comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat dicere noluerit. s pocius oꝑe ip̃oi
suam potenciam demrare. Poterat
emĩ ꝯi marie dicenti. quõ fiet istud qm̃
nirũ nõ cognosco a calumpinantib
obici qd̃ minus crediderit cũ illa mo¬
dum quesiuerit nõ de iuirtute dei du
idem sensus conẜuaret᷑. Porro autẽ
talia quedam dicens. Acharias incre¬
dulitateis arguitur ⁊ uocis opp̾sse pe¬
na plectitur. qr̃e nisi qr deus nõ de ũ¬
bis. s de cordib iudicat : alioqͥu ⁊ ad
illã petram unde aqua profluxit po¬
terant excusari ũba moysi nsi ꝑneum¬
data esset diuina sĩa qd̾ diffu̾endo
talia dixerit. Nam ita se ea u̾ba hñt.
Audite me increduli. Nimquid de pe¬
tra ista educimꝰ ub̃ aqui. deinde seqͥ¬
tur. Et eleuata moyses manus suas
ꝑcussit petram uirga bis. ⁊ exiit aqua
ta miracula fec̾ãt sumpsit. eaq petrã
ꝑcussit. atq inde solite uirtutis conse¬
cutus est effectus. Uerba ergo illa q̃ͥb
ait. mĩquid ex hac petra educims uob̾

Expanded text:
ius opere ipso suam potentiam demonstrare. poterat enim et Mariae dicenti: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognosco, a calumniantibus obici quod minus crediderit, cum illa modum quaesiuerit, non de uirtute dei dubidem ipse sensus conseruaretur. porro autem talia quaedam dicens Zacharias incredulitatis arguitur et uocis oppressae poena plectitur. quare? nisi quia deus non de uerbis, sed de cordibus iudicat. alioquin et ad illam petram unde aqua profluxit poterant excusari uerba Moysi, nisi in euma esset diuina sententia quod diffidendo talia dixerit. nam ita se ea uerba habent: audite me, increduli: numquid de petra ista educemus uobis aquam? deinde sequitur: et eleuata Moyses manu sua percussit petram uirga bis et exiit aqua ta miracula fecerat sumpsit eaque petram percussit atque inde solitae uirtutis est consecutus effectus. uerba ergo illa quibus ait: numquid ex hac petra educemus uobis
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm restabat ut diceret. die autẽ
si nõ ascenderit nõ promouebũt qũ
qͣi promouere debere iudebantur. S
noctib ambularent promouente mi¬
be ⁊ ea manente dieb nõ ambularẽt
iõ posuit die uł mense diei. Non dix̃
mense. ne ibi ⁊ noctes eiusdem m̃sis
acciperent᷑. s mense diei .i. mense ex
ea ꝑte quadies illifuit. nõ ex ea qua
nox. die gͦ uł mensediei habundan¬
te nbe obumbrante .i. ohũmdante
inobumbrando. uł hũndantis obum¬
brante suꝑ illd̃. illud .s. tab̾naculum¬

Expanded text:
tamquam restabat, ut diceret: "die autem, si non ascenderit, non mouebunt", quando quasi promouere debere uidebantur; sednoctibus ambularent promouente nube et ea manente diebus non ambularent, ideo posuit: die uel mense diei. non dixit "mense", ne ibi et noctes eiusdem mensis acciperentur, sed "mense diei", id est mense ex ea parte qua dies illi fuit, non ex ea qua nox. die ergo uel mense diei abundante nube obumbrante — id est abundante in obumbrando uel abundantius obumbrante — super illud — illud scil
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ⁊ repeciit diuina auctoritate fcm̃
cui resisti uciq nõ debebat adiũgẽs
p̃teriti tpr̃is ut dic̃ẽt. custodierunt.
Quod nõ infine posuit. in manu
moysi. usitatissima in scͥpturis loqu¬
tio est. qr ꝑ moysen hec d̾s̃ p̾cipiebat.
ueritis sin agogam tuba canetis et
nõ insigno. Nongͦ ad hoc cauendũ:
p̾cipit. lit congregetur sinagoga. nã
si hoc fit signuest. S iam congrega¬
ta synagoga p̾cipit tuba canere.tã¬
qͣm ad cantũiam ꝑtiñeat nõ ad dã¬
dum signũ. quo dato fieri aliquid ã¬
moneat. Proinde cum hoc qd̾ iam
congregata synagoga tubis canebãt
quisqͣm homo noui testam̃ti ad ali¬
quid sp̃itale int̾pretat᷑. illi signũ est
qui intelligit qͣre fiat. nõ illis qui
nõ intelligebant insi qñ ad hoc fie¬

Expanded text:
mo repetiit diuina auctoritate factum, cui resisti utique non debebat, adiungenspraeteriti temporis, ut diceret "custodierunt". quod uero in fine posuit: in manu Moysi, usitatissima in scripturis locutio est, quia per Moysen haec deus praecipiebat. ueritis synagogam, tuba canetis et non in signo. non ergo ad hoc canendum praecipit, ut congregetur synagoga — nam si hoc fit, signum est — sed iam congregata synagoga praecipit tuba canere, tamquam ad cantum iam pertineat, non ad dandum signum, quo dato fieri aliquid admoneat. proinde cum hoc quod iam congregata synagoga tubis canebant quisquam homo noui testamenti ad aliquid spiritale interpretatur, illi signum est, qui intellegit quare fiat, non illis, qui non intellegebant, n
Abbreviated transcription (Latin):
tum est .I. s eo more positũ est quo
non solet. Uñ mͥuidetur p̃posterato
ordo ũboꝵ sicut sepe in latinis loqu¬
tõnib fieri solet. Quod genus autis¬
trophe dr̃. Proinde si ita dicatur. uł
⁊ nocte si aseenderit mbes promoue¬
bunt aut certe ita. si ⁊ nocte ascende¬
rit nubes promouebunt planissimꝰ
sensus est. Ad huc aũt occurrebat co¬
gitantiut scire uellet. utrũ quõ cog¬
nitum est. sole̾ illos ad nubes sig
sc̃pturam in cõsequẽtib intimasse
cum dicit. Die uł mense diei abim¬
dante imbe obumbrãte sr̃ illd̾ incas¬
tris erunt filii isrł. ⁊ nõ promoue¬
bunt. Qaua em̃ dixerat uł nocte

Expanded text:
tum est "et", sed eo more positum est quo tum est "et", sed eo more positum est quo non solet. unde mihi uidetur praeposteratus ordo uerborum, sicut saepe et in latinis locutionibus fieri solet: quod genus antistrophe dicitur. proinde si ita dicatur: "uel et nocte si ascenderit nubes promouebunt", aut certe ita: "si et nocte ascenderit nubes promouebunt", planissimus sensus est. Adhuc autem occurrebat cogitanti, ut scire uellet utrum, quomodo cognitum est solere illos ad nubis signscripturam in consequentibus intimasse cum dicit: die uel mense diei abundante nube obumbrante super illud in castris erunt filii Israhel et non promouebun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ accipi. qd loqutus est. ut solet ad
moysen. Et precepit ħ fieri. Neq enĩ
scirent illi promonendũ ẽẽ nube pro¬
mouente: ⁊ standũ ẽẽ nuibe stante ͥ
hoc eis añ preciperet᷑. In hiis aut̾ que
dc̃a sunt: nõdum apparuit. utrũ ꝑdi¬
sis enĩ ꝙͣuis ple̾s dies in castris mane¬
rent nube nõ promouente potuit tñ
putari. nubem nõ solere ascendere de
castris. ⁊ signũitineris dare nisi ꝑdiẽ
Sequit᷑ ergo adicit. Et erit eum fu̾it
mibes a uespera usq ad mane ꝯiascẽ¬
derit nibes mane ⁊ promonebunt
die. Hic illa copulatiua comũctio
more scͥpture posita est. Nam ea dẽ¬
tracta. plenus est seusus hoc modo.
Et erit cum fu̾it nibes a uespera usz
mane ⁊ ascenderit nbes maue. pro¬
mouebunt die. Deiide q ⁊ nocte si mi¬
bes ascenderet promouebant. atq it̃
nocturnũ si illd̾ signũ acciperent age¬
bant. adiũxit. etait. Uel nocte et si
ascenderit nubes promouebũt. s lo¬
qutio est musitata. Non enĩ tm̃ posi¬

