comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. remotum ẽ a sensib nr̃is nec ita ẽ ut intelligi a nobis põt. qd̾ tam̃
sine ulla exitatione credendum ẽ Qut enim aliqua lux corporea ẽ. sine
insuperiorib mundi partib longe acõspectib nr̃is siue unde sol postmo¬
du ⁊ccensus ẽ aut lucis nominẽ significita ẽ sc̃a ciuitas. insanctis an¬

Expanded text:
fecerit, remotum est a sensibus nostris, nec ita ut est intellegi a nobis potest, quod tamen fecerit, remotum est a sensibus nostris, nec ita ut est intellegi a nobis potest, quod tamen sine ulla haesitatione credendum est. Aut enim aliqua lux corporea ■ est, siue in superioribus mundi partibus longe a conspectibus nostris siue unde sol postmodum accensus est; aut lucis nomine significata est sancta ciuitas in sanctis an
Abbreviated transcription (Latin):
ageretur. Tum tp̃e aũt fcũs ẽ mundus si meius conditione factus ẽ
mutabił motus sicut uidetur se habere etiam ordo ille primoꝵ sex. uł
septem dieru. In quib ⁊ mane et uespere nominat᷑. donec omnia que
inhis dieb deus fecit. sextoq ꝑficiantur die. septimoq in magno mi¬
sterio dei nacatio commendetur. Qui dies cuiusmedi sint aut ꝑdif¬
ficile nobis aut etiam in possibile est cogitare. quanto mag̾ dicere. Ui
demus quippe istos dies notos nõ h̾re nesꝑam nisi de soł orcasu. nec
mane nisi de solis ortu tresdies sine sole ꝑacti sũt Capitulu. uii
Norum aũt priores  qui die quarto factus refertur ⁊ primitus
quidem lux u̾bo dei facta. atq inter ip̃am et tenebras. deus sepera¬
sse narratur ⁊ candem lucem uocasset diem. tenebras aũt nocte:
Ser qualis illa sit lux. ⁊ quo alternante motu. qualemq uespã ⁊ maẽ

Expanded text:
ageretur. Cum tempore autem factus est mundus, si in eius conditione factus est ageretur. Cum tempore autem factus est mundus, si in eius conditione factus est mutabilis motus, sicut uidetur se habere etiam ordo ille primorum sex uel septem dierum, in quibus et mane et uespera nominantur, donec omnia, quae his diebus Deus fecit, sexto perficiantur die septimoque in magno mysterio Dei uacatio commendetur. Qui dies cuius modi sint, aut perdifficile nobis aut etiam inpossidemus quippe istos dies notos non habere uesperam nisi de solis occasu nec mane nint, qui die quarto factus refertur. Et primitus quidem lux uerbo Dei facta adque inter ipsam et tenebras Deus separasse narratur et eandem lucem uocasse diem, tenebras autem noctem; sed qualis illa sit lux et quo alternante motu qualemque uesperam et mane
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tempora nõ fuissent nisi creatura fieret que aliquid aliqua moti¬
one mutaret/ Cuius motionis ⁊ mutationis. cu aliud atq aliud
que simul ẽẽ non pñt cedit. atq succedit. inbremorib uł productio¬
rib moraru int̾uallis. tp̃s sequetur. Cum igitur d̃s in cuiꝰ et̾nitate
nulla om̃mo ẽ mutatio creator sit tẽpoꝵ et ordinator. quomͦ dicatur
post tp̃or spatia. mundum creasse nõ uideo nisi dicatur ante mũdũ
iam aliquam fuisse creaturam. cuius motib tpͣa currerent. Morro si lr̃e
sacre. maximeq ueraces ita dicunt. In principio frasse deum celum
⁊ terram. ut nihil antea fuisse intelligatur quia hoc potius ĩ pͥncipio
fecisse diceretur. siquid fecisset ante cẽtera cuncta que fecit. ꝑꝓdildibio
nõ ẽ mundus fcũs int̾pe s cum tp̃e Q uod eĩm fit in tp̃e ⁊ post aliquod

Expanded text:
quod tempora non fuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid aliqua motiquod tempora non fuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid aliqua motione mutaret, cuius motionis et mutationis cum aliud adque aliud, quae simul esse non possunt, cedit adque succedit, in breuioribus uel productioribus morarum interuallis tempus sequeretur? Cum igitur Deus, in cuius aeternitate nulla est omnino mutatio, creator sit temporum et ordinator: quo modo dicatur post temporum spatia mundum creasse non uideo, nisi dicatur ante mundum iam aliquam fuisse creaturam, cuius motibus tempora currerent. Porro si litterae sacrae maximeque ueraces ita dicunt, in principio fecisse Deum caelum et terram, ut nihil antea fecisse intellegatur, quia hoc potius in principio fecisse diceretur, si quid fecisset ante cetera cuncta quae fecit: procul dubio non est mundus factus in tempore, sed cum tempore. Quod enim fit in tempore, et post aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
ut fortuitu potius qͣ ratione diuina. ds nõ alio. s isto inquo ẽ loco
mundum constituerit cum pariter in finitis in loco patentib. in illo
excellentiore merito possit hic eligi.qͣzus eande: diuinã rationẽ q̃
id fcũm ẽ nulla possit humana c̾omp̃hende̾ ita nõ ẽ cõsequens ut
deo aliquid existimemus accidisse fortutu. qd̾ illo potius qͣr anterio¬
ri tẽpore condidit mundu cum equaliter anteriora tẽpora. ꝑ infinit
retro spatiu pret̾issent. nec fuiss aliqua differentia. uñ tp̃s tempori e¬
ligendo p̃poneretur. Quod si dicunt manes eẽ hõĩm cognitiones ⁊
qu̾ib infinita ymaginantur loca cum locus nullus sit pret̾ mũdur.
Respondetur eis ibõ modo. manit̾ homines cogitare pret̾ita tẽpo:a
uacationis dei cum tempus nullum sit ante mũdũ Capłmn U.¬
tabilitate nõ ẽ met̾nitate aũt nilla mutatio ẽ quis nõ uideat

