comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti molestias cebemꝰ. set ut
etiam grauit̾ puniam᷑ iundc̃aꝵ
dei amemꝰ.E morenĩ supp̾mus
nulla man mmacõ. s pia iugit̾
seruet dilectio Recapitulacio.

Expanded text:
 molestias, sed ut etiam graviter puniamur ad vindictam Dei amemus. Amor enim supremus nulla manet murmuratio, sed pia jugiter fervet dilectio. CAPUT CIX.
Abbreviated transcription (Latin):
b huscẽ humilicu̾imꝰ sic̃ ip̃e iubet.
nos aliis nõ recte cõꝑaniꝰ uidendũ est
nobis quo id mõ fac̾e debeam᷑. Si ẽi
nos alii suelimꝯ cõpare: ea tm̃ debe¬
mus cõsid̾are que a nobis sunt ĩ no

Expanded text:
bus iisdem humiliaverimus, sicut ipse jubet.bus iisdem humiliaverimus, sicut ipse jubet.nos aliis non recte comparamus, videndum est nobis quo id modo facere debeamus. Si enim nos aliis volumus comparare, ea tantum debemus considerare quae a nobis sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
oñdimꝰ: nũc eadẽbreuit᷑. ⁊
sũmatĩsub exemplo recolligamꝰ
Si enĩ doꝰ quispiã seruũ hrẽt que
ꝓculpa sua tradẽ morti deberet.
põita q rõne cũ eo suã seruus tul¬
pam occultare uelut ĩ tenebris
uellet eomꝰ. uel si cognosc̾et qd̾ ẽ
pͥmus hũilitatis gradus: non
inde doleret. Doloꝵ uel si tołet quod
est scd̃s: corã aliis dño licet iubẽ¬
te confit̾i nollet Cõfessio. Uel si con¬
fit̾et᷑ qd̾ est t̾tiꝰ: ꝑ sua t̾e nollet ut
hec ita cred̾et᷑ ꝓsuasioU el si uellet
inde culpabilis credi qd̾ est quar¬
tus. pati tñ nollet ut dic̾et᷑ culpa¬
bilis Cõcessio. uel si hoc sibi dici pa¬
ut sicut culpabilis tractaretur
Pacĩa. Uelloc paciens quod est
sextꝰ: nõ ita tractari. Amor A ma¬
ret quod est septimꝰ licz hoc uelle
dm̃n suũ sciret: nõ ei ꝓfco culpã
illam dñs dinuttet ĩmo mag̾ cum
ut ĩiqũ ẜuũ puniret. sic nͭͨ ur̃as nob̾
culpas dñs dimittet: si nõ nos gdi¬

Expanded text:
dimus, nunc eadem breviter et summatim sub exemplo colligamus. Si enim dominus quispiam servum haberet, quem pro culpa sua tradere morti deberet, positaque ratione cum eo, suam servus culpam occultare, velut in tenebris, vellet; aut si cognosceret quod est primus humilitatis gradus non inde doleret; aut si doleret quod est secundus coram aliis, domino licet jubente, confiteri nollet; aut si confiteretur quod est tertius persuadere nollet ut hoc ita crederetur; aut si vellet inde culpabilis credi quod est quartus, pati tamen nollet, ut diceretur culpabilis; aut si hoc sibi dici paut sicut culpabilis tractaretur; aut si hoc patiens quod est sextus non ita tamen tractari amaret quod est septimus, licet hoc velle dominum suum sciret, non ei profecto culpam illam dominus dimitteret, imo magis ut iniquum servum eum puniret. Sic nec nostras nobis culpas Dominus dimittet, si non nos gradi
Abbreviated transcription (Latin):
ciens. Quod silir ĩputau̾it ordĩ:
ille est ac si denariꝰ dicat igni: tu
me falsũ fecisti. Non aũt eũ falsũ
fecit. s qd̾ erat ostendit. Sic demiq
istũ nõ ordo male morig̾atũ effiͭ.
s qr hoc iã eẽ declarauit. Nõ gͦ or
diuẽ s semetipm̃ actuset: mores¬
q pu̾sos ĩ bonos cõmutet. Nisi
si qua cxt̾ius agit ꝓmpendunt᷑.¬

Expanded text:
tiens. Quod si hoc imputaverit ordini, tale est ac si denarius dicat igni: Tu me falsum fecisti. Non enim falsum eum fecit, sed quod erat ostendit. Sic denique istum non ordo male morigeratum effecit, sed quia hoc jam esset declaravit. Non igitur ordinem sed seipsum accuset moresque perversos in bonos commutet. Nisi si quae exterius agit, parvipendunt
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dũo nr̃o in multis offendimꝰ
oñs ⁊ in tantĩent nos ex uindc̃a
iustĩe sue membͣtĩ posset dilama¬
re. aut iugi langore ĩ p̾senti affli¬
ge. aut penis postinodũ et̾nis tͣce.

Expanded text:
 nostrum in multis offendimus omnes , et in tantum ut nos ex vindicta justitiae suae membratim posset dilaniare, aut jugi languore in praesenti affligere, aut poenis postmodum aeternis tradere.
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ esse minimũ. Nam si eẽt aliq̾s
re. ocłos eru̾e. ⁊ totũ corpꝰ dam̃are
posset nec tñ fac̾et. s ex sua mĩa il
lũ tolleraret: uehxmẽt̾ se dñi sui de¬
bitorẽ cognosc̾e deberet. ⁊ eo magis¬

Expanded text:
it esse minimum . Nam si esset aliquis re, oculos eruere, et totum corpus dilaniare posset, nec tamen faceret, sed ex sua misericordia illum toleraret, vehementer se domini sui debitorem cognoscere deberet,
Abbreviated transcription (Latin):
eque sectat᷑ut recta. Uñ fit ut in
uaue isda tenebrosa uicõꝵ sit co¬
pia: qiͣ bestiaꝵ crudeliũ multitudo
magna. Namleones crudelitatis.
nulpes caluditatis. serpences qͦq
uenenose. iuidic. ranc grrulitatis
ient habũtare. Que qñto plus cuiꝙͣ
familiares hẽant᷑. tanto minꝰ qmͣ
sint crudeles uident᷑. Tonsuetudo. n.
uitii est: ut nõ facile udeat᷑ ab eo qͥ¬
illo p̾mit᷑. S moxut cessau̾it ⁊ ab
eo se alienau̾it: tũc demũ cõsit̾at in
qnͣta feditate ⁊ miseria iacuerat.
⁊ qmͣ gͣues morsus malaꝵ bestiaꝵ

Expanded text:
ue sectatur ut recta. Unde fit ut, in valle ista tenebrosa vitiorum, sit copia quasi bestiarum crudelium multitudo magna. Nam leones crudelitatis, vulpes calliditatis, serpentes quoque venenosae invidiae, ranae garrulitatis are. Quae quanto plus cuique familiares habentur, tanto minus quam sint crudeles videntur. Consuetudo enim vitii est ut non facile videatur ab illo qui eo premitur, sed mox ut cessaverit et ab eo se alienaverit, tunc demum considerat in quanta foeditate et miseria jacuerat, et quam graves morsus malarum bestiarum
Abbreviated transcription (Latin):
uenali. Uerũ sicut qui thes aurum
cõg̾gare desid̾at huiꝰ modi nũmũ.
ita ut hñtẽ monetã amat. sic deꝰ
qui tlesciuro celesti nos om̃s re¬
pon̾e cupit hꝰmodi hoĩe. eque nõ
lĩtũ monachi hũtez ibi reponit.
Quem aut̃ iuidit hĩtũ quidẽ mo¬
nachalez hẽre. s exere ĩ puro .i. iu
obedientẽ ẽẽ hũc tesauro celesti
nũqͣm reponit. sicut nullus deua¬
riũ falsũ. i aꝑte monetatũ suo
tresauro repon̾e querit. Quem u̾o
uid̾it obedientẽ ẽẽ ⁊ si aliqñ fra¬
gilitate pectet humana: nõ hñt
disfert monachus inꝑfectꝰ In¬
ualidꝰ quippe denariꝰ minꝰ ht põ¬
ro exere cõscat. falsus u̾o eantẽ
qm bonꝰ monetã p̾tendit. s in¬
t̾iꝰ lacet falsitas eris. Sic falsꝰ
mox ⁊ enĩ penitet eũ qr deliquit.
qd̾ q ei p̾cipit᷑ pura obedĩa facit
Iule gͦ ut deuariꝯ falsus a celesti.
thesauro repellit᷑. hic u̾o ꝓ suo mo¬
dulo uigoris ibi reponit᷑. nicħ itar

