comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mouit et traxit: quod uir¬
go ueltalis de cuius corru¬
ptione quel tio uertebatur
aquam impleto cribro de
ty beri neq profluente.
abstulit controuersiam.
Nec ergo atq alia huiusce¬
modi nequaquã illis que
in populo dei facta legimus
uirtũte ac magnitudine cõ¬
ferenda suntꝰ. quantominͤ
ea que illorum quoque po¬
pulorum qui tales deos
coluerunt legibus iudicata
sunt prohibenda atque
plectenda magica scilicet
uel trurgica: Quorũ pleraq
specietenus mortaliũ sensus
imaginaria ludificatione
decipiunt: quale es tlunã
deponiere. Donec suppositas
Ut ait lucanus propior de¬
PPumet in herbas. Quedam
uero et si nonnullis piorũ
factis uideantur opere coequi¬
ri. finis ipẽ quo discernuntũr
incõparabiliter hec nr̃a ostẽ¬
dit excellere. Illis enim mł¬
ti tantominus sacrificiis colẽ¬
di sunt: quantomagis hec ex¬
petunt: his Uero ynus cõmẽ¬
datur deus. qui se nullis tali¬
bus indigere: et scripturarũ

Expanded text:
movit et traxit; quod virmovit et traxit; quod virgo Vestalis, de cujus corruptione quaestio vertebatur, aqua impleto cribro de Tiberi, neque perfluente, abstulit controversiam. Haec ergo atque alia hujusmodi nequaquam illis quae in populo Dei facta legimus, virtute ac magnitudine conferenda sunt: quanto minus ea quae illorum quoque populorum, qui tales deos coluerunt, legibus iudicata sunt prohibenda adque plectenda, magica scilicet uel theurgica! quorum pleraque specie tenus mortalium sensus imaginaria ludificatione decipiunt, quale est lunam deponere, donee subpositas, ut ait Lucanus, propior despumet in herbas;\' quaedam uero etsi nonnullis piorum factis uideantur opere coaequari, finis ipse, quo discernuntur, incomparabiliter haec nostra ostendit excellere. Illis enim multi tanto minus sacrificiis colendi sunt, quanto magis haec expetunt; his uero unus commendatur Deus, qui se nullis talibus indigere et scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Illa quippe miracula do¬
rum gentilium que cõmẽdat
hystoria: non ea dico que ĩter¬
uallis tẽporũ occultis ipĩts cau¬
sis mundi. uerũtamẽ sub di¬
uina prouidentia cõs titutis
et ordinatis. mõs truola cõti¬
gunt: quales sunt ĩusitati
partus ammaliũ et celi terreq
rerũ insolita facies: suic tãtũ
terrẽs: Icue etiã nocẽs: que pro
curari atq mitigari demomi¬
cis ritibus fallacis sima corũ
atutia perhibẽtur. Sed ea dis¬
co que ui ac potes tate corumͭ
fieri satis euidẽter apparet.
yt est quod el figies deorũ
periatum. quos de Troia Ene¬
as fugiens aduezit de loco
in locum migras se xeferun¬
tur: quod cotem tarqnius
nouacula secuit: quod Epidau¬
nus serpens Esculapio nauiga¬
ti Romã comes adhesit: quod
nauim qua simulacrũ ma¬
tris Phrygie uidebatur : tan¬
tis hominum boũq conatib
ĩmobilem redditã: una mu¬
liercula zona alligatam: ad
sue pudicitie testimoniũ

Expanded text:
tur? Illa quippe miracula deotur? Illa quippe miracula deorum gentilium, quae commendat historia non ea dico, quae interuallis temporum occultis ipsius mundi causis, uerum tamen sub diuina prouidentia constitutis et ordinatis monstrosa contingunt; quales sunt inusitati partus animalium et caelo terraque rerum insolita facies, siue tantum terrens siue ecurari atque mitigari daemoniacis ritibus fallacissima eorum astutia perhibentur: sed ea dico, quae vi ac potestate eorum fieri satis evidenter apparet, ut est quod effigies deorum Penatium quas de Troja Aeneas fugiens advexit, de loco in locum migrasse referuntur; quod cotem Tarquinius novacula secuit; quod Epidaurius serpens Aesculapio naviganti Romam comes adhaesit; quod navim qua simulacrum matris Phrygiae vehebatur, tantis hominum boumque conatibus immobilem redditam, una muliercula zona alligatam, ad suae pudicitiae testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
alii uero iduerarẽt. sed uintã¬
tũ iuberet̃ deo. satis debereu pie¬
tas ipã disceruere:quid horũ
de fal tu superbie. quid de uera
religione descẽderet. Plus eua
dican: si tatitũ hi mirabilibus
factis huãnas aiãs perinouerẽr
qui sactificia sibi expetunt:
Illi autẽ qui hoc prohibẽt. et
Uni tanium deo sacrificari
tubẽt. nequaquã ita uisiblĩa
miracula facere dignarẽtur:
profecto nõ sensu corporis. sed
ratioẽ mẽtis preponenda eoru
eset auctoritas. Cum uero
deus id egerit ad cõmẽdanda
cloquia ueritatis sue: Ut pexis¬
tos ĩ mort ales nuntios: non sui
fal tum: sed maiestatẽ ip̃ius
predicantes. faceret maiora.
certiora: clariora miracula.
ne infirmis piis illi qui sacri¬
ficia sibi expetunt falsam re¬
ligionẽ facilius persuaderent.
eoꝙ sensibus eorũ quedã stu¬
penda mõs trarẽt: quẽ tandẽ
ita decipere libeat: ut nõ uera
cligat que sec tetar: ubi et
ampliora iniuemt que mire¬

Expanded text:
alii uero id uetarent, sed uni tanalii uero id uetarent, sed uni tantum iuberent Deo: satis deberet pietas ipsa discernere, quid horum de fastu superbiae, quid de uera religione descenderet. Plus etiam dicam: si tantum hi mirabilibus factis humanas animas permouerent, qui sacrificia sibi expetunt, illi autem, qui hoc prohibent et uni tantum Deo sacrificari iubent, nequaquam ista uisibilia miracula facere dignarentur: profecto non sensu corporis, sed ratione mentis praeponenda eorum esset auctoritas. Cum uero Deus id egerit ad commendanda eloquia ueritatis suae, ut per istos inmortales nuntios non sui fastum, sed maiestatem illius praedicantes faceret maiora, certiora, clariora miracula, ne infirmis piis illi, qui sacrificia sibi expetunt, falsam religionem facilius persuaderent, eo quod sensibus eorum quaedam stupenda monstrarent: quem tandem ita desipere libeat, ut non uera eligat quae sectetur, ubi et ampliora inuenit quae mire
Abbreviated transcription (Latin):
pulcritudinis uisio es. et tãto
aniore diguissima:. ut sine
hac. quibussibet aliis bonis pre¬
ditum atq abutdantẽ non
dubiter Plotitus infelicis si¬
inũ dicere. Cum ergo add hũc
uiium quidam angeli: quid ã
yero ad se ipõs latria colendos
sigitis mirabilibus excit ert:
et hoc ita ut illi il tos coli probi¬
beãt. ilti autẽ illum prohiber
non audeĩt. quibus poiuis sit
credendum responoleãt plato¬
nici: respondeãt quicũq philo¬
sophi. relpondeant Theurgi.
uel pouus periurgi. Hoc eĩ sũt
Ille oiris artes uocabulo digne
Pol trercio respondeu hoies si
Ullus nature sue sensus:ꝙ raiõ¬
ales creati sunt: ex aliqua
parte uiuit ini eis. Relpoeãt
inquã cis ne sacrificãdum sit
dii. Uel angelis: qui sibi sacrisi¬
cari iubẽt. an illi um cui iubei
hi qui et sibi et il tis prohibeł.
Si nec il Ii nec illi uila mira¬
cula facerẽi: sed taritũ precirẽt
alii ꝗdẽ ut sibi sacrificaretur:

