comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sepe a pr̃e missus adnunci¬
andũ pr̃ib legit᷑: angłs no¬
minat᷑. De qͦ etiã ipse pater
ad legis latorẽ ita ꝓtestat᷑
dicens. E cce mitco angłm
meũ qͥ p̾cedat & custodiat
te in uia & introducat ad
locũ quẽ paraui. Obserua

Expanded text:
saepe a Patre missus ad annuntiandum patribus legitur, angelus nominatur. De quo etiam ipse Pater ad legislatorem ita protestatur, dicens: Ecce mitto angelum meum, qui praecedat, et custodiat te in via, et introducat in locum quem paravi; observa
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Et it̾ũ. Ante solẽ ꝑma
genuisse se destat᷑. sic̃ & ipse
tia de sua natiuitade confir¬
mat dicens. Necdũ erant abys¬
si & ego iã concepta erã: nec¬
dum fontes aqͣrũ eruꝑarit.
necdũ montes gͣui mole con

Expanded text:
te solem permgenuisse testatur, quod et ipse tia, de sua nativitate confirmat, dicens: Necdum erant abyssi, et ego jam conceptus eram, necdum fontes aquarum eruperant, necdum montes gravi mole c
Abbreviated transcription (Latin):
si drͣ. aliqͣ .ẽ. potestas angłica:
hoc nefas .ẽ.credere. Suis
qͥs simił erit dño. int̾ filios
dei: Quienĩ ñ eqͣbit᷑ nat᷑a:¬
se est filiꝰ. qui semꝑ a pr̃e
missus uisibilit̾ apparebat
boĩb. Ex ipsa gͥ missione
recte angłs nuncupat. Isa¬
yas autẽ certissime filiũa
deo genitũ confirmans. ita
annunciat. Nox dñi redden¬
tis retributionẽ inimicis
suis. ipsis uidelicet qͥ ñ creduñ
iudeis. Anteꝗͣ parturiret pe

Expanded text:
iqua alia est potestas angelica, hoc nefas est credere. Quis quis similis erit Deo inter filios Dei ? Qui enim non aequatur natse est enim Filius, qui semper a Patre missus visibiliter apparebat hominibus. Ex ipsa ergo missione recte angelus nuncupatur. Isaias autem apertius Filium a Deo genitum confirmans, ita annuntiat: Vox Domini reddentis retributionem inimicis suis , ipsis videlicet, qui non credunt, Judaeis: An
Abbreviated transcription (Latin):
reges. om̃s gentes seruient
noscere. his u̾bis intonat
dit in cęlũ atq descendit:
Suis conculcauit aq̃s qͣsi in
uestim̃to: Quis suscitauit

Expanded text:
rae; omnes gentes servient noscere, his verbis intonat dit in coelum et descendit? Quis colligavit aquas quasi in vestimento? Quis suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s. In eo enĩ dũ dicit tu
es ds̃. patrẽ ostendit. In eo
lium declarauit. S tam̃
ut eundẽ prem & filiu̾unũ
dm̃ ostenderet: subiecit.
Non absq te ds. uere tu
add legislatorẽ moysen ita
testante. Attende illi &
ne mobediens ei fueris. est
enĩ nom̃ meũmillo.

Expanded text:
» In eo quod dicit, « Tu es Deus, » Patrem ostendit; in eo lium declarat. Sed ut eumdem Patrem et Filium unum Deum ostenderet, subjecit: « Non est absque te Deus. Vere tu ad legislatorem Moysen ita testante: Attende illi, et ne inobediens ei fueris; est enim nomen meum in illo.
Abbreviated transcription (Latin):
ctamꝰ. Iudei nefaria incrȩ¬
dulitate. xp̃m dĩ filiũ ab¬
negantes. impii duricordes.
ꝓpħis uet̾ib increduli. noui
obstrusi. aduentũ xp̃i ma-¬
lunt ignorare qͣ nosse. ne¬
gare ꝗͣ credere. Quẽ enĩ uen¬
turũ accipul. uenisse iãno¬
lurit. qͦm resurrectũ leg̾usĩ:
resurrexisse ñ credufi. s ido

Expanded text:
st. 1. Judaei nefaria incredulitate Christum Dei Filium abnegantes, impii, duricordes, prophetis veteribus increduli, novis obstrusi, adventum Christi malunt ignorare, quam nosse; negare, quam credere. Quem enim venturum accipiunt, venisse jam nolunt. Quem resurrecturum legunt, resurre
Abbreviated transcription (Latin):
ut ei subiugate st̃ gentes
in fide. & regna: ꝓpterea qͥa
nullꝰ in regno isrł cyrus :
dictus. Quod si de cyro ꝑ¬
sarum rege. qͥs hoc credide¬
rit ꝓphetatũ. absurdũ &
ꝓphanũ. ee̾. cognoscat: ut
homo impiꝰ & idolatrie de¬

Expanded text:
ubi ei subjugatae sunt gentes in fide, et regna. Praeterea, quia nullus in regno Israel Cyrus est dictus. Quod si de Cyro Persarum rege quis hoc crediderit prophetatum, absurdum et profanum esse cognoscat 8 ut homo impius et idololatriae de
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s as apre om̃ipoten¬
tese missũ. eẽ. testatur:
missus est autẽ ad gentes
post głam deitatis qͣm
habuit apud patrẽ qͣndo
exinaniuit semet ipsũ.
& formã serui accipiens
factus . ẽ. obediens usq ad

Expanded text:
s a Patre omnipotente missum se esse testatur. Missus est autem ad gentes, post gloriam Deitatis, quam habuit apud Patrem, quando exinanivit semetipsum, et formam servi accipiens factus est obediens usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃ueret᷑ : dicit ethiopiȩ
preueniet manꝰ eiꝰ deo. id÷
priꝰqͣm iudea credat.: saluan¬
dam se offe ret om̃ĩpoten¬
ti dño peccatis ngra gen¬

Expanded text:
s fieret , dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo , id est, priusquam Judaea credat, salvandam se offert omnipotenti Domino, peccatis nigra gen
Abbreviated transcription (Latin):
stas & derro apud eũ ÷ qͥ fac̃
concordiã in sublimib suis.
Nunquid̃ numerꝰ militũ
men illiꝰ: Nunqͥd iustifica¬
ripotest hõ cõparatꝰ dõ. aut
apparere mundus natꝰ de
muliere: E cce etiã luna nͦ
splendet. & stelle ñ fc̃ mun¬
de in conspectu eiꝰ. Qnͣtoma¬
gis homo putrodo. & filiꝰ ho

Expanded text:
 terror apud eum est, qui facit concordiam in sublimibus suis. Numquid est numerus militum men illius? Numquid justificari potest homo comparatus Deo? aut apparere mundus natus de muliere? Ecce etiam luna non splendet, et stellae non sunt mundae in conspectu ejus. Quanto magis homo putredo, et filius h
Abbreviated transcription (Latin):
nentes denebras. nec faciẽ
meã oꝑuit caligo. Abomĩ¬
potente ñ ft̃ absconddita
tẽpora. qͥ autẽ nouert̃ eũ
ignorant dies illiꝰ. Alii ter¬
minos tnͣstulert̃. diripue¬
rt̃ greges & pauert eos. Asi¬
num pupilloꝵ abegerẽ.
& abstulert̃ ꝓpignorẽ bo¬
uem uidue. Subu̾tert̃ pau¬
perũ uiã. & opp̾ssert̃ parit̃
mansuetos t̾re. Alii quasi
onagri in deserto egredi¬
untur ad opꝰ suũ. uigilan¬
tesq ad p̾dam p̾parant
panẽ liberis. Agrũ ñ suũ
demetunt. & uieã eiꝰ quẽ
ui opp̾sserint uindemiarte.
Nudos dimittunt homi¬
nes indumenta tollentes:¬