Expanded text:
thesaurum congregare desiderat, hujusmodi nummum, aeque ut habentem monetam, amat, sic Deus qui thesauro coelesti nos omnes reponere cupit; hujusmodi hominem, aeque ut habitum monachi habentem, ibi reponit. Quem autem viderit habitum quidem monachicum habere, sed ex aere impuro id est inobedientem esse, hunc thesauro coelesti nunquam reponit, sicut nullus denarium falsum, licet apte monetatum, suo thesauro reponere quaerit. Quem vero viderit obedientem esse, etsi aliquando fragilitate peccet humana, non hunc differt monachus falsus. Invalidus quippe denarius minus habet ponro ex aere constat. Falsus vero eamdem quam bonus monetam praetendit, sed interius latet falsitas aeris. Sic falsusMox etenim poenitet eum quia deliquit, quodque ei praecipitur, pura obedientia facit. Ille ergo, ut denarius falsus, a coelesti thesauro repellitur, huic vero, pro sui modulo vigoris, ibi reponitur. Nihil igitur
Abbreviated transcription (Latin):
esse fidelem ꝓmitt̾e nolo. qr si tibi hoc¬
delinquens gͣniori iundicta dignus
cristerem. Qnto aũt meliꝰ pot̾o ẜuiã
tibi. Sr si qͣndo pͦcau̾o tibi: iudica me
ut illũ qui se tibi ẽẽ fidelẽ nũ me pro¬
misit. A lt̾ u̾ouenit i dicit. Dñe toto¬
ex corde moo te diligo. tibi q fidelita
c̾o ꝯͣ p̾ceptũ tuũ nõ me iudices ut a¬
dictis: euenit ut am boidẽ pctm pꝰca
qui sibi fidelitatem ꝓmitt̾e noluit
Quarc lic fecisti: At ille. Dñe inq̃t
confiteor.qr deliqui. s tñ nõ me tͥ
nõ esse delicturũ ꝓmisi. Szille: Id̾o¬
ne inquid nolusti mͥ ficelitatẽ ꝓmͥ¬
t̾e. ut posses ꝯͣ me lib̾uis p̾care : Ergo

Expanded text:
 fidelem promittere nolo. Quia si hoc tibi prdelinquens graviori vindicta dignus existerem. Quanto tamen melius potero, serviam tibi, sed, si quando peccavero tibi, judica me ut illum qui se tibi esse fidelem minime promisit. Alter vero venit, et dicit: Domine, ex toto corde meo te diligo, tibique fidelitatcontra praeceptum tuum, non me judices ut adictis, evenit ut ambo idem peccatum postea qui sibi fidelitatem promittere noluit: Quare hoc fecisti? At ille: Domine, inquit, confiteor quia deliqui, sed tamen me tibi non esse delicturum non promisi. Sed ille: Ideone, inquit, noluisti mihi fidelitatem promittere, ut posses contra me liberius peccare? Er
Abbreviated transcription (Latin):
Inmodi At sicut corpꝰ sine aĩa nõ
diu subsistẽ ualet. aĩa u̾o sinecor¬
pore põt: sic ert̾iꝰ genꝰ sine int̾ion
nõ diu subsistit. cũ hoc int̾iꝰ faci¬
at sine ext̾iori. Diu eĩ caritaten
ꝓ tõ ieumare nõ possit. si eũ nõ
corpꝰ assumit. illd̃q uegetanto.
subsist̾e facit: Silit innius głia¬
sicut corpꝰ exanmatũ çito feris
atq cõtempnit᷑. Sic ext̾iꝰ genus
sine intĩori despititꝰ. Cũ eĩ qͥspiã
de iciumo q̃ intentꝰ s irasci facile
uidet᷑. si de ieuinio lautet᷑ab aliqͥ
cõfestim respondet᷑ ab alto. Duis
inquit de illiꝰ curet ieuimio. qui sic

Expanded text:
 sine anima non diu subsistere valet, anima vero sine corpore potest; sic exterius genus sine interiori non diu subsistit, cum hoc interius faciat sine exteriori. Diu enim charitatem pro Deo jejunare non possit, si eum non corpus assumit illudque vegetando subsistere facit, sic inanis glorsicut corpus exanimatum cito fetet, et contemnitur, sic exterius genus sine interiori despicitur. Cum enim quispiam jejunio quidem intentus, sed irasci facile videtur, si de jejunio laudetur ab aliquo, confestim respondetur ab altero: Quis, inquit, de illius curet jejunio, qui sic
Abbreviated transcription (Latin):
Corrigia nãq sola colligata pedi
nullo est munimento sibi.ĩ mo
la cͥcũliget᷑. Sotularis u̾o ĩ solus
corrigia. ut ligetꝰ er ea. Sic sis licet
fcĩciꝰ ordo nicħ solus ꝓsit s mag̃ ce¬
ut tñ iste firmꝰ teneat᷑. ⁊ccͣiꝰ ile sibi
tenet᷑. Hinc quippe est qd qui reli¬
gionẽ int̾io ẜuare desid̾at: hĩtu mo¬
nachili ext̾iꝰ se aluigat. Qui ꝙ ex¬
t̾iꝰ temonstrat semꝑ eũ ẽe coargu¬
at. Qui si postea uolu̾it lir eẽ. ma¬
gis tedecet eũ hĩtus ip̃e.Si eĩ sibi
gr̃a monacꝰ suꝑb fu̾it qui hĩtu ex

Expanded text:
arem. Corrigia namque sola colligata pedi, nullo est munimento pedi, imo la circumligetur. Sotularis vero, etiam solus essaria sibi est corrigia ut ligetur ex ea. Sic licet factitius ordo nihil solus prosit, sed magis deut tamen iste firmus teneatur necessarius ille sibi habetur. Hinc quippe est quod qui religionem interius servare desiderat habitu monachali exterius se alligat, qui quod exterius demonstrat semper eum coarguat, quia, si postea noluerit hoc esse, magis eum dedecet habitus iste. Si enim, verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
apponcit᷑ ut .s. quilẽ sẽ quis
cogñoscit. dolet cõfitet᷑. ⁊ suadet.
talẽ quoq se ab aliis cõcedat indi¬
cari. Sũt eĩ płiq satis semetipõs
iudicantes. s nequaqm possũt¬
montẽ u̾e hũilitatis ascendant.
nct̾e est ut sic̾ semetipõs despicicil¬
tes. iudicant. sicetiã alios si seui¬
disandos despex̾nnt: tollerare sci¬
ant. Quia in re opus est paciencia
que sexco loco est apponenda. Sextꝰ
uaris eẽ sic debet. ut qñ cũq ei
aliqua n̾uria fit. ita eam suscipi
sibi ex inde młte fierent moles¬
contra creatorẽ nr̃m cõmisimus
tanto stud iosius humiliari debe¬
mꝰ. qnͣto magis eiꝰ ĩdulgencia

