comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut si altorius a se generis dm̃ genuit. Vera natiuitas dicinonpo¬
terit quaȩ ppr& atem substantiae generantes seruare ñ potuit
& dõ disputationis ratio deducitur ut aut omnino natus ñ sit
aut degoneratur sit qđ utrũq fateri ꝑ absurdum &impiũ ẽe
uidebitur: prco puse iudex dixit:
Qiquid sibi contrahaec arrius competere nouit aedicere non
athanasiũ i norare quidsi utidem adseruit desua substantia
gonerauit. Mutabilis ꝓculdubio erit necesse ẽ enũ & sese qđ
ipsa ẽ generaridõ autpatrem substantiã ꝑ diribationẽ gene¬
rationẽ ꝑdidisse. aut diusionis uitium ꝑpa&i potuisse
Ego enĩ dipatris substantia neq & sese aliquid edisse neq in partiũ
qualitatis deribatã fuisse neq cessionis autd&rastionis uł aliquid
huius modi qđ sit passioni ab noxium sensisse uł sentre potiusse
confiteor. ATTIAMA SiuS dixit:

Expanded text:
aut si alterius a se generis Deum genuit, vera nativitas dici non poaut si alterius a se generis Deum genuit, vera nativitas dici non poterit, quae proprietatem substantiae generantis servare non potuit. Et eo disputationis ratio deducitur, ut aut omnino natus non sit, aut degeneratus sit; quod utramque fateri perabsurdum et impium esse videbitur. VI. Probus judex dixit: Si quid sibi contra haec Arius competere novit, edicere non Athanasium ignorare. Qui si, ut idem asseruit, de sua substantia generavit, mutabilis proculdubio erit. Necesse est enim, ex sese quod ipse est generando, aut partem substantiae per derivationis generationem perdidisse, aut divisionis vitium perpeti potuisse. Ego enim Dei Patris substantiam, neque ex sese aliquid edidisse, neque in partium qualitates derivatam fuisse, neque accessionis aut detractionis, vel aliquid hujusconfiteor. Athanasius dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ris subsistens substantiae suae intemerate uid&ur seruare natura
Siuero lux & sese tenebras gignat mutationi obnoxia erit alterius
a semateriã tribuens quia in hoc inmutabilitatis sue in libatam
poterit seruare substantia. Si hoc qđ ipsaẽ ministrat & sese
c&erum suit dixi id quod &xse tribuit aliuterit quamipsa qđ
traibuit tunc alterius substantiȩ dici poterit qđ omnino natura¬
rum omniũ qualitas uł ordo uł ratio admittit a ge iam nunc
siuidetur adterrenis hac uisibilib: in superiora mentis oculũ
erigamus ut ehisq facta sunt infeste uirtutis &eaq: fasta sunt
debere intelligi filium dixit enco arrius:
x patrei natum ẽẽ & ds̃ dm̃ genuisse. lugxlumen. In qua ꝓfessionẽ
unum ẽ de duob: ꝓculdubio r&inendum autenĩ & ipso generans
id qđ ipse ẽ genuit & ob hoc siluis unius cumpatre substantiaȩ erit

Expanded text:
re subsistens, substantiae suae intemeratam videtur servare naturam. re subsistens, substantiae suae intemeratam videtur servare naturam. Si vero lux ex se tenebras gignat, mutationi obnoxia erit, alterius a se generis materiam tribuens; quia in hoc immutabilitatis suae illibatam poterit servare substantiam, si hoc quod ipsa est ministret ex sese. Caeterum si, ut dixi, id quod ex sese tribuit aliud erit quam ipsum quod tribuit, tunc alterius substantiae dici poterit, quod omnino naturarum omnium qualitas, vel ordo, vel ratio non admittit. Age nunc jam, si videtur, a terrenis ac visibilibus in superiora mentis oculum erigamus, et ex his quae facta sunt infectae virtutis substdebere intelligi . Dixit ergo Arius Filium ex Patre natum esse, et Deum Deum genuisse, lucem lucem. In qua professione unum erit e duobus proculdubio retinendum. Aut enim ex seipso generans id quod ipse est genuit, et ob hoc Filius unius cum Patre substantiae erit:
Abbreviated transcription (Latin):
atur appellatio duces tamen res signisicare uid&ur sed nos deillo
substantiae genere dispitamus. Quo una queq: natura ab utraq¬
natura abid qđ est uł subsistit substantia numcupatur & quicquid
& sese iđt deseipso genuerit non aliut ẽẽ potest quam id qđ insa est
Homo pater generans filiũ sui generis iđt̃ sue substantia hominem
generat quia homo hominem generat & reste unius substantiȩ
dicunt᷑ quia ueritas natiuitatis substantiarũ diuersitatẽ ñ recpit
Diuersia s autem substantiae ẽ ut exempli gratia dxerim si homo
pecodum gignat uł sicuius lib& generis pecus indiuersitatẽ generis
me seruans Rursus si in elem̃torũ qualitatib: quae si substantia¬
rum diuersitas uł ꝓpri&as opere p̃ciumẽ aduertere uerbi gratia
unius cuiusq ignis uł luminis natura idẽe qđ ipsaẽ ministrare
uid&ur utlux fulgore ut ignis incendium & in hoc officii suigene¬

Expanded text:
atur appellatio, duas tamen res significare videtur. Sed nos de illo atur appellatio, duas tamen res significare videtur. Sed nos de illo substantiae genere disputamus, quo unaquaeque natura, ob id quod est vel subsistit, substantia nuncupatur. Et quidquid ex se, id est de seipsa genuerit, non aliud esse potest quam id quod ipsa est. Denique homo pater generans filium, sui generis, id est suae substantiae, hominem generat, quia homo hominem generat. Et recte unius substantiae esse dicuntur, quia veritas nativitatis, substantiarum diversitatem non recipit. Diversitas autem substantiae est, ut exempli gratia dixerim, si homo pecudem gignat, vel si cujuslibet generis pecus alterius generis in elementorum qualitatibus, quae sit substantiarum diversitas vel proprietas operae pretium est advertere. Verbi gratia: uniuscujusque ignis vel luminis natura id ex se quod ipsa est ministrare videtur; ut lux fulgorem, ut ignis incendium: et in hoc officii sui gene
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nec disputationẽ tuã quibusdã interrogationũ geradib: incisã
tali conclusissis anticulo ut adhuo eam impae ꝓfessionis dedu¬
ceres finemATanaonus dixit.
Quod sitimpiũ atq sacrilegum diuersas pactris & sili substantias ꝓs¬
poenitus imorare non posse & hoc non humana opinione collec¬
tum̃ nec coniecti ris &urgumentis inuentũ sed celestis dostrinae
magisterio truditũ demonstrabo. progus iudex dixit:
Prius mihi uimqualitatemq: sermonis adsigna & tunc demũ po¬
Eterit demonsirari. Vtrũ patri &filio conueniat: athanasius dix̃
Cubstantia quidem duob appellationẽ generib distinguitur & est
quidem hunius generis qualitis haecq &his tentis naturae essen¬
tiã indic&. aluit uero ẽ substantie genus qđ ille qui hab& ab his
quihab& diximatur qđ ut planius fat qđ dico manifesta &positi¬
onȩ ad signo uerbi gratia homo generis sui ac naturae substantie