Expanded text:
nentes tenebras nec faciem meam operuit caligo ab Omnipotente non sunt abscondita tempora qui autem noverunt eum ignorant dies illius alii terminos transtulerunt diripuerunt greges et paverunt eos asinum pupillorum abigerunt et abstulerunt pro pignore bovem viduae subverterunt pauperum viam et oppresserunt pariter mansuetos terrae alii quasi onagri in deserto egrediuntur ad opus suum vigilantesque ad praedam praeparant panem liberis agrum non suum demetunt et vineam eius quem vi oppresserunt vindemiant nudos dimittunt homines indumenta tollentes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. fortise Cui dedisti consi¬
liũ: Forsitanilli qͥ ñ babet
sapientiã. & prudentiã
tu ã ostendisti plurimam.¬
Aut quẽ docere uoluisti:
Nonne eũ qui fecit spira¬
Ecce gigantes gemunt sub
aquis. & qui habitant cũ
eis. Nudus÷ infernus corã
illo: & nullũ ÷ oꝑimentũ
ꝑditioni. Qui extendit aqͥ¬
lonem suꝑuacuũ. & appen¬
dit t̾rã suꝑnichili. Quili¬

Expanded text:
est fortis? cui dedisti consilium? Forsitan illi qui non habet sapientiam? et prudentiam tuam ostendisti plurimam. Quem docere voluisti? nonne eum qui fecit spiraEcce gigantes gemunt sub aquis, et qui habitant cum eis. Nudus est infernus coram illo et nullum est operimentum perditioni qui extendit aquilonem super vacuum et adpendit terram super nihili qui li
Abbreviated transcription (Latin):
suã. & sicut custos fecitum¬
braculũ. Diues cũ dormi¬
erit nichil secũ auferet aꝑi¬
et ocłos suos. & nichil mue¬
niet. Apprehendet eũ qͣsi
aqua mopia. nocte oppͥmet
cũ tempestas. Tollet eum
uentꝰ urens & auferet. & ue¬
lut turbo rapiet eũ de loco
suo. Emittet suꝑ eũ & non
parcet: de manueiꝰ fugieis
fugiet. Stringet suꝑ euma¬
nus suas: & sibilabit suꝑ il¬
ulum intuens locũ eiꝰ. H abet
argentũ uenarũ suarũ pͥn¬
cipia. & aurolocꝰ: in qͦ confla¬
tur. Ferrũ de t̾ra tollit᷑. &
lapis olutꝰ calore in es u̾tit᷑.
Lempꝰ posuit tenebris. &
uniuersoꝵ finẽ ipse consi¬
derat. Lapidẽ qͦq caliginis.
& umbrã mortis duudit
torrens a popło ꝑegrinan¬
te: eos qͦs oblitꝰ ÷ pes egentis
hominis & inuios. Terra
de qua oriebat᷑ panis in lo¬
co suo. igne subu̾sa: locꝰ sa¬
phin lapides eiꝰ. & glebȩ
illiꝰ aurũ. Semitã ignora

Expanded text:
ut custos fecit umbraculum. Dives cum dormierit, nihil secum auferet; aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Apprehendet eum quasi aqua inopia, nocte opprimet eum tempestas. Tollet eum ventus urens, et auferet eum velut turbo. Rapiet eum de loco suo, et mittet super eum, et non parcet. De manu ejus fugiens fugiet stringet super eum manus suas et sibilabit super illum intuens locum eius habet argentum venarum suarum principia et auro locus est in quo conflatur ferrum de terra tollitur et lapis solutus calore in aes vertitur tempus posuit tenebris et universorum finem ipse considerat lapidem quoque caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante eos quos oblitus est pes egentis hominum et invios terra de qua oriebatur panis in loco suo igne subversa est locus sapphyri lapides eius et glebae illius aurum se
Abbreviated transcription (Latin):
ñ patit᷑. Ipsi fuert᷑ rebel¬
les lumini. nesciert̃ uias
liuis. ooane pͥmo consur¬
git homicida. int̾fecit ege¬
num & pauꝑem: ꝑ noctẽ
uͦ erit qͣsi fur. Ocłs adul¬
teri obseruat caliginẽ di¬
cens. ñ me uidebit᷑ ocłs &ꝰ

Expanded text:
 patiatur. Ipsi fuerunt rebelles lumini, nescierunt vias ejus. Mane primo consurget homicida, interfecit egenum et pauperem; per noctem vero erit quasi fur. Oculus adulteri observat caliginem, dicens: Non me videbit oc
Abbreviated transcription (Latin):
tur iudea ad xp̃m. ut sit
unũ cũ isrł spiritali. hoc
est cũ popło gentiũ. iam dõ
ex fide uiuente. & ponen¬
te sibimet caput unum
quod est xp̃c. Ascendent¬
ꝙ de t̾ra. hoc.ẽ. acarnali
terrenaq spe adꝓmissa¬

Expanded text:
sit unum cum Israel spiritualiter, hoc est, cum populo gentium, jam Deum ex fide videntium, ponentes sibimet caput unum, quod est Christus, ascendentesque de terra, hoc est a carnali terrenaque spe ad promiss
Abbreviated transcription (Latin):
ne illis unꝗͣ misereat᷑. s ir¬
reparabiliter in et̾nam
desolationẽ ꝑmaneant: sic
eniꝰ ait. Ludite uerbũ hoc
qđ ego leuosuꝑ uos planctũ
domꝰ isrł. Cecidit ñ adiciet
ut resurgat. uirgo isrł ꝓie¬
cta est in t̾rã suã. non est
qui suscitet eã. Ecce ubi ce¬
cidit plebs illa ut nͨ resur¬
gat. Siquidẽ & cerimonias
carnales eiꝰdem popłi sic ca¬
nendo euacuat ueniente
ueritate. ne aliqͣndo quean
resuscitari cũ dicit. ꝓiecta
est in t̾rã suã. non est qui
resuscited eã. qđ ueracit̾ de
ipsa terrena accipit᷑ iudeoꝵ
spe. Sequit᷑q in eodẽ ꝓpħa
Henit finis suꝑ popłm meũ
isrł. Non adiciã ult᷑ ut ꝑtnͣ

Expanded text:
ne illis unquam misereatur, sed inseparabiliter in aeterna desolatione permaneant. Sic enim ait: « Audite verbum hoc, quod ego levo super vos planctum. Domus Israel cecidit, non adjiciet ut resurgat. Virgo Israel projecta est in terram suam, non est, qui suscitet eam . » Ecce ubi sic cecidit plebs illa, ut non resurgat. Siquidem et caeremonias carnales ejusdem plebis sic cadendo evacuat veniente veritate, ne aliquando queant resuscitari, cum dicit: Projecta est in terram suam, non est qui suscitet eam. 4. Quod veraciter de ipsa terrena accipitur Judaeorum spe; sequiturque in eodem propheta: « Venit finis super populum meum Israel, non adjiciam ultra ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħico textu tertio repe¬
tit sic se aduersatũ fuisse
ab isrł dm̃. ne illi ut pdixi
iuxta spem ip̃orũ unqͣm
misereat᷑. In priorib enĩ
dicit. cecidit ñ adiciał ut
resurgat uirgo isrł. In se¬
cundo dicit. ecce ego ponã
trullam in medio popłi
isrł ñ adiciã ultͣ ut ꝑtnͣ¬
nent ad carnale popłi