Expanded text:
pulchritudinis uisio est et tanto pulchritudinis uisio est et tanto amore dignissima, ut sine hac quibuslibet aliis bonis praeditum adque abundantem non dubitet Plotinus infelicissimum dicere. Cum ergo ad hunc unum quidam angeli. quidam uero ad se ipsos latria colendos signis mirabilibus excitent, et hoc ita, ut illi istos coli prohibeant, isti autem illum prohibere non audeant: quibus potius sit credendum, respondeant Platonici, respondeant quicumque philosophi, respondeant theurgi uel potius periurgi; hoc enim sunt omnes illae artes uocabulo digniores; postremo respondeant homines, si ullus naturae suae sensus, quod rationales creati sunt, ex aliqua parte uiuit in eis; respondeant, inquam, eisne sacrificandum sit dis uel angelis, qui sibi sacrificari iubent, an illi uni, cui iubent hi qui et sibi et istis prohibent? Si nec isti nec illi ulla miracula facerent, sed tantum praeciperent, alii quidem ut sibi sacrificaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
eternia que uisibilibus sacrainẽ¬
tis celebrarent multi: intelli¬
gerent pauci. Untius tamẽ dei
Cultus apertis sime illic et uocũ
et rerum omniũ contel tatte
precipitur: nõ Unius de turba
sed euis qui fecit celum et terri
et omnẽ animnã et omnem
Ipiritum qui non elt quod
ipẽ. Ille enim fecit. hec facta
sunt: aiq ut sint et bene se
habrant: etus indigent a quo
Uita his angelis sit credendũ
qui se coli exigunt honore
diuino an uero illis qui non
sibi sed uni deo sancta
precipiunt religione serui¬
Uibus igitur ãge¬
lis de brara et sepi¬
ierna uita credendum else
censenius. Uirum ei qui se
religionis ritibus coli uolunt:
sibi lacra et sacrificia flagitan¬
les a mortalibus exhiberi: an
cis qui hunc omnẽ cultum
UIIi deo creatori oniniũ debe
xi: eiq reddendum uera pie¬
tate precipiunt. cuius et ipĩ
contẽplatione beati sunt: et
nos futuros esse promiitur
IlLa nanque uilio dei taritẽ¬

Expanded text:
eterna, quae visibilibus sacrameneterna, quae visibilibus sacramentis celebrarent multi, intelligerent pauci. Unius tamen Dei cultus apertissima illic et vocum et rerum omnium contestatione praecipitur, non unius de turba, sed qui fecit coelum et terram, et omnem animam, et omnem spiritum qui non est quod ipse. Ille enim fecit, haec facta sunt: atque ut sint et bene se habeant, ejus indigent a quo vita his angelis sit credendum, qui se coli exigunt honore divino; an vero illis, qui non sibi, sed uni Deo sancta praecipiunt religione serviQuibus igitur angelis de beata et sempiterna uita credendum esse censemus? Utrum eis, qui se religionis ritibus coli uolunt sibi sacra et sacrificia flagitantes a mortalibus exhiberi, an eis, qui hunc omnem cultum uni Deo creatori omnium deberi dicunt eique reddendum uera pietate praecipiunt. cuius et ipsi contemplatione beati sunt\' et nos futuros esse promittunt? Illa namque uisio Dei tant
Abbreviated transcription (Latin):
de uitius ueri dei cultu in ꝗb
et persona ipsiis dei nõ quidẽ
per suã substantia qua semper
corruptibilibus oculis ĩusibi¬
lis permanet: sed certis indicii
per subiectã creatori ereatura
uisibiliter appareret: et syllaba¬
tim per transitorias tem̃porum
normulas humatie linoue
uocibus loquereiur: qui in sua
natura non corpor aliter sed spi¬
ritaliter: non sensibiliter sed
intelligibiliter: non tẽporaliter
sed ut ira dicam eternaliter:
nec incipit loqui nec desinit.
quod apud illum sincerius au¬
diunt non corporis aure sed mẽ¬
tis minis trieius et nuncii qui
etus ueritate inconrutabili per¬
fruuntur ĩmortaliter beati. et
quod faciendũ modis ineffabi¬
libus audiunt: et usq in is ta
uisibilia atq sensibilia perdu¬
cendum incunctanter atq
indifficulter efficuit. Hiec
autẽ lex distributione iẽpoꝵ
data el: que prius haberet
ut dictum es t promis la ter¬
rena: quibus tamẽ signisic arc̃iun¬

Expanded text:
de unius veri Dei cultu , in quibus de unius veri Dei cultu , in quibus et persona ipsius Dei, non quidem per suam substantiam, quae semper corruptibilibus oculis invisibilis permanet, sed certis indiciis per subjectam Creatori creaturam visibiliter appareret, et syllabatim per transitorias temporum morulas humanae linguae vocibus loqueretur, qui in sua natura non corporaliter, sed spiritualiter; non sensibiliter, sed intelligibiliter; non temporaliter, sed, ut ita dicam aeternaliter, nec incipit loqui, nec desinit: quod apud illum sincerius audiunt, non corporis aure, sed mentis, ministri ejus et nuntii, qui ejus veritate incommutabili perfruuntur immortaliter beati; et quod faciendum modis ineffabilibus audiunt, et usque in ista visibilia atque sensibilia perducendum, incunctanter atque indifficulter efficiunt. Haec autem lex distributione temporum data est, quae prius haberet, ut dictum est, promissa terrena, quibus tamen significar
Abbreviated transcription (Latin):
habere non posse cõsirmat: nisi
inde formentur ubi forma ĩtel¬
ligibilis et incõmutabilis simul
habes omnia perseuerat. Iloc
dominus Iesus ibi olteridit¬
ubi ait: Considerate lilia agri¬
neq nent. dico autẽ uobis ꝗa
nec Salomon in omni gloria
sic amictus elsicut urium
ex his. Quod si fenum agri
quod hodie eltet cras in cliba¬
nrum mittitur sic deus uestit
quanto magis uos modice fidei:
Optime igitur anima huma¬
na adhuo terrenis desideriis
infirma: caipsa que tẽporaliter
exoptat bona infiitia atque
terrena uite huic transitorie
neces saria: et pre illius uite
sempiternis beneficiis cõterinẽ¬
da. non tamenitisi ab uno
deo expectare consueuit.
Ut ab illius cultu etiã in isto¬
rum deliderio hon recedat:
ad quem contemptu corum
et ab eis auersione perueni¬
at
prouidentie placu
it ordinare temporũ cupsum
ut quẽ adinodũ diRi. et in ac¬
tibus apostolorũ legitur. L&
in edictis angelorum dareiur

