comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
on aũ. hoc qͥda dñt eẽ cinnabarm.
Cinnabarmn. a dracone ⁊ barro .i. e
lefanto cognoĩatũ. Aiunt enĩ dra¬
conũ eẽ sanguinẽ dũ implicant e¬
le fantos ruunt enĩ beluȩ .&. draco¬
nes obriuint᷑. quoꝵ fusiis cruor t̾rã
inficit. fitq pigñitũ. qͥcqͥd solo tni¬
rerit. Est aũ puluis coloris rubri.
Prasm .i. creta niridis. E. si in aliqͥbꝰ¬
t̾ris ꝓmiscue geu̾et᷑. optina tũ in li¬
bia cirenensi. Criso colla colore pͣsina
ẽ dicta. q uena eiꝰ aurũ hab̾e tͣatt᷑.
Hȩc ⁊ in armenia nascit᷑. s ex ma¬
cetlonia ꝓbabił uenit. Fodit᷑ enĩ ex
ietallis aeris. cuiꝰ inuentio argentũ
pro. uͥ plurima reppit᷑. Sandaraca
ĩ insula rubri maris toparo nascit᷑.
colore einnabario odore sulphureo.
Inuenit᷑ aũ in aureis ⁊ in argenta¬
riis metallis. melior qͦ magis. Rufa
qͦ magis uirꝰ redolet. qͣmꝗͣ ⁊ cerussa.
si torreat᷑ in fornace sanclaracũ fac̾.
Uñ & colorẽ fłameus. ꝙsi torreatur.

Expanded text:
m. Cinnabaris a dracone et barro, id est elephanto cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem, dum implicant elephantos. Ruunt enim bellve et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quicquid solo tinxerit. Est enim pulvis coloris rubri. Prasina, id est creta viridis in Libterris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. 438 10. Chrysocolla colore prasino est, dicta, quod vena ejus aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur autem ex metallis aeris, cujus inventio argentum pro, ubi plurima reperitur. 11. Sandaracha in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aurariis et argentariis metallis, melior quo magis rufa, quoque magis virus redolet: Quanquam et cerussa, si torreatur in fornace, sandaracham facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur,
Abbreviated transcription (Latin):
i subtalares Obstrigilli st̃. qͥ ꝑ plan¬
tas ꝯsuti stꝰ. & ex suꝑiori parte corri¬
siã trabit᷑ ut ꝯstringant᷑. un̾ ⁊ noĩart᷑.
Hosas puto ab usu p̾mũ factas. ẜ qͣm¬
uis nc̃ ex alio gn̾e. nom̃ tñ pͥstinũ
renent. Mullei ft̾ similes coturnoꝵ
solo alto. supiore aũ parte cũ osseisꝑ
ȩneis malleolis ad qͦs lora deliga¬
bant᷑. Nicti st̃ aũ a colore rubro. qͣ¬
lis ẽ mulli piscis. Soleȩ st̃ quibus
tm̃ pedũ plantȩ trgtut᷑. dictȩ ã
solo pedũ. Item soleȩ mat̾iales. ex
mat̾ia corio intexta. Socei cuꝰ di¬
minutm socelli appellati incle ꝙͣ
soccũ hãnt. in qͦ pars plantȩ inici¬
t᷑. Caliculȩ caligȩ. uł a callo pedñdi¬
tͣ.s tm̃ intͦmiitunt᷑. Cerniri socci
st̃ sine solo. Lingulati. qͦs nos folia¬
tos uocamꝰ. Clauati. qͣsi caliuati eo
ꝓminutis clauis .i.acutis sola ca¬
ligis uinciant᷑. Perones ⁊ culpo¬

Expanded text:
quasi subtalares. Obstrigilli sunt qui per planquasi subtalares. Obstrigilli sunt qui per plantas consuti sunt, et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis. Soleae sunt quibus tantum pedum plantae teguntur, dictae a solo pedum. Item soleae materiales ex materia coreo intecta. Socci, cuius diminutivum socelli, appellati inde quod saccum habeant, in quo pars plantae inicitur. Calliculae. Caligae vel a callo pedum ditum intromittuntur. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati, quos nos foliatos vocamus. Clavati quasi claviati, eo quod minutis clavis, id est acutis, sola caligis vinciantur. Perones et sculpo
Abbreviated transcription (Latin):
pidas aũ dictas. q eũ sono stͥngant᷑.
siue a pedũ crepitu in ambulando.
Calce isreges utebant᷑ i cesares for¬
ma eoꝵ. Patricios calceos romulus re¬
His soli patricii utebant᷑. luna aũ
in eis ñ sydis formã. s notã centena¬
rii num̾i sig̾cabat ꝙ initio patricii
senatores centũ fuert̃. Ocreȩ tibia¬
lia calciam̃ta st̃. dicta ꝙcrura tegart᷑.
Coturni ft̃ quibꝰ calciabant᷑ tragedi.
qͥ in teatro dicturi erant.& alta in¬
tonantiq uoce carmina cantaturi.
Est enĩ calciam̃tũ in modũ crepicla¬
rũ. qͦ eroes utebant᷑. S tale ẽ ut in
dextro & in leuo ꝯueniat pede. Ba¬
xea calciam̃tũ comedoꝵ erat. sic̃ tͣ¬
goedoꝵ coturni. qͦs qͥdam & calones
appellant. eo ł ex salioe fierent. Nã
g̾ci ut diximꝰ. lignũ cala uocanbant.
Calares caldei socei ft̃. qͥ ⁊ inde noĩati
uident᷑. q ea fig᷑a sint ut ꝯtingant
talũ. sic̃ subtulares. ꝙ sub talo sint.

Expanded text:
pidas autem dictas quod cum sono stringantur, pidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando. Calceos reges utebantur et Caesares. Forma eorum   . Patricios calceos Romulos rehos soli patricii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant et alta intonantique voce carmina cantaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum, quod heroes utebantur; sed tale est ut et in dextro et in laevo conveniat pede. Baxeae calciamentum comoedorum erat, sicut tragoediorum coturni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent; nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλα vocabant. Talares calcei socci sunt, qui inde nominati videntur quod ea figura sint ut contingant talum; sicut subtolares, quod sub talo sint,
Abbreviated transcription (Latin):
bit. atq hinc uide subeingit. fascia
ẽ qua tegit᷑ pectꝰ & papillȩ ꝯpͥmunt᷑.
atq eͥspanti cingło angustiꝰ pectus
arcat᷑. Et dicta fascia ꝙ in niodũ fas¬
cicłi corpꝰ alligat. hinc ⁊ fasciole qͥbꝰ
uuln̾a colligant᷑. Nteta dicta qͥ ea pec¬
tus uiucit᷑. instar uitis ligantis. lin¬
ẽ quȩ ambit ext̾mitatẽ uestiũ. aut
ex filis aut ex auro ꝯtexta. assũpta¬
q extͥnsecus in ext̾ma parte uesti¬
Sydoniã picto clamide cireundata
lunbo. Pe calciamentis.x .iiii.¬
utores muincupatos. ꝙ insertis¬
S
filo porcoꝵ setis suant .i. ꝯsit
ant. qͣsi setores. Caligarios uͦ ñ a callo
pedũ. s a calo .i. ligno uocatos. sine
qͦ consui calciam̃ta ñ posst̃. qͣs greci
lice tantũ. Hinc ⁊ calciam̃ta dicta.
ꝓ in calo .i. ligno fiant. uł q calcent᷑.
Crepid is g̾ci ante reꝑtis usi ftͣ. Est
aũ ge nꝰ singłari forma.&. idem utͥq
aptũ pedi. uł dextͦ uł sinistio. Six¬

