comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tates oĩpotentie diuinitatis
obicerez. si do impossibile ni¬
cħ eẽ cognosceres. Nemo gͦ in¬
qͥs ant̾iorẽ se parit. Dic m q̃
so de qͥbꝰ te loqͥ te causis. de qͦ¬
rũ aĩantiũ estimas diffinire
nat᷑is. hoĩbꝰ te an feris. auibꝰ
an pecudibꝰ legem putas pone.
Ista enĩ st̃ & alia huiꝰcemodi:
de qͥbꝰ hec dici posst̃. Nemo e¬
num ex his antĩorẽ se gignere
p̃ualet. qr q̃ orta iam fui̾nt.
redire ĩ id rursũ neq̃unt. ut no¬
ua creatiõe gn̾ent᷑. Et iõ nemo
añriorẽ se parere. qi nec añri¬
orem se gigne̾ pt̃. qi ñ uenit
cã pariendi. ñ ex possibilitate
gnandi. Tu gͦ id ĩnatiuitate
oĩpotentis clĩ qd̾ in ortu t̾reno¬
rum aĩaliũ ꝯsid̾ancłu putas.
& ei nat᷑am hũane ꝯditionis
obicis. qͥ ÷ auctor ip̃e nature.
Uides gͦ ut supͣ dixi nescire te.
uñ. aut de qͦ dicas. qͥ facturã
factori cõparas. & ad estiman¬
dam dĩ oĩpotentiã. eaꝵ rer̃

Expanded text:
tates omnipotentiae diuinitatis tates omnipotentiae diuinitatis obiceres, si deo inpossibile nihil esse cognosses. nemo ergo inquis anteriorem se parit. dic mihi, quaeso, de quibus te loqui causis, de quorum animantium aestimas definire naturis? hominibus te an feris, auibus an pecudibus legem putas ponere? ista enim sunt et alia huiuscemodi de quibus haec dici possunt. nemo enim ex his anteriorem se gignere praeualet, quia quae orta iam fuerint redire in id rursum nequeunt ut noua creatione generentur: et ideo nemo anteriorem se parere, quia nec anteriorem gignere potest, quia non uenit causa paritiuitate omnipotentis dei quod in ortu terrenorum animalium considerandum putas, et ei naturam humanae condicionis obicis qui est auctor ipse naturae? uides ergo, ut supra dixi, nescire te unde aut de quo dicas, qui facturam factori conparas et ad aestimandam dei omnipotentiam earum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
funde. & incarnõis tue
magnũ ac salutiferũ sacͣ¬
mentũ reserato tande ac
puro lumine ꝯtuentes. ita
te ex sacro scõ illo immacui¬
late uirginis ut̾o editũ ĩ¬
mundo. um hoĩe ẽẽ intel¬
ligat : ut um tñ dm sem¬
ꝑ fuisse cognoscãt. Ac priꝰ
ꝙͣ de his rebꝰ loq̃ incipiam
qͣs necdu libs suꝑioribꝰ p̃¬
libaui. equũ arbitror. ut
ea nitar exsoluere. q̃ iam
añ ꝓmisi. ut expleta pe¬
nitus sponsioẽ. libiꝰ de in¬
tactis dice̾ ordiar. c̃ de pol¬
licitis satissecero. Ait gͦ ad
destruend̃a sacre natiuitatis fi¬
dem sibilans ĩ cli ecclia nouius
coluber. N emo ant̾iorem se
parit. Primũ gͦ te ñ solũ qͥd
dicas. s ⁊̃ uñ dicas nescire ar¬
bitror. Si enĩ scires aut intel¬
ligeres uñ dicẽs. neqͣꝙͣ unige¬
niti di natiuitatẽ. mortalis
opiniuncule rõne censeres.
neq ei qͥ extͣ ꝯceptũ humane
originis natꝰ ẽ. humanis diffi¬
nitiuncłis p̃iudicare temp¬
tares. aut t̾renas impossibili¬

Expanded text:
funde, ut Incarnationis tuae magnum ac salutiferum sacramentum reserato tandem ac puro lumine contuentes, ita te ex sacrosancto illo immaculatae Virginis utero editum mundo verum hominem esse intelligant, ut verum tamen Deum semper fuisse cognoscsquam de his rebus loqui incipio quas necdum libris superioribus praelibaui, aequum arbitror ut ea nitar exsoluere quae iam ante promisi, ut expleta. penitus sponsione liberius de intactis dicere ordiar cum de pollicitis satisfecero. ait ergo ad dam sacrae natiuitatis fidem sibilans in dei ecclesia nouus coluber: nemo anteriorem se parit. primum ergo te non solum quid dicas, sed etiam unde dicas nescire arbitror. si enim scires aut intellegeres unde diceres, nequaquam unigeniti dei natiuitatem mortalis opiniunculae ratione censeres neque ei qui extra conceptum humanae originis natus est humanis definitiunculis praeiudicare temptares aut terrenas impossibili
Abbreviated transcription (Latin):
capite głari. ĩ qͦ naturã suã asse¬
rit ñ habĩ. Qͥd aũt ꝓdest impru¬
dentissimo seni nestoriane here¬
seos noĩe eoꝵ lacerare opinio¬
dem. c̃ qͣntũ nestoriꝰ a uĩtate di¬
scessit. deitatẽ u̾bi assũpti hõis

Expanded text:
capite gloriari, in quo naturam suam asserit non haberi. Quid autem prodest imprudentissimo seni, Nestorianae haereseos nomine, eorum lacerare opiniodem; cum quantum Nestorius a veritate discessit, Deitatem Verbi ab assumpti hominis
Abbreviated transcription (Latin):
urrguns p̃dicat natũ. ut hũa¬
ni qͥdem corꝑis sp̃em gesserit.
s hũane carnis ui̾tas u̾bo unita
ñ fuĩt. De qͦ ꝓdigio falsitatis
qͥs ñ uideat. que opinionũ mõ¬
stra nascant᷑. Negator enĩ me
bꝰ impleat᷑. eũq appolliuaris¬
aiit sibi uendicet. aut ualenti¬
nus usurpet. aut manicheus
carnis credid̾̃ u̾itatẽ. Qͣ utiq ñ
recepta ñ solũ qd̃ scd̾ carnẽ atꝙ
aĩam rõnałe qͥ erat ĩ forma dei
manens idem ĩ forma serui. ħo ÷

Expanded text:
rginis praedicat natum, ut humani quidem corporis speciem gesserit, sed humanae carnis veritas Verbo unita non fuerit. De quo prodigio falsitatis, quis non videat quae opinionum monstra nascantur? Negator enim medbus impleatur, eumque aut Apollinaris sibi vindicet, aut Valentinus usurpet, aut Manichaeuscarnis credidit veritatem. Qua utique non recepta, non solum quod secundum carnem atque animam rationalem, qui erat in forma Dei, m
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit hylariꝰ in .xͦx. libro de
tͥuitate. Qͥa hoĩ adqͥrebat᷑. ut
̾s eẽt. Quero gͦ qͥs sit iste ho.
cui adqͥrit᷑ ut cł sit. Nunqͥd
ꝯstanti ex utroq. Idem ĩ octauo
libro. de tͥnitate. Nescit plane
uitã suã nescit. qͥ xp̃m iħm ut
uerũ dłm. ita u̾m hõmẽ igno¬

