comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natio euangłii głȩ xͥ qui ẽ. imago dĩ. Ubi miser iste dm̃ scłi
huiꝰ uult in telligi malum. tanqͣm illi seruierit moyses in
uetere testam̃to. qͣsi hoc apłs dixerit. ubi necesse eẽt. in tel¬
ligi dm̃ scłi hu̾i dm̃ impior. hoc ẽ. diabolũ. qm̃ om̃s dii
gentium demonia. et utiq multo maximȩ pͥnceps dȩ¬
monioꝵ. ñ mirũ eẽt. qͣndoquidem quorundã dĩ etiam
ds̃ uent̃ ẽ. ita si potest dici ds̃ huiꝰ scłi diabolus. ñ ideo
diabolus ds̃ ẽ. qr nec demonia sunt dii. qͣmuis dii gentiũ
sint demonia. Potest quippe scłm in malo intelligi. unde
dicit apłs petrus. Eripite uos dep̃senti scło maligno. S cũ
alit̃ pateat in tellectꝰ. quid necesse ẽ. hic diabolũ putare
significatum. ac ñ potius dm̃ uerum iustum et bonũ. qui
excȩcauit m̃tes infidelium sđi hu̾iꝰ. ut ñ hic distingua
feratur scłi hiuꝰ excecauit m̃tes infideliũ. hoc ẽ. infideliũ

Expanded text:
ae Christi, qui est imago Dei . Ubi miser iste Deum saeculi hujus vult intelligi malum: tanquam illi servierit Moyses in Vetere Testamento, quasi hoc Apostolus dixerit. Ubi si necesse esset intelligi Deum saeculi hujus, deum impiorum, hoc est, diabolum; quoniam omnes dii gentium daemonia, et utique multo maxime princeps daemoniorum: non mirum esset, quandoquidem quorumdam deus etiam deus venter est. Ita si potest dici deus hujus saeculi diabolus, non ideo diabolus deus est; quia nec daemonia sunt dii, quamvis dii gentium sint daemonia . Potest quippe saeculum in malo intelligi: unde dicit apostolus Petrus, Eripite vos de praesenti saeculo maligno . Sed cum alter pateat intellectus, quid necesse est hic diabolum putare significatum, ac non potius Deum verum, justum et bonum, qui excaecaverit mentes infidelium saeculi hujus: ut non hic distinguatferatur, saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, hoc est infidelium
Abbreviated transcription (Latin):
hanc. sic̃ miscđiam consecuti ñ infirmemͣ. s abicia¬
mus occulta confusionis. ñ ambulantes in astucia ne¬
q dolo. adulterantes uerbum dĩ. astuciam aut et do¬
lum ypocrifia uult in telligi. qua uolunt iusti suꝑbi
uideri. Unde et illo psalmo quẽ adhuꝰ ipsuis gr̃e tes¬
tificationẽ comemorat idẽ apłs. beatus inquit cui ñ
iputauit dñs peccatum. neq ẽ. in ore eius dolus.
hȩc ẽ. humilium scõꝵ confessio. ñ se iactantium ẽẽ.
et animꝰ nutans cũ se obtẽꝑare ñ posse existimat. et nõ
obtemꝑare formidat: si enĩ bona oꝑa sua in luce po¬
suerit hominib intuenda. ut faciat qđ p̃ceptum ẽ.
sic luceat lum̃ urm̃ corã hominib ut uideant bona oꝑaur̃ã¬

Expanded text:
hanc sicut misericordiam consecuti non infirmemur, sed abiciamus occulta confusionis non ambulantes in astutia neque dolo adulterantes uerbum d e i. hanc astutiam et dolum hypocrisin uult intellegi, qua uolunt iusti uideri superbi. unde et in illo psalmo, quem ad huius ipsius gratiae testificationem commemorat idem apostolus: beatus, inquit, cui non inputauit dominus peccatum neque est in ore eius dolus. haec est humilium sanctorum confessio, non se iactantium esse et animus nutans, cum se obtemperare non posse existimat, et non obtemperare formidat? Si enim bona opera sua in luce posuerit hominibus intuenda, ut faciat quod praeceptum est, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera
Abbreviated transcription (Latin):
trabit᷑. qr ꝯtra p̾ceptũ fecit ubi dr̃. Attendite ne iusticiam
ur̃am faciatis coram hominib ut udeamini ab eis. Rursꝰ¬
q si hoc timens et cauens ea quȩ bene facit abscondit. ĩnsi
se putabit seruire imꝑanti et dicenti. liceat lum̃ ur̃m corã
hominib ut uideant oꝑa ur̃a bona. qui aut̃ rectȩ intellig̾it.

Expanded text:
rabitur, quia contra praeceptum fecit, ubi dicitur, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Rursusque si hoc timens et cavens, ea quae bene facit absconderit, non se putabit servire imperanti et dicenti, Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona
Abbreviated transcription (Latin):
uificans sp̃s. Neq enim solo illo mͦ intelligendũ ẽ. qđ le¬
gimus. littera occidit sp̃s aũt uiificat. ut aliquid figu¬
rate scriptũ cuiꝰ ẽ. ab furda ꝓprietas. ñ accipiamꝰ sicut lit

Expanded text:
uificans spiritus. neque enim solo illo modo intellegendum est quod leuificans spiritus. neque enim solo illo modo intellegendum est quod legimus: littera occidit, spiritus autem uiuificat, ut aliquid figurate scriptum, cuius est absurda proprietas, non accipiamus sicut lit
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis arbitrio. pretq doctrinã. qua ei p̃cipitur.
quem ad modum uiuere debeat. accipiat spm scm̃.
quo fiat in animo eiꝰ delectatio dilectioꝙ fũm illiꝰ
atq in cõmutabilis boni qđ ds̃ ẽ. etiam nunc cũ ad huc ꝑ¬
fidem ãbulatur ñ dũ ꝑspetiem. ut hac sibi uelut arra da¬
ta gratuiti mimeris in ardescat inherere creatori. atq
inflãmet᷑ accedere ad participationẽ illiꝰ ueri luminis
ut ex illo ei bene sit a quo habet ut sit. Nam neq liberũ
arbitrium quicqͣm nͥ ad peccandũ ualet. si lateat ueri¬
tatis uia. Et cũ id qđ agendũ et quo nitendũ ẽ. cȩꝑit non
latere: nͥ etiam delectet et amet᷑ ñ agit᷑ ñ suscipitur. ñ be¬
ne uiuit᷑. Ut aut̃ diligatur caritas dĩ diffusa ẽ. in cordib
nr̃is. non ꝑ arbitrium lib̾um qđ surgit in nob̾. s ꝑ sp̃m scm̃¬
qui datus ẽ. nob̃. Doctrina quippe illa qua mandatũ accipi¬
mus continent̾ rectęq uiuendi litt̾a ẽ. occidens. nͥ ad sit ui¬