Expanded text:
bit atque hinc inde subcingit. Fascia bit atque hinc inde subcingit. Fascia est qua tegitur pectus et papillae conprimuntur, atque crispanti cingulo angustius pectus artatur: et dicta fascia quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera conligantur. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis. Limest que ambit extremitatem vestium, aut ex filis, aut ex auro contexta, assutaque extrinsecus: in extrema parte vestiSidoniam picto chlamydem circumdata limbo. § 34 De calciamentis. Sutores nuncupatos quod insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, quas Graeci lice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est ligno, fiant; vel quod calcentur. Crepidas Graeci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
onis militaris sũmã .i. sex mili ũ
sexcentoꝵ. ex qͦ num̾o & ipsi ꝯsistũt.
a qͦ arma dependent. Tona g̾cũ ẽ.
qͣm illi zonarim. nos cingłm nun¬
cupamꝰ. Strophiũ ẽ cingulũ aure¬
ũ cũ genimis. de qͦ ait cuma. Stro¬
phio lactantes cincta papillas. Sed
prudentiꝰ nom̃ hoc gẽmȩ strofio
illigata ẽ. Limꝰ ẽ cinctus. quẽ pribli¬
ci habebant serui. Et dictꝰ limꝰ. qr
tͣnsu̾sas ht̃ purpuras .i. limas. Cal
tulũ cingłi genꝰ. a coacto loro dictũ.
ꝙ ligat. Sub fibulũ. subligacłm.
Redimicłm ẽ ꝙ subcinctorñ. siue
brachile nuncupamꝰ. q descendeis
ꝑ ceruicẽ. & a lateribꝰ colli diuisum.
utiaꝵq alaꝵ sinꝰ ambit. atq hinc
inde subeingit. ut ꝯstringens lati¬
tudinẽ̾ uestis. ad corpꝰ ꝯtrahat. atq
coniungendo ꝯponat. Hunc uulgo
brachile. qͣsi brachialẽ dñt. qͣmuis
nẽ ñ brachioꝵ s renũ sit cingłm.
Subeinctoriũ aũ uocatũ. ꝙ ut dictũ

Expanded text:
onis militaris summam, id est sex milium onis militaris summam, id est sex milium sescentorum, ex quo numero et ipsi consistunt. a quo arma dependent. Zona grecum est, quam illi zonarium, nos cingulum nuncupamus. Strophium est cingulum aureum cum gemmis: de quo dicit Cinna. Strophio lactaPrudentius: Nomen hoc gemmae strophio illiga tum est. 4. Limus est cinctus quem publici habebant servi. Et dictus limus, quia transversas habet purpuras, id tulum cinguli genus, a coacto loro dictum. quod ligat. Subfibulum, subligaculum. Redimiculum est quod subcinctorium sive bracile nuncupamus, quod descendens  cervicem, et a lateribus colli divisum, utrarumque alarum sinus ambit, atque hinc inde succingit, ut constringens latitudinem, vestes ad corpus contrahat, atque conjungedo componat. Hoc vulgo brachile, quasi brachiale dicunt, quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Succinctorium autem vocatum, quod, ut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
use anulis. nͥ qͦs sponsꝰ uirgini mi
serat. neq ampliꝰ qͣm binos. anuloᷤᷤ
aureos in digitis hab̾e solebant. At
nẽ p̃ aurd nullũ feminis leue ẽ. at¬
q inmune m̃brũ. Int̾ gen̾a anulo¬
gulꝰ ẽ gemmatꝰ. uocatꝰq hoc noĩe.
qr siẽ ungula carni ita gẽma anu¬
li auro ac eingit᷑. Samotratiꝰ aureꝰ
qͥdem. s capitulo ferreo a loco ita
uocatꝰ. Ẽ iniꝰ purꝰ est. pͥmũ in bithi¬
dos berillosq mͥ flacce. nec niten¬
tes ꝑ candida margarita qͣro. nee
qͦs tunca lima ꝑ pohuit anellos. nec
iaspideos lapillos Pe cingulis .xiii.¬
inctus ẽ lata zona. & minꝰ lata
semicinctiũ.& utrisq minima
cingulũ. Nã a eincto ꝑ diminutio¬
nẽ cingulũ nominatũ. Cincto au̾
iuuenes in exercitatione campe¬
stri uerecunda uelabant. Hñ ⁊ cq̃¬
pestris dicebat᷑. ħ alteu cingulim
muilttare ẽ dictũ ꝓ eo ł ex eo signa
dependent.ad demonstrandã legi¬

Expanded text:
usae anulis, nisi quos virgini sponsus usae anulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos anulos aureos in digitis habere solebant. At nunc prae auro nullum feminis leve est atque inmune membrum. Inter genera anulogulus est gemmatus, vocatusque hoc nomine quia, sicut ungula carni, ita gemma anuli auro adcingitur. Samothracius aureus quidem, sed capitulo ferreo; a loco ita vocatus. Thynius purus est, primum in Bithydos berillosque mihi, Flacce, nec nitentes nec percandida margarita quaero, nec quos Tunnica lima perpolivit anellos nec iaspios lapillos. § 33 De cingulis. Cinctus est lata zona, et minus lata semicinctium, et utrisque minima cingulum; nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatum. Cinctu autem iuvenes in exercitatione campestri verecunda velabant; unde et campestris dicebatur. Balteum cingulum militare est, dictum pro quod ex eo signa dependant ad demonstrandam legi
Abbreviated transcription (Latin):
mines pͥmũ gestare cepert̃. qͣrto
a pollice digito. ꝙ eo uena quȩd̃a
ad cor usq ꝑtingat. qͣm notanła
ordinandamq aliqua insignire
uet̾es putauert᷑. Apud romanos a¬
nuli de publico dabant᷑. s ñ sine dis¬
crimine. Nã dignitate p̾cipus u¬
ris geminati dabant᷑. cetis solidi. A¬
nulũ aureũ neq seruus. neq liber¬
tinꝰ gestabat in publico. s anulo
aureo liberi utebant᷑. lib̾tini ar¬
genteo. & serui ferrugineo. licet
⁊ multi hoĩes honestissim anulo
ferreo utebant᷑Apud ut̾ẽs ult unũ
anulũ uti. in fame habitũ uiro.
Grarcꝰ in meuiũ. Consid̾ate qͥrites
sinistrã eiꝰ. en eiuuꝰ auctoritatẽ seqͥ¬
mini. qͥ ꝓpt̾ mulierũ cupiditatem.
ut mulier ẽ ornatꝰ. Crassus qͥ apd̃
parthos ꝑiit in senectute duos anu¬
los habuit. causã p̾ferens. qͦ pecu¬
nia ei imm̃sa creuisset. Multi etiã
romanoꝵ ꝓ grauitate anulũ gesta¬
re in digito abstinuer. Feminȩ ñ

