comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporalia uisa sed similia corporalib: quib: animȩ
corporib exute afficiunt᷑ seu bene seu male cũ & ipse ani¬
mȩ corporib suis similes sibim& appareant. est tam̃ & ue¬
ra lȩtitia & uera molestia facta de substantia spiritali:
Nã & in somnis magni int̾ est utrũ in letis an intristib simꝰ.
Unde in rebus quãs concupierant constituti se eiugis las
se doluer̃. & rursus grauib: terrorib: atq: cruciatibus
exagitati adq uexati. cũ exꝑge facti essent dormire ti¬
muer̃ ne inẽadem mala reuocarent᷑. Et utiq dubitandum

Expanded text:
corporalia visa, sed similia corporalibus, quibus animae corporibus exutae afficiuntur, seu bene, seu male, cum et ipsae animae corporibus suis similes sibimet appareant, sunt tamen et vera laeta, et vera molesta, facta de substantia spirituali. Nam et in somnis magnum interest utrum in laetis an in tristibus simus. Unde in rebus quas concupierant conse doluerunt et rursus grauibus terroribus atque cruciatibus exagitati atque uexati, cum expergefacti essent, dormire timuerunt, ne in eadem mala reuocarentur. et utique dubitandum
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ nã id qđ narrauerat in somnis uidissec. anuigilans.
Respondit Insomnis. At ille homini Bene inquit recolis¬
Uerũ est in somnis illa uidisti. Sed etiã nc̃ in somnis te uidere
scias hoc cũ audiss& iste ita eẽ credidit. atq id responsione
firmauit: Tunc qui hominẽ docebat. adiecit & ait. Ubi est
modo corpustuũ : ille respondit . Incubicula ẽ in lectomeo¬
Scis inquit ille in eodẽ corpusculo nunc eẽ. inligatos & cdau¬
sos & ociosos oculos tuos. nihilq oculis te uidere : respondit
huic ȩsitanti non inueniens quid responder&. obticuit.
Cui hesitanti ille quod his int̾rogationib docere moliebatur
aperuit. Et continuo. Sicut inquit oculi carnis tuȩ utiq in¬
dormiente atq inlecto iacente nunc uacant nec aliquid ope¬
rant᷑. & tam̃ sunt isti quib me intueris & ista contueris in uisi¬
one. ita cũ defunctus fueris nihil agentib: oculis carnis tuae

Expanded text:
utrumnam id. quod narrauerat, in somnis uidisset an uigilans; utrumnam id. quod narrauerat, in somnis uidisset an uigilans; respondit: In somnis. at ille: \'Bene, inquit, \'recolisuerum est, in somnis illa uidisti; sed etiam nunc in somnis te uidere scies\'. hoc cum audisset iste, ita esse credidit atque id responsione firmauit. tunc, qui hominem docebat, adiecit et ait: <Ubi est modo corpus tuum? ille respondit: \'In cubiculo meo. \'scisne\', inquit ille, \'in eodem corpusculo nunc esse inligatos et clausos et otiosos oculos tuos nihilque illis oculis te uidere?\' respondit: hoc iste non inueniens, quid responderet, obticuit. cui haesitanti ille, quod his interrogationibus docere moliebatur, aperuit et continuo: \'Sicut\', inquitdormiente atque in lectulo iacente nunc uacant nec aliquid operantur et tamen sunt isti, quibus me intueris et ista uteris uisione, ita, cum defunctus fueris, nihil agentibus oculis carnis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
medicũ sibi notissimũ atq carissimũ refert apud cartagi¬
nẽ fuisse. quẽ erga pauperũ curã inpigra miscđĩa facilli¬
moque animo benignissimũ extitisse testat᷑. Quitam̃ gen¬
it illi in somnis conspicuus iuuenis & dignus. eique dix̃.
Sequereme. Qui dũ sequepet᷑. uenit ad quendã ciui¬
tatẽ ubi audire cȩpit adextera parte sonũ suauis¬
simȩ cautilenȩ ultra solitã notãq suauitatẽ. Tunc illo
Asinistra autẽ parte quid se uidiss& retulerit non
desomni ocogitauit. Alia uero nocte ecce idem ipse iu¬
uenis rursus apparuit atq: ab illo utrũ cognosce¬
ret᷑ in t̾rogauit. Respondit qđ eũ bene pleneq cognos¬
ceret. Tunc ille quȩsiuit ubi se nosset. Nec memoriȩ de
fuit quid iste eidem responder&. totũq: uisũ illud hr̃mnosq
scõrũ ad quos audiendos eo duce uenerat quẽ recentis sima
recordabat᷑ facilitate narrauit. Hinc ille ꝑcunctatus est

Expanded text:
medicum sibi notissimum atque clarissimum refert apud Carthagimedicum sibi notissimum atque clarissimum refert apud Carthaginem fuisse, quem erga pauperum curam impigra misericordia facillimoque animo benignissimum fuisse testatur: qui tamen Genit illi in somnis conspicuus juvenis et dignus, eique dixit: Sequere me. Qui dum sequeretur, venit ad quamdam civitatem, ubi audire coepit a dextra parte sonos suavissimae cantilenae ultra solitam notamque suavitatem. Tunc illo A sinistra autem parte quid se vidisse retulerit, non e illo quam de somnio cogitavit. Alia vero nocte, ecce idem ipse juvenis eidem rursus apparuit, atque ab illo utrum cognosceretur interrogavit. Respondit, quod eum bene pleneque cognosceret. Tunc ille quaesivit ubi se nosset. Nec memorifuit, quid iste identidem responderet, totumque uisum illum hymnosque sanctorum, ad . quos audiendos eo duce uenerat, qua recentissimos recordabatur facilitate, narrauit. hic ille percontatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
uident in alios qđ ipsi ꝑpeti relicti potuer̃. Nec illã tantȩ bea¬
titudinis daritatẽ apud iustorũ animas fuscat aspectus pena
rũ repborũ qͥa ubi iã cõpassio miseria ñerit. minuere pro¬
cul dubio beatorũ lȩtitia ñ ualebit. Quid aut̃ mirũ sidum
iusti in iustorũ torm̃ta conspiciunt hoc eis ueniat in obse¬
quia gtudiorũ quando & inpictura niger color subster¬
nit᷑ ubi albus uel rubeus clarior uideat᷑  & quã uis eis sua
gaudia ad ꝑfruendũ plene sufficiant. mala tam̃ reꝓberum
sui uident. nihil increatura agit᷑ qđ uidere ñ pos sent
corporedm̃ spũ benedicunt
Et in apocalipsin animȩ occisorũ non solũ laudare dñm. sed etiam
int̾pellare dicuntur. In euangło quoque euidentius dñs ad sadu¬
ceos. Non legistis inquid qđ dictũ est adõ dicente uobis. egosũ ds̃
abraham & ds̃ isaac & ds̃ iacob nonest ds̃ mortuorũ sed uiuorũ s̃
ds̃ uocari ds̃ eorũ. parauit enĩ illis ciuitatẽ scam. Beato quoque