Expanded text:
ut fortuito potius quam ratione diuina Deus non alio, sed isto in quo est loco ut fortuito potius quam ratione diuina Deus non alio, sed isto in quo est loco mundum constituerit, cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito posset hic eligi, quamuis eandem diuinam rationem, qua id factum est, nulla possit humana conprehendere: ita non est consequens, ut Deo aliquid existimemus accidisse fortuitum, quod illo potius quam anteriore tempore condidit mundum, cum aequaliter anteriora tempora per infinitum retro spatium praeterissent nec fuisset aliqua differentia, unde tempus tempori eligendo praeponeretur. Quod si dicunt inanes esse hominum cogitationes, quibus infinita imaginantur loca, cum locus nullus sit praeter mundum, respondetur eis isto modo: inaniter homines cogitare praeterita tempora uacationis Dei, cum tempus nullum sit ante mundum. CAPUtabilitate non est, in aeternitate autem nulla mutatio est: quis non uideat,
Abbreviated transcription (Latin):
ritate uicerunt non ob alio nisi quia longo quide internallo. Ue¬
rumtim̃ reliquis propinquiores sunt uerit᷑ati. An forte substãtia
dei quam nec includunt nec determinant nec distendunt loco. sed
eam sicut de deo sentĩendu ẽ dignum ẽ fatentur in corporea p̾sẽtia.
ubiq totam atantis locorum e̾etra mũdu spatus. ab sente ẽẽ dic¬
turi sunt ⁊ uno tantu atq comparatione illius infinitatis tam
exiguo loco in quo mundus ẽ occupatam. Non oppinor eos in hec
nañiloquia progressuros. Cum igitur unur mũdur ingẽti quidem
mole corporea t̾mitũ tam̃ ⁊ locõ suo det̾minatũ. ⁊ operante deo fcm̃
ẽẽ dicant. Qd̾ respondent de infinitis ex̃ mundu locis̃ suriners
ab opere deũs cesset. hoc sibi respondeint de infinitis. añt mundu¬
temporib. cur in eis ab opere ds̃ cessauerit. ⁊ sicut nõ est consequẽs

Expanded text:
ritate uicerunt, non ob aliud, nisi quia longo quidem interuallo, ueritate uicerunt, non ob aliud, nisi quia longo quidem interuallo, uerum tamen reliquis propinquiores sunt ueritati. An forte substantiam Dei, quam nec includunt nec determinant nec distendunt loco, sed eam, sicut de Deo sentire dignum est, fatentur incorporea praesentia ubique totam, a tantis locorum extra mundum spatiis absentem esse dicturi sunt, et uno tantum adque in conparationem illius infinitatis tam exiguo loco, in quo mundus est, occupatam? Non opinor eos in haec uaniloquia progressuros. Cum igitur unum mundum ingenti quidem mole corporea, finitum tamen et loco suo determinatum et operante Deo factum esse dicant: quod respondent de infinitis extra mundum locis, quur in eis ab opere Deus cesset, hoc sibi respondeant de infinitis ante mundutemporibus, quur in eis ab opere Deus cessauerit. Et sicut non est consequens,
Abbreviated transcription (Latin):
queritur curpotius tunc ⁊ nõ. antea fcũs sit quẽ ad modum quẽi põt
cur hic potius ubi ẽ et nõ alibi. Nam si infinita spatia tẽporis ante
mundu cogitant in quib eis nõ uidetur deus ab opere cessare potu¬
isse. simiłr c̾ogitent ex̾ mũdu infinita sꝑatia locoꝵ. inquib si quisq̃
dicit nõ pot̾uisse uacare omipotente nõ ne consequens erit. ut in¬
numerabiles mundos cum epicuro sompniare cogantur. Ea tm̃
differentia ꝙ eos ille fortuitis motib athomoꝵ gĩngi asserit a re¬
solui. Isti . aͣt opere dei factos dicturi sunt Sieum ꝑiñtermminabilẽ
ĩmensitate locorum. exͣ mundu arcũquãq patentiu uacare uoli¬
erint nec cosdem mundos qd etiam de isto sensiunt ulla ciusa posse
solui Alios aute: nimis indignu ẽ. ad istam disputationis religi
deferendur putant. Isti philosophos ceteros nobilitate atq aucto¬

Expanded text:
quaeritur, quur potius tunc et non antea factus sit, quem ad modum quaeri potest, quaeritur, quur potius tunc et non antea factus sit, quem ad modum quaeri potest, quur hic potius ubi est et non alibi. Nam si infinita spatia temporis ante mundum cogitant, in quibus eis non uidetur Deus ab opere cessare potuisse, similiter. cogitent extra mundum infinita spatia locorum, in quibus si quisquam dicat non potuisse uacare Omnipotentem, nonne consequens erit, ut innumerabiles mundos cum Epicuro somniare cogantur ea tantum differentia, quod eos ille fortuitis motibus atomorum gigni adserit et resolui, isti autem opere Dei factos dicturi sunt, si eum per interminabilem inmensitatem locorum extra mundum circumquaque patentium uacare noluerint, nec eosdem mundos, quod etiam de isto sentiunt, ulla causa posse autem nimis indignum est ad istam disputationem religiodeferendum putant, isti philosophos ceteros nobilitate adque aucto
Abbreviated transcription (Latin):
ad miẜiam nõ ẽẽ redituram nihilominus conuncũtur nũqͣ
eam fuisse uere beatam. Sed deinceps ẽe incipere noua quadam
nec fallaci beatitudine ac ꝑ hoc fatebuntur accidere. illi aliquid
noui ⁊ hoc magnum atq preclarum. qd̾ nũqͣ retro pet̾nitatem
accidisset. Quius nouitatis c̃m si dm̃ negabunt ⁊ net̾uo lũisse
ꝯulio smul eum negabunt. beatitudinis e̾nis uictore qd̾ nefide
impietatis ẽ Si antem dicunt ip̃m nouo consilio excogitasse. ut
decetosit anima inetmumbeata quomedo eum alienun abeno
ulis quoq displicet mutibilitate mostrabunt. Porro siextempo
liberata nũqͣr miseram postea futurã. Non utiq dubitabunt hoc fi¬
eri manente ĩ commutabilitate filii dei. Sic ergo credant ⁊ mundũ
ex tempore fieri potuisse nectam̃ ideo dm̃ in eo fãciendo. etnũ consiliũ
quid respondeamus quid ip̃i respondeant de mundi loco Fta enim

Expanded text:
ad miseriam non esse redituram, nihilominus convincuntur nunquam ad miseriam non esse redituram, nihilominus convincuntur nunquam eam fuisse vere beatam, sed deinceps esse inec fallaci beatitudine; ac per hoc fatebuntur accidere illi aliquid noui, et hoc magnum adque praeclarum, quod numquam retro per aeternitatem accidisset. Cuius nouitatis causam si Deum negabunt in aeterno habuisse consilio, simul eum negabunt beatitudinis eius auctorem, quod nefandae inpietatis est; si autem dicent etiam ipsum nouo consilio excogitasse, ut de cetero sit anima in aeternum beata, quo modo eum alienum ab ea, quae illis quoque displicet, mutabilitate monstrabunt? Porro si ex tempore liberata, numquam miseram postea futuram: non utique dubitabunt hoc fieri manente incommutabilitate consilii Dei. Sic ergo credant et mundum ex tempore fieri potuisse, nec tamen ideo Deum in eo faciendo aeternum consilium quid respondeamus, quid ipsi respondeant de mundi loco. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nũqͣ ante ueniss facere mũdu. et accidisse illi nouã nolũtatẽ
cum in nullo sit omnino mutabił. Sed nõ uideo quomͦ eis possitĩ
cet̾is reb ratio ista subsistere. maximeq maĩa. qua si deo coct̾nam
eẽ ꝯtempnerint. Dñ illi acciderit noua miseria que nunq̃ antea
p etnum nullo modo poterunt explicare. Sienim alternasse. semp
cius miẜiam ⁊ bt̃itudinẽ dixerint necẽẽ ẽ dicant etiam semꝑ alter¬
naturam. Uñ illa eos sequitur absurcditas ut etiam cũ bta dicitur.
in hoc utiq nõ sit bt̃a si futura suam mifiam et fortitudinẽ p̾uid
Si. aute nõ preuidet. nec se turpem ac miẜam fore. s bt̃am semꝑ
existimat falsa oppinione sit beata. quo dici stultius nihil põt.i¬
Si. aũt semꝑ quide ꝑ secula retro infinita cum bt̃itudine alter¬
nasse. aĩe miẜiam putant s nunc iam de cetero cum fu̾it lib̾ata

