comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
les gentib conꝑit. conuigib
exoꝑib si non ambo crederent
s unꝰ aut una ⁊ infideł confi¬
deli consentiret habitare. nec
phiberi a dño debuit fideł infi.¬
delẽ dimittere nec iuberi. Idõ
scilicet non ꝓhiberi: quia int̾.¬
tiã ꝑmitcit᷑ a fornicante dis.¬
cedere. ⁊ infidelis hominis for¬
nicatio ÷ maior corde. nec ue¬
ra eius pudicicia cũ coniuge
at pudicitiã &̾ cũ infidelicon¬
iuge q̃ ñ ht̃ u̾ã. Idõ aut̃ nec iubi
debuer̃ fideles ab infidelib seꝑ a.¬
ri. quia ñ contra iussionem dñi
gentiles fuer ambo coniuncti
Qm̃ ergo ab infideli fidelẽ dis¬
consiliũ. Uñ cũ dixisset de mu-¬
liere cuiꝰ uir mortuus fuerit.
Beatior aut̃ erte si sic ꝑ manserit:
scłm meũ consiliũ. Neqͥs hoc cõ¬
siliũ tãquã humanũ ⁊ nõ diui.¬
nũ contẽpnendũ putaret : ad.¬
di habeã. Proinde intelligen¬
dũ est &ẽ ipsa que nõ adõ iubẽ¬
tur s a sc̃o eiꝰ famulo utilit̾ sua¬

Expanded text:
les gentilibus comperit coniuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec iuberi: ideo scilicet non prohiberi, quia iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corde, nec uera eius pudicitia cum coniuge at pudicitiam etiam cum infideli coniuge, qui non habet ueram. ideo autem nec iuberi debuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra iussionem domini gentiles fuerunt ambo coniuncti. Quoniam ergo ab infideli fidelem disconsilium. unde cum dixisset de muliere, cuius uir mortuus fuerit: beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium, ne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuinum contemnendum putaret. addei habeo. proinde intellegendum est etiam ipsa, quae non a domino iubentur, sed a sancto eius famulo utiliter sua
Abbreviated transcription (Latin):
on est culpandus osee ꝓpħa sime¬
retricẽ quã durit conuer terit
adpudicitiã s potiꝰ laudaudus
qł ex mala bonã fecerit. Honeni
qui bonꝰ ꝑmanet ipse polluit᷑. siso¬
tiet᷑ malo s qui malus : in bonũ

Expanded text:
on est culpandus Osee propheta, si meretricem quam duxit converterit ad pudicitiam, sed potius laudandus quod ex mala bonam fecerit. Non enim qui bonus permanet ipse polluitur, si societ
Abbreviated transcription (Latin):
gatis baptizatꝰ ẽ.⁊ alt̾ gen
ExcONCILIO MELDEN SICꝑ.I.
iquis habuerit uxorẽ iur.¬
te illa pꝰ baptisma alt̾a hab̾e¬
non pot̃. Grimina inbaptismo
soluunt᷑ non coniuigia. ExcONCł¬

Expanded text:
et Ex concilio Meldensi cap. I: Si quis habuerit uxorem virginem ante baptisma, alteram habeotest. Crimina in baptismo solvuntur, non conjugia. Innoc
Abbreviated transcription (Latin):
conuigia maneant copulata.
non solũ monet. s etiã iubet.
ut si alit̾ de conuigib credidisset.
alterũ non credente̾ secũ tam̃
habitare consentiente̾ nõ di¬
micteret. His uerbistiis aliud
hoc aliud ã illud. satis euident̃
ostendis. Iulud enĩ de his coniuguis
agit᷑. q̃ sibi p̃mitꝰ copulant ne
at: Ubi igttur non de couingen¬
dis s de coniunctis: ambo quidẽ
uniꝰ eiusdẽq infidelitatis fuer
quando coniunctisunt: s euan¬
sine scrupulo ullius dubitatio¬
nis apparet. cur fidelẽ cũ infide.
apłs iubet : Nisi forte isto loco
uacat illud quod tã fidelit̃ ipse

Expanded text:
coniugia maneant copulata? non solum monet, sed etiam iubet, ut si unus aut una e coniugibus credidisset, alterum non credentem, secum tamen habitare consentientem non dimitteret\'. his uerbis tuis aliud hoc, aliud esse illud satis euidenter ostendis. illud enim de his coniugiis agitur, quae sibi primitus copulantur, ne at, ubi agitur non de coniungendis, sed de coniunctis? ambo quippe unius eiusdemque infidelitatis fuerunt, quando coniuncti sunt; sed euansine scrupulo ullius dubitationis apparet, cur fidelem cum infidelisicut apostolus iubet? nisi forte isto loco uacat, quod tam fidenter ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Tiquis necessitate in eiuta¬
Dbili cogente in aliũ duca¬
tũ seu puntiã fugerit: ⁊ uror
ciꝰ cũ ualet ⁊ potest amore parẽ¬
tũ aut rerũ suarũ cũ sequi nolue¬
rit. ipsa enĩ tẽpr quã diuuir eiꝰ
que secutti non fuit inuia semꝑ¬

Expanded text:
quis necessitate inevitabili cogente in alium ducatum seu provinciam fugerit, et uxor ejus, cum valet et potest, amore parentum aut rerum suarum eum sequi noluerit, ipsa omni tempore quandiu vir ejus quem secuta non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
de. INNOCENTO PROSO
um incaptiuitate ursa mu¬
lier teneret᷑. altud conuigui
cũ restituta fõtanũ misse cog.¬
noscimͦ. Sed fauore dñi reuersa
ursa nos adiit. ⁊ nullo diffinien.¬
te uxorẽ se memorataẽe ꝑdocu
statiumꝰ fide chatholica suffra¬
suꝑstite. nec diuortio eiecta
nullo pacto. ẽẽ. posse legiti¬

Expanded text:
ur. Innocentius Probo . Cum in captivitate Ursa mulier teneretur, aliud conjugium cum Restituta Fontanum inisse cognoscimus. Sed favore Domini reversa Ursa, nos adiit et, nullo diffitente, uxorem se memorati esse perdocuistatuimus, fide catholica suffrasuperstite, nec divortio ejecta, nullo pacto esse posse legiti
Abbreviated transcription (Latin):
agris aut &e̾ indomib ac possessi.¬
onib recte seruat᷑ quanto mag̾
inconuigatoꝵ redintegratione
faciendum est ut qđ clade belli¬
ca turbatũ est pacis remedio
refor met᷑. iõ si uiri pꝰ longã cap¬
tiuitatẽ reuersi ita indilectiõe
suarũ conuigũi ꝑseũ ant. ut cas
cupiant in suũ redire consortiũ
obmutendũ ÷ & inculpabile uidi¬
candũ quã necessitas intulit. &
restituendũ quã fides possit.¬

Expanded text:
omibus ac possessionibus recte servatur, quanto magis, in conjugatorum redintegratione faciendum est, ut quod clade bellica turbatum est, pacis remedio reformetur, et imo si viri post longam captivitatem reversi ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiant in suum redire consortium, dimittendum et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendu
Abbreviated transcription (Latin):
expedit. propt̃ infirmitates homi¬
nũ. E idõ io qđ non ei pedit᷑ apłs
ꝓhibet. cdance sibi dño liberũ phi¬
bendi locũ. qr neq id quod monet
apł sprobibet dñs: neq id quod
iussionẽ eius aliquid prohiberet.
ꝑroinde inhis duab causis una de
nubendo ł ñ nubendo alt̾a de in¬
fideli conuige dimittendo ł nõ
dimittendo: aliquid simile est ĩ
uerbis apłi¬

