comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
res. ⁊ posuit diadema regni in
capite eiꝰ. fec̃q eam regnare in lo¬
co uasthi. Tebeth eñi mensis hebͤ¬
orum. ip̃e ÷ qui apud g̾cos eydy¬
nuariꝰ. In quo in carnatꝰ dñs oc¬
taua: die circuncisus: ⁊ a magis
stella p̾eunte adductis. iam infã¬
tulus adoratꝰ. atq munerib. au¬
ro chure. et mirra ꝓlatis tanquã
ds. homo & rex honor tꝰ. in quo
Septimo gͥ anno regn assucri¬

Expanded text:
res; et posuit diadema regni in capite ejus, fecitque eam regnare in loco Vasthi. » Tebeth enim mensis Hebraeorum ipse est qui apud Graecos Eudynuarius, in quo incarnatus Dominus octava die est circumcisus, et a Magis stella praeeunte adductis, jam infantulus adoratus, atque muneribus auro, thure et myrrha prolatis, tanquam Deus, homo et rex honoratus; in quo Septimo ergo anno Assu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e adamauit płꝰꝙ om̃s mnulie¬
res: habũitq grãm ⁊ mised̾iam
corã eo suꝑ om̃s mulieres. Hoc est
suꝑ om̃s nationes t̾rar̃. In ciuis
capite diadema regni posuit: c̃
ip̃am sibi consortẽ regni asciuit.
fec̃q eam regnare in loco uafthi.
hoc ÷ impie iudeor sinagoge: que
regem nr̃m sꝑnendo et crucifigen¬
do. honoris perdidit dignitatem.
Huiꝰ scilicet regine excellentiam
ꝓpħa intuens: ad regem xp̃m lo

Expanded text:
ipse adamavit plus quam omnes mulieres, » habuitque gratiam et misericordiam coram eo super omnes mulieres, hoc est, super omnes nationes terrarum. « In cujus capite diadema regni posuit, » cum ipsam sibi consortem regni ascivit; « fecitque eam regnare in loco Vasthi, » hoc est Judaeorum Synagogae, quae regem nostrum spernendo et crucifigendo honoris perdidit dignitatem. Hujus scilicet reginae excellentiam Propheta intuens ad regem
Abbreviated transcription (Latin):
egeus et muchus custos uirginum.
hec ei adornatũ dedit. Erat eñi for¬
mosa ualde: et incredibili pulchri¬
tudine om̃ium ocłis gratiosa ⁊⁊ a
mabilis uidebat᷑. Euoluto inquit
temꝑe. hoc ÷ transactis qͥnq etati¬
bus mundi in quib patrũ ꝓpago
p̃cecdebat. & legał institutio apud
iudeos florebat: sexta etas adueni¬
ente redemptore in qͣ gentiũ mul¬
titudo ꝑ euangłm conuocanda
erat instabat. Tunc eñi mystica
hester id eccłia de nationib apłi¬
ne ficdi credulitatẽ & baptisinatis
sacramentũ intro ducebat᷑: q̃ erat
formosa ualde et ⁊ incredibili
u̾tutum pulchrittidine om̃iũ ocłiᷤ
gratiosa. i amabil uidebat᷑. Eniis
ad galathas ita dicens. Postꝗͣ uenit
plenitudo temꝑis: misit łs filium
suum natum ex muliere. factũ sub
lege: ut eos q̃ sub lege erant redi

Expanded text:
Aegaeus eunuchus custos virginum Aegaeus eunuchus custos virginum haec ei ad ornatum dedit erat enim formonsa valde et incredibili pulchritudine omnium mabilis videbatur. » Evoluto, inquit, tempore, hoc est, transactis quinque aetatibus mundi, in quibus Patrum propago praecedebat, et legalis institutio apud Judaeos florebat, sexta aetas, adveniente Redemptore, in qua gentium multitudo per Evangelium convocanda erat, instabat. Tunc enim mystice Esther, id est Ecclesia, de nationibus apostolii credulitatem et baptismatis sacramentum introducebatur, formosa, et incredibili virtutum pulchritudine omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur. Cujus ad Galatas, ita dicens: « Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui su
Abbreviated transcription (Latin):
tentium uinn̾o ꝑ sc̃ẽ trinitatis in¬
tegram ficdem ac plenã confessionẽ
ad ꝑceptionẽ unici baptismatis et
unctionem sacri chrismatis cibi
celesti sponso ueracit̾ iungit᷑ acce¬
dat. Qd̃ autẽ sequit᷑. q̃ intrauerat
uesꝑe. egrediebat᷑ mane. atq inde
ostendit. quod pꝰ occasũ uitior̃ exur¬
gere debet fulgor uirtutũ. q̃ ñ ali¬
bi ꝗͣ in unitate scẽ eccłie rite splen¬
debit. At qͥ se uide ꝑ aliꝗͣ errorũ
ac uitior̃ feditatẽ seꝑauerit. m̾ito
in scd̾as edes ubi cõcubine regis mo¬
rabant᷑ deduci ꝑhibet᷑: qr casus sane
fidĩ ñ ꝓfectum s defectum honoris
meretur. Nec habebit ultͣ hitiꝰ ce¬
mocti potestatem ad regẽ nr̃m redi¬
re: nͥ gr̃a suꝑna uisitattis iter̃. inpͥsti¬
restiuat᷑. Qaoluto autẽ tempore
ꝑ ordinem: instabat dies quo hester
filia habihail fr̃is mardochei quam
sibi adoptauerat infiliam intrare
deberet ad regẽ. Que ñ quesiuit mu¬
liebrem cultum: s quec̃q uoluit

Expanded text:
tentium numero per sanctae Trinitatis integram fidem ac plenam confessionem ad perceptionem unici baptismatis et unctionem sacri chrismatis, ubi coelesti Sponso veraciter jungitur, accedat. Quod autem sequitur. « Quae intrabat vespere, egreostendit quod post occasum vitiorum exsurgere debet fulgor virtutum, qui non alibi quam in unitate sanctae Ecclesiae rite splendebit. At qui se inde per aliquam errorum ac vitiorum foeditatem separaverit, merito in secundas aedes, ubi concubinae regis morabantur, deduci perhibetur, quia casus sanae fidei non profectum, sed refectum honoris meretur, nec ultra habebit hujuscemodi potestatem ad regem nostrum redire, nisi gratia superna visitatus iterevoluto autem tempore per ordinem instabat dies quo Hester filia Abiahil fratris Mardochei quam sibi adoptaverat in filiam intrare deberet ad regem quae non quaesivit muliebrem cultum sed quaecumque voluit
Abbreviated transcription (Latin):
aiuii pcatores sc̃i. quãdo
olimmos suos instriunt ue¬
dem ficlem eos adornare doceant.
ut ieuinuĩs. ⁊ orationib atq elemo¬
sordes uet̾is hominis abluere ⁊⁊ no¬
iui decorem induere festmnent: Sie
pͥmũ placass dm̃ deunde adriemi¬
ente petro baptismi inundationem
geni. quicqͥd posttilassent ad ornatũ
ꝑtinens accipiebant: & ut eis placue¬
rat composite. detͥclinio feminarum
ad regis cubicłm transiebant. Qcõq
sponsi ꝓperare. condignũ a sius doc¬
torib ornatum ad hoc ꝑcipit. et qͦ
se magis deuotam ad agnitionem

