comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consequi ꝙ ĩpuitatem sperat.
et remissionem pret̾itoꝵ ma¬
lorum ut de pret̾itis securus
sit et de futuro quia iam utiq
non pot̾it peccare moriturus.
sloc non bono fit consilio neq
munda conscĩa ut tunc uellit ac¬
cipere fidem qn iam non possit
nature uelit peccare. hus cõne¬
nit dictum illud fatiamus ma¬
la ut ueniant bona. hoc ẽ m̃o
peccemus. et in nouissimocre¬
damus et remittetur nobis
Ideoq subiecit quoꝵ dampna¬
tio inquit iusta est. Non est
enim dignum ut hus detur
remissio pecc̃orum qui iam
scientes deumꝙ nolit peccari
et odio hẽat peccores peccare ge¬
stiunt nolentes aduertere do¬
mum dei hus proficere qui ig¬
rantes deum sic peceant ut ne¬
sciant uidicatuꝵ deum. Qui ã
audunt et tractauit apud se
et uotum ht peccandi non ut
iuncatur cogente aliqua causa
s uelit peccare duꝵ est ei igno¬
sci ei. Nam due cause sunt
que hñt peccõꝵ remissa. una
dom alia penitentie ut qui pt
donum peccau̾it per pñiam.

Expanded text:
consequi inpunitatem sperans et remissionem praeteritorum malorum, ut et de praeteritis securus sit et de futuro, quia iam utique non poterit peccare moriturus. Sed hoc non bono fit consilio neque munda conscientia, ut tunc uelit accipere fidem, quando iam non possit, non nolit peccare. his conuenit dictum illud: faciamus mala, ut ueniant bona, hoc est \'modo peccemus et in nouissimo credamus et remittetur nobis\'. ideoque subiecit: quorum damnatio, inquit, iusta est. non est enim dignum ut his detur remissio peccatorum, qui iam scientes deum. qui nolit peccari et odio habeat peccatores, peccare gestiunt nolentes aduertere donum dei his proficere, qui ignorantes deum sic peccant, ut nesciant iudicaturum deum. qui autem audiuit et tractauit apud se et uotum habet peccandi, non ut uincatur cogente aliqua causa, sed uelit peccare, durum est ignosci ei. Nam duae causae sunt, quae habent peccatorum remissa: una doni, alia paenitentiae, ut qui post donum peccauerit per paenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
gregabit triticum in horreu¬
siuuim. paleas auĩt ꝯburet igni.
in extinguibili qñ ꝑ iuditiũ
iustum segregabit iusto ab ĩ¬
iustis. bonos a malis. rectos

Expanded text:
gregabit triticum suum in horreum; paleas autem comburet igni inexstinguibili , quando per judicium justum segregabit justos ab injustis, bonos a malis, rectos
Abbreviated transcription (Latin):
postea edito prohibitum ma¬
non fit. Uincitur fatum aut
si non erat fati non fato hoĩes
crufifigebantur s iuditio le¬
gis et ita est ut non fato ho¬
mines dampnentur s conuie

Expanded text:
postea edicto prohibitum manon fit, uin. citur fatum. aut si non erat fati, non fato homines cruci fige. bantur, sed iudicio legis. et ita est ut non fato homines damnentur, sed conui
Abbreviated transcription (Latin):
tam mera deuotio et p̃t aditũ
hr̃e supreptõ. unde uas electio¬
nes ideo laborat ut credentes
fidei sue rõnem adiscant. cum
enim cognouerint quãtus sit
cui se crediderunt et que sit eiꝰ
poͣ. nullo pacto nulla rõne ab eĩ
spe traduci se patientur. Unde i¬
dcm̃ legimus. Gustate et uidece
qm̃ suauis est dñs ut perdata
oꝑa cognoscant diuinitatis eiꝰ

Expanded text:
tam mera deuotio et potest aditum habere subreptio. Unde uas electionis ideo laborat, ut credentes fidei suae rationem ediscant. cum enim cognouerint, quantus sit cui se crediderunt et quae sit eius potentia, nullo pacto, nulla ratione ab eius spe traduci se patientur. unde dictum legimus: gustate et uidete, quam suauisestdominus, ut data opera cognoscant diuinitatis ei
Abbreviated transcription (Latin):
liquid sibi adeo preceptum
non impleuit uideris de ce
qui supra memoraui quia
securus de uenia sollicitus
est de reformatione cui enĩ
ignoscitur solum solet a fa¬
tie dñi se cerni quãuis eñi
non in illum mĩdicetur in
animo tñ dñi uel iudicis fa¬
cimus eius deletum non est
ideo orat ut penitus pecc̃m
eius deleatur et dignus sit
accedere ad fatiem dnĩ et it̾m
ꝙ dicit. et sp̃m scm̃ tuum ne
auferas a me. ħ est sp̃s ꝓpħa
rum et sequitur. Redde mͥ
letitiam salutaris tui. et sp̃u
principali confirma me. Le¬
titiam dari sibi postulat q̃ ꝓ
missa erat in xp̃o. ut om̃ib
maculis ablutus et repatus.

Expanded text:
liquid sibi a deo praeceptum non impleuit. Uideris de cetquem supra memoraui, quia securus de uenia sollicitus est de reformatione. cui enim ignoscitur solum, solet a facie domini secerni. quamuis enim non in illum uindicetur. in animo tamen domini uel iudicis facinus eius deletum non est. ideo orat, ut penitus peccatum eius deleatur et dignus sit accedere ad faciem domini et iterum quod dicit: et spiritum sanctum tuum ne auferas a me. rum. Et sequitur: redde mihi laetitiam salutaris tui et spiritu principali confirma me. laetitiam dari sibi postulat, quae promissa erat in Christo, ut omnibus maculis ablutus et reparatuquitur: redde mihi
Abbreviated transcription (Latin):
mam. ħ ẽ perseuerate usq in
finem. quia qui perseuerau̾it
usq in finem hic saluus exit.
Simili modo et qui ꝑseu̾a¬
uerit in malo dampnabitur
ac ꝑ hoc sicut iustitia iusti nõ
liberabit eum in die qua erra¬
uerit. sic et iniquitas in iusti
non nocebit ei cum conu̾t̾it
se. Ideo dixit hedificans dus
erradicabitur. Si aũt conu̾¬
terit se uita uiuet Sic est et
illud quod ait dñs. Qui me

Expanded text:
m; hoc est <perseuerate usque ad finem\', quia qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. simili modo et qui perseuerauerit in malo damnabitur. ac per hoc sicut iustitia iusti non liberabit eum in dic qua errauerit, sic et iniquitas iniusti non nocebit ei, cum conuerterit se. ideo dixit: sacrificans diis eradicabitur; si autem conuerterit se, uita uiuet. sic est et illud quod ait dominus: qui me
Abbreviated transcription (Latin):
mul face̾ cuncta. s rõ multifor¬
mis prolabuit et se posuit hi
omnib scripture diuine fides
habenda est que dicit et sepe
dicit quia sex inquit diebus
facit dominus deus tuus celũ
et terram et mare et omnia q̃ ĩ
eis sunt. primo enim in loco
sic debuerunt fieri ut sentirẽt
ac scirent quia facta sunt. qñ
en non se omnia simul ui¬
derunt. S hodie unum cras
alterum cognouerunt initio
contineri se nec posse eternita¬
tem suspicari ubi se ꝑtib in¬
uicem recognoscunt. Nam si
omnia simul extitissent non
ẽẽt eis sensus infirmitatis s
putarent se non cepisse. Ꝙ eĩ
uerbo dei subito sił existunt
non se fi sentiunt nͥ aliud añ
se aluid post se uidendo.⁊ne
forte illud quia primum fcm̃
ẽ putet se infectum maiora
p᷑ se fc̃a cernendo ħ credit de
se quod uidet in alt̾o potiorẽ.
deniq lumen quod dies ap