Expanded text:
mines primum gestare coeperunt quarto mines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo; licet et multi honestissimi anulo ferreo utebantur. Apud veteres ultra unim anulum uti infame habitum viro. Gracchus in Mevium: 'Considerate, Quirites, sinistram eius; en cuius auctoritatem sequimini, qui propter mulierum cupiditatem ut mulier est ornatus.' Crassus, qui apud Parthos periit, in senectute duos habuit anulos, causam praeferens quod pecunia ei inmensa crevisset. Multi etiam Romanorum pro gravitate anulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non
Abbreviated transcription (Latin):
collatȩ uictoriȩ ciiusa milttibꝰ. obar¬
moꝵ uircutẽ. Uñ ⁊ quoncła uulgo
ui riliȩ dicebant᷑. b intellectu aũ err¬
culi armilla ñ discrepat. qr ipsa qͦ
hoc uͥ ponit᷑. ambiendo ꝯstringit. S
armilla latiꝰ extendit᷑. circłs rotun¬
in humeris. seu cingulũ in lumbis.
Lumilȩ ft̃ ornam̃ta mulierũ in
lune similitudine bullulȩ aureȩ.
de penlentes. Specula ft̃ in quibꝰ
feminȩ uultꝰ suos intuent᷑. Iictũ
cdat᷑. uł ibi feminȩ intuentes consi
m̃ta. quibꝰ gressus eaꝵ ornant᷑. di¬
factoria uascula st̃ muliebria. a qͥbꝰ
odoram̃ta gestant᷑:. De anulis.xii.
rimꝰ ꝓinetheus fert᷑ circulũ
ferreũ incluso lapide digito eir¬
cundasse. qͣ ꝯsuetudine hominesusi.
anulos habere ceꝑunt. Anili aut̃
ꝑ dimimutionẽ dictia circulis ⁊ a¬
nis. qͥ ft̃ circũ brachia ⁊ circũ cru¬
ra. Uñ & signa eoꝵ ꝑ diminitionẽ
sigilla. Nã signa eoꝵ in aiora. Sigil¬
la uͦ qͣsi minora signa. Anulos ho¬

Expanded text:
e causa militibus ob armorum virtutem; unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit. Sed armilla latius extenditur, circulus rotunin humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum in lunae similitudine bullulae aureae dependentes. Specula sunt, in quibus feminae vultus suos intuentur. Dictum datur, vel quod ibi feminae intuentes considmenta, quibus gressus earum ornantur. Olfactoriola vascula sunt muliebria, quibus odoramenta gestanrimus Prometheus fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigilla vero quasi minora signa. Anulos ho
Abbreviated transcription (Latin):
tifices nuncupant. Pcuiꝰ artis inuen¬
tione dedalꝰ magister eiꝰ inuidiȩ li¬
uore ꝑmotꝰ p̃cipitẽ puerũ ex arͣt̾e
deiecit. Dehinc exulatꝰ cretã abiit.
ibiq aliqͣndiu fuit. Et ut fabulȩ fe¬
runt. ex creta penius uolauit. &. in
ciliciã uenit. Circinꝰ dictꝰ ꝙ uergen¬
do efficiat circulũ. Huiꝰ modꝰ dupli¬
cata linea fit. ꝙͦ simplex ꝑ latitudi¬
nẽ extensa fuerat. Punctꝰ aũ in me¬
dio circini. centrũ a g̃cis dr̃ in cuniꝰ
medio cuncta ꝯu̾gunt. Securis uo¬
cat᷑. eo q ea arbores succidant᷑. qͣsi
succuris. Itẽ suecuris qͣsi semicuris.
Ex una enĩ parte acuta ẽ. ex alt̾a
fossoria. Hȩc aps uet̾es penna uo¬
cabat᷑. Utrimq aũ hñs aciem bipen¬
nis. Nam bipenius dr̃. q ex utͣq par¬
te hãt acirtã aciẽ qͣsi luas petinas.
Pennũ aũ antiqͥ acutũ dicebant. uiñ
i auiũ pennȩ qͥa acutȩ. & ecce nom̃
ꝙ reseruauit antiqͥtatẽ. qr uet̾es pen¬

Expanded text:
tifices nuncupant. Pro cujus artis inventifices nuncupant. Pro cujus artis inventione Daedalus magister ejus, invidiae livore permotus, praecipitem puerum ex arce dejecit. Dehinc exsulatus Cretam abiit, ibique aliquandiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pennis volavit, et in Ciliciam do efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utrimque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum diceban. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pen
Abbreviated transcription (Latin):
pienda ẽ. si c̾ elem̃ta. Mat̾iam rerũ
eẽ dicimꝰ. qr inde ea qͤ ft̃ facta uide¬
mꝰ. Et mat̾ia qͣsi mat̾ dicta. Trabes
uocatȩ. ꝙ in tnsu̾so positȩ utrosq
parietes ꝯtineant. Aliud aũ st̃ tigna.
aliud trabes. Tigna enĩ iuncta tͣbem
cto ẽ. in qͦ trabes coeunt. Cuplȩ uoca¬
tȩ. d copulent in se luctantes. Luctan¬
tes qͥ erecti inuicẽ se teneant. more
luctantiũ. A grantes asseres ab asse di¬
fiunt .i. ferro. Calibs enĩ ferrũ ẽ. Tabu¬
lȩ aũ a uet̾ibꝰ tagulȩ uocabant᷑. a tegen
seqͤndo ea qͤ cxꝑit. Nã secare. sectare
⁊ sequi ẽ. Serreꝰ nom̃ de sono factũ ẽ.
.uabstridore. Serrȩ circiniq usũ. ꝑ di¬
cen qͥdam adolescens inuenit. quẽ pu¬
erũ dedalus fr̃ matͥs suȩ studiis ꝑ docen¬
dũ acceꝑat. Cuiꝰ pueri tantũ ingeni¬
ũ fert᷑. ut dũ mat̾iȩ diuidende ꝯpen¬
diũ quereret. spinã piscis imitatꝰ
e ferro laminã exasꝑans dentrũ
mordacitate armauit. qͣm serrã ar¬