Expanded text:
aedicatores sancti, quando catechumenos suos instruunt vedem fidem eos adornare doceant, ut jejuniis, orationibus atque eleemosordes veteris hominis abluere et novi decorem induere festinent. Sic primum placasset Deum, deinde, adveniente Petro, baptismi mundationem gem, quidquid postulassent ad ornatum pertinens, accipiebant, et uti eis placuerat, compositae de triclinio feminarum ad regis cubiculum transibant. » Quaecunque alamum properare, condignum a suis doctoribus ornatum ad hoc percipit, quo se magis devotam ostendit ad agnitionem
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu. Unde etiam simul cõ¬
sid̾andum ÷ ip̃m articłm temporiꝰ.
quando hest᷑ ad regis thalamum
introducebat᷑. Ducta ÷ itaq ad
cubicłm regis assueri mense de¬
cimo qͥ nocat᷑ tebeth: septimo an¬
no regni eiꝰ. E amauit eã rex płꝙ¬

Expanded text:
 Jesu . » Unde etiam simul considerandum est ipsum articulum temporis, quando Esther ad regis thalamum introducebatur. « Ducta est itaque in cubiculum regis Assueri mense decimo, qui vocatur Tebeth, septimo anno regni ejus, et amavit eam rex p
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit interra quam dñs deus
tuus daturus ẽ tͥ hominis cada¬
uer occisi. et ignoratur cȩdis reus: egredien¬
tur maioresnatu niudices tur: et metient᷑
a loco cadaueris. singularum ꝑ cirtuitũ
spacia ciuitatum: Et quam uiciniorem
cȩteris eẽ ppererint: semores ciuitatis eiꝰ
tollent uitulam de armento. quȩ non
trant iugum nec terram scidit uomere:
Accedentq sacerdotes filii leui. quos elege¬
rit dominus deus tuus. ut munistrent ei
et benedicant in nomine ens : et ad uer¬
Ibum eorum. omne negotium ce quicquid
Imundum uł immundũ ẽ iudicetur: et ue¬

Expanded text:
fuerit in terra, quam Dominus Deus tuus daturus est tibi, hominis cadaver occisi, et ignorabitur caedis reus, egredientur majores natu, et judices tui, et metientur a loco cadaveris singularum per circuitum spatia civitatum, et quam viciniorem caeteris esse perspexerint, seniores civitatis ejus tollent vitulam de armento, quae non traxit jugum, nec terram scidit vomere Accedent itaque sacerdotes filii Levi, quos elegerit Dominus Deus tuus ut ministrent ei et benedicant in nomine ejus, et ad verbum eorum omne negotium et quidquid mundum vel immundum est judicetur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i de armento patriarcharum cȩꝓph̃a¬
rum ꝓgenitam: quȩ nũquam traxit iu¬
gum peccati. nec deuirili coitu ulloiͦi
edita ẽ: s de uirgineis uiscerib fecundã¬
te scõ spũ sine ullo peccati contagio. ad
redemptionem humani generis uere sa¬
lutaris in mundum ꝓcessit: Hȩc quocu
ꝑsemores ciuitatis. hoc ẽ ꝑ apłos &e apo¬
stolicos uiros: ꝓ expiatione peccatorum¬

Expanded text:
ris nostri, de armento patriarcharum et prophetaris nostri, de armento patriarcharum et prophetarum progenitam, quae nunquam traxit jugum peccati, nec de virili coitu ullo modo edita est, sed de virgineis visceribus fecundante Spiritu sancto, sine ullo peccati contagio, ad Redemptorem humani generis vitae salutaris in mundum processit. Haec quoque per seniores civitatis, hoc est per apostolos et apostolicos viros, pro expiatione
Abbreviated transcription (Latin):
mundo infinem dilexit eos. et cęna fa¬
cta cũ diabolꝰ iam misisset in cor ut tra¬
deret eum iudas simonis scariothif. se ce-¬
tera: s quod natura inuifibilis. hominũ
conspectib non appareat: Maiores natu
ce iudices eg̃di iubentur ut metiantur a
loco cadaueris singularum ꝑcircuitum
spatia ciuitatum: quatinus explorent q̃
de illis uicimor sit occiso cadaueri: Un¬
de apłi &e doctores sc̃i qui iudicum nomi¬
ne cemaiorum natu designant᷑. sacrarũ
scripturarum adtestatione manifestȩ ꝑce-¬
perunt : quod nulla gens. nulla natio
sic ꝓmpta ac sic ꝓna unquam fuit ad cȩ¬
dem innocentiũ conficiendam quã gens
iudeorum: quȩ non solum ꝓph̃arum. s
ipsius dñi sangitinem maculatis mam¬
bus fudisse dinoscitur Unde ad com¬
plendum mysterium sumi mandatur
uitula de armento quȩ non traxit iu-¬
gum: nec terram uomere scidit: Uuu¬
la quippe hȩc significat carnem redempto¬

Expanded text:
fafacta, cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotae , » et caetera; sed quod natura invisibilis hominum conspectibus non appareat, majores natu et judices egredi jubentur, ut metiantur a loco cadaveris singularum per circuitum spatia civitatum, quatenus explorent quae de illis . ., sit occisio cadaveri. Unde apostoli et doctores sancti, qui in judicum nomine et majorum natu designantur, sacrarum Scripturarum attestatione perceperunt quod nulla gens, nulla natio sic prompta ac sic prona fuit unquam ad caedem innocentium conficiendam quam gens Judeaeorum, quae non solum prophetarum, sed et ipsius Domini sanguinem maculatis manibus fudisse dignoscitur. Unde ad complendum mysterium sumi mandatur vitula de armento, quae non traxit jugum nec terram vomere scidit. Vitula quippe haec significat carnem Redempto
Abbreviated transcription (Latin):
isrł quem redemistis dñe ⁊ ce ñ rẽputes san¬
gurnem innocentem in medio populi tui
isrł: et auferetur ab eis reatus sanguinis:
& cetera: Hoc capitulum si scłm litterã
inspiciatur: uilem habet sensum Si
autem scłm spalem intellectum: magnũ
habet sacramentum: Quando inquit
inuentum fuerit interra quam dñs ds
tuus daturus ẽtͥ hominis cadauer occi¬
si. o. ignoratur cȩdis reus Notandum
uͦ quod alii hunc hominem occisum.
adam pͥmum intelligere uoluerunt:
S mͥ uidetur congruentius competere
hanc siguram ad adam scd̃m. hoc est re-¬
demptorem nr̃m ⁊ qui apopulo iudeoꝵ
in terra possessionis suȩ. mortis sententiam
accepit. et salutarem uniuerso mundo ꝑ¬
tulit crucem: cuius cędis reus ignorat᷑.¬
ꝓditionis ipsius actor ẽz Qui non ideo
ignorari dicitur quod nesciatur ⁊ cum
manifeste euangelium dicat. quod ante
diem festum paschȩ sciens ihs quia uenit
hora eius ut transeat ex hocmundo ad pa¬
trem. cum dilexisset suos qui erant in

