comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam sb̃ patre ꝑfidit. an nouã in¬
choau̾at. nom siquid nouũiso¬
cietate inchoquit ñ uidet᷑ ĩ miscu¬
isse. ħrditati patris scripsit. ¶ Si
a patre de castrensi petulio seruos
comꝑasse. eosq a pr̃e manumnite
rogatus ẽ. cũ hr̃s ẽet ab eo instrui¬
tus. q̃rebat᷑ si se abstinuisset pa

Expanded text:
atre perficit an nouam inchoauit: nam si quid nouum in societat‹e› inchoauit, non uideri miscuisse hereditati patris scripsit. Si sea patre de castrensi peculio seruos comparasse eosque a patre manumittere rogatus, cum heres esset ab eo institutus: quaerebatur, si se abstinuisset pa
Abbreviated transcription (Latin):
Nesitũ est an licet quis pat̾ne hr̃¬
dit is nicħ attingat. aliqͥd tñ pp̃ pa¬
tͥs uoluntatẽ hat uł faciat. anc̾¬
ditorsb pat̾nis cogat᷑ respoͣndere.
ut puta si impubi fu̾it sb̾stitutꝰ

Expanded text:
esitum est, an, licet quis paternae hereditatis nihil attingat, aliquid tamen propter patris uoluntatem habeat uel faciat, an creditoribus paternis cogatur respondere: ut puta si
Abbreviated transcription (Latin):
uus iussu dñi uł pacris adierit
h̃ĩditatẽ. mox emancipatus uł
mamimissus ex ca sũ stitucõis¬
d adeat. erunt namq heredes
datam pat̾ filiũ iuuissit adire. di

Expanded text:
uus iussu domini uel patris adierint hereditatem, mox emancipatus uel manumissus ex causa substitutionis adeant: erunt namque heredes: datam pater filium
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipali. cedent gͥ gẽme fiał. uł
lancib incluse auro argento ue.
s incoronis mensaꝵ gẽme coro¬
iiscedent ⁊ emensis ĩ margaritis
ꝙi ⁊ auro idem ẽ. nã si margari¬
te aun ornandi grã adħite st̃.
auto cedt̃. s ꝯtra aurũ marga¬
nitis cedet. idem ẽ ⁊ ĩ gẽmis anu¬
ł inclusis gẽme a st̃ ꝑ lucide ma¬
t̾ie. qͣs. ut reft̃ sab̾ libris ad in¬
tels suus a lapilł eo distingne ba ͭ¬

Expanded text:
principali. cedent igitur gemmae, fialis uel lancibus inclusae, auro argentoue. Sed et in coronis men sarum gemmae coronis cedent et hae mensis. In margaritis quoque et auro idem est: nam si margaritae auri ornandi gratia adhibitae sunt, auro cedunt, si contra, aurum margaritis cedet. Idem et in gemmis anulis inclusis. Gemmae autem sunt perlucidae, materiae, quas, ut refert Sabinus libris ad Uitellium, Seruius a lapillis eo distingueba
Abbreviated transcription (Latin):
At̃ quotiens filio ¶ Dem.¬
anex asse. anex rstitucõe. an ex sb̃¬
filius suus hr̃s existat. ¶ Nutꝰ aut̃
pat᷑. uł dñs filio. uł seruo h̃dibus
ĩstitutis mag̾ est ut si intlłtu nõ
careat. nutu ub̾e possit adire hr̃di¬
tatẽ. ut ei iure eiꝰ ꝯmodũ queri poᷤ¬

Expanded text:
ater quotiens filio man ex asse, et an ex institutione an ex subfilius suus heres exsistat. Mutus pater uel dominus filio uel seruo heredibus institutis magis est ut, si intellectu non careat, nutu iubere possit adire hereditatem, ut ei iure eius commodum quaeri po
Abbreviated transcription (Latin):
qui de castrensi peculio testiñ fecit
hrditatẽ adisset acquisisse ei ea de
quib pat̾ testari pot̾ qr castrensia
suppõitã ꝑsõm emptoris bõa patris
tis ĩ testata decessit filii uissu patris
nõ aui adietũt ħrditatẽ quero an
auo acquisitasit ħrditas paisẜ .R.

Expanded text:
qui de castrensi peculio testamentum fecit, hereditatem adisset, adquisisse ei ea de quibus pater testari potest, quia castrensia suppositam personam emptoris bona patris tis intestata decessit: filii iussu patris, non aui adierunt hereditatem: quaero, an auo adquis
Abbreviated transcription (Latin):
Et niõ maritꝰ ex dote erpendrt
ut a latromb redim̾et necessari¬
as młri ꝑsonas uelud ex uincłis¬
młr uendicet de necessaris suis
aliquem reputatur ei id qd̾ ex¬
pensum est sine ꝑs dotis sit pro
eaꝑte. siue tota dos sit. ⁊ accõ do¬
tis enanescit ĩ multo magis id
dicendum est si soc̃ agat de dote
deb̾e racõm hrĩ enis qd̾ in ꝓp̃m im¬
pensumest. sine ip̃e marit᷑ hec fe¬
cit. siune filie ut faciat dedit. sec
finia eius sola de dote ageres. idem
erit dicendũ. cũ enĩ doli excep¬
cõ miis de dote actõni. ut in cet̾¬
isbone fidĩ inditus pot̃ dici. ut
⁊ censo indet᷑ mẽe himc sumptũ
accõm de doce. maxime si er uo
us ꝓ mulicie in unum casum pe¬
pigat. uł m̃ diuorcium. uł ĩmor¬
tem dicendũ est in eũ casum in
quem nõ repigit ẽẽ. młriacc̃õ¬
ta pat̾s noluntatem etactam.
unua ea ⁊ mortua accõ suꝑest.
ꝑditure. ⁊ ex iusti ᷑ cãis soluta
sit. nõ suꝑerit accõ. s mortuo

Expanded text:
o maritus ex dote expendit, ut a latronibus redimeret necessarias mulieri personas uel ut mulier uinculis uindicet de necessaris suis aliquem, reputatur ei id quod expensum est siue pars dotis sit, pro ea parte, siue tota dos sit, actio dotis euanescit. et multo magis idem dicendum est, si socer agat de dote, debere rationem haberi eius quod in ipsum impensum est, siue ipse maritus hoc fecit siue filiae ut faciat dedit: sed eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso uidetur, inesse hunc sumptum actioni de dote, maxime si ex uolus pro muliere, in unum casum pepigit, uel in diuortium uel in mortem, dicendum est in eum casum, in quem non pepigit, esse mulieri actiotra patris uoluntatem exactam uiua ea et mortua actio superest, perditurae et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio. sed mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
dotis ꝑ non acom decepta accip
dum ei idotem ad aratre datur
sit. qͣntum ei dotis nonine debea¬
tur a marito quipat solu̾it. ¶Si
tamrem patrem ħiturum. ¶Co
litis ꝯtestacõm mmutau̾it uolun¬
tatẽ. uł ĩ em anciꝑata sit. frust̃
pat̾ aget. nec nõ illd̾ quoq re
prĩ tenegandã accõm. sitamtur¬
sit ne acceptam dotem ꝯsumat
iõq officiũ iudicis int̾ponendũ
est quatenꝰ ⁊ filic ⁊p̃ri cõretent
ꝯsulatur ¶ S ⁊ si latit filia ne
tasli ꝯccõi patͥ ⁊ sentire cogatur
puto dari quidem pr̃i accõem. s
cã dgnita. quid enĩ si filia uetũ¬
de pri ꝑ absentiam contͣ dicat.
cur nõ dicamꝰ pr̃i nõ eẽ dandã
accom. ¶Qd si is pat̾ sit cuioĩ¬

