comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factum s quicꝗd omĩno fit ad usum aliꝙ fieri necesse est Rs
est eniz uel tam ineptus uel tam otiosus ut aggrediatur
aliquio facẽ frustra ex quo nullam utilitatẽ nullũ cõmodum speret.
Qui domum edificat non omĩno edificat ut tm̃ mõ domus sit s ut
in ea possit habitari Qui aut̃ nauẽ fab̾cat non enĩ insumit operam ut
tm̃ nauis appareat s ut in ea nauigetur Itę qui uil aliquod ĩstituit
ac format non ꝑꝑea id fecit ut cm̃ fẽcisse uideatur s ut uas illuo effec¬
tum capiat aliquis necessariũ Similit cetã queaĩq fuit non utiq suꝑ¬
uacua s ad usus aliquos laborantur. Mundus igitur ad eo factus est
nõ utiq ꝑꝑ ipin mundum nec enĩ aut calore solis aut lumine aut as¬
piratione uentoꝵ aut humore imbriũ aut alimonia frugũ cũ sensuca¬
rrat indiget Sed ne illud quidem dici potest quod deus pꝑ se ipm̃ fe
in eo sunt queq generantur deus ipẽ non utitux. Apparet ergo uañ¬

Expanded text:
factum, sed quidquid omnino fit, ad usum aliquem fieri necesse est. quis est enim uel tam ineptus uel tam otiosus, ut adgrediatur aliquid facere frustra ex quo nullam utilitatem, nullum commodum speret? qui domum aedificat, non idcirco aedificat, ut tantummodo domus sit, sed ut in ea possit habitari; qui nauem fabricat, non ideo insumit operam, ut tantum nauis appareat, sed ut in ea nauigetur; item qui uas aliquod instituit ac format, non propterea id facit, ut tantum fecisse uideatur, sed ut uas illut effectum capiat aliquod necessarium. similiter cetera quaecumque fiunt, non utiquum, sed ad usus aliquos utiles laborantur. Mundus igitur a Deo factus est, non utique propter ipsum mundum; neque enim aut calore solis, aut lumine, aut aspiratione ventorum, aut humore imbrium, aut alimonia frugum, cum sensu careat, indiget. Sed ne illud quidem dici potest, quod Deus propter seipsin eo sunt, quaeque generantur, Deus ipse non utitur. Apparet ergo ani
Abbreviated transcription (Latin):
quid ei bonũ euenĩt grãs agat siquio mali satisfaciat ⁊ io sibi ob pccã
sua cueĩsse fatratur Et nichilonimꝰ ĩ in malis grĩs agat. et in bonis fa¬
tisfatiat ut idem semꝑsir stabilis ⁊ ĩmutabilis et in ꝯcussus. Hec tm̃ hoc
si deo prĩ ac dño hac assiduitate hoc obsequio hac deuotione ẜuierit
consumata ⁊ ꝑfecta institia est quã qui tęniut᷑ hic ut ante testati su
mus deo paruit. hic religioni ac offitio suo satisfecit

Expanded text:
quid ei boni evenerit, gratias agat; si quid mali, satisfaciat, et id sibi ob peccata quid ei boni evenerit, gratias agat; si quid mali, satisfaciat, et id sibi ob peccata sua evenisse fateatur; et nihilominus etiam in malis gratias agat, et in bonis satisfaciat: ut idem sit semper, et stabilis, et immutabilis et inconcussus. Nec tantum hoc si Deo, patri ac domino, hac assiduitate, hoc obsequio, hac devotione servierit, consummata et perfecta justitia est; quam qui tenuerit, hic ut ante testati mus, deo paruit, hic religioni atque officio suo satisfecit
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ maxima impretas tale quio de nno illo ac singulari bono
in animũ reduce hec ⁊his siłta huic non ꝯueniuntꝰ. Omnium
enĩ quecũq sunt plenus est. et oiũ minime indigens. Nos nõ grãs a¬
gentes adoremus. huiꝰ enĩ fac̾ficiu sola bñdictio et recta ue̾bo enim fac̾¬
ficari pot opõtet deo Siquia deus uerbum est ut ipe confesrs est Sũ¬
mus igitur colendi dei ritus est exore uisti homĩs ad deum directa
laudãtio ꝙ tñ ipã ut deo sit accepta et humilitate et timore ⁊ deuoti¬
ne maxima opus est ne quis forte integ̾tatis atq ĩ nocentie fidutiam ge¬
rens et timaris et arrogantie c̾men incurrat. eo q fto gram̃ utũtis
amuttat Sed ut sit deo tarus omĩ q macula careat mĩa dei semper
impioret. nichilq aliud p̃cetur nisi pcc̃is siuis uenia licet nulla sin
Si quid aliud desiderauĩt non est opus dicto scenti quid uelimus. Si

Expanded text:
enim maxima impietas, tale quid de uno illo ac singulari bono enim maxima impietas, tale quid de uno illo ac singulari bono in animum inducere. Haec et his similia huic non conveniunt. Omnium enim quaecumque sunt, plenus est, et omnium minime indigens. Nos vero gratias agentes adoremus. Hujus enim sacrificium, sola benedictio. » Et recte. Verbo enim sacrificari oportet Deo; siquidem Deus verbum est, ut ipse confessus est. Summus igitur colendi Dei ritus est, ex ore justi hominis ad Deum directa laudatio: quae tamen ipsa ut Deo sit accepta, et humilitate, et timore, et devotione maxima opus est; ne quis forte integritatis et innocentiae fiduciam gerens, tumoris et arrogantiae crimen incurrat, eoque facto gratiam virtutis amittat. Sed ut sit Deo carus, omnique macula careat, misericordiam Dei semper imploret, nihilque aliud precetur, nisi peccatis suis veniam, licet nulla sint. Si quid aliud desideraverit, non est opus dicto scienti quid velimus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
debet que non unr. Nulla igr religio est uera nisique ꝟtute ac
uistinautristat. Quo aũt deusꝰ institia hois utat᷑ intesicũ fticile est Si
eñ iustus fuĩt homo accepta ĩmortalitate metnu deo ẜuiet hoiẽs
aũt nõ nisi ad iustitia nasci tũ pħi ueteres tũ et Cicero suspitat
disserens eni de legib Seo in oiuĩ inquit que hom̃s doctoꝵ dispu¬
tatione ꝟsantur nichil est ꝓfecto p̾stantiꝰ ꝙͣ plane intelligi noc
as iuistitia ẽe natos Iia ergo solum deo exibere acq offẽre̾ debe¬
mus ad quod capiendum nos ip̃e gñauit. Hoc aut̃ duplex sac̾ficn
genus ꝙ̃ sit uerissimũ Tris megistus hẽmes ydoncus testis est qui no
biscu i cũ pħis quos sequimur tam reꝙ̃ uẽbis congriut de iustitia
sic locutꝰ est hoc uẽbum Ofili adora et cole Cultus aut̃ dei imus ẽ
malum nõ ẽẽ It millo ẜmone ꝑfecto cum audiss asclepiu q̃rentẽ
ficiu olei Exclamauit bñ bnĩ orin nate casclepi O aselepi. Est