Expanded text:
Dicit Hilarius in nono libro De Trinitate: quod homini acquirebatur ut Deus esset. Quaero igitur quis sit iste homo, cui acquiritur ut Deus sit? Nunquid constanti ex utroque. Idem in octavo libro De Trinitate: Nescit plane vitam suam. nescit, qui ipsum Jesum, ut verum Deum, ita verum hominem igno
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ d erat creabile. mansit creabi¬
le. Et qͦd erat increabile. increa¬
bile. & qd̃ erat mortale. mortale.
& qͦd immortale immortale.
Utrũq una immnortał tm̃ ꝑso¬
na. & uẽ immortał. Uñ ysidorꝰ
in libro de sũmo bono. ait. Hu

Expanded text:
Quod erat creabile mansit creabile; et quod increabile, increabile: et quod mortale, mortale: et quod immortale, immortale. Utrumque una immortalis tamen persona, et vere immortalis. Unde Isidorus in libro De summo bono ait: Hu
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ. ꝙͣ quelib creat᷑a: Que ÷ cre¬
atura: ĩ qͣ ñ sit ẽentilit̾ illa ꝑͣ:
Nonne aĩam & corpꝰ assũpsit. &
huãi corꝑis partes ut manꝰ & pe¬
des: Nunqͥd dicent singulum

Expanded text:
eatura? quae est creatura in qua non sit essentialiter illa persona? Nonne animam et corpus assumpsit et humani corporis partes, ut manus et pedes? Nunquid diceret singulum
Abbreviated transcription (Latin):
uestis eẽt. Cur ꝓ solo indum̃to
filiꝰ dicẽt᷑ patre minor:
tem. moysi cet̾isq scĩs. ĩ multis
formas mincoatꝰ ÷ abanglis. O¬
portet gͦ eẽ diffrãm int̾ hãc incar¬
nationẽ : ꝙ illas apparitões. Hec
enĩ fuit ñ indum̃tał: s potꝰ pͣł.

Expanded text:
vestis esset, cur pro solo indumento Filius diceretur patre minor? Item. Moysi caeterisque sanctis in multis formas minoratus est angelis. Oportet ergo esse differentiam inter hanc incarnationem et illas apparitiones. Haec eni
Abbreviated transcription (Latin):
lit aĩam meã a me: s ego pono
eã a me. uerbũ a se aĩam ñ seꝑa¬
uit. Ex qͦ enĩ ds factꝰ: ħo. aĩam ñ
tuit: gͦ a carne seꝑata ÷ necc̃io.
S que fuit acarne sepatio: nisli
eã corꝑi sociauĩt uitał unioͤ
Ip̃e gͦ ho assũptꝰ aĩam deposuit:
dũ carni sensuał uegetatio ab¬
scessit. Solutũ÷ gͦ ꝯsortiũ. qͦ fie¬
bat ħo ex aĩa & carne: unione
u̾bi ad itrũq ꝑseuante. Caro
gͥ spoliata ÷ aĩa uł aĩa carne:
q̃ duo ĩ hora resurrõis sibi so¬

Expanded text:
imam meam a me, sed ego pono eam a me . Verbum a se animam non separavit. Ex quo enim Deus factus homo animam non dtuit: ergo a carne separata est necessario. Sed quae fuit in carne separatio, nisi eam corpori sociaverit vitalis unio? Ipse ergo homo assumptus animam deposuit, dum carni sensualis vegetatio abscessit. Solutum est ergo consortium quo fiebat homo ex anima et carne, unione Verbi ad utrumque perseverante. Caro igitur spoliata est anima, vel anima carne; quae duo in hora resurrectionis sibi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ uidebit mortẽ: & eruet aĩã
suã de manu inferi.
N onne illũ homẽ assũptum:
Nam ut dic̃ hylatiꝰ : creaturã ilła
filiũ dĩ ꝓfitebat᷑.
ugustinꝰ dic̃. qi assũptꝰ ÷ ħo ille
ĩ unitatẽ ꝑsone: ut qͥ suscepit.

Expanded text:
n videbit mortem. et eruet animam suam de manu inferi . Nonne illum hominem assumptum? Nam ut dicit Hilarius creaturam illam Filium Dei profitebatur. Augustinus dicit quod assumptus est homo ille in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrectasse: Aluid ÷ enĩ rem ĩ¬
dum̃ti tangẽ: aliud ÷ ip̃m ĩ¬
bũ. hoꝵ effectꝰ explieuisse sen¬
suũ. Si potes. detrahe hec xp̃o:
Quid me dicis bonũ: Nemo
bonꝰ: nͥ solꝰ ds. Eo tendit ne¬
gantis intentio: ut quẽ u̾m
gr̃m noĩabat: dm qͦ crederẽt.
Cui singłarit̾ & incõꝑabilit̾
ꝯgruit appelło bonitatis.
Ego pͥncipiũ: qͥ & loqͦr uob.
In pͥncipio. u̾m dm̃ ẽẽ intel¬
lige. In eo qd̾ dic̃. qͥ & loqͦr uo¬
bis: u̾m hominẽ agnosce.

Expanded text:
nim rem indumenti tangere, aliud est ipsum inrbum horum effectus explevisse sensuum. Si potes, detrahe haec ChrisQuid me dicis bonum? nemo bonus nisi unus Deus . Eo tendit negantis intentio, ut quem verum gistrum nominabat, Deum quoque crederet. Cui singulariter et incomparabiliter congruit appellatio bonitatis. Ego principium qui et loquor vobis . In principio verum Deum esse intellige; in eo quod dicit qui et loquor vobis, verum hominem agnosce.
Abbreviated transcription (Latin):
aliene atq impie intelligñ¬
tie extorq̃nda ꝑu̾sitas ẽ. Que
intelligamtꝰ: & c̃ ꝑfeste fidei
officio fungem᷑. De nat᷑alie¬
cunꝰ. nͥ ab eo didicimꝰ. stulte
atq impie dicemꝰ. Ip̃e enĩ ait.
Caro mea tie̾ ÷ esca: & sanguis
m̃s ue̾: potꝰ. Qͥ edit carnem
meã & bibit sangumẽ meũ.¬
tate carnis & sangutnrs. ñ re

Expanded text:
e intelligentiae, extorquenda perversitas est. Quae intelligamus: et tunc perfecte fidei officio fungemur. De naturali ecimus, nisi ab eo didicimus, stulte atque impie dicemus. Ipse enim ait: Caro mea vere est esca, et sanguis meus vere est potus Qui edit carnem meam, et bibit sanguinem meuitate carnis et sa
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃: nͥ qr ÷ ibi aliqͦd sacͣmentũ
latens. Mane̾nt c̃ eo lene nõ
duri: & disce̾nt ab illo. qd̃ isł
discedentibꝰ. qͥ remanser̃t didi¬
cer̃t. Nã c̃ duodeq̃ remansĩ¬

Expanded text:
uia est ibi aliquod sacramentum latens; manerent cum illo lenes non duri, ut discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt didicerunt. Nam cum remansis
Abbreviated transcription (Latin):
Causam responsioĩs. cã obieste ei
blasphemie intulit. Id enĩ ad
crimen depitabat᷑. qd̾ se cũ ħo
arguebat᷑. qd̾ dixiss. ego & pr̃
uuũ sumꝰ. Demonstraturus ita¬
q hoc qd̾ ip̃e & pat̾ unũ ẽẽnt.
& natiuitatis ñ usurpatã ẽe na¬
turã. in eo pͥmũ ineptiã ricticu¬
li obꝓbrii ꝯfiitat. cur inreatũ
uocaret᷑. qd̾ se cũ ħo eẽt dm fa¬
ceret. Cũ enĩ lex huiꝰ nõis appel¬
latiõe scĩs hoĩbꝰ decerneret. &

Expanded text:
Causam responsionis causa objectae ei blasphemiae intulit. Id enim ad crimen deputabatur, quod se cum homo arguebatur, quod dixisset: Ego et Pater unum sumus. Demonstraturus itaque hoc, quod ipse et Pater unum essent, ex nativitatis usurpatum esse natura; in eo primum ineptiam ridiculi opprobrii confutat, cur in reatum vocaretur, quod se cum homo esset Deum faceret. Cum enim lex hujus nominis appellationem sanctis hominibus dece
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs. nolite crede̾ mͥ.Si ã facio.
& mͥ ñ uultis crede̾. oꝑibꝰ credi¬
te. ut sciatis & cognoscatis qm̃
pat̾ in me. & ego ĩ eũ. Infrenis
scit stulticie. ubi ꝑdit religionẽ:
His enĩ ꝯtͣdice̾. amentia potiꝰ qͣm
ignorantia ẽ. Dñs dixerat. ego
& pat̾ unũ sumꝰ. Natiuitatis
hoc sacͣmentũ÷. ut pat̾ a fibiꝰ
ĩunitate nate sint. Et q nateͣ
p̃sumptio uocaret᷑ in crimen.
p̃sumendi rõ docet᷑ ex cã. Ait e

Expanded text:
acio, et mihi non vultis credere, operibus credite; ut sciatis et cognoscatis, quoniam Pater in me, et ego in eo . Infrenis scit stultitiae, ubi perdidit religionem: his enim contradicere, amentia potius quam ignoratio est. Dominus dixerat, Ego et Pater unum sumus: nativitatis hoc sacramentum est, ut Pater et Filius in unitate naturae sint. Et quia naturae praesumptio vocaretur in crimen, praesumendi
Abbreviated transcription (Latin):
go ĩ eũ. Hoc ÷ illud. dĩ filꝰ sũ.
hoc÷ illud. ego & pat̾ unũ su¬
mꝰ. hec ÷ natuuitas nat᷑a. hoc
salutaris ficdi sacͣmentũ. ñ diui
dere qd̾ unũ sũt. nec natiuita¬
ti adimere nat᷑am. & ex uiuen¬
Nõ enĩ ex cõpositis atq mani¬
mis cłs qͥ uita subsistit. neq

Expanded text:
go in eo . Hoc est illud, Dei filius sum; hoc est illud, Ego et Pater unum sumus. Haec est nativitatis natura: hoc salutaris fidei sacramentum, non dere quod unum sunt, nec nativitati adimere naturam, et ex vivenNon enim ex compositis atque inanimis Deus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: genuisse potestatẽ. nec a¬
lienasse nat᷑am. Oꝑa patͥs effi¬
ait filiꝰ. & ꝑ ił credi se filiũ dei¬
postulat. Non ÷ p̃sumptio ar¬
rogans. que ꝓbari se ñ nͥerhis
que egerat poscit. Gerere aũt¬
se se ñ sua. s q̃ patͥs sũt testat᷑.
ne ꝑ magnificentiã gestoꝵ.
nate᷑ natiuitas auferat᷑. Et qr

Expanded text:
tatis est, genuisse potestatem, nec alienasse naturam. Opera Patris efficit Filius; et per id credi se Dei filium postulat. Non est praesumptio arrogans, quae probari se non nisi ex his quae gerat poscit. Gerere autem se non sua, sed quae Patris sunt, testatur; ne per magnificentiam gestorum naturae nativitas aufe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ in ħc munłi misiss. blas¬
cũ cognominat᷑ ꝑ legem deos
indissolubrł dĩ sermo statiuss:
eẽc faciat. c̃ eos qͥ hoĩes sint. lex
deos dixiss. Et si a cet̾is hoĩbꝰ ñ
irreligiosa huiꝰ noĩs usurpatio

Expanded text:
 in hunc mundum misisset, blascum cognominatos per legem deos indissolubilis Dei sermo statuisset? sit faciat; cum eos, qui homines sint, lex deos dixerit. Et si a caeteris hominibus non irreligiosa hujus nominis usurpatio
Abbreviated transcription (Latin):
ter usurpari uidet᷑. qd̾ se filiũ
dix̃. cũ p̃cellat cetõs qͥ cognomĩars
se ñ irreligiose deos possunt. ꝑ id
qd̃ scĩficatꝰ in filio est. beato paui
te. c̃ ait. Qͦ d añ ꝓmisit ꝑ ꝓpħas¬

Expanded text:
ter usurpari videtur, quod Dei se filium dixerit; cum praecellat caeteros, qui cognominare se non irreligiose deos possunt, per id quod sanctificatus in filium est: beato Paulote, cum ait: Quod ante promisit p
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. s nec fihꝰ es. nec similis es.
nec cds es. Iudeis qͥcłẽ dñs respõ¬
dit. s magis ad impietatẽ tu¬
am oĩs hec apta responsio est.
Nonne scͥptũ÷ ĩlege. qm̃ ego di

Expanded text:
, sed nec filius es, nec similis es, nec Deus es. Judaeis quidem Dominus respondit, sed magis ad impietatem tuam omnis haec apta responsio 195 est: Nonne scriptum est in lege, Quoni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidie exempłu. Ad id enĩ qd̾
dictũ ÷. ego &pat̾ unũ sumꝰ. u¬
dei lapides leuauer̃t. ut eoꝵ
impiꝰ dolor. ad sacͣmentũ fi¬
dei salutatis impatiens. ad im¬
petũ infe̾nde mortis erupit. Qͥd
tu ñ hñdo qͥdem quẽ lapides
negando minꝰ efficis. Non
differt uoluntas : s uolunta¬
tem tuã inefficatẽ ẽẽ celestis thͦ¬
nus efficit. Qͣnto irreligiosi¬
or iudeo. Laꝑides ille ĩ corpꝰ

Expanded text:
fidiae exemplum. Ad id enim quod dictum est, Ego et Pater unum sumus, Judaei lapides elevaverunt, et eorum impius dolor ad sacramentum fidei salutaris impatiens, usque ad impetum inferendae mortis erupit. Quid tu, non habendo quem lapides, denegando minus efficis? Non differt voluntas: sed voluntatem tuam inefficacem esse coelestis thronus efficit. Quanto tu irreligiosio
Abbreviated transcription (Latin):
intelligñdu. Due nate st̃ unite
ĩ una pͣ : sñ u̾sibilitate & ꝯfusio¬
ne. Sic̃ gͦ ignis carboni infirdi¬
tur. ñ tñ partialit̾ ei sociat᷑: ut
ex igne & ex carbone aliqͦd totũ
ꝑficiat᷑. qd̾ sit ignis uł carbo: sic
efficit᷑. qd̾ sit h̃o. uł u̾bũ.¬
tũ. eẽ filiũ ddi: qͥd dicas eẽ sem̃ a¬
brahe. illud ad cuiꝰ aduentũ p̃cu¬
cat apłs legis statũ dicũs: qri dispo¬
sita÷ ĩ manu mectiatoris. donec
ueniet sem̃ cui ꝓmissũ ẽ. Nun¬
qͥci sem̃ abrahe cices: qd̾ ñ ÷ ex a¬
brabam: Ds̃ pat̾ ñ nͥ id qͦd ip̃e÷

Expanded text:
intelligendum. Duae naturae sunt unitae in una persona sine versibilitate et confusione. Sicut ergo ignis carboni infunditur, non tamen partialiter ei sociatur, ut ex igne et ex carbone aliquod totum perficiatur, quod non sic ignis vel carbo, sic efficittum esse Filium Dei, quid dicas esse semen Abrahae? illudne, ad cujus adventum praedicat Apostolus legis statum, dicens quod lex disposita est in manu Mediatoris, donec veniret semen cui promissum est? Nunquid semen Abrahae dices quod non est ex Abraham? Deus Pater non nisi id q
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nalit̾ natꝰ ÷ de patre. eẽ illũ qͥ
eẽntialit̾ ꝯceptꝰ ẽ. & natꝰ de uir¬
gine unꝰ nate cũ matre. E cce
augustinꝰ ꝓhibet dubitare. & iu¬
bet firmissime tene̾ in xp̃o du¬
as ẽẽ naturas. diuinã scił. scd̾m¬

