comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicioꝵ regnis. gentib scripturae testatur dicens: Reg¬
nũ agente ingentẽ transfertur ꝓpt̃ iustitias & in¬
iurias & contumelias & diuersos dolos : quȩ omnia plus
quã in cxeris gentib habundant int̃ gundeba dos
apud quoꝵ legẽ non lic& discussione aut ueraciũ testi¬
monio causas terminare : Eo qđ libuerit armis cõminari
liceat ne insirmior suaretinere. aut reposcere audeat
tamquã ueritas armis manifestare egeat. quod nulla auc¬
toritas. nulla ratio credere sintt: Val& &iam adhiancrẽ
subtilit̃ consi denindã illud quod in libro iudicũ refertur:
Cum enimquidam cingaba aciuitate de tribubenia min
comississent inmane flagitiũ suꝑ muliere cuiusdã leui¬
tis & congregurent᷑ uniuersie trib: isnł ad hioc facinꝰ punien¬
dũ collecta ẽ &ĩ tota trib beniamin in p̃dicta ciuitate
gibaa ad defendendũ peocatũ illorum: Filii ergo issł

Expanded text:
diciorum regnis et gentibus, Scriptura testatur, dicens: Regdiciorum regnis et gentibus, Scriptura testatur, dicens: Regnum a gente in gentem transfertur propter injustitias, et injurias, et contumelias, et diversos dolos . Quae omnia plus quam in caeteris gentibus abundant inter Gundobados, apud quorum legem non licet discussione aut veracium testimonio causas terminare; eo quod libuerit, armis comminari liceat, ne infirmior sua retinere aut reposcere audeat, tanquam veritas armis manifestari egeat: quod nulla auctoritas, nulla ratio credere sinit. XI. Valet etiam ad hanc rem subtiliter considerandam illud quod in libro Judicum refertur. Cum enim quidam in Gabaa civitate, de tribu Benjamin, commisissent immane flagitium super muliere cujusdam levitis, et congregarentur universae tribus Israel ad hoc facinus puniendum, collecta est etiam tota tribus Benjamin in praedicta civitate Gabaa ad defendendum peccatum illorum. Filii ergo Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ oculta hominũ imp̃senti uita ꝑ aquã calidã. aut fer¬
rũ reuelari uelit quantomin ꝑcrudelia certamina
adusq ueniat dñs qͥ & inluminab̵ abscondita tene¬
burrũ & manifestabit consilia cordiũ: Concedit tim̃ iu¬
dicare inter fr̃s. ut contentiones sopiantur : Sedutilitas
iudiciorũ. constat indiscussione causarũ & sub tilitate
inuestigationũ sicuti & salo monfecisse legit᷑ in conten¬
tione duarũ mere tricũ: Cuiꝰ & p&itio ꝓpterea pla¬
cuitdõ qr ñ p&iuit diuitias aut dies multos sedscipientiã
ad discernendũ iudiciũ :Sic & damiliel adhuc puer
suscitante do sp̃meius. iudictũ duos iniquos iudices. pru¬
denti subtilitate ꝑ quã libent taẽ & beata susantia de
in iusta damnatione : Nã sihȩc duo iudicut temporib:
nris ꝑuenirent . quidiudices dicerent facile est aduer¬
tere ante quos maxime ꝑiuria. aut munent finẽ reb
imponunt: Quanta aut̃ necessaria sit in tegritas iu¬

Expanded text:
s occulta hominum in praesenti vita per aquam calidam aut ferrum revelari velit: quanto minus per crudelia certamina?adusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium. Concedit tamen judicare inter fratres, ut contentiones sopiantur. X. Sed utilitas judiciorum constat in discussione causarum et subtilitate investigationum, sicuti et Salomon fecisse legitur in contentione duarum meretricum: cujus et petitio propterea placuit Deo, quia non petivit divitias aut dies multos, sed sapientiam ad discernendum judicium. Sic et Daniel adhuc puer, suscitante Deo spiritum ejus, judicavit duos iniquos judices prudenti subtilitate, per quam liberata est et beata Susanna de injusta damnatione. Nam si haec duo judicia temporibus nostris pervenirent, quid judices dicerent, facile est advertere, ante quos maxime perjuria aut munera finem rebus imponunt. Quanta autem necessaria sit integritas ju
Abbreviated transcription (Latin):
quia dñs locutus est. ita ut consequenter impleatur qđ
ueritas dicit : Verum tamen filius hominis ueniens. pu¬
tas inuemiae fidem suꝑtenem: Tam̃ qe ueritas pser
dieit iterũ. Ecce ego uobis cũ sum omnib dieb: usq adcon¬
sum quos ille quinuno ligatus est in cibysso. solutus totis uirib:
ꝑmittexur bellige nere, quos diuinci gnũ idoneos red¬
d& aduersum tam in ianẽbestiam dimicare. & uicto¬
res de ea existere: Adorte mur itaq: nos m&ipsos ꝑsin¬
gulos dies &ondeserentes collertionẽ nram: Audiam

Expanded text:
quia Dominus locutus est. Ita ut consequenter impleatur quod quia Dominus locutus est. Ita ut consequenter impleatur quod Veritas dicit: Verumtamen filius hominis veniens, putas inveniet fidem super terram? Tamen quia Veritas ipsa dicit iterum: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consum quos ille qui nunc ligatus est in abysso, solutus, totis viribus permittetur belligerare, quos divina gratia idoneos reddet adversum tam immanem bestiam dimicare, et victores de ea existere. Adhortemur itaque nosmetipsos per singulos dies, non deserentes collectionem nostram. Audiam
Abbreviated transcription (Latin):
huias de quo ascendere uidebantur septẽ boues pulclirae
Debub: & crassȩ nimis quȩ pascebantur in locis palustrib p̃teritoꝵ¬
temtoꝵ significationẽ gerit quȩ habuere doctores doc¬
trina sublimes. scĩtate fulgidos. in defensione ueritatis¬
constetis irigidos : Nuncaut̃ quodsie gnaui dolore dici nondeba&:
exp̃dicto flumine iamemergunt aliae boues foedȩ
confecteq: maciȩ: De qua siuxta graecilitatẽ sermonis
nrt̃ aliquid dicere temptamus: offendimus forsitan ad
inuicem : Ta men si dõ iuuante in unum conuenerimus
oport& nos de hoo dligent̃ & fideliter conloqui: Quia & lis
in quibus sanitas de ficit & infirmitas roborcnur. moris
estinde cogitare. inde interrogare. ut adearũ rerũ ꝑ¬
ueniant cognitionẽ : Queramus &at̃ ne forte iampropo
um auferetur paxillus qui fixus fuerat in lo co fideli
& fe ng& ur & caid& & peribit quod pependerat in eo

