comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
planguntur: unde exuoce quoq peni¬
tentium hieremias ait: diuisiones
aquarum deduxit oculus meus: pͥn-¬
cipaliter tamen compunetionũ genera
duo sunt: quia d̃m̃ siciens amin a:
prius timore conpungitur. post amo¬
re: Prius enim sese inlacrimis afficit:
quia dum malorum suorum recolit:
pro his ꝑpeti supplicia ȩterna ꝑtimes-¬
cit: At uͦ cum longa meroris anxie¬
tudine fuerit formido consumpta:
quȩdam iam de presumptione uemȩ
securitas nascitur: ce in amore cȩlestiũ
gaudiorum ammus inflammatur:
et qui prius flebat ne duceret᷑ adsup¬
plicium: pꝰmodum fiere amarissime
incipit. quia differtur aregno: Con¬
templatur & enm mens qui sunt illi
chori angłorum: quȩ societas scõrum
sp̃uum: quȩ maiestas internȩ uisionis
dei: et amplius plangit quia abonis
perennib deest: quam prius cum ma-¬
la ȩt̾̃na metuebat Sicq fit ut ꝑfecta
compunctio formidinis: tradat ani¬
mo conpunctionẽ dilectionis: Quod

Expanded text:
planguntur; unde ex voce quoque poeniplanguntur; unde ex voce quoque poenitentium Jeremias ait: « Divisiones aquarum deduxit oculus meus ; » principaliter tamen compunctionum genera duo sunt: quia Deum sitiens anima, prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietudine fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur: et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens qui sunt illi chori angelorum, quae societas sanctorum spirituumque majestas internae visionis Dei: et amplius plangit quia bonis perennibus deest, quam prius cum mala aeterna metuebat; sicque fit ut perfecta compunctio formidinis tradat animo compunctionem dilectionis: quod
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse in benedictionẽ gonethlam
inferiorem. &e goneblam suꝑiorem:
Quam benedictionẽ oremus ut ce nos
consequi mereamur: Iuxta uͦ tro¬
pologiam axa suꝑ asinum sedet: cũ
irracionabilibus carnis suȩ motibus
anima presidet: Quȩ suspirans a patre
terram irriguam petit: quia acreato¬
re nr̃o cum magno gemitu quȩrenda
ẽ lacrimarum gr̃a: Sunt namq non¬
nulli qui iam indono ꝑceperunt li¬
bere ꝓuisticia loqui: oppressos tueri:
indigentib possessa tribuere: ardorẽ
fidei habere: s ad huc grãm lacruna¬
rum ñ habent: Hii nimirum terram
australem ce arentem habent: s ce ad¬
huc irrigua indigent: Quia in bonis
oꝑibus positi quibus magni atq fer-¬
uentes sunt: oportet nimĩrum ut aut
timore supplicii aut amore regni cȩle-¬
stis. mala etiam quȩ ante perpetraue-¬
runt deplorent: Et licet in multis spe-¬
ciebus compunctio diuidatur. quan¬
do singulȩ queq apęnitentib culpȩ

Expanded text:
accepisse in benedictione Gonethlam accepisse in benedictione Gonethlam inferiorem et Gonethlam superiorem: quam benedictionem oremus ut et nos consequi mereamur. Juxta tropologiam vero, Axa super asinum sedet, cum irrationabilibus carnis suae motibus anima praesidet, quae suspirans a patre terram irriguam petit, quia a creatore nostro cum magno gemitu quaerenda est lacrymarum gratia. Sunt namque nonnulli qui jam in dono perceperunt libere pro justitia loqui, oppressos tueri, indigentibus possessa tribuere, ardorem fidei habere: sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram australem et arentem habent, sed et adhuc irrigua indigent: quia in bonis operibus positi, quibus magni atque ferventes sunt, oportet nimirum ut aut timore supplicii, aut amore regni coelestis, mala etiam quae ante perpetraverunt deplorent. Et licet in multis speciebus compunctio dividatur, quando singulae quaeque a poenitentibus culpae
Abbreviated transcription (Latin):
cuius nunc filiam accipio: ꝓ eo quod
excidi ciuitatem litterarum: ille filius
ieffone fuit. qui int̾pretatur conũsio:
Dat mͥ gͦ filiam suam. scientiam. siue
intelligentiã mͥ iumori fr̃i dat lex: se-¬
cundum quod scriptum ẽ Auferet᷑
a uobis regnum di: ce dabitur genti
facienti fructum eius: Sciendum ta-¬
men ẽ aliud ẽẽ legem cui mnc ꝑso-¬
nam dedimus chaleb: aliud litterã
ueteris testam̃ti: quam ciuitatem figu-¬
raliter diximus litterarum: Accepta
eam de domo patris sui Quȩ cum
ueniret mecum sedens suꝑ asinum
illum sine dubio quem soluerant dis-¬
cipuli saluatoris: dicit ad patrem suũ:
Da mͥ benedictionem pater: Et accepit
gonethlam inferiorem & gonechlam
suꝑiorem: quod euidentius iam apł̃s
dicit: pollicitationẽ babens uitȩ quȩ
nunc ẽ ce future Et saluator ꝓmittit:
ut hii qui uerbi sui ꝑfectionem secun-¬
tur accipiant centuplum in hoc scło:
&e uitam ȩternam in futuro Hoc ẽ gͦ

Expanded text:
cujus nunc filiam accipio, pro eo quod cujus nunc filiam accipio, pro eo quod excidi civitatem litterarum, ille filius Jeffone fuit, qui interpretatur conversio. Dat mihi ergo filiam suam, scientiam sive intelligentiam mihi juniori fratri dat lex, secundum quod scriptum est: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . » Sciendum tamen est aliud esse legem, cui nunc personam dedimus Caleb, aliud litteram Veteris Testamenti, quam civitatem figuraliter diximus litterarum. Accepta eam de domo patris sui: quae cum veniret mecum sedens super asinum, illum sine dubio quem solverant discipuli Salvatoris, dicit ad patrem suum: Da mihi benedictionem, pater; et accepit Gonethlam inferiorem et Gonethlam superiorem: quod evidentius jam Apostolus dicit: « Pollicitationem habens vitae quae nunc est et futurae . » Et Salvator promittit ut hi qui verbi sui perfectionem sequuntur, accipiant centuplum in hoc saeculo, et vitam aeternam in futuro. Hoc est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tem dedisti mͥ: iunge ce irriguam:
Dedit itaq ei chaleb irriguum supius
ce inferius. Eceteraz Gothoniel autem
interp̾tatur reponsioi: Responsio dĩ
dici potest is cui respondet dñs: hoc ẽ
cui reuelat secreta ce pandit archana:
Iste gͦ ẽ qui potest accipere ciuitatem
luterarum ueteris instrum̃ti: & excide-¬
re litteram occidentem. fr̃ chaleb iunior:
Ego autem sum fr̃ chaleb de ȩccl̃a iuni-¬
or: qui excisa ac diruta legis. littera.
sensum in ea spalem requiro Excido
autem litteram. cum iam non scdm
litteram azima manduco: neq pascha
cum iudeis obseruo: neq sabbatum
scđ̃m litteram curo: Promissum nãq
ẽ mͥ: quia si excidero ciuitatem littera. Gõ¬
rum: accepturus sim filiam frĩs mei
maioris: Eram namq prius filius
cenez: qui interp̃tatur spretio: Quis
enim ita erat sp̃tus sicut nos gentes.
alienati a conu̾sacione isrł spem non
habentes. et sine do in hoc mundo
eramus: Nam prior ille fr̃ meus

