comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoce clamantes. Dextera tua domine
glorificata est inuirtute: dextera tua
domine ꝑcussit inimicos. Tollit᷑ gͦ in
triumpho eugenia: et ne tanto gau¬
dio populi de eẽt probacio castitatis.
uisus est ignis decelo descendere: qͥ
ita circumdedit melancie domum.
ꝑtinebat. remanere potuisset. fit gaisz¬
dium populi. cum timore dei. Eccl̃ia¬
uero que iam quasi uidua octano
anno clausa fuerat: reseratur. Re
tur prefectus in facib constitutus:
baptitantur filii euis. batitatur clau
tur priuilegia xp̃ianis. Et mittit pre¬
fectus relacionem ad seuerum impera¬
torem dexanis: et memorat satis ro¬
mane rei publice xp̃ianos prodesse:
ideo debere eos absq ꝑsecucione aliqͣ
inurbib habitare. Consentit relacio¬
nib imperator: et fit tota alexandria
ciuitas. quasi una dei ecclesia: erat¬
q om̃ib ciuitatib gauduim: et di¬
gnitas xp̃iani nominis florescebat.¬

Expanded text:
uoce clamantes Dextera+ domini uoce clamantes Dextera+ domini glorificata est| in uirtute . Dextera+ tua domine confringit inimicus Tolletur| ergo in triumpho eugenia et ne tanto gaudio populo defu| isset probatio castitatis. Visus est ignis de caelo discen| dens qui ita circumdedit melantiae domum ad eam pertenebat remanere potuis| set Fit gaudium populi cum timore dei ecclesia que iam| quasi uidua octauo anno clausa fuerat reseratur. Reutur praefectus in fascibus| constitutus baptizantur filii eius baptizatur clau| t prouilegia christianis et mittit rela| tionem+ ad seuerum imperatorem de christianis et memorat | satis romanae rei publice christianos prodesse Ideo debere | eos absque persecutione aliqua in urbibus habitare Con| sentit relationibus imperator et fit tota alexandrina ciuitas | quasi una ecclesia Eratque omnibus ciuitatibus gaudium | et dignitas christiani nominis florescebat
Abbreviated transcription (Latin):
cens scicdit a capite tunicam qua erat
induta: et apparuit femina. Statimq
nem pater: claudia mater est. fres¬
mei hi duo qui decum sedent: auitꝰ
t sergius. Ego autem sum eugenia
filia tua. que ꝓ amore xͥ mundum
om̃em cum deliciis suis respui tanꝙͣ
stertus: et ecce ꝓtus et iacinctus eunuchi
et uictricem libidinum et om̃es pol¬
suam: cui credo me usq ad finem iu
filiam. sororem fres. serui dominam:
tes lacrimas inconspectu ppłi. ample¬
xib eius incumbunt. Nunciatur fac¬
tum claudie matri: at illa statun cur¬
spectaculum ꝓꝑat. Deferunt᷑ uestum̃¬
ta auro texta. et licet inuita induitͦ:
atq in excelso tͥbunali inposita in sub¬
lime atcollitur: et ab omni ppło con¬
clamatur. Unus d̾s xp̃c: unus et uerꝰ
deus xp̃ianoꝵ. Sane sacertlotes et re¬
ligiosi. qui cum multo populo xͥano
circa amphiteatrum erant. ut dum fu¬
issent interfecti hi qui accusabantur.
abeisdem sepelirentur: ingrediun¬
tur deo ymnum dicentes atq una

Expanded text:
it a capite tunicam, qua erat induta, et apparuit femina. Et statim nem pater, Claudia mater est, et fratres hi duo qui tecum sedent, Avitus et Sergius. Ego autem Eugenia filia tua, quae pro amore Christi mundum omnem cum deliciis suis respui tanquam stercus. Ecce Protus et Hyacinthus eunuchi  exstitit, ut victricem libidinum omnis polsuam, cui credo usque in finem me filiam . | sororem fratres Serui dominam tes lacrimas in conspectu populi amplexibus | eius incumbunt Nunciatur factum claudie matri | statim curspectaculum properat De| feruntur uestimenta auro texta Et licet inuita . indui| tur atque in excelso tribunali inposita in sublime aclamatur: Unus Christus, unus et verus Deus Christianorum. Sane sacerdotes et episcopi, qui cum multo populo Christiano ante amphitheatrum erant, et dum fuissent interfecti hi qui accusabantur, ab eisdem sepelirentur, ingrediuntur, Deo hymnum dicentes, atque omnes una
Abbreviated transcription (Latin):
dere cupientes. statumus ut aut duis
om̃ipotentib solitam culturam exhi¬
beas: aut deposita dignitate etiam
intimore dei et incultura xͥ: ettama¬
lios confortabat inxͦ. Interea om̃is
alexandria conspirat inepiscopatum
eius: et cepit eũ res publica habere p̾¬
fectum: qr successor ei nõ dum uene¬
rat. et eccłia habere prefectum. quia
merito fidei. eum sibi legerat sacerdotẽ.

Expanded text:
dere cupientes, statuimus ut diis dere cupientes, statuimus ut diis omnipotentibus solitam culturam exhibeas, vel, deposita dignitate, etiamin timore Dei et in cultura Christi etiam alios confortabat in Christo. Interea omnis Alexandria conspirat in episcopatum ejus, et coepit eum respublica habere praefectum, quia successor ei nondum venerat, et ecclesia habere episcopum, quia merito fidei sibi eum elegerat sacerdotem.
Abbreviated transcription (Latin):
S qr semꝑ sanctitatem emulacio in¬
sequitur mnimici et contra bonita
tem pugnat malicia: consilio diabo¬
li. aliqui ex honoratis alexandrie cul¬
tores ydoloꝵ. accipientes egre ꝙ phi
lippus xͥanis priuilegia tribuisset :¬
relam deponunt. Status rei publice
conturbatur a philippo: quinq cũ
in reprehensibilit̾ ad ministrauerit:
nuno decimo anno ꝑdidit om̃ia.
Deniq deorum inmortalium deserit
cerimonias: et omẽm ciuitatem ad
culturam cuiꝰdam hominis quem iu¬
dei oceiderunt conuertit. Non est le¬
gib ur̃is ulla reuerencia: passim qͥs¬
q ut uoluerit templa ueneranda in¬
gceditur: non ut colenli beniuolen
uini numinis signa. Hec et his simili¬
a multa dicta sunt seuero et antonino
augustis: unde cõmoti direxerunt
ad eum huiꝰ modi decreta. Duius parẽs
ñr commodus quondam augustus.
non ut prefectum s ut regem de alexã¬
drie orclinauit: et constituit ut dum
uita maneret. successorem nullum sus.¬
ciperes. Unde his beneficiis eiꝰ suꝑad¬

