comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in amicitie principiis nutrien¬
dum putaui. ut pote quem one¬
rosum nulli. s omnib gratum
intuebar. Ingrediebatur ⁊ egre¬
batur pergens ad imꝑium seni¬
orum humilis. mansuetus. gra¬
ius moribz sermone rarus.ĩdig¬
nationis nescius. murmuris ⁊ ran¬
coris. ⁊ detractionis ignarus. m&¬
debat quasi surdus. non audiens.
⁊ sicut mutus non aperiens os
suum. Ut iumentum factus ẽ
sequens obedientie frenum. et
iugum discipline regularis
mente. ⁊ corpore infatigabilit
portans. Ingressus aliqͣndo ad¬
huc puer cellam infirmorum.
correptus est asancto patre et
predecessore meo. quod tam cito
puer se quieti mertieq declisset.
sie trubuit ut mox egressus tam
feruenter corporalib se subderit
exercitiis ut multis anuis nec
cum graui egritudine urgeret᷑
aliquid sibi de consueto rigore
laxau̾it. Hec eum michi inuis¬
cerauerant miris modis.⁊ ita
in animũ induxerant meum:
ut michi eum de inferiori sociũ

Expanded text:
in amicitiae principiis nutrienin amicitiae principiis nutriendum putavi: utpote quem onerosum nulli, sed omnibus gratum intuebar. Ingrediebatur et egrediebatur pergens ad imperium seniorum, humilis, mansuetus, gravis moribus, sermone rarus, indignationis nescius, murmuris, et rancoris, et detractionis ignarus: incedebat quasi surdus non audiens, et sicut mutus non aperiens os suum. Ut jumentum factus est , sequens obedientiae frenum, et jugum disciplinae regularis mente et corpore infatigabiliter portans. Ingressus aliquando adhuc puer cellam infirmorum, correptus est a sancto Patre et praedecessore meo, quod tam cito puer se quieti inertiaeque dedisset; sic erubuit, ut mox egressus tam ferventer corporalibus se subderet exercitiis, ut multis annis, nec cum gravi aegritudine urgeretur, aliquid sibi de consueto rigore laxaverit. Haec eum mihi invisceraverant miris modis, et ita in animum induxerant meum, ut mihi eum de inferiori socium,
Abbreviated transcription (Latin):
prout caritas dictabat indiciũ
istum iam uiuenem in mee sol¬
licitudinis partem ascitum. inhis
sisdorib meis habui coaditorẽ.
Inter itramq hanc amicitiam
memoria p̃eunte discernens. ui¬
deo prioremunitz magis affectuz
alterum rationi. quamuis nec il¬
li affectus defu̾it. nec illum ratio
cleseruerit. Deniqe prior in ipsis
amicitie nr̃e principiis ereptꝰ mͥ
elegi potuit. sicut prescriplimꝰ
ñ probari. alter a puero usq ad
mediam etatem dimissus mͥ ⁊
a me dilectus. per omnes ami¬
citie gracons. quousq talium
potuit imꝑfectio metum accen¬
dit. Et primum quidem uirtu¬
tum eius contemplatio illi me¬
um indinauit affectum. quem
ego olim ab australib partib ⁊̃
aquilonalem hanc solitudinẽ
duxi. ego regularib disciplinis
primis institu. Ex tunc ip̃e uio¬
tor corporis. laboris etiam ⁊ ine¬
die paciens plurimis exẽplo fuit.
admirationi multis. michi głe
⁊ delectationi. Etiam tunc eũ

Expanded text:
prout charitas dictabat, judicium. prout charitas dictabat, judicium. Istum jam juvenem in meae sollicitudinis partem ascitum, in his sudoribus meis habui coadjutorem. Inter utramque hanc amicitiam, memoria praeeunte discernens, video priorem inniti magis affectui, alteram rationi; quamvis nec illi affectus defuerit, nec illam ratio deseruerit. Denique prior in ipsis amicitiae nostrae principiis ereptus mihi, eligi potuit, sicut praescripsimus, non probari: alter a puero usque ad mediam aetatem dimissus mihi, et a me dilectus, per omnes amicitiae gradus, quousque talium potuit imperfectio, mecum ascendit. Et primum quidem virtutum ejus contemplatio illi meum inclinavit affectum; quem ego olim ab Australibus partibus in Aquilonarem hanc solitudinem duxi, ego regularibus disciplinis primus institui. Extunc ipse victor corporis, laboris etiam et inediae patiens, plurimis exemplo fuit, admirationi multis, mihi gloriae et delectationi. Ex jam tunc eum
Abbreviated transcription (Latin):
ctus uberioris eluret: nec absen¬
tare uolumus. nec onerare. Hecz
enim amicitia ordinata. ut pa¬
tio regat affectum. nec tam qͥd
illorum suauitas. qͣm quid mł¬
torum petat itilitas attendamꝰ.
Recordor nunc duorum amicoꝵ¬
meorum qui licet exempti pre¬
sentib. michi tamen uiuunt.
semꝑq uiuent. Quorum pͥmũ
inuttiis mee conu̾sionis quadã
moꝵ michi similitudine ⁊ stu¬
dioꝵ parilitate comparauent̃.
cum adhuc eẽm adolescens. al¬
terum ab ip̃o fere pueritie sue
tempore a me electum.⁊ multz¬
farie multisq modis probatũ.
cum iam etas michi uararet
capillos in summam amicitiã
assumpsi. Et illum quidem nul¬
lo adhuc cure pastoralis onere
pressus. nulla rerum tempor ale¬
um sollicitudine distentus. clau¬
stralium cdelitiarum ⁊ sp̃ualiũ
dulcedinũ quib t̃t ũciebar sociũ
ꝯsortẽq delegeram nichil exigẽs
nichil prestanᷤ preter affectum ⁊
ip̃ius affectus suaue quoddam

Expanded text:
ctus uberioris elucet, nec absenctus uberioris elucet, nec absentare volumus, nec onerare. Haec est enim amicitia ordinata, ut ratio regat affectum, nec tam quid illorum suavitas, quam quid multorum petat utilitas, attendamus. Recordor nunc duorum amicorum, qui licet exempti praesentibus, mihi tamen vivunt, semperque vivent; quorum primum in initiis meae conversionis, quadam mihi morum similitudine, et studiorum parilitate comparaveram, cum adhuc essem adolescens; alterum ab ipso fere pueritiae suae tempore a me electum, et multifarie multisque modis probatum, cum jam aetas mihi variaret capillos, in summam amicitiam assumpsi. Et illum quidem nullo adhuc curae pastoralis onere pressus, nulla rerum temporalium sollicitudine distentus, claustralium deliciarum, et spiritualium dulcedinum, quibus tunc initiabar, socium consortemque delegeram: nihil exigens, nihil praestans, praeter affectum, et ipsius affectus suave quoddam,
Abbreviated transcription (Latin):
ni sui. iohanni reseruauit archa¬
na pectoris sui. Petrus ergo sb̾¬
limior s ioh̾es securior. Petrus
licet in potestate constitutus
dicente ih̃u unus ex uobis tra¬
det me. cum ceteris timet ⁊
trepidat. ioh̾es ex sinus sui par¬
tipatione fastus audatior in m̃¬
te petro quisnam illo eẽt interro¬
gat. Detrus ergo exponitur ac¬
tioni. iohannes reseruatur af¬
fectui: quia sic inquit eum uo¬
lo manere donet ueniam. Exem¬
plum enim declit nobis ut et
nos ita faciamus. Prestemus
amico quicquio amoris est. qͥc¬
quid gratie. quicquid dulcedi¬
nis. quicquid caritatis. futileq
honores. ⁊ onera illis quos p̃scrip¬
serit rõ imponamus. scientes
quia nunquam uere diligit a¬
micum. cui amicus ip̃e non suffi¬
cit nisi hec uilia ⁊ ꝯtemptibilia
adiecerit canendum aũ magno¬
pere est. ne tenerior affectus ma¬
iores utilitates impediat. Dum
eos quoꝵ ampliori caritate cõ¬
plectimur. ubi magna spes fru¬

