comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
motus animi contͣ rationẽ. Curgͦ sunt ista in
animis dȩmonũ quȩ in peccorib ñ sunt: quoniã
sił in pecore simile apparet ñ. ẽ. ꝑ turbatio.
quia ñ ÷ contͣ rationẽ. qua pecora carent .
in hominib autẽ ut sint istȩ ꝑturbationes.
facit hoc stultitia uel. miseria. Nondũ enĩ su¬
mꝰ in illa ꝑfectione sapientiae beati quae nob̃
abhac mortalitate lib̾atis infine ꝓmitcit᷑.
Dõs ueroidõ dicunt istas ꝑ turbationes ñ ꝑpe¬
ti: quia non solũ ȩt̃ni. uerũ etiã beati st̃. Eas¬
dẽ quippe animas rationales etiã ipsos ha¬
b̾e ꝑhibent : sed ab omĩ labe ac peste purissi¬
mas. Quã obrem si ꝓpt̃ ea dii ñ ꝑturbantur
qđ animalia sunt beata ñ misera & ꝓpt̃ ea
pecora ñ ꝑturbant᷑ qđ animalia sunt quȩ nec
beata possunt. eẽ. nec misera: restat ut dȩ mo¬
nes sic̃ homines idõ ꝓturbent᷑ qđ animalia
uel potius amentia ꝑ aliquã religionẽ demo¬

Expanded text:
us animi contra rationem. Quur ergo sunt ista in us animi contra rationem. Quur ergo sunt ista in animis daemonum, quae in pecoribus non sunt? Quoniam si quid in pecore simile apparet, non est perturbatio, quia non est contra rationem, qua pecora carent. In hominibus autem ut sint istae perturbationes, facit hoc stultitia uel miseria; nondum enim sumus in illa perfectione sapientiae beati, quae nobis ab hac mortalitate liberatis in fine promittitur. Deos uero ideo dicunt istas pel\'turbationes non perpeti, quia non solum aeterni, uerum etiam beati sunt. Easdem quippe animas rationales etiam ipsos habere perhibent, sed ab omni labe ac peste purissimas. Quam ob rem si propterea di non perturbantur, quod animalia sunt beata, non misera, et propterea pecora non perturbantur, quod animalia sunt, quae nec beata possunt esse nec misera: restat ut daemones sicut homines ideo perturbentur, quod animalia uel potius amentia per aliquam religionem daemo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. animo. Porro siint̃ illa quȩ dȩmonũ eẽ dic̃
annumeraret uirtutẽ. sapientiã. felicitatẽ.
& hȩc eos diceret habere cũ diis &terna atq
cõmunia : ꝓfecto aliquid diceret exoptandũ
magniq pendendũ : nec sic eos tam̃ ꝓpt̃ hȩc
tanquã dm̃ colere deb̾emꝰ. sed potius ipsũ a qͦ
hȩc illos accepisse nossemꝰ. quantominꝰ nunc
honore diuino aeria digna sunt animalia : Ad
hoc rationalia ut misera. eẽ. possint. ad hoc
passiua ut misera sint. ad hoc et̃na ut miseriã
& hoc solũ ꝑtractẽ quod nobiscũ dȩmones dix̃
bab̾e cõmune: id ÷ animi passiones. si om̃ia .iiii.
elementa suis animalib plena sunt. immor¬
talib ignis & aer. mortalib: aqua & terra.
quero cur animi dȩmonũ passionũ turbelis
& tempestatib agitent᷑. ł turbatio. ẽ. enĩ.
quȩ grece pathos dr̃. Unde illa uoluit uo¬
care animo passiua : quia uerbũ de uerbo pa¬

Expanded text:
est animo? Porro si inter illa, quae daemonum esse dicit, est animo? Porro si inter illa, quae daemonum esse dicit, adnumeraret uirtutem, sapientiam, felicitatem et haec eos diceret habere cum dis aeterna adque communia, profecto aliquid diceret exoptandum magnique pendendum; nec sic eos tamen propter haec tamquam Deum colere deberemus, sed potius ipsum, a quo haec illos accepisse nossemus. Quanto minus nunc honore diuino aeria digna sunt animalia, ad hoc rationalia ut misera esse possint, ad hoc passiua ut misera sint, ad hoc aeterna ut miseriam et hoc solum pertractem, quod nobiscum daemones dixit habere commune, id est animi passiones, si omnia quatuor elementa suis animalibus plena sunt, immortalibus ignis et aer, mortalibus aqua et terra; quaero cur animi daemonum passionum turbellis et tempestatibus agitentur. Perturbatio est enim, quae Graece πάθος dicitur; unde illa uoluit uocare animo passiua, quia uerbum de uerbo π
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cȩt̃is quȩ in t̾ra uiuunt & sentiunt : in a qͣ¬
tilib pisces & alia natalia. in aere dȩmones.
in aethere dõs. Ac ꝑ hoc qđ dȩ mones genere
sunt animalia non solũ eis cũ hominib uerũ
etiã cũ dus pecoribq cõmune. ẽ: qđ mente
rationalia cũ diis & hominib: qđ tempore
ȩterna cũ diis solis : qđ anima passiua cũ
hominib: solis. qđ corpore aeria ipsi sunt
soli. Proinde quod genere sunt animalia ñ
.ẽ. magnũ quia hoc sunt & pecora: qđ mente
rationalia ñ .ẽ supra nos quia sumꝰ & nos
qđ tempore aet̃na quid boni .ẽ. si beata :
Melior .ẽ. temporał felicitas : quã misera
aet̃nitas. Quod anima passua. quomͦ supͣ
nos ẽ. quando & nos hoc sumꝰ: nec ita esset
nisi miseri essemꝰ: Quod corpore aeria.
uscũq natura: & idõ religionis cultꝰ qui debet᷑
exanimo. nequaquã debeat᷑ ei rei quȩ inferior

Expanded text:
cum ceteris quae in terra uiuunt et sentiunt, in aquacum ceteris quae in terra uiuunt et sentiunt, in aquatilibus pisces et alia natatilia, in aeriis daemones, in aetheriis deos. Ac per hoc quodsunt animalia, non solum eis cum hominibus, verum etiam cum diis pecoribusque commune est: quod mente rationalia, cum diis et hominibus; quod tempore aeterna, cum diis solis; quod animo passiva, cum hominibus solis; quod corpore aeria, ipsi sunt soli. Proinde quod genere sunt animalia, non est magnum; quia hoc sunt et pecora: quod mente rationalia, non est supra nos; quia sumus et nos: quod tempore aeterna, quid boni est, si non beata? Melior est enim temporalis felicitas, quam misera aeternitas. Quod animo passiva, quomodo supra nos est; quando et nos hoc sumus, nec ita esset, nisi miseri essemus? Quod corpore aeria, aliscumque natura, et ideo religionis cultus, qui debetur ex animo, nequaquam debeatur ei rei, quae inferior
Abbreviated transcription (Latin):
De morib gͦ dȩmonũ cũ idem platonicꝰ loqͥe¬
ret᷑ dix̃ eos eisdem quib homines animi ꝑ¬
turbationib agitari. irritari in iurus. obse¬
quiis donisq placari. gauđe honorib diuer¬
sis sacroꝵ ritib oblectari: & in eis si quid neglec¬
tũ fuerit cõmoueri. Int̾ cȩ̨tera etiã dicit ad
eos ꝑtinere diuinationes augur ũ. aruspicũ.
uatũ atq somniorũ : abhis quoq eẽ. miracu¬
la magorũ. Breuit̃ aut̃ eos diffiniens ait
demones. eẽ. genere animalia. anima passiua
mente rationalia corpore aeria: tempore
ȩt̃na Horũ uero .u. tria priora illis. eẽ. quaȩ
nobis. quartũ propriũ. quintũ eos cũ dus ha¬
bere cõmune : sed uideo triũ suꝑiorũ quȩ no¬
bis cũ habent. duo etiã cũ diis hab̾e. Animalia
quippe. eẽ. dicit & dõs: sua cuiq elem̃ta
distribuen in t̾res trib animalib nos posuit

