comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit totum & poterit. totum
implebit. Eadem igitur ꝑfectio¬
nis forma que fuerit in cognia¬
ne: eadem ꝓrsus. eadem penitis
ss quis ille operarius est qui pͥus
introducitur. sed nouissime remu¬
neratur. cui etiã ꝑ increpationẽ as
tolle quod tuum est & uade. a
ocłs tius nequã est quia ego bo
sum: Quis ã cordis mundicias
cum tanta difficultate anhela¬
set: quis in bunismodi cultura
tantum laboris impenderet: nisi
eum sua conscientia remorderet:
Primus itaq operarius. uinee. co¬
gitatio acusat᷑rix conscientie.
Hunis operarii ocłs tanto nobis
est nequior. tanto q molestior. qͣn¬
co nobis dñs fuerit benignior at¬
q munificentior. Quanto enim
maiorem grãm a dño ꝑcipimus.
tanto acriore remordentis consci¬
entie stimulo urgemur. quotiens
peccamus. Quandiu in nobis aliqͥd
imꝑfectionis inuenire poterit. eius
nos respectus confundic. ꝑturbat.¬
& cruciat. Huns itaq operarii la¬

Expanded text:
ognoverit, totum et poterit, totum ognoverit, totum et poterit, totum implebit. Eadem igitur perfectionis forma, quae fuerit in cognitione, eadem prorsus, eadem penitus primi. Sed quis ille operarius est, qui primo introducitur, sed novissime remuneratur, cui etiam per increpationem dicitur: Tolle quod tuum est, et vade. An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? Quis ad cordis munditiam, cum tanta difficultate anhelaret; quis in hujusmodi cultura tantum laboris impenderet, nisi eum sua conscientia remorderet? Primus itaque operarius vineae, cogitatio, accusatrix conscientiae. Hujus operarii oculus tanto nobis est nequior tantoque molestior, quanto nobis Dominus fuerit benignior atque munificentior. Quanto enim majorem gratiam a Domino accipimus, tanto acriore remordentis conscientiae stimulo urgemur quoties peccamus. Quandiu in nobis aliquid imperfectionis invenire poterit, ejus nos respectus confundit, perturbat et cruciat. Hujus itaque operarii la
Abbreviated transcription (Latin):
una eademq rebͥbutionis
mensura impenditur omnib:
Nichil additur primis: nichil mi¬
nuitur nouissimis. Quis nesciat
recta consilia in cultura innee tã
recta desideria. quam recta opera
precedere: Quod enim sine consi¬
lio concupiscitur uel agitur: ñ
ad uinee cultum. s ad uinee
decrimentum cooperatur. Prio
itaq est in uinea labor cogita¬
tionum qͣ. affectionum. Quam¬
diu autem in bac uita sumus.
ꝗͣ diu in uinea laboramus. plus
utiq est quod de ꝑfectionis pl¬
intudine attingere possumus
cogitatione: quã quod nnderim
possumus plene affectiomi miͥ¬
mere. uel opere explere. Quis enim
totum hncpossit quod se debere
uel decere cognoscte: S cum relbr¬
tionis tempus insticerit. cum dñ
operariis mercedis gr̃a. ꝑfections
denariꝰ redditus fuerit. nichil mi¬
iuis erit in consilio quã in desicͥ¬
rio. nichil minus in affectione. qͥ
in cogitatione. Procul dũbio pos
acceptam recributionẽ quicquid
umisquisq se debere. uel decere q¬

Expanded text:
una eademque retributionis mensura impenditur omnibus? Nihil additur primis, nihil minuitur novissimis. Quis nesciat recta consilia in cultura vineae, tam recta desideria quam recta opera praecedere? Quod enim sine consilio concupiscitur, vel agitur, non ad vineae cultum, sed ad vineae detrimentum cooperatur. Prior itaque est in vinea labor cogitationum quam affectionum. Quandiu autem in hac vita sumus, quandiu in vinea laboramus, plus utique est, quod de perfectionis plenitudine attingere possumus cogitatione, quam quod interim possumus plenae affectioni imprimere, vel opere explere. Quis enim totum hoc possit quod se debere, vel decere cognoscit? Sed cum retributionis tempus institerit, cum Domini operariis mercedis, gratia perfectionis denarius redditus fuerit, nihil majus erit in consilio quam in desiderio, nihil minus in affectione quam in cogitatione. Procul dubio post acceptam retributionem quidquid unusquisque se debere vel decere c
Abbreviated transcription (Latin):
satur: quod ꝑ maliciam cõmittit
Recte autẽ ei qui peccat in sp̃m
scm̃. non remutitur ei neq in hoc
scł̃o neq in futuro: quia qui ꝑ mo¬
litiam peccat. si in presenti pemutt
recte ab eo erigitur plena saciffas¬
tio. non penitenti uero debetur ple¬
na dampnatio. in futuro. Quiuen
peccat ex infirmitate. uel ignoranti¬
a. sicut aliquã excusationẽ habec
in culpa. sic aliquid remissionis ha¬
bere debet in pena. Recte cum eo in
presenti satisfactione uel in futura
dampnatione remissius agit᷑. quoꝵ
culpa ꝑ inpotentie. uel ignorantie
cusationẽ. leuigat᷑. Recte nichilominꝰ
qui in culpa nichil habet excusationis
in pena similiter nichil accipiunt
remissionis. Miro itaq modo qui
de uoluntariis peccatis penicentian
agunt: in hac uta remissionẽ sine
remissione accipiunt. Accipiun
namq plenã remissionẽ cõmisi
criminis: sine ulla remissione on¬
digne satisfactionis. Peccare itas
in patrẽ ut dictũ est. est peccare

Expanded text:
itiam committitur. Recte autem ei qui peccat in Spiritum sanctum non remittitur in hoc saeculo, nec in futuro; quia, qui per malitiam peccat, si in praesenti poenitet, recte ab eo exigitur plena satisfactio, non poenitenti vero debetur plena damnatio in futuro. Qui vero peccant ex infirmitate vel ignorantia, sicut aliquam excusationem habent in culpa, sic aliquid remissionis habere debent in poena. Recte cum eis vel in praesenti satisfactione, vel in futura damnatione remissius agitur quorum culpa per impotentiae, vel ignorantiae excusationem levigatur. Recte nihilominus qui in culpa nihil habent excusationis, in poena similiter nihil accipiunt remissionis. Miro itaque modo qui de voluntariis peccatis poenitentiam agunt in hac vita, remissionem sine remissione accipiunt. Accipiunt namque plenam remissionem commissi criminis, sine ulla remissione condignae satisfactionis. Peccare itaque in Patrem, ut dictum est, est peccare
Abbreviated transcription (Latin):
in nouitate uite ambulare: ⁊ scđm aliquẽ
modum. se ipsum inpassibilem ostendere.
⁊ suis passionib ñ subi acere: Ecce quousq
ꝓficiunt qui in hoc lapide requiescunt.
Multa st̃ que r hac materia dici potuissent
sim hoc loco dici debuissent: ⁊ moderate
digressionis mensuram ñ excederent. Puto
enim hoc nouissimũ genus lapidum om̃iũ
esse dignissimũ ⁊tq p̃ciosissimũ. Nullũ t̃ñ
debemus sꝑnere: s singłos saltẽ de singłis

