comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nisi breuiassent dies illi. non fieret salua
om̃is caro : s ꝓpter electos breiiabuntur dies
illi. Non enim bremabuntur dies illi qͣntum
ad di dispositionem. breuiabuntur tamen quan¬
tum ad spem ⁊ uotum iniquorum: quia non tan¬
tum regnabit anti rp̃s quantum ipse seipsum
⁊ sui eum regnare sꝑabunt. Hoc autem fiet
ꝓpter electos. Si enim tantum iiueret quantũ
eum infideles uiuere sꝑabunt. ualde pauei sal¬
uari potuissent. Quid enim si semꝑ inueret fa¬
ceret. qui intribus annis tantam stragem fa¬
ciet : Tunc siquis uob̾ dicrerit exce hic ẽ. qͦ
aut illic nolite crede. his enim uerbis non solũ
antixp̃m. s ⁊ multos alios tunc fore signifieat.
quos ꝓpt̾ uarias simulationes. miseri homines
xp̃m eẽ putabunt. Unde ⁊ subditur. Surgent
quare p̾dicri uob̾: Ut eauti sitis : ⁊ non ab eis
decipiamini. Si gͦ dicrerint uob ecce in deserto
ẽ. noli te erire : ecce irpenetrabilibus nolite

Expanded text:
Et nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva Et nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro, sed propter electos breviabuntur dies illi. Non enim breviabuntur dies illi quantum ad Dei dispositionem, breviabuntur tamen quantum ad spem et vetum iniquorum, quia non tantum regnabit Antichristus quantum ipse se ipsum et sui eum regnare sperabunt. Hoc autem fiet propter electos: si enim tantum viveret quantum eum infideles vivere sperabunt, valde pauci salvari potuissent. Quid enim, si semper viveret, faceret, qui in tribus annis tantam stragem faciet? Tunc si quis vobis dixerit: Ecce hic est Christus aut illic, nolite credere. His enim verbis non solum Antichristum sed et multos alios tunc fore significat, quos propter varias simulationes miseri homines Christum esse putabunt. Unde et subditur: Surgent quare praedixi vobis? Ut cauti sitis, et non ab eis decipiamini. Si ergo dixerit vobis: Ecce in deserto est, nolite exire; ecce in penetralibus, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis tumca induantur. Ue autẽ p̾gnantibꝰ
⁊ nutrientibus in illis diebus. P regnantes em̃
sunt. ille anime que ꝑ ỹpoerisin peccata sua
ab seonde uolunt : s tamen ꝑ suꝑbie inflatio¬
nem absconde nequeunt. E intus gͥ peceata
latent: ⁊ foris quodammͦ parent. Nutrientes
autem sunt que iam quidem mala oꝑa peꝑer̃.
⁊ meis ꝑsistentes ea facere non erubeseunt.
occasionem suo eremplo non dedissent. Malũ
ẽ. gͥ peccata celare : ẜ peuis ẽ. hoc mͦ reuelare.
Alter enim sibi : alter ⁊ sibi ⁊ aliis nocet. Bra¬
te autem ut non fiat fuga ur̃a hyeme uł sabb .o:
ne forte tunc fug̾e incipiatis quando fugere
non potestis. Temporis enim asꝑitate. in hye¬
me impenditur. in salb̃o uero fuge̾ non lieet:
quia hoc lex fieri int̾dicit. Erit enim tunc
tribulatio magna : qualis non fuit ab itio
mundi usq modo. neq fiet. Erit inquit tuc
tribulatio magna. Quando: Uis audire qn:
sum ab hominatio solationis stabit in loco sc̃o.

Expanded text:
utem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Praegnantes enim sunt illae animae quae per hypocrisim peccata sua abscondere volunt, sed tamen per superbiae inflationem abscondere nequeunt; et intus igitur peccata latent, et foris quodammodo clarent. Nutrientes autem sunt, quae jam quidem mala opera pepererunt, et in eis persistentes, ea facere non erubescunt.  peccandi occasionem suo exemplo non dedissent. Malum est igitur peccata celare, sed pejus est hoc modo revelare: aliter enim et sibi, aliter et sibi et aliis nocet. Orate autem, ut non fiat fuga vestra hieme, vel Sabbato. Ne forte tunc fugere incipiatis, quando fugere non potestis. Temporis enim asperitate fuga in hieme impeditur; in Sabbato vero fugere non licet, quia hoc lex fieri interdicit. Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet. Erit, inquit, tunc tribulatio magna. Quando? Vis audire quando? Cum abominatio desolationis stabit in loco sancto.
Abbreviated transcription (Latin):
decem uirgimbus : que accipientes lãpa¬
des suas exierunt obinam sponso ⁊ sponse.
Quid ẽ. enim tunc : Numquid ⁊ mͦ simi le
non ẽ: Simile quidẽ ẽ. ⁊ modo : ẜ hec sum¬
simile ẽ. quando hec similitudo manifestan
da ẽ. Nondum enim apparet que uirgines
fatue sint ⁊ que prudentes. Multe enim er¬
terus uidentur ẽẽ. prudentes : que interiꝰ
tur ab homimibus : fatin quidem sunt etiã¬
si prudentes eẽ uideantur. Magna enim fa¬
tintas ẽ. ieuinare. ingilare. carnẽ afflig̾e : ⁊
riam erpectare. De talibus enim diis ait. Am̾
dico uob̃ receꝑunt mercedem suã. Inde enĩ &
uirgines dicuntur om̃s : quia bom uidentur
ab hominibꝰ. Sunt em̃ in actione uirgines in
ten cione corrupti: qr bona que agunt. non
casta ⁊ sincera intencione faciunt. S qua¬
re he uirgines decem dicuntur : hic em̾ nu¬
merus om̃s significat : qr om̃s numerus in se
continet. Qd̃ gͥ ait simile ẽ regñ ceboꝵ de¬

Expanded text:
decem virginibus, quae accipientes lampades suas, exierunt obviam sponso et sponsae. Quid est enim tunc? Nunquid et modo simile non est? Simile quidem est et modo; sed haec simsimile est, quando haec similitudo manifesta est, nondum enim apparet quae virgines fatuae sint, et quae prudentes. Multae enim exterius videntur esse prudentes, quae interius tur ab hominibus, fatui quidem sunt, etsi prudentes esse videantur. Magna enim fatuitas est jejunare, vigilare, carnem affligere et riam exspectare. De talibus enim Dominus ait: « Amen dico vobis receperunt mercedem suam . » Inde enim et virgines dicuntur omnes, quia boni videntur ab omnibus. Sunt igitur in actione virgines, in intentione corrupti, quia bona quae agunt non casta et sincera intentione faciunt. Sed quare hae virgines decem dicuntur? Hic enim numerus omnes significat, quia omnes in se numeros continet. Quod ergo ait simile est regnum coelorum de
Abbreviated transcription (Latin):
sua. suꝑ domĩ ⁊ eccłia suã dñis constitunt. ut
mensura. ordine ⁊ ratione oĩa faciatis : Bea¬
tus ille seruis quẽ cũ uenerit dñis. inuenerit
sic facientẽ. S unde beatus: uis audire un:
eum. Quis enĩ illo beatior erit qui suꝑ om̃a
constituetur: In ħ enĩ fidelis seruus maior
erit:⁊ suꝑ omĩbus : in quo se magis humilia¬
uerat ⁊ ministrauerat om̃ibus. Si autẽ dire¬
rit malus seruus ille in corde suo. moram fac̃