Expanded text:
religio uera est nisi quae uirtute et iustitia constat. quomodo autem deus iustitia hominis utatur, intellectu facile est. si enim iustus fuerit homo, accepta immortalitate in aeternum deo seruiet. omnes autem non nisi ad iustitiam nasci cum philosophi ueteres tum etiam Cicero suspicatur. disserens enim de legibus sed omnium inquit quae in hominum doctorum disputatione uersantur, nihil est profecto praestabilius quam plane intellegi nos ad iustitiam esse natos. id ergo solum deo exhibere atque offerre debemus ad quod capiendum nos ipse generauit. hoc autem duplex sacrificii genus quam sit uerissimum, Trismegistus Hermes idoneus testis est, qui nobiscum, id est cum prophetis quos sequimur, tam re quam uerbis congruit. de iustitia sic locutus est: hoc uerbum, o fili, adora et cole. cultus autem dei unus est malum non esse. item in illo sermone perfecto, cum exaudisset Asclepium quaerentem rificium Dei, exclamavit: « Bene, bene ominare, o Asclepi. Est
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dñe cupiditati. que illos in extricabilib uĩculis inretit nec possũt
in celũ aspicẽ. qmi mens eoꝵ in teͬrra humi ꝓna q defixa est Uirtutis
aut uia non capit magna opa onera gestantes Angustus ad modum¬
trames est ꝑquẽ iusti hõmine deucit incelum hunc teneͤ non potest
nisiqui fuit expeditus ac nuidus. Nam isti locupletes mult ⁊ ĩgẽtib
saranis onerati ꝑ uia mortis incedunt que latissima est qm̃ late
ꝑditio dominatur. his ac̾ba sunt uenona que deus ad Iusticia p̃cepit
Queque nos dei magisteriis de uirtute ac ueritate disserimus. Qui¬
Egrediar mĩt quod suꝑ ẽ ut de iiditio dei disseramꝰ quod¬

Expanded text:
utum dominae cupiditatis, quae illos inextricabilibus uinculis inretiuit, nec possunt utum dominae cupiditatis, quae illos inextricabilibus uinculis inretiuit, nec possunt in caelum aspicere, quoniam mens eorum in terram prona humique defixa est. uirtutis autem uia non capit magna otrames est, per quem justitia hominem deducit in coelum. Hunc tenere non potest, nisi qui fuerit expeditus et nudus. Nam isti locupletes multis et ingentibus sarcinis onerati per viam mortis incedunt, quae latissima est; quoniam late perditio dominatur. His acerba sunt, his venena, quae Deus ad justitiam praecipit, quaeque nos Dei magisterio de virtute ac veritate disserimus. Quiimponi. Id autem superest, ut de judicio Dei disseramus: quod
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ suũ ad honores acquirendos stulert. nec sisolem ꝗđ ipmñ gestemꝰ
ĩ manibus fidem cõmendabunt ei doctne que illos iubet oĩpotẽtia
⁊honore stempto huiles uiu̾e Atq ita hũiles ut etacciꝑe ĩuiria possit
et credentiis et libent accedent. et quecũq dicimus apta ⁊ plana ⁊ simpli¬
cia quod maxime opus est uera ⁊ ĩ expugnabilia illis moebuntur
Nemo urtuti fauet nisi qui sequi pot. Seq̃ui aut nõ est facile omĩbus
n possunt quos pauptas et reꝵ indigentia exercuit et ĩ capaces pͥtu¬
tis fecit. Nam si uirtus est tollerantia maloꝵ. non capiũt ergo iur¬
assuetudine ac desiderio bonoꝵ que sola nouerunt Eo fit ut paupes
⁊ humiles deo credantiir faciluis ꝗ sunt expediti ꝙͣ duites qui sunt
impedimẽtis plurib ĩ plicati ẏmo uõ catenati ⁊ ꝯpediti ẜuiunt add n¬

Expanded text:
studium suum ad honores acquirendos contulerunt, ne si solem quidem ipsum gestemus studium suum ad honores acquirendos contulerunt, ne si solem quidem ipsum gestemus in manibus, fidem commodabunt ei doctrinae, illos jubet omni potentia et honore contempto humiles vivere, atque ita humiles, ut et accipere injuriam possint, et credent his, et libenter accedent; et quaecumque dicimus, aperta, et plana, et simplicia, et quod maxime opus est, vera et inexpugnabilia illis videbuntur. Nemo virtuti favet, nisi qui sequi potest; sequi autem non facile est omnibus: ii possunt, quos paupertas et rerum indigentia exercuit, et capaces virtutis effecit. Nam si virtus est tolerantia malorum, non capiunt ergo virerre possunt assuetudine ac desiderio bonorum, quae sola noverunt. Eo fit, ut pauperes et humiles Deo credant facilius, qui sunt expediti, quam divites, qui sunt impedimentis pluribus implicati: immo vero catenati et compediti serviunt ad n
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ue iuitiose q mentes aut omĩo non intelligent. Ebetatur enĩ acies
eoꝵꝰ et̾nis senstb cupiditatib que sensus om̃s gͣuant imbealles que
redount ut ⁊̃ si intelligent dissimulabunt tñ et hec uera ẽẽ nollẽt
quia tͣhuntur a uichs et scientes malis suis fauent quoꝵ suamtate
capiũtur ⁊ uirtutis uiam desunt cuiꝰ ac̃bitate defendunt: Hlamqr¬
auaritia et opũ in explebili q̃dam cupiditate sibi flagrant. quia nõ possut
uenditis ac dilargitis que amant tenui cultu uitam dege̾ sine dubio
malunt id eẽ fictum quo desideriis suis renuntiare cõguntur It ꝙ
libidinum stimulis incitati ut ait poeta in furias ignẽ q riuint utiq
mcredibilia nos afferre dicunt quia uulnerant aurẽs eoꝵ p̃cepta ꝯtinẽ¬
que illos a noluptatib suis ꝓhibẽt quib mã sua aĩi cõpore ad moica¬
uerunt Qui uero ambitione inflati ut amore potentie ĩ flamati omẽ

Expanded text:
pravae vitiosaeque mentes aut omnino non intelligent hebetatur enim acies pravae vitiosaeque mentes aut omnino non intelligent hebetatur enim acies eorum terrenis cupiditatibus, quae sensus omnes gravant, imbecillesque reddunt; aut etiam si intelliquia trahuntur a uitiis et scientes malis suis fauent, quorum suauitate capiuntur, et uirtutis uiam deserunt, cuius acerbitate offenduntur. namauaritia et opum inexplebili quadam siti flagrant, quia non possunt uenditis aut dilargitis quae amant tenui cultu uitam degere, sine dubio malunt id esse fictum quo desideriis suis renuntiare coguntur. item qui libidinum stimulis incitati, ut ait poeta, in furias ignemque ruunt, utique incredibilia nos adferre dicunt, quia uulnerant aures eorum praecepta continequae illos a voluptatibus suis prohibent, quibus animam suam cum corpore adjudicaverunt. Qui vero ambitione inflati, aut amore potentiae inflammati, omne
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ nisi ceꝑit Nam cũ terram et aqua et ignem disperire ꝯsumi ex tig̃¬
ui q mdeamus que sunt utiq mundi rõnes intelligit i totũ esse mor¬
tale cuiꝰ sunt mẽbra mõtalia Ita fit ut natũ sit quic quid põt interite
Sed rone quod sub iusu oculoꝵ uenit ⁊ cõporale at ait plato solubile
sit necte est. Unde igit᷑ Epicurus auctore demotrito ueriticus in hac
redde potuit ut quib de causis tantũ opus hoc quo tpr̃e resoluat᷑
Quod qm̃ deus nobis reuelanit nec coniecturis id assequimur s t̾ditio¬
ne celesti docebim sedulo ut tandem studiosum uitatis appateat nõ
uidisse nec ꝯphendisse phõs ueritatem s ita leuit᷑ odoratos ut tamẽ
unde eos odor ille sapiẽ tam suauis tam iocundus afflamĩt nullo modo
senserint Itm necessariũ puto admonere lectores ꝙ hec nrã que tͣdimꝰ

