comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animã inꝑicło suę conu̾sacio¬
nis accipe. Unde et ap̃t extͣ¬
neũ manꝰ defigit᷑: qr ap̃ cirã
sollicitudinis q̃ ante deerat
mens ligat᷑. Uerb̃ gͦ oris sui
illaqueatus .ẽ. ac ꝓpͥis ser¬
monib captꝰ. qͥa dũ conmissis
sibi cogit᷑ bona dicẽ. ipsũ prtꝰ
necẽe. ẽ. q̃ dixerit custodi
cione exigente constrigi
ne eiꝰ uita ad aliuo q̃ adt
celaxet᷑. Unde ap̃ distt
exhortacio subdit᷑. ut dicatur
faͤ gͦ quod dico filumi. ed ⁊¬
met ipsũ lib̾a. q incidistest
manũ ꝓximi tui. Ducure
festina. suscita amicũ tuum
Ne dedis sonnũ odis aus. nec
dormitent palpebre tue. Uius¬
quis enĩ aduiuendũ aliss in
exemplo p̃ponit᷑. ñ solũ ut ip¬
se uigilet. s eciã ut amicum
suscitet: admonet᷑. Ii namq
uigilare b̃n iuiuendo ñ suffi¬
cit. siñ et illũ cui p̾ẽ. a pecca¬
ti torpore disiungit. Dñ aũ¬
dr̃. ne dedis sonnũ ocłis tuis¬
intencione cessante subditoꝵ
curã om̃ino negligere. Pal¬

Expanded text:
o suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus deligitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus, quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit, custodire. ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum exhortatio subditur, ut dicatur: « Fac ergo quod dico, fili mi; et temetipsum libera, quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina; suscita amicum tuum, ne dpebrae tuae. Quisquis enim ad vivendum aliis in exemplum praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet, admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum, cui praeest, a peccati torpore disjungit. Bene au Ne dederis somnum oculis tuisintentione cessante subditorum curam omnino negligere. Pal
Abbreviated transcription (Latin):
atq extiora p̃positorũ mala
orã clamid silent̃ incidt̃. qͥa
uidelicet dum p̃late dignita¬
ti saltun innoxie et latenter
derogant. qͥsi regis suppouti
uestẽ fedant. D tam̃ adsemet¬
ipsos redeũt: sẽq uehementis¬
sime ł de tenuissima uerbi

Expanded text:
atque exteriora praepositorum mala, oram chlamydis silenter incidunt, quia videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem secant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenui
Abbreviated transcription (Latin):
tristes
Ris iuoclicet inferenda st̃
tristia que segunt᷑ exsup¬
plicio: tristib uͦ inferenda sc̃
leta que ꝓmictunt᷑ exregno.
Discant leti ex minarũ aspi¬
tate qd̾ timeant: audiant
tristes p̃miorum gaudia.
de quib p̃sumant. Ill qͥppe

Expanded text:
tristes . Laetis videlicet inferenda sunt tristia quae sequuntur ex supplicio; tristibus vero inferenda sunt laeta, quae promittuntur ex regno. Discant laeti ex minarum asperitate quod timeant; audiant tristes praemiorum gaudia, de quibus praesumant. Illis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatis. Nã inuisibilis sac̾dos. uisi¬
biles cͤaturas in substantiã corꝑis
& sanguinis sui u̾bo suo secreta
potestate conu̾tit ita dicens. Acci¬
pite & edite. hoc ÷ enĩ copꝰ meũ. ft
scificatioẽ repetita. Accipite inqͥt¬
& bibite. hic ÷ sanguis m̃s. Ergo sic̃
ad nutũ p̃cipientis dñi repente
ex nichilo substitert̃ excelsa celoꝵ.
ꝓfunda fluctuum. uasta t̾raꝵ. pa¬
ri potentia inspiritu᷑lib sacm̃tis
u̾bi p̾cipit uirtꝰ & seruit effectꝰ.
Quanta itaq & qͦm celebranda be¬
neficia uis diuinȩ benedictioĩs
oꝑet᷑ attende. Et ut tͥ nouu  im¬
possibile ñ debeat uideri qđ in
xp̃i substantiã t̾rena & mortalia
regeneratꝰ int̾roga. Dudũ alienꝰ¬

Expanded text:
veritatis. Nam invisibilis sacerdos visiveritatis. Nam invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui verbo suo secreta orte, convertit, ita dicens: Accipite et edite; hoc est enim corpus meum. Et sanctificatione repetita: Accipite, inquit, et bibite; hic est sanguis meus . Ergo sicut ad nutum praecipientis Domini repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum, pari potentia in spiritualibus sacramentis Verbi praecipit virtus, et servit effectus. 4. Quanta itaque et quam celebranda beneficia vis divinae benedictionis operetur attende. Et ut tibi novum et impossibile non debeat videri quod in Christi substantiam terrena et mortalia regeneratus, interroga. Dudum alien
Abbreviated transcription (Latin):
crethulitas robusta mi
inqurti. Ca nee nos habebamꝰ
unde uiueremꝰ. nec ille unde
moreret᷑. mat̾iam de nr̃a mortali¬
tate suscepit. ut de suo in mor¬
talitate collata. mori posset uita
ꝓ mortus. Et ido qͥa corpꝰ assũptũ
ablat᷑us erat ex ocłis nr̃is. & sidi.¬
bus illat᷑us. necessariũ erat ut
nob̾ in hac die sacͣmentũ corꝑis
& sanguinis sui consecͣret: ut co.¬
leret᷑ iugit̾ ꝑ misteriũ qdđ semel
offe̾bat᷑ in p̃cium. Ut qͥa cotidia.¬
na. & indefessa crebat ꝓhominũ
salute redẽptio. ꝑpetua eẽt ȩtiã
redẽptionis oblatio. Et ꝑbennis illa
uictima uiueret. in memoria &
semꝑ p̃sens ee̾t in gr̃a. Uere unica
& ꝑfecta hostia fide estimanda tion
specie. Nec exteriori censenda uisu.
sed iuteriori affectu. Unde m̾ito
celestis confirmat auetoritas. qͥa
caro xp̃i uere ÷ cib & sanguis eiꝰ
uere est potꝰ. Recedat gͦ om̃e in.
fidelitatis ambiguũ. qͥndo qͥdẽ qͥ
auctor ÷ inuneris. ipse etiã testis :