Expanded text:
ni sui, Joanni reseravit arcani sui, Joanni reseravit arcana pectoris sui. Petrus ergo sublimior, Joannes securior. Petrus licet in potestate constitutus, dicente Jesu: Unus ex vobis tradet me , cum caeteris timet et trepidat; Joannes ex sinus sui participatione factus audacior, innuente Petro, quisnam ille esset, interrogat. Petrus ergo exponitur actioni, Joannes reservatur affectui; quia Sic, inquit, eum volo manere, donec veniam . Exemplum enim dedit nobis, ut et nos ita faciamus. Praestemus amico quidquid amoris est, quidquid gratiae, quidquid dulcedinis, quidquid charitatis: futiles honores et onera illis, quos praescripserit ratio, imponamus, scientes quia nunquam vere diligit amicum, cui amicus ipse non sufficit, nisi haec vilia et contemptibilia adjecerit. Cavendum autem magnopere est, ne tenerior affectus majores utilitates impediat: dum eos, quos ampliori charitate complectimur, ubi magna spes fru
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis maxime eccł̃iasticis mag¬
na cautio adhibenda est. nec at¬
tendendum quid tu possis pr̃a¬
re. sed quid ille cui prestas pote¬
rit sustinere. Plures quippe sũt
diligendi. qui tam non sunt
ꝓmouendi. ⁊ multos laudabilz¬
ter et dulciter amplectuntu.
quos non sine graui nr̃o pcc̃o.
⁊ illoꝵ summo ꝑiculo curig ⁊
negotiis implicaremus. Quocir¬
ca semper in his ratio sequen¬
da est non affectus. nec his im¬
ponendus est honos uł onus is¬
tud. quos habemus amititioreᷤ.
s quos ad ea sustinenda credimꝰ
aptiores. Nbi tam̃ uirtutis in¬
uenitur equalitas non multũ
improbo si aliqͣntisꝑ affectus su¬
as inserit partes. Nec quisquam
se iccuro ditat contemptum qr
non promotum. cum dominus
ihc petrum iohannam in hac par¬
te preculerit nec ideo subtrax̾it
io hãni affectum. quia petro de¬
derat principatum. Petro com¬
mendauit eccliam suqm. iohi¬
cõmisit dulcissunam matrem
luam. Detro dedit cdlaues reg¬

Expanded text:
ficiis, maxime ecclesiasticis, magficiis, maxime ecclesiasticis, magna cautio adhibenda est: nec attendendum quid possis praestare, sed quid ille, cui praestas, poterit sustinere. Plures quippe sunt diligendi, qui tamen non sunt promovendi; et multos laudabiliter et dulciter amplectimur, quos non sine gravi nostro peccato, et illorum summo periculo, curis et negotiis implicaremus. Quocirca semper in his ratio sequenda est, non affectus; nec his imponendus est honos vel onus istud, quos habemus amicitiores, sed quos ad ea sustinenda credimus aptiores. Ubi tamen virtutis invenitur aequalitas, non multum improbo, si aliquantisper affectus suas inserit partes. Nec quisquam se idcirco dicat contemptum, quia non promotum; cum Dominus Jesus Petrum Joanni in hac parte praetulerit, nec ideo subtraxerit Joanni affectum, quia Petro dederat principatum. Petro commendavit Ecclesiam suam, Joanni dulcissimam matrem suam . Petro dedit claves reg
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia homitidiũ ad ult̾io
copulasset. correpturus eum
ꝓph̃a nathan regie deferens
maiestati. non subito nec mẽ¬
te turbata tante ꝑsone crim̃
impegit. s congrua dissimula¬
none premissa. prudenterꝰ ip̃iuns
regis contra se ip̃m sententiã
extorsit. Gał. Nichi placet ista
distinctio. s scire uelim si amitꝰ
potentior fuerit. possitq ad ho¬
nores uel quaslibet dignitateᷤᷤ
quos uolu̾it promouere. utrũ
debeat eos quos diligit. ⁊ a qui¬
b diligitur. ceteris in tali pro¬
motione preferre.⁊ inter ip̃os
quem amplius diligit eis qͦs¬
in hoc parte quomodo colenda
sit amicitia. oꝑe precium est in¬
dagare. Sunt en im non nulli
qui se putant non amari. qa
non possunt promoueri sess
contepui causentur.si non curis
⁊ officus implicentur. Unde ñ
paruas concordias inter eos qͥ
putantur amiti ortas noiumꝰ
ita ut indignationem diuortiũ
sequeretur. diuortium maledic¬
ta. Itaq incłignitatib uel of¬

Expanded text:
piscentia homicidum adulterio piscentia homicidum adulterio copulasset, correpturus eum propheta Nathan , regiae deferens majestati, non subito, nec mente turbata tantae personae crimen impegit, sed congrua dissimulatione praemissa, prudenter ipsius regis, contra se ipsum, sententiam extorsit. GALTERUS. Mihi perplacet ista distinctio. Sed scire velim, si amicus potentior fuerit, possitque ad honores vel quaslibet dignitates, quos voluerit promovere; utrum debeat eos quos diligit, et a quibus diligitur, caeteris in tali promotione praeferre, et inter ipsos, quos amplius diligit in hac parte quomodo colenda sit amicitia, operae pretium est indagare. Sunt enim nonnulli, qui se putent non amari, quia non possunt promoveri; seque contemni causentur, si non curis et officiis implicentur. Unde non parvas discordias inter eos, qui putantur amici, ortas novimus, ita ut indignationem divortium sequeretur, divortium maledicta. Itaque in dignitatibus vel of
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ uana loquimini nobis pla¬
centia. ⁊ alias. Prophe propha¬
bant mendatium ⁊ sacerdotes
appladebant manu. ⁊ popłs
meus dilexit talia. Hoc uiciũ
ubiq detestanoum est semꝑ
et ubiq cauendum. Porro dis¬
simulatio dispensatoria quedã
est uel pene uel correptioniz di¬
latio. sine consensu int̾iori. pro
loco. pro tempore. pro prona. Ne¬
q enim siquis amicu constitu¬
tus in plebe deliquerit. subito
⁊ palam obuirgandus est. sed
dissimulandum pro loco. immo
et quantum salua u̾itate fieri
potest excusandum quod fecit.
⁊ ad debitam correptionẽ infe¬
rendam expestandum Ramilia¬
re secretum. Sic eo tempore qͦ
animus intentus plurib nimiᷤᷤ
est ad ea q̃ dicenda sunt idonenꝰ
uel aliis superuenientib cau¬
sis paululum commotior sens
ei. fu̾it aliqͣntulum perturbatꝰ
dissimulatione opus est. donec
int̾iori tumultu sedato corripiẽ¬
tem aure pacatiore sustineat.
Dauro rex cum p̾uentus concu¬

