comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us heli sacer dotes quiportabat efoth si hinc in quiut
u ad huc puerulus suc cinctus erat efoth: numquid pue¬
ulus dõ potuit populi munera offerre : uides ergo quia
foth unũ quidem nomenẽ sed non unamrem semꝑ signisi¬
it sacer dotes enimportabant nonuestiabuntur efoth:
eges uero & leuita samuel induebantur efoti: aliquan¬
oergo uestis aliquando quasi armiliolũ qđ portabant
cerdotes ad int̃ro gandum dnm̃ : signficatur efotiquan¬
ũ appar&ꝰ ꝓbatu est samuelem non sadotem sed ꝓph&ã
isse : nunchis respondenus qui ignoreentes qui samuel ñ
defilus aaron sacerdotes aestimant illũ sacer dotẽ fuisse :¬
ecem̃ ꝓaserat ut deoigine a aron descendens sacer dosnon
pas quos pihmũ euolo cognoscere ꝗ si sacer dos erat samuel
sine dubio & elchana pater eiꝰ sacer dos fuit congruũ quoqd
erat & filios eiꝰ sacer dotes fuisse: quos ꝗ sacer dotes none¬

Expanded text:
pos Heli sacerdotis, qui portabat efut. \'Sed hinc\\ inquiunt, pos Heli sacerdotis, qui portabat efut. \'Sed hinc\\ inquiunt, autem adhuc puerulus. succinctus erat efut: numquid puerulus deo potuit populi munera offerre? uides ergo, quia efut unum quidem nomen est, sed non unam rem semper significat. sacerdotes enim portabant, non uestiebantur efut; reges uero et Leuita Samuhel induebantur efut. aliquando ergo uestis, aliquasacerdotes ad interrogandum Dominum, significatur ephod. Quantum apparet, probatum est Samuelem non sacerdotem, sed prophetam fuisse: nunc his respondemus, qui ignorantes quia Samuel non est de filiis Aaron sacerdotis, aestimant illum sacerdotem fuisse; nec enim fas erat, ut de origine Aaron descendens, sacerdos non esset. Quos primum volo cognoscere, quia si sacerdos erat Samuel, sine dubio et Helcana pater ejus sacerdos fuit: congruum quoque fuerat et filios ejus sacerdotes fuisse: quos, quia sacerdotes non e
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sbiscit minime eẽ concessieri aliud est enumbene uiuere
aliud potestatẽ alicuns offici accipere sicut eni quisaer
est non& eo uitã suam comm̃datam putare deb& itals
undicare debebit quã iis enim bomũ sit sacer dotiũ tane
malũ erit eicui concessum nonẽ & p̃sumit : Nam siresis
quod scriptũ est descõ samuelefiuide bimꝰ quale testimon
ses & aa ron in sacertlotes eius & samuel inter eos quine¬
cant nomeneius: quiston aduertat echac distia ets
liusa fessa ꝑsonas dignitatum causa : ut morses & a aron
acer dotalem dignitatẽ adeptinoscantꝰ samuel uero in t̃
bph&as dõdignus &xstitisse habeatur : qui p̃cibus dm̃
nuo cabant ad ꝓtegendum populũ suũ sicut legitur in
antũ aũ sacer dotes minime defuisse ꝓbantꝰ ut reuocata¬
rcabaiulis leuitis uirib& hãmis obtuler dõ sach ficia¬
bsente samuele rege aũ facto saul achimas erat ꝓne¬

Expanded text:
quod sibi scit minime esse concessum. aliud est enim bene uiuere et quod sibi scit minime esse concessum. aliud est enim bene uiuere et aliud potestatem alicuius officii accipere. sicut enim, qui sacerdos est, non ex eo uitam suam commendatam putare debet, ita uindicare debebit. quamuis enim bonum sit sacerdotium, tamen malum erit ei, cui concessum non est et praesumit. nam si respiciamus quod scriptum est de sancto Samuhele, uidebimus quale testimonium Moyses et Aaron in sacerdotes eius et Samuhel inter eos qui inuocant nomen eius. quis non aduertat ex hac distinctione diuisas esse personas dignitatum causa, ut Moyses et Aaron sacerdotalem dignitatem adepti noscantur, Samuhel uero inter profetas deo dignus exstitisse habeatur, qui precibus deum inuocabant ad protegendum populum suum, sicut legitur? in tantum autem sacerdotes minime defuisse probantur. ut reuocata arca baiulis Leuitis uiri Bethsamys obtulerint deo sacrificia absente Samuhele. rege autem facto Saul Achimas erat prone
Abbreviated transcription (Latin):
isemꝑ dir̃ offerre cuius oblationes st̃ quas suꝑ altare
ponit sacerdos & saul obtulit hoc utiq genere id est ꝑ
et dotem sicut & nunc offertur: & clauid obtulit & salomor
obtulit & c&eri similit̃ obtulerunt : num quidom̃ s uicem sacr¬
dotis eger̃ : qua iisenim ꝓprio sacerdos fungatꝰ officios
tam̃ offerre dir̃ Cuius nomine agit sacer dosipsienimi¬
tatur cuius muner a offerunitur. Et quinon fuit᷑ sacerdo
quomodo uicem agere poterat sacer dotis : numqudu
nus potest iucem agere sacerdotis p̃fectus & enimpotos
agere ucem p̃fecti & p̃tor p̃toris non tam̃ piꝰuatis pet
agere ucem potestatis: alicuius quanto magis sacer dotis
spirare aud& qđ sibiscit nonlicere: namsi sacerdos alia
sit potest alterius loci sacerdos rogatus uenir e &uicent
agere non tam̃ ꝓph&a quamuis scȩ̃ iutȩ sit agere potdi

Expanded text:
 enim semper dicitur offerre, cuius oblationes sunt, quas super altare  enim semper dicitur offerre, cuius oblationes sunt, quas super altare inponit sacerdos. et Saul obtulit hoc utique genere, id est per sacerdotem, sicut et nunc offertur, et Dauid obtulit et Solomon obtulit et ceteri similiter obtulerunt. numquid omnes uicem sacerdotis egerunt? quamuis enim proprio sacerdos fungatur officio. ille tamen offerre dicitur, cuius nomine agit sacerdos; ipsi enim inputatur. cuius munera offeruntur. et qui non fuit sacerdos, quo modo uicem agere poterat sacerdotis? numquid diaconus potest uicem agere sacerdotis? praefectus etenim potest agere uicem praefecti et praetor praetoris, non tamen priuatus potest agere uicem potestatis alicuius: quanto magis sacerdotis adspirare audet, quod sibi scit non licere? nam si sacerdos alicubi desit, potest alterius loci sacerdos rogatus uenire et uicem eius agere, non tamen profeta, quamuis sanctae uitae sit, agere potest
Abbreviated transcription (Latin):
ficere sciebat siaũ nescit quod ab sit in ꝓiudus fuit : &ideo po¬
st ut samuel fuerit illis deficientibus sacer dos siaũꝓui
ut samuel non egit sacer dotium ꝙ denonerant sacer dotes :
u&eri leginascidecreuit dr̃ sacer dotes in noua uero fien
s iussit sacer dotes: eligant nunc unũ eduobus: aut natũ
ent samuelem sacer dotẽ aut factũ sed consentiunt non
ũ natũ eẽ sacer dotem ꝗ sciunt illũ noneẽ e&x filiis aaron
ecꝓbatur nec statuerat dĩ fieri sacer dotes in absoluto est
nuelem minime sacer dotem fuisse : sed contradictores
ausis oculis si sacer dosinquiunt non fuit: uicem tamenegit
cer dotis qũo legitur dõ saciꝰ ficium obtulisse: quis audeat
gare quod scnptũ ꝓbatur. obtulit enim dõ sacnficium sa¬
el sed non in deuicem sacerdotis egisse cognoscitur ipse

Expanded text:
deficere sciebat? si autem nescit — quod absit! — iuprouidus fuit; et ideo podeficere sciebat? si autem nescit — quod absit! — iuprouidus fuit; et ideo potest, ut Samuhel fuerit illis deficientibus sacerdos. si autem hel non egit sacerdotium, quia de non erant sacerdotes. in ueteri lege nasci decreuit deus sacerdotes, in noua uero fieri dominus iussit sacerdotes. Eligant nunc unum e duobus: aut natum probent Samuhelem sacerdotem aut factum. sed consentiunt non illum natum esse sacerdotem, quia sciunt illum non esse ex filiis Aaron. tur nec probatur, quia nec statuerat deus fieri sacerdotes. in absoluto est Samuhelem minime sacerdotem fuisse. Sed contradictores clausis oculis: si sacerdos\', inquiunt. \'non fuit, uicem tamen egit sacerdotis, quoniam legitur deo sacrificium obtulisse! quis audeat negare quod scriptum probatur? obtulit enim deo sacrificium Samuhel, sed non inde uicem sacerdotis egisse cognoscitur. ipse
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scius est uanus & multabilis est: sedbalam nullo diuno test¬
nio commendatur : erat enim ariolus: samuelaũ uirdo
rus & iudiciorũ eiꝰsciens fixameẽ sententiã quo modo alie
fieri deber& creder& quam sciebat adõ ẽẽ constitutũ se¬
ox aqheli inquiunt mortuo & filis eiꝰ sacer dotib: samedlos
ds̃ npit agere sacer dotium quod nec lectio do && neere¬
sũ iammittit hoc enim dicen tes nullũ putant tanesi¬
se quiager& sacer dotium: ut his trib: mortius nis
muel populimunera obtuliss& sacer dotiũ agide siss& quȩ
seueratio diest in imica his enimds inꝓiudus iudicatur
lasi nescius enim idstatuit qđ permanere non possit : ut
ud enim nulli alii quam filiis aaron sacerdotium a gere
q in sclm̃ statuit hoc ẽ usq ad tempora aduentus xp̃i si hoc

Expanded text:
er id, quod inpraescius est, uarius et mutabilis est. sed Balaam nullo diuino tester id, quod inpraescius est, uarius et mutabilis est. sed Balaam nullo diuino testimonio commendatur — erat enim ariolus —, Samuhel aų.tem uir deo carus et iudiciorum eius sciens fixam esse sententiam, quo modo aliud fieri debere crederet. quam sciebat a deo esse constitutum? \'Sed Heli\', inquiunt, mortuo et filiis eius sacerdotibus Samuhel coepit agere sacerdotium\': quod nec lectio docet nec ratio ammittit. hoc enim dicentes nullum putant tunc fuisse, qui ageret sacerdotium, ut his tribus mortuis, nisi Samuhel populi munera obtulisset, sacerdotium agi desisset; quae adseueratio dei est inimica. his enim deus inprouidus iudicatur; quasi nescius enim id statuit, quod permanere non possit. ut quid enim nulli alii quam filiis Aaron sacerdotium agere usque in saeculum statuit, hoc est usque ad tempora aduentus Christi. st hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dotes & de samuele hoc sentire puto totũ non esse. qua
do enimposs& fieh ut uir laudabilis & di testimonio commes¬
tus hoc ager& : quod in concessum sciebat : cuius &iam p̃supa¬
nis uindictam ꝓcerto habebat semel & iterũ factã necenia
iudicio poterat adhoc ad spirare quem immutabilẽ sciebat᷑
si forte hoc audisse temtan sepotius credidissa sciendo dn
lomodo sententiam suam possere scindere: poss& enim iig
subdi apparentia & nomine id agisecum credere : ut cr a¬
uener &ꝰ a parte aduersa quã iudiciũ suu dm̃ posse mutare
niq cumbalaam ꝓhibitus ess& adõ neir& ad balac & postas
rum requisiss& an ir& indignatus eid s̃ ȩcemploa sinae corr¬
it eum ꝗ prohibentẽ angelu udens a sina coeptũ iter im pes
nolebat:. balaam uero ꝓhibente dõ neir&iterũ interros
anire illum uell& sic dedõ quasi de homine iudicauit ꝑiadq

Expanded text:
sacerdotes. et de Samuhele hoc sentire puto tutum non esse. quo sacerdotes. et de Samuhele hoc sentire puto tutum non esse. quo modo enim posset fieri, ut uir laudabilis et dei testimonio commendatus hoc ageret, quod inconcessum sciebat? cuius etiam praesumptionis uindictam pro certo habebat semel et iterum factam. nec enim dei iudicio poterat ad hoc adspirare, quem inmutabilem sciebat; a quo, si forte hoc audisset, temptari se potius credidisset sciendo deum nullo modo sententiam suam posse, rescindere. posset enim magis sub dei apparentia et nomine id agi secum credere, ut circumueniretur a parte aduersa, quam iudicium suum deum posse mutare. Denique cum Balaam prohibitus esset a deo, ne iret ad Balac. et postea iterum requisisset, an iret, indignatus ei deus exemplo asinae corripuit eum, quia prohibentem angelum uidens asina coeptum iter implere nolebat. Balaam uero prohibente deo, ne iret, iterum interrogans, an ire illum uellet, sic de deo quasi de homine iudicauit, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
chore cũ non ess& & filiis aaron & uoluiss& suꝑ altare in¬
onere incensum : hiatut̃ rȩ absũptus est cuinsociissuis :
Norias rexcum nonutiq: ess& & semine a aron sed &x tri¬
bui uida & p̃sũpsiss& agere sacerdotiũ stans ante altare
cussus lepra in fronte est & sic &x spirauit : illi aũ quidi¬
unt samuelem nonnatũ eẽ sacer dotem & ni hil ominus
egisse illũ ad ser̃ sacerdotiũ satisstultũ est qđ dicunt:
& stulto suadere qđ bonũ est laboris est maximi quanta em̃
nebitudine ducuntur ut sole apparente suꝑ terram di¬
cant ꝗ nox ẽ cumenimlegant & non uno loco legant hoc
dõ eẽ dicere decr&um ut nemo auder& sacer doti  ipr
magere p̃ter aaron & filios eꝰ obstinatamente ars¬
ontendunt sacer dotem fuisse samuelẽ non eni intelle¬
funt ꝗ sinatus sacer dos non ẽ samuel sacer dotium
egiti pre suptor dir̃ ꝗ hoc ds̃statuit ut nascerentꝰ nonfierat

Expanded text:
Chore cum non esse ex filiis Aaron, et voluisset super altare impChore cum non esse ex filiis Aaron, et voluisset super altare imponere incensum, hiatu terrae absumptus est cum sociis suis . Et Ozias rex, cum non utique esset ex semine Aaron, sed ex tribu Judae, et praesumpsisset agere sacerdotium, stans ante altare, percussus lepra in fronte est, et sic exspiravit . Illi autem, qui dicunt Samuelem non natum esse sacerdotem, et nihilominus egisse illum asserunt sacerdotium, satis stultum est quod dicun stulto suadere quod bonum est, laboris est maximi. quanta enim hebetudine ducuntur, ut sole apparente super terram dicant quia nox est! cum enim legant et non uno loco legant hoc a deo esse decretum, ut nemo auderet sacerdotium agere praeter Aaron et filios eius. obstinata mente contendunt sacerdotem fuisse Samuhelem. non enim intellegunt, quia si natus sacerdos non est Samuhel et sacerdotium egit, praesumptor dicitur, quia hoc deus statuit. ut nascerentur, non fierent
Abbreviated transcription (Latin):
cupati partimminus studiosi circa sacra sciptura se
rorẽ patiuntur : putantes samuelẽ sacerdo tẽ fuisse ides
& aaron habere orginẽ & cuius ꝓgeniae. Constituit dis
dr̃ nasci nonfie sacer dotes nec alicui p̃ter filios eiꝰ. Cones¬
sũ est ut poner& in altare incensũ & quibi aliqui pluserr¬
tes negant quidem samuelem degenere fuisse a aron¬
nocẽ non illũ dicunt natũ sacer dotẽ & nihilominus sacer do¬
io illũ adsert̃ functũ quib: prius respondendũ est : peius est
legare samuelẽ natũ fuisse sacer dotem & tam̃ ad serere
functũ illũ eẽ sacer dotio quã dicere sacer dotem illũ fuisse
& filus aaron: hic eni ignorantia ẽ illic stultitia. Cum eni
didicerint quiillũ putant natũ sacerdotẽ & filiis aaron iñ
ẽ manifestũ habebant nonillũ fuisse sacer dotẽ ignari ꝗ
licuit agere alicuisacerdotiũ nisiei quiess& e semine
aron. Conꝑtum enim habent: manifestũ est enim quia

Expanded text:
cupati, partim minus studiosi circa Scripturas sacras, cupati, partim minus studiosi circa Scripturas sacras, errorem patiuntur, putantes Samuelem sacerdotem fuisse, id est, ex Aaron habere originem: ex cujus progenie constituit Dominus Deus nasci, non fieri sacerdotes. Nec alicui praeter filios ejus concessum est, ut poneret in altare incensum. Ex quibus aliqui plus errantes, negant quidem Samuelem de genere fuisse Aaron non illum dicunt natum sacerdotem, et nihilo minus sacerdotio illum adserunt functum. quibus prius respondendum est. peius est enim negare Samuhelem natum fuisse sacerdotem et tamen adserere functum illum esse sacerdotio, quam dicere sacerdotem illum fuisse ex filiis Aaron. hic enim ignorantia est, illic stultitia. cum enim didicerint, qui illum putant natum sacerdotem, ex filiis Aaron non esse, manifestum habebunt non illum fuisse sacerdotem ignnon licuit agere alicui sacerdotium, nisi ei qui esset ex semine Aaron. Compertum enim habent; manifestum est enim, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sue pater siue filius siue sp̃s sc̃s̃ unus ẽ dr̃ : ac ꝑ hoc unus
factus est homo ad unius dĩ imaginem : ineo aũ imagodies
homo ut sicut unus ẽ ds̃ incȩlis ec quo omnia subsistunt sps¬
ritalia : ita unus e& interris homo & quo c&en haberee
carnale originem : aliquib: tamen iud&ur quia in cdon¬
natione imago diefactus est : qua ho modixit & domin&
pisciũ maris & uolatilium cȩli& totius terrae . Cum nonsis¬
lũ uiro sed & mulier: istacernaetur subiecta : quam consto
dĩimaginẽ non habere quod quidem duplicimodo caris
ratione: ꝑ hocenim neq ad filium dixisie ds̃ adseritur
faciamꝰ hominẽ adimaginem ad similitudinẽ nr̃am se
ad dominationes caelestes quas a postolus memorati sima¬
ginem dĩ homo indominatione hab& & mulieridatꝰ ut &s
sa imago disit qđ absor. Idũ est quam constat domimious¬
subiectam : & nullam auctoritatẽ habere nec docere ei
potest nec testis eẽ neq fidem dicere : neq iudicare qui

Expanded text:
iue pater siue filius siue sanctus spiritus, unus est deus. ac per hoc unus factus est homo ad unius dei imaginem. in eo autem imago dei est homo, ut, sicut unus est deus in caelis, ex quo omnia subsistunt spiritalia, ita unus esset in terris homo, ex quo ceteri haberent carnalem originem. Aliquibus tamen uidetur, quia in dominatione imago dei factus est homo, quia dixit: et dominetur piscium maris et uolatilium caeli et totius terrae, cum non solum uiro, sed et mulieri ista cernantur subiecta, quam constat dei imaginem non habere. quod quidem duplici modo caret ratione; per hoc enim neque ad filium dixisse deus adseritur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, sed ad dominationes caelestes, quas apostolus memorat, si imaginem dei homo in dominatione habet, et mulieri datur, ut et ipsa imago dei sit, quod absurdum est. qusubjectam, et nullam auctoritatem habere? Nec docere enim potest, nec testis esse, neque fidem dicere, neque judicare: qua
Abbreviated transcription (Latin):
inquo dixit dñs latroni qł secũ e&̃s futurus quã uis ena
populus supradictis qui in septẽ eclesias significatust
subdi lege e&̃ & deuotione amundi ipsius omgine indẽ¬
bat : tunc pumsicatione tam ꝓpni quã pater nidd petiqo¬

Expanded text:
in quo dixit dominus latroni, quod secum esset futurus. quamuis enim in quo dixit dominus latroni, quod secum esset futurus. quamuis enim populus supra dictus, qui in septem ecclesias significatus est, sub dei lege esset et deuotione a mundi ipsius origine, indigebat tamen purificatione tam proprii quam paterni deli
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbnum nrm quid est hoc qđ p̃dicantur sienim pane
houtuntur & uestimentis sus induuntur id est &uuiunt
nudi non sunt quid eis de ẽ enim panis aduitam significatꝰ
estitus ad di deuotionẽ : ꝗ quisine dõ est nudus dicit᷑ : unde
poliati in quid non nudi inueniamur : quid est qđ poscunt
iuferatur ab eis obꝓbiũ nisi ꝗ hic populus signat᷑ in septẽ
esiarũ numeroq sublege agens xp̃m &x pectabat ꝓmis
dabolenda peccata ideo dicunt panẽ nrm manducabi
hoc ẽ uerbis legis quae unũ tradunt dm̃ pascemur : ꝗ non in
res uel officiales ex uestibus intelleguntꝰ quid sint sedꝗo
satis non faciunt ad dm̃ ꝓmerendũ hoc eñ statuit ut ꝑa
cramentũ cognitionis uniusdi here ses : sed homore
cȩlorũ ꝑfidem enim pec catis ablutus && amorte scđi
quȩ & sen tia clata in adam homines apud in feros deuo¬
bat alienus nullo d&inente ꝑgit in paradisũ dipagi

Expanded text:
ostrum. Quid est hoc quod precantur? Si enim pane proprio utuntur, et vestimentis suis induuntur, id est, et vivunt, et nudae non sunt, quid eis deest? Si enim panis ad vitam significatur, et vestitus ad Dei induitionem, quia qui sine Deo est, nudus dicitur; unde s ; et iterum, Si exspoliati, inquit, non nudi inveniamur ; quid est quod poscunt ut auferatur ab eis opprobrium; nisi quia hic populus significatur in septem Ecclesiarum numero, qui sub Lege agens Christum exspectabat promissum ad abolenda peccata? Ideo dicunt, Panem nostrum manducabimus, hoc est, verbis Legis quae unum tradunt Deum, pascemur: quia non in res uel officiales ex uestibus intelleguntur quid sint. sed quia haec satis non faciunt ad deum pi\'omerendum, hoc etiam statuit, ut per sacramentum cognitionis unius dei heres esset homo regni caelomm. per fidem enim peccatis ablutus et a morte secunda, quae ex sententia data in Adam homines apud inferos detinebat, alienus nullo detinente pergit in paradisum dei patris,
Abbreviated transcription (Latin):
solũ enim nos sed & suꝑni celestes ecclesiȩ membra sunt cus
quas&nos depotamur diuerse sunt iurtute s: ꝓpt̃ qdi
egere dicunt idcir coenim diuerse sunt ut non om̃a sug
possint sed simulom̃s : Corpus sint xp̃i quia ipse ẽ capuder¬
poris ecdesie & quo totũ corpus sub sistit id est & quoeto
tun creatoris p̃dicatur: &ã cglestibus huis modi maes
doctrina in fenonbus eñi cũ insinuat᷑ necesse ẽ ut audis
& suꝑni: unde a pͥostolus mihi in quid mimimo omniũ sc̃or
ditaẽ haec gratia int̃ gentes euangelizare in conp̃hias¬
lesdiuitias xp̃i. & inluminare om̃s quae sit dispositior
terii ab sconditia scłs indõ quiuniuer sacre auit: & inun¬
cere principib & potestatib in celostib ꝑecde sunr
si ec cdesiȩ nuncupantur in uno plebe quas .iii. ecclesias sup¬
icespph&ia inducit saluatonꝰ facto homini intellexer̃ enim

Expanded text:
solum enim nos, sed et superni cquas et nos deputamur, diuersae sunt uirtutes, propter quod et egere dicuntur. idcirco enim diuersae sunt, ut non omnia singulae possint, sed simul omnes corpus sint Christi, quia ipse est caput corporis ecclesiae, ex quo totum corpus subsistit, id est ex quo omnia ntum creatoris praedicatur, etiam caelestibus huius modi intimatur doctrina. inferioribus enim . cum insinuatur, necesse est ut audiant et superni. unde apostolus: mihi. inquit, minimo omnium sanctorum data est haec gratia inter gentes euangelizare inconprehensibiles diuitias Christi et inluminare omnes, quae sit dispositio mysterii absconditi a saeculis in deo, qui uniuersa creauit, et innotescere principibus et potestatibus in caelestibus perseptem Ecclesiae nuncupantur in una plebe, quas septem Ecclesias supplices propheta inducit Salvatori facto homini. Intellexerunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluerunt cuius tanta beneficia &iurtutes tants¬
randas agnouerant. Hinc ẽ unde inter &era dict
egechieł ꝓphi&a: leuauimanũ meam inter eos indeso¬
to: ut dͥ sꝑgerentꝰ intergentes & disseminarentur
pegionib: eo qđ iustificationes meas non feceruni E
ceptamea roppulert̃ ⁊ & in sab iectis &egodedillis es¬
cepta nonbona &iustificationes meas in quib nonuuet
In eis ostenidit qua causadita sut illis pcepta tanta dur
aspera ut quia ingrati tantis bonis ge sticerurndr¬

Expanded text:
re uoluerunt, cuius tanta beneficia et uirtutes tam mire uoluerunt, cuius tanta beneficia et uirtutes tam mirandas agnouerant. hinc est unde inter cetera dicit Ezechihel profeta: leuaui manum meam inter eos in deserto, ut dispergerentur inter gentes et disseminarentur in regionibus, eo quod iustificatipraecepta mea repulerunt. Et in subjectis, Ego dedi illis praecepta non bona, et justificationes meas, in quibus non vivent in eis . Ostendit qua causa data sint illis praecepta tanta et tam aspera, ut quia ingrati tantis bonis exstiterun
Abbreviated transcription (Latin):
esuerit in iudȩo : ad meritũ abrahȩ ꝑueture non potent:
t quid obest p̃putiũ. Cum ne monisi qemulus fuerit
dlei abrahȩ ꝑuenit adiustitiã ei : suꝑ flue igitꝰ glorian¬
ir decarnis circicisione. cumiudeant illam apud
n meritum non habere. & sisicut ẽ ostensũ melius est
dem habere quam circumcisionẽ : melior essunt gentes
deis ꝗistifidem habent iudȩicircũcisionẽ : qu ospu¬
ismagis agnoscat filios abraham. qui iuxta carnem simi
enum illos potest filios appellare quib: iud& ab ołrere
de placuitdo & iustificatus ẽ cionergo filios hos sed ini¬
icos poterit iudicare : inuidi enim eiꝰ uidentur sper¬
nentes fidem ꝑ qũa glori ficatus est. nec mirũ si ude diffides¬
tes dep̃hendantur minime suscipientes nouu testañ¬
tum: Cumsciamus illos nec inu&eri fuisse fideles seuꝑ
eni contradm̃ rebelles & contumeliosi fuerunt. unce

Expanded text:
defuerit in Iudaeo, ad meritum Abrahae peruenire non poterit? defuerit in Iudaeo, ad meritum Abrahae peruenire non poterit? aut quid obest praeputium, cum nemo, nisi qui aemulus fuerit fidei Abrahae. peruenit ad iustitiam eius? Superflue igitur gloriantur de carnis circumcisione, cum uideant illam apud deum meritum non habere. et si, sicut est ostensum, melius est fidem habere quam circumcisionem. meliores sunt gentes Iudaeis, quia isti fidem habent, Iudaei circumcisionem. et quos, putas, magis agnoscat filios Abraham: qui iuxta carnem similenim illos potest filios appellare, quibus uidet abhorrere unde placuit deo et iustificatus est? non ergo filios hos, sed inimicos poterit iudicare. inuidi enim eius uidentur spernentes fidem, per quam glorificatus est. Nec mirum si Iudaei diffidentes deprehendantur minime suscipientes nouum testamentum, cum sciamus illos nec in ueteri fuisse fideles. semper enim contra deum rebelles et contumeliosi fuerunt, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ut transser & neq noȩ haȩc seruando inclluuio solus ines¬
tus ẽ iustus neq ipse abraham post quã circũ cisus ẽuts¬
catus est: credidit em̃ inquit habrahiamdõ & repputatĩ¬
adiustitiam : c ircum cisus ẽ ut signũ ess& in eo quia cres
cum senior ess& filium se habiturũ : nonergocirau¬
cisio commendat abrahuam sed fides ideoq ctedentiba
s ficit sides adiustiscationẽ t silusint abrahȩ in fideo
icir cum cisione : ꝗ his non est opus circũ cisiones not
cumcisio carnis nullius meritiẽ ut uindicaturũ sedi¬
t ds̃ ꝑ hieremiam ꝓph&am mom̃s circũcisos p̃putia si
suerint circũcisi corde illis aũ non in dign&ur quicir¬
uncisi corde p̃putiati sunt carne quianimo sine cor¬
s crcumcisione placuitdõ quicumq ergo circum¬
si sunt carne genus significant abrahae iuxtacarnẽ
arentẽ quidergo ꝓdest carniscircũcisio quandõ fides

Expanded text:
ut transferretur, neque Noe haec seruando in diluuio solus inuenut transferretur, neque Noe haec seruando in diluuio solus inuentus est iustus neque ipse Abraham, postquam circumcisus est, iustificatus est: credidit, enim inquit, Abraham deo, et reputatad justitiam . Tunc circumcisus est, ut signum esset in eo, quia credidit cum senior esset, filium se habiturum. Non ergo circumcisio commendat Abraham, sed fides. Ideoque credentibus sufficit fides ad iustificationem, ut filii sint Abrahae in fide, non in circumcisione, quia his non est opus circumcisione. non ecircumcisio carnis nullius meriti est, ut uindicaturum se dicat deus per Hieremiam profetam in omnes circumcisos praeputia, si non fuerint circumcisi corde. illis autem non indignatur, qui circumcisi corde praeputiati sunt carne, quia nemo sine cordis circumcisione placuit deo. quicumque ergo circumcisi sunt carne, genus significant Abrahae iuxta carnem; parentem. quid ergo prodest carnis circumcisio, quando, si fides
Abbreviated transcription (Latin):
it enisi fuerit numerus filiorũ isrł tamquã arena
uaris reliqui eorũ saluifient: uerbũ enim consũmans &
reuians in aequitate : querbũ breuiatũ faci& ds̃ inuniuer
orbereliquis quiinfide ꝓmissionis ꝑseuer auer̃ : c&e¬
isdefide tibus breuiatum legis uerbũ ostendit. hocest
si similimodo &iam hoc sanguinis testimonii firmar&
sicut & testamentũ u&us ut nomenunum utriusq sedinuse
multa in nouo aũ pauca sint p̃cepta sic̃ ꝓmisit ut ꝗ abrau
patrẽ multarũ gentiũ futurũ dixerat : eodem modoue¬
ficarentꝰ sili sicuti fuerant iustificatis & pat̃ sut cessant¬
b. q post fidem abrahȩ cȩperant : Quscipientes fidem
qua iustificatus est idem abraham filuessent abralie
ne cura sabbati& circumcisione & reliquis hiuiis modins¬
datis iustificent homines nec enimꝑ haec p lacuit do ea

Expanded text:
ait enim: si fuerit numerus filiorum Israhel tamquam harena ait enim: si fuerit numerus filiorum Israhel tamquam harena maris, reliqui eorum salui fient. uerbum enim consummans et breuians in aequitatem. quia uerbum breuiatum faciet deus in uniuerso orbe. reliquis, qui in fide promissionis perseuerauerunt ceteris diffidentibus, breuiatum legis uerbum ostendit, hoc estntum diceretur. nisi simili modo etiam hoc sanguinis testimonio firmaretur. sicut et testamentum uetus, ut nomen unum utriusque. sed in ueteri multa, in nouo autem pauca sint praecepta. sicut promisit, ut, quia Abraham patrem multarum gentium futurum dixerat, eodem modo iustificarentur filii. sicut fuerat iustificatus et pater, ut cessantibus quae post fidem Abrahae coeperant suscipientes fidem, per quam iustificatus est idem Abraham, filii essent Abrahae,sine cura sabbati et circumcisione et reliquis huius modi mandatis iustificentur homines. Nec enim per hoc placuit deo Enoch,
Abbreviated transcription (Latin):
pli&as isus mi tares elegem ut aliud testam̃ tũ s
e saibbatũ & circũcisio: ut ꝗ diu press̃erant ꝑom̃a relsuati sip¬
plcos dõgratias agerent & ꝗ in p̃uaricatione pat̃ na di¬
fanteranimos ab idolis auertere noluerunt. gentes curi
fesi dius quȩ fidem seruauerunt. testamento frui qđ fu¬
urã dixerat : contestat᷑ ut duplici modo grauati ꝓc cru¬
parentꝰ ꝑfidiudȩ i & ad temp enim grauatisunt ꝓcepti
sdinficturũ congruas penas & soluent : qneq inueteri
eq in nouo testamento fideles inuenti sunt: nouũ ergotes¬
famtudore sechx̃t. ut cessar& u&us qđ datũ erat patibus
cꝑhoc quimhoc testam̃to ser uit dõ neq sabbatĩ neque
camimnas neq cir cum cisionem custodit nec escarũ discre¬
hones sed tantũ di hab& timorẽ infide ꝗ non ȩ lege iustifi¬
it÷ sed&side dicente abacuc ꝓph&a : quia uistus ꝗ fidemea
qu& : nit nonutiqiam multis utatur ꝑceptis ad dm̃ ꝓme¬
endũ sed paucis esaia iterũ de hoc sensu eademdicente

Expanded text:
ofetas mutare se legem, ut aliud testamentum daest sabbatum et circumcisio, ut, quia diu pressi erant, per omnia releuati supplices deo gratias agerent. rantes animos ab idolis auertere noluerunt, gentes cum residuis, qui fidem seruauerunt, testamento frui, quod futurum dixerat. contestatur, ut duplici modo grauati excruciarentur perfidi Iudaei; et ad tempus enim grauati sunt praeceptis et in futurum congruas poenas exsoluent, quia neque in ueteri neque in nouo testamento fideles inuenti sunt. Nouum ergo testamentum dare se dixit, ut cessaret uetus, quod datum erat patribushoc qui in hoc testamento seruit deo, neque sabbatum neque neumenias neque circumcisionem custodit nec escarum discretiones, sed tantum dei habet timorem in fide, quia non ex lege iustificatur. sed ex fide dicente Abacuc profeta: quia iustus ex fide mea uiuet, ut non utique iam multis utatur praeceptis ad deum promerendum, sed paucis, Eseia iterum de hoc sensu eadem dicente;
Abbreviated transcription (Latin):
n utero ꝑspm scm inluminauerat nescire : ac ꝑhoc ue¬
rumest quia & discendente in eu spu agnouit eu : & prius¬
qua adbaptisiu uenir& nonignor auit eum : sciebat enimeũ
sed an ipse e& quidonudi patrib: reꝓmissum ministratu¬
us e& nec sciebat hoc est  quod tunc se didicisse ꝓfit&ur¬

Expanded text:
um sanctum inluminauerat, nescire. ac per hoc uerum est, quia et descendente in eum spiritu agnouit eum et, priusquam ad baptismum ueniret, non ignorauit eum. sciebat enim eum, sed an ipse esset, qui donum dei patribus repromissum ministraturus esset, nesciebat, hoc est, quod tunc se didicisse profit
Abbreviated transcription (Latin):
e qđ ꝓpt̃ testimoniũ generis cessareꝰ non deb& stem¬
pre quidem suo seruanda fuit circũcisio: id est ante¬
iã nouũ testamentũ dar&ꝰ qđ ꝓmissũ erat : ã dubi aũ
gratia prestante onera legis cessare iussa sunt : ꝗd
usest circumcidi: id circoaũ noualex dataẽ idest ipi¬
talis ut cessarent carnalia : & suscipientes eam signũ
acciperent : ut sic̃ inu&es ab irchȩ signũ habuer̃ &x
o cȩpit testamentũ u&us ita& in nouo signũ habeant
uatoris qui noui testam̃ti constitutor ẽ q̃quẽ ad modum
imex abralã ȩbreidictisunt sic & Exxpͥo xpͥiani dicun¬
quicũq: ergo ad huc ebrei dicuntꝰ nouũ testamentũ
ipmisit dr̃ non receper : beneficiũ & miseri cordiã dĩ in
itũ deducentes: qui populũ suũ iam hominis nomine
enscenseri subfilii sui nomine constituere illos dig¬
tusẽ : quaigitur audatia dicit iudȩi non nr̃ anos le
uti sed sua cum dicat đđ confitebor tibi ingentibus

Expanded text:
 propter testimonium generis cessare non debet\'. tempore quidem suo seruanda fuit circumcisio, id est, antequam nouum testamentum daretur. quod promissum erat. adubi autem dei gratia praestante onera legis cessare iussa sunt, quid opus est circumcidi? idcirco autem noua lex data est, id est spiritalis, ut cessarent carnalia et suscipientes eam signum eius acciperent, ut, sicut in ueteri Abrahae signum habuerunt, ex quo coepit testamentum uetus. ita et in nouo signum habeant saluatoris, qui noui testamenti constitutor est. quem ad modum enim ex Habraham Hebrei dicti sunt, sic et ex Christo Ci dicuntur, nouum testamentum quod promisit deus non receperunt beneficium et misericordiam dei in irritum deducentes, qui populum suum iam hominis nomine nolens censeri sub filii sui nomine constituere illos dignatus est. Qua igitur audacia dicunt Iudaei non nostra nos lege uti, sed sua, cum dicat Dauid: confitebor tibi in gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
loco illorũ positurũ seostender& : nam si semꝑ ad misse sunt
gentes allegon si c̃ supradic tũ est : quomodo hoç ꝓpli&a a
cebat futurũ : nisiꝗ aliud significauit quã prȩceptũ erat
prius non em̃ poss& dicireddere quȩ cottidie fiebat qui
fittur a erat unde manifestum ẽ istud ad necem ꝓries
uid eorũ quib ostendit ꝓpli&a qđ ali. insamotis uocano
esent adrecepturũ donũ glratiae di quod ꝓinissũ fuetot

Expanded text:
ostenderet. nam si semper admissae sunt gentes ad legem, sicut supra dictum est, quo modo hoc profeta dicebat futurum, nisi quia aliud significauit quam praeceptum erat prius? non enim posset dicere de re quae cottidie fiebat. quia futura erat. unde manifestum est istud ad necem proficere Iudaeorum. quibus ostendit profeta, quod alii his amotis uocandi essent ad recepturum donum gratiae dei, quod promissum fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec post castulte se de uouisse cognoscer&: ut ertora
quiab ips coeperat ꝑ ipsum emendar&y intellegere enuino
ł dnnontalisacn ficio de lectari &rogare ꝓstultitiass
calud offerre qđ contralegẽ noneisa : sedñdolẽ sepreso
fatuus parricidam. const& fidem stultam non solũ emiut
odesse sedobeẽ incasuitaq filie suce ipse mactatus ẽ ius

Expanded text:
ut nec postea stulte se deuouisse cognosceret, ut error eius, qui ab ipso coeperat, per ipsum et emendaretur. intellegere enim debuit deum non tali sacrificio delectari et rogare pro stultitia sua et aliud offerre quod contra legem non esset. sed fidelem se praestitit fatuus parricidam, cum constet fidem stultam non solum minime prodesse, sed obesse. in casu itaque filiae suae ipse mactatus es
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ssp̃s scs̃ suꝑueniet inte operabitur ut concipias sineu¬
cor pus scm &̧ easin quo urtus quȩ dir difilius nascerdus
Cuius obumbratio in urginem haȩc est ut de in mensts
diuinitatis aliquid e& inutero iirginis quantũ possr uis¬
senatur a humana qđ quasi & splendore obumbr tas
dicer &ur siur tutis łi e&̃ que di uirtus net non deust

Expanded text:
 sanctus superueniens in te operabitur, ut concipias sine ucorpus sanctum ex ea, in quo uirtus quae dicitur dei filius nasceretur. cuius obumbratio in uirginem haec est, ut de inmensitate diuinitatis aliquid esset in utero uirginis, quantum posset capere natura humana, quod quasi ex splendore obumbratio diceretur uirtutis dei essetque dei uirtus nec non et
Abbreviated transcription (Latin):
eadrecum iusta sint: qua nonillis ad iustificationẽ ꝓse¬
bintꝰ sedadexitũ &pȩna lic& dignȩ in lata patienti o
bona nonẽ post hȩctam quiapius est ds̃ nouũ testaues
doturũ sepmiset: inquo ad preuiatio factalegis usaeꝰ¬
i& credentessic iustificatus ẽ abraham ut cessantio
Vtalia ita iustificarentur sic̃ & a braham : renouata eñĩ
side abrah & omnia uoluit cessare: ut tale tempus eẽt
iationẽ legis numquid circumcisio amorse dataẽ ut

Expanded text:
cum iusta sint, quia non illis ad iustificationem proficiebant, sed ad exitum, et poena, licet digne inlata, patienti tamen bona non est. post haec tamen, quia pius est deus. nouum testamentum daturum se promisit, in quo adbreuiatio facta legis iustificaret credentes, sicut iustificatus est Abraham, ut cessantibet talia — ita iustificarentur, sicut et Abraham. renouata enim fide Abrahae omnia uoluit cessare, ut tale tempus esset, uiationem legis, numquid circumcisio a Moyse data est ut
Abbreviated transcription (Latin):
it artificem quippe cum legatur in psalmis : nũquid con¬
tebitur tibi ait puluis aut ad nuntiauit ueritatẽ tuam:
omnergo insensata substantia non uoluntasq utiq nul
ẽ sedopera bene diẽt auctorẽ : siaũspiritalit̃ uis hoc ac¬
pere terrã hominẽ significatũ intellege: scđm dictũ¬

Expanded text:
dat artificem, quippe cum legatur in Psalmis: numquid condat artificem, quippe cum legatur in Psalmis: numquid confitebitur tibi, ait, puluis aut adnuntiabit ueritatem tuam? in omni ergo insensata substantia non uoluntas, quae utique nulla est, sed opera benedicunt auctorem. si autem spiritaliter uis hoc accipere, terram hominem significatum intellege secundum dictu
Abbreviated transcription (Latin):
reri ille aũ p̃płs quiin bier usolimis intẽplo dnũ ostrasiss¬
reba t ꝑsacer dotes dĩ isrł appellatusẽ samaha ereou
poues satusẽ sic̃ supradiximꝰ & uenit iniss ł hocest in p̃plũ hie¬
usilẽ q i do latriã secutaẽ imitata samanam : ut simili modo
bdicer&ur in captiuitatẽ anabo codonosor: sic & samaria
sil manassar rege assiriorũ hoc ẽ a ꝑtae sententia datam
uulc sinuenit : & bonos quidã desiuerunt ẽẽ iusti : missa enĩ
ors inia cobsic̃ supra ostensũ est ꝑuenit inisrał: non p̃ter¬
itens samariam : sed dũ causa quã ipsa est in samariã inuen
ẽ & inhierus ale : missam illuc uenit &iam in eũ locũ quo e a¬
emreserat quia uindicta causa sequitur nondiscernens
onẽ sic intelle gendũ ut sonant uerba : opus est eñĩ qđ lic&
nutũ sic lamare dir̃ laudem creatoris. ortatꝰ enĩ aspicie
sebenedicere opificẽ : sic̃ & omne uas bene conpositũ lau¬

Expanded text:
regis. ille autem populus, qui in Hierosolymis in templo domini hostias ofregis. ille autem populus, qui in Hierosolymis in templo domini hostias offerebant per sacerdoteconuersatus est. sicut supra diximus — et uenit in Israhel, hoc est in populum Hierusalem, quia idolatriam secuta est imitata Samariam. ut simili modo abduceretur in captiuitatem a Nabuchodonossor, sicut et Samaria a Salmanassar rege Assyriorum. hoc est aperte: sententia data malis inuenit et bonos, dum desierunt esse iusti. missa enim mors in Iacob, sicut supra ostensum est, peruenit in Israhel non praetermittens Samariam; sed dum causa, qua missa est in Samariam, inuenta est et in Hierusalem, missa illuc uenit etiam in eum locum, in quo eadem reserat. quia nindicta causam sequitur, non discernenNon est sic intellegendum ut sonant uerba. opus est enim. quod licet mutum sit. clamare dicitur laudem creatoris; hortatur enim aspicientes se benedicere opificem, sicut et omne uas bene conpositum lau
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est: non enĩ dehacnor morte quȩ communis uti
nmib: ẽ dxt sed deilla que apellatur secunda haec
ec catores suscipit illis aũ quiin pugna mortui sun
ec catũ achar redditũ ẽ sed obfuit illis ne ꝑtectione
u aduti inualescerent hostibus nec enim causa¬
r infirmatisunt seddi aux ilio minime muniti
ut dũ fortit̃ facere neque unt occiderentur: nam paus
fuer̃. contra multos unde & superati noscuntꝰ nullaa
iniustitia inuoluntate dĩ est : in potestate eñ hab& sud¬
tare iudt ut si ad fuerit misericorssit: si noluer it us
naue contristatie scidit uestim̃ta sua intelleg ens nonse
causa adño auxiliũ suum sub traxisse
tatusenicumsaluatore. intellexit dm̃ ẽẽ quẽ inspeci eo¬
poris udebat: i deo q a ppellatus ẽ homoudens dñ popl
ergo que iacob nc̃ cupat hoc loco &inhac causa car naless¬
ficait quomodo nomina quȩ natis apparentib in ponuntur

Expanded text:
tum est. non enim de hac morte quae communis utique omnibus est dixit, sed de illa quae appellatur secunda. haec enim peccatores suscipit, illis autem qui in pugna mortui sunt non peccatum Achar redditum est, sed obfuit illis, ne protectione diuina adiuti inualescerent hostibus. nec enim causa Achar infirmati sunt, sed dei auxilio minime muniti, ut, dum fortiter facere nequeunt, occiderentur. nam pauci fuerunt contra multos, unde et superati noscuntur. nulla ergo iniustitia in uoluntate dei est. in potestate enim habet, si adiutare uult, ut si adfuerit, misericors sit, si noluerit, iustus; quod Iesu Naue contristatus scidit uestimenta sua intellegens non sine causa dominum auxilium suum subtraxisse. luctans enim cum saluatore intellexit deum esse, quem in specie corporis uidebat, ideoque appellatus est homo uidens deum\'. populum ergo, quem Iacob nuncupat, hoc loco et in hac causa carnalem significat, quo modo nomina quae natis a parentibus inponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ pph&a locutus ẽ ut om̃s donodi indie re significar& ut
e peccar es siue iusti dimisen cordiam &epectasse nos¬
entꝰ peccatores ꝓp̃t delicta ꝓpna aut defaucib mor
ehperentur iustiuero paterno ab soluti pec cato de¬
a sententia data in adam ꝑ quã cuncti tenebantur amor
libertate accepta indiregnum intrarent: iam serui

Expanded text:
ta locutus est, ut omnes dono dei indigere significaret, ut. siue peccatores siue iusti, dei misericordiam expectasse noscerentur, peccatores propter delicta propria, ut de faucibus mortis eriperentur, iusti uero paterno absoluti peccato deleta sententia data in Adam, per quam cuncti tenebantur a morte, libertate accepta in dei regnum intrarent, iam non se
Abbreviated transcription (Latin):
memorata ecclesiȩ ut᷑ feratur obpbꝯũ earũ in uoctos¬
ne nominis pͥi ꝗ quisignumeiꝰ habent quo uieitao¬
tem ab inimico teneri non possunt : & non solum ite
ecclesiae xp̃i nomen suꝑ se inuocanꝰ p̃cantur: sela
suꝑnae spiritales in caelestibus degentes qua quin
spiritales sint & cȩ lestes potentiae: ohpbho tans
sub iacent si acreatore suo fuerint alien&e: &necmes¬
br a erunt corporis quȩ capud suũ non cognoscentes
errant: & q aliud non est qua ȩc plana uutius use

Expanded text:
memoratae ecclesiae, ut auferatur obprobrium earum inuocatione nominis Christi, quia qui signum eius habent, quo uicit mortem, ab inimico teneri non possunt. et non solum istae ecclesiae Christi nomen super se inuocari precantur, sed et supernae spiritales in caelestibus degentes. quamquam enim spiritales sint et caelestes potentiae, obprobrio tamen subiacent, si a creatore suo fuerint alienae, et nec membra erunt corporis, quae caput suum non cognoscentes oberrant. Et quia aliud non est quam explanauimus,
Abbreviated transcription (Latin):
enebrae gentilitatẽ & ignor antiam significant : spemes
leone mortuo: ꝗ sic̃ leo omnib fehs fortior ẽ ita & xp̃u
ta somnib: sectis: siquis ergo ab hac destiteit ammittits¬
tẽ itaut d&erior gentile sit potest enimfieri ut credu
gentilis & ad quirat salitẽ qũa ꝑdidit a postata ac sinonas¬
dit peior ẽ apostata: ꝗ d&erius est amisisie salutẽ qu