Expanded text:
dotis per nouationem decepta accipidum ei in dotem quod a patre datur sit, quantum ei dotis nomine debeatur a marito qui patri soluit. Si patam rem patrem habiturum. Eo litis contestationem mutauerit uoluntatem uel etiam emancipata sit, frustra pater aget. Nec non illud quoque patri denegandam actionem, si tam tursit, ne acceptam dotem consumat: ideoque officium iudicis interponendum est, quatenus et filiae et patri competenter consuletur. sed si latitet filia, ne tali patri consentire cogatur, puto dari quidem patri actionem, sed causa cognita. quid enim, si filia uerecunde per absentiam patri contradicat? cur non dicamus patri non esse dandam actionem? quod si is pater sit, cui omn
Abbreviated transcription (Latin):
sciente ca ꝑsona que composm̃¬
tis est ẽẽ. ita furenti ꝙ̃ ad̾m drs¬
miꝰ nũtiũ misit crara sua nupti¬
as ẽẽ directas. quid enĩ tam hu¬
manũ est. qmͣ ut fortuntꝰ tis ca¬
sib młris maritum uł ntorem
uri ꝑticipem ẽe̾. si aut̃ tantꝰ
furor est .i. ita feror. ita ꝑrcio¬
sus. ut saitatis ulła spes cuꝑsit
cͥco imistros t̾ribilis. ⁊ forsitan
sobolis cupidine tenta est. licen¬
tia ex̃ compotim̃tis ꝑsone furen¬
ti m̃ĩciũ mitt̾e. ut nssuisculio uide¬

Expanded text:
sciente ea persona, quae, cum compos mentis ess‹et›, ita furenti quemadmodum diximus nuntium miserit, culpa sua nuptias esse diremptas: quid enim tam humanum est, quam ut fortuitis casibus mulieris maritum uel uxorem uiri participem esse? sin autem tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit, circa ministros terribilis, et forsitan subolis cupidine tenta est: licentia erit compoti mentis personae furenti nuntium mittere, ut nullius culpa uide
Abbreviated transcription (Latin):
labeo ait. ¶Licet indotalib rebi
non solum dolum. set ⁊̃ culpã ma¬
nitꝰ p̾stet. cum tñ quetit᷑ in nidi¬
cõ de dote anfac̾e possit. dolus dũ¬
tarat comp̾hendr̃. quia in rerum
ip̃iꝰ admmiinstra cõne nõ erat aͣpa
abeo exigenda qmͣqmͣ eum dum¬
tarat dolũ ei noc̾e putem. si fac̾e

Expanded text:
ait. Licet in dotalibus rebus non solum dolum, sed et culpam maritus praestet, cum tamen quaeritur in iudicio de dote an facere possit, dolus dumtaxat comprehenditur, quia in rerum ipsius administratione non erat ab eo culpa exigenda. quamquam eum dumtaxat dolum ei nocere putem, si f
Abbreviated transcription (Latin):
npta decessiss.ut ⁊̃ si in potesta¬
te nõ fu̾it pat̾idos ab ea ꝑfecta
orem suam occident dotis acc̃om
hr̃dib uroris dandam eẽ ꝓculus
ĩant. ⁊ recte. non enĩ eqũ est uirũ
ob fatinus suum dotem᷑ sꝑate lu¬
cri facere. Idemq ⁊ ecõtrario sta¬
tuendum est. ¶Dem.¬

Expanded text:
decessisset, ut, etiamsi in potestate non fuerit patris, dos ab eo profecta orem suam occiderit, dotis actionem heredibus uxoris dandam esse Proculus ait, et recte: non enim aequum est uirum ob facinus suum dotem sperare lucrifacere. idemque et e contrario statuendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
lus ait sicuti tũ socia fuit dabit᷑
ei excepcõ qnͣnus uire cuuli sit ob¬
ligata. ¶ Si iniudicõ dotis iudex
ignorancia uiris lapsus ⁊ demp¬
nau̾it maritũ in solidum. nera ẽ¬
⁊ sabmus doli excepcõne eum uti
oport̾e anunt eumq tutũ fore.

Expanded text:
lus ait: sicuti cum socia fuit, dabitur ei exceptio, quamvis iure civili sit obligata. Si in iudicio dotis iudex ignorantia iuris lapsus condemnaverit maritum in solidum, Neratius Sabinus doli exceptione eum uti oportere aiunt eaque tutum fore.
Abbreviated transcription (Latin):
hat soiatium una cum fatmuia¬
sua pactis indel dotalib que m̃¬
t̾ eos ab inicõ nuꝑciatum mita
fu̾nt. in suo statu durantib ⁊ al¬
t̾ius expectantib sanitatẽ ⁊ mor¬
tis euentũ. It p̃r fimose utiłe ĩ¬
tent̾e sibi filieut sue reddi dotẽ
pt᷑. qmͣuuis enĩ fumosa nũtiũ mit¬
tere nõ posse patrem eiꝰ mittere

Expanded text:
t solacium una cum sua familia, pactis uidelicet dotalibus, quae inter eos ab initio nuptiarum inita fuerint, in suo statu durantibus et alterius exspectantibus sanitatem et mortis euentum. Item pater furiosae utiliter intendere sibi filiaeue suae reddi dotem potest: quamuis enim furiosa nuntium mittere non possit, patrem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
omis qmͣ placet sufficient̾ urõi de¬
cere possit ꝯdempnetur. set niso¬
lidum an hoc pactum suandum
sit. ⁊ negat sernari opoctẽ qd̾ qͥ¬
ꝯtra bonos mores id pactum esse
melius est dr̃e quippt cũ contra
receptam reu̾enciam que mari¬
tis erhibenda est id ẽẽ appeat.¬

Expanded text:
quem placet sufficienter uideri decere possit condemnetur, sed in solidum, an hoc pactum seruandum sit? et negat seruari oportere, quod qucontra bonos mores id pactum esse melius est dicere, quippe cum contra receptam reuerentiam, quae maritis exhibenda est, id esse appa
Abbreviated transcription (Latin):
bonor poss ꝯͣ tabulasemanci¬
patos admittat ꝑticipes qr facia
cũ hus qui st̃ ĩpot̾ate bonorum
rat̾nor odseq̃s ẽẽ credidit. ut
sua quor bona ĩ mediu̾ ꝯ fer̾c¬
rant. que appetunt pat̾na. ¶In¬
⁊ ecc dabr collatio quib posso
data e plane si minorem ul a
rat. utiq ⁊̃ collaconis cõmod̾
ei restiniet. ¶ Si ex dodrante fi¬
tĩ bona sua collat᷑m. uilianꝰ
ait qr solũ q̃drantem fr̃i abstu¬
gr᷑. ¶ Pat filiu̾ gͥ ĩ potestate rẽ¬
bit. ⁊ extraneũ ħrdem scripsit.
namsi minore ex ꝑte qħͣdimdi¬
a isqui ĩ pot̾ate erat hr̃s scuipto
fu̾it. miq indeb collacionem pꝰ¬
liquo ĩcomodo affectus ẽ is qui
ĩ pot̾ate ẽ. int̾uentu em ancipa¬
ci. cet̾m si nõ ẽ collacio cessab ͭ
uł marime. aũt tuc emanci

Expanded text:
emancipatos admittat participesque faciat cum his, qui sunt in potestate, bonorum paternorum: consequens esse credit, ut sua quoque bona in medium conferant, qui appetant paterna. Inter eos dabitur collatio, quibus possessio data est. Plane si minorem uel arat, utique etiam collationis commodum ei restituit. Si ex dodrante  bona sua collaturum Iulianus ait, quia solum quadrantem fratri abstugitur. Pater filium quem in potestate habebat et extraneum heredem scripsit, nam si minore ex parte qua‹m› dimidia is qui in potestate erat heres scriptus fuerit, inique uidebitur collationem pliquo incommodo adfectus est is qui in potestate est interventu emancipati: ceterum si non est, collatio cessabit. Vel maxime autem tunc emanci
Abbreviated transcription (Latin):
Atronꝰ lib̾to statim tribũ enis re¬
cierat. lib̾tus diu moram abhr̃de
patroni passus ẽ. ⁊ decedens hr̃dem
reli quit clanssimũ uiril. qĩtũ est
an t̾ͥ b estimacõ hr̃di eius debea¬

