comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
totũ inmensum nihil initio p̃uenitur. quia totũ. ẽ
sempit̃nũ. Quae sehoc p̃sestim inditio sempit̃nã in¬
creatã inmutabilemq monstrauit. Cũ exnihilo
id ẽ. exeo qđ ñ e&̃creare potuit qđ fuiss& quae¬
q: rationalem ereaturae suae partem hoc p̃c&eris
gratia priuilegio sublimauit. ut munere sibi a& nita¬
tis & rationis indulto. hincliquido suicreatoris acrepa¬
ratoris. essentiã sineinitio prorsus. eẽ ñ ambiger&
Cumse quac muis nonsine initio factã nũ quã tamen
omnimoda consumedam ab olitione de inceps cogno¬
uiss& hic &iã ꝓtinus moner &ur quanto infinitatis
q: in conp̃hensibilitatis culmine creatri
uistus & sapientia modũ creaturae intellestualis
exceder&. Cũ ipsamrationalem creaturã plenasuae
conp̃hensibilitatis agnitio creatori quidem conp̃hen¬
sibilis & finita sibi tam̃ in conp̃hensibilis atq: infinita

Expanded text:
totum immensum; nihil initio praevenitur, quia totum est totum immensum; nihil initio praevenitur, quia totum est sempiternum; quae se hoc praesertim indicio sempiternam, increatam, immutabilemque monstravit, cum ex nihilo, id est ex eo quod non esset creare potuit quod fuisset; quaeque rationalem creaturae suae partem hoc prae caeteris gratiae privilegio sublimavit, ut munere sibi aeternitatis et rationis indulto, 89 hinc liquido sui creatoris ac reparatoris essentiam sine initio prorsus esse non ambigeret, cum se, quamvis non sine initio factam, nunquam tamen omnimoda consumendam abolitione deinceps cognovisset. Hinc etiam protinus moneretur quanto infinitatis atque incomprehensibilitatis culmine creatrix omnium virtus et sapientia modum creaturae intellectualis excederet, cum ipsam rationalem creaturam plena suae comprehensibilitatis agnitio, creatori quidem comprehensibilis et finita, sibi tamen incomprehensibilis atque infinita,
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens humanae conditionis infirmitas sem& ipsã
ꝓtinus cognitur afines molitur aliquatenus
suae paruitatis excedere atq: caelestis inlumi¬
nationis pregnata conceptu conditoris sui acre¬
Adẽptoris in quisitionẽ coeperit pasturire.
Solo quantum arbitror inmutabilis. illa sempit̃nitas
trinitatis reperi&ur in conp̃hensibilitatis digna
miraculo quaesic excedit omne quodcogitare uel
sapere possumus sicut superatiõne quod sumus
Hoc nob̵ diuinorum series uoluminũ uiri dicaꝓtestur
esaia dicente. Non enĩ cogitationis mae cogitatio¬
nes ur̃ae neq uiae meae uia e unt̃e dicit dñs. Quia
sicut ex altantur caeli a t̾ra sic ex altatȩ sunt uiae
meae auiis. ur̃ĩs & cogitationes meae acogitationi¬
tiae id ẽ trinitatis quae unus uerus & solus ẽ ds̃ con¬
tinger & archanũ quaenec coepit. eẽ nec desinit
Incuius substantia nihil ẽ quod non fuit nihil potest
non eẽ qđ fuit Cuius nihilloco concluditur quia

Expanded text:
uoties humanae conditionis infirmitas semetipsam protinus cognitura fines molitur aliquatenus suae parvitatis excedere, atque, coelestis illuminationis praegnata conceptu, Conditoris sui ac Redemptoris inquisitionem coeperit parturire, sola ,, quantum arbitror, immutabilis illa sempiternitas Trinitatis reperietur incomprehensibilitas digna miraculo, quae sic excedit omne quod cogitare vel sapere possumus, sicut superat omne quod sumus. Hoc nobis divinorum series voluminum veridica protestatur, Isaia dicente: Non enim cogitationes meae cogitationes vestrae neque viae vestrae viae meae dicit Dominus quia sicut exaltantur caeli a terra sic exaltatae sunt viae meae a viis vestris et cogitationes meae a cogitationitiae id est Trinitatis, quae unus verus et solus est Deus contingeret arcanum? quae nec coepit esse, nec desinit; in cujus substantia nihil est quod non fuit, nihil potest non esse quod fuit; cujus nihil loco concluditur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ nt̃ possidenos. Dnẽ pr&̃te aliũ ñ nouimꝰ nom̃ tuũ nomi¬
namꝰ matrẽ quoq: ñ habuitxp̃s dĩ filius indĩ substantia
quã sẽꝑ hab& expatre rursus idẽ patrẽ in hominis natura
ñ habuit quã ex solamatre suscepit. Inueritate nac̃q: utri¬
usq nactiuitatis singularitatẽ seruacuit & parentis & ꝓ
lis ut quc̃ uis prius desolo patre pꝰmodum desola uirgine
nascer&ur. Vnus tam̃ idẽq: fuerit qui& prius depatre

Expanded text:
n novimus, nomen tuum nominamus . Matrem quoque non habuit Christus Dei Filius in Dei substantia, quam semper habet ex Patre. Rursus idem patrem in hominis natura non habuit, quam ex sola matre suscepit. In veritate namque utriusque nativitatis singularitatem servavit, et parentis, et prolis: ut quamvis prius de solo Patre, postmodum de sola Virgine nasceretur, unus tamen idemque fuerit qui et prius de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
tiac dĩ in ipso. Quis ẽ. & ic̃ rex paccis. ñ neille quiait.
pacẽ mecc̃douobis. pacem met̃ dimit touobis. Ipse. ẽ. enĩ
pax nst̃ẽ qui fec̃ utreeq unũ. Ad ipsum ꝓph&acclamat

Expanded text:
tia Dei in ipso? Quis est etiam rex pacis? Nonne ille qui ait: tia Dei in ipso? Quis est etiam rex pacis? Nonne ille qui ait: Pacem meam do vobis, pacem meam dimitto vobis ? Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . A
Abbreviated transcription (Latin):
to lumini ueritatis opponere si e& csedendũ qucc̃ lib&s
crecturt̃ sineinitionaturelit̃ extitisse. At cum clicreat
omnẽ omni modis creccturã . ut potȩprsus exnihilo stcstã
initio ñ carere: cuiur origo sola crecctoris uoluntate & potes¬
eate quando facciendaẽ iudicauit qui mutabiliũ operũ dis¬
positionem semꝑ inmutabilem habuit substituta cognoscatꝰ
exnihilo quae tam̃ nũ quã suerit prius quã initio creati¬
onis extiterit Nullatenus cccipitꝰ qđ melchis edech aut
expatre fuerit matreq: ñ genitus qđ ẽ homins primi aut
initio existendinatu re liter careat quod solius ẽ dĩ . Ille
itaq figure huius r&in& nacturaliter ueritatem qui in
utrtq natiuita te misarbilis. Nec uspiã uerita tenctu¬
ralis cccruit originis. & in utidq: mirabiliter nactus est
singularis. quis ẽ. enim rex iustitiae nisi rex noster
xps̃ qui stctus ẽ: ꝓnob̾ peccatũ ut nos efficeremur iusti¬