Expanded text:
eti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud electorum animas fuscat aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minui procul dubio beatorum laetitia non valebit. Quid autem mirum, si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniet in obsequia gaudiorum, quando in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborlaritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possintcorpore, Deum spiritu benedicunt Et in Apocalypsi, animae occisorum non solum laudare Deum, sed etiam interpellare dicuntur . In Evangelio quoque evidentius Dominus ad Sadducaeos: Non legistis, inquit, quod dictum est a Deo dicente vobis, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? non est Dus vocari Deus eorum, paravit enim illis civitatem sanctam » . Beato quoque
Abbreviated transcription (Latin):
in homdiis papȩ gregorii legisse me recolo ubiait. credenꝰ¬
dũ est ꝙ ante retributionẽ ex tremi iudicii inusti in requiẽ
quosdã iustos conspiciant ut eos uidentes & conspicientes
ingaudio non solũ desuo supplicio. sed etiã de illorũ bono

Expanded text:
in homiliis papae Gregorii legisse me recolo, ubi ait: « Credenin homiliis papae Gregorii legisse me recolo, ubi ait: « Credendum est quod, ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam justos aspiciant, ut eos videntes et conspicientes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed et de illorum bono
Abbreviated transcription (Latin):
didicimꝰ q mortuo diuite illo & sepulto in inferno.
paupere quoq illo lazaro insini abrahe in requiẽ
collocato & diues in inferno collocatus abraham uł laza¬
rũ pauperẽ uiderit & abrahã diuitẽ illũ positũ intor¬
m̃tis. aspexerit: Et hȩc siquidẽ ante aduentũ xp̃i apud
inferos gesta eẽ. accipimis. ceterũ quando dñs & salua¬
tor nr̃ ꝓ nobis om̃ib moriens ad inferna in anima sola
descendit. patriar chis
quiin locis inferi
tenebant᷑ cęlestis¬
paradisi ia
ita est ꝙ illos &
deinferis
eruit & incelȩsti regno locauit non in merito querit᷑ utrũ modo
abraham ceteriq scĩ deillo loco cȩlestis paradisi quo resurge¬
te. xp̃o locatisunt pos sint ita uidere impiorũ animas in in¬
fernũ sicut decolo illo unde moriente xp̃o educti sunt fa¬
cere potuer̃. Hanc si quidẽ questionẽ sicut modo hic a me
uidet᷑ ꝓponi occupato mihi diuersis  negotiorũ tumul¬
tib ubi legerim facile ñoccurrit. Hoc unũ tantũ dehac re

Expanded text:
didicimus quod mortuo divite illo, et sepulto in inferno, paupere quoque illo Lazaro in sinu Abrahae in requie constituto, et dives in inferno collocatus Abraham vel Lazarum pauperem viderit, et Abraham divitem illum positum in tormentis aspexerit . Et haec siqinferos facta esse accepimus. Caeterum cum Dominus et Salvator noster, pro omnibus moriens, ad inferna anima sola descendit, patriarchis, qui in locis inferi tenebantur, coelestisparadisi jaita est, quod illos et de inferis eruit, et in coelesti regione locavit, non immerito quaeritur utrum modo Abraham caeterique sancti de illo loco coelestis paradisi, quo resurgente Christo locati sunt, possint ita videre impiorum animas in inferno, sicut de loco illo, unde moriente Christo educti sunt, facere poterant? Hanc siquidem quaestionem sicut modo hic a me videtur proponi, occupato mihi diversis negotiorum tumultibus, ubi legerim non facile occurrit. Hoc unum tantum de hac re
Abbreviated transcription (Latin):
atq unguibus : semel quippe intellecto ita nihil periturũ eẽ de
corpore ut deforme nihilsit in corpore
simul intelli¬
gunt᷑ ea quȩ de forma factura fuerart
innormita¬
tẽ masse. ipsi arcessese non locis in quib
mebrorũ
forma torpet᷑. uelut sidelimo uas fieret
quod rur¬
sus in eundem limũ redactũ de toto iterũ fieret. ñ eã necesse ut
illu pars limi quȩ in ansam fuerat ad ansam redderet᷑. in totũ¬
idem totius ille limus intot uas nulla suꝑdita ꝑ arte remaneret.
Sic ergo ut idem doctor ait ñ ad tinebit ad corporis re in tegratio¬
nẽ utrũ capilli ad capillos redeant & ungues adungues: anquicqͥd

