comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctus. Ille singłarit̾ unctus. p̾cipne im¬
ctus. mde omnes xp̃iani uguntur.
Ille p̾cipue: quõ in psalmo dicit audi
ꝓpt̾ea uuxit te d̾s̃ d̾s̃ tiuio oleo exulta¬
tõnis pre ꝑticipib tuis. Participes
dicit. Cu es symon filius ioħis. tu uo¬
caberis cephas. quod int̾p̾tatur petrus
munidi p̃destinauit: Et miraris quia
dixit unt homini tu es filius illius. ⁊
tu uocaberis illud: Magnũ qr muta¬
uit ei nom̃. ⁊ fecit de symone pecrũ
Petrus aut̃a petra. petra u̾o ecclesia.
Ergo in petri nomine figurata est
eccła. Et quis socurus insi qui edifi¬
cat supͣ petram: Et quid ait ip̃e dñs:
Qui audit u̾ba mea hec et facit ea. si¬
milabo cum uiro prudenti edificanti
supͣ petram. Non cedit temptatõib.
descendit pluiia. uen̾unt flumina.
flauerunt uenti: ⁊ impegerunt in
doniũ illam. et nõ cecidit. fundata enĩ
erat supͣ petram. Qui audit u̾ba mea
et nõ facit ea. iam unusquisq nr̃m
timeat ⁊ caueat: similabo eum uiro

Expanded text:
ctus. Ille singulariter unctus, praecipue unctus; unde omnes Christiani unguntur, ille praecipue. Quomodo in Psalmo dicit, audi: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Participes dixit, Tu es Simon filius Joannis, tu vocabmundi praedestinavit; et miraris quia dixit uni homini, Tu es filius illius, et tu vocaberis illud? Magnum quia mutavit ei nomen; et fecit de Simone Petrum? Petrus autem a petra, petra vero Ecclesia: ergo in Petri nomine figurata est Ecclesia. Et quis securus, nisi qui aedificat super petram? Et quid ait ipse Dominus? « Qui audit verba mea haec et facit ea, similabo eum viro prudenti, aedificanti super petram » non cedit tentationibus: « descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat super petram. Qui audit verba mea et non facit ea » jam unusquisque nostrum timeat et caveat, « similab
Abbreviated transcription (Latin):
illum sequebantur qͣi iam ut inherent
illi. sam maĩm est qñ illi mbeserunt. qr
de naui eos uocauit. In hiis enim duob
eint andreas sicut mͦ audistis. Indreas
aut̃ frat̾ petri erat. Et nouimus ĩ eũn¬
gelio ꝙ petrũ ⁊andeeam dñs de naui
uocauit dicens. Uenite post me ⁊ faciã
uos piscatores hoĩm. Et ex illo iam in¬
heserunt illi ut nõ reced̾e̾nt. Modo gͦ
ꝙ illum sequuntur isti duo. nõ qĩ nõ
recessurt sequuntur. s uidẽ uolu̾unt
ubi hĩtaret: et fac̾e̾nt quod scriptũ est.
Lumen hostioꝵ eius exterat pes cuus
Gurge ad illum uentre assidue.⁊ eru¬
diri p̾ceptum eius. Ostendit eis ille
ubi maneret. ⁊ uen̾unt. fũunc cũ illo.
Qm̃ beatum diem dux̃unt. qͣm bea¬
tam noctem. Quis est qui nob̾dicat
et nosinzip̃i in corde nro: ⁊ faciamus
domũ quo ueniat ille ⁊ doceat nos. col¬
locatur nob̃. Quid queritis: Qui dixe¬
runt ei. Rabi. quod int̾p̾tatũ dicitur
magist̾. Ubi hĩtas : dicio eis. ueĩte

Expanded text:
m ut inhaererent illi: nam manifestum est quando illi inhaeserunt, quia de navi eos vocavit. In his enim duobus erat Andreas, sicut modo audistis; Andreas autem frater Petri erat: et novimus in Evangelio quod Petrum et Andream Dominus de navi vocavit, dicens, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Et ex illo jam inhaeserunt illi, ut non recederent. Modo ergo quod illum sequuntur isti duo, non quasi non recessuri sequuntur; sed videre voluerunt ubi habitaret, et facere quod scriptum est, Limen ostiorum ejus exterat pes tuus; surge ad illum venire assidue et erudire praeceptis ejus . Ostendit eis ille ubi maneret: venerunt et fuerunt cum illo. Quam beatum diem duxerunt, quam beatam noctem! Quis est qui nobis dicat et nosmetipsi in corde nostro, et faciamus domum quo veniat ille, et doceat nos; colloquatur nobis. 10. « Quid quaeritis? Qui dixerunt ei: Rabbi, quod interpretatum dicitur Magister, ubi habitas
Abbreviated transcription (Latin):
coficaie:Ludiendo eni ino baciende
edificat quid̃ s nõ suꝑ harenam. Si enĩ
nicħ audit: nich edificat. Si audit: edi¬
ficat. s q̃rimus ubi. Si enĩ audit ⁊ facit
suꝑ petram. Si ent̾ audit ⁊ nõ facit: sr̃

Expanded text:
ficare? Audiendo enim et non faciendo, aedificat quidem, sed super arenam. Si enim nihil audit, nihil aedificat: si autem audit, aedificat. Sed quaerimus, ubi. Si enim audit et facit, super petram: si audit et non facit, s
Abbreviated transcription (Latin):
rat eẽ in celo ⁊ in t̾ra: Si ergo nemo
nisi ille descendit ⁊ ascendit. qr ipẽ est ce¬
teri: ea spes est cet̾is. qr ille ppea descen¬
dit ut in illo ⁊ cum illo unus eẽnt qͥ
ꝑ ip̃m ascensuri cẽnt. Non dicit et se¬
minib ait apłs tamqͣm in multis.
s tamqͣm in uno. ⁊ semii cuo qui
est xp̃c. Et fidelib ait. Uos aut̃ xp̃i. Si
dixit imũ: hoc dixit cẽ nos omnes.
Ideo in psalmis alñ plures cantant.
ut ostendatur qr de płib fic imus.
Alũ unus cantat. ut ostendatur quid
fiat de płib. ꝓpt̾ea unus sanabatur
in illa piscina. et quisquis alius des¬
cendebat nõ sanabatur. Ergo iste cõ
mendat unitatem eccłe. de ilł qui
oderunt unitatem eccłe. ⁊ ꝑtes sibi
faciunt in hõib. Audiant illum qui
uolebat eos facẽ imũ: inuno ad imũ.
Audiant illũ dicentem. Nolite uos
rigauit. li ds increm̃tit deoit. Neq qui

