comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutores mutiłr dati. n decreto p̾¬
toris confirmati negocia gesseit̃¬
uice mutua ꝑicłm prare cogunt᷑
cũ offiñ sponte c̾ca uiris adminicu¬
lũ mierit. ⁊ qͥ fu̾it ydoneus ꝑ decre¬
tũ p̾toris curatores uł tittores ꝯiti¬
tuentis implorare debu̾it stutoei¬
b ydõneis diem fuctis uice mu:¬
dat. ꝙ nõ hĩnt locͦum oftõ tutele
manente. ¶In eu̾ꝗ tutela g̾e̾re:
noluit post cet̾os qui gesserĩt acc̃o¬
nẽ utilẽ tutele dari platuit. ꝙ tñ¬
ex tutela nõ ꝑuenit ad eo ᷤ qui se

Expanded text:
tutores inutiliter dati neque decreto praetoris confirmati negotia gesseuice mutua periculum praestare coguntur, cum officium sponte citra iuris adminiculum in‹i›uerint et qui fuit idoneus, decretum praetoris curatores uel tutores constituentis implorare debuerit.Tutoribus idoneis diem functis uice mudat, quod non habuit locum officio tutelae manente.In eum, qui tutelam gerere noluit, post ceteros qui gesserunt actnem utilem tutelae dari placuit. quoex tutela
Abbreviated transcription (Latin):
pe ũ sb̾iciunt᷑. ¶Ab eo qui resti¬
tutoꝵ ꝯuencõne remitti pt̃. n ͨ do¬
rũꝑito nominũ q̃ pat̾ usuris ma¬
iorib fetit astpͥta pupilla quidẽ¬
accõe kalendarii pr̃ate cõgit᷑. ex¬
actas aut̃ usuras tutele temꝑore
c̾ca ullã ꝯpensa cõem retin. ¶Ad

Expanded text:
subiciuntur.Ab eo, qui resttutorum conuentione remitti potest, nec dopericulo nominum, quae pater usuris mioribus fecit, adscripto pupilla quidecalendarii praestare cogitur, exctas autem usuras tutelae tempore citra ullam compensationem retinet.A
Abbreviated transcription (Latin):
sat᷑. nõ ĩ pͥmo ex quo. in adiri
hrditas. n bonor possõ peti pot̾
si si post mortẽ testatoris deces¬
si defec̾at ꝯdicio institucõmis ad¬
huc tmũdem dicit p̾t̾itũ ab eo
aradu aliũ contͣ tabulas bõr

Expanded text:
ex quo neque adiri hereditas neque bonorum possessio peti potest. sed si post mortem testatoris decessi defecerit condicio institutionis, adhuc tantundem dicit praeteritum ab eo gradu filium contra tab
Abbreviated transcription (Latin):
erhrdatum. idcco contͣ tabulas
bonor possom̾ peti posse contra
urr̃q hrdem. ¶ Si ⁊ exh̃rdatus
sit filius ⁊ institutꝰ optinente
eo gradu ĩ quo institutus ẽ pu¬
to comisso edc̃o ab aliofilio ꝯtͣ
tabulas eũ bonor possõnem pe¬
t̾e posse. ¶Apͥmo gradu p̾t̾¬
itus filiꝰ a scdo̾ exbrdatus. si in¬

Expanded text:
exheredatum: idcirco contra tabulas bonorum possessionem peti posse contra utrumque heredem. Si exheredatus sit filius et institutus, optinente eo gradu, in quo institutus est, puto commisso edicto ab alio filio contra tabulas eum bonorum possessionem petere posse. A primo gradu praeteritus est filius, a secundo exheredatus. si
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dupitabimꝰ. ex hoc edicto
rre ĩ possonem polłe. pp̾o u̾o mu¬
incipes si ipͥis nõ caueat᷑ ñ ui¬
de assetuturos s ex cordinario
remedio opus erit. uidel ut
de c̾to p̃coris actor eor ĩ possõm¬

Expanded text:
edicto iri in possessionem posse: ipsos uero municipes, si his non caueatur, non ‹i›dem adsecuturos: sed extraordinario remedio opus erit, uidelicet ut decreto praetoris actor eorum in poss
Abbreviated transcription (Latin):
sõnem oĩm bonor que ex eabi¬
ditate sunt legatarnũ. siue
fid̾imissariũ p̾tor leg̾ator ser¬
uandor cã mittit. Abeo.¬
Ue legatoꝵ ẜuandor ca ĩ boĩs
ẽ. ĩ cã uescendi demimiet.¬
¶ Si tiłia neptis. uł ꝓneptis ux¬
or uc ẽẽt . nec nupta sit n ͨ suũ
br̃s quo painꝰ res ĩ ca ħĩditari¬
a maneat. nõ pot̾it ĩ possom
ear legatariꝰ mitti. ucluti si
lccũ religiosũ fec̾it. aut quid
publice ꝯsecrau̾it. ꝑmissu .s.¬

Expanded text:
onem omnium bonorum, quae ex ea hereditate sunt, legatarium sive fideicommissarium praetor legatorum servandorum causa mittit. Labeoum seruandorum causa in bonis est, in causa uescendi deminuet, si filia neptis proneptis uxorue esset nec nupta sit nec suum heres, quo minus res in causa hereditaria maneant, non p‹o›terit in possessionem earum legatarius mitti, ueluti ‹si› locum religiosum fecerit aut quid publice consecrauerit permiss‹u› s
Abbreviated transcription (Latin):
pupillorum d ꝑtinere. ¶ Siue gͥ
datus est ⁊muticat᷑ ꝑiculum cũpͥ¬
orib siue datus nõ est tenet᷑ adim

Expanded text:
pupillorum debet pertinere. siue igitur datus est, communicatur periculum cum prioribus, siue datus non est, tenetur adm
Abbreviated transcription (Latin):
tutor pupillo uł curator. siqͥ poste¬
a augm̃ti accesserit ꝑicło tenct᷑
qm̃uis soleat ad agͥmentũ dcri
curator. que res nõ facit. ut ip̃a u¬
augm̃ta nõ ꝑtineant ad curam
pͥor cutoꝵ. ad quoᷤ omĩs utilitas

Expanded text:
tutor pupillo uel curator, si quid postea augmenti accesserit, periculo tenetur, quamuis soleat ad augmentum dari curator: quae res non facit, ut ipsa augmenta non pertineant ad curam priorum, ad quos omnis utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊bonoraria eosimpitare pupillo
ꝓ huit. si suꝑ uacaneam litẽ insti¬
tiuss. cũ meniretur a uero credito¬
re.n enĩ a bibent᷑ tutoreᷤ bonam ⁊¬
fidem agnosce̾. nõ tĩ aut sibi sol¬
uͥe tutor. u̾m ⁊̃ sibi c̾ditam p̾cuĩam
sebere pot. ut m arcess. ł.uii. dig̾ scͥ¬

Expanded text:
honoraria eos imputare pupillo prohibuit, si superuacaneam litem instituissent, cum conuenirentur a uero creditore: nec enim prohibentur tutores bonam fidem agnoscere. Non tantum autem sibi soluere tutor, uerum etiam sibi creditam pecuniam scribere potest, ut Marcellu
Abbreviated transcription (Latin):
Uinticio ĩ annos sigłs dena le¬
gata sunt. ⁊ iuidex legis fal. rõez
uuo quid̾ ticio tantilitemerti¬
mariliceat. qnͣti uenire id lega¬
tinus sit titius. mortuo & ticio ñ
aliud spectan deẜat ꝙͣ/. ꝙ hr̃s
ex ea cã debũit.