Expanded text:
mul facere cuncta, sed ratio multiformis prohibuit et sepositis his omnibus scripturae diuinae fides habenda est, quae dicit et saepe dicit, quia in sex, inquit, diebus fecit dominus deus tuus caelum et terram et mare et omnia quae in eis sunt. primo enim in loco sic debuerunt fieri, ut sentirent ac scirent quia facta sunt. quando enim non se omnia simul uiderunt sed unum hodie, cras alterum, cognouerunt initio se contineri nec posse aeternitatem suspicari, ubi se partibus inuicem recognoscunt. nam si omnia simul exstitissent, non esset eis sensus infirmitatis, sed putarent se non coepisse. quae enim uerbo dei subito simul existunt, non se fieri sentiunt, nisi aliud ante se aliud post se uidendo. et ne forte illud quod primum factum est putet se infectum maiora post se facta cernendo, hoc credit de se quod uidet in alterum potiorem. denique lumen, quod dies ap
Abbreviated transcription (Latin):
credentium dubitaret nichila
pr̃e differre in sb̃a filium. S qr
bereticoꝵ ꝑuersitas in fidelita¬
tis cum mentis fidei irapul¬
sate ceperat ałr accipiendo fili¬
um dei quem predicatur. addi¬
fatiendam bune añ omnia ⁊¬
pud deum fuisse et deum esse
ud declaret quid filii u̾i rõ mi

Expanded text:
credentium dubitaret nihil a Patre differre in substantia Filium? Sed quia haereticorum perversitas infidelitatis commentis fidei jura pulsare coeperat, aliter accipiendo Filium Dei quam praedicatur, additationem, hunc ante omnia apud Deum fuisse et Deum esse; ut declararet quod filii veri rati
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersi qui hĩtant in ea. ut
quidam br̃tici qui scd̃m dcm̃ apͥ¬
petri dñm deum ab negant qͦ¬
ꝵ ad condempnationem cũcta
dei ẽẽ propħica oracula docne
aquas tũ formasti ut fidem
testimonii sequeretur. oñdit
quo fecerit. Dum enm con¬
fusio ẽẽt rex. et neq t̾ra neq
aqua propriam hr̃ent spẽm
uissu dei adunata est terra et
firmata super aquas ut et ter¬
ra et aqua br̃ent originis sue
proprietatẽ. Unde in regnoꝵ
libro uox est dei dicentis. Nõ¬
ne aquas ego feci et subiecit
et super flumina preparauit
illam sic super flumina pꝑata
est dum iuxta se aquas condi¬
tas h̃t que.q. per uenarum fi¬
stulas fluitantes prestant ei
densitatem ne penitus sicca
fragilis ẽẽt. et in utilis ad cul¬
turam radicib enim nascen¬
tium uitalem prestant effc̃m

Expanded text:
uniuersi qui habitant in ea, ut uniuersi qui habitant in ea, ut quidam heretici, qui secundum dictum apPetri dominium Deo abnegant , quorum ad condemnationem cuncta Dei esse, prophetica oracula docueraquas tu formasti : ut fidem testimonium sequeretur, ostendit quomodo fecerit. Dum enim confusio esset rerum, et neque terra, neque aqua propriam haberet speciem, jussu Dei adunata est terra, et firmata super aquas, ut et terra et aqua haberent originis suae proprietatem. Unde in Regnorum libro vox est Dei dicentis, Nonne aquas ego feci? Et subjecit: Et super flumina praeparavit illam. Sic super flumina praeparata est, dum intra se aquas conditas habet, quae quasi per venarum fistulas fluitantes praestant ei densitatem, ne penitus sicca fragilis esset, et inutilis ad culturam. Radicibus enim nascentium vitalem praestant eff
Abbreviated transcription (Latin):
dñicum diem sigͣuit dicens
hinc dauid prima sabb̃i. Cum
enim dr huic dauid ad eum ꝑ¬
tinet cuius hic dauid h̃t y
maginem de quo dicit ꝓpħa ⁊
puer meus dauid pascit illos
prima aũt sabbi prima feria
est p̾t sãbb̾m enim primus
dies dñicus est affirmante e¬
uangłio et dicente.prima aũt
sabbi uenit maria magd ⁊ al
tera maria ad sepulcrum. ⁊ c̾.
ueritatis sacr̃m non sine ordi¬
ne manifestaretur hoĩb qui
enun cãm aliquam insinua¬
re uult nͥ eius capud et origi¬
nem teneat non pot̾it propri¬
etatem eius oñdere neq que
sit eius ueritas. Itaq sic orsus
est propha et ait. Dñi est t̾ra
et plenitudo eius fidem rerum
tenuit dicens. dñi est terra et
plenitudo eius Auͣctem enim
ueterum scorum secutus est
qui terram et que sunt in ea ⁊¬
ad dñium dñi dei pertinere di¬
xerunt. et adiecit orbis t̾rarũ
et omnes qui hĩtant in ea. ⁊¬
ne forte mĩ aliquid sigͣsse puta¬
ruit dicens orbis t̾rarum et

Expanded text:
nicum diem significauit dicens: huic Dauid prima sabbati. cum enim dicitur: huic Dauid, ad eum pertinet, cuius hic Dauid habet imaginem, de quo dicit profeta: et puer meus Dauid pascit illos. prima autem sabbati prima feria est. post sabbatum enim primus dies dominicus est adfirmante euangelio et dicente: prima autem sabbati uenit Maria Magdalene altera Maria ad sepulcrum, et cetueritatis sacramentum non sine ordine manifestaretur hominibus. qui enim causam aliquam insinuare uult, nisi eius caput et originem teneat, non poterit proprietatem eius ostendere neque quae sit eius ueritas edocere. Itaque sic orsus est profeta et ait: domini est terra et plenitudo eius. fidem rerum tenuit dicens: domini est terra et plenitudo eius. auctoritatem enim ueterum sanctorum secutus est, qui terram et quae sunt in ea ad dominium domini dei pertinere dixerunt. Et adiecit: orbis terrarum et omnes qui habitant in eo. ne forte minus aliquid significasse putaruit dicens: orbis terrarum et
Abbreviated transcription (Latin):
minum meum quem unum
et uerum intrinitate confiteor
deum quo creati liberati et il¬
luminati sumus supplex rogo
tantoꝵ auidus misteriorum.

Expanded text:
minum meum, quem unum et verum in trinitate confiteor Deum, quo creati, liberati et illuminati sumus, supplex rogo tantorum avidus mysteriorum
Abbreviated transcription (Latin):
estuans.zelans et securus es. pe¬
nitet te et non doles. Irasceris
et transquilus es. opera mutas:
ops et gaudens lucris nũqͣm
auarus et usuras exigis super¬
erogatur tibi ut debeas. et quis
h̃t quicquid non timet reddis
debita nulli debes. donans debi¬
ta nichil perdens qui solus ui¬
uificas omnia qui creasti oĩa.

