comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicit: Sicut filius hominis ñ uenit ministrari sed ministrare. & dare amimã
suã redẽptionẽ ꝓmultis. Et hoc quoq maiorib ȩcds precipuũ ministrandigenꝰ
imitandũ ostendens. ut nonsolũ miscri cordis demosine. doctrinş salutaris. sp̃u¬
alis exempli ministeria fr̃ibus impendamꝰ: uerũ etiã sicut ille ꝓriobis animã
suã posuit. ita & nos ꝓinuicẽ animas ponere discamꝰ. Uos autẽ estis: qͥ ꝑmansistis
mecũ intẽptationib meis:. Et ego dispono uobis: sicut disposuio mͥ pat ms regnũ

Expanded text:
um dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis ; et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli ministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere discamus . Vos autem estis qui permansistis mecum in tentationibus meis. Et ego dispono vobis, sicut disposui
Abbreviated transcription (Latin):
irrisi gaudebant. nec occisi palmã : sed poenã meruere perennõ
Scđm haecenĩ: faciebant ꝓpħis patres eorũ. Bene exẽplo ador¬
tatus .ẽ: quia uera dicentes solent ꝑsccutionẽ pati Nec tam̃

Expanded text:
irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meruere perennem. irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meruere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes, sol
Abbreviated transcription (Latin):
dic & exultate : ecce enĩ merces ur̃a multa. ẽ. incelo. Non hoc aquo¬
libet patienter. sed abeo qui suꝑnȩ tantũ mercedis intuitu patnꝰ
p̃ceptũ potest impleri: ut scilicit interodia cordiũ. int̃ probra
linguarũ. inter ipsas ꝑsequentiũ manus : aequali immo letiori
adhuc corde uexetur. non ad huc nr̃i similes ualent: sed eorũ
qui ibant gaudentes a conspectu concilii. qm̃ dignihabiti sunt
pro nomine ihu contumediã pati. Qui ergo multã interris ꝑxp̃o
sustinet aduersa : multa incelis axp̃o recipit dona. Ceterũ quan¬
ta in helia uerborũ iacula falsi sustinuere ꝓpħȩ. quos deridens
aiebat. Clamate uoce maiore. Ds̃ eñĩ. c̃. baal & forsitan loquitur.
aut indiuersorio. ẽ. aut in itinere. aut ceste dormit ut excitetur
Quantã dedere stragem. qui octingenti simub & quinquagin¬
ta sunt intẽpti. Ucrũ quia baal & non xp̃c incausa erat: nec

Expanded text:
die, et exsultate. Ecce enim merces vestra multa in coelo. Non hoc a quodie, et exsultate. Ecce enim merces vestra multa in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur, praeceptum potest impleri, ut scilicet inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc corde versetur, non ad hoc nostri similes valeant, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu consilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, multa in coelis a Christo recipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore: Deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itineQuantam dedere stragem qui octinginti simul et quinquaginta sunt interempti! Verum quia Baal et non Christus in causa erat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quihas inter aduersa uirtutes seruart non trepidat: quia odiant
lict homines corde nefando. dilectũ cor xp̃o lȩdere nequeunt
eparent & synagoga depellant. xp̃c inuenit ut confirmat: expro¬
brent nomen crucifixi. ipse cõmortuos sibi conresuscitat: & con¬
si dere facit in cadestibus. Et ciecerint nomen ur̃m taquã malũ
propter filiũ hominis. Nomen ur̃m qͦd dicit. nom̃ xp̃ianorũ
significat: quod agentib iudeisq sepissime quantũ ad ipsos
memoriȩ abrasũ et ab hominib .ẽ. ciectũ: Nulla iã existente cau¬
sa odii nisi propter filiũ hominis. quia uidelicet nomen xp̃i
credentes suũ uoluerit facere cognomen : atq ideo nominis sũmi
ꝑsecutores. hominũ non immerito nomine notantur: Beati
inqͥt eritis cũuos oderint homines. docens cos ab hominibus
in scctandos : sed ultra homines esse beandos: Caudete in illa

Expanded text:
qui has inter adversa virtutes servare non trepidat. Quia odiant qui has inter adversa virtutes servare non trepidat. Quia odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt. Separent et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat. Exprobrent nomen Crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus . Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum, propter Filium hominis. Nomen vestrum quod dicit, nomen Christianorum significat, quod a gentibus Judaeisque saepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter filium hominis, quia videlicet, nomen Christi, credentes suum voluerint facere cognomen; atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati inquit eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa
Abbreviated transcription (Latin):
peccatricẽ dñs ipsc fleuit suꝑ ciuitatẽ : & mestis cõpassus sororib
lararũ qũe diuina erat maiestate resuscitaturus. humana prius
miscratione deflebat : mystice si gnificans cos qͥ peccati morte¬
sopiuntur. ut reuiui scere quȩant aproximis ct plangendos qđ
autẽ dñs nunc flentes risuros ce ꝓmittit: non pueri liter accipien¬
dũ. sed scripturȩ more risus nomine mentis exultatio & affectus
quidã lȩtior intellugendus cẽ designatur : sicut sara. Risũ in qͥt
uꝑ quȩ ut dixi nomina gaudiorũ : animȩ figuratur aduitã intro¬
itus: Beatieritis cũuos oderint homines. & cũ separauerint uos
& exprobrauerint: Qui propter diuitias hereditatis xp̃i in scĩs.
propter panẽ uitȩ aeternȩ. propterq sp̃e cęlestiũ gaudiorũ fletꝰ.
esuriem. pauꝑtatẽq desiderat : beatus . ẽ. Multo autẽ beatior

