comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia & qͥ sunt fines t̾re ubi sunt oculi ocu¬
li stultoꝵ. qui ambulant in tenebris ⁊ non ui¬
cdent. ⁊ quod ẽ caput sapientis ubi sunt oculi
eius quiꝰ ambulat intenebris sicut stult̾. sed
iluminatos habet ocilos: Neforte ergo: i nos
intenebris remaneamꝰ. in quiramꝰ lucẽ sapientie.
quia duos fines audiumꝰ. alterum a quo & al¬
terum usq ad que̾ se extencit sapientia. attan¬
geis a fine usq ad finem fortit̾. ⁊ disponens
omĩa suauit᷑.  nonctum adhuc cognouunus
attingit sapientia. & si est quomodo fiues it̃
qui non ꝑueniunt ad finẽ: si autẽ non ẽ qͦ uͦi
fines derce ubi tenebre sunt. intra istos fines
contmentur: ⁊ tenebre esse possunt in luo :
quia attingit sapientia a fine usq adfinem
nit omĩa suauit.
sunt fines rerum
om̃ium. Alter est finis suꝑ quẽ nichilẽ. &
alt̃ sub guo nicha. finis supra quẽ nichilẽ
summũ omĩum ẽ :finis sub quo nichil est: imũ.
Itaq cluo st̃ fines om̃um. summnum ⁊ unum:

Expanded text:
nes terrae, ubi sunt oculi stultorum qui ambulant in tenebris, et non vident. Et quod est caput sapientis ubi sunt oculi ejus qui non ambulat in tenebris sicut stultus, sed illuminatos habet oculos? Ne forte ergo et nos in tenebris remaneamus, inquiramus lucem sapientiae, quia duos fines audivimus, alterum a quo et alterum usque ad quem se extendit Sapientia, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Et nondum adhuc cognovimus attingit sapientia. Et si est, quomodo fines sunt qui non perveniunt ad finem? Si autem non est, quomodo fines terrae ubi tenebrae sunt, intra istos fines continentur, et tenebrae esse possunt in luce, quia Sapientia attingit a fine usque ad finem nit omnia suaviter. sunt fines rerum omnium. Alter est finis supra quem nihil, et alter sub quo nihil. Finis supra quem nihil, summum omnium est. Finis sub quo nihil, infimum. Itaque duo sunt fines omnium, summum et infimum.
Abbreviated transcription (Latin):
amor in illo igne monstrabatur. quando ru¬
bus ardebat ⁊ noncõburebat᷑. Cucurrit aute̾
moy ses ut transu& ⁊ contem plaret᷑ uisionẽ:
quia nondũ adhuc sapientie ignẽ conceꝑat : neq
senserat suauitatẽ. Ideo mirabat᷑. ⁊ ipsa admia¬
tione trahebat᷑: ut appropians calefieret ⁊ arae¬
ret. Et ignis ipse qui absentẽ illuminabatĩꝙ¬
propinquantẽ accendebat.P ropt̾ea soluit cati
abrenuntians degustata illius amoris dulea¬
ne ⁊ agnita suauitate. Quid enĩ concupisca¬
tia carnis potuisset. amori sapientie comꝑatis
Propterea gͦ moyses festinauit currere. iii¬
dere uisionem: re transire ad contẽplandan
sapientiam. & manifestũ factum est quomͦ

Expanded text:
amor in illo igne monstrabatur; quando ruamor in illo igne monstrabatur; quando rubus ardebat, et non comburebatur. Cucurrit autem Moyses ut transiret, et contemplaretur visionem quia nondum adhuc sapientiae ignem conceperat neque senserat suavitatem. Ideo mirabatur et ipsa admiratione trahebatur, ut appropians calefieret et arderet. Et ignis ipse, qui absentem illuminabat, appropinquantem accendebat. Propterea appropians ncupiscentiis abrenuntians, degustata illius amoris dulcedine et agnita suavitate. Quid enim concupiscentia carnis potuisset amori sapientiae comparata? Propterea ergo Moyses festinavit currere et videre visionem, atque transire ad contemplandam sapientiam. Et manifestum factum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ethiopissa moyses seruire ñ dignat᷑. quã
⁊ si postea sequentẽ non abicit. non susci¬
pit tam̃ ad dilect̾ionem. Curan enĩ carnis
amator sapientie effect̾us sic ad mittere de¬
buerat: ut prot̾ue lascuuenti se ꝑ effectũ
ñ subiceret. s tam̃ infirmanti ⁊ obsequen¬
ti condescenderet ꝑ conpassionẽ. Aliud ẽ.
em̃ amare ad gaudium: aliud sustinere ad¬
mend nsum. siliud in sociecatẽ dilectio¬
iuuis suscipere. atq aliud in parte
compassionis sustinere. Uita carnis
innecessitate portanda ẽ. sapientia
indilectione sociancla. Illa ꝓpter se
appetenda est: pista prapt̃ se fugienda. propt̃
nos sustinenda. Iło morses post uisionem ñ
seruit in madin patri echiopisse. neq ipsa
ampluis parit filios quasi a thoro repulsa:
ubi locus amoris ⁊i dilectionis. & alia pulcrio¬
re atq amabiliore recepta. ex cuius consortio.
ñ fuscus s luminosus fieret uultus morsi: cuiꝰ

Expanded text:
pro Aethiopissa Moyses servire non dignatur; quam pro Aethiopissa Moyses servire non dignatur; quam et si postea sequentem non abjicit, non suscipit tamen ad dilectionem. Curam enim carnis, amator sapientiae effectus sic admittere debuerat, ut proterve lascivienti se per affectum non subjiceret; sed tamen infirmanti et obsequenti condescenderet per compassionem. Aliud est enim amare ad gaudium, aliud sustinere ad usum. Aliud in societatem dilectionis suscipere atque aliud in parte compassionis sustinere. Vita carnis in necessitate portanda est, sapientia in dilectione socianda. Illa propter se appetenda est, ista propter se fugienda propter nos sustinenda. Ideo Moyses post visionem non servit in Madian patri Aethiopissae, neque ipsa amplius parit filios quasi a toro repulsa, ubi locus amoris est et dilectionis; et alia pulchriore atque amabiliore recepta ex cujus consortio non fuscus, sed luminosus fieret vultus Moysi, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
mens enĩ ipsa in igne dm̃ conceꝑat. ⁊ ꝑ ig¬
nem dm̃ cognoscebat. Nisi enĩ non arsiss
ñ uidiss nec cognouiss quia ignis ipsedi¬
lect̾io est.  dilectio ipsa cognitio. Cogno¬
uit gͦ & dilerit. uidit ⁊ arsit. gustauit
i amauit. & uicit ignis ignẽ. dilect̾io suꝑa¬
uit dilect̾ionẽ. Contẽpta ẽ. ethiopissa defor¬
mis ⁊i nigra. quã sua fłama fuscauerat: &¬
amor ipse suus non amabileni faciebat. Contẽp¬
ta ẽ in comꝑatione pulerioris. neq ultra
seruire pro illa uoluit: quise cum illa ser¬
uum semꝑ futurũ agnouit. Uita enĩcarna¬
lis &e concupiscentia carnis ex patre dõtionẽ.
s expatre diabolo: c ipsa amatores suos
pacris sui seruituti addicit. ⁊ subicit dnã¬
tioni.  seruit moyses ⁊ pascit pecora: n
amorẽ fedȩ conuigis curꝑifamulatu mer¬
le contẽpnit quod male amauerat: cum
gustare ceꝑit qd̾ dulcuis concupiscat. ꝙ iã

