comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ qđ ꝓtinꝰ ad tribunal rapit᷑ impiorum.
uir simplicitate in nocens. uirtute fortissi¬
mus. nichilsane aliud deferens iudicanti
quã uiuce mentis constantiã. et ille sȩ con¬
scientiae puritate deuotã deo offerens ani¬
mam. et castissimũ corpus trcidens ꝑsequenti
ad poenam : illud aeuuangelicũ seruans
nolite timere eos qui occidunt corpꝰ. animã
autem ñ possunt occidere. Ex cogitatur
ittiq in laurentiũ ferale tormentũ : ut
qui metu mortis non mouebatur. a cerui¬
tate supplicii fraNgeretur. Sed quem
suarũ confortabat multitudo uirtutum.
ñ poterat uincere magnitudo poenarũ.
Paratur ergo graticula igne succenso
quae triumphalis martiris et cinimum
ftitigtret. et corpꝰ exureret: sedignora ꝑ
bris. ñ uidebat qđ cidustio illa membrorum
fidelis cinimi cet̃ acterna purgatio
ec corpꝰ qđ corrũ pentib flũmis p̃sens
uitt desereret. ad in corruptionẽ ui¬

Expanded text:
Propter quod protinus ad tribunal rapitur impiorum Propter quod protinus ad tribunal rapitur impiorum vir simplicitate innocens, virtute fortissimus; nihil sane aliud deferens judicanti quam vivae mentis constantiam, et illaesae conscientiae puritatem, devotam Deo offerens animam, et castissimum tradens persequenti corpus ad poenam, illud evangelicum servans: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Excogitatur itaque in Laurentium ferale tormentum, ut, qui metu mortis non movebatur, acerbitate supplicii frangeretur; sed quem suarum confortabat multitudo virtutum non poterat vincere magnitudo poenarum. Paratur ergo craticula igne succensa, quae triumphalis martyris et animum fatigaret, et corpus exureret. Sed ignara vbris, non videbat quod adustio illa membrorum fidelis animi esset aeterna purgatio; et corpus quod corrumpentibus flammis praesens vita desereret ad incorruptionem vi
Abbreviated transcription (Latin):
ticinio ꝓphetici sermonis armauit
Nc̃ cũ idem laurentius passionẽ pa¬
ternã ucpiissimus filius in consola¬
bili merore defleret : sixcus p̃scientia
scĩ sp̃s̃ sedocente futura dinoscens: ait illi.
Depone om̃em sili demea morte tristiciã. nec
enĩ diu me ate contistabit absentia. post
triduũ mesequeris. Quo responso mens de¬
uoto ꝑcepto: indubitatã suscipiens obti¬
mo ab antistice xpĩ martire ueritatẽ. nichil
magis p̃ om̃ib curat. quẽ ut auaricia ꝑ
sequentis qđ de morte scõrũ contristabat¬
a eccłam. de preda aeccłae gaudiũ non
haberet. Inuenit uir prudentissimꝰ: unde
acrius suũ possit torquere tortorẽ. Omnẽ
igitur aeccłae cersum. cuncttiq sacriuasa
ministeru. Neea sacrilegus macularet as¬
pectus : conuocatis in opum turbis pii eroga¬
tione dis tribuit. ut futurus martir in retri¬
butione caelesti parit̃ et mercede sui sangui¬
nis. et tante liba litatis p̃mio ditaretur. non

Expanded text:
ticinio prophetici sermonis armavit. ticinio prophetici sermonis armavit. Nam cum idem Laurentius passionem paternam, ut piissimus filius inconsolabili moerore defleret, Xistus praescientia sancti Spiritus edocente, futura dignoscens, ait illi: Depone omnem, fili, de mea morte tristitiam; nec enim diu mea te contristabit absentia: post triduum me sequeris. Quo responso mens devota percepto, indubitatam suscipiens optimo ab antistite, et Christi martyre, veritatem, nihil magis prae omnibus curat, quam utrte sanctorum contristabat Ecclesiam, de praeda Ecclesiae gaudium non haberet. Invenit vir prudentissimus, unde acrius suum posset torquere tortorem. Omnem igitur Ecclesiae censum, cunctaque sacri vasa ministerii, ne ea sacrilegus macularet aspectus, convocatis inopum turbis, pia erogatione distribuit, ut futurus martyr in retributione coelesti pariter, et mercede sui sanguinis, et tantae liberalitatis praemio ditaretur, non
Abbreviated transcription (Latin):
hemi Non incerta Relatione
didicimus : cũ uenerabilis sixtꝰ
apłicae sedis sacerdotio funge¬
retur: et scĩssimo laurentio archidia¬
coni ministerio romana floreret a eccła.
inuidia ardente diaboli ad uersus Nomen
et fidem xp̃i. flamma durissimae ꝑsecu¬
tionis in canduit. atque ut ꝑnitiosus do¬
minicũ gregẽ ferailis bestiae rabies.
insaciata laniaret: Nocendi artifex
inimicꝰ ꝑuigili prius molitur custo dic̃
eriꝑepastoris : et ideo sixtũ ante om̃s
summũ dñi sacerdotẽ furor gentilis agre¬
ditur : ut aec clesiastica membra tom
ualido truncata capite. uelut muni¬
mins p̃sidii ccelestis amoto. cruentus
ꝑsecutor inuaderet. Sed magnꝰ ille six¬
tus qui cõmissis adeo sibi ouibus affue¬
rac pastor in terris: aderat patronus
aecaelo. Denique scm̃ Laurentium
quasi iãpontificis sui solatio destitu¬
tũ : ad subeunda supplicia manꝰpaga¬
na ꝑ quirit: quẽ mirabilis sixtꝰ aduer¬
sus omĩa seuientis mundi mala ua¬

