comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm̃ quem effudit in noc ha¬
bunde per yl̾m xp̃m saluatorẽ
nr̃m ut iustificati gr̃a ip̃ius he¬
redes efficiamur ẜm spem uite
eterne. Firmauit apłs ꝙ ꝑ iohel
boc ẽẽ heredem fi̾ uite eterne spi¬
ritum scm̃ acciꝑe ut quia sp̃s e¬
temus est. eternam hẽat uitam
qui accipit eum. Pignus ẽ nõ
in mortalitatis. Qui enim ac¬
cipit eum et manet in eius di¬
lectione transpũcta bac uita ꝑ¬
feros teneatur. Signum ẽ enĩ ĩ
homine uictorie xp̃i qua uicit
neri non possit ac ꝑ hoc in uet̾i¬
scło apud inferos erant et põt
subiectum fecit inferis simul
tenebatur sñia data ade cum
propħis ergo et iustis uiris
scm̃ fuisse sp̃m non ẽẽ ambi¬
guum cum propħis pp̃ dis¬
pensationem cum iustis u̾o
ẽẽt ad optionis meo s mitoꝵ
eius gr̃a. Nam filii dei creden¬
tes tunc ẽẽ ceperunt qm̃ mani¬
festatus est filius dei uicta mõ¬
te cuncte creature. S in adam
aũt uel cet̾is sic dicatur fuisse

Expanded text:
sanctum, quem effudit in nos habunde per Christum Iesum saluatorem nostrum, ut iustificati gratia ipsius heredes efficiamur secundum spem uitae aeternae. firmauit apostolus quod hoc esse \'heredem fieri uitae aeternae spiritum sanctum accipere, ut, quia spiritus aeternus est, aeternam habeat nitam qui accepit eum; pignus est enim inmortalitatis, Qui enim accepit eum et manet in eius dilectione, transpuncta hac uita psanctum apud inferos teneatur. signum est enim in homine uictoriae Christi, qua uicit neri non possit. ac per hoc in ueterisaeculo apud inferos erant et non psubiectum fecit inferis, simul tenebatur sententia data Adae. Cum profetis ergo et iustis uiris sanctum fuisse spiritum non est ambiguum: cum profetis propter dispensationem, cum iustis ueroesset adoptionis in eo, sed meritorum eius gratia; nam filii dei credentes tunc esse coeperunt, quando manifestatus est filius dei uicta morte cunctae creaturae. Si in Adam autem uel ceteris sic dicatur fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
concussus expirauit ꝙ non ꝯ¬
tigit ulli hõĩum et sysare regi
allophiloꝵ młr palũ intimpo¬
ra fixit et ita reddidit sp̃m ẜ
modo nemo ẽ mortuus et ã

Expanded text:
contusus expiravit, quod non contigit ulli hominum. Et Sisarae regi Allophylorum mulier palum in tempora fixit, et ita reddidit spiritum . Hoc modo nemo est mortuus. Et a
Abbreviated transcription (Latin):
co enim diuerse sunt ut nõ
omnia singule possint. S
simł omnes corpus sint xp̃i
quia ip̃e ẽ capud corporis ecc̃e
ex quo totum corpus subsi¬
stit. nexquo omnia in celis
eẽclar ms fc̃ã est mentio quia
intimatur doctrina. In fiõri¬
h enim cum insinuatur ⁊
ncc̃e ẽ ut audiant et suꝑm.
unde apłs michi inquit mi¬
uimo oium scõium data ẽ
bee grã intergentes euange¬
lizare in comprehensibiles
diuitias xp̃i et illuminare¬
et omnes que sit dispositio
misfii absconditi a scłis ĩ do
qui uniu̾sa et innotescere pͥn¬
cipib et pt̃atib in celestibus
per eccłiam multiformis sapĩe
dei. per hanc ergo eccłiam sr̃¬
na docentur quia ueritas aũ
de terra ortaẽ ut enim m̃tio
sr̃norum fiat hic septẽ eccłie
nũcupantur in una plebe qͣs
septem eccłias supplices pro¬
ph̃as inducit saluatori fc̃o
boĩ. Intellex̾unt enim ad
hoc natum ẽẽ xp̃m ut auff̃¬
ret obprobrium. primum
quidem sub lege sua agenti¬
um deinde ceterorum. Hẽ¬

Expanded text:
co enim diversae sunt, ut non omnia singulae possint, sed simul omnes corpus sint Christi: quia ipse est caput corporis Ecclesiae , ex quo totum corpus subsistit, id est ex quo omnia in coelis ecclesiarum facta est mentio, quiaintimatur doctrina. inferioribus enim . cum insinuatur, necesse est ut audiant et superni. unde apostolus: mihi. inquit, minimo omnium sanctorum data est haec gratia inter gentes euangelizare inconprehensibiles diuitias Christi et inluminare omnes, quae sit dispositio mysterii absconditi a saeculis in deo, qui uniuersa cipibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis sapientiae dei. per hanc ergo ecclesiam superni docentur, quia ueritas, ait, de terra orta est. ut enim mentio superiorum fiat, hic septem ecclesiae nuncupantur in una plebe, quas septem ecclesias supplices profeta inducit saluatori facto homini. intellexerunt enim ad hoc natum esse Christum, ut auferret obprobrium, primum quidem sub lege sua agentium, deinde ceterorum. hab
Abbreviated transcription (Latin):
genitus dici debeant. Quati¬
nus proprietas personarum
te unum patrem simł cũ uno
filio. et uno sp̃u sc̃o patenter ⁊¬
nobis oñdat. Quis prioribus
scłis in te unum credere deum
et confiter trinum. neq sb̃am¬
sic prudenter intellexit. sic palã
sapiuit sic uere cognouit. filius
sane tuuns missus ad publicũ
nr̃m de sinu tuo hanc fidei recte
normam eudentius huic ulti¬
me patefecit etati. priusqͣm cre¬
ature ostendens creatorem ĩso¬
la notus eras uidea deus et in
isrł magni nominis tui fama
et cultus audiebatur.S nũqd
sic liquido aut tm̃ loquitur ap̃
tios sub gr̃a constitutos. Detͥ¬
nitate uero indiuidua pace qd
tunc per paucos senserat legis¬
lator cui filii quid de una trimi¬
tate uel trina unitate scire de¬
beat digna perclusi cecitate ad¬
ħ ignorant aliud preter unum
bis aũt quod ex gentibꝰ uenim̃
quam multa uera de trinu uno¬
q deo sit sapere probant corda c̃
credunt nec non et ora que cõfi
mors que pro hac illata sunt cõ¬

