confusus est: & ꝑmansit inmandatis cuis. & dere¬
lietꝰ est. Et quis inuocauitte. & despexisti eũ: Qm̃ puis
& misericors es. et remittis peccata incepore tribulationis.
om̃ib ex quirentib te inueritate. Ue dupplici corde. et
labiis scelestis. & mnanib malefacientib Ue hypocrice.
in conspectu hominũ. Ue dissolutis corde qui ñ credunt
tibi: ide o noni protegentur
Qui ũ credunt inte. non erunt in credibiles: sed pacientiã habebt̃
usq ad conspectionẽ tuam dicentes. Si patientiã non habuerimꝰ
incidemꝰ inmanus tuas. Horrendũ ÷ dñe: incidere inmanib: tiũ.
Cor quoq quod est durũ: male habebit innouissimo. & qui
amat periculum peribit in illo. Scio dñe quia non abscondar
inpopło magno: nec latebo ininmensa creatura. qͥa tu cęlors
contines thronu & abyssos intueris: & respicis interiora

Expanded text:
Respicio, Domine, nationes hominum, et video quia nullus speravit Respicio, Domine, nationes hominum, et video quia nullus speravit in te et confusus est, et permansit in mandatis tuis et derelictus est. Et quis invocavit, et despexisti eum? Quoniam pius et misericors es, et remittis peccata in tempore tribulationis omnibus exquirentibus te in veritate. Ve duplici corde et labiis scelestis et manibus malefacientibus. Ve hypocrite in conspectu hominum. Ve dissolutis corde, qui non credunt tibi. Ideo non protegentur a te. Qui vero credunt in te, non erunt incredibiles; sed pacientiam habebunt usque ad conspectionem tuam, dicentes: Si patientiam non habuerimus, incidemus in manus tuas. Horrendum est, Domine, incidere in manibus tuis. Cor quoque, quod est durum, male habebit in novissimo; et qui amat periculum peribit in illo. Scio, Domine, quia non abscondar in populo magno, nec latebo in inmensa creatura: quia tu caelorum contines thronum, et abyssos intueris, et respicis interiora
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uͦ ds̃ nr̃ inte confidentib omib suauis & uerꝰ patiens &
misericors es: & miscđit̾ disponis omia. Et enĩ si peccauerimꝰ
tui sumꝰ: scientes magnitudinẽ tuã. Et si non peccauerimus:
scimꝰ qm apud te sumꝰ cõputati. Nosse autẽ te dñe. consum¬
mata iusticia ÷: & scire iusticiãtuã. radix÷ immortalitatis
Negantes aut̃ te impii: fortitudine brachii tui conterent᷑.
Non enim tunens aliqũe: ueniam dabis peccatis ipsiꝰ. N amqͥs
dicet tibi quid fecisti sic: Rut quis stabit contra uditiũ tuũ.
aut qͥs in conspectũ tuum ueniet udex iniquors hominũ.
N on enim ẽ. aliꝰds̃ quã tu: cui ÷ cura de om̃ib & omĩa iusto
disponis iuditio. & Neq rex neq tyrannꝰ in conspectu tuo
inquirent dehis qͦs ꝑdidisti. Tuaute dñe ds uirtutum.
cũ tranquillitate iudicas: & cum magna reuerentia disponĩ
nos. Insensatis autem: iuditium inderisum dedisti.
Et qui ludibriis ñ sunt correpti: dignũ iuditiũ st̃ exꝑti.

Expanded text:
 noster, in te confidentibus omnibus suavis et verus, patiens et misericors es, et misericorditer disponis omnia. Etenim si peccaverimus, tui sumus, scientes magnitudinem tuam. Et si non peccaverimus, scimus quoniam apud te sumus computati. Nosse autem te, Domine, consummata iusticia est; et scire iusticiam tuam, radix est immortalitatis. Negantes autem te impii, fortitudine brachii tui conterentur. Non enim timens aliquem, veniam dabis peccatis ipsius. Nam quis dicet tibi: Quid fecisti sic? Aut quis stabit contra iuditium tuum? Aut quis in conspectum tuum veniet iudex iniquorum hominum? Non enim est alius Deus quam tu, cui est cura de omnibus, et omnia iusto disponis iuditio. Et neque rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti. Tu autem, Domine Deus virtutum, cum tranquillitate iudicas, et cum magna reverentia disponis nos. Insensatis autem iuditium in derisum dedisti: et qui ludibriis non sunt correpti, dignum iuditium sunt experti.
Abbreviated transcription (Latin):
amore capita subdunt. quia licet rex uł imꝑator culmine regni
sit p̃ditus: Nodo tam fidei tenetur astrictꝰ. Hic quoq propter
condimentũ doctrinȩ qͦmentes fideliũ debet condire sal t̾rae
uocatur. & rex ꝓpt̾ ducatũ quem p̃bere popło debet. & angłs
quia bona nuntiat. & pastor quia diuini uerbi dapib homi¬
nes explet. Quib etiam morib debeat pollere. & qͥb uircu¬
tib effulgere. apłs paulꝰ declarat in epła sua dicetaS.
Oportet inquit ep̃m in rephensibilẽ esse. Sobriũ. pudicum.
hospitalẽ. prudentẽ. non neophitũ. ñ uinolentũ. ñ ꝑcussorẽ.
ñ utigiosũ. sed modestũ. Oporcet etiam illũ habe bonũ testi¬
monuĩ abhis qui foris sunt. Nam sicut alio ẽtinet᷑ in loco.
ipse debet exemplu bonoꝵs oꝑum ñ solũ sibi subiecto popło
sed etiã discolis hominib id÷ gentilib uitae melioris osten¬