Expanded text:
in novitate vitae ambulare, et secundum aliquem in novitate vitae ambulare, et secundum aliquem modum seipsum impassibilem ostendere, et suis passionibus non subjacere? Ecce quousque proficiunt qui in hoc lapide requiescunt. Multa sunt quae de hac materia dici potuissent, si hoc loco dici debuissent et moderatae digressionis mensuram non excederent. Puto enim hoc novissimum genus lapidum omnium esse dignissimum atque pretiosissimum. Nullum tamen debemus spernere, sed singulos saltem de singulis
Abbreviated transcription (Latin):
isrł intendere in uultum eius ꝓpter clarita¬
tem ipsius. Quis queso digne dicere: quis
explicare sufficiat. quiꝰ fortitudinis. qͥdd uir¬
tutis. quid puritatis. quid ꝑfectionis in exces
um non extendat. etiamsi silentii morã usq
ad dimidiam horam non ꝑducat. licet eat¬
⁊ redeat insimilitudinẽ fulguris coruscan¬
tis: Sic moyses de consortio diuini collo¬
qͥuii cum clarificato uultu etiam cormia
reportat. ostendens quid uirtutis. quid for¬
titudinis de cius contubernio dtͣxerit: qui
dat uirtutem & fortitudinẽ plebi sue bene¬
dictus ds. Redit gͦ tandẽ. & reuertitur ad
se sp̃c ille quilonge excesserat supra se.
& qd passibile.⁊ corruptibile posuerat
quasi inpassibile. ⁊ incorruptibile ad pͥo¬
ris status conꝑationẽ resumit. & in nouita¬
tem inte resurgit. Quid tͥ uidet᷑: Ad illatã in
hilarescere ⁊ obiectam contumeliam ñ erubes¬
cere: de tͥbulatione gaudere: nonne hoc est

Expanded text:
Israel intendere vultum ejus propter claritaIsrael intendere vultum ejus propter claritatem ipsius. Quis, quaeso, digne dicere, quis explicare sufficiat quid perfectionis in n excessum non extendat, etiamsi silentii moram usque ad dimidiam horam non producat, licet eat et redeat in similitudinem fulguris coruscantis? Sic Moyses de consortio divini colloquii, cum clarificato vultu etiam cornua reportat, ostendens quid virtutis, quid fortitudinis de ejus contubernio contraxerit, qui dat virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus. Redit ergo tandem, et revertitur ad se spiritus ille qui longe excesserat supra se, et quod passibile et corruptibile posuerat, quasi impassibile et incorruptibile ad prioris status comparationem resumit, et in novitatem vitae resurgit. Quid tibi videtur ad illatam injuriam hilarescere, ad objectam contumeliam non erubescere, de tribulatione gaudere? nonne hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis idem ñ asserunt: qui enismodi sunt.
Nos autem om̃s in quiunt reuelata facie glo¬
riam dm̃i speculantes: in eandc̃ imaginem
transformamur aclaritate in claritatem
tamꝗͣ a dm̃ sp̃u. uides certe qͥd agat. ⁊ in¬
telligis ut arbitror quid ualeat illa diui¬
ab infimis diudit᷑: ut ad sũma sublimet᷑.
Sp̃c ab anima scindit᷑: ut dño uniat᷑. Quie¬
nim adheret dño: unus sp̃c est. felix dunsio
q expectabilis seꝑatio. ubi qd̃ passibile. qł
corruptibile dinoscitur: suis interim passio¬
nib moritur. usq adeo. ut nichil passibili¬
tatis. nichil corruptibilitatis interim senti
adspecłationẽ diuine gle sublimat᷑. & in ean¬
dem ymaginẽ tͣnsformatur. Pars gͥ inferior
componitur ad sũmã pacẽ. ⁊ tͣnqͥllitatem.
pars autem suꝑior sublimatur ad glam
⁊ iocunditatem. Sic faciem moysi sirꝑiorẽ
sane corꝑis partem. a consortio dm̃ glorifi¬
catam agnouimꝰ: ita ut non possent fili

Expanded text:
ipsis non idem asserunt qui ejusmodi sunt: ipsis non idem asserunt qui ejusmodi sunt: Nos autem omnes, inquiunt, revelata facie, gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur auam a Domini Spiritu . Vides certe quid agat, et intelligis, ut arbitror, quid valeat illa diviab infimis dividitur ut ad summa sublimetur. Spiritus ab anima scinditur ut Domino uniatur. Qui enim adhaeret Domino, unus spiritus est. Felix divisio, et exspectabilis separatio, ubi quod passibile, quod corruptibile dignoscitur, suis interim passionibus moritur, usque adeo ut nihil passibilitatis, nihil corruptibilitatis interim sentiaad speculationem divinae gloriae sublimatur, et in eamdem imaginem transformatur. Pars igitur inferior componitur ad summam pacem et tranquillitatem, pars autem superior sublimatur ad gloriam et jucunditatem. Sic faciem Moysi superiorem sane corporis partem a consortio Domini glorificatam agnovimus, ita ut non possent filii
Abbreviated transcription (Latin):
amma. ꝙ& qđ anmale ẽ. in imo remanet: spc̃
corpulentum atq feculentum qͣsi corpꝰ emor¬
tuuum deficit. ꝙ recidet inse ⁊ subse ipsum
qͦd subtile & defecatum est. qͣsi sp̃c efflatus
ascendit. ⁊ tͣnscendit intͣ ⁊ ultͣ semet ipsum.
Oalta quies. o sublimis requies. ubi omne
qd humanitꝰ moueri solet motũ om̃ẽ amit¬
tit: ubi om̃is qui tc̃ ẽ. motus ciumitus fit. ꝙ
in dm̃ tͣnsit. Hic ille sp̃c efflatꝰ. ⁊ in manus
patͥs ꝯmendatus. non ut ille somniator ia¬
cob scala indiget ut ad tercium ne dicam
ad pͥmum celum euolet. Qd queso scala m¬
digeat quem pater inter manus baiulat.
ut ad tercii celi secreta rapiat: intantũ ut
głetur & dicat. dextera tua suscepit me. Te
sp̃c ille de medio sublatus. officioscale. nec
eget in illa subtilitatis sue ascensione sus¬
tentari alicuns corporee similitudinis ad¬
umbratione: ubi uidet facie ad faciẽ. non
ꝑsped̃m ⁊ in enigmate. Mentior supsi dese¬

Expanded text:
anima et quod animale est in imo remanet; spirianima et quod animale est in imo remanet; spiricorpulentum atque feculentum quasi corpus emortuum deficit, et recidit in se et sub seipsum; quod subtile et defaecatum est quasi spiritus efflatus ascendit, et transcendit intra, et ultra semetipsum. O alta quies, o sublimis requies, ubi omne quod humanitus moveri solet motum omnem amittit, ubi omnis qui tunc est motus divinitus fit, et in Deum transit! Hic ille Spiritus efflatus, et in manus Patris commendatus non, ut ille somniator Jacob, scala indiget, ut ad tertium, ne dicam ad primum, coelum evolet. Quid, quaeso, scala indigeat, quem Pater inter manus bajulat, ut ad tertii coeli secreta rapiat, intantum ut glorietur, et dicat: Dextera tua suscepit me. TenSpiritus ille de medio sublatus officio scalae, nec eget in illa subtilitatis suae ascensione sustentari alicujus corporeae similitudinis adumbratione, ubi videt facie ad faciem, non per speculum, et in aenigmate. Mentior si ipsi de se
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutio anime ⁊ corꝑis. s alia hac multo
mirabilior. multo q gloriosior. illa deniq
cuiꝰ ista ẽ. typus diuisio uidelicet anime : sp̃c.
Hanc autem in nobis oꝑari solet sicut tes¬
tatur apłs. uiuus ille dei sermo.⁊ efficax.
& penetͣbilior om̃i gladio ancipiti. ⁊ ꝑtur¬
gens usq addiuisionẽ anime ⁊ sp̃s. Quid
sispiam queso creaturarum hac diuisione
mrabilius cerniur. ubi icd qđ eẽntialit̃ unũ
E. atq indiunduũ in se ipsum scinditur: q
d̃ simplex inse. ⁊ sine partib constat. a se¬
po diuidit᷑ atq seꝑatur: Neq enim in
homine uno alia essentia ẽ eius sp̃c. atq
alia eius est anima: s prorsus una eadẽq
simplicis nature substantia. Nonenim in hoc
gemino uocabulo. gemina substantia intelligr̃:
s cum ad distinctionem ponitur. gemina uis
eiusdem ẽẽntie una suꝑior ꝑ sp̃m. alia inferior
ꝑ animam designatur. In hac itaq diuisione

