comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eicit. qr decimas ⁊ redditus. magnasq te¬
rarum possessiones nobis hab̾e nõ ꝑmitdu
unde frequenter cũ scłarib iudicio conte¬
dere nob̃ contngeret: Item expellit nos
pastor nr ab ordine uel regula. quia ec¬
clesias et res ad eas ꝑtinentes. nos acci
non ꝑmiccit: Numquid pastor nr̃r ab
ordine uel regula nos excludit. quia si
cura bestiarium nobis uiuere precipti
ut eo liberrus deo seruire ualeamus.
Kursus pastor noster ideo transgi¬
ditur ordinem uel regulam. quia fi¬
minas in sua religione non recipit.
eas uel in cellis iacere. nec cum fr¬
tribus permittit labo¬
pire: Nunquid pastor nr̃ ab ordine uel regła
nos eieit. quia uadimonia ñ accipit. tã ipse q̃
ciscipłi sui: T̃ andẽ expellit nos pastor ña ab
ordine uel regła. quia nullũ selare negotiũ qd
reliquimꝰ nob concedit recuꝑare. p̃cipiens no¬
bis in heremo tãquã mortuos et abiectos a
mundo ꝑmanere: Fr̃s huimodi uerba. uitã

Expanded text:
ejicit, quia decimas et reditus magnasque teejicit, quia decimas et reditus magnasque terrarum possessiones nobis habere non permittit, unde frequenter cum saecularibus judicio contendere nobis contingeret? Item expellit nos pastor noster ab ordine vel Regula, quoniam ecclesias et res ad eas pertinentes nos accipere non permittit? Nunquid pastor noster ab ordine vel Regula nos excludit, quia sine cura bestiarum nobis vivere praecipit, ut eo liberius Deo servire valeamus? Rursus pastor noster ideo transgreditur ordinem vel Regulam, quia feminas in sua religione non recipit, nec eas vel in cellis jacere, nec cum fratribus permittit laborare? Nunquid pastor noster ab ordine vel Regula nos ejicit, quia vadimonia non accipit tam ipse quam discipuli ejus? Tandem expellit nos pastor noster ab ordine vel Regula, quia nullum saeculare negotium quod reliquimus nobis concedit recuperare, praecipiens nobis in eremo tanquam mortuos et abjectos a mundo permanere. « Fratres, hujusmodi verba, vitam
Abbreviated transcription (Latin):
de mentionẽ ei fac̾e ur̃arum institutionum:
hoc mͦ. N unquid pastor ur̃ ꝓpter hoc excedit
ordinẽ uel regulã. qr ꝑmanendo in claustro
suo. euurã gerit cũ adiutorio diuinȩ gr̃e auimarĩ
discipłoꝵ suoꝵ.a dõ sibi cõmissarũs Dicit¬
nos ulõ pastor nr̃ ab ordine uł regula. q
edseruat int̾ nos unitatẽ omniũ rerũ cum dei
¶ utorio. tulli ꝑmittens hab̾e ꝓpriũ. nisi tan¬
tul amandi. ac cet̾is seruiendiͤ Intimnate nob̃ uos
au ⁊ mores nros rep̃henditis. si pastor fĩr ab ordi¬
e uł regula nos expellit. qm̃ ad cognatorũ
for domos quas reliquimꝰ nos mynime redi
pintttit. nec uult ut eis ad nos uenientib
nisi iter a nobis exigeret aliunde transire ne¬
queuntib s I terum eicit nos pastor nosten
ab ordine uel regula. quia nundinas er
fora nos adire non concedit. nolens nos
negotiatores esse. neq mercatores: Nun¬
quid pastor nr̃ ab ordine uł regula nos

Expanded text:
ei mentionem facere vestrarum institutionum ei mentionem facere vestrarum institutionum hoc modo: Nunquid pastor noster propter hoc excedit ordinem, vel Regulam, quia permanendo in claustro suo curam gerit, cum adjutorio divinae gratiae, animarum discipulorum suorum a Deo sibi commissarum? pastor noster ab ordine vel Regula, quia conservat inter nos communitatem omnium rerum, cum Dei adjutorio nulli permittens habere proprium, nisi tantum amandi ac caeteris serviendi? Intimate nobis, vos qui mores nostros reprehenditis, si pastor noster ab ordine vel Regula nos expellit, quoniam ad cognatorum nostrorum domos, quas reliquimus, nos minime redire permittit, nec vult ut eis ad nos venientibus nisi iter a nobis exigeret aliunde transire nequeuntibus? Iterum ejicit nos pastor noster ab ordine vel Regula, quoniam nundinas et fora nos adire non concedit, nolens nos esse negotiatores, neque mercatores? Nunquid pastor noster ab ordine vel Regula nos
Abbreviated transcription (Latin):
ultis modis domnus stephanus dis¬
cipulos suos edocebat. qualtter se
de uita sua inquirentib: respon¬
derent. hoc eis dicens. Fr̃s ne mirengra.
si non nulli a uita ur̃a moribusq dissen¬
qunt: quandoquidẽ ab eo quod illitenent
dissidetis. ⁊ non uultis eos sequi in hoc quod
facunt. Ouid gͥ uos de illis aminiraremi¬
ni: A ceteris uero religiosis minime re¬
quiritur: quam regulam.deneant. Nã
uestmentum indicat de quibdam: isti
sunt in regula scĩ augustini: et ab his
teneciur ordo scĩ benedicti. Itaq fratres
a miluis uobis dicetur. Nouitas est
hoc id a uobis denetur: nec est or¬
do ne segula: doctorum sc̃ȩ ecclesiȩ
Sed e amius ille qui uobis hoc dixe¬
rit.h. hsat Indumenta signumq re
ignorans quid sit ord̾o uel regula. Cui uos hoc
ac mores rep̃henditis: ostendite nob̃ in quo.
⁊ libenter emendabimꝰ: si auctoritate euan¬
glica nob hoc indicare podestis. Deinde fũs
si confestĩ ille uob̃ non respondeat. incipi

Expanded text:
ultis modis domnus Stephanus discipulos suos edocebat qualiter se de vita sua inquirentibus responderent, hoc eis dicens: « Fratres, ne miremini si nonnulli a vita vestra, majoribusque dissentiunt, quandoquidem ab eo quod illi tenent dissidetis, et non vultis eos sequi in hoc quod faciunt. Quid igitur vos de illis admiremini? a caeteris vero religiosis minime requiritur quam Regulam teneant. Nam vestimentum indicat de quibusdam. Isti sunt in Regula sancti Augustini, et ab iis tenetur Ordo sancti Benedicti. Itaque, fratres, a multis vobis dicetur: Novitas est hoc quod a vobis tenetur; nec est ordo, nec regula doctorum sanctae Ecclesiae. Sed quamvis ille qui hoc vobis dixerit, habeat indumenta signumque reabnegavit, ignorans quid sit ordo vel Regula. Cui vos hoc ac mores reprehenditis, ostendite nobis in quo: et libenter emendabimus, si auctoritate evangelica nobis hoc indicare potestis. Deinde, fratres, si confestim ille vobis non respondeat, incipite
Abbreviated transcription (Latin):
defendendũ quẽ admodũ aliqͥs uugilẽ sue¬
um. luctamen aut̃ in sumitate montis inei¬
yit: sed ꝑ collẽ fuint conflictationes. Et
est unꝰ supꝑior. alter inferior uicissim: ⁊ qͥ
deuictus fuerit ignorat᷑. Ueritamen ad
planũ qndoq ueniẽt. et tũe apparebit. eui¬
uictoria fuerit. Mons est amor diumꝰ. quo
tur. At saltẽ ꝑ cliuũ qd̾ est fides et bona
oꝑa. conluctando cũ eo: ius dñicũ ab ho¬
mine defendat᷑ Nec mirũ dũ collucꝰtatio¬
nes fiunt. diabolũ quandoq fore suꝑiorẽ:
hommẽq ualde teptatũ. Dns cͥppe post
id est in fine: tunc homo penitꝰ pedẽ de¬
neat suꝑ gulã ipsius
Iũ mundus ab homine diligit᷑ immicꝰ¬
eũ post se tͣhit: ad libitũ suũ. Cũq sełm ab
aliquo relinqͥtur. diabolus postpositꝰ. mults
cũ modis in sequit᷑: ipse enĩ mille artifex nu¬
cupat᷑. Uenitq cũ diu̾sis potionib: ut scia