Expanded text:
to lumini veritatis opponere, si esset credendum quamlibet to lumini veritatis opponere, si esset credendum quamlibet creaturam sine initio naturaliter exstitisse. At cum clareat omnem omnimodis creaturam, ut pote prorsus ex nihilo factam, initio non carere, cujus origo sola Creatoris voluntate et potestate, quando faciendam judicavit, qui mutabilium operum dispositionem semper immutabilem habuit, substituta cognoscatur ex nihilo, quae tamen nunquam fuerit priusquam initio creationis exstiterit, nullatenus accipitur quod Melchisedech, aut ex patre fuerit matreque non genitus quod est hominis primi aut initio existendi naturaliter careat, quod solius est Dei. Ille itaque figurae hujus retinet naturaliter veritatem, qui in utraque nativitate mirabilis, nec uspiam veritate naturalis caruit originis, et in utroque mirabiliter natus est singularis. Quis est enim rex justitiae, nisi rex noster Christus, qui factus est pro nobis peccatum, ut nos efficeremur justi
Abbreviated transcription (Latin):
cludit᷑ principiũ xp̃s̃ quic ipse in coauit ꝑ ficienda. finis a pĩ
creditur derelictum cum in melchi sedech quice xpi fu¬
hominis xpĩ personcm significatam demonstrao r& apłs
osten dens eum & secundum diuinam subs tanticm sine
initio sempiternum.. Et secundum seruilem formam
quam intempore accepit sinesine perp&uum. Sic igi¬
tur idem gentium doctor loquitur adhaebreos. hic
& enim melchi sedech rex sclem scccerdos dĩ summi.
qui obuiccuit abroae regresso acede regum & bene¬
dixit ei cui decimas omniũ diuisit abrabam. primum
quidem qui int̃p̃tatꝰ rex iustiticce. Deinde autem & rex¬
sclem qđ ẽ. rex paccis sine patre sine matre. sine gene¬
a logia. Neq initium dierum. neque sinem uitae habens
Assimilatus autẽ silio dĩ man& seccerdos in ꝑp&uum¬
Poss& ut cũq forsan in hoc testimonio quicquam con¬
trte dictio rnentum. suꝑ huius melchisedech ꝑ soncc tan¬

Expanded text:
cludit; principium Christus, quia ipse inchoavit perficienda; finis Christcludit; principium Christus, quia ipse inchoavit perficienda; finis Christcreditur derelictum, cum in Melchisedec unihominis Christi personam significatam demonstraret Apostolus, ostendens eam, et secundum divinam substantiam sine initio 94 sempiternam, et secundum servilem formam, quam in tempore accepit, sine fine perpetuam. Sic idem igitur gentium doctor loquitur ad Hebraeos: Hic etenim Melchisedech, rex Salem, sacerdos Dei summi, qui obviavit Abrahae regresso a caede regum, et benedixit ei, cui decimas omnium divisit Abraham. Primum quidem, qui interpretatur rex Salem, quod est rex pacis, sine patre, sine matre, sine genealogia, neque initium dierum, neque finem vitae habens, assimilatus autem Filio Dei, manet sacerdos in pc forsitan testimonio quidquam contradictio renitentium, super hujus Melchisedech persona, tan
Abbreviated transcription (Latin):
aut misere uiuant. aut omnino ñ uiuant. Vitam nãq:
xps dicitur. si c̃ ait. Ego sum uia ueritas & uita initiũ
& sinis xpr̃ dicitꝰ quia similit̃ ipsedix̃. Ego sum alfcc & o
initium & sinis. Haec autem uita si eo quod initiũ dr̃.
initio nactiuitatis putatur: subdita consequens. ẽ. Vt eo
quod sinis dicitꝰ quan doq put&ur sinalit̃ abolendac :¬
Qualit̃ uero sine fine uicturi sunt quib: uita &erna dabitꝰ siui¬
taeipsius a&nitas fini&ur. Qđ si haec omnino absurda s̃ conse¬
tantia qua nactus ẽ nacturtelit̃ sempit̃nus expatre. Sed &iã
in ea quac intẽpore. sumpsit exmatre credit sinesine ꝑp&uũ
sic eum ideo iuste praedicat ueracit̾q principium. qm̃ indiui¬
Na quac̃ hab& substantia genitori semꝑ asserit co a&num
Nautem ambigitur uesd principio nihil anterius uero sine
Nihil posterius inuenirꝑ. Principium igitꝰ xp̃s quia sempi¬

Expanded text:
aut misere vivant, aut omnino non vivant? Vita namque aut misere vivant, aut omnino non vivant? Vita namque Christus dicitur, sicut ait: Ego sum via, veritas et vita . Initium et finis Christus dicitur, quia similiter ipse dixit: Ego sum alpha et omega, initium et finis ; haec autem vita, si, eo quod initium dicitur, initio nativitatis putatur subdita, consequens est ut eo quod finis dicitur quandoque putetur finaliter abolenda. Qualiter vero sine fine victuri sunt quibus vita aeterna dabitur, si vitae ipsius aeternitas finietur? Quod si haec omnino absurda sunt, consetantia qua natus est naturaliter sempiternus ex Patre, sed etiam in ea quam in tempore sumpsit ex matre credit sine fine perpetuum, sic eum ideo juste praedicat veraciterque principium, quoniam in divina quam habet substantia genitori semper asserit coaeternum. Non autem ambigitur vero principio nihil anterius, vero fine nihil posterius inveniri. Principium igitur Christus, quia sempi
Abbreviated transcription (Latin):
stem. Ad ipse qui est uerus ds̃ & uita c& ernae iustos
dic̃ ituros inuitã a&ncc̃. Quomodo ergo iustoꝵ uitac a& na
erit. siuitec ipsa a& nac quaendoq ñerit. Aut ut quid hic
laborscaẽ conuersationis & continui ceduersus tẽptam̃¬
ta cestaminis toleratꝰ si p̃miũ uictorib: quandoq: tol¬
l&ur: Haec in est laudabilis in scĩs totius cursus incenti¬
o: ꝓpt̃ etc corpus suũ castigant & seruituti subiciunt. Ob hoc
se non incestum praesumunt currere & pugnantes sciunt
sed noncerem uerberare. ideo sibi nouet̃ non ẽẽ conluc¬
tationẽ aduersus carnem & scenguinem. sed ceduersus
principatus & potestactes. aduersus mundirectores
tenebrarũ harũ contraspiritalic nequitiae incelestib
dcirco łeoni rugenti & in defesso circuitu quaerenti quẽ
deuor& resistunt fortit̃ infide. Vt post quac̃ hic intribu¬
latione patientes uixerint. Consumpta quandoq: diuinae
ꝓmissionis seductoria magis r&ributione quã uera