Expanded text:
dissolutio animae et corporis, sed alia hac multo dissolutio animae et corporis, sed alia hac multo mirabilior multoque gloriosior, illa denique, cujus ista est typus, divisio videlicet animae et spiritus. Hanc autem operari in nobis solet sicut testatur Apostolus, vivus ille Dei sermo et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae et spiritus. Quidspiam creaturarum hac divisione mirabilius cernitur, ubi id quod essentialiter unum est atque individuum in seipsum scinditur, et quod simplex in se et sine partibus constat a seipso dividitur atque separatur? Neque enim in homine uno alia essentia est ejus spiritus, atque alia ejus est anima, sed prorsus una eademque simplicisque naturae substantia. Non enim in hoc gemino vocabulo gemina substantia intelligitur; sed, cum ad distinctionem ponitur gemina vis ejusdem essentiae, una superior per spiritum, alia inferior per animam designatur. In hac itaque divisione,
Abbreviated transcription (Latin):
coaptat᷑. atq applicatur. Hic itaq lapis totũ
corpꝰ ambit. totum includit. & ab om̃i parte ꝯ¬
amme partẽ. felici tͣnsfiguratione conuertat.
Iacet hic corpus sine sensu & motu. in hoc do¬
minico monumento. nichil sensualitas. nil ag̃¬
y maginatio: ꝙ om̃is inferior uis amme ꝓpͥo
int̾im uiduat᷑ officio. Non enĩ hoc lapideum
monumentũ. sicut sagũ illud patͥarche iacob
reclinatoriũ. suscipit corpus uiuum qmuis
sopitum: nec recipit corpꝰ nisi mortificatum.
Aliud ẽ. dormire: aliud ẽ. obire. Aliud ẽ. sp̃m
suum totũ in se ipsum colligere: aliud ẽ supͣ
se eleuare:⁊ se ipsum deserere. Aliudẽ. appeti¬
tum cohercuisse. exterioꝵ q curam cordi ex¬
cidisse: atq aliud est ipsum sibi in obluno¬
nem uenisse. Oportet gͦ ante ꝗͣ introire liceat
millud intime quictis secretum. & sũme tͣn¬
quillitatis archanum.oportet inquam. ut
fiat illa ualde grauis. ⁊ uere mirabilis non

Expanded text:
coaptatur atque applicatur. Hic itaque lapis totum coaptatur atque applicatur. Hic itaque lapis totum corpus ambit, totum includit, et ab omni parte canimae partem felici transfiguratione convertat. Jacet hic corpus sine sensu et motu in hoc Dominico monumento; nihil sensualitas, nihil agit imaginatio, et omnis inferior vis animae proprio interim induitur officio. Non enim hoc lapideum monumentum sicut saxeum illud patriarchae Jacob reclinatorium suscipit corpus vivum, quamvis sopitum, nec recipit corpus nisi mortificatum. Aliud dormire, aliud est obire. Aliud spiritum suum totum in seipsum colligere, et aliud est supra se levare et seipsum deserere. Aliud est appetitum coercuisse, exteriorumque curam cordi excidisse atque aliud est ipsum sibi in oblivionem venire. Oportet ergo antequam introire liceat in illud intimae quietis secretum et summae tranquillitatis arcanum; oportet, inquam, ut fiat illa valde gravis et vere mirabilis, non
Abbreviated transcription (Latin):
terit inuenire. S cum ceꝑit animꝰ ꝑ puram
intelligentiam semet ipsum excedere.⁊ illã
incorporee lucis daritatem totus intrare.
⁊ in his que in intimis uidet. quendã intime
suauitatis saporẽ trahere: & ex eo intelli¬
gentiam suam condire. &. in sapientiam
uertere ⁊ intantum in hoc mentis excessu. par
illa que neq turbat᷑. neq formidat. inueni¬
tur atq optinet᷑. ut fiat silentiũ in celo qͦsi
hora dimidia. tta contemplantis animus
nulla altercantiũ cogitationũ tumultu¬
atione turbetur: nichil om̃ino inueniens
uel qđ ꝑ desiderium petat. uel ꝑfastidium
arguat. uel ꝑ odiũ accuset. Ad sũmã ttac
pacem componit᷑ qui in hoc lapide sepelit᷑.
qui intra contempłonis tͣnqͥllitatẽ totus
colligit᷑ atq concludit᷑. Neq enĩ lapis iste
sicut ille iacob solo capiti supponit᷑. neq sic
ille posterior pedibs substernit᷑. s. toto corp

Expanded text:
terit invenire. Sed, cum coeperit animus per puram terit invenire. Sed, cum coeperit animus per puram intelligentiam semetipsum excedere, et in illam incorporeae lucis claritatem totus intrare, et in his quae in intimis videt quemdam intimae suavitatis saporem trahere, et ex eo intelligentiam suam condire, et in sapientiam vertere, intantum in hoc mentis excessu pax illa quae neque turbatur, neque formidat, invenitur atque obtinetur ut fiat silentium in coelo quasi hora dimidia, ita ut contemplantis animus nulla altercantium cogitationum tumultuatione turbetur: nihil omnino invenies, vel quod per desiderium petat, vel per fastidium arguat, vel per odium accuset. Ad summam itaque pacem componitur, qui in hoc lapide sepelitur, qui intra contemplationis tranquillitatem totus colligitur atque concluditur. Neque enim lapis iste sicut ille Jacob soli capiti supponitur, neque sicut ille posterior pedibus substernitur, sed toto corpori
Abbreviated transcription (Latin):
apidem duodecimũ. om̃ium q nouis¬
simũ:. inuenire possumus ut arbitror
apud dm̃icum sepulchrũ. Dictus ẽ. ut suꝑiꝰ est
dictum lapis hic. tnqͥllitas contemplationis.
De hoc gñe lapidum ioseph ille ab arimathia
sepulchrũ sibi incidit. s iħc in eo mortuus qͥe¬
uit: quia quietẽ quam prudentia sibi ꝑ me¬
ditationẽ querit: & ꝑ diffinitionẽ describit:
sapientia ꝑ contemplationẽ inuenit.⁊ ꝑ ex
ꝑimentum apprehendit. Semꝑ uera prudenti¬
a querit. ⁊ semꝑ querere debet illam quam
xp̃c docuit pacem: ut ñ turbet᷑ neq formi¬
det. Semꝑ studet ut talẽ pacem inueniat:
semꝑ nititur. ut uerã sibi securitatẽ defendat:
s semꝑ muenit qdđ de prec̾ito doleat: qđ in
presenti oppugnet: qđ in futurum caueat. at¬
q ꝑtimescat᷑. Potest gͦ animꝰ hanc pacẽ ꝑ pru¬
dentiam sollerter querere.⁊ ꝑ meditationẽ
subtilit̃ inuestigare: numꝗͣ. tam̃ eam insi
ꝑ sapientiam. ⁊ contemplationis gr̃am po¬