Expanded text:
quod numquam ante uenisset, facere mundum, et accidisse illi nouam uoluntatem, quod numquam ante uenisset, facere mundum, et accidisse illi nouam uoluntatem, cum in nullo sit omnino mutabilis; sed non uideo quo modo eis possit in ceteris rebus ratio ista subsistere maximeque in anima, quam si Deo coaeternam esse contenderint, unde illi acciderit noua miseria, quae numquam antea per aeternum, nullo modo poterunt explicare. Si enim alternasse semper eius miseriam et beatitudinem dixerint, necesse est dicant etiam semper alternaturam; unde illa eos sequetur absurditas, ut etiam cum beata dicitur in hoc utique non sit beata, si futuram suam miseriam et turpitudinem praeuidet; si autem non praeuidet nec se turpem ac miseram fore, sed beatam semper existimat, falsa opSi autem semper quidem per saecula retro infinita cum beatitudine alternasse animae miseriam putant, sed nunc jam de caetero cum fuerit liberata,
Abbreviated transcription (Latin):
turam. tanto ante predixit Sed quid placuit et̾no deo tunc face̾
celum ⁊ terram que intea non feciss Qui hoc dicunt. si mundu
sine ullo mitio. ⁊ ideo nec adeo factum uideri uolunt. nimis aue̾si
sunt aueritate. ⁊ letali morbo impictatis insannint Eeceptis e
ppheticis uocib mundus ip̃e ordinatissima sua mutabilitate ⁊ me¬
bilitate ⁊ insibiliu õium pulcherrima spetie quetdãmͦ tacitus
⁊ fcũm se eẽ ⁊ nõ nisi a deo. in effabilit̾ atq inuisibilit magno.⁊
in effabiliter atq in sibilit̾ pulcro fieri se potuisse ꝓclamat. Qui
aũt a deo quidem fcm̃ fatetur non tamen eum temporis uolunt
hre s sue creationis mitiu ut meclo quoda uix intelligibili seꝑ
sit t̾tũs dicunt quidẽ aliquid nñ sibi deum iudentur ueĩnt a for¬
tuita temeritate defendere ne subito illi uenisse credatur in mẽte

Expanded text:
turam tanto ante praedixerit. Sed quid placuit aeterno Deo tunc facere turam tanto ante praedixerit. Sed quid placuit aeterno Deo tunc facere caelum et terram, quae antea non fecisset? Qui hoc dicunt, si mundum aeternum sine ullo initio et ideo nec a Deo factum uideri uolunt, nimis auersi sunt a ueritate et letali morbo inpietatis insaniunt. Exceptis enim propheticis uocibus mundus ipse ordinatissima sua mutabilitate et mobilitate et uisibilium omnium pulcherrima specie quodam modo tacitus et factum se esse et non nisi a Deo ineffabiliter adque inuisibiliter magno et ineffabiliter adque inuisibiliter pulchro fieri se potuisse proclamat. Qui autem a Deo quidem factum fatentur, non tamen eum temporis uolunt habere sed suae creationis initium, ut modo quodam uix intellegibili semper sit factus, dicunt quidem aliquid, unde sibi Deum uidentur uelut a fortuita temeritate defendere, ne subito illi uenisse credatur in mentem,
Abbreviated transcription (Latin):
iumomnium maximus ds e. ẜ mũdum ẽẽ conspicimus dẽ¬
ẽe credimus: Quod aũt deus fecerit mũdu. nulli tutius credimus
qͣ ip̃i deo. Ubi eum audiuimus. Nusquã interim nos melias ꝙͣ. ĩ sc¬
ꝑturis sc̃is. ubi dreit propheta eius. In principio fecit deus cclirm ⁊ tr̾¬
ram Nũquid nam ibi fuit iste ꝓheta qn̾fecit ds̃ celum et t̾ram. Nõ
Ses ibi fuit sapientia dei ꝑ qua̾m fc̃a sunt omnia. que en.anim. asl¬
etu scas se transfert. Amicos dei et ꝓphetas cõstituit. eisq opera sua
sine strepitu intus enarrat. Iocuntur eis quoq angłi dei qui sempẽ
uident faciem patris nolũtatemq eiꝰ. quib oportet᷑ anũctiãt. Exhis
unus erat iste ꝓpheta. qui dixit ⁊ scripsit In principio fec̃ deus celũ
⁊ tram. Quitam idoncus testis ẽ. ꝑquem deo credendũ ẽ. ut ĩ eode
sp̃u dei quo hec sibi reuelata cognouit. etiam ip̃am fidem nr̃am fu¬

Expanded text:
omnium maximus Deus est. Sed mundum esse conspicimus, Deomnium maximus Deus est. Sed mundum esse conspicimus, Desse credimus. Quod autem Deus fecerit mundum, nulli tutius credimus quam ipsi Deo. Ubi eum audiuimus? Nusquam interim nos melius quam in scripturis sanctis, ubi dixit propheta eius: In principio fecit Deus caelum et terram. Numquidnam ibi fuit iste propheta, quando fecit Deus caelum et terram? Non; sed ibi fuit sapientia Dei, per quam facta sunt omnia, quae in animas sanctas etiam se transferens amicos Dei et prophetas constituit eisque opera sua sine strepitu intus enarrat. Loquuntur eis quoque angeli Dei, qui semper uident faciem Patris uoluntatemque eius quibus oportet adnuntiant. Ex his unus erat iste propheta, qui dixit et scripsit: In principio fecit Deus caelum et terram. Qui tam idoneus testis est, per quem Deo credendum sit, ut eodem spiritu Dei, quo haec sibi reuelata cognouit, etiam ipsam fidem nostram fu
Abbreviated transcription (Latin):
Nec pnos ip̃os nosse ydonci sumus. Nam si ea scrri pñt testib nob̾. que
remotanõ sunt a sensib nr̃is. sine interiorib. sine etiam exteri orib
Uñ ⁊ presentia nũcupant᷑. ꝙ ita ea dicimus ẽẽ presentibus. sic̃ precculis
stro testimonio scire nõ possinus de his alios testes requirimꝰ
eisq credimus: a quorum sensib remota ẽẽ uł fuisse non credimꝰ
Sicut ergo de nisibilib que nõ uidimus eis credimus qui nde¬
runt atq ita deceteris. que adsuum quẽq sensum corporis ꝑtinẽt
ita de his animo ac mente sensumtur quia ⁊p̃e rectissime dicitur
sensus. nñ ⁊ sententia uecabulu accepit. hoc ẽ de muisibilib que a
nr̃o sensu interiore remota sunt. His nos oportet crerere.qui nos
in illo incorporeo lumine disposita didicer̾t uł manentia ꝯ tuentur.
sibiliu oĩm maximus mundus ẽ inuisibi Cnputiclum. ⁊de¬

