comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem timere: qui ad xp̃m nollit ire.
Fuis ẽ. ad xpm̃ nolle ire: qui se ñ cre¬
dat cũ xp̃o inciꝑe regnare. Scriptũ
ẽ. iustum fide uiuere. Si uistus es et
fide uiuis. siuere in dm̃ credis. cur ñ
cum xp̃o futurus et de dñi pollicitati¬
one securus. qđ ad xpm̃ uoceris amplec¬
teris. et q diabolo careas gratularis:
Sy. meon deniq ille ustus qui uere
iustus fuit. qui fide plena dei precep¬
ta seruauit: cum ei diuinitus respon
cum matre uenisset: cognouit in spũ na¬
tum. ẽẽ. iam xp̃m. de quo sibi fuerat añ
p̃oictũ. Quo uiso: sciuit secito eẽ mori¬
turum. Letus itaq de morte iam ꝓxi¬
ma. et de uicina accersione securus.
accepit in manus puerũ: et benedi¬
cens dm̃ exclamauit et dixit. Nunc
dimnittis seruum tuum dñe scđm uer¬
bum tuũ in pace. qm̃ uider̃ oculi mei
salutare tuum: ꝓbans scilicet atq con¬
testans tunc esse seruis dei pacem. tẽ
liberam. tunc tranquillam quiedem. qͦn¬

Expanded text:
tem timere qui ad Christum nolit ire. tem timere qui ad Christum nolit ire. eius est ad Christum nolle ire qui se non credat cum Christo incipere regnare. Scriptum est: iustum fide uiuere. si iustus es et fide uiuis, si uere in Deum credis, cur non cum Christo futurus et de Domini pollicitatione securus, quod ad Christum uoceris amplecteris et quod diabolo careas gratularis? Simeon denique ille iustus qui uere iustus fuit, qui fide plena Dei praecepta seruauit, cum ei diuinitus responscum matre uenisset, agnouit in spiritu natum esse iam Christum, de quo sibi fuerat ante praedictum: quo uiso sciuit se cito esse moriturum. laetus itaque de morte iam proxima et de uicina arcessitione securus accepit in manus puerum et benedicens Deum exclamauit et dixit: nunc diI:ųittis seruum tuum, Domine, secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutarem tuum, probans scilicet adque contestans tunc esse semis Dei pacem, tunc liberam, tunc tranquillam quietem, quan
Abbreviated transcription (Latin):
truens et docens et preꝑans atq corro¬
borans eccłie sue ppłm ad omnem toleran¬
tiam futuroꝵ: bella et fames et t̾remotꝰ
et pestilentias ꝑ loca singula exurg̾e. pre¬
nuntiauit et cecinit. Et ne mopinatꝰ
nos et nouus rerum infestantiũ metꝰ
quateret: magis ac magis in nouissimiᷤ
temporib aduersa crebrescere ande p̃¬
monuit. Fiunt ecce que dicta sunt.
Et quando fuint que ante p̃dicta sũt
sequent᷑ et quecumq ꝓmissa sunt. dño
ipso pollicente et dicente. Cum aut̃
iuiditis hec omnia fieri: scitote qm̃
in ꝓximo ẽ. regnum dei. Regnũ dei
fr̃s dilectissimi. ẽẽ. cepit in ꝓximo. p̃¬
mium uite. et gaudium salutis et̃ne
et ꝑpetua leticia: et possessio ꝑadisi
nuꝑ amissa. Mundo transeunte iam
et caducis et̃na succedunt. Quis hic
anrietatis et sollicitudinis locus est:
Quis int̾ hec trepidus et mestus ẽ. nisi
cui spes et fides deest : Eiuis ẽ. enim mor¬

Expanded text:
truens et docens et praeparans adque corrotruens et docens et praeparans adque corroborans ecclesiae suae populum ad omnem tolerantiam futurorum: bella et fames et terrae motus et pestilentias per loca singula exurgere praenuntiauit et cecinit, et ne inopinatus nos et nouus rerum infestantium metus quateret, magis ac magis in nouissimis temporibus aduersa crebrescere ante praemonuit. fiunt ecce quae dicta sunt, et quando fiunt quae ante praedicta sunt sequentur et quaecumque promissa sunt Domino ipso pollicente et dicente: cum autem uideritis haec omnia fieri, scitote quoniam in proximo est regnum Dei. regnum Dei, fratres dilectissimi, esse coepit in proximo: praemium uitae et gaudium salutis aeternae et perpetua laetitia et possessio paradisi nuper amissa mundo transeunte iam et caducis aeterna succedunt. quis hic anxietatis et sollicitudinis locus est? quis inter haec trepidus et maestus. est nisi cui spes et fides deest? eius est enim mor
Abbreviated transcription (Latin):
et anima deuota. que
ad presentis mortalita¬
tis copiam non mouet᷑.
S tanqũa petra fortis et stabił turbi.¬
dos impetus mundi. et iuolentos scłi
fluctus frangit potius ipsa nec frangi¬
tur. et temptationil non uincit᷑. s ꝓbat᷑.¬
quia tam̃ animaduerto in plebe quosdã
uel imbecillitate animi uel fidei pariui
tate uel dulcedine scłaris uite uł sexus mol¬
licie uł qđ magis ẽ ueritatis errore. minꝰ
stare fortit̾ nec pestoris sui diuinũ atq
inuictum robur exerere: dissimulanda
res non fuit nec tacenda. quo minus nr̃a
pleno et sermone de dnica lectione con¬
cepto delicate mentis ignauiam compri¬
mat. ut qui homo dei et xp̃i iam esse
cepit: deo et xp̃o dignus habeatur. Agnoᷤ¬
cere enim se debet fr̃s dilectissimi qui dõ
militat. qui positus in celestib castris
diuina iam spirat: ut ad ꝓcellas et tur¬
bines mundi trepidatio nulla sit nobis
nulla turbatio. quando hec uentura p̃¬
dixit dñs. Prouide uocis hortatu ins¬

Expanded text:
et anima devota, quae ad praesentis mortalitatis copiam non movetur, sed tamquam petra fortis et stabilis turbidos impetus mundi et violentos saeculi fluctus frangit potius ipsa nec frangitur, et tentationibus non vincitur, sed probatur, tamen quia animadverto in plebe quosdam vel imbecillittate uel dulcedine saecularis uitae uel sexus mollitie uel, quod magis est, ueritatis errore minus stare fortiter nec pectoris sui diuinum adque inuictum robur exerere, dissimulanda res non fuit nec tacenda, quominus quantupleno et sermone de dominica lectione concepto delicatae mentis ignauia conprimatur et qui homo Dei et Christi esse iam coepit Deo et Christo dignus habeatur. Agnoscere enim se debet, fratres dilectissimi, qui Deo militat, qui positus in caelestibus castris diuina iam sperat, ut ad procellas et turbines mundi trepidatio nulla sit nobis, nulla turbatio, quando haec uentura praedixerit Dominus prouidae uocis hortatu ins
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ possessione translatis. In istis
munerib meis t̾renis atq caducis.
nemo pascit᷑. nemo uestit᷑. nemo cxbi
aliciĩ aut potus solatio sustinet᷑. Cunc¬
ta int̾ furorem edentis et spectantis er¬
rorem ꝓdiga et stulta uoluptatũ frus¬
trantiũ uanitate deꝑeunt. Illic ĩ pau¬
ꝑib tuis tu uestiris et pasceris. tu et̾nã
uitã oꝑantib polliceris. et uix tui meis
ꝑdentib ad equant᷑: qui a te diuinis
crilega sterilitate et quadã tenebrarũ
nocte cooꝑtas diuitũ m̃tes qua ratione
defendimuis. qua excusatione purgamꝰ.¬
modicis rependamꝰ: Precepta ille dedit
nob: quid facere seruos eiꝰ oport̾et instrux̃.
Oꝑantib premiũ pollicetur: suppliciũ
sterilib cõminat᷑. Sententiã suã ꝓtulit.

