comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
repudium. non peccandi reddat cõiugi debitum:
quia sponte se alligauit ut reddere cogeretur:
Qui dñi dicit esse preceptũ ne dimit tantur uxo¬
res. et absq cõsensu quod ds̃ cõninxit homo nõ
separet: hc potest dici nuptias condemnare. Rur¬
sum inconsequentibus Sed unusquisq ait propri
um quidem donũ habet ex dõ: alius quidem sic. alius
autẽ sic Quam sententiam nos exponentes. hec
intulimus Quid in quã uelim per spicuum est:
cias : ne iudear dãpnare naturam: Simulq cõsida:
quod alius sit donũ uirginitatis. aliud nuptiarum:
Si enim eadem esset merces nuptarũ et uirginum:
nũquam chocisset post preceptũ cõtinentie. sed unꝰ¬
quisq propriũ donũ habet exdõ⁊ alius quidẽ sic
alius aut̃ sic Ubi proprietas singulorũ est: ibi altrin
secus diuersitas Concedo et nuptias dei esse donũ
Sed inter donũ et donũ. magna diuersitas ẽ: Deniq

Expanded text:
repudium non peccanti, \'reddat coniugi debitum\', repudium non peccanti, \'reddat coniugi debitum\', quia sponte se alligauit, ut reddere cogeretur. qui domini dicit esse praeceptum, ne dimittantur uxores, et absque consensu, quod deus coniunxit, homo non separat, hic potest dici nuptias condemnare? rursum in consequenproprium donum ex Deo. Alius quidem sic, alius autem sic » . Quam sententiam nos exponentes , haec intulimus: « Quid, inquit, velim, perspicuum est. tias, ne videar damnare naturam. Simulque considera, quod aliud donum virginitatis sit, aliud nuptiarum. Si enim eadem esset merces nuptarum et virginum, nequaquam dixisset post praeceptum continentiae: Sed unusquisque proprium habet donum ex Deo: Alius quidem sic, alius autem sic. Ubi proprietas singulorum secusdiuersitas. concedoetnuptiasessedeidonum, sed inter donum et donum magna diuersitas est. denique
Abbreviated transcription (Latin):
ad iniduas Atq ita sit nixta illorũ sententiam: ut
de bona terra. et de patris familias semine. exclu¬
dantur mariti Uerũ in principio cautus: inre.¬
liquis forsitan in prouidus fuerim Non ne post
participationem premii. cũ ad questiones uenirẽ
statĩ intuli: Uos quȩso utriusq sexus uirgines
et cõtinentes. mariti quoq et digami : ut conatus
meos orationibus ad iuuetis Cunctoꝵ in cõmuno
iouimanus hostis ẽ: Quorũ orationibus indigeo.
et quos ad uitores mei operis precoꝵ eos possũ ma¬
nichei errore damnare: Curram ad reliqua Deq
enĩ ȩpłe patitur breuitas ducius insingulis immo¬
rari Inter pretantes illud apłi: uocor proprii cor¬
poris nõ habet potestatẽ. sed mulier: Hec fub iunximꝰ:¬
Om̃is hncquestio dehis est. qui in matrimonio sunt.
an eis liceat uxores diit tere: quod et dñs pro ibuit
rem nisi exconsensu se nõ ualet abstinere: nec dare

Expanded text:
ad uiduas. atque ita fit iuxta illorum sententiam, ut ad uiduas. atque ita fit iuxta illorum sententiam, ut de bona terra et de patris familiae semine excludantur mariti. uerum in principio cautus, in reliquis forsitan inprouidus fuerim: nonne post partitionem opusculi, cum ad quaestiones uenirem, statim intuli: uos quaeso, utriusque sexus uirgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adiuuetis. cunctorum in commune Iouinianus hostis est? quorum orationibus indigeo et quos adiutores mei operis precor, eos possum Manichei errore damnare? Curramus ad reliqua — neque enim epistulae patitur breuitas diutius in singulis inmorari —: interpretantes illud apostoli testimonium: uxor proprii corporis non habet potestatem, sed uir; simomnis hic quaestio de his est, qui in matrimonio sunt, an eis liceat uxores dimittere, quod et dominus in euanrem, nisi ex consensu se non ualet abstinere nec dare
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod mangustia et tribulatione sint posite. Unde
et suꝑiori digito de primuntur Quantoq maior ẽ
dissicultas. expertȩ quondam uoluptatis illec ebris
abstinere: tanto maius et premiũ est Porro cente¬
simus numerus diligenter quȩso lector attende :
de sinistra trans fertur ad deateram: Ethis quidem
digitis. sed non eqͣdem manu. quibus in leua nuptę
significantur et iuduȩ: circulum fatiens. exprimit
uirginitatis coyonã: Orote. qui hec loquitur dãp¬
nat miptiasꝰ. Aurũ uirginitatẽ: argentũ diximꝰ
matrimonium: Centesimũ et sexagesimũ et trice¬
simũ fructũ. de una terra. et deuno exposinmus
tam iniquus lec tor erit. ut nõ exmeis dictis sed
ex suo sensu me iudicet: Ꝙ certe multo dementio¬
res erga cõigia fuimus. om̃ib pene latinis et gre¬
cis tractatoribus : qui centesimũ numerũ ad marty¬
res referunt. sexagesimũ aduirgines. tricesimũ

Expanded text:
eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemium. porro centesimus numerus — diligenter quaeso, lector. adtende — de sinistra transfertur ad dextram, et isdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeua nuptae significantur et uiduae, circulum faciens exprimit uirginitatis coronam. Oro te, qui haec loquitur, damnat nuptias? aurum uirginitatem, argentum diximus matrimonium. centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum de una terra et de una exposuimus tam iniquus lector. erit, ut non ex meis dictis, sed ex suo me sensu iudicet? et certe multo clementiores erga coniugia fuimus omnibus paene Latinis et Graecis tractatoribus, qui centesimum numerum ad.martyras referunt, sexagesimum ad uirgines, tricesimum
Abbreviated transcription (Latin):
paulus architectus posuit. alius ȩdificat aurũ. argen¬
tum. lapides preciosos: alius econtrario fȩnũ. ligna
stipulam Non ignoramus honorabiles miptias esse.¬
cubile immaculatũ:. Legimus primã dei sententiã:
Crescite et multiplicabnini: et replete terram:
Sed ita nuptias recipimus: ut uir gmitatẽ quȩ
denuptus nascitur preferamus: Nunquid argen¬
tum non est argentũ. si aurũ argento preferamus⁊
Aut arboris et segetis contumelia est. si radici et
folus. culmo et aristis poma preferantur et fructus:
Ut poma ex arbore. frumentũ estipula: ita uirgi¬
nitas exnuptus Centesimus et sexagesimus et̃
tricesimus fructus quã quã de una terra et deumno
se mente nascatur : tamen multũ disfert in numero
Trignita referuntur ad miptias Nam et ipsadigitoꝵ
cõiunctio. et quasi molliosculo se cõplexans et federans:
maritũ pmgit et cõiugem: Sexaginta uero adinduas:

Expanded text:
Paulus architectus posuit, alius aedificat aurum, argenPaulus architectus posuit, alius aedificat aurum, argentum, lapides pretiosos, alius e contrario faenum, ligna, stipulam. non ignoramus honorabiles nuptiasetcubileinmaculatum. legimusprimamdei sententiam: \'crescite etmultiplicamini etreplete terram\', sed ita nuptias recipimus, ut uirginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis poma praeferantur et fructus? ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita uirginitas e nuptiis. centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas,
Abbreviated transcription (Latin):
lunt maritos esse quod uirgines Aut igitur iungant᷑
uxoribus suis quibus renunciauerant: aut si sẽ abs¬
tinuerint. etiam tacentes fatebuntur melius esse
quod nuptiarũ operi pertulerunt. An rudis inscrip¬
turis. et nunc primũ sacra uolumina legens: lineã
et ut ita clicam tenue dicendi filũ. inter uirgini¬
tatẽ et nuptias seruare nõ potuiꝰ Uidelicet nescie¬
bam dictũ noli esse multũ iustus: et dũ unus latus
protego. maltero uulneratussum Atq ut manifestius
loquar: dũ contra iounanũ pugno. amanicheo mea
ita prefatussum: Neq uero marcionis et manichei
dogna sec tantes nuptiis detrahimus: nec taciani pͥn¬
cipis encratitarũ errore decepti om̃em coitũ scortũ
putamus: qui non solũ nuptias. sed cibos quoq quos
ds creauit ad utendũ dãpnat et reprobat: Scimus
indomo magna nõ solum uasa esse aurea et argentra.
sed et lignea et fictilia. et suꝑ fundamentũ xp̃i quod

Expanded text:
lunt maritos esse, quod uirgines? aut iungantur itaque lunt maritos esse, quod uirgines? aut iungantur itaque uxoribus suis, quibus renuntiauerant, aut, si se abstinuerint, etiam tacentes fatebuntur melius esse, quod nuptiarum operi praetulerunt. an rudis in scripturis et nunc primum sacra uolumina legens lineam et, ut ita dicam, tenue dicendi filum inter uirginitatem et nuptias seruare non potui? uidelicet nesciebam dictum: noli esse iustus multum et, dum unum latus protego, in altero uulneratus sum atque, ut manifestius loquar, dum contra Iouinianum presso gradu pugno, a Manicheo mea  operis mei ista praefatus sum? neque uero Marcionis et Manichei dogma sectantes nuptiis detrahimus. nec Tatiani, principis Encratitarum, errore decepti omnem coitum spurcum putamus, qui non solum nuptias, sed cibos quoque, quos deus creauit ad utendum, damnat et reprobat. scimus in domo magna non solum uasa esse aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et super fundamentum Christi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nianũ et nos ista cõtentio est: quod ille exequet uir¬
gmitati nuptias. nos subiciamus eas uirginitati ille
uel parũ uel nichil. nos multũ inter esse dicamus. De¬
niq id circote post dnm̃ fatiente dapnatus es: quod
ausus sis ꝑpetuȩ castitati matrimoniũ cõparare:
Aut si id ipsũ uirgo putatur et nupta: cur piaculũ
nocis huiꝰ roma audire nõ potuitꝰ Uirgo auiro. nõ
uirgo apartu: Medũ esse nichil potest Aut mea
sententia sequenda est: aut iouimani: Si rep̃hendor
quod nuptias uirginitati subicio: laudetur ille qui
cõparat: Si autẽ dãpnatus est. qui equales putabat :
dapnatio enis mei oꝑis testimoniũ sit Si scłihomines
indignantur inminori gradu se ẽẽ quã uirgines.
miror clericos. et monachos. et cõtinentes. id nõ
laudare qđ fatiunt : castrantes se ab uxorib suns.
ut iuitentur uirgiinũ castitatẽ: et id ipsum ut¬

Expanded text:
nianum et nos ista contentio est, quod ille exaequet uirnianum et nos ista contentio est, quod ille exaequet uirginitati nuptias, nos subiciamus; ille uel parum uel nihil, nos multum interesse dicamus. denique idcirco te post dominum faciente damnatus est, quod ausus sit perpetuae castitati matrimonium conparare. aut, si id ipsum uirgo putatur et nupta, cur piaculum uocis huius Roma audire non potuit? uirgo a uiro, non uirgo a partu. medium esse nihil potest: aut mea sententia sequenda est aut Iouiniani. si reprehendor, quod nuptias uirginitati subicio, laudetur ille, qui conparat; si autem damnatus est, qui aequales putabat, damnatio eius mei operis testimonium sit. si saeculi homines indignantur in minori gradu se esse quam uirgines, miror clericos et monachos et continentes id non laudare, quod faciunt. castrant se ab uxoribus suis, ut imitentur uirginum castitatem, et id ipsum uo
Abbreviated transcription (Latin):
Amolestũ magis quã officiosũ putares
Hunc autẽ prouocatus dulcissimis lit teris tius. et
huius cemodi lit teris quȩ me ad philosophiam nr̃i dog
matis prouocarent : et cõdiscipłm quondã et sodalem
et amicũ ob uius ut aiunt manib excipio. defenso¬
remq meorũ opusculorũ paro Ita tamen. fiante te
placatũ iudicẽ. immo si oratorẽ meũ suꝑ om̃ib quȩ
mine arguuntur instruxtro: Hȩc enĩ et tullius incus:
et ante illũ inbreui et solo uolumine scribit antonius⁊
Primã causȩ esse. uictoriam diligenter causam ꝓqua
dicturus discere Reprehendunt in me quidã. quod
in libris quos aduersus iouinianũ scripsi: nimus sucrĩ
uel in laude uirginũ uel infugillatione mipt arũ:
moni intantũ pudicitiã predicari : ut nulla posse
uideatur inter uxorẽ et uirginẽ cõparatio dere¬
linqui: Ego sibene problematis memini. inter ioui¬