Expanded text:
estuas, zelas et securus es, poenitet te et non doles, irasceris et tranquillus es, opera mutas, ops, et gaudes lucris; nunquam avarus, et usuras exigis; supererogatur tibi ut debeas, et quis habet quidquam non tuum? Reddis debita nulli debens, donas debita nihil perdens. Qui solus vivificas omnia, qui creasti omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
solum non prudentie sit s
crimmis obscena enum et ꝓ¬
brosa dilige funestum ẽ. Il¬
lud aũt quale ẽ ꝙ in speleo ue¬
latis oculis illudũtur ne enĩ

Expanded text:
solum non prudentiae sit, sed et criminis. Obscoena enim et probrosa diligere funestum est. Illud autem quale est quodin spelaeo velatis oculis illuduntur? Ne eni
Abbreviated transcription (Latin):
rmissime tene. et nul¬
latenus dubites. Sẽm
creaturam dei bona eẽ.
abstinent non tamꝙͣ in mũ¬
da que a deo fc̃a sunt respue¬
re s a fortiori cibo ⁊ potu pro¬
sola castigatione corporis ab¬
stinere. Nuptias quoq duũt᷑
institutas ⁊ bñdictas ⁊ meli
quidem si quisqͣm sine ꝯiugio
sit ut liberius atq plenius co¬
gitet que sunt dei quõ placea
deo tñ illis qui continentiam
non uouerunt nullum ẽẽ pec¬
catum.si uel mułr nubat uł

Expanded text:
rmissime tene et nullatenus dubites omnem creaturam Dei bonam esse abstinent, non tamquam immunda quae a Deo facta sunt respuere ssola castigatione corporis abstinere. Nuptias quoque divinitus institutas et benedictas. Et melius quidem esse, si quisquam sine conjugio sit, ut liberius atque plenius cogitet, quae sunt Dei, quomodo placeat Deo. Tamen illis qui continentiam non voverunt, nullum esse peccatum, si vel mulier nubat,
Abbreviated transcription (Latin):
qui se continere non possunt
infirmitate concessas. Eis u̾o
qui sunt conugati siue a con¬
iugio liberi continentiam dño
uonerunt ad mod̾ ẽẽ dampna¬
bile siue conuigale opus illi¬
uoluerint appetere. quo se nõ
accessuros uel illi repet̾e a quo
se recessuros illi libera illi cõi ꝓ
fessa sunt uoluntate.

Expanded text:
qui se continere non possunt infirmitate, concessas. Eis vero qui sive conjugati, sive a conjugio liberi continentiam Deo voverint, admodum esse damnabile si vel illi conjugale opus voluerint appetere, quo se non accessuros, vel illi repetere, a quo se recessuros, illi libera, illi communi professi sunt voluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
et promissis premus ad hũc
dolorem et dedecus cogi. Si
aũt ad hoc nati eẽnt non co¬
gerentur per se licitum cum
filiab suis bñt conuenire
ꝙ et bic fieri posse oñditur

Expanded text:
et promissis praemiis ad hunc dolorem et dedecus cogi: si autem ad hoc nati essent, non cogerentur. Persae licitum habent cum filiabus suis convenire, quod et hic fieri posse ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
illo ẽẽt sce cong̾gationis im¬
tiã gratuite dono bonitatis d̾¬
nuo reuocandis quib uellet
infundere ciuꝰ fuit in ip̃o crea¬
tionis exordio nullis precedẽ¬
tib m̾itis sp̃s ⁊ corꝰ locis atq ef¬
fectiomb pro eo ut ip̃e sapiẽs

Expanded text:
ius esset sanctae cogitationis initia gratuitae dono bonitatis denuo renovandis quibus vellet infundere, cujus fuit in ipso creationis exordio nullis praecedentibus meritis spiritus et corpora locis atque affectionibus, prout ipse sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m. Illud ergo quod ꝑ diuer¬
sa gn̾a siue pro pecc̃is siue pro
primogenitis offerri preceptũ
est quid et quale et qũo offe¬
rendum ẽẽt mandatum ẽ. Sa¬
crifitium enim uoluntarium
non utiq mandatum est qa

Expanded text:
. illud ergo quod per diuersa genera siue pro peccatis siue pro primogenitis offerri praeceptum est, quid et quale et quo modo offerendum esset, mandatum est. sacrificium enim uoluntaiium non utique mandatum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
teneremur astricti. hoc in redẽ¬
bonitas egit. ut per uirum qͥ
de sola muliere natus ẽ. uita
hoĩb redd̾etur illic humanam
naturam nequissima deceptiõe
persone suscepit. Ibi feminad̾¬
ceptaẽ ut fieret filia dĩa. hic
uirgo gr̃a plena est ut fieret
mater sũmi atq in ꝯmutabłis
unigeniti dei. Ibi angłs deiectꝰ
per suꝑbiam seducte mulieris
uirginis uterum ex ea nascit̾s
impleuit ¶Dei enim filius yꝰ
xp̃s qui in for̾ma dei ꝙ erat uͥ¬

Expanded text:
teneremur obstricti, hoc in redembonitas egit, ut per virum qui de sola muliere natus est, vita hominibus redderetur. Illic humanam naturam nequissima deceptione personae suscepit. Ibi femina decepta est, ut fieret filia diaboli: hic virgo gratia repleta est, ut fieret mater summi atque incommutabilis Unigeniti Dei. Ibi angelus dejectus per superbiam, seductae mulieris ruptae virginis uterum ex ea nasciturus implevit. Dei enim Filius Jesus Christus qui in forma Dei erat
Abbreviated transcription (Latin):
sñiã cogita et in ea cognosce qͦ
in eo ueritatem utriusq ñe ĩ
una persona, aut confundas
aut diuidas. Cum ergo pͥmo
sime q tenere m ilo forme no¬
mine nͣle plenitudinem debe ĩ¬
dei firmissima fide retine qui
hec utiq omnia in u̾itate na¬
ture bñs cum pr̃e sine dubio
adiungens ait. Non rapinam
fuit illa filii cum pr̃e diuinita¬
tis equalitas s nͣ illa que sub¬

Expanded text:
ntiam cogita, et in ea cognosces quin eo veritatem utriusque naturae in una persona, aut confundas, aut dividas. Cum ergo primusimeque tenere, in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere inDei, firmissima fide retine, quia haec utique omnia in unitate naturae habens cum Patre, sine dubio adjungens, ait: Non rapinam fuit illa Filii cum Patre divinitatis aequalitas, sed naturae
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute atq sapĩa de quã dñs
dicit. Omna in sap̃ia fecisti de
illo printipio cum quo unumẽ
fecit celum ⁊ terram.. omnẽ spi¬
ritalem corporalemq natura
de deo uingenito qui ẽ insini
pr̃is ut dixi omnia ħ ꝑsonałr

Expanded text:
virtute Deique sapientia, de qua Deo dicitur: Omnia in sapientia fecisti ; de illo principio cum quo unum esfecit coelum et terram, id est omnem spiritalem corporalemque naturam; de Deo Unigenito, qui est in sinu Patris, ut dixi, omnia haec personaliter
Abbreviated transcription (Latin):
pulum dicat non se mandasse
pr̃ib eorum ut offerrent liba¬
mina uel sacrifitia siue holo¬
causta. Deniq sic dicit per

