comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
men qu huius rei menco se obtulit.
asiqmͣ reddendam roncir existimo. Ne¬
pe si spiritus sanctus incarnatꝰ eet. si¬
tut filius ẽ incarnatꝰ: cet spiritus scs
filius hominis. Essent igitur duo fi¬
in in trmnitate dci. filius scilicet dei. ⁊
filius lommis. unde quedam nascere¬
tur rubietatis cofusio. cum de deo filio
soq̃tinur. Ut̾q emm eet deus ⁊ filius.
omr̃ius ast̾ dei. alter hominis. ficret ꝙͣs
naꝵ scd̾m hoc quod filu eent qui ommo
cquales ẽẽ debent : cum alter filius ma¬
ioris ꝑentis Dignitate excesseret. ⁊ after
minoris humisitate subeet. Qnͣto ei
maior ẽ natura dci qmͣ ẜominis: tanto
digmis ẽ cẽ filium dei. qmͣ ee filium hoi¬
nis. Si ergo spe sanctus natus eẽt ex uir
sona cet maior. ⁊ alia mior sedm digni¬
tatem natiuitatis qd̾ no conueni. Qd
si pater in unitate sue ꝑsone homine
assumpsiss: casdem faceret in deo plu¬
tas fisior incomieiencias. ⁊ ad huc asi¬
am. Nam si eet filius uirginis: due ꝑ¬

Expanded text:
men, quoniam hujus rei mentio se obtulit, aliquam reddendam rationem existimo. Nempe si Spiritus sanctus incarnatus esset, sicut Filius est incarnatus, esset Spiritus sanctus filius hominis. Essent igitur duo Filii in Trinitate Dei, scilicet Filius Dei, et Filius hominis. Unde quaedam nasceretur dubietatis confusio, cum de Deo Filio loqueremur; uterque enim esset Deus, et Filius; quamvis alter Dei, alter hominis: fieret quoqndum hoc quod filii essent, quae omnino aequales esse debent, cum alter filius majoris parentis dignitate excelleret, alter minoris parentis humilitate subesset. Quanto enim major est natura Dei quam hominis, tanto dignius est esse Filium Dei quam esse filium hominis. Si ergo Spiritus sanctus natus esset ex Virersona esset major, et alia minor secundum dignitatem nativitatis: quod non convenit. Quod si Pater in unitatem suae personae hominem assumpsisset, easdem faceret in Deo pluralitas filiorum inconvenientias, et adhuc aliam. Nam si esset filius Virginis, duae p
Abbreviated transcription (Latin):
minis sicut dcm ẽ sola intelligitur
natura. in assumpto u̾o homie. Uł
i nomie iħu ÷ intlligit᷑ cum natura.
id est cum homine: collecc̃o ꝓprietatu
que ẽ eadem eidem assumpto homini
⁊ uerbo. Qua ꝓpt̾ nõ d̾iciimus u̾bum.
⁊ smplicit̾ homem. candem ee ꝑsona:
ne no magis dicamus illum honnem
sib homem. S u̾bum ⁊ ilsum assump¬
tum homem. idest iħm. Sicut nõ credi

Expanded text:
minis, sicut dictum est, sola intelligitur natura; in assumpto vero homine, vel in nomine Jesu, intelligitur cum natura, id est cum homine, collectio proprietatum, quae est eadem eidem assumpto homini et Verbo. Quapropter non dicimus Verbum, et simpliciter hominem, eamdem esse personam; ne non magis dicamus illum hominem mlibet hominem; sed Verbum, et illum assumptum hominem, i
Abbreviated transcription (Latin):
sis distinguitur. Nam cum ita desig¬
natur ⁊ nõ quilib homo intssigitur.
S qui ab angło amiuciatus est. qui
test uł nommari sine filio hominis.
nee filius homnus sine filio dei. qr
idem ẽ ip̃e filius dei qui filius homi¬
nis. ⁊ eadem ẽ. u̾bi ⁊ assumpti hoi¬
nis ꝓprietatum collecco. Diu̾saꝵ¬
uo psonaꝵ inpossibile õ candem ee
ꝓpuctatum colleccõnem. aut de inu¬
cem cas p̾dicari. Nam petri ⁊ pauli.
ño ẽ cadem ꝓprietatum collecco. ⁊ pe¬
trus non dicitur paulus. nec paulus
petius. Cum ergo u̾bum caro factũ
ẽ: natura assumpsit. que sola homi¬
nis nomine significat᷑. ⁊ semꝑ ẽ alia¬

Expanded text:
lis distinguitur. Nam, cum ita desiglis distinguitur. Nam, cum ita designatur, non quilibet homo intelligitur; sed qui ab angelo annuntiatus est, qui test vel nominari, sine filio hominis; nec filius hominis, sine Filio Dei; quia idem ipse est Filius Dei, qui filius hominis; et eadem est Verbi, et assumpti hominis proprietatum collectio. Diversao personarum impossibile est eamdem esse proprietatum collectionem; aut de invicem eas praedicari. Nam et Petri et Pauli non est eadem proprietatum collectio; et Petrus non dicitur Paulus, nec Paulus Petrus. Cum ergo Verbum caro factum est, naturam assumpsit, quae sola nomine hominis significat
Abbreviated transcription (Latin):
re asia ẽ ꝑsona dei que fuit ante incar¬
nacõnem. alia hominis assumpti. Si¬
cut igitur xp̃e ẽ deus ⁊ homo: ita d̾ue
in isso uidentur ẽẽ ꝑsone. Qua racõci¬
naçoe ꝑ hoc uidetur probare duas ẽẽ ꝑso¬
uas in xpo: quia deus ẽ ꝑsona ⁊ homo
assumptus ꝑsona ẽ. S non ita est.
Sicut enun in deo una natura ẽ płres
ꝑsone. ⁊ plures ꝑsone sunt una na¬
tura : ita in xpo una ꝑsona est plres
nature. ⁊ plures nature sunt una ꝑ¬
sona. Qmadmodum .n. pat̾ est deus.
⁊ filius deus. ⁊ spintus sanctus deus.
⁊ tame non tres du. s uinis ẽ deus.
na. nec tame due sunt ꝑsone: s una
psona. Non enim ẽ alius deus. alius
homo n xp̃o : qmͣis aluid sit deus a¬
suid homo. S idem ipe ẽ deus: qui
⁊ homo. Uerbum enim caro factum
assumpsit naturam aliam. nõ alia
ꝑsonam. Nam cum profertur homo.
nem ꝓprietatum hei. quib homo cõ¬
mimis fit singulus. ⁊ ab aliis singu¬

Expanded text:
re alia est persona Dei, quae fuit ante incarre alia est persona Dei, quae fuit ante incarnationem, alia hominis assumpti: sicut igitur Christus est Deus et homo: ita duae in illo videntur esse personae. Quae ratiocinatio per hoc videtur probare duas esse personas in Christo, quia et Deus est persona, et homo assumptus est persona. Sed non ita est. Sicut enim in Deo una natura est plures personae, et plures personae sunt una natura; ita in Christo una persona est plures naturae, et plures naturae sunt una persona. Quemadmodum enim Pater est Deus,  Spiritus sanctus est Deus; et tamen non tres dii, sed unus est Deus; na, nec tamen duae sunt personae, sed una persona. Non enim est alius Deus, alius homo in Christo, quamvis aliud sit Deus, aliud homo; sed idem ipse est Deus, qui et homo. Verbum enim caro factum assumpsit naturam aliam, non aliam personam. Nam, cum profertur, homo nhabet proprietatum, quibus homo communis sit singulus, et ab aliis singu
Abbreviated transcription (Latin):
doo. U̾m ꝑ u̾am eqͣlitatem ⁊ similitudi¬
nem dixit. Ego ⁊ pat̾ uini sumꝰ. Et.
Qui uitet me uidet ⁊ prem. Nullus na¬
probatur. Nec aliquid conieiencius op¬
ponitur falsitati ad expugnandu. aut
opponit᷑ ad sanandum: qmͣ ui̾tas. In
illum enum. doi falsam p̾sumentes siłi¬
tudinem: specialius peccasse uderetur:
qui uera dei pr̃is similitudo creditur.Sꝰ
scilicet ⁊ humana una ꝑsona. ix.¬
E qua unitate ꝑsone
qmͣ firmissime credimus c̃ẽ non
er duab ꝑsonis in xpo : tamen quia po¬
test dici unde parum cante intuentib in¬
deri possit xpe ex duab ⁊ in duab ꝑso¬
nis existere: non mutile mͥ uidetur ali¬
quid dicere. Dicunt enim quidam. Qo¬
mõ diçimus in xp̃o nõ eẽ duas ꝑso¬
nas sicut duas naturas : Nam deus
⁊ añ hominis assumpcõnem ꝑsona
erat. nec postqmͣ hom̃iem assump¬
sit ꝑsona destitit eẽ. ⁊ homo assump¬
tus ꝑsona ẽ: quia om̃is homo indi¬
uiduus: ee ꝑsona cognosaitur. Qua¬