Expanded text:
genitus dici debeant: quatenus proprietas personarum te unum Patrem simul cum uno Filio et uno Spiritu sancto patenter nobis ostendat. Quis prioribus saeculis in te unum credere Deum, et te confiteri trinum, neque subsic prudenter intellexit, sic palam sapuit, sicque vere cognovit? Filius sane tuus missus ad publicum nostrum de sinu tuo hanc rectae fidei normam evidentius huic ultimae patefecit aetati. Priusquam creaturae ostenderes Creatorem, in sola notus eras Judaea Deus, et in Israel magni nominis tui fama et cultus audiebatur; sed nunquid sic liquido, aut tantum, quantum apud nos sub gratia constitutos? De Trinitate vero individua parum quid perpauci tunc senserunt. Legislatorum enim filii, quid de una Trinitate, vel trina unitate scire debeant, digna perculsi caecitate adhuc ignorant; aliud praeter unum bis autem, qui ex gentibus venimus, quam multa et vera de trino unoque Deo datum sit sapere, probant corda, quae credunt, nec non et ora, quae confmors, quae pro hac ipsa Con
Abbreviated transcription (Latin):
Operare ergo. extende manus.
defitiat amalech. S hic ut di¬
xi. aliquid in domo tua cum de¬
deris uel miꝰ uides quod ibi i

Expanded text:
o intrepidus, extende manus, deficiat Amalech. Sed hinc, ut dixi, aliquid in domo tua cum dederis, vel minus vides quod ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo in bus leuib muenti no¬
tandi sunt quanto magis rei
constituendi sunt si peccau̾int
per hoc ergo apparet dauid gra¬
iuissime peccasse et quidem du¬
plici modo conuersus tñ et ho¬
micidi et adulterii ueniam
secutus est. et quod amplius
deflens reformatus ẽ cum eĩ
a ꝓpħa nathan argueretur pec¬
catum celare non ausus est s
confessus est dicens peccaui
dño tunc respondit ei ꝓpħ̾a
et dicit abstulit dñs pecc̃mt.
et non morieris qi penitur¬
sti et quia inuenitur postea ꝓ¬
phasse dubium non ẽ hũc re¬
formatum et achab correptus
a propħa pp̃ mortem naboth
ibat plorans et conscidit ue¬
stimenta sua. et precmxit se
cilitio et fc̃m est uerbum do¬
mini in manu serui eius he¬
lye de achab. et dixit dñs. Au¬
dististi quõ motus est achab
a fatie mea non inducam ma¬
la indieb eius et ninuntis
peccã deflentib ĩminẽte mor¬
tem reꝑata est uita. ecce qͣn¬
tus profectus est pñie. S

Expanded text:
ergo in his leuibus inuenti noergo in his leuibus inuenti notandi sunt, quanto magis rei constituendi sunt, si peccauerint! per haec ergo apparet Dauid grauissime peccasse, et quidem duplici modo: conuersus tamen et homicidii et adulterii ueniam consecutus est et, quod amplius est, deflens reformatus est. cum enim a profeta Nathan argueretur, peccatum celare non ausus est, sed confessus est dicens: peccaui domino. tunc respondit ei profeta et dixit: abstulit dominus peccatum tuum et non morieris, quoniam paenituisti; et quia inuenitur postea profetasse, dubium non est hunc reformatum. nam et Achab correptus a profeta propter mortem Nabuthe ibat plorans et conscidit uestimenta sua et praecinxit se cilicio et factum est uerbum domini in manu serui eius Heliae de Achab et dixit dominus: audisti quo modo motus est Achab a facie mea? non inducam mala in diebus eius. et Nineuitis peccata deflentibus inminente morte reparata est uita. ecce qtus profectus est poenitentiae. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ peccasse in sp̃m scm̃ nulla ue¬
ma speranda est. negantibus
si delictum abolere negatur. pe¬
nitentie enim gemitus fletus
et lamentatio hoc acquirit ut
et ueniam mereatur et refor¬
mationem. Deniq dauid pe¬
nitens et confitens pecẽm et
ueniam meruit et ad pristiñ
statum redditus est quia et
rex permansit et postea prop¬
bauit quiͦd liquido probatur
secutionem a filio prophauit
gnosci oportuit: Humilib a
potentiorib difficilius igno¬
scendo uideatur. Deus e̾nim
personam hommis non acci¬
pit quanto quis sublimiorẽ
tanto magis licet leue pecẽm
eius graue est crimen. Sieut
enim humilitas in potente sb̾¬
limis et magnifica est. ita⁊
culpa eius pro crimine hñda
est. exceptis enim pecc̃is que
constat omnib eẽ illicita. ñ
omnia licent potentib que
sunt concessa humilib dig¬
tatis enim homini negociari
deforme est et popinam ingͥ¬
di notabile est. Senatoribus
quoq fenus infamia est Mi

Expanded text:
quod peccasse in spiritum sanctum. nulla uequod peccasse in spiritum sanctum. nulla uenia speranda est negantibus si delictum aboleri negatur? Poenitentiae enim gemitus, fletus et lamentatio hoc acquirit, ut et veniam mereatur et reformationem. Denique David poenitens et confitens peccatum suum, et veniam meruit , et ad pristinum statum redditus est; quia et rex permansit, et postea prophetavit. Quod liquido probatur:secutionem a filio suo gnosci oportuit, humilibus apotentioribus difficilius ignoscendum uideatur. deus enim personam hominis non accipit. quanto enim quis sublimior est, tanto magis, licet leue peccatum eius, graue est crimen. sicut enim humilitas in petente sublimis et magnifica est, ita et culpa eius pro crimine habenda est. exceptis enim peccatis, quae constat omnibus esse inlicita, non omnia licent potentibus, quae sunt concessa humilibus. dignitoso enim homini negotiari deforme est et popinam ingredi notabile est; senatoribus quoque fenus infamia est. si
Abbreviated transcription (Latin):
xpianus quacũq ex causa ne¬
gauerit iam redire non possit
aut certe reuertens mimme
suscipiatur. et nͥ erit de man¬
data pn̾ia cum saluator post
datam hanc snĩam negantẽ
petrum apłm non negauerit
suum a marissime fleuit sciẽs
utiq conuersis ignosci et re¬
enim aperte negare non au¬
det dandam pñiam astrictus
lege subtiliter hanc frustra¬
recontendit qñ enĩs dicit qr
qui negau̾it nullo modo ue¬
niam u̾abebit. s negabitur
et ip̃e in conspectu angłorum
dei quõ non cũ dolo agenda
pñiam profitetur. Hinc autẽ
manifeste fraus eius appet ẽ
adiungit. dicens. Quicumq
peccauerm in sp̃m sc̃m̃ non re¬
mittetur ei neq hic neq in
futuro quamuis alia causa
negare dñm uħ̾m nouatiañ
tñ ut huic pecc̃o ueniam dene¬
get unum sensum uult esse
negantis dñm et peccantis ĩ
sp̃m scm̃. Ut hac termersatioẽ
fructum amputet pñie.Si
enim idem est nagare dñm.

