comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixa est. dmmñ ihm̃ uoled
ĩtelligi Ged et capła supͣscͥp¬
ti iorothei contra pħos non
pauca interserit In quibꝰ
ita ꝑ scrophatos silogismos
de malo disputãs cõstrĩgit
eos. ut in neutrã ꝑtem de¬
fe flect̾e. ne post tergũ reg̾¬
di. sed n ͨ alio seipõs possent
dirige. nͥ qͦ ip̃e eos cogit
imping̾e u De est. et de ꝑa¬
digmis. in quo sensũ climis
pħi acute redarguit ui de
uita Et e iii hoc amenciã
refellit magi sỹmonis. et
conterisiosos eiꝰ ẜmones a
diuĩo choro repellitun e
sapĩã. De mente. de uerbo.
de uĩtate. de fide uni ⁊e
uirtute. de iusticia. de salute.
de redemptione. et de ĩequa¬
mãtem silogistito spiculo tere¬
brat. t cor terebrũq eiꝰ. Idest
ĩtellectũ et sensũ ꝑ fodit atq
cõminuit ix De magno et
minore. et de idipsũ et altero.
de simili et ĩsimili. de statu.
de motu. et de eqͣlitate x dde
oĩpotente. de ãtiquo dierũ. et

Expanded text:
crucifixa est, Dominum Jesum volens crucifixa est, Dominum Jesum volens intelligi. Sed et capitula suprascripti Hierothei contra philosophos non pauca interserit. In quibus ita per strophatos syllogismos de malo disputans, constringit eos, ut in neutram partem deflectere, neque post tergum regredi, sed et nec alio seipsos possint dirigere, nisi quo ipse eos cogit impingere. De est, et de paradigmis. In quo sensum Clymis philosophi acute redarguit. De vita, et in hoc amentiam refellit Magi Simonis, et contentiosos ejus sermones a divino choro repellit. De sapientia, de mente, de verbo, de veritate, de fide. De virtute, de justitia, de salute, de redemptione, et de inaequaiantem syllogistico spiculo terebrat, et cor cerebrumque ejus, id est, intellectum et sensum perfodit atque comminuit. De magno et minore, et de idipsum, et de altero, et de simili et insimili, de statu, de motu, et aequalitate: de omnipotente, de antiquo dierum, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi speculatio. et q̃ est de diui¬
nis noĩbꝰ traditio i De coa¬
dunata et discreta theologia.
et q̃ est diuĩa coadunatio et
diuĩa discretio iii Que est
ierotheo. et de reuerentia et
cõscͥptione theologica Ili quo
oñdit se apud sanctã cĩtatẽ
penes sepulchrũ ihũ uite pͥn-¬
cipis. a iacobo frẽ dñi et petro
a theologo ta ioliãne una cũ
p̃fato ierocheo est scõ tymo¬
theo et aliis ꝙͣ plurinus scĩs
frĩbꝰ audisse disputationẽ et
fidei sacͣmẽtũ. quõ ab oĩbꝰ
tenebat᷑ theologis. de diuĩta¬
te et hũanitate saluatoi̾s s¬
et ex cõsequẽtibꝰ supp̃sso noie
btm̃ paulũ hiis interfuisse
demõstrat mi ade bnigno.
de luce. de bono et cupidita¬
te. et extasi. et de zelo. et. qr
malũ n ͨ est . n ͨ de existente.
ne ĩ existentibꝰ est In quo
capło btĩ ignatii cupiditatẽ
eciã in bono accipi debere as¬
serens. cũ ueneratioĩs laude
cõmemorat. scͥbentis ĩ quodã
loco sic IAea cupiditas ĩquit

Expanded text:
verbi speculatio, et quae est de divinis nominibus traditio. De coadunata et discreta theologia et quae est divina coadunatio, et divina discretio, quae est Hierotheo, et de reverentia et conscriptione theologica: in quo ostendit se apud sanctam civitatem penes sepulchrum Jesu, vitae principis, a Jacobo fratre Domini, et Petro a Theologo Joanne una cum praefato Hierotheo, et sancto Timotheo aliisque quam plurimis sanctis fratribus audisse disputationem, et fidei sacramentum, quomodo ab omnibus tenebatur theologis, de divinitate et humanitate Domini Salvatoris: sed et ex consequentibus, suppresso nomine, beatum Paulum his interfuisse, demonstrat. De benigno, de luce, de bono et cupiditate; et ecstasi, et de zelo, et quia malum nec est, nec de existente, neque in existentibus est. In quo capitulo beati Ignatii cupiditatem, etiam in bono accipi debere asserens, cum venerationis laude commemorat, scribentis in quodam loco sic: mea cupiditas, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rio abessent. ultͣ aspit̾e uiam
tendentes. diuĩo nutu ꝓhibẽ¬
tur Redeũt ad dm̃n. et quid
passi fuerãt pandũt Guoꝵ
fidei rex derogans. qͥppe qui
suo imꝑio. amorẽ filii p̃tulis¬
sent. delegit alios. qͥ ꝙ hii ne¬
glexerant. sagacit̾ implerẽt
Riresũ illi similia paciũtur.
et r eg̾ssi. eandẽ ⁊em iterato
ĩgeminãt Ged n ͨ sic animo¬
sitas regis deferbuit. et qd̾
ꝑ mĩstros nequiuerat. ꝑ se
imple̾ contẽdit ¶ De appa-

Expanded text:
rio abessent, ultra aspirare viam rio abessent, ultra aspirare viam tendentes divino nutu prohibentur. Redeunt ad dominum, et quid passi fuerant pandunt. Quorum fidei derogans, quippe qui suo imperio amorem filii praetulissent, delegit alios qui quod hi neglexerant sagaciter implerent. Rursum illi similia patiuntur, et regressi eamdem rem iterato ingeminant. Sed nec sic animositas regis deferbuit, et quod per ministros nequiverat, per se implere contendit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
hiis cõtumeliis deho¬
nestatꝰ sadregesilase
offert. et ⁊ qͥd pt̾ea q̃ palã
mis indicat Rex itaz ducis
sui motꝰ ĩuuriis. filioq
mlt̾a furibũde ĩterminãs.
accersiri eũ ad se ibet Quo
p̃cognito dagobertꝰ. qr prĩ
⁊esistere n ͨ fas n ͨ possibile s¬
e̾at. in eose illi obniti posse
uste c̾didit. si in edem p̃fatã
btõꝵ martoꝵ. iram prĩs de¬
clinãs consede̾t Iniit itaq
tutissimã fugam. et quo se
inseꝙ̃te teruũ uiderat. ip̃e
quoq pre ꝑsequẽte se cõfert
ꝑosuasũ sibi lioc facto demõ¬
strans. ut qui canes ab ĩg̾ssu
sue edis remouerãt. se quoqi
aregis insectatõe proteg̾e
possent pleli spem euẽtus elu-¬
sit Comppe clotariꝰ ut eũ scõꝵ
tutelã expetisse audiuit. ad¬
huc in maiorẽ tollit᷑ iram
MMittitq satellites. qui inde
eũ adductũ. sibi ocissime pñ¬
tarẽt Maturabãt illi ꝙ fua̾t
iussũ. imple̾ Cũqr ad scm̃ locũ
tendentes. ñ plꝰ uno millena¬