Expanded text:
it, propter infirmitates hominum, et ideo id quod non expedit, Apostolus prohibet; dante sibi Domino liberum prohibendi locum, quia neque id quod monet Apostolus, prohibet Dominus, neque id quod jussionem ejus aliquid prohiberet. Proinde in his duabus causis, una de nubendo vel non nubendo, altera de infideli conjuge dimittendo vel non dimittendo, aliquid simile est in verbis Apo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iũ petisti. Non enĩ uiolentia si
expari uoluntate & c̃sensu. sic̾
scĩ patres dicunt hoc fir̾i debae.
neq uir in monastiũ recipiendꝰ
.ẽ.msi uxor illiꝰ femineũ monaᷤᷤ¬
hac re talit̾ dic̃. Si qͥs c̃iugat᷑ uii¬
It c̃uerti admonastĩũ. ñ ẽ. reci¬
piend̾. nisi pͥ a coniuge castimo¬
niam ꝑfitente fuerit absolutꝰ.
adult̾a erit. nec recipit᷑ apud
din eĩmodi uiri c̃u̾sio. cuiꝰ seqͥtur
coniugalis federis ꝓstitutio. ⁊ a¬
les igitur tẽ sine culpa relicto
scło sequuntur xp̃m. si habue¬
rint expari uoluntate castiza¬
atua es absolutꝰ uxore. &tiu
uxor ita pollicita est. & tu &e il¬
la ad implete bonũ inceptũ.
debemꝰ uob̾ necessitatẽ impone¬

Expanded text:
erium petisti. Non enim violentia, sed erium petisti. Non enim violentia, sed ex pari voluntate et consensu, sicut sancti Patres dicunt, hoc fieri debet; neque vir in monasterium recipiendus est, nisi uxor illius femineum monasthac re taliter dicit: « Si quis conjugatus vult converti ad monasterium, non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolutus.adultera erit; nec recipitur apud Dominum ejusmodi viri conversio quam sequitur conjugalis foederis prostitutio. Tales igitur tunc sine culpa relicto saeculo sequuntur Christum, si habeant ex pari voluntate castitaa tua es solutus uxore, et tua uxor ita pollicita est; et tu et illa adimplete bonum incoeptum, debemus vobis necessitatem sepa
Abbreviated transcription (Latin):
Quid habet questionis ubi ait.
ego dico non dñs. Itẽ ubi ait.
Ecce ego paulus dico uobis. q
si circũcidamini xp̃e uobis nich
ꝓderit: Nũ quid &e̾ hic dir̃ ego
dico ñ dñs: Non sunt itaq ista
similia. qui a &̾ illa que iub et
dñs: non est indignũ neq contra.¬
riũ: non eadẽ monet apło. Mone¬
mꝰ enĩ quos caros habemꝰ. ut faci¬
ant dñi p̃cepta ł iussa. Cũ nͦ ait.
ego dico non dñs: satisostendie

Expanded text:
quid habet quaestionis, ubi ait, quid habet quaestionis, ubi ait, Ego dico, non Dominus? Item ubi ait, Ecce ego Paulus dico vobis, quia si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit, numquid etiam hic dixit: ego dico, non dominus? non sunt itaque ista similia, quia etiam illa, quae iubet dominus, non est indignum neque contrarium, si eadem monet apostolus. monemus enim, quos caros habemus, ut faciant domini praecepta uel iussa. cum uero ait: ego dico, non dominus, satis ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ũ do tale .ẽ. ego dico. Illud au dissi¬
mile. est. quia denubendo. & ñnuben¬
do pot̾ dici. hoc bene fieri pot̾. illud
aliud maiꝰ. At uero de c̃iuge infide¬
c̃iugẽ ñdimitte : quã uis liceat di
mict̾e. quẽ ad modũ recte dñs mels
eẽ qd̾ ce lic& &e expedit. quã id qd̾ lice
nec expedit. His de causis factũ est
ut exponens dñi sermonẽ quẽ ꝓli¬
xũ in monte habuit ubi uentũ ẽ.
ad questionẽ dec̃iugib dimittend
uł ñ dimittendis. adhibitũ ab apło.¬
ñ p̾ceptũ dñi ubi ait. cctis aut̃ ego
dico ñ dñs. monens cos qͥ hab̾ent c̃¬
iuges infideles ut c̃sentientes ha¬
bitare sccũ ñ dimitt̾ent. qd utiq
idõ monendũ non iubendũ fuit.
quia ñtanto ponde ꝓhibendi sur
homines facere licita quãuis nõ
expediant: quanto pondẽ ꝓhiben¬
tur illicita. Sic aut̃ alicubi apłs
x̃ illa que nubenda st̃ monere dig.
nat᷑. hoc fec̃. parcendo infirmitati.
nõ p̃iudicando uissioni. Unde

Expanded text:
um do\\ tale est e god i co, illud autem dissimile est, quia de nubendo et non nubendo potest dici, hoc bene fieri, illud magis aliud; at uero de coniuge infideuis liceat et dimittere, quemadmodum recte dicimus melius esse, quod et licet et expedit quam id, quod licet nec expedit. His de causis factum est, ut exponens domini sermonem, quem prolixum in monte habuit, ubi uentum est ad quaestionem de coniugibus dimittendis uel non dimittendis, adhibitis apon praeceptum Domini, ubi ait, Caeteris autem ego dico, non Dominus, monens eos qui haberent conjuges infideles, ut consentientes habitare secum non dimitterent. Quod utique ideo monendum, non jubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita, quamvis non expediant, quanto pondere prohibentur illicita. Si autem alicubi Apostolus etiam illa quae jubenda sunt, monere dignatus est, hoc fecit parcendo infirmitati, non praejudicando jussioni. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpta desiderare. Cui nos scrip¬
simꝰ ñ hoc alit̾ fieriposse nͥ eand̾
uitã coniuir eiꝰ lotharius eleg̾it.
Sidicunt aliqui religionis cau¬
sa coniugia deb̾e dissolui: sci.¬
endũ ÷ quia ⁊ si hoc lex humana
concessit lex tai diui¬
na ꝓhibuit. ꝑ se enĩ ueritas dic̃.
Que ds̃ coniunx homo nͥ seꝑaret.
Que &e ait. Nonlicet dimitere¬
⁊ religionis anisa dimittat¬
uxorẽ .ł mulier uirũ in hoc mun¬
do remanentẽ ł fortasse ad illi.¬
cita migrantẽ que ista conu̾sio
inqua eadẽ caro exparte tranlit
ad continentiã ⁊ exparte rema¬
net inpollutione : Si uero utͥsq
conueriat. continentẽ uitã du¬
cere hoc qͥs audeat accusare: it
Cũ boni coniuiges aut m̾icũ au.¬
gere desid̾ant. aut ante acte
uite culpas dełe ut se ad conti¬
nentiã abstungant. &ineliorẽ ui¬
tam appetant: lic&: Si uͦ conti¬
nentiam quã uir appetit muli¬
er recusat diuidi coniugiũ non

