comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam excidim̃. cateritando. q satͣmenta fich̃ ꝑcipiendo
demonte suꝑbie ĩ montẽ domꝰ dĩ tͣnsferin. qr eru n depotesta¬
te tenebrarum ad artem uͥtutũ. que est ĩ uintate sc̃e eccd̃ie ꝑue
uimꝰ Notandũ aũt qd̾ idẽ oꝑarii iraerant disfbuti. ut pars
ĩ monte lapides cederent: pars itẽ honera portarent. Diu̾sast
nãq dona sp̃c. Et quidam maiorẽ dicendi. ac pt̾uos arguen¬
ai ꝯstanciam habent: quidam miciores adosolandos pusilla¬
nimes. ꝙ infirmos subleuandos exstũt. Quida ut̾us e uͥi¬
tutis nune p̃diti ad opꝰ domꝰ dm̃ ꝯueniũt . quales fieri uo¬

Expanded text:
ad vitam excidimur catechizando, et sacramenta fidei percipiendo, de monte superbiae in montem domus Domini transferimur, quia eruti de potestate tenebrarum, ad arcem virtutum, quae est in uus. Notandum autem quod iidem operarii ita erant distributi, ut pars in monte lapides caederent, pars item onera portarent. Diversa namque sunt dona Spiritus, quod quidam dicendi ac protervos arguendi constantiam habent, quidam mitiores ad consolandos pusillanimes, et infirmos sublevandos existunt, quidam utriusque virtutis munere praediti ad opus domus Domini conveniunt, quales fieri vo
Abbreviated transcription (Latin):
lio peregnaciois huiꝰ pacient̾ adu̾sa queq tolerat: donec ad
pat̾am qmͣ exspectat ꝑueniat. Latitulo ĩ sinuat caritatẽ. qͣ
dilatate sinu mentis ñ solũ amicos ĩ co. s ĩ inticos gaudet
dilige̾ ꝓpt̾ d̃m : donec ueniat tempꝰ qͣnlo ad pacem suam
ꝯu̾sis seu funditꝰ extinctis. c̃ solis anticis gaudeat ĩ dõ. Al¬
catudo sp̃e denũciat future retͥbucioĩs cinꝰ intuitulibent̃
ĩ fima queq siue que clemulcent. seu que ad u̾sant᷑ cõtẽp¬
nit usq clum itͥusq tnscensis. sola mereat᷑ uide̾ bona dn
int̾ra iuuẽtiũ. Unde apte longitudo domꝰ sexagenario
cubitoꝵ inimo̾ cõp̃hendit᷑. Senariꝰ nãq numerus. ĩ qͦ mũ
dus factꝰ est: ꝑfectionẽ solet oꝑum designare bonoꝵ. Et nece̾eᷤ ẽ ne

Expanded text:
lio peregrinationis hujus patienter adversa quaeque tolerat, donec ad patriam quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatato sinu mentis non solum amicos in Deo, sed inimicos gaudet diligere propter Deum, donec veniat tempus, quando ad pacem suam conversis seu funditus exstinctis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque, sive quae demulcent, seu quae adversantur contemnit, usque dum utrisque transcensis, sola mereatur videre bona Domini in terra viventium. Unde apte longitudo domus sexagenario cubitorum numero comprehenditur; senarius namque numerus, in quo dus factus est, perfectionem solet designare bonorum operum. Et neces
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptute. Qoꝵ magistio ĩ om̃ib erudiur. quom ĩ scios do¬
c̾e. cõtemptores corrtꝑe: quom̃ nos inuicẽ ouera nr̃a portue
ut impleamꝰ legẽ xͥ. cõueniat. Qnͣto aũt qͥsq pltis insustẽ¬
tandis ꝓximoꝵ necessitatibꝰ. siue ĩcastigandis eoꝵ erratib labo¬
rat: tanto c̾ciora infuti o p̃mia. uł quietis animiaꝵ ptꝰ mor¬
tem. uł beate corꝑum immnortalitatis exspectat. hynle ue¬
te p̃fati oꝑarii. lxx milia. ⁊ lxxx m̃ esse ꝑhibent᷑ . lxx. iude

Expanded text:
Scripturae, quorum magisterio in omnibus erudimur, quomodo inscios docere, contemptores corripere, quomodo nos invicem opera nostra portare, ut impleamus legem Christi, conveniat. Quanto autem quisque plus in sustentandis proximorum necessitatibus, sive in castigandis eorum erratibus laborat, tanto certiora in futuro praemia, vel quietis animarum post mortem, vel beatae corporum immortalitatis exspectat. Unde recte praefati operarii LXX millia et LXXX millia esse perhibentur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝙ corꝑa ferendis dñi mandatis humili semꝑ intencione sub¬
pomĩt. Qͥs qͥs enĩ innullo ꝓpͥam seqͥ cut̾at uolumtatẽ. uerumĩ
git auscultare ꝓmissis. quasi candelabrum domus d̃ aureũ
auieas eꝰ gestat luc̾nas. qͥa casta corꝑis sin menbra castas mẽ¬
tis cogitaciones adfacienda que ds iubet suppon̾e contencdit
Et hoc tã fixa inrenciõe ꝗͣ candelabrũ necesse ẽ firmit̾ adsuꝑ¬
na erectũ inpositas ͥ luc̾nas ñ solum absq r̾uina s ꝙ̃ absq uł

Expanded text:
ione supponunt. Quisquis enim in nullo propriam sequi curat voluntatem, verum in git auscultare promissa, quasi candelabrum domus Dei aureum, aureas ejus gestat lucernas, quia casta corporis sui membra, castae mentis cogitationes, ad facienda quae Deus jubet, supponere contendit; et hoc tam fixa intentione, quam candelabrum necesse est firmiter, ad superna erectum, impositas sibi lucernas, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
sunit᷑ ĩ thesauris cdomꝰ dm̃. Argentũ namq aditorẽ eloquen¬
cie. aurũ ad splendorẽ sapiencie. uasa generalit̾ ad raciona¬
lem ꝑtinent gr̾eaturam. Sc̃ĩficat q clauid pat̾ salomonis
argenrũ: cũ ds̃ pat̾ eloquentes qͦsq gr̃a sc̃i sp̃c ad eloqũe¬
dũ u̾bũ exangłii cõfortat. Sc̃ificat autum cũ naturali ĩ¬
genio p̃ditos suo replens spũ. ad cõsideranda in lege sua
mitabilia illuminat. Sc̃ificat q uasaᷤ om̃ib generalit̾ filiis
dona ppetue salutis infłimat. H boc aũt argentũ. hos aurũ
kec sc̃sicata uasa. salomon infert ĩ tẽplum: c̃ dñs ñt pato

