comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matrum corꝑa: nec eas ta¬
men calce repellere. Sed
& si desit filius qui sugat:
mugitu uocatur ad ubera.
Si gͦ est in nobis illa cari¬
tas spiritalis de qua apłs
dicit. factus sum paruulꝰ
in medio urm̃ tanquam
nutrix fouens filios suos:
tunc uos diligimꝰ. quando
exigitis. Pigros non ama¬
mus : quia languentibus
formidamus. In tercessert̃
autem. ut intermitteremꝰ
lectionum: que non potu¬
erunt nisi legi. & ipsa trac¬
tari. Nunc gͦ ad p̃termissũ
ordinem redeamus: & que
restant intente accipiat
sanctitas ur̃a. Nescio utrũ
magnificentius nobis cari¬
tas commendari posset: quã
ut diceretur. d̾s caritas est.
Breuis laus: & magna laus.
Breuis in sermone: & mag
na intellectu. Quam cito đr
d̃s dilectio est: & hoc breue
est. Si numeres unum est.
si appendas quantum est:
d̃s dilectio est. Et qui ma¬
net inquit in dilectione.
in do manet: ce ds in illo
manet. Sit tibi domꝰ d̃s:
&e esto domus di. Mane in

Expanded text:
matrum corpora, nec eos tamatrum corpora, nec eos tamen calce repelli; sed et si desit filius qui sugat, mugitu vocari ad ubera. Si ergo est in nobis illa charitas spiritualis, de qua Apostolus dicit, Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam nutrix fovens filios suos ; tunc vos diligimus quando exigitis. Pigros non amamus; quia languentibus formidamus. Intercesserunt autem, ut intermitteremuslectionum, quae non potuerunt nisi legi, et ipsa tractari. Nunc ergo ad praetermissum ordinem redeamus; et quae restant, intente accipiat Sanctitas vestra. Nescio utrum magnificentius nobis charitas commendari posset, quam ut diceretur, Deus charitas est. Brevis laus, et magna laus: brevis in sermone, et magna in intellectu. Quam cito dicitur, Deus dilectio est! Et hoc breve est: si numeres, unum est; si appendas, quantum est! Deus dilectio est. Et qui manet, inquit, in dilectione, in Deo manet et Deus in illo manet . Sit tibi domus Deus, et esto domus Dei; mane in
Abbreviated transcription (Latin):
timam par¬
tem restitisse
nobis tractan-¬
dam & exponendam uob:
quantum dñs donat. huiꝰ
cͦg debiti nos memores su¬
mus: exactionis audem
uos memores ẽẽ debetis. Pa¬
dem quippe caritas que
in ipsa ȩpła maxime et
ꝓpe sola cõmendatur: &
nos fecit fidelissimos de-¬
bitores: & uos dulcissimos
exactores. Ido dixi dulcis¬
simos exactores. quia ubi
caritas non est: amarus
exactor est. Ubi caritas ẽ:
& qui exigit dulcis est.¬
& a quo exigitur. Et si
aliquem laborem suscipit:
facit eundem laborem ꝓpe
nullum & leuẽ ẽẽ caritas.
Nonne uidemus in mutis
etiam animalib &e irrati-¬
onabilib. ubi non est spi¬
ritalis caritas s carnalis
& naturalis: exigi tam̃
magno affectu de uberibꝰ
matris lac a paruulis
et quamuis sugens inpe¬
tum faciat in ubera. me¬
lius est tamen matri quã
si non sugat: nec exigat
quod caritate exhibetur.
Sepe uidemus ubera uac¬
carum etiam a grandius¬
culis uitulis capite ꝑcuti.
& ꝓpe ipso impetu leuari

Expanded text:
timam partem restare nobis tractandam, et exponendam vobis, quantum Dominus donat. Hujus ergo debiti nos memores sumus: exactionis autem vos memores esse debetis. Eadem quippe charitas quae in ipsa Epistola maxime et prope sola commendatur, et nos facit fidelissimos debitores, et vos dulcissimos exactores. Ideo dixi dulcissimos exatores, quia ubi charitas non est, amarus exactor est: ubi autem charitas est, et qui exigit dulcis est; et a quo exigitur, etsi aliquem laborem suscipit, facit eumdem laborem prope nullum et levem ipsa charitas. Nonne videmus etiam in mutis animantibus et irrationalibus ubi non est spiritualis charitas, sed carnalis et naturalis, exigi tamen magno affectu de uberibus matris lac a parvulis? Et quamvis sugens impetum faciat in ubera; melius est tamen matri quam si non sugat, nec exigat quod charitate debetur. Saepe videmus ubera vaccarum etiam a grandiusculis vitulis capite percuti, et prope ipso impetu levari
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. ut pascas illum. Eges
& tu bono serui tui: ut
adiuuet te. Non tibi po¬
tes aquam implere. non
tibi potes coquere: non tͥ
potes ante equum currere:
uimentum tuum non po¬
tes curare. Uides quia in¬
diges bono serui tui: ob¬
sequio illius indiges. Non
es ergo uerus dñs: quan¬
do indiges inferiore. Ille
est uerus dñs: qui nichil
a nobis querit. &̾ ue no-¬
bis: si eum non queramꝰ.
Nichil a nobis querit: ce
quesiuit nos. cum eum ñ
quereremus. Ouis una er¬
rauerat. inuenit eam: gau¬
dens in humeris suis re¬
porta uit. Et nũquid ouis
erat pastori necessaria: &
non oui potius pastor
necessarius erat: Quanto
libentius de caritate lo¬
quor: tanto minus uolo
finiri epłam istam. Nul¬
la res est ardentior ad cõ¬
mencdandam caritatem:
nichil uobis dultius p̃di¬
catur: nichil salubrius
bibitur. S si bene uiuen¬
do confirmetis in uobis
munus łi. ne sitis ingra¬
ti tante grẽ illius. qui
cum haberet unicum. no¬