Expanded text:
atres carissimi, non incerta relatione didicimus, cum venerabilis Xistus apostolicae sedis sacerdotio fungeretur, et 2ut sanctissimo Laurentii archidiaconi ministerio Romana floreret Ecclesia, invidia ardente diaboli, adversus nomen et fidem Christi flamma durissimae persecutionis incanduit; atque ut perniciosius dominicum gregem feralis bestiae rabies insatiata laniaret, nocendi artifex inimicus pervigilis prius molitur custodiam pastoris eripere. Et ideo Xistum ante omnes summum Domini sacerdotem furor gentilis aggreditur, ut ecclesiastica membra, tam valido truncata capite, velut munimine praesidii coelestis amoto, cruentus persecutor invaderet. Sed magnus ille Xistus, qui commissis sibi a Deo ovibus adfuerat pastor in terris, aderat patronus e coelo. Denique S. Laurentium, quasi jam pontificis sui solatio destitutum, ad subeunda supplicia manus pagana perquirit: quem mirabilis Xistus adversus omnia saevientis mundi mala va
Abbreviated transcription (Latin):
multi moda passione uincamꝰ. Cecinit
quondã uarus tribulationib: coarca¬
tus ille clarissimꝰ ꝓphetarũ patriarcha
daud dicens. Concaluit cor meũ intra
me: et in meditatione mea ex ardescit
ignis. Quae sententi aetiã uenera¬
bili laurentio c̃uenire manifestũ est:
cuiꝰ cortanta ĩfide xp̃i magna nimita¬
te c̾caluit : ut dispectis ꝓpru corporis
cruciatib in sanissimo torcori suo tri¬
umphacis eiꝰ ignib lecꝰ in luderet. Uere
in meditatione eiꝰ ĩ suꝑ abilis exarsitig¬
nis : qͥ odio ꝑfidice et amore ueritatis
accensus. appositã sibi ex trinsecꝰ flam¬
mã. aut ñ sensit: aut uicit. Propt̃ qđ¬

Expanded text:
multiplici passione vincamus. Cecinit multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laucujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non sensit, aut vicit. Propter q
Abbreviated transcription (Latin):
eius accensa feruebat. Unde
nec potuit de in fatigabili eiꝰ pec¬
tore calorẽ diuinitꝰ infusũ: corpo¬
reus ille et mortaliũ ministrat.
manib ignis eecludere. Dehoc
ualidissimo xp̃i milice. illud credendũ
est dictũ. quod unte multa annorũ
milia p̃ nuncia tũ est ꝑ prophectm
dicentẽ. Et si transeas ꝑ ignẽ. lc̃¬
mate ñ cõburet. Ecce eñi bettus
lciurentius transiuit ꝑ ign̾e : quo non
adustus in horruit. sed in luminotꝰ
effulsit. Transiuic ꝑ ignẽ mom̃ ca¬
neũ atque trenũ: sed flõ mã gehen¬
nae ꝑ petuo exurentis euasit. Quid
hoc betitiuꝰ uiro qui miserantis dei
dis pensante grã arsic ne arderet.
ec ne ureret᷑ exustꝰ est : quisi nullis
eẽt̃ ignib ac supplicus traditꝰ. fue¬
rat quidẽ securittis lib̾catis. sed nul¬
la excicerat gła dimicantis. Ad hoc
enĩ nos ex ẽ plis atque doctrinis iN
aeccła sua xp̃s erudit. ñ ut nichil ma¬
li patiamͦ in mundo: sed ut mundum

Expanded text:
ejus accensa fervebat; unde ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali patiamur in mundo, sed ut mundum
Abbreviated transcription (Latin):
quie noua sestiuitus
aoccłam dei iugiter
ingaudia lueticiae
spiritalis accendit. ad moneris
uniuersicttẽ redentiũ. ut si cut
ille ꝑfecte deuationis ardore furen¬
tibus ñ cessic incendiis: ita nosdi¬
uersarũ  ibulationũ ignis. et ma¬
lorũ sec ulariũ flãma axpĩ socie¬
tate ñ meuetit: ut cut ille misterio¬
rũ caelestiũ doctor ac totiuꝰ uir¬
tucis exemplũ gloriosissimus
paulus apłs. Quis nos separabic
a caritate xp̃i . tribulacio. an
angustia anpersecutio. anfti¬
mes. an naditas. anpericulum
angladias: Et uere nullis presen¬
tium ꝑ secutionũ potest inclina¬
ri periculis: qui semel promissa
simi redemptoris p̃mia fide sta¬
bili. et in concussa mente conce¬
pit. Neque enim potest arduũ
illud precelsumq bonorum im¬
mortulium iter. debilis animus
et si des clauda conscendere:
deo et fortissimum martirẽ in¬
cum bentiũ torm̃ta poenarum.
et seuissini ꝑsecutoris superare
flamma n potuit: quia longear¬
dentius ueritatis radus meris