Expanded text:
ernaliter natus est de Patre, esse illum qui essentialiter conceptus est et natus de Virgine, unius naturae cum matre. Ecce Augustinus prohibet dubitare, et jubet firmissime tenere in Christo duas esse naturas, divinam scilic
Abbreviated transcription (Latin):
ides ÷ certitudo ie¬
rum inuisibilrũ
ad religionẽ ꝑti¬
nentiũ. supͣ opi¬
monẽ & infra scĩam ꝯstituta.
Ex hac ficłi assignatiõe patet
qͦd ũ licet dubitare. uł opina¬
ri cirra ficłi articulos. Ubieñ
 opinio. ñ ÷ certitudo: ubi ñ
libꝰ opinionibꝰ. uł poeticis exist¬
pologicis sententiis. licet di¬
uersas sententias ꝓmere. Cir¬
ca fide uͦ ñ licet ñ solũ aliud
ꝯstiere. s nec de ip̃a u̾itate
ad modicũ dubitare. s firmi¬
ter ip̃am ꝓfiti. Uñ in symbolo.
athanasii. Hec ÷ fides catholi:¬
ca. ꝙͣ nͥ qͥsq fidelit̾ firmiterq:
crediderit. saluus eẽ ñ pot̾it.
Si ã de nullo fich̾ arciculo licet
diu̾sa opinari. marime de il¬
lo qͥ de cet̾is ẽ pͥncipalior. crii
ceti tanꝙͣ fundam̃to innitunt᷑.
qͥhis u̾bis expͥmit᷑. Uerbũ caro

Expanded text:
ides est certitudo rerum invisibilium ad religionem pertinentium, supra opinionem et infra scientiam constituta. Ex hac fidei assignatione patet quod non licet dubitare, vel opinari circa fidei articulos. Ubi enim est opinio, non est certitudo, ubi verlibus opinionibus vel poeticis existpologicis sententiis, licet diversas sententias promere. Circa fidem non licet non solum aliud constituere, sed nec de ipsa veritate ad modicum dubitare; sed oportet firmiter ipsam profiteri. Unde in Symbolo Athanasii: Haec est fides catholica, quam nisi quisque fideliter firmiterque crediderit, salvus esse non poterit. Si autem de nullo fidei articulo licet diversa opinari, maxime de illo qui caeteris est principalior, cui caeteri tanquam fundamento innituntur, qui in his verbis exprimitur. Verbum caro
Abbreviated transcription (Latin):
ait tͥ uasa pastoris stulti quia ecce
ego suscitabo pastorẽ in terra. qͥ dere¬
licta ñ uisitabit. disꝑsa ñ queret. et
ꝯtritũ ñ sanabit. et id qd stat ñ enutͥ¬
et. et carnes pinguiũ comedet. et un¬
głas eoꝵ dissoluet. Opastor et ydolũ
delinquens gregẽ. gladius suꝑ brachiũ
eiꝰ. et suꝑ ocłm dextrũ eiꝰ. Brachium es
ariditate siccabit᷑. et ocłs eiꝰ dext̾ tene

Expanded text:
quia ecce ego suscitabo pastorem in terra qui derelicta non visitabit dispersum non quaeret et contritum non sanabit et id quod stat non enutriet et carnes pinguium comedet et ungulas eorum dissolvet o pastor et idolum derelinquens gregem gladius super brachium eius et super oculum dextrum eius brachium eius aridit
Abbreviated transcription (Latin):
absentiam a xp̃o eẽ ꝓnuntians. eiusq
ab hac carne separationem atq dis¬
cessum. presentiam esse ad xp̃m tota
credulitate confidens. Et eiudentius
iteꝵ suꝑ hoc ipso uiuacissimo am¬
maꝵ statu: ĩdem beatus apłe. S acces¬
sistis inquit ad syon montem. et enu¬
tatem dei uiuentis iherłm celestemx:.
et ad multoꝵ milium angłoꝵ freque¬
ntiam. et eccłiam primitiuoꝵ qui cos¬
scripti sunt in celis et sp̃c iustoꝵ ꝑfectoꝵ.¬

Expanded text:
absentiam a Christo esse pronuntians eiusque absentiam a Christo esse pronuntians eiusque ab hac carne separationem atque discessum praesentiam esse ad Christum tota credulitate confidens. et euidentius iterum super hoc ipso uiuacissimo animarum statu idem apostolus sed accessistis, inquit, ad Sion montem et ciuitatem dei uiuentis, Hierusalem caelestem, et ad multorum milium angelorum frequentiam, et ecclesiam primitiuorum qui conscripti sunt in caelis, et spiritus iusto
Abbreviated transcription (Latin):
corporali insensibilem fieri. que om¬
nem rationis uim in sese continens.
etiam mutam atq insensibilem ma¬
teriam carnis participatione sui facit
esse sensibilem: cum utiq cunsequens
sit et hoc rationis ipsus ordo contine¬
at. ut exuta mens ista carnali qua
nunc hebetatur pinguedine. intellec.¬
tuales uirtutes suas in meluis reparet.
et puriores eas ac subtiliores recipiat
potius qmͣ a mittat. In tantum autẽ
hoc qd dicimus beatus apłe uer eẽ
ne discedere. ut separatione ens em¬
xius ualeat dño copulari dicens. De¬
siderium habeo dissolui et esse cum
xp̃o multo enim melius: qm̃ dum su¬
mus in corpore peregrinamur a dño.
Et iccirco audemus et bonam uolunta¬
tem habemus magis peregrinari a
corpore: et presentes esse ad dm̃. ꝓpter
quod etiam contendimus. siue absen¬
tes. siue presentes placere illicomino¬
rationem scilicet anime que in hac
carne est peregrinationem a dño atq

Expanded text:
corporali insensibilem fieri, quae omcorporali insensibilem fieri, quae omnem rationis uim in se continens etiam mutam atque insensibilem materiam carnis participatione sui facit esse sensibilem, cum utique consequens sit et hoc rationis ipsius ordo contineat, ut exuta mens ista carnali qua nunc hebetatur pinguedine intellectuales uirtutes suas in melius reparet et puriores eas ac subtiliores recipiat potius quam amittat. in tantum autem hoc quod dicimus beatus apostolus uerne discedere, ut separatione eius enixius ualeat domino copulari, dicens: desiderium habeo dissolui et cum Christo esse, multo enim melius, quoniam dum sumus in corpore peregrinamur a domino. et idcirco audemus et bonam uoluntatem habemus magis peregrinari a corpore et praesentes esse ad dominum. propter quod etiam contendimus siue absentes siue praesentes placere illi, commorationem scilicet animae quae in hac carne est peregrinationem a domino atque
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate conludi. Nemo inquit
ascendit in celum: nisi qui descendit
de celo. filius hominis qui est in celo.
Quib manifeste ꝓbatur. animas de¬
functoꝵ ñ solum suis sensib ñ pri¬
uari: sed ne istis quidem affectibus.
id est spe atq tristicia. gaudio. ac me¬
tu carere. et ex eis que sibi in illo gña¬
li exame reseruantur. quicdlam
eas iam inciꝑe pregustare: nec scd̾o
opinionem quoꝵdam infidelium
in nichilum eas resolui. post hunis
commorationis excessum. s uiuatius
subsistere. deiq laudib intentius in¬
herere.Et re uera ut sequestratis pau¬
lisꝑ testimoniis scripturarum: de ip¬
sius anime natura scdm mediocrita¬
tem sensus nr̃i paucis aliqua dispu¬
demus: nonne ultra omnis ineptie ñ
dicam fatuitatem uel insaniam esse
uel leniter suspicari illam preciosi¬
orem hominis portionem. in qua eti¬
am imago dei scd̃m beatum apłm.
ac similitudo consistit. deposita hac
qua retunditur in presenti sarcina

