comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dapnacione gerꝰ humanũ.
et om̃is erant ire filii. De qua
fecimus. Aumi p̃ri sic̃ arenea
meditabunt᷑. De qͣ ira dicit
eciã iob. Homo enim natus ẽ.
exmiliere breuis uite et
płenꝰ nẽ. De qͣ ira dñs ib̃c di

Expanded text:
damnatione genus humanum, et omnes erant irae filii. De qua fecimus; anni nostri sicut aranea meditabuntur . De qua ira dicit etiam Job: Homo enim natus ex muliere, brevis vitae et plenus irae . De qua ira dici
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem boĩes fallant: s ꝑ q̃
ad fallaciam. ñ auie
instituta. peccatum
ec ideo ullum iqei¬
ũ putandum ẽ a¬

Expanded text:
invicem homines fallant, sed per ad fallaciam, non ad quod instituta sunt, peccatum ec ideo ullum mendacium putandum e
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ad illam uiam ñ ꝑtinet qͣ
imus ad dm. Que uia sides . ẽ.
Neq enĩ abhac uia deuiabat
ingeminis filiis gratꝰ ille men¬
tio etror: aut abhac uia deui¬
abat apł̃s petrus. qn se existi¬
mans uisũ uidere. aliud ꝓ
alio sic putabat. ut a corꝑum
imaginib in quib se. ẽẽ. arbi¬
tͥbat᷑. uerara in quib erat
corꝑa ñ dicerneret. nͥ c̃ ab illo
angłi ꝑ quem fuerat lib̾atus
abscessisset: aut abhac uia de¬
uiabat iacob patͥarcha. gn
uiuentẽ filiũ a bestia credebat
occisum. In his atq hꝰmodi¬
.ẽ. fallimͣ. et uia ñ relicta q̃ ad
illum nos ducit. errariꝰ. Qui
ut apꝓbent᷑ bic falsa ꝓ ueris. re¬
pu ntͣ u̾a ꝓfalsis. teneant᷑ in¬
certa ꝓ certis. Quamuis enĩ
ħ ab ea fide absint. ꝑ quam u̾ã
certamq ad et̾nã beatitudinẽ
tendimꝰ: ab ea tñ miseria ñab¬
sunt in qua adhuc sumꝰ. Hullo
qͥppe mͦ falleremur in aliqͦ uł
anui ł corꝑis sensu. si iam u̾a
illa atq ꝓfecta felicitate frue

Expanded text:
tinet, qua imus ad Deum: quae via fides est Neque enim ab hac via deviabat in geminis filiis gratus ille parentibus error: aut ab hac via deviabat apostolus Petrus, quando se existimans visum videre, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab illo angelus, per quem fuerat liberatus, abscessit: aut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujuest, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fide absint, per quam veram certamque ad aeternam beatitudinem tendimus; ab ea tamen miseria non absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa atque perfecta felicitate fruer
Abbreviated transcription (Latin):
Anbuuo falłem᷑. et ñ ire
as ꝑeũ locũ uͥ oꝑiens tran¬
situm nr̃m donatistarum
manꝰ armata subsedat:. Atq
ita factũ . ẽ. ut eo qͦ tendeba¬
mꝰͦ. ꝑ deuium circuitum
ꝑueniremus. Cognitisq insi¬
diis illorum. nos gͣculare¬
mͣ errasse: atq inde gr̃as a-¬
geremus deo: Quis gͦ uiato¬
rem sic errantema. sic ñ errã¬
ti latroni p̃ponere dubitaue¬
rit: Et fortasse io apud illũ
sũmũ poetam loquens quidã
miser amator. ut uidi inqͥt:
utꝑii. ut me mał abstulit er¬
ror: gi̾n ẽ. et er ror bonꝰ. qui
ñ solum nicħ obsit. uer̃ eciã
considata ueritate c̃ aliud
nicħ sit errare quam uerum
putare qđ falsum . ẽ. falsum ue
orrto. incertũue ꝓcerto. Siue
faliũ siue sit uerũ. id q tã sit
manimo defornid atq inde¬
ceris. quam pulchrũ ac decorũ
.ẽẽ. sentumus łinloquendo ł
in assenciendo. ẽ. ẽ. ñ .ñ ꝓfecto¬

Expanded text:
o falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam considerata veritate, cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque certo, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assentiendo, Est, e
Abbreviated transcription (Latin):
erum ħ pars generis huma¬
ni cui libacionem deus
meritis opum suorũ repari po¬
test. absit. Qiud enim boni
oꝑatlir ꝑditꝰ. nͥ in quant̾um
fuerit a ꝑdicione lib̾atꝰ: Lon¬
quid lib̃o uoluntatis arbitͥo:
male uteris homo. et se ꝑdidit
et ipsum. Sic̃ enim qͥ se occi¬
dit. utiq uiuendo se occidit.
s se occidendo non uiuit. Nec
se ipsum pot̾it resuscitare cũ
peccaret. uictore peccato amis¬
sum. ẽ libũ arbitriũ. Aqͦ enĩ
quis deuictus ẽ huic seruus

Expanded text:
erum haec pars generis humani, cui liberationem Deus meritis operum suorum reparari potest? Absit. Quid enim boni operatur perditus, nisi quantum fuerit a perditione liberatus? Numquid libero voluntatis arbitrio? male utens homo et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum et arbitrio, victore peccato amissum est et liberum arbitrium. A quo enim quis devictus est, huic et servus
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ nr̃a ciuitas dĩ. nulla ciuium
suorũ nur̾ositate fraudabit᷑.
aut ub̃iore eoiã copia fortasse
regnabit. Ileq enĩ numerum
aut scoiũ hominũ aut inmun¬
doꝵ demonũ nouimꝰ. in quorũ
locum succedentes filii scẽ ma¬
tris. ꝗͣ sterił apparebat in t̾ris.