Expanded text:
rat esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, rat esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, nisi ille, descendit et ascendit, quae spes est caeteris? Ea spes est caeteris, quia ille propterea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seminibus, ait Apostolus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod est Christus. Et fidelibdixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos rigavit;
Abbreviated transcription (Latin):
Una diuina. alt̾a humana. Una per
quam effice̾mur. alt̾a ꝑ quam refic̾e¬
mur. Imbe inirabiles.: Illa sñ matre.
ista liue pre .s. qr de idm cor puis actep¬
rat qr maria de adam. ip̃mqr corpus
suscitaturus erat t̾renĩ quiddam dixe¬
rat. Soluite templum hoc. ⁊ trib dieb
suscitabo illud. Celeste aut̃ quiddam
dixit niui quis renatus fuit ex aquã
et sp̃u: nõ indebit regnũ dei. Era fr̃ẽs
deus uoluit eẽ filius hõis. Ip̃e descẽdit
pp̃ uos. uos ascendamus pp̃ ip̃m. Goł
eni̾ descendit ⁊ ascendit qr hoc ait. Ne¬
mo ascendit in celum nisi qui de celo
descendit. Non ergo ascensuri sunt in
celum quos facit filios dei: Ascensu¬
est. Erunt eqͣles anglis dei. Qũo ergo
nemo ascendit nisi qui descendit. Da¬
ꝓpt̾ea sequitur. Nemo ascendit in ce¬
lum uisi qui de celo descendit: filius
hoĩs qui est in celo. Niaris qr hic erat
et ni celo: Tales fecit disciplos suos.
il sabatur in celo ds celi ⁊ t̾re nõ pote¬

Expanded text:
una divina, altera humana: una per una divina, altera humana: una per quam efficeremur, altera per quam reficeremur: ambae mirabiles; illa sine matre, ista sine patre. Sed quia de Adam corpus acceperat, quia Maria de Adam, ipsumque corpus suscitaturus erat: terrenum quiddam dixerat, Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud . Coeleste autem quiddam dixit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei . Eia, fratres, Deus voluit esse filius hpropter nos, nos ascendamus propter ipsum. Solus enim descendit et ascendit, qui hoc ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Non ergo ascensuri sunt in coelum quos facit filios Dei? Ascensuest, Erunt aequales Angelis Dei . Quomodo ergo nemo ascendit, nisi qui descendit? endit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. versabatur in coelo, Deus coeli et terrae non pote
Abbreviated transcription (Latin):
tali. Sequittus ait. Stc ⁊omnis qui na¬
tus est ex spu. Demde fr̃os quis nr̃m ñ
uideat uerbi gr̃a austrũ uentũ a mi¬
die ad aquilonem. aut aliũ uentũ ue¬
nientem ab oriente ad occidentem: Quõ
ergo uescimus unde ueniat ⁊ quo eat.
Qiuid ergo dixit t̾renum quod nõcre¬
debant hoĩes: An illud quod de templo
resuscitando dix̾at: Corpus enum suũ
de t̾ra acceꝑat. et ip̃am t̾ram de t̾reno
corpore susceptam parabat suscitare
Nõ ei credicũ est t̾ram suscitaturo.
Si t̾restria inquit dixi uob ⁊ nõ credi¬
tis. quõ si celestia dix̾o credetis:Hoc
est si nõ creditis qr templũ possũ sus¬
citare deiectum a uob̃. quõ credetis qr
ꝑ sp̃m possunt hoĩes regenari iterũ
nasci: Et sequitur. Et nemo ascendit
in celum. nisi qui de celo descendit. fi¬
lius hoĩs qui est in celo. Ecce hic erat.
et in celo erat. Hic erat carne. in celo
diuinitate. Innno ubiq diuinitate.
Natus de mr̃e. nõ recedens a patre.
Due natiuitates xp̃i intlłigim tur.

Expanded text:
ic est omnis qui natus est ex Spiritu. Deinde, fratres, quis nostrum non videat, verbi gratia, austrum euntem de meridie ad aquilonem; aut alium ventum venientem ab oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Corpus enim suum de terra acceperat, et ipsam terram de terreno corpore susceptam parabat suscitare. Non ei creditum est terram suscitaturo. Si terrestria, inquit, dixi vobis et non creditis: quomodo, si coelestia dixero, credetis? Hoc est, si non creditis quia templum possum resuscitare dejectum a vobis; quomodo credetis quia per Spiritum possint homines regenerari? 8. Et sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae nativitates Christi intelliguntur;
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ⁊ uenunt ad lucem: Et hoc enĩ
sequitur Qui aut̃ facit uitatem ue¬
nit ad lucem. ut manifestentur oꝑa
cius q indeo sunt fc̃a. Quõ quidam
bonum opus fecunt ut uentrent ad
runt tenebras: Ot enim onmes pecca¬
tores inuenit. ⁊ omnes a pocõ sanat. et
cerpeno ille in quo figurata est mors
dñi eos sanat qui morsi fu̾ant. ⁊ pp̃ mor¬
summi serpentis erectuo est serpens .⁊.¬

Expanded text:
tatem, et venerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta.bonum opus fecerunt, ut venirent ad runt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno attend̾et. Factum est. Mordeban¬
ur hoĩes: intuebantur. sanabantur.
Qiuid sunt serpentes mordentes: Pcc̃a
De mortalitate carnis. Nuid est serpens
xaltatus: Mors dñi in cruce. Quia cuĩ
serpente mors: ꝑ serpentis effigiem figu¬
rata est mors. Norsus serpentiũ letalis
mors dñi uitalis. Attenditur serpeno:
ut nich̃ ualeat serpens. Nuid est hoc
Atcenditur mors: ut nich ualeat mors.
Q cuius mors: Mors uite: si dici põt
ioers uite. Inimo qr dici p̃t: intrabilit̾
Oicitur.s nũquid nõ erit dicend̾ qd̾̃

Expanded text:
exaltatum attenderet. Factum est: mordebanexaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicend
Abbreviated transcription (Latin):
et hĩtauit in nob̾. Ergo mortem sus¬
cepit. ⁊ mortem suspendit in crure. et
de ip̃a morte lib̾antur mortales. Auc
m figura fcm̃ est apud antiquos. con¬
memorat illud dñs. Et sicut ait mor¬
ses exaltauit serpentem in deserto it
exultari oportet filium hoĩo: ut om̃is
et̾nam. Magnũ sacram̃tũ. ⁊ qui loc̃
nou̾unt. Demde audiant uł qui nõ
gerunt. uł qui forte lectũ uł auditi
obiti sunt. ꝓsternebatur in hereme
ppłs isrł morsib serpencum. fiebat
magna strages mstaꝵ mortium. Pla¬
ga enim dei erat corripientis ⁊ flage¬
lantis ut erudiret. Demonstratum es
ibi magnũ sacram̃tũ rei future. Ip̃
dñs testatur in hac lectõne: ut nemo
possit aliud int̾p̾tari. qm̃ quod ip̃ã n¬
tas de se indicat. Dictum est enim ad
moy sen a dñõ us facet eneu seipentẽ
et etaltaret illum in ligno in heremo:
et ammou̾et ppłm isrł. ut si quis morsus
eẽt a serpente. illum serpentem exaltatũ

