comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litatis interdum s necessitatis : neq deo ñ credere religi¬
osos. s uite atq usui necessaria reseruare: multos etiam
scoꝵ hominum asummna dispensandaꝵ opũ ꝑfectione
aut sexũ non numquã aut etate ÷ aut ipsa infirmioris
corpusculi inbecillitate ꝓhiberi. Esto. hoc ferri possitis
Tamen etiam si fertur ita ferendum est: ut ꝓ qualitate ne¬
cessitatũ atq causaꝵ fufficientia retineantur: immode¬
rata resecentur. habentes enim in quit aplius uictum re
uestitũ: his contenti simus. Nam qui uolunt diuites fieri
incidunt intẽptationẽ: & in laqueũ diaboli. Ergo ut
uidemꝰ in rebus tantũ necessariis salus est insuꝑflius
laqueus. In mediocritate dr gr̃a: indiuitiis diaboli la¬
queus: Deniq quid statim apłs subdit: que demerguis
inquit hominem interitũ & ꝑdicionẽ. Ergo si diuitie
interitũ inse habent: euitemꝰ opulentiã ne minteritũ

Expanded text:
litatis interdum sed necessitatis, neque deo non credere religilitatis interdum sed necessitatis, neque deo non credere religiosos sed uitae atque usui necessaria reseruare; multos enim sanctorum hominum a summa dispensandarum opum perfectione aut sexu nonnumquam aut aetate aut ipsa infirmioris corpusculi inbecillitate prohiberi. esto hoc ferri possit, sed tamen, etiamsi fertur, ita ferendum est, ut pro qualitate necessitatum atque causarum sufficientia retineantur inmoderata resecentur. habentes enim, inquit apostolus, uictum et uestitum his contenti simus. nam qui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem et laqueum diaboli. ergo, ut uidemus, in rebus tantum necessariis salus est in superfluis laqueus, in mediocritate dei gratia in diuitiis diaboli catena. denique quid statim apostolus subdit? quae demergunt, inquit, hominem in interitum et perditionem. ergo, si diuitiae interitum in se habent, euitemus opulentiam, ne in interitum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi spe alit᷑ .i ac sustinet᷑. Idõ eñi terris frum̃ta credimus:
ut cũ usuris credita recipiamus. Ideo inuineis maximꝰ labor
ponitur: quia homines spes uindemie consolat᷑. Id̃o nego¬
ciatores thesauros suos emptionibus uacuant: du uendi¬
tionibus sꝑantes se cumulandos. Ideo nauigantes uͥtã uen¬
tis ac tempestatib credunt: ut speb uotisq pociantur.
Et quid plura : pax quoq inter feras ac barbaras gentes sp
mnnititur: & fide astipulante firmatur. Latrones quoq
ipsi & sanguinarii fidem sibi in uicẽ non negant: & que
pmiserint mutuo se seruaturos esse confidt̃. Notũ dene¬
niq ut dixi inter hom̃ies speb agitur: solus deus est de
nr̃ fidelem fecerit: illi tantũ ꝓpe ab om̃ib ñ creditur: qui
solus fecit ut reb om̃ib crederetur. S dici forte hoc lo¬
co possit. quod reb suis utantur homines non esse infidde¬

Expanded text:
nisi spe alitur ac sustinetur. ideo enim terris frumenta credimus, nisi spe alitur ac sustinetur. ideo enim terris frumenta credimus, ut cum usuris credita recipiamus: ideo in uineis labor maximus ponitur, quia homines spes uindemiae consolatur: ideo negotiatores thesauros suos emptionibus uacuant, dum uenditionibus sperant esse cumulandos: ideo nauigantes uitam uentis ac tempestatibus credunt, ut spebus uotisque potiantur. et quid plura ? pax quoque inter feras ac barbaras gentes spe innititur et fide adstipulante firmatur. latrones quoque ipsi et sanguinarii fidem sibi inuicem non negant et quae promiserint mutuo seruaturos esse confidunt. totum denique, ut dixi, inter homines spebus agitur. solus deus est de ominus noster fidelem fecerit, illi tantum prope ab omnibus non creditur, qui solus fecit ut rebus omnibus crederetur. XIII. Sed dici forte hoc loco possit, quod rebus suis utantur homines non esse infide
Abbreviated transcription (Latin):
borarem fortasse intra me iuncere opiniones meas: &
cogerẽ sensum ñ crẽdere. dubia ut mentẽ melioribus
applicarẽ. S quid agimꝰ: non dubiis rebus uincimur:
& euidentib coartamur. Quis eñi dño mente credit
& facultate ñ credit: : quis dõ ammã suã mancipato:¬
& pecuniã negat : : quis ꝓmissis celestib fidem cõmo¬
dat : & ñ agit ut esse possit participes ꝓmissionum.
Et ideo cũ uideamꝰ homines hec non agere: cogimur
non credentes palam & ͤuident̾ agnoscere. Non licet
ut eos dõ fide putemꝰ ad hibere: eum illi se reb cla¬
ment negari. In quo necesse est infidelitatẽ pene omniũ homi¬
nũ plangi atq lugeri. Omiseria o ꝑuersitas: homini ab
hoĩe creditur: & non creditur deo. humanis ꝓmissionib
spes cõmodatur: deo negat᷑. Omĩa deniq in rebus humanis
spes futuroꝵ agunt: uta quoq ipsa hec temporaria non¬

Expanded text:
borarem fortasse intra me uincere opiniones meas et borarem fortasse intra me uincere opiniones meas et cogerem sensum dubia non credere ut mentem melioribus applicarem. sed quid agimus? non dubiis rebus uincimur et euidentibus coartamur. quis enim. domino mente, credit et facultate non credit? quis deo animam suam mancipat et pecuniam negat? quis promissis caelestibus fidem commodat et non agit ut esse possit particeps promissionum? et ideo cum uideamus homines haec non agere, cogimur non credentes palam et euidenter agnoscere. non licet ut eos nos deo fidem putemus adhibere, cum illi se rebus clament negare. in quo necesse est infidelitatem paene omnium hominum plangi atque lugeri. o miseria, o peruersitas! homini ab homine creditur et non creditur deo: humanis promissionibus spes commodatur deo negatur. omnia denique in rebus humanis spes futurorum agunt: uita quoque ipsa haec temporaria non
Abbreviated transcription (Latin):
& data semel p̃cii magnitudine. pecunia ꝑiclitetur ẽp-¬
toris : ac simagnnũ quid dño cõmendarit in t̾ra: & non
habeat xꝑc forsitan unde ei soluat incelo: plane si ista
dubitatio est. fieri nichil sua deo: quia nec ꝓsunt omni¬
no ulla dubitanti. Cassa quippe est oꝑatio si fides cer¬
ta ñ fuerit: & frustra fenerat qui de receptione desꝑat:
aut in op̃ẽ eũ qui retribuere. ñ possit aut infidelem putas
esse qui nolit : quomͦ ab eo retributionẽ sꝑare poteris
siñ ita est. nec ambigis eũ facturũ esse que dixit: que in¬
sipientia aut qui error est ut ñ tantũ des quantum po¬
tes : cũ utiq ñ dubites multo teplus recepturũ esse quã
dederis : Que deniq miseria ut malis nichil ex hisreciꝑe
que relinquis : cũ totũ possis penitus possidere quod cre¬
dis. S miserũ meputo ñ creditur ło. Et quod dicoputo
utinã ambigue putarem ce ñ audent̾ agnoscerẽ: la¬