Expanded text:
molestum me magis quam officiosum putares. molestum me magis quam officiosum putares. nunc autem prouocatus dulcissimis litteris tuis et huiuscemodi litteris, qumatis provocarent, et condiscipulum quondam et sodalem et amicum obviis, ut aiunt, manibremque meorum opusculorum paro, ita tamen, si ante te placatum indicem habuero, immo, si oratorem meum super omnibus, quae in me arguuntur, instruxero. hoc enim et Tullius tuus et ante illum in breui et solo uolumine scribit Antonius, primam causae esse uictoriam diligenter causam, pro qua dicturus es, discere. Reprehendunt in me quidam, quod in libris, quos aduersum Iouinianum scripsi, nimius fuerim uel in laude uirginum uel in suggillatione nuptarum, monii in tantum pudicitiam praedicari, ut nulla posse uideatur inter uxorem et uirginem conparatio derelinqui. ego si bene problematis memini, inter Ioui
Abbreviated transcription (Latin):
linguã nrãm: Cuius exẽplar. ascã marcella cõsobrina
tua poteris mutuari Lege eundem gretũ et latinũ:
et ueterem ȩdicionẽ nr̃ȩ translationi cõpara: et liqui¬
do peruidebis quantũ distet inter ueritatẽ et men
quoq: malachim: id est quatuor libros regũ. Quȩ si
legerit uolueris: probabis quantȩ difsicultatissit di¬
uinam scripturã. et maxime propħas intelligere: et
inter prȩtũ que uicio apud suos pͥurissimos cursu ora¬
cionis labuntur. apud nos scatare uicuis Porro eloquen¬
ciam quã pro xp̃o incicerone contẽpnis: in paruu¬
lis ne requiras: Ecclesiastica interpretatio etiam sih¬
ab et eloquii uenustatẽ. dissimulare eam debet et fu¬
gere : ut non ociosis philosophorũ scolis paucisq dis¬
cipulis. sed uniuerso loquatur hominũ generi:
uod adte huc usq nõ scripsi: causa fuit silen¬
ciũ tuũ: Uerebar enĩ nesi tacenti scriberem:

Expanded text:
linguam nostram; cuius exemplar a sancta Marcella, consobrina linguam nostram; cuius exemplar a sancta Marcella, consobrina tua, poteris mutuari. lege eundem Graecum et Latinum et ueterem editionem nostrae translationi conpara, et liquido peruidebis, quantum distet inter ueritatem et mendquoque et Malachim, id est quattuor Regum libros.. quae si legere uolueris, probabis, quantae difficultatis sit diuinam scripturam et maxime prophetas intellegere, et interpretum uitio, quae apud suos purissimo cursu orationis labuntur, apud nos scatere uitiis. porro eloquentiam, quam pro Christo in Cicerone contemnis, in paruulis ne requiras. ecclesiastica interpretatio, etiam si habet eloquii uenustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis philosophorum scholis paucisque discipulis, sed uniuerso loquatur hominum generi. d te huc usque non scripsi, causa fuit silentium tuum. uerebar enim, ne, si tacenti scriberem,
Abbreviated transcription (Latin):
genter apłi uerba cõsidera: et tunc uidebis me ꝓpt̃
calumniam declinandam multo plus quã ille uoluit
inmaritos fuisse dementẽ: Origenes. dionisius. pieri¬
us. eusebius cesariensis. dichmus. apollinaris : latissi¬
me hanc epłam inter pretatisunt: Quorũ pierius.
qui sensũ apłi uentilarit atq dissereret : et propo¬
fuisset illud exponereꝰ uolo autẽ om̃s homines sic¬
meũ que durioraꝰ Ymuersa que scripsi huc senten¬
ciȩ comparati: leuissima sunt. Reuolue omiũ quos
supra memoraui commentarios. et eccłarũ bibliothecis
fruere : et magis concito gradu ad optata cȩptaque
ꝑuenies Audio tocius urbis inte studia concitata au¬
dio pontisicis et popłi uoluntatẽ pari mente congregatã:
minus est teneri sacerdociũ quã mereri Libros sedecĩ
et delectari te hocopere conperero: prouocabis etiã nos
cetera dusa armario nõ tenere: Transtuli nuꝑ iob. in

Expanded text:
genter apostoli uerba considera, et tunc uidebis me propter genter apostoli uerba considera, et tunc uidebis me propter calumniam declinandam multo plus, quam ille uoluit, in maritos fuisse clementem. Origenes, Dionysius, Pierius, Eusebius Caesariensis, Didymus, Apollinaris latissime hanc epistulam interpretati sunt; quorum Pierius, cum sensum apostoli uentilaret atque dissereret et proposuissetillud exponere: uolo autem omnes meum, quae duritia? uniuersa, quae scripsi, huic sententiae couparata lenissima sunt. reuolue omnium, quos supra memoraui, commentarios et ecclesiarum bibliothecis fruere, et magis concito gradu ad optata coeptaque peruenies. Audio totius in te urbis studia concitata, audio pontificis et populi uoluntatem pari mente congruere. minus est tenere sacerdotium quam mereri. libros sedecim et delectari te hoc opere conperero, prouocabis nos etiam cetera clausa armario non tenere. transtuli nuper Iob in
Abbreviated transcription (Latin):
ut nugas meas quando uoluerĩ emendare possimus:
Statĩ ut aliquid scripsero. aut amatores aut inuidi. di¬
uerso quidem studio sed pari quidem certamine m-
uulgus nr̃a disseminant: et uel mlaudem uel inui¬
tuperationẽ nimusunt. nõ meritũ stili sed suum
stomachũ sequentes Itaq solũ quod facere potui
anoaot ite yuor ipsius operis tibi expoceborc¬
AXE. Quẽ cũ legeris aut ipse pronobis ceteris satis¬
fatiet : aut situ quoq narẽ cõtraxeris. illã apłi nri
pͥuconu inqua deuirginitate et nuptus dispu-¬
tat. aliter disserere compelleris Nec hoc dico quod
te ad scribendũ prouocẽ. cuiꝰ insacris scripturis studiũ
prome fore: sed ut alos qui nos facere prohibent.
hoc facere compellas Horunt lit teras : uidentur sibi
scioli: Possunt me non reprehendere : sed docere: Siali
quid scripserint: magis ex oꝑibus eorũ cõparatione
mea inter pretatio legrtur Lege quȩ sote. et dili¬