Expanded text:
 arbitrio practerque doctrinam qua ei praecipitur quemadmodum uiuere debeat accipiat spiritum sanctum, quo fiat in animo eius delectatio dilectioque summi illius atque incommutabilis boni, quod deus est, etiam nunc cum per fidem ambulatur, nondum per speciem, ut hac sibi uelut arra data gratuiti muneris inardescat inhaerere creatori atque inflammetur accedere ad participationem illius ueri luminis, ut ex illo ei bene sit, a quo habet ut sit. nam neque liberum arbitrium quicquam nisi ad peccandum ualet, si lateat ueritatis uia; et cum id quod agendum et quo nitendum est coeperit non latere, nisi etiam delectet et ametur, non agitur, non suscipitur, non bene uiuitur. ut autem diligatur, caritas dei diffunditur in coidibus nostris non per arbitrium liberum, quod surgit ex nobis, sed per squi datus est nobis. Doctrina quippe illa, qua mandatum accipimus continenter recteque uiuendi, littera est occidens, nisi adsit ui
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ad ext̃ĩorẽ hominẽ ꝑtinere. Non enĩ solum corpꝰ homo ext̃ĩor
deputabitꝰ. s ad iuncta quadam uita sua q̃ cõpages corporis et
res adhuc agit᷑ ad ext̾iorem hominẽ ꝑtinens. atq in ibis om̃ib
ñ diftamꝰ apccore. nͥ qđ figura corporis ñ ꝓni s crecti sumus.
qua in re ãmonem᷑ ab eo qui nos fec̃ ne meliori nr̃i parte idẽ.
anima similes pecorib simꝰ. aquib corꝑis erectione distamus.
ñ ut in ea quȩ sublimia sunt in corporib animũ ꝓhiciamꝰ. Nã
uł intalib quietem uoluntatis appetere : ꝓsternere ẽ. animũ.
S sic̃ corpꝰ adea quȩ sunt ex celsa corꝑum. idẽ. ad cȩlestia nat᷑¬
alit̾ erectũ ẽ. sic animꝰ quę substantia spũalis ẽ. ad ea quȩ sũt
in sp̃ualib ex celsa erigendus ẽ. ñ elatione suꝑbiȩ s pietate
sccus corꝑalia et ea memoriȩ fixa reminisci. atq in eis appe¬
tere conducibilia. fugere in cõmoda. Uerum ea notare nõ

Expanded text:
r ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore nostri parte, id est animo, similes pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in corporibus animum projiciavel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea quae sunt excelsa corporum, id est, ad coelestia naturaliter erectum est; sic animus, qui substantia spiritualis est, ad ea quae sunt in spiritualibus excelsa erigendus est, non elatione superbiae, sed pietate secus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac
Abbreviated transcription (Latin):
onis in głam iustificationis. Q muis possit hoc et aliis
modis in telligi. qđ dictũ ẽ. de gła ingłam. de gła fi¬
dei in głam speciei. De gła qua filii dĩ sumꝰ. ingłam
qua similes ei erimus. qm̃ uidebimꝰ eũ ficuti ẽ. qđ ue¬
ro ad iunxit tanqͣm addnĩ spũ. ostendit grã dĩ nobis
conferri. tam obtabilis tranfformationis bonũ. Uerũ
hȩc huiꝰ imaginis ẽ. qͣndoq futura ꝑfectio. Adhanc
consequendam. nos erudit magister bonus. fide xp̃i
ana pietatisq doctrina. ut reuelata facie. alegis ue¬
lamine qđ ẽ. umbra futuroꝵ. głam dñi speculante
ꝑ speculũ scilicet intuentes in eandẽ imaginẽ tͣns¬

Expanded text:
onis in gloriam justificationis. Quamvis possit hoc et aliis onis in gloriam justificationis. Quamvis possit hoc et aliis modis intelligi, quod dictum est, de gloria in gloriam: de gloria fidei in gloriam speciei; de gloria qua filii Dei sumus, in gloriam qua similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Quod vero adjunxit, tanquam a Domini Spiritu; ostendit gratia Dei nobiconferri, tam optabilis transformationis bonum. Verum hujus imaginis quandoque futura est perfectio, ad quam consequendam nos erudit magister bonus, dicens: ana pietatisque doctrina, ut revelata facie a Legis velamine quod est umbra futurorum, gloriam Domini speculantes, per speculum scilicet intuentes, in eamdem imaginem trans
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse. głam dñ speculantes. Qđ uͦ ait in eandẽ ima¬
ginẽ tranfformam᷑ : utiq imaginem dĩ uult in telligi.
candẽ dicens. istam ipsam scilicet. idẽ. qͣm speculam᷑.
qr eadem imago dĩ est. et gła dĩ sicuti alibi dic̃. uir qui¬
dẽ ñ debet uelare caput. cũ sit imago et gła dĩ. Trans¬
formam᷑ gͦ dixit de forma informã. mutam᷑ atq tͣnsi¬
mus de forma obscura in formã lucidam. qr et ipsa obs¬
cura imago dĩ ẽ. Et si imago ꝓfecto etiam gła in qua
homines creati sumꝰ p̃stantes cęt̃is animalibus. de ipsa
quippe humana natura dictum ẽ. Uir quidẽ ñ debet
uelare caput. cũ sit imago et gła dĩ. quȩ natura in re¬
bus creatis excellentissima cũ a suo creatore. ab impi¬
etate iustificat᷑. adeformi forma formosam tranffor¬
matur informã. Est quippe et in ipsa impietate qͣnto
magis dãpnabile uitium. tanto cerciꝰ natura lauda¬
bilis. Et obhoc addidit. de gła ingłam. de gła creati¬

Expanded text:
entes. Quod vero ait in eamdem imaginem transformamur, utique imaginem Dei vult intelligi, eamdem dicens istam ipsam scilicet, id est, quam speculamur, quia eadem imago Dei est, et gloria Dei, sicuti alibi dicit: Vir quidem non debet velare caput suum, cum sit imago et gloria Dei. Transformamur ergo dixit, de forma in formam mutamur atque tmus de forma obscura in formam lucidam; quia et ipsa obscura, imago Dei est; et si imago, profecto etiam gloria, in qua homines creati sumus, praestantes caeteris animalibus. De ipsa quippe natura humana dictum est, Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Quae natura in rebus creatis excellentissima, cum a suo Creatore ab impietate justificatur, a deformi forma formosam transfertur in formam. Est quippe et in ipsa impietate, quanto magis damnabile vitium, tanto certius natura laudabilis. Et propter hoc addidit, de gloria in gloriam: de gloria creati
Abbreviated transcription (Latin):
intende filiĩ ifrł. usq infinẽ uultꝰ moysi. et ideo eis ꝑuelũ
loquebatur. hoc significat q littera legis iustificat neminem
s uelam̃ positum ẽ. in lectione uet̾is testam̃ti donec ad xp̃m
transeatur. ute auferatur uelam̃ idẽ. tͣnseatur ad grãm et
intelligat᷑ ab ipso nob̃ eẽ. istificationẽ qua faciamꝰ qđ ui¬
bet. qui ꝓpt̾ea iubet ut in nob̾ deficientes ad illum cõfugiamꝰ.¬