Expanded text:
um Titio in annos singulos dena legata sunt et iudex legis Falcidiae ruiuo quidem Titio tanti litem aestimare debeat, quanti uenire id legaturus sit Titius: mortuo autem Titio non aliud spectari debet, quam quid heres ex ea causa debuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
um pat̾ impub̾i filie br̃tem Cbͥ¬
stituit. id ꝙ ei legator nomũe
apatre obuenit cũ hereditasa¬
d sõstituto ꝑtin ĩ computat̾ce
legis fal nõ uenit. ¶ Legato pe¬
tito cũ ĩ litem uiratuẽ ro̾ legis

Expanded text:
um pater impuberi filiae heredem substituit, id quod ei legatorum nomine a patre obuenit, cum hereditas ad substitutos pertinet, in computationem legis Falcidiae non uenit.Legato petito cum in litem
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ. ita ⁊̃ petuli incremẽ¬
tũ plemorem faciet ħiditatẽ.¬
¶ Scenola noͣt. quid gͦ si id̾ suuꝰ
defuncto ⁊ ali dena debuit. Au
ticio. ⁊ fid̾i eius ꝯmisit. ut post
tͥeninũ manunant̾e deb̾et. ex eo

Expanded text:
 peculii incrementum pleniorem faciet hereditatem.Scaeuola notat: quid ergo, si idem seruus defuncto et alii dena debuit et uTitio et fidei eius commisit, ut post triennium manumitteret: debet ex eo,
Abbreviated transcription (Latin):
as filias equis ex ꝑtib hrdes fecerat
alt̾ fundũ p̾legau̾at. ⁊ abea pecie¬
rat. ut sorori sue .xx. doret᷑ ab eadẽ
filia petiit ut ꝑtem diidiã fin

Expanded text:
as filias aequis ex par tibus heredes fecerat: alteri fundum praelegauerat et ab ea petierat, ut sorori suae uiginti daret: ab eadem filia petit, ut partem dimidiam fun
Abbreviated transcription (Latin):
Ampbilo lib̾to ħ amplius qmͣ̃ co¬
meos ꝑ uenturacũ affeccõnẽtuã
c̾ca eos bñ ꝓspectam abco. quero
anu̾bis suprascaptit pamphili.
fid̾iꝰ at post mortem filiis defũc

Expanded text:
amphilo liberto hoc amplius, quam comeos peruentura, cum affectionem tuam circa eos bene perspectam habeo.' quaero, an uerbis supra scriptis Pamphili f
Abbreviated transcription (Latin):
ticedit cessit. idem dnĩs ⁊ si ex
sb̾stituto legatũ sit relictum
ꝙͣ du institut ꝯ delib̾at defc̃¬
to legatario nõ nocebit. si pos¬
tea hr̃s inslitutꝰ repudiauit.
nam ⁊ ad hrdem suũ transtu¬
lit peticionẽ. trñdem ẽ si ab
impubis sb̾stituto legetur.
nam ad hidẽ suũ legatũ timis¬
fert. tͣctari tñ pt̾ si inpub̾is
sb̾stitutus dampnatus sit. si ĩ¬
tra pub̾tatẽ filius decesserit.
seio .c. dare. an uiuo pupillo
defunctꝰ seius ad ħrdem trans¬
ferat qiͣ ea condicio sit exp̾csa
q̃ merat. ⁊ mag̾ ad h̾rdem le¬
gatarii transire. ¶ Int̾dum
adicio hĩdis legatis moram
facit. ut puta si forte seruo
manumisso. uł ei cuisuns le
aditam h̾ditatẽ dies nõ cedit.
gniti diẽ añcede̾. alioqu ĩutile
fieret legatũ. si dies eiꝰ cessis¬
set. añꝙͣ lib̾ tas compet̾et qd̃
euenit si ẜ uopure leget᷑. ⁊ lib̾
ẽẽ sb̃ ꝯdicione iubeat᷑. ⁊ pendẽs
ꝯdicio ĩueniat᷑ ⁊̃ post adita
bereditatem.

Expanded text:
de dicimus et si a substituto legatum sit relictum, quamdiu institutus deliberat defuncto legatario non nocebit, si postea heres institutus repudiauit: nam ad heredem suum transtulit petitionem. Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: nam ad heredem suum legatum transfert. Tractari tamen potest, si impuberi substitutus damnatus sit, si intra pubertatem filius decesserit, Seio centum dare, an uiuo pupillo defunctus Seius ad heredem transferat, quasi ea condicio sit expressa, quae inerat. et magis est ad heredem legatarii transire. Interdum aditio heredis legatis moram facit, ut puta si forte seruo manumisso uel ei cui seruus aditam hereditatem dies non cedit. gati diem ante cedere: alioquin inutile fieret legatum, si dies eius cessisset antequam libertas competeret. quod euenit, si seruo pure legetur et liber esse sub condicione iubeatur et pendens condicio inueniatur et pos‹t› aditam hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cũ ad hr̃dem legatarii nõ tnͣ¬
sit. si unio prde decedat. lp̃.¬
legatariꝰ nolu̾it sint legata
utrũq spectand̾. ⁊ post mortẽ
testatoris. ⁊ adicionem ħidita¬

Expanded text:
tamen ad heredem legatarii non transit, si uiuo legatarius uoluerit, sint legata, utrumque spectandum et mortem testatoris ‹et› aditionem heredita
Abbreviated transcription (Latin):
du̾ testatoꝵ ẽ decessisse. aut mor¬
tuo ħrditas nõ dum adita. It̾
querit iulianꝰ si morte̾ testato¬
nis legatariꝰ decedat. an ad
se dici .x. tronstulisse. qr mor¬
tuo legatano dies legati cedit.
argumentũ ulianꝰ ꝓ sñi ꝯ su¬
exp̾ssumm id. ut filio soluat c̾ce
si pat̾ petat excertonem ent re¬
psłcndꝰ. ¶ Si dies legati cet ͭe¬
rit. dem̃ legatariꝰ ĩ ius alienũ

Expanded text:
 decessisse aut eo mortuo hereditas nondum adita. Inde quaerit Iulianus, si post mortem testatoris legatarius decedat, an ad se dici decem transtulisse, quia mortuo legatario dies legati cedit. argumentum Iulianus pro sententia suexpressum 'ita ut filio soluat': certe si pater petat, exceptione erit repellendus. Si dies legati cesserit, deinde legatarius in ius al
Abbreviated transcription (Latin):
sigules relinqunt᷑. hes pbauert᷑
ut ĩ micio cuiꝰq anii hꝰ lega¬
ti dies cederet. nnĩ iuliams ait.
ħ legatũ si seruo relinguatur.
dem̃ post pͥmũ. uł alt̾m annũ
sit lib̾ sibi eumacqrere. Item
celsus scribit ꝙ ⁊ iulianus pro¬
bat hiꝰ legcati diem ex die mor¬
tis cede. nõ ex quo aditaest

Expanded text:
singulos relinquuntur, hoc probauerunt, ut initio cuiusque anni huius legati dies cederet. Inde Iulianus ait, hoc legatum si seruo relinquatur, deinde post primum uel alterum annum sit liber, sibi eum adquirere. Item Celsus scribit, quod et Iulianus probat, huius legati diem ex die mortis cedere, non ex quo adita est
Abbreviated transcription (Latin):
Credis adicio moram legati qͥ¬
tem peticiomi facit. cessiomi die
nõ facit. ꝓinde siue pure ĩ stitu¬
uiis cardͤuis adeat. siue sb̾ ꝯdi¬
ciot̾. nec ꝑ ꝯdicione impediat᷑.
legatanũs cecutus ẽ. s ⁊ si ñ dũ¬

Expanded text:
redis aditio moram legati quidem petitioni facit, cessioni diei non facit. Proinde siue pure institutus tardius adeat siue sub condicione per condicionem impediatur, legatarius securus est. Sed et si nondu
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃e. n finẽ expensarũ ht̃. s bõa
suo delacerando ⁊ dissipando fun¬
dit curatorẽ eis dare exemplo fu
tẽ. uł ille sanos mores receꝑit. qd̾
si e uer̾at ip̃o ite desiũt ee̾ ĩ pot̃¬
s excat diui pii fyptũ filio potiꝰ cu¬
uacõm ꝑmutendã ĩ patre furioso
tõres qͥ rob suis suꝑce̾ nõ possunt
ułdari iubebit nec dubitabit fili. ꝓ
ũ quo pat̾ curatorẽ darẽ. .ꝑ.