Expanded text:
ut nugas meas, quando uoluerim, emendare possim. ut nugas meas, quando uoluerim, emendare possim. statim ut aliquid scripsero, aut amatores mei aut inuidi diuerso quidem studio, sed pari certamine in uulgus nostra disseminant et uel in laude uel in uituperatiorie nimii sunt non meritum stili, sed suum stomachum sequentes. itaque, quod solum facere potui, ajEoXopatmov ipsius operis tibi itpooscpcav/jaa, quem cum legeris, aut ipse pro nobis ceteris satisfacies aut, si tu quoque narem contraxeris, illam apostoli Tcspixojnijv, in qua de uirginitate et nuptiis disputat, aliter disserere conpelleris. Nec hoc dico, quo te ad scribendum prouocem, cuius in sacris litteris studium prae me fero, sed ut alios, qui nos lacerant, hoc facere compellas. Norunt litteras, videntur sibi scioli: possunt me non reprehquid scripserint, magis ex operis eorum conparatione mea interpretatio neglegetur. lege, quaeso te, et dili
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iani inter dũ pudoris etiã est apud
amicos tacere : et humilitatẽ suã magis
silentio cõsolari. quã retractando ueteres
amicitias ambitionis crimen in currere Qũa diu¬
eñ tacuisti: tatui: Nec ex postularae umquã super
hac rẽ uolui : ne nõ amicũ quȩrere sed potentio¬
rem inderer expetere: Nunc autẽ prouocatus
ossicio lit terarũ : primas semꝑ partes habere tẽpta¬
bo Ꝙ nõ tã rescribere quã stribere: ut et uerecun¬
dia hucusq tacuisse. et ueretundius logui cȩpisse:
cognos car De opusculis meis cõtra iouinianum.
quod et prudenter et amanter feceris exemplaria
subtrahenno. optime noui Sed nichil prosuit ista
diligentia: cũ aliquanti exurbe uenientes micbi
eadem leclitarent quȩ se rome excepisse referebant:
Inquaq prouncia iam libri fuerant de uulgati:
et ut ipse legisti nescit uox missa reuerti: Nõ sum tantȩ
felicitatis. quantȩ pleriq hinus temporis tractatores:

Expanded text:
iani interdum pudoris est etiam apud amicos tacere et humilitatem suam magis silentio consolari quam retractando ueteres amicitias ambitionis crimen incurrere. quamdiu tacuisti, tacui nec expostulare umquam super hac re uolui, ne non amicum quaerere, sed potentiorem uiderer expetere. nunc autem prouocatus officio litterarum primas semper partes habere temptabo et non tam rescribere quam scribere, ut et uerecunde hucusque tacuisse et uerecundius loqui coepisse cognoscar. De opusculis meis contra Iouinianum quod et prudenter et amanter feceris exemplaria subtrahendo, optime noui. sed nihil profuit ista diligentia, cum aliquanti ex urbe uenientes mihi eadem lectitarint, quae se Romae excepisse referebant. in hac quoque prouincia iam libri fuerant diuulgati et, ut ipse legisti, nescit uox missa reuerti. non sum tantae felicitatis, quantae plerique huius temporis tractatores,
Abbreviated transcription (Latin):
nrxta gretos. aut sublimitatis iteta hȩbreos Serua
quod diceris  Uirtus te excelsam fatiat: nõ uoluptas
humilem Maledichonẽ quam tibi saluator ina poca
quod de idolo diriuatũ est Scalet capitoliũ: templũ
iouis et cerimonie cõciderunt Cur uocabulũ eiꝰ¬
apud te et uicia germinantꝰ Adhuc subregib et
fub numa pompilio. facilius maiores tpithagorȩ
cõtinentiam. qua sub cõsulibus epicuri luxuriam

Expanded text:
raecos, aut sublimitatis juxta Hebraeos. Serva quod diceris, virtus te excelsam faciat, non voluptas humilem. Maledictionem quam tibi Salvator in Apocalquod de  Jove  idolo derivatum est. Squalet Capitolium, templa Jovis et caeremoniae conciderunt. Cur vocabulum ejus, et vitia apud te vigeant? Adhuc sub regibus, et sub Numa Pompilio facilius majores tui Pythagorae continentiam, quam sub consulibus Epicuri luxuriam
Abbreviated transcription (Latin):
cipłos cum esset intemplo: surgite inquit ab eamꝰ
hinc: Et ad iudȩos Relinquetur uobis domus urã
deserta: Si cęlum et terra pertransibunt: utiq per
transibunt om̃a quȩ terrena funt: Crucis igitur
et resurrectionis loca. his prosunt quiportant cru¬
cem. suam. et cum xp̃o resurgunt quotide: qui dig¬
nos se tanto exlibent habitaculo: Ceterũ qui dlicunt

Expanded text:
loquens, cum esset in templo: surgite, inquit, abeamus loquens, cum esset in templo: surgite, inquit, abeamus hinc, et ad Iudaeos: relinquetur uobis domus uestra deserta. si caelum et terra pertransibunt, utique transibunt omnia, quae terrena sunt. et crucis igitur et resurrectionis loca his prosunt, qui portant crucem suam et cum Christo resurgunt cotidie, qui dignos se tanto exhibent habitaculo. ceterum, quidicunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum in constantiȩ arquo damnoq quod facio:
ut frustra indear ad exemplum abrabȩ et meoset
meam patriam reliquisse: sed nõ audeo dei om̃ipo¬
tentiam angusto fine concludere: et artare paruo
terrȩ loco quẽ non capit cęlũ Singuli quiq cre¬
dentium. non locorũ diuersitatibus sed fidei me¬
rito ponderantur: Et ueri ad oratores: neq iero¬
solimis neq inmonte garizi ad orant patrem: Quia
ds̃ sp̃s est: et ad oratores enis inspũ et ueritate eum¬
ad orare oportet: Sp̃s autẽ spirat: ubi uult: Dnĩ
est terra et plenitudo enis Post quã siccato iudeȩ
uellere uniuersus orbis cȩlesti rore per fusus est
et multi de oriente et occidente uenientes recu¬
buerunt insinu abrahȩ : desiit esse. notus tantũ
in iudȩa ds̃. et in isrł magnũ nomen eius ⁊ sedm
omnem terram exiuit sonus apłorum: et infines
orbis terrarũ uerba eorum: Saluator loquens addis

Expanded text:
ipsum inconstantiae redarguo damnoque, quod facio, ipsum inconstantiae redarguo damnoque, quod facio, ut frustra uidear ad exemplum Abraham et meos et patriam reliquisse, sed non audeo dei omnipotentiam angusto fine concludere et artare paruo terrae loco, quem non capit caelum. singuli quique credentium non locorum diuersitatibus, sed fidei merito ponderantur; et ueri adoratores neque Hierosolymis neque in monte Garizin adorant patrem, quia deus spiritus est et adoratores eius in spiritu et ueritate adorare eum oportet. spiritus autem spirat, ubi uult. domini est terra et plenitudo eius. postquam siccato Iudaeae uellere uniuersus orbis caelesti rore perfusus est et multi de oriente et de occidente uenientes recubuerunt in sinu Abraham, desiit notus esse tantum in Iudaea deus et in Israhel magnum nomen eius, sed in omnem terram exiit sonus apostolorum et in fines orbis terrae uerba eorum. saluator ad discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
supio gloriosas appetis: sed puris manibus et can.¬
dido pectore pauperem te et spũ et opibus głaris
Nichil est enĩ grande tristi et lurida facie uel fimu¬
lare uel ostentart ieuinia. possessio. aũ abundare
reditibus: et inle iac tare palliolum Chrates ille
thebanus homo quondam ditissimus. cũ ad philoso¬
phandũ athenas pergeret. magnũ auri pondus
ab iecit: nec putauit se posse et uirtutes simulet
diucias possidere. Nos suffartinati auro xp̃m prei
tinis opibus incubantes. quomodo possumiis alie¬
na sideliter distribuere qui nr̃a timide reseruamꝰ:
Plenus uenter. facile de ieuimis chisputat: Non
erosolimis fuisse. sed ierosolime bene inxisse laudandũ ẽ:
Illa expetenda est ciuitas. non quȩ otcidit propħas ier
et xp̃i sanguinẽ sudit: sed quã fluminis impetus celestis¬
lȩtificat: quȩ i monte sita celari non potest: quã
matrem scõrum apłs clamitat: in quase municipatũ
cum iustis habere lȩtatur: Neq hoc dicens memet