Expanded text:
atque unguibus? Semel quippe inatque unguibus? Semel quippe incorpore. ut deforme nihil sit in corpore, simul intellegitur ea, quae deformem factura fuerant enormitatem, massae ipsi accessura esse, non locis in quibus membrorum forma turpetur. Velut si de limo uas fieret, quod rursus in eundem limum redactum totum de toto iterum fieret, non esset necesse ut illa pars limi, quae in ansa fuerat, ad ansam rediret, aut quid est, totus ille limus in totum vas nulla sui perdita parte remaneret. » Sic ergo, ut idem doctor ait : « Non attinebit ad corporis redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea de labunt᷑ ut in alias atq alias aliurũ species formasq uer¬
tunt᷑ quãuis ad corpus redeant unde dilapsa s̃. ad easdem quoq: corpo¬
ris partes ubi fuerint redire necessesit. Alioquin si capillus capitis redit
quẽ tam crebrx tonsura detrbexit. si unguib qđ toties dempsit sectio
inmoderatit & indecens cogitantib & resurrectionẽ carnis ñ cre¬
dentib: occurrerit infirmitas. Ergo ut idem doctor in alio suo oꝑe
ait si capilli toties tonse unguȩsuȩ desecti ad sua loca de formit̃¬
redeunt uł non redeunt. nec tam̃ cuiq resurgenti peribunt. quia
in eadem carne ut quocũq ibi locũ corporis teneant seruatt par¬
tiũ congruentia materiȩ mutabilit̾ uertent᷑. quãuis qđ ait dñs
capillus capitis ur̃i non peribit. ñ de longitudine sed denumero
capillorũ dictũ multo aptius possit intelligi. unde & alibi dicit.
capilli capitis ur̃i numerati sunt. Itẽ idem doctor similitudinem

Expanded text:
uae dilabuntur, et in alias atque alias rerum aliarum species vertuntur, cum ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerint redire necesse sit. Alioquin si capillis capitis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. » Ergo, ut idem doctor in alio suo opere ait : « Si capilli toties tonsi, unguesque desecatae ad sua loca propter deformitatem non redibunt, nec tamen cuique resurgenti peribunt: quia in eamdem carnem, ut quemcunque ibi locum corporis teneant, servata partium congruentia, materiae mutabilitate vertentur. Quamvis quod ait Dominus: Capillus capitis vestri non peribit , non de longitudine, sed de numero capillorum dictum multo potius possit intelligi. Unde et alibi dicit: Capilli capitis vestri omnes numerati sunt » . Item idem doctor, similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
inangustia conuungore sol&. Sicq econtrario affectu
& ui uendi habent tędiũ. & moriendi metũ. Sollicite
deba unus quisq uiuere. & semꝑ tminũ uitȩ suȩ consi¬
derare. ut de contẽplatione illis huius scłi blanditias
caueat. Scriptũ est enĩ. In om̃ib operib tuis memorare
nouissima tua . & in ȩternũ ñ peccabis. Genturi exitus
ignorantia incerta eit. & dũ quisq mori ñ existimati
tollit̾. Vnde unusquisq festin& ne ininiquitatib suis rapia

Expanded text:
in angustia contingere solet, sicque contrario affectu in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatione illius animusat scriptum est enim: «In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in eternum non peccabis. Venturi exitus ignorancia incerta est. Et dum mori quisque non existimat tollitur unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus rapiatur
Abbreviated transcription (Latin):
consũmatur filis. & uita hominis expletur dieb singulis.
Qđ diu in hac uita uiuit̾. querit̾ utrũ augm̃tũ an rectius
qui uitã longã quęris. ad eã tende uitã ꝓqua xp̃ianus
es id est ȩternã : n ad istam de qua ad erudiendũ te des¬
cendit uita ęterna idẽ . xp̃s uerbũ carni coniunctum
ec est enĩ uita uitalis. Nam ista uita. mortalis ẽ. Mori
enĩ oportet hominẽ in carne mundo. ne moriat᷑ inanuna
xp̃o. Nam tunc quisx uiuere credit᷑. si scđm scłm moriens
in solo dõ uiuere deleccetur Demora uitȩ istius tedium
patit utus . eo qđ ad desideratã patriã tarde ꝑueniat
& uite p̾sentis erumnã serius amittat. DE EXT. L.
cupiant. cito uolentes exire decorpore : dĩ tamen
disposiaone plerũq diu in hac uita uersant᷑ ut ꝑ longũ
colerantiȩ experim̃tũ soliduis eoꝵ pacientia roboretũr.
Mult uitã odio habent. & tam̃ moritiment. Quod plerisq

Expanded text:
nitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. nitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius Qui vitam longam quaeris, ad eam tende vitam, pro qua Christianus es, id est, aeternam; non ad istam, de qua ad erudiendum te descendit vita aeterna, id est, Christus Verbum carni conjunctum. Haec est enim vita vii oportet hominem in carne mundo, ne moriatur in anima Christo. Tunc quisque vivere creditur, si secundum saeculum moriens, in solo Deo vivere delectetur. De mora vitae istius tpatitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat, et vitae praesentis aerumnam serius amittat. CAPUT LXII.nis liberari se cupiant, cito volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. 2. Multi odio vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisque
Abbreviated transcription (Latin):
effundit᷑. Conparati hỹ pochritis qui ñ ad edificatio¬
nẽ docent audientiũ. sed asuę głiȩ exaggerandũ co¬
turnũ. Rep̃hensibilis ẽ. suꝑflua effusio largitatis.
Nã qui modũ seruat. auarus nulliest. sed om̃ib. largus
est. Dispensator ñ deb& eẽ ꝓdigus. sed discretus. Lãrgi¬
ri enĩ deb& quantũ oportec. ut tenendo in uno m̃su¬
bonũ. Illuc nãq ñiã operatio expectat᷑. sed retribu¬
tio meritorũ. Hȩc uita impiis longa & grata est. in
oculis aut̃ iustorũ amara & breuis est. & lic& uita ista
culdubio longũ est. Qui uitȩ p̃sentis longitudinẽ ñ de¬
suo spatio sed de eius fine considerat. quã sit breuis & misesla¬
ra satis utilit̾ pensat. Uita enĩ p̃sens quia ipsis suis incre¬
m̃tis deficit. breuis est. Suo enĩ augm̃to perit. dũ id qđ
uidetur futuro ꝓficere in p̃terito deficit. Item exipso cẽ bre