Expanded text:
credulitas robusta nutindebitam, quia nec nos habebamus unde viveremus, nec ille unde moreretur. 2. Materiam de nostra mortalitate suscepit, ut de suo immortalitate collata mori posset vita pro mortuis. Et ideo quia corpus assumptum ablaturus erat ex oculis nostris, et sideribus illaturus, necessarium erat ut nobis in hac die sacramentum corporis et sanguinis sui consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebatur in pretium. Ut quia quotidiana et indefessa currebat prosalute redemptio, perpetuo etiam esset redemptionis oblatio, et perennis illa victima viveret in memoria, et semper praesens esset in gratia. Vere unica et perfecta hostia, fide aestimanda, non specie: nec exterioris hominis censenda visu, sed interioris affectu. Unde merito coelestis confirmat auctoritas quia « caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. » Recedafidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est
Abbreviated transcription (Latin):
i gͦ ostendimur hinc mor¬
tui. ẽẽ. peccato. qr in morte
xp̃i baptizati sumus ꝓfecto
⁊ paruuli qͥ baptizant᷑ in xp̃o
peccato moriunt᷑. qͥa ĩ morte
ipsuuis et ipsi baptirant᷑. Nullo
enim excepto. dictũ .ẽ. Quuic̃c¬
baptitati sumus in xp̃o ib̃u.
inmorte ipsius baptirati sumꝰ.
Et io dictũ ẽ. ut ꝓbaret nos
mortuos. eẽ. peccato. Cui aut̃
peccato paruuili renascendo
moriunt᷑. nͥ qd̃ nascendo pͣcert:
Acꝑ hoc &̃ ad ipsos ꝑtinet qͥ seqͥ¬
t dicens. Consepulti enĩ sumꝰ
illi ꝑbaptismũ inmortẽ. ut
quemadmodum. xp̃c suxrex̃¬

Expanded text:
 mortui esse peccato, quia mortem ipsius baptizati sumus, profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur: nullo enim excepto dictum est: Quicti sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus, et ideo dictum est, ut probaretur mortuos esse nos peccato: cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur, dicens: Consepulti enim sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum surrex
Abbreviated transcription (Latin):
qua re .i. ꝑunũ hominẽ pena
⁊ ꝑ unũ hoĩem gr̃a. c̃ locutus
suisset: qnͣtũ illi epłe sue loco
sufficere iudicauit. de inde
sacri baptismatis in cruce xp̃i.
grande nust̾ium conmendaut
eo mͦ ut intelligamꝰ nicħ ali¬
ud. ẽẽ. in xp̃i baptismũ. nͥ mor¬

Expanded text:
qua per unum hominem poena et per unum hominem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, n
Abbreviated transcription (Latin):
gen ⁊ toꝵ culpas. ñ exten¬
dit ultiꝰ modamane mise¬
racionis sue. ne illi quib
regeneracionis gr̃a ñ con-¬
fert᷑ nimia sarcina ĩ ipsa
sua et̃na dãpnacione p̃ment᷑:
si cogerent᷑ abinicio gr̃us hu¬
mani om̃iũ p̃ceenciũ pa¬
rentum suorum originalit̃
peccata contͣhe. ⁊ penas ꝓeis
debitas pendẽ. an aliuo ali¬
quid de re tanta: in scpͥt᷑is san¬
ctis diligentiꝰ ꝑscruictatis et
tractatis ualeat an ñ ualeat
reppiri: temere affir mare ñ
t̃.atq ut ita dixerĩ radicabili¬
t̃ totũ genꝰ humanũ dãpna¬

Expanded text:
pas non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non ter et, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanum damna
Abbreviated transcription (Latin):
ut eo mutaret᷑ et conu̾itet᷑ ĩ
necessitatẽ mortis humana
nat᷑a: repꝑiunt᷑ siõ supͣ disse¬
riuraꝰ plura peccata et alia
gr̃a ⁊ mĩa duina subueniat.
ed de peccatis aliorum
parentũ quib ab ipso adã
usq ad patrẽ suũ ꝓgeni¬
torib siuis quisq suocedit
ñ inmerito disceptari pot̃.¬
et utrum om̃iũ mał actib
et multiplicatis delictis
originalib qͥ nascit᷑ impli¬
cetur. ut tanto peuas ꝗto
pꝰteriꝰ quisq nascat᷑: an ꝓp¬
tea dĩ in t̾ciam et quartã
generacionẽ. de peccatis pa

Expanded text:
mutaretur uel conuerteretur in necessitatem mortis humana natura, reperiuntur, sicut supra disserui, plura peccata et alia gratia diuina subueniat. s aliorum parentum, quibus ab ipso Adam usque ad patrem suum, progenitoribus suis quisque succedit, non immerito disceptari potest, utrum omnium malis actibus, et multiplicatis delictis originalibus quis cum nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque nascatur. An propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis pa
Abbreviated transcription (Latin):
illiuis ministerio qͥ dicebat.
parate uiam dño. huic uni
inqͦ solo renasci potãt ꝑaba¬
t᷑. Huuis erara baptismũ .ẽ
ñ ĩ aqͥ taritũ sicut fuit iob̃is.

Expanded text:
illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in aqua tantum, sicut fuit Joannis,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ mortẽ xp̃i crucifixi nͥ re¬
missionis peccati similitudinẽ
ult quemadmodũ in illo uera
mors facta ÷. sic in nob̃ uera te¬
mussio peccatorũ. Et quẽadmo¬
dum in illo uera resurrectio.
ita in nob uã uistificacio. Ait
enĩ Quid gͦ dicemꝰ manebimus
in peccato. ut gr̃a habundet:
Dixerat enĩ supius. Ubi habũ¬
dauit peccatũ. suꝑhabundaũ
gr̃a. Et io questionẽ sibi ipse
ꝓposuit. utrũ ꝓpt̾ habundã¬
tiam gr̃e consequendam. in
peccato sit ꝑmanendũ. d res¬
pondit absit. atq subiecit. di
mortui sumꝰ peccato. qͦ modo
uiuemus in illo: Deinde ut
ostendet nos mortuos. eẽ. pec¬
cato: an ignoratis inquid. qͥa
quicunq baptizati sumꝰ in
xp̃o ihħu. in mortẽ ipsius bap¬

Expanded text:
ud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem, ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait ergo: Quid ergo dicemus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, ubi enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius bap
Abbreviated transcription (Latin):
cie. ñ iuolencia potesta
ullo peccati merito iniquissi¬
me occidat: ꝑ ipsum iustissi
disponsacionis causa. ñ mise¬
randa necessitate. s miserante
potiꝰ uoluntate susceptum. ẽ.
ut unus peocatũ tolleret mũ¬
di. sic̃ unꝰ peccatũ misit in

Expanded text:
e, non violentia potestatis ullo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissimdispensationis causa non miseranda necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est, ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in
Abbreviated transcription (Latin):
aaunt et penitendo
stituta regeneracio. nͥ qͥa
uiciosa . ẽ. generacio: usq ad¬
eo ut eciam de legitimo ma¬
tͥmonio ꝓcreatꝰ dicat. In ini¬
qͥtatib conceptus sũ. et ĩ pec¬
catis mat̃ mea me in utero
alut. Neq hic dix̃. in iniqui¬
tate ł in peccato. c̃et ħ recte
dici posset. s iniquitates et
peccata dicore maluit. qa

Expanded text:
unt et poenitendo stituta regeneratio nisi quia vitiosa est generatio, usque adeo ut etiam de legitimo matrimonio procreatus dicat: In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea me in utero aluit . Neque hic dixit, in iniquitate vel peccato, cum et hoc recte dici possit, sed iniquitates et pecc
Abbreviated transcription (Latin):
nuditatẽ patris s nunciatam
audire noluer̃. s pallio coopuier̃
qͥa fideles misteria passionis xp̃i
palliũ in humeris portant. qr
ipsam passiõem ñ fut᷑ã s imple
tã credunt Dic obsecro quod
soror mea sis. Quer̃ quidã cͣ sc̃s
patͥarcha abraham mentiri uo¬
luit ut dr̃et saram sororẽ suã
iñ pociꝰ hoc dõ commiserit
qui et eiꝰ uitã et illiꝰ pot̾at ser¬
uare castitatẽ. Inqͦ ostendit᷑¬