Expanded text:
habere non posse confirmat, nisi habere non posse confirmat, nisi inde formentur, ubi forma intellegibilis et incommutabilis simul habens omnia perseuerat. Hoc Dominus Iesus ibi osteubi ait: Considerate lilia agrineque nent. Dico autem vobis, quia nec Salomon in tanta gloria sua sic amictus est sicut unum ex eis. Quod si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit; quanto magis vos, modicae fidei ? Optime igitur anima humana adhuc terrenis desideriis infirma, ea ipsa quae temporaliter exoptat bona infima atque terrena vitae huic transitoriae necessaria, et prae illius vitae sempiternis beneficiis contemnenda, non tamen nisi ab uno Deo exspectare consuescit, ut ab illius cultu etiam in istorum desiderio non recedat, ad quem contemtu eorum et ab eis auersione perueniat. prouidentiit ordinare temporum cursum, ut quemadmodum dixi, et in Actibus Apostolorum legitur, lex in edictis Angelorum daretur
Abbreviated transcription (Latin):
tunt.
Icut autẽ unius
hominis: ita hu¬
mani generis quod ad dei
populum pertinet / recta eruditõ
per quosdã articulos temporum
tanquã etatum profecit acces¬
sibus: ut a temporalibus ad eter¬
na capienda.: et a uilibilibus
ad muisibilia surgeretur: it a
sane ut etiam illo tempore quo
uisibilia promittebantur duu¬
nitus premia: Utius tantum¬
deus colendus cõmendaretuꝵ
ne mens humana uel pro ipĩs
terrenis uite transitorie bene¬
ficiis: cuiquã mili uero amine
creatori ac domino subderetur.
Oinnia oppeque prestarc hoĩb
uel angeli uel homines possc̃t.
in uinus else omnipotentis
potes tate: quilq diffitetur
insanit. De proiuidẽtia certe
Plotinus Platoricus disputat.
cãq a sumino deo cuius est ĩtel¬
ligibilis atq inefabilis pulcri¬
tudo usq ad hec terrena et
mmia pertingere flosculorum
atq foliorum pulcritudinẽ
cõprobat. que omiã abiecta et
uelocis sime pereũtia decẽtissi¬
uros formarũ suas nunieros

Expanded text:
tunt. Sicut autem unius hominis, ita humani generis, quod ad Dei populum pertinet, recta eruditio per quosdam articulos temporum tamquam aetatum profecit accessibus, ut a temporalibus ad aeterna capienda et a uisibilibus ad inuisibilia surgeretur; ita sane ut etiam illo tempore, quo uisibilia promittebantur diuinitus praemia, unus tamen colendus commendaretur Deus, ne mens humana uel pro ipsis terrenis uitae transitoriae beneficiis cuiquam nisi uero animae creatori et domino subderetur. Omnia quippe, quae praestare hominibus uel angeli uel homines possunt, in unius esse Omnipotentis potestate quisquis diffitetur, insanit. De prouidentia certe Plotinus Platonicus disputat eamque a summo Deo, cuius est intellegibilis adque ineffabilis pulchritudo, usque ad haec terrena et ima pertingere flosculorum adque foliorum pulchritudine conprobat; quae omnia quasi abiecta et uelocissime pereuntia decentissimos formarum suarum numeros
Abbreviated transcription (Latin):
mus etiã antea et oriri solere et
augeri. Unde subnectens cur hec
dixerit. Nam iniurie inquit
ualiolorum et ob eas discessio ple¬
bis a patribus: alieq discessiones
domi fuere. lam inde a prĩcipio
neque amplius quã regibus ex¬
actis. dum metus a Tarquinio
et bellum graue cum hetruria
positum est: equo et modesto iure
agitatum. Uioles quẽ adinodũ etiã
illo breui tempore ut regibus ex ac¬
tis: id est eiectis aliquantulũ equo
et modesto iure ageretur: metum
dixit fuisse caulam: quoniã mc¬
tuebatur bellum quod rex Tarꝗ¬
nius regno atq urbe pulsus: hetru¬
sis sociatus contra romanos gerebat.
Attenole itaq quid demde cõtexit.¬

Expanded text:
mus etiam antea et oriri solere, et mus etiam antea et oriri solere, et augeri. Unde subnectens cur hoc dixerit, « Nam injuriae, » inquit, « validiorum, et ob eas discessio plebis a patribus, aliaeque dissensiones domi fuere jam inde a principio, neque amplius quam regibus exactis, dum metus a Tarquinio et bellum grave cum Etruria positum est, aequo et modesto iure agitatum.\' Vides quem ad modum etiam illo breui tempore, ut regibus exactis, id est eiectis, aliquantum aequo et modesto iure ageretur, metum dixit fuisse causam, quoniam metuebatur bellum, quod rex Tarnius regno atque Urbe pulsus, Etruscis sociatus, contra Romanos gerebat. Attende itaque quid deinde contexat
Abbreviated transcription (Latin):
natura ualebat: predicãs illud
tempus quo expulsis regibus
incredibiliter ciuitas breuietatis
spatio plurimũ creuit. Idem tam̃
in primo historie suc libro atq
eius exordiofatetur: etiã tunc
cum ad consules a regibus esset
translata res publica post paruũ
interuallum iniurias ualidiorũ:
et ob eis discessionẽ plebis a patribus
aliasq in urbe discessiones fuisse.
Nam cum optimis moribus et
maxima concordia populum roã¬
num inter secundum et postremũ
bellum carthaginẽse cominemo¬
rasset egisse: causamq huius
boni: non amorẽ iusticie: seostã¬
te ũrt hagine metum pacis infide
fuisse dixisset. Unde et Nasica
ille ad reprimendam neꝗtiam seruĩ¬
dosqr istos mores optimos: ut me¬
tu uĩtia cohiberentur. Carthagiẽ
nolebat euerti. Continuo subiecit
idem Salustius et ait. At oliscor¬
dia et auaritia atq ambitio: et
cetera secundis rebus oriri sueta
mala post carthaginis exidiũ
maxime aucta sunt: ut intelligere