Expanded text:
Christianus, quacumque ex causa neChristianus, quacumque ex causa negauerit, iam redire non possit aut certe reuertens minime suscipiatur. Et ubi erit demandata paenitentia, cum saluator post datam hanc sententiam negantem apostolum Petrum non negauerit?suum amarissime fleuit scius utique conuersis ignosci et reenim aperte negare non audet dandam paenitentiam. adstrictus lege subtiliter hanc frustrare contendit. quando enim dicit quia \'qui negauerit. nullo modo ueniam habebit, sed negabitur et ipse in conspectu angelorum dei.\' quo modo non cum dolo agendam paenitentiam profitetur? hinc autem manifeste fraus eius apparet. cum adiungit dicens: quicumque peccauerit in spiritum sanctum. non remittetur ei neque hic neque in futurum. quamuis alia causa negare dominum Iesum, Nouatianus tamen. ut huic peccato ueniam deneget, unum sensum uult esse negantis dominum et peccantis in spiritum sanctum. ut hac tergiuersatione fructum amputet paenitentiae. si enim idem est negare dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ignouit ne om̃o crudel dr̃e¬
tur s inplures uindicauit.
quia sensus eius ad ulerscen¬
gr̃a est quõ negatur ẜ pr̃are
posse quod prestitit illa que
minorem gr̃am hũit. Erat
enim propensior in seu̾itate
itaq si ista penitentib iguo¬
sasse probatur quid fierip̃t
ut ista que clemens est non
recipiat penitentes. Nam et
uidei filii dei appellati sunt
qui per moysen et innube
et mari baptizati sunt apłi
pauli auͣcte leguntur. Legem
enim accẽpturi proculdubio
purificati noscuntur ut de
cetero accepte legis reddent
qui erratis ⁊ conũtimini.S
predicata est. non tñ remis¬
sio. Si ergo pñia adeo predi¬
cata ẽ fructus erit agentib
pnĩam. nec enim super uacu
ẽ fructus pnĩe sicut elaruit
conuersis add̾m exclusa est
ergo nouatiã impĩe compoĩ¬
ca assertio qua uerborum do¬
mini sensum inuertit dicẽs.
ait dñs. qui me negau̾it et
ego negabo eum ut si aliqs

Expanded text:
ignouit, ne omnino crudelis duceignouit, ne omnino crudelis duceretur, sed in plures uindicauit, quia sensus eius ad ulgratia est, quomodo negatur hoc praestare posse, quod praestitit illa, quae minorem gratiam habuit? Erat enim propensior in severitatem. itaque si ista paenitentibus ignouisse probatur, qui fieri potest ut ista, quae clemens est, non recipiat paenitentes? nam et Iudaei filii dei appellati sunt, qui per Moysen et in nube et in mari baptizati apostoli Pauli auctoritate leguntur. legem enim accepturi procul dubio purificati noscuntur, ut de cetero acceptae legis redderent qui erratis et conuertimini. sed praedicata est, non tamen remissio. Si ergo poenitentia a Deo praedicata est, fructus erit agentibus poenitentiam. Nec enim supervacue est fructus paenitentiae, sicut claruit, conuersis ad deum. exclusa est ergo Nouatiani impie conposita adsertio, qua uerborum domini sensum inuertit dicens: \'ait dominus: qui me negauerit, et ego negabo eum\', ut si aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
queq ergo lex inter ip̃a pri¬
mordia sensum suum pleñ
oñdit ut uetus lex quiã ad
uindicandum promtior erat
inter mitia sua asꝑior uid̾et᷑
ut meti incusso diligentes
a mitissima et clem̃tissimad̾¬
monstrauit ut ip̃e dilectiõe
omnes ad indulgentiã pro¬
rem s. moliuit s ha hũam ⁊
piam se prestitit et ħ que cle¬
mens uisa ẽ alñ uindicauit
anamas et enim cum sapbira
uxore sua diuinitus cesi sunt
et timas magus in credulus
et dei legi repugnans dñi iu¬
ditio et uirtute̾ cecatus est
et herodes rex p̃p ꝙ honorez
non dedit deo abangło dei ꝑ¬
cussus scatens uermib ex¬
mines et impune peccarent
ad hoc dari ne uiam delictoꝵ
ut.q. ex mortuis uiuificati
ut laboretur ne quis hinc
cum crimine exeat quia ad
iuditium uenietur sñia im
Qm̃ gͥ noua lex plenitudĩez
tur ab amatorib pecc̃orum.
in supradictos uindicauit.
uetus uero lex quãqͣm ad iñ¬
dictam data sit aliquib tñ

Expanded text:
quaeque ergo lex inter ipsa priquaeque ergo lex inter ipsa primordia sensum suum plenum ostendit, ut uetus lex, quia ad uindicandum promptior erat, inter initia sua asperior nideretur, ut metu incusso diligentes a mitissima et clementissima demonstrauit, ut ipsa oblectatione omnes ad indulgentiam prorem suum molliuit. sed et humanam et piam se praestitit et haec, quae clemens uisa est, aliquando uindicauit. Anania etenim cum Sapphira uxore sua diuinitus caesi sunt; et Etimas magus, incredulus et dei legi repugnans. domini iudicio et uirtute caecatus est; et Herodes rex, propter quod honorem non dedit deo, ab angelo dei percussus, scatens uermibus exmines et inpune peccari, ad hoc dari ueniam delictorum, ut quasi ex mortuis uiuificati ariis, ut id elaboretur, ne quis hinc cum crimine exeat, quia ad iudicium uenietur. haec eniquoniam igitur noua lex plenitudinem tur ab amatoribus peccatorum, in supra dictos uindicauit. uetus uero lex, quamquam ad uindictam data sit, quibusdam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuib obsequiũ debent orb
preponũtur diaconi. Contra¬
respondit illis dñs dicens.
nescitis quali spũ estis filius
enim homimis non uenit am¬
mas perclere s saluare cum di¬
gnum utiq ẽẽt iundicare in
uit ut deceter corrigentes e¬
mendarẽtur et propha belyseꝰ
indignatus pu̾is qui ei con¬
tumeliam fatiebant deo iudi¬
ce uindicauit in eos ut eo lo¬
co ab ursis comed̾entur ubi
silua ẽẽ negatur. Dñs aũt o¬
blate sibi metrice pepercit ei
uidelicet quam in adult̾io de
prehensa maiores iudeorum
duxunt ut quia pia predica¬
tio incipet non condepnans.
s dinoscend̃ docet. Nam ꝑ mo¬
ysen data est lex quia iustitiã¬
hũit ad uindictam in primor¬
diis suis seu̾itatem ex̾cuit qr
et in illum qui sabbis exiit li¬
gna collig̾e fimebrit̾ uindica¬
uit et in filio egyptu ꝗblas¬
phemau̾at in deum similiter
ultionem dedit et in cã fusił
uituli ꝑcussit filios isrł. una