Expanded text:
nec per nos ipsos nosse idonei sumus. Nam si ea sciri possunt testibus nobis, quae nec per nos ipsos nosse idonei sumus. Nam si ea sciri possunt testibus nobis, quae remota non sunt a sensibus nostris siue interioribus siue etiam exterioribus unde et praesentia nuncupantur, quod ita ea dicimus esse prae sensibus, sicut prae oculis stro testimonio scire non possumus, de his alios testes requirimus eisque credimus, a quorum sensibus remota esse uel fuisse non credimus. Sicut ergo de uisibilibus, quae non uidimus, eis credimus, qui uiderunt, adque ita de ceteris, quae ad suum quemque sensum corporis pertinent: ita de his, quae animo ac mente sentiuntur quia et ipse rectissime dicitur sensunostro sensu interiori remota sunt, his nos oportet credere, qui haec in illo incorporeo lumine disposita didicerunt, vel manentia contuentur.sibilium omnium maximus mundus est, inuisibilium
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ad perferendu in cõmutabile lum̃ donee de die indiem renonata
eitqr sanata fiet tante felicitatis cap.re. fide pͥmũ fuerat ĩbuenda atq
purganda in qua ut fidentius ambularet adueritatẽ. ip̃a ueritas deus
deifiuus homine assumpto nõ deo cõsumpto. eandem cõstituit ⁊ fu
dinut fidem ut ad hominis dm̃. iter ẽẽt homini ꝑ hominẽ dm̃. Hic ẽ¬
ua mecdia ẽ spes pueniendi. Si aũt desit aut ignoretur. quacundum sit
quid prodest nosse quo eundu sit: Sola ẽ aũt adu̾sus om̃s errores inimu¬
nitissima. ut idem ip̃e sit deus ⁊ hom̃o quo itur deus quaitur hos aꝑhrus¬
Ic prius ꝑ pphetas deide ꝑ se ip̃m. postea ꝑ apłos. qualtur satus ẽx in̾¬
micauit licutus etiam scripturã cõdidit. q̃ cinonica noĩatur eminẽtissi¬
me anctoritatis cui fidem hemus de his rebus quas ig̾rare nõ expedit

Expanded text:
etiam ad perferendum incommutabile lumen, donec de die in diem renovata etiam ad perferendum incommutabile lumen, donec de die in diem renovata atque serenata, fiat tante felicitatis capax: fide enim primum fuerat imbuenda, atque purganda. In qua ut fidentius ambularet ad veritatem, ipsa veritas deus dei filius homine assumpto, non deo consumpto, eamdem constituit atque fundavit fidem, ut ad deum iter esset homini per hominem deum. Hic uia media est, spes est perueniendi; si autem desit aut. ignoretur qua eundum sit, quid prodest nosse quo eundum sit? Sola est autem aduersus omnes errores uia munitissima, ut idem ipse sit Deus et homo; quo itur Deus, qua itur hoic prius per prophetas, deinde per se ipsum, postea per apostolos, quantum satis esse iudicauit, locutus etiam scripturam condidit, quae canonica nominatur, eminentissimae auctoritatis, cui fidem habemus de his rebus, quas ignorare non expedit
Abbreviated transcription (Latin):
nantem et aucliente. aeria spatia uerberentur.Neq per eiusmoĩ
spũalemq corporum similituctinib figuratur sicut ĩ sompmi
uł quolibet alio tali modo: Nam et sic uelut eorporis aurib loquitut: qlo
uelut ꝓcorpus loquitur. et uelut interposito corporalui locorum int̾nallo
Rulum enim similia sunt talia insa corporib. s loquitur ip̃a neritate si
quis sit idonens ad audiẽdum m̃te nõ corpore. Adillud em hoĩs ita lo¬
tur. qd in homine cet̾is quib homo costat ẽ melius. ⁊ ꝙ ip̃e deus solus ẽ
telio Gum ẽm̃i homo rectissime intelligatur. uel si hoc nõ põt. saltema
tredatur scũs ad ymaginem dei. Profecto casui parte ẽ ꝓpinquior su pio̾i
deo qua iuperat inferiores suas quas etiam cum pecorib cõmunes her
S. quia ip̃a mens cui ratio ⁊ intelligentia nałr inest. uitus quibundar
tenebrosis ⁊etib inualida ẽ. nõ sosum adi herendu fruendo uerum¬

Expanded text:
nantem et audientem aeria spatia uerberentur, neque per eius modi nantem et audientem aeria spatia uerberentur, neque per eius modi spiritalem, quae corporum similitudinibus figuratur, sicut in somnis uel quo alio tali modo nam et sic uelut corporis auribus loquitur, quia uelut per corpus loquitur et uelut interposito corporalium locorum interuallo; multum enim similia sunt talia uisa corporibus; sed loquitur ipsa ueritate, si quis sit idoneus ad audiendum mente, non corpore. Ad illud enim hominis ita loquitur, quod in homine ceteris, quibus homo constat, est melius, et quo ipse Deus solus est melior. Cum enim homo rectissime intellegatur uel, si hoc non potest, saltem credatur factus ad imaginem Dei: profecto ea sui parte est propinquior superiori Deo, qua superat inferiores suas, quas etiam cum pecoribus communes habet. Sed quia ipsa mens, cui ratio et intellegentia naturaliter inest, uitiis quibusdam tenebrosis et ueteribus inualida est, non solum ad inhaerendu
Abbreviated transcription (Latin):
libris quantum potuimus dño ⁊ rege nr̃o adiuuante respondimus. Nẽ
uero quid adme iam expectetur agnoscens. meiq nõ ĩmemor debiti ⁊.¬
de duarum ciuitatu terrene.s. et celestis. quas in hoc interim seculo pẽ¬
plexas quodãmͦ diximus inuicẽ ꝑmistas. ex ortu et excursu et debitis
finib quãtum ualuero disputare eins ip̃ius dñi ⁊ regis nr̃i ubiqi
opitulatione fretus agrediar. Primuq dicam quẽ ad modum
exordia istarum duarum citatu .in.ingłoꝵ diuersitate ꝓcesserĩt
creaturam corpoream et incorporẽa considerata compertamq¬
mutabilem intentione mentis excedere.atq ad in cõmutabile
dei sub̾am puenire. ⁊ illic discere ex ip̃o ꝙ cunctam nãm que nõ ẽ
ꝙ ip̃e nõ fecit nisi ip̃e. Sienim d̾s cum homine nõ ꝑ aliquam cre¬
aturam loquitur corporalem corporib strepens aurib. ut intẽ so¬

