comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baptismi sequitur sacͣmen¬
tum altaris. ꝑ baptismum abliu¬
tum altaris reficimur bonis. Et
ħ sunt duo pͥncipalia sacͣmenta.
pletur. Et qr ñ possunt refici corda.
nisi pͥus munda fuerint. p̾cedit
baptismus. sequitur cõmunicatio
altaris. q̃ ẽ sacramentũ sacͣmentoꝵ
Unde ꝑ excellentiã dicitur eucha¬
ristia. id ẽ bona gr̃a. In hoc enĩ sa¬
cramento ñ solum gr̃a. s ille a qͦ
ẽ omnis gr̾a sumitur. Huius sacͣ¬
menti figura inuet̾i testamento
p̾cessit. scilicet manna. qd̾ popło
iudeorum indeserto fuit datũ.
Et sicut manna ñ fuit datũ. nisi
ptꝰ transitum maris rubri. ut egyp¬
tiis submersis liberarentur ebrei.
ita baptizatis tantum tradi debet
hoc spũale mannia dn̾ici corporis.
Et sicut illi pane illo corporali
ꝑuenerunt ad t̾ram ꝓmissionisita
⁊ nos ꝑ desertum huius scłi ꝑgen¬
tes ad t̾ram uiuentiũ. hoc celesti
pane ꝑducim᷑. unde ⁊ uiaticũ ap¬
pellatur. Dehoc pane dic̃ propħa.
Parasti in conspectu meo mensã.

Expanded text:
baptismi sequitur sacramentum altaris. Per baptismum ablutum altaris reficimur. Et haec sunt duo principalia sacramenta pletur. Et quia non possunt refici corda nisi prius munda fuerint, praecedit baptismus, sequitur communicatio altaris, quae est sacramentum sacramentorum. Unde per excellentiam dicitur` eucharistia, id est bona gratia. In hoc enim sacramento non solum gratia, sed ille a quo est omnis gratia sumitur. Hujus sacramenti figura in Veteri Testamento praecessit, scilicet manna, quod populo Judaeorum in deserto fuit datum. Et sicut manna non fuit datum nisi post transitum maris Rubri, ubi Aegyptiis submersis liberabantur Hebraei, ita et baptizatis tantum tradi debet hoc spirituale manna Dominici corporis. Et sicut illi pane illo corporali pervenerunt ad terram promissionis, ita et nos per desertum hujus saeculi peragrantes ad terram viventium hoc coelesti pane perducimur. Unde et viaticum appellatur. De hoc pane dicit propheta: Parasti in conspectu meo mensam
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq nunqͣm tał ẽ. quał creatur
adõ. Creatur namq ado inno¬
cens. s nunqͣm ẽ innocens. cum
ex creatione nullam maculã ht̃.
⁊ ita tał ẽ qͣntum ad creationẽ
qualem creauit eã ds̃. Semꝑenĩ
bona ẽ.⁊ munda. qͣntũ ad creatio¬
nẽ. Sꝑret̾ea solet queri.si om̃s
quod ex ipsa creatione una sit ha¬
bilior ad intelligendum. ad me¬
morit̃ retinendum qͣm alia. qd
satis probabile ẽ. Opponitur. qd̾ si
discedunt acorpore ante baptis¬
mum. equalem hñt penã. Si sta¬
tim pt᷑ baptismum. equalẽ coronã.
⁊ ita uidetur qd̾ in ipsa creatiõe
indifferentes sint. S sicut iã dixi¬
mus in tractatu lib̃i arbitrii ea
q̃ sunt ex pͥma creatione ut inge¬
nium. memoria. nec plus nec mi¬
nus beatum constituunt. uł pena
cato diximus. additiendum uidet᷑
de actualibꝰ. de quibus pͥmum u¬
dendum ẽ. qd̃ ñ imputantur poste¬
ris iuxta illud ezechieł. ħ uitra

Expanded text:
Itaque nunquam talis est qualis creatur Itaque nunquam talis est qualis creatur a Deo. Creatur namque a Deo innocens; sed nunquam innocens est cum ex creatione nullam maculam habet: et ita talis est quantum ad creationem, qualem creat eam Deus. Semper bona et munda quantum ad creationem. Praeterea solet quaeri si omnes quod ex ipsa creatione nulla sit habilior ad intelligendum, vel ad memoriter retinendum, quam alia, quod satis probabile est. Opponitur: Quod si discedunt a corpore ante baptismum, aequalem habent poenam, si statim post baptismum aequalem coronam; et ita videtur, quod in ipsa creatione indifferentes sint. Sed, sicut nos jam diximus in tractatu De quae sunt ex ipsa creatione, ut ingenium, memoria, nec plus nec minus beatum constituunt, vel poencato diximus, adjiciendum videtur de actualibus, de quibus primum videndum est quod non imputantur posteris, juxta illud Ezechielis: Non ultra
Abbreviated transcription (Latin):
tantum peccant. quoꝵ sunt pec¬
cata m. auud ulud unum. in qͦ
om̃s peccarunt. Itaq dicendũ ẽ.¬
Putamus occuitã ẽẽ iusticiã dĩ.¬
qͣ illius peccati anima tenet᷑ rea.
qd̾ ñ ẽ in sua potestate uitare.⁊
qd̾ ipsa propria uoluntate ñ cõ¬
uoluntarium uł necessariũ. illud¬
sit peccatum. S qd̾ non sit uolun¬
tarium. constat ꝑ supradicta. Itẽ
si dicatur necessarium: debet ñ¬
imputari. Et ido uolunt dicere
quidam qd̾ nec uoluntariũ. nec
necessarium. ꝑpħa tamen dicit.
de necessitatib meis eripe me.
iterum. cum ds̃ qui fec̾ animã ip¬
sam immaculatã. sciat eã excor¬
pore peccati contrahere maculã.
⁊ qͣndoq ante baptismum sepa¬
rari morte ab ipso corpore. ⁊ sic dãp¬
nari. quare eam corpori coniun¬
git. respondemus hoc idem qd̃
suꝑius. scilicet occultã iusticiã d̾i¬
ẽẽ.S Solent quidam sic oppon̾e.
Cũ aĩa incorpore creetur. nec pͥus
ẽ incorpore qͣm illo peccato tenet᷑

Expanded text:
tantum peccaverunt quorum sunt peccata; aliud illud unum in quo omnes peccaverunt. Itaque dicendum putamus occultam esse Dei justitiam qua illius peccati anima tenetur rea, quod non est in potestate sua vitare, et quod ipsa propria voluntate non comvoluntarium sit an necessarium illud peccatum. Sed quod non sit voluntarium constat per supradicta. Iterum si dicatur necessarium, non debet imputari. Et ideo voluit dicere quidam quod nec necessarium nec voluntarium. Propheta tamen dicit: De necessitatibus meis erue me, quaerit: Cum Deus qui facit animam ipsam immaculatam, sciat eam ex corpore maculam contrahere peccati, et quandoque ante baptismum separatum iri morte ab ipso corpore, et sic damnari; quare eam corpori conjungit? Respondemus hoc idem quod superius: scilicet occultam Dei justitiam esse. Solent quidam sic opponere: Cum anima in corpore creetur, nec prius sit in corpore quam in illo peccato teneatu
Abbreviated transcription (Latin):
tabit. Ieronimus suꝑ ezechielẽ
dicit. in nob̾ ẽẽ quasi patrẽ sug¬
gestionem carnus. filium pͥmũ
pulsum cogitationis ad peccan¬
dum. ⁊ ħ ẽ prima proles. Nepos
generationes. s dicitur quarta.
quia quarto loco a pͥmo motu
qui ẽ quasi pater posita. D̾s gͦ pri¬
mum ⁊ scdm stimulũ scilicet co¬
gitationis. sine quibus nullus po¬
test ẽẽ. ñ punit ad dampnationẽ.
s ĩciam & quartam generationẽ
que sunt peccata ad mortẽ. Ad
ꝓbationem cuius rei. quod scili¬
cet pͥmus motꝰ ñ punitur cam pec¬
cante. dum irridet nuditatẽ pa¬
tris. ñ ipse qui risit. s filus sen¬
tentiam suscepit. Maledictus
rum. Que enim iusticia ẽ. ut pat̾
peccau̾it.⁊ infilium sententia ꝓ¬
inter originale ⁊ ac̃tuale
peccatum. nunc indifferent̃ de
peccato agendum ẽ. de quo qua¬
tuor ħ inquirenda sunt. Que cau
sa sit peccati. quid dicatur pecca¬
tum ẽẽ.⁊ in quare.⁊ quib modis