Expanded text:
ico textu tertio reperit sic se aversatum fuisse ab Israel Dominum, ne illis, ut praedixi, juxta spem ipsorum unquam misereatur. In prioribus enim dicit: Cecidit, non adjiciet ut resurgat virgo Israel. In secundo dixit: Ecce ego ponam trullam in medio populi Israel, non adjiciam ultra nent ad carnale ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd & ierennas dicit̃. In
nouissimo dierũ cognos¬
cetis ea. De hac nouissima
credulitate iudeoꝵ. & so¬
phonias lic dicit. In tẽpore
illo saluabo claudicantẽ.
gregabo. & ponã eos in lau¬
dem & in nom̃ in om̃i terra
confusionis eorũ. In tẽpore
illo quo adducã uos. & intẽ¬
pore quo congregabouos.
Dabo enĩuosin nom̃ & in
laudem om̃ib popłis terre.
cũ conuertero captiuitate

Expanded text:
quod et Jeremias eis dicit: In quod et Jeremias eis dicit: In novissimo dierum cognoscetis ea . De hac novissima credulitate Judaeorum et Sophonias sic dicit: « In tempore illo salvabo claudicantem, gregabo. Et ponam eos in laudem et in nomen: in omni terra confusionis eorum. In tempore illo quo adducam vos: et in tempore quo congregabo vos. Dabo enim vos in nomen et in laudem omnibus populis terre: quum convertero captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
cor patrũ ad filios. & cor
filioꝵ ad pr̃es eoꝵ. Ante
aduentũ enĩ iudicii mit
dñs helyam ad conuerten¬
dat posteritas eoꝵ in dño
nus iudei recte credent. qͥd
est in qͦ ꝑ helyam conuerti
eos in nouissimo ꝓpha testa¬
sunt intelligere saluatorẽ
rit consũmatio scł̃i. ꝓnun
& nolite intelligere. & ui¬
dete uisionẽ. & nolite co¬
gnoscere. exceca cor popłi
huiꝰ. & aures eiꝰ aggraua.
uideant ocłis suis. & auri¬
bus suis audiant. & corde
suo irtelligarit. & conuer¬
& sanem illos. Et dixit ꝓph̃a.
isquequo dñe: Et dixit
dñis. Donec desolent᷑ ciuita¬
tes absq habitatore. & do¬
mus sine homine. & terra
relinquet᷑ deseita. & longe
faciet dñs homines. tunc
conuertet᷑. & erit in osten¬
sione sicut terebintꝰ. & sic̃
quercus. quȩ expandit
uident & ñ agnoscunt
subuertant urbes & terra
pene redeat in deserta.
łunc enĩ conuersi uidebt̃
credituri in xp̃o. atq in¬
telligentes sanabunt᷑. &
cognoscent omĩa iuxta

Expanded text:
cor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum » . Ante adventum enim judicii mittet Dominus Eliam ad convertendat posteritas eorum in Domnus Judaei recte credunt, quid est, in quo per Eliam converti eos in novissimo propheta testanunc intelligere Salvatorem rit consummatio saeculorum. et nolite intelligere, et videte visionem, et nolite cognoscere. Excaeca cor populi hujus, et aures aggrava videant oculis suis, et auribus suis audiant, et corde suo intelligant, et conver sanem illos. Et dixit propheta: Usquequo, Domine? » et dixit Dominus: « Donec desolentur civitates absque habitatore, et domus sine homine, terra relinquetur deserta, et longe faciet Dominus homines; tunc convertetur, et erit in ostensione, sicut terebinthus, et sicut quercus, quae expandit vident, et non agnoscunt. subvertantur urbes, et terra pene redeat in desertum; tunc enim conversi videbunt, credituri in Christo, atque intelligentes sanabuntur, et cognoscent omnia. Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
dam se offe ret om̃ĩpoten¬
ti dño peccatis ngra gen¬
nomio. E ritis gentes S inca¬
put. in credulus autẽ po¬
pulus ad caudã qͣsi in no¬

Expanded text:
dam se, offeret omnipotenti Domino se peccatis nigra genm: Eritis gentes ad caput, incredulus autem populus ad caudam . Cui in
Abbreviated transcription (Latin):
ereoꝯias dicit. Ciuitas au¬
aꝑiat. Translata est iudea
tnͣsmigratione ꝑfecta. id
est irreuocabili captiui¬
tate. Item ipse. Suia ob-¬
litus . ẽ. mei popłs ms. fru¬
stralibartes & impingen
in suis uiis. & insemitis isrł.
ut ambularent ꝑ eas in itine¬
re ñ trito. ut fieret terra eo¬
rum in desolationẽ. & in
sibilum sempit̾nũ. Omis
qui preterierit ꝑ eã ob stu¬
pescet. & mouebit caput su¬
um sicut uentꝰ urens disꝑ¬
gam eos. Hanc etiã sempit̾¬
nam carnalisisrłis desolati-¬
onem: idem ꝓpha alibi ꝓcla¬
mat dicens. Argentũ rep¬
bum uocate eos. qͥa dñs ꝓie¬
cit illos. Et post paululũ.
Et derelinꝗͣ popłm meu̾
& recedã ab eis. Et alio loco.¬

Expanded text:
eremias dicit: Civitates Aunt, translata est omnis Judaea transmigratione perfecta ; id est, irrevocabili captivitate. Item ipse: « Quia oblitus est mei populus meus, frustra libantes, et impingentes in viis suis, et in semitis Israel, ut ambularent per eas in itinere non trito; ut fieret terra eorum in desolationem et in sibilum sempiternum. Omnis qui praeterierit per eam obstupescet, et movebit caput suumergam eos » . 2. Hanc etiam sempiternam carnalis Israel desolationem idem propheta alibi proclamat, dicens: Argentum reprobum vocate eos, quia Dominus projecit illos . Et post paululum: Et derelinquam populum meum, et recedam ab eis . Et alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
ficat᷑. de cuiꝰ semine scd̾m
carne est genitꝰ. De quo ie¬
remias dicit. E cce dies ueni¬
unt dicit dñs. & suscteabo
dđ germen iustũ. & regna¬
bit rex & sapiens erit. & fa

Expanded text:
ficatur. De cujus semine secundum carnem est genitus, de quo Jeremias dicit: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et suscitabo David germen justum, et regnabit rex, et sapiens erit, et fa
Abbreviated transcription (Latin):
Qui & hebreũ sermonẽ ex
parde didiscimꝰ. & in latino
pene ab ipsis cunabulis int̾
gramaticos & rethores. &
philosophos detriti sumꝰ.
Quod si apud grecos pͦ sep¬
tuaginta editionẽ iã xp̃i
eringłio choruscante iude¬
us aquila & siminachꝰ. ac the¬
odotion iudaizantes here¬
tici ft̃ recepti qͥ multa miste¬
ria saluatoris subdola int̾

Expanded text:
qui Hebraeorum sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdol
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta eccłie puro &
fideli aꝑire sermone. uł a
fastidiosis uł a malignis le¬
ctorib ñ debeo reꝓbariͦ
Habeant qͥ uolunt uet̾es li¬
bros.uł in membranis pur¬
pureis auro argentoq des¬
criptos uł uncialib ut uul¬
go aiunt litt̾is onera magis
exarata qͣm codices: dũ m
tam pulchros codices qͣm
em̃datos. Utraq editio. &
septuaginta uixta grecos.
& mea uxta hebreos in la¬
tinũ meo labore tnͣslata
est eligat unꝰ qͥsq qđ uult:
& studiosũ se magis qͣ ma¬
liuolum ꝓbet.