Expanded text:
a est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus quia inde ea, quae sunt, facta videmus; et materia quasi mater dicta. Trabes vocatae quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem cto est, in quo trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse difiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendsequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cujus pueri tantum ingenium fertur, ut dum materiae dividendae compendium quaereret, spinam piscis imitatus de ferro laminam exasperans dentium mordacitate armaverit, quam serram ar
Abbreviated transcription (Latin):
dem nocet. Nã ex his &̃. formȩ fiunt.
in qͥb era finidunt᷑. Uiridis silex ue¬
hem̃iter ⁊ ipse igni resistens. s misqͣ.
copiosꝰ.&. nͥ inuenit᷑ lapis ñ saxũ ẽ.
Pallidꝰ. in cem̃to raro utilis. Globꝰ ꝯtra
Iniurias fortis. & instruct᷑a infidus.
nͥ fuerit multa suffrenatione deum¬
ctꝰ. Fluriialis silex semꝑ ueluti matlers
ante bieuniũ inserere instruct᷑is
domoꝵ. fictiliũ oꝑui ad parietes ꝙ
briculis tegulisq aptant᷑. Tegule uo¬
cate q tegant edes. & ymbrices ꝙͣ
accipiant ymbres. Tegulȩ aũ pͥmę
positionis nom̃. euiꝰ diminuturum
tigillũ. Lat̾culi uͦ uocati ꝙ lati for¬
ment᷑. circũ actis undiq. uͦͫͬ. tabu¬
lis. Lat̾es aũ crudift̃. qui ⁊ ipsi iñ
noĩati. ꝙ lati ligneis formis effici¬
unt᷑. quoꝵ crates dñr. in qͥb litũ
ꝓ hiscdem lat̾ibꝰ crudis portare solẽt.
St̾ enĩ conexiones cannaꝵ. clictę

Expanded text:
dem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, dem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copiosus; et, ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens ante biennium inserere in structuris domorum. Fictilium operum ad parietes et briculis tegulisque aptantur. Tegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti
Abbreviated transcription (Latin):
Tofus ȩdificiis inutilis ẽ. fundam̃tiᷤ
aptꝰ mortalitate & mollitia. Ex estu
enĩ & alitu maris friat᷑. & u̾b̾at᷑
ymbribꝰ. Arenatiꝰ lapis coneretꝰ
maris harenis. Hic & bibulꝰ dr̃. Ser¬
uat enĩ humorẽ acceptũ. ide ⁊ in
betica. gaditanꝰ ab insula occeani. uͥ
plurimꝰ ercidit᷑. Piꝑinꝰ fubalbidus.
cũ punctis nigris durꝰ atq fortissinꝰ
Cõcleatiꝰ concleis lapillisq ꝙ harena
lumbinꝰ. a colore auis nuncupatus.
nat᷑a uicinꝰ gipso & mollitie simillimꝰ.
Mlolaris in parietibꝰ utilis. qr ẽ quȩda
pinguior nat᷑a eiꝰ.duraq &. asꝑa. ex
fistulo sus. Spongia. lapis creatꝰ ex
aqͣ leuis ac fistolosus. & in cameris
aptꝰ. Silex. durꝰ lapis. ex cuiꝰ gn̾e nigͥ
silices optimi. qͥbusda in locis ⁊ ruben¬
tes. Albi silices ꝯtra uetustatẽ incor
rupti ide  i monum̃tis ft̃ sculptr ũcor¬
ruptiꝑmanent. quibꝰ nec ignis qui¬

Expanded text:
Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore bulus. Gaditanus ab insula Oceani, ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus, cum punctis nigris, durus atque forrissimus. Cocleatius cocleis lapillisque et arenalumbinus a colore avium nuncupatus, natura vicinus gipso et mollitie simillimus. Molaris, in parietibus utilis, quia est pinguior natura eius, duraque et aspera; ex fistulosus. Sfungia, lapis creatus ex aqua, levis et fistulosus et cameris aptus. Silex est durus lapis, ex cuius genere nigri silices optimi quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis qui
Abbreviated transcription (Latin):
onstructio ẽ laterũ & .iii.
altitudinis ȩdificicatio. Constru¬
ctio aũ uł instructio uocata. eo q in¬
stringat ⁊ cohere faciat. ⁊t lapideᷤᷤ
luto .&. ligna ⁊ lapides in uiõe sͥ. Nã
.ẜ uitinctio ferri in aqu̾a instruct᷑a
ẽ. Nisi enĩ cancdens tinguat᷑. stringi
⁊ coher ere ñ pot̾ ferrũ. Itẽ ꝯstruc¬
tio a multitudine lapidũ ⁊ lignoꝵ
dicta. Uñ ⁊ strues. Aliud ͤ enĩ ȩdifica¬
tie. aliud instauratio. Nã etlificatio
noua constructio ẽ. Iustauratio uͦ. ꝙ¬
iare dicebant. Constat ꝯstructio aut̃
fundam̃ti lapidibꝰ. calce. harena.&.
lignis. Fundam̃tũ dictũ ꝙ fundꝰ sit
in structuris apti. albꝰ tiburtinꝰ. co¬
lũbinꝰ. fluii alis. spongia. rubrus. &.
reliqͥ. Albꝰ lapis. aliꝰ ditrꝰ aliꝰ mollis. Mol¬
lis dentata serra secat᷑. tractabilis in ope
ẽ. ita ut in eo qͣsi inligno lnt̾e se̾bant᷑.
Tirburtinꝰ a loco italiȩ dietꝰ. qui dr̃
sitad fabricã fortis. uapore tam̃ dissilit.

Expanded text:
nstructio est laterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem, vel structio vocata, eo quod instringat et cohaerere faciat, ut lapides luto, et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua strictura est. Nisi enim candens tingatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta, unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio. Nam aedificatio nova constructio est. Instauratio rare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamentum dictum quod fundus sit in structuris apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur, tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit.
Abbreviated transcription (Latin):
mitate. uił qr qͣsi qͥbꝰ dam in alleolis lig¬
neis enigit᷑. quoꝵ uolubilitate uẽ¬
la faciliꝰ elenant᷑. alodiꝰ ẽ eni arbor
insistit. ob similitudinẽ uasis m̃su
ralis dictꝰ. Carceria ft̃ in cacumine
arboris troclee. qͣsi.f. lnt̾a. ꝑ qͣs funes
tͣhunt᷑. Cinna. lucida cñ fulgent
alti carceria mali. Troelee añ uocate
ꝓrotulas han̾t. trocos enĩ gce rota
dr̃. Para statę stipites st̃. pares stantes.
qͥbꝰ arbor sustinet᷑. Cato. malũ dili¬

