comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nm quẽ tẽmere aousariũ suũ in iudi¬
tium uotase tonstitit᷑ uiatica uͣtis qr
sũptus. adu̾sano suo reddere oꝑtebit.¬
iudicib de iure dubitantib: presides s¬
dete solenͣt de scõ ꝯsulentib non debet
presides ꝯsilium impartire. u̾m iubere

Expanded text:
 quem temere aduersarium suum in iudicium uocasse constitit, uiatica litisque sumptus aduersario suo reddere oportebit.Iudicibus de iure dubitantibus praesides respondere solent: de facto consulentibus non debent praesides consilium impertire, uerum iubere
Abbreviated transcription (Latin):
Cum in cõi edificõuicinꝰ nuti nn
ex bac tãdampnatus fuislz ⁊ posse
agr̃o uecłigam ager anͣ regionibus
diuidi pͥosiit: ÷ uidend̾. mag̃ aũ debr
iudex abstin̾e ũi diuisione. anioqiñ
scri. arbitrum si regionib fundũ
ñuectigãiem diisum duob ad¬
nrõicau̾it posseqͣim duob fundis
suitutem imppnere. ¶ Qui in rẽ. pꝰ

Expanded text:
i aedificio vicinus nuntiavit ex hac causa damnatus fuisset, posse agro. vectigalis ager an regionibus dividi possit, videndum: magis autem debet iudex abstinere huiusmodi divisione: alioquin scribit arbitrum, si regionibus fundum non vectigalem divisum duobus adiudicaverit, posse quasi in duobus fundis servitutem imponere. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
rare. modaꝵ si spes in qua pupil
recedi actor postulans audienõ sit.¬
Si ab h̾reditate prĩs etatis bñfõ in

Expanded text:
respondit, si species, in qua pupillrecedi actor postulans audiendus est.Si hereditate patris aetatis benefi
Abbreviated transcription (Latin):
net tntsi anteuidecur ita i dcm̃
ee. ne eo nõte ab hiis pericio ne ue
in eas accõ decur. cũ eas uirilib
officiis tungi ⁊ eiꝰ gen̾us obligõni¬
b obstͥngi non sit equum arbpͣ¬
n senatum᷑ recte atiꝑ ordine stͣuͣ¬
ros ad quos de eare in iure adttũ
casib sũpp̾osius atq obiectis ¶set
ita demum eis subuenit si ñ talli
entib opitulatur. ⁊ zegregium se-¬
ĩn Rtum᷑ infirmitas .n. feminaꝵ
non cauiditas auxilium sumit.
omnis om̃o obligõ senatꝰ ꝯsulto
uelleyano ꝯprehnditur sũ sibis si¬
uere sui quocumq alio contractu.
int̾cesserũt. ¶S si młr defensor a¬
liciiꝰ extit̾it: ꝓtuldubio inc̾cedit.
suscipit .n. inse auenam obligõmi.
quippe cum ex hac re sureat ꝯ demp¬
nacõm. pinde n maritũn filiũ

Expanded text:
tametsi ante uidetur ita ius dictum esse, ne eo nomine ab his petitio neue in eas actio detur, cum eas uirilibus officis fungi et eius generis obligationibus obstringi non sit aequum, arbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum casibus suppositis atque obiectis. Sed ita demum eis subuenit, si non callidentibus opitulatur et est e infirmitas enim feminarum, non calliditas auxilium demeruit. Omnis omnino obligatio senatus consulto Uelleiano comprehenditur, siue uerbis siue re siue quocumque alio contractu intercesserint. Sed et si mulier defensor alicuius exstiterit, procul dubio intercedit: suscipit enim in se alienam obligationem, quippe cum ex hac re subeat condemnationem. proinde neque maritum neque filiu
Abbreviated transcription (Latin):
aicius ticius seioꝵ debitor deces¬
sit. hu ꝑsuaserunt puplio me¬
uio ꝙ hereditas ad eorum ꝑtiñ¬
et. ⁊ fecerũt ut epłam in eos ex¬
ponat debitorem sese eẽ qĩ h̃re
eadem petcunia ꝑuenit. quesit
÷ tũ ad puplium meinũ ex b̾re¬
ditate luciiticii ntb ꝑuenit. an
exscͥptura ꝓposita de constituta

Expanded text:
eiorum debitor decessit: hi persuaserunt Publio Maeuio, quod hereditas ad eum pertineret et fecerunt, ut epistulam in eos exponat debitorem sese esse quasi heeadem pecunia peruenit. quaesitum est, cum ad Publium Maeuium ex hereditate Lucii Titi nihil peruenerit, an ex scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis heatinͫ nec diuortõ secuto
presenti die quod mͣfmio ÷ restitu¬
atur s statuto tempore solui debe¬
at ꝙ ai matito furtous funt adiu¬
ditatus. pars łluq data in dotem:
dotalis manebit. diuortõ autẽ ftõ.

Expanded text:
corporis habeatur nec diuortio secuto praesenti die quod in numero est restituatur, sed statuto tempore solui debeat. quod si marito fundus fuerit adiudicatus, pars utique data in dotem dotalis manebit: diuortio autem facto
Abbreviated transcription (Latin):
dotaiem eẽ. ¶Si marito dotis nõie
scipulanu ꝓtrst᷑ ꝑ erorẽis qui ex¬
cepcõne tittmꝰ elat ne soluat uoge¬
tur ei loluere ⁊ hebrc condcõm ad¬
u̾s mliem aut pr̃em. uter eoꝵ dele

Expanded text:
dotalem esse. Si marito dotis nomine stipulanti promisit per errorem is qui exceptione tutus erat ne soluat, cogetur ei soluere et habebit condictionem aduersus mulierem aut patrem, uter eorum dele
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si int itrori aream donau̾t ⁊urxor
in ea inlulãm edifitau̾it. ea insuła
mlr̃em s̃uaturam placet nam si
iantus uendicat insuła: recenco¬
quo mancipta fũint s firguta qui¬
nis digita. s utĩt unis qut̃tus do¬

Expanded text:
m donauerit et uxor in ea insulam aedificauerit, ea insula mulierem seruaturam placet: nam si maritus uindicet insulam, retentioduo mancipia fuerint singula quinis digna, sed utrumque unis quinque do
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ er empto ¶A giuit utori in diem d
sti metu donacionis presens soluere
poͣtest ꝙͣns imod̾̃ temꝑis recenta ea¬
peccã: sentire potuit.¶& sl legatuꝵ
mͥ aut heditatis nõie reuct᷑us esꝰ pbͣte
iogatus ame urori mee reiniq̃te nõ
uidetitt᷑ ẽẽ donõ. qi nͥl ex botris meis de¬
minuitur in quͣo marne maioros
donanti s uccunisse ꝓcist aie. ne am¬
ore alt̾ius atter despoliaretur. ñe qͣñ¬
ter maruolos ne atser locuplecinr
fieret. ¶Siuir uxori untus in tnõdic
hłis martiis. aut natalidie dedisiet.
cotio ÷. s si impetsas quas facetet
mir quo honestrus setuereaer Qt est¬

Expanded text:
t ex empto. Quod uir uxori in diem debet, sine metu donationis praesens soluere potest, quamuis commodum temporis retenta pecunia sentire potuerit. Quod legatur‹u›s mihi aut hereditatis nomine relicturus es, potes rogatus a me uxori meae relinquere et non uidetur ea esse donatio, quia nihil ex bonis meis deminuitur: in quo maxime maiores donanti succurrisse Proculus ait, ne amore alterius alter despoliaretur, non quasi maliuolos, ne alter locupletior fieret. Si uir uxori munus immodicum calendis Martiis aut natali die dedisset, donatio est: sed si impensas, quas faceret mulier, quo honestius se tueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ominũ qui iuslit seminib uur
s̾uo suo mutuam pecuniam cre¬
di haccenꝰ teñi: quatenꝰ iussit.
nec pignoris obligõm locum hr̃e
in hiis prediis que s̃uus non ex
uoluntate dm̃i obligauit.dẽ

Expanded text:
ominum, qui iussit semissibus usuris seruo suo pecuniam mutuam credi, hactenus teneri quatenus iussit: nec pignoris obligationem locum habere in his praediis, quae seruus non ex uoluntate domini obligauit. 4
Abbreviated transcription (Latin):
oici possit. inmo ħ talu ꝙ iussu
atno non compeutt. ¶Sunus ex
sui dominis iusut ꝯtrahi tũ eo:
is solꝰ tenebr. s ⁊ oi duo naerint.
tum quouis in soldumage po¬
test. qr simles sunt duob mã