Expanded text:
tentam desiderare. Cui nos scripsimus, non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam conjux ejus Lotharius elegerit.Si dicunt aliqui religionis causa conjugia debere dissolvi, sciendum est quia et si hoc lex humana concessit, lex tamen divina prohibuit. Per se enim Veritas dixit: Quae Deus junxit homo non separet . Quae m religionis anima reliuxorem, vel mulier virum in hoc mundo remanentem, vel fortasse ad illicita migrantem, quae ista conversio in qua eadem caro, et ex parte transit ad continentiam, et ex parte remanet in pollutione? Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? Item. Cum boni conjuges aut meritum augere desiderant, aut anteactae vitae culpas denentiam astringant et meliorem vitam appetant, licet. Si vero continentiam quam vir appetit mulier recusat, dividi conjugium non
Abbreviated transcription (Latin):
taq summo studio thieb̾gã cõui¬
gẽ tuã. tãquã ꝓpͥam carnẽ fou̾e̾
acdilig̾e pro curato. ⁊ ne illã ati¬
ullo pacto consentias discedere
uigilant̃ attendere. Unde si uult
ate discede. corriꝑe. immo ca¬
rigere eã. ⁊ a tali intentione ꝑ
omia reuocare sathage. ia uero
si amore pudicicie seꝑ ationẽ
querit conuigał conubi solu.¬
tionẽ efflagitat. certũ ÷ ab aplo
dicente qui a mulier sui corporis
potestatẽ ñ habet s uir. Uerũ
si & ipse puliticiẽ sectatꝰ religi¬
onis obtentu copłã dissoluere
ius: tam̃ ne simulate fiat con
ucriꝰq conuigis matrimonia
dissoliiut᷑. Si ergo hoc modo
gratuito ꝑmittamꝰ animo. cele¬
rẽq p̾bemꝰ assensũ. Alit̾ aut̃ feri
mutuã seꝑationẽ ur̃am ꝓhibem.¬

Expanded text:
taque summo studio Theibergam conjugem tuam tanquam propriam carnem fovere ac diligere procurato, et ne illam ullo pacto consentias discedere a te, vigilanter attendere. Unde si vult a te discedere, corripe, imo corrige eam, et a tali intentione per omnia revocare satage. Jam vero si amore pudicitiae separationem quaerit, et conjugalis connubii solutionem efflagitat, certum est, Apostolo dicente, quia mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir . Verum si et ipse pudicitiam sectatus religionis obtentu copulam dissolvere vis, tantum ne simulate fiat concutriusque conjugis matrimonia dissolvuntur. Si ergo hoc modo vis, gratuito permittimus animo, celeremque praebemus assensum; aliter autem fieri mutuam separationem vestram prohibem
Abbreviated transcription (Latin):
maciontiens ex̃m missa.
Siqui matrimoniu̾ sanicõ¬
Otraxerint ⁊ uni exduob am̃¬
tia. aut furor. aut aliqua in fir¬
mitas accesserit. obhanc infir¬
mitatẽ coniugia taliũ non pos¬
sunt solui. Similit̾ sciendũ de
his quiꝰ aduersariis excecant᷑ aut

Expanded text:
Maguntiensem episcopum missa . Si qui matrimonium sani contraxerint, et uni ex duobus amentia aut furor, aut aliqua infirmitas accesserit, ob hanc infirmitatem conjugia talium solvi non possunt. Similiter sentiendum de his qui ab adversariis excaecantu
Abbreviated transcription (Latin):
quidã ingenuus in geniã
mulierẽ tenere debeat ⁊ si tenue¬
rit utrũ illa quoq sedm secula¬
it̃ legẽ seruitutẽ subici debeat.
Iudicatũ ÷ urorẽ minime debere
dimiti. non tn ob xp̃i legẽ muli.¬
erẽ inseruitutẽ redigi: dũ ille
nõ exconsensu coniugis se seruu¬

Expanded text:
quidam ingenuus ingenuam amulierem tenere debeat, et, si tenuerit, utrum illa quoque secundum saecularem legem servituti subjici debeat. Judicatum est uxorem minime debere dimitti, non tamen ob Christi legem mulierem in servitutem redigi, dum ille non ex consensu conjugis se ser
Abbreviated transcription (Latin):
Li mulier lib̾oꝵ suoꝵ tutelã
amministrau̾it ⁊ pꝰ inchoatã¬
ad administrationẽ ad scðas
nuptias migrare uoluerit priꝰ
filiis suis inpuberib tutorẽ
pareat: debitũ suũ ꝑsolũe debet.¬
Deinde si uelit ad matrimoniũ
scđm ꝑueniat si aut̃ ac obserua.¬
tione cõtẽpta scđas ⁊ contiaĩ it
nuptias nõ solũ ipsius res .i. ma¬
tris. lib̾is eiꝰ. hypotetice titulo sup

Expanded text:
i mulier liberorum suorum tutelam administravit, et post inchoatam administrationem ad secundas nuptias migrare voluerit, prius filiis suis impuberibus tutorem pareat, debitum suum persoldeinde si velit, ad matrimonium secundum perveniat. Si autem hac observatione contempta secundas contraxerit nuptias, non solum res ipsius, id est matris, liberis
Abbreviated transcription (Latin):
amisset. abscedens. habet aut̃ hoc
qͥ recesserit adcumulũ. suplicii.
nõ admeritũ premii. ⁊t̃ ds tod̾.¬
Serconsensu abusu carnali
concupiscentie inꝑpetuũ con¬
tinere absit ut uinculũ int̾
illos coniugales rũpat. Immo
firmus erte qͦmag̾ qͥ ea pacta
secũ inier que carius cõcordiꝰq
seruanda st̃. ñ uoluptariis corpo¬
rũ nexib s uoluntariis affectib

Expanded text:
isset abscedens. habet hoc autem qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii. Quibus ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum inierunt, quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis corporum nexibus sed uoluntariis affectibus
Abbreviated transcription (Latin):
TIAUS DeBorio ui puicatis.
et̃ciis & dequartis. & deul¬
tra plurib nuptiis solent
homines mouere questio¬
nẽ. Unde & breuit̃ responde¬
am. nec ulla snuptias audeo dãp¬
ut: sensuũ audeo dicere quotiens
uoluerit uiris mortuis nubat fe.¬
mina. nec ex ineo corde p̾t̾ scrip.¬
ture scẽ auctoritatẽ quotasli.¬
bet nuptias audeo condẽpnare.

Expanded text:
tinus, De bono viduitatis . De tertiis et de quartis, et de ultra pluribus nuptiis, solent homines movere quaestionem. Unde ut breviter respondeam, nec ullas nuptias audeo damae sensum audeo dicere ut, quoties voluerit, viris mortuis, nubat femina; nec ex meo corde praeter Scripturae sanctae auctoritatem, quotaslibet nuptias audeo condemnare.
Abbreviated transcription (Latin):
Si mat̾ marito defuncto filioꝵ
suor tutelã gub̾nare malue¬
rit renuntiet scđis nuptiis iniu¬
ditiosine ius iurando res aut̃ suas
filio suo inpub̾i obliget atq ita
ei tutela comittat᷑. aUEͣ. DeRo.

