comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam ñ audierunt: legẽ dĩ
ñ acceperunt: s eis d̃s quo¬
dãmͦ silens. ipsis m̃di oꝑib
loquebat᷑ia eos ad querendũ
artificem rerũ. mundi spe¬
cies inuitabat. Nec potuer̃t
in animũ inducere: celũ &
terram sine auctore constare.
loquitur. Reuelatur inquit
ira di de celo suꝑ omnẽ un¬
pietatẽ. Qͥd est suꝑ omuẽ: N¬

Expanded text:
as non audierunt, legem Dei non acceperunt: sed eis Deus quodam modo silens ipsius mundi operibus loquebatur, et eos ad quaerendum artificem rerum, mundi species invitabat: nec potuerunt in animum inducere, coelum et terram sine auctore constare. loquitur: Revelatur, inquit, ira Dei de coelo super omnem impietatem. Quid est, super omnem
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa facilius mouent᷑. uelo¬
cuis aguntur: grauiora diffi¬
cilius. atq tardius. Certe regu¬
lamfixisti. certe considerasti. et
circumspectis omnibus respon¬
disti: quia facilius mouent᷑
et uelocius agunt᷑ leuiora cor¬
pora quam gͣuiora. Ita est. di¬
cis. Responde ergo mͥ: quare
leussima aranea tarde se mo¬
uet: et grauis equs uelociter
currit: De ipsis hominibus.
loquar: maius corpus hommiᷤᷤ
grauius est: breuius. quod
minus habet ponderis. leuiꝰ est.
Ita uero est: sed si alius portet.
Si autẽ ipse homo corpus suũ.
ualidus currit: macer languo¬
re uix ambulat. App̾hende.
macrum et robustum hoĩemͥ
illum languore uix paucas
libellas appendentem: illũ
salubritate corporis multa
pondo in carne sua gerentẽ.
Tempta tu ambos tollere. gͣ¬
uior est ualidus. leuior est
macilentus. Recedat portator.
appareat ambulator: ipsos di

Expanded text:
corpora facilius moventur, velocorpora facilius moventur, velocius aguntur: graviora difficilius atque tardius. Certe regulam fixisti, certe considerasti, et circumspectis omnibus respondisti quia facilius moventur et velocius aguntur corpora leviora, quam graviora. Ita est, dicis. Responde ergo mihi. Quare levissima aranea tarde se movet, et gravis equus velociter currit? De ipsis hominibus loquar: majus corpus hominis gravius est; brevius corpus quod minus habet ponderis, levius est. Ita vero est, sed si alius portet. Si autem ipse homo corpus suum portet, validus currit, macer languore vix ambulat. Appende macrum et robustum hominem; illum languore vix paucas libellas appendentem, illum salubritate corporis multa pondo in carne sua gerentem: tenta tu ambos tollere; gravis est validus, levis est macilentus. Recedat portator, appareat ambulator; ipsos di
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ aquã: & suꝑ aquã iterũ t̾rã:
qͣndoqͥde lignũ terra ẽ. ꝑdidisti
illũ ordinẽ: tene fidem. Ergo
t̾rena corpora inuenta sunt
suꝑ elem̃tũ qd̾ scđm ẽ in ordine
elementoꝵ: qñ natant ligna.
quod plus mireris. Corpora ip¬
sa grauissima &tam̃ terrena.
que mox ut dimissa fuerint
suꝑ aquã. continuo demgunt᷑
& ad ima ꝓfunda ꝑueniunt:
sicut est ferrũ. postremo sicut
ẽ plũbũ. Qͥd enim plũbo gra¬
uius: Accedit tam̃ manꝰ artifi¬
cis ad plũbũ: facit inde aliqͦd
uas concauũ: & natat plũbũ
suꝑ aquã. Ergone ñ dabit d̃s
corpori meo. qd̾ dat artifex plũ¬
bo: deinde aquã ipsam uͥ po¬
nitis: Redite ad ordinẽ elem̃toꝵ.
Certe respondebitis quod aqua sit
suꝑ terrã. Quare gͦ antequã eur¬
rationẽ tuã: & cogita ad ea que
diccuruᷤᷤ sũ. si dño adiuuante
potuero. Quid faciliꝰ mouetur.
quid uelotiꝰ agitatur. grauiꝰ
corpus. an leuius: Quis ñ res¬
pondeat leuius: leuiora enĩ

Expanded text:
super aquam, et super aquam iterum terram, quandoquidem lignum terra est. Perdidisti illum ordinem, tene fidem. Ergo terrena corpora inventa sunt super elementum, quod secundum est in ordine elementorum, quando natant ligna, quod plus mireris. Corpora ipsa gravissima, et tamen terrena, quae mox ut dimissa fuerint super aquam, continuo demerguntur, et ad ima profunda perveniunt, sicut est ferrum, postremo sicut est plumbum. Quid enim plumbo gravius? Accedit tamen manus artificis ad plumbum, facit inde aliquod vas concavum, et natat plumbum super aquam. Ergone non dabit Deus corpori meo, quod dat artifex plumbo? Deinde aquam ipsam ubi ponitis? Redite ad ordinem elementorum. Certe respondebitis, quod aqua sit super terram. Quare ergo antequam currationem tuam et cogitationem ad ea quae dicturus sum, si Domino adjuvante potuero. Quid facilius movetur, quid velocius agitatur, gravius corpus, an levius? Quis non respondeat, Levius? Leviora enim
Abbreviated transcription (Latin):
& tu paganꝰ dicis oĩpotentem
dm̃: Nonne in libro platonis
qd̵ hest̾no die demonstui. legit᷑
dixisse ds ñ factꝰ diis a se factis.
qm̃ estis orti. ĩ mortales qͥdẽ ẽẽ
& indissolubiles ñ potestis:ñ tñ
dissoluemin. neq uos ultͣ mor

Expanded text:
 paganus, dicis omnipotentem Deum? Nonne in libro Platonis, quod hesterno die demonstravi , legitur dixisse Deus non factus diis a se factis: « Quoniam estis orti, immortales quidem esse et indissolubiles non potestis; non tamen dissolvemini, neque
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso corpore dñi nob̃ ẽ que¬
stio: cũ quo ascendit in celum.
Audistis qd̃ de eu̾gło mͦ recens
sonuit lectio in aurib ur̃is:
eleuatis manib benedirit eis:
& factum ẽ dũ benedicet eis.
recessit ab eis: & ferebatur in
celum. Qͥ ferebatur in celum:¬

Expanded text:
de ipso corpore Domini nobis est quaede ipso corpore Domini nobis est quaestio, cum quo ascendit in coelum.Audistis quod de Evangelio modo recens sonuit in auribus nostris: Elevatis manibus suis benedixit eis. Et factum est, dum benediceret eis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum . Qui ferebatur in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ iam uł insanas uł certe
humanas sententias intima¬
ui: quesierunt qͥppe ista non
spũ di. s comiectura cordis hu¬
mani: hinc maxime facint
questionẽ. Tractant subtilit̾
de momentis ponderũ. & ordi¬
ne elementoꝵ: &e dicunt qd̾̃
etiam uidemꝰ mundũ sic ẽẽ
dispositum. ut una sit terra
tanquã in fundo eiꝰ. scd̃a aqͣ
suꝑfundat᷑ terre. terciꝰ aer ue¬
niat: quartꝰ ether cuncta oꝑiat.
Illud elem̃tũ suꝑnũ qd̃ ether
appellant. ignẽ dicunt ẽẽ li¬
quidũ & purũ. in sydera ẽẽ
firmata: ib̃i nichil posse ẽẽ
t̾renũ qͦ ordo ponderũ ñ ad¬
mitcit. Si dicamꝰ eis nr̃a cor¬
pora in terra noua ẽẽ uict᷑a.
& in celo ñ fut᷑a: audac̾t & te¬
mere. ĩmo infidelit dicimꝰ.
Credẽ enĩ debemꝰ talia corꝑa
nos habituros: ut ubi uelimꝰ.
quando uoluerimꝰ ibi simꝰ.
Nam si respondemꝰ ad soluen¬
dam de ordi ne ponderum
questionẽ: in t̾ra nos c̾ẽ uict᷑os.