Expanded text:
suppio gloriosas sordes adpetis, sed puris manibus et candido pectore pauperem te et spiritu et opibus gloriaris. jaihil est enim grande tristi et lurida facie uel simulare uel ostentare ieiunia, possessionum reditibus abundare et uile iactare palliolum. Crates ille Thebanus, homo quondam ditissimus, cum ad philosophandum Athenas pergeret, magnum auri pondus abiecit nec putauit se posse et uirtdiuitias possidere. Nos suffarcinati auro Christum stinis opibus incubantes, quomodo possumus aliena fideliter distribuere, qui nplenus \'uenter facile de ieiuniis disputat. non Hierosolymis fuisse, sed Hierosolymis bene uixisse laudandum est. illa, illa expetenda est ciuitas, non quae occidit prophetas et Christi sanguinem fudit, sed quam fluminis impetus laetificat, quae in monte sita celari non potest, quam matrem sanctorum apostolus clamitat, in qua se municipatum cum iustis habere laetatur. < Neque uero hoc dicens memet
Abbreviated transcription (Latin):
plenus sit: Nemo melius me. mea seruare potest:
obtimus dispensator est: qui sibi nichil reseruat: Coe¬
gistime nepotiane Km̃e. lapidato iam uirginitatis
libello quẽ scẽ eustochiȩ rome scripserã: post annos
decem m̃nbethleem rursus ora reserare: et cõfodi¬
enclum me linguis omĩum prodere: Aut enĩ nichil
scribendũ fuit. ne hominũ iudicium subiremus.
quod tu facere probes: aut scribentes nos nosse cune
torum actuerfum nos malechictorũ tela esse. torquen¬
da: hos obsecro ut qui escant: et desinant maledicere:
Non enĩ ut aduersarii. sed ut amici scripsimus Nec
inuenti suus detrahere meos qui peccant: sed ne
peccent ammoninmus Neq millos tantũ: sed in
nos ipsos seueri iudices fuimus Uolentesq festu.¬
cam de oculo alterius tollere: nrãm prius trabem
Qui michi irasci uoluerit: prius dese quod talis

Expanded text:
plenus sit. nemo me melius mea seruare potest. plenus sit. nemo me melius mea seruare potest. optimus dispensator est, qui sibi nihil reseruat.. Coegisti me, Nepotiane carissime, lapidato iam uirginitatis libello, quem sanctae Eustochiae Romae scripseram, post annos decem rursus Bethlem ora; reserare et confodiendum me linguis omnium prodere. aut enim nihil scribendum quod tu facere prohibuisti: aut scribentes nosse, adversum nos cunctorum maledicorum tela esse torquenda. Quos obsecro ut qunon enim ut aduersarii, sed ut amici scripsimus, nėc inuecti sumus in eos, qui peccant, sed, ne peccent, monuimus. neque in illos tantum, sed et in nos ipsos seueri iudices fuimus uolentesque festucam de oculo alterius tollere nostram prius trabem  qui mihi irasci uoluerit, prius ipse de se, quod talis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpseris plus miratur Predicator continentȩ : nup¬
tias ne conciliet: Qui apłm legit: super est ut qui
habent uxores. sic fat quasi nõ habentes Cur uir¬
ꝗinẽ cogit ut nubat: Qui de monogamia sacerdos
est. quare uiduam hortatur ut bi gamasitꝰ Procu¬
ratores et clispensatores domorũ alienarũ atq uil¬
larum. quomodo possunt eẽ derici. qui proprias
iubentur contẽpnere facultates: Amico quippiã
rapere: surtum est: E ccłiam frandare: sacrilegiuẽ:
Accepisse pauperib erogandum. et esurientibus
plurimis uel cautũ uelle esse. uel timidum: aut
quod apertissimi sceleris est. aliquid inde subtrah.¬
ere : om̃ium predonũ crudelitatẽ superat: Ego fa-¬
me torqueor : et tu iudicas quantũ uentri meo satis
est: Aut dunde statim quod acceperis : aut si timi¬
cdus dispensator es dimitte largitorem. ut sua sponte¬
ipse distribui᷑t: Holo sub occasionenea. sacculus tuus

Expanded text:
tempseris, plus miratur. praedicator continentiae, nuptempseris, plus miratur. praedicator continentiae, nuptias ne conciliet. qui apostolum legit: superest, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non habentes, cur uirginem cogit, ut nubat? qui de monogamia sacerdos est. quare uiduam hortatur, ut δίγαμοςsit? procuratores et dispensatores domorum alienarum atque uillarum quomodo esse possunt, qui proprias iubentur contemnere facultates? amico quippiam rapere furtum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est. accepisse pauperibus erogandum et esurientibus plurimis uel cautum esse uelle uel timidum aut — quod apertissimi sceleris est — aliquid inde subtrahere omnium praedonum crudelitatem superat. ego fame torqueor et tu iudicas, quantum uentri meo satis sit? aut diuide statim, quod acceperis, aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. nolo sub occasione mea sacculus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
indelicet euis. qui detrabit: quam illius qui aurẽ
accomodat detrahenti Officu tui est usitare lan¬
guentes nosse domus. matronas ac liberos carũ:
et nobilium uirorũ non ignorã secreta: Ossicii erggo
tuisit: non solum oculos castos seruare. sed et linguã:
N unquã de formis mulierũ disputes. pec alia domꝰ
quid agatur malia perte nouerit Hippocrates
ad iurat discipłos suos antequã doceat: et in uerba
urare compellit Extorquet sacramento. filentium.
discernit: Quantomagis nos. quibus animarũ medi¬
cina commissa est: Omium xp̃ĩanorũ domos: debe¬
mus amare quasi proprias: Consolatores potius nos
in meroribus fuis: quam coninas in prosperis noue¬
rint: Facile contempnitur dericus: qui sepe uocat᷑
ad prandium et non recusat: Nunquã petentes:
raro accipianis rogati: Nescio quomodo. etiamip¬
se qui deprecatur ut tribuat: cum acceperis uilio¬
rem te iudicat: Et mirũ inmodũ: si rogantẽ con¬

