comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gibr Et qñ in alus non patitur nisi fortẽ non ẽ ꝑsecutio compritanda
qnree gothornm in ip̃a gothia psecutus ẽ xp̃ianos crudelitite rm̃abili
tunc illic pne̾i fuerant. ⁊ scista uidisse incũctant recorlabantur andi¬
uimus. Quid modo in perside non neita in xp̃ianos ferbuit ꝑsecutio
s̾itam̃ iam quieuit. ut fugientes inde non nulli usq ad romana opor¬
da peruenert. Hec atq hũiusmedi mͥ cogitanti non uidetur ẽe defini¬
endiis numerus ꝑsecutionu quib exer̃ceri oportet ẽccliam. S rurs.¬
sri affirmare aliquas futuras regib preter illam nouissimat¬
affirmare aliqͥ de qua nullus ãbigit xp̃ianus. non minorisest
temeritatis.itaq hoc in medio relmn quimus neutram partem q¬
stionis huns astruentes siue destruentes tantũmedo ab affirmãdi
quollibet horum aucdaci p̃sũpsione reuocantes illam sane ꝑsecati

Expanded text:
gibus, et quando in aliis non patitur? Nisi forte non est persecutio conputanda, gibus, et quando in aliis non patitur? Nisi forte non est persecutio conputanda, quando rex Gothorum in ipsa Gothia persecutus est Christianos crudelitate mirabili,tunc illic pueri fuerant et se ista uidisse incunctanter recordabantur, audiuimus? Quid modo in Perside? Nonne ita in Christianos ferbuit persecutio si tamen iam quieuit, ut fugientes inde nonnulli usque ad Romana oppida peruenerint? Haec adque huius modi mihi cogitanti non uidetur esse definiendus numerus persecutionum, quibus exerceri oportet ecclesiam. Sed rursus adfirmare aliquas futuras a regibus praeter illam nouissimam, de qua nullus ambigit Christianus, non minoris est temeritatis. Itaque hoc in medio reluaestionis hujus astruentes, sive destruentes, sed tantummodo ab affirmandi quodlibet horum audaci praesumptione revocantes. CAPUT LI
Abbreviated transcription (Latin):
sumnoqem non numerant in decem. in ip̃e non ẽ eccliam ꝑsecutus
qui ep̃ianos lberales litteras dccere ac discere uetuit. sub quo ualentir¬
ꝓusmaior qui post cum tertius imperato: fuit. fidem xp̃rane cõfes¬
sorextitit militiaq prinatus ẽ. Ut omictam que apud antiocbiam
facere ceperat nisi unius fidelissimi ⁊ cõstantissimi iuuenis qui mul¬
tisut torquerent᷑ ad prehensis. ꝓtotum diem primus ẽ tortus interun¬
gulas cruciatusq psallentis libertatem atq hylaritatem miratus bor¬
r̾uisset ⁊ inceteris et deformius erubescere timuisset Postremo nr̃a
memoria. Ualens supradicti. Walentiniani frater arrianus nonere
magna persecutione ꝑorientis partes catholicam uastauit eccleu̾am
Muale est autem non considerare eccłiam ꝑtotum muidum fructe¬
fic̾ante atq crescente posse inaliquib gentib ꝑsecutioner patiare¬

Expanded text:
Iuliano, quem non numerant in decem? An ipse non est ecclesiam persecutus, Iuliano, quem non numerant in decem? An ipse non est ecclesiam persecutus, qui Christianos liberales litteras docere ac discere uetuit? Sub quo Valentinianus maior, qui post eum tertius imperator fuit, fidei Christianae confessor exstitit militiaque priuatus est; ut omittam quae aput Antiochiam facere coeperat, nisi unius fidelissimi et constantissimi iuuenis, qui multis, ut torquerentur, adprehensis per totum diem primus est tortus, inter ungulas cruciatusque psallentis libertatem adque hilaritatem miratus horruisset et in ceteris deformius erubescere timuisset. Postremo nostra memoria Valens, supradicti Valentiniani frater, Arianus, nonne magna persecutione per Orientis partes catholicam uastauit ecclesiam? Quale est autem, non considerare ecclesiam per totum mundum fructificantem adque crescentem posse in aliquibus gentibus persecutionem pati a re
Abbreviated transcription (Latin):
que ad eorpus pertinẽt. non qua ip̃m caput ẽ appetituers ecisum
factu e abi beitus stephanus lapidatus ẽ. ubi iacob frater iokans
Sladio trucidatus ubi apostolus petrus ut crcderetur inchasus sapan¬
gelum libatus ubi fugati atq dispersi hierosolimis fr̃es. bi sarus
Qui postea paulus a põstolus fcũs est uastabat ecelesiam ubrũe queo
um fidem quam persequebatur euangelicins. qualia factebat ẽ passꝰ
sire per indeim sine ꝑ alias gentes quatũq ep̃mn feruentossieronp¬
dicabat. Surergo en a nerone uidetur ordiendurenm ad reroniẽ
dempora inter ritrocissi mas persecutiones de quib ninis ionespse cntĩe
cemdiere ncelia crescendo pereneit. Qued si aregibi factus ꝑpsecntio¬
nes inmio cxistimantes se debere rex fuit heredes. quietiam pose u¬
srensumi dni granissimam fecit. Teinde quid respondentetiore deus

Expanded text:
quae ad corpus pertinent, non qua ipsum caput est adpetitum et occisum: quae ad corpus pertinent, non qua ipsum caput est adpetitum et occisum: facta est, ubi beatus Stephanus lapidatus est, ubi Iacobus frater Iohannis gladio trucidatus, ubi apostolus Petrus ut occideretur inclusus et per angelum liberatus, ubi fugati adque dispersi de Hierosolymis fratres, ubi Saulus, qui postea Paulus apostolus factus est, uastabat ecclesiam, ubi ipse quoque iam fidem, quam persequebatur, euangelizans, qualia faciebat, est passus, siue per Iudaeam siue per alias gentes, quacumque Christum feruentissimus praedicabat? Quur ergo eis a Nerone uidetur ordiendum, cum ad Neronis tempora inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, ecclesia crescendo peruenerit? Quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant esse debere: rex fuit Herodes, qui etiam post adscensum Domini grauissimam fecit. Deinde quid respondent etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ im amaximiano a decio septimam. Ectauam a ualeriano. ab au¬
cenano nonam Dcimam a diclitiano et maximiano Plagas eͥ
reliotioꝵ qm̃ decem fuer̾t anteqͣ exire inde inciperet populus dei. ꝓu¬
⁊qnp ad hunc intellectu ẽe referendas ut nonissima antrxp̃i persecu¬
tio simił ideratur Undecime plage qua egyptii. dum hostiliter se¬
do eientur ebreos in mari rubro populo dei ꝑ siccum transeumrdeł
queeet urbego ila re gesta in egrpto istas persecutiones prophe¬
bei u gnifientas ecẽ non arbitor. quaius abeis aui he putant ete¬
quisite ⁊ ingemose. illa singula his singuł cõparata indeantar ꝓoreꝓ¬
pbetico spirit s comectura mentis humane que iquando iduet
peruenit aliqñ falltur. Q uid enim qui hoc sentuit dictur srui dt
psecutione qua ip̃e dñs crucifiens ẽ in quo eam numero positure sunt
peaut he cxcepta eristimant. cõputandu: tanꝗͣ ile ntime ide sint