Expanded text:
De moribus ergo daemonum cum idem Platonicus loqueDe moribus ergo daemonum cum idem Platonicus loqueretur, dixit eos eisdem quibus homines animi perturbationibus agitari, inritari iniuriis, obsequiis donisque placari, gaudere honoribus, diuersis sacrorum ritibus oblectari et in eis si quid neglectum fuerit commoueri. Inter cetera etiam dicit ad eos pertinere diuinationes augurum, aruspicum, uatum adque somniorum; ab his quoque esse miracula magorum. Breuiter autem eos definiens ait daemones esse genere amente rationabilia, corpore aeria, temporeaeterna; horum uero quinque tria priora illis esse quae nobis, quartum proprium, quintum eos cum dis habere commune. Sed uideo trium superiorum, quae nobiscum habent, duo etiam cum dis habere. Animalia quippe esse dicit et deos, suaque cuique elementa distribuens in terrestribus animalibus nos posuit
Abbreviated transcription (Latin):
ores sint quia. ẽ.aer. quã t̾ra suꝑior: sed ideo
eis homines p̃ferendi sint: qm̃ spei piorũ homi¬
nũ nequaquã illoꝵ desꝑatio cõparanda .ẽ. Nã
& illa ratio platonis quȩ elementa .iIͦIͦI. ꝓpor¬
tione contex̃ atq ordinat. ita duob ex tremis
igni mobilissimo & t̃rȩ immobili media duo.
aerem & aquã int̾serens. ut quanto ẽ. aer aqͥs
& aere ignis. tanto & aquȩ suꝑiores sunt t̾ris:
satis nos ad monet animaliũ merita ñ ꝓele¬
m̃torũ gradib existimare. Et ipse quippe
apuleius cũ cȩteris terrestre animal hominẽ
dicit. qui tam̃ longe p̃ponit᷑ animalib: aqͣti¬
lib: cũ ipsas aquas t̾ris p̃ponat plato : ut in¬
telligant non eundẽ ordinẽ tenendũ cũ agit᷑
de meritis animarũ. qui udet᷑. eẽ. ordo ingra¬
dib corporũ : sed fieri posse ut in feriꝰ corpꝰ
anima melior in habitet. deteriorq suꝑius.

Expanded text:
ores sint, quia est aer quam terra superior; sed ideo ores sint, quia est aer quam terra superior; sed ideo eis homines praeferendi sint, quoniam spei piorum hominum nequaquam illorum desperatio conparanda est. Nam et illa ratio Platonis, qua elementa quattuor proportione contexit adque ordinat, ita duobus extremis, igni mobilissimo et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam, interserens, ut, quanto est aer aquis et aere ignis, tanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non pro elementorum gradibus aestimare. Et ipse quippe Apuleius cum ceteris terrestre animal hominem dicit, qui tamen longe praeponitur animalibus aquatilibus, cum ipsas aquas terris praeponat Plato: ut intellegant, non eundem ordinem tenendum, cum agitur de meritis animarum, qui uidetur esse ordo in gradibus corporum; sed fieri posse, ut inferius corpus anima melior inhabitet deteriorque superius.
Abbreviated transcription (Latin):
mones in aere nos aut̃ habitamꝰ in t̾ra ita ꝑ¬
moueri. ut hinc eos nob̃. eẽ. p̃ponendos exis¬
timus : om̃inoridiculũ ẽ. Hoc enĩ pacto nob̃
& om̃ia uolatilia p̃ponemꝰ. At enĩ uolatilia
cũ uolando fatigantur uel reficiendũ alimentis
corpꝰ habent. t̾rã repetunt uel ad requiẽ uel
ad pastũ : qđ dȩmones inquiunt ñ faciunt.
Nunqͥd gͦ placet eis ut uolatilia nob̵. dęmo¬
nes aut̃ etiã uolatilib ante cellant : Quod de
mentissimũ . ẽ. opinari: nichil. ẽ. qđ de habita¬
tione suꝑioris elementi dignos. eẽ. dȩmones
existimemꝰ. quib religionis affectũ subdere
debeamꝰ. Sic̃ enĩ fieri potuit. ut aeriȩ uolucres
terrestrib non solũ nob̾ non p̃ferant. uerũ etiã
subiciant᷑ ꝓpt̃ rationalis animȩ quȩ in nobis
.ẽ. dignitatẽ : ita fieri potuit ut dȩmones quã¬
uis magis aerii sint t̾restrib nobis ñ idõ meli¬

Expanded text:
mones in aere, nos autem habitamus in terra, ita permones in aere, nos autem habitamus in terra, ita permoueri, ut hinc eos nobis esse praeponendos existimemus, omnino ridiculum est. Hoc enim pacto nobis et omnia uolatilia praeponimus. At enim uolatilia cum uolando fatigantur uel reficiendum alimentis corpus habent, terram repetunt uel ad requiem uel ad pastum, quod daemones, inquiunt, non faciunt. Numquid ergo placet eis, ut uolatilia nobis, daemones autem etiam uolatilibus antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est quod de habitatione superioris elementi dignos esse daemones existimemus, quibus nos religionis adfectu subdere debeamus. Sicut enim fieri potuit, ut aeriae uolucres terrestribus nobis non solum non praeferantur, uerum etiam subiciantur propter rationalis animae, quae in nobis est, dignitatem: ita fieri potuit, ut daemones, quamuis magis aerii sint, terrestribus nobis non ideo meli
Abbreviated transcription (Latin):
.ceruis. om̃ib auibus : Quis multũ ualendo leo¬
nib. & elephantis : Quis diu uiuendo serpentib:
qui etiã deposita tunica senectutẽ deponere
atq inuuentutẽ redire ꝑhibent᷑ : Sed sic̃ his
om̃ib ratiocinando & in telligendo meliores
sumꝰ : ita etiã dȩmonib bene at honeste uiuen¬
do meliores. eẽ debemꝰ. Obhoc enĩ & ꝓuidentia
diuina eis quib nos constat. eẽ. potiores data
sunt quȩdã potiora corporũ munera: ut illud
quo eis p̃ponimꝰ etiã isto mͦ nob̵ cõmendaretur
multo maiore cura ex colendũ. eẽ . quã corpꝰ.
ipsãq excellentiã corporalẽ quã dȩmones
hab̾e nossemꝰ p̃bonitate uitȩ qua illis ante po¬
nimꝰ᷑ contẽpnere disceremꝰ. habituri & nos im¬
mortalitatẽ corporũ. non quã suppliciorum
aeternitas torqueat. sed quã puritas p̃cedat
animorũ. lam uero de loci altitudine qđ dȩ¬