Expanded text:
acramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodtam pulchros codices, quam emendatos. Utraque editio, et Septuaginta juxta Graecos, et mea juxta Hebraeos, in Latinum meo labore translata est. Eligat unusquisque quod vult: et studiosum me magis, quam malevolum probet.
Abbreviated transcription (Latin):
s eorundẽ tempoꝵ. Int̾dũ
qͦꝙ rithmnꝰ ipse ddulcis & ti¬
nulus fert᷑ num̃is lege so
lutis. qđ metrici magisq̃
simplex lector intelliguns.
Asupradicto autẽ u̾sutisq
ad finẽ libri. paruũ cõma
qd remanet ꝓsa oratione con¬
dexit᷑. Qd si cui uidet᷑ incre

Expanded text:
sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, prosa oratione contexitur. Quod si cui videtur incre
Abbreviated transcription (Latin):
cationes hieremiȩ uł omĩa
ferme scͥpturarũ cantica
cõp̾hendi: legat filonem
iosephum. origenẽ & euse
pter canes mei iecirco me
Ii hoc uolumine laborasse:
posllis ñ ut int̾pretationẽ antiqͣm¬

Expanded text:
ntationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi, legat Philonem, Josephum, Origenem, Caesarpter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiq
Abbreviated transcription (Latin):
dam. Nunqͥd ate ds̃ expe¬
cit eã. qͥa displicuit tͥ: Tu
poenĩ cepistiloqui. & ñ ego.¬
dam Quod si quid nosti melius
tiloquere. Uiri intelligen¬
tes loqͣnt᷑ m. & uir sapiens
acilaudiat me. Iob autẽ stul¬
te
locutꝰ⁊ & u̾ba illiꝰ ñ sonant
disciplinã. Pat̾ mi ꝓbet᷑ iob
usq ad finẽ. ne desinas ab

Expanded text:
dam numquid a te Deus expetit eam quia displicuit tibi tu enim coepisti loqui et non ego quod si quid nosti melius loquere viri intellegentes loquantur mihi et vir sapiens audiat me Iob autem stulte locutus est et verba illius non sonant disciplinam pater mi probetur Iob usque ad finem ne desina
Abbreviated transcription (Latin):
en arrauit celoꝵ rationẽ. &
concentũ cȩli qͥs dormire fa¬
ciet: Qnͣdo fundabat᷑ pul¬
uis in t̾ram. & glebe conpin¬
gebant᷑. Hunquid capies
leene p̾dã. & animãcatuloꝵ
eiꝰ implebis: qnͣdocubant
in antris. & in specub insidi¬
ant᷑: Quis p̃parat coruo escã
suam. qnͣdo pulli eiꝰ ad dm̃cla-¬
mant. uagientes eo qd ñ ha¬
beant cybos: Nunqͥd nosti tẽ¬
pus partꝰ ibicum in petris. uł
parturientes ceruas obser-¬
uasti: Dinumerasti m̃sescon¬
ceptꝰ earũ. & scisti te̾pus partꝰ
earum: Incuruant᷑ ad fetũ
& pariunt. & rugitꝰ emitcuñ.

Expanded text:
avit caelorum rationem et concentum caeli quis dormire faciet quando fundebatur pulvis in terram et glebae conpingebantur numquid capies leaenae praedam et animam catulorum eius implebis quando cubant in antris et in specubus insidiantur quis praeparat corvo escam suam quando pulli eius ad Deum clamant vagantes eo quod non habeant cibos numquid nosti tempus partus hibicum in petris vel parturientes cervas observasti dinumerasti menses conceptus earum et scisti tempus partus earum incurvantur ad fetum et pariunt et rugitus emit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ruptis filicib cõmorat᷑ atq
in accessis rupib. Inde con¬
templat᷑ escam. & delonge
ocłi eiꝰ ꝓspiciunt. Pulli eius
lambunt sanguine. & ubi¬
cũq cadaues fuerit statĩ ad ÷.
ładiecit dñs & locutꝰ
est ad iob. Nunqͥd xxii¬
qͥ cõntendit cũ dõ tã facile
conquiescit: Ttiq qui argu¬
it dm̃. debet respondere ei.

Expanded text:
ruptis silicibus commoratur atque inaccessis rupibus inde contemplatur escam et de longe oculi eius prospiciunt pulli eius lambent sanguinem et ubicumque cadaver fuerit statim adest et adiecit Dominus et locutus est ad Iob numquid qui contendit cum Deo tam facile conquiescit utique qui arguit Deum debet respondere
Abbreviated transcription (Latin):
ium tempꝰ hostis. indiem
pugne & belli: Per quã
uiam spargitur lux: di
dedit uehementissimo ym¬
bri cursũ. & uiã sonantis
tonitrui: ut plueret suꝑ
t̾ram absq homine. in de¬
serto ubi nullꝰ mortaliũ
cõmoratꝰ: ut impleret in¬
uiam & desolatã. & ꝓduc̾et

Expanded text:
is  Al. hosti, in diem pugnae et belli? Per quam viam spargitur lux, divdedit vehementissimo imbri cursum, et viam sonantis tonitrui, Ut plueret super terram absque homine, in deserto, ubi nullus mortalium commoratur; Ut impleret inviam et de
Abbreviated transcription (Latin):
ges tum̃tes fluctꝰ tuoꝰ. Nun¬
quid pͦortũ tuũ p̾cepisti di¬
lucło. & ostendisti aurore
locũ suũ: Nunqͥd tenuisti
concutiens extrema t̾re.
& excussisti impios ex ea c̃¬
Restituet᷑ ut lutũ signa¬
culũ. & stabit sic̃ uestimen¬
tum. Auferet᷑ abimpiis lux
sua. & brachiũ excelsũ con¬
fringet᷑. Nunqͥd ingres¬
sus esꝓfundũ maris. & in
nouissimis abyssi deambu
rasti latitudinẽ t̾re: Indi¬

Expanded text:
tes fluctus tuos numquid post ortum tuum praecepisti diluculo et ostendisti aurorae locum suum et tenuisti concutiens extrema terrae et excussisti impios ex ea restituetur ut lutum signaculum et stabit sicut vestimentum auferetur ab impiis lux sua et brachium excelsum confringetur numquid ingressus es profunda maris et in norasti latitudinem te
Abbreviated transcription (Latin):
bit te de oreangusto latis¬
sime: & nͨ habenti funda¬
mentũ subt̾ se. Requies
autẽ mensȩ tue:erit plena
pinguedine. Causa tua
quasi impii udicata. ẽ:
causã iudiciũq recipies.
Non te gͦ suꝑet ira ut aliqͦ
oppͥmas. nec multitudo
donoꝵ inlinet te. Depone
magnitudinẽ tuã. absq
tribulatione & om̃s ro¬
bustos fortitudine. Ne ꝓ-¬
trahas nocte᷑: ut ascendat

Expanded text:
ore angusto latissime et non habentis fundamentum subter se requies autem mensae tuae erit plena pinguedine causa tua quasi impii iudicata est causam iudiciumque recipies non te ergo superet ira ut aliquem opprimas nec multitudo donorum inclinet te depone magnitudinem tuam absque tribulatione et omnes robustos fortitudine ne protrahas noctem ut a
Abbreviated transcription (Latin):
bitur tͥ. Ds potentes n̾ abic̃ꝰ
cũ & ipse sit potens. s ñ sal¬
uat impios. & iudiciũ pau¬
ꝑib tͥbuit. Non auferta
iusto ocłos suos. & reges in
solio collocat imꝑpetuũ.
& illic erigunt᷑. Et si fue¬
rint in catenis & tunciant᷑
funib pauꝑtatis . ⁊ndica¬
uit eis oꝑa eorũ. & scelera
eorũ quia uolenti fuerint
Reuelauit qͦq aure eorũ
ut corripiat. & loquit᷑ ut
reuertant᷑ ab iniquitate.
Si audierint & obseruaue