Expanded text:
suam, super domum et Ecclesiam suam Dominus constituit, ut empore et mensura, ordine et ratione, omnia faciatis? Beatus ille servus, quem cum venerit Dominus ejus, invenerit sic facientem. Sed unde beatus? Vis audire undeeum. Quis enim illo beatior erit, qui super omnia constituetur? In hoc enim fidelis servus major erit et superior omnibus in quo se magis humiliaverat, et ministraverat omnibus. Si autem dixerit malus servus ille in corde suo: moram facit
Abbreviated transcription (Latin):
spualem intelligentiam aił ad eccłias se trans¬
ferunt. Qui uero in terto sunt ⁊ in fidi subli¬
mitate. siue etiam qui maiores sunt ⁊ eccłiis
p̾sunt. non descendant. non ad fugitiua bona
et uilem substanciam se melment : ẜ potius
om̃ibus relietis. xp̃o iam ꝓpinquanti obinam

Expanded text:
spiritualem intelligentiam vel ad Ecclesias se transspiritualem intelligentiam vel ad Ecclesias se transferunt. Qui vero in tecto sunt, et in fidei sublimitate, sive etiam qui majores sunt et Ecclesiis praesunt, non descendant, non ad fugitiva bona, et vilem substantiam se inclinent, sed potius omnibus relictis, Christo jam propinquanti obviam
Abbreviated transcription (Latin):
tem in loco sc̃o : qui legit intelligat. sum in¬
quit udĩtis ab hominationẽ de solationis:
cum uiditis ab hominandũ ⁊ de solandum
antiap̃m. qui multam in ppło dĩ ab homina¬
tionem ⁊ de solationẽ faciet. intantũ eleua¬
tum ⁊ eraltatum ut intemplo d̃i sedeat se
ostendens tamꝗͣ sit ds: tunc qui hec ⁊ alia
legit. intelligat.iam finẽ rebus ad eẽ. Regna¬
bit enim ut indamele seriptũ ẽ. ꝑ tempus
& tempora. ⁊ dimidium temporis. id ẽ. ꝑ u
num ⁊ duos ⁊ dimidium annum : inquibꝰ
tanta ꝑsecutio fiet. ut om̃is p̾terita ꝑsecutio
⁊ si magna fuerit oblunoni tradatur. Tunc
qui in uidea sunt fugiant ad montes. & qui
in tecto non descendat tollere aliquio de domo
sua: ⁊ qui magro. non reuertatur tollere tu¬
nieam suam. Magni terroris hec uerba. indi¬
catua ẽẽ uidentur : inquibus oblitis omibus
sola fuga placere narratur. Allegorice autẽ
auidea ad montes fugiunt: qui relieto uidais¬
mo siue littera in qua uicdĩ confidebant. ad

Expanded text:
ui legit, intelligat. Cum, inquit, videritis abominationem desolationis: eum videritis abominandum et desolandum Antichristum, qui multam in populo Dei abominationem et desolationem faciet in tantum elevatum et exaltatum, ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus, tunc qui haec et alia legit, intelligat jam finem rebus adesse. Regnabit enim ut in Daniele scriptum est; « Per tempus et tempora et dimidium temporis , » id est per unum et duos et dimidium annum, in quibus tanta persecutio fiet, ut omnis praeterita persecutio, etsi magna fuerit, oblivioni tradatur. Tunc qui in Judaea sunt, fugiant ad montes; et qui in tecto, non descendat tollere aliquid de domo sua; et qui in agro, non revertatur tollere tunicam suam. Magni terroris haec verba indicativa esse videntur, in quibus omnium obliti, omnibus sola fuga placere narratur. Allegorice autem a Judaea ad montes fugiunt, qui relicto Judaismo sive littera in qua Judaei confidebant, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. qr portionẽ habere in t̾ra uiuẽtiũ
meruit. Qui nõ diligit: manet in morte.
Mortẽ animȩ dicit. Anima enĩ que pecca¬
uerit: ipsa morietur. Uita quippe carnis
anima: uita animȩ ds̃ ẽ. Mors corporis a-¬
mittere spm: mors ẽ aĩȩ amittere dm̃. Un¬
de cõstat qd̃ in aĩa mortui. om̃s in hanc lu-¬
cẽ nascimur: trahentes ex adã originale pec
in aĩa uiuere possĩt. Uerũ baptismatis ⁊
fidĩ misteriũ illis solis ꝓdest. illos de morte
traicit ad uitã: qui sincera mente diligũt
fr̃s. Atq ideo notandũ qd̾ nõ ait qui non
diligit uenturꝰ ẽ in mortẽ. quasi de pena
ꝑpetua loqueretur que  restat peccatores ĩ

Expanded text:
net, quia portionem habere in terra viventium meruit. Qui non diligit, manet in morte. Mortem animae dicit. Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur. Vita quippe carnis anima, vita animae Deus est. Mors corporis amittere spiritum, mors est animae amittere Deum. Unde constat, quod in anima mortui omnes in hanc lucem nascimur, trahentes ex Adam originale peccin anima vivere possint. Verum baptismatis et fidei mysterium illis solummodo prodest, illos de morte attrahit ad vitam qui sincera mente diligunt fratres. Atque ideo notandum quod non ait: Qui non diligit venturus est in mortem, quasi de poena perpetua loqueretur, quae restat peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
mare uicia. s naturã: adimplentes quod
ueritas p̃cipit. Diligite immicos uros et
queritur cũ dñs dicat in dilectione dei et
ꝓrimi totã legẽ cõsistere: quare dicat apls.
in sola dilectione ꝓximi legẽ impleri. Quod
hoc modo soluit᷑: qr in dilectione ꝓximi. cõ¬
sistit et dilectio dei. Neq enĩ ꝓximus sine
deo: nec ds̃ sine ꝓximo potest diligi. Uel
etiã ideo in dilectione ꝓximm totã legẽ dic̃
impleri. qr de dilectione dĩ nõ sic facile po̾¬
sumꝰ ꝓbari utrũ diligamꝰ dm̃ an nõ: sic̃ de
dilexione ꝓximi. Uerbi gr̃a. dũ malũ ꝓ ma¬
lo nõ reddo: dũ peccanti frĩ in me diitto.
dum colligo uagum ad hospiciũ. dũ ylari
mente et uultu helemosinã impendere sa¬
tago. dũ oro ꝓ ꝑsequentibꝰ. apparet utiq in
his et talibꝰ: qr diligo ꝓxiiũ. Et dũ daligo
ꝓpeunũ. ostendo me diligere dm̃: cuius
mandatis obtemꝑo. hoc em̃ mandatũ habe
miis. ut qui diligit adm̃. diligat primũ et¬

Expanded text:
ia, sed naturam, adimplentes quod Veritas praecipit: Diligite inimicos vestros, et quaeritur cur Dominus dicat in dilectione Dei et proximi totam legem consistere: quare dicat Apostolus in sola dilectione proximi legem impleri? Quod hoc modo solvitur, quia in dilectione proximi, consistit et dilectio Dei. Neque enim proximus sine Deo, nec Deus sine proximo potest diligi. Vel ideo etiam in dilectione proximi totam legem dicit impleri, quia in dilectione Dei non sic facile possumus probari, utrum Deum diligamus annon, sicut in dilectione proximi. Verbi gratia: Dum malum pro malo non reddo, dum peccanti in me fratri dimitto, cum colligo vagum ad hospitium, dum hilari mente et vultu eleemosynam impendere satago, dum oro pro persequentibus, apparet utique in his et talibus, quia diligo proximum: et dum diligo proximum, ostendo me diligere et Deum, cujus mandatis obtempero. Hoc enim mandatum habemus a Deo, ut qui diligit Deum, diligat proximum
Abbreviated transcription (Latin):
diligendo legẽ moysi implemꝰ: quia qͦd
moyses ꝓhibet in lege nõ occides. nõ ad¬
hulterabis.⁊ cetera talia. si dilectionẽ ha¬
bemꝰ : cõtͣ ꝓximũ nõ agimꝰ. Si eñ ꝓximũ
diligis sic̃ te ipsũ. nõ occides illũ: quia ñ
uis occidi. Nõ pollues uxorẽ ꝓximi tui: qr¬
tuã ab illo adhulterari nõ uis. Sic de ce¬
teris intelligẽdũ. Et ut habundet iusticia

