comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humilem et pauꝑem iustificate. Nõ
illos ꝓpt̾ se suꝑbos & duuites: s istũ
bunt ei ÷ nec omnino parcent:
dicentes. hic ẽ heres: uenite occi¬
damus eum: et nr̃a erat hereditas
¶Auferte gͦ mopem: et pauꝑem de
manu peccator is eruite. hȩc dicta
sunt: ut sciretur in eo ppło in quo
natꝰ et occisus ẽ xp̃c÷ nec illos fuis
se a tanto scelere immunes: qui cum
eẽnt tante multitudinis ut eos sic̃
eugl̃m loquitur timerent uidei
et ꝓpterea in xp̃m manus mittere
non auderent: postea conibuert̃:
eumq interimi a malignis et in¬
qui si uoluissent timerentur sẽꝑ.
et nunꝗͣ in illũ sceleratoꝵ p̃uale¬
rent manus: De his quippe & alibi
dr̃. Canes muti: nescier̃ latrare.
De his &̃ illud. Ecce quomͦ iustꝰ ꝑit
&e nemo consid̾at. Pit: qͣntum in
ipsis est qui ꝑdere uoluer̃. Nam
quomodo possit ille ꝑire morien¬
do: qui eo mͦ pocius qđ erat ꝑdi¬

Expanded text:
humilem et pauperem justificate.» Non humilem et pauperem justificate.» Non illos propter se superbos et divites, sed istum bunt ei, nec omnino parcent, dicentes, «Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas» . «Auferte» ergo «inopem, et pauperem de manu peccatoris eruite.» Haec dicta sunt, ut sciretur in eo populo in quo natus et occisus est Christus, nec illos fuisse immunes a tanto scelere, qui cum essent tantae multitudinis, ut eos sicut Evangelium loquitur, timerent Judaei, et propterea in Christum manum mittere non auderent , postea conniverunt, eumque interimi a malignis et inqui si voluissent, timerentur semper, ut nunquam in illum sceleratorum praevalerent manus. De his quippe et alibi dicitur: «Canes muti nescierunt latrare» . De his etiam illud: «Ecce quomodo justus periit, et nemo considerat» . Periit, quantum in ipsis est, qui eum perdere voluerunt: nam quomodo ille posset perire moriendo, qui eo modo potius quod erat perdi
Abbreviated transcription (Latin):
Audi et uocem dei discernentis.
audi et uocem dñi diuidentis
flaminam ignis. Usqueqͦ rudica¬
tis iiquitatẽ: et facies peccan¬
trum sumitis: Sic̃ alibi. usq quo
graues corde. Numquid et usq
ad ad uentum etus qui lumen ẽ cor¬
dis: Dedi legem: durit̃ restitistis:
Misi ꝓpħas: in uiriis affecistis:
aut int̾fecistis: aut hȩc agentibꝰ
conibuistis. S ut ulis nec loqui
dignum sit qui occider̃ seruos
dei p̃missos ad se: uo qui cum
hec fierent taciustis: id ẽ. uos qͥ
eos qui tunc tacuer̃ uelut in nocen¬
tes imitari uoluistis. usq qͦ uidica¬
tis inquitatem ÷ et facies peccanti¬
um fumitis: Numquid &̃ nc̃ et
ipse heres ueniens occidendꝰ est:
Noune ippse ꝓpt̾ uos sine patre
ẽẽ uoluit tanꝗͣ pupilluᷤ : Nonne
ꝓpt̾ uos esuriuit & sitͥuit ut ege¬
nus: Nõne a duos clamauit ⁊¬
discite a me qm̃ mitis sum et humił
corde: Nonne pauꝑ factus ẽ cum
diues eẽt : ut ipsius pauꝑtate dita¬
remini. Iudicate gͦ pupillo & egeno

Expanded text:
Audi et vocem Dei discernentis, audi et vocem Domini dividentis flammam ignis : «Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccantium sumitis?» Sicut alibi: «Usquequo graves corde» ? Numquid et usque ad adventum ejus qui lumen est cordis? Dedi legem; duriter restitistis: misi Prophetas; injuriis affecistis, aut interfecistis, aut haec agentibus connivistis. Sed ut illis nec loqui dignum sit, qui occiderunt servos Dei praemissos ad se; vos qui cum haec fierent tacuistis, id est, vos qui eos qui tunc tacuerunt, velut innocentes imitari voluistis, «Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccantium sumitis?» Numquid etiam nunc et ipse haeres veniens occidendus est? Nonne ipse propter vos sine patre esse voluit tanquam pupillus? nonne propter vos esurivit et sitivit ut egenus? nonne ad vos clamavit, «Discite a me quia mitis sum et humilis corde» ? Nonne pauper factus est, cum dives esset, ut ipsius paupertate ditaremini ? «Judicate» ergo «pupillo et egeno;
Abbreviated transcription (Latin):
Illum ꝓtectorem: te ꝓtectum. In illo
quodãmͦ absconditurus eris: sicut
dictum. ẽ: abscondes eos in abscondito
uultus dui. Inatria eius: in himnis c̃¬
fessionum. Confitemini ei inportis:
confitemini & inatria cum intraueri¬
tis: confitemini inhẏmnis. Hymni:
laudes sunt̃. Qñ intras te rephende:
cum intraueris illum lauda. Aꝑite
mͥ portas iusticiȩ: dicit in alio ps almo:
ingrediens ineis confitear dño. Nunqͥa
dixit: cum ingressus suero iam confi¬
tebor. Etiam ingressus confitebitur.
Quȩ enim petcata confitebatur añs¬
nr̃ihc xp̃c q̃n ait ÷ confiteor tibi pat̃
dnẽ cęli & terrȩ : Illum laudans confi¬
tebat᷑: non se accusans. Laudate nom̃
eius: q̃m suauis. ẽ. dñs. Nolite putare:
quia deficitis in laudando. Laudatio
ur̃a: quasi manducatio erit. Quantũ
laudatis : tantum uires acquiritis:
& tantum dulcescit quẽ laudatis. Lau¬
date nomen euis: quia suauis . ẽ. dñs.

Expanded text:
illum protectorem, te protectum. In illo illum protectorem, te protectum. In illo quodammodo absconditus eris, sicut dictum est, «Abscondes eos in abscondito vultus tui» . «In atria ejus in hymnis confitemini ei». In portis confitemini; et in atria cum intraveritis, confitemini in hymnis. Hymni laudes sunt. Quando intras, te reprehende; cum intraveris, illum lauda. «Aperite mihi portas justitiae,» dicit in alio psalmo; «ingrediens in eis» «confitear Domino» . Numquid dixit, tum ingressus fuero, jam non confitebor? Etiam ingressus confitebitur. Quae enim peccata confitebatur ristus, quando ait: «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» ? Illum laudans confitebatur, non se accusans. 17. «Laudate nomen ejus, quia suavis est Dominus.» Nolite putare quia deficitis in laudando. Laudatio vestra quasi manducatio erit: quantum laudatis, tantum vires acquiritis, et tantum dulcescit quem laudatis. «Laudate nomen ejus, quia suavis est Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti malum tuũ. Intrate in portas eiꝰ
in confessione. Intret grex inportas: ñ
foris remaneant adlupos. Et quomͦ
intrent inconfessione: Porta id ẽ. mi¬
Stium: confessio tibi sit. Unde in alio
psalmo dr̃: incipite dño inconfessione.
Quod illic dicit incipite: hoc appella¬
uit hic portas. Intrate portas eius in
confessione. Et quid: Cum iam intra¬
uerimꝰ non confitebim᷑: Semꝑ confite¬
re: semꝑ habes quod confidearis. Dif¬
ficile. ẽ. in hac ui ta: ut sic homo mute¬
tur: ut non inueniat᷑ ineo quod repre¬
hendatur. Opus. ẽ. ut tu te rep̃hendas:
ne ille rep̃hendat qui dãpnaturus. ẽ.
Ergo & cum intraueris inatria confite¬
re: qñ non erit confessio peccatoꝵ. in illa
reqͥe: inilla ȩqͣlitate angłoꝵ. S uidete qͥd
dixerĩ. Nerit c̃fessio peccatoꝵ. Ndixi ñ
erit c̃fessio: ẽ. enĩ confessio laudiᷤᷤ. Sẽꝑ
c̃fitẽberis illũ dm̃: de creaturam:

Expanded text:
fecisti malum tuum. «Intrate in portas ejus fecisti malum tuum. «Intrate in portas ejus in confessione.» Intret grex in portas, non foris remaneat ad lupos. Et quomodo intret? «In confessione.» Porta, id est initium, confessio tibi sit. Unde in alio psalmo dicitur: «Incipite Domino in confessione» . Quod illic, dicit, «Incipite;» hoc appellavit hic, «portas: Intrate in portas ejus in confessione.» Et quid, cum jam intraverimus, non confitebimur? Semper confitere, semper habes quod confitearis. Difficile est in hac vita, ut sic homo mutetur, ut nihil inveniatur in eo quod reprehendatur: opus est ut tu te reprehendas, ne ille reprehendat qui damnaturus est. Ergo et cum intraveris in atria, confitere. Quando non erit confessio peccatorum? In illa requie, in illa aequalitate Angelorum. Sed videte quid dixerim: Non erit confessio peccatorum. Non dixi, Non erit confessio: erit enim confessio laudis. Semper confiteberis, illum Deum, te creaturam;
Abbreviated transcription (Latin):
S uos sic uos iactatis : & głamini. & ex¬
tollitis: quasi auobis ipsi facti sitis. bo¬
num.ẽ. uobis: ut qui fecit uos. ꝑficiat
uos. Ipse fecit nos: & non ipsi nos. Non
debemus suꝑbire. Totum bonum qđ
habemus: ab artifice nr̃o habemꝰ. Qd
in nobis fȩcimus inde dãpnam: quod
innohis ille fecit inde coronabim᷑. Ipse
fecit nos: & non ipsi nos. Nos autem
populus eius: & oues pascuȩ eius. Oues:
& ouis. Ipsȩ oues: una ouis. Et quã an¬
mantissimũ nr̃i pastorẽ habemus
Dimisit non aginta nouem: descendit
quęrere unam: reportat inhumeris
suis: redẽptã sanguine suo. Securus
mortuus. ẽ. pastor ꝓ ouȩ: qui resurgẽs
possidet ouem. Nos autẽ populus eiꝰ¬
intrate inportas eius inconfessione.
Inportis initium. ẽ: a confessione inci¬
piente. Inde psalmum inconfessione:
ibi iubilate. Confitemini uos ũ factos
auobis: laudate eum aquo facti estis.
Ab illo sit bonum tuũ: aquo recedens

Expanded text:
Sed vos sic vos jactatis et gloriamini, et exSed vos sic vos jactatis et gloriamini, et extollitis, quasi a vobis ipsis facti sitis. Bonum est vobis ut qui fecit vos, perficiat vos. «Ipse fecit nos, et non nos.» Non debemus superbire: totum bonum quod habemus, ab artifice nostro habemus; quod in nobis nos fecimus, inde damnamur; quod in nobis ille fecit, inde coronamur. «Ipse fecit nos, et non nos. Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus.» Oves et ovis: ipsae oves una ovis. Et quam amantissimum nostri pastorem habemus! Dimisit nonaginta novem, descendit quaerere unam, reportat in humeris suis redemptam sanguine suo. Securus mortuus est pastor pro ove, qui resurgens possidet ovem. «Nos autem populus eIntrate in portas ejus in confessione.» In portis initium est; a confessione incipite. Inde «Psalmus in confessione,» ibi jubilate. Confitemini vos non factos a vobis, laudate eum a quo facti estis. Ab illo sit bonum tuum, a quo recedens
Abbreviated transcription (Latin):
incaritate omnia toleratis: & spe gau¬
detis. Seruite dño. ñ in amaritudine
mmationis: s in iocunditate dilectio¬
nis. Intrate inconspectu eiꝰ in exulta¬
tione. Facile. ẽ. exultare foris: inconspe¬
ctu dĩ exulta. Non ualde lingua ex¬
ultet: s conscientia ex ultet. Intrate in
conspectu eius inexultatione. Scitote¬
qm dñs ipse ẽ. ds̃. Quis nescit. quia do¬
minus ipse ẽ. ds̃t S dedño dicit: quẽ
non putabant homines dm̃. Scitote
uilescat. Crucifixistis : flagellastis: spu¬
tis illinistis: spinis coronastis ⁊ uestei¬
gnominiosa uestisis: ui ligno suspen¬
distis: clauis confixistis: lancea ꝑcus¬
sistis : custodes ad sepulcrum posuistis:
ipse. ẽ. ds̃. Scitote qm dñs ipse. ẽ. as: Ipse
fecit nos & non ipsi nos. Ipse fecit nos.
Omnia ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso
factum.ẽ. nichil. Quid ẽ. quod exultatis:
Quid .ẽ. qđ suꝑbitis: Alius uos fecit.
Et qui uos fecit: ipse auobis patitur.

Expanded text:
in charitate omnia toleratis, et spe gauin charitate omnia toleratis, et spe gaudetis. «Servite Domino,» non in amaritudine murmurationis, sed «in jucunditate» dilectionis. «Intrate in conspectu ejus, in exsultatione.» Facile est exsultare foris; in conspectu Dei exsulta. Non valde lingua exsultet; conscientia exsultet. «Intrate in conspectu ejus, in exsultatione.minus ipse est Deus.» Quis nescit quia Dominus ipse est Deus? Sed de Domino dicit, quem non putabant homines Deum: «Scitotlle non vobis vilescat: crucifixistis, flagellastis, sputis illinistis, spinis coronastis, veste ignominiosa vestistis, in ligno suspendistis, clavis confixistis, lancea percussistis, custodes ad sepulcrum posuistis; ipse est Deus. «Scitote quoniam Dominus ipse est Deus. Ipse fecit nos, et non nos». «Ipse fecit nos:» omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quid est quod exsultatis? quid est quod superbitifecit, ipse a vobis patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ. eẽ. fictum: s omnẽ ꝓfessionẽ
habere fictas ꝑsonas. Sunt xp̃iani ma¬
li: s sunt &boni. Quasi plures malos
uides quia palea sunt: & te ad grana
ꝑuenire non ꝑmitunt. Sunt ibi.
& grana: accede: tẽpta ÷ excute ÷ adhi¬
be oris iudicium: inuenis sc̃i monia¬
les indisciplinatas. Nunquid idõ scĩ¬
moniũ rep̃hendendum ẽt Muldȩ ñ
stant indomib suis: circueunt do¬
mos alienas: curiose agentes: loquen¬
tes quȩ non oportet: suꝑbe: linguatȩ.
ebriosȩ. Et si uirgines sunt. quid ꝓd¬
ẽ. integra caro mente corrupta: Meliꝰ
.ẽ. humile coniugium: quã suꝑba uir¬
ginitas. Sienĩ nuberet: non haberet
nomen unde extolleretur: & haberet
scenum quo regeretur. S: nunquid ꝓp¬
ter uirgines malas dãpnaturi sumus
& sc̃as & corpore & sp̃u: Aut ꝓpt̃ istas
laudabiles etiam illas imꝓbas laudare
mum: quia planus ẽ. Seruite dño
in iocunditate. Uos alloquit᷑: qui cũq