Expanded text:
mitate, vel quia quasi quibusdam maleolis ligmitate, vel quia quasi quibusdam maleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae auterotulas habeant: trocos enim grece, rota dicitur. Parastate stipites sunt pares stantes, quibus arbor sustinetur. Clavus
Abbreviated transcription (Latin):
uipis post̾ior ua¬
pars uauis ẽ. qͣsi post. Prora an¬
terior qͣsi pͥora. Ciĩba locꝰ miꝰnanis.
ꝓ aqͥs incumbat. Carmia a curren¬
do dicta. qͣsi currina. Fori. naunim
latera ꝯcaua. a ferendo onera dicta
siue tabulata nauiũ quȩ sternitit᷑¬
dicta. ab eo q incessus ferant. uł foriᷤ
ũ loca ꝯcaua. ꝑ quȩ enunent renii.
licta credo ꝙ sinit similia latibulis eo¬
lũbaꝵ in qͥb indificant. Agea iiia. ftͣ
loca innaui. ꝑ quę ad remiges horta¬
tor accedit. De qua enmꝰ. Multa foropo¬
net. &. agea longa replet᷑. Transtra ftͣ
tabule uͥ sedent. renuges ꝙ in trausu̾¬
tibꝰ dicti. sic̃ tonsores a tondendis ⁊ de¬
cuti endiᷤᷤ capillis. Palmula ẽ ext̾ma lati¬
tudo renii. a palma dicta. qͣ mare imipel¬
lit᷑. Antennę aũ dictȩ. q ante ainuem
suit posite. p̃t̾fluit enĩ eas aninis. Cor¬
inia ext̾inę partes autennaꝵ st̃ di¬
cte ꝑ tropũ. ab anmali ad manima¬
le: Malꝰ ẽ arbor nanis. qͣ uela fustineat᷑.¬

Expanded text:
uppis posterior pars est, quasi post. Prora anterior, quasi priora. Cymba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta quasi currina. Fori navium latera concava ad ferendo onera dicta sidicta ab eo quod incessus ferant vel foris um loca concava per qua eminent remi; dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator accedit. De qua EnniusAnn. 492: Multa foro ponet, et agea longa repletur. Transtra sunt tabulae ubi sedent remiges, quod in transvertibus dicti, sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta qua mare impellit. Antenne dicte, quod ante amnem sint posite: preterfluit enim eas amnis. Cornua extreme partes antennarum sunt, dicta per tropum ab animali ad inanimale. Malus est arbor navis qua vela sustinentur
Abbreviated transcription (Latin):
olores aũ dictos ꝓ loribu .x.
calore igiis uł sole ꝑficiunt᷑. siue
ꝙ initio colabant᷑. ut sũmȩ subtili¬
tatis eristerent. Colores aut nasciuit᷑
aut fint. Nasciuit᷑ ut siuopis. rubii¬
ca. paritoniũ. melinũ. frecia. auri¬
pigm̃tũ. Cet̾i figunt᷑. aut arte aut ꝑ¬
Sp̃es eiꝰ tres. Rubra ⁊ nunꝰ rubens.
⁊ int̾ hał inedia. Rubrica uocataꝙ
sit rubra.. sanguineo ꝓxima. Hȩc in¬
plurimis locis gignit᷑. s optima pon¬
to. unde ⁊ pontica dr̃. Siricũ ru¬
bri coloris pigñitũ. ex qͦ ⁊ libroꝵ
capita scͥbunt᷑. Ipsũ ẽ & fenicrũ ap¬
pellatũ. ita eoq insiria colligat᷑. in¬

Expanded text:
olores autem dictos, quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. Colores autem nascuntur aut fiunt, nascuntur ut sinopis, rubrica, paritonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur aut arte aut Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligat
Abbreviated transcription (Latin):
niis p̃dicabant. Hanc enĩ pri¬
mam lane ficii usũ monstrasse. hãc
ꝙ̃ telã ordisse. &. colorasse lanas ꝑhi¬
⁊ fabrige multaꝵq artiũ reꝑtrieẽ.
idoq illi uulgo opifices supplicant.

Expanded text:
niis praedicant. Hanc enim primam laneficii usum monstrasse. Hanc etiam telam ordisse, et colorasse lanas perhiet fabricae, multarumque artium repertricem. Ideo illi vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
Casula ẽ uestis cucullata. dicta ꝑ di
minor cella. Sic & g̾ci. Hlanetas dic¬
errore motuq discurrt̃. Birrũs a
g̾co uocabulũ trahit. illi enĩ birrũ bi¬
brũ dñt. Me lotes qͦ ̃ pera uocatur
pellis capͥna ẽ.a collo pendens p̾cin¬
cta usq ad lumbos. Est enĩ habitus
ꝓprie necessariꝰ. ad oꝑis exercicrũ.
Fiebat aũ priꝰ ut qͥdam existimant
de pelliculis melonũ. uñ ⁊ melotes
uocatȩ st̃. Fimbriȩ uocate ora uesti¬
iñtoꝵ. hoc ẽ fines. ex g̃co uocabulũ
trahunt. Grecȩ enĩ t̾minũ ora uo

Expanded text:
Casula est vestis cucullata, dicta per dCasula est vestis cucullata, dicta per dminor cella. Sic et Graece planetas, dicod vago sui errore motuque discurrunt. Birrus a Graeco vocabulum trahit, illi enim birrum bibrum dicunt. Melotes, quae etiam pera vocatur, pellis est caprina a collo pendens praecincta usque ad lumbos: est autem habitus proprie necessarius ad operis exercitium. Fiebat autem prius, ut quidam existimant, de pelliculis melonum; unde et melotes vocatae sunt. Fimbriae vocatae ora vestimentorum, hoc est fines, ex Graeco vocabulum tra
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliꝰ. ẜ circũ textũ croc̾o uelam̃
acanto. Sircũtextũ aũ dictũ. qr ẽ
rotundũ palliũ. Hiplois g̾cũ nom̃
uelat. ẜ st aũ uestis militaris. cuiꝰ
usus gallicis pͥmũ expeditionibꝰ ce¬
pit. a p̃da hostili. de qͣ ẽ uox illa se¬
natui. togis de positis qͥrites ad saga
fuert᷑. Sagũ aũ gallicũ nom̃ ẽ. Dictũ
aũ sagũ qͣ drũ. eo q apd̾ eos pͥmũ qua¬
dratꝰ uł quadruplexee̾t. Penula ẽ
palliũ. cũ fimbriis longis. Lacerna
palliũ fimbriatũ qͦ olim milites ute¬
bant᷑. Unide &. in distinguenda castren¬
si. urbanaq turba. hos togatos. illos la¬
cernatos uocabant. Inde añ lacerne. qr
laris ut ft̃ pemilaꝵ. Mantũ spaniuo¬
cant. ꝙꝓ manꝰ tegat. Tantũ ẽ enĩbrene
aiictũ. Pretexta ẽ puerile palliũ. qͦ
usq ad sexdecĩ annos pueri nobilessub
disciplinȩ cultu utebant᷑. Nñ ip̃tex¬
tati pueri appellati ft̃. Hicta aũ p̾tex¬
ta. qr p̾texebat᷑ ei latior purpura.

