comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ iacent. id est abraham eumsara. ẏsaac cũ rebecca.
ia cob cumlia. Meruit gͦ caleph patrũ reliquias in
hereditate suscrpere. sine dubio quia ꝑ sapientiam
quȩ ineo erat. q̃ uigebat sub moyse & sub ihũ. ĩ tel¬
lexerat comunctioris ipsius racionẽ. & ꝓspexerat
quideẽt causȩ qd̾ cum abrabam solasara ibi iace¬
ret. & neq agar neq cethura ei meruisset adiungi
uel quidẽẽt causȩ qd̾ cũ iacobsolalya iacere uidere¬
tur. & neq rachel quȩ ampliꝰfuerat dilecta. neq
aliqua ex concubinis in sepulchro eifu̾it copulata.
Ipsegͥ in memoriis patrũ. hereditatẽ capit pruden᷑
polim tribuit chebron. & efficit᷑ ei sorsusq in hodi¬

Expanded text:
eorum jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca, eorum jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca, Jacob cum Lia. Meruit ergo Caleb patrum reliquias in haereditatem suscipere, sine dubio quia per sapientiam, quae in eo erat, quae vigebat et sub Moyse et sub Jesu, intellexerat conjunctionis ipsius rationem, et perspexerat quid esset causae quod cum Abraham sola Sara jaceret, ibi neque Agar, neque Cethura ei meruisset adjungi; vel quid esset causae quod cum Jacob sola Lia jacere videretur, et neque Rachel quae amplius fuerat dilecta, neque aliqua ex concubinis, in sepulcro ei fuerat copulata. Ipse ergo in memoriis patrum haereditatem capit prudens polim tribuit Hebron, et efficitur ei sors usque in hodi
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulus dicebat. Cogitationes destruentes et
omnem altitu dinẽ excollentẽ seaduersũ sciam d̃i
Ita etrã nunc sapientissimꝰ hic caleph astitit ante iħm
ꝓmictit ualere se ad bellum. & pp̃tum ẽẽ ad p̃lrum
⁊ ĩo deposẽ ꝑmicti sͥ. uelut dispucandi facultate ut
congrediatur cum dialectieis scłi. cum bis qui pue¬
ris falsa confirmant. ut eos confutet & suꝑet subuer¬
tat omnia quȩ illi falsis assertionib construxer̃t.
at. Sedet tusiuis dare oꝑamstudiis. & legẽ dĩ pru¬
clent̃ meditari. & effici cor in legedĩ. potes istas mag¬
nas et munitas urbes idestassertiones subuertere
falsitatis. ut et tu merearis benedici ab ih̃u.⁊ acci¬
pere ab eo chebron. Int̃pretaturaũt chebron con¬
iunctio uł conuigiũ. ꝑ qd̾ potest fortasse iltudos¬
tendi. qd̃ spelunca duplex comparata ab abrahem
patriarcha inea ẽ inqua coniugia patrã. & reliquiȩ

Expanded text:
et Paulus dicebat, « cogitationes destruentes, et et Paulus dicebat, « cogitationes destruentes, et omnem altitudinem quae extollit se adversum scientiam Dei , » ita etiam nunc sapientissimus hic Caleb assistit ante valere ad bellum, et promptum esse ad praelium, et ideo deposcit permitti sibi velut disputatori facultatem, ut congrediatur cum dialecticis saeculi, cum his qui pro veris falsa confirmant, ut eos confutet et superet, et subvertat omnia, quae illi falsis assertionibus construxerunt. at; sed et tu, si vis dare operam studiis, et legem prudenter meditari, et effici cor in lege Dei, potes istas magnificas et munitas urbes, id est, assertiones subvertere falsitatis, ut et tu merearis benedici ab Jesu et accipere Hebron. Interpretatur autem Hebron conjunctio vel conjugium; per quod potest fortasse illud ostendi, quod spelunca duplex comparata ab Abraham patriarcha in ea est, in qua conjugia patrum et reliquiae
Abbreviated transcription (Latin):
cunc sub moyse. quia in utriusq testamenti mysti̾is
cor uigilans ualet. Sed uideamus etiã peticionẽ eras
inquit montẽ hunc.sicut dixit dñs in die illa.
Nichil humile uł deiectũ sarctus requirit. nichil
qd in demersis conuallib iaceat. s montem querit
excelsum. & montẽ in quociuitates magnȩ sunt &¬
belligerare sicut seriptũ est. Ciuitates munitas
occupauit sapiens. & destruxit munitionẽ in qͣ
confidebant impii. Putas cum hȩc drẽt salomon
hoc nos uolebat docere. quia sapiens caꝑet eiuitates
& munitiones destrueret ex lapidibus constructas:
impra queq de diune legi contraria. quȩ apud pa¬
ganos uł barbaros obseruant᷑: S ⁊ illa in his sunt¬
deputanda. ⁊ ciuitates munitȩ ẽẽ atq in montib
in alt̃is montibus collocant. Ital g̃ euucates muimi¬
tas sapiens quisquã ũbũ u̾itatis p̃aicans destruxit.
& uerba mendacii ũbis ueritatis subuertit. sicut

Expanded text:
tunc sub Moyse, quia in utriusque Testamenti mysteriis tunc sub Moyse, quia in utriusque Testamenti mysteriis cor vigilans valet. Sed videamus etiam petitionem ejus inquit, montem hunc sicut dicit Dominus in die illa. » Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet; sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civitates magnae et belligerare, sicut scriptum est: « Civitates munitas occupavit sapiens, et destruet munitionem in qua confidebant impii . » Putas cum haec diceret Salomon, hoc nos volebat docere, quia sapiens caperet civitates, et munitiones destrueret ex lapidibus constructas? impia quaeque et divinae legi contraria, quae apud paganos vel barbaros observantur? Sed illa his deputanda sunt, et civitates muniin altis montibus collocant. Istas ergo civitates sapiens quisque verbum veritatis praedicans destruit, et urbes mendaces veritatis ariete subvertit; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ q̃ nob indicatur quia hȩccertis quibꝰq rationibꝰ
& non casuł fortuitu fieri dispensentur. Sic̃ .N. ñ ẽ
putandũ qd̃ fortuitu accidit u̾bi causa ut illeangłs
ut ad humana descendã sicut non fuit fortuitu ut
ille patͥarcha abrahã uocaret᷑. ⁊ ille ysaac. ⁊ aliꝰ iacob.
s ne in feminis quidẽ casu accidit. s certa & diuina rõ¬
ne ut et illa sara uocaret᷑ ex sarra. uł ille isrł ex iacob

Expanded text:
 vobis qui haec cernitis, quibusque rationibus, et non casu vel fortuitu fieri dispensentur. Si enim est putandum quod fortuitu acciderit, verbi causa, ut ille angelus ut ad humana descendam, sicut non fortuitu, ut ille patriarcha Abraham vocaretur, et ille Isaac, et alius Israel; sed ne in feminis quidem casu accidit, sed certe divina ratione, ut illa Sara vocaretur ex Sarai, et ille Israel ex Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
quare metropolim accepre caleph. & illam quȩ pͥma
int̃ cet̾as om̃s in t̾ra reꝓmissionis metropolis nomi¬
natur: & metropolis enach. Enach int̃pretatur
humilitas manis. uł responsio manis. Accepit gͦͥ
chaleph metropolim humilitatiᷤᷤ maras. Buas humi¬
litates eẽ certum ẽ. unã laudabilẽ de quadic̃ saluator.
discite a mequia mites sum & humilis corde. & inue¬
nietis requiẽ anmabus ur̃is. & de hac humitate
dictum ẽ. quia omnis qui sehumiliat exaltabit᷑.
& alib. humiliamini. sub potentissima manu di.
Est aut alia humilitas culpabilis peccatoꝵ. sicut illa
quã de illicito corta dicit scriptura. qi humiliauit¬

Expanded text:
quare metropolim accepit Caleb, et illam quae prima inter caeteras omnes in terra repromissionis metropolis nominatur. Et metropolis Enach interpretatur humilitas inanis, vel responsio inanis. Accepit ergo Caleb metropolim humilitatis inanis. Duas esse humilitates certum est, unam laudabilem, de qua dicit Salvator: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris ; » et de hac humilitate dictum  « Humiliamini sub potentissima manu Domini . » Est enim et alia humilitas culpabilis peccatorum, sicut illa quam de illicito concubitu dicit Scriptura qu
Abbreviated transcription (Latin):
facratis. s sit uob̾ sumim stciclii summȩ cautelȩ
introeat. neq iebrseus habitet uob̾cũ. Uides n.
quia dicit scriptura qd̾ non potuerunt eicere
filii uida iebuseos de iherłiri. Iebriseus aut̃ int¬
pietat concileatis. Esto. Cigo qua ñ posaitni¬
nere istos qu nos conculseant. eos eite quos posum
quorum pecrata manifesta sunt. ubi eñĩ peccatum
nsis & triticu. Mouet me tamen quod dixit
mia ã potuerante eicere iebuseos qͣm int̾pretantur¬

Expanded text:
faciatis: sed sit vobis summi studii summaeque cautelae, introeat, ne quis Hiebusaeus habitet vobiscum. Vides ergo, quia dicit scriptura, quod non potuerunt ejicere filii Juda Hiebusaeos de Hierusalem. Hiebusaeus autem interpretatur conculnes istos qui nos conculcant, eos statim quos possumus, quorum peccata manifesta sunt ubi enim peccatum eillis triticum. » Movet me tamen quod dixit, quia non potuerunt ejicere Jebusaeos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
neq peccator residere uideat᷑. s sint in ea om̃s scĩ
& beati. & in quibus nulla peccati macula ꝓrsus¬
uel occulta peccata funt. Neq enim dicinus de
his qui manifeste & euident̃ eriminos st̃. ut non
de ȩccłia expellant᷑. Audi g seripturã dicentẽ qr
non pocuerunt filii iuda disꝑdere iebuseos. s

Expanded text:
int in ea omnes sancti et beati, et in quibus nulla prorsus peccati macula vel occulta peccata sunt. Neque enim dicimus de his qui manifeste et evidenter criminosi sunt, et non de Ecclesia expelluntur. Audi ergo Scripturam dicentem quia non po
Abbreviated transcription (Latin):
uero seientiȩ & ꝓfundior aclucidior incelligentia
apudillos erit. qui uerã hereditatẽ ueri ⁊ unigeni¬
tifiliidĩ. quȩ et repimissa ẽhis qui eũ ꝑfecte dilexerĩt.

Expanded text:
vera scientia, et profundior horum intelligentia vera scientia, et profundior horum intelligentia apud illos erit qui veram haereditatem veri et unigeniti Filii Dei, quae repromissa est his qui eum perfecte dilexerint,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ciuitasd̃ ẽ. & fonsille ddequosuꝑi diximꝰ fluusꝰ
efrectus letificat eiuitatẽ di. s ca si ex omn parte
sismunit. & continentiȩ muro circundatus.
sipatientiȩ et magnimitatis currib confirmat᷑
es etiam tuefficieris d̃i ciuitas. Si uͦ ad hec omnia
adieceris tib humenscientiȩ sieut dic̃ ysaras. illu¬
minate nob lumen scientiȩ. & solem iusticie ra
diaueris. efficieris tu etiã ciuitas solis. uł ciuitatẽ
solis sorte pennitatis accipies. Sed et si te tradicłis
legi di.&. in ip̃a meditaberis die acnocte. & non
& simemorsis p̃cepti saluatoris in quo dicit. scrutami¬
n seripturas. si gͦ calibus testuctiis manci paueris.
& eruditionẽ diume legis uł audiendo uł legen
do optinueris. cuȩ portionis efficrt᷑ eiuitas lict̾arũ.
& hec quidẽ ꝓ possibilitate sensus nr̃i. uł etiam
ꝓur̃ audit᷑ capacitate discussimus. summa

Expanded text:
us diximus, fluvius us diximus, fluvius effectus laetificat civitatem Dei. Sed et tu si ex omni parte munitus sis, et continentiae muro circumdatus, si patientiae et magnanimitatis turribus circumdatus es, etiam tu efficeris civitas Dei; si vero ad haec omnia adjeceris tibi lumen scientiae, sicut Isaias  « illumindiaverit, efficeris etiam et tu civitas solis, vel civitatem solis sorte haereditatis accipies: sed et si te tradideris legi Dei, ut in ipsa mediteris die ac nocte, et non  Jesum; et si memor sis praecepti Salvatoris, in quo dicit: « Scrutamini Scripturas ; » si ergo talibus studiis te mancipaveris, et eruditionem divinae legis vel legendo velr civitas litterarum. Et haec quidem nos pro possibilitate sensus nostri, vel etiam pro auditus vestri capacitate, discussimus: summa
Abbreviated transcription (Latin):
orientis parcib tribꝰ rude eẽ mare salsũ. ⁊ post hoc
in parce eꝰ nominat᷑ fons solis & ciuntas solis. & in
eadem tribr eẽ etiã eiuitas uiterarũ. Oportet gͥ intro
omnem quiuult introire in partẽ filioꝵ uida cran¬
sire prius mare salsũ. uite scilicet huiꝰ undas ⁊ tur¬
bines supare. & euadere om̃a quȩ in boc mundo ꝓ
incerco fui ⁊ lubrico marinis fluclib comparant᷑.
ut possit ad udee t̾rã ꝑuenire. & ad fontẽ solis acce¬
dere. Quis aut est fons solis. uł cuius sobis: Iuiꝰ fine
aqua quam egodo ei.fiet in eo fonsaquȩ salientis in
uitam ȩt̃nam. Hunus g solis cum talẽ qualẽ dicimus
inueneris fontẽ. inueries etiã eiuitatẽ eius. Est enim
inquit ibi & eiuitas solis. Dicit᷑ ⁊ m egypto ciuitas
solis.s ista eiuitas que in egypto ẽ. huius solis nom̃
accepit. quẽ pat̾ celestis oriri iub⁊ suꝑbonos ⁊ malos.
illa uͦ eiuitas que in uidea ẽ sc̃oꝵ tantũ modo efficitur.

Expanded text:
s partibus Judae esse mare salsum, et post haec in parte ejus nominatur fons solis, et civitas solis, et in eadem tribu est etiam civitas litterarum. Oportet ergo omnem qui vult introire in partem filiorum sire prius mare salsum, et vitae scilicet et mundi hujus turbines superare, et evadere omnia quae in hoc mundo, pro incerto usu et lubrico, marinis fluctibus comparantur, ut possit ad Judae terram pervenire et fontem solis accedere. Quis est autem fons solis, vel civitas solis? Illius sine aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . » Hujus igitur solis cum talem qualem diximus inveneris fontem, invenies etiam civitatem ejus: Est enim, inquit, ibi et civitas solis. Dicitur esse in Aegypto civitas solis; sed ista civitas solis quae in Aegypto est, hujus solis nomen accepit quem Pater coelestis oriri jubet super bonos et malos; illa vero civitas quae in Judaea est
Abbreviated transcription (Latin):
rusa lemedificata est. si uisio pacis in corde nr̃o fun
mus in hac uisione pacis. ut nũqͣm ꝓreus ulla cogi¬
tatio mala uł alicurus peceat confilrã ascendat
in cornr̃m sihocita fien possit. poteramꝰ dr̃e quia
in iebrłm simus. & nullus alius habitat nob̃e nͥ ill
soli qui sanct funt. Nuncg Si etiam ad gran¬
dem ꝓfectum ueniamas. & summis nosinetipsos
stucłis ex colamus. tamen non puto cuiqͣm in¬
cogitacionis contagione maculetur. Cercũ est
Non tamen hec dicimus ut negligamꝰ qͣntũ fieri
qui fruelificant sentiendĩi. qui effrem filii nõiant᷑
qui o ip̃i cananeos uagas ⁊ lubricas cogitationes
semp debent eicere de animab suis. Potens ẽ aũt

Expanded text:
rusalem aedificata est, hoc est, visio pacis in corde nostro fundarusalem aedificata est, hoc est, visio pacis in corde nostro fundamus in hac visione pacis, ut nunquam prorsus ulla cogitatio mala et alicujus peccati consilium ascendat in corde nostro. Si hoc ita fieri posset, poteramus dicere quia in Jerusalem sumus, et nullus alius habitat nobiscum nisi illi qui sancti sunt. Nunc vero si ad grandem provectum veniamus, et summis nosmetipsos studiis excolamus, tamen non puto cuiquam tancogitationis contagione maculetur. Certum est non tamen diximus haec ut negligamus, quantum fieri qui fructificant sentiendum est, quia Ephraim filii nominati sunt, qui et ipsi Chananaeos, vagas et lubricas cogitationes, semper debent ejice
Abbreviated transcription (Latin):
qͥhabitabat in gater: & habitauit chananeus in
effrem usq in hodiernũ diem. Effrem int̃pretat᷑
fructificatio. Qui gͦ fructificat S crescit infide. non
potest ext̾minare chananeũ. semen pessimũ semen
maledictum. semen semꝑ ignobile. semꝑ incer¬
cum. hoc enim int̾pretatur chananeus. & cer¬
cum ẽ quia cum eo qui fructificat & cresert semꝑ
habitat chananeus. Numquam enim tẽptati
onum motus cessant ab eo. S tu si uere fructificas
indõ. & uides talem aliquẽ in quietũ turbidam
mobilem. scico quia chananeus est. Ꝙ si non potes.
eum eicere de eccłia. quia ñ potuerunt filii effcem dis¬
ꝑdere chananeos. illud obserua qd apłs admonet
dicens. Subtrahite uos ab omni frẽ in quieteam¬
ur̃as deferam. & uos facite qd̾ seriptũ est ut uno
dicente cet̾ examinent. Me gͦ dicente qd sencio
uos discernite ⁊ examinate si rectum est. aut
minus rectum. Be iherłm frequent᷑ dioximus
qd uisio pacis int̾pretat᷑. Si gͦ in corde nr̃o iera¬

Expanded text:
naeus in Ephraim usque in hodiernum diem. » Ephraim interpretatur fructificatio. Qui ergo fructificat et crescit in fide, non potest exterminare Chananaeum semen pessimum, semen maledictum, semen semper mobile, semper incertum: hoc enim interpretatur Chananaeus. Et certum est quia cum eo qui fructificat et crescit, semper habitat Chananaeus; nunquam enim tentatio, nunquam motus cessant ab eo. Sed tu si vere fructificas in Deo, et vides talem aliquem inquietum, turbidum, mobilem, scito quia Chananaeus est; et non potes ejicere eum de Ecclesia, quia non potuerunt filii Ephraim disperdere Chananaeum. Illud observa quod Apostolus monet dicens: « Subtrahite vos ab omni fratre inquiete amvestras proferam: Et vos facite quod scriptum est, ut uno dicente, caeteri examinent . Me ergo dicente quod sentio, vos discernite et examinate si rectum est, aut minus rectum. De Jerusalem frequenter diximus quia visio pacis interpretatur. Si ergo in corde nostro Je
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit pharao rexegẏpti. & accepit ciuitatẽ &
incendit eã igri. & cananeos & pherereos. & qui
habitabant ingater trucidauit. & dedit eã pha¬
inualuerunt filii isrł. & fecerunt cananeos sub¬
iectos. extͣminatione aũt non ext̃minauerunt.
Tercio. quando contradixerunt uiri de tribu effrẽ
ihũ. uolentes scđm numerositatẽ suã quia plures
locum facere. & ut possint latiora spacra occripare.
iubentur ext̾minare eananeũ. Uideamus gͦ nc̃
quid sibi uidet᷑ hec de chananeis triꝑtita narratio
Primus chananeus nob̾cũ quidẽ ẽ. ⁊ sub tributo ẽ.
non ẽ tamen obediens nob̾ neq seruus. Scd̃o ettã
seruus efficitur ⁊ obediens. Chananeũ hic carnẽ
nrãm accipramus. uł ea quȩ carnis sunt. Hȩc
primo nob̾eumẽ. hoc ẽ animȩ iuncta ẽ. Sed ñ
est e obediens nisi tantũ qd̾ t̾ributa dispendit.¬
id est minsteriũ quidẽ agendi aliquid exhibet¬
uel mouendi coneupilcit tamen aduersĩ op̃m.

