comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. Hoc gͣ temꝑe grat̾ie
uidemus impletum qi
habundanti doctͥna a¬
płica. septiformi sp̃u
ministrata diuina diᷤ¬
põne ꝑ singulas urbeᷤᷤ
ep̃i. ⁊ doctores ordinati
sunt qui habundantia
doctͥne diuinitꝰ sibi col¬
late li bros icõs scͥpsert̃
quib habundante fame
u̾bi. ⁊ defĩcientib docto¬
rib indigentiam nr̃ã
reficeremus¬
¶ Notandum ꝙ. egyptii
.x. .i. partẽ frugum in.
horrea regis cong̃gant.
quia filii tenebrarum
.U. sensib dediti celestia
non currant. s urus
rahelite decimas dant
quia celestem patͥam
cunꝰ decima pars corru¬
it. reformare laborant:¬
insinuatur nob̾ in boc
mo ubi dictum ÷ sp̃c¬

Expanded text:
c. Hoc tempore gratiae videmus impletum: quia abundante doctrina apostolica, septiformi Spiritu ministrata, divina dispositione per singulas urbes episcopi et doctores ordinati sunt, qui abundantia doctrinae divinitus sibi collatae libros sanctos scripserunt, quibus abundante fame verbi, et deficientibus doctoribus, indigentiam nostram reficeremus Notandum Aegyptii quod quintam partem frugum in horrea regis congregant: quia filii tenebrarum, quinque sensibus dediti, coelestia non curant: sed veri Israelitae decimas dant, quia coelestem patriam, cujus decima pars corruit, reformare laborantinsinuatur nobis in hoc mo ubi dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
li copule inherent. S nisicura sus¬
carnis deserunt. nec tamen inconiui¬
gio positi. usus solummꝰ debiti uira
mox admontana ꝑuenit. quia damp
nabilis uita relinquitur. S adhuc
celsitudo conuigalis continentiȩ sub.¬
tiliter ñ tenetur. Est in medio segor.
ges. lapsus scełum fuguunt. ⁊ t̾n ue¬
nia saluanturriquasi paruam ciui
tatem inueniunt. inqua abignib
Uitam suam conuiges quasi inpar¬
uaciuitate custodiunt. qͣndo ꝓ se assi

Expanded text:
li copulae inhaerent, sed tamen extra susrnis deserunt, nec tamen in conjugio positi, usus solummodo debiti jurmox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero in medio Segor cges, lapsus scelerum fugiunt, et tamen venia salvantur. Quasi parvam quippe civitatem inveniunt, in qua ab ignibuitam suam conjuges quasi in parva civitate Segor custodiunt, quando pro se assid
Abbreviated transcription (Latin):
¶ͣ Alc. Indubitanti animo filium mac.¬
tare uolebat. laudandus inconstancia
offerendi⁊ infide suscitandi. sciebat
enum c̾tissime dm̃ falłe non posse.ili¬
cet puer occidetur ꝓmissionem t̾ndĩ
ham uonhesitauit cumunicũ offerret
tuis suscitare potens ÷ ds̾:¬
locum sacͥficii iudei sunt. qui seruiltt̃
uiuentes ⁊ carnaliter sapientes ñ in¬
tellexerunt humilitatẽ. ⁊ passionemxͥ.
Duo quid quia induas partes diui¬
dendi. quod factum ẽ peccante salomone.
q̃n diuisus ÷ ppłs loco regni ñ errore
impietatis quib dicitur. adu̾satrix
ab abraham usq ad moysen. Sublege:

Expanded text:
» etc. Indubitanti animo mactare filium volebat. Laudandus in constantia offerendi et in fide suscitandi. Sciebat enim certissime Deum fallere non posse, et licet puer occideretur, promissionem tamen Dei ham non haesitavit, cum unicum offerret,tuis eum resuscitare potens eslocum sacrificii, Judaei sunt qui, serviliter viventes et carnaliter sapientes, non intellexerunt humilitatem et passionem Christi. Duo quidem, quia in duas partes dividendi, quod factum est peccante Salomone, quando divisus est populus loco regni, non errore impietatis, quibus dicitur Jer. ab Abraham usque ad Moysen; sub lege,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dupser causa ẽcur apela¬
tus sit locus in hebreo b̾sabee.
Uel quia .uii. agnas accepit
abimelech. de manu abrahe.
Septem enun dicuntur sa¬
bee. Uelquia ibi iurauert.
Sabeenim significat etiam¬
iuramentum. Si autem hãc
causam. supͣ ħ nomen legi¬
mus. ꝑ ꝓlensim dict̃ ẽ. sicut
bethel igalgala. quȩ anteqͣm
hab̾ent hec uocabula: aliter
uocabantur. Notandum ex
pͥorib ⁊ p̃senti loco quodysaic
non sit natus ad quercum
hodie opidum ÷. que ꝓuin¬
cia ante ñ gͣnde tempus ex
diuisione p̾sidum palestine
salutaris dicta ẽ. Uñ habi¬
tauit habrahaminterra
palestinorum. d. m.¬
¶Que pꝰquam .l.s. t.d.a. Iacobus dicit
ꝙ neminẽ temptat d̾husualiter tempta¬
re. ꝓeo quod ẽ ꝓbare: dicimus. Iacobꝰ autẽ
dicit de ea temptacione qua quisq poc¬
ũit uos is qui temptat. Alibi enim
Uires enim dilectionis sue homo ignorat
nisi exꝑimento cognoscat:¬
non. Ceꝑunt edificare templum m̃se
idcͥco illumuians int̾ptatur. ⁊ lucens:

Expanded text:
Duplex causa est cur appellatus sit in Hebraeo Bersabee: vel quia septem agnas accepit Abimelech de manu Abrahae. Septem enim dicuntur sabee, vel quia ibi juraverunt, sabaa enim significat juramentum. Si autem hanc causam supra hoc nomen legimus, per prolepsim dictum est; sicut Bethel, et Galgala, quae, antequam haberent haec vocabula, aliter vocabantur. Notandum ex prioribus et praesenti loco quod Isaac non sit natus ad quercum hodie oppidum est, quae provincia ante non grande tempus ex divisione praesidum Palaestinae Salutaris dicta est. Unde habitavit Abraham in terra Palaestinorum dQuae postquam, » etc. Jacobus dicit quod neminem tentat Deus; sed usualiter, tentare, pro eo quod est pro are, dicimus. Jacobus autem dicit de ea tentatione, qua quisque pecverit vos is qui tentat. » Alibi enim  faciat. » Vires enim dilectionis suae homo ignorat, nisi experimento cognoscatoeperunt aedificare templum menseidcirco illuminans interpretatur et lucens,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Oꝑa eus iudemus bona quietem
uero eius pꝰ bona oꝑa nr̃a uidebimuᷤ.
obqm significandam unam diem sa¬
bbati p̾cepte obseruari. quod intem¬
pore gr̾e ablatum ÷ inqua ꝑpetuum
obseruat sabb̃m qui spe futuri omĩa
bona oꝑatur. nec bonis oꝑib suis. qi
c̾ando defessus. nec cessando refec¬
tus ẽ. S ꝑ scͥpturam suam adqui
sediẽ sc̃ificasse in quo qͥeuit. cet̾as
plus qui es qͣm oꝑacio ualeat. ¶ Uiti¬
um qͦi ẽ anime ita suis oꝑib delec¬