Expanded text:
hujus, de quo ascendere videbantur septem boves pulchrae hujus, de quo ascendere videbantur septem boves pulchrae et crassae nimis, quae pascebantur in locis palustribus, praettemporum significationem gerit, quae habuere doctores doctrina sublimes, sanctitate fulgidos, in defensione veritats rigidos. Nunc autem quod sine gravi dolore dici non potest ex praedicto flumine jam emergunt aliae boves foedae confectaeque macie: de qua re si juxta gracilitatem sermonis nostri aliquid dicere tentamus, offendimus forsitan ad invicem. Tamen si Deo juvante in unum convenerimus, oportet nos de hoc diligenter et fideliter colloqui: quia et his in quibus sanitas deficit, et infirmitas roboratur, moris est inde cogitare, inde interrogare, ut ad earum rerum perveniant cognitionem. XIV. Quaeramus etiam ne forte jam prope inus exercituum, auferetur paxillus qui fixus fuerat in loco fideli, et frangetur, et cadet, et peribit quod pependerat in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo fides xp̃i uiundo annuntiata est & recepit non
suer rectores ec cł arim tantis periculis & tamigne uibus
atq in eui tabilib: circũsepti: Quia si cutiã dictũ eẽ me¬
minimus mundus in annis priorib uelut iniuuentute
uiguit: At nuno psa sua. se nec tute de primitur & qua¬
si aduicinã mortẽ molestiis crescentib: urguet᷑ : Qđ
nos absq: ambiguo de ecđa dicere possumus quȩ in
annis priorib. ad tolenentiã passionũ robusta. imꝑfecti¬
one ueritatis erecta. ad ostensionẽ signorũ ualida
studiominendȩ continentiae & abstinentiae accino¬
ta contnt nebie i iupoꝵ solliata. ad resistendũ imp¬
bis libent : At nunc omnib: infirmitatibmentis
na est languida : ut ad dicendũ quidẽ nec tutũ sit
nec possibile ad cauendũ uero nec ꝓmptũ nec fa¬
ale. Atq: utinã uł dolere possemus unnosistos fa-¬
mis & sterilitatis quos ꝑsomnũ phara ouidit. iosepli
uir sc̃s intellexit & exposuit: Quippe fluuius scłi

Expanded text:
recepta, non fuerunt rectores ecclesiarum tantis periculis et tam gravibus atque inevitabilibus circumsepti. Quia, sicut jam dictum esse meminimus, mundus in annis prioribus, velut in juventute viguit. At nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis crescentibus urgetur. Quod nos absque ambiguo de Ecclesia dicere possumus, quae in annis prioribus ad tolerantiam passionum robusta, in perfectione veritatis erecta, ad ostensionem signorum valida, studio mirandae continentiae et abstinentiae accincta, contra rabiem luporum sollicita, ad resistendum improbis libera. At nunc omnibus infirmitatibus mentis ita est languida, ut ad dicendum quidem nec tutum sit, nec possibile; ad cavendum vero, nec promptum, nec facile. Atque utinam vel dolere digne possemus annos istos famis et sterilitatis, quos per somnium Pharao vidit, Joseph vir sanctus intellexit et exposuit. Quippe fluvius saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
castris expellentur. amboq: infoueamcadent : Noner¬
go aliud doceat sacerdos. nisi quod dñs p̃cipit ut salu¬
brit̃ audiatur: Sic & hue chi heli dñs loquitur : Audieser¬
go exore meo sermonem . & annuntiabis eis exme : Audi¬
es inquit non aliunde sed eocore meo & annuntiabis ex
me. non etete quia quilo quitur metidaciũ de suo loquit᷑
Econtinerio aut̃ omne datũ optimum & omne donũ
ꝑfectũ desursũ est & bix uerititis a perre luminũ ẽ

Expanded text:
de castris expellentur, amboque in foveam cadent. Non erde castris expellentur, amboque in foveam cadent. Non ergo aliud doceat sacerdos, nisi quod Dominus praecipit, ut salubriter audiatur. Sic et Ezechieli Dominus loquitur: Audies ergo ex ore meo sermonem, et annuntiabis eis ex me. Audies, inquit, non aliunde, sed ex ore meo, et annuntiabis ex me, non ex te: quia qui loquitur mendacium, de suo loquitur. E contrario autem, omne datum optimum, et omne donum perfectum, desursu
Abbreviated transcription (Latin):
dotes fili leui quos elegerit dñs ds̃ tuus ut minis¬
tra& ei & benedicant in nomine eius & aduerbũ
eoꝵ omne negotiũ & quio quid mundũuł inmundũ est
iudeceur Quã sit aut̃ ꝑnitiosũ non oboedre sac̃ dotibus
miro modo &iam ꝑmor sen dr̃: Obserua in quid̃ diligenter
ne incurras plagã lepsȩ. sed facies quȩ cũq docuerint te
sac̃ dotes leuitici generis iuxta id quod p̃cepieis & imple
ollicite, Nam culepno infirmitis corporis sit quur non poti¬
us medici soboe diendũ prȩcpit se dsc c̃ dotib nis qo humilit
audiendo sacerdotes declinat quis in munditiuã mentis
naxime erroris ita tam̃ sisa c̃dos eti docuerit quȩ dñs p̃cep̃
Hoc est enim qđ dicit facies quȩ cũq docuer intte sac̃ do¬
tes uxta id qđ precepieis : Nc̃ sisa c̃dos aliud docuerit
quit̃ quod dis iussit quis quis et ausculte uerit. lepsus
lepsũ sequitur & cȩius cȩcũ : Et oonsequent̃ an

Expanded text:
dotes filii Levi, quos elegerit Dominus Deus tuus ut minisdotes filii Levi, quos elegerit Dominus Deus tuus ut ministrent ei et benedicant in nomine ejus, et ad verbum eorum omne negotium et quidquid mundum vel immundum est judicetur. Quam sit autem perniciosum non obedire sacerdotibus, miro modo etiam per Moysen dicitur: Observa, inquit, diligenter ne incurras plagam leprae; sed facies quaecunque docuerint te sacerdotes Levitici generis, juxta id quod praecepi eis, et imple sollicite. Nam cum lepra infirmitas corporis sit, cur non potius medicis obediendum praecipit, sed sacerdotibus? nisi quia humiliter audiendo sacerdotes declinat quis immunditiam mentis, maxime erroris: ita tamen si sacerdos ea docuerit quae Dominus praecepit. Hoc est enim quod dicit: Facies quaecunque docuerint te sacerdotes, juxta id quod praecepi eis. Nam si sacerdos aliud docuerit quam quod Dominus jussit, quisquis ei auscultaverit, leprosus leprosum sum sequitur, et caecus caecum; et consequenter ambo
Abbreviated transcription (Latin):
regi atq: dxor̃: Nonest tui officii otia. ut adole asincen¬
sũ dĩo sedlac̃ dotum hoc ẽ filioꝵ aaron qͥconsetictis adiu¬
iuse modi ministeriũ Egnedere descũ ario ne contẽ pse¬
minabatur sa c̃ dotib Statimq: orta ẽ lepur infronte
eĩ corã sacerdotib: indomodm̃ suꝑ altare tymiama¬
tis: Cũ q respexissae eũ a zarias pontifex & om̃s reliqͥ
sac̃ dotes uider̃ lepnr minfronte eius & festinato ex¬
puler eum: Sed& ipse ꝑterritꝰ. accelenxuit egredi¬
eo qđ sensissx ilicoplagã dm̃i: Ieli itaq: contempto¬
res sac̃ dotũ ultione feriuntur : Telis in su cerdo tibus
fortitudo & constantia p̃dicatur: Obhano & ararias
iste singulari laude ad tollitur. sicut scriptũ estdeco
Alirias sacerdos degenere a aron ipse est qui sacer¬
do tio functus est indomoquã ȩ dificauit salo mon in
hieruselem: Ianta igitur saõdotib: sacerdotii dig¬
nitate collata. precipitur populo ut eis incunctis
oboediat : Ait deniq: moyses : Accedentitaq sacer¬