Expanded text:
nem. Nec disputationem tuam, quibusdam interrogationum gradibus incisam, nem. Nec disputationem tuam, quibusdam interrogationum gradibus incisam, tali conclusisses articulo, ut ad hunc eam impiae professionis deduceres finem. Athanasius dixit: Quod sit impium atque sacrilegum diversas Patris et Filii substantias penitus ignorare non posse. Et hoc non humana opinione collectum, nec conjecturis et argumentis inventum, sed coelestis doctrinae magisterio traditum demonstrabo. IV. Probus judex dixit: Prius mihi vim qualitatemque sermonis assigna, et tunc demum poteris demonstrare utrum Patri Filioque conveniat. Athanasius dixit: Substantia quidem duobus appellationum generibus distinguitur. Et est quidem unius generis qualitas haec, quae existentis naturae essentiam indicet: aliud vero est substantiae genus, quo ille qui habet ab his quae habet dirimatur. Quod ut planius fiat, quod dico manifesta expositione assigno. Verbi gratia: Homo generis sui ac naturae substantia
Abbreviated transcription (Latin):
potest adferre p̃iudicium: ATHANASius dixit:
In hactua ꝓ secutione diligenti ad modum certa & posita ratione
aduerti sed tantum nr̃a sidei dixeris & non utrarum duȩ desig¬
bitror qđ sidem tuam munere festinans ita posueris sperans me
Natis callidis & sur piciosis uteris disputatianib: quo arrius
dicas qđ ad fideimeȩ munitionem hocdixerim. Sed utde sensib:
tius ominis suspectionis ambigiutas aut afferatiũs ut superius fassur
sum utrarum q: fidei siue gopse. seudeipso natus dicatur nullus
potest paenitus adferre in aliquo p̃iudicium Attanasius dix
Venerans pater &re iđt dese inso filium hõgenuit qđ est ipse an aliutaliqđ
Etnos consitemur obuiam. alius alium genuit uđt pat̃ siliũ. Sed si
Arrius dixit.
Sinosses inquantos ꝑsidiae errores unius substantie ꝓfessionẽ uergat
N umquã ꝓfelto interpatrem & silium huius nominis faceres mentio¬

Expanded text:
potest afferre praejudicium. Athanasius dixit: potest afferre praejudicium. Athanasius dixit: In hac tua prosecutione diligenti admodum certa ex apposita ratione adverti. Sed quod tantum nostrae dixeris, et non utrorumque desigbitror quod fidem tuam munire festinans ita proposueris; sperans me Satis callidis et suspiciosis uteris disputationibus, quo dicas quod ad fidei meae munitionem hoc dixerim. Sed ut de sensibus tuis omnis suspicionis ambiguitas auferatur, ut superius fatus sum, utrorumque fidei, sive ex ipso, sive de ipso natus dicatur, nullum penitus potest afferre in aliquo praejudicium. Athanasius dixit: Generans Pater ex se, id est de seipso Filium, hoc genuit quod est ipse, an aliud aliquEt nos confitemur quia alius alium genuit, id est, Pater Filium: sed si Arius dixit: Si nosses in quantos 103 perfidiae errores unius substantiae professio vergat, nunquam profecto inter Patrem et Filium hujus nominis faceres mentio
Abbreviated transcription (Latin):
populis iasttere:
atia uasi us dixit:
Prositeris uere filum depatrenatum annon. ANRIuS dixit:
Prosteris ipse alicuius diribationis uł diuitionis uitio subiacere dm̃¬
nom posse annon:ATTIA NASIUS dixit.
U alde prositeor: ARRius dixit:
Ego quoq ꝓsiteor filium & patre natum ee attanasius dixit.
Qufficit tibi qđ expatre dixerim natum qđ &iam facillime scriptum¬
ostendo quid callidis uteris argumtis c&erum depatre natũ nusquãs
mihi interim ad p̃sens scriptu occurrere potuit & patre uerq
scriptum eẽ recolo iohanne apło dicente. quidiligit pactrem dig̃
eum quinatus ẽ exeo AtLAMASIuS dixit:
de patrematũ tunc quid indȩ sgntire debeam &timabo. uerũquia
inpleris que & emplarib: uariae pͥositũ eẽ non nescio . ut hisdem
locis quib: & ipsolegitur in aliis colicib: deipso legatur sedutrum¬
hoc interpolantiũ fraude anunius rei significationẽ iđt ut hoo
sit &x ipso qđ &ciam de ipso factum sit non satis hoc nr̃e fidei aliqđ

Expanded text:
populis jactitare. Athanasius dixit: Profiteris Filium vere de Patre natum, an non? Arius dixit: Profiteris ipse Patrem alicujus derivationis vel divisionis vitio subjacere non posse, an non? Athanasius dixit: Valde profiteor. Arius dixit: Ego quoque profiteor Filium ex Patre natum esse. Athanasius dixit: s dixit: Sufficit tibi quod ex Patre dixerim natum; quod etiam facillime ostendo. Quid callidis uteris argumentis? Caeterum de Patre natum, nusquam mihi interim ad praesens occurrere potuit. Ex Patre vero scriptum esse recolo, Joanne apostolo dicente: Qui diligit Patrem, diligit eum qui natus est ex eo. Athanasius dixit: de Patre natum, tunc quid inde sentire debeam aestimabo. Verum, 102 quia in plerisque exemplaribus varie positum esse non nescio, ut iisdem locis quibus de ipso legitur, in aliis codicibhoc interpolantium fraude, an unius rei significatione id est ut hoc sit ex ipso, quod est etiam de ipso  factum sit, non satis hoc nostrae fidei aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ statuta dostrina id utiq conueni enserat noue a nob
ingeste doctrinȩ antiquis apłoꝵ obiuare dostrinis & nouita¬
ti uetustate ꝑscribere nonuetustate nouitate ꝑuertere
ut quid mihi hoc nom̃ sequendum in ponit ut quidme adhuiꝰ
nouitatem uiolentius trahit ut quid hõc apłicae fidei super¬
adicit uerbum cuius neꝓph&a quidem nea płi uspiam faci¬
in hac causa sequi necesse ẽ siueraẽ homo usyi adsertio falsa
ẽ apłoꝵ p̃dicatio quisine hoc nomine longo ꝑ tẽpore floruit
Sinuero apłi casides huius nominis & paors uera ẽ sicuti & ẽ
haec sine dubio falsaerit quae antiq: fidȩi nominis nouitatẽ
adicuit. Reuolue cuncta noui &u&eris tostam̃ti uolum ina
quae hoc ẽ sortita uocabulum refugis ARRius dixit:
Quiddicas non satis intellego: AtaNaSius dixit:
Om̃ res antiqua nom̃ nouũ accepit nonuocabulo nouo noue
rȩi uirtus accessit hoc utiq: requiro utrũ resq: antiqua ẽ