Expanded text:
Mens ipsa in igne Deum conceperat: et per igMens ipsa in igne Deum conceperat: et per ignem Deum cognoscebat. Nisi enim arsisset, non vidisset nec cognovisset; quia ignis ipse dilectio est, et dilectio ipsa cognitio. Cognovit ergo et dilexit, vidit et arsit, gustavit et amavit, et vicit ignis ignem, dilectio superavit delectationem. Contempta est Aethiopissa deformis et nigra; quam sua flamma fuscaverat, et amor ipse suus, non amabilem faciebat. Contempta est in comparatione pulchrioris; neque ultra servire pro illa voluit, qui se cum illa servum semper futurum agnovit. Vita enim carnalis, et concupiscentia carnis ex Patre Deo non est, sed ex patre diabolo, et ipsa amatores suos, patris sui servituti addicit, et subjicit dominationi. Et servit Moyses, et pascit pecora; et amorem foedae conjugis turpi famulatu merle contemnit, quod male amaverat; cum gustare coeperit, quod dulcius concupiscat. Et jam
Abbreviated transcription (Latin):
mani. quomͦ rubus ardebat ⁊ ñ conburebatur:
⁊ currere cepit in concupiscentiam suauiorem.
⁊ obliuis ĩ desideria antiqua. ubi ardebat ⁊ cõ¬
burebat᷑. atq ethiopisse uroris amorẽ fasti¬
dire. quia nigra erat & formosa nonerat:
neq similis ad illam suauitatem. que senes
calefacit: & iuuenes non urit. Huiꝰ enĩ suna¬
mitis. id ẽ. sapientiȩ amorem. significabat
ignis ille quo rubus ardebat ⁊ non cõbure¬
batur: ⁊ id̾o moises postquã transiuit adui-¬
dendam uisionem ac sentire cepit quã sua-¬
ut̾ arderet flamnia eius. ñ amplius tene¬
ri potuit ethiopisse uxoris amore. s accen-¬
socorde meliori igne usq ad colloquium
alcissim ꝑuenit. ⁊ missus ẽ. in populis al-¬
uationẽ. In igne enĩ s loquebatur. ⁊ de
igne audiebatur: ⁊ ꝑ ignem intelligebat᷑.
Ꝙ erat intus fłama que cor succenderat:
qua sicut rubus ardebat. ⁊ ñ comburebat᷑ :

Expanded text:
mam, quomodo rubus ardebat, et non comburebatur; mam, quomodo rubus ardebat, et non comburebatur; et currere coepit in concupiscentiam suaviorem; et oblivisci desideria antiqua ubi ardebat et comburebatur, atque Aethiopissae uxoris amorem fastidire; quia nigra erat et formosa non erat; neque similis ad illam Sunamitem, quae senes calefacit et juvenes non urit. Hujus non enim Sunamitis, id est sapientiae, amorem significabat ignis ille quo rubus ardebat et non comburebatur, et ideo Moyses, postquam transivit ad videndam visionem, ac sentire coepit quam suaviter arderet flamma ejus, non amplius teneri potuit Aethiopissae uxoris amore, sed accenso corde meliori igne, usque ad colloquium altissimi pervenit, et missus est in populi salvationem. In igne enim ei Deus loquebatur, et de igne audiebatur, et per ignem intelligebatur. Et erat intus flamma, quae cor succenderat, qua sicut rubus ardebat, et non comburebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic cum esset moyses in deserto pastor ani-¬
nalium. & ethiopissam haberet uxorem: ñ
iouerat adhuc nisi ignẽ consumentẽ: prop¬
tereamirabat᷑ qđ rubus ardebat ⁊ non cõ-¬
burebatur. Quandiu enĩ animꝰ desideria
ua in infimis uoluptatibꝰ pascit. ⁊ carnali
oncupiscentie iinct̾us ñ dum ad cõplerus
ppientie ꝑuenit: in igne consumente est.⁊
euorante usq ad ꝑditionem. Flamma emm
bidinis. ⁊ amorcarnis. eos qͦs accendit con¬
sumit. Amor uero sapientie lumen habet. s con¬
siunptionem ñ habet.nsi acendit frigidas.
ardentes tam̃ : ion cõburit. Propt̾ea moises mira¬
batur quomͦ ardebat rubus ⁊ ñ comburebatur.
Nan nipse ardebat. quia urorẽ ethiopissam ba¬
bebat: neq hoc ei miracułũ fuit: s ardere ⁊ ñ
comburi. qd̃ exꝑtum non fuit. hoc ei miracłm
fuit: ⁊ ipsum mira cułu trahebat eum ⁊ horta¬
batur. ut transiret ⁊ uideret uisionem maxi¬

Expanded text:
Sic cum esset Moyses in deserto pastor aniSic cum esset Moyses in deserto pastor animalium, et Aethiopissam haberet uxorem, non noverat adhuc nisi ignem consumentem; propterea mirabatur, quod rubus ardebat, et non comburebatur . Quandiu enim animus desideria sua in infimis voluptatibus pascit, et carnali concupiscentia vinctus nondum ad amplexus sapientiae pervenit in igne consumente est et devorante usque ad perditionem. Flamma enim libidinis et amor carnis eos quos accendit, consumit. Amor vero sapientiae lumen habet; sed consumptionem non habet, et si accendit frigidos, ardentes tamen non comburit. Propterea Moyses mirabatur quomodo ardebat rubus, et non comburebatur. Nam et ipse ardebat, quia uxorem Aethiopissam habebat; neque hoc ei miraculum fuit, sed ardere et non comburi: quod expertum non fuit, hoc ei miraculum fuit. Et ipsum miraculum trahebat eum, et hortabatur ut transiret et videret visionem maxi
Abbreviated transcription (Latin):
entia enim de occultis trahit᷑. ⁊ in occultis inue¬
nitur. ⁊ semꝑ secretum amat sapientia : nec se
contempland̾̃a prebet. nisi his qͥ ingrediunt᷑
adeam. S hocualde graue ẽ infirmis animis.
ut dilecta relinquant. ⁊ deserant amata : &
ad ea transeant appetenda que ñ norunt:
nisi dolorib suis erudiant᷑. ⁊ amara e̾e̾ incipi-¬
ant. que ante dulcia fuerunt: uta quodamͦ
inuiti retrahant᷑. ⁊ compellant᷑ uitrare: & tran¬
sire ad contẽplandam sapientiã. Nlam cum gus-¬
tare ceꝑint. ⁊ intelligere s uauitatem & io¬
cunditatẽ sapientie. tc̃ iam cõpelli opus ñ
habent: s sequunt᷑ uolentes. ⁊ libent̃ uniu̾¬
sa despiciunt: & relinqunt omĩa: ut transe¬
ant ad contẽplandam sapientiam. & cunc
cito ꝑueniunt. quia currunt uelocit̾ nar¬
dent̃ requirunt : & incipit ꝓpe ilłc e̾e̾ sapi¬
entia. quia ipsi appropinquant ei. de non
elongant ab ea. in concupiscentias alienas.