Expanded text:
e finem expensarum habet, sed bona sua dilacerando et dissipando profudit, curatorem e‹i› dare exemplo furtem uel ille sanos mores receperit: quod si euenerit, ipso iure desinunt esse in potesed extat diui Pii rescriptum filio potius curationem permittendam in patre furioso,tores, qui rebus suis superesse non possunt, uel dari iubebit, nec dubitabit filium quoque patri curatorem dari. 3
Abbreviated transcription (Latin):
Urator ex senatꝰ ꝯsulto ꝯstituit᷑ cũ
ciara ꝑsona. uł utisenatoris. uł
uxoris eiꝰ i ea sit cã ut eus bona
ꝓnemre debeant. nam ut honesti¬
us ex bomis eiꝰ qnͣtũ potest credito¬
nb sotueret᷑. curator ⁊stituit᷑. dis¬
trahendoꝵ bonor gr̃a ap̾tore ĩur

Expanded text:
urator ex senatus consulto constituitur, cum clara persona, ueluti senatoris uel uxoris eius, in ea causa sit, ut eius bona uenire debe‹a›nt: nam ut honestius ex bonis eius quantum potest creditoribus solueretur, curator constituitur distrahendorum bonorum gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Insilio ⁊ oꝑa curatoris tu̾i d.
ñ solũ prĩmomiũ. s ⁊ corpꝰ ac sa¬
lus funosi. ¶Curator dem̃ti
datus cecreto int̃positouti satis da¬
ret nõ cauit. ⁊ tñ quascam res

Expanded text:
nsilio et opera curatoris tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi. Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit et tamen quasdam res
Abbreviated transcription (Latin):
reb suis ex bona fide p̾bere d.
tis finẽ accipit. iõq omĩa ne¬
gotia que mita st̃ ad fidem cu¬
rator ꝑtinent. idq ⁊̃ diuuꝰ ma¬
ritꝰ cũ filio suo ꝯmodo Rpsit.
¶Heredib quoꝙ pupillorũ¬

Expanded text:
rebus suis ex bona fide praebere detis finem accipit ideoque omnia negotia, quae inita sunt, ad fidem curatorum pertinent: idque etiam diuus Marcus cum filio suo Commodo rescripsit. Heredibus quoque pupilloru
Abbreviated transcription (Latin):
ieno eadem adu̾sus tutores ĩ qͦ
ipotissimũ ⁊siste̾ ueluit competit
que ip̃iuł quor tutela admusra¬
tasit. ¶ ꝑtincipalibi const̾om¬
hi declaratur. summꝑtuũ qui bõa
fide intutelam. nõ qui in ip̃os tu¬
cores fumt rõ uri solet. insi ab eo
qui eum datͤ ctum solaciũ eicon¬

Expanded text:
io eadem aduersus tutores, in quo potissimum consistere uelint, competit, quae ipsis quorum tutela administrata sit, principalibus constitutionibus declaratur. sumptuum, qui bona fide in tutelam, non qui in ipsos tutores fiunt, ratio haberi solet, nisi ab eo qui eum dat certum solacium ei con
Abbreviated transcription (Latin):
Iotͣorẽ qui tutelã gerit: sabmꝰ.
⁊ cassins ꝓ ut gent in sĩgulas res
ꝑ tpa ue sud ex plurib cansis ob
p̃positus debitis exigendis. si lib̾
factus eode m actu ꝑseu̾et. qmͣ¬

Expanded text:
Tutorem, qui tutelam gerit, Sabinus et Cassius, prout gerit, in singulas res per tempora velut ex pluribus causis oblercis vel praepositus debitis exigendis si liber factus in eodem actu perseveret, q
Abbreviated transcription (Latin):
Nadopconem data filia ⁊ hr̾s in¬
stituta d sicut emancipata ñ
solũ bona sua. s ⁊ dotem que
ad eam ꝑuenire potuit ꝯfer¬
re. si adhuc pat̾ acoptinus u

Expanded text:
adoptionem data et heres instituta debet sic ut emancipata non solum bona sua, sed et dotem, quae ad eam pertinere poterit, conferre. si adhuc pater adoptiuus u
Abbreviated transcription (Latin):
fratri facit nõ deb̾e eam dotem
portione eiꝰ dicend ent colłois
munere camfumgi. uͥ forte ⁊tẽ¬
ta fu̾it porcione ex qua ĩstituta
ẽ. tunc eĩ dicend̃ ex iudicio pa¬
rentis eam uemente nõ debere

Expanded text:
fratri facit, non debere eam dotem portione eius, dicendum erit collationis munere eam fungi, nisi forte contenta fuerit portione, ex qua instituta est: tunc enim dicendum est ex iudicio parentis eam uenientem non debere
Abbreviated transcription (Latin):
distant a fab̾lib. uł pictorisoꝑ¬
is. demq si lib̾to fab̾. cait pictor
fu̾it ꝙͣ diu id artificiũ ex̾cebit
has oꝑas prõno p̾stare cogit᷑. qr̾
sic̃ fabriles oꝑas quis pt̃ sͥ aut
ticio stipłari. ĩpr̃onꝰ alib̾to oꝑ

Expanded text:
distant a fabrilibus vel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipular
Abbreviated transcription (Latin):
bon auendere mallent. sis ei ĩte¬
gre pot̾as iporu est utrum uenit
eligendi. ita cũ alt̾m elegernit.
alto adsere de bent smłtoq mo̾¬
gis id senari eonũ eit. sd e factͦ
est cierator ꝑ quem bona distrabe¬
rent᷑. ꝙ nis nõ dum explitato ne
gociꝯoi decessent. nam ⁊ tt̃ ex in¬
tegro alius curatorẽ faciendus.
n hr̃s prioris curatoris est bone¬
randꝰ cũ acad̾e possit uͭ nego uł¬

Expanded text:
bona vendere mallent: sicut enim integra re potestas ipsorum est utrum velint eligendi, ita cum alterum elegerint, altero abstinere debent. multoque magis id servari aequum est, si etiam factus est curator, per quem bona distraherentur, quamuis nondum explicato eo negotio decesserit. nam et tunc ex integro alius curator faciendus est neque heres prioris curatoris onerandus, cum accidere possit, ut nego
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo curatore spectanda ee̾t ħĩbi¬
ł nõsit. possint ⁊̃ plures hr̃des
adm̃strari expediat. aut quicꝙͣ
bonis int̾dictũ est. uicħ transtꝰ¬
re posse ad aliquem. quia ĩ boĩs
rem quidem suã qiͣ furiosi tra¬
cere pot̾it ⁊ dñiũ cransferre. rẽ
u̾o furiosi si qiͣ suam cradat di

Expanded text:
tore spectata erat, habilis non sit, possint etiam plures heredes administrari expediat aut quicquam bonis interdictum est, nihil transferre posse ad aliquem, quia in bonis rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem vero furiosi si quasi suam tradat, di
Abbreviated transcription (Latin):
fore bom uin arbitratu sat̾ dare
ꝓ consuliubet. set ħ si nõ ex ĩqui¬
res facere senatꝰ ꝑmisit eiꝰ bona
geditorib uendere ñ ꝑmsit.
ꝙͣius creditor es post id bñfurũ¬