Expanded text:
apostolorum statuta doctrina, id utique conveniens erat, novae a nobis apostolorum statuta doctrina, id utique conveniens erat, novae a nobis ingestae doctrinae antiquis apostolorum obviare doctrinis, et novitatem vetust mihi nomen sequendum imponit? Utquid me ad hujusmodi novitatem violentius trahit? Utquid hoc apostolicae fidei superadjicit verbum, cujus nec prophetae quidem, nec apostoli uspiam faciin hac causa sequi necesse est. Si vera est homousii assertio, falsaomine longa per tempora floruit. Si vero apostolica fides hujus nominis expers vera est sicuti est, haec sine dubio falsa erit, quae antiquae fidei nominis novitatem adjecit. Revolve cuncta Novi et Veteris Testamenti volumina, quae hoc est sortita vocabulum, refugis? Arius dixit: Quid dicas, non satis intelligo. Athanasius dixit: 94 Quoniam res antiqua novum nomen accepit, non vocabulo novo novae rei virtus accessit, hoc utique requiro, utrum res quae antiqua est,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ e dõ Lum̃ glumine dm̃ uerum dedõuero natũ non factũ
unius substantiȩ cum patre qđ grecidicunt homo usyonper
quem omnia falta sunt quae in caelo & quae in terra qui ꝓpt̃ nr̃am¬
uiuos & mortuos & in spm̃ scm̃ eos autem quidicunt erat quan¬
donon erat & ante quacm nascer&ur nonerat & quod de non
bilem & demutabilem dm̃ hos anathematizat catholica &
aposto lica ecclesia: ARRI US dixit:
Peruidens uirorum obtime ꝓbeistius decr&a concilii insingil¬
lationem apłice fidȩi ausu temerariae p̃sũptionis suisse cons¬
cripta. Quid enim opus erat nduum hoc homo usyon uocabulũ
antiquis dogmatum regulis inseri. Num quidenim apłi uł
eorum discipuli atq: om̃s ꝑ ordinẽ successores quiad illud
usq tempus in xp̃i confessione uiuentes homo usyi uocabulũ
ignorabant impi&ates sacrilegium in sidȩi ueritate sequentur
fuisse dicimus ꝓ eo scilic& qđ hunius nominis notione priuati
utisti penitus mentiuntur noua introducebantur contra

Expanded text:
 lumine, Deum verum de Deo vero, natum, non factum unius substantiae cum Patre, quod Graeci dicunt homousion: per quem omnia facta sunt sive quae in coelo, sive quae in terra: qui pruos. Et in Spiritum sanctum. Eos autem qui dicunt: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quod de non bilem Deum, hos anathematizat catholica et apostolica Ecclesia. XIX. Arius dixit: Pervides, virorum optime Probe, istius decreta concilii in suggillationem apostolicae fidei ausu temerariae praesumptionis fuisse conscripta. Quid enim opus erat novum hoc homousion vocabulum antiquis dogmatum regulis inseri? Nunquid enim apostolos vel eorum discipulos atque omnes per ordinem successores, qui ad illud usque tempus in Christi confessione viventes, homousion vocabulum ignorabant, impietatis sacrilegium in fidei veritate secutos fuisse dicemus, pro eo scilicet quod hujus nominis notione privati,ut isti penitus mentiuntur nova introducebatur contra
Abbreviated transcription (Latin):
sensib: athanusi ꝓ secutionem nequaquã subitraxit obliuio qua
re delegantius ꝑ oraliitillum debere prauitatis errore notari
quinoua & inusuccte uerborum cõmenta sectatur ad iciens
apłicis docmatib: qđ ab eisdem constat traditum non fuisse:
propus iudex dixit: Nemini: arraus dixit:¬
Orgonicheni decr&a concilui lectione ꝓdantur & agnoscis atha¬
nasium uł eius austores apłicam fidem nouarum adiectione
uerborum eatenus corrupisse ut eos quiantiquis patrũ in he¬
re dostrinis ambitione regia usi censerunt ferabilib: rele¬
gandos aedictis: pRO SuS iu dex dixit:
Sip̃sentis negotu ratio postulat ut decr&um nicheni recit&ur
concili id quoq: athanasius sua ꝓsecutione design& ut & uiri¬
usq uoluntatis ad sensum siquid illud est quod offertur
& trinsecus recitetur: ATNANASITIS DiXIT:
Causa congruit utrerum gestarum lectionis copia non negecur :¬

Expanded text:
sensibus Athanasii persecutionem nequaquam subtraxit oblivio, qua id elegantius peroravit, illum debere pravitatis errore notari, qui nova et inusitata verborum commenta sectatur; adjiciens apostolicis dogmatibus quod ab iisdem constat traditum non fuisse. Probus judex dixit: Ictione pandantur; et agnosces Athanasium, vel ejus auctores, apostolicam fidem novorum adjectione verborum eatenus corrupisse; ut et eos qui antiquis Patrum inhaesere doctrinis, ambitione regia usi, censuerint feralibus relegandos edictis. Probus judex dixit: Si praesentis negotii ratio postulat ut decretum Nicaeni recitetur concilii, hoc quoque Athanasius sua prosecutione 136 designet; ut ex utriusque voluntatis assensu si quid illud est quod offertur extrinsecus recitetur. Athanasius dixit: Causae congruit ut rerum gestarum lectionis copia non negetu
Abbreviated transcription (Latin):
securitas sempiterna felicitas. in ennarra bile gau¬
dium Ibi implebitur illud. Froillorum ds̃ & ipsiꝰ er̃
mihi populus: id ẽ ero unde sacientur. ero eorum
&uita &ralus & uictus & copia &gloria & honor
&pax & omniabona : & sic implebitur illud apostoli
ut sit dr̃ om̃a in omnibus : Ipse finis erit desiderioꝵ
nr̃oꝵ quisine sine uidebitur sine fastidio amabitur.
sine fatigatione laudabitur: Concordia:
Quamquam &mpluribus uerbis & sensibus tamen
in hoc quod dicit quia ihr̃ est filius dĩ istarũ duarũ
apertissima sit concordia lectionum

