comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in carnẽ xp̃m p̃nuntiar̃. quẽ &iã illi qui eũ uenisse nuntiarunt sacram̃ta ẽẽ potuer̾
ꝓtẽpord̾m diuersitate diuersa : adunitatẽ tam̃ eius dem fidei concordissime recur.¬
nponere uigũ supͣ collũ discipulor. quod neq patres Nr̃i neq nos potuimꝰ portare
sed ꝑ grãm dñi iħu credimꝰ sal uosfieri: quẽ ad modũ & illi. Sigͦ & illi id est patres
portare uigũ legis ueteris nonualentes ꝑ gram dñi iħu saluos sefieri crediderunt:
manifestum .ẽ. quod hec gr̃a &iã antiquos iustos uiuere fecit exfide. Iustus enim:
exfide uiuit. Lex auteõ sub intrauit. ut habundar& delictũ. ut suꝑ habundar& grã
ꝑ quã sanaretur delicti habundantia. Sienĩ data ẽẽt lex que poss& uiuificare :
omino exlege e& iusticia. Curtam̃ bonũ lex datasit: consequenter adiunxit dicens.
itaq fuerat lex que manifestius sibi ipsum ostender& hominẽ: nesuꝑb animꝰ humanꝰ

Expanded text:
 Christum praeuuntiarunt, quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime recurinponere iugum supra collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuimus portare? sed per gratiam domini Iesu credimus nos saluos fieri, quem ad modum et illi. si ergo et illi, id est patres portare iugum legis ueteris; non ualentes per gratiam domini Iesu salnos se fieri crediderunt, manifestum est. quod haec gratia etiam antiquos iustoei fide uiuit. Lex autem subintrauit. ut abundaret delictum. ut superabundaret gratia, per quam sanaretur delicti abundantia. si enim data esset lex, quae posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia. cui tamen bono lei data sit, consequenter adiunxit dicens: dentibus. danda itaque fuerat lex, quae manifestius sibi ipsum ostenderet hominem, ne superbus animus humanus
Abbreviated transcription (Latin):
creata ẽ: ancreator omip̃s qui utiq usq nunc oꝑat᷑ sine ulla ꝓpagatione nouasfaciat
Singulis ꝓpͥas. Dequare antequã aliquid ammoneam sinceritatẽ tuã. scirete uolo
intam multis opus culis meis num quã mefuisse ausũ dehac questione definitꝰ pro¬
ferre Sentiã. & impudent̃ referre inliteras ad alios informandos: quod apud me non-
fuerit explicatũ. Quarũ autẽ rerũ atq causarũ c̃sideratione ꝑmouear. ut in ne utrã
expͥ mere : nec tam̃ necessariũ ut hoc misso non possit dehac questione quod satis est
deputari. & sinon ad auferandã cunctacionem : certe ad cauendã temeritatem.
llud eni ubi uł maxime fides xp̃iana consistit qđ ꝑhominẽ mors & ꝑhominem
resurrec tiomortuoꝵ. sicut enĩ in adã om̃s moriunt᷑. ita & inxp̃o om̃s uiuificabunt.¬

Expanded text:
creata est, an creator omnipotens, qui utique usque nunc operatur. sine ulla propagine nonas faciat creata est, an creator omnipotens, qui utique usque nunc operatur. sine ulla propagine nonas faciat singulis proprias. De qua re antequam aliquid admoneam sinceritatem tuam, scire te nolo in tam multis opusculis meis numquam me fuisse ausum de hac quaestione definitam proferre sententiam et inpudenter referre in 1 tteras ad alios informandos, quod apud me non fuerit explicatum. quarum autem rerum atque causarum consideratione permouear, ut in neutram ac epistula expromere nec tam necessarium. at boc omisso non possit de hac quaestione, quod satis est. disputari etsi non ad auferendam cunctationem certe ad cauendam temeritatem. Illud enim. ubi uel maxime fides Christiana consistit. quod per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur. ita et in
Abbreviated transcription (Latin):
No beatiegioro & sinçera dileotione desiderabili fri & co ep̃o optato:
AUG iniͦ indño salutẽ. Quã uis tue scitatis nullas ad meipsum datas acceperĩ
litteras: tam̃ quia illas quas ad mauritaniam cesariensem misisti me apud
cesareã presente uener̃. quo nos iniuncta nob̃ aueneribili papa zosi mo
postolq cȩsedis ep̃o ȩccłeastica necessitas traxerat: factum. ẽ ut ea quescripsisti & iã ipse
quopetente & mͥ lic& aliis occuparto uehement̾ instante: ad ea sũ respondere cõpulsus.
ccessit huc & iã alteriusscĩ & cum debito honore nominandi fr̃is nr̃i & qua
comperi necessaru tui muresis cum insup̃ dicto oppido moraremur aduentus: qui mͥ
retulit & iã sibi missas dehacre litteras uenerationis tuȩ. & me dehac ipsa questione
consuluit. ut quid in de sentirem uł meis uł suis rescriptis ate facer& ꝑuenire : utrum
Scilic& animȩ ut corpora ꝓpagatione nascantur. sintq ex illa una quȩ pͥmo homiNi

Expanded text:
 SINCEHA DILECTIOXE DESIDERABJLI FRATRI ET COEPISCOPO OPTATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Qnamuis tuae sanctitatis nullas ad me ipsum datas acceperim litteras, tamen, quia illae, quas ad Mauretaniam Caesariensem misisti, me apud Caesaream praesente uenerunt, quo nos iniuncta nobis a uenerabili papa Zosimo. apostolicae sedis episcopo, ecclesiastica necessitas traxerat, factum est. ut ea. quae scripsisti, etiam ipse quo petente et mihi licet aliis occupato uehe. menter instante ad ea sum respondere compulsus. accessit hac etiam alterius sancti et debito cum honore nominandi fratris nostri et, quantum ab illo comperi. necessarii tui Muresis, cum in supra dicto oppido remoraremur, aduentus. qui mihi rettulit etiam sibi missas de hac re litteras uenerationis tuae et me de hac ipsa quaestione consuluit, ut, quid inde sentirem, uel meis uel suis rescriptis ad te faceret peruenire. utrum scilicet animae ut corpora propagatione nascantur sintque ex illa una. quae primo homini
Abbreviated transcription (Latin):
qua credimꝰ nullũ hominũ siue maioris siue paruulȩ quamlib& & recentis ȩtatis
liberari a contagione mortis antiquę & obligatione peccati. qđ pͥma natiuitate cor-¬
traxit: nisi ꝑ unũ mediatorẽ dĩ & hominum hominẽ xp̃m iħm. cuiꝰ hominis
eiusdẽq dĩ saluberrima fide &iã illuꝰ sti saluifactis quipͥusquã uenir& in carNuẽ.
credider̃ in carnue uenturum. Eadẽ nãq fides est & nr̃a & illoꝵ: qm̃hoc illi¬