Expanded text:
ri boni arbitratu satisdare proconsul iubet: sed hoc, si non ex inquires facere senatus permisit, eius bona creditoribus uendere non permisit, quamuis creditores post id benef
Abbreviated transcription (Latin):
la agentes uoluisse testatorem
legato contini. n eĩ durõ seꝑa¬
cõem ĩmĩxisse credend̾ ẽ. ¶ Si ã¬
liqua ꝑte anni ĩ fundo pascant᷑
pecora aliqͣ ꝑte pabulũ bus ꝯdu¬

Expanded text:
la agentes uoluisse testatorem legato contineri: neque enim duram separationem iniunxisse credendus est.Si aliqua parte an‹ni› in fundo pascantur pecora, aliqua parte his pabulum condu
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝯ. testĩ eius qui a famlia sua ecci
eos qui parricidii pena tem̾ possunt
semꝑ sꝑ accusare ꝑmittit᷑ codẽ fena
Trebacius aut̃ g̾manus legatus
⁊̃ ⁊ de inpubere sumi iussit supplici¬
ũ. ⁊ tñ nõ sñ tacõe. nam is pu̾ nec
młtum a pub̾is etate aberat ⁊ ad
pedes dñi cubu̾at cũ occideret᷑. n
postea ced̾e̾ eius ꝓdiderat. ut eĩ opẽ
ferre eũ ñ potuisse constabat. nta
filenciũ p̾stitisse ⁊̃ postea c̾cũ erat.
⁊ is dumtarat in pub̃ibi senatus
fuissent. quiu̾o. minist᷑. uł ꝑticipes
cedis fuissent ⁊ enisetatis qmqm̃
nõ dũ pub̾is. ut rei intlłtm̃ capere
possent hiis ñ mag̾ incede dm̃ qmͣ
su̾it necẽ testatoris. an pͥtoris hr̃di¬
tos ad illũ transferat᷑. ⁊ ait. pap̾ ñ¬

Expanded text:
enti eius, qui a familia sua occiseos, qui parricidii poena teneri possunt, semper accusare permittitur eodem senaTrebius autem Germanus legatus etiam de impubere sumi iussit supplicium et tamen non sine ratione: nam is puer nec multum a puberi aetate aberat et ad pedes domini cubuerat cum occideretur nec postea caedem eius prodiderat. ut enim opem ferre eum non pitisse etiam postea certum erat, et his dumtaxat impuberibus senatus fuissent: qui vero ministri vel participes caedis fuissent et eius aetatis, quamquam nondum puberis, ut rei intellectum capere possent, his non magis in caede domini quam fuerit necem testatoris, an priore hereditas ad illum transferatur? et ait Papin
Abbreviated transcription (Latin):
extint luciancia soror ⁊ mortẽ eꝰ
exequi neglerit. ⁊ ip̃a post annos
.x. decessit extitit᷑ quibona nũci¬
aret᷑. gaiz. seii. quero an morte
ticie extinctũ sit cͥmen. pauł. R

Expanded text:
exstitit Lucia Titia soror et mortem eius exsequi neglexit et ipsa post annum decimum decessit: exstitit qui bona nuntiaret Gaii Seii: quaero, an morte Titiae extinctum sit crimen. Paulus r
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾ tam ħrditatis porcõem qmͣ le¬
gatũ ei auferend̃. ¶ Heredib
aut̃ qui mͣłciscenda morte defunc
parronꝰ uenit. ꝙͣuis hu suo uire
admittant᷑.Arcelł̾.¬

Expanded text:
nt tam hereditatis portionem quam legatum ei auferendum. Heredibus autem, qui in ulciscenda morte defunctpatronus venit, quamvis hi suo iure admittantur. Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
negligi ncc̃e ẽ. ¶ Neptis que posso¬
nem ame pecierat mortẽ ciꝰ int̾¬
fc̃am sciens nõ defenderat. fid̾i.¬
missũ ꝙ ania ex alio testõ nepti de¬
buit ĩ restituendis fisco boms ñ õẽ
deducend̾ placuit. dolus eĩ hr̃dis

Expanded text:
neglegi necesse est. Neptis, quae possessionem aviae petierat, mortem eius interfectam sciens non defenderat. fideicommissum, quod avia ex alio testamento nepti debuit, in restituendis fisco bonis non esse deducendum placuit: dolus enim heredis
Abbreviated transcription (Latin):
mancipatus. aut extraneus hr̃s
testĩ ñ defert᷑ ex test̃o hr̃ditas. s
si nacuo uentre młr fuit ⁊ ĩ c̾to eo
filiꝰ ĩ familia retentꝰ uita deces¬
sit:. hr̃s fuisse intlłr. ¶ Smacipã¬
tꝰ u̾o aut etͣneus ñ ałrͣ possunt

Expanded text:
aut exter heres potest, non defertur ex testamento hereditas. sed si uacuo uentre mulier fuit et incerto eo filius in familia retentus uita decessit, heres fuisse intellegitur: emancipatus aut exter non aliter possunt
Abbreviated transcription (Latin):
tas dat᷑ si r̾ones reddiderit. nõ hãc
solã ht̃ significacõm si caucõnes
instr̃aq om̃ĩa actus sui exhibu̾it
heredi. si ⁊ si reliqua solu̾it uł.
lius claudiꝰ natus ex illa młre.
sifiliũ meu̾ce ee̾ iudici ꝓ bau̾it

Expanded text:
rtas datur 'si rationes reddiderit', non hanc solam habet significationem, si cautiones instrumentaque omnia actus sui exhibuerit heredi, sed et si reliqua soluerit. 83lius Claudius natus ex illa muliere, si filium meum se esse iudici probauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
iussus sit si r̾ones redoiterit ei¬
qr fund̾ br̃s dare campnatus sit
iudeamꝰ utrũ ꝯdicio lib̾tati p̃po¬
sita sit. an u̾e legato. ⁊ quid̃ si
lib̾tati. soli accipiamꝰ p̾põitas
nsss tractatus ampꝰ suꝑẽ. nã le¬
gatũ purũ ĩuenit᷑. ⁊ iõ mutile

Expanded text:
iussus sit "si rationes reddiderit" eique fundum heres dare damnas sit, videamus, utrum condicio libertati praeposita sit an vero et legato. et quidem si libertati soli accipiamus praepositam, nullus tractatus amplius superest: nam legatum purum invenitur et ideo inutile
Abbreviated transcription (Latin):
Uis lib̾tis alimentor noĩe si cũ fi¬
lio meo morati fu̾nt ieustruos
denarios centenos ⁊ uestiaria.
dari uolo lib̾ti ĩ obsequio funt.
ꝙͣ diu adolescens ad miliciã ꝓ¬
brdam rome relictis ꝓfisceret᷑.