Expanded text:
Opera ejus videmus bona: quietem vero ejus post bona opera nostra videbimus. Ob quam significandam, unam diem sabbati praecepit observari: quod in tempore gratiae sublatum est, in qua perpetuum observat sabbatum, qui spe futuri omnia bona operatur, nec in bonis operibus suis, quasi creando defessus, nec cessando refectus est: sed per Scripturam suam ad quise diem sanctificasse in quo requievit. Caetplus quies quam operatio valeat. Vitium quoque animae est ita suis operibus delec
Abbreviated transcription (Latin):
au.¶ Apd̾ illum quieti eius nec mane necues
quia ꝑfecta c̾atura incipit conuerti ad qͥ¬
etem c̾atoris. S illa ñ ht̃ finem sue ꝑfecci¬
oms ⁊ sic requies dei ñ ipsi s rerum ꝑfectio.¬
ni inchoatur.⁊ ht̃ in eomane quod ab ip̃o
ꝑficitur. S in suogen̾e tanꝗͤ uesꝑa t̾mi¬
natur. qd̾ indeo uesꝑam ñ ht̃. quia nichil
erit ꝑfectius illa ꝑfectione. ¶In illis autẽ

Expanded text:
ur. Apud illum quieti ejus nec mane nec vesquia perfecta creatura incipit converti ad quietem Creatoris, sed illa non habet finem suae perfectionis, et sic requies Dei non ipsi Deo, sed rerum perfectioni inchoatur, et habet in eo mane quod ab ipso perficitur: sed in suo genere tanquam vespera terminatur, quod in Deo vesperam non habet, quia nihil erit pe
Abbreviated transcription (Latin):
quo ab ipsis in se ipso reqͥe
it. s eam nob̾ ꝑ diem septi.¬
deputauit diem qͥ ꝑfec
quieuisse monstrauit.
dei gͥ ÷ qua nullius indi
bono quod ip̃e ÷ ⁊ ħ ÷ eius¬

Expanded text:
quo ab ipsis in seipso requievit, sed nobis eam per diem septideputauit diem, nisi ququieuisse monstrauit.ea est, qua nullius indigbono quod ipse est, non ips
Abbreviated transcription (Latin):
płrinuum bella pot̾ant surgere nonꝙ
multo pauciores hr̃et qͣm possent ex¬
pugirationi ciuitatis sufficeꝵe
¶ Numquid ut scorto ⁊õ. Telus fili¬
orum iacobinultionem sororis mora¬
lit̾ commonet pastores fidelium cu¬
ram hr̾e animarum sibi comissarum.
ne molent᷑ corꝑali delicto. aũ formca
inobedientiam. ⁊ excõicationis gladio
feriant stupͣtorem ne impunitus
euadat:¬

Expanded text:
rimum bella poterant surgere, non quod multo minus haberet quam possent expugnationi civitatis sufficere. « Nunquid ut scorto, » etc. Zelus filiorum Jacob in ultionem sororis moraliter commonet pastores fidelium, curam habere animarum sibi commissarum, ne violenter corporali delicto, aut fornicainobedientiam, » et excommunicationis gladio feriant stupratorem, ne impunitus evadat
Abbreviated transcription (Latin):
lapide s interra posuerunt. Qui plerumq
quanto sccurius ab ext̾nis cessant: tanto lati¬
us inmunde sibicogitationis strepitum
deriserunt sabbata eius. Precepto enimle¬
gis ab ext̾iorioꝑe: in sabbato cessatur. hos¬
dormiunt quam uigilant. quia in eo quẽ
actiones seculi deserentes suꝑant cotidie
contra se ipsos pugnant. ne mens ꝑ negli¬
gentiam torpeat ne subacta ocio ad defide¬
ria suꝑna frigescat ne ipsis plusiusto deser¬
uiat ne sub disc̾tionis specie sibi parcendo
a ꝑfectione languescatricum abhuiꝰ mũdi

Expanded text:
lapide, sed in terra posuerunt. Plerumque enim, quanto securius ab exterioribus cessant, tanto latius immundae sibi cogitationis strepitum deriserunt sabbata ejus. » Praecepto enim legis ab exteriore opere in sabbato cessatur. Hosdormiunt, quam vigilant, quia in eo quod actiones saeculi deserentes superant, quotidie contra se ipsos pugnant, ne mens per negligentiam torpeat; ne sub arcto otio ad desideria superna frigescat; ne ipsis plus justo deserviat; ne sub discretionis specie sibi parcendo, a perfectione languescat. Unde in Canti
Abbreviated transcription (Latin):
laban auunculi sui amouit lapidẽ
qͦ puteus claudebat: ⁊ adaquato grege
osculatusẽ eã. eleuataq uoce fleuu ⁊¬
indicauit ei qd tr̃ ẽẽt patris euis. ⁊ filiꝰ
rebecce. Ac ula festinans nunciauit
frĩsuo. Qcũ audisset uenisse iacob fi¬
lium sororis sue. cucurritobiuuamei.
Complexusꝙ eũ ⁊ moscularuens dux
indomũ suã. Auditis autẽcausis itine¬
ris. respondit. Osmeũ es i capo mea. Ꝙ
pꝰquã expletist̃ dies m̃sis uniꝰ dix̃ ex
dis accrpias. H abebat uͦfilias duas
nom̃maioris lia minor appellabat᷑¬
¶ Auõ. Consuetudinis
fuit maxime i nilla sim¬
plicitate antiquorum ut ꝓ¬
pniqui ꝓpinquas oscularẽ¬
tur ihodiȩ fit inmultis lo¬
cis. S queri pͭ quomͦ illa
abignoto osculum acceꝑit
si pꝰea indicauit iacob ꝓpm¬
quitatem. Ergo intelligẽ¬
dum ÷. aut illum qui ꝓ¬
pinquitatem nouerat fi¬
denter mosculum irruis¬
se: Aut pꝰea scͥpturam nar¬
rasse ꝑ recapitulationem.
cum pͥmum iacob indica.

Expanded text:
Laban avunculi sui, amovit lapidem quo puteus claudebatur, et adaquato grege, osculatus est eam. Elevataque voce, fleindicavit ei quod frater esset patris ejus, et filius Rebeccae: at illa fe tinans nunciavit patri suo. Qui cum audisset venisse Jacob filium sororis suae, cucurrit obviam ei: complexusque eum, et in oscula ruens, duxit in domum suam. Auditis autem causis itineris, respondit: Os meum es, et caro mea. Et postquam impleti sunt dies mensis unius, dixit ei: dis accipias habebat vero filias duas nomen maioris Lia minor appellabat » Consuetudinis fuit maxime in illa simplicitate antiquorum, ut propinqui propinquos oscularentur, et hodie fit in multis locis. Sed quaeri potest quomodo illa ab ignoto osculum acceperit, si postea indicavit Jacob propinquitatem? Ergo intelligendum est: aut illum, qui propinquitatem noverat, fidenter in osculum irruisse, aut postea Scripturam narrasse per recapitulationem, cum primum Jacob indicave
Abbreviated transcription (Latin):
Co tp̃e laban ierat adtondendas oues.⁊
rachel furataẽ ydola patris sui. Noluitq
iacobconfiti socero suo ꝙ fug̾et Cũq abi¬
sset tamipse quã oĩa q̃ uiris eiꝰ erant. ⁊ an
ne transmisso ꝑgens contͣmontẽ galaad

Expanded text:
ore Laban ierat ad tondendas oves, et Rachel furata est idola patris sui. Noluitque Jacob confiteri socero suo quod fugeret. Cumque abiisset tam ipse quam omnia quae juris ejus erant, et ne transmisso pergeret contra montem Galaad,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥcola. Inebreo ita Ysachar asinus fortis
nauit humerum ad portandũ. ⁊ fẽs est
intributũ seruiens. quia derabulondi
sydonemq s& reliquas phenice urbis
contingeret. ad meditrameam ꝓuinuã:¬
redit. ⁊ ysachar qui iuxta nepͥtalim pui¬
ẽ. benedictione habitatores facit a sinũ¬
osseum uocat. ⁊ humerum ad portandũ
deditum q in labore t̾re ⁊ uehend̾ m̾cib
ad mare que insius finib nascebantur
płimũ laborꝵ. regib quoq tributa cõpor¬
n ꝙ scripturas scãs die acnocte meditans¬
om̃s trib seruiant. qͣimagistro dona portates.