Expanded text:
apidem duodecimum, omniumque novissimum invenire possumus, ut arbitror, apud Dominicum sepulcrum. Dictus est, ut superius est dictum, lapis is tranquillitas contemplationis. De hoc genere lapidum Joseph ille ab Arimathaea sepulcra sibi incidit, sed Jesus in eo mortuus quievit, quia quietem quam prudentia sibi per meditationem quaerit, et per diffinitionem describit, sapientia per contemplationem invenit, et per experimentum apprehendit. Semper vera prudentia quaerit, et semper quaerere debet illam quam Christus docuit pacem, ut non turbetur neque formidet. Semper studet ubi talem pacem inveniat, semper nititur ut veram sibi securitatem defendat, sed semper invenit quod de praeterito doleat, quod in praesenti oppugnet, quod in futurum caveat atque pertimescat. Potest ergo animus hanc pacem per prudentiam solerter quaerere, et per meditationem subtiliter investigare, nunquam eam tamen nisi per sapientiam et contemplationis gratiam po
Abbreviated transcription (Latin):
sane hoc esse pͥmũ opꝰ qͦd in terra ꝓmissiõis
fieri precipitur: ut diumoꝵ oꝑum ȩternũ
memoriale. pͥmo om̃iũ constituat᷑. Smeħ
enim lapidum tumulo. dñica illa ȩter¬
ne hereditatis ꝓmissio. nũꝗͣ fortiter ad qui¬
ritur: numꝗͣ. secure possidetur. Qui enim
beneficioꝵ diumnitꝰ preceptoꝵ obliuiscit᷑.
ad maiora optinenda ꝓmoueri ñ meret᷑¬

Expanded text:
terra promissionis fieri praecipitur, ut divinorum operum aeternum memoriale primo omnium constituatur. Sine hoc enim lapidum cumulo, Dominica illa aeternae haereditatis promissio nunquam fortiter acquiritur, nunquam secure possidetur. Qui enim beneficiorum divinitus perceptorum obliviscitur, ad majora obtinenda promoveri non meret
Abbreviated transcription (Latin):
ut geus francoꝵ hodie preꝑata. eͣs
ingrediat᷑ sarracenoꝵ t̾ram depre¬
dandi causa: & sic nr̃is & urĩs dissimu¬
labit᷑ causa nr̃a. HIr̃i siqͥdem minuꝰ
solliciti qͥescent. ut pote spantes lon¬
gicule abisse maiorẽ gentis ur̃e mł¬
titudinẽ. Postꝗͣ uero ur̃a exierit
tentoria: noctis sub silentio ꝑ loca re¬
uertant᷑ oportuna. Uos interĩ clan¬
destini scala muris admota. accele¬
rate. tumultũq omem cõpescite: mu¬
rum q uelocit & confidenter ascendi¬
te. q̃m turres meas ut uob̃ ꝓmisi mã¬
clabo. Uos autẽ de reliqͥs agenois ꝓcu¬
rate. rerũq euentꝰ gladiis ꝑficite: nec
aliqͥd qd agendũ sit tamqͣm segnes
negligite. Ego uͦ uisomins & sollicuꝰ.
ur̃m prestolabor aduentũ. Boamũ¬
cdus officiũ preconiandi ciuidam
suo inuuixit seruienti. quẽ nescio
qua de re malã coronam nuncupa¬
bant: qͥ uadens ꝑ omĩa castra ela¬
mosa uoce ꝑstrepebat. tempꝰ ab obti¬

Expanded text:
ut gens Francorum hodie praeparata, cras ut gens Francorum hodie praeparata, cras ingrediatur Sarracenorum terram depraedandi causa, et sic nostris et vestris dissimulabitur causa nostra. Nostri siquidem minus solliciti quiescent, utpote sperantes longiuscule abiisse majorem gentis vestrae multitudinem. Postquam vero vestra exieriut tentoria, noctis sub silentio per loca revertantur opportuna: vos interim clandestini, scala muris admota accelerate, tumultumque omnem compescite, murumque velociter et confidenter ascendite, quoniam turres meas, ut vobis promisi, mandabo. Vos autem de reliquis agendis procurate, rerumque eventus gladiis perficite, nec aliquid quod agendum sit, tanquam segnes, negligite. Ego vero insomnis et sollicitus, vestrum praestolabor adventum. » Boamundus, officium praeconandi cuidam suo injunxit servienti, quem nescio de qua re Malam coronam nuncupabant: qui vadens per omnia castra, clmosa voce perstrepebat tempus ab opti
Abbreviated transcription (Latin):
azimitas. & plurimas alias gentiliũ
nationes aduentare: & de bello in xͥa¬
nos condixisse. Iãq certi eruꝑant
muntii: qui de certitudine ĩminen¬
tis testabant᷑ ꝑiculi. Locuti sunt gͥ
Boamundo subintuler̃t. Hides qd̾ in
articulo res nr̃a posita sit. Si ciuitatẽ
iuuantib poteris obtin̾e. nos eam tͥ
unanimit̃ concedimꝰ: saluo in om̃ib
qd̾ imꝑatori te collaudante fecimꝰ sa¬
clamento. Si gͦ ĩpator nob̃ ad utor ad¬
uenerit. iuratasq pactiones custodierit:
ꝑuiri uiuere nolumꝰ. sed qd pace tua
dictũ sit nos eam illi concedim᷑. Sin
autẽ: tue semꝑ sit subdita potestati.
Mox Boamundꝰ iteratis sermonib
cepit int̾pellare pyrrum. ne ue mo¬
ras mnecteret: suum sedulo ꝓpulsa¬
bat amicũ. Pyrrus autem nichil
ꝑcunctatꝰ: ita consulendo festinanti
festinꝰ respondit. Misit etiã filium
suũ obsidem: in hec uerba. Preco
ur̃ in castris ur̃ĩs intonet alta uoce:

Expanded text:
Azimitas, et plurimas alias gentilium Azimitas, et plurimas alias gentilium nationes adventare, et de bello in Christianos condixisse; jamque certi eruperant nuntii, qui de certitudine imminentis testabantur periculi. Locuti sunt igiBoamundo subintulerunt: « Vides quo in articulo res nostra posita sit. Si civitatem juvantibus poteris obtinere, nos eam tibi unanimiter concedimus: salvo in omnibus quod imperatori, te caullaudante, fecimus sacramento. Si ergo imperator nobis adjutor advenerit, juratasque pactiones custodierit, perjuri vivere nolumus: sed quod pace tua dictum sit, nos illi eam concedimus; sin autem, tuae semper sit subdita potestati. » Mox Boamundus iteratis sermonibus coepit interpellare Pirrum; neve moras innecteret, suum sedulo propulsahat amicum. Pirrus autem nihil percunctatus, ita consulendo festinanti festinus respondit; misit etiam filium suum obsidem in haec verba: « Praeco vester in castris vestris intonet alta voce,
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi fuit responsio. Opinor & pͣ
qͥa iam suspicando sermonẽ illum in¬
celligentes p̃occupauerant. Boamun¬
dum scilicet tamquã sibi soli locutũ
autiunabant. Quã ob rem illi uelud
ex obliqͦ taliter responder̃t. Absit in¬
quiunt a nob̃. ut alt̾ preponat᷑ alteri:
ut uidelicet alicui nr̃m ciuitas hec spe¬
calit̃̾ condonetur. fr̃s sumꝰ & pares:
iure fr̃no & sorte parili postꝗͣ eam ob¬
tinucrimꝰ. diuidet᷑. Dignum & iustũ
est: ut sic̃ participes sumꝰ laboris: par¬
ticipes sim & honoris. Pariter eã expu¬
gnemꝰ: pariter de illa sortiatn. In his
sermonib: solutꝰ est ille conuentꝰ. bo¬
amundꝰ autẽ siluit: & interim res di¬
lata ad nullũ ꝓuenit effectum. Sibi
gͦ ipsi. uir ad pͥme prudens tẽꝑauit:
ne si qͥd quod noluisset audierat. mu¬
tatione uultꝰ sui illud addisceret᷑. Nec
multo pꝰt fama p̃saga mali ꝑcrebruit.
in castris. tͣcos. publicanos. agulanos.