Expanded text:
carnis, omnibus auibus? quis multum ualendo leocarnis, omnibus auibus? quis multum ualendo leonibus et elephantis? quis diu uiuendo serpentibus, qui etiam deposita tunica senectutem deponere adque in iuuentam redire perhibentur? Sed sicut his omnibus ratiocinando et intellegendo meliores sumus, ita etiam daemonibus bene adque honeste uiuendo meliores esse debemus. Ob hoc enim et prouidentia diuina eis, quibus nos constat esse potiores, data sunt quaedam potiora corporum munera, ut illud, quo eis praeponimur, etiam isto modo nobis commendaretur multo maiore cura excolendum esse quam corpus, ipsamque excellentiam corporalem, quam daemones habere nossemus, prae bonitate uitae, qua illis anteponimur, contemnere disceremus, habituri et nos inmortalitatem corporum, non quam suppliciorum aeternitas torqueat, sed quam puritas praecedat animorum. Iam uero de loci altitudine, quod dae
Abbreviated transcription (Latin):
corporũ & habitationis altiorẽ locũ : Nã de
morib eorũ cũ de om̃ib generalit̾ loqueret᷑
non solũ nichil bonidixit : sed etiã plurimũ ma¬
li . Deniq lecto illo libro ꝓrsus nemo miratur
eos etiã scȩnicã turpitudinẽ in reb diuinis ha¬
be uoluisse. & cũ dõs se putariuelint dõrũ cri¬
minib oblectari potuisse : & quicqͥd eorũ sacris
obscena solemnitate seu turpi crudelitate uel
ridet᷑ uel horret᷑ eorũ affectib conuenire.
ueracit̃ religiosus. & uero dõ subditꝰ. idõ arbitre¬
tur dȩmones se ipso. eẽ . meliores qđ habeant
corpora meliora. Alioquin multas sibi & bestias
p̃laturꝰ . ẽ : quae nos & a crimonia sensuũ & motu
facillimo atq: celerrimo. & ualentia uiriũ. &
annosissima firmitate corporũ uincun. Quis
hominũ uiuendo ȩquabit᷑ aquilis & uulturib:
Quis odorando canib: : Quis uelocitate leporib:

Expanded text:
corporum et habitationis altiorem locum? Nam de corporum et habitationis altiorem locum? Nam de moribus eorum, cum de omnibus generaliter loqueretur, non solum nihil boni dixit, sed etiam plurimum mali. Denique lecto illo libro prorsus nemo miratur eos etiam scaenicam turpitudinem in rebus diuinis habere uoluisse, et cum deos se putari uelint, deorum criminibus oblectari potuisse, et quidquid in eorum sacris obscena sollemnitate seu turpi crudelitate uel ridetur uel horretur, eorum adfectibus conuenire. ueraciter religiosus et uero Deo subditus ideo arbitretur daemones se ipso esse meliores, quod habeant corpora meliora. Alioquin multas sibi et bestias praelaturus est, quae nos et acrimonia sensuum et motu facillimo adque celerrimo et ualentia uirium et annosissima firmitate corporum uincunt. Quis hominum uidendo aequabitur aquilis et uulturibus? quis odorando canibus? quis uelocitate leporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex isto genere numinũ habuit amicũ socra¬
tes. aut contraria int̾ se sensit plato. mͦ dȩmo¬
nes honorando. mͦ eorũ delitias a ciuitate bene
morata remouendo : aut non .ẽ. socrati amicitia
dȩmonis gratulanda. De qua usq ad eo & ipse
apuleus erubuit. ut de dõ socratis p̃no¬
taret librũ. quẽ scđm suã disputationẽ qua
dõs a dȩmonib tam diligent̾ copioseq discer¬
nit ñ appellare de dõ sed de dȩmone socratis
debiit. Maluit autẽ hoc in ipsa disputatione
quã intitulo libri ponere. Ita enĩ ꝑ sanã doc¬
trinã quȩ humanis reb illuxit om̃s uel pene
om̃s dȩmonũ nom̃ exhorrent: ut quisquis ante
disputationẽ apuleii qua dȩmonũ dignitas
cõmendat᷑ titulũ libri de dȩmone socratis le¬
geret. nequaquã illũ hominẽ fuisse sentiret.
Quid autẽ etiã ipse apuleius qđ in dȩmonibus
laucdaret inuenit ꝓpt̃ subtilitatẽ & firmitatẽ

Expanded text:
non ex isto genere numinum habuit amicum Socranon ex isto genere numinum habuit amicum Socrates aut contraria inter se sentit Plato modo daemones honorando, modo eorum delicias a ciuitate bene morata remouendo, aut non est Socrati amicitia daemonis gratulanda, de qua usque adeo et ipse Apuleius erubuit, ut de deo Socratis praenotaret librum, quem secundum suam disputationem, qua deos a daemonibus tam diligenter copioseque discernit, non appellare de deo, sed de daemone Socratis debuit. Maluit autem hoc in ipsa disputatione quam in titulo libri ponere. Ita enim per sanam doctrinam, quae humanis rebus inluxit, omnes uel paene omnes daemonum nomen exhorrent, ut, quisquis ante disputationem Apulei, qua daemonum dignitas commendatur, titulum libri de daemone Socratis legeret, nequaquam illum hominem sanum fuisse sentiret. Quid autem etiam ipse Apuleius quod in daemonibus laudaret inuenit praeter subtilitatem et firmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
disserit && ex ponit ex quo genere numi nũ
socrates habebat ad iunctũ & amiticia qͥdã
conciliatũ. aqͥ ꝑhibet᷑ solitꝰ ad moneri ut de¬
sisteret ab agendo quando id quod agere uo¬
lebat ñ ꝓsꝑe fuerat euenturũ. Dicit enĩ aꝑ¬
tissime & copiosissime asserit ñ illũ dm̃ fuisse
sed dȩmonẽ : diligenti disputatione ꝑtrac¬
tans istã platonis de dõrũ sublimitate & ho
gͦ si ita sunt : quonã mͦ ausus . ẽ. plato etiã¬
si non diis quos ab om̃i humana contagione
semouit. certe ipsis dȩ monib poetas urbe pel¬
lendo aufferre theatricas uoluptates: nisi
quia hoc pacto ad monuit animũ humanũ
quã uis ad huc in his moribundis menbris po¬
sitũ ꝓsplendore honestatis impura de monũ
uissa contẽpnere. eorũq immundiciã detes¬
tari : Nam si plato hȩc honestissime arguit
& ꝓhibuit: ꝓfecto dę mones turpissime po¬
poscer̃. atq uisser̃. Aut gͦ fallit᷑ apuleius &

Expanded text:
disserit et exponit, ex quo genere numinum disserit et exponit, ex quo genere numinum Socrates habebat adiunctum et amicitia quadam conciliatum, a quo perhibetur solitus admoneri, ut desisteret ab agendo, quando id quod agere uolebat, non prospere fuerat euenturum; dicit enim apertissime et copiosissime adserit non illum deum fuisse, sed daemonem, diligenti disputatione pertractans istam Platonis de deorum sublimitate et hoergo si ita sunt, quonam modo ausus est Plato, etiamsi non dis, quos ab omni humana contagione semouit, certe ipsis daemonibus poetas urbe pellendo auferre theatricas uoluptates, nisi quia hoc pacto admonuit animum humanum, quamuis adhuc in his moribundis membris positum, pro splendore honestatis inpura daemonum iussa contemnere eorumque inmunditiam detestari? Nam si Plato haec honestissime arguit et prohibuit, profecto daemones turpissime poposcerunt adque iusserunt. Aut ergo fallitur Apuleius et
Abbreviated transcription (Latin):
ita etiã naturarũ. Proinde dii s̃ hominib
dȩmonibq potiores:⁊ homines uero in fra
dõs & dęmones constituti sunt : ut elem̃toꝵ
ordine sit differentia meritoꝵ. Dęmones
igit᷑ medii quẽ ad modũ diis in feriꝰ habitant.
di sunt. Habent enĩ cũ diis immortalitatẽ¬
corporũ cõmunẽ: animoꝵ aut̃ cũ hominib
passiones. Qua ꝓpt̾ ñ ÷ mirũ inquiunt si
etiã ludorũ obscenitatib & poetarũ figm̃¬
tis delectant᷑ : quando quidẽ humanis ca¬
piuntur affectib aquib dii longe absunt:
& modis om̃ib alieni sunt. Ex quo colligit᷑
platonẽ poetica detestando & ꝓhibendo
figmenta : non dõs qui om̃s boni & excelsi st̃
priuasse ludorũ scenicorũ uoluptate. sed
dȩmones. Haec si ita sunt quȩ licet apđ alios
quoq reꝑiant᷑: apuleius tam̃ platonicus
madaurensis de hacre sola unũ scripsit li¬
brũ. cuiꝰ. eẽ titulũ uoluit de dõ socratis. ubi