Expanded text:
securitas, sempiterna felicitas, inenarrabile gausecuritas, sempiterna felicitas, inenarrabile gaudium, ibi implebitur illud: Ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi populus , id est, ero unde satientur, ero eorum vita, et salus, et virtus, et copia, et gloria, et honor, et pax, et omnia bona, et sic implebitur illud Apostoli: Ut sit Deus omnia in omnibus, ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. CONCORDIA. Quanquam et in pluribus verbis et sensibus, tamen in hoc quod dicit, quia Jesus est filius Dei, istarum duarum aptissima fit concordia lectionum.
Abbreviated transcription (Latin):
N ossignati sumus sed sidem nr̃am operibus sequimur
Ille & enim uere credit qui &erc& operando quod
credit: qđ autem ait. Heati quime non uiderunt &
crediderunt: p̃teriti temporis usus ẽ uerbo : tam¬
quam ille qui id quoderat futurum in sua nouerat
p̃destinatione iam factum. Sed his uerbis ꝓprie gen¬
tium ut diximus. fides designatur: multa quidem
etalia siqua petitih̃s inconis pectudis cipulorũ
Suoruor quae nonsunt scripta uilibro hoc:
ignisicat euangelista plurimum fecisse ihm̃. Signa
&miracula salutis & p̃dicationis que non scripta
essent ꝓpter multitudinem illarum rerumq gesta
suerunt abeo: haec auteo Scrapta sunt ut creda¬
tis quia ihs̃ est xp̃s palius dĩ etut credentes ui¬
tao aeteruam habeatis innomine eius:
ipsum filium in sehab &: habenda filium &uitam hab&
quia ipse dixit. Egosum uia & ueritas & uita: Insuꝑ
& uitam cumscĩs possidebit a&ernam ubierit certa

Expanded text:
Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille enim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quod autem ait: Beati qui me non viderunt et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbo, tanquam ille, qui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione jam factum, sed his verbis proprie gentium, ut diximus, fides designatur. Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hosignificans evangelista plurima fecisse Jesum signa et miracula salutis et praedicationis quae non scripta essent propter multitudinem illarum rerum quae gestae fuerunt ab eo. Haec autem scripta sunt ut credatis quia Jesus Christus est Filius Dei, et ut credentes vitam aeternam habeatis in nomine ejus. ipsum Filium in se habet: habendo Filium et vitam habet, Quia ipse dixit: Ego sum via, veritas et vita . Insuper et vitam cum sanctis possidebit aeternam, ubi erit certa
Abbreviated transcription (Latin):
maneant deformitas uero prorsus omnis & feditas ab¬
sit. Respondeat saep̾ius lia uelle sanari uitoto salu¬
tis decorisq pristini statu recuperato ꝑp&ua secũ tanti
circumferat signa triumphi : si cꝓfesto dñs ꝑp&is obsig¬
num uictoriȩ non ecepta ꝓ nobis uulnera passionis
sed ipsorum cicatrices caelo inferre quam abalere
maluit nectam en e his quippiam sidȩi nr̃ae resurrec¬
tionis p̃iudicat. Dequa ueraci ꝓmissione p̃dicitur.
& capillus de capite ur̃o non peribit Res pondit t̾ho
distiore et credidicti: Dum ergo uidit thomas
dum palpauit. qur ei dicitur quia uidistime credidis¬
homine diuinitas uideri non potuit. Hominẽ igitur
Videndo ergo credidit qui considerando hominẽ ue¬
rum hunc dm̃ quem uidere non poterat &clamauit¬
ꝑ eati quinon idenunt eccrediderunt: In hac ni¬
mirum sententia nos specialiter signati. sumus qui
eum quem carne nonuidimus .mente r&i nemus

Expanded text:
maneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas abmaneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas absit, respondeat se potius ita velle sanari ut, toto salutis decorisque pristini statu recuperato, perpetua secum tanti circumferat signa triumphi. Sic profecto Dominus perpetis ob signum victoriae non excepta pro nobis vulnera passionis, sed ipsorum cicatrices coelo inferre quam abolere maluit. Nec tamen ex his quidpiam fidei nostrae resurrectionis praejudicat, de qua veraci promissione praedicitur: Et capidisti me credidisti. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidishomine diuinitas uideri non potuit. Hominem igitur Videndo ergo credidit, qui considerando hominem, verum hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit. Beati qui non viderunt et crediderunt. In hac nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retinemus.
Abbreviated transcription (Latin):
mo uidelic& ut ꝑ hȩc discipulis fidem suȩ resurrec¬
tionis a struer&. Deinde ut patri ꝓ nob̵ supplicans
quale genus mortis ꝓmortalium uita ꝓtulerit suꝑ
ostendat: Tertio ut sua mortȩ redemptis quã mi¬
soricorditer sint adiuti. ꝓpositis semꝑ eius dem
mortis innou& indiciis Ideoq: miseri cordias dñi
in a& ernum cantare noncessent. sed dicant qui
eĩ. Post tremo ut &iã ꝑfidis in iudicio quã iustȩ dam¬
nentur ostensa inter alia flagitia &iam uulnerum
quae ab eĩ suscepit cicatricȩ denunti et: ueluti simi¬
les aliquis fortissimus iubente suo rege ꝓ totius gen¬
tis salute singulari certamine desudans multis qui¬
dim uulneribus &xceptis. hostem tamen interfici¬
at. spolia eius diripiat. uictoriam suȩ genti repor¬
t& & interro gatus amedico cuicurandus ammit¬
titur Ita neuelit curari ut nec uestigia uulnerum
ulla resideant anmagis: Itaut cicatrices quidem re¬

Expanded text:
mo videlicet ut per haec discipulis fidem suae resurrecmo videlicet ut per haec discipulis fidem suae resurrectionis astrueret. Deinde ut patri pro nobis supplicans, quale genus mortis pro mortalium vita pertulerit, semper ostendat. Tertio ut sua morte redemptis quam misericorditer sint adjuti, propositis semper ejusdem mortis innovet indiciis, ideoque misericordias Domini in aeternum cantare non cessent, sed dicant qui . Postremo ut etiam perfidis in judicio quam juste damnentur, ostensa inter alia flagitia etiam vulnerum quae ab eis suscepit cicatrice denuntiet. Veluti similes aliquis fortissimus, jubente suo Rege, pro totius gentis salute singulari certamine desudans, multis quidem vulneribus exceptis, hostem tamen interficiat, spolia ejus diripiat, victoriam suae genti reportet; et interrogatus a medico, cui curandus committitur, ita ne velit curari ut nec vestigia vulnerum ulla resideant, an magis ita ut cicatrices quidem re
Abbreviated transcription (Latin):
angelis & hominibus ostendat: uideantq: ut scrip¬
tum ẽ inquem pupunxerunt & plangant sesuꝑ
eum om̃s trib terre: sane notandum qđ solent
in hoc loco gentiles calumniam struere & fidẽ spe¬
rate a nob̵ resurrectionis stulta garrulitate deride¬
re. Sienim ipse dr̃ ur̃ inqui unt nec sibi inflicta
aiudeis uulnera curare p̃ualuit. sed cicatri cum
uestigia caelum secum ut dicitis inuexit. quater¬
meritate putatis eum ur̃a depuluere membra
ad integrum ẽẽ restauraturum : Quib: responden¬
dũ quia dr̃ nr̃ qui suã ꝑp&uã iam inmor talitatem
glorificatam desepulchro carnem resuscitare quan¬
elouoluit. & quomodo uoluit potuit. &iã qualem
uoluit suscitauit: Neq enim consequens ẽ ut qui
maiora fecisse ꝓbatur. minora facere nequi uerit :
sed certe dispensationis gratia quimaius fecit
minus facere suꝑ sedit : Hoc ẽ qui mortis regna
destruxit signa mortis obliterare noluit: Pri¬