Expanded text:
hujusmodi fuit responsum. Opinor et ipse hujusmodi fuit responsum. Opinor et ipse quia jam suspicando sermonem illum intelligentes praeoccupaverant; Boamundum scilicet, tanquam sibi soli locutum, autumabant. Quamobrem illi velut ex obliquo taliter responderunt: « Absit, inquiunt, a nobis ut alter praeponatur alteri, ut videlicet alicui nostrum civitas haec specialiter condonetur. Fratres sumus et pares jure fraterno et sorte parili, postquam eam obtinuerimus, dividemus. Dignum et justum est ut, sicut participes sumus laboris, participes simus et honoris: pariter eam expugnemus, pariter de illa sortiamur. » In his sermonibus solutus est ille conventus; Boamundus autem siluit et interim res dilata ad nultum provenit effectum: sibi ergo ipsi vir apprime prudens temperavit, ne si quid quod noluisset audierat, mutatione sui vultus illud addisceretur. Nec multo post fama, praesaga mali, percrebuit in castris, Turcos, Publicanos, Agulanos,
Abbreviated transcription (Latin):
cedamꝰ. De infelicib iã securi: utrum fe¬
lices successus nob̃. ꝓueniant ignoramꝰ
Sed qͣmdiu hic mortẽ continuam pati¬
emur : Ciuitas hec ut uidetis: in expug¬
nabilis est. Nã quid hic arietes. qͥd baliste
qͥd quelibet ad expugnandã eiuitatem
hic ꝓdessent machine: Restat gͦ ut ad
consilioꝵ diuertamͣ exꝑimenta: qͣndo¬
rũlibet congressuum machinamnenta.
an petiuua. an amicitia. an minis. an
qͥb libet ciuitatẽ hanc sibi uendicare
p̃ualebit angariis: eãq illi ultronei d̃¬
cedamꝰ. qͥ hoc efficere qͦlibet poterit in¬
genio. Nã qͥd hic tanto moram temꝑe
bitur: Igit si mei seniores optimi ad qͥ¬
escendum censueritis consiliis. in medi¬
um consulite: & ei qͥ urbẽ istam sibi sub¬
ingare poterit. concedamꝰ. & concedite: &
ut etiã id efficaciter qͥlibet nr̃m exeqͦ¬
tur. rogate. Tandẽ uͦ eloquens heros
conticuit: ꝓcerum autẽ conuocatorũ

Expanded text:
cedamus. De infelicibus jam securi, utrum fecedamus. De infelicibus jam securi, utrum felices successus nobis proveniant ignoramus. Sed quam diu hic mortem continuam patiemur? Civitas haec, ut videtis, inexpugnabilis est. Nam quid hic arietes, quid balistae, quid quaelibet ad expugnandam civitatem hic prodessent machinae? Restat ergo ut ad consiliorum divertamus experimenta, quandorumlibet armorum congressuum machinamenta. Tscripti, an pecunia, an amicitia an minis a quibuslibet civitatem hanc sibi vindicare praevalebit angariis: eamque illi ultronei concedamus, qui hoc efficere quolibet potuerit ingenio. Nam quid hic tanto moramur tempore? bitur? Igitur si, meis, seniores optimi, acquiescendum censueritis consiliis, in medium consulite; et ei qui urbem istam sibi subjugare poterit, concedamus et concedite; et ut etiam id efficaciter quilibet nostrum exsequatur, rogate. » Tandem vero eloquens heros conticuit. Procerum autem convocatorum
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝓfundis singultib enucleare ñ
possum: qͣntis affecti sumꝰ calamitati¬
b qͣntis incõmoditatib popłs iste ꝑ¬
cellit᷑. Sed qͥd plebeios homines cõme¬
morẽ. cum uos o illustris sanguinis
steminata inedia palleatis. tedio tabeᷤ¬
catis. laborib marcescatis : Grauis lu¬
es castra nr̃a contaminat: grauib
indigentiis contracta. Iã du est ex qͦ
sub diuo ugilat᷑: puro sub aere dor¬
mitur. Algide noctes: ualde nos in¬
festant. Oinnis ista t̾ra: nobis inimi¬
cat᷑. Agri in solitudinem reoacti: uł
nullo uł raro excolunt᷑ uomere. Lem¬
pore quo alii messes suas colligent. nos
spicas nullas metemꝰ: nec mercatũ qd̃
nr̃is alimoniam suppeditet habemus.
Ciues qͥb hec regio nota est. qͥn eant
&̃ redeant: ñ possunt cohiberi. Cuutatẽ
istã in expugnatam dimittere: contume¬
liosum est. & o utinã omnes poti moria¬
m: quam ñ dedita uł deleta ciuitate re¬

Expanded text:
sine profundis singultibus enucleare non sine profundis singultibus enucleare non possum, quantis affecti sumus calamitatibus, quantis incommoditatibus populus iste percellitur. Sed quid plebeios homines commemorem, cum vos, o illustris sanguinis stemmata, inedia palleatis, taedio tabescatis, laboribus marcescatis? Gravis lues castra nostra contaminat, gravibus indigentiis contracta. Jamdiu est ex quo sub dio vigilatur, puro sub aere dormitur: algidae noctes valde nos infestant: omnis ista terra nobis inimicatur agri in solitudinem redacti, vel nullo vel raro excoluntur vomere. Tempore quo alii messes suas colligent, nos spicas nullas metemus; nec mercatum quod nostris alimoniam suppeditet habemus. Cives, quibus haec regio nota est, quin eant et redeant non possunt cohiberi. Civitatem istam inexpugnatam dimittere contumeliosum est: et o utinam omnes potius moriamur, quam non dedita vel deleta civitate re
Abbreviated transcription (Latin):
& animã meam in manib uinei mei
pono. & eiuitatẽ istam in fide amiei
mei colloco. Sunt sub mea custodia tͤs
turres satis munite: qͣs tuis reddã ap¬
paritorib. Neue mͥ in alicͦ discredas.
filiũ meum̃ obsidem tͥ tͣnsmitam:
ut qͦs miseris securiores accelerent.
At ne ꝓdicionis redarguar: qͥcquid
agere dispono. totũ xp̃ianitati ur̃e
imputo. Nolo autẽ ita incipias: qͣtinꝰ
fatiscens inꝑfecto negotio succũbas.
Sic & enĩ mors mͥ meisq ĩmineret:
& de cetero de ciuitate reddenda. nulla
daret᷑ alicui facutas. Ne differas gͦ
ne ue dissimules: q̃m nocuit differre
paratis. sed accepto atq accelerato consi¬
lio uł ex toto dimitte: uł rem mat᷑atã
ꝑfice. His boamundꝰ auditis. numum
gauisus est: at tam̃ uultum & os ad tẽ¬
pus cõpescuit. ne ex inepta leticia oepre¬
henderet᷑ intestinus animi motꝰ᷑. Locu¬
tus autẽ ad obtimates: sic demũ ora re¬
soluit. Uidetis patres conscripti. qd