Expanded text:
minem esse fictum, sed omnem professionem minem esse fictum, sed omnem professionem habere fictas personas: sunt christiani mali, sed sunt et boni. Quasi plures malos vides, quia palea sunt, et te ad grana pervenire non permittunt: sunt ibi et grana, accede, tenta, excute adhibe oris judicium. Invenis sanctimoniales indisciplinatas; numquid ideo sanctimonium reprehendendum est? Multae non stant in domibus suis, circumeunt domos alienas, curiose agentes, loquentes quae non oportet, superbae, linguatae , ebriosae: etsi virgines sunt, quid prodest integra caro, mente corrupta? Melius est humile conjugium, quam superba virginitas. Si enim nuberet, non haberet nomen unde extolleretur, et haberet frenum quo regeretur. Sed numquid propter virgines malas, damnaturi sumus sanctas et corpore et spiritu ? aut propter istas laudabiles, etiam illas improbandas laudare mum, quia planus est. «Servite Domino in jucunditate:» vos alloquitur, quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
ad plebes retulit. Quare inmolendi
poralium: tanquam mola detinent᷑.
Et inde una asumetur: & una relin¬
quet᷑. Quȩ inde assumetur: faciens
oꝑa bona: attendens indigentiã ser¬
uoꝵ di: indigentiam pauꝑum : inc̾¬
fessione fidelis: inlȩgicia spei certȩ ui¬
gilans addm̃: nulli imprȩcans mala:
diligens quantum potest non solũ
amicos. s etiam inimicos : p̃ter uxo¬
rem suam ñ sciens aliquã: p̃ter ma-¬
ritum suum non sciens aliquẽ. As¬
sumetur & de molendino. Quȩ autẽ
aliter fuerit: relinquetur. Alii aut̃
dicunt. Quietem uolumus ÷ nemi¬
nem uolumus pati: remouemꝰ nos
aturbis: bene erit nobis inquadã
securitate. Si quietẽ quȩxis÷ quasi
lectum quęris: ut sine aliqua sollici¬
tudine requiescas. Et inde unus as¬
sumet᷑: & unus relinquet᷑. Nemo uos
fallat fr̃s: si non uultis falli: & uultis
amare. tr̃s: scitote omnẽ ꝓfessionẽ in
ȩccłia habere fictos. Non dixiomnẽ ho¬

Expanded text:
ad plebes retulit. Quare «in molendinad plebes retulit. Quare «in molendinrerum temporalium, tanquam mola detinentur. Et inde «una assumetur, et una relinquetur.» Quae inde assumetur? Faciens opera bona, attendens indigentiam servorum Dei, indigentiam pauperum, in confessione fidelis, in laetitia spei certa, vigilans ad Deum, nulli imprecans mala, diligens quantum potest, non solum amicos, sed etiam inimicos, praeter uxorem suam non sciens aliquam, praeter maritum suum non sciens aliquem; assumetur et de molendino: quae autem aliter fuerit, relinquetur. Alii autem dicunt: Quietem volumus, neminem volumus pati, removemus nos a turbis; bene erit nobis in quadam securitate. Si quietem quaeris, quasi lectum quaeris, ut sine aliqua sollicitudine requiescas. Et inde «unus assumetur, et unus relinquetur.» Nemo vos fallat, fratres: si non vultis falli, et vultis amare fratres, scitote omnem professionem in Ecclesia habere fictos. Non dixi omnem ho
Abbreviated transcription (Latin):
S uera maloꝵ toleranda sunt: ꝓpt̃ soci¬
etatẽ bonoꝵ. Dicit illis scͥptura. Ne his qͥ
ꝑdiderunt sustinentiam. Et quod ẽ. am¬
plius. ructat indignationes maloꝵ odorẽ:
ubi de absterreat intraturos: quia ipse
cum intrasset ꝑdurare non potuit.
Quales illi: Inuidi: litigatores: nemi¬
nem sustinentes: auari . Ille illud ibi fec̃:
&ille ibi illud fęcit. O male: quare taces
bonos: Quos tolerare ñ potiusti iactas.
qui te malum colerauert̃ taces. Merito
głi exore dñi: duo inagro: unus assu¬
metur: & unus relinquetur. Due in mo¬
lendino: una assumet᷑. & una relinqt᷑.
Duo inlecto: unus assumet᷑. & unus re¬
linquetur. Qui sunt sunt duo magro:
Quoa dic̃ apłs: ego plantaui apollo riga¬
uit: s as̃ incrementum dedit. Dei agri¬
cultura estis. In agro laboramꝰ. Quo in
agro: clerici sunt. Unus assumet᷑: et
unus relinquetur. Assumet᷑ bonus: re¬
linquet᷑ malus. Inmolendino duȩ:

Expanded text:
Sed vera malorum toleranda sunt propter sociSed vera malorum toleranda sunt propter societatem bonorum. Dicit illi Scriptura: «Vae his qui perdiderunt sustinentiam» . Et quod est amplius, ructat indignationis malum odorem, unde absterreat intraturos; quia ipse cum intrasset, perdurare non potuit. Quales illi? Invidi, litigatores, neminem sustinentes, avari; ille ibi illud fecit, et ille ibi illud fecit. O male, quare taces bonos? Quos tolerare non potuisti, jactas: qui te malum toleraverunt, taces. 13. Merito gelio, ex ore Domini: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur: duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur» . Qui sunt «duo in agro?» Quod dicit Apostolus: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Dei agricultura estis» . In agro laboramus. «Duo in agro,» clerici sunt: «unus assumetur, et unus relinquetur;» assumetur bonus, relinquetur malus. «In molendino duae,»
Abbreviated transcription (Latin):
inde se transigunt: non auare aliquid
petunt. Quicqͥd eis infertur apiis fr̃ib.
cum sufficientia & cum caritate utunt᷑.
Nemo sibi usurpat aliquid: quod alter
non habeat. Omnes sediligunt: omnes
iuicẽ se sustinent. Laudat qui nescit
uento intrante. etiã naues inportu col¬
liduntur: intrat quasi securitatẽ spe¬
rans: neminem quem toleret habiturꝰ.
Inuenit ibi fr̃s malos: qui mali inueni¬
ri ñ possent: n admitterent᷑. Et necesse
ẽ. ut pͥmo colerent᷑: ne forte corrigant᷑
Nec exdudi facile possunt: nisi priꝰ
fuerint tolerati: & fit ipse intoleran¬
dȩ patientiȩ. Quis me huc quȩrebat: E¬
go putabam: quia caritas .ẽ. hic. Et pau¬
coꝵ hominũ molestia irritatus: dũ ñ ꝑ-¬
seuerat implere quod uouit: fit deser¬
tor tam sc̃i ꝓpositi: & reus uoti non red¬
diti. Iam uͦ cum inde exierit: fit et ipse
uituꝑator & maledicus: & dic̃ ea sola
quȩ quasi se pati non posse asseuẽrat:
& aliquando. ue R a.