Expanded text:
is libertis alimentorum nomine, si cum filio meo morati fuerint, menstruos denarios centenos et uestiaria dari uolo.' liberti in obsequio fuerunt, quamdiu adulescens ad militiam pibusdam Romae relictis proficisceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
cuit eisq płium rr̃ p̾cepconie.
puire dedit ħiditatẽ adiecunt pa¬
trẽ alegator comodo illa quoq tõ
obsecutus uoluntatis sup̾mũ
indiciũ uxoris sue custodiri uolu̾
gatariũ ticiũ cau̾e. sextus ceciliꝰ
existimat. qm̃ ad ip̃m dũ taxat
emolum̃til legati redde̾t. redir¬
s si filio fratͥs a lumpno minꝰ ĩ¬
dustrio ꝓspectũ ẽe uoluit inc̾e̾e

Expanded text:
tuit eisque plurium rerum praeceptiones pure dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum commodo illa quoque ratobsecutus uoluntati supremum iudicium uxoris suae custodiri uoluitum Titium cauere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsum dumtaxat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse uoluit, intere
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃cibatia ex rõne dni sui nũꝙͣ
acceꝑint excepto custode p̾dio
ꝓ mancipus rustitis pr̃are deb̾e
.R. eũ cuꝰ not̃o ẽ estimaturũ.
daudiꝰ mito. namsi eod̾ modo
nã fut᷑a legauit ñ debebunt᷑. cꝰ
temporis de quo qitũ ẽ cibaria
u̾o si uelit. ĩ mimist̾iũur banũ
ab hus tns ferent᷑ debebunt᷑
¶Licia decedens ita cauit test̾o oĩ

Expanded text:
mpore cibaria ex ratione domini sui numquam acceperint excepto custode praedipro mancipiis rusticis praestare debe cuius notio est, aestimaturum. Claudius: merito: nam si eodem modo, nam futura legavit, non debebantur eius temporis, de quo quaesitum est, cibaria: verum si velut in ministerium urbanum ab his transferentur, debebuntur. Titia decedens
Abbreviated transcription (Latin):
usuns qͥncũcibi regiruent᷑. ita
ut ex usuris aset. ꝓ ut etatem
amplicuit. qĩtum ẽ ancũ ex
alio capite quo generalit̾ li¬
b̾tis lib̾tatibq. cibania ⁊ ues¬
tiaria ⁊ ħitacõnem reliquit

Expanded text:
usuris quincuncibus restituerentur ita, ut ex usuris aleretur, prout aetatem ampliaverit: quaesitum est, an ex alio capite, quo generaliter libertis libertabusque cibaria et vestiaria et habitationem reliquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Teruoᷤ ad custodiã ¶Dem.
templi reliqu̾at. ⁊ hũs ab hrde
legau̾at hus u̾bis. peto. fid̾iq
cõmitto. ut des. p̾stes ĩ memo¬
nã mea̾ pedissecis meis quas ad
curam templi reliqͥ siguł men¬
sirua abania .⁊ annua uestiar¬
exstructũ ex die mortis. an u̾o
ex eo tp̃r quo templũ explicar̃¬

Expanded text:
eruos ad custodiam templi reliquerat et his ab herede legauerat his uerbis: 'peto fideique tuae committo, ut des praestes in memoriam meam pedisequis meis, quos ad curam templi reliqui, singulis menstrua cibaria et annua uestiarextructum, ex die mortis an uero ex eo tempore, quo templum explic
Abbreviated transcription (Latin):
lis transferebat᷑. ¶Impr̃ aut̃¬
silie. qmͣuis u̾ba test̾i ita se h̾e¬
ant. ut quoad tũ claudio iusto
morati eẽtis alimenta ⁊ uesti¬
aria legata sint. tñ hanc fuisse
si ab hr̃de cũ quo du morati st̃
si ob grauiorem suitutẽ ab eo
decesẜint. an alim̃ta hus debe¬
Ela ait si pu̾o uł puesle alim̃¬
ta relin qͣnt᷑. us ad pub̾tatem
deb̾i s hoc u̾m nõ est. tam di¬
u eĩ debent᷑ donec testator uo¬
luit. aut si nõ appareat ꝙͥ sẽ¬

Expanded text:
lis transferebatur. "Imperator Antosiliae. Quamvis verba testamenti ita se habeant, ut, quoad cum Claudio Iusto morati essetis, alimenta et vestiarium legata sint, tamen hanc fuisse si ab herede cum eo morati diu sint, sed ob graviorem servitutem ab eo discesserint, an alimenta his debeela ait, si puero vel puellae alimenta relinquantur, usque ad pubertatem deberi. sed hoc verum non est: tamdiu enim debebitur, donec testator voluit, aut, si non paret quid sen
Abbreviated transcription (Latin):
ore ꝙͣ bĩtur⁊ e̾e si bonorum
possonem accepiss. ut actenꝰ
det̾iorẽ cam suam fecerhit. q.
si ex inmori ꝑte sit ĩstitutuc
eam dum caxat retin̾e possit
⁊ ꝙ extrancꝰ quoq legata p̾c¬
tare cogatꝰ . ꝙ si is qͥ ĩ pot̾ate.
ciꝰ hr̃s institutꝰ sit ꝙͣ ncͣcͣuis¬
hr̃s sit nõ aliꝰ aliud dici posse.
qmͣ ⁊ ip̃m pet̾e posse bonor
possonen si modo ħ̾iditati se

Expanded text:
 habiturus esset, si bonorum possessionem accepisset: ut hactenus deteriorem causam suam fecerit, quod, si ex minore parte sit institutus, eam dumtaxat retinere possit et quod extraneis quoque legata praestare cogatur. quod si is qui in potestate est heres institutus sitres fit, non aliud dici posse, quam et ipsum petere posse bonorum possessionem, si modo hereditati se
Abbreviated transcription (Latin):
una hat qui ĩ pot̾ate reman¬
sit alt̾am nepes adoptatus.
loco filii t̾ciam emancipato
cũ filio suo quinepotis leco fu¬
erit. s ⁊ si mortuo filio. alt̾ ex
nepotib ĩ locum fili a coptatꝰ
fu̾it. tres ꝑtes ĩ bonis ficnt. cũ
sit equiꝰ equũ qui ĩ locũ filii¬

Expanded text:
unam habeat qui in potestate remanserit, alteram nepos adoptatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit. sed etsi mortuo filio alter ex nepotibus in locum filii adoptatus fuerit, tres partes in bonis fient, cum sit aequius eum, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
sõnem .R. qũ iudiciũ patris
secutꝰ sit. nec eĩ emancipatũ
silegatũ acceꝑit admitti ad
boꝵ possone̾. siue ab heredib
institutis. siue ab hiis qui 3ͣ
tabulas pecierunt acceꝑit
s illd̃ obsuand̾. ut p̾tor euta
qui hr̃s institutus adierit hr̃

Expanded text:
pondit, quia iudicium patris secutus sit: nec enim emancipatum, si legatum acceperit, admitti ad bonorum possessionem, siue ab heredibus institutis siue ab his, qui contra tabulas petierint, acceperit. sed illud obseruandum, ut praetor eum, qui heres institutus adierit
Abbreviated transcription (Latin):
emancipatus sb̾lato filio ⁊ e¬
mancipato arrogand̾ se de de¬
rit. ⁊ mortuo adoptiuo patre
lasex decreto ħc admitti mini¬
me. dubitar deb̾e. nec alioqͥn

Expanded text:
emancipatus sublato filio et emancipato adrogandum se dederit et mortuo adoptiuo patre las ex decreto hunc admitti minime dubitari debere, ne alioq
Abbreviated transcription (Latin):
plinas. modus aut̃ si qd̾ p̾tor ar¬
bitiatus est. is seruari debet quẽ
p̾tor statuit. si u̾o p̾tor nõ est ad¬
itus ꝓ modo facultatũ pupilli de
arbitͥo iudicis estimari nec enĩ
ꝑ mittendũ est tutori trã repura¬
re qnͣtũ dedit. si plus equo dedit¬
ħ amplius ⁊ si p̾tor mod̾ almm̃tis
statuit u̾mptũ ultra uires facul¬
catũ est qd̾ decretũ ẽ nec sugges¬
sit p̾etori de statu facultatũ. nõ
suggessiss. aut dinu̾ent᷑ ĩã
decreta. aut nõ tanta decern̾ en¬
t᷑. ¶ Set si pat̾ statuit alim̃¬
ca lib̾is. quos hr̃des scͥpserit ea p̾s¬
tandatutor reputare pot̾it rsi