Expanded text:
tam a Maximino, a Decio septimam, octauam a Valeriano, ab Autam a Maximino, a Decio septimam, octauam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano et Maximiano. Plagas enim Aegyptiorum, quoniam decem fuerunt, antequam exire inde inciperet populus Dei, putant ad hunc intellectum esse referendas, ut nouissima Antichristi persecutio similis uideatur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro populo Dei per siccum transeunte perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab eis. qui hoc putant, equisite et ingeniose illa singula his singulis conpai-ata uideantur, non prophetico spiritu, sed coniectura mentis humanae, quae aliquando ad uerum peruenit, aliquando fallitur. Quid enim, qui hoc sentiunt, dicturi sunt de persecutione, qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero posituri? Si autem hac excepta existimant conputandum, tamquam illae numerandae sint,
Abbreviated transcription (Latin):
psecuntur mores xp̃ianor malor siue falsoꝵ prodest dolentib qm̃ d̾
psitate descendunt qua eos perire nolunt nec impedire alioꝵ salutẽ
Seniq magne consolationes fuint etiam deco: rectionib eor q̃ pioꝵ
qimas tanta icunditate ꝑfundũt quãtis dolorib de sua ꝑditionei
aucuerant Sic in hec seculo in his dieb malis non solum atẽpo
cnuoueis presentie ep̃i ⁊ apostoloꝵ euis s ab ipo abel quem pͥmu
sorto impius frater aecicit. ⁊ deinceps usq in huins seculi interper¬
suctiti omepimundi ⁊ cõsolationes dei peregrinando procurrit eccliat¬
sudonde ne illud quidem temere puto ẽe dicen. Capitulum. E¬
biom du tredendum qd non nullis uisum ẽ uel indetur non ãpli
eceun passuram persecutiones usq ad tempus antixp̃i ꝙͣ qd̾ iam pa
qusppe eceo ut ant ranerone que facta ẽ. Secundam a domitiano
quraano tertiam. Quartam ab antonino. a seuero quintam dex¬

Expanded text:
persequuntur mores Christianorum malorum siue falsorum, prodest dolentibus, quonipersequuntur mores Christianorum malorum siue falsorum, prodest dolentibus, quoniam de caritate descendit, qua eos perire nolunt nec inpedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta iucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciauerunt. Sic in hoc saeculo, in his diebus malis non solum a tempore corporalis praesentiae Christi et apostolorum eius, sed ab ipso Abel, quem primum iustum inpius frater occidit, et deinceps usque in huius saeculi finem inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregrinando procurrit ecclnde ne illud quidem temere puto esse dicendum, sive credendum, quod nonnullis visum est, vel videtur, non amplius Ecclesiam passuram persecquippe conputant a Nerone quae facta est, secundam a Domitiano, a Traiano tertiam, quartam ab Antonino, a Seuero quintam, sex
Abbreviated transcription (Latin):
qstantur haeere nom̃ ⁊ sacramenta xp̃iana ⁊ scripturas. ⁊ pro¬
fesionem magnu dolorem faciunt in cordib pioꝵ quia ⁊ mul
muiti maledia ⁊ inhis inueniũt materiã blasphemandi xp̃im
modi prauis morib ⁊ errorib hoĩum persecutiones patiuntur: qui
nolunt in xp̃o pie uiuere etiam nullo infestante neq uexante cor¬
pus illor ꝑatiuntur quippe hanc persecutionẽ non incorporib. s in
cordib unde illa uox ẽ. secundum multitudinẽ doloꝵ meoꝵ in corde
meo nonait enim in corpõ meo. s rursus qm̃ cogitantur ĩmutablia
duuna promissa. Et quod ait apostolus. nouit dominꝰ qui sunt euis
Suos enim prescuit ⁊ predestinauit. confo:mes ymaginis filii sii
ex eis perire nullus pot. Ideo sequitur in illo psalmo. Comolationes tue
consolauert aĩam mam. Tolo aũt ip̃e qui fit ĩ cordib pioꝵ. quos

Expanded text:
cogitantur habere nomen et sacramenta Christiana et scripturas et procogitantur habere nomen et sacramenta Christiana et scripturas et professionem, magnum dolorem faciunt in cordibus piorum; quia etmulti maledici etiam in his inueniunt materiam blasphemandi Christmodi prauis moribus et erroribus hominum persecutionem patiuntur, qui uolunt in Christo pie uiuere, etiam nullo infestante neque uexante corpus illorum. Patiuntur quippe hanc persecutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo. Non enim ait: In corpore meo. Sed rursus quoniam cogitantur inmutabilia diuina promissa, et quod ait apostolus: Nouit Dominus qui sunt eius quos enim praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, ex eis perire nullus potest: ideo sequitur in illo psalmo: Consolationes tuae iucundauerunt animam meam. Dolor autem ipse, qui fit in cordibus piorum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
tur utrũq ab alterutro ut in ꝑsalmo illam uocem non alunde ag¬
scamus exotam. Secundum multitudine doloꝵ meoꝵ incordẽ
meo consolationes tue iccundauert anima meam. Hinc ẽ illud
apostoli ꝙpe gaudentes. in tribulatione patientes. Nam et id qd̾
ait idem doctor quicumq uolunt in xp̃o pie uiuere persecutionẽs
patiunt᷑. Nullis putandum ẽ de esse posse temporib quia et cum
ꝑi qui foris sunt nonfacientib uidetur ẽẽ tranquillitai ⁊ re uẽa
est᷑ plurimuq coniolationis afferet maxime in firmis. non tam̃
desunt immo multi sunt intus. qui corda pie iuuentium suis ꝑlitiᷤ
moribus cruciant qm̃ per eos blaphematur xp̃iami: ⁊ catholicum
nomen quad quanto carius ẽ eis qui uolunt pie uiuere in xp̃o
tanto magis dolent quod malos intus positos. sit ut minus
gabioꝵ mentes desiderant diligantur. Ip̃i quoq heretiol cum