Expanded text:
semper | sanctitatem aemulatio insequitur inimici et contra bonita| tem . inpugnat malicia Consilio diabuli aliqui ex honora| tis alexandriae cultores idulorum accipientes aegre | quod christianis priuilegia tribuisset Vgem | dixerunt statum rei publice consummatum a fylippoirreprehensibiliter administraverit, nunc decimo anno perdidit omnia. Denique deorum immortalium deseruit caeremonias, et omnem civitatem ad culturam cujusdam hominis quem Judaei occiderunt convertit. Non est legibus vestris ulla reverentia. Passim quisque ut voluerit templa reverenda ingreditur, non ut colendi benevolentvini nominis signa. Haec et similia multa dicta sunt Severo et Antonino Augustis. Qui commoti, direxerunt ad eum hujuscemodi decreta: « Divus parens noster, Commodus quondam Augustus, non ut praefectum, sed ut regem te Alexandriae ordinavit atque constituit, ut dum in vita maneres, successorem nullum susciperes. Unde his beneficiis ejus superad
Abbreviated transcription (Latin):
incurri. ad meautem illum. dum metlen¬
di gr̃a qua dicebatur posse in firmantib
prodesse uenire ꝑmitterem: unam me ex
illis existimans quaꝵ pudore bachatur.
ausus est inpudenter alloqui: et uerbis
procacib ad crimen hortari. Quid mul¬

Expanded text:
incurri Ad me au| tem dum medendi gratiam quia dicitur posse infir| mantibus prodesse +uenire permittirem unam me ex an| cillis aestimans de quarum pudore bacchatur . ausus | est inpudenter adloqui Et uerbis procatioribus ad cri| men hortari quae
Abbreviated transcription (Latin):
et principatum eoꝵ gerunt. Apud uos
autem ñ sic. S si quis inuob̾ iult ẽẽ pri
mus: sit uester ultimus. Et si quis uolue
nuens. decreui primatum suscipere: et
domim preceptis obediens. ultimum me
ur̃e caritati constituo. Exhilarantur q̃¬
dicias adhibere. In eo deniq loco hita¬
culum sͥ fecit ubi hostiarus monast̾ii
manere solebat: ne uł ip̃o se suꝑiorem
ostenderet. Sane refectionem fr̃m solli
cite curabat: et psallendi deo ordinẽ
fortit̾ custodiebat. Tercia. sexta. nona.
uesꝑtinis et nocturnis adq matutins
temporib tam cautissime insiftebat.
inderet᷑ ut iam ꝑisse deo. si horarum uelqͥp
ram̃ti uerba prorumpere: aut insermo¬
ne aliquo ocioso garrire. Dicebat gͦ om̃i¬

Expanded text:
et priet priautem non est sic; sed si quis in vobis vult primus esse, sit vester ultimus; et si quis inter perans, decrevi primatum suscipere, et Domini jussionibus obedire, ultimum me vestrae charitati constituo. Exhilaratur omdicias adhibere. In eo denique loco habitaculum sibi elegit | ubi ustiarius monastherio manebat ne uel ipso se superio| rem ostecite curabat, et psallendo Deo ordinem fortiter custodiebat: tertiae, sextae, nonae, vespertinis vel nocturnis atque matutinis horis tam cautissime insistebat, ut videretur jam periisse Deo, si horarum vel quiramenti verba prorumpere, vel de sermone aliquo otioso garrire; sed mone
Abbreviated transcription (Latin):
ciebatur autem om̃ib om̃ia: tristem
consolabatur: leto congaudebat: iras¬
centem uno sermone suo mitigabat.
Suꝑbientẽ ita suo edificabat exemplo:
ut ouem subito factam ex lupo credere
delectaret. Tantã autẽ adeo consecuta
est grãm ÷ ut quenicumq indolore po¬
situm uisitasset. statim om̃is dolor re¬
cederet: et om̃is salubritas ad ueniret.
obtemꝑantes ei. Tercio igitur anno
conu̾sionis euis: abbas qui preerat fr̃i¬
b inmonast̾io. migrauit ad dominĩ.
Post cuius abscessum om̃ib uisum est:
ut beatam eugeniam sͥ eligerent abba¬
tem. Tunc beata eugenia metuens se fe¬
minam contra regulam uiris p̃poni̾ itẽ
nanimit̾ deprecantes sperneret: ait
ad eos. Obsetis uos ut euangelium in
presencia ad hibeatur. E cum fuisset
tione ur̃a. quid ip̃e dominus precipiat:
ut et uestris iussionib et ip̃ius monitis
adtenclamus. Et reuoluens codicem: ue¬
nit ad locum. et cepit legere dicens. Dix̾

Expanded text:
ciebatur omnibus omnia tristem ciebatur omnibus omnia tristem consolabatur. | Laeto congaudebat . irascentem uno sermone suo miti| gabat Superbientem . ita suo aedificabat exemplo | ut ouem subito ex lupo factum credere delectaret. | Tantam autem a deo consecuta est gratiam ut quem| cumque in dolorem positum uisitasset . Statim omnes | dolor discenderet et omnis salubritas adueniret obtemperantes ei | Tercio igitur anno conuersionis eius abbas qui praeerat | fratribus in monastherio migrauit ad dominum post cuius abs| cessum omnibus uisum est ut beatam sibi eugeniam ele| gerent abbatem Tunc beata eugenia metuens se feminam . | contra regulam uiris praeponi item animiter depraecantes sperneret ait ad eos obsecro uos . ut | euangelium+ praesenti adhibeatis Quod cum fuisset tione uestra quid ipse praecipiat ut et uestris| iussis et ipsius monitis adtendamus Et reuoluens codicem| uenit ad locum et cepit legere dicens Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
eam dii decelo rapussent. Credidit factis
pater: et fletum ad consolacionem reuo¬
cans dat festa responsis: ac deoꝵ illam ni¬
mero consecrãs. exauro puro eius iussit
fieri fusile simulacrum: ꝙ ita cepit exco¬
lere: ut non minorem honorem illi quã
diis cet̾is exhiberet. Mater tamen eus
claulia. et frẽs eius auitus et sergius nł
s erant intollerabilit̾ lugentes eam. Re
dicto uiroꝵ monast̾io ꝑmanebat ÷ at in
diuinis eruditionib ꝓficiebat: ut intra
sccłm annum om̃es pene scripturas do
minicas memorit̾ retineret. Tanta ei erat
dicerent ex numero angeloꝵ. Quis
enim deprehenderet ꝙ ẽecfemina : ꝙͣ ita
uirtus xp̃i. et uirginitas immaculata
ꝓtegebat. ut imitabilis fieret etiam ui¬
ris : Serimo autem eius humilis erat
inclaritate: clarus inmediocritate: iuciis
carens. et facuncliam fugiens. Om̃es
in humilitate suꝑabat: nullus illi ad
oracionem inueniebatur anterior. Effi¬

Expanded text:
eam deinde coelo rapuissent. Credidit factum eam deinde coelo rapuissent. Credidit factum pater: et fletum ad consolationem revocans, dat festa responsis, et deorum illam numero consecrans, ex auro puro ejus fecit fieri simulacrum: quod ita coepit excoli, ut non minorem honorem quam diis suis exhiberent. Mater tamen ejus Claudia, et fratres Avitus et Sergius, nucipere, sed erant intolerabiliter lugentes eam. CAPdicto virorum monasterio permanebat: atque ita in divinis eruditionibus profecit, ut intra secundum annum omneminicas memoria retineret. Tanta in ea erllam omnes dicerent ex numero esse angelorum. Quis enim deprehenderet quod esset femina, quam virtus Christi et virginitas immaculata protegebat, ut mirabilis esset et viris? Sermo enim ejus erat humilis in charitate, clarus in mediocritate, vitiis carens, et facundiam fugiens, omnes in humilitate superabat. Nullus illa ad orationem inueniebatur anterior. | effi
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis sanctificacione instructos.
monast̾io ad quod festinauerant sociaret.
Redeamus nunc ad illud tempus: quo
ꝓtus et iacintus auferentes eugeniam a¬
tib. et pueris qui preibant: uacua per¬
uenit ad matrem. Nidentes autem emi
nus ꝓperantes pueros mofficio. et bast̾¬
nam uenientem. occurrerunt cum gau¬
dio uniuersi: et inuenientes uectatorium
uacuum om̃es simul mugitum retddi¬
derunt. fitt repente tocius ciuitatis stre¬
pitus. Quis audire enim poterat p̾fecti
filiam cdarissimam ꝑditam fuisse: Erat
itaq planctus mnestimabił : fletus inmẽ¬
sus: lugebant q unu̾isi inconfuse : pa¬
rentes filiam. sororem fratres serui do¬
minam: et tenebat uniu̾sos meror. et
infinita animi tribulacio. fit ꝑtotam
ꝓuinciam inquisicio: interrogantur arus¬
pisces inquirunt᷑ phitones sacrificiis qͦq
et sceleratis suꝑsticionib demonia interro¬
gantur: ut ubi deuenisset eugenia in¬
dicarent. Hoc solum dicebant om̃es: ꝙ¬

Expanded text:
baptismatis gracia instructo monastherio ad quod | festinauerant sociaret Redeamus nunc ad illud tempus | quo protus et hyacintus auferentes eugeniam aperambulantibus et pueris qui | praehibant uacua peruenit ad matrem Videntes autem | nus properantes pueros . et basternam uenientem occur| rerunt cum gaudio uniuersa Et inuenientes uictatorium | uacuum omderunt, fit quoque repente totius civitatis strepitus. Quis enim audire poterat, Praefectum filiam charissimam perdidisse? Erat itaque planctus inaestimabilis, fletus immensus: lugebant universi confusi: parentes filiam, sororem fratres, servi dominam: et tenebat universos moeror, et infinita animi tribulatio. Fitque per totam provinciam inquisitio, interrogantur aruspices, inquiruntur pithones: sacrificiis quoque et sceleratis superstitionibus daemonia interrogantur, ut quo venisset Eugenia indicarent. Hoc solum omnes dicebant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cipias. Ecce possessio magna locupletacio
infinita: ecce auri pondus inmensum: ar¬
genti minist̾ium copiosum: familie infi¬
nitus est numerus ÷ et dignitas me et¬
tristicie mancipasti. Hoc anno absq filiis
tib meis÷ et non solum rerum meaꝵ:¬

Expanded text:
ias? Ecce possessionum Iocupletatio infinita, et ecce auri pondus immensum, et argenti ministerium copiosum, et familiae infinitus est numerus: dignitas est mihi; hoc anno absque filiis tibus meis, et non solum rerum mearu
Abbreviated transcription (Latin):
i quid isti tui sint: non me passus cum
dominus pret̾ire. S et hoc mͥ dominus
reuelare dignatus est. ꝙ gratissimum
e incorpore tuo habitaculũ p̾parasti cu
stodiendo uirginitatis p̾mium: et pre¬
sentis temporis blandimenta fallacia res
ꝓuendo. Scito autem te ꝓcastitate mul¬
ta passuram: s non te deseret ille cuite
ex integro tradidisti. Ad procum autẽ
et ad iacictum conuersus ait. Incorpo¬
re seruitutis positi ingenuã dig̾nitatẽ
animi tenuistis fortiter et denetis: unde¬
me uobis tacente. ip̃e dominus ihe xp̃c.¬
loquitur dicens. Amen dico uobis: iã
ñ dicã uos secuos s amicos: Nncde et uos
beatos ad nuncio quia concordastis sp̃ui

Expanded text:
quid isti tui sint Non | me passus est dominus praeterisse. Sed+ hoc mihi dominus reuelare | dignatus est. Quod gratissimum sipi in corpore tuo habi| taculum praeparauerit . costodiendo uirginitatis prae| mium et praesentis temporis blandimenta fallacia | respuendo. Scito autem te pro castitate multa passuram; sed non te deseret ille cui te ex integro tradidisti. Ad Protum autem et Hyacinthum conversus, ait: In corpore servitutis positi, ingenuam dignitatem animi tenuistis fortiter et tenetis. Unde vobis, me tacente, Christus Dominus loquitur, dicens: Amen, amen dico vobis, jam non dicam vos servos, sed amicos . Unde et vos beatos annuntio, quia concordastis Spiritui
Abbreviated transcription (Latin):
q ingredientes eccl̃iam: ꝑ cusserunt
cum moracione dominica constitutum.
Post hec traduntur ꝑcussores prefecto ꝑ¬
emuo. Ille autem conscius iuisionis sue:
quasi audiendos custodie mancipauit.
Post paucos autem dies: dicit eos prin¬
cipum indulgencia relaxatos. Beatissi¬
mus autem philippus post ꝑcussuram
tͥb dieb incorpore. ẽẽ ꝑmissus est: nõ
ob aliud nisi corda dubia confortanda.¬

Expanded text:
et ingredientes, percusserunt eum in oratione Dominica constitutum. Post traduntur percussores praefecto Perennio. Ille autem conscius jussionis suae, et quasi audiendos, custodiae mancipavit: post paucos autem dies principum indulgentia relaxatos dimisit. Beatissimus autem Phitribus | diebus in corpore esse permissus est Non ob aliud nisi | ad corda dubia confortanda
Abbreviated transcription (Latin):
qui me tenebant. ꝑmittite mͥ ut loq᷑
cum dea ur̃a. Et cum me ꝑmisissent
loqui: dixi ei. Cognosce te creaturam d̾i
ẽẽ. et descende: et noli ꝑmitt̾e de adoraii.
At illa his auditis descendit: et secuta
est me dicens. Non te deseram: quous¬
q me creatori meo et conditori restitu¬
dixit ei. Tres pueri fr̃s unanimit̾ cultu¬
ram simulacroꝵ relinquentes xp̃o serui¬
encium numero. in hoc monast̾io se socia¬
ri desiderant: et hodie uestigia tua huc¬
ꝓsequentes ingressi sunt:poscentes q me
cum lacrimis exorauerunt. ut mereantur
fero: qui me preuidere fecisti huiꝰ rei no¬
prehendit manum eugenie. et a suis co
mitib sequestrans eam. gratissimo uul¬
tu quisnam diceret᷑ interrogat: uł cuiꝰ
nationis eẽt credidit inquirendum. Ad
hec eugenia. Cues inquit romani sumꝰ.
gitur. Inus exhis protus dicit᷑: alius