Expanded text:
tem dedisti mihi, junge et irriguam. tem dedisti mihi, junge et irriguam. Dedit itaque ei Caleb irriguam superius et inferius, » etc. Othoniel autem interpretatur responsio Dei. Responsio Dei dici potest is cui respondet Dominus, hoc est, cui revelat secreta et pandit arcana. Iste ergo est qui potest accipere civitatem litterarum Veteris Instrumenti, et excidere litteram occidentem, frater Caleb junior. Ego autem sum frater Caleb de Ecclesia junior, qui excisa ac diruta legis littera, sensum in ea spiritalem requiro. Excido autem litteram, cum jam non secundum litteram azyma manduco, neque pascha cum Judaeis observo, neque sabbatum secundum litteram curo. Promissum namque est mihi quia si excidero civitatem litterarum, accepturus sim filiam fratris mei majoris. Eram namque prius filius Cenez, qui interpretatur spretio. Quis enim erat ita spretus sicut nos gentes, alienati a conversatione Israel, spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo eramus? Nam prior ille frater meus,
Abbreviated transcription (Latin):
anis humilitatis primus filius ẽ qui
dicitur extra me: hoc ẽ primus sensus
Certum ẽ quia et iste fr̃ sit illius erroris:
qui sine consilio agitur: Quid enm
tam sine consilio qmͣ relinquere dñm
qui nos fecit ẽẽ: ce sequi deos quos fe¬
cimus: Tercius erroris sensus ẽ tha¬
lamin quod ẽ precipitium uł suspen¬
sio: Nouissima namq huius erroris.
ostendunt᷑ inp̾cipitium et ꝓfundum
inferni: Hos gͦ gentilitatis sensus tan-¬
quam filios enach uetusti erroris ab¬
scidit lex: quȩ etiam scd̃m litteram
deum uerum et creatorem omm-
riathsepher & cȩperit eam: da-
bo illi axam filiam meam uxorem:
Cepitq eam orhomel filius cenez fr̃
Ichaleb iunior: deditq ei axam filiam
suam uxorem: Qui cum ꝑgerent si¬
mul: suasit uir eius ut peteret a pa¬
Itre suo agrum: Suspirauitq ut sede-¬
bat inasmo: Cui chaleb Quid habes
inquit: At illa respondit: Ta mͥbe-
nedictionẽ: Terram australem & aren¬

Expanded text:
anis humilitatis primus filius est qui anis humilitatis primus filius est qui dicitur extra me, hoc est, primus sensus certum est quia et iste frater sit illius erroris qui sine consilio agitur. Quid enim tam sine consilio quam relinquere Dominum, qui nos fecit esse, et sequi deos quos fecimus? Tertius erroris sensus est Tholmai, quod est praecipitium vel suspensio: novissima namque hujus erroris ostenduntur in praecipitium et profundum inferni. Hos ergo gentilitatis sensus tanquam filios Enach vetusti erroris abscidit lex, quae etiam secundum litteram Dominum verum et creatorem omniuriat-Sepher bo illi Axam filiam meam uxorem. Cepitque eam Othoniel filius Cenez, frater Caleb junior: deditque ei Axam filiam suam uxorem. Qui cum pergerent simul, suasit vir ejus ut peteret a patre suo agrum. Suspiravitque ut sedebat in asino. Cui Caleb, Quid habes, inquit? At illa respondit: Da mihi benedictionem: terram australem et aren
Abbreviated transcription (Latin):
rarum: Ita ciuitatẽ litterarum intelli¬
go omne ueteris instrum̃ti testam̃tũ:
et hanc ipsam quam nunc disserere
conamur scͥpturam intelligamꝰ ec̃ ciuita¬
tem litterarum: quȩ post modum effi¬
citur dabir quod ẽ loquela Hȩc ẽ enĩ
quȩ prius in litteris erat: &e scđm lite-¬
ram intelligebatur: Modo in ȩecłiis
reuelante dño loquȩla effecta ẽ: loquen¬
tibus de ea &e disserentib primo apłis.
ce remouentib de ea sp̃alem loquȩlam:
S &e singuli quoq doctores ȩccłarum
litteram legis loquȩlam & disputatio¬
nem suam illam euglicam fecerunt:
Qui sunt autem tres filii enach qͦs chaleb
in cuius ꝑsona uirtutem legis descri-¬
pseramus int̾immit: In anis humilitas
accipienda ẽ illa qm omnes scl̃i poetȩ
uł philosophi diuinitatẽ senserunt:
quia cehumilia & deo indigna sunt
quȩ senserunt: Quid ẽ tam humile
inaniter: quam ligna &e lapides deos
uel astruere ut putares huius gͦ in¬

Expanded text:
rarum. Ita civitatem litterarum intellirarum. Ita civitatem litterarum intelligo omne Veteris Instrumenti testamentum, et hanc ipsam quam nunc disserere conamur Scripturam intelligamus esse civitatem litterarum; quae postmodum efficitur Dabir, quod est loquela: haec est enim quae prius in litteris erat, et secundum litteram intelligebatur, modo in Ecclesiis, revelante Domino, loquela effecta est, loquentibus de ea et disserentibus primo apostolis, et removentibus de ea spiritalem loquelam. Sed et singuli quoque doctores Ecclesiarum litteram legis, loquelam et disputationem suam illam evangelicam fecerunt. Qui sunt autem tres filii Enach quos Caleb, in cujus persona virtutem legis descripseramus, interimit? Inanis humilitas accipienda est illa, quam omnes saeculi poetae vel philosophi divinitatem senserunt, quia et humilia et Deo indigna sunt quae senserunt. Quid est tam humile inaniter quam ligna et lapides deos vel astruere vel putare. Hujus ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
uł excidit chaleb et inter emit tres fi-¬
lios enach: qui erant filii in anis hu-¬
militatis: Illis interfectis ipse habuit
ciuitatem: ce fecit quȩ inconsequentib
scripta sunt: Qui autem sunt filii in¬
anis humilitatis quos ext̾minauit cha¬
lebe Primus susi qui int̾pretatur ex¬
tra me. hoc ẽ extra scm. filius in anis
humilitatis quem ext̃minauit chaleb:
immo extra dñm ẽ: Et alius ahiman
qui int̾pretatur. fr̃ m̃s extra consilium:
ut fr̃ sine consilio: Omnes enim fr̃s qͥ
de humilitate in ani nascuntur: certũ
ẽ quia extra consilium sunt: T̃ercius
tholmai thalamin quod int̾pretat᷑
precipitium uł suspensio: quod desi-¬
gnat nichil in eo stabilitatis. s uaga
omnia ce in preceps ruentia: Istos ergo
tres filios enachext̾minauit et int̾fecit
chaleb: et post istos ascendit etiam in
dabir: Nomen erat dabir prius cuuitaᷤ
litterarum: Dabir int̾pretatur loquela:
s nomen dabir erat prius ciuuitas litte¬