Expanded text:
et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suset habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicut, inquit, Moyses exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omniaeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno
Abbreviated transcription (Latin):
increm̃tum dat dõ. Illi dicebant. ego su
pauli. ego appollo. ego ceple. Et ille. dn¬
sus est xpc̃: In uno estote inuul̃ estote. in
ille. s. olo sitis pauli: s eius estote. aulx
est uob̾cum paulus. Descendit eram qm
mortuus est: ⁊ ip̃a morte libauit a mor¬
te. Morte occisuo: mortem occidit. Et no¬
stis frẽs. qr mors ista ꝑdyaboli inuidia
intrauit in mundũ. D̾s mortem non
fecit scriptura loquitur: nec letatur
inquit in ꝑditõne iuuoꝵ. Creauit enĩ
nt eẽnt omnia. s quid ibi ait. Inuide
enim dyaboli mors intrauit in orber
t̾raꝵ. Id mortem a dyabolo ꝓpinacam
nõ ueniret homo ui adductus. ss̃ enĩ
cogendi potentiam dyabolus hebat. seo
ꝑsuadendi u̾suciam. Non ꝯsencires: ui¬
chil inuex̾at dyabolus. Consentio tua
o homo. te ꝑduxit ad mortem. A mortali
mortales nati. Ex iimortalib morit¬
les facti. Ab adam omnes hoĩes morta¬
fcã sunt omnia. inicus equalis pri
mortalis fc̃s est: qr u̾bum caro fcm̃ est

Expanded text:
incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi ait? Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortafacta sunt omnia, unicus aequalis Patri, mortalis factus est; quia Verbum caro factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
mors mortua est: qr uita mortua occi¬
Dit mortem. Plenitudo uite degluti¬
uit mortem. ab sorta est mors in xp̃i cor¬
pore. Sic et nos dicemus in resurrectõe
Iñ iam tͥumphantes cantabimus. Ubi
st mors contentio tua. Ubi est morsi
culens tuus: Int̾im mͦ frẽs ut a pocõ
anemur. xp̃m crucifixum intueam᷑.¬
Quta sicut moyses inquit exalcauit ser¬
pentem in deserto. sic exaltari oportet
filiũ hoĩs: ut omnis qui credit in eũ
nõ ꝑeat. s hc̃at uitam et̾nam. siuõ qui
Intuebantur illum serpentem morsib
nõ ꝑibunt serpentiũ: sic qui intuent᷑
de mortem xp̃i. sanantur a morsib :¬
cc̃oꝵ. s illi sanabantur a morte ad
uitam tpralem. hic aut̃ ait ut hẽant
uitam et̾nam. Hoc enĩ int̾est int̾ figu¬
patam ymaginem ⁊ rem ip̃am. fĩgu¬
ra pͥstabat uitam tp̃alem: reo ipsa¬

Expanded text:
mors mortua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim modo, fratres, ut a peccato sanemur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura p
Abbreviated transcription (Latin):
sus nasci hoĩem. Quidquid it̾m fit il¬
lusio est. ⁊ quidquid it̾m fit lusus est.
ysmael ludit: foras mutatur. a ĩadu̾¬
tit enim eos sara ludenteo. ait scriptã
et dixit abrahe. Eice ancillam ⁊ filium
etus. Displicuit sare lusus pueroꝵ. Lli¬
quid nouũ uidit pueros ludere. Nõne
optant hec que filios hñt. uid̾e̾ luden¬
tes filios suos: Uidit illa ⁊ imꝓbauit.
Nescio quid uidit in lusu. Illuisionem
uidit. In illo lusu animadũtit serui

Expanded text:
sus nasci hominem. Quidquid iterum fit, ilsus nasci hominem. Quidquid iterum fit, illusio est; quidquid iterum fit, lusus est. Ismael ludit, foras mittatur. Animadvertit enim eos Sara ludentes, ait Scriptura, et dixit Abrahae, Ejice ancillam et filium ejus. Displicuit Sarae lusus puerorum; aliquid novum vidit pueros ludere. Nonne optant hoc quae filios habent, videre ludentes filios suos? Vidit illa, et improbavit. Nescio quid vidit in lusu: illusionem vidit in illo lusu, animadvertit servi
Abbreviated transcription (Latin):
est ex semine uiri: ⁊ nõ ut̃o. s solo placi¬
to uxoris. Nũquid qr de ancilla. iõ exhere¬
datus: Si p̃p̃ea exħedatus qr de ancilla
natus. nlłi ancillaꝵ filii admitt̾entur
in heditatem. Filii iacob admissi sunt
ad hereditatem. Ysinael aut̃ nõ qr ex an¬
cilla natus exheredatus. s qr suꝑbus ia¬
tri. suꝑbus in filiũ mr̃is. Mat euĩ eius
magis sara qͣm agar. Ilius uterus ac¬
cõmodatus. illius uoluntas accessit.
Non face̾t abraham quod sara nollet.
Magis ergo ille filius sare. S qr suꝑbꝰ
deludendo. quid ait sara: Eice ancillam
et filium eiuo. Nõ enim heres erit fi¬
lius ancille: cum filio meo ysaac. Non
enim illum uisc̾a ancille eiec̾unt foras:
s ceruix seruilis. Et si liber supbus:
sit: seruus est. Et quod peiis est male
dñe ip̃ius suꝑbie. Itaq frẽs mei respon¬
dete homini. nõ posse rursus na sci homi¬
nem. Respondete securi nõ posse rur¬