Expanded text:
intendere filii Israhel usque in finem uultus Moysi et ideo eis per uelum loquebatur, hoc significat, quia littera legis iustificat neminem, sed uelamen positum est in lectione ueteris testamenti, donec ad Christum transeatur et auferatur uelamen, id est transeatur ad gratiam et intellegatur ab ipso nobis esse iustificationem, qua faciamus quod iubet. qui propterea iubet, ut in nobis deficientes ad illum confugiam
Abbreviated transcription (Latin):
ta terra. s maledictꝰ a t̾ra quȩ aꝑuit ossuum exciꝑe sangͥ¬
nem frĩs tui de manu tua. Maledictꝰ ẽ. enĩ ppłs iudaicus
infidelis at̾ra idẽ. ab ȩccłia quȩ aꝑuit ossuũ inconfessioe
peccatoꝵ. acciꝑe sanguinẽ xp̃i. qui fusus ẽ. in remissionẽ¬
peccators de manu ꝑsecutoris. nolentis eẽ. sub grã. s sub le¬
ge. ut cẽt. ab ȩccłia maledictꝰ idẽ. ut eum intelligeret et os¬
tenderet ȩccłia maledictum dicente apło. Quicũq enĩ ex
oꝑib legis sunt. sub maledicto sunt legis. deinde cum dixis¬
set maledict᷑ tu a terra quȩ aꝑuit ossuũ acciꝑe sanguinẽ
frĩs tui de manu tua. ñdixit qm̃ opab̾is eã. s ait qm̃ oꝑa

Expanded text:
ta terra", sed maledictus tu a terra, quae aperuit os suum excipere sanguinem fratris tui de manu tua. maledictus est enim populus Iudaicus infidelis a terra, id est ab ecclesia, quae apuerit os suum in confessione peccatorum accipere sanguinem peccatorum de manu persecutoris, nolentis esse sub gratia, sed sub lege, ut esset ab Ecclesia maledictus, id est ut eum intelligeret et ostenderet Ecclesia maledictum, dicente Apostolo: Quicunque enim ex operibus legis sunt sub maledicto sunt legis. Deinde cum dixisset: Maledictus tu a terra quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua, n
Abbreviated transcription (Latin):
Et dabo uob cor nou̾ũ et sp̃m nouum dabo in uos. & au
neum. Unde ait apłs. Tabulis cordis carnalibꝰ. Corcarne¬
um acorde lapideo uoluit uita sentiente discerm. et ꝑ
uitam sentientẽ significauit in telligentem. Sic fit isrł
carnali qui ẽ. uniꝰ gentis. nouitate grẽ. ñ nobilitate pa¬
triȩ et m̃te non gente. distinguit᷑. s altitudo ꝓpħica
dũ de illo uł ad illum loquitur latent̃ transit ad hũc
& cum iam de isto uł adistum loquat᷑: adhuc de illo uł
adillum loqui uidet᷑. ħ intellectum scripturarũ nobisq̃si
hostilit̃ in uidens s exercens medicinalit̃. Sp̃s dĩ cuiꝰ¬
dono ustificamͣ. quo fit in nob ut non peccare delecte
ubi libertas ẽ. sic̃ p̃ter hunc spm peccare delectat ubi

Expanded text:
et dabo nobis cor nouum et spiritum nouum dabo in uos; et auneum — unde ait apostolus: tabulis cordis carnalibus — a corde lapideo uoluit uita sentiente discerni et per uitam sentientem significauit intellegentem. sic fit Israhca.rnali, qui est unius gentis, nouitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente distinguitur. sed altitudo prophetioa, dum de illo uel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc et, cum iam de isto uel ad istum loquatur, adhuc de illo uel ad illum uidetur loqui, non intellectum scripturarum nobis quasi hostiliter inuidens, sed exercens medicinaliter nostrudono iustificamur, quo fit in nobis ut non peccare delectet, ubi libertas est, sicut praeter hunc spiritum peccare delectat, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Reatus apłs paulus adhibuit testimoniũ de scriptu¬
ris. in quo nob̃ głam mr̾m commendauit. ł ppt̃ qđ scrip¬
tumẽ. inquit. Credidi ꝓpt̃ qđ locutis sum. et nos credioꝰ

Expanded text:
eatus apostolus Paulus adhibuit testimonium de Scriptueatus apostolus Paulus adhibuit testimonium de Scripturis, in quo nobis gloriam martyrum commendavit. Propter quod scriptum est, inquit, Credidi propter quod locutus sum. Et nos cred
Abbreviated transcription (Latin):
erunt qui ista dixerunt: dic̃ etiam apłs petrus. Quid uul¬
tis imponere gentib qđ neq nos potuimꝰ portare neq
huic gr̃e. ut eadem gr̃a iħu xp̃i salui facti credantur
antiqui : s tribuitis tpra scđm pelagium in cuiꝰ libris ħ
legitur. et ante legẽ dicitis saluos factos eẽ. natura. dein¬
de ꝑ legem. postremo ꝑxp̃m. quasi hominib duoꝵ su
ꝑioꝵ tempoꝵ ante legem scilicet et in lege. sanguis. apĩ.
ñ fuerit necessarius. euacuantes qđ dictũ ẽ. Unus enĩ
ds̃. unus et mediator dĩ et hominum homo xp̃c iħc.¬
me confessus fuerit corã hominib: cõfitebor eũ coram
angłis dĩ. Ex hoc em̃ ẽ. appellatus fidelis ille seruus nõ
tantũ quia accepit. s qr impendit atq lucratus ẽ. Ita et¬
in hoc loco ñ ait credidi et locutus sum. s ꝓpt̃ hoc dicit
se locutũ eẽ. qr credidit. Simul enĩ credidit et qđ p̃miuor
loquendo sꝑaret. et qͣm pęnã tacendo timere deberet.

Expanded text:
erunt, qui ista dixerunt? dicit etiam apostolus Petrus: quid uultis iugum inponere gentibus, quod neque nos potuimus portare neque huic g-ratiae, ut eadem gratia Iesu Christi salui facti credantur antiqui, sed distribuitis tempora secundum Pelagium, in cuius libris hoc legitur, et ante legem dicitis saluos factos esse natura, deinper legem, postremo per Christum, quasi hominibus duorum orum temporum, ante legem scilicet et in lege, sanguis Christi non fuerit necessarius, euacuantes quod dictum est: unus enim i m deus, unus et mediator dei et hominum homo Chrime confessus fuerit coram hominibus, confitebor eum coram Angelis Dei» . Ex hoc enim est appellatus fidelis ille servus, non tantum quia accepit, sed quia impendit atque lucratus est. Ita et hoc loco non ait, Credidi, et locutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. Simul enim credidit, et quod praemium loquendo sperare, et quam poenam tacendo timere deberet.
Abbreviated transcription (Latin):
sit sic̃ defiliis cõmemorauimꝰ excepto tpr quo p̃cedunt
altera p̃cedat altera subsequat᷑. Indõ aut̃ qr conditio
tpr̃is uacat. ñ enĩ potest rectȩ uideri ds̃ in tpr generas¬
se filium ꝑ quẽ condidit tp̃ra: consequens ẽ. ut ñ solum
imago eiꝰ sit qr de illo ẽ. et similitudo qr imago ẽ.s etiã
eqͣlitas tanta. ut ne temp̃ris in teruallũ impedim̃to sit.

