comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re. Om̃is enim homo mittens manũ
suã ad aratrũ. ⁊ respiciens retͦ. non ẽ
aptꝰ regno dei. Uultis autẽ nosse qͦmͦ
diumꝰ cum sermo per increpationẽ
feriat. qui aureum opꝰ in argentũ con¬
mutarat: Sciõ inquit oꝑatua. ⁊labo¬
rem. ⁊ patientiã tuam. Eccc opꝰ bonũ.
ecce brachia. ecce pectus argenteum.
S uideamꝰ quid sequit᷑. cũ pꝰ modũ sub¬
infert᷑. S habeo inquit aduersũ te. qd̃
caritatẽ ta ã pͥmã dereliquisti argu
ẽ gͦ qui aclhuc bonũ agit. qđ cartat
pͥmam reliquit: & aureum caput inp¬
tus argenteũ deflexit. Qunicunq huiis¬
di de esse ꝑpendis memoresto unde ercs.
⁊ age penitentiã. ⁊ pͥma oꝑa fac. Alioqu
time illud qd̾ sequit᷑. qd̾ minime resips¬
Ad priora bona cicius redas. ne aelhiu
in deceriora cadas. Clige quid malis
cendere. siue descendere. Non emim ps
homo in eodem fixus diutiꝰ stare. fu
time. qm̃ qui ad pͥmã caritatẽ ñ reui¬

Expanded text:
re. Omnis enim homo mittens manum re. Omnis enim homo mittens manum suam in aratrum, et respiciens retro, non est aptus regno Dei. Vultis autem nosse quomodo divinus eum sermo per increpationem feriat, qui aureum opus in argentum commutarat? Scio, inquit, opera tua et laborem, et patientiam tuam . Ecce opus bonum, ecce brachia, ecce pectus argenteum. Sed videamus quid sequitur, cum postmodum subinfertur: Sed habeo, inquit, adversum te, quod charitatem tuam primam dereliquisti . Arguitur ergo qui adhuc bonum agit, quod charitatem primam reliquit, et aureum caput in pectus argenteum deflexit. Quicunque hujusmodi te esse perpendis, memor esto unde excideris, et age poenitentiam, et prima opera fac. Alioqui time illud quod sequitur, quod minime resipisad priora bona citius redeas, ne adhuc in deteriora cadas. Elige quid malis; ascendere sive descendere. Non enim potest homo in eodem fixus diutius stare. Futime, quoniam qui ad primam charitatem non reve
Abbreviated transcription (Latin):
sz agunt. adhucbona que possunt.
Refrigescente namq caritate: opant᷑
sane bona ex delibatiõe. Qind putamus
tamen interesse inter priorẽ illũ statũ
Aliud ẽ. bonũ sequi ex desiderio: adq
aliud ex solo consilio. Aliud in qm ẽ.
bonum oꝑari cũ magna delectatione:
atq aliud ex sola deliberatione. Istuci
bonũ.s illud optimũ. Istucd ad argen¬
dã: illud ꝑtinet ad aurum. Preciosũ
quidẽ metallũ in argento. licet longe
uilius sit auro. Studeat gͦ m argento
oꝑari. cini fortȩ deest copia auri. siñ
potes bona ag̾e ex dilectõe: age tñ saltĩ
ex ucritate: ⁊ ueritas liberabit te. uul¬
tis autẽ nosse opus qđ fit ex h̾modi
argento: quomͦ luccat. uel qͣntũ place¬
At. ⁊ possessorẽ suũ quam diuitẽ uel
sccurum reddat: Om̃is inquit qͥ facit
ueritatẽ. uenit ad lucẽ. ut manifestent᷑
oꝑa enus. qm̃ bona st̃. Bonũ ẽ itaq ar¬
gento huiꝰmodi abundare: s nec minꝰ
ultũ suum aurũ. in argentũ muta¬

Expanded text:
sed agunt adhuc bona quae possunt. Refrigescente namque charitate, operantur sane bona ex deliberatione. Quid putamus tamen interesse inter priorem illum statum,Aliud est bonum sequi ex desiderio, atque aliud ex solo consilio. Aliud, inquam, est bonum operari cum magna delectatione, atque aliud ex sola deliberatione. Istud bonum, sed illud optimum. Istud ad argentum, illud pertinet ad aurum. Pretiosum quidem metallum in argento, licet longe vilius sit auro. Studeat ergo in argento operari, cui forte deest copia auri: Si non potest bona agere ex delectatione, age tamen saltem ex veritate, et veritas liberabit te. Vultis autem nosse opus quod fit ex hujusmodi argento, quomodo luceat, vel quantum placeat, et possessorem suum quam divitem vel securum reddat? Omnis, inquit, qui facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quoniam bona sunt . Bonum est itaque argento hujusmodi abundare, sed nec minus stultum aurum suum in argentum muta
Abbreviated transcription (Latin):
rectas. ⁊ diuerterunt muias prauas. Contri-¬
dio enim. ⁊ infelicitas in uiis eors. Contͥcio ꝓpt̃
teste corruptibilitatẽ: ⁊ infelicitas ꝓpter
ferri rigorẽ. eo qđ pedũ pars quedã sit
testea. p̃ars uͦ quedã sit ferrea. Qund autẽ
ẽ. qd huiꝰmodi hoĩes ad sua iterũ desideri¬
a conuertunt᷑: qd post oꝑa eris ⁊ ferri ad
opꝰ figuli trahunt᷑ : isi qđ ñ habeant p̃t̃¬
qͣm in concupiscentiis suis ubi delectent᷑.
eo qđ ꝑ simulacionẽ priꝰ ꝑdiderint gau¬
diũ bone conscientie. ⁊ postmodũ ꝑcrude¬
litatẽ. głam fame : Ut autẽ ea que diffu¬
sius iã diximꝰ. ad compendiũ reuocemꝰ.
in capite aureo intelligit᷑ deuotio. in
menbris argenteis. discretio: inereis. si¬
mulatio. inferreis. indignatio. in testeis.

Expanded text:
Contritio enim et infelicitas in viis eorum. Contritio propter testae corruptibilitatem, et infelicitas propter ferri rigorem, eo quod pedum pars quaedam sit testea, pars vero quaedam sit ferrea. Quid autem est, quod hujusmodi homines ad sua iterum desideria convertuntur, quod post opera aeris et ferri ad opus figuli trahuntur, nisi quod non habeant praeterquam in concupiscentiis suis ubi delectentur, eo quod per simulationem prius perdiderint gaudium bonae conscientiae, et postmodum per crudelitatem gloriam famae. Ut autem ea quae diffusius jam diximus, ad compendium revocemus, in capite aureo, intelligitur devotio, in membris argenteis discretio, in aereis simulatio, in ferreis indignatio, in testeis
Abbreviated transcription (Latin):
iam dicta explanatione. Scd̾o uero:
uasi ꝓ testimonio adiungo quedam
erba beati ieronimi: quẽadmodum
pltpso edita sunt in explanationem:
usdem loci. Ultimo autem loco libet
meo addere: quantum puto ad resel¬
ibas obiectiones posse sufficere.
Obiectiones magistͥ andree. scd̃m qd̾ uidei