Expanded text:
Si mater marito defuncto filiorum suorum tutelam gubernare maluerit, renuntiet secundis nuptiis in judicio cum jurejurando; res autem suas filio suo impuberi obliget, atque ita ei tutela committatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Ruiceps constituit ut liceat
meretricib honestiorẽ ul¬
tam eligere sine aliqͦ timore
q uis iuracoriã cautionẽ exposci¬
erint. hii aut̃ qͥ tale iusiuran¬
dum exeger̃. & contra castitatẽ
oꝑã suã deder̃ pene nomine .xͤ.
libas auri ꝑsoluant. his meretͥcib
qͥb sacram̃ta deder̃. pena aut̃.x.
lib̾ officio p̾sidis flagitet᷑. Qd̾ sĩ p̃¬
ses neglexerit : desuo patrimonio
penã p̾stare cogat᷑. & magistratu
sibi comiso cadat e non solũ mu¬
lierib sed &eiam heredib & aliiᷤᷤ
succerorib eorũ penam soluat.
hoc siꝓbatum sit qd sacram̃tum

Expanded text:
rinceps, constituit ut liceat meretricibus honestiorem vitam eligere sine aliquo amore, quamvis juratoriam cautionem exposuerunt. Hi autem qui tale jusjurandum exegerunt, et contra castitatem operam suam dederunt, poenae nomine X libras auri persolvant iisdem meretricibus, quae sacramenta dederunt; poena autem X librarum officio praesidis flagitetur. Quod si praeses neglexerit, de suo patrimonio poenam praestare cogatur, et magistratu sibi commisso cadat, et non solum mulieribus, sed etiam haeredibus et aliis successoribus earum, poenam solvat. Hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
idua est cuiꝰ maritꝰ mortuus.
Electa: que marito uiuente ꝑi.¬
cit᷑. Meretrix que multoꝵ libidi.¬
Nitres que amissis uiris tutelã
matio pffiti: tal ineo iure eueni¬
at fateat᷑ actis sacram̃to p̾sti.¬
to adalias se nuptias ĩi uenire.
Sane inoptione huiꝰ modi nul-¬
la cogat᷑. S liberaui conditio¬
ne quas p̾stitimꝰ uoluntate des-¬
cendat. na si malunt alia opta¬
re matrimonia tutelas filioꝵ
mariti nec dũ annali spa.¬
tio cõpleto ad scđas nuptias
pꝑauerit om̃i quidẽ modo int̃
fames erit s siquidẽ lib̾o expori
matrimonia non habeat infa¬
tori ꝓrexerit ⁊ diuino principis
nutu prioris opinioni restituta
fuerit res aut a priore marito
sibi relictas nullo modo luera¬
dignitatib pͥoris mariti nõ utit̃.¬

Expanded text:
idua est, cuius maritus est mortuus; eiecta, quae marito uiuente proicitur; meretrix, quae multorum libidintres quae amissis viris tutelam officii talis in eos jure eveniat, fateantur in actis sacramento praestito ad alias se nuptias non venire. Sane in optione hujuscemodi nulla cogetur, sed libera in conditiones quas praestituimus voluntate descendat. Nam si maluerit alia optare matrimonia, tutelas filiorur post mortem mariti necdum annali spatio completo, ad secundas nuptias properaverit, omni quidem modo inter infames erit; si quidem liberos ex priori matrimonio non habeat, infatori porrexerit, et divino principis nutu priori opinioni restituta fuerit, res autem a priori marito sibi relictas nullo modo lucrarivilegiis prioris mariti
Abbreviated transcription (Latin):
obfuit mat̾ ancilla. s ob fuit
frat̾na discordia. ⁊ ñ profuit po¬
testas uroris cuiꝰ magis filiꝰ erat.
quia ꝑ ipsius iura coniugalia
⁊ in ancilla seminat᷑ erat. &ex
ancilla susceptꝰ. Pandecła¬
Rum lis̃ .xx.iii.cituł .ii.
Nlibere mulieris consuetudine
non concubinat᷑ s nuptie intel¬
ligende sunt si non corpore ques
tũ fecerit. tolctano concilio
cubinã habeat non comu¬
nicet. Ceterũ is qui ñ habet uxo.
rẽ ⁊ ꝓ uxore concubina habeat:
a comunione non repelleͬt᷑. tm̃
ut uniꝰ mulieris aut uxoris aut
uxoris aut concubine ut ei pla
Inec duas simił habe licitũ:
nisi una tñ. aut uxorẽ. aut
loco uxoris. si con uix de est

Expanded text:
obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia et non profuit potestas uxoris cuius magis filius erat, quia per ipsius iura coniugalia et in ancilla seminatus erat et ex ancilla susceptus, sicrum lib. XXXIII, tit. II: In liberae mulieris consuetudine non concubinatus, sed nuptiae intelligendae sunt, si non corpore quae stum fecerit. Toletanum concilium cubinam habuerit, non communicet. Ceterum autem is qui non habet uxorem, et pro uxore concubinam habet, a communione non pellatur, tantum aut unius mulieris, aut uxoris aut concubinae, ut ei placnec duas simul habere licitum est, nisi unam tantum, aut uxorem, aut certe loco uxoris, si conjux deest,
Abbreviated transcription (Latin):
stitinmꝰ. sed ut uerbis magni leons
utam̃. quã sit tolerabiliꝰ estimamꝰ.
quod si unꝰ ex coniugatis obierit.
is qui publicã penitentia eregerit
& suꝑstes extiterit iterare conuigi¬
um ñ p̃sumat. nisi forte ep̃e p̃iudit¬

Expanded text:
stituimus; sed, ut verbis magni Leonis stituimus; sed, ut verbis magni Leonis utamur, quid sit tolerabilius aestimamus. Quod si unus ex conjugatis obierit, is qui publicam poenitentiam egerit, et superstes exstiterit, iterare conjugium non praesumat, nisi forte epi
Abbreviated transcription (Latin):
e puellis raptis nec dũ despon.
ellas sub nomine similit̾ habi¬
tandi: cooꝑantis ⁊ conibentes
raptorib de creuit sc̃a sinodus¬
ut si quidẽ cleri sunt. decidant¬
de gradu ppͥo. Si uͦ laici anathe.¬
matizentur. Quib uerb datur
intelligi qͣlit̾ huiꝰ mali auctorẽ
dãpnandi sunt. quando partiei¬
pes c̃siliũ combentes tanto ana¬
themate feriunt᷑. & nixta cano¬
nicã auctoritatẽ ad coniugia le¬
gitima raptiᷤᷤ sibi iure uindicare
nullatenꝰ possunt. Exconcilio
rant cũ uoluntate paren.¬
tũ sub p̃fato desponsionis ł do.¬
talicu nomine inconiugiũ sũp.¬
tas habent. qn̾ in om̃iu aures
hec fuerit constitutio ꝓ mulga¬
ta. ab aarũ coniunctione seꝑen.¬
tur. ⁊ publice penitentie subi¬¬
gant. Rapte parentib legali.¬
ter restituantur. Lost acta uero
publica penitentiã. si etas in con¬
tinentia exegerit legitimo ⁊ ex.
utrisq partib placito coniugio
sotientur. Nã in his ñ regłam cõ¬

Expanded text:
e puellis raptis necdum desponsaellas sub nomine simul habitandi cooperantes et conhibentes raptoribus, decrevit sancta synodus, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si vero laici, anathematizentur. Quibus verbis aperintellegi qualiter huius mali auctores dampnandi sunt, quando participes et conibentes tanto anathemate feriuntur, et iuxta canonicam auctoritatem ad coniugia legitima raptas sibi iure vindicare nullatenus possunt. 99. rant, cum voluntate parentum sub praefato desponsionis vel dotalitii nomine, in conjugium sumptas habent, quando in omnium aures haec fuerit constitutio promulgata, ab earum conjunctione separentur, et publicae poenitentiae subigantur; raptae autem parentibus legaliter restituantur. Post actam vero publicam poenitentiam, si aetas et incontinentia exegerit, legitimo et ex utrisque partibus placito conjugio socientur. Nam in his non regulam con
Abbreviated transcription (Latin):
constitutꝰ. ancillã suã
nomine habeat concubine
consuetudine ꝑ manserit. &
forsitan ex ea lib̾os susceꝑit. san.¬
cimus om̃i modo non concedi he
deducere. s pꝰ mortẽ dñi eripiat᷑
in lib̾tatẽ: una cũ sobole sua.