Expanded text:
 accipi, quod "locutus est", ut solet, "ad Moysen" et "praecepit hoc fieri". neque enim scirent illi promouendum esse nube promouente et standum esse nube stante, nisi hoc eis ante praeciperetur. In his autem quae dicta sunt nondum asis enim quamvis plures dies in castris manerent, nube non promovente, potuit tamen putari nubem non solere ascendere de castris, et signum itineris dare nisi per diem. Sequitur ergo et dicit: Et erit cum fuerit nubes a uespera usque mane et ascenderit nubes mane, et promouebunt die. hic illa copulatiua coniunctio more scripturae posita est. nam ea detracta plenus est sensus hoc modo: "et erit cum fuerit nubes a uespera usque mane et ascenderit nubes mane, promouebunt die". deinde quia et nocte si nubes ascenderet promouebant atque iter nocturnum si illud signum acciperent agebant, adiunxit et ait: uel nocte et si ascenderit nubes promouebunt. sed locutio est inusitatior; non enim tantum posi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in ꝯseq̃ntib ẜuat. qui modꝰ in scͥptis
est musitatissimꝰ. Nam ũbis p̃t̾ititp̃ri
sepe futura p̾dc̃a ẽẽ nouimꝰ. Sicut est
foderũt manus meas cipedes. Sicut
ouis ad ymolandum ductus est. ⁊ in¬
nĩabilia talia. Ut aut̃ narratorreũ
gestarũ u̾bis utatur tpr̃is futuri. sicut
hoc loco difficillime inscͥpturis inuemi¬
ri põt. Ergo postea qmͣ dicit de die ⁊ noc¬
te. quo signo ꝓmoueret ppłs. uł mane¬
ret. ne putarent᷑. ꝑ noctem ambulare
⁊ ꝑ diem solere considere. atiꝑ hoc dieb
ominib facere sequtus adiũxit et ait
Om̃s dies inquib obumbrat sr̃ taber
⁊ qñ protraxerit imbes sr̃ tab̾naculu
dies płe̾s. Deinde ãmoneus nõ hoc ex
illoꝵ ncc̃itate fieri. S ex dei uolũtate.
Et custodient inquit filii isrł custodi
am dm̃ .i. custodiã qmͣ p̾cepit des. et
nõ promouebunt. Et tanꝙͣ diceretur
qn̾gͦ promonebũt. Et erit inquit cũ
tererit nubes dies nũo suꝑ tab̾naculũ¬

Expanded text:
 in consequentibus seruat, qui modus in scripturis est inusitatissimus. nam uerbis praeteriti temporis saepe futura praedicta esse nouimus; sicut est: foderunt manus meas et pedes, et: sicut ouis ad immolandum ductus est et innumerabilia talia; ut autem narrator rerum gestarum uerbis utatur temporis futuri, sicut hoc loco, difficillime in scripturis inueniri potest. Ergo posteaquam dixit de die et nocte quo signo promoueret populus uel maneret, ne putarentur per noctem ambulare et per diem solere considere atque hoc diebus omnibus facere, secutus adiunxit et ait: omnes dies in quibus obumbrat nubes Et quando protraxerit nubes super tabernaculum dies plures. Deinde admonens non hoc ex illorum necessitate fieri, sed ex Dei voluntate, et cuam dei, id est custodiam quam praecepit deus, et non promouebunt. et tamquam diceretur: quando ergo promouebunt? et erit, inquit, cum texerit nubes dies numero super tabernaculu
Abbreviated transcription (Latin):
le in tab̾naculo testimonii custodire
custodias. Oꝑa aut̃ nõ oꝑabit᷑ fr̾ eis
a. qui nõdum ꝑuenit ad etatem qͥn¬
quagenariam. auigniti quĩq ãnis
incipiẽs operari. Ergo ita distinguẽ¬
dum est. Et aquĩqua genario reced
⁊ nũstrabit fr̃ eis. Denide redit ad
illũ quĩquagenariũ de quoloquebat᷑¬
q̃ illo explicat cetera dicens. in tab̃¬
naculo testimonii custodire custodi¬
as. oꝑa aut nõ oꝑabit᷑. Q.d̃ enĩ ait
custodire subaudit᷑ incipiet. tanqͣm
id uno u̾bo dic̾et custodiet custodias
Solet eĩ usitate q in latinis loqutõi

Expanded text:
lic, in tabernaculo testimonii custodire lic, in tabernaculo testimonii custodire custodias; opera autem non operabitur qui nondum peruenit ad aetatem quinquagenariam a uiginti quinque annis incipiers operari. ergo ita distinguendum est: et a quinquagenario recedet et ministrabit frater eius. deinde redit ad illum quinquagenarium, de quo loquebatude illo explicat cetera dicens: in tabernaculo testimonii custodire custodias, opera autem non operabitur. quod enim ait "custodire", subauditur incipiet tamquam id uno uerbo diceret "custodiet custodias". solet enim usitate etiam in latinis locuti
Abbreviated transcription (Latin):
pecm̃ pro nob̾ fecit. deus pater. s. eũ filiuz
pro nob̾ fecit pccm̃ .i. sacrificiũ pro pec̾o.
Sic̃ gͦ agnus in holocaustomaut ipm̃
pecus ẽẽt holocaustoma. sic ⁊ agna in
cium fieret pro pecõ. sicut de ariete qd
sequitur in salutare dicit. tanꝙͣ ip̃m
sit salutare. cũ sit sacrificiũ salutariᷤ
Quod postea repetendo manifestat.
prius dix̃at in salutare. qõ . xiii.
LOqutus est dñs ad moysen dicẽs
hoc est deleuitis. Hoc alii int̾pretes in¬
terpretati sunt. Hoc est lex deleuitis.
S qd̃ scͥptum est. hoc est deleuitis intel¬
ligitur dcm̃. hoc cõstituo deleuitis.
⁊ iugesimo anno ⁊ supͣ introibunt
cedat ab hac admĩstratõne. ⁊ nõ ope¬
rabit᷑ ultra. Et mĩstrabit frat̃ eis¬
in tab̾naculo testimonii custodire cus¬
todias opera aũt nõ oꝑabitur. Hunc
sensũ obscurũ facit yꝑbaton qd̾ ita
cõfusũ ⁊ tanq̃m de ip̃o fratre sit dcm̃
custodire custodias. cũ dcm̃ sit de illo
qui recedit ab oꝑib ⁊ remanebit il¬

