comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frigore acnuditate torquetur cumquo ille non algeat. soluscũ
esurientibus esurit solus cumsitientibus sitit. Et ideo quantũ ad
pi&atẽ illius pertinet plusquã c&eri eg& Omnes enim egestuo¬
sus ꝓsetantũ & in seeget solus tantũ modo xp̃s est. qui in omnium
pauperum uniuersita te mendicet & cũ hec ita sint quidais .O.
tuopes diuitum cumulas xp̃s esurit. & tudelicus affluentibus
paras: Xp̃s &iã aquã sibi de essequeritur. Sate apothecȩ ecbrioso¬
rum uino replentur: Xp̃s rerum omnium agestate conficitur.
&ate luxuriosis copiȩ congregantur. : Xp̃s tibi ꝓmuneribus
atedatis prȩmia sempiterna ꝓmittit. & tunihil prestaturis cunc
ponit. et tunecbonis cȩlestibus flecteris nec malis perennibus commoueris
& crederete dño tuodicis cuius nec remunerationẽ desideras. nec iracundiã
contremescis : Non credisigitur sicut iam diximus. libro superiore non

Expanded text:
frigore ac nuditate torquetur, cum quo ille non algeat: solus cum frigore ac nuditate torquetur, cum quo ille non algeat: solus cum esurientibus esurit solus cum sitientibus sitit. et ideo, quantum ad pietatem illius pertinet, plus quam ceteri eget; omnis enim . egestuosus pro se tantum et in se eget, solus tantummodo Christus eat, qui in omnium pauperum uniuersitate mendicet. et cum baeo ita sint, quid ais, o htu opes diuitum cumulas ? Christus esurit et tu delicias afluentibus paras? Christus etiam aquam sibi deesse queritur et a te apothecae ebriosorum uino replentur? Christus rerum omnium egestate conficitur et a te luxuriosis copiae congregantur? Christus tibi pro muneribus a te datis praemia sempiterma promittit et tu nil praestaturis cunctponit et tu nec bonis caelestibus flecteris nec malis perennibus commoueris? et credere te dcontremescis? V. Non credis igitur, sicut iam diximus libro superiore, non
Abbreviated transcription (Latin):
modum et nehoc causa dequanunc loquimur. parum forsitam
uideretur adiexit rerum diuersitatem. auaris & infidlibus dicens Ite
male dicti inignẽ &ernum quem parauit patermeus diabulo & an¬
gelis eius esuriuienim & non dedistis mihi mandu care. sitiuiet
nostrorũ numerũ nonegere : Ecce & esurirese pariter & sitire. et al¬
gere commemorat : respondeat quilibet horum sinoneg&. quie su¬
rine sequeritur. si noneget quise sitire testatur: Egoplus addo aliqͥd
xp̃m non solum egerecum c&erissed plus multo egere quã c&crĩs in
omnienim pauperum numerti non est uniuersorũ. una paupestas
Sunt enim quidem quibus etiã siuestimentadesunt alimentã de sunt
multi sunt hospitio egentes uestibus non egentes. multido mocaren¬
tes. sed non substantiasunt. Deniq quib & side suntꝰ multa non
desunt omnia xp̃s tantõ modo solus est cuinihil est. quod inom¬
nihumani genere nondesit ⁊ Nullus seruorũ suorũ exulat nullus

Expanded text:
modum. et ne hoc causae, de qua nunc loquimur, parum forsitan modum. et ne hoc causae, de qua nunc loquimur, parum forsitan uideretur, adiecit rerum diuersitatem, auaris et infidelibus dicens: ite maledicti in ignem aeternum, quem parauit pater meus diabolo et angelis eius: esuriui enim et non dedinostrorum munerum non egere? ecce et esurire se pariter et sitire et algere commemorat. respondeat quilibet horum, . si non eget qui esurire se, queritur, si non eget qui se sitire testatur ? ego plus addo aliquid, Christum non solum egere cum ceteris sed plus multo egere quam ceteros; in omni enim pauperum numero non est uniu$rsorum una paupertas. sunt enim quidam, quibus etiamsi uestimenta desunt alimenta non desunt, multi sunt hospitio egentes uestibus non egentes, multi domo carentes sed non substantia, sunt denique quibus etsi desunt multa non desunt omnia: Christus tantummodo solus est, cui nihil est, quod in omni humano genere non desit. nullus seruorum suorum exulat nullus
Abbreviated transcription (Latin):
accipit. sic suanon sunt cunctaquȩ reddit: Et ideo perfidiȩ quiden
pęnadebeturei qui negauerit dõ quȩ sunt sibi ab eodem commodati
in putare autem largitionẽ non potest qui red diderit accepta
Sedds̃ inquis noneget retributione nihilminus quã ut non egeat
Noneg& enim iuxta potentiã suã. Sed eg& iuxta prȩceptionẽ suan
Noneget secundum maistatẽ suã. sedeget secundum legem suam
& in ipso scquidem non eget sed inmultis eg&: Nonquerit inse
munificentiã sed insuis querit. Etideo nonegetquidem iuxta
omnipotentiã sedeget iuxta misericordiã noneget dĩtate pro
sem& ipso sedeget pietate ꝓ nobis. Qui denim dicit ad pios acdas¬
gos dispensatoresds̃ : Venitebenedicti posside teregnũ patrismei
quod uobis paratum est a constitutione mundi. Esuriuienim & de¬
distimihi manducare sitiui & dedistismihi bibere & alia in hun

Expanded text:
accipit, sic sua non sunt cuncta quae reddit. et ideo perfidiae quidem accipit, sic sua non sunt cuncta quae reddit. et ideo perfidiae quidem poena debetur ei, qui negauerit deo quae sunt sibi ab eodem commodata, inputare autem largitionem non potest, qui reddiderit accepta.. IIII. Sed deus, inquis, non eget tetributione. nihil minus quam ut non egeat. non eget enim iuxta potentiam suam, sed eget iuxta praeceptionem suam: non eget secundum maiestatem suam, sed eget secundum legem suam, et in ipso se quidem non eget, sed in multis eget: non quaerit in se munificentiam sed in suis quaerit, et ideo non eget quidem iuxta omnipotentiam sed eget iuxta misericordiam: non eget : deitate pro semet ipso sed eget pietate pro nobis., quid enim dicit ad pios ac largos dispensatores deus? uenite, benedicti, possidete regnum patris mei, quod uobis paratum est a constitutione mundi: esuriui enim et dedistis mihi manducare, sitiui et dedistis mihi bibere, et alia in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
telargitus est hociustius ei officuis respondere temptamus quod beneficus
illius magis in paressumus. Nam & natura ipsa hominũ consuctudoq
communis. hacquasi generali cunctos lege constringituta ꝗͥb ali¬
quid liberalitatis accipimus plus eigratiaȩ debeamus. Aftat quippe
nos ad r&tributionẽdati accepta largitiõ anteusum enim ac munifico¬
tiã libertatis alienȩ liberest quispiam beneficiorum faenore nongraui¬
tus Eoguntur autem omnes ipsa conscientiasua ad repensationem u¬
cissitudinis. post quã esse coeperint debitores: Itaergo et dõ hoc ma¬
iora debemus quod ab eo cuncta percepimus & hocres pondere bene¬
ficus illius minus possumus Quodei &iã siquȩ debemus redibere cu¬
piamus. tamendesuo reddimus: Acperhoc non est quod placere. sibi
quis quã largitionesua debeat: sicut sua non sunt cunctaquȩ ad ño suo