Expanded text:
apponatur, ut scilicet qualem se quis cognoscit dolet, confitetur et suadet, talem quoque se ab aliis concedat judicari. Sunt enim plerique satis semetipsos judicantes, sed nequaquam possumontem verae humilitatis ascendant, iis necesse est ut sicut semetipsos despiciendos judicant, sic etiam alios, si se judicando despexerint, tolerare sciant. Qua in re opus est patientia, quae sexto loco est apponenda. CAPUT iaris sic esse debet ut quandocunque ei aliqua injuria fit, ita eam suscipiasibi exinde fierent multae molescontra Creatorem nostrum commisimus, tanto studiosius humiliari debemus quanto magis indulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
agunt: qmͣ si cõfiterẽt᷑ eis ĩ iũg̾et
aliquis sac̾dotũ U̾m ĩ hac repẽitꝰ
decipiũt᷑. qr nulluᷤs dõ quicqm cõ¬
fiteri põt ꝙ ip̃e ignoret. Om̃ia eĩ
nuda sũt ei⁊ apt̃a. uult itaq deus
ut quicũq ei pessau̾it ac si ip̃e nes¬
ciret ita suoloco alii nescienti con
ip̃e ueracit̾ ei manifestaret. A dħ
Si is qui maiorẽ penitenciã ex ꝓ¬
prio arbitrio nõ cõfessus uultag̾e
qmͣ aliquis si cõfit̾et᷑ uellet ei ĩpo¬
ñe. putat se maius. ꝙͥ fecisse ex ꝓpͥ¬
a uolunta te qmͣ si confit̾et᷑. pens
aput se qui si plus an cõfit̾i. ⁊ par¬
uam pẽitenciũ ag̾e̾. an sine cõfes¬
sione spõ tanea uõlũtate longo
penit̾e tẽpe. Cũq magis eligit pe¬
intenciam gͣtis ꝓcelare. qm rea¬
tũ suũ ꝑ ꝯfessionẽ mantfestare:
agnoscat ꝓ c̾to qr nõ dũ u̾e ꝯfõm¬

Expanded text:
ungeret aliquis sacerdotum. Verum in hac re penitus decipiuntur, quia nullus Deo quidquam confiteri potest quod ipse ignoret. Omnia enim ei nuda sunt et aperta . Vult itaque Deus ut quicunque ei peccaverit, ac si ipse nesciret, ita suo loco alii nescienti confipse veraciter ei manifestaret. Ad hoc, si is qui majorem poenitentiam ex proprio arbitrio non confessus vult agere quam aliquis, si confiteretur, vellet ei imponere, putat majus qui se fecisse ex propria voluntate quam si confiteretur, penparvam poenitentiam agere, an sine confessione spontanea voluntate longo tempore poenitere. Cumque magis eligit poenitentiam gratis protelare quam reatum suum per confessionem manifestare, agnoscat pro certo quia nondum vere co
Abbreviated transcription (Latin):
tenario. que cuiq ꝑfc̃o debent iẽe
monacho. Denariꝰ quippe bonus.
purd excre. recto ponde. mouetaꝙ
legitĩa deb cõscare. Siciũ ex lius
unũ cefũit: uenalis ẽẽ nõ potit.
ut gͦ uenał ualeat eẽ: hec tria pit¬

Expanded text:
denario, quae cuique bono debent inesse denario, quae cuique bono debent inesse monacho. Denarius quippe bonus puro ex aere, recto pondere monetaque legitima debet constare, si enim unum ex his defuerit, venalis esse non poterit. Ut ergo vena
Abbreviated transcription (Latin):
Icentici gͥ multos decipit obedĩa
u̾o ⁊ in obedientia ꝯͣria sunt.
Haꝵ media licẽcia est. Is gͦ quer ob¬
edĩa nõ const̾ngit claustra egredi.
uult tũ exire. regle̾ que dist̾ctõnez
licent̃ declunare: qm̃ius uolit sũ
licentia id p̾summ̃e. ⁊ iocͥto actũ suũ
licencia qua p̾ualet conat᷑ defend̾e.
Non enĩ postꝙͣ mortuu ᷤ mũdoda¬
ustrũ subut: ad mũdi negotia uł
uolũtate uullatenꝰ redire debuit.
us ip̃m fc̃m excusabit. s nelle qd̾
cont̃ obedienciã hũit pitulosũ nͥ
pẽituerit ilierit. Quod nõ nulli
inmo attendẽtes licencia qmͣ̃ ꝓ un¬
plenda uolũtate sua expetunt. se¬
pe sallunt᷑. ut gͥbreuit loquar et
suctũte sub ip̃a obedienti uiuen¬
tes sunt matrone regalis filie n¬
cilaꝵ u̾o nõie licentie adlęrentes
accipe. In obedĩa uo que dicit᷑ ⁊ ip̃a
latro rebelliones designant in or¬
uidere quot in ꝑfc̃o mouacho
debeant ẽẽ. Gria cuiq bono insũt

Expanded text:
cipit. Obedientia vero et inobedientia contraria sunt; harum media, licentia est. Is ergo quem obedientia constringit claustra non egredi, vult tamen exire, regulaeque districtionem licenter declinare, quamvis nolit sine licentia id praesumere, et idcirco actum suum licentia qua praevalet conatur defendere, Non enim postquam mortuus est mundo, claustrum subiit ad mundi negotia, vel voluntate, ullatenus redire debuit, est, ipsum factum excusabit, sed velle quod contra obedientiam habuit, periculosum, nisi poenituerit, illi erit. Quod nonnulli, minus attendentes, licentia quam pro implenda voluntate sua expetunt saepe falluntur. Ut igitur breviter loquar et succincte, sub ipsa obedientia viventes sunt matronae regalis filiae. Ancillarum vero nomine, licentiae adhaerentes accipe. Inobedientia vero, quae dicitur et ipsa latro, rebelles designantur in orvidere quot in perfecto monacho debeant esse. Tria cuique bono insunt
Abbreviated transcription (Latin):
rit ⁊⁊ cãs que rõnabiles uideautur
admuenit. Nm̃ si optinere nõ põt
ot̾stat᷑ uelrment᷑ i dolet. sueq ma¬
gr̃e si audet duriꝯ respondet. Si u̾o ip¬
ta causa nõ fu̾it. ei occulte detͣħit. qd̾¬
qr faciebat opꝰ int̾mͣtit. Quod si oꝑa¬
ma. At si qñq se solã ud̾it: ꝓtino
crilit ostiũ petit. liut illucq circũspi¬
cit. mandat illi ułilli: licentiaĩ quer̾e
secũ loqñdi. Quod si in hix reꝑta fu¬
crit atq correpta: ꝓsilit statĩ in hiꝰ¬
modi u̾ba. Q inquit feci ꝓ quo sit
debeam corripi: Que mira uissi sũ
qd ita sit rep̾lensa. At postqͣm ad mo¬
dicũ ille dolor resedit: maturitatem
qndã p̾tendit. Tũq estimat ꝙ ab alus
reputetꝰ matura. licentiã rursꝰ que¬
rer̾ temptat qmͣ si hr̃e uequiu̾it: ꝓ¬
tinꝰ subdit. Stultꝰ est inquit qui bñ
agit. cũ eque bom tractent᷑⁊ mali.
Quod si licenciã hr̃e pot̾it: toras cõ¬
festim egredit. huc illus q uagat᷑.

Expanded text:
quae rationabiles videantur adinvenit. Quam si obtinere non potest, contristatur vehementer et dolet, suaeque magistrae, si audet, durius respondet. Si autem aperte ausa non fuerit, ei occulte detrahit, quodque faciebat opus intermittit. Quod si opema. Aut si quando se solam viderit, protinus exsilit, ostium petit, huc illucque circumspicit, mandat illi vel illi licentiam quaerere secum loquendi. Quod si in hoc reperta fuerit atque correpta, prosilit statim in hujusmodi verba: Quid, inquit, feci, quod sic debeam corripi? Quae mira visa sum quod ita sit reprehensa. At postquam ad modicum ille dolor resedit, maturitatem quamdam praetendit. Cumque aestimat quod ab aliis reputetur matura, licentiam rursus quaerere tentat. Quam si habere nequiverit, protinus subdit: Stultus est, inquit, qui bene agit, cum aeque boni tractentur et mali. Quod si licentiam habere poterit, foras confestim egreditur, huc illucque vagatur,
Abbreviated transcription (Latin):
modulo meo icip̃m custodire.
studebo. cꝰ gͦ miniꝰ deo est acceptabi¬
lius. an illiꝰ qui sibi offert quedam
Inmo mag̾illiꝰ qui dat ei se ip̃m t̾
cede qr sepebonũ opus cogit᷑ age̾. Sit̃
enĩ is qui arborẽ totã cõmisit p̃põito
dñi sui. ut ex ea fructũ collig̾et ex q ͦ
ti dño suo ꝓut eũ uelle nosset deser¬
ritũ sulle colligat fructũ pͥus qͣm
maturescat aut in arbore dimictat
ton̾ putrescat. Sic monachꝰ qui se
totũ cõmisit p̾lato ut eũ custodiret
ea qr oꝑa tm̃ ab eo agenta exig̾et. q̃¬

