comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest qũo senes sut illibe¬
rales. Sam qun ꝑ illiberalita¬
tẽ ꝯtingat pectare duplicit᷑.
primo si ultra qmͣ racõ dictet
teneat quod habet. Scdõ or
preter racõnem ꝯcupiscat ha¬
bere quod non habet. Senes
magis pectant ꝑ illiberalita¬
tem in retinendo que hñt. ꝙͣ
habent. qr ꝑ frigiditatem ma¬
gis ꝯstringintur in se ip̃is
qmͣ se extendant ad alia. Cũ
enim ulła sit actõ anime in
qua non utatur aliquo modo
organo corꝑeo sicut in oꝑe
artificiali. Uariato organo fit
uariacio operis. oic ⁊ in accõ¬
nib aĩe corpore transrautato
anima sequitur ꝯplexionem
eius. Corꝑe g infrigidato aĩa¬
per appentũ indinatur ut se¬
quatur modum frigidi. ⁊ qr fri¬
gidũ restrmngitur ⁊ ꝯdẽsatur ⁊
remittit in se ip̃o. Ideo senes
rõne frigiditatis ꝯupiscenci¬
as hũt remissas. ut nulti
enimmiseretur super amico
⁊ super eo quem credit indig¬
ne pati. Iuuenes gͦ qr sunt
amatores amiciciaꝵ. ⁊ qr sua

Expanded text:
es sunt illiberales. Nam cum per illiberalitatem contingit peccare dupliciter. Primo, si ultra quam ratio dictet, teneat quod habet. Secundo, si praeter rationem concupiscat habere quod non habet. Senes magis peccant per illiberalitem in retinendo quae habent, habent: quia per frigidatem magis contringuntur in seipsis, quam se extendant ad alia. Cum enim nulla sit actio animae, in qua non utatur aliquo modo organo corporeo: sicut in opere artificiali, variato organo sit variato operis; sic et in actionibus animae, corpore transmutato, anima sequitur complesiones eius. Corpore igitur infrigidato, animaper appetitum inclinatur ut sequatur modum frigidi. Et quia frigidum restringitur, et condensatur, et remittitur in seipso, ideo senes ratione frigiditatis concupiscentias habent remissas, ut vult Pem. quilibet enim miseretur super amico, et super eo quem credit indigne pati. Iuvenes ergo, quia sunt amatores amicitiarum, et quia suae
Abbreviated transcription (Latin):
inclinacõnem. qr scd̃m cursũ
naturalem ⁊ scd̃m ordinem ꝙ̃
uidemus iuuenes ⁊ senes ⁊
illi qui sunt in statu quandam
pronitatem ⁊ inclinacõnem
habent ad mores eis quemẽ¬
tes ut est per habita manifm̃
Hiis uisis de lem patere pͥo¬
test quo reges ⁊ prinçipes ad
hiꝰ mores debeant se habere
Nam mores laudabiles serumy
scd̃m quod hiꝰ sunt eos habere
decet. Nam cum reges ⁊ pͥnci¬
pes magis debeant unuere racõ¬
ne quam passione decet eos
hibere ꝯupiscencias temparatas
qr ut supra dicebatur. ꝯuꝑ¬
piscencie si uehementes sint

Expanded text:
nclinationem, quia secundum cursum naturalem, et secundum ordinem quem videmus, iuvenes, et senes, et illi qui sunt in statu, quandam pronitatem, et inclinationem habent ad mores eis convenientes, ut est per habita manifestum. His visis, de levi patere potest, quomodo reges et principes ad huiusmodi mores debeant se habere. Nam mores laudabiles senum secundum quod huiusmodi sunt eos habere decet. Nam cum reges, et principes magis debeant vivere ratione quam passione, decet eos habere concupiscentias temperatas: quia ut supra dicebatur concupiscentiae si vehementes si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtingit ⁊̃ eos illiberales eẽ qr
magis uiuũt memoria ꝙͣ spe
cogitant eĩ se młtũ ixisse in
preterito ⁊ paꝵ uixuros ĩ futu¬
ro. Id̾o qr memoria est p̾t̾itoꝵ. ⁊
spes est futuroꝵ. nõ uniũt spe
nec ꝯfidũt de hiis que debẽt
adquirere in futuro. o uiuunt
memoria ⁊ ꝯfidũt de hiis que
adquisiuerũt in pretercto. qua¬
re non ꝯfidentes de adquirendis
fiũt illiberales ⁊ acquisita non
de facili tͥbuunt ¶ Quinto sunt
male oper. nichil eĩ bene sperant
s ccͣ omnia defic̾e se credunt.
causi autem hiꝰ assinata est in pͥ¬
cedentib. Nam si spes est futu¬
roꝵ ⁊ memoria preteritoꝵ et
senes młtum uixerũt in pretͥ
to parum credunt se uiuere in
futuro. senes in sperando defi¬
ciũt ⁊ modica cogitant Se factu¬
ros. Non enim uinunt nec de¬
lectantur in sperando. s in memo¬
rando. hiꝰ autem signum qr qͥl¬

Expanded text:
Contingit etiam eos illiberales esse, quia Contingit etiam eos illiberales esse, quia magis vivunt memoria, quam spe. Cogitant enim se multum vixisse in praeterito, et parum victuros in futuro. Ideo quia memoria est praeteritorum, et spes est futurorum: non vivunt spe, nec confidunt de iis quae debent acquirere in futuro, sed vivunt memoria, et confidunt de iis quae acquisiverunt in praeterito. quare non confidentes de acquirendis, fiunt illiberales, et acquisita non de facili tribuunt. Quinto sunt malae spei. nihil enim bene sperant, sed circa omnia deficere credunt. Causa autem huiusmodi assignata est in praecedentibus. Nam si spes est futurorum, et memoria praeteritorum, et senes multum vixerunt in praeterito, et parum credunt se vivere in futuro: senes in sperando deficiunt, et modica se cogitant facturos. non enim vivunt, nec delectantur in sperando, sed in memorando. Huiusmodi autem signum
Abbreviated transcription (Latin):
quicumq sic naturalit̾ dispo¬
nit᷑ ꝓut disponit᷑ͫ existens in
aliqua passiones. naturaliter
passionat᷑ pasione illa. Qum gͦ
timidi efficiant᷑ frigidi. qͥ cũq
est naturalit̾ frigidus seqͥtꝰ ꝙ
t̾ frigida Quarto sunt illi¬
berales qd̾ t̾pliciter ꝯtingit.
primo ex defectu uite. Scdoi
ex exꝑiencia temꝑis. Gercõ ex
ria. anima eĩ ut psimũ seqͥt᷑
ꝯplexiones corꝑis. sicut enmm
senes ĩ ꝓpͥis corꝑib deficiunt
ĩ humorib ⁊ in inta. sic uidet᷑
ip̃is ꝙ oĩa eis deficiãt. timen¬
tes gͦ defectũ pati sunt illi¬
berales. ⁊ non audent expen¬
de. Inamo indentes sic se de¬
fic̾e non ꝯfidũt de ꝓpͥis iurib
o solum ꝯfidũt de hiis que
hñt. ponentes gͦ in eis spem
⁊ ꝯfidenciam. non audent expẽ¬
sas facere. Rursꝰ illiberales
sunt ex exꝑiencia temporis. Qa
enim inłtis annis uixerũt. cre¬
dibile est eos fuisse passos in¬
digencias młtas. timentes gͥ ĩ¬
digenciam pati liberales fiut.