Expanded text:
croceo velamen acantho. Circumtextum autem dictum quia est rotundum pallium. Diplois Graecum nomen, velat. Est autem vestis militaris, cuius usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili. De qua est vox illa senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' Sagum autem Gallicum nomen est: dictum autem sagum quadrum, eo quod apud eos primum quadratus, vel quadruplex esset. 14. Paenula est pallium cum fimbriis longis. Lacerna pallium fimbriatum, quo olim soli milites utebantur. Unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacernae, quasi laxis ut sunt paenularum. Mantum Hispani vocant quod manus tegat tantum; est enim breve amictum. Praetexta puerile est pallium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et praetextati pueri appellati sunt. Dicta autem praetexta quia praetexebatur ei latior purpura.
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝓ illic aliqͥd cudamꝰ .i. feriendo ꝓdu¬
camꝰ. Cudere enĩ cedere ⁊ ferire ẽ. Ne¬
t̾es au̾ ñ incudẽ uocabant s intudẽ.
eo ꝓ in ea metallũ tundit᷑. hoc ẽ tenda¬
t᷑. Uñ ⁊ tudis malleꝰ a tundendo .i. ten¬
dendo dictꝰ. Malleus uocatꝰ. qr dũ qͥd
calet ⁊ molle ẽ.cedit ⁊ ꝓducit. Marcꝰ
malleus maior. Et dictꝰ marcꝰ. ꝙ maior
sit ad cedendũ. & fortior. Martellus
mediocris. marculꝰ in alleꝰ pusillꝰ. Lu¬
ciliꝰ. Et uelut in fabricã feruens cũ
mareulꝰ ferrũ multoꝵ magnis icti¬
bꝰ tundit. Forcipes qͣsi ferricipes. eo
ꝓ ferrũ candens capiant. teneanł¬
q. siue q ab his aliqͥd formũ capimꝰ.
ẜ tenemꝰ qͣsi formicapes. Nam formũ
ẽ calidũ. uñ ⁊ feruidũ. uĩ ⁊ formosoᷤᷤ
dm̃s. qͥb calor sangiunis ex rubore
pulcritudinẽ creat. Lima dicta. eo
ꝓlene faciat. Nam limũ ẽ lene. Sili¬
um ẽ uñ oꝑant᷑ argentarii. aqͦ ⁊ ce¬
De fabricis parictum.

Expanded text:
feriendo producamus; cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in ea metallum tunditur, hoc est tendatur; unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo, dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. Martellus, mediocris. Marculus malleus pusillus. Lucilius1165: Et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes. Nam forvum est calidum; unde et fervidum; unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caeDe fabricis parietum.
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ce mttere ẽ. Formȩ eaꝵ ꝓ mag¬
nitudine aqͦ. ẜ capacitate fiunt.
ꝑ qͣs aquȩ ꝑ certos modulos diuidunt᷑.
Eͥquib ẽ uncia ⁊ qͥnaria digitus
qͣdratus. digitꝰ rotundꝰ. s cet̾i mo¬
di cuiꝰq causȩ: De uenustate .iiii.
uc usq partes constructiois.
seqͣr de uenustate edificioꝵ.
Nenustas ẽ qͥcqͥd illud ornam̃ti ⁊
decoris causa edificiis addit᷑. It tec¬
toꝵ auro cdistincta laquearia. &. p̃ci¬
osi marmoris cruste.&. coloꝵ picte.

Expanded text:
 mittere est. Formae earum pro magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur, E quibus est uncia, et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, et caeteri modi quique. CAPUT XI. De venustate. 1. Hucusque partes constructionis, sequitur de venustate aedificiorum. Venustas est quidquid illud ornamenti, et decoris causa aedificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, et pretiosi marmoris crustae, et colorum picturae.
Abbreviated transcription (Latin):
culaᷤᷤ cuicũq mat̾iȩ abscisas. p̃sec mni¬
na uocant. Leuidensis ꝙ raro filosit.
leuit̾q densata. Pauitensis ꝯtraria li¬
uidensi dicta. ꝙ grauit̾ p̾ssa atq calca¬
affert᷑ ex insulis. Exotica uestis ꝑe¬
grina deforis ueniens ut inspania
a g̾cis. Polimata multi coloris. Polima¬
tus enĩ textꝰ multoꝵ coloꝵ ẽ. Acupi¬
cta uestis. acu textilis. uł acu ornata.
eadẽ ⁊ frigia. huiꝰ enĩ artiᷤ ꝑiti frigii

Expanded text:
culas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcaaffertur ex insulis. Exotica vestis peregrina deforis veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum colorum est. Acupicta vestis acu textilis vel acu ornata. Eadem et Phrygia; huius enim artis periti Phrygii
Abbreviated transcription (Latin):
Natã eiꝰ mirũ aliqͥd faeit. Postquã
enuim arserit aqͥs incendit᷑. quibꝰ
solet ignis extingui. Oleo extin¬
tinguit᷑. quo solet ignis accendi.
Usus eiꝰ in structuris. fabrice ne¬
cessariꝰ. Nam lapis lapidi ñ pot̃¬
specularis. Est riũ signis edifici¬
oꝵ ⁊ coronis gratissimꝰ.drena ab
fabricis. ut qͥdam uolitut. huiꝰ ꝓ
batio si manu imp̃ssa stridet. aut
si in uestẽ candidã sparsa. nichil
sorclis relinqͥt. Colũpnȩ ꝓ longitudie
& rotunditate uocate. in qͥbꝰ totiꝰ¬
fabricȩ pondꝰ erigit᷑ Intiqͣ ratio
theȩ. Oensura crassitudinis et
altitudinis int̾ se distantes. En¬
tũ genꝰ ẽ eaꝵ quȩ uocant᷑ atice.
quat̾nis angulis aut ampliꝰ pari¬
bꝰ laterũ int̾uallis. Basis fulture¬
ft̃ colũpnaꝵ. q̃ a fundam̃to ꝯsur¬
gunt.& suꝑpositȩ fabrice sustinen
pondꝰ. Bases aũ nom̃ petrȩ ẽ fortiᷤ¬
simȩ. syro sermone. Capitella die¬
ta ꝑ sint colũpnaꝵ capita. qͣsi

Expanded text:
Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potspecularis, est enim insigniis edificiorum et coronis gratissimum. Arena ab frobatio si manu impressa stridet, aut si in vestem candidam sparsa, nihil sordis relinquat. 22. Columnae pro longitudine et rotunditate fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio icae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paris latitudinis. Bases sunt fulture columnarum, que a fundamento consurgunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro sermone. Capitella dicta, quod sint in columnarum capita; quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mos sedȩ amplitiidinis s ad puppĩ.
Dalũ minimũ uelũ.&. ad ꝓrã defi¬
xũ. Arcenion dirigende potiꝰ na¬
nis causa ꝯũdam̾tũ qm celerita¬
tis. Si parũ ge nꝰ ueli. miũ pedem
hñis. qͦ iuuari nauigia solent. in
naui.gatione quotiens uenti ius
languescit. Ne qͦ lucanꝰ. Sũ maq tẽ¬