Expanded text:
est ex semine viri, et non utero, sed solo placiest ex semine viri, et non utero, sed solo placito uxoris . Numquid quia de ancilla, ideo exhaeredatus? Si propterea exhaeredatus quia de ancilla natus est, nulli ancillarum filii admitterentur ad haereditatem. Filii Jacob admissi sunt ad haereditatem: Ismael autem, non quia ex ancilla natus, exhaeredatus, sed quia superbus matri, superbus in filium matris; mater enim ejus magis Sara quam Agar. Illius uterus accommodatus, illius voluntas accessit; non faceret Abraham quod Sara nollet: magis ergo ille filius Sarae. Sed quia superbus deludendo; quid ait Sara? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Non ergo illum viscera ancillae ejecerunt foras, sed cervix servilis. Et si liber superbus sit, servus est; et quod pejus est, malae dominae, ipsius superbiae. Itaque, fratres mei, respondete homini non posse rursus nasci hominem; respondete securi non posse rur
Abbreviated transcription (Latin):
credebat semzip̃m. Non enĩ opus hẽbat
ut quis testimoniũ phiberet de lu¬
mine homine. Ip̃e aut̃ sciebat quid eẽt
in homine. Ecce iam illi credebant in
iħm: et ip̃e iħc nõ se credebat se eio.
Quate: Quia nond̾ erant renati exaq̃
et spĩi. Unde hortati sumus ⁊ hortam
frẽs nrõo catecuminos. Si eium in¬
int̾rges cos iam credrdunt in ihii. Si q
nũd̃ carnem eius et sanguinem accipi¬
unt: nond se illis credit iħc. Quid facĩt
ut se illis credat ilx: Renascantur ex aq̃
et sp̃u. ꝓferat eccła quos parturit. Con¬
cepti sunt: edantur in lucem. Hñt ub̾a
quib nit̾antur. Non timeant ne nati
suffocentur ab ub̃ib mat̾ius nõ rece¬
dant. Nullus pt̃ homo redire in mr̃is
uisca. ⁊ tt̾m nasci. S de ancilla nescioqͥd
natus est. Nũquid tunc qui nati sunt
de ancillis redierunt in ut̾um liberaꝵ
ut denuo nasc̾e̾ntur: Semen abraham
et ysmael. Et ut posset abraham facere
filium de ancilla: uxor auctor fuit. Natꝰ

Expanded text:
ebat ut quisquam testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine » . Ecce jam illi credebant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quare? Quia nondum erant renati ex aqua et Spiritu. Inde hortati sumus, et hortamur fratres nostros catechumenos. Si eninterroges eos, jam crediderunt in Jesum: sed quia nondum carnem ejus et sanguinem accipiunt, nondum se illis credidit Jesus. Quid faciant, ut se illis credat Jesus? Renascantur ex aqua et Spiritu, proferat Ecclesia quos parturit. Concepti sunt, edantur in lucem: habent ubera quibus nutriantur, non timeant ne nati suffocentur, ab uberibus maternis non recedant. 4. Nullus potest homo redire in matris viscera, et iterum nasci. Sed de ancilla nescio quis natus est? Numquid tunc qui nati sunt de ancillis, redierunt in uterum liberarum, ut denuo nascerentur? Semen Abraham et in Ismael; et ut posset Abraham facere filium de ancilla, uxor auctor fuit. Natus
Abbreviated transcription (Latin):
filiuo iacob de ancilla: qͣm baptizari ꝑ
scõs ⁊ suꝑbire. ut sit esau foras mit̾i¬
duo ꝙͣus natus ex libera. Hec frr̃s
tenete. Non uos palpamus. Nullalꝑ
ur̃a m nob̃ sit. Nec nobblandimur. a
nob. Unusquisq suam sarcinam pe¬
tat. Nrm̃ est dicere ne male iuidicemr
Ur̃m est audire ⁊ corde audire: ne ei¬
gatur quod damuo. Inmo qñ exige
lucrum inueniatur. nõ detrim̃tumm
dicit dñs nichodemo. ⁊ exponit ei. ln
am̃ dico tibi uisi quis rena tuo fueri
ex aqua et spũ: nõ pt̃ introire in tes¬
num dei. Tu inquit carnalem gen̾a¬
tõm inclłigis cum dicis. Nũquid pc̃li
redire in uiscera mrĩs sue Ex aqua
et sp̃u oportet ut nascatur pp̃ regni
dei. Si pp̃ ħ̾editatem prĩs hoĩs cpralt
nascitur: nascatur ex uisc̾ib mris
carnalio. Si pp̃ h̾edicatem patrie d
sempit̾nam: nascatur ex uiscib ectl.
Generat ꝑ uxorem filium pat̾ mer¬
turuo successurum. gen̾at d̾s de eñ

Expanded text:
filius Jacob de ancilla, quam baptizari per sanctos et superbire, ut sit Esau foras mittendus, quamvis natus ex libera. Haec, fratres, tenete. Non vos palpamus, nulla spes vestra in nobis sit: nec nobis blandimur, nec vobis; unusquisque suam sarcinam portat. Nostrum est dicere, ne male judicemur: vestrum est audire, et corde audire, ne exigatur quod damus; imo quando exigitur, lucrum inveniatur, non detrimentum. 5. Dicit Dominus Nicodemo, et exponit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Tu, inquit, carnalem generationem intelligis, cum dicis, Numquid potest homo redire in viscera matris suae? ex aqua et Spiritu oportet ut nascatur propter regnum Dei. Si propter haereditatem patris hominis temporalem nascitur, nascatur ex visceribus matris carnalis: si propter haereditatem patris Dei sempiternam, nascatur ex visceribus Ecclesiae. Generat per uxorem filium pater moriturus successurum: generat Deus de Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
dit tunc unus qui nond̾ uidebat: ui¬
dent hoĩes et excecantut. Completũ
est in gentib quod ꝓmissum est umi
et seꝑantur de ꝯmunione gentiũ qui
et quod impletũ est uidere nolunt. s
quid eis ꝓdest qr uide nolunt: uident
uelint nolint.Aꝑta u̾itas:⁊ clausdo
oculos ferit. Responsũ est nichodemo
qui ex eis erat qui credid̾ant in iħm.
et ip̃e iħc nõ credebat eis. Nuibdam
enim nõ se credebat. cum iam in illũ

Expanded text:
dit tunc unus quod nondum videbat: vidit tunc unus quod nondum videbat: vident homines, et excaecantur. Completum est in gentibus quod promissum est uni: et separantur a communione gentium, qui et quod impletum est videre nolunt. Sed quid illis prodest quia videre nolunt? Vident, velint nolint; aperta veritas et clausos oculos ferit. 3. Responsum est Nicodemo, qui ex eis erat qui crediderant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quibusdam enim non se credebat, cum jam
Abbreviated transcription (Latin):
cera eccłe. ut semel quisq baptiretur.i
Pptea ne quis forte dicat. s iste in
beresi natus est. ⁊ iste in scismate natus
est. imputata sunt omnia si menuĩstis
que uob disputata sunt de trib pr̃ib
nr̃is. quoꝵ deuo dici uoluit. Nõ qr soli
erant: s qr in solis impleta est incegͥ¬
tas significandi ppłi futuri. Inueni¬
mus enim natum de ancilla exhereda¬
tum. natum de libera heredem. Ruir¬
sum inuenimus natũ de liba exhere¬
datum. natũ de ancilla hedem. Ratus
de ancilla exħedatus ysmael natus de
lidera heres ysaac. Ratus de libera ex¬
heredatus esau. nati de ancillis heredes
filii iacob. In illis itaq trib patrib
omnis futuri ppłi figura ꝑfecta est. Nec
mim̾ito dõ inquit. Ego sum ds̃ abrahã
men est in et̾num. Magis memiin̾im
quid ꝓmissum sit ip̃i abrabe. Hoc enĩ
ꝓmissum est ysaac: hoc ꝓmissum est
iacob. Quid inuenimus: In semine
tuo bñdicentur omnes gentes. Credi¬