Expanded text:
entia enim de occultis trahitur et in occultis inveentia enim de occultis trahitur et in occultis invenitur; et semper secretum amat sapientia, nec se contemplandam praebet, nisi iis, qui ingrediuntur ad eam. Sed hoc valde grave est infirmis animis, ut dilecta relinquant, et deserant amata; et ad ea transeant appetenda, quae non norunt, nisi doloribus suis erudiantur; et amara esse incipiant, quae ante dulcia fuerunt; et ita quodammodo multi retrahantur, et compellantur intrare, et transire ad contemplandam sapientiam. Nam cum gustare coeperint et intelligere suavitatem et jucunditatem sapientiae: tunc jam compelli opus non habent, sed sequuntur volentes; et libenter universa despiciunt, et relinquunt omnia, ut transeant ad contemplandam sapientiam; et tunc cito perveniunt, quia currunt velociter et ardenter requirunt, et incipit prope esse illis sapientia, quia ipsi appropinquant ei, et non elongant ab ea in concupiscentias alienas.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ipsa ueritas. nichil tamͣ longius abhis qu
stultitiã diligunt. Qd autẽ stultius quãsen
ima respicere. ⁊ uultus habere ꝓ nos int̾ranꝰ
hoc enĩ bestiis datum ẽ: quib ultra nibil ip¬
tere est concessum. Sapientia autẽ habite
in suꝑnis: ad quã erigi nolunt qͥbestiis comꝑ¬
tisunt: ⁊ terram intuent᷑. Hec łpsastulitb
de qua transiuit iste ad contẽplandã sapiet¬
am. cum falsa bona que int̾ra amauerat
desperit: ⁊ ad uera bona que sursum coma
planda & amanda se erexit: quia in hisq
deorsum sunt sub sole omib uanitatẽ aͥ¬
xit. Fropt̾ea cum udiset in omib uane¬
⁊ aflictionẽ anmi ⁊ nichil ꝑ manere subsole:
transiuit ad contẽplandam sapientiam supͣ solem.
Oquã difficilis transitꝰ: a& quã multoꝵ dierum
ua. infirmos gressus habentib. Et nescio si
tota uiͬa hominis sufficere possit: ad conficiẽdũ
hoc iter. Quis enĩ in hac mortali uita degens.
sapientiam plene apprehendere pocerit: Sapi¬

Expanded text:
sit ipsa veritas, nihil tamen longius ab iis qui stultitiam amant. Quid autem stultius quam semper ima respicere, et vultus habere pronos in terram? Hoc enim bestiis datum est, quibus ultra nihil appetere est concessum. Sapientia autem habitat in supernis; ad quam erigi nolunt, qui bestiis comparati sunt et terram intuentur. Haec est ipsa stultitia, de qua transivit iste ad contemplandam sapientiam, cum falsa bona, quae in terra amaverat, despexit, et ad vera bona, quae sursum sunt, contemplanda et amanda se erexit; quia in his quae deorsum sunt sub sole omnibus vanitatem aspexit. Propterea cum vidisset in omnibus vanlictionem animi, et nihil permanere sub sole, transivit ad contemplandam sapientiam supra solem. O quam difficilis transitus et quam multorum dierum via infirmos gressus habentibus! Et nescio an tota vita hominis sufficere possit ad conficiendum hoc iter. Quis enim in hac mortali vita degens, sapientiam plene apprehendere poterit? Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: S ñ¶ ad hoc illuminat sapientia ut sic
sentiat homo: aut scdicat quasi ex se aliquidͥ
habere possit homo. qui neq hoc a se habere po¬
tuit quod est homo: CQuid gͦ dicit: Quidẽ
homo ut sequi possit regem factorem suum ᷤᷤ
Quam longe enim homo ẽ adeo: ut ꝑtingat

Expanded text:
sunt. Sed non ad hoc illuminat sapientia, ut sic sunt. Sed non ad hoc illuminat sapientia, ut sic sentiat homo; aut si dicat quasi ex se aliquid habere possit homo, qui neque hoc a se habere potuit, quod est homo. Quid ergo dicit: Quid est homo, ut sequi possit regem factorem suum? Quod l
Abbreviated transcription (Latin):
uitatur: qui legib bene presidentis obtemꝑat:
qui uibentis imperio spontanea se ad omĩa uo¬
luntate in clinat. Iste sequitur regem suum.
S quis est homo qͥ dõ respondere possit. Quis
sufficiens inuenitur reddere uicem dõ:Si ipse
precȩdit tusequeris. gͦ aliud suum est: aliud
tuum. Immo si ipse bonum in choat. tu consum¬
ris perficiendo: iam ñ solum equalis dõ. s maior
inueniris. S forte ipse p̃cechit. ostendendo. tu
sequeris imitando. & ubi ẽ quod dicit᷑. miscd̾ia
eius p̃ueniet me. ⁊ subsequetur:  Ubi ẽ ex ip¬
so ⁊ ꝑ ipsum ⁊ in ipso sunt omĩar ᷤᷤ ubi ẽ. Quid
habes qd̃ non accepistir  si aut̃ accepisti: qͥd
głaris quasi non accepis. Nam si ostendere siuñ
est. tuum sequi iam aliquid habes quod non ac¬
cepisti. neq ex ipso ⁊ ꝑ ipsum &r in ipso suit omĩa:
sed quedam hominis sunt. que ex ipso non sunt:
si aliqua potest per se homo quȩ ꝑ ipsum non

Expanded text:
vitatur; qui legibus bene praesidentis obtemperat; vitatur; qui legibus bene praesidentis obtemperat; qui jubentis imperio spontanea se ad omnia voluntate inclinat. Iste sequitur regem suum. Sed quis est homo qui Deo respondere possit? Quis sufficiens invenietur reddere vicem Deo? Si ipse praecedit, et ut sequeris: ergo aliud illius est, aliud tuum. Imo si ipse bonum inchoat, tu consumris perficiendo; jam non solum aequalis Deo, sed major inveneris. Sed forte ipse praecedit ostendendo, ut sequeris imitando. Et ubi quod dicitur: Misericordia ejus praeveniet me et subsequetur? Ubi est: Ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia? Ubi est: Quid habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, ut quid gloriaris, quasi non acceperis? Nam si ostendere illius est, tuum sequi: jam aliquid habes, quod non accepisti; neque ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, sed quaedam hominis sunt quae ex ipso non sunt, si aliqua potest per se homo quae per ipsum non
Abbreviated transcription (Latin):
do infirmitatẽ. Quid est homo: Nichil est homo.
Non aliquid tale ẽ homo. ut sufficiens inueniatur
ad hoc. Ad quids Ut sequi possit regemi factorẽ
suum. Si enim non potest conseqͥ facturami. mul¬
tomagis factͥorem suum sequi ñ potest. Si non
potest inuestigare quod factum ẽ: eum qͥ fecit.
quomodo potest comp̃hendere: Quid est homo:
ut sequi possit regem factorem suum. Regẽ
suum ⁊ sauet̾orẽ suum. Idem ipse qui rer ẽ fac¬
tor est. fact̾or ẽ. quia creauit. rex quia gu¬
bernat in eo quod creauit. ⁊ dirigit ad quod
creauit. Creauit enim in magno bono: ⁊ dirigit
ad summum bonum. Quis est qui sequit᷑ facto¬
rem suum:Quiuunt ut fact̾us est: qui in ce¬
dit scđ̃m quod institutus ẽ: qui seruat bonũ
quod creatus accepit. ⁊ qd̾ natura contulit
impollutum custodit. Iste seqͥtur factorẽ suũ.
& quis ẽ qui sequitur regem suum: Qͥ tendit
ad quod dirigitur. qͥ festinat ꝑuenire quo in¬