Expanded text:
Quicunque naturaliter sic disponitur, prout disponitur, existens in aliqua passione, naturaliter passionatur passione illa. Cum ergo timidi efficiantur frigidi, quicunque est naturaliter frigidus, sequitur quod ter frigida. Quarto sunt illiberales: quod tripliciter contingit. Primo ex defectu vitae. Secundo ex experientia temporis. Tertio eo ria. Anima enim ut ones corporis. Sicut ergo senes in propriis corporibus deficiunt in humoribus, et in vita: sic videtur ipsis, quod omnia eis deficiant. Timentes ergo defectum pati, sunt illiberales, et non audent expendere. immo videntes sic se deficere, non confidunt de propriis viribus, sed solum confidunt de iis quae habent. Ponentes ergo in eis suam spem et confidentiam, non audent expensas facere. Rursus illiberales sunt ex experientia temporis: quia enim multis annis vixerunt, credibile est eos fuisse passos indigentias multas. Timentes ergo indigentiam pati, illiberales fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
appellat ã ĩ doctͥnã legũ monicõ¬
nes pat̾nas uł mat̾nas. ꝑ qͣs in¬
struũt᷑ pu̾i. Cũ gͦ matres oꝑ
moneãt suos filios ad honesta
qr honestũ ẽ idẽ ꝙ honoris sta¬
tꝰ. Iuuenes młtũ affectãt ea
q̃ ĩportare uñr honoris statũ.
⁊ ꝑ locũ ab oppõitis. młtũ timẽt
q̃ ĩportãt igͦminã ⁊ ĩhonorac̃õ¬
nẽ ⁊ qr erubescẽtia ẽ fĩor ĩgłi¬
ficacõnis. iuuenes de facili eru¬
bescũt. ¶Uiso qui mores sũt
laudabiles ĩ iuuẽib. de leui i¬
pat̾e pot̾ qũo reges ⁊ pͥncipos
se debeãt hr̃e ad illos. Nam
ñ qͥcꝙͥ ẽ laudabłe ĩ hoc est lau¬

Expanded text:
octrinam legum, monitiones paternas, vel maternas per quas instruuntur pueri. Cum ergo matres semper moneant suos filios ad honesta; quia honestum idem est quod honoris status, iuvenes multum affectant ea quae importare videntur honoris statum, et per locum ab opposistis, multum timent quae important ignominiam et inhonorationem: et quia erubescentia est timor inglorificationis, iuvenes de facili erubescunt. Viso qui mores sunt laudabiles de iuvenibus, de levi patere potest, quomodo reges et principes se debeant habere ad illos. Nam non quicquid est laudabile in hoc, est lau
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ magnanimos quomodo o¬
magnificos. quomodo prude̾¬
tes ⁊ dociles  quomodo af¬
fabiles ⁊ oociales ¶Uiso qͥ
mores nobilium sut lauda¬
biles. R estat indere qui mo¬
res sunt intuperabiles. Nar¬

Expanded text:
e magnanimos, quomodo magnificos, quomodo prudentes et dociles, et quomodo affabiles et sociales. Viso qui mores nobilium sunt laudabiles: videre restat qui mores sunt vituperabiles. Nar
Abbreviated transcription (Latin):
git. Primo qr nõ sũt maligł
moris nõ putãt alios eẽ malos
get sua inecençiã alios men
nũ ⁊ quẽ nõ cogitat. ex mali¬
cia loqͥ iuuenes credẽdo õs ẽẽ
ĩnocẽtes oĩb de facili credũt.
Rursꝰ ħ idẽ ꝯtingit ex ĩerꝑĩ¬
encia. Nã ex młtis ẜmõib ĩ doctĩ
eristenciũ entos ad pauca respi¬
cientes iudicant facile. Unde ⁊
cto iudicat. Iuuenes gͦ qr non
sũt młtoꝵ erꝑti statim cũ eis
aliqd̃ ꝓpõit᷑ negociũ nõ ualẽtes
ad młta respic̾e eo ꝙ sint mł̃to¬
ꝵ ignari statĩ de illo negocõ iu¬
dicint ⁊ credũt sic ẽẽ ut eis
ꝓponitꝰ . Si eĩ młta cogͦsc̾ent. ⁊¬

Expanded text:
git. Primo, quia non sunt maligni moris. non enim putant alios esse malos, sed sua innocentia alios mensnum, et quem non cogitat ex malitia loqui: iuvenus credendo omnes esse innocentes, omnibus de facili credunt. Rursus hoc idem contingit ex inesentia. Nam ex multis sermonibus indocti existentes, ad pauca respicientes, iudicant facile. Unde etcito iudicat. Iuvenes ergo, quia non sunt multorum experti, statim cum eis aliquod proponitur negocium, non valentes ad multa respicere, eo quod sint multorum ignari, statim de illo negocio iudicant, et credunt sic esse, ut eis proponitur. Si enim multa cognoscerent, c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ principes se habere debeant.
Restat uide qin sut mores
senũ. ⁊ qũo reges ⁊ pͥncipes
se debent hr̃e ad mores illos
Senũ ã qͥ dam mores sunt
laudabiles. quidam urtuꝑibi
emiat sex intupabiles mores
primo enim senes sunt minis
increduli. Scd̾o sunt ualde
suspicõsi. Tercõ sunt timidi
⁊ pufillamines. Qrͣto sunt il¬
liberales. Qͥnto sunt difficilis
spei. uł sunt male sper Serto
non ueroundantur a sunt
inerubescitium Sunt enmo
primo senes increduli. qr ex ex¬
ꝑrenciã ꝯtingit. Nam qr m̃i
homines in mł̃tis. mentiriñ
de facili sit eis fides. s credt̃
ommes alios deceptores ẽẽ.

Expanded text:
pes se debeant habere. Restat videre, qui sunt mores senum, et quomodo reges et principes se debeant habere ad mores illos. Senum autem quidam mores sunt laudabiles, quidam vituperabenumerat sex vituperabiles mores. Primo enim senes sunt nimis increduli Secundo sunt valde suspitiosi. Tertio sunt timidi et pusillanimes. Quarto sunt illiberales. Quinto sunt difficilis spei, vel sunt malae spei. Sexto non verecundantur, sed sunt inerubescitur. Sunt enim primo senes increduli. quod ex experientia contingit. Nam quia in homines in multis mentiri. non de facili sit eis fides, sed credunt omnes alios esse deceptores.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcredulos eẽ ¶ Sdo sunt se¬
nes suspicõsi. quecũq eniim
udent ut płiũ suspicantꝰ
malimi ⁊ referunt ea in del̾i¬
orem ꝑtem. Uñr enim senes
eqͣrio dispomi iuuẽib. pueri
enim. qr nõ młta mala fec̾ũt
⁊ m̾ocẽtes sunt sua ĩnocẽtiã
abios mensurant ⁊ omma re¬
ferunt in meliorẽ ꝑtẽ. credũt
enim õs bonos esse. senes
uero eqͣrio. qr młtis ãnis uix¬
erũt ⁊ in młtis pectauerunt.
mensurant facta abioꝵ scd̾m ea
que gesserunt in se ip̃is. ꝓpt̾
quod ut płimũ credunt alios
malos eẽ ⁊̃ ĩ peiorem partẽ
młtis peccauerũt. Ideo sunti
male suspicõsi ⁊ omnia in dete¬
rius estimant. ¶ Gercõ senes
sũt pusillamines ⁊ timidi pu¬
fillanimes eĩ sunt quia sunt
hũiliati a uita. ꝓpt̾ enim młtũ

Expanded text:
incredulos esse. Secundo senes sunt suspitiosi. quaecunque enim vident, ut plurimum suspicantur malum, et referunt ea in deteriorem partem. Videntur enim senes econtrario disponi iuvenibus. Pueri enim, quia non multa mala fecerunt et innocentes sunt, sua innocentia alios mensurant, et omnia referunt in meliorem partem: credunt enim omnes bonos esse. Senes vero econtrario, quia multis annis vixerunt, et in multis peccaverunt, mensurant facta aliorum secundum ea quae gesserunt in seipsis: propter quod ut plurimum credunt alios malos esse, et in peiorem partem multis peccaverint. Ideo sunt male suspitiosi, et omnia in deterius aestimant. Tertio senes sunt pusillanimes, et tumidi. Pusillanimes enim sunt, quia sunt humilit
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ ĩꝯueniens ẽ ꝙ de facili
ꝑmu̾tantur. Imo decet eos eẽ
firmos ⁊ stabiles¶Tercõ ĩde¬
cẽs ẽ eos ẽẽ nimis creditiuos.i
Nam cũ młtos hẽant adulatores
tes cũ magͣ diligẽtia cogitare de¬
bent qui sũt qͥ loqũt᷑. utrũ sint
mag̾ sapiẽtib ⁊ bõĩs ꝙͣ ĩ sipiẽ

Expanded text:
onveniens est quod de facili pervertantur, immo decet eos esse firmos et stabiles. Tertio indecens est eos esse nimis creditivos. Nam cum multos habeant adulatores, tes, cum maxima diligentia cogitare debent, qui sunt qui loquuntur, utrum sint m
Abbreviated transcription (Latin):
despacõnẽ ne rethaus ͦ a bõis ar¬
dius pp̃ difficultatẽ. hiulitatis
u̾o mod̾abit spemi ne mis se
ĩg̾ant ad illa pp̃ boĩtatẽ ⁊⁊ de¬
lectac̃onẽ q̃ ẽ ĩ eis. ꝑ alias u̾o uͥ¬
tutes exñtes ĩ ꝯupiscibili bñ se
hẽbũt ccͣ ꝯcupiscibiles passiões
ut amẽt ⁊ desd̾e̾nt amenda ⁊
da delectet᷑. ⁊ t̾stent᷑. ut ẽ delec¬
tandũ ⁊ t̾standũ ⁊ ad ħ oĩa se
aliis ut rei ꝯgruẽcia p̾stulabit.