Expanded text:
quibus obsequium debent, omnibus quibus obsequium debent, omnibus praeponuntur diaconi. CONTRAondit illis dominus dicens: nescitis quali «piritn estis. filius enim hominis non uenit animas perdere. sed saluare. cum dignum utique esset uindicare in uit. ut de cetero corrigences emendarentur. et profeta Heliseus indignatus pueris, qui ei contumeliam faciebant. deo iudice uindicauit in eos. ut eo loco ab ursis comederentur, ubi silua esse negatur. dominus autem oblatae sibi meretrici pepercit. ei uidelicet, quam in adulterio se deprehendisse maiores Iudaeorum dixerunt, ut. quia pia praedicatio inciperet, non condemnandum, sed ignoscendum doceret. nam per Moysen data lex, quia iustitiam hahuit ad uindictam, in primordiis suis seueritatem exercuit, quia et in illum, qui sabbatis exiit ligna colligere, funebriter uindicauit et in filium Aegyptiae, qui blasphemauerat in deum, similiter ultionem dedit et in causa fusilis uituli percussit filios Israhel. Una
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e bonum ab hus qui foris
sunt. Oĩum eit ergo testimo¬
nium dare et non tñ omnes
ħ̾ honore digni sunt iudica¬
re enim omnes possunt et
non tñ omnes possunt ẽẽ ꝙ
uidicant. Pot̾ enim pictor
nesciat et coraula melior a¬
lio coraula aprobari ab eo
qui alt̾ius sit artis ita et te
inflentur et putent sibi mł¬
tum deberi auobis enim in¬
quiũt perducũtur qui ordi¬
nandi sunt ud dum lateri il¬
lorum sunt honore digni ui¬
ẽẽ quasi offitiales enim ab
ep̃o mittitur ut obsequium
prebeat ordinando. Bamet
imꝑator ut imꝑator appeat
ordinatur obsequio militãi
non tñ melior nec par ex̾citu
imꝑatori. Nam ⁊ aman. cum
eẽt clarus in honore milita¬
ri a rege missus ẽ ut mardo¬
cheo in obseqũ iret ut qͣntu
dignus ẽẽt mardocheꝰ ex hinĩ
obsequiis nosce̾tur ita ⁊ dya¬
coni creandis pb̃ris in obsec¬
um mittũtur ut dignos eos
fieri sacerdotes omnes ĩtelli¬
gant exceptis enĩ sacerdotib

Expanded text:
habere bonum ab his qui foris habere bonum ab his qui foris sunt. omnium est ergo testimonium dare et non tamen omnes hoc honore digni sunt. iudicare enim omnes possunt et non tamen omnes possunt esse quod iudicant. potest enim pictor nesciat, et coraula melior alio coraula aqui alterius est artis: ita et tesinflentur et putent sibi multum deberi, A nobis enim, inquiunt, perducuntur qui ordinandi sunt: ut dum lateri illorum septi sunt, honore digni vise. Quasi officialis enim ab episcopo mittitur, ut obsequium praebeat ordinando. Nam et imperator, ut imperator appareat, ordinatur obsequio militari: non tamen melior nec par est exercitus imperatori. Nam et Aman cum esset clarus in honore militari, a rege missus est ut Mardochaeo in obsequium iret : ut quantum dignus esset Mardochaeus, ex hujusmodi obsequiis nosceretur. Ita et diaconi creandis presbyteris in obsequium mittuntur; ut dignos eos fieri sacerdotes, omnes intelligant. Exceptis enim sacerdotibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tib dyaconi enim ordo ẽ ac¬
cipere a sacerdote et sic dare
plebi. uides quid pariat ua¬
na presumptio. in memor es
enm elatione mentis eo ꝙ
uideant roͣne eccłie se ẽẽ mimi¬
stros non considerant quid il¬
lis a deo dectum sit et quid de¬
beant custodire s tollunt ħ d
memoria assidue stationes do¬
mestice et offitialitas que ꝑ
suggestiones malas sen boãs
nunc płim̃ p̃t aut tuñtur enĩ
ne male suggerant aut emi¬
tur ut presfent hu sunt qui
fatiunt eos ordinis sui non
considerare põnem. Dum eĩ
per adulationem obsequnt᷑
illis illicite. precipites illos
fatiunt ut plus sibi putent
lic̾e quippe cum uideant nõ
sic deferri sacerdotib ac per
hoc añferri reputant s testi¬
gimus enimꝰ ad plebem dixi¬
se petrum apłm. eligite inꝗt
ex uobis quos constituamꝰ¬
deseruire mĩst̾us eccłie nolo
dr̃e mensis ecce laycorum
testimonio creati sunt dya¬
o enim hunc testimoĩum

Expanded text:
tibus. diaconii enim ordo est actibus. diaconii enim ordo est accipere a sacerdote et sic dare plebi. Uides quid pariat uana praesumptio? inmemores enim elatione mentis, eo quod uideant Romanae ecclesiae se esse ministros, non considerant quid illis a deo decretum sit et quid debeant custodire, sed tollunt hoc de memoria adsiduae stationes domesticae et officialitas, quae per suggestiones malas seu bonas nunc plurimum potest. aut timentur enim, ne male suggerant, aut emuntur, ut praestent. hi sunt qui faciunt eos ordinis sui non considerare rationem. dum enim per adulationem obsecuntur illis inlicite, praecipites illos faciunt, ut plus sibi putent licere, quippe cum uideant non sic deferri sacerdotibus, ac per hoc anteferri se putant. \'Sed testigimus enim ad plebem dixisse Petrum apostolum: eligite, inquit, ex uobis quos constituamusdeseruire minsteriis ecclesiae, nolo dicere mensis\'. ecce laicorum testimonio creati sunt diaoportet enim hunc et testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tas ordinis sacerdotalis cã
oñdit cayphe qui cum esset
homo pessimus prophauit
quare inquit quia princeps
erat sacerdotum. et it̾m młtũ
distare inter draconum ⁊ sa¬
cerdotem liber aꝓpbat quez
dicimus actus apłoꝵ. cum
enim ex samaria credidissẽt
philippo predicante dyacono
ab apłis ordinato miserunt
inquit adͤ petrum et iobem
ut uenirent et huis qui cre¬
mores legis ħ defendunt. a¬
Recordari ergo debet qui ista
putat asserere quid leuitis ac¬
ciderit cum taliter sapent eñ
enim nichil inter leuitas et
sacerdotes interẽe presument
deo uidice hyatu terre absorti
sunt chore et consentientes
ei et uiros torrens ignis sil
consumpsit. et orias rex cuz
opus sacerdotale presumeret
lepra perfusus ẽ ut haoc utiq
exemplo cet̾i t̾riti non aud̾ent
quod concessum non ẽ pre¬
sumere. Hunc enim uidimꝰ
dyaconos tem̾e ꝙ sacerdotũ
est age per ꝯuiuia ⁊ in orone
ro uelle ut respondeatur illis
cum istud solus liceat sacerto¬