Expanded text:
sit, sicut de filiis commemoravimus, excepto tempore quo praeceduntsit, sicut de filiis commemoravimus, excepto tempore quo praeceduntaltera praecedat, altera subsequatur. In Deo autem, quia conditio temporis vacat; non enim potest recte videri Deus in tempore generasse Filium; per quem condidit tempora; consequens est, ut non solum imago ejus sit, quia de illo est, et similitudo, quia imago est, sed etiam aequalitas tanta, ut nec temporis intervallum impedimento sit.
Abbreviated transcription (Latin):
imago dĩ. mago et ȩqualitas et simlitudo distinguen Tlũ ql¬
da sunt. qr ubi imago continuo similitudo ẽ. ñ continuo
equalitas. Ubi equalitas continuo similitudo non conti¬
nuo imago. Ubi similitudo ñ continuo imago. ñ conti
etiã necessario similitudo. non tam̃ equalitas. quia multa
de sunt imagini. quȩ in sunt illi rei de qua explsa est
S ubi dr̃ ñ continuo utiq in telligit᷑. qr eẽ. aliqͥndo p̾otest.
Potest gͦ eẽ. aliqͣndo imago. in qua sit etiã cqͣlitas. ut in pa¬
rentib et filiis in ueniret᷑ imago et eͥqͣlitas. et similitudo
si in teruallũ tempris defuisset. Nam et deparente ex p̃s¬
sa ẽ. similitudo filiĩ ut rectę imago dicat᷑. Et potest eẽ.
tanta. ut rectȩ etiam dicat᷑. ęqualitas. nͥ qđ parens tp̃r
p̃cessit. Ex quo in telligit᷑ et equalitatẽ aliqͣndo ñ solũ
similitudinẽ hab̾e. s etiã imaginẽ. Potest etiã aliqͣndo¬
eẽ. similitudo et eqͣlitas. qͣmuis ñ sit imago ut in nouis

Expanded text:
 imago et aequalitas et similitudo distinguenda est, quia ubi imago, continuo similitudo est, non continuo aequalitas; ubi aequalitas, continuo et similitudo, non continuo imago; ubi similitudo, non continuo imago, nec imago et similitudo, non tamen aequalitas, quia multa desunt imagini quae insunt illi rei, de qua expressa estur, Non continuo, utique intelligitur quia esse aliquando potest. Potest ergo esse aliqua imago in qua sit etiam aequalitas: ut in parentibus et filiis inveniretur imago et aequalitas et similitudo, si intervallum temporis defuisset; nam et de parente expressa est similitudo filii, ut recte dicatur imago, et potest esse tanta, ut recte etiam dicatur aequalitas, nisi quod parens tempore praecessit. Ex quo intelligitur et aliquando aequalitatem non solum similitudinem habere, sed etiam imaginem; quod iesse similitudo et aequalitas, quamvis non sit imago, ut de ovis
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt et mnhis qui ꝑeunt. Aliis quidẽ odor mortis m
ncus: Ecce unde grãs agit miles accerrimus et defen¬
sor in uictissimꝰ gr̃ȩ. ecce unde grãs agit. qr xp̃i bonuso¬
dor sunt apłi dõ. et mn his qui salui funt grã eiꝰ. et in
his qui ꝑcunt iudicio eiꝰ. S ut minꝰ succenseatur hoc
parum in telligentib: ipse ammonet cũ ad iunxit et
dicit. Et adhȩc quis idoneus: Domꝰ aut̃ repleta est o¬

Expanded text:
 quidem odor mortis in cce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiae; ecce unde gratias agit: quia Christi bonus odor sunt apostoli deo et in his qui salui fiunt gratia eius et in his qui pereunt iudicio eius. sed ut minus suscenseatur haec parum intellegentibus, ipse admonet, cum adiungit et dicit: et ad haec quis idoneus? uerum redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium gr̃ae : initium grẽ ẽ. De quo ait ille. Et dixi
nunc cȩpi: hȩc ẽ. immutatio dext̃ȩ excęlsi. Lib̃um
itaq arbitriũ. et admalum et adbonũ faciendum.
confitendum ẽ. nos hab̾e. S in malo faciendo liber ẽ.
quisq iusticiȩ. seruusq peccati. In bono aũt lib̃ eẽ.
lib̾auerit tunc uere liberi eritis. Nec ita ut cum qͥsq
fuerit apeccati dñatione liberatꝰ. iam ñ indigeat sui

Expanded text:
auxilium gratiae, initium gratiae est, de quo ait ille: « Et dixi, auxilium gratiae, initium gratiae est, de quo ait ille: « Et dixi, nunc coepi, haec est mutatio dexterae Excelsi . » II. Liberum arbitrium et ad malum et ad bonum faciendum confitendum est nos habere. Sed in malo faciendo liber est quisque justitiae, servusque peccati; in bono autem liberaverit, tunc vere liberi eritis . Nec ita ut, cum quisque fuerit a peccati dominatione liberatus, jam non indigeat sui
Abbreviated transcription (Latin):
gem. Ideo lex pedagogus uocatur. sub cuiꝰ minacissima
seueritate qui in uocauerit nom̃ dñi saluus erit. quomꝰ
aut̃ in uocabunt in quem ñ credidunt: ꝓinde ẽ. ne litt̾a
sine spu occidat: Sp̃s uiuificans credentib et in uocantib

Expanded text:
gem. ideo lex paedagogus uocatur, sub cuius minacissima gem. ideo lex paedagogus uocatur, sub cuius minacissima seueritate qui inuocauerit nomen domini,! saluus erit. quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? proinde, ne littera si
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ. Non gͦ solo illomͦ in telligendũ ẽ. qđ ait apłs. litt̾a
occidit. sp̃s aũt̃ uiuificat. s etiam illo eoq uł maxime qͦ
aꝑtissime alio loco dicit. Concupiscentiam nesciebam. nͥ
lex diceret. ñ concupisces. Et paulo pꝰait. Occasione accep
littera occidit et utiq ñ figurate qđ accipiendũ ñ sit. scd̃m¬
litterȩ sonum. Quanto sunt caritati futura meliora.
tanto sunt infirmitati uiolentiora p̃sentia. Et utinã hii
qui ea uide et gemere nouerunt. uincere et euade mere¬
ant᷑. Qđ fine dĩ grã nullomͦ uoluntas implet humana.
qr nec lib̾a dicenda ẽ. qͣm du ẽ. uincentib et uincientib
cupiditatib subdita. Aqͦ enĩ quis deuictus ẽ. huic et ser
dĩ : tunc uere liberi eritis. Lex itaq et iubendo et di¬
cendo qđ sine grã impleri ñ potest. homini demonstrat
set. Lex gͥ adducit adducit ad fidem. fides impetrat
spm largiorem. diffundit sp̃s caritatẽ. implet caritas le¬