Expanded text:
modulo meo, meipsum custodire modulo meo, meipsum custodire studebo. Cujus ergo munus Deo est acceptabilius? An illius qui sibi offert quaedam illius magis, qui dat ei seipsum cum cede, quia saepe bonum opus cogitur agere. Sicut enim is qui arborem totam commisit praeposito domini sui, ut ex ea fructum colligeret, ex quo et domino suo, prout eum velle nosset, deserritum, si ille colligit fructum, priusquam maturescat, aut in arbore dimittat, donec putrescat: sic monachus, qui se totum commisit praelato, ut eum custodiret, eaque opera tantum ab eo agenda exigeret, q
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝯ qui arborem totam dat ei cũ fruc¬
tu. Sic gͦ ⁊ seruiciũ monachi do̾ ẽ ma¬
gis acceptũ ꝙͣ hoĩs secłãris. Ip̃i eñ st̃
hoĩes duo qui sub d̾o uelut arbores qͣl¬
dam hñt se ip̃os. Ip̃i quoq ut̾qr sut
apti ad ferendũ fructũ opis bom. At
nõ eodẽ modo diligũt dm̃: nec ei pit̾
bñ oꝑando deseruuit. Scl̾aris enĩ qr
eũ minꝯ diligit: tũc tm̃ cũ bñ opandi
animũ habu̾it. boni opis offert deo
qnͣtũ uolu̾it. Monachou̾o eũ diligͭ
u tantũ ut ad cũ actedens totũ ei of¬
ferat se ipm: ft̃is ac si nõ u̾bis sical¬
loqũs eũ. Dñc inquit. mee hactenꝰ
potãtis eram. qd̾q mͥ libebat bonu
malũ ue faciebã. u̾m qr tuus oĩuo
fructificare: metotũ tue trato potã¬
ti. ut amodo fruitificẽ tibi soli. Quod
ut meliꝰ fac̾e ualeã. me uni ex ecc̃ie¬
tue p̾latis subdam. qui me cirscodi¬
ens ea tantũ oꝑa doceat agere. que
tibi nou̾it mag̃ plat̾e.S ⁊ ego ꝓ

Expanded text:
illius qui arborem totam dat ei cum fructu. Sic ergo servitium monachi Deo est magis acceptum quam hominis saecularis. Ipsi enim sunt homines duo, qui sub Deo velut arbores quasdam habent seipsos. Ipsi quoque utrique sunt apti ad ferendum fructum operis boni. At quia non eodem modo diligunt Deum, nec ei pariter bene operando deserviunt: saecularis enim, quia eum minus diligit, tunc tantum, cum bene operandi animum habuerit, boni operis offert Deo quantum voluerit: monachus vero eum diligit in tantum ut ad eum accedens totum ei offerat seipsum, factis ac verbis eum sic alloquens: Domine, inquit, meae hactenus potestatis eram, quodque mihi libebat bonum malumque faciebam. Verum quia tuus omnino fructificare, me totum tuae trado potestati, ut amodo tibi fructificem soli. Quod ut melius facere valeam, me uni ex Ecclesiae praelatis subdam, qui me custodiens, ea tantum opera doceat facere quae tibi noverit magis placere. Sed et ego, pro
Abbreviated transcription (Latin):
diligit: cũ arboris suc fructus fu̾it
maturꝯ colligit fertq inde dño su¬
o qũtũ sibi fu̾it iisũ. N deo aut̃ alius
dũm amat. uł ad eũ uẽiens arborẽ
ip̃am ei offerat. Dñe inquit arborẽ
inbeo qnͣtã bonũ ualte fructũ ferẽ¬
tem. Que qr nr̃e cõgruit dignita¬
ti: malo eã uri ec̃ iuris qͣm mei.
Eam gͥ offeco uob̾. ⁊ amodo uobis
fructific soli. ⁊p̃am quoq ur̃o as¬
signabo ĩposito. ut ex ea fructũ col¬
ligat inteqz nobis ꝓut uos uelle
nou̾it diligent̃ deseruiat. S ego
qͣnta diligencia pot̾o eandẽ nr̃e u

Expanded text:
diligit, cum arboris suae fructus fuerit maturus, colligit fertque inde domino suo quantum sibi fuerit visum, Alter autem adeo dominum amat ut, ad eum veniens, arborem ipsam ei offerat. Domine, inquit, arborem habeo quamdam, bonum valde fructum ferentem, quae quia vestrae congruit dignitati, malo eam vestri esse juris quam mei. Eam igitur offero vobis, ut amodo vobis fructificet soli. Ipsam quoque vestro assignabo praeposito, ut ex ea fructum colligit, indeque vobis, prout velle vos noverit, diligenter deserviat. Sed et ego, quanta diligentia p
Abbreviated transcription (Latin):
illo debeo pati. qui nec illud ꝙ lĩt tͥ
totũ nult dare ꝓ saciffcõne sui ꝯmis¬
si. Iustũ neuidet᷑. ut qr te magͥ dilex
tibi fac̾e possum satisfaccõem. Qͥd
aliud dñs drẽt qm qd̾ u̾itas habet.
Hũt gͦ mitius iudicat ut ex toto ꝓp̾¬
um. illũ u̾o seu̾ius ut inmꝯsibi pͥ¬
natũ. Sic ⁊ deꝰ celeriꝰ indulget mo¬
nacho qui se ei totũ cõmittit: qm
laico dare nolenti sua ꝓ luis que ꝯ¬

Expanded text:
 qui nec illud quod habet, tibi totum vult dare pro satisfactione sui commissi Justumne tibi videtur ut quia te magis dilexitibi facere possum satisfationem? Quid aliud dominus diceret quam quod veritas habet? Hunc ergo mitius judicat, ut ex toto proprium; illum vero severius, ut minus sibi privatum. Sic ergo Deus celerius indulget monacho qui se ei totum committit quam laico dare nolenti, vel su
Abbreviated transcription (Latin):
Tenĩ rursꝯ asili põt uid̾i. accep¬
tabilius est dõ bonũ opꝰ mona¬
chi. qmͣ homuus cui qmͣ secularis
Solet qͥppe acciꝑe duos ẽẽ suos sub
dño uno siuglas hñtes arbores iu
xpͥo solo. arbores aut̃ ille fructũ bo¬

Expanded text:
tenim rursus a simili potest videri, acceptabilius esse Deo bonum opus monachi quam hominis cujuspiam saecularis. Solet quippe accidere duos esse homines sub domino uno, singulas habentes arbores in proprio solo. Arbores autem illae fruct
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm filias cũ aucillis sus magre ꝯmẽ
dare. ut cas opa mulicribr ꝯgrua doce¬
at. Iilis uo p̾cipit ut ei cunite obediãt.
quod q sibi faciendũ miuxit expedi¬
te ad ĩpleant. Hocitaq disposita ma¬
gr̃a eas in unũ congregat. inuigit ni¬
iqr quid agẽ tebeat. ne foras egrediãt᷑
uonẽ quidẽ filie ꝓ om̃ia sibi obtemp¬
ãt s ñ ab eũdi foras licẽciã querere
Naille quoq silit̾ facuĩt exem
egrediũt᷑ quo eis uisũ fu̾it. cessant

Expanded text:
m filias cum ancillis magistrae dare, ut eas opera mulieribus congrua doceat. Illis vero praecipit ut ei cunctae obediant, quodque sibi faciendum injunxerit, expedite adimpleant. Hoc itaque disposito, magistra eas in unum congregat, et jungit cuique quid agere debeat, et ne foras egredianturbonae quidem filiae per omnia sibi obtemperant, sed nec abeundi foras licentiam quaerere ncillae quoque similiter faciunt, excepto egrediuntur quo eis visum fuerit, cessantque
Abbreviated transcription (Latin):
hoc faciat. ꝙ si ꝙ in eũ qnͣtoq delin¬
quat. de ꝓp̾o suo ꝓ ut fu̾it iustũ sibi
ut nicħ ꝓp̾ũ retinere. s om̃ibr ei di¬
missis familiariꝰ sibi malit ser¬
iure. Hoc ⁊̃ pactũ cũ eo faciat. quod
si aliqñ quid ꝯͣ eũ cõmittat: de seip̃o¬
ũ ut dere aliena. s ut de ꝓp̾o qm̃ uolu¬
erit uindictam assumat. Hiis gͥac¬
tis si culpam eandẽ cõmittat ut̾q.