Expanded text:
tra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque enim numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus, in quorum locum succedentes filii sanctae matris, quae ste
Abbreviated transcription (Latin):
ħ quibdam gͦ reb magno.
in quib dam paruo. inqͥb¬
dã nullo  in quib dã
non nullo &. fallimͣ. Iam
magno malo fallit᷑ homo. cũ
ħ ñ credit qd̃ ad uitã et̃¬

Expanded text:
n quibusdam ergo rebus magno, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nemo fallit. fallit᷑ nemo.
Hic aut̃ homines sallunt atq
fallunt᷑. Oiserioresq sunt cũ
menciendo fallunt: ꝗͣ cũ mͣ¬
cientib creltudo fallunt᷑. Usq
adeo tam̃ racionabilis nat᷑a
refugit falsitatẽ. et quantum
pot̾ deiutat errorem. ut falli no¬
lint eciã quicunq amant fal¬
lere. Non enun sibi qͥ mentit᷑
uidetur errare: s. aliũ in erro¬
rẽ mittere credentem sibi. Et
in ea re quidem ñ errat quã
mendacio contegit. si nouit ip¬
se quid uerũ sit. s in hoc fallit᷑
qđ putat sibi suũ ñ obẽs̃. men¬
daciũ. cũ mag̃ facienti quam
pacienti obsit om̃ne peccatum.
sissima gignit᷑ questio. de qua

Expanded text:
ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatum. sissima gignitur quaestio, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ Gerito qiippe nat᷑a incorructa
laudat᷑ Porro si ⁊ incorructibił sit.
q̃ corrũpi om̃ano ñ possit: multo.ẽ.
ꝓcul dubio laudabilior Cũ uͦ cor¬
rumpitur: ido malum ẽ. eiꝰ corrup¬
si nullo bono pͥuat. ñ nocet. Nlocet
hoc si nat᷑ȩ aliquid remanebit. qd̃
iam corrumpi nequeat: ꝓfecto na¬
t᷑a incorructibił erit. ac adhoctã
magñ boñ corructio ñ pueniet. At
si corrumpi ñ desinet: nec bonũ
uare corructio. Quam si penitus
cotãq consũꝑserit: ĩo nullũ bo¬
nũ inerit. q nat᷑a nulla erti ¶s¬
cca boñ consumere corructio ñpot̃.
nͥ consumendo nat᷑am. Om̃is gͦ
nata boñ ẽ magnũ. si corrũpi ñ
pot̃: Paruũ: si pot̃: Regari tamen
nulla ubi. ẽẽ. possit  istente nat᷑a

Expanded text:
t. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corrupsi nullo bono privat, non nocet: nocethoc si naturae aliquid remanebit quod jam corrumpi nequeat, profecto natura incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum vare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio non potest, nisi consumendo naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen nulla ubi esse possit subsistente natura.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦnstiᷤ ignoratis medio
rimus : quis ñ uideat. Q o
secrecis celi et terre nos later
ꝗͣta sit paciencia nesci
error quanta possumꝰ cura
cauendus sit. ñ solũ in mai¬
oribus uerura eciã in mino¬
rib reb. nec nͥ rerũ ignoran¬
cia possit errari: ñ .ẽ. tam̃
consequens. ut contuuio
quisquis aliqͥd nescit.

Expanded text:
eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patientia nescieerror quanta possumus cura cavendus sit nec modo in maioribus, sed eciam in minoribus rebus, nec sine rerum ignorancia possit errari, non est tamen consequens, ut continuo erret, quisquis aliquid nescit,
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ. malũ hominẽ putare qͥ
hoc malo aliud malum ñꝑati.
si nucħ noceat homo malus qͥ ẽ.
putat᷑ bonus. Itẽq aliud. ẽ. ipsã
uiaro putare. que ñ ẽ. ipsa. et
aliud. ẽ. ex hoc erroris malo
aliqͥd boni consequi. uelud. ẽ. ab
insidiis maloꝵ hõiũ lib̃ari.

Expanded text:
ud est bonum hominem putare qui ud est bonum hominem putare qui hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab insidiis malorum hominum liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uͦ ipsũ hoĩem dic̃ bon quem
putat castũ. nescit adult̾ũ. ñ
in doctͥna rerũ bonarũ et ma¬
larum . s in occultis humanoꝵ
fallit᷑ morũ: uocans hõiem bon
Et dicens malum adulterũ. et
boñ castũ. S hc̃ boñ dicens. nes¬
ciendo adult̾ũ. ẽẽ. ñ castũ. Porro
si perrorẽ euadit quis ꝑniciẽ.
sic̃ suꝑiꝰ dixi nob̃ in itinere conti¬
gisse: eciam boni aliqͥd homini
errore confert᷑. d cũ dico in qͥ¬
b dam reb nullo mͦ aliquem
łñnullo eciam bono falli: non
ipsũ errorẽ dico nullũ malũ.
łñ nullũ boñ : s malũ qͦ non
uenit᷑ ł boñ qͦ uenit᷑ errando.
id÷ ex ipso errore quidñ eueniat
ł qͥd ꝓueniat. Nlam ipse ꝑ se ip¬
sum error. tut magñ in re ma¬
gna. aut paruũ inre parua.
tam̃ semꝑ ẽ. malum. Quis enĩ.
nͥ errans malũ neget apꝓbare
falsa ꝓueris. aut imꝓbare u̾a
ꝓfalsis. aut hab̾e incerta ꝓcer¬
tis. aut certa ꝓ incertis: d ali¬

Expanded text:
 ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in occultis humanorum fallitur morum; vocans hominem bonum, et dicens malum adulterum et bonum castum: sed hunc bonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habere incerta pro certis, vel certa pro incertis? Sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
qm id uer̃ putat. qͣ qͥ men¬
nesciens uer̃. ẽẽ. qd̃ dic̃. Ille
nãq aliud ñħt in animo:
aliud in u̾bo. Huic u quale¬
cumq ꝑ se ipfũ sit q ab eo
dr̃. aliud tar̃ã clausum in
pectore. altud in lingua ꝓmp¬

Expanded text:
m id verum putat, quam qui mennesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promp
Abbreviated transcription (Latin):
debeat sapiens apꝓbare. ne in¬
cidat in errorem si ꝓueris ap¬
ꝓbauerit falsa: cum orcua sic̃
affirmant. locculta sint ł in¬
ccrta Unde tͥa confeci uolumi
na inicio conu̾sionis mee. ne
ostio contͣdicebãt: i utiq fue¬
rat remouenda inueniende¬