Expanded text:
plinas.Modus autem, si quidem praetor arplinas.Modus autem, si quidem praetor arbitratus est, is seruari debet, quem praetor statuit: si uero praetor non est aditus, pro modo facultatium pupilli debet arbitrio iudicis aestimari: nec enim permittendum est tutori tantum reputare quantum dedit, si plus aequo deditHoc amplius et si praetor modum alimentis statuit, verumtamen ultra vires facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facultatium, non si suggessisset, aut minuerentur iam decreta aut non tanta decernerentur. Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊ nõ mĩqmͣ q uoluntate pris
recedit p̾tor.¶ Semq cũ qui¬
d testo suo cauiss ut filuis ap̃ in¬
Repserũt pͥtorẽ estimare deb̾e. psẽ
g̾e p̃̾torem o. ut sñ ulla maligna
sispicõne alat᷑ ꝑtus ⁊ educeturͤ¬
¶Qmuis aͥ p̾cor recusantẽ apd̾
se educari nõ polliteat᷑ se coactu¬
rũ. attũ qͥonis est andebeat ⁊̃ m
uitũ cogere. ut puta lib̾tũ ꝑentem
uł quem alium de affinib ꝯgnatis¬
ue. ⁊ mag̾ est ut int̾dũ id debeat
fat̾e. e̾te nõ maledicet᷑ se legata¬
ruis. uł hr̃s educacõem retuset tes¬
tam̃to sibi ĩ uĩctam denegari eiac¬
cõnes debͥe exemplo tutoris testo da¬
ti qd̾ ita demũ placuit. si idc̾co sit
relictũ. cet̾insi eet relicturꝰ ⁊̃ sie¬
ducacõem recusaturũ eẽt sciret.
nõ denegabr̃ ei accõ. ⁊ ita diuus
sei̾uis sepissime statuit. Tem.
ꝯgrint reputacõnes tutoris ñ i¬
ꝓba ᷑ admitt̾e ut puta si dicat mi¬
pendisse ĩ alim̃ta pupilli uł disci¬

Expanded text:
sit: et nonnumquam a uoluntate patris recedit praetor. denique cum quidam testamento suo cauisset, ut filius apud surgere praetorem oportet, ut sine ulla maligna suspicione alatur partus et educetur.Quamuis autem praetor recusantem apud se educari non polliceatur se coacturum, attamen quaestionis est, an debeat etiam inuitum cogere, ut puta libertum, parentem uel quem alium de adfinibus cognatisue. et magis est, ut interdum debeat id facere.Certe non male dicetur, si legatarius uel heres educationem recuset testamento sibi iniunctam, denegari ei actiones debere exemplo tutoris testamento dati: quod ita demum placuit, si idcirco sit relictum: ceterum si esset relicturus, etiamsi educationem recusaturum sciret, non denegabitur ei actio, et ita diuus Seuerus saepissime statuit. 2 Idecongruit reputationes tutoris non improbas admittere, ut puta si dicat impendisse in alimenta pupilli uel disci
Abbreviated transcription (Latin):
statim acc̃o competit. ¶ Pret̾e¬
a si tutele iuidicõ quis ꝯuemet᷑.
reputare pt̃ id ꝙ ĩ rempupilli ĩ¬
pendit. sic erit arbitri eiꝰ. utrũ
compensare anpet̾e uelit sumptꝰ
ꝙͥ gͦ si uidex compensacõis eius
rõem nõ hu̾it. an cc̃rio uidico ex¬
ꝑiri possit. ⁊ utiq pt̃. s si repro

Expanded text:
tim actio competit.Praeterea si tutelae iudicio quis conuenietur, reputare potest id quod in rem pupilli impendit: sic erit arbitrii eius, utrum compensare an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis eius rationem non habuit, an contrario iudicio experiri possit? et utique
Abbreviated transcription (Latin):
ł ẽe pctĩa. si tmĩ fuit ĩ sb̾a puꝑil¬
li. uñ consequat᷑ dicendumẽ
nõ oport̾e eũ usuras a pupillo
exige. ¶ Quid gͦ si de repu¬
pillarinõ potuit sibi solu̾e. qr
erat deposita ad p̾diorũ compa¬
tacõem. si ꝙ nõ postulauit a p̾¬
nus deponat᷑ sibi imputet. si u̾o
hoo desiderauit. nec impetinu
dicendũ ẽ nõ deperire ei usuras
in ccͣrio iudicõ. ¶ Sufficit tu¬
tori bñ ⁊ diligent̾ negotia ges¬
sisse. ⁊ si euentũ hinit adu̾sum

Expanded text:
 esse pecunia.Si tamen fuit in substantia pupilli unde consequetur, dicendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere.Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad praediorum comparationem? si quidem non postulauit a prnus deponatur, sibi imputet: si uero hoc desiderauit nec impetrauit, dicendum est non deperire ei usuras in contrario iudicio.Sufficit tutori bene et diligenter negotia gessisse, etsi euentum aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pr̃ab̾. ⁊ si añ impendit ĩ rem
pupillare̾ mor ĩ susus suo s u̾tit.
nõ uidebr̃ utisse quͣtitatẽ que
ꝯturrit cũ qnͣtitate sibi debita
ut eiꝰ sume nõ p̾stet susuras
utrũ tam ducõsequet᷑ tutor ꝙͣ¬
telã uideamꝰ.an ex mora tr̃.
⁊ mag̾ ẽ ut quo ad ei reddatur

Expanded text:
impendit in rem pupillarem, mox in usus suos uertit, non uidebitur uertisse quantitatem, quae concurrit cum quantitate sibi debita, ut eius summae non praestet usuras.Usuras utrum tamdiu consequetur tutor qutelam, uideamus, an ex mora tantum. et mag
Abbreviated transcription (Latin):
tutele acc̃oem actione
usum ut facilius cutores le
admistrõni acced̾ent. scientes
tutoris aucte pupilli nõ obligẽ¬
t᷑. nec ĩ rem suami tutor obliga¬
re pupillũ possit. actrĩ receptũ ẽ
ut tutori suopupillꝰ sũ tutoris
ros id ꝙ impend̾unt. ¶Hec
d. ¶ Set ⁊ si curator sit uł pu¬
pilli. ur̃ adolescentis. uł furiosi
dandũ iudiciũ id̾ ĩ curatore qͦq
sũ existimantis cet̾is quo curato¬
rib ex cisdem causis dandũ ccͣriũ
iudiciũ. ¶ Tunto aut̃ offo̾ hãc ac¬
cõem compet̾e diñs tutori. cet̾m
qmͣ du durat nõ dum competit
s si ꝓ tutore negotiã gessit. uł
curã admĩstret. locus er̃. iudi

Expanded text:
tutelae actionem praetor usum, ut facilius tutores ad administrationem accederent scientes tutoris auctoritate pupilli non obligentur nec in rem suam tutor obligare pupillum possit, attamen receptum est, ut tutori suo pupillus sine tutoris ros id quod impenderint. Haec debet.Sed et si curator sit uel pupilli uel adulescentis uel furiosi dandum. idem in curatore quoque fuit existimantis ceteris quoque curatoribus ex isdem causis dandum contrarium iudicium. Finito autem officio hanc actionem competere dicemus tutori: ceterum quamdiu durat, nondum competit. sed si pro tutore negotia gessit vel etiam curam administravit, locus erit
Abbreviated transcription (Latin):
pendit qmͣ est in facuitatib iuide¬
amꝰ anpossit hec ꝯsequi. Alabro
scͥpͥsit posse. sic m̃ accipiendũ est
si expedit pupillo ita tuteła adm̃is¬
ta. Cet̾m si nõ etpedit dicend̾
est absolm pupillum tutele oꝑtͥe¬
n .ni. in hec adim̾strat᷑ tuteleut
m̃gant᷑ pupilli. Iudex gͥ qui cci¬
o iudicõ cognoscit utilitatẽ pu¬
pilli spectab̾. ⁊ an tutoe ex offo̾ sũꝑ¬
tus fecit. ¶Contrariũ iudiciũ
an ad hec gͦ competat qͦ ut quis
apupillo erigat lib̾a cõem uidend̾
est. ⁊ nemo drat in rec ag̾e quem
que in regione obseruant᷑. uł
mutuare. ut ꝓ pupillo ex uista
ca̾ ꝓrogaret uł hus a quib pu¬
pissũ lib̾au̾it uł quib caruit.
tutor si pamiũ ꝓfuit pupillo pe¬
ccĩam ee̾ ex solutam. ¶Pla¬
ne si forte tutor aͥ o pecimie. de¬
buit fen̾are. ⁊ aͥd ip̃e ꝓ pupillo
solu̾it. nec ip̃e usuras consequit᷑