Expanded text:
bitur tibi Deus potentes non abicit cum et ipse sit potens sed non salvat impios et iudicium pauperibus tribuit non aufert a iusto oculos suos et reges in solio conlocat in perpetuum et illi eriguntur et si fuerint in catenis et vinciantur funibus paupertatis indicabit eis opera eorum et scelera eorum quia violenti fuerint revelabit quoque aurem eorum ut corripiat et loquetur ut revertantur ab iniquitate si audierint et ob
Abbreviated transcription (Latin):
stillas roris: De cuiꝰ ut̾o
egressa: glacies. & gelu de
celo qͥs genuit : In simili
lapidis aquȩ durant᷑ & suꝑ¬
ficies abyssi constringit᷑. Nun¬
quid conung̾e ualebis mi¬
cantes stellas pliadas. aut gy¬
rum arcturi pot̾is dissipare:
Nunqͥd ꝓducis luciferũ in
tempore suo. & uesꝑũ suꝑ
filios t̾re consurg̾e facis: Nun

Expanded text:
 utero egressa est glacies et gelu de caelo quis genuit in similitudinem lapidis aquae durantur et superficies abyssi constringitur numquid coniungere valebis micantes stellas Pliadis aut gyrum Arcturi poteris dissipare numquid producis luciferum in tempore suo et vesperum super filios terrae consurgere fac
Abbreviated transcription (Latin):
quecunq fuerant
iob duplicia.Uenerunt
autem ad eum om̃s frẽs
sui. & uniuerse sorores sue.
& cuncti qui nouerant eũ
prius & comederunt cum
eo panem in domo eiꝰ. & mo¬
uerunt suꝑ eum caput.
Et consolati sunt eum su¬
per omm malo qđ intule¬
rat dñs suꝑ eum. Et dede-¬
runt ei unusqͥsq ouem
unam. & inaurem aureã
unam. Dñs autem bene¬
dixit nouissimis iob. ma¬
gis quam pͥncipio eiꝰ. St
facta sunt ei quatuorde
cim milia ouium. & sex
milia camelorum. & mil¬
le iuga boum: & mille

Expanded text:
quaecumque fuerant Job, duplicia. Venerunt autem ad eum omnes fratres sui, et universae sorores suae, et cuncti qui noverant eum prius, et comederunt cum eo panem in domo ejus: et moverunt super eum caput, et consolati sunt eum super omni malo quod intulerat Dominus super eum; et dederunt ei, unusquisque ovem unam, et inaurem auream unam. Dominus autem benedixit novissimis Job magis quam principio ejus. Et facta sunt ei quatuordecim milia ouium, sex milia camellorum, mille iuga boum, mille
Abbreviated transcription (Latin):
ciosȩ sicut filie iob. in
uniuersa t̾ra. Deditq
eis pat̾ fuus hereditatẽ.
intͥer frẽs earum. Ui¬
xit autẽ iob post fla¬
gella hec centum qua¬
draginta anns. & uidit
filios suos & filios filioꝵ
suorum usq adquar¬
tam generationem.
Et mortuus est senex.

Expanded text:
e Job in universa terra. Deditque eis pater suus haereditatem inter fratres earum. Vixit autem Job post flagella haec centum quadraginta annis, et vidit filios suos, et filios filiorum suorum, usque ad quartam generationem: et mortuus est senex,
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine plene ft̃. Ite ipse
de iudeoꝵ sacrificiis. facta st̃
morticina eoꝵ. qͦsi stercꝰ in me¬
dio platearũ. Quȩ st hec mor¬
ticina. nisi uetis legis sacri-¬
lut abiecta stercora reputan¬
tur: Inde & idẽ ꝓpħa aliã
de ipsis eoꝵ sacrificiis sic di¬
cit. Suuimmolat bouẽ qͣsi
qͥ int̾ficiat uirũ. Qui mactãt
pecꝰ. qͣsi qͥ excerebret canẽ

Expanded text:
sanguine plenae sunt » 2. Item ipse de Judaeorum sacrificiis: Facta sunt morticinia eorum quasi stercus in medio platearum . Quae sunt haec morticinia, nisi veteris legis sacrilut abjecta stercora reputantur? Unde et idem propheta alias de ipsis eorum sacrificiis sic dicit: Qui immolat bovem, quasi qui interficiat virum; qui mactat pecus, quasi qui excerebret canem;
Abbreviated transcription (Latin):
dis & fidei obedientiã. qͣmin¬
caustomata ur̃a addite iucti¬
mis ur̃is. & comedite carnes.
p̃cepieis indie qͣeduxi eos de
t̾ra egypti. de uerbo holocausto¬
mator& uictimarũ. s hocuer¬
bũ precepi eis dicens. Audi-
uiuobis. ut bene sit uobis.
Et ñ audiert᷑. nec inclinaue¬
runt suã aurẽ. s abiert̃ in
uoluptatib & prautrate
cordis suimali. In qͣ senten¬
tia subaudiendũ.ẽ. ñ p̃ce¬
pieis de u̾bo holocausto¬
ut eorũ fidei obedientiã appro¬

Expanded text:
dis et fidei obedientiam, quam incaustomata vestra addite victimis vestris, comedite carnes, cepi eis in die, qua eduxi eos de terra Aegypti, de uerbo holocaustomatum et uictimarum, sed hoc uerbum praecepi eis dicens: auditeui uobis, ut bene sit uobis.Et non audierunt, nec inclinaverunt aurem suam, sed abierunt in voluptatibus, et pravitate cordis sui mali. » In qua sententia subaudiendum est: Non praecepi eis de verbo holocaustoorum fidei obedientiam appro
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ fuerat benedictio
repmifsa. & ab abrahãusq
ad xp̃m multa erant scł̃a
post futura p̃uidens ds̃
ne genꝰ abrahe reliquis gen-¬
tib misceret᷑. & paulatĩ ꝓpa¬
go eiꝰ fieret incerta: popłm
iudaicũ circũcisionis signo
notauit. ut uiuentes int
babilomios siue caldeos. hoc
signacło ab his uł acet̾is gen¬
tib nationibq distingue¬

Expanded text:
gentium fuerat benedictio repromissa, et ab Abraham usque ad Christum multa erant saecula post futura, praevidens Deus ne genus Abraham reliquis gentibus misceretur, et paulatim propago ejus fieret incerta, populum Judaicum circumcisionis signo notavit, ut viventes inter Babylonios, sive Chaldaeos, hoc signaculo ab iis, vel a caeteris gentibus nationibusque distingue
Abbreviated transcription (Latin):
cendã dñs ꝑ ysaiã annun¬
ciat dicens. Ne memineritis
prioꝵ. & antiqͣne intuea¬
mini. Ecce noua faciã que
nc̃ orient᷑. & cognoscetis ea.
Et ut ostendet quȩ eẽnt ip¬
la noua: subiecit. faciã in
deserto uiã. & flumina in
locom aqͦso. adaqͣre genꝰ
meũ electũ. & plebẽ meã
qͣm ad quisum. Quid gͦ hoc
indicabat. nisi baptismatis
purificationẽ futurã. anqͣ
ñiã uetusta circumcisiõe
carnis qͥsq signat᷑.s sola gr̃a
qd ab iñu duce scd̃o legit᷑
popłs circumcisus ut sig¬
nificaret in heremo cessasse
circumcisionẽ que in egypte
exercebat᷑: & ut adño salua¬
tore cordis circũcisionẽ. cre¬