Expanded text:
te largitus est. hoc iustius ei officiis respondere temptamus, quo beneficiis te largitus est. hoc iustius ei officiis respondere temptamus, quo beneficiis illius magis inpares sumus. nam et natura ipsa hominum consuetudoque communis hac quasi generali cunctos lege constringit, ut a quibus aliquid liberalitatis accipimus, plus eis gratiae debeamus: artat quippe nos ad retributionem dati accepta largitio. ante usum enim ac munificentiam liberalitatis alienae liber est quispiam, beneficiorum faenore non grauatus. - coguntur autem omnes ipsa conscientia sua ad repensationem uicissitudinis, postquam esse coeperint debitores. ita ergo et deo hoc maiora debemus, quod ab eo cuncta percepimus, et hoc respondere beneficiis illius minus possumus quod ei etiamsi quae debemus redhibere cupiamus, tamen de suo reddimus. ac per hoc non est quod placere sibi quisquam. largitione sua debeat. sicut sua non sunt cuncta, quae a domino suo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. pertinetamor & honorificentia c&erorũ : Cũ enim aliis ideorelin¬
quas quia eos honorasdm̃ cui non relinquis utiq non honoras xũ aliis
non amasꝰ Ecce enim adsistit tibi. morienti atq testanti. homo pa¬
riter acds resa ꝑta est & non dubia quẽ legeris prętulisti . siinuno est
honorsolonecesse est in alio inueniatur esse dispectiõ si homo qui
prȩfertur. gaudet se atediligi. necesse est ut sed oleat ds̃ qui p̃termit¬
titur non amari sed putas dm̃ uidelicet muni ficentia hominis non
egere : Et ideo quid necesse est inquis ab homine ei. quippiã tribiu.
qui ipse cuncta omnibus dedit: utrum egeat munificentia nrã dñs
annonegeat. aut quomodo uelegeat. uel non egeat. lam uidebimꝰ:
in terim quia ab eo cunctis cuncta pręstari &iam tunegare non au¬
sus es hoc digniorest absq dubio largitatenrã. quia nobis ipse an¬

Expanded text:
dei pertinet amor et honorificentia ceterorum. Cum enim aliis ideo relindei pertinet amor et honorificentia ceterorum. Cum enim aliis ideo relinquas, quia eos honoras, deum, cui non relinquis, utique non honoras: cum aliisnon amas. ecce enim adsistit tibi morienti atque testanti homo pariter ac deus. res aperta est et non dubia: quem elegeris, praetulisti. si in uno est honor solo, necesse est in alio inueniatur esse despectio. si homo, qui praefertur, gaudet se a te diligi, necesse est ut se doleat deus, qui praetermittitur, non amari. sed putas deum uidelicet munificentia hominis non egere, et ideo, quid necesse est, inquis, ab homine ei quippiam tribui, qui ipse cuncta omnibus dedit? utrum egeat munificentia nostra dominus an non egeat, aut quomodo uel egeat uel non egeat iam uidebimus. interim, quia ab eo cunctis cuncta praestari etiam tu negare non ausus es, hoc dignior est absque dubio largitate nostra, quia nobis ipse an
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ spernant. quia calore corporis atq infirmitate uincantur. & homȩcidȩ
id ad firmare possunt: non secontemptudĩ. humanũ sanguinẽ fundere ł
odio enimse uelcupiditati tantũ scelera prestare sed quid prodest. malis
excusatio cũ scilic& nihil intersit quase quispiam dicat peccare causa cũ
sit omnepeccatũ diuinitatis in iuria : Ed quies camus tamen ut supradi¬
XI. hoc itaesse nec ex contemtudĩ ressuasquempiã alii magis quã dõtra¬
dere. sed uel honore heredissui seadho trahi uelcerte amore conpelli:
Sedquid facimus quod hoc ipso magis incuria di ꝓbatur atq contẽp¬
tus sienim .o. quisquises. perid quodheredibustuis uel quibuscumq
ies ꝓpriis derelinquis. & honorare te eos indicas & amare dm̃ utique
cui non relinquis. nec honorare te indicas nec amare : Ac perhocquic¬
quid ꝓtedixeris contrate est. & ad contemptum atq ad contumeliã¬

Expanded text:
deum spernant, quia calore corporis atque infirmitate uincantur. et homicidae deum spernant, quia calore corporis atque infirmitate uincantur. et homicidae id adfirmare . possunt, non se contemptu dei humanum sanguinem fundere: uel odio enim se uel cupiditati tantum scelera praestare. sed quid prodest malis: haec excusatio, cum scilicet nihil intersit, qua ae quispiam dicat peccare causa, cum sit omne peccatum diuinitatis iniuria? adquiescamus tamen, ut supra. dixi, hoc . ita esse, nec ex contemptu dei res suas quempiam alii magis quam deo tradere, sed uel honore heredis sui se ad hoc trahi uel certe amore conpelli. sed quid facimus, quod hoc ipso magis incuria dei probatur atque contemptus? si enim, o quisquis es, per id, quod heredibus tuis uel quibuscumque res proprias derelinquis, et honorare te eos indicas et amare, deum utique, cui non relinquis, nec honorare te indicas nec amare. ac per hoc quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
misericordia salus nr̃a consistit: Aut cũ iudex &uiuorũ sit ds̃ & ma
mortuorũ. quȩ eispes in dĩ iudicio eẽ poterit quieum &iã moriens
iudicio suo spreuerit. aquo est statim mortuus iudicandus : Et ideo
ut scriptura ait diuina. in quo iudicio iudicat in eo iullicabitur deco
hoc est quo iudicio iudicat dedõ. eo ipse iudicabitur adõ neq ini¬
quum putarepoterit sieum cunctis in futuro dñs post ponerit qui
in prȩsentidm̃ cunctis ipse post ponit: nec quęri si eum omnibus
ds̃ aestimet dampnabiliorem cumipse omnibus dm̃ estim et uilio¬
rem Sed dicit aliquis non sehoc animo ista facere. quo aut con¬
temnat dm̃ aut uilem putet: sed quo uel amet eos quos heredes
instituit uel honor&: ad quiescamus hoc ita esse. omnibus ferme
&iam aliis flagitiosissimis & criminosissimis peis excusatio istasip¬
p&it Nam dicere & fornicatoribus licet. non schoc animo fornicari quod