Expanded text:
tas ordinis sacerdotalis, causa ostendit Caiphae, qui, cum esset homo pessimus, profetauit. quare? inquit, quia princeps erat sacerdotum\'. et iterum multum distare inter diaconum et sacerdotem liber adprobat, quem dicimus Actus Apostolorum. cum enim ex Samaria credidissent Philippo praedicanti, diacono ab apostolis ordinato: miserunt. inquit, ad Petrum et Iohannem ut uenirent et his. qui cremores legis haec defendunt. recordari ergo debet qui ista putat asserenda, quid Leuitis acciderit cum taliter saperent. cum enim nihil inter sacerdotes et leuitas interesse praesumerent, deo iudice hiatu terrae absorti sunt Chore et consentientes ei, et CCL uiros torrens ignis simul consumsit, et Ozias rex, cum opus sacerdotale praesumeret, lepra perfusus est, ut hoc utique exemplo ceteri territi non auderent quod concessum non est praesumere. nunc enim uidemus diaconos temere quod sacerdotum est agere per conuiuia et in oratione id uelle, ut respondeatur illis, cum istud solis liceat sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
aũt deus est. quia una atqze
ut pr̃is et filii una ẽẽ creda¬
tur sub̃a. uerus enim filius ⁊
ueri pr̃is est. Tale etiam illud
ierennie propłe est dicit enĩ
inter alia hic d̾s nr et nõ esti¬
mabitur alter ad eum hic ad¬
muenit omnẽ uiam scĩe ⁊ de¬
dit eam iacob puero suo et
isrł dilecto sibi post ħ in t̾ris
uisus est et cum hominibo
conuersatus est. Nũquid de¬
põt estimari aut alius deus ꝙͣ
p̃r ẽ pot̾it dici ut deo ꝓfitiat
ad in iuriam pris. Si enim
estimari ad eum alter deus
non pot̃ ⁊ absq deo pr̃e est.
uidete an debeat dici ꝙ seqt̃
pũ defferre si ab eo filium seg̃¬
gent derogant ei ut quem
minorem uolunt face ĩpie
obcecati mente proponant
eum illi cuius auͣcti inclinã¬
dum hũc putant. Script᷑a
aũt ut nieb̾ filium a pr̃e di¬
ferre doc̾et. differret ã si non¬
eẽt uerus aliud nichꝰ dixit
ẽẽ doceri. non poterat qͣm ut ⁊¬
nullum dr̃et aliũ estimandu
ut eum. Sciens enim deum¬

Expanded text:
autem deus est, quia una adque ut patris et filii una esse credatur substantia. uerus enim filius et ueri patris est. Tale etiam illud Hieremiae profetae est; dicit enim inter alia: hicdeus noster: non aestimabitur alter ad eum. hic adinuenit omnem uiamscientiae et dedit eam Iacob puero suo et Israhel dilecto sibi. post haec in terra uisus est et inter homines conuersatus est. numquid depotest aestimari? aut alius deus quam pater est poterit dici, ut deo proficiat ad iniuriam patri? si enim aestimari ad eum alter deus non potest et absque deo patre est, uidete an debeat dici quod seqpatri deferre, si ab eo filium segregent, derogant ei, ut quem minorem uolunt facere impie obcaecati mente proponant eum illi, cuius auctoritati inclinandum hunc putant. scriptura autem, ut nihil filium a patre differre doceret — differret at esse doceri non poterat, quam ut nullum diceret alium aestimandum ut eum. sciens enim deum
Abbreviated transcription (Latin):
n. uultis face̾. Ille homicida
erat ab initio et in u̾itate nõ
stetit quia ueritas non ẽ in
illo cum loquitur m̃datium
ex suis propriis loquitur qr
mendax ẽ sicut et pr eius. Ne¬
mo fidelium dubitet dyabolũ
apostasie s. auctorem nõ hr̃e.
Ipẽ enim tocius erroris ẽ pͥn¬
ceps qui uidens a deo fẽm se
non mediocris potentie aus
ẽ presum̾e deitatem. ut qr ce¬
teros nidit inferiores seip¬
sum preferret ut deum. De¬
niq nomina quib appella¬
tur dyã ⁊ sathanas ab actu
eius ꝯpoñta sunt nõn ex nͣ
Omne enim malũ ab ope ꝑ
batur ut non subsisteñ incri¬
mine sit. F uoluntas con¬
cepta excaĩs. Dum enim se

Expanded text:
ri uultis facere. ille homicida fuit ab initio et in ueritate non stetit, quia ueritas non est in illo. cum loquitur mendacium, ex suis propriis loquitur, quia mendax est, sicut et pater eius. nemo fidelium dubitet diabolum apostasiae suae auctorem non habere. ipse enim totius erroris est princeps, qui uidens a deo factum se non mediocris potentiae ausus est praesumere deitatem, ut, quia ceteros uidit inferiores, se ipsum praeferret ut deum. denique nomina, quibus appellatur diabolus et satanas, ab actu eius conposita sunt, non ex natura. omne enim malum opere probatur, ut non subsistentia in crimine sit, sed uoluntas concepta ex causis. dum enim se
Abbreviated transcription (Latin):
te placatum non h̃t nequaqͣ
euadet iratum. Immensitas
quippe diuine magnitutlinis
tua ista est ut intelligamꝰ te
intra omnia s non iclusus
extra omnia s non exclusũs.

Expanded text:
t placatum, nequaquam evadet iratum. Immensitas quippe divinae magnitudinis tuae ista est, ut intelligamus te intra omnia, sed non inclusum; extra omnia, sed non exclusum.
Abbreviated transcription (Latin):
rentia et noĩend agi secum cre¬
dere non curum ueiretur a ꝑte
adu̾sa quam iuditium suu
deum posse mutare. Deniqr
cũm balaam probĩtus eẽt a
dño ne iret ad balaac et postea
it̾m requisiss añ iret indigͣs᷑
erdens exemplo a siue corri¬
puit eum quia prohibentẽ

Expanded text:
rentia et nomine id agi secum credere, ut circumueniretur a parte aduersa, quam iudicium suum deum posse mutare. Denique cum Balaam prohibitus esset a deo, ne iret ad Balac. et postea iterum requisisset, an iret, indignatus ei deus exemplo asinae corripuit eum, quia prohibente
Abbreviated transcription (Latin):
ex lege siue exore cuiusqͣm pre¬
dicatoris audire. S diuinis ⁊¬
mandatis obedire nemo põt nͥ
quẽ deus gr̃a sua preuenit ut
et accepta diuinitus bona uo¬
luntate atq uirtute mãdata
face ⁊ uellit ⁊ possit. M eĩ qui
plantat ẽ aliquid neq qui ri

Expanded text:
m praedicatoris audire; sed divinis mandatis obedire neminem posse, nisi quem Deus gratia sua praevenerit; ut et accepta divinitus bona voluntate atque virtute, mandata Dei facere et velit et possit. Neque enim qui plantat est aliquid, neque qui ri
Abbreviated transcription (Latin):
facere nequeunt occidentur.
Nam pauci fuerunt õ multos
unde. ⁊ suꝑati noscuntur. nlła
ergo in iustitia in uoluntate
dei est. In pt̃ate enim h̃t siad¬
umare uult ut si affu̾it mi-¬
sericors sit. si uoluerit uistuᷤ.
Nec enim in talib debitor ẽ
ut teneatur obnoxius. Hinc
ẽ quod ył̾u naue contristatꝰ
scidit uestim̃ta sua intelligẽs
non sine causa dñi auxilium ⁊

Expanded text:
facere nequeunt, occiderentur. nam pauci fuerunt contra multos, unde et superati noscuntur. nulla ergo iniustitia in uoluntate dei est. in potestate enim habet, si adiutare uult, ut si adfuerit, misericors sit, si noluerit, iustus; nec enim talibus debitor est, ut teneatur obnoxius. hinc est enim quod Iesu Naue contristatus scidit uestimenta sua intellegens non sine causa dominum auxilium suum
Abbreviated transcription (Latin):
enim si ꝙ uult face̾ non fa¬
cit et per se muliex more in¬
aures hñt qd̾ hic in honestũ
et illicitum est quia autem
et hic possit fieri testatur an¬
tistites matris que appellatur
magna et reuera magna fu¬
it s meretrix. S in eo distat
sunt illi uiri et quid dicimꝰ
in omni orbe terraꝵ hu soli
ħ̾ fato nascuntur ut abscisi ĩ
mulieres transformentur.
ut in toto mundo isti pau¬
culi inueniantur quos con¬
stat miseros cireumueniri