Expanded text:
diligendo, legem Moysi implemus, quia quod Moyses prohibet per legem: Non occides, non adulterabis, et caetera talia, si dilectionem habemus contra proximum non agimus. Si enim proximum diligis sicut teipsum, non occides illum, quia non vis occidi: non pollues uxorem ejus, quia tuam ab illo adulterari non vis, sic et de caeteris intelligendum est. Et ut abundet jus
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo potest diligere. Intelligamꝰ et ꝑ¬
ꝓximũ. illũ samaritanũ qͥ fecit miscđiam
cũ saucio uulnerato a latronibꝰ. id ẽ xp̃m:
qui nob̾ factꝰ ẽ ꝓximꝰ ꝑ assũptionẽ carmꝰ.
Ergo qͥ hunc diligit. legẽ caritatis adim¬
plet. ⁊ legẽ moysi: qr nichil cõtra uolũta¬
tẽ eiꝰ faciet. Et siquid ẽ aliud mandatum.
subaud̃. p̃ter que enumerauimꝰ : de adhul¬
terio uidelicet. homicidio. formcatione. fal¬
so testimonio. et cõcupiscentia. in hoc uer
gratur. uel adimpletur. diliges ꝓximũ tuũ
sic̃ te ipsũ. Dilectio ꝓximi malũ nõ operat᷑.
Nõ solũ nõ oꝑat᷑ uerũ ętiã malũ nõ cogitat
de ꝓximo. Plentudo gͦ legis mosayce atq e
uangłii : dilectio ẽ dĩ ⁊ ꝓximi. Ubi caritas
nõ ẽ. qͥd ẽ qd̾ possit ꝓdesse : Et ubi caritas ẽ¬
dilectio dĩ ⁊ ꝓxum: et sũmis uiribꝰ tenenda.
Nam dilectio dicit᷑ eo qd̾ duos liget. dm̃ ui¬
delicet ⁊ hominẽ coniungat: uel unũ quẽq

Expanded text:
do potest diligere? Intelligamus et oximum, illum Samaritanum qui fecit misericordiam cum saucio vulnerato a latronibus, id est Christum, qui nobis factus est proximus per assumptionem carnis. Ergo qui hunc diligit, legem charitatis adimplet et legem Moysi, quia nihil contra voluntatem ejus facit. Et si quod est aliud mandatum, subaudis praeter ista quae enumeravimus, de adulterio videlicet, homicidio, fornicatione, falso testimonio, et concupiscentia, in hoc verbgratur, vel adimpletur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Non solum non operatur, verum ego legis, Mosaicae atque Evangelii, dilectio est Dei et proximi. Ubi charitas est, quid est quod possit deesse; et ubi charitas nodilectio Dei et proximi, et summis viribus tenenda. Nam dilectio dicitur eo quod duos liget, Deum videlicet et hominem conjungat, vel unumquemque
Abbreviated transcription (Latin):
Nebeatis: nisi ut inuicẽ diligatis. Id¬
est sic om̃ibꝰ seruitutis ur̃e obsequia ⁊
debita reddite: ut nemini quicꝙͣ ꝓ ut
uob̾ irascatur debeatis. nisi ut mincem di¬
ligatis. Reddite debito ⁊ obsequio. quo d
om̃ibꝰ potestatibꝰ et principib ꝑsoluere de

Expanded text:
ebeatis, nisi ut invicem diligatis. Sic omnibus servitutis vestrae obsequia et debita reddite, ut nemini quidquam pro quo vobis irascatur, debeatis, nisi ut invicem diligatis. Reddite debitum et obsequium, quod omnibus potestatibus et principibus persolvere de
Abbreviated transcription (Latin):
to ⁊ consepeliamur. et conresuscitemur xep̃o: ⁊
quomodo concordet misterium mortis. sepul¬
ture. et resurrectionis eiꝰ baptismatil . sxp̃o. Ap̃s
postquam mortuus ẽ in cruce: de cruce deposi¬
tus est in sepulcrum : desepulcro tercia die mc¬
tor resurrexit. Similit̃ et nos uenientes ad
fontem baptismatis dumꝰ renuntiamus diabo¬
lo et om̃ibus pompis eius. ⁊ om̃ibus oꝑibus eiꝰ.
morimur peccato: sicut xp̃s mortuus est incru
ce. Xp̃s de cruce depositus ẽ insepulcrum: et
nos post confessionem scẽ trinitatis. consepelie¬
aqua. Resurrexit ipse tercia die uiuus. et post
mersionẽ trinam resurgimus demorte peccatoꝵ
ad uitam : ut deo uiuanuis in scĩtate et bontta¬
te. cęt̾isq uirtutibus. Ascendit ad celos. et nos
post illum ascendemus : si in nouitate uite am¬
bulauerimus. Et quasi diceret aliquis apło. ad
quid sumus consepulti in xxp̃o: sub runeit.
Et quomodo surrexit ap̃s amortuis ꝑ głam

Expanded text:
to, et consepeliamur et conresuscitemur Christo, et to, et consepeliamur et conresuscitemur Christo, et quomodo concordet mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis ejus baptismati nostro: Christus, postquam mortuus est in cruce, de cruce positus est in sepulcro: de sepulcro tertia die victor resurrexit. Similiter et nos venientes ad fontem baptismatis, dum abrenuntiamus diabolo et omnibus pompis ejus, et omnibus operibus ejus, morimur peccato, sicut Christus mortuus est in cruce, Christus de cruce positus est in sepulcro, et nos post confessionem sanctae Trinitatis consepeliaqua. Resurrexit ipse tertia die vivus, et nos post ternam mersionem resurgemus de morte peccatorum ad vitam, ut Deo vivamus in sanctitate et bonitate caeterisque virtutibus. Ascendit ad coelos, et nos post illum ascendemus, si in novitate vitae ambulaverimus: et quasi diceret aliquis Apostolo: Ad quid sumus consepulti Christo? subjunxit: Ut quomodo surrexit Christus a m
Abbreviated transcription (Latin):
et tria incorporalia atq inuisibilia. Tria sunt
isibilia. sacerdos uidelicet. corpus baptizandum
et aqua. ⁊tria inuisibilia. fides. anima que ablu¬
itur apeccatis. & sp̃s sc̃s: quo ͤ oꝑante remissio pec¬
catoꝵ datu . fortassis etiam querit aliquis quare
iaqua solum modo. ⁊ nõ aliquando in umo
baptismus consecretur. Cui respondit beatus
ambrosius id circo iiformit᷑ hoc fieri in aqua.
ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis
aut uestim̃ti abluit: ita illud baptisma macłas
animeq sordesq uitiorum emundando absterget.
Consepulti enĩ sumus cũ illo ꝑ baptismum in
mortem. subauditur peccati et uiciorum. Quo¬
modo possumus uiuentes in carne. consepeliri
xp̃o  i morimur peccato sicut ille mortuus
ẽ in cruce. ⁊baptizamur in nomine sc̃ẽ trini¬
tatis : tunc consepeliemur ei. Si autem uiuimꝰ
peccato: nequaquã possumus consepeliri illi.
Consideremus ergo quomodo moriamur pecca¬