Expanded text:
defendendum, quemadmodum aliquis pugilem sudefendendum, quemadmodum aliquis pugilem suum. Luctamen autem in summitate monti incipit, sed per collem fiunt conflictationes, et est unus superior, alter inferior vicissim, et quis devictus fuerit, ignoratur: verumtamen ad planum quandoque venient, et tunc apparebit cujus fuerit victoria. Mons est amor divinus quo tur. At saltem per clivum quod est fides et bona opera colluctando cum eo, jus Dominicum ab homine defendatur. Nec mirum, dum colluctationes fiunt, diabolum quandoque fore superiorem, hominemque valde tentatum. Dominus quippe postmid est in fine, tunc homo penitus pedem teneat super gulam ipsiusum mundus ab homine diligitur, inimicueum post se trahit ad libitum suum. Cumque saeculum ab aliquo relinquitur, diabolus postpositus multis eum modis insequitur. Ipse enim mille-artifex nuncupatur, venitque cum diversis potionibus ut sciat
Abbreviated transcription (Latin):
det animȩ. s semꝑ eiꝰ animũ esse in scli uam¬
tate. Ext̾ior enĩ ꝯpositio: interiorẽ ostendu
aliquando. Et qui sclaris ẽ in dictis ⁊ acti¬
bus. quomͦ religiosus erit in suis cogitatio¬
nib: Facilius enĩ ualet aliquis ad libitũ si¬
um mebra corporis retin̾e: quã cogitation
Irimas diabolus mitit insidias¬
homini ad comisionẽ uenienti. qͣtinꝰ ei
bonũ cũ quo uenit: auferat. id est fidẽ ꝗͣ
habebat in selo. de bono qd erat in relig¬
one. Hanc ei primã uult auferre diabol.
quando uidet fr̃s qd̃ sibi necessarium est
oꝑantes. Homo nãq nouitius ampliꝰ tẽpt¬
tur de bonis que sibi nõ placẽt: qua de
alia re. Nõ est aut̃ simile qd bellu suꝑet.
qͥ in primis ictib cadit: ⁊ arma sua amii¬
dit.&. est multũ debilis quẽ infirmꝰ pre¬
cipitat: id est diabolus:¬
oc deb̾et meditari uir religiosus. qd
in montẽ altũ ascendit. ubi d̾s̃ eũ ad¬
duxit id pugnandũ cũ diabolo. suuq ius

Expanded text:
et animae, sed semper ejus animus sit in saeculi vanitate. Exterior enim compositio interiorem ostendit aliquando, et qui saecularis est in dictis et actibus, quomodo religiosus erit in suis cogitationibus? Facilius enim valet aliquis ad libitum suum membra corporis retinere quam cogitationit diabolus insidiashomini ad conversionem venienti, quatenus ei bonum cum quo venit auferat, id est fidem, quam habebat in saeculo de bono quod erat in religione. Hanc ei primam vult auferre diabolus, quando videt fratres quod sibi necessarium est operantes. Homo namque novitius amplius tentatur de bonis quae sibi non placent, quam de alia re: non est autem simile quod bellum superet, qui in primis actibus cadit, et arma sua amittit: et est multum debilis quem infirmus praecipitat, id est diabolusHoc deberet meditari vir religiosus quod in montem altum ascendit, ubi Deus eum adduxit ad pugnandum cum diabolo, suumque jus
Abbreviated transcription (Latin):
nire ppost me. tollat cruee sua et seque
me. similit̾ pastor nr̃ eis dicebat. q in
eisdi liia sua rcerpiebat. Cũ alicͥs causa uem¬
endi ad eũ caritate̾ ab eo postularet. antedi
mbueret: hoc modo respondebat frater qͥ¬
Modo potis honꝰ sustie. qd tibi uis imponen
Aspiee crucẽ. Multũ est difficile. ibi maner
S hie & duenis. in ea configeris. Et amitts
boge. Exinde non reuerteris: ad donium
cognatoꝵ tuoꝵ. Et si ipsi ad te uenerint.

Expanded text:
nire post me, tollat crucem suam et sequatur me : similiter pastor noster eis dicebat quos in disciplina sua recipiebat. Cum aliquis causa veniendi ad eum charitatem ab eo postularet, antequam ei tribueret, hoc modo respondebat: « Frater, quomodo poteris onus sustinere quod tibi vis imponere? Aspice crucem, multum est difficile ibi manere. Si huc adveneris, in ea configeris, et amittes habere. Exinde non reverteris ad domum cognatorum tuorum, et si ipsi ad te venerint,
Abbreviated transcription (Latin):
nus expiebat᷑. si ille firmũ relinquendi se¬
culu es ri bad̾et e momacũ enĩ eũ estimares
se cuius libet tiene rei ꝓmissione. in religiore
uenires. Smidit̾ eta posta aduenat. Iiquis
sre censuetudine postularet. Canae e srespo
cõmuniter: talib ubis edocebat

Expanded text:
lle firmum relinquendi saeculum cor haberet. Simoniacum enim eum aestimaret, si cujuslibet terrenae rei promissione in religionem veniret. Similiter etiam, postquam advenerat, si quid ex consuetudine postularet, tandem eo respocommuniter talibus verbis edocebat
Abbreviated transcription (Latin):
anime. sibi uel alteri: scłaritas ẽ. Ire debet
honeste: ac sine strepitu. S ede humilit̾. atei
collectꝰ. Laborare sine murmure: ac modda¬
de. Cũ aliquid concupiscibile aspex̾it: ocu¬
los in carcere teneat. ne eos ibi defigat: s
uisũ au̾tat. Q uando dñm rogabit: tumultũ
no faciat. Ds eni uocẽ cordis exaudit. Qui
uero sic orat. ut aliis noceat: ab oratione
aruacẽ excludit. quã ibi ds ampliꝰ diligit.
In oib his atq in cet̾is oportet ut a fribi¬