Expanded text:
 per veram aequalitatem et similitudinem, dixit: Ego et Pater unum sumus ; et: Qui videt me, videt et Patrem . Nullus naprobatur; nec aliquid convenientius opponitur falsitati ad expugnandum, aut apponitur ad sanandum, quam veritas. In illum enim falsam Dei praesumentes similitudinem specialius peccasse videntur, qui vera Dei Patris similitudo creditur. scilicet et humana, una persona. De qua unitate personae, quam firmissimae credimus esse non ex duabus personis in Christo; tamen quia potest dici unde parum caute intuentibus videri possit Christus ex duabus et in duabus personis existere, non inutile mihi videtur aliquid dicere. Dicunt enim quidam: Quomodo dicimus in Christo non esse duas personas sicut duas naturas. Nam Deus et ante hominis assumptionem persona erat; nec postquam hominem assumpsit persona destitit esse: et homo assumptus persona est; quia omnis homo individuus esse persona cognoscitur. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
falsitatem qm non insi iniuste pot̾nit.
giopta enu uosuntas angni siue ho¬
minis est: que cont̾ uolinitatẽ dei est.
Cum enim uust aliquis qd deus uelle
prosibet: millu het auctore sue uosim¬
tatis nisi se ip̃m. ⁊ ideo sua ꝓpria ẽ. Na
qĩius homo uolintatẽ suam aliqnͣdo
subdat uositati alt̾ius honiinis: ꝓ
sub det nisi ut ad aliquid quod uultat¬
tingat. ⁊ idenco seip̃m het auctore cur
cam asii subdat. Qua ꝓptꝰ ꝓpria uosim¬
tas ẽ: que milli ẽ alni subdita. Solius
aute dei est ꝓpriam here uoluntate idẽ
que missi subd̾ita sit. Qunicumq igit᷑
ꝓpria nosuntate uiitur: ad simisitudi¬
ẽ asia asiqua uosintas q̃ missi subdita
sit : nõ erit uosutas dei om̃ib presata.
trium ꝑsonarum dei congruencius se¬
nietipam exmaniuit form̃a serui accipi¬
cus. ad debessand̾um dyabosum. ⁊ inter¬
cedendum pro homine qui ꝑ rapm̃a fassa
smnlitudĩem dei p̾sumpserãt: qmͣ filius
qui splendor lucis et̾ne ⁊ u̾a patris yma

Expanded text:
m nonnisi injuste potuerunt. Propria enim voluntas angeli sive hominis est, quae contra voluntatem Dei est. Cum enim vult aliquis quod Deus velle prohibet, nullum habet auctorem suae voluntatis, nisi seipsum: et ideo sua propria est. Nam, quamvis homo voluntatem suam aliquando subdat voluntati alterius hominissubdit, nisi ut ad aliquid, quod vult, attingat; et idcirco seipsum habet auctorem cur eam alii subdat. Quapropter propria voluntas est, quae nulli alii est subdita. Solius autem Dei est propriam habere voluntatem, id est, quae nulli subdita sit. Quicunque igitur propria voluntate utitur, ad similitudiest alia aliqua voluntas, 47 quae nulli subdita sit, non erit voluntas Dei omnibus praelata, trium personarum Dei congruentius semetipsam exinanivit formam servi accipiens , ad debellandum diabolum, et intercedendum pro homine, qui per rapinam falsam similitudinem Dei praesumpserant quam Filii, qui splendor lucis aeternae, et vera Patris
Abbreviated transcription (Latin):
cui respondeo in hac epla nich potui iu¬
dere nisi illud quod supposui. s puto
sic rei patere uitatem ex huis que dixi.
ut missi sateat intsfnti nicħ quod̾ conͣ
issam dicit᷑ uim u̾itatis tenere.x.

Expanded text:
cui respondeo in hac epistola, nihil potui videre praeter illud quod supra posui; sed puto sic rei veritatem patet ex his quae dixi, ut nulli lateat intelligenti nihil quod contra illam dicitur, vim veritat
Abbreviated transcription (Latin):
nas que asie sunt a se muicem cẽ una
cant̾ir qr psonam qd no est possibile.
Qua ꝓpt̾ inpossibile ẽ deo incarnato
scdir unamqͣnilibet ꝑsonam. illum
scrm aliam quoq ꝑsonam incaruari.

Expanded text:
as, quae aliae sunt a se invicem, esse unam eamdemque personam: quod non est possibile. Quapropter impossibile est, Deo incarnato secundum unam quamlibet personam, illum secundum aliam quoque personam incarnari.
Abbreviated transcription (Latin):
de sensinum u̾itate nõ tamen ꝑin de eloquii ue¬
mistate ꝑdidinnis spłendorem tam nobiłis sti¬
li ⁊ clocucõmim gr̃am exprim̾e non ualentes.
S neq sic quid te illud sperasse peniteat. Neq
u̾endum tibi ẽ ne forte asꝑitate translacõnis of¬
fensus leccõnis hunis carcas uoluptate: cum
quiequid nob̃ ex cultu defuit ornatuq u̾borum
i c totum illius qm̃ transtulimus magnifica ĩ¬
tus ac fulgidus ut facile possit sm̃aꝵ suar lñe

Expanded text:
de sensuum veritate, non tamen parum de eloquii vede sensuum veritate, non tamen parum de eloquii venustate perdidimus, splendorem tam nobilis styli et elocutionum gratiam exprimere non valentes. Sed ne sic quidem te istud imperasse poeniteat: neque enim verendum tibi est, ne forte asperitato translationis offensus, lectionis hujus careas voluptate: cum quidquid nobis ex cultu defuit, ornatuque verborum, id totum illius quem transtulimus, magnifica intus ac fulgidus, ut facile possit sente
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ spsendidissim̃ uas cleccõnis opponit. pͥ¬
mo bt̃m paulum libello ⁊ om̃ib p̾ferendo scis
iangelis conferendo. Scdo : ex iurtutib eius at¬
oi sentencus bonũ asserendo nature. Tercõ: cari¬
titem pro cunctoꝵ salute feruentissimã aproba¬
to. Quarto de nocacõne eius ⁊ confirmata ubiq
ab ip̃o euũagłii u̾itate docendo. Qunnto de passi¬
onib ⁊ dispensacõmim uarietatib disserendo. Sex¬
to sosuendo omnes illas qõnes quib traduçian¬
tur muitẽs bt̃m pausum uicõꝵ obfulcacõne cõ¬
macłat ut .s. fid̾elib suis applico exempło pcca
consiliet. Septimo ignem zeli eius in xp̃m et
añ honorem quoq apłatus feruorem docendi su¬
pͣceteros offendo ut satis liquido clareat extine¬
tam ẽẽ pc̃randi nc̃citatem qmͣ adu̾sus maniche¬
os ⁊ doctrina apłi preliatur ⁊ uita. Um nos in
tum eg̃gu int̾pretacõne opis ⁊ si nicħ ut puto