Expanded text:
tabit . » Hieronymus super Ezechielem tabit . » Hieronymus super Ezechielem dicit in nobis esse quasi patrem suggestionem carnis, primum filium quasi pulsum cognitionis ad peccandum, et haec est prima proles. Nepos generationes, sed dicitur quatuor, quia quarto loco a primo motu, quia est quasi pater posita. Deus ergo primum et secundum stimulum, scilicet cognitiones, sine quibus non potest esse, non punit ad damnationem, sed tertiam et quartam generationem, quia sunt peccata ad mortem. Ad probationem cujus rei, quod scilicet primus motus non punitur, Cham peccante dum irrideret nuditatem patris, non ipse qui risit, sed filius sententiam suscepit. « Maledicturum . » Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et in filium sententia pifferentiam inter originale et actuale peccatum. Nunc indifferenter de peccato agendum est. De quo haec quatuor inquirenda sunt: Quae sit causa peccati; quid dicatur peccatum esse, et in qua re, et quibus modis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ portabit iniquitate᷑ fuii. Ad ħ
uidetur contrarium. qđ̾ dicitur
in exodo. Ego reddam iniquitatẽ
patrum in filios int̾ciam ⁊ quar¬
tam ꝓgeniem. his qui oderunt
me. S sicut ieronimus dic̃. hoc
dictum ẽ de filiis imitantibꝰ ma¬
la patrum. qd̾ innuitur ꝑ finẽ
illius auctoritatis. his qui oder̃t
me. Si enim filius non imitatur
peccata patris. ñ inde punitur.
Opponitur. si de imitantibꝰ illud
intellig̾ndum ẽ. quare solũmodo
cata parentum. in quantalibet sint¬
generatione. illis teneantur. Qd̾
ita scĩ soluunt. Id̃o dictum ẽ in
usq ad quartã magis solet hoc¬
euenire. ut filii imitentur facta
patrum. cum adhuc eis nota. ⁊
uelut presentia sint. Augustinꝰ
de temporali pena illud exponit.
quia in ultione parentũ puni¬
untur sepe fuii temporalit̾ pro
peccatis parentum. ut nascant᷑
ceci. uł post ortum fiant. uł clau¬
di. uł quamuis alia pena affi¬
ciantur. s in futuro sicut apłs
ait. unusquisq onus suũ por¬

Expanded text:
n portabit iniquitatem patris . » Ad hoc videtur contrarium quod dicitur in Exodo: « Ego reddam iniquitatem patrum in filios in tertiam et quartam generationem his qui oderunt me . » Sed, sicut Hieronymus dicit, hoc dictum est de filiis imitantibus mala patrum, quod innuitur per finem hujus auctoritatis, « his qui oderunt me. » Si enim filius non imitatur peccata patris, non inde punitur. Opponitur: Si de imitantibus illud intelligendum est, quare solummodo cata patrum in quantalibet generatione sint, illis teneantur? Quod sancti ita solvunt: ideo dictum est in usque ad quartam magis solet evenire hoc 1090 ut filii imitentur facta patrum, cum adhuc eis nota et velut praesentia sint. Augustinus de temporali poena illud exponit, quia in ultionem parentum puniuntur saepe filii temporaliter pro peccatis parentum, ut caeci nascantur, vel post ortum fiant vel claudi, vel quavis alia poena afficiantur. Sed in futuro, sicut Apostolus ait: « Unusquisque onus suum por
Abbreviated transcription (Latin):
ponere. Et qm̃ fide tanquã m̃su¬
ra rectitudinis oĩa sunt moderan
da nequid ut suꝑfluũ defluat.
dicente apło. unicuiq sicut ds̃ di¬
uisit scđ̾m mensurã fidei. de ea
in pͥmis ẽ uidendũ quid sit. & qͣs
partes hat. de fide

Expanded text:
Fide. Et quoniam fide tanquam mensura rectitudinis omnia moderanda sunt, ne quid ut superfluum diffluat, dicente Apostolo: Unicuique Deus divisit mensuram fidei ; de ea in primis est videndum quid sit, et quas partes habeat. Fide
Abbreviated transcription (Latin):
longinqua regione commorat᷑.
sua adhuc iuiuente. duc̃ aliã q̃
ignorat eum aliam hab̾e uxorẽ.
Et enim ñ uidetur int̾ eos con¬
tum ad ignorantẽ.⁊ cͥminał qͣn¬
tum ad scientẽ: Si enim int̾ ems
re gre̾ contingere ñ potest.

Expanded text:
longinqua regione commoratus longinqua regione commoratus sua adhuc vivente ducit alteram, quae ignorat eum alteram habere uxorem. Etenim non videtur inter eos esse contum ad ignorantem, et criminalis quantum ad scientem. Si enim inter eosre gratiae contingere non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾e uoluerint. Unde leo nicete
ep̾o. Si uiri ptꝰ longam captiui¬
tatem reu̾si. ita in dilectione su¬
arum conuigum ꝑseuerant. ut
eas cupiant redire in suũ con¬
sortium. ominutendum ÷ & in¬
culpabile iudicandũ. qd̾ neces¬
sitas intulit.⁊ restituendum. qd
fides poscit. Si autem alique mu
lieres ita post̾ĩorum uiroꝵ amore
sunt capte. ut malint his cohere¬
re. qͣm ad legitunum redire con
sortium. m̾ito sunt notande.ita
ut eccłastica communione pͥuent᷑.
hec auc̃toritas uidetur illas mu¬
lieres ꝓpt̾ ignorantiam excusare.
⁊ tñ cõnunctionẽ pͥmam solam
appellare legitimam. Itaq ueri¬
simile ẽ. qd̾ scd̾a coniuinctio ñ sit
ꝑ ignorantiam ueniał. Si enĩ
cum scdis uiris fierent talit̾ con¬
iunctiones legitime. iam una mu¬
lier duos legitimos uiros hab̾et.
eodem tempore quorum alte¬
rum sciret. alterum uiuere igno¬
raret. Quiddam simile dicipo¬
test. deiuro qͥ uxore sua relicta.
ꝑegrinatus. ⁊ aliquot annis in