Expanded text:
tuo, ut pascas illum: eges tuo, ut pascas illum: eges et tu bono servi tui, ut adjuvet te. Non tibi potes aquam implere, non tibi potes coquere, non tibi potes ante equum currere, jumentum tuum non potes curare. Vides quia indiges bono servi tui, obsequio illius indiges. Non es ergo verus dominus, quando indiges inferiore. Ille est verus Dominus qui nihil a nobis quaerit; et vae nobis, si eum non quaeramus. Nihil a nobis quaerit; et quaesivit nos, cum eum non quaereremus. Ovis una erraverat; invenit eam, gaudens in humeris suis reportavit . Et numquid ovis erat pastori necessaria, et non ovi potius pastor necessarius erat? Quanto libentius de charitate loquor, tanto minus volo finiri Epistolam istam. Nulla est ardentior ad commendandam charitatem. Nihil vobis dulcius praedicatur, nihil salubrius bibitur: sed si bene vivendo confirmetis in vobis munus Dei. Ne sitis ingrati tantae gratiae illius, qui cum haberet Unicum, no
Abbreviated transcription (Latin):
lectio est : & qui manet
in dilectione. in đo ma¬
net. & ds in eo. Uicissim
se habitant : qui continet
& qui continetur. habi¬
tas in do: s ut continea¬
ris. habitat in te d̃s: sed
ut te contineat ne cadas.
Ne forte sic te putes do¬
mum di fieri: quomodo
domus tua portat carnẽ
tuam. Si subtrahat se
domus in qua es: cadis.
Si autẽ tu te subtrahas:
non cadit. ds̃ integer ẽ
cum eũ deseris: integer¬
est cum ad illum redie¬
ris. Tu sanaris: non illi
aliquid prestabis. Tu mun¬
daris. tu reficeris : tu cor¬
rigeris. Ille medicamen¬
tum ẽ : non sano. Regu¬
la est prauo: lux est te¬
nebrato : habitatio est de¬
serto. Omĩa gͦ tibi confe¬
runtur. Uide ne putes do
aliquid conferri quando
uenis ad dm̃ : nec manci¬
pium saltem. Ergo non
habebit ds seruos si tu uo¬
iueris. & si om̃s noluerĩt:
ds̃ indiget seruis: s serui
dõ. Icło dicit psalmꝰ. Dixi
dño ds m̃s estu. Ipse est
uerus dñs. et quid aitꝰ
ges. Tu egges bono serui
tui: eget seruus bono

Expanded text:
lectio est. Et qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus in eo manet. Vicissim in se habitant, qui continet et qui continetur. Habitas in Deo, sed ut continearis: habitat in te Deus, sed ut te contineat, ne cadas. Ne forte sic te putes domum Dei fieri, quomodo domus tua portat carnem tuam: si subtrahat se domus in qua es, cadis; si autem tu te subtrahas, non cadit Deus. Integer est, cum eum deseris; integer, cum ad illum redieris. Tu sanaris, non illi aliquid praestabis; tu mundaris, tu reficeris, tu corrigeris. Ille medicamentum est non sano, regula est pravo, lux est tenebrato, habitatio est deserto. Omnia ergo tibi conferuntur. Vide ne putes Deo aliquid conferri, quando venis ad eum; nec mancipium saltem. Ergo non habebit Deus servos, si tu nolueris, et si omnes noluerint? Deus non indiget servis, sed servi Deo: ideo dicit Psalmus, Dixi Domino, Deus meus es tu. Ipse est verus Dominus. Et quid ait? ges . Tu eges bono servi tui. Eget servus bono
Abbreviated transcription (Latin):
pacem ꝑdunt. Et quos dirit ñ
pati scandalum. aut non facere:
diligentes legem cłi. Ergo in
caritate positi sunt. S dicit ali¬
quis. Legem d̃i dixit diligen¬
tib: non frẽs. Audi quid dñs
dicat. Mandatum nouũ do
uobis: ut uos inuicem diligati.
Qͥd ẽ lex nͥ manclatum : Quo¬
modo aut̃ non patiunt᷑ scanda

Expanded text:
pacem perdunt. Et quos dixit non pacem perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei dixit diligentibus, non fratres. Audi quid Dominus dicat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ussit eccłia: tanqũã luna ꝑ noc¬
tem: Qui scismata fecerunt. Au¬
di ipsum u̾bũ positũ in apło.
Quis infirmat᷑ &e ego ñ infirmor:
Qͥs scandalizant᷑ ⁊ ego non uror:
Quomͦ gͦ non ẽ scanclalũ in eo
qͥ diligit frẽm: Qͥa qui diligit.
frẽm. tolerat omĩa ꝓpt̾ unita¬
tem: qr in unitate caritatis est
frat̾na dilectio. Offendit te nes¬
cio quis. siue malus. siue ut tu
putas malus siue ut tu fingis
malus ⁊̃ &e deseris tot bonos:
Qualis dilectio frat̾na ẽ: Qlis
apparuit in istis: Cũ accusant
affros: deseruerunt orbem t̾raꝵ
Nũquid in orbe t̾rarũ sci ñ erañ:
Aut inauditi a uob̾ dãpnari po¬
tuerunt: S o si diligeretis fr̃es:
scandalum in uobis ñ eẽt. Au¬
di psalmũ quid dicat. Pax mul¬
ta diligentib legem tuam: ce
ñ ẽ illis scandalũ. Pacem mul¬
tam dixit eis qͥ diligunt legẽ
dei: & icło ñ eis ẽẽ scandalum. Il
u gͦ qui scandalum patiuntur:

Expanded text:
urit Ecclesia tanquam luna per nocurit Ecclesia tanquam luna per noctem? Qui schismata fecerunt. Audi ipsum verbum positum in Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Quomodo ergo non est scandalum in eo qui diligit fratrem? Quia qui diligit fratrem, tolerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? Qualis dilectio fraterna est, qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
nem. scandalũ uult intelligi
Primo ipsam similitudinem
attende. Quomͦ qͥ uritur dic̃
non tolero. non fero. & subdu¬
cit se: sic qui quedam non
ferunt in ȩccłiam &e subtra¬
hunt se uł nominis . xp̃i. uel
eccłiȩ scandalũ patiunt᷑. Ui¬
dete quomͦ passi sunt scanda¬
lum tanqũã a sole: illi carna¬
les qͥb p̃dicabat carnẽ suam
ducauerit carnẽ filii hoĩs ce
biberit sanguinem eiꝰ: ñ ha¬
bebit in se uitã et̾nam. Septu¬
aginta ferme homines dixert̃
durus ẽ hic sermo. & recessert̃
ab eo: & remanserunt duodecĩ.
Om̃s illos ussit sol: & recessert̃
non ualentes ferre uim uerbi.
Remanserunt aũt duodecim.
Et ne forte putarent hoiẽs qi
ipsi p̃stant xp̃o credendo in
xp̃m. & non ab ipso illis p̾stat᷑
beneficiũ: cũ duodecim reman¬
sissent. ait illis dñs. Numquid
quos usserat sol: responderunt
ex uoce petri. Dñe u̾bum uitȩ
et̾nȩ habes ÷ quo ibimus: Qͦs aũ