Expanded text:
debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniend
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpendo posset ei nocere
sentencie refragari qͣ dix̃. Nonpo¬
t̃ arbor bona fructus malos face̾.
Non pot̃ enim sic̃ u̾itas ait colligi
uua de sp̃inis. qi ñ pot̃ uua nas
ci de spinis. S exbona terra et ui¬
tus bonos id ẽ. oꝑa bona ñ
pot̃ facere uoluntas mala. s ex
bona hominis nat᷑a. oriri uolũ
nisi exangłi et hominis bona
nat᷑a. Quod et ip̃se dñs eod loco
ubi de arbore ⁊ fructib loq̃bat᷑.
aꝑtissimes ostendit. Ait enĩ. Aut
facite arborẽ bonam et fructũ
euis bonura. aut facite arborẽ
malam ⁊ fructũ eius malum:
datis admonens ecarbore quidẽ
bona malos. aut ex mala bonos
nasci fructus ñ posse: ex ipsa tn
t̾ra cui loquebatur. utramq:
oet. felix qui potuit rerũ cognos¬
cete causas: ñ nob̾ uidat᷑ ad feli¬
citatẽ consequendã ꝑtinere. si
sciamꝰ causas magnarõt
alta tumescunt obiern
tis. rurfusq in se ipsa ttẽ¬
⁊ ẽ hꝰmodi Sed bonara et
larum rerũ causas nl

Expanded text:
corrumpendo posset ei nocere corrumpendo posset ei nocere sententiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus malos facere. Non potest enim, sicut Veritas ait, colligi uva de spinis , quia non potest nasci uva de spinis; sed ex bona terra et vitus bonos, id est, opera bona non potest facere voluntas mala: sed ex bona hominis natura oriri voluntnisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonmalam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur utramque cet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum ialta tumescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa re hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse
Abbreviated transcription (Latin):
his contͣriis que mala ⁊ bona
uocant᷑. illa dialeticorũ regła
deficit: qua dicunt nulli rei
Cis iamarꝰ.: Nullũ corpꝰ simul
ubi albũ ibi inigrũ. nullum
simul ubi deforme ibi formo¬
sum Et hoc in multis ac pene ĩ
om̃ib contͣriis reppitur. ut in
una re simul. ẽẽ. ñ possint. Cũ
aii bona et mala nullꝰ ambigat
ẽẽ. contͣria: ñ simul. eẽ. possunt.
s mala om̃ino sine bonis. ⁊ nͥ in
iniustus. Iniustus aũi non
pot̃. eẽ: nͥ homo ł angłs. Et bonũ
qđ homo. bonum qd̃ angl̃s: ma¬
lum q iniustus. Et ħ duo con¬
tͣria ita simul sunt: u: si bonũ
lũ. ẽẽ. potirisset. Quia ñ mͦ ubi.
consi̾ceret. s u̾n oriretur anru¬
ꝰ qm̃ nich. ẽ. aliud corruftio: quã
boni ext̃minacio. Ex bonis gͥ
mala orta sunt. ⁊ nͥ in aliquib
bonis ñ sunt. Nlec erat it̾n orire¬
ẽẽt. Et aut incorruptibił natura
magnium. eẽt. bonum. aut eciã
nat᷑a corruptibił: nullo mͦ ẽet
nͥ aliquod bonum. Quod boñ

Expanded text:
iis contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei cis et amarus: nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum; nullum simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi iinjustus; injustus autem non potest esse nisi homo vel angelus: et bonum quod homo, bonum quod angelus; malum quod injustus. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum lum esse potuisset: quia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corrum nihil est aliud corruptio, quam boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat alias unde orireesset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾. Cur de die sabbati dicit᷑.
benedixit dc̃ diẽ septimo. et
sanctificauit illum. cum de
alus dieb hoc non legitur
eum dixisse. R It ostendẽ.
sanctorũ reqͥem post .ui. hiuius
scli etatum labores. in eterno
sabbato et bñdicta requie qͥe¬
t᷑os. sic̃ dicturus erit. Uenite
benedicti patris mei et cet̾a.¬

Expanded text:
. Cur de die sabbato dicitur: Benedixit Deus diei septimo, et sanctificavit illum, dum de aliis diebus hoc non legitur eum dixisse? Ideo ut ostenderet sanctorum requiem post sex hujus saeculi aetatum labores in aeterno sabbato, et benedicta requie quieturos, sicut dicturus erit: Venite, benedicti Patris mei, et re
Abbreviated transcription (Latin):
q chaum pat̾ canaham uidens
uerecunda patris sui exiuit
et minimo. duo popli figãti
st̃. unã uestẽ at̃go portantes.
et t̾nhonerant eam uelamerito
tãꝗͣ scientes unde sint nati.
quia consensit in necem. xp̃i
⁊ nunciauit frĩb suis. ꝑeum
publicatũ qđ erat ꝓpħie se
seruus. Quid ẽ. enim aliud.
ut nos honoremꝰ ꝑsacm̃tũ q ille
sig̃cat qđ dicit dĩ ad abraam
et cognacionem suã idomum
patͥs sui et uenit interrã qͣm
ignorabat: ita xͥ dimisit gen¬

Expanded text:
quod Cham pater Chanaan, videns verenda patris sui, exivit et minimo, duo populi figurati sunt, unam vestem a tergo portantes, et eum honorant velamento, tanquam scientes unde sint nati. quia consensit in necem Christi. Et nuntiavit fratribus suis. Per eum publicatum, quod erat propherum. Quid est enim aliud ut nos honoremus per sacramentum quod a, et cognationem, et domum patris sui; venit in terram, quam ignorabat: ita et Christ
Abbreviated transcription (Latin):
huius uite tẽꝑe uiciorũ
cuuitatẽ ierłm uoce p̃dicato¬
ris ordinat᷑. d quia ñ solũ
debent ignotescere qualiter
uicia impugnent: uer̃ etiã
qͦmͦ custodite iuirtutes nos
roborent. recte subiungitur
Et edificab̾ municiones. ¶u¬
niciones quippe sci p̾dicator
edificat: quando q̃ uututes
quib resistant uiciis demo¬
nstrat. Et quia crescente uir¬
tute. plerũq bella tẽp̾tatio¬
nis augent᷑: recte adhuc ad¬
ditur. Et cõportab̾ aggerẽ:
et dab̃ contͣ eã cast᷑. et pones
arietes in gero. Aggerẽ nãq
conportat: qñ p̃dicator quisq
molem cresçentis tẽptacionis
enunciat. Et contͣ ierłm cas¬
tra erigit. qn̾ recte int̾ncioni
audienciũ hostis callidi cͥcũ¬
les insidias p̾dicit. Atq in
gero arieces ponit: cũ tẽpta
cionũ aculcos in hac uita nos
undiq circundantes. ⁊ ur¬
tutũ murũ ꝑforantes. in notẽ¬
cit. S cunctaħ licet subtilit̃
rector insinuet. nisi contͣ de¬
licta singulorũ emulacionis