Expanded text:
achar asinus osseus navit humerum suum ad portandum, et factus est in tributum serviens. Quia supra Zabulon  quoque et reliquas Phoenicis urbes contingeret: nunc et ad Mediterraneam prredit, et Isachar qui juxta Neptalim pulesset, benedictione sua habitatorem facit. Asinufortem vocat, et humerum ad portandum deditum: quia in labore terrae et vehendis aplurimum laboret, regibus quoque tributa comporquod, Scripturas sanctas die ac nocte meditansomnes tri
Abbreviated transcription (Latin):
¶Au̾s. Sc̃ptura uocat et̾nim euius
finis non constituitur aut quod ñita
fit ut deinceps ñ sit faciendum. qͣn¬
tum ꝑtinet abcuram uł potestatem
facientis. Uñ Seruiet et̃num qui par

Expanded text:
am. » Scriptura vocat aeternum cujus finis non constituitur, aut quod non ita fit ut deinceps non sit faciendum, quantum pertinet ad curam vel potestatem facientis; unde: Serviet aeternum qui par
Abbreviated transcription (Latin):
betur. uñ error in creuit
quod t̾ra gersen marabia
sit. Porro sicut innr̃iscodi¬
cib ẽ. ꝑ extremũ m. insc̾¬
bitur gersen. quod mͥ ne¬
quaꝗͣ placet t̾ram sigẽ. cõ¬

Expanded text:
betur. Unde et error increbuit quod terra Gosen in Arabia sit. Porro si, ut in nostris codicibus est, per extremum m scribitur Gosen, quod mihi nequaquam placet, terram sig
Abbreviated transcription (Latin):
ebriosi hoc testimoniũ adhi¬
bere sͥ inpatrociniũ. p̃p ioseph
qui ualde sapiens commenda¬
tur. s hoc u̾bum ꝓsacictate
ratur. apparet hanc ebrieta¬
tem sacietatem sigc̃are. Nam
ita mebriar ut mebriant᷑
ebriosi. nec ipi t̾re utile ẽ. qm̃
maiori humore quã suffic̃
corrũpit᷑. sic̃ uita ebriosiꝰ nõ
sacietate se replz. s mergit
insacculo beniamin. nͥ qr in
eẽt eruditꝰ inlege. s qr sub

Expanded text:
ebriosi hoc testimonium adhibere sibi in patrocinium propter Joseph, qui valde sapiens commendatur. Sed hoc verbum pro saturitate ratur; apparet hanc ebrietatem saturitatem significare: nam ita inebriari ut inebriantur ebriosi, nec ipsi terrae utile est; quoniam majore humore quam sufficit, corrumpitur; sicut vita ebriosi, qui non satietate se replet, sed mergit in sacculo Benjamin. Scyphus Jesset eruditus in lege, quia sub
Abbreviated transcription (Latin):
lit hoc queri solet. an ꝙ ñserio
s ioco dictum ẽ. ut exitus docꝙ
non ẽ hñdum mendatiũr Menda¬
tia enim amendacib serio agũ¬
tur nomoco. Cũ autẽ q̃ ñ sunt
tanquã ioco dm̃r non putantur
mendatia. S magis mouet quid
sibi uelit ħ actio ioseph qͣ fr̃s sr¬
os donec eis aꝑiret quis eẽt to¬
ciens ludificauit. ⁊ tanta expec¬
tõne suspendit. ꝙ licet tanto
sit suauius c̃ legitur quanto
ilł sit mopinatius cum qͥbus a
te nisi magnĩ aliquid isto qͣi
ludo sigcaretur nec abillo fierce
turoꝵ. N on negligent̃ qͦ consi¬
d̾andum puto. tantã miseriã
modo ioseph quamdui uoluit
temut.⁊ quanta uoluit mo

Expanded text:
lit quaeri solet. an quia non serio sed ioco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium? mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non ioco; cum autem quae non sunt tamquam ioco dicuntur, non deputantur mendacia. sed magis mouet quid sibi uelit ista actio Ioseph qua fratres suos, donec eis aperiret quis esset, totiens ludificauit et tanta expectatione suspendit: quod licet tanto sit suauius cum legitur, quanto illis fit inopinatius cum quibus ate, nisi magnum aliquid isto quasi ludo significaretur, nec ab illo fieret turorum. Non negligenter considerandum puto, tantam miseriam modo Ioseph quamdiu uoluit tenuit et quanta uoluit mor
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Uñ ⁊̃ adolescens legit᷑ dũ laꝑi¬
dantiũ stephanũ uestim̃ta ser¬
uabat Fleuit ioseph cecitas pau¬
li fietus ẽ xͥ lauat faciẽ xͥ. cum¬
¶ Auũ. Affectus boniaĩ semꝑ
ꝓcliuus ẽ ad pietatem. Uñ ⁊ inio¬
seph uirtutum possumis consi¬
dare copiam. Castus erat dũ spre¬
uit impuditiciam dñe. Sapiens
cũ diligenti innestigatione frm̃
aiõs explorabat qualit̃ sentirẽt
de frẽ suo nt̃mo. Iustus erat ĩ
¶ Quib appo. S eorsum appositi
sunt cib ioseph quasi aduene.⁊
seorsum frĩb quasi ext̾is natio¬

Expanded text:
bat. Unde etiam et adolescens legitur, quando lapidantium Stephanum vestimenta servabat. Flevit Joseph, et caecitas Pauli fletus est Christi. Lavat faciem suChristus. Affectus boni animi semper proclivis est ad pietatem. Unde in Joseph virtutum possumus considerare copiam. Castus erat, cum sprevit impudicitiam dominae; sapiens, cum diligenti investigatione fratrum animos explorabat, qualiter sentirent de fratre suo uterino; justus erat in  » etc. Seorsum appositi sunt cibi Joseph quasi advenae, et scorsum fratribus, quasi exteris natio
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ut a fide incipiat: i bonisoꝑi
÷ laboriosa. in eo quod appetit: lu¬
minosa sapientia. Quid opus ÷
inquit crede quod michi ñ osten
idenim ÷ ad quod maxime ⁊ pri¬
mitus inardescit. cui respondet᷑.¬
rachel. ardor iste ad hoc ualeatuit
ordo non recusetur. si toleretuR.
enim acute ⁊ sinceriter cerna¬
ad huc corpꝰ quod corrumpituꝵ
renda
chel accepit uxorem. s pꝰ uii. di.¬
es nuptiarum pͥme ixoris. Nã
sequitur.:⁊ ing̾ssus ÷ ad rachel.
⁊ dilexit rachel magis qͣmliam.
⁊ seruiuit illi .uii. annis aliis.
¶Iss. Due sunt ergo uxores
amatur. Altera toleratur. S q̃¬