Expanded text:
qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis liberari a contagione mortis antiquae et obligatione peccati, quod prima natiuitate contraxit, nisi per unum mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum. Cuins hominis eiusdemque dei saluberrima fide etiam illi iusti salui facti sunt, qui, priusquam ueniret in caine, crediderunt in carne uenturum. eadem namque fides est et nostra et illorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Necideo uenisse in hoc corpꝰ corruptibile qͦ grauat᷑: qđ illuc eam uitȩ inceles tibus
uł in quib lib& aliis mundipartib antea male gesta merita compuler. Nondũ emi
natos apłs cumderebeccȩ geminis loqueretur nchil egisse dicitboni uł mali. ut non
ex operib quib nullis alter distinguebat᷑ abal tero: sed exuocante diceret᷑ minori
seruiturum ẽẽ maiorẽ. Hisigitur fermissime c̾ftitutis. sitã reconditũ atq abditũ est
moccultis operib dĩ ut neo scripturarũ diuinarũ manifesto eloquio declaretur utrũ
ppterea nichil boni uł mali non dũ nati egisse credendis int quia non exaliis propa¬
gatas. sed mox exnichilo creatas animas singuli accipiunt: anquia cũessent originalit̃
inparentib adhuc ipsi nulli erant. quisuas & ꝓpͥas uitas agerent: illa tam̃ sit sidessalua

Expanded text:
nec ideo uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc eam uitae in caelestibus nec ideo uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis mundi partibus antea male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua,
Abbreviated transcription (Latin):
exuno in condẽp natioriẽ. & ꝑunius iustificationẽ in om̃s homines iniustificatio¬
Nẽ uitȩ : & siqua alia testimonia. declarant neminẽ nasci exadã rusi unculo de-¬
ti & dãpnationis obstrictum. neminemq inde liberari nisi renascendo
tam in concusse tenere debemꝰ : ut sciamꝰ eum qui hoc negauerit nullomͦ ad xp̃ifidem
& ad eã quȩper xp̃m datur pusillis & magnis dĩ grãm pertinere. Unde si origo anime
lateat. dum tam̃ redẽptio clareat: periculum non es ł. Neque enĩ inxp̃m credimꝰ
ut nas cam̃. sed ut renas cam᷑: quo mͦ cũ qꝰͫ t̾ifuerimꝰ. Actenus autẽ dicimꝰ sinepericulo
latere animȩ originem: ut nontam̃ eam partẽ dĩ ẽẽ credamꝰ sed creaturã. nec dedõ
atam. Sed abillo factã : atq ineiꝰ genꝰ ad optandã mirabili dignatione gr̃ȩ. non
parili dignitate naturȩ. Nec eã corpꝰ ẽẽ sed sp̃m: non creatorem utiq sed creatum.

Expanded text:
stificationem in omnes homines in iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendotam inconcusse tenere debemus. ut sciamus eum, qui hoc negauerit, nullo modo ad Christi fidem et id eam. quae per Christum datur pusillis et magnis, dei gratiam pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hactenus autem dicimus sine periculo latere animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturae; nec eam corpus esse sed spiritum, non creatorem utique sed creaturam:
Abbreviated transcription (Latin):
ominomento uenerabili & unice colendo patri augustino: macedonius: optatas ad modũ sc̃i¬
tatis tuȩ litteras accepi ꝑ boni faciũ uenerandȩ legis antistitẽ. quẽ ego magis receptũ dilexi
qd̵ ad me desiderata ꝑtulerat sermonẽ sãtatis tuȩ & in colomitatẽ: dñe merito uenerabilis
& unice colende pat̃: Itaq sine mora qd optabat obtinuit. Uerũ qm existit occasio hoc
ipsũ quantulũ cũq ẽ. qd ã monitus indulsi : nolo sine mercede remanere: cupio enĩ accipere
ea quȩ mͥ cõmod& sine pendentis in cõmodo : ĩmoquȩ mͥ cõmod& cũ gła dependentis: officiũ
sacerdotuun eẽ. dicitis int̾uenire ꝓreis. & nisi obtineatis offendi: quasi ꝗd erat officii ur
peccata adeo ꝓhibent᷑ ut ne penitendi quidem copia pꝰ pͥmã tribuat᷑. quẽ am modum
nos possumꝰ ex religione contendere. ut nob̵ qualetũq illud crim̃ fuerit dimittat᷑. Quodutiq

Expanded text:
OMINO MERITO VENERABILI ET UNICE COLENDO PATRI AUGUSTINO MACEDONIUS. Optatas admodum sanctitatis tuae litteras accepi per Bonifatium, uenerandae legis antistitem, quem ego eo magis receptum dilexi, quod ad me desiderata pertulerat, sermonem sanctitatis tuae et incolumitatem, domine merito uenerabilis et unice colende pater. itaque sine mora, quod optabat, obtinuit. uerum quoniam extitit occasio, hoc ipsum, quantulumcumque est, quod admonitus indulsi, nolo sine mercede remanere. cupio enim accipere eam, quae mihi commodet sine pendentis incommodo, immo quae mihi commodet cum gloria dependentis. 2 Officium sacerdotii uestri esse dicitis interuenire pro reis et, nisi obtineatis, offendi, quasi, quod erat officii uestri. t. nam si a domino peccata adeo prohibentur, ut ne paenitendi quidem copia post primam tribuatur, quem ad modum nos possumus ex religione co
Abbreviated transcription (Latin):
mines relaxari : & id ꝓpt̃ qd scelus amissũ ẽ. possidere. Prohis quoq int̾ueniendũ putat
sacerdotiũ ur̃m. de quib adeo futurispes nulla e̾ : ut &iã in p̃senti eadẽ criminis ratio ꝑ seuer&
Obhȩc igit᷑ consulo prudentiã tuã & mehoc ãbiguo qͦ laboro absolui desidero: nec ob aliam
causã consultũ teputes: c&erũ mͥ hoc ꝓpositũ e : ut int̃ cessorib p̃sertĩ talis meriti qualis
tues &iam gras agam: pleraq enĩ quȩ sponte facere uideri nolo neremissio seueritatis alios
arm& incrimina optobonis int̾ cessorib relaxare. ut qd̾ libens concedo salua seneritate udicu:
simo dñe merito uenerabilis: & uere colende pater