Expanded text:
cera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. cera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste in schismate natus est; amputata sunt omnia, si meministis, quae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de libera haeredem: rursum invenimus natum de libera exhaeredatum, natum de ancilla haeredem. Natus de ancilla exhaeredatus Ismael , natus de libera haeres Isaac ; natus de libera exhaeredatus Esau , nati de ancillis haeredes filii Jacob . In illis itaque tribus patribus, omnis futuri populi figura perspecta est: nec immerito Deus inquit, Ego sum Deus Abraham, men est in aeternum . Magis meminerimus quid promissum sit ipsi Abrahae: hoc enim promissum est Isaac, hoc promissum est et Jacob. Quid invenimus? In semine tuo benedicentur omnes gentes . Credi
Abbreviated transcription (Latin):
x eo ꝙ hest̾nodie intentam fecimꝰ
caritacem ur̃am. inclłigimꝰ uos
acrius et numosuis auenisse . Sed
¶tim lectõni euͣnglice ex ordine ser¬
onem debicum reddamus si placet.
inde audiet caritas urã de pace eccl̃e
¶ quid eg̾imus: uł quid adhuc agend̾
Remus. sunc ergo tota intentio cordis
¶eungłm referatur. nemo aliunde
Iitet. Si enim qui totus adest iux
Dñs adiuuare dignatus est. disseruis
nõ dicta sunt. in xpĩ nomine adiuuã¬
tib orõnib urĩs impleamus. Rege¬
n̾atio sp̃ualis una est: sicut gen̾atio
carnalis una est. Et quod nichodemuo
Dño ait uerum dixit. qr nõ pt̃ homocũ
lit senex redire rursum in ut̃o ma¬
Tris sue ⁊ nasci. Ille quid̃ dixit qr homo
posset. Omnino enĩ nõ pt̾ siue recens
ab ut̾o. siue annosa iam etate: redire
tursus in mat̾na iuscã ⁊ nasci. Oz sicut
ad natiuitatem carnalem ualent mu¬
liebria iuscera ad semel pariend̾: sic
ad natiuitatem sp̃ualem ualent ius¬

Expanded text:
x eo quod hesterno die intentam fecimus Charitatem vestram, intelligimus vos alacrius et numerosius convenisse: sed interim lectioni evangelicae ex ordine sermonem debitum reddamus, si placet; deinde audiet Charitas vestra de pace Ecclesiae vel quid egerimus, vel quid adhuc agendum speremus. Nunc ergo tota intentio cordis ad Evangelium feratur, nemo aliunde cogitet. Si enim qui totus adest, vixDominus adjuvare dignatus est, disseruissnon dicta sunt, in Christi nomine adjuvantibus orationibus vestris impleamus. 2. Regeneratio spiritualis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo posset. Omnino enim non potest, sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent vis
Abbreviated transcription (Latin):
Auentus ut homo. humiliauit sem¬
Ip̃m fc̃s obediens usq ad mortem. Et
e mortio genus tibi aliquod placeat.
iortem aut̃ crucis. Pendebat. ⁊ insul¬
dabatur et. de cruce descendere pot̾at.
¶ differebat ut de sepulchro resurgeret
tulit suꝑbos seruos dñs. medicus eg̾¬
e. Si hoc ille. quid illi quos oportet nas
At sunt querite unde decti sunt et
homini ceruix s asꝑa et dura: ut sit le¬
nis ceruix ad portand̾ iugum xp̃i. de qͦ
dicitur. Iugum enim meũ leue est. ⁊ sar¬
cina mea leius est. Sequitur. Si t̾rena

Expanded text:
inventus ut homo: humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem et ne mortis genus tibi aliquod placeat, mortem autem crucis . Pendebat, et insultabatur ei. De cruce descendere poterat; sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nascdocti sunt, quaerite unde docti sunt; et homini cervix, sed aspera et dura, ut sit lenis cervix ad portandum jugum Christi, de quo dicitur, Jugum meum lene est, et sarcina mea levis est . 7. Et sequitur: Si te
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce nicħ nosti pͥnceps suꝑbus. sasce
x spu Si eium natus fu̾is ex spñ. mas
ei tenebis ut humilitatem xp̃i seq̃rio.
Sic enim altus est suꝑ omnes angł os.
qr cum in forma dei ẽẽt nõ rapinam
wrbitratus est ẽẽ equalis deo. s semet

Expanded text:
Ecce nihil nosti, princeps superbus, nascere Ecce nihil nosti, princeps superbus, nascere ex Spiritu: si enim natus fueris ex Spiritu, vias Dei tenebis, ut Christi humilitatem sequaris. Sic enim altus est super omnes Angelos, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed semet
Abbreviated transcription (Latin):
qui uatus est de sp̃u. Respondit nichode¬
nus ⁊ dixit ei. Nũo possunt hec ficri:
Et re uera carnalit̾ intlłigebat. In illo
fiebat quod dix̾at dñs. Uocem sp̃c audie¬
bat. et nesciebat unde uen̾at ⁊ quo ibat.
Nespondit ilx et dixit. Tu eo magister in
irł ⁊ hec ignoras : O frẽs quid putamꝰ
dũn huic magistro iudeoꝵ qͣi insulta¬
pe uoluisse: Nou̾at dñs quid agebat
nolebat illum nasci de spu. Remo de spũ
ascitur: nisi humilis fu̾it. Quia ip̃a
Sumilitas facit nos nasci de sp̃u: qm̃
pe est dñs obtritis corde. Ille magistio
nflatus erat: et alicuius mom̃ti sibi
E uidebatur. qr doctor erat uideoꝵ. De¬
onit ei suꝑbiam: ut possit nasci de spũ.
Insultat q̃i indocto. nõ qr suꝑior uult ui¬
Deri dñs. Quid magnũ ds̃ ad hoĩem. u̾¬
as ad mendacem: Maior xp̃c qͣm nicho
Demus dici debet. dici p̃t̃ cogitandũ est:
i dicẽtur maior xp̃c qͣm angłi. ridend̾
rat. Incomꝑabilit̾ enim maior omni
reatura. ꝑ quem facta est oĩs creatitra.

