comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sdcommunẽ. liber tatẽ in crucem egisti a facultatib deomenes
huius lbidim pec aduer sari poterit. nec audebit erae eniui
ontrario cicero misericordã mou& cemdict foratos &con¬
mosos &e se aerter i psos morti offerentes ser uaricupimuse
run quaenos magis misor & qui nostrã misericor dũ noure¬
quir ane Itemi acontrario siqui deos colunt laudantare Sacr¬
ur que n disust apari quiparentes conteminit. & deior uegl¬
at a consequenti quisemol deliquid. Semper maiora contur
Nropuss ursti uteitero de antonio auinculũ siũ scolmraetar
esso fatobiti poena ad foctũ quierebatur Aminorisa dr¬
iis Ser uime hercule mei sisto pacto metuerent. Quote me¬
tiut omiies ciuestui. Domummeam relinquendã putarom
Tatibiurbem nonarbitraris. amaiore aominis. Quo ne que
atheoien sum gloriosis simȩ classes cum mari plurimum pore¬

Expanded text:
sed communem libertatem in crucem egisti». A facultatibus: «Cleomenes sed communem libertatem in crucem egisti». A facultatibus: «Cleomenes huius libidini nec adversari poterat nec audebat; erat enim contrario Cicero misericordiam movet, cum dicit: «Fortis et animosos et se acriter ipsos morti offerentes servari cupimus, eorumque nos magis miseret, qui nostram misericordiam non requirunt». Item a contrario: 'Si qui deos colunt laudantur, sacrilegi puniendi sunt'. A pari: 'qui parentes contemnit, et deos neglegit'. A consequenti: 'qui semel deliquit, semper maiora conatur?' A repugnanti, ut Cicero de Antonio: «Avunculum suum sceleratum esse fatebatur: poena adfectum querebatur». A minori ad maius: «Servi, mehercule, mei si me isto pacto metuerent, quo te metuunt omnes cives tui, domum meam relinquendam putarem: tu tibi urbem non arbitraris?». A maiore ad minus: «Quo neque Atheniensium gloriosissimae classes, cum mari plurimum pote
Abbreviated transcription (Latin):
na illud conside randũ est. ut cum aliqua res natura sui grauis fu¬
erit Ipsa tantum sola iauidiam moue amus ne aliquas rationes ali¬
as ad ferendo res quaeperse grauis est dubia uideatur quae non¬
nũquã sola repetitioñ augetur. ut illudest matrẽ tuã ceci
apersona dum quaeror magis er̃s iugulatũ a causa dũofficio
inrem p̃ iungitur: Aloco eum dico In foro atem pore cũ dico
luice palam : A signis. ut cicero te pr&̧ore siculimilites palmarũ
stirpib piratae siculo frumento aebantur. a toto ad partes
puida facta est rem publicam uniuer sam partis & ad pastes
descendit : Templad deorũ inmortaliũ tecta urbis uitã omini¬
im ciuum i talicm totã ad exitiũ & uastitatẽ uocas aperte ad
tetũ ubiumus puta ciuilis laesus tota res publica lae sadicatur
ut est pontu hoc locogauium. Non umũ hominẽ. nestioquem.

Expanded text:
nia illud considerandum est, ut cum aliqua res natura sui gravis funia illud considerandum est, ut cum aliqua res natura sui gravis fuerit, ipsa tantum sola invidiam moveamus, ne aliquas rationes alias adferendo res, quae per se gravis est, dubia videatur, quae nonnumquam sola repetitione augetur, ut illud est: 'Matrem tuam maA persona dum queror magistratum esse iugulatum. A causa, dum officio in rem publicam fungitur. A loco, cum dico 'in foro'. A tempore, cum dico 'luce, palam'. A signis, ut Cicero: «Te praetore Siculi milites palmarum stirpibus, piratae Siculo frumento alebantur». A toto ad partes invidia facta est: «Rem publicam universam petis» et ad partes descendit «templa deorum immortalium, tecta urbis, vitam omnium civium, Italiam totam ad exitium et vastitatem vocas». A parte ad totum, ut, ubi unus puta civis laesus, tota res publica laesa dicatur, ut est: «Non tu hoc loco Gavium, non unum hominem nescio quem,
Abbreviated transcription (Latin):
tor carceris carnifex p̃ñ. mors terror que sotiorum Iter
romseri cordiam redt tor uitã liberum sed mortis celeritatẽ
prartior edimnere cogebantur parentes. Rur sim edũ mou&
Laetaristu inomnium gemitu & trium phas. Metum quoque
misc& quo confugient sotii ad fectus Tunc ma iorem gratun
habent siexhis moueant quae lam prebata sunt. adfectus ex his
tralitor are Apersona A causa Aloco a tempere. Asignis
a facultatibus, Atoto Adpastes, Ad partibus Ad totum acontra¬
no aminori amaius A maiori adminus adsimili &abarba¬
ci gentibus & abestis & iia nimalibus ducitur & deceteris locis
sode & argumexta sumatur Necte moueat quodhino & argu¬
mexta duci superaret tulorim. Si quidem illa omnino circũ stan¬
ta Ucede ad conuincendũ reum argumexeta sumuntur Itide &iã
post quã crimex probaueris ad fectus commouentur Aate om¬

Expanded text:
itor carceris, carnifex praetoris, mors terrorque sociorum». Item itor carceris, carnifex praetoris, mors terrorque sociorum». Item ad misericordiam redit: «Non vitam liberum, sed mortis celeritatem pretio redimere cogebantur parentes». Rursum odium movet: «Laetaris tu in omnium gemitu et triumphas». Metum quoque miscet: «quo confugient socii?». Affectus tunc maiorem gratiam habent, si ex iis moveantur, quae iam probata sunt. Affectus ex his trahitur: a re, a persona, a causa, a loco, a tempore, a signis, a facultatibus, a toto ad partes, a partibus ad totum, a contrario, a minori ad maius, a maiori ad minus, a simili, et a barbaris gentibus et a bestiis et inanimalibus: ducitur et de ceteris locis, unde et argumenta sumuntur. Nec te moveat, quod hinc et argumenta duci supra rettulerim, si quidem de illa omni circumstantia, unde ad convincendum reum argumenta sumuntur, inde etiam, postquam crimen probaveris, affectus commoventur. Ante om
Abbreviated transcription (Latin):
stimationem iudiciorum am̃issam. redre in gratiam cum pir
ose iudieaueritis : Auc toritas ea quae in uobis remanere deba ho¬
rebticontra dicenda erunt. Ne specie mise rationis Nelra deda¬
cantr a fide : Aut de odio ut cicero procaclio Cũdicit io quodeã
odium sit i cius tũ uocatis uel deliuore. agere tamquã apud nab¬
uolos detimore loqui Tamquã apud timidos despecum uana
scer sollicitare iudices uellint : Ad fectus sibi aliquotiens uicin sunto
utcũmsericordia mouetur statim & odium concitecur. Aut abi
utruque non est alterũ tamer commouetur. Aut liuor excitato
sitamer appareat : Aut spe animus iudicis sollicitabitur. quita¬
mex ad fectus certam sedem non habent Nã ꝑ totã orationẽ seo¬
gedisant Cicero misericordam mou&: cũ ait patres hi quos
uidetis lacebant Iolimine matres quae misere ꝑ noc tabant
adhostium carceris adiram redit. Dum subict ad orat. Ian¬