Expanded text:
tos dicit ituros in vitam aeternam. Quomodo ergo justorum vita aeterna erit, si vita ipsa aeterna quandoque non erit? aut, ut quid hic labor sanctae conversationis et continui adversus tentamenta certaminis toleratur, si praemium victoribus quandoque tolletur? Haeccine est laudabilis in sanctis totius cursus intentio? propterea corpus suum castigant, et servituti subjiciunt? ob hoc se non in incertum praesumunt currere, et pugnantes sciunt se non aerem verberare ? ideo sibi noverunt non esse colluctationem adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestatetenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus ? Idcirco leoni rugienti, et indefesso circuitu quaerenti quem devoret , resistunt fortiter in fide; ut postquam hic in tribulatione patientes vixerint, consumpta quandoque divinae promissionis seductoria magis retributione quam vera,
Abbreviated transcription (Latin):
bonos & malos. Quis autem dubit& itadm̃pernaturã
suam totum uidere sicut eum pernaturae Infinitatem
omnia fatemur implere. Sed & diuersa corporalium
membrorum uocabula obhoc indõ inuenimus. ut dictur
ẽ nominari. ut perharum rerum efficientias substantiae
ipsius incorporalis propri&as possit intellegi. Sic ergo
& hic sedixit ex utero filium genuisse. ut quem audimu
ex u tero genitum anatura patris nullus aestim& alienũ.
Quod autem ante luciferum dixit ostendit filii natiuitatem
perp&uam in itio temporali non eẽ subiectam. lucifer
enim stellae uocabulum ẽ & in initiomundi cum ds̃ lumi¬
naria & sidera condidiss& iussit ea eẽ indies & menses &
tempora & annos. quib: nominum circulis tempus omne
reuoluitur. Insplendoribus autem scõrum non recte
intellecta sunt uaticinatio proph&arum. Splendor
enim sc̃orum non in officio praedicationis. sed inresur¬

Expanded text:
bonos et malos . Quis autem dubitet ita Deum per naturam bonos et malos . Quis autem dubitet ita Deum per naturam suam totum videre, sicut eum per naturae infinitatem omnia fatemur implere? Sed et diversa corporalium membrorum vocabula ob hoc in Deo invenimus ut dictum est nominari, ut per harum rerum efficientias substantiae ipsius incorporalis proprietas possit intelligi. Sic ergo et hic se dixit ex utero Filium genuisse, ut quem audimus ex utero genitum, a natura Patris nullus aestimet alienum. Quod autem ante luciferum dixit, ostendit Filii nativitatem perpetuam initio temporali non esse subjectam: Lucifer enim stellae vocabulum est, et in initio mundi, cum Deus luminaria et sidera condidisset, jussit ea esse in dies, et menses, et tempora, et annos , quibus nominum circulis tempus omne revolvitur. In splendoribus autem sanctorum, non recte intellecta sunt vaticinia prophetarum: splendor enim sanctorum non in officio praedicationis, sed in resur
Abbreviated transcription (Latin):
ph&icum antedixit. quis dubit& hancnatiuitatẽ ita
contigisse ut scriptura memorat RES PO¬
RES PONSIO
Multum fallitur qui huius scripturae locum diuinae nati¬
uitati non credit conuenire & audiens dm̃ dixisse. exu¬
tero anteluciferum genuite. Quia indõ carnalis uterus
non potest crediaestim & huius locisensum. ei tantũ modo
generationi quae secundum carnem ẽ coaptandum
cum praecedens uersus diuinae magis intellectum generatio¬
nis insinu& quo paterdicit ad filium. tecum principrum
ut agnoscaturpatrem & filium unum eẽ principiũ nomen
uero uteri trans lato uocabulo dictum ẽ quo ipsa diuina
significar&urnatura. sicut corporalibus nominibus in¬
corporalis substantia dĩ assol& nominari. ut sensus homi¬
num consu&is naturae suae uocabulis ad intellegentiam
diuinitatis possit ad duci. Dicuntur enim oculi dĩ omnia
uidere: Sicut scriptum ẽ In omni loco oculidĩ speculant᷑

Expanded text:
pheticum ante dixit. Quis dubitet hanc nativitatem ita pheticum ante dixit. Quis dubitet hanc nativitatem ita contigisse ut Scriptura memorat? Responsio. Multum fallitur qui hujus Scripturae locum divinae nativitati non credit convenire, et audiens Deum dixisse: Ex utero ante luciferum genui te, quia in Deo carnalis uterus non potest credi, aestimet hujus loci sensum ei tantummodo generationi quae secundum carnem est coaptandum, cum praecedens versus divinae magis intellectum generationis insinuet, quo Pater dicit ad Filium: Tecum principium , ut agnoscatur Patrem et Filium unum esse principium. Nomen vero uteri translato vocabulo dictum est, quo ipsa divina significaretur natura; sicut corporalibus nominibus incorporalis substantia Dei assolet nominari, ut sensus hominum consuetis naturae suae vocabulis ad intelligentiam divinitatis possit adduci. Dicuntur enim oculi Dei omnia videre, sicut scriptum est, In omni loco oculi Dei speculantur
Abbreviated transcription (Latin):
A postolica fides dm̃ non iniuriat sed ho¬
norat quae diuinam substantiam nec minorari potuisse
asserit nec mutari & ideo filium aequali patri praedicat
qnm una utriusq substantia ꝑfectionis suae plenitudinẽ
in utroq conseruat. Tunc ergo dõ infertur in iuria quan¬
doperdiuersi tatem diuinitatis cum creatore colitur crea¬
a Cum quando creationis nomen In eosit ta
accipiendum infilio quod proredemptione hominum
dñs uell& intellegi. num quam praeciper& sibi & patri in
sacramento baptismatis copulari dicens. Ite doc&e om
carnali natiuitate fuissedictum. cum ipsa antescriptio
ostendat tibi ad intellegendum cumdicit proph&a. quod
insplendoribus scõrum anteluciferum genitus sit. & splen¬
dorscõrum preconium ostenditur eẽ proph&arum & eorũ
uaticinatio de eo fuisse ad impl&a ut manifestare ipsam
eẽ & proph&a dicendo. exutero anteluciferum genuite.
& splendidum contigit quodperuirginem nascieum os pro¬