Expanded text:
nobis vana, loquimini nobis planobis vana, loquimini nobis placentia . Et alias: Prophetae prophetabant mendacium, et sacerdotes applaudebant manu, et populus meus dilexit talia . Hoc vitium ubique detestandum est, semper et ubique cavendum. Porro dissimulatio dispensatoria quaedam est, vel poenae vel correptionis dilatio, sine consensu interiori, pro loco, pro tempore, pro persona. Neque enim si quis amicus constitutus in plebe deliquerit, subito et palam objurgandus est; sed dissimulandum pro loco, imo et quantum salva veritate fieri potest, excusandum quod fecit, et ad debitam eorreptionem exspectandum familiare secretum. Sic eo tempore, quo animus intentus pluribus, minus est ad ea quae dicenda sunt idoneus, vel, aliis supervenientibus causis, paululum commotior sensus ei fuerit aliquantulum perturbatus, dissimulatione opus est, donec interiori tumultu sedato, corripientem aure pacatiore sustineat. David rex, cum praeventus concu
Abbreviated transcription (Latin):
um antem pccoris non impr̃guet
caput meum. Simulator ⁊ cal¬
lidus. ꝓuocat iram dei. Inde do¬
minus per prophetam. Pople
meus qui beatum te dicunt ip¬
si te decipiunt.⁊ mam gressuũ
tuoꝵ dissipant. Simulator enĩ
ore ut ait salomone decipit ami¬
cum suum. Quecirca si colenda ẽ
amicitia. ut si forte certis ex cau¬
lis admittenda uideatur dissi¬
mulatio. s simulatio nunqͣm.
falleris fili. Nam ⁊ deus dissi¬
mulare dicitur ꝑeccata delin
gue rogo inter simulationem
⁊ clissimulationẽ. A. Simula¬
tio ut michi uidetur decepto¬
rius quidam consensus est. con¬
tra iuditium rationis quam
terentius in ꝑsona gnationus
satis eleganter expressit. Negas
quis: Nego. Ait: Aio. Postremo
imperaui egomet omnia michi
assentan. Et forte hec ethuitus
ille de nr̃is mutuauit thesau-¬
ris. sensum ꝓpħx nr̃i suis expri¬
mens u̾bis. Nam ⁊ hec ipͣm ex
ꝑsona plebis ꝑuerse dixisse pro¬
phetam manifestum est. Uidete

Expanded text:
um autem peccatoris non impinguet um autem peccatoris non impinguet caput meum . Simulator et callidus provocat iram Dei. Inde Dominus per prophetam: Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Simulator enim ore, ut Salomon ait, decipit amicum suum . Quocirca sic colenda est amicitia, ut si forte certis ex causis admittenda videatur dissimulatio, sed simulatio nunquam. st? AELREDUS. Falleris, fili, nam et Deus dissimulare dicitur peccata delinqTERUS. Distingue, rogo, inter simulationem et dissimulationem. AELREDUS. Simulatio, ut mihi videtur, deceptorius quidam consensus est, contra judicium rationis, quam Terentius in persona Gnatonis satis eleganter expressit. « Negat quis? Nego. Ait? Aio. Postremo imperavi egomet omnia mihi assentari. » Et forte haec ethnicus ille de nostris mutuavit thesauris, sensum prophetae nostri suis exprimens verbis. Nam et hoc ipsum ex persona plebis perversae dixisse prophetam, manifestum est: Videte
Abbreviated transcription (Latin):
lius qualitas. nam sunt quib
blanditie ꝓsunt. ⁊ his libentus
adquiestunt. Sunt qui pro ni¬
chilo eas dutunt. ⁊ facilius uł
uerbere corriguntur. Amicus
prouide ita se conformet amico.¬
⁊ aptet ut eius congruit quali¬
tati. ⁊ cui mexteriori aduersita¬
te debet adesse. his que sunt ad¬
uersa sp̃iu multomagis festi¬
net occurrere. Igitur sicut mo¬
ners ⁊ monieri ꝓprie amittie ẽ
et alterum libere facere s̃i aspero.
alterum patienterꝰ accipere nõ
Repugnanter. sic habendum ẽ
in amicitiis nullam pestem ẽe
maiorem quam adulationem.
⁊ assentationem que sunt leui¬
um hominum. atq fallatium.
ad uoluntatẽ loquentium omĩa
nichil ad u̾itatem. Nulla prom¬
de sit int̾ anuicos cunctatio. simu¬
latio nulla. que maxime repug¬
nat amicttie. Debet quippe ami¬
co u̾itatem. sine qua nomen a¬
micitie ualere non potest. Cor¬
ripiet me ait sanctus dauid iustꝰ
in miscd̾ia ⁊ increpabit me. ole¬

Expanded text:
lius qualitas. Nam sunt, quibus lius qualitas. Nam sunt, quibus blanditiae prosunt, et his libentius acquiescunt. Sunt, qui pro nihilo eas ducunt, et facilius verbo vel verbere corriguntur. Amicus proinde ita se conformet et aptet amico, ut ejus congruit qualitati: et cui in exteriori adversitate debet adesse, his quae sunt adversa spiritui, multo magis festinet occurrere. Igitur sicut monere et moneri proprie amicitiae est; et alterum libere facere, non aspere; alterum patienter accipere, non repugnanter: sic habendum est, in amicitiis nullam pestem esse majorem, quam adulationem et assentationem: quae sunt levium hominum, atque fallacium, ad voluntatem loquentium omnia, nihil ad veritatem. Nulla proinde sit inter amicos cunctatio, simulatio nulla, quae maxime repugnat amicitiae. Debet quippe amico veritatem; sine qua nomen amicitiae valere non potest. Corripiet me, ait sanctus David, justus in misericordia, et increpabit me: ole
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera: quam adulantium ol¬
cula. Errantẽ igitur amicum
corripe. Super omnia tamen
cauenda ẽ ĩ correptione ira . ⁊
amartudo mentis. ne non tam
uideatur amicum uelle corrige.
quam suo stomacho satiffacere.
idi enim aliquos in amicis
corrigendis. conceptam amail¬
tudinẽ. ebullientẽq furorem.
nunc zeli. nunc lib̾tatis nomi¬
ne palliare ⁊ secutos impetum
ñ rõnem sua tali correptione
nunquam prodesse. immo et
obesse plurimum. At inter a¬
micos nulla uitii huius excu¬
satio est. De bet enim amicus
amico compati.condescendere.
uitium eius suum putare cor¬
ripere humiliter compatient.
Corripiat eum uultus tristior.
sermo deiectior. interripiant
uerba lacrime. ut non solum
usdeat. s etiam sentiat correp¬
tionem ex amore ⁊ non ex ranco¬
re ꝓcedere. si forte primam cor¬
reptionem respuerit. recipietꝰ
uel secundam. Tu interim ora.
tu plora. tristem preferens uul¬
tum: pium seruans affectum.
Exploranda est etiam animi il¬

