comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocati estis inbaptismate. Estis uocati ut scĩ
essetis et im maculati. scẽ et mm maculate con¬
uersaremmi: ambulantes deurtute in uirtutẽ.
Quod autẽ dixit ego unnetus. dupplici modo
intelligi potest. U el uinctus cathenis et positus
uel uinctus id est astrictus amore dilectionis
erga uos ꝓpter dñm. Cum omni humilitate
et mansuetudine. scilicet ambulate et conuer¬
sammi digne. cum patientia sub portantes
in uncem in caritate. humilis dicitur: humi ad¬
clinis. Mansuetudo est lenitas ⁊ tranquilli¬
tas animi. Ambulate inquit et conuersamini
cum omni humilitate et mansuetudine men¬
tis. sub p̃ortantes uos in uicem in caritate. id ẽ
in omni dilectione dei et ꝓxii: iuxta illud.
Alter alterius onera portate: imitantes natu¬
ram ceruorum. Uerbi gr̃a. Iui diues est opibꝰ
huiꝰ scłi sub portet illum qui pauꝑ ẽ substan¬
cia p̾senti et diues sp̃alibus uirtutibus. ut econ¬
tra ille qui sc̃s est. sua scitate sustentet illũ.

Expanded text:
vocati estis in baptismate. Estis vocati ut sancti essetis et immaculati, sancte et immaculate conversamini, ambulantes de virtute in virtutem. Quod autem dicit, ego vinctus, duplici modo intelligi potest: vel vinctus catenis et positus amore Domini; vel vinctus, id est astrictus amore dilectionis erga vos propter Deum cum omni humilitate et consuetudine; subaudis, ambulate et conversamini digne. Cum patientia supportantes vos invicem in charitate. Humilis dicitur humi acclivis. Mansuetudo est lenitas et tranquillitas animi. Ambulate, inquit, et conversamini cum omni humilitate et mansuetudine mentis, supportantes vos invicem in charitate vel in dilectione Dei et proximi, juxta illud: Alter alterius onera portate, imitantes naturam servorum; verbi gratia: qui dives est opibus hujus saeculi, supportet illum qui pauper est in substantia praesenti et dives spiritualibus virtutibus: et econtra, ille qui sanctus est sua sanctitate
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio ẽ. euius leticia ce beatitudo aufferri non
potest. Unde ⁊ ait. E gaudium ur̃m nemo tollet
auob̾. ꝙ in illo die me non rogabitis quicquam.
Inquo die : In illo utiq in quo hoc ur̃m tantum
taleq complebitur gaudium. Man festum ẽ. gͥ
qr post udicium ⁊ iam susceptam beatitudmẽ.
nulle p̾ces necessarie erant. Modo enim scõrum
intercessiones necessarie sunt &e his qui in hoc
scło sunt ce his qui inpurgatoriis sunt. hec ẽ. au̾
ille dies: de quo seriptum ẽ. Quia melior ẽ. dies
una matriis tuis suꝑ milia. In hoc die cessabunt
p̃ces q nemo erit em misc̾ia ⁊ indulgentia fieri
possit. aliis inet̾num dannatis. aliis ad et̾nam
beatitudiẽ uocatis¬

Expanded text:
ferri non potest. Unde et ait: Et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Et in illo die me non rogabitis quidquam. In quo die? In illo utique, in quo hoc vestrum tantum, taleque complebitur gaudium. Manifestum est igitur, quia post judicium, et jam susceptam beatitudinem, nullae preces necessariae erunt. Modo enim sanctorum intercessiones necessariae sunt et his qui in hoc saeculo sunt, et his qui in purgatoriis sunt. Hic est autem ille dies, de quo scriptum est: « Quia melior est dies una in atriis tuis super millia . » In hoc die cessabunt preces, quia nemo erit cui misericordia et indulgentia fieri possit, aliis in aeternum damnatis, aliis ad aeternam beatitudinem vocatis
Abbreviated transcription (Latin):
instrueti ⁊ ap̃u ueritatis edoeti: ⁊ patrẽ ⁊ filium
rogare ceꝑunt. Uult gͥ filius ut quod euis nomine
petitur: apatre petatur : semꝑ pater infilio hono¬
retur. Seq̃r ad huc de ipsa peticione. Petite ⁊ ac¬
cipietis ut gaudium ur̃m plenuim sit. Diã ut
peterent ⁊ ut apatre peterent: ⁊ in suo nomine
peterent. Nunc aute eos docet quid petere debe¬
ant. Pecite ait. Quid: Uultis audire quid:¬
Ut gaudiũ ur̃m plenum sit. Illud enim gaudiũ
plenum est. quod ꝑfectum ⁊ in tegrum. quod nũ¬
quam finitur ⁊ et̾num ẽ. Hoc gͥ petendum ẽ ut
ad tale gaudium ꝑuematur. Que uero ab isto gau¬
dio hominem separant. ea petenda non sunt.
Sic gͥ temporalia queramus: ut mens et desidiũ
ab et̾no gaudio non separetur. Sic transeamus ꝑ
bo temporalia : ut non amittamus et̾na. Audia¬
mus semꝑ quod hic dr. Petite ut gaudium ur̃m¬
sit plenum: ⁊ accipietis. Accipietis utiq ẜ non

Expanded text:
instructi, et a Spiritu veritatis edocti, et Patrem, et Filium instructi, et a Spiritu veritatis edocti, et Patrem, et Filium rogare coeperunt. Vult igitur Filius ut quod in ejus nomine petitur, a Patre petatur, semperque Pater in Filio honoretur. Sequitur adhuc de ipsa petitione: Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum plenum sit. Dixit ut peterent, et ut a Patre peterent, et. in suo nomine peterent. Nunc autem eos docet quod petere debeant. Petite, ait: Quid? Ut gaudium vestrum sit plenum. Illud enim gaudium plenum est, quod perfectum et integrum est, quod nunquam finitur, et aeternum est. Hoc igitur petendum est, ut ad tale gaudium perveniatur. Quae vero ab isto gaudio hominem separant, ea petenda non 285 sunt. Sic igitur temporalia quaeramus, ut mens, et desiderium ab aeterno gaudio non separetur. Sic transeamus per bona temporalia, ut non amittamus aeterna. Audiamus semper quod hic dicitur: Petite, ut gaudium vestrum plenum sit. Et accipietis. Accipietis utique, sed
Abbreviated transcription (Latin):
de monia eiecisse. Unde ⁊ ad eum reuersi ut lucã¬
ait: eum gaudio dicebant. Dñe etiam demonia
subitumtur nob̾ in nomine tuo. Legimus etiam
eos in erepasse quendam. qui eos non sequebat᷑.
eo quod in nomime iħu demonia eieciss. Quid ẽ.gͥ
quod ait usq modo non petistis in nommne meo.
eum manifestum sit eos in nymine iħu tam mł¬
ta petisse. Dieis fortasse eos non petisse in nomine
iħu idẽ. non petisse ea que ꝑtinent ad salutem.
sic enim hoc quidam intellig̾e uolunt: s non ẽ.
uerum. Quid gͥ dicemus : Dicunt discipłi. Etiã
de momia subitiutur nob in nomi̾e tuo. Dieit
magister. Usq modo non petistis quicquã in no¬
mine meo Tene gͥ quod suꝑnis. ait. siquid petie¬
ritis patrẽ in nomine meo.dabit uob̾: demde
non patrẽ s̃ filium uidebant: ad filium solumin
respiciebant. S postq̃ filius celos ascendit melius