Expanded text:
fectum. Non ergo solo illo modo intelligendum est quod ait Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat: sed etiam illo, eoque vel maxime, quo apertissime alio loco dicit, Concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces. Et paulo post ait: Occasione acceptLittera occidit. Et utique non figurate aliquid ditatur officia. quanto enim sunt caritati futura meliora, tanto sunt infirmitati uiolentiora praesentia. et utinam hi, qui ea uidere et gemere nouerunt, uincere et euadere mereantur! quod sine dei gratia nullo modo uoluntas implet humana, quia nec libera dicenda est, quam diu est uincentibus et uincientibus cupiditatibus subdita; a quo enim quis deuictus est, huic et serius, tunc uere liberi eritis. Lex itaque docendo et iubendo, quod sine gratia impleri non potest, homini demonstrat set. lex igitur adducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, diffundit spiritus caritatem, implet caritas le
Abbreviated transcription (Latin):
lex appellat᷑ sic̃ ꝑ se ipsam cũ occidit abundante delicto.
lta enĩ lex et uirtꝰ peccati dicta ẽ. cum auget eiꝰ noxiam
delectationẽ ꝑseuerĩ ꝓhibitionẽ. nec tm̃ etiam sic mala
ẽ. s peccatum ut appareat peccatum. ꝑ bonũ oꝑatũ ẽ.
mortem. Ita multa quib dam sunt noxia: qͣmuis ñ
sint mala. Decalogum quippe legis idẽ. decem¬
notissima illa p̃cepta. digito dĩ duab tabulis lapideis
pͥmum fuisse conscripta certissimũ ẽ. ¶b. S lex qͣndo
ñ adiuuat grã p̃uaricatores facit. et tasitũmꝰ in litte¬
ra ẽ. Propt̃ hoc enĩ maxime ait apłs. lit tera occidit
sp̃s añt iuinficat. Accedat gͦ adlitteram sp̃s. ne occi¬
dat littera. quẽ ñ inuificat sp̃s. s ut oꝑemur p̃cep¬
ta legis. ñ uiribus nr̃ĩs s grã saluatoris. Dos enim

Expanded text:
lex appellatur, sicut per se ipsam cum occidit abundante delicto. lex appellatur, sicut per se ipsam cum occidit abundante delicto. ita enim lex et uirtus peccati dicta est, cum auget eius noxiam delectationem per seueram prohibitionem. nec tamen etiam sic mala est; sed peccatum ut adpareat peccatum, per bonum operatum est mortem. ita multa quibusdam sunt noxia, quamuis non sint mala. notissima illa praecepta digito Dei duabus lapideis tabulis primum fuisse conscripta certissimum nobis est . Sed Lex quando non adjuvat gratia, praevaricatores facit, et tantummodo in littera est: propter hoc enim maxime ait Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Accedat ergo ad litteram spiritus, ne occidat littera quem non vivificat spiritus; sed ut operemur praecepta Legis, non viribus nostris, sed munere Salvatoris. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ideo nec fit. Non enĩ fructꝰ ẽ. bonꝰ. qui decaritatis radi¬
ce ñ surgit. Porro aũt si assit fides quȩ ꝑdilectionẽ oꝑa¬
Quȩ delectatio nõ litterȩ s sp̃c donum ẽ. etiam si alia
lex ĩmembris adhuc repugnat legi mentis. donee in
nouitatẽ quȩ dedie indiem in in teriore homine augi¬
tur tota uetustas mutata ꝑtranseat. liberante nos de
głio reuelata ẽ. dispensatione tpr̃m ordinatissima. sic̃
ds̃ nouit cuncta disponere. & fortasse adillud ipsũ eiꝰ
latibulũ ꝑtinet. qđ in eo decalogo qui datꝰ ẽ. in mõte
syna. hoc solũ p̃cepto figurato occultatũ ẽ. qđ ad saba¬
qđ illo die ppłs ab om̃i oꝑe seruili abstinere p̃ceptus ẽ.
quo significatur peccatum. nͥ quia ñ peccare sc̃ificati¬
umbra figurate positũ ẽ. in quo uidȩi sabatũ obseruãt
ut hoc ipso significaret᷑ tempꝰ tunc fuisse occultandȩ

Expanded text:
ideo nec fit. non enim fructus est bonus, qui de caritatis radiideo nec fit. non enim fructus est bonus, qui de caritatis radice non surgit. porro autem si adsit fides, quae per dilectionem oquae delectatio non litterae, sed spiritus donum est, etiamsi alia lex in membris adhuc repugnat legi mentis, donec in nouitatem, quae de die in diem in interiore homine augetur. tota uetustas mutata pertranseat liberante nos de gelio reuelata est dispensatione temporum ordinatissima, sicut deus nouit cuncta disponere. et fortasse ad illud ipsum eius latibulum pertinet, quod in eo Decalogo, qui datus est in monte Sina, hoc solum praecepto figurato occultatum est. quod ad sabbara illo die populus ab omni opere seruili abstinere praeceptus est, quo significatur peccatum, nisi quia non peccatum sanctificatiumbra figurae positum est, in qua Judaei sabbatum observant; ut hoc ipso significaretur tempus tunc fuisse occultandae
Abbreviated transcription (Latin):
litterã quȩ occidit. cui uełut econt̾rio uiuificantem in¬
gerit sp̃m. Ea certe ẽ. ministratio mortis in litteris fi¬
gurata lapideis et ministratio damnationis. qr lex sub¬
intrauit. ut habundaret delictum. Porro aũt p̃cep¬
ta ipsa tam sũt utilia facienti atq salubria. ut nͥ quis
ea fecerit. uitã habere ñ possit. Attende et uide u¬
trum quicqͣm ꝓpt̃ circũcisionẽ uł sabbatũ uł quid a¬
liud umbratilis sacram̃ti ac ñ totũ ꝓpt̃ hoc dicat qđ
littera ꝓhibens peccatũ ñ uiuificat hominẽ. s potius
occidit augendo concupiscentiam et iniqͥtatẽ p̃uari¬
catione cumulando. nͥ liberet grã. ꝑ legẽ fidei quȩ ẽ.
in xp̃o iħu. cũ diffundit᷑ caritas. in cordib nris per
tem. si desit nouitas sp̃s. reos facere potiꝰ cognitione
peccati: qͣm liberare apeccato. Unde et alibi scriptũ
demonstrante non in aduante spũ. qđ mandatum si fit.
timore penȩ ñ amore iusticiȩ seruilit̾ fit ñ liberalit̃. &¬

Expanded text:
litteram quae occidit, cui uelut e contrario uiuificantem ingerit spiritum. ea certe est ministratio mortis in litteris figurata lapideis et ministratio damnationis, quia lex subintrauit, ut abundaret delictum. porro autem praecepta ipsa tam sunt utilia facienti atque salubria, ut nisi quis ea fecerit uitam habere non possit. atrum quicquam propter circumcisionem uel sabbatum uel quid aliud umbratilis sacramenti, ac non totum propter hoc dicat, quod littera prohibens peccatum non uiuificat hominem, sed potius occidit augendo concupiscentiam et iniquitatem praeuaricatione cumulando, nisi liberet gratia per legem fidei quae est in Christo Jesu, cum diffunditur caritas in cordibus nostris per tem, si desit nouitas spiritus, reos facere potius cognitione peccati quam liberare a peccato. unde et alibi scriptum demonstrante, non in adiuuante spiritu. quod mandatum si fit timore poenae, non amore iustitiae, seruiliter fit, non liberaliter et
Abbreviated transcription (Latin):
ficantes euacuant᷑. cũ resquę significat᷑ aduenerit. Quẽ¬
ad modum enĩ scientia quȩ nunc ẽ. euacuabit᷑ sic̃ idem
dicit apłs. cũ uenerit illa qͣm dic̃ facie ad faciem: sic et ista
quȩ in umbris tradita erant udȩis in uet̾i testam̃to neces¬
se fuit euacuari reuelatio  testam̃ti noui. Nec sane om̃s
in illo ppło ñ intelligebant xp̃m ꝑ illas umbras testam̃ti
ueteris figuratũ. Neq enĩ hȩc ipse moyses et cet̾i ꝓpħȩ ñ
mis ad illa dĩ eloquia ꝑtinentib quȩ credita sunt udȩis.
Eundem in quit sp̃m fidei habentes. Quid ẽ. eundẽ nͥ quẽ
habebant etiam illi ꝑ quos hȩc ministrata sunt: Usquȩ¬