Expanded text:
esse, nisi coeperit. Nam cum terram, et aquam, et ignem disperire, consumi, extingesse, nisi coeperit. Nam cum terram, et aquam, et ignem disperire, consumi, extinguique videamus, quae sunt utique mundi partes, intelligitur id totum esse mortale, cujus membra sunt mortalia. Ita fit, ut natum sit quidquid potest interire. Sed et omne quod sub visum oculorum venit, et corporale, ut ait Plato, et solubile sit necesse est. Unus igitur Epicurus, auctore Democrito, veridicus in hac reddere potuit, aut quibus de causis tantum hoc opus, aut quo tempore solvatur. Quod quoniam nobis Deus revelavit, nec conjecturis id assequimur, sed traditione coelesti, docebimus sedulo; ut tandem studiosis veritatis appareat, non vidisse neque comprehendisse philosophos veritatem, sed ita leviter odoratos, ut tamen unde eos odor ille sapientiae tam suavis, tam jucundus afflaverit, nullo modo senserint. Interim necessarium puto admonere lecturos, quod haec nostra quae tradimus;
Abbreviated transcription (Latin):
bona ꝓsola midaq uirtute contempẜit Satis ⁊ huic ꝑti faciamus cum
sit ⁊ futura pñtib et diuina t̾remi et ꝑpetua breub eẽ anteponenda
Em̃ temporalia sunt p̾mia uitioꝵ sempitna uirtutu Exponam igy¬
façile rõnem mundi ut facile possit intelligi et quando ⁊ q̃rͣ effectus est¬
a deo Quos plato qui de mundi fab̾catione disseruit nec sare poterat
nec explicate Quippe qui celeste misteriũ quod non nisi aphis a deo
docente discitur ignorabat Ioleoq inppetuũ dixit ẽẽ fabcatum quod lõ¬
finem capiat necesse est Nam Aristotiles cũ non nidẽt ꝙuomodum
possit tanta reꝵ magnitudo interire et hanc pͥscriptionẽ uellet effugẽ
semꝑ ait fuisse mũdum ac semꝑ futurum Prorsus nichil uidit Ermia
quicquid est. necce est ain habuerit pricipu. Nec omĩo quicꝙ̃ pot

Expanded text:
bona prae sola nudaque uirtute contempserit. satis et huic parti faciamus cum bona prae sola nudaque uirtute contempserit. satis et huic parti faciamus cum sit, et futura praesentibus, et divina terrenis, et perpetua brevibus esse anteponenda, quoniam temporalia sunt praemia vitiorum, sempiterna virtutum. Exponam igitur rationem mundi, ut facile possit intelligi, et quando, et quare sit effectus a Deo: quod Plato, qui de mundi fabricatione disseruit, nec scire poterat, nec explicare; quippe qui coeleste mysterium, quod non nisi prophetis ac Deo docente discitur, ignorabat; ideoque in perpetuum dixit esse fabricatum. Quod lonfinem capiat necesse est. Nam Aristoteles cum non videret quemadmodum posset tanta rerum magnitudo interire, et hanc praescriptionem vellet effugere, semper ait fuisse mundum, ac semper futurum. Prorsus nihil vidit; quia quidquid est, necesse est aliquando habuerit principium, nec omnino quidquam potest
Abbreviated transcription (Latin):
ENE NABET IAGTA
sunt fundamenta ut ait eximius orator Ue¬
rii nos non fundamenta sola iecimus q̃ fir¬
ma et idonea cetit oꝑi ꝑferendo si magnis
robustis qr mobilib colificiũ totũ pene ad
sũmam ꝑduximus Restat io quod mul¬
to facilus est łtege̾ uel ornare smne qua tñ
priora opa et iutilia sunt ⁊ ingͣta Na
quid ꝓdest aut falsis religionib liberari
aut intelligẽ ueram Ꝙ aut uanitatem false sapiẽ ꝑidere aut que
eñ pdest celestem illa iuistitia defendẽ Quid cũ magnis difficultatib
cultum dei tenẽ que ẽ sũma uirtus insi cũ diuinũ p̃miu btitudinis ꝑpe¬
tue subsequatur de qua nobis est in hoc libro disserendu ne priora õt̃a
irrita et infructuosa uideantur Si hoc cuiꝰ cã illa subsepta sunt s̃ in c̾tum
relinquamus ne quis forte arbitretur tantos labores in cassum suscipi
dum eoꝵ celesti mercede diffioit quã deus statuit ei qui hec suauia trena

Expanded text:
ene habet, iacta sunt fundamenta, ut ait eximius orator. uerum nos non fundamenta solum iecimus quae firma et idonea essent operi perferendo, sed magnis robustisque molibus aedificium totum paene usque ad summa perduximus. restat, id quod est multo facilius, uel tegere uel ornare, sine quo tamen priora opera et inutilia sunt et ingrata. nam quid prodest aut falsis religionibus liberari aut intellegere ueram? quid aut uanitatem falsae sapientiae peruidere aut quae dest caelestem illam iustitiam defendere? quid cum magnis difficultatibus cultum dei tenere, quae est summa uirtus, nisi eam diuinum praemium beatitudinis perpetuae subsequatur? de qua nobis est in hoc libro disserendum, ne priora omnia irrita et infructuosa uideantur, si hoc cuius causa illa suscepta sunt incertum relinquamus, ne quis forte arbitretur tantos labores in cassum suscipi, dum eorum caelesti mercede diffidit, quam deus statuit ei qui haec suauia terrae
Abbreviated transcription (Latin):
illi traditores quos longe anr̃is temporib
ignotissimos accusare non cessant. etiam
illoꝵ nobis plura ab istoꝵ obꝓbriis uita
notissima est. non sane parua ẽ parum¬
q głosa consolatio cuiuscumq nr̃m si ab
inimicis ȩccłiȩ cum ipsa ęccłia criminam᷑.
Ciuis tamen defensio non in eoꝵ hominũ
defensione consistit: quos isti nominatim
falsis criminationib appetunt. Porsus qͣ¬
lescumq fuerint. marcellinus. marcellꝰ
siluester: melchiades. mensurinuis cecilia¬
nus. atq alii quib obiciunt ꝓsua dissẽ¬
sione quod uolunt nichil p̃iudicant ȩe¬
diȩ catholicȩ toto t̾rarum orbe disfusę.
nullomodo eoꝵ innocentia coronannuur.