Expanded text:
Apostolica fides Deum non injuriat, sed honorat, quae divinam substantiam nec minorari potuisse asserit nec mutari; et ideo Filium aequalem Patri praedicat, quoniam una utriusque substantia 64 perfectionis suae plenitudinem in utroque conservat. Tunc ergo Deo infertur injuria, quadiversitatem divinitatis cum creatore colitur creatura; cum creationis nomen in eo sit tantum accipiendum in Filio, quod pro redemptione hominum Dominus vellet intelligi, nunquam praeciperet sibi et Patri in sacramento baptismatis copulari, dicens: Ite, docete carnali nativitate fuisse dictum? cum ipsa ante scriptio ostendat tibi ad intelligendum quod dicit propheta, quod in splendoribus sanctorum ante luciferum genitus sit. Et splendor sanctorum praeconium ostenditur esse prophetarum, et eorum vaticinatio de eo fuisse adimpleta ut manifestaret ipsam esse et propheta dicendo: Ex utero ante luciferum genui te, et splendidum contigit, quod per virginem nasci eum os pro
Abbreviated transcription (Latin):
reat eiusdem beccti augustini dictis tenorem nraẽ
sententiae conuenire. proinde quia sufficienter ut
arbitror iniquos non ad peccatum sed ad supplicium
praedestinatos ostendimus huic uolumini iam terminum
demus ut adcliarum questionem disputationem
attentius recensendam lectoris renouet studium
temperies distincta librorum.
LIBER

Expanded text:
reat ejusdem beati Augustini dictis tenorem nostrae sententiae convenire. Proinde quia sufficienter ut arbitror iniquos non ad peccatum, sed ad supplicium praedestinatos ostendimus, huic volumini jam terminum debemus, ut ad aliarum quaestionum disputationem attentius recensendam, lectoris renovet studium temperies distincta librorum. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
TIO Quid ad hocdicitur si ex dõ natus ẽ est de intra dm̃
sed sinon ẽ deintra nec ex ipso ẽ simodo uocabula diuersa appo¬
nuntur quid prodest supsa ueritas ñ profite atur
RESPONSIO

Expanded text:
 Quid ad hoc dicitur. Si ex Deo natus est, est de intra Deum, sed si non est de intra, nec ex ipso est; si modo vocabula diversa ponuntur, quid prodest, si ipsa veritas non profiteatur? Responsio
Abbreviated transcription (Latin):
sitio aut in babitu uestimentoꝵ ornactus. sed ille abs conditur¬
cordis homo in in corruptibilitate qui&i & modesti s ps̃ qui ẽ
antedm̃ locuples hoc p̃ceptũ beatus a postolus scãn muliert
firmauit exemplo dicens sic enĩ & cdiquendo mulie¬
resscaẽ quaesperabant in dm̃ ornabant sesubiecte
debent ornari quãc ueste . qualis deb& eẽ uiduce habi¬
tus & incessus quace non homini uiricupit placere sed
xp̃o. Quccenecessitate corportlis cebsoluta conubi
spirit aliatantũ deb& ornam̃ta sectari. Habitus ergo tuus
adeendat carnis concupiscentic̃ sed extinguat. Qui non
inlicit& cdconcubitum sed excit& aed ꝓfectum. Ex quo
cordis conpunctio ñ crnis libidoncs cacturꝰ. undifiliodĩ
placcecs. unde teuere castã obtutu s ponsi cccelestis os¬
tendacs̃. Ille& enĩs ponsus carnẽ tucc̃ maceratã uult uidere

Expanded text:
sitio, aut in habitu vestimentorum ornatus, sed ille absconditusitio, aut in habitu vestimentorum ornatus, sed ille absconditucordis homo in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus, qui est ante Deum locuples . Hoc praeceptum beatus apostolus sanctarum mulierum firmavit exemplo, dicens: Sic enim et aliquando mulieres sanctae, quae sperabant in Deum, ornabant se, subjectae debent ornari quam veste, qualis debet esse viduae habitus et incessus, quae non homini viro cupit placere, sed Christo? quae necessitate corporalis absoluta connubii, spiritalia tantum debet ornamenta sectari? Habitus ergo tuus accendat carnis concupiscentiam, sed exstinguat; qui non illicitet ad concubitum, sed excitet ad profectum; ex quo cordis compunctio, non carnis libido nascatur; unde Filio Dei placeas, unde te vere castam obtutui sponsi coelestis ostendas. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
praedicata debes. eẽ quã corporis & postobitum tẽpora¬
lis mariti . om̃s incord&uo seliquice debent. mundane
cogitationis extingui. Quur enĩ uiducx pĩ cnagerat. ani¬
mum uinculo cuius quãc mundane cogitationis innexum
quae mostuo uiro mundum deb&ccestimare conmostuum
Causac ioitꝰ mundine cogitationis desistente. deb& ipscc
quoq: cogitatio mundana cessire. & sicut antete corpo¬
steliter ornabaris uiro quide lectar&ur speciem cor¬
poris. Itanunc spiritaliter ornanda es xpõ qui solam
inte quaerit pulchritu dinem menis: Adtende
quid becctus p&rus & iam coniugctis mulierib: maend&
quibus ex teriores habitus int̃dicit. Ornactum haec
loquens mulieres sub ditaesint uirissuis. Vt si qui non
credunt uerbo dĩ per uxorum succrum conuersctionẽ
sine uerbo lucrificentur. Consideraentes uestram
in timore castam conueasationem quam sit. Nonex¬
trinsecus capillorum inplicatio. Aut auuri circum po¬

Expanded text:
praedita debes esse quam corporis, et post obitum temporapraedita debes esse quam corporis, et post obitum temporalis mariti omnes in corde tuo reliquiae debent mundanae cogitationis exstingui. 23. Cur enim vidua Christiana gerat animum vinculo cujusquam mundanae cogitationis innexum, quae, mortuo viro, mundum debet aestimare commortuum? Causa igitur mundanae cogitationis desistente, debet ipsa quoque cogitatio mundana cessare; et sicut antea corporaliter 157 ornabaris viro, qui delectaretur specie corporis, ita nunc spiritaliter ornanda es Christo, qui solam in te quaerit pulchritudinem mentis. 24. Attende quid beatus Petrus etiam conjugatis mulieribus mandet, quibus exterioris habitus interdicit ornatum, haec loquens: Mulieres subditae sint viris suis, ut si qui non credunt verbo Dei, per uxorum suarum conversationem, sine verbo lucrificentur, considerantes vestram in timore castam conversationem; qua insit non extrinsecus capillorum implicatio, aut auri circumpo
Abbreviated transcription (Latin):
paruac maegnis asuis fsidelib: pꝰ ponende monstrauit non
dam natbona sed meliora plus lacudat. illa non odit
sed ista plus diligit. illoꝵ enĩ siuecd eptio siue comissio
non est s&ributio fidei sed ꝓbatio. fidesautẽ nr̃a non
hortans . p̃cipit ut a contẽplatione tẽporclium rerũ
cordis nr̃i poenitus ccuestamus optutum dicens id enĩ
quod in p̃sentiẽ momenta neum & leue tribulationis
nraẽ supra modum in sublimitate a&ernũ gloriae pon¬
dus operatꝰ nob̵. nĩ contẽplantib: nob̵q uidentꝰ. sed quae
non uidentꝰ. qucce enĩ uidentꝰ tem poralic sunt . quae autẽ
non uidentur. a&erna sunt᷑. Ambula igitꝰ sicut scriptũ ẽ
deuistute inuistutẽ & animustuus aeb intententione tem¬
porcliũ ad contẽplationẽ traenseat a& nor transiens q:
auistute coniugidis pudiciticce adpotiorem uistutem con¬
tinentice uiducclis. Non minore continentia cordis

Expanded text:
parva magnis, a suis fidelibus postponenda monstravit. Non parva magnis, a suis fidelibus postponenda monstravit. Non damnat bona, sed plus laudat meliora; illa non odit, sed ista plus diligit. Illorum enim sive adeptio, sive amissio, non est retributio fidei, sed probatio. CAP. XI. Fides non hortans, praecipit ut a contemplatione temporalium rerum cordis nostri penitus avertamus obtutum, dicens: Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis, non contemplantibus nobis quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur temporalia sunt, quae autem non videntur, aeterna sunt . 22. Ambula igitur, sicut scriptum est, de virtute in virtutem , et animus tuus ab intentione temporalium ad contemplationem transeat aeternorum, transiensque a virtute conjugalis pudicitiae ad potiorem virtutem continentiae vidualis, non minore continentia cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tem sit. Quc̃c̃ obtime in inte gritate uirginali macria
nesciuit .N. ẽ igitꝰ int̃ p̃cipua dĩ dona coniugiũ aestiman¬
dum lic& non neg&ur donũ essediuinũ. nec ẽ dicendum bea¬
titudinis munus quod cũ bono possit ꝓposito teneri. potest
&icẽ ꝓposito meliore contẽni . Nã si hoc int̃precipuadĩ
donc aestimari oposter& non ore saluatoris nr̃i lauda¬
rentur qui se ipsos castracuer̃ ꝓpt̾ regnũ cȩlorum. nec
psepatrẽ matrem fratres sorores uxorem filios agros
relinqui salucctor ipse cum centupla r&ributionis &
uitue a&ernȩ ꝓmissione iusis s& dicens: Omnis quire¬
li querit domũ uel st̃s aut sorores. Aut patrẽ aut matrẽ
aut uxorem aut filios aut a oros ꝓpt̃ nom̃ meum centu
plũ accipi& & uitã a&ncc porsidebit. hoc catẽ dicens x pr̃
ñ diuostiũ fieri iussit. sediusta discr&ione. quc̃ c uis dĩ
munera tam̃ tẽporclic c&erniscaduca ꝑ manentib

Expanded text:
tempsit! quam optime in integritate virginali Maria tempsit! quam optime in integritate virginali Maria nescivit! 20. Non est igitur inter praecipua Dei dona conjugium aestimandum, licet non negetur donum esse divinum; nec est dicendum beatitudinis munus, quod cum bono possit proposito teneri, potest etiam proposito meliore contemni. Nam si hoc inter praecipua Dei dona aestimari oporteret, non ore Salvatoris nostri laudarentur, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum ; nec pro se patrem, matrem, fratres, sorores, uxorem, filios, agros, relinqui Salvator ipse cum centupla retributionis et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros pnam possidebit . Hoc autem dicens Christus, non divortium fieri jussit, sed justa discretione, quamvis Dei munera, tamen temporalia aeternis, caduca permanentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
diuitem. in miseria becctũ in infelicitate felicem In uulne¬
rib: sccnum. Equidem sine domo sed non sinedño. sine ueste
sed non sine side si ne bona ucclitudine corporis sed nonsine
robore eccritatis. sine aibo sed nonsine xpo. Canib: expo¬
sitũ sed socium cengeloꝵ. qui non accipiebat decimis quece ca¬
debant demenscdiuitis. sed cccelestem panẽ uisceribus ruc¬
tabat internis. Haec st̃ igitꝰ quace non nũ quã bene habentur
nonnũ quac̃ male nonnũ quac̃bene contẽnuntꝰ nonnum¬
quac̃ mele bene quippe habentꝰ cum in eonrum usutimor
dĩ seruactur: Geneccutẽ contẽnuntur cum in eorum
contem tu a summo dõ glorice non cbhominib quace¬
ritur. Taler sunt &iam nuptice quace & bene sus¬
cipi possunt. & bene contemni. quam bene nuptiarũ
opus incastitate coniugiclis sus anncc seruccuit.
quac̃ melius in continentia ui duccli iudith atq annec con¬

Expanded text:
divitem, in miseria beatum, in infelicitate felicem, in vulnedivitem, in miseria beatum, in infelicitate felicem, in vulneribus sanum, et quidem sine domo, sed non sine domino; sine veste, sed non sine fide; sine 156 bona valetudine corporis, sed non sine robore caritatis; sine cibo, sed non sine Christo; canibus expositum, sed socium angelorum qui non accipiebat de micis quae cadebant de menstur. --18. Haec sunt igitur quae nonnunquam bene habentur, nonnunquam male; nonnunquam bene contemnuntur, nonnunquam male. Bene quippe habentur, cum in eorum usu timor Dei servatur; bene autem contemnuntur, cum in eorum contemptu a summo Deo gloria, non ab hominibus, quaeritur. 19. Tales sunt etiam nuptiae, quae et bene suscipi possunt, et bene contemni. Quam bene nuptiarum opus in castitate conjugali Susanna servavit! quam melius in continentia viduali Judith atque Anna con
Abbreviated transcription (Latin):
te uiuer&. sed becctior cum in pacuperitate iustior exsti¬
tis s&. Decctus fuit cumdecem circum decr&ur siliis. sed
beatior cũ unac cunstoꝵ simul orbitate ꝑcussus indĩdi¬
lectione ꝑ mansit inmobilis.becctus &icm fuit incor¬
poris sospitate. sed becctior est factus in uulnere.
beatior &ic̃ inaceruos queclorib pleno quã in palatio
marmorib: adornato. Adtende & icc̃ duos unũ indi¬
uicus & scnitatemiserum. Alterꝰ in egestate & uulnere¬
multũ becctum diues ille qui induebatur purpora & bir so
& epulcbatur cotidie splendide quam incnis fuit : In illis
epulis quã pccuꝑ in multitudine diuiticerum. quc̃c̃ nudus inpul¬
chritudine uestium quac̃ infirmus inscnitate corporis. quac̃
sacmilicus in sacturitate uentris. quãc misemngicudis. quã
desolatus inter comicorũ conloquic. Quac̃ deiectus inter ob¬
sequic seruulorum. ADtende q̃qͣ lazarũ in paupestate