Expanded text:
inde se transigunt; non avare aliquid inde se transigunt; non avare aliquid petunt, quidquid eis infertur a piis fratribus, cum sufficientia et cum charitate utuntur; nemo sibi usurpat aliquid quod alter non habeat; omnes se diligunt, omnes invicem se sustinent. Laudasti, laudastivento intrante etiam naves se in portu collidunt, intrat quasi securitatem sperans, neminem quem toleret habiturus; invenit ibi fratres malos, qui mali inveniri non possent, nisi admitterentur et necesse est ut primo tolerentur, ne forte corrigantur; nec excludi facile possunt, nisi prius fuerint tolerati: et fit ipse intolerandae impatientiae. Quis me huc quaerebat? Ego putabam quia charitas est hic. Et paucorum hominum molestia irritatus, dum non perseveraverit implere quod vovit, fit desertor tam sancti propositi, et reus voti non redditi. Jamvero cum inde exierit, fit et ipse vituperator et maledicus: et dicit ea sola quae quasi se pati non potuisse asseverat; et aliquando vera.
Abbreviated transcription (Latin):
derat: placet illi liliũ: intrat: ad he¬
ret lilio: tolerat spinas: merebitur. eẽ.
in laude & moculis sponsi qui dicit: sic̃
lilium in medio spinarum: sic ꝓxima
mea inmedio filiarũ. Ita & inclericis. Lau¬
datores clericoꝵ intendunt ibi bonosmi¬
nistros : fideles dispensatores: omniũ tole¬
ratores÷ uiscera sua impendentes his quos
uolunt ꝓficere: ñ quęrentes quȩ sua sunt
s: quȩ iħu xp̃i. Laudant hȩc: obliuiscun¬
tur quia mixiti sunt malis. Rursus qui
rep̃hendunt auaritiam cdericoꝵ. imꝓbita¬
tes clericoꝵ. lites cdericoꝵ: appetentes res
alienas: ebriosos: uoraces: iactantes: &
tu inuide uituꝑas: & tu in caute laudas.
Tuqui laudas dic mixtos malos: tu qui
uituꝑas uide ibi & bonos. Sic & in illa ui¬
ta cõmuni fñm quȩ.ẽ. inmonasterio: ma-¬
gni uiri scĩ. cotidie in ymnis inoratio¬
nibus. inlaudibus dĩ: inde uiuunt. Cũ
lectione illis res. ẽ. Laborant manibꝰ suis:

Expanded text:
derat, placet illi lilium, intrat, adhaederat, placet illi lilium, intrat, adhaeret lilio, tolerat spinas; merebitur esse in laude et in osculis sponsi, qui dicit, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum.» Ita et in clericis. Laudatores clericorum intendunt ibi bonos ministros, fideles dispensatores, omnium toleratores, viscera sua impendentes his quos volunt proficere, non quaerentes quae sua sunt, sed quae Jesu Christi. Laudant haec, obliviscuntur quia mixti sunt malis. Rursus qui reprehendunt avaritiam clericorum, improbitates clericorum, lites clericorum, appetentes res alienas, ebriosos, voraces, jactant. Et tu invide vituperas, et tu incaute laudas: tu qui laudas, dic mixtos malos; tu qui vituperas, vide ibi et bonos. Sic et in illa vita communi fratrum, quae est in monasterio: Magni viri, sancti, quotidie in hymnis, in orationibus, in laudibus Dei, inde vivunt, cum lectione illis res est; laborant manibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
orationib ieiuniis ẏmnis uacant: ꝑtotũ
orbem terrarũ una consensione pacis
laudatur ds̃: audit forte qui nescit ta¬
citum. eẽ. de comixtis malis: uenit lau¬
de inuitatus: inuenit cõmixtos malos
qui ñ illi p̃dicti sunt antequã ueni¬
ret: offendit᷑ afalsis xp̃ianis: refugit
aueris xpĩanis. Rursus odiosi. male¬
dici irruunt inuituꝑationẽ. Quales
xpĩani: Qui xp̃iani: Auari: fenerato¬
res. Nonne ipsi sunt qui theatra & am¬
phiteatra implent ꝑ ludos & ꝑalia spe¬
ctacula: Qui implent ȩccłas ꝑdies fe¬
stos: Ebriosi: uoraces ⁊ inuidi: insecta¬
tores alterutrum. Sunt tales: s ñ soli
tales. Et iste uituꝑator cȩco animo ta¬
cet bonos: & ille laudator incauto aĩo
tacet malos. Sic autẽ laudatur in hoc
tẽpore ęccł̃ia dĩ: quomͦ laudant scͥptu.¬
rȩ dei. Ecce quomͦ nunc dixi÷ sic̃ liliũ
inmedio spinarum: sic ꝓxima mea in
medio filiarum. Audit homo: consi¬

Expanded text:
orationibus, jejuniis, hymnis vacatur per totum orationibus, jejuniis, hymnis vacatur per totum orbem terrarum, una consensione pacis laudatur Deus. Audit forte qui nescit tacitum esse de commixtis malis, venit laude invitatus, invenit commixtos malos, qui non illi praedicti sunt antequam veniret; offenditur a falsis christianis, refugit a veris christianis. Rursus odiosi, maledici, irruunt in vituperationem: Quales Christiani? qui Christiani? Avari, feneratores. Nonne ipsi sunt qui theatra et amphitheatra implent per ludos et per alia spectacula, qui implent ecclesias per dies festos? Ebriosi, voraces, invidi, insectatores alterutrum. Sunt tales, sed non soli tales. Et iste vituperator caeco animo tacet bonos; et ille laudator incauto animo tacet malos. Si autem sic laudatur in hoc tempore Ecclesia Dei, quomodo laudant Scripturae Dei, ecce quomodo nunc dixi, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum:» audit homo, consi
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. Modo autẽ ne securus laudes quã
libet uitã: ante mortẽ nelaudes ho¬
minẽ quenquã. Hinc autẽ fallunt᷑
homines: ut uel ñ suscipiant melio¬
rem uitã. uel temere aggrediantur:
quia cũ laudare uolunt: sic laudans̃.
ut non ibi dicant mala quȩ mixta st̃.
& qui uituꝑare uolunt. tam inuido
animo & ꝑuerso uituꝑant: ut clau¬
dant oculos aduersus bona: & sola
mala quȩ ibi uel sunt uel putant᷑
exaggerent᷑. Inde fit: ut su una¬
queq ꝓtessio O male u lau¬
data. id ẽ. ñ caute laudate cũ inuita¬
uerit homines laude sua ÷ inueniant
illi qui illuc ueniunt aliquos quales ibi
eẽ. non credebant: & offensi malis: resi¬
liant abonis. Fr̃s: disciplinã istã aduitã
ur̃am conferte: & sic audite ut uiuatis.
Laudatur ut generaliter dicã ȩccł̃ia dei.
Magni homines xp̃iani: solixp̃ĩani: ma¬
gna ȩccł̃ia catholica: diligunt se omnes:
impendunt sibi quiq quod possunt :