Expanded text:
illi traditores, quos longe a nostris temporibus illi traditores, quos longe a nostris temporibus ignotissimos accusare non cessant et iam illorum nobis pura ab istorum probris uita notissima est. Non sane parua est parumque gloriosa consolatio cuiuscumque nostrum, si ab inimicis ecclesiae cum ipsa ecclesia criminamur; eius tamen defensio non in eorum hominum defensione consistit, quos isti nominatim falsis criminationibus appetunt. prorsus, qualescumque fuerint Marcellinus Marcellus Siluester Miltiades Mensurius Caecilianus atque alii, quibus obiciunt pro sua dissensione quod uolunt, nihil praeiudicant ecclesiae catholicae toto terrarum orbe diffusae; nullo modo eorum innocentia cor
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i uitam quamuis nullum uulnus con¬
scientiȩ ꝑemisset saltem qualicumq fama
culpasset. An uero quod de foro ad tungnẽ¬
sium fictum fuerat abistis accusaretur. et
quod incapitolio romanoꝵ factum fue¬
rat taceretur: De mensurio. autem quid
respondeam cum ab euis tempore usq
ad obitum plebs unitatis nulla conc̾issa ẽ.
ipsȩ q litere scdi tigisitani quib rep̃hensꝰ
asseritur. eos ad se inuicem pacifice scrip¬
sisse confirmant. atq in collegii societate
mansisse: Iam uͦ quod etiam de cirtensi
ȩccłia dicere uoluit. ⁊ epõs ibi catholicos
maledictis uisectatus est quib uoluit:
quid aliud egit nisi ut uituꝑandos scõs
etiam nr̃oꝵ tempoꝵ uiros nobisq obtie
cognitos satis ostenderet quid etiam de
ignotis quib similit̾ maledic̃ sentire de¬
beamus : ꝑroinde siꝓfuturus ante pau¬
cissimos annos defunctus. et fortunatus
ep̃o manichei fuerunt: sic fuerunt et

Expanded text:
episcopi uitam, quamuis nullum uulnus conepiscopi uitam, quamuis nullum uulnus conscientiae peremisset, saltem qualiscumque fama culpasset. an uero quod de foro Aptucensium fictum fuerat ab istis accusaretur, et quod in Capitolio Romanorum factum fuerat taceretur? De Mensurio autem quid respondeam, cum eius tempore usque ad obitus diem plebs unitatis nulla conscissa est ipsaeque litterae Secundi Tigisitani, quibus reprehensus asseritur, eos ad se inuicem pacifice scripsisse confirmant atque in collegii societate mansisse? iam uero quod etiam de Cirtensi ecclesia dicere uoluit et episcopos ibi catholicos maledictis . insectatus est quibus uoluit, quid aliud egit, nisi ut uituperando sanctos etiam nostrorum temporum uiros nobisque optime cognitos satis ostenderet, quid etiam de ignotis, quibus similiter maledicit, sentire debeamus? proinde si Profuturus ante paucissimos annos defunctus et Fortunatus, t episcopo, quomodo Manichei fuerunt, sic fuerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse eẽt inanifestissimꝰ traditor et
ideo cecilianus ep̃s eẽ non posset quod ab
illo traditore fu̾it ordinatus. Tune con¬
stantinus nec huic eoꝵ ordinationi ne¬
gauit locum quamius eos inceciliani fic¬
tis criminib calumpniosos fuisset erꝑtus:
⁊ ideo p̃cepit ut causa felicis discuteretur
in asfrica. Discussa est aproconsule eliano:
felix quoq in nocens declaratus est. Ex.¬
stant gesta proconsularia: qui uoluerit sumat
et legat. Hoc aut̃ non solum ad innocentiã
ceciliam demonstrandam cumulum ꝑtinet
ipsiusq felicis eudentissimam purgationẽ
atq illoꝵ calũpnias declarandas. qui eum
fontem om̃ium maloꝵ in concilio suo dixe¬
rant: uerum etiam ad cogitandam melchi¬
adis ab eoꝵ criminationib purissinam uitã.
Nisi forte quisquam tam sit insipiens ut
eredat eos cum felici non peꝑcerint a quo
ceciliamis fuerat ordinatus. melchiadi par¬
cere potuisse a quo fuerat absolutus si illiꝰ

Expanded text:
quod ipse esset manifestissimus traditor et quod ipse esset manifestissimus traditor et ideo Caecilianus episcopus esse non posset, quod ab illo traditore fuerit ordinatus. tunc Constantinus nec huic eorum accusationi negauit locum, quamuis eos in Caeciliani fictis criminibus calumniosos fuisset expertus, et ideo praecepit, ut causa Felicis discuteretur. in Africa discussa est a proconsule Aeliano; Felix quoque innocens declaratus est. extant gesta proconsularia; qui uoluerit, sumat et legat. hoc autem non solum ad innocentiae Caeciliani demonstrandae cumulum pertinet ipsiusque Felicis euidentissimam purgationem atque illorum calumnias declarandas, qui eum fontem omnium malorum in concilio suo dixerant, uerum etiam ad cogitandam Miltiadis ab eorum criminationibus purissimam uitam. nisi forte quisquam tam sit insipiens, ut credat eos, cum Felici non pepercerint, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, Miltiadi parcere potuisse, a quo fuerat absolutus, si illius
Abbreviated transcription (Latin):
nec uenire utiq debuerunt. Hoc potiꝰ
ante suggerentes imꝑatori. aut ut sug¬
gereretur instantes quod apud traditor̃
codicum diuinoꝵ ⁊ ydoloꝵ sacrificiis in-¬
quinatum causam suam agere nonde¬
berent. Cum ergo hoc negantes suggesse¬
rint. nec postea quam contͣ eos ꝓceciliano
uidicatum ẽ. saltem uicti ⁊ irati obicien¬
dum putarint. quod uunc manes tam
sermo quo nec tunc calumpnias quasi ut
innocentiȩ ceciliani melchiadis uidicis deco¬
loratione fuscetur. ⁊ ipse romanȩ ęccłiȩ uͥ
nec dampnare queniquam suo qualicũq
iudicio potuerunt. nec aliquem suoꝵ uelut
in locum subrogare dampnati contra pau
cissimis affris partis suȩ primo int̾uento¬
res aduenticios furtim longeq mittebant
quos istum nominatim cominemorare
non puduit. donec deceptȩ plebiculȩ qua¬
si ꝓprios ep̃os ordinarent. Nempe ep̃m ap
tugnensem felicem post ceciliani purga¬
tionem apud imꝑatorem accusauerunt