Expanded text:
mines relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere. pro his quoque interueniendum putat sacerdotium uestrum, de quibus adeo futuri spes nulla est, ut etiam in praesenti eadem criminis ratio perseuereOb haec igitur consulo prudentiam tuam et me hoc ambiguo, quo laboro, absolui desidero; nec ob aliam causam consultum te putes. ceterum mihi hoc propositum est, ut intercessoribus praesertim talis meriti. qualis tu es, etiam gratias agam. pleraque enim, quae sponte facere uideri nolo, ne remissio seueritatis alios armet in crimina, opto bonis intercessoribus relaxare, ut, quod libens concedo, salua seueritate iudicii simo, domine merito venerabilis, et vere colende pater.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ut qͥglat᷑ indño głet᷑. Cũgͦ nos huiꝰ caritatis qualex ucrissimȩ mmplet᷑
iuperes egentesq eramꝰ. nonde in opia nr̃a diuicias eiꝰ exigere. sedorand
petere. querere. pulsare debemꝰ: ut ille apud quẽ .ẽ. fons uitȩ det Nobis
inebrari abub̾tate domꝰ suȩ. & uoluptatis suc potart torrentẽ: quo in uta¬
dati atq uegetati. nonsolũ tristicia non absorbeam᷑: uerũ &iã gloriem̃ intribu¬
litionib scientes quia tribulatio pacientiã operat᷑: pacientia ꝓbationẽ. ꝓbatio¬

Expanded text:
no glorietur. cum ergo nos huius caritatis, qua lex ! uerissime impletur, no glorietur. cum ergo nos huius caritatis, qua lex ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia
Abbreviated transcription (Latin):
inxpo iħu dño ñao. Uide quẽ ad modũ non ut cũq ait. qͥs nosseparibit axp̃o:
sedostendens unde cohereamꝰ xp̃o. quis nos inquit separabit a caritate xp̃i:
aritate igit᷑ xp̃o. Nonpȩne timore coheremꝰ. Dein de cõmemoratis eis quȩ uident᷑
habere uiolentiã: nec tamen habent ualentiã Separandi: ita c̃ clusit ut eandẽ
diceret caritatẽ dĩ. quãdi xerat xp̃i. Et quid est acaritate xp̃i. nisi acaritate
usticie : deillo quippe dictũ .ẽ. Quifactus est nob̾ sapientia adõ. & iusticia
aesc̃ificatio a redemptio : ut quẽ ad modũ scriptũ ẽ. qͥ głitur indño glorictur.
Sicut gͦ ale est iniqͥsimꝰ quẽ nec pęne corporales deterrent abimmundisoperib
sordide uoluptatis: ita ille iustissimꝰ quinec penarũ corporaliũ terrore re¬
uocat᷑ asc̃ĩs operib luminosissime caritatis. que caritas dĩ quod ꝑpetua co¬
gitatione tenendum est disfunditur incordib. nr̃is ꝑsp̃m sc̃m qͥdatus est¬

Expanded text:
ino nostro. uide, quem ad modum non utcumque ait: Quis nos separabit a Christo? sed ostendens, unde cohaereamus Christo: Quis nos, inquit, separabit a caritate Christi? caritate igitur Christo, non poenae timore cohaeremus. deinde commemoratis eis, quae uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Christi\' nisi a caritate iustitiae? de illo quippe dictum est: Qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia et sanctificatio Sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab immundis operibus sordidae voluptatis; ita ille justissimus, qui nec poenarum corporalium terrore revocatur a sanctis operibus luminosissimae charitatis. 7. Quae charitas Dei, quod perpetua cogitatione tenendum est, diffunditur in cordibus nostris per Spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
corã hominib : ut qͥb placere possunt. glorificent patrem nr̃m qͥ mcelis est
h inc est qđ ille fortisimꝰ uisticiȩ dilestor ex climat Qus nos sepiribit acutaitei p̃i
Tribulatio. anangustia. anpsecutio. anfames. annuditas. anpericulũ. anglaidius:¬

Expanded text:
coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem nostrum, qui in caelis est. coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem nostrum, qui in caelis est. Hinc est, quod ille fortissimus iustitiae dilector exclamat: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an
Abbreviated transcription (Latin):
timor sedipsus libido uoluptasq peccati. sic ad iuste uiuendũ non uos supplicu
metus urgeat. sedducat delectatio caritasq iusticiȩ : & hec qͥdẽ quantum nchi
detur nondum ẽ ꝑfecta: sed quod ã modo adulta iusticia. Neq enĩ frustra
p̃ mitteret humanũ dico ꝓpt̃ infirmitatẽ carnis ur̃ȩ: nisiquia plus aliqud di-¬
cendum fuit. suͥ ã illi ferre potussent. Pius quippe seruitus debetur iusticiȩ:
quã peccato solent homines exibere. Ilã pena corporis &sinon auoluntate:
tam reuocat abopere peccati. Ha facile quisq est qͥpalã cõmittit quod illicitã
& immundã ꝑcipiat uoluptatẽ sicruciatus uindictẽ certum est c̃tinuo sẽcuturus.
usticia uͦ sic amanda est ut ab eiꝰ operib &iã pene corporis nos cohibere notx
debeant: atq intermanus &iã crudelium inimicorum luceant opera cara

Expanded text:
timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat delectatio caritasque iustitiae? et haec quidem, quantum mihi uidetur, nondum est perfecta sed quodam modo adulta iustitia. neque enim frustra praemitteret: Humanum dico propter infimitatem carnis uestrae, nisi quia plus aliquid dicendum fuit, si iam illi ferre potuissent. plus quippe seruitutis debetur iustitiae, quam peccato solent homines exhibere. nam poena corporis etsi non a uoluntate tamen reuocat ab opere peccati nec facile quisque est, qui palam committat, quo inlicitam et inmundam percipiat uolup-; tatem, si cruciatus uindictae certum est continuo secuturos. iustitia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luceant opera nostra
Abbreviated transcription (Latin):
auferret: aꝑhoc quomͦ uisticiȩ talis in imicus. ut eã si potestas detur p̃cipientẽ
auferat. necomminant̾e uł iudicantẽ feret. Immicus gͦ iusticiȩ est: qͥpe
timore non peccat. Amicus autẽ erit: siciꝰ amore̾ pͥeccet. Tunc enĩ: uere time¬
bit peccare. Nam qui gehennas metuit: ñ peccare metuit sedardere. Ille autẽ
ccare metuit: qͥ peccatũ ipsum sicut gehennas odit. Ipse est timor dñi cast
eumq ꝑfecta caritas foras mittit. Tantũ porro quisq peccatum odit. quantũ
iusticiam diligit: quod non poterit lege terrente ꝑ litterã. sed sp̃u saNiante
ꝑ grãm. Tuno fit quod apłs ã monet humanum dico: ꝓpt̃ infirmitatẽ carNus
ur̃e. Sicut enĩ exibiustis m̃bra ur̃a deseruire inmundiciȩ & iniqͥtati ad in iusti¬
ciã: sic nunc exibete menbra ura deseruire iusticiȩ insc̃ificatione. Qud est en
sicut illud ita & hoc. nisi quẽ ad modum ad peccandum nullus uoscogebat