Expanded text:
pendit, quam est in facultatibus? videamus an possit hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non expedit, dicendum est absolvi pupillum oportere: neque enim in hoc administrantur tutelae, ut mergantur pupilli. iudex o iudicio cognoscit, utilitatem pupilli spectabit et an tutor ex officio sumptus fecerit. Contrarium iudicium an ad hoc quoque competat, ut quis a pupillo exigat liberationem, videndum est. et nemo dixit in hoc agere quem quae in regione obsemutuari, ut pupillo ex iusta causa prorogaret, uel his a quibus pupillum liberauit, uel quibus caruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam.Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo soluit, nec ipse usuras consequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ege cornelia cauet᷑ de pmio accu¬
satorisqͥ reqͥsiuit ⁊ renũciauit.
eos seruos quiex ea familiaañq̃o¬
nẽ fug̾ut᷑. ut in singłos suoꝰ quoᷤ
ꝯuic̾it .u. aureos ex boni cocisi. au̾
simde redigi ea qnͣtitas nõ possit
ex publico accipiat ꝙ p̾miũ nõi
om̃s eo ᷤ seruos qͥ sb̾ eodem tectolo¬
coue fũnt. s meos solos qui cede
admisissent accusatori attribuit᷑¬
p̃terea cauet᷑. ut de huis qͥ añ qõe¬
hĩtam fug̾unt. si aꝑto testo̾ liben
scripti inueniant᷑ lege de siccanis
iudiciũfiat. itaut ex uincuł cam
nui nonñe darentͤ ex bonis damp

Expanded text:
ege Cornelia cauetur de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia annem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat. quod praemium non in omnes seruos, qui sub eodem tecto locoue fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori tribuitur.Praeterea cauetur, ut de his, qui ante quaeitam fugerint, si aperto testamento liberi scripti inueniantur, lege de sicariis iudicium fiat ita, ut ex uinculis causam aemii nomine darent
Abbreviated transcription (Latin):
bĩdem institutũ. uł spstitutum
ad custodienda ea que sũ custo¬
dia salua eẽ nõ possunt. custo¬
dem ab hrde ponend̾. ut puta
p̾toris. ⁊ si nõ dumi messis uĩ¬
demianefc̃a sit ⁊ si fu̾it ꝯtroũ¬
sia qłͣtũ diminui oꝑte at arbi¬

Expanded text:
dem institutum uel substitutum ad custodienda ea, quae sine custodia salua esse non possunt, custodem ab herede ponendum ut puta pecoris, et si nondum messis uindemiaue facta sit: et si fuerit controuersia, q
Abbreviated transcription (Latin):
d. ꝙͣ dui aut pariat. aut ab¬
ortum faciat. aut c̾tum sit ea
nõ eẽ p̾gnantẽ. ⁊ si sciens prũ¬
densq se p̾ͥgnantem nõ c̾e
sisse labeo ant. . Auł.
sus est discet̾e d.¶ Ermog̾.

Expanded text:
diu aut pariat aut abortum faciat aut certum sit eam non esse praegnatem.Et si sciens prudensque se praegnatem non esse sisse Labeo ait. 2 Paulusus est, discedere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
ptet creditores curare. uł siquis
aliꝰ ẽ. qui nõ edito ꝑtusuctes¬
sionem spet. bec antem iure uti¬
inͣ. ut idem curator. ⁊ bonis neu
qui sꝑat ce successurum diligen
ciꝰ atq c̾cuspettiꝰ id fĩ debebit¬
⁊ plures si desit̾cnt dandi sunt.¬
¶ Ilłr aut̃ ĩ possõne missa ea sola
di. ⁊ inhanc rem curator ꝯstitu¬
endꝰ ẽ: qui csbum potum. ⁊ ues¬

Expanded text:
tet creditores curare vel si quis alius est, qui non edito partu successionem speret. Hoc autem iure utimur, ut idem curator et bonis et qui sperat se succtius atque circumspectius id fieri debebit et plures, si desiderentur, dandi sunt.Mulier autem in possessionem missa ea sola,debet: et in hanc rem curator constituendus est, qui cibum potum ues
Abbreviated transcription (Latin):
urator uentͥs alimenta młri
statu̾e d. nec ad rem ꝑtim. an
dotem hat. unde sustentare se
possit. qr ultent᷑ queita p̾stan¬
t᷑ ip̃i p̾stari qui in ut̾o est.¬
¶Curator uentnis datꝰ coluẽdi

Expanded text:
urator uentris alimenta mulieri statuere debet. nec ad rem pertinet, an dotem habeat, unde sustentare se possit, quia uidentur quae ita praestantur ipsi praestari qui in utero est.Curator uentri datus soluendi
Abbreviated transcription (Latin):
atq młris. ¶ Ominucio aut̃
ad hec sumptus fĩ d pͥmũ ex
periũa num̃ata si ea nõ fuit ex
hus reb que patͥmomũ hone¬
care magis impendio ꝙͣ angere
daratores ato tutores xupillor¬
¶Eligr aut̾ curator aut oxbais
que tutores dati sunt postumo.

Expanded text:
autem ad hos sumptus fieri debet primum ex pecunia numerata: si ea non fuerit, ex his rebus, quae patrimonia onerare magis impendio quam augercuratores atque tutores pupillorum.Eligitur autem curator aut ex his, qui tutores dati sunt postumo,
Abbreviated transcription (Latin):
androthenes pactu meiiã magnã
fili ã pactu meuis magni ex asse hr̃¬
dem instituerat eiq p̃rem eiꝰ th̃¬
stitũat pactu meuio magno occiso
⁊ fumore ꝑlato. qr filia quoq mor¬
tua mutan̾it testm nouũq ruftũ
hrdem ĩstituit. hac p̃fac̃oe. quia
hrdes quos uolui m hr̃e cõting̃e
nõ potuit. nouusq ruffus hr̃s es¬
to pactumenia magna supplica¬
susscepta. licmodꝰ inaitu cõnis

Expanded text:
Androsthenes Pactumeiam Magnam filiam Pactumeii Magni ex asse heredem instituerat, eique patrem eius substituerat. Pactumeio Magno occiso et rumore perlato, quasi filia quoque eius mortua, mutauit testamentum Nouiumque Rufum heredem instituit hac praefatione: 'quia heredes, quos uolui habere mihi contingere non potui, Nouius Rufus heres esto'. Pactumeia Magna supplicasuscepta, licet modus institutioni
Abbreviated transcription (Latin):
pillo relicta sunt. ꝙ si pupilꝰ
coluat legata deuent curare
tutores puꝑilli ut caueant le¬
gataris. ¶Quedam legata
dunsionẽ ñ recipiunt. ut ecce le¬