Expanded text:
erque nova festivitas Ecclesiam Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, tribulatio, an angustia, an 243 persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius ? Et vere nullis praesentium persecutionum potest inclinari periculis qui semel promissa simi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare flamma non potuit; quia longe ardentius veritatis radiis mens
Abbreviated transcription (Latin):
pud scm̃ derelictꝰ. ia nec te fides
uittq tua tali morte priuabit.
N ulla te demeo transitu quo ego
guideo ꝑ turbet ancxietus. quas
nex et tuh abiturꝰ es de cuapase¬
one laeticiam. Uere beriti lauren¬
ni glora singulagis. qui ut cãn
dedeo suo e secuc est grãe ut er mar¬
ter de martirio ꝓphecaret: quem
ꝓ suorũ p rogtitiua meritorũ ante
uictoria laetificciuit. quẽ pugna
terreret. Ergo ut cõperit ore sacer¬
dotis et marciris sequoq omĩ modis
assumendũ. c̃gregatis inopũ tur¬
bis aecclesiasticũ cersũ religiosa
lib alicate diuisic. Quã ꝓfundum
spiritalis uiri et quã caeleste consi¬
lium. ut aegenis consuleret : et mul¬
titudine consumente. quae desiderat
inuenire ñ posset. qđ raꝑet ꝑsecutor
Illam ni mirũ secutus sententiã. Dis ꝑ¬

Expanded text:
pud saeculum derelictus; nam nec te fides, pud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio prophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dis
Abbreviated transcription (Latin):
ac dõ placitũ. ut nata¬
lem betiti laurentii
p̾cipua deuotione uene¬
remur : cuius radientib: flũ mis
uictrix in hoc quoque die to¬
to orbexxepĩ chorus cat aecclesia
Quicũ in sede gloriosissimi patriarche
diaconctꝰ fungeret᷑ officio purita¬
te in nocentis uitre. fortissimeq
mortis triumpho. apłico se consor¬
tio copulauit. Hec in merito eum
tas animi leuiticũ ministeriũ dedit.
et plenitudo fide martiriui c̃tulic dig¬
nicatem. Quẽ uenerabilis sixtus
Romancie urbis antistes. cum im¬
pietatẽ seuientis mundi ꝑ torm ta
suꝑ aret. et regnis eet̃ caelestibus
iam uicinus. uideretq eũ pat̾na
demorte tristissimũ: ita illũ spiritu
prescientiae compellasse narracur.
queris. Unde apparet Rem̃i becitũ
Laurentiũ ñ de sacerdotis sui uicto¬
ria habuisse tristiciã. sed doluisse
quia ñ aetiã ipse mundũ cũ suo pa¬
rit̃ sacer dote uincebat. Noli in qͥd
fili mostus eẽ: pose triduũ me seque¬
ris Hoc est noli tristis eẽ uelut a¬

Expanded text:
ac Deo placitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum tas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse narratur: queris. Unde apparet, carissimi, beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat. Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut a
Abbreviated transcription (Latin):
haec in cet̾nũ manebit iusticia. qđ
et scõ impleuit oꝑe. et glorio sissimo
martirio consecrauit. Hoc ittq
dolore furor gentilis accensus gra¬
ticulã continuo parat ignitã. super
quã cremandũ laurertiũ ꝑ mem¬
bra discinderet : ut indignationis
suae flã mas impus ignib undica¬
ret. Ardet ꝓfecto totis uiscerib
fortissi mꝰ martir et uritur: sed
regnũ caeli ꝓmissaq dei fideli men¬
te ꝑ tracttins : refrigerio c̃scientiȩ
uictricis exultat. Nec penaliflexꝰ
iNcendio est: cuiꝰ in pectore in su¬
ꝑ abili scĩ sps̃ flã ma feruebat. Auc num¬
quid cedere poterat mom̃ttineae corporis
ustioni cuiꝰ fides aeternũ gehennae extin¬
guebat ardorẽ : suꝑcitis itaq flã marũ
ministris. om̃e mundanae insaniceresi¬
xit incendiũ: et adhac usque diabolica
ꝓfecit intentio. ut et uirfidelis ad deũ
suũ gloriosus ascenderet: et crudelitas
ꝑ sequentiũ cũ suis ignib confusa torpes¬
ceret.

Expanded text:
ernum manebit justitia, quod et sancto complevit opere, et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor gentilis accensus craticulam continuo parat ignitam, super quam cremandum Laurentium per membra discinderet, ut indignationis suae flammas impiis ignibus vindicaret. 239 Ardet profecto totis visceribus fortissimus martyr, et uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, cujus in pectore insuperabilis S. Spiritus flamma fervebat. At nunquid cedere poterat momentaneae corporis adustioni, cujus fides aeternum gehennae 240 exstinguebat ardorem? Superatis itaque flammarum ministris, omne mundanae insaniae refrixit incendium; et ad hoc usque diabolica profecit intentio, ut et vir fidelis ad Deum suum gloriosus ascenderet, et crudelitas persequentium cum suis ignibus confusa torpesceret.
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt᷑ ĩ uica ñ cõ putat᷑ palmes mui¬
te quia uitã ñ at thrait ex radice
A dhanc differenciã uolet qđ scriptũ est
memoria retinentib mandaca eiꝰ uc fa¬
ciant ea. Multi enĩ me moria recinent
ut c̃tẽpnant: uel etiã deridecint aut op¬
pugnenc ea. In his uerba xpĩ ñ manent¬
qͥ tangunt quo dc̃ modo ñ choerent ec ideo
illis n erunt ĩ bene ficiũ sed intestimoniu
et quia sic sunt in eis. ut ñ maneant in eis.
ad hoc tenent᷑ ab eis: ut udicent᷑ ab eis

