comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam anit cõmitendo que tua digna ꝑutau̾it au¬
dientia. fideli quodamodo ⁊ accomodo ip̃icẽ com¬
pendio t̾minando. De qua consid̾acõne huit add̾e
bgito aliqͣ sec sub alt̾iꝰ sane pͥncipio libri. atq pͤ
sit finis istius: Ne dupplicit te on̾et minꝰ suauit¬

Expanded text:
aedam aliis committendo: quae tua digna putaveris auaedam aliis committendo: quae tua digna putaveris audientia, fideli quodam et accommodo ipsi causae compendio terminando. De qua consideratione his addere aliqua cogito, sed sub alterius sane principio libri: atque hic sit finis istius, ne duplo te oneret minus suavi
Abbreviated transcription (Latin):
lus tuus. exurgat anttorital ad u̾sus mñpudenci¬
am hanc. ⁊ gnalem pestem. Intuere magĩm
sic facientẽ: ⁊ audi dicentẽ. Qui mͥ ministͣt me
seqͣtur. Non parat aures ut audeat sec tlagel¬
lum quo fenat. Yba ner facit nec recipit᷑ nec
tesid udicans. set in sequitur pumens. Cãm
tũ non tacet. ꝙ uidelic domumi oronis. negoci¬
acõnis fecissent: sͦ ⁊ tu fac siłr. Erubestant iul¬
tum tuum iai̾nõi negociatores si fi̾ potest. s
nõ timeant. Et tu flagelluum tenes. bimeant
nũmulani. nͨ fidant ĩnũmis. sec diffidant. ab¬
scondant es suũ a te scientes esfund̾e qmͣ acciꝑe
p aracõrem. hoc studiose ⁊ ꝯstant agendo mul¬
tos tutͥtacies. spium sectatores lucroꝵ honesti¬
orib officus uendicando multos ne uel audiant hd
astemptare seruabis. Adice ilid̾ ꝙ non pari t mo¬
menta proficiet ⁊ ad ferias quas t suadeo. Ita nr̃¬
pe⁊ non pauta tͥ momenta ipm̃ redines ⁊ uaca¬
d̾ consid̾acõm q̃damut dixi negotia audiendo. c̃¬

Expanded text:
lus tuus, exsurgat auctoritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. Intuere Magistrum sic facientem, et audi dicentem: Qui mihi ministrat, me sequatur . Non parat aures ut audiat, sed flagellum quo feriat. Verba nec facit, nec recipit. Nec enim sedet judicans, sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum orationis, negotiationis fecissent. Ergo et tu fac similiter. Erubescant vultum tuum istiusmodi negotiatores, si fieri potest: si non, timeant. Et tu flagellum tenes. Timeant nummularii, nec fidant in nummis, sed diffidant; abscondant aes suum a te, scientes effundere, quam accipere paratiorem. Hoc studiose et constanter agendo, multos lucrifacies, turpium sectatores lucrorum honestioribus officiis vindicando: multos, ne vel audeant hujusmodi attentare, servabis. Adjice illud, quod non parum proficiet et ad ferias quas tibi suadeo. Ita nempe non pauca tibi momenta temporum redimes ad vacandum considerationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audiendo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ociositas:. mat̾nuganim. nou̾ca uͥtimim. int̾
sdares uuge. nuge sunt. more sac̾dotit blaq he¬
ime. Int̾dum tamen si incidant. fͥende fortassis
ref̾ende nunꝙͣ magis int̾ueniendum taute. ⁊
prudent̾ nugacitati. prorumpendum sane m
serium quid quod non modo utilit̾ sec libent᷑
audiant. ⁊ suꝑseteant ociosis: Consetͣst os tuum
eeu̾ugelio talib iam reꝑne unctum assuest̾e
satͥlegium. Labia sac̾dotis ait custodiunt sc̃am
⁊ legem reqͥrunt de ore enis: non ungas ꝓft̃o. uel
tabulas. u̾bum scurile. ꝙ faceti urbani ue noĩe
colorant. Non susficit ꝑ egͥnar ab ore procul ⁊ ab
aure relegand. fede ad tachinnos mou̾s. fedius
mones. porro tetͣbere aut tetͣhentem andire. qͥd
horum dampnabiliꝰ sit. nõ facile dix̾im. cõtͣ aua¬
riciam Seauaricia nõ est qõ tuum fatigem in tui¬
tum cum retumam tanqmͣ paleam dicarit hr̃e
Non ꝓͣlus nonz quod pro ia timeatur a iudicus
tius. set est ꝙ non miꝰ sepe nec noxie. minꝰ insidia¬

Expanded text:
ositas, mater nugarum, noverca virtutum. Inter saeculares nugae, nugae sunt; in ore sacerdotis, blasphemiae. Interdum tamen si incidant ferendae fortassis; referendae nunquam. Magis interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed libenter audiant et supersedeant otiosis. Consecrasti os tuum Evangelio: talibus jam aperire illicitum, assuescere sacrilegium est. Labia sacerdotis, ait, custodiunt scientiam et legem requirunt de ore ejus : non nugas profecto vel fabulas. Verbum scurrile quod faceti urbanive nomine colorant, non sufficit peregrinari ab ore: procul et ab aure relegandum. Foede ad cachinnos moveris, foedius moves. Porro detrahere, aut detrahentem audire, quid horum damnabilius sit, non facile dix avaritia non est quod tuum fatigem intuitum, cum pecuniam tanquam paleam dicaris habere. Non prorsus, non est quod pro illa timeatur a judiciis tuis. Sed est quod non minus saepe, nec noxie minus insidia
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuilegium tuũ tͥ: tam in datis dauib qmͣ
in ouib ꝯmendatis. accipe ald̾ ꝙ nͥloꝰ ipm cõ¬
fumat tͥ. Discipuli nauigabant. ⁊ dominꝰ aꝑꝑ¬
ebit in litore. ꝙq iocundiꝰ erat incorpore redi¬
inuo. Sciens petrus quod dñs: in marese misit
⁊ sic uennit ad ipm̃n. Aliis nauigio ꝑ uementibus.
Oandistud: Nempe singnũ singularis pontisi
pesri. ꝑ qd̾ nõ nauem unam. ut cet̾i quiq suã¬

Expanded text:
privilegium tuum tibi tam in datis clavibus, quam privilegium tuum tibi tam in datis clavibus, quam in ovibus commendatis. Accipe aliud, quod nihilofirmat tibi. Discipuli navigabant, et Dominus apparebat in littore; quodque jucundius erat, in corpore redivivo. Sciens Petrus quia Dominus est, in mare se misit, et sic venit ad ipsum, aliis navigio pervenientibus . Quid istud? Nempe signum singularis pontificii Petri, per quod non navem unam, ut caeteri quique sua
Abbreviated transcription (Latin):
ti. habent illi sibi assingnatos greges. singilli sin¬
gulos ⁊ uniu̾si crediti. Ynus uni: Net modo omũ
sic absolute ⁊ indiscrete tote ꝯmisse sunt ones:
Si me amas petre passce oues meas. Qͣs: illiꝰ ut
illiꝰ populos ciuitatis aut regionis. aut c̾ce regnii
anquas. set assingnasse oñis: Nich̾ excipitur. uͥ dis¬
tinguit᷑ nͥl: Et forte p̾sentes cet̾i ꝯdiscipuli euĩt.
cum ꝯmittens um. unitatem om̃ib ꝯmendu.
cedentes abimitate. In de est. ꝙ alii singuli sin¬
gulas sorti sunt plebes. scientes sacͣmentum:
Demq iacob qui uidebatur colũpna ecc̃e. U̾na
contus est ierosolima pecro imuu̾sitatem cedeus¬
tatis notatꝰ es. Alioꝵ potestas cͥtis artat᷑ luntibꝰ.
tua extenditur ⁊ in ip̃os qui potestatem super
alios acceperinit. Nonne si cã excit̾it tu ip̃o
celum cland̾e. tu ipm ab ep̃opatu depon̾e. ĩ⁊
de tͣheie tͣtere sathane potes: Stat gͦ in concussũ