Expanded text:
 data semel pretii magnitudine pecunia periclitetur emp data semel pretii magnitudine pecunia periclitetur emptoris, ac si magnum quid domino commendarit in terra, non habeat Christus forsitan unde ei soluat in caelo. plane, si ista dubitatio est, fieri nihil suadeo, quia nec prosunt omnino ulla dubitanti. cassa quippe est operatio, si fides certa non fuerit, frustra faenerat qui de receptione desperataut inopem eum, qui retribuere non possit, aut infidelem putas esse, qui nolit, quomodo ab eo retributionem sperare poterisi non ita est neo ambigis facturum esse quae dixit, quae insipientia aut qui error est, ut non ei tantum des quantum potes, cum utique non dubites multo te plus recepturum esse quam dederis? quae denique miseria, ut malis nihil ex his recipere quae relinquis, cum totum possis penitus: possidere quod credis? sed, miserum me! puto non creditur deo. et quod dico puto, utinam ambigue putarem et non euidenter agnoscerem. la
Abbreviated transcription (Latin):
deuitamꝰ: ꝓfecto ñ credimꝰ. Si autẽ ñ credimiꝰ: xp̃ianine¬
quaquã sumus. Neq enĩ possumus quẽquã dicere xp̃i.¬
anum: qui non putat xp̃o eẽ credendum. S esto ⁊ illas
quas dicimꝰ penas non timeamus rei: nunquid etĩa p̃mi¬
um sperare possumꝰ ñ merentes: Et ideo siopes ñ damꝰ
ob peccatoꝵ redemptionẽ : demus saltĩ ad emendã beatitu¬
dinem: Si ñ damus nedampnem᷑. demꝰ salt̃ ut m̃unem̃:
quia etiã sipreterita mala non sint que oporteat scõs
redimere : sunt tam̃ ꝑhenniã bona que magno debe-¬
ant cum parare: & si pena ñ sit quetimeatur ⁊ est dam̃
regnũ quod ambiatur. Ac ꝑ hoc etiam si non habent
sc̃ĩ que redimant: habent tam̃ que emant: Nisi for¬
te aliquis dampnũ inemptione uereatur uidelicet
ne plus cõmodet quã recipiat ÷ ne grandia feneranti
parua reddantur ÷ ne largitionẽ redibitio ñ repenset:¬

Expanded text:
deuitamus, profecto non credimus. si autem non credimus, Christiani nedeuitamus, profecto non credimus. si autem non credimus, Christiani nequaquam sumus; neque enim possumus quemquam dicere Christianum, qui non putat Christo esse credendum. XII. Sed esto illas quas supra diximus poenas non timeamus rei: numquid etiam praemium sperare possumus non . merentes? et ideo si opes non damus ob peccatorum redemptionem, demus saltim ad emendam beatitudinem, si non damus ne damnemur, demus saltim ut muneremur, quia etiamsi praeterita mala non sint quae oporteat sanctos redimere, sunt tamen perennia bona, quae magno debeant conparare, etiamsi poena non sit quae timeatur, est tamen regnum quod ambiatur, ac per hoc, etiamsi non habent sancti quae redimant, habent tamen quae emant. nisi forte aliquis damnum in emptione uereatur, uidelicet ne plus commodet quam recipiat, ne grandia faeneranti parua reddantur, ne largitionem redhibitio non repenset, et
Abbreviated transcription (Latin):
liberet. Et alibi de sc̃o uiro. In euangelio quoq nolite
Non potestis deo seruire & mammone. Et iterum. Ue uo¬
b diuites: qui habetis consolationẽ uram. Auaris qͦq
& in humanitatis crimine reis. ite inquit inignẽ eternũ:
quẽ p̃parauit pat̾ m̃s diabolo & angłis eiꝰ. Quorũ que
pena semꝑ futura sit facile intelligitur: quib sors cum
diabolo deputatur. ꝑ que tam̃ tormenta maxima ñ atro.¬
cissima illa in quib forncationum aut homicidioꝵ aut
sacrilegioꝵ crimina poniuntur: s sola tantumm᷑ auari¬
cia & ab dicatrix miscđie in humanitas. Unde intellige¬
re nos conuenit quid passuri sint quos preter alia pecca¬
ta etiã auaricia reos fecerit: cũ summo supplicio affici¬
endi sint. quos exꝑtes omniũ peccatoꝵ solum auaricie
crim̃ morte dampnarit. Que utiq si futitra omĩa cre¬
dimus: absq dubio euitare debemus. Si autemn non

Expanded text:
liberet. et alibi de sancto uiro : dispersit, liberet. et alibi de sancto uiro : dispersit,  mammonae. Et iterum: vae vobis, divites, qui habetis consolationes vestras. Avaris quoque et inhumanitatis crimine reis: ite, inquit, in ignem aeternum, quem paravit pater meus diabolo et angelis eius. Quorum quae poena semper futura sit, facile intellegitur, quibus sors cum diabolo deputatur. Per quae tamen tormenta maxima non atrocissima illa in eis fornicationum aut homicidiorum aut sacrilegiorum crimina puniuntur, sed sola tantummodo auaritia et abdicatrix misericordiae inhumanitas. unde intellegere nos coDuenit, quid passuri sint quos praeter alia peccata etiam auaritia reos fecerit, cum summo supplicio adficiendi sint quos expertes omnium peccatorum solum auaritiae crimen morte damnarit. quae utique si futura omnia credimus, absque dubio euitare debemus. si autem non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ deo uitã. hec itaq cogitantes. hec contemplantes. ad cul¬
tũ religionis sacre offitiumq confugimꝰ : eumq nob̃ ad
obtinenda hec bona suffragatorem. quodammodo &
aduocatũ efficacissime intercessionis asũpsimꝰ: atq in
eiꝰ nos ꝓtectionẽ ac patrociniũ ambiciosa humilitate con¬
tulimus. Unde cũ hec tanta & cogitauerimus pariter ce
petierimꝰ: uidea mus nc̃ & expandamus diligentissime si
est uel mactib nr̃is uł insubstantiis unde hec tanta a
do emere possimꝰ. Quod si non est: cur rogo ñ unus qͥsq
nr̃m totũ ꝓse offerat qͦd habet : quia non potest totum
offerre quod debet: maxime cũ saluator. ipse ac ds ñr ni¬
chil certius ac salubrius om̃i homini esse dixerit quã rẽ
suã atq substantiã inusu miscie collocare : idq p̾cipue
&e inuetere & innoua lege mandauerit. dicens quod qͥ
diuidant ꝓpria ditiores fiant: & quod miscdia a morte