Expanded text:
pillo relicta sunt. quod si pupillus soluat legata, debent curare tutores pupilli, ut caueant legatarii. Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce le
Abbreviated transcription (Latin):
recipiunt. tota ad legatanum
ꝑtinent. s pt̃ h̾rdi hoc remedi¬
o succurri. ut extimac̃one facta
legati deminciet legatano. ut
tat᷑ adu̾sus eum doli exceptio¬
ne mali. De

Expanded text:
recipiunt, tota ad legatarium pertinent. sed potest heredi hoc remedio succurri, ut aestimatione facta legati denuntiet legatario, ut tatur aduersus eum exceptio mali.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾e instituto .cc. legau̾it. eiq
ticiũ ⁊ seiũ hrdes sb̾stitu̾it. ⁊ a
niris sit si nõ dũ solutis legatis
pupillꝰ decessit. ⁊ ob id ealega¬
tautͥq deb̾et. solꝰ hr̃s ticius ute¬

Expanded text:
nstituto ducenta legauerit eique Titium et Seium heredes substituerit et a iuris sit. si nondum solutis legatis pupillus decesserit et ob id ea legata utrique debent, solus heres Titius ute
Abbreviated transcription (Latin):
ibto quostam ex lib̾il tucores au̾
curatores testͥo de dit quͣuus eos
y doneos ẽe cõstat. incħ omnurs
uire publico pot̾u̾nt extusari ne
uob pupilł. dũisis decretis darr
e qui potuit extusati. ⁊ pͥusamͣ
causas extusacois allegaret.u
aius et pupilł quoꝵ iam tutelã
admistrabat decessit uͥ delut c̃g¬
pete ei excusacõ. statira tenrat
eum pͥus decretũ qi ĩioco etie
tutele quarta sõ roganda. nam¬
ipo ture tutor ẽ. ⁊ añ qm̃ excuset
to loco inueniat᷑ extusan. set
dus est honus illuis quo tutele
t c me mouet qd̾ dicat aliqͥs
ucc nõ exigi. an admistretur tu¬
tela. hec em̃ eo ꝑtinet. ne sit fi¬
sustineat cessac̃om᷑ puto eius
⁊ putandã quoq tutelã eam ¶¬
dem euenire pt̾ si duob tesfĩs¬
cũ hrẽt tres tucelas tutor datus
ci debebit. si querat᷑ q̃ ꝑor dela¬
tasit tutela. set adite hr̃ditatis
uł condic̾onis exñtis. illa quoꝙ
et̃ diftr̃a. tutelarũ de quib diximi

Expanded text:
osdam ex libertis tutores aut curatores testamento dedit. quamvis eos idoneos esse constet, nihilo minus iure publico poterunt excusari, neduobus pupillis diversis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta sipso iure tutor est et antequam excusetur. to loco inuenitur, excusari: sed dum est onus illius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit fisustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam.Idem euenire potest, si duobus tescum haberet tres tutelas, tutor datus ci debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, sed aditae hereditatis vel condicionis existentis. Illa quoque erit differentia tutelarum, de quibus diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
tomito rutor nõ scpͥtus legatum
extuset se. an eque repellendus
sit a legato. an aliquid rat̾sit si
a patre. uł emancipato pupillo.
tutordatus sit. uł ꝑub̾i turatorR.
tore extusacõis bñficio nti mall

Expanded text:
tutor non sit scriptus, legatum excuset se, an aeque repellendus sit a legato? et an aliquid intersit, si a patre uel emancipato pupillo tutor datus sit uel puberi curator? tre
Abbreviated transcription (Latin):
beret legauit. ⁊ adiecit ita fid̾i tu¬
e filia ꝯmitto. ut cũ ĩ familia nu¬
bes ⁊ quocienscũq nubes pacia¬
ris ex dote tua qm̃ dabis ꝑtem di¬
undiam scipular fr̃̾em tuũ ⁊ seiã
inrẽm tuã ꝓ ꝑtib dimidus dari
gͥsi ĩ matͥmonio eiꝰ cui nubes¬
morie ris siue diuorc̾o sc̃o pͥus¬
qmͣ qm dos tua reddat᷑ es ue no¬
mine sat̾ftm̃ erit morieris nlło
filio filiaue ex ea relicto. ¶Pa¬
t̾ uͥginem filiã iniptui cossoca¬
uit euisdem noĩe dotẽ dedit ⁊
porst diuorciũ eandem recepit
⁊ alĩ ĩ mrimoniũ cũ dote dedit
⁊stipulatus ẽ eam detẽ sͥ aut si¬
lie sue reddi. manente filia ĩ scdo̾¬
mr̃imoniõ testator mortus est
eodema test̃o relicto eiq hr̃des ex¬
tit̾unt filius ⁊ uror postea mari¬
to defuncto puella dote recepta

Expanded text:
beret, legauit et adiecit ita: 'fidei tuae, filia, committo, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipulari fratrem tuum et Seiam matrem tuam pro partibus dimidiis dari sibi, si in matrimonio eius cui nubes siue diuortio facto, priusquam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'. pater uirginem filiam nuptum collocauit eiusque nomine dotem dedit et post diuortium eandem recepit et alii in matrimoniudotem sibi aut filiae suae reddi: manente filia in matrimonio secundo mortuus est eodem testamento relicto eique heredes exstiterunt filius et uxor: postea marito defuncto puella dote recepta
Abbreviated transcription (Latin):
pilanti fundũ spopond̾it succes¬
serit q pupillꝰ ĩ stipulatũ forciꝰ
dicet᷑ sñ p̾toris auctoritate pos¬
se eum redd̾e. Idemqr ⁊ si uire hr̃¬
ditano ałii successit ꝙ erat ob¬
ligatus eadem iõe. ⁊ si parens uẽ¬
pillꝰ successerit᷑ pt̃ dicipupissũ
cet̾auendicõis ĩ consulto p̾tore
posse ꝑsice̾. ¶ Fundũ aut̾ lega¬
tũ iepͥudiare pupillꝰ sũ rectoris
aucte nõ potest ee .n. ⁊ hanc asli¬
enacõem cũ res sit pupilli nemo
dubitat Non passim tutoribus
sb optentueris aliem ꝑmitti de bu
uius offo inpͥmis hec ꝯuenit ex¬
curr̾e. an aliunde possit pectĩ a ad
extenuandũ es alienũ imnpediri
ĩ nominib q̃ ꝯueĩri posst̃. uł in

Expanded text:
pulanti fundum spoponderit successeritque pupillus in stipulatum, fortius dicetur sine praetoris auctoritate posse eum reddere. idemque et si iure hereditario alii successerit, qui erat obligatus. Eadem ratione et si parens funpillus successerit, potest dici pupillum cetera uenditionis inconsulto praetore ‹po›sse perficere. Fundum autem legatum repudiare pupillus sine praetoris auctoritate non potest: esse enim et hanc alienationem, cum res sit pupilli, nemo dubitat. Non passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuitcuius officio in primis hoc conuenit excutere, an aliunde possit pecunia ad extenuandum aes alienum expediri. in nominibus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tib uendicanti doli nõ mmutdit᷑
õppotut᷑ exceptõ p̾tiũ. ac medi
temꝑis usuras que creditorib de¬
b̾ent᷑ nõ offerenti si ex ceteris
facłtatib es alienũ solũ ñ pot̾it¬
⁊ ego aut̃ notaui ⁊ si solui pot̾it
si tñ ille res salue erut̃ ex quar̃
p̾cio ere alieno sat̾ si potint di¬
cend̾ ẽ adhuc doli excepcõem ob

Expanded text:
doli non inutiliter opponitur exceptio pretium ac medii temporis usuras, quae creditoribus debentur, non offerenti, si ex ceteris eius facultatibus aes alienum solui non poterit. ego autem notaui: etsi solui potuerit, si tamen illae res saluae erunt, ex quarum pretio aeri alieno satisfieri potuit, dicendum est adhuc doli ex