Expanded text:
suitque in thesauris domus Domini. » Argentum namque ad nitorem eloquentiae, aurum et splendorem sapientiae. Vasa generaliter ad rationalem pertinent creaturam. Sanctificatque David, pater Salomonis, argentum; cum Deus Pater eloquentes quosque gratia sui Spiritus ad loquendum verbum Evangelii confortat. Sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos suo replens Spiritu ad consideranda in lege sua mirabilia illuminat. Sanctificat et vasa, cum omnibus generaliter Ecclesdona perpetuae salutis inflammat. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa, Salomon infert in templum, cum Dominus no
Abbreviated transcription (Latin):
nas contͣ eã partem
qua cãde labrum
luce̾ debebũt. Exutͣq parte templi candelabra.
Erutͣq erant mense. quia scͥptura diuina adillustͣcionẽ
ac refectionẽ utͥus q dĩ ppłi ꝯdita ẽ. que nos inꝓsꝑis &
adu̾sis int̾stib ac letis uementibꝰ iuĩ accidentib refice̾ ne
one iusticie. ꝙ ip̃i confortem᷑ ꝓponit. Si aũt queris qͥd int̾ can¬
dilabra. ⁊ luc̾nas eoꝵ typice distet: possimꝰ recte intellige̾ luc̃¬
nas e̾ẽ uiros scõs. qu oleo sc̃i spc̃ infusi. m tp̃i igne dilectioĩs
ardent incorde. ꝙ ꝓxmns lucẽ sciencie ꝓferũt inlingua. Can¬
delabra aũt que hãs luc̾nas insublime tollũt. ut longe lateq¬
doct̾nam sua lectione demonstrat. Cu uidelicet int̾p̃tacioni an¬
mt sermo dm̃ quo dicit᷑ de iohe. ille erat luc̃na ardens. ꝯlu¬
cens. Possumꝰ q̃ ita aptissime dice̾. qr luc̾ne diuina st̃ eloqͥa nixx¬
ta illud psalmiste qd̾ ⁊ supͣ posuimus. luc̾na pedib meis u̾bũ¬

Expanded text:
nas contra eam partem qua candelabrum . Ex utraque ergo parte templi candelabra, ex utraque erant mensae, quia Scriptura divina ad illustrationem ac refectionem utrique Dei populo condita est, quae nos in prosperis et adversis, in tristibus ac laetis eventibus reficere ne one justitiae et ipsi confortemur, proponit. Si autem quaeris quid inter candelabra et lucernas eorum typice distet, possumus recte intelligere lucernas esse viros sanctos, qui oleo sancti Spiritus infusi, et ipsi igne dilectionis ardent in corde, et proximis lucem scientiae proferunt lingua. Candelabra autem quae has lucernas in sublime tollubis virtutes et doctrinam sua lectione demonstrant. Cui videlicet interpretationi annuit sermo Domini, quo dicitur de Joanne: « Ille erat lucerna ardens et lucens . » Possumus etiam ita aptissime dicere, quia lucernae divina sunt eloquia, juxta illud Psalmistae, quod et supra posuimus: « Lucerna pedibus meis verbu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ut bona oꝑent᷑ inspirat ⁊ ad uuuat: nullũ tam̃ ĩ hac uita¬
dũ tarat cõmorantẽ absq pec̾ẽo ẽẽ tͥbuit. Namq hoc cdonum¬
future uite beatitudine teseruat. ꝑficit uͦ om̃e opꝰ templi su.
ꝙ hoc dedicacioni aptum reddit cũ tnlatos dehac uita electos.¬

Expanded text:
Dominus, ut bona operentur, inspirat et adjuvat, nullum tamen in hac duntaDominus, ut bona operentur, inspirat et adjuvat, nullum tamen in hac duntaxat vita commorantem absqfuturae vitae beatitudinis reservat. Perficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos
Abbreviated transcription (Latin):
angłica st̃ mystĩa que nobis de corꝑe egressis int̾itum uire celeꝰ¬
tis reserant. M ostia domꝰ templi cloctores templi scĩ acsac̾dotes.
qui instruendo. baptirando adñici eorꝑis. m sanguinis mystĩa
cõmunicando. pͥma nobis eccłie p̃sentis limina pandũt. quid
cõpleant. quo auoluntate ilhꝰ cu ministrant nũqmͣ ocłos
au̾tunt.: Aꝑiunt᷑ gͦ ꝙ claucdiunt᷑ hostia tẽptore congruo s nul¬
lo suũ cardines temꝑe deserũt: qi ꝙ angłi o homines sc̃ĩ fiue¬
nihac uita ficdĩ seu in illa specie fideles atq electos suscipi¬
ant semꝑ animũ ĩ radice int̾nȩ dilectioĩs fixum tenent. Un¬
meritũ ꝓpͥe claritatis. Et ꝑfecit om̃e opꝰ quod faciebat salo¬
cũ rex pacificꝰ nr̃ iñdie nouissima om̃s electos resurectioĩs ĩ¬
mortalitate glificat. Alioqͥn qmͣ ciui statꝰ huiꝰ scł̃i gerit᷑. facit
q uidem opus domꝰ clm̃ salomõ. s ñdũ ꝑficit. quia corda elestoꝵ

Expanded text:
angelica sunt ministeria, quae nobis de corpore egressis introitum vitae coelestis reserant. Et ostia domus templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, Domini corporis et sanguinis mysteria communicando, prima nobis Ecclesiae praesentis limina pandunt. Quid compleant, quo a voluntate illius cui ministrant, nunquam oculos avertunt: aperiuntur enim et clauduntur ostia tempore congruo, sed nullo suum cardinem temin hac vita fidei, sive in illa speciei fideles atque electos suscipiant, semper animum in radice internae dilectionis fixum tenent. Unmeritum propriae claritatis. Et perfecit omne opus, etc. Perficit Salocum Rex pacificus noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, facit quidem opus domus Domini Salomon, sed nondum perficit, quia corda electorum
Abbreviated transcription (Latin):
luenient addidit ꝯtͣ oraculum. Oracłm namq u̾erat atcha. ut
semiea cont &raculum st̃ pofita. qr diumna eloqͥa ad habitacionẽ¬
semꝑ supne ciuitatis aspectant ut hiiꝰ agnicionẽ ac desicderiũ
nt̃ i sordib infundãt. ꝙ eos qui orginẽ carnis et̾ra habent.
accendãt. St̃ aũt qui hoc quod decandelabris dicit᷑. quinq acdex¬
teram. ꝙ qͥnq adsmistram. ita putant intelligendũ. qd q̃nq
fuerĩt adexte illꝰ candelabri quod fecit moyses ĩ deserto. ꝙ
qͥnq asimnistͥs: utraq tam̃ admeridianam plagam ĩ qua
candelabrũ. qd̃ unũ fecit moyses stare p̃ceptũ ẽ. Qd es¬
moyses stare p̃ceptit ẽ. Qd̃ eodem ordine õ dem̃sis .x. in¬
telligũt. que om̃s quidem adseptentͥonalem plagam fue¬
rint posite. s qͥnq addext̾am moysaice illꝰ mense. ꝙ qnq
adleuam. Uerum si ꝯfides u̾ba sacre scͥpture quib drͦ. ⁊¬
candelabra aurea qͥnq addextãm. ꝙ qnq adsinistram. cõtͣ