Expanded text:
peccatricem Dominus ipse flevit super civitatem, et moestis compassus sororibus, peccatricem Dominus ipse flevit super civitatem, et moestis compassus sororibus, Lazarum quem divina erat majestate resusmiseratione deflebat ; mystice significans eos qui peccati mortesopiuntur, ut reviviscere queant, a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed, Scripturae more, risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum, inquit quae ut dixi nomina, gaudium animae figuratur interius. Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint. Qui propter divitias haereditatis Christi in sanctis, propter panem vitae aeternae, propterque spem coelestium gaudiorum, fletus esuriem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo autem beatior,
Abbreviated transcription (Latin):
saturitatẽ non in hoc scło sed infuturo posse uenire. suꝑnorum
desiderio psalmista flagrans ostendit qui ait Ego autẽ cũ iusti.¬
cia apparebo conspectũi tuo: satiabor dũ manifestabitur gła
tua. Potest & simpliciter accipi. Beati qui nunc esuritis : qui
castigatis corpus ur̃m & scruituti subicitis. qui infame & siti
uerbo operã datis : quia celestiũ tunc gaudiorũ habetis uber¬
tate ꝑfrui. Beati qui nuno fletis: quiã ridebitis. Nontẽpora¬
liũ damna cõmodorũ : sed uirtutũ detrimenta spirit̾aliũ qui flent
aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nr̃a solũ sed &
proximi iubemur cõmissa deflere: quẽ si sict nos diligimus.
consequenter illius & profectu gratulari & defectu nos ncesse. ẽ
tribulari: nec solũ tribulari. u̾erũ ad lacrimas usq succendi
Sic enĩ samuhel & dauid peccatũ saulis & interitũ lũgent. Sic

Expanded text:
saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum desiderio Psalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
scłitam & si altũ uideatur pronihilo culmenducunt: Qui meri¬
to regniglestis ꝑhibentur muncre digni. quia dilectionis
mundanȩ probantur cupiditate nudati: qualẽ se rex dauid pau¬
periẽ sustinuisse declarans ait. Ego uero agenꝰ & pauper sum:
dens dicensq quid enĩ mihi restat in celo. & atẽ qͥd uolui suꝑ
terrã : Mox ubi spei suae fixisset anchorã: subdendo manifes¬
tat: Mihi autẽ adhȩrere dõbonũ. ẽ: ponere in dño dõ spe ineã
Alioqͥn. non nulli miserrima conditione pauꝑtatis & huiꝰ seculi
gaudiis obinopiã rerũ. & ibi regnodĩ obmcritorũ nequitiã caren
Beati qui nunc esuritis: quia saturabimini. Quid esurire beati
quid sitire debeant: matheus exponit. uiddicat iusticiã: aꝑtissi¬
me nos instituens nuqũa nos satis iustos estimare debere. sed co¬
tidianũ iusticiȩ semꝑ amare immo ardere ꝓfectũ. Cuius ꝑfectã

Expanded text:
saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merisaeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus et pauper sum . dens, dicensque: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? Mox ubi spei suae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei, ob meritorum nequitiam, carent. Beati qui nunc esuritis, saturabimini. Quid esurire beati, quid sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet, justitiam , apertissime nos instituens, nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam
Abbreviated transcription (Latin):
donũ scĩ sp̃s insinuat: quia plures in aeccła paruuli & si comitari
magistros ad penetranda sũ mȩ diuinitatis archana nequeunt:
dñicȩ tamen in carnationis sacramentis redimi & sp̃s scĩ pos¬
sunt ardore signari. Et ipse eleuatis. oculis indiscipłos suos:
dicebat: Beati pauperes : quia ur̃m . ẽ. regnũ dĩ. Et si generalit̃
om̃ib loquitur. specialius tamen oculos saluator in discipłos
eleuat: ut iis qui uerbũ intenta cordis aure ꝑcipiunt. latius
saporis intimi lumen aperiat. Cui simile. ẽ. qͦd matheus ait
Et cũ sedisset: accesser̃ ad cũ discipłi cius: Et aꝑiens ossuum :¬
docebat cos dicens: Beati pauperes sp̃u: Nã quib: os in monte
sedens aperit ut magna sublimiter audiant. in eos oculos stan
incãpo dirigit : ut audita patenter intelligant: Beati itaq
pauperes non utiq om̃s. sed illi tantũ modo qui om̃e p̾sentis

Expanded text:
donum sancti Spiritus insinuat. Quia plures in Ecclesia parvuli, donum sancti Spiritus insinuat. Quia plures in Ecclesia parvuli, magistros ad penetranda summae divinitatis arcana nequeunt, dominicae tamen incarnationis sacramentis redimi, et Spiritus sancti possunt ardore signari. Et ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat: Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Etsi generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt, latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos, dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
insuo sensu abundat: Turbȩ quac delonge ad audiendũ conflu¬
unt: descendentes in cãpũ dñi curantur atactu. Discipłi qui¬
inminorib iã sunt instituti. in montis cacumine ad maiora ꝓ¬
uehuntur: equib ctiã diguntur quicũ transfiguratũ secreto
in monte speculantur. unus p̃om̃ib quasi sublimioris sapien¬
tiȩ fonte debriandus. magistri recũbit inpectore: Raro uspiã
uel turbas dñm ad altiore sequi: uł quȩͥpiã debilẽ inuenies
inmonte curari : Sed extincta febre libidinũ accensaq: scientiȩ
luce. ped etẽptim quȩq: adculmen subire uirtutũ. Nã & in ue¬
teri testamento moyses solus cũ iosue montẽ dĩ ascendens: ad
regendũ uulgus incãpodonec redirent aaron ordinauit & hur
aron quippe qui interp̃tatur mons fortitudinis. singularem
dñicȩ incarnationis excellentiã : huruero qui ignis dicitur.