Expanded text:
in jam dicta explanatione. Secundo vero in jam dicta explanatione. Secundo vero quasi pro testimonio adjungo quaedam verba beati Hieronymi, quemadmodum ab ipso edita sunt in explanationem ejusdem loci. Ultimo autem loco libet ex meo addere quantum puto ad refellendas objectiones posse sufficere. OBJECTIONES MAGISTRI ANDREAE Secundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
N auendam magistri andree fctatũ.
quem in ysaie explanationem scͥpferat.
simul et ediderat: incidi. in quo non¬
uilla minus caute posita. minus ca¬
holice disputata inueni. In multis
amq scripture illius locis. ponitur
ideoꝵ sententia: quasi sit non tam
ideoꝵ quam ꝓpria et uelut uera.
uꝑ illum autem locum. ecce uirgo
ncipiet ⁊ pariet filium. iudeoꝵ obiecti¬
nes uel questiones ponit. nec soluit:
uidetur eis uelut palmam dedisse.
um eas ueluti insolubiles relinquit.
eiusmodi itaq positionib scandali¬
ntur periciores. infatuantur imperi¬
ores: intantum ut usq hodie ex eiꝰ
scipłis existant. qui supra positam
hiam non de beata marria. quin po¬
uis de ꝓpħissa dictam contendant. Ad
llendum ergo errorem. uel eoꝵ qui
mn decepti sunt. uel adhuc decipi poᷤ¬
sunt. statui aliqua scͥbere: et positis
biectionib obuiare. Prima itaꝙ frõ
operis huius. libet ipsas obiectioneᷤ
pnere: que madmodum inueniuntur

Expanded text:
n quemdam magistri Andreae tractatum, quem in Isaiae explanationem scripserat, simul et ediderat, incidi, in quo nonnulla minus caute posita, minus catholice disputata inveni. In multis namque scripturae illius locis ponitur Judaeorum sententia quasi sit non tam Judaeorum quam propria, et velut vera. Super illum autem locum: Ecce virgo concipiet, et pariet filium, Judaeorum objectiones vel quaestiones ponit, nec solvit, et videtur velut eis palmam dedisse, dum eas veluti insolubiles relinquit. In ejusmodi itaque positionibus scandalizantur peritiores, infamantur imperitiores, in tantum ut usque hodie ex ejus discipulis existant qui supra positam prophetiam non de beata Maria, quin potius de prophetissa dictam contendant. Ad tollendum ergo errorem vel eorum qui jam decepti sunt, vel adhuc decipi possunt, statui aliqua scribere, et positis objectionibus obviare. Prima itaque operis hujus fronte libet ipsas objectiones ponere, quemadmodum inveniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
modica: genti nostre preualuit. Unde hoc:
Conuentione facta huc adduxi militum
ducenta milia: & peditum non erat nu¬
merus. Quos: omni mundo credebam p̃¬
ualituros. Nunc autem ut non mentiar.
a minus quam mille militib. & triginta
Aut illoꝵ deus omnipotens est. & ꝓ eis pug¬
nat. aut noster nob̾ iratus est: & nos numis
austero furore redarguit & castigat. Qruc¬
quid sit unum erit. in eos denuo non eri¬
gar: sed potius ad patriam meam ignomi¬
niosus donec uixero reuertar. His dictis:
lacrimabiliter conquerebatur. & ab inti¬
uersi sunt ad hismaelitaruu tentoria di¬
ripienda. Inuenerunt isitur ut breuiter
dixerim: quicquid bone suppellectilis ex¬
cogitari potest. Argentum. aurum. anno
nam. farinam. oleum: armenta peccoꝵ
in numerabilium. Omnem pompam or¬
namentoꝵ. cumulos armoꝵ: & si quid
aluid potest esse melius. His omnib direp¬
Etis.
in ciuitatem sc̃am ierłm cum gaudio re¬

Expanded text:
modica, genti nostrae praevaluit! unde hoc? modica, genti nostrae praevaluit! unde hoc? Conventione facta, huc adduxi militum ducenta millia, et peditum non erat numerus, quos omni mundo credebam praevalituros: nunc autem, ut non mentiar, a minus quam a mille militibus et triginta Aut Deus illorum omnipotens est, et pro eis pugnat; aut noster nobis iratus est, et nos nimis austero furore redarguit, et castigat. Quidquid sit, unum erit: in eos denuo non erigar, sed potius ad patriam meam, ignominiosus donec vixero, revertar. » His dictis, lacrymabiliter conquerebatur; et ab intiversi sunt ad Ismaelitarum tentoria diripienda. Invenerunt igitur, ut breviter dixerim, quidquid bonae supellectilis excogitari potest, argennam, farinam, et oleum; armenta pecorum innumerabilium, omnem pompam ornamentorum, cumulos armorum; et si quid aliud potest esse melius. His omnibus direptis, in civitatem sanctam Jerusalem, cum gaudio re
Abbreviated transcription (Latin):
fugientes ad ciuitatem arcebat. Sed q̃m
ab rpsis ciuitas aliquatenus distabat. qui
fatigati remanebant. uł confestim ꝑcussi
oppetebant. ul in mare se precipitabant:
& sic precipites a morte in mortem ruebãt.
Quos enim franci cursu poterant pre¬
uenire: illis nulle dabantur indutie. Na¬
uigiim admirauisi mare totum occulu¬
erat: & gens illa finem belli expectabat.
uidentes autem aliam quam sꝑauierañ
sius imminere fortunam. scaphis ascen¬
sis: in uentum obliquauerunt uela. & sic
remigauerunt ad patriam. Dies itaq illa.
babyloniis illis nimium fuit aduersa. fuit
enin dies tribulationis & disꝑsionis: dies mor¬
tis & confusionis. Si qui tamen potuerunt:
ad cruitatem fugerunt. Bicunt autem admi¬
rauisum uix palpitantem alte ingemuisse:
& sic planxisse. O omnium creator. quid:
hoc: Quid accidit: Quod factum nob in
festum nocuit: Ei michi quam ineffabile
dedecus: quam diutur num impperium
genti nostre contigit. Gens mendica. genͤ