Expanded text:
amore capita subdunt: quia licet rex vel imperator culmine regni amore capita subdunt: quia licet rex vel imperator culmine regni sit praeditus, nodo tamen fidei tenetur adstrictus. Hic quoque propter condimentum doctrinae, quo mentes fidelium debet condire, sal terrae vocatur, et rex propter ducatum, quem praebere populo debet, et angelus, quia bona nuntiat, et pastor, quia divini verbi dapibus homines explet. Quibus etiam moribus debeat pollere et quibus virtutibus effulgere, apostolus Paulus declarat in epistola sua dicens: Oportet, inquit, episcopum inreprehensibilem esse, sobrium, pudicum, hospitalem, prudentem, non neophitum, non vinolentum, non percussorem, non litigiosum, sed modestum. Oportet etiam illum habere bonum testimonium ab his qui foris sunt. Nam, sicut alio continetur in loco, ipse debet exemplum bonorum operum, non solum sibi subiecto populo, sed etiam discolis hominibus, id est gentilibus, vitae melioris osten
Abbreviated transcription (Latin):
bestiis ferocib sed muscis & serpentib punire decreuit:
ut intelligat humana suꝑbia quod ꝑhumiles & infimos
homines. soleat sepe tumidos & suꝑbos quosq compͥmere.
et asua sublimitate deponere. Solent etiã homines huimodi
ignominiosa morte uitã t̾minare. aut inturpi pauꝑtate
deficere: sicut herodes & pilatꝰ. quors herodes uermib scatur¬
riens miserabilit exspirauit: & pilatꝰ exilio condepnatus
pauꝑ & in obs defunctꝰ est. Illi quoq qui recta ꝑuertunt
iuditia. amore. odio. metu. miscdia. in curia. temeritate.
aut gra questꝰ: circa fine̾ uitȩ horribilib in firmitatib
molestari solent. uł uilitate uł inopia rerũ. aut menbrois
languore suoꝵ. Uerũ qͥa iam satis dehissicut reor scdm¬
ingenii mei facultate uissum ꝑorasse: restat nunc. ut &¬
dehis quae adepiscopii ꝑtinent pauca subiciam.
cȩlum hominib huic etiã reges & om̃s terr enȩ potestates ꝓxpͥi

Expanded text:
bestiis ferocibus, sed muscis et serpentibus punire decrevit, bestiis ferocibus, sed muscis et serpentibus punire decrevit, ut intelligat humana superbia, quod per humiles et infimos homines soleat sepe tumidos et superbos quosque comprimere et a sua sublimitate deponere. Solent etiam homines huiusmodi ignominiosa morte vitam terminare aut in turpi paupertate deficere, sicut Herodes et Pilatus; quorum Herodes vermibus scaturriens miserabiliter expiravit, et Pilatus exilio condempnatus, pauper et inobs defunctus est. Illi quoque, qui recta pervertunt iuditia amore, odio, metu, misericordia, incuria, temeritate, aut gratia questus, circa finem vitae horribilibus infirmitatibus molestari solent, vel vilitate vel inopia rerum, aut menbrorum languore suoruingenii mei facultatem visus sum perorasse, restat nunc, ut de his quae ad episcopum pertinent pauca subiciam. caelum hominibus. Huic etiam reges et omnes terrenae potestates pro Christi
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ plerũq solent amittere: sic̃ pͥmus homo dñationĩ
suae uigorẽ & dignitatis pͥrogatiua. pꝰ suã transgressionẽ
cognoscit᷑ amisisse. Post qua nempe diuino noluit esse
subiectus imꝑio: ipsa etiam corporis sui mebra sibi rebellare.
et ignitos aculeos carnalis concupiscentiae. statim c̃tra suam
uoluntatẽ. insua carne seuire ꝑsensit. Pisces quoq maris &
uolucres cęli. & bestiae agri. quae illi ante comissũ facinꝰ
quasi pͥuata animalia subiacebant. uigũ dominationis eiꝰ
a se ceperunt abigere: & iam ei ampliꝰ solito seruire nolebant.
Quae tam̃ omia ui rationis suae cępit demũ paulatim sibi
subigere: & ad suos usus exquisitis artib retorqueRe
Itaq pari modo regi do cont̾rio. popłs sibi subiectꝰ multocies
incipit adũsus eũ insurgere. & uariis ac multiplicib iN¬
sidiis illũ appetere: & multis ad uersitatib fatigare.
Ad quã rem ꝑtinere uidetur: qͦd ds regẽ babiloniũ. Non