Expanded text:
te viveret; sed beatior cum in paupertate justior exstite viveret; sed beatior cum in paupertate justior exstitisset. Beatus fuit cum decem circumdaretur filiis, sed beatior cum una cunctorum simul orbitate percussus, in Dei dilectione permansit immobilis. Beatus etiam fuit in corporis sospitate, sed beatior est factus in vulnere. Beatior etiam in acervo squaloribus pleno quam in palatio marmoribus adornato. 17. Attende etiam duos, unum in divitiis et sanitate miserum, alterum in egestate et vulneremultum beatum. Dives ille qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide , quam inanis fuit in illis epulis, quam pauper in multitudine divitiarum, quam nudus in pulchritudine vestium, quam infirmus in sanitate corporis, quam famelicus in saturitate ventris, quam miser in gaudiis, quam desolatus inter amicorum colloquia, quam dejectus inter obsequia servulorum! Attende quoque Lazarum in paupertate
Abbreviated transcription (Latin):
lũ in hacuita cũ hominib: debeant manere continuc. uerum
& icm crescant ins&ributione diuincm. Sicut ẽ peccatoꝵ
mundactio ueritatis agitio dĩ ꝓximi que dilectio. Haec enĩ
siquis in hoc tẽpore ꝑseuerant᷑ insecustodierit . & diuino mune¬
re ꝓficiendo augere curauerit inchoata infuturd̃ habebit
a derna secum ꝑ fectionem mansura. Tunc enim ꝑfesta
mundactio ꝑfectã cognitionẽ ueritatis accipi&. & ꝑfecta cog¬
nitio nihil in nobis ꝑfecta eacritati de. eẽ ꝑmitt&. Alia ue¬
sd st̃ quaesic adõ tẽporclit̃ donantꝰ. ut tẽ poralit̃ auferantꝰ.
sicut .ẽ. copulatio coniugum ꝓrsectio filioꝵ abundanciac
diuicicr Incolumitas corporum. & si qua si milic quae ꝑse
nec miseros homines possunt sacere necbectos . Ideo haec
& bonis & malis adnõdantur & nonnum quã bonis malisq
diuinitus auferuntur. Decctus fuit iob cũ indiuiciis ius¬

Expanded text:
lum in hac vita cum hominibus debeant manere continua, verum lum in hac vita cum hominibus debeant manere continua, verum etiam crescant in retributione divina: sicut est peccatorum mundatio, veritatis agnitio, Dei proximique dilectio. Haec enim si quis in hoc tempore perseveranter in se custodierit, et divino munere proficiendo augere curaverit inchoata, in futuro habebit aeterna secum perfectione mansura. Tunc enim perfecta mundatio perfectam cognitionem veritatis accipiet, et perfecta cognitio nihil in nobis perfectae caritatis deesse permittet. CAP. ro sunt quae sic a Deo temporaliter donantur , ut temporaliter auferantur: sicut est copulatio conjugum, procreatio filiorum, abundantia divitiarum, incolumitas corporum, et si quae sunt similia; quae per se nec miseros homines possunt facere, nec beatos. Ideo haec et bonis et malis a Domino dantur, et nonnunquam bonis malisque divinitus auferuntur. 16. Beatus fuit Job cum in divitiis jus
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ conpar&ur. Sicut ẽ credulitas rectã sidem tenens
& operatio iustitiã miseri cordic̃ que custodiens. ut fides
recta non deseratꝰ cacritatis auxilio quae in operaratio¬
ne cognoscitꝰ ꝓpter quod cpostolus eã sidẽ ꝓbat quae
ꝑ dilectionẽ operatur: Restac igitꝰ sides & misericors ope
ratio. posthanc uittm desinent cũ ꝑ speciem uidebitur quod
nunc cum creditꝰ non uid& ur Nec int̃ becctos erit. aliquis
miser cuimiseri cordia praerogeur. Haec ocut̃ duo
id ẽ sides &operatio. Ita pꝰhuius uitae finem non sunt ne¬
ces sacria ut ante sinem non sint ullatenus deserenda.
quisquis enim antesinem uitae p̃sentis asiderecta si uebo¬
na operatione discerserit. &icm si in his antea strenue
uigilant̃ que cucurrerit ꝓeo quod cobitinere resto desistit¬
perdit meritũ totius itineris quod cucurrit. Itẽ sunt cclic quae
sic hominib: in hoc tẽpore pia&ces diuina lcergitur : ut non so¬

Expanded text:
ritum comparetur; sicut est credulitas rectam 155 fidem tenens, ritum comparetur; sicut est credulitas rectam 155 fidem tenens, et operatio justitiam misericordiamque custodiens: ut fides recta non deseratur caritatis auxilio, quae in operatione cognoscitur: propter quod Apostolus eam fidem probat quae per dilectionem operatur . CAP. VIratio post hanc vitam desinent, cum per speciem videbitur, quod nunc cum creditur non videtur; nec inter beatos erit aliquis miser, cui misericordia praerogetur. Haec autem duo, id est fides et operatio, ita post hujus vitae finem non sunt necessaria, ut ante finem non sint ullatenus deserenda. Quisquis enim ante finem vitae praesentis a fide recta sive bona operatione discesserit, etiamsi in his antea strenue vigilanterque cucurrerit, pro eo quod ab itinere recto desistitperdit meritum totius itineris quod cucurrit. 14. Item sunt alia quae sic hominibus in hoc tempore pietas divina largitur, ut non so
Abbreviated transcription (Latin):
tum neq: enimte deseruit qui tibi sequendam ui cmuitae melio¬
ris ostendit. Gra dib: te uoluit dns̃ admeliora concendere.
ut primitus coniugacta cum uno uisd̃ fidelit̃ uiuetes quo pꝰ modũ¬
sine difficultcte cobrq uud uiduc ꝑmaneres. Ad hoc igitur
animum tuum diuina gratia coniugidi cccstitate nutriuit
ut quace didicerts illo uno uiuente dterũ non quaerere disce¬
res cbbmniuisd uiduce continere. Noliergo neglegere graticẽ
quace inte est. & tuenim nosti quanto melius sit iugit̃ a concubi¬
tu continere quãc uel ꝓconiugali necessitate concumbere:
Maritus qui tibi dectus fuerat ad tẽpus discessit in tẽpore
datus enim tibi fuerat non ad patriae beatitudinem sed ad
itineris consolationem. Alic quippesunt dĩ donae qucce ds̃
ita suis largitꝰ fidelib in pracesenti tẽpore ut eoꝵ usus in hac
tantum uita necessarius habecctur quo suturae uitȩ me¬

Expanded text:
tum: neque enim te deseruit, qui tibi sequendam viam vitae meliotum: neque enim te deseruit, qui tibi sequendam viam vitae melioris ostendit. Gradibus te voluit Dominus ad meliora conscendere, ut primitus conjugata cum uno viro fideliter viveres, quo postmodusine difficultate absque viro vidua permaneres. Ad hoc igitur animum tuum divina gratia conjugali castitate nutrivit, ut quae didiceras illo uno vivente alterum non quaerere, disceres ab omni viro vidua continere. Noli ergo negligere gratiam quae in te est: et tu enim nosti quanto melius sit jugiter a concubitu continere, quam vel pro conjugali necessitate concumbere. Maritus qui tibi datus fuerat ad tempus, discessit in tempore: datus enim tibi fuerat, non ad patriae beatitudinem, sed ad itineris consolationem. 12. Alia quippe sunt Dei dona, quae Deus ita suis largitur fidelibus in praesenti tempore, ut eorum usus in hac tantum vita necessarius habeatur, quo futurae vitae me
Abbreviated transcription (Latin):
lis pudicitic & continentia uiduclis. Vnusquisq: enĩ ꝓpriũ hab&
donum ccdõ at illud quidem quantũ in seest lccudebile qui cbonũ
hocacut̃ lacudabilius qui amelius. coniugili nãq serui tute turpi¬
tudo uincitꝰ fornicationis. Viduccliuerd̃ libestate crescit dignitas
castitatis. Illic sides consolit infirmitati necced at inuitium. Hic se
si delis animus cduistutis extendit ccugm̃tũ: De coniugatis enim
dicitꝰ ꝓpt̃ fornicationer ccutẽ unusquisq succ̃ uxorem habect &
una queceq: suum uirũ habect. deuidua uero dicitur. becctior
autem erit si sic ꝑmanserit. becta ergo quae in licitum concubitum
tur pitudinis horrore nonapp&it. Sed becctior quaelicitum maciore
puritatis amore contemnit. Beccta quae alligat auisd̃ sic ui¬
uit . ut soliuiro carnis suce debitum reddat. sed becctior que solu¬
faccta ẽ uiducc Donũ dĩ ccuctum tibi magis existima non aebla¬