Expanded text:
his contumeliis dehonestatus Sadregiselus se offert et quid praeter ea quae palam imans indicat. Rex itaque ducis sui motus iniuriis filioque multa furibunde interminans, accersiri eum ad se iubet. Quo praecognito, Dagobertus, quia patri resistere nec fas nec possibile erat, in eo se illi obniti posse, iuste credidit, si in aedem praefatam beatorum martyrum iram patris declinans concederet. Iniit itaque tutissimam fugam et, quo, se insequente, cervum viderat, ipse quoque, patre persequente, se confert, persuasum sibi hoc facto demonstrans, ut qui canes ab ingressu suae aedis removerant, se quoque a regis insectatione protegere possent. Nec spem eventus elusit. 8. Quippe Clotharius ut eum sanctorum tutelam expetisse audivit, adhuc in maiorem tollitur iram mittitque satellites, qui inde eum abductum sibi ocissime praesentarent. Maturabant illi quod fuerat iussum implere. Cumque ad sanctum locum tendentes, non plus uno mil
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ. ꝙͣ est illa ne ĩmoletur
ydolis ĩpulsu paganoꝵ Iln
paganoꝵ nã ꝑsecutõne. unꝰ¬
quisq pro suã tantũ aĩa. in
hẽticorũ uo̾ pro uniu̾sali pa¬
tit᷑. eccłia Et idtirco eũ potio¬
eligii uita sibi cõtineat sb̾¬

Expanded text:
eticorum, quam est illa, ne immoletur eticorum, quam est illa, ne immoletur idolis inpulsu paganorum. In paganorum namque persecutione unusquisque pro sua tantum anima, in hereticorum vero pro universali patitur ecclesia, et idcirco eum potioEligii vita sibi contineat sub
Abbreviated transcription (Latin):
mltipliciꝰ ĩiuriis affectꝰ.
diuq corã ppło flagellatꝰ.
demũ uĩctis pꝰ tergũ maĩ¬
bꝰ. uelut eltũs aries tãtta
urbe lamẽtante. exilio trudi¬
tur Gicq ꝯstantino polim
ꝑductꝰ. ibiq exilio religatꝰ.
sola illic orõne meruit ceco
lumẽ redd̾e Uln exulans
ac dilitestens. pꝰ mlt̾a tormẽ¬
ta claram ualde et nobilem
uitã. optĩo et uenãbili fine
conclusit Simulent nũc he̾ti¬
ci qnͣtũ uolũt. ꝯfũdant᷑ et et
erubescant a se martyrem
ftm̃ Quãuis eũ pacifice aĩa
exalasse clamitent. ꝙͣuis nõ
ãse int̾emptũ. s ꝓpͥa fingãt
morte defectũ. qiͣ ñ eũ pena
ꝯsũpseĩt in qͦ pena ꝯsũpta
ñ sit in ꝯfessioẽ tñ catholice
fidei exilio relegatꝰ. pꝰ cõti¬
nuã et in defenssam ꝓfessionẽ.
głiosũ mortis exitũ meruit.
quidqͥt ei adu̾sitatis obbatũ
est inferior głia s pociꝰ ex¬
cellencior. sustin̾e martyriũ
ne scindat᷑ ecclĩa fallaciis he̾¬

Expanded text:
uriis affectus diuque coram populo flagellatus, demum, revinctis postergum manibus, velut electus aries, cuncta urbe lamentante, exilio truditur; sicque Constantinopolim perductus, ibique exilio religatus, sola illic oratione meruit caeco lumina reddere. Ubi exulans ac dilatiscens, post multa tormenta claram valde et nobilem vitam obtimo et venerabile fine conclusit. Simulent nunc heretici, quantum volunt, confundantur et erubescant a se martyrem factum, quamvis eum pacifice animam exalasse clamitent, quamvis non a se interemptum , sed propria fingant morte defectum, quasi non eum poena consumpserit, in quo poena consumpta non fuerit, in confessione tamen catholicae fidei exilio religatus, post continuam et indefessam professionem glorioso mortis exitu meruit. quicquid ei adversitatis oblatum est inferior gloria, sed potius excellentior sustinere martyrium pro eo, ne scindatur ecclesia fallaciis her
Abbreviated transcription (Latin):
Ed interim dilatione m̃t̾¬
cedente. ĩimicꝰ huãni
gni̾s acriꝰ incitatꝰ. pulsabat
ꝑditos Ac t̾rem ualidissimã
oĩ oppugnatõis gn̾e. fatigab¬
at martinũ. sibi iugit̾ affli-¬
gendo inclinare cupiẽs epm̃
bile unda allide̾t. ita uirili
ão dicta respuebat garriẽ¬
ciũ Iubebat᷑ ei imꝑͥali decreto
ille cui sacra fides uen̾abilis
iudicans tpa tp̃alem pon̾e
uitã. tm̃ ut ei consciã fidei

Expanded text:
ed interim, dilatione intercedente, inimicus humani generis acrius incitatus, pulsabat perditos ac turrem validissimum omni obpugnationis genere fatigabat, Martinum sibi iugiter adfligendo inclinare cupiens episcbili unda adlideret, ita virili animo dicta respuebat garrientium. Iubebantur ei imperialia decreta ille cui sacra fides venerabilis iudicans temporalem ponere vitam, tantum ut ei conscientia fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itati. cũ dei bñplacito ur̃oq fauore tn¬
ĩ fallimur sñ offendiculo pot̾it tͣnͣs¬
cribenda exponi Sin aũt nostre

Expanded text:
ctitati, cum Dei beneplacito, vestroque favore, ni fallimur, sine offendiculo poterit transcribenda exponi. Sin autem; nostr
Abbreviated transcription (Latin):
et corꝑm limamẽtis. et uesti¬
um nitore conspicui Cumq
in eos stupefactꝰ intende̾t.i
unꝰ eoꝵ qui socios p̃stare.
ueneranda canicie et autoĩ¬
tate uidebat᷑. sic eũ affutꝰ est
Gcias o iuueĩs nos ẽẽ quos
ꝓ xp̃o passos fama asseuerã¬
te audisti . Dyonisiũ rusticũ
et eleutheriũ. et nr̃a hic corꝑa
ꝙͣ uides. et domꝰ huiꝰ uilitas
obscurauit. si meõriã nr̃i te
ornaturũ ꝓmittis. hac te pos¬
sumꝰ ꝙͣ pateris libare ãgu¬
stia. et in cũctis auxiliante
dõ p̾stare suffragium Et
ne putes sompni te illusum
fantasia. accipe signũ u̾i̾tate
sb̃nixum E tresta humo. qͥ
monum̃ta nr̃a tegũt᷑. quem
ꝙ sepulchrũ contineat. litt̾e
in singłis expresse docebũt
Ilico exꝑgreftũs. noĩa q̃ au¬
dierat. Descͥbit. et ex marty¬
riũ alloquio ĩgenti exulta¬
tione tripudiãs. uotose qd̾
postea studiosissime reddidit

Expanded text:
et corporum liniamentis et vestium nitore conspicui. Cumque in eos stupefactus intenderet, unus eorum, qui socios praestare veneranda canicie et auctoritate videbatur, sic eum affatus est: 'Scias, o iuvenis, nos esse, quos pro Christo passos, fama asseverante, audisti, Dyonisium, Rusticum et Eleutherium, et nostra hic corpora quam vides et domus hujus vilitas obscuravit: si memoriam nostri te ornatum ire promittis, hac te possumus quam pateris liberare angustia, et in cunctis auxiliante Deo praestare suffragium. Et ne putes somnii te illusum phantasia, accipe signum veritate subnixum. Egesta humo, qua monumenta nostra teguntur, quem quod sepulcrum contineat, litterae in singulis expressae docebunt. Illico expergefactus nomina quae audierat describit, et ex martyrum alloquio ingenti exsultatione tripudians, voto se, quod postea studiosissime reddidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ultĩa decũbe̾t egͥtudĩe. eiꝰ ꝙ
ĩ firmitas ꝑ quiqr ut sep
dies protelaret᷑. ita dũta¬
uat ut semꝑ eandẽ deã¬
bulando baculoq regẽte.
ĩfir mos artꝯ sustẽtãdo dis¬
simularet. n ͨ sic quidem
adei oꝑe cessabat Monã
nẽ existĩans. si ad finem