Expanded text:
daemonia ejecisse. Unde et ad eum reversi, ut Lucadaemonia ejecisse. Unde et ad eum reversi, ut Lucaait, cum gaudio dicebant: « Domine, etiam daemonia subjiciuntur nobis in nomine tuo . » Legimus etiam eos increpasse quemdam, qui eos non sequebatur, eo quod in nomine Jesu daemonia ejecisset. Quid est igitur quod ait: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo? Cum manifestum sit eos in nomine Jesu tam multa petisse? Dicit fortasse eos non petisse in nomine Jesu, id est, non petisse ea quae pertinent ad salutem. Sic enim hoc quidam intelligere volunt. Sed non est verum. Quid igitur dicemus? Dicunt discipuli: « Etiam daemonia subjiciuntur nobis in nomine tuo . » Dicit Magister: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Tene igitur quod superius ait: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Deinde non Patrem, sed Filium videbant, ad Filium solummodo respiciebant. Sed postquam Filius coelos ascendit, melius
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ specia lit̾ hec u̾ba ꝓpͥeq dicantur: facilis
ẽ. solutio. apłis enim loquebat᷑ dñs quos in nomine
isu ꝙͥ cecos illuminasse. paraliticos eurasse. mortuo
suscitasse: ⁊ alia multa miracła fecisse legimuis
ncħq patrẽ in nomine filii eos petisse audiuimꝰ
qd̾ non acceꝑint. Unde ⁊ quosdam male petentes.
iacobus apłs redarguens ait. Petitis: ⁊ non acci¬
pitis eo qd̾ male petatis. Itemq. Si quis in diget
sapientia postulet adeo qui dat om̃ibus affluent̾
ce non imꝑpat: idabitur ei. Postulet autem in
ne non petiss: si tamen eum non erauditum
dicamus. qui qͣsi meliuis erauditus. se quod pete¬
bat non accepisse letatur. Noluit enĩ eraudiri pꝰꝗͣ
se male petisse cognouit: atq ieo erauditiis melĩ
pit qd uult. Seq̃r. Usq modo non petistis quieꝗͣ
uinomne meo. Quid ẽ. hoc : Legimus enim xp̃i
discipłos prius etiam quam eis hec dñs diceret
in nomine iħu xp̃i infirmos multos sanasse ⁊

Expanded text:
ba specialiter proprieque dicantur, facilis est solutio. Apostolis enim loquebatur Dominus, quos in nomine Christi Jesu caecos illuminasse, paralyticos curasse, mortuos suscitasse, et alia multa miracula fecisse, legimus. Nihilque Patrem in nomine Filii eos petisse audivimus, quod non acceperint. Unde et quosdam male petentes Jacobus apostolus redarguens ait: « Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis . » Itemque: « Si quis indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat, et dabitur ei. Postulet autem in ne non petisset: si tamen eum non exauditum dicamus, qui, quasi melius exauditus, se quod petebat, non accepisse laetatur. Noluit enim exaudiri, postquam se male petisse cognovit. Atque in eo exauditus melius pit quod vult. Sequitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Quid est hoc? Legimus enim Christi discipulos, prius etiam quam eis haec Dominus diceret, in nomine Jesu Christi infirmos multos sanasse, et
Abbreviated transcription (Latin):
de patre annumciabo uob̾. Hoc ẽ enm quod aluis
euuangłista ait qr in parabolis loquebatur iħs. ⁊
sine parabolis non loquebatur eis. In ꝓuerbiis em̃
alus auditur. ⁊ aliud intelligitur. ꝑillam autem
horam qua non inꝓuerbiis s palam se de patre lo¬
euturum dicit. ab eius resurrectione omne tem¬
piis futurum signficatur. siue ꝑse insibilit. siue

Expanded text:
. Hoc est enim quod alius evangelista ait: « Quia in parabolis loquebatur Jesus, et sine parabolis non loquebatur eis . » In proverbiis enim aliud auditur, et aliud intelligitur. Per illam autem horam, qua non in proverbiis, sed palam se de Patre locuturum dicit, ab ejus resurrectione omne tempus futurum significatur, sive per se visibiliter; sive
Abbreviated transcription (Latin):
memunt p̾ssure ꝓpt̾ gaudium qr natus ẽ. homo
in mundum.  uos gͥ mnc quidẽ tristiciã habetiᷤ.
Sic inquit fiet uob̾: sic̃ fit mulieri p̾gnanti ⁊
parturienti. Que quidẽ eum parit tristiciam
habet. qr mortis horam ad uenisse timet: s tanta
leticia sequitur post partum. ut tocius illius tris¬
bant ⁊ baptizabant. quando ꝑfidem ad optionis
filios generabant. tunc quidẽ tristiciam habebat᷑:
quia moriendo pariebant. Pariebant utiq ut
apłs ait. Filioli mei quos iterum parturio do¬
nec xp̃s formetur in uob̾. Itemq. Flam ⁊ si młtos
pedagogos habeatis: ẜ non multos patres. In xp̃o
cħu ꝑ euuangłium ego uos genin. Hoc autẽ signi¬
ficabat rachel que pariendo mortua ẽ. Unde ⁊
filium moriens uocauit benoni: idẽ. filium do¬
dolores multasq angustias paciebantur. Beatus
iste partus quo tanta soboles tam nobiliũ filiorũ
ubiq gentium germinauit. Seq̃r. Iterum aute
uidebo uos ⁊ gaudebit cor ur̃m. E gaudium ur̃m

Expanded text:
meminit pressurae, propter gaudium, quia natus est homo in mundo. Et vos igitur tunc quidem tristitiam habebitis. Sic, inquit, fiet vobis, sicut fit mulieri praegnanti et parturienti. Quae quidem, cum parit, tristitiam habet, quia mortis horam advenisse timet. Sed tanta laetitia sequitur post partun, ut totius illius triset baptizabant, quando per fidem, adoptionis filios generabant, tunc quidem tristitiam habebant, quia moriendo pariebant. Pariebant utique, ut Apostolus ait: « Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . » Itemque: « Nam etsi multos poedagogos habeatis, sed non multos patres. In Christo Jesu per Evangelium ego vos genui . » Hoc autem significabat Rachel, quae pariendo mortua est. Unde et filium moriens vocavit Benoni, id est filium dodolores, multasque angustias patiebantur. Beatus iste partus, quo tanta soboles tam nobilium filiorum ubique gentium germinavit. Sequitur: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
dimitte nob̃ debita nr̃a sic̃ et nos dimittimꝰ
debitoribꝰ nr̃is. Et quidẽ cuncta oꝑa bona que
facimꝰ culpas quas fecimꝰ diluere et cooꝑire
certũ ẽ: s hoc ideo specialit̾ de caritate dicit᷑.
ꝑ quã ꝓximis nr̃is ea que nob̃ debent dona¬
mꝰ. Quia ustissimũ ẽ ap̃d dm̃: ut iuxta m̃su¬
ram pietatis qua m̃si fuerimꝰ. remetiat᷑ nob̾:
sic̃ ecõtra t̾ribilit̾ duricordes uir sapiens argu¬
it dicens. Hõ hõi seruat iram.⁊ a deo querit
medelã : Nec dubitandũ qd̾ in eo quoq qui
ꝑ caritatẽ quicquid ualet erga correctionem¬
ꝓximi. ad monendo. increpando. castigando.
oꝑat᷑: caritas ipsa cooꝑit multitudinẽ pec¬
catoꝵ. Iacobo teste qui ait. Qui cõuerti fe