Expanded text:
do infirmitatem. Quid est homo? nihil est homo. do infirmitatem. Quid est homo? nihil est homo. Non aliquid tale est homo, ut sufficiens inveniatur ad hoc. Ad quid? Ut sequi possit regem factorem suum. Si enim non potest consequi facturam multo magis factorem sequi non potest. Si non potest investigare quod factum est, eum qui fecit, quomodo potest comprehendere? Quid est homo ut sequi possit regem factorem suum? Regem suum et factorem suum. Idem ipse qui rex est, factor est. Factor est, quia creavit; rex, qui gubernat in eo quod creavit, et dirigit ad quod creavit. Creavit enim in magno bono, et dirigit ad summum bonum. Quis est qui sequitur factorem suum? Qui vivit, ut factus est. Quis incedit secundum quod institutus est? Qui servat bonum quod creatus accepit, et quod natura contulit impollutum custodit. Iste sequitur factorem suum. Et quis est qui sequitur et regem suum? Qui tendit ad quod dirigitur; qui festinat pervenire quo in
Abbreviated transcription (Latin):
te lucanam illuminabo omĩb. ⁊ illuminabo
om̃s sperantes in dño Uultis enĩ scire quomͦ
illuminat sapientia eos qui ad se contẽplanda
transierint:Istum ipsum int̾rogate qui ad con¬
templandam sapientiã transiuit: & considerate
qualit̃ illuminatꝰ sit: ex quo cȩpit udere eam.
Nam priusquã ad ipsam contẽplandam transirae:
quã cecus fuerit satis supra audistis: quando ire
putauit ubi homini uia non erat. querere ⁊ in¬
uestigare unuersa que erant sub sole: & magnũ
aliquid ẽẽ credidit illoꝵ inuestigare naturã.
qu̧ extra hominis naturam consistunt: que & si
sciantur quantũ in ipsis ẽ. nec salutem conferre
possunt: neq si nesciantur auferre. Ibi ergo cȩcꝰ
fuit non uidendo neq cognoscendo inse quod
potuit: nec pro se appetendo quod debuit id:
nc̃ illuminatꝰ a sapientia. quid dicat. intendite.
Qiuiest in quãhiomo: Quis ẽ inquã; Nonqͥro
quid est. quasi ad mirando dignitatẽ. s cognoscen¬

Expanded text:
lucanum illumino omnibus; et illuminabo omnes sperantes in Domino. Vultis enim scire quomodo illuminat sapientia eos qui ad se contemplandam transierint? Istum ipsum interrogate, qui ad contemplandam sapientiam transivit; et considerate qualiter illuminatus sit, ex quo coepit videre eam. Nam prius quam ad ipsam contemplandam transisset; quam caecus fuerit, satis supra audistis, quando ire putavit ubi homini via non erat; quaerere et investigare universa quae erant sub sole; et magnum aliquid esse credidit illorum investigare naturam, quae extra hominis naturam consistunt; quae, etsi sciantur quantum in ipsis est, nec salutem conferre possunt, neque si nesciantur, auferre. Ibi ergo caecus fuit, non videndo neque cognoscendo in se quod potuit, nec pro se appetendo quod debuit. Sed nunc illuminatus a sapientia, quid dicat, intendite. Quid est, inquam, homo? Quid est, inquam? Non quaero quid est quasi admirando dignitatem, sed cognoscen
Abbreviated transcription (Latin):
errores quoq ⁊ stultitiã. Si ad sapientiã
transit qͥ ad contẽplandã sapientiã transit.
quomꝰ a stultitia recedit: ulerrorem relinqͥt.
qui ad contemplandos errores ⁊ stultitiam
transit: S sapientia lur est: error autem
⁊ stultitia tenebre sunt. Qui autẽ intene¬
bris ẽ: nec tenebras uidet nec lucem:. Qui uͥ
in licce ẽ: ⁊ tenebras uidet :⁊ lucem. quia omĩa
est: s a tenebris ad luce̾uenit. ut uideat per
lucem ⁊ tenebras ꝙx lucẽ: non ꝑ tenebras cene¬
bras. ⁊ ꝑ lucem lucẽ: s tenebras lucem. per
solam lucem. Nemo ad tenebras uadit utte¬
nebras uideat: s ad lucem uenit ut uidea
ꝑlucem ñ solũ lucẽ: s ⁊ tenebras i lucẽ. Qͥ
ergo uidere uult tenebras suas recedat ab eis
ne intenebris sit ipse. ⁊ nichil uideat: & transe
ad lucem: ut ꝑ lucem tenebras parit̾ & luce
uideat. Recte igitur eccłastes cum ad conti
tiam contemplaturꝰ ad ipsam uenit quasi ad

Expanded text:
Errores quoque, et stultitiam. Si ad sapientiam Errores quoque, et stultitiam. Si ad sapientiam transit qui ad contemplandam sapientiam transit, quomodo a stultitia recedit, vel errorem relinquit, qui ad contemplandos errores et stultitiam transit? Sed sapientia lux est; error autem et stultitia tenebrae sunt. Qui autem in tenebris est, nec tenebras videt, nec lucem. Qui vero in luce est, et tenebras videt, et lucem; quia omnia est, sed a tenebris ad lucem venit, ut videat per lucem, et tenebras, et lucem; non per tenebras tenebras, et per lucem lucem, sed tenebras et lucem per solam lucem. Nemo ad tenebras vadit, ut tenebras videat; sed ad lucem venit ut videat per lucem non solum lucem, sed et tenebras et lucem. Qui ergo viderene in tenebris sit ipse, et nihil videat: et transit ad lucem ut per lucem, et tenebras pariter et lucem videat. Recte igitur ecclesiastes cum ad sapientiam contemplaturus ad ipsam venit, quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicemꝰ:Numqͥd hec omĩa n on fuert̃. ᷤ S na¬
turȩ non gr̃ȩ. conditionis ñ reꝑationis. bonaquȩ
natura conseruauerat ne tota corrũpet᷑. ñ
bona que grã dederat: ut natura a corrup¬
tione liberaretur. Bonaquȩ nature quidem
grã primũ condite dederat. postea corrupte
reliquerat: s a corruptione purgandȩ. non
ad summũ bonũ non direxerunt. Ꝙ in his
uit. uel illis ut eor oculos ad ueritatẽ illu¬
minaret: uł istis ut eoꝵ. gressus ad urtu¬
cutẽ dirigeret: atq ido nec cȩci eam inue¬
nire potuerũt : nec claudi ad eam ꝑuenire.
Sed dicat nc̃ iste nr̃ hebreus quid fecerit:
quantũ transitu suo ꝓfecerit: qm̃ ⁊ ipse se
cum ceteris ad contẽplanda sapientiã tran¬
sire testatur dicens. Cransu inquid ad
contemplandã sapientiã: hoc est gͦ qͦd consi-¬
derare debetis. Qenim ad sapientiã transit:
stultitiam relinquit. & quid est qͦd seqͥtur.