Expanded text:
constitutus ancillam suam nomine habeat concubinam, consuetudine permanserit, et forsitan ex ea liberos susceperit, sancimus omnimodo non concedi haededucere, sed post mortem domini eripiatur in libertatem una cum sobole sua.
Abbreviated transcription (Latin):
iã nõ tibi ñ licere. qd̾ cũ tuo de¬
trim̃to liciusset. Aggrede itaq
intrepidus & dicta imple fac̾.¬
tis ipse adiunabit uota tua
expecit. felix ÷ necessitas que
meliora conpellit. Una sola
ẽẽ. causa posset. quã te id qua
uousti non solũ ñ hortarem
uerũ. ẽẽ. phiberemꝰ iplere.
si forte t̾ua conuix hoc tecũ
susciꝑe animi seu carnis infir.¬
mitate recusaret. Nã ⁊ uouen.¬
da talia ñ sunt conuigatis
nisi exconsensu ⁊ uoluntate
comuni. Et si p̃porẽ factũ fue¬
rit mag̾ est corrigenda temeri.
exigit si quis ex alieno aliquit
nouerit s potiꝰ usurpare uetat
alienũ. Diuina quippe de hac re
hon habet potestatẽ corporis
sui s. uir. Similit̾ ⁊ uir ñ habet
potestatẽ corporis sui s mulier.

Expanded text:
iam tibi non licere, quod cum tuo deiam tibi non licere, quod cum tuo detrimento licuintrepidus, et dicta imple factis; ipse adjuvabit, qui vota tua expetit. Felix est necessitas quae in meliora compellit. 9. Una sola esse causa posset, qua te id quod vovisti, non solum non hortaremur, verum etiam prohiberemus implere, si forte tua conjux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. Nam et vovenda talia non sunt a conjugatis, nisi ex consensu et voluntate communi: et si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritaexigit, si quis ex alieno aliquid voverit, sed potius usurpare vetat alienum. Divina quippe de hac re non habet potestatem corporis sui, sed vir; similiter et vir non habet potestatem corporis sui, sed muli
Abbreviated transcription (Latin):
Iossim ꝓmodulo ineo eosdẽ ip¬
sos ꝑtinentes addexterã reg¬
nũq celoꝵ insuis gradib meri.¬
tisq distinguere atq ostendẽ
quo differat uita coniugalis
filios ꝓcreantiũ patrũ. matrũ
familias uerũtam̃ religiosoꝵ
ac piorũ ab ea uita quã uos dõ
uouistis si nunc ad eam uouen¬
dã exortandus ẽẽ. Sed quia iã
noluisti iã ostrinocisti aliud
tibi facere ñ licet. Piꝰquã. cẽ. uo¬
ti reus lib̾ũ fuit quo. eẽs inferior
quãuis ñ sit gratulanda lib̾tad
qua fit ut non debeat᷑ que cũ
lucro reddit᷑. Ne uͦ quia tenet᷑
apud dm̃ sponso tua nõ te ad
magnã iusticiam ĩuito. s amag.¬
na iniquitate de t̾reo. nĩ enĩ tal
eris si nõ feceris quã uouistis
quał mansisse si nich̾ tale ꝙ uo.¬
uisse. Minor enĩ tunc. eẽs peior.¬
a lodo aut̃ tam̃ quod ab sit mise.¬
reor si fidẽ dõ fregeris quanto
beatior si ꝑsolueris nec ĩo te uo¬
uisse peniteat un mo gaudere

Expanded text:
o modulo meo eosdem ipsos pertinentes ad dexteram regnumque caelorum in suis gradibus meritisque distinguere atque ostendere, quo differat uita coniugalis filios procreantium patrum matrumque familias uerum tamen religiosorum ac piorum ab ea uita, quam uos deo uouistis, si nunc ad eam uouendam exhortandus esses; sed quia iam uouisti, iam te obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. priusquam esses uoti reus, liberum fuit, quo esses inferior, quamuis non sit gratulanda libertas, qua fit, ut non debeatur, quod cum lucro redditur. nunc uero, quia tenetur apud deum sponsio tua, non te ad magnam iustitiam inuito, sed a magna iniquitate deterreo. non enim talis eris, si non feceris, quod uouisti, qualis mansisses, si nihil tale uouisses. minor enim tunc esses, non peior; modo autem tanto — quod absit — miserior, si fidem deo fregeris, quanto beatior, si persolueris. nec ideo te uouisse paeniteat, immo gaude
Abbreviated transcription (Latin):
Dtudinẽ habeat ñ affectiõe
cosq uelit filios legitimos ⁊ inpo¬
testate sua habere. liceat enĩ cũ
matre eoꝵ instrum̃ta docalia
cõponere. Nã filii qui aut̃ natu.¬
rales erant pꝰ cõpositionẽ strum.¬
tor dotaliũ sui ⁊ inpotestatipa.¬
tris efficiunt᷑. siue postea niti filu
uiuunt siue mortui sunt suie
om̃ino nullus alius procreatꝰ ẽ.¬
aptus quippe illicitꝰ coitus
a corrumpendo dictus unde

Expanded text:
beat non affectione eosque velit liberos legitimos et in potestate sua habere, liceat ei cum matre eorum instrumenta dotalia componere. Nam filii qui ante naturales erant, post compositionem instrumentorum dotalium sui et in potestate patris efficiuntur, sive postea nati filii vivunt, sive mortui sunt, sive om V, c. 26. Raptus quippe illicitus ca corrumpendo dictus, unde
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑꝑ id solũ hoc facere debuit
astipulator assistit pꝰ uroris mor¬
s qui mascłm ⁊ feminã ꝓpagan¬
di gen̾is causa nupti ali castica.¬
tẽ con iunxit ⁊ scdas nuptias

Expanded text:
ter hoc solum id facere debuit ertullianus astipulator assistit post uxoris morDeus qui masculum et feminam propagandi generis causa nuptiali castitate conjunxit, et secundas nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
se inmatrimonio. ⁊ postea
dixerit mulier de uiro non posse
nubere cũ ea si poterit ꝓbare qͥ ui
sit accipiat aliũ. eo quod iurta
apłm non pocuit illi reddere iur
qui in matrimonio iuncti
sunt ⁊ nubere ñ possunt. sulle
aliã ł ille aliũ ducere possit:
quib scriptũ ÷. Uir oe mulier si
se coniunxerint. ⁊ postea dixeri
mulier iuiro quod ñ possit coire
cũ ea: si pot̾ probare ꝑ iustum
uditiũ quod uerũ sit accipiat
aliũ. si aut̃ ille aliã accepit seru