Expanded text:
ultima decumberet aegritudine, ejusque infirmitas per quinque vel sex dies protelaretur, ita duntaxat ut semper eamdem deambulando, baculoque regente infirmos artus sustentando, dissimularet, nec sic quidem a Dei opere cessabat, bonam nem existimans, si ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
ficaui. sollicitudĩe habetote.
et ualete uisc̾a̾ mea Post
nͨ u̾ba urgẽte iam die ad
uesꝑm. ꝓcidit subito ĩ paui¬
mẽto et fixis genibꝰ añ dei
witũ ꝓuolutꝰ. orabat supp¬
litit̾ gemẽs at suspirãs. ut
sua beĩgnissiã pietate ꝓuid̾e̾t
pastorẽ. qͥ regẽt modeste suã
plebẽ Ne fiat ĩqͥt et̾ne pa-¬
stor hec plebs. sicͣ oues qͥbꝰ
ñ est pastor Cõmẽdo tibi o¬
ues qͣs mͥ c̾didisti. et fami¬
liam om̃e ꝙͣ ꝑ mĩsteriũ of¬
ficii mei. tuo sc̃o ẜuicio mã¬
nutu. et tuo dirigãt᷑ imꝑio
O mira eligii cai̾tas. et
magͣĩfica boĩtas Recessurꝰ
iã de m̃do. suni qͦdãmo cura
neglecta. alioꝵ sic̃ semꝑ ꝯ
sueuerat gerebat ad mĩclã
Gic enĩ eximi hac luce cupie¬
bat. ut dño iubente ad illa
clara etͥnitao hĩtatła tnͣsiret.
ubi ei ꝑabat᷑ gaudiũ sempit̾¬
nũ. nullã unqmͣ uetustate
ꝑiturũ Et nichilonuĩꝰ illuc
tendẽs g̾gis sibi cõmissi fa
dans utiq dño cũ fenore

Expanded text:
 sollicitudinem habetote; et valete, viscera mea. Post haec verba, vergente jam die ad vesperam, procidit subito in pavimento, et fixis genibus ante Dei vultum provolutus, orat suppliciter gemens, atque suspirans, ut sua benignissima pietate provideat pastorem, qui regat modeste suam plebem: Ne fiat, inquit, aeterne Pastor, haec plebs sicut oves quibus non est pastor; commendo tibi oves, quas mihi credidisti, et familiam omnem, quam per ministerium officii mei tuo sancto servitio mannutu, et tuo dirigantur imperio. O mira Eligii charitas et magnifica bonitas! recessurus jam de mundo, sui quodammodo cura neglecta, aliorum, sicut semper consueverat, gerebat adminicula; sic enim eximi hac luce cupiebat, ut, Domino jubente, ad illa clara aeternitatis habitacula transiret, ubi ei parabatur gaudium sempiternum nulla unquam vetustate periturum; et nihilominus illuc tendens, gregis sibi commissi famdans utique Domino cum fenore
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est Nec mora pꝰ h ͦ leuis¬
sima febre corꝑi ĩfusa. cept
tediare Tũc cerciꝰ aliqͥd
diuĩa ꝓuidencia de sua mor¬
te condiscens. iussit cõuoca¬
rionĩs famulos et nũstroo
suos. quos ipe longo ian
tp̃e alens ĩstituat. cep ͭ eis
finẽ dieꝵ suoꝵ palã face̾
Ac sic̃ semꝑ cõsueue̾at int̾¬
cet̾a p̃dicare. patẽ semper
hñdam. pacẽ fr̃ibꝰ custodiẽ¬
dam. et cai̾tatẽ p̃cipue te
balderedo. ecclĩe tornacẽs
tibi frat᷑ ñ celabo. ꝙͣ certis¬
sime fore didici Qgo qͥdem
scdm̃ tenorẽ prm gradior
uiã meã. te uo̾ moneo. ne
ult̾iꝰ turonos redire appe¬
tas. s esto hic cõtẽtꝰ cum
frĩbꝰ tuis. cũ eisdẽ degẽs
Nam si oblitꝰ u̾ba mea.
illuc deĩceps accesseis. noui

Expanded text:
tum est. Nec mora, post haec et levissimo febre corpori infuso coepit taediari. Tunc certius quid divina providentia de sua morte condiscens, iussit con vocari omnes famulos et ministros suos, quos ipse longo iam tempore alens instituerat, et coepit eis finem dierum suorum palam facere hac, sicut semper consueveratcaetera praedicare pacem semper habendam, pacem fratribus custodiendam, et charitatem praecipue tenBalderedo, Ecclesiae Tornacensis tibi, frater, non celabo quam certissime fore didici: ego quidem, secundum tenorem Patrum, gradior viam meam; te vero moneo ne ulterius Tornacum redire appetas, sed esto hic contentus cum fratribus tuis, cum eisdem degens; nam si oblitus verba mea illuc deinceps accesseris, novi
Abbreviated transcription (Latin):
et egro cupio iam dissolus.
et si dño placui̾t ẽẽ ĩ requie
Iiis dcĩs cũ onĩs flerẽt
et eiularẽt. euocatis ille si¬
Qcte lodie in manꝰ ur̃as.
cõmendo salutẽ aĩaꝵ urãꝵ¬
femẽtote gͦ ãmoniciorũ¬
nũ meaꝵ. et cogitate iam
singli de uobismetip̃is G ͨ
int̾ oĩa q̃ moneo assidue agite.
Eligiꝰ enĩ miqͣt. et iam ñ
eit in h ͦ scło uobiscũ Cũ hec
dixiss. om̃s qui aderant cũ
ingenti rugitu uocem leuã¬
tes. uixq int̾ crebros singultꝰ
u̾ba formãtes. consona om̃s
uoce deflebant dicentes Cui
nos pr̃ deseris. uł cur tani cito
a nob̾ recede̾ cupis : Cui alũp¬
nos tuos orbato. relinquis.
aut cui pastor optĩe g̾geni
quẽ ex gentibꝰ cõg̾gasti fouẽ¬
dũ cõmictis : Ecimꝰ quidem

Expanded text:
cupio dissolvi jam, et, si Domino placuerit, esse in requie. His dictis cum omnes flerent et ejularent, evocatis ille siEcce hodie in manus vestras commendo salutem animarementote ergo admonitionum mearum, et cogitate jam singuli de vobismetipsis; haec inter omnia quae moneo assidue agite; Eligius enim migrat, et jam non erit in hoc saeculo vobiscum. Cum haecdixisset, omnes qui aderant cum ingenti rugitu vocem levantes, vixque inter crebros singultus verba formantes, consona omnes voce deflebant, dicentes: Cur nos, Pater, deseris, vel cur tam cito a nobis recedere cupis? Cui alumnos tuos orbatos relinquis, aut cui, pastor optime, gregem, quem ex gentibus congregasti, fovendum committis? Scimus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nouit ꝙ̃adinodũ hucusq
uolui Uos gͦ moneo. et
stor. ut si qua uob̾ erga me
cai̾tas est si michi uicariũ
rependitis dilcõnis afftm̃
mandata et ĩstituta mea
ẜuare turate Et in qͦ unꝰ¬

Expanded text:
novit quemadmodum huc usque volui. Vos ergo moneo, et stor, ut si qua vobis erga me charitas est, si mihi vicarium rependitis dilectionis affectum, mandata et instituta mea servare curate; et in quo un
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnuͬa captinoꝵ agmĩa lib̾a¬
mlt̾itudĩe copiosam dõ tͣ¬
ditam. cenobiisq mancipa¬
tam. pꝰ ĩmensam molẽ sb̾e¬
ĩ elemosinis distributam.¬
uergente iam ĩ senio etate.
cũ eẽt ãnoꝵ ampliꝰ septua¬
gĩta. cũctꝭ boĩs oꝑibꝰ refertꝰ.
senciens iam dissolucionẽ
sui corꝑis ĩmine̾. cep ͭ qͣdã
die cũ discipłis nouiomo ĩ
oppido deambulare Et for¬
tuitu ꝯspiciẽs eminꝰ. uid ͭ
ex fronte basilice scĩ medar¬
di ꝑietem ex ꝑte dissipatũ.
cripturãq ĩminẽs ruinã
minãtem ĩstare Iluissit gͦ
ꝯtinuo artificẽ uocari. et
pietis ĩfirmitatẽ ilico cũ
liniamẽtis ꝯsolidare Cui
cũ discipłi dic̾e̾nt. oportunũ
tiliꝰ ac solidiꝰ emendet᷑. ille
rñdit Ginite hucusq filioli.
qm̃ si modo ñ emendatur.
me iã suꝑstite in corꝑe nõ
emendabit᷑ Ex qͦ u̾bu cũcti
pene ta befacti atz ĩ angorẽ
u̾si. ceperũt mutuo suspi¬
rantes dico põ contĩgat
dñe famulis tuis hec uide