Expanded text:
ensum Domino sed sacerdotum hoc est filiorum Aaron qui consecrati sunt ad huiuscemodi ministerium egredere de sanctuario ne contempseminabatur sacerdotibus statimque orta est lepra in fronte eius coram sacerdotibus in domo Domini super altare thymiamatis cumque respexisset eum Azarias pontifex et omnes reliqui sacerdotes viderunt lepram in fronte eius et festinato expulerunt eum sed et ipse pereo quod sensisset illico plagam Domini . Tali itaque contemptores sacerdotum ultione feriuntur, talis in sacerdotibus fortitudo et constantia praedicatur. Ob hanc et Azarias iste singulari laude attollitur, sicut scriptum est de eo. Azarias sacerdos de genere Aaron, ipse est qui sacerdotio functus est in domo quam aedificavit Salomon in Hierusalem. IX. Tanta igitur sacerdotibus sacerdotii dignitate collata, praecipitur populo ut eis in cunctis obediat. Ait denique Moyses: Accedent itaque sacer
Abbreviated transcription (Latin):
molandũ nonne malu i est : & si offenetis decudũ &
languidũ nonne malũ est.  Quȩ sentia. potest quidẽ
& de hostiis carnalib uł spiritalib specialit̃ accipi intel¬
ligitur tam̃ ꝓbabilit̃. &iam de offerentib Uerũ de
ma. nobis necesse est cũ omni cordis contritioue trac¬
tare qui in his pessimis temporib ordinandi & regendo
ecđas minsterid̃ sortitisumus ut si ex tuto cauere ñ pos¬
sumus sadtẽ quantulũ cũq nobis ipsis suc currere studea¬
mus ne peccatis alienis communiarmus q nñt suꝑhiabua¬
dant & cũ iniquitates urtĩȩ siꝑgressȩ sint capita mĩs¬

Expanded text:
onne malum est? et si offeratis claudum et onne malum est? et si offeratis claudum et languidum, nonne malum est? Quae sententia potest quidem et de hostiis carnalibus vel spiritalibus specialiter accipi, intelligitur tamen probabiliter etiam de offerentibus. Verum qma, nobis necesse est cum omni cordis contritione tractare, qui in his pessimis temporibus ordinandi et regendi ecclesias ministerium sortiti sumus; ut si ex toto cavere non possumus, saltem quantulumcunque nobis ipsis succurrere studeamus, ne peccatis alienis communicemus, quia nostra superabundant, et cum iniquitates nostrae supergressae sint capita
Abbreviated transcription (Latin):
pulisa c̃dotes excelsorũ: Quicũq: uolebat. implebat ma¬
nũ suam & fiebat sacerdos excelsox: Et ꝓpt̃ hane causã
peccauit domus he roboam. & auersa est. & deleta de su¬
ꝑficiȩ terrae: Forsitant in his duab: sententiis resistat
aliquis dicens: hȩc dicta sunt dedecẽ tribubus isrł.
quȩ ꝑhieroboam recesser ad omodauid & ciuitate scã.
ac templo & altari siue ministerio electorũ sac̃ dotũ
Etꝓpterea debent de hereticis intelligi qui recedunt
a ueri domo dauid idesta pĩ & a cõmunione
uł doc trina sac̃ dotũ catholicorũ. Nos ab eccła nonre¬
cedimꝰ nec sꝑnimꝰ nutrices ecđas. sedhabem sacerdo¬
tes quales possumus : Consideroe quiliaec dicit quantis
modis receditur ad omo & corpore dauid. & inueni&
ꝓculdubio ualde congruere in hacre omnib imꝓban¬
dis factis sicit & doctores nrĩ senserunt: Quam quã sun
aliae diuinae auctoritatis multȩ sententiae: inquib.
si ne contra dictione temenetio tantȩ scĩtatis arguitur.

Expanded text:
at manum suam, et fiebat sacerdos excelsorum. Et propter hanc causam peccavit domus Hieroboam, et eversa est et deleta de superficie terrae . XII. Forsitan in his duabus sententiis resistat aliquis, dicens: Haec dicta sunt de decem tribubus Israel, quae per Hieroboam recesserunt a domo David, et civitate sancta, ac templo et altari, sive ministerio electorum sacerdotum; et propterea debent de haereticis intelligi, qui recedunt a veri domo David, id est Christi, et a communione vel doctrina sacerdotum catholicorum. Nos ab Ecccedimus, nec spernimus nutrices ecclesias; sed habemus sacerdotes quates possumus. Consideret qui haec dicit quantis modis receditur a domo et corpore David, et inveniet procul dubio valde congruere in hac re omnibus improbandis factis, sicut et doctores nostri senserunt. Quanquam sunt aliae divinae auctoritatis multae sententiae, in quibus sine contradictione temeratio tantae sanctitatis arguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
scc̃ dotes indo mib suis habere non possent: Nã quis
eẽ tbonꝰ cdericus quicũ ttilib hominib: dehonestari nomͣ
& uitamsuam ferr& : Noncunentomnino quides derici
illisint quanta ignorantia cȩci que ntis criminib inuo¬
luti tantum ut habeant presbiteros ꝓprios quex
occusione deserint de senint ec desi as. seniores & officia
publica: Quod aut̃ non habeant eos ꝓpt̃ religionis ho¬
Norẽ : appar& exhioc qđ nonhabent eos in ho nore:
Vnde & contumeliosȩ eos nominuntes: quando uolunt
ills ordinari praesbiteros. rogant nos uut iubent dicen¬
tes : habeo unũ dericionẽ quẽ mihi nutriui deferus mne
isꝓprus aut beneficialib siue pagensb aut obtiuut abil¬
lo uł illo homine siue de illo uel illo pago uolo ut &¬
dines eum mͥ prȩsbiterũ: Cũ q ftc tũ fuerit putant
ex hoc qđ maioris ordinis sac̃ dotes noneis sunt nece su¬
rii & derelinqunt frequent̃ publica officia & p̃dica¬

Expanded text:
sacerdotes in domibus suis habere non possunt nam quis sacerdotes in domibus suis habere non possunt nam quis esset bonus clericus qui cum talibus hominibus dehonestari nomen et vitam suam ferret?, non curant omnino quales clerici illi sint, quanta ignorantia caeci, quantis criminibus involuti; tantum ut habeant presbyteros proprios, quorum occasione deserant ecclesias, seniores, et officia publica. Quod autem non habeant eos propter religionis honorem, apparet ex hoc quod non habent eos in honore. Unde et contumeliose eos nominantes, quando volunt illos ordinari presbyteros, rogant nos aut jubent, dicentes: Habeo unum clericionem, quem mihi nutrivi de servis meis propriis, aut beneficialibus, sive pagensibus; aut obtinui ab illo vel illo homine, sive de illo vel illo pago. Volo ut ordines eum mihi presbyterum. Cumque factum fuerit, putant ex hoc quod majoris ordinis sacerdotes non eis sint necessarii, et derelinquunt frequenter publica officia et p
Abbreviated transcription (Latin):
Cognoscite ergo qui eius modisunt: Itẽ
adthessa lonicenses : Roga mus aut᷑ uos fr̃s. ut noueritis cos
qui labonent int̃ uos & p̃sunt uobis indño & inonentuos. ut
habeatis illos habundantius incuritate ꝓpt̃ opusilloꝵ. Pa
cẽ hab&e cũ eis haet pauca ueteris ac noui testim̃ ti
collegimꝰ testi monia inquib: quasi inspeculo contueri
ualeamus fȩditatẽ nr̃i temporis omni la crimarũ fonte
plone ndã qu ando increbrut consuetudo impia. ut pene
nullus inueniatur anhelans & quantulũ cumq: ꝓficiens
adhonores axgłam temporalẽ qui non do mesticũ habeat
sac̃ dotem: Non cui oboediat. seda quo incessant᷑ exigat
licitã simul atq: in licitã oboedientiã. nonsolũ inditunis
officus uerumo&iã inhumanis. Ita ut pleriq: inueniantur
qui aut ad mensas ministrent. aut saccata uina misceaÑ
aut canes ducant aut caballos quib feminȩ sedent regant
aut agellos ꝓuideant. Et qx tales de quib hio c dicim bonos