Expanded text:
animae, sibi vel alteri, saecularitas est. Ire debet animae, sibi vel alteri, saecularitas est. Ire debet honeste ac sine strepitu, sedere humiliter, atque collectus laborare sine murmure, ac moderate. Cum aliquid concupiscibile aspexerit, oculos in carcere teneat, ne eos ibi defigat, sed visum avertat. Quando Dominum rogabit, tumultum non faciat, Deus enim vocem cordis exaudit; qui vero sic orat ut aliis noceat, ab oratione charitatem excludit, quam ibi Deus amplius diligit. 3. In omnibus his atque in caeteris oportet ut fr
Abbreviated transcription (Latin):
concessit similit̾ facit illis qͥ i ueritate cõ¬
sist ere uolinre due condenti sunt inis qe sibos
Qui ualia. in requie ꝑmanet. Cũ uͦ sese exten¬
dunt iodecta que sibi non exiediuntꝰ. Ien
bulationẽ et angustia corruunt sic fecit
adam. stui enĩ in. dõ delectat᷑ ubiq para¬
disũ muenit: et in celo conu̾sat᷑. Qui se ab
deb̾et dei meditari p̾sentiã. qui semꝑ eũ
intuctur. et angłi eiꝰ. diabolus etiã: qͥ uult
eũ extrahere a paradiso. Ille enĩ numꝗͣ a bo¬
no discedit. in tantũ uult illd dissipare: et ta¬
men dotꝰ inde separatꝰ est. Et qui tantoꝑe
sƿectat᷑: ualde sibi necessariũ est ut sit cir¬
cũspect atq sollicitꝰ Debetq discere loqui. ã¬
bulare. sedere. aspic̾e. oꝑari. dm̃q deprecari.
Loqui discat: hoc modo. qͣtinꝰ in sermone suo
tale redentacłm faciat: ut sẽꝑ qd dixerit. ue¬
rũ esse possit. Qdcũq enĩ uerbũ aut sentẽtiã
uir religiosus dicat. nisi sit fructꝰ corporis uel

Expanded text:
concessit, similiter facit illis qui in veritate consistere volunt. Dum contenti sunt iis quae sibi sunt utilia, in requie permanent. Cum vero sese extendunt ad caetera, quae sibi non expediunt, in tribulationem et angustiam corruunt, sicut fecit Adam . Qui enim in Deo delectatur, ubique paradisum invenit, et in coelo conversatur: qui se ab deberet Dei meditari praesentiam qui semper eum intuetur, et angeli sui, diaboli etiam, qui vult eum extrahere a paradiso. Ille enim nunquam a bono discedit, in tantum vult illud dissipare, et tamen totus inde separatus est. 2. Et qui tantopere spectatur, valde ei necessarium est ut sit circumspectus atque sollicitus, debetque discere loqui, ambulare, sedere, aspicere, operari, Deumque deprecari, Loqui discat hoc modo, quatenus in sermone suo tale retentaculum faciat ut semper quod dixerit, verum esse possit: quodcunque enim verbum aut sententiam vir religiosus dicat, nisi sit fructus corporis vel
Abbreviated transcription (Latin):
berat: qͥ si dicet. Quie qͥd uob̃ necessariũ est
Ibtime potest intelligi magnã ẽẽ dulce¬
hominib: ut eos odisse faciãt qđ in hoc se¬
culo magis diligunt. uxores et liberos: atq
alias possessiones. In hoc quoq scire potest
aliqͥs nũq̃ electos in regno celoꝵ cõpassio¬
nem habituros de ꝑditis: quandoqͥdem etiã
nic in hac uita diumꝰ amor facit iustos
meliꝰ potest ꝓpe dñm inuenire: ꝗͣ si abiret eũ
longiꝰ querere. id est in semet ipso: quẽ habet
ꝑuis ꝗ alid. Honio uͦ tã insipies est. qd magis
uult querere gaudiũ ⁊ requiẽ ext̾iꝰ in nichilo:
ꝗͥ in semet ipso. ubi reppiret. Nec uult aliqͥs fac̾e
gͣtis. qd̾ etissime scit se facturũ ingͣtũ: hoc ẽ
contempne scłm. Hix aut̃ habebit gaudiũ. cui
oñe gaudiũ est odiosũ. id est dus:¬
Isuos misit discipłos. sic̃ agnos int̾ lupos.
Et si qͥs libet aliꝰ uellet eũ lupis pugnare. eosq

Expanded text:
berat, quam si diceret: « Quidquid vobis necessarium est berat, quam si diceret: « Quidquid vobis necessarium est time potest intelligi magnam esse dulcehominibus, ut eos odisse faciant quod in hoc saeculo magis diligunt, uxores et liberos atque alias possessiones. In hoc quoque scire potest aliquis nunquam electos in regno coelorum compassionem habituros de perditis, quandoquidem etiam nunc in hac vita divinus amor facit justos melius potest prope Dominum invenire, quam si abiret eum longius quaerere, id est in semetipso, quem habet propius quam aliud. Homo vero tam insipiens est quod magis vult quaerere gaudium et requiem exterius in nihilo, quam in semetipso, ubi reperiret: nec vult aliquis facere gratis, quod certissime scit se facturum ingratum, hoc est contemnere saeculum. Vix autem habebit gaudium cui omne gaudium est odiosum, id est Dosuos misit discipulos sicut agnos inter lupos , et si quilibet alius vellet cum lupis pugnare eosque
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa quȩ reqͥrit humilitas atq suꝑbia. Humi¬
litas exigit: ut census habitꝰ contẽpnat᷑. suꝑbia
uero: ut ñ habitꝰ colligat᷑. Qd̾ est difficiliꝰ. hu¬
militas expetit: ut in inferiori loco recũbat᷑.
lbiq citiꝰ qͥs libet affuerit: cũ ad nuptias ue¬
nent. Suꝑbia uult: ut in altiorẽ ascendatur.
laudari: qr minime dixit. opulentior. uel elo¬
pentior siue genere nobilior.maior ent
i regno cȩlorũ: sed minori maiꝰ ꝓmisit. qr facilies
minui: quam augeri:
angu̾stias. ꝗͣ dm̃. et requiẽ ꝗͣ p̃cipit. Propt̾ qd
homo iuste dãpnabit᷑. Alaior enĩ labor ẽ men¬
tiri: ꝗͣ dic̾e uerũ. Qm̃ mendaciũ uult abscondi.
hostiũ: in ouile ouiũ. Qd̃ faciliꝰ est. ꝗͣ cũ diabi¬
lus insinuat: ut illuc aliqͥs ex aldo corruat:¬
Dñs suis imꝑat fidelib ut eũ
dilige ualeant liberiꝰ. quatinꝰ huiꝰ scłi. euram
suꝑ eũ ponant. & ipse erit eoꝵ dispensator
facitq maiorẽ miserationẽ. qm̃ eos inde li¬

Expanded text:
opera quae requirit humilitas et superbia. Humilitas exigit ut census habitus contemnatur, superbia vero ut non habitus colligatur: quod est difficilius. Humilitas expetit ut in inferiori loco recumbatur, ibique citius quilibet adfuerit, cum ad nuptias venerit; superbia vult ut in altiorem ascendatur: laudari, quia minime dixit: « Opulentior vel eloquentior, sive genere nobilior, major erit in regno coelorum, » sed minori majus promisit , quia facilius est minui quam augeri. angustias, quam Dominum, et requiem quam praecipit: propter quod homo juste damnabitur. Major enim labor est mentiri quam dicere verum, quoniam mendacium vult abscondi eostium in ovile ovium : quod facilius est quam cum diabolus insinuat ut illuc aliquis ex alto corruatnus suis imperat fidelibus, ut eum diligere valeant liberius, quatenus hujus saeculi curam super eum ponant et ipse erit eorum dispensator: facitque majorem miserationem, quoniam eos inde li
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ex toto corde potest homo dili¬
libet diligat: neq̃quã ꝓ eo deseret. qͥn alia
cõcupiscat. Non igit᷑ illo amore totũ cor
adimplet᷑: quando qͥdẽ adhuc ab eo ampliꝰ capit᷑.
sola uͦ diuina dilectio totũ illd̾ adimplet: expel¬
lens inde cupiditatem:
datoꝵ dei. Si enĩ ds̃ homini dic̾et. neqͣquã tuã
orationẽ exaudiã. nisi magna gens audierit dũ
me rogaueris. neq tua helemosinã recipiã. nisi
dũ eã fec̾is a multis uideat᷑ hominib. difficile¬