Expanded text:
uidelicet eius, qui detrahit, quam illius, qui aurem uidelicet eius, qui detrahit, quam illius, qui aurem adcommodat detrahenti. Officii tui est uisitare languentes, nosse domos, matronas ac liberos earum et nobilium uirorum non ignorare secreta. officii ergo tui sit non solum oculos castos seruare, sed et linguam. numquam de formis mulierum disputes nec alia domus, quid agatur in alia, per te nouerit. Hippocrates adiurat discipulos, antequam doceat,; et in uerba sua iurare conpellit; extorquet sacramento silentium, describit: quanto magis nos, quibus animarum medicina commissa est, omnium Christianorum domos debemus amare quasi proprias! consolatores potius nos in maeroribus suis quam conuiuas in prosperis nouerint. facile contemnitur. clericus, qui saepe uocatus ad prandium non recusat. Numquam petentes raro accipiamus rogati. nescio quo enim modo etiam ipse, qui deprecatur, ut tribuat, cum acceperis, uiliorem te indicat et mirum in modum, si rogantem con
Abbreviated transcription (Latin):
uertuntur inscuta: Caue quoq ne aut lingũa aut
aures habeas prurientes. id est ne aut ipse aliis detra¬
has. aut alios auchias de trabentes: Sedens inquit ad¬
uersus fratẽ tuum loquebaris. et ad uersus filium
natris tuȩ ponebas scandalũ: hȩc fecisti et tacui¬
R eristimasti mique quod ero tui fimilis: arguãte
et statuam illa contra fatiem tuam: sub auditur ser.¬
mones tuos. et cuncta quȩ de alis es locutus Tutua
scientia diceris. mhis ipse deprehensus quȩ malus
arguebas: Deq uero illa iusticia est. excusatio. Rese¬
rentibus aliis. in niriam facere non possũ. Ne mom
into auditori libenter refert Sagitta. mlapide
nunquam sigitur Interdũ resiliens: per citat diri¬
si gentẽ. Discat dechactor cũ te uidet non libenter
audiro: non facile detrahere: Cum de tractorib
ait salomon ne cominiscearis. qm̃ repente ueniec
perdicio eorũ : et rumã utriusq quis nouitꝰ Tam

Expanded text:
uertuntur in scuta. Caue quoque, ne aut linguam aut uertuntur in scuta. Caue quoque, ne aut linguam aut aures habeas prurientes, id est, ne aut ipse aliis detrahas aut alios audias detrahentes. sedens, inquit, aduersus fratrem tuum loquebaris et aduersus filium matris tuae ponebas scandalum; haec fecisti. et tacui. existimasti iniquitatem, quo.d ero tibi similis; arguam te et statuam contra faciem tuam. subauditur: \'sermones tuos et cuncta, quae de aliis es locutus, ut tua sententia iudiceris in his ipse deprehensus, quae in aliis arguebus. neque uero illa iusta est excusatio: \'referentibus aliis iniuriam facere non possum\'. nemo inuito auditori libenter refert. sagitta in lapide numquam figitur, interdum resiliens percutit dirigentem. discat detractor, dum te uiderit non libenter audire, non facile detrahere: cum detractoribus, ait Salomon, ne miscearis, quoniam repente ueniet perditio eorum, etruinam utriusque quis nouit? tam
Abbreviated transcription (Latin):
non uret  neque luna pernoctẽ Holote ora¬¬
re in angulis plãtearũ: ne rectũ iter precũ tuarũ
frangat aura popularis Holote dilatare fimbrias:
et ostentatin habere philacteria: Et conscientia
repugnante. pharisaica ambicione circũdariͥ hinc¬
de pendit euangelium: inde crux et prophȩ: fide¬
lis mecum lector intellige quid taccam: et quid ma¬
gis tacendo loquar: Tot sunt tegulȩ: quot speties
glarum: Quanto melius hȩc erat. incorde poctare
quam incorpore: Dnm habere fautorẽ. nõ aspec ias
hominĩ: Uis stire quales dñs quȩrat ornatus: habeto
prudentiam. iusticiam. temperantiam. fortitudinẽ:
hisplagis cȩli meludere: hȩc te quadriga uelut au.¬
rigam apĩ admetã concitũ ferat Nichil hoc moni¬
li preciosius: ichil hac gemmarũ uarietate distinc¬
cius Ex omĩ parte decoraris. cingeris atq protegt¬
ris: et cenamento tibifunt et tutamim Geminȩ

Expanded text:
non urit eum, neque luna per noctem. Nolo te oranon urit eum, neque luna per noctem. Nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popularis. Nolo te dilatare fimbrias, et ostentui habere phylacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot te regulae, quot species umdari. melius est haec in corde portare quam in corpore, deum habere fautorem, non aspectus hominum. uis scire, quales dominus quaerat ornatus? habeto prudentiam, iustitiam, temperantiam, fortitudinem. his plagis  caeli includere, haec te quadriga uelut aurigam Christi ad metam concitum ferat. nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum uarietate distinctius. ex omni parte decoraris, cingeris atque protegeIis; et ornamento tibi sunt et tutamini: gemmae
Abbreviated transcription (Latin):
terea quosdam contra rerũ hominũq naturam.
aquam nõ bibere nec uesci pane : sed sorbiciunculas
delicatas: et contrita holera. betarumq sucũ. non
calice sorbere sed conca: Propudor: Non erubesci¬
mus istius modi meptus. nec tedet supersticionis:
Infuper etiam famã abstinentiȩ. indeliciis quȩri¬
mus. Fortissimũ ieiunium est. aqua et panis: Sed
quia głam non habet. et om̃s pane et aqua inuimꝰ:
quasi publicum et commune ieiuniũ nõputat᷑
Cane neh ominũ rumusculus capiaris: ne offen¬
sam dei popłorũ laude com mutes: Si adhuc
inquid apłs hominibus plactrẽ : xp̃i seruus nõ
essem Desnt placere bominibus: et seruus fac¬
tus est acpĩ Per bonã et malam famã. adeatris
et asi nistris: ep̃i miles graditur: Nec laude
ex tollitur: intuperatione frangitur: Non diui
cus tumet: non contrabitur papertate pauper¬
tate: et lȩta contẽpnit: et tristitia: Per diem sol