Expanded text:
Cognoscite ergo qui ejusmodi sunt. Item ad Thessalonicenses: Rogamus autem vos, fratres, ut noveritis eos qui laborant inter vos, et praesunt vobis in Domino, et monent vos, ut hacem habete cum eis. XI. Haec pauca Veteris ac Novi Testamenti collegimus testimonia, in quibus quasi in speculo contueri valeamus foeditatem nostri temporis, omni lacrymarum fonte plorandam; quando increbuit consuetudo impia, ut pene nullus inveniatur anhelans et quantulumcunque proficiens ad honores et gloriam temporalem, qui non domesticum habeat sacerdotem, non cui obediat, sed a quo incessanter exigat licitam simul atque illicitam obedientiam, non solum in divinis officiis, verum etiam in humanis; ita ut plerique inveniantur, qui aut ad mensas ministrent, aut saccata vina misceant, aut canes ducant, aut caballos, quibus feminae sedent, regant, aut agellos provideant. Et quia tales, de quibus haec dicimus, bonos
Abbreviated transcription (Latin):
conuocatis iđis duodecĩ discipulissuis dedit illis potestatem
inmundorũ spirituũ ut eicerent eos: & cuncrent omnẽ
linguorẽ &omnet infirmitatẽ: Vbi & additur: Duode¬
cim aut̃ a płoꝵ nomina sunt haec: Prim symon qui dr̃ par

Expanded text:
Convocatis Jesus duodecim discipulis suis, dedit illis potestatem Convocatis Jesus duodecim discipulis suis, dedit illis potestatem immundorum spirituum, ut ejicerent eos, et curarent omnem languorem, et omnem infirmitatem. Ubi et additur: Duodecim autem apostolorum nomina sunt haec. Primus Simon, qui dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
quã rem alius euglista. aꝑtius laqͥtur dicens & nonfecit ib
urtutes multis ꝓpt̃ in credulitatẽ illoꝵ Ptinistis qͥdẽ in¬
credulitatis meritũ fuit ut nec multie apud eos urtutes
fierent &ips pcuiciquiscnati sunt non solat uerbi poten¬
tia sed mnanuũ impositione cunerentur: Paneliticũ uͦ
centurionis puerũ & mulieris chananeae filiã quȩ male
ad aemonio uexabatur: solo uerbo rostituit in colu mi¬
titi: Nimirũ magnitudine fidei hoc exigente eoꝵ qua
alt̃ dixerat tantũ dic uerbo & sanabitur puermeus.
altene ex micis dem̃sa dominoꝵ cadentib catellos pos¬
se ꝑcipere non dubitiuerat : Quã quȩ miris laudib silua¬
tor extulit Decenturione qͥdẽ dicens non inuenitintã
fidẽ in isrł Mulieri uͦ hananeae. Omulier magnaẽ:
fidestua : fiat tibi sicutuis: Econtnerio int̃c&eros ueros
discipulos &iã iudae ficto discipulo & uero ꝓditorimag̃¬
nũ uirtutũ gñxm contulit: sicut eugłm narrat diceas

Expanded text:
ns: Et non fecit ibi virtutes multas propter incredulitatem eorum. Et in istis quidem incredulitatis meritum fuit, ut nec multae apud eos virtutes fierent; et ipsi pauci qui sanati sunt, non sola verbi potentia, sed manuum impositione curarentur. Paralyticum vero centurionis puerum, et mulieris Chananaeae filiam, quae male a daemonio vexabatur, solo verbo restituit incolumitati. Nimirum magnitudine fidei eorum hoc exigente, qua alter dixerat: Tantum dic verbo, et sanabitur puer meus. Altera ex micis de mensa dominorum cadentibus catellos posse percipere non dubitaverat: quamque miris laudibus Salvator extulit, de centurione quidem dicens: Non inveni tantam fidem in Israel; mulieri vero Chananaeae: O mulier, magna est fides tua: fiat tibi sicut vis. E contrario, inter caeteros veros discipulos, etiam Judae ficto discipulo, et vero proditori, magnam virtutum gratiam contulit, sicut Evangelium narrat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ante legẽ om̃s primogeniti fuerint sac̃ dotes. & do uic¬
timas im molarint: In lege aut̃. assumitur trib: leui ꝓ
omni primogenito qͥ apͥperit uuluam infiliis isrł fiunt¬
q: leuitae dĩ. dr̃q: ad moysen: Tolle leuitas ꝓprimogeni¬
tis filiorũ isrł & pexcora leuitarũ ꝓpexcorib eorũ eruntq
leuitie mei: Egosũ dñs: ex ternꝰ quiad ministnendũ acces¬
serit mori&ur : Etresmino & uehe m̃ter stupenda:
Onĩs leurtae quos numerauer̃ moxses & a aron uixta
p̃ceptũ dĩ ꝑfamilus suas ingenere iasculano amense
breos & XXII libri diuinȩ a uotoritatis in ueteri testa¬
mento ut id ipsũ sit qđ inde utero nomio dr̃ Scripsit itaq
mosses hane lege & tne didit ea msacerdotib filiis leui qui
Sed& illud omni adiinrtione dignũ est quod primogȩ¬