Expanded text:
dium. Mdium. Mlibet vitam; ante mortem ne laudes hominem quemquam . 12. Hinc autem falluntur homines, ut vel non suscipiant meliorem vitam, vel temere aggrediantur; quia et cum laudare volunt, sic laudant, ut non ibi dicant mala quae mixta sunt; et qui vituperare volunt, tam invido animo et perverso vituperant, ut claudant oculos adversus bona, et sola mala quae ibi vel sunt vel putantur, exaggerent. Inde fit ut unaquaeque professio male laudata, id est non caute laudata, cum invitaverit homines laude sua, inveniant illi qui illuc veniunt, aliquos quales ibi esse non credebant; et offensi a malis, resiliant a bonis. Fratres, disciplinam istam ad vitam vestram conferte, et sic audite ut vivatis. Laudatur, ut generaliter dicam, Ecclesia Dei: magni homines Christiani, soli Christiani, magna Catholica; diligunt se omnes, impendunt sibi quisque quod possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cognoscimꝰ eum qui sibi ad huc igno¬
tus aei ẽ Excludes malos fr̃s acon¬
tuo qͥsqͥs ista dicis: omnes malas cogi¬
tationes si potes exclude. Non intret
incortuum uł suggestio mala. Hon
consentio in quis.S intrauit tam̃ ut
suggeretur. Nã omnes munita corda
habere uolumꝰ: ut nichil intret quod
male suggerat᷑. Unde autẽ intret quis
nouit: Et pugnamꝰ cotidie in uno cor¬
de nr̃o. U nus homo incorde suo cũ tur¬
ba luctat᷑. Suggerit auaritia: suggerit
libido: suggerit uoratitas: suggerit i¬
sta lȩticia popularis: omĩa suggerunt᷑:
ab omĩbus se continet: omĩbꝰ respond&:
& abomĩbꝰ auersat᷑: difficile ẽ. ut ñ ab
aliqua feriat᷑. Ubi gͦ securitas hic: Nus¬
quã in ista uita: nusquã nͥ insola speꝓ
missoꝵ dĩ Ibi autẽ cũ illic ꝑuenerimꝰ
ꝑfecta securitas: cum claudunt᷑ portȩ:
& confirmant᷑ uectes portarũ ierłm:
ubi uere plena iubilatio & magnũ gau¬

Expanded text:
ergo cognoscis eum qui sibi ipse adhuc ignoergo cognoscis eum qui sibi ipse adhuc ignotus est? Excludes malos fratres a contuo, quisquis ista dicis, omnes malas cogitationes, si potes, exclude: non intret in cor tuum vel suggestio mala. Non consentio, inquis. Sed intravit tamen, ut suggereret. Nam omnes munita corda habere volumus, ut nihil intret quod male suggeratur. Unde autem intret, quis novit? Et pugnamus quotidie in uno corde nostro; unus homo in corde suo cum turba luctatur. Suggerit avaritia, suggerit libido, suggerit voracitas, suggerit laetitia ista popularis; omnia suggerunt: ab omnibus se continet, omnibus respondet, et ab omnibus aversatur; difficile est ut non ab aliqua feriatur . Ubi ergo securitas? Hic nusquam; in ista vita nusquam, nisi in sola spe promissorum Dei. Ibi autem, cum illuc pervenerimus, perfecta securitas, cum clauduntur portae, et confirmantur vectes portarum Jerusalem : ibi vere plena jubilatio et magnum gau
Abbreviated transcription (Latin):
paret iruerit: sit tͥ cauta gubernatio.
Nunquid dicturꝰ. ẽ. mͥ quisquis talibꝰ
locis forte preest: immo seruit fr̃ibus
mhis quȩ monasteria dicunt᷑: Qd
dicturus ẽ Cautus ero: nullũ ma¬
lum admittã. Quomͦ nullũ malum
ad mittes: Nullum hominẽ malũ:
nullũ fratrẽ malum intrantẽ ad mis¬
surus sum: cũ paucis bonis bene
mͥ erit. Ubi cognoscis e Quẽ forte
uis excludere÷ ut cognoscat᷑ malus:
intus ꝓbandus ẽ. Quomͦ gͦ ex dudis
intraturũ ÷ qui pꝰea ꝓbandus. ẽ. & ꝓ
bari nisi intrauerͥt ñ potest: Repel¬
les omnes malos: Dicis enim & nosti
inspicere. Om̃s nudis cordibus ad te
ueniunt qui intraturi sunt: Ipsi se
ñ nouert̃: quanto minus tu: Multi
enim sibi ꝓmisert̃ qđ impleturi eẽnt
illã uitam sc̃am: in cõmune habentẽ
omĩa: ubi nemo dicit aliquid suũ ÷
quibꝰ ẽ. anima una & cor unũ indm̃:
missi sunt infornacẽ: & crepuert̃. Qmͦ

Expanded text:
patet, irruerit, sit ibi cauta gubernatio. 11. patet, irruerit, sit ibi cauta gubernatio. 11. Nam quid dicturus est mihi quisquis talibus locis forte praeest, imo servit fratribus, in his quae monasteria dicuntur? quid dicturus est? Cautus ero, nullum malum admittam. Quomodo nullum malum admittes? Nullum hominem malum, nullum fratrem malum intrantem admissurus sum; cum paucis bonis bene mihi erit. Ubi cognoscis quem forte vis excludere? Ut cognoscatur malus, intus probandus est: quomodo ergo excludis intraturum, qui postea probandus est, et probari nisi intraverit non potest? Repelles omnes malos? Dicis enim, et nosti inspicere. Omnes nudis cordibus ad te veniunt? Qui intraturi sunt, ipsi se non noverunt; quanto minus tu? Multi enim sibi promiserunt quod impleturi essent illam vitam sanctam, in commune habentem omnia, ubi nemo dicit aliquid suum, quibus est una anima et cor unum in Deum : missi sunt in fornacem, et crepuerunt. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
rationem habere cũ turbise Bene.
Pauci ipsi boni de quibus turbis surs
ȩliquati: Si tam̃ iam ipsi pauci ho¬
mines boni:tam̃ bona cogitatio hu¬
mana laudabilis: eẽ. cũ talibus qui
elegert̃ uitam qui etã: remoti abstre¬
pitu ppłari. aturbis inquietis: ama¬
gnis fluctibꝰ scłi: tanquã inportu st̃.
Iam gͦ ibi gaudiũ illud÷ iã ibi iubila¬
tio illa quȩ ꝓmittit᷑: Non dum sed
ad huc gemitus: adhuc sollicitudo
teptationũ. Habet enim aliunde &por
nulla ineum nauis intraret. Oportet
gͦ: ut ex aliqua parte pateat. Aliq̃n aũ
bi scopuli ñ sunt. naues se inuicẽ col¬
li se confringunt. Nbi gͦ securitas:
si nec inportu: Et tam̃ utrunq fe¬
liciores inportu: quã inpelago. Faten¬
dum . ẽ: concedendũ. ẽ. uerum ẽ. Ia¬
m̃ si naues inportu bene applicentur.
non sibi colliduntur. Seruetur ibi pa¬
rilitas ȩqualitatis: constantia carita¬
tis: & qñ forte uentus ex illa parte qua

Expanded text:
rationem habere cum turbis? Bene: rationem habere cum turbis? Bene: pauci ipsi boni, de quibus turbis sunt eliquati? Si tamen jam ipsi pauci, omnes boni: tamen bona cogitatio humana, laudabilis, esse cum talibus qui elegerunt vitam quietam; remoti a strepitu populari, a turbis inquietis, a magnis fluctibus saeculi, tanquam in portu sunt. Jam ergo ibi gaudium illud? jam ibi jubilatio illa quae promittitur? Nondum; sed adhuc gemitus, adhuc sollicitudo tentationum. Habet enim alicunde et pnulla in eum navis intraret; oportet ergo ut ex aliqua parte pateat: aliquando abi scopuli non sunt, naves se invicem collisae confringunt. Ubi ergo securitas, si nec in portu? Et tamen utcumque feliciores in portu quam in pelago, fatendum est, concedendum est, verum est. Ament se, naves in portu bene sibi applicentur, non sibi collidantur: servetur ibi parilitas aequabilitatis, constantia charitatis; et quando forte ventus ex illa parte qua
Abbreviated transcription (Latin):
qđ inte aliĩ sustineant. Sustinentes in¬
uicẽ indilectione. Tu deseris res huma¬
nas. & segregasti ut nemo te uideat:
cui ꝓderis : Tuad hoc ꝑuenisses: si mil¬
lus tibi ꝓfuisset: An quia ueloces tͥ¬
pedes uideris habuisse ad transeun¬
dũt Prȩcisurus es pontẽ: Ex hortor
omnes uox dĩ om̃s hortatur: sustinen¬
tes inuicẽ indilectione. Separabo me
inquit aliquis cum paucis bonis: cũ
illis m bene erit. Nam nulli ꝓdesse:
imprum &crudele. ẽ. Non me ħ do¬
cuit dñs m̃s. Non enim dãpnauit
seruum qui interuertit qđ accȩpit:
s qui ñ erogauit. Intelligatur pęna
int̾uersoris: expena pigri. Serue ne-¬
quã & piger: ait dñs: dãpnans. Hon
ait. int̾uertisti pecuniã meã: ñ ait
dedi tͥ. & ñ mͥ quod dedi integrũ red¬
didisti. Quia ñ creuit: quia ñ eroga¬
sti: inde inquit te puniam. Auarꝰ
.ẽ. ds̃ salutis nr̃e. Ergo separabo me
inquit cum paucis bonis. Quid mẽ.

Expanded text:
et in te alii sustineant. «Sustinentes inet in te alii sustineant. «Sustinentes invicem in dilectione.» Tu deseris res humanas, et segregas te, ut nemo te videat; cui proderis? Tu ad hoc pervenisses, si nullus tibi profuisset? An quia veloces pedes tibi videris habuisse ad transeundum, praecisurus es pontem? Exhortor omnes, vox Dei omnes hortatur: «Sustinentes invicem in dilectione.» 10. Separabo me, inquit aliquis, cum paucis bonis; cum illis mihi bene erit. Nam nulli prodesse impium et crudele est. Non me hoc docuit Dominus meus. Non enim damnavit servum qui intervertit quod accepit, sed qui non erogavit. Intelligatur poena interversoris ex poena pigri. «Serve nequam et piger,» ait Dominus damnans: non ait, Intervertisti pecuniam meam; non ait, Dedi tibi, et non mihi quod dedi integrum reddidisti: Quia non crevit, quia non erogasti, inde, inquit, te puniam . Avarus est Deus salutis nostrae. Ergo separabo me, inquit, cum paucis bonis: quid mihi est
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscum semꝑ futuri non sunt:
Quos dulces ꝙbos: nisi gustate et
uidete quam suauis ẽ. dñs: Int̃ illos
necesse . ẽ. ut gemamꝰ. S quo se sepa¬
raturꝰ. ẽ. xp̃ianus ÷ ut ñ gemat in¬
ter falsos fr̃s: Quoiturus ẽ: Quid
facturus: Solitudinefes petat: se¬
cunt᷑ scandala. Separaturus. ẽ. se qͥ
bene ꝓficit: ut nullũ omnino homi¬
nem patiatur: Quid si & ipsum an¬
tequã ꝓficeret nemo uelit patis Si
gͦ quia ꝓficit nullũ hominẽ uult
pati: eo ipso quo ñ uult aliquẽ homi¬
nẽ pati coniuncit᷑ quod ñ ꝓficit. Iiten¬
dat caritas ur̃a. Sustinentes inuicẽ
ait apłs indilectione: satagentes ser¬
uare unitatẽ sp̃c inuinculo pacis. Su¬
stinentes inuicem. Non habes qđ inte
alius sustineat: Mirorsi non ẽ. S ecce
non sit. Eo robustior es ad cȩteros susti¬
nendos: quo iam ñ habes quod inte alii
sustineant. Non sustineris: sustine cȩ¬
teros. Non possum inquis. Frgo habes:

Expanded text:
nobiscum semper futuri non sunt? nobiscum semper futuri non sunt? quos dulces cibos, nisi, «Gustate et videte quam dulcis est Dominus» ? Inter illos necesse est gemamus. 9. Sed quo se separaturus est christianus, ut non gemat inter falsos fratres? Quo iturus est? quid facturus? Solitudines petat? Sequuntur scandala. Separaturus est se qui bene proficit, ut nullum omnino hominem patiatur? Quid si et ipsum, antequam proficeret, nemo vellet pati? Si ergo, quia proficit, nullum hominem vult pati, eo ipso quo non vult aliquem hominem pati, convincitur quod non profecerit. Intendat Charitas vestra: «Sustinentes invicin dilectione, satagentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis» . «Sustinentes invicem:» non habes quod in te alius sustineat? Miror si non est: sed ecce non sit; eo robustior es ad caeteros sustinendos, quo jam non habes quod in te alii sustineant. Non sustineris, sustine caeteros. Non possum, inquis. Ergo habes quod
Abbreviated transcription (Latin):
enim audit ȩccła: Sic̃ liliũ in me¬
dio spinarũ: ita ꝓxima mea in me¬
dio filiarũ. Non dictum ẽ. inmedio
alienarum: s in medio filiarũ. O do¬
mine quomͦ consolaris : quomͦ con¬
fortaᷤ : Quomͦ terres: Quia ẽ. qđ
dicis. sic̃ lilium inmedio spinarũ:¬
Quas dicis spinas: ipsas filias. Res¬
pondet. Spinȩ sunt ꝓpt̾ mores suos.
filiȩ ꝓpt̾ sacram̃ta mea. Utinam gͦ
int̾̃ gemitus alienarũ gemeretur:
minus gemeret᷑. Ille. ẽ. maior gemi¬
tus. Qm̃ si inimicus exꝓbrasset mͥ:
sustinuissẽ utiq. Et siis qui oderat
me suꝑ me magna locutus fuisset:
absconderẽ me utiq abeo. Psalmi
uoces sunt. Qui litteras nr̃as no¬
uit sequit᷑: qui ñ nouit discat ut
sequat᷑. Si is qui oderat me suꝑ me
magna locutus fuisset ÷ absconde¬
rẽ me utiq ab eo: tu uͦ homo unani¬
mis dux m̃s & notus m̃s: qui simul
metum dulces capiebas cybos. Qͦs
dulces ꝙẏbos nobiscũ capiunt : qͥ