Expanded text:
inveniuntur in vita, non computatur palmes in viinveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba qui tangunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium; et quia sic insunt in eis, ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis ut judicentur ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
re. nisi qđ ñ alienũ est a salute : A¬
lud quippe uolumꝰ quia sumꝰ in xp̃o¬
aliud uolumꝰ quia sumꝰ adhuc in hoc
scło. Demansione qͥppe hui scłi nob
aliquando subripit ut hoc pectmꝰ
qđ nob̵ ñ expedire nescimꝰ sed absit
baeiꝰ ĩ nob̵ manent᷑. qđ cũq uolue¬
rimꝰ petemꝰ et fiec nob. Quia si peci¬
mꝰ et ñ fiet. ñ hoc petimꝰ qđ habet
mansio in eo. nec qđ habent uerba
eiꝰ quae manent in nob̾: sed qđ ha¬
bet cupiditað et infirmitas carnis.
quae ñ est in eo. et in qua manent
uerba eiꝰ. Nã utiq ad uerba eiꝰ
ꝑtinet oratio quã docuit ubi dici¬
mꝰ pat̃ nr̃ quies incaelis. Ab huiꝰ
orationis uerbis et sensib: ñ receda¬
mꝰ aipecitionib nr̃is. ⁊ quiꝰquid pe¬
timꝰ siec in nobis. Tunc enim dicen¬
da sunt uerba eiꝰ in nob manere.
quando facimꝰ quae p̃cepit: et di¬
ligimꝰ quae ꝓmisit. Quando autẽ
uerbaeiꝰ mcnent ĩ me moria nec

Expanded text:
re, nisi quod non alienum est a salute? Are, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe volumus, quia sumus in aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ba ejus in nobis manent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rat . tam̃ nisi inuite manserit et
uixerit de radice. quantũ libee
fructũ asemec ipso ñ potest ferre
Quc̃uis autẽ xp̃s uitis ñ eet̃ nisi ho¬
mo eẽt. ttim̃ isttĩ gram palmitib
ñ p̃beret: nisi aetiaꝰ ds̃ eec̃. Veru
quia ita sine ista grã ñ potest ui¬
ui. ut mors in pocestate sic liberi
arbitrii: Siquis inme inquid ñ man¬
serit mictetur foras sic̃ palmes. et
arescet : et colligent eum. et inig¬
nẽ mittent et ardet. Ligna ittq̃
uitis tanto sunt c̾tẽptibilior a si
in uite ñ manserine : quanto glo¬
riosiora sim cinserint. Denique
sicuc dehis etiẽ ꝑ e ee chielẽ ꝓpħam
dñs dicit. Precisa nullis agricola¬
rũ usibus ꝓsunt: nullis ftibrili¬
bus oꝑib deputant᷑: Vnũ edu¬
obus palmiti c̃gruit. aut uitis
auc ignis: Inuiten ẽst : in igne
erit: Ue ergo in igne ñ sit in ui¬
te sit: Smansericis in me inquid
et uerba mea in uob manserint :
qđ cũq uolueritis pecetis ec fiec

Expanded text:
rat: tamen nisi in vite manserit et rat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint: denique, sicut de his etiam per Ezechielem prophetam inus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum de duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis; si in vite non est, in igne erit: ut ergo in igne non sit, in vite sit. 4. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint, quodcumque volueritis
Abbreviated transcription (Latin):
test ferre fructũ a semec ipso: nisi man¬
serit inuite. Ite runc ꝑ abrupta ee
ñ habentes ubi figamini. uentosa loqͣ¬
citete lae tamini. Pcec sunt in cinica
p̃sũptionid uraẽ: sed quid uossẽ quat᷑
uidete : et si est in uob̾ ullus
sensus horrete. Qui eni a seme¬
ipso se fructũ existimat fetre i
sionis uraẽ. Etiam atq etiã c̃side¬
rate : quid adhuc ueritas adiun¬
gat et dicat. Egosũ inquid uitis:¬
et uos pal mites Qui manserit in
me ecego in eo. hic fert fructũ mul¬
tũ. quiꝗ sine me nichil pocestis
facere. Nea quisquã putaret scl¬
tĩ ptiruũ aliquẽ fructũ posse ase¬
mec ipso palmitẽ ferre. cũ dixisset
hie fert fructũ multũ. ñ ait quic
sine me parũ potestis facere: sed
nichil potestis facere. Si ue ergo
parũ siue multũ. sine illo fieri ñ
potese. sine quo nichilsieri ñ pocest
Quia et si parũ actulerit palmes.
eũ purgat agricola ut plus affe¬

Expanded text:
test ferre fructum a semetipso, nisi mantest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite . » Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae, sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, isionis vestrae. Etiam atque etiam considerate quid adhuc Veritas adjungat, et dicat: « Ego sum, inquit, vitis, vos palmites; qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus affe
Abbreviated transcription (Latin):
adicit. Sic palme s ñ potesc ferre frue cũ
Asemet ipso nisi manserit inuite. sic
nsenos niss inme manseritis. Magnae E.ll.¬
at cõmendatio frs mei Corda inscru¬
E humiliuĩ: oraobistruie suꝑborũ. Ecce
cui si audent respondeanẽ. qͥ ignorcaintes
dĩ iustitiã. et suã uolentes c̃stituere :
iusticiae dĩ ñ sunt sub iecti. Ecce cui
respondeant sibi placented: et ad bona
oꝑa faicienda dm̃ sibi necesseriũ ñputan¬
tes. Nonne huic resistunc ueritatiho¬
mines m̃te corrupti. re ꝓbi circa fidẽ.
qͥ respondent edocuntur iniquitatẽ
đicentes. adõ habemꝰ qđ homines sumꝰ.
a nob̃ ipsis autẽ qđ iusti sumꝰ. Quid di¬
citid. quid uos ipsos decipitis. ñ asserco¬
res. sed p̃cipitatores liberi arbitrii. ex
alto elationis ꝑ inania p̃sũptionis iN
ꝓfund a sub mersionis. Nempe uox uri
est qd homo ex semet ipso facit iustier¬
Am hoc est altũ elationid urãe. sed ue¬
ritas c̃tradicitur etdicit. Palmes ñ po¬

Expanded text:
icut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicena nobis ipsis autem quod justi sumus. Quid dicitis? quid vos ipsos decipitis? non assertores sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis, per inania praesumptionis in profunda submersionis. Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae; sed veritas contradicit: « Palmes non po
Abbreviated transcription (Latin):
cidic᷑ : Cuiꝰ dilectionis sũmã ex pri¬
mie. cũ sub iungit. Maiorẽ hacdi¬
lectionẽ nemohabet. quã ut animã
suã ponat quis ꝓ amicis suis. Morietiã
ꝓ inimicis dñs uenerat. ⁊ tam̃ positu¬
rũ se cinimã ꝑ amicis dicebat: ut pro¬
fecto nob̾ ostenderet quia cũ dili¬
gendo lucrũ fticere de inimicis possu¬
mus: etiã ipsi amici sunt qͥ ꝑsecunt᷑.
ce scãe aeccłae fieri de beat: unde cla¬
rescat siꝑ secut᷑oris tẽprẽ moꝵi ꝓ dilec

Expanded text:
rimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequunce sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilec
Abbreviated transcription (Latin):
iħs ꝓficie bat scpientia aetate ⁊ grcĩ
cipuddm̃ ⁊ homines. Seđm hoc igit᷑
rectepossumꝰ dicere qđ cũ cid nacu¬
rtĩ dĩ ñ ꝑtineat humana natu
sic maior. nulla ꝓrsus aequalis
Neque enĩ susceptionem hominis
ulla merita p̃cesser̃. sed ab illci
susceptione eiꝰ merita cuncta cę¬
ꝑunt. Manec ergo filiuꝰ ĩ dilec¬
tione. qua eũ dilexit pat̾. et idõ
seruauit p̃cepta eiꝰ. Quid est et
ille homo. nisi qđ ds̃ susceptor eius.
Os̃ enĩ ercit uerbũ. unigenitꝰ gig¬
nenti coet̃nꝰ. sed ut mediitor da¬
ret᷑ nob̃ ꝑ ĩ effabilẽ gram. uerbũ
caro factũ est. et habicauit iN
nob̶. Haec locutꝰ sũ uob. ut gau
diũ meũ ĩ uob sic. ⁊ gaudiũ urm̃
impleatur Quid est gcudiũ xpĩ
ĩ nob̾. nisi qͥ dignatur gaudere de
nob̵: Et quid ẽst gaudiũ urm̃ qđ
dicit impletũ. nisi eiꝰ hab̾e c̃ sorti¬
um: Propt̃ qđ beato petro dixe¬
rat si ñ lauero te ñ habebis partẽ
mecũ : Gaudiũ ergo eiꝰ ĩ nob̵ est :

Expanded text:
aetate, et gratia apud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere, quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natursit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus , Deus enim erat Verbum, Unigenitus gignenti coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in ndium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quod est gaudium Christi in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quod est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ tẽporaliũ delectationẽthrait.
infirmiorẽ c̃tra nos ꝓximũ exci¬
ttit. qͥ eti ipse quediligimꝰ auferre mo¬
liat᷑. Neccurat antiquus hostid
haec faiciens: ut t̾rena tollat: sed ut
caritatẽ ĩ nob feriat. Nã ĩ odio re¬
pente ex ardescimꝰ : et dũ foris ĩ uic¬
ti eẽ cupimꝰ. intꝰ grauit̃ ferim᷑. Dũ
parua foras defendim intꝰcimit¬
timꝰ maxima : quia dũ rẽ diligimꝰ
tẽporalẽ. uerã amictimꝰ dilectio¬
nẽ. Om̃is quippe qͥnrã tollit: in ima¬
cus est. Sed si hodio habe coepimꝰ
inimicũ : incꝰ est qđ ꝑdimꝰ. Cũ er¬
go aliquid exteriuꝰ aꝑx imo pai¬
mur. contra occultũ raptore intẽ
riuꝰ uigilemꝰ qͥ nũ quã meluꝰ uin¬
citur. nisicũ raptor ex terior ama¬
tur. Una qͥppe et sum ma est ꝓba¬
tio caritatis: si ec ipsẽ diligitur
qͥaduersct᷑ Hi nc est qđ ipsa ue¬
ricas ec crucis patibulũ sustiner