Expanded text:
vel excidit Caleb, et interemit tres fivel excidit Caleb, et interemit tres filios Enach, qui erant filii inanis humilitatis. Illis interfectis ipse habuit civitatem, et fecit quae in consequentibus scripta sunt. Qui autem sunt filii inanis humilitatis quos exterminavit Caleb? Primus Susi, qui interpretatur extra me, hoc est, extra sanctum: filius inanis humilitatis quem exterminavit. Caleb, imo extra Dominum est. Et alius Ahiman, qui interpretatur frater meus extra consilium, et frater sine consilio: omnes enim fratres qui de humilitate inani nascuntur, certum est quia extra consilium sunt. Tertius Tholmai, quod interpretatur praecipitium vel suspensio: quod designat nihil in eo stabilitatis, sed vaga omnia et in praeceps ruentia. Istos ergo tres filios Enach exterminavit et interfecit Caleb, et post istos ascendit etiam in Dabir. Nomen erat Dabir prius civitas litterarum. Dabir interpretatur loquela, sed nomen Dabir erat prius civitas litte
Abbreviated transcription (Latin):
stirpe enach: atq inde conscendens ue¬
nit ad habitatores dabir. quȩ prius uo¬
cabatur chariath sepher: id ẽ ciuitas lit¬
terarum: Primo gͦ discutiamus quare
metropolim accepit caleb: &e illam quȩ
prima inter ceteras omnes. interra re¬
ꝓmissionis metropolis nominatur: Et
metropolis enach int̾pretatur humili-¬
tas in anis: uł responsio in anis: Acce¬
pit gͦ caleb metropolun humilitatis in¬
anis: Duas ẽẽ humilitates certum ẽ: Una
laudabilem de qua dicit saluator: dis-¬
cite a me quia mitis sum &e humilis
corde: ce inuenietis requiẽ animabus
urĩs: Et de hac humilitate dictum
ẽ quia omnis qui se humiliauerit ex¬
altabitur: Ꝙ iterum: Humiliamim
sub potentissima manu dñi Est enim
& alia humilitas culpabilis peccatorũ:
sicut illa qmͣ de illicito concubitu dic̃
scͥptura: quod de ãmon scͥptum ẽ quia
humiliauit thamar sororem suamz: Est
gͦ humilitas in anis: Cȩpit metropolim

Expanded text:
stirpe Enach; atque inde conscendens vestirpe Enach; atque inde conscendens venit ad habitatores Dabir, quae prius vocabatur Chariath Sepher, id est civitas litterarum. » Primo ergo discutiamus quare metropolim accepit Caleb, et illam quae prima inter caeteras omnes in terra repromissionis metropolis nominatur. Et metropolis Enach interpretatur humilitas inanis, vel responsio inanis. Accepit ergo Caleb metropolim humilitatis inanis. Duas esse humilitates certum est, unam laudabilem, de qua dicit Salvator: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris ; » et de hac humilitate dictum est, quia « omnis qui se humiliaverit, exaltabitur ; » et iterum: « Humiliamini sub potentissima manu Domini . » Est enim et alia humilitas culpabilis peccatorum, sicut illa quam de illicito concubitu dicit Scriptura quod de Amon scriptum est, qui humiliavit Thamar sororem suam . Est ergo humilitas inanis. Cepit metropolim
Abbreviated transcription (Latin):
uel ciuitatem solis sorte hereditatis ac-¬
cipies: S & si te tradideris legi deuit
in ipsa mediteris die ac nocte: ce non
recedat liber legis de manu tua sicut
dicitur ad ihm: cesi memoi sis precepti
saluatoris in quo dicit. scrutamim scrip-¬
turas: Si gͦ talibus studiis te mancipa-¬
ueris. & eruditionem diuinȩ legis uel
legendo uł audiendo obtinueris: tuȩ
portionis efficitur ciuitas litterarum:
Et hȩc quidem nos ꝓpossibilitate sen-¬
sus nr̃i uel etiam ꝓ auditus ur̃i capa-¬
citate discussimus: summa uͦ scientia
ce profundior horum intelligentia apd̃
illos erit: qui ueram hereditatẽ ueri ce
unigeniti filii dĩ q̃ reꝓmissa ẽ. his qui
eum ꝑfecte dilexerint consequi mere¬
buntur. ¶haleb uͦ filio ieffone dedit
partem in medio filiorum iuda sicut pre¬
ceperat ei dñs chariatharbȩ: patris enach.
ipsa ẽ ẽbron: Deleuitq ex ea chaleb tres
filios enach. sesai &e aiman cethoͥmai de

Expanded text:
vel civitatem solis sorte haereditatis acvel civitatem solis sorte haereditatis accipies: sed et si te tradideris legi Dei, ut in ipsa mediteris die ac nocte, et non recedat liber legis de manu tua, sicut dicitur ad Jesum; et si memor sis praecepti Salvatoris, in quo dicit: « Scrutamini Scripturas ; » si ergo talibus studiis te mancipaveris, et eruditionem divinae legis vel legendo vel audiendo obtinueris, tuae portionis efficitur civitas litterarum. Et haec quidem nos pro possibilitate sensus nostri, vel etiam pro auditus vestri capacitate, discussimus: summa vera scientia, et profundior horum intelligentia apud illos erit qui veram haereditatem veri et unigeniti Filii Dei, quae repromissa est his qui eum perfecte dilexerint, consequi merebuntur. « Caleb vero filio Jeffone dedit partem in medio filiorum Juda, sicut praeceperat ei Dominus, Chariath Arbe, patris Enach, ipsa est Ebron: delevitque ex ea Caleb tres filios Enach, Sesai et Eman, et Tholmai de
Abbreviated transcription (Latin):
Illum ꝓfecto de quo dicebat ihs: Qui
biberit de aqua qmͣ ego dabo ei: fiet
in eo fons aquȩ salientis in uitã ȩternã:
Huius gͦ solis cũ talẽ qualẽ diximꝰ mue¬
neris fontẽ: inuenies etiã ciuitatẽ eiꝰ. Est
enĩin qͥt ibi & ciuitas solis. Dr̃ ẽẽ megypto c¬
cuntas solis: S ista ciitas solis quȩ
in egypto ẽ huius solis nomen accepit:
quem pater celestis ortri iubet suꝑ bo¬
nos cemalos: illa uͦ ciuitas quȩ in iudȩa
ẽ scõium tantummꝰ efficitur: quia ciui¬
tas dĩ ẽ: &e fons ille de quo suꝑius dixi-¬
mus fluuius effectus letificat ciuitatẽ
di: S ce tu si ex ommi parte munitꝰ sis.
& continentiȩ muro circundatus: si pa-¬
tientiȩ & magnanimitatis turrib cir¬
cundatꝰ es: etiam tu efficeris ciuitas
di Si uͦ ad hec omnia adieceris tͥ lum̃
scientiȩ: sicut isaias. illuminate uobis
lumen scientiȩ: & sol inte iustitiȩ radia-¬
uerit. efficeris etiam tu ciuitas solis:

Expanded text:
Illum profecto de quo dicebat Jesus: « Qui Illum profecto de quo dicebat Jesus: « Qui biberit de aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam lis cum talem qualem diximus inveneris fontem, invenies etiam civitatem ejus: Est enim, inquit, ibi et civitas solis. Dicitur esse in Aegypto civitas solis; sed ista civitas solis quae in Aegypto est, hujus solis nomen accepit quem Pater coelestis oriri jubet super bonos et malos; illa vero civitas quae in Judaea est, sanctorum tantummodo efficitur, quia civitas Dei est: et fons ille, de quo superius diximus, fluvius effectus laetificat civitatem Dei. Sed et tu si ex omni parte munitus sis, et continentiae muro circumdatus, si patientiae et magnanimitatis turribus circumdatus es, etiam tu efficeris civitas Dei; si vero ad haec omnia adjeceris tibi lumen scientiae, sicut Isaias  « illuminate vobis lumen scientiae » , et sol in te justitiae radiaverit, efficeris etiam et tu civitas solis,
Abbreviated transcription (Latin):
bulas: Et sunt inquit fines usq ad ca¬
des: Cades interp̾tatur sc̃m uł scifica-¬
tio. fines gͦ uide usq ad sanctificatio¬
nem ꝑueniunt: S uideamꝰ etiam
qui sunt fines expartib orientis: non
significant᷑ contueam᷑ imagines. Dicit᷑
salsum: ce post hoc in parte eius no¬
minatur fons solis oe ciuitas: ce in¬
hac eadem tribu eẽ etiam ciuitas litte¬
rarum: Oportet gͥ omnem qui uult
introire in partem filiorum iudatran-¬
sire prius mare salsum: ceuitȩ scilicet
et mundi huius turbines suꝑare: et
euadere omnia quȩ in hoc mundo
pro incerto usu et lubrico marinis flu¬
ctibus comparant᷑: ut possit ad iudȩ
terram ꝑuenire: &e fontem solis accede:
Quis ẽ autem fons solis uł cuutas solis:
Illius sine dubio de quo scͥptum ẽ: Ulo-¬
bis autem timentibus nomen meũ:
orietur sol iustitiez: Huius gͦ solis si
prius euaseris mare salsum: fontem
inuenies interra udez Quem fontem:

Expanded text:
bulas . » Et sunt, inquit, fines usque ad Cabulas . » Et sunt, inquit, fines usque ad Cades. Cades interpretatur sanctum vel sanctificatio. Fines ergo Judae usque ad sanctificationem perveniunt. Sed videamus etiam quae sunt fines ex partibus orientis, non significantur contueamur imagines. Dicitur salsum; et post hoc in parte ejus nominatur fons solis, et civitas, et inhac eadem tribu esse etiam civitas litterarum. Oportet igitur omnem qui vult introire in partem filiorum Juda, transire prius mare salsum, et vitae scilicet et mundi hujus turbines superare, et evadere omnia quae in hoc mundo, pro incerto usu et lubrico, marinis fluctibus comparantur, ut possit ad Judae terram pervenire et fontem solis accedere. Quis est autem fons solis, vel civitas solis? Illius sine dubio de quo scriptum est: « Vobis autem timentibus nomen meum orietur sol justitiae . » Hujus ergo solis, si prius evaseris mare salsum, fontem invenies in terra Judae. Quem fontem?
Abbreviated transcription (Latin):
ditur ad occidentem cades: Et hii sunt
fines eorum ab affrico: ceinde ꝑrexit
usq ad uallem ȩgypti: Elides quomͦ
in occidentis partib. et affricum et egyp¬
tum nominat ce occasume Sine du-¬
bio ut hȩc omnia sciat unus quisq eua-¬
denda eẽ &e transeunda: ut ita demũ
po̾sit ad tribum regiam ꝑuenire: de
diximus de deserto syna quod tempta¬
tiones significat: & ideo necesse ẽ nos
transire heremum temptationũ: ut
sic possimus ꝑuenire in hereditatẽ fili-¬
orum iudaz S ascendere nos oportet
ad ascensum collium acrabin: quod
interp̃tatur scorpionis: Transeundi no-¬
bis sunt &e calcanduscorpiones: illi sine
dubio de quib saluator dicit: Ecce de-¬
di uobis potestatem calcandi suꝑ serpẽ¬
tes cescorpiones. Qui gͦ uult et desiderat
ingredi hereditatem tribus iuda: opor¬
tet eum ascendere in ascensiones istas:
et calcare atq euadere scorpiones qui
obsistunt: Ulnde arbitror quod istud

Expanded text:
ditur ad occidentem Cades. Et hi sunt ditur ad occidentem Cades. Et hi sunt fines eorum ab Africo; et inde perrexit usque ad vallem Aegypti. Vides quomodo in occidentis partibus, et Africum, et Aegyptum nominat, et occasum? sine dubio, ut haec omnia sciat unusquisque evadenda esse et transeunda, ut ita demum possit ad tribum regiam pervenire, de diximus de deserto Sina quod tentationes significat; et ideo necesse est nos transire eremum tentationum, ut sic possimus pervenire in haereditatem filiorum Juda; sed ascendere nos oportet ad ascensum collium Acrabin, quod interpretatur scorpionis. Transeundi nobis sunt et calcandi scorpiones illi sine dubio, de quibus Salvator dicit: « Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones . » Qui ergo vult et desiderat ingredi haereditatem tribus Juda, oportet eum ascendere in ascensiones istas, et calcare atque evadere scorpiones qui obsistunt: unde arbitror quod istud
Abbreviated transcription (Latin):
ista misteriis: licet singula uel senti¬
re. uł explicare nequeamus: Tamen
ꝓut dñs prebere dignatur: ce nos ca-¬
pere ualemus: discutere singła quȩq
temptabimꝰ: facti sunt inquit fines u-¬
da scđm plebes eorum: afinib idumeȩ
a deserto sina ad occidentẽ: Igitur fines
tudȩ ꝓximi sunt finib idumeȩ. Idumea
uͦ situt iam diximꝰ sepe. interp̃tatur t̾re¬
na: Post terrena gͦ statim consetunt᷑
fines iudȩ: s a deserto inquit syna: In¬
terp̃tatur autem syna temptationes:
Post temptationes gͦ consecuntur fines
hereditatis iudȩ occidens & oriens: no-¬
minantur & uicina loca ea quȩ supra
diximꝰ: immo confima: S et uallis
egypti uicina occidentalib partib de-¬
signatur: quȩ ẽ adeserto ad occidentẽ
Ab oriente uͦ. cinguntur fines mari sal¬
so: Post hȩc a collibus inquit quȩ ten¬
duntur ad occidentem: ceinde ascendi-¬
tur ab occidente usq barnȩ: ce sic ꝑten¬