Expanded text:
vobis jam vel insanas vel certe vobis jam vel insanas vel certe humanas sententias intimavi quaesierunt quippe ista non spiritu Dei, sed conjectura cordis humani; hinc maxime faciunt quaestionem, tractant subtiliter de momentis ponderum et ordine elementorum: et dicunt, quod etiam videmus, mundum sic esse dispositum, ut ima sit terra tanquam in fundo ejus, secunda aqua superfundatur terrae, tertius aer veniat, quartus aether cuncta cooperiat. Illud elementum supernum, quod aethera appellant, ignem dicunt esse liquidum et purum, inde sidera esse formata, ibi nihil posse esse terrenum, quoniam ordo ponderum non admittit. Si dicamus eis nostra corpora in terra nova esse victura, et in coelo non futura; audacter et temere, imo infideliter dicimus. Credere enim debemus talia corpora nos habituros, ut ubi velimus, quando voluerimus, ibi simus. Nam si respondemus, ad solvendam de ordine ponderum quaestionem, in terra nos esse victuros;
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Resurgent uicia que
erant in corpore humano. cũ qͥb̃
moritur homo: Respondemꝰ.
Non resurgent uicia. Et respon¬
detur nob̾. Quare gͦ dñs cũ su¬
oꝵ uulnerũ cicatricib resur¬
rexit: Qd ad hoc dicimꝰ nͥ qͥa &
hoc potestatis fuit. ñ necessita¬
tisꝰ Sic resurge uoluit. sic se
uoluit qͥbꝰdã dubitantibꝰ ex hi¬
bere. In illa carne. cicatrix uul
rit pleua reuiuiscentiu᷑ quor
erat parua morientiũ: Hoc
quidem in script᷑is. definitũ
ñ inuenimꝰ. Incorruptibilia
corpora & ĩmortalla resurrect᷑a
ꝓmissa st̃. Si parua etas reddit᷑.
si statura pusilla reuocatur:
nunquid & ꝓpterea infirmitaᷤᷤ
reuocatur: Si parui erunt:
nunquid iacebunt. & ambula¬
re non poterunt: Credibiliꝰ
tam̃ accipit᷑. & ꝓbabiliꝰ & racio¬
nabiliꝰ. plenas etates resurrec¬
turas: ut reddatur munere.
qd̾ accessurũ erat tempore. N
enĩ credituri sumꝰ etiã senectã
resurrecturã anhelam & cur¬
uam. Postremo corruptionẽ

Expanded text:
cunt: Resurgent vitia, quae erant in corpore humano, cum quibus moritur homo? Respondemus: Non resurgent vitia. Et dicitur nobis: Quare ergo Dominus cum suorum vulnerum cicatricibus resurrexit? Quid ad hoc dicimus, nisi quia et hoc potestatis fuit, non necessitatis? Sic resurgere voluit, sic se voluit quibusdam dubitantibus exhibere. In illa carne cicatrix vulnrit plena reviviscentium, quorum erat parva morienilum? Hoc quidem in Scripturis definitum non invenimus. Incorruptibilia corpora et immortalia resurrectura promissa sunt. Sed si parva aetas redditur, si statura pusilla revocatur, numquid et propterea infirmitas revocatur? Si parvi erunt, numquid jacebunt, et ambulare non poterunt? Credibilius tamen accipitur et probabilius et rationabilius, plenas aetates resurrecturas, ut reddatur munere, quod accessurum erat tempore. Non enim credituri sumus etiam senectam resurrecturam anhelam et curvam. Postremo corruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
ne sua: futura sit in resurrec¬
tione mortuoꝵ. Dicimꝰ. non
futurã. Respondent nobis.
Si corruptio ñ erit. quare
manclucabit᷑: Aut si ñ man¬
ducabit᷑. quare post resurrec
oculis manibq discipłoꝵ
suoꝵ. parũ illi uisum ẽ ad
demonstrandam euidentiã
corporalem: & ait. Habetis
hic aliquid quod manducet᷑:
Et obtulerunt ei partẽ pis¬
cis assi. &e manducauit. & re
liquias dedit illis. dicit᷑ gͦ
nob̾. Si corruptio corꝑis non
resurget:. quare manducauit
dñs. xp̃s: Legistis quia mandu¬
cauit. nunqͥd legistis quia esuri¬
uit: Quod manducauit. potesta¬
tis fuit: ñ egestatis. Si desid̾aret
manducare: egeret. Rursus si
manducare ñ posset: minꝰ uale¬

Expanded text:
ne sua, futura sit in resurrecne sua, futura sit in resurrectione mortuorum. Dicimus non futuram. Respondent nobis: Si corruptio non erit, quare manducabitur? Aut si non manducabitur, quare post resurrectoculis manibusque discipulorum suorum, parum illi visum est ad demonstrandam evidentiam corporalem: sed addidit, Habetis hic aliquid quod manducetur? Et obtulerunt ei partem piscis asliquias dedit illis . Dicitur ergo nobis: Si corruptio corporis non resurget, quare manducavit Dominus Christus? Legistis quia manducavit, numquid legistis quia esurivit? Quod manducavit, potestatis fuit, non egestatis. Si desideraret manducare, egeret. Rursus si manducare non posset, minus vale
Abbreviated transcription (Latin):
sicut me uidetis habere. Con¬
tra istam euidentiã dispu¬
tant homines: qͥd eñĩ aliud
facerent homines. qͥ ea que
sunt hominũ sapiunt. quã
disputarent de dõ contͣ ctm̃:
Ille enĩ ds ẽ: illi homines st̃.
Sed dñs nouit cogitationes
hominũ: qm̃ uane st̃. In ho¬
mine carnali. tota regula¬
est intelligendi: consuetudo
ceruendi. Qd̾ solent uicłe. cre¬
dunt: quod non solent. ñ cre¬
dunt. Preter consuetudinem
facit ds mnirabilia: qr d̃s est.
maiora quidẽ miracula st̃.
tot cotidie homines nasci qͥ
ñ erant: quã paucos resur¬
rexisse qͥerant. & tamen ista
mirabilia ñ consideratione
cõp̃hensa sunt: s assiduitate ui¬
luerunt. Resurrexit. xp̃c: ab¬
soluta res est. Corpus erat. caro
erat. Pependit in cruce: emisit
animã. posita est caro in sepul¬
chro: exhibuit illam uiuam.
qͥ uiuebat in illa. Quare mi¬
ram᷑ : Quare non credimꝰ: ds̃
ẽ qͥ fecit. Considera auctorem.
&e tolle dubitationẽ. Quer̃t¬
corporis quã sentiunt in car¬