Expanded text:
a captivorum agmina liberamultitudinem copiosam Deo traditam coenobiisque mancipatam, post inmensam molem substantiae elemosinis distributamvergente iam in senio aetate, cum esset annorum amplius septuaginta, cunctis bonis operibus refertus, sentiens iam dissolutionem sui corporis inminere, coepit quadam die cum discipulis Noviomo in oppido deambulare, et fortuitu conspiciens eminus, vidit ex fronte basilicae sancti Medardi parietem ex parte dissipatum cripturamque inminens ruinam minitantem instare. Iussit ergo continuo artificem vocari et parietis infirmitatem ilico cum liniamentis solidare. Cui cum discipuli dicerent: 'Oportunum, cilius ac solidius emendetur', ille respondit: 'Sinite huc usque, filioli, quoniam si modo non emendatur, me iam superstite in corpore non emendabitur'. Ex quo verbo cuncti paene tabefacti atque in angorem versi, coeperunt mutuo suspirantes dicere: 'Non contingat, domine, famulis tuis haec videre
Abbreviated transcription (Latin):
duximꝰ mou. ꝙͣ te abscente
ĩ m̃do uiu̾e̾ Ausenciã tuã fer¬
re ñ possumꝰ. qr tui similẽ
pastor bone. ne tam tito orba¬
tam relĩquas plebem oue¬
at pietatẽ tuã luctꝰ iste. qͦ
ĩpetres apͭ deũ. suꝑstes ad¬
huc ĩ corꝑe ẽẽ Talia eos de¬
flentes piissimꝰ ille pastor
andiẽs. ubertĩ faciẽ lac̾mis
rigabat. quas magͥtudo pie¬
tatis ĩdices clemẽtissimi cor¬

Expanded text:
e absente in mundo vivere; absentiam tuam ferre non possumus, quia tui similem pastor bone, ne tam cito orbatam relinquas plebem, moveat pietatem tuam luctus iste, quo impetres apud Dominum superstes adhuc in corpore esse. Talia eos deflentes piissimus ille pastor audiens, ubertim faciem lacrymis rigabat, quas magnitudo pietatis indices clementissimi cor
Abbreviated transcription (Latin):
plectẽs Tandẽ gͦ int̾ ama¬
ras latͥmas dictaq merẽtia.
resumẽs u̾bũ uit Nolite ex
hi ͦ usq qͣq contͥstari. et me
q̃so ampliꝰ nolite fletu uepa¬
re Nã de abcessu meo si le
liꝯ p̃sens ero Et ꝙͣqmͣ ego
nusꝙͣ sim. deꝰ semꝑ est. Iui

Expanded text:
t. Tandem ergo inter amaras lacrymas, dictaque moerentia resumens verbum, ait: Nolite ex hoc usquequaque contristari, et me, quaeso, amplius nolite fletu vexare de abcessu meo, et si vere lius praesens ero, et quanquam ego nusquam sim, Deus semper est, illi
Abbreviated transcription (Latin):
Aterea cũ iã ꝓp̾nqͣre
profectioĩs salutarẽ
diem sentiret. cõg̾gati
pridie kalendarũ detẽ¬
briũ. cũctł undiq famli̾s
et discipł sius. quos iam
bat relĩqu̾e orphanos.
ita exorsꝰ est ad eos Ulti
mee audite sentenciã.
ultĩa amatois urĩ gͣtifice
ꝑcipite u̾ba Si me uicai̾a
dilcĩone amatis. diuia
iussa adĩple̾ contẽdite.
dicoĩs uitã cotidie ancipitẽ
retractate. dei t̾mẽda iudiͣ
iugit̾ formidate. qͣles ei̾tis
in die iudicii pñtandi solli¬
cita ꝯsid̾acioẽ pensate Ego
enĩ scdm̃ eloqͥa scͥpturarũ.
gͣdior iam uiã uniu̾se car¬
nis Ilam itaz ãmodo absq
me in liͦ m̃do degetis. qr doꝰ

Expanded text:
terea cum iam propinquare profectionis salutarem diem sentiret, congregatis pridie Kalendarum Decembrium cunctis undique famulis et discipulis suis, quos iam bat relinquere orfanos, ita exorsus est ad eos: meae audientes sententiam, ultima amatoris vestri gratifice percipite verba, si me vicaria dilectione amatis; divina jussa adimplere contendite, ditionis vitam quotidie ancipitem retractate, Dei tremenda judicia jugiter formidate, quales eritis in die judicii praesentandi sollicita consideratione pensate; ego enim, secundum eloquia Scripturarum, gradior jam viam universae terrae; jam itaque amodo absque me in hoc mundo
Abbreviated transcription (Latin):
uulũta ᷑ dei ĩ h ͦ uolũtati ñ
discrepiͣtis. qr ꝓtuldubio
tp̃s iã p̃finitũ est Porro
ad ii ͨ u̾ba tũctis ĩ merorẽ
qu̾sis. ait Polite ob id filio¬
li ꝯtͥstari. s pociꝰ gaudete

Expanded text:
luntate Dei in hoc voluntati non discrepetis, quia procul dubio tempus iam praefinitum est'. Porro ad haec verba cunctis in merorem conversis, ait: 'Nolite ob id, filioli, contristari, sed potius gaudete
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ Quid hic tu eligi ᷑ ad
Et qͥd ad te ĩmũdissĩe dyabo ͭ ͤ
et exi ab illo Oui cõtinuo ue¬
hemẽt decͥpens hoĩem. exiit
ab eo CMũdecim uo̾ ãnis ob¬
sedãt et cͥciaua̾t uirũ. pessimꝰ
ille spũs Etatim gͦ pͥstine
sanitati restitutꝰ lõ surrex̃.

Expanded text:
 Ad Et quid ad te, immundissime diabole? et exi ab illo: et continuo vehementer discerpens hominem, exiit ab eo quindecim vero annis obsederat et cruciaverat virum pessimus ille spiritus; statim ergo pristinae sanitat
Abbreviated transcription (Latin):
augusti Quo xͥ roboratꝰ uir¬
tute. int̾ celebrationẽ cõsetratio¬
nis p̃fati altai̾s. et oblationẽ
sacͣtissimi sacͥficii. unxit ĩ re¬
ges francoꝵ florentissimũ
regẽ pippinũ et duos filios
eiꝰꝰ karolũ et karolomanuũ
Ged et bertrãdem cõiugem
ip̃iꝰ m̃cliti regis pipini. ĩdu¬
tam cycladibꝰ regiis. gͣtia
septiformis spũs sc̃i. in dei
noĩe consignaͭ at frantoꝵ¬
ꝓteres aplic̾a bñdictione scĩ¬
ficans. auctoĩtate utĩ petri
obligauit et obtestatꝰ est. ut
nũqm de alt̾a stirpe. ꝑ suite¬
denciũ tpõꝵ curricula. ipi
uł quiqz ex eoꝵ progenie orti
regẽ suꝑ se p̃sumãt aliqͦmõ
quos et diuiã ꝓuidentia. ad