Expanded text:
lis pudicitia, et continentia vidualis: Unusquisque enim proprium habet lis pudicitia, et continentia vidualis: Unusquisque enim proprium habet donum a Deo ; et illud quidem, quantum in se est, laudabile, quia bonum; hoc autem laudabilius, quia melius. Conjugali namque servitute turpitudo vincitur fornicationis; viduali vero libertate crescit dignitas castitatis. Illic fides consulit infirmitati, ne cadat in vitium; hic se fidelis animus ad virtutis extendit augmentum. De conjugatis enim dicitur: Propter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . De vidua vero dicitur: Beatior autem erit si sic permanserit . Beata ergo quae illicitum concubitum, turpitudinis horrore, non appetit; sed beatior quae licitum, majore puritatis amore, contemnit. Beata quae alligata viro sic vivit, ut soli viro carnis suae debitum reddat; sed beatior quae solufacta es vidua, donum Dei auctum tibi magis existima, non abla
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & in eo quod sibi coniuges inuicem caernis debitum reddunt̃. Inquan¬
tum id modeste facciunt xp̃ĩ p̃cepta custodiunt. quia nullatenꝰ
acconiugidi cacritate &castitate discedunt. Execractꝰ cutem
cedulterinos concubitus castitas coniugiclis : & hones tactis ac
uere cundice tencx cb una unus. & cbuno una exp&it : qđ
uterq: seunitantum legitime debere cognoscit. Illic equidem
carnis debitũ reddituruiss. Con iugilis cutem castities
magis deb&ur xpõ qucc uisd quic & corpus tunc uere castũ ẽ
quod fornicatione caernadi non polluitur quando spititolis¬
ta. Mulier innupta &uirgo ñ par uagradus dignitate decer¬
nitꝰ. Quando quidem nupta cogitationib: mundanis ten&ur obs¬
trista mulierccut̃ innupta & uirgo carnalib: tribulcctionib: non su¬
bicitꝰ quia carnalib matrimonii uinculo non ten&ur. ubi cestior
ẽ corporclis cetq spiritadis continenticelibestas quia nulla est

Expanded text:
Dei: et in eo quod sibi conjuges invicem carnis debitum reddunt, in quanDei: et in eo quod sibi conjuges invicem carnis debitum reddunt, in quantum id modeste faciunt, Christi praecepta custodiunt, quia nullatenus a conjugali caritate et castitate discedunt. Exsecratur autem adulterinos concubitus castitas conjugalis, et, honestatis ac verecundiae tenax, ab una unus, et ab uno una expetit, quod uterque se uni tantum legitime debere cognoscit. Illic quidem carnis debitum redditur viro: conjugalis autem castitas magis debetur Christo quam viro, quia et corpus tunc vere castum est, quod fornicatione carnali non polluitur, quando spiritalista mulier innupta et virgo non parva gradus dignitate discernitur, quandoquidem nupta cogitationibus mundanis tenetur obstricta, mulier autem innupta et virgo carnalibus tribulationibus non subjicitur, quia carnalis matrimonii vinculo non tenetur. Ibi certior est corpor
Abbreviated transcription (Latin):
& inopere & in cogiatione seruare : & enĩ quace mundist᷑ illa cogite
reꝑmittitur quace corporali iunsta conubio d&in&ur. Eodem
apostolo dicende quaeccutẽ nupta est cogitat quace st̃ mundi quomodo
placceat uiro. illic ẽ ergo mundanȩ cogitationis sub eunda necessi¬
tas ubi mostedis ecd moriturd carnedit̃ nubit. Equic illos ipsi car¬
nis necersi tas duriorib: uinculis ten& innexos. ꝓ pt̃ hoc deillis apłs dic̃
Tribulcctionẽ ccutẽ cecrnis hacbebunt huius modi. Mulier ergo in¬
nupta idẽ uiducc cui p̃cipitꝰ ut sit scã & corpore & spũ. sicut corpore
desistit macrito seruire. sic non deb&. cordecarnalia cogitare
Sccẽ quidem sunt xpĩcenoꝵ coiugiae quice & coniugidis ibi eaes tittes
custo ditꝰ incorpore & puritas sidei seructꝰ incorde: Nã &ccpostoli¬
cadicit acustoritas honorabile nubiũ i nomnib: & thorus in macula¬
tus. Nẽ ergo conubium ex conluuione peccceti. sed ex institutione

Expanded text:
atione servare? Etenim quae mundi sunt illa cogitare permittitur quae corporali vincta connubio detinetur, eodem apostolo dicente: Quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Illic est ergo mundanae cogitationis subeunda necessitas, ubi mortalis caro morituro carnaliter nubit. Et quia illos ipsa carnis necessitas durioribus vinculis tenet innexos, propter hoc de illis Apostolus dicit: Tribulationem autem carnis habebunt hujusmodi . Mulier ergo innupta, id est vidua, cui praecipitur ut sit sancta, et corpore et spiritu, sicut corpore desistit marito servire, sic non debet corde carnalia cogitare. 9. Sancta quidem sunt Christianorum conjugia: quia et conjugalis ibi castitas custoditur in corpore, et puritas fidei servatur in corde. 154 Nam et apostolica dicit auctoritas: Honorabile connubium in omnibus, et thorus immaculatus . Non est ergo connubium ex colluvione peccati, sed ex institutione
Abbreviated transcription (Latin):
nonquȩ siuit secundo samulari conubio ꝓ̃pec testimonio tã p̃la¬
ri operis appacruit quantũ dõ dilec tasit continentia uiduce¬
lis. Deniq: cũ olofernis innumero b& huliã obsedirs& & exer¬
titu & omnis is rahelstarũ uistus ꝑ turbata languescer&. Egre¬
istac orcctionẽ. Igitꝰ qđ omnis is rahelitarũ populus sacere ñ
potuit sccc̃ ui ducc ocestitatis uistute ꝑfecit. Ob truncecuit unc
mulier tanti agminis ducem & insperatã dĩ populo redidit li¬