Expanded text:
est iustitiae talis inimicus, ut eam, si potestas detur, praecipientem auferat, ne comminantem uel iudicantem ferat? inimicus ergo iustitiae est, qui poenae timore non peccat, amicus autem erit, si eius amore non peccet; tunc enim uere o timebit peccare. nam qui gehennas metuit, non peccare metuit sed ardere; ille autem peccare metuit, qui peccatum ipsum sicut gehennas odit. ipse est timor domini caseumque perfecta s caritas foras mittit. Tantum porro quisque peccatum odit, quantum iustitiam diligit, quod non poterit lege terrente per litteram sed spiritu sanante per gratiam. tunc fit, quod apostolus admonet: Humanum dico propter infirmitatem carnis uestrae; sicut enim exhibuistis membra uestra deseruire inmunditiae et iniquitati ad iniustitiam, sic nunc exhibete membra uestra deseruire iustitiae in sanctificationem. quid est enim \'sicut illud ita et hoc\' nisi quem ad modum ad peccandum nullus uos cogebat
Abbreviated transcription (Latin):
iustos. sed peccato res. Orite gͦ ꝓ nob̾: ut iusti simꝰ. Quod qͥdẽ homo ñ potest.
Nisi norit & uelit : & erit c̃tinuo quiplene uoluerit. sed hoc ipsum ineo nonerit.
teisi gr̃a sp̃s sanetur. & ad iuuetur ut possit.

Expanded text:
justos, sed peccatores . Orate ergo pro nobis, ut justi simus; quod quidem homo non potest justos, sed peccatores . Orate ergo pro nobis, ut justi simus; quod quidem homo non potest nisi norit et velit, et erit continuo qui plene voluerit: sed hoc ipsum in eo non erit, nisi gratia Spiritus sanetur, et adjuvetur ut possit.
Abbreviated transcription (Latin):
literas loqͥ tecũ: quecũ p̃sentẽ non potui. Et hoc non propt̃ te quinori alt
sapiens consentis humilib: sed propt̃ quos dã qͥnimium arrogant humat uie
uoluntati. quã lege data putant ad eam implendã sibi posse sufficere. nulla
suꝑ doctrinã legis gr̃a sc̃e: inspirationis ad iutã : ꝑ quorũ disputatiorien
infirmitati hominum misere atq indigesuadetur. ut nec orare debeamus
ne intremꝰ intemptationẽ : non quiahoc audent aperte dicere. sed eorum
tentiã uelint nolint hoc utiq sequitur. Nã ut quid nob̾ dr̃ uigilate aorat
nemtretis intẽptationẽ : Vt qud & iã scđmhano exhortationẽ cũ doceret
orare p̃cepit ut dicamꝰ nenos inferas intẽptationẽ. si hoc non impletur ex ad¬
iutorio gr̃ȩ diuinȩ. sedid totũ est in arbitrio uoluntatis humane : Quid
plura: Saluta fr̃s qͥtecũ s̃: & orate ꝓ nob̾ ut salui simꝰ. scđm illã salutem
dequa dr̃. Non est opus sanis medicus: sed male habentibus. Hon ueniuocare

Expanded text:
litteras loqui tecum, quae cum praesente non potui, et hoc non propter te, qui non alta sapiens consentis humilibus, sed propter quosdam, qui nimium adrogant humanae uoluntati, quam lege data putant ad eam implendam sibi posse sufficere nulla super doctrinam legis gratia sanctae inspirationis adiutam. per quorum disputationem infirmitati hominum miserae atque indigae suadetur, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, non quia hoc audent aperte dicere, sed eorum sententiam uelint nolint hoc utique sequitur. nam ut quid nobis dicitur: Vigilate et orate, ne intretis in temptationem? ut quid etiam secundum hanc eorare, praecepit ut dicamus, Ne nos inferas in tentationem ; si hoc non impletur ex adjutorio gratiae divinae, sed id totum est in arbitrio voluntatis humanae? Quid plura? Saluta fratres qui tecum sunt, et orate pro nobis, ut salvi simus secundum illam salutem de qua dicitur: Non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non veni vocare
Abbreviated transcription (Latin):
ardeat ñ utiq ut ipse se inignẽ mittat quando ꝑsequentẽ patitur ituimicũ: s quando ei ꝓponit᷑ ut aut
mali aliquid faciat. aut itiali aliquid patiat᷑. eligat ñ facere mala quã ñ patimala: atq ita corpussuũ traclat
testatẽ intfectoris. sic̃ tres illi uiri fecer̃ qͥ aureã statuã cogebaitt᷑ adorare : & nisi facerent m

Expanded text:
um corpus, ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum. sed, quando ei proponitur, ut aut um corpus, ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum. sed, quando ei proponitur, ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, m
Abbreviated transcription (Latin):
nec sice ipse mortẽ inferre debuisti. Considera scmpturas duunas & discite quattũ potes. & uide utrũ hoo
fecert aliquisꝰ aliquatido uistorũ atq fideliũ cũ abeis tanta mala ꝑpessisitt : deos ad et̃nũ iuteritũ ñ aduitã
etra quotilas pelleris idagebant: Audiui quod dixens apliti paulũ significas se hoc fieridebere : ubiait : & si
eradideps corpus meũ ut ardeã qr uidelic& om̃ia bona dicebat quȩ sine caritate nichil ꝓsunt. sic̃ sunt lingue
hominũ & angłorũ & onĩa sacram̃ta & omiis scientia & omis ꝓph&ia & om̃is fides ita ut montͥes trans fe¬
rant̃ & rerũ suarũ distributio pauꝑib ꝓsit: ideo uidet᷑tͥ & iã hoc int̃bona numerasse: ut sibi quisq in¬
t mortẽ : S actende diligent᷑ & cognosce quẽ ad modũ dicat scriptura qdđ̵ tradat quisq: su

Expanded text:
sic tibi ipse mortem inferre debuisti. Considera scripturas divinas, et discute quantum potes, et vide, utrum hoc sic tibi ipse mortem inferre debuisti. Considera scripturas divinas, et discute quantum potes, et vide, utrum hoc fecerit aliquis aliquando iustorum atque fidelium, cum ab eis tanta mala perpessi sint, qui eos ad aeternum interitum non ad uitam aeternam, quo tu compelleris, adigebant. audiui, quod dixeris apostolum Paulum significasse hoc fieri debere, ubi ait: Et si tradidero corpus meum, ut ardeam. quia uidelicet omnia bona dicebat, quae sine caritate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et angelorum et omnia sacramenta et omnis scientia et omnis prophetia et omnis fides ita, ut montes transferantur, et rerum suarum distributio pauperibus, ideo uidetur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. sed adtende diligenter et cognosce, quem ad modum dicat scriptura, quod tradat quisque su
Abbreviated transcription (Latin):
errantiũ ut perireuos ꝑ mittamꝰ. Noligͦ iã dicere qđ̵ te assidue audio dicere: sic uolo errare: sic uolo perire
Meliuis etĩ nos hoc om̃ino ñ ꝑmittimꝰ. quantũ possumꝰ. Modo qd te inputeũ ut morereris inisisti : utiq libera
uoluntate fecisti s quã crudeles essent seruidĩ. si huic malȩ tuȩ uoluntati te ꝑmitterent & ñte dello
morte liberarent. qͥs eos ñ merito culpar& quis ñ impios recte iudicar&: & tam̃ tute uolens i aquã
isisti ut mnorereris : Illi te nolentẽ deaqua leuauer̃ ne morereris: tu fecisti scđm uolunt
in nolentib ab eis quieos diligunt seruet᷑ quanto magis illa spiritalis in ciuꝰ desertionemors et̃na mauitur
quãq inista morte quã tͥ tuipse inferre uoluisu ñ solũ adtem pus s & iã in ȩt̃nũ morereris. q & si ñ ad salutẽ.¬
ñ ad eo dȩ pacẽ  ad xp̃i corporis unitatẽ. ñ ad scũm & induuduã caritatẽ. s admala aliqua cogere ris:. nec¬