Expanded text:
vulnera, quam adulantium osvulnera, quam adulantium oscula. Errantem igitur amicum corripe. Super omnia tamen cavenda est in correptione ira et amaritudo mentis: ne non tam videatur amicum velle corrigere, quam suo stomacho satisfacere. Vidi enim aliquos in amicis corrigendis, conceptam amaritudinem, ebullientemque furorem, nunc zeli, nunc libertatis nomine palliare: et secutos impetum, non rationem, sua tali correptione nunquam prodesse, imo et obesse plurimum. At inter amicos nulla vitii hujus excusatio est. Debet enim amicus amico compati, condescendere, vitium ejus suum putare, corripere humiliter, compatienter. Corripiat eum vultus tristior, sermo dejectior, intercipiant verba lacrymae; ut non solum videat, sed etiam sentiat correptionem ex amore, et non ex rancore procedere. Si forte primam correptionem respuerit, recipiet vel secundam. Tu interim ora, tu plora; tristem praeferens vultum, pium servans affectum. Exploranda est etiam animi il
Abbreviated transcription (Latin):
molestius est. quod pectatis in¬
dulgens. precipitem amicum
fieri sunt. Maxime autem cul¬
pandus est amitus. ⁊ hinc preci¬
pue obuirgandus si ueritatem
aspernatur. ⁊ obsequiis atq blã¬
ditiis in crimen impellitur. Nõ
quod debeamus amicis dulci¬
ter obsequi & plerumq blan¬
diri. s in omnib seruanda est¬
moderatio. ut monitio acerbi¬
tate obuirgatio contumelia:
careat. In obsequiis uero uł blã¬
ditiis suauis quedam ⁊ honesta
affabilitas assit. assentatio uero
uitioꝵ aduitrix procul amone¬
atur. que non solum amico. s
nec libetꝰ quidem digna ẽ. Cu¬
uis aurẽ aures ueritati clau¬
se sunt ut ab amico uerũ au¬
dire nequeant. Huius salus
desperanda est. Quo circa sicut
ait ambrosius. si quio uicii in
amico cleprehenderis. corripe ot¬
culte. si te non auclierit corripe
palam. Sunt enim bone correp¬
tiones.⁊ plerumq meliores qͣm
tacita amicctia. Et si ledi se pu¬
lerabiliora enim sunt amiei

Expanded text:
molestius est, quod peccatis inmolestius est, quod peccatis indulgens, praecipitem amicum fieri sinit. Maxime autem culpandus est amicus, et hinc praecipue objurgandus, si veritatem aspernatur, et obsequiis atque blanditiis in crimen impellitur. Non quod debeamus amicis dulciter obsequi et plerumque blandiri; sed in omnibus servanda moderatio est, ut monitio acerbitate, et objurgatio contumelia careat. In obsequiis vero vel blanditiis, suavis quaedam et honesta affabilitas adsit; assentatio vero vitiorum adjutrix procul amoveatur; quae non solum amico, sed nec libero quidem digna est. Cujus autem aures veritati clausae sunt, ut ab amico verum audire non possit, hujus salus desperanda est. Quocirca, sicut ait Ambrosius, si quid vitii in amico deprehenderis, corripe occulte; si te non audierit, corripe palam. Sunt enim bonae correctiones, et plerumque meliores, quam tacita amicitia. Etsi laedi se pulerabiliora enim sunt amici
Abbreviated transcription (Latin):
cuncdia est. ⁊ sceo maximum or¬
namentum tollit amicitie. qui
ab ea tollit uerecundiam. Quã
niam sepe conceptam ab intus
iracundie flaminam ⁊ iam in
publicum erumpentẽ amiti mei
intus compescu it uel extinxit.
quotiens uerbum indecens usos
Ad fauces progressum austerior
illius aspectus repressit. Qm̃ se¬
pe in cautuiᷤᷤ resolutris in risũ uł
in ociosa lapsus in eius aduen¬
tum debitam grauitarem rece¬
pr. Preterea quicquid suaden¬
dum est ab amico facilius recipi¬
tur. ⁊ securius retinetur. cuius
magna in suadendum ẽẽ debet
auctoritas cum nec fides eius
dubia. nec adulatio sit suscep¬
ta. Amicus igitur amico quod
honestum ẽ suadeat secure. ma¬
nifeste. libere. Nec solum mo¬
uendi sunt amin. s si opus fu¬
erit obuirgandi. Nam cum qͥ¬
busdam molesta sit ueritas si¬
quidem ex ea nascitur oclium
scd̃m illud. obsequium scd̾m¬
amicos ueritas ocdium parit.
obsequium tamen illuo multo

Expanded text:
cundia est, et ideo maximum orcundia est, et ideo maximum ornamentum tollit amicitiae, qui ab ea tollit verecundiam. Quam saepe conceptam ab intus iracundiae flammam, et jam in publicum erumpentem, amici mei nutus compescuit vel exstinxit! quoties verbum indecens usque ad fauces progressum, austerior illius aspectus repressit! Quam sepe incautius resolutus in risum, vel in otiosa lapsus, in ejus adventu debitam gravitatem recepi! Praeterea quidquid suadendum est, ab amico facilius recipitur, et securius retinetur, cujus magna in suadendo debet esse auctoritas, cum nec fides ejus dubia, nec adulatio sit suspecta. Amicus igitur amico, quod honestum est, suadeat secure, manifeste, libere. Nec solum monendi sunt amici, sed si opus fuerit, objurgandi. Nam cum quibusdam molesta sit veritas, siquidem ex ea nascitur odium, secundum illud: Obsequium amicos, veritas odium parit; obsequium tamen illud multo
Abbreviated transcription (Latin):
taria. Cum enim peremptorium
sit amititie cupiditas. tanto¬
certe facilius amicitia parta ser¬
uatur. quanto animus ab illa
peste purgatior inuenitur. St̃
tamen alia in spũali amore be¬
neficia. quib ⁊ adesse sibi ⁊ pro¬
desse possunt amiti. Primum ut
solliciti sint pro iuicem.orent¬
pro inuicem. erubescant alter
pro altero. alter gaudeat pro al¬
tero. alterius lapsum ut suum lu
geat. alterus ꝓfectum suum exi¬
stimet. Quibus modis potest eti¬
gat pusillanimem. suscipiat
infirmum. consoletur tristem.
iratum sustineat. Sic p̃terea re¬
uereatur oculos amici. ut nichil
quod in honestum sit agere. nicħ
quod dedeceat loqui p̾sumat. Cũ
enim quicquid ip̃e deliquerit.i¬
ta redundet in amicum. ut non
solum intra se erubescat ⁊ doleat.
Setiam is qui uidet uel aisoit.
sibi ac ip̃e pectasset improperet.
profecto licet non sibi. amico ta¬
men credit ẽẽ parcendum. Opti¬
mus itaq comes amicitie ueres¬

Expanded text:
taria. Cum enim peremptorium taria. Cum enim peremptorium sit amicitiae cupiditas, tanto facilius amicitia parta servatur, quanto animus ab illa peste purgatior invenitur. Sunt tamen alia in spiritali amore beneficia, quibus et adesse sibi, et prodesse possunt amici. Primum ut solliciti sint pro ipro invicem, erubescant alter pro altero, alter gaudeat pro altero, ageat, alterius profectum suum existimet. Quibus modis potest erigat pusillanimem, suscipiat infirmum, consoletur tristem, iratum sustineat. Sic praeterea oculos revereatur amici, ut nihil quod inhonestum sit agere, nihil quod dedeceat, loqui praesumat. Cum enim quidquid ipse deliquerit, ita redundet in amicum, ut non solum intra se erubescat et doleat; sed etiam is qui videt vel audit, sibi, ac si ipse peccasset, improperet; profecto licet non sibi, amico tamen credit esse parcendum. Optimus itaque comes amicitiae vere
Abbreviated transcription (Latin):
magis erubescendum estimat.
igitur lex in hac parte inter
amicos teneatur. ut sic se sibi
suaq impendat. ut qui dat ser¬
uet hilaritatẽ. qui accipit ũ ꝑ
dit securitatẽ. Soo cum ruth
moabitis adu̾tisset inopiam pꝰ
messores suos legentem spicas
alloquitur. consolatur. muttat
ad conuiuium pueroꝵ. et uere¬
cunclie eius ingenue parcens.
iubet messorib etiam de industͤa
spicas relinquere quas illa col¬
ligeret absq pudore. Sic ⁊ nos
debemus amicorum ncc̃itates
subtilius explorare. petiturum
beneficiis p̾uenire. talem ĩ dan¬
do modum seruare. ut ille gra¬
tiam uideatur prare qui accepit
magis quam ille qui dedit. Gal.
Nobis igitur quib nichil acciꝑpe
rachil dare ꝑmittitur. qualis
erit in hac parte sp̃ualis amici
ait sapiens ducerent homines.
si luo hec uerba de medio tolle¬
rentur. meum ⁊ tuum. Fflag¬
nam certe prestat sp̃uali amici¬
tie firmitatem sancta pauꝑtas.
que ideo sancta est. quia uolun¬

Expanded text:
magis erubescendum aestimat, magis erubescendum aestimat, igitur lex in hac parte inter amicos teneatur; ut sic se sibi suaque impendant, ut qui dat, servet hilaritatem; qui accipit, non perdat securitatem. Booz cum Ruth Moabitidis advertisset inopiam , post messores suos legentem spicas a loquitur, consolatur, invitat ad convivium puerorum, et verecundiae ejus ingenue parcens, jubet messoribus etiam de industria spicas relinquere, quas illa colligeret absque pudore. Sic et nos debemus amicorum necessitates subtilius explorare, petiturum beneficiis praevenire, talem in dando modum servare, ut ille gratiam videatur praestare, qui accepit, magis quam ille, qui dedit. GALTERUS. Nobis igitur, quibus nihil accipere, nihil dare permittitur, qualis erit in hac parte spiritalis amicam vitam, ait sapiens, ducerent homines, si duo haec verba de medio tollerentur, Meum et Tuum. Magnam certe praestat spiritali amicitiae firmitatem sancta paupertas, quae ideo sancta est, quia volun
Abbreviated transcription (Latin):
micum. multomagis amici u¬
tilitatib uel necc̃itatib conferẽ¬
da. Sed non omnes omnia pol¬
sunt. Habundat iste pecunia.
ille agris ⁊ possessionib. alter
in consiliis plus potest. alter
magis excellit in honorib.
In his qualem te debeas exhi¬
bere amico: prudenter aduer¬
te. Et de pecumia satis dedit
scriptura. Perde inquit pecu¬
⁊ niam ꝓpter amitum. S quia o¬
culi sapientis in capite eius.
si nos sumus membra. N xp̃c
caput. faciamus qd̃ ait ꝓpha.
Oculi mei semꝑ ad dñnt. ut ab
eo accipiamus uiuendi formã
de quo scriptum est. Si quis in¬
diget sapientia postulet a do¬
mino qui dat omnib affluen¬
ter. et non improperat. Sic gͥ
des amico ut non impperes. ñ
meicedem expectes. non frou¬
temi obducas. ñ uultum aita.¬
non deponas oculos. lz serena
facie.Hilari uultu.sermone io¬
cundo. intercsce uerba petentis.
octurre beniuolentia. ut non ro¬
gatus uideatis prestare quod pe¬
titur. Ingenuus animus. nich

Expanded text:
micum, multo magis amici umicum, multo magis amici utilitatibus vel necessitatibus conferenda. Sed non omnes omnia possunt. Abundat iste pecunia, ille agris et possessionibus; alter in consiliis plus potest, alter magis excellit in honoribus. In his qualem te debeas exhibere amico, prudenter adverte. Et de pecunia satis dedit Scriptura: Perde, inquit, pecuniam propter amicum . Sed quia oculi sapientis in capite ejus, si nos simus membra et Christus caput, faciamus quod ait Propheta: Oculi mei semper ad Dominum , ut ab eo accipiamus vivendi formam, de quo scriptum est: Si quis indiget sapientia, postulet a Domino, qui dat omnibus affluenter, et non improperat . Sic igitur des amico, ut non improperes, non mercedem exspectes, non frontem obducas, non vultum avernon deponas oculos: sed serena facie, hilari vultu, sermone jucundo intercide verba petentis: occurre benevolentia, ut non rogatus videaris praestare quod petitur. Ingenuus animus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
et etua amcitia. quam inuidia
non corrup̃ nor suspino minuit.
non dissoluit ambitio. que sic
temptata nioncessit. sit arietata
non corruit. que tot conuiciis
pulsata cernitur inflexibilis.
tot lacessita iniuriis ꝑmansit
immobilis. Uade ergo ⁊ tu fae
similit᷑. Uerum si tͥ preferre ꝙ̃
diligis durum uel etiam im¬
possibile iuidicas uel parem eũ
tibi facere si uis ẽẽ amicus r̃i
negligas. Non enim amicitia
recte colitur. a quib equalitas
ñ seruatur. Defer amico ut eqͣ¬
li ait ambrosius. nec te pude¬
at ut preuenias amicum officio.
Amcitia enim nescit superbi¬
am. Fidelis quippe amicus me¬
dicamentum est utte. immor¬
talitaus gratia. Iam in beneficiᷤ
quomõdo colenda lit attenda¬
mus. ⁊ huic aliquid de alienis
manib extorqueamus. Hec
lex ait quidam in amitrtia sant¬
tiatur. ut ab amicis honesta
petamus. ⁊ pro amicis honesta
fatiamus. nec expectemus ut
rogemur. cunctatio semperꝰ
Si ꝑdenda est pecunia ꝓpter a¬

Expanded text:
et aeterna amicitia: quam invidia et aeterna amicitia: quam invidia non corrumpit, non suspicio minuit, non dissolvit ambitio; quae sic tentata non cessit, sic arietata non corruit; quae tot conviciis pulsata cernitur inflexibilis, tot lacessita injuriis permansit immobilis. Vade ergo, et tu fac similiter . Verum, si tibi praeferre quem diligis, durum vel etiam impossibile judicas; vel parem eum tibi facere, si vis esse amicus, non negligas. Non enim amicitia recte colitur, a quibus aequalitas non servatur. Defer amico ut aequali, ait Ambrosius , ne te pudeat ut praevenias amicum officio. Amicitia enim nescit superbiam. Fidelis quippe amicus medicamentum est vitae, immortalitatis gratia. Jam in beneficiis, quomodo colenda sit, attendamus, et hinc aliquid de alienis manibus extorqueamus. Haec lex, ait quidam, in amicitia sanciatur, ut ab amicis honesta petamus, et pro amicis honesta faciamus, nec exspectemus ut rogemur; cunctatio semper denda est pecunia propter a
Abbreviated transcription (Latin):
inuideret. cuius amorẽ. euius gͣ¬
tiam. cuius amicitiam non cor¬
rumperent. ñ minuerent nõ
obliterarent. Ille amantissimꝰ
adolescens amuitie conseruans¬
uira. fortis ad minas. patieris
Ad conuicia. ꝓpter amicitiã
regni contemptor. immemor
glorie. s nieiior gr̃e. tu eris
inquit rex: et ego ero sed̾s post
te. Repertos quosdam dicit¬
o tullius. qui pecuniam p̃ferret
amicitie sordidum estimarent:
illos autem impossibile reppe¬
riri. qui honores magistratus
m̃peria. potestates. opes. ami¬
citie non anteponant. ut cum
ex altera parte ꝓposita hec sint
ex altera us amicitie non mul¬
to illa maluit. Imbetillis ẽ enĩ
natura ad contemprendam po¬
tentiam. Ubi enim ait inuera¬
es. qui honorem amici antepo¬
nat suo: Ecce inuentus est ioria¬
thas uictor nature. glorie ac po¬
testatis contemptor. qui horio¬
rem amici suo preferret. tu eris
inquiens rex: et ego ero Ccd̾s pꝰt
te. Hec est uera perfecta stabilis

Expanded text:
invideret? Cujus amorem, cujus grinvideret? Cujus amorem, cujus gratiam, cujus amicitiam non corrumperent, non minuerent, non obliterarent? Ille amantissimus adolescens amicitiae jura conservans, fortis ad minas, patiens ad convicia, propter amicitiam regni contemptor, immemor gloriae, sed memor gratiae. Tu eris, inquit, rex, et ego ero secundus post te. Repertos quosdam dicit Tullius, qui pecuniam praeferre amicitiae sordidum aestimarent; illos autem impossibile reperiri, qui honores, magistratus, imperia, potestates, opes non amicitiae anteponant; ut cum ex altera parte proposita haec sint, ex altera jus amicitiae, non multa illa malint. Imbecillis est enim natura ad contemnendam potentiam. « Ubi enim, ait, invenies, qui honorem amici anteponat suo? » Ecce inventus est Jonathas victor naturae, gloriae ac potestatis contemptor, qui honorem amici suo praeferret. Tu eris, inquiens, rex, et ego ero secundus post te. Haec est vera, perfecta, stabilis
Abbreviated transcription (Latin):
ego ero sed̾s post te. Euide quon¬
modo pater adolescentis contra
amicum excitabat iniuidiam
conuitiis. urgens terrens
nimis. spoliandum regno. ho¬
nore priuandum com memorãs
cum enim in dausd mortis seri¬
tentiam ꝓtulisset. ion athaꝵ
amico non defuit quam mori¬
etur dausd: Quid peccauit:
Quid ferit: Ip̃e posuitꝰ aniniã
suam in manu sua. ⁊ prussit phi¬
listeum ⁊ letatus es. Quare gͦ
morietur ad hanc uocem uersue
in insaniam rex. lancea iusus ẽ
confodere ionathan cum peͣriete
addensq conuicia nimis. fili ĩ¬
quit mulieris ultro uirum rapi¬
ẽtis scio quia diligis eum in cõ¬
fusionem tuam. ⁊ in confusionẽ
ignomunose matris tue. Dein¬
de totũ uirus quo pictus uiue¬
nis aspergeretur. euomuit aditi¬
ens uerbum. ambitionis incita¬
mentum. fomentum inuidie.
zeli ⁊ amaritudinis incentuiũ.
Quam liu ux̾it filius ysai. nõ
stabilietur regnum tuum. Qͥs
non moueretur His uerbis nõ

Expanded text:
ego ero secundus post te. Et vide, quoego ero secundus post te. Et vide, quomodo pater adolescentis contra amicum excitabat invidiam, conviciis urgens, terrens minis, spoliandum regno, honore privandum commemorans. Cum enim in David mortis sententiam protulisset, Jonathas amico non defuit. Quare morietur David? Quid peccavit? Quid fecit? Ipse posuit animam suam in manu sua, et percussit Philistaeum, laetatus es. Quare ergo morietur? . Ad hanc vocem versus in insaniam rex, lancea nisus est confodere Jonatham cum pariete, addensque convicia minis: Fili, inquit, mulieris ultro virum rapientis, scio quia diligis eum in confusionem tuam, et in confusionem ignominiosae matris tuae. Deinde totum virus, quo pectus juvenis aspergeretur, evomuit, adjiciens verbum ambitionis incitamentum, fomentum invidiae, zeli et amaritudinis incentivum. Quandiu vixerit filius Isai, non stabilietur regnum tuum. Quis non moveretur his verbis, non
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ⁊ tanto plus ei conferre
honoris. qͣnto minus conferen¬
dum conditio uel paupertas
p̃scribit. Prestantissimus nue¬
num ionathas. non regum ste¬
ma. nec regni expectationem
attendens fedus miit cum da¬
sit fugatũ a patre sic latitandẽ
in heremo. sic ad iudicatum
morti. neci destinatum sͥ pretu¬
lit. ⁊ se humilians. ⁊ illum ex¬
altans. tu inquit eris rex ⁊ ego
ero secundus post te. O preclaris¬
simum uere amicitie speculũ.
Mira res. Riex furebat in seruum.
⁊ qͣsi in emulum regni totam pa¬
triam excctabat. sacerdotes argu¬
ens ꝓditionis. pro sola suspitio¬
ne trucidat. lustrat nemora ual¬
les exquirit. montes ⁊ rupes.
armata obsidet manu. omneᷤᷤ
se regie indignationis spondẽt
ultoreᷤᷤ. sol ionachaᷤᷤ qͥ sol iustiꝰ pot̾at
ĩuid̾e patri resistendũ putauit de¬
fendũ amico p̃bendũ ĩ tanta adu̾¬
sitate consilium ⁊ amicitiam reg¬
rio preferens. tu eris ait rex. ⁊

Expanded text:
dum, et tanto plus ei conferre dum, et tanto plus ei conferre honoris, quanto minus conferendum conditio vel paupertas praescribit. Praestantissimus juvenum Jonathas, non regium stemma, nec regni exspectationem attendens, foedus iniit cum Dasic fugatum a patre, sic latitantem in eremo, sic adjudicatum morti, neci destinatum, sibi praetulit; se humilians, et illum exaltans. Tu, inquit, eris rex, et ego ero secundus post te . O praeclarissimum verae amicitiae speculum! Mira res! Rex furebat in servum, et quasi in aemulum regni totam patriam excitabat, sacerdotes arguens proditionis, pro sola suspicione trucidat; lustrat nemora, valles exquirit, montes et rupes armata obsidet manu, omnes se regiae indignationis spondent ultores: solus Jonathas, qui solus justius poterat invidere, patri resistendum putavit, deferendum amico, praebendum in tanta adversitate consilium, et amicitiam regno praeferens: Tu eris, ait, rex, et
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quos oportet omnia que
extra naturam sunt contem pn̾e
et estimare quasi nichilum et
mane et in pulchritudinem a¬
micitie que non sericis uel gem¬
mis ornatur non possessionib
dilatatur. non pingnescit deli¬
ciis. non habundat diuitiis. Ri
honorib extollitur. ñ dignitati¬
bus inflatur semper attenderes.
et sic ad originis recurrentes pͥn¬
cipium equalitatem quam na¬
tura dedit. non ad circumpen¬
dentia que mortalib cupiditaᷤᷤ
prestitit subtili examinationeᷤ
considerare. Itaq in amicitia q̃
nature simul et gr̃e optimum
donum est. sublimis descendat.
humilis accedat. diues egeat
pauper ditescat. ⁊ ita unusqͥsq
alteri suam condinonem com¬
municet. ut fiat equalitas sic̃
scriptum est. Qui multum nõ
habundauit. ⁊ qui modicum ñ
minorauit. Nunqͣm ergo tuo
te preferas amico. s si forte in
his que diximus suꝑior inue¬
niris. tunc te magis amico sb̃¬
mittere non cuncteris. prestare
confidentiam. extollere ueretũ¬