Expanded text:
virtutum splendidissimum vas electionis opponit? Prvirtutum splendidissimum vas electionis opponit? Primo, beatum Paulum libello, et omnibus praeferendo sanctis, et angelis conferendo. Secundo, ex virtutibus ejus atque sententiis bonum asserendo naturae. Tertio, ejus charitatem prae cunctorum salute ferventissimam comprobando. Quarto, de vocatione ejus, et confirmata ubique ab ipso Evangelii veritate dicendo. Quinto, de passionibus ejus et dispensationum varietatibus disserendo. Sexto, solvendo omnes illas quaestiones, quibus Traducianus obnitens beatum Paulum vitiorum obfuscatione commaculat, ut scilicet fidelibus suis apostolico exemplo peccata conciliet. Septimo, ignem zeli ejus in Christum, et ante honorem quoque apostolatus, fervorem docendi supra caeteros efferendo, ut satis liquido clareat, exstinctam esse peccandi necessitatem, quoniam adversus Manichaeos et doctrina Apostoli depraeliatur et vita. Verum nos in tam egregii interpretatione operis, etsi nihil, ut puto,
Abbreviated transcription (Latin):
saffacone uiũt. ita floribus sus decorantur ⁊
sustib ⁊ ut cas ꝓpe non mimis ab ħoc tam sub¬
sunit᷑ expsicatas quam ab̾ aplõ ħitas fortasse mi¬
enis. Quod̾ quidẽ opus eo eẽ aput te amabili¬
us Rebet ẽẽ ⁊ gracius: quod̾ sanctaꝵ scupturaꝵ
sua rutilans clarissimi sideris uice noctem ina
nob̾ eroritur cum c̾nimus tam erud̾ito tamqis¬
sistu orientis magistio eam qmͣ in nob tradu¬
aamis oppugnat astiͣ u̾itatem. Qmͣ c̾te beatus
iobannee ut in om̃ib suis libris. ita ħic quoq
ab om̃i munitã latere custodit. armat custodit
atendit ut uideatur nõ tom p̾sentes informasse
dissipusos: qmͣ nobis contra u̾e fidei oꝑꝑugnacõ¬
num auxilia p̃parasse. Qnͣtus enim ille aduͥ pec
endi nccitate. quanto ꝓ lib̾o singit arbitrio. n¬
Qnͣtum nr̃oꝵ libris ubiq continens uoluntatis
uire seruato diuna gracie p̾sidia cõmendat qnͣtũ
cont᷑ om̃iu uicõꝵ tenebras pro cunctoꝵ speculo

Expanded text:
atione vivunt, ita floribus suis decorantur et fructibus, ut eas prope non minus ab hoc tam sublimiter explicatas, quam ab Apostolo fortasse miremur. Quod quidem opus eo esse apud te amabilius debet et gratius, quo de sanctarum Scripturarum luce rutilans, clarissimi sideris vice noctem Manionsolationis exoritur, cum cernimus tam erudito, tamque illustri Orientis magistro, eam quam in nobis Traducianus oppugnat, adstrui veritatem? quam certe beatus Joannes, ut in omnibus libris suis, ita hic quoque ab omni munitam latere custodit, armat, accendit, ut videatur non tam praesentes informasse discipulos, quam nobis contra verae fidei oppugnationem auxilia praeparasse. Quantus enim ille adversus necessitatem? quantus pro libero surgit arbitrio? Quam nostrorum libris ubique concinens, voluntatis jure servato, divinae gratiae praesidia commendat? quam contra omnium vitiorum teneb
Abbreviated transcription (Latin):
singulis qnͣtum pro te ip̃o gauderes si singlos
minus diliget alium qmͣ seip̃m. non alit̾ gau¬
debit quisq pro singulis qmͣ pro semet ip̃o. Si
ergo cor hommis de tanto bono uix capiet gau¬
dium suum. quoino capax eut tot ⁊ tantoꝵ:

Expanded text:
singulis quantum pro teipso gauderes, si singulos singulis quantum pro teipso gauderes, si singulos minum, ubi nullus minus diliget alium quam seipsum, non aliter gaudebit quisque pro singulis aliis quam pro seipso. Si ergo cor hominis de tanto suo bono vix capiet gaudium suum: quamodo capax erit tot et tantorum
Abbreviated transcription (Latin):
uolintas. Si potestas: om̃ipotentes erunt
sue nolintatis ut d̾eus sue. Nam sicut pot̾it
ita ille uołet quicquid uolent illi. ⁊ quod̾ ilse uo¬
set nõ pot̾it non ẽẽ. Si honor ⁊ diuicie: deus s¬
uos suos bonos ⁊ fideles supra multa consti
sibi defuturũ. sicut c̾ci erunt se nõ sua sponte
illud̾ amissmos. nec dileccorem dñi ilłud dilecto¬
rib sus muttis abłaturum. nec aliquid̾ deo po¬
tencius nutos dñi ⁊ illos saꝑaturum. gau¬
dium u̾o quase ⁊ qnͣtum ẽ ubi tale ac bonum
tantũ ẽ. Corħuanũ cor indigens. cor exper¬
tum erumpnas. ĩmo ob̾rutum erumpnis. ꝙͦ
gauders si hus om̃ib hundares. Interoga in¬
tima tua si caꝑe possint gandiu sium de tanta
btitud̾ine sua. S ct̾e si quis alius quẽ omio
sicut reip̃m diligens candem bt̃itud̾inem hrẽt
dupplicaretur gaudium tuum. quia non minus
uł multo płres id̾ ip̃m ħr̃ent. tantundem pro

Expanded text:
voluntas. Si potestas: omnipotentes erunt voluntas. Si potestas: omnipotentes erunt suae voluntatis ut deus suae. Nam sicut poteritita ille volet quidquid illi volent; et quod ille volet non poterit non esse. Si honor et divitiae: deus suos servos bonos et fideles supra multa constitsibi defuturum, sicut certi erunt se non sua sponte illud amissuros, nec dilectorem deum illud dilectoribus suis invitis ablaturum, nec aliquid deo potentius invitos deum et illos separaturum. Gaudium vero quale aut quantum est, ubi tale ac tantum bonum est? Cor humanum, cor indigens, cor expertum aerumnas immo obrutum aerumnis: quantum gauderes, si his omnibus abundares? Interroga intima tua, si capere possint gaudium suum de tanta beatitudine sua. Sed certe si quis alius, quem omnino sicut teipsum diligeres, eandem beatitudinem haberet, duplicaretur gaudium tuum, quia non minus vel multo plures idipsum haberent, tantundem pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ista uagaris homũcio querendo bona aĩe
tue ⁊ corpis tui. ama unũ bomĩ ni quo sunt oĩ¬
a bona ⁊ sufficit. desidora simpser bonim quod
ẽ om̃e bom̃i. ⁊ satio est. Quid eni amas caro
fulgebunt iusti sicut sol. Si uelocitas aut for¬
titudo. aut libtas corpis cui nicħ obsistere pos¬
sana et̾nitas ⁊ et̾na sanitas. quia uisti inꝑpetu¬
um inuent. ⁊ salus ustoꝵ a dommno. Si sacie¬
tas: saciabuntur cum apparu̾it głia domini. Si
ebrietas: mebriabint᷑ ab ub̾tate donns dei.
Si melotia: ibi angłor chori concim̃t sine fine
deo. Si quelib nõ mmnũda s mũda uoluptas:
torrente uosuptatis sue potabit eos deus. Sisa¬
piencia: ip̃a dei sapiencia ostendet eis seip̃m.
Si amicicia: diligent deum plus qmͣ serp̃oo. ⁊
nnucẽ tanqmͣ seipoo. ⁊ deuo illos plus qmͣ se ip
se se. ⁊ illos ꝑseip̃m. Si concordia om̃ib islis ent
una uosuntas. quia milła uł erit nisi sola dei