Expanded text:
istimationem iudiciorum amissam, redire in gratiam cum popuistimationem iudiciorum amissam, redire in gratiam cum popuiose iudicaveritis, auctoritas ea, quae in vobis remanere debet, haerebit». Contra dicenda erunt, ne specie miserationis, ne ira deducantur a fide aut de odio, ut Cicero pro Caelio, cum dicit: «In quoddam odium sit iniustum vocatus», vel de livore agere tamquam apud malevolos, de timore loqui tamquam apud timidos, de spe, cum vana spe sollecitare iudices velint. Affectus sibi aliquotiens vicini sunt, ut, cum misericordia movetur, statim et odium concitatur; aut ubi utrumque non est, alterum tamen commovetur; aut livor excitatur, si tamen appareat, aut spe animus iudicis sollicitabitur: qui tamen affectus certam sedem non habent; nam per totam orationem spargendi sunt. Cicero misericordiam movet, cum dicit: «Patres, hi, quos videtis, iacebant in limine, matresque miserae pernoctabant ad ostium carceris». Ad iram redit, dum subicit: «Aderat ian
Abbreviated transcription (Latin):
torem Nor adulterum. & ex pugna torem pudicitiae & reliqua
quod la principiis saepius haritatur misericor diam uouemus
siabhis ros in pugnari dicimus. quorum auxilio tutiesse debere¬
ns Vt cicero pro oppio uel cum alicuius cala mitates comme¬
moramus. Cum magnitudinem periculi ostendimus Sicuti pro
cor nelio cicero liuorem autem simul cum odio ut caluus haua¬
tinium cumdicit hominẽ irãe ciutatis auda cissine defactione
diuitem sordidũ maledictũ accuso Nã & diutiae defactio ñ
quaesitae Interpositae sunt ut his iudices iuiderent. metum
facere cicero temptat inuerreni cum ait quis hoc non pers
cio contentus fuerit & quae se quuntur Nonest in quid lithoe
peccandi locus iudices confirmat erum alis iudicibus domnari
uerrem & senatum iudicandi potestatem amis surũ Ad spem
redit i codem loco Ad duxierũ hominem ire conciliars ex¬

Expanded text:
torem, non adulterum, sed expugnatorem pudicitiae» et reliqua, torem, non adulterum, sed expugnatorem pudicitiae» et reliqua, quod in principiis saepius inritatur. Misericordiam movemus, si ab iis nos inpugnari dicimus, quorum auxilio tuti esse deberemus, ut Cicero pro Oppio; vel cum alicuius calamitates commemoramus, cum magnitudinem periculi ostendimus, sicuti pro Cornelio Cicero. Livorem autem simul cum odio, ut Calvus in Vatinium, cum dicit: «Hominem nostrae civitatis audacissimum, de factione divitem, sordidum, maledicum accuso». Nam et divitiae de factione quaesitae interpositae sunt, ut his iudices inviderent. Metum facere Cicero temptat in Verrem, cum ait: «Quis hoc non perspcio contentus fuerit?» et quae secuntur: «Non est» inquit «in hoc peccandi locus, iudices» confirmat enim aliis iudicibus damnatum iri Verrem et senatum iudicandi potestatem amissurum. Ad spem redit in eodem loco: «Adduxi enim hominem, in quo reconciliare ex
Abbreviated transcription (Latin):
sensibus & omnia quae secuntur ego sicut argumentatio
illa melior erit quae moralis fuerit sic perorationes ad¬
fectu funt meliores. Cicero sane per omnẽ orationẽ ad¬
fectum inserit. Nam odio clodi iudices turbate . uer surum
fuisse rempublicam sed prius milone qui obstabat occiso
Ad fectus namq hi sunt . Ira odium misericordia Liuor
metus spes odium sine ira exante actae uitae. facino¬
ribus colligitur. Quorũ commemoratio ad hoc ft in iuditio
ponuit ex inde nascicausa uideatur. sed ut odiosa uita homins con¬
probetur. Ut cicero quiflagitia clodi superioris uitae retexut
Cuis ne fandũ inquid ad ulterium hpului naribus sane tis sime femi¬
ns con prachenderunt cum cuius supplicio senatis solem nes role¬
pones expiandas sac pecen suit eum quem cum so roreger ma¬
n pefandim stu prum fecisse & quae sequuintur Iram cum edo
cum multa crimina congerimus. Vt cicero non furem sederep¬

Expanded text:
sensibus?» et omnia quae secuntur. Ergo sicut argumentatio sensibus?» et omnia quae secuntur. Ergo sicut argumentatio illa melior erit, quae moralis fuerit, sic perorationes affectu fiunt meliores. Cicero sane per omnem orationem affectum inserit. Nam odio Clodii iudices turbat, eversurum fuisse rem publicam, sed prius Milone, qui obstabat, occiso. Affectus namque hi sunt: ira, odium, misericordia, livor, metus, spes. Odium sine ira ex ante actae vitae facinoribus colligitur, quorum commemoratio ad hoc fit in iudicio, non ut exinde nasci causa videatur, sed ut odiosa vita hominis comprobetur, ut Cicero, qui flagitia Clodii superioris vitae retexuit. «Cuius nefandum» inquit «adulterium in pulvinaribus sanctissimae feminae comprehenderunt, eum, cuius supplicio senatus sollemnes religiones expiandas saepe censuit, eum, quem cum sorore germana nefandum stuprum fecisse» et quae secuntur. Iram cum odio, cum multa crimina congerimus, ut Cicero: «non furem, sed erep
Abbreviated transcription (Latin):
or ratȩ. feonmetũ aliquo ad fecti sed satietate. exelerunt ⁊¬
& reliqua plerique nuda argumeneta posuerunt ad fectus uero
ꝑ orationibus hoc est epilogis reseruarunt. Scire autem nos
debemus ad fectus qui ex questionib nascuntur. statim ut pro¬
positioni res ponsuri sumus esse reddendos. Alibienĩ quã ubima¬
tisunt inter pomi uel augeri non possunt. Vt est adua dimonum
nonuenit quintius & statim interponit ad fectũ ante quã ques¬
tioni res pondeat sires ista itoquid grauissima sua sponte ui¬
deretur tamen necessitudinis nomine leuaretur & reli¬
qua talia sunt. Ad fectus autem quide omnicausa nascuntur
per orationib: reser uabuntur Omnis pene argumenta¬
tio moralem disputationem recipit sed non omnis ad fectũ
mnoralis argumenitatio denatura hominũ uel morum con¬
suetudine ductur: Ut cicero hic ego dubitem In eamdis pita¬
tionem̃ ingredi quae ducatur ex natura hominũ at qr omnũ