Expanded text:
Nihil ex toto corde potest homo dililibet diligat, nequaquam pro eo deseret quin aliud concupiscat. Non igitur illo amore totum cor adimpletur, quandoquidem adhuc ab eo amplius capitur, sola vero divina dilectio totum illud adimplet expellens inde cupiditatem. datorum Dei. Si enim Deus homini diceret: « Nequaquam tuam orationem exaudiam nisi magna gens audierit dum me rogaveris, neque tuam eleemosynam recipiam, nisi dum eam feceris a multis videatur hominib
Abbreviated transcription (Latin):
Cantũ est horribile a dõ seꝑari. qr uix ali¬
quis nisi cotidie uidet. et aliꝰ sibi diceret. qe¬
beret ei crede: qd ab illo quispiã auderet
recede. Ds̃ enĩ ꝑ grãm suã uoluit ẽe particeps
humane pauꝑtatis: ⁊ miseriȩ. homo uero tan¬
tũ est suꝑb atq dedignans: non uult eẽ par

Expanded text:
antum est horribile a Deo separari quia vix aliantum est horribile a Deo separari quia vix aliquis, nisi quotidie videret et alius sibi diceret, deberet credere quod ab illo quispiam auderet recedere. Deus enim per gratiam suam voluit esse particeps humanae paupertatis ac miseriae; homo vero tantum est s
Abbreviated transcription (Latin):
co Ista uͦ dilectio ꝗͣ ds exhibet homini. mag¬
nusq labor quẽ ꝓ ipso ꝑtulit: suꝑ omĩa de¬
bet ei suoꝵ afferre uerecundiã peccatorũ.
Nlã ꝓpt̾ bonũ qd ds̃ confert homini. ⁊ qr suũ¬
ei loqͥtur cõmodũ: reddit᷑ sibi ab homine re¬
cuibutio mali. Bonũ enĩ si adsit: ds̃ illd̃ so¬
lu modo facit. Tantũ enĩ ds̃ hominẽ diligit.
lit et in ipsis gaudeat: et inde uiu̾e ualeat.
Unũ quippe gaudiũ habet᷑ de filio. aliud de
uxore: ⁊ sic de singulis. Om̃e uͦ gaudiũ qd
ii. quotiẽs ei tribuit aduementes uinc̃e
cͥptationes. ꝓtegens eũ ab aliis. a quib
ꝓst̾neret᷑: si aduenirent. Gaudiũ quoq qd̾ habe¬
tur de uictoria que agit᷑. fideiq confirmatioꝰ
tunc ds̃ fideli suo de salute tribuit: uocat᷑ a
ihu xp̃o centuplũ in eugłio. Magis enĩ uir bos
in eoletat᷑ qd ñ habet. s habiturũ se sꝑat. qͣ
malus in censu scli. si suus eẽt uniusus.

Expanded text:
eo. Ista vera dilectio quam Deus exhibet homini, mageo. Ista vera dilectio quam Deus exhibet homini, magnusque labor quem pro ipso pertulit, super omnia debet ei suorum afferre verecundiam peccatorum. Nam propter bonum quod Deus confert homini et quia suum loquitur ei commodum, redditur ei ab homine retributio mali. Bonum enim si adsit, Deus illud solummodo facit, tantum enim Deus hominem diligit, ut et in ipsis gaudeat, et inde vivere valeat. Unum quippe gaudium habetur de filio, aliud de uxore, et sic de singulis. Omne vero gaudium quod ti, quoties ei tribuit advenientes vincere tentationes, protegens eum ab aliis a quibus prosterneretur, si advenirent; gaudium quoque quod habetur de victoria quae agitur, fideique confirmatio quam tunc Dominus fideli suo de salute tribuit, vocatur a Jesu Christo centuplum in Evangelio . Magis enim vir bonus in eo laetatur quod non habet, sed habiturum se sperat, quam malus in censu saeculi, si suus esset uni
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑ sic̃ et sibi. Nec solũ recte uiuẽs debet
dño gr̃as age dũ audit bonũ alt̾iꝰ: s etiã dũ
audit malu. De bono letet᷑: qr suũ est. De ma¬
lo dõ gͣtus sit: qm inde sese ꝓtexit. ab illo qo
audit uł a peiori. Qͥa nullꝰ eũ int̾fecit: nec
ipse aliũ. Nec sibi quippiã abstulit: nec ipse
alii. homini qͥppe ueracit̾ iusto: nichil ualet
auferri de suo. Censũ enĩ corporalẽ si habe¬
at: neqͣꝗͣ pro suo reputat. Diuitias sp̃itales:
nulłꝰ ei raꝑe potest. Immo augent᷑. dũ census¬
ei tẽporalis minuit᷑. sicuti iob. Quãtomagis
enĩ dñs uult uirũ iustũ esse pauꝑẽ. et affli¬
ctũ ꝓpt̾ se: tanto ampliꝰ eũ bonis ditat spi¬
ntalib.ita tamen ut corporalẽ pauꝑtatẽ
homini. qr quicqͥd aliquis ad suã uerã utilitatẽ
putat. Cũ autẽ facit qđ sibi nocet: ds̃ homi¬
ni irascit᷑. qr minime sibi uiuit. Et ꝓpt̾ hoc am¬
pluis irascit᷑: qͣm homo ꝓ nichilo discedit ab

Expanded text:
ivens debet Deo gratias agere dum audit bonum alterius, sed etiam dum audit malum: de bono laetetur, quia suum est; de malo, Deo gratus sit, quoniam inde sese protexit ab illo quod audit, vel a pejori; quia nullus eum interfecit, nec ipse alium; nec sibi quidpiam abstulit, nec ipse alii. 3. Homini quippe veraciter justo nihil valet auferri de suo. Censum enim corporalem si habeat, nequaquam pro suo reputat; divitias spirituales nullus ei rapere potest, imo augentur dum ei census temporalis minuitur sicut Job. Quanto magis enim Dominus vult virum justum esse pauperem et afflictum propter se, tanto amplius eum bonis ditat spiritualibus, ita tamen ut corporalem paupertatehomini, quia quidquid aliquis ad suam veram utilitatem putat. Cum autem facit quod sibi nocet, Deus homini irascitur, quia minime sibi vivit; et propter hoc amplius irascitur, quoniam homo pro nihilo discedit ab
Abbreviated transcription (Latin):
si finẽ suũ ei scire tribuerer. quandoqͥdẽ ab ili
se seꝑat: cũ diẽ uł horã nesciat. Tantũ pli¬
cet iiro iusto. qr i ullã sibi ds̃ intmissionẽ ben¬
faciendi tribuit. qđ siqͥs ei dic̾et. una die ꝑm¬
ne ne bonũ oꝑeris: tantũ dẽ ualeret. acsi di¬
ceretur. discede a gaudio: et in ira consisti
dicit econtrario. Ad dm conuerderer: si die¬
mei finis scirẽ. De hoc sibi credendũ nõ est
qd̾ ip̃se deo inhereret si sciret absq dubi
se adhuc uno anno uicturũ. quandoquide
ab illo discedit: ⁊ nõ est certꝰ uitȩ uniꝰ diei:¬