Expanded text:
itiorum civitatem Jerusalem voce praedicatoris ordinatur. Sed quia non solum debent innotescere qualiter vitia impugnent, verum etiam quomodo custoditae nos virtutes roborent, recte subjungitur: Et aedificabis munitiones. Munitiones quippe sanctus praedicator aedificat, quando quae virtutes quibus resistant vitiis demonstrat. Et quia, crescente virtute, plerumque bella tentationis augentur, recte adhuc additur: Et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. Aggerem namque comportat, quando praedicator quisque molem crescentis tentationis indicat. Et contra Jerusalem castra erigit, quando rectae intentioni audientium hostis callidi circules insidias praedicit. Atque in gyro arietes ponit, quando tentationum aculeos in hac vita nos undique circumdantes, et virtutum murum perforantes innotescit. Sed cuncta haec licet subtiliter Rector insinuet, nisi contra delicta singulorum aemulationis
Abbreviated transcription (Latin):
appetunt ꝓsꝑant᷑. alit̃ qui
quid que mundi sunt con¬
cupiscunt. s tamen aduer¬
sitatis labore fatigantur
A lites coniugiis obligati. alr
a conugii nexib liberi:
Aliter admixtionem carnis
expti. alit̃ ignorantes
Alit̃ qui peccata deplorãt
opum: al qui cogitacionũ.
Ait̃ qui conmissa plang̃t̃.
nec tamen deserunt. al qui
deserunt. nec rñ plangt̃.
Aliter qui illicita que ł¬
unt eciam laudant. alit
qui accusant praua. nẽ
tamen deuitant
Aliter qui repentum p
gantur.
Aliter qui licet minue
crebo tam̃ illicita factyx
atq alit̃ qui se aparuis
stodiunt. sed aliquando
grauib demergunt᷑
Aliter qui bona nec incho¬
ant. aliter qui inchoata
minime consummant.
Aliter qui mala occulte a¬
gunt. et bona publice. alit̃
qui bona que bona faciunt
absccindunt. et tamen qui¬
bdam factis publice mala
de se opinari ꝑmittunt¬
Sed quid utilicatis . ẽ. qđ
cuncta ħ collecta enume¬
racione transcurrimus:
si non eciam ammonici¬

Expanded text:
appetunt prosperantur, aliter qui appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui cogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina cligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari Sed quid utilitatis est, quod cuncta haec collecta numeratione transcurrimus, si non etiam admoniti
Abbreviated transcription (Latin):
Aliter leti. alit tristes.
Aliter subditi. alit̃ p̃lati.
Alit̃ serui. alit̃ domini.
Alit̾ hꝰ mundi saptłes. alit̾ hebetẽ.
Aliter impudentes. alit̃ u̾ecũdi.
Auter ꝓt̾ui. alit̃ pusillaniẽ
Alit̃ impacientes. al paciẽtes
Aliter beniuoli. ał inuidi.
Aliter simplices. ał impuri.
Alit̃ incolumes. ał egri.
Alit̃ qui flagella metuunt.
et ꝓpt̾ea innocent᷑ uiuunt
Alit̃ qui sic ininiquitate du¬
ruer̃. ut nec pflagella corrigãt᷑.
Aliter nimis taciti. aliter
multiloquio uaccantes.
Alit̃ mansueti. Al. nacundi.
Aut̃ humiles. al elaci.
Alic̃ ꝑtinaces. al. inconstãtes
Alit gule dediti. al abstinẽtes
Aliter qui sua miscdit tribu
nec sua largiunt᷑. alit̃ qui. et
ea que habent sua tribuũt¬
et aliena rape non desistunt
Aliter qui cũ p̾dicare digne
dant. alit̃ quos a p̾dicacio¬
ne imꝑfectio. uel etas ꝓhibet
et t̾n p̾cipitacio impellit.
Aliter qui in hoc qd tp̃ralit

Expanded text:
aliter laeti, aliter tristes; aliter laeti, aliter tristes; aliter subditi, aliter praelati; aliter servi, aliter domini aliter hujus mundi sapientes, aliter hebetes; aliter impudentes, aliter verecundi; aliter protervi, aliter pusillanimes; aliter impatientes, aliter patientes; aliter benevoli, aliter invidi; aliter simplices, aliter impuri; aliter incolumes, aliter aegri; aliter qui flagella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis taciti, aliter multiloquio vacantes; aliter mansueti, aliter iracundi; aliter humiles, aliter elati; aliter pertinaces, aliter inconstantes; aliter gulae dediti, aliter abstinentes; aliter qui sua misericorditernec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuuliena rapere non desistunt;aliter qui, cum praedicare digna dant, aliter quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
uia igit᷑ quał. ẽẽ. debeat
Ncunctis exortacio con¬
t: quia nec cuntos par
qualitas astringit. depe
mitigat. catulos insti
Et medicam̃tũ qđ ħc¬
Dũ inminiit. alt̃i uirẽ
git. Et pani: qui uitam
ecium roborat. paruuloꝵ
necat. Pro qualitate gͥ audi¬
enciũ formari debet sermo
doctorũ: ut et ad sua singuł
congruat: et tam̃ a conmunis
edificationis arte ñꝗͣ recedat.
Quid enum sunt intente men¬
tes auditorum. nisi ut ita di¬
xerĩ quedam in oythara tensi¬
ones strate cordarum: Quas
tangendi artifex. ut ñ sibu&e¬
ipũ dissimile canticũ faciat.
disuimit̾ pulsat. Et iccirco
corde consonam modulacio¬
nem reddunt. qr uno quid
plectro. s ñ uno impulsu fe¬
riunt᷑ Unde et doctor quisq
ut in una cunctos iurtute
caritatis edificet. exuna doctͥ¬
na. ñ una eadq exhortacione
tange corda audientiũ debet.
Alit nãq uiri. alit̃ ammonen¬
de st̃ femine.
Aliter uiuenes. alit̃ senes.
Aut̾ in opes. alit̾ locupletes:

Expanded text:
uia igitur qualis esse debeat ctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque mitigat, catulos instigat, et medicamentum qum imminuit, alteri vires jungit; et panis qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum? quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissimiliter pulsat. Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno impulsu feriuntur. Unde et doctor quisque, ut in una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audientium debet.Aliter namque viri, aliter admonendae sunt feminae; aliter juvenes, aliter senes; aliter inopes, aliter locupletes;
Abbreviated transcription (Latin):
lateant aꝑire. et subditorũ
mala que tolerari lenit̃ ñ
debent. cũ magna zeli asꝑi¬
tate corripe: ne si minꝰ contͣ
culpas accendit᷑: culparũ¬
om̃iũ reus ipse teneat᷑. ¶ n¬
de bene ad ierechielẽ dĩ E
me tͥ laterem. et pones
coram te et describes in ep
ciuitatẽ ierłm. Statĩq¬
municiones. et conpo
aggerẽ: et dabis contͣ ca
et pones arietes in gero No
nẽ ferreã. et pones eã mi
ferreũ int̾ te et int̾ ciuitate
Cuius enĩ iezechiel propba
nͥ magistrorũ spẽm tenet:
cui dicit᷑. sume tͥ laterem
et pones eũ coram te. et des¬
cribes in eo ciuitatẽ ierłm:
dc̃i quippe doctores sibi la-¬
terem sumunt: quando ter¬
renũ auditorũ cor ut doceãt
app̃hendunt. Quem scilicet
lat̾em corã se ponunt. quia
tota illud mentis intencioẽ
custodiunt. In qͦ et ciuitatẽ
ierłm iubent᷑ describere: qr
p̃dicando t̾renis cordib cu¬
rãt sũmoꝑe que sit suꝑne
pacis uisio demonstrare. d

Expanded text:
lateant aperire, et subditorum lateant aperire, et subditorum mala quae tolerari leniter non debent, cum magna zeli asperitate corrigere; ne si minus contra culpas accenditur, culparuomnium reus ipse teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sume tibi laterem, et pones eum coram te, et describes in eo civitatemunitiones, et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. nem ferream, et pones eam in murum ferreum inter te et inter civitateCujus enim Ezechiel propheta nisi magistrorum speciem tenet? Cui dicitur: Sume tibi laterem, et pones eum coram te, et describes in eo civitatem Jerusalem. Sancti quippe doctores sibi laterem sumunt, quando terrenum auditorum cor, ut doceant, apprehendunt. Quem scilicet laterem coram se ponunt, quia tota illud mentis intentione custodiunt. In quo et civitatem Jerusalem jubentur describere; quia praedicando terrenis cordibus curant summopere quae sit supernae pacis visio demonstrare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
inhac mortali carne sub¬
sistimꝰ: corruptionis nostre
infirmitatib subiacemus
Ex se gͦ debet quisq colli¬
gere. qualit᷑ aliene hunc
oporteat inbecillitati mi¬
sereri. ne contͣ infirmitatẽ
ꝓprimi si ad increpacionis
uocẽ feruencius rapit᷑: ob¬
litus sui ẽẽ. uideatur.
Unde bene paulus ammo¬
net dicens. di p̃occupatus
fuerit homo in aliqͦ delic¬
to: uos qͥ sp̃uales estis instru¬
ite huiusmodi in sp̃u mã¬
suetudinis. considans te ip¬
sũ ne et tu tẽpteris. Ac si
aꝑte dicat. Cũ displicet
exaliena infirmitate quod
conspicis: pensa qd es: ut ĩ
crepacionis ⁊elo se sp̃s tẽꝑet.
dũ sibi quoq qđ increpat ti¬
met. Nonnulla aũ st̃ uehe¬
ment̾ increpanda: ut cum
culpa ab auctore ñ cognosci¬
t᷑: quanti sit ponderis. ab
increpantis ore sentiat᷑: et
cũ sibi quis malũ qd ꝑpetͣ¬
uit leuigat. ħ contͣ se gͣuit᷑
excorripientis aspitate ꝑti¬
mescat. Debitũ quippe
re tẽptamenta antiqͥ bosti

Expanded text:
in hac mortali carne subin hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debet quisque colligere qualiter alienae hunc oporteat imbecillitati misereri, ne contra infirmitatem proximi si ad increpationis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse videatur. Unde bene Paulus admonet, dicens: Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis, instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis, considerans teipsum, ne et tu tenteris . Ac si aperte dicat: Cum displicet ex aliena infirmitate quod conspicis, pensa quod es; ut in increpationis zelo se spiritus temperet, dum sibi quoque quod increpat timet. Nonnulla autem sunt vehementer increpanda, 31 ut cum culpa ab auctore non cognoscitur, quanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitate pertimescat. Debitum quippe re tentamenta antiqui hostis
Abbreviated transcription (Latin):
in pariete. Scriptum quip¬
pe ẽ. & auaritia: que est
idoloꝵ seruitꝰ. Recte gͦ pꝰ
animalia idola describunt᷑:
quia & si honesta actione
non nulli quasi a t̾ra se eri¬
gunt: ambitione tam̃ in¬
honesta. semet ipsos ad t̾rã
deponunt. Bene
autẽ dicitur. quia depicta
erant: quia dũ exterioꝵ
rerum intrinsecus species
attrabunt᷑. quasi in corde
depingit᷑ quidquid fictis una¬
ginib deliberando cogitatur
Notandũ itaq ẽ. quia prius
foram̃ inpariete. ac deinde osti¬
ũ cernit᷑: et tunc demum
occulta abominacio demon¬
strat᷑. quia nimirũ unius¬
cuiusq peccati prius signa
forinsecus. deinde ianua aꝑ¬
te iniquitatis ostendit᷑ : et
tunc demũ om̃e malũ qd
intꝰ lacet apit᷑. Non nulla
nũ sunt lenit̃ arguenda.
Nã cũ ñ malicia s sola ig¬
norantia ł infirmitate de¬
linquit᷑: ꝓfecto necee. ẽ. ut
magno modamine ipsa
delicti correptio temꝑet᷑.
Cuncti quippe quousq

