comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ñ posse. Et cũ ipsi capita sua et fr̃¬
cilia radant. si quando isi dis suscipi¬
punt sacra. si forte xp̃ianus uirattenti¬
or sacrosc̃e religionis uestem nuitau̾it.
indignũ facinus appellane. Equidẽ
doleo. tantã esse in mendatio obser¬
uantiam. inueritate negligentiam.
ut confundant᷑ pleriq atrentiores ad
sacrosc̃am religionẽ uidi. non consid̾an.¬
tes noc̃ẽ di centis. Qui me confusus fu¬
erit corã hominib: confundã ⁊ ego eũ
coram patre meo qui est in cęlis. Sed
non ꝯfusus e̾. moyses. qͥ cũ esset ascitꝰ
in donũ regiã. thesauris egipti obpbͥ¬
um xp̃i p̃ferendũ putauit. Non confu¬
sus est cd. qui aute archam testimonii co¬
raui om̃i popło saltauit. Non consus est
ysaias qui nudus & discaltiatꝰ ibat per
popłos oracła clamans celestia. Quio utq
tam deforme ui si bili spectaculo. ꝙͣ histri¬
oncos siuuare gestus. et femineo usu
mollire membra: Delitiarum comes.

Expanded text:
hoc non posse. Et cum ipsi capita et superhoc non posse. Et cum ipsi capita et supercilia sua radant, si quando Isidis suscipiunt sacra; si forte christianus vir attentior sacrosanctae religioni, vestem mutaverit, indignum facinus appellant. 4. Equidem doleo tantam esse in mendacio observantiam, in veritate negligentiam; ut confundantur plerique attentiores ad sacrosanctam religionem videri, non considerantes vocem dicentis: Qui me confusus fuerit coram hominibus, confundar et ego eum coram Patre meo, qui est in coelis . Sed non confusus est Moyses, qui cum esset ascitus in domum regiam, thesauris Aegypti opavit. Non confusus est David, qui ante Arcam testimonii coram omni populo saltavit . Non confusus est Esaias, qui nudus et discalceatus ibat per populos, oracula clamans coelestia . 5. Quid utique tam deforme visibili spectaculo, 1014 quam histrionicos sinuare gestus, et femineo usu mollire membra? Deliciarum comes
Abbreviated transcription (Latin):
uenditis facultatib tam suis qͣm etĩã
conuigalib in hos sese indiuisse eultus
ad fidem comꝑi: ut ea in pauꝑes ꝯferat.
quȩ redegit in pecuniã. ⁊̃ ipse pauper
ex diuite factus. tanꝙͣ deoneratꝰ gͣui
sarcina: domui. patͥe. cognationi qͦq
uale dicat. qͦ impensiꝰ deo seruiat. Ele¬
gisse autẽ secretũ affirmat᷑ nolanȩ ur¬
bis. ubi tumultũ fugitans. euum exi¬
gat. Matͦna qͦq uirtuti ⁊ studio. eius.
xxime accedit. neq apposito iuri dis cre¬
pat. Deniq tͣnscriptis in aliorũ uira
suis p̃diis. uirum seqͥtur. ⁊ exiguo il¬
lic contempta conuigis cespite. solabi¬
tur se religionis ⁊ caritatis diuitiis.
Soboles eis mula. et iło ñ torũ posfi¬
tas desiderata. Hoc ubi audierint ꝓce¬
res uiri. quȩ loquentur ex illa familia.
illa ꝓsapia. illa uidole tanta p̾ditum
eloquentia. nuigͣsse asenatu. int̾cep¬
tã familiȩ nobilis successionẽ. ferri

Expanded text:
venditis facultatibus tam suis, quam etiam venditis facultatibus tam suis, quam etiam conjugalibus, in hos sese induisse cultus ad fidem comperi; ut ea in pauperes conferat, quae redegit in pecuniam: et ipse pauper ex divite factus, tamquam deoneratus gravi sarcina, domui, patriae, cognationi quoque valedicat, quo impensius Deo serviat. Elegisse autem secretum affirmatur Nolanae urbis, ubi tumultum fugitans aevum exigat. 2. Matrona quoque virtuti et studio ejus proxime accedit, neque a proposito viri discrepat. Denique transcriptis in aliorum jura suis praediis, virum sequitur, et exiguo illic conjugis contenta cespite solabitur se religionis et charitatis divitiis. Soboles eis nulla, et ideo meritorum posteritas desiderata. 3. Haec ubi audierint proceres viri, quae loquentur? Ex illa familia, illa prosapia, illa indole, tanta praeditum eloquentia migrasse a senatu, interceptam familiae nobilis successionem: ferri
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpt̾ oꝑas portuenses offen¬
sam contͣxerat. iam in portu
nauigat. Oportune autẽ aduenit.
Nam simut ut accepi literas tuas.
uidi p̃fectũ. rogaui ꝓ eo. Ignouit ilico
iussit ret᷑hi epłam. qͣm de facultatib
eiꝰ publicandis dictauerat. Qd̾ si tardẽ
uenisset. nemo magis ꝓbasset mexplica¬
bile illud opus esse portus reformandi.
qͣni iste qui illic naufragium fecerat. nͥ
te habuisset gubernator̃e: ut alit uon
posset inde nisi nudus exire. faustinus
pariuilus tussi laborat: ad scãm sororẽ
curatum uenit. i uenit sponte. Exꝑtꝰ
enĩ est meliꝰ sͥ uentr̃e curari. Deniq et
me medicũ putat. expectat prandium.
ltaq hic bis ad diem curat᷑. Et ceꝑat
pulchre ualere. S dum eũ uimio aniore
abstinere gestiunt. tussire deuentre
plus cepit: ⁊ laborabit adhuc. nisi ad
medicamenta sua reu̾tatur. Uale et
nos dilige. quia nos te diligimꝰ. Eon¬
tuli. Oambrosius sabi ep̃o.io.xxuiii.
ao linum splendore gei̾s in
partib aqui tanie nulli scdm.

Expanded text:
propter operas Portuenses offensam contraxerat, jam in portu navigat. Opportune autem advenit; nam simul ut accepi litteras tuas, vidi praefectum, rogavi pro eo: ignovit illico, jussit retrahi epistolam, quam de facultatibus ejus publicandis dictaverat. Quod si tardius venisset, nemo magis probasset inexplicabile illud opus esse portus reformandi, quam iste, qui 1004 illic naufragium fecerat, nisi te habuisset gubernatorem; ut aliter non posset inde nisi nudus exire. 2. Faustinus parvulus tussi laborat, ad sanctam sororem curatum venit, et venit sponte; expertus enim est melius sibi ventrem curari. Denique et me medicum putat, exspectat prandium. Itaque hic bis ad diem curatur, et coeperat pulchre valere: sed dum eum nimio amore abstinere gestiunt, tussire de ventre plus coepit; et laborabit adhuc, nisi ad medicamenta sua revertatur. Vale, et nos dilige; quia nos te diligimus. Et. AMBROSIUS SABINO episcopo. 1. Paulinum splendore generis in partibus Aquitaniae nulli secundum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut salus fulgeat. Quid egisti diabole.
ut absconderes lignum. nisi ut it̾m uin¬
cereris: bicit te maria. que genuit tri¬
um phatorem. quȩ sine imminutiõe uͥgi¬
uitatis edidit eum qui crucifixus uince¬
ret te. ⁊ mortuus subiuigaret: uinceris ꝙ
hodie. ut mulier tuas insidias dep̃hen-¬
dat. Illa qͣsi sc̃a dñm gestauit. ego cruc̃ẽ
eiꝰ inuestigabo. Illa generatũ docuit. ego
re suscitatum. Illa fecit ut d̾s int̾ hoĩes
iuderetur. ego ad nr̃m remedium peccato¬
rum diuinũ de ruinis eleuabo uexillũ.
Aꝑit itaq humũ. decutie puluerẽ. tͥa
patibula confusa repꝑit. que ruina con¬
texerat. inimicꝰ absconderat. S potuit
obliterari xͥ triumphus. Incerto heret. he¬
ret ut mulier. s certam indaginem sp̃e
sẽs inspirat. eo qd̃ duolatrones cum dño
crucisiri fuerint. Querit gͦ medium lignũ.
Sed non poterat fieri. ut patibła int̾ se
ruina confunderet casus inuerteret. Re¬

Expanded text:
ut salus fulgeat . Quid egisti, diabole, ut salus fulgeat . Quid egisti, diabole, ut absconderes lignum; nisi ut iterum vincereris? Vicit te Maria, quae genuit triumphatorem, quae sine imminutione virginitatis, edidit eum, qui crucifixus vinceret te, et mortuus subjugaret. Vinceris et hodie, ut mulier tuas insidias deprehendat. Illa quasi sancta Dominum gestavit, ego crucem ejus investigabo: illa generatum docuit, ego resuscitatum: illa fecit ut Deus inter homines videretur, ego ad nostrorum remedium peccatorum divinum de ruinis elevabo vexillum. 45. Aperit itaque humum, decutit pulverem: tria patibula confusa reperit, quae ruina contexerat, inimicus absconderat. Sed non potuit oblitterari Christi triumphus. Incerto haeret: haeret, ut mulier; sed certam indaginem Spiritus sanctus inspirat eo quod duo latrones cum Domino crucifixi fuerint. Quaerit ergo medium lignum. Sed poterat fieri ut patibula inter se ruina confunderet, casus inverteret. Re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sepe dñi reqͥsuit. Bona stabularia que
stabulariũ non ignoraurt illũ. qͥ uuln̾a
curauit a latronib uuluerati. Bona sta¬
bularia. que maluit estimari stercora: ut
leuauit ad regnũ. scd̃m qd̾ scͥptum est.
Quia suscitat de pulu̾e egenum et de
helena. eẽpit reuisere loca sc̃a. infudit
ei sp̃e. ut lignũ crucis requireret. accessit ad
golgota & ait. Fcce locꝰ pugne. ubi est uictoria:
Quero uerillum salutis. & non inuenio. Ego
inqͥt in regno. ⁊ crux xp̃i in puluere. Ego
in aureis. et in riunis xͥ triumphus. Ile
adhuc latet: & latet adhuc palma uite et̾¬
nȩ. Quomͦ me redemptam arbitror. si redẽ¬
ptio ipsa non cernitur: Hideo quid ege¬
ris diabole. ut gladiuˢ qͦ ꝑenitus es ob¬
strueretur. S isrł obstructos ab alienige¬
nis puteos eruderauit. nec latere aqͣm
passus est. Tollatur gͥ ruina. ut uita ap¬
pareat. Promat᷑ gladius. qͦ ueri goliȩ
caput est amputatum. Aꝑiatur humꝰ.

Expanded text:
praesepe Domini requisivit. Bona stabularia, quae praesepe Domini requisivit. Bona stabularia, quae stabularium non ignoravit illum, qui vulnera curavit a latronibus vulnerati . Bona stabularia, quae maluit aestimari stercora, 121levavit ad regnum, secundum quod scriptum est: Quia suscitat de terra inopem, et de Helena, coepit revisere loca sancta, infudit ei Spiritus ut lignum crucis requireret, accessit ad Golgotha, et ait: Ecce locus pugnae, ubi est victoria? Quaero vexillum salutis, et non invenio. Ego, inquit, in regnis, et crux Domini in pulvere? ego in aureis, et in ruinis Christi triumphus? ille adhuc latet, et latet palma vitae aeternae? Quomodo me redemptam arbitror, si redemptio ipsa non cernitur? 44. Video quid egeris, diabole, ut gladius quo peremptus es, obstrueretur. Sed Isaac obstructos ab alienigenis puteos eruderavit, nec latere aquam passus est . Tollatur igitur ruina, ut vita appareat: promatur gladius, quo veri Goliae caput est amputatum : aperiatur humus,
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a in ultimiᷤ ꝗstituto oĩa pec c̃a dimiserit. tam̃
qd̃ pͥmꝰ imꝑatorum credidit. ⁊ pꝰ hereditatẽ
sid̾i pͥncipib dereliqͥt: magni meriti locũ
repꝑit. Cuiꝰ temꝑibꝰ completum est ꝓpħi
cum illud. In illo die erit qd̾ suꝑ frenum
e qui. sc̃o dũo omĩpotenti: qd̾ illa sc̃e me¬
morie helena mater eiꝰ infuso sͥ d̾i sp̃u re-¬
uelauit. Beatꝰ constanstinꝰ tali parente.
quȩ imꝑanti filio diuni mun̾is quesiũ
auxilium. qͦ int̾ p̃lia qͦq tutꝰ assifce̾t. et
ꝑicłm non timeret. Magna femina que
multo ampliꝰ inuenit. qd̃ imꝑatori inferret.
ꝙͣ qd̃ ab imꝑatore acciperet. Anxia mat̾
ꝓfilio. cui regnũ orbis romani cesserat.
festinauit ierosolimam. & scrutata est lo¬
cum. dñice passionis. Stabulariã hane
pͥmo fuisse asserunt. sic cognitam con¬
stantino seniori. qͥ postea regnũ adeptꝰ
est. Bona stabularia. que tam diligent̃

Expanded text:
gratia in ultimis constituto omnia peccata dimiserit, tamen gratia in ultimis constituto omnia peccata dimiserit, tamen quod primus imperatorum credidit, et post se haereditatem fidei principibus dereliquit, magni meriti locum reperit. Cujus temporibus completum est illud propheticum: In illo die erit, quod super frenum equi, sanctum Domino omnipotenti . Quod illa sanctae memoriae Helena mater ejus infuso sibi Dei Spiritu revelavit. 41. Beatus Constantinus tali parente, quae imperanti filio divini muneris quaesivit auxilium, quo inter praelia quoque tutus assisteret, et periculum non timeret. Magna femina, quae multo amplius invenit quod imperatori conferret, quam quod ab imperatore acciperet. Anxia mater pro filio, cui regnum orbis Romani cesserat, festinavit Hierosolymam, et scrutata est locum Dominicae passionis. 42. Stabulariam hanc primo fuisse asserunt, sic cognitam Constantio seniori, qui postea regnum adeptus est. Bona stabularia, quae tam diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
rentem. qͥa inuenre ultorem. Qui lieet
urdigna morte ꝑenitus sit. requiem
anime sue possioec. Illic bonꝰ uterq.
et pietatis interp̃s largus. mised̾iȩ
suȩ consortio delectantur: de qͥbus
bene dicitur. Dies diei eructuat uer¬
bum. Contra autem maximꝰ et eyge¬
hiꝰ in inferno. quasi nox nocti indicat
scientiam. ddocentes exemplo misera¬
bili. ꝙͣ durum sit arma suis pͥncipiꝰ.¬
bus irrogare. de qͥbꝰ pulchre dicit᷑.
Nidi impium suꝑ exaltatum. & eleua¬
cum suꝑ cedros libani: & transiui &¬
ecce non erat. Transiuit enim pius de cali¬
gine scłi ad lumen eternum. & non erat im¬
piꝰ. qui esse desiut inquus. Nunc se augͦ¬
te memorie theodosiꝰ. regno recognoseit.
quando in regno est ihx xp̃i. & considãt
gͣcianũ. ⁊ pulcheriã. dulcissuma dͥ pignora. qͦs ħ
anuserat. qñ ei flaccilla adheret fideł aĩa dõ. qͣn
patrem sͥ redditum gratulatur. quando
constantino adheret. cui licet baptismatis

Expanded text:
rentem, quia invenit ultorem: qui licet rentem, quia invenit ultorem: qui licet indigna 1209 morte praereptus sit, requiem animae suae possidet. Illic bonus uterque et pietatis interpres largus misericordiae suae consortio delectantur. De quibus bene dicitur: Dies diei eructat verbum . Contra autem Maximus et Eugenius in inferno, quasi nox nocti indicat scientiam; docentes exemplo miserabili quam durum sit arma suis principibus irrogare. De quibus pulchre dicitur: 'Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani, et transivi ecce non erat'. Transivit enim pius de caligine saeculari ad lumen aeternum et non erat impius, qui esse desivit iniquus. Nunc se auguste memoriae Theodosius regno recognoscit, quando in regno est domini Iesu et considerat Gratianum, et Pulcheriam, dulcissima sibi pignora, quae hic amiserat, quando ei sua Flaccilla adhaeret, fidelis anima Deo; quando patrem sibi redditum gratulatur, quando Constantino adhaeret. Cui licet baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑfectio est. ubi iam culꝑa cessauit.
qm̃ qui pascha celebrat. debet esse ꝑ¬
fectus. debet amare dñi iħm. qui di¬
ligens popłm suum ꝑfecta caritate
sese obtulit passiom. & nos sic dili¬
gamꝰ. ut si necesse fuerit. ꝓ dñi noĩe
mortem non fugiamꝰ. nullum estime¬
mus dolorem. nichil metuamꝰ: ꝑfec¬
ta enim caritas. timorem expellit fo¬
ras. Grande numeri misterium. qn̾
pater unicum filium ꝓ nobis om̃ibꝰ
tradidit. cum pleno luminis sui orbe
luna fulgeret: ita est enum eccła. quȩ
sicut luna ꝑfecta meternũ manet.
Aiusq hic bene dñi pascha celebrau̾it
in lumine ꝑpetuo erit. Quis qͥs splen¬
didiꝰ celebrauit. ꝙͣ qui sacrilegos
remouit errores. clausit templa. si¬
mulachra destruxit: In hoc iosias
rex suꝑioribꝰ. antelatus est. Manet
gͦ in lumine theodosiꝰ. ꝙ scõrum ee¬
tib głatur. Illic nunc complectitur
gratianum. iam sua uulnera non me¬

Expanded text:
ra perfectio est, ubi jam culpa cessavit, ra perfectio est, ubi jam culpa cessavit, quoniam qui pascha celebrat, debet esse perfectus, debet amare Dominum Jesum, qui diligens populum suum perfecta charitate, sese obtulit passioni. Et nos sic diligamus, ut si necesse fuerit, pro Domini nomine mortem non fugiamus, nullum aestimemus dolorem, nihil metuamus: Perfecta enim charitas timorem expellit foras . Grande numeri mysterium, quando Pater Filium unicum pro nobis omnibus tradidit, cum pleno luminis sui orbe luna fulgeret. Ita est enim Ecclesia, quae sicut luna perfecta in aeternum manet. Quisquis bene hic Domini pascha celebraverit, in lumine perpetuo erit. Quis splendidius celebravit, quam qui sacrilegos removit errores, clausit templa, simulacra destruxit? In hoc Josias rex superioribus antelatus est . 39. Manet ergo in lumine Theodosius, et sanctorum coetibus gloriatur. Illic nunc complectitur Gratianum jam sua vulnera non moe
Abbreviated transcription (Latin):
em ꝑfectam seruo tuo theodosio. reqͥ¬
em illam qͣm p̃parasti scĩs tus. illo con¬
uertatur anima eiꝰ. unde descendit. uͥ
mortis aculeum sentire non possit. ubi
cognoscat mortem hane non natͣe sinẽ
esse. s culpe. Qd̃ enim mortuus est. pec¬
cato mortiuis ẽ. ut iam peccato loeus
esse nonpossit: resurget autem. ut ꝑ¬
fectior renouato muñe uita reparetur.
Dilexi: & ideo ꝓseqͦr eum. usq ad regi¬
onem uiuorum. nec deseram. donec fle
tu.p̃eib. indueam uirum. quo sua me¬
rita uocant. in montem dñi sẽm. ubi
phennis uita. ubi corruptelȩ contagio¬
nulla. nullus gemitus. nullus dolor.
nulla consortia mortuor. uera regio
uiuentium. ubi mortale hoc induat
in mortalitatẽ. ⁊ corruptilile hoc induat
incorruptionem. Magna reqͥes que
uotum impleat diligentis. Pulchermna
mo. refectionem hõĩs accepimꝰ. s illie for¬
matus ꝑfectus licet uir. s adhue pocca¬
to obnoxiꝰ. quia uiuit in scło: hic ue¬

Expanded text:
iem perfectam servo tuo Theodosio, requiem perfectam servo tuo Theodosio, requiem illam, quam praeparasti sanctis tuis. Illo convertatur anima ejus, unde descendit; ubi mortis aculeum sentire non possit, ubi cognoscat mortem hanc non naturae finem esse, sed culpae. Quod enim mortuus est, peccato mortuus est ; ut jam 1208 peccato locus esse non possit: resurget autem, ut perfectior renovato munere vita reparetur. 37. Dilexi, et ideo prosequor eum usque ad regionem vivorum, nec deseram, donec fletu et precibus inducam virum, quo sua merita vocant, in montem Domini sanctum: ubi perennis vita, ubi corruptela nulla, nulla contagio, nullus gemitus, nullus dolor, nullum consortium mortuorum; vera regio viventium, ubi mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc induat incorruptionem . Magna requies, quae votum impleat diligentis, pulcherrimamo perfectionem hominis accepimus. Sed illic formatus, perfectus licet vir, sed adhuc peccato obnoxius; quia vivit in saeculo: hic ve
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu. Dilexi iurum qui me in sup̃¬
mis suis ultimo sp̃u requirebat. Dilexi
uirum. qui cum iam corpore solueretur.
magis de statui eccłarum qͣm de suis ꝑieu¬
lis ange batur. Dileri gͦ fateor. ꝙ ideo
dolorem meum intimo uscere dolui. et
ꝓlixiore sermonis ꝓsecutione soluendum
putaui: Dileri. & p̃sumo de dño. qd sus¬
cipiat uocem orationis mee. qua ꝓseqͦr¬
animam piam. Circum dederunt me do¬
lores mortis ꝑieła inferni inuenerunt
me. Multor. enim ꝑicła sunt. sed remedra
paucorum. In omib sacerdos pielitat᷑.
in om̃ib reis angitur. Qd̃ enim alii pa¬
tuuitur. ipse sustiuenet: & it̾m lib̾at᷑.
cum alii qͥ tenentur ꝑieł̾is liberantun
Conteror corde. qͥa ereptus est uir. qͤm
uir possumꝰ inuenire. Stam̃ tu solus
dñe. inuocandus es. tu rogandus. ut
eum in filiis rep̃sentes. tu dñe custodi¬
ens etiam paruilos. ⁊ in hac humilita¬
te saluos facis sperantes inte. Da reqͥ¬

Expanded text:
adventu. Dilexi virum, qui me in subpreadventu. Dilexi virum, qui me in subpremis suis ultimo spiritu requirebat. Dilexi virum, qui, cum iam corpore solveretur, magis de statu aecclesiarum, quam de suis periculis angebatur. Dilexi ergo, fateor; et ideo dolorem meum intimo viscere dolui et prolixiore sermonis prosecutione solandum putavi. Dilexi et presumo de Domino, quod suscipiat vocem orationis meae, quia animam piam. 36. Circumdederunt me dolores mortis, pericula inferni invenerunt me ; multorum enim pericula sunt, sed remedia paucorum. In omnibus sacerdos periclitatur, in omnibus reis angitur; quod enim alii patiuntur, ipse sustinet: et iterum liberatur, cum alii qui tenentur, periculis liberantur. Conteror corde; quia ereptus est vir, quem vix possumus invenire: sed tamen tu solus, Domine, invocandus es, tu rogandus, ut eum in filiis repraesentes. Tu, Domine, custodiens etiam parvulos in hac humilitate salvos facito sperantes in te. Da requ
Abbreviated transcription (Latin):
augustȩ memorie theodosiꝰ luce ꝑpetua.
tranquillitate diuturna. & ꝓhis que
ui hoc gessit corpore. remunerationis
diuinȩ fructibus gratulatur. Ergo qͥa
suum. meruit scõrum consortia. Et ego
con cludanr: dileri iurum misericordem.
humilem in imperio. corde puro. et pec¬
tore mansueto p̃ditum. qualem dñs
amare consueuit dicens. Supra quẽ
requi escam. uisi suꝑ humilent atq ña¬
suetum: Dilexi uirum. qui magis ar¬
guentem ꝙͣ adulantem ꝓbaret. Stra
uit om̃e qd̾ utebatur. insigne regium.
defleuit in eccła publice peccatum su¬
um. qd̾ ei aliorũ fraude obrepserat:
gemitu & lacrimis orauit ueniam. qd̾
pͥuati erubescunt. Non erubuit imꝑa¬
tor publice agere penitentiam. neq uliꝰ¬
dies postea fuit. qua non solum doleret
errorem. Quid. qd̾ p̃claram adeptus iuc¬
toriam: Tam̃ quia hostes in acie strati
sunt. abstinut a consortio sacramentor.
donec dm̃ cirea se gr̃am filior exꝑiret᷑

Expanded text:
augustae memoriae Theodosius luce perpetua, augustae memoriae Theodosius luce perpetua, tranquillitate diuturna, et pro iis quae in hoc gessit corpore remunerationis divinae fructibus gratulatur. Ergo quia suum, meruit sanctorum consortia. 33. Et ego, infra: Dilexi virum misericordem, humilem in imperio, corde puro et pectore mansueto preditum, qualem Dominus amare consuevit dicens: 'Supra quem requiescam, nisi supra humilem et mansuetum?' Dilexi virum, qui magis arguentem, quam adulantem probaret. Stravit enim omne, quod utebatur, insigne regium, deflevit in aecclesia publice peccatum suum, quod ei aliorum fraude obrepserat, gemitu et lacrimis oravit veniam. Quod privati erubescunt, non erubuit imperator publice agere poenitentiam. Neque ullus postea dies fuit, quo non illum doleret errorem. Quid? quod preclaram adeptus victoriam, tamen, quia hostes in atię strati sunt, abstinuit a consorcio sacramentorum, donec Domini circa se gratiam filiorum experiretur
Abbreviated transcription (Latin):
lor. Si gͦ mors non erit. lapsum sentire
non poterit. in illa reqͥe constitutus. s
placebit deo in regione uiuor. Non enĩ
ut hic homo. in uolutus est mortis corpo¬
re. obnoxio lapsib atq delictis: ita &
illic. Ideoq regio illa est iuuoꝵ. ubi aĩa
est. que ad imaginem ⁊ similitudinem d̾i
facta est. non caro sigͣata de limo. Ideo ca¬
ro in terra reuertit᷑. anima ad reqͥem fes¬
tinat suꝑnam. cui dicitur. Conuertere
anina mea in reqͥem tuam. In quam fe¬
stinauit intrare theodosiꝰ. atq ingredi
ciuitatem ierłm: de qua dictum est.
Et reges terrȩ ferent głam suam: in illã.
Illa est uera gła: que ibi sumitur. illud
regnum beatissimum qͦd ibi possidetũr.
Ad qͦs festinabat a płs oicens. Audemus
g & consentimꝰ magis ꝑegrinari de cor¬
pore. & adesse dño. et id̾o conitimͣ siue
absentes. siue p̃sentes. plac̃ẽ illi. Abso¬
lutus igitur oubio certamine. fruitur nẽ

Expanded text:
lor . Si ergo mors non erit, lapsum sentire lor . Si ergo mors non erit, lapsum sentire non poterit in illa requie constitutus: sed placebit Deo in regione vivorum. Non enim ut hic homo involutus est mortis corpore obnoxio lapsibus atque delictis; ita et illic. Ideoque regio illa vivorum est, ubi anima est, quae ad imaginem et similitudinem Dei facta est, non caro figurata delimo . Ideo caro in terram revertitur, anima ad requiem festinat supernam, cui dicitur: Convertere, anima mea, in requiem tuam . 31. In quam festinavit intrare Theodosius, atque ingredi civitatem Hierusalem, de qua dictum est: Et reges terrae ferent gloriam suam in illam . Illa est vera gloria, quae ibi sumitur; illud regnum beatissimum, quod ibi possidetur, ad quod festinabat Apostolus, dicens: Audemus ergo, et consentimus magis peregrinari de corpore, et adesse ad Dominum ; et ideo connitimur sive absentes, sive praesentes placere illi . 32. Absolutus igitur dubio certamine, fruitur nunc
Abbreviated transcription (Latin):
oignis. Unde ait dñs. Sicut uiraui
in ira mea. si introibunt in reqͥem
meam. Qui enim non cognouerunt
uias dñi. non ingrediuntur in reqͥem
dñi. Qui autem bonum tertamen cer¬
tauit. & cursum consummauit: ipsi
dicitur. conuertere in reqͥem tuam.
Bona reqͥes p̃terire quȩ mundisunt.
et in illis que supra mundum sunt.
celestib consortiis reqͥescere secretorum.
sc̃s requiem suam noutt. ad hane reqͥem
conuertendam anime suȩ dieit. Frat gͦ
anima in requie sua. ad quam dicit esse
redeundum. Hec ẽ. requies sabbati mag¬
ni. ut unꝰqͥsq sc̃orum supra mundi sensi¬
bilia sit. in illo intelligibili secreto totꝰ
dosiꝰ se ereptum gaudet. et eleuans ani¬
nam suam. atq ad illam ꝑpetuam dirige̾
requiem pulchre sͥ consultum asserens
inquietus fluctibꝰ peccatoꝵ. Fripuerit ocu¬
los eiꝰ alacrimis: fugit enim dolor. et tͥsticia.
lacrimam ab ocłis eorum. et mors non erit
ampliꝰ. neq luctus. neq clamor. neq do¬

Expanded text:
dignis. Unde ait Dominus: Sicut juravi dignis. Unde ait Dominus: Sicut juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam ; qui enim non cognoverunt vias Domini, non ingrediuntur in requiem Domini. Qui autem bonum certamen certavit, et cursum consummavit , ipsi dicitur: Convertere in requiem tuam . Bona requies praeterire quae mundi sunt, et illis quae supra mundum sunt, coelestibus consortiis requiescere secretorum. sanctus requiem suam novit, ad hanc requiem convertendum animae suae dicit. Erat ergo anima in requie sua, ad quam dicit esse redeundum. Haec est requies sabbati magni, ut unusquisque sanctorum supra mundi sensibilia sit, in illo intelligibili secreto totus dosius se ereptum gaudet, et elevat animam suam, atque ad illam perpetuam dirigit requiem, pulchre sibi consultum asserens, inquietus fluctibus peccatorum: eripuerit etiam oculos ejus a lacrymis ; fugiet enim dolor et tristitia elacrymam ab oculis eorum, et mors non erit amplius, neque luctus, neque clamor, neque do
Abbreviated transcription (Latin):
prebuit theodosiꝰ imꝑator. & ubi pecca¬
tum obrepsit. ueniam postulauit. con¬
uersa est amma eiꝰ in reqͥem suam. sicut
habet scͥptura quȩ dicit. Conuertere aĩa
mea in requiem tuam. qͥa dñs benefecit
michi. Pulchre ait anime conuertere.
bore conuertatur ad reqͥem. Eonuerti¬
tur equus ad salutem. ubi cursum im¬
pleuerit. naius ad portum. ubi adstati¬
onem fidam afluctuum mole subducit᷑.
S qͥd est qd̃ ait. ad requiem meam. nisi
scd̾m illud intelligas qd̾ ait dñs iħe. ue
nite benedicti patris mei. hereditate pos¬
sidete paratum uob̾ regnum a constitu¬
tione mundi÷ Eanquam enim possessi
nobis. fidelis enim d̾s. qui semel seruis
suis preparata non subtrahit. Si fides
nr̃a maneat. manet ⁊ sponsio. Nide oh̃o
circa te gr̃am xp̃i. Adhue in terris
quateris. & in celo possides. Iui gͦ sit
cor tuum. ubi possessio tua. Hec est re¬
quies quȩ iustis debetur. negatur in¬

Expanded text:
praebuit Theodosius imperator, et ubi peccapraebuit Theodosius imperator, et ubi peccatum obrepsit, veniam postulavit, conversa est anima ejus in requiem suam, sicut habet Scriptura quae dicit: Convertere, anima mea, in requiem tuam; quia Dominus benefecit tibi . Pulchre dicit animae: Convertere, bore convertatur ad requiem. Convertitur equus ad stabulum, ubi cursum impleverit: navis ad portum, ubi ad stationem fidam a fluctuum mole subducitur. Sed quid est, quod ait: In requiem tuam, nisi secundum illud intelligas, quod ait Dominus Jenite, benedicti Patris mei, haereditate possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi . Tamquam enim possessionobis; fidelis enim Deus, qui semel servis suis praeparata non subtrahit. Si fides nostra maneat, manet et sponsio. 29. Vide, o homo, circa te gratiam Christi: adhuc in terris quateris, et in coelo possides. Ibi ergo 1206 sit cor tuum, ubi est possessio tua. Haec est requies quae justis debetur, negatur in
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. Liquet gͥ iusticiam esse misctłiam.
uos miscłia. non sustentaret. qͦmͦ in ip¬
so exordio paruuli uderemͣ. cum effu¬
si utero de calidis insrigida. de humidis
in arida. piscium more iactemur. qͦs
naufragos in hanc uitam. qͥdam nat᷑e
fluctus. expuerit: Ratio deest. s gr̃a
diuina non deficiet. Ipse gͦ custodit par¬
uulos: aut eerte eos qͥ se paruulos hu¬
mili confitentur affectu. Bona gͥ hu¬
militas que liberat periclitantes. ia¬
centes erigit. Nouit eam qui dixit.
Ecce sum. ego peccaui. & ego pastor male
feci. ⁊ isti in hoc grege qͥd fecerunt: fiat
manꝰ tua inme. Bene hoc diere. qui reg¬
num suum deo subierte. & penitentiam
gessit. et ꝑeceatum suum confessus ue¬
niam postulauit. ipse ꝑ humilitatem
ꝑuenit ad salutem. Humi liauit se xp̃e
ut om̃s eleuaret. Ipse ad xp̃i ꝑuenit
requiem. qui humnitatem xp̃i fue¬
rit secutus. Et ideo qͥa humilem. se

Expanded text:
tiam . Liquet igitur justitiam esse misericorditiam . Liquet igitur justitiam esse misericordinos misericordia non sustentaret, quomodo in ipso exordio parvuli viveremus; cum effusi utero de calidis in frigida, de humidis in arida, piscium more, jactemur, quos naufragos in hanc vitam quidam velut naturae fluctus expuerit? Ratio deest, sed gratia divina non deficit. Ipse ergo custodit parvulos , aut certe eos qui se parvulos humili confitentur affectu. 27. Bona igitur humilitas, quae liberat periclitantes, jacentes erigit. Novit eam ille qui dixit: Ecce sum, ego peccavi, et ego pastor male feci; et isti in hoc grege quid fecerunt? Fiat manus tua in me . Bene hoc dicit, qui regnum suum Deo subjecit, et poenitentiam gessit, et peccatum suum confessus, veniam postulavit: ipse per humilitatem pervenit ad salutem. Humiliavit se Christus, ut omnes elevaret: ipse ad Christi pervenit requiem, qui humilitatem Christi fuerit secutus. 28. Et ideo quia humilem se
Abbreviated transcription (Latin):
Ille iuncit. qͥ grãm dei sperat. non qui
de sua uirtute p̃sumit. Cur enim non pre-¬
sumas grãm. cum habeas p̃sulem certa¬
minis misericor dem: Misericors enum &
iustus dñs. & ds̃ noster miseretur. Bis
misericordiam posuit. semel iusticiã. In
medio iusticia est. gremio seꝑta & inclusa
misericordiȩ. Suꝑhabundant enim pec¬
cata. suꝑhabundet gͥ miscd̃ia. Apuo
dominum om̃ium uirtutum habundtia
est. qͥa dñs uirtutum est. Neq tam̃ iusti¬
cia siue miscd̾ia est. neq si ne miseratiõe
iusticia: qͥa seͥptum est. noli esse nuniũ̃
iustus. Qd̾ supra mensuram est. et sibo
num ẽ. tam̃ tu non sustines. mensuram
serua. ut sedm mensuram recipias. Nõ
impedunt tam̃ iusticia miserieordiam.
quia mi sericordia ipsa iusticia ẽ. Disꝑsit
Nouit enim uistus debere se infirmis atq
inopibꝰ subuenire. Unde dñs ueniens ad
baptisinum. ut nobis infirmantib pecca¬
ta donaret:ait ad iohannem. Sine modo.
Sic enum decet nos implere omẽm iusti¬

Expanded text:
Ille vicit, qui gratiam Dei sperat, non qui de sua virtute presumit. Cur enim non presumas gratiam, cum habeas presulem certaminis misericordem? Misericors enim et iustus Dominus et Deus noster miseretur. Bis misericordiam posuit, semel iusticiam. In medio iusticiae est, gemino septa inclusa misericordia. Superhabundant enim peccata, superhabundet ergo misericordia. Apud Dominum omnium virtutum habundantia est, quia 'dominus virtutum est'. Neque tamen iusticia sine misericordia est, neque sine miseratione iusticia, quia scriptum est: 'Noli esse nimium iustus'. Quod supra menum est, tamen tu non sustines. Mensuram serva, ut secundum mensuram recipias. 26. Non impedivit tamen justitiam misericordia; quia misericordia ipsa justitia est: Dispersit novit enim justus debere se infirmis atque inopibus subvenire. Unde Dominus veniens ad baptismum, ut nobis infirmantibus peccata donaret, ait ad Joannem: Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justi
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a martirumq sc̃orum meritis ꝓferamꝰ.
Celi inqͥt enarrant głam dei. Eum legi¬
tur hic psalmꝰ. occurrit qd̾ non tam ele¬
menta materialia. ꝙͣ cȩlestia merita dig¬
na deo p̃conia deferre uideantur. Hodi¬
erno tam̃ fortuito lectione patuit. qui
celi enarrant głam dei. Aspiette ad dex¬
teram mneam. aspicite ad sinistram. re¬
liqͥas sacrosẽas uidetis. cȩlestis conu̾sa¬
tionis uiros. spectate animi sublimis
trophea. Isti sunt celi qͥ narrant głam
dei. Nec oꝑa manuum eiꝰ. quȩ annun¬
tiant firmamentum. Non enim eos se¬
cularis illecebra. s duuni oꝑis gr̃a ad
firmamentum sacratissime passionis
euexit. multoq ante morum uirtutũq
oocum̃tis annuntiauit in his martiriũ.
qd̾ aduersus lubricam secłi huiꝰ stabiles
ꝑmanserunt. Cȩlum erat paulus qui ait.
Nr̃a autem conu̾satio in celis est. Celi erant
iacobꝰ ⁊ ioħs. Deniq filii tonitrui nuncu

Expanded text:
vestra, martyrumque sanctorum meritis proferamus. 4. vestra, martyrumque sanctorum meritis proferamus. 4. Coeli, inquit, enarrant gloriam Dei . Cum legitur hic psalmus, occurrit quod non tam elementa materialia, quam coelestia merita dignum Deo praeconium deferre videantur. Hodierno tamen fortuita lectione patuit qui coeli enarrant gloriam Dei. Aspicite ad dextram meam, aspicite ad sinistram reliquias sacrosanctas: videte coelestis conversationis viros, spectate animi sublimis tropaea. Isti sunt coeli, qui enarrant gloriam Dei: haec opera manuum ejus quae annuntiat firmamentum. Non enim eos saecularis illecebra, sed divini operis gratia, ad firmamentum sacratissimae passionis evexit: multoque ante morum virtutumque documentis annuntiavit in his martyrium, quod adversus lubricum saeculi hujus stabiles permanserunt. 5. Coelum erat Paulus, qui ait: Nostra conversatio in coelis est . Coeli erant Jacobus et Joannes: denique filii tonitrui nuncup
Abbreviated transcription (Latin):
na ad locum sc̃i sepulchri. Inuenimꝰ
mire magnitudinis uiros ouos ut
pͥsca etas ferebat. ossa oñua integra
sanguinis plurimũ. Ingens acursꝰ
popłi. ꝑ totum illud biduum. Quid
multa: Condiuimus integra ad or¬
dinẽ. transtulimꝰ uesꝑe iam imcum¬
bente. ad basilicam fauste. Ibi uigilie
tota nocte. manꝰ impositio. Sequen¬
ti die transtulimꝰ ea in basilicam
quam appellant ambrosianam. Dũ
transferimꝰ. cecꝰ sanatus est. Ealis mͥ
ad ꝑopłm fuit sermo.
umrtam effusam tamq
inauditam considerarem
conuentus ur̃i celebrita¬
tem. & diuine gr̃e mun̾a.
que in sc̃ĩs martirib refulserunt:
imꝑarem me fateor. huic muneri ui¬
iudicabam: nec fieri posse ut sermo¬
ne absoluerem. qd̾ uix possumꝰ animo
intendere. oculis comp̃hendere. S uͥ
sc̃arum legi cepit series scripturarũ.
largitis est sp̃c sẽs. qui locutꝰ ẽ. in ꝓpħĩ.
qͦ dignũ aliqͥo tanto çȩtu ⁊ expectatiõe

Expanded text:
na ad locum sancti sepulcri. Invenimus na ad locum sancti sepulcri. Invenimus mirae magnitudinis viros duos, ut prisca aetas ferebat. Ossa omnia integra, sanguinis plurimum. Ingens concursus populi per totum illud biduum. Quid multa? Condivimus integra ad ordinem: transtulimus vespere jam incumbente ad basilicam Faustae: ibi vigiliae tota nocte, manus impositio. Sequenti die transtulimus ea in basilicam, quam appellant Ambrosianam. Dum transferimus, caecus sanatus est. Talis mihi ad populum fuit sermo: 3. Cum tam effusam, tamque inauditam considerarem conventus vestri celebritatem, et divinae gratiae munera, quae in sanctis martyribus refulserunt, imparem me, fateor, huic muneri judicabam; nec fieri posse, ut sermone absolverem, quod vix possumus animo intendere, oculis comprehendere. Sed ubi sanctarum legi coepit series Scripturarum, largitus est Spiritus sanctus, qui locutus est iquo dignum aliquid tanto coetu et exspectatione
Abbreviated transcription (Latin):
S nuue illic theodosiꝰ potentior. nunc
gloriosior reoit. quem angelorum cat̾¬
ua deoucit. quem scõrum turba ꝓse¬
quitur. Beata plane. que paradisi in co¬
lam suscipis ⁊ habitatorem suꝑnȩ illiꝰ
ciuitatis angusto sepulchri corꝑis te¬
uitȩ atq ocłis p̃ferende:
frater. Quia nicħ sc̃ita¬
tem tuam soleo eorum
p̃terire quȩ te gerantur absente. scias
etiam scõs martires anobis reꝑtos.
Nam cum basilicam dedicassem. multi
tanquam uno ore interpellare ceperant
dicentes. Sic romanam basilicam de¬
dices. Respondi. Faciam si reliqͥas mar
tirum uiuenero. Statunq subiit ue¬
luti euiꝰdam aroor p̃sagii. Quid multa:
oñs gr̃am dedit. formidantib etiam
clericis. uissi eruderari terram. eo
loci qui est ante cancellos sc̃orum. feli¬
cis atq naboris. inueni signa conue¬
mentia. adhibitis etiam qͥb ꝑ nos
manus imponenda foret. Sic sẽi mr̃es
lentib arriꝑetur una: ⁊ sterneretur ꝓ¬

Expanded text:
Sed nunc illic Theodosius potentior, nunc Sed nunc illic Theodosius potentior, nunc gloriosior redit: quem angelorum caterva deducit, quem sanctorum turba prosequitur. Beata plane, quae paradisi incolam suscipis, et habitatorem supernae illius civitatis y augusto sepulti corporis tevitae atque oculis praeferendae frater. 1. Quia nihil sanctitatem tuam soleo eorum praeterire, quae hic te geruntur absente; scias etiam sanctos martyres a nobis repertos. Nam cum ego basilicam dedicassem, multi tamquam uno ore interpellare coeperunt dicentes: Sicut Romanam basilicam dedices. Respondi: Faciam, si marinvenero. Statimque subiit veluti cujusdam ardor praesagii. 2. Quid multa? Dominus gratiam dedit: formidantibus etiam clericis jussi eruderari terram eo loci, qui est ante cancellos sanctorum Felicis atque Naboris. Inveni signa convenientia: adhibitis etiam quibus per nos manus imponenda foret, 875 sic sancti lentibus, arriperetur urna, et sterneretur pro
Abbreviated transcription (Latin):
eri posset deductores tecum esse cuꝑe¬
mus. S ioseph ao finitimam accessit
ꝓuitiam. hic multa interiacent regi¬
onum diuortia. hic maria transfretanda
sunt. Nec hoc qͥdem tibi laboriosum.
nisi teneret res publica. quam boni un¬
ꝑatores ⁊ parentib & filiis p̃tulerunt.
Deniq ideo te imꝑatorem pat̾ fecit. dñs
confirmauit. ut non solum militares
patri: s om̃ib imꝑares. Nec uerearis
ne inhonore uideantur. qͦcumq acces¬
serint reliqͥe tͥumphales. Non hoc sen¬
tit italia que claros spectauie tͥum¬
phos. quȩ atrannuis it̾m lib̾ata. con¬
celebrat suȩ libertatis auctorem. Non
hoc constantinopolis. que scd̾o ad ui¬
ctoriam. pͥncipem misit. quȩ eũ uellet
tenere non potuit. Expectabat qͥdem
in reditu eiꝰ triumphales sollempnita¬
tes ⁊ titulos uictoriarum. expectabat
totiꝰ orbis imꝑatorem. stipatum exereteu
gallicano. ⁊ totiꝰ orbis subnixum uirib.

Expanded text:
eri posset, deductores tecum esse cupeeri posset, deductores tecum esse cuperemus. Sed Joseph ad finitimam accessit provinciam: hic multa interjacent regionum divortia, hic maria transfretanda sunt. Nec hoc quidem tibi laboriosum, nisi te teneret Respublica, quam boni imperatores et parentibus et filiis praetulerunt. Denique ideo te imperatorem pater fecit, Dominus confirmavit; ut non soli militares patri, sed omnibus imperares. 56. Nec vereare ne inhonorae videantur, quocumque accesserint, reliquiae triumphales. Non hoc sentit Italia, quae claros spectavit triumphos, quae a tyrannis iterum liberata, concelebrat suae libertatis auctorem: non hoc Constantinopolis, quae secundo ad victoriam principem misit: quem cum vellet tenere, non potuit. Exspectabat quidem in reditu ejus triumphales solemnitates, et titulos victoriarum: exspectabat totius orbis imperatorem, stipatum exercitu Gallicano, et totius orbis subnixum viribus.
Abbreviated transcription (Latin):
Portauit iugum graue theodosiꝰ. qͦndo
subiit pietatis exilium quando infu¬
sis romamo imꝑio barbaris suscepit
imꝑium. portauit iugum graue. ut
S qͥa hic in labore. ibi in reqͥe. S iam ue¬
niamꝰ ad augusti corporis transmissio¬
nem. Nes honori germen augustum.
& lacrimis pium testificaris affectum.
qd̾ inhonorum adhuc honore tumuli
patͥs corpus ꝑspatia multa transmit¬
tis. Sed et patriarcha iacob ꝓpter po¬
płm lib̾andum quem tetra fames gͣui
urgebat ꝑicło. relicta domo senex ad ꝑ¬
egrina contendit: atq ibi defunctus
ad sepulchrum patͥum ꝑ aliquot dies
filio ꝓsequente deductus est. Nec de¬
rogatum est aliqͥd merits eiꝰ. s magis
accessit ad laudem. qd̾ ꝓsuis carens
debite oomꝰ sorte. quodam sup̃mi fu¬
neris ꝑegͥnabatur exslio. fłes etiam
imꝑator auguste. qd̾ non usq constan¬
tinopolim reuerendas reliqͥas ipse
ꝓ sequeris. Fadem tibi causa nob̾eũ
est. Om̃s isto oolore ꝓseqͥm. om̃s si fi¬

Expanded text:
Portavit jugum grave, quando subiit pietatis exsilium, quando infusis Romano imperio barbaris, suscepit imperium. Portavit jugum grave, ut : sed quia hic in labore, ibi in requie. 54. Sed jam veniamus ad augusti corporis transmissionem. Fles, Honori, germen augustum, 1214 et lacrymis pium testificaris affectum; quod inhonorum adhuc honore tumuli patris corpus per spatia multa transmittis. Sed et patriarcha Jacob propter populum liberandum, quem tetra fames gravi urgebat periculo, relicta domo, senex ad peregrina contendit: atque ibi defunctus, ad sepulcrum patrium per aliquot dies, filio prosequente, deductus est . Nec derogatum est aliquid meritis ejus, sed magis accessit ad laudem, quod pro suis carens debitae domus sorte, quodam supremi funeris peregrinabatur exsilio. 55. Fles etiam, imperator auguste, quod non usque Constantinopolim reverendas reliquias ipse prosequeris. Eadem tibi causa nobiscum est, omnes justo dolore prosequimur, omnes, si fi
Abbreviated transcription (Latin):
ferro pedum eius reges inclinantur. re¬
ges adorant. ⁊ fotimani diuinitatẽ eius
negant. Clauum crucis eiꝰ diademate suo
p̃ferunt imꝑatores: & arriani potestatẽ
eiꝰ immninuunt. S quero quare sc̃m suꝑ
frenum. nͥ ut imꝑatorum in solentiam
refrenaret. compͥm̾et licentiam tyran¬
norum. qͥ qͣsi equi in libidines adhin¬
nirent. qd̾ liceret illis adulteriampu¬
ne committere: Que neronum. quȩ cal¬
legolarum ceteroꝵq ꝓbra comꝑimus.
quib non fuit scm̃ suꝑ frenũ: Quid¬

Expanded text:
Ferro pedum ejus reges inclinantur. ReFerro pedum ejus reges inclinantur. Reges adorant, et Photiniani divinitatem ejus negant? Clavum crucis ejus diademati suo praeferunt imperatores, et Ariani potestatem ejus imminuunt? 50. Sed quaero: Quare sanctum super frenum, nisi ut imperatorum insolentiam refrenaret, comprimeret licentiam tyrannorum, qui quasi equi in libidines adhinnirent; quod liceret illis adulteria impune committere? Quae Neronum, quae Caligularum, caeterorumque probra comperimus, quibus non fuit sanctum super frenum?
Abbreviated transcription (Latin):
ad imitationem dicatur dñi de imꝑato¬
re romano. Posiusti ui capite eiꝰ coronam
de lapide p̃cioso. Ex illo gratulatur
eccła: erubescit iuideꝰ. Non solum eru¬
bescie: s etiam torquetur. qd̃ ip̃e sibi
auctor confusiois est: Dum insultat .xͦ.
confessus est eum regem. Sum regem ui¬
deorum appellauit. sacrilegium suum qͥ
non credit conficetur. Ec̾ce inquiunt
tem resurgant. & mortui regnent. Nos
crucisiximꝰ. quem regen adorant. qͦs
nos adoramꝰ. ipsi adorant. Ecce et clauus
in honore ẽ. ⁊ quem ad mortem imp̃ssimꝰ.
remedium salutis ẽ. atq inuisibili qͣdã
potestate. demones torquet. Putabamꝰ
nos uicisse. s uictos fatem᷑. Iterum xp̃e
resurrexit. ⁊ resurrexisse eum pͥncipes
agnouerunt. Iterum uiuit qͥ non uioe¬
tur. Nunc maior nobis contentio. nune
pugna uehem̃tior. adu̾sus eum cui reg¬
na famulantur. cui seruit potestas. illũ
contempsimꝰ. Quomͦ regibus resistimus:

Expanded text:
ad imitationem Domini dicatur de imperatoad imitationem Domini dicatur de imperatore Romano: Posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso . 49. Ex illo gratulatur Ecclesia, erubescit Judaeus: nec solum erubescit, sed etiam torquetur; quod ipse sibi auctor confusionis est. Dum insultat Christo, confessus est eum regem: dum regem Judaeorum appellavit, sacrilegium suum, qui non credidit, confitetur. Ecce, inquiunt,st mortem resurgant, et mortui regnent. Nos crucifiximus quem reges adorant: quem non adoramus, ipsi adorant. Ecce et clavus in honore est; et quem ad mortem impressimus, remedium salutis est, atque invisibili quadam potestate daemones torquet. Putabamus nos vicisse, sed victos fatemur. Iterum Christus resurrexit, et resurrexisse eum principes agnoverunt. Iterum vivit, qui non videtur. Nunc major nobis contentio, nunc pugna vehementior adversus eum. Cui regna famulantur, cui servit potestas, illum contempsimus, quomodo regibus resistemus?
Abbreviated transcription (Latin):
fuo constantino diadema gemms insig¬
nitũ. qͦs p̃ciosior ferro mnexas erucis
redemptionis diuine gemma conuectãt:
misit & frenũ. Utroq usus ÷ constantinꝰ.
et fidem transmisit adposteros reges.
Principium itaq credentiũ imꝑatorum
sc̃m ẽ. qd̾ suꝑ frenum est. Er illo fides ut
ꝑsecutio cessaret. deuotio succedet. Sa
pienter agit helena. quȩ. crucem in capi¬
te regum locauit. ut xp̃i crux in regib
adoretur. Non insolentia ista. sed pietas
est. cum defertur sacre redemptioni.
Bonus itaq clauus romani imꝑii. qͥ totũ
redemit orbem. ac uestit principũ frontẽ.
ut sint p̃dicatores. qͥ ꝑsecutores esse ꝯsue¬
runt. Recte in capite clauus. ut ubi sensꝰ
est. ibi p̃sidium. In uertice corona. in ma¬
nibus fides. Habent coronam de cruce.
ut fides luceat: habent qͦq de cruce.
ut potestas regat. sie q iusta modatio.
non iniusta p̾catio. Nabebant hoc etĩa
pͥncipes .xͥ. sͥ lib̾alitate concessum: ut

Expanded text:
suo Constantino diadema gemmis insigsuo Constantino diadema gemmis insignitum, quas pretiosior ferro innexas crucis redemptionis divinae gemma connecteret. Misit et frenum. Utroque usus est Constantinus, et fidem transmisit ad posteros reges. Principium itaque credentium imperatorum sanctum est quod super frenum : ex illo fides, ut persecutio cessaret, devotio succederet. 48. Sapienter Helena, quae crucem in capite regnum locavit; ut crux Christi in regibus adoretur. Non insolentia ista, sed pietas est; cum defertur sacrae redemptioni. Bonus itaque clavus Romani imperii, qui totum regit orbem, ac vestit principum frontem; ut sint praedicatores, qui persecutores esse consueverunt. Recte in capite clavus, ut ubi sensus est, ibi sit praesidium. In vertice corona in manibus habena. Corona de cruce, ut fides luceat: habena quoque de cruce, ut potestas regat: sitque justa moderatio non injusta praeceptio. Habeant 1212 hoc etiam principes Christi sibi liberalitate concessum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpemodum dicens. habeat helena
qd̾ legat. unde crucẽ dñi recognoseat.
Inuenit gͦ titulum. regem adorauit
non lignum. utiq qͥa hic gentilis est¬
error. q uanitas impioꝵ. s adorauit
illum qͥ pependit in ligno. ⁊ scͥptꝰ: inligna
illũ qͥ sic̃ scarabeꝰ clamaũ. ut ꝑsecutorib
siuis ꝑeccata donaret. Auida mulier.
festinabat tangere remediũ immortali¬
tatis. metuebat calcare sacram̃tum
salutis. lȩto corde & trepidante uestigi¬
o. qͥd facẽt nesciebat. Pertendit tam̃
ad cubile ueritatis. lignũ refulsit. &
tauerat xp̃e in masia. sp̃c in helena
iusitauit. Docuit eam qd̾ mulier igno¬
rabat. ⁊ deduxit in uiam qͣm mortalis
scire non potuit. Quesiuit clauos qͥb
crucifixus est dñs & inuenit. De uno cla¬
uo frenos fieri p̃cepit. de alt̾o diadema
intexuit. unum ad decorem alt̾m ad
oeuotionẽ uertit. Nisitata est maria.
ut euam lib̾aret. iusitata est helena. ut
imꝑatores redimerent᷑. Misit itaq filio

Expanded text:
propemodum dicens: Habeat Helena quod legat, unde crucem Domini recognoscat. 46. Invenit ergo titulum, Regem adoravit, non lignum utiqerror et vanitas impiorum, sed oravit illum, qui pependit in ligno scriptus in ligno, illum, qui: Sarabeus! clamavit, ut persecutoribus suis peccata donaret. Avida mulier festinavit tangere remedium immortalitatis, metuebat calcare sacramentum salutis. Toto corde et trepidante vestigio quid facere nesciebat, pertendit tamen ad cubile, veritatis lignum fulsit et tus in Maria, Spiritus in Helena visitavit: docuit eam quod mulier ignorabat, et deduxit in viam, quam mortalis scire non poterat. 47. Quaesivit clavos, quibus crucifixus est Dominus, et invenit. De uno clavo frenos fieri praecepit, de altero diadema intexuit: unum ad decorem,alterum ad devotionem vertit. Visitata est Maria, ut Evam liberaret: visitata est Helena, ut imperatores redimerentur. Misit itaque filio
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc senes repetunt. audisse se aliq̃n
horum martirum nomina. titulumq le¬
gisse. Perdiderat eiuitas suos martires.
que rapuit alienos. Et si hoc dei munꝰẽ.
tamen gr̃am quam temꝑib sacerootii
mei oñs iħc tribuit. negare non possum.
Et qͥa ipse martir esse non mereor. hos
uobis martires ad quisiui. Succedant
uictime triumphales: in locum uͥ xp̃e¬
est hostra. S ille suꝑ altare qui ꝓ omĩb
passus est:. isti sub altari qui illiꝰ redemp¬
ti sunt passione. Hunc ego locum p̃desti¬
naueram michi. Dignum enim est ut
ibi requieseat sacerdos. ubi offerre con¬
sueuit. S cedo sacͥs uictimis dexteram
portionem. Locus iste martirib debebateͤ.
Condamꝰ gͦ reliqͥas sacroscas. et dignis
sedib in uehamꝰ: totumq diem fida oe¬
uotione celebremꝰ. Acclamauit popłs.
ut in dñicum diem differretur marty¬
rum depositio. s tandem obdentum. ut
sequenti fieret die: Sequenti die. talis

Expanded text:
Nunc senes repetunt audisse se aliquando Nunc senes repetunt audisse se aliquando horum martyrum nomina, titulumque legisse. Perdiderat civitas suos martyres, quae rapuit alienos. Etsi hoc Dei munus est; tamen gratiam quam temporibus sacerdotii mei Dominus Jesus tribuit, negare non possum: et quia ipse martyr esse non mereor, hos vobis martyres acquisivi. 13. Succedant victimae triumphales in locum, ubi Christus hostia est. Sed ille super altare, qui pro omnibus passus est. Isti sub altari, qui illius redempti sunt passione. Hunc ego locum praedestinaveram mihi; dignum est enim ut ibi 878 requiescat sacerdos, ubi offerre consuevit: sed cedo sacris victimis dexteram portionem; locus iste martyribus debebatur. Condamus ergo reliquias sacrosanctas et dignis aedibus invehamus, totumque diem fida devotione celebremus. 14. Acclamavit populus, ut in Dominicum differretur diem martyrum depositio: sed tandem obtentum, ut sequenti fieret die. Sequenti die talis