Expanded text:
atronus liberto statim tribum emi petierat: libertus diu moram ab herede patroni passus est et decedens heredem reliquit clarissimum uirum: quaesitum est, an tribus aestimatio heredi eius debea
Abbreviated transcription (Latin):
to eiꝰ quiedr̃. alii ⁊̃ eum qui
exh̾rdato sit ꝙͣ eum qͥ nõ sit
ex ħrdatꝰ faine necari. ratũ
is nascatuꝵ qui replłr. idem
ent dicend̾. ⁊ si młr que fuit
ĩ possõne abortum fecisset.
si si sb̃ ꝯdicione postumꝰ sit
ex br̃datus. pendente ꝯdicoe
mantis posse uentrem ĩ pos

Expanded text:
rto eius qui edetur ali etiam eum qui exheredatus sit, quam eum qui non sit exheredatus fame necari: ratumqis nascatur, qui repellitur. Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset. Sed et si sub condicione postumus sit exheredatus, pendente condicimantis posse uentrem in pos
Abbreviated transcription (Latin):
intestati parris errore frĩs emã¬
cipati secuta accepit dotem scpͣ¬
to fri ꝯferre nõ coget᷑. cum ca
possõ frustra petitasit. ⁊ filia
ut om̃s tͥentes ħant. ⁊ bonor

Expanded text:
intestati patris errorem fratris emancipati secuta accepit. dotem scripto fratri conferre non cogetur, cum ea possessio frustra petita sit et filia ut omnes trientes habeant et bo
Abbreviated transcription (Latin):
At̾ mibenti filie quasdã res
p̾t᷑ dotem dedit. cam qr ĩ fami¬
liam retinuit. ac fratrib sb̃
ꝯdic̾one si docem ⁊ cet̾a que
nubenti tradidit ꝯtulisse co¬
hĩdem ⁊stripsit. cum filia se
bomis abstimuss ⁊ fratrib res
nõ ĩ dotẽ dotas uendicantib
except̾onem doli placuit ob
pat̾ cum fratͥb ꝯ tenta dote
abstineat ce. b onis ⁊ pssat᷑
martꝰ nõ compsłi abstinca¬
tem ab hrditate patris. gͥ
nõ tnĩ data ap̃ maritũ rema¬
nebit. s ppmissa exigetur
⁊̃ afratrib ⁊ est eris aliem
lcco abcessit enim ã bons¬

Expanded text:
ater nubenti filiae quasdam res praeter dotem dedit eamque in familia retinuit ac fratribus sub condicione, si dotem et cetera quae nubenti tradidit contulisset, coheredem adscripsit. cum filia se bonis abstinuisset, fratribus res non in dotem datas vindicantibus exceptionem doli placuit obspatri cum fratribus contenta dote abstineat se bonis, compellatur it non compelli abstinentem se ab hereditate patris. ergo non tantum data apud maritum remanebit, sed et promissa exigetur etiam a fratribus et est aeris alieni loco: abscessit enim a bon
Abbreviated transcription (Latin):
donec dr̃c se p̾gnante̾ suffi¬
cit qr noc ten dacio bonor
possõmns nisi uere p̾gnans ful
it mortis tp̃r. ⁊ eo quo mitti
ĩ possõnem petit. totiens aut̾
mittit᷑ ĩ possõm uent̾ si nõ ẽ
Duis hĩdes fut᷑m erit. s ⁊ si in¬
c̾tumsit. aliquo tñcan possit
exist̾e quo qͥ edĩ suus futurꝰ
sit uentrẽ mitcemꝰ equius
dia fĩ qmͣ denegar. aliqͣndo
alimenta ei qui doꝰ bonorũ
aliquo c̾au futurꝰ ẽ. ¶ Qrͦ
⁊si ita exħrdacio fc̃a sit si m
filiꝰ uns nascet ᷑. ex ur̃i esto.¬

Expanded text:
do nec dicere se praegnatem sufficit: quare nec tenet datio bonorum possessionis, nisi uere praegnas fuit et mortis tempore et eo, quo mitti in possessionem petit. Totiens autem mittitur in possessionem uenter, si non est suos heredes futurum erit. sed et si incertum sit, aliquo tamen casu possit existere, quo qui editur suus futurus sit, uentrem mittemus: aequius dia fieri quam denegari aliquando alimenta ei, qui dominus bonorum aliquo casu futurus est. Quare et si ita exheredatio facta sit: 'si mihi filius unus nascetur, exher
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ do. lego plat oĩo deb̾i situtit̃
seu ĩ portu .do. lego. omĩa deberi.¬
nimã relinquebat. ita legaue¬
rat lance mĩorem. illi lego medi¬
e magͥtudis ind̾i legatã lantem

Expanded text:
 do lego", placet omnia deberi, sicuti cum seu in portu, do lego", omnia debernimam relinquebat, ita legaverat: "lancem minorem illi lego". mediae magnitudinis videri legatam lancem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt argento fẽs cedunt. ¶Anro
fc̃o annum̃ant᷑ gẽme anuł ĩ clu¬
se quippeħ a nulor. st̃ t̾ibia argẽ¬
tea trustis aureis illigata mͣrga¬
tite q̃ ita ornam̃itis młierib cõ¬
texte sc̃. ut hus aspectus auri po¬
tencor fit. auro fcõ anum̃ant᷑
aurca emblemata qͥ ĩ lapidib
absidib argenteis e̾e̾nt ⁊ replũ¬
ban possent deb̾i. galliꝰ ait. set
labeo impbat. tub̾o aut̃ ꝙ testa¬
tor auri m̾io huiss legatũ ind̾i
aat. alio qͥn aurata ⁊ ĩ tlusauasa
argento portorio. ẜ escatorio le¬
gato ĩ hus qͥ dubiũ ẽ. cuiꝰ gñis

Expanded text:
ento facto cedunt.Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deberi Gallus ait: sed Labeo improbat.Tubero autem, quod testator auri numero habuisset, legatum deberi ait: alioquin aurata et inclusa uasaArgento potorio uel escario legato in his, quae dubium est cuius generis
Abbreviated transcription (Latin):
sit in quo bibi possit. an ⁊̃ id qd̾
ad s̾paracdem bibendi comꝑatũ
ẽ. ueluti columpnanũ ⁊ urceo¬
insint. unguentis legatis. nõ t
ealegata uident᷑ ĩ quib ungins.
uoluptatis c̾a. s ⁊ ualitudinis
qualia st̃ comagma. glucina.
⁊ de acqͥminario cassinsait. ꝯsł¬
tũ se Rendisse. cũ alt̾i argentũ po¬
torũ. alt̾i escariũ legatũ ẽẽ esda¬
rio cedere.