Expanded text:
unt mysteriis, licet singula vel sentiunt mysteriis, licet singula vel sentire vel explicare nequeamus. Tamen prout Dominus praebere dignatur, et nos capere valemus, discutere singula quaeque tentabimus. Facti sunt, inquit, fines Juda secundum plebes eorum, a finibus Idumaeae, a deserto Sina, ad occidentem. Igitur fines Judae proximi sunt finibus Idumaeae. Idumaea vero, sicut jam diximus saepe, interpretatur terrena. Post terrena ergo statim consequuntur fines Judae, sed a deserto, inquit, Sina: interpretatur autem Sina, tentationes. Post tentationes ergo consequuntur fines haereditatis Judae. Occidens et oriens nominantur, et vicina loca ea quae supra diximus imo confinia; sed et vallis Aegypti vicina occidentalibus partibus designatur, quae est a deserto ad occidentem; ab oriente vero cinguntur fines mari salso. Post hoc a collibus, inquit, qui tenduntur ad occidentem; et inde ascenditur ab occidente usque Barne, et sic perten
Abbreviated transcription (Latin):
cta sit. in cirtuitu a cunctis gentibus
terebinti locus suꝑsticiosiecolitur: eo
quod sub ea abraham angelos quõ¬
dam hospicio susceperit: Hȩc gͦ pͥmũ
arbȩ: postea a chebron uno filiorum
caleb sortita uocabulum ẽ. Legȩ uerba¬
filiorum iude ꝑ cognationes suas ista
fuit: Atermino edom desertum sin
contra meridiem & usq ad extremam
partem australis plage. E cetera: Con¬
suetudo ẽ scripture quatuor a deo par-¬
tes orbis terrȩ quas agrum uel plagas
nominant appellare: et indistributione
finium tribus iude duȩ tantummͦ no-¬
minantur: &e duȩ reticentur: Hinc enĩ
scͥptum ẽ: Et facti sunt fines tribus
filiorum uida. scđ̃m plebes eorum: afi¬
nibus idumeȩ a deserto sina ad occidẽ¬
tem: Et cum descripti eeñt fines ad
occidentem: tum deinde &e aboriente:
omne inquit mare salsum: ce alias du-¬
as partes reticuit: id ẽ septemtrionis
uel meridiani Uide gͦ si non repletast̃¬

Expanded text:
cta sit in circuitu, a cunctis gentibus cta sit in circuitu, a cunctis gentibus Terebinthi locus superstitiose colitur, eo quod sub ea Abraham angelos quondam hospitio susceperit. Haec ergo primum Arbe, postea a Chebron, uno filiorum Caleb, sortita vocabulum est. Lege Verbafiliorum Judae per cognationes suas ista fuit: a termino Edom desertum Sin contra meridiem, et usque ad extremam partem australis plagae, » etc. Consuetudo est Scripturae quatuor adeo partes orbis terrae, quas agrum et plagas nominant, appellare; et in distributione finium tribus Judae duae tantummodo nominantur, et duae reticentur. Hinc enim scriptum est: Et facti sunt fines tribus filiorum Juda secundum plebes eorum, a finibus Idumaeae, a deserto Sina ad occidentem; et cum descripti essent fines ad occidentem, tum deinde et ab oriente; omne, inquit, mare salsum. Et alias duas partes reticuit, id est, septentrionis vel meridiani. Vide ergo, si non repleta s
Abbreviated transcription (Latin):
capit prudens & sapiens caleb: ipsi iħs
enachitarum gentium metropolim
tribuit ebron: et efficitur ei sors usq
in hodiernum diem: Nomen ẽbron
antea uocabatur cariatharbȩ: adã ma-¬
ximus ibi inter enachim situs ẽ et
terra cessauit aprȩliis: Cariatharbegͦ
ciuitas. quatuor int̾ptatur: Et licet cor¬
rupte in grecis codicib arboc scribatur:
tamen in ebreis legitur arbȩ id ẽ quatuor:
ex eo quod ibi tres patriarchȩ abraam.
isaac & iacob sepulti sunt: & adam
magnus: Sicut in hoc libro hoc ẽ in
ib̃u naue scͥptum ẽ: licet eum quidã
conditum in loco caluariȩ suspicent᷑:
Hec autem eadem chebron. olun me-¬
tropolis philistinorum. et habitaculum
gigantum. regnumq postea dauid in
tribu iuda ciuitas sacerdotalis &e fugi-¬
cus abraham quȩ & mambre usq ad
constantii regis imꝑium monstrabat᷑:
&e mausol eum eius inp̃sentiarũ cernit᷑
Cumq anrĩs ibidem ȩccła iam extru-¬

Expanded text:
capit prudens et sapiens Caleb, ipsi Jesus capit prudens et sapiens Caleb, ipsi Jesus Enachitarum gentium metropolim tribuit Hebron, et efficitur ei sors usque in hodiernum diem. Nomen Hebron antea vocabatur Cariatharbe: Adam maximus ibi in terra Enachim situs est, et terra cessavit a praeliis. Cariatharbe ergo civitas quatuor interpretatur: et licet corrupte in Graecis codicibus Arboe scribatur, tamen in Hebraeis legigitur Arbe, id est quatuor: ex eo quod ibi tres patriarchae, Abraham, Isaac et Jacob, sepulti sunt, et Adam magnus, sicut in hoc libro, hoc est, in Jesu Nave scriptum est; licet eum quidam conditum in loco Calvariae suspicentur. Haec autem eadem Chebron olim metropolis Philisthinorum, et habitaculum gigantum, regnumque postea David in tribu Juda civitas sacerdotalis et fugicus Abraham, quae et Mambre, usque ad Constantii regis imperium monstrabatur, et mausoleum ejus in praesentiarum cernitur. Cumque a nostris ibidem ecclesia jam exstru
Abbreviated transcription (Latin):
istas magnificas temunitas urbes id ẽ.
asserciones subũtere falsitatis: ut &e tu
merearis benedici ab ih̃u: & accipere he-¬
bron: Int̃pretatur autem hebron con-¬
iunctio uł coniugium: ꝑquod potest
fortasse illud ostendi: quod spelunca
dupplex comparata ab abraam patriar-¬
cha inea ẽ. in qua coniugia patrum &
reliquiȩ eorum iacent: id ẽ abraham
cum sara: isaac cum rebecca: iacob cũ
lia: Merint gͦ caleb patrum reliquias
in herecditatem suscipere: sine dubio
quia ꝑsapientiam quȩ in eo erat qui
uuigebat᷑. sub moyseo & sub ih̃u. intellexe¬
rat coniunctionis ipsius racionem: ce ꝑ¬
spexerat quid eẽt cause quod cum abra-¬
ham sola sacra iaceret. ubi neq agar.
neq cethura ei meruisset ad iungi: uel.
quid eẽt causȩ quod cum iacob sola lia
iacere uideretur: & neq rachel quȩ am¬
plius fuerat dilecta. neq aliqua ex con-¬
cubinis insepulero ei fuerat copulata:
Iste gͦ in memoriis patrum hereditatẽ