Expanded text:
ita etiam naturarum. Proinde dii sunt hominibus ita etiam naturarum. Proinde dii sunt hominibus daemonibusque potiores; homines vero infra deos et daemones constituti sunt, ut elementorum ordine, sic differentia meritorum. Daemones igitur medii, quemadmodum diis, quibus inferius habitant, di sunt. Habent enim cum diis communecorporum, animarum autem cum hominibus passiones. Quapropter non est mirum, inquiunt, si eciam ludorum obscenitatibus et poetarum ficmentis delectantur, quando quidem humanis capiuntur affectibus, a quibus dii longe absunt et modis omnibus alieni sunt. Ex quo colligitur, Platonem poetica detestando et prohibendo figmenta non deos, qui omnes boni et excelsi sunt, priuasse ludorum scaenicorum uoluptate, sed daemones. Haec si ita sunt quae licet aput alios quoque reperiantur, Apuleius tamen Platonicus Madaurensis de hac re sola unum scripsit librum, cuius esse titulum uoluit \'de deo Socratis\', ubi
Abbreviated transcription (Latin):
plicationib placari existimat: bona uero
ludis. & talib quasi ad lȩtitiã ꝑtinentib reb
Quid ÷ gͦ qđ semideus plato ñ semidei sed diis
& hoc bonis illa oblectam̃ta quia iudicat¬
turpia tam constant̃ audet auferre : Qui sa¬
ne dii refellunt sententiã labeonis. Nam se
in latino ñ lasciuos tantũ atq ludibundos:
sed etiã sȩuos terribilesq morstrarunt. Ex¬
ponant gͦ nobis ista platonici: qui om̃s dõs
scđm auctoris sui sententiã bonos & honestos.
& uirtutib sapientiũ socios. eẽ. arbitrantur
alit̾q de ullo dõrũ sentiri nefas habent. Ex¬
ponimꝰ inquiunt. At tente igit᷑ audiamus.
rationalis triꝑtita diuisio. ẽ: in dõs. homi¬
nes. dȩmones : Di i excelsissimũ locũ tenent:
homines in fimũ : dȩmones mediũ. Nã dõꝵ
sedes incęlo. ẽ. hominũ in t̾ra: in aere dae¬
monũ. Sic̃ eis diuersa dignitas. ẽ. locorũ:

Expanded text:
plicationibus placari existimat, bona uero plicationibus placari existimat, bona uero ludis et talibus quasi ad laetitiam pertinentibus rebus. Quid est ergo quod semideus Plato non semideis, sed deis, et hoc bonis, illa oblectamturpia, tam constanter audet auferre? Qui sane di refellunt sententiam Labeonis; nam, se in Latinio non lasciuos tantum adque ludibundos, sed etiam saeuos terribilesque monstrarunt. Exponant ergo nobis ista Platonici, qui omnes deos secundum auctoris sui sententiam bonos et honestos et uirtutibus sapientium socios esse arbitrantur aliterque de ullo deorum sentiri nefas habent. Exponimus, inquiunt. Adtente igitur audiamus. rationalis, tripartita divisio est, in deos, homines, daemones. Dii excelsissimum locum tenent, homines infimum, daemones medium. Nam deorum sedes in coelo est, hominum in terra, in aere daemonum. Sicut eis diversa dignitas est locorum,
Abbreviated transcription (Latin):
indigna dõrũ maiestate atq bonitate car¬
mina cõposuerint censet ciuitate pellendos.
Qui sunt igit᷑ isti di rqui de scęnicis ludis
cũ ipso platone contendunt : Ille quippe ñ
patit᷑ dõs falsis criminib in famari: isti eis¬
dem criminib suos honores celebrari iubent.
Deniq isti cũ eosdem ludos instaurari p̃cipe¬
rent poscentes turpia: etiã maligna gesser.
tito latino auferentes filiũ & immit tentes
morbũ qđ eorũ ab niusset imꝑiũ. eũq morbũ
retrahentes cũ iꝰssa cõplesset. Iste aut̃ illos
nec tam malos timendos putat : sed suȩ sen¬
tentiae robur constantissime retinens. om̃s
poetarũ sacrilegas nugas quib illi im mun¬
ditiae societate oblectant᷑ apopło bene insti¬
tuto remouere nondubitat. Hunc autẽ pla¬
tonẽ qđ iam in scđo libro cõmemoraui int̾
semideos labeo ponit. Qui labeo numina ma
la uictimis cruentis. atq huius modi sup¬

Expanded text:
indigna deorum majestate atque bonitate carindigna deorum majestate atque bonitate carmina composuerint, censet civitate pellendos. Qui sunt igitur isti dii, qui de scenicis ludis cum ipso Platone contendunt? Ille quippe non patitur deos falsis criminibus infamari: isti eisdem criminibus suos honores celebrari jubent. Denique isti cum eosdem ludos instaurari praeciperent, poscentes turpia, etiam maligna gesserunt, Tito Latinio auferentes filium, et immittentes morbum, quod eorum abnuisset imperium, eumque morbum retrahentes, cum jussa complesset: iste autem illos nec tam malos timendos putat, sed suae sententiae robur constantissime retinens, omnes poetarum sacrilegas nugas, quibus illi immunditiae societate oblectantur, a populo bene instituto removere non dubitat. Hunc autem Platonem, quod jam in secundo libro commemoravi , inter semideos Labeo ponit. Qui la uictimis cruentis atque huius modi sup
Abbreviated transcription (Latin):
tauer̃. Quã quã gͦ a nob̾ & in aliis multis
reb magnisq dissentiant: in hoc tam̃ qđ mͦ
posui. quia neq parua res. ẽ. & inde nunc
bonis & malis. Sed habemꝰ sententiã dicen¬
nino ullũ deoꝵ malũ. Consequens. ẽ. igitur
ut bonis haec exhibenda in telligant᷑. Iunc
enĩ dis exhibentur : qm̃ nec dii er̃ si boni
noner̃. Hoc si ita. ẽ. nã de diis qͥd aliud de¬
cet credere : illa ꝓfecto uacuat᷑ opinio. qua
non nulli putant dõs malos sacris placan¬
dos. eẽ. ne ledant : bonos autẽ ut ad iuuent
inuocandos. Mali enĩ nulli sunt dii: bonis
porro debitꝰ ut dicunt honor sacroꝵ᷑ defe¬
rendus. Qui sunt gͦ illi qui ludos scęnicos
amant. eosq diuinis reb ad iungi. & suis
honorib flagitant ex hiberi. quorũ uis ñ
eos indicat nullos. sed iste affectꝰ nimirũ
indicat malos : Quid enĩ de ludis scenicis
plato senserit. notũ. ẽ: cũ poetas ipsos qd tã