Expanded text:
sit, in quo bibi possit, an etiam id, quod ad praeparationem bibendi comparatum est, ueluti colum niuarium et urceohaec quoque insint.Unguentis legatis non tantum ea legata uidentur, quibus unguimur uoluptatis causa, sed et ualetudinis, qualia sunt commagena glaucina d de aquiminario Cassius ait consultum se respondisse, cum alteri argentum potorium, alteri escarium legatum esset, escario cede
Abbreviated transcription (Latin):
di qmͣ ornandi cã st̃ compata pla¬
gule. penule ⁊munia st. quib:
ꝓmiscue utit᷑. młr cũ iuiro. uelu¬
ti. si eius modi penula. pallium
ue. ⁊ reli qua eius modi quibus

Expanded text:
di quam ornandi causa sunt comparata, plagulae penulae. communia sunt, quibus promiscue utitur mulier cum uiro, ueluti si eiusmodi penula palliumue est et reliqua huiusmodi, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
patͥsta. capata st̃. ueluti toga ⁊
tunce. palliola. uestim̃ta stragu¬
la. ansicapa ⁊ saga ⁊ reliqua si¬
milia. ¶ ꝓuilia st̃ q ad nlsma
liũusũ ꝑtinent nͥ puilem. uelu¬
ti coge pretexte. alitui hee cla¬
mides. pallia q̃ filiis nr̃is comꝑa¬
mꝰ. ¶ Muliebria st̃. que matͥsta.¬

Expanded text:
ausa parata sunt, ueluti togae tunicae palliola uestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt, quae ad nullum alium usum pertinent nisi puerilem, ueluti togae praetextae aliculae chlamydes pallia quae filiis nostris comparamus. muliebria sunt, quae mat
Abbreviated transcription (Latin):
acusũ margarita. qraͣ młres hr̃e
colent. retritula. crochifuncia.
c̃ statim ornata. nõ tñ cõmenda¬
ta. ¶ Marganta si nõ soluta sĩt
uł qr alii lapides si quid̃. exen¬
tiles sint dicendũ ẽ ornamento¬
nĩlcco hẽr s ⁊ si in hoc sint resolu¬
li. uł margarite. uł gẽme orna¬
mentor loco ñ erunt nͥ alia mẽs
fũit testantis. qui ħ quo qĩ ad or

Expanded text:
acus cum margarita, quam mulieres habere solent, reticula crocyfantia.  statim ornata, non tamen conmundata.Margarita si non soluta sunt uel qui alii lapides si quidem exemptiles sint, dicendum est ornamentorum loco haberi: sed et si in hoc sint resoluli uel margaritae uel gemmae, ornamentorum loco non erunt, nisi alia mens fuit testantis, qui haec quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
b̾at. młres eĩ om̃s dici quetum
sexus feminim sunt ornamenta
mulieb̾a sunt quib młr ornat᷑
ueluti ĩ aures ourmile ⁊ ĩnole
oli p̾t̾ signatorios . ⁊ onnia

Expanded text:
bit: mulieres enim omnes dici, quaecumque sexus feminini sunt.Ornamenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, ueluti inaures armillae uiriolae anuli praeter signatorios et omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
rei fca ẽ. tunc itest quomꝰ sit lega¬
tũ. si fam̃ aurũ legatũ om̃e ad eũ
ꝑtin cm legatũ ẽ. ex quo auro
sa aurea emblemata sisna. ar
rescm̃ ẽ. ab eo patrefa. ĩ fectinu¬
m̃o fu̾at id ur᷑ legatum eẽ.¶ Si

Expanded text:
rei facta est, tunc interest, quomodo sit legatum. si factum aurum legatum est, omne ad eum pertinet cui legatum est ex quo auro sa aurea emblemata signa auruquodque ab eo patre familias infecti numero fuerat, id uidetur legatum esse. si
Abbreviated transcription (Latin):
Rgum̃to sunt ⁊̃ nacõnes queda
ueluti samantar que ĩpellibus
tegunt᷑. ¶Aristo ⁊̃ totilia uesti
cede̾ ait. ⁊ tegum̃ta sb̾ selliotum
huic legaro ced̾e. ait uice marga¬
ritaꝵ. It̃ fabule ornamentor ma¬
g̾ qm̃ uestis sunt. tapeta uestice
quis inst̾ni solent. nõ puto uestes
c̃e factie cunales pedulesq. ⁊ mi¬
pilia uestis loco sirat. qr ꝑtẽ cor

Expanded text:
rgumento sunt etiam nationes quaedam, ueluti Sarmatarum, quae pellibus teguntur.Aristo etiam coactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cedere.Uittae margaritarum, item fibulae ornamentorum magis quam uestis sunt.Tapeta uesti cequis insterni solent, non puto uestis esse.Fasciae crurales pedulesque et inpilia uestis loco sunt, quia partem cor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nell nestem le are. supellect lẽ
ascpsit. dum p̾utat supellectilis ap¬
cesiacõne uestem contim̃i. pomp̃.
scͥbit uestem non deberi quem ad¬
mooũ si quis pͣutet cũ auri applła¬
cõne eletrum uł auricalcum con¬
tim̃ uł qd̾ est stultius uestis appł¬
lacõne ⁊̃ argentũ contiñi Rerum
enĩ hocabua imutabilia homi
iiiisut uitabilia. ¶ Si quis he¬
redeͥs inilutuir ⁊ ita legau̾it. quis¬
redib uidi legatuta qmĩ ad om̃e
beo ait cũ c̾tates aut ꝑsono legat᷑¬
⁊ ita qui mers erit cꝑm moriar hr̃s
dato ⁊ cõmuis sit. toiũ deberi

Expanded text:
cum uellet uestem legare, suppellectilem adscribsit, dum putat suppellectilis appellatione uestem contineri, Pomponius scribsit uestem non deberi, quemadmodum si quis putet auri appellatione electrum uel aurichalcum contineri uel, quod est ‹st›ultius, uestis appellatione etiam argentum contineri. rerum enim uocabula immutabilia sunt, hominum mutabilia.Si quis heredes instituerit et ita legauerit: 'quisredibus uideri legatum, quoniam ad omnes beo ait, cum certa res aut persona legatur ita: 'qui meus erit cum moriar, heres dato' et communis sit, totum deb
Abbreviated transcription (Latin):
Dem̃ Sciendum est eos demũ sidi¬
commissum posse relinquere qui
Ei supras pcriptis hr̃s erit᷑. ant si
hĩs crit senis. aut si h̾editarem ad¬
crit subiectui legatum uł fidei

Expanded text:
rum.Sciendum est eos demum fideicommissum posse relinquere, qui ex supra scriptis heres erit' aut 'si heres erit Seius' uel 'si hereditatem adierit' subiectum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutꝰ ẽ. utr̃ ex u̾ili sexi. an
ex femineo decend̾it. quisqͥs
gͥ ex lib̾is parentibo ue fu̾it ad
legati peticonẽ admittetur.
s ita demũ si utra ꝯgna cõnis
gator peticionẽ admitumꝰ.
qui ĩ adopcõnẽ dati sunt. uł
⁊̃ a doptiui dũmodo maneãt

Expanded text:
secutus est, utrum ex uirili sexu an ex feminino descendent. quisquis igitur ex liberis parentibusque fuerit, ad legati petitionem admittetur, sed ita demum, si iura cognationis gatorum petitionem admittimus, qui in adoptionem dati sunt uel etiam ‹ad›optiui, dummodo maneant
Abbreviated transcription (Latin):
ue tempꝰ etatis sb̾stituere pot᷑. ut
ĩpitta si filiꝰ ñs intra amnũ deci¬
mũ decessit. ticius ei heres esto.
itaq ⁊ si diu̾sos sb̾stituat post
sinẽ erans admittend̾ er̃. uelu¬
tus q ħrditatem restitu̾e coactͥ
ex fidi comisso adierit qmͣusce¬
t̾a que ĩ eodem testo̾ rencta st̃

Expanded text:
ve tempus aetatis substituere potest, ut puta "si filius meus intra annum decimum decesserit, Titius ei heres esto". Itaque et si diversos substituat post finem aetatis, admittendum erit, velutusque hereditatem restituere coactus ex fideicommissario adierit, quamvis cetera, quae in eod
Abbreviated transcription (Latin):
functus malint. ¶ Pat̾ annu¬
a tot ex fructu bonor que uro¬
ri legauit. accessura filu pae¬
momo pat̾ ex hibicionẽ quã
eque mr̃ mandauit ad annũ¬

