comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i gͥ humilitatis turrĩ construe¬
re cupimus: pͥus nos p̃parare
ad aduersa huius scħ debemus. Hoc
enin inter terrenum & cȩleste ȩdifici¬
um distat ÷ qđ terrenum ȩdifitium
expensas colligendo construitur: cȩ¬
lestȩ uͦ edifitium expensas disꝑgen¬
do. Ad illud sũptus facimꝰ. si non ha¬
bita colligamꝰ: ad istud sũptꝰ facimus.
si & habita relinquamꝰ. Istos sũptus
diues ille hab̃e non potuit: qui multas
possessiones possidens. magistrũ re¬
quisiuit dicens. Mlagister bone: qͥd
faciens uitam ȩternam possidebo. ͦ
Qui cũ p̃cepta relinquendi omĩa au¬
disset: tristis abscessit. Et inde ẽ an¬
gustatus in m̃te: unde foris fuit latior
in possessione. Quia enim in hac ui¬
ta amabat sũptus celsitudinis: ten¬
dendo ad ȩternam patriam. hab̾e no¬
luit sũptus humilitatis. IIIi.¬
qđ ueritas dicit: om̃s qui uid̾int
incipiant illudẽ ei: quia iuxta pau
li uocem spectaculum facti sumus
mundo & angł̃is et hominib. Et in ommne

Expanded text:
itur humilitatis turrim construere cupimus, 1630 prius nos praeparare contra adversa hujus saeculi debemus. Hoc etenim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste vero aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus, ad istud sumptus facimus, si et habita relinquamus. Istos sumptus dives ille habere non potuit, qui, multas possessiones possidens, magistrum requisivit, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo ? Qui cum praeceptum relinquendi omnia audisset, tristis abscessit, et inde est angustatus in mente, unde foris fuit latior in possessione. Quia enim in hac vita amabat sumptus celsitudinis, tendendo ad aeternam patriam habere noluit sumptus humilitatis. Cquod dicitur: Omnes qui viderint incipiant illudere eili vocem, spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Et in omne
Abbreviated transcription (Latin):
crucem dñi baiulamus: cum aut ꝑ ab¬
stinentiam carnem afficimusͥ aut ꝑ
cõpassionem ꝓximi. necessitatẽ illius
nrãm putamus. Qui enim dolorem ex¬
hib& in aliena necessitate: crucẽ por¬
tat inm̃te. Sciendum uͦ est: qđ sunt
non nulli qui carnis abstinentiam ñ¬
ꝓ deo s ꝓ inam gła exhibent. E sunt
pleriq qui cõpassionem ꝓximo ñ sp̃u¬
aliter. s carnalit᷑ impendunt: ut ei
ñ ad uirtutẽ. s quasi miserando ad
culpas faueant. Hii itaq crucẽ qͥdẽ
uidentur ferre: s dnm̃ non secunt᷑.
Unde recte hȩc eadem ueritas dicit.
Qui ñ baiulat crucem suam & uenit
post me: non pot̃ ms̃ ẽẽ discipłs.
Dire est: uł carnis abstinentiam
uel cõpassionẽ ꝑ roximo ꝓstudio ȩ¬
ternȩ intentionis exhib̾e. Nam qͥsqͥs
hec ꝓ temporali intentione exhib&:
crucem quidem baiulat: s ire post
dñm recusat. Quia uͦ sublimia pre¬
cepta data sunt: ꝓtinus cõparatio
ȩdificandȩ sublimitatis adiungitur

Expanded text:
crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam n sed pro inani gloria, exhibent; et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter, impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde et recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit postire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedifican
Abbreviated transcription (Latin):
yses solus cum iosue montẽ dei ascen¬
dens: ad regendum uulgus in cam¬
po donec redirent. aaron ordinauit¬
& hur. Aaron qui interp̃tatur mons¬
fortitud inis singl̃arem dñicȩ in carnationiᷤ
pariuili. & si comitari magistros ad pe¬
netranda summȩ diuinitatis archana
dore signari. Lec. xii.¬

Expanded text:
yses solus cum Josue montem Dei ascenyses solus cum Josue montem Dei ascendens; ad regendum vulgus in campo donec redirent, Aaron ordinavit et Hur. Aaron quippe qui interpretatur monsfortitudinis, singularem dominicae Incarnationis parvuli, et si comitari magistros ad penetranda summae Divinitatis arcana dore signari. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
rebat eum tangere: quia uirtus.
de illo exibat. & sanabat om̃s. Et su¬
pra. leꝑsus dñõ tangente mundatur.
ꝙ hic omnis turba quȩ eum tangere
potuit. sp̃e illius uir tute sanatur. Tac¬
tus gͦ saluatoris: opus est salutis. Qũe
tangere. est fideliter in eum credẽ. A quo
tangi: est eius munere firmari. S unus¬
quisq in suo sensu habundat. Turbȩ quȩ
delonge ad audiendum confluunt: des¬
cendentis in campũ dñi curantur ad¬
tactu. Discipłi qui in minoribus ĩa sunt
instituti. in montis cacumine ad ma¬
iora ꝓuehuntur : e quib ȩtiam eligun¬
tur qui eum transfiguratum secreto
in monte speculentur: unus p̃ om̃ib
quasi sublunioris sapientiȩ fonte debri¬
andus. magistri recumbit in pectore.
Raroq uspiam. uł turbas dñm ad al¬
tiora sequi uł quẽpiam debilem inue¬
mes in monte curari: s extincta fe¬
bre libidinum. accensaq scientiȩ luce
pedetentin qͣmq ad culmen subire uir¬
tutum. Ilam & in ueteri testam̃to mo¬