Expanded text:
hoc faciat quod, si quid in eum quandoque delinquat, de proprio suo, prout fuerit justum, sibi ut nihil proprium retinere, omnibus ei dimissis, familiarius sibi malit servire. Hoc etiam pactum cum eo faciat quod, si aliquando quid contra eum committat, de seipso, non de re aliena, sed ut de proprio, quam voluerit vindictam assumat. His igitur actis, si culpam eamdem committit uterque,
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾e decet. uelt qui domũ ag̾e¬
uł edificare debet. Qui enĩedifi¬
ciũ fac̾e nult stabile: soliditatez
pͥns cõsid̾at t̾re. quo stilic fũ datũ
firmũ suppon̾e ꝑietẽ erig̾e̾. rectũ
suꝑ ĩpoñe. tutus q poss inlũtare.
Sic qui uirtutũ fat̾ẽ milt edificiũ.
quo securꝰ inhĩtet ab insidis demo¬
nũ: quo in loco sui cõstruat illd̾ sͥ
est p̾uidendũ. Si eĩ locꝰ nõ fu̾it f¬
mꝰ. nͨ edificiũ diu subsiste̾ poterit

Expanded text:
re decet velat qui domum aedificare debet. Qui enim aedificium facere vult stabile, soliditatem prius considerat terrae, quo scilicet fundamentum firmum supponere, parietem erigere, tectum superimponere, tutusque possit inhabitare. Sic qui virtutum vult facere aedificium, quo securus inhabitet ab insidiis daemonum, quo in loco sui construat illud sibi est praevidendum. Si enim locus non fuerit firmus, nec aedificium diu subsistere poterit
Abbreviated transcription (Latin):
babundare humorib malis: ut nͥ
secet᷑ alit̾ sauari nõ possit ut gͦ ab
se facit ligari. rogrins eriã eos qui¬
sũt eũ secaturi ut nõ eũ dimittant.
quicqͥ ip̃e dicat: donec eũ ꝑfecte se¬
cuerut Cũ gͦ putredinẽ pũgere ce¬
puit ⁊ resecare: clamcit ⁊ dicit se p̾us
uichil mali hr̃e. cominat᷑ eosq nͥ
cũ duiserint occide̾. S illi qui eum
tendũt: set ut cepant putredinem
ꝑfecte abscidũt. Tũ aũit ad plenũ mũ¬
datꝰ meliꝰ habũit: eisdẽ quos ãtea

Expanded text:
alis ut, nisi secetur, aliter sanari non possit. Ut ergo ab se faciat ligari, rogans etiam eos qui eum secturi sunt, ut non eum dimittant, quidquid ipse dicat, donec eum perfecte secuerint. Cum ergo putredinem pungere coeperint et resecare, clamat, et dicit se prius nihil mali habere, comminaturque eos, nisi eum dimiserint, occidere. Sed illi, qui eum tendunt, sed, ut coeperant, putredinem perfecte abscindunt. Cum autem ad plenum mundatus melius habuerit, eisdem, quos antea
Abbreviated transcription (Latin):
ce passionis Secorona ⁊ tõsura mo
q tonsura eũ esse deb̾e sa c̾dotẽ
⁊ regem demonstrat. Sac̃dotes q̃ne
ni lege mit᷑ tegebãt caput ad silĩtu¬
dinẽ cꝰ ⁊ huic caput radit᷑. Reges
aut̃ coronis utunt᷑. Ad cuiꝰ siłitudi¬
nẽ hiꝰ capilli tõdent᷑. Nec itaq cohor¬
ficiũ. De sp̃uali sacrificõ mõnachi
fficiũ sac̾dotis erat in lege: ge¬
ñis diũsi pecora mactare Hiꝰ
tatis. nulpẽ astucie. Hyrcũ ĩmũdicie.
glirẽ sompnolẽtie. eqũa mulũ lux¬
urie. asinũ pigͥcie. alia q bestiaꝵ u¬
rege regnũ. ł ostes inde ꝓpeslere. ne
iusto ĩiustꝰ iniuriã faciat ꝓ uit̾e
malis dep̾ssis bonos exaltare. Hoc
it a qr offm̃ debet eẽ monachi ut sue
ne malus bono appetitꝰ resistat. set
ut bono malũ sibi semꝑ subitiat.
Quicꝙͥ postͤmo ext̾ius ostñdit ut¬
nil sibi corona siue tonsura ꝓderit
turalẽ nõ ẜuant.Dicũt eĩ bono ani¬
mo se pati nõ posse: qd̾ eis ĩponũtꝰ

Expanded text:
II. De corona et tonsura monachi. ue tonsura eum esse debere sacerdotem et regem demonstrat. Sacerdotes quippe in Lege mitra tegebant caput ad similitudinem cujus et huic caput raditur. Reges autem corona utuntur, ad cujus similitudinem, hujus capilli tondentur. Haec itaque cohorCIV. De spirituali sacrificio monachorum. fficium sacerdotis erat in Lege generis diversi pecora mactare; hujus tatis, vulpem astutiae, hircum immunditiae, glirem somnolentiae, equum et mulum luxuriae, asinugere regnum, hostes inde propellere, ne justo injustus injuriam faciat providere, malis depressis, bonos exaltare. Hoc itaque officium debet esse monachi ut suae ne malus bono appetitus resistat, sed ut bonus malum sibi semper subjiciat. Quidquid postremo exterius ostendit nihil sibi corona sive tonsura proderit,turalem non servant. Dicunt enim bono animo se pati non posse quod eis imponantur
Abbreviated transcription (Latin):
nũchoc nũc illo moto abscidunt.
⁊ micior fcũs ad se reu̾sus: eisdem
grãs reddit. quib irascebatur qd
cũ rep̾hensũ correx̾unt. Quid igͥ.
Nũqͥ iam ido nõ sibi ꝓderit illa tã¬
ta discrictõ qr eam ĩfirmitate cariuᷤ¬

Expanded text:
hoc nunc illo modo abscindunt. et mitior factus, ad se reversus eisdem gratias reddit, quibus irascebatur, quod eum reprehensum correxerint. Quid igitur? Nunquid non ideo sibi proderit illa tanta districtio, quia eam infirmitate carn
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ suoꝵ reddit.Si u̾o nolu̾int is
tollerare: nͨ suã ualent heditatẽ recu¬
pare. nec aliuid eis nult dare. Illi aũt
qui nicħ aliud querũt qmͣ solitata s
⁊ ut bñ pascant᷑. tam diu imꝑatori.
obseqñt᷑. qmͣ diu hec eis largit᷑. Que
silubũdant᷑ ilł donau̾it. lautant e¬
qui talia sibi ẜuentib ꝯfert. Si u̾o¬