Expanded text:
dum, ut a fide incipiat et bonis morest laboriosa; in eo uero quod appetit luminosa sapientia. "quid opus est" inquit "credere quod non mihi ostendid enim est in quo maxime ac primitus inardescit, si ueri stRachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut ordo non recusetur, sed potius toleretur, enim acute sinceriterque cernaadhuc corpus quod corrumpitur renda chel accepit uxorem, sed post es nuptiarum primae uxoris. Nam sequitur: Et ingressus est ad Rachel, et dilexit Rachel magis quam Liam, et servivit ei septem annis aliis. Itaque duae sunt uxores amatur et altera toleratur. sed q
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ mecabis. non occides. ñ furab̾is. ñ
faisum cestimonium dices. ñ concu¬
&e sꝑata pulcherrima delectatione
doctne: ꝑ temptationes uarias qͦsi
ꝑhuiꝰ secusi noctem tolerantia laboriᷤᷤ
adheserit: uelut ꝓ rachellia ĩ opina¬
ta conungitur. ⁊ hanc sustinet. ut
ad iuam ꝑuenrat: si ꝑ seueranter
amat acceptis aliis .uii. p̃ceptis. ac
sidicatur ei. Serui alios .uii. ãnos
ꝓrachel. ut sis pauꝑ sp̃umitis. lu¬
gens. esuriens. sitiensq iusticiam.
misericors. mundi cordis. pacificus.
tra laboris que inagendo paciendoq

Expanded text:
n furaberis, Non falsum testimonium dices, Non concuet sperata pulcherrima delectatione doctrinae per tentationes varias, quasi per hujus saeculi noctem, tolerantia laboris adhaeserit, velut pro Rachel Lia inopinata conjuncta sit, et hanc sustinet ut ad illam perveniat si perseveranter amat, acceptis aliis septem praeceptis, ac si ei dicatur: Servi alios septem annos pro Rachel, ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens, sitiensque justitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. tia laboris, quae in agendo patiendoque
Abbreviated transcription (Latin):
suãliamintroduxadeam
dansancillã filie ⁊ elpham
nõie. Aoquã cũmore iacob
fuisset ingressus. factoma¬
ne uidit lianri dix̃ ad socer̃¬
suũ. Qdẽqd face uoliusti
Nonne ꝓ rachel seruiub. q̃r¬
umposiustim: Respondit
laban. Nẽ inloconr̃o con¬
suetudinis ut minores añ
tradamus adnuptias. Im¬
p̃le ebdomadẽ dierũ hꝰ copi
nisaliis. Adquienit pla

Expanded text:
suam Liam introduxit ad dans ancillam filiae, Zelpham nomine. Ad quam cum ex more Jacob fuisset ingressus, facto mane, vidit Liam: et dixit ad socerfacere voluisti nonne pro Rahel servivi tibmihi respondit Laban non est in loco nostro consuetudinis ut minores ante tradamus ad nuptias imple ebdomadem dierum huius conis aliis adquievit pla
Abbreviated transcription (Latin):
ftuctuosa et incomposita. Oĩa
enum elem̃ta cõmixta ⁊ consu¬
sa ⁊ totum hoc aeris spatium
aquis plemum. Non qualesnẽ
sunt: sed sieut nebule tenues

Expanded text:
fructuosa, et incomposita. Omnia enim elementa commixta, confusa, et totum hoc aeris spatium aquis plenum; non quales nunc sunt, sed sicut nebulae tenues
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑadisum accipiunt. Terciam michi pla¬
de fateor. ut homo factus ex limo qd̾ corpꝰ hu¬
menũ ÷ inꝑadiso corꝑali locatus intelligatur.¬
quom adem ⁊ si aliud significet. quid ⁊ forma
Iam enĩ cẽ ꝓdux̾at t̾momine lignum. die
.s. t̾cio. S cum ex his gn̾ib sint ligna institu¬
ta inꝑadiso: ꝓ duxit in manifesto ⁊ intemꝑẽ
suo que iam causaltt̃ t̾cio die t̾ra ꝓduxerat:¬

Expanded text:
modo paradisum accipiunt. Tertiam mihi placere fateor: ut homo factus ex limo, quod corpus humanum est, in paradiso corporali locatus intelligatur. Adam, etsi aliud significat, quia est formim tunc produxerat terra omne lignum, die scilicet tertio. Sed cum ex his generibus sint ligna instituta in paradiso, produxit in manifesto, et in tempore suo, quae jam causaliter tertio die terra produxerat
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾o hominis signũ obedientie qͣm debeat. in alt̾o
sacmentũ uitȩ et̾ne. qmobediendo mereretur.
lignũ uitȩ dictũ. qr diuinitꝰ accep̃. ut qui exeo
manducaret. corpꝰ eius stabili sanitate firma.¬
retur. nec ulla infirmitate ułetate indet̾ius¬
uł indẽtius occasum laberetur:¬
.s. Lignum etiam uite. hanc naturaliteꝵ
uitã habebat. ut qui ex eius fructu comed̾et:¬
talitate uestiretur. nulla infirmitate ł anxi¬
etate uł senũ lassitudine. uł in becillitate fati¬
gaudus. ¶ Au̾s. Lignũ scientie bonrimali.
erat corꝑale sicut alie arbores. nec cibo nox ium.¬
Oportebat autem ut homo sub dño positus.

Expanded text:
altero hominis signum obedientiae quam debebat: in altero sacramentum vitae aeternae, quam obediendo mereretur. Lignum vitae dictum, quia divinitus accepit, ut qui ex eo manducaret, corpus ejus stabili sanitate firmaretur, nec ulla infirmitate vel aetate in deterius vel in occasum laberetur. Lignum vitae hanc naturaliter virtutem habebat, ut qui ex ejus fructu comedeliditate vestiretur, nulla infirmitate, vel anxietate, vel senii lassitudine, vel imbecillitate fatigandus. « Lignumque scientiae boni et mali. » Erat corporale sicut aliae arbores, nec cibo noxiumOportebat autem ut homo, sub Domino Deo positus,
Abbreviated transcription (Latin):
net. ad litt̾am tñ intelligendum ẽai
locũ amenissimũ fructuosis arberi¬
b magnũn magno fonte fecundũ
Qͦo dñis apͥncipio. antiqua tͣnslatu
dic̾adorientem. Uñ uolunt inorien¬
tali parte ẽẽ padisum longo intes¬
racente spacio uł matis. uł terre. aregionib q̃s
incolunt homines secretum. Uñnec aq̃ dilu¬

Expanded text:
net, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in al
Abbreviated transcription (Latin):
hoc repetitur ut qutalis sit locus padisi
adortum. exquo possumꝰ conic̾e ꝑadisum in
oriente situm. Ubicumq. aũ sit. scimꝰ eum
t̾renũ e̾e ⁊ int̾iecto occeano. ⁊ montib opposi¬
tis temotissimũ ce̾ anr̃o orbe. inalto situm

Expanded text:
o repetitur, ut qualis sit locus paradisad Ortum. » Ex quo possumus conjicere paradisum in Oriente situm. Ubicunque autem sit, scimus eum terrenum esse, et interjecto Oceano, et montibus oppositis, remoti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ absunt. tenebrosa cuncta relin¬
uunt. Siq̃ratur quale potuit eẽ
luum̃ diuriim añ creationẽ fide¬
tũ respondemꝰ qͣle uidemꝰ cotidie so¬
Dies. s minime solortus refulget.

Expanded text:
 absunt, tenebrosa cuncta relinquunt. Si quaeratur quale potuit esse lumen diurnum ante creationem siderum, respondemus quale videmus sodies, sed minime sol ortus refulget.
Abbreviated transcription (Latin):
creationẽ dieb nicħ caloris hũissi
gnitudinis. luna cũ sole cernitͦ.
hẽ ẽẽ aunt. qđ multo longii¬
quior a terris atq altior quam
luna incedit. Iõq magnitudo eiꝰ

Expanded text:
creationem diebus nihil caloris habuisset. gnitudinis luna cum sole cernitur, hinc esse aiunt quod multo longinquior a terris atque altior quam luna incedit, ideoque magnitudo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ omĩũ etatũ. Uñ bñ comꝑatur qͣrtodiei.
q̃ facta s̃ syda infirmam̃to celi s plendorẽ
siqͥdem regni: sig̃c̃ soł excellentia. ꝑ lebem
obtemꝑantẽ regi lune splendor ostendit
data in regni stabilitate tanꝗͣ ĩfirmam̃to.