Expanded text:
tur utrumque ab alterutro. ut in psalmo illam uocem non aliunde agtur utrumque ab alterutro. ut in psalmo illam uocem non aliunde agnoscamus exortam: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae iucundauerunt animam meam. Hinc est et illud apostoli: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Nam et id, quod ait idem doctor: Quicumque uolunt in Christo pie uiuere, persecutionem patiuntur, nullis putandum est deesse posse temporibus. Quia et cum ab eis, qui foris sunt, non saeuientibus uidetur esse tranquillitas et re uera est plurimumque consolationis adfert, maxime infirmis: non tamen desunt, immo multi sunt intus, qui corda pie uiuentium suis perditis moribus cruciant; quoniam per eos blasphematur Christianum et catholicum nomen; quod quanto est carius eis, qui uolunt pie uiuere in Christo, tanto magis dolent, quod per malos intus positos fit, ut minus, quam piorum mentes desiderant, diligatur. Ipsi quoque haeretici, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pe uens illis catholicis membris xp̃i malo suo prosunt dum d̾s utit
⁊ mał bene. ⁊ diligentib eum omnia cooperantur in bonu. Inimi¬
ci enim om̃s eccłesie quolibet errore cecentur uł malitia deprauent
si accipiunt potestatem corporaliter affligendi exercent eius pati¬
entiam si tantũm male sentiendo aduersantur ⁊ exercent eius sapi¬
entiam. Ut aute etiam inimici diligantur. exercent eius beniuo¬
lentia. aut etiam benificentiã siue suadibili doctrina cum eis aga¬
tur siue terribili disciplina. Ac ꝑhoc diabolus princeps impie ciui¬
tatis aduersus peregrinantẽ in hoc mundo cuuitatem dĩ. uasa ꝓpria
commouendo nihił ei nocere permictitur cui proculdubro ⁊ reb pros¬
peris consolatio ut non frangatur aduersis exercitatio ut non corrũ¬
patur prospens ꝑ diuinam p̾rouidentiã precuratur atq ita tempera¬

Expanded text:
pe ueris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur pe ueris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur et malis bene et diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. Inimici enim omnes ecclesiae, quolibet errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent eius patientiam; si tantummodo male sentiendo aduersantur, exercent eius sapientiam; ut autem etiam inimici diligantur, exercent eius beneuolentiam aut etiam beneficentiam, siue suadibili doctrina cum eis agatur siue terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps inpiae ciuitatis aduersus peregrinantem in hoc mundo ciuitatem Dei uasa propria commouendo nihil ei nocere permittitur, cui procul dubio et rebus prosperis consolatio, ut non frangatur aduersis, et rebus aduersis exercitatio, ut non corrumpatur prosperis, per diuinam prouidentiam procuratur, adque ita tempera
Abbreviated transcription (Latin):
munerio ut populi gentium̃ credentes in cum qui pro eoꝵ redemptiõe
crucifirus ẽ xp̃iano amor uenerarentur sanguinem martiꝵ quẽ diabo¬
heo furore fudert Ip̃iq reges quor legib uastabatur eccłia ei nom̃i
salubriter sublerentur qd̾ de terra crudeliter auferre conati sunt. ⁊ falso
deos inciperent ꝑsequi quoꝵ causacultores dei neri fuerant aña ꝑsecuti
Itens aute diabolus templa demonu deseri et in Capitulur. ¶¬
nom̃ liberantis mediatoris currere genus humanu hereticos mou̾
qui sub nccabulo xp̃iano dectrine resisterent xp̃iane quasi possenti
inclifferenter sinc ulla correptione haberi inciitate dei sic̃ auita
Qui ergo in ecclesia xp̃i morbidum aliquid prauumq sapiunt. si cõ¬
recti ut sanum rectumq sapiant resistunt contum aciter suaq pestife¬
ra ⁊ mortifera dogmata emendare nolunt. s defensare persistunt. he¬
retici fiunt. ⁊ foras exeuntes. habentur in exercentib inimicis. ⁊̃ sic qp¬

Expanded text:
ut populi gentium credentes in eum, qui pro eorum redemptione crucifixus est, christiano amore venerarentur sanguinem martyrum, quem diabolico furore fuderunt; ipsique reges, quorum legibus vastabatur Ecclesia, ei nomini salubriter subderentur, quod de terra crudeliter auferre conati sunt, et falsos deos inciperent persequi, quorum causa cultores Dei veri fuerant antea persecutiidens autem diabolus templa daemonum deseri et in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, haereticos mouit, qui sub uocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae, quasi possent indifferenter sine ulla correptione haberi in ciuitate Dei, sicut ciuitas Qui ergo in ecclesia Christi morbidum aliquid prauumque sapiunt, si correpti, ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exercentibus inimicis. Etiam sic quip
Abbreviated transcription (Latin):
nequeunt reperiri. si ergo ut oportet. nihil aliud intueamur ĩ scͥptũi
illis. nisi quid ꝑ homines dixerit dei sp̃s. quicquid ẽ in hebreis codi¬
cib ⁊ non ẽ apud interpretes septuaginta noluit ea ꝑistos. s pilloᷤᷤ
ꝓphetas dei sp̃s dicere. Quicquid uero ẽ aprd septuaginta. ĩ hebrei
autẽ codicib non est. ꝑ istos ea maluit qͣ ꝑillos. idẽm sp̃s dicer̃.
sic ostendens utrosq fuisse prophetas. Isto enim modo alia ꝑ ysa¬
yam.alia per hieremiã. alia per alium aliumq prophetam. uel
aliter.eadem ꝑ hunc ac per illum dixit et uoluit. quiequid porro
apud utrosq inuenitur. per utrosq dicere uoluit unus atq idẽ
sp̃s. S ita ut illi precederẽt ꝓphetando. isti sequerentur ꝓh̾etice
ilos interpretando. quia sicut millis uera et concordantia dicẽtib
unus pacis sp̃s fuit sic ⁊ in istis non secum conferentib. utanq̃ p¬

Expanded text:
nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in scripturis nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in scripturis illis. nisi quid per homines dixerit Dei Spiritus, quidquid est in Hebraeis codicibus et non est aput interpretes septuaginta, noluit ea per istos, sed per illos prophetas Dei Spiritus dicere. Quidquid uero est aput Septuaginta, in Hebraeis autem codicibus non est, per istos ea maluit quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque fuisse prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, alia per Hieremiam, alia per alium aliumque prophetam uel aliter eadem per hunc ac per illum dixit. ut uoluit. Quidquid porro aput utrosque inuenitur, per utrosque dicere uoluit unus adque idem Spiritus; sed ita ut illi praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice illos interpretando; quia sicut in illis uera et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit, sic et in istis non secum conferentibus
Abbreviated transcription (Latin):
debebat int̾pres. s diuinam potius uoluntatem. que mentem re¬
plebat ⁊ regebat interpretis. Non nulli aũt codices grecos inter¬
pretationĩs septuaginta ex hebreis coclicib emendandos putar̾t
Nec tamen ausi sunt detrahere. quod hebrei non habebant.⁊ septu¬
aginta posuert. s tantum mͦ adlider̾t q̃ inhebreis inuenta apud
septuaginta nonerant. Ea que signis quibdam in stellaꝵ modͦ
factis. ad capita eorundem uersuum notauer̾t.q̃ signa asteriscos
uorant. Illa uero que non bent hebrei. Habent aũt sep̾tuaginta simi¬
liter ad capita uersuum iacentib uirgulis sicut scribuntũr uncie si¬
gnauer̾t ⁊ multi codices has notas habentes.usq quaq diffusi st̃
et latini. que autẽ nõ pretermissa uł addita. s aliter dicta sunt. siue
alium sensum faciant. etiam ip̃m non aborrentẽ. siue aliomodo t¬
eundẽ sensum explicare mostrentur. nisi utriusq codicib ĩspectis