Expanded text:
nem scandalum vult intelligi? nem scandalum vult intelligi? Primo ipsam similitudinem attende. Quomodo qui uritur dicit, Non tolero, non fero, et subducit se: sic qui quaedam non ferunt in Ecclesia, et subtrahunt se vel nomini Christi vel Ecclesiae, scandalum patiuntur. Videte enim quomodo passi sunt scandalum tanquam a sole illi carnales, quibus praedicabat carnem suam ducaverit carnem Filii hominis, et biberit ejus sanguinem, non habebit in se vitam. Septuaginta ferme homines dixerunt, Durus est hic sermo; et recesserunt ab eo: et remanserunt duodecim. Omnes illos ussit sol, et recesserunt, non valentes ferre vim verbi. Remanserunt ergo duodecim. Et ne forte putarent homines quia ipsi praestant Christo credendo in Christum, et non ab ipso illis praestatur beneficium; cum duodecim remansissent, ait illis Dominus: Numququos non usserat sol, responderunt ex voce Petri: Domine, verbum vitae aeternae habes; quo ibimus ? Quos autem
Abbreviated transcription (Latin):
scit nos deu. refecturi sumꝰ corꝑa
in nomine.rp̃i: &e aliquantum
refecta sunt. & reficienda sunt.
Mens nr̃a pascatur: non quia
diu dicturus sum dico. Nam
ecce iam finitur lectio: s ne
forte ex tedio minus attente
audiamꝰ. quod maxime neces¬
sariũ est. Qui diligit frẽm suũ.
in lumine manet: & scandalũ
in eo non ẽ. Qui sunt qͥ patiunt᷑
scandalum. aut faciunt: Qͥ
scandalizant᷑ in xp̃o & in eccłia.
Qͥ in xp̃o scandalizant᷑. tanqͣ
a sole urunt᷑: qui in ȩccłia tan¬
quam a luna. Dicit aũt̃ psalmꝰ.
ꝑdiem sol ñ uret te: neq luna
ꝑ noctem. Id est si tenueris ca¬
ritatem. nec in.xp̃o scandalũ
patieris: nec in ȩccłia. Nec . xp̃m
relinques: nec eccłiam. Qͥ enĩ
eccłiam relinquit: quomͦ ẽ
Quomͦ ẽ in xp̃o÷ qui in corꝑe
xp̃i non ẽ : Illi gͦ patiuntur
scandalum: qui relinqunt aut
xp̃m aut ȩccłiam Unde intel¬
ligimꝰ qr inde dixit psalmus:
ꝑ diem sol ñ uret te. neq lu¬
na ꝑ noctẽ: Qͥa ipsam ustio¬

Expanded text:
scit nos Deus, refecturi sumus corpora in nomine Christi, et aliquantum refecta sunt, et reficienda sunt; mens nostra pascatur. Non quia diu dicturus sum, dico; nam ecce jam finitur lectio: sed ne forte ex taedio minus attente audiamus quod maxime necessarium est. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Qui sunt qui patiuntur scandalum, aut faciunt? Qui scandalizantur in Christo et in Ecclesia. Qui in Christo scandalizantur, tanquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tanquam a luna. Dicit autem Psalmus Per diem sol non uret te, neque luna per noctem : id est, Si tenueris charitatem, nec in Christo scandalum patieris, nec in Ecclesia; nec Christum relinques, nec Ecclesiam. Qui enim Ecclesiam relinquit, quomodo est quomodo est in Christo, qui in corpore Christi non est? Illi ergo patiuntur scandalum, qui relinquunt aut Christum aut Ecclesiam. Unde intelligimus quia inde dixit Psalmus, Per diem sol non uret te, neque luna per noctem, quia ipsam ustio
Abbreviated transcription (Latin):
paratus in cacumine montiũ.
Mons ẽ: suꝑ cacumina omĩũ
montiũ. Et congregabunt᷑ in¬
quit ad eum om̃s gentes. Quis
errat in hoc monte: Qͥs frangit
faciem offencdendo in illũ: Qi
ignorat ciuitatẽ supͣ montem
positam. S noli mirari quia
ignoratur ab istis qui ocderunt
frẽs: quia in tenebris ambulañ.
& nesciunt quo eant: qr tenebͤ
excecauerunt ocłos eoꝵ. Montẽ
non uident: nolo mireris: ocłos
non habent. Unde oculos ñ ha¬
bent: quia tenebrȩ excecauert
Quia cum offendunt᷑ in affris.
seꝑant se ab orbe terrarum: q
non tolerant ꝓ pace. xp̃i. quos
infamant: &e tolerant ꝓ parte
donati quos dãpnant. Expli¬

Expanded text:
Paratus in cacumine montium. Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et congregabuntur, inquit, ad eum omnes gentes . Quis errat in hoc monte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia tenebrae excaecaveruquia cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Donatiquos damnant.
Abbreviated transcription (Latin):
in semine eiꝰ benedici om̃s gen¬
tes: Uni fideli ꝓmissum est:
in milib fidelium mundi in¬
pletum est. Ecce mons implens
uniuersam faciem terrȩ : ecce
ciuitas de qua dictum ẽ. ñ po¬
test ciuitas abscondi supra mon¬
tem posita. Illi aũt offendunt
in montem. Ꝙ cũ eis dicit᷑. as¬
cendite: non ẽ mons dicunt.
ce facilius illuc faciem ĩpin¬
gunt. quam illic habitaculũ
querunt. ysaias hesterna die
lectus est. Quisquis ur̃m ui¬
gilabat ñ oculis tantũ sed
aure÷ nec aure corꝑis sed au¬
re codis: aduertit. Erit in
nouissimis dieb manifestus
mons domini: paratus in ca¬
cumine montiũ. Quid tam
manifestum. quã mons: Sed
sunt & montes ignoti: quia
in una parte terraꝵ positi st̃.
Qͥs ur̃m nouit olymphum
montem: Quomͦ ibi qui ha¬
bitant: gyddabam nr̃m non
nouerunt. In partib sunt
isti montes. Ille aut̃ mons ñ
sic: quia in pleuit uniuersã
faciem terrȩ. Et de illo dicit᷑:

Expanded text:
in semine ejus benedici omnes genin semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promissum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons implens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
odit frẽm suum in tenebris
ambulat. & nescit quo eat: qm̃
tenebrȩ excecauerunt ocłos eus
Qͥd tam cecũ ÷ quam isti qui
oderunt frẽs: Nam ut noueri¬
tis quia ceci sunt: in montem
offenderunt. Eadem dico: ne
uobis excidant. Nonne lapis
ille qui p̾scisus est de monte
ne ille lapis confregit omnia
regna terraꝵ : idest om̃s cdñati¬
ones idoloꝵ & demonioꝵ: ñ¬
ne ille lapis creuit. & factus ẽ
mons magnus ÷ & impleuit uni¬
uersum orbem terraꝵ: Nunqͥd
digito ostendimꝰ istum mon¬
tem. quomͦ ostendit᷑ hominib
tercia luna: Uerbi gr̃a. Qñ
uolunt homines uidere luna
nouam: ecce luna. ecce ubi ẽ.
Et si sunt ibi qui non ualeant
intendere aciem & dicant ubi:
intenłr illis digitus ut uideant.
Aliqñ dũ erubescunt ne ceci
putentur: dicunt se uidisse
quod non uiderunt. Nunqͥd
sic ostendimꝰ eccłiam frẽs mei :
Nonne aꝑta ẽ: Nonne mani¬
festa: Nonne tenuit om̃s gen¬
tes: Nonne inpletur qd ante
tot annos ꝓmissum est abrahȩ.