Expanded text:
se in matrimonio, et postea dixerit mulier de viro non posse nubere cum ea, si potuerit probare quod verum sit, accipiat alium, eo quod juxta Apostolum non potuit illi reddere vir juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, quibus scriptum est: Vir et mulier si se conjunxerint, et postea dixerit mulier de viro quod non possit coire cum ea, si potest probare per justum judicium quod verum sit, accipiat alium; si autem ille aliam acceperit, s
Abbreviated transcription (Latin):
Eiqͥs uͦ ep̃s iudicẽ suspectũ habue¬
Erit. & uiderit se in grauari lib̾e
sedẽ apłicã appella. Appellatũ aut̃
non afflictio ulla aut detentionis
in iuriare custodia. sed liceat appel¬
latori uiciatã causã appellationis
remedio subleuare. Liceat & iã incau¬
sis criminalib appellare: nec uox
appellandi degͣetur ei quẽ insuppli¬
cio sẽtentia destinarit. Pulsatꝰ aut̃

Expanded text:
iscopus judicem suspectum habuerit, et viderit se ingravari, libere sedem apostolicam appellet. Appellantem autem non habeat afflictio ulla, aut detentionis injuriosae custodia, sed liceat appellatori conviciantum causam appellationis remedio sublevare: licet etiam in causis criminalibus appeappellandi denegetur ei, quam in supplicium sententiae destinarit. Pulsatus ante
Abbreviated transcription (Latin):
appellatorũ licentiã ne in retrahen¬
dis uł reuocandis sententiis liberum
hab̾e arbitͥũ uiderent᷑. & cẽpora ap¬
pellationis. & pene constitutȩ sut̃. ut
qͥ cũq apud iudicẽ qͥ causã eiꝰ audiuit
appellare. & ad aliũ iudicẽ ꝓuocare

Expanded text:
appellatorum licentiam, ne in retractandis vel revocandis sententiis liberum habere arbitrium videantur, et tempora appellationis, et poenae constitutae sunt, ut quicunque apud judicem, qui causam ejus audivit, appellare, et ad a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑoratũ. Nec litigantib uder pnꝰ
sua uelit sententia obuiare nisi
quando iã ꝑ actis om̃ib nichil habe¬
ant in questione qd ꝓponant. & tam¬
diu accio uentiletur qͦusq adrei ue¬

Expanded text:
r; nec litigantibus judex prius sua velit sententia obviare, nisi quando etiam peractis omnibus nihil habeant in quaestione quod proponant, et tandiu actio ventiletur, quousq
Abbreviated transcription (Latin):
alii e̾e̾ n̾ debent. nͥ quos ipse
qui inpetit᷑ elegerit. aut quoᷤ
suo cũconsensu hec scã sedes
aut eiꝰ pͥmates auctoritate
huiꝰ sc̃ę sedis delegauerint.
udicẽs priꝰ ꝓbare debent sus¬
pitionẽ & causã. aut quo ani¬
dũ susciꝑe qr ueritatis ꝓfessi¬
oni. ꝓpinquitatis inimicicie
timoris. amoris. odi. & cupi¬
ditatis intentio impedire & ad¬
uersa fr̃ib sol& irrogare.
discutiens nͥ ante sententiã
ꝓferat capitalẽ quã aut reus
ipse cõfiteat᷑. aut ꝑinocentes

Expanded text:
alii esse non debent, nisi quos ipse qui impetitur elegerit, aut quos suo consensu haec sancta sedes aut ejus primates auctoritate hujus sanctae sedis delegaverint.us probare debet suspicionem et causam, aut quo anidum suspicere: quia veritatis professionem , propinquitatis, inimicitiae, timoris, amoris, odii et cupiditatis intentio impedire, et adversa fratribus irrogare discutiens, non ante sententiam proferat finitivam quam aut reus ipse confiteatur, aut per testes
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̾ inqͥrite ut cũ iusti¬
cia & caritate diffiniatis. Ne¬
mine̾ condẽpnantes ante ue¬
rũ & iustũ iudiciũ. Nullũ ui.¬
dicetis suspitionis arbitrio. s
pͥmũ ꝓbate & pꝰea caritatiuã
ꝓferte sententiã. Indcꝵ¬

Expanded text:
diligenter inquirere, ut cum justitia et charitate diffiniatis, neminem condemnantes ante verum et justum judicium. Nullum judicetis suspicionis arbitrio; sed primum probate et postea charitativam proferte sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
est sine accusatore dãpnare. Quia
dnis uidã cũ fuisset fur. quia non¬
est accusatꝰ minime abiecit. Cog¬
nito aut̃ oꝑe isto. pellendĩ illũ
decetu frat̾nitatis censuit. Om̃s enĩ
crim̃ eiꝰ sciebant. & non arguebant.
P ublice enĩ nouercã suã loco uxo¬
ris habebat In qͣre neq testib opꝰ
erat. neq t̃giuersatione aliqͣ pot̾at
cegi crunen. & paulo post. Absens
facię p̾sens aut̃ auctoritate spũ
qui nusꝗ ab est iã iudicaui ut p̾senᷤ
eũ qͥ hoc admisit tͣdi satane. in in¬

Expanded text:
est sine accusatore damnare; quia Dominus Judam, cum fuisset fur, quia non accusatus, minime abjecit. Cognito autem opere isto, pellendum illum de coetu fraternitatis censuit. Omnes enim crimen ejus sciebant et non arguebant. Publice enim novercam suam loco uxoris habebat. In qua re neque testibus opus erat, neque tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. » Et paulo post: Absens facie, praesens autem auctoritate Spiritus qui nusquam abest, jam judicavi ut praesens eum, qui hoc admisit, tradi Satanae in in
Abbreviated transcription (Latin):
ta sint ocłis eiꝰ. mala tam̃ sodo¬
me & gomorre noluit audita
uindicare. pͥusꝗ manifeste ag.¬
noscer& quȩ dicebantur. Unde
ipse ait. Descendã & indebo utrũ¬
clamorẽ qui uenit ad me oꝑe
complerint. annon est ita ut sciã.
Ds̃ om̃ipotens cui nichil absconditũ
est. sed omĩa manifesta sunt ei eti¬
am ante fiant. non ob aliud hec ꝑ.
se inqͥrere dignatꝰ est. nisi ut nob̃
exeplũ dar&. ne p̾cipites indiscuti¬
endis. & iudicandis fratrũ negotiis
ferendã sententiã ũq pͥcipites
simꝰ aut temere indiligent̃q in¬
discussa q̃q quo qͦmͦ iudicemus.
dicente ueritatis uoce. Nolite iu¬
dicare. & non iudicabimini. Mala
cdiligenter inquirat. nec p̾cipitãdo
um sodomorum mala quorũ cla¬
mor adcelos usq ꝑuenerat om̃ia
sciens priꝰ nec crede̾ nec iudicare
uoluit. quã ipse quȩ eũ fidelibus
testib diligent̾ inuestigans audie¬
rat ueracit᷑ cognoscerae: multo ma¬
gis nos humani &e peccatores homi¬