Expanded text:
terea quosdam contra rerum hominumque naturam, terea quosdam contra rerum hominumque naturam, aquam non 267 bibere, nec vesci pane; sed sorbitiunculas delicatas et contrita olera, betarumque succum, non calice sorbere, sed concha. Proh pudor, non erubescimus istiusmodi ineptiis; nec taedet superstitionis! Insuper etiam famam abstinentiae in deliciis quaerimus. FORTISSIMUM quia gloriam non habet et omnes pane et aqua uiuimus, quasi publicum et commune ieiunium non putatur. Caue, ne hominum rumusculos aucuperis, ne offensam dei populorum laude commutes. si adhuc, inquit apostolus, hominibus placerem, Christi seruus non essem; desiuit placere hominibus et seruus factus est Christi. per bonam et malam famam a. dextris et a sinistris Christi miles graditur, nec laude extollitur nec uituperatione frangitur, non diuis tumet, non contrahitur paupertate: et laeta contemnit et tristia. Per diem sol
Abbreviated transcription (Latin):
netur: siquidem et dñs uinipotator appel¬
latus est. et timotheo dolenti stomacũ modica¬
umi sorbicio relaxata est : sed modũ ȩtatis et ualitu¬
dinis et carporũ qualitatis exigimus in potando: Quod
si absq uino ardeo et ardeo ad olescentia. et inflam¬
mor calore sanguinis. et suculento ualidoq sum corpore:
libenter carebo poculo in quo suspicio ueneni est
Pulchre dicitur apud gretos: sed nescio utrũ apud
nos ȩque resonet Pinguis uenter: nõ gignit sensũ
tenuem Tantũ tibi ieutniorũ impone : quantum
ferre potes Sint pura. casta simplicia. moderata :
et non fuper sticiosa ieumia: Quid prod est oleo
non uesci. et molestias quasclam dissicultatesq ciboꝵ
quȩrere. caricas. piper nuces. palmarũ fructus simi¬
lam. mel. pistacia: Tota ortorum cultura uexat
ut cibario nos uescanir pane: Et dũ delicias
sectamur: a regno cȩlorũ retrahimur. Audio pre¬

Expanded text:
netur. Si quidem et Dominus vini potator est appelnetur. Si quidem et Dominus vini potator est appellatus : et Timotheo dolenti stomachum vini modica sorbitio relaxata est . Sed modum pro aetatis et valetudinis, et corporum qualitate exigimus in potando. Quod si absqmor calore sanguinis et suculento ualidoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio ueneni est. pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio, utrum apud nos aeque resonet: \'pinguis uenter non gignit sensum tenuem\'. Tantum tibi ieiuniorum inpone, quantum ferre potes. sint pura, casta, siet non superstitiosa jejunia. Quid prodest oleo non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere, carycas, piper, nuces, palmarum fructus, similam, mel, pistacia? Tota hortorum cultura vexatur, ut cibario non vescamur pane, et dum delicias sectamura, regno coelorum retrahimur. Audio prae
Abbreviated transcription (Latin):
diuiti Et magis scĩtatẽ tuam miratur : quã opes:
Aut si talis est qui nõ audiat clericos: proquibus-¬
ter carebo huius cemodi beneficio: et xp̃m rogabo
pro iudice: qui magis sub uenire potest quã iudex¬
Melius est cõfidere ictomino: qua cõfidere iprin¬
cipibus. Numquã unnũ redoleas: ne audias illud
philosopħi: hoc nõ est osculũ porrigere : sed propi¬
nare: Uinolentos sacerdotes. et apłs dam nat: et lex¬
uetus prohibet. Qui altario seruiebant : uinũ et si¬
terã nonbibebant: Sicera ebrȩo sermone om̃is potio
nuncupatur quȩ mebriare potest. siue illa quȩ
fermento cõficitur siue pomorũ suco aut faui
decoquuntur nicdulcem et barbam pocionẽ: aut
palmarũ fructus expriminitur in liquorẽ: coctisq
frugibus aqua pinginor coloratur. Quic quid me¬
briat et statũ mentis euertit: fuge similiter ut
unũ: Nec hoc dico. quod dĩ a nobis creatura dam¬

Expanded text:
diviti: et magis sanctitatem tuam venerabitur, quam opes. diviti: et magis sanctitatem tuam venerabitur, quam opes. Aut si talis est, qui non 266 audiat Clericos pro quibuster carebo huiusce modi beneficio et Christum rogabo pro. iudice, qui magis subuenire potest; melius est enim confidere in domino quam confidere icipibus. Nunquam vinum redoleas, ne audias illud philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed vinum propinare. Vinolentos sacerdotes et Apostolus damnat , et vetus lex prohibet. Qui altario serviunt, vinum et siceram non bibant . Sicera, Hebraeo sermone, omnis potio nuncupatur quae inebriare potest, sive illa quae frumento conficitur, sive pomorum succo, aut cum favi decoquuntur in dulcem et barbaram potionem, aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem, coctisque frugibus, atque pinguior coloratur. Quidquid inebriat, et statum mentis evertit, fuge similiter ut vinum. Nec hoc dico quod Dei creatura a nobis dam
Abbreviated transcription (Latin):
gamus septimo mense tabernaculũ : et solemne
ieumiũ bucina concrepemus Quod si hȩc omĩa
spiritalibus sp̃alia comparantes. scientesq cũ paulo
quod lex spũalis est: et daind uerba cantantes. re¬
uela oculos meos et confiderabo mirabilia delege
et interpretatus est: sabatũ ut aurũ repudiemus.
cum cȩteris super sticionibus hębreorũ Aut siau¬
rum placet. placeant et iudȩi: quos cũ auro aut ꝓ¬
bare nobis necesse est: aut cdam nare Comnina
tibi iitanclasunt scłariũ : et maxime eorũ qui
honoribus tument: Turpe est ante fores. sacer¬
dotes dñi crucifrei et pauperis qui cibo quoq
uescebatur alieno: inter lictores cõsulũ et milites
excubare: Iudicem quoq prounciȩ melius est¬
apud te prandere : quã te inpalatio: Quod si obten.¬
deris facere tehȩt ut roges promiseris atq sub iec
tis: udex scłi plus defert derico cõtinenti. quam