Expanded text:
«piratae non metu aliquo adfecti, sed satietate exierunt» et «piratae non metu aliquo adfecti, sed satietate exierunt» et reliqua. Plerique nuda argumenta posuerunt, affectus vero perorationibus, hoc est epilogis reservarunt. Scire autem nos debemus, affectus, qui ex quaestionibus nascuntur, statim ut propositioni responsuri sumus, esse reddendos: alibi enim quam ubi nati sunt, interponi vel augeri non possunt, ut est: «Ad vadimonium non venit Quinctius» et statim interponit affectum, antequam quaestioni respondeat: «Si res ista» inquit «gravissima sua sponte videretur, tamen necessitudinis nomine levaretur» et reliqua talia sunt. Affectus autem, qui de omni causa nascuntur, perorationibus reservabuntur. Omnis paene argumentatio moralem disputationem recipit, sed non omnis affectum. Moralis argumentatio de natura hominum vel morum consuetudine ducitur, ut Cicero: «Hic ego dubitem in eam disputationem ingredi, quae ducatur ex natura hominum atque omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ad fectus obtulerint. statim ihater ponendisunt. Neque etuim
posint simul omines post narrationẽ redd ut est praedonũ
dñs hera cles repente praeter spem cdlassem pulchertima
st Ac mox inter ponit ad fectum. Otempus m̃iseram dt que
acerium prountiao siciliae occa sum Ilum mulris lta pocen¬
tibus cala mitosim aõ parrationem redit adfertur. in quid nos¬
te intem pesta grauis huius cemalinuntius. Sirra cusas tursu
du narrat ex cedit. & uo neque. at he nien sium an quid glorio sisa¬
simne dasses cum ari plurimam potertant & reliqua feur sir
adn arratignora redt eo ne inquid p̃rrata penetrab:t.&uo su¬
mut adque adisfecͥ ũ in mode alatere. sed etatergo mndgntr̃ pelt¬
tem̃ umbis relinquebat. Rur simi ex cẽditi si cuos pemolites
a rãtorã Nolberos quorũ patres tantũ labore suo fruen enti
aedito spectaculum miserũ at que acer iars iudbruosse lrdis
goriam adnarrationem redit. Poseea qua eperta snquid

Expanded text:
affectus obtulerint, statim interponendi sunt. Neque enim affectus obtulerint, statim interponendi sunt. Neque enim possunt simul omnes post narrationem reddi, ut est: «Praedonum dux Heracleo repente praeter spem classem pulcherrimamsit». Ac mox interponit affectum «o tempus miserum atque acerbum provinciae Siciliae! O casum illum multis innocentibus calamitosum!» Ad narrationem redit: «Adfertur» inquit «nocte intempesta gravis huiusce mali nuntius Syracusas». Rursum, dum narrat, excedit: «quo neque Atheniensium» inquit «gloriosissimae classes, cum mari plurimum poterant», et reliqua. Rursum ad narrationem redit «eone» inquit «pirata penetravit? Quo simulatque adisset, non modo a latere, sed et a tergo magnam partem urbis relinquebat». Rursum excedit: «Siculosne milites, aratorumne liberos, quorum patres tantum labore suo frumenti exxcedit: «O spectaculum miserum atque acerbum! Ludibrio esse urbis gloriam!» Ad narrationem redit: «Posteaquam e portu» inquit
Abbreviated transcription (Latin):
lgit quod sibona publi quinti possiderer possidere. Omnis eo
iure deberes : Aosi factũ aduer sarii tuto de finire nequi ueris
& uerborum tuorũ laqueos infirmare posse conspexeris
rem ipsam tamquam indignã iudicide monstrabis flotru
Inqualitate per coniuncturam quaeritur qualesit hoc est
aro ad fectus narrationibus : inter ponuntur. Quia non
nisi gra uium causerum sunt. Sedubi in seri possunt inagnũ
pondus rebus ad commnodant: Cumuero aliquem ad fectũ hocs
est aut inuidiam aut miseri cordiam uel quid simile commoue¬
mus formam uel speciem narrationis excedere non debemus
Sed a ffectus quiin narratione latebit eadem ex plicita red¬
dendus erit ad que ex sequendus. euenit ut sit narratio quas incor
se locos communes patiatur. quos &i amꝰ ad feteus locamus qui
nonerunt luultimum hoc est post narrationẽ differendi sed
haeo naꝑratio grauis simi craminis erui. Itq̃ua cũm se primum

Expanded text:
ligit «quod si bona Publi Quincti possideres, possidere omnia eo ligit «quod si bona Publi Quincti possideres, possidere omnia eo iure deberes». At si factum adversarii tuto definire nequiveris et verborum tuorum laqueos infirmari posse conspexeris, rem ipsam tamquam indignam iudici demonstrabis. qualitate per coniecturam quaeritur quale sit, hoc est, utrum aro affectus narrationibus interponuntur, quia non nisi gravium causarum sunt sed ubi inseri possunt, magnum pondus rebus accomodant. Cum vero aliquem affectum, hoc est aut invidiam aut misericordiam vel quid simile commovemus, formam vel speciem narrationis excedere non debemus, sed affectus qui in narratione latebit, eadem explicita reddendus erit atque exsequendus. Evenit ut sit narratio, quae inter se locos communes patiatur quos etiam affectus vocamus: qui non erunt in ultimum, hoc est post narrationem differendi, sed haec narratio gravissimi criminis erit, in qua cum se primum
Abbreviated transcription (Latin):
tur post suam definitionem acsiueram ponere quae multa
argumentatione & exemplis similibus confirmabitur De¬
inde suscepti factũ ab ipsa definitione dissimiliesse ostendere
postlocum cõmunẽ subicere ꝑquẽ indignabimur accusatorẽ
Non res solum sed & uerba inpericulum in nocentes conuerte¬
re. Siccicero proquintio aduersarii definitionẽ ex opini¬
one hominũ reprehendit si quid unũ aliquem fundũ qua uis
ratione possideat Ipsum autem dominũ patiatur : Cetera pra¬
dia tenere his in quid ut opinor praedium nonbona uide adur
alterius possidere & ponit definitionẽ suã. Quid est inquid pos¬
sidere Nimirum in possessione esse earum rerum quae possũ
eotom pore possideri probat neuium nonbonas & praediũ posse¬
disse cum domus erat inquid romae serui in ipsa gallia priua¬
ta publiquinti praedia quae ñumꝰ quã ausus es possidere. & col¬

Expanded text:
tur: post suam definitionem, ac si veram, ponere, quae multa tur: post suam definitionem, ac si veram, ponere, quae multa argumentatione et exemplis similibus confirmabitur: deinde suscepti factum ab ipsa definitione dissimile esse ostendere, post locum communem subicere, per quem indignabimur accusatorem non res solum, sed et verba in periculum innocentis convertere. Sic Cicero pro Quinctio adversarii definitionem ex opinione hominum reprehendit: «Si qui unum aliquem fundum quavis ratione possideat, ipsum autem dominum patiatur cetera praedia tenere, is» inquit «ut opinor, praedium, non bona videatur alterius possidere». Et ponit definitionem suam: «Quid est» inquit «possidere? Nimirum in possessione esse earum rerum, quae possunt eo tempore possideri». Probat Naevium non bona, sed praedium possedisse: «Cum domus erat» inquit «Romae, servi, in ipsa Gallia privata Publi Quincti praedia, quae numquam ausus es possidere»; et col
Abbreviated transcription (Latin):
Nam primus locus accusatoris est. Cumde ui nominis quaeritur
ut st geueralis eius definitio breuis & a pesta & exopimone
hominum ducta hoc modo maiestatem minuere est. De digni¬
tate aut potestate populi romani aliquid de rogare. Quae defi¬
nitio ut uera probetur multis argumentis aut rebus uol ex¬
im plis similibus confirmabitur. Post speciatim factũ eius
quae causabitur describendo sub lungere. Vt id quod reum fe¬
cisse arguis simile sit adid quod supra defimeris. ergo gene¬
ralis definitio erit maiestatẽ minuere est. Dedignitate aut
potestate populi romani aliquid derogare species criminis
erit ostendere. Quid aduer sarius specialiter fecerit uel dixe¬
rit ut probetur maiestas inminuta post loco communi confir¬
mare per quem facti a trocitas cum indignatione augetur
Defensoris autẽ locus est aduer sarii definitionẽ prius la¬
firmare si falsa exopimone hominũ aut ioutilis monstrabi¬

Expanded text:
Nam primus locus accusatoris est, cum de vi nominis quaeritur, Nam primus locus accusatoris est, cum de vi nominis quaeritur, ut sit generalis eius definitio brevis et aperta et ex opinione hominum ducta, hoc modo: «Maiestatem minuere est de dignitate aut potestate populi Romani aliquid derogare». Quae definitio ut vera probetur, multis argumentis aut rebus vel exemplis similibus confirmabitur: post speciatim factum eius qui accusabitur describendo subiunge ut id quod reum fecisse arguis, simile sit ad id quod supra definieris. Ergo generalis definitio erit: «maiestatem minuere est de dignitate aut potestate populi Romani aliquid derogare». Species criminis erit ostendere, quid adversarius specialiter fecerit vel dixerit, ut probetur maiestas imminuta: post loco communi confirmare, per quem facti atrocitas cum indignatione augetur. Defensoris autem locus est, adversarii definitionem prius infirmare si falsa ex opinione hominum aut inutilis monstrabi
Abbreviated transcription (Latin):
Questiones ut est. cum igitur de furto qua ereretur. & deeo
furto quodille sine contro uersia fecerat. Cum ille deeo quod¬
non quaerebatur. Verbum nullum fecit. De ueneno statim
uenit index addine am matrem Neque obscurus. Neque incer¬
tus Fama uel opinio ut cicero opinio fuit duplex una Non
ab horrens abstatu natura que rerum et rei argumextorũ
omnium enumerationẽ aduestite studiosam uideri quando
quidem In his plus ingeniiuis dominetur : Arsque ipsam magis
ab natura profecta dicatur. Sed nec quis quã aestim & argu¬
mentis numerum prae finitum. Si quidem tanta esse possum
quanta orator intento acriter ingenio reperire ualuerit
Nontamen omne genus causarumomnia argum enta haba
Nam quid opus est. illic de causa disputare ubinon appar&
aut de persona aduer sarii aliquid dicere cũ integra sit
PEFINE
⁊ finitiuo statu quaeritur. ansit. puta inminita maiestas

Expanded text:
Quaestiones, ut est: «Cum igitur de furto quaereretur et de eo Quaestiones, ut est: «Cum igitur de furto quaereretur et de eo furto, quod ille sine controversia fecerat, cum ille de eo, quod quaerebatur, verbum nullum fecisset de veneno statim Venit index ad Dineam matrem neque obscurus neque incertus». Fama vel opinio, ut Cicero: «Opinio fuit duplex, una non abhorrens ab statu naturaque rerum» et reliqua. Argumentorum omnium enumerationem advertite studiosam videri, quando quidem in his plus ingenii vis dominetur arsque ipsa magis ab natura profecta dicatur. Sed nec quisquam existimet argumentis numerum praefinitum, si quidem tanta esse possunt, quanta orator intento acriter ingenio reperire valuerit. Non tamen omne genus causarum omnia argumenta habet. Nam quid opus est illic de causa disputare, ubi non apparet, aut de persona adversarii aliquid dicere, cum integra sit? DE FINE In finitivo statu quaeritur an sit, puta imminuta maiestas.
Abbreviated transcription (Latin):
tuis erat ex appennino deduxerat & reliqua aueri simili quid qđ
caput est audaciae iudices. Quis ignorat maximam in lecobrã
esse peccandi inpunitatis spem & reliqua Asignis quae causi
antecedunt instrumentum iter & similia simul sunt pugna
clamor & similia sequuntur . Vt in uene ficio liuor & tumor
incaede uulnus & sanguis auditiones ut tullius uos ex m̃fa¬
bonio Audistis clodium sibidixisse et auditis uiuo clodio pe¬
riturum milonem Dost diem testum gesta res est quam
dixerat. cum ille non dibitaret aperire quid cogitaret
uos potestis dibitaren quid fecerit sus pitiones ut pros cauro
quae quidem suspitio ualuit &iam obhanc causam quod cumago¬
rent parent alia norenses & reliqua spolia. Ut est illud ille
deos deorum spoliis ornare noluit. hic or namenta miner¬
uae uirginis in mere triciam domum transtulit & similia

Expanded text:
tus erat, ex Appennino deduxerat», et reliqua. A verisimili: «Quid? Quod tus erat, ex Appennino deduxerat», et reliqua. A verisimili: «Quid? Quod caput est audaciae, iudices, quis ignorat maximam inlecebram esse peccandi impunitatis spem?» et reliqua. A signis, quae causam antecedunt, instrumentum, iter et similia. Simul sunt, ut in pugna clamor et similia; sequuntur, ut in veneficio livor et tumor, in caede vulnus et sanguis. Auditiones, ut Tullius: «Vos ex M. Favonio audistis Clodium sibi dixisse, et audistis vivo Clodio periturum Milonem: post diem tertium gesta res est, quam dixerat. Cum ille non dubitarit aperire, quid cogitaret, vos potestis dubitare, quid fecerit?». Suspiciones, ut pro Scauro: «Quae quidem suspicio valuit etiam ob hanc causam, quod cum agerent parentalia Norenses», et reliqua. Spolia, ut est illud: «Ille deus deorum spoliis ornare noluit; hic ornamenta Minervae virginis in meretriciam domum transtulit», et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
tatus tressunt ubi quo date factum obicitur Negas con¬
iectura est Ubi quod ate factum fateris & negas eam
uim nominis habere quã aduersarius criminatur finis est
Aut sine quae de facto neque de nomine ambigitur sediure
Ipconiecturalibus causis hinc argumenta sumuntur A perso¬
nis causis facultatibus uerisimilibus signis signum causam
aut ante cedit : Aut in eadem est . Aut sequitur : Item proferun¬
tir auditiones suspitiones spolia quaestiones indices fama
uel opiniones & multa similia quae rerum uarietas submi¬
nistrat Aper sonã ut cicero produentio cumes set in quid egens
simptuosus Audax callidus per fidiosus adomnemin alitiã
& fraudem̃ uersare mentem suam coepit a causa satis Nelgi¬
turcernitis quibus ille mercedibus quibus e molumentis
Quibus pracpois iacitatus & cetera A facultatibus ut tullius
seruos agrestis & barbaros quibus siluas publicas depopula¬

Expanded text:
tatus tres sunt. Vbi, quod a te factum obicitur, negas, coniectura est: ubi, quod a te factum, fateris, sed negas eam vim nominis habere, quam adversarius criminatur, finis est: at si neque de facto neque de nomine ambigitur, sed iure . DE CONIECTVRA In coniecturalibus causis hinc argumenta sumuntur: a personis, causis, facultatibus, verisimilibus, signis. Signum causam aut antecedit aut in eadem est aut sequitur. Item proferuntur auditiones, suspiciones, spolia, quaestiones, indices, fama vel opiniones et multa similia, quae rerum varietas subministrat. A persona, ut Cicero pro Cluentio: «Cum esset», inquit, «egens, sumptuosus, audax, callidus, perfidiosus, ad omnem malitiam et fraudem versare mentem suam coepit». A causa «Satisne igitur cernitis, quibus ille mercedibus, quibus emolumentis, quibus praemiis incitatus» et cetera. A facultatibus, ut Tullius: «Servos agrestes et barbaros, quibus silvas publicas depopula
Abbreviated transcription (Latin):
ITT GRAM MATICA
rammatica alitteris Nomen accepit. Sicut
Quocabuli ipsius deriuatus sonus ostendit : quas primus
omnium cadmus : sed ecimtantũ legitur inuenisse easq:
grecis studiosissimas tradens reliqu& ipsiuiuacitate axi¬
mi. Suppleuerunt: de quarũ formulis atq uirtutibus
helenus & priscianus suptiliter antico sermone loquu¬
tisunt : Grammaticauero est peritia pulchrẽelo quendi
sine uitio dictionẽ ꝓsalem ietricãq componere : finis
uero elimatȩ locutionis uel scripturae incul pabili placere
peritia : sed quã uis auc tores temporũ superaorũ de aste
gram matica ordine diuerso tractauerint suisq saeculis honoris
decus habuerint : ut palemon phocas probus & censorinus nobis
tamen placet in mediũ donatũ deducere qui & pueris specialiter
aptus & tironib: probatur accomodus : cuius gemina cõmenta
reliquimus ut supra quod ipse latinus est : fiat clarior duplici¬
ter explanatus :¬

Expanded text:
 GRAMMATICA Grammatica a litteris nomen accepit, sicut uocabuli ipsius deriuatus sonus ostendit. Quas primus omnium Cadmus sedecim tantum legitur inuenisse, eas Graecis studiosissimis tradens; reliquas ipsi uiuacitate animi suppleuerunt. De quarum Helenus atque Priscianus subtiliter Attico sermone locuti sunt. Grammatica vero est peritia pulchre loquendi sine vitio dictionem prosalem metricamque componere. Finis vero elimatae locutionis vel scripturae, inculpabili placere peritia. Sed quamvis auctores superiorum temporum de arte grammatica ordine diverso tractaverint, suisque saeculis honoris decus habuerint, ut Palaemon, Phocas, Probus et Censorinus, nobis tamen placet in medium Donatum deducere, qui et pueris specialiter aptus, et tironibus probatur accommodus. Cujus gemina commenta reliquimus, ut supra quod ipse planus  ms. Sanger., Latinus est, fiat clarior dupliciter explanatus
Abbreviated transcription (Latin):
nam Memento tamen non. ante tibihaec esse compendia
relegenda. Quam ingenium tuum multa actulliana aste
sub egeris.
ratoriis artibus nemo instrui potest. pisicui in¬
genium & frequens studium est primum animisit
oportet quaedam naturalis aduidenda se discendas que
res potentia Num uox latus decor ualetudo fruga¬
litas Laboris patientia Necessaria de inde orationũ
frequens lectio ẽ quae nos exemplo conform&. Neq
earum modo sed & historiarum & carminum. Ex quib
compositio dicendi. Non in totum trahenda est. Nam per
lectiones sapientium praecepta nos cuntur. Sine quib
nihil subtile neque magni ficum cogitari potest . Iuris
uero ciuilis neque omittendum studium .ẽ. Nec paenitus
ad petendum Nam nec rudis esse deb& orator. & si se
multum iuris scientiae dederit plurimũ. Decultu

Expanded text:
nam. Memento tamen non ante tibi haec esse compendia nam. Memento tamen non ante tibi haec esse compendia relegenda quam ingenium tuum multa ac Tulliana arte subegeris. Oratoriis artibus nemo instrui potest, nisi cui ingenium et frequens studium est. Primum animi sit oportet quaedam naturalis ad videndas ediscendasque res potentia: tum vox, latus, decor, valetudo, frugalitas, laboris patientia. Necessaria deinde orationum frequens lectio est, quae nos exemplo conformet, neque earum modo, sed et historiarum et carminum, ex quibus compositio dicendi non in totum trahenda est. Nam per lectiones sapientium praecepta noscuntur, sine quibus nihil subtile neque magnificum cogitari potest. Iuris vero civilis neque omittendum studium est nec penitus adpetendum; nam nec rudis esse debet orator, et si se multum iuris scientiae dederit, plurimum de cultu
Abbreviated transcription (Latin):
orsitan me usur patoremar dui operis atouo in¬
riti laboris desideri fatere quod hunc libellum attede aste
dicendi scriptum miserim cum possis aduestere. Nihil me
rethorum praeceptis adiunxisse. Sed quae in ipsis sparsim
legeram inquas dam sermonis angustias coartasse. De¬
nique si haec quis quam digna aestim&. quae inmanus sumat
repperi& ea me de ueteribus per strinxisse. Quibus coti¬
die ad forensem campum aduliscentia inibuta proludit.
Quorum si notauis ẽ siluiscentium uidelic& praeceptorũ
uidericerte possum plura his ademisse quam adde disse.
Namque ueteres ita nobis dicendi prae cepta reliquerunt
Vt &iam sui nominis sempiternam memoriam propagarent
ego non ullius fame cupidus. sed in mensi laboris molestiam
considerans Certus tibi ad compendium grmnasii forensis
tramites constitui. quos ad memoriam reparandaom facile
lectione percurrens Ad uerti praeterea uidero quid ceteri
sentiant obessedicentibus . Re thoricae astis nimiam discipli¬

Expanded text:
orsitan me usurpatorem ardui operis atque inriti laboris, Desideri, fateare, quod hunc libellum ad te de arte dicendi scriptum miserim, cum possis advertere nihil me rhetorum praeceptis adiunxisse, sed quae in ipsis sparsim legeram, in quasdam sermonis angustias coartasse. Denique si haec quisquam digna existimet quae in manus sumat, reperiet ea me de veteribus perstrinxisse, quibus cotidie ad forensem campum adulescentia inbuta proludit. Quorum si nota vis est, silvescentium videlicet praeceptorum, videri certe possum plura his ademisse quam addidisse: namque veteres ita nobis dicendi praecepta reliquerunt, ut etiam sui nominis sempiternam memoriam propagarent. Ego, non ullius famae cupidus, sed immensi laboris molestiam considerans, certos tibi ad compendium gymnasii forensis tramites constitui, quos ad memoriam reparandam facili lectione percurreres. Adverti praeterea - videro quid ceteri sentiant - obesse dicentibus rhetoricae artis nimiam discipli
Abbreviated transcription (Latin):
res filiũ patri eẽ dissimilẽ. Panimũ
ingͣtũ. Similitudinẽ dei qͣm tu ipse
sumpsisti benefactorẽ tuum habere
non pateris. & tibi qͥdem ꝓprtũ us
ẽẽ quod de celesti gr̃a ꝑcepisti. filio
autẽ similitudinẽ nat᷑a insitã cũ
genitore ñ sinis ẽẽ communẽ: S
iam nobis silentiũ uesꝑe tempus in
ricula terminemꝰ: his contentiquȩ
dicta st̃. T̃antũ enim inp̃sentia
disseruimꝰ. qͣntu᷑ intentionẽ tirãin
possimꝰ acuere. Pleniorẽ uero de pro¬
positis questionẽ: alias uobis sc̃o spũ
astipulante reddemꝰ. Ite nc̃ exultan¬
tes: & ꝓ dapib copiosis pomisq di¬
uersis. memoria relatoꝵ mensasut̃aᷤᷤ
instruite. Confundat᷑ imptus. eru¬
bescat iudeus. exultet iustus pre¬
dicationib ueritatis. Glorificet᷑

Expanded text:
res Filium Patri esse dissimilem? O animum res Filium Patri esse dissimilem? O animum in gratum! similitudinem Dei quam tu ipse sumpsisti. benefactorem tuum habere non pateris. Et tibi quidem proprium vis esse quod de coelesti gratia percepisti, filio autem similitudinem natura insitam, cum genitore non sinis esse communem. Sed jam nobis silentium vespere tempus indricula terminemus, his contenti quae dicta sunt. Tantum enim in praesentia disseruimus, quantum intentionem vestram possumus acuere. Pleniorem vero de propositis quaestionem alias vobis, sancto Spiritu astipulante, reddemus. Ite nunc exsultantes, et pro dapibus copiosis pomisque diversis, memoria relatorum mensas vestras instruite. Confundatur impius, erubescat Judaeus, exsultet justus praedicationibus veritatis: glorificetur
Abbreviated transcription (Latin):
uisentib orbis suus putat᷑ eẽ. reuera
talis hab̾i putandus ẽ. Semꝑ enĩ cohe¬
rere solet int̾ualloꝵ tͣctatui rerũ pro¬
lixitas spectatarũ. aciesq ocłoꝵ inter¬
iecti spacii longitudinẽ non assequit᷑
intuendo. s tanꝗͣ deficiens expendit᷑.
& magis estimatione qͣm uisu ea qͦ
cernunt᷑ attingit & ideo ꝓsua tenitis¬
tate res paruas existimat ẽẽ quȩ mag¬
nȩ st̃ inbecillitatẽ uidelicet suã his
quȩ cospicit asscribendo. Profecto gͦ
fallunt᷑ obtutus. & iudiciũ fidele ñ
habent. Recordare namq infirmita¬
tem ꝓpriã & exte ipso capies eoꝵ quȩ
dicta st̃ argum̃tũ. Itaq si qͣndo ex
alto montis u̾tice subiectã campoꝵ
planiciẽ respexisti: nonne boũ iuga
tam gͣncdia uel aratores eoꝵ formicis
similes iudicasti: Nichilominꝰ etiã
dũ in excelsa specula locatꝰ oculos in
pelagꝰ conu̾tisti. qͣlestͥ uidebantur
insule: Nonne colũbarũ paruissi¬

Expanded text:
visentibus orbis suus putatur esse, revera visentibus orbis suus putatur esse, revera talis haberi putandus est. Semper enim cohaerere solet intervallorum tractui rerum prolixitas spectatarum; aciesque oculorum interjecti spatii longitudinem non assequitur intuendo, sed tanquam deficiens expenditur, et magis aestimatione quam visu, ea quae cernuntur attingit: et ideo pro sua tenuitate res parvas existimat esse quae magnae sunt, imbecillitatem videlicet suam his quae conspicit ascribendo Profecto ergo falluntur obtutus, et judicium fidele non habent. Recordare namque infirmitatem propriam, et ex te ipso capies eorum quae dicta sunt argumentum. Itaque si quando ex alto montis vertice subjectam camporum planitiem respexisti, nonne juga boum tam grandia, vel aratores eorum, formicis similes judicasti? Nihilominus etiam dum in excelsa specula locatus, oculos in pelagus convertisti, quales tibi videbantur insulae? Nonne columbarum parvissi
Abbreviated transcription (Latin):
poli parte uel oriendo uel occidendo
constiterit. cunctoꝵ mortaliũ uisib
eqͣliter apparescit. Cuiꝰ magnitudo
certissimũ habet docum̃tũ qr. nec ip¬
soꝵ luminarioꝵ collatione latitudo
t̾re qͣnta sit assignat᷑. ut ꝑhoc sol & lu¬
na uel minores sese cõprehendi uale¬
ant uel maiores. Nam semꝑ ea que
eminus posita st̃ exigua nr̃is putan¬
tur obtutib. Cũ uͦ iuxta uenerimus.
magnitudinẽ eoꝵ qͣnta sit facilius
reperimꝰ. Sol autẽ nulli unꝗͣ. uel lon¬
gius asserit᷑ eẽ tiel ꝓpiꝰ tuxta ex om̃i
parte quȩ subiecta sunt eqͣ lance re¬
spectat. quẽ indi atq britanni similit̾
intuent᷑. Neq enĩ u̾gens in occasũ habi¬
tantib orientẽ de sũa qͥppiã magnitu¬
dine sentit᷑ amitt̾e nec in occidente po¬
sitis minor apparet exoriens. Nec qͣndo
medtũ cȩli tenet axem. utriꝰq lateris
miutat aspectũ. Non te gͦ breuitas
eiꝰ contẽplata decipiat. nec qr. cubitalis

Expanded text:
poli parte, vel oriendo vel occidendo poli parte, vel oriendo vel occidendo constiterit, cunctorum mortalium visibus aequaliter apparescit. Cujus magnitudo certissimum habet documentum: quia nec ipsorum luminariorum collatione latitudo terrae, quanta sit assignatur; ut per hoc sol et luna vel minores esse comprehendi valeant, vel majores. Nam semper ea quae eminus posita sunt, exigua nostris putantur obtutibus: cum vero juxta venerimus, magnitudinem eorum quanta sit facilius reperimus. Sol autem nulli unquam, vel longius asseritur esse, vel propius, ita ex omni parte quae subjecta sunt, aequa lance respectat: quem Indi atque Britanni similiter intuentur. Neque enim vergens in occasum, habitantibus Orientem, de sua quippiam magnitudine sentitur amittere; nec in Occidente positis, minor apparet exoriens, nec quando medium coeli tenet axem, utriusque lateris immutat aspectum. Non te ergo brevitas ejus contemplata decipiat, nec quia cubitalis
Abbreviated transcription (Latin):
simi. Annꝰ autẽ solanꝰ uocat᷑ ordinatio
noꝵ duplex est: quoꝵ una intellectũ
habet absolutũ. alia uͦ est quȩ respec̃¬
tu minoris illud qͦd est manis assig¬
nat. utputa magnꝰ equus aut magnꝰ
bos. Non enĩ exminia inm̃sitate suoꝵ
corpoꝵ. sed excõparatione alteriꝰ. testi¬
moniũ sortit᷑ etusmodi. Quomͦ gͦ nẽ
sensũ suꝑ magnoꝵ appellatione duce¬
mus: S pͥorem fine dubio sensũ tanꝗͣ.
minora maiorib conferentes. uelut
formicam aut aliud qͦddam animal
nat᷑a paruũ maximoꝵ collatione post¬
positũ. Anpotiꝰ qr ꝓ ingenti forma
sua merito luminaria magna dicun¬
tur: E magis opinor. ita debere intel¬
ligi. Non enĩ qr maiora st̃ aliis stellis
magna nuncupant᷑: s qr tanta am¬
plitudo est orbis illoꝵ ut fulgor qui
exipsis irradiat. aerẽ totũ sufficient̾
illuminet ubiq porrectus t̾ras om̃s
mariaq contingens. Qui cũ in qͣliber

Expanded text:
simi. Annus autem solanus vocatur ordinatio simi. Annus autem solanus vocatur ordinatio norum duplex est, quorum una intellectum habet absolutum, alia vero est quae respectu minoris illud quod est majus assignat: ut puta magnus equus, aut magnus bos. Non enim ex nimia immensitate suorum corporum, sed ex comparatione alterius, testimonium sortiuntur ejusmodi. Quomodo ergo nunc sensum super magnorum appellationem ducamus? Sed priorem sine dubio sensum, tanquam minora majoribus conferentes, velut formicam, aut aliud quoddam animal natura parvum maximorum collatione postpositum; an potius quia pro ingenti forma sua merito luminaria magna dicuntur? Et magis opinor ita debere intelligi. Non enim quia majora sunt aliis stellis magna nuncupantur, sed quia tanta amplitudo est orbis illorum, ut fulgor qui ex ipsis eradiat, aerem totum sufficienter illuminet, et ubique porrectus, terras omnes mariaque contingat. Qui cum in qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
credunt᷑. E sint inqͥt in signis & inctie¬
b. non ut diẽ face̾t sol. s ut diei mod̾et᷑.
slam olim nox & dies anteqͣm lumina¬
ria crearent᷑ ȩffectȩ st̃: qͦd declarat
&e psalmꝰ dicens. Posuit solẽ in potesta¬
tem diei. lunã & stellas inpotestatẽ
noctis. Quomͦ gͥ sol habet diei potesta¬
tem: Quia lucẽ inse tpse circũferens
cũ ad orbẽ quẽ nos habitamꝰ accesserit.
solutis tenebris diẽ prestat. Nongͦ fallit᷑
qͥsqͥs diem uocitau̾it aerẽ istũ solis ra¬
duis illustratũ. & hanc diurni temꝑis
eẽ mensurã. qͦd in emisꝑio ut opinant᷑
qͦa supͣ t̾ram ẽ cõmorat᷑. S & in annis
inqͥt signa ista disposita st̃. Cũ duode¬
cies gͥ spacia sui cursꝰ luna ꝑegerit. an¬
nũ facit. Inũ tam̃ inseri sibi flagitat
mensem. ut diligentiꝰ horaꝵ possit colli¬
gi ꝑfecta concursio. sic̃ hebrei annũ an¬
tiquitꝰ obseruabant & grecoꝵ uetustis¬

Expanded text:
creduntur. Et sint, inquit, in signis et in diecreduntur. Et sint, inquit, in signis et in diebus: non ut diem faceret sol, sed ut diei moderaretur. Nam olim nox et dies, antequam luminaria crearentur, effectae sunt, quod declarat et psalmus dicens: Posuit solem in potestatem diei, lunam, et stellas, in potestatem noctis . Quomodo igitur sol habet diei potestatem? quia lucem in se ipse circumferens, cum ad orbem quem nos habitamus accesserit, solutis tenebris, diem praestat. Non ergo fallitur quisquis diem vocitaverit aerem istum, solis radiis illustratum, et hanc diurni temporis esse mensuram, quod in hemisphaerio, ut opinantur, quod supra terram est, commoratur. Sed et in annis, inquit, signa ista disposita sunt. Cum duodecies igitur spatia sui cursus luna peregerit, annum facit: unum tamen inseri sibi flagitat mensem, ut diligentius horarum possit colligi perfecta concursio: sicut Hebraei annum antiquitus observabant, et Graecorum vetustis
Abbreviated transcription (Latin):
uinullã penitꝰ partẽ flectẽ sinit um¬
bras. Nlam & putealis apud eos aqͣ licet
tenuissimũ potest in altũ de sole licm̃
excuꝑe. ꝓpter qͦd eos qͥdam ascios. id est
exumbres appellant. Illi autẽ qͥ extra
t̾ras odoriferas habitant inutrãq par¬
tem mutant umbras. Nam soli qͥ nrãm
uident᷑ incolere regionẽ. aduersus au¬
strũ semꝑ id est admericdiẽ umbras
credunt᷑ emitt̾e. Unde etiã aqd
amphicii id ÷ biumbres nominant᷑. Uer̃
hȩc omĩa sole ad partes boreales cõmean¬
te ꝓtientunt. Exhis consid̾andũ est qͣn¬
tus radioꝵ feruor habeat᷑ & qͣntos hoĩb
casus efficiat. Post hȩc gͥ autumnale
optinens portiones. sine molestia nos
tradit aduentui sequentis hyberni.
ddenuo uidelicet sole ad australẽ regionẽ
de aqͥlonis partib remeante. Hȩ sunt
uicissitudines tempoꝵ. quȩ solis discur¬
sib famulantes uitã nrãm dispensare