Expanded text:
si finem scire tribueret, quandoquidem ab illo se separat cum diem vel horam nesciat. Tantum placet viro justo, quia nullam sibi Deus intermissionem benefaciendi tribuit. Quod si quis ei diceret: « Una die permane, ne bonum opereris, » tantumdem valeret ac si diceretur: « Discede a gaudio et in ira consiste.dicit e contrario: « Ad Deum converterer, si diem finis mei scirem. » De hoc sibi credendum non est quod in se Deo serviret, si sciret absque dubio se adhuc uno anno victurum, quandoquidem ab illo discedit, et non est certus vitae unius diei
Abbreviated transcription (Latin):
est in religione. sed in scło gerit belli. ia¬
ciens lapides et iacła: qm a corde suo iu¬
sticiã expulit Propt̾ea bonũ est nequis
de patria sua rumores audiat: nisi qͦ minus
potuerit. Cũq sic incidat aliquis in manus
diaboli sola cogitatione : penitꝰ meideret.
sicorpore et anima ad scłm exiret
antũ unicuiq fidelis est ds̃. qd neqͣqͣ
lei consulit ꝓ salute alioꝵ: damnare se¬
ppsũ. Immoͣ p̃cipit ei ut se ipsũ priꝰ sal¬
uum faciat. dnm pre omnib diligendo.
ac bona oꝑa faciendo. postea uero ma¬
nii ꝓximo porrigat. et eũ ad regnũ eȩ¬
loꝵ secũ trahat. Iterũ eũ ds̃ homini pre¬
cuniat dilig̃e ꝓximũ sicut se ipsũ: nullũ excedit
modũ. Nichil eni in eo: nisibonũ imꝑat diligei¬
dũ. Bonũ autẽ sic est diligentis: sic̃ et facientis
Cur ergo re sua unꝰ qͥsq nõ diliget: Adeco uir
bonꝰ audies bona oꝑa alteriꝰ. laudat dñm di

Expanded text:
est in religione, sed in saeculo bellum gerit jaest in religione, sed in saeculo bellum gerit jaciens lapides et jacula, quoniam a corde suo justitiam expulit. Propterea bonum est ne quis de sua patria rumores audiat nisi quominus potuerit, cumque sic incidat aliquis in manus diaboli sola cogitatione, penitus incideret si corpore et anima ad saeculum exiretantum unicuique fidelis est Deus, quod nequaquam ei consulit pro salute aliorum damnare seipsum, imo praecipit ei ut seipsum prius salvum faciat, Dominum prae omnibus diligendo ac bona opera faciendo; postea vero manum proximo porrigat, et eum ad regnum coelorum secum trahat. Iterum cum Deus homini praecipiat diligere proximum suum sicut seipsum, nullum excedit modum; nihil enim in eo nisi bonum imperat diligendum: bonum autem sic est diligentis sicut et facientis. Cur ergo rem suam unusquisque non diligeret? Idcirco vir bonus audiens bona opera alt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in de postmodũ angustiã incidit homo ꝑ¬
petuã. Cui uero difficilis est religionis insti¬
tucio: deberet cogitare laborẽ in quo fuit
Non est ergo mirũ si doleret homo miserias
quas meruit: ac codidie peceando meretur.
Qui uͦ ꝑmanet in iusticia. de tribulatione
quã habet: dicat in corde suo. Ds̃ benedica¬
ris. quia nunc me defendis ab illa delecta¬
tione: ꝓ qua forsitan abirẽ in infernum:
let absq pauore de munitione sua ubi tuti
consistit egrediens: uadit foras int̾ inuni¬
cos suos a quib obsidetur. faciens ut ab
eis capiatur. Smmlit̾ uir religiosus. secure
ꝑmanet. ꝗͣdu est in claustro suo: si illd de se¬
met ipso fecit. Nã aliud claustrũ non est: nisi
ut homo se claudat. ne diabolus in eo fora¬
men inueniat: a quo tenet᷑ obsessus. Audi¬
ens autẽ religiosus amicũ suũ preliandẽ in
scło cũ peiore inimico que illic habebat.
si ampliꝰ uelit ut amicꝰ opprimat et iniuriã
faciat inimico. ꝗͣ mimicꝰ amico: nulladenꝰ

Expanded text:
deinde postmodum angustiam incidit homo perpetuam. Cui vero difficilis est religionis institutio deberet cogitare laborem in quo fuit Non est ergo mirum si toleret homo miserias quas meruit, ac quotidie peccando meretur; qui vero permanet in justitia, de tribulatione quam habet dicat in corde suo: « Deus, benedicaris, quia nunc me defendis ab illa delectatione pro qua forsitan abirem in infernum. et absque pavore de munitione sua ubi tute consistit, egrediens vadit foras inter inimicos suos a quibus obsidetur, faciens ut ab eis capiatur. Similiter vir religiosus secure permanet, quandiu est in claustro suo, si illud de semetipso fecerit: nam aliud claustrum non est nisi ut homo se claudat, ne diabolus in eo foramen inveniat a quo tenetur obsessus. 2. Audiens autem religiosus amicum suum praeliantem in saeculo cum pejore inimico quem illic habeat, si amplius velit ut amicus opprimat, et injuriam faciat inimico, quam inimicus amico, nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
anc miscđiã facit dñs homini ad religi¬
onẽ uenienti cũ cet̾is. qm illd̾ qd̾ magis
ƿtimescit. uidet᷑q sibi non posse tolerare: in
maiorẽ ei postmodũ dulcedinẽ uercit. dum
nisticiȩ consentit. & similiter. in omnibus:
quȩ ꝓ dei seruicio fiunt. S in eo qđ mini¬
me timetur: maior aliquando difficultas
nuenit᷑ Ille uero qͥ nondũ ꝑtransiit: neqͣꝗͣ
sibi dicenti credit. Hoc autẽ exemplo: pos
lendes. magis erãt anxiȩ de lapide reuol¬
uendo: ꝗͣ de alio. Et de hoc primitꝰ con
sie fore putabant: minime repperunt.
iscipłi quoq qui fugerunt qñ dixit eis
sanguinẽ biberent. uitã ȩt̾nã. non habent: sian¬
tea fugissent. tũc reu̾ti debent. Qm̃ in nu¬

Expanded text:
anc misericordiam facit Deus homini ad religionem venienti cum caeteris, quoniam illud quod magis pertimescit videturque sibi non posse tolerare, in majorem postmodum ei dulcedinem vertit, dum justitiae consentit, et similiter in omnibus quae pro Dei servitio fiunt; sed in eo quod minime timetur, major aliquando difficultas invenitur. Ille vero qui nondum pertransiit nequaquam sibi dicenti credit. Hoc autem exemplo possegere volentes, magis erant anxiae de lapide revolvendo, quam de alio , et de hoc primitus consime fore putabant minime repererunt. Discipuli quoque qui fugerunt quando dixit esanguinem biberent, vitam aeternam non haberent , si antea fugissent, tunc reverti deberent, quoniam in nu
Abbreviated transcription (Latin):
one: tuẽ iustꝰ in dĩ ꝑmanet disciplina. und ora¬
noeiꝰ ẽ cõmoda. quẽadmodũ fidelis discipłs in
obedientia sui pastoris cõsistit. pꝰqͣ semet ipsũ
abnegauit: nec uult suã elige uolũtatẽ. Qͥsquis
aut̃ firmã habet fidẽ. sic laudat dm̃ ex eo qđ si
bi denegat: quẽ admodũ decet̾o qđ sibi atcri¬
buit. tã in reb corporalib: quã in spiritalibus.
Sicut enĩ ds̃ censũ prebet. ut inde sibi seruiat᷑:
aiã. neqͥs corruat in suꝑbiam:
Inme bonũ cõmune: meli est ꝗͣ aliud. At¬
dimen aliqͥn rogat dm̃ aliqͥs: ꝓ suo familiari
amico. Qd̾ est bonũ ag̾e hac indentione. qͣtinꝰ eon