Expanded text:
itte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et siquidem cuncta opera bona quae facimus, culpas quas fecimus diluere et cooperire certum est. Sed hoc ideo specialiter de charitate dicitur, per quam proximis nostris, ea quae nobis debent, donamus, quia justissimum est apud Deum, ut juxta mensuram pietatis qua mensi fuerimus, remetietur nobis. Sicut econtra terribiliter duros cordis vir sapiens arguit, dicens: Homo homini servat iram, et a Deo quaerit medelam ? Nec dubitandum quod in eo quoque qui per charitatem quidquid valet erga correptionemximi, admonendo, increpando, castigando operatur, charitas ipsa cooperiat multitudinem peccatorum, Jacobo attestante, qui ait: Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
pereunt qui instercore iacent. ⁊ afetore uicio¬
rum non recedunt. S quid e̾. ostulta cuntas
quid agis : uides iħm. uides ⁊ hominẽ sana¬
tum a iħu : ⁊ rogas eum ut discedat afimbus
tins : hec enim ciuitas. smnagoga malignã¬
cium ẽ. que xp̃m uidit ⁊ audiuit. eiusq uir¬
tutes. ⁊ miracła asper̃. in eu̾ tam̃ crede noluit.

Expanded text:
pereunt qui in stercore jacent; et a foetore vitiopereunt qui in stercore jacent; et a foetore vitiorum non recedunt. Sed quid est, o stulta civitas, quod agis? Vides Jesum, vides et hominem sanatum a Jesu, et rogas eum ut discedat a finibus tuis. Haec enim civitas, synagoga malignantium est, quae Christum vidit et audivit, ejusque virtutes et miracula aspexit; in eum tamen credere noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
terium. ille in ꝑuiriuim. alter in homieidiũ.
Calnis infurtum: om̃s uero met̾nam mortem
ce damnationem p̾cipitantur & ruunt. Las¬
tores autẽ fugerunt &e uenientes in cuntatem
nunciauerunt omnia. ⁊ de his qui demonia
habuerunt. & ecce tota ciuitas eriit obuiã
Tiħu : ce uiso eo rogabant ut transiret a fimbꝰ
eorum. Isti enim pastores. ep̃i sunt ⁊ sacerdo¬
tes. Neq enim solas oues custodiunt ep̃i.
Elerumq enim plures porei: quam oues in
Ceorum gregibus inueniuntur. Fugint aũ:
& bene fugiunt. Quis enim non fugiat de¬
monia. Quis non fugiat insamentes porcos:
Talibus enim cominunicare non debemus:
p̾sertim cum eorum nequiciam manifeste
cognosennus. Que enim conuentio ap̃i ad
belial. Aut que pars fideli eum infideli:
hoc au̾ inciuitate. hoc meccłia nuneiare
⁊debent : ut sibi ceteri caueant. ne illorum
exremplo ꝑeant. Pereunt porei: saluantur
homines. Saluantur qui ad rp̃m confugnit:

Expanded text:
terium, ille in perjurium, alter in homicidium, terium, ille in perjurium, alter in homicidium, alius in furtum, omnes vero in aeternam mortem, et damnationem praecipitantur et ruunt. Pastores autem fugerunt, et venientes in civitatem nuntiaverunt omnia, et de his qui daemonia habuerunt: et ecce tota civitas exiit obviam Jesu, et viso eo, rogabant ut transiret a finibus eorum. Isti enim pastores, episcopi sunt et sacerdotes; neque enim solas oves custodiunt episcopi; plerumque enim plures porci quam oves in eorum gregibus inveniuntur. Fugiunt autem, et bene fugiunt; quis enim non fugiat daemonia? quis non fngiat insanientes porcos? Talibus enim communicare non debemus; praesertim cnm eorum nequitiam manifeste cognoscimus. « Quae enim conventio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cum infideli? » Hoc autem in civitate: hoc in Ecclesia nuntiare debent, ut sibi caeteri caveant, ne illorum exemplo pereant. Pereunt porci, salvantur homines: salvantur qui ad Christum confugiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Lorei enim sunt quicumq inpeceatorum putre¬
dine delectantur. Porcus enim ẽ. omĩs formea¬
tor. omnis ad ulter. om̃is lucruriosus : s hoc ex¬
terius. In teruis uero heretieus. omĩs uideus.
ce om̃is idolatra porcus ẽ. Isti sunt gͥ quos de¬
mones querunt. isti sunt in quibus demonia
habitant: isti sunt quos dñs diabolo tradit.
Ilam ⁊ apłs formeatorẽ quendam tradidit
sathane in interitum carnis. Eait illis iħs.
Ite. At illi ereuntes: abierunt in porcos. Ui¬
des gͥ quia sine dĩ ꝑmissione maligni sp̃s nec
in porcos habent potestatem. Non audent eos
ad ire nisi ꝑmissi: non audent eos in uadere¬
nisi sibi adeo tradita petestate. Uerumptam̾
nisi porci ee̾nt non traderentur: ⁊ si trade¬
rentur non penitus uincerentur. Q ecce im¬
petu abiit totus grer ꝑ preceps in mare : ⁊
morti sunt maquis. Qui em̃ a diabolo pos¬
sidetur : non ordine &e racione agitur. s im¬
petu ⁊ furore p̾cipitatur ⁊ ruit. Hic in ad ul¬

Expanded text:
ore, quicunque in peccatorum putredine delectantur. Porcus est omnis fornicator, omnis adulter, omnis luxuriosus; sed hoc exterius. Interius vero omnis haereticus, omnis Judaeus, et omnis idololatra porcus est. Isti sunt igitur quos daemones quaerunt; isti sunt in quibus daemonia habitant: isti sunt quos Dominus 47 diabolo tradit. Nam et Apostolus fornicatorem quemdam tradidit: « Satanae in interitum carnisIte: et illi exeuntes abierunt in porcos. Vides igitur quia sine Dei permissione maligni spiritus nec in porcos habent potestatem: non audent eos adire, nisi permissi; non audent eos invaderenisi a Deo tradita potestate. Verumtamen nisi porci essent non traderentur, et si traderentur, non penitus vincerentur. Et ecce impetu abiit totus grex per praeceps in mare, et mortui sunt in aquis. Qui enim a diabolo possidetur, non ordine vel ratione agitur; sed impetu et furore praecipitatur et ruit, hic in adul
Abbreviated transcription (Latin):
diunt. Magnus gͥ fructus ẽ. obedire &e cre¬
dere. maior aũ p̾dicare ⁊ baptizare : macri¬
mus uero celesti contemplationi uarare.
Qm̃ autem omnes homines in huius mun¬
di amplissimũ agrum uenientes uiciis
&e malignis spiritibus carnis quoq uolup¬
tatibus cunctisq concupicentiis temptan¬
di traduntur: non inmerito ⁊ secus uiã
et suꝑ petrosam ⁊ inter spinas seminari
dicuntur. Terra em̃ bona ẽ : s aliunde
corrupta bonitatis nomen amisit. In eis
igitur ꝓprium nom̃ seruat: in quibus in¬
ciis ⁊ corruptioni non seruit. Illa itaq t̾ra
fert fructum bonum. que bona ꝑsistit ĩ
bonu. Que aũ abonitate recedit. aut cecꝰ
uiam iacet ⁊ a transeim tibus calcatur.
aut petrosa ẽ. ⁊ humorem non habet:
Caut sꝑmosa ⁊ uoluptatum aculeis horeseit:
liam parabolam ꝓposuit