Expanded text:
nec venire utique debuerunt, hoc potius nec venire utique debuerunt, hoc potius ante suggerentes Imperatori, aut ut suggereretur instantes, quod apud traditorem codicum divinorum et idolorum sacrificiis inquinatum causam suam agere non deberent. Cum hoc ergo nec ante suggesserint, nec posteaquam contra eos pro Caeciliano judicatum est, saltem victi et irati objiciendum putarint, quid nunc inanes tam sero connectunt calumnias, quasi et innocentia Caeciliani, Melchiadis judicis decoloratione fuscetur, et ipsa Romana Ecclesia, ubi nec damnare quemquam suo qualicumque judicio potuerunt, nec aliquem suorum velut in locum subrogare damnati, contra quam paucissimis Afris partis suae primo interventores adventitios furtim longeque mittebant, quos istum nominatim commemorare non puduit, donec deceptae plebeculae quasi proprios episcopos ordinarent? Nempe episcopum Abtungensem Felicem post Caeciliani purgationem apud imperatorem accusauerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
homines quos criminant᷑ inimici. nec il¬
loꝵ crũ ulla testificatione demonstram.
nocentes potius quam innocentes credide¬
rimus: quia si forte se alit̾ ueritas habet.
ipsi certe humanitati debitum redditux.
cum homo de homine nichil mali temẽ
suspicatur. nec ciquam criminanti faci¬
le credit quando sine teste ac sine ullo
docum̃to crim̃ obiciens maledicus potuis
conuitiator quam iuĩdicus accusator extite¬
rit. huc accedit quia melchiade tunc ep̃o
romanȩ ȩccłiȩ p̃sidente ex p̃cepto constan¬
tini imꝑatoris ad quem totam illam cau¬
sam accusatores ep̃i heartaginensis eccłiȩ
ceciliani ꝑ anolinum proconsulem detule¬
runt. idem cecilianus innocens ꝓnũtutꝰ
ẽ. De quo iudicio cum maiores istoꝵ i
portunissima ꝑuicatia memorato imꝑato¬
ri quererentur. quod non plene neq recte
fuerit exammatum atq depromptum ni¬
chil de melchiadis traditione uł thurifica¬
tione dixerunt. ad ciius audientiam

Expanded text:
homines, quos criminantur inimici, nec eohomines, quos criminantur inimici, nec eorum crimen ulla testificatione demonstrant, nocentes potius quam innocentes crediderimus. Quia si forte se aliter veritas habet, ipsi certe humanitati debitum redditur, cum homo de homine nihil mali temere suspicatur, nec cuiquam criminanti facile credit, quando sine teste ac sine ullo documento crimen objiciens, maledicus potius conviciator, quam veridicus accusator exstiterit. 28. Huc accedit, quia Melchiade tunc episcopo Romanae Ecclesiae praesidente, ex praecepto Constantini imperatoris, ad quem totam illam causam accusatores episcopi Carthaginensis Ecclesiae Caeciliani per Anulinum proconsulem detulerunt, idem Caecilianus innocens pronuntiatus est. De quo judicio cum majores istorum importunissima pervicacia memorato Imperatori quererentur, quod non plene nec recte fuerit examinatum atque depromptum, nihil de Melchiadis traditione vel thurificatione dixerunt. Ad cujus audientiam
Abbreviated transcription (Latin):
eos adunitatem uł urgemus ut redeant.
uł monemus. Hoc aut̃ pacto iam etiam
nulla int̾ nos baptismi questio remane¬
tate mundantur: ꝓfecto sine causa re¬
baptizantur. Uides itaq in hoc sermone
cui me responde uoliusti: quam multa
dixerit ille pro nobis. Quid ergo iam opus
ẽ ut ep̃oꝵ romane ȩccłiȩ quos incredibi¬
lib calumpniis insectatus est. obiecta ab eo
crimina diluamus : Marcellinus ⁊ prb̃i
eius melciades. marcellus. ⁊ siluester tra-
ditionis codicum duunoꝵ ⁊ thurifica¬
tionis ab eo crimine arguuntur. s nunqͥd
ideo etiam coniuncuntur aut coniucti ali¬
qua docum̃toꝵ firmitate monstrantur:
Ipse sceleratos ⁊ sacrilegos fuisse dicit: ego in¬
nocentes fuisse respondeo. Quid laborem pro¬
bare defensionem meam. cum ille nec te¬
nuiter ꝓbare conatus sit accusationẽ suam :
Si est ulla humanitas uireb humanis. pu¬
to nos iustius posse reprehendi. si ignotos

Expanded text:
eos ad unitatem uel urgemus ut redeant eos ad unitatem uel urgemus ut redeant uel monemus. hoc autem pacto iam etiam nulla inter nos baptismi quaestio remanetate mundantur, profecto sine causa rebaptizantur. Uides itaque in hoc sermone, cui me respondere uoluisti, quam multa dixerit ille pro nobis. quid ergo iam opus est ut episcoporum Romanae ecclesiae, quos incredibilibus calumniis insectatus est, obiecta ab eo crimina diluamus? Marcellinus et presbyteri eius Miltiades, Marcellus et Siluditionis codicum divinorum, et thurificationis ab eo crimine arguuntur: sed numquid ideo etiam convincuntur, aut convicti aliqua documentorum firmitate monstrantur? Ipse sceleratos et sacrilegos fuisse dicit; ego innocentes fuisse respondeo. Quid laborem probare defensionem meam, cum ille nec tenuiter probare conatus sit accusationem suam? Si est ulla humanitas in rebus humanis, puto nos justius posse reprehendi, si ignotos
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵdam hominum causam uidebimur
agere non ȩccłiȩ. Prorsus quiciunq tubicũq
traditores fuerunt ⁊ nor tantum traditoꝵ
peccatum. s ipsoꝵ etiam qui tradẽ compel¬
lebant. ⁊ om̃ium om̃ino facinorosoꝵ flagici¬
osoꝵ. sacrilegoꝵ admittebat stepħs in eccłiam
scđm istos. quia sibaptismum non habebant
om̃a peccata queciunq grauia ⁊ horrenda
commiserant in eis erant. ⁊ reos illos sine
ulla remissione retinebant. Tales admitte¬
bat stepħs. cum talib erat iminitate ca-¬
tholica cypriamis: nec tamen periit s ꝑse¬
uerauit ęccłia. Non igitur quemquam in
eius unitate maculant aliena peccata:
frustra filius malus a familia patris exire
ꝓperauit. frustra se iustum dicit: exitum
aut̃ suum non abluit. Anforte dicturi sũt
eos quos stepħs admittebat. ipsius unita¬
tis participatione mundatos qm̃ haritas
cooꝑit multitudinem peccatoꝵ: Utinam
dicant. Hoc enim ⁊ nos dicimus quando

Expanded text:
quorumdam hominum causam videbimur quorumdam hominum causam videbimur agere, non Ecclesiae. Prorsus quicumque et ubicumque traditores fuerunt, et non tantum traditorum peccatum, sed ipsorum etiam qui tradere compellebant, et omnium omnino facinorosorum, flagitiosorum, sacrilegorum, admittebat Stephanus in Ecclesiam secundum istos: quia si Baptismum non habebant, omnia peccata quaecumque gravia et horrenda commiserant, in eis erant, et reos illos sine ulla remissione retinebant. Tales admittebat Stephanus, cum talibus erat in unitate catholica Cyprianus; nec tamen periit, sed perseveravit Ecclesia. Non igitur quemquam in ejus unitate maculant aliena peccata. Frustra filius malus a familia patris exire perauit, frustra se iustum dicit, exitum autem suum non abluit. an forte dicturi sunt eos, quos ita Stephanus admittebat, ipsius unitatis participatione mundatos, quoniam caritas cooperit multitudinem peccatorum? utinam dicant! hoc enim et nos dicimus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad littus retia ista contineant in
unitate catholica ꝑ seuerans. non tam̃
cum fure concurreret. Nec peccatis com¬
municaret alienis. nec cuiusquam im¬
munditiȩ contractione macularetur.
nec pollueretur tangendo pollutum.
nec cuiusquam ferm̃to corrumperetur.
Hec eium fiunt consensione peccatorũ:
qua ꝑfeminam serpens hominẽ pͥmum
etiam inparadẏsi felicitate decepit. nõ
cominiuuone sacram̃toꝵ inqua condis¬
cipłos uidas mundos immundus conta¬
minare non potuit. Amalis aut̃ cũquib
dĩ sacram̃ta cominunicant. etiam mine
in area nondum in horreo iam tamen
boni discedunt ⁊ separantur. moꝵ dissi¬
militudine non corpoꝵ segregatione ali¬
ter uuendo. non in alia conuenticula
ueniendo. Sic nec cum malis unun fiunt:
nec ab ȩccłiȩ unitate discedunt. Quid gͦ nobis
nescio quoꝵ traditoꝵ crim̃ exaggerant. quos
tam̃ nec ipsos unquam coniuncere potuerãt:
S si eos contͣ istoꝵ calumpnias defendamus.