Expanded text:
em suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem dico, ne vobis excidant. Nonne lapis iste qui praecisus est de monte ne ille lapis confregit omnia regna terrarum, id est, omnes dominationes idolorum et daemoniorum? Nonne ille lapis crevit, et factus est mons magnus, et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digito ostendimus istum montem, quomodo ostenditur hominibus tertia luna? Verbi gratia, quando volunt homines videre lunam net si sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic ostendimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne aperta est? nonne manifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
quod dixit : discedite a me
maledicti in ignem et̾nũ. de¬
siderabilis est ꝓpt̾ illud qd̾
ait: uentte benedicti ꝑcipite
regnum. Quis enĩ audita hac
uoce ñ contremiscat simul
& gaudeat: gaudeat quia
contremiscat. quia peccatorib
ignem minatur eternum:
Rogo uos fr̃s. ut lectionem
istam intento corde & sensu
semꝑ uigilantissimo audia¬
tis. S quia nec laboriosa ẽ
ad parandum semꝑ illam
memoriter teneatis: &e uir¬
tutem illiꝰ assidue cogitetis.
Qͥ enĩ lectionẽ istam diligen¬
ter atcendit. etiam si reliquas
scripturas leg̾e ñ potuerit:
ad omne opus bonum faci¬
endum & ad omne malum
fugiendum. ista illi sola lec
tio fufficere potest. Attendite

Expanded text:
ite a me, maledicti, in ignem aeternum; desiderabilis propter illud quod ait, Venite, benedicti, percipite regnum. Quis enim audita hac voce non contremiscat simul et gaudeat? Gaudeat quidecontremiscat, quia peccatoribus ignem minatur aeternum. Rogo vos, fratres, ut lectionem istam attento corde et sensu semper vigilantissimo audiatis: et quia nec laboriosa est ad parandum, semper illam memoriter teneatis, et virtutem illius assidue cogitetis. Qui enim lectionem istam diligenter attendit, etiamsi reliquas Scripturas legere non potuerit, ad omne opus bonum faciendum et ad omne malum fugiendum ista illi lectio sola sufficere potest. 2. Salut
Abbreviated transcription (Latin):
dñm dicentem. Beati misericor¬
des: qm̃ ipsi miscdiam conse¬
quentur. Audistis enĩ ueram
dni nr̃i sentenciam. ꝑ quam no¬
bis regna celoꝵ ꝓmittit: si ele¬
mosinas facimus. si esurientes
pascimus. si sicientes potamus.
nudos scdm uires nrãs uestimꝰ.
pegrinos suscipimꝰ. Hec omĩa
si fidelit̾ agimus : securi ante
tribunal eterni uidicis ueniemꝰ.
mus. Qd auditũ malũ: Illud
quod ad sinistram positi au¬
dituri sunt. Discedite a me ma¬
ledicti in ignem eternum. Te
a morte liberat: & oꝑarium
suum non ꝑmittit ire in te¬
nebras. Unusquisq enim qnͣ
porrigat pauperib manum
suã. Qͥ habet aurum: det
aurum. Qui habet argentum:
habet pecuniam: cum bono
animo porrigat ꝑegrino buc¬
cellam. Et si ñ habet integrã:
ex eo quod habet frangat ce

Expanded text:
m, Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequuntur . Audistis enim veram Domini nostri sententiam, per quam nobis regnum coelorum promittitur si eleemosynas facimus, si esurientes pascimus, sitientes potamus, nudos secundum vires nostras vestimus, peregrinos excipimus; haec omnia si fideliter agimus, securi ante tribunal aeterni Judicis veniemus: mus . Quid est auditum malum, nisi illud quod ad sinistram positi audituri sunt impii, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum? 5. a morte liberat, et operarium suum non permittit ire in tenebras. Unusquisque enim provalet, porrigat pauperi manum suam. Qui habet aurum, det aurum; qui habet argentum, argentum habet pecuniam, cum bono animo porrigat peregrino buccellam; et si non habet integram, ex eo quod habet frangat et
Abbreviated transcription (Latin):
magis omnib misit quam re¬
liqui diuites. Illi ex eo quod ha¬
illa uͦ totum qd̾ habuit obtu¬
lit: & ideo meruit ut illam
dñs ore ꝓprio collaudaret. fa
buat. Quare letus & hylaris:¬
quia dat parum: & accipit mul¬
tum. Porrigit nũmum: & cõ¬
parat regnũ. Tribuit paruã
pecuniam: & accipit uitam
et̾nam. Dat temporalia: &e me¬
rebitur eterna. Porrigit cadu¬
ca: & accipit sine fine mansu-¬
ra. Ecce ꝓ qua re. hylari ae bo¬
no animo dare debemus. Et
si tͥ homo fidelis diceret. da
reddo tͥ solidos aureos centũ:
nunquid cũ gaudio non dares
unum. ut acciꝑes centum: Qnͣ¬
tomagis quia tibi dicit d̃s celi
& terre. qui pauꝑib tribuit
deo fenerat. & quãdu fecistis

Expanded text:
s omnibus misit: quia reliqui divites erant, et ex eo quod ililla vero totum quod habuit obtulit; et ideo meruit quod eam Dominus proprio ore collaudaret. Idebuat. Quare laetus? Quia dat parum, et accipit multum; porrigit nummum, et comparat regnum; tribuit parvam pecuniam, et accipit vitam aeternam: dat temporalia, ut mereatur aeterna; porrigit caduca, et recipit sine fine mansura. Ecce pro qua re hilari et bono animo dare debemus. Si tibi homo fidelis diceret, Da reddo tibi solidos uareos centum: numquid non cum gaudio dares unum, ut acciperes centum? Quanto magis, qia dicit tibi Deus coeli et terrae, Qui pauperi tribuit, Deo fenerat ; et, Quamdiu fecistis
Abbreviated transcription (Latin):
eterna: et cum in conspectu an¬
głoꝵ ante tribunal . xp̃i et̾ni
iudicis uenire meruerimus:
secura &e libera conscientia di¬
cere possimus. da dñe: quia
dedi. Miserere: quia misccliam
feci. Ego impleui quod iusisti:
tu redde quod ꝓmisisti. Iterũ
atq iterum admoneo uos fr̃s.
moriter teneatis. totis uirib cũ
cł̃i adutorio laboretis. ut et̾nũ
ignem possitis euadere: & ad
celoꝵ regna felicit̾ ꝑuenire am̃.¬

Expanded text:
ternam? Ut cum in conspectu Angelorum ante tribunal aeterni Judicis venire merueris, secura et libera conscientia dicere possis, Da, Domine, quia dedi; miserere, quia misericordiam feci: ego implevi quod jussisti, tu redde quod promisisti. Iterum atque iterum admoneo, fratres, moriter teneatis, et totis viribus cum Dei adjutorio laboretis: ut aeternum ignem possitis evadere, et ad coelorum regna feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
non clixit discedite ame ma-¬
ledicti quia furtum fecistis.
quia falsum testimonium
dixistis: quia adulteriũ aut
homicidiũ cõmisistis. Quod