Expanded text:
in nullam penitus partem flectere sinit umin nullam penitus partem flectere sinit umbras. Nam et putealis apud eos aqua, vix tenuissimum potest in alveum de sole lumen excipere, propter quod eos quidam ascios, id est, exumbres appellant. Illi autem qui extra terras odoriferas habitant, in utramque partem mutant umbras. Nam soli qui nostram videntur incolere regionem, adversus austrum semper, id est, ad meridiem umbras creduntur emittere: unde etiam a quibusdam amphiscii, id est biumbres nominantur. Verum haec omnia sole ad partes boreales commeante proveniunt. Ex his considerandum est, quantus radiorum fervor habeatur, et quantos hominibus casus efficiat. Post haec igitur tempusequatas obtinens portiones, sine molestia nos tradit adventui sequentis hibernii, denuo videlicet sole ad australem regionem de aquilonis partibus remeante. Hae sunt vicissitudines temporum, quae solis discursibus famulantes, vitam nostram dispensare
Abbreviated transcription (Latin):
beneficio frutices arboresq frondescunt.
& animalia cuncta terrana uel aqͣria
genitali calore stimulata ꝓpagationẽ
gen̾is. successione ꝓlis extendunt. Inde¬
se sol mox ad estiuã lineã deflectendo
ꝑ confinia tͣnsit arctoa. dies nobis lon¬
giores efficiens. diutiꝰq cõmoratꝰ in aere.
tpsũ qͥdem flagrantẽ reddit ac torridũ.
tellurẽ uͦ ꝑficit sicciorẽ unde maturan¬
dis seminib atq pomis facultas opta¬
ta p̃stat᷑. Coq tempore habet᷑ ardentior.
& umbras meridianas facit breuiores.
sunt umbrȩ. sic̃ econt᷑ dies parui st̾ cũ
fuerint umbrȩ longiores. quod apud
nos qͥ & eroscii nominam᷑. id ẽ talias um¬
bras habentes. & partes habitamꝰ arc¬
toas. ita contingit. Nam sunt qͥdam
qͥ ꝑ integrũ biditũ singłis annis. om̃i¬
mͦ sine umbra st̃ cũ sub meridiano sole
constiterint: qͦs qr sol cont᷑ ipsũ uerticẽ
positꝰ eqͣlib undiq spaciis illuminat

Expanded text:
beneficio frutices arboresque frondescunt, beneficio frutices arboresque frondescunt, et animalia cuncta terrena, vel aquaria, genitali calore stimulata propagationem generis, successione prolis extendunt. Inde sol mox ad aestivam lineam deflectendo, per confinia transit arctoa, dies nobis longiores efficiens, diutiusque commoratus in aere, ipsum quidem flagrantem reddit ac torridum, tellurem vero perficit sicciorem, unde maturandis seminibus, atque pomis, facultas optata praestatur. Eoque tempore habetur ardentior, et umbras meridianas facit breviores, sunt umbrae: sicut e contra dies parvi sunt, cum fuerint umbrae longiores: quod apud nos qui eteroscii nominamur, id est, alias umbras habentes, et partes habitamus arctoas, ita contingit. Nam sunt quidam qui per integrum biduum singulis annis omnimodo sine umbra sunt cum sub meridiano sole constiterint, quos, quia sol contra ipsum verticem positus aequalibus undique spatiis illuminat,
Abbreviated transcription (Latin):
sanitate pollentes. aut tempꝰ patit᷑ ulte¬
rius limitẽ disputationis extendi. sed
sermonẽ magis ad reliqͣ torqueamꝰ. Sint
inqͥt in signis & intemporib & in dieb
& mnannis. Diximꝰ iam de signis. Tem¬
pora sane intelligimꝰ eẽ partes .iͦii. an¬
ni uertentis. id est. uer. estatẽ. autumnũ
atq hiemẽ. Hȩc sibimet succedendo
uicissim ꝓ luminarioꝵ dispositis cur¬
sib temꝑant᷑. hiemps enĩ fit in au¬
stralib sole regionib cõmorante. noc¬
turnãq opacitatẽ circa clima qͦdnos
habitamꝰ spacio longiore ducente. Uñ
fit ut aer terrȩ ꝑximꝰ frigidus efficiat᷑
om̃sq nebulosi uapores conglomerati
pluuias & nues glaciesq ꝑfictunt. Cũ
autẽ de meridiana plaga rediens sol
mediũ orbẽ celi tenuerit. tec̃ dieb ac noc¬
tib tempꝰ eqͣle cdistribuit. qͣntoq altiuᷤ
aterra subuehit᷑. tantomagis paulatim
cõponit temꝑiem. ꝑ qͣm uer ꝓcedit cuiꝰ

Expanded text:
sanitate pollentes, aut tempus patitur ultesanitate pollentes, aut tempus patitur ulterius limitem disputationis extendi. 8. Sed sermonem magis ad reliqua retorqueamus. Sint, inquit, in signis et in temporibus, et in diebus, et in annis. Diximus jam de signis: tempora sane intelligimus esse partes quatuor anni vertentis, id est, ver, aestatem, autumnum, atque hiemem. Haec sibimet succedendo vicissim pro luminariorum dispositis cursibus temperantur. Hiems enim fit in australibus sole regionibus commorante, nocturnamque opacitatem, circa clima, quod nos habitamus, spatio longiore ducente. Unde fit ut aer terrae proximus frigidus efficiatur, omnesque nebulosi vapores conglomerati, pluvias et nives, glaciesque perficiant. Cum autem de meridiana plaga rediens sol, medium orbem coeli tenuerit; tunc diebus ac noctibus tempus aequale distribuit. Quantoque altius a terra subvehitur, tanto magis paulatim componit temperiem, per quam ver procedit, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
stos laudib exornantes. imꝓbos suppli¬
ciis punientes. Insons etiam censenda
est homicidȩ uel furis audacia. qui
&si cohibere manus ꝓprias a facinore
maluissent minime potuissent. ꝓpter
indeclinabilẽ necessitatis impulsũ. Ua¬
ni om̃s artifices estimandi st̃ uite sub¬
sidia manuũ labore querentes. Siꝑua¬
caneus porro sudor agricolarũ. qͥb copie
fructuũ possint etiã non oꝑantib a¬
bundare. Mercator. etiã diues efficeret᷑
in ocio. cui uel nolenti pecuniã gene¬
magna est. sublata penitus interisset.
qm̃ frustra uel iusticia colit᷑. uel damp¬
natur tiiqͥtas: si omino nichil ex sen¬
tentia facere ꝑmitit᷑. &enĩ gͣndo gene¬
siaca uis. & decretio fatalis uncumbit.
nullũ locũ ꝓrsꝰ inuenit examinatio
iusti nidicii. hȩc qͥdẽ adu̾sus illos disse¬
russe sufficiat. Neq enĩ aut uos ꝓlixi¬
orib sermonib indigetis. ut pote m̃tis

Expanded text:
stos laudibus exornantes, improbos supplistos laudibus exornantes, improbos suppliciis punientes: insons etiam censenda est homicidae, vel furis audacia, qui etsi cohibere manus proprias a facinore maluissent, minime potuissent, propter indeclinabilem necessitatis impulsum. Vani omnes artifices aestimandi sunt, vitae subsidia manuum labore quaerentes. Supervacaneus porro sudor agricolarum, quibus copiae fructuum possint etiam non operantibus abundare. Mercator etiam dives efficeretur in otio, cui vel nolenti pecuniam genes, quae magna est, sublata penitus interisset, quoniam frustra vel justitia colitur, vel damnatur iniquitas; si omnino nihil ex sententia facere permittimur. Etenim quando genesiaca vis, et decretio fatalis incumbit, nullum locum prorsus invenit examinatio justi judicii. Haec quidem adversus illos disseruisse sufficiat. Neque enim aut vos prolixioribus sermonibus indigetis, ut pote mentis