Expanded text:
enim audit Ecclesia? «Sicut lilium in meenim audit Ecclesia? «Sicut lilium in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum» . Non dictum est, In medio alienarum; sed, «in medio filiarum.» O Domine, quomodo consolaris, quomodo confortas, quomodo terres? Quid est quod dicis? «Sicut lilium in» «medio,» quaruquas dicis spinas, ipsas filias? Respondet: Spinae sunt propter mores suos; filiae, propter sacramenta mea. Utinam ergo inter gemitus alienorum gemeretur; minus gemeretur. Ille est major gemitus, «Quoniam si inimicus exprobrasset mihi, sustinuissem utique; et si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo.» Psalmi voces sunt: qui Litteras nostras novit, sequitur; qui non novit, discat, ut sequatur. «Si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo: tu vero unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos» . Quos dulces cibos nobiscum capiunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
meo: uere discipłi mei estis: & cognosce¬
tis ueritatem ÷ & ueritas liberabit uos.
Simul es: & seruus. & liber. Seruus qr
factus es: liber quia amaris adõ aquo
Non enim id agunt murmura tua
ut non seruias: s ut malus seruus
seruias. Seruus es dñi: libertus es dñi:
ñ te sic quęras manu mitti: ut recedas
dedomo manu missoris tui. Seruite
dño iniocunditate. Plena erit & ꝑfe
cta iocunditas: cum corruptibile hoc
induerit incorruptionẽ: & mortale
ħ induerit immortalitatẽ. Tunc erit
ꝑfecta iocunditas : tunc illa ꝑfecta
iubilatio: tunc laus sine defectu: tunc
amor sine scandalo: tunc fructus sine
timore: tunc uita sine morte. Quid
hic& Nullum ne gaudiũ: Si nullũ
gaudium: nulla iubilatio. Quomͦ
uibilate dõ uniũsa terra: Est pla¬
ne & hic gaudiũ. de spe fut᷑ȩ uitȩ. Gusta¬
t᷑ hic: ũnibi satiem᷑. S necesse ẽ: ut mul
taꝑferant frum̃ta ĩt̾ rirania. St̃ gͣna
int̾ paleã: ẽ. lilium int̾ spinas. Qd

Expanded text:
i estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . Simul es et servus et liber: servus, quia factus es; liber, quia amaris a Deo a quo non enim id agunt murmura tua, ut non servias, sed ut malus servus servias. Servus es Domini, libertus es Domini; non te sic quaeras manumitti, ut recedas de domo manumissoris tui. 8. «Servite Domino in jucunditate.» Plena erit illa et perfecta jucunditas, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc erit perfecta jucunditas, tunc illa perfecta jubilatio, tunc laus sine defectu, tunc amor sine scandalo, tunc fructus sine timore, tunc vita sine morte. Quid hic? nullumne gaudium? Si nullum gaudium, nulla jubilatio: quomodo, «Jubilate Domino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futurae vitae gustatur hic unde ibi satiemur. Sed necesse est ut multa perferant frumenta inter zizania: sunt grana inter paleam , est lilium inter spinas. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
hisdẽ formis rerum circunfundit᷑. Ille
ẽ. prȩsens rebus: ille absens. Exduobus¬
unus uno loco stantibus. unus . ẽ. p̃sens.
alius absens: non rebus ipsis ad alterũ
accedentibus. & ab altiro recedentibus:
s ꝓpt̃ dissimilitudinẽ oculoꝵ suoꝵ. Ille
qui cecus dr̃ quia extinctum. ẽ ibi quol
contẽplari solet. luci cuncta uestienti
frustra. ẽ. p̃sens rebus quas non uidet
immo rectius absens quã p̃sens dr̃. Ubi
enim ñ . ẽ. sensus eus: recte dr̃ absens.
Hoc. ẽ. enim absentẽ. eẽ: sensu ab. ẽẽ. Sic
& ds̃ ubiq p̃sens ẽ: ubiq totus. Sapien¬
tia eius attingit afine usq ad finẽ fortit̃:
& disponit omĩa suauit᷑. Qd̃ autẽ ds̃¬
de luce: ds̃ dedõ. Quid gͦ optas uidere
Non ẽ. ate longe quod uis uidere. Apo¬
stolus dicit ȩquidẽ non longe positum
ab uno quoq nr̃m. In ipso enĩ uiuimꝰ:
& mouemur: & sumus. Quanta gͦ mise¬
ria.ẽ. longe. eẽ. abeo quiubiq ẽ: Esto

Expanded text:
iisdem formis rerum uterque circumfunditur; ille iisdem formis rerum uterque circumfunditur; ille est praesens rebus, ille absens: ex duobus uno loco stantibus, unus est praesens, alius absens; non rebus ipsis ad alterum accedentibus et ab altero recedentibus, sed propter dissimilitudinem oculorum suorum. Ille qui caecus dicitur, quia exstinctum est ibi quod contemperari solet luci cuncta vestienti, frustra est praesens rebus quas non videt; imo rectius absens quam praesens dicitur: ubi enim non est sensus ejus, recte dicitur absens; hoc est enim absentem esse, sensu abesse. Sic et Deus ubique praesens est, ubique totus. Sapientia ejus attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Quod autem Dde luce, Deus de Deo. Quid ergo optas videre? Non est a te longe quod vis videre. Apostolus dicit equidem non longe positum ab unoquoque nostrum: «in ipso enim vivimus et movemur et sumus» . Quanta ergo miseria est; longe esse ab eo qui ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
Dissimilis factus. longe recessisti: simi¬
lis factus ꝓxime accessisti. Uide qͣmͦ nos
uult accedere dñs: faciens pͥmo similes
ut accedamꝰ. Estote ait sic̃ pat̾ ur̃ qui¬
incęlis ẽ: qui solẽ suũ oriri facit suꝑ
bonos & malos : & pluit suꝑ iustos & in¬
iustos. Disce diligere inimicũ: siuis
cauere inimicũ. Inquantũ aut̃ inte
caritas crescit. efficiens te & reuocans
te ad similitudinẽ dĩ: ꝑ tendit usq ad
inimicos: ut sis ei similis qui facit
solem suũ orriri non suꝑ bonos tantũ :
s suꝑ bonos &emalos: & pluit non suꝑ
⁊ tos tantum: s suꝑ iustos & in iustos. En¬
tũ accedis ad similitudinẽ tantum ꝓficis
incaritate: & tanto incipis sentire dm̃.
Et quem sentis : Qui uenit adte. an ad
quẽ tu redis: Nam ille nunquã disces¬
sit ate. Recedit ate ds̃: cum tu recedis
adõ. Presentia sunt cȩtis omĩa: sic̃ ui¬
dentib. Uno loco stans cȩcus &iudens:

Expanded text:
dissimilis factus, longe recessisti; simidissimilis factus, longe recessisti; similis factus, proxime accedis. Vide quomodo nos vult accedere Dominus, faciens primo similes, ut accedamus. «Estote,» ait, «sicut Pater in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Disce diligere inimicum, si vis cavere inimicum. Inquantum autem in te charitas crescit, efficiens te et revocans te ad similitudinem Dei, pertendit usque ad inimicos; ut sis ei similis qui facit solem suum oriri, non super bonos tantum, sed super bonos et malos; et pluit, non super justos tantum, sed super justos et injustos. Quantum accedis ad similitudinem, tantum proficis in charitate, et tanto incipis sentire Deum. Et quem sentis? qui venit ad te, an ad quem tu redis? Nam ille nunquam discessit a te: recedit a te Deus, cum tu recedis a Deo. Praesentia sunt caecis omnia, sicut videntibus: uno loco stans caecus et videns,
Abbreviated transcription (Latin):
& nomine eus: cui ñ dulce. ẽ. qđ audit.
nisi impio multũ remoto. multum lon¬
ge facto: Qm̃ ecce inquit qͥ longe facuts
se ate: ꝑ ibunt. Sequit᷑. Pdidisti omnẽ
qui fornicat᷑ abs te. Nobis autẽ qͥd:
Quia illi longe & idõ intenebris ÷ & ita
desiderent. s etiã ꝑhorrescant: nobis
in longinquo inuentis quid dicit᷑. Acce¬
dite adeum: & illuminamini. Ut aut̃
accedas & illumineris: displiceant tͥ
tenebrȩ tuȩ. Dãpna qͦd es: ut merearis
eẽ. qdđ ñ es. Es inquus: eẽ debes iustus.
Nunquã iusticiã ꝑcepturꝰ es: si ad huc
tͥ placet iniquitas. Contere eam incor-¬
de tuo: & munda: expelle illã decorde
tuo÷ ubi uult habitare quẽ uis uidẽ.
Recede gͦ ut cũq aĩa humana ĩtĩor hõ
recreatꝰ ad imaginẽ dĩ. qͥ creatꝰ ad imaginẽ
dĩ tantõ erat longe factꝰ: qͣnto ierat
indissimilitudinẽ. Non enĩ locoꝵ int̾¬
uallis accedit᷑ ad dm̃: aut recedit᷑ adõ.