Expanded text:
rebat eum tangere, quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes. Et supra leprosus Domino tangente mundatur, et hic omnis turba quae eum tangere potuit spiritus illius virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, opus est salutis. Quem tangere, est fideliter in eum credere. A quo tangi est ejus munere firmari. Sed unusquisque in suo sensu abundat. Turbae quae de longe ad audiendum confluunt, descendentis in campum Domini curantur attactu. Discipuli qui in minoribus jam sunt instituti, in montis cacumine ad majora provehuntur. E quibus etiam eliguntur, qui eum transfiguratum secreto in monte speculentur. Unus prae omnibus quasi sublimioris sapientiae fonte inebriandus, magistri recumbit in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel quempiam debilem invenies in monte curari, sed exstincta febre libidinum, accensaque scientiae luce, pedetentim quemque ad culmen subire virtutum. Nam et in Veteri Testamento Mo
Abbreviated transcription (Latin):
illo uel mȩccłia. ad quã ierat cõmo¬
ratus : pace inter clericos restituta. cum
iam regredi ad monasterium cogitaret:
urib corporis cepit repente destitui.
Conuocatisq discipłis. indicat se iam re¬
solui. Tunc uͦ meror & luc tus om̃ium:
uox una plangentium. Cur nos pater
deseris : aut cui nos desolatos relinqͥs.
Inuadent enun gregem tuum: lupi ra¬
paces. Et qͥs eos a morsib nr̃is ꝑcusso
pastore ꝓhibebit. Scimus qͥdem desi¬
dãre te xp̃m: s salua tibi sunt tua p̃mla
nec dilata minuentur: nr̃i potius mise¬
rere quos deseris. Tunc ille motus his
fletib: ut totus semꝑ in dño miscdiȩ
uiscerib affluebat: lacrimasse ꝑhi¬
betur. Conu̾susq ad dñm: hac tan te¬
tum flentib uoce respondit: Domine:
si adhuc popło tuo sum necessarius: non
recuso laborem: fiat uoluntas tua. Ni¬
mirũ inter spem amoremq positus. du¬
buauit pene qͥd mallet: quia nec hos

Expanded text:
illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoillo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondisi adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem; fiat voluntas tua. Nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos
Abbreviated transcription (Latin):
non ignorar&. ꝓficisci tam̃ ob istiꝰ modi
causam non recusauit: bonam hane uir-¬
tutum suarũ consũmationẽ eristimanᷤ.
si pacem ȩccliȩ redditam reliquisset.
Ita ꝓfectus cum suo illo ut semꝑ fceqũe¬
tissimo discipuloꝵ scissimoq comitatu:
mergos influmine conspicat᷑ piscium
p̃dam sequi: & rapacem ingliuuem assi¬
dius urgere capturis. Forma inqͥt hȩc:
demonum est. Insidiantur in cautis:
capiunt nescientes: captos deuorant:
exsaturariq non queunt deuoraties.
Imperat demn potenti uirtute uerboꝵ:
ut eum cui innatabant girgitem re-¬
linquentes. aridas peterent desertasq
regiones: eo miro circa aues illas usus
imꝑio. quo demones fugare consueuerat
Ita grege facto. omnes in unum ille uolu¬
cres congregate: relicto flumine. montes
siluasq pecierunt: non sine admiratio¬
ne multoꝵ. qui tantam in martino uir¬
tutem uident. ut ȩxiam auib imꝑaro.¬
liquandiu martinus in uico ui¬

Expanded text:
non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico
Abbreviated transcription (Latin):
hostib nemo moreretur. Ex inde re¬
licta militia. scm̃ hylarium pic tauensis¬
ep̃m eiuitatis. euius tunc in dei rebus
spectata & cognita fides habebat᷑ expe¬
tiuit: & aliquandui apud eũ cõmoratꝰ est.
Temptauit aũt idem hylarius imposi¬
to diaconatus officio. sibi eum implica¬
re artuis: & ministerio uinciri diuno. S
cũ sepissime restitisset. indignu se ẽẽ uoci¬
ferans: intellexit uir altioris ingenii. hoc
eum mͦ posse constringi. si id ei officii imi¬
poner&. in quo quidã locus iniuriȩ ui¬
detur. Itaq exorcistam eum ẽẽ p̃cepit.
Qũa ille ordinationem ne despexisse qua¬
si humiliorem uidet᷑: non repudiauit.
artinus gͥ obitum suum longe u.¬
ante p̃sciuit: dixitq fr̃ib dissolu¬
tionem sui corporis imminere. Interea
causa extitit: qua condatensem dioce¬
sim uisitaret. Nam clericis inter se ȩccle¬
siȩ illius discordantib pacem eupiens
reformare: lico finem dierum suorum

Expanded text:
hostibus nemo moreretur. Exinde rehostibus nemo moreretur. Exinde relicta militia sanctum Hilarium Pictauae episcopum ciuitatis, cuius tunc in Dei rebus spectata et cognita fides habebatur, expetiit et aliquamdiu apud eum commoratus est. temptauit autem idem Hilarius inposito diaconatus officio sibi eum artius inplicare et ministerio uincire diuino. sed cum saepissime restitisset, indignum se esse uociferans, intellexit uir altioris ingenii, . uno eum modo posse constringi, si id ei officii imponeret, in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit.artinus igitur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
less pͣugnare mͥ non licet. Tunc uͦ adu̾sus
hanc uocem tirannus infremuit: dicens
eum metu pugnȩ quȩ postero die erat fu¬
tura. non religionis gra de trectare mi¬
litie. At martinus intrepidus immo il¬
lato sibi terrore constantior. si hoc inquit
ignauiȩ ascribitur nonfidei: crastina
tectus aut galea. hostium ciineos pene¬
trabo securus. Retruidi gͦ in custodiã
iubetur. facturus fidem dictis: ut in¬
ermis barbaris obic̾etur. Postera die ho¬
stes legatos de pace miserunt: sua om¬
nia seq dedentes. Unde quis dubitet
hanc beati uiri fuisse uic toriam: cui
p̃stitum sit. ne in ermis ad p̃lium mit¬
teretur .d. Et quamuis pius dñs seruare
militem suum. lic& inter hostium gla¬
dios & tela potuisset: tam̃ ne uel alioꝵ
mortib uiolarentur scĩ obtutus: exemit
pugnȩ necessitatem. Neq enim aliã
ꝓ milite suo xp̃c debuit p̃stare uic to¬
riam: quã ut sub actis sine sanguine