Expanded text:
cendam, Dominus per Isaiam annuntiat, dicens: Ne memineritis priorum, et antiqua ne intueamini. Ecce nova faciam, quae nunc orientur, et cognoscetis ea; et ut ostenderet quae essent ipsa nova, subjecit: Faciam in deserto viam, et flumina in loco inaquoso, adaquare genus meum electum, et plebem meam, quam acquisivi . 5. Quid ergo hoc indicabat, nisi baptismatis purificationem futuram? in qua non jam vetusta circumcisione carnis quisque signatur, sed sola gratia  a Jesu duce secundo legitur populus circumcisus, ut significaret in eremo cessasse circumcisionem, quae in Aegypto exercebatur, et a Domino Salvatore cordis circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
dat eos. Fiat habitatio eorũ
deserta. & intabernacłis eo¬
rumñ sit qui in habitet.
hoc enĩ postea expletũ. ẽ.
qđ fuerat ante p̾dic̾tũ. fa¬
ctum .ẽ. enĩ in hac ipsa ur¬
be ierłm. Nam postqͣm
xp̃m amaritudine pota¬
uerunt. & postꝗͣ clama¬
uerunt aduersus filiũ
dĩ ut occideret᷑. successit

Expanded text:
dat eos. Fiat habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit, qui inhabitet . 3. Hoc enim postea expletum est, quod fuerat ante praedictum; factum est enim in hac ipsa urbe Jerusalem; nam postquam Christum amaritudine potaverunt, et postquam clamaverunt adversus Filium Dei, ut oc
Abbreviated transcription (Latin):
N terra quidẽ habitasse
iob auxitiden in finibus
idumeȩ & arabiȩ fertur¬
& erat ei antea nom̃ iobab.
& accepit u nem arabissã.
enon. Erat autẽ ipse filius
quidẽ zarede esau filiis fi¬
lius. De matre uͦ bosra. ita
uit sit qͥntꝰ ab abraham. Et
ii st̃ reges qui regnauert̃ in

Expanded text:
n terra quidem habitasse Job Husitidi, in finibus Idumaeae et Arabiae ferturet erat ei ante nomen Jobab. Et accepit uxorem Arabissam, et Ennon. Erat autem ipse filius quidem Zarae, de Esau filiis filius: de matre vero Bosra, ita ut sit quintus ab Abraham. Et hi sunt reges qui regnaverunt in
Abbreviated transcription (Latin):
canticis predicit. Ecce bic
saliens suꝑ montes. transi¬
liens suꝑ colles. Et amos
dicit. E dificauit dñs in
nunc exaltabor. nunc su¬
blimabor lestimoniũ re¬
surrectionis & ascensionis
xp̃i declarat. Quasi aꝑte
diceret. Nunc exurgam
a mortuis. nc̃ exaltabor in
celo. nc̃ sublimabor in regno.
Unde & alibi ipse ysaias.
Ecce intelliget seruus meus¬
& exaltabitur & eleuabit᷑
& sublimis erit ualde. Qd̃
utiq ad ascensionẽ celi &

Expanded text:
canticorum praedicat: Ecce hic venit, saliens supra montes, transiliens supra colles . Et Amos dicit: Aedificavit Dominus in nunc exaltabor, nunc sublimabor , testimonium resurrectionis et ascensionis Christi declarat, quasi aperte diceret: Nunc exsurgam a mortuis, nunc exaltabor in coelum, nunc sublimabor in regno. Unde et alibi ipse Isaias: Ecce intelliget servus meus, exaltabitur, et elevabitur, et sublimis erit valde . Quod utique ad ascensionem coeli
Abbreviated transcription (Latin):
niet in nomine suo. & re¬
cipietiseũ. Item de eodẽ
ieremias. Ecce sermo dñi
factus est in obꝓbriũ. &
non suscipiunt illud ad-
huc. Et quia gentib obe-¬
dientib xp̃o. iudei eũ non
ee̾nt. recepturi: in psalmis
ostendit᷑. Nam cũꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
uo, et recipietis eum . 3. Item apud eumdem Jeremiam: Ecce sermo Domini factus est eis in opprobrium, et non suscipiunt illud . Adhuc quidem quia, gentibus obedientibus Christo, Judaei eum non essent recepturi, in Psalmis ostenditur. Nam cum p
Abbreviated transcription (Latin):
chiel xp̃m sub ꝑsona dd su¬
per utranq gentẽ sic re-¬
regna. nec polluent᷑ ult̾ in
diis suis & abhominatiõe.
& cunctisimquitatib suis.
& saluos eos faciã de umuer¬
sis sedib suis. in quibꝰ pec

Expanded text:
chiel Christum sub persona David super utramque gentem sic praedregna, nec polluentur ultra in diis suis, et abominationibus, et in cunctis iniquitatibus suis, et salvos eos faciam de universis sed
Abbreviated transcription (Latin):
soliũ stabit met̾nũ. Et
ysaias ꝓpha de eodẽ. Mul¬
tiplicabit᷑ inqͥt eiꝰ imꝑiũ.
& pacis ñ erit finis Et
in psalmis sic legit᷑. Oriet᷑
in dieb etꝰ iusticia. & habun¬
dantia pacis donec extollat᷑
luna. id÷ usq ad consũma¬
tionẽ scłi.

Expanded text:
sum stabit in aeternum . 3. Et Isaias propheta de eodem: Multiplicabitur, inquit, ejus imperium, et pacis non erit finis . Et in psalmis sic legitur: Orietur in diebus ejus justitia, et abundantia pacis, donec extollatur luna ; id est, usque ad consummationem saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
te ad deuorandũ. Congrega¬
¶mini
dixit. Uenert enĩ bestiȩ agri
hoc est feroces pͥncipes genti¬
um. & traditꝰ .ẽ. illis ad deuo
exterminata ẽ. extermino
Multa enĩpriꝰ peccata fecert̃¬
tam longe ꝑditioni & capti¬
uitati. Qndo autẽ cõpleue¬
runt mensurã patrũ suoꝵ
cumulantes traditi st̃ in lon¬
gam ext̾minationẽ. Iccirco
nc̃ dicit᷑. Propt̾ me ext̾mina¬
tione extͣminata.ẽ. omis t̾ra
Quod qͥa ñ intelligunt. ꝓ

Expanded text:
te ad devorandum . Congregamini dixit; venerunt enim bestiae agri, hoc est, feroces principes gentium, et traditi sunt illis ad devorexterminata est exterminio Multa enim peccata prtam longae perditioni et captivitati; quando autem compleverunt mensuram patrum suorucumulantes, traditi sunt in longam exterminationem. Idcirco nunc dicitur: Propter me exterminatione exterminata est omnis terra. 4. Quod quia non in
Abbreviated transcription (Latin):
uiatorũ. & derelinqͣ popłm
meũ & recedã ab eis. qͥa om̃s
& extendunt linguã suã.
qͣsi arcũ mendacii & ñ ueri¬
tatis: Nox enĩ ista xp̃i est
pulum iudeoꝵ.¬

Expanded text:
viatorum? et derelinquam populum meum, et recedam ab eis, quia omnes et extendunt linguam suam, quasi arcum mendacii, et non veritatis » . Vox enim ista Christi est,pulum Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
post prauitatẽ cordis sui.
et pꝰ paululũ iurauit dĩs
inueritate & iudicio. & be¬
nedicent eũ om̃s gentes ip¬
sumq laudabunt. Itẽ idẽ
ipse de uocatione gentiũ.¬
Non audiemꝰ ꝓpt̾ hoc audite
gentes. Itẽ in oset. Miserebor
eiꝰ qui fuit sine miscd̃ia. &
dicã ñ popło meo popłs ms
cabunt᷑ filii dĩuiui. Itẽ in
sophonia. lunc reddã po¬
pulis labiũ electũ. ut uocens
om̃s in nomine dmi. & serui¬
ant ei humero uno. Et post
hec adorabit eu uir deloco
suo. om̃sinsule gentiũ. In
quo loco uocatio gentiũ ꝓ¬
phetat᷑. nec iã unũ oratio¬
nis locũ in qͦ carnalis popłs