Expanded text:
: quos oportet omnia, quae extra naturam sunt, contemnere et aestimare quasi nihilum et inane; et in pulchritudinem amicitiae, quae non sericis vel gemmis ornatur, non possessionibus dilatatur, non pinguescit deliciis, nec abundat divitiis, non honoribus extollitur, non dignitatibus inflatur, semper attendere; et sic ad originis recurrentes principium, aequalitatem, quam natura dedit, non autem circumpendentia, quae mortalibus cupiditas praestitit, subtili examinatione considerare. Itaque in amicitia, quae naturae simul et gratiae optimum donum est, sublimis descendat, humilis ascendat; dives egeat, pauper ditescat: et ita unusquisque alteri suam conditionem communicet, ut fiat aequalitas. Unde scriptum est. Qui multum habuit, non abundavit: et qui modicum, non minoravit . Nunquam ergo tuo te praeferas amico, sed si forte in iis quae diximus superior inveniris, tunc te magis amico submittere non cuncteris, praestare confidentiam, extollere verecun
Abbreviated transcription (Latin):
ingenium ⁊ tortuosum. Neq uͦ¬
hii qui ñ eisdẽ reb mouentur
nec eisdem consentiunt. stabilee
citie uenenum. ut numquam¬
male de amico sentiamus. nec
mala dicenti credamus uel cõ¬
sentiamus. Accedat huc in ser¬
mone iocunditas. Hilarctas in
uultu. suauitas in morib. in o¬
culoꝵ etiam nutu serenttas. in
quib haut quamquã mediocͤ
in amicctia conclientum. Tri¬
sticia namq ⁊ seuerior facies ha¬
bet quidem honestam płerumq¬
grauitatẽ. sed amicitia quasi
remissior aliqͣndo debet ẽẽ ⁊ li¬
berior ⁊ dulcior. ad comitatẽ
felicitatẽq sine leuitate ⁊ isso¬
littione procluuior. Est preterea
ius amicitie: parem ẽẽ inferiori¬

Expanded text:
ingenium et tortuosum; nequingenium et tortuosum; neque qui non eisdem rebus moventur, nec eisdem consentiunt, nec stabilis citiae venenum. Non unquam de amico mala sentiamus, nec mala dicenti credamus vel consentiamus. Accedat hinc in sermone jucunditas, hilaritas in vultu, suavitas in moribus, in oculorum etiam nutu serenitas, in quibus haudquaquam mediocre in amicitia condimentum. Tristitia namque et severior facies habet quamdam honestam gravitatem, sed amicitia quasi remissior aliquando debet esse, et liberior et dulcior, ad comitatem facilitatemque sine levitate et dissolutione proclivior. Est praeterea illius amicitiae, parem e
Abbreviated transcription (Latin):
rant ip̃e ⁊ sius de quo tunc. loque¬
batur amicus que tam̃ exceptis
nugis ⁊ mendatiis si nulla interces¬
serit in honestas. spe uberioris gr̃e
toleranda est quasi quedam amiti¬
tie sanctioris principia. quib cres¬
cente religione ⁊ sp̃ualium studi¬
orum parilitate. accedente etiam
maturioris etatis gͣnitate. ⁊ sp̃u¬
alium sensuum illuminatione.
purgatiori affectu ad alciora qͣsi e
uicino conscendant. sicut hester¬
na die ab hominis ad dei ip̃ius
amicitiam ob quandam similitu¬
tlinem diximus facilius transe¬
undum : Sed iam tempus ẽ ut
quemadinum amicitia sit co¬
lenda deinceps uideamus. Fir¬
mamentum igitur stabilitatis
et constautie in amictua: fides
est. Nichil est enun stabile qͦd ĩ¬
fidum est. Simplices qui ppe ⁊
communes. ⁊consentientes. ⁊
qui eisdem reb moueantur. eẽ
debent amici ad inuicem que om¬
nia ꝑtinent ad fidelitatẽ. Non
enim fidum potest ẽe multiplex

Expanded text:
rant ipse et suus, de quo tunc loquerant ipse et suus, de quo tunc loquebatur, amicus: quae tamen, exceptis nugis et mendaciis, si nulla intercesserit inhonestas, spe uberioris gratiae toleranda est, quasi quaedam amicitiae sanctioris principia; quibus, crescente religione et spiritualium studiorum parilitate, accedente etiam maturioris aetatis gravitate et spiritualium sensuum illuminatione, purgatiori affectu ad altiora, quasi e vicino conscendant: sicut heterna die ab hominis ad Dei ipsius amicitiam, ob quamdam similitudinem diximus facilius transeundum. Sed jam tempus est, ut, quemadmodum amicitia sit colenda, deinceps videamus. Firmamentum igitur stabilitatis et constantiae in amicitia fides est; nihil est enim stabile quod infidum est. Simplices quippe, et communes, et consentientes, et qui iisdem rebus moveantur, esse debent amici ad invicem: quae omnia pertinent ad fidelitatem. Non enim fidum potest esse multiplex
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut ad eam aspirare non au¬
deam. Michi ⁊ huic gratiano
sufficit illa. quam tuus augu¬
stinus describit. colloqui scili¬
cet ⁊ conted̾e ⁊ uicissim beniuo¬
le. obsequi. simul legere. siml
conferre. simul nugarz. ⁊ simlꝰ
honestari. dissentire interdũ
sine odio tanquam homo si¬
bi. atq ip̃a rarissima dissensio¬
ne odire consensiones plurimas.
docere aliquid inuicem. aut dis¬
cere ab inuicem desiderare absen¬
ces cum molestia. sustipere adue¬
nientes cum leticia. his ato hu¬
usmodi acorde amantium ⁊ re¬
damarctium procedentib signis.
per os. per linguam. per oculos.⁊
nlle urotus gratissimos. quasi
fomitib conflare animos. ⁊ ex
plurib unum facere. Hoc est quod
nos diligendum tredimus in a¬
mitis ita ut rea sibi nr̃a uideantug
constientia. si non amauerimus
redemantem. aut si amantẽ nõ
redamau̾imus. A. Amicitia hec
carnalium est ⁊ maxime ad oles¬
centium. quales aliquando fue¬