Expanded text:
r quarto diei, quo facta sunt sidera in firmamento coeli. Splendor siquidem solis regni figurat excellentiam, plebem obtemperantem regi lunae splendor ostendit,data in regni stabilitate, tanquam in firmamento.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentias oꝑatur. atq distin¬
quit. uidet que sit incõmutabilis
u̾itas. q̃ sicut sol fulget inaĩa. ⁊ qͦ¬
modo anima ipsuis particeps fiat
⁊ corꝑi ordinẽ ⁊ pulcritudinẽ tri¬
buat. tanquã luna illummans
noctẽ.⁊ quomꝰ stelle om̃s .i. intelli¬
gentie sp̃uales in hꝰ uite obscuri
ꝓ ducant.a.r. Post ornatã qͣrto
die celi faciem luminarib ornant᷑
sius animalib die qͥnto inferiorẽ
nundi partes aqua .s. ⁊aer.¬
iuussic̃ dr̃ ignobilia hominũ .⁊.
pt̃ tarditatem sensus. putant dic¬
um ẽẽ. ł qr pisces nullius sint
nemorie. s certissimũ ẽ. eos me¬
Subfirmam̃to .c.ĩ si ĩmenso in¬
Nacente spatio. uolant tñ aues
sub sideo celo. q̃ suꝑ t̾ram uolant
sic̃t homines qui int̾ra sunt sub
tabꝰ aeris. qͥ aues subuehit.

Expanded text:
ias operatur atque distinguit, videt quae sit incommutabilis veritas, quae sicut sol fulgeat in anima; et quomodo anima ipsius particeps fiat, et corpori ordinem et pulchritudinem tribuat, tanquam luna illuminans noctem. Et quomodo stellae omnes, id est intelligentiae spirituales, in hujus vitae obscuri etc. Post ornatam quarto die coeli faciem luminaribus, ornantur suis animalibus die quinto inferiores mundi partes, aqua sut dicitur: Ignobilia hominum, id propter tarditatem sensus putant dictum esse vel quia pisces nullius sint memoriae; sed certissimum est eos Sub firmamento » , etc. Etsi immenso interjacente spatio, volant tamen aves sub sidereo coelo, quae super terram volant: sicut homines qui in terra sunt, subhujus aeris qui aves subvehit.
Abbreviated transcription (Latin):
quoqi corruptꝰ ÷. dicit᷑
palude. S quiaͣ ͥitt̃a
apud hebreos ⁊ .i. simi¬
les sunt. ⁊ tm̃ magni¬
tudine differunt ꝓ
mendam dupplicem as¬

Expanded text:
dicitur palude. Sed quia vau littera apud Hebraeos, et iod similes sunt, et tantum magnitudine differunt: pimendam duplicem as
Abbreviated transcription (Latin):
rios s illud moriet quomͦ
panem cibarium potu̾it
hr̃e pharao inescis. dicit
enim insuꝑiore canistro
equib edebat pharao. Sed
panes cibarios. qr dictum
genere pistorii oꝑis in eod̾
conistro suꝑiori

Expanded text:
rios. Sed illud movet, quomodo panem cibarium potuerit Pharao habere in escis. Dicit enim in superiore canistro quibus edebat Pharao, operpanes cibarios, quia dictum genere operis pistoris, in eodem canistro superi
Abbreviated transcription (Latin):
aque. hec locutio si intel¬
ligatur inpsalmo sicut
scͥptum ÷ qui fundauit
t̾ram suꝑ aquas. ñ cogũ¬
tur homines putare si¬
eut nauem nata ret̾rani
enim qd̾ altior sit t̾raqͣ¬
aqua. altins quippeaqͣs
subtouitur ubi habi¬
tant t̾rena animalia¬
¶IsR⁊⁊ecce defliuo ascen¬
debant.uii. boues speci¬
ose ad uidendum. ⁊ elee.¬
te cornib. ⁊ pascebant᷑
machibis. In genesi scͥp¬

Expanded text:
. haec locutio si intellegatur in psalmo, ubi scriptum est: qui fundauit terram super aquam, non coguntur homines putare sicut nauem natare terram enim aqua. Altius quippe ab aquis sustollitur, ubi habitant terrena animaliaecce de fluvio ascendebant septem boves, speciosae ad videndum, electae carnibus, et pascebantur in achi. Bis in Genesi scrip
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nusqͣmintota hac
serie gũationum add̾
tota hac complexiõe
nascentiũ de quo ex
cẽtis excepto. dic pos¬
set sic ibi de enoch.
Ambulauito cũdo¬

Expanded text:
Nusquam in tota hac serie generationum addittota hac complexione nascentium, de quo a caeteris excepto dici posset, sicut ibi de Enoch ambulavitque cum De
Abbreviated transcription (Latin):
ro arangeñloth. Mortuusq ẽ aran añ¬
thare patrẽsuũint̃ra natiuitatis sue¬
uxorisnachor melcha. filia aranpatͥs
duas filias genuit. melcham ⁊ sarai cognom̃to iescham. m esłã
duxit nachor. ⁊ sarai abraham. Nondũ enĩ int̃patruos ⁊ nepte̾¬

Expanded text:
Loth mortuusque est Aran anpatrem suum in terra nativitatis suuxoris Nahor Melcha filia Aran patris duas filias genuit, Melcham et Sarai cognomento Jescham, e quibus  Nachor, et Sarai Abram. Necdum
Abbreviated transcription (Latin):
arphasat. Solet eni loguiscͥpt᷑a
tus eẽt sem. duos suꝑ quingẽ¬
tos annos huerit noe. Neq
eñi falsum dix̃ scriptura. q
quingentos annos hu̾it. ⁊ si
quingentos ⁊ duos.hu̾it. qr
imirũ minior nũs intrama
sacre scriptor historie diligen¬
tius hoc loco curauit ex pͣlica¬
re. ddicendo sem biẽmio post
diluuiũ c fuissẽ anñoꝵ qi
se meminit aomũ natuita¬
tis eius qĩ negligentuis an¬
notas smto ea uin

Expanded text:
Arfaxat. Solet enim sic loqui Scriptura tus esset Sem, duos super quingentos annos habuerit Noe: neque enim falsum dixit Scriptura, quod quingentos annos habuerit, etiamsi quingentos et duos habuit: quia nimirum sacrae scriptor historiae diligentius hoc loco curavit explicare, dicendo Sem biennio post diluvium centum fuisse annorum, quia se meminit annum nativitatis ejus quasi negligentius adnotas
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ dicat᷑. cũ supͣ qͥngen¬
tesimo anno noe natus as
noe diluuium uenisse lega¬
tur. Ut gͦ nũs tempoꝵ sibi¬
metip̃i non repugnet. Intel¬
ligendũ ẽ noe duos plusqͣm
quingentos hu̾isse annos qm̃
natiũ ẽ. sem. aut duos minus

Expanded text:
annorum dicatur, cum supra quingentesimo anno Noe natus assNoe diluvium venisse legatis. Ut ergo numerus temporum sibimetipsi non repugnet, intelligendum est aut Noe duo plus quam quingentos habuisse annos quando natus est Sem, aut duo minus
Abbreviated transcription (Latin):
Crrcumcisionis figura mul
castigandi eos. ꝙ ad hoc semen
de hoc semine saluatoris. qui
nos in p̃senti ꝑbaptismũ ab
omni peccato mundaret. ⁊ĩ
futuro pꝰ resurrectionem ab
omni moetis corruptione li¬
b̃aret. Occonarius autem¬

Expanded text:
Circumcisionis figura multcastigandi eos qui ad hoc semen  nascitur de hoc semine Salvatoris, qui nos in praesenti per baptismum ab omni peccato mundaret, et in futuro post resurrectionem ab omni mortis corruptione liberaret. Octonarius autem
Abbreviated transcription (Latin):
¶alło. Infilio. qͦhumanato patuit qͥ t̾ent ce¬
lostes: qui terren.
¶Celun creatura sp̃italis. ab exordio ꝑfecta
⁊ beata. ĩ erra: corꝑałmaties adhuc ĩ ꝑfecta.