Expanded text:
us est ex Spiritu. 6. Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. In illo fiebat quod dixerat Dominus, vocem Spiritus audiebat, et nesciebat unde venerat et quo ibat. Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? O fratres, quid, putamus Dominum huic magistro Judaeorum quasi insultare voluisse? Noverat Dominus quid agebat, volebat illum nasci ex Spiritu. Nemo ex Spiritu nascitur, nisi humilis fuerit: quia ipsa humilitas facit nos nasci de Spiritu; quia prope est Dominus obtritis corde . Ille magisterio inflatus erat, et alicujus momenti sibi esse videbatur, quia doctor erat Judaeorum: deponit ei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insultat tanquam indocto; non quia superior vult videri Dominus. Quid magnum, Deus ad hominem, veritas ad mendum est? Si diceretur major Christus quam Angeli, ridendum erat: incomparabiliter enim major omni creatura, per quem facta est omnis creatura.
Abbreviated transcription (Latin):
eto quid t̾renum dix̾it dñs cum ait.
si t̾rena dixi uob̃ ⁊ nõ creditis. quõ si ce¬
lestia dixõ uob credetis: Cum ergo que¬
reretur a quibdam quid t̾renũ dix̾it
dũs: angustias passi dix̾unt. Quodait.
sp̃c ubi uult spirat.⁊ uocem eius au¬
dis. ⁊ nescis unde uentat. ⁊ quo eat. de uẽ¬
to isto dixit. Quid enim nominauit t̾

Expanded text:
 quid terrenum dixerit Dominus, dum ait, Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si coelestia dixero, credetis? Cum ergo quaereretur a quibusdam, quid terrenum dixerit Dominus, angustias passi dixerunt, Quod ait, Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, de isto vento dixit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
claritatem quam dedisti mͥ dedi illis.
Quam clapitatem immortalitatem
quam natura humana in illo fuerat
acceptum: Nam nec ip̃e adhust acepat
emi: s more suo pp̃ immobiłitatem pͥ¬
destinatõnis p̾c̾iti tpẽis u̾bis futurali¬
nificat: quod nuc darificandus hoc
est suscitandus a prẽ. ⁊ ip̃e sit nos ad
eam claritatem suscitaturus in finẽ
Sunile est hoc ei quod alibi dicit. Sic̃
pat̾ suscitat mortuos ⁊ uiruficat: sic ⁊
filius quos nult niuificat. Et quoon
nõ alia s hec ⁊ filuis. nec alit̾ s sumliã
facit: ac ꝑ hoc suscitauit ⁊ se ip̃m etã
ip̃e. Nam inde est soluite cemplũ he
inquit: ⁊ in coiduo suscitabo illud.
Pinde immortalitatis claritatemi
quam sibi a pr̃e datam dicit: etiam si
sibi dedisse in tlligendus est. ⁊ si nõ dico
qt se dict facere quod facit cũ pr̃e: ut in¬
celigimus ita filium nõ eẽ a pr̃is oꝑe

Expanded text:
claritatem quam dedisti mihi, dedi illis. claritatem quam dedisti mihi, dedi illis. Quam claritatem, nisi immortalitatem, quam natura humana in illo fuerat acceptura? Nam nec ipse adhuc acceperat eam, sed more suo propter immobilitatem praedestinationis, pgnificat, quod nunc clarificandus, hoc est suscitandus a Patre, et ipse sit nos ad eam claritatem suscitaturus in finem. Simile est hoc ei quod alibi dicit: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Et quos, non alia, sed haec et Filius; nec aliter, sed similiter facit . Ac per hoc suscitavit et seipsum etiam ipse. Nam inde est, Solvite templum hoc, inquit, et in triduo resuscitabo illud . Pquam sibi a Patre datam dicit, etiam sibi ipse dedisse intelligendus est, etsi non dicit. Patre se dicit facere, quod facit cum Patre, ut intelligamus ita Filium non esse a Patris ope
Abbreviated transcription (Latin):
dat mundus q illi miũ sunt tanom
ideo credat ꝙ eos ẽẽ unũ iudet. cumpox
nundus sint omnes qui credendo ur
fumt: s orando dixit ut mundus tere
sicut orando drcit ut omnes imi lmnt
orando dixit ut ⁊ ip̃i in nob̾ unũ sint
Hoc est entin omnes unũ sint quod est
mundus credat: qm̃ credendo unũ fui
ꝑfecte unũ. qui cũ natura eẽnt unũ
dissentiendo ab imo nõ erant imũ de¬
niq si u̾bum quod ait togo t̾ciosban¬
diamus. uł potius quo plenius fiat
ubiq ponamus: erit huius expositio
sententie manifestior. Rogo ut onmnos
unũ sint. sicut tu pat̾ in me ⁊ egom te
rogo ut ip̃i in nob̾ unũ sint. rrgout
mundus credat qr tu miststi. Ideo qͥps
addidit quod dixit in nob̾: ut quodii¬
nũ efficimur fidelissima caritate gra
nunc aut lux inquit. ⁊ ne sibi hoc ml¬
erent: adiecit in dño. Deinde saliutoi
nr rogando prẽm se hoĩem demonstie¬
prẽ deus est face̾ quod rogat: ⁊ ego mqͥt

Expanded text:
dat mundus, quia illi unum sunt, tanquam ideo credat quod eos esse unum videt; cum ipse mundus sint omnes, qui credendo unum fiunt: sed orando dixit, Ut mundus credat; sicut orando dixit, Ut omnes unum sint; orando dixit, Ut et ipsi in nobis unum sint? Hoc est enim omnes unum sint, quod est mundus credat: quoniam credendo unum fiunt; perfecte unum, qui cum natura essent unum, dissentiendo ab uno non erant unum. Denique si verbum quod ait, rogo, tertio subaudiamus, vel potius quo plenius fiat, ubique ponamus; erit hujus expositio sententiae manifestior: Rogo ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te: rogo ut et ipsi in nobis unum sint: rogo ut mundus credat quia tu me misisti. Ideo quippe addidit, quod dixit, in nobis, ut quod unum efficimur fidelissima charitate, grnunc autem lux, inquit; et ne sibi hoc tribuerent, adjecit, in Domino . 3. Deinde Salvator noster rogando Patrem, se hominem demonstraam cum Patre Deus est, facere quod rogat, Et ego, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
um nõ sint de mundo. sicut nõ est ⁊ ip̃e
de mundo: ut sint tñ etiam ip̃i mu̾dus
adens ⁊ cognoscens ꝙ xp̃c a deo pr̃e sit
missas. ut mundus ex mundo libere¬
ue: ne mundus a deo conciliandus.
ũ nundo mnimicissimo dampnaretur.
biau enĩ ait nn etus orationis exordio¬