Expanded text:
non dixit, Discedite a me, maledicti; quia furtum fecistis, quia falsum testimonium dixistis, quia homicidium aut adulterium commisistis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qr res alienas tulistis: qd maiꝰ
De¬
perib. Non quia mala oꝑa fe¬
cistis: s quia bonum facere
noliustis. Et sic illos qui ad
dexteram futuri sunt sola
miscdia liberabit : & illos qͥ
ad sinistram sunt sola aua¬
ricia condẽpnabit. Quod aut
dictum ẽ illis qui ad dexterã
erunt uenite benedicti ꝑcipite
regnum. non ideo audituri
sunt quia non peccauerunt:
sicut illis qui ad sinistram¬
mere noluistis. Sine peccato
nullus homo ẽẽ potest: s tam̃
peccata sua redimere elemo¬
tentia dnĩ qua dixit. quod
ille qui esurientem non paue
rit. nudum non uestierit mit¬
detur in ignem eternum. pos¬
sumus euidenter fr̃s agnoscere.
quali dormento uel quali pe¬
na dampnantur illi qui mala
faciunt: quando in ignem unt¬
tuntur qui bona non faciunt.
Si enim cum diabolo condẽp¬
natur ille qui pauperib non
dedit panem suum. uͥ damp¬
nandꝰ est ille qui tulit alienũ:
sua: putas ubi dampnandus
est ille qui tollit domũ alie

Expanded text:
 res alienas tulistis, quod magis dedistis: non, Quia mala opera fecistis; sed, Quia bona facere noluistis. Ac sic et illos qui ad dexteram futuri sunt, sola misericordia liberabit; et illos qui in sinistra sunt, sola avaritia condemnabit. Quod autem dictum est illis qui a dextris sunt, Venite, benedicti, percipite regnum; non ideo hoc audituri sunt, quia non peccaverunt: sicut illis ad sinistrammere noluistis. Sine peccato nullus hominum esse potest: sed tamen peccata sua redimere eleemotentia Dia qui esurientem non pavit, et nudum non vestivit, mittetur in ignem aeternum, possumus evidenter agnoscere, fratres, quali tormento vel quali poena damnandi sunt illi qui mala faciunt, quando illi in ignem mittuntur qui bona non faciunt. Si enim cum diabolo condemnatur, qui pauperibus non dedit panem suum, ubi damnandus est ille qui tulit alienum? putas ubi damnandus est ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid intrinsecus agit: S
quis agit hoc: Audite agri¬
colam apłm: ce uidete quid
sumus: & audite magistrum
interiorem. Ego plantaui. apol¬
lo rigauit: s d̾s increm̃tũ
dedit. Neq qui plantat est
aliquid neq qui rigat: sed

Expanded text:
aliquid intrinsecus agit? Sed aliquid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audite agricolam Apostolum, et videte quid sumus, et audite magistrum interiorem: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s intus non docet: in¬
docti redeunt. Magisteria
forinsecus. adiutoria quedã
sunt: & ammonitiones. Cathe¬
dram in celo habet: qui cor¬
da docet. Propterea ait &e ip¬
se in eu̾głio. Nolite uobis di¬
cere magistrum in terra: unꝰ
gͥ uobis intus loquatur: q̃ñ
nemo hominũ illic est. Qͥa
&e si aliquis ẽ a latere tuo:
nullus ẽ in corde tuo. Et nul
lus sit in corde tuo: xp̃s sit in
corde tuo. Unctio ipsius sit
in corde tuo: ne sit in solitu¬
dine cor sitiens: ce non habens
fontes uub irrigetur. Interior
gͦ magister est qui docet: xp̃e
docet: inspiraio ipsius docet.
ubi illius inspirao. & illius
unctio non est: fornsecus in¬
aniter ꝑstrepunt ueba. Sic
sunt ista uerba fres qiȩ fo¬
rinsecus dicimꝰ: quomͦ st agri¬
cola ad arborem. Forinseus
oꝑatur: ad hibet aquã. odi¬
ligentiam culture. Quelbet
forinsecus adhibeat: nũqud
poma format: Nunquid nu¬
ditatem lignoꝵ uestit um¬
bra folioꝵ: Numquid tale

Expanded text:
Spiritus sanctus intus non docet, inSpiritus sanctus intus non docet, indocti redeunt. Magisteria forinsecus, adjutoria quaedam sunt, et admonitiones. Cathedram in coelo habet qui corda docet. Propterea ait et ipse in Evangelio: Nolite vobis dicere magistrum in terra: unusse vobis ergo intus loquatur, quando nemo hominum illic est; quia etsi aliquis est a latere tuo, nullus est in corde tuo. Et non sit nullus in corde tuo: Christus sit in corde tuo; unctio ipsius sit in corde, ne sit in solitudine cor sitiens, et non habens fontes quibus irrigetur. Interior ergo magister est qui docet, Christus docet, inspiratio ipsius docet. Ubi illius inspiratio et unctio illius non est, forinsecus inaniter perstrepunt verba. Sic sunt ista verba, fratres, quae forinsecus dicimus, quomodo est agricola ad arborem: forinsecus operatur, adhibet aquam et diligentiam culturae: quaelibet forinsecus adhibeat, numquid poma format? numquid nuditatem lignorum vestit umbra foliorum? numquid tale
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ docet uos de oĩb. Quid
gͦ nos facimus frẽs quia do¬
cemus uos : Si unctio ipsꝰ
docet uos de omĩb: quasi
nos sine causa laboramus.
Et ut quid tantum clamamꝰ
Dimittamus uos unctioni ip¬
sius: & doceat uos unctio ip¬
sius. S mͦ mͥ facio questionẽ:
&e illi ipsi apło facio digne¬
tur audire paruilum que¬
rentem a se: ipsi ioħi dico.
Unetionem habebant. qͥb lo¬
quebaris. Tu dixisti: quia un¬
ctio ipsius docet uos de om̃ib
Utquid talem ȩpłam fecisti:
Qͥd illos tu docebas: Qͥd tu in¬
struebã: Qͥd tu illos edificabas.
Iam hic uidete magnũ sa
gister intus est. Nolite puta¬
re quẽquã hominem: aliqd
discere ab homine. Ammone
possumus ꝑ strepitũ uocis
nr̃e. si non sit intus qui do¬
ceat: in anis fit strepitus nr̃.
adeo frẽs uultis nosse: Nun¬
quid non sermonem istum õs
audistis: Quã multi hinc in¬
docti. exituri st̃. Quantum
ad me ꝑtinet: omĩb locutus
sum. Sed quib unctio illa
intus non loquitur: quos