Expanded text:
roboratus virtute inter celebrationem consecrationis praefati altaris, et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in reges Francorum, florentissimum regem Pippinum, et duos filios ejus Carolum et Carolomannum, sed et Bertradam conjugem ipsius inclyti regis Pippini indutam cycladibus regiis, gratia septiformis Spiritus sancti, in Dei nomine consignavit, ateres apostolica benedictione sanctificans auctoritate sancti Petri obligavit et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe per succedentium temporum curricula ipsi vel quique ex eorum progenie orti regem super se presumant aliquo modo quos et divina providentia ad
Abbreviated transcription (Latin):
Uin adhuc puerulus¬
graui capitis dolore uepa¬
retur. decidit in lectũ Adducta
aũt ad eũ est muliertła. qͣiͣ dolorẽ
mitigatura carmĩbus Quã cum
ille apppm ꝙͣtẽ sentiret cũ quibꝰdã¬
carmĩalibꝰ ĩstrumẽtis. tũ ĩdigna¬
nis illa nox natĩtatis dñice. et ad
sollempniͤa uigilias om̃s ut mo¬
ris est parabãt᷑ ¶uq̃ celebrandi
nocturni officiĩ hora aliꝙͣtisꝑ ꝓte¬
laret᷑. contigit sedentẽ expectãtẽq
bernardũ cũ cetis. inclinato capi¬
te paululũ soporari Iffuit illico
puero suo se reuelans. pueri iliũ
scã natĩtas. tenere fidei sugtrerẽs
ĩcremẽta. et diuiẽ in eo ĩchoans
mistia cõtemplatioĩs apparuit em̃
uelut denuo ꝓcedens sponsꝯ e tha¬
lamo suo Apparuit ei qͣi iterũ añ
oculos suos nascẽs ex ut̾o matris
U̾trinis. u̾bũ infaris. speciosꝯ for¬
ma p̃filiis hom̃. et pueri scĩ in
se rapiens mĩme iam pueriles
affectus Psuasum aũt ẽẽ animo

Expanded text:
um adhuc puerulusgravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi dolorem mitigatura carminibus. Quam 1064 cum ille appropinquantem sentiret cum carminalibus instrumentis, quinis illa nox Nativitatis Dominicae; et ad solemnes vigilias omnes, ut moris est, parabantur. Cumque celebrandi nocturni officii hora aliquantisper protelaretur, contigit sedentem exspectantemque Bernardum cum caeteris inclinato capite paululum soporari. Adfuit illico puero suo se revelans pueri Jesu sancta Nativitas, tenerae fidei suggerens incrementa, et divinae in eo inchoans mysteria contemplationis. Apparuit enim ei velut denuo procedens sponsus e thalamo suo. Apparuit ei quasi iterum ante oculos suos nascens ex utero matris Virginis Verbum infans, speciosus forma prae filiis hominum, et pueri sancti in se rapiens nimine jam pueriles affectus. Persuasum autem esse animo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in lis q̃ ad illud ꝑtĩnẽt sacͣmẽ¬
tũ. et sensus ei ꝓfũdior. et ẜ̃mo
copiosior suppẽte uideret᷑ Uñ et
pꝰ modũ in laudẽ eiꝰdẽ trenitͥtis et
treniti.et scẽ eiꝰ natĩtatis. ĩsigne
edidit opustulũ. int̾ inicia oꝑm
suoꝵ seu tͣctatuũ. sup̃ta matia
ex eo euãcelii loco ubi legitur¬
fRlissꝰ ẽ trubriel angelꝰ a dnõ. ĩ
ciuitatẽ. naareth. et cet̾a q̃ ibi se¬
quũt Neq illud tacendũ ꝙ ab
ip̃is iam puerilibꝰ ãnis. si quos
poterat nũmos habe̾. claudesti¬
nas faciens elemosinas. ꝓ etate

Expanded text:
 in iis quae ad illud pertinent sacramentum, et sensus ei profundior, et sermo copiosior suppetere videatur. Unde et postmodum in laudem Genitricis et Geniti, et sanctae ejus Nativitatis, insigne edidit opusculum, inter initia operum suorum seu tractatuum, sumpta materia ex eo Evangelii loco, ubi legitur, Missus est Gabriel angelus a Deo in civitatem Galilaeae , et caetera quae ibi sequuntur. 5. Neque illud tacendum, quod ab ipsis jam puerilibus annis, si quos poterat nummos habere, clandestinas faciens eleemosynas, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
tancope fuit cͬcifixꝰ. et ip̃e
mũdo Oui ita sapĩa extitit
ꝑuigil. ac lenitate placa¬
bił. ut et ẜpentĩs astuciã
cũ discrecõe gerẽt. et colũbe
simplicis aĩm ñ amittẽt
Quiꝰ quidẽ in mẽte uirtũ¬
tũ om̃m decorẽ. collocauit
ualde sobriũ sapĩa domici¬
liũ ̾e dignissimũ. in qͦ
dñs hĩtaret templũ. iei¬
niis mũdũ. orõnibꝰ orna¬
tũ. puritate refertũ. uigi¬
liis exc̾citatũ. noĩe etiam

Expanded text:
tantopere fuit crucifixus, et ipse mundo! quia ita sapientia exstitit pervigii, lenitate placabilis, ut et serpentis astutiam cum discretione gereret, et columbae simplicis animum non amitteret: cujus quidem in mente, virtutum omnium decore, collocavit valde sobrium sapientia domicilium. Vere dignissimum in quo Dominus habitaret templum, jejuniis mundum, orationibus ornatum, puritate refertum, vigiliis exercitatum, nomine etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sua qiͣ lucifer int̾ astra re¬
fulgens. instar magne lã¬
padis micabat Semꝑ enĩ
ꝑfectos enuilabat᷑ ad bonũ.
semꝑq alioꝵ uirtutes sibi
ꝓonebat ad exemplũ Tardꝰ
et uelox ad audiẽdũ Eãtq
ẜmõe sb̃tił. et hũilitate sub¬
limis Elemosinis diũes.
caĩtate lõganimis. uigil ĩge¬
mo. promptꝰ eloquio. fla¬
grans studio. utile uas in
colens. pauꝑtate gaudens.
boĩtatẽ tenens. puritatem
cordis semꝑ ãplectens Quiqz
ita assidue uena̾biles animos
eccłiastice regule tͣdidit. ĩfor¬
mãdos. ut su laicali ꝓ poĩto
ꝯstitutꝰ. diuio nutu põti¬
ficis gram possideret ulere

Expanded text:
uasi Lucifer inter astra refulgens, instar magnae lampadis micabat; semper enim perfectos aemulabatur ad bonum, semperque aliorum virtutes sibi proponebat ad exemplum. Tardus et velox ad audiendum: eratque sermone subtilis, humilitate sublimis, eleemosynis dives, charitate longanimis, vigil ingenio, promptus eloquio, flagrans studio, utile ncolens, paupertate valde gaudens, bonitatem tenens, puritatem cordis semper amplectens, quique ita assidue venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut sub laicali proposito constitutus, divino nutu pontificis gra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit eũ qͦ ꝑgebat itine̾
obseptꝰ. gͣuit̾ laborabat
morbo succrescẽte. toto pe¬
ne corꝑe decũbebat tabidꝰ
Cui cũ eligiꝰ manu sac̃ta
latꝰ et mẽbra cõtractass.
statĩ abscedẽte tabo. oĩq
mox malo depulso. sanaͭ.
corpꝰ alurido illo morto

