comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducat intus non foris. qui mandu¬
cat incorde nou qui premit dente. Qͤ
autem sit huius sacramenti uirtus
paulo post expouit diceus. Norunt fide¬
les corpus xp̃i. si corpus xp̃i. ẽẽ non
negligant. fiant corpus xp̃i si uolũt
uiuere de spiritu xp̃i. Et post aliqua
Inde est quod exponens nobis apłs
paulus hunc panen. unus panis ĩ¬
quid unũ corpus multi sumus. O
sacramentum pietatis .o. signum
unitatis .o. uiniculum caritatis. Pro¬
pulsatis quantum satis uisu est.
calũpniis quas incontumeliam hũ¬
lerti ep̃i. sancteq romomane ect̃e tem̾e
protulisti. scripsisti. edidisti. reliquũ
est ut fidem saucte ect̃e atiz opimonem
tue sancte conpendio se exponamꝰ expo¬
sitam paucis auctoritatib breuib q
racionib unam probenus alteram im¬
ꝓlemus. Plurima enim ac prolixa uel
testimonia scripturarum. uel firmamẽ¬
ta disputacõnum epłaris breuitas i¬
seri non peruitit. nec racio aut neces¬

Expanded text:
ducat intus non foris, qui manduducat intus non foris, qui manducat in 430 corde non qui premit dente. Que autem sit huius sacramenti uirtus, paulo post exponit dicens: Norunt fideles corpus Christi si corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus Christi si uolunt uiuere de spiritu Christi. Et post aliqua: Inde est quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, unus panis inquit unum corpus multi sumus. O sacramentum pietatis, o signum unitatis, o uinculum caritatis. 7 Propulsatis quantum satis uisum est calumniis quas in contumeliam Humberti episcopi sancteque romane ecclesie temere protulisti, scripsisti, edidisti, reliquum est ut fidem sancte ecclesie atque opinionem tue secte compendiose exponamus, expositas paucis auctoritatibus breuibusque rationibus unam probemus alteram improbemus. Plurima enim ac prolixa uel testimonia scripturarum uel firmamenta disputationum epistolaris breuitas inseri non permittit, nec ratio aut neces
Abbreviated transcription (Latin):
ut imitentur parati semper mori pro
xp̃o. mortificantes ngiter mẽbra sua
que sunt super terran. crucifigentes
carnem suam cun uiciis et concupis¬
centiis. sicut scriptum ẽ ad mensain¬
magnam sedisti sato quoniam talia
te oportet p̾parare. De corporali comes¬
tione discipuł a domino dicitur. Arti¬
pite. manducate et bibite. hoc ea cor¬
pus meum quod pro uobis tradetir
et hic est calix sanguinis mei qui
pro uobis effundetur. Et apłs ad co
ruithios. Qui manducat et bibit
in digne iudiciũ sibi manducat et
bibit non diiudicans corpus domini.
Spiritualem autem cõmestionem
demonstrare saragebat ueatus augus¬
tinus in omelia uicesima sexta super
Ioh̾em. sum diceret. Panem ce lestẽ
spiritualiter manducate innocenciͤ¬
am ad altare apportate. Et poat panca.
Hic ẽ ergo panis de celo descendens.
ut si quis ex ip̃o manducauerit non
moriatur. Set quod pertinet ad uir¬
tutem sacramenti. non quod pertinz
ad insibile sacramentum. Qui man

Expanded text:
ut imitentur, parati semper mori pro ut imitentur, parati semper mori pro Christo mortificantes iugiter membra sua que sunt super terram, et crucifigentes carnem suam cum uitiis et concupiscentiis, sicut scriptum est: Ad mensam sedisti, scito quoniam talia te oportet preparare. De corporali commestione discipulis a domino dicitur: Accipite, manducate, et bibite, hoc est corpus meum quod pro uobis tradetur, et: hic est calix sanguinis mei qui pro uobis effrinthios: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini . Spiritualem autem comestionem demonstrare satagebat beatus Augustinus in homilia vicesima sexta super Joannem, cum diceret: « Panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. » Et post pauca: « Hic est erut si quis ex ipso manducaverit non moriatur, quod pertinet ad virtutem sacramenti, non quod pertinet ad visibile sacramentum: qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
aua cautela distingueres. proculdu¬
bio crederes quod uniu̾salis eẽta cre¬
dit. preditares quod apli̾ca doctrina
in tota mundi la titudine p̾dicandũ
inftituit. Carem scilicet ac sangui¬
nem domini m̃i ih̾u xp̃i et ore corpo¬
ris et ore cordis hoc est corporaliter
ac spũaliter manducari et bibi. Cer¬
porali si quidem ore corporaliter mã¬
ducanius et bibinius. quociens de
altau dominico ip̃m dominicum
corpus per manũ sacerdotis accipi¬
mus. Sprrituali uero ore cordis
sp̾ualiter comeditur et hauritur
quando suaiitꝰ et utiliter sicut beatꝰ
augustinus dicit. in memoria recon¬
ditur quod unigenitus dei filius ꝓ
salute mundi carnem accepit. in cru¬
te pependit. resurrexit. apparuit. as cẽ¬
dit. uenturus est in die iudicii dig¬
nas singulis mercedes rependere ꝓ
suis operibus. Que cõmestio tũc
est utilis. pauperib xp̃i. si ad tanti di¬
intis tam magnam mensam sedentes
sic edunt ut saturentur. sic recoluut.

Expanded text:
stiana cautela distingueres, procul dustiana cautela distingueres, procul dubio crederes quod uniuersalis ecclesia credit, predicares quod apostolica doctrina in tota mundi latitudine predicandum instituit. Carnem scilicet ac sanguinem domini nostri Iesu Christi et ore corporis et ore cordis, hoc est corporaliter ac spiritualiter manducari et bibi. Corporali siquidem ore corporaliter manducamus et bibimus, quotiens de altari dominico ipsum dominicum corpus per manum sacerdotis accipimus. Spirituali uero ore cordis spiritualiter comeditur et hauritur, quando suauiter et utiliter sicut beatus Augustinus dicit in memoria reconditur quod unigenitus dei filius pro salute mundi carnem accepit, in cruce pependit, resurrexit, apparuit, ascendit, uenturus in die iudicii dignas singulis mercedes rependere pro suis operibus. Que commestio tunc est utilis pauperibus Christi si ad tanti diuitis tam magnam mensam sedentes sic edunt ut saturentur, sic recolunt
Abbreviated transcription (Latin):
cionis animũ studio antique pacis o¬
mitas. Non est ut sancta syuodus
disfinit het caro alicuius de uulgo ho¬
minis non iusti et sanctificati ho¬
minis. set pocius cur ip̃e mutus id̃
ẽ incarnatus est dei et homiuis Qᵈ
uero ait. lenedutõnes misticas. sic
dictum accipe. quasi diceret secretas.
Misterim namq sicut beatus angꝰ¬
timis in libro caterizandis rudibus
dicit. a secreto nomen accepit. Quid
enim se cretius quam panis uiuiq
specien conspicere saporem gustare.
tactum sentire et tamen mirabilit̾
operante deo ueram caruem uerũ qs
sanguinem credere. comedere bilere.
H as et huiusmodi scripturas per
totum fere diuiuarui litterarum
corpus spaͣsim diffusas. si amoto ĩ¬
auis iactancie appetitu pro intencio¬
ne nite eterne humilit̾ legeres. si
inter legendum effusis ad deum pͥ¬
cibus impetrata diuina gracia in tel¬
ligeres. siea que ad litterai accipi⁊
ea que spũaliter oportet in telligi xpͥi¬