Expanded text:
nuditatem patris sibi nuntiatam audire noluerunt, sed pallio operuerunt: quia fideles mysteria passionis Chrispallium in humeris portant: quia ipsam passionem non futuram exspe 13. Dic, obsecro, quod soror mea sis. Quaerunt quidam cur sanctus patriarcha mentiri voluerit ut diceret Saram sororem suam, et non potius hoc Deo commiserit qui et ejus vitam et illius servare poterat castitatem. In quo ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
sonnium dix̃. se asole ⁊ luna et
stellis .xi. adoratum queri pot̃
adlitterã ubi ł qn adoratus in¬
uteruat᷑ a patre qui ꝑsolẽ et a
matre q̃plunam designahat᷑
lleq enim iacob qñ in egiptum
descendit eũ legit᷑ adorasse. ma¬
t̃ uͦ eiꝰ inbelleem defuncta erat
Hinc beatꝰ augusticiꝰ queritur
utrum solum mali adinfernũ
descendant. an mali simul et
cretiora ⁊ minꝰ penalia abi pas¬

Expanded text:
somnium dixit se sole et luna et stellis undecim adoratum, quaeri potest ad litteram ubi vel quando adoratus inveniatur a patre, qui per solem, et a matre, quae per lunam designabatur. Neque enim Jacob, quando in Aegyptum descendit, eum legitur adorasse. Mater vero ejus in Bethlehem defuncta fuerat. Hinc beatus Augustinus quaerit utrum soli mali ad infernum descendant, an mali simul et cretiora et minus poenalia ante pas
Abbreviated transcription (Latin):
ut ũ accipias uxorem filio meo
defiliab canaam. Hic similit̃
adiurat ioseph filiũ suũ ut ñ se¬
peliat eũ megipto. Ut̃q enum
xp̃i p̃iudebat. et fidelit̃ eum
pot̃ cͣ scĩ patͥarche tantã curã

Expanded text:
ut non accipias uxorem de filiabus Chanaan. Hic similiter adjurat filium Joseph, ut non sepeliat eum in Aegypto. Uterque enim praevidebat et fideliter potest cur sancti patriarchae tantum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃sub psona dan dñr. quidã
de iuda tͣditore accipiũt. qͥ
recte colub̃ et cerastes apellat᷑
.i. serpens cornutus ꝓpt̃ dolos
et uenenatã maliciam. equum
et equidem xp̃m accipiunt
scđdm humanitatẽ. Cuiꝰ equi
ungulas colub̃ ł cerastes momor
uem sic̃ ceti hoĩes. Qiasi emim

Expanded text:
sub persona Dan dicuntur, quidam de Juda proditore accipiunt, qui recte coluber et cerastes appellatur, id est serpens cornutus propter dolos et venena malitiae. Equumel equitem Christum accipiunt secundum humanitatem. Cujus ungulas coluber vel cerastes momordverem sicut caeteri homines. Quasi enim
Abbreviated transcription (Latin):
Zelphe ⁊⁊ hale c̃ filiis suis. Scd̃a
dicens noli timere ego sũ tecũ
et multiplicabo de qͣre timuerit
et ꝓuidit saluti sue iñ pociꝰ se dõ
conmiserit custodiendũ: S in¬
ħ monem᷑ exemplo ne dm̃ tẽptemꝰ
dum habemus quod ꝓ nr̃a salu
abraham erue me de manu
frĩs raei. Dũ gͦ sibi ꝓitidet. et
din orat. dat nob̾ exemplum
t̾n diuinum auxiliũ nob̃ ad ẽẽ

Expanded text:
Zelphae et Balae cum filiis suis. Secunda turma dicens: Noli timere, ego tecum sum, et multiplicabo, cur timuerit et providerit saluti suae, et non potius se Deo commiserit custodiendum? Sed hoc monemur exemplo ne Deum tentemus, dum habemus quod pro salute Abraham, erue me de manu fratris mei. Dum ergo et sibi providet, et Deum orat, dat nobis exemplum tamen divinum auxilium nobis adesse
Abbreviated transcription (Latin):
uidat spolia: Hunc loc̃ ita ebrei
disserunt. Altare qd erat ĩ tem¬
plo dñi in parte tͥb beniamin¬
insitum erat. Hoc gͦ altare uocat
lupũ sanguinarium et rapacẽ
ꝓpt̃ hostias que ibi mane offe¬
rebant᷑. et igne qui erat in al¬
sari deuorabant᷑. ħ. ẽ. qd̃ dicit
Dane comedet p̃dã. Qd uͦ seqt̃¬
et uespe diuidet spolia. ad sa¬
cerdotes ptinet. qͥ ea. q̃ ꝑ diem
de sacrificiis altaris apopło c̃¬
sequebant᷑ uespe int̾ se diuide¬
inmentis excessu Hic gͦ mane
p̃dam comedit qͣ̃n scõs laniabat
nam scĩ euglii magna discrecio¬
ne distribuit fidelib. Notandũ¬
q c̃ ilł frib qui de lib̃is nati eraͣt
.i. lia. et rachele. ⁊⁊̃ ancillarum
filii bñdicti s̃. In qͦ ostendit᷑ ñ
om̃s hoĩes uułt saluos fieri nec
discerni gͣdu natiuitatis. quos
una fides facit equales. Transi-¬

Expanded text:
apax. Hunc locum ita Hebraei edisserunt. Altare quod in templo erat Domini, in parte tribus Benjamin situm erat. Hoc ergo altare vocat lupum sanguinarium et rapacem propter hostias quae ibi mane offerebantur, et igne, qui erat semper in altari, devorabantur. Hoc est quod decit: Mane comedet praedam. Quod vero sequitur: Vespere dividet spolia, ad sacerdotes pertinet, qui ea quae per diem de sacrificiis altaris a populo consequebantur, vespere inter se dividein mentis excessu . Hic ergo mane praedam comedit, quando sanctos laniabat,inam Evangelii magna discretione fidelibus distribuit. Notandu fratribus qui de liberis nati erant, id est Lia et Rachele, etiam ancillarum filii benedicti sunt: in quo ostenditur non qui omnes vult salvos fieri, nec discernit gradus nativitatis, quos una fides facit aequales. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
filias suas incestui tͣdẽ uoliit
to animo dare debemꝰ. llam nes
ciens quid ageret l quomͦ hospi¬
tes qͦs homines putabat lib̾aret
hoc egisse credendus .ẽ. Est ciui¬

Expanded text:
filias suas incestui tradere voluito animo dare debemus. Nesciens enim quid ageret, vel quomodo hospites quos homines putabat, liberaret, hoc egisse credendus est. C
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ condita ĩ. Unde homo ĩ
ꝑfecta etate creatus . ẽ. et arbo¬
res cũ foliis. simul et fructu.
Unde lignum pomiferum dic̃.
hns unum quodq sementẽ
Hsementis . ẽ. frugum et arboꝵ.
et cet̾as stellas accipimꝰ. Uerum
sol et luna et uii. planete ñ st̃
in firmamento posite. s inethe¬
te dñr. Luna apud ebreos trib
nõib ñcupat̃. Lare. lauana.
Mauors. Late uocatur. anume¬
ro dierũ mensis. Iauana acandis¬
litore Mauors a defectu. qͥa de¬
ficit singłis mensib. Iaciamus