Expanded text:
reputes sanguinem innocentem in medio populi tui Israel, et auferetur ab eis reatus sanguinis, » et caetera. Hoc capitulum, si secundum litteram inspiciatur, vilem habet sensum; si autem secundum spiritalem intellectum, magnum habet sacramentum: « Quando, inquit, inventum fuerit in terra quam Dominus Deus tuus daturus est tibi hominis cadaver occisi, et ignoratur caedis reus. » Notandum vero quod alii hunc hominem occisum, Adam primum hominem intelligere voluerunt. Sed mihi videtur congruentius competere hanc figuram ad Adam secundum, hoc est, Redemptorem nostrum, qui a populo Judaeorum in terra possessionis tuae mortis sententiam accepit, et salutarem universo mundo pertulit crucem. Cujus caedis reus ignoratproditionis ejus auctor est. Qui non ideo ignorari dicitur quod nesciatur, cum manifeste Evangelium dicat, « quod ante diem festum paschae sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset
Abbreviated transcription (Latin):
aliud in ligno pendere Sic enim qui¬
dam putant. soluendã ẽẽ istam q̃stio¬
nem ⁊ ut uidam dicant a moyse male¬
dictum. qui laqueo se suspendit: quasi
primo nouerint. utrum ex ligno an ex
laꝑide se ille suspendĩt¬

Expanded text:
aliud in ligno pendere. sic enim quialiud in ligno pendere. sic enim quidam putant soluendam esse istam quaestionem, ut ludam dicant a Moyse maledictum, qui laqueo se suspendit. quasi primum nouerint, utrum ex ligno, an ex lapide se ille suspend
Abbreviated transcription (Latin):
significare uoluisse moysen. cum diceret
maledictus omnis qui in ligno pependit:
Poterat enim dicere maledictus ornis
mortalis: aut maledictus omnis mouens
Sed hoc ẽ quod asserit ꝓpłua : quia sci¬
ebat. xp̃i mortem in cruce pensuram: et fu¬
turos hereticos qui dicerent: Pepenit qͥ¬
dem in ligno: s specie quadam non ut
uere moreretur: Clamando gͦ maledictꝰ.
nichil aliud clamauit nisi quia uere mor¬
tuus ẽ: sciẽs mortem hominis peccatoris
quam sine peccato ipse suscepit de illo
maledicto uemientem quo dictum ẽ: si
tetigentis. morte moriemini: Ad hoc
quo significaretur non falsam mortem
xp̃m fuxisse: s illam ueram in ligno paᷤᷤ¬
sioms suȩ suspendisse: in qua serpens
ille hominem male suadendo de iecit:
Quam ueram mortem nolunt isti con¬
spicere: ce ido non sanantur aueneno
serpentis sicut in heremo quicũq illum
attenderent sanabantur: Itaq fatemur
ab imꝑitis dici aliud ẽẽ affigi ligno:

Expanded text:
significare voluisse Mosen cum diceret: significare voluisse Mosen cum diceret: Maledictus omnis qui in ligno pependit. Poterat enim dicere, maledictus omnis mortalis, aut maledictus omnis moriens, sed hoc est quod asserit prophetia, quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram, et futuros haereticos qui dicerent: Pependit quidem in ligno, sed specie quadam, non ut vere moreretur. Clamando ergo Maledictus, nihil aliud clamavit, nisi quia vere mortuus est, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine pemaledicto uenientem. quo dictum est: si tetigeritis. morte moriemini. ad hoc quo significaretur non falsam mortem Christum finxisse. sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse. in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illam adtenderent sanabantur.  Itaque fatemur ab inperitis dici aliud esse adfigi ligno.
Abbreviated transcription (Latin):
iam non eẽ contumeliam xp̃i. ex ore moy¬
si cum eum dixit maledictum non erdi-¬
umitate maiestatis suȩ. s ex conditione
pęnȩ nr̃ȩ. ex qua in ligno suspensus est:
quam non ẽ. laus. xp̃i ex ore manicheorũ
cum cum negant carnẽ habuisse morta¬
lẽ in qͣuerã mortem pateretur: Quia
ex illo ꝓpħico maledicto. laus intelligit᷑
humilitatis: ex isto heretico. qua si honore
crimen obicitur falsitatis Si gͦ negas
maledictum: negas mortuum: Si negas
mortuum: non iam contra moysen s cõ¬
t̾ra apłi dimicas: Si autem confiteris
morttum: confitere suscepisse peccati pȩ¬
penam peccati: aut ex beneilictione crede
uenientem. aut ex maledictione: Si ex be
nedictione uenit pęna peccati opta eẽ sẽp
in pęna peccati Si autem optas inde li¬
berari: crede ꝑdiuinȩ sententiȩ iustitiam
ex maledictione uenisse: Confitere ergo
maledictum suscepisse ꝓ nobis: quem
confiteris mortuum eẽ ꝓnobis: nec aliud

Expanded text:
tamen non esse contumeliam Christi ex ore Moytamen non esse contumeliam Christi ex ore Moysi, cum eum dixit maledictum, non ex divinitate majestatis suae, sed ex conditione poenae nostrae, ex qua in ligno suspensus est; quia non est laus Christi ex ore Manichaeorum, cum eum negant carnem habuisse mortalem, in qua veram mortem pateretur: quia ex illo prophetico maledicto laus intelligitur humilitatis, ex isto haeretico quasi honore crimen objicitur falsitatis. Si ergo negas maledictum, negas mortuum: si negas mortuum, non jam contra Moysen, sed contra Apostolum dimicas. Si autem confiteris mortuum, confitere suscepisse poenam pecpoenam peccati, aut ex benedictione crede venientem, aut ex maledinedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si autem optas inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse. Confitere ergo maledictum suscepisse pro nobis quem confiteris mortuum esse pro nobis, nec aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uersamini: o quib displicet ueritas mor-¬
tis xp̃i Maleditus omnis qui pependit
in ligno: non ille aut ille: s omnis om¬
mno Etiam ne &e filius dĩ: Etiam pror¬
sus: Nam hoc ẽ quod ñ uultis: inde sata¬
gitis inde seduccus: Displicet enim uobis
maledictus ꝓ nobis: quia displicet uobis¬
mortuus ꝓnobis: Cunc enim extra male¬
dictum illius adam: si extra illius mortẽ:
Cum uͦ ex homine & ꝓ homine mortem sus¬
cepit: ex illo & ꝓ illo etiam maledictum qͦd
mortem comitatur susciꝑe non dedigna¬
tus ẽ: Etiam ille ꝓrsus. etiam ille filius
di. semꝑ uiuus in sua iusticia: mortuus ẽ¬
autem ꝓpter delicta nr̃a in carne suscepta
ex pena nr̃a: sic et semper benedictus in
sua iustitia. maledictus autem ꝓpter deli¬
cta nr̃a. in morte sufcepta ex pena nr̃a: Ac
dicto quod morti coniunctum ẽ insipienti
honorificentia seꝑarctur: Qui autem ex
ueritate euanglica fidelis ẽ: intelligat