Expanded text:
effunditur: comparata hypocritis, qui non ad aedificatioeffunditur: comparata hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium sed ad suae gloriae exaggerandum cothurnum. 20. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat avarus nulli est, sed omnibus largus est. 21. Dispensator non debet esse prodigus, sed discretus; largiri enim debet quantum oportet, ut, tenendo mensuram in ubonum; illic namque non jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista nti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem non desuo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse br
Abbreviated transcription (Latin):
tristitia. merces pereat dispensata. Tunc aut̃ bene tribu¬
itur : quando cũ mentis alacritate p̾betur. Onde & apłs
Hilarẽ inquit datorẽ diligit ds̃. Metuendũ est itaq ne
pauꝑ aue cũ tedio nr̃o oblata suscipiat. aut ne omnino
p̃ter missus merens tristisq recedat. De rapinis alienis
elemosinã facere ñ est officiũ miserationis. sedemolum̃tũ
sceleris. Onde & salomon. Qui offert inquit sacrificiũ de
rapina pauperũ. tãquã siquis uictim& filiũ in conspet¬
tu patris sui. Qui enĩ in ustȩ tollit. iuste nũquã distribu¬
et. nec bene alteri p̾b& qđ ab alio male ex torquet. Mag¬
nũ scęlus ẽ. pauꝑum prestare diuitib: & de sũptis in opũ
ad quirere fauores potentũ. Harentis t̃rȩ aquã collere
& flumina quȩ ñ indigent irrigare. nonnũquã lar¬
gitas diuitũ ꝓdiga. n᷑ adumilĩtatẽ sed adelationẽ

Expanded text:
tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tributristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praetermissus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis alienis eleemosynam facere non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salomon: Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . Qui enim injuste tollit, juste 359 nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. 18. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; arenti terrae aquam tollere, et flumina, quae non indigent, irrigare. 19. Nonnunquam largitas divitum prodiga, non ad utilitatem, sed ad elationem
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq egens poscit &iã si ndigentẽ simul. & ex toto illi
corde con miserandũ oportet. & lic& ille fortase falsã
indigentis speciem p̃ferat. is tam̃ qui simplicit̃ imꝑtit.
fructũ miscđiȩ ñ amittit. Quã uis quisq sit egens.
nullus tam̃ unde tribuat indigenti excusationẽ in o¬
piȩ potest p̃tendere. quando exp̃cepto saluatoris & iã
calicẽ aquę frigidȩ p̃cipiam᷑ indigenti p̃bere. Nam
si aliud ñ habentes idipsũ benigne tribuamꝰ. ꝓculdũ
fallimus. cui conscientiã nram absc̃ondere ñ possumꝰ
Duesunt ȩlemosinȩ. Una corporalis ȩgenti dare quicqͥd
potueris. altera spĩtalis dimictere a quo lesus existeris.
Harũ prima adhibenda est miseris. secunda malis
Erit ergo qđ semꝑ in ꝑtias & si non pȩcuniã. saltẽ uel grãm.
Non est clemosina cũ murmuratione p̾benda. ne comitante

Expanded text:
13. Quicunque non egens poscit, etiam si indigentem se simulet, ex toto illi 13. Quicunque non egens poscit, etiam si indigentem se simulet, ex toto illi corde commisereri oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem praeferat, is tamen qui simpliciter impertit fructum misericordiae non amittit. 14. Quamvis quisque sit egens, nullus tamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere . Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedefallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comitante
Abbreviated transcription (Latin):
potũ. Quib iuste dicit᷑. Discedite ame maligni in ȩternũ¬
ignẽ. qui paratus est diabolo & angłis eius. Qui hic mise¬
rĩ cordiã non inꝑtit. illic pietatis fructũ ñ inuenit. Exem¬
plo ardentis diuitis. qui in infer notenuissima petenda
conpulsus est qui hic tenuissima neganda studuit. Quid
retribui sub tilius quid districtius poterat : Guitã aquȩ
ardens petut. qui micas panis negauit. Sero diues oculos
aperuit. quando latarũ pauperẽ requiescentẽ uidit.
quẽ iacentẽ ante ianuas uidere despeit. Non solum
qui esurienti & sitienti & nudo bene faciendo largitatẽ
impendit. uel siquid aliud indigenti largitur. sed & qui
inimicũ diligit. & qui lugenti effectũ conpassionis &
consolationis inꝑtit. aut in quib lib& necessitatib con¬
siliũ adhib&. elemosinã ꝓculdubio facit. Nam & doctrinȩ
bonũ elemosina est. & miscđia carnali eminentior est.

Expanded text:
» Quibus juste dicit: « Discedite a me, maledicti, in ignem ae» Quibus juste dicit: « Discedite a me, maledicti, in ignem aem, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . 11. Qui hic misericordiam non impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. Non solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibusdam necessitatibus consilium adhibet, 358 eleemosynam procul dubio facit. Nam et doctrinae bonum eleemosyna est, et misericordia carnali eminentior est.
Abbreviated transcription (Latin):
quando sic p̃cȩdit miscđia ut eã sequant᷑ peccata. Non
est elemosina quȩ gliȩ magis causã. quã miscđĩȩ in ꝑti¬
tur intuitu. Quali enĩ intentione ab uno quoq: largitur.¬
talit̾ & apud dm̃ recipit᷑. Qui ergo hic debono laudem
p̃sentẽ appetit. spem ꝑdit & głiam mercedis infuturo ñ
recipit. Dũ enĩ causa iactantiȩ pauꝑ pascit᷑. etiã ipsũ
miscđiȩ opus inpeccatũ conuertit᷑. Intantũ elemosinaꝵ
opera peccata extingunt. atq intantũ ad regnũ scłi fu¬
turi ꝓficiunt. ut etiã uidex cęlestis in futuro uidicio ue¬
niens indexterã consistentib: dicat. Esuriui . & dedistis
michi manducare . Sitiui. & decdistis mihi potũ. Hospes
etiã bene p̃mittit̾ dicens. Uenite benedicti patris mei. ꝑ¬
cipite p̃paratũ uobis regnũ. His aut̃ quos nulla p̃cedentia
elemosinarũ facta sequunt᷑. ȩterni uidicis uoce sic dicit᷑¬