Expanded text:
infirmitate concludi: Nemo, inquit, infirmitate concludi: Nemo, inquit, ascendit in coelum, nisi qui descendit descendit, filius hominisqui est in caelo. quibus manifeste probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non priuari, sed ne istis quidem affectibus, id est spe atque tristitia, gaudio ac metu carere, et ei eis quae sibi in illo generali examine reseruantur quiddam eas iam incipere praegustare, nec secundum opinionem quorundam infidelium in nihilum eas resolui post huius commorationis excessum, sed uiuacius subsistere deique laudibus intentius inhaerere. et re aera, ut sequestratis paulisper testimoniis scripturarum de ipsius animae natura secundum mediocritatem sensus nostri paneis aliqua disputemus, nonne ultra omnis ineptiae non dicam fatuitatem, sed insaniam est uel leuiter suspicari illam pretiosiorem hominis portionem, in qua etiam imago dei secundum beatum apostolum ac similitudo consistit, deposita hac qua retunditur in praesenti sarcina
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. qmͣ ꝑdurare in animab ñ¬
solum pristmos intellectus. s etiam
uicissitudine eas congrua ꝓ merito¬
rum actuumq suoꝵ ꝑfrui qualitates
Hoc enim illi nequaqm dñs ꝓmisisset:
si eius animam nosset post separatio¬
nem carnis uel priuandam sensu.
uel in nichilum resoluendam.Son
enun caro eius in paradiso : s ani¬
ma erat ingressura cum xp̃o. Cauen¬
da sane immo toto horrore est detesta¬
nda prauissima illa hereticoꝵ dis¬
tinctio: qui dum ñ credunt xp̃m po¬
tusse eodem die quo in inferna des-¬
cendit. etiam in paradiso reperiri.
ita distingunt. Amen dieo tibi hodie
et interposita distinctione inferus.
mecum eris in paradisõ. Ut scilicet
hec ꝓmissio ñ statim post transitum
ite huuis impleta. s post resurre¬
ctionis aduentum intelligatur im
plenda: ñ intelligentes illud q̃d ante
resurrectionis sue diem ꝓtulit ad
iudeos. qui eum ut semetipõs crede¬
bant humanis angustiis et carnali

Expanded text:
nificat quam perdurare in animabnificat quam perdurare in animabsolum pristinos intellectus; sed etiam vicissitudine eas congrua pro meritorum actuumque suorum perfrui qualitate? Hoc enim si ejus animam nosset post separationem carnis vel privandam sensu, vel in nihilum resolvendam. Non enim caro ejus in paradiso, sed anima erat ingressura cum da sane, immo toto horrore est detestanda prauissima haereticorum illa distinctio, qui dum non credunt Christum potuisse eodem die quo in inferna descendit etiam in paradiso repperiri, ita distingunt amen dico tibi hodie, et interposita distinctione inferunt mecum eris in paradiso, ut scilicet haec promissio non statim post transitum uitae huius inpleta, sed post reeurrectionis aduentum inteplenda. Non intelligentes illud, quod ante resurrectionis suae diem protulit ad Judaeos, qui eum, ut semetipsos, credebant angustiis humanis et carnali
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sunt corpore. dm̃ sp̃u benedi cuns.
atq collaudant: iuxta illud. enedici¬
te sp̃c et anime iustoꝵ dño. Et omnis sp̃c
laudet dnm. Et in apocha lipsi anime
occisoꝵ ñ solum laudare dm̃: s etiam
interpellare dicuntur. In euangłio qͦq
euidentius dñs ad saduceos. non legi¬
stis inquit quod dictum est a dño di¬
cente uob̃. ego sum deus abraham. et
deus ysaac. et deus iacob: Non est cdeus
mortuoꝵ. s uiuentium. Omnes enim
deus eoꝵ. Parauit enim illis ciuitatẽ.
Nam quia nec ociose sint post separa¬
tionem huius corporis. neq nichil sen¬
tiant: etiam euangłii parabola que
deillo pauꝑe lazaro et diuite purpura¬
to ꝓfertur. oftendit. Quoꝵ unus beatis¬
simam sedem id est. sinꝰ abrahe requi¬
em ꝓmeretur: alius in toberabili ardo¬
re eterni ignis exuritur. Si autem et
illud qd̃ dicitur ad latronem. hodie
mecum eris in paradiso uoluerimuˢ
intendere: quid aliud mauifeste sig¬

Expanded text:
mortui sint corpore, deum spiritu benedicunt mortui sint corpore, deum spiritu benedicunt atque conlaudant secundum illud: benedicite spiritus et animae iustorum dominum, et: omnis spiritus laudet dominum. etin Apooalypsi animae occisorum non solum laudare deum, sed etiam interpellare dicuntur. in euangelio quoque euidentius dominus ad Sadducaeos non legistis, inquit, quod dictum est a deo dicente uobis: ego sum deus Abra.ham et deus Isaac et deus Iacob? non est deus mortuorum sed uiuentium. omnes enim deus eorum: parauit enim illis ciuitatem. nam quia nec otiosae sint post separationem huius corporis neque nihil sentiant, etiam euangelii parabola quae de illo paupere Lazaro et diuite purpurato profertur ostendit, quorum unus beatissimam sedem, id est sinus Abrahae requiem promeretur, alius intolerabili ardore aeterni ignis exuritur. si autem et illud quod dicitur ad latronem: kodie mecum eris in paradiso uoluerimus intendere, quid aliud manifeste sig
Abbreviated transcription (Latin):
ubi regnum diaboli est:ibi mortem
atq infernum ẽẽ ñ dubium est. In qͦ
qui fuerit: nec laudare dm̃ potest. scd̾n
ꝓphete. sententiam dicentis. Non
mortui laudabunt te dñe: neq om̃s
qui descendunt in infernum sine
dubio peccati. S nos inquit quin iui¬
mus ñ uitiis scilicet nec mundo huic
s deo:. benedicimus dñm ex hoc nunc
et usq in scłm. Non enĩ est in morte
qui memor est dei. In inferno autem
peccati. quis confitebitur dñ oͦ Iã est
nemo. Nullus enum tã et si milies semet
monachum: cum peecat confiteatur
deo. Nullus admittens ea que deus
execratur reminiscitur derꝰ nec seruũ
se ueraciter illius confitetur. cuius p̃¬
cepta contumaci temeritate contẽp¬
nit. In qua morte illam induam q̃
ciat. uidua inquiens que in deliciis
est uiuens: mortua est. Sunt ergo
multi qui uiuentes in hoc corpore mor¬
tui sunt: et in inferno iacentes dm̃ lau¬
dare ñ possunt. Et econtrario sunt qͥ cũ

Expanded text:
ubi regnum diaboli est, ibi mortem ubi regnum diaboli est, ibi mortem atque infernum esse non dubium est. in quo qui fuerit, nec laudare dominum potest secundum prophetae sententiam dicentis: non mortui laudabunt te, domine: neque omnes, qui descendunt in infernum sine dubio: peccati. sed nos, inquit, qui uiuimus non uitiis scilicet nec mundo huic, sed deo, benedicamus dominum, ex hoc nunc et usque in saeculum. non enim est in morte qui memor est dei: in inferno autem peccati quis confitebitur domino P id est nemo. nullus enim, tametsi milies semet monachum, cum peccat confitetur deum, nullus admittens ea quae dominus execratur reminiscitur dei, nec seruum se ueraciter illius profitetur, cuius praecepta contumaci temeritate contemnit. in qua morte illam uiduam quae pronuntiat uidua, inquiens, quae in deliciis est, uiuens mortua est. sunt ergo multi qui uiuentes in hoc corpore mortui sunt et in inferno iacentes deum laudare non possunt, et e contrario sunt qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
q q̃d duicit᷑ quoq ad discipłos. sedebi¬
tis suꝑ sedes duodecim. iudicantes
duo decim trib isrł: aut qd ipsi celi
incipiant a xp̃o regnari. cum scilicet
omnib ei subiectis ceꝑit ẽẽ omnia
in omnib deus: uel certe qd sc̃ĩ sint
Uamobrem in hoc corpore consti¬
cutus. iam nouerit unusquisq
Illi se regioni uel ministerio ue¬
puͣtandum. cuius in hac uita semet
ipsum participem cultoremq prebu¬
eritꝰ illiusq se etiã in illo ꝑhenni scło
consortem futuꝵ ẽẽ ñ ambigat. cui
nunc ministrum se sociumq maluerte
exhibere: scdm scientiam dr̃u ita dicen¬
tis Si quis michi ministrat: me sequat᷑
Et ubi ego sũ: illie ⁊ minist̾ meuᷤ erit. Nã
q̃madino dũm diaboli regnum per
coniuentiam suscipitur uitioꝵ: ita re¬
gnum dei ꝑ exercitationem uirtutũ.
puritate cordis. ac sp̃uali scientia possi¬
detirr. ubi autem regnum dei est:ibi
ꝓculdubio et uita habetu eterna. Et

Expanded text:
udque quod dicitur ad discipulos: Sedebiudque quod dicitur ad discipulos: Sedebitis super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israhel, ant quod ipsi caeli incipiant a Christo regnari, cum scilicet omnibus ei subiectis coeperit esse omnia in omnibus deus, uel certe quod sancti Quamobrem in hoc corpore constitutus iam nouerit unusquisque illi se regioni uel ministerio deputandum, cuius in hac uita semet ipsum participem cultoremque praebuerit, illiusque se etiam in illo perenni saeculo consortem futurum esse non ambigat, cui nunc ministrum se sociumque maluerit exhibere, secundum sententiam domini ita dicentis: si quis mihi ministrat, me sequatur, et ubi sum ego, illic et minister meus erit. nam quemadmodum diaboli regnum per coniuentiam suscipitur uitiognum Dei per exercitationem virtutum, puritate cordis ac spiritali scientia possidetur. Ubi autem regprocul dubio et nita habetur aeterna, et
Abbreviated transcription (Latin):
audietur ultra iniquitas in terratua.
uastitas et contritio interminis tuis.
Et occupabit salus muro ᷤ tuosꝰ et portaᷤ
tuas laudatio. Non erit tibi amplius
ad lucendum sol ꝑ diem. nec splendor
lime illuminabit te: s erit tibi dñs
in lucem sempiternam. et deus turis
in głam tuam. Non occidet ultra sol
tuuis. et luna tua ñ minuetur: s erit
dñs in lucem sempiternam. et com¬
plebunt᷑ dies luctus tui. Et iccirco be¬
atus apłs ñ generaliter neq simpli¬
citer omne gaudium regnum dei
esse ꝓnuntiat: s signanter acspecia¬
liter illud solum qd in sp̃u sco est. No¬
uit enim alnud̃ quoq uituꝑabile
gaudium de quo dicitur. Mundus
iste gaudebit. Et ue uobis qui ridetis¬
nunc: quia plorabitis. Regnum sane
çeloꝵ tripliciter accipiendum est.
fuut qd regnaturi sint celi. id est sc̃i in
aliis subditis scđm illud. esto tu suꝑ
quinq cuutates. et tu suꝑ decem iło¬

Expanded text:
audietur ultra iniquitas in terra tua, audietur ultra iniquitas in terra tua, uastitas et coSed occupabit salus muros tuos: et portas tuas laudatio. Non erit tibi Sol amplius ad lucendum per diem: nec splendor Lune illuminabit te. Sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam: et Deus tuus in gloriam tuam. non occidet ultra sol tuus, et luna tua non minuetur: sed erit dominus in lucem sempiternam, et conplebuntur dies luctus tui. et idcirco beatus apostolus non generaliter neque simpliciter omne gaudium regnum dei esse pronuntiat, sed signanter ac specialiter illud solum quod in spiritu sancto est. nouit enim esse aliud quoque uituperabile gaudium, de quo dicitur: mundus iste gaudebit, et: uae uobis qui ridetis, quia plorabitis. coelorum tripliciter accipiendum est: aut quod regnaturi sint coeli, id est sancti, in aliis subditis, secundum illud: Esto tu super quinque civitates, et tu super decem ; ill
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua iugisq leticia: Quid enim
tam ꝓprium est uere beatitudini.
tamq conueniens: qmͣ tranquillitaᷤ
uigis et gaudium sempiternum:
Et ut hoc ipsum qd̾ dicimus ita esse
ñ mea coniectura. s ipsius dñi au-¬
ctoritate cercius instruaris. audi
eum qualitatẽ et statum regni ip̃i¬
us aꝑtissime describentem: Fcce ego
inquit creo celos nouos. et terrã no¬
uam: et ñ erunt in memoriam pri¬
ora neq ascendent suꝑ cor s gau¬
debitis et exultabitis usq in sem¬
piternum. in his que ego creo. Et¬
rursum. Gaudium et seticia inue¬
metur mealet gr̃aꝵ actio. et uox
laudis: et erit mensis ex ꝓense. et
salb̃m ex salbo. Et itere. baudium
et lecitiam obtinebunt. fugiet
dolor et gemitus. Et si adhuc clarius
de illa conuersatione et ciuitate scoꝵ
uultis agnoscere: adtendite que ad il¬
lam iherłm uoce dñ dirigantur. Et
ponam inquit uisitationem tuam
pacem: et p̃positos tuos iusticiam. Nos

Expanded text:
perpetua iugisque laetitia? quid enim perpetua iugisque laetitia? quid enim tam proprium uerae beatitudini tamque conueniens quam tranquillitas iugis et gaudium sempiternum ? et ut hoc ipsum quod dicimus ita esse non mea coniectura, sed ipsius domini auctoritate certius instruaris, audi eum qualitatem et statum mundi illius apertissime describentem: ecce, inquit, ego creo caelos nouos, et terram nonam: et non erunt in memoria priora, neque ascendent super cor. sed gaudebitis et exultabitis usque in sempiternum in his, quae ego creo. etrursum: gaudium et laetitia inuenietur in ea, gratiarum actio et uox laudis. et erit mensis ex mense, et sabbatum ex sabbato. et iterum: gaudium et laetitiam obtinebunt, fugiet dolor et gemitus. et si adhuc clarius de illa conuersatione et ciuitate sanctorum uultis agnoscere, adtendite quae ad ipsam Hierusalem uoce domini dirigantur: et ponam, inquit, uisitationem tuam pacem, et praepositos tuos iustitiam. non
Abbreviated transcription (Latin):
dei ñ ueniet cum obseruatione: neq
dicent ecce hic aut ecce illie est. Amen
dico uobis: quia regnum dei intra uoᷤ
est.Intra nos uero nichil aliud esse
potest qm scientia aut ignoratio ueri-¬
datis: et uel uitioꝵ amicitia uel uirtu-¬
dm. ꝑque aut diaholo aut xp̃o regnũ
paramus in corde. Euius eciam regni
Qualitatem describit apłs ita dicens.
Don est enim regnum dei esca et pot ͤ
s iusticia et pax et gaudium in
sp̃u sancto. Itaq si regnũ deuntra
nos est. et ipsum regnum dei iusticia
et pax et gaudium est. ergo qui in
istis cominoratur sine dubio in re¬
gno dei est: et econtrario illi qui in
mortem oꝑante uersantur in regno
diaboli. et in inferno ac morte sunt
constituti. His et enim inditiisꝰ uel
dei uel diaboli dicernitur regnum
Et re uera si sublimi mentis intu¬
itu consideremus statum illum in
quo degunit celestes ille suꝑneq ure¬
tutes. que uere in regnꝰo dei sunt:
qui alius esse credendus est. qmͣ

Expanded text:
dei non ueniet cum obseruatione, neque dei non ueniet cum obseruatione, neque dicent: ecce hic aut eeoe illic est: amen enim dico uobis quia regnum dei intra nos est. intra nos uero nihil aliud esse potest quam scientia, ant ignoratio ueritatis et uel uitiorum amicitia uel uirtutum, per quae aut diabolo aut Christo regnum paramus in corde. cuins etiam regni qualitatem describit apostolus ita dicens: non enim regnum dei est esca et potus, sed iustitia et pax et gaudium in spiritu sancto. itaque si regnum dei intra nos est et ipsum regnum dei iustitia et pax et gaudium est, ergo qui in istis commoratur sine dubio in regno dei est, et e contrario illi qui in mortem operante uersantur, in regno diaboli et in inferno ac morte sunt constituti. bia enim indiciis uel dei uel diaboli discernitur regnum. et re uera si sublimi mentis intuitu consideremus statum illum, in quo degunt caelestes supernaeque uirtutes quae uere in regno dei sunt, qui alius esse credendus est quam
Abbreviated transcription (Latin):
Responsio de directione cordis in deũ.
et de regno dei. et regno diaboli. Moyses
Insherere quidem deo iugiter. et contemplaxi.¬
tioni eius quem admodum dicitis insepa¬
rabiliter copulari: impossibile est homini
ista carnis fragilitate circumdatõ. uerũ
oportet nos scire ubi mentis nr̃e inten¬
tionem debeamnus habere defixam: et ad
quam destinationem semꝑ anime nr̃e
reuocemus intuitum. Quam eũ potuerit¬
mens obtinere gaudeat. et aqua di¬
stractam se doleat atq suspiret: toci¬
ensq a summo bono scrat recessisse. quo¬
ciens se ab illo intuitu deprehenderit
separatam: forncationem iudicans
uel momentaneum a xp̃i contempla¬
tione discessum. tl quo cum deuiaue¬
rit paululum noster obtutus: rursum
adeum cordis ocłos retorquentes. ue¬
lut rectissimam lineam mentis aciem
reuocemus. Totum namq in anime
consistit recessũ. Unde expulso diabo¬
lo. ac nequaqm in ea iam regnantib
uitiis consequenter regnum dei fun¬
datur in nobis: dicente dño. Regnum

Expanded text:
Responsio de directione cordis in Deum, et de regno Dei et diaboli. Moyses: Inhaerere quidem Deo jugiter et contemplationi ejus, quemadmodum dicitis, inseparabiliter copulari, impossibile est homini ista carnis fragilitate circumdato. Verum oportet nos scire ubi mentis nostrae intentionem debeamus habere defixam, et ad quam destinationem semper animae nostrae revocemus intuitum: quam cum potuerit obtinere mens, gaudeat, et a qua distractam se doleat atqensque se a summo bono sentiat reccidisse, quotiens se ab illo intuitu . deprehenderit separatam, fornicationem iudicans uel momentaneum a Christi contemplatione discessum. a quo cum deuiaaerit paululum noster obtutus, rursus ad eum cordis oculos leiorquentes uelut rectissima linea mentis aciem reuocemus. totum namque in animae consistit recessu, unde expulso diar bolo ac nequaquam in ea iam regnantibus uitiis consequenter regnum dei fundatur in nobis dicente euangelista: regnum
Abbreviated transcription (Latin):
tantum nobis utilis ac necessaria
comꝓbatur:ut etiam uerbo dei eiusq
uirtatib eo apteturꝰ scdm illud. ui¬
uus est eñi sermo dei et efficax: et pe¬
netrabilior omni gladio ancipiti.
et ꝑtingens usq ad diuisionem aĩe
ac sp̃c: compagum quoq ac medulla¬
R. et diseretor cogitationum. et inten¬
tionum cordis. Quib manifestessime
declaratur. nullam sine diseretionis
gr̃a ꝑfecte posse uel ꝑfiei uelstare uirtu¬
tem. Et ita tam beati antonii qm uni¬
uersoꝵ sententia definitum est dis¬
cretionem esse: que fixo gradu intre¬
pidum monachum ꝑducat ad dr̃i:
predictasq uirtutes iugiter conseruet
illesas: cum qua ad consummationis
excelsa fastigia. minore possit fatiga¬
tione conscendi: et sine qua multi
etiam ꝓpensuis laborantes. ꝑfectionis
nequiuerunt culmen attingere. Om¬
nium namq uirtutum generatrix
custos. moderatrixq discretio est.

Expanded text:
tantum utilis nobis ac necessaria tantum utilis nobis ac necessaria conprobatur, ut etiam uerbo dei eiusque uirtutibus coaptetur secundum illud: uiuus est enim sermo dei et efficax et penetrabilior omni gladio ancipiti et pertingens usque ad diuac spiritus, compagum quoque ac medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis . Quibus manifestissime declaratur, nullam sine discretionis gratia perfecte posse vel perfici, vel stare virtutem. Et ita tam beati Antonii quam universorum sententia definitum est, discretionem esse quae fixo gradu intrepidum monachum perducat ad Deum, praedictasque virtutes jugiter conservet illaesas, cum qua ad consummationis excelsa fastigia minore possit fatigatione conscendi, et sine qua multi etiam propensius laborantes, perfectionis nequiverint culmen attingere. Omnium namque virtutum generatrix, custos moderatrixque discretio est.
Abbreviated transcription (Latin):
dem sp̃uale uinum qd̾ lecificat cor
hominis. sine ipsius sinatur mode.¬
ramine ꝑcipere. scdm illuad. Cum co¬
silio omnia fac. cum consilio uinũ
bibe. Et iterum. Sicut ciuitas muri
diruta et ñ circumdata: sic est uiꝑ
qui ñ cum consilio aliquid agit. suiꝰ
priuatio qmͣ ꝑnitiosa sit monacho:
testimonii huius exemplum acfigã
declarat: dirute eum ac sine muris
comparans ciuitati. In hac sapien¬
tia. an hac intellectus sensusq consi¬
stitꝰ sine quib nec interior nr̃a edi¬
ficari domus. nec sp̃uales poterunt
diuitie ꝯgregarrꝰ scdm illud. Lum
sapientia edificatur uomus: et cum
intellectu itere erigitur. Cum sensu ir¬
plentur cellaria. omnib diuitiis. pre¬
ciosis. et bo. iis. Hec inquam est solidꝰ
cib. qui nͥ a ꝑfectis tantum ac robustiᷤ
ñ potest sumi: scd̃m illud. ꝑfectoꝵ autẽ¬
est solidus cib: eoꝵ qui ꝓ consuetu
dine exercitatos habent sensus. ad
discretionem boni et mali. Que in