Expanded text:
natura ualebat\', praedicans illud natura ualebat\', praedicans illud tempus, quo expulsis regibus incredibiliter ciuitas breui aetatis spatio plurimum creuit, idem tamen in primo historiae suae libro adque ipso eius exordio fatetur etiam tunc, cum ad consules a regibus esset translata res publica, post paruum interuallum iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis a patribus aliasque in Urbe dissensiones fuisse. Nam cum optimis moribus et maxima concordia populum Romanum inter secundum et postremum bellum Carthaginiense commemorasset egisse causamque huius boni non amorem iustitiae, sed stante Carthagine metum pacis infidae fuisse dixisset unde et Nasica ille ad reprimendam nequitiam seruandosque istos mores optimos, ut metu uitia cohiberentur, Carthaginem nolebat euerti: continuo subiecit idem Sallustius et ait: At discordia et auaritia adque ambitio et cetera secundis rebus oriri sueta mala post Carthaginis excidium maxime aucta sunt\', ut intell
Abbreviated transcription (Latin):
grauiter afflictus est: iam ips a
Noma de salute dubitante atque
trepidante facillime superauit. coꝵ¬
q urbẽ opulentissimã cepit: ĩuidia¬
obtrect itorũ uirtutis sue et inso¬
lentia tribunorũ reus plebis factus
tanquã ingratim sensit quã libera¬
uerat ciuitatẽ: ut de sua damna¬
tione certissimus in exilium spote
discederet: et decem milibus eris
absens etiã clannaretur: mox iteꝵ
a gillis uindex patrie futurus ĩgra¬
te. Aulta cominemorare iã piget
feda et ĩiuista: quibus agitabatur
illa ciuitas: et cum potentes plebẽ
sibi subolere conarentur: plebsq illi
subodli recusaret: et utriusq partis
defensores magis stuoliis agerent
amore uincendi: quam equũ et
aut metu cõpressis aut secu¬
ritate resolutis Salusti
Taque habebo mo¬
dum: et ipm̃. Salu¬
stium testem potius
adhibebo. Qui cum in lauole roã¬
norum dixisset. unde nobis
iste sermo exortus est. lus bonũ¬
q apud eos non legibus magis ꝗͣ

Expanded text:
grauiter adflictus est, iam ipsa grauiter adflictus est, iam ipsa Roma de salute dubitante adque trepidante facillime superauit eorumque urbem opulentissimam cepit, obtrectatorum inuidia uirtutis suae et insolentia tribunorum plebis reus factus est tamque ingratam sensit quam liberauerat ciuitatem, ut de sua damnatione certissimus in exilium sponte discederet et decem milia aeris absens etiam damnaretur, mox iterum a Gallis uindex patriae futurus ingratae. Multa commemorare iam piget foeda et iniusta, quibus agitabatur illa ciuitas, cum potentes plebem sibi subdere conarentur plebsque illis subdi recusaret, et utriusque partis defensores magis studiis agerent amore uincendi, quam aequum etaut metu conpressis aut securitate resolutis Sallustii aque habebo modum et ipsum Sallustium testem potius adhibebo, qui cum in laude Romanorum dixisset, unde nobis iste sermo ortus est: \'lus bonumque aput eos non legibus magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
utilius facilius q successit: quod et
si ad memoriã frauolis illius circẽsiũ
sec t aculum mansit. facinoris tamẽ
in illa ciuitate et imperio non placuit
exemplum: faciliusq romani in hoc
exrauerunt: ut post illam iniquitatẽ
deum sibi Romulum consecrarent:
quã ut in feminis rapiendis factum
eius imitindum: et lege ulla uel more
permitterent. Ex hoc iure ac bono post
expulsum cum liberis suis Reg̃ tar¬
quinũ cuius filius Iucretiã stupro
uiolenter opresserat Iunius brutus
innocentẽ uirum: propter nomen et
propinquitatẽ tarꝗmorũ corgit
magistratu se abolicare: nec uiuere
in ciuitate permisit. Quod scelus fauẽ¬
te uel patiente populo fecit a quo
populo consulatum idem collatinus:
sicut etiã ipẽ Brutus acceperat. Ex hoc
iure ac bono Marcus Camillus illius
temporis uir egregius: qui uehentes
grauissimos hostes populi romani post
decennale bellum: quo romanus
exercitus totiens male pugnando

Expanded text:
utilius feliciusque succesutilius feliciusque successi ad memoriam fraudis illius circensium spectaculum mansit, facinoris tamen in illa civitate et imperio non placuit exemplum: faciliusque Romani in hoc erraverunt, ut post illam iniquitatem deum sibi Romulum consecrarent, quam ut in feminis rapiendis factum ejus imitandum lege ulla vel more permitterent. Ex hoc jure ac bono post expulsum cum liberis suis regem Tarquinium, cujus filius Lucretiam stupro violenter oppresserat, Junius Brutus innocentem virum, propter nomen et propinquitatem Tarquiniorum coegit magistratu se abdicare, nec vivere in civitate permisit. Quod scelus favente vel patiente populo fecit, a quo populo consulatum idem Collatinus, sicut etiam ipse Brutus, acceperat. Ex hoc jure ac bono Marcus Camillus, illius temporis uir egregius, qui Veientes, grauissimos hostes populi Romani, post decennale bellum, quo Romanus exercitus totiens male pugnando
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt a numibus
constitute: quia sicut. Salustius ait.
sus bonumq apuol cos non legibus
magis quã natura ualebat. Ex
hoc uire ac bono credo raptas esse
sabinas. Quid em̃ iustius et meliusꝗ̃
filias alienas fraude spectaculi ĩ du¬
Ctas non a parentibus accipi: sed ui
ut quisque poterat auferri: Nã
si miq Sabini facerẽt negare postu¬
latas: quanto fuit miquis rapere
non datas: Iustius autẽ bellum cũ
ca gente geri potuit: que filias suas
ad matrimonium cum regionalibus
et cum finalibus suis negasset peti¬
tas: quam cum ea que repetebat
ablatas. Illud ergo potius ibi fieret.
ubi Mars filium siũ pugnãtem iuua¬
ret: ut coniugiorũ negitorũ armis ul¬
cisceretur iniuiriã: et eo modo ad fe¬
minas quas uoluerat perueniret. ali¬
quo enĩ fortasse iure belli miuste ne¬
gatas iuste uictor auferret. Nullo
autẽ uire puicis nõ olatas rapuit: et
inuistum bellum cum earũ parentibus
iuste succensentibus gessit. Noc sane