Expanded text:
quando sic procedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Non quando sic procedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Non est eleemosyna, quae gloriae magis causa, quam misericordiae impertitur intuitu. Quali enim intentione ab unoquoqtaliter et apud Deum recipitur. Qui ergo de bono laudem praesentem appetit, spem perdit et gloriam mercedis in futuro non recipit. 9. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertitur. 10. In tantum eleemosynarum opera peccata exstinguunt, atque ad regnum saeculi futuri proficiunt, ut etiam judex coelestis in futuro judicio veniens, in dextera consistentibus dicat: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes etiam bene promittit dicens: « Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum . » His autem quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
retentũ perit. man& aut̃ erogantũ Diu enĩ cũ reb nr̃is du¬
rare ñ possumꝰ : quia aut nos illas moriendo deserimꝰ. aut
ille nos uiuentes deser. Prodiuersitate usus. aliis derebus
mundanis pereunt quas cupidus rapiunt. alii uero saluan¬
tur dũ in eorũ pulchritudine conditoris pulcherrimã
eis cȩlestia bona mercant᷑. Miscđia. a conpatiendo alienȩ
miseriȩ uocabulũ sortita ẽ. Nullus aut̃ in alieno miser¬
cors. eẽ. potest. qui praue uiuendo inse misericors non ẽ.
Qui enĩ sibi nequã est cui bonus est : nulla scęlera elemo¬
sinis redimi posse. si in peccatis quisq ꝑmanserit. Tunc
aut̃ fructũ elemosinarũ indulgentia consequitur
quando abscęlerũ opere desinitur. Uerũ est qđ peccata
omĩa miscđiȩ operib purgent᷑. sed siiã caueat peccare
qui miscđiam inꝑtitur. Ceterũ nulla est delicti uenia.

Expanded text:
terrenum perit; manet ante erogatum. Diu enim cum rebus nostris duterrenum perit; manet ante erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo descrimus, aut ille nos viventes deserunt per diversitate usus. Alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt: alii vero salvantur, dum in earum pulchritudine Conditoris pulcherrimam eis coelestia bona merentur. Misericordia a compatiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem in alieno misericors esse potest, quandiu prave vivendo, in se misericors non est. Qui enim sibi nequam est, cui bonus est? Nulla scelera eleemosynis posse redimi, si in peccatis quisque permanserit. Tunc autem eleemosynarum fructu indulgentiam conceditur, quando ab scelerum opere desinitur. Verum est quia peccata omnia misericordiae operibus expurgentur, sed si jam caveat peccare qui misericordiam impertitur. Caeterum nulla est delictis venia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtẽporali lucro uidicant. aut aliquit boni ꝓuanȩ głiȩ
appetitu faciunt. Malo malo utunt᷑. qui noxias cogita¬
tiones operib prauis ꝑficiunt. Bene malo utunt᷑. qui
luxuriã carnis coniugali honestati restringunt. Sed sic̃
malo bene uti bonũ ẽ : sic bonũ bene uti melius est. & sic̃
bono male uti malũ est. sic & malo male uti pessimũ est.
tarib sed inusib prauis utunt᷑. Nesciunt enĩ imꝑtiri
pauperib: oppressĩs sub uenire despiciunt. & inde magis
augent delicta. unde redimere debuer̃. Hoc hab& tan¬
tũ bonũ possessio p̃sentiũ rerũ. si uitã reficiat miserorũ
rȩt̃ hoc. tẽptatio ẽ mundi lucrũ . Iantoq: maiora sup¬
plicia infuturũ dabunt. quanto & ipsa maiora sunt.
otentes enĩ potent̃ torm̃ta paciunt᷑. Terrena om̃ia ser¬
uando amittimꝰ. largiendo seruamꝰ. Patrimoniũ eñi

Expanded text:
pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate praestringunt. Sed sicut malo bene uti bonum est, sic bono bene uti melius est. Et sicut bono male uti malum est, sic malo male uti pessimum est. taribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impertire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt; et inde magis augent delicta unde redimere debuerunt. 2. Hoc habet tantum bonum possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum; praeter hoc tentatio est mundi lucrum; tantoque majora supplicia in futurum dabunt, quanto et ipsa majora sunt: Potentes enim potenter tormenta patientur . 3. Terrena omnia servando amittimus, la
Abbreviated transcription (Latin):
omnino despiciunt. Sunt quidã iusti. qui sine lesione¬
cuius quã suis reb utunt᷑. Itẽ sunt quidẽ diuites humiles. quos
ñ inflat suꝑbia rerũ. ueluti pleriq fuer̾ scĩ ueteris testam̃ti qͥ
& affluebant diuiti is. & tam̃ humilitate pollebant. At cont᷑
quosdã suꝑbos diuites rerũ copia facit ȩlatos. quorũ nons
opes inuitio. sed uoluntas. Nam crim̃ in reb non est. sed inu¬
su agentis. Est elatio pauperũ quos nec diuitiȩ eleuant.
& uoluntas in eis sola suꝑbia est. his & siopes desunt. ꝓpter
m̃tis tam̃ tumorẽ plusquã suꝑbi diuites condẽpnantur.
Securus uult eẽ diues. pauꝑ eẽ ñ uult. Sed quomodo erit¬
diues queetus. quẽ suis stimulis res ipsẽ ne careant᷑ seꝑ
faciunt inquictũ : & idõ elegit cupiditas inquietũ. eẽ.¬
pauperẽ. Bono bene utunt᷑. qui diuiti is sibi concessis in
reb salutarib ꝑfruunt᷑. Bono male utunt᷑. qui aut iuste