Expanded text:
misericordia salus nostra consistit? aut cum iudex et uiuorum sit deus et misericordia salus nostra consistit? aut cum iudex et uiuorum sit deus et mortuorum, quae ei spes in dei iudicio esse poterit, qui eum etiam moriens iudicio suo spreuerit, a quo est statim mortuus iudicandus? et ideo, ut scriptura diuina ait, in quo iudicio iudicat, in eo iudicabitur de eo, hoc est: quo iudicio iudicat de deo, eo ipse iudicabitur a deo, neque iniquum putare poterit, si eum cunctis in futuro dominus postposuerit, qui in praesenti deum cunctis ipse postponit, nec queri, si eum omnibus deus aestimet damnabiliorem, cum ipse omnibus deum \' . aestimet uiliorem. III. Sed dicit aliquis non se hoc animo ista facere, quo aut contemnat deum aut uilem putet, sed quo uel amet eos, quos heredes instituit, uel honoret. adquiescamus hoc ita esse : omnibus ferme etiam aliis flagitiosissimis et criminosissimis reis excusatio ista suppetit. nam dicere et fornicatoribus licet non se hoc animo fornicari, quo
Abbreviated transcription (Latin):
iuie preponi. sinautẽ quoduerum est nullũ est omnino tempus quo n
debeat anteponi pullum est omninotempus quo possit iure post poni
Nullũ utiq et ideo nein extremis quidem. quia &iam iustũ hominem
p̃ro ph&a indie quaerrauerit dicit esse periturũ : Itaq si omniserror
errantis ꝑdicione multatur: & hisquoq erroribus uita hominum peri¬
clitatur quibus usitate atq com mnuniter innocentia humana pollunͥ
quid futurũ existimamus ubi indm̃ ipsum detestabili infidelitate
peccatur : sienim inquid a postolus omniꝰ in oboedientia iustam accip
mercedis petributionẽ quo modonos effugiamus sitantã neglexen¬
mus salutem : Nullus autem salutẽ ueram plus neglegit quã quidõ
aliquid anteponit: Cũrenim salus nr̃a munus ac misericordiadĩ sit
quȩ eiratio consequende. salutis est quidm̃ ipsum despicit. incuius

Expanded text:
iure praeponi: sin autem, quod uerum est, nullum est omnino tempus, quo non iure praeponi: sin autem, quod uerum est, nullum est omnino tempus, quo non debeat anteponi, nullum est omnino tempus, quo possit iure postponi. nullum utique, et ideo ne in extremis quidem, quia etiam iustum hominem propheta in die, qua errauerit, dicit esse periturum. itaque si omnis error errantis perditione multatur et his quoque erroribus uita hominum periclitatur, quibus usitate atque communiter innocentia humana polluitur, quid futurum existimamus, ubi in deum ipsum detestabili infidelitate peccatur? si enim, inquit apostolus, omnis inoboedientia iustam accipit mercedis retributionem quo modo nos effugiemus, si tantam neglexerimus salutem? nullus autem salutem ueram plus neglegit, quam qui deo aliquid anteponit. cum enim salus nostra munus ac misericordia dei sit, quae ei ratio consequendae salutis est, qui deum ipsum despicit, in cuius
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cum omnitẽpore. tum precipuȩ in exitunr̃o. quia sapientia in
exitu canitur. Si ergo sapientia perhoc maxime in exitu canitur.
sids̃ super omnia diligatur. Quȩ igitur insania e est. ut dicat ali¬
quis. xp̃m carnali ꝓpinquitati. prȩponiab in colimibus oporte¬
re. amorientibus non debere: curenim eum prȩferant in columes
sinondebent prȩferre morientes aut si potest quispiam religiosȩ
agnatos atq ad fines suos xp̃o inmorte prȩponere : Curnon religi¬
ose &iam ante prȩponebat aut si est ulla hora inuitaultima qua
quisplus alios diligere debeat quã seipsum aut dm̃ Cur non aut in
uita anteriore plus diligat.: acsicfit ut soluantur omnia &euanes¬
cant intercantꝰ neq ullum quis uiliorm habeat quam se ipsum:
Nequeullũ inferiorem quã dm̃ : sienim ullumest tempus quo ab aliqͦ
possitds̃ add finibus aut ꝓpinquis iure post poni: nullũ est quo possit

Expanded text:
hoc cum omni tempore tum praecipue in exitu nostro, quia sapientia in hoc cum omni tempore tum praecipue in exitu nostro, quia sapientia in exitu canitur. II. Si ergo sapientia per hoc maxime in exitu canitur, si deus super omnia diligatur, quae igitur insania est, ut dicat aliquis Christum carnali propinquitati praeponi ab incolumibus oportere, a morientibus non debere? cur enim eum praeferant incolumes, si non debent praeferre morientes? aut si potest quispiam religiose agnatos atque adfines suos Christo in morte praeponere, cur non religiose etiam ante praeponat? aut si est ulla hora in uita ultima, qua quis plus alios diligere debeat quam se ipsum aut deum, cur non et in uita anteriore plus diligat? ac sio fit ut soluantur. omnia et euanescant et intereant, neque ullum quis uiliorem habeat quam se ipsum neque ullum inferiorem quam deum. si enim ullum est tempus, quo ab aliquo possit deus adfinibus aut propinquis iure postponi, nullum est, quo possit
Abbreviated transcription (Latin):
dixit cani inpueritia non inuiuentutȩ. non in statu yerũ incolumi¬
um. non in ꝓsperitatibus secundorũ scilic& quia in his omnibus
quic quid laudatur incertũ est quã diu enim quis subiac& mutati¬
oninon potest cũ securitate laudari. & ideo ut ait sapientia in exi¬
tu canitur: Exiens enim quis deincestis periculorum certũ mere¬
bitur cuasa omniũ rerũ uari&ate suffragiũ quia dũ stabilis et
firmalaus est quando meritũ iã non potest perire laudati: sapi¬
entia inquid in exitu canitur: quid est quȩso sapientia xp̃i ani.
quid nistamor & amor xp̃i: Initium enim inquiđ sapientiȩ
timor dñi : & alibi ꝑfecta in quid dilectio foras mittit timorem:
Ergout ui demus initiũ sapientiȩ est intimorexp̃i. perfectio in a mo¬
re: Itaq sis apientia xp̃iani timorest atq. amordñi ĩtademum
uere sapientes sumus si dm̃ semper acsuper omnia diligamus: Et