Expanded text:
les sum; pugnare mihi non licet. Tum vero adversus les sum; pugnare mihi non licet. Tum vero adversus hanc vocem tyrannus infremuit, dicens, eum metu pugnae, quae postera die erat futura, non religionis gratia detrectare militiam. At Martinus intrepidus, immo illato sibi terrore constantior: Si hoc, inquit, ignaviae ascribitur non fidei, crastina rotectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. Retrudi ergo in custodiam jubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris objiceretur. Postera die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seseque dedentes. Unde quis dubitet hanc vere beati viri fuisse victoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad praelium mitteretur? et quamvis pius Dominus servare militem suum, licet inter hostium gladios et tela, potuisset; tamen ne vel aliorum morte Sancti violaretur obtutus, exemit pugnae necessitatem: neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare victoriam, quam ut, subactis sine sang
Abbreviated transcription (Latin):
manam: s bonitatem dei in suo oꝑe
cognoscens: cum ẽẽt annoꝵ duode¬
uiginti ad baptismum conuolauit.
Nec tamen statum militiȩ renuntiauit:
tribum sui p̃cib deuictus. eui contu¬
b̃nium familiare p̃stabat. Et enĩ trans¬
acto tribunatus sui tempore: rentinti¬
aturum se scło pollicebatur: Qua mar¬
tinus expectatione suspensus: ꝑ bien¬
nium fere postra quam est baptifmũ
consecutus. solo scilic& nomine milita
gallias barbaris: iulianus cesar coacto
in unum exercitu apud uangiontm
ciuitatem. donatinum cepit erogare
militibꝰ. & ut est consuetudinis sin-¬
Dguli citabant᷑: donec ad martinum
uentũ est. Tunc uͦ oportunũ tempꝰ
existunans. qͦ peter& missionẽ: neq
enim in tegr̃u sibi fore arbitrabat᷑. si¬
donatuũ non militaturus acciperet.:
hactenus inqͥt ad cesarem militaui tͥ:
patere tit nunc militẽ deo. Donatiuũ
tuum pugnaturꝰ accipiat: xp̃i ego mi¬

Expanded text:
manam, sed bonitatem Dei in suo opere manam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fere posteaquam est baptismum consecutus, solo licet nomine, militauit. Gallias barbaris Iulianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum ciuitatem donatiuum coepit erogare militibus, et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum uentum est. tum uero oportunum tempus existimans, quo peteret missionem — neque enim integrudonativum non militaturus acciperet: Hactenus, inquit ad Caesarem, militavi tibi: patere ut nunc militem Deo: donativum tuum pugnaturus accipiat: Christi ego mi
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua rursus in diutur. Interea ex
circunstantib ridere non nulli. quia de¬
formis & truncatus habita uidẽtur: mu¬
ti tam̃ quib erat mens sanior. alcius
gemere qđ nichil simule fecissent : cum
utiq plus habentes uestire pauꝑem.
sine sui nuditate potuissent. Nocte gͥ
in secuta. cum se sopori dedisset: uidit
xp̃m clamidis suȩ qua pauꝑem texe¬
rat. par te uestitum. Intueri diligentis¬
sime dñm: uestemq quã dederat ube¬
tur agnoscere. Alo ad angłoꝵ circum¬
stantium multitudinẽ: audit xp̃m cla-¬
ra uoce dicentem. Martinus adhuc
catheciiminus: hac me ueste contexit.
Nere memor dñs dictoꝵ suoꝵ quȩ ante
p̃dixerat. quamdiu fecistis hȩc uni ex
minimis istis. in fecistis: se in pauꝑe
ꝓfessus est fuisse uestitum. Et ad con¬
fi̾mandum tanti oꝑis testimonium:
se in habitu eodem quẽ pauꝑ accepe
rat dignatus est ostende. Quo uiso uir
beatissimus non in głam est elatus hu¬