Expanded text:
sicut me videtis habere. » Contra istam evidentiam disputant homines. Quid enim aliud facerent homines, qui ea quae sunt hominum sapiunt, quam disputarent de Deo contra Deum? Ille enim Deus est, illi homines sunt. Sed Deus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . In homine carnali tota regula intelligendi est consuetudo cernendi. Quod solent videre, credunt: quod non solent, non credunt. Praeter consuetudinem facit Deus miracula, quia Deus est. Majora quidem miracula sunt, tot quotidie homines nasci qui non erant, quam paucos resurrexisse qui erant: et tamen ista miracula non consideratione comprehensa sunt, sed assiduitate viluerunt. Resurrexit Christus, absoluta res est. Corpus erat, caro erat, pependit in cruce, emisit animam, posita est in sepulcro. Exhibuit illam vivam, qui vivebat in illa. Quare miramur? Quare non credimus? Deus est qui fecit: considera auctorem, et tolle dubitationem. CAPUTcorporis, quam sentiunt in car
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ ẽ om̃e fugiendũ: Ego
dico beatas animas incorrup¬
tibilia corpora semꝑ habit᷑a.
Tu qͥ dicis corpus ẽ om̃e fugi¬
endum: occide mundũ. Tu
dicis ut fugiã de carne mea.
fugiat iupiter tuus de celo
istoꝵ. in libro qͦdã suo quẽ scrip¬
sit de constitutione mundi.
inducere dm̃ fabricatorẽ de¬
oꝵ. facientẽ scilicet deos celesteᷤ:
stellas om̃s. solem & lunã: dicit
gͦ dm̃. opificẽ deoꝵ celestiũ.
dicit habere ipsas stellas aiãs
intellectuales. que intelligañ
dm̃i: & corpora uisibilia que
cernuit᷑. Uico ut intelligatis.
Sol iste quẽ uidetis: ñ uid̾et᷑
nͥ corpꝰ esset. Uerũ dicit. Ideo
dicit & apłs. & corpora celestia:
& corꝑa terrestria. Et seqͥtur.
alia gła celestiũ: & alia t̾restͥ¬
ũ: & rursus dicens de gła ce¬
lestiũ corpoꝵ apłs: adiunxit.
& ait alia gła solis. alia gła
lune.alia gła stellaꝵ. Stella

Expanded text:
Corpus est omne fugiendum? Ego Corpus est omne fugiendum? Ego dico beatas animas incorruptibilia corpora semper habituras. Tu qui dicis, Corpus est omne fugiendum, occide mundum. Tu dicis ut fugiam de carne mea: fugiat Jupiter tuus de coeloomnium, in libro quodam suo quem scripsit de constitutione mundi, inducere Deum fabricatorem deorum, facientem scilicet deos coelestes, stellas omnes, solem et lunam? Dicit ergo Deum opificem deorum coelestium: dicit ipsas stellas habere animas intellectuales, quae intelligunt Deum, et corpora visibilia quae cernuntur. Dico, ut intelligatis: Sol iste quem videtis, non videretur, nisi corpus esset: hoc dicit et Apostolus: Et corpora coelestia, et corpora terrestria. Et sequitur: Alia gloria coelestium, alia et terrestrium. Et rursus dicens de gloria coelestium corporum Apostolus adjunxit, et ait: Alia gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stell
Abbreviated transcription (Latin):
habere subcditũ. Nuo enĩ st̃
inuicem sibi conexa: p̃dicata
& subdita. Suꝑat omĩa d̃s.
huic cuncta st̃ subdita. &
anima si habet aliquẽ ho¬
norẽ apud dm̃. debet hab̾e
aliquid subditũ. Sed hinc
nolo dutius disputare.
Libros urõs lego. Mundũ
istũ animal dicitis. id ẽ ce¬
lũ & derrã. maria: omĩa q̃
sunt ingentia corpora. im¬
mensa usq quaq elem̃ta. To¬
tũ hoc uniuersũq corpꝰ qd̃
ex his elem̃tis omib constat.
dicitis ẽẽ animal magnũ. id
ẽ habere animã suã. s sensꝰ
corꝑis ñ habere. qͥa extrinsecꝰ
nicħ ẽ qd̃ sentire possit: ha¬
bere tam̃ intellectũ. herͣre
d̃o. & ipsã animã mundi uo¬
cari iouẽ. uł uocari echatam.
id est quasi anima uniu̾salẽ
mundũ regentẽ. & unũ qd̃¬
dam animal facientẽ: eun¬
net m̃dꝰ. & animal ẽ mundꝰ:
anuna ista semꝑtenet᷑ in
mundo. Certe corpꝰ ẽ om̃e fu¬
giendũ. Qͥd ẽ qd̃ dicebas.

Expanded text:
habere subditum. Duo enim sunt habere subditum. Duo enim sunt invicem sibi connexa, praedicata et subdita. Superat omnia Deus: huic cuncta sunt subdita. Et anima si habet aliquem honorem apud Deum, debet habere aliquid subditum. Sed nolo hinc diutius disputare, libros vestros lego: mundum istum animal dicitis, id est, coelum, terram, maria, omnia quae sunt ingentia corpora, immensa usquequaque elementa; totum hoc, universumque corpus, quod ex his elementis omnibus constat, dicitis esse animal magnum, id est, habere animam suam, sed sensus corporis non habere; quia extrinsecus nihil est quod sentiri possit: habere tamen intellectum, haerere Deo: et ipsam animam mundi vocari Jovem, vel vocari Hecatem, id est, quasi animam universalem mundum regentem, et unum quoddam animal facientem. Eumnet mundus, et animal est mundus; anima ista semper tenetur in mundo: certe corpus est omne fugiendum? Quid est quod dicebas,
Abbreviated transcription (Latin):
infelix. Abiciamꝰ hec. & uł ride¬
amꝰ quia falsa sunt: uł doleamꝰ.
quia magna ȩxistimantur.
Sunt enim ista fr̃s mei mag
corpora. Ergo anima purgata
sic amat: Nonne amor iste. mag¬
sophus posterior porphyrius.
erubescendo. axp̃ianis ex aliqͣ
parte correptus dixit. scripsit.
corpꝰ ẽ om̃e fugiendũ. Om̃e.
quasi om̃e corpus. uincłm erũp¬
nosum sit anime. & ꝓrsus si
corpus qualecũq ẽ. fugiendũ
ñ ẽ uit laudes ei corpus &e di¬
cas. qͦmͦ deo docente fides nr̃a
laudat corpus. quia & corpus
ciem suã. dispositionẽ men¬
broꝵ. distinctiones sensuum.
erectam staturã. & cet̾a que bii
considerantes stupent:ue¬
runtam̃ illud omĩo incorrup¬
tibile. omĩo ĩmortale. omĩo
ad mouendũ agile & facile
erit. Sed ait porphiriꝰ. Sine
causa mͥ laudas corpus: nã
dicunt philosophi:. s errañ
sed delirant.Cito probo.
Nolo diutiꝰ disputare: quia
illa que p̃dicata sunt. debens