Expanded text:
libris, quantulibris, quantuuero quid a me iam expectetur agnoscens meique non inmemor debiti de duarum ciuitatum, terrenae scilicet et caelestis, quas in hoc interim saeculo perplexas quodam modo diximus inuicemque permixtas, exortu et excursu et debitis finibus, quantum ualuero, disputare eius ipsius domini et regis nostri ubique opitulatione fretus adgrediar, primumque dicam, quem ad modum exordia duarum istarum ciuitatum in angelorum diuersitate praecesserintuniversam creaturam corpoream et incorpoream, consideratam compertamqmutabilem intentione mentis excedere adque ad incommutabilem Dei substantiam peruenire et illic discere ex ipso, quod cunctam naturam, quae non est quod ipse, non fecit nisi ipse. Sic enim Deus cum homine non per aliquam creaturam loquitur corporalem, corporalibus instrepens auribus, ut inter so
Abbreviated transcription (Latin):
minis impetus letificat ciitate dei. sanctificanit tab̾naculu suu
altissimus deus in medio cius nõ cõmonebit᷑. His atq huiusme¬
di testimoniis. que omnia cõmemorare nimis longum ẽ dicliciꝰ¬
ẽẽ quãdam ciuitatem dei cius ciues ẽẽ cõcupimus illo amore quẽ
nobis eius conditor inspiranit. Hinc conditori sancte citatis ci¬
ues terrene ciuitatis deos suos preferunt ignorantes eum ẽe de¬
um deoꝵ nõ deorum falsoꝵ. hoc ẽ impioru et ĩnꝓboꝵ qui eius ĩ cõm¬
utabili omnibq cõmimi luce priuati. ⁊ obhoc ad quandam egenã
potestatẽ redacti. suas quodãmͦ priuatas potestates cõsectantur. hon¬
resq diuinos. a deceptis subditis q̃runt. s deoꝵ piorum atq scõru
qui potins se ip̃os pios uni subdere. qͣ multos sibi. potius deum colere qͣ p
deo coli delectantur. s huiussancte ciuitatis mimicis. decem superiorib

Expanded text:
minis inpetus laetificat ciuitatem Dei, sanctificauit tabernaculum suum minis inpetus laetificat ciuitatem Dei, sanctificauit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio eius non commouebitur. His adque huius modi testimoniis, quae omnia commemorare nimis longum eesse quamdam civitatem Dei, cujus cives esse concupiscimus illo amore, quem nobis illius Conditor inspiravit. Huic Conditori sanctae civitatis, cives terrenae civitatis deos suos praeferunt, ignorantes eum esse Deum deorum, non deorum falsorum, hoc est impiorum et superborum, qui ejus incommutabili omnibusque communi luce privati, et ob hoc ad quamdam egenam potestatem redacti, suas quodammodo privatas potentias consectantur, honoresque divinos a deceptis subditis quaerunt; sed deorum piorum atque sanctorum, qui potius se ipsos uni subdere quam multos sibi, potiusque Deum colere quam pro Deo coli delectantur. Sed hujus sanctae civitatis inimicis, decem superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qui ꝑꝑ hona inte huius deos colendos putant. Quinq auter
liciti sumus de duarum ciuitatu quas in hor seculo perplexas dici
inuicẽq ꝑmistas. ex ortu et pro cursu. ⁊ debitis finib. qd̾ dicendur
arbitro: quantum diuinitus adiuuabor expediam: idordr
luitatem dei clicimus cuius ea scriptura testis ẽ
que non fortuitis motibus animoꝵ. s plane summe
dispositione prouidentie super om̃s omniu gentra
ltteras omnia sibi gn̾a ingenioru humanor diuina
excellens anctoritate subiecit Ibi quippe scriptumẽ. Slo¬
riosa dicta sunt dete ciuitas deĩ Et inalio psalmo legit
Magnus dominus ⁊ landabilis mumnis. inciuitate dei nostri ĩ mõte
Ssancto eius dilatans exultationes uniu̾se terre. ⁊paulo post megdẽ
psalmo. Sicut andiuimus ita ⁊̃ uidimus in cinitate domini uir¬
tutu inciuitate dei nostri.ds fundanit eam in et̾nu. Item ialio flu¬

Expanded text:
sunt, qui propter bona uitae huius deos colendos putant; quinque autemsunt, qui propter bona uitae huius deos colendos putant; quinque autemliciti sumus, de duarum ciuitatum, quas in hoc saeculo perplexas diximus inuicemque permixtas, exortu et procursu et debitis finibus quod dicendum arbitror, quantum diuiniuitatem Dei dicimus, cuius ea scriptura testis est, quae non fortuitis motibus animorum, sed plane summae dispositione prouidentiae super omnes omnium gentium litteras omnia sibi genera ingeniorum humanorum diuina excellens auctoritate subiecit. Ibi quippe scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, ciuitas Dei; et in alio psalmo legitur: Magnus Dominus et laudabilis nimis in ciuitate Dei nostri, in monte sancto eius, dilatans exultationes uniuersae terrae; et paulo post in eodem psalmo: Sicut audiuimus, ita et uidimus, in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate Dei nostri; Deus fundauit eam in aeternum; item in alio: Flu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficientiu purgatio ⁊ liberatio ab omni malo idicui dies. resrectio
mortuoꝵ sccietas impioꝵ ⁊ et̾na dampnatio. regnũq et̾nur gloriosi¬
ssime ciuitatis dei. conspectu eius ĩmortaliter p̾fruentis. In huius
me scripturis predicta atq promissa sunt Quor tam multa ĩpleta
cõspicimus. ut recta pietate. futura eẽ cctera cõfidamꝰ Hunus uie rec¬
titudinẽ usq ad deum uidendu. eiq met̾num coherendũ. in scãru
scripturaꝵ qua pdicatur atq asseritur ueritate. Quicũq nõ credunt¬
Quapꝑ in decem istis libris ⁊ siminus q̃ nõ nullor de nob̾ expectat
intentio tam̃ quorundã studio. qͣrtum uerus deus ⁊ dñs adiuuare
dignatus ẽ satistecimus refutando contradictiones impioꝵ qui cõ¬
ditoris sancte ciuitatis de qua disputare instituimus deos suos pre¬
ferunt Quorum decem libroꝵ quinq supiores. adũsus eos ꝯscripti

Expanded text:
proficientium purgatio et liberatio ab omni malo, iudicii dies, resurrectio proficientium purgatio et liberatio ab omni malo, iudicii dies, resurrectio mortuorum, societatis inpiorum aeterna damnatio regnumque aeternum gloriosissimae ciuitatis Dei conspectu eius inmortaliter perfruentis in huius uiae scripturis praedicta adque promissa sunt; quorum tam multa inpleta conspicimus, ut recta pietate futura esse cetera confidamus. Huius uiae rectitudinem usque ad Deum uidendum eique in aeternum cohaerendum in sanctarum scripturarum qua praedicatur adque adseritur ueritate quicumque non credunt etsunt. Quapropter in decem istis libris, etsi minus quam nonnullorum de nobis expectabat intentio, tamen quorundam studio, quantum uerus Deus et Dominus adiuuare dignatus est, satisfecimus refutando contradictiones inpiorum, qui conditori sanctae ciuitatis, de qua disputare instituimus, deos suos praeferunt. Quorum decem librorum quinque superiores aduersus eos conscripti
Abbreviated transcription (Latin):
oruentia fc̃ã ducendis quodam ͦ sibi iundicant. ⁊ m mateia ĩfima
t̾rigilitatis humane Non talia sancti homines inista immnersali
mĩmãr liberandaru uia gradientes. tanqͣ magna prophetare i¬
curart Quãnis et ista eos nõ fugerĩt. ⁊ abeis sepe p̾dicta ⁊ p̾dicata
sunt adcoru fidem faciendam qu̾e mortalib sensib nõ poterant ĩ¬
timari nec ad experim̃tu celeri facilitate perduci. Sed alia erant
uere magna atq diuina. q̃ quãtu dabatur cognita dei uoluntate
futura nũctiabant Xp̃s quippe in carne uenturꝰ ⁊ q̃ millo tã clara
perfecta sunt. atq in eius nomine impleta penitentia hominum
⁊ ad deum conuersio uoluntatu remissio pcc̃orum. grã iustitie. fides pi¬
orum ⁊ ꝑuniu̾su orbem in ueram diuinitate. multitudo crẽdentiũ
culture simulacroꝵ demonuq cõuersio. et atemptationib excitat

Expanded text:
congruentia facta ducendis quodam modo sibi vindicant, et in materia infima congruentia facta ducendis quodam modo sibi vindicant, et in materia infima fragilitatis humanae . Non talia sancti homines in ista universali animarum liberandarum via gradientes, tanquam magna prophetare curarunt: quamvis et ista eos non fugerint, et ab eis saepe praedicta sint ad eorum fidem faciendam, quae mortalium sensibus non poterant intimari nec ad experimentum celeri facilitate perduci. Sed alia erant uere magna adque diuina, quae quantum dabatur cognita Dei uoluntate futura nuntiabant. Christus quippe in carne uenturus et quae in illo tam clara perfecta sunt adque in eius nomine inpleta, paenitentia hominum et ad Deum conuersio uoluntatum, remissio peccatorum, gratia iustitiae, fides piorum et per uniuersum orbem in ueram diuinitatem multitudo credentium, culturae simulacrorum daemonumque subuersio et a tentationibus exercitatio,
Abbreviated transcription (Latin):
platam. quid hac hystoria uł illustrius inueniri põt. q̃ uniu̾sum
orbem tanto apice auctoritatis obtiuit uel fidelius in quaita
narrantur preterita ut futura etiam p̾dicantur quoꝵ multan
demus impleta. Ex quib ea que restant sinc dubio speremus
implenda. Non eĩm põt porphirius uł quic̃q platonici etier̃
Hac ia quasi terrenaru rerum ⁊ aduitam istammortalem
ptinentu: diumatione: predicationemqͣ ⁊ tempnere qd mẽito
in aliis uacticinationib quorũlibet mcdorum uel artium diuinati¬
onib facunt. Negant enim hec uel magnorum hõium. ułmagni
ẽẽ pendenda. dt recte. Nam uł inferiorum fiunt p̃sentiõe cãꝵ sicũt a
te medicine quibdam antecedentib signis. plrima uentura nali¬
tuomi prenidentur. uł ĩ mundi demones sua disposita facta p̾nũe¬
tiant. Quor ius ⁊ ñnentib atq incupiditatib iniquor aqueqꝯ

Expanded text:
perlatam: quid hac historia uel inlustrius inueniri potest, quae uniuersum perlatam: quid hac historia uel inlustrius inueniri potest, quae uniuersum orbem tanto apice auctoritatis obtinuit, uel fidelius, in qua ita narrantur praeterita, ut futura etiam praedicantur, quorum multa uidemus inpleta, ex quibus ea quae restant sine dubio speremus inplenda? Non enim potest Porphyrius uel quicumque Platonici etiam in hac uia quasi terrenarum rerum et ad uitam istam mortalem pertinentium diuinationem praedictionemque contemnere, quod merito in aliis uaticinationibus et quorumlibet modorum uel artium diuinationibus faciunt. Negant enim haec uel magnorum hominum uel magni esse pendenda, et recte. Nam uel irte medicinae quibusdam antecedentibus signis plurima eventura valetudini praevidentur; vel immundi daemones sua disposita facta praenuntiant, quorum jus et in mentibus atque cupiditatibus iniquorum ad quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt.inferna cesser̾t. mortin remx̾ert. exceptis ip̃ius saluatoris
proprus singularibq miraculis maxime natiitatis ⁊ resurrectiõis
quor ĩuno materne uirgmitatis tantũmodo sacrantu In altero au̾t
ctiam eorum qui infinc̾ resurrecturi sunt demostrauit exemplum.
Hec uia totum hominẽ mũdat. ⁊ ĩmortalitati mortale ex omnibus
quib costat partib preparat. Ut eĩm nõ ilia purgatio ei parti que¬
reretur quam uocat intellectualem porphirius alia ei quem uorat
sp̃ualem alia que ip̃i corpori. Proꝑterea totum suscep ueracisimus
potentissimusq mundator atq salnator Preter hanc uiam que
partim cum hec futura pͥnũctiantur partim cum facta nũctirnt
nũꝙͣ gñi humano de fuit nemo liberatus ẽ. nemo liberatur. ne¬
molibẽrabitur. Quocl antẽ porphirius imiu̾salem uiam aĩes
liberande. nõ dum in suam notitiam hystoriali cognitione dic̃ eẽ

Expanded text:
fecerunt, inferna cesserunt, mortui reuixerunt; exceptis ipsius Saluatoris fecerunt, inferna cesserunt, mortui reuixerunt; exceptis ipsius Saluatoris propriis singularibusque miraculis, maxime natiuitatis et resurrectionis, quorum in uno maternae uirginitatis tantummodo sacramentum, in altero autem etiam eorum, qui in fine resurrecturi sunt, demonstrauit exemplum. Haec uia totum hominem mundat et inmortalitati mortalem ex omnibus quibus constat partibus praeparat. Ut enim non alia purgatio ei parti quaereretur, quam uocat intellectualem Porphyrius, alia ei, quam uocat spiritalem, aliaque ipsi corpori: propterea totum suscepit ueracissimus potentissimusque mundator adque saluator. Praeter hanc uiam, quae, partim cum haec futura praenuntiantur, partim cum facta nuntiantur, numquam generi humano defuit, nemo liberatus est, nemo liberatur, nemo liberabitur. Quod autem Porphyrius uniuersalem uiam animae liberandae nondum in suam notitiam historiali cognitione dicit esse
Abbreviated transcription (Latin):
tione ⁊ p̃dicatioñe ciuititis dei. ex om̃ib gn̾tib cuui congregande.⁊
tibnaculo ⁊ templo ⁊ sacerdotio et sacrĩricus significañer̾t ⁊eloquii
quiblam manifestis. plerisq misticis p̃drxeruñt. Pñs aũt incarne
ip̃e mediator. ⁊ bt̃i eius apostoli. lam testamenti nomi gr̃am reuelantes
ãpertuis indicire quealiquanto occultius superiõrib sunt signifi¬
cata tp̃orib ꝓetatum gnĩs humam chistributione. sicut ei deo̾ sapi¬
entiplacuit ordinare mirabiliu oꝑum diuinoꝵ quoꝵ supnis pa¬
uea iam posui cõtestantib signis. Non ẽini apparuer̾t tantũmͤ
uisiones anglice ⁊ celestiu mĩnistroꝵ sola u̾ba sonuert. uerur etiã
hommnib dei u̾bo simplicis pietatis agentib. sys ĩmundi de hõni
corporib. ac sensib pulsi sunt uitia corporis langoresq sanati fera
aũlia terraꝵ ⁊ aquar uolatilia celi. ligna elem̃ta. sidera diuina iussa