Expanded text:
fugientes ad civitatem arcebat; sed quoniam fugientes ad civitatem arcebat; sed quoniam ab ipsis civitas aliquatenus distabat, qui fatigati remanebant, vel confestim percussi oppetebant, vel in mare se praecipitabant, et sic praecipites a morte in mortem ruebant. Quos enim Franci cursu poterant praevenire, illis nullae dabantur induciae. Navigium Admiravisi mare totum occuluerat, et gens illa finem belli exspectabat: videntes autem aliam, quam speraverant, suis imminere fortunam, scaphis ascensis, in ventum obliquaverunt vela, et sic remigraverunt ad patriam. Dies itaque illa Babyloniis illis nimium fuit adversa. Fuit enim dies tribulationis et dispersionis; dies mortis, et confusionis. Si qui tamen potuerunt, ad civitatem fugerunt. Dicunt autem Admiravisum, vix palpitantem alte ingemuisse, et sic planxisse: « Omnium Creator, quid est hoc? quid acfestum nocuit? Hei mihi! quam ineffabile dedecus! quam diuturnum impgenti nostrae contigit! Gens mendica, gens
Abbreviated transcription (Latin):
obuoluebantur. Insecuti sunt fugientes eoᷤ
xp̃iani. Nam gentiles dei iurtute tremefa¬
eti. respirandi locum non habebant: nec
aliquatenus respirabant. Si enim creden¬
cum ÷ gentilib tpsi frequenter retuleruss
postea q̃m ita stupefacti fuerunt. ut aꝑtis
oculis xp̃ianos uix possent uidere: nichil
autem eis nocere. omnmo. Non audebant
se contra xp̃ianos erigere: nec multi contͣ
paucos oblatrare. Fugiebant ergo: & alii con¬
scensis arborib uł scopulis. mortem euita¬
re uolebant. Alii cauernarum latibula.
eadem de causa introibant. xp̃iani contra
insistentes satagebant: alios in precipitium
cogebant. alios pugionib transfodiebant: a¬
lios ugulabant. in commune nulli parce¬
bant. Incubuerat itaq gentilib letalis die.
quia nemini dabatur euadendi occasio:
illi diuntaxat euaserunt. qui effugere qͦ¬
quomodo potuerunt. Comes sc̃i egydii a
mari militans interfecit innumeros: et

Expanded text:
obvolvebantur. Insecuti sunt fugientes eos obvolvebantur. Insecuti sunt fugientes eos Christiani: nam gentiles, Dei virtute tremefacti, respirandi locum non habebant, nec aliquatenus respirabant. Si enim credendum est gentilibus, ipsi frequenter retulerunt postea quoniam ita stupefacti fuerunt, ut apertis oculis Christianos vix possent videre, nihil autem omnino eis nocere. Non audebant se contra Christianos erigere, nec multi contra paucos oblatrare: fugiebant ergo, et alii conscensis arboribus vel scopulis, mortem evitare volebant; alii cavernarum latibula, eadem de causa, introibant. Christiani contra insistentes satagebant, alios in praecipitium cogebant, alios pugionibus transfodiebant, alios jugulabant, in commune nulli parcebant. Incubuerat itaque gentilibus lethalis dies, qua nec uni dabatur evadendi occasio; illi duntaxat evaserunt, qui effugere quoquo modo potuerunt. Comes Sancti Aegidii a mari militans interfecit innumeros, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid unus ad centum: Quid decem al
mille: s ed reuera ille qui aliquando in chi¬
aggressi sunt. Comes Normannoꝵ ecce pro
re bene gesta ꝓprio nomine sepe dicendꝰ ro¬
bertus. admirauisi stantarum a bonge con¬
siderans. quod in summitate haste pomum
aureum habebat. hasta uero argento cõo¬
ꝑta decenter albicabat: ribi ipsum esse de¬
prehendit. audacter ꝑ medias acies super
eum irruit: & grauiter ad mortem uulne¬
rauit. Quod. non mediocrem gentilib in¬
cussit timorem. Comes etiam flandrensis:
hostiliter eos muasit. Langredus ꝑ meditun
tentoruum: ipsos imꝑterritus impetiuit. Mi¬
lites pagam: confestim fugam inierunt. E¬
thiopes stupefacti: substiterunt. Rex aut̃
& francoꝵ quidam ad ethiopes conuersi.
&& ibi aliquantulum oemorati: eos tanqͣ
segetem intransuerso gladiis secabant. &
eoꝵ corpora detruncantes dimid̾abant. Irrora¬
bantur sed potius inundabantur campi
sanguine: & passim morticina gentilium

Expanded text:
sed, quid unus ad centum? quid decem ad sed, quid unus ad centum? quid decem ad mille? sed revera ille qui aliquando in choaggressi sunt. Comes Normannorum, ecce, pro re bene gesta proprio nomine saepe dicendus, Robertus, Admiravisi stantarum a longe considerans, quod in summitate hastae pomum aureum habebat; hasta vero argento cooperta decenter albicabat, ut ipsum esse deprehendit, audacter per medias acies super eum irruit, et graviter ad mortem vulneravit. Quod non mediocrem gentilibus incussit timorem. Comes etiam Flandrensis hostiliter eos invasit. Tancredus per medium tentoriorum ipsos imperterritus impetivit. Milites pagani confestim fugam inierunt. Aethiopes stupefacti substiterunt. Rex autem et Francorum quidam ad Aethiopes conversi, et ibi aliquantulum demorati, eos tanquam segetem in transverso gladiis secabant, et eorum corpora detruncantes, dimidiabant. Irrorabantur, sed potius inundabantur campi sanguine; et passim morticina gentilium
Abbreviated transcription (Latin):
estum & puluerulentam nebulam. & ꝓpt̃
laborem & duturnitatem preliandi me¬
tuebant. aquarum cantarulos ple. Inos a
collo suspenderant. quib recenta. ti. uel
constantius obsisterent: uł fugientes in de¬
ficientius ꝑsequerentur. De fuga quippe sua
nulla mentio fuerat: q̃m iam se uicisse pu¬
tabarit. Confioebant siquidem & in multi¬
tudinib innumeris. & in pectorib genti¬
um animosis: & in imꝑialib ne unquam
fugerent edictis. Dixerat enim. fugientes:
capitum animaduersione ineuitabiliteR
puniantur.Bello utrmnq parato. ut uen¬
tum ÷ ad locum unde franci gentiles ali¬
quantulum iam ꝓpiores inspicer ent rela
defixis: orauerunt. Erant enim: de celo.
est. & signum salutifere crucis reuerente
eoꝵ frontib admotum est: maiori confidi¬
tia equitauerunt. Gentiles enim iam su¬
stiterant: & immoti expectabant. In dext
cornu iuxta mare: tolosanus equitabai
In parte sinistra: Rex cum suis expeditioi¬

Expanded text:
aestum et pulverulentam nebulam, et propter aestum et pulverulentam nebulam, et propter laborem et diuturnitatem praeliandi, metuebant, aquarum cantarulos plenos a collo suspenderant: quibus recentati, vel constantius obsisterent, vel fugientes indeficientius persequerentur. De fuga quippe sua nulla mentio fuerat, quoniam jam se vicisse putabant. Confidebant siquidem et in multitudinibus suis innumeris; et in pectoribus gentium animosis, et in imperialibus, ne unquam fugerent, edictis. Dixerant enim: « Fugientes capitum animadversione inevitabiliter puniantur. » Bello utrinque parato, ut ventum est ad locum unde Franci gentiles aliquantulum jam propiores inspicerent, reladefixis, oraverunt: erant enim auxilium dtum est, et signum salutiferae crucis reverenter eorum frontibus admotum est, majori confidentia equitaverunt. Gentiles enim jam substiterant, et immoti exspectabant. In dextro cornu juxta mare, Tholosanus equitabat: In parte sinistra rex cum suis expeditioni
Abbreviated transcription (Latin):
nauerunt: & ipsis premissis. pedetemptimi
ꝑgebant. E docebantur autem qualiter
occlamarent. qualiter obstarent: qualiter
impenetrabiles inimicos feriendo penetra¬
rent. & ut ad signa sua nichil reuerentes
frequenter respicerent: & seipsos ad ictus
hostiles sufferendos obdurarent. licet hec
omnia in aliis bellis bene gestis didicisseñ.
Nec minus eregione gentiles cuneatum stel¬
lis innumerabiliores densabantur: & ꝑ ag¬
mina innumere legiones a latere in latꝰ
extendebantur. Premiserunt autem gentẽ
quandam. quam ethiopes uocabant: quos
in loco statuerunt. & immotos eos maner e
mandauerint. hi genib humi defixis. dex¬
tro tamen post posito ancilib corpora supꝑi¬
ora tutantes: sagittis utebantur & gladũs.
his imꝑatum fuerat. ne uł ad momentum
recederent: uł locum occupatum saltem
ad passum excederent. Porro manipuli oi¬
litares ꝓuit erant instruc̃ti: loca condicta
tenebant. Et q̃m sitis immoderantiam ꝓpt̃