Expanded text:
nvenienter addidit contra oraculum. Oraculum namque ubi erat arca, ut aurea contra oraculum sunt posita, cum divina eloquia ad habitationem supernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant; et eos qui originem carnis a terra habent, accendant. Sunt autem qui hoc quod de candelabris dicitur, quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram, ita putant intelligendum, quod quinque fuerint a dextris illius candelabri, quod fecit Moyses in deserto, et quinque a sinistris, utraque tamen ad meridianam plagam, in qua candelabrum, quod unum fecit Moyses, stare praeceptum est. Quod eoMoyses stare praeceptum est; quod eodem ordine etiam de mensis decem intelligant, quia omnes quidem ad septentrionalem plagam fuerint positae, sed quinque ad dexteram Mosaicae illius mensae, et quinque ad laevam. Verum, si consideres verba sacrae Scripturcandelabra aurea quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram contra
Abbreviated transcription (Latin):
eihibeamꝰ corꝑa nr̃a. hostiã uiuentẽ scãm ddõ placentẽ. Q
quidem de celis sac̾ scm̃ habet. s speciem eris. ꝙ ñ auri p̃tẽ¬
di teerum qr plitres st̃ inscã eccħa carnales. ꝗͣ sꝑuales.
plures qͥ uicioꝵ illecebras refrenando cohibent. qmͣ qͥ sitꝙꝑ¬
ato acsopito uicioꝵ certamine de adepta uͥtutũ securitate
letant᷑ mĩto altare holocansti maiꝰ ẽe multo ꝗͣ altare thy¬
nriainatis assẽrebat᷑. Scͥptũ nãq ẽ ⁊ĩ libro paraly pomenon.
fecit q altare eneñ .xx. cubitoꝵ: longitudinis. q .xx. cubi¬
toe latitułmis. ⁊ x. cubitoꝵ altirudis. Et qͥdem altare
tpmiamatis moyses fecit ĩ hetemo. habens cubitũ longitu¬
aũt hec salomon fecerit scͥptuta ñ dicit: s tantã qd̃ altare
aureũ fecit dicit. Constat aũt quia tantum face non potu¬
it. quantũ fecit holo causti. q si .xx. cubitoꝵ inlongitucłimȩ s
cec̃ : totam templ latitudinẽ impleret. Canto gͥ ulterius

Expanded text:
exhibeamus corpora nostra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem ; qui quidem de coelis sanctum habent, sed speciem aeris et non auri praetendit. Verum quia plures sunt in saplures qui vitiorum illecebras refrenando cohibent, quam qui superato ac sopito vitiorum certamine de adepta virtutum securitate laetantur, merito altare holocausti majus esse multo, quam altare thymiamatis asserebatur. Scriptum namque de eo est in libro Paralipomenon: Fecitque altare aeneum XX cubitorum longitudinis, et XX cubitorum latitudinis, et X cubitorum altitudinis . Ethymiamatis Moyses fecit in eremo, habens cubitum longituis hoc Salomon fecit, Scriptura non dicit, sed tantum quod altare aureum fecerit dicitur. Constat autem quia tantum facere non potuit, quantum fecit holocausti, quia si viginti cubitorum in longitudine factum esset, totam templi latitudinem impleret. Quanto igitur ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
liũ baptismia. quo dño ꝯsecrant᷑ in exemplũ clebrat᷑ baprisinatis
sos adio ip̃e aquas sc̃ĩficauit. Recte in regione iordame. ⁊usa st̃¬
ñ oit̃ dam̃ seã Neq em̃ alit̾ uasa electioĩs ⁊ miscdie fieri possum
ñ ad baptisia eꝰ. qd̃ illo influmine subiit respicientes. ⁊ ipi uita¬
li flumine satagamꝰ ablui. Notaudũ aũt quod ũ tantũ inregione
iordaneis. s ⁊ ĩ campest̾ regione illꝰ fcã dicit uasa eacdem signifi¬
cans multiplicacionẽ fideliũ. que ñ solum ĩ uidea. s q ĩ omĩum
nacionũ erat latitudine futura expleta ꝓpħia que dicit. Gaude¬
audiuimꝰ ea ĩ efrata: inuenimꝰ ea ĩcampis silue. audiuimꝰ ea
qͥppe ineffrata. idẽ inbethelem sacmẽta dnĩca. qr ꝓmissũ legimꝰ¬

Expanded text:
lium baptisma, quo Domino consecrantur, in exemplum celebratur baptismatis illius quo ipse aquas sanctificavit, recte in regione Jordanis vasa sunt domus Domini facta. Neque enim aliter vasa electionis et misericordiae fieri possumus, nisi et baptisma ejus, quod illo in flumine subiit, respicientes, et ipsi vitali flumine satagamus ablui. Notandum autem, quod non tantum in regione Jordanis, sed et in campestri regione illius facta dicit eadem vasa; significans multiplicationem fidelium, quae non solum in Judaea, sed et in omnium nationum erat latitudine futura, expleta prophetia quae dicit: Gaudeaudivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae. Audimus quippe in Ephrata, id est, in Bethleem sac
Abbreviated transcription (Latin):
aũti iũs cubitoeꝵ longituclinis. ⁊ iiii cubitoꝵ latiucuins. ⁊t
ñ cubito altitudinis bases singl̃e fuere facile ĩ tellectue. Lon¬
gigueio s eñ ad pacienciã longanimitatis. latitudo ad dĩata¬
cione dilectiõs. altitudo ꝑtinet ad sp̃e suꝑne ritoucions. s pa¬
cuor aũt st̃ pͥncipales uͥtutes. quib cet̾a iurtutũ stesictura¬

Expanded text:
quatuor cubitorum longitudinis, et quatuor cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis bases singulae fuere, facile intellectu est. Longitudo etenim ad patientiam longanimitatis; latitudo ad dilationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales
Abbreviated transcription (Latin):
diũ: ⁊pt̾ oꝑis nunirũ ꝑfectionẽ. ⁊ ĩ iciũ ꝯtemplacioĩs. In¬
tegerꝰ em̃ cubitꝰ inlutẽ. ꝑfectionẽ bone designat actioĩs.
Qd absq ulla dubretate habebat ille. de quo temptatori
antiquo dñs arebat. Nũ ꝗd ꝯfida̾sti seriũ meũ iob. qd̾ ñ
sit similis ei ĩ t̾ra: homo simplex. ꝙ rectꝰ. actimens dm̃
⁊ recedens amalo: Est uͦ alt̾ cubitꝰ diuine iusioĩs. qͥ ex parꝰ¬
te ñ nulla ꝙ̃ inhao adhuc uita. retentis fidelibꝰ donari
ꝯfueuit. at idem iob deuicto adu̾sario cũ dño loques ait. auditu
duris aueliui te ne aũt oculus meus uulet te. ut moysi dñs fa¬
fis uinsie ẽ ad faciem ut y̾saie sedens in soho regni circ̃stantibꝰ :̃
bausis q̃ ebita sełi eiuubꝰ iut cecis sepe insus ẽ ꝓpbis. ut beato ste¬
phano ĩ at̾ticdo passioĩs aꝑtis ceti ianuis. gła cli ostensa est. uet
patulo pat̾tꝰ paradifi. a tͥeĩ celi st̃ parefacta niystia. S untusa

Expanded text:
is nimirum perfectionem et initium contemplationis. Integre etenim cubitus in lutere perfectionem bonae designat actionis, quam absque ulla dubietate habebat ille, de quo tentatori antiquo Dominus aiebat: « Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra, homo simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo ? Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job, devicto adversario, cum Domino loquens ait: Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te ; ut Moysi Dominus facie visus est ad faciem; ut Isaiae sedens in solio regni circumstantibus cum laude debita coeli civibus; ut caeteris saepe visus est prophetis; ut beato Stephano in articulo passionis, apertis coeli januis, gloria Dei ostensa est; ut Paulo introitus paradisi,
Abbreviated transcription (Latin):
pum partez quasi hume rali subt̾ luterem fusiles cõtͣ se in¬
uicẽ respectantes. Quatuor r̾ote: uiiͣ st̃ erangłioꝵ libri.
Qaptissime rotis conparant᷑. qi sic̃ uolubilitas rote. citiᷤ¬
simo cursa quoc̃ q. ducit᷑ cͣrit. ita sermo erangłicꝰ. iuuante
rota suꝑ impositũ sͥ currũ at̃ra subleuat. q fubleuatũ qͦ
tiriga dusigit portat: ita exͣgliça p̃cdigͣio m̃tes electoꝵ atͥ¬
renis̃ cupiditatib incelestia ddesidia suspendit. ac suspensoe
ad ꝑfectum bone oꝑacioĩs. siue administi̾um p̃dicacioĩs qͥẽq
ad iuuãs gr̃a sp̃e uoluerit ducit. Namq in sequẽtib digtͭ.
q tales etant rbte quales incurru fieri solent. Legimꝰ aũt
de scĩs: currus ch̃ .x. milium multiplex. milia letanciũ.
Qd ẽ gͦ qd̾ rote basium totis assimulant᷑ curriũ. nͥ quia
unꝰ idemq sermo erangł̃ii. quodam eoꝵ quos ĩstituit cite¬
tꝰ dei quoᷤ dam bases facit: Qͥcũq aderangelirantũ ubũ