Expanded text:
tionis animum, studio 429 antique pacis otionis animum, studio 429 antique pacis omittas? Non est ut sancta synodus definit hec caro alicuius de uulgo hominis, non iusti et sanctificati hominis, sed potius cui ipse unitus id est incarnatus est dei et hominis. Quod uero ait benedictiones mysticas, sic dictum accipe quasi diceret secretas. Mysterium namque sicut beatus Augustinus in libro de catecizandis rudibus dicit, a secreto nomen accepit. Quid enim secretius quam panis uinique speciem conspicere, saporem gustare, tactum sentire, et tamen mirabiliter operante deo ueram carnem uerumque sanguinem credere, comedere, bibere? Has et huiusmodi scripturas per totum fere diuinarum litterarum corpus sparsim diffusas, si amoto inanis iactantie appetitu pro intentione uite eterne humiliter legeres, si inter legendum effusis ad dominum precibus impetrata diuina gratia intelligeres, si ea que ad litteram accipi et ea que spiritualiter oportet intelligi chri
Abbreviated transcription (Latin):
mncti secuudum dignitatis utatẽ.
aut sicut diuinam possidentis habita¬
cõnem cet uere unuificatricem et ip̃iꝰ
uerbi ꝓͥpͥam factam. ita enim natu¬
raliter ut deus existens. quie ꝓͥpͥe car¬
ni nuitus est unuificatricem eam ẽẽ
professus ẽ. Et ideo quaniuis dicat ad
uos. Araen amen dico uobis. nisi
manducaueritis carnem filii homi¬
nis et bileritis eius sanguinemnon
tamen eam ut honiins unius eyno¬
bis existimare debemus. Quomodo
emam iuxtauaturam suam uiuifica
lius houimi et factus est et uocatus
Et circa finem concilii. Si quis non
confitetur carnem domini uiuificatͥ¬
tem ẽẽ. et ꝓͥpͥam ipsius uerbi dei patris
set uelud alterius preter ip̃m comũt¬
ti eidem per dignitatem aut quasi di¬
uinam halentis habitacõnem at nõ
pocius uinificatrcem ẽẽ. quia facta
ꝓpͥa est uerbi uinificare ualentis ana¬
thena sit. Quid mainfestius audi¬
re desideras. si studiosum noue contẽ¬

Expanded text:
iuncti secundum dignitatis unitatem, iuncti secundum dignitatis unitatem, aut sicut diuinam possidentis habitationem, sed uere uiuificatricem et ipsius uerbi propriam factam. Vita enim naturaliter ut deus existens quia proprie carni unitus est, uiuificatricem eam esse professus est. Et ideo quamuis dicat ad nos: Amen amen dico uobis, nisi manducaueritis carnem filii hominis et biberitis eius sanguinem, non tamen eam ut hominis unius ex nobis existimare debemus. Quomodo enim iuxta naturam suam, uiuificatlius hominis et factus est et uocatus. Et circa finem concilii: Si quis non confitetur carnem domini uiuificatricem esse et propriam ipsius uerbi dei patris, sed uelut alterius preter ipsum coniuncti eidem per dignitatem aut quasi diuinam habentis habitationem, ac non potius uiuificatricem esse, quia facta est propria uerbi uiuificare ualentis, anathema sit. Quid manifestius audire desideras, si studiosum noue conten
Abbreviated transcription (Latin):
bean augustini tempore celestini pape
et cynlli alexandrim ep̃i. quib p̾cipi¬
entib atꝙ amutentib indicta ac ce¬
lebrata est sẏnodus ephesma. una de
quatuor quas beatus. Gregorius in
epła ad patriarthas fatetu set ita sus¬
cipere complecti et uenerari quemad¬
modum sancta qua tuor enuͣgelia do
dampnare sunt utreq superius com¬
p̾hense loctales pestes. roborata est
fides qua credimiꝰ panem conuerti
in eam caruem que in cruce pepen¬
dit uinũq in eum sanguinen
qui de pendentis in cruce latere ema¬
nauit. Demiq ducenti qui eidem
concilio int̾fuere ep̃i inter cetera de
hoc sacramento sit scripserunt. et
uestorio ep̃o quasi hereticoꝵ capiti
transmiserunt. Ad lenediccõnes ĩ¬
quiunt misticas accedimus et sauc¬
tificaunm participes saucti corporis
et preciosi sauguins xp̃i omnium
nr̃ui redemptoris effecti. Non ut con¬
munem carnem percipientes. quod ab¬
sit nec ut uiri sauctificati et uerbo con¬

Expanded text:
beati Augustini, tempore Celestini pape beati Augustini, tempore Celestini pape et Cirilli alexandrini episcopi, quibus precipientibus atque annitentibus indicta ac celebrata est synodus ephesina, una de IIII.or quas beatus Gregorius in epistola ad patriarchas fatetur se ita suscipere, complecti et uenerari, quemadmodum sancta IIIIor euangelia domdamnate sunt utreque superius comprehense lethales pestes, roborata est fides qua credimus panem conuerti in eam carnem que in cruce pependit, uinumque in eum sanguinem qui de pendentis in cruce latere emanauit. Denique ducenti qui eidem concilio interfuere episcopi inter cetera de hoc sacramento sic scripserunt, et Nestorio episcopo quasi hereticorum capiti smiserunt: Ad benedictiones inquiunt misticas accedimus et sanctificamur, participes sancti corporis et preciosi sanguinis Christi omnium nostrum redemptoris effecti. Non ut communem carnem percipientes quod absit, nec ut uiri sanctificati et uerbo con
Abbreviated transcription (Latin):
mundi nita. Et nͥ manducaueritis car¬
nem filii hominis et bileritis eius sãgͥ¬
nem non halebitis uitam in nobis. E ꝑ
quib doniui uerbis orte sñt due hese s
antiqins temporib. Et in hoc quidem ꝯ¬
senserunt omes quod panis et uinũ ĩ
ueram filii hominuis carnem uerum q eiꝰ
sanguinem conuerterentur. Set qͥs
ẽẽt iste filius hominis. non omnes.
eandem sentenciam tenuenint. Qui¬
dam arbitran sunt hunc oportere in¬
telligi quen li bet hominem siue iualũ
siue pecratorem in cuiꝰ carnem ac san¬
gumem conuersa terrena substancia
suu̾eti in remissionem poctatoꝵ. ⁊l
lii arbitrati sunt. non hunc ẽẽ de tur¬
ba quemlibet hommnem. s uirui
iustum sanctificatum a comnuni ho¬
minũ uita per sue uite selsitudinem se¬
gregatum qui templũ dei eẽt qui diui¬
nam in se habitacõnem uerissime
possidet. In huiꝰ carnem et sanguinẽ
comutari posse panem uinũ qz al¬
taris h̾etica pertinacia delirabant fac
nui ẽ hoc pancis annis post o bitum