Expanded text:
luerint. Unde Leo Niceto episcopo: Si viri post longam captivitatem reversi ita in dilectione suarum conjugum perseverant ut eas cupiant redire in suum consortium, omittendum est et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum quod fides poscit. Si autlieres, ira posteriorum virorum amore sunt capte, ut maluerint his coherere quam ad legitimum rsortium, merito sunt notandae, ita ut ecclesiastica communione priventur. Haec auctoritas videtur illas mulieres propter ignorantiam excusare, et tamen conjunctionem primam solam appellare conjugalem et legitimam. Itaque verisimile est quod secunda conjunctio non sit er ignorantiam venialis. Si enim cum secundis viris fierent tales conjunctiones legitimae, jam una mulier duos viros legitimos haberet eodem tempore; unum quem vivere sciret, alterum quem vivere ignoraret. Quiddam simile dici potest de viro qui, uxore sua relicta, peregrinatus et aliquot annis in
Abbreviated transcription (Latin):
nec uir gentilẽ ducat uxorẽ. Id¬
enim ut dicit. iubet dñs. docet
apłs. utrumq p̾cipit testam̃tũ.
uidei inter se ⁊ alii infideles. con¬
trahant coniuigium. Unde au¬
gustinus in pͥmo libro de adui¬
terins coniugiis. Cum cepisset
eugłium gentib p̾dicari. iã ꝯunc¬
tos gentiles gentilib comꝑit con¬
iuiges. Et paulopost. N contra us¬
sionem domini gentiles ambo
fuerant coniuncti. Idem in libro
debono conuigali. B onum nup¬
tiarum ꝑ omnes gentes. ⁊ ꝑ om̃s
homines incausa generandi ẽ.
⁊ in fide castitatis. qd̾ autẽ ad po¬
płm dĩ ꝑtinet. in fide sacͣmenti.
Innocentius de eodem. Sola pec¬
cata in baptismo dimittuntur.
nec uxorum numerus abolet᷑.
Nam si adõ p̾paratur uxor iuro.
⁊ quos ds coninx̃. hõ non sepa¬
ret. quomodo int̾ peccata ista
credamus posse dimti: Ex his
auc̾toritatib apparet int̾ infi¬
deles ẽẽ conuigiũ. Qd̃ etiam ex¬
auctoritatib apł̃i maxime con¬
firmatur. qui ꝑmittit hominẽ

Expanded text:
 ducat uxorem. Idem enim jubet Dominus, docet Apostolus, utrumque praecipit Testamentum. Judaei inter se et alii infideles contrahant conjugium. Unde Augustinus in libro primo De adulterinis conjugiis: Cum coepisset Evangelium gentibus praedicari, jam conjunctos gentiles gentilibus comperi conjuges. Et paulo post: Non contra jussionem Domini gentiles ambo fuerant conjuncti. Idem in libro De bono conjugali. Bonum nuptiarum per omnes gentes atque omnes homines in causa generandi est et in fide castitatis, quod autem ad populum Dei pertinet in fide sacramenti. Innocentius de eodem: Sola peccata in baptismo dimittuntur nec uxorum numerus aboletur. Nam si a Deo praeparatur viro uxor, et quod Deus conjunxit homo non separet , quomodo inter peccata ista credamus posse dimitti? Ex his auctoritatibus apparet inter infideles esse conjugia, quod etiam auctoritate Apostoli maxime confirmatur qui permittit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
conuigẽ. nullus eorum alt̾o ui¬
uente. potest alii se legitime copu¬
lare. Unde clemens ex dictis pe¬
contingat quasdã mulieres. uiri¬
quarum uł inbello uł incapti¬
uitate. uł in longinqͣ ꝑegͥnatiõe¬

Expanded text:
conjugem, neuter eorum altero vivente potest alii se legitime copulare. Unde Clemens ex dictis Pecontingat quasdam mulieres quarum viri in bello vel in captivitate vel in longinq
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ. qr pͥmã fidẽ irritã feceruñ.
Iuxta qm auctoritatẽ. beatus grego¬
rius de eisdem uelatis iuduis ad
bonefacium scribens ait. Uiduas
discedentes aꝓposito uiduitatis. ẽ¬
do te noscere a sc̃o paulo nisi cont̾¬
tantur. olim ẽẽ dampnatas. Quas

Expanded text:
nationem quia primam fidem irritam fecerunt . Juxta quam auctoritatem beatus Gregorius de eisdem velatis viduis ad Bonifacium scribens ait: Viduas descendentes a proposito viduitatis credo te noscere a sancto Paulo, nisi convertantur, olim esse damnatas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
in uet̾i testamento prohibitũ ẽ.
fideles iuiros ducere infideles uxo¬
res. dño dicente. Nec uxorẽ de fi
ri faciant filios tuos in dos suos.
Iuxta quod dñi p̾ceptum. iudeoꝵ
coniugia cum gentib mita. hes¬
dras separauit. Sient autẽ con¬
stituit dñs in uen̾ testamento.
ita obseruant in nouo. Unde au¬
gustinus ad pollentium. Nec nu

Expanded text:
in Veteri Testamento prohibitum est fideles viros ducere uxores infideles, Domino dicente: Nec uxorem de filri faciant filios tuos in deos suos . Juxta quod Domini praeceptum Judaeorum conjugia cum gentilibus merito Esdras separavit. Sicut autem constituit Dominus in Veteri Testamento ita observatur in Novo. Unde Augustinus ad Pollentium: Illu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate peccati iuxerint. Hoc
enim sequens similitudo de mu¬
liere ꝓpͥum hñte coniugẽ satis¬
declarat.⁊ cum alio forncante
cui ñ potest negari penitentia.
qͣmuis eius corruptor uiuat. si
ab eius consortio ⁊ acͥmine reces¬
serit. Uirginib autem ñ uelatis
qͣmuis uoto se ad continentiam
adstrinxerint. uidetur innocen¬
tius concedere pt᷑ uotum in con
iugio inito reman̾e. Qui de huiꝰ¬
modi uirginib sic dec̾nit. Heq̃¬

Expanded text:
voluntate peccati vixerint. Hoc voluntate peccati vixerint. Hoc enim declarat sequens similitudo de muliere proprium habente conjugem et cum alio fornicante; cui non potest negari poenitentia quamvis corruptor ejus vivat si ab ejus consortio et a crimine recesserit. Virginibus autem non velatis, quamvis voto se ad continentiam astrinxerint, videtur Innocentius concedere in conjugio post votum inito remanere. Qui de hujusmodi virginibus sic decrevit. H
Abbreviated transcription (Latin):
uelari ꝑmiserunt. ⁊ deude aposta¬
tauerunt. atq ad pͥorem uomitũ
sunt reu̾se. aliminib eccłe. ⁊ acetu
fidelium usq ad satisfactionem
sunt eliminande.⁊ carcerib tra¬
dende. B eatus uero innocentius
de uirginib uelatis. sic decreuit.
Que xp̃o spu̾alit̾ nubunt. ⁊ asa¬
c̃dote uelantur. si postea publice
nupserit. uł se clanculo corru¬
ꝑit. ñ eas ad mutendas ẽẽ ad pe¬
iunxerint. de mundo recesserint.
Si enim de omnib ħ ratio custo¬
ditur. ut quecumq uiro uiuente
alti nupserit. habeatur adultera.
nec agende penitentie licentia
concedatur. nisi unus ex his fue¬
rit defunctus. quancomagis de
illa tenenda ẽ. que ante imimor¬
tali sponso se conuinxerat.⁊ pꝰ ea
ad humanas nuptias transmi¬
gͣuit : Uidetur autẽ aliquantu¬
lum insistendum ẽe his beati
tores iuxerint. S potius intelli¬
gendum ẽ ñ ẽẽ eis int̾dictã pe
nitentiã. nisi quandiu ipse ⁊ earũ
corrruptores. in suo consortio ⁊ in

Expanded text:
miserunt et demum apostataverunt atque ad priorem vomitum sunt reversae, a liminibus Ecclesiae et a coetu fidelium usque ad satisfactionem sunt eliminandae et carceribus tradendae. Beatus vero Innocentius de virginibus velatis sic decrevit: Quae ergo spiritualiter nubunt et a sacerdote velantur, si postea vel publice nupserint vel se clanculo corruperint, non eas admittendas esse ad agejunxerant de mundo recesserit. Si enim de hominibus haec ratio custoditur ut quaecunque vivente viro alteri nupserit habeatur adultera; nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur nisi unus ex his fuerit defunctus, quanto magis de illa tenenda est, quae ante immortali se sponso conjunxerat et postea ad humanas nuptias transmigravit? Videtur autem aliquantulum insistendum esse his dictis tores earum vixerint. Sed potius intelligendum est non eis interdictam esse poenitentiam nisi quandiu ipsae et earam corruptores simul in suo consortio et in
Abbreviated transcription (Latin):
ueri potest.an sufficiat
coniugio. ad p̃sens contra¬
hendum uramentum de futu¬
ro. quando scilicet insuꝑ adul¬
ta etate uir mulieri qd̾ eam ac¬
cipiat in futuro.⁊ mulier idad
iurat uiro. nec adp̾sens se reci¬
piunt. nec adhuc fidem thori
enim qd̾ augustinus ⁊ ysidorus
dicunt. ex pͥma desponsationis
fide coniuges appellari. ⁊ qd le
qͣmuis minime dotata sit. cum
uir tactis scripturis. uł in orato¬
rio iurau̾it se illam uxorẽ ha¬
biturum. de uiramento ⁊ de spon¬
sione illa intelligendũ ẽ. qͣndo
uir ⁊ mulier se muicẽ respitien¬
tes uirant se fidem thori. ⁊ alia
ceps seruaturos. Tale enim u
piunt. quomͦi conuiges appella¬
ri possunt. qui non dum fecer̃t. s
m futuro facturos uirando se¬
ꝓmittunt. Itẽ si ex ui iuramenti
untur. cum iurant in futuro se factu¬
ros qd̾ ad presens effitiunt. stultũ uł
etiam falsum ẽ uirare aliquio in fu¬
t᷑o e̾ẽ faciendum. qd̾ inp̃senti sit ef¬
fectum. Item ex quo uirãt. tã cito ef¬

Expanded text:
aeri potest an sufficiat conjugio ad praesens contrahendo juramentum de futuro, quando scilicet in superadulta aetate vir jurat mulieri quod eam accipiet in futuro, et mulier idem jurat viro: nec ad praesens se recipiunt nec adhuc fidem tori senim quod Augustinus et Isidorus dicunt; ex prima dispensationis fide conjuges appellari et quod legquamvis minime dotata sit cui vir, tactis sacris Scripturis, vel in oratorio juraverit se illam uxorem habiturum; de juramento et desponsatione illa intelligendum est quando vir et mulier se invicem recipientes jurant se fidem tori et alia jura nceps servaturos. Tale enim jupiunt; quomodo conjuges appellari possunt qui nondum hoc fecerunt, sed in futuro se facturos jurando promittunt? Itur jurant in futuro se facturos quod ad praesens efficiunt? Stultum vel etiam falsum est jurare aliquid in futuro esse faciendum quod in praesenti sit effectum. Iterum si ex quo juraverunt tam cito ef
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ similitudinem tenet ñ u̾itatẽ.
colorem ñ fortitudinem. Simu¬
lationis ⁊ enim pacientia in osten¬
sione÷ non in oꝑatione. Eriga¬
mus gͥ in edifitio nr̃e mentis ba¬
ses ꝑseuerantis pacientie. eriga¬
mus bases que nequeant gelu
frangi aut igne comburi. que
portent tabulas uirtutũ. que
sustineãt pondus columpna¬
rum. id ÷ obedientiã p̾latoꝵ.¬

Expanded text:
quae similitudinem tenet non veritatem, quae similitudinem tenet non veritatem, colorem non fortitudinem. Simulationis etenim patientia in ostentatione est, non in operatione. Erigamus igitur in aedificio nostrae mentis bases perseverantis patientiae; erigamus bases, quae nequeant gelu frangi aut igne comburi, quae portent tabulas virtutum, quae sustineant pondus columnarum, id est obedientiam praelato
Abbreviated transcription (Latin):
bulis. sunt affectus mentis. ⁊ ex¬
hibitio oꝑis. Dum enim mens
oꝑiconcordat. ne tabula tabulã
excedat. in castrature firmitas
seruat. Due uero bases sub sin¬
guł tabuł. sunt perseuerantia
⁊ longanimitas in prosꝑis ⁊ ad¬
u̾sis. Sunt ⁊ auie tres basium spẽs.
q̃ nc̃ in nr̃is edifitiis repꝑiuntur
scilicet lignea. lapidea.⁊ picta. s
he fragiliores sunt p̾cedentib.
citius enim destrui possunt. Ig¬
ne enim lignea comburitur. la¬
pidea gelu frangitur. picta ni¬
cħ portat. s ab alio sustentatur.
Hec autem in edifitio nr̃e mentis
oculo intelligibili. qͣnͣdoq dis¬
cerni possunt. Dum enim fa cib
iracundie. seu luxurie flammis
accendimur. quid aliud in nob̾
qm pacientie basis. uł abstinen¬
tie fortitudo destruitur: Dum
caritas in nob̾ frigescit.⁊ mens
ad diu̾sa desideria partitur. ñ¬
ne lapidea basis frigore tempta¬
tionis inpartes diuiditur: Sa¬
sis uero picta ÷ patientia fic̾ta.

Expanded text:
bulis, sunt affectus mentis et exbulis, sunt affectus mentis et exhibitio operis. Dum enim mens operi concordat, ne tabula tabulam excedat, incastraturae firmitas servat. Duae vero bases sub singulis, sunt perseverantia et longanimitas in prosperis et adversis. Sunt et aliae basum species, quae nunc in nostris aedificiis reperiuntur, scilicet lignea, lapidea et picta, sed hae fragiliores sunt praecedentibus, citius enim destrui possunt. Igne enim lignea comburitur, lapidea gelu frangitur, picta nihil portat, sed ab alio sustentatur. Haec autem in aedificio nostrae mentis, oculo intelligibili quandoque discerni possunt. Dum enim facibus iracundiae seu luxuriae flammis accendimur, quid aliud in nobis quam patientiae basis vel abstinentiae fortitudo destruitur? Dum charitas in nobis frigescit, et mens ad diversa desideria partitur, nonne lapidea basis frigore tentationis in partes dividitur? Basis vere picta est patientia ficta,
Abbreviated transcription (Latin):
Unum fit ex lignis sechim im¬
putribilib aliud ex scĩs infati¬
gabilib t̾cium ex uirtutib Moy
t̾n in desercho edificauerunt.
heremus desertum uocatur. q
ab hominib ñ inhabitatur.
Mundus uero dicitur desertũ
nimus desertum nuncupatur.
posuit moyses intab̾naculo sue
iustus uero conscientiam. Archa
moysi deauratur auro puris¬
simo intus ⁊ ext̾ius. caro xp̃i de¬
auratur intus diuinitate. exfl
miraculorum claritate. consai¬
entia iusti int̾ius fulget splen¬
dore puritaus. ext̾ius uero ops
caritatis. Posuit ⁊ moyses tabulas
ꝑ circuitum tab̃naculi stantes. ⁊¬
bine incastrature erant ꝑ sin¬
gulas tabulas ut altera alteri un¬
geretur. Due bases sub unata¬
bula ponebantur ex utraq parte
angulorum. ubi incastrature
laterum in angłis t̾minantur.
t abule que disponuntur ꝑ cir¬
cuitum. designant moraliter or¬
dinem uirtutum. Bine uero in¬
castrature q̃ erant in singuł ta¬

Expanded text:
Unum fit ex lignis Setim imUnum fit ex lignis Setim imputribilibus, alterum ex sanctis infatigabilibus, tertium ex virtutibus. Moystamen in deserto aedificaverunt. Eremus desertum vocatur, quia ab hominibus non habitatur; mundus vero dicitur desertum, nima desertum nuncupatur, Posuit Moyses in tabernaculo suo justus vero conscientiam. Arca Moysi decoratur auro mundissimo intus et exterius. Caro Christi deauratur intus divinitate, foris miraculorum claritate. Conscientia justi interius fulget splendore puritatis, exterius vero operibus claritatis. Posuit Moyses tabulas per circuitum tabernaculi et binae incastraturae erant per singulas, ut altera alteri jungeretur. Duae bases sub una tabula ponebantur ex utraque parte angulorum, ubi incastraturae laterum in angulis terminantur. Tabulae, quae disponuntur per circuitum, designant moraliter ordinem virtutum. Binae vero incastraturae, quae erant in singulis ta
Abbreviated transcription (Latin):
icut bases supposite colũp¬
nis mat̾alibus portant edi¬
fitii sui pondus. sic pacientie
iurtus edifitii sp̃ał sustinet onꝰ.
Tres inscripturis basium spẽs
inueniuntur. scilicet enea. argen¬
tea.⁊ aurea. E nea fortitudinem.
argentea cum fortitudine clari¬
tatem. aurea cum fortitudine ⁊
claritate fulgorem tenet. Forti¬
tudo inoꝑe. claritas in sermone.
fulgor inmente. Qui in his tri¬
b pacientiã seruat. quasi basis
aurea uircutum strucꝰturã fir¬
mit̾ portat. Histrib usus ÷ moy¬
ses inconstitutione tab̾ naculi.
enea scilicet. argentea.⁊ aurea.
Edificauit moyses tabnaculũ.
qd̾ moralit̾ designat aĩe claustrũ.
t ria possumus assignare tab̾na¬
cula. scilicet mat̾iale. misticũ.
⁊ morale. id÷ tab̾naculũ moysi.
tab̾ naculum xp̃i. tab̾naculum
cuiusubet iusti. Tab̾naculũ moy¬
si fuit ex diu̾sis ornamentoꝵ ge¬
ñib conueniens structura. tab̾¬
naculum xp̃i : eccł̃ia. tab̾nacu¬
lum iusti quelibet fideł anima

Expanded text:
icut bases suppositae columnis materialibus portant aedificii sui pondus, sic patientiae virtus, aedificii spiritualis sustinet onus. Tres autem in Scripturis basium species inveniuntur, scilicet aenea, argentea et aurea. Aenea fortitudinem, argentea cum fortitudine claritatem, aurea cum fortitudine et claritate fulgorem tenet. Fortitudo in opere, claritas in sermone, fulgor in mente. Qui in his tribus patientiam bene servat, quasi basis aurea virtutum structuram firmiter portat. His tribus usus est Moyses in constitutione tabernaculi, aenea scilicet, argentea et aurea . Aedificavit Moyses tabernaculum, quod moraliter designat claustrum animae. Tria possumus assignare tabernacula, scilicet materiale, mysticum et morale, id est tabernaculum Moysi, tabernaculum Christi, tabernaculum cujuslibet justi. Tabernaculum Moysi fuit ex diversis ornamentorum generibus conveniens structura. Tabernaculum Christi est Ecclesia. Tabernaculum justi quaelibet fidelis anima.
Abbreviated transcription (Latin):
benignitas ꝑ consolationẽ fouet.¬
Sicut fr̃m multitudo ut erra¬
ta corrrigat statutis horis ad ca¬
pitulum confluit. sic mentis ra¬
tio cogitationes diu̾sas ad secre¬
tum cordis qndoq conuocat. ut
incorrigibiles eitiat. corripiat
inquietas. negligentes emendet.
instruat simplitiores. mitiget
iracundas. uoluptuosas restrin¬
gat. pigras excitet. consoletur pus¬
illanimes. doceat indiscretas. In

Expanded text:
benignitas per consolationem fovebenignitas per consolationem foveSicut fratrum multitudo, ut errata corrigat, statutis horis ad capitulum confluit, sic mentis ratio cogitationes diversas ad secretum cordis quandoque convocat, ut incorrigibiles ejiciat, corripiat inquietas, negligentes emendet, erudiat simpliciores, mitiget iracundas, voluptuosas restringat, pigras excitet, consoletur pusillanimes, doceat indiscretas. In
Abbreviated transcription (Latin):
ũ consolato. Ecce timor ex auc̾tori¬
tate regiminis. amor autẽ ex dul¬
cedine consolationis. Sic ⁊ uul¬
nerib illius qui mcidit in latro¬
ues. samaritanus uinũ adhibu
it ⁊ oleum. in irino scilicet desig¬
nans seu̾itatẽ districtionis. in
oleo uero mollitiẽ pietatis. Unde
ꝑ beatum gregorium dicitur. fa¬
ciendum : inquit quoddã ex utͦq
temꝑamentum. ut neq multa
asꝑitare exulcerentur subditi.
neq nunia benignitate soluamt᷑.
S ⁊ in archa tab̾naculi uirga si¬
mul ⁊ manna erant. id ÷ iurga
districtionis.⁊ manna dulcedinis.
Hinc ⁊ psalmista. Uirga tua ⁊
baculus tuus. ipsa me consolata
sunt. Uirga enim ꝑcutim᷑. bacu¬
lo sustentam᷑. ħ÷ uirga directio¬
nis ꝑ correctionẽ. hic est baculus
sustentationis ꝑ consolationẽ.
S ut suꝑuis diximus plus ama¬
ri a subiectis p̾lati appetant qm
timeri. ne seueritatis nimie uul¬
tus eliminet. quos compassionis

Expanded text:
um consolator . Ecce timor ex auctorium consolator . Ecce timor ex auctoritate regiminis, amor autem ex dulcedine consolationis. Sic et vulneribus illius, qui incidit in latrones, Samaritanus vinum et oleum infudit ; in vino scilicet designans severitatem districtionis, in oleo vero mollitiem pietatis. Unde per beatum Gregorium dicitur: « Faciendum est quoddam ex utroque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. » Sed et in arca tabernaculi virga simul et manna erant , id est, virga districtionis, et manna dulcedinis. Hinc Psalmista: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Haec est virga directionis per correptionem, hic est baculus sustentationis per consolationem. Sed, ut superius dictum est, plus amari a subjectis praelati appetant quam timeri, ne severitatis nimiae vultus eliminet, quos compassionis
Abbreviated transcription (Latin):
nas. regat animas. id ÷ qui carnis
affectus querebat irrationabiles.
eligatur ut eosdem regat. ⁊ obti¬
neat sp̾ales. Qui iacet non eri¬
gitur. nisi qui iacentem erigit.
inclinetur. Unde beatus grego¬
rius. Iacentem inquit ñ erigit.
nisi qui statum sue rec̾titudinis
ꝑ compassionẽ flectit. Tales qͣn¬
doq eriguntur ꝑ amorem. qnͣdo¬
q uero ꝑ timorem. S qui ꝑtimo¬
rem discipline erigitur. quasi
ꝑ se surgere cogitur. Qui uero
ꝑ amoris dulcedinem trahitur.
quasi ꝑ compassionẽ blandien¬
tis adiuuat᷑. Amor erigit. trahit.
⁊ sustentat. timor cogit. erigit.s
augustinum ad p̾latos de sub¬
iectis dicitur. Plus inquit auob̾
amari appetant. qͣm timeri. Nec
t̾n nuium parcat amor. nec
nimium t̾reat timor. s sic amo¬
rem timor comitetur. ut nec ti¬
mor odium pariat. nec amor ne¬
gligentiam patiat᷑. Hinc ꝑbea¬
tum iob dicitur. Cum sederẽ qͣsi
rex circũ stante ex̾citu. erã t̾n merenti¬