Expanded text:
 partes quasi humeruli subter luterem fusiles, contra se invicem respectantes. Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocumque ducitur currit, ita sermo evangelicus, juvantrota superimpositum sibi currum a terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat, ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensos ad profectum bonae operationis, sive ad ministerium praedicationis, quocunque atia spiritus voluerit, ducit. Nam in sequentibus dicit: Quia tales erant rotae, quales in curru fieri solent. Legimus autem de sanctis, Currus Dei decem millibus multa millia laetantium . Quid est ergo quod rotae basium rotis unus idemque sermo Evangelii, quosdam eorum quos instituit currus Dei, quosdam bases facit? Quicunque ad evangelizandum verbum
Abbreviated transcription (Latin):
rsi as ̃ cherubum uatio pictunaꝵ genẽ fecit uił c̾te ipstus mo¬
⁊ si oꝑa ꝯsiderassẽt̃. qͥ uibente dño. &s cherubim pͥus ĩ ꝓpiciutoro
⁊postea serpentẽ fecit eneũ ĩ heremo. ciuꝰ intuitu ppłs aferde.
serpenciũ ueneo saluatet᷑. Si em̃ licebat serpentẽ ueneno saluaret᷑¬
exaltari eneũ ĩ ligno quẽ aspicientes filii iͥguerent. cut ñ lieet ex¬
altacionẽ dñ saluatoris ĩ cruce qua mortẽ uigt admemoriã fi¬
lelib de pingedo reduc. uł̃ alia eiꝰ mitacsa. ⁊ sanaciones qitib de
eodem mortis auctore mirabiht̾ tͥumphauit. c̃ hoꝵ aspietꝰ epe

Expanded text:
 fecit; vel certe ipsius Moysi opera considerassent, qui, jubente Domino, et cherubim prius in propitiatorio, et postea serpentem fecit aeneum in eremo, cujus intuitu populus a ferarum serpentium veneno salvaretur. Si enim licebat serpentem exaltari aeneum in ligno, quem aspicientes filii Israel viverent; cur non licet exaltationem Domini Salvatoris in cruce, qua mortem vicit, ad memoriam fidelibus depingendo reduci, vel alia ejus miracula et sanationes, quibus de eodem mortis auctore mirabiliter triumphavit, cum horum aspectus saepe
Abbreviated transcription (Latin):
g ra sc̃i sp̃c ad iuplens. diuino fecit amore feruesce. Qria u
aa portanlos lutẽs decẽ st̃ bases facte: poterat ita mystice ĩ
ni due denario solent nunio solent sigurari eos quos imbu¬
tinde ĩ consequentib scͥptũ ẽ. qd udelicet qͥnq exhis positi st̃
ad dexteram partẽ templi. ⁊ gͥnq adfinistram. magis ĩ eis qͥna¬
uas nimꝰi st̃ intuenda mystia iͥ nutraq s em̃ parte templist̃¬

Expanded text:
 Spiritus adimplens, divino fecit amore fervescere. Quod vero ad portandos luteres, decem sunt bases factae, poterat ita mystice intinis, quae denario solent numero figurari, eos quos imbutincte in consequentibus scriptum est, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi
Abbreviated transcription (Latin):
el ete qͥa panes ꝓpoficioĩs solebant ante sab̃m coqui. ut in sabb̃o
moꝵ pomi possent ĩ m̃sam ꝓposicioĩs. potuit fieri ut panes nouit̾
costi mox illis mensis imponerent᷑. ibidemq nocte illa seruarent᷑
oere donec pͥmo mane ablatis ueterib suꝑ m̃sam ꝓpoficioĩs po¬
nerent calidi. Non aũt hec mense .x. afiguia unꝰ mense ꝓposiciot̃s
disciepãt. Nam sic̃ una m̃sa .xii. panib omista. una̾nim̃ẽ to¬
cuns sc̃piur ẽ ꝯceediam auctoritate apłica munitã designat. ita
non inmĩto.x. m̃se auree cdiuua legis ꝯ ppħetaꝵ eloquia figu¬
ate dem̃ciãt. que uł refectione nobis u̾bi dei quasi panes ꝓpo

Expanded text:
el certe, quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut in sabbato mox poni possent in mensam propositionis, potuit fieri ut panes novi noviter cocti mox illis mensis imponerentur, ibidemque nocte illa servarentur aperti, donec primo mane, ablatis veteribus, super mensam propositionis ponerentur calidi. Non autem hae mensae decem, a figura unius mensae propositionis discrepant. Nam sicut una mensa duodecim panibus onusta unanimem totius Scripturae concordia auctoritate apostolica munitam designat, ita non immerito decem mensae aureae divina legis et prophetarum eloquia figurate denuntiant, quae vel refectionem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tocdie nich̃ simul. ꝙ ꝓximi uisiõe ꝑcipiũt. Quiq inhac uita
udebũt. Et idõ altare qd̃ infiguia factum ẽ electoꝵ adsigni¬
qd salomon altare aureũ additũ ẽ continuo. Et mesam siꝑ
qm ponerent᷑ panes ꝓpoficiõĩs auream. Mensa aũt autea scͥp¬
tura ẽ sacra spalis intelligencie claritate fecunda. De qua psai¬
mista dno. parasti inquid inꝯspectu meo m̃sam: adu̾sus eos qͥ
tbulant me. Ne eñ nos adu̾sarii tͥbulantes aderrorem ĩ flec
temur parauit. Panes namq ꝓposicioĩs sc̃ist̃ cloctores. quoꝵ¬
diuims paginis qͥsq bñe querit ĩ uenit Unde ⁊ apte idem pa¬
nec ĩ ex ordio .xii. fieri p̃cepti st̃. uidelicet ꝓpt̾ apł̃os xii. ꝑ qͦꝵ¬

Expanded text:
odiae in Dei simul et proximi visione percipiunt: quique in hac vita videbunt. Et ideo altare quod in figura factum est electorum, ob signi Salomon altare aureum, additum est continuo, et mensam super quam ponerentur panes propositionis auream. Mensa autem aurea Scriptura est sacra spiritalis intelligentiae, claritate fecunda, de qua Psalmista Domino: « Parasti, inquit, in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . » Ne enim nos adversarii tribulantes ad errorem flectantemur, paradivinis paginis, quisquis bene quaerit, invenit. Unde apte iidem panes in Exodo duodecim fieri praecepti sunt: videlicet propter apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
narũ acceptione querencd. ꝓmouiẽd. Tales q cũ aderudien¬
dlode doficelec. atq incollegiũ ecclĩe uocandos orddinant᷑. qͣsi
elsceaendas ra h̃bano templi mnateri as auri strennus. atq
soret censebant᷑: potest adeor figurã aꝑte referri. qui infide
sõe tritatis st̃ ꝑfecti. quod doctoribꝰ inaxime congritit. Uerũ
nitguita imilia ita erant orcdlinata. ut dena miba ꝑmenses
sing sõt opi sc̃o instarent: magis denarii nunũ sacͣmentum ꝑ¬
pendẽ debemꝰ. Dena nãq miha uiroꝵ deisrł̃ adcedenda ligna
ditorss st̃ ordmãdi .x. p̃cepta legis. ꝑ om̃a ⁊ ip̃i obseruare. ⁊ au¬
dutrib suis debent obseruãda monst̾re. s s p̃mia ĩ celis futu