Expanded text:
 multa vagaris, homuncio, quaerendo bona animae  multa vagaris, homuncio, quaerendo bona animae tuae et corporis tui? ama unum bonum, in quo sunt omnia bona, et sufficit. Desidera simplex bonum, quod est omne bonum, et satis es" fulgebunt iusti sicut sol ". Si velocitas aut fortitudo, aut libertas corporis cui nihil obsistere possana aeternitas et aeterna sanitas, quia " iusti in perpetuum vivent " et " salus iustorum a domino ". Si satietas: satiabuntur " cum apparuerit gloria " dei. Si ebrietas: " inebriabuntur ab ubertate domus " dei. Si melodia: ibi angelorum chori concinunt sine fine deo. Si quaelibet non immunda sed munda voluptas: " torrente voluptatis suae potabit eos " deus. Si sapientia: ipsa dei sapientia ostendet eis seipsam. Si amicitia: diligent deum plus quam seipsos, et invicem tamquam seipsos, et deus illos plus quam illi le se et illos per seipsum. Si concordia: omnibus illis erit una voluntas, quia nulla illis erit nisi sola dei
Abbreviated transcription (Latin):
xcita temĩc aĩa mea ⁊ erige totum intes¬
sectum tuũ. ⁊ cogita qnͣtum potes. ⁊ quale
⁊ qnͣtum sit illud̾ bomini. Si .ni. singula dona
d̾esectabiłia sunt: cogita. ñnente quam deseita¬
bile sit illud̃ bonim quod̾ contin iocund̾itatem
om̃ium bonor ⁊ non qualẽcumq in reb creatis
simmis erꝑti: s tanto diffentem. qnͣto differt cre¬
ator a creatura. Si enim bona ẽ uita eccata qmͣ
bona ẽ uita cirans. Si iocunda ẽ salus fc̃a ꝯm̃
iocund̾a ẽ salus q̃ facit omnẽ salutem. Si ama
bilis ẽ sapientia in cognicõne reꝵ conditaꝵ ꝯmͣ
amabiłis ẽ sapiençia q̃ om̃ia condid̾it ex nicħo:
dẽniq simulte ⁊ magne delectacõnes sunt in
reb̾ desectabilib qualis ⁊ qnͣta d̾esectacõ ẽ in illo
qui fecit ip̃a delectabiłia. Capitulum .xxu.
illi non erit : c̾te quicquid̾ uolet erit. et
quicquid̾ noset non erit. ibi quippe erunt bona
corꝑis ⁊ anime. quałia nec ocusus uid̾it nec au¬

Expanded text:
xcita nunc, anima mea, et erige totum intellectum tuum, et cogita quantum potes quale et quantum sit illud bonum. Si enim singula bona delectabilia sunt, cogita intente quam delectabile sit illud bonum, quod continet jucunditatem omnium bonorum; et non qualem in rebus creatis sumus experti, sed tanto differentem quanto differt Creator a creatura. Si enim bona est vita creata, quam bona est vita creatrix! Si jucunda est salus facta, quam jucunda est salus quae fecibilis est sapientia in cognitione rerum conditarum: quam amabilis est sapientia quae omnia condidit ex nihilo? Denique si multae et magnae delectationes sunt in rebus delectabilibus: qualis et quanta delectatio est in illo qui fecit ipsa delectabilia? Capitulum XXV. Qilli non erit! Certe quidquid volet erit, et quod nolet non erit. Ibi quippe erunt bona corporis et animae, qualia " nec oculus vidit nec au
Abbreviated transcription (Latin):
ymagini inꝑtiri uidetur ambob est sb̃ale
nõ accidentale. Adhuc unũ attende in quoy
mago nõ paꝵ emineret. Magnũ ⁊ rectũ ista
duo natura a se se discrepare quis nesciat:
In ymagine unũ sũt. Neq ħ solum unũ st̃
⁊ cũ ymagine. ymagini .n. nõ modo id rectũ
ẽẽ qd̃ ẽẽ aĩe nõ ita ⁊ magnitudo eius ⁊ rectitu
ut sͣ docui eo aĩa magna ẽ en dĩe¬
uitatis capax. Neq ⁊̃ .ni. illius alñ nõ capax
erit ⁊̃ si nũqͣm capiens fu̾it ut sic qũo scrip¬
to pͥuaretur: nõ suꝑesset spes salutis. Nam
si desmat magna eẽ ⁊ capax. qͥppe de capacita
cunis capax nõ foret: Itaq ꝑ magnitudinẽ
qͣm retentat ⁊̃ ꝑdita rectitudine in ymagine
ptnͣsit ho uno qͣi claudicans pede. qͣntũ uero¬
ad rectitudinẽ ueluti claudicans ꝯturbatur.
na ueꝵ magnitudinis aĩe q diu̾sitas unde do¬
cebitur : Non .ii. inde põt unde rectitudinis
aĩe monstrata ẽ. Cum u̾o sint rectitudine ita

Expanded text:
magini impertiri videtur, ambobus est substantiale, non accidentale. Adhuc unum attende, in quo imago non parum eminet. Magnum et rectum ista duo natura a sese discrepare quis nesciat? in imagine unum sunt. Neque hoc solum: unum sunt et cum imagine. Imagini enim non modo id rectum esse, quod esse. Animae non ita. Et magnitudo ejus, ut supra docui, eo anima magna est, nitatis capax. Neque enim illius aliquando non capax erit, etiamsi nunquam capiens fuerit, ut sit quomodo scripto privaretur, non superesset spes salutis. Nam si desinat magna esse, et capax. Quippe de capacitacujus capax non foret. 4. Itaque per magnitudinem, quam retentat etiam perdita rectitudine, in imagine pertransit homo, uno quasi claudicans pede, et ad rectitudinem, veluti claudicans, conturbatur na. Verum magnitudinis animaeque diversitas unde docebitur? Non enim inde potest, unde rectitudinis animaeque monstrata est, cum non sicut rectitudine, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ro nisensibilis sensibilia p̾feruntur atq u¬
tusq inta qua inuitur ⁊ sentitur. Nõ stab̾t
ꝑiter in gradu imo uita ⁊ inuens multo mi¬
mis uita. ⁊ q̃ fũt fñ uita. Uita aĩa est uiuẽs
quid̾e̾ s ud̃ aliunde qͣm se ip̃a hac ꝑ hoc nõ
tam unuens qm uita. ut ꝓpͥe de ea loquam᷑.
Iñ ẽ qd infirsa cor inuificat illud u̾ sit corpꝰ
exꝑsia sũt ad hũc gradũ assurgent. s nͤ

Expanded text:
ro insensibilibus sensibilia praeferuntur, atque utrisque vita, qua vivitur et sentitur. Non stabunt pariter in gradu uno vita et vivens; multo minus vita, et quae sunt sine vita. Vita anima est vivens quidem, sed non aliunde quam se ipsa; ac per hoc ne de ea loquamur. Inde est quod infusa corpori vivificat illud, ut sit corpus expertia sunt, ad hunc gradum assurgent. Sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
emget qͥspe qd̾̃ neꝙ in hũc inferiorẽ gtadũ:
potuit ꝑuenire. Solo ꝙ in ip̾o stare cogno sai¬
tur aĩa hoĩs in eo dignitatis creata est uita
a uita. simpͥ a simplici. inmortalis ab ĩmor¬
tali. ut nõ longe a sũmo gradu uͥ sciłt id esse
qd̃ bñ mu̾e est in quo solus stat beatus ⁊ so
beata. sĩo ꝓiide gradin qͣntũ licet app̃anᷤᷤ