Expanded text:
reliqua rursus induitur. interea de reliqua rursus induitur. interea de circumstantibus ridere nonnulli, quia deformis esse truncatus habitu uideretur: multi tamen, quibus erat mens sanior, altius gemere, quod nihil simile fecissent, cum utique plus habentes uestire pauperem sine sua nuditate potuissent. nocte igitur insecuta, cum se sopori dedisset, uidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte uestitum. intueri diligentissime Dominum uestemque, quam dederat, iubetur agnoscere. mox ad angelorum circumstantium multitudinem audit Iesum clara uoce dicentem: Martinus adhuc catechumenus hac me ueste contexit. uere memor Dominus dictorum suorum, qui ante praedixerat: quamdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis, se in paupere professus est fuisse uestitum: et ad confirmandum tam boni operis testimonium in eodem se habitu, quem pauper acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo uiso uir beatissimus non in gloriam est elatus hu
Abbreviated transcription (Latin):
eum miro affectu uenerarent᷑. Necdũ
tam̃ regeneratꝰ in xp̃o. agebat quendam
bonis oꝑib baptismatis candidatum:¬
in xxp̃s asfistere scilico laborantibꝰ: o¬
pem ferre miseris: alere egentes: uesti¬
re nudos: nichil sibi ex militiȩ stipen¬
diis p̃ter cotidianum uictum reserua¬
re. Iam tunc ȩuglłi non surdus audi¬
tor: de crastino non cogitabat. Iii.
uotuam tempore cũ iam nichil
militiȩ uestitum haberet: media hẏeme
quȩ solito apior in horruerat. ad eo ut
plerosq uis algoris extingueret: obui¬
um habuit in porta ambia Inensiũ
ciuitatis pauꝑem nudum. ¶ Qui cũ
p̃tereuntes ut sui misererentur oraret.
om̃sq miserum p̃terirent: intellexit
uir deo plenus sibi illum aliis mĩam
ageret.. Nichil p̃ter clamidem qua in¬
dutus erat habebat. Iam enim reliqua.
in opus simile consumpserat. Arrepto
uaq ferro quo accinctus erat. mectam
diuidit: partemq euis pauꝑi tribuit.

Expanded text:
eum miro affectu venerarentur. Nec dum eum miro affectu venerarentur. Nec dum tamen regeneratus in Christo, agebat quemdam bonis operibus baptismatis candidatum: assistere scilicet laborantibus, opem ferre miseris, alere egentes, vestire nudos: nihil sibi ex militiae stipendiis praeter quotidianum victum reservans, jam tum Evangelii non surdus auditor de crastino non cogitabat. III. ue tempore, cum iam nihil militiae uestem haberet, media hieme, quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque uis algoris extingueret, obuium habet in porta Ambianensium ciuitatis pauperem nudum: qui cum praetereuntes ut sui misererentur oraret omnesque miserum praeterirent, intellexit uir Deo plenus sibi illum, aliis miserageret? nihil praeter chlamydem, qua indutus erat, habebat: iam enim reliqua in opus simile consumpserat. arrepto itaque ferro, quo accinctus erat, mediam diuidit partemque eius pauperi tribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ca eccłias semꝑ intentus: meditabatur
adhuc in ȩtate puerili. qđ postea deuotꝰ
impleuit. S cum ͤ dictum eẽt a regib ut
ueteranorum filii ad militiam scrib̃entur ÷¬
ꝓdente patre. qui felicib eius actibus
inuidebat. cum ẽẽt annoꝵ quindecim.
raptus & cathenatus sacram̃tis militaribꝰ
implicatus est: unotantũ seruo comite
contentus. Cui tam̃ uersa uice dñs ser¬
uiebat: ad eo ut plerũq ei & calciam̃¬
ta ipse detraher&. et ipse detergeret.
cibum una caperent: hic tam̃ sepius
ministrar&. Triennium fere ante bap¬
tismum in armis fuit: integer tamen
ab his uitiis quib hominum genus il¬
lud implicari solet. Multa illi circa cõmi¬
litones benignitas: mira caritas: paci¬
entia uero atq humilitas. ultra huma¬
num modum. Nam frugalitatẽ in eo
laudare non est necesse: qua ita usus
est. ut iam illo tempore non miles sed
monachus putaret᷑. Quib reb itasibi
omnes cõmilito. es suos deuĩxerat: ut

Expanded text:
tus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret, cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. triennium fere ante baptismum in armis fuit, integer tamen ab iis uitiis, quibus illud hominum genus inplicari solet. multa illius circa commilitones benignitas, mira caritas, patientia uero adque humilitas ultra humanum modum. nam frugalitatem in eo laudari non est necesse, qua ita usus est, ut iam illo temonachus putaretur. Quibus rebus ita sibi omnes commilitones suos devinxerat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& illi deb& ut gaudeat. Hoc gͥ beati ui¬
ri corpus: usq ad locum sepulchri hym¬
nis canora celestib turba ꝓseqͥt᷑. Com¬
paret᷑ si placos scłaris illa pompa. ñ di¬
cam fiineris: s tͥumphi. Qͥd simile mar-¬
tini exequiis conferetur. Ducant illi
p̃currib suis uinctos pꝰ terga capti¬
uos: martini corpus hii qui mundũ
ducatu ilius uicerant ꝓsecunt᷑. Illos
confusis pͥaufib popłoꝵ honoret insania.
martino diuunis plaudit᷑ psalmis ÷ marti¬
nus hẏmnis celestib honorat᷑. Illi pꝰ tum¬
phos suos in tartara seua trudentur: mar¬
tinus abrahȩ sinu letus excipitur. Miar¬
tinus hic pauꝑ &e modicus: cȩlum di¬
ues ingreditur.

Expanded text:
et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiet illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur.
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis gła. & natura de muta¬
te carnis ostensus est.iii.¬
tuii: credi non potest quanta homi¬
num multitudo conuenerit. Tota
obuiam corpori eiuitas ruit. Cunc ti
ex agris atq uicis: multi q ex uici
nis urbib affuerunt. O quantꝰ luct
om̃ium: quanta p̃cipue merentium la¬
menta monachoꝵ: qui eo die fere aduo
milia conuenisse dicuntur. Specialis
martini gła: eius exemplo in dñi serui¬
tutem stirps tanta fructificauerat. A¬
gebat nimirum ante se pastor extinc¬
tus greges suos: scẽ illius multitudimᷤ
pallidas turbas. agnina palliata: et¬
aut emeritoꝵ laboꝵ senes. aut iura¬
tos xp̃i insacram̃ta tyrones. Tum
uirginũ chorus fletu abstinens pre
confoueret: quã scõ dissimulabat
gaudio qđ dolebat. Siquidẽ fides
flere ꝓhib̾et: gemitum ex torquebat
affectus. Et enim tam erat scã de illiꝰ
gła exultatio: qua pia de morte con¬
fusio. Ignosceres flentibꝰ: gratulareris
dum unusquisq & sibi p̃stat ut doleqt:

Expanded text:
resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset.is credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam pia de morte tristitia. ignosceres flentibus, congratularere dum unusquisque et sibi praestat ut doleat,
Abbreviated transcription (Latin):
sabaria pannoniarum oppido oriundꝰ
fuit: s intra utaliam ticini alitus est.
Parentib sed̃m scl̃i digritatem non infi¬
mis: gentilib tamen. Pater eius miles
pͥmum: post tribunus militum fuit.
Ipse armnatam militiam in adolescentia
secutus: inter scalares alas sub rege

Expanded text:
baria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares a
Abbreviated transcription (Latin):
dius residet: dicere uax nulla suf¬
ficit. E ffugit enim omne sermonem
atq omñe sensum humanȩ mentis.
excedit decus illud: illa pulcͥtudo. il¬
la uirtus: illa gła: illa magnificentia:
illa maiestas. Ultra enim omne scõꝵ
radiari. Si enum cotidie oporters nos
tormenta ꝑferre. si ipsam gehenña par¬
uo tempore tolerare. ut xp̃m uidere
possemus in gła uenientem. & scõrum
euis numnero sociari. nonne erat dis¬
num pati omne qđ triste est. ut tanti
popł̃m suum dñs in regno patris sui cepr
recensere. & meritis atq oꝑib singłorim

Expanded text:
dius residet, dicere vox nulla sufficit. Effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas. Ultra enim omnem sanctradiari. Si enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, si ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possemus in gloria venientem, et sanctorum ejus numero sociari; nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut tanti populum suum Dominus in regno Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
philosophando. s pie. scẽ. religioseq ui¬
uendo. Qui quidem error humanus
literis traditus. in tantum ualuit: ut
multos tamen emulos. uel inanis philoso¬
phiȩ. uł stulte illius uirtutis inuẽnerit.
Inde facturus mͥ oꝑe p̃tium uideor. si uitã
scĩssimi uiri exemplo aliis mox futuram
p̃scripsero: quo utiq ad ueram sapĩam.
& celestem militiam. diuinamq uirtu

Expanded text:
religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caeles
Abbreviated transcription (Latin):
linquo: ipse peccaui. Oculis ac ma¬
nib in cȩlum seniꝑ itentus: inuictũ
ab oratione sp̃m non relaxabat. Et cũ a
presbiteris qui tũ ad etim confluxerant
rogaretur. ut corpusculũ lateris mutatio¬
ne releuaret: sinite inquit sinite me
fr̃s. cȩlum potius respic̾e quã terram:
& suo iam itinere iturus ad dñm sp̃c
dirigatur. Hȩc locutus: diabolũ uidit
ꝓp e adsistere. Quid hic inquit adstas
cruenta bestia.. Nichil in me funeste
repꝑies: abrahȩ me sinus recipit. Cũ
sp̃or cęlo reddidit. Testatiq nob̃ sunt
głificati hominis uidisse se głam. Uul
tus luce clarior renitebat: cum menbra

Expanded text:
linquo, peccaui. oculis tamen ac malinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit. Cum reddidit: testatique nobis sunt glorificati hominis vidisse se gloriam. Vultus ejus luce clarior renitebat; et qua
Abbreviated transcription (Latin):
Grauis quidem est dñe corporee pugna
militiȩ: & iam satis est qđ huc usq cer¬
taui. D si adhuc in eodem labore pro
castris tuoꝵ stare me p̃cipis non recu¬
so: nec fatiscentem causabor ȩtatem.
Aunia tua deuotus implebo: sub signis
tuis quo ad ipse iusseris militabo. Et
quãuis obtata sit seni sessio pꝰ laborẽ:
est tamen animus uictor annoꝵ: et
cedere nescuis senec tuti. Ac si iam par-¬
tas tua. Hos uero quib timeo: ipse
custodies. O uirum in effabilẽ: nec
labore uictũ. nec morte uincendum:
qui in nullam se partem pronior in¬
clinauerit: nec mori tunuerit. nec ui¬
uere recusauerit.ii.¬
febrium ui teneretur. ñ tamen
a dei oꝑe cessabat: ꝑ noce in orationi¬
b & uigiliis. fatiscentes ar tus sp̃ui
seruire cogebat: nobili illo stratu suo
in cinere & cilitio recubans. Et cum
a discipłis rogaretur. ut saltem uilia sͥ
stramenta sineret supponi: non decet
inquit filii xp̃ianum nisi in ciuere
mori. Ego si aliud uob̃ exemplumre¬

Expanded text:
grauis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam partas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. ifebrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum re
Abbreviated transcription (Latin):
in administratione: uigilantiam in ad¬
iuuandis laborantib ÷ miscd̃iam infouen¬
dis pauꝑibus: in defendenda ueritate
constantiam: indisciplinȩ seueritate cen¬
suram: ne aliquid ad exemplum bonoꝵ
factoꝵ desit in nob̾. Hȩc sunt enim ue¬
stigia quȩ nob scĩ quiq reuertentee.
in patriam reliquerunt: ut illoꝵ semi¬
tis inherentes sequamur & gaudia: pa-¬
triam quoq nr̃am paradisum cum illif.
cõputemus. Parentes patriarchas. iam
hab̾e cepimus. Quid non ꝓperamꝰ et
currimus: ut patriam nr̃am uidẽ. ut
parentes salutare possimus & Mlagnus
nos illic carorum numerus expectat: pa
rentum. fr̃m̃. filioꝵ frequens nos et
copiosa turba desiderat: iam de sua in¬
columitate secura: adhuc de nr̃a salute
sollicita. Ad eorum complexum & con¬
spectum uenire. quanta & illis & no¬
bis in cõmune leticia est: qualis illie ce¬
lestium uoluntas. conseruoꝵ societatẽ
expectantium: quam summa & ꝑpetua