Expanded text:
one, tunc justus in Dei permanet disciplina, unde oraone, tunc justus in Dei permanet disciplina, unde oratio ejus est commoda, quemadmodum fidelis discipulis in obedientia sui pastoris consistit, postquam semetipsum abnegavit, nec vult suam eligere voluntatem. 7. Quisquis autem firmam habede caetero quod sibi attribuit, tam in rebus corporalibus quam spiritualibus. Sicut enim Deus censum praebet ut inde sibi serviatur, aliam ne quis corruat in superbiam. 8. Omne bonum commune melius est quam aliud. Attamen aliquando rogat Deum aliquis pro suo familiari am
Abbreviated transcription (Latin):
audiatq loqui. atq laboret. ⁊ sic de cet̾is. Nam
ꝓpt̾ea ds̃ diu̾sa dedit p̃cepta: neqͥs in suo ser¬
uitio fastidiret. possetq mutari ab uno in ali¬
ud: causa maioris delectationis. S: in unoquos
oꝑe uult ut sẽꝑ eũ quisq dep̾cetur: dicens
in corde suo. Ds hoc tantũ facio: ut te dilige
ualeã. Alicui uero qđlibet ag̾e uolẽti: dicit
dñs. Si uelles: ego decũ ꝑgerẽ. teq uiuarẽ:
in hoc qd̃ ag̾e disponis. Tumne qͥ scł̃m diligit.
respondet. Alii auxiliare: mͥ uero minime.
hoc opib dicit: quotiens a diuinis p̃cepts
discedit. Et ob suꝑbiã qua homo diumã res¬
puit societatẽ: respondet postmodũ ei dñs
in oratione sua. Quia me noluisti habe sociũ
in oratione: hoc mͦ. Quando uir bonꝰ dm dep̃cat᷑
ꝓtribulatione sui ipsiꝰ. uł alteriꝰ. ⁊ tandẽ sic ad dñi
uolũtatẽ suã conu̾tit. qd nec audet elig̾e. nec
uult dic̾e ds̃ ita ꝑfice.s dotũ in eiꝰ ponit electi¬

Expanded text:
diatque loqui, atque laboret, et sic de caeteris; nam propterea Deus diversa dedit praecepta, ne quis in suo servitio fastidiret, possetque mutari ab uno in aliud causa majoris delectationis; sed in uno quoque opere vult ut semper eum quisque deprecetur, dicens in corde suo: Deus, hoc tantum facio, ut te diligere valeam. Alicui vero quodlibet volenti agere dicit Dominus: Si velles, ego tecum pergerem teque juvarein hoc quod agere disponis. » Tunc qui saeculum diligit, respondet: « Alii auxiliare, mihi vero minime. » Hoc operibus dicit, quoties a divinis praeceptis discedit, et ob superbiam qua homo divinam respuit societatem, respondet Dominus ei postmodum in oratione sua. « Quia me noluisti habere in ilin oratione, hoc modo: Quando vir bonus Deum deprecatur pro tribulatione sui ipsius, vel alterius, et tandem sic ad Domini voluntatem suam convertit, quod nec audet eligere, nec vult dice
Abbreviated transcription (Latin):
Hi det᷑ ẽẽ rapina. Cui respondit. Frat̾ hoc aꝑte
iustũ fuit. Isti nãq illis du seruierãt. llli pro
seruicio: malui istis retͥbuerãt. Iusto qͦq nidi¬
cio ds̃ equus uidex. uolurt ut isti mercedẽ
sui laboris secũ deferrẽt: ꝗͣ illi sibi defrui¬
dauerant. Est aut̃ aliꝰ spiritalis intellectus.
qd̃ similit̾ mẽbra xp̃i thesaurũ scȩ scͥpturȩ ac

Expanded text:
? videtur esse rapina. » Cui respondit: « Frater, hoc aperte ? videtur esse rapina. » Cui respondit: « Frater, hoc aperte justum fuit; isti namque diu illis servierant, isti vero pro servitio malum istis retribuebant. Vero ergo judicio Deus aequus judex voluit ut isti mercedem sui operis secum deferrent, quam illi sibi defraudaverant. Est autem spiritaliter intellectus quod similiter membra Christi thesaurum sanctae Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
eas meruerunt: ꝓ peccatis in quib nascunt᷑
hoc est aut̃ sumu cuncꝰtis hominib cõsilui.
ut unꝰquisq recꝰte uiuat: quo ampliꝰ potue¬
rit. p̾stolando dñm. ipse uͦ qd ei placuerit
faciat. siue de pena siue de salute. A uãins em̃
certissime sciret aliqͥs se fore dannandũ: non
idõ oporteret ut a dĩ seruitio cessaret. Quãdo
st̃ nec essaria. nec in illo defuerit quin ho saluet᷑
nisi in culpa uniꝰcusꝰq. Cur gͦ suũ aliqͥs subtia¬
heret ei seruienĩ: Uerũtam̃ ds nõ est crudelis.¬
cꝰtis reb t̾ror inuenit᷑: sed solus iħe xp̃c se diligeti
dicit. Om̃ oꝑa mea: feci ꝓ te. t̃ ibi sũ natꝰ. atq bap¬
tizatꝰ alea mors ẽ uita tua. Mea resurrectio.¬
ẽ tua remissio. Mea ascensio: ẽ tua głificatio.
Dñe cũ in dot ⁊ tantis reb ius diuinũ defen¬
dis. qua ratione p̾cepit dñs filiis isrł ut thes¬
aurũ ab egiptiis mutuarent. secũq deferrẽt

Expanded text:
eas meruerunt pro peccatis in quibus nascuntur. 3. eas meruerunt pro peccatis in quibus nascuntur. 3. Hoc est autem summum cunctis hominibus consilium, ut unusquisque recte vivat quo amplius potuerit, praestolando Dominum. Ipse vero quod ei placuerit faciat sive de poena, sive de salute. Quamvis enim certissime sciret aliquis se fore damnandum, non ideo oporteret ut a Dei servitio cessaret. 4. Quannae saluti sunt necessaria, nec in illo defuerit quin homo salvetur, nisi in culpa uniuscujusque, cur ergo aliquis suum subtraheret ei servitium? Verumtamen non est Deuss Christus se diligenti dicit: « Omnia opera mea feci pro te, tibi sum natus atque baptizatus, mea mors est vita tua, mea resurrectio tua remissio, mea ascensio est tua glorificatio. « Domne, cum in tot tantisque rebus jus divinum defendis, qua ratione praecepit Dominus filiis Israel ut thesaurum ab Aegyptiis mutuarent secumque deferrent
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. Oui uͦ tantũdẽ uult habe quantũ unꝰ ex
ipsis ⁊⁊ sic saluari desidat sic̃ ⁊ illi nõne fa¬
ciet qͥppiã de hoc qđ ipsi fecerunt: Saltem
tantũ faciat. Credat absq dubio qđ fac̾e de¬
beret. Ad si bene credit. declinabit a malo
⁊ faciet bonũ: ꝓ uirib suis:¬
ui totũ habet cor suũ in gr̃a iħu xp̃i.
menti. descendebant in infernui: cũ more¬
rent᷑. Siqͥs enĩ solis bonis oꝑib posset sal¬
uari. nũꝗͣ moyses nec sc̃s ioħs baptista et
alii ꝗplures: illuc descendissent. Q ui ꝑhen¬
inter ibi adessent: nisi dĩfiliꝰ eos in de libe¬
raret. Oꝑa qͥppe iustoꝵ omium qͥ sunt ab inido mun¬
di usq ad finẽ. si cuncꝰta forẽt uniꝰ. uidelicet ab il¬
lo facta: in alũ qͦq qd alii fecerũt esset bonũ. ⁊ to
tũ foret eiꝰdẽ: adh ue ei nõ suffic̾et. ut uno tãtũ
fecisset: si eũ tantũ a penis infernalib libera¬
ret. necnon etiã matri suȩ. qñquidẽ oins hoĩes