Expanded text:
is carnem filii hominis et biberitis eius sanguinem, non habebitis uitam in uobis. Ex quibus domini 428 uerbis orte sunt due hereses antiquis temporibus. Et in hoc quidem consenserunt omnes quod panis et uinum in ueram filii hominis carnem uerumque eius sanguinem conuerterentur, sed quis esset iste filius hominis non omnes eandem sententiam tenuerunt. Quidam arbitrati sunt hunc oportere intelligi quemlibet hominem siue iustum siue peccatorem, in cuius carnem et sanguinem conuersa terrena substantia sumeretur in remissionem peccatorum. Alii arbitrati sunt non hunc esse de turba quemlibet hominem sed uirum iustum, sanctificatum, a communi hominum uita per sue uite celsitudinem segregatum, qui templum dei esset, qui diuinam in se habitationem uerissime possideret. In huius carnem ac sanguinem commutari posse panem uinum altaris heretica pertinacia delirabant. Factum est autem hoc paucis annis post obitum
Abbreviated transcription (Latin):
ta manducatur. Nec quando mandu¬
camus partes de illo facimꝰ. lanfrãt
Eatus augustmꝰ in ennͣgelio
nichil dixit. qr aliꝙͥ in ennͣge¬
lio dixisse aliquem nrisqii legitur
p̾ter dũm et ennͣgelistas. eas que per¬
sonas que pro qualitate rerũ et euẽ¬
tu tempoꝵ loqui in eurͣgelio a scrip¬
torib ennͣgelii perhibentur. Scripsit
nero prolixũ opus ystorialit̾ exponẽ¬
do enuangeliũ dm̃ scd̃m Ioh̾em. in
quo opere pfata sentencia reperitur
quam nos deuote suscipimꝰ et debita
reuerentia honoramꝰ. qr pro nobis
facit et uentati consonat ubi ait.
Qui manducat meam carnem et
bibit sangunem meñ in me manz
et ego in eo. Nec quando manducauꝰ
partes de illo facimꝰ. Absit enĩ ut sic
intelligamꝰ manducari xp̃m quem¬
admodũ intellexerunt illi qui cum

Expanded text:
ta manducatur. Nec quando manduta manducatur. Nec quando manducamus, partes de illo facimus. Lanfr.: Beatus Augustinus in euangelio nihil dixit quia aliquid in euangelio dixisse aliquem nusquam legitur, preter dominum et euangelistas easque personas que pro qualitate rerum et euentu temporum loqui in euangelio a scriptoribus euangelii perhibentur. Scripsit uero prolixum opus historialiter 422 exponendo euangelium domini secundum Iohannem, in quo opere prefata sententia reperitur quam nos deuote suscipimus, et debita reuerentia honoramus, quia pro nobis facit et ueritati consonat ubi ait: Qui manducat carnem meam et bibit sanguinem meum in me manet et ego in eo. Nec quando manducamus partes de illo facimus. Absit enim, ut sic intelligamus manducari Christum quemadmodum intel
Abbreviated transcription (Latin):
tra te ac sequaces tros approbare cõ¬
tendimꝰ. sacrificiũ scilic ecc̃e duob
confici. duob constare. uisibili ele-¬
mentoꝵ sp̃e et in uisibili dñi ih̾u
xp̃i carue et sanguine. sacraiẽ¬
to ⁊ re satramenti. que res ut u̾bis
citur deo et homine. cum ip̃e xp̃c sit
uerus deus. et uerus homo. quia oĩs
res illaꝵ rerum naturam et uerita¬
tem in se continet. ex quib conficit᷑.
Conficctur autem te eciam teste sacͥ
men resurgens ex mortis iam nõ
moritur mors illi ultra non domi¬
nabitur. set dicit sicut audreas apls.
Cum uere interris carnes enis suit co¬
meste et uere sanguis enus sit bibitus
ip̃e tamen usq intempora restitucio¬
nis omniũ in celestib ad dexteram prĩs
integ̾ perseuerat et uinus. Si queris
modum quo id fieri possit᷑ d̾reniter
ad p̾sens respondeo. Misteriũ est fidei.
credisalubritꝰ p̃t. uestigari utilit̾ nõ p̃t.
quando xp̃c manducatur ui ueringe¬

Expanded text:
tra te ac sequaces tuos approbare contra te ac sequaces tuos approbare contendimus, sacrificium scilicet ecclesie duobus confici, duobus constare, uisibili elementorum specie et inuisibili domini Iesu Christi carne et sanguine, sacramento et re sacramenti, que res ut uerbiscitur deo et homine, cum ipse Christus sit uerus deus et uerus homo, quia omnis res illarum rerum naturam et ueritatem in se continet ex quibus conficitur. Conficitur autem te etiam teste sacrimen resurgens ex mortuis iam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Sed sicut dicit Andreas apostolus cum uere in terris carnes eius sint commeste et uere sanguis eius sit bibitus, ipse tamen usque in tempora restitutionis omnium in celestibus ad dexteram patris integer perseuerat et uiuus. Si queris modum quo id fieri possit, breuiter ad presens respondeo. Misterium est fidei credi salubriter potest, uestigari utiliter non poteQuando Christus manducatur, ui
Abbreviated transcription (Latin):
igitus tanta uis ẽ in sermone dñ ie¬
su ut inciperent ẽẽ que non erant
quanto magis operatorus ẽ ut que
erant in aliud comutent᷑. Que lite¬
misteriis sine iniciandis edito in hͨ
uerla reperitur. Sermo gͦ xp̃i qui
erat. non potest ea que sunt in id
mutare quod non erat. Denugenꝰ
Sacrificiui q ec̃te duob constat duo¬
bus conficitur uisibili et in uisibili sa¬
cramento et re sacramenti. que tamẽ
q ad dextram prĩs usq intempora resti¬
tucionis omnũ quod scribit apłus pe¬
trus celo deuocari non pot̾it. sicut xp̃i
persona deo constat ⁊ homine.
ni illius uerum de saluatore
nesciens ꝓphetauit. dicens. Expedire
magis ꝓ mundo mori unũ homi¬
nem. quͣ tonius mundi perire oez
hominem. Uerum quidem dixit.
Ulerũptamen quo eiꝰ uerbũ uerge¬
ret. ignorauit. Sic et tu uolens lo¬
qui contra causam nr̃am. mani-¬
feste quam defendendam suscepimꝰ
asseris partem nostram. Koc ẽ aut̾
quod dicimꝰ. hoc modis omnib cõ¬