Expanded text:
ecit, deus pater scilicet deum filium pro nobis fecit peccatum, id est sacrificium pro peccato. sicut ergo agnus in holocaustoma, ut ipsum pecus esset holocaustoma, sic et agna inest sacrificium fieret pro peccato, sicut de ariete quod sequitur "in salutare" dicit, tamquam ipsum sit salutare, cum sit sacrificium salutaris. quod postea repetendo manifestat; prius dixlocutus est dominus ad Moysen dicens: hoc est de Leuitis. hoc alii interpretati sunt: haec est lex de Leuitis; sed quod scriptum est: hoc est de Leuitis, intellegitur dictum: hoc constituo de Leuitis. uicesimo anno et supra introibunt cedat ab administratione, et non operabitur ultra; et ministrabit fratein tabernaculo testimonii custodire custodias; opera autem non operabitur. Hunc sensum obscurum facit ὑπέρβατον, quod ita confusum est, tanquam de ipso fratre sit dictum, custodire custodias; cum dictum sit de illo, qui recedit ab operibus, et remanebit il
Abbreviated transcription (Latin):
dieb purificari. sed̾m legem. cõsuluit
dum̃ moyses. responsum accepit. quo¬
cumq tale Aliͥ accidiss. uł tam in lon¬
ginquo itinere cõstitutus eẽt. ut nõ pos¬
set occurtere alio mense eũ facere debere
ubi lume mĩs obẜuabat᷑. S si querat᷑
quid facerẽt si forte talis inmũdicia q̃
ad scd̃m mensem occurreret arbitror id
qd̾ dcm̃ est de scdo mense tanꝙͣ regularit᷑
fuisse remediũ ut tc̃io meuse obẜuarẽt
aut c̃te pascha nõ egisse tali necessitate
ETdie qua statutũ est tab̾naculum.
texit nubes tab̾nacłm domũ testimomi
⁊ uesꝑe erat sr̃ tab̾naculũ. uelut spẽs¬

Expanded text:
i secundum legem, consuluit dominum Moyses et responsum accepit "cuicumque tale aliquid accidisset uel tam in longinquo itinere constitutus esset, ut non posset occurrere, alio mense eum facere debere ubi lunae numerus observabatur. Sed si quaeratur quid facerent, si forte talis immunditia etiam ad secundum mensem occurreret; arbitror id quod dictum est de secundo mense, tanquam regulariter fuisse retinendum, ut tertio mense observarent, aut certe Pascha non egisse tali necessitate,b. IX, 15-23. Et die qua statutum est tabernaculum, texit nubes tabernaculum, domum testimonii: et vespere erat super tabernaculum velut spe
Abbreviated transcription (Latin):
bunt filii isrł. Haut̃ totũ qd faciebant
fiebat in mibe. siue cũ staret obiubrãs
tab̾naculũ ut crastra consisterent siue
cum ascendisset atq ultͣ moneret᷑ ut
eam eleuatis castris sequerent. Muta¬
uit sane in hac suñia narrantis modu.
turi tp̃ris hre cepit. Neq em̃ ait ꝑ p̾cep¬
tum dm̃i castra collocabant filiiisrł. S¬

Expanded text:
bant filii Israhel. Hoc autem totum quod faciebant bant filii Israhel. Hoc autem totum quod faciebant fiebat in nube, siue cum staret obumbrans tabernaculum, ut et castra consisterent, siue cum ascendisset atque ultra moueretur, ut eam eleuatis castris sequerentur. mutauit sane in hac sententia narrantis modum turi temporis habere coepit. neque enim ait: per praeceptum domini c
Abbreviated transcription (Latin):
tum dñi promouebunt. Custodiam do¬
mini custodierũt ꝑ p̾ceptum dñi in mͣ
mni moysi. Totus hic locus diligent̾ ex¬
ponend est. qm̃ musitatis generibus
loqutõnũ obscurus est. ⁊ die inquit qua
statutũ est tab̾naculũ. texit mibes ta¬
b̾naculũ domũ testimonii. Idem taber¬
naculũ appellauit domũ testimonii ⁊
uespere erat suꝑ tab̾naculũ uelut spẽs
ignis usq manc. Ita fiebat semꝑ. De
inde diligent̾ exprimit. quid fiebat
semp. Nũbes inquit tegebat illud die¬
ispecies ignis nocte. Et cui ascendiss
mibes a tab̾naculo ⁊ postea promoue¬
bunt filii isrł. Ista smña obscura non est
nͥ pp̃ illam loqutõnem ubi addit᷑ .i. Or¬
doem̃ u̾boꝵ integer sequit᷑. ⁊̃ si desit
ip̃a comũctio ut sic dicatur. Et cum as¬
cendisset mibes atab̾na culo. postea pro¬
est postea si deesset plena poss ee smña
Deinde sequit᷑ dicens. Et in loco ubi¬
cumq steterat ibes ibi castra collora¬

Expanded text:
tum domini promouebunt. custodiam domini custodierunt per praeceptum domini in manu Moysi. Totus hic locus diligenter exponendus est, quoniam inusitatis generibus locutionum obscuratus est. et die, inquit, qua statutum est tabernaculum texit nubes tabernaculum, domum testimonii: idem tabernaculum appellauit domum testimonii. et uespere erat super tabernaculum uelut species ignis usque mane. inde diligenter exprimit quid fiebat semper. Nubes, inquit, tegebat illud diies ignis nocte. Et cum ascendisset nubes a tabernaculo, et postea promoueb.ant filii Israhel. ista sententia obscura non est nisi propter illam locutionem ubi additur "et". ordo enim uerborum integer sequitur, etiamsi desit ipsa coniunctio, ut sic dicatur: et cum ascendisset nubes a tabernaculo, postea proest "postea" si deesset, plena posset esse sententia. deinde sequitur dicens: et in loco ubicumque steterat nubes ibi castra conloca
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Recognntio eñ fiebat hec. ut hoĩ¬
nũ milia cõputarent᷑. Quinq illulla¬
ꝓpinquitates. ppłidomus familiarũ.
nũs nominũ et caput. et ista deinde
quatuor. sexus. etas. uirtus. recogni¬
tio. fortasse im p̃o m̃o aliquid insum¬

Expanded text:
eorum. recognitio enim fiebat, ut haec homieorum. recognitio enim fiebat, ut haec hominum milia conputarentur. quinqupinquitates, populi, domus familiarum, numerus nominum et caput" et ista deinde quattuor: "sexus, aetas, uirtus, recognitio" fortasse in ipso numero aliquid. insin
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm domos familiariũ. aliud em mime¬
rum noĩnũ. alid̾ ẜni caput. cum pociuis
uideant᷑ aliis u̾bis eadem significare is¬
ta noĩa. Intentõnẽ aut̃ monet qr tam
diligenter ꝑ om̃s trib eadem repetẽt᷑
ut non frustra fieri ꝙͣuis q̃ indicet siñ
intelligat. Nimirũ gͦ m̃s ip̃e aliquid
insimuat sacramẽti ut hoc idem quisqͥs
uarietate repetat᷑. Nam iste nũs sicut
in ip̃is quĩq libris moysi .i. quinaris
in ueteri testamẽto maxime cõmẽdat᷑.
Illa u̾o que deinceps quatuor conuee¬
dem prorsus modo repetantur habent
neͣciam differentiã. cum eĩ ageretur
de mimero uniũse multitudinis ad
unam tribum ꝑtinentis disceruẽd
erat secͤus. Ideo positumest oĩa mascu¬
liua. Et ne pariuili ⁊̃ cõputarent᷑. ad¬
ĩctũ est auiginti annis ⁊ supͣ. Rurso
ne inbellis etas senectutis aumumera¬
retur ad ditum est oĩs qui procedit in
uirtute. et oĩa cõcludũtur ũbo enis o¬
peris qd̃ fiebat ut dicatur recognitio