Expanded text:
infelix. Abjiciamus haec, et vel rideinfelix. Abjiciamus haec, et vel rideamus quia falsa sunt, vel doleamus quia magna existimantur. Sunt enim ista, fratres mei,corpora. Ergo anima purgata sic amat? Nonne amor iste magserubescendo, a Christianis ex aliqua parte correptus, dixit, scripsit: Corpus est omne fugiendum. Omne dixit, quasi omne corpus vinculum aerumnosum sit animae. Et prorsus si corpus qualecumque est fugiendum, non est ut laudes ei corpus, et dicas quomodo Deo docente fides nostra laudat corpus: quia et corpusciem suam, dispositionem membrorum, distinctionem sensuum, erectam staturam, et caetera quae bene considerantes stupent. Verumtamen illud omnino incorruptibile, omnino immortale, omnino ad movendum agile et facile erit. Sed ait Porphyrius: Sine causa mihi laudas corpus; qualdicunt philosophi: sed errant, sed delirant. Cito probo: nolo diutius disputare; quia illa quae praedicata est debet
Abbreviated transcription (Latin):
do st̃ beate. Quod enĩ passu¬
re sunt: putant se ñ passuras
Qd̾ falsum ẽ putare: qͥd ẽ aliud
quã errare: Erunt gͦ errore
felices: erunt beate. ñ et̾nitate.
sed falsitate. Liberet nos ueri¬
tas. ut uere beati eẽ possimꝰ:
qm̃ ñ uacat sermo redẽptoris
nr̃i.Si uos filiꝰ liberauerit:
tc̃ uere liberi eritis. Ipse enĩ
dixit. Si manseritis in uerbo
meo. uere discipłi mei estis:
& cognoscetis ueritatẽ. & ue¬
ritas liberabit uos. Deinde¬
audite aliud peius: aliud do¬
lendum. uł potiꝰ irridendũ.
Hic sapiens. hic phylosophe
hoc est in terra. uerbi grã py¬
tagora. plato. porphyri. & ne¬
scio quis alius ipsoꝵ. quare
phylosopharis: ꝓpter uitam
inquit beatam. Quando ha¬
bebis istam beatam uitam:
Cum hoc corpus inquit reliqͤ¬
ro interra. Modo gͦ misera iu¬
ta gerit᷑. s spes ẽ beate uitȩ. Ibi
beata uita geritur: sed spes ẽ
misere uite. Ergo spes est ur̃e
infelicitatis felir: & felicitatis

Expanded text:
do sunt beatae. Quod enim passudo sunt beatae. Quod enim passurae sunt, putant se non passuras: quod falsum putare, quid est aliud quam errare? Erunt ergo errore felices; erunt beatae; non aeternitate, sed falsitate. Liberet nos veritas, ut vere beati esse possimus: quoniam non vacat sermo Redemptoris nostri, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Ipse enim dixit: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos audite aliud pejus, aliud dolendum vel potius irridendum. Hic sapiens, hic philosophe, hoc est, in terra verbi gratia, Pythagoras, Plato, Porphyrius, et nescio quis alius ipsorum, quare philosopharis? Propter vitam, inquit, beatam. Quando habebis istam vitam beatam? Cum hoc corpus, inquit, reliquero in terra. Modo ergo misera vita geritur, sed spes est beatae vitae: ibi beata vita geritur, sed spes est miserae vitae. Ergo spes nostrae infelicitatis est felix, et felicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
me: ꝑueniant ad sũmã mundi¬
ciam. & ꝑ ipsam m̃diciã obliuis¬
cantur omĩa: & ꝑ obliuiones
miseriaꝵ redeant ad miserias
corpoꝵ. Dicite obsecro. Nonne
hec etiã si uera essent. meliꝰ nes¬
ñ eris sapiens si ista nescieris:
Ut qͥd illa sciam: Possũ ne ẽẽ
mͦ melior. quã tc̃ ero in celo. si
in celo quando ero melior & ꝑ¬
fectior: obliuiscar omĩa que
ibi melior nesciturꝰ sume Sine me
mͦ illa nescire. In celo habitan¬
tem dicis omĩa obliuiscentẽ:
sine in terra ẽẽ hoꝵ omnium
nescientẽ. Beinde rogo te.sci¬
unt se iste anime in celo. pas¬
suras esse rursus huiꝰ urte mi¬
serias. an nesciunt: Elige qd̃
uolueris. Si scunt se passuras
eẽ tantas miserias: quomͦ st̃ be
Sed uideo quid eligas. dicturꝰ
es. nesciunt. Laudas gͦ ibi hãc
iguorantiã. quã me nc̃ hab̾e
non sinis: docendo me in t̾ra.
qd̃ nesciturũ dicis in celo. Nes¬
ciunt inquis. Si nesciunt
ñ se putantes passuras: erran¬

Expanded text:
mae, perveniant ad summam mundimae, perveniant ad summam munditiam, et per ipsam munditiam obliviscantur omnia, et per obliviones miseriarum redeant ad miserias corporum. Dicite, obsecro: nonne haec etiam si vera essent, melius nesNon eris sapiens, si ista nescieris? Utquid illa sciam? Possumne esse modo melior, quam tunc ero in coelo? Si in coelo, quando ero melior et perfectior, obliviscar omnia quae ibi melior nesciturus sum; sine me modo illa nescire. In coelo habitantem dicis omnia obliviscentem: sine in terra esse horum omnium nescientem. Deinde, rogo te, sciunt se istae animae in coelo, passuras esse rursus hujus vitae miserias, an nesciunt? Elige quod volueris. Si sciunt se passuras esse tantas miserias, quomodo sunt Sed video quid eligas: dicturus es, Nesciunt. Laudas ergo ibi hanc ignorantiam, quam me nunc habere non sinis, docendo me in terra, quod me nesciturum dicis in coelo. Nesciunt, inquis. Si nesciunt, et non se putant esse passuras, erran
Abbreviated transcription (Latin):
riã: qͥa ibi aliquando habi¬
tauerunt: dele totã memo¬
riã. & forte residuã facies sa¬
pientiam: nicħ remanet qd
tor ipsoꝵ. cui demonstrabat᷑.
uł qui inducebat apud infe-¬
ros demonstrantẽ patrẽ filio
suo. Nostis enim hoc pene õs:
atq utinã pauci nossetis. Sed
pauci nostis in libris. multi
in theatris: quia eneas des¬
cendit ad inferos. & ostendit
illi pater suus animas roma¬
noꝵ magnoꝵ uenturas in cor¬
pora. Expauit ipse eneas. &¬
dixit. O pater. anne aliquas
ad celũ hinc ire putandum
est sublimes animas ⁊iterũq ad
tarda reuerti corpora: Creden¬
dũ ne ẽ inquit qd̃ eant ad celũ:
& iterum redeant: Que lucis mi¬
seris tam dira cupido: Melius
filiꝰ intelligebat: qua pat̾ expo¬
nebat. Rep̃hendit cupidita¬
tẽ animarũ:. rursus in corpora
redire uolentiũ. dixit diram
cupiditatẽ: dixit miseras: nec
erubuit eas. Ad hoc phyloso¬
phi ꝑduxistis ut purgent᷑ ani¬

Expanded text:
riam, quia ibi aliquando habiriam, quia ibi aliquando habita verunt? Dele totam memoriam, et forte residuam facies sapientiam: nihil remaneat quod tor ipsorum, cui demonstrabatur, vel qui inducebat apud inferos demonstrantem patrem filio suo. Nostis enim hoc prope omnes; atque utinam pauci nossetis. Sed pauci nostis in libris, multi in theatris, quia Aeneas descendit ad inferos, et ostendit illi pater suus animas Romanorum magnorum venturas in corpora: expavit ipse Aeneas, et ait: O pater, anne aliquas ad coelum hinc ire putandum est Sublimes animas, iterumque ad tarda reverti Corpora? Credendumne est, inquit, quod eant ad coelum, et iterum redeant? Quae lucis miseris tam dira cupido? Melius filius intelligebat, quam pater exponebat. Reprehendit cupiditatem animarum rursus in corpora redire volentium. Dixit diram cupiditatem, dixit eas miseras; nec erubuit eas. Ad hoc, philosophi, perduxistis, ut purgentur ani
Abbreviated transcription (Latin):
nuo in alia corpora reuoluunt.
Exeunt anime sapientiũ atq
iustoꝵ: & quia bene uixerunt.
uolant ad celum. Age belle.
belle illis inuenisti locũ: uo¬
lantes ad celũ ꝑuenerunt. &
qͥd ibi: Ibi erunt inquiunt.
&e reqͥescent cũ diis. Sedes eoꝵ
erunt stelle. Non malũ habi¬
taculũ illis inuenistis. uel
ibi illas dimittite. Nolite il¬
las deicere.S inquiunt post
longa tempora. facta penitꝰ
obluuone ueterũ miseriaꝵ.
ucipunt uelle reuerti ad cor¬
pora: & delectabit eos uenire:
& rursus ueniunt ad ista pa¬
tienda. ad ista toleranda. ad
obliuiscendũ dm̃. ad blas¬
phemandũ dm̃. ad sequendã
corporis uoluptates: ad pug¬
nas contͣ libidines. Heniunt¬
ad istas miserias. Unde & qͦ:
Dic mͥ quare: Qͥa obliuiscuis.
Si omĩa mala obliuiscunt᷑:
obliuiscantur & delectationẽ
carnis. hoc solum malo suo
meminerunt. unde ruerunt.
Ueniunt. Quare: qͥa delectat
cas rursus in corporib habita¬
re. Inde delectat nͥ ꝑmemo¬

Expanded text:
nuo in alia corpora revolvuntur: nuo in alia corpora revolvuntur: exeunt animae sapientium atque justorum; et quia bene vixerunt, volant ad coelum. Age belle, belle illis invenisti locum: volantes ad coelum perveniunt. Et quid ibi? Ibi erunt, inquiunt, et requiescent cum diis: sedes eorum erunt stellae. Non malum habitaculum illis invenistis: vel ibi illas dimittite, nolite illas dejicere. Sed, inquiunt, post longa tempora, facta penitus oblivione veterum miseriarum, incipiunt velle reverti in corpora; et delectabit eas venire, et rursus veniunt ad ista patienda, ad ista toleranda, ad obliviscendum Deum, ad blasphemandum Deum, ad sequendas corporis vuluptates, ad pugnas contra libidines. Veniunad istas miserias, unde, et quo? Dic mihi, quare? Quia obliviscuntur. Si omnia mala obliviscuntur, obliviscantur et delectationem carnis. Hoc solum malo suo meminerunt, unde ruerunt. Veniunt: quare? Quia delectat eas rursus in corporibus habitare. Unde delectat, nisi per memo
Abbreviated transcription (Latin):
imaginis corruptibilis hoĩs.
Idola dicit. Et parum erat
facere idolũ ad speciem hõĩs:
&e ad sui oꝑis si militudinem
adire artificem. Parũ fuit hoc:
s insuꝑ quid: & uolucrum.
&e quadrupedũ. & serpentiũ.
Omĩa qͥppe ista muta ani¬
malia &e irrationabilia: illi
quasi magni sapientes. dõs
suos fecerunt sibi. Rep̃hen¬
debam quando adorabas
imaginẽ hoĩs: qͥd tͥ faciã. qñ
adoras imaginẽ canis. ima¬
ginẽ colubri. imaginẽ co¬
codrilli: Puenerunt usq
ad ista. Quantũ querentes.
in suꝑna euecti sunt: tantũ
cadentes. in ꝓfunda dimersi
sunt. Altius enĩ mergitur:
hesterno die uos cõmonur.
quesierunt quid postea. id ẽ
qͥd post hanc uitã. Quesie¬
runt sicut hoĩes.s quando
inuenerunt cũ homines ẽent:
Doctrinã dĩ ñ habuerunt:
ꝓpħas ñ audierunt: ñ potue¬
runt inueuire. suspicati sunt.
Retuli uob̃ heri suspiciones
illoꝵ.Exeunt anime male in¬
quiunt: & quia im̃de st̃. conti¬

Expanded text:
imaginis corruptibilis hominis. imaginis corruptibilis hominis. Idola dicit. Et parum erat facere idolum ad speciem hominis, et ad sui operis similitudinem addicere artificem: parum fuit hoc. Sed insuper quid? Et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Omnia quippe ista muta animalia et irrationabilia, illi quasi magni sapientes, deos sibi fecerunt. Reprehendebam, quando adorabas imaginem hominis: quid tibi faciam, quando adoras imaginem canis, imaginem colubri, imaginem crocodili? Pervenerunt usque ad ista. Quantum quaerentes in superna evecti sunt, tantum cadentes in profunda demersi sunt. Altius enim mergitur, hesterno die vos commonui, quaesierunt quid postea, id est, quid post hanc vitam. Quaesierunt sicut homines: sed quando invenirent, cum homines essent? Doctrinam Dei non habuerunt, Prophetas non audierunt: non potuerunt invenire, suspicati sunt. Retuli vobis heri suspiciones illorum. Exeunt animae malae, inquiunt; et quia immundae sunt, conti
Abbreviated transcription (Latin):
mam que ñ uidet᷑. Meliorem.
animã latentem: det̾iorẽ. car¬
nem apparentem. Uiderunt.
ista intuiti sunt. discu̾serunt
utrũq: & inuenerunt utrũq
mutabile. in ipso homine. Mu¬
tabile corpus ꝑetates. ꝑ corrup¬
tiones. ꝑ alim̃ta. ꝑ refectiones.
ꝑ defectiones: ꝑ uitam. ꝑ mortẽ.
Trausierunt ad animã quam
utiq cõp̃hend̾ant meliorem.
&e in uisibilem mirabantur: in¬
uenerunt & ipsam mutabilẽ.
mͦ uelle. mͦ nolle. mͦ scire. mͦ nes¬
cire. modo meminisse. mͦ obli¬
uisci. mͦ timere. mͦ audere. mͦ ire
in sapientiam: mͦ instulticiam
deficere. Uiderunt & ipsam
mutabilem: transierunt & ip¬
sam. Quesierunt enĩ aliqͥd qd̃
runt ad cognoscendũ dm̃ qͥ
fecit. ꝑ ista que fecit: s ñ sicut
dm̃ honorificauerunt aut
grãs egerunt. ipse dicit
apłs: s euanuerunt in cogi¬
tationib suis. & obscuratũ
ẽ insipiens cor eoꝵ: dicentes¬
uerunt inquit głam iucorrup¬
tibilis di. in similitudinem

Expanded text:
mam quae non videtur: emam quae non videtur: eanimam latentem, deteriorem carnem apparentem. Viderunt ista, intuiti sunt, discusserunt utrumque, et invenerunt utrumque, mutabile in ipso homine. Mutabile corpus per aetates, per corruptiones, per alimenta, per refectiones, per defectiones, per vitam, per mortem. Transierunt ad animam, quam utique comprehenderant meliorem, et etiam invisibilem mirabantur: invenerunt et ipsam mutabilem; modo velle, modo nolle; modo scire, modo nescire; modo meminisse, modo oblivisci; modo timere, modo audere; modo ire in sapientiam, modo in stultitiam deficere. Viderunt et ipsam mutabilem, transierunt et ipsam - quaesierunt enim aliquid immrunt ad cognoscendum Deum qui fecit, per ista quae fecit. Sed non sicut Deum honorificaverunt, aut gratias egerunt: ipse dicit Apostolus. Sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentesverunt, inquit, gloriam incorruptibilis Dei, in similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
interris. que uolitant in aere:
latentes animas. ꝑspicua corꝑa
uisibilia regenda. inuisibiles
regentes: interroga ista: res¬
pondent tͥ omĩa. Ecce uide:
pulchra sumꝰ. Pulchritudo
eoꝵ: confessio eoꝵ. Ista pulcra
mutabilia. quis fecit: nisi in¬
cõmutabilis pulcher in se ip¬
so: Ueniq homines ut possens¬
cognoscere dm̃ uniu̾si m̃di cre¬
atorẽ: in ipso inqmͣ homines
int̾rogauerunt hec duo. corpꝰ
& animã. Hoc int̾rogabant:
qd̃ & ipsi gestabant. Uidebais
corpus: animam ñ uidebant.
S ce corpus: nͥ de animo ñ ui¬
debant. Uidebant enĩ ꝑ ocłm:
s intus erat. qui ꝑ fenestras
aspiciebat. Deniq discedente
habitatore: iacet domꝰ. Disce¬
dente qui regebat: cadit qd̃
regebatur. & qm̃ cadit: cada¬
uer uocat᷑. Nonne ibi ocłi in¬
degri: de si pateant: nichil ui¬
dent. Aures ad sunt: s migra¬
uit auditor. Lingue organũ
manet: s ab̾tessit musicus qͥ
mouebat. Interrogauerunt gͦ
ista duo: corpus qd̃ uidet᷑. anĩ¬

Expanded text:
in terris, quae volitant in aere; latentes animas, perspicua corpora; visibilia regenda, invisibiles regentes: interroga ista, Respondent tibi omnia: Ecce vide, pulchra sumus. Pulchritudo eorum, confessio eorum. Ista pulchra mutabilia quis fecit, nisi incommutabilis pulcher? In ipso denique homine, ut posseni creatorem; in ipso, inquam, homine interrogaverunt haec duo, corpus et animam. Hoc interrogabant quod et ipsi gestabant: videbant corpus, animam non videbant. Sed corpus nisi de anima non videbant. Videbant enim per oculum, sed intus erat qui per fenestras aspiciebat. Denique discedente habitatore, jacet domus: discedente qui regebat, cadit quod regebatur: et quoniam cadit, cadaver vocatur. Nonne ibi oculi integri? Etsi pateant, nihil vident. Aures adsunt; sed migravit auditor: linguae organum manet; sed abscessit musicus qui movebat. Interrogaverunt ergo ista duo, corpus quod videtur, ani
Abbreviated transcription (Latin):
corpora dico tractabilia. unde
st̃: terre deputanda st̃. an aque
an aeri. au etheri: Responsurꝰ es
terre.Terrenũ corpꝰ gͦ ẽ lignũ:
plane terrenũ. In terra nascit᷑.
in terra alit᷑. in t̾ra crescit: tracta¬
bile ẽ. ñ fluxibile. Redi mecũ ad
illũ ordinẽ ponderũ. Terta in
fundam̃do ẽ: ordinẽ sequere.
Qͥd suꝑ terram: Aqua. Ere lig

Expanded text:
corpora dico tractabilia, unde sunt? Terrae deputanda sunt, an aquae, an aeri, an aetheri? Responsurus es, Terrae. Terrenum ergo corpus est lignum? Plane terrenum. In terra nascitur, in terra alitur, in terra crescit. Tractabile est, non fluxibile. Redi mecum ad illum ordinem ponderum. Terra in fundamento est: ordinem sequere. Quid super terram? Aqua. Quare li
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Quid enĩꝰ Seꝑaturꝰ es ho¬
minẽ a do & facturꝰ es aliam
ꝑsonam dei. aliam hominis:
ut ĩa ñ sit tͥnitas s qͣt̾nitas:
Qm tu hõ es auima & corpus.
accepit: & mundũ rexit. Qͥd
tũ ẽ de terra: Idest caro illa.
corpus illud: de quo loquens
ad discipłos ait. Palpate & ui¬
Credamꝰ hoc fr̃s: & si argum̃ta
phylosophoꝵ difficile soluumꝰ
illd̃ qd̃ demonstratũ ẽ in dño. si¬
ne difficultate fidei teneamꝰ. Illi
garriant: uos credamꝰ. S ñ potest¬

Expanded text:
. Quid enim, separaturus es hominem a Deo, et facturus es aliam personam Dei, aliam hominis, u jam non sit Trinitas, sed quaternitas? Quomodo tu homo anima es et corpus; accepit, et mundum rexit. Quid tum est de terra? id est, caro illa, corpus illud, de quo loquens ad discipulos ait: Palpate, et viCredamus hoc, fratres: et si argumenta philosophorum difficile solvimus; illud quod demonstratum est in Domino, sine difficultate fidei teneamus. Illi garriant, nos credamus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ aliqͥd etiã de diu̾sitate pon¬
derũ disputare. Rogo te. dic mͥ.
terra terra ẽ. aqua aqua ẽ. aer aer
ẽ. ether idest celũ & ignis ille liqͥdꝰ.
celũ ẽ: Quatuor nẽpe ista grauida¬
qͣsi construxert̃ & edificauerunt
mundũ: hoc est ex his quatuor
edificatꝰ ẽ mundꝰ. Quere qͥd in
imo sit: t̾ra ẽ. Qͥd desuꝑ: Aqua ẽ.
aerem: Celũ ẽ. ether est. Qͥd corꝑa

Expanded text:
tamen aliquid etiam de diversitate ponderum disputare. Rogo te, dic mihi, Terra terra est, Aqua aqua est, Aer aer est, Aether, id est coelum, et ignis ille liquidus coelum est. Quatuor nempe ista quasi gradatim construxerunt et aedificaverunt mundum, hoc est, ex his quatuor aedificatus est mundus. Quaere quid in imo sit, terra est: quid desuper, aqua est: aerem, coelum est, aether est. Quid cor
Abbreviated transcription (Latin):
constitutione mĩdi ꝑ ea que
facta sunt intellecta. conspi
sempit̾na qͦ uirtus eiꝰ &e di¬
uinitas. subaudis intellecta
conspiciuntur: ut sint inex¬
cusabiles. Quare iuexcus abi¬
les: Qͥa cognoscentes dm̃. ñ
sicut dñi głificauerunt. aut
grãs egerunt. Non dixit ues¬
int̾roga pulcritudinẽ maris.
int̾roga pulthritudinẽ dilata¬
ti &e diffusi aeris: int̾roga pul¬
chritudinẽ celi. int̾roga ordinẽ
siderũ. iut̾roga solem fulgore
suo diẽ clarificantem: int̾roga
lunã splendore suo sequentis
noctis tenebras tẽꝑantẽ iint̾ro¬
ga animalia qͦ mouent᷑ in aqͥs.¬

Expanded text:
constituit mundum: per ea quae facta sunt intellecta conspicSempiterna quoque virtus ejus et divinitas, subaudis, Intellecta conspiciuntur. Ut sint inexcusabiles. Quare inexcusabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt. Non dixit, Nesinterroga pulchritudinem maris, interroga pulchritudinem dilatati et diffusi aeris, interroga pulchritudinem coeli, interroga ordinem siderum, interroga solem fulgore suo diem clarificantem, interroga lunam splendore subsequentis noctis tenebras temperantem, interroga animalia quae moventur in aq
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc certe gͦ iam dubitare
fas non est : nuptias ñ ẽẽ
peccatum. Non itaq nup¬
tias scđm ueniam conce¬
dit apłs. Nam quis am¬
bigat absurdissime dici.
non eos peccasse quib ue¬
nia clatur⁊ s illũ ꝯcubitũ
scđm ueniam concedit. qͥ
fit ꝑ incontinentiam. ñ so¬
la causa ꝓcreandi. & aliqñ