Expanded text:
tanta vis est in sermone Domini Jesu ut inciperent esse quae non erant, quanto magis operatorius est, ut quae erant in aliud commutentur? Quae littemysteriis sive initiandis edito, in haec verba reperitur: « Sermo ergo Christi, qui erat non potest ea quae sumutare quod non erant? Ber.: Sacrificiumque ecclesie duobus constat, duobus confit, uisibili et inuisibili, sacramento et re sacramenti, que tamen que ad dexteram patris usque in tempora restitutionis omnium quod scribit apostolus Petrus, celo deuocari non poterit, sicut Christi persona deo constat et homine.ontifex anni illius, uerum de saluatore nesciens prophetauit, dicens expedire magis pro mundo mori unum hominem, quam totius mundi perire omnem hominem. Verum quidem dixit, uerumtamen quo eius uerbum uergeret ignorauit. Sic et tu uolens loqui contra causam nostram manifeste quam defendendam suscepimus asseris partem nostram. Hoc est namque quod dicimus, hoc modis omnibus con
Abbreviated transcription (Latin):
biberitis eins sanguinẽ non h̾ebitis
uitam in robis. Continuo responderũt.
Durus ẽ sermo hic. et quis potest eñ
andire: Putauerunt namq sicut pꝰ¬
fatus anctor multis in locis dicit. ꝙ
in terris de gentem dñm in frustra es¬
sent conscissuri. et sis cames cius aut
eliras inleletib aͭ assas inuerubz eẽnt
conmessun aut si hoc nollent. non poss¬
ent eius ẽẽ discipuli. ꝓpterea eligere abi¬
re et iam amplius cum eo non ire. Pro¬
cul auertat deus ab err̃a sua talem sentẽ¬
ciam. Sic namq interus uuolatũ xͫ¬

Expanded text:
guinem non habebitis uitam in uobis, continuo responderunt: Durus est hic sermo, et quis potest eum audire? Putauerunt namque sicut prefatus auctor multis in locis dicit, quod in terris degentem dominum in frusta essent conscissuri et sic carnes eius aut elixas in lebetibus aut assas in ueribus essent commessuri, aut si hoc nollent non possent esse eius discipuli. Propterea elegerunt abire et iam amplius cum eo non ire. Procul auertat deus ab ecclesia sua talem sententiam. Sic nempe in terris immolatum
Abbreviated transcription (Latin):
ta consistant subiũxit si igit᷑ tanta
uis est in sermone domini ihͥu ut inci¬
perent ẽẽ que non erant. quanto ma¬
gis operatoriꝰ ẽ nt sint que erant et ĩ
aliud cominitent᷑. Esse quidem secũ¬
dum uisibilem speciem testatur que
erant. cõmutari uero scd̾m int̾iorem
essenciam in naturam illaꝵ rerum
que antea non erant. Noc mͦ ante
et post ip̾emet exponit. diu̾sis qui dem
uerbis. set non duisis sentenciis. Aliz
hinc arbitror te assũpsis e quod supe¬
rius intulisti ꝙq tollerabilit᷑ dictũ
intollerabilit exposunsti. In quib¬
tam tamen condicib pͥfata sentencia

Expanded text:
ta subsistant, subiunxit: Si igitur tanta ta subsistant, subiunxit: Si igitur tanta uis est in sermone domini Iesu ut inciperent esse que non erant, quanto magis operatorius est ut sint que erant et in aliud commutentur? Esse quidem secundum uisibilem speciem testatur que erant, commutari uero secundum interiorem essentiam in naturam illarum rerum que antea non erant. Hoc modo ante et post ipsemet exponit, diuersis quidem uerbis sed non diuersis sententiis. Atque hinc arbitror te assumpsisse quod superius intulisti, quodque tolerabiliter dictum intolerabiliter exposuisti. In quibusdam tamen codicibus prefata sententi
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ eum oreisse mẽdacit᷑ affirmas¬
ti. sic incipit. Sicut uerus est dei
gr̃am quemadmodũ cetꝰi homines
set per naturam. ita uera caro eius ẽ
quani accipimꝰ et uerus eius sanguis¬
est quem potanus. Pancissima de
multis me dixisse sufficiat ut lectores
tuaꝵ atq meaꝵ sentenciaꝵ perspica¬
citer agnostãt. qua fraude fingis non
muenta qua astucia depͣuas inuenta
qua ꝑuicatia maliud detorquere conͣa¬
ris queaiq reliuquis ilesa. Qui ue¬
quicie mailla fere hereticoꝵ prauitas a
tempore luciam et isic similis exturit.
aplitaᷤ s cripturas ad sue cause como dũ
deprauaiit. Qq hclis sacras quidẽ
litteras male nitellexit set tamen sine
ulla euersione uel peruersione in sur
eas statu manenere permisit. In quar¬
touero de sacramentis sermone. cũ pre¬
fatus doctor satagerz approlare non
ẽe mirandũ si ea que sunt diuina po¬
tencia in aliud transeant ꝓptea quod
ip̃a quoq inbente omina ex nichilo fac¬

Expanded text:
cium eum dixisse mendaciter affirmascium eum dixisse mendaciter affirmasti, sic incipit: « Sicut verus est Dei gratiam quemadmodum ceteri homines sed per naturam, ita uera caro eius est quam accipimus et uerus eius sanguis quem potamus. Paucissima de multis me dixisse sufficiat, ut lectores tuarum atque mearum sententiarum perspicaciter agnoscant, qua fraude fingis non inuenta, qua astutia deprauas inuenta, qua peruicacia in aliud detorquere conaris quecumque relinquis illesa. Cui nequitie nulla fere hereticorum prauitas a tempore Luciani et Isicii similis extitit, apostolicas scripturas ad sue cause commodum deprauauit. Queque heresis sacras quidem litteras male intellexit, sed tamen sine ulla euersione uel peruersione in suo eas statu manere permisit. In quarto uero de sacramentis sermone cum prefatus doctor satageret approbare non esse mirandum si ea que sunt diuina potentia in aliud transeant, propterea quod ipsa quoque iubente omnia ex nichilo fac
Abbreviated transcription (Latin):
set quod benedictõ consecrauit
maiorem ꝙ uini ẽẽ benedictõnis
quam nature. quia benedictõue ⁊̃ na
tura ipa nutati. panem uinũ q a
natura formar. uullus qui ambigͣt
nemo qui uesciat. De quoꝵ uera in
uerum corpus domini comu̾sione nõ
oportere dubitari manifestis ostendit
exemplis. congruis per similia asse¬
rit argumentis. narrans in pͥmis moy¬
si urgam in serpentem uersam. dem¬
de serpentem in uirgam. Post hͨ aqͣs
in sangumẽ mutatas. de hinc sangͥ¬
nem remeasse maquas. plura ꝙ in
hunc modum: Alo ultinũ p̾misso
i magno ac singulari miratulo de
partu uͥgrais. in quid. St hoc quod
conficunꝰ corpus ex uirgrae ẽ. Ot
ne naturam potencie oiuine p̃pou̾es
quasi non posat deus cumislibet
rei mutare naturam. occurrrit oi¬
cens. Quid hic queris nature or¬
dinem n xͥ corpore cum pret̾ natu¬
ram sit ip̃e dñs ihc partus ex u̾¬
gi̾e. Sextũ quoq de sacramentis
librum in qͦ opere pfatum menda¬