Expanded text:
qui me tenebant: Permittite me, ut loquar qui me tenebant: Permittite me, ut loquar cum dea vestra. Et cum me permisissent loqui, dixi ei: Cognosce te creaturam Dei esse, et descende, et noli te permittere adorari. At illa, his auditis, descendit, et secuta est me, dicens: Non te deseram, quousque me creatori meo restitudixit ei: Tres pueri fratres unanimiter culturam simulacrorum relinquentes, Christo servientium numero in isto monasterio se sociari desiderantes, et hodie vestigia tua prosequentes, huc ingressi sunt: poscentesque me, cum lacrymis postulaverunt, ut mereantur refero, qui me praevenire fecisti hujus rei noprehendens manum Eugeniae, fudit oit sequestratim eos . Et gratissemo uultuo quinam dice| rintur interrogat Vel cuius nationis essent Crededit inqui| rendum+ Ad haec eugenia+ g inquid romani sumus fratribus meis protus dicitur alius
Abbreviated transcription (Latin):
regionis huius eiecit. Hũc autem sicut
muit: et procidens ad pedes eius qui illi
ista retulerat ait. Obsecro te. ut me illi una
cum istis duob fratrib meis insinues: ex
idolis enim conuerti uolumus ad xp̃m:
et qr simul hoc definiuimus et fres sumꝰ :
etiam hoc abeodem impetrare uolumus.
ut nunquam nos paciatur abulterutro
separari. At ille dixit. Nunc inquit silete.
quousq ingressus monast̾ium ad ꝙ ꝑg̾.
paululũ requiescat: et dum oportunũ
fuerit. intimabo ei om̃ia scd̃m uerbum̃
tuum. Interea cum ad ꝓpinquasset mo¬
patri ymnũ domino dicentes: suscepi
genia cum iacincto et ꝓto comitibus
sius: tantum ei nota. cum quo sermo¬
nem habuerat. ꝑ fectis itaq matutinis
sͥ ad sextam preparari. ut diuina mi¬
steria celebraret: ut dum ad sextam ce
pisset. nonam ad refectionem ieiunan¬
cium oportune preueniret. Requiescẽs
autem ep̃c somnium uidit: in quo
ad simulacrum femine ducebatur. ut
illi sacrificaret. Tunc dixi insomno his

Expanded text:
regionis huius Hic autem sicut muit et procedens ad pedes eius . qui ista | illi rettulerat ait obsecro te . ut me illi una cum istis duo| bus fratribus meis insinues ex idolis enim conuerti uolumus | ad christum et quia simul hoc definiuimus et fratres sumus | etiam hoc ab eo+ impetrare uout nunquam nos patiatur ab invicem separari. Et ille: Nunc, inquit, silete, quousque ingressus monasterium ad quod pergit paululum requiescat, et cum opportunum fuerit, intimabo ei omnia secundum verbum tuum. Interea dum appatri | hymnum domino dicentes . Suscipigenia cum hyacinto et proto comitibus suis | Tantum ei nota cum quo sermone habuerat Perfectis itaque | matutinis bi ad sextam | praepari ut diuinam isteria cepisset, nona ad refectionem jejunantium opportune perveniret. Requiescens autem episcopus, somnium vidit, in quo ad simulacrum feminae ducebatur, ut illi sacrificaret. Tunc dixi, inquit, in somnio his
Abbreviated transcription (Latin):
gus cum artib suis: uenit et helenꝰ
ep̃c cum oracionib suis. Cumq popu¬
lum salutasset: ait. Nunc probabitis sp̃c.
qui sunt adeo. Et conuersus ad teream:
cepit uerboꝵ ingens habere luctamen.
S qr uersutus erat minis et conclucdere
eum sermonis racione non poterat: respi¬
ciens ppłm fortit̾ ledi. quoniam ⁊ ereas
quasi suꝑior ascendebat inuerbis. mo¬
dicum silencium postulauit: et ait ad

Expanded text:
gus cum | artibus suis Venit et helenus gus cum | artibus suis Venit et helenus episcopus cum orationibus suis | Cumque populum saluta\s/set ait Nunc probabitis spiritus . | qui sunt a deo Et conuersus ad zeream coepit uerborum | ingens habere luctamen Sed quia uersutus erat nimis | et concludere eum sermonum ratione non poterat respiciens | populum fortiter ledi quod zereas quasi superior abscede | bat in uerbis modicum silentium postolauit et ait ad
Abbreviated transcription (Latin):
recta facta est. it̾ sanctoꝵ preparatum
est. Interrogenius gͦ quo ꝑgat hic po¬
pulus: ut si ad hoc h̾itaculum uadũt
quo nos ire decreuimus. iungamur
canentib turbis: ut pote ex adueni¬
entib computati. ingrediamur ut so¬
quis ẽẽt senior qui solus aselli uehi
culo uteret᷑ in medio ppłi sequentis et
qui dum infãtulus inmonast̾io crescet.
tante sanctitatis iurtutib augetur: ut
si qñ missus fuisset euicino petere ar¬
dentes prunas. uestimento deferebat il¬
leso. Deniq ante hos inquit paucissi¬
mos dies. uenit huc quidam magus¬
nomine ⁊ereas qui uerboꝵ argumentis
ppłm dei conabatur euertere. dicens fal
ad docendum. Hic autem erat uersutis¬
simus: et descripturis populum secluce
bat. Deniq om̃is turba xp̃ianoꝵ acces¬
sit adhunc quem uidetis pr̃em nr̃m:
quo eum aut recipias socium: aut si
potes conuincas non uera ꝓsequentẽ.
Igitur constituitur dies et locus. inme
dia eliopolis ciuitate: uenit ⁊ereas ma¬

Expanded text:
recta facta est Iter sanctorum praeparatum est Intellega| mus ergo quo pergat hic populus . et si ad hoc habitaculum | uadunt quo nos ire decreuimus Iungamur canentibus | turbis . et utpote ex aduenientibquis esset senior, qui solus vehiculo aselli uteretur in medio populi sequentis et qui dum infantulus in monasterio cresceret, tantae sanctitatis virtutibus augebatur, ut si quando missus fuisset ignem e vicino petere, ardentes prunas vestimento deferret illaeso Denique ante hos inquid paucos dies . uenit | huc quidam magos qui uerborum argumentis popu| lum dei conabatur euertere . dicens fals a christo ad docendum hic autem erat | uersutissimus . et de scripturis diuinis populum seduce| bat Denique omnes christianorum accessit ad hunc | quem uidetis patrem nostrum . quo | eum Aut recipias tibi socium aut si potis conuincas non | uera prosequentem Igitur constituitur dies et locus in | medio eliopolis ciuitate. Venit zereas ma
Abbreviated transcription (Latin):
transegimus: aristolica argum̃ta. et pla¬
tonis ydeas. et epicureoꝵ secreta. et so¬
cratis monita et stoicoꝵ taciturnitates:
et ut breuit̾ cuncta complectar. quicꝙͥ
poeta cantauit. quicꝙͥ orator inuenit. qͥs

Expanded text:
transegimus: Aristotelica argumenta, et Platransegimus: Aristotelica argumenta, et Platonis ideas, et Epicuri sectas, et Socratis monita et Stoicorum: et ut breviter cuncta complectar, quidquid cantat poeta, quidquid orator invenit, q
Abbreviated transcription (Latin):
gntlo potuisset aripere: ꝑpetus retin̾et.
stat ergo eugenia pulchra facie et elegẽa¬
⁊ corpore: s pulcrior mente: et formosior
castitate. Igitur eugenia cum quinto de
cimo etatis anno ab aquilio aquilim
consulis filio pet̾e tur sponsa interro¬
gata a patre. uteum iuueni illustris¬
simis orto natalib consentiret: illa res¬
ret: ꝑuenit ad manus eius beatissimi
pauli apłi doctema. Et licet subpaga¬
ant ab alexandria urbe discede: rogat
parentes. ut uectandi gr̃a ꝑmitteret᷑
patlia sua insuburbio alexandrie posi¬
ia cucumire. Cumq statim ut popos¬
cit impetrasset et ab urbe ꝓperaret ad
uillam: audit xͥanos psallentes cum¬
dn gencium demonia: dominus auter
ñr celos fecit. H̾ itaq audiens suspirauit
et fleuit: et dicit ad eunuchos pueros su¬
os nomine ꝓtum et racintum. Scio uos
mecum literis eruditos. et digna simł
et philosophoꝵ quoq sillogismoᷤᷤ uano
labore constructos studio scrupulosissimo

Expanded text:
gendo potuisset | Arripere perpetuo retineret gendo potuisset | Arripere perpetuo retineret Erat ergo eugenia pulchra | faciae et eleganti corpore sed pulcrior mente et elegan| cior castitate Igitur cum cimo aetatis suae anno ab Aquilio, Aquilii consulis filio peteretur sponsa, interrogatur a patre utrum petenti juveni illustrissimis orto natalibus consentiret? Illa resteret, pervenit ad manus ejus beatissimi Pauli apostoli doctrina; et licet sub pagaani ab Alexandria urbe discedere, rogat parentes, ut spectandi gratia permitteretur praedia sua in suburbano Alexandriae posita circuire. Cumque statim, ut poposcerat, impetrasset, et ab urbe properaret ad villam, audit Christianos psallentes dii gentium daemonia: Deus autem noster coelos fecit . Haec ita audiens suspiravit et flevit, et dixit ad eunuchos pueros nomine Protum et Hyacinthum: Scio vos mecum literis eruditos, et digna simul  philosophorum quoque syllogismos vano labore constructos studio scrupulosissimo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ dieb illis septimo consolatu suo
commodus imperator direxit illustͥs¬
simum uicum philipum. ab egypto.
ut prefecturam ageret alexandrie: ⁊
om̃es potestates que ꝑ om̃em egyp¬
tum administrabãt. eius arbitrio deser¬
uirent. Hicitaq cum uxore sua claudlia.¬
et cum duob filiis auito et sergio. et
cum filia eugenia. ab urbe roma adurlẽ
alexandriam dum uenisset. et roma¬
na grauitate ageret prefectaram. ati
b ordinaret : cunctis quidehi magca
curiositatem sectantib finem imposuit
indeos uero nec nominis mincupacionẽ
ab alexandria taͣntundem debere ẽẽ con¬
stituit. Ip̃e uero plus licet philosopho¬
rum amicus quam fautor idorum:
soꝵ cultor instabat: non racioni. s tra¬
diciom concordans. Eugeniam gͥ filiã
suam cum litt̾is liberalib ꝑfectissime
docuisset: et tam latino eam quam gͥd
doquio instruxisset: etiam philosophi¬
am doctrinam doceri ꝑmisit. Erat
qum acris ingenii: et tam memorie ca¬
rss ut quiequid auliendo semel uel le¬

Expanded text:
In septimo consulatu suo Commodus imperator direxit illustrissimum virum Philippum ad Aegyptum, ut praefecturam ageret Alexandriae, et omnes potestates quae per totam Aegyptum administrabantur ejus arbitrio deservirent. Hic itaque cum uxore Claudet cum duobus filiis aui| to et sergio et cum filia eugenia ab urbe roma ad urbem | Alexandrinam . dum uenisset Et romana graui| tate ageret praefecturam Atqbus ordinasset Cunctis quidem | magigam curiositatem sectantibus . finem inposuit | Iudeos uero nec nominis nuncupatione hab alexandria tantum | bire esse constituit ipse uero licet plus philosophorum | amicus . quam fauror idolorum csi relegiosus cultor instabat . non raci| one sed tradimme orcordans Eugenia igitur | filiam suam dum li“tt”eris liberalibus perfectissime | docuisset et tam latino quam greco eam eloquio | instruxisset etiam philosophiam docere permisit. | Erat enim agris ingenii Et tam memoriae capax | ut quicquid audiendo semel . uel le
Abbreviated transcription (Latin):
infana: Magnum enim inte diabo¬
ter militamus. Habeant opes tuas si
Affastim diues est. qui cum xͦ pauꝑẽ
fugiant ate imagines concupiscencie:
Non enim est salutis tue ista que de mi¬
uasit audacia: draconis hitaculum fc̃a
uenenum effundis: s nos xp̃i inuocato
nõie uenenoꝵ tuoꝵ uirus euademus:
et miscłiam domini inueniemus. Illa

Expanded text:
iam: magnum enim te diaboter militamus. Habeant opes tuae tuiAffatim dives est, qui cum Christo pauper est. Fugiant a te imagines concupiscentiae, non est enim salutis tuae ista quae te invasit insania. Draconis habitaculum facta, venenum effundis: sed nos, Christi invocato nomine, venenorum tuorum virus evadimus, et misericordiam Domini invenimus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
pud egẏptum qñ cirtumeunt mona¬
st̾ia ep̃i ut psallencium eos sequatur
exercitus : suꝑuenit itaq sanctus hele¬
us ꝙͣ decem milia uiroꝵ. psallencium
set dicencium. Nia iustoꝵ recta facta ẽ:¬
et iter sanctoꝵ preparatum ẽ. Audiẽs
ħ eugenia: dixit ad socios. Conside¬
rate uim carminũ: et uidebitis ad nos
respicere. quicꝙͥ hi motlulatis uocib
psallunt. Deniq cum deuero deo. ñr
tractatus indisposicione mutui sermoniꝰ
los fecit: ecce et nunc arripientib nob¬

Expanded text:
pud Aegyptum, quando circumeunt monapud Aegyptum, quando circumeunt monasteria episcopi, psallentium eos sequatur exercitus; supervenit idem Helenus Helus quam decem millia virorum, psallentium et dicentium uia ius| torum recta facta est iter sanctorum praeparatum est | Audiens haec eugenia . dixit ad socios suos Considerate| uim carminum et uiditis nos trespicire quicquid mo| dolatis uocibus cantant denique cum de uero deo . nos| ter tractatus in disputacione mutui sermonis m caelos fecit Ecce nunc arripiendus nob
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos sicut ordinauero ꝓperemus. he¬
lenum audio dici ep̃m cuius est habita¬
cio illa inqua die noctu q audiuntur.
dicitur ecl̃ie occupacionib detiner. hͥs
autem qui indiuinis laudib uacant
theodoꝵ quendam presbiterũ constitu¬
it ÷ cuiꝰ tanta mirabilia narrantur. ut
etiam cecos suis oracionib illuminet. et
demones effuget: ⁊ infirmantib afferat
sanitatẽ. Sane ad diuersorium congre¬
gacionis huius in quo deo canitur: nul¬
lam patitur uenire feminaꝵ. Hoc gͦ con¬
siderans tonderi me estimo: ut crastina
nocturna ꝓfectio ordinata. ꝑ ĩp̃os nõbis
transitum prebeat. Nobis itaq duobus
iusta basternam ambulantib. et cet̾is
precedentib. ad locum deponar auob̃:
ut uacua transeunte basterna. nos tres
uirili habitu simus : et ad dei hominẽ
ꝓperemus. Placet utrisq consilium: et
sequenti nocte sicut ordinauerat adim
qua ad monast̾ium ꝑuenerunt. sc̃s he¬
lenus suꝑueniret ep̃c. Et qr mos est a¬

Expanded text:
ianos, et sicut ordinavero, properemus. Helenum audio dici Episcopum, cujus est habitatio illa, in qua 566 die noctuque audiuntur dicitur ecclesiae suae occupationibus detineri. His autem qui in divinis laudibus vacant, Theodorum quemdam presbyterum constituit, cujus tanta miracula narrantur, ut etiam caecos suis orationibus illuminet, et daemones effuget, et infirmantibus afferat sanitatem: sane ad diversorium hujus congregationis, in quo Deo canitur, nullam patitur venire feminarum. Hoc ergo considerans, tondere me arbitror, ut crastina nocturna profectio ordinata, per ipsos nobis transitum praebeat. Vobis itaque duobus juxta basternam ambulantibus, et ceteris praecedentibus, ad locum deponar a vobis: et vacua pertranseunte basterna, nos tres herili habitu simul ad Dei homines properemus. Placuit utriusque consilium: et sequenti nocte, sicut ordiqua ad monasterium peruenerunt lenus superveniret episcopus. Et quia mos est a
Abbreviated transcription (Latin):
dominus autem celos fecit: confessio et
pulcritudo inconspectu eiꝰ. stantitas et
magnificencia inmaiestate eius. Igitur
iubet conferre sermonẽ: et apostolus
legitur. et ꝓpħa laudatur ÷ fit concordia
ficdei: et qua arte adpenetradia sapien¬
cie diuine. absq separacione sui ꝑuenãt
consilio ardenti definitur ÷ et leta ait¬
ad eos. Dominam me inquit uobis u¬
surpata potestas attribuit: s sororem
sapiencia fecit. Sinus gͦ frẽs sicut di¬
uina prouidencia ordinat: non sicut
se iactat humana temeritas. ꝑ gamus

Expanded text:
ecit. Confessio et pulchritudo in conspectu ejus, sanctitas et magnificentia in majestate ejus. Igitur jubet conferre sermonem: et Apostolus legitur, et Propheta laudatur; fit concordia fidei, et qua arte ad penetralia sapientiae divinae absque sui separatione perveniant, consilio ardenti definitur. Dominam me, inquit, vobis usurpata potestas attribuit, sed sororem sapientia fecit. Simus ergo fratres, sicut divina sapientia ordinavit, non sicut se jactat humana temeritas. Pergamus
Abbreviated transcription (Latin):
sub testib consignatam abste accep¬
turus est ueritatem. Hec me loquẽ¬
te gallo iam adnarrandum para¬
to: iruit turba monachoꝵ. Euag̾¬
la. Et post paululum ingredit᷑ prbr
ñr echerius: cum calipione diacono
tamathore subcliatono. P ostremus
aurelius p̃rbr dulcissimus meus lõ¬
giore uia ueniens: anhelus cucurrit.
Quid uos inquam tam subito. et cam
insperati: tam exdiuersis regionibus.
tam mane concurritis: Nos inquid
hesterno cognouimus gallum istum
ꝑtotum diem martini narrasse uir¬
tutes: et reliqua ino̾diernĩs diem qr
nox opresserat distulisse. Propt̾ea ma¬
turauimus frequens auditoriũ fac̾e:
tantam materiam locuturo

Expanded text:
sub testibus consignatam abs te accepsub testibus consignatam abs te accepturus est ueritatem. haec me loquente, Gallo iam ad narrandum parato, inruit turba monachorum, Euagrla: et post pbyter noster Aetherius cum Calupione diacono, et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter dulcissimus meus, longiore via veniens, aubelus cucurrit. Quid vos, inquam, tam subito et tam insperati, tam ex diversis regionibus, tam mane cucurristis? Nos, inquiunt, hesterno cognovimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse virtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturavimus frequens auditorium facere tantam materiam locuturo
Abbreviated transcription (Latin):
ucescit ogalle: surgencdũ
xest: Nam ut uicles et po-¬
stumianus instat: et hic p̾biter qui
hesterno auditorium amisit expec¬
tat: ut que de martino nr̃o in hocli¬
ernum diem explicanda distuleras:
debitor sponsionis euoluas. Non ig¬
narus quidem iste omnium quecũ¬
q memoranda sunt: s dulcis et
grata cognicio est. etiam nota rele¬
genti. Siquidem natura ita com¬
patum sit ut meliore consciencia
nosse congaudeat: que multoꝵ te¬
stimoniis non ẽe incerta cognoscat.
Nam et hic aprima ad olescencia mar¬
tinum secutus: nouit quidem om̃ia :
s libenter cognita recognoscit. fãte¬
bor enim tͥ galle martini mͥ sepius
autlitas ẽe uirtutes: quippe qui de
eo etiam litteris multa mandauerĩ
S ꝑ gestoꝵ ad miracionem. semꝑ
michi noua sunt: que de illo licet
aulita sepius reuoluunt᷑. Proin¬
de additum nobis refrigerium au¬
ditorem. eo impensius gratulam᷑:
quo promptius postumianus iste
qui hec orienti inferce festinat. qͣi

Expanded text:
Lucescit hoc, Galle: surgendum est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt, sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti, siquidem natura ita conparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat, quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. nam et hic a prima adulescentia Martinum secutus nouit quidem omnia, sed libenter cognita recognoscit. fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse uirtutes, quippe qui de eo etiam litteris multa mandauerim: sed per gestorum admirationem semper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur. proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo inpensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ec cum maxinte gallus neclĩ
explicitis que statuerat refer¬
de loqueretur ⁊ puer familiaris ingres¬
sus est: nuncians refrigeriũ. presbi¬
terium stare proforib. Dubitare cepi¬
mus utrum gallum ad huc eẽt me¬
lius audire: an exoptatissimo nobis
uiro qui officii causa ad nos ueniebat.
occurre. Tum gallus. Etiam si ñ ob
aduentũ sanctissimi sacerdotis relinꝙ̃¬
da nobis hec eẽt oracio: nox ip̃a coge¬
bat. huc usq ꝓtractum finire sermo¬
nequaqm̃ explicat. uniusa porueit᷑.
hec uos hodie audisse sufficiat: cras
reliqua dicemus. Ita pariter accepta
galli spõsione surreximus:

Expanded text:
Haec cum maxime Gallus, necdum explicitis quae statuerat referre, loqueretur, puer familiaris ingressus est, nuntians, Refrigerium presbyterum stare pro foribus. dubitare coepimus, utrum Gallum adhuc esset melius audire, an exoptatissimo nobis uiro, qui officii causa ad nos ueniebat, occurrere. tum Gallus: etiamsi non ob aduentum sanctissimi sacerdotis relinquenda nobis haec esset oratio, nox ipsa cogebat hucusque prolatum finire sermonequaquam explicari uniuersa potuerunt, haec uos hodie audisse sufficiat, cras reliqua dicemus. ita pariter accepta hac Galli sponsione surreximus.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed parsimonie seiterum de putans ca¬
putͦq consorans: rursum beati iurtute
reddit᷑ sanitati: Tum singula queq
miracula beati uiri succinte scribinns.
nec ea ampliori sermone expantlimus:
uerendo ualde atq timendo it̾ carpunꝰ
in choatum : ne forte clicat᷑ a prudencio¬
dere. S nobis meccłasticum dogma uer¬
santib ÷ uidet᷑ ithistoria que ad edifi¬
cacionem eccłie ꝑtinet. post posita uerbo¬
sitate atq breui ac simplici sermone
dexatur. ut et uirtutem antistitis be¬
ati prodat: et sapientib fasticlium
non inponat: Quo facto et lector pro¬
uocetur inlectionẽ: et sanctus proda¬
tux in opere.

Expanded text:
ahitur. Sed parsimoniae se iterum deputans caahitur. Sed parsimoniae se iterum deputans caputque tunsorans, rursum beati virtute redditur sanitati. 19. Dura singula quaque miracula beati viri succincte scribimus nec ea in ampliore sermone expandimus, verendo valde atque timendo iter carpimus inchoatum, ne forte dicatur a prudentiodere. Sed nobis in eclesiasticum dogma versantibus videtur, ut historia, quae ad aedificationem eclesiae pertenet, postposita verbositate, brevi atque simplici sermone texatur, ut et virtutem beati non imponat. Quo facto et lector provocetur in lectione, et Sanctus proda051 in opere.
Abbreviated transcription (Latin):
ribilit̾ eos ꝑaerem tenerum effugabat:
Post has autem uacuas et ĩanes in¬
missiones. cum iuderet inimicus. eũ
sibi uendicare ñ posse: dolis eum tem¬
ptauit illudere: Componens autẽ sein
speciem ueterani: uenit ad eum dicẽs:
Ego sum martinus quem inuocas:
surge et ora coram me siuis recipere sa¬
nitatem. Cui ille ait: Si tu es domnus
martinꝰ: fac suꝑ me signum crucis et
credam At ille audito hoc nomine. sibi
semꝑ contrario: tanquam fumus eua¬
nuit. Post hec autem stans ad peles dõ¬
ni gloriosi. factus est instupore mentis.
it uidit beatam basilicam nouo lumi¬
ne effulgere: ex qua egrecdiens sanctus
dixit ad eum Exaudita est oracio tua:
et ecce erit sanus ab infirmitate quam
pateris: Et sic beate crucis signacu¬
lum super capus euis ab scessit faci¬
ens Ille uero in se reu̾sus amota õi
recepisse: Camen post receptam sanita¬
tem. cum cepisset uino uti suꝑflue.
corpus eus du abstemi ambre maduis

Expanded text:
rribiliter eos per aerem tenuem effugabat. rribiliter eos per aerem tenuem effugabat. Post has autem vacuas et inanes immissiones, cum videret inimicus eum sibi vindicare non posse, dolis eum tentavit illudere. Componens namque se in specie veterani venit ad eum, dicens: Ego sum Martinus, quem invocas; surge, et adora coram me, si vis recipere sanitatem. Cui ait ille: Si tu es domnus Martinus, fac super me signum crucis, et credam. At ille audito nomine signi sibi semper contrarii, tanquam fumus evanuit. Post haec autem stans ad pedes gloriosi Domni factus est in stupore mentis, et vidit beatam basilicam novo lumine effulgere; ex qua egrediens Sanctus dixit ad eum: Exaudita est oratio tua, et ecce eris sanus ab infirmitate quam pateris. Et sic beatae crucis signaculum super caput ejus faciens abscessit. Ill. Ille vero in se reversus, amota omni recepisse. Tamen post receptam sanitatem, cum coepisset vinum uti superflue, corpusque a diu abstento imbre maduiss
Abbreviated transcription (Latin):
habebatur: Ex genus morbi: ephilen¬
ticum ꝑitoꝵ medicoꝵ uocitauerit auc¬
toritas Rustici uero caducum dixere.
pro eo ꝙ caderet: Cumq se ante ilictꝰ
in hoc exitu uideret affligi. audita be¬
ati presulis fama. sanctam eiꝰ adiit ba-¬
silicam: ut sibi presencia cunctis suffra¬
gia subuenirent. S cum meundem lo¬
cum plenus fide uenisse. ardencius eñ
seui demonis pulsat autlacia: nec eili¬
cebat atenium egredi ꝓpt̾ publicam de¬
monum in festacionem: In atrio cam̃
nichil nocebatur: Nam uisibiliter c̃
magno armoꝵ strepitu uenientes:
conabant᷑ cassis deloꝵ acuminib ꝑfo¬
dere: Q si se subderet terre: ranaꝵ su¬
ꝑ eum multitudo horribilis. de silire
uidebant᷑. S et uoces publice abeo au¬
diebant᷑. exprobrancium et dicenciũ:
Martinus quem expetisti. nichil tibi
poterit: subuenire: qr nr̃is es dictio¬
nib mancipatꝰ: S ille ad hec fulent̾̃
ĩmobilis signum crucis opponens: t̾

Expanded text:
habebatur. Quod genus morbi epilephabebatur. Quod genus morbi epilepticum peritorum medicorum vocitavit auctoritas; rustici vero cadivum dixere, pro eo quod caderet. Cumque se antedictus in hoc exitu videret affligi, audita beati Praesulis fama, sanctam ejus adiit basilicam, ut sibi praesentia cunctis suffragia subvenirent. Sed cum in eodem loco plenus fide venisset, ardentius eum saevi daemonis pulsat audacia; nec ei licebat atrium egredi propter publicam daemonum infestationem; in atrio tamen nihil nocebatur. Nam visibiliter cum magno armorum strepitu venientes, conabantur eum cassis telorum acuminibus perfodere. Quodsi se subderet terrae, ranarum super eum multitudo horribilis desilire videbatur, sed et voces publice ab eo audiebantur exprobrantium et dicentium: 'Martinus, quem expetisti, nihil tibi poterit subvenire, quia nostris es ditionibus mancipatus'. Sed ille ad haec fidenter immobilis sig
Abbreviated transcription (Latin):
codam die. dum guntranus bo
retineret: subito aduersante uento. naute
turbant᷑ inpelago: Separatis q nauibus
que pontem illum sustinebant. et aquaus¬
q ad sumnĩ repletis. descendunt cuncli
usq adcingulum cum ip̃is nauib inpro¬
fundum: nequaquam tamen nauib¬
b boso non rauce uociferans beati
martini auxilium ꝓclamabat: et ut
eis adliberantlum festimis occurt̾et
prelicabat᷑ : dicens ficdelit̾ suis. Nolite
timere Scio enim ꝙ dextera sancti ui¬
ri: adauxilia porrigentla. maxime ne
cessitatib sit parata: Hec eo dicente.
directis adeo nauib mutato q uento
contrario: insccło nullo ꝑeunte ꝑue¬
nerunt littore. Ubi tam presens occur¬
rit beati confessoris suffragiim: ut
etiam argentum ꝙ fluuio rapiente ꝑ
diderant. ip̃o deniq fluuio. inlitus
lancdulfus nomine. alunatici
demonii infestacione grauit̾ uexabat᷑:
itaut plerumq ab hoste se uallari putãs.
interram corrueret. Cruentas q exore
spumas emittens: tanquam mortuus