Expanded text:
usque ad litus retia ista contineant, in usque ad litus retia ista contineant, in unitate catholica perseuerans non tamen cum fure concurreret nec peccatis communicaret alienis nec cuiusquam inmunditiae contrectatione macularetur nec pollueretur tangendo pollutum nec cuiusquam fermento corrumperetur. haec enim fiunt consensione peccatorum, qua per feminam serpens hominem primum etiam in paradisi felicitate decepit, non communione sacramentorum, in qua condiscipulos ludas mundos inmundus contaminare non potuit. a malis autem, cum quibus dei sacramenta communicant, etiam nunc in area, nondum in horreo, iam tamen boni discedunt et separantur morum dissimilitudine, non corporum segregatione, aliter uiuendo, non ad alia conuenticula ueniendo. sic nec cum malis unum nec ab Ecclesiae unitate discedunt. 26. Quid ergo nobis nescio quorum traditorum crimen exaggerant, quos tamen nec ipsos unquam convincere potuerunt? Sed si eos contra istorum calumnias defendamus,
Abbreviated transcription (Latin):
cernitur toto orbe trarum atq in om̃ib
gentib deliquatur: Hic certe sicut scrip¬
tum ẽ filius maliis ipse se uistum dicit:
exitum aut̃ suum non abluit. Hoc ẽ nõ
excusat. non diluit. non defendit. quo fu¬
rore scismatico in hereticam pestem de do¬
mo dĩ exire nõ timuit: quia siuere iustꝰ
eẽt sicut apłs paulus cum fr̃ibus falsis
de quib insuis epłis ingemit. ⁊ sicut cx¬
prianus cum eis quos sine baptismo suis
peccatis p̃tĩtis plenos estimabat. ⁊ adinit¬
ti ad ęccłiam abstephano sciebat: ita in
ȩccłia xp̃i cum eis quos iniustos uel no¬
uerat uel putabat sine ulla sui cõmu¬
nicatione ꝑsisteret. nec bonos ꝓpt̃ ma¬
los desereret. s malos propt̃ bonos potius
toleraret. tanquam granũ cum palea
pondere karitatis trituram ferens. non
tanquam leuissimus puluis etiam ante
uentilationẽ flatib cedens. Eo quippe
modo etiam cum iniquis quos necesse ẽ

Expanded text:
cernitur, toto orbe terrarum atque in omnibus cernitur, toto orbe terrarum atque in omnibus gentibus dilatatur? hic certe, sicut scriptum est, filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit, hoc est non excusat, non diluit, non defendit, quod furore schismatico in haereticam pestem de domo dei exire non timuit, quia, si uere iustus esset, sicut apostolus Paulus cum fratribus falsis, de quibus in suis epistulis ingemit, et sicut Cyprianus cum eis, quos sine baptismo suis peccatis praeteritis plenos existimabat et admitti ad ec. clesiam ab Stephano sciebat, ita in ecclesia Christi cum eis, quos iniustos uel nouerat uel putabat, sine ulla sui commaculatione persisteret nec bonos propter malos desereret, sed malos propter bonos potius toleraret, tamquam granum cum palea pondere caritatis trituram ferens, non tamquam leuissimus puluis etiam ante uentilationem flatibus cedens. eo quippe modo etiam cum iniquis, quos necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
non erant. in eis utiq ꝑmanebant. Debu¬
it ergo exprianus ab huius cominunionis
discede necum fure concurreret. ne pecca¬
tis comnunicaret alienis. ne contagione
inquinaretur immundi. ne pollutus fie¬
ret tangendo pollutum. ne ferm̃to corrũp¬
ꝑetur alioꝵ. Hoc ergo qm̃ non fecit. s cum
eis mnunitate ꝑmansit. tota ipsius unitatis
nunc massa corrupta est. Nec ꝑseuerauit
ȩccłia quę postea scõs istoꝵ maiorinũ pare¬
ret acdonatum. Hoc quia dicere nullo
modo audent: restat ut fateantur bonos
nione sine ulla sua . mansisse. ⁊ usq ad tẽpꝰ
ceciliani ꝑseuerasse ęccłiam xp̃i. non sine
ullis hominib malis tanquã inhorreo
iam reconditam. s ad huc cõmixtam paleã
tanquã in area constitutam. Sic ergo et
demceps potuit ꝑmanere sicut ⁊ ꝑmanet:
donec ultimo iudicii die uentilata mun¬
detur. Quid igitur sibi uult tantus furor
separationis istorum ab unitate copporis ͥ

Expanded text:
non erant, in eis utique permanebant. debunon erant, in eis utique permanebant. debuit ergo Cyprianus ab huius communione discedere, ne cum fure concurreret, ne peccatis communicaret alienis, ne contagione inquinaretur inmundi, ne pollutus fieret tangendo pollutum, ne fermento corrumperetur aliorum. hoc ergo quoniam non fecit, sed cum eis in unitate permansit, tota ipsius unitatis tunc massa corrupta est nec perseuerauit ecclesia, quae postea sanctos istorum Maiorinum pareret et Donatum. hoc quia dicere nullo modo audent, restat ut fateantur bonos um communione sine ulla sua labe mansisse et usque ad tempus Caeciliani perseuerasse ecclesiam Christi non sine ullis hominibus malis tamquam in horreo iam reconditam, sed adhuc commixta palea tamquam in area constitutam. sic ergo et deinceps potuit permanere, sicut et permanet, donec ultimo die iudicii uentilata mundetur. Quid igitur sibi uult tantus furor separationis istorum ab unitate corporis Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ea dicunt nullo diuino testimonio ful¬
cire ntuntur. Magis enu solent in
ore habere quando pect̃is alioꝵ alios cri¬
minantur. ad excusandum nefas sepa¬
rationis suȩ. Uidebas furem: ⁊ concurre¬
bas cum eo. Et ne cominunicaris peccatis
alienis. ⁊ recedite ⁊ exite inde. ⁊ immũdũ
ne tetigeritis. ⁊ qui tetigerit pollutum¬
pollutus est. ⁊ modicum ferm̃tum totã
massam corrumpit. Et alia buiusmodi
quib non traditionis crim̃ ab aliis cri-¬
minib ꝓprie ꝓhibetur. Quȩ tam̃ diui¬
na testimonia uł p̃cepta si eo modo quo
isti intelligeret cyprianus. ꝓfecto se ã
stephano separaret. nec cum illo ucatho¬
licȩ unitatis communione ꝑsisteret. Ille
quippe scđm sententiam quam de baptis¬
mo isti tenendam putant hereticos et
scismaticos sicut opinantur baptismum
nõ habentes admittendo in eccłiam cõ¬
municabat peccatis alienis. quia udeli¬
cet peccata eoꝵ qui baptismo uero abluti