Expanded text:
et tria incorporalia atque invisibilia. Tria sunt et tria incorporalia atque invisibilia. Tria sunt visibilia: sacerdos videlicet, corpus baptizandum et aqua. Tria invisibilia: fides, et anima quae abluitur a peccatis, et Spiritus, quo cooperante remissio peccatorum datur. Fortassis etiam quaeret aliquis quare in aqua solummodo, et non aliquando in vino baptismus consecretur? Cui respondet beatus Ambrosius, idcirco uniformiter hoc fieri in aqua, ut intelligatur, quia sicut aqua sordes corporis aut vestimenti abluit, ita illud baptisma maculas animae sordesque vitiorum emundando abstergit. Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem, subaudis peccati et vitiorum. Quomodo possumus viventes in carne consepeliri Christo? Si moriemur peccato, sicut ille mortuus est in cruce, et baptizamur in nomine sanctae Trinitatis, consepelimur ei; si aut vivimus peccato, nequaquam possumus consepeliri ei. Consideremus ergo quomodo moriamur pecca
Abbreviated transcription (Latin):
re. dicamus ⁊ alit̾. In morte ipsus baptizati sumꝰ.
id ẽ ad exemplum et figuram mortis eiꝰ: ut
ipĩ cõmoria emur peccato. sicut ipse mortuus
est corpore.: uel ad exemplum mortis eiꝰ. eo
modo quo insequentibꝰ dicendum ẽ. Int̾ hec
uero considerandum est quatuor genera eẽ
baptismatis: uum tantum inaqua. sicut fuit
baptismus ioħis quod remissionẽ peccatorum
Nos autẽ baptizabimini sp̃u sc̃o: qui eo die in
igne apparuit suꝑ apłos. Tercium est in aqua
QIuod genus baptismatis scã eccłia modo retinet.
Quartum est insanguinis effusione quo bap¬
tizatus ẽ ipse dñs: om̃sq sc̃ĩ mr̃es. De quo dñs
etiam ait. filiis zebedei. ꝑ otestis baptizari bap¬
tismate quo ego baptizari habeo:. Id est potestis
iacobus eo baptismate baptizatus est: de collatus
ab herode. Sed hoc quoq notandum ẽ. qura
nibaptismate tria sunt corporalia atq uisibilia

Expanded text:
re. Dicamus et aliter: In morte ipsius baptizati sumus, re. Dicamus et aliter: In morte ipsius baptizati sumus, id est ad exemplum et figuram mortis ejus ut illi commoreremur peccato, sicut mortuus est ipse corpore, vel ad exemplum mortis ejus, eo modo quo in sequentibus dicendum est. Inter haec considerandum est quatuor esse genera baptismatum. Unum tantum in aquis, sicut fuit baptismum Joannis quod remissionem peccatorum Vos autem baptizabimini Spiritu sancto , quia eo die in igne apparuit super apostolos; tertium est in aqua o praecipiente: quod genus baptismatis sancta Ecclesia modo retinet; quartum est in sanguinis effusione, quo baptizatus est ipse Dominus omnesque sancti martyres: de quo etiam Dominus ait filiis Zebedaei: Potestis baptizari baptismate quod ego baptizari habeo ? id est potestis nus, scilicet Jacobus eo baptismate baptizatus est, decollatus ab Herode. Sed et hoc quoque notandum est, quia in baptismate tria sunt corporalia atque visibilia,
Abbreviated transcription (Latin):
tum ministerium xp̃i. Et ubi demorte erat a¬
carnẽ assumpsit. & ꝓ nobis mortua ẽ. Non enĩ
conuemebat ut diceret. quicumq baptizati sumꝰ
in nomine patris ⁊ sp̃s sc̃i: in morte ipsius bap
tuo in cruce ꝓpeccatis nr̃is qui ẽ caput oĩum
electoꝵ: om̃s electi qui sunt membra eiꝰ com-¬
mortui sunt peccato capiti sui xp̃o. Uerbi gr̃ã.
Sicut ablato et absciso capite cuilibet ani¬
mantis. cõmoriuntur om̃ta membra: ita mor¬
baptizati in eius passione. Passio ⁊ enim illius:
baptismus nr̃ fuit. Ille quidem mortuus est cor-¬
pore et nos peccato: quia ipse ꝓpeccatoribus
mortuus est. et nr̃m peccatum in sua morte
occidit. Aliter. In morte ipsius baptizati sumꝰ.
id ẽ infide passionis et mortis eiꝰ : quia ꝑfidem
passionis xp̃i. et ꝑ baptismi grãm: abliumur
apeccatis. Ista enim duo ita coniuncta sunt:
ut neque passio xp̃i sine baptismo. neque bap¬
tismus sine fide passionis xp̃i. nos possit falua¬

Expanded text:
um mortis Christi et ubi de morte erat acarnem assumpsit, et pro nobis mortua est. Non enim conveniebat ut diceret: Quicunque baptizati sumus ituo in cruce pro peccatis nostris, qui est caput omnium electorum, omnes electi qui sunt membra ejus, commortui sunt peccato capiti suo Christo, verbi gratia: Sicut ablato et absciso capite cujuslibet animantis, commoriuntur omnia membra, ita morbaptizati in ejus passione. Passio etenim illius baptismus noster fuit. Ille quidem mortuus est corpore, et nos peccato, quia ipse pro peccatoribus mortuus est, et nostrum peccatum in sua morte occidit. Aliter: In morte ipsius baptizati sumus, id est in fide passionis et mortis ejus quia per fidem passionis Christi et baptismi gratiam abluimur a peccatis. Ista enim duo ita conjuncta sunt, ut neque passio Christi sine baptismo neque baptismus sine fide passionis Christi, nos possit salva
Abbreviated transcription (Latin):
mus in xep̃o iħu. in morte ipsius baptiza¬
ti sumus. Beatus apłs mistice et subti¬
lissime isto in loco loquitur. et uult os¬
tendere quomodo misterium mortis. sepul¬
ture. ⁊ resurrectionis xp̃i ad baptismum
nr̃m ꝑtineat : et dicit. Numquid ignoratis
o romani misterium mortis ap̃i. sepulture
ac resurrectionis. quomͦ conueniat misterio
baptismatis. Certe nõ ignoratis ut puto. Et si
ignoratis: ego uob̃ pandam. Sed questio orit᷑

Expanded text:
mus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Beatus apostolus mystice et subtilissime isto in loco loquitur, et vult ostendere quomodo mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis Christi ad baptismum nostrum pertineat, et dicit: Nunquid ignoratis, o Romani, mysterium mortis Christi, sepulturae ac resurrectionis, quomodo conveniat mysterio baptismatis? Certe, ut puto, ignoratis: et si ignoratis, ego vobis pandam. Sed quaestio oritur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ timore ⁊ cõpunctione cordis oĩq reuerẽtia.
debemꝰ accede: recolentes qͣnto amore nos di¬
lexit. qui ꝓ nob̾ se ipsũ obtulit: ut nos redi¬
cenauit dicens. Hic calix nouũ testam̃tũ
ẽ in meo sanguine: id ẽ hic caliaxe quẽ uob̾
trado. nouu testam̃tũ significat: ut fulgẽ¬
tius dicit. Uel nouũ testam̃tũ cõfirmat in
meo sanguine: siue ꝑ meũ sanguinẽ. Cali¬
cẽ noui testam̃ti dicit. ad distinctionẽ uete¬
ris testam̃ti qd̾ cõfirmatũ ẽ sanguine hyrcor̃
et tauroꝵ. sic̃ habent᷑ in exodo dicente mo¬
yse ad popłm: qño collegit sanguinẽ hir¬
coꝵ in calice uel patena.⁊ asꝑsit eundem
popłm. Hic ẽ sanguis testamenti: qd̾ man¬
dauit uob̃ ds̃. Id ẽ hic sanguis ẽ testis uer¬
boꝵ ⁊ ꝓmissionũ dĩ ad uos: et testis uerboꝵ
milit̾ nouũ testam̃tũ id ẽ ȩuangłiũ. ubi cõ¬