Expanded text:
hinc certe iam dubitare hinc certe iam dubitare fas non est nuptias non esse peccatum. non itaque nuptias secundum ueniam concedit apostolus - nam quis ambigat absurdissime dici non eos peccasse, quibus uenia datur? — sed illum concubitum secundum ueniam concedit, qui fit per incontinentiam, non sola causa procreandi et aliq
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo tanquã ñ uta¬
ntur. Preterit enim figu¬
ra huius mundi: uolo
uos sine sollicitudine ẽẽ.
Dudum subiungit qui
sine urore est cogitat ea
que sunt dñi : quomodo
placeat dño. Qͥ autẽ ma¬
trimonio iunctus est: co¬
gitat q̃ st̃ mundi. quomͦ
placeat uxori. Et diuisuᷤ
est. Mulier innupta. & iuir¬
go q̃ inuupta est sollici¬
ta est que sunt dñi. ut
autẽ nupta est. sollicita ẽ
que sunt mundi: quomͦ
placeat uiro. Uncle michi
uidetur hoc tempore. solos
cos qui se non continent
coniugari oportere: scłm
illam eiusd̃e apłi senten¬
tiam. qd̾ si se ñ continent
nubant. Melius est nub̾e
quã uri. Nec ipsis tamen
peccatũ siit nuptie: que
si in conꝑationẽ fornicati¬
onis eligerent᷑. minus pec¬
catum esset quam fornica¬
tio: s tñ peceatum esset. Nc̃
autẽ quid dicturi sumus
aduersus euidentissimam
uocẽ apłi dicentis. quod
uult faciat non peccat¬
si nubat. & si acceꝑis uro¬
rem ñ peccasti. & si nupse¬
rit uirgo non peccat:

Expanded text:
tamquam non utantur: praeterit enim figura huius mundi. uolo uos sine sollicitudine esse. deinde subiungit: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt domini, quomodo placeat domino. qui autem matrimonio iunctus est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. et diuisa est mulier innupta et uirgo: quae innupta estquae sunt domini, ut autem nupta est, sollicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. unde mihi uidetur hoc tempore solos eos, qui se non continent, coniugari oportere - secundum illam eiusdem apostoli sententiam: quodsi se non continent, nubant; melius est enim nubere quam uri. Nec ipsis tamen peccatum sunt nuptiae, quae, si in conparatione fornicationis eligerentur, minus peccatum essent quam fornicatio, sed tamen peccatum essent. nunc autem quid dicturi sumus aduersus euidentissimam uocem apostoli dicentis: quod uult faciat; non peccat, nubat, et: si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat.
Abbreviated transcription (Latin):
lint ab om̃i concubitu con¬
tinere. & unde subsistit ge¬
nus humanumꝰ utinam
rat in caritate de corde
puro & conscientia bona
&e fide ñ ficta. multo eitiꝰ
dei ciuitas compleretur:
inde loqueret᷑. uellem om̃s
esse sicut me ipsum: Aut
illo loco. Hoc aũt dico fr̃s
tempus breue est: reliquũ
est ut & hu qui habent
uxores. tanquã non haben¬
tes sint. & qui flent tan

Expanded text:
lint ab omni concubitu conlint ab omni concubitu continere, unde subsisteret genus humanum? utinam xat in caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta! multo citius dei ciuitas conpleretur einde loqueretur: uellem omnes esse sicut me ipsum? aut illo loco: hoc autem dico, fratres: tempus breue est; reliquum est, ut et hi, qui habent uxores, tamquam non habente
Abbreviated transcription (Latin):
are. matrem familias ẽẽ.
s meliꝰ non nub̾e. quia
melius est ad ipsam hu¬
manam societatem. hoc
oꝑe non egere. Ita enĩ r̃a
sese habet humanũ genꝰ.
aliis qui se non contineñ.
ñ solum ꝑ nuptiã occupatis. s
multis cẽ ꝑ illicitos concu¬
bitus luxuriantib. bono
creatore de malis eoꝵ faci¬
ente qd̃ bonũ est: ut non
desit numerositas ꝓlis. & ha¬
bundantia successionis.
unde sc̃e amicitie conqui¬
rantur. Ex quo colligitur
primis temporib generis
humani. maxime ꝓpter di
popłm ꝓpagandum ꝑ qͦ¬
ꝓphetaret᷑ & nasceret᷑ pͥncepꝰ
& saluator omiũ popłoꝵ.
uti debuisse scõs. isto non
ꝓpt̾ se expetendo s ꝓpt̾ ali¬
ud necessario bono nupti¬
arum. Nunc uͦ cũ adineun¬
dam scam̃ & sinceram soci¬
etatem. undiq ex omĩb
gentib copia spũalis cog¬
nationis exuberet : &̃ ꝓpt̾
solos filios conubia copu¬
lare cupientes. ut amplio¬
re continentie bono potiꝰ
utantur admonendi sunt.
S noui qui murmurent.

Expanded text:
are, matrem familias esse; sed melius est non nubere, quia melius est ad ipsam humanam societatem hoc opere non egere. ita enim iam sese habet humanum genus, ut aliis, qui se non continent, non solum per nuptias occupatis, sed multis etiam per inlicitos concubitus luxuriantibus bono creatore de malis eorum faciente, quod bonum est, non desit numerositas prolis et abundantia successionis, unde sanctae amicitiae conquirantur. ex quo colligitur primis temporibus generis humani maxime propter dei populum propagandum, phetaretur 25 et nasceretur princeps et saluator omnium populorum, uti debuisse sanctos isto non propter se expetendo, sed propter aliud necessario bono nuptiarum; nunc uero, cum ad ineundam sanctam et sinceram societatem undique ex omnibus gentibus copia spiritalis cognationis exuberet, etiam propter solos filios conubia copulare cupientes, ut ampliore continentiae bono potius utantur, admonendi sunt. Sed noui, quid murmurent.
Abbreviated transcription (Latin):
Nin locꝰe flendi. locꝰ ⁊ peccata Iuendi..
fostea gaidebit qͥ sua crimina flebit.
Talia prudenteᷤ suguint. ea depicienteᷤ.i.¬
ur eico ñ sꝑniᷤ. qͥ p̾teretintia cerniᷤ ⁊ ui¬
Nonne uuideᷤᷤ mundũ. miserũ nimiꝰ moubundĩe¬

Expanded text:
Nunc locus est flendi, locus est peccata luendi. Postea gaudebit qui nunc sua crimina flebit: Talia prudentes fugiunt, ea despicientes. Cur cito non spernis quae praetereuntia cernis? Nonne vides mundu
Abbreviated transcription (Latin):
cui ab angło dictũ est. orationes
tue & elemosine tue cõmemorate
sunt in conspectu di ÷ Sed sequi ꝓ
comitari posuit. Nam & exercitus
qui regem comitatur eũ sequi dr̃.
cum alii p̾cedant. alii sequant᷑. alii
ad dexteram. siue ad sinistram in
quia merces oꝑũ illoꝵ comitatur
illos in ꝑpetuum. Iossumꝰ & hoc
de illis sp̃ualit̾ intelligere qui
pe erunt illi &r in dño morientur.
posuit. s due nichil sunt: si ter¬
cia defuerit. Nam nichil ꝓficit eis
qui legunt. aut audiunt. inandata
dei: si non seruant ea que legunt.
aut audiunt. Multi nãq st̃ qui
mandata lĩ aut audiunt aut le¬
gunt. s nichil eis iuuat. quia cũ
corꝑe p̾sentes sint: mente absentes¬
sĩ. Aut enĩ in adqͥrendis rebꝰ mens
cor dedita est: aut libidine exagi¬
tatur. aut ꝓximũ diiuidicat. aut
contra p̾latum suꝑbit. aut fingit
se potentem futurũ. aut cet̾is rebꝰ
uanissimis distendit᷑. Potest talibꝰ
conuenire qd̵ ait ꝓpħa. Aure audi¬