Expanded text:
ti. Habent illi sibi assignatos greges, singuli sinti. Habent illi sibi assignatos greges, singuli singulos: tibi universi crediti, uni unus. Nec modo ovium, sic absolute et indiscrete totae commissae sunt oves? Si me amas, Petre, pasce oves meas . Quas? illius vel illius populos civitatis, aut regionis, aut certi  al. aliquas, sed assignasse omnes? Nihil excipitur, ubi distinguitur nihil. Et forte praesentes caeteri condiscipuli erant, cum committens uni, unitatem omnibus commendaret cedentes ab unitate. Inde est quod alii singuli singulas sortiti sunt plebes, scientes sacramentum. Denique Jacobus, qui videbatur columna Ecclesiae, una contentus est Hierosolyma, Petro unitatis vocatus es. Aliorum potestas certis arctatur limitibus: tua extenditur et in ipsos, qui potestatem super alios acceperunt. Nonne, si causa exstiterit, tu episcopo coelum claudere, tu ipsum ab episcopatu deponere etiam et tradere satanae potes? Stat ergo inconcussum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quod absq p̾iudicio sc̃icatis cuiꝰꝑiam dixͥim. sũ¬
mum plane int̾minists. Alias niti ad sũmũ uenĩ:
nõ puare sũmum. aut uelle putari anteqmͣ sis.
Nam quomodo ꝓficis si iam sufficis tͥ: Non sis ꝑĩntͥ.
aut ꝑigrum uestigare quod desit: aut fat̾i ꝙ desit
u̾etundum. loquere ⁊ tu uoce añtessoris tui. nõ
ꝙiam acceꝑim. aut iam ꝑfectus sum. Et rsum. Ego
longe abilla que in flat. hancqͥ apponit. apponit
ttolorem. s tolorem bunc nenio unq̃ sapient sb̃t¬
fugit. Est quippe medicinalis dolor. perq̃ni ssupo
ilse letalis animi duri ⁊ inpenitentis excluditur.
Etiõ sapiens qui dr̃e potuit. Et ideo dolor mens
in conspectu meo semper. Nunc autem repetẽde
tu nohe. prĩarchatu abrabam. or dine melchisedͥ.
dignitate aaron. autͣcͣe moyses. In ditatu saiuel.
potestate petrus. unctõne ꝓp̃c. Tu es cui clauestͣ¬
dite sunt. cui oues credite sunt sunc quidem ⁊ ali
celi ianitores ⁊ gregum pastores. sec tu tanto glosiꝰ

Expanded text:
quod absque praejudicio sanctitatis cujuspiam dixerim summum plane inter ministros. Alias niti te ad summam velim, non putare summum, aut velle putari antequam sis. Nam quomodo proficis, si jam sufficis tibi? Non sit proinde tibi aut pigrum vestigare quid desit, aut fateri quod desit verecundum. Loquere et tu voce antecessoris tui, Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: et rursum, Ego longe ab illa quae inflat. Hanc qui apponit, apponit et dolorem : sed dolorem hunc nemo unquam sapiens subterfugit. Est quippe medicinalis dolor, per quem stupor ille lethalis animi duri et poenitentis extunditur. Et ideo sapiens, qui dicere potuit: Et dolor meus in conspectu meo semtu Noe, patriarchatu Abraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, judicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus. Tu es cui claves traditae, cui oves creditae sunt. Sunt quidem et alii coeli janitores, et gregum pastores: sed tu tanto glorios
Abbreviated transcription (Latin):
yma. Lĩgua magiloqͣ. ⁊ ꝯamꝰ ociosa. s̾mo mł¬
Ingens auctoritas. ⁊ micant stabilitas. Admoui
spetłm. fedꝰ se in eo uultꝰ agnoscat: tu tuum gnͣ¬
de dissimilem Inueniri. Inspice tñ ⁊tu neforte
⁊ si sit unum m̾to placeas tibi. ⁊̃ in quo displit̾e¬
debeas: non desit. yolo głanis testamento con¬
uox nͥl mͥ conscuis sum. Caucior in boins ambu¬
las: set ⁊ illa non lateant Qm̃obreni ut dixi no¬
i̾us de. ut int̾ ang̾tias que non desunt. fruarit
constĩe bono: Magis & ut scias quid desit tibi. Nã
cui non desit: onña illi desunt: qui nͥl sibi teẽe pu¬
tat sdͥo si sũmus pontifexsis: Nunꝙͥ qr sũmꝰ põ¬
tifex sis. id̾o sũmꝰ. In fimũ uoris e̾e. si sũmũ pu¬
tas. Quis sumus: Cum addi non ꝑossit. Grauit
erras. si teulum enstimes. Absit. Nõ tu deuł es:
qmͣ dignitas furt. Angustis relinquito illam sm̃ã.
gͣ Nabugodosonor alexandrio antioco. herodi. Tu

Expanded text:
ima; lingua magniloqua, et manus otiosa; sermo muima; lingua magniloqua, et manus otiosa; sermo muingens auctoritas, et nutans stabilitas. Admovi speculum: foedus se in eo vultus agnoscat: tu tuum gaude dissimilem inveniri. Inspice tamen et tu, ne forte, etsi sit unde merito placeas tibi, etiam in quo debeas displicere, non desit. Volo glorieris testimonio convox, Nihil mihi conscius sum . Cautior in bonis ambulas, si et mala non lateant. Quamobrem, ut dixi, noveris te, ut inter angustias quae non desunt, fruaris conscientiae bono; magis autem ut scias quid desit tibi. Nam cui non desit? Omnia illi desunt, qui nihil sibi desse putat. Quid si summus Pontifex sis? Numquid quia summus Pontifex, ideo summus? Infimum noris esse, si summum putas. Quis summus? Cui addi non possit. Graviter erras, si te illum existimes. Absit. Non tu de illis es q, quam dignitas fuit. Augustis relinquito illam sententgratia. Nabuchodonosor, Alexandro, Antiocho, Herodi. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiam. tyramudem hominẽum: Cetͥum cũ
om̃i indifferent̾ ꝑsone. ħ sit quedam t᷑ris forti¬
tudinis a facie ĩinici. Nescio qͦ ꝑacto. cum uis eiꝰ
maior inmaiorib. ⁊ inclariorib clarior ꝯꝓbat᷑.
Nulla splendidior gẽma: in om̃i p̾ciꝑne orna¬
tu lĩnm pontificis. quo enĩ celsior cet̾is: eo hu¬
tan quod non satis pͥmis explicitis ꝑtib ĩ scd̾is
nescio quomodo stilus exterit. tescͥbere incho¬
ans qͣlem te oporteat eẽ. cum nͨdum qͥs sis plemꝰ
exp̾ssisset. Credo erubescens ĩ sũmo poĩtum apice
uid̾i hoĩem nudum: sestinauit induere in sigͥ¬
b suis absq hiis nempe eo deformior quo illus¬
tͥorꝑares. Nimꝙͥ põt abscondi ciuitatis supͣ mõ¬
tem põĩte desolacio. aut lat̾e sumꝰ lut̾ne extĩt¬
te suꝑ tandelabrum: Simia intesto: rex fatiis
in solio sedens. Et nunc audi cantitum meum:
⁊ quid̃ minꝰ suaue. set salutare. Monstruosa res.
Gadꝰ sũul ⁊ animꝰ insimꝰ. sedes pͥma. ⁊ uita