Expanded text:
ne cordis, omnique reverentia debemus accedere, recolentes quanto amore dilexit nos, qui pro nobis seipsum obtulit ut nos redicoenavit, dicens: Hic calix Novum Testamentum est in meo sanguine, id est calix quem vobis trado, Novum Testamentum significat, ut Fulgentius dicit, vel Novum Testamentum confirmat in meo sanguine, sive per meum sanguinem. Calicem Novi Testamenti dicit ad distinctionem Veteris Testamenti, quod confirmatum est sanguine hircorum et taurorum, sicut habetur in Exodo, dicente Moyse ad populum quando collegit sanguinem hircorum in calice vel patena, et aspersit eumdem populum. Hic est sanguis Testamenti quod mandavit borum et promissionum Dei ad vos, et testis verborumiliter Novum Testamentum, id est Evangelium, ubi con
Abbreviated transcription (Latin):
digne ꝑcipiunt. uidiciũ inde sumũt et dãp¬
nationẽ: ostendit quosdã corinthioꝵ uindie¬
infirmitatibꝰ multis correpti sũt.⁊ quidã etiã
mortui: ut illoꝵ exẽplo. cęteri discerent noi
deb̾e indigne et negligent̾ corpꝰ dñi sumere.
Q uod si nosmet ipsos diiudicaremꝰ id ẽ discu¬
teremꝰ. ⁊ examinaremꝰ uitã nr̃am utrũ digni
eẽmꝰ nec ne : et si nosmet ipsi errores nr̃os cor¬
rigeremꝰ. nõ utiq diiudicarem᷑ : id ẽ nõ dãp¬
narem᷑ a xp̃o. neq in hoc secło neq in fut᷑o.
Dũ uidicam᷑ aut̃ in paucis in illis uidelicet
qui infirmant᷑. febricitat in p̾senti.⁊ in illiꝰ
etiã qui moriunt᷑: a dño corripim᷑ et flagella¬
mur corpore ꝑ illos: ut ipsi timore ꝑterriti.
nõ dãpnemur eternalit̾ cũ hoc mundo: id est
cũ infidelibꝰ et amatoribꝰ huiꝰ mundi. Nichil
enĩ distat ab infideli : qui irreuerent̃ cũ sit¬
õĩbꝰ peccatis criminalibꝰ cõmacłatꝰ ad mensã

Expanded text:
unt, judicium inde sumunt et damnationem; ostendit quosdam apud Corinthios vindicinfirmitatibus multis correpti sunt, et quidam etiam mortui, ut illorum exemplo caeteri discerent non debere indigne et negligenter corpus Domini sumere. Quod si nosmetipsos dijudicaremus, id est discuteremus et examinaremus vitam nostram utrum digni essemus necne, et nosmetipsi errores nostros corrigeremus, non utique judicaremur, id est non damnaremur a Christo, neque in hoc saeculo, neque iidelicet qui infirmantur et febricitant in hoc praesenti et in illis etiam qui moriuntur, a Domino corripimur, et flagellamur corpore per illos ut ipso timore perterriti, non damnemur aeternaliter cum hoc mundo, id est cum infidelibus et amatoribus hujus mundi. Nihil enim distat ab infideli, qui irreverenter cum omnibus peccatis criminalibus commaculatus, ad mensam
Abbreviated transcription (Latin):
at ipse ad iudiciũ. Duobꝰ modis annũcia-¬
mꝰ mortẽ dñi iã eẽ celebratã ꝓ nr̃a redẽp-¬
tione. uel ipsũ misteriũ celebrando ubi
iteramꝰ passionẽ eiꝰ. uel ętiã p̾dicando a-¬
liis : quod utrũq agere debemꝰ ⁊ sum̃do
et p̃dicando. hoc quoq sciendũ ẽ qr caro sal¬

Expanded text:
Duobus modis annuntiamus mortem Domini jam esse celebratam pro nostra redemptione vel ipsum mysterium celebrando, ubi iteramus passionem illius vel etiam praedicando aliis, quod utrumque agere debemus, et sumendo et praedicando. Hoc quoque sciendum est, quia caro n
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. Lit qͥ nos ꝑ diuinitatis sue poten¬
tiam creauerat. ꝑ humanitatis suȩ infirmi¬
tatẽ recrearet : qui uenit ꝑ aquã ⁊ sangui¬
nẽ. aquã uidelicet lauacri: et sanguinem
lutionẽ dignatꝰ ẽ. ut nob̃ baptisim sacram̃¬
tũ cõsecraret ac tradet: uerũ ętiã sangui¬
nẽ suũ dedit ꝓ nob̃. sua nos passione rede-¬
mit : cuiꝰ sacramentis semꝑ refecti nutrire
descendit sp̃c sc̃s in spetie colũbȩ suꝑ eum.
testimoniũ illi ꝑhibens quia ueritas est :
hoc ẽ uerꝰ dĩ filius. Uerus mediator dĩ et
hominũ. Uerꝰ humani generis redẽptor ac
reconciliator. Uere ipse mundꝰ ab oĩ labe
di. Quod ȩtiã ipse baptista uiso eiusdẽ sp̃s
aduentu: intelligens ait. Qui me misit bapti¬
zare in aqua: ille mͥ dixit. Suꝑ quẽ uideriᷤ
sp̃m descendentẽ.⁊ manentẽ suꝑ eũ : hic ẽ

Expanded text:
tempore, ut qui nos per divinitatis suae potentiam creaverat, per humanitatis suae infirmitatem recrearet. Qui venit per aquam et sanguinem, aquam videlicet lavacri, et sanguinem lutionem dignatus est, ut nobis baptismi sacramentum consecraret ac traderet, verum etiam sanguinem suum dedit pro nobis, sua nos passione redimens, cujus sacramentis semper refecti nutriremdescendit Spiritus sanctus in specie columbae super eum, testimonium illi perhibens quia veritas est, hoc est verus Dei Filius, verus mediator Dei et hominum, verus humani generis Redemptor ac reconciliator, vere ipse mundus ab omni condi. Quod etiam ipse Baptista, viso ejusdem Spiritus adventu intelligens, ait: Qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, h
Abbreviated transcription (Latin):
retro abire. Itaq fr̃s mei cũ cõuenitis ad
manducandũ corpꝰ ⁊ sanguinẽ xp̃i ĩ eccłia
mnincẽ expectate : ut multorũ oblatio simul
celebretur. ⁊ om̃s cõmunit̾ ex uno pane cõ¬
municate : quia oblatio illa uniꝰ panis est
et cõmunis debet ẽẽ õĩbꝰ. Si quis esurit:
domi manducet. Id ẽ qui impatiens ẽ. nec
uult ieumare cũ ceteris: domi terreno pa¬
ne uescat᷑. Ut nõ in iudiciũ cõueniatis. id est
ne corpꝰ xp̃i rep̃hensibilit̾ ꝑcipiatis ad damp

Expanded text:
 abire. Itaque, fratres mei, cum convenitis ad manducandum corpus et sanguinem Christi in Ecclesia, invicem exspectate, ut multorum oblatio simul celebretur, et omnes communiter ex uno pane communicetis: quia illa oblatio unus panis est, et communis debet esse omnibus. Si quis esurit, domi manducet, id est qui impatiens est nec vult jejunare cum caeteris, domi terreno pane vescatur, ut non in judicium conveniatis, id est ne corpus Christi reprehensibiliter percipiatis ad damna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓditori uidȩ. S nõ inmerito querit aliqͥs.
quare saluator nr̃ post cęnã corporis ⁊ san¬
guinis sui sacramenta apłis tradiderit: uł
unde ꝓcesserit ista cõsuetudo unuersalis
eccłiȩ. ut ieium doceamur eadẽ sacramẽta