Expanded text:
dixit cani in pueritia non in iuuentate, non in statu rerum incolumidixit cani in pueritia non in iuuentate, non in statu rerum incolumium non in prosperitatibus secundorum ? scilicet quia in his omnibus quidquid laudatur incertum est. quamdiu enim quis subiacet mutationi, non potest cum securitate laudari et ideo, ut ait, sapientia in exitu canitur. exiens enim quis de incertis periculorum certum merebitur euasa omnium rerum uarietate suffragium, quia tum stabilis et firma laus est, quando meritum iam non potest perire laudati. sapientia, inquit, in exitu canitur. quid est, quaeso, sapientia Christiani? quid nisi timor et amor Christi? initium enim, inquit, sapientiae timor domini: et alibi perfecta, inquit, dilectio foras mittit timorem. ergo ut uidemus, initium sapientiae est in timore Christi perfectio in amore. itaque si sapientia Christiani timor est atque amor domini, ita demum uere sapientes sumus, si deum semper ac super omnia diligamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃m iuuenis alterum senex . & totiens debent homines demutar
fide quotiens demutantur aetate : Sienim ergadĩcultum alter qus¬
piam futurus est uigens. alter infirmus. altersanus. alter egrotans
Ergo ꝓut status fuerit humani corporis in equalis: Ita erit homi¬
ni etiam ds̃ ipsemutabilis. & quotiens fuerit in homine ualitudo.
contraria. totiens erit &iã religio diuersa ÷ quasi uero qui in colu¬
mes xp̃i esse debent. morientes xp̃i esse non debeant: & ubi illia
est quiꝑseuerauerit infinẽ hic saluuserit Aut illud in ꝑuerbi¬
is sacris diuini sermonis oraculum: sapientia in exitucanitur.
quo utique ostenditur. lic& salubrissit in omnia &ate sapientu
precipue tamen omnes in exitu suo. debere esse sapientes. Quia
laudari penitus prȩterite &atis prudentia non merebitur. nisibo¬
no fine claudatur: sapientia enim in exitu canitur: cur eam non

Expanded text:
est Christum inuenis alterum senex, et totiens debent homines demutari est Christum inuenis alterum senex, et totiens debent homines demutari fide quotiens demutantur aetate. si enim erga dei cultum alter quispiam futurus est uigens alter infirmus, alter sanus alter aegrotans, ergo prout status fuerit humani corporis inaequalis, ita erit homini etiam deus ipse mutabilis, et quotiens fuerit in homine ualitudo contraria, totiens erit etiam religio diuersa: quasi uero qui incolumes Christi esse debent morientes Christi esse non debeant. et ubi illud est: qui perseuerauerit in finem, hic saluus erit, aut illud in prouerbiis sacris diuini sermonis oraculum: sapientia, in exitu canitur? quo utique ostenditur, licet salubris sit in omni aetate sapientia, praecipue tamen omnes in exitu suo debere esse sapientes, quia laudari penitus praeteritae aetatis prudentia non merebitur, nisi bono fine claudatur; sapientia enim in exitu canitur. cur eam non
Abbreviated transcription (Latin):
tror filiorũ tuorũ subreligionis titulo. areligione dissentiunt & ha¬
bitu magis seculum reliquere quã sensu: quorum ni fallor sententia
hoc habet atq ad serit. omni omnino homini xp̃iano ꝓpinquita¬
tem in exitu magis considerandam esse quã xp̃m &quia ꝓfana po
nitus perse erat ex ecrabilis quesententia: uelare ut puto in fidelissi¬
mam predicationẽ quasium byactili quadam adiectione conan¬
tur dicentes: Cunctos quicredunt dm̃. sanos tantum atq incolus¬
mes officiosos xp̃o esse debere. C&erum iam ex euntes a sȩculo car¬
nalis magis propinquitates quãm diuini officũ. oportere mems¬
nis se: Quasi uero homines xp̃ianos aliosesse oporteat incolu¬
mes alios dehoc sȩculo recedentes &alios secuncti exibere xp̃o¬
sedebeant in sospitate alios inmorte aliosinsuperĩorsuita
alios inposteriore Quodsi itaest ergo alterum quis habiturus

Expanded text:
tror, filiorum tuorum sub religionis titulo a religione dissentiunt et hatror, filiorum tuorum sub religionis titulo a religione dissentiunt et habitu magis saeculum reliquere quam sensu: quorum, ni fallor, sententia hoc habet atque adserit, omni omnino homini Christiano propinquitatem in exitu magis considerandam esse quam Christum. et quia profana penitus per se erat execrabilisque sententia, uelare, ut puto, infidelissimam praedicationem quasi umbratili quadam adiectione conantur dicentes cunctos, qui credant deum, sanos tantum atque incolumes officiosos Christo esse debere, ceterum iam exeuntes e saeculo carnalis \' magis propinquitatis quam diuini officii oportere meminisse. quasi uero homines Christianos alios esse oporteat incolumes alios de hoc saeculo recedentes, et alios se cuncti exhibere Christo debeant in sospitate alios in morte, alios in superiore uita alios in posteriore. quod si ita est ergo alterum quis habiturus
Abbreviated transcription (Latin):
ONME PRAETERIT DOMINA MT ECLESIA NU¬
trix beatȩ spei hȩc quelibellis superioribus diximus.
non nullis filiistuis xp̃m parũ amantibus displice¬
.e. Sed nosui oluntates corum non magni pendimus. quia nec mirũ
est. ut eis loquentia dedõ uerba non placeant: Quibus ipse forsitan
ds non plac&e nec expectandũ. ut in sinuatorẽ salutis atq animarũ
sermonemanent. qui salutẽ ipsam atq animassuas. non amant
Sufficiunt itaq sicut in aliis. ita & ã in hac parte. nobissensus tan¬
tum & iudicia scõrum quibus idem atq apud nos sentientibus cer¬
ti ꝓfecto sumus &iam dm̃ ipsum sentirenobiscum: Quiacũ in scĩs
suis sp̃s dĩ maneat absq dubio ds̃ illic est: ubi illa pars fuerit aquadĩ
sp̃s non recedit : Prauorũ ergo hominum id est uel paganorum.
uel mundialium sensus aut parui a estimandi sunt. aut nihil om¬
nino faciendi : Quia si hominibus inquid apostolus placere uellẽ
xp̃iseruus nonessem. Illud durius ac molestius quod quidã ut arpi¬

Expanded text:
on me praeterit, domina mi ecclesia, nutrix beatae spei, haec quae libellis superioribus diximus, nonnullis filiis tuis Christum parum amantibus displicere. sed nos uoluntates eorum non magni pendimus, quia nec mirum est, ut eis loquentia de deo uerba non placeant, quibus ipse forsitan deus non placet, nec expectandum, ut insinuatorem salutis atque animarum sermonem ament qui salutem ipsam atque animas suas non amant. sufficiunt itaque, sicut in aliis, ita etiam in hac parte nobis sensus tantum et iudicia sanctorum: quibus idem atque apud nos sentientibus, certi profecto sumus etiam deum ipsum sentire nobiscum, quia, cum in sanctis suis spiritus dei maneat, absque dubio deus illic est, ubi illa pars fuerit, a qua dei spiritus non recedit. prauorum ergo hominum, id est uel paganorum uel mundialium, sensus aut parui aestimandi sunt aut nihil omnino faciendi: quia si hominibus, inquit apostolus, placere uellem, Christi seruus non essem. illud durius ac molestius, quod quidam, ut arbi
Abbreviated transcription (Latin):
siconsentire se iactitat. & hoc ipsum non plena fidei. sanitate.
sed in dñi incarnatione aperta ꝓfessione blasphemat. Dicit
enimin ipsa saluatoris nr̃i carne aut animã humanam penitus non
fuisse. autcerte talem fuisse cuimens & rationonesset. Sed et ipsam
dñi carnẽ non de scẽ uirginis mariae carne susceptã. sed de cȩlo in uir¬
ginem descendisse dicebat: Eam quenutabundus semper et dubius.
modo coeternã dõ uerbo. modode uerbi diuinitate factã predicabas
Nolebat enim in xp̃o duasesse substantias. unã diuinã alterã human
Vnam expatre: alteram exmatre. Sed ipsam uerbi naturam puta¬
bat esse discissam.: quasi aliud eius permaner& indõ. aliud uero uer¬
sum fuisset in carnemꝰ: Vt cum ueritasdicat exduabus substantiis unĩ
esse xp̃m. ille contrarius ueritati ex un axp̃i diuinitate duas ad se