Expanded text:
i ab angelo dictum est; Orationes tuae et eleemosynae tuae commemoratae sunt in conspectu Dei ? Sed sequi pro comitari posuit; nam et exercitus qui regem comitatur, eum sequi dicitur; cum alii praecedant, alii sequantur, alii ad dexteram, sive sinistram incr illos; quia merces operum illorum comitatur illos in perpetuum. Possumus et hoc de illis spiritaliter intelligere, quiippe erunt illi, et in Domino morientur, posuit: sed duae nihil sunt, si tertia defuerit; nam nihil proficit eis qui legunt aut audiunt mandata Dei, si non servant ea, quae legunt vel audiunt. Multi namque sunt, qui mandata Dei aut audiunt aut legunt: sed nihil eos juvat, quia cum corpore praesentes sint, mente sunt absentes; aut enim in acquirendis rebus mens eorum dedita est, aut libidine exagitatur, aut proximum dijudicat, aut contra praelatum superbit, aut fingit se potentem futurum, aut caeteris vanissimis rebus distenditur. Potest talibus convenire, quod ait propheta: Aure audi
Abbreviated transcription (Latin):
siue amarũ mare. & hoc nom̃:
apte cõpetit matri saluatoris.
Ipsa quippe stella maris recte
uocat᷑. qr huic mundo denebͥs
ꝑfidie. & peccatoꝵ obscurato:
uerã lucẽ edidit. de qua ioħ̃s
ait. Erat liix uera. que illu¬
minat omnẽ hõiem uenien¬
tẽ in hc̃ mundũ. Hec & ama-¬
rũ mare rite dici potest: qr
uoluptates istiꝰ inundi ac li¬
bidinis luxum. que mare
id est amaritudo recte nuncu¬
pant᷑. eoqd̃ ad amaritudinẽ ꝑ¬
petuã gehenne se sequentes
ꝑtrahant. fecit bene amares¬
cere. cũ suo exemplo docuit ab
illecebris huiꝰ scłi abstinere.
Nam cũ a pͥmordio mundi
ista in corde suo seruare ugi¬
uitatẽ statuit. & carnis desid̾ia
in se mortificare. celestẽq con¬
uersationẽ in t̾ris hab̾e. ut
ei ꝑ omĩa placeret. cui se ser¬
uire ꝓbauit. Sciendũ qͦ est.:
qd maria sermone syro dña
uocatur. & merito illa dña
uocatur. que dñm generate
meruit celi ac terre: sieut ce
nobilis ille uersificator in

Expanded text:
sive amarum mare, et hoc nomen apte competit matri Salvatoris. Ipsa quippe stella maris recte vocatur, quia huic mundo tenebris perfidiae et peccatorum obscurato, veram lucem edidit, de qua Joannes ait: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Haec et amarum mare rite dici potest, quia voluptates istius mundi ac libidinis luxum, quae mare, id est, amaritudo, recte nuncupantur, eo quod ad amaritudinem perpetuam gehennae se sequentes pertrahunt, fecit bene amarescere, cum suo exemplo docuit ab illecebris hujus saeculi abstinere. Nam cum a primordio mundi ista in corde suo servare virginitatem suam statuit, et carnis desideria in se mortificare, coelestemque conversationem in terris habere, ut ei per omnia placeret, cui se servire probavit. Sciendum quoque est quod Maria, sermone Syro Domina vocatur; et merito illa domina vocatur, quae Dominum generare meruit coeli et terrae, sicut et nobilis ille versificator in
Abbreviated transcription (Latin):
Ealcia f̃ ale soltir que tib mandor
S ꝓfunt mimime nͥ serue̾ hec operando..
Que mea u̾ba monent. tu noli tͣdere uento.
Cord iꝰ iaure sonent. ssic retinere memento
q dei donũ. tibi celica regna parent᷑.t.

Expanded text:
animae solatia quae tibi mando: Sed prosunt minime, nisi serves haec operando. Quod mea verba monent tu noli tradere vento; Cordis in aure sonent, et sic retinere memento:que Dei donum tibi coelica regna parentur.
Abbreviated transcription (Latin):
in bonis oꝑib Qui uicerit sic ue¬
stietur uestim̃tis abbis. id est in bo¬
mas. & diabolum uicerit. & uicia
omĩa a se expulerit. eandem mun¬
diciam quam baptiratus possidet
ipse consequetur. Inqͥnatos eos¬

Expanded text:
Qui vicerit, sic vestietur vestimentis albis; id est, mas diabolum vicerit, et vitia omnia a se expulerit, eamdem munditiam quam baptizatus possidet, et ipse consequetur. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. Seribe beati mortui qͥ in dño
moriunt᷑. Talis est gͥ patientia
scoꝵ qui eustodiunt mandata d̾i
& fidem iħu. ut sint beati in ꝑpe¬
tuum. Sed quid est quod dieit be¬
ati mortui qui in dño moriunt᷑
Quis enim mortuus mori potest:
sullus ꝓculdubio mortuus mori
potest. nisi priꝰ animam recipiat.
ut iterũ mori possit. Sed illi st̃
beati. & illi in dño moriunt᷑. qui
priꝰ moriunt᷑ scło. postea carne.
Qui prius uet̾em hominẽ idest õs
nequitias & spiritales. & carnales
in se extingunt. ut possint dice

Expanded text:
beati mortui qui in Domino moriuntur. Talis est igitur patientia sanctorum, qui custodiunt mandata Dei, et fidem Jesu, ut sint beati in perpetuum. Sed quid est quod dicit: Beati mortui, qui in Domino moriuntur? Quis enim mortuus mori potest? Nullus procul dnbio mortuus mori potest, nisi prius animam recipiat, ut iterum mori possit. Sed illi sunt beati, et illi in Domino moriuntur, qui prius moriuntur saeculo, postea carne: qui prius veterem hominem, id est, omnes nequitias et spiritales et carnales in se exstinguunt, ut possint
Abbreviated transcription (Latin):
cisti. Queri aũ potest cur mendaciũ
fieri dicat᷑. Qd̾ aũ facimꝰ. iã ũ ẽ m̃daciũ
qͥa qd̵ factũ ẽ. ñ potest ñ ẽẽ faccũ. ut
sit mendaciũ. s factũ: ꝓ locutiõe
posuit. secc̾m quippe mendacii lo¬
quendo facimꝰ: ñ oꝑando. Possumꝰ ꝑ¬

Expanded text:
acium fieri dicatur. Quod autem facimus, jam non est mendacium, quia quod factum est, non potest non esse factum, ut sit mendacium. Sed factum pro locutione posuit; peccatum quippe mendacii loquendo facimus, non operando. Possum
Abbreviated transcription (Latin):
nomine miscdias fecimus. pau¬
peres paunnus: nudos uesti¬
uimus: ꝑ egrinos hospicio re¬
ẽ. Quod dedistis dicitis. quod
fecistis rapinam quare ñ dicitis:
Quos pauistis memoraminr:
Quos hospicio recepistis reti
mandaui. Unus repletur: &¬

Expanded text:
misericordias fecimus; pauperes pavimus, nudos operuimus, et peregrinos hospitio re: Quod dedistis dicitis; quod rapuistis quare non dicitis? Quos pavistis memoramini; Quos hospitio recepistis, retin mandavi. Unus repletur p