Expanded text:
melius possessione translatis. In istis melius possessione translatis. In istis muneribus meis caducis atque terrenis nemo pascitur, nemo vestitur, nemo cibi alicujus aut potus solatio sustinetur. Cuncta inter furorem edentis et spectantis errorem prodiga et stulta voluptatum frustrantium vanitate depereunt. Illic in pauperibus tuis tu vestiris et pasceris, tu aeternam vitam operantibus polliceris; et vix tui meis pereuntibus adaequantur. qui a te divinis crilega sterilitate et quadam tenebrarum nocte coopertas divitum mentes qua ratione defendimumodicis rependamus. praecepta ille nobis dedit, quid facere seruos eius oporteret instruxit, operantibus praemium pollicitus et supplicium sterilibus comminatus sententiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
bem xpi: p̃sente et uidicante ipso cõꝑa¬
tionis examine ꝓuocare dicentẽ. Ego
ꝓ istis quos mecũ uides. nec alapas ac¬
cepi. nec flagella sustinui. nec crucem
ꝑtuli. nec sanguinẽ fudi. nec familiã
meam p̃cio passionis et cruoris rede¬
mi. s nec regnũ ilł celeste ꝓmitto. nec
ad ꝑadisũ restituta imortalitate de¬
nuo reuoco: et munera inͥ quã p̾ciosa.
quã gͣndia. quã nimio et longuo la¬
bore quesita. sumptuosissimis appara¬
tib cõꝑant. reb suis uł obligatis in
muneris apparatione uł ueroitis. Ac
nisi editio honesta successerit: conui¬
cus ac sibilis eiciunt᷑: et furore popu¬
lari non nunquã pene lapidantur.
Tuos tales mimerarios xp̃e demons¬
tra illos diuites: illos copiosis opibus
affluentes. An in eccłia p̃sidente et
spectante de eiꝰ modi munꝰ edant: op¬
pigneratis uł distractis reb suis un¬
mo ad celestes thesauros mutata in

Expanded text:
bem Christi praesente et iudicante ipso compabem Christi praesente et iudicante ipso comparationis examine prouocare dicentem: ego pro istis quos mecum uides nec alapas accepi nec flagellpertuli, nec sanguinem fudi, nec familiam meam pretio passionis et cruoris redemi; sed nec regnum illis coeleste promitto, nec ad paradisum restituta immortalitate denuo revoco; et munera mihi quam pretiosa, quam grandia, quam nimio et longo labore quaesita, sumptuosissimis apparatibus comparant, rebus suis vel obligatis in muneris comparatione vel venditis; ac nisi editio honesta successerit, conviciis ac sibilis ejiciuntur, et furore populari nonnunquam pene lapidantur. Tuos tales munerarios, Christe, demonstra, illos divites, illos copiosis opibus affluentes, an in Ecclesia praesidente et spectante te ejusmodi munus edant, oppignoratis vel distractis rebus suis, immo ad coelestes thesauros mutata in
Abbreviated transcription (Latin):
elemosina omnib qͥ faciunt eã coram
tio deo spectante celebrat᷑ Si in genti¬
liũ munere grande et głosũ uidet᷑ ꝓ¬
consules uł imꝑatores hab̾e p̃sentes. et
adparatꝰ ac sũptꝰ ap̃ munerarios maior
ẽ ut possint placere maiorib quanto
illustrior mimeris et maior ẽ. gła dm̃ &
apparatus ubior et sũptus largior exbi¬
bendus ẽ ubi ad spectaculũ conueniunt
celoꝵ uirtutes. conueniunt angłi om̃s.
Ubi muneratio ñ qͥdriga uł consulatus
petit᷑. s uita et̾̃na prestat᷑. nec captatur
manis et temporaneus fauor uulgi: sed
ꝑpetuũ p̃miũ regni celestis accipit᷑. Atq
ut pigros et steriles et cupiditate nũma¬
ria nichil circa fructũ salutis oꝑantes ma¬
gis pudeat ut plus conscientiã sordidam
dedecoris ac turpitudinis sue rubor ce¬
dat ponat unusquisq ante oculos suo
diabolũ cum suis seruis. idẽ. cũ ꝑditio
nis popło. ac mortis in mediũ ꝓsllire ple¬

Expanded text:
eleemosyna omnibus qui faciunt eam coram eleemosyna omnibus qui faciunt eam coram tio Deo spectante celebratur. si in gentilium munere grande et gloriosum uidetur proconsules uel imperatores habere praesentes, et apparatus ac sumptus aput munerarios maior st ut possint placere maioribus, quanto inlustrior muneris et maior est gloria Deuapparatus uberior et sumptus largior exhibendus est, ubi ad spectaculum conueniunt caelorum uirtutes, conueniunt angeli omnes, ubi munerario non quadriga uel consulatus petitur, sed uita aeterna praestatur, nec captatur inanis et temporarius fauor uulgi, sed perpetuum praemium regni caelestis accipitur. Adque ut pigros et steriles et cupiditate nummaria nihil circa fructum salutis operantes magis pudeat, ut plus conscientiam sordidam dedecoris ac turpitudinis suae rubor caedat, ponat unusquisque ante oculos suos diabolum cum semis suis id est cum populo perditionis ac mortis in medium prosilire, ple
Abbreviated transcription (Latin):
da filus tuis qđ et ille mandauit dicẽs
Et nunc filu mando uob seruite deo ĩ
ueritate. et facite cora illo qđ illi pla¬
cet. et filiis urĩs mandate ut faciant
iusticiã et elemosinas: et sinit memo¬
res dei et benedicant nom̃ eiꝰ omĩ tẽꝑe.
et iterũ. Omnib dieb uite tue fili dm̃
in mente haber et noli p̃terire p̃cepta
eiꝰ. Insticiã fac omĩb dieb uite tue. et
noli ambulare uiam iniquitatis: qm̃
agente de exueritate erit respestus
oꝑũ tuoꝵ. Ex substantia tua fac ele¬
mosinam: et noli auertere faciem tuam
ab ullo pauꝑe. lta fiet ut nec ade auer¬
cat᷑ facies dei. Prout habueris fili: sic fac
Si tibi fuerit copiosa substantia: plus
ex illa fac elemosinã. Si eriguũ habue¬
ris ex hoc ipso exiguo cõmunica. Et ne
timueris cum facis elemosinam. P remi¬
ũ bonũ reponis tͥ in diem necessitatis.
quia elemosina a morte lib̾at. et ñ pa¬
tit᷑ ire in denebras. Munus bonum est