Expanded text:
o. » Filio, quo humanato patuit qui essent coelestes, qui terreni. Coelum, creatura spiritualis, ab exordio perfecta et beata. Terra, corporalis materies adhuc imperfecta.
Abbreviated transcription (Latin):
gitadinis inferiores partes sube¬
cuitu soł solet fieri. factũ ẽautẽ
mane eadẽ suꝑ t̾ras redeunte. ⁊
aliũ diẽ inchõante. ⁊ dies expletꝰ
q̃ pꝰ creata sda aliqͣ luce claruit.
Decebat ñit dies aluce inciꝑent.
ĩ mane seq̃ntis dieitendent. uoꝑa
dĩ aluce inchoare ⁊ in luce cõple¬
ta ẽe sig̃c̃aretur.

Expanded text:
gitudinis inferiores partes subercumitu solis solet fieri. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus  creata sidera aliqua luce claruit: decebat etiam ut dies a luce inciperent, et in mane sequentis diei tenderent, ut opera Dei a luce inchoata et in lucem completa esse significarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
partib quas nc̃ lustrat soł diur¬
na lux nec mirũ lucẽ inaquis
possesplend̾e. cũ ⁊̃ nautarũ
oꝑatione sepuis illustrentur
qͥ in ꝓfundũ m̾si misso exore
oleo aquas sibi illustrent q̃ mł¬
torarioresꝗͣ s̃ mͦ fuere ĩ pͥncipio

Expanded text:
acta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio
Abbreviated transcription (Latin):
quas. ne facienda oꝑa pociꝰ ꝑnecẽitat̃
indigentie. ꝗͦ ꝑ habundantiã bñsi¬
cientie d̾s amare putaretur. Cõmo¬
de ⁊̃ prius insinuatur aliqͥd incho¬
atũ. cui suꝑ ferretur ñ loco. s oñ
sciꝑante pͥotentia.

Expanded text:
quas. » Ne faciendo opera potius per necessitatem indigentiae quam per abundantiam beneficentiae Deus amare putaretur. Commode enim prius insinuatur aliquid inchoatum, cui superferretur: non loco, sed omnia superante potentiaquas. » Ne faciendo opera potius per necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uerum sit cũ hec
iba pr̃is eius cũ
esepultura mã¬
uret ñ legantur
ad sententiam
iba s̃ referenda. si¬
tiu supra alia si¬
nilit̾ iterata. Uo¬
untat enĩ enunci¬
inde ⁊ in notiei¬
am ꝓferende. opor¬
tet u̾ba senure.
fodisse aut̃ iacob

Expanded text:
 cum haec verba patris ejus, cum de sepultura mandaret, non legantur. Sed ad sententiam verba sunt referenda, sicut supra alia similiter iterata. Voluntati enim enuntiandae et in notitiam perferendae, oportet verba servire. Fodisse autem sibi Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
quosde ubis ⁊ anciligenu̾it
equali honore filios ⁊ heredes
p̃mia largitur. Nonẽ ibidi
barbarus anscita. seruus
an lib. quia ꝑ om̃ia ⁊ inõib¬
xp̃c qui formã serui induit

Expanded text:
quos de liberis et ancillis genuit, aequali honore filios et haeredeemia largitur. « Non est Barbarus an Scytha, servus an liber: quia per omnia et in o qui formam ser
Abbreviated transcription (Latin):
Comedit aut̃ mane. qr legẽ qͣm
mane accepit.comedit adhuc ⁊
mediratur. s sequens legẽ iuisti¬
cie inlegem fidĩ ñ ꝑuer̾nt. Adueᷤ
ꝑm diuidet spolia ħ ẽ tp̃s noiuissi¬
mũ quo conuertetur. ł c̃ duudo¬

Expanded text:
Comedit autem mane, quia legem, quam mane accepit, comedit adhuc, et meditatur; licet sequens legem justitiae in legem fidei non pervenit.m meditatur; licet sequens legem justitiae in legem fidei non pervenit. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Dret̃gressi sunt gͦ locõ
inguo debebant sepe¬
lire eum. et pꝰea tͣnsi¬
redierunt ad locum
duplicis spelunce. uñ
q̃ri pot̃ qͣre hoc fecerit.
S dic̃ aliquis. qr bella
so ior dane uenirent
int̾ram ꝓmissionis. s
maioris sig̃cantie cau¬
sa factumẽ ħ I n ħlo¬
co eñi qui area agad

Expanded text:
Praetergressi sunt ergo locum in quo debebant sepelire eum, et postea transiredierunt ad locum duplicis speluncae. Unde quaeri potest quare hoc fecerint. Si dicit aliquis quia bella so Jordane venerunt ad terram promissionis. Sed majoris significantiae causa factum est hoc. In loco
Abbreviated transcription (Latin):
inadolescentia ꝑsecutus eccłiam.
in senectute p̃dicator enangłii fe¬
it: tñ in hebreo sic legitur. benia
d spolia ꝙ ita hebrei exponunt.
altare in quo in molabantur ho
dotes man̾e in molant hostias ⁊ ad
uesꝑm diuidunt ea q̃ sibi appło
ponentes ⁊ spolioꝵ diuisionem
suꝑ sacerdotib qui seruientes
altari uiriunt de alta Ri.

Expanded text:
in adolescentia sua persecutus Ecclesiam, in senectute praedicator Evangelii fuerit; tamen in Hebraeo sic legitur: Benjamdit spolia, quod ita Hebraei edisserunt: Altare in quo immolabantur hosdotes mane immolent hostias, et ad vesperam dividant ea quae sibi a populo ponentes, et spoliorum divisionem super sacerdotibus, qui serviunt altari, vivant de altari.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Lales reges suꝑant pͥmũ bara.
qui int̾pretatur malicia uł c̃atura.
⁊ ẽ rex sodomorum .i. cecitatis uł pe¬
cudis silentis. cumeis. qui inuetusta
malicia ꝑseuerant. more pecudũ
cecitatem libidinis sequi ꝑsuadent.
Uincunt ibersa .i. in angustracon.¬
stitutum. regem gomorte .i. ppłi
curis seculi angustantur. ac nefaᷤ
rapine agere non formidant: obru.¬
unt ⁊ ꝓsternunt. Uincunt quoq
uria ꝑmanere orrantur. eͣt dicant
ibi ꝑditio. ⁊ ẽ rex seboim .i. cingu¬
li meroris. cum ꝑ iracundiam et
muidiam incautos decipiunt.
Regem quoq bale uincunt. cũ
pusillanimes in desꝑationem
mutunt. Bale enim interp̃tatur
p̃cipitacio. uel ab sortio. Ad hocmar¬
ime diabolus certat. ⁊t pꝰ lap¬
sum peccati. in desꝑationem
mittat:¬

Expanded text:
 Tales reges superant primum Bara, qui interpretatur malitia vel creatura, et est rex Sodomorum, id est caecitatis, vel pecudis silentis, cum eis qui in vetusta malitia perseverant, more pecudum caecitatem libidinis sequi persuadent. Vincunt et Bersa, id est in angustia constitutum, regem Gomorrhae, id estcuris saeculi angustiantur ac nefas rapinae agere non formidant, obruunt et prosternunt. Vincunt quoqueuria permanere hortantur, ut dicant:ibi perditio, et est rex Seboim, id est cinguli maeroris, cum per iracundiam et invidiam incautos decipiunt; » Regem quoque Bale vincunt, cum pusillanimes in desperationem mittunt; Bale namque interpretatur praecipitatio vel absorbitio: ad hoc maxime diabolus certat ut post lapsum peccati in desperationem mittat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Q uasi conspiceꝑ. iuii clima¬
ta orbis. possers io pͥalestine t̃re ꝓ¬
mittitur ei. ⁊ seminieuis. qd in
quib dam codicib mare ꝓ occi¬
dente ponitur. iõ fit qr palesti¬
na mare hr̃ ab occidente.