Expanded text:
naverunt: et ipsis praemissis pedetentim naverunt: et ipsis praemissis pedetentim pergebant. Edocebantur autem qualiter acclamarent, qualiter obstarent, qualiter impenetrabiles inimicos feriendo penetrarent; et ut ad signa sua, nihil reverentes, frequenter respicerent, et seipsos ad ictus hostiles sufferendos obdurarent: licet haec omnia in aliis bellis bene gestis didicissent. Nec minus e regione gentiles cuneatim, stellis innumerabiliores densabantur; et per agmina innumerae legiones a latere in latus extendebantur. Praemiserunt autem quamdam gentem, quam Aethiopes vocabant, quos in loco statuerunt, et immotos eos manere mandaverunt. Hi genibus humi defixis, dextro tamen postposito, ancilibus corpora superiora tutantes, sagittis utebantur et gladiis: his imperatum fuerat ne vel ad momentum recederent, vel locum occupatum saltem ad passum excederent. Porro manipuli militares prout erant instructi, loca condicta tenebant. Et quoniam sitis immoderantiam, propter
Abbreviated transcription (Latin):
singułoꝵ: cum alii alios indubitanter
uidissent. Ap̃iani post illum incarsum
ad castra remeantes. illa nocte quieuer̃t:
nisi quod potiris omnes excubiis & mrati¬
onib incubuerunt. Sero ex patriarcha
clamatum & interdictum est. ne in crastinũ
ad pugnam ꝓcedentes xp̃ianoꝵ quilibet
spoliis diripiendis intenderent. quo minꝰ
expediti bello instarent: & ip̃sa spolioꝵ ou̾a
eis ad uincendum officerent. Prelio ꝑacto
spoliis letarentur opimis: & sarcuus hosti¬
b de uictis incumberent dir ipiendis. Sol
terris. illuxerat: & popłs dei de bellom
eundo cogitabat. Intrauerunt autem
uallem unam secus litus maris: formosa
planitie uenustam. Illic unusquisq suaᷤ
acies gregatim ornauerunt: & ordinaue¬
runt. Rex suam accurate instruxit aciem.
Comes normannoꝵ Rob̾tus itidem fuam.
Tolosanus suam. flandrensis suam. comes
eustachius suam: tagredus suam. Horum
unus quisq sagitarios & pedites suos ordi¬

Expanded text:
singulorum, cum alii alios indubitanter singulorum, cum alii alios indubitanter vidissent: Christiani post illum incursum ad castra remeantes, illa nocte quieverunt, nisi quod potius omnes excubiis et orationibus incubuerunt. Sero, ex patriarcha clamatum et interdictum est: « Ne in crastinum ad pugnam procedentes Christiani quilibet, spoliis diripiendis intenderent, quo minus expediti bello instarent, et ipsa spoliorum onera ipsis ad vincendum efficerent: praelio peracto, spoliis laetarentur opimis et sarcinis, hostibus devictis incumberent diripiendis. » Sol terris illuxerat, et populus Dei de bello ineundo cogitabat, intraverunt autem vallem unam, secus littus maris, formosa planitie venustam: illic unusquisque suas acies gregatim ornaverunt et ordinaverunt. Rex suam accurate instruxit aciem; comes Northmannorum Rotbertus, suam; Tolosanus, suam; Flandrensis et Guaston, suam; comes Eustachius, suam; Tancredus, suam: horum unusquisque sagittarios et pedites suos ordi
Abbreviated transcription (Latin):
quentia. qui in ciuitate remanserant. et
petrus heremita: & genus nbelle mulie¬
rum ꝓcessionis de eccła in eccłam agitab¬
ant. orationib & elemosinis intenti. quati¬
nus deus popło suo ꝓpiciaretur. atq illoꝵ
inimicos coram eis forti manu irrecuꝑabi¬
liter ꝓsterneret: eosq ab inunicis defensoᷤ
cum gaudio sospitatis & triumphi redu¬
ceret. Clerici sicut dictum ÷: missis & reli¬
quis orationib uacabant. Primores itaq
cum suis exercitib congregati sunt ad flu¬
men quod ÷ contra ascalonem. illic inuen¬
tis armentis copiosis opima preda dica¬
ti sunt: & quicumq indigebant recreati
sunt. Uenerunt itaq. ccͥc. arabes: francoᷤ
ꝑsequentes. Contra quos irruerunt xp̃ia¬
ni. eosq duob ex ipsis apprehenfis:usq ad
exercitum suum fugauerunt. Nec iam de
pugna rumor erat incertus. Quod enĩ
solet anceps fama aurib intimare. illud
totum res non anceps oculis insinuabat

Expanded text:
quentia, qui in civitate remanserant, et quentia, qui in civitate remanserant, et Petrus Eremita, et genus imbelle mulierum, processiones de Ecclesia in Ecclesiam agitabant, orationibus et jejuniis intenti, quatenus Deus populo suo propitiaretur, atque illorum inimicos, coram eis, forti manu, irrecuperabiliter prosterneret, eosque ab inimicis defensos, cum gaudio sospitatis et triumphi reduceret. Clerici, sicut dictum est, missis et reliquis orationibus vacabant. Primores itaque cum suis exercitibus congregati sunt ad flumen quod est contra Ascalonem: illic inventis armentis copiosis, opima praeda ditati sunt, et quicunque indigebant recreati sunt. Venerunt itaque trecenti Arabes, Francos prosequentes: contra quos irruerunt Christiani; eosque duobus ex ipsis apprehensis, usque ad exercitum suum fugaverunt. Nec jam de pugna rumor erat incertus: quod enim solet anceps fama auribus intimare, illud totum, res non anceps, oculis insinuabat
Abbreviated transcription (Latin):
exire: donec certiores fierent de admirauisi
incursione. Quid enim inquiunt frustra fa-¬
tigaremur: Primo rem comꝑtam habeamꝰ:
& iam tunc confidentiores exibumis. Miser̃t
tamen exploratores de suis milites qui certa
renuntiarent: ut & ipsi remuntiantib incu¬
netantius crederent eis. Qui iusis omnibus
que parabantur. ꝑnici redierunt cursu: & qͦ
uiderant fideli testati sunt relatu. Rex aut̃
non satis credulus legationi. martoronensẽ
quidem rem competentns acceleraret. qui
oculis suis ea uidisset: atq a latere regis ea¬
dem die discessisset. Martoronensis ut in¬
dicta uerba comitum referret patriarche
& regi. iam enim tolosano & normanno
locutus fuerat: in manus deuenit paga¬
noꝵ. & dubium: an abductus. an ꝑemptꝰ:
sed postea non comparuit. Tolosanus aut̃¬
& normannus cum multis reliquis ad bel¬
lum ꝓfecti sunt: & quarta feria ierłm ex¬
ierunt. Clerus & rara popłi imbecillis fre¬