Expanded text:
cum Deo vitam. Haec itaque cogitantes, haec contemplantes, ad culcum Deo vitam. Haec itaque cogitantes, haec contemplantes, ad cultum religionis sacrae officiumque confugimus, eamque nobis ad obtinenda haec bona suffragatorem quodammodo et advocatum efficacissimae intercessionis assumpsimus, atque in eis nos protectionem ac patrocinium ambitiosa humilitate contulimus. XI. Unde cum haec tanta et cogitaverimus pariter et petierimus, videamus nunc et expendamus diligentissime, si est vel in actibus nostris vel in substantiis unde talia ac tanta a Deo emere possimus. Quod si non est, cur, rogo, non unusquisque nostrum totum pro se offerat quod habet, quia non potest totum offerre quod debet? maxime cum Salvator ipse ac Deus noster nihil tutius ac salubrius omni homini esse dixerit quam rem suam atque substantiam in usu misericordiae conlocare idque praecipue et in uetere et in noua lege mandauerit dicens, quod qui diuidant propria ditiores fiant, et quod misericordia a morte
Abbreviated transcription (Latin):
in medio ppłoꝵ circustantiũ uallem ꝑenniũ lacrimarum.
quã non solum introire atq tolerare inestimabile ac
summũ malum: s etia uideriᷤ. ac tueriͤ pars mali sum¬
mi sit. Cogitantes quoq inter hec horrenda & penalis¬
sima. p̾clara illa ac beatissima. nouos scilicet celos & t̾¬
ra nouam : uultũ rerũ omiũ pulcriorẽ ⁊ eternũ iusticie
habitaculum. recens edificiũ creaturaꝵ: aureas suꝑ ru¬
des celos sc̃õꝵ om̃iũ domꝰ ⁊aulas geminis int̾micantibus
expolitas. & inmortaliũ metalloꝵ fulgore p̾ciosas: lu¬
cem illic septuplo illustriorem puniceo semꝑ splendore
radiantẽ ⁊ beatitudinẽ in effabilibus bonis diitem ⁊
letã cũ incolis suis ꝑ ennitatẽ: patriarchaꝵ consortiũ:
tatem & in omnib scĩs angeloꝵ similitudinẽ: opum celestiũ
copiã : deliciaꝵ immortalium affluentiam: communem

Expanded text:
in medio populorum circumstantium uallem perennium lacrimarum, in medio populorum circumstantium uallem perennium lacrimarum, quam non solum introiri atque tolerari inaestimabile ac summum malum, sed etiam uideri ac timeri pars mali summi sit; cogitantes quoque, inter haec horrenda et poenalissima praeclara illa ac beatissima, nouos scilicet caelos et terram nouam, uultum rerum omnium pulchriorem, aeternum iustitiae habitaculum, recens aedificium creaturarum, aureas super rudes caelos sanctorum omnium domus, aulas gemmis intermicantibus expolitas et inmortalium metallorum fulgore pretiosas, lucem illic septuplo inlustriorem puniceo semper splendore radiantem, beatitudinem ineffabilibus bonis diuitem, laetam cum incolis suis perennitatem, patriarcharum consortium, tatem, et in omnibus sanctis angelorum similitudinem, opum coelestium copiam, 242 deliciarum immortalium affluentiam, communem
Abbreviated transcription (Latin):
amus. Dicite mͥ queso om̃s religiosi : nunquid est ullus
hominũ qui non omĩa que facit uł salutis sue uł cer-¬
te utilitatis grã faciat : nemo opinor. Om̃s eñi ad effec¬
tum atq appetitũ utilitatis sue: nature ipsius magis.¬
terio atq inpulsione ducuntur. ideoq & qui militant id sͥ
pulchrũ: & qui negociantur id sibi utilȩ: & qui agricolan¬
tur id sibi fructuosum esse existimant. Et quid pluraᷤ fu¬
res quoq ipsi & latrones & uenefici. & sicarii. & om̃e inꝓbe
conuersationis genus: id sibi qͦd agit congruũ putat. Non
quod illi praua conueniant: s quod ille qui prauis utitͣ.
hoc sibi credat congruũ esse quod prauũ. Ergo & nos non
alia opinor causa religionis philosophĩa appetiuimus
quã quod nobis id conueniens arbitrati sumus: scilicet.
parum istud quã grande illud: cogitauiones quoq futu¬
rum iudicẽ &e tremendi iudicii graues exitus ÷ arent em

Expanded text:
amus. dicite mihi, quaeso, omnes religiosi, numquid est ullus amus. dicite mihi, quaeso, omnes religiosi, numquid est ullus hominum, qui non omnia quae facit uel salutis suae uel certe utilitatis gratia faciat ? nemo, opinor; omnes enim ad affectum atque appetitum utilitatis suae naturae ipsius magisterio atque inpulsione ducuntur. ideoque et qui militant id sibi pulchrum, et qui negotiantur id sibi utile, et qui agricolantur id sibi fructuosum esse existimant. et quid plura? fures quoque ipsi et latrones et uenefici et sicarii et omne inprobae conuersationis genus id sibi quod agit congruum putat, non quod ulli praua conueniant, sed quod ille, qui prauis utitur, hoc sibi credat congruum esse quod prauum. ergo et nos non alia, opinor, causa religionis philosophiam adpetiuimus quam quod nobis id con- 30 ueniens arbitrati sumus, cogitantesternitatem, quam paruum istud quam grande illud; cogitantes quoque futurum iudicem et tremendi iudicii graues exitus, ardentem
Abbreviated transcription (Latin):
serit ꝓffessione. sodm illud. Melius est non uouerẽ quã
postꝰ uotũ ꝓmissa ñ redłe. S forsitan dicit aliquis:
Si hec ita sunt : tutior gͦ est irreligiositas quã religio:
Mimime: Religiosus eñi ꝑ hoc est debitor quod ꝓfitetur
riligiosum: irreligiosus eñi ꝑ id quod neglexerit religio¬
nem. Ac ꝑ hoc: ambo habent ꝓ diuersitate conditionis de¬
bitum suũ. Religiosus debet: quicquid ꝓfessus est se agno¬
uisse. Irreligiosus uero etĩa qͦd ñ dignatur agnoscere: scđm
illud quod specialit̾ sermo diuinus de eo dicit. Noluit in¬
telligere ut bene ageret. S tam̃ quia onerasse religio¬
sos hac re uidemur quia ꝓfessionẽ nominis. sponsionẽ ẽẽ
diximus religionis: remoueanius hanc sarcinã ÷ putemꝰ
non ita ẽẽ que dixit. Consideremꝰ ñ quid ꝓfessione s quid
ratione: ñ quid uoto. s quid salubritate ipsa facere debe¬