Expanded text:
et animam meam in manibus unici mei et animam meam in manibus unici mei pono; et civitatem istam in fide amici mei colloco. Sunt sub mea custodia tres turres satis munitae, quas tuis reddam apparitoribus. Neve mihi in aliquo discredas, filium meum obsidem tibi transmittam, ut quos miseris, securiores accelerent. At ne proditionis redarguar, quidquid agere dispono, totum Christianitati vestrae imputo. Nolo autem ita incipias, quatenus fatiscens, imperfecto negotio succumbas: sic etenim mors mihi meisque immineret; et de caetero, de civitate reddenda nulla daretur alicui facultas. Ne differas ergo, neve dissimules: quoniam nocuit differre paratis: sed accepto atque accelerato consilio, vel ex toto dimitte, vel rem maturatam perfice. » His Boamundus auditis, nimium gavisus est: attamen vultum et os ad tempus compescuit, ne ex inepta laetitia deprehenderetur intestinus animi motus: locutus autem ad optimates, sic demum ora resolvit: « Videtis, Patres conscripti, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Que nͥ omĩa feceris. cum sint honesta
non nr̃m fuisse amicum ꝓculdubio
cdemonstrabis. His uł huiꝰ modi dictiͤ
ad qͥeuit piriꝰ. &̃ sciscitantib legationi¬
b aurẽ credulam accõmodans: tan¬
dem in hec ꝓrupit mandata. Iã et¬
enim ei d̃s aspirauerat qͥd agere de¬
beret. & ut Boannindo ꝓ uoluntate
respond̾et: in aure cordis eiꝰ stillau̾at.
Assentior inqͥt mandatis tuis mi km̃e.
Noui enĩ te uirum modestum & ho¬
nestum. Deinde ñ incoguitũ habeo
qͣnti debeamꝰ facere nom̃. & uirtutẽ
amicitie: cuꝰ idem uelle. &idem nol¬
le sũmꝰ gracdus est. Casus qͦslibet m¬
minentes urbi: post hac mͥ p̃tendaᷤᷤ
nolo. Non sumꝰ qui minis urĩs de¬
terream. Ciuitas enĩ ut uides: inex¬
pugnabilis est. De xp̃ianitate tua ad
qͣm uehement̃ suspiro. qͣm unuctis¬
simã uideo: & głosam ueqͣquã diffi¬
teor. loquaris uolo. Deniq ut cõpen¬
diosus loquar. ut que tͥ satisfaciã:

Expanded text:
Quae nisi omnia feceris, cum sint et utiliQuae nisi omnia feceris, cum sint et utilinon nostrum fuisse amicum procul dubio demonstrabis. » His vel hujuscemodi dictis acquievit Pirrus; et sciscitantibus legationibus aurem credulam accommodans, tandem in haec prorupit mandata. Jam etenim ei Deus aspiraverat quid agere deberet; et ut Boamundo pro voluntate responderet, in aure cordis ejus stillaverat: « Assentior, inquit, mandatis tuis, mi charissime. Novi enim te virum modestum et honestum. Deinde non incognitum habeo quanti debeamus facere nomen et virtutem amicitiae, cujus idem velle et idem nolle summus gradus est. Casus quoslibet imminentes urbi, posthac mihi praetendas nolo. Non sumus qui minis vestris deterreamur. Civitas enim, ut vides, inexpugnabilis est. De Christianitate tua, ad quam vehementer suspiro, quam invictissimam video, et gloriosam nequaquam diffiteor, loquaris volo. Denique, ut compenditiosius loquar, utque tibi satisfaciam,
Abbreviated transcription (Latin):
admiratꝰ turcoꝵ ꝓsapia orui¬
dus. nomine pirrꝰ : qui fedus ami¬
citie ꝑ fideles int̾nuntios cum boa¬
mundo inierat. Non qͥa ut reor Bo¬
amundum aliqͣndo iuderit. sed qͣm
de eo fama uolans ad eũ multa bo¬
na detulerat: & de prudentia ipsiꝰ
neutiqͣm ambigebat. Fr̾equent̃ gͥ
ꝑfidos interp̃tes: & nota inter signa
loquebant᷑ adinuicem. Hunc Boa¬
mundꝰ aliꝗͣndo ad xp̃ianitatem
incitabat. aliqͣndo ad ciuitatẽ red¬
dendã multimodis pollicitationib
suadebat: & ut uir callens. nichil
intẽptatum relinquebat. Nunc .ħ.
eũ ꝓ infortuniis ciuitati ĩminenti¬
turꝰ archana nr̃a tͥ solus habeas: neq
post hac amicꝰ amico. unicus unico
cliseredas. fac gͥ omĩa de qͥb sermo:
celerit᷑. & de mͥ reddenda ciuitate. & de
tͥ adipiscenda libertate: & in pͥmis de
suscipienda. xp̃ianitate cogita uiuaci¬
ter. Non deerunt tͥ quec̃q uolueris:
nosq tͥ pasciscim quec̃q mandaueriᷤ.

Expanded text:
admiratus, Turcorum prosapia oriunadmiratus, Turcorum prosapia oriundus, nomine Pirrus, qui foedus amicitiae per fideles internuncios cum Boamundo inierat: non quod, ut reor, Boamundum aliquando viderit; sed quoniam de eo fama volans ad eum multa bona detulerat, et de prudentia ipsius neutiquam ambigebat. Frequenter igitur per fidos interpretes, et nota intersigna loquebantur ad invicem. Hunc Boamundus aliquando ad Christianitatem incitabat; aliquando ad civitatem reddendam multimodis pollicitationibus suadebat: et ut vir callens, nihil intentatum relinquebat. Nunc enim eum pro infortuniis civitati immineniiturus arcana nostra tibi solus habeas, neque posthac amicus amico, unicus unico discredas. Fac igitur omnia de quibus sermo est, celeriter: et de mihi reddenda civitate, et de tibi adipiscenda libertate, et imprimis de suscipienda Christianitate cogita vivaciter. Non deerunt tibi quaecunque volueris: nosque tibi paciscimur quaecunque mandaveris.
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitas itaq omib iam indigebat stipẽ¬
diis. & multa miseria iã periclitabat᷑.
utpote que pene oĩa sua consũpserat.
nec aliqͥd in illã unuehi poterat. Undiꝙ
siqͥdẽ circunuallabat᷑. & precipue illi
totꝰ negotiationis cõmeatus inhibebat᷑.
Nec tam̃ omnes singulatim uł quas
oppidani. uł qͥ morabant᷑ in castris passi
sunt calamitates. explicamꝰ: qm uon oũ
patiebant᷑ infortunia: frequentꝰ tamel
castrensib dum p̃liarent᷑ serenior arri¬
debat fortuna. Franci sicͥdẽ morib fe¬
rociores. nat᷑a animosiores. uisu in bel¬
lo expeditiores erant: & ad hoc in lon¬
ginquas regiones & exteras nationes
iter arripuerant. Longaninitate gͥ
prediti: quo suis letabundi ꝑferebãt
labores. Deum autẽ in angustiosis
necessitatib sius adiutorẽ inuocabãt:
eiq frequent̾ ꝓ humanib suis exceᷤ¬
sib. de uota satisfaciebanit.
Rat in obsessa ciuitate qͥdam