Expanded text:
 acceptione promovendi. Tales qui cum ad erudiendos infideles in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad caedendas in Libano templi materias, viri strenui atque sores censebantur, potest ad eorum figuram apte referri, qui in fide sanctae Trinitatis sunt perfecti, quod doctoribus maxime congruit. Verum, quia triginta millia ita erant ordinati, ut dena millia per menses singulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna ditores sunt ordinandi, decem praecepta legis per omnia et ipsi observare, et auditoribus satis debent observanda monstrare; sed et praemia in coelis futu
Abbreviated transcription (Latin):
omus dĩ qm edificauit rex salomon ĩ ihierłm
ĩ figuram fc̃a ẽ scẽ uiiu̾salis eccł̃ie: que apͥmo
electo usq adultimũ qu ĩ fine mũdi nascitu¬
rus ẽ. qͦndie ꝑ grãm regis pacifici sui uide¬
licet redemptoris edificat᷑. Que partim adhuc¬
peregͥnat᷑ adhuc ab illo int̾ris. partim qd huc¬
euasis peregͥnandi erũpniis cũ illo regnat incelis. ubi ꝑacto ul¬
timo iudicio tota est regnatura c̃ illo. Ad hãc doniũ ꝑtinent elec¬
ti angh̃ : quoꝵ nobis similitudo infutura uita ꝓmictit᷑: dicen¬
re dño. Illi aũt qͥ digni habebunt᷑ sclo illo. q resurectiõe ex mortu

Expanded text:
omus Dei quam aedificavit rex Salomon in Jerusalem, in figuram facta est sanctae universalis Ecclesiae, quae a primo electo usque ad ultimum, qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici, sui videlicet Redemptoris, aedificatur. Quae partim peregrinatur adhuc ab illo in terris, partim evasis peregrinandi aerumnis cum illa jam regnat in coelis, ubi, peracto ultimo judicio, tota est regnatura cum ipso. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habebuntur s
Abbreviated transcription (Latin):
uari: s ip̃e pontifer iussus ẽ. ꝙ filii eius uidelicet sacdotes
solet essẽ sublimnor. Non aũt hoc ita dicuus quasi soli altaris mni¬
nistͥ huiꝰmuodi cõpunctioĩs uł possint habe̾. uel debeant uͥrutẽ.s.
memores sermonis beati apli petͥ. quo cunctis fidelib loquens
de angulari lapide qui est xp̃e ait. ꝙ ip̃i tamꝗͣ lapides uiui su¬
ꝑ edificamini domos sꝑuales sac̾dociũ scm̃ offerre fp̃uales hos¬
bet partẽ ĩ resurectiõe pͥma: ĩ his sccła mors potestatẽ non ha

Expanded text:
vari, sed ipse pontifex jussus est, et filii ejus, videlicet sacerdotes solet esse sublimior. Non autem hoc ita dicimus, quasi soli altaris ministri hujusmodi compunctionis, vel possint habere, vel debeant virtutem; sed memores sermonis beati Petri apostoli, qui quo cunctis fidelibus loquens, de angulari lapide, qui est Christus, ait: Et ipsi tanquam lapides vivi, superaedificamini domus spirituales, sacerdotium sanctum, offerebet partem in resurrectione prima, in his secunda mors potestatem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ adonitani oꝑariis templi p̃ponit᷑. ut sua ꝓiusione rite orcdinet᷑¬
b denuo adcurandã domũ suã redeant: cũ cdñs ⁊ salilator nost
mentes scõꝵ. p̃dicatoꝵ sua familiarius illustͣciõe informat. acdiꝰ¬
enealũ qͣudo oporteat edisicandi eccl̃iam opꝰ ĩ re p̃dicancio. uił ali
petatis officia p̃stando: ꝙ qͣndo rursum cõueniat ad suã ip̃oꝵ
c̃ssciencũ ex aminãclã. quasi ad iuspiciendã domũ suã ren̾ti. eshãc

Expanded text:
tunc Adoniram operariis templi praeponitur, ut sua provisione rite ordinetibus denuo ad curandam domum suam redeant, cum Dominus et Salvator noster mentes sanctorum praedicatorum sua familiarius illustratione informat ad discernendum quando oporteat aedificandi Ecclesiam opus inire praedicando, vel alia pietatis officia praestando, et quando rursum conveniat ad suam ipsorum conscientiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam reverti, et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
gilis oꝑib uumõ tͥum miliũ trecentoꝵ p̃cipiencium ppło. ⁊
his qͥfaciebant opꝰ. Laramos dicit lapiclũ cesores. Idẽ aũt la¬
pidũ &esores. quiq lignoꝵ figurate desiguãt. hoc est scõs p̃di¬
catores qui mente ᷤ insipienciũ labore u̾bi d̃ exercent. eosq
abea inqua natist̃ turpitudine ac deformitate tnͣsmutate c̃o¬
tindũt: ac reglarit̾ institutos unitati fideliũedificaciõi

Expanded text:
itis numero trium millium trecentorum praecipientium populo et his qui faciebant opus. Latomos dicit lapidum caesores. Idem autem lapidum caesores, quod et lignorum figurate designant, hoc est, sanctos praedicatores, qui mentes insipientium labore verbi Dei exercent, eosque ab ea in qua nati sunt turpitudine ac deformitate transmutare contendunt, ac regulariter institutos unitati fidelium, aedificationi
Abbreviated transcription (Latin):
corã hominib ut uideamins abeis: inꝑsecuciõe eiꝰdem sentẽ¬
cie. ñ aliud ꝗͣ elemosine oracioĩs. q ieiunii fecit mẽcionẽ. que
ñ ad hominum ostentacionẽ. s ad solam int̾m spectoris glãm
teñt facienda. alioquin: afructu et̾nitatis uacua maner ent.
Qibꝰ u̾bis aꝑte docuit. or̃s uͥturũ fructꝰ uͥtus his tͥb qͣsi

Expanded text:
hominibus, ut videamini ab eis; in prosecutione ejusdem sententiae non aliud quam eleemosynae, orationis et jejunii, fecit mentionem, quae non ad hominum ostentationem, sed ad solam interni inspectoris essent gloriam facienda; alioquin a fructu aeternitatis vacua manerent. Quibus verbis aperte docuit omnes virtutum fructus his tribus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nem nr̃o ꝯditori coniungim᷑. Pieiuntũ om̃a quibꝰ uos a cõ¬
tagione uicioꝵ ꝙ illecebris sch obseruamꝰ: ut lib̾a m̃ẽte ꝙ cor¬
ꝑe casto dilectiõi ualeamꝰ ĩ her̾e̾ semꝑ ꝙ nr̃i cõditoris & prii
Et isti st̃ tres menses oꝑarioꝵ templi. Nam q mẽsis plen¬
tudine cdiexũ lunaus circuli ꝑficitur: ꝑ illũ plenutulo uͥ¬
tutis cuiꝰ q spũalis ostendit᷑. inqͣ mens fideliũ adño qpo
ciana illusttione quasi luna asole respicit᷑ Synꝰ uͦ mensis
Qro ligna adopꝰ templ cedebant᷑. elemosina ẽ. idẽ opꝰ mise¬
ricordie qͥ erga salutem ꝑximi ut unitatẽ scẽ eccłie bene