Expanded text:
temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibu
Abbreviated transcription (Latin):
solidatur. Cit enĩ multiarboris
rami ex una radice ꝓdeune: sic
multae uir tutes exun carita¬
te generantur . Nec habet aliqͥd
uiriditatis ramꝰ boni oꝑis: si non
manet in radice caritatis Pre¬
cepta ergo dñica: et multa sunt
et unũ. Multa ꝑ diuersitatem
oꝑis: unũ ĩ radice dilectionið
Qualit̃ autẽ ista dilectio sit te

Expanded text:
atur. Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur: nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non remaneat in radice charitatis. Praecepta ergo Dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio s
Abbreviated transcription (Latin):
nolite uospucare manere indilectione mea:
sin seruatis p̃ceptamea. Sienĩ seruaueri¬
tis manebitis. hoc est hinc apparebit qđ
indilectione mea manebitis simea p̃cep¬
ta seruatis. Nemo enĩ seftillat dicendo
qđ eũ diligat : siciꝰ p̃cepta ñ seruat. Ncm
intantũ cũ diligimꝰ: inquantũ eiꝰ p̃cep¬
ta seruamꝰ. Inquantũ minꝰ seruamꝰ minꝰ
nos diligat: priuꝰ eiꝰ mandata seruemus.
Sed si nos diligat. p̃ceptti eiꝰ seruare studea¬
mus. Haecest grã quae h umilib patet :
suꝑbos latet. Sed quid illud est qđ ad iun¬

Expanded text:
Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea. Si enim servaveritis, manebitis; hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si mea praecepta servabitis, ut nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamnos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid illud est quod adjun
Abbreviated transcription (Latin):
salute nr̃a qđĩ illo sẽꝑ fuit cũ p̃sciuit
hoc gaudio merito nrm̃ dicimꝰ. qđ et
nosbetiti fuerimꝰ. Sed hoc gaudiũ nrm̃
crescit eeꝓficit: et ad suã ꝑfectio¬
nem ꝑseuerando ꝑteridit. Ergo
inchoctur infide nascentiũ : imple¬
bitus in p̃mio Resurgentium.

Expanded text:
salute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus: sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alibi cũ dixissec. sic luceatlum̃ urm̃ co¬
rã hominib uc uidetint oꝑa urẽ bona
ne asemet ipsis pucarent eẽ bona opera
sua: mox addidit. Et glorificent patrẽ
urm̃ qͥ inccelis est. In hoc glorificat᷑ pat̃
ut fructũ plurimũ afferamꝰ. ⁊ efficia¬

Expanded text:
et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficia
Abbreviated transcription (Latin):
diligit pat̃. Itti quippe dixerat sic̃ dilex̃
me pcit̾. ⁊ ego dilexiuos. atq. his uerbis
subiuncxit: manece ĩ dilectione meci
illa ꝓcul dubio quadilexi uos. Ergo qđ ait
etiam depatre. maneo ĩ eiꝰ dilectione. illa
scilicet accipienda est. qͣ dilex̃ eũ pat̾.
S ednũ quid hic grã ĩ telligenda es qua pa¬
t̃ diligit eũ. sic̃ grã est qua nos diligic
filiuꝰ cũ simꝰ nos filui grã ñ natura. Uni¬
genitꝰ autẽ natura: ñ grã. An hoc etiã
ĩ ipsofilio adhominẽ referendũ est. Ita
sane ncĩ dicendo. sic dilex me pac̾: ⁊ ego
dilexiuos. Grãm medictoris ostendit.
mȩdicitor cuitẽ dĩ ethominũ ñ ĩquantũ¬

Expanded text:
icut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea, illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, Maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est qua dilexit eum Pater. Sed numquid et hic gratia intelligenda est, qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius: cum simus nos filii gratia, non natura; Unigenitus autem natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane. Nam dicendo, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, gratiam mediatoris ostendit. Mediator autem D
Abbreviated transcription (Latin):
ñcarnis depositio sordiũ : sed consci¬
enti bon interrogatio addm̃. Hoc
est uerbũ fidei qđ p̃dicamꝰ quo sine du¬
bio ut mundare possit c̃secrat. Et bab¬
tis mus xp̃s quippe nob̾cũ uittis cũ pa¬
tris agricola dilex̃ aeccłam. et se ip¬
sũ tradidit ꝓea. Lege ã postolum.
et uide quid ad iun gat: ut eti scĩsica¬
ret inquid mundans ecĩ lciuaero aquȩ
in uerbo uitae. Mundatio igit᷑ nequa¬
quã fluxa et labili tribueret elem̃to.
nisi adde recur in uerbo. Hoc uerbũ fi¬
dei tantũ ualet inaeccła dĩ. ut per
ipsũ credentẽ. offerentẽ. bene diceꝵ¬
tẽ. tingentẽ. aetiã tantillũ mun¬
det inftintẽ: quãuis ñ dũ utilentẽ