Expanded text:
errantium, ut perire uos permittamus. noli ergo iam dicere, quod te assidue audio dicere: \'Sic uolo errare. sic uolo perire\'; melius enim nos hoc omnino non permittimus. quantum possumus. Modo quod te in puteum, ut morereris, misisti, utique libera uoluntate fecisti. sed quam crudeles essent serui dei. si huic malae tuae uoluntati te permitterent et non te de illa morte liberarent! quia eos non merito culparet? quis non impios recte iudicaret? et tamen tu te uolens in aquam misisti, ut morereris, illi te nolentem de aqua leuauerunt, ne morereris; tu fecisti secundum uolin nolentibus ab eis, qui eos diligunt, servetur: quanto magis illa spiritalis, in cujus desertione mors aeterna metuitur? Quanquam et in ista morte, quam tibi tu ipse inferre voluisti, non solum ad tempus, sed etiam in aeternum morereris, quia, etsi non ad saluteae pacem, non ad Christi corporis unitatem, non ad sanctam et individuam charitatem, sed ad mala aliqua cogereris, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rudes scribimꝰ: teq uicissim spũ ꝑ interiore mhomine quasi re cognosci mus
Necmirũ sia absentes ad sumꝰ nobis. a ignoti nosin& noumꝰ. cũ unius corporis m̃bra simꝰ.
unũ habeamꝰ caput. una ꝑfundamͦ gra: uno pane uiuamꝰ: una incedam᷑ uia: eadeia
habitemꝰ domo. deniq in ome quod sumꝰ tota spe ac fide quastamꝰ in p̃senti. nitutur
infutu rum: tã spũ quã incorpore dñi unũ sumus. nẽmꝰ nichil siab uno excidamus
Quantulũ gͦ est quod absentia corporalis nob̾ in uid& nr̃i. nisi sane fructũ istum: quo
pascunt᷑ oculi temporaliũ expec̾tatopes: Quã uis ne corporalis quidera gr̃a. tempora

Expanded text:
rudes scribimus teque uicissim in spiritu per interiorem hominem quasi recognoscimus. rudes scribimus teque uicissim in spiritu per interiorem hominem quasi recognoscimus. nec mirum, si et absentes adsumus nobis et ignoti nosmet nouimus, cum unius corporis membra simus, unum habeamus caput, una perfundamur gratia, uno pane uiuamus, una incedamus uia, eadem habitemus domo. denique in omne quod sumus tota spe ac fide qua stamus in praesenti nitimur in futurum; tam in spiritu quam in corpore domini unum simus, ne simus nihil, si ab uno excidamus. Quantulum ergo est quod absentia corporalis nobis inuidet nostri nisi sane fructum pascuntur oculi temporalium expectatores? quamuis ne corporalis quidem gratia tempora
Abbreviated transcription (Latin):
dũo iunianime. ut te inscis & pus laboribus tius nescientẽ agnoui: absentemq
di : totam̃te cõplexus. alloqͥo qͦq familiari atq. fr̃no ꝑlicteras audire ꝓp
credo in manu & ingr̾a dñi sermonẽ meũ ad te fuisse ꝑlatũ: s morante ad huc
puero quẽ adte aliosq dilectos eq salutandos ante hiemẽ miseramꝰ. ñ potuimꝰ ultra
officiũ nr̃m suspendere: & desiderium sermonis tui cupidissimũ tem
Scripsimꝰ itaq iterato nunc: si pͥores adte litterȩ nr̃ȩ ꝑ uetuire meruer̃: aut pͥmo
si illis in manus tuas ꝑueniendi felicitas ñ fuit S tufr̃ spiritalis omua iudicans.
norẽ inte nr̃m nependas officiosolo. aut tempore litterarũ dñs enĩ t
ficio uenerabiliũ episcoporũ : auł elu & alipu per tua in mranicheos oꝑa cognouimꝰ
a inditã dilectionẽ tuã ut nobis ñ nouã aliquitmamia sumere. s
terẽ caritatẽ resumere uiderem᷑. deniq nunc & si sermone. ñ tam̃ tamꝙ & affectu

Expanded text:
 in Christo Domino, mi unanime, ut te in sanctis et piis laboribus tuis nescientem agnovi, absentemque vidi, tota mente complexus, alloquio quoque fare properaui. et credo in manu et in gratia domini sermonem meum ad te fuisse perlatum; sed morante adhuc puero, quem ad te aliosque dilectos aeque deo salutandos ante hiemem miseramus, non potuimus ultra et officium nostrum suspendere et desiderium sermonis tui cupidissimum temperare. scripsimus itaque iterato nunc, si priores ad te litterae nostrae peruenire meruerunt, aut primo, si illis in manus tuas perueniendi felicitas non fuit. Sed tu, frater spiritalis omnia iudicans, amorem in te nostrum ne pendas officio solo aut tempore litterarum. dominus enificio uenerabilium episcoporum Aurelii et Alypii per tua in Manichaeos opera cognouimus, ita inditam dilectionem tuaterem caritatem resumere uideremur. denique nunc etsi sermone, non tamen tamquam et affectu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possemꝰ amare mediocrit᷑. tento pere currasse eundem credimꝰ. ut nos uicissim ipsius
nitatione plurimũ diligas Urã dĩ tetũ. ut ẽ. in ȩt̾nũ maneat: optaniꝰ fi¬
una nuȩ uenerabilis desiderantissime Totã domũ & om̃em comitẽ. & emulatorẽ
indno scitatis tuȩ. plurimofr̃nitatis unanimȩ salutamꝰ affectu. Panẽ unũ quẽ una¬
nimitatis indicio misimus caritatituȩ. rogamꝰ accipiendo benedicas