Expanded text:
rannidem hominum? Caeterum cum omni indifferenter personae haec sit quaedam turris fortitudinis a facie inimici; nescio quo pacto tamen vis ejus major in majoribus, et in clarioribus clarior comprobatur. Nulla splendidior gemma, in omni praecipue ornatu summi Pontificis. Quo enim celsior caeteris, eo hutan, quod non satis primis explicitis partibus, in secundas nescio quomodo stilus excurrerit, describere inchoans qualem te oporteat esse, cum necdum, quis sis, plenius expressisset. Credo erubescens in summo positum apice videri hominem nudum, festinavit induere insignibus suis. Absque his nempe eo deformior, quo illustrior pares. Nunquid potest abscondi civitatis supra montem positae desolatio, aut latere fumus lucernae exstinctae super candelabrum? Simia in tecto, rex fatuus in solio sedens. Et nunc audi canticum meum, et quidem minus suave, sed salutare. Monstruosa res gradus summus, et animus infimus: sedes prima, et vita
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ puta tp̃c putacõnis ad ẽe. si tñ meditacõms pͥ¬
iuit. Si cor moiusti. monenda iam lingͣ. monẽ
da ⁊ manꝰ. Atting̾e głotus. gladio tuo. gladio
nes inpc̃cit populis. In auigando reges e ĩ ꝯpe. ⁊
tͥium tuũ ⁊ minist̾ium te. non mediotͥs iste pͥn¬
opatus. Extͣbare est hoc malas bestial a tͥmims̃
tuis. Quo greges tui set᷑i in pascua educantur:
Domabis lupos: sec ouib non dñab̾is pascendas
utiq. non p̾mendas suscepisti. si bene consid̾asti
quis sis. ħ te oport̾e fat̾e non ignoras. Porro sci
bello. non molles insericis. si filiꝰ es apłoꝵ ⁊i
le gems similib morib. ꝙ nõ alunde nobile
qm moꝵ ingeiuuiiate ⁊ fidi fortitudine fuit
ꝑhanc uic̾unt regna. oꝑati sunt iusticiam. ad¬
⁊ h̾editasti. posside fidem. pꝰ side pietatẽ. pꝰfite sapi¬

Expanded text:
 si tamen meditationis praeivit. Si cor movisti, movenda jam lingua, movenda est et manus. Accingere gladio tuo, gladio nes in populis, in alligando reges eorum in comterium tuum, et ministerium te. Non mediocris iste principatus. Exturbare est hoc malas bestias a terminis tuis, quo greges tui securi in pascua educantur. Domabis lupos, sed ovibus non dominaberis. Pascendas utique, non premendas sucepsisti. Si bene considerasti quis sis, haec te oportere facere non ignoras. Porro sciebello, non molles in sericis. Si filius es Apostolole genus similibus moribus; quod non aliunde nobile, quam morum ingenuitate, et fidei fortitudine fit. Per hanc vicerunt regna, operati sunt justitiam, adet haereditasti. Posside fidem, posside pietatem, posside sapi
Abbreviated transcription (Latin):
iimolle. nil resupmum. Si labor t̾ret: m̾ces
dem accipiet. Et suille plus om̾ib laboraui: nõ
tamen totum elaborauit. Et adhuc locus est.
qr adhuc de uet̾i maledco siluescat spinis ⁊ tͥbub.
sib intente sollicitudinis. ⁊ solliciti intencõnis.
Neq n ip̃i qui ussi suntire morbem. uniu̾sum
orbem tͥciuerunt p̾senua corporis: sec mentis ꝑ¬
nis. ⁊ inde regiones. si non sint magis sicte adignẽ
qm albe ad messem. Qm̃ multe quas putau̾as fui¬
gel diligent̾ inspecte. uepres pociꝰ apparebunt. m¬
mo ne uep̾s quidem annose ⁊ net̾nose arbores sunt.
set non ꝓft̃o fructifẽ. nͥ forte glandium. aut siliqͣꝵ
hunc q qͦndam agrum ysaac pñarcda exerat cũ
pͥmo rebecia ottͤͣit ei. ⁊ ut siͥptura h̃t̃ exhierat ad
meditand. Ille ad meditand̾. tu ad extupandꝰ egre¬
diaris nec̃ce:. G̃ibi iam p̾cetisse meditatõ deb. tp̃c
faciendi pͥmanib. simnicꝰ esitare incipias. io quid̾

Expanded text:
nil molle, nil resupinum. Si labor terret, merceercedem accipiet. Et si ille plus omnibus laboravit, non tamen totum elaboravit, et adhuc locus est. que de veteri maledicto silvescat spinis ac tribulis. sibus intentae sollicitudinis, et sollicitae intentionis. Neque enim ipsi qui jussi sunt ire in orbem universum, orbem circumierunt praesentia corporis, sed mentis ptuae, et vide regiones, si non sunt magis siccae ad ignem, quam albae ad messem. Quam multae, quas putaveras fruges, diligenter inspectae, vepres potius apparebunt? Imo ne vepres quidem: annosae et veternosae arbores sunt, sed non profecto fructiferae; nisi forte glandium aut siliquarum, hunc quondam agrum Isaac patriarcha exierat, cum primum Rebecca occurrit ei: et, ut Scriptura habet, Exierat ad meditandum . Ille ad meditandum, tu ad exstirpandum egrediaris necesse est. Tibi jam praecessisse meditatio debet: tempus faciendi prae manibus. Si nunc haesitare  al. cogi
Abbreviated transcription (Latin):
c ⁊ ꝯmendatur ip̃iꝰ exemplo legis latoris qui se¬
cutꝰ adiungit. Ego & in medio ur̃m sum. sicut
ꝯministͣt. Quis se iam hoc ticulo ingloriũ putet.
dit ꝑtniiꝰ saꝑiens dico. plus ego. In laborib
płimis. In cait̾ib a habundanciꝰ. in plagis supͣ

Expanded text:
commendatur ipsius exemplo legislatoris, qui secutus adiungit: Ego autem in medio vestrum sum, sicutministrat . Quis se jam titulo hoc inglorium putet, Ut minus sapiens dico, plus ego. In laboribus plurimis, in carceribus abundantius, in plagis s
Abbreviated transcription (Latin):
oculis: non erit in utile. hec consid̾acõ te fact
honoris contemptorẽ. In honore ip̃o. Atq id mag¬
nu non recedat a pͤtore. clipiens ł3. Est uel agi¬
tata ilia. tua. hõ cum in honore eẽt. nõ intlłigit
loq̃re gͦ tͥ. Abiͣtus eram de domo di mei. Qͣle est
hoc de pauꝑe. ⁊ de abiecto. lenari suꝑ gentet ⁊
regna: Daus ego aut q̃ domꝰ patͥs mei. Utsedeã
excelsis sublimior: Sane qui dixit mͥ. amice as¬
cendesuꝑiꝰ. amitum fort fidit. si mirꝰ innemãt
nõ expedit quid̾. Qͥ eleuauit deic̾e põt. Cera q̃rela¬

Expanded text:
oculis non erit inutile. Haec te consideratio facit oculis non erit inutile. Haec te consideratio facit honoris contemptorem in honore ipso. Atque id magnum. Non recedat a pectore: clypeus est tibi vel a sagitta illa, Homo cum in honore esset, non intellexit . Loquere ergo tibi: Abjectus eram in domo Dei mei. Quale est hoc, de paupere et abjecto levari super gentes et regna? Quis ego, aut quae domus patris mei, ut sedeam excelsis sublimior? Sane qui dixit mihi: Amice, ascende superius , amicum fore fidit. Si minus inveniar, non expedit quidem. Qui elevavit, e
Abbreviated transcription (Latin):
tifex. nel papa. Quale: benignus. mansuetus.
Uel quicͥe tale. Qmͣꝙͣ pͥmumꝰ istud philosophi¬
cũ sit magis qmͣ apłicũ inuestigare. at tñ÷ indif
finicõne hominis q̃m dicunt ał rõnale mor¬
tale qr diligentiꝰ intueri silibet. licet. Non est ꝙ¬
tue meo. aut ꝑfessiom obinet. aut dignitati. est
u̾o qd̾ saluti aff̾req̃at. Nam consid̾anti duo hec
simł tõnale mortaleq: il tͥ exinde octurit fruccꝰ
⁊ ut mortale quod in te:. Rõnale quid̾ hũiliet.
Et uirsum. Rõnale mortale confortet: ꝙ nentͫ
neglectui erit hõĩ cͥcũspecto. si qͣ ad huc pͥsens con¬
sid̾anda regrit lotꝰ cͣctabimitur. infͣ᷑. ⁊ fortentiliꝰ
putem. cue pociꝰ relinquend̾ agnicõni. Illd̾ dicoĩ¬
dignum tͥ. citta ꝑfcm ag̾e de tanta assumpto ꝑfec¬
cõne. Qͥd merubescas minimꝰ inueniri ĩ mag¬
nis: qui te recordaris magnum ĩ miuiniis excrosse
ad singula tua in ꝑia. indicia instituta. hr̃e pͥ

Expanded text:
tifex. Qualis, benignus, mansuetus, vel quidquid tale. Quanquam primum illud, philosophicum sit magis quam apostolicum vestigare; attamen est in definitione hominis, quem dicunt animal rationale, mortale: quod diligentius intueri si libet, licet. Non est ofessioni obviet, aut dignitati: est vero quod saluti afferre queat. Nam consideranti duo haec simul, rationale, mortaleque; is tibi exinde occurrit fructus, ut et mortale, quod in te est rationale humiliet; et rursum rationale, mortale confortet: quod neutrum neglectui erit homini circumspecto. Si qua adhuc praesens consideranda requirit locus, tractabuntur infra, et forte utilius putem, tuae potius relinquendum agnitioni. Illud dico indignum tibi, citra perfectum agere de tanta assumpta perfectione. Quidni erubescas minimus inveniri in magnis, qui te recordaris magnum in minimis exstitisse?ad singula tua imperia, judicia, instituta, habere prae
Abbreviated transcription (Latin):
dinem. latitudinem sullimitatem. ⁊ prosũd̾.¬
ꝙ alt̾iꝰ erit. ⁊ disputacõnis. ⁊ temporis. Nunc a
longum dico. cũ sibi longiorem homo ꝓmitit
uitam. Latum: cum insuꝑfluas animꝰ diffimd̾r
curas. Altum: cum de se plus pͥsiunit ꝑfundũ.
cũ se ꝑlus d̾icit. Qͥ gͥ longa sibi metit᷑ temꝑa. nõ¬
cõri sollicitudine: Indes ꝙ homines in p̾sencia
sue exules ꝑ obliuionem in alta ꝑ ĩanem sollici¬
tudinem mignͣt scła. non ꝓfutura ĩmo ñ fut᷑a.
Gilr animꝰ distentꝰ in multa. młtis lacͥetur curis
necte. Nempe in mod̾ata extencio extenuacõm.
⁊ extenuacõ nimia. scissionem facitꝰ. Iam u̾o al
nam añ ruinam exaltatur cor. Qͥd eregione
nimie pusillanimitatis delcio. nͥ tesꝑata quedam
abiortio : In hanc fortis non d̾icietur. prudens
longioris uite non abdutetur inito. Motestus

Expanded text:
dinem, latitudinem, sublimitatem, et profunddinem, latitudinem, sublimitatem, et profund alterius erit et disputationis, et temporis . Nunc autem longum dico, cum sibi homo longiorem promittit vitam; latum, cum in superfluas animus distenditur curas; altum, cum de se plus praesumit; profundum, cum se plus dejicit. Qui ergo longa sibi metitur tiori sollicitudine? Inde est, quod homines in praesenti a sese exsules per oblivionem, in alia per inanem sollicitudinem migrant saecula, non profutura, imo nec futura. Similiter animus distentus in multa, multis laceretur curis necesse est. Nempe immoderata extensio extenuationem, et extenuatio nimia scissionem facit. Jam vero altnamque, Ante ruinam exaltatur cor . Quid e regione nimiae pusillanimitatis dejectio, nisi desperata quaedam absorptio est? In hanc fortis non dejicietur. Prudens longioris vitae non abducetur incerto. Modestus
Abbreviated transcription (Latin):
afe concrecd̃ne originis: qmͣ de satͣmento redop̃¬
cd̾is. ut altꝰ sedens non alta sapiens sis: sec hu¬
niuia te re senciens. hũlib ꝙ ꝯ̃sentiens: ꝓmde¬
si consid̾ as qnͣtut es: cogita ⁊̃ quans. ⁊ maxmehet
tesane consid̾acõ ten inte. nec a te auolare finit
nͨ ambulare in magnis. n inmirabilib suꝑte.
In te consistito nõ infradeici. nõ attolli suꝑ̃. non
euad̾e in longius. nõ etendi iñ laciꝰ. ene mediũ
si nomus ꝑd̾e med̾. locus medius tutꝰ est. mediũ
sedes. modi. ⁊ modꝰ uͥtꝰ. Omẽm ex mod̾ hũacõm
sapient exilium reput᷑at. ꝓpt̾ea non ÷ ilui hĩtare ĩ
lõgo. ꝙ ultͣ mod̾ sit. s nem lato quid̾ ꝙ exfit.i
infra sit. Demq ⁊ longitudo ext̾minium hr̃e sol
⁊ dilatatõ scintam. ⁊ altitudo ruinam ⁊ ꝓfund
absorcõm. Dico ħ plamꝰ ne mepntes ea loqͥ que
apłs cõp̾hend̾ e hortatur. cum om̃ib sãs lougitu¬

Expanded text:
nostrae concretione originis, quam de sacramento redemptnostrae concretione originis, quam de sacramento redemptionis: ut altus sedens, non alta sapiens sis, sed humilia de te sentiens, humilibusque consentiens. si consideras quantus es, cogita etiam qualis et maxime. Haec te sane consideratio tenet in te; nec a te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque in mirabilibus super te. In te consistito. Non infra dejici, non attolli supra, non evadere in longius, non extendi in latius. Tene medium, si non vis perdere modum. Locus medius tutus est. Medium sedes modi, et modus virtus. Omnem extra mote sane consideratio tenet in te; nec a te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque in mirabilibus super te. In te consistito. Non infra dejici, non attolli supra, non infra sit. Denique et longitudo exterminium habere solet, et dilatatio scissuram, et altitudo ruinam, et profundum sedes modi, et modus virtus. Omnem extra modumApostolus comprehendere hortatur cum omnibus sanctis, longitu
Abbreviated transcription (Latin):
ei deuto matͥs tue. Nũꝙ infulatꝰ. sumꝙͥ mitãs
gẽmis. aut floridꝰ sericis. aut coronatꝰ penuis:
ant suffartinatus metallis: Si cuntia ħueluti
nubes qͣsdam matutinales uelocit̾ tnͣseuntes.
tue: octet tͥ homo nudꝰ ⁊ pauꝑ ⁊ miser. ⁊ miserabił.
homo dolens ꝙ hõ sit. enbescens ꝙ midꝰ sit. plo¬
rans ꝙ natꝰ sit. murmurans ꝙ sit homonatus
ad laborem. non ad honorem. hõ natꝰ dembre.
tobhoc cũ reatu. sreui uiuens dempore ideoq
cum metu. repletus multis miserus. ⁊ ꝓp̃t̾ea cũ
tletu. Etu̾e multis: ꝙr corporis ⁊ ammne simł. Qͥd
corpore.⁊ m̃te st̾ilis. Ye gͦ repletos: cui infirini¬
tas corporis. ⁊ facuitas corꝑis stimulatur. tͣ duce
sordis. mortis addicõne. Salubs copła. ut cogi¬
tans te sũmũ pontificem. atcendas ꝑit̾ uilissi¬
mum an̾em non fuisse. s eẽ. Imitetur cogita
niñq contꝑauit. Ita cͥ sume formam tam de

Expanded text:
es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti nubes quasdam matutinas, velociter transeuntes et tuae, occurret tibi homo nudus, et pauper, et miser, et miserabilis; homo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans quod natus sit, murmurans quod sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo natus de muliere, et ob hoc cum reatu; brevi vivens tempore, ideoque cum metu; repletus multis miseriis , et propterea cum fletu. Et vere multis, quia corporis et animae simul. Quid corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis addictione. Salubris copula, ut cogitans te summum Pontificem, attendas pariter vilissimum cinerem non fuisse, sed esse. Imitetur cogitatmumque contemperavit? Ita tibi sume formam tam de
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd̾ ante erac consid̾as. Qͥo dico eras: ⁊ nunc es. Qͥd
desmac intueri. qd̃ non desisti ẽẽ Yna sane cõsid̾¬
acio. quid fu̾is ⁊ quid sis: Nam quicsis fc̃s: alc̾a
Non oꝑt ut ista excludat illam: inscrutimo tui.
Es .n. ut dixi adhuc quod eras. ⁊ nõ nmꝰ hoc es
qmͣ ꝙ factus es. post: forte ⁊ magis. Demq iud̾
natꝰ es mutuatus et hoc: non in hoc mutatus.
Non restum illd̾. setistud adiectum. bractemus
utt̃q simł. Nam ut p̾fatum mememmi. collate
amintem amberes utiliores fient. Dm supͣ con-¬
es hominẽ iudelicet ꝙ ⁊ natus es. Nec modo qͥ
uatꝰ. set ⁊ qͣlis natꝰ oportet. actendas: si non uis
tue consid̾atonis auctu ⁊ utilitate fraudan:i
bolle ꝑinde ñc̃ hereditaria: ħ ꝑiomata ab m̃i¬
co maledc̃a. Disrumpe uelamen folioꝵ celanti¬
um ignominam. non plagam curancum:
Dele fucum fugacis honoris hꝰ. ⁊ male colorate
ns terẽ głe: ut nude nud̃ consid̾es: qr midꝰ egrect᷑

Expanded text:
d ante eras, consideras! Quid dico, eras? Et nunc es. Quid desinas intueri, quod non desisti esse? Una sane consideratio est, quid fueris, et quid sis: nam quis sis factus, altera. Non oportet ut ista extundat 423 illam in scrutinio tui. Es enim, ut dixi, adhuc quod eras: et non minus hoc es, quam quod factus es post, forte et magis. Denique illud natus es, mutuatus hoc, non in hoc mutatus. Non rejectum illud, sed istud adjectum. Tractemus utrumque simul: nam, ut praefatum me memini, collatae ex invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra cones, hominem videlicet, quod et natus es. 18. Nec modo quid natus, sed et qualis natus, oportet attendas, si non vis tuae considerationis fructu et utilitate fraudari. Tolle proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male coloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus
Abbreviated transcription (Latin):
ieumauinꝰ ⁊ non asperit. humiliauimꝰ aĩa ñã
⁊ nesauit: Nam in huis om̃ib non÷ adulcus fu¬
m eius. s adhuc manus eiꝰ extenta. Qm̃ pacient̾
mtmm ad huc audit uotes satlegas. ⁊ egypciot
blasphemantes: qr causce eduxit eos. ut ocriõ et¬
eos in deserto. Et quid̃ indicia dm̃ uͥa. Quis nes¬
ciat. Ac iuditium hoc ab ꝯssus tanta ut uidiat
mͥ non min̾ito ꝓnunciare beatum qui nõ fu̾it¬

Expanded text:
ieiunavimus et non aspexit? Humiliavimus animas nostras et nescivit? Nam in his omnibus non est aversus furor eius, sed adhuc manus eius extenta. Quam pacienter interim adhuc audit voces sacrilegas et Egyptios plasphemantes, quia callide eos eduxit, ut occideret in deserto. Et quidem iudicia Domini vera, quis nesciat? At iudicium hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito pronunciare beatum, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
cordis hoc e regione ꝑu̾sissimi. si cum in ꝓpis depͥ¬
hendaris fortasse in paciens: minime tñ in alieĩs
compaciens senciaris. Qͥd si inꝓsꝑis: Nich ue est ꝙ
consid̾acõm solicitet: Etutiq si diligent̾ atten¬
das. qmͣ taiꝰ semꝑ extit̾it: Qui non nel modice
in ꝓsꝑitate animum relaxaret. a sui cͦtodia ⁊ e
disciplina. Qnͣdo ħ incantis non fuit ad discipli¬
nam. ꝙ ignis ad ceram. quod solis radiꝰ ad tunem
incidens in adu̾sa non excidit. uel ꝑaꝵ a sap̃ia.
nec minor cui p̃sens felicitas si arrisit. nõ irnsit
Qm̃ꝙͣ sacilus inuen̾is qui sapĩam recunierunt
ꝯͣria sibi fortuna: qm̃ qui ꝓpicia non ꝑdiderunt.

Expanded text:
cordis hoc; e regione perversissimi, si cum in propriis deprecordis hoc; e regione perversissimi, si cum in propriis deprehendaris fortasse impatiens, minime tamen in alienis compatiens sentiaris. Quid in prosperis? nihilne est quod considerationem sollicitet? Est utique si diligenter attendas, quam rarus semper exstiterit, qui non vel modice in prosperitate animum relaxaverit a sui custodia et disciplina. 425 Quando haec incautis non fuit ad disciplinam, quod ignis ad ceram, quod solis radius ad nivem incidens in adversa, non excidit vel parum a sapientia: nec minor cui praesens felicitas si arrisit, non irrisit. Quanquam facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, quam qui propitia non perdiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ip̃e serens: set dans sem̃ serenti. Oꝑtet in notescat
ł zelus tuus. demencia tua disct̃o quo mod̾atiax.¬
earumdem uͥtutum. Qualisindelicet indonandis
miurus. qualis sis mulsiscendis qmͣ inutroq pro¬
di. non natura uͥtutes: set usus facit. Nam ex
se indisf̾entes ẽẽ noscunt᷑. Guum ut abutendo.
⁊ ꝯfinidendo. fac̾e uicia. aut bene ordinateq utẽ¬
do uͥtutes. solent ocło discrecõnis caligineante. al¬
tͥutium sibi p̾riꝑe loca: t̾minos occupare. Caugi¬
melior affectꝰ is iudicũ censuram en̾uat. ua p̾ci¬
pitat. Qũo .n. ab alt̾o non ꝑiclitetur. aut piecat
clemencie. aut zeli rectitudo: ũurbaturp̾ ira ocłs.
clement̾ nil intuetur. sufflisus fluxa quadam ⁊
muliebri mollicie: aĩ rectum non uidet. Nõ eris ĩ¬
nocens si aut punias eum. tui fronte ꝑcend esset
aut ꝑtas ei qui fuerat puniendꝰ. In tͥbulaconibus
tem intuis. condolentem malienis: gande. Rect