Expanded text:
in suo sensu abundat. Turbae quae de longe ad audiendum confluin suo sensu abundat. Turbae quae de longe ad audiendum confluunt discedentis in campum Domini curantur attactu. Discipin minoribus jam sunt instituti, in montis cacumine ad majora provehuntur. E quibus etiam eliguntur, qui eum transfiguratum secreto in monte speculentur. Unus prae omnibus quasi sublimioris sapientiae fonte inebriandus, magistri recumbit in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel quempiam debilem invenies in monte curari, sed exstincta febre libidinum, accensaque scientiae luce, pedetentim quemque ad culmen subire virtutum. Nam et in Veteri Testamento Moyses solus cum Josue montem Dei ascendens; ad regendum vulgus in campo donec redirent, Aaron ordinavit et Hur. Aaron quippe qui interpretatur mons fortitudinis, singularem dominicae Incarnationis excellentiam. Hur vero qui ignis dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ doctrinãq capessendam ciuitates accersiat. Ubi notandũ
quia dñs uenientib ad se gentilib misertus sit. Unde & puerũ
centurionis & chanancȩ filiam approbata petentiũ fide curauit :
Non tamen corũ ciuitates intrasse repperitur. ne uidelicet occasi¬
onem querelȩ iudois calumniantib suggereret : sed ꝑfectã potius
salutẽ gentiũ passionis & resurrectionis suę tẽpore reseruaret
Quo imminente tẽpore : gentilib eũ uidere quęrentib ait. Nisi
granũ frumenti cadens in terrã mortuũ fuerit: ipsũ solũ manet
tom̃is turba quęrebat cũ tangero: quia uirtus de illo exibat. &
sanabat om̃s Et supra lepsũs dño tangente mundatur : & hic
om̃is turba quae cũ tangere potuit. sp̃s illius uirtute sanatur.
Tactus saluatoris. opus. ẽ. salutis: Qũe tangere est fideliter in cũ
credere : a quo tangi . ẽ. cius munere firmari. Sed unusquisq¬

Expanded text:
nitatem doctrinamque capessendam civitates accersat. Ubi notandum nitatem doctrinamque capessendam civitates accersat. Ubi notandum quia Dominus etsi venientibus ad se gentilibus misertus sit, unde et puerum centurionis et Chananaeae filiam , approbata petentum fide, curavit, non tamen eorum civitates intrasse reperitur, ne, videlicet, occasionem querelae Judaeis calumniantibus suggereret, sed perfectam potius salutem gentium passionis et resurrectionis suae tempori reservaret. Quo imminente tempore gentilibus eum videre quaerentibus ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fueomnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes. Et supra leprosus, Domino tangente, mundatur ; et hic omnis turba quae eum tangere potuit spiritus illius virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, opus est salutis, quem tangere est fideliter in eum credere, a quo tangi est ejus munere firmari. Sed unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
in montana subiit. turbas uero docturus ad cãpestria redut.
quia non nisi in humili ualle xp̃m turbȩ uidere sufficiunt.
Ta hacc.c̃. norma: qua secutꝰ apłs ait Non potui uobis loqui
quasi spiritalibus. sed quasi carnalibus: taqũa paruulis in xp̃o.¬
diligentius utruq uelit cuangłistã ꝑscrutari: potest intelligere
cũ in monte duodecĩ discipłos elegit epluribus. quos & apłos
habuisse alterũ similẽ : de quo matheus tacet. lucas non tacet:
& utruꝰq sermonẽ eodẽ modo eẽ conclusum. Ab om̃i iudea &
multitudinẽ non a proximo mari galileȩ. neq: enĩ hoc miraculi
locoponerit. sed amarimagno reor ee cognominatã: in quactiã
tẏrus & sydon cõp̃hendi poterant. Ucrũ quia gentiũ ciuitates
sunt. udeis quidẽ sorte date sed non ab eis possesse. eoqͦd hos tes
exterminare nequirent: consulte nominatim ponuntur: ut quan¬¬
ta sit fama uirtusq saluatoris intimetur. quac exteras etiam ad sa-¬

Expanded text:
in montana subiit, turbas vero docturus ad campestria redit, quia nonnisi in humili Christum turbae videre sufficiunt. Nam haec est norma qua secutus Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in diligentius utrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit e pluribus, quos et apostolos habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. Ab omni Judaea emam multitudinem non a proximo mari Galilaeae neque enim hoc miraculi loco poneret, sed a mari magno reor esse cognominatam, in qua etiam Tyrus et Sidon comprehendi poterant. Verum quia gentium civitates sunt Judaeis quidem sorte data, sed non ab eis possessae, eo quod hostes exterminare nequirent, consulte nominatim ponuntur, ut quanta sit fama virtusque Salvatoris, intimetur, quae exteras etiam ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
uos hęret sibi sermo dñicus : & sequentia pendent expriorib
rudens lector caue sẽꝑ suꝑstitiosã intelli gentiã. ut ñ tuo sensui
apponas scripturas : sed scripturis iungas sensũ tuũ. & intelli¬
gas qͥd sequatur. Supra dixerat nolite timere eos qui occidunt
corpus. animã autẽ non possunt occidere : nunc loqt᷑ consequent̃
Vonne duo passeres asse ueneunt. & unꝰ ex illis ñ cadet suꝑ terram
sine patre ur̃o : Et est sensus: Siparua animalia & uilia absq¬
dõ auctore ñ decidunt. & in om̃ib est ꝓuidentia & quȩ in eis
peritura sunt sine dĩ uoluntate non pereunt: uos quiaeterni estis.
non debetis timere qͦd absq dĩ uiuatis ꝓuidentia. Iste sensus
& supra dictus. ẽ. Respicite uolatilia cli : qm̃ non serunt neq
metunt. neq congregant inhorrea sua : & pater ur caeles tis¬