Expanded text:
omnino despiciunt. 12. Sunt quidam justi, qui sine laesioneomnino despiciunt. 12. Sunt quidam justi, qui sine laesionecujusquam suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, veluti plerique fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. 13. Est et elatio pauperum, quos nec divitiae elevant, et voluntas sola in eis superba est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem plusquam superbi divites condemnantur. 14. Securus vult esse dives, pauper dives quietus, quem suis stimulis res ipsae, ne careantur, semper faciunt inquietum? Et ideo magis elegit cupiditas inquietum eis sibi concessis in rebus salutaribus pertruuntur. Bonis male utuntur qui aut juste
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtus. & nudus. Gloriȩ tẽporalis sequaces. & si nitidic̃ foris
fulgore potentiȩ. interius tim̃ uacuis elatione suꝑbię.
icuti calami: ex terius quidem nitent. sed interius ua¬
cuant᷑. Obhoc reprobi exterius ut calamꝰ nitidi. in terius ua¬
cui. Clecti uero exterius quasi arborũ cortices fedi. in terus
uero solidi. Qui p̃cioso Cultu incedunt. audiant ꝓphetã
quẽ ad modũ de testat᷑ eoꝵ corporalia ornam̃ta. & quos
successus habeat cultus cõpositus & ornatus. hoc ẽ. ꝓsuaui
odore fetorẽ. & ꝓzona funiculũ. & cetera. Legant pro¬
phetã diuites. quorũ spes opulentia ẽ. & audiant eum
dicentẽ. Uȩ qui opulenti estis. Quanto enĩ quisq poten¬
tia minor est. tanto magis liber a peccato est. Nã patri¬
moniũ grande. tẽptatio est. Plus uenerant᷑ homines in
hoc scło ꝓtẽporali potentia. quã ꝓ reuerentia scĩtatis.
uscipiunt enĩ qđ magis s̃ diuites. & qđ homines sunt

Expanded text:
cus, et nudus . 7. Gloriae temporalis sequaces, etsi nitidi sunt foris fulgore potentiae, interius tamen vacui sunt elatione superbiae; sicuti calami exterius quidem nitent, sed interius vacuantur. 8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, nitidi; interius vacui. Electi vero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et ornatus, hoc est, pro suavi odore fetorem, et pro zona funiculum , et caetera. 10. Legant prophetam divites, quorum spes opulentia est, et 355 audiant eum dicentem: Vae qui opulenti estis ! Quanto enim quisque potentia minor est, tanto magis liber a peccato est. Nam patrimonium grande tentatio est: 11. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites, et quod homines sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mons relicto corpore depositio sarcinȩ grauis
sedsi alia sarcina ñ portet᷑ qua homo ingehennã p̃cipitet᷑.¬
Deipsa gͦ morte dñs dix̃ mortẽ ñ uidebit in ȩternũ qui
sermonẽ meũ seruauerit. Ex pauescamus istã mortẽ :
sed illam timeamus. Quod autem grauius : multi per¬
uerit̃ timendo istã : incider̃ in illam. Dictũ est aliquib: :
adorate idola. Quodsi ñ feceritis : in terficiemini
Uut quẽad modũ ille nabuchodonosor dix̃: si non fece¬
ritis mit temini in camind ignis ardentis. Multi timu¬
er̃ & ad orauer̃: nolentes mori mortius : tim̃do mortẽ
quȩ ñ euadit᷑. incider̃ in mortẽ quã euadere felicit᷑
possent . si istam quȩ non euaditur in feliciter ñ time¬
rent. Natus eso homo moriturus es. Qua ibis. ut ñ
moriaris : quid facias ut ñ moriaris. ut dñs tuus neces¬
sitate moriturũte consolaretur: uoluntate mori dig¬
natus est. Quando uides xp̃m mortuũ. dedignaris

Expanded text:
mors? relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennam praecipitetDe ipsa ergo morte Dominus dixit, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit. 12. Non expavescamus istam mortem, sed illam timeamus. Quod est autem gravius, multi perverse timendo istam, inciderunt in illam. Dictum est aliquibus, Adorate idola; quod si non feceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem quam evadere feliciter possent, si istam quae non evaditur, infeliciter non timerent. Natus es homo, moriturus es. Qua ibis, ut non moriaris? quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus necessitate moriturum consolaretur, voluntate mori dignatus est. Quando vides Christum mortuum, dedignaris
Abbreviated transcription (Latin):
habile qđ nohis dicõ ritimtae: Iohanros abba pariuisus
statura nuircutiba itã maiori socio qͥcum erat inheremo
uin aberetur manib: Rẽspondet maior moneo nesismcei
pperũs fr̃: qd tibi post mnodũ sit̃ non cepisse sãtius
At ininor qui non dionicat noncadit neq superat ase qnu

Expanded text:
habile, quod vobis dico rhythmice: Joannes abbas, parvulus habile, quod vobis dico rhythmice: Joannes abbas, parvulus statura, non virtutibus, Ita majori socio, qui cum erat in eremo, qui laboretur manibus. » Respondit frater: « Moneo, ne sis incoepti properus, Quod tibi postmodum sit non cepisse satius. » At ille: « Qui non dimicat, non cadit neque superat, »
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso suo fine hilarescunt. ȩternoꝵ contẽplatione bonoꝵ.
Quã uis enĩ quisq in hac uita sit iustus. tam̃ dũ eo spore
istt egredit̾ ꝓtimescit nedignus supplicio sit. Nullus enĩ
homo absq peccattu oquisquã potest dedĩ securus eẽ.¬
uidicio. cũ etiã & de ociosis uerbis reddenda sit ratio.
łnẽ iustorũ optimũ uocatio tranquilla cõm̃dat. ut ex
it intellegant᷑ scõrũ habere consortiũ angłorũ. ex quo
abhic corpore sine uexatione dura tollũnt᷑. Prauos aut̃
homines apostate angłi excipiunt morientes: ut eis sint
tores in poenis. qui fuer᷑ suasores inuitiis. Et si pietas
functis sidelib flere iubeat. fides tamen pro eis luꝗ¬
euetat. Illi enm de plorandi sunt in morte. quos mus¬
ros infernus exhac uita recipit. non qu̾os cęlestis aula le¬
tificandos includit.
ugestispatrũ ueterũ quiddã legi ridiculã exempło tamen