Expanded text:
diunt. Magnus igitur fructus est obedire et crediunt. Magnus igitur fructus est obedire et credere, major autem praedicare et baptizare, maximus vero coelesti contemplationi vacare. Quoniam autem omnes homines in hujus mundi amplissimum agrum venientes, vitiis et malignis spiritibus, carnis quoque voluptatibus, cunctisque concupiscentiis tentandi traduntur, non immerito et secus viam, et super petrosa, et inter spinas seminari dicuntur. Terra enim bona est, sed aliunde corrupta, bonitatis nomen amisit. In eis igitur proprium nomen servat, in quibus vitiis et corruptioni non servit. Illa itaque terra fert fructum bonum, quae bona persistit in bono: quae autem a bonitate recedit, aut secus viam jacet, et 70 a transeuntibus calcatur, aut petrosa est, et humorem non habet, aut spinosa, et voluptatum aculeis horrescit. LIII. Aliam parabolam proposuit
Abbreviated transcription (Latin):
spine sunt : quia ⁊ si ad tempus carnem
oblectant. animam tamen met̾num pun¬
gunt ⁊ cruciant. In eo quoq duntes ⁊ uo¬
luptuosi int̾ spinas iacere uidentur: qd
cura ⁊ sollicitudine semꝑ p̾muntur ⁊
punguntur. At uero ille homo in bonã
t̾ram seminatus ẽ : qui fide. scientia ⁊ bo¬
na oꝑatione semꝑ fructificat. Semen gͥ
quod ineum cadit : affert fructum ⁊ cen¬
tesimum.⁊ seragesimũ. ⁊ triscesimu̾. Hoc
autem euuangłista non exposint. Nlob̃ gͥ
erponendum reliquit. Quidã enim cente¬
simum fruetum uirgimibus. seragesimũ
continentibus : tricesimum uero bonis
comugatis attribuunt. Bonum ẽ. gͥ con¬
iugium. s melior continentia: obtima uͦ
uirginitas. Eerunt ⁊ illi fruetum cente¬
simum. qui contemptis omnibus que¬
mundi sunt. soli diuine contemplaciomi
uacant : seragesimum uero qui p̾dicando
& baptisando dño seruiunt. Triresimum
autem qui audiendo ⁊ eredendo fidi obe¬

Expanded text:
spinae sunt, quia, etsi ad tempus carnem spinae sunt, quia, etsi ad tempus carnem oblectant, animam tamen in aeternum pungunt et cruciant. In eo quoque divites et voluptuosi inter spinas jacere videntur, quod cura et sollicitudine semper premuntur et punguntur. At vero ille homo in bonam terram seminatus est, qui fide, scientia, et bona operatione semper fructificat: semen igitur quod in eum cadit affert fructum et centesimum, et sexagesimum, et tricesimum. Hoc autem Evangelista non exposuit: nobis igitur exponendum reliquit. Quidam enim centesimum fructum virginibus; sexagesimum autem continentibus; tricesimum vero bonis conjugatis attribuunt. Bonum est itaque conjugium; sed melior continentia, optima vero virginitas. Ferunt autem et illi fructum centesimuminae contemplationi vacant. Sexagesimum vero qui, praedicando et baptizando, Domino serviunt. Tricesimum autem qui, audiendo et credendo fidei, obe
Abbreviated transcription (Latin):
seminator sit ⁊ hominum ⁊ uerbi. Prius em̃
secus uiam seminatus ẽ. qui uerbum audi¬
ens non intelligit: id ẽ intelligere contem¬
nt .S quid mirum si hii tales uerba di intel¬
ligere ⁊ facere contemnunt. qui irta uiã
mortis ⁊ ꝑdicionis sedentes. malignis spiri¬
tibus seruiunt ⁊ obediunt : uerbum istuo¬
igitur quod seminatur meos. facile adiabo¬
lo rapitur ⁊ auieiis solito itinere inde tran¬
seuntibus conculcatur. Ille autẽ homo suꝑ
petrosam ẽ. seminatus qui facile ꝑit.⁊ ado
separatur : qm̃ ficłi ⁊ caritatis radicibus nõ
firmatur. Semen gͦ quod meum eadit. cito
nascitur : ⁊ cito siccatur q̃m non habet fi¬
di ⁊ uirtutum humorem quo nutriatur.
Ille uero homo inter spinas seminatus ẽ.
ei dincie ⁊ uoluptates dominant᷑. Semen
itaq quod meum semmatur sine fruetu
efficitur : qm̃ ipsis dinciis ⁊ uoluptatibus
suffocatur. Hec enim non corpori s anime

Expanded text:
seminator sit et hominum et verbi: prius enimseminator sit et hominum et verbi: prius enimsecus viam seminatus est, qui verbum audiens non intelligit, id est intelligere contemnit. Sed quid mirum, si hi tales verba Dei intelligere et facere contemnunt, qui juxta viam perditionis et mortis sedentes, malignis spiritibus serviunt et opediunt? Verbum igitur quod seminatur in eos, facile a diabolo rapitur, et a vitiis solito itinere inde transeuntibus conculcatur. Ille autem homo super petrosa est seminatus, qui facile perit, et adeo separatur, quoniam fidei et charitatis radicibus non firmatur. Semen ergo quod in eum cadit et cito nascitur et cito siccatur, quoniam non habet fidei et virtutum humorem quo nutriatur. Ille vero homo inter spinas seminatus est, cui divitiae et voluptates dominantur: semen itaque quod in eum seminatur, sine fructu efficitur, quoniam ipsis divitiis et voluptatibus suffocatur. Haec enim non corporis, sed animae
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ petrosa seminatus ẽ. Hic ẽ qui uerbũ
audit. ⁊ continuo eum gaudio accipit illud:
non habet autem inse radicem s ẽ. tempo¬
ralis. Facta autem tribulatione ⁊ ꝑsecutio¬
ne : ꝓpter uerbum. continuo scandalizatur.
Qui autẽ seminatus ẽ. inspinis : hie ẽ qui
uerbum audit. ⁊ sollicitudo istius scłi ⁊ fal¬
lacia diuiciarũ suffocat uerbum: ⁊ sine¬
fructu efficitur. Qui gͦ int̾ram bonam semi¬
natus ẽ. Hic ẽ. qui audit uerbum ⁊ in telli¬
git ⁊ fructum affert ⁊ facit aliud quidem
centesimum. aliud autẽ seragesimum. ali¬
ud uͦ triscesimum. hec autẽ expositio breuis
ualde ⁊ plana ẽ. Que fortasse sine arte :⁊ cõ¬
fusa agramaticis ee putabitur: qm ⁊ semen
⁊ ipsum hominẽ inquem seminatur ita ꝑ¬
miscet. ut nunc semen. nunc ipsum homi¬
nem semmnatum dicat. In quo etiam apparet
euuangłistas non tantum artis gramatisce re¬
gulis quantum sentenciis ueritatis. simplici
sermone de seruisse. Quamuis unus d̃s idẽq