Expanded text:
debebat interpres, sed diuinam potius potestatem, quae mentem redebebat interpres, sed diuinam potius potestatem, quae mentem replebat et regebat interpretis. Nonnulli autem codices Graecos interpretationis Septuaginta ex Hebraeis codicibus emendandos putarunt; nec tamen ausi sunt detrahere, quod Hebraei non habebant et Septuaginta posuerunt; sed tantum modo addiderunt, quae in Hebraeis inuenta aput Septuaginta non erant, eaque signis quibusdam in stellarum modum factis ad capita eorundem uersuum notauerunt, quae signa asteriscos uocant. Illa uero, quae non habent Hebraei, habent autem Septuaginta. similiter ad capita uersuum iacentibus uirgulis, sicut scribuntur unciae, signauerunt. Et multi codices has notas habentes usquequaque diffusi sunt et Latini. Quae autem non praetermissa uel addita, sed aliter dicta sunt, siue alium sensum faciant etiam ipsum non abhorrentem, siue alio modo eundem sensum explicare monstrentur, nisi utrisque codicibus inspectis
Abbreviated transcription (Latin):
pretationis sue septuaginta docti more hominu contulissent
lit quod placuiss omnib hoc maneret. nullꝰ eis inus int̾pres
debiit anteponi. cum uero tantum in eis signu diuinitatis
apparuit. Profecto quisquis alius illarum scripturaꝵ ex hebrea ĩ
quãlibet aliam linguam interpres ẽ uerax. aut congruit illis sep¬
tuagita interpretib aut si nõ congruere uidetur. alt̾itudo ibi ꝓphe¬
tica ẽẽ credenda ẽ. Sp̃s enim qui in ꝓphetis erat. qñ illa dixerunt
idem ip̃e erat in septuaginta uiris. quando illa interpretati sunt
Quis profecto auctorit᷑ate diuina. ⁊ aliud dicere potuit tanqͣ pro
pheta ille utrũq dixiss. quia utrũq idem sp̃s diceret. ⁊ hoc ip̃m
aliter. ut non eadem uerba idem tamẽ sensus bene intelligentibꝰ
dilucesceret. ⁊ aliquid p̾termicteret ⁊ aliquid adlere.ut etiam hĩc
ostenderetur. non humanã fuisse in illo opere ẜuitutẽ. qua u̾bis

Expanded text:
pretationis suae Septuaginta docti more hominum contulissent, pretationis suae Septuaginta docti more hominum contulissent, ut quod placuisset omnibus, hoc maneret, nullus eis unus interpres debuit anteponi; cum vero tantum in eis signum divinitatis apparuit, profecto quisquis alius illarum Scripturarum ex Hebraea in quamlibet aliam linguam interpres est verax, aut congruit illis septuaginta interpretibus, aut si non congruere videtur, altitudo ibi prophetica esse credenda est. Spiritus enim qui in prophetis erat, quando illa dixerunt, idem ipse erat etiam in septuaginta viris, quando illa interpretati sunt: qui profecto auctoritate divina et aliud dicere potuit, tanquam prpheta ille utrumque dixisset, quia utrumque idem Spiritus diceret, et hoc ipsum aliter, ut, si non eadem uerba, idem tamen sensus bene intellegentibus dilucesceret, et aliquid praetermittere et aliquid addere, ut etiam hinc ostenderetur non humanam fuisse in illo opere seruitutem, quam uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
am cum fuerint et ili intpretes qui ex hebra. Capitulurene¬
singua ingrecam sacra illa eloquia transtulert. sic̃ aquila symac
theodotion. sicut etiam illa interpretatio cuiꝰ auctor non apparetat
obhe sine nomine interpretis quinta editio nũcupatur. Hanc tem
que septuagita ẽ tanqͣ sola eẽt. sic recipit ecc̾. ea que utuntir greci
popli xp̃iam quor pleriq utrum alia sit aliqua ignorant ex lrc
Reptiagita interpretatione etiam in latinam linguam in t̾portet
exgreco s ex hebreo in latinu eloquiu easdem scripturas coueteit
s e̾ius cam̃ litteraꝵ laborem qͣruis uidei fateantur ẽe ueracer. sep¬
tuaginta uero interpretes. ĩmultis errasse cõtẽpnant tam̃ ecclie
tot hoĩum auctoritati abeleaçaro tune pontifice. ad hoctantur opie
elector neminer iuidicant preferendum quia ⁊ si non in eis unus
apparuisset sp̃s sine dubitatione diuinus. s interse uerba inter¬

Expanded text:
am cum fuerint et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecam sacra illa eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus, Theodotion; sicut etiam illa est interpretatio, cujus auctor non apparet, et ob hoc sine nomine interpretis, Quinta editio nuncupatur; hanc tamen quae Septuaginta est, tanquam sola esset, sic recepit Ecclesia, eaque utuntur Graeci populi christiani, quorum plerique utrum alia sit aliqua ignorant. Ex hac Septuaginta interpretatione, etiam in Latinam linguam interpretatuex Graeco, sed ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas converterit. Sed ejus tam litteratum laborem quamvis Judaei fateantur esse veracem, Septuaginta vero interpretes in multis errasse contendant, tamen Ecclesia Christi tot hominum auctoritati, ab Eleazaro tunc pontifice ad hoc tantum opus electorum, neminem judicat praeferendum, quia etsi non in eis unus apparuisset Spiritus, sine dubitatione divinus, sed inter se verba inter
Abbreviated transcription (Latin):
poit resurrectione stupentib cum discipulis suis aperuit sensum. ut ĩ¬
pelligerent scripturas. ⁊ diẽ eis qm̃ sic scriptum ẽ. ⁊ sic oportebat xp̃m pa¬