Expanded text:
uersamini, o quibus displicet ueritas moruersamini, o quibus displicet ueritas mortis Christi. maledictus omnis qui pendet in ligno; non ille ant ille, sed omnis omnino. etiamne et filius dei? etiam prorsus. nam hoc est quod non uultis: inde satagitis, inde seducitis. displicet enim uobis maledictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis; tunc enim extra maledictum iCum vero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum quod mortem comitatur, suscipere non dedignatus est etiam ille, prorsus etiam ille Filius Dei, semper vivus in sua justitia, mortuus autem propter delicta nostra in carne suscepta ex poena nostra. Sic et semper benedictus in sua justitia, maledictus autem propter delicta nostra, in morte suscepta ex poena nostra. Ac dicto quod morti conjunctum est, insipienti honorificentia separaretur. Qui autem ex veritate evangelica fidelis est, intelligat
Abbreviated transcription (Latin):
deo: ut diceret maledictus adeo omnis
qui pependit in ligno: Nisi enim deus
odisset peccatum et mortem nr̃ãm: non
ad eam suscipiendam atq delendam fi-¬
lium suum mitteret: Quid ergo mirum
si maledictum ẽ a deo quod odit dcus:
Tanto enim libentius nobis donat in mor¬
talitatem quȩ futura ẽ xp̃o ueniente: quã¬
to miscł̃ius odit mortem nr̃am. quȩ in
ligno pependit. xp̃omoriente. Qd̃ autẽ
additum ẽ omnis. ut diceretur maledictꝰ
omnis qui in ligno pependerit: non sane
moyses minus p̃uidit etiam iustos in cru-¬
ce futuros: s bene p̃uidit hereticos uerã
mortem dñi negaturos: et idõ uolentes
ab hoc maledicto xp̃m se iungere: ut a
mortis etiam ueritate seuingerent: Si
enim uera illa mors non erat: nullum
maledictum xp̃o crucifixo pependit inli-¬
gno: quia nec uere crucifixus ẽ S con¬
tra longe futuros hereticos: quam delon-¬
ge clamat moyses: Sine causa tergi¬

Expanded text:
deo, ut diceret: maledictus deo omnis, deo, ut diceret: maledictus deo omnis, qui pependerit in ligno. nisi enim deus odisset peccatum et mortem nostram, non ad eam suscipiendam atque delendam filium suum mitteret. quid ergo mirum, si maledictum est deo, quod odit deus ? tanto enim libentius nobis donat inmortalitatem, quae futura est Christo ueniente, quanto misericordius odit mortem nostram, quae in ligno pependit Christo moriente. quod autem additum est: omnis, ut diceretur: maledictus omnis qui in ligno pependerit, non sane Moyses minus pce futuros, sed bene praenidit haereticos ueram mortem domini negaturos et ideo uolentes ab hoc maledicto Christum seiungere, ut a mortis etiam ueritate seiungerent. si enim uera illa mors non erat, nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec uere crucifixus est. sed contra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moses sine causa tergi
Abbreviated transcription (Latin):
Misit deus in quit filium suum in si¬
militudinem carnis peccati: ut de pecca¬
to dampnaret peccatum in carne: Non
gͦ erat illa caro peccati: quia. ñ detraduce
mortalitatis in mariam ꝑmasculum uene¬
rat S tamen quia de peccato ẽ mors. il¬
la autem caro quamuis ex uirgine tam̃
mortalis fuit: eo ipso quo mortalis erat
similitudinẽ habebat carnis peccati Hoc
appellat etiam peccatum consequenter di
cens: ut de peccato dampnaret peccatum
in carne: Item in alio loco: Eum inquit
qui ñ nouerat peccatum. peccatum ꝓ no¬
bis fecit: ut nos essemus iusticia dei in
ipso Cur gͦ tumeret moyses dicere ma¬
ledictum: quod paulus non timiit pec
debuit et p̃dicere: paratus ab herecicis
cum apło rep̃hendi:. Quisquis enim rep̃-¬
henderit ꝓpħ̃am dixisse maledictum: co-¬
gitur reprehendẽ apł̃m dixisse peccatum:
Nam utiq maledictum. comes peccati ẽ
Nec idõ maior inuidia ẽ quod addiderit

Expanded text:
misit deus, inquit, filium suum in simisit deus, inquit, filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. non ergo erat illa caro peccati, quia non de traduce mortalitatis in Maria per masculum uenerat; sed tamen quia de peccato est mors, illa autem caro quamuis ex uirgine, tamen mortalis fuit, eo ipso quo mortalis erat similitudinem habebat carnis peccati. hoc appecens: « Ut de peccato damnaret peccatum in carne. » Item in aqui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus iustitia dei in ipso. cur ergo timeret Moyses dicere maledictum. quod Paulus non timuit dicedebuit et praedicere, paratus ab haereticis cum apostolo reprehendi. quisquis enim reprehenderit prophetam dixisse maledictum. cogitur reprehendere apostolum dixisse peccatum; nam utique maledictum comes peccati est. Nec ideo maior inuidia est, quod addiderit:
Abbreviated transcription (Latin):
psit: quia exadam uirgo maria. quȩ
pepcrit. xp̃m̃ Dixerat autem deus in pa¬
radiso: qua die tetigeritis morte moriemi¬
ni Hocẽ. maledictũ quo pependit in li¬
gno: Ille neget xp̃m m aledictum: qui
negat et mortuum: Qui autem confite¬
tur mortuum. &. negare ñ potest mortẽ
de peccato eẽ. & obhoc etiam ipsum pecca¬
tum uocari: audiat apłm dicentem. qͦ¬
niam uetus homo nr̃ simul cum illo
crucifixus ẽ. & intelligat quem maledicꝰ¬
mortuus ẽ: Hoc enim mortuus ẽ quod
maledictus: quia mors ipsa ex maledi¬
cto ẽ. et maledictum ẽ omne peccatum:
siue ipsum quo fit ut sequatur supplici¬
um: siue ipsum supplicium quod alio
modo uocatur peccatum: quia fit ex
peccato Suscepit autem . xp̃s sine reatu
supplicium nr̃m : ut inde solueret rea¬
tum nr̃m: & finiret etiam supplicium
nr̃m Ex ingenio meo ista dixerim. si ñ
apls totiens hoc inculcat: ut et dormi¬
entes exeitet ⁊ & calumpniantes offocet:

Expanded text:
psit, quia ex Adam uirgo Maria, quae psit, quia ex Adam uirgo Maria, quae peperit Christum. dixerat autem deus in paradiso: qua die tetigeritis, morte moriemini. hoc est maledictum, quod pependit in ligno. ille neget Christum maledictum, qui negat et mortuum; qui autem confitetur et mortuum et negare non potest mortem de peccato esse et ob hoc etiam ipsam peccatum uocari, audiat apostolum dicentem: quoniam uetus homo noster simul cum illo crucifixus est, et intellegat, quem male dicmortuus est, hoc est, non mortuus quia maledictus, quia mors ipsa ex maledicto est, et maledictum est esse peccatum, sive ipsum quo fit ut sequatur supplicium, sive ipsum supplimodo uocatur peccatum, quia fit ex peccato. suscepit autem Christus sine reatu supplicium nostrum, ut inde solueret reatum nostrum et finiret etiam supplicium nostrum. Ex ingenio meo ista dixerim, si non apostolus totiens hoc inculcat, ut dormientes excitet et calumniantes offocet.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inanus enis: & lecta ẽ aduersus eum
manꝰ eiꝰ. Habeo eñĩ manũ tuã: recipe manũ
tuã. Manꝰ utiq propriȩ menbrum est
hominis. Non autem opinor illam scͥptu¬
ram menbruoi ẽe hominis: et tamen dr
manus. eo quod manu facta sit: Sic et
peccatum. non tantum ipsum opus malũ
quod pęna dignum ẽ: s etiam ipsa mors
quȩ peccato facta ẽ. peccatum appellata
ẽ: Illud itaq peccatum quo reus eẽt mor¬
tis ñ commisit xp̃s: illud autem alterũ
id ẽ mortem quȩ peccato inflicta ẽ hu¬
manȩ naturȩ suscepit pro nobis. hoc
suspendit in ligno: hoc male dictum ẽ.
ꝑmoysen. ubi mors dampnata ẽ. ne re-¬
peccatum ut nos liberarem᷑: ne regnare
peccato nos dampnati remaneremus:¬
Quid gͦ miratur faustus maledictum
eẽ peccatum. maledictam eẽ mortem:
maledictam ẽẽ mortalitatem carnis sine
peccato xp̃i: expeccatotam̃ hõis etiã in xp̃o
factum: Ex adam quippe corpus assũ¬

Expanded text:
est manus eius" "lecta est aduersus eum est manus eius" "lecta est aduersus eum manus eius" "habeo manum tuam" "recipe manum tuam". manus utique proprie membrum est hominis. non autem opinor illam scripturam membrum esse hominis; et tamen dicitur manus eo quod manu facta sit. sic et peccatum non tantum ipsum opus malum, quod poena dignum est, sed etiam ipsa mors, quae peccato facta est, peccatum appellatum est. illud itaque peccatum, quo reus esset mortis, non commisit Christus; illud autem alterum, id est mortem, quae peccato inflicta est humanae naturae, suscepit pro nobis. hoc suspendit in ligno, hoc maledictum est per Mosen, ubi mors damnata est ne re est nostrum peccatum, ut nos liberaremur, ne regnante peccato nos damQuid ergo miratur Faustus maledictum esse peccatum, maledictam esse mortem, maledictam esse mortalitatem carnis sine peccato Christi, ex peccato tamen hominis etiam in Christo factam? ex Adam quippe corpus adsum
Abbreviated transcription (Latin):
go quia terra carnis nr̃ȩ fȩdatur sordi¬
bus peccatorum: omnimodis studere
debemus. ut eam mundemus ꝑpęni¬
tentiam ce effusionem lacrimarum: ne
fȩditas eius aliis scandalum. et nobis
pariat inferni cruciatum S orctur hic
difficillima quȩstio in co quod dicit ma¬
ledictus a dõ omins qui pendet in li¬
gno: quia quidam heretici ad calum¬
pͥniam passionis xp̃i hanc sententiam
transferre uoluerunt: non intelligen¬
tes quod mors hominis ex pęna pecc̃i¬
ab̃. est: Vnde et ipsa peccatum dicitur. ñ
quia peccat homo dum moritur: squia
ex peccato factum ẽ. ut moriatur: Sicut
alio mͦ dicitur lingua ꝓpͥe caro quȩ intͣ
dentes subpalato mouetur: &e aliomͦ dr
lingua quod ꝑ linguam fit: scdmn quẽ
modum dicitur lingua greca. alia lati-¬
na Et manus alio mͦ dr̃ ipsum ꝓpriȩ
corporis menbrum quod mouemꝰ ad oꝑ̃a
dum: et alio mͦ manus dicitur scͥptura
quȩ fit ꝓ manum: Dicius enim ꝓbata

Expanded text:
go quia terra carnis nostrae foedatur sordigo quia terra carnis nostrae foedatur sordibus peccatorum, omnimodis studere debemus, ut eam mundemus per poenitentiam et effusionem lacrymarum, ne foeditas ejus aliis scandalum, et nobis pariat in fine cruciatum. Sed oritur hic difficillima quaestio in eo quod dicit, « Maledictus a Deo omnis qui pendet in ligno. » Quia quidam haeretici ad calumniam passionis Christi hanc sententiam tranferre voluerint, non intelligentes quod mors hominis ex poena peccati est, unde et ipsa peccatum dicitur: non quia peccat homo dum moritur, sed quia ex peccato factum est quod moriatur. Sicut alio modo dicitur lingua proprie caro quae intra dentes sub palato movetur; et alio modo dicitur lingua, quod per linguam fit: secundum quem modum dicitur lingua Graeca, alia Latina. Et manus alio modo dicitur ipsum proprie corporis membrum quod movendum est ad operandum, et alio modo manus dicitur scriptura quae fit per manum; dicimus enim: "probata
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. et ad iudicatus morti appensus fuerit
in patibubo: non ꝑmanebit cadauer eius
in ligno. s ineadem die sepelietur: quia
maledictus ado ẽ qui pendet in ligno: et
nequaquam contaminabis terram tuam.
quam dñs deus tuus dederit tͥ in posses¬
sionem: Hic homo. unusquisq baptida¬
tus potest intelligi: qui quando peccaue¬
rit adiudicandus ẽ morti: hoc ẽ reatui.
ꝓ quo morte tormentorum plectendus
est: Suspensus enim erit inpatibubo:
cuius scelus ꝑuindictam manifestatur
in populo: Unde apls peccantes coram
omnib iubet arguere: ut et ceteri mecum
habeant: Quod autem dicit non ꝑma
ut ante finem uitȩ presentis ꝑ confessio¬
nem acpenitentiam atq bona oꝑa. stu¬
deat abscondere coram oculis di delictũ
suum : quia maledictus adeo ẽ qui pẽ¬
to Ligni enim nomine. peccatum potest
intelligi: quia in ligno protoplastus nr̃
primum peccauit: Et nequaquam in¬
quit. contaminabis terram tuam: Ex¬

Expanded text:
est, et adjudicatus morti appensus fuerit est, et adjudicatus morti appensus fuerit in patibulo, non permanebit cadaver ejus in ligno, sed in eadem die sepelietur, quia maledictus a Deo qui pependit in ligno: et neququam Dominus Deus tuus dederit tibi in possessionem. » Hic homo unusquisque baptizatus potest intelligi, qui quando peccaverit, adjudicandus est morti, hoc est reatui, pro quo morte tormentorum plectendus est. Suspensus enim erit in patibulo, cujus scelus per vindictam manifestatur in populo. Unde Apostolus peccantes coram omnibus jubet arguere, ut et caeteri metum habeant. Quod autem dicit, « Non put ante finem vitae praesentis per confessionem ac poenitentiam atque bona opera studeat abscondere coram oculis Dei delictum suum: quia maledictus a Deo est qui penverat. Ligni enim nomine peccatum potest intelligi, quia in ligno protoplastus noster primum peccavit. Et nequaquam, inquit, contaminabis terram tuam. » Er
Abbreviated transcription (Latin):
eos: filius nr̃ iste ꝓteruus et contumax
ẽ: monita nr̃a audire contempnit: cora¬
messationib uacat. et luxuriȩ atq cõui¬
uiis: lapidibus eum obruet populus
ciuitatis & monetur: ut auferatis ma¬
lum de medio ur̃i: & uniuersus isrł au¬
dieus ꝑtimescat: Quod obediencia semꝑ¬
o placuerit. atq contumatia et ꝓterui¬
tas semꝑ displicuerit: testantur libri uete¬
Melio ẽ obedientia quam uictimȩ: et
auscultare magis quam offerre adipem
arietum: Quoniam quasi peccatum ari¬
olandi ẽ repugnare: & quasi scelus idola¬
triȩ. nolle ad quiescere: In obedientem gͦ
filium et uiciosum: uetus lex lapidibus¬
obrui iubet ut monaturz S et eugłm
ñ parcet incorrectis: immo duris incre¬
pationib atq castigationib. quod signi¬
ficant lapides. ꝑ magistros arguere man¬
dat delinquentes: quia nullomͦ parcit
uiciĩs. sed fauet uirtutibus: Quãdo pec¬
cauerit homo quod morit plectendum