Expanded text:
PULUM DICAT NON SE MANDASSE PATRIBUS EORUM, UT OFFERRENT LIBAMINA UEL SACRIFICIA SIUE HOLOCAUSTA? DENIQVE SIC DICIT PER
Abbreviated transcription (Latin):
saporem. intelligentes nichil
sapientius ẽẽ qͦuam in xp̃m
credere. Quam obrem ip̃e ma¬
gister gentium inter cet̾a ait.
nam scio inquit cui credidi q
potens ẽ depositum meum cu¬
stodire gͥ ħ scit fidei sue rõnez
et non dubitat de po eius qui
intelligit omnes thesauros sa¬
pientie et scĩe in sacr̃o natiuita¬
tis et passionis et resurrectioĩs
xpi. ẽẽ absconditos. Manente
ergo fide diu metum contuli
ut scirem cur dõ ñr de sacris et
celestib sedib ad t̾ram in car¬
natus ueniss et non alius
ex biis quos ip̃e dñs scõs ange¬
los uocat. Incongruum enim
uidetur persone eius hec opus

Expanded text:
saporem, intelligentes nihil sapientius esse quam in Christum credere. Quamobrem ipse Magister Gentium inter caetera ait, um, Scio, inquit, cui credidi, quia potens est depositum meum custodire . Igitur hic scit fidei suae rationem, et non dubitat de potentia ejus, qui intelligit omnes thesauros sapientiae et scientiae in sacramento natiuitatis et passionis et resurrectionis Christi esse absconditos. Manente ergo fide diu mecum contuli, ut scirem cur dominus noster de sacris et caelestibus sedibus ad terram incarnandus uenisset et non alius ex his, quos ipse dominus sanctos angelos uocat. incongruum enim uidetur personae eius hoc opus
Abbreviated transcription (Latin):
clarificatus ẽ filius homĩs
et deus clarificatus ẽ in eo.
Hic dies festus eius ẽ qui
uicit mortem. Si proprio
arbitrio uiuimus quare sal¬
uator dicit nemo uenit in

Expanded text:
clarificatus est filius hominis et deus clarificatus est in eo. hic dies festus eius est, quo uicit mortem. ARBITRIO UIUIMUS, QVARE SALUATOR DIXIT: \'NEMO UENIT
Abbreviated transcription (Latin):
teste deo cui se deuotos dice¬
bant ausi sunt repugnare. Ut
aũt indeum uel in xp̃m pecce¬
tur diuerse sunt cause. Aut
enim aliquis dum felicitati
alterius muidet dolore felici¬
tatis sue in surgit increatorẽ
aut aliquid repentinum passꝰ
quod sit aduersus iracundiam
excitatus in parentem in iuri¬
osus existit. xp̃i aũt in carna¬
tio suos ad inuiriam prouocat
Dum enim ignorant hoĩes sa¬
cram̃tum in carnati xp̃i blas¬
phemant indignum dicen¬
tes si filius qui in corporalis
et simplicis nature est hõĩm
more natus dicatur. Blasphe¬
mant ergo quia ignorant mi¬
st̾ium. Quam obrem conu̾sis
hus porrigenda est manus qr
sic contra uerum existunt dũ
pro uero se facere arbitrantur.
Tortus et hiꝰ exungulatus.
hoc uerum ẽẽ dicit ꝙ perseq̃¬
batur supra memorati autez
iudei aliud senserunt et aliud
egerunt qui sine uidice ⁊ car¬
nifice conscĩa sua teste semper
torquentur. Qui enim per er¬
rorem inimicus extitit uero

Expanded text:
teste deo, cui se deuotos diceteste deo, cui se deuotos dicebant. ausi sunt repugnare. Ut autem uel in deum uel in Christum peccetur, diuersae sunt causae. aut enim aliquis, dum felicitati alterius inuidet, dolore humilitatis suae insurgit in creatorem aut aliquid repentinum passus, quod sit aduersum, iracundia excitatus in parentem iniuriosus existit. Christo autem incarnatio sua iniuriam prouocat. dum enim ignorant homines sacramentum incarnati Christi, blasphemant indignum ducentes, si filius dei, qui incorporalis et simplicis naturae est, hominum more natus dicatur. blasphemant ergo, quia ignorant mysterium. quam ob rem conuersis his porrigenda est manus, quia sic contra uerum existunt, dum pro uero se facere arbitrantur. tortus huius modi et exungulatus hoc uerum esse dicit, quod sequitur; supra memorati autem Iudaei aliud senserunt et aliud egerunt, qui sine iudice et carnifice conscientia sua teste semper torquentur. qui enim per errorem inimicus extitit uero,
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃a. Quod au̾̃t in sp̃m scm ⁊
peccauerunt uidei alia causa ẽ
et que ad tp̃s illud ꝑtinuit. ⁊¬
unde non illis hoc remitti n
rore peccauerunt in sp̃m sc̃m̃
s maliuolentia. Scientes eñ¬
et preuidentes quod operaq̃
uidebant in gestis saluatoĩs
dei ẽẽ ut ꝓpłm a fide eius ad¬
u̾terent ħ siłabant ẽẽ princi¬
pis demonioꝵ hinc ẽ tm dic̃¬
dñs eis uos hẽtis clauem
scĩe et nec uos mntratis neq
alios sinitis intrare. ħ ergo
sñia contra maliuolos ꝓlata
est quib remedium inueĩri
non pot̃ ut saluentur. Nicħ
est nom̃ hoc crimine grauius
fingit enim fłm ẽẽ qd scit ue¬
rum ẽẽ. Indei enim qui sub
dei lege eẽ uidebantur q̃bo¬
q fc̃a promissio xp̃i ẽ uidẽ¬
tes magnalia et intelligẽ¬
tes ħ eẽ quod promiserat dx
inuidia cecati sunt ut ħ ẽẽ
negarent et non solum ne¬
garent s et perseq̃rentur us¬
q ad mortem. Non ergo di¬
gnum est istis pecẽm nũqͣm¬
hoc deberi remitti qui conscĩas.

Expanded text:
peccata. Quod autem in spiritum sanctum peccauerunt Iudaei, alia causa est et quae ad tempus illud pertinuit. unde non illis hoc remitti neqrore peccauerunt in spiritum sanctum, sed maliuolentia. scientes enim prudentesque opera quae uidebant in gestis saluatoris dei esse, ut populum a fide eius auerterent, haec simulabant esse principis daemoniorum. hinc est nus: uos habetis clauem scientiae et neque uos intratis neque alios sinitis introire. haec ergo sententia contra maliuolos prolata est, quibus remedium inueniri non potest ut saluentur. nihil est enim hoc crimine grauius; fingit enim falsum esse quod scit esse uerum. Iudaei enim qui sub dei lege esse uidebantur quibusque facta promissio Christi est. uidentes magnalia et intellegentes hoc esse quod promiserat deus, inuidia caecati sunt, ut hoc esse negarent et non solum negarent, sed et persequerentur usque ad mortem. non ergo dignum est istis peccatum hoc umquam debere remitti, qui conscientia sua
Abbreviated transcription (Latin):
quam bedificauit sibi. Li.¬
sanguine suo deur pt et corͣ
eius dici donus ip̃ius sic̃
dr̃ et templum eius. Mi enĩ
pp̃ hĩtationem dr̃ templum
dei non absurde dicetur et
domus sicut legimus ĩ lege
quod et domũ p̃t dici arbitra¬
tus ẽ. Simili modo ⁊ sp̃s. s¬
fcm̃ filii dei est potentie nat᷑e
et uoluntatis unitatem. Sũ
enum pater fatiat siue filius
siue sp̃s sc̃s. trinitas ẽ que
peratur. et quicquid tres fe¬
cerint dei unius ẽ operatio.
Si omnia rõne fcã sunt.
saluator natus dicatur.
Emo sic pot̾it loebeta¬
ri ut nege omnia fa¬
cere deum cum rõne
ideo ergo xp̃s descendens de sa¬
cris sedib ad salutem mũdo
tribuendam ut ⁊̃ mundum
ip̃m et tp̃ra a se instituta do¬
ceret tñ nasci homo uoluit
ad diminutionẽ huãm gn̾is
augm̃tandam in deum qnͣ
ex magna diminutioe lux q̃
dies ẽ crem̃tum incipit acci¬
pere. Ut temp̃s natiuitatis
eius rõni congruat doctrine
diuine que ex umbr.i mortis
homines ceꝑit multiplicare