Expanded text:
da filiis tuis quod et ille mandauit dicens: da filiis tuis quod et ille mandauit dicens: et nunc, fili, mando uobis, seruite Deo in ueritate et facite coram illo quod illi placet, et filiis uestris mandate ut faciant iustitiam et eleemosynas et sint memores Dei et benedicant nomen eius omni tempore. et iterum: omnibus diebus uitae tuae, fili, Deum in mente habe et noli praeterire praecepta eius. iustitiam fac omnibus diebus uitae tuae et noli ambulare uiam iniquitatis, quoniam agente te ex ueritate erit respectus operum tuorum. ex substantia tua fac eleemosynam et noli auertere e faciem tuam ab ullo paupere. ita fiet ut nec a te auertatur facies Dei. prout habueris, fili, sic fac: si tibi fuerit copiosa substantia, plus ex illa fac eleemosynam. si exiguum habueris, ex hoc ipso exiguo communica. et ne timueris, cum facis eleemosynam: praemium bonum reponis tibi in diem necessitatis, quia eleemosyna a morte liberat et non patitur ire in tenebras. munus bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
pignerib in posterũ ꝓuide. hoc ẽ. futu¬
ris heredib pat̾na pictate consulare.
scđ̃m fidem script᷑e sc̃e dicentis. luueni¬
or fui et senui et non uidi uistũ delictũ:
neq sem̃ eiꝰ querens panem. Cota die mi¬
seret᷑ et fenerat: et sem̃ eiꝰ in benedictione
ẽ & iterũ. Qui conuersat᷑ sine uttuꝑati¬
one in uisticia beatos filios relinqͥt. Pre¬
uaricator itaq et ꝓditor pat̾ es: nisi filiis
tius fidelit̃ consulas. nisi conseruandis
eis religiosa et uera pietate ꝓspicias. Qui
studes t̾reno magis qua celesti patrimo¬
nio filios cuos diabolo magis cõm̃dare
quã xp̃o. bis delinquis et geminũ ac
duplex crim̃ admittis et qđ ñ p̃ꝑas fili¬
is tuis dei patris auxiliũ. et qđ doces fi¬
lios patrimoniũ plus amare quã xp̃m.
esto potiꝰ libis tiuis pat̾ tał: quał tobias
extitit. Da utilia et salutaria p̃cepta
pignerib qualia ille filio dedit: man¬

Expanded text:
pignoribus in posterum prouidere, hoc est futupignoribus in posterum prouidere, hoc est futuris heredibus paterna pietate consulere secundum fidem scripturae sanctae dicentis: iuuenior fui et senui et non uidi iustum derelictum neque semen eius quaerens panem. tota die miseretur et faenerat et semen eius in benedictione erit. etiterum:qui conuersatur sine uituperatione in iustitia beatos filios relinquet. praeuaricator itaque et proditor pater es, nisi filiis tuis fideliter consulas, nisi conseruandis eis religiosa et uera pietate prospicias. quid studes terreno magis quam caelesti patrimonio, filios tuos diabolo mauis commendare quam Christo ? bis delinquis et geminum ac duplex crimen admittis et quod non praeparas filiis tuis Dei patris auxilium et quod doces filios patrimonium plus amare quam Christum. Esto potius liberis tuis pater talis qualis Tobias extitit. da utilia et salutaria praecepta pignoribus qualia ille filio dedit, man
Abbreviated transcription (Latin):
diana ñ deerant quib possent peccata
t̃gi . Probat scriptura dicens. lob hõ
uerus et uistus habuit filios septem.
et filias tres. et emundabat illos offe¬
rens ꝓ eis hostias deo scđm numerũ il¬
loꝵ: et ꝓ peccatis eoꝵ uitulũ unũ. Si gͦ
uere filios tuos diligis. si eis exhibes
plenam et pat̾nã dulcedinẽ caritatis:
oꝑari magis debes ut filios tuos deo ius¬
ta oꝑatione cõm̃des. Nec eũ lib̃is tius co¬
gites patrẽ. qui et temporariꝰ et infirmꝰ
ẽ: s illum paris qui et̾̃nus et firmꝰ filioꝵ
sp̃ualiũ pat̾ ẽ. lili assigna facultates tu¬
as: quas heredib seruas. Ille sit libis tuis
tutor. ille curator. ille cont̾ om̃s inuiri¬
as scłares. diuina maiestate ꝑtector. Patri¬
moniũ deo creditũ. nec res publica eripit.
nec fiscus inuadit: nec calumpnia aliqͥ
forensis euertit. in tuto hereditas ponit᷑.
que deo custode seruat᷑. Hoc ẽ. karis

Expanded text:
diana non deerant, quibus possent peccata diana non deerant, quibus possent peccata tergeri. Probat Scriptura divina dicens: Job homo verus et justus habuit filios septem et filias tres, et emundabat illos offerens pro eis hostias Deo secundum numerum illorum, et pro peccatis eorum vitulum unum . Si ergo vere filios tuos diligis, si eis exhibes plenam et paternam dulcedinem charitatis, operari magis debes, ut filios tuos Deo justa operatione commendes. XIX. Nec eum liberis tuis cogites patrem qui et temporarius et infirmus est, sed illum pares qui aeternus et firmus filiorum spiritalium pater est. Illi assigna facultates tuas quas haeredibus servas. Ille sit libtutor, ille curator, ille contra omnes iniurias saeculares diuina maiestate protector. patrimonium Deo creditum nec respublica eripit nec fiscus inuadit nec calumnia aliqua forensis euertit. in tuto hereditas ponitur quae Deo custode seruatur. hoc est caris
Abbreviated transcription (Latin):
tum in eccłia peccet: qui se et filios
xp̃o anteponens diuitias suas seruat
nec patͥmoniũ copiosum cũ indigenti¬
ũ pauꝑtate cõmunicat. S enim mul¬
ti sunt in domo lib̾i: et retardat te nu¬
merositas filioꝵ quo minꝰ largit̃ bonis
opib insistas. at quin hoc ip̃so oꝑari
amplius debes: quo multoꝵ pignerũ
pat̾ es. Nures sunt ꝓ quib dñm de¬
p̃ceris. multoꝵ delicta redimenda s̃¬
multoꝵ purgande conscientie: multoꝵ
anime libande. Ut in hac uita scłari
alendis sustinendis q pignerib quo
maior ẽ. numerꝰ. hoc maior et sũptꝰ ẽ
ita ut in uita spũali atq celesti quo
amplior fuerit pignerũ copia eẽ. et
oꝑum debet maior impensa. Sic iob sa¬
crificia numerosa ꝓ lib̃is offerebat. ⁊ qͥn¬
tus q erat in domo pignerũ numerꝰ.
tantus dabat᷑ deo et numerꝰ hostiarũ.
Et qm̃ cotidie deesse non pot̃ qđ pec¬
cetur in conspectu dei: sacrificia coti