Expanded text:
istas magnificas et munitas urbes, id est, istas magnificas et munitas urbes, id est, assertiones subvertere falsitatis, ut et tu merearis benedici ab Jesu et accipere Hebron. Interpretatur autem Hebron conjunctio vel conjugium: per quod potest fortasse illud ostendi quod spelunca duplex comparata ab Abraham patriarcha ea est in qua conjugia patrum et reliquiae eorum jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca, Jacob cum Lia. Meruit ergo Caleb patrum reliquias in haereditatem suscipere, sine dubio quia per sapientiam quae in eo erat qui vigebat, et sub Moyse et sub Jesu intellexerat conjunctionis ipsius rationem, et prospexerat quid esset causae quod cum Abraham sola Sara jaceret, ubi neque Agar, neque Cethura ei meruisset adjungi: vel quid esset causae quod cum Jacob sola Lia jacere videretur, et neque Rachel quae amplius fuerat dilecta, neque aliqua ex concubinis, in sepulcro ei fuerat copulata. Ipse ergo in memoriis patrum haereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
tanda sunt. et ciuitates munitas ẽẽ atq
inmontib collocatas: quȩ heretici asser-¬
tionib uelut in altis montib collocant:
Istas gͦ cuutates sapiens quisq uerbum
ueritatis predicans destruit: &e urbes m̃-¬
daces ueritatis ariete subuertit: Sicut
cepaulus dicebat cogitationes destruẽ-¬
tes et omnem altitudinẽ. quȩ ex dollit se
adũsum scienciam dĩ: ita etiam nune
sapientissimus hic caleb adsistit ante
ib̃m: ce ꝓmittit se ualere ad bellum epintũ
ẽẽ ad prelium: Et ideo de poscit ꝑmitti
sͥ uelut dispensari facultatem: ut con¬
grediatur cum dialecticis seculi cum
his qui ꝓueris falsa confirmãt: ut eos
confutet et suꝑet: ce subuertat omnia q̃
illi falsis assercionib construxerunt:
Ideo demq uidens alacritatem eius
iħs: benedixit inquit eum: scilicet. qͦd
talia deposcat: ce audeat: S &e tu si uis
dare oꝑam studiis. & legem prudent̃
meditari & effici cor in lege d̃i: potes

Expanded text:
tanda sunt, et civitates munitas esse atque tanda sunt, et civitates munitas esse atque in montibus collocatas, quae haeretici assertionibus velut in altis montibus collocant. Istas ergo civitates sapiens quisque verbum veritatis praedicans destruit, et urbes mendaces veritatis ariete subvertit; sicut et Paulus dicebat, « cogitationes destruentes, et omnem altitudinem quae extollit se adversum scientiam Dei , » ita etiam nunc sapientissimus hic Caleb assistit ante Jesum, et promittit se valere ad bellum, et promptum esse ad praelium. Et ideo deposcit permitti sibi vel dispensari facultatem, ut congrediatur cum dialecticis saeculi, cum his qui pro veris falsa confirmant; ut eos confutet, et superet, et subvertat omnia quae illi falsis assertionibus construxerunt. Ideo denique videns alacritatem ejus Jesus, benedixit, inquit, eum, scilicet quod talia deposcat et audiat. Sed et tu si vis dare operam studiis, et legem prudenter meditari, et effici cor in lege Dei, potes
Abbreviated transcription (Latin):
sub moysen: quia inutriusq testam̃ti
misteriis coruigilans ualet: S uidea-¬
mus etiam peticionem eius: qmͣ poscit
ab iħu caleb filius ieffone Petote in qͥt
montem hunc: Sicut dicit dominus:
In die illa nichil humile uł deiectum
sc̃s requirit: inchil quod indemersis
conuallibus iacet: s montem querit
excelsum: a montem in quo ciuitates
magnȩ cemunitez Et ex hoc hec posce¬
bat: quia nouerat belli gerare: sicut
scͥptum ẽ Ciuitates munitas occupa¬
bit sapiens: et destruet munitionem
in qua confidebant impii: Putas cui
hec diceret salomon hoc nos uolebat do-¬
cere: quia sapiens caperet ciuitates et
munitiones destrueret ex lapidib con¬
structis: an illud potius indicat. quod
ciuitates ce muri sunt impiorum dog¬
mata. & sillogisin philosophorũ. quib
ad struunt impia quȩq &e diuinȩ legi
contraria: quȩ apud paganos uł bar¬
baros obseruantur: S illa his depu¬

Expanded text:
sub Moyse, quia in utriusque Testamenti sub Moyse, quia in utriusque Testamenti mysteriis cor vigilans valet. Sed videamus etiam petitionem ejus quam poscit ab Jesu Caleb filius Jeffone: « Peto te, » inquit, « montem hunc, » sicut dicit Dominus: In die illa. Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet, sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civitates magnae et munitae. Et ex hoc haec poscebat, quia noverat belligerare, sicut scriptum est: « Civitates munitas occupabit sapiens, et destruet munitionem in qua confidebant impii . » Putas cum haec diceret Salomon hoc nos volebat docere quia sapiens caperet civitates et munitiones destrueret ex lapidibus constructis? An illud potius indicat quod civitates et muri sunt impiorum dogmata, et syllogismi philosophorum, quibus astruunt impia quaeque et divinae legis contraria quae apud paganos vel barbaros observantur? Sed illa his depu
Abbreviated transcription (Latin):
ta annorũ eram quando me misit mo¬
yses famulus dñi de cades barne ut
considerem terram: nunciauiq ei qͦd
uerum uidebatur mͥ: fr̃s autem mei
qui ascenderant mecum dissoluerunt
cor ppłi: ce nichilominꝰ ego secutus sum
dñm d̃m meũ: Iurauitq moyses in
die illo dicens: Terram quam calca¬
uit pes tuus: erit possessio tua et fili¬
orum tuorum inꝑpetum: E reliqua
De me inquit &e de te locutus ẽ moy¬
ses: De te qͥdẽhocẽ qd dix̃ dñs qͥa si crede¬
retis moysi credẽtis utiq ce m: de me
enim ille scͥpsit: De me uͦ quod dixit:
hoc ẽ de caleb qui corẽ Certum ẽ qͥa
de corde scͥpsit moyses: qui omma
prudenter sapienterq conscͥpsit: Ait gͦ
Hodie ualeo sicut ualebam tuns. Sẽs
quippe similit̃ ualet in presentib ce in
preteritis. &e innouissimis ce inuct̾ibus:
ce i eugłiis ce in lege: Hoc ẽgͦ quod di¬
cit ualere se hodie sub iħu sicut tunc

