comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Michi tamen crebro secretissime tes¬
tabatur. utilius multo ẽẽ abbati.
ꝓpter iunioꝵ ambitionẽ liberum
a sacerdocio p̾esse fr̃ib. & non illiga¬
ri dignitate: qͣm abreminciantes ac
remotos minime conuenit affecta-¬
re. Nouuus namq aiebat. p̃ter hãc
qͣm p̃diximus causam. multos etiã
patres. post humilitatis ꝓfesse cul¬
mina. hoc officio grauns ac latentiꝰ
suꝑbisse. & plus se efferre fr̃ib. quos¬
in exemplo humilitatis conuen̾at
anteire. Suscepit gͦ dĩs c̃s. sicut etiã
pater lupicinus absq sacerdotali
eminentia. inuincte sibi uicissitudi¬
nis societatisq laborem: ea maxim&e
securitate fretus. quod de pat̾na sol¬
licitudine ac ꝓuisione non habebat᷑
incertus. S mox euidentissima re¬
uelatione ꝑcellitur: ne de plenaria
administͣtione. uelut in aliquo in¬
certus redderetur ambiguus. Nocte
gͥ subsecuta. subito raptus in uisio¬
ne beatissimis quoq romano ac lu¬

Expanded text:
Mihi tamen crebro secretissime tesMihi tamen crebro secretissime testabatur, utilius multo esse abbati propter iuniorum ambitionem liberum a sacerdotio praeesse fratribus et non inligari dignitate, quam abrenuntiantes ac remotos minime convenit adfectare. 'Novimus namque', aiebat, 'praeter hanc quam prediximus causam multos etiam patres post humilitatis professe culmina hoc officio gravius ac latentius superbisse et plus se efferre fratribus, quos exemplo humilitatis convenerat anteire'. Suscepit ergo Dei sanctus, sicut etiam pater Lupicinus, absque sacerdotali aeminentia iniunctae sibi vicissitudinis societatisque laborem, ea maxime securitate fretus, quod de paterna sollicitudine ac provisione non habebatur incertus; sed mox evidentissima revelatione percellitur, ne de plenaria administratione, velut in aliquo incertus, redderetur ambiguus. 9. Nocte igitur subsecuta subito raptus in visione, beatissimis quoque Romano ac Lu
Abbreviated transcription (Latin):
in die fuit. Que tamen estiuis dieb nẽ
in sexta cum ceteris fatigator nunc uͦ
cum his qui iterato reficiebantur ter¬
minabatur in uesꝑa: ita tamen quod
nichil umqͣm exceptis his que cunc¬
tis apponebantur fr̃ib. degustauit
in mensa. Igitur ad inchoationem
romanus uel lupicinus. condates¬
censi cenobio signauerant successorẽ.
p̃ter labores sollicitudinesq cenobi¬
tales. etiam corporee in eqͣlitatis fran¬
geretur incõmodis: uocatis ad sefr̃ib.
sic scm eugendum uicis sue sollicitu¬
dine innexit: ut sibi tamen us pat̃¬
ne eminentie. in nullo penitꝰ imminue¬
us aut subthraer&. Temptauit nãq
idem abbas: ut antedictum sc̃mq eu¬
gendum. cum administͣtionis onere.
etiam p̃sbitĩi dignitate artius illiga¬
r&r. S non solum uoluntati eius in
hac parte sepissime. unmo scissime
contradixit: uerum etiam sacͦs cõs
pontifices. qui illic confluxerant cau¬
ti honoris caute ac diligent̃ aufugit.

Expanded text:
in die fuit, quae tamen aestivis diebus nunc in die fuit, quae tamen aestivis diebus nunc in sexta cum ceteris fatigato, nunc vero cum his, qui iterato reficiebantur, terminabatur in vespera, ita tamen quod nihil umquam, excepto his quae cunctis adponebantur fratribus, degustavit in mensa. Igitur ad inquoationem Romanus vel Lupicinus Condatescensi coenobio signaverant successorem, praeter labores sollicitudinesque coenobiales etiam corporeae inequalitatis frangeretur incommodis, vocatis ad se fratribus, sic sanctum Eugendum vice sua sollicitudine inuexuit, quod sibi tamen ius paternae eminentiae in nullo penitus inminuit aut subtraxit. Temptavit namque idem abba, ut antedictum sanctumque Eugendum cum administrationis onere etiam presbiterii dignitate artius inligaret. Sed non solum voluntati ipsius in hac parte saepissime, immo sanctissime contradixit, verum etiam sacrosanctos pontifices, qui illic orationis cauti honoris caute ac diligenter aufugit.
Abbreviated transcription (Latin):
calciam̃ta fortia rusticaq in modũ
pͥs coꝵ patrum: constͥctus ocreis cru¬
ra:. fasciolis ꝙ plantas. at uero noc¬
turnis matutinisq conuenticulis. nec
in frigidissimis pruinis. nec in mag¬
nis niuib quicqͣm nuditati pedum
p̃ter lineos. gallicanasq caligas ad¬
didit unqͣm: atq in hunc quoq modũ.
eminus sepissime matutinis horis. ad
frat̃num cimiterium oraturus gra¬
diebatur in niuib. Nemo namq eũ
umqͣm. aut in dit᷑na. aut in noctna
sinaxi: ante complecõnem conspexit.
egredi foras. Nam cum ip̃e noctib
certe oratu longissimo atq secreto.
cunctos in oratorium diutissime an¬
teir&: post om̃ium quoq discessum.
nichilomuiꝰ formule sue incumbens.
oratione duitina pascebatur in sp̃u:
atq exinde ita quolib& tempore uul¬
tu hylari ac leto. egrediebat᷑ ad fratres:
ut sol& ex saciata ambitio. uultus ho¬
minum lascua iocunditate dissol¬
uere. Refectio omni tempore ei semel

Expanded text:
calciamenta fortia rusticaque in modum calciamenta fortia rusticaque in modum priscorum patrum, constrictis ocreis cruris fasceolisque plantis. At vero nocturnis matutinisque conventiculis nec in frigidissimis pruinis nec in magnis nivibus quicquam nuditati pedum praeter ligneas Gallicanasque caligas addidit umquam atque in hunc quoque modum eminus saepissime matutinis oris ad fraternum cimiterium oraturus gradiebatur in nivibus. Nemo namque eum umquam aut in diurna aut in nocturna sinaxi ante expletionem conspexit egredi foras. Nam cum ipse noctibus certe oratu longissimo atque secreto cunctos in oratorium diutissime anteiret, post omnium quoque discessum nihilominus formulae suae incumbens oratione diutina pascebatur in spiritu. Atque ita exinde quolibet tempore vultu hilari ac laeto egrediebatur ad fratres, ut solet exsatiata ambitio vultus hominum lasciva iucunditate dissolvere. 7. Refectio ei omni tempore semel
Abbreviated transcription (Latin):
sito conquieuit. Estiuis namq tempo¬
rib carecalla uel scapulari cilicino u¬
tebatur: quod ei quoq uir sc̃itate con¬
spicuus leunianus uiennensis urbis
abbas. pignore transiniserat caritatis.
fuit namq sc̃s iste de pannoniis qͦn¬
dam. & spargente barbarie. in galliis
uinculis captiuitatis abductus: &
non solum in uiennensi. s etiam in
augͦtudunensium urbe. multo tem-¬
pore claustro peculiaris celle conclu-¬
sus: ita ut amplius qͣdraginta an-¬
nis inutraq cuuitate cohercitus nul¬
li hominum ex pͥma retrusione. uul¬
tu aut corpore p̃ter sola sermonis
noticia nosceretur: monachos iuxta
cellam haut plurimos regens mo¬
nachas uero ꝓcul intra urbem. mo¬
nastĩoq conseptas. ultra sexagena-¬
rium numerum admirabili ordina¬
tõne rexit & aluit: premisitq maxi¬
mas. magnas interim succiduasq
in sp̃u non dimisit S rursum redeo.
Habebat namq eugendus beatissimꝰ

Expanded text:
sito, conquievit. Aestivis namque temposito, conquievit. Aestivis namque temporibus carecalla vel scapulari cilicina utebatur vetusta, quod ei quoque vir sanctitate conspicuus Leunianus Viennensis urbis abba pignore transmiserat karitatis. Fuit namque sanctus iste de Pannoniis quondam, expargente barbarie, in Galleis vinculo captivitatis abductus et non solum in Viennensi, sed etiam in Augustudunensium urbe multo tempore claustro peculiaris cellae conclusus, ita ut amplius quadraginta annis in utraque civitate cohercitus, nulli hominum ex prima retrusione vultu aut corpore praeter sola sermonis notitia nosceretur. Monachos iuxta cellulam haud plurimos regens, monachas vero procul intra urbem monasterioque conseptas ultra sexagenario numero admirabili ordinatione rexit et aluit praemisitque maximas, magnas interim succiduasque in spiritu non dimisit. Sed sursum redeo. 6. Habebat namque Eugendus beatissimus
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u deincolatu t̾restri eduxerant.
gr̃aꝵ gemina confluxit ubertas: ut
succidua quoq posteritas utrum in
eugendo lupicinũ potius susciperos
an romanũ: iudicio fluitars incerto:
illis dum caxat huc illucq necessi¬
tate miscđie. & monast̾io sepe ꝓgres¬
sus: iste uero a septimo ultra sexa¬
gesimum uite quo tͣnsiit annum.
nusꝗͣ exinde post ingressum ex̃tu¬
lit pedem. Lectioni namq in tantũ
se die noctuq expletis. cõsummatis¬
q omnib que a p̃posito uel ab abbate in¬
iuncta sunt dedit &impendit: ut p̃t̃
latinis uoluminib etiam greca facon¬
dia redderetur: instructus. In uestitu
aut̃ duab tuncis numꝙͣ est usus :¬
atq unam ipãm nullatenus unmu¬
tauit. nisi antea plurima uetustate
consũpta: simili quoq cuculle ip̃ius
conditione seruata. Paleis uero lectu¬
li uieuentilatis multo tempore uili¬
q sagello constrictis: pellicioq suꝑpo¬

Expanded text:
in spiritu de incolatu terrestri eduxerant, in spiritu de incolatu terrestri eduxerant, gratiarum gemina confluxit ubertas, ut succidua quoque posteritas, utrum in Eugendo Lupicinum potius suspiceret an Romanum, iudicio fluctuaret incerto. Illis dumtaxat huc illucque necessitate misericordiae e monasterio saepe progressis, iste vero a septimo ultra sexagesimo vite quo transiit anno nusquam exinde post ingressum extulit pedem. Lectione namque in tantum se die noctuque, expletis consummatisque omnibus, quae a proposito vel abbate iniuncta sunt, dedit et inpendit, ut praeter Latinis voluminibus etiam Greca facundia redderetur instructus. 5. In vestitu autem duabus tunicis numquam est usus atque unam ipsam nullatenus inmutavit, nisi antea fuisset plurima vetustate consumpta, simili quoque coculle ipsius condicione servata. Paleis vero lectuli ineventilatis multo tempore vilique sagello constrictis pellicioque superpo
Abbreviated transcription (Latin):
rentia diuinitatis attonitus. aut ser¬
mone mouebatur aut metu. Cũq
sensim cauteq mortalib multitudo
sese inseruissos angłica: collectis copu¬
latisq sibi terrestrib. concinentes an¬
głi ut uenerant. celestia sacra repedan¬
tes ascendunt: Hoc solũmͦ puer sc̃s int̾
carminum modulatõnem percepit: qd̾
post annũ circiter in monast̾io intro¬
missus. ex euangłiis recitari cognouit.
Istud nempe uice anthiphone. ut be
uocib multitudo concinebat angłica.
Ego sum uia &ueritas & uita. Recepta
gͥ ingenti multitudine post contẽpla¬
astrigera: & solum sem& puer cõtem¬
platus in loco. excussus e somno con¬
cutitur: ac uisionis t̾rore ꝑculsus. rẽ
gestam ilico refert patri. Confestim
namq p̃sb̾r sc̃s: cui potissimũ ꝓles
qͦndã non nisi in tẏpico excubaturus
templo. s ip̃e potius xp̃i efficiendus
templum. scõ romano oblatus ẽ patͥ:
inquo uero ita beatoꝵ abbatũ. qͥ eum

Expanded text:
rentia divinitatis adtonitus aut serrentia divinitatis adtonitus aut sermonem movebatur aut muttum. Cumque sensim cauteque mortalibus multitudo sese inseruisset angelica, collectis copulatisque sibi terrestribus, concinentes angeli, ut venerant, caelestia sacra repedantes ascendunt. Hoc solummodo puer sanctus inter carminum modulationem percipit, quod post annum circiter monasterio intromissus ex euangeliis recitari cognovit: istud nempe vice antiphonae, ut benvocibus multitudo concinebat angelica: Ego sum via et veritas et vita. Recepta igitur ingenti multitudine, post contemplaastrigera, et solum semet puer contemplatus in loco, excussus e somno concutitur, ac visionis terrore perculsus, rem gestam ilico refert patri. Confestim namque presbyter sanctus, cui potissimum prolis quondam non in typico excubaturus templo, sed ipse potius Christi efficiendus templum, sancto Romano oblatus est patri. In quo vere ita beatorum abbatum, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
domus paterne uestibulum sistit᷑. ⁊
ita ut orientis plagam. celiq astra. qͣsi
quondam multigena abraham patri-¬
archa intuitu diligenti ꝓspicer&: at¬
q ip̃i typice iam qͦdammꝰ dicebat᷑. sic
erit semen tuum. Post int̾uallũ namq
modicum hinc unus astat. hinic alter.
atq alius inde. donec succrescens mul¬
titudo efficeret᷑ in numera: beatũ pu¬
erum. uel sc̃os ꝓcul dubio. romanum.
ac lupicinũ patres. qui eũ in sp̃ude
ceno pat̾ne domꝰ eduxerant: tanquã
enormitas apum in modũ mellifican¬
tis iue qͣdam constipatõne sepserunt.¬
& subito a parte ꝓspicua uidet instar
amplissime porte. culmina patefacta
celestia: & lento etiam deductoq usq
modum clinis scale. cristata ꝓcliuita¬
te descensum. & nueos fulgidosq an¬
głicos choros. ad se usq uelut socios
tripudiantes in xp̃i laudib aduen-¬
tare: ita tamen quod crescente semꝑ
in loco societate. nullus omĩno reue¬

Expanded text:
domus paterne vestibulum sistitur, domus paterne vestibulum sistitur, ita ut Orientis plagam caelique astra quasi condam multigenis Abraham patriarcha intuitu diligenti prospiceret, atque ipsi typice iam quodammodo dicebatur: Sic erit seinen tuum. Post intervallum namque modicum hinc unus, ast hinc alter atque alius inde, donec succrescens multitudo efficeretur innumera, beatum puerum vel sanctos procul dubio Romanum ac Lupicinum patres, qui eum in spiritu de coeno paterne domus eduxerant, tamquam inhormitas apum in modum mellificantis uve quadam constipatione sepserunt. Et subito a parte prospicua videt instar amplissimae portae culmina patefacta caelestia, ex lento etiam deductoque ad smodum reclinis scale cristata proclivitate, descensum et niveos fulgidosque angelicos choros ad se usque vel socios trepudiantes in Christi laudibus adventare, ita tamen, quod, crescente semper in loco societate, nullus omnino reve
Abbreviated transcription (Latin):
eugendus. sicut beatoꝵ
patrũ romani & lupici¬
ni. in religione discipulꝰ
ita etiam natalib. ac pro¬
uincia extitit indigena. atq conci¬
uis. Ortus nempe est haut longe
auico. cui iretusta paganitas ob ce¬
lebritatem clausuramq fortissimã.
suꝑsticiosissumi templi gallica lin¬
gua isarnodori. idest ferrei ostii in¬
didit nomen: quo nunc quoq in lo¬
co. delubris ex parte iam dirutis. sa¬
cratissime micant celestis regni cul¬
mina. dicata xp̃icolis: atq ĩmibi pat̾ scĩs¬
sime ꝓlis. iudicio pontificali. plebisq
testimonio: extitit in p̃sbit᷑ĩ dignita¬
te sacerdos. Igitur cum beatissimũ pig¬
nus. ab ip̃is pene in cunabulis. qͦdam
instinctu successuq felicitatis. aclu¬
minis uirtute diuina ut reor p̃sagã¬
te succrescer&: & nocte qͣdam uenera¬
bilis pater ip̃ius. uel sobolis sc̃a. ab
affectu ꝓfectuq fut᷑e beatitudinis te¬
nerentur incerti: inuisione puer sc̃s
aduob religiosis uiris sublatꝰ. ultra

Expanded text:
Eugendus, sicut beatorum patrum Romani ac Lupicini in religione discipulus, ita etiam natalibus hac provincia extitit indigena atque concivis. Ortus nempe est haud longe a vico, cui vetusta paganitas ob celebritatem clausuramque fortissimam superstitiosissimi templi Gallica lingua Isarnodori, id est ferrei hostii, indidit nomen, quo nunc quoque in loco, delubris ex parte iam dirutis, sacratissima micant caelestis regni culmina decata christicolis. Atque inibi pater sanctissimae prolis iudicio pontificali plebisque testimonio extitit in presbiterii dignitate sacerdos. 3. Igitur cum beatissimum pignus ab ipsis poene incunabulis quodam instinctu successuque felicitatis ac luminis, virtute divina, ut reor, praesagante, succresceret, nocte quadam, ne venerabilis pater ipsius vel subolis sancta ab effectu profectuque futurae beatitudinis tenerentur incerti, in visione puer sanctus a duobus religiosis viris sublatus, ultra
Abbreviated transcription (Latin):
eum quidam uir medias nomine:
cuius filius in debilitate nunia ia-
nium. Dep̃cor te homo dei ut resti¬
tuas michifilium meum: quia de¬
bilitatur eius corpus. Et hec dicens:
nua eius: et caput et manus demul¬
cens dicebat. Confortare fili tantũ:¬
& crede ut impleatur uoluntas tua.
Tunc apprebendens manum eius:¬

Expanded text:
e Philippis Medias nomine, cuius filius in debilitate nimia um: 'Depraecor, o homo Dei, ut restituas mihi filium meum, quia debilitatus est corpore'. Et haec dicens, nas eius et caput manu dimulcens, dicebat: 'Confortare, fili; tantum crede, et inplentur voluntates tuae'. Tunc adpraehendens manum eius
Abbreviated transcription (Latin):
chi uit̾ cat̾uas filioꝵ ac fratrũ. poste¬
ritatis quoq deseruiente famulatu:
uenerabiliter est ui xp̃i nomine con¬
sepultum. His interim ficłi feruorisq
ur̃i sitim: oscĩssimi exsatiatis tantis¬
ꝑ desideriis reficite fr̃s. At si ammos
ur̃os spreta dudum philosopħia. ru¬
sticana quoq garrulitas exsaciare
non quiuerit: institutaq de infor¬
matione monasterii ur̃i. idest agau¬
nens is cenobii. scõ marino p̃sbitero
insule lirmensis. abbate compellen¬
te digessimus: desideria ur̃a tam ꝓ
institut᷑õnis insignib. qͣm pr̃o iuben¬
tis actoritate xp̃o opitulante lucu¬

Expanded text:
ibi inter catervas filiorum ac fratrum, posteibi inter catervas filiorum ac fratrum, posteritatis quoque deserviente famulatu, venerabiliter est in Christi nomine consepultum. 26. His interim fidei fervorisque vestri sitim, o sanctissimi, exsatiatis tantisper desideriis, reficite, fratres. At si animas vestras, spreta dudum philosophia, rusticana quoque garrulitas exsatiare non quiverit, instituta, quae de informatione monasterii vestri, id est Acaunensis coenobii, sancto Marino presbitero insulae Lirinensis abbate conpellente, digessimus, desideria vestra tam pro institutionis insignia, quam pro iubentis auctoritate, Christo opitulante, lucu
Abbreviated transcription (Latin):
mittitis corporeis uinculis iam re¬
solui. Atcum trepidi iit̾̃ ꝓfluas la¬
crimas. conuulsis qua in corde sin¬
gultib sileremꝰ: dñi mei inquit ab¬
bates romanus aclupicinus: ꝓpriis
humeris feretrum ante hunc lectu¬
lum exhibentes. me quoq deoscula¬
tum atq compositum eleuanteͤ de¬
ferendum gestatoriis inmiserunt.
Cumq eleuatum in oratorium intro¬
ferrent: concurrentib uobis in ostio.
iuolenter excussus in hoc sum auob̃
lectulo reportatus: & ideo rogo siquid
seni. siqͥd uero paterne pietati p̃statis.
ne me istic retinere dutius. stand̃
transire ꝑmittatis ad patres. Oro gͦ
omnes &obsecro filioli: ut accepta ac
tradita patrũ inomĩb ininolabilit̃
instituta. ad gaudium meum sc̃orũ
ter lamenta nr̃a compless&: quin¬
to ad modum die huic ip̃i lectulo se¬
met imponens: subito tanquã dor¬
miens iuisus. animam exhalauit. Cu¬
ius sc̃m ac beatum corpus culũ mi¬

Expanded text:
mittitis corporeis vinculis iam remittitis corporeis vinculis iam resolvi'. At cum trepidi inter profluas lacrimas, convulsis quoque in corde singultibus, sileremus: 'Domini', inquit, 'mei abbates Romanus ac Lupicinus propriis humeris feretrum ante hoc lectulum exhibentes, me quoque deosculatum atque conpositum elevantes, deferendum gestaturio inmiserunt. Cumque elevatum in oratorium introferrent, concurrentibus vobis in hostio, violenter excussus, in hoc sum vobis lectulo reportatus. Et ideo rogo, si quid seni, si quid vero paternae pietati praestatis, ne me istic retinere diutius, sed tandem transire permittatis ad patres. Oro ergo omnes et obsecro, filioli, ut accepta ac tradita patrum in omnibus inviolabiliter instituta ad gaudium meum sanctoruter lamenta nostra complesset, quinto admodum die huic ipsi lectulo idem in mausurio semet imponens, subito, tamquam dormiens visus, animam exalavit. Cuius sanctum ac beatum corpusculum in
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑficere affectamꝰ: quia ꝓculdu¬
bio efficatius hec faciliusq natura.
uel infirmitas exsequit᷑ gallicana.
Igitur quia oratiuncula hec nr̃a. in¬
star gubernatoris trepida. ⁊ institu¬
tionis pelagus contemplata. circũ¬
spiciens undiq. portum silentii gau¬
det attingere: paululũ cuca tͣnsitũ
gesta beatissimi uiri referam. Cũ
enim ult᷑ sexagenariã etatem sex fe¬
re mensib. p̃dictus pater in eqͣlitate
corporea laborar&. sic tam̃ qd̾ numꝙͣ
canonico usq ad horã defuisset cursu
nec bis nec in die festo corpusculo
coactus. aliquid fuit imꝑtire: uoca¬
touno adse de fratͥb. cui cum liber¬
tate peculiari. olum etiam ꝑungen¬
diinfirmos opus inuinxerat: secre¬
tissime quoq sibi pectusculum pe¬
tiit ut moris est ꝑungi. Cumq tnͣs¬
acta nocte. de nocturna quoq quie¬
te anobis ꝑcunctaretur diluculo. in
lacrimis ac singultus erumyens.
tanta inequitate constrictũ. non ꝑ¬

Expanded text:
um perficere affectamus, quia procul duum perficere affectamus, quia procul dubio efficacius haec faciliusque natura vel infirmitas exequitur Gallicana. 24. Igitur quia oratiuncula haec nostra instar gubernatoris trepiditante, institutionis pelagus contemplata, circumspiciens undique, portum silentii gaudet adtingere, paululum circa transitum gesta viri beatissimi referam. Cum enim ultra sexaginaria aetate sex ferme mensibus praedictus pater inaequalitate corporea laboraret, sic tamen quod numquam canonico usque ad horam defuisset cursu, nec bis in die fesso corpusculo quoactus fuit aliquid inpertire, vocato ad se uno e fratribus, cui cum libertate peculiari olim etiam perunguendi infirmus opus iniunxerat, secretissime quoque sibi pectusculum petiit, ut moris est, perungueri. Cumque, transacta nocte, de nocturna quoque quiete a nobis percontaretur, diluculo in lacrimis ac singultum aerumpens:tanta inequalitate constrictum non per
Abbreviated transcription (Latin):
dum mͦ subtilissima fratͥb deuian¬
di eximeretur occasio. Int̾ hec aut̃
omnia omnib ꝓprietatis causa. so¬
lum legere licuit aut orarare. Ce¬
terum nouiter frat̾nitas cuncta qd̃
dico: numqͣm incenobio declinandi
causas deesse maximas. ubi non ꝓ¬
pelluntur etiam minime:. & quia
sermo attulit ut de institutõne pa-¬
trum. puitatõnem beati eugen¬
di aliqua tangeremus uxta ꝓmis¬
sum. quod memn& p̃dixi t̾cio opus¬
culo seruaturũ: ꝓut memorie xp̃o
inspirante suggeritur abrenunti¬
antium exordia pͥmitus intimamꝰ.
Sic namq quod non illa omĩno que
quondam sc̃s ac p̃cipius basilius
capadocie urbis antistes. uel ea q̃
scõꝵ lirinensiũ patres. Sc̃s quoq pa¬
chomius siroꝵ priscus abba. siue il¬
la que recensior uenerabilis edidit
cassianus fastidiosa p̃sumptõne
calcemus: s ea cotidie lectitantes
ista ꝓqͣlitate loci & instantia labo¬
ris inuicta. potius quam orientali¬

Expanded text:
dummodo subtilissima fratribus deviandummodo subtilissima fratribus deviandi eximeretur occasio. Inter haec autem omnia omnibus proprietatis causa solum legere licuit aut orare. Ceterum novit fraternitas cuncta, quod dico, numquam in coenobio declinandi delinquendique causas deesse maximas, ubi non propelluntur etiam minimae. 23. Et quia sermo attulit, ut de institutione patrum per imitationem beati Eugendi aliqua tangeremus iuxta promissum, quod memet praedixi tertio opusculo servaturum, prout memoriae, Christo inspirante, suggeritur, abrenuntiantum exordia primitus intimamus: sic namque, quod non illa omnino quae quondam sanctus ac praecipuus Basilius Capadociae urbis antistes, vel ea quae sancti Lirinensium patres, sanctus quoque Pachomius Syrorum priscus abba, sive illa quae recensior venerabilis edidit Cassianus fastidiosa presumptione calcamus; sed ea cotidie lectitantes, ista pro qualitate loci et instantia laboris invicta potius quam Orientali
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ut ip̃i illis efratrib in neces¬
sitate seruirent. quos egroti potissi¬
mum prelegissent. & non solum fa¬
ciebat alimenta conuenientia minis¬
trari: uerumetiã ꝓpt̾ laborem infirmi¬
tatis donec sanitas suꝑꝓeterce. p̃stitit
se p̃buit. Pauꝑib uero eque ut diui¬
tib osculum conuictumq p̃stitit. at¬
q consessum: omni cautela uixta pa¬
trum regulam seruans. ne se conspec¬
tui aduentantiũ laicoꝵ. uel ꝓpinquo¬
rum saltem. inussus monachꝰ presen¬
tar&. Siquid uero cuicũq fuit aꝓxi¬
mis fortassis oblatũ. confestim hoc
abbati. aut equonomo deferens: ni¬
chil exinde absq pat̾no respectu pre¬
sumpsit imꝑio. Cellam armariũ
cellam ue. nullus illic omĩno habu¬
it umqͣm: nulla cuiq de necessita¬
te exigua ꝓprietatis oꝑandi dabat᷑
occasio. Nam usq ad acum ip̃am. la¬
nasq netas. etiam suendi consuen¬
di cuncta ꝓhibebant᷑ in medium:

Expanded text:
quoque, ut ipsi illis e fratribus in necesquoque, ut ipsi illis e fratribus in necessitate servirent, quos egroti potissimum praelegissent; et non solum faciebat alimenta convenientia ministrari, verum etiam propter laborem infirmitatis, donec sanitas suppeteret, prestititse praebuit; pauperibus vero adaeque ut divitibus osculum convictumque praestitit atque consessum, omni cautela iuxta patrum regulam servans, ne se conspectui adventantum laicorum vel propinquorum saltim iniussus monachus praesentaret. Si quid vero cuique fuit a proximis fortassis oblatum, confestim hoc abbati aut economo deferens, nihil exinde absque paterno praesumpsit imperio. Cellam, armarium arcellamve nullus illic omnino habuit umquam; nulla cuique de necessitate exigua proprietate operandi dabatur occasio. Nam usque ad acum ipsam lanasque nitas etiam suendi consuendique cuncta prebebantur in medio,
Abbreviated transcription (Latin):
mensam sepissime. futuroꝵ uictus
affectu. uelut in extasi positus. obli¬
uiscebatur appositis. Nam p̃ gaudio
attonitus: ꝑegrinatõnẽ p̃sentis uite
despiciens. municipatum suspirabat
in celestib p̃paratum. Iste namq illic
post pͥscis patrib temporib legendi
ꝓprie inuexit industriam. Iste etiã
refutato archimandritarũ more u
tructis namq mansionũ ediculis.
uno cunctos secum. xenodochio qͥes¬
cere fecit: ut quos causa unite refec¬
tionis. una claudebat ediculã. discre¬
tisq lectulis. una ambir& & mansio.
Cui tamen lumen diei. sicut in orato¬
rio indeficiens noctib prebebatur.
Iste inquam abbas sc̃s nec mensulã
suam. ut quosdam facere nuꝑ audi¬
ui: nec uicium umnꝙͣ exceptauit a fr̃i¬
b. Omnib omĩno omnia erant. Nõ
ille umꝗͣ imꝑio docuit: quod exem¬
plo antea aut opere non compleuit.
Imfirmis semꝑ aut ualde senib cle¬
mentissime obsequi fecit: adiciens

Expanded text:
mensam, sepissime futurorum victus mensam, sepissime futurorum victus affectu, vel utin extasi positus, obliviscebatur adpositis; nam prae gaudio attonitus, peregrinationem praesentis vite dispiciens, municipatum suspirabat in caelestibus praeparatum. Iste namque illic post priscis patribus legendi proprie invexit industriam. 21. Iste etiam, refutato archimandritarum orientatructis namque mansionum ediculis, uno cunctos secum xenodochio quiescere fecit, ut quos causa unitae refectionis una claudebat aedicula, discretis quoque lectulis una ambiret et mansio, cui tamen lumen olei, sicut in oratorium , indeficiens noctibus prebebatur. Iste, inquam, abba sanctus nec mensulam suam, ut quosdam facere nuper audivi, nec victum umquam exceptavit a fratribus; omnium omnino omnia erant. Non ille umquam imperio docuit, quod exemplo antea aut opere non complevit. Infirmis semper aut valde senibus clementissime obsequi fecit, adiciens
Abbreviated transcription (Latin):
cui quisq uirtuti. uel uicio subi ace¬
r&. Nam & aduentus fratrũ & scłari¬
um expetentium. fidem prius sepe
p̃dixit qͣm ulla fr̃ibus aduentans
p̃sentia nosceretur. Ita tamen magnꝰ
exumiisq bonis exuberans. niunꝗͣ se
meliorem. eminentioremq alt̃o uel
leiiter iudicauit s pietate refertus
non quid int̾im esset. s qͣm longe a
perfectõne adhuc ess& quasi cuncti᷑
abiectior & infimus ꝑpensabat. Habe¬
bat autem nimirum habitatore illu¬
strante magnam & in uultu leticiã.
Nam sicut illum tristem nemo umꝙͣ
uidit: ita ridentem nemo aspexit. Nõ
illi beatoꝵ antonii acq martini ges¬
ta aut mores: umꝙͣ labebant᷑ ex animo.
Num qͣm iste ut de antonio refertur
aut ira subita pacientiam rupit. aut
humilitatem erexit in gloriam: nũꝙͣ
laudatus. ac beatificatus inflatus ẽ
numqͣm uituꝑatus fractus est aut
tristatus. ẽantum namq lectione
reficiebatur: ut cum lectitaret᷑ ad

Expanded text:
cui quis virtuti vel vitio subiacecui quis virtuti vel vitio subiaceret. Nam et adventus fratrum et secularium expetentium fidem prius saepe praedixit, quam ulla fratribus adventans praesentia nosceretur: ita tamen magnis eximiisque bonis exuberans, quod numquam se meliorem eminentioremque alteri vel leviter iudicavit; sed pietate refertus, non quid interim esset, sed quam longe a perfectione adhuc esset, quasi cunctis abiectior et infimus perpensabat. Habebat autem, nimirum habitatore inlustrante, magnam et in vultu laetitiam; nam sicut illum tristem nemo unquam vidit, ita ridentem nullus aspexit. Non illi beatorum Antoni atque Martini gesta aut mores umquam labebantur ex animo. Numquam iste, ut de Antonio refertur, aut ira subito, patientiam rupit, aut humilitatem erexit in gloriam. Numquam laudatus ac beatificatus inflatus est; numquam vituperatus fractus est aut tristatus. Tantum namque lectione reficiebatur, ut cum lectitaretur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc scło ad p̃parata p̃mia migͣturũ.
Wideo qͣmlib& exutus peccatoꝵ nexi¬
b. paratus ad dnm̃ eas: moneo tam̃
ut te ita circa clausulam uite dum
temyus suppetit. ꝓfectuum collatio¬
ne ditifices: quo possis digna ut ui¬
di. acceptabiliorq hostia exara xp̃i
assumi. Hac namq nocte uestitum
te nueis linteis asc̃is patrib iudi c̃
psalmisono in altari oratorii huius
imponi. Igitur licos meritũ qͣlitatẽ¬
q tue assumptõnis agnoscas: sua¬
deo tamen ut tibi interim addas:
qd̾ possis illic felicitate ꝑpetua possi¬
dere. Cumq sermocinationẽ cum a-¬
lacritatis lacrimis & oratione cõples¬
sent: post decem curiter dies. febri¬
cula leui correptus. paulatimq in e¬
qualitate ueratus.cursum uite pre¬
sentis explicuit Ceterum ex cuuisli¬
b& suꝑuentu ꝑsone. ita ꝑodoris fra¬
glantiam. fetorisq afflatu. meritoꝵ
insignia dinoscebat: ut p̃sciros ilico

Expanded text:
ex hoc saeculo ad praeparata premia migraturum. ex hoc saeculo ad praeparata premia migraturum. Et ideo quamlibet exutus peccatorum nexibus, paratus ad Dominum eas, moneo tamen, ut te ita circa clausulam vitae, dum tempus suppetit, profectuum conlatione ditifices, quo possis digna, ut vidi, acceptabiliorque hostia ex ara Christi adsumi. Hac namque nocte vestitum te niveis linteis a sanctis patribus vidi cum psalmi sono in altare oratorii huius imponi. Igitur licet meritum qualitatemque tuae adsumptionis agnoscas, suadeo tamen, ut tibi interim addas, quod possis illic felicitate perpetua possidere'. Cumque sermocinationem cum alacritatis lacrimis et oratione complessent, post decem circiter dies febrcula levi correptus paulatimque inequalitate vexatus, cursum vite praesentis explicuit. 20. Ceterum ex cuiuslibet superventu persone ita per odoris flagrantiam fetorisque adflatum meritorum insignia dinoscebat, ut praesciret ilico,
Abbreviated transcription (Latin):
tiumq ruinas.ita integram acsta¬
bilitam inter fumantes igniũ re¬
sidere faullas: ut tres quondam
pueros roscidis refrigetiis legimꝰ
in camio ꝑsico claruisse. Que etiam
ampulla cum oleo ip̃o ad uirtutum
testimonium. hodie usq in eodem
monastĩo reseruatur. Unde non ã¬
plius sub eugendo sc̃o incendiali
arbitror casui licuisse quam ut di¬
xi beatissimo quondam cessisse mar¬
tino: uel postmodũ condatiscensos
monachos cum oleo uirtuteq mar¬
tini reminiscin᷑ euasisse. Nam pret̾
ista que ob meritoꝵ uirtutũq testi¬
monium. pauca ꝑstrinximus. tam
p̃cipua extant. que puritate sp̃c di¬
uina illuminatõne p̃sciuit: ut in
corpore positus iam quodammͦ cũ
suꝑnis uirtutib clarescere puta¬
retur: ad eo ut uice qͣdam uenerabi¬
lem uirum ualentinũ. eiusdem mo¬
nasterii diaconẽ commoner& secre¬
tius dicens. Constat te karissime
frat̃ intra hos uiginti circiter dies:

Expanded text:
tiumque ruinas ita integram ac statiumque ruinas ita integram ac stabilitam inter fumantes ignium residere favillas, ut tres condam pueros roscidis refrigeriis legimus in camino Persico claruisse. Quae etiam ampullula cum oleo ipso ad virtutum testimonium odie usque in eodem monasterio servatur. Unde non amplius sub Eugendo sancto incendiali arbitror casui licuisse, quam, ut diximus, beatissimo quondam cessisse Martino, vel postmodum Condatescenses monachos cum oleo virtuteque Martini reminiscimur evasisse. 19. Nam praeter ista, que ob meritorum virtutumque testimonium pauca perstrinximus, tam praecipua extant, que puritate spiritus, divina inluminatione praescivit, ut in corpore positus, iam quodammodo cum supernis virtutibus clarescere putaretur, adeo ut vice quadam venerabilem virum Valentinum eiusdem monasterii diaconum commoneret, secretius dicens: 'Constat te, karissime frater, intra hos viginti circiter dies
Abbreviated transcription (Latin):
dentia non solum aduictũ suie ue-¬
stitum duplicia ꝓsimpla reddide¬
rit: uerumetiam tabernacula ip̃a
multo utilius. congruentiusq
quã fuerant. in usus pͥstinos res¬
caurarit. Uice igitur qͣdam immi¬
nente uesꝑa. omne illud ut dixi
monasterium quia erat ex lignis
fabrefactum antiquitus: & ñ solũ
concignatis indis cretisq cellulis.
uerumetiam pulchre fuerat cena¬
culis gemmatum. ita subito redac¬
tum est in faiullis: ut mane ñ so¬
lum nichil resider&e ex edificiis⁊
uerumetiam celeritate arentis pa¬
buli. ignis ipse pene totus redde¬
retur extictus. Cumq frates illi
ꝓut quisq sarculum. securim ue
posuerat. ferrum reuera quod so¬
lum exiri nequiuerat. pruinis euen¬
tilatis inquirerent:⁊ ecce antidio
cum olco beati martini. que salu¬
tis gratia. ad lectuli sui capitium
dependebat plenam clausamq ut
fuerat post uasta incendia. postq
cenaeisloꝵ desuꝑ ruentium arden¬

Expanded text:
dentia non solum ad victum sive vedentia non solum ad victum sive vestimentum duplicia pro simpla reddiderit, verum etiam tabernacula ipsa multo utilius congruentiusque quam fuerant in usus pristinos restaurarit. Vice igitur quadam, inminente vespera, omne illud, ut dixi, monasterium, quia erat ex lignis fabrefactum antiquitus, et non solum contignatis indiscretisque cellulis, verum etiam pulchre fuerat cenaculis geminatum, ita subito redactum est in favillis, ut mane non solum nihil resideret ex edificiis, verum etiam celeritate arentis pabuli ignis ipse pene totus redderetur extinctus. Cumque fratres illi, prout quisque sarculum securemve posuerat, ferrum re vera, quod solum exuri nequiverat, prunis eventilatis, inquirerent, ecce! Antidiolcum oleo beati Martini, quae salutis gratia ad lectuli sui capitium dependebat, plenam clausamque, ut fuerat, post vasta incendia postque caenaculorum desuper ruentium arden
Abbreviated transcription (Latin):
sis istuc ueni&e: suspitionem cunctis
ablaturus ad mansum. Experge factꝰ
igit᷑ xp̃i homo. tanqͣm memoratos
fr̃s cunctis uisibiliter assignar&: ita
diem & horam p̃dixit aduentus. ut ip
sesc̃s dĩ nunciauerat: uel ip̃i conti¬
nuo sunt regressi. Nam & hoc qd̾ in
sequens relaturꝰ sum: lic&̾ nullus
ambigat. beatissimi martin mira¬
bilib applicari: tamen ignoro quis tã
ignarus ac brutus sit. ut nisi illic spe¬
cialius nouerit uirtutũ dona clareᷤ¬
cere: ubi ꝑunitatem fidei familiariꝰ
concordans residere noscit᷑ grã meri¬
torum. Pꝰmisit namq dñs nocte qͣdã
in secretario: antedictum scm̃nq mar¬
tiuum temptari quidem incendio.
s probari. Sic igit᷑ & conditescense
monast̃ium exustum est quondã
flamimis: s tamen martini oleum
nullo flammarum est uoratũ in¬
cendio. Quod q etiam beatus eugẽ¬
dus tanta pacientia. atq eqͣnimita¬
te suscepit ut mox illi diina ꝓui¬

Expanded text:
sis istic veniet, suspicionem cunctis sis istic veniet, suspicionem cunctis ablaturus, ad mansum'. Expergefactus igitur Christi homo, tamquam memoratus fratres cunctis visibiliter adsignaret, ita diem et oram praedixit adventus: ut ipse sanctus Dei nuntiaverat, vel ipsi continuo sunt regressi. 18. Nam et hoc, quod in consequens relaturus sum, licet iam nullus ambigat beatissimi Martini mirabilibus adplicari, tamen ignoro, quis tam ignarus ac brutus sit, ut non illic specialius noverit virtutum dona clarescere, ubi per unitatem fidei familiarius concordans, residere noscitur gratia meritorum. Permisit namque Dominus nocte quadam in secretario antedictum sanctumque Martinum temptari quidem incendio, sed probari. Sic igitur et Condatescense monasterium exustum quondam est flammis, sed tamen Martini oleum nullo flammarum est voratus incendio. Quodque etiam beatus Eugendus tanta patientia atque aequanimitate suscepit, ut mox illi divina provi
Abbreviated transcription (Latin):
fierce & consilium. & ordinatio beati
uiri. ꝑsuaserat. Cumq emenso bimẽ¬
stri tempore nullum darent ꝓprii ad¬
uentus indiciũ: uertitur in sc̃m im¬
putatio fr̃m. quod aliis euicino qd̃
tunuerant sospitib iam reuersis.
non tam destinatis fratͥbus exilium.
ip̃os ancipiti abstraxisset euentu:
metuens tamen saltem indebite in¬
Cumq post lacrimas fessus fuissos so¬
poratus in lectulo: ita claritate subi¬
ta uallat᷑ in grabato: ut se plus luce
cerneros cuxumfusũ. quam sipluriᷤ¬
suni solis illustraretur allapsu. Ilico
iurta lectulum beatissimus martinꝰ
assistens: consalutatũ quoq qualit̃
ualer& interrogat. Atille. Bñ inquit
agerem: side salute fratrum. quos¬
ut increpor exules feci. non haberer in¬
certus. &ille. Non meministiait: quia
euntes michi eos. idest martino in
oratione ꝓprie commendasti: Hac
namq nocte in pontianensi parrochi¬
a. manent: crastina uero. uinus ex ip¬

Expanded text:
fieret, et consilium et ordinatio beati fieret, et consilium et ordinatio beati viri persuaderant. Cumque emenso bimenstri tempore, nullum darent proprii adventus indicium, vertitur in sanctum inputatio fratrum, quod, aliis e vicino quod timuerant sospitibus iam reversis, non tam distinatis fratribus exilium, ipsos ancipiti abstraxisset eventu, metuens tamen saltim indebite inCumque post lacrimas fessus fuisset soporatus in lectulo, ita claritate subita vallatur in grabatto, ut plus se luce cerneret circumfusum, quam si purissimi solis inlustraretur allapsu. Ilico iuxta lectulum beatissimus Martinus adsistens, cumsalutatum quoque, qualiter valeret, interrogat. At ille: 'Bene', inquit, ' agerem, si de salute fratrum, quos, increpor, exules feci, non haberer incertus'. Et ille: 'Non meministi', ait, 'quia euntes mihi eos, id est Martino tuo, in orationem propriae conamque nocte in Pontianensi parrochia manent; crastina vero unus ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
te contemplator in uisione:. Ssilunt
confestim obuiam. & consalutatis fra¬
trib. deosculatisq reliquiarũ uascu¬
lis. cum cripudio & exultatione. atq
psalmisono exbibitis. inclusis quoq
sub altari: patrocinantur nunc exo¬
rantib indefessa uirtute. quoꝵ laudes
ac merita nequeunt locacit̃ coherce
ri. Ut enim des cõ ac beatissimo uiro
martino dicamus. cuius michi quoq
uultum atq habitũ. cum supra fac¬
toꝵ secretissime solebat exponere: pa¬
rumꝑ uobis referre non pigeat. Qua¬
dam namq uice dum diros metuuis
ac uicinos alamannoꝵ incursus. qui
inopinatis uiantib non congressio¬
ne in cominus. s ritu suꝑuentu solẽ¬
rent irruere bestiali: ad mortem aut
suspitionem mortis penitus euitan¬
dam. que crebro timoris iaculo toci¬
ens interunit quociens timetur: ẽ
limite tyrreni maris. pocius qͣm de
uicinis heriensium locis. coctile de¬
cernunt petere sal. S hoc totum. ut

Expanded text:
te contemplator in visione. Prosiliunt te contemplator in visione. Prosiliunt confestim obviam, et consalutatis fratribus deosculatisque reliquiarum vasculis, cum trepudio et exultatione atque psalmi sono exhibitis, inclusis quoque sub altari, patrocinantur nunc exorantibus indefessa virtute, quorum laudes ac merita nequeunt localiter coherceri. 17. Ut enim de sancto ac beatissimo viro Martino dicamus, cuius mihi quoque vultum atque abitum cum suprafatorum secretissime solebat exponere, parumper nobis referre non pigeat. Quadam namque vice, dum diros metuunt ac vicinos Alamannorum incursus, qui inopinatis viantibus non congressione in comminus, sed ritu superventuque solent inruere bestiali, ad mortem aut suspicionem mortis penitus evitandam, quae crebro timoris iaculo totiens interimit, quotiens timetur, e limite Tyrreni maris potius, quam de vicinis Aeriensium locis coctile decernunt petere sal. Sed hoc totum ut
Abbreviated transcription (Latin):
ait petrus ⁊ ast hic germanus meus
andreas: & iste frat̃ nr̃ est paulus. At
ille confestim in sp̃u ad eoꝵ uestigia
ꝓuolutus: & quid est inquit domini.
quod uos in hec rura cerno siluestria.
quos in magnis urbib rome ac pa¬
tras. post sc̃m martirium legimus
corpore contineri: Uerum est inqui¬
unt.& illic quidem ut asseris sumus:
nii depuliss& ex uultu: conspicatur
eminus duos. qui ante bienniũ cir¬
citer discesserant fr̃s eo aduentare
ioccursum consalutato quoq ex
more: consulit unde dilectissimi fr̃s
post tam duitinum commeatum.
ad cenobium repedarent. Nos inqͥunt.
int̾ alia adurbem usq ꝓgressi: obten¬
tis quoq scõꝵ patrociniis. sub trina
martirum sera quidem. s fida in
reliquiis. ad caulas repedamus anti¬
quas. In loco gͥ ut moris est subsisten¬
tes currens eugudꝰ sc̃s ad monast̾iũ.
ipse patri ac frĩb aduentantium sc̃oꝵ
efficitur nuncius: qui fuit pauloan¬

Expanded text:
ait, 'Petrus, ast hic germanus meus ait, 'Petrus, ast hic germanus meus Andreas et iste frater noster est Paulus'. At ille confestim in spiritu ad eorum vestigia provolutus: 'Et quid est', inquit, 'domini, quod vos in haec rura cerno silvestria, quos in magnis urbibus Romae hac Patras post sanctum martyrium legimus corpore contineri?' ' Verum est', inquiunt, 'et illic quidem, ut asseris, sumus ni depulisset ex vultu, conspicatur eminus duos qui ante biennium circiter discesserant fratres eo adventare in occursu, consalutatos quoque ex more, consulit, unde dulcissimi fratres pos tam diutinum commeatum ad coenobium repedarent. 'Nos', inquiunt, 'inter alia ad Urbem usque progressi, obtentis quoque sanctorum patrociniis, sub trina martyrum sera quidem, sed fida intreliquias, ad caulas repedamus antiquas'. In loco igitur, ut moris est, subsistentes, currens Eugendus sanctus ad monasterium, ipse patri ac fratribus adventantium sanctorum efficitur nuntius, qui fuerat paulo an
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus homor exciuus ore dm̃ testor.
nũꝗͣ ꝓcessit obloqͥũ: cuius aures numꝙͣ
polluit maliloquii oris ferale conta¬
gium. ẽantum namq detestabatur
hoc uicium. immo flagitiũ qͣntũ qͥs
letiferi anguis non solum uenenũ
metuit: uerum etiã occursus ip̃iꝰui
tat atq conspectus. In tantũ mens ip̃iꝰ
abstrusis uiciis. pura pollebat: ut e¬
tiam beatissimoꝵ xp̃i apłoꝵ. petri ac
spiciuq uiri martini ep̃i. & colloquio
fuerit potitꝰ & uisu. Quodam namq
tempore anteqͣm ipsi administratõ¬
nis onus incrmbeus. dieb estuis ul¬
tra monast̾ium iuxta semitam qͣm
genuã usq tͣnscenditur. sub arbore
solito quiescenti: subito tres. se ꝑsopo¬
rem aduientantes offerunt uiri. Qoꝵ
cum post orationẽ & pacem. nouita¬
tem ac uultus. habitusq contẽplare¬
tur attonitꝰ᷑: int̾rogat quoq quinã
ipsi uenerabiles essent. quoꝵ bñdici
meruisse  aduentu.dum unus. Ego

Expanded text:
tissimus homo, ex cuius ore, Deum testor, tissimus homo, ex cuius ore, Deum testor, numquam processit obloquium, cuius aures numquam polluit maliloqui oris ferale contagium. Tantum namque detestabatur hoc vitium, immo flagitium, quantum quis letiferi anguis non solum venenum metuit, verum etiam occursus ipsius vitat atque conspectus. In tantum mens ipsius, abstrusis viciis, pura pollebat, ut etiam beatissimos Christi apostolos Petrum ac spicuumque virum Martinum episcopum et conloquio fuerit potitus et visu. Quodam namque tempore, antequam ipsi administrationis onus incumberet, diebus aestivis ultra monasterium iuxta semitam, qua Genua usque transcenditur, sub arbore solito quiescenti subito tres sese per soporem adventantes offerunt viri. Quorum cum post orationem et pacem novitatem ac vultus abitusque contemplatur adtonitus, interrogat quoque, quinam ipsi venerabiles essent, quorum benedici meruisset adventu. Tum unus: 'Ego',
Abbreviated transcription (Latin):
niebat acletus. & scõ dulciq fouebat
alloquio: ut deterso tristicie ꝑnitio¬
sissimo uiru. qͣsi quadam salutaris
olei punctione: erasꝑata sanaretur
austeritas. Dissolutiorib uero ac leui¬
orib:acriorem se seuioremq semper
exhibuit Presbitis quoq ip̃is. quorũ
officio constrictus. sepe ab epĩs. humi¬
litatis causa noluit ut diximus im¬
plicari: ita semꝑ ob ministerium sa¬
crificii salutaris quodam remotõnis
oꝑe. conscientie pure tribuit faculta¬
tem: ut illo cuiq pro delicto morda¬
citer forsitan qiippiam ut assolet suc¬
censenti. illi uero dum reatum culpã¬
q ignorarent absq noticia. uel parti¬
cipatõne alieni reatus. corpus dñicũ
traderent ab altarr: ut nec se conscii
plerterent cõmunione delicti: nec al¬
terum seueritate paterna. ante emen¬
datõnẽ forsitan sacram̃toꝵ indultu.
subtrarisse uiderent᷑ in aliquo. Hic
namq fuit. immo est apud xp̃m bea¬

Expanded text:
niebat ac laetus et sancto dulcique fovebat niebat ac laetus et sancto dulcique fovebat alloquio, ut, deterso tristiciae perniciosissimum virus, quasi quadam salutaris olei perunctione, exasperata sanaretur austeritas. Dissolucioribus vero ac levioribus acriorem se severioremque semper exibuit. Presbiteris quoque ipsis, quorum officio, constrictus saepe ab episcopis, humilitatis causa noluit, ut diximus, implicari, ita semper ob ministerium sacrificii salutaris quodam remotionis opere conscientiae purae tribuit facultatem, – ut illo cuique pro delicto mordaciter forsitan quippiam, ut assolet, succensenti, illi vero, dum reatum culpamque ignorarent, absque notitia vel participatione alieni reatus corpus dominicum traderent ab altari, – ut nec se conscii plecterent communione delicti nec alterum severitate paterna ante emendationem forsitan sacramentorum indultu subtraxisse viderentur in aliquo. 15. Hic namque fuit, immo est aput Christum bea
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimus pat̾ in cenobio. s et p̃s¬
biteri. multiq in ibi fr̃s potiebant᷑
li ambitõne cessante: illis potissi¬
nium quam sibi dĩ homo meden¬
di delegebat officium: & hoc stude¬
bat omimodis ut unus quisq illi
rei uel studio. in monastĩo deseruii¬
ret: in quo eum dono scĩ sp̃c pollere
eminentius ꝑspexit: atq ideo man¬
suetum aclenem illi ordinabat offi¬
cio. uel loco famulari: ubi mansue¬
tudinis acpacientie bonũ. nullate¬
nus inquietudo decolorar& alt̾ius.
Rursumq suꝑbie forsitan aut ua¬
nitatis uicio notatos. non paciebat᷑
esse sepositos: ne uidicio uirose ac
ꝓprie elationis. inflati altius graui¬
uisq corriierent: cum culpas ac uitia
sua non agnouissent. in medium
crebrius increpati. Siquos sane ut sese
habae natura fragilitatis humane. ela¬
cis tristicie morsib interea nouerat
sauciari: illis quoq inopinantib. ita
spiritalit̃ ex industria blandus suꝑue¬

Expanded text:
beatissimus pater in coenobio, sed et presbeatissimus pater in coenobio, sed et presbiteri multique inibi fratres potiebantur li ambitione cessante, illis potissimum quam sibi Dei homo medendi delegabat officium. 14. Et hoc studebat omnimodis, ut unusquisque illi rei vel studio in monasterio deserviret, in quo eum dono sancti Spiritus pollere eminentius praespexisset. Atque ideo mansuetum ac lenem illi ordinabat officio vel loco famulari, ubi mansuetudinis ac patientiae bonum nullatenus inquietudo decoloraret alterius; rursumque superbiae forsitan aut vanitatis naevo notatos non patiebatur esse sepositos, ne iudicio virosae ac propriae elationis inflati, altius graviusque corruerent, cum culpas ac vitia sua non agnovissent, in medium crebrius increpati. Si quos sane, ut sese habet natura fragilitatis humane, aedacis tristiciae morsibus interea noverat sauciari, illis quoque inopinantibus, ita spiritaliter ex industria blandus superve
Abbreviated transcription (Latin):
tate surrexit. Quo gaucdio atq mira¬
culo. non solum ip̃a suiq. uerum etiã
curitas maxima lugdunensiũ exul¬
tatione mira releuata.atq letata est
Cum gͦ fama uitaq uiri. uirtutum
relatõne succrescer&: tanta miseroꝵ
aceruatim cepit in monast̾ium t̃ba
concurrere: ut seculariũ immo tri¬
bulantiũ multitudo. pene cat̾ĩus
uideretur num̃osior monachorũ.
Interea dum imbi mox ñnulli alii
etiam post bidui tͥdiuq. quidam
uͦ post mensib. commoda uotiua
ꝑcipiunt: dĩ sc̃s manũ ad salutare
compendium mittens. fatigatõnẽ
miseris auferebat. Tabat gͦ suppli¬
cib atq sospitib deportanda illigan¬
daq infirmis cum scĩ olei qͣntita¬
te. suꝑuis contͣria larius ac miseri¬
is scripta mancdata. Que ita cooꝑan¬
te fide. porrigebant inꝓuinciis lon¬
ge positis medicinã: ut illi quoq
obtinebant qui eius in monaffio
p̃sentabantur aspectui. Neq solus

Expanded text:
itate, surrexit. Quo gaudio atque miraitate, surrexit. Quo gaudio atque miraculo non solum ipsa suique, verum etiam civitas maxima Lugdunensium exultatione mira relevata atque laetata est. 13. Cum ergo fama vitaque viri virtutum dilatatione succresceret, tanta miserorum acervatim coepit in monasterium turba concurrere, ut secularium, immo tribulantium multitudo paene catervis videretur numerosior monachorum. Interea dum inibi mox nonnulli, alii etiam post bidui triduique, quidam vero post mensibus quommoda votiva percipiunt, Dei sanctus mainum ad salutare compendium mittens, fatigationem miseris auferebat. Dabat ergo subplicibus atque sospitibus deportanda inligandaque infirmis cum sancti olei quantitate superius contra larvis ac miseris scripta mandata, quae ita, quooperante fide, porrigebant in provinciis longe positis medicinam, ut illi quoque obtinebant, qui eius in monasterio praesentabantur aspectui. Neque solus