Expanded text:
jam non sint de mundo, sicut non est et ipse jam non sint de mundo, sicut non est et ipse de mundo: ut sint tamen etiam ipsi mundus credens et cognoscens quod Christus a Deo Patre sit missus, ut mundus ex mundo liberaretur, ne mundus Deo reconciliandus cum mundo inimicissimo damnaretur. Sic enim ait in
Abbreviated transcription (Latin):
I magnam spem dñs iłx suos erigit.
qua maior oĩo eẽ nõ possit. ludite ⁊ esto¬
⁊i in spe gaudentes. pp̃ quod uita ista ñ
manda s toleranda sit ut cẽ possitis in
cns tribulatione patientes. Andice ĩqͣ
e quo spes nr̃a leuetur accendite. xp̃c
ie dicit. filius dei imigenitus qui pr̃i
at̾nus ⁊ eqͣlis est dicit: qui pp̃ nos homo
dest. s sicut omnis homo mendax nõ
dest. Dicit uia. uita. u̾itas. Dicit qui
uindũ uicit: de huis quib dicit uicit
adite. credite. spate. desid̾ate quod dicit
pĩ inquit quos dedisti mͥ: uolo ut ubi
glum. ⁊ illi sint mecũ. Qui sunt isti
dait a pr̃e datos sibi: Nõne illi de
xalio loco dicit. nemo uenit ad me
cat̾ qui misit me trax̾it eũ : Iam
poca que fieri dicit a patre faciat ⁊ ip̃e
ampre. si quio in hoc eingłio ꝓficimꝰ.
nuimus. Ip̃i suint ergo quos a patre
arepit: quos ⁊ ip̃e de mundo elegit ut¬

Expanded text:
n magnam spem Dominus Jesus suos erigit, qua major omnino esse non possit. Audite, et estote in spe gaudentes, propter quod vita ista non amanda, sed toleranda sit, ut esse possitis in ejus tribulatione patientes. Audite, inquam, et quo spes nostra levetur, attendite. Christus Jesus dicit; Filius Dei unigenitus, qui Patri coaeternus et aequalis est, dicit, qui propter nos homo factus est, sed sicut omnis homo mendax non factus est, dicit; via, vita, veritas dicit; qui nondum vicit, de his quibus vicit, dicit; audite, credite, sperate, desiderate quod dicit: Pater, inquit, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Qui sunt isti, quos dicit a Patre datos sibi? Nonne illi de quibus alio loco dicit: Nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum ? Jam quomodo ea quae fieri dicit a Patre, faciat et ipse cum Patre, si quid in hoc Evangelio profecimus, novimus. Ipsi sunt ergo quos a Patre accepit, quos et ipse de mundo elegit
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunxit. ut uideant claritatem meĩ
quam dedisti mͥ. qr dilexisti me añ con¬
sticutom mundi. Ut uideant dixit. nõ
ut credant. Fidei m̾ces est ista. nõ fida
Si enmm fides ad hebreos in epła rt
diffinita est cognitio reꝵ que nõ iud̾¬
tur: cur nõ m̃ces fidei diffiniatur. u¬
sio reꝵ que credite sꝑabantur: Cũ ui¬
d̾imus enĩ claritatem quam ddit pr
filio. etiam si dici eam hoc loco intlliga¬
mus: nõ quam pat̾ eqͣli filio gignens
eum dedit s quam facto hoĩs filiodeda
ei post mortem crucis: qñ eigo indebi¬
mus illam filii claritatem: ꝓfecto tulo
fiet iuditium uiuoꝵ acq morcuoꝵ.
tic tolletur impius ne uideat clar¬
tatem dñi. Quam nisi illam qua dꝰ
pri. pp̃ea nõ iudebunt Cunc ibunc ipͥt
in supplitiũ et̾num. Sic enĩ tolletit
impius ne uideat claritatem diũ i

Expanded text:
adjunxit: Ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi, quia dilexisti me ante constitutionem mundi. Ut videant, dixit, non Ut credant. Fidei merces est ista, non fides. Si enim fides ad Hebraeos in Epistola recte definita est convictio rerum quae non videntur , cur non merces fidei definiatur isio rerum quae creditae sperabantur? Cum viderimus enim claritatem quam dedit Pater Filio, etiamsi eam dici hoc loco intelligamus, non quam Pater aequali Filio gignens eum dedit, sed quam facto hominis filio dedit ei post mortem crucis: quando ergo videbimus illam Filii claritatem, profecto tunc fiet judicium vivorum atque mortuorum, tunc tolletur impius, ne videat claritatem Domini ; quam, nisi illam qua Deupii, propterea non videbunt. Tunc ibunt ipsi in supplicium aeternum; sic enim tolletur impius ne vide
Abbreviated transcription (Latin):
Etoe int̾im ꝑ fidem ac spem uita nr̃a ubi
xp̃c est cum illo est. qr cum xp̃o in deo est.
Etce uelut iam fcm̃ est quod orauit ut
fieret dicens. uolo ut ubi ego sum et
illi sint mecũ. s nunc ꝑ fidem. Nũ aut̃
nita ur̃a: tunc ⁊ uos apparebitis cum
illo in gła. Tunc apparebimus ꝙ tunc
erimus qr tunc apparebit nõ manit̃¬
uit uident claritatem meam quam
dedisti mͥ: continuo sbiunxit qr dileri¬
sti me añ mundi constitutõm. In illo
enim dilexit nos añ constitutõm mt̃i
di. ⁊ tunc p̾destinauit quod in fine fu¬
turum est mundi. Pat̾ inquit iuste.
mundus te nõ cognouit. Quia iustus
es: iõ te nõ agnouit. Mundus quippe
ille dampnationi p̾destinatus merito
nõ cognouit: mundus t̾io quem ꝑ xp̃m¬
reconciliauit sibi. nõ m̾ito s gr̃a cog¬
nouit. Quid est enim cognosdere mli
uita et̾na: Quam mundo dampnato
utiq nõ dedit. reconciliato dedit. ꝓpt̾ea
utiq mundus nõ cognouit: qr iustus
es. sheritis eius ut nõ cognosce̾t tribui¬

Expanded text:
Ecce interim per fidem ac spem vita nostra ubi Christus est, cum illo est, quia cum Christo in Deo est. Ecce velut jam factum est quod oravit ut fieret dicens: « Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum . » Sed nunc per fidem, quando autem vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria . Tunc apparebimus quod tunc erimus, quia tunc apparebit non inanitUt videant claritatem meam quam dedisti mihi, continuo subjunxit: Quia dilexisti me ante consenim dilexit nos ante mundi constitutionem, et tunc praedestinavit, quod in fine futurum est mundi. « Pater, » inquit, « juste, mundus te non cognovit » quia justus es, ideo te non cognovit: mundus quippe ille damnationi praedestinatus merito non cognovit; mundus vero, quem preconciliavit sibi, non merito, sed gratia cognovit. Quid est enim eum cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliato dedit. Propterea itaque mundus non cognovit, quia justus es, et meritis ejus, ut non cognosceret, tribui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qitocar natum lublimior Canto
aininus qͣm nos pectare debr̾unt. qͣnto
sulierss nob̾ fir̾mt. Nunc aut̃ i offendẽ¬
otrratore tanto ex secrabilius bñ fitio
tus ingrati extiterunt qͣnto bñficentiꝰ
lnit creati. Nec eis satis fuit desertores
ia nob maguũ bonũ conferet qui di¬