Expanded text:
enim, si, quod uult facere, non facit. Et Persae mulierum more inaures habent, quod hic inhonestum et inlicitum est, quia autem et hic possit fieri, testantur antestites Matris, quae appellatur Magna — et re uera magna fuit, sed meretrix; sed in eo distat, sunt, illi uiri — et quid dicemus? in omni orbe terrarum hi soli hoc fato nascuntur, ut abscisi in mulieres transformentur, ut in toto mundo isti pauculi inueniantur, quos constat miseros circumueniri
Abbreviated transcription (Latin):
sperat deum cui cum militãe
erubescit uult ab eo stipendiũ
enum iam se tp̃s non hr̃e ut
peccet morte ĩmmente tunc
uul fieri .xp̃ianus ut quia iã
non potest peccare crede se dica
est non ut iam nolit peccare
s non possit preueniente mor¬
te. Ist se legi debet quia deus
non irridetur. Nam et solẽt
hiꝰ talia dare mandata ut iã
detur fides timentes ne eua¬
dant et confundãtur quia fc̃i
sunt xp̃iam quib recitanda
sunt cungelu neiba in hac re

Expanded text:
sperat deum, cui cum militare sperat deum, cui cum militare erubescit, uult ab eo stipendium enim se iam tempus non habere ut peccet morte inminente, tunc uult fieri Christianus, ut, quia iam non potest peccare, credere$e dicat ut non iam nolit peccare, sed non possit praeueniente morte. istis legi debet, quia deus non inridetur. Nam et solent huius modi talia dare mandata, ut iam detur fides, timentes ne euadant et confundantur, quia facti sunt Christiani. quibus recitanda sunt euangelii uerba dice
Abbreviated transcription (Latin):
preualuisse de hoc spes est qr p̃t¬
se temꝑare ut assidua medita¬
tione in congressione ꝑitior et
fortior inueniatur. Ham qui
ad hoc surgit ut peccet in excu¬
sabilis effectus pro grauem
b̃t cãm. peius est enim sub di
uiu̾e professione et uolunta¬
tem hr̃e peccandi quã si igno¬
ret quis deum et turpiter et
contaminate u̾setur. ħ enim
nescit quem uiu̾e debeat:Iile
sciens contempuit. Credentes
gͥ accipiunt remissionem pec
post acceptamꝰ fidem uixerint
sub dei timore ut colluctati
contra hostes xp̃iani nomĩs
uictoriam fatiant ut possint
premium mereri dum plus
uincunt quam uincuntur.
Nam qui intelligit deum et
non accedit ad fidem xius ne
uiuat xp̃ianus s in fine ułt
fidem accipe ut moriatur xp̃i¬
anus aut erubescit xp̃ianus
uiuere aut pecc̃is oꝑam dat
arbitratur posse sibi remitti c̃
in scło peccet non uult fieri et
uiuere xp̃ianus aut confun¬
ditur dici xp̃ianus qualem

Expanded text:
praeualuisse. de hoc spes est quia potpraeualuisse. de hoc spes est quia potest reparare se, ut assidua meditatione in congressione peritior et fortior inueniatur. Nam qui ad hoc surgit, ut peccet, et inexcusabilis est, is pergrauem habet causam. peius est enim sub dei uiuere professione et uoluntatem habere peccandi, quam si ignoret quis deum et turpiter et contaminate uersetur. hic enim nescit quem timere debeat, ille sciens contemnit. Credentes igitur accipiunt remissionem peccpost acceptam fidem uixerint sub dei timore, ut conluctati contra hostes Christiani nominis uictoriam faciant, ut possint praemium mereri, dum plus uincunt quam uincuntur. Nam qui intellegit deum et non accedit ad fidem eius, ne uiuat Christianus, sed in fine uult fidem accipere, ut moriatur Christianus, aut erubescit Christianus uiuere aut peccatis operam dat, quae arbitratur posse sibi remitti, cuin saeculo est, peccet, non uult fieri et uiuere Christianus aut confunditur dici Christianus. qualem
Abbreviated transcription (Latin):
duli perfidie sue congrias
penas exsoluant conuenit
enim uistos infuturo gandẽ
est dyabolus. ita ini regno xp̃i
gloriosi appareant. p̃p̃ ꝙ̃ contẽ¬
ptibiles iudicati sunt amun¬
danis in uistos aũt quia fło
florere uidentur per mendatiũ
repugnantes u̾itati in penatͥ¬
bulari. ut qui perfructum glo¬
riosi uisi uiri sunt pe uerum des¬
pecti et humiliari nimis appa¬
reant tunc enim iusti credidis¬
se se gaudebunt cum perfidos
uideru̾nt cruciari et nec penitebit
perfidos non credidisse nisi uide¬
rint gloriam illorum et suampe¬
nam quos quia crediderũt stul¬
tos et contemptibiles arbitra
ti sunt. gͥ ex eo ꝙ profitetur ꝗqs
xxp̃ianum se ẽẽ id studere debet
ne peccet et armare se contra ui¬
eda et quia impossibile est sẽꝑ
uincere si uictus fu̾it dolere ne
iterum uincatur quia qui se⁊
dolet uictum reparat se. Qui gͦ
repugnat h̃t unde se excuset si
uictus fuerit oñdit enim seuo¬
tum bũisse uincendi s mĩme

Expanded text:
duli, perfidiae suae congruas duli, perfidiae suae congruas poenas exsoluant. conuenit enim iustos in futuro gaudere, est diabolus, in regno Christi gloriosi appareant, propter quem contemptibiles iudicati sunt a mundanis, iniustos autem, quia falso florere uidentur, per mendacium repugnantes ueritati in poena tribulari, ut qui per fucum gloriosi uisi sunt per uerum despecti et humiliati nimis appareant. tunc enim iusti credidisse se gaudent, cum perfidos uiderint cruciari, et nec paenitebit perfidos non credidisse, nisi uiderint gloriam illorum et suam poenam, quos, quia crediderunt, stultos et conteti sunt. Ergo ex eo quod profitetur se quis christianum esse, id studere debet ne peccet, et armare se contra vitia: et quia impossibile est semper vincere, si victus fuerit, dolere ne iterum vincatur; quia qui se dolet victum, reparat se. Qui ergo repugnat, habet unde se excuset, si nictus fuerit. ostendit enim se uotum habuisse uincendi, sed minime
Abbreviated transcription (Latin):
quia iusto C.xxui.¬
Aueb proderit iuistitia
eius in qua die exerrauit ⁊qr
sua cum se conu̾terit. et dñs ĩ
euangłio qui non crediderit ĩ¬
quit iam uidicatus est. ut ꝑ
hoc qui crediderit non iuditio
subiectum ad sñiam excipien¬
dam significaret s fidei mito
laude dignum futurum gͥ co¬
guitio deiꝰ hanc h̃t prerogatuã
ut pecc̃õꝵ consequatur remissa
credens enim dei ẽe filium yħ
dignun existit ab omnib lib̾a¬
ri pecc̃is. Dui enim errore demꝰ
cum per diuersa ignorantie fluc¬
tibꝰ iactaretur illuminatus u̾¬
tatis corruscationẽ nactus est
inqua post nimias tempestates
requiescat securis cui congruit
ut post cognitionem temperet
abhus que iam pridem migño
positus agebat. Quid enĩ ꝓclest
cognitio si manet pristina cõ¬
uersatio. ħ enim quis uidetur
cognouisse deum si uitam mu¬
tet̾ et conu̾sationem suam co¬
gnitus enim deus timeri d
quia iudicaturus predicatur
ut et fideles iustitie sue ꝑcipi¬
ant fructũ et impu.i. incre¬