Expanded text:
habere, quantum unus ex ipsis, et sic salvari desiderat sicut et illi, nonne faciet quidpiam de hoc quod ipsi fecerunt? saltem tantum faciat. Credat absque dubio quod facere deberet. Quod si bene credit, declinabit a malo et faciet bonum pro viribus suisui totum habet cor suum in gratia Jesu Chrmenti descendebant in infernum cum morerentur. Si quis enim solis bonis operibus posset salvari, nunquam Moyses, nec sanctus Joannes Baptista, et alii quamplures illuc descendissent, qui perenniter ibi adessent, nisi Dei Filius eos inde liberaret. 2. Opera quippe justorum omnium qui sunt ab initio mundi usque ad finem, si cuncta forent unius videlicet ab illo facta, malum quoque quod alii fecerunt esset bonum, et totum foret ejusdem, adhuc ei non sufficeret ut uno tantum s Deus fecisset, si eum tantum a poenis infernalibus liberaret, nec non etiam matri suae, quandoquidem omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
lue suã mttit illuc pluuiã: atq solẽ. suuq fengs.
atq calorẽ. siuiq rorẽ. atq prumã. aerẽq suũ
tẽperatũ: qd̾ totũ est ibi necessariũ. Deniqu
incuiq grano segetis suã tecã facit: ut eresce
ualeat. ater multiplicari. Tandẽ aduerierab
messionib q̃lit̾ ageres. insi tũe ds potiꝰ solem
suũ illue tͥ mnitt̾et: Postꝗ̃ etiã annonã messucus
atq trituraueris. necesse est ut dñs uentũ suii im¬
mittat: ad separanda grana a paleis. Ad ultimi
nisi septẽplicit᷑ aut eo ampliꝰ inuenires q̃ semi¬
nasti: conquerẽs de dño laborẽ tuũ planges
apparet itaq: quia iusto iudicio nouẽ partes
dei sunt: ⁊ decima dila ppt̾ laborẽ quẽ ibi su¬
stinuisti. Ds̃ autẽ tantȩ lementiȩ est. qd nouẽ
partes quȩ sui iuris sum. tibi concedit: ad oĩa
facienda quȩ tibi sũt necessaria. Itaq redde

Expanded text:
Ille suam mittit pluviam atque solem, suumque frigus Ille suam mittit pluviam atque solem, suumque frigus atque calotemperatum: quod totum ibi est necessarium. Denique unicuique grano segetis suam thecam facit ut crescere valeat atque multiplicari. Tandem advenientibus messionibus, qualiter ageres, nisi tunc Deus potius suum solem illuc tibi mitteret? Postquam etiam annonam messueris atque trituraveris, necesse est ut Dominus ventum suum immittat ad separanda grana a paleis. Ad ultimum nisi septempliciter, aut eo amplius invenires quam seminasti, conquerens de Domino laborem tuum plangeres. Apparet itaque quia justo judicio novem partes Dei sunt; et decima, tua propter laborem, quem ibi sustinuisti. Deus autem tantae est clementiae, quod novem partes, quae sui juris sunt, tibi concedit ad omnia facienda quae tibi sunt necessaria Itaque redde
Abbreviated transcription (Latin):
ri. nõ esse bonũ sicut a dõ dicit᷑: s ita bonũ
esset quẽadmodũ ipse uult agere:
Qui toto corde uellet dm̃ diligere. ma¬
gis deberet gaudere. audiens alii censũ at¬
tribui. uel podentiã. siue dignitadẽ in hoc
ut aliꝰ habeat impedimentũ animȩ qd̾ est in
hoc scło. ⁊ elogationẽ a dõ: ꝗͣ de semet ipso:
duferens. ausculta suũ ius: ⁊ rationẽ quam
ds̃ habet in decimis. Tu oꝑaris int̾ra ⁊ iacis uno¬
nam in eam. ac postremo colligens. reseruas eã.
Nuẽ autẽ intellige. qualit̾ dñs ibi qd̃ suũ est fa¬
ciat. Ipse t̾rã suã habet. in qua laboras ferrũꝙ
suii atq lignũ: quib oꝑaris. Ds tibi suas tͣdit
bestias quȩ te uiuent: ad laborẽ faciendum
Annonã quã illuc ꝓicis. a qͦ habes nisi ab illo:
fortitudo tua et brachia. nõne sut suaͦ Dosteniã
aimonã in t̾ra sparseris. atq cũ pulu̾e miscuens
qͥs eã mode tibi collig̾et nisi ds tantũ curã ageret

Expanded text:
onum sicut a Deo dicitur; sed ita bonum esse quemadmodum ipse vult agere. 2. Qui toto corde vellet Deum diligere, magis deberet gaudere, audiens alii censum attribui, vel potentiam, sive dignitatem in hoc ut alius habeat impedimentum animae, quod est in hoc saeculo, et elongationem a Deo, quam de semetipso. auferens, ausculta suum jus et rationem quam Deus habet in decimis. Tu operaris in terra, et jacis annonam in eam, ac postremo colligens, reservas eam. Nunc autem intellige qualiter Dominus ibi quod suum est faciat. Ipse terram suam habet in qua laboras, ferrumque suum atque lignum quibus operaris. Deus suas ibi tradit bestias, quae te juvant ad laborem faciendum. Annonam, quam illuc projicis, a quo habes, nisi ab illo? Fortitudo tua et brachia nonne sunt sua? Postquam annonam in terram sparseris, atque cum pulvere miscueris, quis eam inde tibi colligeret, nisi Deus tantam curam ageret?
Abbreviated transcription (Latin):
Hac ratione uir iuistꝰ ualidiꝰ tẽptatur: qͣ
alius. Qͥa magis sibi displicent tẽptatione
Non enĩ peiꝰ cogitat cet̾is: qui malã uolum¬
tatẽ sequunt᷑. S quando melior est: tanto
magis displicet sibi mala cogitatio. ⁊ am¬
plius in de se reũ existimat: ꝗͣ alius dum
fert tẽptationes: quẽadmodũ placet. qr
gratulatur: de uisitatione diuinȩ diles¬
dinis. Quod hoc exemplo: podest animaduer¬
a. Auisqͥs uxorẽ habet. si eo absende aliꝰ cũ
illa de adultio loquit᷑. nec illa consentiat:
nullatenꝰ idõ munꝰ eã diligit. qu reu̾tit᷑. Immo
tantũdẽ placet ei quia sese defendit: qͣntũ
placet gaudiũ qd habet. qm̃ ipse uenit. Mi
lites etiã cuiꝰ libet minitionis. si se ab aliquo
defendant exercitui. absende suo dũo. tãtum
placebit aduenienti dño. quia sese defende¬
unt: quãtũ gaudiũ qđ habebũt de suo ad¬
uentu. Similit̾ placet dõ qñ uir bonꝰ suffert