Expanded text:
post pravitatem cordis sui . Et post paululum: Juravit Dominus in veritate, et in judicio, et benedicent eum gentes, ipsumque laudabunt . Item idem ipse de vocatione gentiuNon audiemus. Propter hoc audite gentes . 11. Item in Osee: Et miserebor ejus, qui fuit sine misericordia, et dicam non populo meo: Populus meus cabuntur filii Dei vivi . Item in Sophonia: Quia tunc reddam populis labium electum, ut vocent omnes in nomine Domini, et serviant ei humero uno . Et post haec: Adorabit eum vir de loco suo, omnes insulae gentium . In quo etiam loco vocatio gentium prophetatur; nec jam locum oration
Abbreviated transcription (Latin):
tur. In psalmis enĩ dictt᷑. Fa-¬
ctus sũ sicut homo ñ audi¬
ens. & ñ habens in ore suo in¬
crepationes. Et iterũ. E go
ebam. & sicut mutꝰ qui non

Expanded text:
tur. In Psalmis dicitur, Factus sum sicut homo non audiens, et non habens in ore suo increpationes . Et iterum, Ego ebam, et sicut mutus non
Abbreviated transcription (Latin):
nib. Et iterũ. In die illa
erit radix iesse. qui stat insi¬
gnũ popłoꝵipsũ gentes dep̃¬
cabunt᷑. Et post alia. leua¬
bit signum in nationib ꝓ¬
cul. & sibilabit ad eũ defi¬

Expanded text:
. Et Isaias: In die illa erit radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur . Et post alia: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de fi
Abbreviated transcription (Latin):
dabouobis pastores uixta
cor meu̾. & pascent uos sci¬
entia & doctrina. Suꝑiꝰ
nanq dixerat ꝑ ysaram
nutriet homo uaccã unã.
&duas oues. quẽ ds̃ homi-
dit. qui assumet duosde
cognatione. & unũ de ciui¬
tate. qͥa minor. ẽ. numerꝰ
credentiũ ex circumcisio¬
ne q̃ ex p᷑pucio: hanc autẽ

Expanded text:
dabo vobis pastores juxta cor meum, et pascent vos scientia et doctrina . Superbis namque dixerat per Isaiam: Nutriet homo vaccam unam et duas oves; quem hominem dit, qui assumet duos de cognatione, et unum de civitate, quia minor est numerus credentium ex circumcisione, quam ex praeputio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheta sic ait̃. Consurge
sicut in dieb antiquis in
generationib sełoꝵ.Nun¬
qͥuid ñ tu ꝑcussisti suꝑbũ.
uulnerasti draconem: Hic
iudiciũ ad separationẽ bo¬
norum atq malorũ. qua
uirtute surrexit in gene¬
rationib scłoꝵ. Hoc est m
pͥncipio quando ꝑcussit
separando eũ aconsortio¬

Expanded text:
Consurge sicut in diebus antiquis, in generationibus saeculorum. Nunquid non tu percussisti superbum, vulnerasti draconem? Hic judicium ad separationem bonorum atque malorum, qua virtute surrexit in generationibus saeculorum, hoc est, in principio, quando percussit separando eum a consorti
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. His gͦ tot tantisq
testimoniis erubescant iu¬
dei gentiũ conuersarũ emu¬
latores. tandẽq coniuicti co¬
gnoscant atq audiant in
deuteronomio dñm ꝓclamanẽ.
Eritis gentesin caput. incre usq ad mare. & aflumine

Expanded text:
? 15. His ergo tot tantisque testimoniis erubescant Judaei gentium conversarum aemulatores, tandemque convicti cognoscant atque audiant in Deuteronomio Dominum proclamantem: Eritis gentes ad caput, incredulus autem populus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi seruient. Potestas eiꝰ
potestas ȩterna. quȩ ñau¬
feret᷑. & regnum eiꝰ qͦd non
corrumpet᷑. Quo testimõ¬
nio ostendit᷑ ita accepisse
xp̃m ab omĩpotente deo
dñationẽ & regnũ. ut pote¬
stas eiꝰ eterna sit: & regnũ
eiꝰ sine ullo corruptionis fi¬
ne ꝑmaneat. Et iterum.
idem danihel. In dieb illis
suscitabit dñs celi regẽ qui
gnum eiꝰ popło alteri ñ

Expanded text:
i servient, potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur, et regnum ejus, quod non corrumpetur » . 2. Quo testimonio ostenditur ita accepisse Christum ab omnipotente Deo dominationem et regnum, ut potestas ejus aeterna sit, et regnum ejus sine ullo corruptionis fine permaneat. Et iterum idem Daniel: « In diebus illis suscitabit Dominus coeli regem, qui gnum ejus populo alteri non
Abbreviated transcription (Latin):
culumutriꝰq popłi ꝓphetiã
idest iudeorũ ac gentiũ de-¬
monstrabit. In quo oꝑe scã
soror poteris ex paucis ani
ut faciliꝰ reliqua contueam᷑.
dũ ipsa fides eccl̃iȩ antea de-¬

Expanded text:
culum utriusque populi prophetiam, id est, Judaeorum ac gentium demonstrabit. In quo opere, sancta soror, poteris ex paucis animut facilius reliqua contueantur, dum ipsa fides Ecclesiae antea de
Abbreviated transcription (Latin):
tilinguis uniuersarũgen¬
tium locuti stͦ magnalia
dei. & hoc ante p᷑nuncia¬
tum est dicente psalmista.
Non sunt loqueleneq ser¬
mones. quoꝵ ñ audiant᷑
uoces eoꝵ.¬
Utiq qͥa & sim pͥmo humili¬
tatis sue aduentu tacuit
iudicatꝰ in scd̃o dũ manife¬
stus uenerit. ut udicet ñ ta¬
lam. delinquentiũ consũp-¬
turus est oꝑa. sicut aurũ.
argentũ. lapides p̾ciosos.
iustorũ ꝓbaturꝰ .ẽ. gesta.
qui dicturi sc̃. Iransiuimꝰ
ꝑ ignẽ & aquã. & induxisti
nos in refrigerrũ. Aduoca¬
uit celos sursũ. & terrã dis

Expanded text:
ti, linguis universarum gentium locuti sunt magnalia Dei, et hoc ante praenuntiatum est, dicente Psalmista: « Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eoutique quia etsi in primo humilitatis suae adventu tacuit judicatus, in secundo, dum manifestus venerit, ut judicet, non talam, delinquentium consumpturus est opera, ac, sicut aurum, argentum lapidesque pretiosos, justorum probaturus est gesta . Qui dicturi sunt: Transivimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium. Advocabit coelum desursum et ter
Abbreviated transcription (Latin):
igne. Item ibi. Induit se
iusticiã ut loricã circũpo.¬
suit galeã salutis capiti
suo. & oꝑuit se ueste uin-¬
dicte. ut retribuat retri-¬
butionẽ aduersariis nr̃is.
um dñi. & fortia funda¬
menta terre.quia iudi¬