Expanded text:
 suorum reddit. Si vero noluerint haec tolerare, nec suam valent haereditatem recuperare, nec aliud vult eis dominus dare. Illi autem qui nihil aliud quaerunt quam solidatas et ut bene pascantur, tandiu imperatori obsequuntur quandiu haec eis largitur. Quae si eis abundanter donaverit, laudant equi talia s
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝙ tenent. Alii qr t̾ras recupar̾ uo¬
lunt. qs eoꝵ pentes aliqua sua cul¬
pa ꝑdid̾unt. Alii u̾o ꝓ solidatis tm̃.
Illos itaq dũs honestiꝰ tractat. qui
nichil unqm deliquerũt. nec aliud.
qm̃ ꝙ hũt querũt. Hii radicati sunt
⁊ fundati sunt: nec euelli formidant
delicet ꝯuiciando cõminãdo quedam
grauia iubendo. qñq etiã flagellan¬
do. Qui si hec om̃ia humulit̾ sustinu¬

Expanded text:
nisi quod tenent; alii, quia terras recuperare volunt quas eorum parentes aliqua sua culpa perdiderunt; alii vero pro solidatis tantum. Illos itaque dominus honestius tractat qui nihil unquam deliquerunt, nec aliud quam quod habent quaerunt. Hi radicati sunt et fundati, nec evelli formidant,delicet conviciando, comminando, quaedam gravia jubendo, quandoque etiam flagellando. Qui si haec omnia humiliter sustinu
Abbreviated transcription (Latin):
quit nouitio ille quẽ michi ꝯmẽdas¬
tis ita ꝑfc̃e se ht om̃ib modis qd̾ iñ
est dignꝰ int̾ nos ẽc̃ si iubetis. Quib
iditis albas aut eũ recipit cõmuni
ꝯsilio frũm aut ad huc duittit ad ex¬
emplũ alioꝵ nouitõꝵ.Sit q de isto
uouitõ condigne agit᷑ qui scruoꝵ¬

Expanded text:
ovitius ille, quem mihi commisisti, ita perfecte se habet omnibus modis, quod jam est dignus inter nos esse, si jubetis. Quibus auditis, abbas aut eum recipit, communi consilio fratrum, aut adhuc dimittit, ad exemplum aliorum novitiorum. Sicque de isto novitio condigne agitur, qui servo
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ quẽ magr̾ suus uid̾it mobediẽ¬
tem. inpacientẽ supbũ suscepcõne
ĩdignũ postqmeũ du tollerauit. mł¬
tis que modis em̃dare temptarerit.
tandẽ si nichil ꝓfic̾e pocest uenit ad
auatẽ ⁊ talia ei refert Dñe inquid
nouiciꝰ ille quẽ habebam in custodia
ut eũ docerẽ quomõ posset et̃ dignꝰ¬

Expanded text:
r suus viderit inobedientem, impatientem, superbum, susceptione indignum, postquam eum diu toleraverit, multisque modis emendare tentaverit, tandem si nihil proficere potest, venit ad abbatem, et talia ei refert: Domine, inquit, novitius ille quem habui in custodia, ut eum docerem quomodo posset esse dign
Abbreviated transcription (Latin):
inpuritas: s sola meo debet ẽẽ obe¬
dĩa. Rectũ u̾o illiꝰ pondꝰ stabilita s
est ꝓpõiti eiꝰ Non eni leuit̾ ex suf¬
flari debet ab eo ꝙ cepit. s usq in
finẽ ꝑseu̾are stabilis. Illiꝰ aũt mo¬
neta. hĩtꝰ monachili ᷤ atq tonsu¬
ra ante ⁊ retro ⁊ hus ꝯsilia. Sicut
enĩ denariꝰa moneta dinoscit᷑
cuiꝰ sit regionis: sic ab istis mo¬
nachus cuiꝯ sit ordĩs. Is aũt mo¬
nachꝰ qui a deo est senex ut aute
⁊ retroiam neq̃at ĩclinare. deuci¬
rio illi est sinuł cuiꝰ monetã tem¬
poris antiq̾tas iã deleuit. Iste u̾o
qui hĩtũ monachalẽ nõ adhuc s
nitam accepit. ⁊ ido nomẽ ht̃ mo

Expanded text:
 sola in eo debet esse obedientia. Rectum vero illius pondus, stabilitas est propositi ejus. Non enim leviter exsufflari debet ab eo quod coeperit, sed usque in finem perseverare stabilis. Illius autem moneta, habitus est monachalis, atque tonsura, ante et retro, et his consimilia. Sicut enim denarius a moneta dignoscitur, cujus sit regionis, sic ab istis monachus cujus sit ordinis. Is autem monachus qui adeo est senex ut ante et retro jam nequeat inclinare, denario illi est similis cujus monetam temporis antiquitas jam develat. Iste vero qui habitum monachalem non adhuc, sed vit
Abbreviated transcription (Latin):
płiq contigit aliquis ut redundr
niciis. ⁊ intelligat ꝙ aut saluari nõ
resecata. Ut gͦude purgari ꝑfecte.
queat alicubi ĩ monast̾io sponte
sua se alat. Pfessionẽ ⁊ cuĩ facteuᷤ
iͥ scabilitatem moꝵ q suoꝵ cõu̾sio¬
nem ꝓmittit. Seq int mona st̃ii
claustra eo tenore recludit: ut me¬
diti sp̃uciles iudel sui pastores qͥ
eñ corrig̾e debent. quicquid ip̃e pꝰea
dicat nõ eũ diuitant. s eiꝰuitia rese¬
cent i eniẽdent. At płi qr cũ eũ cepe¬
rut ad meliora stimulare. ⁊ eiꝰ iu¬
cia corripiendo resecare recalcitrat
atq irascit᷑ dicens se nõ eẽ culpabi¬
lem. Uñ rep̾hendit᷑ ipõs q qui eur

Expanded text:
mque contingit ut aliquis redundet vitiis, et intelligat quod aliter salvari non resecata. Ut ergo inde purgari perfecte queat, alicui in monasterio sponte sua se alligat. Professionem etenim faciens, ibi stabilitatem morumque suorum conversionem promittit, seque intra monasterii claustra eo tenore recludit ut medici spirituales, videlicet sui pastores qui eum corrigere debent, quidquid ipse postea dicat, non eum dimittant, sed ejus vitia resecent et emendent. At plerumque cum eum coeperint ad meliora stimulare, et ejus vitia corripiendo resecare, recalcitrat atque irascitur, dicens se non esse culpabilem, unde reprehenditur, ipsosque qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ius in cong̾gricõne moncichoꝵ.
qui ut p̾ucilent. ĩ om̃ib se ꝑfc̃e custo¬
diũt. I oc enĩ albas ꝑsemecip̃m iam
om̃ia docuit que nult eos obsuare.
illos u̾o magrõs existis p̃ponit qͥ eos
toceant que debeant custodire. Isti ã
sunt utrũ ueluit eẽ humiles. obedi¬
entes paciente ᷤᷤ.⁊ ob ẜuare ꝯm̃ia que
orto requirit. U nũq̃mq gͦ illoꝵis qͥ
ei magr̾ deputatꝰ est: ꝓbat ⁊ arguen¬
do ĩ crepando. płmq ⁊̃ flagellando tẽp¬

Expanded text:
one monachorum, qui, ut praevalent, in omnibus se perfecte custodiunt. Hos enim abbas per semetipsum jam omnia docuit quae vult eos observare; iilis vero magistros ex istis praeponit qui eos doceant quae debeant custodire. Isti jamsunt, utrum velint esse humiles, obedientes, patientes, et observare omnia quae ordo requirit. Unumquemque ergo illorum is qui eis magister deputatus est probat, et arguendo et increpando. Plerumque etiam flagellando
Abbreviated transcription (Latin):
ctum tenebat᷑ duĩꝙ afinat᷑ ꝙ credi uolut̃ ofitnido
cul gam defendũt ⁊ apiendo tegut qñ ⁊̃ ꝯfessio¬
co saudabit᷑ sonat iore etiam adhuc iniquitas
occultat᷑ in corde qͣtinꝰ mag̾ ex hũi ͭ ͤ ꝙ ex noc̃i¬
tate uitatem ꝯfiteri putet qui audit maluͭ.ni.¬
ap̃hoĩes uitatem piclitari ꝙ huilitatem.c̾ ap̃
diũ ꝑiclitetur utraq ac si a deo culpa maĩfesta
sit ꝙ nulla peitus usucia tegi possit noꝰ tñ uo
leat uel igͦtam maĩfeste trãs gressiõis decore re¬

Expanded text:
edi nolunt, confitendo culpam defendunt, et aperiendo tegunt; quando et confessio laudabiliter sonat in ore, et adhuc iniquitas occultatur in corde: quatenus magis ex humilitate quam ex veritate confiteri putet qui audit, aptanapud homines veritate periclitari, quam humilitate, cum apud Deum periclitentur utrinque. Aut si adeo culpa manifesta sit quod nulla penitus versutia tegi possit; nihilominuleant, dum ignorantiam manifestae transgressionis, decore re
Abbreviated transcription (Latin):
siit uigile sõpnat ⁊ cogitat qͥdqunid
illi occurrit ⁊ sic molendinũ arena
si ĩponã ext̾minat pie ĩ quinat pa¬
bea occupat.sic cor meũ cogitõ ama¬
ra turbat nuũda maculat. uana ĩ¬
qͥetat ⁊ facigat ita cor mͦ dũ fut᷑m
curiositas deducit.cupiditas allicit
uosuptas sedu çit. suria pollure. torq̃t¬
imuidia. turbat iraꝯdia. cͥciat tͥsticia. sicq
miẜis casib submĩgit᷑ om̃ib uitiis. qm̃
unũ deũ qͥ ei sufficẽ pot̾at dimisit ꝑ¬

Expanded text:
at et cogitat quidquid ei occurrit. Et sicut molendinum arena, si imponatur, exterminat, pix inquinat, palea occupat; sic cor meum cogitatio amara turbat, immunda maculat, vana inquietat et fatigat. Ita cor meum dum futurum curiositas deducit, cupiditas allicit, voluptas seducit, luxuria polluit, torqueinvidia, turbat iracundia, cruciat tristitia; sicque miseris casibus submergitur omnibus vitiis, quoniam unum Deum, qui ei suffice
Abbreviated transcription (Latin):
de uno ieiumo ꝙ cet̾is pr̃adetib facit.
modior s uidet̾ una hora ciũcła peda¬
ris quã tota psalmodia uniꝰ noctis
int̃ pradiũ crebo sol occł̃os iactare ꝑ
mensas ut si ꝙ̃ ininꝰ ꝯmede uiderit uc¬
tũ se doleat ⁊ incipiat ip̃m crudaliter

Expanded text:
facit, modior sibi videtur una oratiuncula peculiaris, quam tota psalmodia unius noctis. Inter prandendum crebro solet oculos jactare per mensas, ut si quem minus comedere viderit, victum se doleat, et incipiat idipsum sibi crudeliter
Abbreviated transcription (Latin):
damãte nimir se̾ptaͣ. nescit hõ si sit digno
amore anodio c̾titudiem utiq nõ hemꝰ. s spei
fiducia ꝯsolatur nos ne dubitatoĩs auxieta¬
te peĩtꝰ cruciem᷑ p̃p hee data sͥ sigͣ q̃dã ⁊ ĩ dicia
maĩfaᷤᷤ salutis. ut in dubi ᷝ ͤ sit eli eẽ de nũo elcoꝵ

Expanded text:
amante nimirum Scriptura, Nescit homo si sit dignus amore an odio . Certitudinem utique non habemus; sed spei fiducia consolatur nos, ne dubitationis hujus anxietate penitus cruciemur. Propter hoc data sunt signa quaedam et indicia manifesta salutis, ut indubitabile sit eum esse de numero electorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdet illos. nͥ sane ob aliud uͥ qm̃ male securos
reddit. cũ aũt dixiñt par ⁊ seci̾tas t̃e subita¬
cundam umb̾ram. ⁊ fabello ad citandũ uẽtũ. por¬
ro carnopeus diffimlo ẽ. umbin faciẽs. ⁊ ꝓtegẽs
ab estu curaz. pdum namq ẽ molis ⁊ delicate aie¬
tuãtes senciat. sub laciblo dissimla tõis abscõdi
flabellum uero effusio ẽ uentũ adulatõns por¬
tatis. lanri enã s̾ lux̾i̾osi ementes auro ũctum
in hũantas otemptꝰ dei mortis obliuio porro
uim̃ẽta trabencia. tenacitas. rapacitas. ⁊ hus unꝰ
aurga ambobus presids hñdi ardor. sola siqͥdẽ
auaricia q̃m ꝯducere płes non patitur. Uno cõ¬
modum atq instigabłis uel ĩfatigabił execucor
iurgendis sane um̃etis trabentib fsagris utit᷑
⁊ ir̃a teriens locũ indomo ⁊ regᷤ phonis ⁊ młta
ad buc illi inferioris ordis satͣpe ⁊ equites. qͦꝵ

Expanded text:
perdet illos ; non sane ob aliud, nisi quoniam male securos reddat: Cum autem dixerint, Pax et securitas; tunc subitaciendam umbram, et flabello ad citandum ventum. Porro conopeum Dissimulatio est, umbram faciens, et protegens ab aestu curarum. Proprium namque est molnes sentiat, sub latibulo dissimulationis abscondi. Flabellum vero Effusio est, ventum adulationis apportans. Largi sunt enim luxuriosi, ementes auro ventum Inhumanitas, Contemptus Dei, mortis Oblivio. Porro jumenta trahentia, Tenacitas, et Rapacitas; et his unus auriga ambobus praesidet, habendi Ardor. Sola siquidem Avaritia, quoniam conducere plures non patitur, uno conmodum atque infatigabilis exsecutor, urgendis sane jumentis trahentibus, flagris utitur et ipsa tenens locum in domo et regno Pharaonis; et multi adhuc sunt alii inferioris ordinis satrapae
Abbreviated transcription (Latin):
pallorẽ ac colorẽ otis disc̾nat ad oĩa
denit sua extrenuꝰ ad ꝯmuia piger
uigilat młto dormit ĩ coro. Cũq aliis
psallẽtib ad uigilias tota nocte pͦ dor¬
mitat pꝰ uigilias alis ⁊̃ claustͦ reqͥescẽ¬
tib solꝯ ĩ oratorio remanet creat ⁊ ui¬
ssit gemitib ac suspiriis aures foris
sudẽciũ de angło implet. cũ aũt ex buis
singłarit᷑. s manit̾ agit.apud simpłi¬

Expanded text:
colorem discernat. Ad omnia denique sua strenuus, ad communia piger. Vigilat in lecto, dormit in choro: cumque aliis psallentibus ad vigilias tota nocte dormitet, post vigilias aliis in claustro quiescentibus solus in oratorio remanet: exscreat, et tussit, gemitibus ac suspiriis aures foris sedentium 577 de angulo implet. Cum autem ex his quae singulariter, sed inaniter agit, apud simpli
Abbreviated transcription (Latin):
cũt credit qd̾ audit laudat qd agit ⁊
qͥd intendat nõ atcendit obliuiscitur
intẽtõne dũ ãplectit᷑ opĩoni. qͥ de oĩ
alia re plꝰ oͥ credit ꝙͣ aliis. de se solo
religione. s ĩtimo cordis credat affiũ¬

Expanded text:
 Credit quod audit, laudat quod agit, et quod intendat non attendit. Obliviscitur intentionem dum amplectitur opinionem. Quique de omni alia re plus sibi credit, quam aliis, de se solo religionem, sed intimo cordis credat aff
Abbreviated transcription (Latin):
eua q̃ ẽ increparet᷑ a dño. Curħ fecissi Rñdit. ser¬
pens decẽp̃ me.⁊ ꝯmedi.sic deelinauit ⁊ ip̃a inuer¬
bo malicie ad excusandas excusatdes in pẽcis. re¬
fundens cuspã in serpentem ꝙͣ ĩ mu̾is acͥmie̾ Cum
ul obfuisset sugestio serpentis. si illa negass as