Expanded text:
super petrosa seminatus est: hic est qui verbum audit: et continuo cum gaudio accipit illud. Non habet autem in se radicem: sed est temporalis. Facta autem tribulatione et persecutione propter verbum: continuo scandalizatur. Qui autem est seminatus in spinis: hic est qui verbum audit: et sollicitudo seculi istius et fallacia divi in terram bonam seminatus est, hic est qui audit verbum et intelligit, et fructum affert: et facit aliud quidem centesimum, aliud autem sexagesimum, aliud vero tricesimum. Haec autem expositio brevis valde et plana est: quae fortasse sine arte, et confusa, a grammaticis esse putabitur; quoniam et semen, et ipsum hominem in quem seminatur ita permiscet, ut nunc semen, nunc ipsum hominem seminatum dicat. In quo etiam apparet evangelistas non tantum artis grammaticae regulis, quantum sententiis veritatis simplici sermone deservisse. Quamvis Deus unus idemque
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt. Si enim de corporeis ocłis ⁊ auri¬
bus hoc intelligatur: soli ceci ⁊ surdi mi¬
seri sunt. ⁊ non solum homines uerum
etiam iumenta ⁊ alia animalia beata er̃.
his autem uerbis ostendit quod ꝓpħe ⁊
iusti homines suum ad uentum erpecta¬
bant: ⁊ eius uerba audire ⁊ oꝑa indere
desiderabant. Que quamuis sp̃ualiter
uidissent. ⁊ in tellerissent : hoc tamen
gaudii ⁊ beatitudinis solis apłis ⁊ aliis
fidelibus qui tunc temporis erant. datũ
est. ut xp̃i collo quio corporaliter frueren¬
tur. Uñ ⁊ iustus ille simeon udens eum
magno repletus gaudio dixit. Nunc di¬

Expanded text:
audiunt. Si enim de corporeis oculis et auriaudiunt. Si enim de corporeis oculis et auribus hoc intelligatur, soli caeci et surdi miseri sunt, et non solum homines, verum etiam jumenta et alia animalia beata eruntHis autem verbis ostendit quod prophetae et justi homines suum adventum exspectabant, et ejus verba audire et opera videre desiderabant. Quae quamvis spiritualiter vidissent et intellexissent, hoc autem gaudii et beatitudinis solis apostolis et aliis fidelibus qui tunc temporis erant datum est, ut Christi colloquio corporaliter fruerentur. Unde et justus ille Simeon videns eum magno repletus gaudio dixit: « Nunc di
Abbreviated transcription (Latin):
autem fit ut ad impleatur in eis ꝓpħia
ysaie dicentis. Auditu audietis ⁊ non
in telligetis. ⁊ uidentes uidebitis:⁊ non
uidebitis. Audiunt enim ⁊ non intelli¬
gunt. indent ⁊ non uident : sicut modo
exposumnnus. In crassatum ẽ. enim cor
ppłi huius. ⁊ auribus grauiter audierunt.¬
occłis ⁊ auribus audiant. ⁊ conuertantur¬
ce sanem eos. Mala crassitudo qua scientia
tollitur : & stulticia nutritur. De hac enĩ
crassitudine psalmista ait. Prodiit quasi
er adipe iniquitas eorum. Ideo ⁊ moyses
omnem illam pinguedinem que oꝑit uita¬
lia ad olere ⁊ incende iubet. Grauiter au̾¬
audiebant illi qui dicebant. Durus ẽ. hic
sermo. & quis potest eum audire: Occłos
uero claudunt qui ad cognoscendam ueri¬
tatem mentis ocłos aꝑire nolunt. Uiide
fit ut non conuertantur neq sanentur:
idoq inpeccatis suis. morientur. Ur̾i au̾
beati ocłi quia uident.: ⁊ aures ur̃e quia

Expanded text:
autem fit, ut adimpleatur in eis prophetia autem fit, ut adimpleatur in eis prophetia Isaiae dicens: Auditu audietis, et non intelligetis; et videntes videbitis et non videbitis . Audiunt enim et non intelligunt; vident et non vident, sicut modo exposuimus. Incrassatum est enim cor populi huoculis, & auribus audiant, & corde intet sanem eos. Mala crassitudo, qua scientia tollitur, et stultitia nutritur. De hac enim crassitudine Psalmista ait: « Prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum . » Ideo et Moyses omnem illam pinguedinem quae operit vitalia, adolere et incendere jubet. Graviter auaudiebant illi qui dicebant: « Durus est hic sermo, et quis potest eum audire? » Oculos vero claudunt, qui ad cognoscendam veritatem mentis oculos aperire nolunt. Unde fit ut non convertantur, neque sanentur, ideoque in peccatis suis morientur. Vestri autem beati oculi quia vident, et aures vestrae quia
Abbreviated transcription (Latin):
Qui em̃ habet dabitur ei ⁊ habundabit :
qui autem non habet ⁊ quod habet aufe¬
retur ab eo. Qui autẽ habet fidem sicut
uos habetis : ei dabitur ⁊ nosse misternuim
regni celorum ⁊ habundabit inseientia ⁊¬
in omi bono. Qui aũ fidem non habet. etiã
id quod habet auferetur ab eo : quatimis in¬
felia ⁊ nudus de hoc mundo eriens : ncħ
ei remaneat. nisi peccatum ⁊ pena peccati.
Id̃oq inparabolis loquor eis. quia uidentes
non uident : ⁊ audientes non audiunt neq
in telligunt. Merito enim inparabolis eis
loquitur dñs: quia uidentes erterius uirtu¬
tes ⁊ miracła que ipse oꝑatur. non uidẽt
tamen occłis cordis. neq credunt ipsum
ẽẽ xp̃m. Unde ipse ait. Si oꝑa non fecissem
in eis que nemo alius fecit : peceatum no̾
haberent. & audientes uerba inte ⁊ salu¬
tis que illis anmnerat : non audiunt ta¬
men auribus cordis. neq intelligunt ut
penitentes conuertantur ⁊ sanentur.
Non enim aures audiendi habent. Hoc

Expanded text:
im habet dabitur ei, et abundabit; qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo. » Qui enim habet fidem sicut vos habetis, ei dabitur et nosse mysterium regni coelorum, et abundabit in scientia et omni bono. Qui autem fidem non habet, etiam id quod habet auferetur ab eo; quatenus infelix et nudus de hoc mundo exiens, nihil ei remaneat, nisi peccatum et poena peccati. Ideo in parabolis loquor eis, quia videntes non vident, et audientes non audiunt, neque intelligunt. Merito enim in parabolis eis loquitur Dominus, qui videntes exterius virtutes et miracula quae ipse operatur, non vident tamen oculis cordis, neque credunt ipsum esse Christum. Unde ipse ait: « Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent . » Et audientes verba vitae et salutis quae illis annuntiat, non audiunt tamen auribus cordis, neque intelligunt, ut poenitentes convertantur, et sanentur: non enim habent aures audiendi. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cognitus ẽ. Quem petrus apls in ꝑsona toenis
eccłie altissimi filium uocauit dicens. Tues
xp̃s filius di inin. E dabit illi dñs dĩ sedẽ
cdauid patris enis. ⁊ regnabit indomo iacob
met̾num ⁊ regni enis no̾ erit finis. Recepit
enim dñs adño sedem dauid sedm hoc quod ẽ¬
filiis daiid. Regnat autem non solum indo¬
mo dauid. idẽ intribu uida. uerum etlam
indomo iacob idẽ in toto ppło rł. ꝑ quod in¬
telligitur quod in eius regni exrercitu om̃s illi
coniumerentur quicumq dił ⁊ iacob fidẽ
⁊ iusticiam unitantur. Hoc enim regnum
et̾num ẽ. Hoc eñi imꝑium non de ficiet: quia