Expanded text:
emerget: quippe quod neque ad hunc inferiorem gradum potuit pervenire. Sola, quae in ipso stare cognoscitur anima hominis, in eo dignitatis creata est, vita a vita, simplex a simplici, immortalis ab immortali, ut non sit longe a summo gradu, ubi scilicet id esse quod beate vivere est, in quo solus stat beatus, et sbeata; summo proinde gradui, quantum licet, appropians,
Abbreviated transcription (Latin):
ymago illa ad ymaginẽ sit. Denĩ qd̃ cog¬
nacõem similitudo testetur nempe nõ ad
ymagiẽ tm̃ s ad similitudinẽ fc̃a ẽ. In
quo sumlis sit queris: Audi de ymaginei
prius. u̾bũ ẽ u̾itas. ẽ sapĩa. ẽ iusticia ⁊ ħ¬
ymago ħ iusticia de iusticia. sapĩa de sapi¬
encia. uͥitas de u̾rtate qͣi de lumine lumen.
tassis ad ymaginẽ celsa creatura. in capaci¬
tate quidẽ maiestatis. in appetencia au rec¬
titudimis. inisigne p̾ferens Oportet nãq¬

Expanded text:
imago, illa ad imaginem sit. Deinde, quod cognationem similitudo testetur. Nempe non ad imaginem tantum, sed ad similitudinem facta est. In quo similis sit quaeris? Audi de imagine prius. Verbum est veritas, est sapientia, est justitia: imago haec justitia de justitia, sapientia de sapientia, veritas de veritate, quasi de lumine lumen, tassis ad imaginem. Celsa creatura, in capacitate quidem majestatis, in appetentia autem rectitudinis insigne praeferens. Legimus q
Abbreviated transcription (Latin):
so. Honora p̾sepiũ cuius ꝯtempsisti imꝑiũ.
comede fenũ qm̃ panẽ ⁊ panẽ angelicũ faˢ¬
tidistis S q̃ uera cã inquis tante dileccõnis:
Profecto qd̾ ħo cũ in honore ẽẽt nõ inrtellex
Hinc egregia creatura gͥgi admixta ẽ. hinc
bestiali similitudinedei similitudo mutata
de qua tot milia maloꝵ uniu̾so nr̃o gen̾e

Expanded text:
so; honora praesepium cujus contempsisti imperium; comede fenum, quem panem, et panem angelicum fastidisti. 6. Sed quaenam causa, inquis, tantae dejectionis? Profecto quod homo cum in honore esset, non intellexHinc egregia creatura gregi admista est, hinc bestiali similitudine Dei similitudo mutata de qua tot millia malorum universo nostro gene
Abbreviated transcription (Latin):
mortis quot mutaco̾es uͥ mmortalitas ẽ: Et
hunic uartati sbiecta ẽ ip̃a creatura nõ uolẽs
s pp̃ eũ qui subietit in spe. Attam̃ mmorta¬
lis aĩa est qũ cũ ip̃i sibi uita sit sicut nõ ẽ
quo cadat a se: sic nõ est quo cadat a inita.
uerũ cũ ꝯstet suis affectib mutar eam. ag¬
noscit ita se deo in inmortalitate similem.
ut sciat sibi deesse nõmodicã inmortalitatiᷤ
ꝑtem soli cedens absolitã ꝑfectãq inmorta¬
litatẽ. apd̾ q̃m nõ est tnͣsimitacõ nec uicissi¬
tudinis obũbracõ. de lib̃tate aĩe.c.ix.

Expanded text:
es, ubi immortalitas? Et huic vanitati subjecta est ipsa creatura non volens, sed propter eum qui subjecit eam in spe . Attamen immortalis anima est; quoniam cum ipsa sibi vita sit; sicut non est quo cadat a se, sic non est quo cadat a vita. Verum cum constet suis affectibus mutari eam; agnoscat ita se Deo in immortalitate similem, ut sciat sibi deesse non modicam immortalitatis partem, soli cedens absolutam perfectamque immortalitatem, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio.
Abbreviated transcription (Latin):
quedã. hoc ⁊̃ modo aĩe innun̾iabiles forme.
Non gͥ suamagnitudo aĩa. Non mag̾ qͣm
sua ingredo coruus qm suus candor lux ꝙͣ
risibilitas seu rõnabilitas ho Cum tñ neccor¬
uũ fñ nigredine nec sñ candore mue̾. nec ho¬

Expanded text:
 hoc etiam aliae innumerabiles formae. Non igitur sua magnitudo anima, non magis quam sua nigredo corvus, quam suus candor nix, quam sua risibilitas seu rationalitas homo: cum tamen nec corvum sine nigredine, nec sine candore nivem, nec ho
Abbreviated transcription (Latin):
Abitabat ho in paradyso ⁊ in loco uo¬
luptatis ꝯu̾sacõ enis. nich̾ molestie
uicħ indigencie senciebat odoriferis stipa¬
nis p̾cellebat. ⁊ erat illi sors atq societas
cũ plebe angłoꝵ ⁊ cũ om̃i milicia celestis ex¬
certitus. s mictauit istã głiam dei in simi¬
litudinẽ intuli comedentis fenũ. Iude ꝙ pa¬
pecoris hõie mutato in pecuss heu tristis et
lacrimosa mutacõ. Ut ħo ꝑadysi accola ter¬
re doꝰ. celi ciuis domesticus dñi sabaoth sr̃

Expanded text:
abitabat in paradiso, et in loco voluptatis conversatio ejus, nihil molestiae, nihil indigentiae sentiebat odoriferis stipanis praecellebat, et erat illi sors et societas cum plebe angelorum, et cum omni militia coelestis exercitus. Sed mutavit istam gloriam Dei in similitudinem vituli comedentis fenum. Inde pecoris, homine mutato in pecus. Heu tristis et lacrymosa mutatio! ut homo paradisi accola, terrae dominus, coeli civis, domesticus Domini sabaoth, frater
Abbreviated transcription (Latin):
la ip̃ se p̾cipitauit. Dicet aͥs si nõ
hũt sugłi pcc̃m ade qũo asseris ulłũ
saluari sine satisfaccõe pcc̃i ade: Ra
quałi exigit iustus deus ab illis satisfa
git ab ullo pectatore plusquã d. set
qui uullus p̃t reddere quãtũ dr: solꝰ¬

Expanded text:
la ipsa se praecipitavit. Dicet aliquis: Si non habent singuli peccatum Adae, quomodo asseris nullum salvari sine satisfactione peccati Adae? Nam qualiter justus Deus exigit ab illis satisfacgit ab ullo peccatore plus quam debet. Sed quoniam nullus potest reddere quantum debet; sol
Abbreviated transcription (Latin):
tia qũ nusqm ẽ in hõĩs nat᷑a p̾ter uo¬
liuitatẽ peccatum ꝓlem debere iustam
ĩmo nõ nisi iustã nulla rõne repugnͣ¬
te tali ppagacõne ꝓducere. Illa uero ꝓ¬
lut quia ⁊̃ si intota uirgĩs eeñtia pec¬
catũ eẽt: tũ ad huuismõi conceptõnis
mũdiciam ꝑ fidem iuũda fieri poss atq
fu̾it dissoluitur. Qua pp̃ ex uturq
palam est quia nich̾ nisi pia uolũtate