Expanded text:
ta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae et Gomorrhae noluit audita judicare, priusquam manifeste agnosceret quae dicebantur. Unde ipse ait: Descendam et videbo clamorem qui venit ad me, opere compleverint, an non est ita ut sciam . Deus omnipotens, cui nihil absconditum est, sed omnia manifesta sunt ei etiam antequam fiant, non ob aliud haec per se inquirere, dignatus est, nisi ut nobis exemplum daret, ne praecipites in discutiendis et judicandis fratrum negotiis roferendam sententiam unquam praecipites simus, aut temere indiligenter improbata indiscussa quaeque quoquomodo judicemus, dicente Veritatis voce: Nolite judicare ut non judicamini, in diligenter inquirat, nec praecipitandum, Sodomorum mala quorum clamor ad coelos usque pervenerat, omnia sciens prius nec credere, nec judicare voluit, quam ipse ea quae cum fidelibus testibus diligenter investigans audiere veraciter cognosceret: multo magis nos, humani et peccatores homi
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: quisqͥs ep̃.UIU.¬
epõrũ accusat᷑. ad pͥmatẽ ꝓui¬
tię ipsius causã deferat accusator
nec a comunione suspendatur. cui
crimen intenditur. nisi ad causã
suã dicendam electorũ iudicio
die statuta litt̾is euocatus mini¬
me occurrerit. Hoc est infra spa¬
tiũ m̃sis occea die qua eũ litt̾as
accepisse constiterit. Qd̾ si aliquaᷤᷤ
uere ne cessitatis c ausas ꝓbaue
rit. quib euͣ occurrere ñ potu¬
isse manifestũ sit cause sue di¬
cende intra alterũ m̾sẽ integram
habeat facultatẽ. Uerũ pꝰmͣse
minet᷑. Si aut̃ adc̃siliũ uniu̾sa¬
le infra anni spatiũ occurrere
noluerit: ut uł incausã termine¬
tur. ipse inse dãpnationis senten¬
tiã didcisse uidicet᷑. Tempr̾e sane
quo ñ cõmunicat nec insua ȩ̨ccła
uł parrochia cõmunic& Accu¬
sator aut̃ eiꝰ sinon dieb cause
dicende defuerit a cõmunione
nͥ remoueatur. Si uͦ aliquando
defuerit sub thrahens : se resti¬
turo incõmuione epõ. ipse re¬

Expanded text:
dixit: Quisquis episcoporum accusatur, ad primatem provinciae ipsius causam deferat accusator, nec a communione suspendatur, cui crimen intenditur, nisi ad causam suam dicendam, electorum judicio, die statuta, litteris evocatus, minime occurrerit, hoc est infra spatium mensis ex ea die, qua eum litteras accepisse constiterit. Quod si aliquas verae veras necessitatis crit, quibus eum occurrere non potuisse manifestum sit, causae suae dicendae intra alterum mensem integram habeat facultatem. Verum post meminetur. Si autem ad consilium universale infra anni spatium occunoluerit, ut vel ibi causa ejus terminetur, ipse in se damnationis sententiam dixisse judicetur, tempore sane quo non communicat, nec in sua ecclesia, vel parochia communicet. Accusator autem ejus si nunquam diebus causae dicendae defuerit a communione non removeatur. Si vero aliquando defuerit subtrahens se restituto in communione episcopo, ipse re
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ oꝑortae cuncta rimari & ordi¬
nẽ rerũ plena inqͥsitione discutere.
int̾rogandi acꝓponendi adiciendiq
p̃bita patientia abeo ut ibi actio am¬
barũ partiũ liminata sit plenit̃¬

Expanded text:
tem oportet cuncta rimari, et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi, respondendi, objiciendique praebita patientia ab eo, ut ibi actio ambarum partium illuminata sit plenit
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib Nullus dubitat qd ita nocenꝰ
tione carae qui aliũ calũpniis
derogat falsa dixisse cũ ipse ad
iudiciũ ut ꝓb& quod intulit euo¬
catus uenire distulerit. indc¬

Expanded text:
 nullus dubitat quod ita judicium cione caret qui alium calumniis derogat falsa dixisse, cum ipse ad judicium, ut probet quae intulit, evocatus venire distulerit. V
Abbreviated transcription (Latin):
ra sint: non tam̃ credenda sunt
nisi q̃ certis iudiciis conpbant᷑.
nisi quȩ manifesto iudicio con¬
uincuntur. nisi q̃ iudicario or¬
dine publicantur. Indcꝑ¬

Expanded text:
ra sint, non tamen credenda sunt nisi quae certis indiciis conprobantur, nisi quae manifesto iudicio convincuntur, nisi quae iuditiario ordine publicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
gemꝰ. ne excusationẽ sibi igno¬
rationis obtendat. utad piun¬
tiã uenire cogatur. & illic se
constitutos presentare iudicio.
Quicquid aut̃ ur̃a caritas de
hac causa dixerit decernendũ
cũ adnos relatũ fuerit. nr̃a ut
concedã necesse est actoritate
firmetur.

Expanded text:
gemus, ne excusationem sibi ignogemus, ne excusationem sibi ignorationis obtendat: ut ad provinciam venire cogatur, et illic se constituto praesentare judicio. Quidquid autem vestra charitas de hac causa duxerit decernendum, cum ad nos relatum fuerit, nostra, ut condecet, necesse est auctoritate firmetur.
Abbreviated transcription (Latin):
episcopatꝰ ad huc sibi nom̃ in suis la¬
tibulis uindicare. inꝓpͥe ciuitatiᷤᷤ
infamia nimiis dolorib conque¬
runtur. & scm̃ nom̃ uindicando
quia audiendus hic presentare
se noluit ne conuictus forsitan
ab accusantib se dĩcis defendere
possit : digna tandẽ aliquando p̃¬
sentatꝰ episcopali iudicio ꝓnun¬
tiationis congruere ferri sentẽ¬
tia iudicamꝰ. quã quã illi cũ hec
betur. & locũ suũ nec modico
quictẽ tẽpore custodisse dila¬
debere intra ꝓuintiã ẽẽ iudi¬
cium. & congregare sẏnodum
ante diẽ kalendarũ nouẽbriũ
onẽ sententię de absentia non
lucretur. Nam si manifestum
est c̃fiteri eũ de crimine qui
indulto. & totiens delagato iu¬
dicio ꝑurgandi se occasionem
non utitur. Nichil enĩ inter ẽ.
utrũ in p̾senti examine om̃ia
quę dicta sunt conꝑbentur. cũ
ipsa qͦq ꝓfessione ꝓcurata toti¬
ens constte absentia. nos autem

Expanded text:
episcopatus adhuc nomen in suis laepiscopatus adhuc nomen in suis latibulis vindicare, improprie civitatis infamia nimiis doloribus conqueruntur, et sanctum nomen vindicando quia audiendus hic praesentare se noluit, ne convictus forsitan ab accusantibus se cleris defendere possit, digna tandem aliquando praesentatum episcopali judicio pronuntiationis congruae feriri sententia. Quanquam illi, cum haec betur, et locum suum ne modico quidem tempore custodisse: diladebere intra provinciam esse judicium, et congregari synodum ante diem calendarum Novembrium, onem sententiae de absentia non lucretur: nam manifestum est confiteri eum de crimine, qui indulto et toties delegato judicio, purgandi se occasione non utitur. Nihil enim interest, utrum in praesenti examine omnia, quae dicta sunt, comprobentur, cum ipsa quoque confessione procurata toties constet absentia. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
b qͥ cognitionẽ & decretũ iudiciũ
sepe declinando credidit. illuden
sitan iudicare aesibi qui absens. ẽ.
lic& sit quesitus a nob̾ reseruatum
esse nichil dicerae: maluimꝰ inteca¬
pedine tep̃oris data diferri cũ hoc
etiã eiꝰ accusatores assererent. de
cuiꝰ intentionib & morib sitd̾¬
cretũ maximũ tanto magis dãp¬
nanda cõmittere: quanto tar¬
dius se cõstituto uidicio p̾senta.¬
re. Quẽ manicheoꝵ mulutũ
caligine arguunt tẽporiq secta
mã insordida imꝓbatione
obiectaq ei gesta sȯnodalia
ꝓferentes & cõmissis inuolutũ
undiq flagiciis nullũ eũ sa¬
nitatis habuisse respectũ. quȩ̃
furore suo uinsana temerita¬
te ad scłariũ qͦq indicus tri¬
bunalia subsidiũ quȩstioni.
qđ inuili ꝑsona turpissimũ
ẽ obicerent. Per uenisse eum
adhomicidii dãpna asser̃
gestis ꝓlatis in mediũ. Et hunc
talẽ pꝰ tanta taliaq cõmissa