Expanded text:
tiationem ciuitatis Dei ex omnibus gentibus congregandae, et tabernaculo et templo et sacerdotio et sacrificiis significauerunt et eloquiis quibusdam manifestis, plerisque mysticis praedixerunt: praesens autem in carne ipse Mediator et beati eius apostoli iam testamenti noui gratiam reuelantes apertius indicarunt, quae aliquanto occultius superioribus sunt significata temporibus, pro aetatum generis humani distributione, sicut eam Deo sapienti placuit ordinare, mirabilium operum diuinorum, quorum superius pauca iam posui, contestantibus signis. Non enim apparuerunt tantummodo uisiones angelicae et caelestium ministrorum sola uerba sonuerunt, uerum etiam hominibus Dei uerbo simplicis pietatis agentibus spiritus inmundi de hominum corporibus ac sensibus pulsi sunt, uitia corporis languoresque sanati, fera animalia terrarum et aquarum, uolatilia caeli, ligna, elementa, sidera diuina iussa
Abbreviated transcription (Latin):
fi sumus nunqͣ nos ex illa ĩmortali felicitate casuros Illi
uero si certi non sunt. iam potiores non equales eis erim:
Sed quia nequaqͣr ueritas fallit. ⁊ equailes eis erimus. hrofecto etĩa
poi certi unt sue felicitatis eterne. Cus ili aliq quacertinẽ
tperunt nocim erat illor et̾na felicitas cus certieent que trnẽ
fuerott. nbitira. Restat᷑ ut aut ĩpares fuerit ant sipares fuerit
fosratoru rumã illis certa scia suc sempit̾ne felicitatio iccessent x
ressi forte quis dicit io quod dñs de diabolo at in enangłio Illele

Expanded text:
ti sumus numquam nos ex illa inmortali felicitate casuros, illi ti sumus numquam nos ex illa inmortali felicitate casuros, illi uero si certi non sunt, iam potiores, non aequales eis erimus. Sed quia nequaquam Veritas fallit et aequales eis erimus, profecto etiam ipsi certi sunt suae felicitatis aeternae. Cuius illi alii quia certi non fuerunt non enim erat eorum aeterna felicitas cuius certi essent, quae finem fuerat habitura, restat, ut aut inpares fuerint, aut, si pares fuerunt, post istorum ruinam illis certa scientia suae sempiternae felicitatis accesserit. Nisi forte quis dicat id, quod Dominus ait de diabolo in euang
Abbreviated transcription (Latin):
¶ t si duru iudetur qñ fã sun̾t angłi alios cre Capitulu. xuis¬
dereita fcõs ut nõ acciperent p̾scĩentiam. uł ꝑseuerãtie ułcas
sui Alios aũt itant uentate certissima. et̾nitate sue bti̾tudini
nossent s equalis felicitatis om̃s ab iitio creati sunt ⁊ita fue¬
rũt donee isti qui nũc mali sunt. bonitatis lumine sua uohnta¬
te cecidissent prcculdubio multo ẽdurius Runc putar angłos
sanctos eterne sue btitudinis mc̾tos. ⁊ ip̃os de semetip̃is ig̾no¬
rare quod nos de illis ꝑscripturas sanctas nosse potuimus: Qu
ẽĩm catholicus xp̃ianus ignorat nullu nouu diabolum. ex
bonis angeł futuru ulterius. Sicut nec istum insocietate boꝵ
angłor u̾lterius redituru Ueritas quippe in enangłio scĩs
fidelibq promictit. quod erunt eqͣles angelis dei. quib etiã
promictitur ꝙ ibunt inuitam eternam Porro aũt si nos cẽ¬

Expanded text:
Aut si durum uidetur, quando facti sunt angeli, alios creAut si durum uidetur, quando facti sunt angeli, alios credere ita factos ut non acciperent praescientiam uel perseuerantiae uel casus sui, alios autem ita ut ueritate certissima aeternitatem suae beatitudinis nossent, sed aequalis felicitatis omnes ab initio creati sunt, et ita fuerunt, donec isti, qui nunc mali sunt, ab illo bonitatis lumine sua uoluntate cecidissent: procul dubio multo est durius nunc putare angelos sanctos aeternae suae beatitudinis incertos, et ipsos de semet ipsis ignorare, quod nos de illis per scripturas sanctas nosse potuimus. Quis enim catholicus Christianus ignorat nullum nouum diabolum ex bonis angelis ulterius futurum, sicut nec istum in societatem bonorum angelorum ulterius rediturum? Veritas quippe in euangelio sanctis fidelibusque promittit, quod erunt aequales angelis Dei; quibus etiam promittitur, quod ibunt in uitam aeternam. Porro autem si nos cer
Abbreviated transcription (Latin):
tionem pñtis boni beatior erat pͥmus homo inparadiso. qͣ quilibet
iustus in hac infirmitate mortali. Quãtum aũt ad spem futũi. beati¬
or quilibet in quiblibet cruciatib corporis cui nõ oppiione. s cta
ueritate manifestu ẽ sine fine se hituru om̃i molestia carentem
sccietatem angłoꝵ in participatione sũmi dei quã erat ille hõ sui ca¬
sus incertus in magna illa felicitate paradisi quo circa cui nis¬
lim nõ difficulter oc̾currit utroq cõumcto effici beatitudinẽ. qua
suru nec ulla dubitatione cunctetur nec ullo errore fallatur. Hãc
habere angłos lucis pia fide credimus. Hanc nec añqͣ caderenti
habuisse angłos peccatores qui sua pranitate illa luce prinati it
consequẽti ratione colligimus habuisse tam̃ aliquã ⁊ sinõ pre¬
scitam beatitudinẽ siuĩtam egert. m̃ pec̃cm. profecto credẽdi sũt