Expanded text:
quam aedificauit sibi sanguine suo. deinde potest et corpus eius dici domus ipsius, sicut dicitur et templum eius. si enim propter habitationem dieitur templum dei, non absurde dicetur et domus, sicut legimus in lege. quod et domum dici posse arbitrartus est, simili modo etiam m filii dei est propter naturae et uoluntatis unitatem. siue enim pater faciat siue filius siue spiritus sanctus, trinitas est quae operatur; et quicquid tres fecerint, dei unius est operatio. LIII. SI OMNIA RATIONE FACTA SUNT, SALUATOR NATUS DICATUR? Nemo sic poterit hebetari, ut neget omnia facere deum cum ratione. ideo ergo Christus descendens de sacris sedibus ad salutem mundo tribuendam, ut etiam mundum ipsum et tempora a se instituta doceret, tum nasci homo uoluit ad deminutionem humani generis augmentandam in deum, quando ex magna deminutione lux, quae dies est, crementum incipit accipere, ut tempus natiuitatis eius rationi congruat doctrinae diuinae, quae ex umbra mortis homines coepit multiplicare
Abbreviated transcription (Latin):
cunt omnia illa bt̃oꝵ sp̃uum ⁊
supernorum ciuium agmina.
Tibi mater eccłia in toto orbe of¬
fert preces et in cessanter preces¬
dicit laudes. Te ergo ultimus ẜ¬
uorum tuoꝵ et lau̾do et bñdico.
Tibi mens mea uibilat. Tibi õi¬
a ossa mea clamant. Qiuis siłis
et seruiunt tremunt ad mitũ
tuum facis que tumet uellis.

Expanded text:
cunt omnia illa beatorum spirituum et supernorum civium agmina. Tibi mater Ecclesia in toto orbe offert preces, et incessanter dicit laudes. Te ego ultimus servorum tuorum laudo et benedico. Tibi mens mea jubilat, tibi omnia ossa mea clamant, Quis similis, serviunt, tremunt; ad nutum tuum facis quaecumque velis.
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu dei nõ solũ corpis
s ⁊̃ cordis lacrimas fuderit et
maloꝵ oꝑũ maculas bonis oꝑi¬
cens. Si conu̾sus fu̾it ⁊ in ge¬
muerit saluus erit. Et alio lo¬
co dr̃. Fili peccasti ne adicias i¬
terum. S de pret̾itis deprecaẽ
ut tibi dimittant᷑. Numꝙͣ pec¬
canti eẽt indicta pro peccis de¬
precatio si de peccĩs non eẽt re¬
missio concedenda. S ⁊̃ pnia

Expanded text:
in conspectu Dei non solum corporis, sed etiam cordis lacrymas fuderit, et malorum operum maculas bonis opericens: Si conversus fueris, et ingemueris, salvus eris . Et alio loco dicitur: Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittantur . Nunquam peccanti esset indicta pro peccatis deprecatio, si deprecanti non esset remissio concedenda. Sed etiam p
Abbreviated transcription (Latin):
pnari merentur.Si pari in¬
iustititia hoc elaborant ut oc¬
cidantur qui non sponte s
fatis agentib mala fecerũt
ad hoc lex contradicit quia i¬
fata propria peofessione dãp
deo aduersa est fatis ut ne¬
ges malos fati eẽ ꝙ mali st̃.
S uoluntas illorum quam
obrem reos illos rite constitu¬
it nichil ergo regi et fatis
cõe est qñ asege negatur ꝙ
a fatis asseritur. Qua autez
rõne nati dicentur qui ma¬
thematicos urbe roma ꝓhibu¬
erunt ꝙ ius seruatuun non
ignoratur et certe pagani fu¬
erunt quo fato fu̾it que ꝯtra
fatum sunt. S si est fatum
non facit contra se isti non
hñt fatum qui fatiunt otra
fatum et si hu non hñt fatũ
non est fatum s est inquint
fatum unieuiq pr̃ans qua
morte moriatur ꝙ si ita est
non est accusandꝰ homicida.
Uam et duplici gn̾e se defen¬
det quia et ip̃e fatis a genti¬
bo hoc fecit et ille agentib
occisus est. s inter hec lex
pulsatur quia punit obla¬

Expanded text:
mnari merentur, si pari inmnari merentur, si pari iniustitia hoc elaborant, ut occidantur qui non sponte, sed fatis agentibus mala fecerunt? ad haec lex contra dicit, quia fata propria professione damnadeo aduersa est fatis, ut neget malos fati esse quod mali sunt, sed uoluntatis illorum; quam ob rem reos illos rite constituet. nihil ergo legi et fatis commune est, quando a lege negatur quod a fatis adseritur. Qua autem ratione nati dicentur, qui mathematicos urbe Roma prohibuerunt, quod ius seruatum non ignoratur et certe pagani fuerunt? quo modo fato fiunt quae contra fatum sunt? sed si est fatum, non facit contra se: isti non habent fatum, qui faciunt contra fatum, et si hi non habent fatum, non est fatum. Sed est\', inquiunt, \'fatum uni cuique praestans qua morte moriatur\'. quod si ita est, non est accusandus homicida. nam et duplici genere se defendet, quia et ipse fatis agentibus hoc fecit et ille agentibus fatis occisus est. sed inter haec lex pulsatur, quia punit obla
Abbreviated transcription (Latin):
malus ẽẽ. Deniq legimus le¬
gem maloꝵ cã datam. S ⁊ ħ̾
ip̃m forte fati sint ut lex dare¬
tur et qua rõne fcã subsistunt
si gn̾ant a quo destruantur ꝗd
quid fatiẽ contradixit lex fiei
debere/ carent ergo rõne si qͣria
sibi gn̾ant et iniqua sunt qr
tionem et que iniqua sunt ⁊
auc̃tem hr̃e non debent quia
omne iniqũ punitione ob¬
noxium est. aut ne forte legẽ
nichil prodesse dicant quia ꝗ
sic natus est ut malus sit ꝑ
legem non p̃t ĩmutari ꝙ si ẽ
superflue lexdata ẽ et qũo fata
rem suꝑfluam nasci fecerunt.
quia nichil sine fato.itaq fa¬
ta et pro se et contra se fatiĩt
ꝙ si ita est stare non pot ꝙ ꝑ
in constantiam rõnis nonte¬
net firmitatem. S ne pp ħ
legem fata ẽẽ noluerunt ut
quos malos fata fatiunt na¬
sci lege dampnentur ut cõue¬
niat fatis. et legi ad hoꝵ pimi¬
tionem ad hoc qͥuid erit q di¬
catur nisi quia et leges et
fata proprio iuditio condẽ¬