Expanded text:
serit professione, secundum illud: melius est non uouere quam serit professione, secundum illud: melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. X. Sed forsitan dicit aliquis: si haec ita sunt, tutior ergo est inreligiositas quam religio. minime. religiosus enim per hoc est debitor, quod profitetur religiosum, inreligiosus autem per id, quod neglexerit religionem; ac per hoc ambo habent pro diuersitate condicionis debitum suum. religiosus debet quidquid se professus est agnouisse, inreligiosus uero etiam quod non dignatur agnoscere, secundum illud, quod specialiter sermo diuinus de eo dicit: noluit intellegere ut bene ageret. sed tamen quia onerasse religiosos hac re uidemur, quia professionem nominis sponsionem esse diximus religionis, remoueamus hanc sarcinam, putemus non ita esse quae dixi. consideremus non quid professione sed quid ratione, non quid uoto sed quid salubritate ipsa facere debe
Abbreviated transcription (Latin):
des diuites relinquant. Frubescamus queso hanc infideli¬
tatem: sufficiat nobis quod uideamur usq ad uite der¬
minos dm sꝑnere. Cur id agimus ut contemptũ ipsius
etiam post mortem extendamꝰ: Diximus de ꝑsonis atq
officiis singuloꝵ: Et hec omĩa ideo. quia ut suꝑra diximꝰ
quidã religionẽ ꝓfessi aut ñ debere se sicut ceteros mun¬
diales substantiam suam dño aut certe minus de bere
arbitrentur: cum utiq hoc magis debeant qͥa seruus¬
qui scit uoluntatẽ dñi sui & non facit eam uapulet multis:
qui autẽ nescit uapulet paucis. Religio autem sententia
est dei ⁊ ac ꝑhoc om̃is religiosus hoc ipso quod religionẽ
sequitur: dei uoluntatem se nosse testatur. Professio
itaq religionis non aufert debitum s auget: quia as¬
sumptio religiosi nominis sponsio est deuotionis : ac
ꝑhoc tanto plus quisplã debet ope: quanto plus ꝓmi¬

Expanded text:
des diuites derelinquant. erubescamus, quaeso, hac infidelides diuites derelinquant. erubescamus, quaeso, hac infidelitate. sufficiat nobis quod uidemur usque ad uitae terminos deum spernere: cur id agimus, ut contemptum ipsius etiam post mortem extendamus? diximus de personis atque officiis singulorum et haec omnia ideo, quia, ut supra diximus, quidam religionem professi aut non debere se sicut ceteros mundiales substantiam suam domino aut certe minus debere arbitrarentur, cum utique hoc magis debeant, quia seruqui scit uoluntatem domini sui et non facit eam, uapulet multis, qui autem nescit, uapulet paucis. religio autem scientia est dei, ac per hoc omnis religiosus hoc ipso, quod religionem sequitur, dei se uoluntatem nosse testatur. professio itaque religionis non aufert debitum sed auget, quia adsumptio religiosi nominis sponsio est deuotionis, ac per hoc tanto plus quispiam debet opere quanto plus promi
Abbreviated transcription (Latin):
bes &e dapauꝑib. Quid audem minuistris sius: Nolite inqͥt
gam. Uiddete quanta sit inutroq hoc dei sermone dei ãduer¬
sitas. Laico dixit siuis uende que possides: ministro autẽ.
nolo possideas. S & hoc par ũ existimauit si possessionẽ
ei substantie amplioris auferret nͥ etĩa perã ipsam ac̃turo
it̃ longũ apło sustulisset: & unius eũ tunice singularita¬
te multo fier: Et quid postea: nec hoc satis est: nudis quo¬
q insuꝑ seruos suos lustrare pedib orbem terraꝵ iubet: &
calciamenta plantis gelurigentib tulit. Quid dici am¬
plius potest: pedu de apłi manu rapu it: & ꝑagrantibus
uniuersum mundũ ministris suis usum unius uirgule non
relinquit: Et post hec parũ est successorib eoꝵ il est leui¬
tis ac sacerdotib tanta diuinaꝵ rectam ãministratione
frangentib si ipsi tantũ diuites fueruit: nisi etĩa here¬

Expanded text:
bes etda pauperibus: quid autem ministris suis ? nolite, inquit, bes etda pauperibus: quid autem ministris suis ? nolite, inquit, gam . Videte quanta sit in utroque hoc Dei sermone diversitas. Laico dixit: Si vis, vende quae possides: Ministro autem: Nolo possideas. Sed et hoc parum existimavit si possessionem ei substantiae amplioris auferret, nisi etiam peram ipsam acturo iter ongum apostolo sustulisset, et unius eum tunicae singularitate multasset. Et quid postea? Nec hoc satis est. Nudis quoque insuper servos suos lustrare pedibus orbem terrarum jubet, et calciamenta plantis gelu rigentibplius potest ? pedum de apostoli manu rapuit et peragrantibus uniuersum mundum ministris suis usum unius uirgulae non reliquit. et post haec parum est successoribus eorum, id est leuitis ac sacerdotibus, tanta diuinarum rerum administratione fungentibus, si ipsi tantum diuites fuerint, nisi etiam here
Abbreviated transcription (Latin):
res iubet aquibus om̃s docetidi sunt ut possint esse ꝑfecti:
& quos tam magnos esse exemplo inom̃ib ds̾ uoluit ut eos
ad singularem uiuendi normã non noue tantũ s etiã an¬
tique legis seueritate constringeret: Nam licet decretũ
uetus largã cunctis ampliandarũ opũ dederit. facultatẽ :
om̃s tam̃ leuͥtas ce sacerdotes intra certũ habendi lunitem
coartauit: quos scilicet neq segetẽ neq. uinẽã. neq ullum
oĩno fundũ habere ꝑmisit: Ex quo intelligi potest anea nc̃
ds uelit in euangelio uiuentes clericos suos mundanis post
se heredib derelinq̾ue: que adhuc in lege positos ne ipsos
quidẽ uoluit possidere. Unde est quod eis. saluator ip¬
se in euangelio non ut ceteris uoluntariũ: s imꝑatiuũ
officiũ ꝑfectioñis indicit. Quid eñi eum laico illi ado¬
lescenti dixisse legimus: Si uis esse ꝑfectus: uende que ha¬

Expanded text:
res iubet, a quibus omnes docendi sunt, ut possint esse perfecti, res iubet, a quibus omnes docendi sunt, ut possint esse perfecti, et quos tam magni esse exempli in omnibus deus uoluit, ut eos ad singularem uiuendi normam non nouae tantum sed etiam antiquae legis seueritate constringeret? nam licet decretum uetus largam cunctis ampliandarum opum dederit facultatem, omnes tamen leuitas et sacerdotes intra certum habendi limitem coartauit, quos scilicet neque segetem neque uineam neque ullum omnino fundum habere permisit. ex quo intellegi potest, an ea nunc deus noster uelit in euangelio uiuentes clericos suos mundanis post se heredibus derelinquere, quae adhuc in lege positos ne ipsos quidem uoluit possidere. unde est quod eis saluator ipse in euangelio non ut ceteris uoluntarium sed imperatiuum officium perfectionis indicit. quid enim eum laico illi adulescenti dixisse legimus? si uis esse perfectus, uende quae ha
Abbreviated transcription (Latin):
esse iubearis. Si itacest: non pro hibeo quin utaris sci¬
entia a diuinitate concessa. Quod sitã falsũ est hoc.
quam friuolum: que insania est ut ñ quanta potes
omnino facias ꝑcautam & timida ꝓuisionẽ : cum igno¬
res penitus quid tibi competat ad salutem: Suꝑẽ de ministris
Quicquid enĩ de aliis omnib dictũ est magis absq dubio ad
eos ꝑtinet qui exẽplo omnib esse debent: & quos utiq tanto
ante stare ceteris oportet deuotione : quanto ante stant oĩb
dignitate. Quid est eñi aliud principatus sine meritoꝵ
sublunitate : nisi honoris titulus sine ħomine: Aut qui
est dignitas in indigno: nisi ornamentũ inluto : Er ideo
cunctos qui saeri altaris suggestu emment: tantũ excelle
oporter merito quantũ gradu. Si eñi uiris inplebe positis
& mulierculis ipsa fece infirmioribus talem aotã ꝑfectã
ds uiuendi reguła dedit ⁊ quanto utiq esse illos ꝑfectio¬