Expanded text:
pim. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemo dirigendae potius navis causa conmentatum quam celeritatis. Siparum genus veli unum pedem habens, quo iuvari navigia solent in navigatione quotiens vis venti languescit. De quo Lucanus5, 428:
Abbreviated transcription (Latin):
dicti ꝙͦ antea in usũ luminiᷤ
ofueruit. circundaticera. uñ ⁊ fu¬
ualia. Restes siue ꝙ rates ꝯtineant.
seu ꝙ his retes tenclant᷑. Rudentes
funes nauiũ . ex nimio stridore ita
dicti.Spire funes qͥbꝰ in tẽpestati¬
bꝰ utunt᷑. qͣs nautici suo more euẽ¬
bas uocant. Spire aũ asparto uo¬
cite. Ypes funis. qͦ pes ueli alligat᷑.
qͣsi. ꝓpe pedes. Ie qͦ torpiliꝰ. uasi¬

Expanded text:
dicti quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera; unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod his retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. Spirae funes quae in tempestatibus utuntur; quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem ab sparto vocatae. Propes funis quo pes veli alligatur, quasi pro pedes. De quo Turpilius
Abbreviated transcription (Latin):
De lignariis. e fabricis parietũ .i.¬
Nfabricis p̾a rictũ atq tectoꝵ.
g̾ci inuentorẽ dedalũ asser̃t. Iste e¬
nĩ primꝰ didicisse fabricã a miner¬
ua dr̃. fabros au̾ siue artifices. g̾ci
tecton os uocant .i. instructores.
ipso. Quasi sapiens in qͥt architectꝰ
fundamentũ posui. Maciones dicti.
a machinis qͥbꝰ insistunt. ꝓpt̾ altitu¬

Expanded text:
 PRIMUM. De fabricis parietum. In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci tectonas vocant, id est instructores. ipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui . Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitu
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ⁊ ap̃ ma iores sine aspiratione ꝓ¬
screbat᷑. Puliumi st̃. machine qͥbꝰ na¬
ues deducunt᷑.&. subducunt᷑ in por¬
tũ. Pons scala nauiũ. Nei
dromos. dalũ. artemo. si parũ. m̾ai¬

Expanded text:
unde et apud maiores sine aspiratione proferebatur. Pulvini sunt machinae quibus naves deducuntur et subducuntur in portum. Pons scala navium. Veladromos: dolon: artemon, siparum, m
Abbreviated transcription (Latin):
ictura aũ ẽ imago expͥmens
spẽm rei alicuiꝰ. q̃ dũ uisa fu¬
erit ad recordationẽ m̃tẽ reducit.
Picta aũ dicta qͣsi fictura. ẽ enim¬
imago ficta ũ ueritas. Hiuc⁊ fuca
ta .i. ficto qͦda colore illita. nicħ fid̾i
picturȩ q̃ corꝑa ueritatis studio co¬
loris excedunt.&. ficłe dũ augere ꝯ¬
tendt̃. ad me uclaciũ ꝓnehunt. Si¬
c̃ qui chuerã tricipit̾ẽ pingunt:
capitibꝰ cuctã deorsũ. Picturã aut̃
egyptii excogitauert̃ pͥmũ. inubrã
honinus lineis circũductã. Itaq in¬
itio talis. Scda singłis coloribꝰ. pꝰca di¬
u̾sis. Sicq paulatĩ sese ars ipsa di¬
stuixit .&. inuenit lum̃ atq umbraᷤ
diffẽntiasq coloꝵ. Uñ ⁊ nẽ pictores
pͥus umbras qͣsdam ⁊ lineas fut᷑ę ima

Expanded text:
ictura autem est imago exprimens speciem rei alicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta qimago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est, ficto quodam colore illita, nihil fidei picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt, et fidem dum augere contendunt, ad mendacium provehunt, sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et l
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ funis in nanibꝰ longꝰ quo ꝓia ad
puppĩ extendit᷑. qͦ magis ꝯstringatur.
Torm̃ta aũ a tortu clicta. restes fumes
q Safon fuis in ꝓra positꝰ. de qͦ ceci¬
liꝰ. uenerio cursu ueni. ꝓlato pede usq
ad safonẽ. Opisfora. funes qͥ cornibꝰ. an¬
tenne dextra sinistraq tendinit᷑. re
re religat᷑ ad palũ. Mitra. funis qͦ ua
anqua regat stabilẽ fortissima cursũ.
Reniuleũ. funis qͦ deligata nauis tra¬
hit᷑ uice remi. Ie qͣ ualgiꝰ. hic mea
me longo succedens ꝓra remulco. le¬
tantẽ gratis sistit in hofpiciis. Stru¬
ipi. uiucła. lora uł liuo facta. qͥbꝰ re¬
ini adscaliuos alligant᷑. de qͥbꝰ uĩnts.¬

Expanded text:
tum funis in navibus longus, quo prora ad puppim extenditur, quo magis constringantur; tormenta autem a tortu dicta, restes, funesque. 5. Saphon, funis in prora positus. De quo Caecilius: Venerio cursu veni prolato pede usque ad saphonem. 6. Opisphora, funes, qui cornibus antennae dextra sinistraque tenduntur, et re ligatur ad palum. Mitra funis qua nav5: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. Remulcum funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius 4: Hic mea me longo succedens prora remulco laetantem gratis sistit in hospitiis. Struppi vincula loro vel lino facta quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
reꝰ. uł ligneꝰ. ad quẽ in lntore defi¬
xũ. funes nauiũ illigant᷑. De qͦ enmꝰ.
Tonsilla sapiunt confing̃t littꝰ. ad u¬
cas. Ancora dens ferreꝰ ex gea ethimo¬
logia nom̃ ducit. ꝙ qͣsi honunis ma

Expanded text:
reus, vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium illigantur. De quo Ennius Tonsillas rapiunt, configunt littus aduncas. 15. Anchora, dens ferreus, ex Graeca etymologia nomen ducit, quod quasi hominis ma
Abbreviated transcription (Latin):
una ambȩ iunctisq ferunt᷑ fron¬
tib. & longa sulcant uada salsa ca¬
rinȩ. Nũ facies ⁊ frons tantũ dem
aĩaliũ ⁊ hominũ sit.q. nom̃ si po¬
eta naui ñ apposuisser qͥd ꝓpriũ ei¬
dem parti dice̾t ñ h̾ret. Metalẽp¬
sis ẽ tropꝰ. a p̃cedente ꝙ seqr̃. ut in¬
q manꝰ carte nodosaq uenit arũ¬
do. Nam ꝑ manũ u̾ba. ꝑ arundinẽ
minatio ab alia sig̾catiõe. ad aliã ꝓ¬
pͣta mugiunt. dũ illic hoĩes plaudãt
hic boues mugiant. aut ꝯtͣ ꝑ id ꝙ ꝯ