Expanded text:
Serpens decepit me, et comedi . Sic declinavit et ipsa in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis , refundens culpam in serpentem, quasi immunis a crimine, cum nil obfuisset suggestio serpentis, si illa negasset as
Abbreviated transcription (Latin):
uestem ceteraq silia q̃rit.hauͭ dubiũ. qͥr fre¬
quent̾ impediat nos ab ex̾cicio. spiritualisẜo
loco impediũt uicia cordis. ẜ ẽ mentis seui¬
tas suspitio. ĩ pacie aũ iniudie motus saudis
appetitus. ⁊ siłia q̃ cottidie exximi᷑ in ub ¶E cur

Expanded text:
vestem, caeteraque similia quaerit, haud dubium quin frequenter impediat nos ab exercitio spirituali. Secundo loco impediunt nos vitia cordis, ut est levitas, suspicio, impatientiae aut invidiae motus, laudis appetitus, et simi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e quĩt. ip̃e soluit. ⁊ u̾ba callucutoris
ĩꝑfecta p̃cidit. cũ aĩte pulsato signo nit̃e
ẽ int̾rũpi colloqͥũ.horã longã breue qr
ĩteruallũ q̃rit licẽtiã ut ad fabulas re
doceri ip̃e ꝙ nescit. s ut scire sciat᷑ qd sat.
ꝙ si de religione agit᷑.statĩ uisionas et
sõpnia ꝓfarũt᷑ denĩ laudat ieuinia com̃¬
dat ugilias. suꝑ oĩa orõnas exaltat de
paciẽtia de hũilitate ã de singl̃is uͥtu¬
tibꝰ płissiẽ s uaĩs si me disputat ut
tu.s. si audieris dicas/ ꝙ ex habũ daçia
cordis es loqͥt᷑. ⁊ qr bonꝰ ħo de bono tha¬
sauto ꝓfart bona si ad ludi cui ẜmo cõ¬
u̾tit in hiis ꝙͣto assuetõr tãtꝰ locatõr
iuẽit᷑ dicas si audeas riuũ uãĩtatis

Expanded text:
Ipse quaerit, ipse solvit, et verba collocutoris imperfecta praescindit. Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam, breve queritur intervallum; quaerit licentiam, ut ad fabulas revdoceri ipse quod nescit; sed ut scire sciatur quod scit. Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur. Denique laudat jejunia, commendat vigilias, super omnia orationes exaltat; de patientia, de humilitate, et de singulis virtutibus plenissime, sed vanissime disputat: ut tu scilicet, si audieris, dicas, quod ex abundantia cordis os loquitur, et quia bonus homo de bono thesauro suo profert bona . Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Dicas, si audias rivum vanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ui sui ueglegans alios curiase
ccũspicit dũ qͦsdã suspicit suꝑi¬
orẽs quosda despicit ĩferiores ⁊ ⁊̃
aliis quidẽ uidit ꝙ inuidit. ĩ alhꝰ
ꝙ ieridet inde fit ut ꝑ mobilitate
sui cura aggrauatt modo ꝑ suꝑbiã
ad alta se erigat mͦ ꝑ inuidiã inu
tabas currit. nũo ꝑ excellotiã piu

Expanded text:
ui sui negligens, alios curiose circumspicit, dum quosdam suspicit superiores, quosdam despicit inferiores: et in aliis quidem videt quod invidet, in aliis quod irridet. Inde fit ut pro mobilitate sui cura aggravatus, modo per superbiam ad alta se erigat, modo per invidiam in tabescit, nunc per excellentiam pu
Abbreviated transcription (Latin):
ichil est in me corde
⁊ ꝑ p̈uas cogitatões defluit/. toçiẽs
deũ on dit. cor meũ cor uanũ ⁊ ĩ
strutabile cũ suo ducit᷑ arbito. ⁊ dmo
caret osilio. in seipõ nõ pͬ osistere set
reqͥem quit nõ ĩueĩt. s ĩ lab̾ore mi¬
ẜum a reqͥe uacuũ manet. sibi nõ ꝯ¬
cordat asse dissonat. asse resilit uo¬
listatas ast̾nat ꝯsilia mutat. edificat
noua. dastruit uet᷑a destrueta redifi¬

Expanded text:
Nihil est in me corde et per pravas cogitationes defluit, toties Deum offendit. Cor meum cor vanum, vagum et instabile, dum suo ducitur arbitrio, et divino caret consilio, in se ipso non potest consistere; sed requiem quaerit, non invenit; sed in labore miserum, a requie vacuum manet: sibi non concordat, a se dissonat; a se resilit, voluntates alternat, consilia mutat, aedificat nova, destruit vetera, destructa reaedifi
Abbreviated transcription (Latin):
tum nanũ mẽdaꝵ octiosum dolosum maledicũ
impudiẽ excusatorium. Qnimir pestis deloqͣci¬
tate nascit᷑. ⁊ ꝑ silentiũ censuram. aũ eu̾tit᷑
funditꝰ au ẽte ne młtũ noceat rep̾mit᷑ ĩ psal¬
modia fit duplex ꝯfessio ubi ⁊ pccor de culpis
pugit᷑ et dro laudes suꝑ iudicia i ticie sue di

Expanded text:
tum, 1188 vanum, mendax, otiosum, dolosum, maledicum, impudicum, excusatorium. Quae nimirum pestis de loquacitate nascitur, et per silentii censuram aut evertitur funditus, aut certe ne multum noceat, reprimitur. In psalmodia fit duplex confessio, ubi et peccator de culpis compungitur, et Deo laudes super judicia justitiae suae di
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ̃at malicia uigilaũ̾at. timor socitat. pietas
bsande demlcet. sciã ꝙ aptũ sit udicãs doso¬
rẽ appoit ꝙ suũ ẽ. fortitudo erigͥ. ꝯsiliũ sol¬
uit intłis reducit de carce̾ sapia mͥsã poĩt.
re focillat ⁊ esuriẽtem. ⁊ salutarib reꝑat

Expanded text:
userat, malitia jugulaverat; timor suscitat, pietas blande demulcet, scientia quid actum sit indicans dolorem apponit; quod suum est fortitudo erigit, consilium solvit, intellectus educit de carcere, sapientia mensam ponit, refocillat esurientem, et salutaribus reparat
Abbreviated transcription (Latin):
pe qͥłio eã signis uł inte daphendas
fronte ularitas. uanitas apparet in
incessa ꝓnus adiectos facilis ac ꝓm¬
ptus in tisu cũctis qͥppe q̃ inse cõ¬
cãptibilia ⁊ iõ tͥstia nouerat auiemõ

Expanded text:
pe quibus eam signis vel in te deprehendas, fronte hilaritas, vanitas apparet in incessu. Pronus ad jocum, facilis ac promptus in risu. Cunctis quippe quae in se contemptibilia, et ideo tristia nove
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ti uidet int̾polari tristicia ꝙͣ de
bonis altiꝰ ꝯtrahit. mapatiẽs suebu¬
miliatois ⁊ fugie ad cõsiliũ fłe osoło¬
⁊ aliena excelletia mõstrat᷑ restͥngit
cutiositatẽ ut totũ se trãsferat in

Expanded text:
olari tristitia, quam de bonis alterius contrahit, impatiens suae humiliationis, fugit ad consilium falsae consolatiovilitas, et aliena excellentia monstratur, restringit curiositatem, ut totum se transferat in
Abbreviated transcription (Latin):
fuit qͣ tardabat ultõe qr indusgẽciã cogita¬
Bat. ⁊ hiuꝰ gͦ poũs t̾a fram̃ta accipite cogi¬
tatõs. lõga nimitate̾ ꝙͣ exhibuit escõem p̃¬
destinatoit sue ꝙͣ mmpleri uoluit ⁊ carita¬
tem ramiã q̃ nos dilexit. ip̃ħ eĩ au̾tit ocu¬

Expanded text:
qua tardabat ultionem, quia indulgentiam cogitabat. Et hujus ergo panis tria fragmenta accipite, cogitantes longanimitatem quam exhibuit, electionem praedestinationis suae quam impleri voluit, et charitatem nimia