Expanded text:
ro. Haeret sibi sermo Dominicus, et consequentia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam, ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra dixerat: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Nunc loquitur consequenter: Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre Deo auctore non decidunt, et in omnibus est providentia, et quae in his peritura sunt, sine Dei voluntate non pereunt: vos qui aeterni estis, non debetis timere quod absque Dei vivatis providentia. Iste sensus et supra dictus est: Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ uitȩ sumamꝰ : ut ad acterna uitȩ p̃mia ꝑucnire possimꝰ. in
illũ credentes. in illo sperantes : illũ p̃om̃ib & in om̃ib diligentes.
quisc ipsũ nobis & alim̃tũ p̾stat ne deficiamꝰ inuia: & ꝓ̃mium
p̃miũ nr̃m. Xp̃o . c̃. cib & consolatio currentiũ uiatorũ.: ipse
satictas & exultatio quiescentiũ beatorũ. Adipsa itaq tritici
mensurã: ꝑtinet qd dñsait. Uendite quac possidetis: & date

Expanded text:
bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possimus, in bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possimus, in illum credentes, in illo sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis, et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium m, Christus est cibus et consolatio currentium viatorum, ipse 548 satietas et exsultatio quiescentium beatorum. Ad ipsam itaque tritici mensuram pertinet quod Dominus ait: Vendite quae possidetis, et date
Abbreviated transcription (Latin):
tos existimet : neglectoq militiȩ spirit᷑alis officio seruus pi¬
ẽẽ : sicut dĩ dispensatorẽ. Serui ergopatris familias sumus.
dispensatores sumꝰ dñi : mensurã tritici quã uobis erogemꝰ acce.¬
pimꝰ Quae uero sit ista mensura tritici siquęramꝰ : ipsam quoq
nobbeatꝰ paulus apłs ostendit dicens: Unicuiq: sicut ds̃ diui
fidei paulus appellat : ut agnoscamꝰ ñ aliudẽe spirit̾ale triticũ
Ułi quã xp̃ianȩ fidei uenerabile sacram̃tũ: Huiꝰ tritici mensurã
uobis in nomine dñi damꝰ : quotiens illuminati dono gr̃ae spi¬
ritalis scđm regulã uerȩ fidci disputamꝰ. Et eandẽ tritici m̃ su¬
rã ꝑ dñicos dispensatores accipitis: cũ cotidic ꝑdĩ famulos uer¬
bũ ucritatis auditis. Deipsa nc̃ ergo triticim̃sura loquim᷑.
exipsa sicut ds diuidit uniuersi pascãmur Inde alimenta

Expanded text:
tos existimet, neglectoque militiae spiritalis officio, servus pitos existimet, neglectoque militiae spiritalis officio, servus pie esse, sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patris familias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divifidei Paulus appellat: ut agnoscamus non aliud esse spiritale triticum quam Christianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis auditis. De ipsa nunc ergo tritici mensura loquamur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, universi pascamur, inde alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ suis discipłis ait. Uos uocatis me magister & dño: & beNe
dicitis: Sũ & enĩ. Quae. ẽ. etiam huiꝰ dñi familia: Nimirũ
illa . ẽ. qua ipse dñs de manu in imici redemit : & suo dominio
mancipauit: Haec autẽ familia sc̃a .ẽ. aeccła catholica. quae
ꝑ orbẽ terrȩ copiosa fertilitate diffundit᷑: & redẽptãse ꝓ̃cioso
sui dñi sanguine gloriatur. Filius enĩ homin sicut ipscatt
uenit ñ ministrari sed ministrare : & dare animã suã redẽptio¬
nẽ ꝓmultis Ipse . ẽ. etiã pastor bonꝰ : qͥ animã suã posuit pro
ouib suis. Crex ergoboni pastoris: ipsa.ẽ. familia redẽptoris
Dispensator uero quissit que oportet eẽ fidelẽ parit̃ & pruden¬
tẽ : paulus nobis ostendit apłs. quide sẽ suisq sociis loquens
ait: Sic nos existimet homout ministros xp̃i : & dispensatores
ministeriorũ dĩ. Hicũ quęrit᷑ inter dispensatores: ut fidelis
quis inueniat᷑. Ne qͥs autẽ nr̃m solos apłos dispensatores fac¬

Expanded text:
is ait: Vos vocatis me magister et Domine, et dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia; nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso Domini sui sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . 3. Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores fac
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ restituebat. Haet itaq atq huiꝰmodi plura gerens. quac
ꝓferre ꝑnos atq expedire ut dignũ. ẽ. ñ potest sermo pauculus
melius uobis ea ur̃ dicet affectus. Sũmȩ ala critatis instantia fut
cultor & custos animarũ. cupiditates resccans : iras cõprimens.¬
malitias extirpans. his magis uiriste benignꝰ tẽporib necessa.¬
rius fuit : quib tanta iniqͥtãs sũptis cotidic deficiente iusticia
uirib conualescit. Et qͥdẽ ille in hac peregrinatione solo corpo
re constitutꝰ. cogitatione & auiditate in illa acterna patria con¬
uersatꝰ: ẽ : & quasi bonꝰ ratiocinator uelut ad centuplũ manũ
porrigens. sc̃ꝑ de sinistra transmisit ad dexterã: & in cȩlo repo¬
suit sudores suos. Nam & sihic oꝑa eiꝰ uident᷑ : illuc operum
merita transicrunt : Illius ergo in quantũ possumꝰ uestigus in:
sistamꝰ: quib ꝑillã nimis artã uiam ad cli ampla festinans.

Expanded text:
vitae restituebat. Haec itaque, atque hujusmodi plura gerens, quae vitae restituebat. Haec itaque, atque hujusmodi plura gerens, quae proferre per natos, atque expedire, ut dignum est, non potest sermo pauperculus, melius vobis ea vester dicet affectus; summae enim alacritatis instantia fuit cultor, et custos animarum, cupiditates resecans, iras comalitias extirpans! His magis vir ille temporibus necessarius fuerat, quibus tanta iniquitas, sumptis cotidie, deficiente iustitia, viribus, convalescit. Et quidem re constitutus cogitatione et aviditate in illa aeterna patria conversatus est, et quasi bonus ratiocinator, velut ad centuplum manum porrigens semper de sinistra transmisit ad dexteram, et in coelo reposuit sudores suos; nam etsi hic opera ejus videntur, illuc operum merita transiersistamus, quibus per illam nimis arctam viam ad cœli ampla festinans,
Abbreviated transcription (Latin):
optrectantibus. & quae dõ sunt contraria suadentib:. mors intr:
ꝑfencstras nr̃as : horror mortiferȩ noctis irrũpit. ꝑ quas solius.¬
ticiae intrare debuerat. Quando istȩ peccati fenestrȩ aꝑtȩ sunt
ianua salutis & uitȩ acportȩ paradisi clauduntur: Has iste uir
beatus fenestras : multis seris diuini timoris obstrux̃. Dequan¬
torũ cordib quos in honesta iniquitas & impictas possidebat
fugauit luxuriã. deiecit irã. & extinx̃ inuidiã. & uelut de
antiqua domo barbaris hostib ꝑturbatis: reuocando illuc fidẽ
castitatẽ. iusticiã. miscđam. habitatores pacificos intromisit :¬
ꝑ quos in domiciliũ mentis caput horũ bonorũ xp̃c intraret.
& appositis poenitentiȩ medicamentis : uelut quatriduanum
foctentẽ increpationũ fremitu suscitabat. & emendatione sus¬
cepta. de mediis mostis faucib crutos tẽporiua resurrectione

Expanded text:
obtrectantibus, et quae Deo sunt contraria suadentibus, mors intrat obtrectantibus, et quae Deo sunt contraria suadentibus, mors intrat per fenestras nostras, horror mortiferae noctis irrumpit, per quas sol justitiae intrare debuerat: quando iste peccati fenestrae apertae sunt, janua salutis et vitae, ac portae paradisi clausae sunt. Has iste vir beatus fenestras multis seris divini timoris obstruxit. De quantorum cordibus, quos inhonesta iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, dejecit iram, et exstinxit invidiam, et velut de antiqua domo, barbaris hospitibus perturbatis, revocando illuc fidem, castitatem, justitiam, misericordiam, habitatores pacificos intromisit, per quos in domicilium mentis caput horum bonorum Christus intraret, et appositis poenitentiae 253 medicamentis, velut quatriduanum fetentem, increpationum sonitu suscitabat, et emendatione suscepta de mediis mortis faucibus erutos temporaria resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlongã incũriã peccati labe resolutos & quadã leprȩ contagio¬
ne ꝑfusos. castigationib & exortationib expiando dõ in sc̃ope¬
rante mundauit: Quantorũ animas uiuens incorpore iã de¬
functas & delictorũ mole obrutas ac scpultas adem̃dationẽ
taqũa adlucc̃ uocando dõ resuscitauit. ut dñi sui ad mirandus
imitator. iã mortuas dõ. ccontrario mortificaret uitali morte
peccato: Tunc in alia parte ea quae apparuerat salubritate
gaudebat: necis rẽs aliena concupiscibilis apparerit. Ne inte.¬
riorihomini maculã exterioris culpa transiitteret: ne ad cor
tenebre ꝑuias lucis intrarent. ne in uno quoq ꝓphica illa
in terminatio cõpleret᷑: mors inqͥt intriuit ꝑfenestras ur̃is
Ministeria enĩ auriũ & oculorũ: fenestrȩ de probantur animarũ.
Quando enĩ aperimꝰ auditũ mala & iniqua loquentib: ac damnabilit̃

Expanded text:
per longam incuriam, peccati labe resolutos, & quadam lepræ contagioper longam incuriam, peccati labe resolutos, & quadam lepræ contagione perfusos, castigationibus & exhortationibus expiando, Deo in se operante, mundauit? Quātorum animas viuentes in corpore, iam defunctas, & delictorum mole obrutas ac sepultas, ad emendationem tamquam ad lucem vocando, Deo resuscitauit; vt Domini sui admirandus imitator, iam mortuas Deo e contrario mortificaret vitapeccato. Tunc in alia parte ea quae aperuerat salubritate claudebat; ne eis res aliena concupiscibilis appareret, ne interiori homini maculam exterior culpa transmitteret; ne ad cor tenebrae per vias lucis intrarent; ne in unoquoque prophetica illa interminatio compleretur: Mors, inquit, intravit per fenestras vestras ministeria enim aurium, et oculorum, fenestrae esse probantur animarum; quando enim operibus auditum mala et iniqua loquentibus, ac damnabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
iã intuto posita secũri magnificemꝰ : qui gubernaculũ fidei ui-¬
riliter tenens. anchorã spei tranquilla ĩa instatione cõposuit:
& plenã cęlestib diuitiis & acternis mercib nauẽ optato in
lit ore collocauit. Qui contra om̃s aduersarios scutũ timoris
dĩ tadiu infatigabilit̃ tenuit: donec aduictoriã peruenire
Quid enĩ fuit totus uitȩ illius cursus. nisi unꝰ cũ uigili hoste con¬
flictus: Quantis hic cȩcis auia ueritatis errantib & de sũma
iã in ꝑfundũ rupe pendentib amissũ reddidit uisũ. & illum
quo xp̃c uideret᷑ reparauit intuitũ : Quantorũ aurib surdis
& infidelitatis obduratione damnatis ad ꝑcipiendã uocẽ cae¬
lestiũ mandatorũ p̃ciosũ infudit auditũ. ut uocanti dõ ad mi-¬
scđam. responderent ꝑ oboedientiã : Quantos intrinsccꝰ uulno¬
ratos. anglicioris arte & orationũ firmitate curauit: Quantos

Expanded text:
iam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viiam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla iam in statione composuit, & plenam cœlestibus diuitiis, & æternis mercibus nauim optato in littore collocauit, qui contra omnes aduersarios scutum timoris Dei tamdiu infatigabiliter tenuit, donec ad victoriam perueniret. Quid enim fuit totus vitæ illius cursus, nisi vnus cum vigili hoste conflictus? Quantis hic cæcis, a via veritatis errantibus, & de summa iam in profundum rupe pendentibus, amissum reddidit visum, & illum quo Christus videretur, reparauit intuitum? Quantorum auribus, sordis & infidelitatis obturatione damnatis, ad percipiendam vocem cœlestium mandatorum, pretiosum infudit auditum, vt vocāti Deo ad misericordiam, responderent per obedientiam? Quantos intrinsecus vulneratos Angelici oris arte, & orationum firmitate curauit? Quantos
Abbreviated transcription (Latin):
licitatẽ : sed cũ ꝑuenit ad portũ. Lauda ducis uirtutẽ : sed cũ
ꝑductus .ẽ. ad triũphũ. Quis autẽ uiuens tuto possit ac sine
trepidatione laudari. qui & dep̾ttrito meminit se habere qͦd
in hoc corpusculo positꝰ debeat sibi quicqũa uindicare de mẽ¬
ritis. qͦs iterũ dęmonũ infestatio uelut latronũ obsidet mul.¬
titudo: Quib ꝑ om̃s uias supplantatores inuisi. animarum
laqueos tendunt: innumerabiliũ mortib expauescendos
Tauigantib enĩ nobis ꝑhoc mare magnũ & spatiosũ in qͦ sunt
reptilia quorũ ñ .c̃. numerus: animalia pusilla & magna. id.ẽ
diuersa genera inimicorũ : qui scđm nr̃arũ uiriũ quantitatẽ
cõpensatõ nobiscũ agone luctantur. In huiꝰ mundiitaq pelago.
delis abducat: Aduersus haec ergo multiformia scłi mala:
castigatis & castis actib resistamus. Beati autẽ patris merita

Expanded text:
licitatem, sed cum peruenerit ad portum. Lauda ducis virtutem, sed cum licitatem, sed cum peruenerit ad portum. Lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumphum. Quis autem viuens tuto possit, ac sine trepidatione laudari, qui & de præterito meminit se habere quod vero hominum in hoc corpusculo positus, debeat sibi quicquā vendicare de meritis, quorum iter dæmonum infestatio, velut latronum obsidet multitudo, quibus omnes dies supplantatores inuisi animarum, laqueos tendunt innumerabilium mortium expauescendos? Nauigantibus enim nobis per hoc mare magnum & spatiosum, in quo sunt reptilia quorum non est numerus, animalia pusilla & magna; id est, diuersa sunt genera inimicorum, qui secundum nostrarum viriū quantitatem, compensato nobiscum agone luctantur. In huius itaque mundi pelagdelis abducat. Aduersus hæc ergo multiformia sæculi mala, castigatis & castis actibus resistamus. Beati autem Patris Odonis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗlorabatur angustus. quia blandimentis erat p̃ditꝰ lenitatis
omui cuiũ indm̃ ꝓuocauit affectũ. Quia pontificis adminis¬
tration fulgebatꝰ: plures cdiscipłis reliqͥt sui sacerdotii succes¬
sorcs Benc & congruo in hac die qũa nobiss beatipatris nr̃i
huiꝰ adparadisũ transitꝰ exultabilẽ reddit. p̃sentis psalmi uer¬
siculũ decantauimꝰ: in memoria acterna erit iustus Dignẽ
enĩ in memoria uertit᷑ hominũ : qui ad gaudiũ transit angł¬
Dicit sermo diuinꝰ Nelaudaueris hominẽ inuita sua. Taquam
dicerit. Lauda postuitã: magnifica post consũmationem:¬
UT Duplici enĩ ex causa: utilius est hominũ magis memoriȩ laudẽ
dare quauitȩ. ut illo potissimũ tẽpore merita scĩtatis extollas.
quando nec laudantẽ adulatio noteo: nec laudatũ tẽptet elatio
Laudx post periculũ: p̃dica sccurũ. Lauda non nauigantis fe¬

Expanded text:
gloriabatur angustiis, quia blandimgloriabatur angustiis, quia blandimomnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et congrue in hac die, quam nobis beati Patris nostri Odonis ad paradisum transitus exultabilem reddit, præsentis Psalmi versiculū decantauimus. In memoria æterna erit iustus. Digne enim in memoriam vertitur hominum, qui ad gaudium transiit AngDicit sermo diuinus, Ne laudaueris hominem in vita sua. Tamquam si diceret. Lauda post vitam, magnifica post consummationem. Duplici enim ex causa, vtilius est hominū magis memoriæ laudem dare, quam vitæ: vt illo potissimum tempore, merita sanctitatis extollas, quando nec laudantē adulatio nocet nec laudatum tētet elatio. Lauda ergo post periculum, prædica securum. Lauda nō nauigātis fœ
Abbreviated transcription (Latin):
quo errantẽ corrigere uolebas forte ꝑniciosius errart: tu tamen
ꝓtuo simplici & lũcido corde. hic & infuturo lucis gr̃a donabe¬¬
ris. Haec contra hypocrisiñ phariscorũ subdole signa quęrentiũ
specialiter dicta: nos iuxta sensũ moralẽ generaliter instituant.
UI SC̃I AEBEATISSIMIISIIS PATRISNR̃I BEATI MAXIMI
cuiꝰ hodie festa celebramꝰ laudes ad didisse aliqͥd decerp̃sisse. ẽ:¬
cũ si quidẽ uirtutũ eiꝰ gr̃a ñ sermonib exponenda sit sed oꝑib
cõꝑbanda: Cũ enĩ dicãt scriptura. gła patris. ẽ. filius sapiens.
quantȩ huius sunt głae. qui tantorũ filiorũ sapientia et deuo¬
tione lȩtitur: In xp̃o eni iħu ꝑeuangłm ipse nos gẽnuit
Quicqͥdigitur in hac scã plebe potest ẽt uirtutis& guiet dcmas
quasi quodã fonte lucidissimo om̃iũ riuu lorũ pumtas emana¬
uit Et enĩ quia castitatis e pollebat uigore: quia abstinentis