Expanded text:
tum. Quanquam ergo a nobis et in aliis multis tum. Quanquam ergo a nobis et in aliis multis rebus magnisque dissentiant, in hoc tamen quod modo posui, quia neque parva res est, et inde nunc bonis et malis. Sed habemus sententiam Platonino ullum deorum malum . Consequens est igitur, ut bonis haec exhibenda intelligantur: tunc enim diis exhibentur; quoniam nec dii erunt, si boni non erunt. Hoc si ita est, nam de diis quid aliud decet credere? illa profecto vacuatur opinio, qua nonnulli putant deos malos sacris placandos esse, ne laedant; bonos autem, ut adjuvent, invocandos. Mali enim nulli sunt dii: bonis porro debitus, ut dicunt, honor sacrorum est deferendus. Qui sunt ergo illi qui ludos scenicos amant, eosque divinis rebus adjungi et suis honoribus flagitant exhiberi? quorum vis non eos indicat nullos, sed iste affectus nimirum indicat malos. Quid enim de ludis scenicis Plato senserit, notum est; cum poetas ipsos, quod tam
Abbreviated transcription (Latin):
tonis discipulus uir excellentis ingenii &
eloquii platoni quidẽ impar. sed multos fa¬
cile superans. cũ sectã ꝑ rpateticã condidis¬
set qđ de ambu lan disputare consueuerat.
plurimosq discipłos p̃clara fama & excellets
uiuo ad huc p̃ceptore in suã heresim congre¬
gasset: post mor tẽ uero platonis eusippus
sororis eius filius & xenoerates dilectꝰ eius
discipłs in scolam eius quar acha demica uoca¬
bat᷑ eidem successissent. atq obhoc & ipsi eo
successores achademici appellarent᷑. recenti¬
ores tam̃ phy losophi nobilissimi quib plato
sectandus placuit. noluerint se dici ꝑrpate¬
ticos aut achademicos. sed platonicos. ex qͥb
sunt ualde nobilitati greci. plotinꝰ. iambichus.
porphirius. in utͣq: aut̃ lingua id ÷ greca
& latina. apuleius affer extitit platonicus
nobilis. Sed hi om̃s & cęteri huiꝰ modi. & ipse
plato. diis plurimis: eẽ. saera facienda pu

Expanded text:
tonis discipulus, vir excellentis ingenii, et tonis discipulus, vir excellentis ingenii, et eloquio Platoni quidem impar, sed multos facile superans, sectam Peripateticam condidisset, quod deambulans disputare consueverat, plurimosque discipulos praeclara fama excellens, vivo adhuc praeceptore in suam haeresim congregasset, post mortem vero Platonis Speusippus, sororis ejus filius, et Xenocrates, dilectus ejus discipulus, in scholam ejus, quae Academia vocabatur, eidem successissent, atque ob hoc et ipsi et eorum successores Academici appellarentur; recentiores tamen philosophi nobilissimi, quibus Plato sectandus placuit, noluerint se dici Peripateticos, aut Academicos, sed Platonicos. Ex quibus sunt valde nobilitati Graeci, Plotinus, lamblichus, Porphyrius: in utraque autem lingua, id est et graeca et latina, Apuleius Afer exstitit Platonicus nobilis. Sed hi omnes, et caeteri ejusmodi, et ipse Plato, diis plurimis esse sacra facienda pu
Abbreviated transcription (Latin):
nescio utrũ hoc uspiã reꝑiat᷑ in libris eoꝵ
qui ante platonẽ fuer̃ : nisi ubi dictũ . ẽ ego
sũ qui sũ & dices qui ÷ misit me aduos. Sed
unde tũq ista ille didicerit. siue p̃cedentib
eũ ueterũ libris. siue potius quomͦ dic̃ apłs.¬
tione mundi ꝑ ea quae facta st̃ intellecta cons¬
picuint᷑. sempit̃na quoq uirtꝰ eiꝰ & diuinitas:
nunc non immerito me platonicos phyloso¬
phos elegisse cũ quib agam qđ in ista quęsti¬
one quã mͦ suscepimꝰ agit᷑ denaturali theolo¬
gia utrũ ꝓpt̾ felicitatẽ quae pꝰ mortẽ futura
.ẽ. unidõ anplurib sacra facere oporteat. sa¬
tis ut existimo ex posui. Idõ quippe hos potissi¬
mũ elegi: qm̃ de uno dõ qui fecit cęlũ & t̾rã
quanto melius senser̃. tanto cȩteris głoriosi¬
ores & illus triores habent᷑. in tantũ aliis p̃¬
lati iudicio posteriorũ : ut cũ aristotiles pla¬

Expanded text:
nescio utrum hoc uspiam reperiatur in libris eorum nescio utrum hoc uspiam reperiatur in libris eorum qui ante Platonem fuerunt, nisi ubi dictum est: Ego sum qui sum. Et dices eis: Qui est misit me ad vos. Sed undecunque ista ille dieum ueterum libris siue potius, quo modo dicit aposttutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque ejus virtus et divinitas : nunc non immerito me Platonicos philosophos elegisse cum quibus agam, quod in ista quaestione, quam modo suscepimus, agitur de naturali theologia, utrum propter felicitatem, quae post mortem futura est, uni Deo, an pluribus sacra facere oporteat, satis, ut existimo, exposui. XII. Ideo quippe hos potissimum elegi, quoniam de uno Deo, qui fecit coelum et terram, quanto melius senserunt, tanto caeteris gloriosiores et illustriores habentur: in tantum aliis praelati judicio posterorum, ut cum Aristoteles, Pla
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ quã dictũ. ẽ. in principio fecit ds̃ cęlũ
& t̾rã. Deinde illȩ duȩ mediȩ: quib int̾ positis
sibi met hȩc extrema copularent᷑: aquã dic̃ & ae¬
rem. Unde putat᷑ sic in tellexisse quod scriptũ. ẽ.
dens quo more soleat illa scriptura appellare
menta loco illo cõmemorata uidi potest. Deinde
quod plato dicit amatorẽ dĩ. eẽ. phrlosophũ
nichil sic illis sacris litteris flagrat. & maxime
ullud qđ & me plurimũ adducit ut pene assen¬
tiar platonẽ illoꝵ libroꝵ ex ꝑtem ñ fuisse: qͦd
cũ ad scm̃ morsen ita uerba dĩ ꝑ angłm ꝑferant᷑.
ut quȩrenti qͦd sit nom̃ eiꝰ qui eũ ꝑgere p̾cipiebat
ad popłm hebreũ ex aegrpto liberandũ respon¬
deatur. ego sũ qui sũ. & dices filiis isrł. qui .ẽ.
misit me ad uos. tanquã in eius cõparatione
qui uere . ẽ. quia incõmutabilis. ẽ. ea quȩ mu¬
tabilia facta sunt non sint. Uehem̃t̃ hoc plato¬
tenuit: & dili gentissime cõmendauit. Et