Expanded text:
angelis et hominibus ostendat, videantque ut scripangelis et hominibus ostendat, videantque ut scriptum est in quem pupugerunt, et plangant se super eum omnes tribus terrae . Sane notandum quod solent in hoc loco gentiles calumniam struere, et fidem speratae a nobis resurrectionis stulta garrulitate deridere. Si enim ipse Deus vester inquiunt nec sibi inflicta a Judaeis vulnera curare praevaluit, sed cicatricum vestigia coelo secum ut dicitis invexit, qua temeritate putatis eum vestra de pulvere membra ad integrum esse restauraturum? Quibus respondendum quia Deus noster qui suam, perpetua jam immortalitate glorificatam, de sepulcro carnem resuscitare quando voluit et quomodo voluit potuit, etiam qualem voluit suscitavit. Neque enim consequens est ut qui majora fecisse probatur minora facere nequiverit. Sed certe dispensationis gratia qui majus fecit, minus facere supersedit, hoc est, qui mortis regna destruxit, signa mortis oblitterare noluit. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
credulus sedpidelis Sicquippe discipulũ postre¬
surrectionẽ suã dubitare ꝑmisit. Nec tam̃ in dubita¬
tione deseruit. sicut ante natiui ta tem suam habere
marim sponsum uoluit qui tam en adoias nuptias
nonꝑuenit: Namita factus ẽ discipulus dubi¬
tans & palpans testis uere resurrectionis. sicut
sponsus matris fuerat custos integerrime uirgini¬
tatis. Non solum manus & pedes quibur inditia
clauorum claruere uestigia sed ad testante iohan¬
ne &iam latus qđ lancea foratum suerat ostenđ:
ut uidelic& ostensa uulnerum suorum cicatrice
dubietatis atq infidelitatis eorum uulnus sanar&:
Verum quomodo postresurrectionem clauorum uel
lecnȩea locapandendo discipulorum dignatus est
fidem spemq roborare. Ita in die iudicii & eadem
suȩ passionis inditia. & ipse pariter crucẽ mons¬
trando uenturus est impi&atem suꝑborum. infi¬
delitatemq: consundere: Scilic& ut ipsum se esse
qui ab impiis & ꝓimpiis mortuus ẽ. Cunctis palã

Expanded text:
fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae 639 resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginipedes. Non solum manus et pedes quibus indita clavorum claruere vestigia, sed, attestante Joanne, etiam latus quod lancea foratum fuerat ostendit. Ut videlicet ostensa vulnerum suorum cicatrice, dubietatis atque infidelitatis eorum vulnus sanaret. Verum quomodo post resurrectionem clavorum vel lanceae loca pandendo discipulorum dignatus est fidem spemque roborare, ita in die judicii et eadem suae passionis indicia, et ipsam pariter crucem monstrando venturus est impietatem superborum infidelitatemque confundere. Scilicet, ut ipsum se esse qui ab impiis et pro impiis mortuus est, cunctis palam
Abbreviated transcription (Latin):
morum ꝑ amorem fraternitatis a geredebeant :
edoc& : qđ enĩ hicdostor facere ꝑhib&cur. hoc alio loco
caritas facere memoratur. Dicente beato p&ro apło:
quia caritas operit multitudinẽ peccatoꝵ: Nec p̃¬
tereundũ qđ hȩc errantes conuersio non solũ lo¬
quendo sed plerumq: &iam bene agendo ꝑsicitur
Namsiquis &iam lingua tacentł ꝓximis &empla bonȩ
astionis ostendit eosq ad imitanda quȩ neglexeraont
elimosinȩ uł ospitalitatis uł aliarum opera uir tutũ
conuertit : offitiũ ꝓfecto doctoris & sequitur acpeiur
quem corr&it saluatione fratris certam ap̃io iu¬
dicȩ mercedem consequetur: Iteo alia expo¬

Expanded text:
morum per amorem fraternitatis agere debeant, morum per amorem fraternitatis agere debeant, edocet. Quod enim hoc doctor facere perhibetur, hoc alio loco charitas facere memoratur, dicente beato Petro apostolo quia charitas operit multitudinem peccatorum. Nec praetereundum quod haec errantis conversio non solum loquendo, sed plerumque etiam bene agendo perficitur. Nam si quis etiam lingua tacente proximis exempla bonae actionis ostendit, eosque ad imitanda, quae neglexerant, eleemosynae, vel hospitalitatis, vel aliarum opera virtutum, convertit, officium profecto doctoris exsequitur, ac pro ejus, quem correxerat, salvatione fratris certam a pio judice mercedem consequetur. HOMILIA X
Abbreviated transcription (Latin):
sane. qđ quidam codices habent : saluabit animã suã
a morte: &ex ambiguo greco ita & reste interp̃ta¬
re notest : & reuera quierrantem corrigit sibim&¬
ins ꝑhoc uitȩ celestis gaudia ampliora conquinit. al¬
uabit in quiđ animã eius amorie: et oppenit onulti¬
tuditieo: peccatoruo: Quipeccatorẽ aberrore con¬
uerut. & eĩneccata ꝑ hanc conuersionẽ abas pestu
interni iudicis su ꝑpositione uite melioris abs condit:
& sua quoq in quibus cumq offendit errata : ab intuitu
eius qui om̃a uid& ꝓximum curando contegit Iuxta
illud psalmistȩ : beati quorum remissȩ sunt iniquita¬
tes. & quoꝵ testar̃ peccata: Ñ obliuis cit᷑ beatus ia cob¬
qđ superius ait. Nolite plures magistri fieri srr̃ mei
binamq inꝑfestos in ꝓpria astione amagisteri offi¬
tio. quaeꝑ iastantiam quȩ rebant sub mou& : Hic ue¬
ro instrustos &x omni parte. quiderga salutem pxi¬