Expanded text:
um domos familiarum, aliud secundum numerum nominum, aliud secundum caput, cum potius uideantur aliis uerbis eadem significare ista omnia. intentionem autem mouet, quia tam diligenter per omnes tribus eadem repetuntur, ut non frustra fieri quiuis iudicet, etiamsi non intellegat. nimirum ergo numerus ipse aliquid insinuat sacramenti, ut hoc idem quinquies uarie repetatur. nam iste numerus sicut in ipsis quinque libris Moysi, id est quinarius, in uetere testamento maxime commendatur. illa uero quae deinceps quattuor conecdem prorsus modo repetantur, habent necessariam differentiam. cum enim ageretur de numero uniuersae multitudinis ad unam tribum pertinentis, discernendus erat sexus; ideo positum est: omnia masculina. et ne paruuli etiam conputarentur, adiunctum est: a uiginti annis et supra. rursus ne inbellis aetas senectutis adnumeraretur, additum est: omnis qui procedit in uirtute. et omnia concluduntur uerbo eius operis quod fiebat, ut dicatur: recognitio
Abbreviated transcription (Latin):
Qui mĩs cõmemorat᷑. et qñ intratur
ad tr̃am promissionis ⁊ dr illa etas
.xxͣ. annoꝵ que nõ declinauerit index¬
tram aut sinistram. Ubi mͥuidẽtur
significari scĩ fideles exutroq testam̃¬
to fidem ueram tenentes. Nam uetꝰ
testam̃tũ quĩq libris moysi. maxĩe
excellit. ⁊ nonũ quatuor emnͣgeliis.
Quod ait de tab̾nacło qõ . iiĩ¬
distinguẽdo. leuando. erigendo. ⁊ alie¬
nigena qui accesserit moriet᷑. Hic
tab̾naculo deẜuire p̾cepit .a. qui non
fuerit de tribu leui. Oirũ ẽ atͣ qũo

Expanded text:
qui numerus commemoratur et quando intratur in terram promissionis et dicitur illa aetas uiginti annorum, quae non declinauerit in dextram aut sinistram. ubi mihi uidentur significari sancti fideles ex utroque testamento fidem ueram tenentes. nam uetus testamentum quinque libris Moysi maxime excellit et nouum quattuor euangeliis. Quod ait de tabernaculo destringendo, leuando, erigendo: et alienigena qui accesserit moriatur, hic tabernaculo seruire praecepit, id est qui non fuerit de tribu Leui. mirum est autem quo
Abbreviated transcription (Latin):
quib p̾essẽt cognominatos. mĩquid¬
nam ͥ sic hic accipiendi sunt chyli¬
archi. qd̃ singuli essent sr̃ millenos:
Nonutiq. Neq enĩuinũsꝰ omniũ ppłs
isrł duodecim hominũ milia tunc fue¬
continebãt. Nomẽ gͦ cõe est cũ illis qͥ
quisq illoꝵ eẽt mille hominũ pͥnceps.
istoꝵ aut̃ unusqͥsq miliũ pͥnceps. qm̃
sine a mille siue anulib eadem cõpo¬
sitio noĩs resonat ut appellent᷑ chiliar¬
uerit᷑ quid sibiuelit. qd̾ ꝑ õs trib
ubi cõputant᷑ ꝑ singulas quasq filii

Expanded text:
quibus praeessent, cognominatos. numquidnam et hic sic accipiendi sunt χιλίαρχοι, quod singuli essent super millenos? non utique. neque enim uniuersus omnium populus Israhel duodecim hominum milia tunc fuecontinebant. nomen ergo commune est cum illis, qui quisque illorum esset mille hominum princeps; istorum autem unusquisque milium princeps, quoniam siue a mille siue a milibus eadem compositio nominis resonat, ut appellentur χιλίαρeritur quid sibi uelit quod per omnes tribus, ubi conputantur per singulas
Abbreviated transcription (Latin):
cipes eosq appellat chyliar¬
chos. quos quidam latim
int̾pretes tribunos appella¬
uerunt: Chyllarchi. aut̃ uidentur a
mille cognominati. S tũ cõsilium ie¬
thro socer moysi genero suo daret. qd̃
q̃ deus approbauit de ordinando ppło
subpͥncipib. ut nõ om̃s ominiũ cause
moysen ultra uirent onerarent. chili¬
archos appellauit cõstituendos sr̃ mil¬

Expanded text:
cipes, eosque appellat χιλιάρχους? quos quidam latini interpretes tribunos appellaverunt: χιλίαρχοι autem videntur a mille cognominati. Sed cum consilium Jothor socer Moysi genero suo daret, quod etiam Deus approbavit, de ordinando populo sub principibus, ut non omnes omnium causae Moysen ultra vires onerarent, χιλιάρχους appellavit constituendos super mil
Abbreviated transcription (Latin):
dit ubi ait. Si qua aut̃ uidua filio
⁊ nepotes habet. discat pͥmũ domũ
suam pie tractare ⁊ mutuã parẽtib¬
uncem reddere. hoc enĩ acceptũ ẽ corã
domino. Que uere aut̃ uidua est
⁊ desolata sꝑauit in dominũ. ⁊ ꝑs¬
titit in oronib nocte ⁊ die. Hãc ue¬
quippe nõ diceret desolatam. Pauꝑi
atꝙ pignus. nõ est auferendũ uesti¬
mentũ. Nam ⁊ hoc ip̃o ꝙ uestimẽtu
phibet anferri. pauꝑem ostendit. Ne
ꝑ creditor enĩ nõ pocius auferret ar¬
gentũ uł si quid ad qͣm uestimẽtũ
porro si occurrerit aĩo. quid si multa
babeat uestimenta non necessaria
si supflua quo intelligitur uere ii¬
dua. hoc est nõ solũ desolata. uerũ
mortua est: Et hanc quippe opposu¬
talis nõ sit uera uidua. quecũq aut̃
diuites alias npcias exꝑiri uoluer̃t
cõtinencia in eis laudatur. nõ desola¬
tio cõmendat᷑. Hee quippe maritis
tanꝙͣ iudue sunt: non aliis rebus.

Expanded text:
dit, ubi ait: si qua autem uidua filios dit, ubi ait: si qua autem uidua filios et nepotes habet, discat primum domum suam pie tractare et mutuam uicem parentibus reddere; hoc enim acceptum est coram domino. quae autem uere uidua est et desolata, sperauit in dominum et persistit in orationibus nocte et die. hanc uequippe non diceret desolatam. pauperi itaque pignus non est auferendum uestimentum; nam et hoc ipso, quod uestimentum prohibet auferri, pauperem ostendit. neque enim creditor non potius auferret argentum uel si quid aliud quam uestimentum. porro si occurrerit animo: quid? si multa habeat uestimenta non necessaria, sed superflua, quomodo intellegitur uere uidua, hoc est non solum desolata uerum egit, uiuens mortua est. et hanc quippe obposutalis non sit uera uidua. quaecumque autem diuites alias nuptias experiri noluerunt, continentia in eis laudatur, non desolatio commendatur. hae quippe maritis tantum uiduatae sunt, non aliis rebus.
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. ut diceret in septimã gen̾atõ¬
nem ac sic oĩs intellig̾etur. qr cam̃
ꝑfectõnis huis mũ hoc mͦ pocius in¬
pari toto. Uñ ẽẽ ⁊ illd̃ ꝓpheticũ existi¬
mo qd̾ assidue repetitur intrib ⁊ qͣ¬
tuor impietatib nõ adũsabor. ꝑ qd̾
uoluit impietates unu̾sas pocius
qͣm tres uł quatuor intelligi. qoͣ.xliiͣ.
uestimẽtũ indue. cur non ait ⁊ nõ
pignorabis uestimẽtũ eoꝵ: Que ei
causa est ut triũ istoꝵ iudiciũ deeli¬
nare uetuerit. pignus aũt auferri.
uestimẽtũ solius uidue. nõ ⁊ illor
nͥ qr iudicia oĩum facienda pp̾ea cõ¬
mendauit. qr nõ hñt a quib defen¬
dantur. siue aduena qr in t̾ra alieñ
est. Sine orphanus .i. pupillus q
parentib caret. Siue udua qr ma¬
ritũ nõ habet. Pignus u̾o cũ ꝓhi¬
bet uestimentum auferre idue pu¬
to qd̃ satis elegant̾ ammonet eas
uere dicendas eẽ iuduas. que ⁊̃ pau¬
peres st̃. Id cĩ ⁊ apłs euident᷑ osten¬