Expanded text:
quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaliter instituant ti ac beatissimi istius Patris nostri laudes, cujus hodie festa celebramus addidisse aliquid, decerpsisse eCum siquidē virtutum eius gratia non sermonibus exponenda sit, sed operibus comprobanda. Cum enim dicat scriptura, Gloria Patris est Filius sapiens: quantæ huius sunt gloriæ, qui tantorū siliorum sapientia & deuotione lætatur? In Christo enim Iesu per Euangelium nos genuit. Quicquid igitur in hac sancta plebe potest esse virtutis & gratiæ, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo, omnium riuulorū puritas emanauit. Etenim, quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiæ
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc .c̃. ne ipsa cordis intentio quac lum̃ .c̃. animȩ uitiorũ caligine
fuscetur. sedula discretione ꝑpende: iuxta qͦd alibi p̃cipit᷑ om̃i
custodia scrua cortuũ: q̃m exipso uita ꝑcedit. Siergo corpꝰtuũ
lucidũ fuerit ñ habens aliqu̾a partẽ tenebrarũ: critlucidũ totũ
t sicut lucerna fulgoris: illuminabit te. Totũ corpꝰ nr̃m om̃a
nr̃a oꝑa dicit: quia & apłs mẽbra nr̃a nuncupat quędã opera
quae improbat. & mortificanda p̾cipit dicens Mortificate ergo
mẽbra ur̃a quae sunt suꝑ terrã: fornicationẽ. immunditiam.
libidinẽ. & cȩtera talia : Sugitur ipse bonũ bona intentione¬
patraueris ñ habens intua conscientia aliqũa partẽ tenebrosȩ
cogitationis. tiã si contigerit aliqũẽ ꝓximorũ tuabona acti¬
one noceri: uerbi gr̃a aut depecunia quã atẽ indigens & pͥctens
acceꝑat facere uł patĩ aliqͥd mali. aut de uerbo exortationis

Expanded text:
Hoc est, ne ipsa cordis intentio quae lumen est animae, vitiorum caligine Hoc est, ne ipsa cordis intentio quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Si ergo ucidum fuerit, non habens aliquam partem tenebrarum, erit lucidum totum, et sicut lucerna fulgoris illuminabit te. Totum corpus nostrum omnia nostra opera dicit, quia et Apostolus membra nostra nuncupat quaedam opera quae improbat, et mortificanda praecipit, dicens: Mortificate ergo membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentionepatraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis
Abbreviated transcription (Latin):
ucerna corporis tui: ẽ. oculus tuus. Corpꝰ quippe dicit opera :¬
quae palã cunctis apparent: Oculũ uero ipsã mentis intentionẽ
quae oꝑatur: & decuius merito eadẽ oꝑa lucis an tenebrarũ sint
oꝑa discernunt᷑: sicut ipse consequenter exposuit dicens. Si
oculus tuus fuerit simplex: totũ corpꝰ tuũ lucidũ erit. Si autẽ
neqũã fuerit: etiã corpus tuũ tenebrosũ erit Sunqͥt pura
retaq: intentione quae potes agere bona studueris. lucis pro¬
stcto sunt oꝑa quac facis: ctiam si corã hominib imꝑfectionis
aliquid habcreuideantur. qm̃ diligentib dm̃ om̃a cooꝑantur̃
in bonũ: us qui scđ̃m ꝓpositũ uocati sunt sc̃i. Si autt̃ ꝑuersa c̃
intentio quac p̃cedit : prauũ .c̃. ome ic opus quod sequit᷑. quauis
rectũ c̾t uideatur Uide ergo: nelum̃ qͦd inte. ẽ. tenebrȩ sint. Xii¬

Expanded text:
Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent, oculus vero ipsam mentis intentionem operatur, et de cujus merito eadem opera, lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum trectaque intentione, quae potes, agere bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiamsi coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Dominum omnia cooperantur in bonum, intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens & si supra dixerit nullũ generationi nequ̾a nisi signum
ionȩ dandũ. nequaqua tamen lucis suȩ claritatẽ fidelib occultan¬
dam. Ipse quippe lucernã accendit: qui testã humanȩ naturac
flãma suȩ diuinitatis impleuit. Qũa ꝑfecto lucernã non creden.¬
tib: abscondere. nec modio supponere: hoc .t̃. sub mensura legis
includere. uł intra unius iudeȩ gentis terminũ uoluit cohibẽre:
sed supra candelabrũ in qͥt. ut qui in grediunt᷑ lumen uideant.
Candelabrũ aeccłam dicit. cui lucernã suꝑposuit: qͥa nr̃is infrontib
fidẽ suae incarnationis a ffix̃. ut qui aeccłam fideliter ingrredi
uoluerint: lumueritatis palã queant intueri. Qua sententia
iudeorũ quoq proceres condemnat: qui signa quęrentes exteri¬
us. aꝑtã lucis ianuã noluer̃ intrare credendo. Deniq: p̃cipit
nec oꝑa tantũmodo. sed ut cogitationes & ipsas ctiã cordis inten.¬
tiones mundare & castigare meminerint: Nam sequitur.