Expanded text:
ipsius docet vos de omnibus. Quid ergo nos facimus, fratres, quia docemus vos? Si unctio ejus docet vos de omnibus, quasi nos sine causa laboramus. Et utquid tantum clamamus? Dimittamus vos unctioni illius, et doceat vos unctio ipsius. Sed modo mihi facio quaestionem, et illi ipsi apostolo facio: dignetur audire parvulum quaerentem a se; ipsi Joanni dico, Unctionem habebant quibus loquebaris? Tu dixisti, Quia unctio ipsius docet vos de omnibus. Utquid talem Epistolam fecisti? Quid illos tu docebas? quid instruebas? quid aedificabas? Jam hic videte magnum sacgister intus est. Nolite putare quemquam aliquid discere ab homine. Admonere possumus per strepitum vocis nostrae; si non sit intus qui doceat, inanis fit strepitus noster. Adeo, fratres, vultis nosse? Numquid non sermonem istum omnes audistis? Quam multi hinc indocti exituri sunt? Quantum ad me pertinet, omnibus locutus sum; sed quibus unctio illa intus non loquitur, quos
Abbreviated transcription (Latin):
corda credentium. Foras mis¬
so inuasore. habitat redẽptor
quia ipse redemit qui crea¬
uit. Et diabolus iam forinse¬
cus oppugnat: non uincit
illum qui intus possidet. fo¬
rinsecus autẽ oppugnat im¬
mittendo uarias temptatio¬
nes: s ille non consentit cui
d̃s intus loquitur. & unctio
quam audistis uerax est in¬
quit eadem unctio: id est iy¬
se spiritus cłi qui docet ho¬
minem mentiri non potest

Expanded text:
corda credentium. Foras miscorda credentium. Foras misso invasore, habitet redemptor; quia ipse redemit qui creavit. Et diabolus jam forinsecus oppugnat, non vincit illum qui intus possidet. Forinsecus autem oppugnat, immittendo varias tentationes: sed ille non consentit cui Deus intus loquitur, et unctio quam audistis. 2. Et verax est, inquit, eadem unctio; id est, ipse Spiritus Domini qui docet homines, mentiri non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
eministis fr̃s
hesternam le¬
ctionem ad hoc
terminatam:
quia non ha¬
betis necessita¬
tem ut quis
doceat uos sed ipsa unctio
docet uos de omib. Hoc aut̃
sicut uos recordari certus sũ
sic exposuimus uob̾ quia nos
qui forinsecus loquimur ad
aures urãs. ita sumus quasi
oꝑarii adhibentes culturam
forinsecus ad arborem: s in¬
crementũ dare ñ possumus.
nec fructus formare. Ille aũt
qui uos creauit & redemit. &
uocauit ꝑ fidem &e sp̃m suũ
habitans in uobis: nisi loquat᷑
uobis intus. sine causa nos
ꝑstrepimus. Unde hoc apparet:
Qͥa cum multi audiant non
illis solis quib intus loqͥt᷑
cłs. Illis aũt intus loquitur.
qui ei locum p̃bent. Illi aũt
locum cło p̾bent: qui diabo¬
lo locum non p̾̃bent. Habi¬
tare enĩ uult diabolus corda
hominum: & loqui ibi omĩa
que ualent ad seductionem
S quid ait dñs iħs: Princeps
huius mundi missus est foras
Unde missus est: Nunquid
extra celum &e terram: Nũqͥd
extra fabricã mundi: QS extͣ

Expanded text:
eministis, fratres, hesternam lectionem ad hoc terminatam, quia non habetis necessitatem ut quis doceat vos, sed ipsa unctio docet vos de omnibus. Hoc autem, sicut vos recordari certus sum, sic exposuimus vobis, quia nos qui forinsecus loquimur ad aures vestras, ita sumus quasi operarii, adhibentes culturam forinsecus ad arborem, sed incrementum dare non possumus, nec fructus formare: ille autem qui vos creavit, et redemit, et vocavit, per fidem et Spiritum suum habitans in vobis, nisi loquatur vobis intus, sine causa nos perstrepimus. Unde hoc apparet? Quia cum multi audiant, non sed illis solis quibus intus loquitur Deus. Illis autem intus loquitur, qui ei locum praebent: illi autem Deo locum praebent, qui diabolo locum non praebent. Habitare enim vult diabolus corda hominum, et loqui ibi omnia quae valent ad seductionem. Sed quid ait Dominus Jesus? Princeps hujus mundi missus est foras . Unde missus est? numquid extra coelum et terram? numquid extra fabricam mundi? Sed extra
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ignoscendum. Sed quid
ego de caritate maius aut
uberius possum dicere: quã
nat dñs. suꝑeminentem ui¬
am nobis demontrantis atq
dicentis: Si linguis homi¬
num loquar & angłoꝵ:
caritatem autem non habeã:
factus sum eramentum so¬
nans aut cimbalum tinni

Expanded text:
ad ignoscendum. Sed quid ad ignoscendum. Sed quid ego de charitate majus aut uberius possum dicere, quam nat Dominus, supereminentem viam demonstrantis atque dicentis. Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeramentum sonans, aut cymbalum
Abbreviated transcription (Latin):
caritas latet. Ille itaq te¬
net & quod patet & quod
latet in diuinis sermonib:
qui caritatem tenet in mo¬
rib. Qua ꝓpt̾ fr̃s sectami¬
ni caritatem. dulce & sa¬
lubre uinculum mentiũ:
sine qua diues pauꝑ est:
& in qua pauꝑ diues est.
hec inaduersitatib tole¬
rat: in ꝓsꝑitatib temꝑat.
In duris passionib fortis:
in bonis oꝑib hylaris. In
temptatione tutissima: in
hospitalitate latissima. Int̾
ueros fr̃s letissima: inter
falsos patientissima. In
abel sacrificio grata: in
noe ꝑ diluuium secura:
in abrahe ꝑegrinatione
fidelissima. In moyse int̾
inuirias lenissima: in dauid
tribulationib mansuetis¬
sima. In tribus pueris
blandos ignes in nocent̾ spec-¬
tat: in machabeis seuos ig¬
nes fortit̾ tolerat. Casta in
susanna erga uirum. in an¬
na post uirum: in maria
preter uirum. Libera in pau¬
lo ad arguendum: humi-¬
lis in petro ad obediendũ.
humana in xp̃ianis ad con
fitendum: diuina in .xp̃o

Expanded text:
caritas latet. ille ita opticaritas latet. ille ita optinet et quod patet et quod latet in diuinis sermonibus qui caritatem tenet in moribus. Quapropter, fratres, sectamini caritatem, dulce ac salubre uinculum mentium, sine qua diues pauper est et in qua pauper diues est. haec in aduersitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in temtatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter ueros fratres laetissima, inter falsos patientissima, in Abel sacrificio grata, in. Noe per diluuium secura, in Abrahae peregrinatione fidelissima, in Mose inter iniurias lenissima, in Dauid tribulationibus mansuetissima, in tribus pueris blandos ignes innocenter exspectat, in Macchabaeis saeuos ignes fortiter tolerat. casta in Susanna erga uirum, in Anna post uirum, in Maria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petre ad oboediendum, humana in christianis ad confitendum, divina in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
ipse contra uetis peccatũ.
opponit nouum mandatũ.
Qua ꝓpt̾ quisquis uetus
peccatum uis extinguere
mandato nouo: extingue
cupiditatem. & amplectere
caritatem. Sicut enim ra-¬
dix omnium maloꝵ est cu¬
piditas: ita radix omniũ
bonoꝵ est caritas. Totam
magnitudinem & altitudi¬
nem diuinoꝵ eloquioꝵ se¬
cura possidet caritas: qua
dm̃ ꝓrimumq diligimus.
docet enim nos celestis unꝰ
magister: & dicit. diliges
dñm dm̃ tuum ex toto cor¬
de tuo. & ex tota anima tua.
& ex tota mente tua: & dili¬
ges ꝓrimum tuũ tanquã
te ipsum. In his duob p̃cep¬
tis: tota lex pendet & ꝓpħȩ.
Si gͦ non uacat omnes pa¬
ginas scãs ꝑserutari: omĩa
inuoluera sermonum euol-¬
uere : omnia scripturarũ
secreta penetrare: tene cari¬
tatem ubi pendent omĩa.
Ita tenebis quod ibi didicisti:
tenebis etiam quod non dũ
didicisti. Si enim nosti ca¬
ritatem. aliquid nosti. uñ
& illud pendet quod forte
non nosti: & in eo quod in