Expanded text:
tia, quoniam nusquam est in hominis natura praeter votia, quoniam nusquam est in hominis natura praeter voluntatem peccatum, prolem debere justam, imo non nisi justam, nulla ratione repugnante, tali propagatione producere. Illa vero probat quod etiam si in tota Virginis essentia peccatum esset, tamen ad hujusmodi conceptionis munditiam, per fidem munda fieri posset. Atqfuerit, dissolvitur. Quapropter ex utraque palam est quia nihil nisi pia voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
uerissuc conceptus sit: nou tñ ħ ea
nitͣitate factum ẽ quasi de peccatrice pẽ¬
te iusta ꝓles rõnabiliter gnͣari ꝑ huiꝰ¬
mõi ꝓpagacõm nequiret: s quia dece¬
lat ut illius hõĩnis concepc̃o de matre pu¬
rissima fieret.s. empe decens erat ut ea
puritate qua maior sub deo nequi¬
uit intelligi uugo illa niteret cui deꝰ
pr̃ unicũ filiũ q̃m de corde suo equalẽ
sibi genitũ tanꝙͣ se ipm̃n diligebat ita
aare disponebat᷑ natur ͬ ut eẽc unꝰ id̾ẽ¬
de qua spiritus scũsuolelat ⁊ opatum
erat ut cc̃cipetur ⁊ uasceretur ille de quo
ip̃e ꝓcedebat. Qualiter autẽ uirgo ea¬
dem ꝑ fidem añ ipãm conceptõm mũda¬
tasit. dixiubialiam rõm dehoc ip̃o uñ¬
hic agitur reddidi
¶ due rõnes intellectu ineo
rõnis ⁊ decoreu accõis querenti copi¬
ose satisfac̾e ⁊ quãuis ad idẽ tendat. ĩ ħ
tũ differũt. qd̃ ista quid̃ qmͣi hic ꝓtuli
monstrat dm̃ de peccatis nirgĩs substan¬

Expanded text:
a necessitate factum est, quasi de peccatrice parente justa proles rationabiliter generari per hujusmodi propagationem nequiret: sed quia decebat ut illius hominis conceptio de matre purissima fieret. Nempe decens erat, ut ea puritate, qua major sub Deo nequit intelligi, Virgo illa niteret, cui Deus Pater unicum Filium suum, quem de corde suo aequalem sibi genitum, tanquam seipsum diligebat, ita dare disponebat, ut naturaliter esset unus idede qua Spiritus sanctus volebat, et operaturus erat, ut conciperetur et nasceretur ille de quo ipse procedebat. Qualiter autem Virgo eadem per fidem ante ipsam conceptionem mundata sit, dixi ; ubi aliam rationem de hoc ipso, unde agitur hic, reddidi duae rationes intellectui meo rationis et decorem actionis quaerenti copiose satisfacere. Et quamvis ad idem tendant, in hoc tamen differunt, quod ista quidem, quam hic protuli, monstrat Deum etiam de peccatricis Virginis substan
Abbreviated transcription (Latin):
sius ꝓuũciet. Ulamtũ ait. eciã ĩ cos
qui non pitau̾nt in siłitudĩem p̾uari¬
cacõius ade: p̃t sic intelligi ac siditat
ĩ in eos qui non tantũ peccau̾nt: qͣ¬
tum adam pec̃cauit p̾uaricando Et
cum ait. Lex autẽ subintrauit ut hũu¬
daret delictũ aut intelligemꝰ pecm̃ a
aũ legẽ iillis qui nõ pectau̾nt in siłi
tudiẽm p̾uaricacõis ade minus quã
ade peccatũ aut siminꝰ nõ erat: Hũn¬
dauit meis pecm̃ post legẽ ultͣ pectatũ
ade qd̾ iutellre nequeo cũ illud consi
legisti exposui. Uerũ est tanẽ q nul¬
lus ad ha ad ꝙ homo factus ẽ ⁊ ppagacõ
illidata c̃ rescitutur nec amalis in q̃¬

Expanded text:
untiet. Nam cum ait, etiam in eos, qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae: potest sic intelligi, ac si dicat, et iam in eos, qui non tantum peccaverunt, quantum Adam peccavit praevaricando. Et cum ait: lex autem subintravit, ut abundaret delictum , aut intelligimus peccatum ante legem in illis, qui non peccaverunt iquam Adae peccatum: aut si minus non erat; abundavit in eis peccatum post legem ultra peccatum Adae: quod intelligere nequeo, cum illud considlegisti, exposui . Verum est tamen quod nullus ad hoc ad quod homo factus est, et propagatio illi data est, restituitur; nec a malis
Abbreviated transcription (Latin):
Orro peccatum originale nec a¬
mauis pt̃ c̃c quam dixi. nec nuꝰ¬
natura h in illo iusticiam quã accepł¬
suprapoiti existinio. Nlamqm̃ ad hõi¬
addi. ne sicut dixi pp̃ hoc ꝙ inuestigrilũ
uiderer pondus eius minorare. De
quo quid iu nũc uideatur breuiter
apiam peccatum ade ita uifuntes
descend̾e. ut sic ꝓ eo piũri debeat ac sup̃i
ulud singuli fecissẽt ꝑsonalit̾ sicut adã
non puto quãuis pp̃ illd̾ ftm sit ut eoꝵ
nullꝰ possit nasci sine peccato ꝙ sequitꝰ
dũpuatõ. Cum .n. dicit apꝰ. quia mors
regnauit ab adam usq ad moysen ⁊̃

Expanded text:
orro peccatum originale nec majus potest esse quam dixi, nec minnatura non habet in illo justitiam quam accepsupra posui, existimo. Nam quoniaddi: ne, sicut dixi, propter hoc quod investigabam, viderer pondus ejus minorare. De quo quid mihi videatur, breviter nunc aperiam. Peccatum Adae ita in infantes descendere, ut sic puniri pro eo debeant, ac si ipsi singuli illud fecissent personaliter, sicut Adam, non puto, quamvis propter illud factum sit, ut eorum nullus possit nasci sine peccato, quod sequitur damnatio. Cum enim dicit Apostolus quia mors regnavit ab Adam usque ad Moysen,
Abbreviated transcription (Latin):
tot hoĩes tales quot nccaru erant: nesi
nullus deꝓpagacõne naturali saluareᷤᷤ
frustra naturã illam in adã condidis¬
se ⁊quasi ꝙ non beue fecisset correrisse
uideretur ꝙ sũme sapieucie uon cõuenit
de aliqua natura facer̃. Non lõge
supͣin uestigare ꝓposui. quõ semẽ sũp¬
tum de uirgine iu quo monstratũ eras
nullũ ẽẽ pectatũ: liberũ antt̾itatib pre
dictis iunquib oñis alios hoĩnes ocipi
posu̾am posset intelligi. Et de illa qͥdẽ
uctĩtate qua recupare iustĩam quã de¬
suit humana natura ꝑsenequit et de
illa qua corꝰ ꝙ corrũpitur aggͣuat aĩa
⁊ icrue in ĩfantib iᵈ liberari posse
qr hõ ille deus eẽt confidebam: Si prius
⁊ hũndante gra illius deciuꝰ conceptõ¬
is agitur inmũdicia factũ ẽ ut non
modo aib om̃i prc̃o ⁊ debito ⁊ nctĩtatib¬

Expanded text:
tot homines tales, quot necessarii erant: ne si tot homines tales, quot necessarii erant: ne si nullus de propagatione naturali salvaretur, frustra naturam illam in Adam condidisse, et quasi non fecisset, correxisse videretur: quod summae sapientiae non convenit de aliqua natura facere. Non longe supra investigare proposui, quomodo semen sumptum de Virgine, in quo monstratum erat nuldictis, in quibus omnes alios homines concipi posueram, posset intelligi: et de illa quidem necessitate, qua recuperare justitiam, quam deseruit humana natura, per se nequit; et de illa, qua corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et maxime in infantibus, illud liberari posse, quia homo ille Deus esset, confidebam; si prius et abundante gratia illius de cujus conceptionis agitur , munditia factum est, ut non modo ab omni peccato, et debito, et
Abbreviated transcription (Latin):
etate auit aliquo uicio debilitatã sana¬
re ⁊ ad suũ opus reuccare. Naisi
adam nõ pcc̃ass sicut ip̃e nulla senectu¬
te nulla causa infirmaretur. sic nata᷑
ꝓpagandi creata uullo ⁊ adutendd̃
ut iam dictũ ẽ eius ptt̃ati subdita nul¬
lo casu a suo cuisu impedut᷑. Nong̾¬
in ioh̾e ⁊ siłib ẽ ad nouũ nature ade. si¬
cut ẽ infilio uirguus: datũ. s ꝙ sius
cãĩs infirmatũ erat cognostit᷑ ẽe repa
cepcõius assilari iuiraculo ut ab origi¬
ualis ꝑcc̃i uinculo absoluti possĩt oñdi¬
eẽt potuit fieri de adã sine oĩ prcĩ cõtagi¬
one sicut dicis cur nc̃ce fuit deũ incarna¬
ri. tũ aut punũ talẽ qui eẽtsine oñi p ͭ¬
cato posset pccõres deus rediniere aut toi
tatem. hoĩes siłi miracło fac̾e̾. Ad qd̾
breuit̾ respondeo. Iõ deus factus c̃ homo
quia nõ suffic̾et ad redimendos alios
sicut iusepefato opuscło monstratum
est homo nondeus. Idcuto ⁊̃ nõ fẽc

Expanded text:
ate aut aliquo vitio debilitatam sanare, et ad suum opus revocare. Nam si Adam non peccasset, sicut ipse nulla senectute, nulla causa infirmaretur: sic natura propagandi creata in illo et ad utendum, ut jam dictum est, ejus potestati subdita, nullo casu a suo cursu impediretur. Nonum naturae Adae, sicut est in filio Virginis, datum; sed quod suis causis infirmatum erat, cognoscitur esse reparatceptionis assimilari miraculo, ut ab originalis vinculo peccati absoluti possint oesset, potuit fieri de Adam sine omni peccati contagione, sicut dicis, cur necesse fuit Deum incarnari; cum aut per unum talem, qui esset sine omni peccato, posset peccatores Deus redimere: aut tot, itatem, homines simili miraculo facere? Ad quod breviter respondeo. Ideo Deus factus est homo, quia non sufficeret ad redimendos alios, sicut in saepefato opusculo monstratum est, homo non Deus. Idcirco etiam non fecit
Abbreviated transcription (Latin):
uoliurtate. quã in nulla hoĩs conceptõe
semen hr̃e cegnoscitur. Quãobrẽ nulla
rõne uera aut uerisili contradicente si
consideretur que supradicta sũt: iam li¬
bere possumꝰ concludere quia nulla rõ
nulla ueritas. nullus intellectus pmittͭ
ad hoĩem ex sola uirgine ꝯceptũ depcc̃o
masse pcc̃atcis quãus de illa sit assũptꝰ

Expanded text:
untate, quam in nulla hominis conceptione untate, quam in nulla hominis conceptione semen habere cognoscitur. Quamobrem nulla ratione vera aut verisimili contradicente, si considerentur quae supra dicta sunt, jam libere possumus concludere quia nulla ratio, nulla veritas, nullus intellectus permittit ad hominem ex sola Virgine conceptum de peccato massae p
Abbreviated transcription (Latin):
oposu legitur. Quis p̃t facere mũdũ
de inuiũdo conceptũ seĩne. ⁊ iiquitatib
tonceptus sum. Et inpeccatisconcepit me
maternca: non hic laboro quia nõ ĩdi¬
geo ut ꝙ non p̃t capere capiat. S peto ut
ꝙ breuiter dicã attendat. Illi utiq qui
li dix̾unt aut uoluer̃t ea intelligi de om̃i
hoĩs seĩue aut tantũ de illo qd̾ cũ sensu sẽi¬
natur uoluptatis que ñ eẽt insibrutorũ
ałium: si homo non peccass. Aut si de õi
lix senserũt: gͦ semen desola uirguie sũp¬
tũ. iumũdũ tantiuiri asseruerũt. ꝙ impi¬
um est credere. Uonitaq dehoc illi scrip¬
uoluptate concipitur intelligi uoluer̃t
Hac autẽ nullatenꝰ refragatur nr̃e rõi
que semen de uirgie sũptũ asẜit ẽẽ mũ¬
diuir quamuis sit de massa patrite.
aliqua ꝑte hoĩs quãuis homo di
aure cum homo dicit᷑ surdus ita licet u¬
massa gnͣis hñi pcc̃atrix noĩetur nõ ta¬
miẽ inulla ꝑte eius ẽ pc̃tatũ insiut dixi ĩ¬

Expanded text:
e mundum de immundo conceptum semine? Et: In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea : non hic laboro, quia non indigeo, ut quod non potest capere, capiat; sed peto ut quod breviter dicam, attendat. Illi utique qui haec dixerunt, aut voluerunt ea intelligi de omni hominis semine; aut tantum de illo quod cum sensu seminatur voluptatis, quae non esset nisi brutorum animalium, si homo non peccasset. At si de omni hoc senserunt; ergo semen de sola Virgine sumptum immundum tanti viri asseruerunt: quod impium est credere. Non itaque hoc de illo scripvoluptate concipitur, intelligi voluerunt. Hoc autem nullatenus refragatur nostrae rationi, quae semen de Virgine sumptum asserit esse mundum, quamvis sit de massa peccatrice. aliqua parte hominis, quamvis homo dicaure, cum homo dicitur surdus; ita licet massa generis humani peccatrix nominetur, non tamen in ulla parte ejus est peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuina fuit nec illius auima ũꝙͣ
aggrauata cirta uoluutatẽ aut ullo
modo impedita est corpore corruptibili
⁊ uerbum dei deus una ꝑsona sempex
titit nũquã sine ꝑfcã iustĩa ⁊ sapĩa ⁊¬

Expanded text:
ne divina fuit, nec illius anima unquam aggravata contra voluntatem, aut ullo modo impedita est corpore corruptibili. et Verbum Dei Deus, una persona semper exstitit, nunquam sine perfecta justitia, et sapi
Abbreviated transcription (Latin):
quib p̾sencitute uatura gn̾andi iã erͣt
emortua ꝓpagati sũt ⁊ quasi ꝑ siłem rõm
putantur debuisse nasci sine peccato et
peua peccati quia ꝑ nuratulũ cõcepti st̃
Ualde utiq intelłuda ẽ ab istis aliena rõ
illa: que uirginalem concepcõm liberaz
ui abõi pectati mõsarnt nccĩtate. Alud
.ni. ẽ aͥd in auditum ⁊ in opuiabile atq¬

Expanded text:
quibus, prae senectute, natura generandi jam erat emortua, propagati sunt, et quasi per similem rationem putantur debuisse nasci sine peccato et poena peccati, quia per miraculum concepti sunt; valde utique intelligenda est ab istis aliena, ratio illa quae virginalem conceptionem liberam ab omni peccati monstrat necessitate. Aliud est enim aliquid inauditum et inopinabile atq
Abbreviated transcription (Latin):
iħt tũ mortem sic̃ diximꝰ suftine uoluit. uł qm̃¬
ꝙ suũ erat ⁊ pati ⁊ nõ pati debuit fat̾e ꝙ fetit
quia ꝙ uoluit fi̾ debuit ⁊ nõ debuit fac̾e qr ñ ex
dare indig̾et .s. Aꝑte mĩt uideo q nlla rõne se¬
ip̃m morti ex debito sicut rõ mea uidebat᷑ mon¬
strare dedit ad honorẽ d̾i ⁊ tñ fac̾e debuit ꝙ fec̃.
di honor uti ille ẽ totiꝰ tͥnitatis. Quar̃ qm̃ id̾