Expanded text:
quod ante legem omnes primogeniti fuerint sacerdotes, et Deo vicquod ante legem omnes primogeniti fuerint sacerdotes, et Deo victimas immolarint. » In lege autem assumitur tribus Levi pro omni primogenito qui aperit vulvam in filiis Israel, fiuntque Levitae Dei, diciturque ad Moysen: Tolle Levitas pro primogenitis filiorum Israel, et pecora Levitarum pro pecoribus eorum, eruntque Levitae mei. Ego sum Dominus. Externus qui ad ministrandum accesserit, morietur. Et res mira, et vehementer stupenda! Omnes Levitae quos numeraverunt Moyses et Aaron juxta praeceptum Domini per familias suas in genere masculino a mense  duo libri divinae auctoritatis in Veteri Testamento. Ut id ipsum sit quod in Deuteronomio dicitur: Scripsit itaque Moyses hanc legem et tradidit eam sacerdotibus filiis Levi, qui raelis. VII. Sed et illud omni admiratione dignum est quod primoge
Abbreviated transcription (Latin):
administieri : Plerũq aut̃ bonos malis ꝓdeẽ non posse:
& abutilitate ministerii ꝓhiberi sic̃ dñs deinfideli ui¬
orare ꝓpopulo hoc nec ad sumas ꝓeis laudẽ x oratio¬
nẽ qr non exctudiũ te: E&erũ qđ supͣ diximꝰ decai
si paliis sacrificiũ obtuliss&. quodsine caritate fieri
non potest nullatenꝰ dicer&ur. ad ca in & ad inunera
et non respexxisse dum̃. In consequentib: melius de¬
monstnebit᷑ sitam̃ dare dignatus fuerit dñs.
tusq: est dñs odore m suauitatis. & at ad eũ : Ne quaquã ultuo
maledicã terrae ꝓpt̃ homines: Mel chi sededirex sale in sac̃¬
Patres electi habntham scilic& isa ac & ia cob. dequib des
ad dauidloquitur. feci nor nomentuũ sicut unius mag¬
norũ qͥcelebnentur in t̾ra . ae dificasse legunt᷑ altaria.
Seat quoq iob holo ca usta ꝑsingulos dies: scribitur obtulise
Et ut beatꝰ ineronimꝰ ait. antiqua iudȩ oꝵ trachtioe st

Expanded text:
administrari; plerumque autem bonos malis prodesse non posse, administrari; plerumque autem bonos malis prodesse non posse, et ab utilitate ministerii prohiberi; sicut Dominus de infideli viorare pro populo hoc, nec assumas pro eis laudem et orationem, quia non exaudiam te. Caeterum quod supra diximus de Cain; si pro aliis sacrificium obtulisset, quod sine charitate fieri non potest, nullatenus diceretur, ad Cain et ad munera ejus non respexisse Dominum, in consequentibus melius demonstrabitur, si tamen dare dignatus fuerit Dominus. tusque est Dominus odorem suavitatis, et ait ad eum: Nequaquam ultra maledicam terrae propter homines. Melchisedec rex Salem, sacePatres electi, Abraham scilicet, Isaac et Jacob de quibus Dominus ad David loquitur: Feci nomen tuum sicut unius magnorum qui celebrantur in terra , aedificasse leguntur altaria. Beatus quoque Job holocausta per singulos dies scribitur obtulisse; et, ut beatus Hieronymus ait, « Antiqua Judaeorum traditio est,
Abbreviated transcription (Latin):
dcentes qe ad ꝓpinquab̵ regnũ cȩlorum rnfic moscurate
mortuos suscitate. leꝓsosmundate dȩ mones eiite :
cui rei subiungit alius eugłista: Etexeuntes p̃dicabant
ut pȩnitentiã agerent & dȩ moma multa eiciebana
& ungebant oleo multos aegros & sanabant: Deta¬
lib bonis uidelic& ac malis p̃dicatorib loquens apłs ait:
Quidenĩ dũ omnimodo siue ꝑoccasionẽ si ue ꝑueritant̃¬
xp̃s annuntiaet᷑ & in hocgaudeo. sed & gaudebo: Colligit᷑
ntaq: exxp̃dictis reb: qđ nec sac̃dotes cũ exaudiuntur aut
p̃dicando ꝓsunt meritissuis debent tribuere . sedeo rũ ꝓ
quib haro agunt: Nec populus sac̃ dotis culpae deputare
sed suae cũ sacerdos nec orando ꝓficit heclo quendo. Lic&
uario contingat modo. sicut beatꝰ papa gregorius affir¬
matdicens : Sepe enim ꝓsua nequitia p̃dicntiũ restri
gitur langua: Sȩpe uero ex subiertorũ culpa agitur
uteis q p̃sunt p̃dicationis serino subtrahatur: haec id

Expanded text:
centes, quia appropinquavit regnum coelorum. Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Cui rei subjungit alius evangelista: Et exeuntes praedicabant ut poenitentiam agerent, et daemonia multa ejiciebant, et ungebant oleo multos aegros, et sanabant. De talibus, bonis videlicet ac malis praedicatoribus, loquens Apostolus, ait: Quid enim? dum omnimodo sive per occasionem, sive per veritatannuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. V. Colligitur itaque ex praedictis rebus, quod nec sacerdotes, cum exaudiuntur, aut praedicando prosunt, meritis suis debent tribuere, sed eorum pro quibus haec agunt; nec populus sacerdotis culpae deputare, sed suae, cum sacerdos nec orando proficit, nec loquendo; licet vario contingat modo, sicut beatus papa Gregorius affirmat, dicens : « Saepe enim pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur; saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. » Haec i
Abbreviated transcription (Latin):
no aut̃ &iã auditu hominũ & uisa nr̃o didicimus obla¬
ta dõ ꝑsac̃ dotes rep̃hensibilis uitae ita accepta ut &iũ
infirmitates corporũ curarent: quifortissis cũ aliis re¬
ꝓbis dicturi sunt dõ: Dnẽ. dnẽ . in nomine tuo dȩ

Expanded text:
rio autem, etiam auditu hominum et visu nostro didicimus oblario autem, etiam auditu hominum et visu nostro didicimus oblata Deo per sacerdotes reprehensibilis vitae, ita accepta, ut etiam infirmitates corporum curarent: qui fortassis cum aliis reprobis dicturi sunt Deo, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
niti si tam̃ dicilat& primihominis. primileguntur¬
sac̃ dotale ministeriũ ꝑegisse. ca in uidelic& & abel
idest do hostias optulisse : Quorũ unus imꝓbatus est
& sucrificia ei : nons respecta: Etlioo id circo fieripotu¬
it : quia non populi sed ꝓpria uota optulit. lic& etusa
repbationis alia extiterit : Nã in consequentib nũ¬
quã inuenies. ut oblata ꝓ aliis reꝓbata siNt.
&usus qui obtulit indignꝰ fuerit. sita men fide dedo¬
mofuit aut indo moabtulit inque agnꝰ ue scendus est scut
lex p̃cipit dicens. inuna domo cõmede tur. nec efferetis
de carnibus lius foras edimagis eorut c̃oreli pensatur. qui
ꝑsac̃ dotes qualescumq: illisint offerunt . sicut mnults mo¬
dis ostendifotest: undece debonis sac dotib dñs ait
Sisteterint moxses & samuheł crãmet non est aniina
mea adpopidũ istũ: E titerũ : pon est mihi uoluntas
inuobis. & munus non suscipiam demanu ura: Econtra¬

Expanded text:
niti, si tamen dici liceat, primi hominis, primi legunturniti, si tamen dici liceat, primi hominis, primi leguntursacerdotale ministerium peregisse, Cain videlicet et Abel, id est, Deo hostias obtulisse: quorum unus improbatus est, et sacrificia ejus non sunt respecta. Et hoc idcirco fieri potuit, quia non populi, sed propria vota obtulit; licet causa reprobationis alia exstiterit. Nam in consequentibus nunquam invenies ut oblata pro aliis reprobata sint, si is qui obtulit indignus fuerit, si tamen fide de domo fuit, aut in domo obtulit, in qua agnus vescendus est, sicut lex praecipit dicens: In una domo comedetur, nec efferetis de carnibus illius foras. Sed magis eorum corda pensantur, qui per sacerdotes, qualescunque illi sint, offerunt, sicut multis ostendi potest. Unde et de bonis sacerdotibus Dominus ait: Si steterint Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Et iterum: Non est mihi voluntas in vobis, et munus non suscipiam de manu vestra. E contra
Abbreviated transcription (Latin):
unus sac̃dos: Propter quod & uitia illa legalia quȩ sacer¬
dotẽ eẽ in hibent a corpore & regno sũmi sac̃ dotis
excludunt sicut ꝓbabiliũ patrũ expositio ꝓbat:
Vnde cũ sa cnelex ꝑ moxsen inciper& dari. sacer
ille agnꝰ cuius sanguis in suꝑ liminarib: ac postib: dom̃o
as ꝑs̃ uastatorẽ ꝓhibuit ingredi domos cȩ leburitiũ pliuasae :
non iub&ur a sacer dotib sumi uł apopulo sacdotib: aut asa¬
ade sumeius: Nec excipiuntur qui lib& indigni & in mundi
sedo mnib: hoc in cominune p̃cipitur solis dũ tagit alienige¬
nis se iunctis. aduenis uero & mercennaris coniunctis:
Deniq &ipse agnus lic& sine in acula eẽ iubeatur: abor¬
uib tamen & capris scđm anti quam translationẽ assimi
mandatur & cũ a maritudine comedi: Vtigitur liqͥ¬
dopateat eminentia uł dignitas in ãmune sac̃ dotu:
consideremus a principio mundigne dusei Primoge¬

Expanded text:
unus sacerdos. Propter quod et vitia illa legalia, quae sacerunus sacerdos. Propter quod et vitia illa legalia, quae sacerdotem esse inhibent, a corpore et regno summi Sacerdotis excludunt, sicut probabilium Patrum expositio probat. Unde cum sacra lex per Moysen inciperet dari, sacer ille agnus, cujus sanguis in superliminaribus et postibus domorum aspersus, vastatorem prohibuit ingredi domos celebrantium Phase, non jubetur a sacerdotibus sumi, vel a populo sacerdotibus, aut a saad esum ejus. Nec excipiuntur quilibet indigni et immundi, sed omnibus hoc in commune praecipitur; solis duntaxat alienigenis sejunctis, advenis vero et mercenariis conjunctis. Denique et ipse agnus, licet sine macula esse jubeatur, ab ovibus tamen et capris secundum antiquam translationem mandatur assumi, et cum amaritudine comedi. III. Ut igitur liquido pateat eminentia vel dignitas in commune sacerdotii, consideremus a principio mundi gradus ejus. Primoge
Abbreviated transcription (Latin):
indnõ ꝑp&uam salutẽ : Nuꝑ dũ inunũ positi conlo¬
q remur maxime de p̃ssuris odiis & dispectione
eccłarum atq: clericoꝵ quȩ nc̃ inferuescere coeperunt
scđis mnaudito & inusita tomodo. p̃cipere mͥdigna taest
sc̃tas tua. ut aliqua de scripturis sacris uđ sc̃oꝵ ꝑa trum
detis excerperẽ quȩ materiẽ nab̵ p̃berent adinqui
lus sic & scic̃dos. & multa huius modi: Uisũ itaq mͥ est
parituro scẽ deuoraon tuȩ ut p̃termissis dextire leua¬
q: his qͣ dere muneratione bonoꝵ & damnatione
maloꝵ sacerdotũ apatribus sollicite ac multiplioit̃
scripta sunt : aliquid mediũ quod utriusq: cõmune est.
de pͥuilegio scilic& & iure sac̃ dotii conarer scribendo
non explicare. sed consi derandũ diligentius strictĩ
attingere: Pnce mittendũ sane uidoeur breuissime
facti sunt abeo patri regnũ & sac̃ dotes. dicunt᷑q ge¬
nꝰ electũ regale sac̃ dotiũ. & sunt sub capite sũ mo.

Expanded text:
in Domino perpetuam salutem. Nuper dum in unum positi colloqueremur, maxime de pressuris, odiis et despectione Ecclesiarum atque clericorum, quae nunc infervescere coeperunt saeculis inaudito et inusitato modo, praecipere mihi dignata est sanctitas vestra, ut aliqua de Scripturis sacris, vel sanctorum Patrum dictis excerperem, quae materiem nobis praeberent ad inquilus, sic et sacerdos: et multa hujusmodi. Visum itaque mihi est parituro sanctae devotioni tuae ut, praetermissis dextra laevaque his quae de remuneratione bonorum et damnatione malorum sacerdotum, a Patribus sollicite ac multipliciter scripta sunt, aliquid medium quod utriusque commune est, de privilegio scilicet et jure sacerdotii, conarer scribendo non explicare, sed considerando diligentius strictim attingere. II. Praemittendum sane videtur brevissime facti sunt ab eo Patri regnum et sacerdotes, dicunturque genus electum, regale sacerdotium, et sunt sub capite summo
Abbreviated transcription (Latin):
E iͦ. utdictũ est numero littencrũ concinit & libro
Hlabens supͣ duplicẽ centȩ nariũ septimplicẽ dena¬
rium & si mplicẽ ternariũ nume ros indiuinis litre¬
rissacra tissimos: Ex hoc iam tempore non oportuit
ee sacerdo tes quoscũq primoge uitos sedtantũ leutis
filios a aron qͥsepanctisunt apopulo sicut scriptũ est:
inbũ leui noli nume nore neq: ponas sũmã eoꝵ cũ fili¬
isisrł  sed constitueseos suꝑ tab̵ naculũ testimoniu & post¬

Expanded text:
concinit et librorum, habent supra duplicem centenarium, septemplicem denarium, et simplicem ternarium, numeros in divinis litteris sacratissimos. Ex hoc jam tempore non oportuit esse sacerdotes quoscunque primigenitos, sed tantum Levitas filios Aaron, qui separati sunt a populo, sicut scriptum est: Tribum Levi noli numerare, neque ponas summam eorum cum filiis Israel, sed constitues eos su
Abbreviated transcription (Latin):
reat ei p̃sentis causae meritũ ꝓdebito peccatorum:
Quidcũ armatũ latronẽ simplex uiator incurrit &
sine ullius declanetione iudicii autcedens nudatur
aut punitur resistens donec & p̃do ipse in edio conflu¬
tis in quobonam sibi causam iudicari optat. ꝓista magis iu¬
dicatꝰ intereat: Quidiam deilla singulariũ certaminũ
ambiguitate dicamus: Quam frequent̃ int̃gentes
qui& as furor ꝑsonalis exequit᷑ cũ suꝑ quacũq: repetino¬
ne bellantes ambo non numquã animas iuste ponunt
quib: humanis atq: p̃ciosis uilissima iucne p̃ponunt : Etdĩ
iudicium iracundia in uocat dũ impatientia non ex¬
pectat: Hic aut̃ interrogo utrũ causa utriq mala
fuerit ꝓ quabellator uterq: occumbit : Atq utinam
placeret omp̃i do ut sub uno piissimorege una onis
respondent : Valere tꝓfecto multũ ad concordiã ciuita¬
tis di: & ae quitatẽ popoloꝵ: Sed qohioc gnende est &

Expanded text:
reat ei praesentis causae meritum pro debito peccatorum. reat ei praesentis causae meritum pro debito peccatorum. Quid cum armatum latronem simplex viator incurrit, et sine ullius declaratione judicii aut cedens nudatur, aut punitur resistens, donec et praedo ipse in alio conflictu, in quo bonam sibi causam judicari optat, pro ista magis judicatus intereat? Quid jam de illa singularium certaminum ambiguitate dicamus, quam frequenter inter gentes quietas furor personalis exsequitur, cum super quacunque repetitione bellantes ambo nonnunquam animas juste ponunt, quibus humanis atque pretiosis vilissima lucra praeponunt, et Dei judicium iracundia invocat, dum impatientia non exspectat? Hic autem interrogo, utrum causa utrique mala fuerit, pro qua bellator uterque occumbit? Atque utinam placeret omnipotenti Deo, ut sub uno piissimo rege una omnes mi ejus respondent. Valeret profecto multum ad concordiam civitatis Dei, et aequitatem populorum. Sed quia hoc grande est, et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio committuntur & ei maxime parti cui iusttia
comp&it uictoria succedit Ad qđ botitꝰ auitꝰ intulit dis
Sidiuinũ inquã iudiciũ regnał gentes expeterent illud
prius qđ scribitur formidarent. dicente psalmysta: dissi¬
pa gentes quȩ bella uolunt : Etillud deligerent quod
ꝑinde dr̃: Mihi uindictã egoraribuã dicit dñs Anfor¬
te sine telis & gladiis. causarũ motus aeqͥtas suꝑna ñ
iudicat cũ sepe ut cernimus pars aut iuste tenens aut
iusta deposcens labor& impreliis & p̃ualeat iniq: partis
uel superior fortitudo uł furtiua supreptio  Non aut̃
ita sic dixerim quasi non euentꝰ belli uarios suꝑnitutu
sententia moueretur : Sȩd contigit non numquam ut cũ
ad conflictũ subinuocatione diuini iudicii conuenit᷑
negotii dequo agit᷑ sorte dilactata ͥmpartem uiotam
illa magis peccata quȩ non recolit uindicentur : E t pe¬

Expanded text:
judicio committuntur; et ei maxime parti cui justitia judicio committuntur; et ei maxime parti cui justitia competit, victoria succedit? » Ad quod beatus Avitus intulit dicens: « Si divinum, inquam, judicium regna vel gentes expeterent, illud prius quod scribitur formidarent, dicente Psalmista: Dissipa gentes quae bella volunt, et illud diligerent quod perinde dicitur: Mihi vindicta, ego retribuam, dicit Dominus. An forte sine telis et gladiis causarum motus aequitas superna non judicat? cum saepe, ut cernimus, pars aut juste tenens, aut justa deposcens, laboret in praeliis, et praevaleat iniquae partis vel superior fortitudo, vel furtiva subreptio. » XIV. Non autem ista sic dixerim, quasi non eventus belli varios superni nutus sententia moderetur. Sed contingit nonnunquam ut cum ad conflictum sub invocatione divini judicii convenitur, negotii de quo agitur sorte dilata in partem victam, illa magis peccata quae non recolit vindicentur, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
genio acerrimꝰ scã rum scripturerũ expositor suauis simꝰ: lit¬
terarũ &iam scđariũ doctissimꝰ & in metris facillimꝰ. sicut
& eius opera testantur: Quicũ eode gundobado frequent᷑
defide alt̃cans & dialogos imp̃senti conficiens & epłis ab sen¬
ti respondens plura & lane ingenusui & uirtutis opera
reliquit qui ipso gundobado in sua ꝑfidia ꝑdito successorẽ
ei sigis mundũ regẽ afidẽ catholicũ conuertit : In cuiꝰ
conuersione : recitaũ homeliam inpopulo sensuũ suaui¬
tate plenissimam & uerborũ compositione dulcissimam:
Quidiste uenerandus & sc̃suir sepedictogundobado
de supͣdictis certaminib responderit: audiat siplac& beng¬
nitas urã : Cũ dehis int̃utrũ q serino eẽt & beatus aut
talia certamina rep̃hender&. respondit ei gundobe
đ. Quid est quod int̃ regna & gentes ł &iam int̃ꝑsonas
sepe singulos dirimendae p̃liis causae di

Expanded text:
genio acerrimus, sacrarum Scripturarum expositor suavissimus, litgenio acerrimus, sacrarum Scripturarum expositor suavissimus, litterarum etiam saecularium doctissimus, et in metris facillimus, sicut et ejus Opera testantur: qui cum eodem Gundobado frequenter de fide altercans, et dialogos in praesenti conficiens, et epistolis absenti respondens, plura et clara ingenii sui et virtutis opera reliquit: qui ipso Gundobado in sua perfidia perdito, successorem ejus Sigismundum regem ad fidem catholicam convertit; in cujus conversione recitavit homiliam in populo sensuum suavitate plenissimam, et verborum compositione dulcissimam. Quid iste venerandus et sanctus vir saepedicto Gundobado de supradictis certaminibus responderit, audiat, si placet, benignitas vestra. Cum de his inter utrumque sermo esset, et beatus Avitus talia certamina reprehenderet, respondit ei Gundobadus: « Quid est quod inter regna et gentes, vel etiam inter personas saepe singulas, dirimendae praeliis causae divino
Abbreviated transcription (Latin):
& multo amplius congregati fuerint Nonsolũ in nomine diũ
sed insuꝑ &iam fide p̃diti Sapientia in lustres uita dari scĩ¬
tate reuerendi signis& ꝓdigiis formidandi : taeq: hoc d¬
cireo dr̃ ut passĩ omnium episcopaliũ conuentuũ sanotio¬
nes ae quadi auctoritate reuipiendȩ credantur. et nlc¬
ni calcedonensis & ceterorũ generaliũ extotius mun¬
di consensu cong̃gatoꝵ & receptorũ : sed qo congrua ue¬
neurtione ꝓocausis necessarus quarũ definitiones in
illis gȩne nelib noninueniunt᷑ fide sst eisa dinbenda reli¬
gione debita: Et melius sit unicuiq: eorũ seqͥ auotoritate :
priũ sensũ: Et sine aliquo dolore turnsiri non¬
possit. cũ definitiones multone &stõrũ atq catholicorũ
p̃termittantur & unius gundobadi regis here ticilex
attente quasi adõ data tenetur: Temporib: p̃dictigundo¬
badi regis burgundionũ fuit in urbe uienna sc̃sepcop
auitꝰ nomine fidecatholicus loquentia facundisimus in¬

Expanded text:
rint, non solum in nomine Domini, sed insuper etiam fide praediti, sapientia illustres, vita clari, sanctitate reverendi, signis et prodigiis formidandi? Neque hoc idcirco dicitur, ut passim omnium episcopalium conventuum sanctiones aequali auctoritate recipiendae credantur, ut Nicaeni, Chalcedonensis, et caeterorum generalium ex totius mundi consensu congregatorum et receptorum. Sed quia congrua veneratione pro causis necessariis, quarum definitiones in illis generalibus non inveniuntur, fides sit eis adhibenda religione debita; et melius sit unicuique eorum sequi auctoritatem, quam proprium sensum; et sine aliquo dolore transiri nonpossit, cum definitiones multorum et sanctorum atque catholicorum praetermittantur, et unius Gundobadi regis haeretici lex attente, quasi a Deo data, tenetur. XIII. Temporibus praedicti Gundobadi regis Burgundionum, fuit in urbe Vienna sanctus episcopus Avitus nomine, fide catholicus, eloquentia facundissimus, in
Abbreviated transcription (Latin):
habuit scultile atq conflatile & ediculã separatam
& fecit ephoac temaphin. & recspit adolescentẽ quen¬
dã leuitici generis utess&e ei sacerdos: Quicũ ess&e
utiq: contnefas sculfiliũ sac̃ dos. tamen ꝓfilis dan con¬
suluit dnt̃u & respondit ꝓipera quȩ uentura erant:
Pertin& quoq adhia no rationẽ confirmandĩ qua dicam sac̃