Expanded text:
exire, donec certiores fierent de Admiravisi exire, donec certiores fierent de Admiravisi incursione: « Quid enim, inquiunt, frustra fatigaremur? Primo rem compertam habeamus, et jam tunc confidentiores exibimus. » Miserunt tamen exploratores de suis, milites qui certa renuntiarent ut et ipsi renuntiantibus incunctantius crederent eis. Qui visis omnibus quae parabantur, pernici redierunt cursu, et quae viderant fideli testati sunt relatu. Rex etiam, illorum non satis credulus legationi, Martaronensem quidem rem competentius acceleraret, qui oculis suis ea vidisset, atque a latere regis eadem die discessisset. Martaronensis, ut indicta verba comitum referret patriarchae et regi jam enim Tolosano et Northmanno locutus fuerat, in manus devenit paganorum; et dubium est an abductus an peremptus; sed postea non comparuit. Tolosanus autem et Normannus, cum multis reliquis ad bellum profecti sunt; et quarta feria Jerusalem exierunt. Clerus et rara populi imbecillis fre
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓiciamus a nob̾ iugum ipsoꝵ. Si enim ꝓ¬
ut mandastis imꝑterriti eis obuiauerimꝰ
pro eo ipso ipsis longe facilius preualebimꝰ
Ipsi conueniunt ad obsidendum nos: & ad ci¬
uitatem expugnandam suas deferunt ma¬
chinas. Nos ex insꝑato insurgamus eis. Nã
postquam preter spem suam uiderint rem
procedere. obstupescent & arescent: & sicubi
poterunt diffugient. Nos autem in ipsorn
iuscerib. capulotenis enses nostros impinge¬
mus: & ex ipsis uctoriosi triumphabumis.
Rex ꝑ preconem clamauit. quatinus omĩs
de bello premunirentur. de quo premoneb¬
antur: & uexillum regis omnes impigre si¬
sequerentur. Inimici siquidem ait nostri.
omnes ascalone conueniunt: in prelium si¬
per nos affrituri. Procedite ergo omnes ill
Exiuit itaq rex & patriarcha condictus: et
comes flandrensis. & martoroneusis episco
feria tercia ciuitatem. Comes namq sc̃ĩ egy¬
aii. & Rob̾tus normannoꝵ dux uoluerunt

Expanded text:
et projiciamus a nobis jugum ipsorum . » Si enim, pet projiciamus a nobis jugum ipsorum . » Si enim, prout mandastis, imperterriti eis obviaverimus, pro eo ipso ipsis longe facilius praevalebimus. Ipsi conveniunt ad obsidendum nos, et ad civitatem expugnandam suas deferunt machinas: nos ex insperato insurgamus eis. Nam postquam praeter spem suam viderint rem procedere, obstupescent, et arescent; et sic ubi poterunt, diffugient. Nos autem in ipsorum visceribus, capulotenus enses nostros impingemus, et ex ipsis victoriosi triumphabimus. » Rex per praeconem clamavit quatenus omnes de bello praemunirentur, de quo praemonebantur; et vexillum regis omnes impigre subsequerentur. « Inimici siquidem, ait, nostri omnes Ascalone conveniunt, in praelium super nos adfuturi: procedite ergo illis obviExivit itaque rex, et patriarcha condictus, et comes Flandrensis et Martaronensis episcopus, feria tertia civitate. Comes namque Sancti Aegidii, et Robertus Northmannorum dux noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rent: quos modo quolibet nocere potius¬
sent. Uenerunt itaq uixta mare ad ciui¬
tatem ramulam. multosq reꝑerunt ara¬
bes: exercituum admirauisi precurrenteᷤ.
Quos tota mentis aggressos confidentia:
nec mora disgregauerunt ab imucem.
Et qubdam ꝑemptis. quosdam uiuos
reseruauerunt qui eis noua referrent. & d
admirauiso & eius exercitu queq nuntia
Quib auditis: ipsi sibi sollertiores precan¬
rent. Ad unguem igitur singula rimai
sunt qui essent. quam infinita gens essei
quid preꝑarent. quo in loco se preliaturi
disponerent. Quib diligenter auditis. ca¬
tuu siquidem ꝓ uita pacta emicleatun lo¬
bantur: Tangreduis regi & principib ꝑ ni¬
tios ita locutus est. Sciatis indubitanter co¬
tra nos ascalone bellum paratum. & peni
omnes totum orbem conuenisse & conuit.¬
se: qui uiolenter putant nos opprimere &
subiugare. Uenite igitur. & collectis omnib
uestris uirib dirumpamus uincula eoꝵ.

Expanded text:
rent, quos modo quolibet nocere potuisrent, quos modo quolibet nocere potuissent. Venerunt itaque juxta mare ad civitatem Ramulam; multosque repererunt Arabes, exercitum Admiravisi praecurrentes: quos tota mentis aggressos confidentia. nec mora, disgregaverunt ab invicem, et quibusdam peremptis, quosdam vivos reservaverunt qui eis nova referrent, et de Admiraviso et ejus exercitu quaeque nuntiarent, quibus auditis ipsi sibi solertiores praecaverent. Ad unguem igitur singula rimati sunt: qui essent, quam infinita gens essent, quid praepararent, quo in loco se praevalituros disponerent. Quibus diligenter auditis, captivi siquidem pro vita pacta enucleatim loquebantur. Tancredus, regi et principibus per nuntios ita locutus est: « Sciatis indubitanter contra nos Ascalone bellum paratum; et pene totum orbem convenisse et conjurasse, qui violenter putant nos opprimere et subjugare. Venite igitur, et collectis omnibus vestris viribus, « dirumpamus vincula eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
multis clientib: ad urbem uenerunt.
Que confestim eis & pacificata÷ & reodi
ta. Manserunt autem ibi. & letantes quie¬
uerunt: quo usq dux inimo rex ad eos le¬
gatos direxit uelocissimos. qui eis dic̾en.
Anduuimus & certum est. qͣm admira¬
uisus babylonicus ascalone est: & ibi con¬
tra nos ingens bellum preꝑat. Accelerate
igitur & uenite. ut & nos eis audacter pos¬
simus obiuare: antequam nos possint in
urbe concludere. Iam tunt enun non poᷤ¬
semus ex equo decertare contra eos. Inclu¬
sis etiam grauis: & exitus & introitus: &
frequenter obiurgat eos inconueniens
metus. Porro si in aꝑto concurremus cã¬
po: deo gub̾nante liberior & facilior nob
succedet effectus. Expeditiores siquidem
sumus armis & manu: quam illi. Et uo¬
lumus illis obiuiare: ubi nichil adhuc sꝑa¬
bunt se timere. Illi ciuitatem exeuntes cõ¬
tinuo discurrebant ꝑ montana. inuesti¬
gantes si forte alicubi sarracenos inueni¬

Expanded text:
multis clientibus, ad urbem venerunt: multis clientibus, ad urbem venerunt: quae confestim eis et pacificata et reddita est. Manserunt autem ibi, et laetantes quieverunt, quousque dux, imo rex, ad eos legatos direxit velocissimos, qui eis dicerent: « Audivimus, et certum est, quoniam Admiravisus Babilonius Ascalone est, et ibi contra nos bellum ingens praeparat. Accelerate igitur, et venite, ut et nos iis audacter possimus obviare, antequam nos possint in urbe concludere. Jam tunc enim non possemus ex aequo decertare contra eos. Inclusis etiam gravis est et exitus et introitus, et frequenter objurgat eos inconveniens metus. Porro si in aperto concurrerimus campo, Deo gubernante, liberior et facilior nobis succedet effectus. Expeditiores equidem sumus armis et manu quam illi. Et volumus illis obviare, ubi nihil adhuc sperabunt se timere. » Illi civitatem exeuntes, continuo discurrebant per montana, investigantes si forte alicubi Sarracenos inveni
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m non possumus in presentiarum hoc
statuere consilium. ad alia siquidem ꝓpa¬
mus: rem istam de quolibet uidelicet in¬
thronizando censemus induciandam. ex¬
cepto quod domnum arnulfum nomina¬
mus: qui uices suppleat episcopi. & int̾im
respondeat ore pastoris. Ipsemet uł post
cras. si forte rogantib adquieuerit inthro¬
nizabitur: uł quomodo res ꝓuenire debe¬
at consiliabitur. Eoce siquidem uirans et
eiulans. ne & ipse fiat pontifex irrefraga¬
biliter obluctatur: sed saltem dandis con¬
siliis presidiabitur. Nunc interim episco¬
petur consilio: donec quem deus idone¬
um sibi preuiderit episcopetsir officio. Die
octauo postquam ciuitas capta est. facta:¬
electio ducis in regem. Interea nuntii.
uenerunt tangredo & comiti eustachio.
ut expedite ꝓcederent: ad recipiendam
neapolitanam ciuitatem. Habitatores:
nemꝑe ciuitatis: in manib eoꝵ se dede¬
re uolebant. Qui assumptis satellitib &

Expanded text:
quoniam non possumus inpraesentiarum hoc quoniam non possumus inpraesentiarum hoc statuere consilium ad alia siquidem properamus, rem istam de quolibet videlicet inthronizando censemus induciandam: excepto quod domnum Arnulfum nominamus, qui vices suppleat episcopi, et interim respondeat ore pastoris: ipsemet, vel post cras, si forte rogantibus adquieverit, inthronizabitur; vel quoquo modo res provenire debeat, consiliabitur. Ecce siquidem, jurans et ejulans, ne et ipse fiat pontifex irrefragabiliter obluctatur, sed, saltem dandis consiliis praesidiabitur. Nunc interim episcopetur consilio: donec quem Deus idoneum sibi providerit, episcopetur officio. » Die octavo, postquam civitas capta est, factaelectio est ducis in regem. Interea nuntii venerunt Tancredo, et comiti Eustachio, ut expedite procederent ad recipiendam Neapolitanam civitatem: habitatores nempe civitatis illius, in manibus eorum se dedere volebant; qui assumptis satellitibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
lites. qui omnes cum eo spontanei remane¬
bunt: & bella dei cum eo bellabunt. Tu au¬
tem princeps obtime quem hodie deus ele¬
git in regem. esto miles dei: & preliare pre¬
lia domini. Ex deo tibi iniungimus. Et ma¬
nib iniectis: eum apprehenderunt dicen¬
tes. Et ecce te regem post deum designamꝰ.
Dominus sit tecum. actusꝙ tuos dirigat:
& prerogatiuam moꝵ tuoꝵ in bonum ad¬
augeat. hostes ꝙ suos in manib tuis affli¬
gat. Id ipsum & de patriarcha dicimus. Frit
enim & popło dei: & ipsi regi ꝑnecessariui.
Porro de ꝑsona eligenda. nichil ad presens
occurrit melius: quam domnum armil¬
fum uirum literis ad prime liberalib
eruditum conueniamus. & hunc huic cu
uicaritm preficiamus: quo usq consilio
delib̾atiuo. uł ipsum uł alium intronitan¬
dum decreuerimus. Noumus enim eũ
iusticie censura preminentem. lingue fa¬
cundia pollentem: insuꝑ plurima que cõ¬
ueniunt episcopo in eo concurrunt. Sed

Expanded text:
lites qui omnes cum eo spontanei remanelites qui omnes cum eo spontanei remanebunt, et bella Dei, cum eo bellabunt. Tu autem, princeps optime, quem hodie Deus elegit in regem, esto miles Dei et praeliare praelia Domini: ex Deo tibi id injungimus. Et manibus injectis eum apprehenderunt dicentes: Et ecce te regem post Deum designamus: Dominus sit tecum actusque tuos dirigat et praerogativam morum tuorum in bonum adaugeat: hostesque suos in manibus tuis affligat. Id ipsum et de patriarcha dicimus: erit enim et populo Dei et ipsi regi pernecessarius. Porro, de persona eligenda nihil ad praesens occurrit melius, quam ut domnum Arnulfum, virum litteris apprime liberalibus eruditum, conveniamus; et hunc huic curae vicarium praeficiamus, quousque consilio deliberativo, vel ipsum vel alium inthronizandum decreverimus. Novimus enim eum justitiae censura praeeminentem, linguae facundia pollentem: insuper plurima quae conveniunt episcopo in eo concurrunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
hio uir in re militari efficacissimus: qua de
re ꝑ omnia: hac in expeditione singularis
approbatus. Serenitas in eo specialiter pre¬
fulget. clementia in ipso floret: que gemine
sorores precipue decent principes. Dapsilita¬
tem unice diligit. quia totum patrimoniũ
suum & quicquid ex se habuit. in ista militia
largiter effudit: immo in dei seruitio pru¬
denter collocauit. Iste gentilib hostiliter i¬
imicabitur: & xp̃ianis uiriliter patrocina¬
bitur. Deniq ut alienis utamur uerbis. &
in breui comprehenderimus plenitudinem
oportuni principis: iste: qui nouerit par¬
cere subiectis. & debellare suꝑbos. Hunc igi¬
tur iam diuno allo quamur oraculo: & po¬
testatiuo ei mandemus precepto. Audi fili
& ude. & obliuiscere popłm tuum & domũ
patris tui: & ueni in terram quam demon¬
strauitibi. facramq te in gentem magnam.
Ipse fratres habet. ipse cognatos. notos. et
affines habet: ipse sub se multos habet mi¬

Expanded text:
hio vir in re militari efficacissimus: qua de hio vir in re militari efficacissimus: qua de re per omnia est in hac expeditione singulariter approbatus. Serenitas in eo specialiter praefulget, clementia in eo floret, quae geminae sorores praecipue decent principes. Dapsilitatem unice diligit, quia totum patrimonium suum et quidquid ex se habuit, in ista militia largiter effudit; imo in Dei servitio prudenter collocavit. Iste gentilibus hostiliter inimicabitur; et Christianis viriliter patrocinabitur. Denique ut alienis utamur verbis, et in brevi comprehenderimus plenitudinem opportuni principis: iste est, qui novit « parcere subjectis et debellare superbos. » Hunc igitur jam divino alloquamur oraculo, et potestativo ei mandemus praecepto: « Audi, fili, et vide et obliviscere populum tuum et domum patris tui, et veni in terram quam demonstravi tibi, faciamque te in gentem magnam . » Ipse fratres habet, ipse cognatos et notos et affines habet; ipse sub se multos habet mi
Abbreviated transcription (Latin):
disse non ambigius. Qaia de re hanc apl̃i¬
co dignam approbamus: quod dignitatis
nomen. in patriarcham usur pauit moder¬
nior xp̃ianitas. Consideremus igitur urũ.
qui uirtute regali competenter premnea
qui quantum ad deum se seruum exhibe¬
at. quantum ad homines se regem sentiar.
dei cultum diligat. popłm foueat: militã
teneat. Neq siquidem que sarracenis ad¬
lacet ista monarchia: potest oefendi si ne
militia. Itidem de patriarcha dicimus. qͣ̃m
his duab consulendum : necessitatib. Ries¬
num
acerdotio indiget. Sacerdotium: regno su¬
tentandum & tutandum est. Et q̃m hec sin¬
gula non ignoratis ꝑnecessaria: & alia iter̃
iob̾ suꝑsunt ꝑtractanda negotia. Uerbis
missis. ad effectum ueniamus: & Godefri¬
dum ducem eligamis. quem huic cuuitati
subrogatum preficiamus. Multa siquidẽ
in eo conueniunt: que regie dignitati com¬
petunt. Est enim ut omnes noiumus uir
more gallico militie peritus. pectore & brac¬

Expanded text:
disse non ambigimus. Qua de re hanc Apostolidisse non ambigimus. Qua de re hanc Apostolico dignam approbamus, quod dignitatis nomen in patriarcham usurpavit modernior Christianitas. Consideremus igitur virum qui virtute regali competenter praeemineat: qui quantum ad Deum se servum exhibeat, quantum ad homines se regem sentiat; Dei cultum diligat, populum foveat, militiam teneat. Neque siquidem, quae Sarracenis adjacet ista monarchia, potest defendi sine militia. Itidem de patriarcha dicimus: quoniam his duabus consulendum est necessitatibus. Regnum sacerdotio indiget; sacerdotium regno sustentandum et tutandum est. Et quoniam haec singula non ignoratis pernecessaria, et alia iterum nobis supersunt pertractanda negotia, verbis omissis, ad effectum veniamus; et Godefridum ducem eligamus, quem huic civitati subrogatum praeficiamus. Multa siquidem in eo conveniunt, quae regiae dignitati competunt. Est enim, ut omnes novimus, vir more Gallico militiae peritus, pectore et brac
Abbreviated transcription (Latin):
ad quem plebs que hic remanebit. respiciat. Qu
ei tutionis curam sagax. ꝓusor impendat. Qd
enim ꝓdest ciuitatem hanc mille mortibus
nos obtinuisse. si quod absit contigerit eam
nos nequaquam conseruare: S cur a fiuib
orbis huc aduentaiuimus. cur tot & tantos la¬
bores ad alium solis axem ꝓpantes sustimimꝰ
si tandem urbe inconsulta reuertimur: Priꝰ
ergo consulamus urbi: ut postea qui reuer¬
suri sunt uacantius consulant sibi. Eiuuitas
hec ab antiquo regiam habuit dignitatem:
& sunul patriarchatus obtinuit sublimita¬
tem. At enim melchisedech abrahe contem¬
poraneum quasi pretermiserimus. si ad mo¬
derna tempora ueniamus. & a saule & a da¬
uid in ioziam. & a transinigratione babylo¬
nis genealogiam & lineam regum computa¬
uerimus fabulam satis longam texuisse ui¬
debunur: & tamen ciuitatem hanc reges ha¬
buisse comꝓbauerimus. Porro in hac eadem:
Iacobum fratrem domuini episcopum prese¬

Expanded text:
ad quem plebs quae hic remanebit respiciat, qui ad quem plebs quae hic remanebit respiciat, qui ei tuitionis curam sagax provisor impendat. Quid enim prodest civitatem hanc mille mortibus nos obtinuisse, si, quod absit! contigerit eam nos nequaquam conservare? Sed, cur a finibus orbis huc adventavimus? cur tot et tantos labores, ad alium solis axem properantes, sustinuimus, si tandem urbe inconsulta revertimur? Prius ergo consulamus urbi, ut postea qui reversuri sunt vacantius consulant sibi. Civitas haec ab antiquo, regiam habuit dignitatem et simul patriarchatus obtinuit sublimitatem. Ut enim Melchisedech, Abrahae contemporaneum quasi praetermiserimus, si ad moderniora tempora veniamus, et a David in Josiam, et a transmigratione Babylonis, genealogiam et lineam regum computaverimus, fabulam satis longam texuisse videbimur; et tamen civitatem hanc reges habuisse comprobaverimus. Porro in hac eadem Jacobum, fratrem Domini, episcopum praese
Abbreviated transcription (Latin):
qua ciuitatem recuꝑauerunt. celebrem
instituerunt: quintadecima die iulii. sex¬
ta feria. Diem quippe illam trnimphalem
merito diligunt: quicumq liberationi etui¬
tatis illius. & uictorie popłi xp̃iani congau¬
dentes applaudunt. De constituendo etiã
ibi rege. consiliati sunt: & huiuscemodi ser¬
monem adinuicem maiores habuerunt.
Gratias agamus domino nostro ꝓceres pe¬
grini. qui nomini suo dedit głam. nobiᷤ
autem serius suis prestitit uictoriam. Ui¬
detis optimates nostri. ad quem portum
requietionis publicam itineris nostri cau¬
sam deus ꝑduxerit: uidetis quo in statu
summam nostre uoluntatis inritue col¬
locauerit. Quid autem. singula que per
nos ipse. uel nos ꝑ ipsum oꝑati sumtis re¬
capitularemtis: Ecce tempus instat. quati¬
nus aliqii nostrum que oui oesiderauim̃t
iam expletis: ad ꝓpria redire cogtemus S
antequam iste sc̃s soluatur conuentus ꝓuiden¬
dum nob̾: cui hec ciuuitas regenda cominittat᷑.

Expanded text:
qua civitatem recuperaverunt, celebrem qua civitatem recuperaverunt, celebrem instituerunt, quintadecima die Julii, feria sexta. Diem quippe illam triumphalem merito diligunt, quicunque, liberationi civitatis illius, et victoriae populi Christiani congaudentes applaudunt. De constituendo etiam ibi rege consiliati sunt; et hujuscemodi sermonem ad invicem majores habueruut: « Gratias agimus Domino nostro, proceres egregii, qui nomini suo dedit gloriam; nobis autem servis suis praestitit victoriam. Videtis, optimates nostri, ad quem portum requietionis, publicam itineris nostri causam Deus perduxerit: videtis quo in statu, summam nostrae voluntatis mutuae collocaverit: quid autem singula quae per nos ipse, vel nos per eum operati sumus recapitularemus? Ecce tempus instat quatenus aliqui nostrum, quae diu desideravimus jam expletis, ad propria redire cogitemus. Sed antequam iste sanctus solvatur conventus, providendum nobis est, cui haec civitas regenda committatur:
Abbreviated transcription (Latin):
dis autem cadauerib ꝓcurauerunt: q̃m
horror & fetor inualescebat immanissimꝰ.
Nuiis ergo gentilib illud opus manda¬
uerunt. & q̃m non sufficiebant: pauꝑib
xp̃ianis dato precio. idem negotium iterũ
commniserunt. Illos uero ꝑ piras coacerua¬
tos. postea comburerunt: & ita ciuitatem
ab immundiciis emundauerunt. Se¬
derunt autem in ciuitate condignas
deo gratias referentes. itineris & laboris sui
ꝓsꝑatori: & de ꝑfidis gentilib magnifico
triumphatori. Non enim uirib suis hanc
ascribebant uictoriam: sed deo qui oꝑatuᷤ
est in eis & uelle &posse. totum illud attri¬
buebant. Restituerunt etiam dignitates
suas eccłiis: & singulas eas coaptauerunt.
ad opus orationis. Profundebant igitur
lacrimas in earum singulis: & uota sua
reddebant totadie cum incenso compunc¬
tionis. Bucebant equidem dies illas sollem¬
pnes: & uelut sabatizabant ferias cuiꝰdam
iubelei celebrantes. Diem autem illam

Expanded text:
dis autem cadaveribus procuraverunt, quoniam dis autem cadaveribus procuraverunt, quoniam horror et fetor invalescebat immanissimus: vivis ergo gentilibus illud opus mandaverunt, et quoniam non sufficiebant, pauperibus Christianis, dato pretio, idem negotium iterum commiserunt: illos vero per pyras coacervatos postea combusserunt, et ita civitatem ab immunditiis emundaverunt. Sederunt autem in civitate condignas Deo gratias referentes, itineris et laboris sui prosperatori, et de perfidis gentilibus magnifico triumphatori. Non enim viribus suis hanc ascribebant victoriam, sed Deo qui operatus est in eis et velle et posse, totum illud attribuebant. Restituerunt etiam dignitates suas ecclesiis, et singulas eas coaptaverunt ad opus orationis. Profundebant igitur lacrymas in earum singulis; et vota sua reddebant tota die cum incenso compunctionis. Ducebant equidem dies illas solemnes, et velut sabbatizabant, ferias cujusdam Jubilaei celebrantes. Diem autem illam,
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: sed sicut domos omnib bonis refer¬
tas inuenerunt. siuis necessitatib eas pecull¬
atas reseruauerunt: & multi dapsiliter in¬
uenta pauꝑiorib cõmunicauer̃t̃. Iam uͦ dui
desiderato letificati triumpho. manib a
cede ablutis: multi pedib discaltiatis. gau¬
dentes & pre gaudio plorantes: ad sepulch¬
rum saluatoris deosculandum cateruatĩ
proꝑauerunt. & ibi gratulabunda dona¬
ria. & hostias pacificas obtulerunt. Quiiͦ
uero iam conuenienter illud explanabit
gaudium: Melius ergo unusquisq cogi¬
tet in se & ꝑpendat quantum debui esse:
quam sterilem & uerboꝵ inopem me cau¬
setur interpretem. Unum quemq ergo
transmnitto ad se: ut sic saltem neuter in¬
surgat contra me. fuit enim unmensum
gaudium: ubi omnes quod dui expecta¬
uerant & expetierant adepti sunt. Ibi finẽ
laboris sui uidebant: & iam securiores ex
presentib. de futuris bonis sibi retributi¬
ones affrituras imaginabant. de efferen¬

Expanded text:
verunt; sed sicut domos omnibus bonis referverunt; sed sicut domos omnibus bonis refertas invenerunt, suis necessitudinibus eas peculiatas reservaverunt, et multi dapsiliter inventa pauperioribus communicaverunt. Jam vero diu desiderato laetificati triumpho, manibus a caede ablutis, multi pedibus discalciatis gaudentes, et prae gaudio plorantes, ad Sepulcrum Salvatoris deosculandum, catervatim properaverunt; et ibi gratulabunda donaria, et hostias pacificas obtulerunt. Quis vero jam convenienter illud explanabit gaudium? Melius ergo unusquisque cogitet in se, et perpendat quantum debuit esse, quam sterilem et verborum inopem me causetur interpretem: unumquemque ergo transmitto ad se, ut sic saltem neuter insurgat contra me. Fuit enim immensum gaudium, ubi omnes quod diu exspectaverant adepti sunt. Ibi finem laboris sui videbant; et jam securiores, ex praesentibus de futuris bonis sibi retributiones adfuturas imaginabant. De efferen
Abbreviated transcription (Latin):
templum salomonis. & alias eccłas suis usi
b illicitis peculiauerant: ac indecenter cõ¬
taminauerant. Suꝑ salomonis templum
quidam diffugerant. qui tangredi signo
ut saltem sic liberarentur rogato & accep¬
to: fortunam quamlibet oꝑiebantur. Sed
parum uł nichil ꝓfecerunt. quia nec eis
xp̃iani peꝑcerunt: excepto quod qui mor¬
tuos efferrent. ad tempus iiuos aliquos re¬
seruauerunt. quos deniq uł uendider̃t.
uel a suꝑis alienauerunt. Et samen inde¬
tangreous multum contristatus est: nec
tamen suꝑ hoc contra. xp̃ianos efferatus :.
Siluit ergo: & a commotione illa totus qͥ¬
euit. Uolosanus admiralium illum qui
ei se cominiserat: & arcem dd. sibi reddiderat:
& alios quicum illo erant usq ascalonam
illesos conduci precepit. Ita enim eis pepige¬
rat: pactum q suum illibatum conserua¬
re uolebat. Eiuitatem autem illam non mo¬
re subiugate urbis spollanerunt. uł crema¬

Expanded text:
templum Salotemplum Salobus illicitis peculiaverant, ac indecenter contaminaverant. Super Salomonis templum quidam diffugerant, et sigut saltem sic liberarentur, rogato et accepto, fortunam quamlibet opperiebantur: sed parum vel nihil profecerunt, quia nec eis Christiani pepercerunt: excepto quod qui mortuos efferrent, ad tempus vivos aliquos reservaverunt, quos denique vel vendiderunt vel a superis alienaverunt. Et tamen Tancredus inde multum contristatus est: nec tamen super hoc contra Christianos efferatus est: siluit ergo, et a commotione illa totus quievit. Tolosanum Admiralium, qui ei se commiserat, et arcem David sibi reddiderat, et alios qui cum illo erant, usque Ascalonam illaesos conduci praecepit. Ita enim eis pepigerat, pactumque suum illibatum conservare volebat. Civitatem autem illam non more subjugatae urbis spoliaverunt, vel crema