Expanded text:
in ipso suo fine hilarescunt aeternorum contemplatione bonorum. 9. in ipso suo fine hilarescunt aeternorum contemplatione bonorum. 9. Quamvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto egreditur, pertimescit ne dignus supplicio sit. Nullus enim homo absque peccato; nec aliquis potest de Dei esse securus judicio, cum etiam et de otiosis verbis reddenda sit ratio. 10. Finem justorum optimum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. 11. Pravos autem homines apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint tortores in poenis, qui fuerunt suasores in vitiis. 362 12. Etsi pietas pro defunctis fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificandos includit.Vitis Patrum veterum quiddam legi jucundum, Exemplo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
hora qua nesciunt in prouiso exitu rapiunt᷑. adq: absor¬
bente ꝓfundo cruciandi ȩternis gehennȩ incendus depu¬
tant᷑. Dequib bene ꝑprophetã dicit᷑. Ducunt in bonis dies
suos. & inpuncto ad inferna descendunt. Iniquus moriens
qui imitatione sua ad culpam multos traxerat delectati¬
one peccati. multos aculpa reuocat terrore tormenti.
uod etiã psalmista testat᷑ dicens. Lȩtabit᷑ uistus cũ uiderit
uindictã impiorũ. manus suas lauabit insanguine pec
catoris. In peccatorũ enĩ morientiũ sangiuine iusti lauan¬
tur manꝰ. quia dũ eorũ pena conspicit᷑ conspitientis uita
mundat̃: Cuius enĩ talis udelis exitus cernit᷑. ñ solũ qui
uiderit refugit: sed alios &iã ab imitatione illius quan¬
ta ualuerit exortatione conpescit. In exitu uitȩ suȩ ani¬
mȩ electorũ nimio t̾rent̾ metu: incerti utrum ad p̾mi¬
um an ad suppliciũ transeant. Quidã aut̃ electi infine
suo purgant᷑ aleuib quibusdã peccatis : quidã uero

Expanded text:
hora qua nesciunt, improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus scriptum est: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum, manus suase justi lavant manus, quia dum eorum poena conspicitur, conspicientis vita mundatur. Cujus enim talis crudelis exitus cernitur, non solum qui viderit, refugit, sed alios etiam ab imitatione illius, quanta valuerit exhortatione, compescit. 7. In exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incerti, utrum ad praemium an ad supplicium transeant. 8. Quidam autem electi in fine suo purgantur a levibus quibusdam peccatis; quidam vero
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑsimplicitatẽ aliquã deelem̃tis indigne sentiat . dũ modo
dedo uera ꝓnunci& Nã quã uis de incorporeis corporeisq: na¬
turis nequeat quisq disputare. beatũ tam̃ illũ faciat uita
De FiDe.

Expanded text:
si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit vita um fide.
Abbreviated transcription (Latin):
aut ui cupiditatis aut meti timoris. dũ uł quisq uult
adipisci qđ cupit uł tim& neincurrat qđ metuit. Q uat tuor
modis cõmittit᷑ peccatũ in corde. quat tuor ꝑpetrat᷑ & opere
Admit tit᷑ in corde. suggesti one dȩmonũ delectatione carnis.
consensione m̃tis. defensione ȩlationis. Committit᷑ oꝑe nunc
latent̃. nunc palam. nc̃ consuetudine nẽ desperatione. Istis
gͦ gradib & corde delinquit᷑. & oꝑe malitia ꝑpetrat᷑. Tribus
modis peccatũ gerit᷑. hoc est ignorantia. infirmitate. indus¬
tria : Periculumꝰ aut̃ pęnarum diuerso . Ignorantia namq¬
tus. mulier aut̃ seducta in p̃uaricatione fuit. Ergo pecca
uit ȩut. ignorantit. adam uero industria. quia ñ seductus
sed sciens prudensq peccauit. Qui uͦ seducit᷑. quid consentiat
euident̃ ignorat. Deinfirmitate aut̃ petrus deliquid. quan¬
do ad metũ in t̾roganti ancille xp̃m negauit. & post peccatũ
amarissime fleuit. Grauius ẽ. infirmitate quã ignorantia¬

Expanded text:
amore cupiditatis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor et perpetratur in opere. Admittitur in corde suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur in opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. In istis ergo 216 gradibus et corde delinquitur, et opere malitia perpetratur. 3. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria; periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namqtus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . » Ergo Eva peccavit ignorantia. Adam vero industria, quia non est seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit, et post peccatum amarissime flevit. Gravius enim infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
uituros & sic inde egressuros. qui tam̃ dominante ioseph
ȩgypto dominatisunt. Nec statim post quadringentos
annosegressis ut fuerat rȩꝓmissũ. sed qua dringentis
trginta ꝑactis abȩgỹptorecesser. Sexta regula est derecapitu¬
miscient᷑ gestis. s õ septima regula est de diabolo & eiꝰ corpore
quasȩpe dicunt᷑ ipsius capiti quȩ suo magis conueniunt cor¬
pori:. Sȩpe uero eius uident᷑ dicta m̃brorũ & ñ nisi capiti
congruunt sicut inisaia ubi dũ contra babyloniã hoc est
contͣ diaboli corpus multa dixissa sermo ꝓpheticus rursus
ud caput id est addiabolũ oraculi sententiã deriuat dicens
quomodo cecidisti decȩlo lucifer qui mane oriebaris.: & c&ene¬