Expanded text:
non quaesivit secundo famulari connubio. Propterea testimonio tam praeclanon quaesivit secundo famulari connubio. Propterea testimonio tam praeclari operis apparuit, quantum Deo dilecta sit continentia vidualis. Denique cum Holofernes innumero Bethuliam obsedisset exercitu, et omnis Israelitarum virtus perturbata languesceret, egreista oratione. Igitur quod omnis Israelitarum populus facere non potuit, sancta vidua castitatis virtute perfecit. Obtruncavit una mulier tanti agminis ducem, et insperatam Dei populo reddidit li
Abbreviated transcription (Latin):
trib: & mensibus quat tuor. & fec̃ sibi tabernaculũ suꝑ sola¬
rium domus succe & in posuit suꝑlũbos suos ciliciũ. & etant suꝑ
ecc̃ uestim̃ tacuiduitatis succe : &ieiunabat iudith omnib: die¬
b: uiduitatis succe . Ac nequis illac̃ sccc̃m uiduãc̃ ñ deuotione
cordis sed necersitate paupestatis existim& ieuincesse. Audi
quid deea in subsequentib: dr̃ & erat iudithbona aspectu &
formonsc ficcie ualde & prudens corde & bona in intellectu
& erat honestaualde qui a reliquerat ei manaesses uir eiꝰ
filius acitobfilu melchis. filuheliab fili nathabel. filu suri¬
fadcc silii simeon. filii isrł aurũ & argentũ seruos & ancillas
& pecora & precedia ecceuidua p̃clacra natalib ficcultatib¬
diues a&ateiuuenis speciemis tebilis diuiciaes contempsit dilici¬
ces respuit cacrnis incentiua caleccuit. & indutaciuis tute exalto

Expanded text:
tribus et mensibus quatuor; et fecit sibi tabernaculum super solatribus et mensibus quatuor; et fecit sibi tabernaculum super solarium domus suae, et imposuit super lumbos suos cilicium, et erant super eam vestimenta viduitatis suae, et jejunabat Judith omnibus diebus viduitatis suae . Ac, ne quis illam sanctam viduam non devotione cordis, sed necessitate paupertatis existimet jejunasse, audi quid de ea in subsequentibus dicitur: Et erat Judith bona aspectu, et formosa facie valde, et prudens corde, et bona intellectu, et erat honesta valde. Quia reliquerat ei Manasses vir ejus, filius Achitob, filii Melchis, filii Heliab, filii Nathahel, filii Surisoda, filii Simeon, filii Israel, aurum et argentum, servos et ancillas, et pecora et praedia . Ecce vidua praeclara natalibus, facultatibudives, aetate juvenis, specie mirabilis, divitias contempsit, delicias respuit, carnis incentiva calcavit, et induta virtute ex alto,
Abbreviated transcription (Latin):
conubio seruiebas: Audimagistrũ gentiũ quid deui duccdicact quae in
scã iuiduccrt quib: ccedificeris exemplo in u&erites tam̃ toiudit con¬
ne consider&ur innouo. quaresid nõ adiuuante imitactr ix fueris
& dilicices ccernis & iccstanciaẽ scceculatẽ uera cordis. humili tate
calcc ut illius intesponsi semꝑ uiut ceffectus qui sẽꝑ ẽ. uiuus. Sicut
eodẽ resurgente uocis cengelicce attestactione firmatꝰ cũ mulierib: dr̃
quid quaeritis uiuentẽ cũ mortuis. de quo& dã a postolia sic austori¬
tas loquitur uiuus ẽ eni sermodĩ & efficax. uliuus ẽ ergo ille
qui ẽ uerbum pactris. &ideo ipse ẽ fideliũ uita h& ncscaẽ uidu¬
ce cordis contritione . & corporis cacstigictione quaesierunt.
Huic cordis & corporis plena continentia deuotissime seruiet.
Deiudith enĩ sic scriptũ ẽ & eratiudith indomosua uiduae connis

Expanded text:
connubio serviebas. Audi Magistrum gentium, quid de vidua dicat: Quae in connubio serviebas. Audi Magistrum gentium, quid de vidua dicat: Quae in sanctarum viduarum quibus aedificeris exempla. In Veteri Testamento, Judith; Anna consideretur in Novo: quarum si, Domino adjuvante, imitatrix fueris, et delicias carnis, et jactantiam saecularem vera cordis humilitate calcabis, ut illius in te sponsi semper vivat affectus, qui semper est vivus: sicut, eodem resurgente, vocis angelicae attestatione firmatur, cum mulieribus dicitur: Quid quaeritis viventem cum mortuis ? De quo etiam apostolica sic auctoritas loquitur: Vivus est enim sermo Dei, et efficax . Vivus est ergo ille qui est Verbum Patris; et ideo ipse est fidelium vita. Hunc sanctae viduae cordis contritione et corporis castigatione quaesierunt, huic cordis et corporis plena continentia devotissime servierunt. 29. De Judith enim scriptum est: Et erat Judith in domo sua vidua annis
Abbreviated transcription (Latin):
nis curĩ in desiderus ficcics nesem ꝑ gulace qđ poscit indul¬
geres. refection &ucc ñ uoluptas expleatꝰ sed sustent& in firmitas
Tales aut̃ conuiuii debeshaberepcsticipes qui eñ carnirsolent
dilicias lacudcresed cordis. quace angeloꝵ panẽ interiorir hominis
auiditate ꝑquir̃ quaepꝰ sponsũ tuũ inodore ungentoꝵ eiꝰ currurt.
Qucce succuita te dm̃gustu interiore ꝑcipiuntq puro affectu e suriun
sitiunq iustitiã̃ quceo perantꝰ erbum. ñ qui perit sed qui ꝑman&
inuitã a& nac̃ cũ tilib: & conloquia tibi conserenda st̃ & frequen¬
tandac conuiuia ut cũ ecs exbis corporclib: pascis codmeritũ tibi
scaẽ operationis accedat. &cũ eter uerbis spiritalib pasceris ꝑfec
tus tibis caẽ conuersationis ad crercat. Nec uelis talib: nunc men¬
sã tuã replere dilicus. quaclib: ecc̃replebas quando carnali

Expanded text:
nis curam in desideriis facias, ne semper gulae quod poscit indulnis curam in desideriis facias, ne semper gulae quod poscit indulgeas: refectione tua non voluptas expleatur, sed sustentetur infirmitas. Tales autem convivii debes habere participes, quae non carnis solent delicias laudare, sed cordis, quae angelorum panem interioris hominis aquae suavitate Deum gustus interioris percipiunt, quae puro affectu esuriunt, sitiuntque justitiam; quae operantur cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Cum talibus et colloquia tibi conserenda, et frequentanda convivia; ut cum eas cibis corporalibus pascis, ad meritum tibi sanctae operationis accedat; et ae conversationis accrescat, nec velis talibus nunc mensam tuam replere deliciis, qualibus eam replebas, quando carnali