Expanded text:
in pariete . Scriptum quipin pariete . Scriptum quippe est: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Recte ergo post animalia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli jam quasi a terra se erigunt, ambitione tamen inhonesta semetipsos ad terram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; quia dum exteriorum rerum intrinsecus species attrahuntur, quasi in corde depingitur quidquid fictis imaginibus deliberando, cogitatur. Notandum itaque est quia prius foramen in pariete, ac deinde ostium cernitur, et tunc demum occulta abominatio demonstratur; quia nimirum uniuscujusque peccati prius signa forinsecus, deinde janua apertae iniquitatis ostenditur, et tunc demum omne malum quod intus latet aperitur Nonnulla autem sunt leniter arguenda: nam cum non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quippe quousque
Abbreviated transcription (Latin):
Ingrede et uide abomt¬
nes pessimas quas isti faei
hic. Quasi ingredit᷑ itt̃b¬
minaciones aspiciat. qa
discussis quib dã signis
t̃ius apparentib. ita coida
subdicoꝵ penitrat. ut cũc¬
ta ei que illicite cogitant᷑
innotescant. Unde et sub
didit. Et ingressus uidi. et
ecce om̃is similitb̃do repti¬
liũ et animaliũ abomina¬
cio. In reptilib cogitacioẽs
nimalib uͦ iam quid̃ ali¬
qͣtulũ at̾ra suspense. s ad¬
huc terrene mercedis p̃mia
requirentes. Nã reptilia
tam̃ gule ad terrã semꝑ in¬
dinant᷑. Reptilia itaq st̃
lut̃ pariecẽ. quando cogita¬
lones uoluunt᷑ in mente
ue a t̾renis desideriis ñ¬
Nam leuant᷑. Animalia
q: sunt intra parietẽ:
do & si qua iam iusta.
Ia honesta cogitant᷑:
tendis tamen lucris tẽ¬
alib honoribq deser¬
quasi a t̾ra suspensa
sed adhuc ꝑ ambitu.
quasi ꝑ gule desiderium sese
ad ima sũmittunt. Unde
& bene subdit᷑. Et uniuersa
idola domꝰ isrł depicta erant

Expanded text:
Ingredere, et vide abominationes pessimas, quas isti faciunt hic. Quasi ingreditur ut abominationes aspiciat, qui discussis quibusdam signis exterius apparentibus, ita corda subditorum penetrat, ut cuncta ei quae illici e cogitantur ididit: « Et ingressus vidi, et ecce omnis similitudo reptilium et animalium, abominatio. » In reptilibus cogitationes nimalibus vero, jam quidem aliquantulum a terra suspensae, sed adhuc terrenae mercedis praemia requirentes. Nam reptilia tamen gulae ad terram semper inclinantur. Reptilia itaque sunt intra parietem, quando cogitationes volvuntur in mente quae a terrenis desideriis nunquam levantur. quoque sunt intra parietem, quando et si qua jam justa, si qua honesta cogitantur, appetendis tamen lucris temporalibus honoribusque deserquasi a terra suspensa sunt, sed adhuc per ambitum quasi per gulae desiderium sese ad ima submittunt. Unde et bene subditur: Et universa idola domus Israel depicta erant
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliquando adaliqd qđ di¬
cere ñ debet erumpat. Gt
plerũq contingit: ut dum
culpa subditorũ cũ magna ĩ¬
uectione corripit᷑: magistri
lingua usq ad excessus uerba
ptͣhat᷑. Cũq increpacio ĩ¬
modate accendit᷑: corda de¬
linquenciũ in desꝑacione
depͥmunt᷑. Unde necc̃e. ẽ. ut
exasꝑatus rector cũ subdito¬
rũ mentẽ plus se ꝗͣ debuit
pcussisse considat: ap̃se sẽp
ad penitenciã recurrat. ut ꝑ
lam̃ta ueniã in conspectu
ritatis obtineat. exeo eciã¬

Expanded text:
non aliquando et ad aliquid quod dinon aliquando et ad aliquid quod dicere non debet erumpat. Et plerumque contingit ut dum culpa subditorum cum magna invectione corripitur, magistri lingua usque ad excessus verba pertrahatur. Cumque increpatio immoderate accenditur, corda delinquentium in desperatione deprimuntur. Unde necesse est ut exasperatus rector, cum subditorum mentem plus quam debuit percussisse considerat, apud se semper ad poenitentiam recurrat; ut per lamenta veniam in conspectu veritatis obtineat, ex eo etia
Abbreviated transcription (Latin):
Et tu sume ł saitaginẽ ferre¬
am. et pones etĩ murũ ferteũ
int̾ te et int̾ ciuitatẽ. Psaita¬
ginẽ quippe fixura mentis.
ꝑferrũ uͦ increpacionis forti¬
tudo signat᷑. Quid uͦ acrius
doctoris mentẽ qͣ delus dei
frigit et excruciat. Unde
paulus huius sartaginis
urebat᷑ srixura: cum diceiet.
Quis infumat᷑ et ego ñ ĩfir¬
mor: Quis scandalitat᷑. et
ego ñ uror: Et quia quisqͥs
zelo dĩ accendit᷑. ne dãp̾nari
ex negligencia debeat. forti ĩ
ꝑpetuũ custodia munit᷑: tec¬
te dr̃. pones eam murũ ferreũ
ĩt te et int̾ ciuitatẽ. dartago
enĩ ferrea murus forreus int̃
ꝓph̃ã. et ciuitatẽ ponitur:
quia cũ nunc fortẽ zelum
rectores exibent. eundẽ zelũ
pꝰ modum int̾ se et auditores
suos foitẽ municionẽ tenent.
ne tunc aduindintã destitu¬
ti sint. si nunc fuerint in cor¬
reptione dissoluti. S int̾ ħ
sciendum.ẽ. quia dũ ad in¬
crepacionẽ se mens doctoris
exasꝑat: difficile ualde. ẽ. ut