Expanded text:
a Deo cognita sunt. Unde homo in perfecta aetate creatus est, et arbores cum foliis suis simul et fructu. Hinc et lignum pomiferum dicit habens unumquodque sementem. Haec sementis est frugum et arborumet caeteras stellas accipimus. Verum sol et luna et septem planetae non sunt in firmamento positae, sed in aethesipatur. Luna apud Hebraeos tribus nominibus nuncupatur, Lare, Lavana, Mavors. Lara vocatur a numero dierum mensis: Lavana a candiditate: Mavors a defectu, quia deficit singulis mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
ũix̃ Erat ut̃q nudus: iñ eru¬
bescebant. Que causa erubescen¬
cie. ẽẽt. in ill. qͣs nullꝰ motꝰ inho¬
nestus. nulla carnis instigacio
agebat. llisi enĩ hõ peccasset. ñꝗͣ
uoluptatis ardore instigaretur.
s sic̃ nos oculũ hac illac sine le¬
sione aliqua ł petulancia uol¬
iummus. ł uc̃ digitum ꝓtendimꝰ¬

Expanded text:
 Erat uterque nudus, et non erubescebant. Quae causa erubescentiae esset in illis quos nullus motus inhonestus, nulla carnis titillatio agebat? Nisi enim homo peccasset, nunquam voluptatis ardore instigaretur. Sed sicut nos oculum hac illae sine laesione aliqua vel petulantia volvimus, vel sicut digitum protendim
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰmortẽ abel. nouissime adam.
ut numꝗ pꝰea cognosceret
uxorera suam ⁊ nec filiũ gña¬
ret. S sermo dei adeũ factusẽ.
dei filius nasci ñ pot̾at iad
homis redeptionera carnẽ

Expanded text:
mortem Abel vovisse Adam, ut nunquam postea cognosceret uxorem suam et filium generaret. Sed sermo Dei ad eum factus est, quia Filius Dei non posset ad hominis redemptionem carne
Abbreviated transcription (Latin):
hunc montem non posse cons¬
tus laicali uita. ⁊ conmuni cõ¬
u̾sacione. ꝗ pꝰ arreptũ iurtutis
redeat. Uirginitas quoq celsissi¬
mꝰ. ẽ. mons. ad quem doctor gen¬
tium nos hortatur dicens. Doñ
.ẽ. homini si sic ꝑmaneat sic̃ et ego.
Hortat᷑ gͦ angl loht ut adhunc
montem conscendat fugiens in¬
cendia libidinis. s qui se uidit
hoc ñ posse seruare. descendat ad
ꝑabrupta libidinis precipitari

Expanded text:
hunc montem non posse constus laicali vita et communi conversatione, quam post arreptum virtutis redeat. Virginitas quoque celsissimus mons est ad quem doctor gentium hortatur, dicens: Bonum est homini, si sic permanserit sicut et ego . Hortatur ergo angelus Lot ut ad hunc montem conscendat, fugiens incendia libidinum. Sed qui se viderit hoc non posse servare descendat ad i quam per abrupta libidinum praecipitari.
Abbreviated transcription (Latin):
uba que suasor dixerat in cap̃
dãpnacionis eoꝵ dicens. Sciens
bonũ et malũ quasi dii. Nõ solũ
ñ humilit̃ imitando dm̃ sed
suꝑbiendo et eiꝰ dñiũ respu¬
endo. Qł aũ sequit᷑ qͣsi unꝰ ex

Expanded text:
verba quae suasor dixerat in caput damnationis eorum, dicens: sciens bonum et malum. Quasi diceret: non solum non humiliter imitando Deum, sed superbiendo et ejus dominium respuendo. Quod autem sequitur, quasi unus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Imulier qđ boriũ ẽẽt. lignum ad
nescendũ Nic aꝑte ostendit᷑. muli¬
it enĩ sibi sub tali delibacione do¬
los auertere inimici Considauit
enim pulchritudinem ligni. et qd̃
suaue. eẽt. aduescendũ. deditq
uiro suo. Non quid dr̃ qd̃ ꝑsuasent
ei ut manducaret s in hoc qd̃ di
dedit intelligit᷑ qͥa suasit ad co
dẽt qͥ c̃ iudisset eam comedisse
iminime mori ipse qͦq securus
Quare dictũ ÷ qͥa aꝑtisunt ocłi:
Nonqͥd nã dĩ eos inpadisũ non
uidentes constituerat: Nutiq. S
apti s̃ oclĩ eorũ. ad concupiscenciam¬

Expanded text:
mulier quod bonum esset lignum ad vescendum. Hic aperte ostenditur muliit enim ei sub tali deliberatione dolos advertere inimici. Consideravit enim pulchritudinem ligni et quia suave esset ad manducandum. Dedit viro suo. Non quidem dicitur, quod suaserit ei ut manducaret, sed in hoc quod dicitur: dedit, intelligitur quia suasit ad comderet, quia, cum vidit eam comedisse et minime mori, ipse quoque securus Quare dictum est, aperti sunt oculi? Nunquidnam Deus eos in paradisum non videntes constituerat? Non utique. Sed aperti s
Abbreviated transcription (Latin):
test. Nam futa dr̃ senectus in
iuuenem. s t̾n fut᷑a non .ẽ. si an
morit᷑us. ẽ. Hoc aut̃ ita erit sic̃
se ħnt alie cause sue mundo
causas. morit᷑us erat ezechias
cii dc̃ addidit .xu. annos ad
uitam ud utiq faciens qđ
ante mundi constitacionẽ¬
se factũ. ẽẽ. ꝑsciebat. un sua uo
luntate seruabat. Ii enim in
posset uerũ eciam ut ita fieri ne¬
quam sine dubio uelens p̃stitu¬
it. quia contͣ uoluntatẽ suam ñ
facit. di aũi non om̃s causas in
creat᷑a pͥmitus condita p̃fixit
sed aliquas in sua uoluntate
seruauit non sunt quid̃ ille
quas insita uolunca¬
quia dei uoluntas sibi n pd
sunt possit. s ñ necẽe sit.¬

Expanded text:
test. nam futura dicitur senectus in iuuene; sed tamen futura non est, si ante moriturus est. hoc autem ita erit, sicut se habent aliae causae siue mundo causas moriturus erat Ezechias, cui deus addidit quindecim annos ad uitam: id utique faciens quod ante constitutioneserpentem. Sed cur non utrumque illas credimus habuisse, ut hoc ex eis  verum etiam ut ita eum fieri nequam sine dubio volens praestituit, quia contra suam voluntatem non facit. Si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua voluntate servavit, non sunt quidem illae quas in sua uoluntaquia dei uoluntas non potestcausae sunt possit, sed non necesse sit
Abbreviated transcription (Latin):
& adholescente ꝑcussuz
feram. ẽẽ. putauerat. d
nouisset se hominera o¬
se iratus adolescenter ipla
quoq interfecit. et hoc .ẽ. q