Expanded text:
tamen ipse serens, sed dans semen serenti. Oportet innotescat tamen ipse serens, sed dans semen serenti. Oportet innotescat tibi zelus tuus, clementia tua, discretio quoque moderatrearumdem virtutum, qualis videlicet in donandis injuriis, qualis sis in ulciscendis, quam in utroque prodi, non natura virtutes, sed usus facit. Nam ex se indifferentes esse noscuntur. Tuum est, aut abutendo et confundendo facere vitia; aut bene ordinateque utendo, virtutes. Solent discretionis oculo caligante alterutrum sibi praeripere loca, terminos occupare. Pomollior affectus. Is judicii censuram enervat, illa praecipitat. Quomodo ab altero non periclitetur, aut pietas clementiae, aut zeli rectitudo? Turbatus prae ira oculus clementer nil intuetur; suffusus fluxa quadam et muliebri mollitie animi rectum non videt. Non eris innocens, si aut punias eum cui forte parcendum esset, aut parcas ei qui fuerat puniendus. CAPUT tem in tuis, condolentem in alienis gaude. Recti
Abbreviated transcription (Latin):
cõne tui caute ambules. ⁊ tota eqͥiate u̾seris. ut
net ꝑlus tͥ u̾s tͥbuas. nͨ plus iͦto ꝑcas. Porro plus
u̾o tͥbuis. non modo arrogando tͥ: ꝙ non habes
qualis exte. ⁊ qͣls sis mim̾e d̾i. ⁊ non sit in sp̃u
tuo dolus. Erit autem: nͥ fidełr ꝑciens tua tibi ⁊
que sunt d̾i do sme fuͣde resingnes. Ex te mala bo¬
ua a domino ẽẽ: ꝑsuasum tͥ non ambigo. Set int̾
consid̾and̾ qualis sis. ⁊ qͣlis fu̾is ad menoriam
reuotand̾̃. Confe̾nda post̾iora pͥorib. ꝓfit̾is ne
in u̾itate u̾tute in sap̾ia. in intłłtcu. Iusuauitate
moꝵ. An ab hiis forte quod absit defet̾is. Paci¬
encior sis. an inpaciencior solito. Iracundior. le¬
uior ue. in sotiencior an hũilior. affabilior. an
aust̾ior. exorabilior. an difficilior. pusillior auso
an magnanimior. serꝰ magis. an pusilum dissolutꝰ
patet campꝰ. In hoc gen̾e consid̾anti. Memorege
panta ueluti quedam seminaria proferens. non

Expanded text:
tione tui caute ambules, et tota aequitate verseris, ut nec plus vero tibi tribuas, nec plus justo parcas. Porro plus vero tribuis, non modo arrogando tibi quod non habes qualis ex te, et qualis sis dono Dei; et non sit in spiritu tuo dolus. Erit autem, nisi fideliter partiens, tua tibi, et quae sunt Dei, Deo sine fraude resignes. Ex te mala, bona a Domino esse, persuasum tibi non ambigo. Sane inter considerandum qualis sis, etiam qualis fueris ad memoriam revocandum. Conferenda posteriora prioribus. Profecerisne in virtute, in sapientia, in intellectu, in suavitate morum; an ab his forte quod absit! defeceris. Patientior sis, an impatientior solito, iracundior leniorne, insolentior an humilior, affabilior an austerior, exorabilior an difficilior, pusillior animo an magnanimior, serius magis an plusculum dissolutus, patet campus in hoc genere considerandi! Memoro ego pauca, veluti quaedam seminaria proferens; non
Abbreviated transcription (Latin):
Quicꝙͥ extruxͥis exͣ te: erit instar congesti pul¬
u̾is. yentis obnorium. Non enĩ sapiens: qui
sibi noni. sapiens sibi sapiens ent ⁊ bibit de
fonte putei sui pͥmus ip̃e. A te prom̃ incipit tua
consid̾acio. Honsolum autem. set in te finiat᷑
ocum euagetur: ad tereuocau̾is eam cum
salutil fruttu. Tu pͥmus tibi. tuultimus. sime
exemplum ł de sũmo õimpatre. u̾bum susi.¬
tio mea. Que si ꝑꝓcedit. ñ recedat. Sic ꝓgrediatur.
ut non egrediatur. sic exeat ut ñ deserat. In adqͥ¬
sicõne salutis. nemo tͥ g̾mamor ynicomatris cue

Expanded text:
Quidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulQuidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulveris, ventis obnoxium. Non ergo sapiens, qui sibi non est. Sapiens sibi sapiens erit: et bibet de 418 fonte putei sui primus ipse. A te proinde incipiat tua consideratio; non solum autem, sed et in te finiatur. Quocunque evagetur, ad te revocaveris eam cum salutis fructu. Tu primus tibi, tu ultimus. Sume exemplum de summo omnium Patre, Verbum sutio tua: quae si procedit, non recedat. Sic progrediatur, ut non egrediatur; sic exeat, ut non deserat. In acquisitione salutis nemo tibi germanior unico matris tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
Nuntiam retrat stilis ad suam mat̾am. ⁊ in
ea que ꝓposu̾annis suo tͣmite gradiatur racõ
consid̾a. Non enim io ꝑ om̃ia qd̾ contemplõm
intelnigi uolo: Quid hec ad rer̾ t̾citudinem illa
sensum potest comtẽplacio quid̾ diffiniri. u̾nt.
cͥtusq intuitꝰ animi. deqͣcumq re. seu app̾hen¬
autem intensa aduestigand̾ cogitacio. nel in¬
tencio animi uestigantis uerum. Oanͣꝙͣ soleãt
cõnis actinet fructum. iiiiͦ. ut occurrunt tͥ con¬
sid̾ando. reor te qui sub te. que tura te. que supͣ
tesunt. Ate tua consid̾acio in tohet. ne frustͣ
extendaris in alia. teneglecto. Qͥd tͥ prodest si uni¬
u̾sum mund̾ luccens. te unum ꝑdens : Et si sa¬
piens sis: deest ł ad sapienciam sitͥ non fueris.
Qaͣtum u̾o: Yt ego quid̃ senserim totum. Ho¬
u̾is licet om̃ia mist̾ia. non̾is latat̾re. alta ce li
ꝓfund̾ maris. si tenescieris. eris simił edificanti
sine fundam̃to ruinã non stiuctam faciens.

Expanded text:
Nunc jam recurrat stilus ad suam materiam, et in ea quae proposueramus, suo tramite gradiatur oratioconsidera. Non enim idem per omnia quod contemplationem intelligi volo; quod haec ad rerum certitudinem, illa sensum potest contemplatio quidem definiri, verus certusque intuitus animi de quacunque re, sive apprehenautem, intensa ad investigandum cogitatio, vel intentio animi vestigantis verum. Quanquam solebant tionis attinet fructum, quatuor, ut occurrunt, tibi consideranda reor: te, quae sub te, quae circa te, quae supra te sunt. A te tua consideratio inchoet, ne frustra extendaris in alia, te neglecto. Quid tibi prodest si universum mundum lucreris, te unum perdens? Etsi sapiens sis, deest tibi ad sapientiam, si tibi non fueris. Quantum vero? Ut quidem senserim ego, totum. Noveris licet omnia mysteria, noveris lata terrae, alta coeli, profunda maris; si te nescieris, eris similis aedificanti sine fundamento, ruinam, non structuram faciens.
Abbreviated transcription (Latin):
nifesta sunt p̾cedencia ad iudicium: Be¬
non nlłoꝵ ut cũ maĩste ambicõnis pru¬
rigine scateat tota facies ẽẽ eoꝵ nõ erudescant
audienciam flagitare: puplitantes semet ipos
frontes. ⁊ õ płes facti sunt ⁊ magis induruetũt
soꝵ nõ refugit ⁊ li om̃es sordent. ynꝰ fecormi

Expanded text:
a sunt praecedentia ad judicium? Tnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos frontes; et ideo plures facti sunt, et magis induruerunt. osorum non refugit: et ubi omnes sordent, unius feto
Abbreviated transcription (Latin):
cani ꝓscqͣm᷑. Et q̃m de aqͣtilib repti¬
lib diximus arduũ ẽ ut subito ad a¬
ues celi s̾mo nrͣ ascẽdat. Et ĩo de hus
auib pͥus dicamus c̃ cͥca aquas ma¬
ris fluminũq u̾sant᷑ cũ qͥb possumꝰ
em̾ig̾e Ita ab alt̾one s̃monẽ atoriam̃.

Expanded text:
odia. 40. Et quoniam de aquatilibus reptilibus diximus, arduum est ut subito ad aves coeli sermo noster ascendat. Et ideo de iis avibus prius dicamus, quae circa aquas maris fluminumque versantur, cum quibus possumus emergere. Itaque ab halcyone sermonem adoriam
Abbreviated transcription (Latin):
est. forsan enim hoc ten̾e põt: illud non po¬
ut t̾cio: suspecto hẽo ĩeuitatem q̃ ido sepe ꝙ
tat̾e uolumus anteꝙͣ probemus. exꝑti iam uo¬
liumis: uno ꝓpe iam momento io ip̃m ⁊ cupi¬
eutes ⁊ respuentes tam leuiter qmͣ ⁊ i rõna¬
biłi. Quales utiq non ꝑancos frequenter ex¬
ꝑimur qui una iux ohora inuna uoluntate
durantes: aura leuitatis inpulsi uagi ⁊ insta¬
biles hacillac q uelud ebrii mutant: mutãt
q erꝑmento iudicium: Inmo sine iudicio ⁊¬
cluctuantes ⁊ timiłtulantes tot de se consiba
p̾sumunt. quot loca reuisunt. semper ꝙ nõ
hũt cupientes: ⁊ quod hñt fastidientes. ⁊ qũo
ego ait aliqͥs professus regulam non scd̃m re¬
cum ceperis pure iuxta regulam conu̾sari. ꝓ
sustinẽm er domum meam prioremq me
de scło fugientem excepit iniciauit ad bonũ
signauit in salutem: molestiũ fccib. ĩ obe¬
dient semori stabilitatis in suꝑ p̾uaricant
pattum ⁊ pͥmam irritam faciens fidem: u¬

Expanded text:
haec tenere potest, illud non poterit. Tertio suspectam habeo levitatem, qua id saepe quod facile volumus antequam probemus, experti jam nolumus, uno prope momento idipsum et cupientes, et respuentes, tam leviter quam et irrationabiliter. Quales utique non paucos frequenter experimur qui 810 una vix hora in una voluntate durantes, aura levitatis impulsi, vagi et instabiles hac et illac velut ebrii nutant, mutantque pro experimento judicium, imo sine judicio fluctuantes et tumultpraesumunt, quot loca revisunt: semper quod non habent cupientes, et quod habent fastidientes. 47. Et quomodo ego, ait aliquis, professus Regulam, non secundum Recum coeperis pure juxta Regulam conversari. Psustineam extra domum meam priorem, quae me de saeculo fugientem excepit, initiavit ad bonum, signavit in salutem; molestus fratribus, inobediens seniori, stabilitatis insuper praevaricans pactum, et primam irritam faciens fidem? V
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet maliciam. ⁊ deceptam in nocen¬
ciam. qr quod a necc̃itate fit ⁊ bonũ prorsus
condempnat intencio p̃ua ⁊ malum non
penitus excuset recta. siueitaq malum pu¬
tes bonum. ꝙ forte agis sũ bonum malum
quod oꝑaris utrumq pect̃m est. qr neutrum
exfide licet sane leuiꝰ admodum peccetur.
sͥ sana intentõne sola rep̾hensibilis actio fo¬
ris apparet ꝯsñ uͥ magna lacet ⁊̃ in non ma
mo pec̃co non est. purum bonumi minime
est. Quo pacto gͦ bonum non ꝑurum puro
malo comꝑabitur in efficiencia hoc est ut
cã efficar ad bonum itlud sit ꝙͣ admalum
ad suꝑiores quo satis ẽẽ reor. Ensum suꝑiꝰ¬
atq reuoluitis reuoluitis. set̃ mea non int̾¬
est ip̃aꝵ cociens repet̾e solucõnes. sufficit n
semel soluisse ⁊ quod crebrius inquestiõe
marrissent si non obedissent: qnͣtum i¬
laudis ⁊ gr̃e receperunt pro eo ꝙ obedierunt
Iteoq si fiant dingna ẽe p̾mut non tñ suꝑplicũt

Expanded text:
idelicet malitiam, et deceptam innocentiam: quia quod a nesciente fit, et bonum prorsus condemnat intentio prava, et malum non penitus excusat recta. Sive itaque malum putes bonum quod forte agis, sive bonum malum quod operaris, utrumque peccatum est, quia neutrum ex fide: licet sane levius admodum peccetur, ubi sana intentione sola reprehensibilis actio foris apparet, quam ubi maligna latet etiam in non malmo peccato non est, purum bonum minime est. Quo pacto ergo bonum non purum puro malo comparabitur 517 in efficientia, hoc est ut tam efficax ad bonum illud sit, quam ad malumad superiores quoque satis reor esse atque revolvitis: sed mea non interest ipsarum toties repetere solutiones. Sufficit enim semel solvisse etiam quod crebrius in quaestione incurrissent, si non obedissent, quantum laudis et gratiae receperunt pro eo quod obedierunt.que si fiant, digna esse praemiis, non tamen suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba ut difficultatem seu inpꝰlitatem ut uob̾
uidecur teuende obediencie uł cauende inobedi¬
encie consid̾antes inuitam ita monachicam
t̾rior c̾uor quo magis arduaueniendi ad dm̃. uia
ut monacho naturałr mala uix cau̾e. naturatr bo¬
na uix pro ꝯĩ infirmitate ualenti impłere. non
minor tñ nectia sit cautela ad cauendã uel obser¬
uanda. que sibi p̃latus siuis uł ꝓhib̾e uolu̾it uel
iubere: ⁊ subditis. ꝙ cum a multis credatur liceta
paucis uel ⁊̃ a nullus ad integrum obsuetur. Qiud
aliud oꝑatur talis sentencie credulitas qmͣ cum illa
ab apło tm̃ culpata manducandi sdoloticalib̾caᷤ.
Nil plane aliud: suta eẽt ut dicitis. bene ꝓrsus non pͣ
Cri dĩ iuxualeant abbatis non ualeant. cum u̾i¬
tas ip̃a testecur. Neunum quidẽ ioca p̾t̾itum
iri. Cec̾m qui ita sentit: udetur mͥ ut nr̃a pa¬
⁊ hominis neꝙͣ omño a quolib iussa posse te¬
n̾s. prohibitãne cõceditis. qr n̾o illa queant