Expanded text:
Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores itaque nobis magnum bonum conferet, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
bris. nec eam tenebre comp̾hend̾int. Le
ꝑhoc ut de re iusibili ꝙͣis longe disisi
qualecũq sumamus exemplum sicit
cecus etiam si ibi sit ubi lux est. non est
tũ tp̃e cum luce s absens est ap̾senti. ⁊ ta
infidelis atq impius aut etiam si fidel
ydoneus. etiam si ẽẽ nusqͣm possit ubi ñ
dixit. Qui nõ est mecũ: adu̾sum me est
S cum patri deo dicebat. quos dedisti mͥ
uolo ut ubi ego sum ⁊ ip̃i sint metume
de sp̃e illa oĩo dicebat. in qua uidebimus
eum sicuti est. Nemo serenissimũ sensũ

Expanded text:
nebrae comprehendunt . Ac per hoc, ut de re visibili, quamvis longe dissimili, qualecumque sumamus exemplum, sicut caecus etiamsi ibi sit ubi lux est, non est tamen ipse cum luce, sed absens est a praesente; ita infidelis atque impius, aut etiamsi fidelis ntiae idoneus, etiamsi esse nusquam possit ubi non dicit, Qui non est mecum, adversum me est . Sed cum Patri Deo dicebat, Quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum; de specie illa omnino dicebat, in qua videbimus eum si
Abbreviated transcription (Latin):
chodemũ: nemo asceudit in celũ nisi
qui de celodescendit filius hoĩs qui
est in celo. Nam ⁊ ibi nõ dicit erit. sed
homo est. ⁊ homo deus. In celo ergo
nos futuros eẽ ꝓmisit. Iulo enĩ forma¬
erui lerata est quam simplit ex uir¬
gine. ⁊ ad pr̃is dext̾am collocata. Propt¬

Expanded text:
um: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Nam et ibi non dixit Erit, sed homo est, et homo Deus. In coelo ergo nos futuros esse promisit. Illo enim formaevata est, qua sumpsit ex Virgine
Abbreviated transcription (Latin):
cmnaitiq sicut eum cognoitunt qui licet
n numdicordes tñ in forma seriui clari¬
heita iudicantem uide potu̾unt: s sicut
gnoicendus est a mundis corde solus
aetus ds cum patre ⁊ spũ sc̃õ filius: qr
i ubi ego sum ⁊ ip̃i sint mecũ: in patre
am xpo erimus. S ille sicut ille. nos
hait nos ubicũq corpore fu̾imus. Si
eum loca dicenda sunt ⁊ quib nõ cor¬
Ira continentur. ⁊ locus est cuiq rei
goiquit in patre ⁊ pat̾ in me est. et
n hac orõne: sicut tu pat̾ inquit in
me rego m te. ⁊ locus nr̃ ip̃i sunt.qr se¬
quitur ut ⁊ ip̃i in nob̃ unũ sint. et nos

Expanded text:
on utique sicut eum cognoverunt qui licet non mundicordes, tamen in forma servi clarificata judicantem videre potuerunt; sed sicut cognoscendus est a mundis corde solus verus Deus, cum Patre et Spiritu sancto Filius, quia ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum, in Patre cum Christo erimus; sed ille sicut ille, nos sicut nos, ubicumque corpore fuerimus. Si enim loca dicenda sunt, et quibus non corpora continentur, et locus est cuique reiEgo, inquit, in Patre, et Pater in me est ; et in hac oratione, Sicut tu Pater, inquit, in me, et ego in te: et locus noster ipsi sunt, quia sequitur, Ut et ipsi in nobis unum sint : et no
Abbreviated transcription (Latin):
uitate iam diximus: hoc ip̃m qͣntum
ualemus quid sit quod dignatus est
ꝓmittẽ uideamus. Quos dedisti mͥ in
quit. uolo ut ubi egosum ⁊ ip̃i sint
mecum. Qnͣtum attines ad cieaturam
in qua fc̃s est ex semine dauid scd̾ car¬
nem. nec ip̃e adhuc erat ubi futurus
erat: s eo modo dice̾ potuit ubi ego

Expanded text:
vitate jam diximus, hoc ipsum, quantum vitate jam diximus, hoc ipsum, quantum valemus, quid sit quod dignatus est promittere videamus. Quos dedisti mihi, inquit, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum. Quantum attinet ad creaturam in qua factus est ex semine David secundum carnem, nec ipse adhuc erat, ubi futurus erat; sed eo modo dicere potuit Ubi ego
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam. Sic enim ait. ud omne quod de¬
disti et det eis uitam et̾nam. Pmde nõ et
dati sunt quib uitam nõ dabit et̾nam:
ꝙͣuis ⁊ ip̃oꝵ potestas data sit cui potestas
data est omnis carnis .i. omnis hõis.
Ita mundus reconciliatus ex mimico
liberabitur mundo. In illum exerit
potestatem suam ut eum in mortem
mittat et̾nam. hunc aut̃ facit suum
p̃miũ: ut ubi est ip̃e ⁊ nos cũ illo simꝰ.
Nec pot̾it nisi fieri: quod oĩpotenti
patri de uelle dixit op̃s filius. Ibi est
boꝵ. Nam illud quod dixisse legitur ꝑ¬
pinqͣnte passione. ũm nõ quod uolo.
s quod tu uis pat̾. qͣiͣ alia prĩs. alia fi¬
lii sit uoluntas aut fu̾it: sonos nr̃e
infirmitatis qͣmuis fidelis in se ca¬
put nr̃m tnsfigurauit. qñ etiã poc̃a
ur̃a portauit. Unam u̾o eẽ prĩs ⁊ filii uo¬
luntatem quoꝵ etiam sp̃c imus est quo
adiuncto agnoscimus trmitatem:⁊si
intłłigere nõ ꝑmittit infirmitas cre¬

Expanded text:
aeternam. Sic enim ait: Ut omne quod dedit ei, det eis vitam aeternam. Proinde non ei dati sunt, quibus vitam non dabit aeternam, quamvis et ipsorum potestas ei data sit, cum potestas ei data est omnis carnis, id est, omnis hominis. Ita mundus reconciliatus ex inimico liberatur mundo, cum in illo exercet potestatem suam, ut eum in mortem mittat aeternam; hunc autem facit suum,praemium, ut ubi est ipse, et nos cum illo simus, nec poterit nisi fieri quod omnipotenti Patri se velle dixit omnipotens Filius. Ibi est borum. Nam illud quod dixisse legitur propinquante passione: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , quasi alia Patris, alia Filii sit voluntas, aut fuerit, sonus est nostrae infirmitatis quamvis fidelis, quam in se caput nostrum transfiguravit, quando etiam peccata nostra portavit. Unam vero esse Patris et Filii voluntatem, quorum etiam Spiritus unus est, quo adjuncto agnoscimus Trinitatem, etsi intelligere nondum permittit infirmitas, cre