Expanded text:
ipse contra uetus peccatum ipse contra uetus peccatum opponit nonum mandatum. quapropter quisquis uetus peccatum uis extinguere, mandato nouo extingue cupiditatem et amplectere caritatem. sicut enim radix omnium malorum cupiditas, ita radix omnium bonorum caritas. Totam latitudinem et magnitudinem diuinorum eloquiorum secura possidet caritas, qua deum proximumque diligimus. docet enim nos caelestis unus magister et dicit: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua; et diliges proximum tuum tamquam te ipsum: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. si ergo non uacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia inuolucra sermonum euoluere, omnia scripturarum secreta penetrare, tene caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi didicisti, tenebis etiam quod nondum didicisti. si enim nosti caritatem, aliquid nosti, unde et illud pendet quod forte non nosti: et in eo quod in
Abbreviated transcription (Latin):
in quo habitat caritas.
dicit enim & ioħes. Ds̃ ca¬
ritas est. hec autẽ dicen-¬
tes apłi. & nobis caritatis
excellentiam commendan¬
tes: non utiq aliud nisi qd̾
comederant ructare potu¬
erunt. Ipse quippe dñs pas¬
cens eos uerbo salutis. uerbo
caritatis. quod est ipse panis
uiuus qui de celo descendit:
mandatum inquit nouum
do uobis. ut uos inuicem dili¬
gatis. Et iterum. In hoc scient
gͦ qui uenit ꝑ crucis irrisionẽ.
carnis ꝑimere corruptionem:
mortis nouitate ꝑsoluere: man¬
dato nouo fecit hominem no¬
uum. Res enin uetus erat. ut
homo moreretur: quod ne
semꝑ ualeret in homine.
res noua facta est ut d̃s
moreret᷑. Sed quia in carne
mortuus ẽ. non in diuini¬
tate : ꝑ sempiternam uitã
diuinitatis. non ꝑmisit ẽẽ
sempiternũ interitum car¬
nis. Itaq sicut dicit apłs.
mortuus est ꝓpter delicta
nr̃a: & resurrexit ꝓpt̾ iusti¬
ficationem nrãm. Qui gͦ
contra mortis uetustatẽ.
attulit uite nouitatem:

Expanded text:
in quo habitat caritas. in quo habitat caritas. dicit enim et Iohannes: deus caritas est. haec autem dicentes apostoli et nobis caritatis excellentiam commendantes non utique aliud nisi quod comederant ructuare potuerunt. ipse quippe dominus pascens eos uerbo salutis, uerbo caritatis, quod est ipse panis uiuus, qui de caelo descendit: mandatum, inquit, nonum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient enim qui uenit per crucis irrisionem carnis perimere corruptionem eostrae suae mortis nouitate dissoluere, mandato nouo fecit hominem nouum. res enim uetus erat, ut homo moreretur. quod ne semper ualeret in homine, res noua facta est, ut deus moreretur. sed quia in carne mortuus est, non in diuinitate, per sempiternam uitam diuinitatis non permisit esse sempiternum interitum carnis. itaque, sicut dicit apostolus, mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. qui ergo contra mortis uetustatem attulit uitae nouitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
bi dabo claues regni ce¬
loꝵ. Et que solueris in
terra. soluta erunt & in
celis: & que ligaueris in
terra. ligata erunt & in
celis. Qua diffunditur
ista remissio peccatoꝵ: ꝑ
om̃s gentes: incipiens ab
quia intelligis. si credide¬
ris xp̃o non te habere
quod dicas de traditorib.
tibi uis ut credam & pa¬
rentibus meis maledicen¬
ti: quam tu credas xp̃o
earitatis:
iuinarum scrip¬
turarum multi.¬
plicem abun¬
dantiam. latis¬
simamq doc¬
trinam. sine ullo errore
comprehendit. & sine ullo
labore custodit. cuius cor
plenum est caritate: dicen¬
te apło. Plenitudo autẽ
legis caritas. Et alio loco.
finis autẽ p̃cepti ẽ caritas:
de corde puro. & conscien¬
tia bona. & fide non fic¬
ta. Quid est autẽ precepti
finis: nisi precepti adim¬
pletio: et quid est p̃cepti
ad impletio: nisi legis ple¬
nitudo : Quod gͦ ibi dixit
plenitudo legis caritas:
hoc etiam hic dixit. finis
precepti est caritas. Nec du¬
bitari ullomͦ potest: qd̾
templum dei sit homo

Expanded text:
bi dabo claves regni coelorum: et quae solveris in terra, soluta erunt et in coelis; et quae ligaveris in terra, ligata erunt et in coelis . Qua diffunditur ista remissio peccatorum? Per omnes gentes, incipiens ab quia intelligis, si credideris Christo, non te habere quod dicas de traditoribus; tibi vis ut credam parentibus meis maledicenti, quam tu credas Christo CARITATIS. Diuinarum scripturarum multiplicem abundantiam latissimamque doctrinam sine ullo errore comprehendit et sine ullo labore custodit cuius cor plenum est caritate dicente apostolo: plenitudo autem legis caritas, et alio loco: finis. autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. quid est autem praecepti finis nisi praecepti adimpletio? et quid \'est praecepti adimpletio nisi legis plenitudo? quod ergo ibi dixit: plenitudo legis caritas, hoc etiam hic dixit: finis praecepti est caritas. nec dubitari ullo modo potest, quod templum dei sit homo,
Abbreviated transcription (Latin):
mendat eccłiam suam : &
non credis: Ergo tibi cre¬
diturus sum maledicenti
parentibus meis: Uis ut
credam tibi de traditorib:
Crede tu prius . xp̃o: quod
est dignum. xꝑc d̃s est:
tu homo es. Cui prius de¬
suam toto orbe diffudit.¬
Si ego dico: contempne¬
Si euangłm loquitur:
caue. Quid dicit euan¬
gelista: o portebat xp̃m