Expanded text:
quia iusto nihil proderit iustitia eius, in qua die exerrauerit, esua, cum se conuerterit, et dominus in euangelio: qui non crediderit, inquit, iam iudicatus est, ut per hoc eum, qui crediderit, non iudicio subiectum ad sententiam excipiendam signaret, sed fidei merito landsdignum futurum. Igitur cognitio dei hanc habet praerogatiuam, ut peccatorum consequatur remissa. credens enim dei esse filium Iesum dignus exsistat ab omnibus liberari peccatis. diu enim errore deuius, cum per diuersa ignorantiae fluctibus iactaretur, inluminatus ueritatis corusco stationem nanctus est, in qua post nimias tempestates requiescat securus, cui congruit, ut post cognitionem temperet ab his, quae iam pridem in ignorantia positus agebat. quid enim prodest cognitio, si manet pristina, conuersatio? hinc enim quis uidetur cognouisse deum, si uitam mutet et conuersationem suam. Cognitus enim deus timeri debet, quia iudicaturus praedicatur, ut et fideles iustitiae suae percipiant fructum et impii, id est incre
Abbreviated transcription (Latin):
L ideo interior es ut
oĩa contineas ideo ex¬
t̾ior es ut incucũ sc̾pte
Magnitudinis tue immensi¬
tate omnia cucumducendo
regas per id ergo ꝙ ext̾ior es
on̾deris eẽ creator per id uero
ꝙ intiores omniã gubemare
et regnãc oñderes ac ne ea
creata sunt sine te ẽẽnt intra
tur ate non locali magnitudĩe
s potentiali presentiã quia uͥ¬
q es presens et omnia tibi pͥ¬
sentia qmuis quidam hoc sed¬
intelligant quidam u̾o nõ ħ¬
tiam tuam et de eius celesti do¬
ctrina me ita certum et securũ
tue inspirationis illuminatõez
ac si multa que clausa mist̾us la¬
tent non per speculum s fatiẽ
ad fatiem intueor. Quod non

Expanded text:
 ideo interior es, ut omnia contineas; ideo exterior es, ut incircumscriptae magnitudinis tuae immensitate omnia circumcludendo regas. Per id ergo quod exterior es, ostenderis esse creator; per id vero quod interior es, omnia gubernare et regere demonstraris. Ac ne ea quae creata sunt sine te essent, tu intra tur a te, non locali magnitudine, sed potentiali praesentia, quia ubique es praesens, et omnia tibi praesentia, quamvis quidam hoc intelligant, quidam vero non  gratiam tuam; et de ejus coelesti doctrina me ita certum et securum tuae inspirationis illuminationem, ac si multa quae clausa mysteriis latent, non per speculum, sed facie ad faciem intuerer. Do
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si ideo saluator baptizatꝰ
est ut exemplo ẽẽt quare cir¬
cũcisus ceteros prohibuit
circumcidi.¬
¶Qũo intelligatur quod di¬
centi maria ad angłm et un
hec scientia quia uirum non
cognoui. respondit gãbriel

Expanded text:
SI IDEO SALUATOR BAPTIZATUS EST, UT EXEMPLO ESSET, QVARE CIRCUMCISUS CETEROS PROHIBUIT CIRCUMCIDIo intelligatur, quod dicenti Mariae ad angelum, Et unde hoc sciam, quia virum non cognosco? respondit Gabriel
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Arbor aũt uite que posi¬
ta est in paradiso. ymago fu¬
it future gr̃e dei que ẽ corpus
dñi ꝙ qui edit muet ineter¬
nuni. Nam arbor scĩe boni ⁊
mali lex est data ẽ per moysẽ
que cum cognitum feciss pec¬
catum qd prius latebat dedit
sc̃ĩam boni et mali oñdit eĩ
quid eẽt bonum quid ue ma¬
lum. Illud uero ꝙ. uii. die re¬
quieuit ab operib suis. ẜ¬
in septimo. Mͦ. requiesc̾et ces¬
sante iam mundo abomni o¬
pere seculari hec diximus ⁊¬
pauca de multis ut uiã ꝑan¬
deremus intelligendi ẜea que

Expanded text:
dei. arbor autem uitae, quae posidei. arbor autem uitae, quae posita est in paradiso, imago fuit futurae gratiae dei, quae est corpus domini, quod qui edit, uiuet in aeternum. nam arbor scientiae boni et mali lex est data per Moysen, quae, cum cognitum fecisset peccatum quod prius latebat, dedit scientiam boni et mali. ostendit enim quid esset bonum, quidue malum. illud uero, quod septimo die requieuit ab operibus suis, in septimo millesimo requiesceret cessante iam mundo ab omni opere saeculari. 20. Haec diximus pauca de multis, ut uiam deremus intelligendi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
confusa fuissent fc̃a eternita¬
tem sibi uendicare non pote¬
rant quiã nemo haꝵ statũ
et proprietatẽ sibi ausa ẽ uin¬
daicare. Solit̾m ⁊ luna cũ sĩt
clarissima añ se hñt multa. Ita
ergo fcm̃ est ut potiora postiora
anteriora aũt inferiora cũ se
uidẽt nichil horum sibi uen¬
dicet eternitatem. Preterea
quia. ui. dieb opus consu¬
matum tocius mundi etatẽ
in se continet ut sex dierum
opera sex milium annoruz
hr̃ent figuram quia quod
uno quoq scło futurum era
sex dierum ꝑ ordinem oꝑib
continetur. Ut puta quia pͥo¬
rib scłis tantam cognitio d̾i
in terris futura non erat sine
splendore ant̾iores dies uide¬
rentur nͥ ã añ hoĩem pecora
fie̾nt quia ueteres nr̃i ĩculti
et agrestes pecorum more uic¬
turi erant. Sexto aũt die ut¬
homo fieret hec res fecit.qa
hoĩem fecit ne morti eẽt ob¬
noxius. ut aũt ymago dei
eẽt homo. quia dono dei co¬
ymagmari hr̃et filio dei di
tionis coymagiati ait filio