Expanded text:
est, ut ad eam aspirare non auest, ut ad eam aspirare non audeam. Mihi et huic Gratiano illa sufficit, quam tuus Augustinus describit , colloqui scilicet et corridere, et vicissim benevole obsequi, simul legere, simul conferre, simul nugari et simul honestari: dissentire interdum sine odio, tanquam homo sibi, atque ipsa rarissima dissensione condire consensiones plurimas: docere aliquid invicem, aut discere ab invicem, desiderare absentes cum molestia, suscipere advenientes cum laetitia. His atque hujusmodi, a corde amantium et redamantium procedentibus signis per os, per linguam, per oculos, et mille motus gratissimos, quasi fomitibus conflare animos, et ex pluribus unum facere. Hoc est quod nos diligendum credimus in amicis; ita ut rea sibi nostra videatur conscientia, si non amaverimus redamantem, aut si amantem non redamaverimus. AELREDUS. Amicitia haec carnalium est, et maxime adolescentium, quales aliquando fue
Abbreviated transcription (Latin):
me in omniũ secretoꝵ ⁊ consi¬
liorum nostrorũ reuelatione cõ¬
sistit. Unde dominus in euuari¬
gelio. Iam non licam uos ser¬
uos. s amicos meoz. Causainq
subiungens qua amici nomi¬
ne cligni haberent᷑. quia in qͥt
omnia que audiui a patre mõ
nota feti uob̃. Et alias. uos ami¬
ci mei estis. si feceritis que pre¬
cipio uobiz. De his uerbis ut
sanctus ait ambrosius. Dedit
formam amicitie quam sequa¬
mur. ut faciamus amici uolũ¬
tatem. ut apperiamus secreta
nostra amico. quetumq in pecto¬
re habemus. ⁊ illius archana nũ
ignoremus. Oftendamus noz
Nichil enim occultat amicus.
Si uerus est effundit animur
suum. sicut effundebat misteria
patris dominus ihx. Hec ambro¬
sius. Quam multos gͦ diligi¬
mus quib minus cautum est
sic nr̃m ꝓpalare animũ ⁊ effun¬
dere uiscera quoꝵ uel etas uel
sensus siue discretio ad talia sus¬
tiuẽda non sufficit. Tal. Hec a¬
micitia tam sublimis ⁊ perfecta

Expanded text:
me in omnium secretorum, et consime in omnium secretorum, et consiliorum nostrorum revelatione consistit: unde Dominus in Evangelio: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos; causamque subjungens, qua amici nomine digni haberentur: Quia omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis . Et alias: Vos amici mei estis, si feceritis quae prcipio vobis . De « his verbis, ut sanctus ait Ambrosius , dedit formam amicitiae quam sequamur, ut faciamus amici voluntatem, ut aperiamus secreta nostra amico, quaecunque in pectore habemus, et illius arcana non ignoremus. Ostendamus illiNihil enim occultat amicus. Si verus est, effundit animum suum, sicut effundebat mysteria Patris Dominus Jesus. » Haec Ambrosius. Quam multos ergo diligimus, quibus minus cautum est, sic nostrum propalare animum, et effundere viscera! quorum vel aetas, vel sensus, sive discretio, ad talia sustinenda non sufficit. GALTERUS. Haec amicitia sublimis et perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
excutiat. Sal̃. Optime ac uerissi¬
me . A. Quod si forte de omnib
difficile inuentu sit in presenti.
cum io nob̃ in futurum seruetur
quanto plures nobis habundãt
huiusmodi. tanto nobis felicioreᷤᷤ
estimabimus. Nudius tercus
cum claustra monasterii circui¬
rem. consedente fr̃m amarissima
corona. et quasi inter paraliti¬
cas amentates singularum ar¬
boꝵ folia. flores fructusq mira¬
ret. nullum inueniens in illa
multitudine quem non dilige¬
rem et a quo mecliligi non con¬
siderem. tanto gauclio ꝑfusuᷤ
sam. ut omnes mundi huins
delitias suꝑaret. Sentiebam qͥp¬
pe meum spiritum tnffusum ĩ
omnib ⁊ in me omuiũ trans¬
migrasse affectum. ut licerẽ
cum ꝓpħ̾eta. Ecce quam bonũ
et qͣm iocundum habitare fia¬
tres in unum. Gal. Num om̃s
illos quos sic diligis. et a quibꝰ
sic diligeris te in amititiam as¬
sumpsisse putabimus. a Ple
quos tamen ad amicitie secre¬
ta non admittunus que maxi¬

Expanded text:
excutiat. GALTERUS. Optime ac verissiexcutiat. GALTERUS. Optime ac verissime. AELREDUS. Quid si forte de omnibus difficile inventu sit in praesenti, cum id nobis in futurum servetur, quanto plures nobis abundant hujusmodi, tanto nobis feliciores aestimabimus? Nudiustertius cum claustra monasterii circuirem, consedente fratrum amantissima corona, et quasi inter paradisiacas amoenitates singularum arborum folia, flores fructusque mirarer; nullum inveniens in illa multitudine, quem non diligerem et a quo me diligi non confiderem, tanto gaudio perfusus sum, ut omnes mundi hujus delicias superaret. Sentiebam quippe meum spiritum transfusum in omnibus, et in me omnium transmigrasse affectum, ut dicerem cum Propheta: Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum! GRATIANUS. Non omnes illos, quos sic diligis et a quibus sic diligeris, te in amicitiam assumpsisse putabimus? AELREDquos tamen ad amicitiae secreta non admittimus; quae maxi
Abbreviated transcription (Latin):
que hic inchoatur ibi ꝑficitur. qͣ
hu paucoꝵ est. ubi pauci boni ibi
omniũ ubi omnes boni. hic
nec̃caria probatio. ubi est sapi¬
entium ⁊ stultoꝵ pernixtio
ibi ꝓbatione non egent. quos
beatificat angelica illa ⁊ quodã¬
modo cliuina ꝑfectio. Ad hanc
proinde similitudinẽ compare¬
mus amicos. quos non secus ac
nos ip̃os diligamus. quoꝵ no¬
bis nuda suir omnia. quibus
omnia nr̃a pandamus secreta.
qui firmi sunt ⁊ stabiles ⁊ con¬
stantes in omnib. Putas ne ꝙ̃¬
quam mortaliũ esse. qui non
iuuere. ⁊ omnes habere suspectoᷤ
quasi insidiatores capitis sui ti¬
mere omnes. nullum diligere.
nec se diligi a qua qͣm putare.
non eum miserrimum indica¬
res. Gal. Mliserrimum plane.a.
Ergo ⁊ ip̃m felicissimũ non ne¬
gabis. qui in eorum inter quos
iuiuit uiscerib requiescit. amans
omnes. ⁊ amatus ab omnib.
quem ab hac suauissima tranqͥl¬
litate nͦ sp̾icio diuidat. nec timor

Expanded text:
quae hic inchoatur, ibi perficitur; quae quae hic inchoatur, ibi perficitur; quae hic paucorum est, ubi pauci boni; ibi omnium, ubi omnes boni. Hic necessaria probatio, ubi est sapientium et stultorum permistio; ibi probatione non egent, quos beatificat angelica illa et quodammodo divina perfectio. Ad hanc proinde similitudinem comparemus amicos, quos non secus ac nos ipsos diligamus; quorum nobis nuda sint omnia, quibus omnia nostra pandamus secreta; qui firmi sint, et stabiles, et constantes in omnibus. Putasne quemquam mortalium esse, qui non vivere, et omnes habere suspectos, quasi insidiatores capitis sui timere omnes, nullum diligere, nec se diligi a quoquam putare, non eum miserrimum judicares? GALTERUS. Miserrimum plane. AELREDUS. Ergo ipsum felicissimum non negabis, qui in eorum, inter quos vivit, visceribus requiescit, amans omnes et amatus ab omnibus, quem ab hac suavissima tranquillitate nec suspicio dividat nec timor