Expanded text:
si consentire se jactitat, et hoc ipsum non plena fidei sanitate; si consentire se jactitat, et hoc ipsum non plena fidei sanitate; sed in Domini incarnatione aperta professione blasphemat. Dicit enim in ipsa Salvatoris nostri carne aut animam humanam penitus non fuisse, aut certè talem fuisse cui mens et ratio non esset. Sed et ipsam Domini carnem non de sanctae Virginis Mariae carne susceptam, sed de coelo in Virginem descendisse dicebat; eamque nutabundus semper et dubius modo coaeternam Deo Verbo, modo de Verbi divinitate factam praedicabat. Nolebat enim in Christo esse duas substantias, unam divinam, alteram humanam, unam ex Patre, alteram ex matre; sed ipsam Verbi naturam putabat esse discissam, quasi aliud ejus permaneret in Deo, aliud vero versum fuisset in carnem; ut cum veritas dicat ex duabus substantiis unum esse Christum, ille contrarius veritati e
Abbreviated transcription (Latin):
&enim nobis est non singulorum errores persequi. sed paucorũ
exempla ꝓferre:. Quibus cuidenter acperspicuȩ demonstre¬
tur. illud quod moses ait. Qui a scilic& siquando eclesiasticus
aliquis magister & ipseinter prȩtandis ꝓphetarũ mysterus ꝓpha
noui quiddam in eclesiadĩ tempt&inducere. ad temptationem id
nrãm fieri ꝓuidentia diuina patiatur Vt ille igitur fuerit in ex¬
curso quid supra memorati her&ici sentiant breuiter ex ponere
Id est fotinus. a pollinaris. nestorius Fotiniergo secta hȩc est
Dicit dm̃. singulũ esse & solitarium et more iudaico confitendum tri¬
nitatis. plenitudinẽ negat. Nequeullã dĩ uerbi. autullam sp̃s scĩ pi
cui principium ad scribit exmaria. & hoc omnimodis docmatiz at
solam nos ꝑsonã dĩ patris . & solum xp̃m hominẽ colere debere. Hȩc
ergo fotinus Apollinaris uero inunitate quidem trinitatis qua¬

Expanded text:
etenim nobis est, non singulorum errores persequi, sed paucorum etenim nobis est, non singulorum errores persequi, sed paucorum exempla proferre, quibus evidenter ac perspicue demonstretur illud quod Moyses ait, quia scilicet si quando Ecclesiasticus aliquis magister, et ipse interpretandis prophetarum mysteriis propheta, novi quiddam in Ecclesiam Dei tentet inducere, ad tentationem id nostram fieri Providentia divina patiatur. Utile igitur fuerit, in excursu, quid supra memorati haeretici sentiant breviter exponere, id est, Photinus, Apollinaris, Nestorius. Photini ergo secta haec est. Dicit Deum singulum esse et solitarium, et more Judaico confitendum. Trinitatis plenitudinem negat, neque ullam Dei Verbi aut ullam Spiritus sancui principium adscribit ex Maria: et hoc omnimodis dogmatizat, solam nos personam Dei Patris et solum Christum hominem colere debere. Haec ergo Photinus. Apollinaris vero in unitate quidem Trinitatis qua
Abbreviated transcription (Latin):
mium cito in plurimis crederet. Nam quid illo prȩstantius acu¬
mine exercitatione doctrina. quã multas illehereses multis uo¬
luminibus oppressit. quodinimicos fidei confutauit errores in¬
ditio est opus illud triginta nonminus librorũ nobilissimum.
& maximũ Quodinsanas porfrri calumnias magna ꝓbationũ
mole confudit Longũ est uniuersa ipsius opera commemorare.
quibus ꝓfecto summis edificatoribus eclesiȩ paresse potuiss&. nisi
ꝓfana illa hereticȩ curationis libidine nouum nescio quid ad¬
inueniss&. quo & cunctos labores suos uelut cuiusdam leprae
admixtione foedaret. & committer &. ut doctrina cius non
tam aedificatio quam tempͣtio potius eclesiastica diceretur
Hic ame forsitan deposcatur ut horum quos supra commemora¬
ui hȩreses exponam: Nestorii scilic& apollenaris. & fotini
Hoc quidem ad rem dequa nunc agimus non attin&. ꝓpositũ

Expanded text:
mium cito in plurimis crederetur. Nam quid illo praestantius, acumium cito in plurimis crederetur. Nam quid illo praestantius, acumine, exercitatione, doctrina? Quam multas ille haereses multis voluminibus oppresserit, quot inimicos fidei confutaverit errores, indicio est opus illud triginta non minus librorum, nobilissimum ac maximum, quo insanas Porphyrii calumnias magna probationum mole confudit. Longum est universa ipsius opera commemorare; quibus profecto summis aedificatoribus Ecclesiae par esse potuisset, nisi prophana illa haereticae curiositatis libidine novum nescio quid adinvenisset quo et cunctos labores suos velut cujusdam leprae admixtione foedaret et committeret ut doctrina ejus non tam aedificatio, quam tentatio potius Ecclesiastica diceretur. XII. Hic a me forsitan deposcatur ut horum quos supra commemoravi haereses exponam, Nestorii scilicet, Apollinaris, et Photini. Hoc quidem ad rem de qua nunc agimus non attinet. Propositum
Abbreviated transcription (Latin):
festatur. quosidem partimgreco. pastim latino sermone compo¬
suit. Sed bene quod cõmissȩ ipsioues xp̃i multũ ꝓcatholica fi¬
de uigilantes & caute. cito ad premonentis mosi eloquia respe¬
xerunt. &ꝓph&e atq pastores sui lic& admirarentur. Elo qͥ¬
quentiam temptationem tamen nonignorarunt. Namqueman¬
tea. quasiarietem gregis sequebantur. cundem deinceps uelut lupũ
fugere coeperunt. N eque solũ fotini sed etiã apollinaris exemplo
istius eclesi asticȩ tẽptationis periculũ discimus. & simul ab obser¬
uandȩ diligentius fidei custodiã cõmonemur: Et ipsenim adiuto¬
ribus suis magnos estus & magnas generauit angustias. quippecum
eos huc eclesiȩ traher& auctoritas. huc magistri. retraheret consu¬
&udo. Cũq interutraq nut abundi &fluctuantes quid potiussibi
eligendum for& non expedirent. sed forsitan cius modiilleuir erat
qui dignus ess&i facile contemni. Immouero tantus ac taliscuini¬