Expanded text:
esse iubearis. si ita est, non prohibeo quin utaris sciesse iubearis. si ita est, non prohibeo quin utaris scientia a diuinitate concessa. quodsi tam falsum est hoc quam friuulum, quae insania est, ut non quanta potes omnino facias per cautam et timidam prouisionem, cum ignores penitus quid tibi conpetat ad salutem? VIllI. Superest de quidquid enim de aliis omnibus dictum est, magis absque dubio ad eos pertinet, qui exemplo esse omnibus debent et quos utique tanto antistare ceteris oportet deuotione quanto antistant omnibus dignitate. quid est enim aliud principatus sine meritorum sublimitate nisi honoris titulus sine nomine, aut quid est dignitas in indigno nisi ornamentum in luto? et ideo cunctos, qui sacri altaris suggestu eminent, tantum excellere oportet merito quantum gradu. si enim uiris in plebe positis et mulierculis ipso sexu infirmioribus talem ac tam perfectam deus uiuendi regulam dedit, quanto utique esse illos perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
cescere qͦd in ipso ortu habeat occasũ : & ad hoc tantũmodo
initiũ habere iuiuentes ut possint mnitiũ habere morien¬
tes. Plena itaq lucerna opꝰ est: ut lum̃ possit esse diutium.
Nam sunlignis ipsis quibus ad breue tempus utuntur ho¬
mines languescit lum̃ acdeficit nisi oleũ large fuerit ĩ¬
fusum quanta tibi quecũq illa es quanta tibi olei abun¬
dantia opꝰ est ut luerna tua luceat inet̾nũ: Nemini itaq
ad uitam ꝑ hennẽ sat est siputat se habere quod ñ habet:
stulte eñi pre sumptiones ꝑditionis cause sunt ñ salutis. Nã
qui se: inquit apłs existimat esse aliquid cum nichil sit: se
ipssum seducit. Nisi forte tibi quecũq illa es reuelatus adõ
modus sit largitatis : & p̃scriptos aspũ scõ donandi termi¬
nos habeas quos excedi piacułu putes: ac transgressionis
quodãmodo genus uidices si religiosior eris quam a deo

Expanded text:
cescere, quod in ipso ortu habeat occasum, et ad hoc tantummodo cescere, quod in ipso ortu habeat occasum, et ad hoc tantummodo initium habere uiuentis, ut possit initium habere morientis. plena itaque lucerna opus est, ut lumen possit esse diuturnum. nam si in lychnis ipsis, quibus ad breue tempus utuntur homines, languescit lumen ac deficit, nisi oleum large fuerit infusum, quanta tibi, quaecumque illa es, quanta tibi olei abundantia opus est, ut lucerna tua luceat in aeternum? nemini itaque ad uitam perennem sat est, si putet se habere quod non habet; stultae enim praesumptiones perditionis causae sunt non salutis: nam qui se, inquit apostolus, existimat esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit. nisi forte tibi, quaecumque illa es, renelatus a deo modus sit largitatis et praescriptos a spiritu sancto donandi. terminos habeas, quos excedi piaculum putes, ac transgressionis quodammodo genus iudices, si religiosior fueris quam a deo
Abbreviated transcription (Latin):
uide ne sic ñ habeas licet habere te credas: eiusdem eni
nominis euius ille. eiusdẽ ꝓfessionis es. Lu uirgo es & ille
uirgines erant: tup̃sumis te esse sapientẽ & ille sefatuas
non putabant: tu lumen habere lampadẽ tuã iudicas :¬
& ille ꝓfecto lum̃ p̃sumptione futũri luminis ꝑdiderunt.
Nam ce ideo scribunt᷑ aptasse lampades suas: quͥa illumi¬
nandas esse credebant. Et quid pluraͤ. etiã emieuisse
in eis quidda luminis puto. Cum eñĩ ipse ut legimus
extinguendas fore lampades suas reformidarent: habebais
ꝓfecto aliquid quod uerebantur extingui. Nec falsa opinio
metuentiũ fuit: extincte siquidẽ & obcecate sunt. Nichil eñi
ꝓfuit illi integritati qͦd in ea lum̃ uirginitatis apparuit:
qͥa substantia oleiñ suppetit ante defecit. Ex qͦ intelligimꝰ
id quod parũ est quasi nichil esse: quia non satis ꝓdest
ilico extinguendum lum̃ accendi: nec uiuat aliquid illu¬

Expanded text:
uide ne sic non habeas, licet habere te credas: eiusdem enim uide ne sic non habeas, licet habere te credas: eiusdem enim nominis cuius illae, eiusdem professionis es. tu uirgo es et illae uirgines. erant: tu praesumis te esse sapientem et illae. se fatuas non putabant: tu lumen habere lampadam tuam iudicas et. illae profecto lumen praesumptione futuri luminis perdiderunt. nam et ideo scribuntur aptasse lampadas suas, quia inluminandas esse credebant. et quid plura? etiam emicuisse in eis quiddam luminis puto. cum enim ipsae, ut legimus, extinguendas fore lampadas suas reformidarint, habebant profecto aliquid quod uerebantur extingui. nec falsa opinio metuentium fuit: extinctae siquidem et obcaecatae sunt. nihil enim profuit illi integritati quod in ea lumen uirginitatis apparuit, quia substantia olei non suppeditante defecit. ex quo intellegimus id, quod parum est, quasi nihil esse: quia non satis prodest ilico extinguendum lumen accendi nec iuuat aliquid inlu
Abbreviated transcription (Latin):
dixit nec integritatẽ qͥde ipsã uirgini ꝓfuturã. S blan¬
duintur sibi fortasse queda & suficere sibi estimant: si cũ
multa infacultatib habeant. saltĩ exigua largiantur.
ec ego abnuo. ut si ita ratio est: ita esse credatur. Parum
detur: si parum dedisse sufficiet. S ego sufficere parũ
neseio. immo parũ ñ sufficexe certo scio ⁊ si aliud ipse sci¬
unt: apud se ipsas sciant. Ego unũ scio: qͦd ds dicit ex¬
tinctas fatuaꝵ uirginũ lãpades: oꝑũ bonoꝵ oleũ ñ haben¬
tes S tu quecũq es habere te oleũ abunde putas: & ille
ꝓfecto de quib dixi stulte uirgines sic putabant. Nisi eñi
habere se credidissent: ꝓuiderant ut haberent. Namcũ
postea ut ait dñs mutuari uelint & oĩ studio atqꝵ ambi¬
tione ꝑqͥrant: absq dubio etiam ante quesissent. nisl eas
habenddi fiducia decepisset. Et tu itaq quecũq uirgo es.

Expanded text:
dixit nec integritatem quidem ipsam uirgini profuturam. sed blandixit nec integritatem quidem ipsam uirgini profuturam. sed blandiuntur: sibi fortasse quaedam et sufficere sibi aestimant, si, cum multa in facultatibus habeant, saltim exigua largiantur. nec ego abnuo, ut, si ita ratio est, ita esse credatur. parum detur, si parum dedisse sufficiet: sed ego sufficere parum nescio, immo parum non sufficere certo scio. si aliud ipsae sciunt, apud se ipsas sciant: ego unum scio, quod deus dicit extinctas fatuarum uirginum lampadas, operum bonorum oleum non habentes. sed tu, quaecumque es, : habere te oleum abunde putas? et illae profecto, de quibus dixi, stultae uirgines sic putabant: nisi enim habere se credidissent, prouiderant ut haberent. nam cum postea, ut ait dominus, mutuari uelint et omni studio atque ambitione perquirant, absque dubio etiam ante quaesissent, nisi eas habendi fiducia decepisset et tu itaque, quaecumque uirgo es,
Abbreviated transcription (Latin):
deserte magis quã eius que haber uirũ: Et sterile nãq
est quod non parit: & desertũ quod ab om̃ib se mundi
illecebris separauit: & sine uiro. qͦd sine uiri usu ita ui¬
rum habet: ut non habere udeatur. Hos ergo con¬
iunges tales quis dubites & dum uiuunt sicut inse
ita etiã insuis substantiis deo uiuere : & cũ euita ex¬
eunt cũ sua ad dm̃ cui uixerint facultate migrare:
Aliter eñĩ quilibet hoꝵ si res suas scło deditis atq ipsi scl̃c
derelinquit: frustra nomen sͥ religionis inscripsit. Ei
uidetur semꝑ uixisse: cui moritur. De coniugib itaꝙ
ist sufficiant. Transseamꝰ ad sacras uirgines quibus
legem deuotionis saluator ipse p̾scripsit. exempla
scilicet. Decem uirginũ: exquib fatuaꝵ numerum
ellaꝵ ideo tantummodo dicit penis ꝑhennibus dan¬
du: qͥa scit ei opꝰ miscdie defuturũ. Quo dico eiudentissi¬
me dociut qͥuanti iudiearit largã misediam: sine qua

Expanded text:
desertae magis quam eius quae habet uirum. et sterile namque, desertae magis quam eius quae habet uirum. et sterile namque, est quod non parit et desertum quod ab omnibus se mundi inlecebris separauit et sine uiro quod sine uiri usu ita uirum habet, ut non habere uideatur. hos ergo coniuges tales quis dubitet et dum uiuunt, sicut in se ita etiam in suis substantiis deo uiuere, et cum e uita exeunt, cum sua ad deum, cui uixerint, facultate migrare? aliter enim quilibet horum, si res suas saeculo deditis atque ipsi saeculo derelinquit, frustra sibi nomen religionis inscripsit: ei uidetur semper uixisse, cui moritur. de coniugibus itaque ista sufficiunt. VIII. Transeamus ad sacras uirgines, quibus legem deuotionis saluator ipse praescripsit, exemplo scilicet decem uirginum, ex quibus fatuarum numerum puellarum ideo tantummodo dicit poenis perennibus dandum, quia sit ei opus misericordiae defuturum. quo dicto euidentissime docuit quanti pretii iudicarit largam misericordiam, sine qua.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmeruerit ut uidua dei ẽẽ uideatur : quia ñ ẽ dubium
xp̃o corpore ꝑmanebit scđm illud Adhesit anima mea
post: me autẽ suscepit dextera tua. Quo declarat᷑.
qͦd eã tantũ anim̃ã que dõ adheserit in hoc scł̃o: dex¬
tera dei suscipiet infuturo. hec gͦ uiduitatis regula est.
Nam de conuigibus continentiam ꝓfessis & sp̃m dei plesi
dubitare quis debrat. quin sua heredib mundanis ser
iuire noluit÷ qui se ipsos mundo eliminauerint : quomͦ
eñi ad se ꝑtinentia aliis adddieant ÷ qui se ipsos sibi dene¬
gant: Tã nouo eñ uirtute p̃diti concessas & quod mo¬
ius est exꝑtas corporũ uoluptates admirabilis conci.¬
entie austeritate calcantes. quẽ admodum aliquid
rerũ suaꝵ ñ dõ uoueant quupsũ intra se deũ esse
fecerunt. ut meo quidẽ iudicio etiã detali conugio
rectissime dici possit: letare sterile quod ñ paris e¬
rumpe &e exclama qd ñ parturis: quia multi filii

Expanded text:
promeruerit, ut uidua dei esse uideatur: quia non est dubium,promeruerit, ut uidua dei esse uideatur: quia non est dubium,Christi corpore permanebit, secundum illud: adhaesit anima mea post te, me autem suscepit dextera. tua. quo declaratur, quod eam tantum animam, quae deo adhaeserit in hoc saeculo, dextera dei suscipiet in futuro. haec ergo uiduitatis est regula. nam de coniugibus continentiam professis et spiritu dei plenis dubvire nolint, qui se ipsos mundo eliminaverint? quomodo enim ad se pertinentia aliis addicant, qui ipsos se sibi denegant? Tam nova enim virtute praediti concessasque et, quod maius est, expertas corporum voluptates admirabilis continentiae austeritate calcantes, quemadmodum aliquid rerum suarum non deo voveant, qui ipsum intra se deum esse fecerunt? ut meo quidem iudicio etiam de tali coniugio rectissime dici possit: laetare sterilis quod non paris, erumpe et exclama quod non parturis, quia multi filii
Abbreviated transcription (Latin):
instat orationibus nocte acdie: nã que indeliciis agit
uiuens mortua est. Uno eodẽq p̃cepto duas apłs forn̾as
uiduitatis exp̃ssit: unam uite alterã mortis. In deliciis
mortẽ posuit. Ergo absq dubio diuitẽ eẽ ñ uult quã de.¬
liciosam esse ñ paritur: qͥa om̃is fructus diuitiaꝵ ĩ usu
ẽ positus deliciaꝵ. Alic quin remoto usu diuitiaꝵ: cause
esse memorauerit: ꝓmptũ est quod ad uite et̾ne fructũ
uult uniuersa distribui: qui ñ uult ad mortis usũ aliqua
reseruari. Fideo dicit que uere uidua est de solata sꝑat in
dno : docens seilicet parũ esse si ñ sit uidua deliciosa non
diues nisi fuerit dõ adherens: nisi orationi dedita: nisi a
cunctis mundi illecebris desolata. & ꝑ hec omĩa uere
uidua. Quod si ita est: quecũq se uite cupit esse ñ mor¬
tis nequaquã sufficere sibi estimet sice delicias sibi ob
deũ & diuitias obnegarit. nisi &e oratione & labore id

Expanded text:
instat orationibus nocte ac die; nam quae in deliciis agit, instat orationibus nocte ac die; nam quae in deliciis agit, uiuens mortua est. uno eodemque praecepto duas apostolus formas uiduitatis expressit, unam uitae alteram mortis: in deliciis mortem posuit. ergo absque dubio diuitem esse non uult quam deliciosam esse non patitur, quia omnis fructus diuitiarum in usu est positus deliciarum; alioqui remoto usu deliciarum causaesse memorauerit, promptum est quod ad uitae aeternae fructum uult uniuersa distribui, qui non uult ad mortis usum aliqua reseruari. et ideo dicit: quae uere uidua est, desolata sperat in domino, docens scilicet parum esse, si non sit uidua deliciosa non diues, nisi fuerit deo adhaerens nisi orationi dedita nisi a cunctis mundi inlecebris desolata et per haec omnia uere uidua. quod si ita est, quaecumque se uitae cupit esse non mortis nequaquam sufficere sibi aestimet, si et delicias sibi ob deum et diuitias abnegarit, nisi et oratione et labore id
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qua deuotiores esse nos dñs sibi uelit: quia tam magno
deuotionẽ nram precio comparauit. Et ideo ait beatissimꝰ
paulus. Os ergo inquit nos separabit a caritate xp̃i : tri¬
bulacio. an angustia. an ꝑsecutio an fames. an nuditas. an
ꝑicułii. an gladius: Non apłs soła pecuniã nec solas de¬
beri a nobis diuitias do dicit: s tribulationẽ. angustiam.
famẽ. gladiũ. passionẽ. effusionẽ sanguinis. anime exala¬
tionẽ: mortem deniq om̃i penaꝵ genere conditã. Unde
intelligant om̃s religiosi. ñ satis se deo reddere. etĩa si
uniuersas dederint facultates: quia licet sua euncda dis.¬
paensent. ipsos se tam̃ debent. Et ideo sicut supra dicere ceꝑamus
siuidua est quepĩa nequaquã sibi sufficere ad et̾nã saluten
nom̃ uiduitatis putet: s uideat quałe esse in apło uiduam
as iubeat dicens. Que uere uidua est desolata sꝑat indño:

Expanded text:
est, qua deuotiores esse nos dominus sibi uelit, quia tam magno est, qua deuotiores esse nos dominus sibi uelit, quia tam magno deuotionem nostram pretio conparauit. et ideo beatissimus Paulus quia ergo, inquit, nos separabit a caritate Christi? tribulatio an angustia an persecutio an fames an nuditas an periculum an gladius? non apostolus solam pecuniam nec solas deberi a nobis diuitias deo dicit, sed tribulationem angustiam famem gladium passionem effusionem sanguinis animae exalationem mortem denique omni poenarum genere conditam: unde intellegant omnes religiosi non satis se deo reddere, etiamsi uniuersas dederint facultates, quia licet sua cuncta dispensent, ipsos se tamen debent. et ideo, sicut supra dicere coeperamus, si uidua: est quaepiam, nequaquam sibi sufficere ad aeternam salutem nomen uiduitatis putet, sed uideat qualem esse in apostolo uiduam deus iubeat dicens: quae uere uidua est, desolata sperat in domino,
Abbreviated transcription (Latin):
eñi maiora nunc dño nr̃o soluimus: quia maiora debemus. Iud̃
quippe habebant quond̾ã umbrã rerũ: nos ueritatem. Iudei fuer¬
runt serur. nos adoptiui. Iudei acceꝑunt ugũ: nos libertatẽ.
udi maledicta: nos grãm. Iudei litterã occidentẽ: nos spm uiui
ficantẽ: Iudeis seruus magister missus est: nobis filius. Iude
ꝑ manere transierunt. ad heremũ: nos ꝑbaptisma introimꝰ
in regnũ: Iudei mannã manducauere: nos xꝑm⁊ iudei carnes
apłs ait informa dei esset. humiliauit semetipsum usq ad
mortẽ. mortẽ autẽ crucis: ñ contentus scilicet simplicẽ ꝓ no¬
bis subire mortẽ: nisi ipsam uoluntariã necis susceptionẽ
sũmorũ supplicioꝵ ꝑ pessione cumulasset. Pro hoc ergo so-¬
lo quid soluere homo poterit: cui se ꝑultimã penarum acer¬
bitatẽ: xp̃c inpendit : Aut quid ꝓse dño dignũ repensabit
qui ipsum aquo redemptus est dm debet: Hec ergo causa

Expanded text:
enim maiora nunc domino nostro soluimus, quia maiora debemus. Iudaei enim maiora nunc domino nostro soluimus, quia maiora debemus. Iudaei quippe habebant quondam umbram rerum nos ueritatem: Iudaei fuerunt serui nos adoptiui: Iudaei acceperunt iugum nos libertatem, Iudaei maledicta nos gratiam, Iudaei litteram interficientem nos spiritum uiuificantem: Iudaeis seruus magister missus est nobis filius: Iudaei per mare transierunt ad heremum nos per baptisma introimus in regnum: Iudaei manna manducauere nos Christum, Iudaei carnes i cum, ut apostolus ait, in forma dei esset, humiliauit semetipsum usque ad mortem, mortem autem crucis, non contentus scilicet simplicem pro nobis subire mortem, nisi ipsam uoluntariae necis susceptionem summorum suppliciorum perpessione cumulasset. pro hoc ergo solo quid soluere homo poterit, cui se per ultimam poenarum acerbitatem Christus inpendit? aut quid pro se dignum domino repensabit qui ipsum a quo redemptus est deum debet? haec ergo causa
Abbreviated transcription (Latin):
gaudioꝵ ⁊ de habenddi libidinẽ & em̃di eupidinẽ: & ipsam de¬
mꝙ mund huius breuẽ atq umbratilem uoluptate. Eu
hec omĩa curcur : utiq nisi ut ipse dixit qͥa p̾terit figura
huius mundi. Quam longe gͦ sunt a mandato dĩ:quos
uisserit cũ ipsos d̾s uiuentes opib renuntiare: illi eas eu¬
piunt etiã incognatis suis mortui possidere. Aut quã
longe ab ea deuotione sunt ut ex heredent se ipsos ꝓpt̾
dm qui ex heredare nolũt: saltĩ extraneos ꝓpter se. Eb
libenter libere diceremus: que insania est. Omiserum.
ut heredes alios quos cũq faciatis ⁊ uos ipsos ur̃o exhereda¬
tiss ut alios relinquatis uł breui diuites : uos ipsos et̾na
mendicitate dampnatips: S querit fortasse aliquis qͥd
sit istua qͥd nc̃ plus exigat ds a xp̃ianis ꝑ euangeliũ:
quã a iudeis ante ꝓ legem: Certa istius reiratio est. Ido

Expanded text:
gaudiorum et habendi libidinem et emendi , cupiditatem et ipsam degaudiorum et habendi libidinem et emendi , cupiditatem et ipsam denique mundi huius breuem atque umbratilem uoluptatem. et haec omnia cur? cur utique nisi, ut ipse dixit, quia praeterit figura huius mundi ? quam longe ergo sunt a mandato dei, quos cum ipsos iusserit deus ui uentes opibus renuntiare, illi eas cupiunt etiam in cognatis suis mortui possidere: aut quam longe ab ea deuotione sunt, . . ut exheredent ipsos se propter deum qui exheredare nolunt saltim extraneos propter se? quibus libenter libere dicerem: quae insania est, o miserrimi! ut heredes alios quoscumque faciatis, uos ipsos uestro exheredatis; ut alios relinquatis uel breui diuites, uos ipsos aeterna mendicitate damnatis. VI. Sed quaerit fortasse aliquis, quid sit istud, quod nunc plus exigat deus a Christianis per euangelium quam a Iudaeis ante per legem. certa istius rei ratio est: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
bat. nunc caritatẽ: tunc etĩa carnali illecebre lex indul¬
gebat : nunc euangłm nec asspectui: Tunc corporee uo¬
luptatis habebant̃ quandã licentĩa: nc̃ iubentur etiam
ocuheustodire censuram. Tunc ad multas uxores recipiendas un
uis mariti Eͥoꝵ lex dilatabat: nc̃ etiã adunã exeludendam
casti affectus deuotione constringit. Suꝑẽ eñ inquit apls
ut & qui habent uxores ita sint ac si ñ habeant : & qui flent
taiquã ñ flentes: & qui gaudent tam quã ñ gaudentes :¬
& qui emunt tãquã ñ possidentes ⁊ &e qui utuntur hoc mun¬
ao tamquã ñ utantur: p̾terit eñ figura huis nunũr. Uide
te qua breuiter misus ado doctor cuncta moderatus sit
& intra unã ꝑfectionẽ uniuersa concluserit : ñ illicita so.¬
lum intercidendo s etĩã leticia eoartando: eireu̾cidens sei¬
licet & u sũ coniugioꝵ & infidelitatẽ fletuũ. & intẽpantiã¬

Expanded text:
bat nunc caritatem: . tunc , etiam carnali inlecebrae lex indulbat nunc caritatem: . tunc , etiam carnali inlecebrae lex indulgebat nunc euangelium nec aspectui: tunc corporeae uoluptates habebant quandam licentiam nunc iubentur etiam oculi custodire censuram: tunc ad multas uxores recipiendas . unius mariti torum.lex dilatabat nunc etiam ad unam excludendam casti affectus deuotione constringit. superest enim, inquit apostolus, ut et qui habent uxores ita sint ac si non habeant, et qui flent tamquam non flentes, et qui gaudent tamquam non gaudentes, et qui emunt tamquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tamquam non utantute quam breviter missus a Deo doctor cuncta moderatus sit et intra quam perfectionem universa concluserit, non inlicita solum intercidendo, sed etiam licita coarctando, circumcidens scilicet, et usum conjugiorum, et infidelitatem fletuu
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ esse iã diues: & quo mirabilius. diues expauꝑe: qͥa
maiorem ferme habendi excitant cupiditatẽ opes post
indigentiã. Tales gͦ tunc scĩ erant scdm lege̾ omĩa haben¬
tes: scdm legẽ omĩa relinquentes. Ac sic ꝑfectus fuit onĩs
qui legi paruit & tã deuotꝰ qui sub lege tunc minus fecit:
quam nẽ. in euangłio qui plus facit. Tunc eñi quasi euan¬
geliũ lex fuit. Quo ut fit qdđ qui se obtẽꝑantẽ tunc legi
prebuit: quasi euangeliũ compleuit. Non est ergo quod
confugiendu sibi nunc quisquã ad legẽ putat. Uetera eñi
digentia erat: & plus licentie. Tunc esus carniũ p̾dicabat᷑:
nunc abstinentia. Tunc in om̃i uita ieuinioꝵ paucissimi
dies: nunc quasi unũ ieiuniũ uita om̃ĩs. Lunc lesis ulcio
suppetebat :̃ nunc patientia: tunc irascentib lex ministra
uerat: nunc aduersaria. Tunc acusatori gladiũ porrige¬

Expanded text:
mirum esse, iam diues et, quo mirabilius, diues ex paupere, quia mirum esse, iam diues et, quo mirabilius, diues ex paupere, quia maiorem ferme habendi excitant cupiditatem opes post indigentiam. V. Tales ergo tunc sancti erant, secundum legem omnia habentes secundum legem omnia relinquentes. ac sic perfectus fuit omnis qui legi paruit, et tam deuotus qui sub lege tunc minus fecit, quam nunc in euangelio qui plus facit: tunc enim quasi euangelium lex fuit. quo fit, quod. qui se + obtemperantem tunc legi praebuit quasi euangelia conpleuit non est ergo quod confugiendum sibi nunc quisquam, ad legem putet; uetera enim,dulgentiae erat et plus licentiae. tunc esus carnium praedicabatur nunc abstinentia: tunc in omni uita ieiuniorum paucissimi dies nunc quasi unum ieiunium uita omnis: tunc laesis ultio suppetebat nunc patientia: tunc irascentibus lex ministra erat nunc aduersaria: tunc accusatori gladium porrige
Abbreviated transcription (Latin):
In lege quoq nichilominis ꝓpe idđe uiris omnib suppete¬
bat : quia lex hominẽ dum modo iuste. habere quoa
uellet penitus ñ uetebat. Itaq tunc omnino sc̃ĩ cunctis
facultatib suis iuxta p̃scriptos legibus terminos uteban-¬
tur. ambulantes ut legimus in omnibus mandatis &e
iustificationib i sine querela. sic̃ utiq illi ipsi ambu¬
lauerunt de quib ista memorantur. Sicut ꝓpha an-¬
na in ieuiniis atq orationib uiuens ÷ sicut nathanael ille oũe
legimꝰ uere isrłite laude sublimis. & ipso dño ac deo teste
mirabilis: sicut tobis magnanimitate deuotionis p̃cepta
legis excedens. sepulturis hõiũ mortuoꝵ etiã cũ mortis ꝑi¬
culo seruiebat : & indigentib usq ad indigentiã suã con¬
sulens intantũ largitatis affectũ uenerat. ut mercenario
suo partẽ bonoꝵ omiũ deputaret: & hoc quo magis possit

Expanded text:
in lege quoque nihilominus prope idem iuris omnibus suppetein lege quoque nihilominus prope idem iuris omnibus suppetebat, quia lex hominem, dummodo iuste, habere quod uellet penitus non uetabat. itaque tunc omnes omnino sancti cunctis facultatibus suis iuxta praescriptos legis terminos utebantur, ambulantes, ut legimus, in omnibus mandatis et iustificationibus dei sine querela. sic utique illi ipsi ambulauerunt, de quibus ista memorantur, sicut prophetes Anna in ieiuniis atque orationibus uiuens, sicut Nathanael ille, quem legimus, ueri Israhelitae laude sublimis et ipso domino ac deo teste mirabilis, sicut Tobis, magnanimitate deuotionis praecepta legis excedens, sepulturis hominum mortuorum etiam cum mortis periculo seruiebat et indigentibus usque ad indigentiam suam consulens in tantum largitatis affectum uenerat, ut mercennario suo partem bonorum omnium deputaret, et hoc, quo magis possit