Expanded text:
bus, qui cognitionem et decretum judicium bus, qui cognitionem et decretum judicium saepe declinando credidit illudendusitan judicaret, et sibi qui absens est, licet sit quaesitus a nobis, reservatum esse nihil diceret, maluimus intercapedine teetiam ejus accusatores assererent. De cujus intentionibus et moribus fit decretum Maximinum tanto magis damnanda committere, quanto tardius se constituto judicio praesentaret. Quem Manichaeorum involutum caligine arguunt, turpique secta mam in sordida probatione objectaque ei gesta synodalia proferentes, et commissis involutum undique flagitiis, nullum eum sanitatis habuisse respectum quem furore et insana temeritate ad saecularium quoque judicium tribunalia subsidium quaestioni, quod in vili persona turpissimum est, objicerent, pervenisse eum ad homicidii damna asserunt gestis prolatis in medium. Et hunc talem post tanta taliaque commissa
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis adier̃ ꝓponentes libellum¬
& crimina quȩ maximũ teste to.¬
ta ꝓuincia asser̃ cõmisisse delega¬
ta tociens cognitione illũ c̃stitu¬
ta suꝑ & subt̾ fugisse iudicia. nec
c̃fisum c̃scientia festinasse. ut si
cet innocens ex amunatis om̃ibus
purgaret᷑. quȩ tociens decreta
ex marũ quoq̾ cartar̾ instructio¬
ne cognouimꝰ. Q ec̾trario ꝓbauit
dese illa q̃dicta st̃.q ad ea c̾futã¬
da cũ e̾e̾nt mnum̾a ade cessorib
m̃is ꝓuntialib ÷ delegata cogni¬
tio. Conuentꝰ &iã dicit᷑ uitasse.
⁊ ad e̾e̾ minime uoluisse. & nullꝰ
dubitat qđ ita iudiciũ nocens.
subt fug̃ quȩ ad modũ ut absol¬
uat᷑ qui: innocens querit. Sas.¬
tuta cauillatio eorũ. qͥuersutis
fugere iudiciũ dilationib pu¬
tat᷑. Ueni& tam̃ aliquando ille
quitalis ꝑhibebitur inmediũ.
Nec ꝓdest illi totiens latuisse. toti¬
ens subt̃fugisse. quẽ sui actꝰ. & cõ¬
missa. quocũq fugerit ea q̃ obiciũ¬

Expanded text:
unt, proponentes per libellum crimina, quae Maximum teste tota provincia asserunt commisisse; delegata toties cognitione, illum constituta semper subterfugisse judicia, nec confisum conscientia festinasse, ut si esset innocens, examinatis omnibus purgaretur; quae toties decreta, ex nostrarum quoque chartarum instructione cognovimus. Qui econtrario probavit de se illa quae dicta sunt, qui ad ea confutanda, cum essent innumera, a decessoribus meis provinciali delegata cognitione, conventus, etiam dicitur evitasse, et adesse minime voluisse . Et nullus dubitat, quod ita judicium nocesubterfugit, quemadmodum, ut absolvatur, qui est innocens quaerit. Sed astuta cavillatio eorum, qui versutis rfugere judicium dilationibus putat; veniet tamen aliquando ille qui talis perhibetur in medium, nec prodest illi tociens latuisse, tociens subterfugisse, quem sui actus et commissa quocumq
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ. athanasio ep̃o. Indutię
ñ subaugto tẽpre s sublongo spa¬
tio c̃cedende sunt : ut accusatise
p̃parare & uniu̾sos cõmunicatore
inꝓuiciis positos c̃uenire. & tes¬
tes p̃parare. atq contra insidi a¬
tores se plenit̾ armare ualeant.
Quidã aut̃ adreppellenda in peti¬
toꝵ machinamta & suas p̾pa¬
randas responsiones & testes con¬
firmandos & c̃silia eoꝵ epoꝵ atq
amicoꝵ querenda annũ ⁊ sex
m̾ses mandau̾unt c̾cedi. Qui¬
dã uͦ annũ inquo plurna con¬
cordant. Omꝰ aut̃ quã sex m̾ses¬

Expanded text:
ANASTASIO episcopo. Induciae non sub angusto tempore, sed sub longo spatio concedendae sunt, ut accusati se praeparare, et universos communicatores in provinciis positos convenire et testes praeparare atque contra insidiatores se pleniter armare valeant. Quidam autem ad repellenda impedimentorum machinamenta, et suas praeparandas responsiones et testes confirmandos, et consilia episcoporum atque amicorum quaerenda, annum et sex menses mandaverunt concedi. Quidam vero annum in quo plurimi concordant. Minus autem quam VI m
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluerit & necesse fuerit. & ĩ¬
dune ei petenti apatrib cõstitute
absq inpedim̾to c̃cedant᷑. & iu¬
dices ase electi tribuant᷑.
It in loco unde ÷ ille qͥ accusa¬
Utur. aut si ibi aliquã tem̾rarie
multitudinis iũ metuerit. locũ
sibi c̃gruũ eligat. quo absq timo¬
re suos si necessitas eposcerit teste
hab̾e. ⁊ absq impedim̾to suã ca¬
nonice sententiã fiure ualeat.
qr multa ꝑ subreptionẽ euenire¬

Expanded text:
si voluerit et necesse fuerit, induciae ei petenti a patribus constitutae, absque impedimento concedantur, et judices a se electi tribuantur, ut in loco unde est ille qui accusatur, aut si alibi alicujus temerariae multitudinis vim metuerit, locum sibi congruum eligat, quo absque timore suos, si necessitas exposcerit, testes habere , et absque impedimento suam canonice sententiam finire valeat, quia multa
Abbreviated transcription (Latin):
questione qđ ꝓponant & tã diu
actio uentiletur quo usq ad rei
ueritate̾ ꝑueniat᷑. Frequent̃ int̾¬
rogari oportet ne aliqͥd p̃ter mis¬
sum forte i maneat qđ annecti
patrođo. remigio. maximo
ho lario. seuero. ualerio. iuliano.
castorio. leuntio. constantino. io¬
hanuii. montano. marino. & cet̾is¬

Expanded text:
quaestione, quod proponant. Et tamdiu actio ventiletur, quousque rei veritas perveniatur. Frequenter interrogari oportet, ne aliquid praetermissum forte remaneat, quod adnecti PATROCLO, REMIGIO, MAXIMO, HILARIO, SEVERO, VALERIO, JULIANO, CASTORIO, LEONTIO, CONSTANTINO, JOANNI, MONTANO, MARINO, MAURI
Abbreviated transcription (Latin):
foro de c̾tare ceꝑit. aliquis nͥlic&
ante ꝑactã causã recedere. In
ȩccłasticis uͦ dicta causa recedere
lic&. si necesse fuerit. aut sise pre¬
grauari uiderit. ind̾c̃&¬

Expanded text:
foro decertare coeperit aliquis, non licet ante peractam causam recedere: in ecclesiasticis vero, dicta causa, recedere licet, si necesse fuerit, aut si se praegravari viderit.