Expanded text:
sartaginem ferream, et pones eam murum ferreum inter te et inter civitatem. Per sartaginem quippe frixura mentis, per ferrum vero increpationis fortitudo signatur. Quid vero acrius doctoris mentem, quam zelus Dei frigit et excruciat? Unde Paulus hujus sartaginis urebatur frixura, cum diceret: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Et quia quisquis zelo Dei accenditur, ne damnari ex negligentia debeat, forti in perpetuum custodia munitur, recte dicitur: Pones eam murum ferreum inter te et civitatem. Sartago enim ferrea murus ferreus inter prophetam et civitatem ponitur; quia cum nunc fortem zelum rectores exhibent, eumdem zelum postmodum inter se et auditores suos fortem munitionem tenent; ne tunc ad vindictam destituti sint, si nunc fuerint in correptione dissoluti. Sed inter haec sciendum est quia dum ad increpationem se mens doctoris exasperat, difficile valde est ut
Abbreviated transcription (Latin):
querat discẽ. cũ q̃stio
debet enodare. d: cireu
sumꝑ in uus cordib eloquaa
sacͣ meditantes. testamenti
archam sine mora eleuent.
si quidquid neceẽ. ẽ. ꝓtinꝰ do¬
cent Unde bñ pͥmꝰ pastor
eccliȩ pastores cet̾os ãmonet
tionem. om̃i poscenti uos ra¬
cionẽ de ea: que inuob̾ . ẽ.
spe. Ac si apte dicat. Ut por¬
tandã archam nulla mora
p̃pediat. uectes a circuł nũ¬

Expanded text:
quaerat discere, cum quaestionem debet enodare. Circulis semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastores caeteros admonet, tionem omni poscenti vos rationem de ea quae in vobis est spe .» Ac si aperte dicat: ut portandam arcam nulla mora praepediat, vectes a circu
Abbreviated transcription (Latin):
ce om̃is similitudo reptiliũ
et animaliũ abominacio et
uniũsa idola domꝰ isrł erãt
depicta in pariete. P iedechi¬
elem quippe p̃positorũ ꝑso¬
na signat᷑. ꝑ parietẽ durici¬
a subditorũ Et quid ẽ. pa¬
rietem fõdere. nisi acutis ĩ¬
quisitionib duriciã cor¬
dis aꝑire: Quem cũ ꝑfodis¬
set. apparuit hostiũ: quia
cũ cordis duricia. ł studio¬

Expanded text:
itudo reptilium, et animalium abominatio, et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Per Ezechielem quippe praepositorum persona signatur, per parietem duritia subditorum. Et quid est parietem fodere, nisi asperis correptionibus duritiam cordis aperire? Quem cum perfodisset, apparuit ostium, quia cum cordis duritia asperi
Abbreviated transcription (Latin):
cha lat̾ib ut poitet᷑ in eis.
Qui semꝑ erunt incirculis
necũꝙ̃ extͣhent᷑ abeis. Quidꝑ
archam. nͥ scã ecł̃ia figuratur.:
Cui quartuor circuli aurei
qr in eo qđ ꝑ quatuor mundi
partes dilatata tendit᷑. ꝓcul
dubio quatuor scĩ eugłu
libris accincta p̾dicat᷑. Uec¬
tesq de lignis seccbim fiunt:
qui eisdẽ ad portandũ circuł
inserunt᷑: quia fortes ꝑseuan¬
tesq doctores. uelut inputri¬
bilia ligna querendi sunt. qͥ
instructioni sacrorũ uolu¬
minũ sep̃ inherentes. scẽ eccłie
unitatẽ denuncient. et qͥsi
intromissi circuł archã por¬
tent. Uectib quippe archã
portare.ẽ bonis doctorib
scãm eccł̃iam adrudes infi¬
deliũ mentes p̃dicando dedu¬
cere. Quiauro quoq iubẽ¬
t᷑ oꝑiri. ut cũ sermone aliis
insonant: ipsi eciã uite splẽ¬
dore fulgescant. De qͥb: apte
subdit᷑: qui semꝑ erũt in cir¬
cuł. nec ũꝗͣ extͣhent᷑ ab eis. qr
nimirũ necẽe. ẽ. ut qui ad

Expanded text:
t portetur in eis qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis . Quid per arcam, nisi sancta Ecclesia figuratur? Cui quatuor circuli aurei quia in eo quod per quatuor mundi partes dilatata tenditur, 34 procul dubio quatuor sancti Evangelii libris accincta praedicatur. Vectesque de lignis sethim fiunt, qui eisdem ad portandum circulis inseruntur; quia fortes perseverantesque doctores velut imputribilia ligna quaerendi sunt, qui instructioni sacrorum voluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissi circulis arcam portent. Vectibus quippe arcam portare, est bonis doctoribus sanctam Ecclesiam ad rudes infidelium mentes praedicando deducere. Qui auro quoque jubentur operiri, ut dum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splendore fulgescant. De quibus apte subditur: Qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis. Quia nimirum necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
seriure. Hinc paulus religi¬
osorum mentes a mundi con¬
sortio contestando ac potuis
conueniendo suspendit dicenˢ.
Nemo militans deo impli¬

Expanded text:
scat. Hinc Paulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo, impli
Abbreviated transcription (Latin):
detiꝰ inferuescunt : et nͥ con
tẽꝑe medicam̃ta conueniãt
constat ꝓculdubio qd̃ me¬
dendi officium amittant.
Sed cum tp̃s subditis ad
correpcionẽ querit᷑. sub ip¬
so culparũ ponde pacienci¬
a p̃sul exercet᷑. Unde bene
ꝑ psalmistam dr̃. Sup dor¬
sum meũ fabricauerunt
peccatores. In dorso quippe
onera sustinemꝰ. dupͣ dorsũ
qͥsuum fabricasie peccatores
querit᷑: ac si apte dicat. Quõ
corrigere nequeo quasi suꝑ¬
ĩpositũ onꝰ porto. Non nulla
scructanda. ut quib d̃ signis
erũpentib rector in subditoꝵ
mente om̃e qđ clausũ latet
inueniat : et int̾ueniente cor¬
reptioĩs articulo. ex minimĩ
maiora ognoscat. Unde rec¬