Expanded text:
posuit, ut diceret: in septimam generationem, ac sic omnis intellegeretur, quia causam perfectionis huius numeri hoc modo potius inpari toto. unde esse et illud propheticum existimo, quod assidue repetitur: in t rib use t quattuor impietatibus non auersabor, per quod uoluit impietates uniuersas potius quam tres uel quuestimentum uiduae. cur non ait: et non pignerabis uestimentum eorum? quae enim causa est, ut trium istorum iudicium declinare uetuerit, pignus autem auferri uestimentum solius uiduae, non et illorum? nisi quia iudicia omnium facienda propterea commendauit, quia non habent a quibus defendantur siue aduena, quia in terra aliena est, siue orphanus, id est pupillus, quia parentibus caret, siue uidua, quia maritum non habet: pignus uero cum prohibet uestimentum auferre uiduae, puto quod satis eleganter admoneat eas uere dicendas esse uiduas, quae etiam pauperes sunt. id enim et apostolus euidenter osten
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixerũt uerũ ⁊̃ lex dicit su̾a culpe
quemq pereundũ. nõ aut̃ prĩs sui
aut filii sui. Quid est gͦ qd alibi dr
deus reddens pcc̃a patrũ infilios in t̾¬
ciam ⁊ qͣrtam progenem: An de filii
nõdũ natis illud intelligit᷑ pp̃ origi
humanũ: Hic aut̃ de filiis iã natis
est fc̃a distinctio. ut unusqͥsq in suo
pcc̃o moriat᷑. nõ eĩ trahit ad ex patre
qui iam natus erat quͣ pr enis pcc̾auit
S cum ⁊ ibi dicit. hiis qui oderũt me
maifestũ est q̃ illam conditõnem po¬
senutari. si filii parentũ suoꝵ nõ fue¬
rint fc̃a imitari. Nam. ⁊ illud ex adi
temporałr reddicur. qr om̃s pp̃ hoc mo¬
rĩtur. Non aut̃ meterĩ qui fuerĩ
manserĩt usq in finc: ꝙͣuis ⁊ illud
merito queri possit. Si reddunt᷑ pcc̃
patrũ in filios hiis qui oderũt deu
cur int̾ciam ⁊ qͣrtam geñatõnem.¬

Expanded text:
hoc dixerunt uerum etiam lex dicit sua culpa hoc dixerunt uerum etiam lex dicit sua culpa quemque interimendum, non aut patris sui aut filii sui. quid est ergo quod alibi dicitur: deus reddens peccata patrum in filios in tertiam et quartam progeniem? an de filiis nondum natis illud intellegitur propter ohumanum, hic autem de filiis iam natis est facta distinctio, ut unusquisque in suo peccato moriatur? non enim trahit aliquid ex patre, qui iam natus erat, quando pater eius peccauit. sed cum et ibi dicit: his qui oderunt me, manifestum est etiam illam condicionem posse mutari, si filii parentum suorum facta non fuerint imitati. nam et illud ex Adam temporaliter redditur, quia omnes propter hoc morermanserint usque in finem. Quamvis et illud merito quaeri possit, si redduntur peccata patrum in filios his qui oderunt Deum, cur in tertiam et quartam generationem
Abbreviated transcription (Latin):
niscdie ꝑtinere ut nõ intret pignora
tor in domũ. ne fiat ꝑturbatio debito¬
ri s ex hoc ⁊̃ ip̃m debitorem admonet¬
⁊ pignus foras ꝓ ferre creditori. Qd̾
uero iubet egenti pignus eodẽ die res¬
titu. ut in eo dormiat qui nõ habet
ubi dorimat. merito monet ut requi¬
ratur cur nõ pocius creditori p̾cepit
ut nõ auferat pignus qd̾ eodem die
or. restiti. Quod si ad cõpellendum
debitorem fieri uoluerit. quõ seurgeat
ad reddendũ cũ sciat pignus eodem dic
se recepturũ. an forte hoc fieri uoluerit
pp̃ memoriã ne obluuscatur reddere.
⁊ tũc reddat. siuere nõ habuerit. ma¬
xime qr creditoris sui mĩa nincitur.
cui eẽ nõ deb ingratus sipignus re¬
ceperit in quo dormiat. Simul a cre
pignus ei ꝓptẽa restituatur qd̵ alid̾
ñ h ubi dormiat. qo. xli.¬
¶ On morient᷑ pr̃es ꝓ filiis. ⁊ filii nõ
morient pro pr̃ib. qͣ uiisquisq in
suo poco moriet᷑. Ecce nõ solũ ꝓphete

Expanded text:
misericordiae pertinere, ut non misericordiae pertinere, ut non tor in domum, ne fiat perturbatio debitori, sed ex hoc etiam ipsum debitorem admonet pignus foras proferre creditori. Quod vero jubet egenti pignus eodem die restitui, ut in eo dormiat, qui non habet ubi dormiat, merito movet ut requiratur, cur non potius creditori praeceperit ut non auferat pignus quod eodem die oportet restitui. Quod si ad compellendum debitorem fieri voluerit, quomodo se urgeat ad reddendum, cum sciat pignus eodem die se recepturum? An forte hoc fieri voluerit propter memoriam, ne obliviscatur reddere, et tunc non reddat, si vere non habuerit? maxime quia creditoris sui misericordia vincitur, cui esse non debet ingratus si pignus recepit in quo dormiat; simul et crepignus ei propterea restituatur, quod aliud non habet ubi dormiat. « es pro filiis et filii non morientur pro patribus: unusquisque in suo peccato morietur. ecce non solum prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
uis ałr illd̃ apłicum possit intelligi
ut uiuisquisq malũ uł maligini
ex scip̃o sit iussus auferre. Qui sen¬
sus acceptabilior eẽt. si hoc malum
Nunc si credibilis est de hoĩe dictũ
qm deuicio. qͣmqͣm possit elegant᷑
intelligi ⁊̃ hõ auferre a se masum
hoĩem quẽadmodũ dcm̃ est. Exinte
uos ueterem hominẽ. Qd̃ ex ponẽs
ait. Qui furabat᷑ iam nõ furetur.
om̃em ꝙͣ mrauerint nb̾ sacerdotes
leuite. Hic apparet omem sacerdotẽ
leuitam fuisse. ꝙͣius nõ oĩs leuites
sacerdos fuerit. qõ. xͣl.¬
S debitum fuerit in proximo
tuo debitum qd̃cumq nõ intrabis
in domũ enis pignorare pignus:
foris stabis. ⁊ homo apd̃ ꝙ̃ debitũ
tium est proferet tibi pignus forã
Si aut̾ homo eget. nõ dormies inpig¬
nore enis. redditõne reddes ei uestĩ¬
mentũ suũ circa occasum solis. et
dormiet iuestimẽto suo. ⁊ bndicet te
⁊ tibi erit mnisericordia corã dño deo
tuo. Non in merito uidetur adopus

Expanded text:
iter illud apostolicum possit intellegi, ut unusquisque malum uel malignum ex se ipso sit iussus auferre. qui sensus acceptabilior esset, si hoc malum nunc uero credibilius est de homine dictum quam de uitio. quamquam possit eleganter intellegi etiam homo auferre a se malum hominem, quemadmodum dictum est: exuite uos ueterem hominem, quod exponens ait: qui furabatur, iam non furetur. quam iurauerint ? uobis sacerdotes Leuitae. hic adparet omnem sacerdotem Leuitam fuisse, quamuis non omnis Leuites sacerdos fuerit. Si debitum fuerit in proximo tuo, debitum quodcumque, non intrabis in domum eius pignerare pignus: foris stabis, et homo apud quem debitum tuum est proferet tibi pignus foras. si autem homo eget, non dormies in pignore eius: redditione reddes ei uestimentum suum circa occasum solis et dormiet in uestimento suo et benedicet te et tibi erit misericordia coram domino deo tuo. non inmerito uidetur ad opus
Abbreviated transcription (Latin):
deitui ad om̃e uotũ qm̃ ab homina¬
tio dño deo tuo est autrũq. Quod
ita intelligit᷑. qm̃ ab hominatio do¬
mino deo tuo est: et hoc nõ unũboꝵ
s utrũq. De cane quippe uetat fieri
uant hoĩem ⁊ latie aninando m¬
menta dñr. De caue aut̾ noluit utrũ
⁊ de porco. Et qͣre noluit requirẽdũ
est. Et si de omnib talib noluit.
qͣre solũ canẽ istoloco exceptũ fecerit¬
⁊ demercede aut̾ meretrix ͦ ut diceret
Uidetur ea ẽe causa qr sr̃is prohibũit
tationi ex piari posse hoc pec̃m. si asiqͥd
inde offerretur in templũ. dicẽdũ
¶Orietur fur ille .i. qui furatus est
hoĩem ⁊ auferetis malignũ ex uobis
ip̃is. Assidue hoc dic̃ scͥptura cũ iub¬
malos occidi. Qua loqutõne usus

Expanded text:
dei tui ad omne uotum, quoniam abominadei tui ad omne uotum, quoniam abominatio domino deo tuo est et utrumque: quod ita intellegitur, quoniam abominatio domino deo tuo est et hoc non unum horum, sed utrumque. de cane quippe uetat fieri uant hominem et latine a iuuando tur. de cane autem noluit; utrum et de porco et quare noluerit, requirendum est et, si de omnibus talibus noluit, quare solum canem isto loco exceptum fecerit. de mercede autem meretricis ut diceret, uidetur ea esse causa, quia superius prohibuerit tationi, expiari posse hoc peccatum, si aliquid inde offerretur in templum, dicendum b. XXIV, 7. Morietur fur ille, id est, qui furatus est hominem; et auferetis malignum ex vobis ipsis. Assidue hoc dicit Scriptura, cum jubet occidi malos: qua locutione usus
Abbreviated transcription (Latin):
S reddi pocius ꝓhibuit fugitiuos
gente refugientẽ ad istã gentẽ cui lo¬
quebatur. hoĩem a dño suo .i. a rege
suo reddi prohibuit. Qd̾ ⁊̃ alieñge¬
na ẜuauit aman rex geth. qnͣ ad eñ
refugit dauid afacie dñi sui. hoc est
regis saul. aꝑtissime aut hoc expla¬
nat cũ dicit de ip̃o defuga. in nobis
hitabit in omni loco uͥ placuerit ei.
a filiab isrł. ⁊ nõ erit fornicans ã fili¬
is isrł. Ecce mamfeste ꝓhibuit for¬
incari. ⁊ uiros ⁊ feminas q̃ tũ non
alienis cõnigib ẽẽ peẽm de mõstrãs
misceri nõ cõmugib suis. qñ mere¬
trices ẽẽ ⁊ ad meretrices accedere pro¬
hibet quaꝵ publice uenalis est tur¬
pitudo. Inde calogo aut̃ mechie no¬
mine nõ uidet᷑ hoc aꝑte prohibuis¬
se. qm̃ mechia nõ nisi adulteriũ in¬
telligi solet. Uñ quid nob̾ uideret᷑
¶Ou offeres mercedem meretricis.
n cõmutatõnẽ canis in domũ dñi

Expanded text:
sed reddi potius prohibuit fugitiuos.sed reddi potius prohibuit fugitiuos.ni. ex alia itaque gente refugientem ad istam gentem, cui loquebatur, hominem a domino suo, id est a rege suo reddi prohibuit: quod etiam alienigena seruauit Amman rex Geth, quando ad eum refugit Dauid a facie domini sui, hoc est regis Saul. apertissime autem hoc explanat, cum dicit de ipso refuga: in uobis habitabit in omni loco ubi placuerit ei. a filiabus Israhel et non erit fornicans a filiis Israhel. ecce ubi manifeste prohibuit fornicari et uiros et feminas etiam cum non alienis coniugibus peccatum esse demonstrans misceri non coniugibus suis, quando et meretrices esse et ad meretrices accedere prohibet, quarum publice uenalis est turpitudo. in decalogo autem moechiae nomine non uidetur hoc aperte prohibuisse, quoniam moechia nonnisi adulterium intellegi solet. unde quid nobis uideretur, Non offeres mercedem meretricis neque commutationem canis in domum domini
Abbreviated transcription (Latin):
mam gen̾atõnem ut oĩo semꝑ intel¬
ligi uolũit ꝑdenarii mimeri qͣndã
unũsitatem ut hoc exposuerit quo¬
tũ uidet᷑ uetitũ ad missa. An amma¬
nicas prohibuit admicti. nõ amma
qr cũ eu̾tissent isrłite ip̃am gentem
om̃s uipos occidere iussi sunt femi¬
nas aut̾ nõ nisi eas que nouerant
cõcubitũ uiri. qm̃ ip̃e in formcatõe
deduxerant ppłu ungines aut̃ sal¬
uas ẽẽ uoluerũt. nõ eis inputãtes
culpã. qua euerti illa gens merint
qͣm ⁊̃ hic ꝯmemorauit: Uelut arere¬
tur. cur moabitas ⁊ animarntas ad¬
mitti uoluerit in ecc̃am dm̃ sb̃ũrit
enĩ. eo qd̾ obuiauierint uoh̾ũ pambꝰ¬
laam filiũ beor demesopotamia ut
ut malediceret te. Has culpas nec tc̃
positus est tibi adũo suo. Nõ qd̾ dñs
eius cum apposuerit .i. cõmẽdauerit
pocius .n. depositũ diceret. S apposi¬
tum dixit a dño suo .i. hinc adm̃ctũ
cum ab illo abcessisset. Nongͦ suscipi