Expanded text:
sed quod benedictio consecravit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis quam nattura ipsa mutatur. Panem uinumque a natura formari nullus qui ambigat, nemo qui nesciat. De quorum uera in uerum corpus domini conuersione non oportere dubitari manifestis ostendit exemplis, congruis per similia asserit argumentis, narrans imprimis Moysi uirgam in serpentem uersam, deinde serpentem in uirgam. Post hec aquas in sanguinem mutatas, dehinc sanguinem remeasse in aquas. Pluraque in hunc modum. Ad ultimum premisso illo magno ac singulari miraculo de partu uirginis, inquit: Et hoc quod conficimus corpus ex uirgine est. Et ne naturam potentie diuine preponeres, quasi non posset deus cuiuslibet rei mutare naturam, occurrit dicens: Quid hic queris nature ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse Dominus Jesus partus ex Virgine? » Sextum quoque De sacramentis librum, in quo opere praefatum menda
Abbreviated transcription (Latin):
libros quos ecc̃a in nsu minc halet:
tale aliꝙͥ ab ambrosio dictum talit̾ꝙ
expositum nusqmͣ reperire ualebis
Quod si dixisset. preclarissime fame
sue plurimũ detrarisset. sibi ip̃i cõ¬
trariꝰ extitisset rem incredibilem cre¬
dendam ẽẽ constitusset. Quis enum
compos sui credat rem aliquain cõ¬
uerti imnaliam nec tũ inea parte de¬
siiere ẽẽ quod erat. Set ueritas ĩp̃a
que deus est procul semper auertat
ut testis ueritatis contra ueritatem
testis existat. Accipe pocius quid in
libro inisteriis sine miciaudis dicat.
nolens enim discrepanciam ostend̾e
int̾ manna indeoꝵ. et sacrificiũ xp̃ia¬
noꝵ. Per h indelicet quia illud uni¬
bra ⁊ figura erat. hec uero lux et ue¬
ritas. illud e celo. hͦ corpus dm̃ celoꝵ.
ne tantam elementoꝵ intantaꝵ rerũ
comu̾sionẽ mens credere humana re¬
fugeret subiuuxit dicens. Quantis
igitur uiiuun exemplis prolemus
non hoc ẽẽ ꝙ natura formaiit.

Expanded text:
libros quos ecclesia in usu nunc habet, libros quos ecclesia in usu nunc habet, tale aliquid ab Ambrosio dictum, taliterque expositum nusquam repperire ualebis. Quod si dixisset, preclarissime fame sue plurimum detraxisset, sibi ipsi contrarius extitisset, rem incredibilem credendam esse constituisset. Quis enim compos sui credat rem aliquam conuerti in aliam, nec tamen in ea parte desinere esse quod erat? Sed ueritas ipsa que deus est, procul semper auertat ut testis ueritatis contra ueritatem testis existat. Accipe potius quid in libro de misteriis siue iniciandis dicat. Volens enim discrepantiam ostendere inter manna iudeorum et sacrificium christianorum, per hoc uidelicet quia illud umbra et figura 420 erat, hoc uero lux et ueritas, illud e celo, hoc corpus domini celorum, ne tantam elementorum in tantarum rerum conuersionem mens credere humana refugeret, subiunxit diigitur utimur exemplis ut probemus non hoc esse quod natura formavit,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃n dei plemis os qd mẽ¬
titur. occidit aĩam. Lanc timen¬
dam sentenciã si timeres. falsam
serno deĩ calumpniam non in po¬
ueres. Cetera namq dixit. ad ir¬
bium solũmꝰ ne quaquam poaunt.
Quicquid igitur ex mendacio te
mendacit᷑ astruente colligitur. qu¬
itꝙͥ infertur necessario totum
disꝑgi in firmatur cassatur. De
quo quia in auterioribus iam
sans egi. plura hic dicere transe¬
turus ad alia suꝑ cedi. Denigenꝰ
Oe .r consecacõnem altario fi¬
unt pains et unnũ sacramentum
religionis. non ut desmant ẽẽ
q̃ erant set ut fint que erant : et
in aliud commitentur qd beatus
ambrosiꝰ in liꝰ dic̃ de sacramentis.
amentem. o hominem im¬
pudent mentiẽtem. o puniendam
temeritatem ambrosiũ testem acci¬
pe p̾suis. qd̾ panis et uniũ alta¬
ris per consetracõm non desinuĩt
ẽẽ ꝙͫ erant. set comuuitant᷑ in ali¬
ud quod non erant. Et quidon si
de sa cramentis sen cen̾s de quibz am¬
brosius scripsit omnes reuoluas

Expanded text:
 dei plenus: Os quod mentitur occidit animam. Hanc timendam sententiam si timeres, falsam seruo Dei calumniam non imponeres. Cetera namque dixit, aduerbium solummodo nequaquam posuit. Quicquid igitur ex mendacio te mendaciter astruente colligitur, quicquid infertur, necessario totum dispergitur, infirmatur, cassatur. De quo quia in anterioribus iam satis egi, plura hic dicere transiturus ad alia supersedi. 5 Ber.: Per consecrationem altaris fiunt panis et uinum sacramentum religionis non ut desinant esse que erant, sed ut sint que erant et in aliud commutentur, quod dicit beatus Ambrosius in libro de sacramentis. amentem, o hominem impudenter mentientem, o puniendam temeritatem! Ambrosium testem accire presumis, quod panis et uinum altaris per consecrationem non desinunt esse quod erant, sed commutantur in aliud quod non erant. Et quidem si de sacramentis seu ceteris de quibus Ambrosius scripsit omnes reuoluas
Abbreviated transcription (Latin):
tradita int̾ se contraria ẽe astruas.
mainfesta noce periurũ te ẽẽ inpudẽ¬
ter ꝓclamas .o. infelix homo. o mi¬
seia aĩa. cur te credere iuralas q̃
tanto tempore int̾ se dissidere in tel¬
ligebas. Nonne prestalat si u̾am¬
te fidem hẽre putalas. uitam hone s¬
ta morte finire. qmͣ periurm̃ facͥe.
perfidiam iurare. fidem abiurare᷑:
Set ab sit instͥpmura sũ consilii
aliqua int̾ se contrarietatis oppõĩcõ¬
ne dissideat. si remoto calũpniãdi
studio diligens lector ad intelligendᷤ
curam inpendat. Et hoc posteriꝰ pate
panis ⁊ uinu altaris solũm sunt sa¬
tramenta. uel panis ⁊ uinũ ailtaris so¬
lũmͦ sunt uerum corpus xp̃i et san¬
guis. modis omnib panem et uinũ
super ẽẽ conftituit. Lanfrancus.
Ichil hoꝵ romana sinodus
credendini ẽẽ decrenit. nec
humbertus ep̃s ad confitendũ uelin¬
randum hoꝵ tibi aliquid tradidit.
Por quidem sentencia per quam dici¬