Expanded text:
dicemus? Nunquid haec omnia bona non fuerundicemus? Nunquid haec omnia bona non fuerunturae non gratiae; conditionis, non reparationis: bona quae natura conservaverat ne tota corrumperetur, non bona quae gratia dederat, ut natura a corruptione liberaretur. Bona quae naturae quidem gratia primum conditae dederat; postea corruptae reliquerat; sed a corruptione purgandae non ad summum bonum non direxerunt. Et his omavit, vel illis, ut eorum oculos ad veritatem illuminaret; vel istis ut eorum gressus ad virtutem dirigeret. Atque ideo nec caeci eam invenire potuerunt, nec claudi ad eam pervenire. Sed dicat iste noster Hebraeus qui fecerit, quantum transitu suo profecerit; quoniam, et ipse se cum caeteris ad contemplandam sapientiam transire testatur, dicens: Transivi ad contemplandam sapientiam. Hoc est ergo quod considerare debetis. Qui enim ad sapientiam transit stultitiam relinquit. Et quid est quod sequitur?
Abbreviated transcription (Latin):
correptores. Ꝙ isti quoq usq
ad aliqͥd ꝑuenerunt: quia spe
malitiam retinuert̃. Quod foris
erat mundauert̃. ⁊ qd̾ intus erat
pollutum tenuert̃. Hoc autẽ sapientia ñ fuit:
quia ueritas non fuit: s falsa imnago sola. Illi
autẽ putanert̾ se per iter uirtutũ inteced̾e̾.
s quo tenderent nescierunt: quia directi¬
onem suam ⁊ finẽ ñ cognouert̃. E rant ad¬
huc alii qui uirtutes quasd̾a habuert̃: &
naturali ductu in eas ferebant᷑. ⁊ transiert̃
⁊ ꝑuenert̃ usq ad aliqͥd: & exparte quada
naturȩ qua nͣ tota corruptioni subiacuit.
bonum uidert̃ ⁊ concupiert̃: & datum ẽ eis
multa posse. de studio uirtutũ. ⁊ affecto ꝓbo
ad bonitatẽ ꝓcliui. Quis hoc nescit quantos
⁊ illi uiros uirtutũ habuerunt. & quanta
illi miranda ⁊ adimratione digna fecere. sec¬
tantes iustitiam. pietatem colentes. seruan¬
tes castimomã. patientia confirmati. stabiles
fidelitate: prudentia circu̾ns pecti. Et quio

Expanded text:
correctores. Et isti quoque usque ad aliquid pervenerunt; quia specmalitiam retinuerunt. Quod foris erat mundaverunt, et quod intus erat pollutum tenuerunt. Hoc autem sapientia non fuit; quia veritas non fuit, sed falsa imago sola. Illi autem putaverunt se per iter virtutum incedere; sed quo tenderent nesciverunt, quia directionem suam et finem non cognoverunt. Et erant adhuc alii qui virtutes quasdam habuerunt et naturali ductu in eas ferebantur; et transierunt et pervenerunt usque ad aliquid; et ex parte quadam naturae, qua non tota corruptioni subjacuit, bonum viderunt et concupierunt. Et datum est eis multa posse de studio virtutum; et affectu probo ad bonitatem proclivi. Quis hoc nescit quantos et illi viros virtutum habuerunt, et quanta illi miranda et imitatione digna fecerunt: sectantes justitiam, pietatem colentes, servantes castimoniam, patientia confirmati, stabiles fidelitate, prudentia circumspecti, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
los habent. non ambulant intenebris stulti: s
illuminatos habent oculos ⁊ uident. Si uero
stultus in tenebris ambulat. ⁊ oculi stultorũ
sunt infinib t̾re:¬
nebre sunt: ubi oculi uidere non
possunt. & ubi est hoc: Infinib t̾re Ergo
procul st̃ tenebrȩ. ⁊ lum̃ prope ẽ. Quare gͦ fa¬
cilius tenebras in uenilnꝰ quã lumen: Forte
quia nos longe non sumꝰ a finib terre. ⁊ habx¬
tamus uixta popłm tenebrarũ: neq ꝑreximꝰ
adhuc a finib terre ad audiend̾a sapientiã
bras ⁊ caligamꝰ aluce. Ipsa tam̃ lux ꝓpe est.¬
& ingerit se: s lipientes oculi fuscũ amant :¬
& conuertunt᷑ in tenebras. Ergo ꝓpe est lur.
nos autẽ longe sumus: & tenebre longe sunt:
⁊ nos ꝓpinquamꝰ ad illas. Ubi autẽ sunt cenebre.¬

Expanded text:
los habet, non ambulant in tenebris stulti; sed los habet, non ambulant in tenebris stulti; sed illuminatos habent oculos et vident. Si vero stultus in tenebris ambulat, et oculi stultorum sunt in finibus terae sunt, ubi oculi videre non Et ubi est hoc? In finibus terrae. Ergo procul sunt tenebrae, et lumen prope est. Quare ergo facilius tenebras invenimus quam lumen? Forte, quia nos longe non sumus a finibus terrae et habitamus juxta populum tenebrarum, neque perreximus adhuc a finibus terrae ad audiendam sapientiam bras et caligamus a luce. Ipsa tamen lux prope est et ingerit se; sed lippientes oculi fuscum amant, et converterunt in tenebras. Ergo prope est lux, nos autem longe sumus; et tenebrae longe sunt, et nos propinquamus ad illas. HOMILIA XI. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tum sapientia est : ⁊ ubi sapientia nũ quã ẽ:
nuniquã lux ẽ. Ergo lux ẽ quo attingit sapi¬
entia: ⁊ quo nͣ attingit sapientia lux ñ est.
& quo non attingit sapientia:  Si attin¬
git a fine usq ad finẽ. quid relinqͥtur ertͤ
quo attingere non possit. quȩ totũ penetrat:
& complectitur totumr  Girum celi circunii. &
influct̾ib maris ambulaui: attingens a fine
usq ad finem fortit̾. & disponens omĩa suaint̃.
Magna igitur questio ẽ: quid nã sit quod ñ
attingit sapientia. ubi oculi stultoꝵ sunt:
qui ambulant in tenebris. ⁊ ñ uident. Aliã
itaq scripturã intergemus ubi sint oculi stulto¬
rum qui in tenebris ambulant: &.ñ uident.
Dicit enĩ. Oculi sapientis in capite eus: oculi
autẽ stultoꝵ infinib t̾re. Ergo infinib t̾re
tenebre sunt: ⁊ ꝓpterea nͣ indent stulti qui
ambulant intenebris. quia oculos hab ent
infinibꝰ terre. Nam si lum̃ ibi non est. ubi ocu¬

Expanded text:
tum sapientia est. Et ubi sapientia nunquam est, tum sapientia est. Et ubi sapientia nunquam est, nunquam lux est. Ergo lux est quo attingit sapientia, et quo non attingit sapientia, lux non est. Et quo non attingit sapientia, si attingit a fine usque ad finem, quid relinquitur extra quo attingere non possit, quae totum penetrat et complin fluctibus maris ambulavi : attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Magna igitur quaestio est quidnam sit quo non attingit sapientia. Ubi oculi stultorum sunt, qui ambulant in tenebris et non vident. Aliam itaque Scripturam interrogemus, ubi sunt oculi stultorum, qui in tenebris ambulant et non vident. Dicit enim: Oculi sapientis in capite ejus; oculi autem stultorum in finibus terrae. Ergo in finibus terrae tenebrae sunt, et propterea non vident stulti qui ambulant in tenebris, quia oculos habent in finibus terrae. Nam si lumen ibi est ubi ocu
Abbreviated transcription (Latin):
dite excecat: sᷤ Sapientis oculi in capite eius: stultus
intenebris ambulat. Modo ꝓbatũ est: quia sa¬
pientia illuminat. stultitia excecat. In quo pro
batum ẽ: quia sapiens oculos illuminatos habet.
ergo stultitia excecat. Nam sapientia lux est.
⁊ illuminat. si habueris oculos quo illa attin¬
git. Si autẽ oculos habes ubi lux non est: ocu¬
los babes. s nichil uides. E& quid prodest hoc ᷤ
s int gͦ oculitui. ubi lux est: ne efficiaris
qua si oculos non habens. si lucem non habes.
Ubi autẽ est lux: Sursum lux: ubiẽ sapien¬
tia. Nam sapientia sursum ẽ: ⁊ lux sursum:
& omĩs lux de sursum uenit: & sicut de orsum
tenebre sine luce: ita sursum lux sine tenebris:
inmectio uero post lucẽ tenebrȩ ⁊ post tene¬
bras lux. Propterea sunt dies celi. quos tenebre
ñ diuidunt. neq obscurum int̾ polat: & dies
terre sunt quib tenebre surcedunt. qui a
ubi sapientia semꝑ est. semꝑ lux ẽ: ⁊ ubisapien¬