Expanded text:
ri Judae. Sed non immerito quaerit aliquis, quare Salvator noster, post coenam corporis et sanguinis sui, sacramenta apostolis tradiderit, vel unde processerit ista consuetudo universalis Ecclesiae, ut jejuni doceamur eadem sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diabolus tenebat antea ꝑ suggestionẽ
et tẽptationẽ. postea tenuit ad possidendum
plemꝰ : ut nicħ alud posset cogitare aut fa¬
cere. nͥ quod uoluntas eiꝰ erat. Dic̃ enĩ euan¬
głista. qr post bucellã statim intrount ina
eũ sathanas: ut malũ qd̾ illo instigante trac¬
tauerat. focõcitante ꝑficeret. Qui enĩ man¬
ducat ⁊ bibit indigne. sic̃ iã supͣ diximus:
iudiciũ sibi manducat ⁊ bibit. id ẽ ad dãp¬
nationẽ suã illud sumit: nõ diudicans cor¬
pus dm̃. id ẽ nõ discernẽs a reliquis cibis. Cũ
se deb̾e p̃stare ei. ad cuiꝰ corpꝰ sumendũ accedit.
Ideo. subauditur qr indigne p̃sumitis ꝑciꝑe
salutiferũ sacramentũ : id circo sũt int̾ uos o
corithii multi infirmi. id ẽ languentes: et ĩ¬
becilles. id ẽ febricitantes : et dormiuũit multi.
nõ sõpno pacis neq quietis. s morte dãpnati¬
onis : id ẽ mortui fũt morte ȩterna ꝓpt̾ hoc

Expanded text:
quem diabolus ante tenebat per suggestionem quem diabolus ante tenebat per suggestionem et tentationem, postea renuit ad possidendum plenius, ut nihil aliud posset cogitare aut facere, nisi quod ejus voluntas erat. Dicit enim evangelista, quia post buccellam statim introivit in eum satanas, ut malum quod illo instigante tractaverat, eo concitante perficeret. Qui enim manducat et bibit indigne, sicut supra diximus, judicium sibi manducat et bibit, id est ad damnationem suam illud sumit, non dijudicans corpus Domini, id est non discernens a reliquis cibis. Cum se debere praestare ei ad cujus corpus sumendum accedit. Ideo, subaudis quia indigne praesumitis percipere salutiferum sacramentum, idcirco sunt inter vos, o Corinthii, multi infirmi, id est languentes et imbecilles, id est febricitantes, et dormiunt multi, non somno pacis et quietis, sed morte damnationis, id est mortui sunt morte aet
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ sũpserit indigne: reus erit corporis ⁊ san¬
guinis dm̃. id ẽ penas eternas inde exsoluet:
nͥ penitentia digna hoc expiauerit. aliisq
bonis oꝑibꝰ. Indigne dicit. id ẽ ordine non
obseruato: uidelicet qͥ alit̃ misteriũ illud
celebrat uel sumit. ꝗͣ. traditũ ẽ a scĩs patri¬
bus: uel qui nullam differentiã credit ĩt̃
illud corpꝰ xͥ. ⁊ reliquos cibos: uel qui gra¬
uioribꝰ criminibꝰ cõmacłatꝰ p̾sumit illud
sum̾e. Qalit̃ ut dixcimꝰ illud comedit et
bibit. indigne illud sumit: ideoq penas
pane illo edat. id ẽ de corpore dñi: et de
calice bibat. id ẽ de sanguine dñi. Probet
de alii sumũt remediũ. accipiat ille iudici¬
um et dãpnationẽ indigne illud ꝑcipiens:
sic̃ fecit uidas ꝓditor. Nã cũ alii discipłi sũp¬
sissent illud terribile sacram̃tũ ad remediũ
et salutẽ suã : ille qui indignꝰ erat tanto mu¬
sterio. accepit illud ad dãpnationẽ suã: qͥa

Expanded text:
i sumpserit indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini, id est poenas aeternas inde exsolvet, nisi poenitentia digna hoc expiaverit, aliisque bonis operibus. Indigne dicit, id est ordine non observato, videlicet qui aliter mysterium illud celebrat vel sumit, quam traditum est a sanctis Patribus, vel qui nullam differentiam credit inter illud corpus Christi, et reliquos cibos, vel qui gravioribus criminibus commaculatus praesumit illud sumere. Qui taliter, ut diximus, illud comedit et bibit indigne, illud sumit, ideoque poenapane illo edat, id est de corpore Domini, et de calice bibat, id est de sanguine Domini. Probet de alii sumunt remedium accipiat ille judicium et damnationem, indigne illud percipiens, sicut fecit Judas proditor. Nam cum alii apostoli sumpsissent illud terribile sacramentum ad remedium et salutem suam, ille qui indignus erat tanto mysterio accepit illud ad damnationem suam: quia
Abbreviated transcription (Latin):
cne auos riarym est ex deo:
uincit mundũ. Ideo namq manda¬
ta diuina nõ sũt grauia: quia om̃s
qui uera deuotiõe his mancipant᷑. ⁊ aduersa
mundi huiꝰ ⁊ blandimenta pari mente cõtẽp¬
nũt: ipsam quoq mortẽ uelut ingressũ pa-¬
triȩ cęlestis amant. Et ne quis sua uirtute. mũ
di uel luxxus uel labores se suꝑare posse cõfi¬
deret: cõsulte subiungit. Hȩc ẽ uictoria quȩ¬

Expanded text:
m est ex Deo, vincit mundum. Ideo namque mandata divina non sunt gravia, quia omnes qui vera devotione his mancipantur, et adversa mundi hujus et blandimenta pari mente contemnunt, ipsam quoque mortem, velut ingressum patriae coelestis amantedi vel luxus vel labores se superare posse confideret, consulte subjungit: Et haec est victoria qu
Abbreviated transcription (Latin):
testificatꝰ ẽ de filio suo. Magnũ ẽ testimoniũ
hõis: qd̾ ꝑhibet de filio dĩ dicens. Dixit dñs
dño meo: sede a dextris meis. Et ex ꝑsona ip¬
sius filii. Dñs dixit ad me filius meus es tu.
Itẽq ex ꝑsona patris loquentis de filio. Ip¬
se inuocauit me pat̾ meus es tu: deus m̃s
et susceptor salutis meȩ. Pat̃ m̃s: quia ego fi¬
lius aĩ. ds̃ m̃s: quia ego hõ. Susceptor salu¬
tis meȩ: quia ego passurꝰ. ⁊ amorte saluan¬
dus sũ. Et ego inquit pͥmogenitũ ponã illũ:
excelsũ pre regibꝰ t̾rȩ. Uerade ⁊ oĩ acceptiõe