Expanded text:
tradita inter se contraria esse astruas, tradita inter se contraria esse astruas, manifesta uoce periurum te esse impudenter proclamas. O infelix homo! o miserrima anima! cur te credere iurabas, que tantopere inter se dissidere intelligebas? Nonne prestabat si ueram fidem te habere putabas, uitam honesta morte finire, quam periurium facere, perfidiam iurare, fidem abiurare? Sed absit ut scriptura sancti concilii aliqua inter se contrarietatis oppositione dissideat si remoto calumniandi studio diligens lector ad intelligendum curam impendat! Et hoc posterius patebit. panis et uinum altaris solummodo sacramenta sunt; vel panis et vinum altaris solummodo sunt verum Christi corpus et sanguis, modis omnibus panem et vinum superesse constituit. » LANFR. Nihil horum Romana synodus credendum esse decrevit, nec Humbertus episcopus ad confitendum vel jurandum horum tibi aliquid tradidit. Prior quidem sententia, per quam dici
Abbreviated transcription (Latin):
caruem et uinũ. in uerum xp̃i sangui¬
nem conuerti credimꝰ uecordiam no¬
minas. de hac re opertuꝰ. tͥ tunc respõ¬
debo. cum fidem hanc auctore deo diui¬
nis auctoritatib ⁊ manifestis rõnib
ueram ẽẽ monstrauero. Porro autem
quod dicens. Erat autem burgundꝰ in
sentencia nulgi paschasii atq lan frau¬
ci me enã cũ mlgo deputas: sertissimũ
hẽto tu. indubitant credant amici mei
tueri possem. mallem tam̃ cũ muilgo c̃ẽ
rustitus et ydiota catholicus: quami teñ
existere cunalis atqi facetus hereticus.
Set si domnꝰ deus te atq me maudi¬
encia sancti consilii dignaretur cõnĩ¬
gere. de pietate eius confido quia mu¬
tares u̾la. mut ares sẽtẽtiaz. Ueringeꝰ
Quam sentenciã superiorib sins
isequeris. teip̃m turpiter
infamare minime erubescis. Quis¬
quis eni contraria iurat ; uecesse
est in alterutro periurii crimen incur¬
rat. Ergo cum uerla ad iurandũ tͥ

Expanded text:
carnem et uinum in uerum Christi sanguicarnem et uinum in uerum Christi sanguinem conuerti credimus uecordiam nominas, de hac re oportunius tibi tunc respondebo, cum fidem hanc auctore deo diuinis auctoritatibus et manifestis rationibus ueram esse monstrauero. Porro autem quod dicens: Erat autem burgundus in sententia uulgi, Pascasii atque Lanfranci, me etiam cum uulgo deputas, certissimum habeto tu indubitanter credant amici mei fidem meam tueri possem, mallem tamen cum uulgo esse rusticus et idiota catholicus quam tecum existere curialis atque facetus hereticus. Sed si dominus deus te atque me in audientia sancti concilii dignaretur coniungere, de pietate eius confido quia mutares uerba, mutares sententiam. Ber.: Quam sententiam superioribus suis nsequeris, te ipsum turpiter infamare minime erubescis. Quisquis enim contraria iurat necesse est in alterutro periurii crimen incurrat. Ergo cum uerba ad iurandum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit bremt̾ supra reserain. Digne¬
dicendo hꝰ ideo dixi. cina dixisti. erat ã
burgundꝰ in sentencia uulgi. paschasii
atꝙ lanfranci. Nam cũ catholica ecc̃a
dinidatur in clericalem ordinem atq
laicalem. clericał uero ordo cũ sistat in
ep̃is ac reliquis xp̃i saceriotib. aliis q
diuersarum dignitatum ecclesiasticis
personis. Nos autem omnes pꝰter papi¬
cissimos susmaticos hanc fidam ten̾e
manifestissimũ sit reccius dixisses. Erat
autem burgundus insentencia catholice
ecr̃e. set non in mea meoꝵq sequatiũ
qui maluimus nos ab ca superle separa¬
re et contͣ eum ad nr̃am ꝑuiciem scisma
facere. quam humilit mẽbra eius ẽe. et
cõmunẽ cum ea fidem salubrit᷑ retiuere.
Noc reuera dixisses si amator nenta¬
tis et seruator iusticie extitisses. si abies¬
to mans głie appetitu pcc̃a tua confite¬
ri quam tueri maluisses. Quod uero
sentenciam qua panem in ueram xp̃i

Expanded text:
tum sit breuiter supra 414 reseraui. Digretum sit breuiter supra 414 reseraui. Digrediendo hec ideo dixi quia dixisti: Erat autem burgundus in sententia uulgi Pascasii atque Lanfranci. Nam cum catholica ecclesia diuidatur in clericalem ordinem atque laicalem, clericalis uero ordo consistat in episcopis ac reliquis Christi sacerdotalibus aliisque diuersarum dignitatum ecclesiasticis personis, hos autem omnes preter paucissimos scismaticos hanc fidem tenere manifestum sit, rectius dixisses: Erat autem burgundus in sententia catholice ecclesie sed non in mea meorumque sequacium qui maluimus nos ab ea superbe separare et contra eam ad nostram perniciem scisma facere, quam humiliter membra eius esse et communem cum ea fidem salubriter retinere. Hoc reuera dixisses si amator ueritatis et seruator iustitie extitisses si abiecto inanis glorie appetitu peccata tua confiteri quam tueri maluisses. Quod uero sententiam qua panem in ueram Christi
Abbreviated transcription (Latin):
neo ⁊ tenendam astruo. auditat cõcor¬
di õnm assensu confirmata. Duocle¬
rici qui legatos tuos se ẽẽ dixerint. no¬
leutes te defendere: inpͥmo statun aditu
defencerunt et capti sunt. b hac senten¬
cia num qmͣ discessit sanctus leo in om̃ĩ¬
bus conciliis suis. sen quibus ip̃e pͥsenciã
suam exibuit. sen que per legatos suos
indiu̾sis ꝓm̃ciis congregari instituit.
Oue sentencia non effugit successorem
quoq suum felicis memorie papam uic¬
torem. Set quicqͥ de hac re seu ceteris iꝑ¬
fe statuit statui ue p̾cepit: hoc ⁊ iam iste
sua atq omniñ consilioꝵ suoꝵ auctori¬
tate firmaint. Deniqz in consili ꝯ turo¬
nensi cui ip̃nus interfuere ac pͥ fuere legͣti
Quam cum defenandam susapere non
auderes. confessus coram omnib cõmunẽ
ecce fidem mrasti te ab illa hora ita creditu¬
rum. sicut in romano consilio te iu¬
rasse est superius comp̾hensum. Por¬
ro quid de hac re tempore nicho lay ges¬

Expanded text:
neo et tenendam astruo, audita et concorneo et tenendam astruo, audita et concordi omnium assensu confirmata. Duo clerici qui legatos tuos se esse dixerunt, uolentes te defendere in primo statim aditu defecerunt et capti sunt. Ab hac sententia numquam discessit sanctus Leo in omnibus conciliis suis, seu quibus ipse presentiam suam exhibuit seu que per legatos suos in diuersis prouinciis congregari instituit. Que sententia non effugit successorem quoque suum felicis memorie papam Victorem. Sed quicquid de hac re seu ceteris ipse statuit, statuiue precepit, hoc etiam iste sua atque omnium conciliorum suorum auctoritate firmauit. Denique in concilio turoniensi cui ipsius interfuere ac prefuere legati, Quam cum defendendam suscipere non auderes, confessus coram omnibus communem ecclesie fidem, iurasti ab illa hora te ita crediturum sicut in romano concilio te iurasse superius est comprehensum. Porro quid de hac re tempore Nicholai ges
Abbreviated transcription (Latin):
hanuiem scotum extolleres pash ialiũ
dampnares. cõnnũ de encharistia fidei adusa
sentires. promulgata est inte dampnacõns
sententencia pͥuans de cõmunione sata¬
gelas sancte ecc̃e. quam tu pͥuare sc̃a eiꝰ
cõmunione satagelas. Post hec p̾cepit
pp ut ego surgerem. pram rumoris a me
maculam abstergerem fidem meam ex¬
ponerem. expositam plus sacris auctori¬
tatibus qmͣ argumentis prolarem. Itaz
surrexi: quod sensi. dixi. quod dixi. pro¬
bani. quod prolaui omnib placuit. nul¬
li displicuit. De hiis declarata est syno¬
dus uertellensis que tunc proximo sep¬
tembri eodem pͥsidente pontifice est cele¬
brata uercellꝰ. Ad quam uocatus non
uemisti. ego uero prerepto ac p̾cibus pre¬
fati pontificis usq ad ip̃m synob m
sem̃ remansi. In qua in audiencia õi¬
um qui de dm̾sis huiꝰ mũdi partibus
est ac dampuatus sentencia tua expoĩta
ac dampnata. fides sc̃e ecc̃e quam ego te¬

Expanded text:
hannem Scottum extolleres, Pascasium hannem Scottum extolleres, Pascasium damnares, communi de eucharistia fidei aduersa sentires, promulgata est in te damnationis sententia priuans te communione sancte Ecclesie quam tu priuare sancta eius communione satagebas. Post hec precepit papa ut ego surgerem, praui rumoris a me maculam abstergerem, fidem meam exponerem, expositam plus sacris auctoritatibus quam argumentis probarem. Itaque surrexi, quod sensi dixi quod dixi probaui, quod probaui omnibus placuit nulli displicuit. Deinde declarata est synodus uercellensis, que proximo tunc septembri eodem presidente pontifice est celebrata Vercellis. Ad quam uocatus non uenisti. Ego uero precepto ac precibus prefati pontificis usque ad ipsam synodum secum remansi. In qua in audientia omnium qui de diuersis huius mundi partibus est ac damnatus sententia exposita ac damnata, fides sancte ecclesie quam ego te
Abbreviated transcription (Latin):
empore sancti leonis pape de le¬
ta est heresis tua. ad aplicam
caem. Qucum synodo p̾sid̾et at reli
teret secumi non parua multitudo ep̃oꝵ
aiblatum di̾si q ordines a duisis repi¬
onib religiosaꝵ psonaꝵ. iussum ẽ mnqi¬
ũ andiencia reatari. quas mͥ de corpore
et sanguine domini lit̾as transimasti.
portitor uero eaꝵ legatus tuus me muor¬
mãna nõ reperto. tradidit eas quibus¬
dem ciericis. Quas cum legissent et cõtꝰ
uisitatissimam ec̃ce fidem scͥptas sñad¬
uertissent. zelo dei altensi quibuldam
aolegendum eas ponexerunt plurmuᷤ
earimi sentencias uerbis exposuerinie.
Itaq factum est ut non decerior de te qmͣ
de me fuerit orta suspicio. ad quẽ indelis
tales lut̾as destinaneris. putantib mults
me fonere ac fauere que a te dicerentur
uel grã qna te diligerem. nel fide qua re¬
uera ita ẽẽ indubitant tenerem. I gitin
cum a quodam ⁊ emensi tlico romam ꝑex¬
latas recitator legeret: nitellecto. quod io¬

Expanded text:
empore sancti Leonis papae, delta est haeresis tua ad apostolicam sedem. eresis tua ad apostolicam deret secum non parua multitudo episcoporum abbatum diuersique ordinis a diuersis regionibus religiosarum personarum, iussum est in omnium audientia recitari quas mihi de corpore et sanguine domini litteras transmisisti. Portitor quippe earum legatus tuus me in Normannia non reperto, tradidit eas quibusdam clericis. Quas cum legissent et contra usitatissimam ecclesie fidem scriptas animaduertissent, zelo dei accensi quibusdam ad legendum eas porrexerunt, plurimis earum sententias uerbis exposuerunt. Itaque factum est ut non deterior de te quam de me fuerit orta suspicio, ad quem uidelicet tales litteras destinaueris putantibus multis me fouere ac fauere que a te dicerentur, uel gratia qua te diligerem uel fide qua reuera ita esse indubitanter tenerem. Igitur cum a quodam remensi clerico Romam perlatas recitator legeret, intellecto quod Io
Abbreviated transcription (Latin):
et uinum ad sacrandũ ꝓponi in alta¬
ri. set inter sacrandum in conp̾hen¬
sibiliter et ineffabilit in substãciam
carins et sangninis cõmutari. Qd̾
suo loco opitulante eo de cuius sacr¬
atissimo corpe loquins oiu̾sis diu̾sor
patrum testimonis ita ẽẽ. nec aliter
posse ẽẽ monstrabitur. Non tamẽ
panem negat. pumo confirmat.
set panem qui de celo descendit et dat
uitam mũdo. panem quem amb¬
osius et augustinus eisdem u̾bis
uocant tillyssticoy i dest super su¬
bstancialẽ quia caro xp̃i omnibus
cͤatis substanciis maior existit. oẽs
creaturas extellentissima dignita¬
te p̾cellit. uiuũ quoq non qualecũq
set quod hominũ non quidem om̃i

Expanded text:
et vinum ad sacrandum proponi in altaet vinum ad sacrandum proponi in altari, sed, inter sacrandum, incomprehensibiliter et ineffabiliter in substantiam carnis et sanguinis commutari. Quod, suo loco opitulante eo de cujus sacratissimo corpore loquimur, diversis diversorum Patrum testimoniis ita esse nec aliter posse esse monstrabitur. Non tamen panem negat, imo confirmat. Sed panem qui de coelo descendit et dat vitam mundo, panem quam Ambrosius et Augustinus eisdem verbis vocant epiousion, id est supersubstantialem, quia caro Christi omnibus creatis substantiis major existit, omnes creaturas excellentissima dignitate praecellit. Vinum quoque non qualecunque, sed quod hominum, no
Abbreviated transcription (Latin):
te repetere mimme pudet.
ꝓpterea que paulo ante posui. me eciã
replicare oportet. pͥorem sentenciam tan¬
timmmi ẽe tuam. posteriorem uero nulliꝰ
hominũ superiꝰ dixi. et ia ẽẽ documen¬
tis clariorib approlam. Nam et tu car¬
nem ac sanguinem negas. in solo sa¬
cramento rem totam constituens et uos
satramentum fatemur ⁊ tũ. utrius¬
que u̾itatem fideliter ac ueraciter
confitemur. Quod uͦ dialetica uerla
affirmacõnem p̾dicatum. subiͤtum.
ceteraq in hunc modũ tractatui tã¬
te rei laboras in serere. ꝓpͥ ml aliud
uideris id facere. nisi ut hac occasi¬
one ꝓitũ te disputandi inpitis ualeas
suadere. Namn et tu fine hnis noun¬
mbus qdꝰ moliris non imperiter
posses asserere. et nos que a te dite¬
rentur sacris solũmꝰ possemus tes¬
timonus abolere. U̾ enugerlꝰ
Susceperat autem burgundus
negare panem et uinũ in mensa
firmat in mẽsa dñica.: Larifiant
re non debuit. confitetur eñ
ecca toto terrarũ orbe diffusa panem

Expanded text:
te repetere minime pudet; propterea quae paulo ante posui me etiam replicare oportet. Priorem sententiam tantummodo esse tuam, posterihominum superius dixi, et ita esse documentis clarioribus approbaui. Nam et tu carnem et sanguinem negas in solo sacramento rem totam constituens, et nos sacramentum fatemur et tamen utriusque ueritatem fideliter ac ueraciter confitemur. Quod uero dialectica uerba, affirmationem, predicatum, subiectum, ceteraque in hunc modum tractui tante rei labores inserere, propter nil aliud uideris id facere, nisi ut hac occasione peritum te disputandi imperitis ualeas suadere. Nam et tu sine his nominibus quod moliris impariter posses asserere, et nos que a te dicerentur sacris solummodo possemus testimoniis abolere. Ber.: Susceperat autem burgundus negare panem et uinum in mensa firmat in mensa dominica. Lanfr.: re non debuit. Confitetur enim Ecclesia, toto terrarum orbe diffusa, panem
Abbreviated transcription (Latin):
sicõñ causas ẽẽ disposuit. Uierũp¬
tamen in opere de doctrina xp̃iana nͦ
hinꝰ ꝓposicõnis nec alicuiꝰ enis simlꝰ
beatus augustinꝰ aliquo in loco men¬
cionem fecit. quod facile quiuis sare
potent si curet ip̃m librum leg̾e si nũ¬
qmͣ legit uel ‸ l egere si fortasse iai le¬
git. In qua re uehement miror smne
errorem sine stulticiam tuam. Erro¬
rem quidem: si prolata testimouia in
sacris codicib. Aut alit̾ ẽẽ. aut penitus ẽẽ
nou ignoras. Stulticiam uero si ita ce¬
teros uecordes existimans ut dictis tuis
contra autiquam ec̃ce fidem protimis
credant ea qz uelud sacrosc̃a indiscussa
p̾tereant. Uͦ eringen. EE autem af¬
firmacio notissums partibus sins con¬
stans. p̾dicato et subiecto que ita enũ¬
ciat. pauis et uinũ que in altari ponũ-¬
tim. sunt solumꝰ sacramenta. nichilo¬
minꝰ que ita enunciat. panis et uinũ

Expanded text:
sitionum causas esse disposuit. Verumsitionum causas esse disposuit. Verumtamen in opere de doctrina christiana nec huius propositionis nec alicuius eius similis beatus Augustinus aliquo in loco mentionem fecit, quod facile quiuis scire poterit si curet ipsum librum legere si numquam legit, uel relegere si fortasse iam legit. In qua re uehementer miror siue errorem siue stulticiam tuam. Errorem quidem si prolata testimonia in sacris codicibus aut aliter esse aut penitus non esse ignoras. Stulticiam uero si ita ceteros uecordes existimas, ut dictis tuis contra antiquam ecclesie fidem protinus credant, eaque uelut sacrosancta indiscussa pretereant. Ber.: Est autem affirmatio notissimis partibus suis constans predicato et subiecto que ita enunciat, panis et uinum que in altari ponuntur sunt solummodo sacramenta, nihilominus que ita enu
Abbreviated transcription (Latin):
Niis duob perticularib p̾cedentibus
poteris ne regulariter concludere par-¬
te subruta ea non posse constare: Ab¬
sit. In nuilla quiꝑpe sillogisinoꝵ figͣ
p̾cedentibus duabus perticularib cõ¬
sequenter infertur conclusio ulla.
Male igitur eam collocasti. Illud ue¬
ro perfunctorie nou ẽ p̾t̾eundum qd̾
pͥfate ꝓposicõnis tue ueritatem in ip̃a
eternitatis ueritate que deus est in¬
dissolubilr constare perhibiuisti. id qd̾
beati augustini de doctrina xp̃iana auc¬
toritate firmasti. Et quidem ꝓposicõ
ip̃a uera ẽͥ uereq ꝓposicõnis uim suo
loco posita optineret. set tu male et ĩ¬
efficacit᷑ eam posinsti. Nec eius ma¬
gis quam omniũ tam rerum ꝙͣ aliaꝵ
ꝓposicõnũ ueritatis apud ueritatem
omnia scientis ac p̾scientis dei eterna¬
liter constat. qui ⁊ res ip̃as inpͥncipa¬
libz ac secundis essenciis condidit eas¬
q tam uerarum quam falsarũ ꝓpo¬

Expanded text:
His duabus particularibus precedentibus, His duabus particularibus precedentibus, poterisne regulariter concludere, parte subruta ea non posse constare? Absit! In nulla quippe sillogismorum figura precedentibus duabus particularibus consequenter infertur conclusio ulla. Male igitur eam collocasti. Illud uero perfunctorie non est pretereundum, quod prefate propositionis tue ueritatem in ipsa eternitatis ueritate que deus est indissolubiliter constare perhibuisti, idque beati Augustini de doctrina christiana auctoritate firmasti. Et quidem propositio ipsa uera est, uereque propositionis uim suo loco posita obtineret, sed tu male et inefficaciter eam posuisti. Nec eius magis quam omnium tam rerum quam aliarum propositionum ueritas apud ueritatem omnia scientis ac prescientis dei eternaliter constat, qui et res ipsas in principalibus ac secundis essentiis condidit, easque tam uerarum quam falsarum propo
Abbreviated transcription (Latin):
lus confitetur. Igitur ne id quicem
ad argumentum suũ racionis fuit.
Male ergo utrumq posunsti Niis duo¬
bus uiciosissimis pͥncipiis totam
argumientacõnem tuam. idenitidẽ
repetendo ad finem usq contexis. At
ꝓpterea uecesse est uiciosum nec con¬
cedendum ẽe quicꝙͥ et niciosis nec cõ¬
cessis pͥncipiis constit̾it emanare.
A dhuc alio argumento plare conten¬
dis. panem uinũ q post consecracõnẽ
in pͥncipalib permanere assecutus di¬
cens. Non enim constare pot̾it affirma¬
cio omnis parte subruta. Ad cuius rei
probanonem non oportuit inferri perti¬
cularem negatiuam qua de p̾senti ques¬
tione nichil colligitur set uniu̾salem
pocius per quam eminciatins milla
affirmacio constare poterit perte subru¬
ta.Age enim sit perticularis negacõ
tua. non omnis affirmacio constare po.¬
terit ꝓte subruta. Nursus assũpcio tra
panis et uinũ altaris solũmꝰ sunt
et sanguis. utrum ꝙ affirmacio est.

Expanded text:
lus confitetur? Igitur ne id quidem lus confitetur? Igitur ne id quidem ad argumentum sumi rationis fuit. Male ergo utrumque posuisti. His duobus uitiosissimis principiis, totam argumentationem tuam identidem repetendo ad finem usque contexis. Ac propterea necesse est uitiosum nec concedendum esse, quicquid ex uitiosis nec concessis principiis constiterit emanare. Adhuc alio argumento probare contendis, panem uinumque post consecrationem in principalibus manere essentiis, dicens: Non enim constare poterit affirmatio omnis parte subruta. Ad cuius rei probationem non oportuit inferri particularem negatiuam qua de presenti questione nichil colligitur, sed uniuersalem potius per quam enuntiatur, nulla affirmatio constare poterit parte subruta. Age enim sit particularis negatio tua, non omnis affirmatio constare poterit parte subruta. Rursus assumptio tua: panis et uinum altaris solummodo suet sanguis, utrumque affirmatio est.