Expanded text:
una ambae iunctisque feruntur fronuna ambae iunctisque feruntur frontibus, et longa sulcant vada salsa carina; dum facies et frons tantundem animalium et hominum sit. Quod nomen si poeta navi non adposuisset, quod proprium eidem parti diceret, non haberet. Metalempsis est tropus a praecedente quod sequi manus cartae nodosaque venit arundo. Nam per manum verba, per arundinem minatio ab alia significatione ad aliam p'prata mugiunt', dum illic homines plaudunt, hic boves mugiant; aut contra per
Abbreviated transcription (Latin):
unt aut̃ metaphorȩ modis .iiiiͬ. Ab
animali ad aĩale. ut aligeros ꝯscen¬
dit eqͦs. metaforice loqͤns miscuit
serta petiuerit. miscuit uolatili
cursũ qͣdrupedis. Ab inanimali
ad inaĩale. ut pontũ pinꝰ arat sul¬
cũ p̃mit alta carina. Miscuit usũ
t̾rȩ aqͥs. dũ araire ⁊ sulcũ p̃mere
ad t̾rã ꝑtineat ñ ad mare. Ab ina¬
nimali ad aĩale. ut florida iuuertiꝰ.
miscuit flores in aĩales. iuuentuti
q̃ animã ht̃. Ab aĩali ad maĩale. ut
tu neptune pat̾ cui tp̃ra cana cre¬
panti. cincta salo resonant. magnꝰ
ciu ꝑpete ñito ꝓfluit occeanꝰ. ⁊ flu¬
mina crinib errant. Mentũ enĩ
tp̃ra. ⁊ crines ñ ad occeanũ ꝑtinen.
s ad hoĩes. sic ⁊ alia rerũ noĩa de
alio gen̾e in aliud genꝰ decentissi¬
ine decoris gr̃a tͣnfferunt᷑. ut or̃o
ꝑornet᷑. Metafora aut̃ aut partis
uniꝰ. ut fluctuare segetes. ñ potesdi¬
cere segetare fluctꝰ. aut antistrofa
tũ. Hȩc eo a metafora differt.ꝙ il¬

Expanded text:
unt autem metaphorae modis quattuor: ab animali ad animate, ut: Aligeros conscendit equos. Metaphorice loquens miscuit serta petiverit; miscuit volatili cursum quadrupedis. Ab inanimali ad inanimale, ut Pontum pinus arat, sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus': miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctus', aut antistropha . haec eo a metafora differt quod il
Abbreviated transcription (Latin):
ut uinũ p̾cam᷑ ꝓ libero. qͥ uinum
apd̃ gͥcos inuenit. Itẽ ꝑ efficientẽ
id ꝙ efficit᷑. sic̃ pigrũ frigꝰ ꝙ pigroᷤ
hoĩes faciat. ⁊ timor pallidus eoq
pallidos hoĩes reddat. At ꝯtͣ ꝑ id ꝙ
ri genitor spumantiaq addit fre¬
na feris. Spumantia frena dixit.
cũ utiq ñ ipsa faciunt spumas. s
eqꝰ qui ea gerit spumis ꝯfꝑgat᷑ in¬
curio. qͥ tropꝰ fit trib modis. Ab a
achilli. depiteton ẽ. supͣ nom̃ po¬
sitũ. Preponit᷑ enĩ ꝓprio noĩ. ut
tuneq uolueres. Int̾ antonomasiã
aut̃ ⁊ aepiteton hoc differt.q. an¬
tonomafia ꝓ uice nõis pouit᷑. e pi¬
teton aut̾ nũquã ẽ sine noĩe. qͥb
duob tropis. uł uituꝑamꝰ aliquẽ

Expanded text:
inum apud Graecos invenit. Item per efficientem, id quod efficitur, sicut 'pigrum frigus' quod pigros homines faciat, et 'timor pallidus' eo quod pallidos homines reddat. At contra per ri genitor spumantiaque addit frena feris. 'Spumantia frena' dixit, cum utique non ipsa faciant spumas, sed equus, qui ea gerit, spumis conspargat incurio. Qui tropus fit modis tribus: ab anAchilli. Epitheton, supra nomen. Praeponitur enim proprio nomini, ut tunaeque volucres. Inter antonomasiam autem et epitheton hoc differt, quod antonomasia, pro vice nominis ponitur; Epitheton autem nunquam sine nomine est. Quibus duobus tropis,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. ut sine cerere ⁊ libero friget
uenꝰ. ⁊ ꝯmirtã uulcanꝰ mittit ad astͣ
fauillã. Uult enĩ ꝑ cererẽ frum̃ti ĩ¬
uentrice̾ intellig̾e panẽ. ꝑ liberũ
inuentorẽ uitis uinũ. ꝑ uenere li¬

Expanded text:
tum est, ut, sine Cerere et Libero friget Venus, et commistam Vulcanus mittit ad astra favillam. Vult enim per Cererem frumenti inventricem intelligere panem; per Liberum inventorem vitis
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ aut᷑ ꝓpt̾ qͥ nouus. qi cetĩ p̃ceden¬
do antiqͥores existunt. Quatuor etiã
mod̃ filii appellant᷑. Nata. unitatiõe.
udeos dñs filios eẽ dicit diaboli. a qͦ
nĩ uati s quẽ suert̃ imitati. Adoptio
ue. qͦ ꝙ humana ꝯsuetudine nulli
licet nescire. tił sic̃ nos dõ. ñ nat᷑a᷑.s

Expanded text:
s, quia ceteri praecedendo antiquiores existunt. Quattuor etiam modis filii appellantur: natura, imitatione, Dominus filios esse dicit diaboli; a quo non nati, sed quem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire, vel sicut nos Deo non natura, sed
Abbreviated transcription (Latin):
isq deputent᷑. qui facinꝰ aliqd̃ ꝯmiser̃.
Est enĩ sordidissimũ genꝰ hominũ pa¬
tre incerto ꝓgenitũ. Priuati ft̃ extͣnei
ab officiis publicis. Est enĩ nom̃ magis¬
tratũ habenti ꝯtͣriũ. & dicti pͥuatĩ
ꝓ sunt ab officiis curis absoluti. Mer¬
cennarii st̃. qͥ seruiunt accepta merce¬
de. Ide ⁊ barones gõo noĩe. ꝙ sint fortes
appellant᷑ ꝯductores uectigaliũ fisci. ł
rerũ publicaꝵ. siue qͥ uectigalia publica
exigunt. ł qui ꝑ negocia scłi lucra sectatt᷑.

Expanded text:
facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones Graeco nomine, quod sint fortes appellantur conductores vectigalium fisci, vel rerum publicarum, sive qui vectigalia publica exigunt, vel qui per neg