Expanded text:
dite: Sapientis oculi in capite ejus; stultus in tenebris ambulat. Modo probatum est quod sapientia illuminat, stultitia excaecat. In quo probatum est? Quia sapiens oculos illuminatos habet, ergo stultitia excaecat. Nam sapientia lux est, et illuminat. Si habueris oculos quo illa attingit; si autem oculos habes ubi lux non est, oculos habes, sed nihil vides. Et quid prodest hoc? Sint ergo oculi tui ubi lux est, ne efficiaris quasi oculos non habens, si lucem non habes. Ubi autem est lux? Sursum est lux ubi est sapientia. Nam sapientia sursum est; et lux sursum, et omnis lux de sursum venit. Et sicut deorsum tenebrae sunt sine luce, ita sursum lux sine tenebris. In medio vero post lucem tenebrae, et post tenebras lux. Propterea sunt dies coeli quos tenebrae non dividunt, neque obscurum interpolat. Et dies terrae sunt quibus tenebrae succedunt. Quia ubi sapientia semper est, semper lux est; et ubi sapien
Abbreviated transcription (Latin):
titiam relinqͥt: dicat gͥ. Transiui ad concel¬
dam sapientiã. erroresq ⁊ stultitiam. Quid d
& non sequi. Quid ẽ sapientia:  Cognoseri¬
a mare bonum. Malum uero cognoscere ⁊ odisse. ⁊ ipsũ r
sapientia: & prima sapientia: quia ⁊ odisse mału.
bonum amasse ẽ: & cognouisse malum. rectum
intellexisse. Qua ꝓpter cognoscere bonum ⁊ amare.
sapientia est: & ipsum est odisse malũ &e cognouis¬
se. & hoc totum insapientia cognoscit᷑. cums api-¬
entia uidetur: ⁊ qd̾ ipsa ẽ ut diligatur. ⁊ qͦd ip¬
sa non est. s ꝑ ipsam manifestum ẽ ut odiatur.
oquã bonus transitus iste est: & quam felicit̾ mi¬
grat. qui ad contemplandã sapientiam migrat.
Quid mirũ est. si deus hebreoꝵ dñs ds est. qui
cales transitores facit: ⁊ ad talia transire facit.ᷤ
T̃ransite inquit ad me sapientia om̃s qui concu¬
piscitis me: ⁊ agenerationib meis implemini. sp̃e¬

Expanded text:
titiam relinquit. Dicat ergo: Transivit ad contemplandam sapientiam erroresque et stultitiam. Quid est tia? scire et non sequi. Quid est sapientia? cognoceramare bonum. Malum vero cognoscere et odisse, et ipsum est sapientia; et prima sapientia, quia odisse malum, bonum amasse est; et cognovisse malum, rectum intellexisse. Quapropter cognoscere et amare bonum sapientia est, et ipsum est odisse malum et cognovisse. Et hoc totum in sapientia cognoscitur, cum sapientia videtur et quo ipsa est ut diligatur; et quod ipsa non est, sed per ipsam manifestum est, ut odiatur. O quam bonus transitus iste est; et quam feliciter migrat, qui ad contemplandam sapientiam migrat! Quid mirum est si Deus Hebraeorum Dominus Deus est, qui tales transitores facit, et ad talia transire facit? Transite ad me, inquit Sapientia, omnes qui concupiscitis me, et a generationibus meis implemini. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
transit. ad sapientiã transit: quẽ admodui
qui ad contẽplandam sapientiam trausit. as
sapientiam transit: cũ tamĩ aliud. idest a¬
res & stultitiã ut contemplet᷑ fugiat: ada¬
templetur accedat: quia utrũq sapientuñ e
s utrumq contẽ plari sapientia ẽ: & qui adit¬

Expanded text:
transit, ad sapientiam transit; quemadmodum, qui ad contemplandam sapientiam transit, ad sapientiam transit. Cum tamen altera id est errores et stultitiam contemplatur ut fugiat; ad atempletur, accedat; quia utrumque sapientia non est, sed utrumque contemplari sapientia est, et qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
aose colłgt. ut solitaretur. E hoe totũ saẽ¬
tia fecit post quã eam contemplatus est: ostendens
illi in luce sua prius tenebras eius. postea  lucẽ
suam. ⁊ totum in luce sua.⁊ ꝑ lucem suam. Et
non erant tenebre lux: nec inluce tenebre eiant:
erant. s ꝑ lucem tenebre uidebant᷑: & a luce di¬
uidebantur: ⁊i ait. Et uidi quia tantũ prece

Expanded text:
ad se collegit, ut soli daretur. Et hoc totum sapienad se collegit, ut soli daretur. Et hoc totum sapientia fecit postquam eam contemplatus est, ostendens illi in luce sua prius tenebras ejus: postea, et lucem suam, et totum in luce sua, et per lucem suam. Et non erant tenebrae lux, nec in luce tenebrae erant; sed per lucem tenebrae videbantur, et a luce dividebantur, et ait: Et vidi quia tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ut regnemꝰ cum ipso.si patiamur ꝓ ipso. Itagͥ
uerbum in carnatum. factor & rex noster. quia
sequi eum non potumus in sua maiestate. p̃ cest
nos in nr̃a humilitate: ⁊i de nr̃o uiam strauit it
ad sua ꝑueniamꝰ. S nec sic quidem sequieum
homo: quia nec iustus homo ꝑ mortẽ adiitã
curreret. nisi ille qui peccatori dedit uisttu¬
am eciam patienti constantiã daret. Lecti
igitur qui sapientiam contẽplatus fuerat.
⁊ quã nichil ꝑ se sit homo agnouerat dixit
Quid ẽ homo ut sequatur regẽ factorẽsũ
Uere enim iste ad contẽplandam sapienciã tra¬
siuerat. & uere ã sapientia illuminat᷑ erat.
multomagis nunc sapiendo ueraeit̾ hominis
infirmitatẽ agnoscens. quã prius in aniter
se ultra hominis possibilitatẽ extendens. Ib
enim elatus ẽ ut deficeret. hic ut ꝓficeret
humiliatus. Illic extra se per elationẽ cumue
ut in se uacuaretur: hic se ꝑhumilicatem

Expanded text:
ut regnemus cum ipso, si patimur pro ipso. Ita igitur ut regnemus cum ipso, si patimur pro ipso. Ita igitur Verbum incarnatum factor et rex noster, quia sequi ipsum non potuimus in sua majestate, praecessit nos in nostra humilitate, et de nostro viam statuit ut ad sua perveniamus. Sed nec sic quidem sequi eum o; quia nec justus homo per mortem ad vitam curreret, nisi ille qui peccatori dedit justitiam etiam patienti constantiam daret. Recte igitur, qui sapientiam contemplatus fuerat, et quam per se nihil homo agnoverat, dixit: Quid est homo, ut sequatur regem factorem suum? Vere enim iste ad contemplandam sapientiam transiverat, et vere a sapientia illuminatus erat: multo magis nunc sapiendo veraciter hominis infirmitatem agnoscens, quam prius inaniter se ultra hominis possibilitatem extendens. Ibi enim elatus est ut deficeret, hic ut proficeret humiliatus. Illic extra se per elationem tumuit, ut in se evacuaretur, hic se per humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
alterum ex nr̃o. alterũ ex suo. Erant quippe
tria queda. Ps̾ erat iustus & beatus & homo
erat miser n in uistus: & quia hec conuenire
ñ potuerunt: posuit se in medio homo deus.
conuingens mserum ⁊i iuistũ. ut ꝑustitiam
miseriam uinceret. & iustitiam adbeatitudinem
repararet. Igitur cum ee̾t nobiscum emmanuhel
ꝑ iustitiam quã adnos attulerat. & ꝑ miseriã
quam a nobis assumpserat. redire cȩpit unde
uenerat: ut in homine ꝑ iustitiam miseriã uince¬
ret: ⁊ hominẽ cum uistitia ꝑmiseriam adbeatitu¬
dinem reuocaret. Tenuit igitur iustitiam &
sustinuit miseriam: quousq miseriã uinceret.
& iusticiam coronaret. & cucurrit n p̃cessit
nos: passus ꝓ nobis. & eremplum relinquens
nobis: ut sequamur uestigia enus. liberans
nos a seruitute peccati: ut u nos in miseria
iustitiam habeamꝰ: & per miseriani eum iusti¬
tiauad beatitudinẽ trauseamus: ꝓmittens
nobis quod accepit. si patimur quod sustinut.