Expanded text:
 adolescente, percussit, qui feram esse putaverat. Sed cum cognovisset se hominem occidisse, iratus adolescenti ipsum quoque interfecit. Et hoc est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
b delectari aqͥb si int̾dicant᷑
ñ modice contristant᷑. Et cꝰto¬
diret illũ. Non afurib qͥ tẽ
tp̃ris nulli erant. s s̃ ipsi cꝰcto¬
diret. ut in eo delectaretur
te corpis diõ. s: de morte anime.
llonenĩ statĩ ut comedit mortu¬

Expanded text:
delectari, a quibus si interdicantur non modice contristantur. Et custodiret illum. Non a furibus, quia tunc temporis nulli erant, sed sibi custodiret ut in eo delectatetur.te corporis dicit, sed de morte animae. Non enim statim ut comedit mortu
Abbreviated transcription (Latin):
humana spẽ aparentem loq̃bat᷑
suo refrigescit. qͥ ecia hora in eo
feruor caritatis. et lux ueritatis de¬
fecerat. Unde ilona hora sp̃m emu¬
sit qͥ sexta hora crucifixus. fue¬
rat. Et recto hoc ordine actũ.ẽ.
ut qua hora homo apadiso eiectꝰ¬

Expanded text:
humana specie apparentem loquebatur: suo frigescit: quia jam in eo fervor charitatis et lux veritatis defecerat. Unde nona hora spiritum emisit, qui sexta hora fuerat crucifixus. Et recte hoc ordine actum est, ut qua hora homo de paradiso ejectu
Abbreviated transcription (Latin):
et crenis inbiantes. qͥ erant in¬
sum humani cordis oꝑiebant.
s sp̃s dĩ ferebat᷑ suꝑ aqͣs. qͥa di¬
uina p̾scientia suꝑflua .i. in¬
fructuosa corda hominũ fere¬
bat p̃uidens. ⁊ disponens qͦrũ
corda digne posset inhabitare
mandato legis fides conmen¬
tum in medio aquar᷑. Quo scł̃
firmam̃ito aque supiores duuise
sit abaquis inferiorib. et illa
pars suꝑior in modũ cristallim
lapidis congelata. ẽ. inferior uͦ¬

Expanded text:
erant ssum humani cordis operiebant. Spiritus Dei ferebatur super aquas. Quia divina praescientia super fluida et infructuosa corda hominum ferebatur, praevidens et disponens quorum corda digne posset inhabitare.mandato legis fides commenntum in medio aquarum. Quo scilicet firmamento aquae superiores divisae sunt ab aquis inferioribus, et illa pars superior in modum crystallini lapidis congelata est, caeter
Abbreviated transcription (Latin):
sd̃ qđ uagus et ꝓfugus erat su
dñs signũ in iudos ut nemo
ros occidet. ipsam uidl legẽ
quam portabant ad suã dãp¬
nacionem. inr̃am ereptionẽ¬

Expanded text:
quia vagus et profugus erat supDeus signum in Judaeos, ut nemo eos occideret, ipsam videlicet legem quam portabant ad suam damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
alti uͦi sella. Genuitq ada tͥu¬
bal. lp̃se fuit pat̾ canencium
etchara. iorgano. de qͦ iosephus
dicit lruibal musicũ amauit
psaltiũ et citharam laudauitt
ner ea que inuenerat in diia¬
b colũpnis. una lactericia. al¬
phus dicit. Triubalcam inres
bellicas decent̃ exercuit. artẽ
serrariam docuit. quedam ã
tia adinuenit. doror iubal¬
cannoenua. Notandũ uͦ qđ in
gñacione sed nulla mulier na¬
ta legit᷑. In cain uͦ guãcione le¬
git᷑ soror uibal cam ꝓgenita p
quam deugnatur lascuua.
et petulancia que reꝓbis in p̃¬

Expanded text:
alteri Sella. Genuitque Ada Jubal. Ipse fuit pater canentium cum cithara et organo. De hoc Josephus dicit: « Jubal musicam amavit, psalterium et citharam laudavit. ea quae invenerat, in duabus columnis, una lateritia, alm Josephus dicit: « Tubalcain res bellicas decenter exercuit, artem ferrariam docuit: quaedam ett, adinvenit. » Soror Tubalcain Noema. Notandum quod in generatione Seth nulla mulier nata legitur: in Cain vero generatione legitur soror Tubalcain progenita, per quod designatur lascivia et petulantia quae reprobis in pr
Abbreviated transcription (Latin):
s: ut se indignũ factũ eiꝰ aspec¬
cu ostendet. Duplici aĩi uecon¬
dia andbant᷑. lquia illũ obsos¬
nũ motũ in menbris suis sen
Adam ubi es : ñ qͣsi nescius ĩ
effectus es. qͥ in mortal fueras
conditus. mortis dãpno tenerĩ.
et innocencie beatitudine pͥua¬

Expanded text:
um factum ejus aspectui ostenderet. Duplici autem verecundia arctabantur: vel quia illum obscenum motum in membris suis sentAdam, ubi es? Non quasi nescius inteffectus es! Qui immortalis conditus fueras, mortis damno teneris, et innocentiae beatitudine priva
Abbreviated transcription (Latin):
ice eden uocat᷑. Apͥncipio .i. in in
icio temotis aquis a suꝑficie
t̃cȩ. et inunũ collectis. Ubi uͦ
nos habenius padisum apͥncipio
qͥdam codices hnt eden ad ortũ.
Ex qͦ possumꝰ conicere padisũ ad
orientẽ situm . s in qͣc̃q parte or¬
bis sit scimꝰ eũ terrenũ. ẽẽ. et int̃¬
iecto occeano motib oppositis a
nr̃o orbe longe remotissimũ. Est
enum et in alto loco sicus. ꝑtingẽs
usq adlunarem circłm. Un et il¬
luc aq̃ dilum uii minime ꝑue¬
nisse dũr. in qͦ posuit hominem
terra ĩ hanc uallẽ miserie erat ꝓ¬
arboris fuit ita uocata qͥa nat᷑alit̃
hanc uututem sortita erat ut si qͥs
exeo fructu comedet ppetua solidi¬
tate furmaret᷑. et beata in mortalita¬
te uestiretur. nulł deinceps infir¬
mitatib et anxietatib depͥmen¬
dus. nulla se lassitudine ł inbe¬
cillitate det̾endui. Lignũ aut̃
sciencie boru et mali. Nulliꝰ arbo¬
tũ uent᷑a. Nom̃ ei inditũ fuit ex
qualitate sł obediencie linobe¬

Expanded text:
ice Eden vocatur. A principio, id est in initio, remotis aquis a superficie terrae et in unum collectis. Ubi autem nos habemus: Paradisum a principio, quidam codices habent: Eden ad ortum, ex quo possumus conjicere paradisum in Oriente situm. In quacunque autem orbis parte sit, scimus eum terrenum esse, et interjecto Oceano et montibus oppositis a nostro orbe longe remotissimum. Est enim in altissimo loco situs pertingens usque ad lunarem circulum. Unde et illuc aquae diluvii minime pervenisse dicuntur. In quo posuit hominem. terra in hanc convallem miseriae proarboris fuit ita vocata, quod naturaliter hanc virtutem sortitum est, ut si quis ex eo fructum comederet perpetua soliditate firmaretur et beata immortalitate vestiretur, nullis deinceps infirmitatibus vel anxietatibus deprimendus, nulla senii lassitudine vel imbecillitate deterendus. Lignum autem scientiae boni et mali nullius arborum ventura nomen ejus inditum fuit ex qualitate scilicet obedientiae vel inobe
Abbreviated transcription (Latin):
die tra ab aquis discreta . ẽ.
Scd̃a. factũ . ẽ. firmamentũ.
ubi sol et luna discurrunt. et
sida. Porto pͥmo die ipsa scł
angłica creat᷑a q̃ pͥmo celi no
cernimus. Nlam qđ ait inpͥn¬

