comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cundȩ ꝓpositi snis dimittamus euen¬
tum. Demq sedam ꝓpositionẽ ad
primȩ propsitionis subrigamus
euentum. Iatamen ut euentibus
negatio aduncta. copuletur: hoc
modo Sueretur. accuses: quia id
non paruiauditu estimat. Deinde
sinon ueretur accuses: quia non ꝓbus
est. Ita conuersione euentuum accu¬
sandũ eẽ asserunt. quẽ aduersarius
dixerat non accusandũ. ocusatio
autẽ hic: non publicaest: sed priua¬
ta obiurgatio. Unus uero partis
huius modirep̃hensio est : cũ expro¬
positis duobus unũ quod cũq frangi¬
tur. Altero enĩ infirmato: uacillat
alterũ Siueretur accusa. facile enĩ
uerecundus aberrore flecteturꝰ
E numeratio uitiosa intelligitur.
qđ uelimus concedere: aut infirmũ
diquid adnumeratũ. quod aut con¬
tralici possit. aut causa ponsit.
quare. non honeste possimus concedere
Prȩteritur quiddã: in eius modi enu¬
Smerationibus. Qm̃ habes istumequũ:
Caut emeris oportet: aut hereditate

Expanded text:
cundae propositionis dimittamus euencundae propositionis dimittamus euentum, deinde secundam propositionem ad primae propositionis subrigamus euentum, ita tamen ut euentibus negatio adiuncta copuletur hoc modo: 'si ueretur, accuses, quia id non parui auditu aestimat'; deinde: 'si non ueretur, accuses, quia non probus est'. Ita conuersione euentuum accusandum esse adseruit, quem aduersarius dixerat non accusandum. Accusatio autem hic non publica est, sed privata obiurgatio. Vnius uero partis huiusmodi reprehensio est, cum ex propositis duobus unum quodcumque frangitur; altero enim infirmato uacillat alterum: 'si ueretur, accusa; riefle enim uerecundus ab errore flectetur'. ENVMERATIO AVTEM VITIOSA INTELLEGETVR. quod velimus concedere, aut infir- mum aliquid adnumeratum, quod aut contra dici possit aut causa non sit, quare non honeste possimus concedere. praeteritur quiddam in eiusmodi enumerationi- bus: quoniam habes istum equum, aut emeris oportet aut hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ necessariũ argum̃tũ: sine cessarium
rebus ipsis fuerit: nullaratione pote¬
rit rep̃hendi. Sin autẽ: non rem sead
modũ acformã necessarię argumen¬
tationis habuerit: rep̃hendetur.
Nouimus itaq tribus modis fierine¬
cessariã argumentationẽ: ꝑ cõplexi¬
onẽ. ꝑenumerationẽ. ꝑ simplicẽ con¬
clusionẽ Cõplexio est in quautrũ
concesseris: id contrate futurum. ẽ
Hec ita ut diximus si omnino necessaria
est: non poterirep̃hendi. Sin autẽ
solã formã necessariȩ argum̃tatio¬
nis tenebit: duobus modis rep̃hen¬
detur Aut ꝑ conuersionẽ. aut per
alterius partis infirmationẽ. Quo
modos facile poterimus agnoso e
snpsanecessariȩ argum̃tationis for¬
maponatur. Siuertur quid accu¬
ses quiꝓbus est: Ssionueretur.
quid accuses. quippruit̾auditu ȩsti¬
ma: Hoc ꝑconiersionẽ sic rep̃¬
hendimus. ut cncellato uel uti
respectu: pripã ꝓpositionẽ ad se¬

Expanded text:
quod necessarium argumentum si necessarium quod necessarium argumentum si necessarium rebus ipsis fuerit, nulla ratione potent reprehendi; sin autem non rem, sed modum ac formam necessariae argumentationis habuerit, reprehendetur. Nouimus itaque tribus modis fieri necessariam argumentationem, per complexionem, per enumerationem, per simplicem conclusionem. Complexio est in qua utrum concesseris, id contra te futurum est. Haec, ita ut diximus, si omnino necessaria est, non poterit reprehendi; sin autem solam formam necessariae argumentationis tenebit, duobus modis reprehendetur, aut per conuersionem aut per alterius partis infirmationem; quos modos facile poterimus adgnoscere ipsa necessariae argumentationis forma ponatur: 'si ueretur, quid accuses, qui probus est? si non ueretur, quid accuses, qui id parui auditu aestimat?' Hoc per conuersionem sic reprehendemus, ut cancellato ueluti respectu primam propositionem ad se
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝑmittat. infirmari oportebit.
easi forte Imitabuntur modonetessas¬
riã argum̃tationẽ: neq erunt huiuss¬
modi sicrep̃hendentur: Frimũ com
p̃hensio quȩ utrũ concesserit. debet
tollere. Siuera est. nũquã rep̃hendet᷑
Sinsalsa: duobus modis. aut conuersione
aut alterius partis infirmatione. Con¬
uersione: hoc modo Nãsiueret quias
tum accuses quiest probus: Si inuere.:¬
candũ anum ingeniũ possidet: quideũ ÷
accuses. quid parii. auditu estimet:
Hic suereri dixeris. siue non uereri con¬
cedendũ hoc putat: ut neget eẽ accu¬
sandũ. Qđ cum conuersione sicrep̃¬
hendetur: Immo uero accusandus ẽ
Nam siueretur : accuses Non enun
parui auditu ȩstimabit. Sunuere¬
cundum animiingeniũ possidet:
tamen accuses: Nonenĩ ꝓbus est.
Alterius autẽ partis infirmatione:
hoc modo reprehendetur. Uerum
siueretur. Accusatione tuacorrec¬
tus: aberrato recelet. Iransit¬
a probabili: ad necessariũ argumentũ

Expanded text:
LIS PERMITTIT, INFIRMARI OPORTEBIT. LIS PERMITTIT, INFIRMARI OPORTEBIT. ea si forte imitabuntur modo necessariam argumentationem ne- que erunt eiusmodi, sic reprehendentur: primum con- prehensio, quae, utrum concesseris, debet tollere: si vera est, numquam reprehendetur; sin falsa, duobus modis, aut conversione aut alterius partis infirmatione conversione, hoc modo: Nam si veretur, quid eum accuses, qui est probus? Sin inverecundum animi ingenium possidet, Quid autem eum accuses, qui id parvi auditum aestimet? hic, sive vereri dixeris sive non vereri, concedendum hoc putat, ut neges esse accusandum. quod conver- sione sic reprehendetur: immo vero accusandus est. nam si veretur, accuses; non enim parvi auditum aesti- mabit. sin inverecundum animi ingenium possidet, tamen accuses; non enim probus est. alterius autem partis infirmatione hoc modo reprehendetur: verum si veretur, accusatione tua correctus ab errato recedet. a probabili ad necessarium argumentum:
Abbreviated transcription (Latin):
Num quã enĩ iudex inminore negotio
facere dubitalit: id: qđ iã iutlicatum
in maiore ꝓspexerit. Iis itaq locis i¬
dicatũ confirmatur: isdem conuersis
infirmatur. id est ut iudices uitupe¬
res. ut negotiorũ dissimilitudinem de
ut rep̃hensũ illud iuditium de monstres:
&ut illud iudiciũminus. ac facile: hoc
uero difficile ac maius ostendas. De¬
inde doceas quȩ uitia in aduersario
ꝑsc̾rutari atq inuenire debeamus:
idest neforte illud iudicatũ qđ affert᷑.
huic negotio nihil ꝓsit. Etne illud ꝓfe¬
ratur iudicium: in quo iudices contra¬
xisse constet offensam. Tertio illud
considerandũ : necum pronobis simi¬
liasint multa iudicia: ab aduersario
unũ aliquid dissimile ꝓfe̾ratur. sta¬
timq frangetur. quod quasi ꝓbabile
ꝓbabili ꝓfertur: Nam id quod uere
probabileest. nullomodo aut difficilli¬
me poterit infirmari. Noc est qđ ait.
Contrariis locis sires uera aut uerisimi¬

Expanded text:
numquam enim iudex in minore negotio numquam enim iudex in minore negotio facere dubitabit id quod iam iudicatum in maiore perspexerit. His itaque locis iudicatum confirmatur, isdem conuersis infirmatur, id est ut iudices uituperes, ut negotiorum dissimilitudinem doceas, ut reprehensum illud iudicium demonstres et ut illud iudicium minus ac facile, hoc uero difficile ac maius ostendas. Deinde docet, quae uitia in aduersario perscrutari atque inuenire debeamus, id est ne forte illud iudicatum quod adfertur huic negotio nihil prosit, et ne illud proferatur iudicium in quo iudices contraxisse constet offensam. Tertio illud considerandum, ne cum pro nobis similia sint multa iudicia, ab aduersario unum aliquod dissimile proferatur, statimque frangetur quod quasi probabile profertur; nam id quod uere probabile est nullo modo aut difficillime potent infarmari. Hoc est, quod ait: CONTRARIIS LOGIS, SI RES VERA AVT VERI SIMI
Abbreviated transcription (Latin):
quã id qđ instet. Cũ enĩ asserimus iudi¬
catum: ut id nostrȩ causȩ ꝓsit necesse :
primo alaude eorum quuudicarunt.
id qđ iudicatũ ꝓferimus. ordiamur.
Periudicantiũ enĩ auctoritatẽ: iudica¬
ti auctoritas confirmatur. Deinde
ut id qđ iudicatũ ꝓferimus: simile ei
quode agitur eẽ monstremus. Tunc
enĩ nos iudicatum adiuuabit: sihuic
simile demonstretur: Uerũ hȩc simili¬
tudo: UiiIi. illis similis partibus facien¬
daest: hoc est genere. natura. uimagni¬
tudine. loco. ꝑsona. tẽpore. opinione
Et omnino hociam tenere debemus:
quancũq similitudinẽ: hisnobis par¬
tibus ẽẽ faciendum. Deintertio modo
iudicatum confirmamus: si ostendamꝰ
ipsũ iudicatũ noneẽ rep̃hensũ. a non
modo non rep̃hensũ : sedetiam abom¬
nibus approbatum. ut hi iudices dehoc
negotio: similia. sperare cogasstur ex¬
tremũ illud: si difficilius ꝓmaius iudi¬
catum: quã id qđ eagaur. eẽ doceamus

Expanded text:
quam id quod instet. Cum enim adferimus iudiquam id quod instet. Cum enim adferimus iudicatum ut id nostrae causae prosit, necesse est primo a laude eorum qui iudicarunt id quod iudicatum proferimus ordiamur; per iudicantium enim auctoritatem iudicati auctoritas confirmatur. Deinde ut id quod iudicatum proferimus simile ei quo de agitur esse monstremus; tum enim nos iudicatum adiuuabit, si huic simile demonstretur. Verum haec similitudo octo illis similis partibus facienda est, hoc est genere, natura, ui, magnitudine, loco, persona, tempore, opinione; et omnino hoc iam tenere debemus, quamcumque similitudinem his nobis partibus esse faciendam. Dein tertio modo iudicatum confirmamus, si ostendamus ipsum iudicatum non esse reprehensum, et non modo non reprehensum, sed etiam ab omnibus adprobatum, ut hi iudices de hoc negotio similia sperare cogantur. Extremum illud, si difficilius et maius iudicatum, quam id quo de agitur, esse doceamus;
Abbreviated transcription (Latin):
infirmari oꝰpostebit. Atq erit obser¬
uandũ diligener. nenihil adid quod
agatur ꝑtindit id quod iudicatũ sit:
& udendũ qͥ ne eares ꝓferatur : inqua
sit offensur. ut de ipso qui iudicarit
iuditium fieriuideatur: Oportet autẽ
anim adpertere. necũ aliter sint
multa iudicata: solitarium aliqđ
aut rarũ iudicatum afferatur.
N ãhis rebus auctoritas maxime potest
infirmari. atq ea quidem quȩ quasi
probabilia sumentur : ad hunc modũ
temptari oportebit: I Et hoc¬
nihilominus confirmandũ: ipse nobis
indicat confirmationẽ. Nam quat¬
tuor modis dicit. firmandum nobis
ẽc̃ iudicatũ: quibus utiq sublatis infir¬
mari possedeclarat Noc est laude eoꝵ
qui iudicart̃: similitudine eius rei
quade agitur. ad eamrem quade iu¬
dicatũ. est: & non modo noneẽ repre¬
han sum iuditium. sed ab omnibus cõp¬
bati & si difficilius amauiseẽ doce¬
amus illud iudicatũ qđ afferatur:

Expanded text:
infirmari oportebit. atque erit obserinfirmari oportebit. atque erit observandum diligenter, ne nihil ad id, quo de agatur, pertineat id, quod iudica- tum sit; et videndum est, ne ea res proferatur, in qua sit offensum, ut de ipso, qui iudicarit, iudicium fieri videatur. oportet autem animadvertere, ne, cum aliter sint multa iudicata, solitarium aliquid aut rarum iudicatum afferatur. nam sic his rebus auctoritas iudicati maxime potest infirmari. atque ea quidem, quae quasi probabilia sumentur, ad hunc modum temptari oportebit. nihilo minus confirmandum ipse nobis indicat in firmatione. Nam quattuor modis dicit firmandum nobis esse iudicatum, quibus utique sublatis infirmari posse declarat, hoc est laude eorum qui iudicarunt, similitudine eius rei qua de agitur ad eam rem qua de iudicatum est, et non modo non esse reprehensum iudicium, sed ab omnibus comprobatum, et si difficilius et maius esse doceamus illud iudicatum quod adferatur,
Abbreviated transcription (Latin):
est: iuditiũ populi. Hex itaq confere¬
tur: sidicamus. Sic de illare iudica¬
tumest. Sic dehac iudicatũ: aut
iudicandum est: aut aliter de illa
re iudicatum est : aliter de hac iudi¬
catũ autiudicandũ est. Ut si pro
nobi sest confirmetur. Si contra
mutetur opinio. Acsi quo in nume¬
ro. illud quod ꝑsimilitudinẽ affer¬
tur. Hoc non quasi alius aliquis
modus conferendiest: ne forte quis
credat: sed opinionis expositio. Quȩ
quidem. unã partẽ tenet solam.
idẽ illã cũ ab aduersariis coniuno¬
ta dissoluismus Sin iudi̾catũ¬
aliquid inferetur: qm̃ id exhislo¬
cis maxime firmatur : laude cori
qui iudicarunt. similitudine e.s
rei quade agitur. ad eãrem made
iudicatum est: & cõmemorando non
modo noneẽ rep̃hensim iudicium.
sed ab omnibus adpiibatũ: ademons¬
trando difficilius ꝓmaius fuisse id
quã id quod insteq contrariis locis. si
res aut uera aut eri similis ꝑmittat:

Expanded text:
est iudicium populi; haec ita confereest iudicium populi; haec ita conferetur, si dicamus: 'sic de illa re iudicatum est, sic de hac iudicatum aut iudicandum est', aut 'aliter de illa re iudicatum est, aliter de hac iudicatum aut iudicandum est', ut si pro nobis est, confirmetur, si contra, mutetur opinio. AC SI QVO IN NVMERO ILLVD QVOD PER SIMILITVDINEM ADFERTVR. Hoc non quasi alius aliqui modus conferendi est, ne forte quis credat, sed opinionis expositio: quae quidem unam partem tenet solam, id est illam, cum ab aduersariis coniuncta dissoluimusaliquod inferetur, quoniam id ex his locis maxime firmatur: laude eorum, qui iudicarunt; similitudine eius rei, qua de agitur, ad eam rem, qua de iudicatum est; et commemorando non modo non esse reprehensum iudicium, sed ab omnibus adpro- batum; et demonstrando difficilius et maius fuisse ad quam id, quod instet: ex contrariis locis, si res aut vera aut veri similis permittet,
Abbreviated transcription (Latin):
confertur cũutile: utili. honestũ. ho¬
nesto. conferimus. Ut puta tã hoc
utile. quã illud: tã hoc honestũ: quã
illud Tertiũ illud genus. quod aut
sanguinẽ ostendit. aut patriã: ad
locum referri oportebit. Natura
autem confertur ita : ut in hoc exẽ¬
plo: inquo populi natura cũmaris
cõparatur. Ut mare inquit. qđ sua
patura tranquillũ sit: uentorum
uocibus u̾t uiolentissimis tẽpestatib
concitari. Ui sepe eẽ diximus singu¬
lorũ uerborũ: simplicẽ significatio¬
nẽ: hoc est illud: nescio quid quod
intelligimus: cũ dictũ fuerit sacri¬
legiũ : lam magnitudo. erit ipsius
uis ex aggeratio ut puta saerilegium
atrox. In loco: illam quȩ iam habun¬
de tractata est: qualitatẽ loci inspi¬
ciamus. Tẽpus itidem suis inspectũ
seꝑ partibus conferamus: ut siopor¬
tunitasest: oportunitatẽ. sispatiũ:
spatiũ conferamusͥ ꝑsona autem.
omnino manfesta est: Opiruo uero

Expanded text:
confertur cum utile utili, honestum hoconfertur cum utile utili, honestum honesto conferimus, ut puta: 'tam hoc utile quam illud, tam hoc honestum quam illud'. Tertium illud genus, quod aut sanguinem ostendit aut patriam, ad locum referri oportebit. Natura autem confertur ita ut in hoc exemplo, in quo populi natura cum maris comparatur: "ut mare", inquit, "quod sua natura tranquillum sit, uentorum editiosorum uocibus ut uiolentissimis tempestatibus concitari". Vim saepe esse diximus singulorum uerborum simplicem significationem, hoc est illud nescio quid, quod intellegimus, cum dictum fuerit ‘sacrilegium'. Iam magnitudo erit ipsius uis exaggeratio, ut puta: 'sacrilegium atrox'. In loco illam, quae iam abunde tractata est, qualitatem loci inspiciamus. Tempus itidem suis inspectum semper partibus conferamus, ut si opportunitas est, opportunitatem, si spatium, spatium conferamus. Persona autem omnino manifesta est. Opinio uero
Abbreviated transcription (Latin):
innatura : nos contra meadem
natura ddissimile deberus oftrras¬
re. Qd rursus dr̃ similecẽ s ꝑleta
amus. Octo itaq mȩdis dissimile
aliquid necesse es cõprobari Genti
patura .ui. magnitudine. tẽpordlao
ꝑisona. optĩone Generis traplieea
sienificationẽ samus ee. Et auaad
genuis idẽ sanguinis. At patraade
est genus sub quo plures partes contr¬
nentur. Est genus rerũ: qualitas: Hic
itaq genus: duo illa significat. sub
quo sunt species: aillud qđ qualitatẽ
designat. Genusillud sub quo species
sunt: Ita ad similitu dinẽ. ducitur.
ut in hoc exemplo. Sihis qui impru¬
dentes leserunt ignosci oportet:
hisqui necessario ꝓfuerunt: haberi
gram̃ non oportet. Inhis enĩ ambob
unũ genusest : uoluntas absens: Huius
species sunt in prudentia: & necessi¬
tas. Itaq hȩc specie diuersa. genere
adsimilitudinẽ referuntur. id est
quia utroq absens uoluntas Illud
autẽ genus quod qualitatẽ significat

Expanded text:
in natura, nos contra in eadem in natura, nos contra in eadem natura dissimile debemus ostendere. Quod rursus dicitur simile amus. Octo itaque modis dissimile aliquid necesse est comprobari: genere, natura, ui, magnitudine, tempore, loco, persona, opinione. Generis triplicem significationem scimus esse. Est autem genus, id est sanguis aut patria, est genus sub quo plures partes continentur, est genus rerum qualitas. Hic itaque genus duo illa significat: sub quo sunt species et illud quod qualitatem designat. Genus illud sub quo species sunt ita ad similitudinem ducitur ut in hoc exemplo: 'si his qui imprudentes laeserunt, ignosci oportet, his qui necessario profuerunt, haberi gratiam non oportet'. In his enim ambobus unum genus est uoluntas absens; cuius species sunt imprudentia et necessitas. Itaque haec specie diuersa genere ad similitudinem referuntur, id est, quia in utroque absens uoluntas. Illud autem genus quod qualitatem significat
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ: cũsit pallor &egritudinis Itaq
siquid ad confirmandũ signũ fuerit
platũ: hisquinq modis rep̃hendiopor¬
tinit. Quod quidem se in scđo libro
decnies turali causa signantius trac¬
taturũ eẽ. ꝓmittit. Cõparabile argu¬
m̃tũ : exsimilitudine consistit. Quod
ut rep̃hendas: id qđ aduersarius si¬
mile eẽ. uult: tu contra dissimile de¬
bebis asserere. Dissimile aitẽ aliquid.
aut similesit. octorebus oftenditur.
generae natura.ui. magnitudine.
tẽpore. loco ꝑsona. opinione
uerũ in his animad uertere debe¬
mus: quid aduersarius cõparet.
ac simile eẽ ꝑsuadeat. Qđ post quã
ꝑspexerimus: illud ipsũm nos dissimi¬
le debemus ostendere: qđ ad uersa¬
rius simileẽẽ contendit. Alioquin
stultum est. Uit cũ aduersarius.
res inter se eẽ dicat similes ꝑnaturã.
noseas aut magnitudine eẽ dicamꝰ
dissimiles. aut genere. aut loco. uł
ceteris. Sedid qđ simile eẽ dicitur

Expanded text:
nem', cum sit pallor et aegritudinis. Itaque nem', cum sit pallor et aegritudinis. Itaque si quid ad confirmandum signum fuerit prolatum, his quinque modis reprehendi oportebit. Quod quidem se in secundo libro de coniecturali causa signatius tractaturum esse promittit. COMPARABILE ARGVMENTVM EX SIMILITVDINE CONSISTIT: QVOD VT REPREHENDAS, ID QVOD ADVERSARIVS SIMILE ESSE VVLT TV CONTRA DISSIMILE DEBEBIS ADSERERE. Dissimile autem aliquid aut simile sit octo rebus ostenditur: genere, natura, ui, magnitudine, tempore, loco, persona, opinione. Verum in his animaduertere debemus quid aduersarius comparet ac simile esse persuadeat; quod postquam perspexerimus, illud ipsum nos dissimile debemus ostendere quod aduersarius simile esse contendit. Alioqui stultum est ut, cum aduersarius res inter se esse dicat similes per naturam, nos eas aut magnitudine esse dicamus dissimiles aut genere aut loco uel ceteris, sed id quod simile esse dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ut uerust. deinde ut euis rei deio egmꝰ¬
signi sit: deinae ut doccanus. aut id
factumeẽ qđ non oportuerit: aut d
non factum: qđ oportierit. Postremo
aiam scisse eum utrifuerit faciendũ:
ł nn faciendũ ħe quattuor con¬
firmando signo: Ii tributa sunt
Quorũ siaduersapus qđ libet adoon¬
firmandũ preulerit: tuid quinq
modis reprehndes. Dicere enude¬
bebis inquit aut noneẽ signũ. idest
sidicatur hmicidiũ fecit. pã pulue¬
rulentus st: utiq ad homicidium
puluis sgnũ eẽ non potest: aut parũ.
magno eĩsigno. & enĩ non modo signũ
ꝓferendum est: sed a pletiũ signum:
unde ilud interentio. lamscio mag¬
nũ signũ: aut asepotius quã ab ad¬
uersariis stare: sidicatur scelusfecit.
nã erubuit : cũ tu contra possis di¬
cere. immo scelus non potuit face¬
re quia erubuit: aut omnino falso
dici sidicitur: Nescio quis pallero:
cũ non palleat: aut in aliã quoꝙ sus¬
ptionẽ. duci posse demonstrabitu
sidicatur: quia pallet occidit homi¬

Expanded text:
ut uerum sit, deinde ut eius rei designum sit, deinde ut doceamus aut id factum esse quod non oportuerit, aut id non factum quod oportuerit, postremo etiam scisse eum utrum fuerit faciendum uel non faciendum. Haec quattuor confirmando signo attributa sunt; quorum si aduersarius quodlibet ad confirmandum protulerit, tu id quinque modis reprehendes. Dicere enim debebis, inquit, aut non esse signo, id est, si dicatur ‘homicidium fecit: nam puluerulentus est', utique ad homicidium puluis signum esse non potest; aut parum magno esse signo - etenim non modo signum proferendum est, sed et plenum signum, unde illud in Terentio: "iam scio magnum signum" - aut ab se potius quam ab aduersariis stare, si dicatur 'scelus fecit: nam erubuit', cum tu contra possis dicere 'immo scelus non potuit facere, quia erubuit', aut omnino falso dici, si dicatur nescio qui pallere cum non palleat, aut in aliam quoque suspicionem duci posse demonstrabitur, si dicatur 'quia pallet, occidit homi
Abbreviated transcription (Latin):
partibus argumentatio tractatur
adhunc modum Iudices quiex
lege urati iudicatis. legibusoptẽ¬
perare debetis. Optẽperare autẽ
legibus non potestis: nisi id quod
scriptum est inlege sequimini:
Qđ enĩ cert̾ius legis scriptor testimo¬
nium uoluntatis suȩ relinquere
potuit : quã qđ ipse magna cũ cura
atq diligentia scripsit: Quo dsi
littere non extarent: magno ope¬
re eas requireremus. ut ex his
scriptoris uoluntas cognosceretur:
Nectamen. epaminunde ꝑmittere.¬
mus. nisi extra iuditium quidem
eẽt. ut is nobis sententiã legis in¬
terpretareturnedũ nunoistum
paciamur. cũ prȩstolex sit. non
exeo qđ aꝑtissime scriptumest.
sed exeo quod suȩ cause conuenit.:
scriptoris uoluntatẽ interp̃tari
Qđ siuos iudices legibus optẽpera¬
re debetis. a&id facere non potestis
nisi ĩd quos scriptũ est. in lege sei mini s
quin istũ contralegẽ fecisse udicetis

Expanded text:
partibus argumentatio tractatur, partibus argumentatio tractatur, ad hunc modum: iudices, qui ex lege iurati iudicatis, legibus optempe- rare debetis. optemperare autem legibus non potestis, nisi id, quod scriptum est in lege, sequimini. quod enim certius legis scriptor testimonium voluntatis suae re- linquere potuit, quam quod ipse magna cum cura atque diligentia scripsit? quodsi litterae non exstarent, magnopere eas requireremus, ut ex iis scriptoris vo- luntas cognosceretur; nec tamen Epaminondae per- mitteremus, ne si extra iudicium quidem esset, ut is nobis sententiam legis interpretaretur, nedum nunc istum patiamur, cum praesto lex sit, non ex eo, quod apertissime scriptum est, sed ex eo, quod suae causae convenit, scriptoris voluntatem interpretari. quodsi vos, iudices, legibus optemperare debetis et id facere non potestis, nisi id, quod scriptum est in lege, sequa- mini, quin
Abbreviated transcription (Latin):
utile fuit thebanis. quã lacedemo¬
nios opprimi: Quid magis epami¬
nundã thebanorũ imperatorem.
quã uictorię thebanorũ consuleres
decuit. Quid hunc tanta
thebanorũ gtã tãclareatq
exornato tropheo carius aut
antiquus hab̾ere conuenit: scripto
uidelicet legis omisso. scriptorissen¬
tentiã considerare debebat: Ad hoo
quidem satis consideratũ est: pul¬
lã eẽ segem: nisi rei publice causa
seriptã. Sũmã igitur amentiam
causa id non ex
te inter pretar.
Quod sileges omnes adutilitatẽ
reip. referri conuenit: hic autẽ
saluti rerp. profuit: profecto non
potest eodem pacto a cõmunibus
fortunis consuluisse: & legibus non
obtẽperasse. Quat tuor autẽ partibs
constat argum̃tatio: cumaut pro¬
ponimus. aut sumimus sine appro¬
batione. Id facere oportet. cũ aut
propositio exse intelligitur: aut
assũptio ꝑspicia est: & nullius app¬
bationis indiget Propositionis ap¬
probatione p̃terita: quattuor ex

Expanded text:
utile fuit Thebanis quam Lacedaemoutile fuit Thebanis quam Lacedaemonios opprimi? cui magis Epaminon- dam, Thebanorum imperatorem, quam victoriae The- banorum consulere decuit? quid hunc tanta Thebano- rum gloria, tam claro atque exornato tropaeo carius aut antiquius habere convenit? scripto videlicet legis omisso scriptoris sententiam considerare debebat. at hoc quidem satis consideratum est, nullam esse legem nisi rei publicae causa scriptam. summam igitur amen- tiacausa, id non ex te interpretari.  leges omnes ad utilitatem rei publicae referri convenit, hic autem saluti rei publicae profuit, profecto non potest eodem facto et communibus fortunis con- suluisse et legibus non optemperasse.” Quattuor autem partibus constat argumentatio, cum aut proponimus aut assumimus sine approbatione. id facere oportet, cum aut propositio ex se intellegitur aut assumptio perspicua est et nullius approbationis indiget. propositionis approbatione praeterita quattuor ex
Abbreviated transcription (Latin):
S nr̃i fuerunt: ut in legibus scribendis.
Snihil sibi. aliud: nisi salutẽ atq utilita¬
S tẽ reipublice ꝓponerent. Neq enĩ¬
S ipsiquod obeẽt. scribere uolebant.
Et si scripsisent: cũ eẽt intellectum:
Srepudiatum irilegem: intelligebant
Nemoenĩ leges. legum causa saluas eẽ
uult: sed rei publice quod exIgibus
Somnes rẽ publice optums putant¬
S amministrari. Quã obrẽ igitur le¬
ges seruari oportit: ad eam causa
scripta omnia inter pretari conue¬
nit. hoc est: qm̃ reipublice seruimꝰ.
ex reipablice cõmodo atq utilitate¬
: inter prȩtemur. Namut exmedi¬
Scina nihil oportet putare proficisci
qm̃ eius causa est instituta: sic alegibus
nihil conuenit arbitrari. nisi quodrei
publice conducat ꝓficisci: qm̃eius cau¬
sasunt cõparare. Ergo in hoc quoq
iudicio desinite litteras legis ꝑscruta¬
ri. & legem ut equũ est: exutilitate
reipublice considerate. Quod magis

Expanded text:
nostri fuerunt, ut in legibus scriben- dis nostri fuerunt, ut in legibus scriben- dis nihil sibi aliud nisi salutem atque utilitatem rei publicae proponerent. neque enim ipsi, quod obesset, scribere volebant, et, si scripsissent, cum esset intellec- tum, repudiatum iri legem intellegebant. nemo enim leges legum causa salvas esse vult, sed rei publicae, quod ex legibus omnes rem publicam optime putant administrari. quam ob rem igitur leges servari oportet, ad eam causam scripta omnia interpretari convenit: hoc est, quoniam rei publicae servimus, ex rei publicae com- modo atque utilitate interpretemur. nam ut ex medicina nihil oportet putare proficisci, tet, quoniam eius causa est instituta, sic a legibus nihil convenit arbitrari, nisi quod rei publicae conducat, proficisci, quoniam eius causa sunt compara- tae. ergo in hoc quoque iudicio desinite litteras legis perscrutari et legem, ut aequum est, ex utilitate rei publicae considerate. quid magis
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tationis: quȩ ꝑratiocinatio¬
nẽ tractatur: ꝓpositio: ꝑ quã locus
isbreuiter exponitur: ex quou̾is¬
Somnis oportet: e mana ratiocina¬
idqđ breuiter expositũ .ẽ: rationib
adfirmatũ: ꝓbabilius & aꝑͥtius fit᷑:
assũptio: ꝑ quã id quod expositione
adostendendum ꝑtinet. ad sũmit᷑:
assũptionis apꝓbatio: ꝑquã id quod
assum ptũ est rationibus firmatur:
conplexio. ꝑ quã id qđ conficitur
exomni argum̃tatione breuiter
eonitur. Quȩ plurimas habet
argumentatio partes: ea c̃stat ex
his quinq partibus. Secunda est: qua¬
Sdriꝑtita. Tertia triꝑtita. Deinbiꝑ¬
Stita. Qđ in controuersia est : deuna
nemus: horũ quȩ dubia sunt rationes
adferemus. Quinq ꝑtita argum̃tatio:
Cest huius modi. Omnes leges iudices
ad cõmodũ reipublice. referre opor¬
Stet: &eas exutilitate cõmuni: nonex
scriptione quȩ in litteris est: interp̃ta¬
Iri. Caenĩ uirtute & sapientia maiores

Expanded text:
argumentationis, quae per ratiocinatioargumentationis, quae per ratiocinationem tractatur: propositio, per quam locus is breviter exponitur, ex quo vis omnis oportet emanet ratiocinaid, quod breviter expositum est, rationibus adfirmatum probabilius et apertius fit; assumptio, per quam id, quod ex propositione ad ostendendum pertinet, assumi- tur; assumptionis approbatio, per quam id, quod assumptum est, rationibus firmatur; complexio, per quam id, quod conficitur ex omni argumentatione, bre- viter exponitur. quae plurimas habet argumentatio partes, ea constat ex his quinque partibus; secunda est quadripertita; tertia tripertita; dein bipertita; quod in controversia est. de una nemus, horum, quae dubia sunt, rationes afferemus. Quinquepertita argumentatio est huiusmodi: “omnes leges, iudices, ad commodum rei publicae re- ferre oportet et eas ex utilitate communi, non ex scrip- tione, quae in litteris est, interpretari. ea enim virtute et sapientia maiores
Abbreviated transcription (Latin):
mentatio. Est ergo assũptio quȩdam:
quȩ ad probationis. non indiget. Nã
quandam indigere ꝑspicuum est Se
parata est igitur assũptione apꝓbatio¬
ł alsu ergoest: non eẽ plusquã triꝑtitã
argum̃tationẽ. Atq exhis illudiam
ꝑspicuum est: eẽ quandã argum̃ta¬
tionẽ. inqua neq ꝓpositioneq assũp¬
tio indigeat appbationis. Ituiustodis
Sut certũ qđdã abreue: exemplieausa
ponamus. Si su mopere sapientia pe¬
Itenda est: sum mopere stultitia ui¬
indiget approbatione. Ex hisce oni
nibus: illud ꝑspicuũ est. appbationẽ
Stum adiungi tũ non adiungi appro¬
bationes. Ex quo cognoscitur: neq
inppositione: neq in assũptione con¬
tinerd applationẽ: sed utrãt suo
loco positã: uim suã tãquã certam
&ꝓpriã obtinere. Quod si ita est:¬
: cõmode partitisunt illi: quimqun¬
Sq partes tribuerunt argum̃tatio¬
nẽ: Quinq igitur partessunt eius

Expanded text:
mentatio. est ergo assumptio quaedam, mentatio. est ergo assumptio quaedam, quae approbationis non indiget; nam quandam indigere perspicuum est. se- parata est igitur ab adsumptione approbatio. falsum ergo est non esse plus quam tripertitam argumenta- tionem. Atque ex his illud iam perspicuum est, esse quandam argumentationem, in qua neque propositio neque assumptio indigeat approbationis, huiusmodi, ut certum quiddam et breve exempli causa ponamus: si summopere sapientia petenda est, summo opere stul- titia viindiget approbatione. ex hisce om- nibus illud perspicuum est approbationem tum adiungi, tum non adiungi. ex quo cognoscitur neque in pro- positione neque in assumptione contineri approba- tionem, sed utramque suo loco positam vim suam tam- quam certam et propriam obtinere. quodsi ita est, commode partiti sunt illi, qui in quinque partes tri- buerunt argumentationem. Quinque igitur partes sunt eius
Abbreviated transcription (Latin):
ust uti assuptione a nonoportetas¬
uineene approbationẽ : assuptionis
aundam uttẽ in argumentatione in¬
nirmaest assũpto. nisi adiuieta sit
appbatio: separat᷑ ũ qđ dã est̃ extra
astuptiomẽ appbatͣio. Est autẽ argum̃¬
dices quetlã inqua assumptio nonin¬
diget approbationis: quȩ dam autẽ
inqua nihil ualt sine apꝓbatione
ut ostendimus. Separaita igitur est
abassũptione appbatio. Ofendemus
autẽ quod pollicitisumus : hocmodo
Qu̾e pspicͥuam omnibis ueritatẽ conti¬
net asũptio: nihil indiget ad pbatio¬
nis. Cacst huiusmodi Sio portetuel:¬
le sapere: dare operam philosophiȩs
conuenit. stec ꝓpositio indiget app¬
bationis. Nonenĩ ꝑspicua est : neq
ẽstat inter omnes: ꝓpterta qđ multi
nibil ꝓdeẽ philosophiã. pleriq oiam
obeẽ arbitrantur. Assũptio ꝑspicua :
Est autẽ hec Oportet autẽ sapere.
Hoc qu̾ia ipsum exre ꝑspi̾citur: &uerũ
eẽ intelligitur: nihil attinet appro
Quare: statim concludenda est argui¬

Expanded text:
ti assumptione et non oportet adiungere approbationem assumptioni, quadam autem in argumentatione infirma est assumptio, nisi adiuncta sit approbatio, separatum quiddam est extra assump- tionem approbatio. est autem argumentatio quaedam, in qua assumptio non indiget approbationis, quaedam autem, in qua nihil valet sine approbatione, ut osten- demus. separata igitur est ab adsumptione approbatio. Ostendemus autem, quod polliciti sumus, hoc modo: quae perspicuam omnibus veritatem continet assump- tio, nihil indiget approbationis. ea est huiusmodi: si oportet velle sapere, dare operam philosophiae con- venit. hic propositio indiget approbationis; non enim perspicua est neque constat inter omnes, propterea quod multi nihil prodesse philosophiam, plerique etiam obesse arbitrantur; assumptio perspicua; est enim haec: oportet autem velle sapere. hoc quia ipsum ex se perspicitur et verum esse intellegitur, nihil attinet approbari. quare statim concludenda est argu
Abbreviated transcription (Latin):
Quuartus modus erat rephensionis. ꝓquẽ
contra firmã arguintationẽ: ȩq firma
aut firmior ponebatur. Hocgenus indeli¬
berationibus maxime uersalmur : cũ aliꝗd
qđ contra dicatur: ęquũ eẽ concedimꝰ.
sed id qđ nos defendimus necessariũ eẽ
demonstramus: autcũ quod illi defen¬
dant : utile cẽ fateamur : ꝗđ nos dicamꝰ.
honestũ eẽ demonstremus . lede reprȩ¬
bensione. quidem hȩc: existimauimus et̃

Expanded text:
Quartus modus erat reprehensionis, per quem contra firmam argumentationem aeque firma aut firmior po- nitur. hoc genus in deliberationibus maxime versa- bitur, cum aliquid, quod contra dicatur, aequum esse concedimus, sed id, quod nos defendimus, necessarium esse demonstramus; aut cum id, quod illi defendant, utile esse fateamur, quod nos dicamus, honestum esse demonstremus. Ac de reprehensione haec quidem ex
Abbreviated transcription (Latin):
tractabitur: ꝑspicue ab omnibus.
artificio quodam tractari: intelli¬
getur  Sinuarie fiet : & hanc suspi
cionẽ & satietatẽ uitare poterit
Quare tum oportebit ita facere: ut ple¬
riq faciunt: propt̾ facilitatẽ singulatĩ
unã quãq rẽ adtingere : & ita omnes
transire breuiter argum̃tationes
tum autẽ id qđ difficilius est dicere:
quas partes exposueris inpartitione.
dequibus tepollicitus sis dicturũ. & re¬
duciurũ in memoriã qͥuibus rationib
unã quanq partẽ consirmaris: Tũ abhis
quiaudiunt quȩ¬
rere. quid sit
quod sibi uelle de¬
beant de¬
monstrari. hoc
mus hoc: illud planũ fecimus: itasimu
&in memoriã redibit auditor: & pu¬
S tabit nihileẽ prętereat: quod debeat
sdesiderare: atq in his henerihus utante
dictũ est. ⁊ u̾m has argum̃tationes tran¬
Isire separatim: tum id quod. aruficio¬
sius est. cuntuis contrarias amiungere
&cũ tuã dixeris argum̃tationẽ: tu̾m

Expanded text:
tractabitur, perspicue ab omnibus tractabitur, perspicue ab omnibus artificio quo- dam tractari intellegetur; sin varie fiet, et hanc suspi- cionem et satietatem vitare poterit. quare tum oporte- bit ita facere, ut plerique faciunt propter facilitatem, singillatim unam quamque rem adtingere et ita omnes transire breviter argumentationes; tum autem, id quod difficilius est, dicere, quas partes exposueris in par- titione, de quibus te pollicitus sis dicturum, et reducere in memoriam, quibus rationibus unam quamque partem confirmaris; tum ab iis, qui audiunt, quaerere, quid sit, quod sibi velle debeant demonstrari, hoc docuimus, illud planum fecimus. ita simul et in memoriam redibit auditor et putabit nihil esse praeterea, quod debeat desiderare. atque in his ge- neribus, ut ante dictum est, tum tuas argumentationes transire separatim, tum, id quod artificiosius est, cum tuis contrarias coniungere; et cum tuam dixeris argu- mentationem, tum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad conclusionẽ idest sextã: eandemq
extremã partẽ totius orationis
Quoloco hermagontis digressionem sub¬
ponit : id est orationẽ in qua prȩter
controuersiam causȩ. qut laus nr̃a.¬
ir ari euersarii ugiperatio continea¬
tur. aut aus adaliam rem transitum
faciat: non ꝑargum̃tationẽ sedper
amplificationẽꝓanc tullius non
partẽ orationis uult ẽẽ: sed in omnib:
orationis partibus insertari. ac subi¬
ciposse : aelarat : ut certis locis post
rem aliqiã probatã : aut amplifi¬
cationẽ Iuquã subitias: aut laudem.
aut uitiperationẽ. Itaq non digressio¬
nẽ sextloco sed conclusionẽ tullius
ponit/I Conclusio est : exitus
& deperminatio torius orationis
N ec habet partes tres. Enumenitio¬
nẽ indignationẽ : conquestionem
Enumeratio est: ꝑ quã res dispse & lif¬
fuse dictȩ unũ in locũ coguntur. are¬
miniscendi causa: unũ sub aspectũ
subiciuntur Hec sisemꝑ eodẽ modo

Expanded text:
ad conclusionem, id est sextam eandemque ad conclusionem, id est sextam eandemque extremam partem totius orationis. Quo loco Hermagoras digressionem subponit, id est orationem in qua praeter controuersiam causae aut laus nostra aut aduersarii uituperatio contineatur, aut quae ad aliam rem transitum faciat, non per argumentationem, sed per amplificationem. Hanc Tullius non partem orationis uult esse, sed in omnibus orationis partibus insertari ac subici posse declarat, ut certis locis post rem aliquam probatam aut amplificationem aliquam subicias aut laudem aut uituperationem. Itaque non digressionem sexto loco, sed conclusionem Tullius ponit. CONet determinatio totius orationis. haec habet partes tres: enumerationem, indignationem, conquestionem. Enumeratio est, per quam res disperse et diffuse dictae unum in locum coguntur et reminiscendi causa unum sub aspectum subiciuntur. haec si semper eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
idi p̃cepta a nobis partim
artim suo loco dabuntur
obis autẽ nan placut haut paree iihu¬
merũ reponi qđ de causa digredinisi
ꝑlocũ cõmunẽ: diplicet. Quode gene¬
re posterius est dicendũ. Laudes auẽ
&euituperationes non seraratim placet
tractari: sed inipsis argimentationib
eẽ implicatas. Nunc de conclusione
nuis est: & defectis omnibis extrema
necessitate ponenda. Nan a sũpta
uera eẽ concedimus: & conclisionem:
recte habitam fatemur. Et ipsum
genus argum̃tationis uitiosũ non eẽ
concedimus: sed contra firmã aduer¬
saru argum̃tationem : nosqm̃ nihil
possumus rep̃hendere: aliam argu¬
m̃tationẽ eq firmã aut firmiorẽ
ꝓponimus Uerũ hoc in deliberati¬
uo genere causȩ: usu prouenit: cũ
aut utile aliquid aduersario con¬
cedimus: aut utilius at honestum
aliquid demonstranus. aut honestũ
aliquid aduersario concedimus. sed
nos honestius aliquid aut necessariũ
ẽẽ ihonstramus. Uerũ nunc transit

Expanded text:
di praecepta a nobis partim data sunt, partim suo loco dabuntur. nobis autem non placuit hanc partem in numerum reponi, quod de causa digredi nisi per locum communem displicet: quo de genere posterius est dicendum. laudes autem et vituperationes non separatim placet tractari, sed in ipsis argumentationibus esse inplicatas. Nunc de conclusione nuis est et defectis omnibus extrema necessitate ponenda. Nam et sumpta uera esse concedimus et conclusionem recte habitam fatemur et ipsum genus argumentationis uitiosum non esse concedimus, sed contra firmam aduersarii argumentationem nos, quoniam nihil possumus reprehendere, aliam argumentationem aeque firmam aut firmiorem proponimus. Verum hoc in deliberatiuo genere causae usu prouenit, cum aut utile aliquid aduersario concedimus, sed nos aut utilius aut honestum aliquid est, sed	demonstramus, aut honestum aliquid aduersario concedimus, sed nos honestius aliquid aut necessarium esse monstramus. Verum nunc transit
Abbreviated transcription (Latin):
aedceo qui cũ parabitur exstimariopor¬
tere Ituus facultatis maxime in dig¬
quor modis credibile possit rep̃hendi :
piunc transt ad signũ. Simquit ab ad¬
uer sario aliquid ꝓsigno ꝓferetur : ia
bisdem locis rep̃hendi potest : quibus
confir matur. Uerũ qm̃ in diffinitione
sonũeẽ dint: quic quid in sensus cadit:
mngxima signasunt: & quȩ in controuer¬
suis frequentius necesse est inueniri. ocu¬
taun caedi tũ signũest. Quȩfacta aedic¬
ta neportao attributa sunt : idest continen
necotio post negotiũ. Itac cũ exis qur
nerotio attributãsunt argumenta upse¬

Expanded text:
et de eo, quicum comparabitur, existi- mare oporet de eo, quicum comparabitur, existi- mare oportere. huius facultatis maxime indigquot modis credibile possit reprehendi, nunc transit ad signum: si, inquit, ab aduersario aliquid pro signo proferetur, id isdem locis reprehendi potest quibus confirmatur. Verum quoniam in definitione signum esse dixit quidquid in sensus cadit, maxima signa sunt et quae in controuersiis frequentius necesse est inueniri, ocutum ac dictum signum est; quae facta et dicta negotio attributa sunt, id est continentnegotio, post negotium. Itaque cum ex his quae negotio attributa sunt, argumenta sumpse
Abbreviated transcription (Latin):
÷ qđ portuerit Postremo: scisse eum¬
S de quo queritur: eius reilegem:
S & consuetudinẽ. Nambęressunt signo
Sattribute: quas diligentius a periemꝰ:¬
S cũ separatũ deipsa coniecturali constitu¬
Stione dicemus. Ergohorũ unũ qđq in
rep̃hensione. aut non eẽ signo. aut pa¬
rũ magno ẽẽ: aut asepotius quã ab ad
Suersariis stare: aut omnino falso dici:¬
S aut in aliam quoq: suspitionẽ duci posse.¬
S demonstrabitur. Cum autẽ procon¬
parabili aliquid inducetur. qm̃ia ꝑsi
in rep̃hendendo conueni& simile ĩd
uegare eẽ q̃uod confertur: eiꝰ quicum
conferetur. Iofieri poterit: si demons¬
trabitur diuersũeẽ genero natura.
ui. magnitudine. tẽpore. loc piano
opmione. Acsi quo intiumero illud qđ
ꝑsimilitudinẽ afferetur. aquo inloco
hoc cuius causa afseretur habericenue¬
nat osten̾astur. Deinde quiores. eũ
redifferat demonstrabutius Ea quo
docebimus aliud deeo quod cõparabrt

Expanded text:
quod oportuerit; postremo scisse eumquod oportuerit; postremo scisse eum, de quo quaeritur, eius rei legem et consuetudinem. nam eae res sunt signo adtributae; quas diligentius aperiemus, cum separatim de ipsa coniecturali constitutione dicemus. ergo horum unum quodque in reprehensione aut non esse signo aut parum magno esse aut a se potius quam ab ad- versariis stare aut omnino falso dici aut in aliam quo- que suspicionem duci posse demonstrabitur. Cum autem pro conparabili aliquid inducetur, quon- iam in repre- hendendo conveniet simile id negare esse, quod con- feretur, ei, quicum conferetur. id fieri poterit, si de- monstrabitur diversum esse genere, natura, vi, magni- tudine, tempore, loco, persona, opinione; ac si, quo in numero illud, quod per similitudinem afferetur, et quo in loco hoc, cuius causa afferetur, haberi con- veniat, ostendetur. deinde, quid res cum re differat, demonstrabimus: ex quo docebimus aliud de eo, quod comparabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cas. pedibuss ger quinquaginta milia
qui potuit abulare: Postremo cre¬
dibile argim̃tũ potest rep̃hendi: sud
quod rarifit. nunquã fieri posse dicat᷑:
ut puta semo ẽ. qui puellam p̃teriens
adama. Hocrursus quia generalit̃
dictum est: potest rep̃hendi. Nãfre¬
quenter & semel uis a puella potest
adamari: ut in eunu cho. adame̾t
cherea. Et inuirgło: ut uidi. ut perui.
ut me malus abstulit error Hisitaq
quinq modis: credibile poterit rep̃¬
hendi Si aut ꝑspicue falsum eẽ osten¬
datur : aut conuersum ex contraria
parte: nihilominus. credibilesit: aut si
mcredibile demonistretur : aut si qđ
paucorũ ẽ: omniũ ẽẽ dicatur: aut
siqđ raro fit: idnunquã fieriposse dicat᷑
exs sac locis qͥb ẽfirmat᷑ infir mabit
Nam signo pͥmũ uerũ eẽ ostendi oportet:
Sde inde eẽ cius reisignũ ꝓpͥũ. quadere¬
S agitur. Ut eruorẽ cędis Deinde factũ
Seẽ quod non oportuerit: aut non factũ

Expanded text:
cas: 'pedibus aeger quinquaginta milia cas: 'pedibus aeger quinquaginta milia qui potuit ambulare?'. Postremo credibile argumentum potest reprehendi, si id quod raro fit numquam fieri posse dicatur, ut puta 'nemo est, qui puellam praeteriens adamet'. Hoc rursus, quia generaliter dictum est, potent reprehendi; nam frequenter et semel uisa puella potest adamari, ut in Eunucho adamat Chaerea, et in Vergilio: "ut uidi, ut perii, ut me malus abstulit error". His itaque quinque modis credibile potent reprehendi, si aut perspicue falsum ostendatur, aut conuersum ex contraria parte nihilominus credibile sit, aut si incredibile demonstretur, aut si quod paucorum est omnium esse dicatur, aut si quod raro fit, id numquam faeri posse dicatur. ex isdem locis, quibus confirmatur, infirmabitur. nam in signo primum verum esse ostendi oportet; deinde esse eius rei signum proprium, qua de agitur, ut cruorem caedis; deinde factum esse, quod non oportuerit, aut non factum,
Abbreviated transcription (Latin):
quã pecunia. Nec nos moueat. qd̾ in
argum̃to credibili : qđ quidẽ exꝑsonis
fieridiximus: exẽplũ delocopusuerit
Credibile enĩ argum̃tũ id est ꝓbabile:
maxime quidem ꝑsonarũ est. Sed fit
&iã : exat tributis negotio: id ẽ exloco.
tẽ pore. uel reliquis. Itaq sub hoc modo
rep̃hensionis: duo exẽpla posuit. unũ
aꝑsona : aliud. a loco Illud aut̾em
qđ tertiũ uidetur. exẽplo illi quod
subextremo modo positũ est: congru¬
um. nontertiũ est exẽplũ. aꝑsonint¬
qui pauperessunt. his antiquior officio
pecunia est. scam exemplũ alo cost qlocͥ
desertus est. in eo cedem factam eẽ opor¬
tet. in loco celebri hono occidi quipo¬
tuit: Itaꝙ hoc prceptum tenere
debemus. qđ ex atributis ꝑsonȩ maxi¬
me credibile arsum̃tũ conficitur:
eẽ tamen & infastis credibile: signũ
aut nonnisi exfietis confici Scire
tamen debemis. exatributis ꝑsonae.
fieri a necessqͥum argum̃tum: sidi¬

Expanded text:
quam pecunia. Nec nos moueat quod in quam pecunia. Nec nos moueat quod in argumento credibili, quod quidem ex personis fieri diximus, exemplum de loco posuerit; credibile enim argumentum, id est probabile, maxime quidem personarum est, sed fit etiam ex attributis negotio, id est ex loco, tempore uel reliquis. Itaque sub hoc modo reprehensionis duo exempla posuit, unum a persona, aliud a loco. Illud autem quod tertium uidetur, exemplo illi quod sub extremo modo positum est congruum, non tertium est exemplum, sQVI PAVPERES SVNT, HIS ANTIQVIOR OFFICIO PECVNIA EST, secundum exemplum a loco sit QVI LOCVS DESERTVS EST, IN EO, CAEDEM FACTAM ESSE OPORTET; IN LOCO CELEBRI HOMO OCCIDI QVI POTVIT? Itaque hoc praeceptum tenere debemus, quod ex attributis personae maxime credibile argumentum conficitur; esse tamen et in factis credibile, signum autem non nisi ex factis confici. Scire tamen debemus ex attributis personae fieri et necessarium argumentum, si di
Abbreviated transcription (Latin):
Qumdo en auarus maximã pecuniã
amntẽpueret. mediocris officii causa
quiobparua pecuniã sepe officia mag¬
e contẽpnit Interfalsum & incre¬
uile hoc uit᷑ est. quod fal sum est cre¬
qđ incredibile est : uerum eẽpotest¬
efalsum. Seluerum: duplex est . Uune
il qđ uere gestumest: nuncia quod u
gestum: eẽ quibusdam rationibus
appbatur. Itq sepe qđ uerũ est: &¬
quia falsũ eẽ nom potest. incredibile
est: Uerum est eiĩ qđ simon uolauit:
sedtamen in credhile est. Peinde sidi¬
cas: uno die duas etrouersias ꝑscripsi.
cũnon ꝑscripseris: in re quidẽ falsũ
est. Sed tam̃ quia fier potuit: credi¬
bile est. Rursus credbile argumñtũ
rep̃hendi potest: si qđ paucorũ est:
omniũ eẽ dicatur. Uiputa. Quipau¬
peressunt : his non officũ magis.
quã pecunia: cordiest Hoc quia ge¬
neraliter dictũ est: rep̃hendipo¬
test. Nãpossunt aliqui pauperes inue¬
niri quibus officiũ magis cordisit:

Expanded text:
quando enim auarus maximam pecuniam quando enim auarus maximam pecuniam contemneret mediocris officii causa, qui ob paruam pecuniam saepe officia magna contemnit? Inter falsum et incredibile et hoc interest: quod falsum est, crequod incredibile est, uerum esse potest. Sed uerum duplex est; nunc id quod uere gestum est, nunc id quod uere gestum esse quibusdam rationibus adprobatur. Itaque saepe quod uerum est, quia falsum esse non potest, incredibile est. Verum est enim quod Simon uolauit, sed tamen incredibile est. Deinde si dicas: 'uno die duas controuersias perscripsi' cum non perscripseris, in re quidem falsum est, sed tamen, quia fieri potuit, credibile est. Rursus credibile argumentum reprehendi potest si quod paucorum est omnium esse dicatur, ut puta: 'qui pauperes sunt, his non officium magis quam pecunia cordi est'. Hoc quia generaliter dictum est, reprehendi potest; nam possunt aliqui pauperes inueniri, quibus officium magis cordi sit