Expanded text:
non possemus amare mediocriter, tantopere curasse eundem credimus, ut nos uicissim ipsius non possemus amare mediocriter, tantopere curasse eundem credimus, ut nos uicissim ipsius imitatione plurimum diligas. gratia dei tecum, ut est, in aeternum maneat optamus, funanime, venerabilis, desiderantissime: totam domum, et omnem comitem, et aemulatorem in Domino sanctitatis tuae, plurimo fraternitatis unanimae salutamus affectu. Panem unum, quem unanimitatis indicio misimus charitati tuae, rogamus accipiendo benedicas.
Abbreviated transcription (Latin):
tanto indignus honore me dignor quiate ꝓtua scitate certo scio Nã ueritate
sapis: ñ alta sapere. s humilibus congruere Ideoq prõpte & intie recepturũ
spero caritatem humilitatis nrȩ. quã quidem iã recepisse te ꝑ beatissimũ sacer¬
aotem alipium quia dignatur patrem nr̃m confido. Is etũ sine dubio de se tibi exem¬
plũ p̾buit. nosante uoticiã & sup̃ meritũ diligendi. qͥ incognitos sibinos & longi qua
soli uł sali int̾capedine disparatos. spũ uerȩ dilectionis qͥ ubiq & pen&rat & effunditur
& uidere diligendo potuit: & alloque tido ꝑtingere. Hic nob̵ prima affectus si docuñta
& caritatis tuȩ pignora: in supͣdicto digno munere libro dedit : & quantostuduit
impendio ut scĩtatem tuã ñ ipsius tantũ uerbis. s plenius eloquentia & fide tua cogintã

Expanded text:
tanto indignus honore me dignor, quia te pro tua sanctitate certo scio — nam ueritate tanto indignus honore me dignor, quia te pro tua sanctitate certo scio — nam ueritate sapis — non alta sapere, sed humilibus congruere. ideoque prompte et intime recepturum spero caritatem humilitatis nostrae, quam quidem iam recepisse te per beatissimum sacerdotem Alypium, quia dignatur, patrem nostrum, confido. is enim sine dubio de se tibi exemplum praebuit nos ante notitiam et supra meritum diligendi, qui incognitos sibi nos et longinqua soli uel sali intercapedine disparatos spiritu uerae dilectionis, qui ubique et penetrat et effunditur, et uidere diligendo potuit et adloquendo pertingere. hic nobis prima affectus sui documenta et caritatis tuae pignora in supra dicto munere librorum dedit. et quanto studuit impendio, ut sanctitatem tuam non ipsius tantum uerbis, sed plenius eloquentia et fide tua cognitam
Abbreviated transcription (Latin):
tabula sustine.: ut dehoc mundo quasi de nanfragio nudus euadã Id cuto enĩ leua
saitinis. & uestim̃tis onerantibus exuere curaui: ut undosũ hoc qu
sequentis iubente & iuuante xp̃o. expeditus enantẽ. Neq id ꝑfecisse me glorior.
dsi & gloriari possem in dio gloriarer cuius ẽ. perficere. quod nobis uel
s concupiscit ad huc anima mea desiderare uidicia dñi Uide quando assequatur effec¬
tũ dĩ uoluntatit᷑: qui adhuc ipsũ desiderare desiderat. Quod inme tam̃ ẽ. dilexi de
cuit segregare me ab utero matris meȩ. & ab amicicia carnis & sanguinis ad gram
suã trahere : eidem placuit in opemme omis bonimeriti suscitare de t̾ra: & delacu
meã intua sorte poner& : ut te p̾stante meritis officio sociatus equarer P resũp¬
tione igitur ñ mea s placito & ordinatione dñi fr̃nitatis tuȩ m fedus usurpans.

Expanded text:
tabula sustine, ut de hoc mundo quasi de naufragio nudus euadam. Idcirco enim leuare tabula sustine, ut de hoc mundo quasi de naufragio nudus euadam. Idcirco enim leuare me sarcinis et uestimentiS onerantibus exuere curaui, ut undosum hoc, qusequentis iubente et iuuante Christo expeditus enatem. neque id perfecisse me glorior, quod etsi gloriari possem, in domino gloriarer, cuius est perficere, quod nobis uelle adiacet; sed concupiscit adhuc anima mea desiderare iudicia domini. uide quando adsequatur effectum dei uoluntatum, qui adhuc ipsum desiderare desiderat. quod in me tamen est, dilexi . sed cui placuit segregare me ab utero matris meae et ab amicitia carnis et sanguinis ad gratiam suam trahere, eidem placuit inopem me omnis boni menti suscitare de terra et de lacu ui et partem meam in tua sorte poneret, ut te praestante meritis officio sociatus aequarer. Praesumptione igitur non mea, sed placito et ordinatione domini fraternitatis tuae mihi foedus usurpans
Abbreviated transcription (Latin):
magis quã spiritales exortus &ate consideres. Quippe &as mͥ scđ̾m carnẽ iã ea est.
qua fuit ille ab apłis inporta spaiosa uerbi potestate sanatus in natalib aut̃ animȩ
illuis ad hic mͥ tempus in fantiȩ est. quȩ intentatis xp̃o uulneribus ĩmolata. digno
sanguine agni uictimã p̃cucurrit: & dñicã auspicataẽ. passionẽtaltq ideo ut in¬
fantem adhuc uerbo dĩ & spiritali &ate lactantem. educa uerbis tuis. uberib fidĩ.
sapientiȩ: caritatis inhiantem. Si officiũ cõmune c̃ sideras. fr̃ es: si maturitatẽ in¬
genutui & sensiuĩ : pat̾ mͥ eł: & si forte si fuero uinior: qr te ad maturitatẽ merit he¬
nore seniorũ puex̾: a iuuenẽ cana prudentia: soue igit᷑ & corrobora insacris literis
& spiritalibus studus. tempore ut dixi recentẽ: & ob hoc postlonga discrimina. post
multa naufragia: usu rudem. uix dũ afluctib scłi emergentẽ. tu qui iã solidolitore

Expanded text:
magis quam spiritalis exortus aetate consideres. quippe aetas mihi secundum carnem iam ea est, qua fuit ille ab apostolis in porta Speciosa uerbi potestate sanatus. in natalibus autem animae illius adhuc mihi tempus infantiae est, quae intentatis Christo uulneribus immolata digno sanguine agni uictimam praecucurrit et dominicam auspicata est passionem. atque ideo ut infantem adhuc uerbo dei et spiritali aetate lactantem educa uerbis tuis uberibus fidei, sapientiae, caritatis inhiantem. si officium commune consideras, frater es; si maturitatem ingenii tui et sensuum, pater mihi es, etsi forte sis aeuo iunior, quia te ad maturitatem meriti honore seniorum prouexit et iuuenem cana prudentia. foue igitur et corrobora me in sacris litteris et spiritalibus studiis tempore, ut dixi, recentem et ob hoc post longa discrimina, post multa naufragia usu rudem, uixdum a fluctibus saeculi emergentem tu, qui iam solido litore
Abbreviated transcription (Latin):
ferat ut alia omittã & hoc solum interim cõmemorẽ quod maxime ingemui cũ apłs
paulus dicat. uidemꝰ nunc perspeculum meniginate tunc autẽ facie ad faciem istos
iam dicere omino integumento rẽtecto nudam se deꝓmere ueritatẽ: Quisi dicerea F.¬
nudam uidemꝰ ueritatem : ihil ẽet cȩciuis ista arro gantia uisionis. Nonautẽ dix̃
potestati linguę sub iacere uideat᷑. Multa sunt que de Ruria Tis inefabilitate
dicant᷑: ut ipsa nondicatur. Alio quin non est ineffabilis: sed ut illis ͣ illa dici
non posse initelligant᷑. Uerum iam ut arbitror modum excessit epła mea: cumꝑ
tuã me ã monueris breuit scribere. Sed quia institutione ueterum te excusart
dignatus es: nontͥ absurd̃ uidebor. Simodum quarum dam epłarũ cicerorus
quia eiꝰ qͦq in litteris tius mentione̾ fecisti. Nonte pigeat Recor dari