Expanded text:
mam generationem, ut omnino semper intelmam generationem, ut omnino semper intellegi uoluerit, per denarii numeri quandam uniuersitatem, ut hoc exposuerit quotum uetitum uidetur admissa. an Ammanitas prohibuit admitti, non Ammanquia cum euertissent Israhelitae ipsam gentem, omnes uiros occidere iussi sunt, feminas autem non, nisi eas quae nouerant concubitum uiri, quoniam ipsae in fornicationem seduxerant populum, uirgines autem saluas esse uoluerunt non eis inputantes culpam qua euerti illa gens meruit. quam etiam hic commemorauit, uelut quaereretur cur Moabitas et Ammanitas admitti noluerit in ecclesiam domini. subiunxit enim: eo quod non obuiauerint uoblaam filium Beor de Mesopotamia, ut malediceret te. Has culpas nec tunc, positus est tibi a domino suo: non quod dominus eius eum adposuerit, id est commendauerit — potius enim depositum diceret — sed adpositum dixit a domino suo, id est huic adiunctum. cum ab illo abscessisset; non ergo suscipi,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ usq in et̾nũ. Questio ẽ quõ intra¬
uerit ruthinoabitis que fuit de qua
⁊̃ caro dm̃ originẽ ducit. nisi forte iste
nustice ꝓphauerit intraturam. Qd̃
ait. usq ad decimã gen̾atõnẽ. Cõputã¬
tur em̃ gen̾atõnes ⁊ ex abraam qñ
fuit ⁊loth qui gemut moabitas ⁊
ammantas ex filiab ⁊ mueñĩtur
cum ip̃o abraam cõpleri decem geña¬
tõnes usq ad salomon qui genint
boo qui maritus ẜus fuit ruth. Sñt
eĩ iste. Abraam. Iacob. Indas. Phare.
Esromi. Aram. Aminadab. Nlaason.
Salmon. Salmon quippe genuit bo¬
oz. qui uiduam duxit ruch. ac ꝑ hoc
uidetur post deciniã gen̾atõnem ge¬
mis fecisse mecc̃am dñi. pariendõ
filios ip̃i boo. S cui additum sit q
usq in etmĩ. meritꝰ ad huc queritur
Au qr deinceps mulla amma de am¬
manitis ⁊ moabitis intrauit millã
ecc̃am ꝓplĩ hebreoꝵ postea qm ista
gen̾atõne decima ꝓph̾ia cõpleta est:
Anpocius ita dcm̃ est. ⁊ usq ad deci¬

Expanded text:
 usque in aeternum. quaestio est, quomodo intrauerit Ruth quae Moabitis fuit, de qua etiam caro domini originem ducit. nisi forte istam mystice prophetauerit intraturam, quod ait: usque ad decimam generationem. conputantur enim generationes ex Abraham, quando fuit et Lot qui genuit Moabitas et Ammanitas ex filiabus, et inueniuntur cum ipso Abraham compleri decem generationes usque ad Salmon, qui genuit Booz, qui maritus secundus fuit Ruth. sunt enim istae: Abraham, Isaac, Iacob, ludas. Phares, Esrom, Aram, Aminadab, Naason, Salmon. Salmon quippe genuit Booz, qui uiduam duxit Ruth; ac per hoc uidetur post decimam generationem genus fecisse in ecclesia domini pariendo filios ipsi Booz. sed cur additum sit: et usque in aeternum, merito adhuc quaeritur. an quia deinceps nulla amanitis et Moabitis intravit in illam Ecclesiam populi Hebraeorum, posteaquam ista generatione decima prophetia completa est? An potius ita dictum est, et usque ad deci
Abbreviated transcription (Latin):
.i. nõ debere dimiiti. ꝑ om̃e temp
pmisit moyses dare libellũ repudii
⁊ dimittere. In hiis aut̃ qui illicite
uiciant noluit licere. ne ad ludibri¬
um fecisse undeat᷑. ⁊ pocius fiuxisse
qd̾ eam uxorem duxerit. qͣm uere
placitoq duxisse. Hoc ⁊ de illa nis

Expanded text:
id est non debere dimitti per omne tempus, id est non debere dimitti per omne tempus, permisit Moyses dare libellum repudii, et dimittere . In his autem qui illicite vitiant, noluit licere, ne ad ludibrium fecisse videatur, et potius finxisse quod eam uxorem duxerit, quam vere placitoque duxisse. Hoc et de illa juss
Abbreviated transcription (Latin):
hel prostituere domũ prĩs sui. ⁊ au¬
feretis malu̾ ex nob̾ ipis. Satis hine
apparet ꝙ̃adinodũ sbditas fennãs
uiris ⁊ pene familias lex eẽ uolue¬
rit uxores qd̾ dieerit ad adu̾sus u¬
xorem uir testimoniũ uñ lapidare¬
tur illa si hoc nerũ ẽẽ de monstrare¬
tur. ip̃e tñ nõ uicissim lapidat᷑ si ho
falsum ẽẽ constituerit. S tm̃imodo
castigatur ⁊ dãpinficatur eiq ppe¬
tuo iubetur ad herere qua carere
uoluerat. in aliis aut̃ causis eũ qͥ
testimonio falso tuiꝙͣ nocuerit
que si probaretur iussit occidi. ead
pena plecti iubet qua fuerat si uerũ
faciens ei dormmierit cũ ea. ⁊ inuẽt
fũit. dabit homo qui dormiuit cũ
ea patri puelle. quinquaginta didra¬
ginata argenti ⁊ ip̃ns erit uxor qr
humiliauit eã nõ poterit dumiite
eam ꝑ om̃e tempr. Merito querit᷑
utrũista pena sit. ut nõ eam possit
atq illicite molauit. Siem̃ obhoc
intelligere uolũimꝰ eam nõ posse

Expanded text:
hel prostituere domum patris sui: et auhel prostituere domum patris sui: et auferes malignum ex uobis ipsis. satis hinc adparet quemadmodum subditas feminas uiris et paene famulas lex esse uoluerit uxores, quod dicens aduersus uxorem uir testimonium unde lapidaretur illa, si hoc uerum esse demonstraretur, ipse tamen non uicissim lapidatur, si hoc falsum esse constiterit, sed tantummodo castigatur et damnificatur eique perpetuo iubetur adhaerere qua carere utestimonio falso cuiquam nocuerit, quem, si probaretur, jussit occidi, eadem poena plecti jubet, qua fuerat, si verum faciens ei dormierit cum ea, et inventus fuerit; dabit homo qui dormivit cum ea, patri puellae quinquaginta didrachma argenti, et ipsius erit uxor; quia humiliavit eam: non poterit dimittere eam per omne tempus. Merito quaeritur utrum ista poena sit, ut non eam possit atque illicite violavit. Si enim ob hoc intelligere voluerimus eam non posse,
Abbreviated transcription (Latin):
acceperit uxorẽ ⁊ h̾itauerit cũ ea.
⁊ oderit eam. ⁊ imponet ei occasi¬
oms u̾ba. ⁊ detulerit ei nom̃ ma¬
lignũ. ⁊ dixerit mulierẽ hãc accepi ⁊
accedens ad eam nõ inuemi enis uir¬
ginalia ⁊ accipiens pater puelle
et mat̾ ꝓducẽt uirginalia puelle¬
semorib filiam meam hanc de di
hoĩ huic urorem ⁊ hodio hñs eam
ip̃e nũc in ponit ei occasionis u̾ba
lia filie mee. Et replicabũt palliu
coram senib ciuitatis illis ⁊ accipi¬
ent senes ciuitatis hoĩem illũ ⁊ cas¬
tigabunt eũ. ⁊ dampinficabũt eũ
centũ eyclis ⁊dabũt patri adolescen¬
tule qr pro tulit nom̃ malũ sr̃ uirgĩe
ifrłitem. ⁊ ip̃is erit ueor. nõ poterit
dimiitere eam ꝑpetuo tp̃re.Si aut̃
uerũ factũ sit hoc u̾bum ⁊ non inue¬
mãtur uirginalia puelle ⁊ produ¬
cent adolescentulam ad iamiã domꝰ
patris ip̃ius ⁊ lapidabunt eã uiri
ciuitatis eius in lapidib morietur.
qm̃ fecit inprudenciã in filiis isra¬