Expanded text:
sane quod quidam codices habent: Salvabit animam suam sane quod quidam codices habent: Salvabit animam suam a morte; et ex ambiguo Graeco ita etiam recte interpretari potest: et revera qui errantem corrigit, sibimetipsi per hoc vitae coelestis gaudia ampliora conquirit. Salvabit, inquit, animam ejus a morte, et operit multitudinem peccatorum. Qui peccatorem abvertit, et ejus peccata per hanc conversionem ab aspectu interni Judicis superpositione vitae melioris abscondit; et sua quoque in quibuscunque offendit errata, ab intuitu ejus qui omnia videt proximum curando contegit, juxta illud Psalmistae: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Nec obliviscitur haecquod superius ait: Nolite plures magistri fieri, fratres mei; ibi namque imperfectos in propria actione a magisterii officio, quod per jactantiam quaerebant, submovet; hic vero instructos ex omni parte, quid erga salutem proxi
Abbreviated transcription (Latin):
minis &e territus ꝑ deserta diffugit: quanti aũt sit
meriti apud dñm ꝓ infirmantib: orare. eosq: sua pec¬
cata consitentes ad amissam reuocare sospitatẽ :
subdendo manifestatur: Siquis auteo errauerit
ex uobis auenitate. et con uerterit. quiseuor. Cci¬
re debet : qm̃ qui conuerti pecenit ꝑ eceatoreor
ap ertore uiae suȩ. saluabit aiorã enis amorte
Quia enim in superiorib: huius epłȩ partib linguam
nr̃am amaligna uł ociosa locutione restringit. opor¬
tune infine quid maxime loqui debeam us ostendit᷑:
Iubemur itaq: orare & psallere dño: quotier aliquib
pulsamur aduersis: Item confiter alterutrũ pecca¬
ta nr̃a & orare ꝓinuicem ut salu&ur: Prosanitate
ꝓximorum non solum temporalia sed potius acena
ne mercedis ẽ amorte eripere carnẽ quando que
morituram . Quanti enĩ meriti amoate animam bibe¬
rare incȩlestiã patria sine fine iuisturã : Notandũ

Expanded text:
minis exterritus, per deserta diffugit. Quanti autem sit minis exterritus, per deserta diffugit. Quanti autem sit meriti apud Deum, pro infirmantibus orare, eosque sua peccata confitentes, ad amissam revocare sospitatem, subdendo manifestatur: Si quis autem erraverit ex vobis a veritate, et converterit quis eum, re debet quoniam qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte. Quia enim in superioribus hujus Epistolae partibus linguam nostram a maligna vel otiosa locutione restringit, opportune in fine quid maxime loqui debeamus, ostendit. Jubemur itaque orare et psallere Domino quoties aliquibus pulsamur adversis. Item, confiteri alterutrum peccata nostra et orare pro invicem ut salvemur; pro sanitate proximorum non solum temporali, sed potius aetern mercedis est a morte eripere carnem quandoque morituram, quanti est meriti a morte animam liberare, in coelesti patria sine fine victuram? Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
rit. & frustur atq: aquas quas negauerat terris
restituerit: Sic enim sequitur: et rurguor orauit.
etcȩluo dedit pluuiaor: & terra dedit pructũ
suum Cemel ergo & prius & postmodum orauit.
& hoc unus helias hactanta imp&rauit. quantũ
his ual& frequens plurimorum oratio iustorum:
Sed ne trepidar& nr̃a fragilitas. reputans s& anto
ꝓph&ȩ qui curru igneo rapi meruit ad caelos. similia
facere non posse : Consultebeatus ia cobus de eius ora¬
tione locuturus ita indocuit: helias hooio erat
Sionlas nobis pas sibilis. Homonamq erat.tã¬
& sinulli hominũ uirtute : Secundus similis nobis
origine carnis passibilis ut nos & mentis fragilitate & car¬
nis: Nam qđ carnȩ fragilis eẽ apud sareptenã uiduã
uistũ quȩrendo monstrauit: qđ mente quoq passibilis
suerit. ostendit. Cũ post reditas terris aquas &tinctor¬
q: ꝓph&as & sacerdoces idolorum unius mulierculȩ

Expanded text:
rit, et fructus atque aquas, quas negaverat, terris rit, et fructus atque aquas, quas negaverat, terris restituerit. Sic enim sequitur: Et rursum oravit, et coelum dedit pluviam, et terra dedit fructum suum. Semel ergo et prius et postmodum oravit, et hoc unus Elias, ac tanta impetravit, quantum his valet frequens plurimorum oratio justorum? Sed ne trepidaret nostra fragilitas, reputans se tanto prophetae, qui curru igneo rapi meruit ad coelos, similia facere non posse, consulte beatus Jacobus, de ejus oratione locuturus, ita inchoavit: Elias homo erat similis nobis, passibilis. Homo namque erat, tametsi nulli hominum virtute secundus, similis nobis origine carnis, passibilis ut nos et mentis fragilitate et carnis. Nam quod carne fragilis esset, apud Sareptenam viduam victum quaerendo monstravit. Quod mente quoque passibilis fuerit ostendit, cum post redditas terris aquas, extinctosque prophetas et sacerdotes idolorum, unius mulierculae
Abbreviated transcription (Latin):
ompitemini alterutruo peccata uña: et orate
puoin uiceo ut salueorini: In hac aũt sententa
illa deh& ẽẽ discr&io. ut cotidiana leuiãq pec ca¬
ta alterutrum co aequalib confiteamur: eorumq
cotidiana credamus oratione saluari: Porrogra¬
uioris leprȩ inmunditia iuxta legem sacerdotiꝰ
pandamus atq ad eius arbitrium qualiter & quan¬
to tempore iusserit purisicare curemus multuor
enim ualet deprecatio iugti asgidua: heluas hoons
euat siontis uobis pas sibilis etorationiẽ onauit
ut nor pluenet supen tenrao. et nor pluit an¬
uos tres etoienses sex: Decenter adstruit &x¬
emplo: quantum dep̃catio iusti ualeat assidua: Cũ
helias una tantum oratione orando. tam longo
tempore caelos continuerit. terris Imbres aduer¬
terit frustus mortalib negauerit : &rursus ubi uo¬
luit uhi tempur ẽẽ ꝓspexit. ubi longo iaediȩ ta¬
bȩ corregis suꝑbi &gentis idolatriȩ ad pȩnitenti¬
am uidit infloum una solumodo oratione oraue¬

Expanded text:
onfitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini. In hac autem sententia illa debet esse discretio, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, eorumque quotidiana credamus oratione salvari. Porro gravioris leprae immunditiam, juxta legem, sacerdoti pandamus, atque ad ejus arbitrium, qualiter et quanto tempore jusserit, purificare curemus. Multum enim valet deprecatio justi assidua. Elias homo erat similis nobis, passibilis, et oratione oravit, ut non plueret super terram, et non pluit annos tres, et menses sex. Decenter astruit exemplo, quantum deprecatio justi valeat assidua, cum Elias una tantum oratione orando, tam longo tempore coelos continuerit, terris imbres averterit, fructus mortalibus negaverit. Et rursus ubi voluit, ubi tempus esse perspexit, ubi longo inediae tabe cor regis superbi et gentis idololatrae, ad poenitentiam vidit inflexum, unam solummodo orationem orave
Abbreviated transcription (Latin):
oraculata a puddõi & patreo haec egt Pulchrȩ
acddidit apucddm̃ & patrem quia sunt qui hominibus re¬
ligiosi uidentur cum a dõ habentur ꝓfani. unde & ralo¬
mon ait. Estuia quȩ uid&ur homini iusta nouissima
autem eĩ deducit ad mortem: uisitare pupillos
et iuduas intribulatione eoruor. et iNoraculatũ
secus todine ab hoe seculo: Quia dixerat factorẽ
operis beatum in facto suo futurum. Nuneq facta dõ
maxime placeant dicit. micdia scilic& & innocentia
Namq in eo quapupillos &uiduas intribulatione eorũ
uisitare iussit. Cunctaq: erga ꝓximum misericordi¬
ter agere debeamus insinuat. quod quantum ualeat
ipro iudicii tempore pandetur ubi dicturus ẽ iudex
quam diu fecistis uni dehis fratribus meis minimis mihi
fecistis. Porro ineo qđ in maculatos nos ab hoc seculo
custodire p̃cipit uniuersa in quibus nos ipsos castos ser¬
uare doc& ostendit in quibus sunt & eaque supra obser¬

Expanded text:
mmaculata apud Deum et Patrem, haec est. Pulchre mmaculata apud Deum et Patrem, haec est. Pulchre addidit, apud Deum et Patrem, quia sunt qui hominibus religiosi videntur, cum coram Deo habeantur profani. Unde et Salomon ait: Est via quae videtur hominad mortem . Visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum, et immaculatum se custodire ab hoc saeculo. Quia dixerat factorem operis beatum in facto suo futurum, nunc quae facta Deo maxime placeant, dicit, misericordia scilicet et innocentia. Nam quae in eo quod pupillos et viduas in tribulatione eorum visitare jussit, cuncta quae erga proximum misericorditer agere debeamus, insinuat. Quod quantum valeat, ipso judicii tempore pandetur, ubi dicturus est judex: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis. Porro in eo, quod immaculatos nos ab hoc saeculo custodire praecepit, universa, in quibus nos ipsos castos servare docet, ostendit. In quibus sunt et ea quae supra obser
Abbreviated transcription (Latin):
rit ituiea : Legem ꝑfectam lib̵tatis gratiam euangelii
dicit nihilenim ad ꝑfectũ lex ad dixit. & alibi. Nonenim
tor openis. hicbeatus inpacto suo erit: Non auditu
uerbi suꝑuacuo sed operis & secutione beatitudo p̃para¬
tur. sicut & dñ loquens addiscipulos. Siaũt scitis beati
eritis inquid sifeceritis ea Si guis autem putatse neli¬
ciosuoiẽe uonnepuenans liueuao suaor. sedeedu¬
cetis con suuoi huius uana est nelicio: Monuerat
supra uerbum dĩ non solum audire sed & facere. siunc ad¬
dit quia &si mandata quis dm̃ quȩ didicit factis &erce¬
re uid&ur si non &iam linguam adde tractionib: menda¬
cus blasphemis stultiloquiis & ab ipso &iam multi¬
loquio c&erisq quibus pec care sol& refrenauerit srus¬
trase deoperum iustitiȩ iact& Sicut & paulus gene¬
ralis poete sententiam ad ꝓbans ait. Corrumpunt
mores bonos conloquia mala: Relicio munda et iN¬

Expanded text:
rit in ea. Legem perfectam libertatis gratiam Evangelii rit in ea. Legem perfectam libertatis gratiam Evangelii dicit; nihil enim ad perfectum lex adduxit. Et alibi: Non enimtor operis: hic beatus in facto suo erit. Non auditu verbi supervacuo, sed operis exsecutione beatitudo praeparatur, sicut et Dominus loquens ad discipulos: Si autem scitis, beati eritis, inquit, si feceritis ea. Si quis autem putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio. Monuerat supra verbum Dei non solum audire, sed et facere, nunc addit, quia et si mandata quis Domini quae didicit factis exercere videtur, si non etiam linguam a detractionibus, mendaciis, blasphemiis, stultiloquiis, ab ipso etiam multiloquio, caeterisque quibus peccare solet refrenaverit, frustra se de operum justitia jactat, sicut et Paulus gentilis poetae sententiam approbans ait: Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Religio munda et i
Abbreviated transcription (Latin):
Is tote pactones utubi: et uon auditones tantum:
Cic& paulus delegis cultorib ait. Non auditor legis
iu stificabuntur apud dm̃ sed factores legis iusti sunt
& in apocalypsi iohannes cum dixiss&. beatus quilegit
& qui audit uerba ꝓph&iȩ librihuius ꝓtinus ad iun¬
xit & seruat ea quae in illa scripta sunt: Quiasiguis
auditouest uenbi et uon pactor hic conpara¬
Biur uiro considenanti uultum natuutatis
guae inspeculo. Conside rauit eauoi se &hãbit
et statior oblitus est qualis puenit Uultum nati¬
uitatis dicit. uultum infantiȩ quaenondum ad ꝑfectũ
ꝑuenit uirum. Mos mulierum ẽ aspicerese inspecu¬
lis ut quicquid in se sordidum aut ꝑspexerint non be¬
ne compositum in melius emendato suis satagunt pla¬
cere maritis. qđ facere moraliter anima bus conue¬
nitnr̃is. Debemur & enimnos in euangelii seu &¬
omniũ diuinarũ scripturarum conspicere specu¬
lo & depositis sordibur ornatisq moribus animarũ
spexenit inleqe perpectao lisertatis. et peroran ge¬

Expanded text:
Estote factores verbi non auditores tantum. Sic et Paulus de legis cultoribus ait: Non auditores tantum legis justificabuntur apud Deum, sed factores legis justi sunt . Et in Apocalypsi Joannes cum dixisset: Beatus qui legit, et qui audit verba prophetiae libri hujus, protinus adjunxit: Et servat ea quae in illa scripta sunt . Quia si quis auditor est uerbi et non factor, hic conparabitur uiro consideranti uultum natiuitatis suae in speculo: considerauit enim se et abiit, et statim oblitus est qualis fuerit. qui avitatis dicit vultum infantiae, quae nondum ad perfectum pervenit virum. Mos mulierum est aspicere se in speculis, ut quidquid in se sordidum perspexerint, aut non bene compositum, in melius emendato, suis satagant placere maritis. Quod facere moraliter animabus convenit nostris. Debemus etenim nos in Evangelii, seu omnium divinarum Scripturarum conspicere speculo, et depositis sordibus, ornatisque moribus animarum spexerit in lege perfecta libertatis, et permanse
Abbreviated transcription (Latin):
traus oiutatio: Non enim mutabitur quidixit.
Egosum quisum motus. & tempus incrementum &
defestus omnino diuina ñ ac ꝓpitnatura. Nec uicis¬
situdinis obuoibuatio. Nonenĩ ds̃ sic̃ dies postlu
omnis & origoẽ luminis: toluntanie ceteuituos:
Pergratiam utiq nonnaturã solum enĩ uerbum est
qđ substantialiter & proprie dicitur filius dĩ exeri
aitẽ potestate abillo accepta uocantur filii: qđ qđ

Expanded text:
transmutatio. Non enim mutabitur qui dixit: transmutatio. Non enim mutabitur qui dixit: Ego sum qui sum . Motus et tempus, incrementum et defectus, omnino divina non accipit natura. Nec vicissitudinis obumbratio. Non enim dies sicut dies, post lomnis et origo est luminis. Voluntarie genuit nos. Per gratiam utique, non naturam, solum enim verbum est, quod substantialiter et proprie dicitur filius Dei. Caeteri autem pote
Abbreviated transcription (Latin):
uos discendo suscipite uł certe ita senciendũ uerbum
qđ nob̵ indiȩ redemptionis insitum ẽ. Qm̃ uolun¬
tariȩ genuit nos dr̃ iam nunc ꝑfectae suscipite &iã
operibus implendo quodiam in misterio ten&is:
Quod potest saluane atioras uñas: Eiã sun
corpore temptationes patiamini uł aꝑsidis morte
rectuo desun suoi est. & generaliter de omni¬
bnus & specialiter deuna quaque adõdata uirtute
intelligi potest. Potest autem & specialiter dictũ
optimum de continentia matrimonii & donum
ꝑfectum deuir ginitate intellegi. Nam & inbaptis¬
donum ꝑfectum nihil obstat intellegi. descen¬
dens apatre luonauor Paterluminũ dicitur
dr̃ quia ab ipso siue inuisibilium luminum ut r̃
angeli. dequibus in principio dixitehs̃. fiat lux.
siue animarum illarum dequibus ait ilis uos estis
lixmundi seũ uisibiliũ solis & lunȩ & stellarũ gene¬
raliter om̃a facta sunt lumina: apud queoi norest

Expanded text:
vos discendo suscipite. Vel certe ita sentiendum est: verbum vos discendo suscipite. Vel certe ita sentiendum est: verbum quod vobis in die redemptionis insitum est, quando voluntarie genuit vos Deus, jam nunc perfectius suscepit, etiam operibus implendo, quod jam in ministerio tenetis. Quod potest salvare animas vestras. Etiam si in corpore tentationes patiamini, vel a perfidis morte fectum desursum est, et generaliter de omnibus, et specialiter de unaquaque a Deo data virtute intelligi potest. Potest autem et specialiter datum optimum de continentia matrimonii, et donum perfectum de virginitate intelligi. Nam et in baptissancti, donum perfectum nihil obstat intelligi. Descendens a patre luminum. Pater luminum dicitur Deus, quia ab ipso sive invisibilium luminum, ut sunt angeli, de quibus in principio dixit Deus: Fiat lux, sive animarum illarum quibus ait Jesus: Vos estis lux mundi. Seu visibilium solis et lunae et stellarum, generaliter omnia facta sunt lumina. Apud quem non est
Abbreviated transcription (Latin):
quam & opere patrauit : Inaenim uiniustitiao
dĩ non openatur: ꝑ acilis est sensus quia qui ira¬
cundiȩ uiciose incaeutus subiu igat & si hominib
iustus appar& in diuino ex amine nondum ꝑfestȩ
uidicas : Qualiscumq: iud& homo amissamentis
tran quillitate delinquentem iudicat &iã suustȩ
iudicat ĩustitiã tam̃ diuini &aminis in quã ꝑtur¬
batio cadere nescit immitari non potest propteꝵ
quod abicientes oomeor in oiutiditiao. & habun¬
datatiã mralitiȩ. Inoransue tudine suscipite
insituor uerbuo. Primo& corpus &mentem
auitur iub& xpurgare. ut digni &xistere possint
qui uerbum salutis ꝑcipiant Qui enim ñ declinat
prius amalo ñ potest facere bonũ: Omnẽ quippe
inmunditiã & carnis & animȩ nuncupat. Malitia
autem ꝓprie ad interioris hominis prauitatẽ res¬
picit : Suscipite inquid insitum uerbum. Idẽ uer¬
bumdĩ qđ ur̃ir cordibur p̃dicando in ponimus

Expanded text:
quam et opere patravit. Ira enim viri justitiam quam et opere patravit. Ira enim viri justitiam Dei non operatur. Facilis est sensus, quia qui iracundiae vitio se incautus subjugat, et si hominibus justus apparet, in divino examine nondum perfectejudicas: qualiscunque judex homo, amissa mentis tranquillitate, delinquentem judicat, etiam si juste judicat, justitiam tamen divini examinis, in quam perturbatio cadere nescit, imitari non potest. Propter quod abjicientes omnem immunditiam et abundantiam malitiae, in mansuetudine suscepistis insitum verbum. Prius et corpus et mentem a vitiis jubet expurgare, ut digni existere possint, qui verbum salutis percipiant. Qui enim non declinat prius a malo, non potest facere bonum. Omnem quippe immunditiam et carnis et animae nuncupat. Malitia autem proprie ad interioris hominis pravitatem respicit. Suscipite inquit insitum verbum, id est, verbum quod vestris cordibus praedicando imponimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sinu stulti requi escit. Nonita uelocitatẽ ire
u&at uthuius tarditatem adꝓb&. Sed hoc potius
admon& ut & eius hora ꝑturbationis ac litiũ nec
nob̵ ita subripiat Caueamus aut si focte subripu¬
erit intra horis septa eius cohibeamus imp&um
&ꝙ astahora discriminis liberius eã ad integrum
anr̃a corde ꝑ tempus &xpurgemus: uł certetardos
ad iram nos esse p̃cipit ut nonqualib& ob causas se¬
renitatem nr̃i uultus in austeritatem uertamus.
sed nisi certa &x istente ratione: uerbi gratia¬
Si aliter corrigi ꝓximos maxime qui nob commissi
sunt non posse cernamus seueritatem ergaeor
uerbi uł &iam iudicii districtionis ehibeamus
manente tamen quantum natura humana pati¬
tur statunraẽ mentis sereno : Credo finees samuhel
helias & parur tardifuer̃ ad iram & tamen peccan¬
tes uł uerbo uł gladio ꝑemer̃. Sed& morses cũ
e& uir mittissimus &iuit apharaonẽ quem in cor¬
ragibilam uidit iratusnimis cominatus ei poenam

Expanded text:
sinu stulti requiescit. Non ita velocitatem irae sinu stulti requiescit. Non ita velocitatem irae vetat ut hujus tarditatem approbet, sed hoc potius admonet, ut et ejus hora perturbationis ac litium ne nobis ira subripiat caveamus; aut si forte surripuerit, intra oris septa ejus cohibeamus impetum, et exacta hora discriminis liberius eam ad integrum a nostro corde per tempus expurgemus; vel certe tardos ad iram nos esse praecipit, ut non quaslibet ob causas securitatem nostri vultus in austeritatem vertamus, sed certa si aliter corrigi proximos maxime qui nobis commissi sunt, non posse cernamus, severitatem erga eos verbi, vel etiam judicium districtionis exhibeamus, manente tamen quantum natura humana patitur statu nostrae mentis sereno. Credo, Phinees, Samuel, Elias, et Petrus, tardi fuerunt ad iram, et tamen peccantes, vel verbo, vel gladio peremerunt. Sed et Moses, cum esset vir mitissimus, exivit a Pharaone, quem incorrigibilem vidit, iratus nimis, comminatus ei poenam