Expanded text:
festatur, quos idem partim graeco, partim latino sermone compofestatur, quos idem partim graeco, partim latino sermone composuit. Sed bene quod commissae ipsi oves Christi multum pro catholica fide vigilantes et cautae, cito ad praemonentis Moysi eloquia respexerunt, et prophetae atque pastoris sui licèt admirarentur eloquentiam, tentationem tamen non ignorarunt. Nam quem antea quasi arietem gregis sequebantur, eumdem deinceps veluti lupum fugere coeperunt. Neque solum Photini sed etiam Apollinaris exemplo istius Ecclesiasticae tentationis periculum discimus, et simul ad observandae diligentius fidei custodiam commonemur. Etenim ipse auditoribus suis magnos aestus et magnas generavit angustias; quippe cum eos huc Ecclesiae traheret auctoritas, huc magistri retraheret consuetudo; cumque inter utraque nutabundi et fluctuantes, quid potius sibi seligendum foret non expedirent. Sed forsitan ejusmodi ille vir erat qui dignus esset facile contemni. Imo vero tantus ac talis cui ni
Abbreviated transcription (Latin):
quandium agnum humana magis fecerat gratia quã diuina : eos
potius cõmemoremus. qui multis ꝓfectibus multaque industria
prȩditi non paruȩ temptationi. catholicis hominibus extiterun.
uelut apud pannonias maiorũ memoria. fotinus eclesiam. firmi¬
tat᷑em temptasse memoratur: ubi cũ magno omnium fauore
in sacerdotium fuiss& ascitus. & aliquandiu tãquã catholicus
administrar&. subito sicut malus illȩ ꝓpheta aut somnia¬
tor quem moses significat. creditam sibi plebem dĩ ꝑsuadere
coepit ut sequer&ur deosalienos. Id est errores extraneos quos
antea nesciebat. Sed hoc usitatum. illuduero ꝑnitiosum. quod
ad tantum nefas non medio cribus. adminiculis utebatur : N am
erat & ingenii uiribus ualens. & doctrine opibus excellens. & elo¬
quio prȩpotens. Quippe quiutroq sermone copiose. & grauiter
disputar&. et scriberet. quod monumentis librorum sũorũm ani¬

Expanded text:
quamdiù magnum humana magis fecerat gratia quam divina, eos quamdiù magnum humana magis fecerat gratia quam divina, eos potius commemoremus qui multis profectibus multaque industria praediti non parvae tentationi Catholicis hominibus exstiterunt. Velut apud Pannonias majorum memoria Photinus Ecclesiam Sirmitanam tentasse memoratur: ubi cum magno omnium favore in sacerdotium fuisset ascitus, et aliquandiu tanquam Catholicus administraret, subito, sicut malus ille propheta aut somniator quem Moyses significat, creditam sibi plebem Dei persuadere coepit ut sequeretur deos alienos, id est, errores extraneos, quos antea nesciebat. Sed hoc usitatum. Illud vero perniciosum, quod ad tantum nefas non mediocribus adminiculis utebatur. Nam erat et ingenii viribus valens et doctrinae opibus excellens et eloquio praepotens; quippe qui utroque sermone copiose et graviter disputaret et scriberet: quod monumentis librorum suorum mani
Abbreviated transcription (Latin):
infelix ille nestorius subito ex oue conuersus in lupum. gregem xp̃i la¬
cerare coepiss& : Cum enim hii quiro debantur. ex magna adhuc par¬
te ouem crederent. ideoque morsibussuis magis paterent. Namquis
cum facile errare arbi trabãtur: quem tanto imperii iudicio electum.
tanto sacerdotum studio ꝓsecutũ uider& Quicũmagno sc̃orũ amore
summopopuli fauore celebrar&ur. cotidiepalam diuina tractabat
cloquia & noxios quosq iudȩorũ & gentilium. confutabat errores
Quotandem istemodo. non cuius fidem facer&. serecta docere. rec¬
tapredicare. recta sentire: Quiut uniheresi suȩ aditũ patefacer&.
cunctarum heres conblasphemias in sectabatur. Sed hoc erat illuo
quod moses ait. Cemptatuos dñs dsuester. sidiligatis eum annon
Et ut nestorium pr&ereamus in quoplus semper admirationis quã
utilitatis. plus famȩ quã experientiȩ fuit. quem opinione uulgi ali¬

Expanded text:
infelix ille Nestorius, subito ex ove conversus in lupum, gregem Christi lainfelix ille Nestorius, subito ex ove conversus in lupum, gregem Christi lacerare coepisset, cum eum hi ipsi qui rodebantur ex magna adhuc parte ovem crederent, ideoque morsibus ejus magis paterent? Nam quis eum facile errare arbitraretur quem tanto Imperii judicio electum, tanto sacerdotum studio prosecutum videret; qui cum magno sanctorum amore, summo populi favore celebraretur, quotidie palam divina tractabat eloquia, et noxios quosque Judaeorum et Gentilium confutabat errores? Quo tandem iste modo non cuivis fidem faceret se recta docere, recta praedicare, recta sentire, qui ut uni haeresi suae auditum patefaceret, cunctarum haereseon blasphemias insectabatur? Sed hoc erat illud quod Moyses ait: Tentat vos Dominus Deus vester si diligatis eum an non. Et ut Nestorium praetereamus, in quo plus semper admirationis quam utilitatis, plus famae quam experientiae fuit, quem opinione vulgi ali
Abbreviated transcription (Latin):
te adõ non ꝓhib&ur doceri. quod adõ ꝓhibetur audiri  Quia inqͥt
corde et in tota anima uestra. Luceclarius aperta causi est. cũr inter¬
dum diuina ꝓuidentia quosdam eclesiarũ magistros. nouaquȩdã
Vt ꝓfecto magna temptatio est cum illequẽ tuꝓphȩtã quẽ ꝓph&a¬
rum discipulum quem doctorẽ & ad sertorem ueritatis putes. quem
summa ueneratione & amore conplexussis is si subito latenter no¬
xios sub inducat errores. quosnec cito deprehendere ualeas. dũ an¬
tiqui magisterii duceris prȩiudicio. nec facile damnaredicidas dũ
magistri u&eris prȩpediris affectu. hic forsitam offlagit& aliquis ut ea
quȩ sc̃ĩ mosei uerbis ad serta sunt. eclesiasticis aliquibus demonstrentur
exemplis: Aequa expostulatio nec diu differenda. Namut a ꝑxi¬
mis & mani festis incipiam. qualem fuisse nuꝑ temptationẽ putamu̾s. cũ