Expanded text:
ificatur advenerit. Quemadmodum enim scientia quae nunc est, evacuabitur, sicut idem dicit apostolus, cum venerit illa quam dicit, facie ad faciem : sic et ista quae in umbris tradita erant Judaeis in Vetere Testamento, necesse fuit evacuari revelatione Testamenti Novi. 27. Nec sane omnes in illo populo non intelligebant Christum per illas umbras Testamenti Veteris figuratum: neque enim haec ipse Moyses et caeteri Prophetae non mis, ad illa Dei eloquia pertinentibus, quae credita sunt Judaeis. Eumdem, inquit, spiritum fidei habentes: quid est, eumdem, nisi quem habebant etiam illi per quos haec ministrata sunt? Cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad religionẽ atq pietatẽ dequa loquebat᷑ apłs si¬
ñ sumꝰ idonei cogitare aliquid quasi ex nob̃ metipsis. s
sufficientia nr̃a ex dõ ẽ. ꝓfecto ñ sumꝰ idonei credere
aliquid qͣsi ex nob̾met ipsis qđ sine cogitatione ñ possu¬
mus. S sufficentia nr̃a qua crede incipiamꝰ exdeo est.
nob̾is met ipsis. s sufficientia nr̃a ex dõ est. Non ẽ. enĩ in
potestate nr̃a. cor nr̃m. et nr̃ȩ cogitationes. Qui et

Expanded text:
pertinet ad religionem atque pietatem de qua loquebatur Apospertinet ad religionem atque pietatem de qua loquebatur Apossumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est; profecto non sumus idonei credere aliquid quasi ex nobismetipsis, quod sine cogitatione non possumus, sed sufficientia nostra qua credere incipiamus, ex Deo est. nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . « Non enim est in potestate nostra cor nostrum et nostrae cog
Abbreviated transcription (Latin):
lantissime cum dixisset confidentiam talem habeo
Commnendans istam grãm quȩ ñ dat᷑ scđm aliqua me¬
rita. s efficit om̃a bona merita. ñ qr idonei sumꝰ inquit
cogitare aliquid qͣsi ex nob̃metipsis s sufficientia nr̃a ex
dõ ẽ. Attendant hic et uerba ista ꝑpendant qui pu¬
tant ex nob̾ eẽ. fidei coeptum. et ex dõ eẽ. fidei supple¬
mentum. Quis enĩ ñ uideat prius eẽ cogitare. qͣm cre¬
dere : Nullus quippe credit aliquid nͥ priꝰ cogitauerit
eẽ. credendum. Qmuis eñĩ raptim. qͣmuis celerrime
credendi uoluntatẽ quedam cogitationes añ uolent
moxq illa ita sequat᷑. ut qͣsi conuinctissima cõmitetur.
necesse ẽ. tam̃ ut om̃a quȩ credunt᷑. p̃ueniente cogita¬
tione credant᷑ qͣmqͣm et ipsum crede nichil ẽ. aliud qͣm
cum assensione cogitare. Nem̃ om̃is qui cogitat cre¬
dit. cum idõ cogitent pleriq ne credant. S cogitat oĩs
qui credit. et credendo cogitat. et cogitando credit. qđ gͦ

Expanded text:
lantissime cum dixisset: confidentiam talem habemuscommendans istam gratiam, quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita: Non quia idonei sumus, inquit, cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Attendant hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Quis enim non videat, prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Quamvis enim raptim, quamvis celerrime credendi voluntatem quaedam cogitationes antevolent, moxque illa ita sequatur, ut quasi conjunctissima comitetur; necesse est tamen ut omnia quae creduntur, praeveniente cogitatione credantur. Quanquam et ipsum credere, nihil aliud est, quam cum assensione cogitare. Non enim omnis qui cogitat, credit; cum ideo cogitent plerique, ne credant: sed cogitat omnis qui credit, et credendo cogitat, et cogitando credit. Quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde bonꝰ odor qui significat᷑ nominatis quibdã
aromatibus. Audi paulum illum minumum fimbri¬
um de uestim̃to qđ tetigit mulier in fluxu sanguinis
et sanata ẽ. Audi ipsum dicentem. Xp̃i bonꝰ odor sumꝰ
in om̃i loco et in his qui salui fuint. et mhis qui ꝑeunt.
Saliũi fieri hominẽ bono odore ñ ẽ. imꝓbabile neq in¬
credibile. Rire aut̃ hominẽ bono odore quȩ ratio est.
magna uirtus. magna ueritas. Exsi capinon potest ita est.
Nam ut noueritis qr difficile capitur. statim subiecit. &
adhec quis idoneus: qui in telligit homines mori. bono
odore: tam̃ aliquid dicam fr̃s. Ecce ipse paulus p̃dicabat
euangłm. multi illum amabant p̃dicatorem euangłii.
multi in uidebant. Illi qui amabant bono odore uiue¬
bant. illi qui in uidebant bono odore ꝑiebant. Idõ ꝑe
misero. Erat enim głosus in p̃dicatione uerbi dĩ. et
uuens scdm regulam uirge illiꝰ directionis. Et dili¬
gebant eum qui in illo diligebant xp̃m. qͥ seq̃bant᷑: bonũ

Expanded text:
nde bonus odor qui significatur nominatis quibusdam aromatis. Audi Paulum illum minimum, fimbriam de vestimento quod tetigit mulier in fluxu sanguinis, et sanata est ; audi illum dicentem: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in iis qui salvi fiunt, et in iis quiSalvum fieri hominem bono odore non est improbabile neque incredibile: perire autem hominem bono odore, quae ratio est? Magna vis, magna veritas: etsi capi non potest, ita est. Nam ut noveritis quia difficile capitur, statim subjecit: Et ad haec quis idoneus? Quis intelligat homines mori bono odore? Tamen aliquid dicam, fratres. Ecce ipse Paulus praedicabat Evangelium; multi illum amabant praedicatorem Evangelii, multi illi invidebant: qui illum amabant, bono odore salvabantur; qui illi invidebant, bono odore peribant. Ideo et misero. Erat ergo gloriosus in praedicatione verbi Dei, et vivens secundum regulam illius virgae directionis: et diligebant eum qui in illo diligebant Christum, qui sequebantur bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tiones caro nominat᷑: s hȩc etiam uisibilis caro. quȩ na¬
turalit̃ ẽ caro. Cuiꝰ nom̃ anima ñ ꝓpt̃ naturã. s ꝓpter af¬
ro. sine dubitatione credenda ẽ. resurgere. Uidet᷑ enim
paulus apłs ea tanqͣm digito ostende. cũ dic̃. Oportet cor¬
ruptibile hoc in duere in corruptionẽ. Cũ eni hoc dicit
meam quasi digitũ intendit. Qđ aut̃ uisibile ẽ. id potest
digito ostendi. qm̃ posset ętiam anima corruptibilis dici.
Nim uiciis moꝵ ipsa corrũpit᷑. & mortale hoc induet
immortalitatẽ cum legitur eadẽ significat᷑ uisibił caro.
qua in eam identidem uelut digitus intenditur. Potest
enĩ et anima sic̃ corruptibilis ꝓpt̾ moꝵ uitia. ita etiam mor¬
talis dici. Mors quippe animȩ ẽ. apostatare adeo. qđ pͥmũ ẽ.
peccatũ inparadiso sacris litteris continet᷑. Resurget igitur
tur incredibile. quał sit caro attendit. qͣlis aut futura sit:
ñ cõsid̾at. qr illo tpr. imutationis angłicȩ ñ iam caro erit