Expanded text:
ascendit Pharao rex Aegypti, et cepit civitatem, et incendit eam in igni; et Chananaeos, et Pherezaeos, et qui habitabant in Gazer transpunxit; et dedit cam Phafecerunt Chananaeos subjectos, exterminatione autem non exterminaverunt eos. Tertio, quando contradixerunt viri de tribu Ephraim Jesu, volentes secundum numerositatem suam, quia plures locum facere. Ut possint latiora spatia occupare, jubentur exterminare Chananaeum. Videamus ergo quid sibi videatur de Chananaeis tripartita narratio. Primo Chananaeus nobiscum quidem est, et sub tributo est; non est tamen obediens nobis, neque servus. Secundo etiam servus efficitur, et obediens. Chananaeum hic carnem nostram accipiamus, vel ea quae carnis sunt: haec primo nobiscum est, hoc est animae, adjuncta, sed non est ei obediens, nisi tantum quod tributa dispendit; et ministerium quidem exhibet agendi aliquid vel movendi; concupiscit tamen adversus spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
diruta ac ex eisa legis littera. sensum in ea spualem
requito. Excido aũt literã cum ram non scđ̃m carnẽ¬
pascha cum uideis obseruo. neq sabbatũ scd̾m litte¬
ram ctiro. eẜ missum namq michi ẽ quia si exei¬
dero ciuitatẽ litterarũ. accepturus sum filiã fr̃is
mei maioris. Eram namq prius filruscener. qui
int̃pretatur sprecio. Quisenim erat sprecio sicut
nos gentes alienat a conuersatione isrł. spẽ non
babentes & sine do i hoc mundo: Nam prior ille
ciuitatem litcerarũ. ille filius iephonne fuit. qui
int᷑pretatur conuersio. bat gͦ michi filram fuam¬
idest scientiam sui. uł intelligentiã michi mino¬
r fr̃i dat lex. scm quod seriptum est. Auferet᷑
a uob̾ regnumdĩ. & dabitar genti facient fructã
eius. Sciendũtamen est aliudẽe legẽ eui nẽ ꝑsonã
dedimus caleph. aliud litteram ueteris testam̃ti.
quam eiuitatẽ figaralit̾ diximꝰ litterarũ. Accep¬

Expanded text:
excisa ac diruta legis littera, sensum in ea spiritalem requiro. Excido autem litteram, cum jam non secunpascha cum Judaeis observo, neque sabbatum secundum litteram curo. Promissum namque est mihi quia si excidero civitatem litterarum, accepturus sim filiam fratris mei majoris. Eram namque prius filius Cenez, qui interpretatur spretio. Quis enim erat ita spretus sicut nos gentes, alienati a conversatione Israel, spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo eramus? Nam prior ille civitatem litterarum, ille filius Jeffone fuit, qui interpretatur conversio. Dat mihi ergo filiam suam, scientiam sive intelligentiam mihi junm quod scriptum est: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . » Sciendum tamen est aliud esse legem, cui nunc personam dedimus Caleb, aliud litteram Veteris Testamenti, quam civitatem figuraliter diximus litterarum. Accep
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝯfilio. Om̃s etenĩfr̃s qͥ de humilitate inani nascũt᷑. c̾cũ÷
Quod designat nichil in eo stabilitatis. s uaga & in
p̾cepsruentia. Istos gͦ tres filios enach ext̾minat &
int̾ficit ealeph. & post istos ascendit etiam in dabiR.
Nomen aãt erat dabir priuscuritas litterarũ. Babir
int̃pretat᷑ loquela. s nomen dabir pruserat ciuitas
disserere conamur septurã intelligamus ẽẽ ciuita¬
tem literarũ. quȩ postmodũ efficit᷑ dabyr. quod est
accipienda est. quã om̃s huius scłi poete uł philosot¬
de diuinitate senserunt. quia ⁊ bumilia ⁊ dõ indigna
sunt quȩ senserunt. Quidenim tam humile. & quid¬
tam manit humile. quã ligna & lapides deos uel
astruere uł putare: Huius gͦ manis humilitatis
filrus primus est.qui d̾r extrame hoc est susi. Primꝰ
sensus eoꝵ ⁊ extra u̾itatẽ et extra đm est. Sed̾s uero

Expanded text:
sine consilio: omnes enim fratres qui de humilitate inani nascuntur, certumquod designat nihil in eo stabilitatis, sed vaga omnia et in praeceps ruentia. Istos ergo tres filios Enach exterminavit et interfecit Caleb, et post istos ascendit etiam in Dabir. Nomen erat Dabir prius civitas litterarum. Dabir interpretatur loquela, sed nomen Dabir erat prius civitadisserere conamur Scripturam intelligamus esse civitatem litterarum; quae postmodum efficitur Dabir, quod est accipienda est illa, quam omnes saeculi poetae vel philosophi divinitatem senserunt, quia et humilia et Deo indigna sunt quae senserunt. Quid est tam humile inaniter quam ligna et lapides deos vel astruere vel putare. Hujus ergo inanis humilitatis primus filius est qui dicitur extra me, hoc est, primus sensus
Abbreviated transcription (Latin):
& iste frat̃ illius sit erroris. qͥ sine consilio geritur.
Quid enim tamꝰ c onsilio est. quã relinquere dm̃ qui
nos fecit. & sequi deos quos nos fecimꝰ: Thercius erro
dum inferni. Hos gͦ gentilitatis sensus tanquã filios
enach uetust erroris abscidit lex. que etiã scđm litterã

Expanded text:
sit illius erroris qui sine consilio agitur. Quid enim tam sine consilio quam relinquere Dominum, qui nos fecit esse, et sequi deos quos fecimus? Tertius errorpitium et profundum inferni. Hos ergo gentilitatis sensus tanquam filios Enach vetusti erroris abscidit lex, quae etiam secundum litteram
Abbreviated transcription (Latin):
confitebor & ego eum coram patre meo qui in ce¬
lis est.
ad temptatio. temptauit eum. & ipse temptauit
eos secus pedes. Temptatio ẽ congregatio. & as¬
tutia seribarum & sacerdotum. qui añm ih̃m de
tributo cesaris. & de ioħis baptismate. ut docet
eugłm temptabant. Quibus dñs in sua iusticia
temptamentum retorsit secus pedes. hoc est con¬
tinuo sine ulla deliberatione referens. quotẽptan¬
tes magis ipse concluderet. Dicentib enim in qͣ
potestate hoc facis. non ad quesita respondit.
s etiam ipse ꝓposuit dicens. Int̾rogabo ego et
uos unũ uerbũ. qd̾ si dixeritis michi. ⁊ ego uo
bis dicã. inqua potestate hec facio. Iterũ dicen¬
tibus licet censum dari cesari. annon. ait Quid
me temptatis hypoceritȩ: ostendite michi num¬
inisma census. & offerentes it̾m int̾rogauit. Co¬
tus ẽ imago & suꝑscriptiohee: dicunt ei. sesarĩ.
Ibi gͥ eos ligauit. ipsorum sermonib ip̃oꝵ obliga¬

Expanded text:
confundam et ego eum coram patre meo, qui caeconfundam et ego eum coram patre meo, qui caelis est.Gad, temptatio temptabit eum, et ipse temptabit eos secus pedes. temptatio est congregatio et astutia scribarum et sacerdotum, qui dominum Iesum de tributo Caesaris et de Iohannis baptismate, ut docuit scriptura, temptabant, quibus dominus Iesus in sua iustitia temptamentum retorsit. secus pedes, hoc est continuo sine ulla deliberatione referens, quo temptantes magis ipse concluderet. dicentibus enim: in qua potestate haec facis? non ad quaesita respondit, sed etiam ipse proposuit dicens: interrogabo uos et ego unum uerbum. quod si dixeribis dicam in qua potestate haec facio . Iterum dicentibus: Licet tributum dari Caesari, an non ? ait: Quid me tentatis, hypocritae? Ostendite mihi numisma census. Et offerentes iterum interrogavit: Cuius est imago et superscriptio? dicunt ei: Caesaris. ibi igitur eos ligauit ipsorum sermonibus, ipsorum obliga
Abbreviated transcription (Latin):
etũ ⁊ trementẽ uerba mẽa: Grãs ago do¬
mino d̃o nr̃o. qui eiusmod opus fecit in qͦ
requiescer&. Fecit celum. ñ lego qd̾ requiẽ¬
uerit. fecit terrã. non lego qͦd requieuit.
fecit solẽ ⁊ lunã et stellas. nec ibi lego qd̾
requieuit. s lego qd̾ fecerit hominẽ. et
tune requieru̾it. habens cui pẽca dimiter&
Aut forte iam tẽ fut᷑e dñice passionis p̃cessit
myst̾iũ. qͦ reuelatum ẽ quia requiesceret
xp̃c in homine. qui requiẽ sibi p̃destinabat
in corpore ꝓ hominis redemptione. scđm
quod ipse dixit. ego dormiui ⁊ quieui. et
surrexi qͣm dominus suscepit me. Ips e
enim requieurt qui fecit. cui est honos

Expanded text:
etum et trementem uerba mea? gratias ago doetum et trementem uerba mea? gratias ago domino deo nostro, qui huiusmodi opus fecit, in quo requiesceret. fecit caelum, non lego quod requieuerit, fecit terram, non lego quod requieuerit, fecit solem et lunam et stellas, nec ibi lego quod requieuerit, sed lego quod fecerit hominem et tunc requieuerit habens cui peccata dimitteret. aut forte tunc iam futurae dominicae passionis praecessit mysterium, quo reuelatum est quia requiesceret Christus in homine, qui requiem sibi praedestinabat in corpore pro hominis redemptione secundum quod ipse dixit: ego dormiui et quieui et surrexi, quoniam dominus suscepit me. ipse enim requieuit qui fecit. cui est honor
Abbreviated transcription (Latin):
pedes feris acbeluis sunt.bim auib. Et ideo
quasi unꝰ deuolatilib ẽ homo. qui alta sensu
petat. ⁊ qͦdã remigio uolitet sublimiũ sagacita¬
te sensuũ.⁊ idõ deeodictũ÷.renouabit᷑ ut aqui¬
le iuuentus tua. eo quod ꝓprior sit celestibys
⁊ sublimior. aquilis qua possit dicere. nr̃a
autẽ conu̾satio in celis est. ed iam
fins sermoni nr̃o sit. qͣm completus ẽ dies
sextus. & munclani opis summa conclusa ẽ.
ꝑfecto uidł homine. in quo pͥncipat᷑ ẽ ani¬
mantiũ uniu̾soꝵ.⁊ sũma quedã uniu̾sicatis
⁊ omnis mundanȩ gr̃a creaturȩ. Certe defe¬
ramus silentiũ. qm requieuit ds̃ ab omnib
mundi oꝑib. requieuit aũt in recessu hõis
requieuit in eius menteatq ꝓposito. fece¬
rat enĩ hominẽ rationis capacẽ imitatorẽ
sui uirtutũ emulatorẽ. cupidũ celestium
gr̃arũ. In his requiescit ds qui ait. suꝑ
quem requiescam. nisi sup humilẽ & qui¬

Expanded text:
pedes feris ac beluis sunt, bini auibus, et ideo pedes feris ac beluis sunt, bini auibus, et ideo unus quasi de uolatilibus est homo, qui alta uisu petat et quodam remigio uolitet sublimium sagacitate sensuum. et ideo de eo dictum est: renouabitur sicut aquila iuuentus tua, eo quod propior sit caelestibus et sublimior aquilis, qui possit dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. Sed iam finis sermoni nostro sit, quoniam completus est dies sextus et mundani operis summa conclusa est, perfecto uidelicet homine, in quo principatus est animantium uniuersarum et summa quaedam uniuersitatis et omnis mundanae gratia creaturae. certe deferamus silentium, quoniam requieuit deus ab omnibus mundi operibus. requieuit autem in recessu hominis, requieuit in eius mente atque proposito; fecerat enim hominem rationis capacem, imitatorem sui, uirtutum aemulatorem, cupidum caelestium gratiarum. in his requiescit deus, qui ait: aut super quem requiescam nisi super humilem et qui
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑiunt᷑ uiscerib. ut explorandi copia sit. ⁊ cele¬
ritas sentiend. qm nulla ẽ uscerũ crassitudo.
que pulsum possint abducere. Ossa quoq tenuio
capitis leui tecta sunt corio. exquopossint aliqd̃
aduersus ymbres & frigora habere munimen
capillis densioribus uestiunt᷑. Quid degenitali¬
bus loquar. quȩ uenis e regioneceruicis ꝑ re¬
nes lumbosq deductis. suscipiunt genitabe
semen ad munus & gr̃am ꝓcreandi: quid
domini mitigat᷑ offenca. ira mulcetar. gr̃a
ꝓuocat᷑. Hoc enĩ pacͥs sũmi ergafiliũ donu:
ut in nomine dñi om̃s genu curuent celes¬
tium trestriũ & infernoꝵ ⁊ omnis lingua ꝯ¬
sunt quȩ p̃cetĩs dm̃ mulcent humilicas ⁊ fides.
Spesitaq exprimit humilitatis affectũ. ⁊ sedu¬
lȩ seruitutis obsequiũ. fides equat filiũ patri.
atq utriusq eandẽ głam confitet᷑. Recte aũt
ñ pluress duo sunt hominis pedes. quat᷑ni ir.

Expanded text:
operiuntur uisceribus, ut explorandi copia sit et celeoperiuntur uisceribus, ut explorandi copia sit et celeritas sentiendi, quando nulla est uiscerum crassitudo, quae pulsum possit obducere. ossa quoque omnia capitis leui tecta sunt corio et, quo possint aliquod aduersus imbres et frigora habere munimen, capillis densioribus uestiuntur. quid de genitalibus loquar, quae uenis e regione ceruicis per renes lumbosque deductis suscipiunt genitale seminium ad munus et gratiam procreandi? quid domini mitigatur offensa, ira mulcetur, gratia prouocatur. hoc enim patris summi erga filium donum est: cuius nomine domini omnes genu curuent caelestium et terrestrium et infernorum et omnis lingua sunt quae prae ceteris deum mulcent, humilitas et fides. pes itaque exprimit humilitatis affectum et sedulae seruitutis obsequium, fides aequat filium patri atque utriusque eandem gloriam confitetur. recte autem non plures, sed duo sunt homini pedes; quaterni enim
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt ad incrementũ. senes ad pseuerantiã.
Relictũ aũt uelut suꝑflirũ ꝑ intestina deducit᷑.
⁊ ꝑillud ex transuerso hostiũ diriuat᷑. Beniq ⁊
in genesi archa noe ad fabricã humani corpis
ordinat᷑. de qua dix̃ ds̃. fac tibi archam deliguiᷤ
quadratis. ⁊ nidos facies in ea ⁊ bituminabis eã
nitus ⁊ foris bitumine. Sic facies archã. hostiũ
uͦ facies ex transũso. Inferiora aut̃ arcebicame¬
rata.⁊ tricamerata facies. hoc enĩ significat qd̾
cyborum suꝑflua. Decore enim ereato m̃ ductꝰ
reliquias escaꝵ a uultu hominis au̾tit. nedũ
curuam᷑ in quinaremus aspectã. Simua illud
consida qd ea q̃ pudoris plena sunt. eo loco con¬
stituta sunt. ubi oꝑta uestib dedecẽre ñ possit.
Uenarũ pulsus uł infirmitatis int̾nuneiꝰ ẽ
uł salutis. eadẽ tam̃ eum toto diffuse corpori
sint. neq nudȩ aut in tecte sunt.⁊ ita leuibus

Expanded text:
cipiunt ad incrementum, senes ad perseuerantiam, cipiunt ad incrementum, senes ad perseuerantiam, relicum autem uelut superfluum per intestina deducitur et per illud ex transuerso ostium deriuatur. denique etiam in Genesi arca Noe ad fabricam humani corporis ordinatur, de qua dixit deus: fac tibi arcam ex lignis quadratis. et nidos facies in ea et bituminabis eam intus et foris bitumine. et sic facies arcam et: ostium uero facies ex transuerso, inferiora autem arcae bicamerata et tricamerata facies. hoc ergo significat domiciborum superflua. decore enim creator noster ductus reliquiarum a uultu hominis auertit, ne dum curuamur, inquinaremus aspectum. simul illud considera, quod ea quae pudoris plena sunt eo loco constituta sunt, ubi operta uestibus dedecere non possint. Uenarum pulsus uel infirmitatis internuntius uel salutis est. eaedem tamen cum toto diffusae corpore sint, neque nudae atque intectae sunt et ita leuibus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. aspergit quicquid sordidũ dep̃henderit.
& ꝑ fibras iecoris minutiores. ciboꝵ possint te¬
nues atq subtiles reliquiȩ transire. quȩ uer¬
tantur insanguinẽ. uirib q ꝓficiant. non
cum fum sordibus egerantur. In testinoꝵ
uͦ cirtum plexi orbes & sine aliquo licet nodo
sibi tamen inuicẽ nexi. quid alrud nisi di¬
uinam ꝓspicientiam᷑ ostendunt. ut non
cito esca ꝑtranseat. & statim ab stoinacho
decurrat: quod si fieret iugis fames. et
continua uorandi libydo gigneretur. Exin¬
anitis enim uiscerib & ex haustis. dum
momentaria effusione uacuarent᷑ necelle erat
in explebilẽ atq insatiabilẽ eybi ⁊ potͦ generari
cupiditatẽ. quam sine dubio mors mat᷑a seq̃ret᷑
Idõq ꝓuide conficit᷑ primũ esca. inut̃o suꝑiore.
deinde in iecore coquit᷑ eiusq uapore digestus
transfundit᷑ succus eiꝰ in reliqͣs corꝑis partes.
eaq substantia art̾alunt᷑ humani. qͣ uiuenes ac¬

Expanded text:
tur, abstergit quidquid sordium deprehenderit, tur, abstergit quidquid sordium deprehenderit, ut per fibras iecoris minutiores ciborum possint tenues atque subtiles reliquiae transire, quae uertantur in sanguinem uiribusque proficiant, non cum fimi sordibus egerantur. intestinorum uero circumplexi orbes et sine aliquo licet nodo sibi tamen inuicem nexi quid aliud nisi diuinam prospicientiam creatoris ostendunt, ut non cito esca pertranseat et statim ab stomacho decurrat? quod si fieret, iugis famis et continua uorandi libido hominibus gigneretur. exinanitis enim uisceribus et exhaustis, dum momentaria effusione uacuarentur, necesse erat inexplebilem atque insatiabilem cibi et potus generari cupiditatem, quam sine dubio mors matura sequeretur. ideoque prouide conficitur primum esca in utero superiore, deinde in iecore quoquitur eiusque uapore digestus transfunditur sucus eius m reliquas corporis partes eaque substantia artus aluntur humani, quam Iosaphat ac
Abbreviated transcription (Latin):
ra domini exaltauit me. Manus est quȩ fecte
omnia sicut d̃s̃ dixit omnipotens. nonne manꝰ
mea fecit hȩc omina: Manus est totius corporis
ꝓpugnaculum. capitis defensatrix. quȩ cum
sit loco inferior totũ uerticẽ comit. & honesto
uenustat ornatu. Quis digne explicet pecto¬
ris cratem. uentrisq molliciem: Alit̃ enim
uiscera molliora ñ possent foueri.⁊ in testino¬
ram sinus uris aut dubie ossib lederentur
Quid tam salutare quã ut pulmo cordi finitimo
limite iungeretur. Ut cum exarserit corira
& indignatione pulmonis sanguine atq hu¬
more eitius cemꝑetur. Idõq et mollis pulmo
est qui amat & semꝑ simulut rigorẽ indigna¬
tionis emolliat. Hȩc ideostrictim ꝑcurrimꝰ.
ut tan quam in doct obuam ꝑstringere.
non tamen medici plenius serutare uidea¬
mur. & ꝑsequi quȩ naturȩ latibulis abscondi¬
ta sunt. lien quoq cum iecore. habet uesicã
fructuosam. qui dum assumit quo ip̃e pasca¬

Expanded text:
ra Domini exaltavit me . Manus est quae fecit ra Domini exaltavit me . Manus est quae fecit omnia, sicut dixit Deus omnipotens: Nonne manus mea fecit haec omnia ? Manus est totius corporis propugnaculum, capitis defensatrix. Quae cum sit loco inferior, totum verticem comit, et honesto venustat ornatu. 70. Quis digne explicet pectoris cratem, ventrisque mollitiem? Aliter enim viscera molliora non possent foveri, et intestinorum sinus duris haud dubie ossibus laederentur. Quid tam salutare, quam limite iungeretur, ut, cum exarserit cor ira et indignatione, pulmonis sanguine atque umore citius temperetur? ideoque et mollis pulmo est, quia madet semper, simul ut rigorem indignationis emolliat. haec ideo strictim percurrimus, ut tamquam indocti obuia perstringere, non tamquam medici plenius scrutare uideamur et persequi quae naturae latibulis abscondita sunt. Lien quoque cum iecore habet uiciniam fructuosam, qui dum adsumit quo ipse pasca
Abbreviated transcription (Latin):
mentis oris sermonesignantur. Quid estgͥ os
hominis. nisi quoddam sermonis aditũ fons dis¬
ptitationis aula u̾boꝵ fons disputationis. ꝓncu¬
humani corꝑis regiam. in qua sit licet quedã
quantitas porcionis. forma tamen uniu̾sitatis
est. S equitur guttur. ꝑ quod todo corꝑi uita¬
le commnerciũ. & spiritus huius comineatus
infunditur. Succedunt brachia & ualidi lacer¬
torum thori. ualidȩ ad oꝑandum manꝰ. & ꝓ
ceriorib digitis habiles ad tenendũ. hinc ap¬
tus usus oꝑandi. hinc scribendi elegantia. et
ille calamus scribȩ uelocit scribentis. quo di¬
uinȩ uocis exprimit᷑ oraculum. manus est
quȩ cybum ori ministrat. manus ẽ quȩ p̃claris
enitet factis. quȩ conciliatrix diuinȩ grȩ sacris
infertur altaribus. ꝑ quam offerimus & suminꝰ
sacramenta celestia. manus est quȩ oꝑatur
lo non dedignatus est se dĩ filius dedarari. di¬
cente dautd. dextera dñi fecit uirtutẽ. dexte¬

Expanded text:
mentis oris sermone signamus. quid est igitur os mentis oris sermone signamus. quid est igitur os hominis nisi quoddam sermonis adytum, fons disputationis, aula uerbohumani corporis regiam, in qua sit licet quaedam quantitas portionis, forma tamen universitatis est. 69. Sequitur guttur per quod totius corporis vitale commercium, et spiritus hujus commeatus infunditur. Succedunt brachia, et validi lacertorum tori, validae ad operandum manus, et procerioribus digitis habiles ad tenendum. Hinc aptior usus operandi, hinc scribendi elegantia, et ille calamus scribae velociter scribentis, quo divinae vocis exprimuntur oracula. Manus est quae cibum ori ministrat: manus est quae praeclaris enitet factis, quae conciliatrix divinae gratiae sacris infertur altaribus, per quam offerimus et sumimus sacramenta coelestia: manus est quae operatulo non dedignatus est se Dei filius declarari, dicente David: Dextera Domini fecit virtutem, dexte
Abbreviated transcription (Latin):
tiam suam qui radio cȩl spacia t̾rarumq
describunt. sibi habeant intellectũ suum
de quo dicit dominꝰ. & intellectũ pruden¬
tium reprobabo. Neq numeros rationis
ac modos ac modulos musicȩ sapientie cons¬
tituam loco: sed eam sapientiã definio. de
qua dieit ꝓpħa. incerta & occulta sapientiȩ
tuȩ manifestasti michi. Quid aũt loquar de
osculo oris. quod pietatis ⁊ caritatis ẽ signũ:
Osculanturse et columbȩ.Sed quid ad hu¬
maniᷤ oͣs culi uenustatẽ. in quo amicitiȩ in¬
signe humanitatisq p̃fulget. in quo plenȩ
caritatis fidelis exprimitur affectus: Unde
dominus uelut ꝓdigii genus in ꝓditorem
condempnans ait. Iuda osculo filiũ homi¬
nis tradis: Hoc est caritatis insigne con
crudelitatis. bestialis gͥ oris obsequiũ inferen¬
tis pocius necẽ quã caritatis federa deferen¬
tem diuinȩ uocis dãpnat᷑ oraculo. Illud qͦ
qͥd cordẽ sentimus. Itaq cogitationes tacite

Expanded text:
tiam suam qui radio caeli spatia terrarumque tiam suam qui radio caeli spatia terrarumque describunt, sibi habeant intellectum suum, de quo dicit dominus: et intellectum pascis reprobabo. neque numeros orationis ac uescuntur et modulos musicae sapientiae hoc constituam loco. sed earn sapientiam definio, de qua dicit propheta: incerta et occulta sapientiae tuae manifestati mihi. quid autem loquar de osculo oris, quod pietatis et caritatis est signum ? osculantur se et columbae, sed quid ad humani osculi uenustatem, in quo amicitiae insigne humanitatisque praefulget, in quo plenae caritatis fidelis exprimitur adfectus? unde dominus uelut prodigii genus in proditore condemnans ait: Iuda, osculo filium hominis tradis? hoc est: caritatis insigne conucrudelitatis ? bestiali igitur oris obsequio inferentem potius necem quam caritatis foedera deferentem diuinae arguit uocis oraculo. illud quoq exprimiraus quae corde sentimus itaque cogitationes tacitae
Abbreviated transcription (Latin):
tib irracionabilib scilicet ẽẽ commune.
Nam et ipsi sensus cõmunes nobis sunt
cum animalibus cet̾is. s tamen ñ eadem
his ceterȩ animantes industria utuntur
pectus. sedsolis mest hominib eoꝵ quȩ aspi¬
cit affectus int̃pres. Spectat oculis ortus obi¬
tusq signorũ. uidet ornamentũ cęli. miratur
stellarum orbes. fulgores quoq diũsos indel¬
ligit singuloꝵ: quando uesꝑ surgat. quan¬
do lucifer.cur ille matutinus hic uesꝑtinꝰ
irracdiat. quos motus orion habeat. quos lu¬
na defectus. quemadmodũ solsu os norte
oecasus. circuitusq cursꝰ sui sollempni¬
tate custodiat. Audiunt quoq animantes
cetere. Sed quis pret̃ hominẽ audiendo cog¬
noscit secreta sapientiȩ: Solus homo exom¬
mbus generibus quȩ in t̾rissunt auditu et
meditatione & prudentia colligit. qui pot̃
fitorganũ. ⁊ corporalibus labiis exprimit ce¬
diceret et clamauit. Sibi habeant pruden¬

Expanded text:
tibus inrationalibus scilicet esse commune. tibus inrationalibus scilicet esse commune. nam et ipsi sensus communes nobis sunt cum animalibus ceteris, sed tamen non eadem his ceterae animantes industria utuntur. pectus, sed soli inest homini eorum quae aspiciat affectus interpres. spectat oculis ortus obitusque signorum, uidet ornamentum caeli, miratur stellarum orbes, fulgores quoque diuersos intellegit singulorum, quando uesperus surgat, quando lucifer, cur ille uespertinus, hic matutinus inradiet, quos motus Orion habeat, quos luna defectus, quemadmodum sol suos norit occasus, circuitus quoque cursus sui sollemnitate custodiat. audiunt quoque animantes ceterae, sed quis praeter hominem audiendo cognoscit? secreta sapientiae solus homo ex omnibus generibus quae in terris sunt auditu et meditatione et prudentia colligit, qui potest fit organum et corporalibus labiis exprimit caediceret et clamauit. sibi habeant pruden
Abbreviated transcription (Latin):
ti fame nullis oblectant᷑ uoluptatib. sed
quasi exortes eoꝵ deliniamenta ñ senti¬
unt. Quid gͦ describam dentiũ uallũ. quo
conficitur eybus. & plena fit uocis expres¬
sio: quȩ sine dentib alimonia delectaret:
deniq eui maturos cernimus plerũq se
nescere hoc ipso citius. quod amissis den¬
tibus nullam possint cybi uirtutẽ uali¬
dioris assumere. Idõ muta infantia qr
non habet adhuc organũ uocis. linguȩ
quoq ñsolum loquendo. sed etiam eden¬
do munus p̃ciosissimũ est. Ca enim
uelut plectram loquentis. & quedã
edentis est manus. que defluentem
cybum dentibus suggerit. & ministtͣ.
Uox quoq aeris quodam remigio
aerem uerberat. nunc cõmouet nunc de¬
mulcet audientis affectum. iratum mitigat
fractum erigit. consolatur dolentẽ. Sie gͥ
nobis canorum cum auibus cõmune. Sed a¬
pud quem quo sono uocis utat᷑. quod ẽ ra¬
tionabile. non potest cum omnib animan¬