Expanded text:
mendat Ecclesiam suam, et mendat Ecclesiam suam, et non credis: ego tibi crediturus sum maledicenti parentibus meis? Vis ut credam tibi de traditoribus? crede tu prius Christo. Quid est dignum? Christus Deus est, tu homo es: cui prius desuam toto orbe diffudit: ego dico, contemne; Evangelium loquitur, cave. Quid dicit Evangelium? Oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Quid sibi sperant
illi qui uerba nouissima
sedentis in celo non custo¬
diunt. uidentis desuꝑ an
contempnantur. an non
contempnant᷑. illius qui
dixit. saule saule quid me
ꝑsequeris: Qui seruat ad
iudicium: quiequid uidet
pati menbra sua. Et quid
nos facimus inquiunt:
slos sumus passi ꝑsecutio¬
nem. non fecimus. Uos fe¬
cistis o miseri primo: qr
diuisistis ȩccłam. maior ẽ
machera linguȩ. quam
ferri. Suꝑba fuit ancilla
sar e agar: & afflicta est
a dña sua ꝓpt̾ suꝑbiam.
disciplina erat illi: non
pena. Adeo cum recessisset
a dña sua: quid ei dixit
angłs: Reuertere ad dñam
tuam. Sic gͦ est carnalis
anima. tanquam sit an¬
cilla suꝑba: si forte ali¬
quas molestias tulerit
ꝓpter disciplinam. die¬
illi. Quid insanis: Redi
ad dñam tuam: tene do¬
minicam pacem. E cce ꝓfe¬
runtur euangłia : legimꝰ
qua diffunditur ȩccłia.
Disputatur contra: & dr
nobis. Traditor es. Cuius
rei traditor es: ꝓp̃e com¬

Expanded text:
tis. Quid sibi sperant tis. Quid sibi sperant illi qui verba novissima sedentis in coelo non custodiunt, videntis desuper an contemnantur, an non contemnantur? illius qui dixit, Saule, Saule, quid me persequeris? qui servat ad judicium quidquid videt pati membra sua? 10. Et quid nos fecimus, inquiunt? nos sumus passi persecutionem, non fecimus. Vos fecistis, o miseri: primo, quia divisistis Ecclesiam. Major est machaera linguae quam ferri. Superba fuit ancilla Sarae Agar; et afflicta est a domina sua propter superbiam. Disciplina erat illa, non poena. Ideo cum recessisset a domina sua, quid ei dixit angelus? Revertere ad dominam tuam . Sic ergo carnalis anima, tanquam ancilla superba, si forte aliquas molestias passa es propter disciplinam, quid insanis? Redi ad dominam tuam, tene dominicam pacem. Ecce proferuntur Evangelia, legimus qua diffunditur Ecclesia: disputatur contra, et dicitur nobis, Traditores. Cujus rei traditores? Christus com
Abbreviated transcription (Latin):
sius quomͦ meminerũt
nouissima uerba mori-¬
entis: Quom᷑: Siquis ex¬
istat qui dicat eis noli¬
te facere. quid illi gͦ di¬
cunt: Ergo non facio.
quod mͥ pater m̃s efflans
animam nouissime
mandauit: quod ulti¬
mũ sonuit in aures me¬
as. ꝓficiscente hinc pa¬
tre meo: Quamuis alia
uerba ipsius aliter pos¬
sum habere: nouissima
uerba me plus tenent.
non eum uidi amplius:
non audiui loquentem.
fr̃s cogitate uisceribus
xp̃ianis. Si heredibus
grata. tam magni pon¬
deris uerba ituri in se¬
qualia debent ẽe uerba
nouissima. non redituri
in sepulchrum. s ascen¬
suri in celum: Namq ille
qui uirit & mortuuis est.
rapitur ad alia loca ani¬
ma ipsius: corpus ipsuis
ponitur in terra. An fiãt
illa uerba an non fiant:
non ad eum ꝑtinet. Iam
aliud agit. aut aliud pa¬
titur: aut in sinu abra¬
he gauclet. aut in igne
eterno. aque modicum de¬
siclerat. In sepulchro aũt
ipsius iacet cadauer sine
sensu: & custodiuntur uer¬
ba nouissima morien¬

Expanded text:
sius quomodo meminerunt novissima verba morientis? Quomodo, si quis existat qui dicat eis, Nolite facere: quid ergo illi dicant? Ergo non facio quod mihi pater meus efflans animam novissime mandavit, quod ultimum sonuit in aures meas, proficiscente hinc patre meo? Quaevis alia verba ipsius aliter possum habere, novissima verba me plus tenent: non eum vidi amplius, non audivi loquentem. Fratres, cogitate visceribus christianis, si haeredibus grata, tam magni ponderis verba ituri in sequalia debent esse verba novissima, non redituri in sepulcrum, sed ascensuri in coelum! Namque ille qui vixit et mortuus est, rapitur ad alia loca anima ipsius, corpus ipsius ponitur in terra: an fiant illa verba, an non fiant, non ad eum pertinet; jam aliud agit, aut aliud patitur: aut in sinu Abrahae gaudet, aut in igne aeterno aquae modicum desiderat ; in sepulcro autem ipsius jacet cadaver sine sensu; et custodiuntur verba novissima morien
Abbreviated transcription (Latin):
non querit que sua sunt:
non irritatur: non cogi¬
tat malum: non gaudet
suꝑ iniquitate: congaudet
autem ueritati. Omnia to¬
lerat ÷ omĩa credit. omĩa
sperat: omĩa suffert. Ca¬
ritas nunquam cadit. Qnͣta
est ista : Anima litterarũ:
ꝓphetie uirtus ÷ sacram̃toꝵ
salus: scientie solidamen¬
tum : fidei fructus : diui¬
tie pauperum: uita mori¬
entium. Quid tam magna¬
nimum: quam ꝓ impiis
mori: Quid tam benignũ.
quam inimicos diligere:
Sola est quam felicitas ali¬
ena non premit: quia ñ
emulat᷑. Sola ẽ quã felicitas sua
ñ extollit: qr ñ inflat᷑. Sola est
quã conscientia mala ñ pungit:
quia ñ agit ꝑperã. Int̾ opꝓbria
secura ẽ. int̾ odia bñfica ẽ. inter nã
placida ẽ. inter insidias inno¬
cens: int̾ iniquitates gemens.
in ueritate respirans.
Quid illa fortius

Expanded text:
rit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem ueritati, omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia suffert. caritas numquam cadit. quanta est ista ? anima litterarum, prophetiae uirtus, sacramentorum salus, scientiae solidamentum, fidei fructus, diuitiae pauperum, uita morientium. quid tam magnanimum quam pro impiis mori? quid tam benignum quam et inimicos diligere? sola est, quam felicitas aliena non premit, quia non aemulatur; sola est, quam felicitas sua non extollit, quia non inflatur; sola est, quam conscientia mala non pungit, quia non agit perperam. inter obprobria secura est, inter odia benifica est, inter iras placida est, inter insidias innocens, inter iniquitates gemens, in ueritate respirans. quid illa fortius