Expanded text:
te, a Deo non prohibetur doceri quod a Deo prohibetur audiri? Quia, inquite, a Deo non prohibetur doceri quod a Deo prohibetur audiri? Quia, inquicorde et in tota anima vestrâ. Luce clarius aperta causa est cur interdum divina Providentia quosdam Ecclesiarum magistros nova quaedam vester. Et profecto magna tentatio est cum ille quem tu prophetam, quem prophetarum discipulum, quem doctorem et adsertorem veritatis putes, quem summa veneratione et amore complexus sis, is subito latenter noxios subinducat errores, quos nec cito deprehendere valeas, dum antiqui magisterii duceris praejudicio, nec facile damnare fas ducas, dum magistri veteris praepediris affectu. XI. Hic forsitan efflagitet aliquis ut ea quae sancti Moysi verbis adserta sunt, Ecclesiasticis aliquibus demonstrentur exemplis. Aequa expostulatio, nec diù differenda. Nam ut a proximis et manifestis incipiam, qualem fuisse nuper tentationem putamus, cùm
Abbreviated transcription (Latin):
cat id est magister in eclesia conftitutus. quem discipuli uel audi¬
tores sui ex aliqua reuelatione docere arbitrentur: Quid deinde
Et prȩdixerit inquit signũ atq portentũ. & euenerit quodlocut᷑
est magnus ꝓfectonescio quissignatur magister. et tantȩ scienti¬
ae qui sectatoribus ꝓpriis. non solu quȩ humanȩ sunt nosse.¬
uerum &iam quȩ supra hominem sunt prȩnoscere posseuideatur: Qua¬
lesfere discipuli sui iactitant fuisse ualentinũ. donatũ. fotinũ. apollina¬
rem. c&erosq eiusmodi: Quid postea: Et dixerit inquit tibi camus et
sequamur deos alienos quos ignoras. & seruiamus cis. Qui sunt di alie¬
ni nisierrores extranei quos ignorabas: Id est noui &in auditi Et ser¬
uiamuscis Id est credamusei. sequamur eos: Quid ad extremũ. non
audies inquid uerba ꝓph&aeillius. aut somniatoris: & quare orõ

Expanded text:
icat, Deut. 13, id est, magister in Ecclesia constitutus, quem discipuli vel audiicat, Deut. 13, id est, magister in Ecclesia constitutus, quem discipuli vel auditores sui ex aliqua revelatione docere arbitrentur. Quid deinde? et praedixerit, inquit, signum atque portentum, et evenerit quod locutus est. Magnus profecto nescio quis signatur magister et tantae scientiae qui sectatoribus propriis non solum quae humana sunt nosse,verum etiam quae supra hominem sunt praenoscere posse videatur; quales fere discipuli sui jactitant fuisse Valentinum, Donatum, Photinum, Apollinarem, caeterosque ejusmodi. Quid postea? et dixerit, inquit, tibi: Eamus, et sequamur deos alienos quos ignoras, et serviamus eis. Qui sunt dii alieni, nisi errores extranei quos ignorabas, id est, novi et inauditi? Et serviamus eis, id est, credamus eis, sequamur eos. Quid ad extremum? non audies, inquit, verba prophetae illius aut somniatoris. Et quare, oro
Abbreviated transcription (Latin):
horreo dicere. sunt enim tam superba ut mihi non modo ad fir¬
mari sed nere felliquidem sine aliquo. piaculo posse uideantur
sed dicitaliquis: Curergo persȩpe diuinitus sinuntur excellentesquȩ dã
persone in eclesia constitute. res nouas catholicis ad nuntiare: Rec¬
ta interrogatio & digna quȩ diligentius atq uberius pertract&us
Cuitamen non ingenio ꝓprio. sed diuinȩ legis auctoritatȩ eclesias¬
titi magisterii. documento satis faciendum est. Audiamus ergo
scm moysen & ipsenos doceat. cur doctiuiri et qui propter
scientiȩ gratiã ab apostolo. &iam ꝓph&e nuncupantur: ꝓferre
interdum permittantur noua dogmata. quȩ uetus testamentũ
allegorico sermone deosalienos appellare consueuit. eoquod
scilic& ita abher&icis ipsorũ opiniones sicut agentilibus dii sui
obseruentur Scribitergo in deutero nomio beatusmorses : Sisur¬

Expanded text:
horreo dicere: sunt enim tam superba, ut mihi non modo afirhorreo dicere: sunt enim tam superba, ut mihi non modo afirmari, sed ne refelli quidem sine aliquo piaculo posse videantur. X. Sed dicet aliquis: Cur ergo persaepe divinitus sinuntur excellentes quaedam personae in Ecclesia constitutae res novas Catholicis annuntiare? Recta interrogatio et digna quae diligentius atque uberius pertractetur: cui tamen non ingenio proprio, sed divinae legis auctoritate, Ecclesiastici magisterii documento satisfaciendum est. Audiamus ergo sanctum Moysen; et ipse nos doceat cur docti viri, et qui propter scientiae gratiam ab Apostolo etiam prophetae nuncupantur, proferre interdum permittantur nova dogmata, quae vetus Testamentum allegorico sermone deos alienos appellare consuevit, eò quod scilicet ita ab haereticis ipsorum opiniones sicut a gentibus dii sui observentur. Scribit ergo in Deuteronomio beatus Moyses: Si sur
Abbreviated transcription (Latin):
Et anathemare cos qui ad nuntiant aliquid prȩterquã quod semel
acceptũ est: numquam non oportuit. nusquam nono port&. num¬
quã non o portebit Quȩcum itasint. est nealiquis uel tantȩ auda¬
ciȩ qui prȩter id quod apud edesiam ad nuntiatũ est adnunti&
uel tantȩ leuitatis quipreter id quod ab eclesi ẽ accepit accipiat:
Clamantes rep&endo clamat & omnibus et semper. & ubique
perlitteras suas clamat Ille illeuas electionis ille magister.
gentium ille a postolorum tuba. illeterrarum prȩco. illecȩlorũ con¬
scius. ut siquis nouum dogma ad nuntiauerit. anathem&ur
Et contareclam ant ranȩ quȩdam & sinifes & muscȩ moriturae.
quales sunt palagiani & hoc catholicis nobis inquiunt aucto¬
ribus nobis. principibus nobis expositoribus dampnatȩ quȩ
tenebatis ten&e. quȩdam nabatis reicite. antiquã fidem pater¬
na instituta maiorum deposita. & recipite: Quenã illa tandem