Expanded text:
in administratione; vigilantiam in adin administratione; vigilantiam in adjuvandis laborantibus, misericordiam in fovendis pauperibus; in defendenda veritate constantiam, in disciplinae severitate censuram, ne aliquid ad exemplum bonorum factorum desit in nobis. Haec sunt enim vestigia quae nobis sancti quique revertentes in patriam reliquerunt, ut, illorum semitis inhaerentes, sequeremur et gaudia. Patriam quoque nostram paradisum cum illis computemus, parentes patriarchas jam habere coepimus, quid non properamus et currimus, ut patriam nostram videre, ut parentes salutare possimus? Magnus nos illic charorum numerus exspectarentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. Ad eorum complexum et conspectum venire, quanta illis et nobis in commune laetitia est? Illiclestium voluptas conservorum societate exspectantium, quam summa et perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
agone iusticiȩ: deo & xp̃o expec tante
curramus. Et qui scło & mundo maiores
eẽ iam cepius: cursum nr̃m nulla scł̃i¬
& mundi cupiditate tardemus. Si expe¬
ditos. si celeres. in hoc oꝑis agone curren¬
tes. dies nos ultimus inuenerit: nusqũa
dñs meritis nris ad p̃mium deerit re¬
muerator. Qui coronam in ꝑsecutione
purpuream ꝓ passione donauit: ipse in
pace uncentib ꝓ iusticiȩ meritis dabit¬
& candidam. Nam nec abraham. nec ysaae.
nec iacob. occisisunt: & tamen fidei et
uisticiȩ meritis honorati inter patriar¬
chas primi ẽẽ meruerunt. Ad quorum
congregatur conuiuium: quisquis fide-¬
dei facere deb̾e: quia qui fecerit euis uo¬
luntatem man& in ȩternum: quomͦ &¬
mente integra. fide firma. uirtute ro
busta. caritate ꝑfecta. parati ad omnẽ
uoluntatem dei simus:ͥ conseruantes
fortiter dñica mandata: in simplicitate
innocentiam: in caritate concordiam:
modestiam in humilitate: diligentiam

Expanded text:
agone justitiae, Deo et Christo spectante agone justitiae, Deo et Christo spectante curramus, et qui saeculo et mundo majores esse jam coepimus, cursum nostrum nulla saeculi cupiditate tardemus. Si expeditos, si celeres in hoc operis agone currentes dies nos ultimus invenerit, nusquam Dominus meritis nostris deerit remunerator. Qui coronam in persecutione purpuream pro passione donabit, ipse in pace vincentibus pro justitiae meritis dabit et candidam. Nam nec Abraham, nec Isaac, nec Jacob occisi sunt, et tamen fidei et justitiae meritis honorati, inter patriarchas primi esse meruerunt; ad quorum congregatur convivium, quisquis fideDei facere debere: quia qui fecerit ejus voluntatem, manet in aeternum. Quaprmente inbusta, charitate perfecta, parati ad omnem voluntatem Dei simus, conservantes fortiter dominica mandata: in simplicitate innocentiam, in charitate concordiam; modestiam in humilitate, diligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ glẽ. &. facere in celestib consede. ut
sit ds̃ omĩa in omib eternitatẽq amato¬
rib suis & imortalitatem largiri. ad
quam eos sanguinis sui uiuificatione re¬
parauit: denuo ad paradisum rediicere.
regna cełoꝵ fide & ueritate suȩ pollici¬
tationis aꝑire.. Hechereant firmiter
sensib nr̃is: hȩc intelligant᷑ plenafi¬
de: hȩc corde toto diligant᷑: hȩc inde¬
sinentium oꝑum magnanimitate acqͥ¬
rant᷑. Res posita est in potestate facien¬
tił: quia regnũ cȩloꝵ um patiturꝰ.
Res ista o homo ad est regnũ cȩleste:
aliud non querit p̃cium nͥ te ipsum.
anti ual&s: quantũ es. Te da: & habebis
iud. Quid turbaris de precio.s Xp̃c
emo ipsum tradidit: ut acquireret te
ragnũ deo patri. Ita tu tem& ipsum da:
ut sis regnũ eiuis: ac non regn& pecca¬
tum inmortali tuo corpore: s sp̃c in ac¬
quisitionẽ uitȩ. Ad hanc gͥ oꝑum salu¬
carium delectetur currere palmã: qui¬
cũq desid̾at hab̃e p̾mia reꝓmissa. Liben

Expanded text:
e, et facere in coelestibus consedere, ut sit Deus omnia in omnibus, aeternitatemque amatoribus suis et immortalitatem largiri, ad quam eos sanguinis sui vivificatione reparavit, denuo ad paradisum reducere, regna coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire? Haec inhaereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena fide, haec toto corde diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Reposita est in potestate facientis; quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est regnum coeleste aliud non quaerit pretium quam te ipsum. Tantum valet quantum et tu: te da, et habebis illud. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret te in regnum Deo Patri: ita et tu te ipsum da, ut sis regnum ejus ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore, sed spiritus in acquisitionem vitae. Ad hanc igitur operum salutarium delectetur currere palmam, quicumque desiderat praemia repromissa in
Abbreviated transcription (Latin):
constitiiere. iusticiȩ dei non st̃ subiec
t. Ecce cui respondeant sibi placen
tes :.&. ad bona oꝑa facienda. dm̃ sibi¬
non necessarium putantes. Nonne hu¬
ic resistunt ueritat homines mente
corrupti. reprobi circa fidem. qui res¬
pondent & locuntur iniquitatem di-¬
centes: a deo habemus quod homines
mus Quid dicitis: quid uos ipsos.
decipitis: non assertores s p̃cipitato¬
res liberi arbitrii ex alto elationis ꝑ
in ania p̃sumptionis. in ꝓfunda sub¬
mersionis: Nempe uox ur̃a est quod
homo ex sema ipso facit iusticiam:
hoc est altum elationis ur̃e. S ueritas
contra dicit: ꝙ dicit. Palmes non potes
ferre fructum a sem&. ipso: uisi manseris¬
abripta: ꝙ non habentes ubi figamin.
uentosa loquacitate letamini. Hȩc sunt
mania p̃sumptionis ur̃e. S quid uos
sequatur uidete: & si est in uob̃ ullus

Expanded text:
constituere, justitiae Dei non sunt subjecti constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui resptes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines mus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manseriabrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et s
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Uitem se dixit eẽ iħe:
& discipłos suos palmites ⁊
et agͥcolam patrem. Unde
iam pͥdem: sicut potiumus disputatũ
est. In hac aũt lectione. cum adhuc
de se ipso qui est uitis. & de suis pal¬
mitib hoc est discipłis loqueretur: ma¬
nete inquit in me. & ego in uob̃. Non
quomͦ illi in ipso: sic ipse in illis
Ita sunt quippe in uite palmites. ut
uiti ñ conferant: s in de accipiant un¬
de uiuant. Ita uͦ uitis est in palmitib:
ut uitale alimentum subininistos. eis:
non siumat ab eis. E hoe & manentem
discipłis ꝓdest. utrumq non xp̃o.
Nam p̾ciso palmite: potest de uiua ra¬
dice alius pullulare. Qui aũt pre.¬
cisus est: sine radice ñ potest uiuere.
ient palmes non potestl.
ferre fructum a semos ipso nisi
manserit in uite: sic nec uos isi in
me manseritis. Magna gr̃ẽ commen¬
datio: fr̃s mei. Corda instruit humi¬
lium: õra obstruit suꝑboꝵ. Ecce eui
si audent respondeant: qui ignoran¬
tes dei iusticiam. & suam uolente.

Expanded text:
. Vitem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere.icut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit. nͥ illoꝵ qui ea ꝑfrui digni inue¬
nuntur: quoꝵ nomina scripta sunt
in libro uitȩ. qui & lauerunt stolas suas¬
in sanguine agni.& sunt ante sedẽ dei:
seruiuntq ei die ac nocte. Non est se¬
nectus ibi nec senectutis miseria: dũ
omnes occurrunt in iurum ꝑfectum.
in mensuram ȩtatis plenitudinis xp̃i.
Uerum suꝑ hȩc omma est consociari an¬
głoꝵ. & archangełoꝵ cȩtib. thronis
etiam & dñationib. pͥncipatib & pote¬
statib: om̃iumq cȩlestium suꝑnarũ¬
q uirtutum contub̾nuᷤ ꝑfrui. s intu¬
eri agmina scõꝵ splendidus sidibus
micantia: patriarcharũ fide fulgenti¬
a: ꝓpħarũ spe letantia: apłoꝵ in duo¬
decimn tribub ifrł̃ orbem uidicantia:
mr̃m purpureis uictoriȩ coronis lucen¬
tia: uirginum quoq choros candentia
ser ta gestantes inspitere.Xi.

Expanded text:
ascendit, nisi illorum qui ea perfrui digni inveascendit, nisi illorum qui ea perfrui digni inveniuntur, quorum nomina scripta sunt in libro vitae; qui et laverunt stolas in sanguine agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die ac nocte. Nec est senectus ibi, nec senectutis miseria, dum omnes occurrunt in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Verum super haec omnia est consociari angelorum et archangelorum coetibus, thronis etiam et dominationibus, principatibus et potestatibus, omniumque coelestium supernarum virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidis sideribus micantia, patriarcharum fide fulgentia, prophetarum spe laetantia, apostolorum in duodecim tribus Israel orbem judicantia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque coruscantia serta gestantes inspicere.
Abbreviated transcription (Latin):
pulsat aut potestatis ambitio: nullusi¬
bi diaboli metus: insidiȩ demonũ nul¬
lȩ: terror gehennȩ ꝓcul: mors neq cor¬
poris neq animȩ: s uita immortalita¬
tis munere iocunda. Nulla erit tunc
usquam discordia: s cuncta consona. cunc¬
ta conuemientia: q̃uia om̃ium erit scorum
una concordia: par cuncta & leticia con¬
tinet.: Tranquilla sunt omĩa & quieta. Iu¬
gis splendor: non iste qui nunc est. s tan¬
to clarior quanto felicior: quia ciuitas
ut legitur illa non egebit lumine solis:
s dñs om̃ipotens illuminabit eam &.
lucerna eius est agnus: ubi scĩ fulgebunt
ut stellȩ in ꝑpetuas ȩternitates⁊ & sicest
splendor firmam̃ti. qui erudiunt mul¬
tos. Qua ꝓpt̾ nõx ibi nulla: nullȩ tene¬
brȩ: eoncursus nubium nullus: nec frigo¬
ris ardorisue aꝑitas ulla: s talis quȩdam
erit rerum tempies. qũa nec ocłs uidit.
nec auris audunt. nec in cor hominis

Expanded text:
pulsat, aut potestatis ambitio; nullus ipulsat, aut potestatis ambitio; nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul; mors neque corporis neque animae, sed immortalitatis munere vita jucunda; nulla erit tunc usquam discordia, sed cuncta consona, cuncta convenientia, quia omnium erit sanctorum una concordia, pax cuncta et laetitia continet. Tranquilla sunt omnia et quieta, jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior, quanto felicior, quia civitas ut legitur illa non egebit lumine solis, sed Dominus omnipotens illuminabit eam, et lucerna ejus est Agnus. Ibi sancti fulgebunt ut stellae in perpetuas aeternitates, et sicut splendor firmamenti qui erudiunt multos. Quapropter nox ibi nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris aut ardoris asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum temperies, qualem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis
Abbreviated transcription (Latin):
nos uirtutib transeuntes. S & cȩtera
fidelium tirba. aulȩ ꝑpetue regiam in¬
trauit: qui sinceritatẽ fidei in concussis
p̃ceptoꝵ celestium disciplinis. unita pa¬
ce obseruauerunt. Lẽc x¬
gite nunc fr̃s. aggrediam it iutȩ:
reu̾tamur ad ciuitatẽ cȩlestem in
qua scͥpti simus & ciues decreti. Non
sumus hospites ꝙ aduenȩ. s ciues scõꝵ
& domestici deiꝰ ȩtiam illius heredes
coheredes aũt xp̃i. Huius nob̃ urb ianuas¬
aꝑiet fortitudo: & fidutia latum p̃bebit in¬
gressum. Considemꝰ ergo inclitam urb illiꝰ
felicitatem: in quantũ consid̾are possibile
est. Ut enim uere est: cõprehende nullꝰ
sermo susficit. Dicitur de ea in quodam
locosic: quod aufugiet ibi dolor & tristicia
& gemitus. Quid hac uita beatiꝰ: ubi non
est pauꝑtatis metus. non egritudinis in¬
becillitas  Nemo leditur: trascitur nemo:
nemo inuidet: cupiditas nulla ea rdes¬
cit: nulłucibi desidium: nulla honoris

Expanded text:
nos virtutibus transeuntes. Sed et caetera nos virtutibus transeuntes. Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei ; etiam illius haeredes, cohaeredes autem Christi. Hujus nobaperiet fortitudo, et fiducia latum praebebit ingressum. Consideremus ergo inclytam urbis illius felicitatem, in quantum considerare possibile est; ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufficiet. Dicitur de ea in quodam loco sic, quod « aufugiet ibi dolor, et tristitia et gemitus. Quid hac vita beatius, ubi non est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas? Nemo laedetur, irascetur nemo; nemo invidet, cupiditas nulla exardescit; nullum ibi desiderium honoris
Abbreviated transcription (Latin):
stris par & acres habent flores suos. q̃uib
ut laboꝵ quidem tempꝰ & agonis ñ extẽ¬
deret: nec longũ facer& aut ȩterñ. sed
breue & ut ita dicam mom̃taneum: ut
in hac bren & exigua uita agones ẽẽnt
s labores. in illa uero quȩ ȩterna est.
coronȩ & p̃mia meritoꝵͥ ut labores qui¬
dem cito finirentur. meritoꝵ uͦ premia
sine fine durarent: ut post mundi huiꝰ
tenebras. uisuri ẽẽnt candidissimam lu¬
cem: & accepturi maiorem pasfionum
cunc tarũ acerbitatib beatitudinẽ: te¬
stante hoc apło ubi ait. Nonsunt condig¬
nȩ passiones huiꝰ temporis: ad suꝑ uentu¬
ram głam quȩ reuelabitur in nob̃. Qũa
leto sinu. de prelio reu̾tentes. cuutas
celestis excipit: de hoste ꝓstrato trophea
ferentib occurrit. Cum triumphantibꝰ
uiris. &. feminȩ ueniunt: quȩ cum seło
serum quoq uicerunt.: & geminata glȩ
militia. uirgines cũ pueris. teneros an¬

Expanded text:
stris pax et acies habent flores suos, quibus stris pax et acies habent flores suos, quibus ut laborum quidem tempus et agonis non extenderet, nec longum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros an
Abbreviated transcription (Latin):
na sollẽpnitatis leticia celebramꝰ fe¬
stiuitatem: quoꝵ societate cȩlũ exultat:
quoꝵ patrociniis terra letatur: quoꝵ tri¬
umphis ȩccłia scã coronatur: quoꝵ confes¬
sio quanto in pasfione fortior. tanto ẽ cla¬
rior in honore: quia dũ creuit pugna:
creuit & pugnantium gła. Et martirii
triumphus multiplici passionũ genere ad¬
ornatur: ꝑ quȩ grauiora torm̃ta. gratiora
fuere & p̃mia: dũ catholica mater ȩccłia.
ꝑ totum orbem. longe lateq diffusa. in ipse
capite suo xp̃o iħu edocta. contumelias
cruces. & mortẽ non timere: magisq ro
sos quos aguine inclito carcer penalis
incdusit: pari & simili calore uirtutis ad
beata mater eccł̃ia. quã sic honor diuine
dignationis illuminat : qu̾ã uictoriosoꝵ
glosus martẏrũ sanguis exornat: quam
inuiolatȩ confessionis candida in duit
uirgintas. Florib eus: nec rosȩ nec lilia
coronas: uł de uirginitate candidas: uł
de pasfione purpureas. In cȩlestib ca¬

Expanded text:
na solemnitatis laetitia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumelias crucis et mortem non timere, magis magissos autem quos agmine inclyto carcer poenalis inclusit, pari et simili calore virtutis ad beata mater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas! Floribus ejus nec rosae, nec lilia coronas, vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas. In coelestibus ca