Expanded text:
inem, qua dictum est: In principio fecit Deus coelum et terram . Deinde illa duo media, quibus interpositis sibimet haec extrema copularentur, aquam dicit et aerem. Unde putatur sic intellexisse quod scriptum est: dens quo more soleat illa scriptura appellare menta loco illo commemorata uideri potest Deinde quod Plato dicit amatorem Dei esse philosophum, nihil sic illis sacris litteris flagrat; et maxime illud quod et me plurimum adducit, ut paene adsentiar Platonem illorum librorum expertem non fuisse, quod, cum ad sanctum Moysen ita uerba Dei per angelum perferantur, ut quaerenti quod sit nomen eius, qui eum pergere praecipiebat ad populum Hebraeum ex Aegypto liberandum, respondeatur: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad uos, tamquam in eius conparatione, qui uere est quia incommutabilis est, ea quae mutabilia facta sunt non sint, uehemtenuit, et diligentissime commendavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
norũ aut non inueniri aut uix inueniri
dõs qui non homines fuerint. mortuisq
diuini honores delati sint. Qmitto quod
uarro dicit om̃s ab eis mortuos existima¬
ri in anes dõs: & ꝓbat ꝑea saera quȩ om¬
nib fere mortuis exhibentur. ubi & ludos
cõmemorat funebres. tanquã hoc sit maxi¬
mũ diuinitatis indiciũ quod non soleant
ludi nsi numinib celebrari. Hermes ipse
de quonunc agitur in eodẽ ipsolibro ubi
quasi futura p̃nuntiando art lisinc t̃ra ista¬
scis sima sedes delubrorũ atq templorũ se¬
pulchrorũ erit mortuorũq plenissima:
dõs egypti homines mortuos. eẽ. testatur.
Cũ enĩ dixisset ꝓ auos suos multũ errantes.
circa dõrũ rationẽ in credulos. & non anĩ¬
ad uertentes cultũ religionẽq diuinã in¬
uenisse artẽ qua efficerent dõs. cui inuen

Expanded text:
norum aut non inueniri aut uix inueniri norum aut non inueniri aut uix inueniri deos, qui non homines fuerint mortuisque diuini honores delati sint. Omitto, quod Varro dicit omnes ab eis mortuos existimari manes deos et probat per ea sacra, quae omnibus fere mortuis exhibentur, ubi et ludos commemorat funebres, tamquam hoc sit maximum diuinitatis indicium, quod non soleant ludi nisi numinibus celebrari. Hermes ipse, de quo nunc agitur, in eodem ipso libro, ubi quasi futura praenuntiando deplorans aitsanctissima sedes delubrorum atque templorum, sepulcrorum erit mortuorumque plenissima; deos Aegypti, homines mortuos esse testatur. Cum enim dixisset proavos suos multum errantes circa deorum rationem, incredulos et non animadvertentes ad cultum religionemque divinam, invenisse art
Abbreviated transcription (Latin):
ex egrpto. quae fatet᷑ a multũ errantib & in¬
credulis. & a cultu diuinȩ religionis auersis
.eẽ. instituta: ait int̃ cȩta. Tunc t̾ra ista sc̃is si¬
ma sedes delubrorũ atq templorũ. sepulchõꝵ
erit mortuorũq plenissima: quasi uerosi illa
ñ auferrent᷑ ñ. eent. homines morituri. aut
alibi. eẽnt. mortui ponendi quam in terra.
Et utiq quanto plus uolueretur temporis
& dierũ : tanto maior. eẽt. numerus sepulchro¬
rũ ꝓpt̃ maiorẽ numerũ mortuorũ. Sed hoc
uidetur dolere. qđ memoriae martrrũ nr̃oꝵ
templis eorũ delubrisq succedent: ut uide¬
licet qui hȩc legunt animo a nobis auerso
atq ꝑuerso putent a paganis cultos fuisse
dõs intemplis. a nobis autẽ coli mortuos
in sepulchris. Tanta enĩ homines impii
cȩcitate in montes quodã mͦ offendvnt.
res q oculos suos ferientes nolunt uide:
ut non attendant in om̃ib litteris paga¬

Expanded text:
ex Aegypto, quae fatetur a multum errantibus et inex Aegypto, quae fatetur a multum errantibus et incredulis et a cultu diuinae religionis auersis esse instituta, ait inter cetera: Tunc terra ista, sanctissima sedes delubrorum adque templorum, sepulcrorum erit mortuorumque plenissima; quasi uero, si illa non auferrentur, non essent homines morituri, aut alibi essent mortui ponendi quam in terra; et utique, quanto plus uolueretur temporis et dierum, tanto maior esset numerus sepulcrorum propter maiorem numerum mortuorum. Sed hoc uidetur dolere, quod memoriae martyrum nostrorum templis eorum delubrisque succederent. ut uidelicet, qui haec legunt animo a nobis auerso adque peruerso, putent a paganis cultos fuisse deos in templis, a nobis autem coli mortuos in sepulcris. Tanta enim homines inpii caecitate in montes quodam modo offendunt resque oculos suos ferientes nolunt uidere. ut non adtendant in omnibus litteris paga
Abbreviated transcription (Latin):
apud homines ualeant. Hi enĩ diis bonis
quos scõs angłos nos uocamꝰ rationalesq
creaturas sc̃ȩ cȩlestis habitationis. siue se¬
des. siue dominationes. siue principatus.
siue potestates. amici. eẽ. omino ñ possunt.
aquib tamlonge ab sunt animi affectione.
quã longe absunt a uirtutib uitia. & a
uolentiã siue beneficientiã dõrũ uel potus
angłoꝵ bonorũ : sed ꝑbonȩ uoluntatis si¬
militudinẽ. qua cũ illis sumꝰ & cũ illis uiui¬
mꝰ. & cũ illis qͣuẽ colunt colimꝰ. & si eos car¬
nalib oculis uidere non possumꝰ : in qͣntũ
autẽ dissimilitudine uoluntatis & fra¬
gilitate miserisumꝰ. in tantũ ab eis longe¬
sumꝰ uitȩ merito. non corporis loro. Non
enĩ quia in t̾ra conditione carnis habitamꝰ :
sed si immunditia cordis t̾rena sapimus.
non eis iungim᷑. Cũ uero sanam᷑ ut quales
si ab illo nos fieribeatos a quo & ipsi facti

Expanded text:
aput homines ualeant. Hi enim dis bonis, aput homines ualeant. Hi enim dis bonis, quos sanctos angelos nos uocamus rationalesque creaturas sanctae caelestis habitationis siue sedes siue dominationes siue principatus siue potestates, amici esse omnino non possunt, a quibus tam longe absunt animi affectione, quam longe absunt a uirtutibus uitia et a uolentiam seu beneficentiam deorum uel potius angelorum bonorum, sed per bonae uoluntatis similitudinem, qua cum illis sumus et cum illis uiuimus et cum illis Deum quem colunt colimus, etsi eos carnalibus oculis uidere non possumus; in quantum autem dissimilitudine uoluntatis et fragilitate infisumus vitae merito, non corporis loco. Non enim quia in terra conditione carnis habitamus, sed si immunditia cordis terrena sapimus, non eis jungimur. Cum vero sanamur, ut quales us, si ab illo nos fieri beatos, a quo et i
Abbreviated transcription (Latin):
mini. non om̃i homini. Qualis. ẽ. gͦ iste ds̃.
quẽ non faceret homo nisi errans & incre¬
dulus. & auersus a uero dõ : Porro si dę mo¬
nes qui coluntur in templis ꝑ artẽ nescio
quã imaginib inditi hoc. ẽ. uisibilib simu¬
lachris ab eis hominib qui hac arte fecer̃
dõs cũ aberrarent auersiq. eeñt. acultu &
religione diuina non sunt int̾nuntii nec
int̾p̃tes int̾ homines & dõs ꝓpt̃ suos pes¬
simos ac turpissimos mores. & qđ homines
quã uis errantes & increduli & auersi a
cultu ac diuina religione tam̃ eis sine du¬
bio meliores sunt quos dõs ipsi arte fecer̃:
restat ut quod possunt tanquã dȩmones pos¬
sint. uel quasi beneficia p̃stando magis no¬
centes. quia magis decipientes. uel aꝑte
male faciendo: nec tam̃ quod libet horũ
nisi quanto ꝑmittunt᷑ alta & secreta dĩ
ꝓuidentia : Non autẽ tanquã medii int̃
homines & dõs ꝑ amicitiã dõrũ multum