Expanded text:
terra ab aquis discreta est. Secundo enim factum est firmamentum, ubi sol et luna discurrunt et sidera. Porro primus dies ipse est angelica natura, quae primo coeli nomcernimus. Nam quod ait, In prin
Abbreviated transcription (Latin):
mortuis parentib succedent. s
pociꝰ ut parentes uidentes filios
ex so natos letarent᷑. ic̃ ill̃ dui feli¬
cit᷑ uiuendo expectarent illum
beatũ statũ. et uitã angłicã ad qͣ
tnͣfferendi erant finito scło ñ ꝑmor
torum numero. uͥ nullꝰ reꝓbus
nascerent᷑ gustarent õs de ligno
uite. isic abisto medio statu tns¬
ferrent᷑ in illũ beatũ statũ. ut iã
ñ uelint nec possit peccarent. Et¬

Expanded text:
mortuis parentibus succederent, sed potius ut parentes videntes filios ex se natos laetarentur, et cum illis diu feliciter vivendo exspectarent illum beatum statum et vitam angelicam, ad quam transferendi erant finito saeculo non ptorum numero, ubi nullus reprobus nasceretur, gustarent omnes de ligno vitae, et sic ab isto medio statu transferrentur in illum beatum statum ubi jam nec velint nec possint peccare.
Abbreviated transcription (Latin):
lestia ducit᷑. priꝰ filius hominis
uocat᷑ Ac si hunc apte dñs
admoneat dicens. Ne de his
que uides melacione cor sub¬
leues: cautus ppende quod es.
ut cũ sũma penitras. ẽẽ. te ho¬
minem recognoscas. quatim is
dũ ultͣ te raꝑis. ad temet ipsũ
sollit᷑us infirmitatis tue freno
reuoceris. Unde necẽe. ẽ. ut cum
iuitutũ nob̃ copia blanditur.
ad infirma sua mentis oculus
redeat. se seq salubrit᷑ deorsũ
p̃iat. ne recta que egit .s que
agere neglexit. aspiat: ut dũ
cor exmemoria infirmitatis
accerit᷑. apud humilitatis au¬
quia et plerũq orãpi
cireo rectorũ mentu
uis ex magna parte ꝑt
parte derelinquit. ut ciuinia
uirtutibus rutilant. impl
ualent uincere. de p̾cipius
actibus non audeant spbi¬
re. Toce bone uir rep̃bensiu
mee necessitate conpulsus. de
monstrare qual. ẽẽ. debeat
pastor inuigilo. pulcherum
depuyci hominẽ pictor fedus.
aliosq ad ꝑfectionis lictus

Expanded text:
lestia ducitur, 102 prius filius hominis lestia ducitur, 102 prius filius hominis vocatur; ac si hunc aperte Dominus admoneat, dicens: Ne de his quae vides, in elatione cor subleves, cautus perpende quod es; ut cum summa penetras, esse te hominem recognoscas, quatenus dum ultra te raperis, ad temetipsum sollicitus infirmitatis tuae freno revoceris. Unde necesse est ut cum virtutum nobis copia blanditur, ad infirma sua mentis oculus redeat, seseque salubriter deorsum premat; nec recta quae egit, sed quae agere neglexit aspiciat; ut dum cor ex memoria infirmitatis atteritur, apud humilitatis auQuia et plerumque omnicirco Rectorum mentes quamvis ex magna parte perparte derelinquit; ut cum miris virtutibus rutilant, impervalent vincere, de praecipuis actibus non audeant superbire. Ecce, bone vir, reprehensionis meae necessitate compulsus, dum monstrare qualis esse debeat Pastor invigilo, pulchrum depinxi hominem pictor foedus; aliosque ad perfectionis littus
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ in manus inimici. Incapti¬
uitatem et enum uirtꝰ. et pulchri¬
tudo in manus inimici tradit᷑.
cũ decepte m̃ti antiquus hostis
ex boni opis elacione dñatur
Que t̾a uirtutis clacio. quis
plene ñ supat. utcũq tn et elec¬
torum sepe animum tẽptat .d:
cura subleuatꝰ destituit᷑. destitu¬
tus ad formidinem reuocatur.
confidencia iurtutis inturuit.
paulo post quidꝑtuł adiuinxit
Autisti faciem tuã ame. et factꝰ sũ
conturbatus. Ac si aꝑte dicat. for¬
tem me int̾ uirtutes credidi. s
quante infirmutatis sum derelic¬
tus agnoui. Hinc rursum dic̃
Iuraui et statui custodire iudi¬
cia iuisticie tuȩ. d quia eius
uirium non erat manere in
custodia quam uirabat. debili¬
tatem suam ꝓtinꝰ tuibatꝰ inue¬
nit. Unde et adp̾cis oꝑem repẽ¬
te se contulit dicens. Humilia¬
memoriam admentẽ reuocat
ne de acceptis uitutib intu¬
mescat un hiedechiel propħa
Quociens adcontemplanda ce¬

Expanded text:
eorum in manus inimici . In captieorum in manus inimici . In captivitatem etenim virtus, et pulchritudo in manus inimici traditur, cum deceptae menti antiquus hostis ex boni operis elatione dominatur: quae tamen virtutis elatio, quamvis plene non superat, utcunque tamen et electorum animum saepe tentat; sed cum sublevatus destituitur, destitutus ad formidinem revocatur. confidentia virtutis intumuit, paulo post quid pertulit adjunxit: Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ac si aperte dicat: Fortem me inter virtutes credidi, sed quantae infirmitatis sim derelictus agnovi. Hinc rursum dicit: Juravi et statui custodire judicia justitiae tuae . Sed quia ejus virium non erat manere in custodia quam jurabat, debilitatem suam protinus turbatus invenit. Unde et ad precis opem repente se contulit, dicens: Humiliamemoriam ad mentem revocat, ne de acceptis virtutibus intumescat. Unde Ezechiel propheta quoties ad contemplanda coe
Abbreviated transcription (Latin):
es descende. Ac si apte
eȩtur. Quia ex uirtutũ
ore te eleuas. ipsa tua pub¬
itudine impelleris. ut cadas
inc sub ierłm specie iuitute.
lus. et h̃ns siduciam in pul¬
xicudine tua fornicata es in
pmine tuo. fiducia quippe
Nie pulcritudinis animus at¬
pollitur. cũ de uirtutum
meritis leta apud se securitate
glat᷑. D ꝑhanc eandem fiduci¬
ama ad fornicacionẽ ducitur
qi cũ int̾ceptã mentẽ cogitacie¬
nes sue decipuunt. hanc malig¬
ni sp̃s ꝑ mnumera uicia sedu¬
cendo corrumpunt. Notandũ
tuo. quia cũ respectũ mens su¬
ꝑni rectoris deserit: laudem
ꝓtinus pͥuatã querit. et sibi
arrogare incipit om̃e bonim
qđ ut largitoris p̃conio serui¬
ret acc ͥpit. Opinionis sue glã
dilatare desidat. satagit ut
mirabił cunctis ignotescat.
Insuo gͦ nomine fornicatur.
que legal thori conubiuĩ dese¬
rens. corructori sp̃iui in laudis
appetitu substernit᷑. Hiric dd̾
ait. Tradidit in captiuitatẽ uir¬
tutem eorũ ⁊ pulcͥtudinem