Expanded text:
nas, regat animas, id est, qui carnis nas, regat animas, id est, qui carnis affectus quaerebat irrationabiles, eligatur ut eosdem regat et obtineat spiritales. Qui jacet, non erigitur, nisi qui jacentem erigit, inclinetur. Unde beatus Gregorius: « Jacentem, inquit, non erigit, nisi qui statum suae rectitudinis per compassionem flectit. » Tales quandoque eriguntur per amorem, quandoque vero per timorem. Sed qui per timorem disciplinae erigitur, quasi per se surgere cogitur; qui vero per amoris dulcedinem trahitur, quasi per compassionem blandientis adjuvatur. Amor erigit, trahit et sustentat; timor cogit, erigit, seper beatum Augustinum ad praelatos de subjectis dicitur: « Plus, inquit, a vobis amari appetant, quam timeri. Nec tamen nimium parcat amor, nec nimium terreat timor; sed sic amorem timor comitetur, ut nec timor odium pariat, nec amor negligentiam patiatur. » Hinc per beatum Job dicitur: Cum sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerenti
Abbreviated transcription (Latin):
pare. ñ obsecrare. Sic tamentẽ¬
ꝑanda ẽ miscdia regentis. ne
impunita remaneat culpa de¬
linquentis. Sic qnͣdoq spirita¬
les patres quosdam delinquen¬
tes recipiunt. quos fr̾s despitiũt.
domum compassionis intrare
dedignantur. ⁊ sic extra morant᷑
⁊ qui fr̾ib compati debuerunt.
crudeliores p̾latis fiunt. Ouem
ꝑditam xp̃c ad caulas iuolenti
manu non reduxit. s humeris
propͥis impositam reportauit.
S ⁊ angłi suꝑ uno peccatore pe¬
nitentiam agente. gaudent. Qd
tor cum conu̾titur peccator.⁊ fr̾
fr̾̃i dedignatur compati. dũ pat̾
linquenti: Descendit samuhel
de excelso inoppidum. ut in rege
saul ungueret. D escensus sami¬
elis. exemplum designat conde¬
censionis. ꝑ uncꝰtionem uero de¬
monstratur. ut qui descendi
misereatur. ut qui p̾bet effecuĩ
compassionis. unguat blandiens
oleo consolationis. Descendit su¬
ꝑior ad inferiorem. ut sublimet
ad honorem. ut qui sequebat᷑ asi¬

Expanded text:
pare non obsecrare. Sic tamen tempare non obsecrare. Sic tamen temperanda est misericordia regentis, ne impunita remaneat culpa delinquentis. Sic quandoque spiritales patres quosdam delinquentes recipiunt, quos fratres despiciunt, qui domum compassionis intrare dedignantur; et sic extra morantur, et qui fratribus compati debuerunt, crudeliores praelatis fiunt. Ovem perditam Christus ad caulas violenta manu non reduxit, sed humeris propriis impositam reportavit. Sed et angeli super uno peccatore poenitentiam agente gaudent . Quitor cum convertitur peccator et frater fratri dedignatur compati, dum paterlinquenti. Descendit Samuel de excelso in oppidum, ut in regem Saulem ungeret . Descensus Samuelis exemplum designat condescensionis; per unctionem vero demonstratur, ut qui descendit misereatur, ut qui praebet effectum compassionis, ungat blandiens oleo consolationis. Descendit superior ad inferiorem, ut sublimet ad honorem, ut qui sequebatur asi
Abbreviated transcription (Latin):
dulgendo. amplectitur famili¬
arem sͥ faciendo. occidit uitu¬
lum. carnis mortificationẽ p̾di¬
cando. chorum ordinat. sym¬
phoniam tangit. moꝵ concor¬
diam.⁊ unitatẽ docendo. Inui¬
tat gͥ pietas desꝑantẽ. trahit ca¬
ritas inuitum. iratum miscđia
pacificat. hilaritas securũ red¬
dit. affabilitas familiarẽ. fami¬
liaritas secretum aꝑit. aꝑtio se¬
cretoꝵ amicitiã seruat. p̾dicatio
instruit. moꝵ concordia facit a¬
micum proximo. humilitas do.
S dum ħ fiunt. timeo ne fr̾ ille
qui foris erat suꝑueniat.⁊ dicat.
pater tot annis seruio tibi. ⁊ nun¬
quam mandatum tuum p̾teri¬
ui.⁊ minqͣm dedisti m hedum.
ut cum amicis epularer. S pt¬
quam hic filius tuus qui deuo¬
rauit substantiã suam cum me¬
retricib uenit. occidisti ei uitu¬
lum saginatum. Reuera ille ẽẽ¬
dicitur extra domum compassio¬
nis. qui nescit benefitium conso¬
lationis. qui tantum nouit incre¬

Expanded text:
dulgendo, amplectitur familidulgendo, amplectitur familiarem se illi faciendo; occidit vitulum, carnis mortificationem praedicando; chorum ordinat, symphoniam tangit, morum concordiam et unitatem docendo. Invitat igitur pietas desperantem, trahit charitas invitum, iratum misericordia pacificat, hilaritas securum reddit, affabilitas familiarem, familiaritas secretum aperit, apertio secretorum amicitiam servat, praedicatio instruit, morum concordia facit amicum proximo, humilitas Deo. Sed dum haec fiunt, timeo ne frater ille, qui foris erat, superveniat et dicat: Pater, ecce tot annis servio tibi, et nunquam mandatum tuum praeterivi, et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer . Sed postquam hic filius tuus, qui devoravit substantiam suam cum meretricibus, venit, occidisti ei vitulum saginatum. Revera ille dicitur esse extra domum compassionis, qui nescit beneficium consolationis, qui tantum novit incre
Abbreviated transcription (Latin):
prior occurrit. que ꝑegͥnantib
in regionẽ longinqͣm. cũ ad clau¬
strum anime redierint. aꝑtis
miscđie ianius patet. Hospit ũ
siquidẽ domus. mens compa¬
tiens appellari potest. Unde be¬
atus ambrosius. Mens inquit
sapientis. hospitał ẽẽ debet
Mens enim hospitalitatis of¬
fitio fungitur. cum delinquen¬
tium fr̃m culpis benigne com¬
patimur Ht̃ ħ domus ministros
suos. qui hospitib seruiant.
ritas recipit. receptũ affabilitas
detinet. esurientẽ collatio pascit.
fesso humilitas seruit. ħ hospi¬
ti debentur. ħ reu̾tenti filio qui
luxuriose uiuendo partẽ sub¬
stantie dissipauerat. pat̾fa mi¬
lias exsoluit. Alonge enim ueni¬
entem cum uideret occurrit. am¬
plecatur. occidit uitulũ sagina¬
tum. ordinat chorum. simphoni¬
am tangit. Sic ⁊ spũalium pa¬
trum pietas. que quasi pat̾no
affectu p̾sidet subiectis. delinqͦn¬
tem discipulum cum ꝑ peniten¬
tiam redierit. longe uenientẽ
uidet compatiendo. occurrit in¬