Expanded text:
praecessit eum quo pergebat itinereobseptus, graviter laborabat morbo succrescente, toto pene corpore decumbebat tabidus; cui cum Eligius manu sancta latus et membra contrectasset, statim abscedente tabo, omnique mox malo depulso, sanavit corpus a lurido illo morbo
Abbreviated transcription (Latin):
mones ñ ferẽtes tantã u̾¬
le manũ ꝯͣ eos protẽdit. nõ¬
nullos ex eis relĩꝙ̃tes con-¬
fusi fugerũt. ac corꝑa du-¬
dũ obsessa sana ilico dimi-¬
quidã ex familia̾i̾bꝰ¬
eiꝰ pessima laborabat egͥ¬
tudĩe Deniq dira atq ĩto¬
lerabili ꝑcussꝰ ficta. et mor¬
te iam ĩminẽte. eciã a flatu
spiramĩs arcebat᷑ Qa̾t at
tũc eligiꝰ. iter quoddam
carꝑe dispositꝰ Tũc subito
postulat eger. motu pociꝰ
Ad quẽ cũ eligis ĩtrasset.
cep ͭ eũ duris u̾bis ĩtrepa¬
nũme pro negligẽtiis
suis gesseit Et cũ ille ni¬
mis anxiꝰ pene iã ex hac
uita pende̾t. ac pro u̾bis
latͥmis solũmõ cũ diro tre¬
suꝑ eũ quẽ manu gesta¬
bat bacteriũ. et p̃cepͭ ei.
in itine̾ disposito ꝑ geret
Cõfestim gͦ ad eiꝰ u̾bum.
oĩ a se dolore telerit̾ fugiẽte.¬

Expanded text:
mones non ferentes tantam vele manum contra eos protendit, nonnullos ex eis relinquentes, confusi fugerunt, ac vasa dudum obsessa sana illico dimiquidam ex familiaribe, pessima laborabat aegritudine; denique dira atque intolerabili percussus ficta, et morte jamjamque imminente, et jam a flatu spiraminis arcebatur. Erat autem tunc Eligius iter quoddam carpere dispositus; tum subito postulat aeger, motu potiusad quem cum Eligius intrasset, coepit eum duris verbis increpaminime pro negligentiis suis gesserit. Et cum ille nimis anxius pene jam ex hac vita penderet, ac pro verbis lacrymis solummodo cum diro gesuper eum quem manu gestabat bacterium, et praecepit ein itinere disposito pergeret. Confestim ergo ad ejus verbum omni a se dolore celeri velocitate
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fati antistitis ꝯsistentes
ferro uic̃tos foris tͣhiẽ cona¬
bant᷑ Quibꝰ bt̃ꝰ eligiꝰ. blã¬
do alloquio dixit Nolite q̃sõ
hoiẽs dei. nolite hec in sacͣto
loco age̾ Cur ꝑdẽ nntimini.
quos iam piꝰ dñs lib̾auitͤ
Qucre stĩs tam impie in
domo dei ; Cur ñ ꝑtimesci¬
tis. tantã scelis culpã : Du¬
mꝰ eñ hiec. domꝰ uite est
ñ mortis Refugiũ est delĩ¬
ciũ Orõis est locq. nõ lãt ͦ¬
nũ specꝰ S cũ nichil aput

Expanded text:
praefati antestitis consistentes. ferro vinctos foris trahere conabantur. Quibus beatus Eligius blando alloquio dixit: 'Nolite, quaeso, homines Dei, nolite haec in sacrato loco agere; cur perdere nitimini, quos iam pius Dominus liberavit? Quare facitis tam impie in domo Dei? Cur non pertimescitis tanti sceleris culpam? Domus enim haec domus vitae est, non mortis; refugium est delintium ; orationis est locus, non latronum specus'. Sed cum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
illi gli̾a. ꝑ quẽ ẜ̃ui eiꝰ ĩ mũdo
tanta possũt fac̾e mirabilia
Sic uo̾ reis gͥbsolutis. qui
pene nudi uidebant᷑. eligiꝰ
largitis ĩdumẽtis et elemo¬
sinis. mãdat de cet̾o corrige

Expanded text:
illi gloria, per quem servi eius in mundo tanta possunt facere mirabilia. Sic ergo, reis absolutis, qui paene nudi videbantur, Eligius, largitis indumentis et elemosinis, mandat de cetero corrige
Abbreviated transcription (Latin):
suũ frustra ꝯsume̾ die igr̃.
qͣ ingressurꝰ est tĩtatem. cũ
diluculo eleuass oclõs suos
ad celũ. ftã est caligo et ne¬
liula tenebrosa nimis. ita
ut hĩtatores cĩtatis n ͨ spa¬
ciũ iacti lapidis procul cõ¬
tueri possent Git ergo eligis
urbem ing̾ssꝰ. cũ aꝓpinqͥssi
ianuis carcis. ꝯfestim ue-¬
lut magno ferientis ĩpulsu.
diuiõ nutu ꝯfracte sũt sere.
dissipati cardines. ostia
ꝯpeditoꝵ soluta Tũc eligiꝰ
concessam sibi uirtutẽ qͣi
nichil ad se simulãs ꝑtine̾.
sulp icii ꝓperant Cũq eẽnt
oĩa ecclie ostiã obserata. et
rei huc illucq circũspiciẽ¬
tes nusꝙͣ ĩueĩrẽt ĩtroitum.
fracta Ro subito una ex ui¬
treis maxĩs. q̃ erãt in frõte
basilice Simł ꝙͦ et ostium

Expanded text:
suum frustra consumere. Die igitur qua ingressurus erat civitatem, cum valde diluculo elevasset oculos suos ad coelum, facta est caligo et nebula tenebrosa nimis, ita ut habitatores civitatis nec ad spatium jacti lapidis procul contueri possent. Sic ergo Eligius urbem ingressus, cum appropinquasset januas carceris, confestim velut magno ferientis impulsu, divino nutu confractae sunt serae, dissipati cardines, ostia conpeditorum soluta. Tunc Eligius, concessam sibi virtutem quasi nihil ad se simulans pertinerSulpicii properant; cumque essent omnia ecclesiae ostia obserata et rei huc illucque circumspicientes nusquam invenirent introitum, fracta est subito una ex vitreis maximis, quae erant in fronte basilicae, simul quoque et ostium
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ bituricas cĩtati ꝓpini¬
qͣret. directis in uiã comitibꝰ
orõe fr̃ã audit ꝙͣplures
nuꝑ mortis sentencia dãp¬
natos. teneri in carc̾e fistali
uic̃tos Int̾fecerãt enĩ quẽdã
fiscalem iudicem. et idcͥco hẽ¬
bant᷑ in uĩcli̾s Eligiꝰ gͦ me¬
mor u̾bi dm̃ dicentis. in car-
aꝓpiiqͣss custodie cartis.
mox milites ꝯsurgentes ob-¬
stituerũt ei uehement̾. nec
ꝑmiserũt eũ ꝓpus accede̾
cuiens oĩa moͣst̾ia tam ĩfra
urbem qm in suburbanis
sita. deuotissiẽ om̃ bñdictões
hauriebat Uisitatis eciam
gulos sollicitudĩe cõmonebar¬
tur Mortãs om̃s ẜuire dõ
i u̾itate et simplicitate cor¬
dis. cotidieq in meliꝰ ꝓfice̾.¬
et acceptũ ꝓpositũ omĩi ĩstũ¬
cia ad finẽ usqi ꝑduce Pu¬