Expanded text:
odam die dum Gunthramnus Bosretineret, subito adversante vento nautae turbantur in pelago, separatisque navibus quae pontem illum sustinebant, et aqua usque ad summum repletis, descendunt cuncti usque ad cingulum cum ipsis navibus in profundum, nequaquam tamen navibbus, Boso non rauce vociferans beati Martini auxilium proclamabat, et ut eis ad liberandum festinus occurreret, precabatur, dicens fidenter suis: Nolite timere, scio enim quod dextera sancti Viri ad auxilium porrigendum maxime in necessitatibus sit parata. Haec eo dicente, directis a Deo navibus, mutatoque vento contrario in secundum, nullo pereunte, pervenerunt in littus, ubi tam praesens occurrit beati Confessoris suffragium, ut etiam argentum quod rapiente fluvio perdiderant, ipso denique fluvio in littus Landulfus nomine, graviter a lunatici daemonii infestatione vexabatur, ita ut plerumque ab hoste se vallari putans in terram corrueret, cruentasque ex ore spumas emittens, tanquam mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
martino autem sepe angłos ui¬
sos familiariter et sensimus
et exꝑti sumus: Rem minimam dic¬
turas sum: s tam̃ dicam: Apud ne¬
mausium ep̃oꝵ sinodus habebatur:
ad quam quidem ire noluerat: sed
quiil gestum erat. scire cupiebat. Ca¬
su cum eo iste sulpicius nauigabat:
s procul ut semꝑ aceteris inremota
nauis parte residebat. Ibi ei angłs qͥ
gestum eẽt insinodo: nunciauit. Nos
post ea tempus habiti concilii sollicite
requirentes: satis comꝑtũ habuimꝰ
ip̃m diem fuisse conuentus: et eaibi

Expanded text:
Martino autem saepe angelos visos familiariter et sensimus et experti sumus. Rem minimam dicturus sum, sed tamen dicam. Apud Nemausum episcoporum synodus habebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cupiebat. Casu cum eo iste Sulpicius navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos postea tempus habiti concilii sollicite requirentes, satis compertum habuimus, ipsum diem fuisse conventus, et ea ibi
Abbreviated transcription (Latin):
tabilem reddit ÷ p̾sentis psalmi u̾si¬
culum decantamꝰ: in memoria erit
uistus. Digne enim in memoriam
u̾tit᷑ hominum qui ad gaudium
transut angłoꝵ. Dicit sermo cliumꝰ.
Ne laudau̾s hoĩem in uita sua. sãꝙͣ
dic̾et. Lauda pꝰ mortem magnifica
pꝰ ꝯsũmationem. Dupplici enim ex
causa. utilius est hominum magis
illo potissimum tp̃r. M̾ita sc̃itatis
extollas: qñ nec laudantem adula¬
tio nocet:: nec laudatum temptat e¬
Diam in tuto posita. securi ma¬
gnificemꝰ : qui gub̾naculum fidet
uirilit̾ tenens. anchoram spei tͣnqͥlla
iam instatione ꝯposuit: et plenam
celestib diuicus. et et̾nis m̾cib nauẽ
optato in lictore collocauit. E ꝯtͣ
om̃s adu̾sarios scutum timoris do¬
mini tandui in fatigabilit̾ tenuit:
conec ad uictoriam ꝓueniret. Qd
uite istius cursus: nͥ unꝰ cum uigi¬
li hoste ꝯflictꝰ. Quãtis hic cecis a
iua u̾itatis errantib. et de sũma
iam in ꝓfundum rupe pendentib
amissum reddidit uisum: ⁊ illũ

Expanded text:
tabilem reddit, praesentis psalmi versiculum decantavimus: In memoria aeterna erit justus . Digne enim in memoriam vertitur hominum, qui ad gaudium transiit angelorum. Dicit sermo divinus: Ne laudes hominem in vita sdiceret: Lauda post vitam, magnifica post consummationem. Duplici enim ex causa, utilius est hominum magis illo potissimum tempore, merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio nocet, nec laudatum tentet eiam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla iam in statione composuit, & plenam cœlestibus diuitiis, & æternis mercibus nauim optato in littore collocauit, qui contra omnes aduersarios scutum timoris Dei tamdiu infatigabiliter tenuit, donec ad victoriam perueniret. Quid vitæ illius cursus, nisi vnus cum vigili hoste conflictus? Quantis hic cæcis, a via veritatis errantibus, & de summa iam in profundum rupe pendentibus, amissum reddidit visum, & illum
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ roncinator uelut ad templum
manum porrigens semꝑde simstra
transmisit ad dext̾am: et incelo repo¬
suit sudores suos. Nam et si hic oꝑa
eiꝰ uident᷑: illuc oꝑum m̾ita tnsiert.

Expanded text:
bonus ratiocinator, velut ad centuplum manum porrigens semper de sinistra transmisit ad dexteram, et in coelo reposuit sudores suos; nam etsi hic opera ejus videntur, illuc operum merita transierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
obeclientiam. Quantos intͥusec
incuriam pec̃ci labe resolutos et qͣ¬
dam lepre ꝯtagione ꝑfusos. castiga¬
tionib et exhortationib expiando:
deo in se oꝑante mundauit.¬
i honesta unquitas et impie¬
tãs possidebar. fugauit luxuriam.
ceiecit iram. extuxit inuicliam:
et uelut de antiqͣ domo barbaris hoᷤᷤ¬
pitib ꝑturbatis reuocando illuc fi¬
dem. castitatem. iusticiam. iĩam.
habitatores pacificos intromisit: ꝑ
reuitendie medicam̃tis uelut qͣtri¬
tõuanum fecentem. increpationũ
fremiti suscitabat: et emendatione
fuscẽpta. dẽ mediis mortis faucib
retͥuros temporma resurrectione ui¬
tã iniquitas sumptis cotidie de ficiẽ¬
te iusticia uirib conualescit. Et qͥd̾¬
ille in hac ꝑegͥnatione solo corꝑe cõ¬

Expanded text:
obedientiam? Quantos intrinsecincuriam, peccati labe resolutos, & quadam lepræ contagione perfusos, castigationibus & exhortationibus expiando, Deo in se operante, mundauitinhonesta iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, dejecit iram, et exstinxit invidiam, et velut de antiqua domo, barbaris hospitibus perturbatis, revocando illuc fidem, cardiam, habitatores pacificos intromisit, peitentiæ medicamentis, velut quatriduanum fœtentem, increpationum fremitu sususcepta de mediis mortis faucibus erutos temporaria resurrectione vita iniquitas, sumptis cotidie, deficiente iustitia, viribus, convalescit. Et quille in hac peregrinatione seculi solo co