Expanded text:
Civitasque omnibus jam indigebat stipenCivitasque omnibus jam indigebat stipendiis, et in multa miseria jam periclitabatur: utpote quae pene omnia sua consumpserat, nec aliquid in illam invehi poterat. Undique siquidem circumvallabantur, et praecipue illi totus negotiationis commeatus inhibebatur. Nec tamen omnes singulatim, vel quas oppidani, vel qui morabantur in castris, passi sunt calamitates, explicamus: quoniam nopatiebantur infortunia: frequentius tamen castrensibus dum praeliarentur serenior arridebat fortuna, Franci siquidem moribus ferociores, natura animosiores, usu in bello expeditiores erant; et ad hoc in longinquas regiones et exteras nationes iter arripuerant. Longanimitate igitur praediti, quosvis laetabundi perferebant labores. Deum autem in angustiosis necessitatibus suis adjutorem invocabant, cique frequenter pro humanis suis excessibus devoti satisfaciebant. Erat in obsessa civitate quidam
Abbreviated transcription (Latin):
diceret᷑. & om̃ino eis pabula ꝓ¬
hiberent᷑. Om̃s istud collauda¬
bant consilium: om̃s tamen
& unꝰqͥsq precipue. tͣnsire fluiiũ hospi¬
tandi gr̃a formidabant. Unꝰ & alter sibi
metuebat: neq aliqͥs de castello defen¬
ambiebat castellũ. Tangredꝰ demum
locut᷑ est: & de castello illo seruando ẽ
pͥmorib francoꝵ pactꝰ est. Excitis itaq
cõmilitonib suisq manipulis. & siqͦ
alios asciscere potuit sodalitati sue ad¬
iunctis. castellũ munitum obtimut.
& qualit obsesse ciuitati acriter obsta¬
retur instituit. Obseruabant nãq
satellites eiꝰ uias & iniuua: & ubicũq
sui cõplices irreqͥeti excubabant. Qua
ciuitatẽ abundater deferebant. Quoᷤ
& om̃ib que deferebant allatis. opimis
& spoliis. & uictualib uctoriose gra¬
tulat᷑. Ex tunc pauor tã magnꝰ ciuita¬
tẽ inuasit: ut & eiues. sed & om̃s qͥ ciui¬
b subuenire cogitabant exterrerent᷑

Expanded text:
rdiceretur, et omnino eis pabula prdiceretur, et omnino eis pabula prohiberentur. » Omnes istud collaudant consilium: omnes tamen, et unusquisque praecipue, transire fluvium hospitandi gratia formidabant. Unus et alter sibi metuebat; neque aliquis de castello defenambiebat castellum. Tancredus demum locutus est, et de castello illo servando, cum primoribus Francorum pactus est. Excitis itaque commilitonibus, suisque manipulis, et si quos alios asciscere potuit sodalitati suae adjunctis, castellum munitum obtinuit; et qualiter obsessae civitati acriter obstaretur instituit. Observabant namque satellites ejus vias et invia; et ubicunque sui complices irrequieti excubabant. Quadcivitatem abundanter deferebant: quos et omnibus quae devehebant ablatis, opimis et spoliis et victualibus victoriose gratulatur. Extunc pavor tam magnus civitatem invasit, ut et cives, sed et omnes qui civibus subvenire cogitabant, exterrerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
obstupescerent. Porro ciues ista ui¬
cdentes in ĩmensum doluerunt: et
ad mortẽ usq contristati sũt. Inge¬
miscebant gͥ totadie. & ululabant:
& lamentabant᷑. & cotidie deficiebãt.
Tercia uͦ die castellũ de quo supra
memoratũ: edificare ceꝑunt. & de
lapidib ipsis qͦs de sepulturis dehu¬
matoꝵ abstraxerant: munire deli¬
berauerunt. Quo satis munito: iã¬
artiꝰ coangustabant inimicossuoᷤ.
& ne forte foras exced̾ent: tota se¬
dulitate obseruantes insistebaÑ.
franci autẽ securiores ad monta¬
na ẽsitabant: & paleis uł aliis qͥb¬
libet uictualib deuehendis lam
liberiꝰ uacabant. Ex altera nanq
barte fluminis ubi xp̃iani non¬
dũ sua locauerant tentoria . tͣci
securũ habebant discursum: tit¬
pote ubi nullũ uerebantur. xͥa
ficatũ inhabitarent ac defeusa¬
rent. & nos essemꝰ secur iores: &
ista ciuitas sollertiꝰ obsessa. faci¬
lius tabesceret. Nimirũ eis &
cõmeandi facultas. omnis int̾¬

Expanded text:
obstupescerent. Porro cives ista videntes, in immensum doluerunt, et ad mortem usque constristati sunt. Ingemiscebant igitur tota die et ululabant, et lamentabantur, et quotidie defTertia vero die castellum, de quo supra memoratum est, aedificare coeperunt; et de lapidibus ipsis, quos de sepulturis dehumatorum abstraxerant, munire deliberaverunt. Quo satis munito, jam coangustabant arctius inimicos suos, et ne forte foras excederent tota sedulitate observantes insistebant. Franci autem securiores ad montana cursitabant; et paleis, vel aliis quibuslibet victualibus devehendis jam liberius vacabant. Ex altera namque parte fluminis, ubi Christiani nondum sua locaverant tentoria, Turci securum habebant discursum, utpote ubi nullum verebantur Chrisficatum inhabitarent, ac defensarent, et nos essemus securiores; et ista civitas sollertius obsessa, facilius tabesceret: nimirum eis et commeandi facultas omnis inte
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ reges. ilł p̃sidebant. qͥsiue in syria siue
in samaria idolate seruiebant. Nec hoc
qͥdẽ dico. tales uidelicet reges hoc loco. ꝑ
regẽ syrie ⁊ filrũ romelie. mistice designa¬
tos. s ipsos in his u̾bis ꝓpͥe ⁊ historice exp̃ssoᷤ.
Derelinquet᷑ in qͥt t̾ra a facie duoꝵ regũ
suoꝵ. Nichil sane hic dr̃. qd̾ te in aliũ sen¬
sũ ꝯpellere uideat᷑. Non dr̃ a facie duorum
regũ istoꝵ. s a facie duoꝵ regũ suoꝵ. ne te
relatio cogat ad suꝑiora respic̾e: ⁊ p̃dictosre¬
ges intellig̾e. Non dic̃ de his regib. in tem
sua int̾ficient᷑. non dic̃ captiuabunt᷑. ñ u
in his omĩb aliqͥd fieri in manu regis a¬

Expanded text:
go reges illis praesidebant, qui sive in Syria, sive in Samaria idololatriae serviebant. Nec hoc quidem dico, tales videlicet reges hoc loco per regem Syriae, et Filium Romeliae mystice designatos, sed ipsos in his verbis proprie et historice expressos: Derelinquetur, inquit, terra a facie duorum regum suorum . Nihil sane hic dicitur quod te in alium sensum compellere videatur. Non dicitur a facie duorum regum istorum, sed a facie duorum regum suorum, ne te relatio cogat ad superiora respicere et praedictos reges intelligere. Non dicit de his regibus, in terra sua interficientur, non dicit captivabuntur, non dicit in his om
Abbreviated transcription (Latin):
e comestiõe ꝓuenisse. qd̾ pͥmo hõi falla¬
it ꝓmissũ÷ ex comestiõe posse ꝓtienire.
ut iutelligatꝰ hic fuisse ad mitũ. seu
Dã ad remediũ: qd̾ absꝙ dubio ibi fuit
reatũ. Uides certe. qͦmͦ seductor nr̃.
audilentie sue. lucͦ q ꝑ mulierẽ ad qͥ¬
suit. iterũ ꝑ sem̃ mulieris amisit. utinã
oc aliqͣnoo ud̃ eiugilent. utinã tan¬
dem aliq̃n sapiant ⁊ intelligant hanc cẽ mu¬
ad serpentẽ. In imicitias pouã mnt te ⁊ mu¬
lierẽ. int̃ semen tuũ. ⁊ sem̃ illiꝰ. Cur non
intelligunt hoc mulieris sem̃. p̃dictas im¬
micitias exercuisse. ⁊ uictoriã obtinuisse.
cũ audiant hunc ex comestiõe ad illd ꝓfe¬
cisse. unde ꝯstat ad serpentis suasionẽ. pri¬
mũ hominẽ defecisse: Ecce qͦmͦ ĩpugnatoriᷤᷤ
nr̃i sententia: ꝑ istũ omĩno inotͣrium:¬
u̾sa. Qͥcqͥd ille hõi fraudulent̃ abstulit:
iste multipliciꝰ reꝑauit. facile gͥ ppendi
potest. ex qualitate signi: qd̃ ꝑ ip̃m lib̃an¬