Expanded text:
 Quasi aspice per quatuor climata orbis; possessio Palestinae promittitur ei et semini ejus. Quod in quibusdam codicibus, mare pro occidente ponitur, ideo fit quia Palaestina mare habet ab occidente.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ IER. Quod sequitur.⁊ ꝓiecit pue¬
rum subt̾ abietem. ⁊ abiens sedit cont᷑¬
de longe quasi iactus sagute.dix̃ enun.
ñ uidebo mortem paruuli mei. ⁊ sedit
contra eum. et statim iungitur exciã¬
mauit puer ⁊ fleuit. ⁊ audunt deus
uocem pueri decelo ubi erat. ioreit
ueat.In hebreo enim. pꝰ hocquod scp¬
tum ÷ non iudebo mortem filii mei.
ita legitur qd agar sedit contra pue

Expanded text:
 etc. Quod sequitur: « Et projecit puerum subter unam abietem, et abiens sedit contra longe quasi jactus sagittae. » Dixit enim: Non videbo mortem parvuli mei, et sedit contra eum; et statim jungitur. Exclamavitque puer et flevit; et audivit Dominus vocem pueri de coelo, ubi erat, et dixit veat; in Hebraeo enim post hoc, quod scriptum est: Non videbo mortem pueri mei, ita legitur, quod ipsa Agar sederit contra puer
Abbreviated transcription (Latin):
cant. qd̾ uetuis sacerdotium panes ꝓpõniᷤ¬
portaret secum ⁊ uesceretur. Ut̾ uero a¬
quas que defecit. indaica purificatio
uomitum facit. Errat agar in solitu¬
populo suo expulsa de terra sua. sine

Expanded text:
icabant quod vetus sacerdotium panes proportaret secum, et veterascerent. Uter vero aquae qui defecit, Judaica purificatio vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitu cum populo suo expulsam de terra sua sine
Abbreviated transcription (Latin):
rate ꝓgenies impiorum. inip̃a mundi
origine fundamentum querens in hac
uita. ciuitatem extruxit qͣm uocauit
enoc. quod int̾ptatur dedicatio. quia inp̾¬
mordiis se dedicant. dum inhacuita q̃
ante ẽ: radicem cordis plantant. ut hic
aduotum fioreant. ⁊ afutura gloria a¬
rescant. Abraham uero incasulis habi
damentum. euius artifex deus
homines non fuerint quam scͥpturadic̃.
S sciendum ÷ multo plures tunc fuis.
se.quia diu uiuendo. plures poterant
gen̾are. Nec mirum cum filii isrł ꝑ
quadringentos annos sic multiplica¬
ti leguntur. ut non posset numera¬
ri exercitus

Expanded text:
rate progenies impiorum, in ipsa mundi origine fundamentum quaerens, in hac vita civitatem exstruxit quam vocavit Henoch, quod interpretatur dedicatio, quia in primordiis dedicant, dum in hac vita quae ante est, radicem cordis plantant, ut hic ad votum floreant, et a futura gloria arescant. Abraham vero in casulis habidamentum cujus artifex Deus et, si plures homines non fuerint quam Scriptura dicit. Sed sciendum est multo plures fuisse tunc, quia diu vivendo plures poterant generare. Nec mirum, cum filii Israel per quadringentos annos sic multiplicati leguntur, ut non possit numerari exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
nis. cum u̾bum hebrat¬
cum mori num̾um ma-¬
ꝑ singulos fetus semꝑ la¬
ban conditionẽ mutau̾nt.
Si uidebat uarium nas¬
ci pecus discebat uolo ut
infuturo nascantur mͥ
uaria. tẽ iacobuirgas in
canalib ñ ponebat᷑. ut fe¬
tus unicolor nasceretur.
Quo facto laban ea pecora
sue parti deb̾e fieri dice¬
bat. Sic usq ad .x. iuces
ꝓposuerat laban ut sibi
nasceretur. incont᷑riũ :.¬
colorem ĩ̾ttebatur. Nunc aut̃
in sex annis .x. pariendi uice ᷤᷤ
inc̾dibiles uidentur. S lege
u̾gilium inquo dr̃. bis graui¬
de pecendes. Natura autem
italicaꝵ ouiumri mesopotanie
eadem esse traditus Głx.
p̃cepit domi nꝰ iacob ut reuer¬
t᷑etur in paͥtam. Tunc igno¬
rante socero cum uxdeib et
comitatu. ꝓ ꝑabat. laban con¬
secutus ÷ eum in monte ga¬
laad. cum furore idolarequi¬
rens nec reꝑiens. Laban in hoc
loco diaboli typum gent.
Int̃pͥtatur enim dealbatio.
diabolus uͦ cum tenebrosus
sit tnsfigurat se inangłũ
lucis. huic seruiuit iacob.

Expanded text:
nis: » cum verbum Hebraicum monim numerum maper singulos fetus super Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, dicebat: Volo ut in futuro nascantur mihi varia; tunc Jacob virgas in canalibus non ponebat, ut fetus unicolor nasceretur: quo facto Laban ea pecora suae parti fieri debere dicebat; sic usque ad decem vices proposuerat Laban ut sibi nasceretur, in contrarium colorem vertebatur. Nunc autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles viderentur; sed lege Virgilium, in quo dicitur: « Bis gravidae pecudes. » Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae eadem esse dicitur. praecepit Dominus Jacob ut reverteretur in patriam: tunc, ignorante socero, cum uxoribus et comitatu properabat. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore idola requirens, nec reperit. Laban autem in hoc loco diaboli typum gerit. Interpretatur enim dealbatio. Diabolus vero, cum tenebrosus sit, « transfigurat se in angelum lucis. » Huic servivit Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃cuis maxime dicente sibi dño reu̾te
int̾ram patrũ tuoꝵ & ad gñationẽ tu¬
am eroq tecũ. Misit & uocauit rachel
& liam. inagrũ uͥpascebat g̃ges dyx̃q
totis uirib meis seruierim patͥ ur̃o.
mercedẽ meãdecẽ uicib ⁊ tññdimi

Expanded text:
te sibi Domino revertere in terram patrum tuorum et ad generationem tuam eroque tecum misit et vocavit Rahel et Liam in agrum ubi pascebat greges dixitque totis viribus meis servierim patri vestro me
Abbreviated transcription (Latin):
etc̃ Nlon dixit peccami. duꝑbra
enum ht̃ confusionis deformi¬
tatem. non confessionis humi¬
litatem. ad hoc autem scͥptum
⁊ et interrog̾ones ad hoc facte.
ut ueraecter et utiliter scben¬
tur. ut sciamus. qtomodo suꝑ.¬
bi laborent hodie. conantes ma¬
lum inc̾atorem referre. et si boni
Quid facuunt sibi tribuere.
Mulier q. d. ni . s. et c̃. Quasi
Ahoc data sit ut non ipsa obe
diret uiro. et ambodes:
medi. Et dixit
uerebantur. quitanꝗͣ familiati temꝑam̃¬