Expanded text:
ostendens etsi supra dixerit nullum generationi nequam nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare meminerint; nam sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ocatis autẽ decẽ seruis suis: dedit illis detẽ mnas. Denarius¬
numerus : ad legẽ ꝑtinet propter decalogũ. Nocauit decem
decẽ mnas : quia uerba legis spirit̾aliter discipłis intelligenda re¬
serauit. Post passionẽ quippe & resurrectionẽ aperuit illis sensũ
draginis appendit᷑. Et om̃is scripturȩ sermo qui uitȩ cades tis
ꝑfec̃tionẽ suggerit: quasi numeri centenarii pondere fulgescit
tait illis Negõtiamini dũ uenio. Acsidicat. Uerba legis & pro

Expanded text:
ocatis autem decem servis suis, dedit illis decem mnas. Denarius ad legem pertinet propter Decalogum. Vocat itaque pdecem mnas, quia dicta legis spiritualiter intelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque suam aperuit illis sensum, drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac pro
Abbreviated transcription (Latin):
I Bcatipacifici: qm̃ filii dĩ uocabuntur: Beati qui prius incorde suo.
habent: Ut illud. Paxanimã nutrit: retin concordia pacem:
Paxreprimit litẽ: concordes nectit & idem. Lis pacẽ metuit: refu¬
git discordia pacẽ Odia pax pellit: castũ pax nutrit amorem:
Beati qui ꝑsecutionẽ patiuntur ꝓpt̃ iusticiã: qm̃ ipsorũ. c̃. regnũ
uerȩ circucisionis beatitudo martyrio terminatur. Beatiestis cũ
maledixerint uobis homines & ꝑsecutiuos fucrint. & dixerint
om̃e malũ aduersũ uos mentientes: propter me: Illud ucro ma¬
ledictũ contemnendũ. ẽ. qͦd beatitudine carit : qͦd falso maledi¬
centis ore ꝓftrtur: Unde dicit mentientes ꝓpter me: Ubi ergo¬
implere : ut lacerctur opprobrus fama nr̃a. & nos exultemꝰ in dño
Hoc quiuanã głam sectatur: implere non potest. Gaudere igit᷑
& exultare debemus : ut merces nobis inclestib prȩparctur

Expanded text:
 Pacifici ergo illi rite vocantur, qui primum in corde suo, eticum: Pax animam nutrit, retinet concordia pacem. Pax reprimit litem, concordes nectit et idem. Lis pacem metuit, refugit discordia pacem. Odia pax pellit, castum pax nutrit amorem. Beati qui persecutionem patiuntur, propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum verae cirmaledixerint vobis homines, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes propter me. Illud maledictum contemnendum est, quod beatitudinem creat, quod falso maledicentis ore profertur. Unde et specialiter implere, ut laceretur opprobriis, fama nostra, et nos exsultemus in Domino, hoc qui vanam sectatur gloriam implere non potest. Gaudere igitur et exsultare debemus ut merces nobis in coelestibus praeparetur
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: latinx gła .ẽ. Siergo in hoc glorificatꝰ ẽ. dspat̃ ut fructũ
plurimũ afferamꝰ & efficiamur xp̃i discipłi: ñ hoc nr̃ae głȩ tri¬
buamꝰ. tałqũa hoc ex nobis ipsis habcamꝰ: ciꝰ ẽ. enĩ hacc gr̃a. Et
ideo in hoc non nr̃a: sed eius . ẽ. gła. Unde & alibi cũ dixissot
sic luceat lumen ur̃m corã hominib. ut uideant bona oꝑa ur̃a:
nca semtipsis putarent ct̾ bona oꝑa sua. mox addidit: Et glo¬
rificent patr̃e ur̃m qui incelis. c̃ In hoc enĩ glorificatur pater:
ut fructũ plurimũ afferamꝰ. & efficiamur xp̃i discipłi: A quo

Expanded text:
Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli, non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia: et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona; ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo
Abbreviated transcription (Latin):
acris in coractuo qͥa ds̃illũ suscitauit amortuis: siluus eris. Cor¬
Ao rnigedit᷑ adiusticiã: oreautẽ confessio fit ad salutẽ Unde¬
& inictib apłorũ lagitur: Fide mundins corda torũ. Et in
ꝙli suabcatus pitrus: sic & uos inquit baptisma saluos ficit
Noncarnis depositio sordiũ: sed conscientiȩ bone interrogatio
os Or uerbu fidoi qͥd p̃dicamꝰ. quo sinc dubio ut mundarẽ possit
consecratur & baptismus: Xp̃c qͥppe nobiscũ uitis. cũ patre
aquȩ in uerbo Mundatio igitur nequaqua fluxu & labili
tribucritur clem̃to : nisi adderctur in uerbo: Hoc uerbũ fidci
tantũ ualet in ȩccła dĩ. ut ꝑ ipsũ credentẽ. offerentẽ. benedicen

Expanded text:
us eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde in Actibus Apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum : et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, Baptisma salvos facit; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio st verbum fidei, quod predicamus', quo sine dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre aquae in verbo'. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur 'in verbo'. Hoc verbum fidei tantum valet in aecclesia, ut per ipsam credentem, offerentem, be
Abbreviated transcription (Latin):
ipso pusactib in sudando quantũualet insistad: nesi quenpiã cȩlestis reenc̃ desidõ
in oꝑe sui tẽpli conspȩxeriu. huncintẽporo futurȩ dedicationis magne sus sollennitatis
itddat exortẽ Satigimꝰ inutuo caritatis iuxilio: ut om̃s nos alacri cordis e indo¬
fessos

Expanded text:
ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem in opere sui templi conspexerit, hunc in tempore futurae dedicationis magnae suae solemnitatis reddat exsortem. Satagamus mutuo caritatis auxilio, unde omnes nos alacri corde et indefessos