Expanded text:
gamus septimo mense tabernaculum et sollemne gamus septimo mense tabernaculum et sollemne ieiunium bucina concrepemus. quodsi haec omnia spiritalibus spiritalia conparantes scientesque cum Paulo, quod lex spiritalis est, et Dauid uerba cantantes: reuela oculos meos et considerabo mirabilia de lege et interpretatus est sabbatum, aut aurum repudiemus cum ceteris superstitionibus Iudaeorum aut, si aurum placet, placeant et Iudaei, quos cum auro aut probare nobis necesse est aut damnare. Conuiuia tibi uitanda sunt saecularium etmaxime eorum, qui honoribus tument. turpe est ante fores sacerdotis domini crucifixi et pauperis et qui cibo quoque uescebatur alieno lictores consulum et milites excubare iudicemque prouinciae melius apud te prandere quam in palatio. quodsi obtenderis facere te tis, JUDEX SAECULI plus deferet Clerico continenti, quam
Abbreviated transcription (Latin):
riola: eccetera exauro fabre facta: Tunchet proba¬
bantur adño. quando sacer dotes hostias immolabant:
et sanguis pecudũ erat redemptio peccatorũ: Quam¬
quã hȩc omĩa precesserant insigura: scriptasunt aut̃
propter nos. in quos fines scłorũ decucurrerunt:
Nunc uero cum paupertatẽ domus suȩ pauꝑ cbñs
mus ⁊ et chuicias lutũ putabimus Quid miramur
et amannus. quod petrus se nõ habere testatur : Alio¬
qum si tantũ litterã sequimur. et mauro atqm.
diuintus simplex nos delectat historia: cũ auro
ob seruemus et cetera Ducant pontifices xp̃i.
uxores uirgines Quã ins bonȩ mentis sit: qui cia¬
tricẽ habuerit et deformis est priuetur sacerdotios
Lȩpra corporis. animȩ intus preferatur: Cresca¬
mus et multiplicem: et repleamus terrã: Nec im¬
molemus agnũ. nec pascha misticũ celebremus:
quna hȩc absq templo fieri lege prohibebantur. Fi¬

Expanded text:
riola et cetera ex auro fabre facta. tunc haec probariola et cetera ex auro fabre facta. tunc haec probabantur a domino, quando sacerdotes hostias immolabant et sanguis pecudum erat redemptio peccatorum — quamquam haec omnia praecesserint in figura. scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum decurrerunt —, nunc uero, cum paupertatem domus suae pauper dominus iuitias lutum putabimus. quid miramur, et amamus, quod Petrus se non habere testatur?. alioquin, si tantum litteram sequimur et in auro atque diuitiis simplex nos delectat historia, cum auro obseruemus et cetera: ducant pontifices Christi uxores uirgines; quamuis bonae mentis sit, qui cicatricem habuerit et deformis est, priuetur sacerdotio; lepra. corporis animae uitiis praeferatur; crescamus et multiplicemur et repleamus terram; nec immolemus agnum nec mysticum pascha celebremus, quia haec absque templo fieri lege prohibentur; fi
Abbreviated transcription (Latin):
ni pauperũ curȩq preficiat M elius est nõ habere
quod tribuam quam impudenter petere qued dẽ:¬
Sed et genus arrogantiȩ est: dementiorẽ te inde¬
ri uelle: quã pontifex xp̃iest: Hon om̃ia possumus
om̃s Alius meccłia oculus est: alius lingua. alius
manus. alius pes. auris. uenter. et cetera Lege pau¬
li epistolam ad chorintios: ubi diuersa membra unũ
corpus efficiunt: Nec rusticus et tantũ simplex sr̃
ideo sescm̃ putet: si nichil nouerit: nec peritus
et eloquens in lingua estimet scitatẽ. Multoq me¬
lnuis est. eduobus inperfectis : rusticitatt̃ scãm
habert quã eloquentiam peccatricẽ. M ulti ȩdifi¬
cu̾nt parietes. et colũ naseccdȩ subtrabunt. Mar¬
mora nitent auro: splendent lacunaria gemmis Ai¬
tare diftinguitur : et ministrorũ xp̃i nulla lectio est
Heq uero aliquis opponat diues miudȩa templum.
mensam: lucernas. turibula. pateras. sciphos. morta¬

Expanded text:
ni pauperum curaeque praeficiat. MELIUS EST non habere ni pauperum curaeque praeficiat. MELIUS EST non habere quod tribuam, quam impudenter petere quod sed et genus adrogantiae est clementiorem te uideri uelle, quam pontifex Christi est. non omnia possumus omnes. alius in ecclesia oculus est, alius lingua, alius manus, alius pes, alius auris, uenter et cetera. lege Pauli ad Corinthios: diuersa membra unum corpus efficiunt. nec rusticus et tantum simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil nouerit, nec peritus et eloquens in lingua aestimet sanctitatem. multoque melius est e duobus inperfectis rusticitatem sanctam habere quam eloquentiam peccatricem. Multi aedificant parietes et columnas ecclesiae subtrahunt: marmora nitent, auro splendent lacunaria, gemmis altare distinguitur et ministrorum Christi nulla electio est. neque uero mihi aliquis opponat diues in Indaea templum, mensam, lucernas, turibula, patellas, scyphos, morta
Abbreviated transcription (Latin):
disserentes. quorũ ętates nõ annis sed scłis scimus fu¬
isse disiunctas: atq his quantos plausus et clamores
mouet Multos enĩ condiscipulos habet intheatro:
quisimul litteras non hidicerunt: Uestes pullas equȩ
uta. ut cancdidos ornatus Et sordes pariter fugiendȩ.
quia alterũ delitias alterũ głam
redolet: Non absq amic tu lineo incedere. sed prȩciũ
uestium linearũ nõ habere: laudabile est Alio quin
ridiculũ et plenũ dedecoris: referto mar suppio. qđ
fudariũ orariumq nõ habeas gloriari Sunt qui pau¬
peribus parũ tribuunt ut amplius accipiu̾nt: et sub
pretextu ȩlemosinȩ querant dunitias: quȩ magis
uenatio appellanda est. quã elȩ mosina Sic bestiȩ. fic
au es. sic capiuntur et pisces. Moctica in amo escapomi¬
tur : ut matronarũ meo sac culi protrahantur Scit
episcopus cui commisa est ecde cura: quẽ dispensatio¬

Expanded text:
disserentes quorum aetates non annis, sed saeculis scimus fudisserentes quorum aetates non annis, sed saeculis scimus fuisse! disiunctas. Atque his quantos plausus et clamores! movet! Multos enim condiscipulos habet in theatro! qui simul litteras non didicerunt. Vestes pullas aeque vita ut Candidas; ornatus et sanies pari modo fugiendae, quia alterum delicias! alterum gloriam redolet. Non absque amictu lineo incedere, sed pretium vestium linearum non habere laudabile est; alioquin ridiculum et plenum dedecori referteo marsuppio, quod sudarium orariumque non habeas, gloriari. Sunt, qui pauperibus parum tri- buunt, ut amplius accipiant, et sub praetextu elemosynae quaerunt divitias; quae magis yenatio appeaves, sic capiuntur et pisces. Modica in hamo esca ponitur, ut matronarum in eo sacculi protrahantur. Sciat Episcopus, cui commissa est Ecclesia, quem dispensatio