Expanded text:
t sic inde egressuros. Qui tamen dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos annos egressi sunt, ut fuerat repromissum, sed annis quadringentis triginta peractis, ab Aegypto recesserunt. Est et alivideantur. 18. Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quia saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori; saepe vero ejus videntur dicta membrorum, et nonnisi capiti congruunt. Sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, hoc est, contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est, ad diabolum, oraculi sententiam derivat, dicens: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis & in ꝓphetis. Historia est. in his quȩ gesta s̃ . Prȩcepta
in his quȩ iusa sunt. Prophetia in his quȩ pronunciata s̃
pologice. tertio ut mystice intellegat᷑. Hrstorice namq
uixta litterã. tropoloice iuxta moralem scientiã. mỹsticȩ
uixta spiritalẽ intelligentiã. Ergo sic in historicȩ oportet
fidẽ tenere ut eã & moralit̃ debeamꝰ in t̃p̃tari & spĩtalit̃ in¬
telligere. Tria & septẽ decẽ p̃ceptas̃. Sed tria ad amorẽ dĩ
ꝑtinent. septẽ ad homines . Illa tria quȩ addm̃ ꝑtinent. in
una tabula scripta fuer̃. reliqua septẽ in scđa. Inprima
tabula triũ mandatorũ hoc primũ est diliges dm̃n dm̃
tuũ : in scđa honont̾ patrẽ tuũ & matrẽ. hinc est qđ & sal¬

Expanded text:
aeceptis, et in prophetia. Historia est in his quae gesta sunt, praecepta aeceptis, et in prophetia. Historia est in his quae gesta sunt, praecepta in his quae jussa sunt, prophetia in his quae futura praenuntpologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda: Honora patrem tuum et matrem.
Abbreviated transcription (Latin):
cienda sunt in opere iã factasint indiuina p̃destinatione :
nobis igit᷑ tẽporalit̃ accidunt quȩ conditori om̃iũ sine tẽ¬
pore ꝓuident᷑ Propterea ꝓphetia rerũ futurarũ gesta
p̃sentib miscet rebus: ita credant᷑ illa futura quẽ ad mo¬
dũ ista cernunt᷑ eẽ cõpleta. More enĩ suo ꝑp̃sentia defutu¬
ris loquit᷑ sicut in ꝑsont hiersłm de ȩcđa & sic̃ in ꝑsona
effraum dehereticis: Profactis diuinis plerũq & dicta
ponunt᷑ id circo quia ñ operatione manuũ ds̃ sed dicen¬
di imperio oꝑat᷑ sic̃ scriptũ est: Dix̃ & factas̃ mandauit
& creatas̃. Quod inscripturis sacris una bis rexpetit᷑ sen¬
tentia. aut confirmationis causa est aut mysterii. sic̃
lex & gr̃a sicut initiũ & ꝑfectio. sic̃ bonũ & melius. Lex
diuina trib distinguitur partib id est in hystoria in p̃¬

Expanded text:
cienda sunt in opere jam facta sunt in divina praedestinatione? cienda sunt in opere jam facta sunt in divina praedestinatione? Nobis igitur temporaliter accidunt, quae conditori omnium sine tempore providentur. 8. Propterea prophetia rerum futurarum gesta praesentibus miscet 163 rebus, ut ita credantur illa futura, quemadmodum ista cernuntur esse completa. More enim suo per praesentia de futuris loquitur, sicut in persona Jerusalem de Ecclesia, et sicut in persona Ephraim de haereticis. 9. Pro factis divinis plerumque et dicta ponuntur; idcirco, quia non operatione manuum Deus, sed dicendi imperio operatur, sicut scriptum est: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt. 10. Quod in Scripturis sacris una bis repetitur sententia, aut confirmationis causa est, aut mysterii, sicut lex et gratia, sicut initium et perfectio, sicut bonum et melius. 11. Lex divina in tribus distinguitur partibus: In historia, 164 in pr
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis & ꝑfectis. Scriptura sacra ꝓunius cuiusq lectoris in¬
telligentia uariat᷑ sicut mannaquȩ popło ueteri ꝓsingulorũ
delectatione uari ũ dabat saporẽ. Iuxta sensuũ eñi capacitatẽ
singulis sermo dominicus congruit. et dũsit ꝓunius cuiusq
obscura quȩ etiã aꝑta repperiunt᷑. ut in tellectus lectoris & stu¬
diũ cugeat᷑. Nam sicuncta paterent. statim intellecta uiles¬
cerent Rursus si cuncta clausa existerent: confestim diffiden¬
tiã gignerent. Neergo de obscuris desperatio fiat. ea quȩ ma¬
nifesta sunt scciant & ne deintellectis fastidiũ existat. ea quȩ
clasa sunt desideriũ excitant Nã plerũq quanto magis latent.
tanto magis exercitiũ prebent . Inscripturis scĩs sepe ea quȩ
futura sunt quasi facta narrant᷑ sicut. ẽ. illud: deder̃ in
escam meã fel & insiti mea potauer̃ me aceto. Sed quur
futura quasi p̃terita scribunt᷑. nisi quia ei que adhuc fa¬

Expanded text:
parvulis, et perfectis. 5. Scriptura sacra pro uniuscujusque lectoris intelligentia variatur, 162 sicut manna, quod populo veteri pro singulorum delectatione varium dabat saporem. Juxta sensuum capacitatem singulis sermo dominicus congruit. Et dum sit pro uniuscujusobscura, quaedam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sed cur futura quasi praeterita scribuntur, nisi quia ea, quae adhuc fa
Abbreviated transcription (Latin):
eidẽ ciuitati specialit continiger̃ Ecce ego suscitabo suꝑ
eosmedos Nam regnante balthasar amedis obtenta est
totũ uult intelligere mundũ dicendo & concurrere
faciã ȩgrptios aduersus ȩgyptios regnũ ad uersus iegnũ
cũ egr̃ptus ñ multa regna sed unũ habuisse scribat᷑ rẽgori
Quinta regula est de tẽporib ꝑꝗͣ aut parsmaxima tẽporis

Expanded text:
eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis