comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accepta pecĩa non tͥ obsequat᷑ filiꝰ
tuus. non ẽ amabił pietas. s uenał
Qnͣto melior filius pauꝑis. filiꝰ alũ
senis erompnosi et egentis qui iuch̾
expectans a patce suo. quia nõ habet
qd̾ ei dimittat laborib et erũpua sudo¬
ris pascit patrẽ suũ. alũ et filii diui¬
tũ attendentes tamnoremdei. nõ quia
expectant aliquid a pentib suis. sed

Expanded text:
accepta pecunia non tibi obsequatur filius accepta pecunia non tibi obsequatur filius tuus, non est amabilis pietas, sed venalis. Quanto melior filius pauperis, filius aliquando senis aerumnosi et egentis, qui nihil exspectans a patre suo, quia non habet quod ei dimittat, laboribus et aerumna sudoris pascit patrem suum? Aliquando et filii divitum attendentes timorem Dei, non quia exspectant aliquid a parentibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
gitat ĩo centũ contempsit. Sũt hoĩes
qui obsequñt᷑ plerũq senib filios nõ
hñtib. et cõtẽpnũt in illis multa. s
maiora ex ip̃is sperant. Istos miseri¬
cordes putamus ancupidos. Id̾opł
pbatitur filii pauperũ qñ obsequnt᷑
pentib pauperb quia pietas illos
ducit. nõ m̾ces. Fili aũt diuitũ qũ ob¬
sequñtur ꝑentib sis nõ ꝓbatur pie¬
tas. Et si est lacet. quia et si inidetur
adeo. tib hoĩb iuderi nõ põt. Adeo et
ip̃i ꝑentes male sensientes ꝑlemĩꝙ
de filiis suis cũ putant qr pp̃ pecumã
illis obsequũtur filii sui. cu expediat
alũ filus eoꝵ. ut emancipent᷑ a pentib
exigit forte aliqd̾ comodũ uxorẽ duc¬
tunis. aut ꝑueniendi ad aliquẽ ho¬
norem. ut donent illi res suas. et di¬
cunt nõ donabo. Namiam nõ mob
sequit᷑. Qualẽ siñam tulit filio suo q
ad pecuniã illi obsequit᷑ nõ attendẽs
pateruã caritatem. Si ergotimes ue

Expanded text:
gitat, ideo centum contempsit. Sunt homines, gitat, ideo centum contempsit. Sunt homines, qui obsequuntur plerumque senibus filios non habentibus, et contemnunt in illis multa, sed majora ex ipsis sperant. Istos misericordes putamus, an cupidos? Ideo plus probantur filii pauperum, quando obsequuntur parentibus pauperibus; quia pietas illos ducit, non merces. Filii autem divitum quando obsequuntur parentibus suis, non probatur pietas, et si est, latet: quia et si videtur a Deo, ab hominibus videri non potest. Adeo et ipsi parentes male sentientes plerumque de filiis suis, cum putant quia propter pecuniam illis obsequuntur filii sui, cum expediat aliquando filiis eorum ut emancipentur a parentibus, exigit forte aliquod commodum uxorem ducturus, aut perveniendi ad aliquem honorem, ut donent illi res suas, et dicunt: Non donabo; nam jam non mihi obsequetur. Qualem sententiam tulit de filio suo, quia ad pecuniam illi obsequitur, non attendens paternam charitatem? Si ergo times ne
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃ea me mũdabo ab conquatioẽ
carius et sp̃e. ut possiceam t̾raui et ĩ¬
tem montẽ. ꝓculdubio querendũ
quid sibi uult possessio t̾ce. et montis
h̃tatio ue forte sperent hoĩes latas
ostessiones se accepturos. et nõ fim¬
aunt cupiditatem. s diferant ĩmoan¬
geant et contẽpnant pua. putantes se
de ip̃o gu̾e accepturos esse maiora. qͥs .n.
nõ contempuat. Unã centuriã si illi ꝓ¬
nuttatur quia possessurus est centum.
aut quis nõ contempnat delicias muꝰ
prandii forte paupioris et fingalioris.
sidicatur ei. nͥ ce contineris nõ uem¬
es ad illam cenam latissimã et opimã.
Qui sic contiuent a quibdã p̃sentib¬
sunt cupiditates timendo ne ꝑdãt qd̾
amplius de sid̾ant ea que minora sũt
cõtempuũt. Ip̃a est tñ cupiditas. uũꝙͥ
nõ ẽ caiarus qui cõtempint centum
folles. ut acquirat nulle. Nontͥ uideati
iam fuisse auariciam. qr ĩuensti euz
contempnentẽ folles centũ. Mille co¬

Expanded text:
a coinquinatione carnis et spiritus, ut possideam terram et inhabitem montem? Procul dubio quaerendum quid sibi vult possessio terrae et montis habitatio: ne forte sperent homines, latas possessiones se accepturos, et non finiant cupiditatem, sed differant; imogeant, et contemnant parva, putantes se de ipso genere accepturos esse majora. Quis enim non contemnat unam centuriam, si illi promittatur quia possessurus est centum? Aut quis non contemnat delicias unius prandii, forte pauperioris et frugalioris, si dicatur ei: Nisi te continueris, non venies ad illam coenam lautissimam et opimam? Qui sic continent a quibusdam praesentibiunt cupiditates. Timendo ne perdant quod amplius desiderant, ea quae minora sunt contemnunt; ipsa est tamen cupiditas. Numquid non est avarus, qui contemnit centum folles, ut acquirat mille? Non tibi videatur jam finisse avaritiam, quia invenisti cum contemnentem folles centum. Mille co
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia suginaris. ẽerra illa ht̃ panẽ
suũ. Quis est iste ranis. Qui huc in¬
de ad nos uenit. Ego sũ inquit paĩs
uiuus qui de celo descenr .i. arualis
est iste panis. beati qui esuriũt et si¬
tiũt insticiam. qm̃ ip̃i saturabunt᷑¬
audiuimiꝰ panem de illa t̾ra. audicim¬
et texcam. montem. In habitabunt ĩ¬
quit in monte scõ meo. puto .n. iue¬
iumꝰ in alia sc̃a scriptura. quia ⁊ mõ
s panis quia pascit ecc̃am. mõs ant
quia corpus est eius ecc̃a. Ip̃a ecc̃a ẽ
mons. et quid est ip̃a ecc̃a. Corpus xͦ.
Adiũge illi caput et fit inus homo
caput et corpus. miꝰ homo. Caput
quidẽ: hic qui natus est de uirgine
maria. qui suscepit carnẽ moitale
sine pc̃co. qui a uideis cesus. flagel¬
latus contemptus crucifixus. qui
traditus est pp̃ delicta nr̃a et resuite¬
xit pp̃ iustificationẽ urãm. Ip̃e ẽ ca¬

Expanded text:
justitia saginaris. Terra illa habet panem justitia saginaris. Terra illa habet panem suum. Quis est iste panis? Qui huc inde ad nos venit: Ego sum, inquit, panis vivus qui de coelo descendi . Qualis est iste panis? Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntAudivimus panem de terra illa, audiamus et montem. Inhabitabunt, inquit, in monte sancto meo. Puto enim invenimus in alia sancta Scriptura, quia mons esed panis, quia pascit Ecclesiam; mons autem, quia corpus ejus est Ecclesia. Ipsa Ecclesia est mons: et quid est ipsa Ecclesia? Corpus Christi. Adjunge illi caput, et fit unus homo. Caput et corpus, unus homo. Caput quis est? Hic qui natus est de virgine Maria, qui suscepit carnem mortalem sine peccato, qui a Judaeis caesus, flagellatus, contemptus, crucifixus; qui traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Ipse est ca
Abbreviated transcription (Latin):
istã c̾ram. et inueniens eam terram
ẽẽ morientiũ. Est ergo t̾ra iiuentiũ.
nã cũ et̾na et celestis sit c̾ca dr᷑ quia
possidetut nõ qr aratur. ht .n. posses¬
sorem sine labore. qr et ista possessorẽ¬
suũ excercet in labore. et fatigat in tĩõ¬
re. Quid tibi dĩ. Surge: ara t̾ram. ut
possis hr̃e uñ uiuas et uelis nolis ge¬
mens et suspirans surgis et oparis.
qr sequit᷑ ce suĩa dampnati adam: In
labore nultus tui e des panẽ tuũ. Cu
aũt transierit om̃is labor et gemut᷑
erimus in t̾ra uiuentiũ. Nichilibi
nascitur et crescit. quicꝙͥ ibi est eod̾
modo est sic est sempit̾nũ nõ ibi alt̾¬
nant hiems et estas. nox et dies. h̾c
seminatur. ut ibi metatur. si tũ seĩa¬
tur. Quis ẽ .n. qui seminat hic ut ibi
metat. Qui erogat pauꝑib. Erogatõ
panpeꝵ seminatio est in terra. semi¬
nas hic ut ibi metes messem. Estate
non secatur ut trauseat. s et mãdu¬
catur. Et cũ gandio picaiet. Ibi .ni.

Expanded text:
inveniens eam terram esse morientium. Est ergo terra viventium: nam cum aeterna et coelestis sit, terra dicitur quia possidetur, non quia aratur. Habet enim possessorem sine labore: quia et ista possessorsuum exercet in labore, et fatigat in timore. Quid tibi dicitur? Surge, ara terram, ut possis habere unde vivas. Et velis nolis, gemens et suspirans surgis, et operaris; quia sequitur te sententia damnati Adam: In labore vultus tui edes panem tuum . Cum autem transierit omnis labor et gemitus, erimus in terra viventium. Nihil ibi nascitur et crescit: quidquid ibi est, eodem modo est, sic est semper. Non ibi alternant hiems et aestas, nox et dies. Hic seminatur, ut ibi metatur; si tamen seminatur. Quis est enim qui seminat hic, ut ibi metat? Qui erogat pauperibus. Erogatio pauperibus seminatio est in terra. Semina hic, et ibi invenies messem: aestate non secatur, ut transeat; sed et manducatur, et cum gaudio permanet. Ibi enim
Abbreviated transcription (Latin):
ibi positũ est. Quibuisdam u̾o iam occ̾tit
an̾qm̃ dicamus. s patiantur moras
ciliquas. Palios qui cogitare inde nõ
possinit uͥ per nos aliquid audierint.
Quidest sme manib. hoc est sine ope
hois. et illud adu̾tat caritas nr̃a fr̃es
lapidem p̃cisum de monte. et factũ ẽẽ
montẽ. de monte p̾cisus. et mons fcũs
est ctescendo. S quał mons factus. Nõ
dictũ est creuit et impleuit õem trã
duo ergo montes sunt.pͥmus mõs
synagoga. scd̾us ecc̃a. primꝰ mons¬

Expanded text:
ibi positum est: quibusdam vero jam occurrit, ibi positum est: quibusdam vero jam occurrit, antequam dicam: sed patiantur moras aliquas propter alios, qui cogitare inde non possunt, nisi per nos aliquid audierint. Quid est, sine manibus? Sine opere hominis. Et illud advertat Charitas vestra, fratres, lapidem praecisum de monte, et factum esse montem. De monte praecisus, et mons factus est crescendo: sed qualis mons factus? Non dictum est, Crevit et implevit universam terram. Duo montes sunt ergo: primus mons Synagoga, secundus Ecclesia: prim
Abbreviated transcription (Latin):
lopis de monte. Non humane manus
aiccessernt ut lapis de monte p̾cic̾e̾tur
Nouit caritas nr̃a quia non p̾cindinit᷑
lapides de monte. nisi accedentib man¬
bus humanis. Ille aũt precisus erat.
de moute sine manibz. et uenit et con¬
fregit omĩa regna terrarũ. Nescio si
uersatur ante oculos nrõs. nisi xp̃c
de quo dcm̃ est adorabunt eũ omnes
regͥes terre. Ip̃e confregit om̃ia reg¬
na tertarũ. Suꝑbus rex. ante se millũ
regem uult habere. Modo om̃s reges
xp̃m habent regem. Confregit ergo oĩa
regna t̾raꝵ. ut ille regnet. et quid di
cit᷑: Creuit lapis iste. et factus ẽ mõs
graudis. ita ut impłet unnu̾sã faci¬
aiudistis de terra. qui dediti m erunt
possidebunt fram. audistis et de mõ¬
te: et ihĩtabũt montem scm̃ meũ.
has ergo ꝓmissiones hñtes lm̃ mui¬
demꝰ nos ab om̃i comquinatione cc̃¬
ns et sp̃c. S forte nultis nosse qͥd ẽ.
p̾cidi sine manib. hoc .n. qĩ obscure

Expanded text:
lapis de monte; non humanae manus lapis de monte; non humanae manus accesserunt, ut lapis de monte praecideretur. Novit Charitas vestra quia non praeciduntur lapides de monte, nisi accedentibus manibus humanis. Ille autem praecisus est de monte sine manibus: et venit, et confregit omnia regna terrarum. Nescio si versatur ante oculos vestros nisi Christus, de quo dictum est, Adorabunt eum omnes reges terrae . Ipse confregit omnia regna terrarum. Superbus rex ante se nullum regem vult habere; modo omnes reges Christum habent regem, Confregit ergo omnia regna terrarum, ut ille regnet. Et quid dicit iste? Crevit lapis ille, et factus est mons grandis, ita ut impleret universam faciAudistis de terra, Qui dediti mihi erunt, possidebunt terram. Audistis et de monte, Et inhabitabunt montem sanctum meum. Has ergo promissiones habentes, demus nos ab omni coinquinatione carnis et spiritus. Sed forte vultis nosse quid est praecidi sine manibus. Hoc enim quasi obscure
Abbreviated transcription (Latin):
taest femma ãnũtians intã. quia mor¬
tua erat ꝓpmnans mortem. per femiam
seductus adam. ut caderet in mortẽ. per
feminam nuĩtiatus est xp̃c iam resur¬
gens non moriturus. Sic et nos futur
sumꝰ resurg̾e. et erimꝰ mons scũs dei. in
hoc monte hĩtat qui deditus est deo. ei
autem m deditierũt. possidebũt terram.
et mhĩtabũt montem scñ meũ. id est
non recedant ab ecc̃a. Modo laboreꝰ in ecͦ.
rostea heditabimꝰ ecc̃am. qũ eiuĩ ibieni
gnudiũ nr̃m sempit̾nũ non ibi eximꝰ
qͣ̃ obscurum uidetur. potest aliquis dic̾e
dicit. Nemo inde dubitet. bisionẽ uidit
damiel. Iam nũquid iudiget expoĩtore.
uideat caritas nr̃a. Quedam u̾ba ibi for¬
te idigent expõitione que in nom̃ĩe
xp̃i exposita apientur nobis. uidete si
pot dici uͥ de xp̃o. uidit dixit damel. et
ecce lapis abicisus de monte sine mai¬
nib. Non hoc dixit. sinc manib erat
ille lapis. s sine opere hũano pscisus

Expanded text:
ta est femina nuntians vitam, quia morta est femina nuntians vitam, quia mortua erat propinans mortem. Per feminam seductus est Adam, ut caderet in mortem: per feminam nuntiatus est Christus, jam resurgens non moriturus. Sic et nos futuri sumus resurgere, et erimus mons sanctus Dei. In hoc monte habitat qui deditus est Deo. Qui autem mihi dediti erunt, possidebunt terram, et inhabitabunt montem sanctum meum; id est, non receostea haereditabimus Ecclesiam. Quando enim ibi erit gaudium nostrum sempiternum, non ibi erimus quasi obscurum videtur. Potest aliquis dicere: dicit: nemo inde dubitat. Visionem vidit Daniel; jam numquid indiget expositore? Videat Charitas vestra. Quaedam verba ibi forte indigent expositione, quae in nomine Christi exposita aperientur vobis. Videte si potest dici nisi de Christo. Vidi, dixit Daniel, et ecce lapis abscissus de monte sine manibus. Non hoc dixit, Sine manibus erat ille lapis: sed sine opere humano praecisus
Abbreviated transcription (Latin):
bũ erat apud deũ. et deus erat uͥbũ oĩa
per ip̃m facta sunt. Et crucifigitur. et
nudetur. et lancea pcutitur. et sepelit᷑
et onũa per ip̃m facta sunt. s qr digua¬
tus est esse caput eccłie. desperatet de se
eccłia. quia resurgeret. si ud̾et qr uõ re¬
surrexisset caput. Resurrexit ergo capt
et uisum ẽ resurgere caput. primoa⁊
mulierib uisũ est. et nũtiatũ ẽ uiris.
pͥme mulieres ud̾unt resurgentẽ dñ
et euũglistis futiuris apłis. a mulierib
enũgłim ãnũciatũ est. et ꝑ mulieres
illis xp̃c ãmũtiatus. Enũgłim .n. latine
lonus nũtius est. qui grece nouerunt
scuuit quid sit enugłiũ. euũgelim¬
lo ergo bomus nũtius.quid tam bomi
nũtiũ possumꝰ dicere. quã qr resuite¬
xit saluator nr̃. aut quid maius illi p̃¬
dicaturi erant. quã qd eis feĩe nũtia¬
uerũt. S quare femina nũtiauit enũ¬
geliũ qr ꝑ feĩam mors emendata est.
Et em̃ feminã nũtiantẽ mortem consola¬

Expanded text:
rbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt ? Et crucifigitur, et irridetur, et lancea percutitur, et sepelitur; et omnia per ipsum facta sunt. Sed quia dignatus est esse caput Ecclesiae, desperaret de se Ecclesia quia resurgeret, si videret quia non resurrexisset caput. Resurrexit ergo caput, et visum est resurgere caput. Primo a mulieribus visum est, et nuntiatum est viris. Primae mulieres viderunt resurgentem Dominum, et Evangelistis futuris AEvangelium annuntiatum est, et per mulieres illis Christus annuntiatus. Evangelium enim latine bonus nuntius est. Qui graece noverunt, sciunt quid sit Evangelium. Evangelium ergo bonus nuntius. Quid tam bonum nuntium possumus dicere, quam quia resurrexit Salvator noster; aut quid majus illi praedicaturi erant, quam quod eis feminae nuntiaverunt? Sed quare femina nuntiavit Evangelium? Quia per feminam mors emendata est. Etenim feminam nuntiantem mortem consola
Abbreviated transcription (Latin):
eam incorde suo. Ista est coinqͥnatõ
se a cogitationib malis. Faciũt mũ¬
dationẽ carius. et nõ faciũt mũda¬
tionẽ sp̃c. Tales iõ nõ faciũt qr timẽt
et exponpari. Ergo ĩcomquinata ui¬
detur caro. s non est ꝑfecta scifica¬
tio. Quia quid dicit apłus. M si de¬
mus nos ab om̃i comquinatione
carius et sp̃c. ut qũo te tempas a ma¬
lis factis. sic te temperes a mala uo¬
lũtate a malis cogitationib a ma¬
lo facto contine. et mũdas te a com¬
quina tõe cariis a mala uolũtate
abstine te et mũdas te a comqͥna¬
cationẽ in tĩmore dei. Magnifice ad¬

Expanded text:
eam in corde suo . Ista est coinquinatioeam in corde suo . Ista est coinquinatiose a cogitationibus malis: faciunt mundationem carnis, et non faciunt mundationem spiritus. Tales ideo non faciunt, quia timentet expompari. Ergo incoinquinata videtur caro, sed non est perfecta sanctificatio: quia quid dicit Apostolus? Mundemus nos ab omni coinquinatione carnis et spiritus: ut quomodo te temperas a malis factis, sic te temperes a mala voluntate, a malis cogitationibus. A malo facto contine, et mundas te a coinquinatione carnis: a mala voluntate abstine te, et mundas te a coinquinacatio in timore Dei perfic
Abbreviated transcription (Latin):
et in hĩtare montẽ scm̃. mũdate ab
om̃i comquinatõe carnis et spc̃.
Que sunt comquinatoes carius
intendat caritas nr̃a. et hoc debe¬
mus dicere que sunt comquina¬
tiones cariis. Non ubi cãu trãsit
homo. et tangit aliquid aut pede.
aut et facie. aut si contingat hõi
labi pede. et ita cade̾. ut in lutũ ant
in ceuũ. ueniat. coĩquinata ẽ facies¬
facilis est ista comquinatio. Qño solet
dici lauatur et exit nichil. Comquina¬
tiou̾o carnis que cauenda est nõ huc
exit. nͥ de comquinatione sp̃c. et sic co¬
inquinat carnem. Comquinatõ sp̃c
que est libido. comquinatõ cariuis ꝑ¬
petratio adult̾ii. habes duo surcexit li¬
bido. Iam comquinatus ẽ sp̃c. Nondũ
accessit adult̾iu. Nondũ caro com¬
quinata est. s quid ꝓdest qr caro m̃¬
da est. et hĩtator carnis ĩmũdus. Il¬
le qui forte est mũdus in carue ad¬
ulterum eũ deus tenet in corde. Non¬
dico uobis qui iuderit mulierẽ ad cõ¬
cupiscendũ eam iam mecatus est

Expanded text:
m, munda te ab omni coinquinatione carnis et spiritus. Quae sunt coinquinationes carnis? Intendat Charitas vestra, et hoc debemus dicere. Quae sunt coinquinationes carnis? Non ubi casu transit homo, et tangit aliquid aut pede, aut etiam facie; aut si contingat homini labi pede, et ita cadere, ut in lutum, aut in coenum veniat, coinquinata est faciesFacilis est ista coinquinatio; quomodo solet dici, lavatur, et exit. Coinquinatio vero carnis, quae cavenda est, non huc exit, nisi de coinquinatione spiritus, et sic coinquinat carnem. Coinquinatio spiritus quae est? Libido. Coinquinatio carnis? Perpetratio adulterii. Habes duo: surrexit libido, jam coinquinatus est spiritus; nondum accessit adulterium, nondum caro coinquinata est. Sed quid prodest quia caro munda est, et habitator carnis immundus? Ille qui forte mundus est in carne, adulterum eum Deus tenet in corde, sidico vobis, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est
Abbreviated transcription (Latin):
quia põt ncomiquinataesse ciao nõ
fta en o admltia. foricatioues et talia
s tũ ẽẽ libidines et cogitationes et mes¬
lus uolũtates ianima. Et subie tuꝓ
ficientes sc̃ificationem in timoiedei.⁊
et uis ergo facit sc̃ificationem corpio
et non facit anime. Qui hoĩes times
et nõ deũ. Nam qui intinorecesẽpet
tigne adult̾ia. ne scuet homo. enore
hominũ teuiusti camem. a cõmiioi
inailis. ideo uoliuisti cõmiterenbiui¬
det homo.Si et deũ tunes. nolietubi
uidet deus. et ꝑ fecisti scificatione iirẽ¬
de . Osi poslẽ auit aliquis pueuire ad
ilam femina. s non possũ. diligent
custoditur. Maritũ ingilantẽ habet.
cniutiũ nõ habeo. si ausus fũo ꝯpͣhẽ¬
dorfaci ꝙͣ mudationem corpis utꝰ ae
quiai uult nõ facit mũdationẽ spũs.
to tunebat in corpore face ne iuiceret
homo. et non timet nitus facẽ ubiui¬
det deus. Oculos hõis uitat. et ceiuõ
tuet. quis ergo ꝑficit scĩficatione.
sc iu ue timore dei est. perticientes sc̃

Expanded text:
quia potest incoinquinata esse caro, non faciens adulteria, fornicationes, et talia; sed tamen esse libidines, et cogitationes, et malae voluntates in anima. Et subjecit, Perficientes sanctificationem in timore Dei. Quis ergo facit sanctificationem corporis, et non facit animae? Qui homines timet, et non Deum. Nam qui in timore Dei esttrare adulteria, ne sciret homo; timore hominum tenuisti carnem a commissis malis: ideo noluisti committere ubi videt homo. Si et Deum times, noli et ibi, ubi videt Deus, et perfecisti sanctificationem. Intende: O si possem, ait aliquis, pervenire ad illam feminam! sed non possum, diligenter custoditur, maritum vigilantem habet, ministrum non habeo; si ausus fuedor. Facit quasi mundationem corporis: intus autem quia vult, non facit mundationem spiritus. Ideo timebat in corpore facere, ne videret homo; et non timet intus facere, ubi videt Deus: oculos hominis vitat, et Dei non timet. Quis ergo perficit sanctificationem? Qui in timore Dei est. Perficientes
Abbreviated transcription (Latin):
mus. si aĩadu̾tit caritas
nrã primã lc̃onem y̾saie
pph̾e quia om̃ia que lectas
nec menunisse nec dicere pos¬
sumꝰ. recentissimũ arbitrorit¬
sid̾e potuisse in cordib urĩs q
Oconclusit lector. qui cĩ dediti m
erunt possidebunt c̾cam. et inhĩta¬
bñt montẽ scm̃ meũ. dem̃ ascendu
apłica lectio et iñ cepit. has ergoꝑ¬

Expanded text:
mus, si animadvertit Charitas vestra primam lectionem Isaiae prophetae, quia omnia quae lecta sunt nec meminisse nec dicere possumus, recentissimum arbitror residere potuisse in cordibus vestris, quo conclusit Lector: Qui autem dediti mihi erunt, possidebunt terram, et inhabitabunt montem sanctum meum. Deinde ascendit ap
Abbreviated transcription (Latin):
famẽ cordis nñ quã patim in hac he¬
mo. er morim. nisi mãna plucit. mẽ¬
sam ergosuã nob ppante domnio uiła
hũcana indutria ꝓcurante qd̾ ip̃e noiit
fciñ ẽ. ut se lectiones sic seq̃renturut ĩ
ysara ꝓmittetur nob̾ aliquid in apło
antẽ dicetur. has ergo ꝓmistiones ho¬

Expanded text:
famem cordis nostri, quam patimur in hac eremo, et morimur, nisi manna pluat: mensam ergo suam nobis praeparante Domino, nulla humana industria procurante, quod ipse novit, factum est, ut se lectiones sic sequerentur, ut in Isaia promitteretur nobis aliquid, in Apostolo autem diceretur, Has ergo promissiones h
Abbreviated transcription (Latin):
ea celestii este egouero nũqm̃ sic tenui
s ancithematizo qui sic tenent. Qño
condidit. s ne forte respondeat ita se
dixisse dei faciendo uoluntatẽ dĩnã
mereamut grãm. sicut fidelib et pie
uiuentib additur gratia qua resis¬
primitus accepissent ut dei facerent
uoluntatem. ne forte ergo ita respon¬
deat. alia de hac re uerbaeius accipite
cupit idẽ uoluntatẽ suam exeius no¬
lũtate suspendit. qui ei adherendou
tam rem dix̾it non effici nisi arbit̾i
libertate. hac ꝑ hoc sine sidintono dĩ
nos d̾oexistimat adherere. ħ est enĩ
non uisi de arbitru libertate. ut cum
ad heserimus eo non adumante. tũc
iam qũ adhesimus etiam adiuuari
mereamur.

Expanded text:
ea Caelestii esse; ego uero numquam sic tenui, sed anathematizo qui sic tenent\\ quomodo condidit? Sed ne forte respondeat ita se hic dixisse \'dei faciendo uoluntatem diuinam mereamur gratiam\', sicut fidelibus et pie uiuentibus additur gratia, qua resistiam etiam primitus accepissent, ut dei facerent uoluntatem, ne forte ergo ita respondeat, alia de hac re uerba eius accipite. cupit, id est uoluntatem suam ex eius uoluntate suspendit, qui ei adhaerendo tam rem dixerit non effici nisi arbitrii libertate, ac per hoc sine adiutorio dei nos deo existimat adhaerere. hoc est enim \'nonnisi de arbitrii libertate\', ut cum adhaeserimus eo non adiuuante, tunc iam quoniam adhaesimus, etiam adiuuari mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ita nr̃a fec̾unt sicut iste de gr̃a
dee sentit in co libro qm̃ ad sacram igi¬
nem sccibit cuiꝰ etiã ꝯmemoratõm fent
in litt̾is quas romammnisit. Ibrenur
subditiestote deo resistite aut dyatolo
et fugiet a uobis. subiũgit et dicit.
ostendit quo pesistere debeamus dya¬
auxilio resistamus. Ecceqm̃ ueraci
corde dampnauit meccsiastico iudicio
re et aꝑtissime predicare dubitamus
Qũo ergo uenre fuit in ep̃aliexamine
illa confessio: Au forte iam istũ scapse¬
sine ulla recuscitione dampnauit. Cõ¬
fiteatiur ergo sic alũ tenuisse. s iam nõ
tenereut de correctõne eis aptissime
gaudenꝰ. Nimc u̾o cum illi int̾ ceten
et hoc fiusset obiectum. Rndit. hic u¬
trũ celesti sint. ipͥiid̾int qui dicauit

Expanded text:
merita nostra fecerunt, sicut iste de gratia merita nostra fecerunt, sicut iste de gratia dei sentit in eo libro, quem ad sacram uirginem scripsit, cuius etiam commemorationem fecit in litteris, quas Romam misit. ibi enim subditi estote deo, resistite autem diabolo, et fugiet a uobis, subiungit et dicit: \'ostendit quomodo resistere debeamus dauxilio resistamus\'. ecce quam ueraci corde damnauit in ecclesiastico iudicio re et apertissime 1 praedicare dubitamus? quomodo ergo uerax fuit in episcopali examine illa confessio? an forte iam istum scripsesine ulla recusatione damnauit? confiteretur ergo sic se aliquando tenuisse, sed iam non tenere, ut de correctione eius apertissime gauderemus. nunc uero cum illi inter cetera et hoc fuisset obiectum, respondit: haec utrum Caelestii sint, ipsi uiderint, qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
ritas aut que untus est excono
bis ẽt non ex nobis: scupt᷑a teste
que dicis. caritas ex deo est et om̃is qui
diligit ex deonatus est et cognouit din
melius intelligitur dcm̃ qui natus ẽ
ex deo non peccat et quia nõ pot pecca¬
re quiacaritas ẜm quĩ natus cx deo
est uon agit pperam nec cogitat ice¬
lum. ẽ um ergͥd peccat homo nõ ẜm
sibilitas ut dcm̃ est utriusq radicis est
crpax. ẽ inmergo dicat scaptum ca¬
titris exdõest. uł qd̾ est amplius ds
caritas est. cũ aꝑtissune clamet ioħe
spłus. ecce qualem caritatem dedit
nobis prut filii dei uoceui et sius.
iste audiens deus caritas est. qͣre ad¬
huc usq contendit ꝙ ex illis tabus
tm mõ possibilitatem henius ex deo
bonam u̾o uoluntatem bonamq ac¬
tionem henius ex uobis qua si uero
aluid fit hona uoluntas quĩ cantas
quĩ scrptura nobis esseclamat ex do
et a pre datam uͭ filu eius eẽmus.¬
ed forte ut daxetur nob p̃cedẽtia

Expanded text:
tas autem, quae uirtus est, ex deo nobis est, non ex nobis scriptura teste, quae dicit: caritas ex deo est, et omnis qui diligit ex deo natus est et cognouit deummelius intellegitur dictum: qui natus est ex deo, non peccat et quia non potest peccare, quia caritas, secundum quam natus ex deo est, non agit perperam nec cogitat malum. cum ergo peccat homo, non sesibilitas, ut dictum est, utriusque radicis est capax. cum ergo dicat scriptura: caritas ex deo est uel, quod est amplius, deus caritas est, cum apertissime clamet Iohannes apostolus: ecce qualem caritatem dedit nobis pater, ut filii dei uocemur et simus, iste audiens deus caritas est' quare adhuc usque contendit, quod ex illis tribus tantummodo possibilitatem habeamus ex deo, bonam uero uoluntatem bonamque actionem habeamus ex nobis? quasi uero aliud sit bona uoluntas quam caritas, quam scriptura nobis esse clamat ex deo et a patre datam, ut filii eius essemus. Sed forte, ut daretur nobis, praecedentia
Abbreviated transcription (Latin):
lũtatis male: ħ est arbor radicis mc¬
le: fructus eiũ harũ radicũ atq auo¬
tũ fc̃a sunt. dc̃a suit. cogitata sunt.
que bona de bouauolũtate ꝓcedunt.
et mala de mala. fecit ant hõ.
aicit añt homo arboiẽ boncun:
borib cooperatur fructũ qui et form¬
secus rigat atq excolit per quelibet
ministium et per se iutruisecus mcre¬
mentũ. Malam uo arborem ho facit
quando se ip̃m malũ facit. qũ a bouo
ĩ cõmutabili deficit. Ab eoquippe defec¬
tus est. origo uolũtatis incle. Qui de¬
fectus nõ aliam naturã mala unci¬
at s eamque bona coudita ẽ uitiat.
Danato aũ iutuĩ nullũ remanet. ꝙ
llaergo possibilitas nõ ut iste op̾na¬
tur uuai eademq radix ẽt bonoꝵ et
maloꝵ. Aliud est euĩ caritas radixto¬
noꝵ. Aluid cupiditas radix malorũ
et uitũ. s planc ula possibilitas utti¬
usꝙ radicis est capax quia nõsolum

Expanded text:
luntatis malae, hoc est, arbor radicis malae? Fructus autem harum radicum atque arborum, facta sunt, dicta sunt, cogitata sunt, quae bona de bona voluntate procedunt, et mala de mala. CAPUT XIX. 20. Facit autem homo arborem bonam, boribus cooperatur fructum, qui et forinsecus rigat atque excolit per quemlibet ministrum, et per se dat intrinsecus incrementum . Malam vero arborem homo facit, quando se ipsum malum facit, quando a bono incommutabili deficit: ab eo quippe defectus est origo voluntatis malae. Qui defectus non aliam naturam malam initiat, sed eam quae bona condita est vitiat. Sanato autem vitio nullum mIlla ergo possibilitas, non ut iste opinatur, una eademque radix est bonorum et malorum. Aliud est enim charitas radix bonorum, aliud cupiditas radix malorum; et vitium. Sed plane illa possibilitas utriusque radicis est
Abbreviated transcription (Latin):
duoꝵ testamentoꝵ autoritatẽ sequi¬
ti ueu̾antur et colunt eam ccedẽdo
spando diligendo. hii .n. nõ sintillan¬
tib humanis rõcinationib. s nal

Expanded text:
um Testamentorum auctoritatem secuti venerantur et colunt eam credendo, sperando et diligendo. Hi enim non scintillantibus humanis ratiocinationibus, sed val
Abbreviated transcription (Latin):
et dixit inͥ. sufficit tibi gr̃amea nam
u̾tus in ĩfirmitate ꝑficitur. ꝓtuldu¬
bio si am sũma et cui nich esset addẽ¬
dũ. caritas in apło tũc fuiss que oĩo
non poss inflari. nũquid ncc̃uis esset
angelus sachane quo colaphizante re¬
pͥmeretut elatõ que in magnitudine
renelatõnũ poss existere: Quid est
ant᷑ aliud elatio quĩ inflatio: Et uti¬
ꝙ de caritate uerissime dcm est. Carita
nõ emulatur nõ inflatur ħ itaq cari¬
tas adhuc et̾ in tanto apło de die indi¬
em ꝓfecto augebatur. quĩdiu homo ei
interiorde die in diem ꝓfecto augeba

Expanded text:
ibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur. procul dubio si iam summa et cui nihil esset addendum caritas in apostolo tunc fuisset, quae omnino non posset inflari, numquid necessarius esset angelus satanae, quo colaphizante reprimeretur elatio, quae in magnitudine reuelationum posset existere? quid est autem aliud elatio quam inflatio? et utique de caritate uerissime dictum est: caritas non aemulatur, non inflatur. haec itaque caritas adhuc etiam in tanto apostolo de die in. diem profecto augebatur, quamdiu homo eius interior de die in diem renouaba
Abbreviated transcription (Latin):
tando et̾ hominis oꝑatio. s nos eã
gr̃am uolumꝰ isti alũ fateant᷑ qua
future głie magnitudo nõ solũ ꝓmit¬
titur uerũ et̾ creditur et sꝑatur. Nec
solum reuelatur sapĩa: uerũ et̾ et a¬
qui audiũt ꝑ scripturas regnũ celo¬
rũ dnm̃ pollicentem. aut om̃b ꝑsi¬
adetur quib cũq suadetur ut uemat
ad eũ qui dicit. uenite ad me om̃es
qui laboratis. Quoꝵ aũt sit fides
et quib ꝑsuadetur ut ad eũ uemãs
sat ip̃e demoustrauit ubi ait. Nemo
uenit ad me iisi pr qui misit metra¬
x̾it. eum. Et paulo post cum denõ cͤ¬
dentib loqueretur dixi inquit nob
quia nemo põt uenire ad me uͥ fiit
eidatum a patte meo. hanc debet pe¬
lagis gr̃am cõfit̾i si ĩuc̃ non solu̾m
uocati uerũ etiã esse xp̃ianus.
andant dicam de reuelacõe sa¬
pientie. Neꝙ enĩ facile quisqm̃
spau̾it i hac uita posse puenire adi
magnitudinem reuelatonũ apłi pan¬
li. Et utiq in eis ꝙͥ aliud credendum

Expanded text:
 hominis operatio. sed nos eam gratiam uolumus isti aliquando fateantur, qua futurae gloriae magnitudo non solum promittitur, uerum etiam creditur et speratur, nec solum reuelatur sapientia, uerum et aqui audiunt per scripturas regnum caelorum dominum pollicentem, aut omnibus persuadetur quibuscumque suadetur, ut ueniant ad eum qui dicit: uenite ad me omnes qui laboratis; quorum autem sit fides et quibus persuadetur, ut ad eum ueniant, satis ipse demonstrauit, ubi ait: nemo uenit ad me, nisi pater qui misit me traxerit eum, et paulo post, cum de non credentibus loqueretur, dixi, inquit, uobis, quia nemo potest uenire ad me, nisi fuerit ei datum a patre meo. hanc debet Pelagius gratiam confiteri, si uult non solum uocari, uerum etiam esse christianus. Quid autem dicam de reuelatione sapientiae? neque enim facile quisquam sperauerit in hac uita posse peruenire ad magnitudinem reuelationum apostoli Pauli et utique in eis quid aliud credendum
Abbreviated transcription (Latin):
t alio quippe loco cumdiu assem¬
atq ait. Et qño inquit stabit illd̃ apłi
deus est enuĩ quioperatur in nobis ⁊ ulłe
et ꝑficere: deude ut hanc opposicõmue¬
luti solueret qm̃ indebat dogmati suo
uehement esse confriam sequutus ad
iũx̃. Opã est. dũ uos t̾renis cupiditati¬
bus deditos. et mutoꝵ more aĩalium
tm̃ m̃o p̾sentia diligentes future gł̾ie
magnitudine et p̃mioꝵ pollicitatõe
dũ uobis ꝙ tu alibi negare nõ metius
suadet om̃e ꝙ bonũ est. Quid man¬
festius nch̃ aliudeum dr̃e gratiam
qua deus in uobis operatur scãrimi¬

Expanded text:
t alio quippe loco, cum diu asseratque ait: \'et quomodo\', inquit, stabit illud apostoli: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et perficere\'? deinde ut hanc oppositionem ueluti solueret, quam uidebat dogmati suo uehementer esse contrariam, secutus adum est, dum nos terrenis cupiditatibus deditos et mutorum more animalium tantummodo praesentia diligentes futurae gloriae magnitudine et praemiorum pollicitatione dum nobis' — quod tu alibi negare non metuis — \'suadet omne quod bonum est\'. quid manifestius nihil aliud eum dicere gratiam, qua deus in nobis operatur
Abbreviated transcription (Latin):
eego ei dixit iñ faicianins tibi ñc. et
faciamiꝰ iconspectutuo hedũ cap̃n
tanꝙ̃ hoĩem imtauit. S itant hoc cũ
io epularetur qd̾ scicrificiũ fecifiet. sxi
fucere hedũ ccpratũ nõ solet dicinisi
cũ fib sactificiũ. Demq et ille respõdit
siium fecis mͥ nõ manducabo depam¬
b tuis ubi ostendit se fuisse ad epilcis
iuitatũ. Dem̃ addidit et si fec̾is hoso¬
ceustũ dũo offeres illd̾. Utiq icodixit.
si fedrns holocaustũ. quicu ille dixat fati¬
cnmis inconspectu tuo hedũ capiaꝵ. Nẽ
aut om̃e sacrificiũ holocruistũ erat. Niã
deholocausto nõ manoucabatiqr totũ
incendebatᷤ. et ido uocabatur holocaust
S eigelus et̾ nõ manducatus hosociti¬
tempore consueu̾at quib l dus falsis
saccificare. uñ et tũc offend̾at ceu ut
trade̾tur ĩnucis ꝑqͣdraginta camos.
Quid sibi nult qd postes q am

Expanded text:
ergo ei dixit, Vim faciamus tibi nunc, et faciamus in conspectu tuo haedum caprarum, tanquam hominem invitavit, sed ita ut hoc cum illo epularetur, quod sacrificium fecisset. Nam facere haedum caprarum non solet dici, nisi cum fit sacrificium. Denique et ille ita respondit, Si vim feceris mihi, non manducabo de panibus tuis; ubi ostendit se fuisse ad epulas invitatum. Deinde addidit, Et si feceris holocaustum, Domino offeres illud. Utique ideo dixit, Si feceris holocaustum, quia ille dixerat, Faciamus in conspectu tuo haedum caprarum. non autem omne sacrificium holocaustum erat; nam de holocausto non manducabatur, quia totum incendebatur, et ideo uocabatur holocaustum. sed angelus etiam non manducaturus holocautempore consueuerat quibuslibet diis falsis sacrificare: unde et tunc offenderat deum, ut traderetur inimicis per quadraginta annos. Quid sibi uult, quod, post
Abbreviated transcription (Latin):
tũsut galaad et mancisse. ⁊ tũsut
spelũcã galcad. et spelũca galaad
trãsfilios amon. ꝓficientia siginfi¬
cantur mẽbra xͥ ãduictoriã de nm¬
cis reportandã. Galaad quippe int̾¬
ꝑ̾tatur abiciens. mancsses ncc̃itas
Transemidi sunt ergo aꝓficientib
abicientes id est contempnentes.
tũseunda ẽ nocitas. ne forte cũ tũsie¬
rit qui ꝓficit contẽpnentes cedat
terrentib. tnͣseundaet᷑ specula ga
piciendũ uł despiciendũ .i. de suꝑ as¬
piciend̃. Specula itaq galciad con¬
gruent̾ mͥ udet ᷑ significare sr̃biam
reuelatõis. Unde dicit apłs. Et ĩ ma¬
gnitudĩe reuelacõnũ ne extollar. gͣ

Expanded text:
Galaad et Manasse et transiit speculam Galaad et ab specula Galaad ad trans filios Ammon, proficientia significantur membra Christi ad uictoriam de inimicis reportandam. Galaad quippe interpretatur "Abiciens", Manasse "Necessitas". transeundi sunt ergo a proficientibus abicientes, id est contemnentes, transeunda et necessitas, ne forte cum transierit qui proficit contemnentes cedat terrentibus, transeunda etiam specula Galpiciendum uel despiciendum, id est desuper aspiciendum. specula itaque Galaad congruenter mihi uidetur significare superbiam reuelationis: unde dicit apostolus: et in magnitudine reuelationum ne
Abbreviated transcription (Latin):
in ecc̃a. S quici hꝰ iepthe cõĩx iurgo
ẽẽ nõ potinit in eo qd filia pocius occur¬
rit et multa nõ remansit ꝓhĩtũ sacci¬
ficiũ uouentis audacia et uirguntas
ecc̃e figurata est. Nec abhorret auero
qd̃ filie noĩe ead̃ significat᷑ ecc̃a. Na
cuiꝰ alt̾ius typũ gerebat et̾ illa mulier
cui post tactam fymbriam sua̾ sanate
ait dñs. filia fides tua te saluã fecit
uade in pace: Et certe uñ nullus c̃bi¬
git discipłos suos ip̃e sponsi filios apel¬
lcant se aptissime indicans sponsu
Non possut inquit ieumare filui spõsi.
qmͣdiu cũ illis ẽ sponsus. uement cm̃t
dies cũ auferetut abeis sponsus. et tc̃

Expanded text:
x uirgo esse non potuit, in eo quod filia potius occurrit et inulta non remansit prohibitum sacrificium uouentis audacia et uirginitas ecclesiae figurata est. nec abhorret a uero, quod filiae nomine eadem significatur ecclesia; nam cuius alterius typum gerebat etiam illa mulier, cui post tactam fimbriam suam sanatae ait dominus: filia, fides tua te saluam fecit; uade in pace? et certe, unde nullus ambigit, discipulos suos ipse sponsi filios appellauit se apertissime indicans sponsum, non possunt, inquit, ieiunare filii sponsi, quamdiu cum illis est sponsus? uenient autem dies cum auferetu
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ili duo menses pp̃ sexaguita dies se¬
nariũ ñm sexetatum significant.
ita et ibi sexies septenarius ductus
hoc idem figurat. qnͣtũ ad sex etates
scłi ꝑtinet. Sexies eñ septem. q̃ dragĩ¬
ta duo sunt. nec fruscra et ip̃e iepthe
sex amius ppłm iudicauit. qd̃. h¬
Queri põt quõ dixit aaigelus ad ma¬
trem sampson cũ adnũciaret ei filiũ
futurũ qr st̾ilis erat. et ũc obẜua ⁊ nõ
bibas uinĩ et sicertm. nõ mãduces
ominc iumũdũ. Quid estin. ĩmũdũui

Expanded text:
enim illi duo menses propter sexaginta dies seenim illi duo menses propter sexaginta dies senarium numerum sex aetatum significant, ita et ibi sexies septenarius ductus hoc idem figurat, quantum ad sex aetates saeculi pertinet; sexies enim septeni quadraginta duo sunt. nec frustra et ipse Iephte sex annis populum iudicauit. Quaeri potest quomodo dixerit angelus ad matrem Samson, cum adnuntiaret ei filium futurum, quia sterilis erat: et nunc obserua et non bibas uinum et siceram, non manduces omne inmundum.
Abbreviated transcription (Latin):
ex dieb in dies cõuemiebãt lamẽta¬
ri filigam iepthe galcaditẽ quatnor
dies. ĩ cumo. nõ puto significare ali¬
quid post impletũ holocaustonia.
qd̾ erit in uitã et̾nam. S preterita
tempora ecc̃e inquib erant bñi lugẽ¬
tes. Qua triduo aũt figureta ẽ eius
uuu̾sitas pp̃ quatuor ꝑtes orbis per
quas longe laceq diffuse est. Ad hy¬
scorie u̾o ꝓprietatem. non arbitror hoc
decceiuisse ifrłitas. quia intelligebant
in ec remidiciũ dei magis ad ꝑcutien¬
dũ pĩem fuisse depromptũ. ne tale no¬
uere saccificiũ deinceps nullus aud̾et.
Nam quare luctus et lamentatio de¬
cerueret᷑. sinotũ illud leticie fuit : Si
aũt et illud qd̾ ppłs ephrem pꝰea ab
eodem iepthe debelletus est. ad iudiciũ
dei qd̾ eĩt in fine referend̾ ẽ sicut ip̃edoꝰ
dicit eos qui uoluerũt me regnare sͥ
adducite et int̾ficite corã me. nec ibi
quadraginta duo milia que cecideti
uacantinũo cõmemorata sũt. Sic̃

Expanded text:
s conveniebant lamentari filiam Jephte Galaaditen quatuor dies in anno, non puto significare aliquid post impletum holocaustoma, quod erit vitam aeternam; sed praeterita tempora Ecclesiae, in quibus erant beati lugentes. Quatriduo autem figurata est ejus universitas propter quatuor partes orbis, per quas longe lateque diffusa est. Ad historiae vero proprietatem, non arbitror hoc decrevisse Israelitas, nisi quia intelligebant in ea re judicium Dei magis ad percutiendum patrem fuisse depromptum, ne tale vovere sacrificium deinceps ullus auderet? Nam quare luctus et lamentatio decerneretur, si vo tum illud laetitiae fuit? Si autem et illud quod populus Ephrem postea ab eodem Jephte debellatus est, ad judicium Dei quod erit in fine referendum est, sicut ipse Dominus dicit. Eos qui noluerunt me regnare sibi, adducite et interficite coram quadraginta duo milia, quae ceciderunt, uacanti numero commemorata sunt. sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussicq eos ĩ genti plaga. itanosturẽ¬
tes siiũ femori iponerent. tale eeĩ aic
sidic̾et tibiam femori ĩpouerẽt qm̃
sura utiq retrorsus cũtibia ẽ. luii.
michi ne iterficicitis meuos et tradite me
eis ne force occurtatis in menoo; Qm̃ lo¬
qutõem ita nõnlui incerp̾tati sũt. ne foite
uematis aidu̾sũ me nos. S hoc eñ necib
hus int̾fic̾e̾tur dixisse illud iudicat qd ĩ
regnoꝵ libris scciptũ ẽ iubente scilomoe
ut hõ occid̾etur et dicente uade occ̾ce illi.
Qdĩo non inceluigitur. qr nõ ẽ consuetu¬
dĩs cipd̾ nos itridici Sicai ꝙ militares
pt̃ates dñt. ncide alleua illũ et sigł occi¬
de illũ. quis incelligat insiqui loqutõis¬
illius consuetudĩem nouit : Solet nul
go cipudnos dici cõpedicantilli. ꝙ ẽ octi¬
dit illũ. Et hoc nemo incelligit n ͨ qͥ au¬
dire cõsuenit. hoc ẽ enĩ ius gnͣaił oĩm¬

Expanded text:
Percussit eos ingenti plaga, ita ut stupenPercussit eos ingenti plaga, ita ut stupentes suram femori imponerent; tale est enim ac si diceret, Tibiam femori imponerent; quoniam sura utique retrorsus cum tibia est. Quid est mihi ne interficiatis me uos: et tradite me eis, ne forte occurratis in me uos? quam locutionem ita nonnulli interpretati sunt: ne forte ueniatis aduersum me uos. sed hoc eum ne ab his interficeretur dixisse illud indicat, quod in Regnorum libro scriptum est iubente Salomone ut homo occideretur et dicente: uade, occurre illi. quod ideo non intellegitur, quia non est consuetudinis apud nos ita dici. sic enim quod militares potestates dicunt: uade, alleua illum, et significat "occide illum", quis intellegat, nisi qui illius locutionis consuetudinem nouit? solet et uulgo apud nos dici: conpendiauit illi, quod est occidit illum; et hoc nemo intellegit, nisi qui audire consueuit. haec est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est qd̾ dictum est qo. lui
ꝙ ꝑcussit aliengencis sampson tibiam
cũ tibia deorsũ u̾sus non sit ansi a ge¬
minsq ad talu: Dem̃ si locũ corpoxis
significaret nbi eos nulu̾auit mĩquid¬
dibile possemus forsitansuspicati eũ
pugnasse tibia alicuiꝰ eĩalis tanquã
fuste. et en illos sr̃ femur ꝑcussisse sic̃
te isoscriptũ ẽ. ꝙ maxilla asii muille
occideĩt. S neq illudut dixi credibile
est ꝙ pugnans unũtm̃ locũ obẜnaue¬
tit ubieos ꝑcuteret et nõ ait scriptura.
ꝑcussit eos tibia suꝑ femuir. s tibiam
sr̾ femur. Nimirũ ergo ĩnsitata loqu¬
tio facit obscuritatẽ. Ita .n. dcm̃ ẽ aesi
sicut solent sedẽ qui miremdo stupent.
tanꝙ̃ si dic̾e̾tur. ꝑ cꝰ sit eos iueniũ ad i¬
maxillã .i. tanta cede. ut manũ ad⁊
icxillã tristi admiratõe ponerent.
hũc sensũ ita se hr̃e et̾ interp̃tatio q̃ ẽ
ex hebreo seitis edocet. Namita legitur.

Expanded text:
Quid est quod dictum est, quod Quid est quod dictum est, quod percussit alienigenas Samson tibiam cum tibia deorsum uersus non sit nisi a genu usque ad talum? deinde si locum corporis significaret, ubi eos uulnerauitdibile, possemus forsitan suspicari eum pugnasse tibia alicujus animalis, tanquam fuste, et ea illos super femur percussisse, sicut de illo scriptum est, quod maxilla asini mille occiderit. Sed neque illud, ut dixi, credibile est quod pugnans unum tantum locum observaverit ubi eos percuteret. Et non ait Scriptura, Percussit eos tibia super femur, sed tibiam super femur. Nimirum ergo inusitata locutio facit obscuritatem: ita enim dictum est asicut solent sedere qui mirando stupent: tanquam si diceretur, Percussit eos manum ad maxillam, id est, tanta caede, ut manum ad maxillam tristi admiratione ponerent. Hunc sensum ita se habere etiam interpretatio, quae est ex Hebraeo, satis edocet; nam ita legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃ dioente aptissime scripta. eñc cog¬
nouit manne qm̃ angelus dm̃ ẽ. S
iũ metaclant mortẽ. Nõ .n. scciptura
mexodo dixerat miemouitet friciem¬
angeli et uiuet. s faciem mecandreit
cũ deus loqueretur. An qui ip̃o hoc qd ĩ
angelo presentiadeũ cognouerat man¬
ne ite ꝑturtatus est ut mortẽ timeret
Qd̾ ãt illi uxor sua uendit. Si uellet do¬
minꝰ mortificare nos. nõ accepiss de
mamur̃a holocanstomaet sacrificiũ
nec ilsiũeiss nos ad om̃ia hec. S neci
audita fecisset nob̃ hec utrũ ip̃m an¬
gelũ credid̾unt accepisse sactificiũq
ud̾unt eũ in alcaris flãma stetisse.
cm ꝑ hoc intellex̾int accepisse dñm. q
hoc fecit angelus ut se ostend̾e̾t ange¬
lũ. Qdlib aũt hoꝵ sit iam. tñ angelꝰ
angelus maltaris fleamna magis
significasse icelligendus ẽ illũ mag¬
in consilii angelũ in forma ẜu hoc ẽ
in hoĩe ꝙ̃ accepturus erat nõ acceptu¬
nñ saicrificiũ s ip̃m saccificiũ futurum.

Expanded text:
e scriptura: tunc cognouit Manoe quoniam angelus domini est. sed unde metuebant mortem? non enim scriptura in Exodo dixerat: nemo uidet faciemangeli et uiuet, sed "faciem meam" dixit, cum deus loqueretur. an et in hoc ipso, quod in angeli praesentia deum cognouerat Manoe, ita perturbatus est, ut mortem timeret? quod autem illi uxor sua respondit: si uellet dominus mortificare nos, non accepisset de manu nostra holocaustoma et sacrificium nec inluminasset nos omnia haec, sed nec audita fecisset nobis haec, utrum ipsum angelum crediderunt accepisse sacrificium, quia uiderunt eum in altaris flamma stetisse, an per hoc intellexerunt accepisse dominum, quia hoc fecit angelus, ut se ostenderet angelum? quodlibet autem horum sit, iam tamen angelus angelus in altaris flamma, magis significasse intellegendus est illum magni consilii angelum in forma serui, hoc est in homine, quem suscepturus erat non accepturum sacrificium sed ipsum sacrificium futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
fectõne mea. aut sime nõ inu̾itate un¬
gitis regnare suꝑ uos. exeat ignis de
ranmo ⁊ comedat cedros libam. Con¬
minantis eĩ u̾bast̾. quid facere possit
si noluerĩt eam regnare suꝑ se. Uerũ
qr nõ ait. exibit ignis deramno ⁊ mã¬
ducabit cedros libani. S ait exeat et
mãducet obscursi ẽ fcm est qmͣ si sola
distinctõ lateret. Uehemẽcioris aut̃
conminatõnis ẽ ⁊ qd̾dãmodo p̾sẽcio¬
ris efficacie si quis dicat. Si nõ uisͥ
facere qd uolo. seuiat inte iramea.
i. iam seuiat. Ut quid eam teneo: Qr
sidicat seuiet ꝓmissiuo modo pena
intemptãs futuram. questio.xlu
¶tmisit deꝯspm̃ malignũ int̾ abi¬
melech ⁊ int̾ iiros sicimoꝵ. hoc ũbũ
uttũ impãtẽ an ꝑmittẽtẽ deũ signifie
nõ facilẽ definiri pt̃. Qd̃ eĩ ħ positũ est

Expanded text:
tectione mea aut: et si non in ueritate ungitis me regnare super uos, exeat ignis de rhamno et comedat cedros Libani. comminantis enim uerba sunt quid facere possit, si noluerint eam regnare super se. uerum quia non ait: exibit ignis de rhamno et manducabit cedros Libani, sed ait: exeat et manducet, obscurius factum est, quam si sola distinctio lateret. uehementioris autem comminationis est et quodam modo praesentioris efficaciae, si quis dicat: si non uis facere quod uolo, saeuiat in te ira mea, id est iam saeuiat, ut quid eam teneo? quam si dicat: saeuiet, promissiuo modo poenam intentans futuram. Et emisit deus spiritum malignum inter Abimelech et inter uiros Sicimorum. hoc uerbum, utrum imperantem an permittentem deum significet, non facile definiri potest. quod enim hic positum est
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ hñcan. nõ udetur uncã filiãcogi¬
trisse. Alioqͥn nõ dice̾t cũ illã cerneret
occuitisse. hen me filia impedistime.
In offendiculũ fc̃a es in oculis meis.
se impeditũ iudicau̾it. ne ulld̾ qd̾ cogi¬
tarat ĩpleret. S ꝙͣ potuit cogitare pri¬
mitus occurrentẽ qui filios abios nõ
hebat ⁊ aln cõigẽ cogitanit. et ut hoc
fi̾et deus uoluit et ut nõ relinqueret
ĩpĩtũ. ne quis deinceps id cuide̾t ⁊ ut
magna ꝓuidentia ex hoc quo ip̃o qd̾ ac
uens cogitauit. et ex eo qd̾ uolenti ꝯti¬
git. Si em̃ cõigẽ cogitauit. cõñx xp̃i

Expanded text:
nem humanam, non videtur unicam filiam cogitasse. Alioquin non diceret cum illam cerneret occurrisse: Heu filia mi, impedisti me, in offendiculum facta es in oculis meis . hoc impeditum judicaverit ne illud quod cogitarat impleret. Sed quem potuit cogitare primitus occurrentem, qui liberos alios non habebat? An conjugem cogitavit: et ut hoc fieret Deus noluit, et ut non relinqueret impunitum, ne quis deinceps id auderet, et ut magna providentia ex hoc quoque ipso quod accvens cogitavit, et ex eo quod nolenti contigit. Si enim conjugem cogitavit, conjux Chri
Abbreviated transcription (Latin):
cũdaai dilimo .i. a noe usq ad abrahã.
Teccia ababraham usꝙ ad daud. Qrͣ¬
ta a daid usq ad tnͣsimgrarõem ĩ ba¬
bilomiã. Quinta ab hac tnͣsigratõe
nsq ad uirgnus ꝑtũ. Sextanite usq
in hm ꝰ seculi finem. Per quas sex etate᷑.
tñ fuerant pc̃ca deflenda. Propt̾ que
uniũsa ip̃a toto orbe diffusa cotidie
luit appellare. qnͣtũ existimo ppt̾ duos

Expanded text:
usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad Dauid, quarta a Dauid usque ad transmigrationem in Babyloniam, quinta ab hac transmigratione usque ad uirginis partum, sexta inde usque in huius saeculi finem. per quas sex aetates tamen fuerant peccata deflenda; propter quae uniuersa ipsa uirgo toto orbe diffusa cotidie luit appellare, quantum existimo, propter duos