Expanded text:
ti fame nullis oblectantur sensuum uoluptatibus, sed ti fame nullis oblectantur sensuum uoluptatibus, sed quasi exortes eorum delinimenta non sentiunt. quid ego describam dentium uallum, quo conficitur cibus et plenae fit uocis expressio? quae sine dentibus alimonia delectaret? denique aeui maturos plerumque cernimus hoc ipso citius senescere, quod amissis dentibus nullam possint cibi uirtutem ualidioris adsumere. ideo muta infantia, quia non habet adhuc organum uocis. linguae quoque non solum in loquendo, sed etiam in edendo munus pretiosissimum est. ea enim uelut plectrum loquentis et quaedam edentis est manus, quae defluentem cibum dentibus suggerit et ministrat. uox quoque aeris quodam remigio aerem uerberat, nunc conmouet, nunc demulcet audientis adfectum, iratum mitigat, fractum erigit, solatur dolentem. sit igitur nobis canorum commune cum auibus, sed apud quem quo sono uocis utatur, quod est rationabile, non potest cum omnibus animan
Abbreviated transcription (Latin):
recipiendis odorib p̃stant. ut ñ ꝑfunctorie
odor transeat. s diutrus inhereat narib
& earum ductu cerebrum sensusq depas¬
cat: Ideo diutius odor flagrat acceptus
quam sermoresonat. aut uisus apparet.
plerumq quod momento breui fueris odo¬
iatus. toto tibi die spirat in narib. ꝑ eas
quoq purgamenta capitis defluune.
& sine fraude atq offensione aliiq corꝑis
diriuantur. est etiam non medicris senfus
in tactu. atq in eo uoluntas gratissima
sincerumq udicium. Perumq enuim
tactu ꝓbamus. quȩ oculis ꝓbare ñ possumus.
Postremum quoq officium est oris et linguȩ.
Quod tamen omnib uires ministrant.
nisi uirtutẽ substantiȩ corꝑalis acciꝑent.
que cybo defertur & potu. neq aures audi¬
endi. aut nares odorandi. aut manꝰ tan¬
gendi. nisi corpus omne confortet᷑alim̃tis.
Deficiemus enim uirib nisi eas cõpetentᷤ¬
cybi assiduitate reꝑemus. Beniq confec¬

Expanded text:
recipiendis odoribus praestant, ut non crimen recipiendis odoribus praestant, ut non crimen odor transeat. sed diutus inhaereat naribus et earum ductu cerebrum sensusque depascat? ideo diutius odor fraglat acceptus quam sermo resonat aut uisus apparet. plerumque quod momento breui fueris odoratus toto tibi die spirat in naribus. per eas quoque purgamenta capitis defluunt et sine fraude atque offensione aliqua corporis deriuantur. est etiam non mediocris sensus in tactu atque in eo uoluptas gratissima, sincerum armisque; plerumque enim tactu probamus quae oculis probare non possumus. Postremum quoque officium est oris aut linguae, quod tamen omnibus uires ministrat. nisi uirtutem substantiae corporalis acciperent, quae cibo defertur et potu, neque aures audiendi aut nares odorandi aut manus tangendi, nisi corpus omne confortetur alimentis. deficimus enim uiribus, nisi eas cibi conpetentis adsiduitate reparemus. denique confec
Abbreviated transcription (Latin):
tice sordium humoris ue defluxerit. si¬
mulut in earum sinib uox reꝑcussa si¬
ne offensione int̾iores ingrediat᷑ anfrac¬
tus. Nam nisi ita eẽt. quis non ad om¬
nem fortioris sonum uocis atconitus
inꝑuiso ictus clamore nos absordiscẽ
sentiamus: cum uelut quedã ꝓpugna¬
cula uideas p̃tendere aduers us frigoris
is p̃tate. aborusq flagrantiã. ut necx
frigus penetiet ductus patentes. neꝙ ni¬
mius adurat estus in sinu. Actio audem
int̾ioꝵ aurium. modulandi quendã nume¬
rum prestat. & disciplina siquidẽ ꝑ anfrac¬
tus aurium quidam rimus efficitur. & mo¬
dulis quibusdam ingressa sonus uocis expͥ¬
initur. Tenaces p̃terea sermonis accepti. ip
sos ẽẽ aurium usus ipse nos docet. Siquidẽ
dulcior. & responsa suauia referens heco
resultat. Ipse quoq sordes aures non muti
sit & gr̃a. Be naribus autẽ quid loquar. quȩ
biuo & ꝓcero foramine anteum quoddam

Expanded text:
tice sordium umorisue defluxerit, sitice sordium umorisue defluxerit, simul ut in earum sinibus uox repercussa sine offensione interioris ingrediatur anfractus. nam nisi ita esset, quis non ad omnem fortioris sonum uocis adtonitus inprouiso ictus clamore nos innumeris sentiamus ? tum uelut quaedam propugnacula uideas praetendere aduersum frigoris asperitatem calorisque flagrantiam, ut neque frigus penetret ductus patentes neque nimius adurat aestus. sinuatio autem interiorum aurium modulandi quendam numerum praestat et disciplinam, siquidem per anfractus aurium quidam infundit efficitur et modulis quibusdam ingressae sonus uocis exprimitur. tenaces praeterea sermonis accepti ipsos esse anfractus aurium usus ipse nos docet, siquiaem dulcior et responsa suauia referens echo resultat. ipsae quoque sordes aurium non inutisit et gratia. de naribus autem quid loquar, quae biuio et procero foramine antrum quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
pupillam oculi tutissimo quodam naturȩ
eice primum trabem de oculo tuo. & tunc
uidebis eicere festucam de oculo fris tui.
Itaq ꝓpt̾ oculos ferunt medendi peritiͤsci¬
alios aũt nr̃i corꝑis sensus. ꝓpt̾ cerebrũ fini¬
timo quodam ẽẽ domicilio constitutũ. In¬
cium enim sensuũ omniũ & neruoꝵ uolun
omnis eoꝵ quȩ diximus causa manat. In ici¬
um aut̃ẽ arteriarũ & insiti caloris. quo ani
q mollius est cet̃is exemplũ. quia omnes
suscipit sensus. unde om̃s & nerui & quȩ re¬
ferunt uniuersa quȩ oculus uiderit. uel
auris audierit. uel odor inalauerit. uel
lingua increpuerit. uel ossaporis acce¬
ꝑit. Quod enim molle ad compassionẽ
aptius. Quod autẽ durum ex aliquo rigo¬
re tieruorũ ad agendum efficatiꝰ. Prestan¬
tissimum quoq audiendi munus ẽ. et
uisui suppar gr̃a. id̃o aures extantiores
sunt. ut et ornatus decorem p̃ferant. et
excipiant omne illud. quicquid de uer¬

Expanded text:
pupillam oculi tutissimo quodam naturae pupillam oculi tutissimo quodam naturae eice primum trabem de oculo tuo et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui. itaque propter oculos ferunt medendi periti calios autem nostri corporis sensus propter cerebrum finitimo quodam esse domicilio constitutos. initium enim neruorum et omnium sensuum uolunomnis eorum quae diximus causa manat. initium autem arteriarum et insiti caloris, quo animque mollius est ceteris cerebrum, quia omnis suscipit sensus. unde et nerui, qui referunt uniuersa quae uel oculus uiderit uel auris audierit uel odor inalauerit uel lingua increpuerit uel os saporis acceperit. quod enim molle ad conpassionem aptius, quod autem durum ex aliquo rigore neruorum ad agendum efficacius. Praestantissimum quoque audiendi munus est et uisui suppar gratia. ideo aures extantiores sunt, ut et ornatus decorem praeferant et excipiant omne illud quidquid de uer