Expanded text:
 jejunium omnia quibus nos a contagione vitiorum et illecebris saeculi observamus, ut libera mente et corpore casto dilectioni valeamus inhaerere, et nostri Conditoris et proximi. Et isti sunt tres menses operariorum templi: nam quia mensis plenitudine dierum lunaris circuli perficitur, per illum plenitudo virtutis cujusque sptidiana illustratione, quasi luna a sole respicitur. Unus mensis quo ligna ad opus templi caedebantur, eleemosyna est, id est, opus misericordiae quo erga salutem proximi, ut in unitatem sanc
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑreuelacionẽ didicerat᷑. melius nouit: s dionisrus inehꝰ
reuincẽ potat falsa athenaꝵ dogna quoꝵ ẽ erroribꝰ syllogismo
apuero ⁊ argumexta cũcta nouat. Cui sensiri cõuenit apte
corooi alit p̃sens docebat ullus uitoꝵ. qui tam docte noss errores
refelle gentiiũ. ꝗͣ ip̃i adfidem cõu̾si gentiles exgentilibꝰ fc̃ĩ p̃iat

Expanded text:
quod per revelationem didicerat, melius novit, sed Dionysius melius quod per revelationem didicerat, melius novit, sed Dionysius melius refellere poterat falsa Athenarum dogmata, quorum cum erroribus syllogismus a puero et argumenta cuncta noverat. Cui sensui convenicorporaliter praesens docebat, ullus virorum, qui tam docte nosset errores refellere gentilium, quam ipsi ad fidem conversi gentiles, et ex gentibus facti Christ
Abbreviated transcription (Latin):
cidant salomoni cedros delibano: doctores st̃ electi degentibꝰ quoꝵ
officiũ ẽ. eos qͥ in hoc mũdo rebꝰ m gla letabant᷑. asuꝑbie fastu cor¬
rigendo st̾nere. atq adobseqͥum su redemptoris toꝵ uota tͣnfer¬
re. Cum qͥbus uidelicet seruis erant. m serui salomonis ac parit
memorato instabant oꝑi: qr pͥmi doctores ex gentibꝰ necesse ha
tui. nesi absq magistris docẽ inciꝑent. magist᷑ existerent erro¬
ris. Idcirco q enĩ salomon seruos hỹram. cede ÷ͥ uolut ligna de
libano: qr doctores erant seruis suis adcedendũ. Et idctico ꝙ̃ ser¬
uos suos simul adesse uoluit: ut ostenderẽt cedentib cuiꝰ mẽsu¬
re ligna fieri deberent. Cuiꝰ rbi figura im ꝓmpti ẽ: qi nimirũ
apl cerciꝰ u̾bum exanglii tnͣfformati. melius ipsos genciũ errores¬
nouerãt. ꝙ quo cercius nouerant. eo artificiosius hos expugna¬
re atq euacuare didicerũt. Paulus quidẽ sacͣmentũ exangli

Expanded text:
aecidebant Salomoni cedros de Libano, doctores sunt electi de gentibus, quorum officii est, eos qui in hoc mundo rebus et gloria laetabantur, et superbiae fastu corrigendo sternere, atque ad obsequium sui Redemptoris, eorum vota transferre, cum quibus videlicet servis erant et servi Salomonis, ac pariter memorato instabant operi: quia primi doctores ex gentibus necesse hatui, ne si absque magistris docere inciperent, magistri existerent erroris; idcirco etenim Salomon servos Hiram caedere sibi voluit ligna de Libano, quia doctiores erant servis suis ad caedendum; sed idcirco etiam servos suos simul adesse voluit, ut ostenderent caedentibus cujus mensurae ligna fieri deberent. Cujus rei figura in promptu est, quia nimirum apostoli certius verbum Evangeliinoverant, et quo certius noverant, eo artificiosius hos expugnare, atque evacuare didicerunt. Paulus quidem sacramentum Evangelii,
Abbreviated transcription (Latin):
traxit exadã. utꝰ pecc̃o carnis ade ueracit̾ ess iminimis. qͦmo¬
da altare quidẽ utrũq exunꝰ eiusdẽ genis lignis fc̃m. S ũ
utrũq erat aur̃o cooꝑtũ. S ⁊ ĩ hoc altari nil cartiale offereba¬
tur. uerũ aromata tantũ adolebant᷑. qr dñs p̃ces siue laemaᷤᷤ
effundens nõ ꝓsuiᷤᷤ erratibus qͥ nulli erãt. s ꝓnr̃a hoc salute
faciebat. Sicut eiim archa itra uelu posit̾a hominẽ d̃m
sedentẽ ad dexterã maiestatis inecdĩs excelsis significat: ita
altare extͣ uelũ qͥdẽ s ꝓpe introitũ eiꝰ positũ. eundẽ mediato¬
rẽ d̃. ⁊ hominũ potest figuralit̾ expͥme. Int̾ris quidẽ huma¬

Expanded text:
eraciter esset immunis. Quoniam altare quidem utrumque ex unius ejusdemque generis lignis factum, sed non utrumque erat auro coopertum. Sed et in hoc altari nil carnale offerebatur, verum etiam aromata tantum adolebantur, quia Dominus preces sive lacrymas effundens, non pro suis erratibus qui nulli erant, sed pro nostra hoc salute faciebat. Sicut enim arca intra velum posita, hominem sedentem Domini ad dexteram majestatis in excelsis significat, ita altare extra velum quidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem mediatorem Dei et hominum potest figuraliter exprimere: inter homines qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicioĩs pplis quoq regendis iure p̃pouerent᷑. dũo gentilitas ob¬
ceps doctor suauis. e fortissimꝰ martyr cỹprianus alii qm plurimi
Misit q aurum quod ineadẽ significacione accipit᷑: qr iumirũ u¬
ros sapiencia os ingenio claros ostendit. ꝑquib cunctis oblaciõib
gentilitas adno dona exspectat gr̃e celestis. iͥticum uide¬
licet u̾bi dĩ ⁊ oleũ caritatis atq unctioĩs. o illuminacionẽ scĩ¬

Expanded text:
ditionis, populis quoque regendis jure proponerentur, Domino gentilitas obditionis, populis quoque regendis jure proponerentur, Domino gentilitas obdeinceps doctor suavissimus, et fortissimus martyr Cyprianus, aliique quamplurimi. Misit aurum: quod in eadem pene significatione accipitur. Quia nimirum viros sapientia, et ingenio praeclaros ostendit, pro quibus cunctis oblationibus gentilitas a Domino dona exspectat gratiae coelestis: triticum licet verbi Dei, et oleum charitatis, atque unctionis, et illuminationis S
Abbreviated transcription (Latin):
ope ꝯstat. ecdĩam sepiꝰ aduitã nobilit̾ augmentatã. m eontͣ hereticoᷤ¬
cum scismaticoᷤᷤ. ꝙ paganos pͥncipalibꝰ erectam esse decretis. Petit
gͦ salomon ĩ oꝑe templi auxilium abhẏram: qr ẽ ueniens ĩ carne
dñs. dilectam sͥ domũ. uidelicet eccłiam edificare disponeret ñ de
iudeis tantũ modo uerũ m̃ degentibꝰ adiutores oꝑis elegit. slã
de ut̾q pplõ ministros sermonis assũpsit. Misit hyram salomo¬
ni p̃cisa de libano ligna cedrma. ⁊ abiegna que ĩ cdomũ dm̃ pone¬
rent᷑: qr ꝯu̾sa gentilitas. misit a cddũm uiros quondã ad̾ scł̃m
cdatos. s securĩ dnĩce increpacionis demonte sue suꝑe iam de¬
iectos. q humiliatos qui adnormã exangłice uitatis instituͭ. ĩ
edificio eccł̃ie ꝓsuo quiq mi̾to. uł temꝑe collocarent᷑. Oisit q̃ ar
tifices: quia cõu̾sos adueram sapienciam phylophos. qui gr̃a eru¬