Expanded text:
mini, non omni homini. Qualis est ergo iste deus, mini, non omni homini. Qualis est ergo iste deus, quem non faceret homo nisi errans et incredulus et auersus a uero Deo? Porro si daemones, qui coluntur in templis, per artem nescio quam imaginibus inditi, hoc est uisibilibus simulacris, ab eis hominibus, qui hac arte fecerunt deos, cum aberrarent auersique essent a cultu et religione diuina, non sunt internuntii nec interpretes inter homines et deos et propter suos pessimos ac turpissimos moros, et quod homines, quamuis errantes et increduli et auersi a cultu ac religione diuina, tamen eis sine dubio meliores sunt, quos deos ipsi arte fecerunt; restat, ut, quod possunt, tamquam daemones possint, uel quasi beneficia praestando magis nocentes, quia magis decipientes, uel aperte malefaciendo nec tamen quodlibet horum, nisi quando permittuntur alta et secreta Dei prouidentia, non autem tamquam medii inter homines et deos per amicitiam deorum multum
Abbreviated transcription (Latin):
mines qui eos fecer̃ sibi met importasse
ut eos hab̾ent dõs qui non erant dii. Uerũ
quippe .ẽ. illu ꝓpħicũ. Si faciet homo dõs:
ecce ipsi non sunt dii. Dõs gͦ tales taliũ dõs
arte factos atalib cũ appellasset hermes
id ÷ idolis dȩmones ꝑ artẽ nescio quã cupi¬
ditatũ suarũ uinculis illigatos cũ appel¬
laret factos abhominib dõs: ñ tam̃ eis
dedit quod platonicus apuleius. unde iã¬
satis diximꝰ. & quã sit in conueniens absur¬
dũq monstrauimꝰ ut ipsi. eẽnt. int̾ p̃tes &
int̾cessores int̾dõs quos fecit ds̃ & homi¬
nes quos idem fecit ds⁊ hinc afferentes uo¬
ta. inde munera referentes. Nimis enim
stultũ .ẽ. credere dõs quos fecer̃ homines
plus ualere apđ eos quos fecit ds̃ quã ua¬
lent ipsi homines quos idem ipse fecit ds.
Dȩmon quippe simula chro arte impia
coligatur ab homine factꝰ.ẽ. ds̃: sed tali ho¬

Expanded text:
mines, qui eos fecerunt, sibimet importasse, mines, qui eos fecerunt, sibimet importasse, ut eos haberent deos qui dii non erant. Verum est quippe illud propheticum, Si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt dii . Deos ergo tales, talium deos, arte factos a talibus, cum appellasset Hermes; id est, idolis daemones, per artem nescio quam, cupiditatum suarum vinculis illigatos, cum appellaret factos ab hominibus deos, non tamen eis dedit, quod Platonicus Apuleius unde satis jam diximus, et quam sit inconveniens absurdumque monstrauimus, ut ipsi essent interpretes et intercessores inter deos, quos fecit Deus, et homines, quos idem fecit Deus; hinc adferentes uota, inde munera referentes. Nimis enim stultum est credere deos, quos fecerunt homines, plus ualere aput deos, quos fecit Deus, quam ualent ipsi homines, quos idem ipse fecit Deus. Daemon quippe simulacro arte inpia conligatus ab homine factus est deus, sed tali ho
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ magnꝰ dr̃ĩs & laudabilis nimis: t̾ribił
.ẽ. suꝑ oñs dõs. Qm̃ om̃s dii gentiũ dę mo¬
nia : dñs autẽ cęlos fecit. Qui gͦ doluit
uenturũ fuisse tempus quo auferret᷑ cultꝰ
idolorũ & in eos quicolerent dominationẽ
dȩmoniorũ malo spũ instigatꝰ : semꝑ uo¬
lebat istam captiuitatẽ manere. Qua traas¬
acta: psalmus canit ȩlificari domũ in om̃i
terra. Prenuntiabat illa hermes dolendo :
etiã ipse hermes ipse eaquȩ nolebat & do¬
lebat auferri ñ aprudentib & fidelib &
religiosis. sed ab errantib & in credulis &
acultu diuinȩ religionis auersis. eẽ. insti¬
tuta miris modis coactꝰ .ẽ. confiteri. Qui
quã uis eos appellet dõs. tam̃ cũ dicit a ta¬
lib hominib factos quales. ẽẽ. utiq non
debemꝰ. uelit nolit ostendit colendos ñ. eẽ.
ab eis qui tales non sunt quales fuer̃ aqͥb
facti sunt. hoc .ẽ. a prudentib fidelib re¬
ligiosis : simul etiã demonstran ipsos ho¬

Expanded text:
s et laudabilis nimis, terribilis est super omnes deos. Quia omnes di gentium daemonia, dominus autem caelos fecit. Qui ergo doluit uenturum fuisse tempus, quo auferretur cultus idolorum et in eos, qui colerent, dominatio daemoniorum, malo spiritu instigatus semlebat istam captivitatem manere, qua transacta Psalmus canit aedificari domum in omni terra. Praenuntiabat illa Hermes dolendo; etiam Hermes ipse ea quae nolebat et dolebat auferri, non a prudentibus et fidelibus et religiosis, sed ab errantibus et incredulis et a cultu divinae religionis aversis esse instituta, miris modis coactus est confiteri. Qui quamvis eos appellet deos, tamen cum dicit a talibus hominibus factos, quales esse utique non debemus, velit nolit, ostendit colendos non esse ab eis qui tales non sunt, quales fuerunt a quibus facti sunt; hoc est a prudentibus, fidelibus, religiosis: simul etiam demonstrans, ipsos ho
Abbreviated transcription (Latin):
pissimis oblectemꝰ. ubi uel flagitia isti
celebrant deorũ suorũ. si cũ homines. eẽnt.
talia cõmiser̃. uel conficta delectamenta
dȩmonũ noxiorũ si homines ñ fuerunt.
Existo genere dȩmonũ socrates ñ habe
faciendi dõs alieno & in nocenti illi impor¬
tauer̃ talem dm̃ qui eadem arte excelle¬
re uoluer̃. Quid gͦ plura : Non . eẽ. sp̃s is¬
tos colendos ꝓpt̃ uitã beatã quȩ pꝰ mortẽ
futura .ẽ. nullus uel mediocrit̾ prude
ambigit. Sed fortasse dicturi sunt dõs qui¬
dẽ. eẽ. om̃s bonos: dȩmones autẽ alios ma¬
los alios bonos & eos ꝑ quos ad uitã ȩt̃nã
beatã ꝑueniamus colendos. eẽ. censebunt
quos bonos opinantur. Quod quale sit
iã in uolumine sequenti uidendũ. ẽ.¬