Expanded text:
tionem praesentis boni, beatior erat primus homo in paradiso, quam quilibet tionem praesentis boni, beatior erat primus homo in paradiso, quam quilibet iustus in hac infirmitate mortali; quantum autem ad spem futuri, beatior quilibet in quibuslibet cruciatibus corporis, cui non opinione, sed certa ueritate manifestum est, sine fine se habiturum omni molestia carentem societatem angelorum in participatione summi Dei, quam erat ille homo sui casus incertus in magna illa felicitate paradisiiam non difficulter occurrit utroque coniuncto effici beatitudinem, quam  in aeternum esse mansurum nec ulla dubitatione cunctetur nec ullo errore fallatur. Hanc habere angelos lucis pia fide credimus; hanc nec antequam caderent habuisse angelos peccatores, qui sua prauitate illa luce priuati sunt, consequenti ratione colligimus; habuisse tamen aliquam, etsi non praesciam, beatitudinem, si uitam egerunt ante peccatum, profecto credendi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
angustias ut solum deum dicamus btm̃ qui tamen uereita beatus
est̾. ut maior bt̃itudo ẽẽ nõ poss. in eius cõparatione ꝙ angeli beati st̃
sua quadam summa beatitudine quãta ẽẽ mangłis põt. qd ant qͣ tuẽ¬
Nec ip̃os tanctu qd attinet ad rtionalẽ nel intellectualem creatura
cassent. Sum hodie nõ impudenter bt̃os uocemus. quos uidemus
inste ac pie. cum spe future ĩmortalitatis hanc uitam ducere siñ cri¬
mine. uastante conscĩam. facile impetrantes peccatis huiꝰ infĩmita¬
tis diuina mĩam: qui licet de suo perseuerantie premio certi sint. de
ip̃a tam̃ perseuerantia sua. repperiunt᷑ incerti Quis enim hominũ se
mactione. prouectuq iustitie perseuexatuꝵ usq infinem sciat. nisi a¬
liqua reuelatione ab illo fiat certus. qui de hac re iusto latentiq iudi¬
cio nõ om̃s instruit. s neminẽ fallit Quantu itaq ꝑtinet ad delect.i¬

Expanded text:
angustias, ut solum Deum dicamus beatum; qui tamen uere ita beatus angustias, ut solum Deum dicamus beatum; qui tamen uere ita beatus est, ut maior beatitudo esse non possit, in cuius conparatione, quod angeli beati sunt summa quadam sua beatitudine, quanta esse in angelis potest, quid aut quantuNec ipsos tantum, quod attinet ad rationalem vel intellectualem creaturam,cassent; cum hodie non impudenter biuste ac pie cum spe futurae inmortalitatis hanc uitam ducere sine crimine uastante conscientiam, facile inpetrantes peccatis huius infirmitatis diuinam misericordiam. Qui licet de suae perseuerantiae praemio certi sint, de ipsa tamen perseuerantia sua reperiuntur incerti. Quis enim hominum se in actione prouectuque iustitiae perseueraturum usque in finem sciat, nisi aliqua reuelatione ab illo fiat certus, qui de hac re iusto latentique iudicio non omnes instruit, sed neminem fallit? Quantum itaque pertinet ad delecta
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui ꝑpea uere pleneq bt̃i sunt qm̃ nequaquã desua beatitulinis etẽ¬
nitate falluntur. Quomͦ dicturi sumus qñ quidem si equales in ea fuisset
etiam isti meius et̾nitatemansissent pariter bt̃i quia pariter certi Neq
enim sic̃ uita qͣ dincũq fiñt. ita et̾na uita ueraciter dici poterit.si finem
penalis ignis et̾nus. Tam̃ siuere perfectaq btã uita. nõ nisi etna ẽ. nõ
aliud putarent. quia scientes timor nescientes error beatos ẽẽ utiq non
sinebat. Si aũt hoc ita nesciebant ut falsis incerti sue nõ fiderent. s ult
sempit̾nu an qñq finem ħiturũ ẽẽt bonu suu in nentram partem
firma assentione ferrentur. ip̃a de tanta felicitate cũctatio eam beate
uite plenitudine quam in sanctis angelis ẽẽ credimus nõ habebat
Neq enim btẽ uite uocabulu ita cõtrãimus ad quasclam sigͥficatioĩ

Expanded text:
illis, qui propterea uere pleneque beati sunt, quoniam nequaquam de suae beatitudinis aeterillis, qui propterea uere pleneque beati sunt, quoniam nequaquam de suae beatitudinis aeternitate falluntur, quo modo dicturi sumus? quando quidem si aequales in ea fuissent, etiam isti in eius aeternitate mansissent pariter beati, quia pariter certi. Neque enim sicut uita, quamdiucumque fuerit, ita aeterna uita ueraciter dici poterit, si finem poenalis ignis aeternus: tamen si uere perfecteque beata uita non nisi aeterna est, non aliud putarent; quia scientes timor, nescientes error beatos esse utique non sinebat. Si autem hoc ita nesciebant, ut falsis incertisue non fiderent, sed utrum sempiternum an quandoque finem habiturum esset bonum suum, in neutram partem firma adsensione ferrentur: ipsa de tanta felicitate cunctatio eam beatae uitae plenitudinem, quam in sanctis angelis esse credimus, non habebat. Neque enim beatae uitae uocabulum ita contrahimus ad quasdam significationis
Abbreviated transcription (Latin):
que pripam facte sunt. qm ds nõ aliquid nesciens fec̃. qd nec de quola xet
homine artitice recte dici põt Poro si sciens fecit oymia ea utiq fec̃ qure
nonemt. Etquo occurrit mimo qddam mirũ ⁊ tam̃ ueru wiste mũdũ¬
nta sit nullomodo quidem ẜm spatium aliquid tp̃is prius erãt erant¬
ip̃s ul tenebre quos angłos dicimus s simul ut fã sunt. lux facti sut:
Ron tam̃ tantum ita creati. ut quomodo ẽẽnt ⁊ quoqͦmͦ uiuerẽt. s etiã
S hac illuminatione au̾si quidam angeli ñ. cellentiam sapientis beateq
uite que proculdubio nõ nisi eterna est et̾nitatisq sue certa aq secura.
s rationalem uitam licet insipientẽ sic hñt ut eam nõ possĩt amictere ⁊
nec siuelint. quatenus aũt anteq̃ peccassent. illius sapientie fi̾int parti¬
cipes definire quis põt. In eius tamen participatione equales fuisse isto

Expanded text:
quae. per ipsam factae sunt. Quoniam Deus non aliquid nesciens fecit, quod nec de quolibet quae. per ipsam factae sunt. Quoniam Deus non aliquid nesciens fecit, quod nec de quolibet homine artifice recte dici potest; porro si sciens fecit omnia, ea utique fecit quae nouerat. Ex quo occurrit animo quiddam mirum, sed tamen uerum, quodita sint, nullo modo quidem secundum spatium aliquod temporis prius erant spiritus illi tenebrae, quos angelos dicimus; sed simul ut facti sunt, lux facti sunt; non tamen tantum ita creati, ut quoquo modo essent et quoquo modo uiuerent; sed etiam c inluminatione auersi quidam angeli non obtinuerunt excellentiam sapientis beataeque uitae. quae procul dubio non nisi aeterna est aeternitatisque suae certa adque secura; sed rationalem uitam licet insipientem sic habent, ut eam non possint amittere, nec si uelint. Quatenus autem, antequam peccassent, illius sapientiae fuerint participes, definire quis potest? In eius tamen participatione aequales fuisse istos