Expanded text:
 comestione provenisse quod primo homini fallaciter promissum est ex comestione posse provenire, nisi ut intelligamus hic fuisse ad meritum, seu etiam ad remedium, quod absque dubio ibi fuit ad reatum? Vides certe quomodo seductor noster fraudulentiae suae lucra quae per mulierem acquisivit, iterum per semen mulieris amisit. Utinam tandem aliquando Judaei evigilent! Utinam tadem aliquando sapiant, et intelligant hanc esse muad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, inter semen tuum et semen illius! Cur non intelligunt hoc mulieris semen praedictas inimicitias exercuisse, et victoriam obtinuisse, cum audiant hunc ex comestione ad illud profecisse, unde constat ad serpentis suasionem primum hominem defecisse? Ecce quomodo impugnatoris nostri sententia per istum omnino in contrariumsa. Quidquid ille homini fraudulenter abstulit, iste multiplicius reparavit. Facile igitur perpendi potest ex qualitate signi, quod per ipsum liberan
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimã istã sublimẽ. S si comedĩt
obrinuit illã. ñqͥd non ⁊ istã: Utiq. ꝙ st
obtinuit. illa mediante. De qͥ gͥ intelligt̃
dii scientes boñ ac malũ. de eadẽ intelli¬
mꝰ. qd̾ in hoc loco legimꝰ. butirũ ⁊ mel.
Nũqͥd nã scͥptura ñ uidr̾ hoc tacite i¬
ere. q̃ dicit hic ex comestiõe ꝓuenisse. i
ibi fallicit̾ ꝓmittit᷑ ex comestiõe posse p¬
uenire: Hanc autẽ sublimẽ. ⁊ suꝑemin
głam suã in et̾num intuit. attũde qi¬

Expanded text:
novissimam istam sublimem. Sed si comedendo obtinuit illam, nunquid non et istam? Utique quia istam obtinuit illa mediante, de qua igitur intelldii scientes bonum ac malum ; de eadem intelligamus, quod in hoc loco legimus: Butyrum et mel . Nunquidnam Scriptura non videtur hoc tacite innuere quae dicit hic ex comestione provenisse quod ibi fallaciter promittitur ex comestione posse provenire? Hanc autem sublimem et superemigloriam suam in aeternum intravit. Attende q
Abbreviated transcription (Latin):
loco acciꝑe uelimꝰ. qͣles in damele legi¬
possit refellere: nec xp̃ianꝰ audeat ne¬
gare. Et ñc inqͥt reu̾tar ut p̃lier. adu̾¬
sus pͥncipẽ ꝑsarũ. Cum gͦ egrederer. ap¬
paruit pͥnceps g̾coꝵ ueniens. Qͥs autẽ
ñ uideat. sp̃c malignos hoc loco. in his
pͥncipib deb̾e intellig̾e: Possumꝰ itaq
ĩmo ut arbitror omĩno debemꝰ. eiꝰmodi
reges in hoc loco acciꝑe. nͥ forte ħ mouet.
qd̃ hic reges. ibi noĩant᷑ pͥncipes. S ad¬
uertendũ. qd̾ idem ip̃e qͥ dictus ÷ pͥnceps
ꝑsarũ: in suꝑiorib noĩatꝰ ÷ rex ꝑsarũ.¬

Expanded text:
loco accipere velimus quales in Daniele legipossit refellere, nec Christianus audeat negare: Et nunc, inquit, revertar ut praelier adversus principem Persarum. Cum ergo egrederer apparuit princeps Graecorum veniens . Quis autem non videat spiritus malignos hoc loco in his principibus debere intelligi? Possumus itaque, imo, ut arbitror, omnino debemus ejusmodi reges in hoc loco accipere, nisi forte hoc movet quod hic reges ibi nominantur principes. Sed advertendum quod idem ipse qui dictus est princeps Persarum, in superioribus nominat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ exꝑientiã ÷ non accep̃: sicut nec illã. qͣm
istã nature nr̃e adqͥsiuit. Cur gͦ dicit ante
resurrectionẽ. uł ascensionẽ ẽmanueł ur̃i.
a facie duoꝵ regũ terrã eoꝵ lib̾ari oport̾e.
cũ ꝯstet. ñ solum ante resurrectionẽ. s ẽ
sexcentis. uł eo ãpliꝰ annis. ante eiꝰ natiui¬
tatẽ lib̾atã fuisse : S qd̾ ꝯstat p̾cessisse nati¬
uitatẽ: ꝯsequent̾ ꝯstat p̃cessisse resurrecti¬
onẽ. Si iuxta hunc modũ. qd ꝓpħa dicit.
det illd qd̾ dr̃. esse friuolũ. S in u̾bis tanti

Expanded text:
r experientiam est non accepit, sicut nec illam quam per istam naturae nostrae acquisivit. Cur ergo dicit ante resurrectionem, vel ascensionem Emmanuelis nostri a facie duorum regum terram eorum liberari oportere, cum constet non solum ante resurrectionem, sed etiam sexcentis, vel eo amplius annis ante ejus nativitatem liberatam fuisse? Sed quod constat praecessisse nativitatem, consequenter constat praecessisse resurrectionem. Si juxta hunc modum quod propheta dicit det illud quod dicitur esse frivolum. Sed in verbis tanti
Abbreviated transcription (Latin):
ante p̃uaricationis reatũ. ꝑ exꝑientiã nouit
hõ. qͥd eẽt int̾esse gauduis ꝑadysi: s necdum
ꝑ exꝑientiã nou̾at. qͥd ẽẽt int̾esse gaudiis ce¬
li. Nouit qͥd ẽẽ sit in loco uoluptatis. nesci¬
uit qͥd sit fore in gła et̃nitatis. Nonne pͥore
illã recuꝑaurit h̃o. qͣndo audiuit ho ab hos
deo. hodie mec̃ eris in ꝑadyso: Nonne
istã sublimẽ acciꝑe ineruit hõ ꝑ hoĩem
dm̃. qͣndo hõ d̾s. eleuatis manib fereb

Expanded text:
ientiam, novit homo quid esset interesse gaudiis paradisi. Sed necdum per experientiam noverat quid esset interesse gaudiis coeli. Novit quid sit esse in loco voluptatis, nescivit quid sit fore in gloria aeternitatis. Nonne priorem illam recuperavit homo, quando audivit homo ab Homine Deo: Hodie mecum eris in paradiso? Nonne et istam sublimem accipere meruit homo per Hominem Deum, quando Homo Deus elevatis m