Expanded text:
malus esse. denique legimus lemalus esse. denique legimus legem malorum causa datam. Sed et hoc ipsum fati forte fuit, ut lex daretur. et qua ratione fata subsistunt, si generant a quo destruantur, quia quod fati est contra dixit lex fieri debere? carent ergo ratione, si contraria sibi generant, et iniqua sunt, qutionem, et si iniqua sunt, auctoritatem habere non debent, quia omne iniquum punitioni obnoxium est. , Aut ne forte legem nihil prodesse dicant, quia qui sic natus est, ut malus sit, per legem non potest inmutari? quod si est, superflue lex data est; et quo modo fata rem superfluam nasci fecerunt, quia \'nihil sine fato\'? itaque fata et pro se et contra se faciunt. quod si ita est, stare non potest quod per inconstantiam rationis non tenet firmitatem. Sed ne propter hoc legem fata esse uoluerunt, ut quos malos fata faciunt nasci a lege damnentur, ut conueniat fatis et legi ad horum punitionem? ad hoc quid erit quod dicatur, nisi quia et leges et fata proprio iudicio conde
Abbreviated transcription (Latin):
non fieri s asserunt nasci pec¬
cantib retribuunt nec pati¬
untur multa ẽẽ pecc̃a. Uirgis
enim prestino uinculis intus
corripiunt quos foris in emẽ¬
dabiles asserunt. Hatos ali¬
quis prudentium corripuit
quem sic emendari non pos¬
se quod quidem aut stulti ẽ
aut iniqui. S ne hoc ip̃m
fato dicant fieri quia qui sb̃
fato est non facit quod uult.
ut ⁊̃ ip̃i naturale hẽant ut iũ¬
dicent in eos quos sciunt in cõ¬
uertibiles manere naturaliter
et uere quia sic d̾d̾ est ut ꝗd¬
quid fati ẽẽ dr̃ stultitie depu¬
tetur. Qm enim stultum est
ut cum dicant aliq̃m malu
natum nec illum bonum ꝓ¬
bent quem asserum bonum
natum qũo enim potest bo¬
nus iudicari qui rem nũqͣm
facere deprehenditur quid eͥ
tam iniqũ quam ut cedatur
qui negatur aliud potuisse fa¬
cere quam facit et si omnia
tollatur lex passim publice il¬
licita fient nec potentes pote¬
runt ferri nec eius libertas qr
et qui nunc non cogitat ma¬
lum: sublato timore incipia

Expanded text:
n fieri, sed adserunt nasci, peccantibus retribuunt nec patiuntur inulta esse peccata. uirgis enim pistrino uinculis intus corripiunt, quos foris inemendabiles adserunt natos. aliquis prudentium corripit quem scit emendari non posse? quod quidem aut stulti est aut iniqui. Sed ne hoc ipsum fato dicant fieri, quia qui sub fato est non facit quod uult, ut etiam ipsi naturale habeant ut uindicent in eos, quos sciunt inconuertibiles manere naturaliter, et uere, quia sic dicendum est, ut quidquid fati esse dicitur stultitiae deputetur. quam enim stultum est ut cum dicant aliquem malum natum, nec illum bonum probent quem adserant bonum natum! quo modo enim potest bonus iudicari, qui rem iniquam facere deprehenditur? quid enim tam iniquum, quam ut caedatur, qui negatur aliud potuisse facere quam fecit? Et si omnia st? si enim tollatur lex, passim publice inlicita fient nec potentes poterunt ferri nec erit libertas, quia et qui nunc non cogitat malum sublato timore incipiet
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam ordinatis quibus
ducib ut̾etur quia est et ⁊¬
uia que ducit ad mortem.
Numquid non ergo reꝗre
d s hii quos ministros re¬
gni sui posuit eo iure quo
constituit ppłm eius guber¬
narunt aut si ppłs edictu
eius suscepit aũt a mĩstris
fideles inuenti laude digni
sunt ait in fideles penis sb¬
laudatur/ aut comptempta
dampnatur hoc ius suum bo
causa exposcit.Qũo ergo qui¬
busdam displicet futuꝵ iuidi¬
tium credere s hoc mathema¬
ticorum inuenit amentia.
Qũo enim possunt futuru
accipere uiditium qui p̃nti
repugnant quia uiditium ĩ
natiuitate ẽẽ contendunt ⁊

Expanded text:
ad vitam, ordinans quibus ducibus uteretur; quia est et via quae ducit ad mortem. Numquid non ergo requirere debet, si ii quos ministros regni sui posuit, eo jure quo constituit populum ejus gubernarunt; aut si populus edictum ejus suscepit, aut administri fideles inventi laude digni sint, aut infideles poenis sublaudatur, aut contempta damnatur. Hoc jus suum, hoc causa exposcit. Quomodo ergo quibusdam displicet futurum judicium credere? Sed hoc mathematicorum invenit amentia. Quomodo enim possunt futurum accipere judicium, qui praesenti repugnant; quia judicium in nativitate esse contendunt? Et
Abbreviated transcription (Latin):
mundumꝰ intelligendũ sigͣt
non eccłiam nec in una eccłia
malos cum bonis mũdos cũ
mudis cogatur asserere ꝙ fa¬
cile puto conuelli. In una eñĩ
donio omnes subuno sunt no¬
mine quãuis enui moribus
diuersi sint uno tñ dñi sui no¬
mine censentur. et in professi¬
one. Mundus aũt bic diu̾se
professionis continet hoĩes
ita ut dispares profiteantur
se hr̃e et deos et dños. uides
ergo non hoc potuisse dici de
mundo s de eccłia in qua sub
uno degentes noĩe. Diuersi
sunt actu. Quod quidem no¬
uatianum non ignorasse au̾¬
te s quia abscensionis sue u¬
stas querimonias non hẽbat
ne aꝑte erubescet argumenta
quedam sibi conflauit per ma¬
lam legis interpretationẽ qb
excusare se nicetur et tegere

Expanded text:
mundum intellegendum significat, non ecclesiam, ne in una ecclesia malos cum bonis, mundos cum inmundis cogatur adserere. quod facile puto conuelli. in una enim domo omnes sub uno sunt nomine; quamuis enim moribus diuersi sint, uno tamen domini sui nomine censentur in professione. mundus autem hic diuersae professionis continet homines, ita ut dispares profiteantur se habere et deos et dominos. uides ergo non hoc potuisse dici de mundo, sed de ecclesia, in qua sub uno degentes nomine diuersi sunt actu. quod quidem Nouatianum non ignorasse aduerto, sed quia abscessionis suae iustas querimonias non habebat, ne aperte erubesceret, argumenta quaedam sibi conflauit per malam legis interpretationem, quibus excusare niteretur et tegere
Abbreviated transcription (Latin):
min isrł et domui uida testam̃¬
tum nouum non ẜ testam̃tu
quod disposui pr̃ib illoꝵ indie
qua apprebendi manum illoꝵ
ut educ̃̾em illos de terra egypti
quia ip̃i non permanserunt in
testamento meo et ego negle¬
xi eos dic̃ dñs. Hec est preua¬
ricatio illorum qñ simulacrum
uituli fecerunt. tunc testam̃tũ¬
eius corũperunt. Unde ⁊ tãbu¬
le in quib data lex fuerat sb̾