Expanded text:
acceperit uxorem, et habitaverit cum ea, et oderit eam, et imponat ei occasionis verba, et detulerit ei nomen malignum, et dixerit, Mulierem hanc accepi, et accedens ad eam non inveni ejus virginalia: et accipiens pater puellae, et mater, producent virginalia puellsenioribus, Filiam meam hanc dedi homini huic uxorem, et odio habens eam, ipse nunc imponit ei occasionis verba lia filiae meae. Et replicabunt pallium coram senibus civitatis illius. Et accipient senes civitatis hominem illum, et castigabunt eum, et damnificabunt eum centum siclis, et dabunt patri adolescentulae; quia protulit nomen malum super virginem Israelitem: et ipsius erit uxor; non poterit dimittere eam perpetuo tempore. si autem uerum factum sit hoc uerbum et non inueniantur uirginalia puellae, et producent adulescentulam ad ianuam domus patris ipsius et lapidabunt eam uiri ciuitatis eius in lapidibus et morietur, quoniam fecit inprudentiam in filiis Isra
Abbreviated transcription (Latin):
tam. uelut qnͣtam ut ita cͥcam radi¬
cem fructift̾ atq fecũtam que el
uoluntate hoĩs diu̾sagignati ꝑil
et que possit ad ꝓprii cultoris arbi¬
umuł uite flore uirtutũ ur sentibus
horrere intõꝵ. U̾ nõ intuens quid lo¬
quatur unã eandẽq radicem ꝯstius
bonoꝵ et maloꝵ contra einĩglian
ueritatem doctrinamꝙ aplicam. Nam
et dominus uec arborem bonam dicit
posse facere et fuctus malos: nec ma
lam bonos. et apłus paulus cũ dicit
raidicem maloꝵ om̃iũ esce cupidita¬
tem: qmonet utiq inteiligi radicem
om̃iũ bõrum caritatem. Uude sidue
arbores bona et mala. duo sũt hoĩes
bonus et malus quid est bonus homo
nͥ uoluntatis bone. ħ est arbor radiciᷤ
lone. Et quid est homo malus uͥ uo

Expanded text:
tam uelut quandam, ut ita dicam, raditam uelut quandam, ut ita dicam, radicem fructiferam atque fecundam, quae ex uoluntate hominis diuersa gignat et pariat et quae possit ad proprii cultoris arbitrium uel nitere flore uirtutum uel sentibus horrere uitiorum\'. ubi non intuens quid loquatur unam eandemque radicem constituit bonorum et malorum contra euangelicam ueritatem doctrinamque apostolicam. nam et dominus nec arborem bonam dicit posse facere fructlam bonos : et apostolus Paulus cum dicit radicem malorum omnium esse cupiditatem , admonet utique intelligi radicem bonorum omnium charitatem. Unde si duae arbores, bona et mala, duo sunt homines, bonus et malus, quid est bonus homo, nisi voluntatis bonae, hoc est, arbor radicis bonae? et quid est homo malus,
Abbreviated transcription (Latin):
re illiuis est qui hoc posse adiuuat. Etce
etiam ħ suꝑiorem repetit sensũ ꝙ illoꝵ
triũ idẽ possibilitatis. uolũtatis. accõi
non nisi possibilitas. demq adu¬
tate et opere honolans hoĩs est adii¬
qui ip̃ius uoluntatis et oꝑis possibi¬
litatem dedit. Cur etiam in hns exẽ¬
plis h nõ recordatus est ut saltem ĩ
eoꝵ fine dr̃et qd̾ possumꝰ om̃e bonum
facere dicere cogitare illius est qͥ hoc
possedonauit. qui hoc posse aduiat
ꝙ uͦ bene uł agiimus uł loquim᷑ uł co¬
gitamus et mrm est et illius.
on hoc dixit s insi fallor. ind̾or
de requare nr̃m sit quia hec inquit oĩa
uert̾e etiam in malum possumꝰ. Illud
ergo tinmut ut non dr̃et et nrm est et
deiue sib respondetur. si qd̾ bũ agmi
loquim᷑ cogitamꝰ. id̾o est et urm̃ esti
dei quiã illud posse ad utrũq donauit
in malis. Possibilitas quippeilla qi
dedit cã uos facit bona posse ꝙͣ mal
De qua possibilitate
pelagus in libro pͥmo ꝑ libo

Expanded text:
e donauit, qui hoc posse adiuuat\'. ecce etiam hic superiorem repetit sensum, quod illorum trium, id est. possibilitatis, uoluntatis, actionis, nonnisi possibilitas adtate et opere bono laus hominis esqui ipsius voluntatis et operis possibilitatem dedit\'. cur etiam in his exemplis hoc non recordatus est, ut saltem in eorum fine diceret: quod possumus omne bonum facere, dicere, cogitare, illius est qui hoc posse donauit, qui hoc posse adiuuat; quod uero bene uel agimus uel loquimur uel cogitamus, et nostrum est et illius? non hoc dixit, sed, nisi fallor, uideor dere quare nostrum sit, \'quia haec\', inquit, omnia uertere etiam in malum possumus\'. illud ergo timuit, ut non diceret et nostrum est et dei>, ne sibi responderetur: si quod bene agimus, loquimur, cogitamus, ideo estdei, quia illud posse ad utrumque donauitin malis. possibilitas quippe illa, quam dedit, tam nos facit bona posse quam mala. De qua possibilitate Pelagius in libro primo pro
Abbreviated transcription (Latin):
et pro eius patre a quo ad optatus est.
ẽt ad ip̃m scripsi. Quas lr̃as cũ leg̾it
xana benignitas tua. petout eas apd
memoratũ uirũ tua intercessione adiu¬
nare digneris. Misi aũt cũ iloetiam
hoĩem ecc̃e. ne ad tuã sc̃itatem difficił ei
cẽ accessus. Non eni parũ de illo sollicitꝰ
sum. A qua me sollicitudine dũs ut spo
per tue caritatis instantiam liberabit.

Expanded text:
et pro eius patre. a quo adoptatus est, etiam ad ipsum scripsi. quas litteras cum legerit Christiana benignitas tua. peto, ut eas apud memoratum uirum tua intercessione adiuuare digneris. misi autem cum illo etiam hominem ecclesiae, ne ad tuam sanctitatem difficilis ei esset accessus; non enim parum de illo sollicitus sum, a qua me sollicitudine dominus, ut spero, per tuae caritatis instantiam liberabit.
Abbreviated transcription (Latin):
me ardentissimo studio
postulasti. ut de om̃ibus
heresib que post dm̃i saluatoris aduen¬
tũ aduersus eius doctrinam pulsulai¬
uerũt aͥd breniter scrib̾em. Quã sit hcic
difficile continuo repenta occ̃one rescͥp¬
si ꝑ filiũ meũ ẏpomẽsium primarin
phylochalũ. Mox aũt etiam ista obło¬
ta est qmͣ mĩc rescribo. et breuit̾ diffi¬
cultatem eius operis ostendo filastrius
quidem brixensis ep̃c quem cũ sc̃o am¬
brosio mediolam ẽt ip̃e uidi scripsit
hunc librũ. nec illas hereses pret̾unt¬
tens que ni populo iudeoꝵ fuerunt añ

Expanded text:
me ardentissimo studio postulasti, ut de omnibus haeresibus, quae post domini saluatoris aduentum aduersus eius doctrinam pullulauerunt, aliquid breuiter scriberem, quam sit hoc difficile, continuo reperta occasione rescripsi per filium meum Hipponiensium primarium Philocalum. mox autem etiam ista oblata est, qua nunc rescribo et breuiter difficultatem operis eius ostendo. Philastrius quidam, Brixensis episcopus, quem cum sancto Ambrosio Mediolani etiam ipse uidi, scripsit hinc librum nec illas haereses praetermittens, quae in populo Iudaeo fuerunt ante