Expanded text:
is . Item ibi: Induit se justitiam et gloriam: circumposuit galeam salutis capiti suo, et operuit se veste vindictae, ut retribuat retributionem adversariis suis um Domini, et fortia fundamenta terrae, quia judi
Abbreviated transcription (Latin):
& eleuamini porte et̾nales
& introibit rix głe. Quis ẽ.
iste rex głe : Dñs fortis &
potens. dñs potens in p̾lio.
Hunc ascensũ eius &̃ alibi
cõmemorans: dauid dicit.
Ascendit suꝑ cherubin &
uolauit. uolauit super
pennas uentorũ. Et iterũ.
Ascendit in altũ cepit ca-¬
ptiuitatẽ. dedit dona ho¬
minib. Quod utiq nisi
fuisset in t̾ra: ñ diceretͣ
ascendere.S: quid est
captiuã duxit captiu¬
tatẽ. nisi quia deuicta
morte ipsã carnẽ quam
a terris assũpserat qua si
captiuam in celũ ducebat:
Unde & post hec ꝓph̾ahor¬
tatur omnes gentes ꝓuo¬
demq ascensũ eiꝰ eisdem
iterũ sic ꝓnuncians. Re
gna terre cantate deo. qͥ¬
ascendit suꝑ celos celorũ
ad orientẽ. Bene adiecit
ad orientem. quia idem
locus in orientis partib
est ubi xp̃c resurrexit &
unde ad celum ascendit.
Et post hec subdidit.
Uisi sunt ingressus tin
ds̃ ingressus dei mei regis

Expanded text:
ernales, et introibit Rex gloriae. Quis est iste Rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio . 4. Hunc ascensum ejus et alibi commemorans David dicit: Ascendit super cherubim, et volavit, volavit super pennas ventorum . Et iterum: Ascendit in altum, captptivitatem, dedit dona hominibus . Qui utique nisi fuisset in terra, non diceretur ascendere. Sed quid est captivam duxit captivitatem, nisi quia, devicta morte, ipsam carnem, quam e terris assumpserat, quasi captivam in coelum ducebat? 5. Unde et post haec propheta hortatur omnes gentes, prodemque ascensum Christi eisdem iterum sic praenuntians, ait: Regna terrae, cantate Deo, ascendit super coelos coelorum ad Orientem. Et bene adjecit, ad Orientem, quia idem locus in Orientis partibus est, ubi Christus resurrexit, et unde in coelum ascendit. Et post haec subdidit: Visi sunt ingressus tui, Deus, ingressus Dei mei regis
Abbreviated transcription (Latin):
pulus stulte. sine corde.
Ocłi st̃ illis & ñ uident. au¬
resft᷑ illis & ñ audiunt. Aut
meñtimebitis dicit dñs.
aut a facie mea ñ formi
qui constitui t̾minũ maris.
gredit᷑ illud: Popło autem¬
huic factũ. ẽ. cor inaudiens.
& incredulũ. Et alibi idem
ipse. Quomͦ dicti ft̃ sapien

Expanded text:
pule stulte et sine corde, oculi sunt illis, et non vident, aures sunt illis, et non audiunt; aut me non timebitis, dicit Dominus, aut a facie mea non formidabitis? qui constitui terminum maris gredietur illud, huic factum est cor inobediens et incredulum » . 6. Et alibi idem ipse: Quomodo dicitis: Sapien
Abbreviated transcription (Latin):
& ioħ̾em dũ uidisset in na¬
uicula cũ patre suo rebe¬
deo mittentes retia uocais
eos de piscatorib pisciũ.
piscatores reddidit homĩũ.
scilicet ut ꝑ p̾dicationts re¬
te cunctos credentes de ꝓ¬
fundo scl̃i huiꝰ extraberens.
Post hos piscatores sequit᷑.
Et mittã uenatores & uena¬
bunt᷑ eos de montib & col¬
lib. & de cauernis petͣrum.
Quod specialit᷑ ꝑtinet ad con¬

Expanded text:
 ejus, dum vidisset in navicula cum patre Zebedaeo texentes retia, provocans eos, de piscatoribus piscium piscatores 58 reddidit hominum, scilicet, ut praedicationis reti cunctos credentes de profundo saeculi hujus extraherent. Post hos piscatores sequitur: Et mittam venatores et venabuntur eos de montibus, et de collibus, et de cavernis petrarum ; quod specialiter ad con
Abbreviated transcription (Latin):
gularit᷑ in spe constitursti
me. Singłarit᷑ quia tantũ
ille solus sic requieuit:ut
confestim post mortẽ resur¬
geret. Item ꝑ ysaiã de eadẽ
resurrectione sua sic clamãt.
Nunc exurgã dicit dñs. nẽ
exaltaboiᷤ nẽ sublimabor.
Ubi aꝑte testimoniũ resur¬
rectionis & ascensionis osten

Expanded text:
gulariter in spe constituisti me. Singulariter, quia solus ipse sic requievit, ut confestim post mortem resurgeret. 3. Item per Isaiam de eadem resurrectione sua sic clamat: Nunc exsurgam, dicit Dominus, nunc exaltabor, et nunc sublevabor . Ubi aperte testimonium resurrectionis et ascensio
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit. Int̾ hȩc & micheas
declararet. ita eũ & suꝑ is¬
rael dñaturũ subiunxit.
Et tu inqͥt bethleem domꝰ ef¬
frata. ñ es minimam milib

Expanded text:
en . Inter haec et Michaeas declararet, ita eum super Israel dominaturum subjunxit: Et tu, inquit, Bethlehem domus Ephrata, non es minima in millibus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ inimicos suos conforta¬
bitur. lacui semꝑ silui. pa¬
ciens fui. sicut parienslo¬
quar. dissipabo & absor¬
bebo simul. Hoc ad scđm
aduentũ attinet. in quo¬
ñ humilis ut iudicet᷑. s
ut iudicet fortis egrediet᷑.
Non tacebit. qđ in priou
aduentu fecit. aut pati
repente ut paries corrueis
suos hostes est compressu¬

Expanded text:
imicos suos confortabitur. Tacui semper, silui, patiens fui, sicut paries, loquar, dissipabo, et absorbebo simul » . Hoc ad secundum adventum attinet, in quo non humilis, ut judicetur, sed ut judex fortis egredietur; neque tacebit, quod in priori adventu fecit, aut patierepente, quasi paries corruens, suos hostes est oppressu
Abbreviated transcription (Latin):
destesꝓph̃as habemꝰ. ex qui¬
& patriã. natiuitatẽ. passio¬
nes. uirtutes.curationes.
comp̾bensiones. palmas.
suspensionẽ. fellis & acetipo¬

Expanded text:
uis, patriam, nativitatem, virtutes, curationes, comprehensiones, palmas, suspensionem, fellis, aceti po
Abbreviated transcription (Latin):
quidã dicunt in eo loco
iudicaturũ impios. ubi ipse
te. Exurgant inquit & ascen¬
dant om̃s gentes in ualle
iosaphat. ibi sedebout iudi¬
cem om̃s gentes in circuitu.¬

Expanded text:
quidam dicunt in eo loco judicaturum impios, ubi ipse te: Exsurgant, inquit, et ascendant omnes gentes in valle Josaphat, ibi sedebo, ut judicem omnes gentes in circuitu
Abbreviated transcription (Latin):
prenunciauit sic. Ego inqͥt
ego capiã & uadã. tollã & ñ
est qui eruat. Uadens reuer¬
tar ad locũ meũ. id÷ ad cele¬
ste soliũ. & infra. De manu
inquit mortis liberabo eos.
de morte redimã illos. & ero
mors tua o mors: ero morsus
tuus oinferne.

Expanded text:
praenuntiavit: Ego, inquit, ego capiam, et vadam; tollam, et non est qui eruat; vadens revertar ad locum meum; id est, ad coeleste solium. Et infra: De manu, inquit, mortis liberabo eos, de morte redimam illos. Ero mors tua, o mors, ero morsus tuus, inferne