Expanded text:
et anathematizare eos qui annuntiant aliquid praeterquam quod semel et anathematizare eos qui annuntiant aliquid praeterquam quod semel acceptum est, nunquam non oportuit, nusquam non oportet, nunquàm non oportebit. Quae cùm ita sint, estne aliquis vel tantae audaciae qui praeter id quod apud Ecclesiam annuntiatum est annuntiet, vel tantae levitatis qui praeter id quod ab Ecclesia accepit accipiat? Clamat et repetendo clamat, et omnibus, et semper, et ubique per litteras suas clamat ille, ille vas electionis, ille magister gentium, ille Apostolorum tuba, ille terrarum praeco, ille coelorum conscius, ut si quis novum dogma annuntiaverit, anathematizetur. Et contra reclamant ranae quaedam, et cyniphes, et muscae moriturae, quales sunt Pelagiani, et hoc Catholicis: Nobis, inquiunt, auctoribus, nobis principibus, nobis expositoribus, damnate quae tenebatis, tenete quae damnabatis, rejicite antiquam fidem, paterna instituta, majorum deposita; et recipite: quaenam illa tandem?
Abbreviated transcription (Latin):
tat ut sicut hȩc morũ mandata. ita &iam illa quȩ defide cauta suNt.
omnes parimodo comprebendant. Et sicut nemine lic&ł inuicẽprd¬
uocare. aut inuidere inuicem. ita neminiliceat pr&ler id quod
eclesia catholicausq quaq euangelizat accipere. Aut forsitar
tunc iubebatur siquis ad nuntiass& prȩter quã quod ad nuntia¬
tum fuerat anathemarẽ nunc uero iam non iub&ur. Ergo & il¬
lud quoditem ibi ait. Dico autem spũ ambulate & desiderium
carnis non ꝑfici&s Tunctantũ iubebatur modo uero iam noniu¬
b&ur : Quod si impium pariter & pernitiosum est itacredere. neces¬
sario sequitur ut sicut hȩc cunctis &atibus obseruanda sunt. ita il¬
la quoq quȩ de non mutanda fidescã sunt cunctis &satibus impe¬
racta sunt: Adnuntiare ergo aliquid xp̃i anis catholicis prȩter
id quod acceperunt. numquã licuit. nusquã lic&. numquã licebit.

Expanded text:
tat ut sicut haec morum mandata, ita etiam illa quae de fide cauta sunt tat ut sicut haec morum mandata, ita etiam illa quae de fide cauta sunt omnes pari modo comprehendant, et sicut nemini licet invicem provocare aut invidere invicem, ita nemini liceat, praeter id quod Ecclesia Catholica usquequaque evangelizat accipere. Aut forsitan tunc jubebatur, si quis annuntiasset praeterquam quod annuntiatum fuerat, anathematizari; nunc vero jam non jubetur. Ergo et illud quod item ibi ait: Dico autem, spiritu ambulate, et desiderium carnis non perficietis, tunc tantum jubebatur, modo vero jam non jubetur. Quod si impium pariter et perniciosum est ita credere, necessario sequitur ut sicut haec cunctis aetatibus observanda sunt, ita illa quoque quae de non mutanda fide sancita sunt cunctis aetatibus imperata sint. Annuntiare ergo aliquid Christianis catholicis, praeter id quod acceperunt nunquam licuit, nusquam licet, nunquam licebit;
Abbreviated transcription (Latin):
at quod non potest fieri. quisque illȩ intraditã semel fidem mutare
temptauerit anathema sit Sed hȩc forsitan perfunctoriȩ prȩlo¬
cutus est & humano potius effudit imp&u quã diuinaratione.
decreuit absit. Sequitur enim Ethoc ipsum ingenti molimine
itȩratȩ insinuationis inculcat. Sicut prȩdiximus inquit. & nunc
iterum dico. Si qui suobis euangeli⁊ auerit pr&er quã quod acce¬
pistis anathemasit. Non dixit siquis uobis ad nuntiauerit pie¬
terquã quod accepistis benedictus sit laudetur. recipiatur.
sed a nathema sit inquit. Id est separatus. segregatus. exclusus
neunius ouis dirum contagium. in noxium. gregem xp̃i uenena¬
ta permixtione contamin& Sed forsitam galatͥis tantũ ista
precepta sunt. ergo & illa galat̾is solis imperata sunt. quȩ in eius¬
dem epistulȩ sequentibus commemorantur. Qualia sunt haec
Quod si absurdum est & omnibus ex aequo imperata sunt. res¬

Expanded text:
at quod non potest fieri, quisquis ille traditam semel fidem mutare at quod non potest fieri, quisquis ille traditam semel fidem mutare tentaverit, anathema sit. Sed haec forsitan perfunctorie praelocutus est, et humano potius effudit impetu, quam divina ratione decrevit. Absit. Sequitur enim, et hoc ipsum ingenti molimine iteratae insinuationis inculcat: Sicut praediximus, et nunc iterum dico: Si quis vobis evangelizaverit, praeterquam quod accepistis, anathema sit. Non dixit: Si quis vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, benedictus sit, laudetur, recipiatur; sed, anathema sit, inquit, id est, separatus, segregatus, exclusus, ne unius ovis dirum contagium innoxium gregem Christi venenata permixtione contaminet. IX. Sed forsitan Galatis ista tantum praecepta sunt. Ergo et illa solis Galatis imperata sunt quae in ejusdem Epistolae sequentibus commemorantur: qualia sunt haec:Quod si absurdum est, et omnibus ex aequo imperata sunt, res
Abbreviated transcription (Latin):
it auctoritas. ut summa cũ seueritate decerner&. Sed licet nos inquid
aut angelus decelo euangeli⁊ etuobis pr&er quã quod euangeliz aui¬
mus uobis anathemasit: Quid est quodait. sedlic& nos : cur¬
non potius sed lic&ego  hoc est etiam sip&rus. &iã siandreas.
&iam si ohannis. &iã sipostremo omnes apostolorum chorus
euangeli & uobis pręterquã quod euangelitauimus anathe¬
masit. Tremenda diftinctio propter ad serendam prime fidei
tenacitatẽ. nec sibi nec c&eris coapostolis pepercisti. Parum
est &iã siangelus inquid decelo euangeliz& uobis. pr&er quã
quod euangeliz auimus anathe masit. Non sufficerat ad custo¬
diam tracditȩ fidei semel humane conditionis commemoras se
naturã. nisi angelicã quoq excellentiã conprȩhendiss&. Lic&
nos inquid aut angelus decelo. Nonquia sci cȩlestesque ange¬
li peccare iam possint. sed hoc est quod dicit Si&iã inquid fi¬

Expanded text:
it auctoritas, ut summa cum severitate decerneret: Sed lit auctoritas, ut summa cum severitate decerneret: Sed laut angelus de cęlo euangelizet uobis, pręterquam quod euangelizauimus uobis, anathema sit. Qunon potius, Sed licet ego? Hoc est: Etiamsi Petrus, etiamsi Andreas, etiamsi Joannes, etiamsi postremo omnis Apostolorum chorus evangelizet vobis praeterquam quod evangelizavimus, anathema sit. Tremenda districtio, propter adserendam primae fidei tenacitatem, nec sibi, nec caeteris coapostolis pepercisse! Parum est: Etiamsi angelus, inquit, de coelo evangelizet vobis, praeterquam quod evangelizavimus, anathema sit. Non suffecerat ad custodiam traditae semel fidei, humanae conditionis commemorasse naturam, nisi angelicam quoque excellentiam comprehendisset. Licet nos, inquit, aut angelus de coelo. Non quia sancti coelestesque angeli peccare jam possint; sed hoc est quod dicit: Si etiam, inquit, fi