Expanded text:
eos: filius noster iste proteruus et contumax eos: filius noster iste proteruus et contumax est, monita nostra audire contempsit, comissationibus uacat et luxuriae atque conuiuiis, lapidibus eum obruet populus ciuitatis, et morietur, ut auferatis malum de medio uestri et uniuersus Israhel audiens Deo placuerit, atque contumacia et protervitas semper displicuerit, testantur libri VeteMelior est obedientia quam victima , » et auscultare magis quam offerre adipem arietum, quoniam quasi peccatum hariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere. Inobedientem ergo filium et vitiosum vetus lex obrui lapidibus jubet ut moriatur. Sed et Evangelium non parcit incorrectis, imo duris increpationibus atque castigationibus, quod significant lapides, per magistros arguere mandat delinquentes: quia nullo modo parcit vitiis, sed favet virtutibus: « Quando peccave
Abbreviated transcription (Latin):
homo filium dilectȩ facere primogeni¬
tum et preferre filio odiosȩ: quia non
uult dominus xp̃c eccl̃am de gentibus
p̃ferre prumitiue eccłȩ suȩ. quȩ fuit in
iherłm. ex qua fuerunt apłi et primi
doctores nr̃i S agnoscit filium odi¬
osȩ primogenitum: dabitq ei quȩ ha-
buerit cuncta duplicia: Quia illi primo
am nominis sui: et de eo idem saluator
natus. tempore incarnationis suȩ preci¬
pue euangłium ibi predicauit: Iste
enim ẽ pͥmogenitus liberorum eius: et
hiic debentur primogenita: Qui autem¬
plenius hȩc nosse desiderat: legat epłã
beati pauli apłi adromanos. et cõgnoᷤ¬
cet iunc ꝑ omnia uera ẽẽ quȩ dicunt᷑¬
i genuerit homo filium contuna¬
cem et ꝓteruum. qui non auidi-¬
IAl patris et matris imꝑtum. et coerci¬
I.tus obȩdire contempserit: apprehendẽt¬
S eum et ducent ad seniores ciuitatis il¬
lius & ad portam iudicii: dicentq ad

Expanded text:
homo filium dilectae facere primogenihomo filium dilectae facere primogenitum et praeferre filio odiosae, quia non vult Dominus Christus Ecclesiam de gentibus praeferre primitivae ecclesiae suae quae fuit in Jerusalem, ex qua fuerunt apostoli et primi doctores nostri. Sed agnoscet filium odiosae primogenitum, dabitque ei de his quae habuerit cuncta duplicia: quia primo illi itiam nominis sui; et de eo idem Salvator natus, tempore incarnationis suae, praecipue Evangelium ibi praedicavit: iste enim est primogenitus liberorum ejus, et huic debentur primogenita. Qui auteplenius haec nosse desiderat, legat Epistolam beati Pauli apostoli ad Romanos, et tunc cognoscet per omnia vera esse quae dicunturi genuerit homo filium contumacem et proteruum, qui non audiat patris ac matris imperium et coercitus oboedire contempserit, adprehendent eum et educent ad seniores ciuitatis illius et ad portam iudicii dicentque ad
Abbreviated transcription (Latin):
scdm illud ad habraham dictum Eice
ancillam: et filium eiꝰ Non enuim e̾res erit
filius ancillȩ: cum filio meo isaac: Quod
magis ad hereditatem uitutum quam
pecuiȩ spectare diumo oraculo docetur:
dicente deo: Omnia quecũꝙ dixerit tibi
sara audi uocem eius: quonam in isa¬
ac uocabitur tͥsemenz Quȩ erat alia in
litaret patrem: Et filium quidem an¬
cille suꝑnationes prefecit: quasi simpla
conferens patrimonii. Filio autem sare du¬
pla dedit: cum non solum temporalia.
s etiam suꝑna et ꝑpetua collata sunt:
Item scđm allegoriam. homo hic qui
duas uxores habere dicitur. figurare
potest dñm xp̃m: qui duas plebes hoc
ẽ iudeorum ac gentium sibi comugii
nomine copulauit: S odiosa dici po
test sinagoga iudeorum: quȩ scđm le¬
gislatoris at testationem. semꝑ contenci¬
ose agebat contra dñm ⁊ et cui stephanꝰ
in actibus apostolorum expbat dicens.
ecłã ẽ degentibus S non potest hic

Expanded text:
secundum illud ad Abraham dictum: Ejice secundum illud ad Abraham dictum: Ejice ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . 8. Quod magis ad haereditatem virtutum, quam pecuniae spectare divino oraculo docetur, dicente Domino: Omnia quaecumque tibi dixerit Sarra, audi vocem ejus; quoniam in Isaac vocabitur tibi semen . Qulitaret patrem? Et filium quidem ancillae super nationes fecit, quasi simplicia conferens patrimonii. Filio autem Sarae dupla dedit, cum non solum temporalia, sed etiam superna et perpetua collata sunt. Item, secundum allegoriam, homo hic qui duas uxores habere dicitur, figurare potest Dominum Christum, qui duas plebes, hoc est, Judaeorum ac gentilium, sibi conjugii nomine copulavit. Sed odiosa potest dici Synagoga Judaeorum, quae secundum legislatoris attestationem, semper contentiose agebat contra Dominum, et cui Stephanus in Actibus apostolorum exprobrat dicenEcclesia est de gentibus. Sed non potest hic
Abbreviated transcription (Latin):
sciat filiũ otibił pͥmitiuũ eẽ. Ille. ẽ uẽ pͥmi¬
tuiꝰ qͥ sc̃e matͥs sc̃s. ẽ. part̃: sicut illa ua mater
a cuills utero non errant ueri filii. s
peccatores: Ergo ille non uerȩ matris fi¬
lius. non prumitiuus uerus: s quasi primi¬
tiuus uiuatur sumptu ne egeat: nonut
diues sit honoratur: Hic autem dupla
ex omnib accipit ut habundet: Sicut
etiam in genesi habes patriarchas a fr̃e
suo iosepb geminȩ singulos stolȩ dona-¬
tos munere cum remitterentur ad patrẽ:
ut signicarent frẽm reptum ioseph. quẽ
defunctum ẽẽ crediderat pater Primoge¬
nitus itaq hereditatis accepit p̃rogatiuã:
dicente scriptura: Hic ẽ initium filiorum
cius: et huic debentur pͥmogenitalia apͥ¬
mogenito igitur di filio. primogeniti sc̃i:
et ab illo mitio quia ipse ẽ inntium &e fi¬
nis Initium sc̃s nuncupatur: intium fi¬
lius cui debetur pͥmitiarũ prerogatiua.