Expanded text:
cum Bituricas civitate propinquaret, directis in viam cunctis coratione facta, audit conplures nuper mortis sententia damnatos teneri in carcere fiscali vinctos; interficerant enim quendam fiscalem iudicem et idcirco habebantur in vinculis. Eligius ergo memor verbi Domini dicentis: In carceadpropinquasset custodiae carceris, mox milites consurgentes obstiterunt ei vehementer nec permiserunt eum propius accedere. cuiens omnia monasteria tam infra urbem quam in suburbanis sita, devotissime omnium benedictiones hauriebat, visitatis etiam gulos sollicitudine commonebat, ortans omnes servire Deo in veritate et simplicitate cordis cotidieque in melius coalescere, acceptum propositum omni instantia ad finem usque p
Abbreviated transcription (Latin):
nuttꝰ est in fide rcã. at
adolescencie cũ ĩdustͥa te̾bat.
et quitqͥd oꝑis et ati sue cõg¬
ruũ arripuiss. mira agilita¬
eiꝯ tãtũ filii ingeniũ. tͣdid ͭ
qui eo tp̃e in urbe lemouecĩa.
publicã fistał monete offici¬
nã grebat A qͦ in breui huiꝰ
officii usũ pleĩssime doctꝰ.
cep ͭ int̾ uicinos et ꝓpinquos
in dño laudabilit̾ hõnorari
Gerebat em̃ simplicitatem
colũbe. ne cuiqmͣ machinare᷑.
dolos. hẽbat mͤ ẜpentis astu¬
ciã. ne alioꝵ supplãtaret᷑ ĩ¬
si diis Dignũ q in cũctis
hñs ĩgeniũ. et facile loq̃bat᷑
et pure Eccłiaꝵ eciã cõuẽti¬
culis frequẽt̾ int̾erat. et
qͣcũq ibi ex diuĩs scͥpturis
recitabãt᷑. aurẽ libẽt᷑ accõmo¬
dans. auidissiẽ hauriebat
At ita in cordis sui meõria
recondebat. ut eciã cũ ab sens

Expanded text:
us est in fide recta atquadulescentiae cum industria gerebat, et quicquid operis aetatis suae congruum arripuisset, mira agilitaeius tantum filii ingenium, tradiditqui eo tempore in urbe Lemovecina publicam fiscalis monetae officinam gerebat. A quo in brevi huius officii usu plenissimae edoctus, coepit inter vicinos et propinquos in Domino laudabiliter honorari. Gerebat enim simplicitatem colunibae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum subplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et purae. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, et quaecumque ibi ex divinis scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime hauriebat atque ita in cordis sui memoriam recondebat, ut etiam, cum absens
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃s dyonisiꝰ thuribulũ ĩ cen¬
si. et palmã in manu tenẽs.
cũ pbr̃o et dyachono qͥ in ꝑte
stabãt. ueĩt ad ine. et dixit
ñ morieris. don ͨ ad sedẽ tuã
ꝓsꝑe reu̾taris Gurge sanꝰ. et
hot altare in honore dei et
apłoꝵ eiꝰ petͥ et pauli quos¬
liic uides. dedita. missas gͣti¬
arũ agens Erat enĩ ibi ĩesti¬
mabil claritas et suauitas
dicebã qui ibi aderãt. ꝙ de¬
mentabã Quaꝓpt̾ retuli ex¬

Expanded text:
beatus Dyonisius thuribulum incenbeatus Dyonisius thuribulum incensi et palmam in manu tenens cum presbitero et dyacono, qui in parte stabant, venit ad me et dixit non morieris, donec ad sedem tuam prospere revertaris; surge sanus, et hoc altare in honore Dei et  ejus Petri et Pauli, quos videas, dedica, missas gratiarum agens. Erat enim ibi inaestimabilis claritas et suavitas. dicebant qui ibi aderant, quod dementabam. Quapropter retuli
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Situt ne¬
mo se ł debet
iactare de suis
meritis. sit nõ
debet dei oꝑa q̃ mi illo per
scõs suos fuit sine sue mĩtis
silentiare. sed p̃ditare. qr sic
ãgelo admonet thobiã Uñ
etro pro oppressione scẽ eccłie.¬
a rege atrocissimo et blasphe¬
mo. et n ͨ dicendo liaistulfo.
in franciã ueni. ubi egrotaui
usq ad mortẽ. et mansi ali¬
quot tp̃s. apᵈ pagũ ꝑisiatũ.
in uenerabili moͣsti̾o stĩ mar¬
tyris xp̃i dyonisii Od̾ cũ iã
me medici desꝑarẽt. fui sic̃
mn orõne ĩ eccłia eiusdẽ btĩ
martyris subtꝰ campanas.
et uidi añ altare bonũ pasto¬
tiũ dmñ pat paulũ Et nota
mente illos recognoui de illoꝵ
surtariis. et tertiũ btĩssimũ
dmñ dyonisiũ ad dexterã do ͭ
petͥ. subtilẽ et longiorẽ. pul¬
chra facie. capillis tandidis.
colobio indutũ candidissimo.
ppura clauato. pallio toto p᷑¬
pureo. aurostellato. et ẜmo¬
dñs paulꝯ Modo sanabitur
es. est sanitas eiꝰ Et stati

Expanded text:
Dei. Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debet opera Dei quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis silentiare, sed praedicare, quia sic angelus admonet Tobiam. Unde ego pro oppressione sanctae Ecca rege atrocissimo et blasphemo et nec dicendo Aistͮlfo ain Franciam veni, ubi egrotavi usque ad mortem et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio sancti martyris Dionisii. Quo cum iam me medici desperarent, fui sicut in oratione in ecclesia eiusdem beati martyris subtus campanas et vidi antium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpura clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermodit Paulus: 'Modo sanabitur' est sanitas eius', et statim
Abbreviated transcription (Latin):
ra secũ leuasse canentes. bt̃s
quẽ elegisti et assũpsisti dñe.
ĩhĩtabit in atriis tuis. ⁊eple¬
bim᷑. in boĩs domꝰ tue. scm̃ est
templũ tuũ. mirabile ĩ equi¬
tate Mec ĩ memorata carta
int̾ alia ferebant᷑. q̃ ñ tan
uerisimilia. ꝙͣ uerissima ut
eccłias ditasset. tñ p̃cipue
loꝵ copiosissime locupleta ͭ
Uñ et eoꝵ pꝰ mortẽ flagi¬
tabat auxiliũ. quos p̃ cet̾is
se dilexisse meminerat

Expanded text:
ra secum levasse, canentes: Beatus ra secum levasse, canentes: Beatus quem elegisti et assumsisti, Domine; inhabitabit in atriis tuis. Replebimur in bonis domus tuae, sanctum est templum tuum, mirabile in equitate. Haec in memorata carta inter alia ferebantur, quae non tam veri similia quam verissima, utecclesias ditasset, tum praecipue horum copiosissime locupletavit. Unde et eorum post mortem flagitabat auxilium, quos prae ceteris se dilexisse meminerat
Abbreviated transcription (Latin):
tlemẽtiã exoraret. eo ꝙ ip̃o
die spm̃ exalasset Od̾ dũ
fac̾e maturaret. apparuisse
sibi hanc procul in pelago
tet̾rimos spũs. Uinctũ re¬
gem dagob̾tũ in lembo ꝑ
spaciũ maris agitantes.
at ad ultana loca inflictꝰ
inflictis ĩsuꝑ uerberibꝰ thẽ¬
tes. ipm̃q dagob̾tũ btissiõs
dyonisiũ et mauriciũ mar¬
tyres et scĩssimũ martinũ
confessorẽ. ad sui liba̾tionẽ.
cõtinus uocibꝰ flagitãtẽ
Met mora ĩtonuisse celũ.
fulminaq ꝑ procellas dis¬
iecta. int̾qz ea repente appa¬
riusse p̃cellentissimos uiros.
niuerss comptos uestibꝰ.
seq tremefactũ ex eis. q̃sisse
qui nã eẽnt. illosq rñdisse
quos dagobtꝰ in aduitoꝵ¬
riũ uocauerat. Dyonisiũ sah
et mauriciũ ac martinũ
eẽ. ut eũ ereptũ in sinu abh
collocarent. Itaq hosteoᷤ hũa¬
ni gni̾s uelociter insequẽtes.
aĩa quã uerberibꝰ minisqz
uexabant ereptam. ad ethe¬

Expanded text:
clementiam exoraret, eo quod ipso clementiam exoraret, eo quod ipso die spiritum exalasset. Quod dum facere maturaret, apparuisse sibi haud procul in pelago teterrimos spiritus, vinctum regem Dagobertum in lembo per spatium maris agitantes atque ad Vulcania loca, inflictis insuper verberibus, trahentes, ipsumque Dagobertum beatos Dyonisium et Mauricium martyres et sanctissimum confessorem ad sui liberationem continuis vocibus flagitantem. Nec mora intonuisse caelum, fulminaque per procellas disiecta, interque ea repente apparuisse praecellentissimos viros niveis comptos vestibus, seque tremefactum ex eis quaesisse, quinam essent, illosque respondisse, quos Dagobertus in adiutorium vocaverat, Dyonisium scilicet et Mauricium ac Martinum esse, ut eum ereptum in sinu Abrahae collocarent. Itaque hostes humani generis velociter insequentes, animam, quam verberibus minisque vexabant, ereptam ad ethe
Abbreviated transcription (Latin):
Etrationẽ tũc forte il¬
lustris de fensor picta¬
uensis ecclie anso aldꝰ
in ꝑtes sicilie atrebat Ea ꝑacta
cũ nauł nauli. reu̾teret᷑. sub¬
sidio. applicuit ad quãdã bre¬
uẽ insulã. in qͣ reuerẽtissimꝰ
iol̾es solitariã ducens uitã¬
Ad quẽ mare cõmeanciũ. ut
mi uentitabãt Ad hãc exgo
ĩsulã. tanti uiri me̾itis redi¬
mitã. appulsꝰ diuiõ nutu ã¬
soaldꝰ. dũ de celestibꝰ gau¬
diis cũ eo ẜmocinaret᷑. ĩter¬
iogat senex. uñ uł cur ueĩss
Igitͬ cognito de galliis qua
de causa missꝰ fuisset rogat
senex ut dagob̾ti rerris frã¬
torũ sibi mores studiũqi ex¬
ponat Od̾ cũ ille diligenter
fecisset. senex ad didit. ꝙ cũ
quadã die utpote iam frucꝰ
etate et fatigatꝰ uigiliis.
quieti paululũ indulsisset.
accessisse ad se uirũ quẽdã
canicie uenerãdũ. seq exꝑ¬
grefactũ ãmonuisse. qͣtenꝰ
ꝓpere surtrẽt. et pro dago¬
berti regis frãtorũ aĩa dm̃i

Expanded text:
egationem tum forte illustris defensor Pictavensis ecclesiae Ansoaldus in partes Siciliae agebat. Ea peracta, cum navali reverteretur subsidio, applicuit ad quandam brevem insulam, in qua reverentissimus Iohannes, solitariam duceommeantium, ut mi ventitabant. In hanc ergo insulam tanti viri meritis redimitam appulsus divino nutu Ansoaldus, dum de caelestibus gaudiis cum eo sermocinaretur, interrogat senex, unde vel cur venisset. Igitur cognito, de Galliis qua de causa missus fuisset, rogat senex, ut Dagoberti regis Francorum sibi mores studiumque exponat. Quod cum ille diligenter fecisset, senex addidit, quod dum quadam die, utpote iam fractus aetate et fatigatus vigiliis, quieti paululum indulsisset, accessisse ad se virum quendam canicie venerandum seque expergefactum admonuisse, quatinus propere surgeret et pro Dagoberti regis Francorum anima divinam
Abbreviated transcription (Latin):
legerẽt᷑ Inueni amario¬
rem morte mulierẽ. que
laq̃us uenatorũ est et sa¬
gena cor eiꝰ. uĩcła sũt ma¬
nꝰ illiꝰ qͥ placet dõ effu-¬
triet illã. qui ^ ꝓeͣctator est

Expanded text:
em, et inueni amariorem morte mulierem, quae laqueus uenatorum est et sagena cor eius. Vincula enim sunt manus illius. Qui placet Deo effugiet eam, qui autem peccator est
Abbreviated transcription (Latin):
in ea. et qu̾tet᷑ tibi moblet¬
tacionẽ. et erũt tibi ꝯpedes
eiꝰ in ꝓtectionẽ fortitudĩs.
et bases u̾tutis et torques
illiꝰ in stolã głie Detor eñ
uite est in illa et uĩcła illiꝰ
alligacio salutais Gtolam
glie ĩdues ean. et toronã
gratulacioĩs suppones tibi
fodicũ laborabis. et ĩeĩes

Expanded text:
ea et convertetur tibi in oblectationem et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases virtutis et torques illius in stolam gloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netura salutaris stolam gloriae indues eam et coronam gratulationis superpones tibi f
Abbreviated transcription (Latin):
batͦ. monitis potiꝰ et obsecratõibꝰ
agens Et quidẽ in libertate spũs.
excellent̾ enituit. cũ hũilitate et
mansuetudĩe tamẽ. ut quodãmõ
uideret᷑. et uereri neminẽ. et omẽ
hoiẽm reuereri Duã is platabilẽ
et ꝑsuasibilẽ qmͣq eruditã linguã
dederit ei deꝰ. ut sciret quõ et qnͣdo
debe̾t ꝓferre ẜmonẽ. quibꝰ uidelz
consolacio uł obsecratio. quibꝰ
ephortacio contrruẽt. nosse pote¬
runt aliquatenꝰ. qui ip̃iꝰ legre¬
rint scͥpta. et si lontre minꝰ ab
eis qui uerba eiꝰͣ sepiꝰ audierũt
Uocem in m̃ualido corꝑe uali¬
dam satis mñtelligibilẽq ei con¬
tulerat. qui ni opus p̃dicatoĩs se¬
grgau̾a̾t illũ ex ut̾o mat̾s sue¬

Expanded text:
batur, monitis potius et obsecrationibus batur, monitis potius et obsecrationibus agens. Et quidem in libertate spiritus excellenter enituit, cum humilitate et mansuetudine tamen; ut quodam modo videretur et vereri neminem, et omnem hominem revereri. Quam vero placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem; quibus videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret: nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus saepius audierunt. Vocem in invalido corpore validam satis intelligibilemque ei contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris su
Abbreviated transcription (Latin):
uersionis aliqnͣ sic risisse. ut ñ pociꝰ
ad ridendũ. qmͣ ad repͥmendui.
sibi uimi fac̾e oportẽt De ociosita¬
te u̾borũ uł nugris. cautꝰ erat ar¬
tificiose abẜuare. ꝙ ad papa eu-¬
tteniũ sc̾ͥbens. de sui cordis pleni¬
tudĩe eructuauit Auge si m̃cidãt
mñtdũ inquit ferende fortassis. re-¬
ferende nũqmi Prorũpendũ sane
iñ seriũ quid. ꝙ ñ mõ utiliter.
sed et libent̾ audiant. et suꝑsedeãt
octiosis Interuemiẽdũ caute et pru¬
dender nugacitati Tantostudio
fugisse nugas qnͣto odio ꝑsetutꝰ sit
dectͣtiones facile potest adu̾ti. Qiã
uerbũ proferret amarũ. ex eo ma
hom̃i. quos aliqñ forte turbates ex¬
cusacionẽ qmͣlibet racionabilem
satiffactõem qmͣlibet hũilẽ admitte̾
gͣuat. ꝙ ip̃a sue turbatioĩs passio
sic eos delectat. ut oderĩt omne re¬
mediũ. et oĩmodis satagãt ne
semel orta cõmocio sedari ualeat
et sanari Ilncrepacione rariꝰ ute¬

Expanded text:
versionis aliquando sic risisse, ut non potius versionis aliquando sic risisse, ut non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui ste verborum vel nugis cautus erat artificiose observare, quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, et supersedeant otiosis: interveniendum caute et prudenter nugacitati. » Tanto studio fugisse nugas, quanto odio persecutus sit detractiones, facile potest adverti. 42. verbum proferret amarum, ex eo maxhominum, quos aliquando forte turbatos excusationem quamlibet rationabilem, satisfactionem quamlibet humilem admittere gravat, quod ipsa suae turbationis passio sic eos delectet, ut oderint omne remedium, et omnimodis satagant, ne semel orta commotio sedari valeat et sanari. Increpatione rarius ute