Expanded text:
atque conflatile, et aediculam separatam, et fecit ephod ac teraphin, et recepit adolescentem quemdam Levitici generis, ut esset ei sacerdos; qui cum esset utique contra fas sculptilium sacerdos, tamen pro filiis Dan consuluit Dominum, et respondit prospera quae ventura erant. IV. Pertinet quoque ad hanc rationem confirmandam, qua di
Abbreviated transcription (Latin):
ris ut dicat dñs ad a aron: Tu & filii tiui& domus patristui tecũ
portabitis iniquitatẽ scũ ari: Ertu & filiatu si mul sustine
bitis peccati sac̃ doni: Et post aliqua: Si quis exnarnus dra¬
accesserit occidetur Quo diepribilit legit̃ adinplau m inora
cũ ad ducer& dauid artam dĩi de domo amina dab sicut serip¬
tũ est : Et imposuer arcam dm̃ suꝑpla ustrũ nouũ tuler̃q ar¬
cũ dedomo aminadab quierat ingabaa : Ora aut̃ ahaia filu

Expanded text:
ris, ut dicat Dominus ad Aaron: Tu et filii tui et domus patris tui tecum, ris, ut dicat Dominus ad Aaron: Tu et filii tui et domus patris tui tecum, portabitis iniquitatem sanctuarii, et tu et filii vestri. Et post aliqua: Si quis externus accesserit, occidetur. Quod terribiliter legitur adimpletum in Oza, cum adduceret David arcam Domini de domo Aminadab, sicut scriptum est: Et imposuerunt arcam Domini super plaustrum novum, tuleruntque arcam de domo Aminadab, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
arium: Ubi notandũ uid&ur quia sicut oms sac̃ dotes & leui¬
tae scĩ & iusti eẽ nom potuer̃ : ita nec om̃s exeri isrłitae
iniqui & percatores : Sed tam̃ ꝑpeccat ores sac̃ dotes acleui¬
tis complaa sunt salutari populi quȩ ꝑiustos populi im¬
pleri non potuerunt : Et quam quã ae terna uita plus dig¬
nisunt iusti populares quam iniustisa c̃dotes. tam̃ sacne m̃¬
ia inquib: salus populi consistit. agere poss iniustis ac̃dotes¬
quod non poss iusti populares: Scilic& quia ual& in qualicũq
minotro ipsauis ministerii. quod nonual& iutitia meo cui conce dit
licentia ministrandi Itq: hoc &iam atq: &t ã moy ses populo in¬
culcatdicens, Se paneuit drĩs iribũ leui. ut portar& arct forde¬
ris dñ & star&e cor̃ eo inminiterio. acbenedicer& in nomine
illius: Intantũ aut̃ ab aliis in temptinda sunt sacramti alta¬

Expanded text:
arium. Ubi notandum videtur quia sicut omnes sacerdotes et Leviarium. Ubi notandum videtur quia sicut omnes sacerdotes et Levitae sancti et justi esse non potuerunt, ita nec omnes caeteri Israelitae iniqui et peccatores: sed tamen per peccatores sacerdotes et Levitas completa sunt salutaria populi, quae per justos populi impleri non potuerunt. Et quanquam aeterna vita plus digni sunt justi populares quam injusti sacerdotes, tamen sacramenta in quibus salus populi consistit agere possunt injusti sacerdotesquod non possunt justi populares: scilicet quia valet in qualicunque ministro ipsa vis ministerii, quod non valet justitia in eo cui non conceditur licentia ministrandi. Atque hoc etiam atque etiam Moyses populo inculcat, dicens: Separavit Dominus tribum Levi, ut portaret arcam foederis Domini, et staret coram eo in ministerio, ac benediceret in nomine illius. VIII. In tantum autem ab aliis intentanda sunt sacramenta alta
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculũ cũ castrx i&andũ erigent : Auisquis ex t̃¬
nore accesserit : occid&ur :
Et intintũ seques tue ns & prȩlatipopulo : ut iubeat dnĩ moxsendice¬
recis aaronscilic& & filiis er. Sic benedic&is filus isrł. & post
bene dictianẽ inuocabunt ait nom̃ meum suꝑfilios i srł & egobe¬
nediã eis: Nonillibenedcent sedego : Illorũ et in uocire me¬
ũ est benedicere : in quib uerbis non excipit malos: sed deom¬
nib in cõ mune loquitur bonis uidelic& & malis: Mados dicim
sic̃ fuer̃ ofni & finees. somna & phadassur & ixeritales
lice iti im p̃sentiuiti receperint uindictim: Nec solũ modo
sac̃ dotũ fuit orare ꝓpopulo. sed& o mniũ leuitarũ sicut
ipsedãs dicit : Iuli leuitas ꝓcunctis primogenitis filioꝵ
ir ł medidiq: eos danoaaron & filiis eius de mediopopu¬
li ut seruiant mihi ꝓuisrł in taberna culo foederis & orent
peis ne sit impopulo plaga. siausi fuerint accedere adscũ¬

Expanded text:
castrametandum, erigent. Quisquis externorum accesserit, occidetur. Et in tantum sequestrati sunt et praelati populo, ut jubeat Dominus Moysen dicere eis, Aaron scilicet et filiis ejus: Sic benedicetis filiis Israel. Et post benedictionem, Invocabunt, ait, nomen meum super filios Israel, et ego benedicam eis. Non illi benedicent, sed ego; illorum est invocare, meum est benedicere. In quibus verbis non excipit malos, sed de omnibus in commune loquitur, bonis videlicet et malis. Malos dicimus, sicut fuerunt Ophni, et Phinees, Somna, et Phadassur, et caeteri tales, licet isti in praesenti vita receperint vindictam. Nec solummodo sacerdotum fuit orare pro populo, sed et omnium Levitarum, sicut ipse Dominus dicit: Tuli Levitas pro cunctis primogenitis filiorum Israel, tradidique eos dono Aaron et filiis ejus de medio populi, ut serviant mihi pro Israel in tabernaculo foederis, et orent pro eis, ne sit in populo plaga, si ausi fuerint accedere ad sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
reqsierit dũm & dilexerit eũ in omnib: cũ roboratusessa
deuatũ est coreiꝰ in interitũ suũ & neglex̃ dnm̃ dio suũ
ligressusꝙ it mplũ dm̃ adolere uoluit in censũ suipaltant

Expanded text:
requisierit Dominum, et dilexerit eum in omnibus, cum roboratus esset, requisierit Dominum, et dilexerit eum in omnibus, cum roboratus esset, elevatum est cor ejus in interitum suum, et neglexit Dominum Deum suum; ingressusque templum Domini, adolere volu