Expanded text:
m visibilis caro quae naturaliter est caro, cujus nomen anima non propter naturam, sed propter afro, sine dubitatione credenda est resurgere. Videtur enim Paulus apostolus eam tanquam digito ostendere, cum dicit, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem. Cum enim dicit, hoc, in eam quasi digitum intendit. Quod autem visibile est, id potest digito ostendi: quoniam posset etiam anima corruptibilis dici; nam vitiis morum ipsa corrumpitur. Et mortale hoc induere immortalitatem , cum legitur, eadem significatur visibilis caro, quia in eam identidem velut digitus intenditur. Potest enim et anima sicut corruptibilis propter morum vitia, ita etiam mortalis dici. Mors quippe animae est apostatare a Deo : quod primum ejus peccatum in paradiso sacris Litteris continetur. 24. Resurget igitur tur incredibile, qualis nunc sit caro attendit, qualis autem futura sit non considerat: quia illo tempore immutationis angelicae non jam caro erit
Abbreviated transcription (Latin):
et mandatũ scm̃. et iustum et bonũ. ꝑ hoc gͦ mandatum scm̃.
catum omnem concupiscentiam. Qualem se fuisse in uet̾e
testam̃to etiam ipse apłs ostendens. occasione inquit accep¬
ta peccatũ. ꝑmandatũ oꝑatũ ẽ. in me omẽm cõcupiscen¬
tiam. ꝑ qđ mandatũ. nͥ qđ ait cõcupiscentiã nesciebam
nsi lex diceret ñ cõcupisces. Numquid malũ ẽ. ñ concupis¬
cere: immo maxime bonũ. Bona ẽ. gͦ lex quȩ hoc dicit.
S ubi ñ adẽ. uiuificans sp̃s. hec ipsa lex quȩ bonũ dicit
occidit. qr pecciti uirtus ẽ. cũ ꝑ̃ illam oꝑat᷑ omnẽ concupiscẽ
lnt si possunt qui legem dĩ atq eiꝰ ministrũ moysen cȩco et
furioso corde rep̃hendunt. Ideo quippe ẽ. ministiatio mor¬
tis. qr peccatũ. ꝑbonũ oꝑatũ ẽ. mortẽ. Ideo ẽ. ministratio
dãnationis. qr peccatũ ꝑbonuĩ oꝑatum ẽ. dãnationẽ.

Expanded text:
et mandatum sanctum et justum et bonum. Per hoc mandatum sanctum ratur peccatum omnem concupiscentiam. Qualem se fuisse in Vetere Testamento etiam ipse Apostolus ostendens, Occasione, inquit, accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Per quod mandatum, nisi quod ait, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces? Numquid malum est non concupiscere? Imo maxime bonum. Bona est ergo Lex quae hoc dicit: sed ubi non adest vivificans spiritus, haec ipsa Lex quae bonum dicit, om. Hic evigilent, si possunt, qui Legem Dei atque ejus ministrum Moysen caeco et furioso corde reprehendunt. Ideo quippe est ministratio mortis, quia peccatum per bonum operatum est mortem: ideo est ministratio damnationis, q
Abbreviated transcription (Latin):
ti bene agentem: uocisti bono odore. Inuidisti bene
agenti: mortus bono odore. Num quid q mori uolu¬
isti ideo illum odorem malũ eẽ. fecisti: noli inindẽ: et
ñ te occidit bonꝰ odor. Habeat aliquis sanũ olfatũ am¬
me: sentit quomͦ puteant peccata. Cui putori peccatoꝵ
cont̾riꝰ erat odor ille. de quo dic̃ apłs xp̃i bonꝰ odor sumꝰ¬

Expanded text:
ti bene agentem, vixisti bono odore: invidisti bene ti bene agentem, vixisti bono odore: invidisti bene agenti, mortuus es bono odore. Numquid quia mori voluisti, ideo odorem illum malum esse fecisti? Noli invidere, et non te occidet bonus odor. 9. ae, sentit quomodo puteant peccata. Cui putori peccatorum contrarius erat odor ille, de quo dicit Apostolus: Chris
Abbreviated transcription (Latin):
miris modis. ut bono odore. et boni uiuant et mali io¬
riant᷑: quomͦ sit qͣntum dñs in spirare dignatur dicamꝰ:
Namfortassis ibi la¬
teat altior intellectus qui ame potest penst̾rari. tamen
quo usq penitrare potuero: uob non debet denegari.
Paulũ apłm bene agentẽ. bene uiuentẽ. iusticiã uerbo
p̃dicantem. oꝑe demonstrantẽ. doctorẽ mirabilẽ. fidelẽ
dispensatorẽ. fama usquȩq̃q disseminabat: quidã dili¬
gebant quidam in uidebant. Nam ipse quodã loco
ait dequib dam qđ ñ caste s ꝑ inuidiam xp̃m annunti¬
arent. Existimantes inquit tribulationẽ se suscitare uin¬
culis meis. S quid ait: siue occasione siue ueritate &.
annuntietur. Annuntiant qui me amant: annunti¬
ant qui m inuident. Illi bono odore uiuunt. illi bo¬
noodore morunt᷑. Tam̃ utrisq predicantibus nom̃
xp̃i annuntiet᷑: odore obtimo mundus impleat᷑. Amas¬

Expanded text:
miris modis, ut bono odore et boni vivant, et mali momiris modis, ut bono odore et boni vivant, et mali moriantur; quomodo sit, quantum Dominus inspirare dignatur nam fortasse ibi lateat altior intellectus, qui a me non potest penetrari; tamen quo usque penetrare potui, vobis non debet denegari. Paulum apostolum bene agentem, bene viventem, justitiam verbo praedicantem, opere demonstrantem, doctorem mirabilem, fidelem dispensatorem, fama usquequaque disseminabat: quidam diligebant, quidam invidebant. Nam ipse quodam loco ait de quibusdam, quod non caste, sed per invidiam Christum annuntiarent; existimantes, inquit, tribulationem suscitare vinculis meis. Sed quid ait? Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur . Annuntiant qui me amant, annuntiant qui mihi invident; illi bono odore vivunt, et illi bono odore moriuntur: tamen utrisque praedicantibus nomen Christi annuntietur, odore optimo mundus impleatur. Amas
Abbreviated transcription (Latin):
bonus odor sumꝰ. in om̃i loc̾o. dicit᷑ et in canticis canticoꝵ.
Ungentũ effusumẽ. nom̃ tuum. Ad apłm reuoca intentio¬
nẽ. Aep̃i inquit bonꝰ odor sumus in om̃i loco. et inhis qui sal¬
ui funt. et in his qui ꝑeunt. Aliis sumꝰ odor uitȩ inuitã.
aliis odor mortis in mortem. Et adhȩc quis idoneus: gͦ ut¬
audire idonei estis: nos quidem idonei ñ sumꝰ. s idoneus
c̃. ille qui ꝑnos dignetur dic̾e qđ uob ꝓsit audire. Ecce
apłs bonꝰ odor ẽ. sic̃ dicit ipse. S ipse bonꝰ odor aliis est.
odor uitȩ in uitam. aliis odor mortis in mortem. Tam̃
bonus odor. Numquid enĩ ait aliis sumꝰ bonus odor in
uitam. aliis inaliis odor admortem: bonum odorem se
doxit: ñ malum. et eundem bonum odorẽ aliis dixit ad
uitam. aliis ad mortẽ. felices qui bonoodore uiuunt.
quid aut̃ infelicius illis qui bono odore moriuntur :
et quis ẽ. ait aliquis quẽ boniis odor occidit: hoc est
qđ ait apłs. & adhȩc quis idoneus: quomͦ ea facit dĩ:

Expanded text:
uit, in omni loco. Dicitur et in Canticis canticorum. Unguentum effusum nomen tuum . Ad Apostolum revoca intentionem: Christi, inquit, bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt; aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem: et ad haec quis idoneus ? audire haec idonei estis? Nos quidem idonei non sumus; sed idoneus est ille qui per nos dignetur dicere quod vobis prosit audire. Ecce Apostolus bonus odor est, sicut dicit ipse: sed ipse bonus odor aliis est odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem; tamen bonus odor. Numquid enim ait, Aliis sumus bonus odor ad vitam, aliis malus odor ad mortem? Bonum odorem se dixit, non malum; et eumdem bonum odorem aliis ad vitam dixit, aliis ad mortem. Felices qui bono odore vivunt: quid autem infelicius illis qui bono odore moriuntur? 8. Et quis est, ait aliquis, quem bonus odor occilit? Hoc est quod ait Apostolus, Et ad haec quis idoneus? Quomodo ea facit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uunt. scđm phariseum qui se iustificabat qui ñ audierat
nire cupiebat. Participatio quȩdam. s distat. Alit̃ mͦ par¬
ticipamur. alit̃ tunc participabim᷑. modo ꝑfidem ꝑspẽ
in eodem spũ. T̃unc aut̃ species erit. reserit. idẽ aut̃ sp̃s.
idẽ ds̃. eadem plenitudo. qui clamat absentib. exibe¬
bit se p̃sentib. qui uocat ꝑegrinos. nutriet et alet in
meo eoqđ ñ in uenerim titum frẽm meum. s ualefaci¬
ens cisꝓfectus sum in macedoniam. Quib uale fecit
nͥ eis qui credidant: in quors scilicẽt cordib euangłizã¬

Expanded text:
vunt, secundum Pharisaeum qui se justificabat , qui non audierat Avunt, secundum Pharisaeum qui se justificabat , qui non audierat Anire cupiebat: participatio quaedam, sed distat. Aliter modo participamus, aliter tunc participabimus. Modo per fidem, per spem, in eodem Spiritu: tunc autem species erit, res erit; idem autem Spiritus, idem Deus, eadem plenitudo. Qui clamat absentibus, exhibebit praesentibus: qui vocat peregrinos, nutriet et alet in meo, eo quod non inveni Titum fratrem meum: sed vale illis faciens exii in Macedoniam. Quibus vale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus evangelizan
Abbreviated transcription (Latin):
signauit nos et dedit pignꝰ sp̃s in cordib nr̃is. qͣndiu sumꝰ
in corꝑe et pegrinam᷑ ad nõ. gustemꝰ saltem qͣm suauis ẽ.
dñs qr dedit nob̾ pignus sp̃m in quo sentiamꝰ eiꝰ dulcedinẽ
et desidemꝰ ipsum uite fontem. ubi sobria ebrietate munde¬
mur. et irrigem᷑ sicut lignũ qđ plantatũ ẽ. scđm decursus
aqͣrum. et dat fructũ in tpr suo. et folia eiꝰ ñ decident. di¬
cit eni sp̃s sc̃s. filii aut̃ hominũ in tegniine alarum tuarũ
spabunt. in ebriabuntur abubtate domꝰ tuę et torrente¬
uoluptatis tuę potab̾ cos. qm̃ apd te ẽ. fons uite. talis e¬
brietas ñ euertit m̃tem s tam̃ rapit fursum. et obliuonẽ
p̃stat omĩum terrenoꝵ. s si possumꝰ toto affectu iamdi¬
cere. Quem ad modũ desidat ceruus ad fontes aquarũ.
ita desidat anima mea ad te dĩ. I otum gͦ fr̃s desidi
um nr̃m ñ sit nisi ad uitã ȩternã. Nemo sibi placeat.
qͣsi qui hic iustȩ uixerit. et comparet se illis qui male ui¬

Expanded text:
iu sumus in corpore, et peregrinamur a Domino , gustemus saltem quam suavis est Dominus, quia dedit nobis pignus Spiritum , in quo sentiamus ejus dulcedinem: et desideremus ipsum vitae fontem, ubi sobria ebrietate inundemur et irrigemur, sicut lignum quod plantatum est secundum decursus aquarum, et dat fructum in tempore suo, et folia ejus non decident ? Dicit enim Spiritus sanctus: Filii autem hominum in tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domuoluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons uitae. talis ebrietas non euertit mentem, sed tamen rapit susum et obliuionem praestat omnium terrenorum; sed si possumus toto affectu iam dicere: quemadmodum ceruus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, deus. Quodsi forte um; non sit, nisi ad vitam aeternam. Nemo sibi placeat, quasi qui hic juste vixerit, et comparet se illis qui male vi
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib et in morib habeamꝰ. Hoc et testam̃tũ nouũ
distat auetere. quiꝰ ibi uetus homo formidinis coartat᷑
angustiis. hic nouus homo spatiatur latitudine cari¬
nistratio mortis rectȩ dicta sit et tam̃ scã et iusta et bo¬
na sit. illud recolamꝰ. qđ inepła positum ẽ. ad romanos.
Cum eñĩ dixisset ita ut seruiamꝰ innouitate sp̃s et non
in uetustate litterȩ quę sententia similluna ẽ. illi quã istę
ñ intelligens posuit. Continuo ꝓspexit istos futuros uerbo
ẽ : absit. S peccatum ñ cognoui: nͥ ꝑlegem. Nam cõcupis

Expanded text:
in cordibus et in moribus habeamus? Hoc est Testamentum Novum in cordibus et in moribus habeamus? Hoc est Testamentum Novum distans a Vetere; quia ibi vetus homo formidinis coarctatur angustiis, hic novus homo spatiatur latitudine chariministratio mortis recte dicta sit, et tamen sancta et justa et bona sit, illud recolamus quod in Epistola positum est ad Romanos. Cum enim dixisset, Ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae; quae sententia simillima est illi quam iste non intelligens posuit: continuo prospexit istos futuros verbosest? Absit: sed peccatum non cognovi nisi per Legem. Nam concu