Expanded text:
nibus constitutae, quia, sicut Sallustius ait, « jus bonumque apud eos non legibus magis quam natura valebat » ? Ex hoc jure ac bono credo raptas esse Sabinas. Quid enim justius et melius, quam filias alienas fraude spectaculi ictas non a parentibus accipi, sed ui, ut quisque poterat, auferri? Nam si inique facerent Sabini negare postulatas, quanto fuit iniquius rapere non datas? Iustius autem bellum cum ea gente geri potuit, quae filias suas ad matrimonium conregionalibus et confinalibus suis negasset petitas, quam cum ea, quae repetebat ablatas. Illud ergo potius fieret; ibi Mars filium suum pugnantem iuuaret, ut coniugiorum negatorum armis ulcisceretur iniuriam, et eo modo ad feminas, quas uoluerat, perueniret. Aliquo enim fortasse iure belli iniuste negatas iuste uictor auferret; nullo autem iure pacis non datas rapuit et iniustum bellum cum earum parentibus iuste suscensentibus gessit. Hoc sane
Abbreviated transcription (Latin):
tis simus satis indicat non se ape¬
rire omnia que non sibi tantã
contemptui essent: sed etiam
ip̃i uulgo delpicienda uideren¬
tur: nisi tacerentur. Coo ista
coniicere putari debuiᷤ: nisi eui¬
denter alio loco ipẽ diceret de
religionibus loquens. multa
esse uera que non modo uulgo
scire non sit utile: sed etiã tam¬
et si falsa sunt aliter existimare
populum expediat: et ioleo grecos
Theletas ac misteria taciturnita
parictibusq clausisse. Nic
certe totum consilium prodidit
uelut sapientium per quos ciui¬
tates et populi regerentur.Hac
tamen fallacia miris modis ma¬
ligni demones delectintur: qui
et deceptores et deceptos pariter
possident: aquorum doiãtione
non liberit nisi gratia dei per
iesum Christum dominum

Expanded text:
tissimus satis indicat non se apetissimus satis indicat non se aperire omnia, quae non sibi tantum contemtui essent, sed etiam ipsi uulgo despicienda uiderentur, nisi tacerentur. Ego ista conicere putari debui, x nisi euidenter alio loco ipse diceret de religionibus loquens multa esse uera, quae non modo uulgo scire non sit utile, sed etiam, tametsi falsa sunt, aliter existimare populum expediat, et ideo Graecos teletas ac mysteria taciturnitate parietibusque clausisse. Hic certe totum consilium prodidit uelut sapientium, per quos ciuitates et populi regerentur. Hac tamen fallacia miris modis maligni daemones delectantur,, qui et deceptores- et deceptos pariter possident, a quorum dominatione non liberat nisi gratia Dei per Iesum Christum dominum
Abbreviated transcription (Latin):
simam christi humilitatem
per apostolorum predicationẽ
per fidem martyrum pro uerita
cordibus religiosis: uerumetiã
medibus superstigiosis libera
nis qui reprobata luasione
populari licet ad notitiam
Ueri dei non peruenerit
Unum tamẽ deũ colendũ
esse censuerit. Capitulũ¬
Uid ipẽ Uarto quẽ
dolemus in rebr
diuinis ludos
scenicos: quanuis non iudicio
proprio posuisse: cum ad deos
colendos multis locis uelut reli¬
giosus hortetur: nonne ita con¬
fitetur: non se illa iudicio suo
sequi que ciuitatem Romanam
instituisse cominemorit: ut
si eam ciuitatem nouam cons¬
titueret ex nature potius for¬
mula deos nominaq eorum
se fuisse dedicaturum non du¬
bitet confiteri. Ded iam quoni¬
am in uetere populo esset acce¬
ptum: ab antiquis nominum
et cognominum historiam tene¬
re ut tradita est debere se dicit.
et ad eum finem illa scribere ac
perscrutari: ut potius eos magis
colere: quam despicere uulgus
uelit. Quibus uerbis homo acu¬

Expanded text:
simam Christi humilitatem, simam Christi humilitatem, per apostolorum praedicationem, per fidem martyrum pro ueritatcordibus religiosis, verum etiam in aedibus superstitiosis libera nis, qui reprobata persuasione populari, licet ad notitiam veri Dei non pervenerit, unum tamen deum colendum esse censuerit. Quid ipse Varro, quem dolemus in rebus diuinis ludos scaenicos, quamuis non indicio proprio, posuisse, cum ad deos colendos multis locis uelut religiosus hortetur, nonne ita confitetur non se illa iudicio suo sequi, quae ciuitatem Romanam instituisse commemorat, ut, si eam ciuitatem nouam constitueret, ex naturae potius formula deos nominaque eorum se fuisse dedicaturum non dubitet confiteri? Sed iam quoniam in uetere populo esset, acceptam ab antiquis nominum et cognominum historiam tenere, ut tradita est, debere se dicit, et ad eum finem illa scribere ac perscrutari, ut potius eos magis colere quam despicere uulgus uelit. Quibus uerbis homo acu
Abbreviated transcription (Latin):
Quis non intelligat eum cona¬
ri dum consuetudinem ciuita¬
tis timet religionem Laudare
maiorum: eamq a superstitoe
uelle seiungere: sed quomodo
id possit non inuenire: Si enĩ
a maioribus illi sunt appella¬
ti superstitiosi: qui totos dies
precabantur et mimolabant.
nunquid et illi qui institue¬
runt quod iste reprehendit
deorum simulacra diuersa¬
etate et ueste distincta deoꝵ
gnera: coniugia: cognationes:
Nec utique cum tãtiquam
superstigiosa culpantur. impli¬
cat ista culpa maiores talium
simulacrorum institutores
atq cultores implicat et scipm̃¬
qui quantolibet eloquio se in
libertatem nitatur euoluere:
necesse habeat ista uenerari.
nec quod in hac disertus inso¬
nat nutrire auderet in populi
contione. Agamus itaq chri¬
stiani domino deo nrõ gratias
Nion celo et terre. sicut iste di¬
sputat: sed ei qui fecit celum et
terram: qui has superstitiones
quas iste Balbus uelut balbu¬
tiens uix reprehendit per altis¬

Expanded text:
Quis non intellegat eum conaQuis non intellegat eum conari, dum consuetudinem ciuitatis timet, religionem laudare maiorum eamque a superstitione uelle seiungere, sed quo modo id possit non inuenire? Si enim a maioribus illi sunt appellati superstitiosi, qui totos dies precabantur et immolabant, numquid et illi, qui instituerunt quod iste reprehendit deorum simulacra diuersa aetate et ueste distincta, deorum genera coniugia cognationes? Haec utique cum tamquam superstitiosa culpantur, inplicat ista culpa maiores talium simulacrorum institutores adque cultores; inplicat et ipsuqui, quantolibet eloquio se in libertatem nitatur euoluere, necesse habebat ista uenerari; nec quod in hac disputatione disertus insonat, muttire auderet in populi contione. Agamus itaque Christiani Domino Deo nostro gratias, non caelo et terrae, sicut iste disputat, sed ei qui fecit caelum et terram, qui has superstitiones, quas iste Balbus uelut balbutiens uix reprehendit, per altis
Abbreviated transcription (Latin):
pene aniles. Et forme enim
nobis deorum et etates et
uestitus ornatusq noti sũt.
oenera preterea: coniugia.
cognationes: omniaq tra¬
ducta ad similitud mem
ĩmbec illitatis humatie: nã
et perturbatis animis indu¬
contur. Accepimus enim
deorum cupiditates: egritu¬
dines: ir acundias. Nẽc uero
ut fabule fucrunt dii bellis
preliisq caruerunt. Nec
solum ut apud  iomerum
duos exercitus contrarios
alii dii & alia parte defendi¬
rent: sed etiam cum titais
aut gigantibus sua propria
bella gesserunt. Fec et dicuł
et creduntur stultissime: et
plena sunt uanitatis summeq
leuitatis. Ecce interim que
confitentur qui defendunt
deos gentium. Demde cum hec
ad superstitionem pertinere
dicat: ad religionem uero quã
ipẽ secundum stoicos uidetur
docere: non enim philosophi
Ua religione separauerunt.
INam̾ qui totos dies preca¬
Ibantur inquit et immolabãt
Iut sibi sui liberi superstites essẽt¬
I. superstitiosi sunt appellati

Expanded text:
paene aniles. Et formae enim paene aniles. Et formae enim nobis deorum et aetates et uestitus ornatusque noti sunt, genera praeterea, coniugia, cognationes, omniaque traducta ad similitudinem inbecillitatis humanae. Nam et perturbatis animis inducuntur; accepimus enim deorum cupiditates aegritudines iracundias. Nec uero, ut fabulae ferunt, di bellis proeliisque caruerunt; nec solum, ut aput Homerum, \'cum duos exercitus contrarios alii di ex alia parte defenderent, sed etiam ut cum Titanis aut cum Gigantibus sua propria bella gesserunt. Haec et dicuntur et creduntur stultissime et plena sunt uanitatis summaeque leuitatis.\' Ecce interim quae confitentur qui defendunt deos gentium. Deinde cum haec ad superstitionem pertinere dicat, ad religionem uero, quae ipse secundum Stoicos uidetur docera religione separauerunt; nam qui totos dies precabantur, inquit, et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati.
Abbreviated transcription (Latin):
creature potius quam creatõi
qui est benedictus in secula
Nuius ueridei erat auxiliũ
nccessariumra quo mitterẽ¬
tur sancti uiri et ueraciter
pii. qui pro uera religione
morerentur: ut falsa a uiuẽ
tibus tollerẽtur
etiã cultores corũ se sentire
fateantur.
Icero augur irri¬
det auguria.
et reprẽhendit
homines corui et cornicule
uocibus uite consilia mode¬
tantes. Sed iste academicus:
qui omnia esse contenolit
incerta indignus est qui ha¬
beat ullam in his rebus
auctoritatem. Dilputat apł
eum Quintus Lucillus loal¬
bus in secundo ode deorum
natura libro: et cum ipse
superstitiones ex natura
rerum uelut phisicas et phi¬
losophicas inserat: indiona¬
turtamen institutioni sim̃ła¬
crorum et opinionibus fabu¬
losis ita loquens. Uidetis ne.
igitur ut a phisicis rebus
bene atq utiliter inuentis
ratio sit tracta ad cõmẽtitios
et fictos deos: Que res genu¬
it falsas opiniones: er roreq
turbulentos et superstitioẽs

Expanded text:
creaturae potius quam creatori, creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. Huius Dei ueri erat auxilium necessarium, a quo mitterentur sancti uiri et ueraciter pii, qui pro uera relmorerentur, ut falsae a viventibus tollerentur.etiam cultores eorum se sentire fateantur. Cicero augur irridet auguria, et reprehendit homines corvi et corniculuocibus uitae consilia moderantes. Sed iste Academicus, qui omnia esse contendit incerta, indignus est qui habeat ullam in his rebus auctoritatem. Disputat aput eum Quintus Lucilius Balbus in secundo de deorum natura libro, et cum ipse superstitiones ex natura rerum uelut physicas et philosophicas inserat, indignatur tamen institutioni simulacrorum et opinionibus fabulosis ita loquens: \'Videtisne igitur, ut a physicis rebus bene adque utiliter inuentis ratio sit tracta ad commenticios et fictos deos? Quae res genuit falsas opiniones erroresque turbulentos et superstitiones
Abbreviated transcription (Latin):
oraculis deditus immoderato
usu naues iissit incendiꝗb
alimonia portabatur. qua exer¬
citus destitutus moꝵ etiam ipõ
hostili uulnere extinctus in
tantam redactus est mopiam.
ut idem nullus euaderet undi¬
que hostibus incursantibus.
milite imperatoris morte tur¬
bato. nisi placito pacis illic ĩpe¬
rii fines constituerentur: ubi
hodie quoque persistunt: non
quidem tanto detrimento quã¬
tum concesserat Adrianus: sed
media tantum compositione
defixi. Uano igitur augurio
deus Terminus nõcessit Ioui
qui cessit Adriani uoluntati:
cessit etiam Iuliani temerita¬
ti: et Iouiniani necessitati:
Uiderunt hec intelligeritiors
grauioresq romani: sed con¬
tra consuetudinẽ ciuitatis:
que demoniacis ritibus fueãt
obligata parum ualebant.
Quia et ipsi etiam si illa uana
sentiebant: nature tamẽ reꝵ
subunius ueri dei regimine
ato imperio constitute: reli¬
giosum cultum qui deo de¬
betur exhibendum putabãt.
seruientes ut ait apostolus

Expanded text:
oraculis deditus, immoderatooraculis deditus, immoderatousu naues iussit incendi, quibus alimonia portabatur; qua exercitus destitutus mox etiam ipso hostili uulnere extincto in tantam est redactus inopiam, ut inde nullus euaderet undique hostibus incursantibus militem imperatoris morte turbatum, nisi placito pacis illic imperii fines constituerentur, ubi hodieque persistunt, non quidem tanto detrimento, quantum concesserat Hadrianus, sed media tamen conpositione defixi. Uano igitur augurio deus Terminus non cessit Ioui, qui cessit Hadriani uoluntati, cessit etiam Iuliani temeritati et Iouiani necessitati. Uiderunt haec intelle- gentdores grauioresque Romani; sed contra consuetudinem ciuitatis, quae daemonicis ritibus fuerat obligata, parum ualebant, quia et ipsi, etiamsi illa uana esse sentiebant, naturae tamen rerum sub unius ueri Dei regimine adque imperio constitutae religiosum cultum, qui Deo debetur, exhibendum putabant, seruientes, ut ait apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
quod iuuentas illa non cesserit
Ioui: et gens martia superanti¬
bus atq irrumpentibus gallis
inipã urbe contrita est: et ter¬
mini imperii deficientibus mł¬
tis ab Riannibale ciuitatibus
in angustum fuexant coartati.
Ita cuãcuata est pulchritudo
aulpiciorum: remansit contra
Iouem contumacia . non deorũ:
sed demoniorum. Aluid enim
est non cessisse. aliud unde¬
cesseras redisse. Quamquam etiã
postea in orientalibus partibus
Adriani uoluntate mũtati sunt
termini imperii romani. Ille nãq
tres prouincias nobiles. Arme¬
nianti. Mesopotatuã. Assyriam.
persarum concessit imperio:
Ut deus ille terminus qui roã¬
nos terminos secundum is tos
tuebatur: et per illud pulcherri¬
mum auspicium loco non ces¬
serat Ioui: plus Idrianum regẽ
hominum quam regẽ deorum
timuisse uidehatur. Receptis
quoq alio tempore prouinciis¬
niemoratis nostra penie memo
retrorsus terminus cͣessit ͤ quã¬
do iulianuis deorum illorum