Expanded text:
et nomine ejus, cui non dulce est quod audit, et nomine ejus, cui non dulce est quod audit, nisi impio multum remoto, multum longe facto? «Quoniam ecce,» inquit, «qui longe faciunt se abs te, peribunt;» sequitur, «Perdidisti omnem qui fornicatur abs te» . Nobis autem quid? Quia illi longe, et ideo in tenebris, et ita desiderent, sed etiam perhorrescant; nobis in longinquo inventis quid dicitur? «Accedite ad eum, et illuminamini» . Ut autem accedas et illumineris, displiceant tibi tenebrae tuae; damna quod es, ut merearis esse quod non es. Es iniquus, esse debes justus: nunquam justitiam percepturus es, si adhuc tibi placet iniquitas. Contere illam in corde tuo, et munda; expelle illam de corde tuo, ubi vult habitare quem vis videre. Accedit ergo utcumque anima humana, interior homo recreatus ad imaginem Dei, quia creatus ad imaginem Dei; qui tanto erat longe factus, quanto ierat in dissimilitudinem. Non enim locorum intervallis acceditur ad Deum, aut receditur a Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidere. ut habeas quod loqua¬
ris: accedis ut inspicias: ne forte uiden
do longe fallaris. S: ut oculis ista cor¬
pora: sic ille mente conspicit᷑. Corde at¬
tendit᷑: & uidet᷑. Etubi ẽ. cor unde ille
uideatur: Beati ait mundo corde: qm̃
ipsi dm̃ uidebunt. Audo: credo: ut pos¬
sũ intelligo corde uideri dm̃: nec posse
nisi mundo corde conspici. S audio a¬
liam scripturã Quis głabit᷑ castũ se ha¬
bere cor Aut quis głabit᷑ mundum
se eẽ. apeccato: Attendi gͦ uniuersam
creaturã quantũ potui: corporalem
animaduerti incȩlo & interra: spũalẽ
autẽ inmeipso qui loquor: qui m̃bra
uegito: qui uocẽ intendo: qui linguã
moueo: qui uerba ꝓnuntio: sensusq
discirno. Et q̃n cõphendo me inme:
Unde gͦ possũ qͥa supra me ꝓmittitur
Tam̃ cordi humano uisio dei: & inde¬
ar̃ quȩdã oꝑatio mundandi cordis. Hoc
ar̃ abscriptura. Para unde uideas qđ
amas: antequã uideas. Audito enĩ dõ

Expanded text:
ne videre, ut habeas quod loquane videre, ut habeas quod loquaris, accedis ut inspicias, ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista corpora, sic ille mente conspicitur, corde attenditur et videtur. Et ubi est cor unde ille videatur? «Beati,» ait, «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Audio, credo, ut possum intelligo, corde videri Deum, nec posse nisi mundo corde conspici; sed audio aliam Scripturam: «Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Attendi ergo universam creaturam, quantum potui; corporalem animadverti in coelo et in terra, spiritualem autem in meipso qui loquor, qui membra vegeto, qui vocem intendo, qui linguam moveo, qui verba pronuntio, sensusque discerno. Et quando comprehendo me in me? Unde ergo possum quod supra me? Promittitur tamen cordi humano visio Dei, et indicitur quaedam operatio mundandi cordis; hoc dicitur ab Scriptura: Para unde videas quod amas, antequam videas. Audito enim Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sus annoꝵ: uidemꝰ dimensiones mensi¬
um: distensiones horarũ: inq his om
ad appetendã uoluptatẽ. fugiendãq
molestiã÷ ad conseruandã incolumita¬
tẽ suam÷ uestigiũ quoddã unitatis: in
eẽ. etiã homini cõmune qͥddã cũ angłis
dĩ ñ cum peccorib ÷ sic̃ ẽẽ ÷ uiuere: au¬
dire: uidere ÷ & cętera: s quod intelligat
dm̃ quod admentẽ ꝓpͥȩ ꝑtineat: quod
sic̃ ocłs albĩringrũ: ita eqͥtatẽ iniquita¬
tẽq discernat. In hac tota consicdatio¬
ne creaturȩ. quã nominare ut cunq
& ꝑ currere potuimꝰ: interroget se aĩa
ras: quis sit ille qui fecit consideranda
& considerantẽ. Quis ẽ. iste e Dic illũ:
ut dicas illum cogita illũ. Potes enĩ
aliquid cogitare: & forte ñ potes dice¬
re: nullomͦ autẽ poteris dicere. quod
non potueris cogitare. Ergo cogita il¬
lum pͥusquã dicas illũ: ut cogites il¬
lum accede ad illũ. Quod enĩ uis be¬

Expanded text:
sus annorum, videmus dimensiones mensisus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omad appetendam voluptatem fugiendamque molestiam, ad conservandam incolumitatem suam vestigium quoddam unAngelis Dei; non cum pecoribus, sicut est vivere, audire, videre, et caetera, sed quod intelligat Deum, quod ad mentem proprie pertineat, quod sicut oculus albam et nigrum, ita aequitatem iniquitatemque discernat. In hac tota consideratione creaturae, quam nominare utcumque et percurrere potuimus, interroget se anima: ras? Quis ille qui fecit consideranda et considerantem? quis est iste? Dic illum; ut dicas illum, cogita illum. Potes enim aliquid cogitare, et forte non potes dicere; nullo modo autem poteris dicere quod non potueris cogitare. Ergo cogita illum priusquam dicas illum; ut cogites illum, accede ad illum. Quod enim vis be
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipsa fȩcunditate terrę & feracitate
gaudentes: grultando cantant: & int̾
cantica quȩ uerbis enuntiant: inser̃t̃
uoces quasdã sine uerbis inȩlatione ex¬
ultantis animi: & hȩc uocatur iubila¬
tio. Siquis forte ꝓpterea ñ recognoscit
quia nunquã aduertit: aduertet de
cȩtero. Atq utinã ñ inueniat quos
aduertat: ne ds̃ inueniat quos euer¬
tat. S tam̃ quia ñ qui escunt nasci spi¬
nȩ: in male exultantibꝰ aduertamꝰ iubi¬
lationẽ imphandã: & offeramꝰ dõ iubi¬
lationẽ coronandã. Qñ gͦ nos iubi lam
quando laudamꝰ qđ dici ñ potest:
tendimꝰ enim uniũsam creaturã: ter¬
ram. mare. celũ: & omĩa quȩ ineis sunt:
attendimꝰ singula habere origines &
causas suas: seminũ uim: nascendior¬
dinẽ: ꝑmanendi modũ ÷ intereundi de¬
cessum: currere uolumina scłoꝵ sine
ulla ꝑturbatione: stellas uolui quo¬
dãm aboriente inoccidentẽ: ꝑagere cur¬

Expanded text:
et in ipsa fecunditate terrae et feracitate et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos advertat, ne Deus inveniat quos evertat. Sed tamen quia non quiescunt nasci spinae, in male exsultantibus advertamus jubilationem improbandam, et offeramus Deo jubilationem coronandando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cur