Expanded text:
idem spiritale uinum, quod laetificat cor idem spiritale uinum, quod laetificat cor hominis, sine ipsius sinamur moderatione percipere secundum illud: cum consilio omnia fac, cum consilio uinum bibe, et iterum: sicut ciuitas muris diruta et non circumdata, sic est uir qui non cum consilio aliquid agit. cuius priuatio quam perniciosa sit monacho, testimonii huius exemplum ac figura declarat, dirutae eum ac sine muris comparans ciuitati. in hac sapientia, in hac intellectus sensusque consistit, sine quibus nec interior nostra aedificari domus nec spiritales poterunt diuitiae congregari secundum illud: cum sapientia aedificatur domus, et cum intellectu iterum erigitur: cum sensuinplentur cellaria omnibus diuitiis pretiosis et bonis. haec, inquam, est solidus cibus, qui nisi a perfectis tantum ac robustis non potest sumi secundum illud: perfectorum auteest solidus cibus, eorum qui pro consitatos habent sensus ad discretionem boni et mali. quae in
Abbreviated transcription (Latin):
magis parte causam offensionis meur¬
rit: ex qua magis repropiciandam gͥ
diuinam sꝑauerat maiestatem. Huiꝰ
inquam discretionis ignoratio achab
regem isrł post illum sublimissimũ
iuetorie triumphum qui ei fuerat uei
fauore ꝯcessus: compulit credere meli¬
orem esse miscłiam suam. qm diui¬
ni seuerissimam executionẽ precepti:
et quem admodum ipsi uidebatur
crudelis imperii. Qua ꝯsideratione
mollitus. dum mauult eruentam ui¬
ctoriam clementia temꝑare: ob in diᷤ¬
cretam misccłiam uelut toto corpore
recdlitur tenebrosus: irreuo cabili
morte dampnatus .iiii.
Ure est discretio. que ñ solum lu-¬
cerna corporis. s etiam sol ab apło
Iñcupatur: scm illud. Sol ñ oc¬
eidat suꝑ iracundiam uram. Hec
etiam uite nr̃e dicitur gubnatio:
scđm illud. Quib ñ eft gub̾natior
cadunt ut folia. Hec consilium re¬
ctissime nominatur. sine quo ni¬
chil agere omnino seripture auc̃to¬
ritate ꝑmittitur. Ita ut neipsum qͥ¬

Expanded text:
magis parte causam offensionis incurmagis parte causam offensionis incurrit, ex qua repropitiandam sibi diuinam sperauerat maiestatem. huius, inquam, discretionis ignoratio Achab regem Israhel post illum sublimissimae uictoriae triumphum, qui ei fuerat dei fauore concessus, conpulit credere meliorem esse misericordiam suam quam diuini seuerissimam exsecutionem praecepti et quemadmodum ipsi uidebatur crudelis imperii. qua consideratione mollitus dum mauult cruentam uictoriam clementia temperare, ob indiscretam misericordiam uelut; toto corpore redditus tenebrosus inreuocabili morte damnatur. Haec est discretio, quae non solum lucerna corporis, sed etiam sol ab apostolo nuncupatur secundum illud: so1 non occidat super ir\'acundiam uestram. haec etiam uitae nostrae dicitur gubernatio secundum illud: quibus non est gubernatio, cadunt ut folia. haec consilium rectissime nominatur, sine quo nihil agere omnino scripturae auctoritate permittimur, ita ut ne ipsum qu
Abbreviated transcription (Latin):
cunctaq̃ gerenda sunt ꝑuideat atq
ꝑlustret. Que sim homine nequaqm
fuerit. id est ñ uero iudicio et scientia
communita. seu quolibet errore ac
presũptione decepta: totum corpus
nr̃m faciat tenebrosum: hoc est om¬
nem aciem mentis. actusq nr̃os red¬
det os curos. cecitate scilicet uitioꝵ et
pturbationum tenebris inuolutos.
Si enim inquit lumen q̃d in de est
Nulli namq dubium est. errante
iuditio cordis nr̃i. et ignorationis no¬
cte possesso: cogitationes quoq et oꝑa
nr̃a que ex discretionis deliberatione
descendunt. maiorib peccatoꝵ tenebͥs
implicari. I.¬
xniq ille qui primus iuditio dei
regnum ppłi israhelis emeruit.
quia hunc discretionis oculũ
nequa qm habuit: uelut toto corpore
tenebrosus. etiam de ipso deiectus est
regno:dum lucerne huius tenebris.
atq errore deceptus. acceptabiliora deo
sacrifitia sua quam precepti samue¬
lis obedientiam iudicauit. ditq ex illa

Expanded text:
cuncta quae gerenda sunt peruideat atque cuncta quae gerenda sunt peruideat atque perlustret: quae si in homine nequam fuerit, id est non uero iudicio et scientia communita seu quolibet errore ac praesumptione decepta, totum corpus nostrum faciat tenebrosum, hoc est omnem aciem mentis actusque nostros reddat obscuros, caecitate scilicet uitiorum et perturbationum tenebris inuolutos. si enim inquit lumen quod in te est nulli namque dubium est errante iudicio cordis nostri et ignorationis nocte possesso cogitationes quoque et opera nostra, quae ex discretionis deliberatione descendunt, maioribus peccatorum tenebris inplicari. Denique ille, qui primus iudicio dei regnum populi Israhelis emeruit, quia hunc discretionis oculum nequaquam habuit, uelut toto corpore tenebrosus etiam ipso deiectus est regno, dum lucernae huius tenebris atque errore deceptus acceptabiliora deo sacrificia sua quam praecepti Samuhelis oboedientiam iudicauit atque ex illa
Abbreviated transcription (Latin):
ctarum oꝑa uirtutum: dis  cretio
sola defitiens usq ad finẽ ea I dura¬
re ñ sinit. Nec enim alia lap  sus
eoꝵ causa deprehenditur: nisi quod
minus a semorib instituti nequaqm
potuerunt rationem discretionis ad¬
ipisci. Que pretermittens utram q
nimietatem uia regia monachum
uocet semꝑ incedere: et nec dextera uir¬
tutum ꝑmittit extolli. id est feruoris
excessu iuste continentie modum. in¬
epta presũptione transcendere: nec
oblectatum remissione ueflectere
ad uitia sinistra ꝯcedit: hoc est sub p¬
textu gubernandi corporis. trario sp̃e
tepore lentescere. Nec namq est discre¬
tio. que ocłs et lucerna corporis in euͣn¬
gelio nuncupatur. sccłm illam sen¬
tentiam saluatoris lucerna corporis
tui est oculus tuus: quod si oculus
tuus simplex fuerit. totum corpustu¬
um lucidum ert: si autem oculus
tuus neqmͣ fuerit. totum corpus tuum
tenebrosum eritꝰ eoquod ipsa cogita¬
tiones hominis unmersas actusq discer

Expanded text:
etarum opera uirtutum, discretio etarum opera uirtutum, discretio sola deficiens usque ad finem ea durare non sinit. nec enim alia lapsus eorum causa deprehenditur, nisi quod minus a senioribus instituti nequaquam potuerunt rationem discretionis adipisci, quae praetermittens utramque nimietatem uia regia monachum docet semper incedere et nec dextra uirtutum permittit extolli, id est feruoris excessu iustae continentiae modum inepta praesumptione transcendere, nec oblectatum remissione deflectere ad uitia sinistra concedit, hoc est sub praetextu gubernandi corporis contrario spiritus tepore lentescere. haeo namqae est discretio, quae oculus et lucerna corporis in euangelio nuncupatur secundum illam sententiam saluatoris: lucerna corporis tui est oculus tuus: quodsi oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit: si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, eo quod ipsa cogitationes hominis uniuersas actusque discernens