Expanded text:
urrit, quae peregrinantibus in regionem longinquam, cum ad claustra animae redierint, apertis misericordiae januis patet. Hospitum siquidem domus, mens compatiens appellari potest. Unde Ambrosius: « Mens, inquit, sapientis hospitalis esse debet. Mens enim hospitalitatis officio fungitur, cum delinquentium fratrum culpis benigne compatitur. » Habet haec domus ministros suos, qui hospitibus serviant. ritas recipit, receptum affabilitas detinet, esurientem collatio pascit, fesso humilitas servit. Haec hospiti debentur, haec reverenti filio, qui luxuriose vivendo partem substantiae dissipaverat, paterfamilias exsolvit . A longe enim venientem cum videret, occurrit, amplectitur, occidit vitulum saginatum, ordinat chorum, symphoniam tangit. Sic et spiritualium patrum pietas, quae quasi paterno affectu praesidet subjectis, delinquentem discipulum cum per poenitentiam redierit longe venientem videt compatiendo; occurrit in
Abbreviated transcription (Latin):
tore apostatasse. quia ut ait dñs. ñ
stecit.⁊ hoc ab initio. ex quo ipse cͤa¬
tus ẽ. qͥ staret sistare uoluisset. q̃ auc¬
toritas supradicto mͦ pocest exponi.¬
nter eos qͥ cecid̾unt. unus fuit excel¬
lentior omnibꝰ aliis. ⁊ ñ solum illis
se excellentiorẽ uident᷑ aucꝰtores
uelle. quem admodũ iob dic̃. ipse
ẽ pͥncipiũ uiarũ dĩ:⁊ in ierechiele.
Tu signaculũ similitudinis. plenꝰ
scientia ⁊ ꝑfectus decore. in delitiis
insinuatur impressa. Itẽ miere¬
chiele. Onu̾s lapis p̾ciosus. oꝑim̃tũ
głs eiꝰ oꝑimentũ: quia ut dicit gre¬
gorius in illoꝵ comparatione cunc¬
tis clarior fuit. unde appesatus ẽ
lucifer: qͥ ñ unus ordo. s unus sp̃c
putandus ẽ. qͥ ut dicit ysidorus pt¬
qͣm creatus ẽ absq aliqͦ int̾uallo pro¬
funditatem sue scientie ꝑpendens.
in suum creatorẽ suꝑbiit.⁊ ut dicit᷑
in ysaiam dõ equari uoluit dicens.
In celum conscendã. suꝑ astra celi

Expanded text:
tore aptore apstetit, et hoc ab initio ex quo ipse creatus est, qui staret si stare voluisset; quae auctoritas supra dicto modo exponiInter eos qui ceciderunt unus fuit excellentior omnibus aliis, et non solum illis se excellentiorem videntur auctores velle. Quemadmodum Job dixit: Ipse est principium viarum Dei . Et in Ezechiele: Tu signaculum similitudinis plenus scientia et perfectione decoris in deliciis insinuatur impressa. » Item in Ezechiele: Omnis lapis pretiosus operimentum geli, operimentum ejus, quia ut dicit Gregorius: Illorum comparatione cunctis clarior fuit, unde appellatus est Lucifer, qui non unus ordo, sed unus spiritus putandus est, qui ut dicit Isidorus, postquam creatus est absque ullo intervallo, profunditatem suae scientiae 1059 perpendens, in suum Creatorem superbiit, et ut dicitur in Isaia, Deo aequari voluit. « In coelum conscendam, super astra coeli
Abbreviated transcription (Latin):
quod lucifer qui plus cet̾is pecca¬
uit. statim illic demersus sit. ⁊ qͥdã
ex aliis. Origenes etiã dicit qd̾ illi
temptandi alios. s statim illuc de¬
mergantur. quod satis ueri simile
ẽ. Origenes. Puto etiã sane quia sci
repugnantes adu̾sus istos incento¬
res ⁊ iuncentes. minuant exercitũ
demonum. uelut qmͣ plurimos eoꝵ
int̾imant. nec ultra fas sit illũ sp̃m
hominẽ. Sciendum quoq ẽ. qd bo¬
ni angłi ita sunt confirmati ꝑ gr̾am.
qd̃ peccare ñ possunt. mali obstina
Ad hoc opponitur. qd̾ lib̃um arbi

Expanded text:
quod Lucifer, qui plus caeteris peccaquod Lucifer, qui plus caeteris peccavit, statim illuc demersus sit, et quidam ex aliis. Origines etiam dicit quod illi qm amplius tentandi alios, sed statim illuc demergaest. Origenes: Puto etiam sane quod sancti repugnantes adversus illos tentatores et vincentes minuant exercitum daemonum velut quam plurimos eorum interimant; nec ultra fas sit ullum spirihominem. Sciendum quoque est quod boni angeli ita sunt confirmati per gratiam quod peccare non possunt; mali autem am
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã quod suꝑior ẽẽ uoluit. uidet᷑¬
illa auctoritas uelle. & excollitur
suꝑ omne quod dicit᷑. aut quod co¬
litur ds̃. Et qr contra auctorẽ suũ
in tantum suꝑbiit. deiectus est in
istum caliginosũ aerẽ cũ omnibꝰ
illis qͥ consenserunt ei ⁊ hoc ad nr̃am
ꝓbationẽ ut sint nob̾ ãminiculũ
ex̃citationis. N ẽ eis concessũ habi¬
tare incelo.quȩ est clara patria. nec
in t̾ra. ne homines nimis infesta¬
rent. s in aere caliginoso. qui ẽ enss
quasi carcer. usq ad tempꝰ uidicii.
Tunc enim decrudent᷑ inbaratrũ
inferni. scđm illud. Ite maledic̾ti
in ignẽ et̃num. qui paratus ẽ diabo¬
lo ⁊ angłis eiꝰ. ⁊ cet̾a. Et sicut maio¬
ris scientie sunt. uł minoris. ita
hñt maiores uł minores p̾latiões.
hõi. quidã uni uitio. unde dicit᷑
aere sint usq ad iudiciũ. an aliqͥ¬
eoꝵ in inferno inferiori iã sint.
qd de auc̾toritate ñ multũ certũ ha¬
benius. Quidam t̾n uolunt dicere.