Expanded text:
functus maluit.Pater annu‹a› tot ex fructu bonorum, qu‹e›m uxori legauit, accessura filii patrimonio praeter exhibitionem, quam aeque matri mandauit, ad annu
Abbreviated transcription (Latin):
Ege cornelia cauet᷑ de pmio accu¬
satorisqͥ reqͥsiuit ⁊ renũciauit.
eos seruos quiex ea familiaañq̃o¬
nẽ fug̾ut᷑. ut in singłos suoꝰ quoᷤ
ꝯuic̾it .u. aureos ex boni cocisi. au̾
simde redigi ea qnͣtitas nõ possit
ex publico accipiat ꝙ p̾miũ nõi
om̃s eo ᷤ seruos qͥ sb̾ eodem tectolo¬
coue fũnt. s meos solos qui cede
admisissent accusatori attribuit᷑
p̃terea cauet᷑. ut de huis qͥ añ qõe¬
hĩtam fug̾unt. si aꝑto testo̾ liben
scripti inueniant᷑ lege de siccanis
iudiciũfiat. itaut ex uincuł cam
nui nonñe darentͤ ex bonis damp

Expanded text:
ege Cornelia cauetur de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia annem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat. quod praemium non in omnes seruos, qui sub eodem tecto locoue fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori tribuitur. Praeterea cauetur, ut de his, qui ante quaeitam fugerint, si aperto testamento liberi scripti inueniantur, lege de sicariis iudicium fiat ita, ut ex uinculis causam aemii nomine darent
Abbreviated transcription (Latin):
tat a debitore suo. s sñ dubio
nec liberare eũ intra id tempᷤ
coꝑit᷑. ⁊ si debitor decesserit ab
heres m̃sa solo luciotitio ne pe¬
si niuo intb̾ lucioticio adu̾sus

Expanded text:
tat a debitore: sed sine dubio nec liberare eum intra id tempus debebit, et, si debitor decesserit, ab 'heres meus a solo Lucio Titio ne pesi nihil uiuo Lucio Titio aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
ne possint obstare mrĩ ⁊ eas tu¬
lit. ut nõ induc̾ent᷑. mũ iꝰ integr̃
etit. qd̾ medio temꝑe app̾bend̾it.
clutisi filio intestato mortuo
postums ei filius potit nasci. nͨ
natus sit. aut mortiusꝰ editus.
de erat postlimimo uonsit ren̾¬

Expanded text:
t obstare matri, et casus tulerit, ut non inducerentur, matris ius integrum erit, quod medio tempore appenderit: ueluti si filio intestato mortuo postumus ei filius potuerit nasci nec natus sit aut mortuus editus, te erat postliminio non sit re
Abbreviated transcription (Latin):
recto s ꝓ successioem̃ ad filum
hr̃ditas pãis ꝑuenit. plus gͦ m̃ e¬
tre qui cũ hr̃s extitiss patͥ ex hr¬
datũ frẽm hr̃dem instituit. accepi
sb̾stitutũ eiꝰ legatum nõ deb̾e
ac ne qͥuidẽ si nite. tato fr̃e succes¬
serit. qr nõ principłr. s ꝑ successi¬
õem bona fratͥs ad eum ꝑuene¬
nĩt. ¶ Si filius ex uncia hĩs ra¬
stitutus sit ⁊ ab eo catalegata sit̃
ꝑ aliũ filiũ accepit ꝑtis dimdie¬

Expanded text:
um hereditas patris pervenit. Plus ego in fratre, qui, cum heres exstitisset patri, exheredatum fratrem heredem instituit, accepi substitutum eius legatum non debere ac ne quidem si intestato fratri successerit, quia non principaliter, sed per successionem bona fratris ad eum pervenerunt. Si filius ex uncia heres institutus sit et ab eo legata data sint, per alium filiu
Abbreviated transcription (Latin):
sit. nam cares eo ꝑtin ut tuto¬
res sciant que uoluntas testatoris
suit uti possint eã pccĩam sñ ꝑi¬
culo dare. ¶Pop̾ ĩ testam̃tis q̃¬
dam scͥbunt᷑ que ad au̾ctet it¬

Expanded text:
sit: nam ea res eo pertinet, uti tutores sciant, quae uoluntas testatoris fuit, uti possint eam pecuniam sine periculo dare.Pomponius.In testamentis quaedam scribuntur, quae ad auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
simł totum sicut in hrdis eleccõne
tẽ eñ pensiones deb̾e testator uoluiͭ
qnͣtitates dũ tarat pensionũ ĩ arbi¬
to hr̃dis aut legataru contulit.¬
Sisiitasit legatũ hr̃s meus dato n
cio .x. tͥma dic dato. utrũ pensiom¬
b an u̾o post tͥemuũ debeant᷑.

Expanded text:
simul, sicut et in heredis electione. fieri enim pensiones debere testator uoluit, quantitates dumtaxat pensionum in arbitrio heredis aut legatarii contulit.Sed si ita sit legatum 'heres meus Titio decem trima die dato', utrum pensionibus an uero
Abbreviated transcription (Latin):
cum ĩ quo loco det᷑.
quocum: lodo peteret dari di sicut¬
̃ ex scipiuatiraut nomine facto
anin quo cołe debeminor am fe¬
cerit᷑ licet postea paciat᷑ qr cłtura
sum excusus. tñ totius anm no¬
nas oꝑas stichi dan dampnatus
totius dici nomĩe tenebr̃  p̃.
tͥma die .xix. forte de na ꝑ sĩgulo ᷤᷤ¬
fu̾it equis l nõ sit adiectũ pensi¬
onib. dicend̾ erit equas fi. set
si adiectum sit pensionib ĩ equis
me quales debebunt᷑. que ergo
uideant de deamꝰ ⁊ puto eas de
rit ħidi quas uir bonus arbit᷑

Expanded text:
ptum, quo loco detur: quocumque loco petetur dari debet, sicuti ex stipulatu aut nomine facto anni, quo colere deberem, moram fecerit, licet postea patiatur, quia cultura sim exclusus, tamen totius anni nonas operas Stichi dare damnatus totius diei nomine tenetur. 3 trima die, triginta forte, dena per singulos de non sit adiectum 'pensionibus', dicendum erit aequas fieri.Sed si adiectum 'pensionibus inaequis', inaequales debebuntur: quae ergo debeantur, uideamus. et puto eas debdi ded‹i›t, quas uir bonus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Re. eũ ⁊ p̾cedentiũ annor recte
b̾tus cuus cibaria ⁊ uesciaria an¬
nua c̾tor nũmor reliqͥt ⁊̃ post¬
iore ꝑte test̾i ita cauit obliga¬
tos ẽẽ eis ob hanc c̾am fid̾i⁊mis¬
si fundos meos ilł ⁊ illũ. ut ex re¬
to mĩores redditus ꝑuen̾unt
ꝙͣ ẽ anͣtitas cibarior ⁊ uestiono¬
rũ hr̃des ad suplendã eam honꝰ¬
ari nõ debeant. ł si alio anno
excessint an suplend̾ sit ꝙ in
suꝑiore anno minꝰ ꝑceꝑint.

Expanded text:
 et praecedentium annorum recte rtis suis cibaria et uestiaria annua certorum nummorum reliquit et posteriore parte testamenti ita cauit: 'obligatos eis ob causam fideicommissi fundos meos illum et illum, ut ex red›o minores quantitas cibariorum et uestiariorum, heredes ad supplendam eam onerari non debeant, uel, si alio anno excesserint, an supplendum sit, quod superiore anno minus perceperint.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ita cau sĩguł seꝑatim pat̾ sb̾sti¬
tũe debeaxbit. ut si pubet hr̃s nõ
extit̾it: impubes ei sb̾stimat᷑ si aut̃
impubes hr̃s extit̾it: ⁊ int̾ pub̾tatẽ
decessent. pubes fr̃ i porcõne coh̾r¬
dis sb̃stituat᷑. quo cãu ĩutrũ euẽ

Expanded text:
hoc itaque casu singulis separatim pater substituere debebit, ut, si pubes heres non exstiterit, impubes ei substituatur, si autem impubes heres exstiterit et intra puber tatem decesserit, pubes frater in portionem coheredi
Abbreviated transcription (Latin):
plumbea quib t̾ra adiecta ẽ.
⁊ ĩ hus uidaria poĩta ediũ ẽẽ la¬
beo ⁊trebat᷑. putant. ite id u̾mo
puto. si ita illigata sunt edib ut
ibi ꝓpetuo poĩta sint. ¶ Molasma¬
nuarias quid̃ supplłectaᷤs ium̃tar¬
as. at̾ instrĩ ẽẽ offilius ait. labeo
casselliꝰ. trebat᷑. neutras suppłse¬

Expanded text:
mbea, quibus terra adgesta est, et in his uiridiaria posita aedium esse Labeo Trebatius putant. ita id uerum puto, si ita illigata sint aedibus, ut ibi perpetuo posita sint.Molas manuarias quidem suppellectilis, iumentarias autem instrumenti esse Ofilius ait.Labeo Cascellius Trebatius neutras suppelle
Abbreviated transcription (Latin):
b̾o ccͣ ꝙ eĩ fiet inquidsi cũ nlłe
oues fundꝰ sustin̾e potuiss duo
milia ouiũ ĩ eiofunto fu̾ñt. qiͣ
oues potissim̾ legabo censuras
existim auimꝰ. n ͨ q̃rend̾ ꝙ debu¬

Expanded text:
 quid enim fiet, inquit, si, cum mille oues fundus sustinere potuisset, duo milia ouium in eo fundo fuerint? quas oues potissimum legato cessuras existimabimus? nec quaerendum e
Abbreviated transcription (Latin):
stͣ ⁊ cet̾a eꝰ gem̾is cassus scribit¬
¶ Cũ fund̾ insrrucũ legau̾at noĩa¬
tim mancipia legauit qĩtũ est
ẽe. tam ⁊ si mancipia ĩ structi fũ¬
disit᷑. tñuid̾i eos solos legatos

Expanded text:
stra et cetera eius generis Cassius scribit.Cui fundum instructum legauerat, nominatim mancipia legauit: quaesitum esse, tametsi mancipia instructi fundi sint, tamen uideri eos solos legatos
Abbreviated transcription (Latin):
rent̃. ita uid̾i dedisse nͥ iͥs a quo
pet̾et᷑. aliud testatorem sensis
¶Prediant ĩstructa sẽ cum doti¬
b. ⁊ reliqͥs colonor ⁊ uillicor ⁊
mancipus ⁊ pecore om̃i legauit

Expanded text:
rentur ita uidere dedisse, nisi is, a quo peteretur, aliud testatorem sensisss.Praedia ut instructa sunt cum dotibus et reliquis colonorum et uilicorum et mancipiis et pecore omni
Abbreviated transcription (Latin):
sinidꝰ q᷑ ibi sint legata st̃ ei fũ¬
ibi maiore ꝑte anni morarent᷑.
⁊bii qui ĩ eũ moriendic̾a reciꝑe
ce ꝯsueũnt legati uident᷑. atos
si qua consulto ĩfundo ꝯgesta
ccͣtata ue sunt quo legatũ cu¬
mularet᷑. ea nõ uident᷑ legata
cẽ. ¶Qͥdam cũ ita legassent
uillã meã. itaut ego ip̃e possedi

Expanded text:
s quaeque ibi sint legata sunt, ei funibi maiore parte anni morari et hi, qui in eum manendi causa recipere se consueverunt, legati videntur: at si qua consulto in fundo congesta contractave sunt, quo legatum cumularetur, ea non videntur legata esse. Quidam cum ita legasset: "villam meam ita ut ipse pos
Abbreviated transcription (Latin):
di institute si hĩs erit fundos
ꝑ p̾cepc̃onem ded̾at ĩ structos c̃
suis uillitis ⁊ reliqͥs colonor ⁊
codicilł ita scipsit. postea mͥue
mret ĩ mentem seie fundos qͦs
reliquitta. ut sunt ĩstructi tus¬
tico ĩ stĩo suppllectili pecore. ⁊ uil¬

Expanded text:
 institutae, si heres erit, fundos per praeceptionem dederat instructos cum suis uilicis et reliquis colonorum et codicillis ita scripsit: 'postea mihi uenit in mentem: Seiae fundos quos reliqui, ita ut sunt instructi rustico instrumento suppellectil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑentes. ⁊ notos sͥ hoĩes ĩ fundos
legatos transierunt. legato cedẽt
R̾. nõ eos legatos fore qͥ forte
ueluti ꝯmeantes tͣfisissent. ¶ ꝑa¬
phile lib̾te mee fund̾ dari uolo
chꝰ. er eo fundo aũ amnũ mortis
testatoris adductꝰ e̾e ⁊m discipli¬
sũ tͣnsferat deu̾i. ¶ Liranne so¬
rori mec sund̾ meũ grãnũ cũ sta¬
bulo ⁊ instr̃o iustico om̃i relinqͤ¬
ĩ domib ñ est reꝑtus. s ĩ borreoc
tantis ꝓ conditus. quero anis qͣ:
pr̃andus sit .R. si indomo ẽe so¬
ĩ borreo allatus e̾e. ncħomimꝰ
pr̃and̾. ¶ Q si adierit testator
uti possedi. an hoc signfic sicu¬
ti ĩstructa ĩ dic mortis hu̾at .r. cũ
mancipiis peccorib instiõ rusti¬
um fundꝰ instro legatꝰ sit dolia
mole oliuiarie ⁊ p̾lum ⁊ quetũq
nnfira in edifficata  fundo lega¬
tocontinent᷑. nc̃ aͥ ex hiis rebr
que mou̾i possũt paucis excepus
fundi applłce ꝯtinent᷑. de molis

Expanded text:
parentes et notos sibi homines in fundos legatos transiere, legato cedant. respondit non legatos eos, qui forte ueluti commeantes transissent. 'Pamphilae libertae meae dari uolo uus, ex eo fundo ante annum mortis testatoris abductus et in disciplisum transferat, deberi. 'Tyrannae sorori meae fundum meum Graecianum cum stabulo et instruin domibus non est repertus, sed in horreis tantisper conditus: quaero, an is quoque praestandus sit.in horreo allatus esset, nihilo minus praestandum.Quod adiecit testator 'uti possedi' an hoc significet 'sicut instructa in diem mortis habuit', id est cum mancipiis pecoribus instrumento rustiumento legatus sit, dolia molae oliuariae et praelum et quaecumque infixa inaedificataque sunt fundo legato continentur, nulla autem ex his rebus quae moueri possunt paucis exceptis fundi appellatione continentur. de molis
Abbreviated transcription (Latin):
qui ibi ĩ die mortis coatti man¬
serint fidĩ⁊ cedant. cũ plenissi¬
ma testatoris erga affim ẽ uolũ¬
tas. ab eo quo maifestetim
ꝙ reliqua colonor eiꝰd̃ possõĩs
ad eum ꝑtin̾e uoli̾t. Re. ĩ hiꝰs

Expanded text:
qui ibi in diem mortis coacti manserint, fideicommisso cedant, cum plenissima testatoris erga adfinem uoluntas ab eo quoque manifestetur, quo reliqua colonorum eiusdem possessionis ad eum pertinere uoluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
str̃ã ꝑtiñt. si q̃stus fundi ex max¬
dolegato cũ mancipus ⁊ pecorib
⁊ om̃i instro rusticor ⁊ urbano pe¬
cilliũ actoris añ testiñ defuncti si
ex eodem fundo fu̾it mag̾ plac
ad legatanũ ꝑtinert. Dr̃.

Expanded text:
pertinet, si quaestus fundi ex maxdo legato cum mancipiis et pecoribus et omni instrumento rustico et urbano peculium actoris ante testatorem defuncti, si ex eodem fundo fuerit, magis placet ad legatarium pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
erigende satisda cõrs ⁊ memo¬
meiuo pcc̃iam uumeratamre.
⁊ iõ. nec ticius alumpiu ᷑. uł
hr̃des eius audiri debent adu̾sꝰ
hr̃des patrom agentesq satis
ñ eregerunt exea eĩ numera¬

Expanded text:
exigendae satisdationis commemoMaeuio pecuniam numerare: et ideo nec Titius alumnus uel heredeheredes patroni agentes, quod satis non exegerunt: ex ea enim numera
Abbreviated transcription (Latin):
tia fid̾n hiis u̾bis reliqui quis¬
quis tͥn hr̃s erit fid̾i eiꝰ ꝯmit᷑to
ut det ex redditu cenacilli mei
⁊ horrei post obitũ sac̾doti. et
ĩe rofiliatto ib̾tis qui in illo
templo erunt dearia .x. die nũ¬
dinarũ quas ibi posui. quero
utrũ hus dum tarat q ͥ eo tp̃r
quo legebat᷑ in reb humarns
⁊ ĩ eo officio fu̾nt debitum sit.¬

Expanded text:
 his uerbis reliquit: 'quisquis mihi heres erit, fidei eius committo, uti det ex reditu cenaculi mei et horrei post obitum sacerdoti et hierophylaco et libertis, qui in illo templo erunt, denaria decem die nundinarum, quas ibi posui'. quaero, utrum his dumtaxat, qui eo tempore quo legabatur in rebus humanis et in eo officio fuerint, debitum sit
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ nõ uid̾i minutã nͥ alia menstes¬
tatoris ꝓ bet᷑. ¶Filium ex dod an¬
te uxorẽ ex quã dnͣte instituit hr̃¬
des ⁊ filu sid̾imisit. ut nou̾ere
restitũet ħrditatem. ab ea aut̃
datam ei ꝙͣ menstruos aureos de¬

Expanded text:
tur non uideri minutum, nisi si alia mens testatoris probaretur. Filium ex dodrante, uxorem ex quadrante instituit heredes et filii fidei commisit, ut nouercae restitueret hereditatem: ab ea autemdatam haberet eique menstruos aureos de
Abbreviated transcription (Latin):
at .re. rem .p. uoluntati testatoris
pore compłłendam. ac iisi faciat
ĩ hiis quidem sũmis que ꝑ num̾¬
acõem. uł ꝑ nouac̾oem solutisint
utili repeticõe ħrdes ad nummieran¬
dos. ab husu̾o nominib quem¬
cesserunt ad pͥstina ouligacõe
nõ ꝙ hibendos quominus debitũ
peant. ¶Largiunes euripianus
consuluit alumpno c̾tam peccu¬
mã patronũ testo legasse deq e¬
a re test̾o ita cauisse peciu̾iam ꝙͣ
titio lib̾to ⁊ alumpno meo lega¬
u ee uolo penes publium mnem
diantes qnͣtũ aut̃ ĩ sump̃tũ ei
statuend̾ sit tu publii menii cũ
pris affcm̃ ei prare deb̾as estima.¬
bis. qĩtun ẽ an hr̃des a publio

Expanded text:
t rem publicam uoluntati testatoris parere compellendam ac, nisi faciat, in his quidem summis, quae per numerationem uel nouationem solutae sunt, utili repetitione heredes adiuuandos: ab his uero nominibuscesserunt a pristina obligatione, non prohibendos, quo minus debitum petant. Largius Eurippianus consuluit alumno certam pecuniam patronum testamento legasse deque ea re testamento ita cauisse: 'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, esse uolo penes Publium Maeuiadrantes: quantum autem in sumptum ei statuendum sit, tu, Publi Maeui, cum patris affectum ei praestare debeas, aestimabis'. quaesitum est, an heredes a Publio
Abbreviated transcription (Latin):
Ib̾to suo ita legauit ¶ Dem.¬
qͥnquagesimͣam om̃is redditus
qui ꝓ predus acolonis. uł emp¬
toribr fructꝰ ex consuenidine do¬
mꝰ mec prarent᷑. hr̃des predia
uendid̾nnt. ex quor redditu qͥn¬
quagesimas legatas licet p̾dia
uendita sint alib̾co cui fundũ
legauerat ferentẽ amnia sera
le annua dena. qitum ẽ si lex
falcidica lib̾to legatũ minu̾it
an pompbile quoq amniũ fi¬

Expanded text:
iberto suo ita legauit: 'praquinquagesimam omnis reditus, quae praediis a colonis uel emptoribus fructus ex consuetudine domus meae praestantur'. heredes praedia uendiderunt, ex quorum reditu quint quinquagesimas legatas, licet praedia uendita sunt. A liberto, cui fundum legauerat ferentem annua sexagPamphilae annua dena: quaesitum est, si lex Falcidia liberto legatum minuerit, an Pamphilae quoque annuum fi
Abbreviated transcription (Latin):
iumenta. aut uenalicia: Itẽ ea
que mora deteriorafiant. uen¬
dere quiq ꝓp̃ea curaturꝰ sit. ut
es alienũ qd̃ sb̾ pena. uł sb̾ p̾cio¬
sis pignorib debeatur soluat᷑.¬

Expanded text:
iumenta aut uenalicia, item ea quae mora deteriora fiant, uendere, quique praeterea curaturus sit, ut aes alienum quod sub poena uel sub pretiosis pignoribus debeatur, solua
Abbreviated transcription (Latin):
emptũ ⁊ ꝑatũ quid int̾est querit᷑
inꝑato ño ⁊ timio emptũ contin̾s.
uetuti si quisq pͥoris uxoris cã e
miss. posteriori uxori tradidiss
eas res eũ post̾i̾oris uroris cñ ꝑnns¬
se nõ emisse d stat. ioq qmuis ma¬
ritus post̾ioris uxoris c̾a nntħ̃ em̃¬
ñ sint legͣato cedunt atq pͥoris
uxoris c̾a ꝑata sunt ita post̾iori
debent᷑. si ei assignata stnt. qr ñ
e ita de post̾iore uxore cogͥhiatu
cũ ꝯꝑarentur.Da¬

Expanded text:
tum quid interest, quaeritur: in parato non continuo emptum contineri: ueluti si quis quae prioris uxoris causa emisset, posteriori uxori tradidisset, eas res eum posterioris uxoris causa parauisse, non emisse constat. ideoque quamuis maritus posterioris uxoris causa nihil emenon sunt, legato cedunt: at quae prioris uxoris causa parata sunt, ita posteriori debentur, si ei adsignata sint, quia non est ita de posteriore uxore cogitatum, cum compararentur.
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ adietit . n armaria n scri¬
libri ⁊duntur deberi. ¶Q tñ
tassius de membͣms puris scrip¬
sit u̾m ẽ. nam nec carce pure
debebunt᷑. Nlibris legatis.
nec cartis legatis liuridebent᷑
nͥ forte ⁊ ħ nos urserit uolun¬
tas. ut puta siquis forte cartus
sic reliqu̾it cartas meas uniu̾sa ᷤ
qui nich aliud qmͣ libros ħ̃ebat.
stadiosus studioso nemo enim
dubitabat libros debi nam ⁊
in usu płiq libros cartas appel¬
lant. ¶Qͥ d gͦ siquis cartas
legau̾it put᷑as. membrane nõ
ꝯtrnebunt᷑. n ceter  adͣ scͥben¬
bisuñ nõ mutile querit᷑ ailibri
legati st̃. an u̾o ꝯtineant᷑ non¬
dũ p̾scripti ⁊ nõ puto contim̾ ñ
magis qmͣ uestis applłone ñ dis
dũ mallegati uł ornatiꝯnnebũ¬