Expanded text:
i Israhel et domui Iuda testamentum nouum, non secundum testamentum quod disposui patribus illorum in die. qua adprehendi manum illorum, ut educerem illos de terra Aegypti, quia ipsi non permanserunt in testamento meo. et ego neglexi eos, dicit dominus. haec est praeuaricatio illorum: quando simulacrum uituli fecerunt, tunc testamentum corruperunt. unde et tabulae in quibus data lex fuerat, sub
Abbreviated transcription (Latin):
uit sic uictus genus suum
subiecit pecc̃o quam orbrẽ in¬
iustum erat uictori molent᷑
auferre spolia quia deus ꝙ fa¬
cit iuste facit. Pret̾ea cum ac̾¬
be peccau̾it homo assentiens
enim contra mandatum cre¬
atoris sibi fieri deum ydola¬
triam amisit per qd̾ in deum
peccauit. Ideoq non illi statĩ
debuit subueniri. Quippe cñ
nec penitũit nec grata enim
retur quãqͣm enim omnia pꝰ¬
sit deus s illud facit ꝙ ꝯueĩt¬

Expanded text:
uit, hic uictus genus suum uit, hic uictus genus suum subiecit peccato. quam ob rem iniustum erat uictori uiolenter auferre spolia, quia deus quod facit iuste facit, praeterea cum acerbe peccauerit homo. adsentiens enim contra mandatum creatoris fieri se deum idolatriam admisit, per quod in deum peccauit; ideoque non illi statim debuit subueniri, quippe cum nec paenituerit. nec grata enim retur. quamquam enim omnia possit deus, sed illud facit qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid nonꝰ ⁊̃ hu detenti st
apud inferos expuncti auita
Si aũt añ ueniss post mortẽ
ade. lib̾ato adam qui prior pͥ¬
cau̾at cet̾is ad celum apiret
uiam. ut quia bñ uix̾ant agͥ¬
to creatore defuncti recipentur
stum an in iustum sit. Solẽt
enim damꝑna iusta eẽ de ꝙ¬
bus queri eꝯn liceat. Nũꝗd
fur deprehensus et uix̃ lege
in quadruplum condẽpnat᷑
ausus est queri. ac per ħ dã¬
pnum ꝙ genus hõim passũ
est iuste factum ẽ unde et ꝑ¬
missum ẽ quare ⁊ saluator i¬
ter ipa primordia uenire non
debuit. Cum enim dyabolus
superbiret homo fẽs adeo poĩ¬
tus est̾ illi immicus ut auxili¬
o dei inimicus quia ĩpar erat
resist̾et ei accepto mandato.
Dyabolus aũt solita subtilita¬
te simulauit se ignorare ꝗd p̾¬
ceptum eẽt adeo et inuenit e¬
um instabilem postea au̾t ꝓ
mittens illi ꝙ si interdictum᷑
contigissent praret illis deita¬
tem circumuenit eos. tũc dy¬
abolus supato hoĩe triũpha¬

Expanded text:
numquid non etiam hi detenti sunt apud inferos expuncti hac uita? si autem ante uenisset post mortem Adae, liberato Adam qui prior peccauerat ceteris ad caelum aperuerat uiam, ut. quia bene uixerant, agnito creatore defuncti reciperentustum an iniustum sit. solent enim damna iusta esse, de quibus queri non liceat. numquid fur deprehensus et iuxta legem in quadruplum condemnatus ausus est queri? ac per hoc damnum, quod genus hominum passum est, iuste factum est, unde et permissum est. Quare et saluator inter ipsa primordia uenire non debuit. citui enim diabolus superbiret, homo factus a deo positus est illi inimicus, ut auxiliis dei munitus, quia inpar erat, resiste- ret ei accepto mandato. diabolus autem solita subtilitate simulauit se ignorare, quid praeceptum esset a deo, et inuenit Euam instabilem; postea autem promittens illi, quod, si interdictum contigissent, praestaret illis deitatem, circumuenit eos. tunc diabolus superato homine triumfa
Abbreviated transcription (Latin):
non poss. Manducauerunt in¬
quid manna et mortui sunt. et
manna quod manducauerunt.
non potuit eos de morte libera¬
re.Non quia ip̃m manna mor
eis fuit. S quia a morte eos ñ
liberauit. Ille enim liberaturus
erat a mor̃te qui per manna fi¬
gurabatur. de celo certe manna
ueniebat attende quem figura¬
bat. Ego inquit sum panis ui¬
uus qui de celo descendi. Sieut
studiosi aũt et bñ uigilantes
uerba due̾ attendentes ut pro¬
ficiatis et legere et audire nou̾i¬
tis eundem inquit cibum spĩa¬
lem manducauerunt. Quid ẽ
eundem uisi quia eum ⁊̃ que¬

Expanded text:
Manducaverunt, inquit, manna, et mortui sunt; id est, manna quod manducaverunt non illos potuit de morte liberare: non quia ipsum manna mors eis fuit, sed quia eos a morte non liberavit. Ille enim liberaturus erat a morte, qui per manna figurabatur. De coelo certe manna veniebat, attendite quem figurabat: Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Sicut studiosi autem et bene vigilantes verba dominica attendite, ut proficiatis et legere et audire noveritis. Eumdem, inquit, cibum spiritualem manducaverunt. Quid est, eumdem, nisi quia eum que
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Eundem inquit. Eundem
non inuenio. quo intelligam uͥ
eum quem manducamus ⁊ noc
Quid ergo ait aliquis hoc erati
manna illud ꝙ nunc ego accipi¬

Expanded text:
t. Eumdem, inquit. Eumdem non invenio quomodo intelligam, nisi eum quem manducamus et nos. Quid ergo, ait aliquis, hoc erat manna illud, quod ego nunc accipi
Abbreviated transcription (Latin):
uelint mare. nubes. manna. ħ
enim non exposuit s pocius pe¬
tra quid eẽt oñdit. per mare tͣn
noĩe consecrata. qui pro nobis
sanguinem fudit crucem ip̃ius
mare rubrum fuit. Manna u̾o¬
de celo aperte abip̃o dño expoĩt᷑¬

Expanded text:
elint, mare, nubes, manna. Haec enim non exposuit, sed petra quid esset ostendit. Per mare trannomine consecrata, qui pro nobis sanguinem fudit, cruce ipsius mare Rubrum fuit. Manna de coelo aperte ab ipso Domino exponit
Abbreviated transcription (Latin):
ait propħa. gͥ cum eẽt ⁊ sciret
quia iuste uirando iurass il¬
li deus de fructu lumbi eius
sedere super sedem eius pro¬
uidens locutus est. de reẜrecti¬
one xp̃i quia neq derelicta est¬
aĩa eius in inferno neq caro
eius uidit corruptionẽ.