Expanded text:
cognitus est. Quem Petrus apostolus in persona totius cognitus est. Quem Petrus apostolus in persona totius Ecclesiae Altissimi Filium vocavit dicens: « Tu es Christus Filius Dei vivi . » Et dabit illi Dominus Deus sedem David Patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Recipit enim Dominus a Domino sedem David, secundum hoc quod filius est David. Regnat autem non solum in domo David, id est, in tribu Juda, verum etiam in domo Jacob, id est, in toto populo Israel. Per quod intelligitur quod in ejus regni exercitu omnes illi connumerantur, quicunque David et Jacob fidem et justitiam imitantur. Hoc enim regnum etiam nunc est; hoc imperium non deficiet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
es filium ⁊ uocabis nomen eius iħm. Hec ẽ.
causa illius salutacionis. Hoc missiis sum
minciare tibi : abscedat timor cesset cogita¬
tio. esto seeura nulla sollieitudine mouearis.
hec enim uerba non sunt timoris s gaudii.
Paries enim filium : non utiq alium nisi om̃iũ
rerum cneatorem ⁊ dñm. Creator tuus erit
filius tuus : qui fecit te. nascetur ear te. Q
uocabis nomen eius tħ̃m. hoc emi nomen qui¬
cumq inuocauerit saluus erit. In hoc nomine
omne gemi flectetur. celestium terrestrium
⁊ infernorũ. De hoc ipse adñs ait. Quic quid pe¬
cieritis patrem in nomine meo : dabit uob̾.
hoc g̃ in omnibus oracionibus uti debemus.
In hoc nomine ille non petit: qui contra cłi
disposicionem ⁊ contra suam uł aliorũ salutẽ
petit. Immo uero qui taliter petit. contra hoc
nomen petere non dubium ẽ. Sequit᷑. bic erit
magnus ⁊ filius altissimi uocabitur. Ipse em̾
nes magnus factus ẽ. quando ab hominibus

Expanded text:
es filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Haec est es filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Haec est causa illius salutationis. Hoc missus sum nuntiare tibi. Abscedat timor, cesset cogitatio, esto secura, nulla sollicitudine movearis. Haec enim verba non sunt timoris, sed gaudii. Paries enim filium, non utique alium, nisi omnium rerum Creatorem et Dominum. Creator tuus erit filius tuus, qui perfecte nascetur ex te. Et vocabis nomen ejus Jesum. Hoc enim nomen quicunque invocaverit, salvus erit. In hoc nomine omne genuflectetur coelestium, terrestrium et infernorum. De hoc ipse Dominus ait: « Quidquid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . » Hoc igitur in omnibus orationibus uti debemus. In hoc nomine ille non petit, qui contra Dei dispositionem, et contra suam, vel aliorum salutem petit. Imo vero qui taliter petit, contra hoc nomen petere, non dubium est. Sequitur: Hic erit magnus, et filius Altissimi vocabitur. Ipse 152 nes magnus factus est, quando ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
quata d̃i habundet gr̾a. qͥs cogitare possit :
hec autem sola inter om̃s mulieres benedieit᷑.
que ad huc sub antique p̾uaricacionis maledietio¬
ne tenebantur exquo prime mulieri ado dic¬
tum fuerat. multiplicabo erumnas tuas.⁊ in
aolore paries filios. Hac enim lege non tenet᷑
uirgo maria. que uirgo concepit. uirgo peꝑit.
⁊ sine dolore pariens. uirginitatis głiam non
amisit. Merito gͦ inmulieribus benedicitur:
ꝑ quam mulieribus benedictio datur. ⁊ mun¬
dus amaledictione liberatur. Quecum audiss
turbata ẽ in sermone eus: ⁊ cogitabat qualis
ee̾t ista salutacio. Turbata ẽ. inquit non in
uultu enis: s insermone enius. Non enu an¬
głm s uerba angłi attendebat: ⁊ quid illa tam
officiosa salutacio sibi p̾tenderet cogitabat.
Hoc autem angłs senciens ait. Netimeas ma-¬
ria : inuenisti em̾ gr̾am apud dm̃. S ins audire
quam gr̾am : Ecce concipies inutero. ⁊ pari¬

Expanded text:
quanta Dei abundet gratia, quis cogitare possit? quanta Dei abundet gratia, quis cogitare possit? Haec autem sola inter omnes mulieres benedicitur, quae adhuc sub antiqua praevaricationis maledictione tenebantur, ex quo primae mulieri a Domino dictum fuerat: « Multiplicabo aerumnas tuas, et in dolore paries filios . » Hac enim lege non tenetur virgo Maria, quae virgo concepit, virgo peperit, et sine dolore pariens virginitatis gloriam non amisit. Merito ergo in mulieribus benedicitur, per quam mulieribus benedictio datur et mundus a maledictione liberatur. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. Turbata est, inquit, non in vultu ejus, sed in sermone ejus. Non enim angelum, sed verba angeli attendebat, et quid illa tam officiosa salutatio sibi praetenderet, cogitabat. Hoc autem angelus sentiens ait: Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Deum. Sed vis audire quam gratiam? Ecce concipies in utero, et pari
Abbreviated transcription (Latin):
do Et ingresus angls ad eam dĩã. aue gr̾a¬
plena dñs tecum. benedictatu inmulieribus.
Non enim ĩplatens erat. non inpublico mora¬
batur. intus erat. inpenetralibus sola sedebat.
nec tamen sola tanto uirtutum ecercitu cireũ¬
septa. Aue inquit angls gra plena. dns tecum
benedictatu inmulieribus. Non fint sufficͥens
aue dicrisse: addidit dñs tecum .⁊ deinde eam
benediait. quasi tribus inicibꝰ sub una uoce eã
salutans. Qua uire diligentibus obsequium cari¬
tatis affectus ⁊ reuerencia declaratur. S quis
umquam tantam gr̾am habuit quantam uirgo
maria : Aliis enim admensuram gr̾e dantur:
hec aũ gr̃a plena dr. Consid̾a modo quante ante
eam quante post eam mulieres ⁊ uirgines fue¬
rint: hec aũ sola mater dm̃ fieri meruit.
Magna enim ⁊ in effabilis gr̾a ẽ ut una exrtantis
milibus eligatur. Que cum gr̃a plena sit: pͥus
etiam quam concipitur. post conceptionẽ