Expanded text:
 primus homo dominationis suae vigorem et dignitatis praerogativam post suam transgressionem cognoscitur amisisse. Postquam nempe divino noluit esse subiectus imperio, ipsa etiam corporis sui menbra sibi rebellare et ignitos aculeos carnalis concupiscentiae statim contra suam voluntatem in sua carne sevire persensit. Pisces quoque maris et volucres caeli et bestiae agri, quae illi ante commissum facinus quasi privata animalia subiacebant, iugum dominationis eius a se ceperunt abigere, et iam ei amplius solito servire nolebant. Quae tamen omnia vi rationis suae caepit demum paulatim sibi subigere et ad suos usus exquisitis artibus retorquere, Itaque pari modo regi Deo contrario populus sibi subiectus multocies incipit adversus eum insurgere et variis ac multiplicibus insidiis illum appetere et multis adversitatibus fatigare. Ad quam rem pertinere videtur, quod Deus regem Babilonium non
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ lucret᷑. animȩ uͦ suae detrimentũ paciat᷑: Nut qua
dabit homo cõmutationẽ ꝓ anima sua: Et illud itẽ qͦd dñs
suis reꝑmittit fidelib dicens. Qui me confess fuerit coram
hominib: conficebor & ego eũ coram patre meo qͥ incelis est.

Expanded text:
mundum lucretur, animae vero suae detrimentum paciatur. Aut quam mundum lucretur, animae vero suae detrimentum paciatur. Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Et illud item quod Dominus suis repromittit fidelibus dicens: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram patre meo qui in celis est.
Abbreviated transcription (Latin):
aurem sua asana & salubri doctrina ceperit auertere ꝓpͥo fastu
u tumiditate: non epͥosed dõcontumax & rebellis iudet᷑ existere:
cuiꝰ iram incurrere nimis periculosum est ac formidabile
S crptum est enim. ds suꝑbis resistit: humilib autẽ dat gram
Mortem autẽ aut scandalũ illis inferre nullatenꝰ rex p̾sumere debet.
N am ꝓhoc facinore comꝑimꝰ multos reges & impatores misera bi¬
litꝰ & inopinabilit̾ ex hac uita migrasse. Dehis nempe id est
depsulib & scĩs hominib dnsdicit. Qui uos tangit: quasi
qͥtangit pupillã oculi mei. At si contigerit ut haec uiro catho¬
lico conditio ꝓponat᷑. ut aut heretico faueat aut ꝓ defensione
fiei catholice subeat morcẽ: eligat magis mori. qua uiuere
uiolata scãe fidei sinceritate : reuoluens illud incorde suo qͦd
scriptũ est in euangłii libro. Quid ꝓdest homini si uniũsum

Expanded text:
aurem suam a sana et salubri doctrina ceperit avertere proprio fastu aurem suam a sana et salubri doctrina ceperit avertere proprio fastu vel tumiditate, non episcopo, sed Deo contumax et rebellis videtur existere, cuius iram incurrere nimis periculosum est ac formidabile. Scriptum est enim: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Mortem autem aut scandalum illis inferre nullatenus rex praesumere debet. Nam pro hoc facinore comperimus multos reges et imperatores miserabiliter et inopinabiliter ex hac vita migrasse. De his nempe, id est de praesulibus et sanctis hominibus, Dominus dicit: Qui vos tangit, quasi qui tangit pupillam oculi mei. At si contigerit, ut haec viro catholico conditio proponatur, ut aut heretico faveat aut pro defensione fidei catholice subeat mortem, eligat magis mori quam vivere violata sanctae fidei sinceritate, revolvens illud in corde suo quod scriptum est in euangelii libro: Quid prodest homini si universum