Expanded text:
post resurrectionem stupentibus cum discipulis suis aperuit sensum, ut inpost resurrectionem stupentibus cum discipulis suis aperuit sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis, Quoniam sic scriptum est, et sic oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
pulos quos ⁊ apostolos nominauit humiliternatos in honorãtos ĩ lit¬
pepotosut quiequid magnum ẽẽt et facerent. ip̃e meis ẽẽt ⁊ faceret
¶it intereos unum quo malo utens bene ⁊ sue passionis imple̾t¬
do quntum peius oportebat presentiam corporalem sc̃o euangelio
passus e mortuus ẽ. resurrexit. passione ostendens. quid sustiñere ꝓ
pesitate resurrectione quid sperare in eternitate debeamus. exce¬
penaltitutine sacramenti qua sangius eius in remissione fusus ẽ
ptecator Gonuersatus ẽ interra quadraginta dies cum discipuliꝰ
sceutq ip̃is uidentib ascendit in celum. ⁊ post dies decem misit
promisum sp̃m scum cuius uemientis in eos qui crediderint tũc
pcoin Cut maximũ ⁊ maxime necessarium ut imusquisq eoꝵ
linerius om̃ium gentiu loqueretur. ita significans utilitatem
nolice eeclesie ꝑ om̃s gentes futuram ac sic lĩguis oĩb locutu

Expanded text:
pulos, quos et Apostolos nominavit , humiliter natos, inhonoratos, illitpulos, quos et Apostolos nominavit , humiliter natos, inhonoratos, illitteratos; ut quidquid magnum essent et facerent, ipse in eis esset et faceret. Habuit inter eos unum, quo malo utens bene, et suae passionis dispto, quantum per eius oportebat praesentiam corporalem, sancto euangelio passus est, mortuus est, resurrexit, passione ostendens quid sustinere pro ueritate, resurrectione quid sperare in aeternitate debeamus, excepta altitudine sacramenti, qua sanguis eius in remissionem fusus est peccatorum. Conuersatus est in teiTa quadraginta dies cum discipulis suis adque ipsis uidentibus adscendit in caelum et post dies decem misit promissum Spiritum sanctum; cuius ueni. entis in eos qui crediderant tunc signum erat maximum et maxime necessarium, ut unusquisque eorum linguis omnium gentium catholicae Ecclesiae per omnes gentes futuram, ac sic linguis omnibus locutu
Abbreviated transcription (Latin):
dabit. Nunc aute qñ ⁊ hi replent eccłias quos tanqͣ in aera uẽti¬
latio seꝑauit. non apparet tanta gloria domus huius quanta tũe
apparebit. qn̾ quis ibi erit. semꝑ e̾rit ẜeb malis Capitulu. 4ꝯ¬
molestuis tẽptationu periculis eruditur . sola spe gaudens. qñ sanͦ
gaudet. Multi reprobi miscentur bonis. utriq tamͣ in sagenã
euangelicam colliguntur. et in hoc mundo tanqͣ ĩ mari utĩq in¬
cluisi. retib in discrete natant donec perueniatur ad litus. ubi
mali segregentur a bonis. aibonis tanqͣ intemplo sit deus dĩa¬
mamioreqointe uocem mine agnoscimus ciũ impleri quilo¬
meñtor i psaino atq dicebat a nuctiaui et locutus sum. mul¬
quabturunt supernumer Hoc fit nunt ex quo primu pos p̃turso¬
tio si tosannu deinde pos proprium anuctiauit ⁊ locutus ẽ dicẽs
no fuenitentiam aporopinquabit enim regnu celor. Elegit disci¬

Expanded text:
dabit. Nunc autem, quando et hi replent ecclesias, quos tamquam in area uentidabit. Nunc autem, quando et hi replent ecclesias, quos tamquam in area uentilatio separabit, non apparet tanta gloria domus huius, quanta tunc apparebit, quando, quisquis ibi erit, semper erit. CAPUT molestiis, tentationum periculis eruditur, sola spe gaudens, quando sanum gaudet, multi reprobi miscentur bonis et utrique tamquam in sagenam euangelicam colliguntur et in hoc mundo tamquam in mari utrique inclusi retibus indiscrete natant, donec perueniatur ad litus, ubi mali segregentur a bonis, et in bonis tamquam in templo suo sit Deus roinde uocem nunc agnoscimus eius inpleri, qui loquebatur in psalmo adque dicebat: Adnuntiaui et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Hoc fit nunc, ex quo primum per os praecursoris sui Iohannis, deinde ppoenitentiam, appropinquavit enim regnum coelorum . Elegit disci
Abbreviated transcription (Latin):
ficabat utiq xp̃m Naior ẽ itaq gloria domus huiꝰ nom testam̃¬
ti ꝙͣ comus prioris ueteris testam̃ti. Et tunc apparebit maio cum de¬
dicabitur. Tunc eni ueniet desideratus cunctis gentib. sicut legit̃
in hebreo.Nam primus eius aduentus nõ dum etat desideratus c̾ũca
gentib. non enim quem deberent desiderare sciebant in quem ñ
crediderant. Tunc etiam secundum septuaginta interpretes. quia
⁊ ip̃e propheticus ẜmo ẽ. Wenient que electa sunt dñi. de cuncas gen¬
tib Tunc enim uere non uenient nisi electa de quib dicit aposto¬
lus.Sicut elegit nos imp̃o ante mundi constitutionẽ. Ip̃e quippe
architectus qu̾i dieit. multi uocati pauci uero electi. non de his qui
nontisic uenert. ut de conuiuo prohicerẽtur s de electis demostra¬
turus ẽ hedificatam domu que nullam rumam deinceps formi¬

Expanded text:
ficabat utique Christum. Maior est itaque gloria domus huius noui testameficabat utique Christum. Maior est itaque gloria domus huius noui testamenti quam domus prioris ueteris testamenti, et tunc apparebit maior cum dedicabitur. Tunc enim ueniet desideratus cunctis gentibus, sicut legitur in Hebraeo. Nam primus eius aduentus nondum erat desideratus omnibus gentibus. Non enim quem deberent desiderare sciebant, in quem non crediderant. Tunc etiam secundum septuaginta interpretes quia et ipse propheticus sensus est uenient quae electa sunt Domini de cunctis gentibus. Tunc enim uere non uenient nisi electa, de quibus dicit apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem. Ipse quippe architectus, qui dixit: Multi uocati, pauci uero electi, non de his, qui uocati sic uenerunt, ut de conuiuio proicerentur, sed de electis demonstraturus eat aedificatam domum, quae nullam ruinam deinceps formi
Abbreviated transcription (Latin):
completa ẽ. ex quo enim est instauratum. nunqͣ ostenditur habu¬
ĩssotantam gloriam quantam habuit tempore salomonis. Immo
potius ostenditur primu cessatione prophecie fuisse domus illuis glo¬
ritdiminuta. Seinde ip̃ius gentis clacdib tantis usq adultimu ex¬
ridum quod fcũm ẽ a romãnis. sicut ea que sup̾ sunt commemorata
testatur Mec antem domus ad nouum pertmens testam̃tur. tanto utiq
maioris ẽ glorie quanto meliores sunt lapides uini quib crelentib
renouatisq construitur. Sedideo ꝑ istauratione templi illius signifi¬
eata ẽ quia ip̃a renonatio illius hedificu significat eloquio prophetico
alteru testamentu quad appellatur nouu Queel ergo deus dixit per
memoratum prophetam. ⁊ dabo pacem ĩ loco isto. ꝑ significante locᷤᷤ
significat locus iste. qm̃ omnia significantia uidentur quẽ ad mod
eãrum rerum quas significant substiner̾ personas. sic̃ dictum est

Expanded text:
conpleta est. Ex quo enim est instauratum, numquam ostenditur habuisse tantam gloriam, quantam habuit tempore Salomonis; immo potius ostenditur primum cessatione prophetiae fuisse domus illius gloriam diminutam, deinde ipsius gentis cladibus tantis usque ad ultimum excidium, quod factum est a Romanis, sicut ea, quae supra sunt commemorata testantur. Haec autem domus ad nouum pertinens testamentum tanto utique maioris est gloriae, quanto meliores sunt lapides uiui, quibus credentibus renouatisque construitur. Sed ideo per instaurationem templi illius significata est, quia ipsa renouatio illius aedificii significat eloquio prophetico alterum testamentum, quod appellatur nouum. Quod ergo Deus dixit per memoratum prophetam: Et dabo pacem in loco isto, per significantem locum significat locus iste. Quoniam omnia significantia uidentur quodam modo earum rerum, quas significant, sustinere personas; sicut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
uitotim iudeam ⁊ samai̾am ⁊usq infines terre Primu se ab ie¬
rinalem diffudit eccłia ⁊ cum in iudea atq samaia plurimi credidi
resinalias gentes itũ ẽ eis. ãnũctiantib euagim quos ip̃e sicut
luminaru ⁊ aptauerit uerbo. ⁊ accendebat sp̃ũ sc̃õ Dreerat eĩ eis
honto tmere eos Quiccidunt corpus. aĩam autem nõ pñt eccidere
ui ut frigidi timore non eent igne caritatis ardebanteenoq
non solir p ipos qui eum et ante passionem a post resurrectione
norfolt⁊ audierant uer etiam post obitum eor anter horrẽtlot

Expanded text:
tota Judaea et Samaria, et usque in fines terrae : primum se ab Jerusalem diffudit Ecclesia, et cum in Judaea atque Samaria plurimi credidissent, et in alias gentes itum est, eis annuntiantibus Evangelium, quos ipse, sicut luminaria, et aptaverat verbo, et accenderat Spiritu sancto. Dixerat enim eis, Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. Qui ut frigidi timore non essent, igne caritatis ardebant. Denique non solum per ipsos, qui eum et ante passionem et post resurrectionem uiderant et audierant, uerum etiam post obitum eorum per posteros
Abbreviated transcription (Latin):
moriendo transibunt. Idem propheta testatur dicens. Qm̃
diebus multis sedebunt filii isrł sine rege. sine principe. si
ne sacrificio. sine altari. smne sacerdotio. sine manifestatio¬
nib. Quis non uideat nunc sic eẽ iudeos. Sed quid adum¬
gat audiamus. ⁊ postea inquit. reuertentur filii isrł ⁊ĩgrẽt
dauid regis nomine significatus intelligitur xp̃s. quia factus est
sicut dicit apostolus ex semine dauid secundum carnem. Prenuncti¬
auit iste p̃rophet.a etiam tertio die xp̃i resurrectioner futuram.i
sicut eniam prophetica altitudine pronunctiari oportehat.iibi. ait
san abit nos post biduum. in die tertio resurgemus. Secundumi
hxe enim nobis dicit apostolus. Si resurrexistis cum ep̃o que sursũ
sunt querite Nmos quoꝵ de rebus talib sic prophetat. Pdyara
inqiut te ut inucces deum tum isrł. quia ecce ego firimans toni¬
ficabo ea sicut dies secłi. ita ut exquirant me residui hominum

Expanded text:
moriendo transibunt, idem propheta testatur dicens: Quoniam moriendo transibunt, idem propheta testatur dicens: Quoniam diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine 20 sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus. Quis non uideat nunc sic esse Iudaeos? Sed quid adiungat, audiamus. Et postea, inquit, reuertentur filii Israel et inquDauid regis nomine significatus intellegitur Christus, quia factus est, sicut dicit apostolus, ex semine Dauid secundum carnem. Praenuntiauit iste prsicut eam prophetica altitudine praenuntiari oportebat, ubi ait: Sanabit nos post biduum, in die tertio resurgemus . Secundum hoc enim nobis dicit Apostolus, Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite . Amos quoque de rebus talibus sic prophetat: Praepara, inquit, te, ut inuoces Deum tuum Israel; quia ecce ego firmans tonificabo ea sicut dies saeculi; ita ut exquirant me residui hominum et
Abbreviated transcription (Latin):
quo dictum ẽ eis. non populus meus uos. uccabuntur ⁊ ip̃i filii
dei nim. Hoc testimoniu ꝓpheticum. de uocatione populi genti
qui prius non pertinebat ad deum. etiam apostoli intellexert
Ẽt quia ip̃e quoq populus gentium spiritualiter ẽ in filuis a¬
brahe. ac ꝑ hoc recte dicitur ĩfrł. Pꝑea sequitur a dicit. Et congre¬
gabuntur filii iuda. ⁊ filii isrł m idip̃m.⁊ ponent sibi princip̾at᷑
unu ⁊ ascendent at̾ra. Hoc si ad huc uelimus exponẽ eloquii
ꝓphetici. obtundetur sapor. Recolatur tamen lapis ille anguho¬
ris. ⁊ duo parietes. unus ex iudeis alter exgentib. Ille noĩe
filior iuda. Iste nomine filiorum isrł. Eidem uni principatu
inidip̃m innitentes ⁊ ascendentes agnoscatur a terra. Istos
aũt carnaliter isrłitas qui numc nolunt credere in xp̃m. po¬
stea credituros .a. filios eorum. Nam utiq isti in suum locum

Expanded text:
quo dictum est eis: Non populus meus uos, uocabuntur et ipsi filii quo dictum est eis: Non populus meus uos, uocabuntur et ipsi filii Dei uiui. Hoc testimonium propheticum de uocatione populi gentium, qui prius non per- 5 tinebat ad Deum, etiam apostoli intellexerunt. Et quia ipse quoque populus gentium spiritaliter est in filiis Abrahae ac per hoc recte dicitur Israel, propterea sequitur et dicit: Et congregabuntur filii Iuda et filii Israel in id ipsum, et ponent sibi principatum unum et adscenlodent a terra. Hoc si adhuc uelimus exponere, eloquii prophetici obtundetur sapor. Recolatur tamen lapis ille angularis et duo parietes, unus ex Iudaeis, alter ex gentibus; ille nomine filiorum Iuda, iste nomine filiorum Israel, eidem uni principatui suo in id ipsum innitentes et adscendentes agnoscantur i5 a terra. Istos autem carnaliter Israelitas, qui nunc nolunt credere in Christum, postea credituros, id est filios eorum nam utique isti in suum locum
Abbreviated transcription (Latin):
eo usq regnauit ac ꝓhoc pea tempora isti uelut fontes prophçie
pariter er̾upert. qñ regnu defecit assiriu. cepitq romanu. Ut
scilicet quẽ ad modum regni assirioru primo tempore extitit a¬
braham. cum ꝓmissiones apertissime fierent. in eius semine be¬
necdictionis om̃iu gentiu. ita occidentalis babillonis exordio qͦ
fuerat xp̃s imperañte uenturꝰ in quo implerentur illa ꝓmissa
ora prophetaru. non solum loquentiu. ueꝵ etiam scribentiu in
tante rei future testimoniu soluerentur. Gum enim prophete
nunqͣ fere defuissent popło isrł ex quo ibi reges ẽe cepert. In usꝰ
tantumodo eorum fuere non gentium. Quando ante scriptua
manifestius prophetica condebaturq gentib qñdoq prodesset
tunc oportebat incipere qñ condebatur hec ciuitas que gentib
quidẽ lequitur. s tanto operosius penetratur. s aliquid inde su

Expanded text:
eo usque regnauit; ac per hoc per ea tempora isti uelut fontes prophetiae eo usque regnauit; ac per hoc per ea tempora isti uelut fontes prophetiae pariter eruperunt, quando regnum defecit Assyrium coepitque Romanum; ut scilicet, quem ad modum regni Assyriorum primo tempore exstitit Abraham, cui promissiones apertissimae fierent in eius semine benedictionis omnium gentium, ita occidentalis Babylonis exordio, qua fuerat Christus imperante uenturus, in quo inplerentur illa promissa, oracula prophetarum non solum loquentium, uerum etiam scribentium in tantae rei futurae testimonnunquam fere defuissent populo Israel, ex quo ibi reges esse coeperunt, in usum tantummodo eorum fuere, non gentium: quando autem ea scriptura manifestius prophetica condebatur, quae gentibus quandoque prodesset, tunc oportebat inciperet, quando condebatur haec civitas, quae gentibquidem loquitur, tanto operosius penetratur. Sed aliquid inde sum
Abbreviated transcription (Latin):
mos. siue supradicti prophete. siue quod magis phibetur al¬
terius. qui non propheta ecdem nomine uccabatur. eosdem
reges quattuor quos posuit osee incapite libri sui ponit quor
dieb se prophetasse preloquitur. Ncheas etiam eadem sue ꝓ¬
pheçie cominemorat tempora.post dies ocie.Nam tres qui se¬
cuntur reges nominat.quos et osee nominauit.ioathan.⁊
achas ⁊ ecechiam. Hii sunt quos ecclem tempore simul pro¬
phetasse ex eorum litteris inuenitur. Ius adiugnitur ionaᷤ
ecdem gia rege regnante. ⁊ iohel cum iam regn̾aret ioatban
qui successit ocie. s istoꝵ prophetar duor tp̃a in cronicis non ĩ eorur
libris potiumus inuenire.qm̃ de suis dieb tacent. Tenduntur
autem hi dies arege latinor proca. siue superiore auentino. usq
ad regem romulu iam romanũ. ueletiam usq ad regni pͥmor¬
dia successoris eius nume pompilii. Excchias quippẽ rex iuda

Expanded text:
mos, siue supradicti prophetae siue, quod magis perhibetur, almos, siue supradicti prophetae siue, quod magis perhibetur, alterius qui non propheta eodem nomine uocabatur, eosdem reges quattuor, quos posuit Osee, in capite libri sui ponit, quorum diebus se prophetasse praeloquitur. Michaeas etiam eadem suae prophetiae commemorat tempora post dies Oziae. Nam tres qui sequuntur reges nominat, quos et Osee nominauit, Ioatham et Achaz et Ezechian. Hi sunt, quos eodem tempore simul prophetasse ex eorum litteris inuenitur. His adiungitur Ionas eodem Ozia rege regnante et Ioel, cum iam regnaret Ioatham, qui successit Oziae. Sed istorum prophetarum duorum tempora in chronicis, non in eorum libris potuimus inuenire, quoniam de suis diebus tacent. Tenduntur autem hi dies a rege Latinorum Proca siue superiore Auentino usque ad regem Romulum iam Romanum, uel etiam usque ad regni primordia successoris eius Numae Pompilii Ezechias quippe rex Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
Sub dario ergo rege persarum. impletis septuaginta annis
quos hieremias p̾ropheta dixerat. redita est iudeis soluta cap¬
tiuitate libertas. regnante romanoꝵ rege tarquinio. quo expł¬
so etiam ip̃i a regum suorum dominatione liberi c̃ẽ cepert. Usq
ad hoc tempus p̾phetas h̾uit populus isrł. qui cum multi fue¬
rint paucoꝵ et apud iudeos ⁊ apud nos canonica scriptura re¬
tmentur.De quib me aliqua proposituru ẽẽ promisi in hoc libͦ
cum claudẽm suꝑiorem. ꝙ iam uideo esse faciendñ. Capitulu
ora paululu recurramus. Incapite libri Osee prophete. ꝗ ꝑm
induodecim ponitur scriptum ẽ. Ubum dnĩ quod fcũm ẽ ad osee
in dieb osye. ⁊ioathã et achas. ⁊ eçechie regum iuda. Amos qͦ¬
indieb regis ocie prophetasse se scribit:. addidit etiam hiero¬
boam regẽm ii̾rł. qui ꝑ eosclem dies fuit. nec ysayas filius a¬

Expanded text:
Sub Dario ergo rege Persarum inpletis septuaginta annis, Sub Dario ergo rege Persarum inpletis septuaginta annis, quos Hieremias propheta praedixerat, reddita est Iudaeis soluta captiuitate libertas, regnante Romanorum septimo rege Tarquinio. Quo expulso etiam ipsi a regum suorum dominatione liberi esse coeperunt. Usque ad hoc tempus prophetas habuit populus Israel; qui cum multi fuerint, paucorum et aput Iudaeos et aput nos canonica scripta retinentur. De quibus me aliqua positurum esse promisi in hoc libro, cum clauderem superiorem, quod iam uideo esse faciendum. CAPUT ora paululum recurramus. In capite libri Osee prophetae, qui primus in duodecim ponitur, ita scriptum est: Verbum Domini, quod factum est ad Osee in diebus Oziae et Ioatham et Achaz et Ezechiae regum Iuda. Amos quoque diebus regis Oziae prophetasse se scribit; addit etiam Hieroboam regem Israel, qui per eosdem dies fuit. Nec non Esaias, filius A
Abbreviated transcription (Latin):
numentoꝵ qd̾ ad litteras actinet posteris reliquerũt.nisĩ ꝙ solõ
quasdam leges atheniensib dedisse ꝑhibetur. Tales uͦ fisicꝰ fuit¬
⁊ suorum dogmatum libros reliquit eoꝙ captiuitatis iudaice
tp̃ore. ⁊ anax̾imander ⁊ anaximanes ⁊ uenofanes phisici clãu¬
erunt tunc pythagoras ex quo cepert appellari philosophi.
tr idem tempꝰ cỹrus rex persarum ꝗ etiã Capitulum.26.
caldeis ⁊ assiriis imperabat relaxata aliquanta captiuitate
iudeoꝵ. quinquaginta milia hominu ex eis ad instaurandũ
templum regredĩ fecit. aquib tantu prima cepta fundamina
⁊ altare cõstrũctum ẽ. Incursantib aũt hostib. nequaq ꝓgredi
hedificando ualuer̾t. Dilatumq opus ẽ usq ad darium. P idẽ
tempus etiam illa sunt gesta que conscripta sunt in libro iudith
que: sane incanone scrip̾turaru uidei non receppisse dicuntur.

Expanded text:
numentorum, quod ad litteras adtinet, posteris reliquerant, nisi quod Solon numentorum, quod ad litteras adtinet, posteris reliquerant, nisi quod Solon quasdam leges Atheniensibus dedisse perhibetur; Thales uero physicus fuit et suorum dogmatum libros reliquit. Eo captiuitatis Iudaicae tempore et Anaximander et Anaximenes et Xenophanes physici claruerunt. Tunr idem tempus Cyrus, rex Persarum, qui etiam Chaldaeis et Assyriis imperabat, relaxata aliquanta captiuitate Iudaeorum, quinquaginta milia hominum ex eis ad instaurandum templum regredi fecit. A quibus tantum prima coepta fundamina et altare constructum est. Incursantibus autem hostibus nequaquam progredi aedificando ualuerunt, dilatumque opus est usque ad Darium. Per idem tempus etiam illa sunt gesta, quae conscripta sunt in libro Iudith; quem sane in canone scripturarum Iudaei non recepisse dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
se a quo impio rege propheta ysayas phibetur occi̾sus. sami¬
qui successerat anchomartio. ductus ẽ caꝑtiuus ĩ babilõ̾a
constructo. Increꝑan. tes enim eos prophete de migtatib
umpictatib sis.hec eis uentura predixerant. maximre
hieremias qui etiam numerum defimuit amioꝵ. gto tp̃or̃
putaus mytisenens auus ex septem sapientib fuiste pẽ¬
hibetur ꝗnq ceteros qui usq septem nimerentur ghibe¬
tiquem supra cõmemorauius ⁊ hiuc pyttaco adcbiit
eo tempo re fuisse scaribit eusebis quo captius dei popul
inbabilloma tenebatur. Hii sunt autẽ solon atheniensis.t
Ghilon lacedemonius. Perrandrus chorinthius. Cleubulꝰ
ludius bias. pͥencus. Omnes hii septem appellati sapien¬
tes post pcctus theo legos claruerunt quia genere uite qͥ¬
dam laudabili. prãstabant hominib cetens ⁊ morum nõ nlła
precepta sententiaru breuitate complexi sunt. Niluil autẽ mo¬

Expanded text:
sse, a quo inpio rege propheta Esaias perhibetur occisus, Samisse, a quo inpio rege propheta Esaias perhibetur occisus, Samiqui succSalomone constructo. Increpantes enim eos Prophetae de iniquitatibus et impietatibus suis, haec eis ventura praedixerant, maxime Jeremias, qui etiam numerum definivit annorum . Eo tempore Pittacus Mitylenaeus, alius e septem sapientibus, fuisse perhibetur. Et quinque ceteros, qui, ut septem numerentur, Thaleti, quem supra commemorauimus, et huic Pittaco adduntur, eo tempore fuisse scribit Eusebius, quo captiuus Dei populus in Babylonia tenebatur. Hi sunt autem: Solon Atheniensis, Chilon Lacedaemonius, Periandrus Corinthius, Cleobulus Lindius, Bias Prienaeus. Omnes hi, septem appellati sapientes, post poetas theologos claruerunt, quia genere uitae quodam laudabili praestabant hominibus ceteris et morum nonnulla praecepta sententiarum breuitate conplexi sunt. Nihil autem mo
Abbreviated transcription (Latin):
efferbuerat. ac pullulanerat philosophor subtilis ⁊ acuta laqͣti¬
tas. S etiam si posteriora tẽpora deos homines mortuos nõ ĩsti¬
tuert. tam̃ ab antiquis institutos colere ut deos ⁊ habere nõ
dextitert. Quin etiam que simulacris que ueteres nõ habebat
auxer uane atq impic suꝑstitionis in lecebram id efficientibus
ĩmundis in eorum corde demonib. ꝑfallacia quoq oracula de¬
cipientib. ut fabulosa etiam crimina deoꝵ que iam urbani¬
ore seculo nõ fingebantur. perludos tamen meorundẽ falsoꝵ
nominu obsequiu turpiter agerentur. Regnauit deinde
numa post romulu qui cum uiam ciuitatem putaueĩt doꝵ
profecto falsoꝵ numerositate muniendã.in eander turbam
referri mortuus ip̃e non meruit tanqͣ ita putatus sit celur
multitudine numinu constipasse ut locum ibi repperiri non
posset. Hoc regnante rome. ⁊ apud hebreos ĩmitio regni mana¬

Expanded text:
efiferbuerat ac pullulauerat philosophorum subtilis et acuta loquaciefiferbuerat ac pullulauerat philosophorum subtilis et acuta loquacitas. Sed etiamsi posteriora tempora deos homines mortuos non instituerunt, tamen ab antiquis institutos colere ut deos et habere non destiterunt; quin etiam simulacris, quae ueteres non habebant, auxerunt uanae adque inpiae superstitionis inlecebram, id efficientibus inmundis in eorum corde daemonibus per fallacia quoque oracula decipientibus, ut fabulosa etiam crimina deorum, quae iam urbaniore saeculo non fingebantur, per ludos tamen in eorundem falsorum numinum obsequium turpiter agerentur. Regnauit deinde Numa post Romulum, qui cum illam ciuitatem putauerit deorum profecto falsorum numerositate muniendam, in eandem turbam referri mortuus ipse non meruit, tamquam ita putatus sit caelum multitudine numinum constipasse, ut locum ibi reperire non posset. Hoc regnante Romae et aput Hebraeos initio regni Mana