Expanded text:
ea dicunt, nullo diuino testimonio fulea dicunt, nullo diuino testimonio fulcire nituntur. magis enim solent in ore habere, quando peccatis aliorum alios criminantur, ad excusandum nefas separationis suae: uidebas furem et concurrebas cum eo et: ne communicaueris peccatis alienis et: recedite, exite inde et inmundum ne tetigeritis pollutus est ; et, Modicum fermentum totam massam corrumpit : et alia hujusmodi, quibus non traditionis crimen ab aliis criatio prohibetur. quae tamen diuina testimonia uel praecepta si eo modo quo isti intellegeret Cyprianus, profecto se ab Stephano separaret nec cum illo in catholicae unitatis communione persisteret. ille quippe secundum sententiam, quam de baptismo isti tenendam putant, haereticos et schismaticos sicut opinantur baptismum non habentes admittendo in ecclesiam communicabat. peccatis alienis, quia uidelicet peccata eorum, qui baptismo uero abluti
Abbreviated transcription (Latin):
crescentem nullomͦ poterant quorũlibet
traditoꝵ. ac facinorosoꝵ aliena crimina
maculare sicut inuna area usq ad tẽpꝰ
uentilationis maculari paleis frumenta
non possunt: sicut intra retia usq ad
tempus littoris mali pisces bonos simul
natando non ꝑdunt. Nulla igitur ra¬
tio fuit s maximus furor: quod isti ue¬
lut maloꝵ cominunionem cauentes
se ab unitate xp̃i quę toto orbe disfun¬
ditur separarunt. nisi forte a crini¬
nibus crimina mirabili arte discernũt:
non de scripturis s de cordib suis distinc¬
tionum regulas ꝓferentes atq dicentes
inunitate cominunionis sacram̃torum
alia crimina aliena sine contaminatione
tolerari. traditionis aut̃ crimine om̃s
qui cum talib sacram̃ta cominunicaue.¬
runt detineri. S hinc duitius disputi¬
re suꝑfluum ẽ. p̃sertim qui hoc ⁊ rans¬
sime audent dicere ipsi quoq ueream¬
clantes ⁊ sentientes uana se loqui et cũ

Expanded text:
crescentem nullo modo poterant quorumlibet crescentem nullo modo poterant quorumlibet traditorum ac facinerosorum aliena crimina maculare, sicut in una area usque ad tempus uentilationis maculari paleis frumenta non possunt, sicut intra una retia usque ad tempus litoris mali pisces bonos simul natando non perdunt. Nulla igitur ratio fuit, sed maximus furor, quo isti uelut malorum communionem cauentes se ab unitate Christi, quae toto orbe diffunditur, separarunt. nisi forte a criminibus crimina mirabili arte discernunt, non de scripturis, sed de cordibus suis distinctionum regulas proferentes atque dicentes in unitate communionis sacramentorum alia crimina aliena sine contaminatione tolerari, traditionis autem crimine omnes, qui cum talibus sacramenta communicauerint, detineri. sed hinc diutius disputare superfluum est, praesertim quia hoc et rarissime audent dicere, ipsi quoque uerecundantes et sentientes uana se loqui, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
sebat. Cuncti cum illo. quidam cum isto
etiam sentiebant: utriq cum eis inuni¬
tate sistentes. Si ergo uerum ẽ quod isti
dicunt. ⁊ii ide causam suȩ separationis
asserere uł excusare conantur. in una cõ¬
munione sacram̃torum mali maculant
bonos. et ideo corporali disiunctione a
maloꝵ contagione recedendum ẽ. ne om̃s
pariter pereant: iam tunc cẏpriani et
nasceretur. Quod si dicere nefarium iu¬
dicant quia reuera nefarium ẽ: si man¬
sit eccłia ex illis temporib usq ad tẽpora
ceciliani ⁊ maiorini siue donati. nec eã
maculando ꝑdere potuerunt. quicũq
ineam scđm ipsos sine baptismo admissist̃
pleni om̃ib pecc̃is & criminib suis. Ulec
ulla facta est a cypriano & eis qui parit̃
de baptismo sapiebant ab illoꝵ cominu¬
nione duusio: qmͣ nonse arbitrabantur
inunitate ⁊ cominuinone sacram̃toꝵ xp̃i
alienis malis posse maculari. Sic potuit
et deinceps ȩccłia ꝑmanere. quam tote
sicut de illa p̃dictum est t̾rarum orbe

Expanded text:
mabat. multi cum illo, quidam cum isto etiam sentiebant, utrique cum eis in unitate sistentes. si ergo uerum est, quod isti dicunt et unde causam suae separationis asserere uel excusare conantur: in una communione sacramentorum mali maculant bonos, et ideo corporali disiunctione a malorum contagione recedendum est, ne omnes pariter pereant, iam tunc Stephani et nasceretur. quod si dicere nefarium iudicant, quia re uera nefarium est, si mansit ecclesia ex illis temporibus usque ad tempora Caeciliani et Maiorini sine Donati nec eam maculando perdere potuerunt, quicumque in eam secundum ipsos sine baptismo admissi sunt pleni omnibus peccatis et criminibus suis, nec ulla facta est a Cypriano et eis, qui pariter de baptismo sapiebant, ab illorum communione diuisio, quoniam non se arbitrabantur in unitate et communione sacramentorum Christi alienis malis posse maculari, sic potuit et deinceps ecclesia permanere, quam toto sicut de illa praedictum est terrarum orbe
Abbreviated transcription (Latin):
cis inuicem: uicdete ne consumamiui
ab inuicem. A conurtiis etiã et maledictis
queso uos abstinete: quia neq maledici
regnum dei consequentur. Et lingua
que xp̃m confessa est: incolumis et pura
cum suo honore seruanda est. Nam qui
pacifica et bona et iusta sccłm xp̃i pre
tur. Scło renuntiaueramꝰ. cum baptira¬
ti sumꝰ: s. nunc reuera renuntiauimus
scło quando temptati et ꝓbati a deo. nr̃a
omnia relinquentes. dnm secuti sumꝰ. et
fide ac timore eius stamꝰ et uinimꝰ. Cor¬
roboremus nos exbortationib mutuis.
et magis ac magis ꝓficiamꝰ in dño: ut
cum ꝓ sua nuscdia pacem fecerit. qu̾ã
se facturũ repromittit. noui et pene
mutati ad eccłiam reuertam. et excipi¬
ant nos suie fr̃s nr̃i siue gentiles cirea
omnia correstos atq in melius reforma¬
tos. Et qui admirati fuerant priꝰ in uir¬
tutib głam: nunc admirent᷑ in morib
disciplinam. Opto te frͣ km̃e semꝑ bene¬