Expanded text:
tum in ecclesia peccet qui se et filios tum in ecclesia peccet qui se et filios Christo anteponens diuitias suas seruat nec patrimonium copiosum cum indigentium paupertate communicat. Sed enim multi sunt in domo liberi et retardat te numerositas filiorum quominus largiter bonis operibus insistas. adqui hoc ipso operari amplius debes, quo multorum pignorum pater es. plures sunt pro quibus Dominum depreceris, multorum delicta redimenda smultorum purgandae conscientiae, multorum animae liberandae. ut in hac uita saeculari alendis sustinendisque pignoribus quo maior est numerus hoc maior et sumptus est, ita et in uita spiritali adque caelesti quo amplior fuerit pignorum copia esse et operum debet maior inpensa. sic Iob sacrificia numerosa pro liberis obferebat, quantusque erat in domo pignorum numerus tantus dabatur Deo et numerus hostiarum. et quoniam cotidie deesse non potest quod peccetur in cons
Abbreviated transcription (Latin):
aut elie filios mat̾ in fame et egesta¬
te p̃posuit. Fit immo in conspectu dĩ
qđ deo placeat. prompte ac libent̃ qđ
petebatur offertur. nec de abundan¬
tia portio. s de modico totũ datur. et
esurientib lib̃is alt̃ prĩ pascit᷑. nec in
itaq tx.pũ xxp̃i gerens. et qđ ille ꝓ mi¬
scdia uicem singulis reddit ostendens:
respondit et dixit. hec dicit dñs. fi¬
delia farris non deficiet. et capsaces
olei ñ minuet᷑: usq in diem quo dabit
licitationis fidem multiplicata sunt
uidue et cumulata que presttat. et
opib iustis ac miscdie meritis aug̃¬
m̃ta et increm̃ta sumentib farris et
olei uasa cõpleta sunt. Nec filis abs¬
tulit mat̾. qđ elie dedit: s magis con¬
culit filiis qđ benigne et pie fecit. Et
illa nondũ xp̃m sciebat. nondũ p̃cep¬
ca eiꝰ audierat. ñ cruce et passione eiꝰ
redempta. exbũ et potũ ꝓ sanguine
rependebat: ut ex hoc appareat qͦn¬

Expanded text:
aut Heliae filios mater in fame et egestaaut Heliae filios mater in fame et egestate praeposuit. fit immo in conspectu Dei quod Deo placeat, prompte ac libenter quod petebatur obfertur nec de abundantia portio sed de modico totum datur, et esurientibus liberis alter prius pascitur, neque in itaque typum Christi gerens et quod ille pro misericordia uicem singulis reddat ostendens respondit et dixit: haec dicit Dominus: fidelia farris non deficiet et capsaces olei non minuet usque in diem quo dabit licitationis fidem multiplicata sunt uiduae et cumulata quae praestitit et operibus iustis ac misericordiae meritis augmenta et incrementa sumentibus farris et olei uasa conpleta sunt. nec filiis abstulit mater quod Heliae dedit, sed magis contulit filiis quod benigne et pie fecit. et illa nondum Christum sciebat, nondum praecepta eius audierat, non cruce et passione eius redempta cibum et potum pro sanguine rependebat, ut ex hoc appareat quan
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ et matͥ ñ noui de et filios suos non
agnouer̃ hii custodier̃ p̃cepta tua et
testam̃tũ tuũ seruauer̃. Nam si dm̃ to¬
to corde diligimꝰ: nec parentes nec fili¬
os deo p̃ferre debemus. ad et ioħs in
epła sua ponit caritatem dei apud eos
ñ eẽ. quos uideamꝰ oꝑari in pauꝑem nol¬
le. Qui habuerit inquit substantiam
mundi. et uidit frẽm suũ desidantẽ.
et cdauserit iuscera sua quomͦ caritas
dei manet in illos Si enum paupũ elemo¬
sinis deus fenerat᷑. ei cũ datur minimis
xp̃o dat᷑. non ẽ. qđ quis t̃rena celestib
preferat. ne diunis humana p̃ponat.
Sic uidua illa in t̾̃cio regnoꝵ libro cũ
insiccitate et fame consũptis omnibus
de modico farre et oleo qđ suꝑfuerat
feciset subcinerttiũ panem. qͥ ab sũpto
moritura cum lib̃is ẽẽt: suꝑuenit elias
et petit sibi pri ad edendũ dari. tunc
qđ suꝑfuiss ide illam cum filuĩs suis
uesci. Nec obtemꝑare illa dubitauit:

Expanded text:
patri et matri: non noui te, et filios suos non patri et matri: non noui te, et filios suos non agnouerunt, hi custodierunt praecepta tua et testamentum tuum seruauerunt. nam si Deum toto corde diligimus, nec parentes nec filios Deo praeferre debemus. quod et Iohannes in epistula sua ponit caritatem Dei aput eos non esse quos uideamus operari in pauperem nolle. qui habuerit, inquit, substantiam mundi et uiderit fratrem suum desiderantem et cluserit uiscera sua, quomodo caritas Dei manet in illo ? si enim Deus eleemosynis pauperum faeneratur et cum datur minimis Christo datur, non est quod quis terrena caelestibus praeferat nec diuinis humana praeponat. Sic uidua illa in tertio Regnorum libro cum in siccitate et fame consumptis omnibus de modico farre et oleo quod superfuerat fecisset cinericium panem quo absumpto moritura cum liberis esset, superuenit Helias et petit sibi prius ad edendum dari, tunc quod superfuisset inde illam cum filiis suis uesci. nec obtemperare illa dubitauit
Abbreviated transcription (Latin):
lier: que etiã ande diem uidicii meru¬
it udicis uoce laudari. Pudeat diui¬
tes sterilitatis atq infelicitatis sue. Ui¬
dua et inobs: iudua in oꝑe inuenttur.
Cũq uniũsa que dantur pupillis. cõ
tebat acciꝑe: ut sciamus que pena ste¬
rilem diuitem maneat. quando hoc do¬
cum̃to oꝑari etiam pauꝑes debeant. Atq
ut intelligamꝰ hec oꝑa deo dari. et eum
quisq hec faciat dm̃ ꝓmereri. xp̃s
sllud dona dei appellat. et in dona dĩ
in duam duos quadrantes misisse signi¬
ficat: ut magis ac magis possit. eẽ. ina¬
nifestum qr qui miseretur pauꝑi deo fe¬
quod excusari se posse aliquis existimet
p̃feramus. ipso instrueñte et monente.
Qui diligit inquit patrem aut matrẽ
suꝑ me: non ẽ. me dignus. Et qui dili¬
git filium aut filiam suꝑ me: non est
me dignus. ldem in deuteronomio ad
corroborationẽ fidei et dilectionem dei
pa ria conscripta s̃. Qui dicunt inquit

Expanded text:
gloriosa quae etiam ante diem iudicii merugloriosa quae etiam ante diem iudicii meruit iudicis uoce laudari. pudeat diuites sterilitatis adque infelicitatis suae. uidua et inops uidua in opere inuenitur, cumque uniuersa quae dantur pupillis et uitebat accipere, ut sciamus quae poena sterilem diuitem maneat, quando hoc documento operari etiam pauperes debeant. adque ut intellegamus haec opera Deo dari et eum quisque haec faciat Deum promereri, Christus illud dona Dei appellat et in dona Dei uiduam duos quadrantes misisse significat, ut magis ac magis possit esse manifestum quia qui miseretur pauperis Deo faequod excusari se posse aliquis existimet Dominum praeferamus ipso instruente et monente: qui diligit, inquit, patrem aut matrem super me non est me dignus, et qui diligit filium aut filiam super me non est me dignus. item in Deuteronomio ad corroborationem fidei et dilectionem Dei paria conscripta sunt. qui dicunt, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
mereris. Ceterũ que cał es: nec oꝑari ĩ
eccłia potes. Egentẽ enĩ et pauꝑem non
uident oculr suꝑfusi nigroris denebris
et nocte condecti. Locuples et diues dm̃¬
cũ celebrare te credis que corlanan om¬
nino non respicis. que in dnĩcũ sine sa¬
crificio uenis. que partem de sacrificio
qđ pauꝑ obtulit sumis. intuere in euã¬
głio uiduã p̃ceptoꝵ celestiũ memorẽ. int̾
ipsas p̃ssuras et angustias egestatis oꝑan¬
tẽ: in garophilatio duo que sola sibi fu¬
erant minuta mittentẽ. Quã cũ animi¬
duerteret dñs et uicdet ñ de patrimonio
ẜ de animo opiis eiꝰ examinans. et consi¬
derans non quantũ s ex quanto dedi¬
set: respondit et dixit. Am̃ dico uob: qi
utoua ista omnib plus misit in dona
dei. Omnes enim isticde eo qđ abunda¬
uit illis miser̃ in dona dei: hec aũ de
mopia sua omnem quẽcũq habuit uic¬
tum misit. Multũ beata et głosa mu

Expanded text:
us promereris. Ceterum quae talis es nec operari in us promereris. Ceterum quae talis es nec operari in ecclesia potes: egentem enim et pauperem non uident oculi superfusi nigrore, tenebris et nocte contecti. locuples et diues dominicum celebrare te credis quae corban omnino non respicis, quae in dominicum sine sacrificio uenis, quae partem de sacrificio quod pauper obtulit sumis? intuere in euangelio uiduam praeceptorum caelestium memorem, inter ipsas pressuras et angustias egestatis operantem, in gazophylacium duo quae sola sibi erant minuta mittentem, quam cum animaduerteret Dominus et uideret, non de patrimonio sed de animo opus eius examinans et considerans, non quantum sed ex quanto dedisset, respondit et dixit: amen dico uobis quoniam uidua ista omnibus plus misit in dona Dei. omnes enim isti ex eo quod abundauit illis miserunt in dona Dei. haec autem de inopia sua omnem quemcumque habuit uictum misit. multum beata mulier et
Abbreviated transcription (Latin):
faciat regnoꝵ celestiũ coheredẽ. Erras
et falleris quisq te in scło diuitẽ credis.
Audi in apocalipsi dñi tui uocem: eius¬
modi homines iuistis obuirgationib ĩ¬
crepantẽ. dicis inquit diues sũ et di¬
tatus sum et nulliꝰ rei egeo: et nescis
qm̃ tu es miser: et pauꝑ. et cecus. et nu¬
dus. Suadeo tͥ emere a me aurũ ignitũ
de igni ut sis diues et uestem albam
ut uestiaris et non appareat ĩce feditaᷤ
nuditatis tue et collirio ungue ocłos
tuos ut uideas. Qui gͦ locuples et diues
es eme tibi a xp̃oaurũ ignitũ. ut sordib
tius tanqũã igne decostis. ẽẽ. aurũ mun¬
dũ possis: si elemosinis et uista oꝑatione
puigeris. Eme tͥ albam uestem: ut qͥ scłm
adam nudus fueras. et horrebas ante de¬
formis. in dũto xp̃i candido uestiaris.
et que matrona locuples et diues es
ungue oculos tuos ñ stibio diaboli. s
collirio xp̃i ut ꝑuenire ad uidendũ

Expanded text:
faciat regnorum caelestium coheredem. Erras faciat regnorum caelestium coheredem. Erras et falleris quisque te in saecnlo diuitem credis. audi in Apocalypsi Domini tui uocem eiusmodi homines iustis obiurgationibus increpantem. dicis, inquit, diues sum et ditatus sum et nullius rei egeo: et nescis quoniam tu es miser et pauper et caecus et nudus. suadeo tibi emere a me. au rum ignitum de igni ut sis diues, et uestem albam ut uestiaris et non appareat in te foeditas nuditatis tuae, et collyrio inungue oculos tuos ut uideas. qui ergo locuples et diues es eme tibi a Christo aurum ignitum, ut sordibus tuis tamquam igne decoctis esse aurum mundum possis, si eleemosynis et iusta operatione purgeris. eme tibi albam uestem, ut qui secundum Adam nudus fueras et horrebas ante deformis, indumento Christi candido uestiaris. et quae matrona locuples et diues es ungue oculos tuos non stibio diaboli sed collyrio Christi, ut peruenire ad uidendum
Abbreviated transcription (Latin):
tere unmo que uera s̃: et quia scienteᷤᷤ
ñ potes fallere. secreta et abdita m̃tis
exprome. Obseder̃ animũ tuũ sterili¬
tatis denebre: et recedente inde lu¬
mine ueritatis carnale pectus alta ꝙ
ꝓfunda auaritie caligo cecauit. Pe¬
cunie tue captinus et seriis es cathe¬
nis cupiditatis et uinculis ligatus es.
et quem iam soluerat xp̃e: denuo uin¬
ctus es. Seruas peccuniã que te seruata
non seruat: patrimoniũ cumulas. qđ
te ponde suo onerat. Nec memuinisti
quid deus responderit diuiti: exube¬
rantiũ fructuũ copiam stulta exulta¬
tione iastanti. Stulte inquit hac nocte
expostulat᷑ anima tua. Que gͦ ꝑasti cuiꝰ
erunt: Quid diuitiis tus solus incu¬
bas: Quio in penã tuam patrimonii
porrous exaggeras. ut quo locupleti¬
or scło fueris. pauꝑior deo fias: Reditꝰ
tuus diuide cũ dño tuo: fructus tuoᷤᷤ
partire cũ xp̃o. fac tibi possessionũ ter¬
restriũ xp̃m participẽ: ut et ille te sibi

Expanded text:
tere immo quae uera sunt et quia scientes tere immo quae uera sunt et quia scientes non potes fallere, secreta et abdita mentis exprome. obsederunt animum tuum sterilitatis tenebrae et recedente inde lumine ueritatis carnale pectus alta et profunda auaritiae caligo caecauit. pecuniae tuae captiuus et seruus es, catenis cupiditatis et uinculis alligatus es et quem iam soluerat Christus denuo uinctus es. seruas pecuniam quae te seruata non seruat, patrimonium cumulas quod te , pondere suo onerat, nec meministi quid Deus responderit diuiti exuberantium fructuum copiam stulta exultatione iactanti stulte, inquit, hac nocte expostulatur anima tua. quae ergo parasti cuius erunt? quid diuitiis tuis solus incubas, quid in poenam tuam patrimonii pondus exaggeras, ut quo locupletior saeculo fueris pauperior Deo fias? reditus tuos diuide cum Deo tuo, fructus tuos partire cum Christo, fac tibi possessionum terrestrium Christum participem, ut et ille te sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cit. a xp̃o ipse non pascit᷑: aut eis t̾re
gitatio: Quid in domo fidei ꝑfidũ
pectus: Quid qui in xp̃o omnino non
oñs in euanglio de elemosinis dispu¬
taret et ut nob amicos de derrestrib
lucbris ꝓuida oꝑatione faceremꝰ qͥ
nos pꝰ modũ in tabnacula et̃na susci¬
pent fidelit̾ ac salubrit̃ p̃moneret.
adoidit ꝑꝰ bec scriptura dicens. Audie¬
bant aut̃ hec omnia pharisei qui ẽ¬
pant cupid issimi et irridelunt. Qua¬
bes nunc in eccłia quosdã uidemꝰ quoꝵ
peluse aures et aorla cecata nulsuor
de spualib ac salutarib monitis ui¬
m̃ aoieecunit. De quib mirari ñ opor¬
cot qđ contempnant in tuactitib seriu
quando a talib ipsũ dñm iudeamus
ẽẽ. contẽptũ. Quid tͥ istis ineptis et
stultis cogitacionib plaudis. quasi me¬
tu et sollicitudine futuroꝵ ab oꝑib re¬
tarderis: Quid umbras et p̃stigias qͥs¬
dã uane excusationis obtendis: Confi¬

Expanded text:
cit a Christo ipse non pascitur aut eis terrecit a Christo ipse non pascitur aut eis terreit in domo fidei perfidum pectus? quid qui Christo omnino non Dominus in euangelio de eleemosynis disputaret et ut nobis amicos de terrestribus lucris prouida operatione faceremus qui nos postmodum in tabernacula aeterna susciperent fideliter ac salubriter praemoneret, addidit post haec scriptura dicens: audiebant autem haec omnia Pharisaei qui erant cupidissimi et inridebant. quales nunc in ecclesia quosdam uidemus quorum praeclusae aures et corda caecata nullum de spiritalibus ac salutaribus monitis lumen admittunt, de quibus mirari non oportet quod contemnant in tractatibus seruum, quando a talibus ipsum Dominum uideamus esse contemptum. Quid tibi cum istis ineptis et stultis cogitationibus plaudis, quasi metu et sollicitudine futurorum ab operibus retarderis? quid umbras et praestigias quasdam uanae excusationis obtendis? confi
Abbreviated transcription (Latin):
er̃ se dolorib multis. Metius ne patri¬
moniũ tuũ forte deficiat. si oꝑari ex
eo largit̃ ceꝑis. Quando enim factũ est
ut iusto possent deesse subsidia. cum
scptũ sit non occidet fame dñs animã
iustam: Elias in solitudine coruis mi¬
nistrantib pascit᷑. et danieli in lacum
ad leonũ p̃dam ussu regis incluso pͥn¬
dium diuinitus apparat᷑: et tu metu¬
is ne oꝑanti et dnm̃ ꝓmerenti desit
alim̃tũ. quando ipse in euangłio ad
exprobrationẽ eoꝵ quib mens dubia
ẽ et fides parua contestet᷑ et dicat.
aspicite uolatilia celi qm̃ ñ seminãt.
neq metunt. neq colligunt in horrea.
et pat̾ ur̃ celestis alit illa. nonne uos
pluris illis estis: Uolucres deus pascit.
et passerib alim̃ta diurna prestant᷑.
et quib nullus diuine rei sensus est
eis nec exl nec potus de est. tu xpĩano
tu dei seruo tu oꝑib bonis dedito. tu
dño suo Raro aliquid existimas de fu¬
turũ : Nisisi putas quia qui xp̃m pris¬

Expanded text:
 se doloribus multis. Metuis ne patrimonium tuum forte deficiat, si operari ex eo largiter coeperis? quando enim factum est ut iusto possent deesse subsidia ? cum scriptum sit: non occidet fame Dominus animam iustam. Helias in solitudine conus ministrantibus pascitur et Danieli in lacum ad leonum praedam iussu regis incluso prandium diuinitus apparatur: et tu metuis ne operanti et Dominum promerenti desit alimentum, quando ipse in euangelio ad exprobrationem eorum quibus mens dubia est et fides parua contestetur et dicat: aspicite uolatilia caeli quoniam non seminant neque metunt neque colligunt in horrea, et pater uester caelestis alit illa. nonne uos pluris estis illis. uolucres Deus pascit et passeribus alimenta diurna praestantur et quibus nullus diuinae rei sensus est eis nec potus nec cibus deest: tu christiano, tu Dei seruo, tu operibus bonis dedito, tu domino suo caro aliquid existimas defuturum? Nisi si putas quia qui Christum pas
Abbreviated transcription (Latin):
sue pollicitationis aꝑire. Hec hereant
firmit̾ sensib nr̃is. hec intelligant᷑ ple¬
na fide. hec corde toto diligant᷑: hec
indesinentiũ oꝑum magnanimitate
redimantur. Preclara et diuina res
bre presidiũ. munim̃tũ spei. tutela
fidei. medela peccati. res posita in po¬
testate facientis. res et grandis et fa-¬
cilis. et sine ꝑicło ꝑsecutionis corona
pacis uerũ dei munꝰ et maximũ. in¬
firnus necessariũ. fortib głosum. quo
xp̃ianꝰ adutus p̃fert grãm spũalẽ.¬
bitorẽ. Ad hanc oꝑum salitariũ pal¬
nam libent̾ ac ꝓmpte certemꝰ om̃s ĩ
agone uisticie deo et xp̃o spectante
curramꝰ: et qui scło et mundo maio¬
res ẽẽ iam cepimꝰ. cursũ nr̃m nulla
scłi et mundi cupiclitate tardemꝰ.
Si expeditos. si celeres. si in hoc oꝑiᷤ
agone currentes dies nos uł reditio¬
nis uł ꝑsecutionis inuenerit: nusꝙͣ.
dñs meritis nr̃is ad p̃miũ deerit. In

Expanded text:
suae pollicitationis aperire. haec haereant suae pollicitationis aperire. haec haereant firmiter sensibus nostris, haec intellegantur plena fide, haec corde toto diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate redimantur. praeclara et diuina res,bre praesidium, munimentum spei, tutela fidei, medella peccati, res posita in potestate facientis, res et grandis et facilis, sine periculo persecutionis corona pacis, uerum Dei munus et maximum, infirmis necessarium, fortibus gloriosum, quo Christianus adiutus perfert gratiam spbitorem. ad hanc operum salutarium palmam libenter ac prompte certemus, omnes in agone iustitiae Deo et Christo spectante curramus et qui saeculo et mundo maiores esse iam coepimus cursum nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. si expeditos, si celeres, si in hoc operis agone currentes dies nos uel redditionis uel persecutionis inuenerit, nusquam Dominus meritis nostris ad praemium deerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs imitari. Quodcũq enĩ dĩẽ ĩ nr̃a
usurpatione cõmune ẽ: nec qͥsqũa a
beneficiis eiꝰ. et munerib arcet᷑. quo¬
minus omẽ humanũ genus bonita¬
de ac largitate diuina equalit̾ ꝑfru¬
at᷑. Sic equalit̾ dies illuminat: sol
radiat. imber rigat. uentꝰ aspirat. &
dormientib somnꝰ unus ẽ. et stellarũ
splendor ac lune cõmunis ẽ. Quo eqͥ¬
tatis exemplo. qͥ possessor in derris.
reditus ac fructus suos cum frat̾nitate
partit᷑. dum largitionib gratuitis com¬
munis ac iustus ẽ dei patris imitator ẽ
suum dñs ceꝑit recensere: et meritis
ꝓ t̾renis celestia. ꝓ temꝑalib sempit̃na.
ꝓ modicis magna prestare. offerre nos pa¬
tri. cui nos sua scĩficatione restituit. et̃¬
nitatẽ nob̾ immortalitatẽ q largiri.
ad quam nos sanguinis uiificatio¬
ne reꝑauit. reduces ad ꝑadisũ denuo
facere: regna celoꝵ fide et ueritate

Expanded text:
patris imitari. quodcumque enim Dei est in nostra patris imitari. quodcumque enim Dei est in nostra usurpatione commune est, nec quisquam a beneficiis eius et muneribus arcetur quominus omne humanum genus bonitate ac largitate diuina aequaliter perfruatur. sic aequaliter dies luminat, sol radiat, imber rigat, uentus adspirat, et dormientibus somnus unus est, et stellarum splendor ac lunae communis est. quo aequalitatis exemplo qui possessor in terris reditus ac fructus suos cum fraternitate partitur, dum largitionibus gratuitis communis ac iustus est. Dei patris imitator est. suum Dominus coeperit recensere et meritis pro terrenis caelestia, pro temporalibus sempiterna, pro modicis magna praestare, obferre nos patri cui nos sua sanctificatione restituit, aeternitatem nobis inmortalitatemque largiri ad quam nos sanguinis sui uiuificatione reparauit, reduces ad paradisum denuo facere, regna caelorum fide et ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
admonente et dicente. Ergo dum tẽpꝰ
habemꝰ oꝑem᷑ qđ bonũ ẽ. ad om̃s: maxi¬
me aũ ad domesticos fidei. Bonum aut̃
facientes non deficiamꝰ: tempore enĩ
suo metemꝰ. Cogidemꝰ fr̃s dilectissimi
quid sub apłis fecerit credentium
populus. quando int̾ ipsa pͥmordia
maiorib uͥtitib mens uigebat: qͥn¬
do credentiũ fides nouo adhuc fidei
calore feruebat. Domicilia tunc et p̃¬
dia ueniindabant et lispensandam
pauꝑib qͥntitatẽ libent̃ ac largiter
apłis offerebant: t̾reno patͥmonio uen¬
dito atq distracto. fundos illuc tͣnf¬
ferentes uͥ fructus caꝑent possessioniᷤ
aet̾ne: illic conꝑanites domos ubi inci¬
ꝑent semꝑ habitare. Talis tunc fuit
ac m̃te una agebant: nec fuit int̾
illos discrim̃ ullũ. nec quicquã suũ
iudicabant. ex bonis que eis erant.
s fuerant illis omnia cõmunia. hoc
ẽ natiuitade spũali uere dei filiũ
fieri: hoc ẽ. lege celesti equalitatẽ dĩ

Expanded text:
admonente et dicente: ergo dum tempus admonente et dicente: ergo dum tempus habemus, operemur quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. bonum autem facientes non deficiamus, tempore enim suo metemus. Cogitemus, fratres dilectissimi, quid sub apostolis fecerit credentium populus, quando inter ipsa primordia maioribus uirtutibus mens uigebat, quando credentium fides nouo adhuc fidei calore feruebat. domicilia tunc et praedia uenundabant et dispensandam pauperibus quantitatem libenter ac largiter apostolis obferebant, terreno patrimonio uendito adque distracto fundos illuc transferentes ubi fructus caperent possessionis aeternae, illic comparantes domos ubi inciperent semper habitare. talis tunc fuit ac mente una agebant nec fuit inter illos discrimen ullum nec quicquam suum iudicabant ex bonis quae eis erant, sed fuerunt illis omnia communia. hoc est natiuitate spiritali uere Dei filium fieri, hoc est lege caelesti aequitatem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sicientẽ. aut hospitem. aut nudũ. aut
infirmũ. aut in carcere. et ñ ministra¬
uimꝰ tͥ: & respondebit illis. Am̃ dico uo¬
b̃: quãdui ñ fecistis uni ex minimis
his: neq mͥ fecistis. Et abibunt impii
in conbustionẽ aet̾nã. iusti aut̃ in ui¬
tam et̃nã. Quid potuit nob̾ mauis xp̃c
edicere : Quomͦ magis potuit iusticie
et pauꝑi. et se dix̃ offendi nͥ egenti p̾ste¬
t᷑ et pauꝑi. ut qui respectu frĩs in eccłia
ñ mouetur. uł xp̃i contemplatione mo¬
ueatur: et qui non cogitat in labore
atq in egestate conseruũ. uł dñm co¬
gitet in ipso illo quẽ despicit. constitu
mundo ad suꝑna et diuina animus
erestus ẽ. fide plena. mĩte deuota. o¬
ꝑatione continua: ꝓmerendo dño ob
ꝙ bũ et potum scłarẽ: cum abrabam
et ysaac et iacob ad coniuiuiũ celeste
uenturi. Ne parũ metamꝰ: plurimum
seminemus. Securitati ac saluti et̃ne
dum tempus ẽ consulamꝰ: paulo apło

Expanded text:
sitientem aut hospitem aut nudum aut sitientem aut hospitem aut nudum aut infirmum aut in carcere et non ministrauimus tibi? et respondebit illis: amen dico uobis, quamdiu non fecistis uni ex minimis his, neque mihi fecistis. et abibunt isti in ignem aeternum, iusti autem in uitam aeternam. quid potuit nobis maius Christus edicere? quomodo magis potuit iustitiaeet pauperi, et se dixit offendi nisi egenti praestatur et pauperi, ut qui respectu fratris in ecclesia non mouetur uel Christi contemplatione moueatur et qui non cogitat in labore adque in egestate conseruum uel Dominum cogitet in ipso illo quem despicit constitutumundo ad superna et diuina animus erectus est, fide plena, mente deuota, operatione continua promerendo Domino obsecibum et potum saecularem cum Abraham et Isaac et Iacob ad conuiuium caeleste uenturi. ne parum metamus plurimum seminemus. securitati ac saluti aeternae dum tempus est consulamus Paulo apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatũ ẽ. regnũ ab origine mundi. Esuri¬
ui enim: et dedisti mͥ manducare. Situu.
et potastĩ me. Hospes fui et adduristis
me. Nudus et texistis. Infirmatus sum:
et uisitastis me. In carcere fui: et uenistis
ad me. Tunc respondebunt ei iusti dicen¬
tes. Dñe qͥndo te uidimꝰ esurientẽ & paiumꝰ.
sicientem et potauimus: Quando te
uidimus hospitem et adduximus. nu
dum et uestiuimꝰ: Quando autem de
uidimus infirmari et in carcere. et ue¬
nimꝰ ad te᷑ Tunc tespondens rer: dicet eiꝰ
Am̃ dico uob̾: quandui fecistis uni hoꝵ
ex fr̃ib meis minimis: mͥ fecistis. Cunc
dicet illis qui a sinistra. Discedite a me¬
maledicti in ignem et̾nũ: quẽ hpauit pa¬
t̃ meus diabolo et angłis eiꝰ. Esuriui e¬
nim: et non dedistis mͥ manducare. Si¬
tiui: et ñ potastis me. Hospes fui: et ñ
adduxistis me. Nuduis: et ñ uestistis me.
infirmꝰ et in carcere: et ñ uisitastis me.
Tunc respondebunt et ipsi dicentes.
Dñe quando te uidimꝰ esurientẽ. aut

Expanded text:
atum est ab origine mundi. esuriui enim et dedistis mihi manducare, sitiui et potastis me, hospes fui et abduxistis me, nudus et texistis me, infirmatus sum et uisitastis me, in carcere fui et uenistis ad me. tunc respondebunt ei iusti dicentes: Domine, quando te uidimus esurientem et pauimus, sitientem et potauimus? quando te uidimus hdum, et vestivimus? quando autem te vidimus infirmari et in carcere, et venimus ad te? Tunc respondens rex dicet eis: Amen dico vobis, quamdiu fecistis uni horum ex fratribus meis minimis, mihi fecistis. Tunc dicet et illis qui ad sinistram ejus erunt: Dmaledicti, in ignem aeternum quem parauit pater meus diabolo et angelis eius. esuriui enim et non dedistis mihi manducare, sitiui et non potastis me, hospes fui et non abduxistis me, nudus et non uestistis me, infirmus et in carcere et non uenistis ad me. tunc respondebunt et ipsi dicentes: Domine, quando te uidimus esurientem aut
Abbreviated transcription (Latin):
opus celeste celebrat᷑. Nec hoc tͥ de meo
spondeo: s de scãrũ scripturarũ fide et¬
de diuine pollicitationis auctoritate
ꝓmitto. Loquit᷑ ꝑ salomonẽ sp̃s sc̃s
et dicit. Qui dat̾ pauꝑib nunquã e¬
gebit qui aut̃ auertit oculũ suũ in
magna penuria erit. ostendens misen¬
cordes atq oꝑantes egere non posse n¬
gis parcos et steriles ad inopiã pꝰmodiã
trat inquit sem̃ seminantr: et panem
ad edendum p̃stabit. et multiplicabit
seminationẽ urãm et augebit increm̃¬
ta frugum iusticie ur̃e. ut in om̃ib lo¬
cupletemini. et iterũ. Administratio
huiꝰ officii non tantũ supplebit ea que
sc̃is desunt: s habundabit ꝑ multã grã¬

Expanded text:
opus caeleste celebratur. nec hoc tibi de meo opus caeleste celebratur. nec hoc tibi de meo spondeo sed de sanctarum scripturarum fide et diuinae pollicitationis auctoritate promitto. loquitur per Salomonem Spiritus sanctus et dicit: qui dat pauperibus numquam egebit: qui autem auertit oculum suum in magna penuria erit, ostendens misericordes adque operantes egere non posse, magis parcos et steriles ad inopiam postmodum trat, inquit, semen seminanti et panem ad edendum praestabit et multiplicabit seminationem uestram et augebit incrementa frugum iustitiae uestrae, ut in omnibus locupletemini. et iterum: administratio huius officii non tantum supplebit ea quae sanctis desunt, sed et abundabit per multam grat
Abbreviated transcription (Latin):
abraham credidit deo et deputatũ ei
ad iusticiã: utiq qui sccłm p̃ceptũ dĩ
elemosinas facit. deo credidit. Et qui
habet fidei ueritatẽ: seruat dĩ ti¬
morem. Qui aũ dei timorẽ seruat: in
miserationib pauꝑm dm̃ cogitat.
Opat᷑ enim ideo quia credit⁊ qͥa scit
uera eẽ. que p̃dicta sunt uerb̃ dei. nec
scͥpturam scãm posse m̃tiri. arbores in¬
fructuosas. id est steriles homines ex¬
cidi et in ignem mitti: misericordes ad
regnũ uocari. Qui et alio in loco oꝑa¬
rios et fructuosos fideles appellat.
infructuosis uͦ et sterilib fidem dero¬
gat dicens. Si iniusto mãmona fideles
non fiustis. qđ ẽ. uerũ quis credet uo¬
bis: Et si in alieno fideles non fuistis.
ur̃m quis clabit uob: Sed uereris ex
metius ne si oꝑari płimũ ceꝑis: patri¬
monio tuo larga oꝑatione finito ad
penuriam forte redigaris. Esto in hac
parte intrepidus. esto securꝰ. finiri ñ
pot̃ unde inusus xp̃i impendit᷑: unde

Expanded text:
Abraham credidit Deo et reputatum est ei Abraham credidit Deo et reputatum est ei ad iustitiam, utique qui secundum praeceptum Dei eleemosynas facit Deo credit: et qui habet fidei ueritatem seruat Dei timorem: qui autem Dei timorem seruat in miserationibus pauperum Deum cogitat. operatur enim, in Deo quia credit, quia scit uera esse quae praedicta sunt uerbis Dei nec scripturam sanctam posse mentiri, arbores infructuosas id est steriles homines excidi et in ignem mitti, misericordes ad regnum uocari. qui et alio in loco operarios et fructuosos fideles appellat, infructuosis uero et sterilibus fidem derogat dicens: si in iniusto mamona fideles non fuistis, quod est uerum quis credet uobis? et si in alieno fideles non fuistis, uestrum quis dabit uobis? Sed uereris et metuis ne si operari plurimum coeperis patrimonio tuo larga operatione finito ad penuriam forte redigaris, esto in hac parte intrepidus, esto securus. finiri non potest unde in usus Christi impenditur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
erit et cor tuũ. Et cum obseruata le¬
ge ꝑfectũ et consũmatũ uellet osten¬
dere: si uis inquit ꝑfectus eẽ. uade ꝙ
uende omnia tua. et da egenis. et ha¬
bebis chesaurũ in celo. et ueni seque¬
re me. Item alio loco negotiatorẽ celes¬
tis gre. et conparatorẽ salutis et̃ne diꝰ¬
tractis omnib reb suis p̃ciosam marga¬
ritã hoc ẽ. uitã ęt̾nã xp̃i cruore p̃cio¬
sam de quantitate patrimonii sui di¬
eit debe mercari. Simile ẽ. inquit
regnũ celoꝵ homini negocianti que¬
renti bonas margaritas. ubi aũ in¬
uenit p̃ciosam margaritã abiit et
uendidit omnia que habuit et emit
illam. Cos deniq et abrahe filios di¬
cit: quos in iuuandis alendisq pau¬
ꝑib oꝑarios cernit. Nam cũ zacheus
dixisset. ecce dimidiũ ex substantia
mea do egenis et si cui quid frauda¬
ui quad uplũ reddo: respondit iħs.
Quia salus hodie domiu hiue facta
ẽ qm̃ et hic filius ẽ. abrahe. Nam si

Expanded text:
erit et cor tuum. et cum obseruata leerit et cor tuum. et cum obseruata lege perfectum et consummatum uellet ostendere, si uis, inquit, perfectus esse, uade et uende omnia tua et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni sequere me. item alio loco negotiatorem caelestis gratiae et comparatorem salutis aeternae distractis omnibus rebus suis pretiosam margaritam hoc est uitam aeternam Christi cruore pretiosam de quantitate patrimonii sui dicit debere mercari. simile est, inquit, regnum caelorum homini negotianti quaerenti bonas margaritas. ubi autem inuenit pretiosam margaritam, abiit et uendidit omnia quae habuit et emit illam. Eos denique et Abrahae filios dicit quos in iuuandis alendisque pauperibus operarios cernit. nam cum Zachaeus dixisset: ecce dimidium ex substantia mea do egenis et si cui quid fraudaui quadruplum reddo, respondit Iesus: quia salus hodie domui huic facta est, quoniam et hic filius est Abrahae. nam si