Expanded text:
ta annorum eram quando me misit Mota annorum eram quando me misit Moyses famulus Domini de Cadesbarne, ut considerarem terram, nuntiavique ei quod verum videbatur mihi. Fratres autem mei qui ascenderant mecum, dissolverunt cor populi: et nihilominus ego secutus sum Dominum Deum meum. Juravitque Moyses in die illo, dicens: Terram quam calcavit pes tuus, erit possessio tua, et filiorum tuorum in perpetuum, » et reliqua. De me, inquit, et de te locutus est Moyses: de te quidem, hoc est quod dixit Dominus quia « si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similiter valet in praesentibus, et in praeteritis, et in novissimis, et in veteribus, et in Evangeliis, et in lege. Hoc est ergo quod dicit valere se hodie sub Jesu sicut tunc
Abbreviated transcription (Latin):
qui omnia cum ratione ce prudentia
gerit: et ita cuncta dispensat: quasi
ñ sit aliud nͥ cor Interp̃tatur autem
et ieffone pater eius: conũsio: Hic gͦ
caleb: filius ẽ conu̾sionis. Qui nisi is
qui ad dñm conu̾sus talem ex se fru¬
ctum. ꝓfret. et cor filium generarit:
Est gͦ omnis qui diuinis sensibus uacat:
et prudenter cuncta ac racionabilitera-¬
git: caleb Hic primo quidem eruditus
amoyse: scdõ uͦ abiħ̃u. cui adsistebat
dicens: Tu nosti uerbum quod locutꝰ
ẽ dominus ad moysẽ hominem d̃r tu
scis uerbum quod locutus ẽ: Quis enĩ
alius potest nosse uerbum quod locu-¬
tus ẽ dñs ad moysen. insi solus ihesus:
Nemo sic intellexit legem sicut docuit
ib̾s: Ipse enim omina docuit & aperu-¬
it: ipse reuelauit paulo. quia lex sp̃alis¬
ẽ: Locutusq ẽ ad eum caleb filius
ieffone cenezeus: Nosti quod lo cutus
sit dñs ad moys en hominem dĩ de
me &e te in cades barne: Quadragin¬

Expanded text:
qui omnia cum ratione et providentia qui omnia cum ratione et providentia gerit, et ita cuncta dispensat, quasi non sit aliud nisi cor. Interpretatur autem et Jeffone pater ejus conversio. Hic ergo Caleb filius est conversionis. Qui nisi is qui ad Dominum conversus talem ex se fructum proferet, et cor filium generarit. Est ergo omnis qui divinis sensibus vacat, et prudenter cuncta ac rationabiliter agit, Caleb. Hic primo quidem eruditus a Moyse, secundo vero a Jesu cui assistebat, dicens: « Tu nosti verbum quod locutus est Dominus ad Moysen hominem Dei; » tu scis verbum quod locutus est. Quis enim alius potest nosse verbum quod locutus est Dominus ad Moysen, nisi solus Jesus? Nemo sic intellexit legem sicut docuit Jesus: ipse enim omnia docuit et aperuit, ipse revelavit Paulo, « quia lex spi« Locutusque est ad eum Caleb filius Jeffone, Cenezaeus: Nosti quod locutus sit Dominus ad Moysen hominem Dei, de me et te in Cadesbarne. Quadragin
Abbreviated transcription (Latin):
scã et terra bona distribuit ihs princeps
tribuum isrł: Uides gͦ quia cum abeo
cȩperit uera illa hereditas terrȩ sc̃ȩ id
ẽ a saluatore distribui: assumentur
debitis ce uos suꝑ .xii. thronos iudi¬
cantes .xii. tribus isrł: As sumitur ta¬
men ad diuisionem etiam sacerdos:
qui ẽ archanus et misticus sermo di
Sic enim dicit. quia cum uenerit
iħs &e eleazar simul ad diuidendam
terram: Et uideainus quis ẽ qui pri-¬
mus accepit hereditatẽ ab iħ̃u Caleb
inquit filius ieffone: Hic enim pecit
et accepit primus ceteris. quibdam
rationib & uerbis quȩ descͥpta sunt:
quȩ uerba etiam nos possunt in struere
ad salutem: Et primus omniũ caleb
interp̃tari dr̃ quasi cor: Quis gͦ ẽ quasi
cor nisi is qui in omnib intellectui oꝑã
tribuit: Quia ñ aliud aliquod mem¬
brum corporis eccłȩ ẽẽ dicitur: nͥ illud
quod ẽ in nobis preclarius cor: idẽ

Expanded text:
sancta et terra bona distribuit Jesus princeps sancta et terra bona distribuit Jesus princeps tribuum Israel. Vides ergo quia cum ab eo coeperit vera illa haereditas terrae sanctae, id est, a Salvatore distribui, assumentur debitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . » Assumitur tamen ad divisionem etiam sacerdos, qui est arcanus et mysticus sermo Dei: sic enim dicit, quia « cum venerit Jesus, et Eleazar simul ad dividendam terram. » Et videamus quis est qui primus accepit haereditatem ab Jesu. « Caleb, » inquit, « filius Jeffone. » Hic enim petiit et accepit primus caeteris, quibusdam rationibus et verbis quae descripta sunt: quae verba etiam nos possunt instruere ad salutem. Et primus omnium Caleb interpretari dicitur, quasi cor. Quis ergo quasi cor, nisi is qui in omnibus intellectui operam tribuit? Quia non aliud aliquod membrum corporis Ecclesiae esse dicitur, nisi illud quod est nobis praeclarius cor, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
si forte susceptis a te quȩ necessaria sũt.
dictionẽ: illi neglexerint eruditioni
oꝑam dare: & uerbo di uacare: et in
lege dĩ meditari die ac nocte: ipsi ui-¬
debunt quomͦ ꝓ animab ur̃is reddãt
dño rationem:
in terra chanaan qm dederunt
eis eleatar sacerdos & iosue filius nun:
et principes familiarum ꝑtrib isrł.
sorte omnia diuidentes sicut precepat
dñs in manu moysi: nouem tribub¬
S et dimidie tribui: Duabus enim tri¬
bubus et dimidiȩ dederat moyses tranᷤ¬
I sioidanen possessionem absq leuitis qͥ
nichil acceperunt inter fr̃s suos: s in
eorum successerant locum: Ce relioͣ
Discamus ex lege qmͣ necessariȩ scͥpta
sit terrȩ diuisio: quȩ primo per moy
seruemus: s ut rationem utriusq
dicentes: illam solam teneamus quȩ
abiħu nobis dño nr̃o traditur: Igit᷑
illam terram que ẽ transiordanen mo-¬
yses distribuit: hanchisquȩ ẽ interra

Expanded text:
si forte susceptis a te quae necessaria sunt, si forte susceptis a te quae necessaria sunt, ctionem merueris, illi neglexerint eruditioni operam dare, et verbo Dei vacare, et in lege Dei meditari die ac nocte, ipsi videbunt quomodo pro animabus vestris reddant Domino rationem. in terra Chanaan, quam dederunt eis Eleazar sacerdos, et Josue filius Nun, et principes familiarum, per tribus Israel sorte omnia dividentes, sicut praeceperat Dominus in manu Moysi novem tribubus, et dimidiae tribui. Duabus enim tribubus et dimidiae dederat Moyses trans Jordanem possessionem: absque Levitis, qui nihil acceperunt inter fratres suos, sed in eorum successerant locum, » etc. Discamus ex lege quam necessarie scripta sit terrae divisio, quae primo tempore servemus, sed ut rationem utriusque dicentes, illam solam teneamus quae ab Jesu nobis Domino nostro traditur. Igitur illam terram quae trans Jordanem Moyses distribuit, hanc his quae est in terra
Abbreviated transcription (Latin):
non habet Tex enim di sacerdotib cõ-¬
missa ẽ ce leuitis: ut huic soli oꝑam tri-¬
buãt: &e uerbo di absq ulla sollicitu¬
dine uacent: S tterum ut uacare pos¬
sint: laicorum uti ministeriis debent:
Si enim laicus ea quȩ necessaria sunt
non prebuerit sacerdotib et leuitis:
occupati illi intalib id ẽ in corporalib
curis: minus legi d̃i uacabunt: Illis¬
autem non uacantib neq oꝑam dan¬
tib legi dei: tu ꝑiclitab̃is: Obscurabit᷑
enim lux scientie quȩ mn illisẽ te ñ mini-¬
strante oleum lucernȩ: & culpȩ tuȩ illud
euemiet quod dixit dñs: quia cę̧cus cȩ-¬
co ducatum prebens ambo infoueam
cadant: S et illud complebitur quod
dñs dixit: Si enim lux quȩ ẽ inte te-¬
nebre sunt: tenebre ipse quantȩ sunt:
Ut gͦ lux scientiȩ in sacerdotib fulgeat:
lucerna eorum sit semꝑ accensa: Tu
tmple officium: tu comple mandatũ
di erga obsequia sacerdotum: Quod

Expanded text:
non habet. Lex enim Dei sacerdotibus comnon habet. Lex enim Dei sacerdotibus commissa est et Levitis, ut huic soli operam tribuant, et verbo Dei absque ulla sollicitudine vacent. Sed iterum ut vacare possint, laicorum uti ministeriis debent: si enim laicus ea quae necessaria sunt non praebuerit sacerdotibus et Levitis, occupati illi in talibus, id est, in corporalibus curis, minus legi Dei vacabunt. Illisautem non vacantibus neque operam dantibus logi Dei, tu periclitabis; obscurabitur enim lux scientiae quae in illis est, te non ministrante oleum lucernae, et culpa tua illud eveniet quod dixit Dominus, quia « caecus caeco ducatum praebens, ambo in foveam cadent . » Sed et illud complebitur quod Dominus dixit: « Si enim lux quae est in te tenebrae sunt, tenebrae ipsae quantae sunt? » Ut ergo lux scientiae in sacerdotibus fulgeat, lucerna eorum sit semper accensa: tu imple officium, tu comple mandatum Dei erga obsequia sacerdotum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ditas dñs fuerit: Ueruntam̃ & isti
quib sapientia di. &e uerbum d̃i ce ue-¬
ritas & iusticia ẽẽ hereditas dr. habi¬
tationem interim cum illis accipiunt:
quorum hereditas habetur interris:
ut ex ipsorum consortio hii qui ꝑsemet¬
ipsos nondum ualent. participes ef¬
ficiantur sapientiȩ &e scientiȩ dĩ. ce ue¬
ritatis eius acuerbi: & ita etiam admi¬
nimos quosq dispensatio diuina per-¬
ten dit: ut qui principaliter non pos-¬
sunt diuinȩ gr̃ȩ capaces existere: illu-¬
minari ex scõrum consortio mereantur:
& compleatur illud quod apl̃s dicit
ad corinthios de scĩs iheroͣlimitis: ut
ur̃a quidem abundantia fiat ad illorũ
in opiam: ut &e illorum abundantia fiat
ad urãm in opiam: Ita gͦ &e nunc coha-¬
bitare iubentur leuite ce sacerdotes qui
ñ habent terram: ut ꝑcipiãt ab isrłita
sacerdoteset leuita terrena quȩ non ha-¬
bent: cerursum israhelita ꝑcipiat asa¬
cerdote et leuita cȩlestia & diuina quȩ

Expanded text:
tamen et isti quibus sapientia Dei, et verbum Dei, et veritas et justitia esse haereditas dicitur, habitationem interim cum illis accipiunt quorum haereditas habetur in terris, ut ex ipsorum consortio hi qui per semetipsos nondum valent participes efficiantur sapientiae et scientiae Dei, et veritas ejus ac verbi; et ita etiam ad minimos quosque dispensatio divina pertendit, ut qui principaliter non possunt divinae gratiae capaces existere, illuminari ex sanctorum consortio mereantur, et compleatur illud quod Apostolus dicit ad Corinthios de sanctis Jerosolymitis, « ut nostra quidem abundantia fiat ad illorum inopiam , » ut et illorum abundantia fiat ad vestram inopiam. Ita ergo et nunc cohabitare jubentur Levitae et sacerdotes, qui non habent terram, ut percipiat ab Israelita sacerdos et Levita terrena quae non habent, et rursum Israelita percipiat a sacerdote et Levita coelestia et divina quae
Abbreviated transcription (Latin):
non renunciauerit omnibus quȩ pos-¬
sidet: ñ potest m̃s ẽẽ discipulus: Non
enim potuit dicere moyses. omnis enĩ
qui non oderit patrem. uł matrem. &
fratres et sorores et filios. insuꝑ et etĩã
animam suam: non potest ẽẽ m̃s dis-¬
cipulus: Hoc moys es facere non po¬
tuit: iccirco habita cula sacerdotum
uł leuitarum dispensare non potuit:
Beatus gͦ ẽ qui se exibet talem et in
istis omnib quȩ precepit ib̃s inuenit᷑
ẽẽ ꝑfectus: ut abibu sortem celestis man¬
sionis accipiat infuturo: de quo ipse do¬
minus ait Pater uolo ut ubi egosum:
&e isti sint mecum Et sicut ego in te
&e tu in me unum sumus: ce isti in nob̃
unum sint: Quod si audiens ꝑfectoꝵ
ce eminentiorũ hereditatẽ dnm dici:
ignoras & ambigis quid illud sit qͦd
sub hoc nomine designetur: audi qͥa
dñs sapientia ẽ: Cui gͦ dicit᷑ hereditas
eẽ dñs: iste hereditatem sapientiȩ ca¬

Expanded text:
non renuntiaverit omnibus quae posnon renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest esse discipulus meus . » Non enim potuit dicere Moyses: « Omnis enim qui non oderit patrem vel matrem, et fratres et sorores, et filios, insuper etiam et animam suam, non potest esse meus discipulus . » Hoc Moyses facere non potuit, idcirco habitacula sacerdotum vel Levitarum dispensare non potuit. Beatas ergo est, qui se exhibet talem, et in istis omnibus quae praecipit Jesus invenitur esse perfectus, ut ab Jesu sortem coelestis mansionis accipiat in futuro, de quo ipse Dominus Jesus ait: « Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum; et sicut ego in te, et tu in me, unum sumus, et isti in nobis unum sint . » Quod si audiens perfectorum et eminentiorum haereditatem Dominum dici, ignoras et ambies quid illud sit, quod sub hoc nomine designetur. Audi quia; Dominus sapientia est. Cui ergo dicitur haereditas esse Dominus, iste haereditatem sapientiae ca