Expanded text:
ferat, ut alia omittam et hoc solum interim commemorem, quod maxime ingemui, cum apostolus ferat, ut alia omittam et hoc solum interim commemorem, quod maxime ingemui, cum apostolus Paulus dicat: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, istos iam dicere omni integumento retecto nudam se depromere ueritatem? qui si diceret: \'Nudam uidemus ueritatem>, nihil esset caecius ista arrogantia uisionis; non autem dixipotestati linguae subiacere uideatur. multa sunt, quae de trinitatis ineffabilitate dicantur, ut ipsa non dicatur — alioquin non est ineffabilis —, sed ut illis dictis illa dici non posse intellegatur. uerum iam, ut arbitror, modum excessit epistula mea, cum per tuam me admonueris breuiter scribere. sed quia institutione ueterum te excusare dignatus es, non tibi absurdus uidebor, si modum quarundam epistularum Ciceronis, quia eius quoque in litteris tuis mentionem fecisti, non te pigeat recordari
Abbreviated transcription (Latin):
audeat enarrare diuinam. Noligͦ inquis dicereꝰ equalem. Gurnon dicam
qđ dixit apłs. non rapinã inquit arbitratus. ẽ. et eq̃ualis dõ : & sienĩ equalitat̾e
illam non explicauit humane menti nondum purgatȩ: posuit tamen IQuerbo
qđ in re possit inueniripurgata. Demꝰ itaq operam mundando cordi ñro:
ut inde exurgat acies qua ista uidere ualeamꝰ. Beati enim mundi cordes inquit:
ia ipsi dm̃ uidebunt. Ita excȩdentis animalis hominis caliginosas imaqi¬
nes ad serenitatẽ illam sinceritatẽq ueniemꝰ: qua uidere possimus. quod dici
nonposse uĩdemꝰ. Nam libello quem dignatus es mittere. sim ociũ facultas quȩ
uatur ad singula respondere: arbitrorte cogniturũ tantominꝰ quẽq ues
lumine ueritatis. quantõ magis sibi uidetur nudam depromere ueritatẽ. Quis enim

Expanded text:
audeat enarrare diuinam. \'noli ergo\', inquis, \'dicere aequalem\'. cur non dicam, audeat enarrare diuinam. \'noli ergo\', inquis, \'dicere aequalem\'. cur non dicam, quod dixit apostolus? non rapinam, inquit, arbitratus est esse se aequalem deo. etsi enim aequalitatem illam non explicauit humanae menti nondum purgatae, posuit tamen in uerbo, quod in re possit inuenire purgata. demus itaque operam mundando cordi nostro, ut inde exsurgat acies, qua ista uidere ualeamus; beati enim mundicordes, inquit, quia ipsi deum uidebunt. ita excedentes animalis hominis caliginosas imagines ad serenitatem illam sinceritatemque ueniemus, qua uidere possimus, quod dici non posse uideamus. Nam libello, quem dignatus es mittere, si mihi sit otium facultasque tribuatur ad singula respondere, arbitror te cogniturum tanto minus quemque uestiri lumine ueritatis, quanto magis sibi uidetur nudam depromere ueritatem. quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
cogim᷑ eum factum ẽẽ non credere. Itẽ sisine ipło factum ẽ nihil. ipse gͦ nihil est.
dicere. Sienim ipse sefecit: iam erat ante quã fieret. Si autẽ ad se faciendũ alteri
a qͦ factus est ad uitorium p̃buit: nihilominus ut se adiuuante ipse fieret iã erat
Ante quã fieret. Relin quitur itaq: ut sinese factussit. Quic quid autẽ sine illo
factum est: nihil.ẽ. Aut nihil est igit᷑ : aut factus non est. Sed non est nihil:
factus igit᷑ non est. At si factus non est & tamen filius est: Sine dubio natus est
Quo mͦ in qͦuis potuit dosolo patre nasci filius equalis ei de qͦ natus est: Iam hoc
enarrare non possum: & cedo ꝓphetȩ dicenti. Generationẽ eius qͥs enarrabit:
Quod situ dehumana generatione qua peruirginẽ natus est accipiendum putas.
ipsece discute: & interroga animã tuã utrumsi ingeneratione humana. defecit

Expanded text:
cogimur eum factum esse non credere. item, si sine ipso factum est nihil, ipse ergo nihil est, cogimur eum factum esse non credere. item, si sine ipso factum est nihil, ipse ergo nihil est, dicere. si enim ipse se fecit, iam erat ante, quam fieret; si autem ad se faciendum alteri, a quo factus est, adiutorium praebuit, nihilo minus, ut se adiuuante ipse fieret. iam erat ante, quam fieret. relinquitur itaque, ut sine se factus sit. quicquid autem sine illo factum est, nihil est. aut nihil est igitur aut factus non est; sed non est nihil, factus igitur non est. at si factus non est et tamen filius est, sine dubio natus est. \'Quo modo\'. inquis, \'potuit de solo patre nasci filius aequalis ei. de quo natus est?\' iam hoc enarrare non possum et cedo prophetae dicenti: Generationem eius quis enarrabit? quod si tu de humana generatione, qua per uirginem natus est, accipiendum putas, ipse te discute et interroga animam tuam, utrum, si in generatione humana deficit.
Abbreviated transcription (Latin):
qm quic quid factũ est: peripsum factum est. Om̃ia enĩ ꝑ ipsum factas unt:
& sine ipso factum esł nihil. Miror parum attendi. quȩ tã ex presse euangelista.
uoluit intimare : ut neminẽ dissimulare permitteret. Non enĩ satis fuit dicere
omnnia ꝑ ipsum facta sunt : nisi ad deret. & sine ipso factum Nihil. Atͣgoquã uis
tard & nondum detersa. caligine saucium mentis oculũ gerens ad intuendam
patris & filii in comparabilem ieffabilemq prestanciamꝰ: tamen hoc tota felic̃i¬
tãte complector. quod nob̾ in euangło ꝓpterea p̃seminatum est: non ut hinc
cõphenderemꝰ illam diuinitatẽ. sed ut hinc ammonere mͦ non oportere nos de
raria. cõphensione iactare. Sienĩ om̃ia per ipsum facttisunt: quic
non ꝑ ipsum factum est non ẽ factum. ipseautẽ perse factus nonest. Nonẽ igit᷑
factus: & om̃ia per ipsum facta ẽẽ abeuuangelista credere cogim᷑. Ab eo dem gͦ.