Expanded text:
testificatus est de Filio suo. Magnum est testimonium testificatus est de Filio suo. Magnum est testimonium hominis quod perhibet de Filio Dei, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis. Et ex persona illius Filii: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu. Itemque ex persona Patris loquentis de Filio: Ipse invocabit me, Pater meus es tu, Deus meus, et susceptor salutis meae. Pater meus, quia ego Filius Dei; Deus meus, quia ego homo; susceptor salutis meae, quia ego passurus et a morte salvandus sum. Et ego, inquit, primogenitum ponam illum excelsum prae regibus terra
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ ipsũ dm̃i corpꝰ meliꝰ post mortẽ eẽt uic¬
turũ resuscitatũ in głia: et ipsa mors illiꝰ nob̃
uitã donaret. Hoc quoq quod sudor eiꝰ instar
guttarũ sanguinis decurrebat in t̾ram. testi¬
moniũ ꝑhibebat illi sacroscõ misterio: qd̾ ec¬
cłiã totũ ꝑ orbẽ suo sanguine lauaret. Tres s̃¬
quit unũ sũt. In diuidua nãq hȩc manent.
nicħq eoꝵ a sui conexioẽ seuingit᷑: quia nec
S ⁊ in nob̾ hȩc unũ sũt : nõ naturȩ eiusdem
subsistentia. s eiusdẽ oꝑatione misterii. Namr
sic̃ beatꝰ ambrosiꝰ ait : sp̃c mentẽ renouat. aqͣ
Sp̃c enĩ nos ꝑ adoptionẽ filios dei fecit. sacri
fontis unda nos abluit: sanguis dm̃ nos rede¬
mit. Alterũ gͥ minsibile. alterũ uisibile testi¬
moniũ sacramento cõsequit᷑ sp̃ali. Si testimo¬
niũ hõĩs accipimꝰ: testimoniũ dei maius est.
Im̃ hoc ẽ testimoniũ dĩ. qd̾ mauis ẽ: quia

Expanded text:
quia et ipsum Domini corpus melius post mortem esset vicquia et ipsum Domini corpus melius post mortem esset victurum resuscitatum in gloria, et ipsa mors illius nobis vitam donaret. Hoc quoque quod sudor ejus instar guttarum sanguinis decurrebat in terram testimonium perhibebat illi sacrosancto mysterio, quod Ecclesiam totum per orbem suo sanguine lavaret. Et  unum sunt. Individua namque haec manent, nihilque eorum a sui connexione sejungitur, quia nec Sed haec in nobis unum sunt, non natura ejusdem subsistentiae, sed ejusdem operatione mysterii. Nam sicut beatus Ambrosius ait: Spiritus mentem renovat, aqua Spiritus enim nos per adoptionem filios Dei fecit, sacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile testimonium sacramento consequitur spiritali: Si testimonium hominum accepimus, testimonium Dei majus est, quoniam hoc est testimonium Dei quod majus est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m eẽ ueritatẽ testatur. ipse ueritatẽ cog¬
nominat. baptista illũ ueritatẽ p̃dicat. filiꝰ
tonitrui ueritatẽ ęuangłizat. taceant blas¬
phemi : qui hunc fantasina ẽẽ dogmatiz ãt.
Pereat de t̾ra memoria eoꝵ: qui eũ uel dñm
uel hominẽ eẽ uerũ denegant. Quia tres st̃:
qui testimoniũ adant. Sop̃cari aqua.⁊ sanguiꝰ.
suꝑ baptizatũ descendit. Si em̃ uerꝰ dĩ filiꝰ
nõ eẽt : nequaꝗͣ. in eũ tanta manifestatioẽ
sp̃e sc̃s ueniret. Aqua ętiã et sanguis dedere
fieri posset : si uerã carnis naturã nõ hab̾et.
S ⁊ hoc quod ante passionẽ cũ oraret factꝰ ẽ
sudor eiꝰ sic̃ guitȩ sanguinis decurrentis in
t̾ram: ueritati carnis assũpte testimoniũ dat.
Nec reticendũ quod in hoc quoq sanguis et
aqua testimoniũ illi dederũt. qd̾ de lat̾e mor¬
tui iiuacit̾ effluxerũt: qd̾ erat cõtͣ naturam
o ueritatis fuit cõgruũ. Uidelicet insinuans.

Expanded text:
m esse veritatem testatur, ipse se veritatem cognominat. Baptista illum veritatem praedicat, filius tonitrui veritatem evangelizat. Taceant blasphemi, qui hunc fantasma esse dogmatizant. Pereat de terra memoria eorum, qui cum vel Deum vel hominem esse verum denegant. Quia tres sunt qui testimonium dant, Spiritus, aqua et sanguis. tizatum descendit. Si enim verus Dei Filius non esset, nequaquam in eum tanta manifestatione Spiritus sanctus veniret. Aqua etiam et sanguis dedere fieri posset, si veram carnis naturam non haberet. Sed et hoc quod ante passionem, cum oraret, factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram , veritati carnis assumptae testimonium dat. Nec reticendum quod in hoc quoque sanguis et aqua testimonium illi dederunt, quod de latere mortui vivaciter effluxerunt, quod erat contra naturam ruum, videlicet insinuatur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ipse de filio suo: cũ de celo illiĩ alloquenꝰ
ait. uu es filiꝰ meus dilectꝰ: inte cõplacuit
michi. Magnũ ẽ testimoniũ p̃cursoris. quod
dĩ filio ꝑhibens ait. Ego baptizaui uos aqua:
ille uͦ baptizabit uos sp̃u scõ. Manis ẽ testi¬
moniũ patris. quo sp̃m sc̃m in eũ quo sẽ¬
ꝑ erat plenꝰ: ętiã uisibilit̾ misit. Qui cre¬
dit in filio dei: habet testimoniũ dei in se.
Qui ita credit in filio dei. ut exerceat oꝑ¬
ando qd̾ credit. habet testimoniũ dei in se.
Illud utiq qr ipse quoq filioꝵ dei numero
ire cõputetur: ipso umquo dĩ filio sic suis
fidelibꝰ pollicente. Si quis mͥ ministrauerit:
honorificabit eũ pater m̃s. Quod si dei testi¬
moniũ habere merueris: si dm̃ testẽ tue fi¬
dei intemerate possederis. quid te hominum
infamia. quid ȩtiã ꝑsequutio ledit: Si enĩ
ds̃ ꝓ nob. quis contͣ nos.¬

Expanded text:
elo illum alloquens ait: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi . Magnum est testimonium praecursoris, quod de Dei Filio perhibens ait: Ego baptizavi vos aqua, ille vero baptizabit vos Spiritu sancto . Majus est testimonium Patris, quo Spiritum sanctum in eum quo semper erat plenus etiam visibiliter misit. Qui credit in Filium Dei, habet testimonium Dei in se. Qui ita credit in Filium Dei, ut exerceat operando quod credit, habet testimonium Dei in se. Illud utique quia ipse quoque in filiorum Dei numero jure computetur, ipso unico Filio Dei sic suis fidelibus pollicente: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Quod si testimonium Dei habere merueris, si Deum testem tuae fidei intemeratae possederis, quid te hominum infamia, quid etiam persecutio laedit? Si enim Deus pro nobis, quis contra nos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ oĩ diligentia penes te in memoriã mei:
ut quotienscũq uideris recorderis mei. qui
amicꝰ ad mittens illud mimꝰ sui amici caris¬
simi. si cũ toto aĩo dilexit. nõ pot̾ nõ dole
re ⁊ tristari de morte amici: quotienscũq
munꝰ sibi dimissũ cõspicit. Similit̾ nos quo¬
tienscũq accedimꝰ ad cõsecrandũ uel ꝑcipiẽ¬
dũ sacramentũ muneris ęterni. qd̾ nob̃̾ dñs