Expanded text:
depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum'. 'Hoc est verbum fidei, quod predicamus', quo sine dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit aecclesiam et se ipsum tradidit pro ea. Lege apostolum et vide, quid adiungat: 'Ut eam sanctificaret', inquit, 'mundans eam lavacro aquae in verbo'. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur 'in verbo'. Hoc verbum fidei tantum valet in aecclesia, ut per ipsam credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem etiam tantillum mundet inf
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ sit magis magisq mundan¬
dus ubi si dixerimꝰ quia pecca¬
tũ ñ habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ: et
ueritas in nob ñ est. Siautẽ c̃fessi
fuerimꝰ peccata nrã: fidelis est et
iustus ut dimittat peccata nobis.¬
et mundet nos ab omĩ iniqui tate
Mundet utiq mundos. hoc est fruc¬
tuosos: ut tanto sint fructuosiores
quanto fuerint mundi ores. Iã uos
mundi estis. ꝓpt̾ uerbũ qđ locut
sũ uob̾. Quare ñ at mundi estis

Expanded text:
ut non sit magis magisque mundanut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et iustus, qui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniquit» : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. 3. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, mundi estis
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Deniq cũ depatre tuĩꝗ de aigri¬
ut plus afferant fructũ. continuo
actiã se ipsũ mundatorẽ palmitum
ostendens: Iã uos inquid mundi estis.
ꝓpt̃ sermonẽ quẽ locutꝰ sũ uob. Ecce ⁊
ipse mundator est palmitũ. qđ est agri¬
colae ñ uitͥtis officium: qui aetiã palmi¬
tes oꝑarios suos fecit. Nã ⁊ si ñ dent
ĩ crem̃tũ : impendunt tam̃ aliquod
adium̃tu: sed ñ de suo : quia sine me
Audi aetiã ipsos c̃ fetentes
Quid autȩ est apollo quid au¬
tem paulus. ministri eiꝰ ꝑ quos
credi distis: et unicuiq sicut
dñs dedic. Ego plancaui. apollo
Excedit angelicã subli¬
mitatẽ : nec omnino ꝑtinet ni¬
si adagricolã trinitatẽ. lã uos
mundi estis. mundi scilicet.
atque mundandi. Neque enĩ
nisimundi eẽnt. fructũ ferre
pot̾uissent: et tam omem̃ qͥ fert
fructũ purgat agricola ut
fructũ plus afferat. Fert fruc¬
tũ quia mundus est. atque utplꝰ
affercit purgatur adhuc. Quis
enĩ est in hac uita sic mundus

Expanded text:
erat. Denique cum de Patre tanquam de agriut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, Audi etiam ipsos confitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
uisibile uerbũ. Nã de hoc utiq
dixerat quando discipłis pedes la¬
uit: qui lotꝰ est ñ indiget nisi ut pe¬
des lauet: sed est mundus totus.
Unde ista tanta uir tꝰ aquae. ut cor¬
pꝰ tangat et cor abluat: nisi fticien¬
te uerbo. ñ quia dicit᷑ sed quia credi¬
tur: Nã et in ipso uerbo aliud est so¬
nus transiens. aliud uirtꝰ maneris
Hoc est uerbũ fidei qđ p̃dicamꝰ cit apłs

Expanded text:
tique dixerat, quando pedes discipulis lavit: Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavel, sed est mundus totus . Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo: non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo, aliud est sonus transiens, aliud virtus manens. Hoc est verbum fidei quod praedicamus, ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: uites et palmites propt̃ qđ cũ
eet̃ ds̃ cuiꝰ naturae ñ sumꝰ: factus
est homo. ut in illo eẽt uitis huma¬
na natura: cuiꝰ et nos homines
pal mites eẽ possemꝰ. Quid ergo

Expanded text:
sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus, cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
etiã illos quos secundum moysaice
legis instituta ius tos inuenit. euan¬
geliccie ꝑfectionis culmen plurimos
uocauit. Sienĩ solos peccatores et non
etiã iustos uocaret: nequaquam
nathanciel discipulatꝰ illiuiꝰ consors
existeret: quẽ ad seprimo uenientẽ
tantalaude dignũ putciuit. ut dice¬
ret. Ecce uere is rahelita. in quo do

Expanded text:
etiam illos quos secundum Mosaicae etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ac uero dñs qui sicut scriptũ est ꝑtran¬
siuuit bene faciendo et scinando om̃s
opp̃ssos adiaibolo. Et quotiend tẽplũ
curare erudire nescios. c̃tu maces
sedar guere. uel etiã foras detur¬
bare. quã uictimas studuit offerre :
liquet utiq quia uoluntatis diui¬
nae quã ꝓpħa monebat iussa ꝑfici.
misericordicie scilicet opꝰ exequen¬
do et ñ sccrificiũ caelebrando.
Quieticĩ rep̃hensorib suis quare cũ
publicanis et peccatorib mandu¬
caret rationẽ reddere ñ dispexit:
ut uel sic eos suꝑ uticua murmura¬
tione cohiberet. atque asequenda
pietaitis suce dona prouo ca ret.
Nonenĩ inquit ueni uocare iustos.
sed peccatores. Idcirco igit᷑ dñs perca¬
torũ c̃uiuia frequentabat. uc inuita¬
tores suosdocendo. caelestes inuitaret
ad epulas P ed mouet forte aliquem Fñ¬
que modo dñs dixerit ñ se uenisse ad
ustos sed magis ad peccatores uocan¬
dos cũ cunctis legentib: constet qđ