Expanded text:
is primitivum esse . Ille est vere primiis primitivum esse . Ille est vere primitivus, qui sanctae matris sanctus est partus; sicut illa vera mater, a cujus utero non errant veri filii, sed peccatores. Ergo ille non verae matris filius, non primitivus verus, sed quasi primitivus juvatur sumptu, ne egeat; non ut dives sit, honoratur: hic autem dupla ex omnibus accepit, ut abundet; sicut etiam in Genesi habes patriarchas a fratre suo Joseph geminae singulos stolae donatos munere, cum remitterentur ad patrem , ut significarent patri repertum Joseph, quem defunctum esse crediderat pater. 7. Primogenitus itaque haereditatis accepit praerogativam, dicente Scriptura: Hic est initium filiorum ejus, et huic debentur primogenitalia . A primogenito igitur Dei Filio primogeniti sancti, et ab illo initio quia ipse est initium et finis initium sanctus nuncupatur, initium filius, cui debetur primitiarum praerogativa,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autem sc̃ificatur: ipse aꝑit uuluamz
Quam tuluam: Audi dicentem: Erra¬
uerunt peccatores ab utero Quia intel¬
lexisti primogenitum qui aꝑit uuluã:
intellige uterum bonȩ matris: a quo ñ
errant sc̃ĩ. s peccatores: Leuitȩ autem au¬
feruntur de medio isrł: quia nichil ha-¬
bent commune cum populo: cunis pri-¬
mogeniti secularia destruuntur: Prio¬
geniti enim scli. alterius matris sunt: a
cinus utero segregatus ẽ pauluᷤ cũ ad grãm
uocarctur der: et ideo de medio populi
segregatus uerbum recepit: quod ẽ ine¬
dium in corde nostro: Unde et illud di-¬
ctum ẽ Medius autem ur̃m stat: quẽ
uos non uideos: Non oqosus itaq nobis
a lege extursus fuit. ut primogenitum ñ
ẽẽ amabilis illius id ẽ remissioris & uolu¬
ptariȩ filium doceremus: qmuis prefati
capituli ũba hoc expͥmãt. dicẽte scͥpt᷑a. Non
pot̾it filiũ amabił pͥmitiuũ p̃pon̾e: cum

Expanded text:
Qui autem sanctificatur, ipse aperit vulvam. Qui autem sanctificatur, ipse aperit vulvam. Quam vulvam? Audi dicentem: Erraverunt peccatores ab utero . Quia intellexisti primogenitum, qui aperit vulvam; intellige uterum bonae matris, a quo non errant sancti, sed peccatores. Levitae autem auferuntur de medio 921 Israel; quia nihil habent commune cum populo, cujus primogenita saecularia destruuntur. Primogenita enim saeculi alterius matris sunt, a cujus utero segregatus Paulus est, cum ad gratiam vocaretur Dei . Et ideo de medio populi segregatus, Verbum recepit, quod est medium in corde nostro. Unde et illud dictum est: Medius autem vestrum stat, quem vos non videtis . 6. Non otiosus itaque nobis a Lege in Legem excursus fuit, ut primogenitum non esse amabilis illius, id est, remissioris et voluptariae filium doceremus; quamvis propositi capituli verba hoc exprimant, dicente Scriptura: Non poterit filium amabilis primitivum praepon
Abbreviated transcription (Latin):
quasi inter primitiuos duos: quam ex-¬
pressionem. solum odibilis filium pri-¬
mitiui habere prerogatiuam: Primi tuius
enim primogenitus ẽ: Sc̃i audem primo¬
geniti sunt: quia omnis masculus ad¬
aꝑiens uuluam scm̃ domino uocabitur.
non tamen omnis primogenitus sc̃s: Nõ
enim sc̃s esaii. qui utiq pͥmogenitus: Sc̃i
autem primogeniti sunt: Beniq habes
innumens: Ecce tuli leuitas de medio
filiorum isrł pro omni primogenito qui
aperit uuluam afiliis isrł̃ Michi enim
in quo die ꝑcussi omne primitiuum egy¬
pti: scĩficaui omne primogenitum isit̾.
Ergo leuitas ꝓpumogenitis accepit: quasi
scõs: Scõs enim primogenitos ẽẽ cognoᷤ¬
cimus ex epła ad ebreos scripta: inqua ha-¬
bemus. s apꝓpinquastis sion monti et ci
eccłȩ sci. sic et leuite: qm̃ ipsi quoq pri-¬
mogeniti: Non enum nascendi ordine
sci: s scĩficacionis munere: Leui enu ter¬
cius filius fuit liȩ: non primus utiq

Expanded text:
quasi inter primitivos duos, quam exquasi inter primitivos duos, quam expressionem solum odibilis filium primitivi habere praerogativam. Primitivus enim primogenitus est, sancti autem primogeniti sunt; quia omnis masculus adaperiens vulvam, sanctus Domino vocabitur . Non tamen omnis primogenitus sanctus; non enim sanctus Esau, qui utique primogenitus. 4. Sancti autem primogeniti sunt; denique habes in Numeris: Ecce tuli levitas de medio filiorum Israel pro omni primogenito, qui aperit vulvam, a filiis Israel. Mihi enim in quo die percussi omne primogenitum Aegypti, sanctificavi omne primogenitum Israel . Ergo levitas pro primogenitis accepit, quasi sanctos; sanctos enim primogenitos esse cognoscimus ex epistola ad Hebraeos scripta, in qua habemus: Sed appropinquastis Sion monti, et ciEcclesiae sancti, sic et levitae; quoniam ipsi quoque primogeniti. Non enim nascendi ordine sancti, sed sanctificationis munere; Levi enim tertius filius fuit Liae, non primus utique . 5.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ discernit. qui ddiiudicat spũ Un-¬
de sequenti capitulo legis: non duas
animas. s diuersas qualitates unius
anime cõprehensas arbitraris: Est enĩ
amabilis ammȩ species. quȩ concupiscit
uoluptaria: quȩ laborem fugit: com¬
pugnationes declinat: iudicium dei
negligit: Ideo amabilis: quia dulcis
et suauis ad tempus uidetur: quȩ men-¬
tem non afficiat s oblectet Atilla al¬
tera tristior. quȩ delo di conficitur: si¬
cut uxor seuera scortari comparem su¬
um nolit ⁊ non patiatur: non sinat:
nichil indulgeat corporr: nichil uo-¬
luptati & delectatiomi relaxet: ab dicet
occulta dedecoris: dura laborum sequa¬
tur: grauia ꝑiculorum: Siigitur pe¬
pererint ambȩ: non poterit inquit pri-¬
mitiuum filtum amabilis. in heredita¬
tis institutione preponere primitiuo fi¬
lio odibilis: cum sciat odibilis filium
primitiuum eẽ: In quo non tam pre¬
lationem simpliciter significari puto.