Expanded text:
 cum mortem sicut diximus sustinere voluit, quoniam suum erat, et pati et non pati, debuit facere quod fecit, quia quod voluit fieri debuit; et non debuit facere, quia non ex dare indigeret. BOS. Aperte nunc video quia nulla ratione seipsum morti ex debito, sicut ratio mea videbatur monstrare, dedit ad honorem Dei; et tamen facere debuit quod fecit. ANS. Honor utique ille totius est Trinitatis: quare, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdid̾it omĩo ꝙ fc̃urꝰ erat ut eẽt qui puniretur
nithm redactꝰ ẽẽt. Tanto gͥ mirabsiꝰ d̾s illum
restituit qmͣ instituit. qnͣto ħ de pcc̃ore ꝯͣ meri¬
tum illud nõ de p̾catore net ꝯͣ mͥitũ fetit. Qnͣ¬
tũ ⁊̃ ẽ d̾m ⁊ homĩem sit ĩ unũ ꝯuenire ut ser¬
uata integ̾cate itͥus nature id̾m sit homo
qui d̾s: Quis gͦ p̾sumat uł cogitaret ꝙ hũanꝰ
intlłtus ualeat penetͣre qmͣ sapient̾ qmͣ mira¬
bilit̾ tam ĩstrutabile opus fcm̃ sit .R. assentio
qi millus homo põt in hac uita tm̃ secretũ pe¬
uitꝰ aꝑire. net peto ut fatias qd nullus homo

Expanded text:
retur: nihilum redactus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit quam instituit: quanto hoc de peccatore contra meritum; illud non de peccatore, nec contra meritum fecit. Quantum etiam est Deum et hominem sic in unum convenire, ut, servata integritate utriusque naturae, idem sit homo qui Deus. Quis ergo praesumat vel cogitare quod humanus intellectus valeat penetrare quam sapienter, quam mirabilitquia nullus homo potest in hac vita tantum secretum penitus aperire: nec peto ut facias, quod nullus homo
Abbreviated transcription (Latin):
dat. si tanta ⁊ tam debita mͥtes net illi nͨ alii n¬
reddit᷑ ĩ uanũ filiꝰ tantam rem fetisse uidebit᷑.
s ħ nephas ẽ estimare . A. Nct̃e ẽ gͦ ut alitui
pr̃ illũ iure ꝓhib̾e. aut illi tui dabit negare .ꝑ.
finiꝰ a prẽ reddat᷑. qr ⁊ filio qd̾ suũ ẽ dareb. ⁊ pr̃¬
ꝙ d nõ nͥ alii redd̃e pot̃ .A. Quib ꝯueĩentius
fructũ ⁊ rebbutõm sue mortis attbuet: ꝙͣ illis
pp̃ quos saluandos sic̃ rõ u̾itatis nos docuit ho¬
minẽ se fetit ⁊ qͥb ut diximꝰ moriendo ex ͫ moriẽ¬
di pp̃ iꝰticiam dedit. frust᷑ qͥrpe imitatores eiꝰ enĩt
si m̾iti eiꝰ ꝑtitipes nõ erũt. aut iꝰtius fatiet ħe¬
tantis debitis obligatos egestate tabest̾e ĩ ꝓfũdo

Expanded text:
dat. ANS. Si tanta et tam debita merces, nec illi, nec alii redditur; in vanum Filius 96 tantam rem fecisse videbitur. BOS. Hoc nefas est aestimare. ANS. Necesse est ergo ut alicui jure illum prohibere; aut alii cui dabit negare? BOSFilius a Patre reddatur: quia et Filio quod suum est dare  non nisi alii reddere potest. ANS. Quibus convenientius fructum et retributionem suae mortis attribueret, quam illis, propter quos salvandos sicut ratio veritatis nos docuit hominem se fecit, et quibus ut diximus moriendo exemplum moriendi propter justitiam dedit: frustra quippe imitatores ejus erunt, si meriti ejus participes non erunt? Aut quos justius faciet haeretantis debitis obligatos egestate tabescere in profundo
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰqmͣ de uͥgine natꝰ ẽ nõ sigͣtur in illo ulla ĩpõ
s̾uandi aut uolendi s̾uare uitam suã ĩmoͣrlẽ.
s ĩmitabłitas uolũtatis eiꝰ qͣ se sponte fecit ad
ħ hoĩem ut in ead̃ uolũtate ꝑseu̾ans moreret᷑.
⁊ quia nlła ies potuit illam uolũtatẽ mutare.
falł̾e aut mutare uolũtatẽ qmͣ pͥus ĩmutabi¬

Expanded text:
illo ulla impotentia servandi, aut volendi servare vitam suam immortalem; sed immutabilitas voluntatis ejus, qua se sponte fecit hominem ad hoc, ut in eadem voluntate perseverans moreretur; et quia nulla res potuit illam voluntatem mutare. fallere, aut mutare voluntatem, quam prius immutabi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dexẽ. ut ħ sine pcr̃o fiat .u. sic libñt accipio.
A. Oportuit ita ut illa redemptio qmͣ xp̃t fecit
ꝓdesset nõ solum illis qui eo temꝑe fu̾ũt: s ⁊̃
aluis. Sit em̃ rex aliqͥs cui totꝰ popłs sue tͦdam
tiuitatis sit p̾tauit excepto uno solo. qui tñ de
illoꝵ ẽ gen̾e. ut ulłs eoꝵ fac̾e̾ possit uñ mor¬
tis dãpnatõm euadat. Ille aut̃ qͥ solus ẽ ĩno¬
cens tantã ap̃ regem h gr̃am ut possit. ⁊ tan¬
illam ꝯfessi fu̾int se uelle ꝑ illud opꝰ ꝙ ea die
fiet ueniam ĩpetͣre. ⁊ ad pactũ ibi ꝯftitutum
atced̾e: ab oĩ tulpa sint absoluti pͥt̾ita. ⁊ si cõ¬
tig̾it ut pꝰ hnͣt ueniam it̾m p̾tent si digne sa¬
tisfat̾e ⁊ torrigi deinceps uolu̾int ꝑ eiꝰd̃ pacti
efficatiam it̾m ueniam recipiant. sit tñ ut ulłs
palatiũ eiꝰ ingrediat᷑ donet fcm̃ sit ħ uñ culpe
relaxant᷑. Scd̃m siłitudĩem qñ nõ potuerũt õs
homiẽs qͥ saluandi erant p̾sentes eẽ qñ redẽptõ¬

Expanded text:
non deesse, ut hoc sine peccato fiat. BOS. Sic libenter accipio. ANS. Oportuit utique ut illa redemptio, quam Christus fecit, prodesset non solum illis qui eo tempore fuerunt, sed et aliis. Sit enim rex aliquis, cui totus populus suae cujusdam civitatis sic peccavit, excepto uno solo, qui tamen est de illorum genere; ut nullum eorum facere possit unde mortis damnationem evadat: ille autem, qui solus est innocens, tantam apud regem habeat gratiam, ut possit; et tanillam, confessi fuerint, se velle per illud opus, quod ea die fiet, veniam impetrare, et ad pactum ibi constitutum accedere, ab omni culpa sint absoluti praeterita: et si contigerit ut post hanc veniam iterum peccent, si digne satisfacere et corrigi deinceps voluerint, per ejusdem pacti efficaciam iterum veniam recipiant: sic tamen, ut nullus palatium ejus ingrediatur; donec factum sit hoc unde culpae relahomines qui salvandi erant, praesentes esse, quando redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt demones ꝙͣ de qͥb restaurandꝰ ẽ nũs eor
ea die uiu̾ent hoĩes. Net tredend̾ ẽ ex quo ft̃s
ẽ homo illud tempꝰ fuisse quo mũdꝰ iste t̃ tre¬
aturis que fc̃e sũt ad usus hoĩm sic uacuus
fuiss ut nlłs eẽt in illo ex hũano gen̾e ad ħ¬

Expanded text:
 restaurandus est numerus eorum, ea die viverent homines. Nec credendum est, ex quo factus est homo, ulium tempus fuisse, quo mundus iste cum creaturis quae factae sunt ad usus hominum, sic vacuus fuisset, ut nullus esset in illo ex humano genere ad