Expanded text:
do? Et ingressus angelus ad eam dixit: Ave, grado? Et ingressus angelus ad eam dixit: Ave, graplena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Non enim in plateis erat, non in publico morabatur. Intus erat, in penetralibus sola sedebat, nec tamen sola, tanto virtutum exercitu circumsepta. Ave, inquit angelus, gratia plena: Dominus tecum; benedicta tu in mulieribus. Non fuit sufficiens ave dixisse, addidit Dominus tecum, et deinde eam benedixit, quasi tribus vicibus sub una voce eam salutans. Qua in re diligens obsequium, charitatis affectus, et reverentia declarantur. Sed quis unquam tantam gratiam habuit, quantam virgo Maria? Aliis enim ad mensuram gratiae dantur; haec autem gratia plena dicitur. Considera modo quantae ante eam, quantae post eam mulieres et virgines fuerunt. Haec tamen sola mater Domini fieri meruit. Magna enim et ineffabilis gratia est, ut una ex tantis millibus eligatur. Quae cum gratia plena sit, prius etiam quam concipiat, post conceptionem,
Abbreviated transcription (Latin):
desponsatam uiro eur nomen erat ioseph
de domo dauid: ⁊ nomen uirginis maria. Mis¬
sus ẽ. inquit anglis gabriel qui d̃ĩ fortitudo inter¬
p̾tatur : ut di uirtutẽ ⁊ di sapienciam carnem
susciꝑe nunciaret. S ubi missus ẽ: Inna areth
enuitatem galilee. Ad quam : ad uirginem des¬
ponsatam uiro cin nom̃ erat ioseph. de domo
dauid. de familia regali. de stirpe nobili. ⁊ p̾ce
teris religiosa. Ubi enim eastitatis ⁊ mundicie
mater nisi in naz areth habitare debuerat. q̃
flos uł mundieia interp̾tatur : & nomen uir¬
ginis maria. dicitur enim maria stella mariᷤ.
huius utiq maris de quo scriptũ ẽ. hoc mare
magnum ⁊ spaciosum : illic reptilia quorum
non ẽ. numerus. Plures stellas habet celum.
mare unam: que p̾ illis omibus clarior ⁊ melor
est. De hac enim una ortus ẽ. sol iusticie euius
fulgore omĩa illustrantur. Quem qui sequitur:
que hunc tantum talemq solem peperit mũ¬

Expanded text:
desponsatam viro, cui nomen Joseph, desponsatam viro, cui nomen Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria Missus est, inquit, angelus Gabriel, qui Dei Fortitudo interpretatur, ut Dei virtutem, et Dei sapientiam carnem suscipere nuntiaret. Sed ubi missus est? In Nazareth civitatem Galilaeae. Ad quam? Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, de familia regali, de stirpe nobili, et prae caeteris religiosa. Ubi enim castitatis, et munditiae mater, nisi in Nazareth habitare debuerat, quae flos, vel munditia interpretatur? Et nomen virginis Maria. Dicitur enim Maria stella maris, hujus utique maris, de quo scriptum est, « Hoc mare magnum, et spatiosum, illic reptilia, quorum non est numerus . » Plures stellas habet coelum; mare unam, quae prae illis omnibus clarior, et melior est. De hac enim una ortus est justitiae sol, cujus fulgore omnia illustrantur. Quem qui sequitur, quae hunc tantum, talemque solem peperit mun
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis. ⁊ occultabat se mensibus quinq dicens.
Qinia sic michi fecit dñs: indiebus quibus resper̃
auferre opprobrium meum inter homines.
Dies enim officii euis impleti sunt octauo lea¬
erant ferie tabernacłorũ .uii. diebus atq post
eos dies octauus erat celeberrimus. Unde factũ
est. ut uiresima tercia die.Uͣi. mensis reuer¬
teretur indomum suã. Quomͦ gͦ uerum e̾. qđ
uemente .uiii. bealendas apͥlis de eadem elisa¬
beth ad mariam uirgine̾ angłs ait. ⁊ hic mensis ẽ
ei. sertus qui non sertus. s septimus erat : Sep¬
timus quidem erat : s si .uii. dies septum m̃sis.
infinem marcii mensis ponamus : ser menses
⁊ non amplius inuememus. Septem em̾ ad huc
huius mensis dies restabant. quando hec ad
mariam angłs loquebatur. & quibus si illi alii.
uii.ponantur: ui. mensium ⁊ non amplius nu¬
merus ad impletur. Ii mense aũ serto .ii.
issus ẽ. angłs gabre̾l adeo inenitatem ga¬
lilee cun nomen erat nazaret. ad uirginẽ

Expanded text:
s quinque dicens: Quia sic mihi fecit Dominus in diebus, quibus respexit auferre opprobrium meum inter homines. Dies enim officii ejus impleti sunt octavo Kaerant feriae tabernaculorum septem diebus, atque post eos dies octavus erat celeberrimus. Unde factum est ut vicesima tertia die septimi mensis reverteretur in domum suam. Quomodo ergo verum est, quod veniente octavo Kalendas Aprilis de eadem Elisabeth ad Mariam virginem Angelus ait: « Et hic mensis est ei sextus , » qui non sextus, sed septimus erat? Septimus quidem erat; sed si septem dies septimi mensis in fine Martii mensis ponamus, sex menses, et non amplius inveniemus. Septem enim adhuc hujus mensis dies restabant, quando haec ad Mariam angelus loquebatur. 151 Pro quibus si illi alii septem ponantur, sex mensium, et non amplius, numerus adimpletur. In mense autem sexto. III. Missus est angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem
Abbreviated transcription (Latin):
maquas conuertit. Mare aꝑitur. manna pluit.
asina loquitur. petra fundit aquas ⁊ iordanis c̃õ¬
uertit᷑ retrorsum. S quid dicam de uirga a aron
que cũ sicea eẽt sub una nocte ⁊ frondes ⁊ flores
ce fructus germinauit : Uirga sicea nuces dare
potuit: ⁊ uirgo parere non potuit : Ubiq d̃s oꝑat᷑
quicquid uult ⁊ nimatre tantummodo amisit
potestatem: Dier aũ maria. Eece ancilla dñi:
fiat michi scđm uerbum tuum. Auditisra¬
cionibus acquieunt:⁊ acquiescendo concepit. An¬
cilla inquit dñi sum : non mee s illuis sum po¬
testatis fiat michi scdm uerbũ tuum. Q discessit
angls ab ea