Expanded text:
quae discernit, quae judicat spiritu. Unquae discernit, quae judicat spiritu. Unde sequenti capitulo legis, non duas animas, sed diversas qualitates unius animae comprehensas arbitreris. Est enim amabilis species animae, quae concupiscit voluptaria, quae laborem fugit, compunctiones declinat, judicium Dei negligit. Ideo amabilis, quia dulcis et suavis ad tempus videtur; quae mentem non afficiat, sed oblectet. At illa altera tristior, quae zelo Dei conficiatur: sicut uxor severa scortari comparem suum nolit, non patiatur, non sinat, nihil indulgeat corpori; nihil voluptati et delectationi relaxet, abdicet occulta dedecoris, dura laborum sequatur, gravia periculorum. Si igitur pepererint ei ambae, non poterit, inquit, primitivum filium amabilis in haereditatis institutione praeponere primitivo filio odibilis, cum sciat odibilis filium primitivum esse. In quo non tam praelationem simpliciter signif
Abbreviated transcription (Latin):
Hane igitur a nobis reꝑtam oportet de
ea pͥmum auferre ce resecare omnem su¬
ꝑstitionis eiꝰ immunditiam: et sic eam
in studio ueritatis assumere: Nichil enĩ
mundum habent discipline gentiliũ:
quia nulla apud infideles sapientia ẽ.
cui iminunditia aliqua uel suꝑsticio nõ
sit ad mixtaz .xxui.
i habuerit homo uxores duas
unam dilectam & alteram odio¬
sam̃. genueritq ex ea liberos: et fuent fi¬
Ilius odiosȩ pͥmogenitus. uolueritq substã¬
Iuiam inter filios suos diuidere: non po¬
Iterit filium dilecte facere pͥmogenitum.
et p̃ferre filio oddiosȩ: s filium odiosȩ agnoᷤ¬
Icet pͥmogenitum: dabitq ei de his quȩ ha¬
buerit cuncta duplicia: Iste est enim pͥn¬
cipium liberorum eius: ce huic debentur
.Mͣ pͥmogenita: Interdum scriptura cum
allegoriam dicit: alia ad speciem sina¬
goge. alia ad eccl̃am refcit. alia ad am-¬
mam. alia ad uerbi misteria. alia ad
diuersas species ce qualitates animarum:

Expanded text:
Hanc igitur a nobis repertam, oportet de Hanc igitur a nobis repertam, oportet de ea primum auferre et resecare omnem superstitionis ejus immunditiam, et sic eam in studio veritatis assumere. Nihil enim mundum habent disciplinae gentilium, quia nulla apud infideles sapientia est cui immunditia aliqua vel superstitio non sit admista. CAPUT i habuerit homo uxores duas, unam dilectam et alteram odiosam, genueritque ex ea liberos, et fuerit filius odiosae primogenitus: volueritque substantiam inter filios suos dividere, non poterlio odiosae, sed filium odiosae agnoscet primogenitum, dabitque ei de his quae habuerit, cuncta duplicia: iste est enim principium liberorum ejus, et huic debentur primogenita. » Interdum Scriptura cum allegoriam dicit, alia ad speciem Synagogae, alia ad Ecclesiam refert, alia ad animam, alia ad verbi mysterium, alia ad diversas species et qualitates animarum
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam mundi eiusq carnales illece¬
bras: deinde nouacula uerbi di ce do¬
ctriua. oinnẽ peccatum infidelitatis eiꝰ
quod mortiũrimane. ẽ. abraditur. hoc
enim sunt capilli capitis et ungulȩ mu¬
lieris : atq demum salutari lauacro mũ¬
data et purificata conungitur scĩs dei:
Scilicet cum iam nnchil in capite mor¬
tuum. nichil in manib ex illis quȩ per
infidelitatem mortua dicuntur habuerit:
ut neq sensib neq actibrimmundum
aliquid aut mortuum gerat: Quod uͦ
post triginta dies iubet eam duci uxorẽ:
ternario namq ac denario numero fides
opusq significatur ꝑfidem gͦ trantatis
atq opus legis rete sociatur quȩcũq
amima uͦ isititȩ. corpori scilicet xp̃i: ad he-¬
rens illi sine macula sinceritate fidei et
actuum puritate: Alii putauerunt hac
mulierem decoram specie. rationabilem
aliquam disciplinam significan: quȩ sa¬
pienter dicta inuenitur apud gentiles:

Expanded text:
memoriam mundi ejusque carnales illecememoriam mundi ejusque carnales illecebras. Deinde novacula verbi Dei et doctrina, omne peccatum infidelitatis ejus, quod mortuum et inane est, abscinditur hoc enim sunt capilli capitis et ungulae mulieris, atque demum salutari lavacro mundata et purificata conjungitur sanctis Dei, scilicet cum jam nihil in capite mortuum, nihil in manibus ex illis quae per infidelitatem mortis dicuntur, habuerit, ut neque sensibus neque actibus immundum aliquid aut mortuum gerat. Quod vero post triginta dies jubet eam duci uxorem, ternario namque ac denario numero fides opusque significatur. Per fidem ergo Trinitatis atque opus legis recte sociatur quaecunque anima vero Israelitae, corpori scilicet Christi, adhaerens illi sine macula sinceritatis fidei et actuum puritate. Alii putaverunt hanc mulierem decoratam specie rationabilem aliquam disciplinam significare, quae sapienter dicta invenitur apud gentiles.
Abbreviated transcription (Latin):
Srem pulchraince ad amaueris eam. uolu¬
I erisq habere eam uxorem: introduces
I in domum tuamz Quȩ radec cęsariem
et circumcidet ungues: et deponet ues-¬
tem inqua capta ẽ: sedensq in domo¬
I tua. flebit patrem & matrem suam uno¬
I mensez et postea in trabis ad eam. dor-¬
S miesq cum illa÷ et erit uxor tua secct̾a¬
ĩs. Dicant iudei quomͦ apud eos ista ser-¬
uentur ⁊ quid causȩ. quid rationis est.
de caluari mulierem et ungulas ciusdẽ
abscidi: Uerbi causa ponamus. quod
ita inuenerit eam is qui dicitur inue¬
nisse: ut neq capillos neq ungulas ha¬
beat: Quid habuit quod scdm legem
demere uideretur: Nobis uero quib
militia sp̃alis ẽ. et arma non carnalia
si potentia dõ: si decoram mulicrem. id
ẽ ammam quȩ adeo pulcbra creata ẽ.
in gentili conuersatione inuenerimus.
ce sociare uoluerinus eam corpori xp̃i:
deposito idolatriȩ cultu. induitur lu¬
gubribus penitentiȩ indum̃tis : deplo¬
ratq patrem ce matrem. hoc ẽ omnem

Expanded text:
lchram, et adamaveris eam, voluerisque habere uxorem, introduces eam in domum tuam. Quae radet caesariem, et circumcidet ungues, et deponet vestem in qua capta est, sedensque in domo tua flebit patrem et matrem suam uno mense; et postea intrabis ad eam, dormiesque cum illa, et erit uxor tua, » et caetera. Dicant Judaei quomodo apud eos ista servantur; quid causae, quid rationis est decalvari mulierem et ungulas eidem abscindi? Verbi causa, ponamus quod ita invenerit eam is qui dicitur invenisse, ut neque capillos, neque ungulas habeat, quid habuit quod secundum legem demere jubetur? Nobis vero quibus militia spiritalis est, et arma non carnalia sed potentia Deo, si decoram mulierem, id est, animam, quae a Deo pulchra creata est, in gentili conversatione invenerimus, et sociare voluerimus eam corpori Christi, deposito idololatriae cultu, induitur lugubribus poenitentiae indumentis; deplorabitque patrem et matrem, hoc est, omnem