Expanded text:
quoniam, quicquid factum est. per ipsum factum est; omnia enim per ipsum facta sunt quoniam, quicquid factum est. per ipsum factum est; omnia enim per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. Miror parum adtendi. quae tam expresse euangelista uoluit intimare. ut neminem dissimulare permitteret; non enim satis fuit dicere: Omnia per ipsum facta sunt, nisi adderet: Et sine ipso factum est nihil. at ego quamuis tardus et nondum detersa caligine saucium mentis oculum gerens ad intuendam patris et filii incomparabilem ineffabilemque praestantiam tamen hoc tota facilitate complector. quod nobis in euangelio propterea praeseminatum est, non ut hinc comprehenderemus illam diuinitatem, sed ut hinc admoneremur non oportere nos de temeraria comprehensione iactare. si enim omnia per ipsum facta sunt, quicquid non per ipsum factum est, non est factum. ipse autem per se factus non est; non est igitur factus. et omnia per ipsum facta esse ab euangelista credere cogimur; ab eodem ergo
Abbreviated transcription (Latin):
spũ: spiritalib spiritalia. comparantes. Animalis autem homo non ꝑcipit que sunt sp̃s dĩ.
stulticia est enĩ illi. Magis gͦ tecum sifieri posset millem quererȩ quousq appellita
Ast animalis homo: ut sicum ium trans cendimꝰ. recte fortasse illa que supra humanam
mentem atq intelli gentiã im̃coparabilit̃ manent aliqua exparte nos attigisse gau¬
nͦ. Cauendum.cͦ. enĩ neꝓpttrea iuideatur stultum cumfilium patri Au.
ȩqualem. quia hominẽ animalem adhuc agimus de quodictum est: qđ stultiora
s̃ illi quȩ sunt sp̃s dĩ. Quã quã. sane maiestas illa supracuncta sublimis abspirita.
nitari possit i nullo autem possit effari: uidere tameN qͣntũ arbitror
facileẽ. non ẽẽ factum perquẽ facta sunt om̃ia: & sine quo factum est nihil Sienĩ
ꝑseipsum factus est: erat ante quã fieret. ut fieri ꝑse posset. Quod certe tanto
absurdius dr̃ qͣnto uanius cogitatur. Sautẽ non ꝑse factus est. nonẽ factus om̃ino.

Expanded text:
a comparantes. animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei; stultitia est enim illi. Magis ergo tecum, si fieri posset, mallem quaerere, quousque appellandus sit animalis homo, ut, si eum iam transcendimus, recte fortasse illa, quae supra humanam mentem atque intellegentiam incommutabiliter manent, aliqua ex parte nos attigisse gaudeamus. cauendum est enim, ne propterea uideatur stultum, cum filium patri audiamus aequalem, quia hominem animalem adhuc agimus, de quo dictum est, quod stultitia sunt illi, quae sunt spiritus dei. quamquam sane maiestas illa supra cuncta sublimis ab spiritalibus cogitari possit, a nullo autem possit effari, uidere tamen, quantum arbitror, facile est non esse factum, per quem facta sunt omnia et sine quo factum est nihil. si enim per se ipsum factus est. erat. antequam fieret, ut fieri per se posset, quod certe tanto absurdius dicitur, quanto uanius cogitatur. si autem non per se factus est, non est factus omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
qued me bonoso &iasomi ut seribis doctisimis uiris & iam trans mare miccere dignatuses:
adreportandos ex eorum disputacionib uberes fructus. Quod demq adde terges es¬
dis cotius erroris caligines. libellum cuiusdim ep̃i ũri ingenio & iurib claboratum
ad ie ꝑferendum solitã benignitate curisti. quanto est equiuste bono anmo ccapere¬
Ipł̃s enĩ inquit non sp̃m huius mundi accepimꝰ. sed sp̃m qͥ exdõ est : ut sciamꝰ que adõ¬

Expanded text:
quod me Bonoso et Iasoni, ut scribis, doctissimis uiris, etiam trans mare mittere dignatus es quod me Bonoso et Iasoni, ut scribis, doctissimis uiris, etiam trans mare mittere dignatus es ad reportandos ex eorum disputationibus uberes fructus, quod denique ad detergendas totius erroris caligines libellum cuiusdam episcopi uestri ingenio et uiribus elaboratum ad me perferendum sollicita be- nignitate curApostolus enim inquit: Non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est; ut sciamus qu
Abbreviated transcription (Latin):
No eximio meritoq honorabili & desiderabili elpidio : AGUSTINUS.
Quis nr̃m e̾et infide uł cognitione Rngitatis: alia questio es⁊. Gratum
Sane habeo. quod me quã uis in cognitũ facie. tam̃ quia errare credidisti:
reuocare aberrore conatus es. Huiꝰ tibi beniuolentię mercedẽ retribuat ds̃ & nos-¬
Sece faciat qđ nosse teputas. Res enĩ ardua est ut existimo. & quęsotẽ ne in ullam
c̃ tumelie partẽ Acceperis: quod tante tibi cognitionis munꝰ optaui. Uertor enim.:
ne opinatȩ scientiȩ p̃iudiciũ smon p̃cepta uera que nequaquã. ad temͥ anoguer̃.
at certe bona uoca ũra quemͥ &iam indocto habere dece licet. Nonenĩ perite sed amiee
exbendaisunt. Repellit abbiuribus tius pociusq m succenscas qđ non tibi iã diuce
sapienor qriculatus quã gr̃is agas. quod tibi sapiẽntiã dep̃citus lim. Qein me sicu
sega portans episcopilis noiinis sirciam libentissine amplector beniuorentu tuã

Expanded text:
NO EXDIIO MERITOQVE HONORABILI ET DESIDERABILI ELPIDIO AUGUSTINUS. Quis nostrum erret in fide uel cognitione trinitatis, alia quaestio est. gratum sane habeo, quod me quamuis incognitum facie tamen. quia errare credidisti, reuocare ab errore conatus es. huius tibi beniuolentiae mercedem retribuat deus et nosse te faciat, quod nosse te putas; res enim ardua est. ut existimo. et quaeso te. ne in ullam contumeliae partem acceperis, quod tibi tantae cognitionis munus optaui. uereor enim, ne opinatae scientiae praeiudicium si non praecepta uera, quae nequaquam ad te mihi adrogauerim, at certe bona uota nostra, quae mihi etiam indocto habere de te licet — non enim perite sed amice exhibenda sunt —, repellat ab auribus tuis potiusque mihi suscenseas, quod non tibi iam sicut sapienti gratulatus, quam gratias agas, quod tibi sapientiam deprecatus sim. uerum tamen si ego portans episcopalis nominis sarcinam libentissime amplector beniuolentiam tuam,