Expanded text:
cum omni diligentia penes te in memoriam mei, ut quotiescunque illud videris, recorderis mei. Qui amicus admittens munus illud amici sui charissimi, si eum toto corde dilexit, non potest non condolere ei et tristari de morte amici, quotiescunque munus sibi dimissum conspicit. Similiter nos quotiescunque accedimus ad consecrandum, vel percipiendum sacramentum muneris aeterni, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
gitur et comeditur xpistꝰ immolat᷑ ⁊ come¬
corpꝰ quod in cruce pependit
ꝓ nr̃a salute ⁊ redẽptione ẽ immolatũ: ita
cotidie ad nr̃am salutẽ ⁊ redemptionẽ. iste
panis deo offertur : qͥ licet panis uideatur.
les ẽẽ ad peccandũ. tradidit nob̾ hoc sacra¬
mentũ: ut quia ipse iã nõ potest mori. et
nos cõtidie peccamꝰ : habeamꝰ uerũ sacrifi¬
ciũ quo possimꝰ expiari. Ideoq qr unũ cor¬
pꝰ faciũt.⁊ ꝓ nr̃a redẽptiõe offerũtur: dix̃.
hoc ẽ corpꝰ meũ qͦd ꝓ uob̾ tradetur. Et addi¬
dit. hoc facite id ẽ hoc corpꝰ scificate: in me¬
licet passionis meȩ. ur̃eq redemptioĩs : quia
ego uos redemi sanguine meo. Relinquens
dñs hoc sacramentũ salutiferũ oĩbꝰ fidelib
ut illud infigeret cordibꝰ ⁊ memorie eoꝵ : e¬
git more cuiuscũq hõĩs. qui appropinquan
morti aliqd̃ munꝰ p̾ciosũ dimittit alicui ami

Expanded text:
gitur et comeditur, Christus immoletur et comegitur et comeditur, Christus immoletur et comeuce deposuit pro nostra salute et redemptione est immolatum, ita quotidie ad nostram salutem et redemptionem iste panis Deo offertur, qui licet panis videatur, les esse ad peccandum, tradidit nobis hoc sacramentum, ut quia ipse jam non potest mori, et nos quotidie peccamus, habeamus verum sacrificium quo possimus expiari. Ideoque quia unum corpus faciunt et pro nostra redemptione offeruntur, dixit: Hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur, et addidit: Hoc facite, id est corpus hoc sanctificate in met passionis meae, vestraeque redemptionis, quia ego vos redemi sanguine meo. Relinquens Dominus hoc sacramentum salutiferum omnibus infidelibus, ut illud infigeret cordibus et memoriae eorum, more cujuscunque hominis egit, qui appropinquans morti aliquod munus pretiosum dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ ⁊ gr̃as agens fregit ⁊ dioxit. funti sollẽp¬
niis ueteris paschȩ. que in cõmemorationẽ
antique liberationis dĩ popłi de egipto age¬
bant᷑ oĩbꝰ annis: transiit statim ad nouum
pascha. sic̃ supradiximꝰ : quod in memoriã
sue passiois ⁊ nr̃ȩ redẽptiõis. ȩccłiȩ sue reli¬
quit frequẽtandũ. Fregit ipse panẽ. quem
discipłis porrexit: ut ostendet corporis sui
fractioẽm ⁊ passionẽ sine sua sponte nõ uen¬
turã. sic̃ ipse antea dixcerat: potestatẽ ha¬
beo ponendi aĩam meã. Accipite ⁊ mandu¬
cate. Hoc ẽ corpꝰ meũ: qd̾ ꝓ uob̾ tradetur.
nis ipse xp̃c quẽ tradidit discipłis suis ⁊ õibꝰ
p̃destinatis ad uitã ęternã.⁊ quẽ cotidie cõ
secrant sacerdotes in eccłia cũ uirtute di¬
umitatis que illũ. replet: uerũ corpꝰ est xͥ.
Hec sũt duo corpora illa caro quã
assũpsit. ⁊ iste panis: s unũ uerũ
corpus faciũt xp̃i. in tantũ ut dũ ille fran¬

Expanded text:
is. Finitis solemniis veteris paschae, quae in commemorationem antiquae liberationis populi Dei de Aegypto agebantur omnibus annis, transiit statim ad novum pascha, sicut supra diximus, quod in memoriam suae passionis et nostrae redemptionis, Ecclesiae suae relinquit frequentandum. Fregit ipse panem quem discipulis porrexerat, ut ostenderet corporis sui fractionem et passionem, sine sua sponte non venturam, sicut ipse antea dixerat: Potestatem habeo ponendi animam meam. Accipite et manducate: hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. nis quem Christus tradidit discipulis suis omnibusque praedestinatis ad vitam aeternam, et rant sacerdotes in Ecclesia, cum virtute divinitatis, quae illum replet, verum corpus est Christi. Nec sunt duo corpora illa caro quam assumpsit et iste panis, sed unum et verum corpus sunt Christi, in tantum ut dum hic fran
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ facitis. ⁊ talit̾ iam ebrii corpꝰ dñi ꝑcipitis.
et qd̾ facies pauꝑũ cõfunditis. Ego em̃ accepi
a dño qd̾ ⁊ tradidi uob̃̾. id ẽ misteriũ corporis
et sanguinis dñi quomͦ debeatis sumere: sic̃

Expanded text:
lem facitis, et taliter jam ebrii, corpus Domini percipitis, lem facitis, et taliter jam ebrii, corpus Domini percipitis, et facies pauperum confunditis. Ego enim accepi a Domino quod et tradidi vobis, id est mysterium corporis et sanguinis Domini, quomodo debeatis s
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃d ueteres eñ cõsuetudo erat hora nona
cenare. nõ in abscõdito s in ꝓpatulo: ne
singularitas luxuriã gign̾et᷑. Et alius qui
dem esurit. ille uidelicet qͥ pauꝑtate p̃¬
mente. caret pane triticeo ⁊ uino qd̾ defe¬
rat ad cõsecrandũ. unde cõmimicetur: uł
unde p̃paret sibi cõuiuiũ. Aliꝰ aut̃ diues
quilibet et potens. ebriꝰ ẽ et crapulatꝰ: tam
ex aliis cibis. ꝙͣ etiã ex sacramentis corporis
et sanguinis dñi. Numqͥd domos nõ habe¬
tis o corithii ad manducandũ ⁊ bibendũ
cõmunes cibos : Aut eccłiã dĩ cõtẽpnitis. id
ẽ despicabilẽ facitis et ꝓ nichilo ducitis. pa¬
rentes uob̃ turpia cõuiuia in ea:
cõfunditis eos id ẽ uerecundari fa
qͥ nõ habent subauditur alimenta ex qͥb
cõsecretur corpꝰ xͥ et sanguis. uel unde sibi
p̃parent cęnã in ipsa ȩccłia sic̃ uos qui dun-¬
in hoc quod bene agitis in quibusdã rebꝰ. in
hoc tam̃ nõ laudo uos qd̾ eccłiã dĩ despicabi¬

Expanded text:
 consuetudo erat, hora nona coenare, non in abscondito, sed in propatulo, ne singularitas luxuriam gigneret. Et alius quidem, vestrum, esurit, ille videlicet qui paupertate premente caret pane triticeo et vino quod deferat ad consecrandum, unde communicetur, vel unde praeparet sibi convivium. Alius autem, dives quilibet et potens, ebrius est, et crapulatus tam ex aliis cibis quam etiam ex sacramentis corporis et sanguinis Domini. Nunquid domos non habetis, o Corinthii, ad manducandum et bibendum, communes cibos? Aut Ecclesiam Dei contemnitis, id est despicabilem facitis, et pro nihilo ducitis, parantes vobis turpia convivia in ea, et confunditis eos, id est verecundari facitis, qui non habent? alimenta, ex quibus consecretur corpus Christi et sanguis, vel unde sibi praeparent coenam in ipsa Ecclesia, sicut vos qui divi subaudis in hoc quod bonum agitis in quibusdam rebus; in hoc tamen non laudo, vosque Ecclesiam Dei despicabi