Expanded text:
s . Ac si aperte diceretur: Quia ex virtutum decore te elevas, ipsa tua pulchritudine impelleris ut cadas. Hinc sub Jerusalem specie, virtute Dominus; et habens fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine tuo . Fiducia quippe suae pulchritudinis animus attollitur, cum de virtutum meritis laeta apud se securitate hanc eamdem fiduciam ad fornicationem ducitur; quia cum interceptam mentem cogitationes suae decipiunt, hanc maligni spiritus per innumera vitia seducendo corrumpunt. Notandum tuo; quia cum respectum mens superni rectoris deserit, laudem protinus privatam quaerit, et sibi arrogare incipit omne bonum, quod ut largitoris praeconio serviret accepit; opinionis suae gloriam dilatare desiderat, satagit ut mirabilis cunctis innotescat. In suo ergo 101 nomine fornicatur, quae legalis thori connubium deserens, corruptori spiritui in laudis appetitu substernitur. Hinc David ait: Tradidit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa septuma etas. ẽ. animarii
oeli et terre. recapitulacio.ẽ.
creat᷑e ĩ. Eñaciones celi ⁊ t̾re
appellat ornatus eorũ Ornatꝰ
celi s̃ angłi ⁊ siła. Ornatꝰ t̾re
hoĩes et iumenta arbores et
florũ uarietates. Indie .i. in¬

Expanded text:
Sexta die homo factus est. Hac coeli et terrae. Recapitulatio est creaturae Dei. Generationes coeli et terrae appellat ornatus eorum. Ornatus coeli sunt angeli et sidera: ornatus terrae homines et jumenta; arborum et florum varietates. In die. I
Abbreviated transcription (Latin):
confusio. Tercia die congregate
dĩ ꝑ abraham acet̾is nacionib
Et illis congregatis in amaritu
urã dĩ solidati sunt. ut herbã
lis et ionathe in monte gelboe.
qͣn ab allofilis int̾ecti ĩ. Quarto
dio facta c̃ luminaria. quia ĩ¬
qͣita etate regia dignitas splen¬
duit in dd̃ et insalomone. et ĩ
fuit in sedechia rege quem rex
babilonie mutauit ocłis eu̾sa
ierłm et destructo templo trã¬
stulit inbabilonem. Qunta die
exaqͥs ꝓducta s̃ animalia. qr¬

Expanded text:
st. Tertia die congregatae Dei per Abraham a caeteris nationibus, et illis congregatis vel conclusunius Dei solidati sunt, ut herbam lis et Jonathae in monte Gelboe quando ab Allophylis interfecti sunt. Quarta die facta sunt luminaria: quia quarta aetate dignitas regia splenduit in David, et in Salomone et in cfuit in Sedechia quem rex Babylonis multavit oculis, eversa Jerusalem et destructo templo, transtulit in Babylonem. Quinta die ex aquis producta sunt animalia: q
Abbreviated transcription (Latin):
de clestis. Collectis gͦ aqͥs
ritudine infidelitatis. et ĩcon¬
cussa fidei firmitate rob̃ati.
Quarta die facta luminaria
infirmam̃to cęli ꝑ firmam̃tũ
ut diximus sca scpͥt̾a accipit᷑.¬

Expanded text:
elestis. Collectis ergo aquritudine infidelitatis et inconcussa fidei firmitate roborati. Quarta die facta sunt luminaria in firmamento. Per firmamentum, sicut diximus, sacra Script
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝓcedit. et om̃em fatũ eg
que innocens creat᷑a. ẽ. in cor¬
pus introiuit qđ ds p̾sciebat¬
.ẽẽ. peccat᷑ũ: Amb̃. Absit hoc
recipiendũ ut ꝓpt̃ ħ anima
creata fuisset. ut in corpus
quod dt̃ p̃sciebat. eẽ. peccat᷑ũ
introisset. ⁊ ad hoc obseruata
ẽẽt. quia si sic ẽẽt ds̃ auctor
peccati fuisset. quod absit. Ma¬
gis autem intelligendũ ac re
cipiendũ. ẽ. quod dõ inspiran¬
te ipsa uolunt᷑ria introuiet
in corpus administrandum
quasi mortuum. Aũ.

Expanded text:
me procedit, et Omnem flatum ego quae innocens creata est, in corpus introivit, quod Deus praesciebat peccaturum? M. Absit hoc recipiendum, ut propterea anima creata fuisset, ut in corpus quod Deus praesciebat peccaturum introisset, et ad hoc reservata esset, quia si sic esset, Deus auctor peccati fuisset; sed non est ita. Magis autem intelligendum atque recipiendum, quod Deo inspirante, ipsa voluntaria introisset in corpus administrandum pus mortuum est.
Abbreviated transcription (Latin):
muttacio. qͥ in nr̃m orbẽ discur¬
rens. mutat pulchritudinẽ et
amenitatẽ sue speciei. Ipse. ẽ. gan¬
ges qͥ circuit om̃ẽ trã. E iulat.
.u indie tͣhens aureas arenas. ł¬
uilat pars. ẽ. indie dicta aberti¬
lat filio iectan filii heber: aqͦ
monte orit᷑. Gion uixta atlanc̃¬
montẽ mauritaniȩ. ligͥs et eu¬

Expanded text:
adiso et in nostrum orbem discurrens pulchritudinem et amoenitatem suae mutat speciei. Ipse est enim Ganges. Qui circuit omnem terram Evilath. Id est, Indiae trahens aureas arenas. Evilath pars est Indiae, dicta ab Evilah filio Jectan filii Heber, a qumonte oritur: Geon juxta Atlantem Mauritaniae: Tygris et Ep
Abbreviated transcription (Latin):
Incorꝑa quid simił. ẽ. cooꝑib¬
Au. Et ubi portat᷑. ad locum
corꝑeũ an incorpeũ/ Amb. Ad
locũ copea similia corpalib.¬
absq corꝑe int̾ anglos inppe¬
tua beatitudine sine defunctõ
consistere. qͥd opus. ẽ. ut itum
surgat corpus. ut illuo tunc
inmortale induat qd iã nunc
corpus. ut qđ nc̃ ei in sarcinã
opꝰ. ẽ. ut paruuli qͥ parentes

Expanded text:
Incorporea quidem similis corporibus. Et ubi portatur, ad locum corporeum an incorporeum? Ad loca incorporea similia corporalibabsque corpore inter angelos in perpetua beatitudine sine defectu consistere? Quid ergo opus est ut iterum surgat corpus, ut illud tunc immortale induat, quod nunc corpus, ut quod ei nunc sarcinum opus est ut parvuli, qui parentes
Abbreviated transcription (Latin):
sel ab impia gnaciore chaim
Cuiuis uesꝑa fuit multiplica¬
ta miquitas hominũ ido ut
induceret dñs diluuiũ. Scda die
factũ. ẽ. firmamentũ ⁊ hac eta¬

Expanded text:
sunt ab impia generatione Cain, cujus vespera fuit multiplicata iniquitas hominum ideo ut induceret Deus diluvium. Secunda die factum est firmamentum: quia ha
Abbreviated transcription (Latin):
alia. lale gͦ corpus habebat
pͥmis homo qͣle et nos sed
sine peccato. Non enĩ habebat ĩ
m̃bris suis legẽ repugnantem
legi mentis sue. qd utiq meruit
pꝰ p̃uaricacionem G animale¬

Expanded text:
alia. Tale ergo corpus habebat primus homo, quale et nos, sed sine peccato. Non enim habebat legem in membris suis repugnantem legi mentis suae , quod utique meruit post praevaricationem.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ scĩ doctores tͣdunt cognose
fuisse moises. qͥ ꝑ reuelatiõẽm
alio loquit᷑. inpͥncipio hiuid
uoluminis philosophi contu¬
tant᷑ qui de mundi cteatiõe
conati s̃ disputare sic̃ placo qͥ
cet exemplar et mat̾iã. et dm̃
ñ qͣsi auctorẽ ex nichilo cuncta
creasse. s opifici eiꝰ in reb ctean¬
dis mat̾iã al aduitoriũ p̾stitis¬
pia mat̾iã sd et spẽm. terciũ
qͥddam nescio quid uolens drẽ
oꝑatoriũ appellauit. qͦrũ er¬

Expanded text:
sicut sancti doctores tradunt, cognoscitur fuisse Moyses qui per revelationem alio loquitur. In principio hujus voluminis philosophi confutantur, qui de mundi creatione conati disputare, sicut Plato, qui cet, exemplar, et materiam, et Deum non quasi auctorem ex nihilo cuncta creasse, sed quasi opifici in rebus creandis materiam adjutorium praestitispia, materiam scilicet et speciem, tertium quiddam nescio quid volens dicere operatorium appellavit. Quorum er
Abbreviated transcription (Latin):
qͥle scĩs in resurtectione ꝓmit¬
tit᷑. pꝰ modũ conmutandũ. ac ꝑ
hoc pot̾at ñ mori si dei obedien¬
cie cessisset. llon enu factus fu
s ita ut obediencia in mortalẽ
mobediencia mortalem facẽt¬
tẽ quertt᷑. Si adam inmortalis
an mortal firit. Et si mortal qͦmͦ

Expanded text:
quale sanctis in resurrectione promittitur, postmodum commutandum. Ac per hoc poterat non mori, si Dei piae obedientiae cohaesisset. Non enim factus fuesed ita ut obedientia immortalem, inobedientia mortalem faceret. Item. D. Si Adam immortalis aut mortalis fuit; et si mortalis quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tes rigabat. qr montes utiq t̃ia
s̃. Si uͦ mondes rigabat. diluui¬
uerat herbam uirentem. aut
facientem sem̃. aut qͦmͦ inea
positus. ẽ. singlaris ꝓ plurali

Expanded text:
tes rigabat, quia montes utique terra sunt. Si montes rigabat, diluviverat herbam virentem, et facientem semen, aut quomodo positus est singularis pro plurali
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ. qđ inꝑadiso añꝗͣ ꝓiecti¬
fuissent ñ coiere insimtil ut fi¬
lios ꝓcreassent. Amb. Quare mox
c̃ata mulier tnͣsgressa ẽ. et de
alta inmortalitate in ima ꝓfũdi
mutari debuer̃. si illi inmorta¬
les ꝑmane̾nt. Am̃. Id intelligen

Expanded text:
quid est quod in paradiso, antfuissent, non coierunt simul ut filios procrearent? Quia mox creata mulier transgressa est, et de alta immortalitate in ima profundi mutari debuerant, si illi immortales permanerent? Id i
Abbreviated transcription (Latin):
uit dt̃ boĩem. Cauenda . ẽ. hic
intellectus. ut ñ cogitemꝰ dm̃
manib oꝑatũ fuisse hominem
et labiis carneis locutũ. aut ali
corpis. ut de illo aliquid carne
ũ intelligamus. s qd̃ dic̃ forma¬
uit hoĩem de limo .i. iubendo et
uolendo extͣ ꝓducit. Et inspi
aerem hõi suflando inmiserit.

Expanded text:
em. Cavenda est hic ntellectus humani ut cogitemus Deum manibus operatum fuisse hominem et labiis carneis locutum, aut tale tur mole corporis, ut de illo aliquid carne intelligamus. Sed quod dicit: formavit hominem ex limo, id est volendo et jubendo extra produxit. Et inspiraerem homini sufflaverit
Abbreviated transcription (Latin):
la. anantea nesciuit. et ui
Da contulit scienciã: Aob̾.
m̃e opus p̃cedit uoluntas
diu cogitamus quid oꝑa
Amb̃. Iđo qͥa nox adhuc nec
dies facta erant s: tin lux
rem infornẽ laudare. q̃ ad¬
huc formata ñ erat. s rẽ q̃¬

Expanded text:
bona, an antea nescivit, et visio ei contulit scientiam? Omne enim opus praecedit voluntas: nam dum cogitamus quid operM. Id est, quia nox adhuc nec dies factae erant, sed tantum lux rem informem laudare, quae adhuc formata non erat
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ ħ sex dierum oꝑa ad totidem
scłi etates referri. Prima deni¬
q die fecit dĩ lucem. Hac ipsa
etade cieauit hominem racio¬
nalem adsimilitudinem suã¬

Expanded text:
tamen haec sex dierum opera ad totidem saeculi aetates referri. Prima itaque die fecit Deus lucem. Hac ipsa aetate creavit hominem rationabilem ad similitudinem sua
Abbreviated transcription (Latin):
fieret in ip̃so dĩ uerbo erat. priꝰ
ab angłis cognoscenda. et sic suo
tp̃r facienda. Qua ꝓpt̾ ipsa
create cognicio in so ipsa uesꝑa
erat in dõ aut̃ mane. qr plꝰ
uidet᷑ in dño ꝗ inse tpsa. plꝰ

Expanded text:
fieret, in ipso verbo Dei erat prius ab angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa creaturae cognitio in semetipsis vespera erat, in Deo autem mane, quia plus vide
Abbreviated transcription (Latin):
bomo istã bñdictionẽ acci¬
pe meruit. Amb̾. lle incul¬
pari uidet᷑ in ꝓcreandis fi¬
liis. ut declinaret nullum ex¬
inde peccatũ hre. si legitime
nub̃ent. Augꝰ. Si gͦ adã tal
ꝓcreatus. ẽ. ut in mortal ꝑma¬
nẽt. cur ei dr̃. crescite et mͥ.¬

Expanded text:
homo istam benedictionem accipere meruit? Ne inculpari videretur in procreandis filiis, ut declararet nullum exinde peccatum habere, si legitime nuberent. Si ergo Adam talis est creatus, ut immortalis permaneret, cur eis dicitur: Crescite et m