Expanded text:
in aquas convertit ; mare aperitur ; manna pluit ; in aquas convertit ; mare aperitur ; manna pluit ; asina loquitur ; petra fundit aquas ; et Jordanis convertitur retrorsum . Sed quid dicam de virga Aaron, quae cum sicca esset, sub una nocte et frondes, et flores et fructus germinavit ? Virga sicca nuces dare potuit, et virgo parere non potuit? Utique Deus operatur quidquid vult, et in matre tantummodo amisit potestatem? Dixit autem Maria: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Auditis rationibus acquievit, et acquiescendo concepit. Ancilla, 153 inquit, Domini sum, non meae, sed illius sum potestatis; fiat mihi secundum verbum tuum. Et discessit angelus ab ea.
Abbreviated transcription (Latin):
tat non solum apatre ⁊ asp̾u̾ sc̃o. uerum etiam
a seppso ⁊ factus ⁊ creatus ẽ. filius. Quantum uͦ
ad diuinitatẽ nec factus nec ereatus: s apatre
solummͦ genitus. Et ecce helisab et cognata tua:
ce ipsa co̾cepit filiũ in senectute sua. Nlon solum
iiquit pate sue uirtutis miracła his temporibus
oꝑabitur deus. uerum etiam in helisabeth cogna¬
ta tua: quam tu ipsa ⁊ uetulam eẽ ⁊ sterilem
ab in fancia fuisse obtime nosti. xhic mensis ẽ.¬
seatus illi que uoeatur sterilis: ut sciat om̃is mũ
bum. Quid adhec uicd̃i in creduli dicent:
Negant uirginẽ peꝑisse neq euangłio ered̾e uo¬
lunt. esabeth tamen iam anum sterilem peꝑisse
negare non possunt. Utrumq mirabile ẽ: utrũ¬
q contra naturam factum ẽ. neutrum fieri poss
nisi ille mutass naturã cui nchil imposibile ẽ.
Multa em̃ contra naturam fecit ds: que negare
non audet uideus. Uirgam in serpentẽ. serpen¬
tem inuirgam mutauit : aquas in sangumem ⁊ sãgͥnẽ

Expanded text:
Patre, et a Spiritu sancto, verum etiam a se ipso, et factus, et creatus est Filius. Quantum vero ad divinitatem, nec factus, nec creatus, sed a Patre solummodo genitus. Et ecce Elisabeth cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua. Non solum, inquit, in te suae virtutis miracula his temporibus operabitur Deus, verum etiam in Elisabeth cognata tua, quam tu ipsa et vetulam esse, et sterilem ab infantia fuisse, optime nosti. Et hic mensis sextus est illi, quae vocatur sterilis, ut sciat omnis mundbum. Quid adhuc Judaei increduli dicent? Negant virginem peperisse, neque Evangelio credere volunt. Elisabeth tamen jam anum et sterilem peperisse negare non possunt. Utrumque mirabile est; utrumque contra naturam factum est. Neutrum fieri posset, nisi mutasset naturam, cui nihil impossibile est. Multa enim contra naturam fecit Deus, quae negare non audet Judaeus, virgam in serpentem, serpentem in virgam mutavit ; aquas in sanguinem, et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
erueteri fieri cepit : quia priusquam nouam
legem apł̃i ⁊ doctores p̾dicare ⁊ exponere ceper̾¬
ueteris legis intelligentia cessaint. S uocem ꝗͣ
amiserat tunc tandem recepit. quando Nouo
testamento iam nato ⁊ ubiq diuulgato. ab eo di¬
dicit quod loqueretur. Loquitur. enim uetus tes¬
tamentũ: s iam non suo s priori sensu.  factũ
ẽ. ut impleti sunt dies officii eiꝰ: abiit in domu̾

Expanded text:
coepit, quia postquam novam legem apostoli et doctores praedicare et exponere coeperunt, vetus legis intelligentia cessavit. Sed vocem quam amiserat tunc tandem recepit, quando Novo Testamento jam nato et ubique divulgato, ab eo didicit quod loqueretur. Loquitur enim Vetus Testamentum, sed jam non suo et proprio sensu. Et factum est, ut impleti sunt dies offi
Abbreviated transcription (Latin):
bat dño plebem ꝑfectam. E dixrit zacharias
ad angłm. Unde hoc sciam : Ego enim sum
sener: ⁊ uaror mea ꝓcessit indiebus suis. &
fortasse non recordabatur ⁊ acharias quod abra¬
ham .⁊ sarra insenectute filium genuerunt.
Nichil enim deo impossile ẽ: credenti quoq
om̃ia possibilia sunt. angls ꝓmittit. ⁊ sacerdos
signum querit: quasi plus signo quam angło
credere debuiss. E respondens angłs dixit ei.
Ego sum gabriel qui ad sto ante dm̃ .⁊ missus sũ
loqui ad te: et hec tibi euuangłizare. Cur gͦ dubi¬
tas: Quare non credis: Neq ille qui me misit
neq ego tibi mentiri possum. Signum queris:
nidi enim signa petunt. Dicis unde hoc sciam:
dabitur tibi signum quod postꝗͣ acceꝑis. te fortas¬
se accepisse penitebis. hoc gͥ erit tibi signum.
Ecce eris tacens donec erte genita uor oriatur:
& quia uocẽ generaturus es non te peniteat aliqͣn¬
to tpre tacuisse. Erte enim orietur ille qui dieat.
Ego uor clanͣtis in deserto. E erat plebs erpectans

Expanded text:
it Zacharias ad angelum: Unde hoc sciam? Ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis. Et fortasse non recordabatur Zacharias, quod Abraham, et Sara in senectute filium genuerunt. Nihil enim Deo impossibile est. Credenti quoque omnia possibilia sunt. Angelus promittit, et sacerdos signum quaerit, quasi plus signo quam angelo credere debuisset. Et respondens angelus dixit ei: Ego sum Gabriel, qui asto ante Deum, et missus sum loqui ad te, et haec tibi evangelizare. Cur ergo dubitas? Quare non credis? Neque ille qui me misit, neque ego tibi mentiri possum. Signum quaeris? Judaei etiam signa petunt. Dicis, unde hoc sciam? Dabitur tibi signum, quod posteaquam acceperis, te fortasse poenitebit, Hoc igitur erit tibi signum. Ecce eet quia vocem generaturus es, non te poeniteat aliquanto tempore tacuisse. Ex te enim orietur ille qui dicat: « Ego vox clamantis in deserto . » Et erat plebs exspectans
Abbreviated transcription (Latin):
eiabat. Ezacharias turbatus ẽ. uidens: ⁊ timor¬
magnus irrit suꝑ eum. Ait aũ angłs ad eum.
Netimeas ⁊ achariã: qm̃ eraudita ẽ. de p̾catio
tua. hec enim angłorũ consuetudo ẽ. inqua etiã
ab illis discernuntur qui se trans figurant inan¬
gł̃m lucis: quod in sue locutionis pͥncipio eos quibꝰ
locuntur consolantur.⁊ netimeant ad ortantur.
Quod aũ ait qm̃ eraudita ẽ. de p̾catio tua nemo
putet ⁊ achariam dm̃ ꝓfilio ex orasse p̾sertim eũ
de sua suaq uaroris etate diffideret ⁊ angło ipsũ
lerr orare p̾cipiebat : Ait enim. Erit hoc uob̾ le¬
gitimum sempiternũ ut oretis ꝓfiliis isrł. ⁊ ꝓeu̾e̾
orabat: hanc de p̾cationẽ angłs erauditam ẽe

Expanded text:
tiabat. Et Zacharias turbatus est videns, et timortiabat. Et Zacharias turbatus est videns, et timor irruit super eum. Ait auimeas Zacharia, quoniam exaudita est deprecatio tua. Haec enim angelorum consuetudo est; in qua etiam ab illis discernuntur, qui se transfigurant in angelum lucis; quod in suae locutionis principio eos quibus loquuntur, consolantur, et ne timeant adhortantur, Quod autem ait: Quoniam exaudita est deprecatio tua, nemo putet Zachariam Dominum pro filio exorasse, praesertim cum de sua, suaeque uxoris aetate diffideret, et, angelo id lex orare praecipiebat? Ait enim: « Erit hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro t, ut orabat hanc deprecationem angelus exauditam esse