Expanded text:
tis inuicem, uidete ne consumamini tis inuicem, uidete ne consumamini ab inuicem. conuiciis etiam et maledictis quaeso nos abstinete: quia neque maledici regnum Dei consequentur et lingua quae Christum confessa est incolumis et pura cam suo honore seruanda est. nam qui pacifica et bona et iusta secundum praecetur. saeculo renuntiaueramus cum baptizati sumus: sed nunc uero renuntiamus saeculo quando temptati et probati a Deo nostra omnia relinquentes Dominum secuti sumus et fide ac timore eius stamus et uiuimus. Corroboremus nos exhortationibus mutuis et magis ac magis proficiamus in Domino, ut cum pro sua misericordia pacem fecerit quam se facturum repromittit, noui et paene mutati ad ecclesiam reuertamur, et excipiant siue fratres nostri siue gentiles circa omnia correctos adque in melius reformatos et qui admirati fuerant prius in uirtutibus gloriam nunc admirentur in moribus disciplinam. opto te, frater
Abbreviated transcription (Latin):
sputoꝵ. Et quisquã ꝑ ipsum adq in ipso
uiuens extollere se audet et suꝑbire:
lmmemor est factoꝵ que ille gessit: et
seruus: qui dñm sequunt᷑ humiles et
quieti. et taciturni uestigia eiꝰ imitãn¬
tur. Quanto quisq inferior fuerit: sub¬
limior fiet dicente dño. Quis minimus
fuertt in uob̃: hic erit magnꝰ. Quid de¬
inde illud quã uob̃ execrandum debet
uideri. qđ cum suimo animi nr̃i gemi¬
tu et dolore cagnouimꝰ. non deeẽ. qui
dei templa et pꝰ confessionem sc̃ĩficata
et illustrata m̃bra turpi et infami concu¬
bitu suo maculent. cubilia cum feminĩ
ꝓnuscua uingentes quando et si stuprũ
conscientie eoꝵ desit. hoc ipsum grande
erimen est. qđ illoꝵ scandalo in alioꝵ
riunas exempla nascunt᷑. Contentiones
quoq et emulationes int̾ uos nullas ẽẽ.
oportet: cum pacem suam nob̾ dimiserit
dñs. et scriptũ sit. Diliges ꝓximũ tuũ:
sic̃ te ipsum. Si aut̃ mordetis et incusa¬

Expanded text:
sputorum. et quisquam per ipsum nunc adque in ipso sputorum. et quisquam per ipsum nunc adque in ipso uiuens extollere se audet et superbire, inmemor et factorum quae ille gessit et mseruus, qui Dominum secuntur humiles et quieti et taciturni uestigia eius imitentur, quando quisque inferior fuerit sublimior fiat dicente Domino: qui minimus fuerit in uobis, hic erit magnus. Quid deinde illud, quam uobis exsecrandum debet uideri, quod cum summo animi nostri gemitu et dolore cognouimus, non deesse qui Dei templa et post confessionem sanctificata et inlustrata plus membra turpi et infami concubitu suo maculent, cubilia cum feminis promiscua iungentes. quando etsi stuprum conscientiae eorum desit, hoc ipsum grande crimen est, quod illorum cum scandalo in aliorum ruinas exempla nascantur. contentiones quoque et aemulationes inter nos nullas esse oportet, cum pacem suam nobis dimiserit Dominus et scriptam sit: diliges proximum tuum tamquam te. si autem mordetis et incusa
Abbreviated transcription (Latin):
et bonis morib głam suam custodit et
seruat S quosdam inficere numerum
ur̃m: et laudem p̾cipui nominis pͣua
sua conuersatione destruere. Quos etiã
uos ipsi ut pote amatores et conseͥuatores
laudis ur̃e. ob uirgare et comprimere ꝙ
em̃dare debetis. Cum quanto enim ur̃i¬
nonunis pudore delinquit᷑. qͣndo aliqͥs¬
alits ad aquas temulentus et lasciui¬
ens demorat᷑. alius in eam patriam unde
extorris fastus ẽ regreditur. unde app̃¬
hensis non iam quasi xp̃ianus s quasi
nocens ꝑeat: Inflari aliquos et t̃mere¬
audio: cum scͥptum sit. noli altũ saꝑe.
s. tune. Si enim dñs naturalib ramis ñ
pepercit: ne forte nec tibi parcat. Dñs nr̃
sicut oius ad uictimam ductus ẽ: et sic̃
agnus coram tondente sine uoce. sic ñ
aꝑuit os suũ. Non sum in quit contumax:
neq contradico. Dorsum meum posui ad
flagella: et maxillas meas ad palinas.
faciem aut̃ meã non auerti a feditate

Expanded text:
et bonis moribus gloriam suam custodit et et bonis moribus gloriam suam custodit et seruat. Sed quosdam audio inficere numerum uestram et laudem praecipui nominis praua sua conuersatione destruere, quos etiam uos ipsi ut pote amatores et conseruatores laudis uestri obiurgare et conprimere et emendare debetis. cum quanto enim nominis uestri pudore delinquitur, quando aliquis temulentus et lasciuiens demoratur, alius in eam patriam unde extorris factus est regreditur, ut deprehensus non iam quasi christianus sed quasi nocens pereat? inflari aliquos et tumeaudio, cum scriptum sit: noli altum sapere, sed time. si enim Dominus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. Dominus noster sicut ouis ad uictimam adductus est et sicut agnus coram tondente sine uoce sic non aperuit os suum. non sum, inquit, contumax, neque contradico. dorsum meum posui ad flagella et maxillas meas ad palmas. faciem autem meam non auerti a foeditate
Abbreviated transcription (Latin):
dei uocem. qui neminem alium respicit
nisi humilem et quietũ. et trementẽ ser¬
mones suos. tunc magis hoc obseruare.
et implere confessores oportet. qui exemplũ
facti estis cet̾is fr̃ib ad quoꝵ mores omniũ
uita et actus debeat ꝓuocari. Nam sicut
uidei a deo allenati s̃ ꝓpt̾̃ quos nom̃ dñi
blasphemat᷑ in gentib ita contra deo łia¬
ri sunt. ꝑ quoꝵ disciplinam nom̃ dñi lau¬
dabili testimonio predicat᷑. sicut scͥptũ ẽ
dño premonente et dicente. Luceat lu
sic̃ luminaria in mundo. Et petrus simi¬
liter hortat᷑. Sicut hospites inquit et
ꝑegrini abstinete uos a carnalib deside¬
riis que militant aduersus animam con¬
uersationem habentes int̾ gentes bonã.
ut dum detrectant de uob̃ quasi de ma¬
lignis. bona oꝑa ur̃a aspitientes magni¬
ficent dñm. Qd quidem maxina pars
ur̃m cum eo gaudio curat: et confessio¬
nis ipsius honore melior facta. tranqͥllis

Expanded text:
Dei uocem qu neminem alium respicit Dei uocem qu neminem alium respicit nisi humilem et quietum et trementem sermones suos, tunc magis hoc obseruare et inplere confessores oportet, qui exemplum facti estis ceteris fratribus, ad quorum mores omnium uita et actus debeat prouocari. nam sicut Iudaei a Deo alienati sunt, propter quos nomen Dei blasphematur in gentibus, ita contra Deo cari sunt, per quorum disciplinam nomen Domini laudabili testimonio praedicatur, sicut scriptum est Domino praemonente et dicente: luceat lumsicut luminaria in mundo. et Petrus similiter hortatur, sicut hospites, inquit, et peregrini abstinete uos a carnalibus desideriis, quae militant aduersus animam, conuersationem habentes inter gentiles bonam, ut dum retractant de uobis quasi de malignis, bona opera uestra aspicientes magnificent Dominum. quod quidem maxima pars uestrum cum meo gaudio curat et confessionis ipsius honore melior facta tranquillis