Expanded text:
enebrae gentilitatem et ignorantiam significant. spem ergleone mortuo, quia sicut leo omnibus feris fortior est, itatas omnibus sectis. si quis ergo ab hac destiterit, amittit salutem, ita ut deterior gentili sit. potest enim fieri ut credat gentilis et adquirat salutem, quam perdidit apostata. ac, si non credat, peior est apostata. quia deterius est amisisse salutem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rbaipsa mfirmaꝓbant᷑: ad causa istã ad struendam ñãbis uer
srequent aliud inuenimꝰ significatũ inlege : Int̃e&era eñ¬
dñs dr̃ non ꝑ manebit p̃sm̃r in hominibus istis qui a sunt ca
a omnis caro in aqua inquaerat sp̃s uit&e : & inezechel ꝓphi¬
nondeanima ominia quidem ccelestia sps sunt seddi¬

Expanded text:
et uerba ipsa infirma probantur ad causam istam adstruendam. nam his uerbis frequenter aliud inuenimus significatum in lege; inter cetera endeus: non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia sunt caro. est omnis caro in aqua, in qua erat spiritus uitae et in Ezechiel profnon de anima? Omnia quidem caelestia spiritus sunt, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
latratus canũ intelleganti& iuporũ ululatũ & bur¬
tũ elephantorũ & cantũ pullorũ quare ñ magis ruds
huc mulier scire potuit & intellegere sibillũ serpenti
multos sciamꝰ auiũ uoces discernere: nam & constat
bulũ eiꝰ lingua ut uticuius corpus intrauerit: nec alitꝰ
ler& mulierẽ ac ꝑ hoc serpentis ore locutus ẽ ꝑserpert
XXxii. legimꝰ apud salomonẽ diues & pauꝑ obiauer ste¬

Expanded text:
qui latratus canum intellegant et luporum ululatum et uarqui latratus canum intellegant et luporum ululatum et uarritum elephantorum et cantum pullorum, quare non magis rudis adhuc mulier scire potuit et intellegere sibilum serpentum, cum multos sciamus auium uoces discernere? nam et constat diabolum eius lingua uti, cuius corpus intrauerit; nec aliter falleret mulierem. ac per hoc serpentis ore locutus est per serpentem. XXXII. LEGIMUS APUD SOLOMONEM: \'DIUES ET PAUPER OBUIAUERUNT
Abbreviated transcription (Latin):
estis ꝓdentior erat ñ tñ hominib: quippe cũ nullũ ani
Ifationabile sit nsi homo itaq: serpentẽ subtilitatẽ istã
o posuisse in posibile ẽ quãuis eñi prudens dicatur : sed ñ
il tranaturã suã nec enĩ deliberat aut & cogitatu ut con¬
lũ capitii durco diabulũ ee quiꝑserpecitẽ mulierẽ circũ¬
ut dubiũ ñ estiadmiscens pni seserpenti egit ꝑ illũ quasi
ganũ ut nec mulier occulti diabuli intelleger& ddo
ens prudentẽ ẽe serpentẽ : ac ꝑ hoc corporaliter data
i ab homine datasententia ẽ ut in nocentẽ forte ꝑime
perrorem aut mali uolentiã : sedã dõ qui falli utiq non
sententia ut illũ spiritaliter teneat cuius factũ eli
dur: sententiã : nam piectus de sacratis simiscȩlorũ
forte dicatꝰ & quaputas lingua serpens locutus est
ad mulierẽ serpentis utiq ore : si eni hodiȩ de nonst̃

Expanded text:
bestiis prudentior erat, non tamen hominibus, quippe cum nullum animal bestiis prudentior erat, non tamen hominibus, quippe cum nullum animal rationabile sit nisi homo. itaque serpentem subtilitatem istam conposuisse inpossibile est. quamuis enim prudens dicatur, sed non ultra naturam suam; nec enim deliberat aut excogitat aut consilium capit. idcirco diabolum esse, qui per serpentem mulierem circumuenit, dubium non est. admiscens enim se serpenti egit per illum quasi per organum, ut nec mulier occulti diaboli intellegeret dolum sciens prudentem esse serpentem. ac per hoc corporaliter data enet. non enim ab homine data sententia est, ut innocentem forte perimeret per errorem aut maliuolentiam, sed a deo, qui falli utique non sententia, ut illum spiritaliter teneat, cuius factum elicuit dari sententiam. nam proiectus de sacratissimis caelorum forte dicatur: et qua, putas, lingua serpens locutus est ad mulierem?\' serpentis utique ore. si enim hodie de non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ ad hustonã ꝑtin& serpens natur adictusẽ quis¬
entior ess& caeris bestus quas fecerat dñs ds̃ suꝑter
bulus saprͣtior erit bestus de quodic̃ apostolus: int̃ cdti
anignor antis altitudinẽ satanȩ usq ad eo aũ naturast¬
pens fuit ut dicer&ꝰ illi su prapectus & uentrẽ tiũs
s&stertã edes omnib: dieb: uitatue: haȩc longe sunt as
tione satanae: ꝗneq corporeus est neq mortalis & sippt
aspiciat᷑ uidebit̃ sententia data nihil obfiusse serpes
sed ineo in quo factus ẽ iussusẽ ꝑ manere: ꝗ eñi minist
tusẽ satanȩ ad hominẽ subiugandum cuiomniads̃
cerat idcirco dr̃ in ea subiectione qua omnia homins
sub iecit repressite lationem serpentis : ꝗ coephs
o aciepto consilio legẽ datã contempsit quo auserpen
do cutũ eẽ cũ eua illud suꝑ ẽ ut dircer natꝰ anpotuerit
dm prudens ẽẽ & astutus ut dolo faller& eam sieñi c&ohs

Expanded text:
Quantum ad historiam pertinet, serpens natura dictus est, qui sQuantum ad historiam pertinet, serpens natura dictus est, qui sapientior esset ceteris bestiis, quas fecerat dominus deus supdiabolus sapientior erit bestiis, de quo dicit apostolus inter cetera: an ignoratis altitudinem satanae? usque adeo autem natura serpens fuit, ut diceretur illi: supra pectus et uentrem tuum repes et terram edes omnibus diebus uitae tuae. haec longe sunt a conditione satanae, quia neque corporeus est neque mortalis. et si propius aspiciatur, uidebitur sententia data nihil obfuisse serpenti, sed in eo, in quo factus est, iussus est permanere. quia enim minister factus est satanae ad hominem subiugandum, cui omnia deus subiecerat, idcirco deus in ea subiectione, qua omnia homini subiecit, repressit elationem serpentis, quia coepequem accepto consilio legem datam conlocutum esse cum Eua, illud superest ut discernatur, an potuerit tam prudens esse et astutus, ut dolo falleret eam. si enim ceteris