Expanded text:
onem, ne retrahantur a bonis arduis propter difficultatem. Humilitas vero moderabit spem, ne nimis se ingerant ad illa, propter bonitatem, et delectationem, quae est in eis. Per alias vero virtutes existentes in concupiscibili, bene se habebunt circa concupiscibiles passiones, ut ament, et desiderent amanda, et da: delectentur, et tristentur, ut est delectandum, et tristandum: et ad haec omnia se aliis, ut rei cognoscentia postulabit.
Abbreviated transcription (Latin):
nimis affectat. Erubescẽcia ã ⁊
u̾ecũdia ut dicebat ͦ ẽ timor in¬
głificacõnis. Cũ gͦ iuenes. qr
ꝑcalidi nimis affectãt᷑ excelłe ti¬
mẽt ĩgłiari qr̃ oi de facili eru¬

Expanded text:
nimis affectat. Erubescentia autem et verecundia ut dicebatur est timor inglorificationis. Cum ergo iuvenes, qui percalidi nimis affectent excellere, timent inglorificari. quare de facili eru
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possũt qͥn ꝯmittat aliqͣt᷑pi¬
a de qͥb dec eos u̾ecũdari sie¬
pũt bonos mores colloqͥa p̈ua.
Nõ d sũt ĩ statu ꝙ debeãt u̾e¬
cũdari. Nõ gͦ decet eos u̾ecũ¬

Expanded text:
 possunt quin committant aliqua turpia, de quibus decet eos verecundari: repunt bonos mores colloquia prava. Non ergo sunt in statu quod debeant verecundari. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitate dolet. sic ⁊̃ odiũ ut ẽ
intuꝑabile ertremũten. pas¬
biles. ut sũt intuꝑabiles te¬
nẽt extremũ. ut oũt lauda¬
biles tenẽt mediũ ¶Hiis
insis idẽdũ ẽ qũo reges ⁊
pͥncipes ad has passiones se
hr̃e debeãt. Nã gr̃am ⁊ mĩã¬
ut sũt passiones laudabiles
ntari debẽt. Bet eĩ eos ẽẽ
gͣciosos ⁊ miẜicordes. Ip̃i eĩ marxͤ

Expanded text:
um ut est vituperabile, extremum tenet. Pasbiles. ut sunt vituperabiles, tenet extremum. ut sunt laudabiles, tenent medium. His visis, videndum est, quomodo reges et principes ad has passiones se habere debeant. Nam gratiapassiones laudabiles, imitari debent. Decet enim eos esse gratiosos, et misericordes. ipsi enim maxime
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ płs ꝙͣ alii eo ꝙ mag̾ ĩdecent᷑
se g̾erẽt. pͥma gͦ qͥnq q̃ diximꝰ
lautubilia in iuuẽib adaptare
possimiꝰ regib ⁊ pͥncipib. qr de¬
cet eos eẽ liberales bone spei nõ
magͥ cordis. magnanimos ⁊ mi¬
seratiuos ¶ Sextũ at̾ indelic¬

Expanded text:
 quam alii, eo quod magis indecenter se gererent. Prima ergo quinque, quae diximus laudabilia in iuvenibus, adaptare possumus regibus et principibus: quia decet esse liberales, bonae spei, non maligni mori, magnanimos, et miserativos. Sextum autem, videlic
Abbreviated transcription (Latin):
li nõ pꝰsũt possid̾e marĩa boͣi
quꝰmoꝰ sũt u̾tutes. s forte
p̾sũt possid̾e bona media uel
tona media minima. cuiꝰmõ
sũt bona ertiora. talia ã qri
młtũ curandũ ẽ si pͦsidẽtur
a malis. dũ tã ħ accrgit sine
culpa ꝓpͥa. Nã si alicꝰ eẽt hec
boͣ dispensare ñ deb̾ eat tͥbu¬
ere ĩdig̾s o dig̾s. In tm̃ debẽt.

Expanded text:
 possunt possidere maxima bona, cuiusmodi sunt virtutes: sed forte possidere possunt bona media, vel bona minima, cuiusmodi sunt bona exteriora. talia autem, quae multum curandum est si possidentur a malis: dum tamen hoc accidat sine culpa propria. nam si alicuius esse haec bona dispensare, non deberet ea retribuere indi
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ cui ĩudet poll bono illo.
⁊ potissĩe ẽ ĩudia cͣcͣ oises. ut
figuli ĩuidẽt figulis.⁊ fabri fa¬
bris ⁊ fic de aliis. Siu̾o sit gͥs¬
ticia de bono altiꝰ nõ qcũ mͦ¬

Expanded text:
alter, cui invidet, posset bono illo. Et potissime est invidia circa similes. ut figuli invident figulis, et fabri fabris, et sic de aliis. Si vero sit tristitia de bono alterius, non qu
Abbreviated transcription (Latin):
odienda. ⁊ sũt ꝓ u̾ib extirpã¬
da¶In aliis ã passionib. a pꝰ¬
sũt ẽẽ laudabiles ⁊ uituꝑabi¬
les debite oe hẽbũt. si fu̾int
ornati uͥtutib de qͥb supͣ fe¬
suetudĩs debite se hẽbũt cͣcͣ¬

Expanded text:
odienda, et sunt pro viribus extirpanda. In aliis autem passionibus, quae possunt esse laudabiles, et vituperabiles, debite se habebunt, si fuerint ornati virtutibus, de quibus supra fesuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sic ei uidemꝰ ĩ sagitta dirigẽ
ut possit meliꝰ ĩ signũ tẽd̾e̾. Se¬
cũdo efficit᷑ pẽnata. ut meliꝰ ae¬
rẽ cindat ne ꝓħiat᷑ tẽd̾e ĩ ip̃mi
signũ. Tercõ a dagittãtẽ dagit¬
tatur q dirigitur. ⁊ signũ ĩten¬

Expanded text:
. Sic enim videmus in sagitta dirigendut possit melius in finem tendere: secundo efficitur pennata, ut melius aerem scindat ne prohibeatur tendere in ipsum signum: tertio a sagittante sagittatur et dirigitur
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑ uelint alios molestare. solli¬
citari gͥ debent reges ⁊ pͥncipes
ne ĩpecliat᷑ pax regni ut extͥminẽ¬
t᷑ malefici ⁊ corrigantur delĩquẽ¬
tes ¶ Tertiũ hiꝰ ĩpeditiuũ sumip
originẽ ex malicia hostiũ qiͣ eĩ nͥ

Expanded text:
 velint alios molestare. solicitari ergo debent reges et princeps ne impediatur pax regni ut exterminentur malefici, et corrigantur delinquentes. Tertium huiusmodi impeditivum sumit originem ex malitia
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũt᷑. ppłs gͥ si ꝑ ducturnã ꝯfu¬
etudinẽ obediũst prĩb filiis ⁊
filioꝵ filiis qͣiͣ naturalit̾ ĩdinã¬
tur. ut uolũtarie obediant. q̃r
cũ oẽ uolũtariũ sit minꝰ hoño¬
sũ ⁊ difficile ut libẽciꝰ ⁊ fatiliꝰ o¬
beg̾iat ppłs mandatis regis ⁊ ex¬
penit regie digͥtati ꝑ heditatẽ duc¬
cede̾ ¶ Det̾minare gͥ domũ ꝑ sa
pĩam ꝓsapiam ex qͣ assum̃dꝰ est¬

Expanded text:
uturnam consuetudinem obedivit patribus, filiis, et filiorum filiis, quasi naturaliter inclinantur ut voluntarie obediant: quare cum omne voluntarium sit minus onerosum et difficile, ut libentius et facilius obediat populus mandatis regis, expedit regiae dignitati per haereditatem succedere. Determinare igitur domum et prosapiam, ex qua assum
Abbreviated transcription (Latin):
sñ u̾ͥtute fi̾ ñ põt. Id̾o uerꝰ rex
spectat ad regẽ nullũ sb̾ditoꝵ
ꝯtẽd̾e. nlłi ĩiuriari. nec ĩ filiab
nͨ ĩ uxorib. nec ĩ ꝑsona nͨ ĩ aliqͥbꝰ
aliis. Et si ꝯtig̾et aliquẽ ex io¬
regno forefac̾e. ñ pp̾ ꝯtinneliã uł¬

Expanded text:
sine virtute fieri non potest: ideo verus rex spectat ad regem, nullum subditorum contemnere, nulli iniuriari, nec in filiabus, nec in uxoribus, nec in persona, nec in aliquibus aliis: et si contingeret aliquem ex regno for
Abbreviated transcription (Latin):
ginñe regũ. Est eĩ ars imitatri
nature. In nat᷑ alib eĩ sic uide
mꝰ ꝙ natura p̾rimo dat reb:
Scdo dat eis ea ꝑ que possũt
ꝑhiꝰ collata naturalit᷑ tẽdũt in
Suos t̾minos siue ĩ suos fines.⁊
Ut nat᷑a dut igni leuitatẽ ꝑ qm
pot̾ tẽde̾ sursũ. S do̾ dat ei calo

Expanded text:
gimine regum; est enim ars imitatrix naturae. In naturalibus autem sic videmus, quod natura primo dat rebus Secundo dat eis ea per quae possunt odi collata naturaliter intendunt in suos fines sive in suos terminos. Ut natura dat igni levitatem, per quam potest tendere surs
Abbreviated transcription (Latin):
hẽat ordinatũ appetitũ uł uelit
ꝯseqͥfinẽ illũ Opectat gͥ ad rec¬
torẽ regͥ ordinare suos sb̾ditos
ad u̾tutes ¶ Tercia ad ꝯseq̃n¬
dũ finẽ qͥ ĩ tẽditur ĩ uia politita
organice deẜuiũt res exf̾iores.
Decet gͦ reges ⁊ pͥncipes sic re¬
g̾e cĩtates ⁊ regͣ. ut si ob̾iectĩ

Expanded text:
habeat ordinatum appetitum, ut velit consequi finem illum: spectat igitur ad rectorem regni ordinare suos subditos ad virtutes. Tertio ad consequendum finem qui intenditur in vita politica, organice deserviunt res exteriores. Decet ergo reges et principes sic regere civitates et regna, ut sibi subiecti
Abbreviated transcription (Latin):
citari ut ĩ suo regno uideat stu¬
diũ litfaꝵ ⁊ ut ĩbi sint młti
sapiẽtes ⁊ ĩdustres. ¶ã ubi
ĩde totꝰ ppłs aliꝙͣ erudicõnẽ ac¬
cipiat. ne gͦ existẽtes ĩ regnoi¬
sint tenebris igͦrancie ĩ uoluti spec¬
tat ad reges ⁊ pͥncipes ualde eẽ i
sollicitos de studio litt̾aꝵ. Im¬
mo ut ĩfra patebit oi dñator
regͥ ñ ꝓmoueat studiũ ⁊ ñ uelit᷑

Expanded text:
citari ut in suo regno vigeat studium litterarum, et ut ibi sint multi sapientes et industres. Nam ubi inde totus populus aliquam eruditionem accipiat: ne ergo existentes in regnosint tenebris ignorantiae involuti, spectat ad reges et principes valde esse solicitos de studio litterarum. Immo ut infra patebit si dominator regni non promoveat studium, et non velit
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽet ꝯxordiã adĩuicẽ. Rursꝰ uo¬
lũt eos eẽ magͣnimos ⁊ uirtud¬
sos. nͨ ⁊̃ uolũt ip̃os ẽẽ sapiẽtes.
ẽẽ pessimũ p̾ncipatũ pp̃ rõnes tactas.
ant ne pͥncipẽt᷑ pͥncipatu tyrãnito
uid̾e̾ ũ ẽ difficile.NIã tãto peior
ẽ p̾nceps qnͣto peiori dñio princi¬
pat᷑. q̃r si oem diligẽtiã athib̾ed¬

Expanded text:
 adinvicem: rursus nolunt eos esse magnanimos et virtuosos: nec etiam volunt ipsos esse sapientes esse pessimum principatum propter rationes tactas. ant, ne principentur principatu tyrannico, videre non est difficile. Nam tanto peior est princeps, qunato peiori dominio principatur: quare si om
Abbreviated transcription (Latin):
mͣ tũc igͥt᷑ cũ calefit ⁊ rarescit. oi
raritatẽ ⁊ caloeẽ ꝑfciꝰ reꝑ iri ĩ igne
iam gn̾ato ⁊ ĩ eẽ ꝯstituto. qr si
excessus bñficii actõnis u̾tuose
Aã potẽtie p̾sũt ẽẽ cã. ut rite ali¬
qͥs ꝯstituat᷑ in regẽ decẽs ẽ talos
excessꝰ ĩ ip̃a mouarchia ꝑfectiꝰre¬
ꝑiri. Det eĩ ip̃m regẽ uolentẽ

Expanded text:
calefit et rarefit, oportet raritatem et calorem perfectius reperiri in igne iam generato et in esse constituto. quare si excessus beneficii actionis virtuosae et potentiae possunt esse causa ut rite aliquis constituatur in regem, decens est tales excessus in ipsa monarchia perfectius reperiri. Decet enim ipsum reg
Abbreviated transcription (Latin):
les ut płimũ uł sũt uł credũtur
eẽ mag̾ aptos ad pͥncipandũ Idõ
płies ꝑ hũc modũ autiqͥtꝰ aliqui
regna optinu̾nt ¶ Sigͦ ex tali¬
b excessib rex gn̾atur ⁊ p̾ficitur

Expanded text:
les ut plurimum vel sunt vel creduntur esse magis apti ad principandum, ideo pluries per hunc modum antiquitus aliqui regna obtinuerunt. Si ergo ex talibus excessibus rex generatur et praeficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
filios regͣre post pr̃es ⁊ oi regͣnt
filii uix aut mĩꝙͣ regnabũt filii
filioꝵ. ex ꝑte gͦ regis ut mag̾ solle¬
citetur cͣ bonũ regni argue possu
mꝰ ꝙ expeliat regale regimẽ in si¬
uia ad ĩuestigandũ ħ idẽ suit᷑ ex
ꝑte filii ad ꝙ spectat susciꝑeturã
regͥ. ̃ sicut mores nuꝑ dita¬
toꝵ ut płimũ peiores sũt morib᷑
eoꝵ qͥ fuerũt dĩtes ab antiqͦ. sic
mores nuꝑ potẽttũ ⁊ de nouo ele¬
iores sũt morib alioꝵ. EIesci¬
unt eĩ tales fortimas fr̾r. Su¬
ĩ erudico regie dig̾tatis. Tales qͥ¬
dẽ ut płimũ tyrahizant. ⁊ ĩflati
corde ĩ exicoite regnãt. S si rega¬
le regimẽ ꝑ h̾editatẽ uadat filii ex
ħ ñ ĩflantur uͨ effitũt ᷑ elati. qr ñ
reputant magnũ sulld̃ hẽant ꝙ
debentiũ suited̾e ĩ hedĩtatẽ pater¬
uã expedit regno ue ĩerudite re¬
⁊ ne regale regimẽ ꝯu̾tatur ĩtyrã¬
nidẽ ut regia dig̾tas ꝑ heditatẽ
tͣnsfat᷑ ad postos. ¶Tercia uia

Expanded text:
filios reganre post patres: et si regnant filii, vix aut nunquam reganbunt filii filiorum. Ex parte ergo regis ut magis solicitetur circa bonum regni, arguere possumus, quod expediat regale regimen in fivia ad investigandum hoc idem, sumitur ex parte filii, ad quem spectat suscipere curam regni. Nam sicut mores nuper ditatorum ut plurimum peiores sunt moribus eorum, qui fuerunt divites ab antiquo: sic mores nuper potentum et de novi eleiore, sunt moribus aliorum. nesciunt enim tales fortunas ferre. nuineruditio regiae dignitatis. tales quidem ut plurimum tyrannizant, et inflati corde et inerudite regnant. Sed si regale regimen per haereditatem vadat. filii ex hoc non inflantur nec efficiuntur elati. quia non reputant magnum, si illud habeant quod debentium succedere in haereditatem paternam, expedit regno ne inerudite re ne regale regimen convertatur in tyrannidem, ut regia dignitas per haereditatem tranferatur ad posteros. Tertia via
Abbreviated transcription (Latin):
reputabit bonũ regni ẽẽ bonũ¬
suũ ⁊ ardẽciꝰ sollititabr̃ ccͣ talebo
nũ. ĩmo qr tota sp̃es pr̃is reqͥescit
ĩ filiis. ⁊ mimo ardore mouẽtur
pr̃es erga dileconẽ filioꝵ. Ideo
rex oĩ cura qua potit mouebit
ad ꝓcurandũ bonũ statũ regnisi
cogitet ip̃m ꝑueĩre ad dm̃nũ fili

Expanded text:
ad seipsum: naturale est igitur tanto regem magis solicitari circa bonum regni, num. Immo quia tota spes patris requiescit in filiis et nimio ardore moventur patres erga dilectionem filiorum: ideo omni cura qua poterit movebitur ad procurandum bonum statum regni, si cogitet ipsum provenire ad dominium fili
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ mag̾ tͣnsf̾re ad mascłos ꝙͣ ad
p̾stantior. corde aĩosior. passionũ
minꝰ ĩsecutor. Int̾ mascłos augt̃ o
talẽ dignitatem t̾bu̾e mag̾ pͦgẽito
nmiores seniorib obedire. ĩ moqr
statũe regnũ sucted̾e pͦgenito ut
p̃r ampliori sollicitudine curet de
bono regͥ. sciẽs ip̃m ꝑuenire ad
filiũ płs dilectũ ⁊ oi dicat ꝙ ꝯ¬

Expanded text:
tem magis transferre ad masculos quam ad praestantior, corde animosior, passionum minus insecutor. Inter masculos autem oportet talem dignitatem tribuere magis primogenito nstatuere regnum succedere primogenito: ut pater ampliori solicitudine curet de bono regni, sciens ipsum pervenire ad filium plus dilectum. Et si ei datur
Abbreviated transcription (Latin):
talis eĩ maxĩe ĩtẽdit ꝯm̃e bo¬
nũ. Id̾o si sic se ħẽat oĩo dignũ
ẽ ip̃m pͥncipari. Si ã alit̾ se hr̃e¬
ut si si spreto ꝯfilio ⁊ dimissaso¬
cietate sapiẽtũ & bonoꝵ uellet
sequi capud ꝓpriũ ⁊ appetitũ ꝑ¬

Expanded text:
talis enim maxime intendit commune bonum; ideo si sic se habeat, omnino dignum est ipsum principari. Si autem aliter se haberet,ut si spreto consilio, et dimissa societate sapientum et bonorum, vellet sequi caput proprium, et appetitum
Abbreviated transcription (Latin):
deuiare possũt ab ĩtẽcõne ꝯĩs
boni. sicut forte fac̾et unꝰ solꝰ.
Ido si fiat monarchia ⁊ dñetur
unꝰ pͥnceps uł mꝰ rex ĩ toto pͥn¬
cipatu uł ĩ toto regno. ille pͥnceps
hẽat młtos ocłos ⁊ młtos bono
⁊ uͥtuosos ⁊ ut hẽat młtos podos

Expanded text:
deviare possunt ab intentione communis boni, sicut forte faceret unus solus: ideo si fiat monarchia et dominetur unus princeps vel unus rex in toto principatu vel in toto regno, ille princepshabeat multos oculos et multos bonos, et virtuosos, ut habeat multos pedes
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ pͥuatũ p̾ncipat᷑ tỹranꝰ.
Cõtĩgit tũ aliqñ ciuitatem
aliꝙͣ ñ regi uno aliquo dñan¬
te. S regi aliquib paucis tñ.
Bidemꝰ eĩ płes ĩ oũitate roma¬
na qd̃ deficiente senatu tp̃r illo
ĩt̾ medio añ ꝙͣ aliꝰ senator ehig̾e¬
t᷑ reg̾ebat᷑ totꝰ romanꝰ ppłs qͥb¬
dã pancis uiris. Eligebantur

Expanded text:
bonum privatum principatur Tyrannus. Contingit tamen aliquando civitatem aliquam non regi uno aliquo dominante, sed regi aliquibus paucis tantum. Vidimus enim pluries in civitate Romana, quod deficiente senatu, tempore illo intermedio, antequam alius senator eligeretur, regebatur totus Romanus populus quibusdam paucis viris
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝯĩ noĩe tyrãndes nũcupatur
est pessimꝰ. S de ħ ĩfra dicet᷑. Os¬
tẽdet᷑ eĩ ꝙ sicut monarchia regi¬
a ẽ optĩa. Ita qr maiori bono maiꝰ
malum oppo᷑ monarchia tyrãnica
ẽ pessima. Dominari a̾ płes dm̃o

Expanded text:
uni nomine tyrannis nuncupatur, est pessimus. Sed de hoc infra dicetur: ostendetur enim quod sicut monarchia regia est optima; ita quia maiori bono maius malum opponitur, monarchia tyrannica est pessima. Dominari autem plures dominio
Abbreviated transcription (Latin):
efficacior erit ĩ pͥncipando ¶ Se¬
cũda mia ad m̃estigandũ ħ idem
fũit᷑ ex recta ĩ tẽc̃one. que reqͥri¬
tur ĩ pͥncipante. tũs eĩ pͥncipans
rectã h ĩtẽcõnẽ. si ñ ĩtendat lpͣ¬

Expanded text:
efficacio erit in principando. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ex recta intentione quae requiritur in principante. Tunc enim principans rectam habet intentionem, si non intendat
Abbreviated transcription (Latin):
gũt bonũ regmi sic̃ heditarie pͥn¬
tẽd̾e bonũ regͥ. tales faciliꝰ tỹran¬
riut᷑ dissẽsiones ⁊ lites si igret᷑
ex qua ꝓsapia assum̃idꝰ sit rox
sic ⁊̃ litigia oriũt᷑ si nõ det̾mĩet
q̃ ꝑsona ĩ illa ꝓsapia debeat pͥncipi¬
ri talẽ ã def̾minare ꝑsonam diffi¬
cultatẽ ñ h Bamsi dig̾tas
regia ꝑ heditatẽ tuffãt᷑ ad post̾os¬

Expanded text:
gni sicut haereditarie printendere bonum regni, tales facilius tyranriuntur dissensiones et lites, si ignoretur ex qua prosapia assumendus sit rex: sic etiam litigia oriuntur, si non determinetur quae persona in illa prosapia debeat principari. talem autem determinare personam, difficultatem non habet. nam si dignitas regia per haereditatem tra
Abbreviated transcription (Latin):
gimẽ ppłi siue młtitudis si
sit rectũ meliꝰ ẽ tũ regim̃ pau¬
coꝵ eo ꝙ mag̾ ad iitatẽ acte¬
dat. Optima ẽ ã monarchia sũ
gub̾nacõ uniꝰ regis. eo ꝙ ibi per¬
fcĩor unitas reẜuet᷑ ¶ Qrtar
mꝰ in regimĩb ciuitatũ. Exꝑtu
eĩ sumꝰ ouitates ⁊ ꝓuincias ñ
exũtes sub uno reg̾e ẽẽ ĩ penuri
a gaud̾e pace molestari dissẽsi¬
omb ⁊ guerris. Existẽtes u̾o
ob̾ imo rege eqrio guerras
nesciũt pace letãt᷑ hũndãcia flo¬
oñdi potest Ꝙ apꝑeat melius
esse ciuitatem iaut ꝓuinciã

Expanded text:
gimen populi sine multitudinis, si sit rectum: melius est tamen regimen paucorum, eo quod magis ad unitatem accedat: optima est autem monarchia sive gubernatio unius regis, eo quod ibi perfectior unitas reservetur. Quarta mus in regiminibus civitatum. Experti enim sumus civitates et privincias non existentes sub uno rege esse in penuria, non gaudere in pace, molestari dissensionibus et guerris: existentes vero sub uno rege, econtrario, guerras nesciunt, pacem spectantur, abundantia floendi potest, quod appareat melius esse civi
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ aiuitas tẽꝑe pacis. Pͦiuia su¬
mit᷑ ex hiis q̃ requirunt᷑ ad le¬
gẽ. Scdã. ex fine q ĩtẽdit᷑ ĩ ip̃ã le
tur. Pͦ ut leges ꝑ sapĩam sint
bñ ĩuente. Scd̾o: ut ꝑ ciuilem¬

Expanded text:
itas tempore pacis. Prima via sumitur ex his quae requiruntur ad legem: Secunda, ex fine quo intenditur in ipsa legetur. Primo ut leges per sapientiam sint; bene invent
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝯꝑant᷑ ad põs aĩe ut ad
trascibilẽ ⁊ ocupiscibilẽ ĩ qͥbᷤ
existũt. ¶Prima ma sic p.
Nã õs alie passiones bũr or¬
dinari ad istas. ut passiones
uadit ĩ desid̾iũ ⁊ t̾minat᷑ ĩ
spem dũ bonũ illd̃ ẽ fut᷑ĩt
ultimo ã t̾minat in gaudi

Expanded text:
t ad irascibilem et cuncupiscibilem, in quibus existant. Prima via sic patet. Nam omnes aliae passiones videntur ordinari ad istas; ut passiones vadit in desiderium, et terminantur in spem, dum bonum illud est futurum: ultimo autem terminatur in gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ał ciule. NIõ eĩ ħ est sic ho¬
mini nat᷑ale sic̃ nat᷑ale ẽ igͥ cale¬
fac̾e. ⁊ lapidi deorsũ tẽd̾e.qr ta¬
lia sic̃ eis nat᷑ alit̾ ꝯpetũt qd̾
eĩtociẽs pꝰs sapis sursũ ꝓiti ut
assuesc̾et sursũ ire. Sꝑgͦ la¬
pis qnͣtũ est de se deorsũ tẽdit
liter est ał ciuile s dr̃ ei hoc

Expanded text:
al civile. Non enim hoc est sic homini naturale, sicut est naturale igni calefacere, et lapidi deorsum tendere: quia talia sic eis naturaliter competunt quod enim totiens posset lapis sursum proiici, ut assuesceret sursum ire: semper ergo lapis quantum est de se deorsum tendit turaliter est animal civile, sed dic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝯtingit ex igrãcia. In exꝑti
eĩ ñ pꝰsũt cogͦsc̾e arduitatẽ ope¬
ris. ꝯtingit ⁊̃ ħ ex ĩmod̾acio¬
ne passiors. Nã qr nimis ha¬
bũdat ĩ eis calor ꝓrũpũt ut

Expanded text:
tingit ex ignorantia: inexperti enim non possunt cognoscere arduitatem operis. Contingit etiam hoc ex immoderatione passionis: nam quia nimis abundat in eis calor, prorumpunt ut
Abbreviated transcription (Latin):
tͥsticiam fug̾e us fugire so¬
lẽt. Cũ gͦ tales t̾sticie ĩpodi¬
ant oꝑacõnes u̾tuosas tã¬
to mag̾ decz reges ⁊ p̾nci¬
pes tales t̾sticias mod̾are. qnͣ¬
to decencꝰ ẽ cos eos excelle¬
harum possionũ q̃ dã.¬
sũt magis pͥncipales sc xu

Expanded text:
 fugare solent. Cum ergo tales tristitiae impediant operationes virtuosas, tanto magis decet reges, et principes tales tristitias moderare, quanto decentius est eos excelleharum passionum quaedam magis principales, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑali młti unãt nos ad portã¬
dũ illd̾. minꝰ gͣuam᷑: sic cũ ude¬
mꝰ młtitudinẽ amicoꝵ ꝯdolere
nob̾ allemat a dolore illo. et
amicoꝵ sit dolẽdũ cũ nos dole¬
mꝰ ⁊ indemꝰ amicos dose. ut br̃s¬

Expanded text:
cum multi iuvant nos ad portandum illud, minus gravamur: sic cum videmus multitudinem amicorum condolore nobis, alleviamur a dolore illo, et amicorum sit dolendum, cum nos dolemus, et videmus amicos dolere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Tercio ꝑ delectacõnẽ qͥetami
desid̾iũ nos monet. Delectacõ
nos qͥetat. ⁊ ꝙ dc̃m ẽ de bono
respectu amoris ⁊ desid̾ii ⁊ delec¬
tacionio ut supͣ tãgelut᷑. ĩ tel¬
ligedũ ẽ de malo respectu odi.
bonũ ut ẽ amatũ ei ꝯformꝰ. ut
ẽ desid̾atũ ĩ ip̃m tẽdimꝰ ut ẽ¬

Expanded text:
nem quietamur desiderium nos movet: et delectatio nos quietat. Et quod dictum est de bono respectu amoris, desiderii, et delectationis, ut supra tangebatur, intelligendum est de malo respectu odii, bonum ut est amatum, ei conformamur: ut est desiderium, in ipsum tendim
Abbreviated transcription (Latin):
deat ᷑ eẽ bonũ arduũ ⁊ difficile
turũ. de p̾sentib eĩ boĩs non
est spes licet pꝰsit ẽẽ gaudiũ ⁊
ccͣ bonũ p᷑sibłe. qr ccͣ ĩpossibłe
delic bonũ arduũ fict᷑ma et
sint latores legũ. qr ẜm phm
leges pon̾e spectat ad eos sꝑa¬
re bom̃. Nuysꝰ qr pͥncipale ĩ¬
tẽtũ a legis latore ⁊ a rege ut
⁊ ꝯm̃e cũ tała fint bona excal¬
lẽcia ⁊ ardua ñ solũ spectat ad
reges ⁊ pͥncipes tẽde in bom̃.
s ⁊̃ decet eõs tẽde ĩ bem̃ar¬
duũ. ampꝰ qnto maior ẽ ꝯĩtas
tãto pła possũt ei ꝯtingͥe. Ido
maiori ĩdiget ꝓudẽtiã ⁊ sa¬

Expanded text:
deatur esse bonum arduum, et difficile. turum: de praesentibus enim bonis non est spes, licet possit esse gaudium et circa bonum possibile, quia circa impossibile delicet, bonum, arduum, futurum, et sint latores legum, quia secunleges ponere, spectat ad eos sperare bonum. Rursus quia principale intentum a legislatore et a lege, ut commune, cum talia sint bona excellentia et ardua, non solum spectat ad reges et principes tendere in bonum, sed etiam decet eos tendere in bonum arduum. Amplius quanto maior est communitas, tanto plura possunt ei contingere, ideo maiori indiget
Abbreviated transcription (Latin):
gie maiestati derogare dñr. Mł¬
tos ã sic ĩcitãtes reges hr̃e ꝯsue¬
uerũt. ꝑsuadẽtes eis. ut omia
adulatores nõ m̾dici docẽt eñ
reges nõ ẽẽ fortes. Nã qͥ õĩb¬

Expanded text:
giae maiestati derogare dicuntur. multos autem sic incitantes reges habere consueverunt, persuadentes eis ut omnia adulatores, non veridici: docent enim reges non esse fortes. na
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdecẽs ẽ ip̃m tun̾e ĩmod̾ato ti¬
more ¶ Tercõ ĩmodatꝰ tĩor
reddit hõm̃ẽ tremulẽtũ. Nam
pp̃ timorẽ calore ꝓgͥdiẽte ad ĩ¬
tiora extiora mẽbri frigidai

Expanded text:
indecens est ipsum timere immoderato timore. Tertio immoderatus timor reddit hominem tremulentum. Nam propter timorem calore pregrediente ad interiora, ext
Abbreviated transcription (Latin):
ĩp̃iꝰ finis ut medicꝰ ĩtẽdit
rouc̾e sanitatẽ. ĩ qnͣtũ potest
maiorẽ ⁊ mebiorẽ. qr sanitas
ĩ arte medicine ĩtẽdit ut fi¬
nis. pocionẽ ã ⁊ fleobotonniã
ñ ĩtẽdit qͣnto maiorẽ pot̾. qr

Expanded text:
ipsius finis. ut medicus intendit inducere sanitatem, quantum potest, maiorem et meliorem: quia sanitas in arte medicinae intenditur ut finis: potionem autem et phlebotomiam non intendit
Abbreviated transcription (Latin):
nes nõ sũt extͥminãdi ⁊ odiẽ¬
pũdi ⁊ odiẽda. si nõ possũt a¬
maleficos hoĩes. extirpaĩdisũt
tales ne peat ꝯẽ bomĩ. amare
gͥ ꝯm̃e bonũ. ⁊ odire malefica

Expanded text:
exterminandi, et odienpanda et odienda. si non possunt amaleficos homines, extirpandi sunt tales, ne pereat commune bonum. Amare ergo comune bonum, et odire malefica
Abbreviated transcription (Latin):
singłarẽ pp̃ ꝙ fui̾t ĩuiriatores
alioꝵ dep̾dq̃t  aatͣ exspoliãt po¬
ieriꝰ maximꝰ de dẏonsio ciciliã¬
no recitat qͥ cũ eẽt tẏrãnꝰ ⁊
amator ppͥi ꝯmodi deppłabit
urbes exspoliabat ciuitates
reges ⁊ pͥncipes se hr̃e debe¬
ant ad amorẽ. qr pͥncipalit̾
debẽt amare bonũ dĩnum et
ꝯm̃e de facili pat̾e pot̾ qũo se
hr̃e debeãt ad odiũ. Nã amor
ẽ pͥmꝰ motꝰ ⁊ pͥma passio ex qͤ
oĩs aͣ sunit origine̾ ut si ho
diligit iͦticũ ⁊ u̾itatẽ odit fu¬

Expanded text:
res aliorum, depraedant sacra, expoliant polerius Maximus de Dionysio Ciciliano recitat, qui cum esset tyrannus, erat amator proprii commodi, depopulabat urbes, expoliabat civitates, reges et principes se habere debeant ad amorem, quia principaliter debent amare bonum divinum et commune: de facili patere potest, quomodo se habere debeant ad odium. Nam amor est primus motus et prima passio, ex qua omnis alia sumit originem: ut si homo diligit iustitiam et veritatem, odit fu
Abbreviated transcription (Latin):
dũt qr õs abie passiones sumũt
originẽ uł ex amore uł ex odio.
qͥcũ eĩ passionat᷑ aliqͣ passione
uł sic passionat᷑ qr amat. uł
Nam desid̾m̃ ĩmediate ĩitit ᷑
amori. al eĩ amam᷑ abiqͥd uelde¬
desid̾̃mꝰ ꝯẜuari. In hubendo ip¬

Expanded text:
s aliae passiones sumunt originem vel ex amore, vel ex odio, quicunque enim passionatur aliqua passione, vel sic passionatur, quia amat, vel Nam desiderium immediate innititur amori. cum enim amamus aliquid, vel dedesid
Abbreviated transcription (Latin):
bonsi pͥuatũ. Si gͦ modo oppoĩ¬
to se hñt regnũ. ⁊ tyramdes cũ
modꝰ amoris tẏranci sit ut
modꝰ amoris regii ẽẽ d ut
bonũ ꝯm̃e p̾ponat pͥuato bo¬
no. Inmo qr sp̃ali modo rex
⁊ quil pͥncipãs ẽ minist̾ dei ⁊
ꝑsona publica ⁊ ꝯm̃is spali
tu spectat ad reges ⁊ pͥncipes
tos. Sicut eĩ detestabiliꝰ ẽ ĩ
magistͦ carere scĩa ꝙͣ in disc¬

Expanded text:
bonum privatum. Si ergo modo opposito se habent, Regnum, et tyrannides: cum modus amoris tyrannici sit ut modus amoris regis esse debet ut bonum commune praeponat privato bono. immo quia speciali modo rex et quilibet principans est minister Dei et persona publica et communis, speci spectat ad reges et principes tos. Sicut enim detestabilius est in magistro carere scientia quam in disc
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ mali. Nã ꝓut malũ nobis
displic. ẽ odiũ. ꝓut u̾bo ip̃m
eo idepto dolemꝰ h ẽẽ tͥstic¬
pissiones ꝯupistibiles. Restat
uid̾e qũo simende sũt passio¬
nes srascibiles. Pifferũt ã hee
passiones ab ilłis. qr passioes
ꝯupiscibł respiciũt bonũ uł
malũ ab solute sũptũ. S passi¬
nes irasabiles respiciũt bonũ

Expanded text:
tu mali. Nam prout malum nobis displicet, est odium: prout vero ipsum eo adepto dolemus, habet esse tristitpassiones concupiscibiles: restat videre, quomodo sumendae sunt passiones irascibiles. Differunt autem hae passiones ab illis, quia passiones concupiscibiles respiciunt bonum et malum absolute sumptum: sed passiones irascibiles re
Abbreviated transcription (Latin):
p ꝙ̃ ordinẽ hñt dc̃e passiones
si gumãt bine ⁊ bine. Accep¬
te u̾o singłarit᷑ sic ordinm de¬
bẽt. qr amor ẽ pͥor odio desid̾iũ
abhominacõne. spes despacõ¬
ne. timor audaçia ira mansue¬
tudine. delectacõ tͥsticia¶A¬
passio sumpta rͥ bom ẜm qd¬

Expanded text:
nt dictae passiones, si sumantur binae et binae. Acceptae vero singulariter, sic ordinari debent: quia amor est prior odio: desiderium abominatione: spes desperatione: timor audacia: ira mansuetudine: delectatio tristitia. Apassio sumpta respectu
Abbreviated transcription (Latin):
nes u̾tuose excellũt ext̾iora bo¬
na. o gͦ rectores ciuitatis hr̃e cĩ¬
uilẽ potẽtiã. ut possint cog̾e ⁊ pu¬
nire nolẽtes uͥtuose uiu̾e. ⁊ tur¬
bantes patẽ ⁊ bonũ statũ alioꝵ ci¬
uiũ. q̃r cũ ꝑu̾si ĩ ciuitate aliqͣ uõ

Expanded text:
nes virtuosae excellunt exteriora bona. Oportet ergo rectores civitatis habere civilem potentiam, ut possint cogere et punire nolentes virtuose vivere, et turbantes pacem et bonum statum aliorum civium. Quare cum perversi in civitate aliqua non
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ideȩ dictȩ s̃ continentẽ. ex sũmo natã. ⁊ ꝓfectã dõ cũ
de his inꝗ locunt᷑. sũmo dõ ⁊ m̃te: nicħ penitꝰ fabulosũ at
tingunt. s si quid de his assignare conantꝰ quȩ ñ sermonẽ
tantũ mͦ sĩ cogitationẽ quoq humanã suꝑant ad similitu¬
dines ⁊ exempla confugiunt. Sic plato cũ de thagato loqͥ
eẽt aĩatus : dicere qͥd sit: ñ ausꝰ ÷ ħ solũ de eosciens qđ sciri
qͥle sit : ñ possit ab hõe. S̾olũ uͦ ei simillimũ de usibilibus
solẽ repꝑit ⁊ ꝑ cius similitudinẽ. uiã sermoni suo attollen¬
di se ad ñ cõp̃hendenda patefecit. Ideo ⁊ nullũ eiꝰ simula¬
chrũ cũ diis cstitueret᷑: finxit antiqͥtas. qr sũmꝰ ds. nataq
ex co mens sic̃ ultͣ aĩam. ita supͣ naturã st̃. qͦ nicħ ÷ fas de
fabulis ꝑuenire. De diis aũ ut dixi cȩc̾is. et de aĩa: ñ frust᷑ se

Expanded text:
quae ideae dictae sunt continentem, ex summo natam et profectam deo -- cum quae ideae dictae sunt continentem, ex summo natam et profectam deo -- cum de his, inquam, loquuntur, summo deo et mente, nihil fabulosum penitus attingunt; sed, si quid de his adsignare conantur quae non sermonem tantummodo, sed cogitationem quoque humanam superant, ad similitudines et exempla confugiunt. Sic Plato, cum de τἀγαθῷ loqui esset animatus, dicere quid sit non ausus est, hoc solum de eo sciens, quod sciri quale sit ab homine non possit, solum uero ei simillimum de uisibilibus solem repperit, et per eius similitudinem uiam sermoni suo adtollendi se ad non comprehendenda patefecit. Ideo et nullum eius simulacrum, cum dis aliis constituerentur, finxit antiquitas, quia summus deus nataque ex eo mens, sicut ultra animam, ita supra naturam sunt, quo nihil fas est de fabuli
Abbreviated transcription (Latin):
rendi. Aut eñi contextio narrationis ꝑ curpia ⁊ indigna nu-¬
minibꝰ ac monstro similia cõponit᷑. ut dii adulteri saturnꝰ pu¬
denda celii patris abscuidens ⁊ ipse rursꝰ a filio regno potito
in uincla coniectus. Qđ genꝰ totũ philosphi nescire malunt:
aut sacrarũ rerũ notio sub pio figm̃toꝵ uelamine honestis ⁊
tecta rebꝰ ⁊ uestita nõibꝰ enunciat᷑. Et ħ ÷ solũ figm̃ti gñs. qđ
accusator tandẽ edoctus a fabulis fabulosa secernere conqͥes¬
cat. Sciendũ ÷ tin ñ in omnẽ disputationẽ philosophos ad¬
mittere fabulosa ł licita. s his uti solent. cũ de aĩa uł de
aeriis etheriis ue potestatib ł de cet̾is diis locuntꝰ. Cȩterũ
cũ ad sũmũ et pͥncipẽ om̃iũ dm̃ qui ap̃ g̃cos ⁊ a faon¬
qͥn plũtorare or nõcupat᷑. tractatꝰ se audet attollere.
uł id m̃tẽ quã greci noit appellant originales rerũ spẽs

Expanded text:
rendi. Aut enim contextio narrationis per turpia et indigna nurendi. Aut enim contextio narrationis per turpia et indigna numinibus ac monstro similia componitur, ut di adulteri, Saturnus pudenda Caeli patris abscidens et ipse rursus a filio regni potito in uincla coniectus — quod genus totum philosophi nescire malunt; aut sacrarum rerum notio sub pio figmentorum uelamine honestis et tecta rebus et uestita nominibus enuntiatur. Et hoc est solum figmenti genus quod accusator tandem edoctus a fabulis fabulosa secernere conquiescat. Sciendum est tamen non in omnem disputationem philosophos admittere fabulosa uel licita, sed his uti solent cum uel de anima uel de aeriis aetheriisue potestatibus uel de ceteris dis loquuntur. Ceterum cum ad summum et principem omnium deum, qui apud Graecos qui et protopanton nuncupatur, tractatus se audet attollere, uel ad mentem quam Graeci noyn appellant, originales rerum species
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad ꝗdã uirtutũ sp̃em incellectũ legentis hortantur:
fit .uͥ. discretio. in qͥbꝰdã enĩ ⁊ argum̃tũ ex ficto locatur.
⁊ ꝑ m̃datia ipse relationis ordo contexit᷑ ut st̃ illȩ esophi
fabulȩ elegantia fictionis illustres. At in aliis argum̃tũ
qͥde fundatur ueri soliditate: s hȩc ipsa ueritas ꝑ quȩdã
cõposita ⁊ ficta ꝓfert᷑. ⁊ hiam uocat᷑ narratio fabulosa
n fabula ut st̃ cerimoniarũ saera. ut hesiodi ⁊ orphei
quȩ de dor ꝓgenie actu ue narrant᷑. ut mistica pitago¬
reoꝵ sensi referunt᷑. Eigo ex hac sedã diuisiõe ꝗm di¬
ximꝰ: a philosophiȩ libris pͥor spẽs quȩ c̃cepta de falso
ꝑfalsũ narrat᷑ aliena ÷. sequens in aliã rursꝰ discretionẽ
scissa duudit᷑. Nã cũ ueritas argum̃to sub÷ solaq fit
narratio fabulosa. ñ unꝰ repꝑit̾ mod ꝑ figintũ uã rese¬

Expanded text:
quae ad quandam uirtutum speciem intellectum legentis hortantur quae ad quandam uirtutum speciem intellectum legentis hortantur fit secunda discretio. In quibusdam enim et argumentum ex ficto locatur et per mendacia ipse relationis ordo contexitur, ut sunt illae Aesopi fabulae elegantia fictionis illustres, at in aliis argumentum quidem fundatur ueri soliditate, sed haec ipsa ueritas per quaedam composita et ficta profertur, et hoc iam uocatur narratio fabulosa, non fabula, ut sunt caerimoniarum sacra, ut Hesiodi et Orphei quae de deorum progenie actuue narrantur, ut mystica Pythagoreorum sensa referuntur. Ergo ex hac secunda diuisione quam diximus, a philosophiae libris prior species, quae concepta de falso per falsum narratur, aliena est. Sequens in aliam rursus discretionem scissa diuiditur: nam cum ueritas argumento subest solaque fit narratio fabulosa, non unus reperitur modus per figmentum uera refe
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ urgenti ⁊ frustra arguens refellat᷑. ut una calũpnia dis.¬
soluta utriꝰq factũ in colume ut fas ÷ retineat dignitatẽ.
Nec om̃ib fabulis philosophia repugnat. nec om̃ibꝰ adqͥ¬
⁊ escit. Et ut facile secerni possit quȩ ex his a se abdicet
ac uelut ꝓfana ab ipso uestibulo sacrȩ disputatiõis excludat.
quȩ uͦ &iã sepe ac libent̃ admittat: diuisiõis gradibꝰ expli¬
cundũ ÷. Fabulȩ quarũ nom̃ indicat falsi ꝓfessionẽ aut
tantũ c̃ciliandȩ auribꝰ uoluptatis: aut adhortatiõĩs quoq
in bonã frugẽ grã reꝑtȩ st̃. Auditũ mulcent: uelut co¬
mediȩ quales menander cĩue imitatores agendas deder̃.
ł argum̃ta fictis casib amatoꝵ referta. quibꝰ ł multũ se
arbit᷑ exercuit. ł apuleiũ ñ nũꝗ sesisse miram. Hoo totũ
fabularũ gñs qđ solas auniũ delicias ꝓfitet᷑: e sacrario suo
in nutricũ cunas sapientiȩ tractatꝰ eliminat. Ex his aut̃

Expanded text:
 urgenti et frustra arguens refellatur, ut una calumnia dissoluta utriusque factum incolumem, ut fas est, retineat dignitatem. Nec omnibus fabulis philosophia repugnat, nec omnibus adquiescit; et ut facile secerni possit quae ex his a se abdicet ac uelut profana ab ipso uestibulo sacrae disputationis excludat, quae uero etiam saepe ac libenter admittat, diuisionum gradibus explicandum est. Fabulae, quarum nomen indicat falsi professionem, aut tantum conciliandae auribus uoluptatis aut adhortationis quoque in bonam frugem gratia repertae sunt. Auditum mulcent uel comoediae, quales Menander eiusue imitatores agendas dederunt, uel argumenta fictis casibus amatorum referta, quibus uel multum se Arbiter exercuit uel Apuleium non numquam lusisse miramur. Hoc totum fabularum genus, quod solas aurium delicias profitetur, e sacrario suo in nutricum cunas sapientiae tractatus eliminat. Ex his autem