Expanded text:
pissimis oblectemus, ubi uel flagitia isti pissimis oblectemus, ubi uel flagitia isti celebrant deorum suorum, si, cum homines essent, talia commiserunt, uel conficta delectamenta daemonum noxiorum, si homines non fuerunt. Ex isto genere daemonum Socrates non habefaciendi deos alieno et innocenti illi inportauerint talem deum, qui eadem arte excellere uoluerunt. Quid ergo plura? Non esse spiritus istos colendos propter uitam beatam, quae post mortem futura est, nullus uel mediocriter prudens ambigit. Sed fortasse dicturi sunt deos quidem esse omnes bonos, daemones autem alios malos, alios bonos, et eos, per quos ad uitam in aeternum beatam perueniamus, colendos esse censebunt, quos bonos opinantur. Quod quale sit iam in uolumine sequenti uidendum e
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ. Nam de iside uxore osyris egr̃ptia dea
& de parentib eius qui om̃s reges fuisse scri¬
buntur. quib parentib suis illa cũ sacri¬
ficaret inuenit ordei segetẽ. atq inde spi¬
cas marito regi & eius consiliario mercurio
demons trauit. unde eandẽ & cererẽ uoluis
quȩ & quanta mala ñ a poetis sed mr̃sticis
eorũ litteris memoriȩ mandata sint. sic̃
leone sacerdote ꝓdente ad olympiadem
matrẽ scribit alexander legant qͥ uolunt
uel possunt. & recolant qui legerunt : &
uideant quib hominib mortuis uel de qͥb
eoꝵ factis tanquã di is sacra fuerint insti¬
tuta. Absit ut eos quã uis dõs habeant : scĩs
martr̃rib nr̃is quos tam̃ dõs ñ habemus
ulla ex parte audeant cõparare. Sic enim
ñ constituimꝰ sacerdotes nec offerimꝰ sacri¬
ficia martrrib: nr̃is: quia in congruum
indebitũ. illicitũ. ẽ. atq uni dõ tantũ mͦ
debitũ: ut nec criminib nec ludis eos tur¬

Expanded text:
timus. Nam de Iside, uxore Osiris, Aegyptia dea, timus. Nam de Iside, uxore Osiris, Aegyptia dea, et de parentibus eorum, qui omnes reges fuisse scribuntur quibus parentibus suis illa cum sacrificaret, inuenit hordei segetem adque inde spicas marito regi et eius consiliario Mercurio demonstrauit, unde eandem et Cererem uolunt, quae et quanta mala non a poetis, sed mysticis eorum litteris memoriae mandata sint, sicut Leone sacerdote prodente ad Olympiadem matrem scribit Alexander, legant qui uolunt uel possunt, et recolant qui legerunt, et uideant quibus hominibus mortuis uel de quibus eorum factis tamquam dis sacra fuerint instituta. Absit ut eos, quamuis deos habeant, sanctis martyribus nostris, quos tamen deos non habemus, ulla ex parte audeant conparare. Sic enim non constituimus sacerdotes nec offerimus sacrificia martyribus nostris, quia incongruum indebitum inlicitum est adque uni Deo tantummodo debitum, ut nec criminibus suis nec ludis eos tur
Abbreviated transcription (Latin):
taliũ coronariĩ atq palmarũ eodẽ in uo¬
cato in auxiliũ ex illorũ memoriȩ renoua¬
tione ad hortam : Quȩcũq igit adhibent᷑
religiosorũ obsequia in martrrũ locis: or¬
nam̃ta sunt memoriarũ ñ sacra uel sacri¬
ficia mortuoꝵ tanquã deoꝵ. Quicũq etiã
ȩpulas suas eo defer̃ quod quidẽ a xp̃ianis
meliorib non fit . & implerisq: terrarum
nulla talis . ẽ. consuetudo : tam̃ quicũq id
faciunt. quas cũ apposuerint orant & aufe¬
runt ut uescant᷑. uel ex his etiã indigentib
largiant᷑. scĩ ficari sibi eas uolunt ꝑ merita
martrrũ in nomine dñi martr̃rũ. Non
aut̃. eẽ. ista sacrificia martr̃rũ nouit : qui
nouit unũ quod etiã illic offert᷑ sacrificiũ
xp̃ianorũ. Nos itaq martrres nr̃os nec di¬
uinis honorib nec humanis criminib colim
sicut colunt illi dõs suos : Nec sacrificia illis
offerimꝰ. nec eoꝵ ꝓbra in eorũ sacra conuer¬

Expanded text:
talium coronarum adque palmarum eodem inuotalium coronarum adque palmarum eodem inuocato in auxilium ex illorum memoriae renouatione adhortemur? Quaecumque igitur adhibentur religiosorum obsequia in martyrum locis, ornamenta sunt memoriarum, non sacra uel sacrificia mortuorum tamquam deorum. Quicumque etiam epulas suas eo deferunt quod quidem a Christianis melioribus non fit, et in plerisque terrarum nulla talis est consuetudo — tamen quicumque id faciunt, quas cum adposuerint, orant et auferunt, ut uescantur uel ex eis etiam indigentibus largiantur, sanctificari sibi eas uolunt per merita martyrum in nomine domini martyrum. Non autem esse ista sacrificia martyrum nouit, qui nouit unum, quod etiam illic offertur, sacrificium Christianorum. Nos itaque martyres nostros nec diuinis honoribus nec humanis criminibus colimus, sicut colunt illi deos suos, nec sacrificia illis offerimus, nec eorum probra in eorum sacra conuer
Abbreviated transcription (Latin):
rias imminere merebant. In multis enĩ ta¬
lib locis torquentur & confitentur. & de
possessis hominũ corporib eiciunt᷑: nec tam̃
nos eisdem martrrib templa sacerdotia
saCRA & sacrificia constitumꝰ : qm̃ non
ipsi sed ds̃ eoꝵ nobis . ẽ. ds̃. Honoramꝰ sane
memorias eorũ tanquã scõꝵ hominũ dei.
qui usq ad mortẽ corporũ suoꝵ ꝓueritate
certar̾. ut in notesceret uera religio. falsis
fictisq conuictis. Quod sisantea sentiebant:¬
timendo reprimebant. Quis autẽ audiuit
aliquando fideliũ stantẽ sacerdotẽ ad
altare. etiã suꝑ scm corpus martrris ad
dĩ honorẽ cultũq constructũ dicere in
p̃cib. offero tͥ sacrificiũ petre uel paule
uel cipriane. cũ apud eorũ memorias offe¬
ratur dõ qui eos & homines & martrres
fecit. & scĩs suis angłis cęlesti honore soci¬
auit. ut ea celebritate & dõ uero de illoꝵ
uictoriis grãs agamꝰ & nos admitationẽ

Expanded text:
rias imminere moerebant. In multis enim tarias imminere moerebant. In multis enim talibus locis torquentur et confitentur, et de possessis hominum corporibus ejiciuntur. Nec tamen nos eisdem martyribus, templa, sacerdotia, sacra et sacrificia constituimus: quoniam non ipsi, sed Deus eorum nobis est Deus. Honoramus sane memorias eorum tanquam sanctorum hominum Dei, qui usque ad mortem corporum suorum pro veritate certarunt, ut innotesceret vera religio falsis fictisqtimendo reprimebant. Quis autem audiuit aliquando fidelium stantem sacerdotem ad altare, etiam super sanctum corpus martyris ad Dei honorem cultumque constructum, dicere in precibus: Offero tibi sacrificium Petre uel Paule uel Cypriane, cum aput eorum memorias offeratur Deo, qui eos et homines et martyres fecit et sanctis suis angelis caelesti honore sociauit, ut ea celebritate et Deo uero de illorum uictoriis gratias agamus et nos ad imitationem