Expanded text:
alterum ex nostro, alterum ex suo: erant quippe alterum ex nostro, alterum ex suo: erant quippe tria quaedam. Deus erat, justus et beatus, et homo erat miser et injustus: et quia haec convenire non potuerunt, posuit se in medio homo Deus conjungens miserum et justum, ut per justitiam miseriam vinceret, et justitiam ad beatitudinem repararet. Igitur cum esset nobiscum Emmanuel per justitiam quam ad nos attulerat, et per miseriam quam a nobis assumpserat, redire coepit unde venerat. Ut in homine per justitiam miseriam vinceret, et hominem cum justitia per miseriam ad beatitudinem revocaret. Tenuit igitur justitiam, et sustinuit miseriam quousque miseriam vinceret, et justitiam coronaret. Et cucurrit, et praecessit nos. Passus pro nobis, et exemplum relinquens nobis, ut sequamur vestigia ejus . Liberans nos a servitute peccati, ut et nos in miseria justitiam habeamus, et per miseriam cum justitia ad beatitudinem transeamus. Promittens nobis quod accepit, si patimur quod sustinuit;
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete quã longe sunt. O̾s iustus est & beatꝰ:
homo in uistus &miser. Uidete quantum dis¬
tant iustus ⁊ in iustus. miser & beatus. Non
potest autẽ e̾e̾ cum beatitudine miseria. nec
ad beatitudinẽ ꝑ uenire inuistitia. Iustitia
nia est : beatitudo patria.Peccati autẽ seruus
uistus ẽt̾ non potest: nisi fuerit a peccato libe¬
ratus. Uidete ergo quia ñ potest homo sequi
regem factorem suum: nisi prius uisitetur a
rege factore suo. Nlon potest homo ad illũ ire:
s ille potest si uoluerit ad hominem uenire.
Propterea rex ⁊ factͥor hominis uenit ad homi¬
nem : uenit ad id qd homo erat. & facdus est ipse
quod ñ erat f actus ẽ homo ꝓhomine. assumens
nr̃am miseriam: retinens suam iustitiam: &
apparuit inter dm̃ & homines mediator dei
& hominum homo ds̃: appropians hominibus
deus ꝑ miseriam. nec recedens a dõ homo per
iustitiam. Ita ds descencdit ad unum.⁊ homo
ascendit ad unũ & in uno duo inuenta funt:

Expanded text:
s justus est et beatus; homo injustus et miser. Videte quantum distant justus et injustus, miser et beatus. Non potest autem esse cum beatitudine miseria, nec ad beatitudinem pervenire injustitia. Justitia via est; beatitudo patria. Peccati autem servus justus esse non potest, nisi fuerit a peccato liberatus. Videte ergo quod non potest homo sequi regem factorem suum, nisi prius visitetur a rege factore suo. Non potest homo ad illum ire; sed ille potest, si voluerit, ad hominem venire. Propterea rex, et factor hominis venit ad hominem. Venit ad id quod homo erat, et factus est ipse quod non erat. Factus est homo pro homine, assumens nostram miseriam, retinens suam justitiam. Et apparuit inter Deum et homines mediator Dei et hominum homo Deus, appropians hominibus Deus per miseriam, nec recedens a Deo homo per justitiam. Ita Deus descendit ad unum, et homo ascendit ad unum: et in uno duo inventa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uetera adhuc studia renouantẽ. & transfugã
ueritatis umbram ac latebras ⁊ tegmina folioꝵ
requirentẽ Undiq conuinci. nũquã uelle dep̃-¬
hendi. Non posse latere ⁊ semꝑ fugere. Uideamꝰ
ergo qͥd facit. Quid enĩ facitr ᵈ Uidit cibũ ⁊ con
am deliciis. ⁊ fruarbonis. Et ecce post tergũ
eius sapientia ⁊ ueritas clamauit: ⁊ durit. Nd̾a
ubi es:S Ille uero audiens uocẽ eius. a nctͥus¬

Expanded text:
vetera adhuc studia renovantem, et transfugam vetera adhuc studia renovantem, et transfugam veritatis umbram, ac latebras et tegmina foliorum requirentem, undique convinci, nunquam velle reprehendi. Non posse latere, et semper fugere. Videamus ergo quid facit. Quid enim facit? Vidit cibum, et contam deliciis, et fruar bonis. Et ecce post tergum ejus sapientia et veritas clamavit et dixit: Adam, ubi es? Ille vero audiens vocem ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Ido ubi es: ᷤ Attende ubi es ut corrigas qd̃
factus es: ⁊ redeas ad eum a quo fact̾us es.
Adam ubies: Audiui dñe uocẽ tuam:⁊ ascon¬
dime. O abscondite. abscondisti. ⁊ ñ abscon-¬
disti: non uidens ⁊ uise. cui abscondisti te:
Quia absconditꝰ. Hoc enĩ lueratꝰes absconden¬
dote: ut non uideres a quo uidebaris. Quẽ
qui dẽ fugere potuisti. s effugere non potusti:
quia eum nec absconditus latuisti. Propt̾ea
quȩsitꝰ inuentꝰ es: qui a latens absconditus ñ
es. Tu uero malicia tua iterũ fugis. ⁊ it̾m fu¬
gis: & inueniris ⁊ fugis. ⁊ femꝑ fugis & non
effugis: habitꝰ fugis quesitus fugis. requisitꝰ
inficiaris. Propt̾ea quesitꝰ inueniris: inficiatꝰ
conuinceris. conuictꝰ condepnaris. Uideamꝰ gͦ
nc̃ ne focte sine ca̾sa tm̃ excessum fecerimus.
Uideamꝰ nr̃m acdam antiquum illum ⁊ nouũ.
adhuc tanta iterata malicia U ileamꝰeum