Expanded text:
iam quod superior esse voluit videtur auctoritas illa velle: Extollitur supra omne quod dicitur aut quod colitur Deus . Et quia contra Creatorem suum in tantum superbivit, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus illis qui ei consenserunt; et hoc ad nostri obationem, ut sint nobis adminiculum exercitationis. Non est eis concessum habitare in coelo, quod est clara patria, nec in terra, ne homines nimis infestarent, sed « in aere caliginoso, qui est eis quasi carcer » usque ad tempus judicii. Tunc enim detrudentur in barathrum inferni, secundum illud: « Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . » Et, sicut majoris scientiae sunt vel minoris, ita habent majores vel minores praelationes, e, quidam uni vitio, unde dicituraere sint usque ad judicium, an aliqui in inferno inferiori jam sint, quod de auctoritate non multum certum habemus. Quidam tamen volunt dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
callidiore. ꝓpt̾ tam magnã longi¬
tudinẽ uite. parti̾ scĩs angłis. qd̾
ipsi ab omipotente dõ discunt. ⁊
iussu eius sibi reuelantibꝰ. Aliqͣn
ipsi acturi sunt. uelut diuinando
p̃dicunt. Queritur. utrũ p̃scii fue¬
runt sui casus. S si suũ lapsũ p̾sci¬
uerunt. aut uitare noluerunt. ⁊¬
ita stulti & maligni erant ante
lapsũ. aut uitare uoluerunt s ñ
potuerunt. ⁊ ita erant miseri ante¬
qm caderent. ꝓpt̾ hec inconueni¬
entia dic̃ augustinꝰ suꝑ genesim
sui casus ñ prescios.¬

Expanded text:
callidiore, propter tam magnam longicallidiore, propter tam magnam longitudinem uitae, partim sanctis angelis, quod ipsi ab omnipotente deo discunt, etiam iussu eius sibi reuelantibus, qui meipsi acturi sunt, velut divinando praedicunt. Quaeritur utrum praescii fuerint sui casus. Sed, si suum lapsum praesciverunt, aut vitare noluerunt, et ita stulti et maligni erant ante lapsum, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri antequam caderent. Propter haec inconvenientia dicit Augustinus super Genesim eos sui casus non praescios
Abbreviated transcription (Latin):
citur. ut in loco suo ostendetur. s
liberũ id ẽ uoluntariũ. ⁊ boni non
necessitate cogente. s lib̃a uolunta¬
te amalo abstinent. similit̾ ⁊ mali
abono. Itẽ opponit᷑ de hoc quod
ieronimus dicit. solus ds̃ ẽ. in quẽ
peccatum cade ñ potest. cet̾a cum
snt liberi arbitrium in utmq
partẽ suã possunt flectere uolun¬
tatẽ. s qualit̾ hoc intelligendũ
sit ex his u̾bis ysidori conicere pos¬
sumus. Angłi mutabiles natura. im¬
mutabiles gr̃a. Unde uidetur conce¬
dendum. boni angłi possunt pecca¬
re ex sua natura. id ẽ eorũ natura
ad hoc ñ repugnat. nec t̾n conceden¬
dũ ẽ. boni angłi possunt peccare.
s potius ñ possunt peccare soẽ gr̃aꝑ¬
li per malitiã sĩt obstinati. tñ uiuacẽ
sensum ñ amiserunt. qr ut dicit
ysidorus triplici acumine scientie
iugent. subtilitate nature. exꝑien¬
tia tempoꝵ. reuelatione suꝑioꝵ
potestatum. Augustinus. Spiritibꝰ
tate sensus. partim exꝑientia tẽpoꝵ

Expanded text:
ium, ut in loco suo ostendemus, sed liberum, id est voluntarium; et boni non necessitate cogente, sed libera voluntate a malo abstinent; similiter et mali a bono. Item opponitur de hoc quod Hieronymus dicit: Solus Deus est in quem peccatum cadere non potest, caetera, cum sint liberi arbitrii, in utramque partem suam possunt flectere voluntatem. » Sed qualiter hoc intelligendum sit ex his verbis Isidori conjicere possumus: « Angeli mutabiles natura, immutabiles gratia. » Unde concedendum est, boni angeli possunt peccare ex natura sua, id est eorum natura ad hoc non repugnat; nec tamen concedendum est, boni angeli possunt peccare, sed potius non possunt peccare, id est grali per malitiam sint obstinati, tamen vivacem sensum non amiserunt, quia, ut dicit Isidorus, triplici acumine scientiae vigent, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Augustinus: Spiritibustate sensus, partim experientia temporum
Abbreviated transcription (Latin):
bam sathan sicut fulgur de celo
cadentẽ. N ec appellamus hic celũ
statim repletũ ẽ angłis. illã scilicet
suꝑiorẽ partem usq ad qͣm machi¬
na illa elementoꝵ adhuc indistinc¬
ta porrigebatur. Simul enĩ ut dixi¬
mus creati sunt angłi. ⁊ illa corpo¬
rea mat̾ia. Unde augustinus ita¬
exponit illum locũ. In pͥncipio crea¬
uit ds̃ celum & t̾ram. Celum id ẽ anglos.
tẽ diuinitatis. ascendã in celũ
id ẽ ad equalitatẽ diumitatis.¬

Expanded text:
bam Satan sicut fulgur de coelo bam Satan sicut fulgur de coelo cadentem . Nec appellamus hic coelum statim repletum est angelis, illam scilicet superiorem partem usque ad quam machina illa elementorum adhuc indistincta porrigebatur. Simul enim, ut diximus, creati sunt angeli et illa corporea materia. Unde Augustinus exponit ita locum illum: « In principio creavit Deus coelum et terram; » coelum, id est angelos; tem Divinitatis. Ascendam in coelum, id est ad aequalitatem Deitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
creauit d̃s celum ⁊ t̾ram. Si enĩ in
pͥncipio ħ facta suit. nicħ ante ce¬
lũ ⁊ t̾ram factum ẽ. Et in propħa.
Initio tu dñe t̾rã fundasti. Qre di¬
cendũ uidet᷑. qd̾ simul creata sunt
⁊ angłica natura. & corporał. Unde
illud salomonis. Quiuit in et̾nũ.
creauit omĩa simul. Oĩa. idẽ spũa¬
lem & corporalẽ naturã: ⁊ ita ñ pͥus¬
tempore creati sunt angłi. qm illa¬
pͥmo omniũ creata ẽ sapientia. qr
si ñ tempore. p̃cedit dignitate.Iero
ni. Et quantas pͥus et̾nitates.⁊ qͣnta
se origines arbitrandũ ẽ. in quibꝰ
angłi. i throni.⁊ dñationes ser¬
uier̃t dõ. ⁊ absq tempoꝵ uicibꝰ at¬
q m̃suris iubenti substitert̃: Cui auc¬
ante mundum.⁊ t̾n angłos fuisse
bilit̾. intemporalit̾. Nos t̾n qd̾ dic¬
tum ẽ prius. magis approbamꝰ. Et
qd̾ ieronimus dicit. ex dic̾tis orige¬
nis fuit. nec asserendo dictum est.
s dubitando dixͤ.⁊ inquirendo qͦn
factos incelo. Unde ineugłio. Uide¬

Expanded text:
s coelum et terram . Si enim haec in principio creata sunt, nihil ante coelum et terram factum est. Et in propheta: Initio tu, Domine, terram fundasti . Quare dicendum videtur quod simul creata sit et angelica creatura et corporalis. Unde illud Salomonis: Qui vivit in aeternum creavit omnia simul ; id est spiritualem et corporalem naturam. Et ita nm illprimo omnium creata est sapientia, quia si non tempore, praecedit dignitate. Hieret quantas prius eternitates, quanta m origines arbitrandum est, in quibus Angeli, Troni, Dominationes cevierunt Deo, et absque temporum vicibus atque mensuris Deo jubente substiterunt? Cui aucante mundum; et tamen fuisse biliter et intemporaliter. Nos tamen quod dictum est prius, magis approbamus; et quod Hieronymus dicit, ex dictis. Origenis fuit, nec asserendo dictum est sed dubitando dixit, inquirendo quanfactos in coelo. Unde in Evangelio: Vide