Expanded text:
quo Iuuentas illa non cesserat quo Iuuentas illa non cesserat Ioui, et gens Martia superantibus adque inrumpentibus Gallis in ipsa Urbe contrita est, et termini imperii deficientibus multis ad Hannibalem ciuitatibus in angustum fuerant coartati. Ita euacuata est pulchritudo auspiciorum, remansit contra Iouem contumacia, non deorum, sed daemoniorum. Aliud est enim non cessisse, aliud undecesseras redisse. Quamquam et postea in orientalibus partibus Hadriani uoluntate mutati sunt termini imperii Romani. Ille namque tres prouincias nobiles, Armeniam, Mesopotamiam, Assyriam, Persarum concessit imperio, ut deus ille Terminus, qui Romanos terminos secundum istos tuebatur et per illud pulcherrimum auspicium loco non cesserat Ioui, plus Hadrianum regem hominum quam regem deorum timuisse uideatur. Receptis quoque alio tempore prouinciisis nostra paene memoretrorsus Terminus cessit, quando Julianus, deorum illorum
Abbreviated transcription (Latin):
mnum: et suuent antem nec
Ioui regi deorum loco cedere
uduisse. Sic enim inquiurit Aul
significatum est Martiam getem pi
idest romanã nemini locum am
quem teneret daturam. Roma¬
nis quoq terminos propter deũ
Terminum neminem cõmotus
huentutem etiam romanam ꝑꝑ
dam Iuuentantem nemini
esse cessuram: Uideant ergo
quomodo habeant istum regẽ
deorum suorum et datorem
regni sui: ut ei aulpicia ista pro
aduersario ponerent: cui non
cedere pulchrum est. Quãquã
hec si uera sunt: non habent
omnino quid timeant. Non
enim confessuri sunt quod
dii cesserunt Christo: qui ioui
cedere noluerunt. Saluis oppe
imperii finibus Christo cederẽ
potuerunt: et de sedibus locorũ:
et maNime de corde credenti¬
uin. Sed antequam Christos
ueniret in carne: antequã ista¬
denios scriberentur: que de lib
corum proferimus: sed tamen
postea quam factum est sub
reg Tarquinio illud aulpiciũ
aliquotiens romanus exercitus
fusus est. hoc est uersus infugã.
falsumq os tendit aulpicium:

Expanded text:
minum et Iuuentatem nec Ioui regi deorum loco cedere uoluisse? Sic enim, inquiunt, significatum est, Martiam gentem, id est Romanam, nemini locum quem teneret daturam, Romanos quoque terminos propter deum Terminum neminem commoturum, iuuentutem etiam Romanam propter deam Iuuentatem nemini esse cessuram. Videant ergo quo modo habeant istum regem deorum suorum et datorem regni sui, ut eum auspicia ista pro aduersario ponerent, cui non cedere pulchrum esset. Quamquam haec si uera sunt, non habent omnino quid timeant Non enim confessuri sunt, quod di cesserint Christo, qui Ioui cedere noluerunt; saluis quippe imperii finibus Christo cedere potuerunt et de sedibus locorum et maxime de corde credentium. Sed antequam Christus uenisset in carne, antequam denique ista scriberentur, quae de libris eorum proferimus, sed tamen postea quam factum est sub rege Tarquinio illud auspicium, aliquotiens Romanus exercitus fusus est, hoc est uersus in fugam, falsumque ostendit auspicium,
Abbreviated transcription (Latin):
nia pascerentur. Quis enĩ non
sentiat cuiusmodispiritus talib
obscenitatibus delectentur: nisi
uel nesciens utrum omnino sint
ulli ĩmundilpiritus deorum
nomine decipientes: uel talem
agens uitam: in qua istos potius
quamdeum uerum et optet
propitios et formidet iratos
De obscemtatibus ꝗbus
mater deorũ a cultoribus sius

Expanded text:
nia pascerentur. Quis enim non nia pascerentur. Quis enim non sentiat cuius modi spiritus talibus obscenitatibus delectentur, nisi uel nesciens, utrum omnino sint ulli inmundi spiritus deorum nomine decipientes, uel talem agens uitam, in qua istos potius quam Deum uerum et optet propitios et formidet iratos? De obscenitatibus, quibus mater deum a cultoribus su
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ri omniũ: ante cuius lecticam
die solenni lauationis eius talia per
publicum cantitabantur a neq sis
scenicis: qualia non lico matrem
deorum: sed matrẽ qualiuncunoꝵ
senatorum: uel quorumlibet hoẽs¬
torum uirorum: inimo uero qͣlia
nec matrẽ ipsorum scenicorum
deceret auodire. Habet eĩ ꝗdolã
erga parentes humana uerecũ¬
dia: quod nec ipsa nequicia pos¬
sit auferre. Illam prouide tur¬
pituolinẽ obscenorum dictoꝵ
atq factorũ: scenicos ipõs olo¬
mi sue pro ludendi causa corã
matribus suis agere puderet:
quam per publicum agebãt corã
deorum matre spec tante et au¬
diente utriusq sexus frequen¬
tissima multitudine. Que si elec¬
ta curiositate adesse potuit cir¬
cunfusa: saltẽ offensa castitate
debuit abire confusa. Que sunt
sacrilegia si illa erant sacrã : aut
que inquinatio si illa lauatio.
Et hec fercula appellabantur.
quasi celebraretur conuiuiũ: quo
uelut suis ĩmunlis epulis olemo¬

Expanded text:
matri omnium, ante cuius lecticam matri omnium, ante cuius lecticam die sollemni lauationis eius talia per publicum cantitabantur a nequissimis scaenicis, qualia, non dico matrem deorum, sed matrem qualiumcumque senatorum uel quorumlibet honestorum uirorum, immo uero qualia nec matrem ipsorum scaenicorum deceret audire. Habet enim quiddam erga parentes humana uerecundia, quod nec ipsa nequitia possit auferre. Illam proinde turpitudinem obscenorum dictorum adque factorum scaenicos ipsos domi suae proludendi causa coram matribus suis agere puderet, quam per publicum agebant coram deum matre spectante adque audiente utriusque sexus frequentissima multitudine. Quae si inlecta curiositate adesse potuit circumfusa, saltem offensa castitate debuit abire confusa. Quae sunt sacrilegia, si illa sunt sacra? aut quae inquinatio, si illa lauatio? Et haec fercula appellabantur, quasi celebraretur conuiuium, quo uelut suis epulis inmunda daemo
Abbreviated transcription (Latin):
Cus enĩ uerus cos
a quibus nõ coleba¬
tur merito neglẽ it
dii autẽ illi aquorum cultu se prom¬
beri homines ingratissimi conquerũ¬
tur: cultores suos ad beneuiuendũ
quare nullis legibus adiuerunt:
Utiq dignumerat: ut quomodo
isti illorum sacra. ita illi istorum¬
uitã aut facta curarent. Sed rełpo¬
detur quod uoluntate propria ꝗqr
malus est. Quis hoc negauerit.
Uerũtamẽ pertinebat ad consultores
deos: uite bone precepta non occul¬
tare populis cultoribus suis: sed cda¬
ra predicatione prebere: per uates
etiam conuenire. atq arguere peccã¬
tes: palam minari penas male agen¬
tibus: premia recte uiuentibus
polliceri. Quid unꝗ̃ tale in deorum
illorum templis prompta et eminẽ¬
ti uoce concrepuit: Ueniebamus
nos etiã aliquanolo adolescentes
ad spectacula ludibriaq sacrilegio¬
rum: spec tabamus arrepticios: au¬
diebamus symphoniacos: ludis
turpissimis: qui diis deabusq &¬
hibebantur oblectabantur: celesti
Uirgini et berecynthie deorum

Expanded text:
Deus enim uerus eos, a quibus non colebatur, merito neglexit; di autem illi, a quorum cultu se prohiberi homines ingratissimi conqueruntur, cultores suos ad bene uiuendum quare nullis legibus adiuuerunt? Utique dignum erat, ut, quo modo isti illorum sacra, ita illi istorum facta curarent. Sed respondetur, quod uoluntate propria quisque malus est. Quis hoc negauerit? Verum tamen pertinebat ad consultores deos uitae bonae praecepta non occultare populis cultoribus suis, sed clara praedicatione praebere, per uates etiam conuenire adque arguere peccantes, palam minari poenas male agentibus. praemia recte uiuentibus polliceri. Quid umquam tale in deorum illorum templis prompta et eminenti uoce concrepuit? Veniebamus etiam nos aliquando adulescentes ad spectacula ludibriaque sacrilegiorum, spectabamus arrepticios, audiebamus synphoniacos, ludis turpissimis, qui dis deabusque exhibebantur, oblectabamur, Caelesti uirgini et Berecynthiae
Abbreviated transcription (Latin):
troianos Patiolis a dulterũ uidi¬
care debuerunt. Nam et ipsi
romani antiqui in stupro detectas
uestales sacerolotes uiuas etiam
defodiebant: adulteras autẽ femi¬
nas: quanuis aliqua dap̃natione:
nulla tamen morte plectebant.
uindicanda putabant aohta di¬
uina quam humana cubilia uĩ
tiõ uindicarunt

Expanded text:
Troianos Paridis adulterium uindiTroianos Paridis adulterium uindicare debuerunt. Nam et ipsi Romani antiqui in stupro detectas Vestae sacerdotes uiuas etiam defodiebant, adulteras autem feminas, quamuis aliqua damnatione, nulla tamen morte plectebant: uae putabant adyta diuina quam humana cubilia uindnon uindicarunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ed utrum potuerit
Uenus ex concubita
Anchise E neam pa¬
rere: uel Mlars ex llie concubitu
filie Numitoris romulum gignere
in medio relinquamus. Nam pene
talis questio etiam de scripturis
nostris oboritur: qua queritur
utrum preuaricatores angeli cũ
filiabus hominũ concubuerint.
unde natis gigantibus iol est nimi¬
um grandibus ac fortibus uiris
tunc terra completa est. Proinde
aol utrunq interi modo nostra¬
disputatio referatur. Si enim uera
sunt que apud illos de matre Ence
et de patre Romuli lectitantur:
quomodo possunt diis adulteria
displicere hominum: quem seip̃is
concorditer ferunt. Si autẽ falsa
sunt: nec sic quidẽ possunt irasci
ueris adulteriis humanis: qui etiã
falsis delectant suis huc accedit.
quoniam si illuol de Marte non
creditur: ut hoc quoꝗ de uenere
non credatur. Nullo diuim
concubitus obtentu et matris
Romuli causa defenditur. Fuit
autem Sacerolos Ilia uestalis.
et dii ideo magis in romanos sacri¬
legum illud flagitium: quam m

Expanded text:
ed utrum potuerit Venus ex concubitu Anchisae Aenean parere uel Mars ex concubitu filiae Numitoris Romulum gignere, in medio relinquamus. Nam paene talis quaestio etiam de scripturis nostris oboritur, qua quaeritur, utrum praeuaricatores angeli cum filiabus hominum concubuerint, unde natis gigantibus, hoc est nimium grandibus ac fortibus uiris, tunc terra conpleta est. Proinde ad utrumque interim modo nostradisputatio referatur. Si enim uera sunt, quae aput illos de matre Aeneae et de patre Romuli lectitantur, quo modo possunt dis adulteria displicere hominum, quae in se ipsis concorditer ferunt? Si autem falsa sunt, ne sic quidem possunt irasci ueris adulteriis humanis, qui etiam falsis delectantur suis. Huc accedit, quoniam, si illud de Marte non creditur, ut hoc quoque de Venere non credatur, nullo diuini concubitus obtentu matris Romuli causa defenditur. Fuit autem sacerdos illa Vestalis, et ideo di magis in Romanos sacrilegum illud flagitium quam in
Abbreviated transcription (Latin):
cruentis: atq huiusmodi supplica¬
tionibus placari existimat. bona
pertinentibus rebus. Quid est ergo
quod semideus Plato: non semideis
quia iudicat turpia tam constãter
audet auferre: qui sane dii refellũt
sententiam Iabrontis: nam se in latiõ
nonlasciuos tantũ atq ludibundos¬
sedetiã seuos terribilesq mõstra¬
rent. Exponant ergo ilta nobis
platoinci qui onnes deos secundã
auctoris sui sententiã bonos et ho¬
nestos: et uirtutibus sapientum
ullo deorum sentiri nefas habent
Expouinius inquiunt. Attente
igitur audiamus.

Expanded text:
cruentis adque huius modi supplicacruentis adque huius modi supplicationibus placari existimat, bona pertinentibus rebus. Quid est ergo quod semideus Plato non semideis, quia iudicat turpia, tam constanter audet auferre? Qui sane di refellunt sententiam Labeonis; nam, se in Latinio non lasciuos tantum adque ludibundsed etiam saeuos terribilesque monstrarunt. Exponant ergo nobis ista Platonici, qui omnes deos secundum auctoris sui sententiam bonos et honestos et uirtutibus sapientium ullo deorum sentiri nefas habent. Exponimus, inquiunt. Adtente igitur audiamus.