Expanded text:
ope constat Ecclesiam saepius ad vitam nobiliter augmentatam ac contra haereticoope constat Ecclesiam saepius ad vitam nobiliter augmentatam ac contra haereticos schismaticos et paganos principalibus erectam esse decretis. Petiit ergo Salomon in opere templi auxilium ab Hiram, quia cum veniens in carne Dominus dilectam sibi domum, videlicet Ecclesiam, aedificare disponeret, non de Judaeis tantummodo, verum etiam de gentibus adjutores operis elegit; nam de utroque populo ministros sermonis assumpsit. Misit Hiram Salomoni praecisa de Libano ligna cedrina et abiegna, quae in domum Domini ponerentur: quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros quondam ad saeculum claros, sed securi Dominicae increpationis de monte suae superbiae jam dejectos et humiliatos, qui ad normam evangelicae veritatis instituti, in aedificio Ecclesiae pro suo quique merito et tempore collocarentur. Misitartifices, quia conversos ad veram sapientiam philosophos, qui gratia eru
Abbreviated transcription (Latin):
toria qͥa salomon edi ficaturus domĩł dño: quesierit auxiliũ
ab hỹram rege tyri. qui erat amicꝰ dauit om̃i temꝑe. & cum ipso qͦ¬
salomone. post qm̃ regno potiꝰ est. pacem habe̾ iam ceꝑat ꝓmptũq
mox ad adiuandũ se ĩ om̃ibꝰ eius inuenit ammũ. ita uͤt artisi¬
ces ill. o ligna ⁊ aurũ ꝓut opꝰ habebat dederit. Cuꝰ beneficis¬
gr̃a: salomon ei ꝑ annos singlos plurinos tͥtici ⁊ olei choros.
ĩ cybũ doniui eiꝰ dabat. Nulli aũt cdubiũ qd salomon qͥ ĩ t̃pre¬
tat᷑ pacificꝰ. ⁊ ip̃o nomine. ꝙ serenissimo regni sui statu illam signis
dequo dixit ỹsaias. Multiplicabit᷑ eiꝰ imꝑium: ⁊ pacis ñ erit
finis. Hẏram uͦ. qͥ latine dtͣ uiuens excelse: credentes exgentibꝰ.
ꝙ uita simul c̃ fide glosos figuralit̾ expͥmit. Neq aliquid ꝓhibet
qͥn hỹram quia rex erat regali potẽcia salomonẽ ĩ edificio domꝰ dñs
iuuabat. ꝯu̾sos adfidem ipsos rerum dños iypice denũciet: quoꝵ

Expanded text:
toria quando Salomon aedificaturus domum Domino quaesierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, et cum ipso Salomone, postquam regno potitus est, pacem habere jam coeperat, promptumque mox ad adjuvandum se omnibus ejus invenerit animum, ita ut artifices illi gratia Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et olei choros in cibum domui ejus dabat. Nulli autem dubium quin Salomon, qui interpretatur pacificus, et ipso nomine et serenissimo regni sui statu illum significet de quo dixit Isaias: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis . Hiram vero, qui Latine dicitur vivens excelse, credentes ex gentibus et vita simul cum fide gloriosos figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet quin Hiram, quia rex erat, regalique patientia Salomonem in aedificio domus Domini juvabat, conversos ad fidem ipsos rerum Dominos typice denuntiet, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
structa imolabil semꝑ fundamento consiste̾t donec ĩditũ sibi
figurarum celestiũ munꝰ impleret: potest i illa p̃sentis eccł̃ie
labor e exiliũ ĩ hac futura reques m beatitũ figurari. Sel certe qi
illa pͥncipalit̾ patres ueteris testamenti. o antiquuis ille cli po¬
pulus in hac aũt ꝯgregata degentib eccl̃ia figuralit̾ expͥm. W¬
labores p̃sentis eccłie quotidianos. q p̃mia ĩ futuro ꝑhennia
gaudiaq regn celestis. ꝙ electionẽ pͥme deisrł eccłie ⁊ salutẽ
om̃ium genciũ in xp̃o. multimodis ostendit᷑ insinuare figu¬
ris. Tractaturi gͥ iuuante dño cĩe edificaciõe templi. q instruc¬
tura material spũalem dĩ mansionẽ quesituri: oportunũ
uidet᷑ ut pͥmo de oꝑariis eiꝰ qui uł unde fuerint simul ⁊ de

Expanded text:
structa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa principaliter patres Veteris Testamenti et antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia figuraliter exprimi. Qlabores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae de Israel Ecclesiae, et salutem omnium gentium in Christo multimodis ostenditur insinuare figuris. Tractaturi igitur, juvante Domino, de aedificatione templi, et in structura materiali spiritualem Dei mansionem quaesituri, opportunum videtur ut primo de operariis ejus, qui et unde fuerint, simul et de
Abbreviated transcription (Latin):
delestunt i uisum est mͣi opusculũ qd̾ defactura tempłi cl̃ seques̃
magnor uestia tractatoꝵ nuꝑ allegorice cõcliddam tue scĩtar
peurrendũ mut̾e. Cũꝰ lectioni iutentꝰ. qͣnto plitra ⁊ͥ q eccliesa¬
cramenta autiqͥ indita paginis ĩ ueneris. qͣnto ampliora ibi
ctĩ ddona siue ĩp̃senti nobis data seu ĩfuturo ꝓmissa ꝑspexeris
tanto leuora credo ꝙ nimꝰ curanda om̃ium labenctum rerũ
tore nefando uitͣ angustias unꝰ pariussime religatꝰ ĩ sũle.
lestiũ mansionũ archana intͦ luctꝰ. ⁊ uͥ putatꝰ ẽ adecepris
hostib anicoꝵ hominũ auxilio ac societare destitui ibi ami¬
cor angloꝵ meruit aspectu at ꝙ alloqͥs ꝑfui: aqͥb eãoctꝰ eo
magis magisq ⁊ illecebras sch. s amaritudines clidicit es¬
sespernendas: quo sublumꝰ illa speculabat᷑ illa que ꝓmag¬
ratudine atq et̾uitate sui longe amplius uł metuenda