Expanded text:
etc. Non dicit, Peccavi: superbia enim habet confusionis deformitatem, non confessionis humilitatem. Ad hoc autem scriptum est, et interrogationes ad hoc factae, ut veraciter et utiliter scriberentur, ut sciamus quanto morbo superbiae laborent hodie conantes malum in Creatorem referre, et si quid boni faciunt, sibi tribuere. « Mulier quam dedisti, » etc. Quasi aobediret viro, et ambo Deo.i? Et dixit uerebantur, qui tamquam familiari tem
Abbreviated transcription (Latin):
nudꝰ e̾e̾s etc̃. Inde enim mors concepta ex diͣ
sententia. qui sic minatus fu̾at. fecit
aduerti concupiscentialiter m̾bra. ubi
dicti sunt oculi aꝑti. et secutum ÷ quod
puderet:¬
fitetur pec̾em. s refert in alt̾um impa¬
ri sexii. pari fastu. Etxhis t̾n natus. dicit

Expanded text:
 edisti? hinc enim mors concepta propter dei sententiam, qui sic fuerat comminatus, fecit aduerti concupiscentialiter membra, ubi dicti sunt aperti oculi, et secutum est, quod puderetfitetur peccatum, sed refert in alterum, in impari sexu, pari fastu. Ex his tamen natus David dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nis audacia. Suggestio ꝑ adu̾sarium.
delectatio fit ꝑ carnem. Consensus per
sp̃m. Defensionis audacia: ꝑelacionem.
Culpa enim que t̾rere mentẽ debuit:
tata ÷ adam consensit. Qui etiam reqͥ¬
situs. culpam confit̾iꝑ audatram nolu

Expanded text:
it enim suggestio per adversarium, delectatio per carnem, consensus per spiritum, defensionis audacia per elationem. Culpa enim, quae terrere mentem debuit, tata est, Adam consensit, qui etiam requisitus, culpam confiteri nolu
Abbreviated transcription (Latin):
OR. Pectore ⁊ uentre rap
malũ luxuriȩ aut cogitaem
ꝑpetratur aut oꝑe. hostis en
cum ab effectu oꝑis expelitꝰ
secreta cogitacionis polluer
molitur. Uentre reppit. dĩ
lubricus ꝑm̾bra humani
sibi subdita luxuriam exta

Expanded text:
. « Pectore et ventre repes. » Malum luxuriae aut cogitatione perpetratur aut opere. Hostis enim cum ab effectu operis expellitur, secreta cogitationis polluere molitur. Ventre repit, dum lubricus per membra humana sibi subdita, luxuriam ex
Abbreviated transcription (Latin):
ex ploratores estis. tanqͣ si dic¬
tũ ẽet. exploratoꝵ pen̾a dig¬
niestis. ħ ẽ. exploratores de¬
putamim m̾ito m̃datii
ur̃i. Estis autẽ potuisse
dici. ꝓ habamini ⁊ deputa¬
minꝰi. inmne similes
locutiones docent. uñ ⁊
illa helie. Q cũq exaudi¬
seph qui cũ ulo male eg̾ant
⁊ ħ eis diuino uiditio red¬
detur qd̾ se piclitari uide
seph. Int̃pres enĩ int̾eos e¬

Expanded text:
Exploratores estis, tanquam si dictum esset, exploratorum poena digni estis, hoc et exploratores deputamini merito mendacii vestri. Estis autem potuisse dici pro habemini et deputabimini, innumerae similes locutiones docent. Unde est illa Eliae: Qui cunque exaudiseph, quod cum illo male egerint et hoc eis diuino iudicio redderetur, quod se periclitari uidebseph; interpres enim inter
Abbreviated transcription (Latin):
nitino scientię. hec ÷ caritas
quia plenitudo legis dilectio.
gladius flameus: penetem¬
porales quę uersatiles sunt
qm̃ temꝑa uolubilia sunt.

Expanded text:
nitudo scientiae: haec est charitas, quia plenitudo legis est dilectio . Gladius autem flammeus poenae temporales sunt, quae versatiles sunt, quia tempora volubilia sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sa iniquitatis arma eoꝵ inarchañ
eoꝵ ñ intret aĩa mea. ⁊ inconuen¬
tu ipsoꝵ ne desoletur głamea. Quia
infurore suo int̾fecerunt uirũ. ⁊
in libidine sua suffodunt murũ.
Sigc̃ aut̃ ñfuisse sui consilii. ꝙ si

Expanded text:
sa iniquitatis arma eorum. In arcanum eorum, ne intret anima mea, et in conventu eorum ne desoletur gloria mea, quia in furore suo interfecerunt virum, et in libidine sua suffoderunt murum . Significat autem non sui consilii fui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Alcuimis. Inbenedictionib iacobis¬
toria tenenda ẽ. ⁊ assõ. inuestiganda.
ta sunt ponenda.
¶ Ieꝵ. Rugen.pm. Duius ad ferendũ
⁊dutus ꝓcacitate ⁊ in iiria sicut aqͣ
non ebullias. Astendisti eñi suꝑ lectũ
pr̃is tui. tc̃ uolasti stratũ eũ ascen¬
is maior ad portandũ tmaior robo¬
re esfususes. quasi aqua neadici¬
as. absꝗ̃disti cubile pr̃is tui. ⁊ con¬
taminasti stittum iascensum.

Expanded text:
 XLIX. In benedictionibus Jacob historia tenenda, et allegoria investiganda: nta sunt jacienda. meorum, durus ad ferendum et durus procacitate, et injuria, sicut aqua non ebullias. Ascendisti enim super lectulum patris tui. Tunc violasti stratum, cum ascenis, major ad portandum roborem: effusus es quasi aqua, ne adjicias. Ascendisti enim cubile patris tui, et contaminasti stratum in ascensu.
Abbreviated transcription (Latin):
s antea gigantes natos scͥp¬
setura commemorat. s for¬
te post diliuũ nouitasge¬
neris humani reꝑandi me¬
moratur. qua iste cepit eẽgi¬
gas suꝑ terram.

Expanded text:
antea gigantes natos Scriptura commemorat. Sed forte post diluvium novitas generis humani reparandi memoratur, « quia ipse coepit esse gigas super terram.
Abbreviated transcription (Latin):
etas minor ÷ quam senum. ⁊ si senes ap.¬
pellentur seniores. Uñ si scd̾m medicoᷤᷤ
senior uir de muliere seniore filios fa¬
cere non pot̾. etiam si ad huc mulieb̾a
fluant. scđ̾m hoc abraham miratum
posuisse apłm acciꝑe possumus.
Emortuum enimcorpus ñ omnino
ad gen̾ationem erat. si mulier iiueni
uit. quia iuuencula fuit. Tradunt enĩ
medici. quia senex de femina ꝓ uect̃o¬
ris etitis.⁊ simuliebria contingunt
eigen̾are non possit. Qecte nusier¬

Expanded text:
aetas minor est quam senum, etsi senes appellentur seniores. Unde, secundum medicos, senior vir de muliere seniore filios facere non potest, etiamsi adhuc muliebria fluant. Secundum hoc Abraham miratur posuisse Apostolum accipere possumus. Emortuum enim corpus non omnino ad generationem erat, si mulier juvenilvit, quia juvencula fuit. Tradunt enim medici quia senex de femina provectioris aetatis etsi muliebria contingant ei generare non possit, de juve