Expanded text:
cis. Ideo ubi es? Attende ubi es ut corrigas quod cis. Ideo ubi es? Attende ubi es ut corrigas quod factus es, et redeas ad eum a quo factus es. Adam ubi es? Audivi, Domine, vocem tuam, et abscondi me. O abscondite et non abscondite, non videns et vise, cui abscondisti te? quia absconditus. Hoc enim lucratus es abscondendo te, ut non videres a quo videbaris. Quem quidem fugere potuisti, sed effugere non potuisti; quia eum nec absconditus latuisti. Propterea quaesitus inventus es, quia latens absconditus non es. Tu vero malitia tua iterum fugis, et iterum fugis, et inveniris et fugis; et semper fugis, et non effugis. Habitus fugis; quaesitus fugis, requisitus inficiaris. Propterea quaesitus inveniris, inficiatus convinceris, convictus condemnaris. Videamus ergo nunc ne forte sine causa tantum excessum fecerimus. Videamus nostrum Adam antiquum illum, et novum adhuc iterata malitia. Videamus eum
Abbreviated transcription (Latin):
ideo moram facit. ⁊ blande minat᷑ abscessum.
lesam se dolens. & uiolent̃ eiectͥã. ac redire uel
le:si forte inuitet᷑ ut ueniat. Iccnio ñ cito abis¬
se. s prestolari ad huc. Iturã tam̃ ⁊ iam quia
nonest. quireuooet ituram. ⁊ ecce ambula¬
re ut abeat: qm̃ nemo est dilectionis memor
qui caritatis recordetur. cui cordi sit societa¬
tis affectus. Oinfelix adam ubi est recordatio
tuarꝰ U bi fecisti animã tua: ut hec sustineas:s
Dure indurate ⁊ obdurate. ñ te emollire po¬
tuit. tanta benignitas. tanta flamina. tam
ingens ardor dilectionis: ut liquefieres. ⁊ cur¬
reres posteam; Tu uero qͥd facis.s Nudiui
inqͥt uocẽ tuam n abscondi me. Quare :  Co
qd̃ nudus essem. E rgo fugis ueritatẽ.: quia
amas prauitatẽ. Ipsa autẽ quid facit. SSeqͥtur
fugientẽ: que deseruit discedentẽ. Que auer¬
sa ẽ iniqua facientẽ. reuocat in iniqͥtatẽ ꝑsistentẽ.
Adan ubi es: Ego inquit scio. ubi es: tunes¬

Expanded text:
ideo moram facit et blande minatur abscessum; ideo moram facit et blande minatur abscessum; laesam se dolens et violenter ejectam; ac redire velsi fors invitetur ut veniat. Idcirco non cito abiisse, sed praestolari adhuc: ituram tamen, et jam, quia non est qui revocet, ituram, et ecce ambulare ut abeat; quoniam nemo est dilectionis memor, qui charitatis recordetur, cui cordi sit societatis affectus. O infelix Adam, ubi est recordatio tua? Ubi fixisti animam tuam ut haec sustineas? Dure, indurate, et obdurate, non te emollire potuit tanta benignitas, tanta flamma, tam ingens ardor dilectionis, ut liquefieres et curreres post eam? Tu vero quid facis? Audivi, inquit, vocem tuam et abscondi me. Quare? Eo quod nudus essem . Ergo fugis veritatem, quia amas pravitatem. Ipsa autem quid facit? Sequitur fugientem quae deseruit discedentem. Quae aversa est iniqua facientem, revocat in iniquitate persistentem. Adam ubi es? Ego, inquit, scio ubi es; tu nes
Abbreviated transcription (Latin):
Et tu ubi es :Illa intus ẽ. & tuforis es ꝙ i
clamat tibi ⁊ dicit. Adam ubies: Quert.
ut tuam ignorantiã arguat: ambulat ir¬
tuam instabilitatẽ ostendat. Cum de ambi¬
laret dñs in paradiso ad aurã post meridia
rabundus ⁊ uagus. indirectũ non uadens as
ꝑgens quocũq hoc est de ambulauit. & qu¬
re ita de ambulare uoluit: St ostendert¬
se talem foris. qualis intus ẽe̾ ceꝑat. Iam
enĩ mota erat ueritas. n fluctuabat: Si¬
ueritas foris deambulabat. De ambul abs
cam̃ ⁊ non discedebat: neq abiit in directum
elongans. quasi in reuocabilis. nec reuersura
amplius: s prope girans. ⁊ iuxta deambu¬
lans abiit. & non abiit modo uadens mͦ redi-¬
ens: ⁊ magno quoda incerto estuans. quasino¬
lens sedem de serere: nec ualens pollutã mansio¬
nem sustinere. Quid facis adam.ꝰ Quare siles s
Noca discedentẽ. Sequere fugientẽ. qm̃ ad
huc ꝓpe ẽ. & expectat. si forte reuocetur: &

Expanded text:
Et tu ubi es? Illa intus est, et tu foris es; et ideo Et tu ubi es? Illa intus est, et tu foris es; et ideo clamat tibi, et dicit: Adam ubi es? Quaeris ut tuam ignorantiam arguat; ambulat ut instabilitatem tuam ostendat. Cum deambularet Dominus in paradiso ad horam post meridiem rabundus et vagus in directum non vadens; sed pergens quocunque, hoc est, deambulavit. Et quare ita deambulare voluit? Ut talem se ostenderet foris, qualis intus esse coeperat. Jam enim mota erat veritas, et fluctuabat, utamen et non discedebat, neque abiit indirectum elongans quasi irrevocabilis, nec reversura amplius; sed prope gyrans et juxta deambulans, abiit et non abiit, modo vadens et modo rediens, et magno quodam incerto aestuans: quasi nolens sedem suam deserere nec valens pollutam mansionem sustinere. Quid facis Adam? quare siles? Voca discedentem, sequere fugientem; quoniam adhuc prope est et exspectat si forte revocetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
extra ipsam ipsam ut querat: nec inueniet p̃te
ipsam ut requiescat. Sursum. deorsũ. longe
prope: quo uis ꝑgat: non inueniet requiẽ donee
illam inueniet. Quid tumultuaris infelur s
Rides. ploras. foueris affligeris: quid ad sapienti¬
am  Nam in lasciuia n uoluptate stultus fuisti
in afflictione miser eris. Quid amplus tibi con¬
ferre potert̃.s Uanitas uanitatũ uanitas ua¬
intatũ. ⁊ omĩa uanitas. S nondũ ista cogno¬
ueras. Propt̾ea sensu tuo ⁊ sapientia tua que
apud ipsam stultitia ẽ. inflatus magis quã
solidus. obniti conabaris: ⁊ existimastite aliqͥ
facturũ cum nichil eͥes. Cemptasti omĩa: ⁊ ubq
defecisti. Mollia ndura. lenia. u asꝑa. prosꝑa
& aduersa. extra ueritatẽ corrũpere possunt
emendare non possunt. Ergo fluct̾uas ⁊ iacti¬
ris. cadis ⁊ ruis. ⁊ impelleris: appetis. nec consi¬
queris. Palpando ⁊ ñ uidendo. frustra eras¬
uerso incecliᷤ qͥuerens ueritatem ubi non est.

Expanded text:
extra ipsam ut quaerat, nec inveniet praeter extra ipsam ut quaerat, nec inveniet praeter ipsam ut requiescat. Sursum, deorsum, longe et prope, quovis pergat: non inveniet requiem, donec illam inveniet. Quid tumultuaris, infelix? Rides, ploras, foveris, affligeris: quid ad sapientiam? Nam quia in lascivia et voluptate stultus fuisti, in afflictione miser eris. Quid amplius tibi conferre poterunt? Vanitas vanitatum: vanitas vanitatum et omnia vanitas . Sed nondum ista cognoveras. Propterea sensu tuo et sapientia tua, quae apud ipsam stultitia est, inflatus magis quam solidus, obniti conabaris, et existimasti te aliquid facturum cum nihil esses. Tentasti omnia, et ubique defecisti. Mollia et dura, laevia et aspera, prospera et adversa; extra veritatem corrumpere possunt, emendare non possunt. Ergo fluctuas et jactaris; cadis et ruis, et impelleris; appetis nec consequeris. Palpando et non videndo frustra ex adverso incedis, quaerens veritatem ubi non est.