Expanded text:
it, propheta cum esset, & sciret quia iureiurando iurasset illi Deus, de fructu lumbi eius sedere super sedem eius, prouidens locutus est de resurrectione Christi, quia neque derelictus est in inferno, neque caro eius vidit c
Abbreviated transcription (Latin):
ta eius si curpis est obẽe cause
suscepti. Pͣ enim aduocati nec
obẽe nec prodẽe poterit qualis
enim fuerit causa sic responde¬
bitur ei sic sunt et qui nolũt
cedunt ad antistitem dicũt ei

Expanded text:
ta eius, si turpis est, obesse causae suscepti? persona enim aduocati nec obesse nec prodesse poterit; qualis enim fuerit causa, sic et respondebitur ei. sic sunt et qui uolunt cedunt ad antistitem, dicunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
gentib ad adorandum sigͣuit
ut abdicatis uideis alios in
locum illorum poĩturum se
oñderet. Nam si sp̃ admisse
sunt gentes ad legem sicut su
enim poss dr̃e de re que cottidi

Expanded text:
gentibus ad orandum significauit, ut abdicatis Iudaeis alios in loco illorum positurum se ostenderet. nam si semper admissae sunt gentes ad legem, sicut suenim posset dicere de re quae cottidi
Abbreviated transcription (Latin):
Iuste enim stultos nos iu¬
dicaret si hoc de rex natura
crederemus ꝙ probatur nõ
posse porro aũt ea q̃ reꝵ na¬
tura non pt. Hos deũ cre

Expanded text:
iuste enim stultos nos iudicarent, si hoc de rerum natura crederemus, quod probatur non posse. porro autem ea, quae rerum natura non potest, nos deum cre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ septuagles septies peccanti
conuerso tm̃remitti p̃cipit.S
ne putetur alius añ lamech i¬
homicidium post cayn fecisse
quia dixit de cayn uindicatũ
est .q. iam fcm̃. Lamech a de
se quõ dicet quia uindicatu
in eum en erat cum ad huc re¬
cens eẽt homicidium ꝙ ꝯfess
ꝙ expleto oꝑe dignum scitur fu¬
turum pro fc̃o hetur. Demqsu
dc̃m ade est. qua die manpuea¬
ueritis morte moriemin et
utiq non statim mortui sunt
ẜ post longum tp̃rs int̾uallũ
s quiamam spes in mortalitati
amissa erat futura mors pͣsẽs
dicta est quia hoc cepit̾ in spe
hr̃i. Igitur lamech uiuenemse
occidisse fatetur et cayn sic̃ ela¬
ruit usq ad hoc tp̃s peruei̾re
non potuit aut si ꝑuenit ꝙ umn
possibile ẽ senior fuit.

Expanded text:
 septuagiens septiens peccanti, conuerso tamen, remitti praecepit. Sed ne putetur alius ante Lamech homicidium post Cain fecisse, quia dixit: de Cain uindicatum est, quasi iam factum. Lamech autem de se quo modo diceret quia uindicatum in eum erat, cum adhuc recens esset homicidium, quod confessus quod expleto operi dignum scitur, futurum pro facto habetur. denique dictum Adae est: qua die manducaueritis, morte moriemini, et utique non statim mortui sunt, sed post longum temporis interuallum; sed quia iam spes inmortalitatis amissa erat, futura mors praesens dicta est, quia haec coepit in spe haberi. igitur Lamech iuuenem se occidisse fatetur et Cain, sicut claruit, usque ad hoc tempus peruenire non potuit aut si peruenit, quod inpossibile est, senior fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
laborantes trahimus. De ui
te rectore te duce na.¬
anter siellam ⁊ caribdĩ
ita ten̾e it̾e per medium ut ĩ¬
tegra naue et saluis mentibꝰ
peruenire possimus ad te por¬
tum tutissimum. elix aĩa q̃
t̾reno resoluta carcere libera ce¬
lum petit que bt̃is iam admi¬
xta spĩtib maiestati tue assi¬
stit que te incucũscriptũ lum̃
cpruit. que nullo metu uł mõ¬
tis uel hostis afficitur. Que ĩ¬
corruptionis perpetue mun̾e
letatur. Ouita uitał dulcis et
amabilis duleis ⁊semper me¬
morabilis uͥ non ẽ hostis im¬
puguans uͥ ulla illecebra s sũ¬
ma et certa securitas. secura
transquilitas. transquilla io¬
conditas. iocunda felicitas. ⁊
felix eternitas. et̾na bt̃itudo ⁊
bt̃a tui sine fine uisio atq lau¬
datio deus ut ẜ succedat ⁊ mõ¬
tale ħ̾ induat in mortalitatez
utinam desinat et quam cito fi¬
niatur.ista uita. uita dubia ⁊:

Expanded text:
laborantes trahimus. CAPUT te rectore, te duce inter Scyllam et Charybdim ita tenere iter per medium, ut integra nave et salvis mercibus pervenire possimus ad te portum tutissimum. Felix anima quae terreno resoluta carcere, libera coelum petit; quae beatis jam admixta spiritibus majestati tuae assistit, quae te incircumscriptum lumen cernit, quae nullo metu vel mortis vel hostis afficitur, quae incorruptionis perpetuae munere laetatur. O vita vitalis, dulcis et amabilis, et semper memorialis, ubi non est hostis impugnans, ubi nulla illecebra, sed summa et certa securitas, et secura tranquillitas, et tranquilla jucunditas, et jucunda felicitas, et felix aeternitas, et aeterna beatitudo, et beata tui sine fine visio atque laudatio, Deus! Utinam haec succedat, et mortale hoc induatur immortalitate! Utinam desinat et quam cito finiatur ista vita, vita dubia
Abbreviated transcription (Latin):
uati s renati sunt et qͣntos
scimus turpis uite fuisse et
prodigos cultores luxurie qui
nunc continentes et scĩ sunt
accedente enim timore dei ũ¬
sit timor legis huic adu̾tamu
dimitt̾e nequibant accepta aͥ
pt̾ate ceperunt face̾ ꝙ prius fa¬
cere non poterant. ceperunt eĩ
mittere ubi latuit fatum tan¬
tis tp̃rib timore credo legis
occultabat se. Illud aũt qũo
subintrauit quod tradidit moy¬
ses dormientib credo fatis tã¬
ta enim tradita sunt ulis et
talia qualia nulla gens h̃t p

Expanded text:
ati, sed renati sunt. et quantos scimus turpis uitae fuisse et prodigos cultores luxoriae, qui nunc continentes et sancti sunt! accedente enim timore dei uisit timor legis, hinc aduertamus. dimittere nequibant accepta autem potestate coeperunt facere quod prius facere non poterant; coeperunt enim mittere. ubi latuit fatum tantis temporibus? timore, credo, legis occultabat se. . Illud autem quo modo subintrauit, quod tradidit Moyses? dormientibus, credo, fatis. tanta enim tradita sunt illis seruanda et talia qualia nulla gens habet p
Abbreviated transcription (Latin):
in minist̾io primus est qui
duplici gn̾e dñicus dies appł¬
latur. primum quia mitio fẽs
a dño est qui semper in se con¬
uersus per curricula impleta
septimana primus est. Dem̃

Expanded text:
in mysterio primus est, qui duplici genere dominicus dies appellatur, primum quia in initio factus a domino est, qui semper in se conuersus per curricula impleta septimana primus est, de
Abbreviated transcription (Latin):
quem absq libidine concep¬
tum in uiolatus eclidit uirgi¬
neus uterus ablueretur pec¬
catum quod nascentes trab̃t
omnes homines quibz in cor¬
poree mortis tał est nascentis
conditio ut mr̃es eorum fe

Expanded text:
quem absque libidine conceptum inviolatus edidit virginis uterus, ablueretur peccatum quod nascentes trahunt omnes homines, quibus in corpore mortis hujus talis est nascendi conditio, ut matres eorum fe