Expanded text:
delectant, visum mihi est opusculum quod de factura templi Dei sequens magnorum vestigia tractatorum nuper allegorice condideram tuae sanctitati percurrendum mittere. Cujus lectioni intentus, quanto plura Chriscramenta antiquis indita paginis inveneris, quanto ampliora ibi Dei dona, sive in praesenti nobis data, seu in futuro promissa perspexeris, tanto leviora credo, et minus curanda omnium labentium rerum, tore nefando intra angustias unius parvissimae relegatus insulae, lestium mansionum arcana, introductus; et ubi putatus est a deceptis hostibus amicorum hominum auxilio ac societate destitui, ibi amicorum angelorum meruit aspectu atque colloquio perfrui. A quibus edoctus, eo magis magisque illecebras saeculi et amaritudines didicit esse spernendas, quo sublimius illa speculabatur, quae pro magnitudine atque aeternitate sui longe amplius vel metuenda
Abbreviated transcription (Latin):
redit scͥprura p̃ciꝑe s defactura altaris ĩcensi inquo idem aa¬
dinis m alterũ laritudinis. idẽ quadrangulũ ⁊ duos cubitos ĩ
Atitudinẽ. Si altare holocausti de qͦ supͣ dictũ ẽ: geueralit̾ uitã
designat iustoꝵ. qͥ carnẽ suã cotidie crucifige̾ c̃ uiciis q uo¬
cõcupiscẽciis at q ĩ hostiã dõ uiuentẽ offerre ꝯsueuerunt. qd
hoc altare ĩ ad dolendũ thẏmiama fcm̃ nͥ specialẽ quor dam
ꝑfectiorem q uitam significat: Neq enim frustra in illo carnes ami¬
maliũ incendebant᷑: in hoc adolebat᷑ incẽsum qr ĩ illo figurabat᷑
hii qͥ ñ scdm desidĩa carnis ãbulant. s quasi hec dño imnmolã
inisto aũt iỹpꝰ illoꝵ expͥmitur qui maiore mentis ꝑfectiõe extine¬
tis prorsus acsopitis illecebris omib carnis. solo dño oracio¬
nũ uota offerũt nil qͥdem de carne. qd̃ se impugnet. nil decon¬
ciencia pecc̃i. unde contͣbent᷑ ac paueant habentes: s dulciũ

Expanded text:
ecipere etiam de factura altaris incensi: in quo idem Aadinis, et alterum latitudinis, id est, quadrangulum et duos cubitos in altitudine . Si altare holocausti de quo supra dictum est, generaliter vitam designat justorum, qui carnem suam quotidie crucifigere cum vitiis et concupiscentiis, atque in hostiam vivente Deo offerre consuerunt, quid hoc altare ad adolendum thymiama factum, nisi specialem quorumdam perfectiorum vitam significat? Neque frustra in illo carnes animalium incendebantur, et in hoc adolebatur incensum, nisi quia illo figurabantur hi, qui non secundum desideria carnis ambulant, sed quasi haec Dominin isto autem illorum typus exprimitur, qui majore mentis perfectione, exstinctis prorsus ac sopitis illecebris omnibus carnis, sola Domino orationum vota offerunt; nil quidem de carne, quod se impugnet, nil de conscientia peccati, unde conturbentur ac paveant, habentes; sed dulcius
Abbreviated transcription (Latin):
pacienciã nobis habenlam. m ꝯsolacionẽ sꝙͥ¬
tura inspiciendã eeͥ dedat̾at. Pacienciã uidelicet ut ea que oo¬
eurrerunt adu̾sa mẽte humil ac submissa qͣsi a iuste iudice.
o eno pat̾ irtogata flagella toleremꝰ siue adututũ głam. sug¬
mentũ q nu̾to. si iusti ⁊ ĩ nocentes ferimñ: seu ad eorrestione
inobr si uiciis implicam̃. Consolacionẽ ⁊ scͥpturaꝵ : ut har
crebra meditaciõe adinemoriã reuocemꝰ. quantũ illi sũm pa¬

Expanded text:
patientiam nobis habendam, et consolationem Scripturarum inspiciendam esse declarat. Patientiam videlicet, ut ea quae occurrerint adversa, mente humili ac submissa, quasi a justo judice et pio patre irrogata flagella toleremus; sive ad virtutum gloriam, augmentumque meritorum, si justi et innocentes ferimur; seu ad correctionem morum, si vitiis implicamur. Consolationem vero Scripturarum, ut harum crebra medita
Abbreviated transcription (Latin):
locausti. labrũ erat positũ. ĩ quo lauarent᷑ qͥ ad altare ĩcẽsi in¬
tͣbãt : qi nemo repente fit sũmꝰ. s ꝓficientis mĩtis qͥsq pͥmo
bella debet uicioꝵ deuince. de iide acõditore suo cõpunctionẽ
lacͥmaꝵ suppbex impetrare ut ꝓingressu regni dulces fundẽ
fletꝰ possit: qui ꝓtimore penaꝵ pͥdem fũdebat amaros. Quid
aũt basis inqua idem labrũ erat impositũ : apcꝰ qm ip̃m de¬
sideriũ regn q uite celestis accipit᷑. Cuiꝰ nmirũ causa tantũ
fit ut ꝑfectius sũmi uiri. qͦttidiano se lacͥmaꝵ fonte dilu¬
ant. q qd̃ nec dũ ꝑfecte uiuendo ualent gaudiũ int̾ne qͥe¬
tis saltem suspirando degustent. Nam ⁊ qr hoc lauachro qd̃¬

Expanded text:
lavarentur qui ad altare incensi intrabant, quia nemo repente fit summus, sed proficientibus meritis quisque primo bella debet vitiorum devincere; deinde a conditore suo compunctione lacrymarum supplex impetrare, ut pro ingressu regni dulces fundere fletus possit, qui pro timore poenarum pridem fundebat amaras. Quid autem basis, in qua idem labrum inerat positum, aptius quam ipsum desiderium regni et vitae coelestis accipiatur? cujus nimirum causa tanta fit, ut perfecti ac summi viri quotidiano se lacrymarum fonte diluant; et quod necdum perfecte videndo valent gaudium internae quietis, saltem suspirando degustent. Nam quia hoc lavacro, q
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ: quatinꝰ c̃ oꝑaciõe iusticie cͥoronã ĩ superabilis paciencie
ꝑciꝑ ent. q insuꝑ cuctis se sequentibꝰ glosa ꝑseuerancie sue
punctione adꝯscienciã nr̃am redeuntes. puniamꝰ sollicite lacͥ¬
mis diluentibꝰ quod illecebris fallentib ac neglienciis ad misi¬
mus. sicq cõmisiꝰ iuuante dño correcti adspem uite ad il¬
loꝵ qͥ in nocentes asflicti st̃ meream᷑ ꝑtine̾ ꝯsorciũ. Nam m hoc
se. pusillos c̃ maioribꝰ. multas q nobis indomo patͥs su ma¬
siones esse dedarauit. Quarũ nũc ꝯsolaciõe ⁊ te dilectissime
antistitũ. p̃sentes rerũ temporaliũ angores quotidie alle¬
uare. atq adiudenda bona dm̃ ĩtra uiuenciũ tͣnscensis ma¬
lis hominũ que regnant int̾ra mouenciũ sublunit anima¬
ri non ambigo : ut pote abundantẽ ñ tantũ diuinaꝵ pagi¬

Expanded text:
justorum, quatenus cum operatione justitiae coronam insujustorum, quatenus cum operatione justitiae coronam insuperciperent, et insuper cunctis se sequentibus, gloriosa perseverantia sua punctione ad conscientiam nostram redeuntes, puniamus sollicite lacrymis diluentibus quod illecebris fallentibus ac negligentiis admisimus; sicque, juvante Domino, correcti ad spem vitae, ad illorum qui innocentes afflicti sunt mereamur pertinere consortium. Nam et hic se, pusillos cum majoribus , multasque nobis in domo Patris sui mansiones esse declaravit. Quarum nunc consolatione et te, dilectissime antistitum, praesentes rerum temporalium angores quotidie alleviare, atque ad videnda bona Domini in terra viventium , transcensis malis hominum quae regnant in terra morientium, sublimiter animari non ambigo, ut pote abundantem non tantum divinarum pagi