Expanded text:
deterius infervescunt, et nisi cum deterius infervescunt, et nisi cum tempore medicamenta conveniant, constat procul dubio quod medendi officium amittant. Sed cum tempus subditis ad correptionem quaeritur, sub ipso culparum pendere patientia praesulis exercetur. Unde bene per Psalmistam dicitur: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores . In dorso quippe onera sustinemus. Supra dorsum igitur suum fabricasse peccatores queritur, ac si aperte dicat: Quos corrigere nequeo, quasi superimpositum onus porto. Nonnulla rscrutanda, ut quibusdam signis erumpentibus, rector in subditorum mente omne quod clausum latet, inveniat, et interveniente correptionis articulo, ex minimis majora cognoscat. Unde rec
Abbreviated transcription (Latin):
irtem predicationis.
ciendũ quoq ẽ. qđ̃ aliꝗͣ¬
Ido subiectoꝵ uicia pru¬
dent̃ dissimulanda sunt. s
qr dissimulant᷑ indi canda.
aliqñ et aꝑte cognita mat̾e
toleranda. aliqñ uͦ sũbtilit̃
et occulta ꝑscructanda. ali¬
qn lenit᷑ arguenda. aliqñ
aũ uehement increpanda.
Nonnulla quippe ut dixi¬
miꝰ prudent dissimulanda
st̃. sed qr dissimulant᷑ indi¬
canda: ut cum delinquens
et dep̾hendi cognoscit et ꝓ¬
considat. augẽ culpas erubes¬
cat. seq se uidice puniat.
quẽ sibi apudse rectoris pa¬
ciencia dem̃t excusat. Qua
scilicet dissimulacione bene
uideã dñs corripit. cũ ꝑꝓ
pħã dicit. Mentita es. et sisua.¬
mei ñ es recordata. neq co¬
gitasti incorde tuo qͥa ego
innotuit. qui et contͣ peccã¬
tem tacuit. et b ipsum d̾n
quia tacuerit. dix̃. Non¬
nulla aũ ł̃ aꝑte cognita ma¬
tẽ tołanda st̃. cũ uidelicet
rcrũ minime oportunita¬
ti congruit ut aꝑte corrigã
t᷑. Nlã secreta immat᷑e uuln̾a

Expanded text:
s. Sciendum quoque est quod aliquando subjectorum vitia prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; aliquando et aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero subtiliter et occulta perscrutanda; aliquando leniter arguenda, aliquando autem vehementer increpanda. Nonnulla quippe, ut diximus, prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; ut cum delinquens et deprehendi se cognoscit et pconsiderat, augere culpas erubescat, seque se judice puniat, quem sibi apud se rectoris patientia clementer excusat. Qua scilicet dissimulatione bene Judaeam Dominus corripit, cum per prophetam dicit: Mentita es, et mei non es recordata, neque cogitasti in corde tuo, quia ego innotuit, quia et contra peccantem tacuit, et hoc ipsum tamen quia tacuerit dixit. Nonnulla autem vel aperte cognita, mature toleranda sunt, cum videlicet rerum minime opportunitas congecta immature vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
Ilul .ẽ. doloris stimulo ꝑ¬
seqͥt᷑. et app̾hendat eũ. et ꝑ¬
cuciat animã eiꝰ. Ad siluã
quippe cũ ami co imus:
quociens adintuenda subdi¬
toꝵ delicta conu̾tim᷑. Et
simplicit᷑ ligna succidimꝰ
cũ delinquenciũ uicia
pia intencione resecamus
sese increpacio płꝗ necẽẽ. ẽ.
inaspitatẽ ptͣbit. Ferrũq
de manubrio ꝓsilit. cũ de
correptione sermo durior
excedit. Et amicum ꝑcutit¬
et occidit. quia auditorem
suum ꝓlata contumelia ab
u dilectionis int̾sicit. Cor¬

Expanded text:
uis, doloris stimulo persequatur, et apprehendat eum, et percutiat animam ejus. Ad silvam quippe cum amico imus, quoties ad intuenda subditorum delicta convertimur: et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem protrahit: ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo dexcedit, et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia a spiritu dilectionis interficit. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
cire eciam rector ded
quod plerumq uicu
iuitutes se. ẽẽ. mentiũt
Nam sepe sub parsimoni¬
e nomine se tenacia pal¬
liat: contͣq se effusio sub
appellacione largitatis
occultat. depe mordina¬
ta remissio pietas credit᷑
et effrenata ira sp̃ual zeli
pitata actio uelocitatis
efficacia: atq agendi tar¬
ditas gͥuitatis consilium
putatur. Unde necẽe. ẽ.
ut rector animarũ uirtu¬
tes acuicia uigilanti cu¬
ra discernat. n̾e aut cor¬
tenacia occupet. et parcũ se

Expanded text:
cire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli pitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cortenacia occupet, et parcum se
Abbreviated transcription (Latin):
sue̾. Sacerdotes namq iure
uocati sunt. qui ut sacrũ
ducatum p̾beant fidelibus
p̃sunt. Capilli uero in capi¬
te. ext̃iores sunt cogitacioẽs
in mente. Qui dum suꝑ ce¬
rebrũ insensibilit oriunt᷑.
curas uite p̃sentis designant
q̃ ex sensu negligenti qr impor¬
tune aliquando ꝓdeunt.
quasi nob̃ ñ sentientib ꝓce¬
dunt. Quia gͥ cuncti qui
p̃sunt. habe quidem sollici¬
tudines ext̃iores debent. nec
tamen eis uehem̃t incunbe:
sacerdotes recte et capud
ꝓhibent᷑ radere. et comam
nutͥre. ut cogitaciones
carnis de uita subditorũ
nec a se funditus amputent
nec russum adcrescendum
nimis telaxent. Ubi et bn
drꝰ. tondentes tondeant ca¬
pita sua. ut uidelicet cure
temporal sollicitudines.
et ꝗͣtũ necc̃e. ẽ. prouideant
et tam̃ recidant᷑ ciciꝰ ne in¬
modacius excrescant. Dũ gͥ
et ꝑ administratã ext̃iorem
ꝓuidenciã corporũ uita ꝓte¬
git᷑: et russus ꝑ modatã. cor¬

Expanded text:
sua . Sacerdotes namque jure sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, exteriores sunt cogitationes in mente: qui dum super cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentis designant; quae ex sensu negligenti, quia importune aliquando prodeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt habere quidem sollicitudines et exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere. Sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire, ut cogitationes carnales de vita subditorum, nec a se funditus amputent, nec rursus ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua, ut videlicet curae temporalis sollicitudines, et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citius, ne immoderatius excrescant. Dum igitur et per administratam exteriorem providentiam corporum vita protegitur, et rursus per immoderatam cor