Expanded text:
At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petranAt vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diabolo, et quoties templum icurare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod
Abbreviated transcription (Latin):
discite quid est miscđam uolo et nop
sacrificius. ei sdẽ phariscieis defulsa
iusticia tum̃ tib etiã c̃silui correcti¬
onis ostendit. Ad monet namq eos
ut ꝑ oꝑa misericordicie sibi met ipsis su¬
pernae misericordicie p̾̃sidia conqui¬
rant: etñ contemptis pauꝑũ neces¬
sictitibus ꝑ oblatione se sacrifitiorũ dnõ¬
ł. Viiiplacare confidant. Pfro posuit autẽ cis
testimoniu de ꝓpħa. et hoc illoseun¬
tes discere iusdit. Euntes uidelicet
a temerittice stulttie uituꝑationis:
ad diligentiorẽ scripturtie scẽ meditatio¬
nem. utqui eũ peccatores susci pientẽ
contra scripturarũ decreta facere ca¬
lumpniabantur. ipsise potius intellige¬
rent. quae cent̃ dĩ p̃cepta nescisse : et
agnita ñ fecisse. Quienĩ cottidianis
in templo oblationib staintes nulla
delinquentib: cõ passione misere bant᷑.
patet ꝓfecto quic c̃tra sermonẽ ꝓpho¬
ticũ scrificiũ potiuꝰ quã misedam ue¬
rebaent.

Expanded text:
et non sacrificium? Iisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit. Admonet namque eos ut per opera misericordiae sibimet ipsis supernae misericordiae praesidia conquirant, et, non contemptis pauperum necessitatibus, per oblationem se sacrificiorum Dominum placare confidant. Proposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit: euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius quam misericordiam quaerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
cid imitationẽ mathei illũ sequi gcu¬
debant. Iestante euangelisto
marco qui dicit. multi publi¬
cani et peceatores discũbebanc
cũ ihũ: et discipłis eiꝰ F rant eni
multi qui et sequebant᷑ eũ. PHotan.ł .iiii.¬
dũ autẽ qđ lucos hcec referens dicit
quia dñs indomo eiꝰ dẽ mathei cũ publi¬
canis discubuerit. et quia ipse con¬
uiuiũ illi magnũ parauerit. Quiqͥ¬
dẽ mcitheus quantũ ad generale iu¬
dicium respicit congruã beneficus
cuelestib uicẽ rependit ut ciquo ꝑ¬
hennia bonaisꝑcibat. illi sua tẽpora¬
lia cõmodaret. eũq corporcilibus
epulis reficeret. quo ipso donante
gustum spirittilis acceꝑe suciuita¬
tis. Porro si altiori intellectu quȩ
gestt sunt indagare cupimꝰ: ñ ttintũ
indomo sua ter restri conuiuiũ dño
cor porcile exhibuit. sed m s ulto gra¬
tius illi conuiuiũ in domo pectoris
sui ꝑfidẽ acdilectionẽ pcirauit. ipso
ac testante quicut. Ecce egosto ad

Expanded text:
ad imitationem Matthaei illum sequi gauad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium in domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego st
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Unius poblicam c̃uersio: mulas
exemplũ peniaentiae et indulgentiş
publicanis et peccatorib tribuit
Non eni dubitandũ quia publieani &c
pereatores er̃ de sierant: quicũ ihũ
et discipłis eius discũ bebant: nec si
in peccatis ꝑ seuerare decernerene : ei
qui sine perccto ese c̃uesci auderent.
Publicani quippe uocantur qui uel pu¬
blicce scelerib soedant᷑ uel publicis
implicantur negotis. quae sine pec¬
ccito aut uix aut nullatenꝰ ualent¬
administrare ¶ Et pulchro uere p̃sagio ł.
in prima sua c̃uersatione peccanti u
post segregẽ thruit ad salutẽ officiũ¬
quae euangelitandi qđ ꝓficiente me¬
rito uirtutũ erat expleturꝰ. a primis
iã sidei suce rudi mentis incipit.
heque enĩ solũ qui fratrẽ erudit uer¬
bo. sedetiã qui exẽplo ad meliora ẽ¬
uertit : ministerium gerie doctoris.
Denique idem publican ñ tunc solum¬
modo cũ dño discũ bebant. uerũ etde¬
inceps abiectis secula ribus negotus.

Expanded text:
us. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valentadministrari. Et pulchro satis praesagio, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis,
Abbreviated transcription (Latin):
Et mitte bant coronas suas. ante thronũ.
Oportet namq ut quotiens ce terni regis
magnificentiã inscis euangeliorum
libris p̃dicare cognouerimus: ꝓcida¬
mus humiles cinte illius miseri cordiã.
deuotis p̃cibus imploremus: et quiqͥd
bani oꝑis habe possumꝰ. non nr̃is hoc
mericis sed eiꝰ semꝑ grãẽ tribuamus.
qui sedens inchrono patris una cũ spũ
scõ uiuit ec Regnat ds̃ in omĩa secula

Expanded text:
coronas suas ante thronum. Oportet namque ut quoties Regis aeterni magnificentiam in sanctis Evangeliorum libris praedicari cognoverimus, procidamus humiles ante illius misericordiam, et devotis precibus imploremus, et quidquid boni operis habere possumus, non nostris hoc meritis, sed ejus gratiae semper tribuamus qui sedens in throno Patris una cum Spiritu sancto vivit et regnat D