Expanded text:
confusa fuissent facta, aeternitatem sibi uindicare non poterant, quia nemo harum statum et proprietatem sibi ausa est uindicare. sol iterum et luna cum sint clarissima, ante se habent multa. ita ergo factum est, ut, potiora posteriora, anteriora autem inferiora cum se uident, nihil horum sibi uindicet aeternitatem. Praeterea, quia sex diebus opus consummatum, totius mundi aetatem in se continet, ut sex dierum opera sex milium annorum haberent figuram, quia, quod uno quoque saeculo futurum erat, sex dierum per ordinem operibus continetur: ut — puto quia prioribus saeculis tanta cognitio dei in terris futura non erat —, sine splendore anteriores dies uiderentur; ut autem ante hominem pecora fierent, quia ueteres nostri inculti et agrestes pecorum more uicturi erant; sexto autem die homo fieret, haec res fecit, quhominem fecit, ne morti esset obnoxius; ut autem imago dei esset homo, quia dono dei coimaginari haberet filio dei dictionis: coimaginati, ait, filio
Abbreviated transcription (Latin):
Uinqua¬
ꝓsalmus poĩtus est
non pro tp̃ris ordine s rõne
titulus enim eius non nũo
s rõni subiectus est qͣntum
enim ad ystoriam pertinet ã¬
t̾ior est quam tertius. pͥm̃
enim a propħa nathan deli¬
cti causa correptus ẽ quam
insurgeret contra illum fi¬
lius eius absalon ut euma
dere illic enim cantum est. lꝰ
enim post septem septimanaᷤᷤ

Expanded text:
uinquapsalmus positus est non pro temporis in ordine, sed ratione. titulus enim eius non numero, sed rationi subiectus est. quantum enim ad historiam pertinet, anterior est quam tertius. prius enim a profeta Nathan delicti causa correptus est, quam insurgeret contra illam filius eius Abessalon, ut eum dere. illic enim cautum est quinenim post septem septimana
Abbreviated transcription (Latin):
tur consolatio cum effc̃ũ et
in futuro uita eterna cum gła.
Deus enim nr̃ quia iustus
est et personaꝵ accepto apd
illum non est temptari nos
permittit quia diligit nos ũ
post laborem possit nobis p̾¬
mia dare amplissima deniq
apło ut temptationes ab eo
cessarent deprecanti dñs a¬
it. Sufficit tibi gr̃a mea:
nam uirtus in infirmitate
perficitur. hinc subsecutus
ait cum infirmor cunc for¬
tis sum et gaudeo inquit ĩ
tribulationib meis ut in¬
hĩtet in me uirtus xp̃i. Qm
ergo laudabilis sit ses tho¬
bias scriptura docemur cui
deuotionem nec captiuitaᷤ

Expanded text:
bitur consolatio cum effectu et bitur consolatio cum effectu et in futuro uita aeterna cum gloria. deus enim noster, quia iustus est, et personarum acceptio apud illum non est, temptari nos permittit, quia diligit nos, ut post laborem possit nobis praemia dare amplissima. denique apostolo, ut temptationes ab eo cessarent, deprecanti dominus ait: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur. hinc subsecutus ait: cum infirmor, tunc fortior sum, et: gaudeo, inquit, in tribulationibus meis, ut inhabitet ia me uirtus Christi. Quam ergo laudabilis sit sanctus Tobias, scriptura docemur, cuius deuotionem nec captiuita
Abbreviated transcription (Latin):
Anta prouidentia ẽ¬
dñi dei contra nos
ut errare nos uolẽs
et legem et exempla bonorũ
operum daret quib modesta
et tranquilla agi possit uita c̃
dei timore. Qui enim auctor
uite est non uult utiq opus
suum morti ẽẽ obnoxium ꝙͣ
ricors est et ut maior notitia
eẽt que sequenda et illorum
qut uitanda sunt lr̃is ⁊ exem¬
plis ostendit sient presens
lectio contestatur. Dei ergo
famulus sc̃s tobias post legẽ
exemplum nobis datus est̃
ut que legimus quõ fiant
sciamus et si temptationes
aduenerint adei timore nõ
recedamus neq auxilium
aliũde quam ab eo spemus
memores scriptum ẽẽ pusil¬
llus fui ⁊ senui et numqͣm i
uidi iustum derelictum nec
semem eius querens panez.
nũqͣm ergo decipi põt qui to¬
ta mente sperat in deuin li¬
cet ad tempus tribulationes
orte fu̾int per insidias satha¬
ne exempla nos docent sc̃oꝵ
uirorum non ħ adeo ꝑmitti
nͥ ad crementum meritoru
ur̃õrum quia si equo aĩo fu¬
erint bauilate hic nobis da¬

Expanded text:
anta prouidentia esdomini dei circa nos, ut errare nos nolens et legem et exempla bonorum operum daret, quibus modesta et tranquilla agi possit uita cum dei timore. qui enim auctor uitae est, non uult utique opus suum morti esse obnoxium. quricors est, ut maior notitia eorum esset quae sequenda et illorum quae uitanda sunt, litteris et exemplis ostendit, sicut praesens lectio contestatur. Dei ergo famulus sanctus Tobias post legem exemplum nobis datus est, ut quae legimus quo modo fiant sciamus et, si temptationes aduenerint, a dei timore non recedamus neque auxilium aliunde quam ab eo speremus memores scriptum esse: pusillus fui et senui et numquam uidi iustum derelictum neque semen eius quaerens panem. Numquam ergo decipi potest, qui tota mente sperat in deo. licet ad tempus tribulationes ortae fuerint per insidias satanae, exempla nos docent sanctorum uirorum non haec a deo permitti, nisi ad crementum meritorum nostrorum, quia, si aequo animo fuerint baiulatae, hic nobis da
Abbreviated transcription (Latin):
id circo preceptu cumcidi.
est circumcidi qr xxxuiii
iuxta num et curricula die¬
rum septem ip̃e rursum pri¬
mus inuenitur .q. post sab¬
batum ut iam nõ octauus hẽ¬
atur. S primus quia enim
salus futura per xp̃m in pͥo
die erat preclestinata qui do¬
minicus ideo dr̾ quia in eo
resurrexit dñs qui est post sab¬
batum pp̃ea salutis huius fi¬
gura in circumcisione data est
ut quasi renouatio futura ĩ
cirriucisionis lege dinoscẽ¬
tur. ut quia per fidem salua¬
ri krent homines que pͥmo
die resurrectione dñi firma¬
ta est. figura huius rei ĩ cir¬
cumcisione primo die data
est que q̃ eẽt signum fidei
habrahe. In teg̾ra ergo cã ẽ

Expanded text:
idcirco praeceptum est circumcidi, quia iuxta numerum et curricula dierum septem ipse rursum primus inuenitur quasi post sabbatum, ut iam non octauus habeatur, sed primus. quia enim salus futura per Christum in primo die erat praedestinata, qui dominicus ideo dicitur, quia in eo resurrexit dominus, qui est post sabbatum, propterea salutis huius figura in circumcisione data est, ut quasi renouatio futura in circumcisionis lege dinosceretur. et- quia per fidem saluari haberent homines, quae primo die resurrectione domini firmata est, figura huius rei in circumcisione primo die data est, quae etiam esset signum fidei Abrahae. integra ergo ca