Expanded text:
de adiecit neque armaria neque scrilibri conduntur, deberi.Quod tamen Cassius de membranis puris scripsit, uerum est: nam nec chartae purae debentur libris legatis nec chartis legatis libri debebuntur, nisi forte et hic nos urserit uoluntas: ut puta si quis forte chartas sic reliquerit 'chartas meas uniuersas', qui nihil aliud quam libros habebat, studiosus studioso: nemo enim dubitabit libros deberi: nam et in usu plerique libros chartas appellant. quid ergo, si quis chartas legauerit puras? membranae non continebuntur neque ceterae ad scribenbri.Unde non male quaeritur, si libri legati sint, an contineantur nondum perscripti. et non puto contineri, non magis quam uestis appellatione nondum nondum malleati uel ornati continebu
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ . biblioteta ẽ ⁊ alias arma¬
riũ sicut dicimꝰ eboream bib¬
lotecam ennt alios libros sic̃
dicimꝰ bibliotecam emisse.¬
¶ Q̾ gͥ scribit sabrus libros bib¬
Rocetam ñ sequi ñ ꝑ om̃ia u̾me

Expanded text:
cari bibliothecam eo: alias armarium, sicuti dicimus 'eboream bibliothecam emit': alias libros, sicuti dicimus 'bibliothecam emisse'.Quod igitur scribit Sabinus libros bibliothecam non sequi, non per omnia ue
Abbreviated transcription (Latin):
Tem ĩ legato dtmnent᷑ Auł.
mancipia. puta lecticaris qui so
dones. Item mancipia alia puel¬
le fortassis quas sͥ comatas mu¬
lieres exornant. s ⁊ si forte uisio
e ãdam donau̾it. quodaminodo

Expanded text:
tem legato continentur mancipia, puta lecticarii, qui sodones. item mancipia alia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulieres exornant.Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
ad legatariũ nõ ꝑtincre. Idem
anuliis legatis dactiliotece non
seto ita hec ampluis si nouis ex
asia uer̃t i hr̃s m̃s ei sundũ dato.
u̾ius est eo u̾bo hoc ampluis suꝑ ⁊ Io¬
iora repeti sicut dicimꝰ. lucius
titius plebi quina milia dedit

Expanded text:
ad legatarium non pertinere.Item anulis legatis dactyliothecae nosero ita: 'hoc amplius si nauis ex Asia uenerit, heres meus ei fundum dato', uerius est eo uerbo 'amplius' superiora repeti, sicuti dicimus 'Lucius Titius plebi quina milia dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis q̃onem sabinũ ratͥpre¬
tatũ ⁊ utiq nõ dubitaret si pͥub̾i
ria ẽ. ⁊ uoluntatis ht̃ q̃onemut
illa quoq si quisitascripserit cũ sui
iiris fũit factus. nam alit̾ alias

Expanded text:
voluntatis quaestionem Sabinum interpretatum: et utique non dubitaret, si puberiria est et voluntatis habet quaestionem, ut illa quoque, si quis ita scripserit "cum sui iuris fuerit factus" nam aliter alias
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝯsequent᷑. gͥ cetera quo debe¬
bunt᷑. si nõ aduerset᷑ uoluntas
cestatoris. ¶ Si cur.c. lib̾ sint le¬
gati .c. uolumĩa ei dabimus.ñ.c
que ad libri scupturam sufic̾ent
ut prtacum hr̃et omerũ totum
ĩ unouolumine. nõ. xluuii. libͦs¬

Expanded text:
tis: consequenter igitur cetera quoque debebuntur, si non aduersetur uoluntas testatoris.Si cui centum libri sint legati, centum uolumina ei dabimus, non qui ad libri scripturam sufficerent: ut puta cum haberet Homerum totum in uno uolumine, non qu
Abbreviated transcription (Latin):
.u. iuris ꝑ iti itascpͥsit cuiligna le¬
gata sũt adeũ omĩa ligna ꝑtine¬
re. que alieno notue nõ appł¬
lant᷑. ueluti uͥge. carbones nucle¬
dei oliuar̃ quib ad ulłam rem¬
aliam nͥ ad comburend̾ possint
uti. s ⁊ balam. uł siqui nuclei a¬
ꝯcisas nͥ que minutatĩ cõcidunt᷑
huc rei. siluam quidẽ nõ cedet.
deiecłẽ aut̾ arberes lignorum
applłone ⁊tine uunt᷑ nͥ aliud tes¬
tator sensit. ¶Lignis aut̃ lega¬
tis qd̃ comburendi c̾a ꝑatum ẽ.
siue ad calcem. uł ad aliam rem
coquendã solebat uti. ¶ Offilius
mentaligni applłone contuii.
S si uoluntas ĩ refragat᷑ ⁊ ligu¬
ta ⁊ suꝑamenta mat̾iar̃ ⁊ uiti. stu

Expanded text:
 iuris partiti ita scripsit, cui ligna legata sunt, ad eum omnia ligna pertinere, quae alio nomine non appellantur, veluti virgae carbones nuclei olivarum, quibus ad nullam aliam rem nisi ad comburendum possit uti: sed et balani vel si qui alii concisas, nisi quae minutatim conciduntur, , silua quidem non cedet, deiectae autem arbores lignorum appellatione continebuntur, nisi aliud testator sensit.Lignis autem legatis quod comburendi causa paratum est siue ad calcem uel ad aliam rem coquendam solebat uti.Ofilius librmenta ligni appellatione contineri: sed si uoluntas non refragatur, et uirgut superamenta ma
Abbreviated transcription (Latin):
dam ꝓmiscui usus sint solitus.
tñ fu̾it ab ea ꝯiͣ uͥsum mutuan
dicend̾ erit ip̃ius c̃auid̾i pͥata¬
Item int̾est ip̃iuis cũ ꝑata sunit le¬
gata ei. aut ⁊̃ ip̃ius cͥa empta.
ni ꝑatis eĩ om̃ia ꝯtinent᷑ que ip̃is
usib fu̾nt destinataemptis u̾ oca
sola que pp̃ eam emi fecit martꝰ.
uñ ñ contitnebunt᷑ emptis solis
sita ei designonit utro aut legato
ꝯtinebunt᷑. ⁊ que martꝰ emi mã¬
dau̾at. uł que emerat. nec dũ ei
Sassignauerat assignaturis se
trũ urori an ꝯcubĩe to. quis le¬
get. que eiꝰ causa empta ꝑata st̃
sanc .n. nͥ dignitate nct int̾est.¬

Expanded text:
dam promiscui usus sint, solitus tamen fuerit ab ea quasi usum mutuari, dicendum erit ipsius causa uideri parata.Item interest, ipsius causa parata sint ei legata an ipsius causa empta: paratis enim omnia continentur, quae ipsius usibus fuerunt destinata, empta uero ea sola, quae propter eam empta fecit maritus. unde non continebuntur emptis solis sita ei destinauit: utroque autem legato continebuntur et quae maritus emi mandauerat uel quae emerat, necdum autem ei adsignauerat, adsignaturus si t, uxori an concubinae quis leget, quae eius causa empta parata sunt: sane enim nisi dignitate nihil interest.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ is in tutelam suam ꝑuenent.
pub̾tatis tempꝰ significat᷑. ⁊ lane
siue pub̾i filio fa. itolegatum sit
Cet̾m si mr̃ que suspectã hũit ma¬
nti a quo diu̾terat uitã a filio suo
qnͣnus impub̾i leget. nõ ur᷑ cen

Expanded text:
cum is in tutelam suam peruenerit', pubertatis tempus significatur. et sane si impuberi filio familias legatum sit,ceterum si mater, quae suspectam habuit mariti a quo diuorterat uitam, filio suo quamuis impuberi leget, non