Expanded text:
ultatem seu impossibilitatem, ut vobis videtur, tenendae obedientiae, vel cavendae inobedientiae, considerantes, in vitam ita monachicam certior, quo magis ardua veniendi ad Deum via, ut monacho naturaliter bona vix cavere, naturaliter bona vix pro communi infirmitate valenti implere, non minor tamen 513 necessaria sit cautela ad cavenda, vel observanda quae sibi praelatus suus vel prohibere voluerit, vel jubere? » Et subditis: « Quod cum a multis credatur, licet a paucis, vel etiam a nullis ad integrum observetur; quid aliud operatur talis sententiae credulitas, quam quod illa ab Apostolo tantum culpata manducandi idolothyta libertas? » Nil plane aliud, si ita esset, ut dicitis. Bene prorsus non pri vix valeant, abbatis non valeant: cum Veritas ipsa testetur, ne unum quidem iota praeteritum iri . Caeterum qui ita sentit, videtur mihi ut pace veo hominis nequaquam omnino a quolibet jussa posse teneri prohibitave conceditis? quasi vero illa queant
Abbreviated transcription (Latin):
de scĩs aĩlib dic̾et non ieu̾tebantur am in¬
cid̾ent. Sec unũꝙq antẽ faciem suam gͣdie¬
baatur: ⁊ hii om̃s id senciendo: non alid̾ ꝙͣ ma¬
grĩ sui sentenciam sicuti sunt dicentũ in em̃i¬
gelio: Nemo mittens manum aracro ⁊ respi
riꝰ pactum enim deincept remissio decensui
Nam si hec ibidem ꝓ inprobilitate nimirum at
itreligiositate cobĩtanciũ obtim̾i forte nequiũ¬
int: duce sp̃u lib̾tatu transire indubitanter
suadeo ad locũ alium y non impediatur homo
ligiosis ac bene ordinatit monast̾ut. Nuirut per¬
u̾soꝵ meo consilio ne arcõrit equidem inte desi¬
donum meliꝰ tale fu̾it quod eiut pͥ me ꝑfessi¬
oni congrn̾e indeatur Ipẽ nempe iud̾it qͣ rõne
q̃ tõne qua ueintentõne alciora seu arciora p̃¬
sumpsetit: Nam ad infe̾iora iam uł remistaio¬
ta me consulente nequaꝙͣ apostatadit si non
tũ loci prioris intima reuocetur. Quia deuoto
monast̾io nͨ reti̾mi quis regulart̾ põt nec recipi.

Expanded text:
iceret: Non revertebantur cum incederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur? Et hi omnes id sentiendo, non aliud quam Magistri sui sententiam secuti sunt, dicentis in Evangelio: Nemo mittens manum suam ad aratrumtis pactum omni deinceps remisso descensui,Nam si haec ibidem, pro improbitate nimirum atque irreligiositate cohabitantium, obtineri forte nequiverint; duce spiritu libertatis transire indubitanter suadeo ad locum alium, ubi non impediatur homo ligiosis ac bene ordinatis monasteriis nullus professorum meo consilio, ne arctioris quidem vitae desiillud melius tale fuerit, quod ejus primae professioni congruere videatur. Ipse nempe viderit, qua ratione, quave intentione altiora seu arctiora praesumpserit: nam ad inferiora jam vel remissiora, me consulente, nequaquam apostatabit: si non tamen loci prioris vicinia revocetur, quia de noto monasterio nec retineri quis regulariter potest, nec recipi s
Abbreviated transcription (Latin):
sine scandalo tuciꝰ tuam sine dubio ad uel ꝙ
putasti melus secutus est conscĩam qmͣ sun
ip̃iꝰ consienciam redde securam posses. Quapp̃
uotum: non deserentem non sꝑint ⁊ qui se¬
cura conscĩa fsum scandalum timens frẽt nõ
tesenit. deserentem non indicet ⁊ de hus meac¬
dem postulatis ab solui nobis cur. Csapientis¬
uel beatus gregoruis nescio qm̃i uenancium hĩ¬
tum manachilem q̃m pie susceꝑat ĩpieq ieie¬
cerat non solum resum̾e non coegit.Sec ⁊
omẽm legitur indulcsse ꝯionem apostate ꝑ¬
duranter uel sc̃s aug̾timis comugũ legi uotũ
quodamodo subiciat continencie. Ita ut in li¬
bro de u̾gmitate asserere indeatur. nec celiber
quidem iute ꝓpõitum copule poste p̾scͥb̾e con¬
iugali: Q. nominꝰ indissolubile maneat ⁊̃ ꝙ
a continentib fallente dẏabolo fracto sãcatis
ita sã antistiter sapuerut. recte ue: xpi inte¬
rut. Nam ego in sensub actib q ĩllustrium

Expanded text:
sine scandalo, tutius tuam sine dubio ad id quod sine scandalo, tutius tuam sine dubio ad id quod putasti melius, secutus es conscientiam, quam si in ipsius conscientiam reddere securam posses. 51. Quavotum; non deserentem non spernat: et qui secura conscientia fraternum scandalum timens, fratres non deserit; deserentem non judicet. Et de his me acem postulatis absolvi vobis, cur vel beatus Gregorius nescio quem Venantium, habitum monachalem, quem pie susceperat, impieque rejecerat, non solum resumere non coegit, sed etiam omnem legitur indulsisse communionem apostatae perduranti , vel sanctus Augustinus conjugii legi votum quodammodo subjiciat continentiae; ita ut in libro de Virginitate asserere videatur, nec caelibis quidem vitae propositum copulae posse praescribere conjugali, quominus indissolubile maneat, etiam quod a continentibus, fallente diabolo, fracto sanctitaita sancti antistites sapuerunt: rectene? ipsi viderint. Nam ego in sensibus actibusque illustrium
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ⁊ utilem suasione allici ꝓfessione ligari
Demq suadeatur ei inquid ut sret ⁊ ne forte pri¬
oris sui monast̾ii memor temordente ut assolet
cõ scĩa incipiat denuo de rupta stabilitate cãu
gen̾alem suꝑ huiꝰ modi scͣpulo consolatoriam ꝓ¬
fert sentensiam dicens. Ubiq enim uni tomino
s̾uitur. unii regi militatur. porro deuicino ꝓ hi
ia fomes scandali pire mat̾ia sit: si alt̾utrũ
teciꝑe monachos adquieu̾int absq mutuo i¬
dum taxat assensu. Quod tociens equidem ex¬
pui quociens talis uspiam monachoꝵ suscep¬
cio plane non nͥ ꝯͣ decretum regulare p̾siumt᷑.
etõrem forte auimum plus fu̾it recordacio scã¬
dali quod discedens frĩb quos teseruit fecit
⁊ qr oporteat emendiu suo redditu. quod ex di¬
cessu teliquerit᷑: prudent̾ ad u̾tat qui hoc cogitat.
scandalum scandalo non bene emendari. Qua¬
lis demq emendacõ erit si ut alus scandalum
tecͥius apostatando. Sec ⁊ autem quo licet nõ

Expanded text:
bonum et utilem suasione allici, professione ligari. « Denique suadeatur, » inquit, « ut stet . » Et ne forte prioris sui monasterii memor, remordente, ut assolet, conscientia, incipiat denuo de rupta stabilitate causari; generalem super hujusmodi scrupulo consolatoriam profert sententiam, dicens: Ubique enim uni Deo servitur, uni Regi militatur. Porro de vicino prohia fomes scandali, rixae materia sit, si alterutrum recipere monachos acquieverint absque mutuo duntaxat assensu. Quod toties equidem experimur, quoties talis uspiam monachorum susceptio plane non nisi contra decretum regulare praesumituetiorem forte animum pulsaverit recordatio scandali, quod discedens fratribus, quos deseruit, fecit; et quia oporteat emendari suo reditu quod ex discessu deliquerit: prudenter advertat qui hoc cogitat, scandalum scandalo non bene emendari. Qualis denique emendatio erit, si ut aliis scandalum deterius apostatando. Sed et ante quoque, licet non