Expanded text:
Hac ratione vir justus validius tentatur quam alius, quia magis sibi displicent tentationes. Non enim pejus cogitat caeteris qui malam voluntatem sequuntur, sed quanto melior est, tanto magis sibi displicet mala cogitatio, et amplius inde se reum existimat quam alius, dumfert tentationes, quemadmodum placet quia gratulatur de visitatione divinae dulcedinis: quod hoc exemplo potest animadverti: Quisquis uxorem habet, si eo absente alius cum illa de adulterio loquatur, nec illa consentiat, nullatenus eam ideo minus diligit quando revertitur; imo tantumdem placet ei quia sese defendit, quantum placet gaudium quod habet quoniam ipse venit. 2. Milites etiam cujuslibet munitionis si se ab aliquo defendant exercitu, absente suo domino, tantum placebit advenienti domino quia sese defenderint, quantum quod habebunt de suo adventu gaudium. Similiter placet Deo quando vir bonus suffer
Abbreviated transcription (Latin):
uolut elongare: ut ait ꝓpħa. ne suã praua uo¬
lũtatẽ oꝑib adimplere ualeãt. Cet̾is quos q̃s
nõ esse saluandos p̃uidit: aliqn ꝓsꝑitadẽ in¬
ia ꝑmittit. unde sibi gͣuiores penę fueru
infernales. Et isti a dõ in pace discedut. quib
dñs absq om̃i cont̾dictione ꝓmittit i hoc
scło: suũ malũ adimplere desid̃iũ
on est mirũ si homo nõ uideus. eligit dete¬
rius. ex circũstantib. Q scłm diligunt. no hi¬
bent ocłos: isi tantũ in carne. s̾ piritales e¬
nim: claudit eis cupiditas. Idõq deteriꝰ eligil
Boni uiri meliꝰ eligũt. qm̃ illd̾ clare uident᷑.
atq cognoscunt:
Siquis eẽt ni aliqua platea circa mendĩ
ñon ualens aspicere solis claritatẽ. cũ dies
esset p̃clarus: cerde posset dici ad niehil
uideret. Itaq penitꝰ est cecꝰ. qui dĩ clarita¬
tẽ non intuetur. a qͦ sol illuminatu:
Iui dĩ non meminit. nec eiꝰ mandata dili¬

Expanded text:
volunt elongare, ut ait propheta , ne suam pravam vovolunt elongare, ut ait propheta , ne suam pravam voluntatem operibus adimplere valeant. Caeteris, quos Deus non esse salvandos pvia permittit, unde sibi graviores poenae fuerint infernales. Isti a Deo in pace discedunt, quibus Dominus absque omni contradictione permittit in hoc saeculo suum malum adimplere desiderium. 2. Non est mirum si homo non videns eligit deterius ex circumstantibus. Qui saeculum diligunt non habent oculos, nisi tantum in carne: spirituales enim claudit eis cupiditas, ideoque deterius eligunt. Boni viri melius eligunt, quoniam illud clare vident atque cognoscunt. Si quis esset in aliqua platea circa meridiem, non valens solis aspicere claritatem, cum dies esset praeclarus, certe posset dici quod nihil videret. Itaque penitus est caecus qui Dei claritatem non intuetur, a quo sol illuminatur. Qui Dei non meminit, nec ejus mandata dili
Abbreviated transcription (Latin):
lee uincit diabolũ: qͥ cet̾os ab eiꝰ seruitio remo¬
uet. maiorẽ facies ꝑfectionẽ:
Iulla maior est ꝑu̾sitas. qͣ aliquẽ uelle la¬
bore delerare: ut eãt ad penã ⁊ nolle in pace
pmane: ut eat ad gaudium
Hagnã miscdiã fecit ds susãnȩ: defendes
tam ue lapidaret᷑. S: maiorẽ ei fecit miserati¬
onẽ ꝓdeges eã a peccado: ne falsoꝵ iudicũ uo¬
lutati consentiret. Si enĩ lapidaret᷑ cũ nõ pec¬
casset: nullũ esset incõmodũ. isi corã ppło. Si
peccaret infernũ meruisset: Ad pͥorẽ uero mi¬
serationẽ. uillũ ds habuit ministrũ.nisi se¬
met ipsũ. qͥeor mulieris aspuauit. unde penitꝰ
maior fuit. Ietiã idõ maior fuit: qr pͥma mi¬
seedia ꝑdixit eã ad secundã. Ad seda autẽ¬
die babiloniis. qd cos oms susanna ceineit:
quãins ipsi ignorẽt. Illa nãq ꝑmansit in ueritate.
et illi in falsitate:
ds cum pacifice: ꝑmittit a se discede. Ds̃ enĩ sui¬
nas ac sepes electis suis in uia ponit. eũ se ab illo

Expanded text:
servitio removet, majorem faciens perfectionem. Nulla major est perversitas quam aliquem velle laborem tolerare ut eat ad poenam, et nolle in pace permanere ut eat ad gaudiumagnam misericordiam fecit Deus Susannae, defendens eam ne lapidaretur; sed majorem ei fecit miserationem protegens eam a peccato, ne falsorum judicum voluntati consentiret. Si enim lapidaretur cum non peccasset, nullum esset incommodum nisi coram populo; si peccaret, infernum meruisset. 2. Ad priorem vero miserationem Deus nullum habuit ministrum, nisi semetipsum quia cor mulieris aspiravit: unde penitus major fuit, et etiam ideo major fuit, quia prima misericordia perduxit eam ad secundam. Ad secundam autedic Babyloniis quod eos omnes Susanna devicit, quamvis omnes ignorent: illa namque permansit in veritate, et illi in falsitate. Deus eum pacifice permittit a se discedere. Deus enim spinas et sepes electis suis in via ponit, cum se ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
peccet: ⁊ ei tribuit delec tabilit uiu̾e in oꝑib
iusticiȩ. pꝰmodũ illũ saluãs: ꝑ grãm suam.
Nonne maior est uirtꝰ. ut ignis ⁊⁊ calor uicioꝵ
nõ ardeat ubi adest. ꝗͣ si penitꝰ defuisset:
ĩandẽ iustꝰ pena carebit. qua alius patiet᷑ ꝓ
peccatis suis: siue in hoc scło siue in igne
purgatorio. Et ecce alia miseratio. Propt̾
hoc etiã facit ds̃ maiorẽ gr̃ãm suꝑ iusto
cũ eũ saluat: ꝗ suꝑ alio. Qui enĩ iustior ẽ:
maiorẽ habet necessitatẽ. mausq saluan¬
di desidiũ. Ille uͦ qui subuenit homini ne¬
cessitatẽ patienti.⁊ mendicandĩ ex eo qd̃
opetit. maiorẽ facit miserationẽ. quã si subuem¬
ret alii: eurã non habenti. Impiꝰ aut̃ millũ ha¬
bet affectũ: nec curã salutis. Iustꝰ suspirat. et
plorat: q̃m inde abest. Quãobrẽ maior est mi¬
sedia: ut ds̃ eiꝰ desidium adimpleat:
multũ est crudelis:⁊ magna pena dignꝰ. quisqͥs¬

Expanded text:
peccet, et ei tribuit delectabiliter vivere in operibus justitiae, postmodum illum salvans per gratiam suam. Nonne major est virtus ut ignis et calor vitiorum non ardeat ubi adest, quam si penitus defuisset? Tandem justus poena carebit quam alius patietur pro peccatis suis sive in hoc saeculo, sive in igne purgatorio. 3. Ecce alia miseratio: propter hoc etiam Deus facit majorem gratiam super justo, cum eum salvat, quam super alio. Qui enim justior est, majorem habet necessitatem majusque salvandi desiderium. Ille vero qui subvenit homini necessitatem patienti et mendicanti ex eo quod optat, majorem facit misericordiam quam si subveniret alii curam non habenti. Impius vero nullum habet affectum nec curam salutis; justus suspirat et plorat quoniam inde abest. Quamobrem major est misericordia ut Deus ejus desiderium adimpleaillo nihil amplius sciret aliquis, nisi solummodo scrip