Expanded text:
ondici possit: immo hoc casu de iussu actio non competit. Si unus ex serui dominis iussit contrahi cum eo, is solus tenebitur: sed si duo iusserunt, cum quouis in solidum agi potest, quia similes sunt duobus ma
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis n eo aiõ corpꝰ intułit. ꝙ cogita¬
ret inde alio posteatñsfere. Magis¬
peliret mortuum. ⁊̃ qĩ eternasede dare
destinau̾at: manebit locus ꝓphanꝰ
tire debent cũ exͣnei inferuntur. nã
ex ip̃is dins qͣmlibet recte ⁊bi sepeli

Expanded text:
Si quis enim eo animo corpus intulerit, quod cogitaret inde alio postea transferre magispeliret mortuum et quasi aeterna sede dare destinauerit, manebit locus profanutire debent, cum extranei inferantur: nam ex ipsis dominis quemlibet recte ibi sepelir
Abbreviated transcription (Latin):
Irdinarium pretor arbitratus
z prius eos ꝯtractus exponere
eoꝵ qui auene potestati su bie-¬
cti sunt quim solroum tribu-¬
unt accõm: sic deinde ad ħ ꝑue¬
nire ubi de pẽtulio datur accio
Est autem crsplx hoc edcin. au
.n. de peculio. aut de inrem uso.
aut cr iussu hinc oritur accio.
llerba autem edcitaliasunt. ꝙ
cum eo qui in alterius pgtesta¬
te ẽẽt negocium gestumerit.
de eo loquitur non de ea. s tñ
⁊ ob eam que ÷ tẽmini sexus: da¬
bitur ex hoc edicto accio. ¶Si
cum impubere fiuofatn. uł s̃

Expanded text:
rdinarium praetor arbitratus est prius eos contractus exponere eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic deinde ad hu‹n›c peruenire, ubi de peculio datur actio. Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem uerso aut quod iussu hinc oritur actio. Uerba autem edicti talia sunt: 'Quod cum eo, qui in alterius potestate esset, negotium gestum erit'. De eo loquitur, non de ea: sed tamen et ob eam quae est feminini sexus dabitur ex hoc edicto actio. Si cum impubere filio familias
Abbreviated transcription (Latin):
potestate sunt eum secuituur. s ⁊ hui
qui postliminio redeunt ur̃ quiinu
tero fueruire cũ atrogaretur: sr̃tri¬
limioda in porestatẽ arrogatoris redi¬
gͣniur.. ¶Qui duos tiuos ⁊ exar¬
teroeoꝵ nepotemhẽ si uult nepotẽ
guasi ex alteto natũsic acoptare:
potest ħ esficere sieumemancipau̾¬
lt̃ ⁊ dic amptau̾it qiͣ ex altero nat̃.

Expanded text:
potestate sunt eum sequuntur: sed et hi, qui postliminio redeunt, vel qui intero fuerunt cum adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur. Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habet, si uult nepotem quasi ex altero natum sic adoptare, potest hoc efficere, si eum emancipauerit et sic adoptauerit quasi ex altero natum.
Abbreviated transcription (Latin):
Roinde si suum occrorsti q̃m sub pe-¬
na trauendum ꝑmisi utiũtas uenit̃
in ħ iurom ¶ Item cãe corpori coħ̾¬
entes estimantur si quis ex come-¬
dis. aut sinphoniatis aut gamest.
aut ex quaoriga. aut expari mula¬
rum unum ł unam occroit sion sor
.n. pempti corꝑis estimacio tacieroa

Expanded text:
roinde si seruum occidisti, quem sub poena tradendum promisi, utilitas uenit in hoc iudicium.Item causae corpori cohaerentes aestimantur, si quis ex comoedis aut symphoniacis aut gemellis aut quadriga aut ex pari mularum unum uel unam occiderit: non solum enim perempti corporis aestimatio facienda
Abbreviated transcription (Latin):
naute int̾ se dampñ ded̾int. ħ ad exc̃¬
tenebitir Shuiꝰ fcm pꝑͥstãi cum sit
⁊ nauta. ¶ Si s̾uus naute dampnũ
red̾it licet Suui nauta nonsit. eqtis¬
simum erit in excercitorem acconẽ
itilem dare. ¶ Hacautem accõ¬
ne suo nomine excercitortenetur.
buit: ⁊ iõ ⁊ si decesserint: non releua ͤ¬
bitur. ¶ Seruoꝵ au suoꝵ nõie nox¬
ali dumtaxat dñs tenetur. siam c̃
alienos ad hibet erplonie tumo
innocentte sint. in suił ueni᷑a oig
adhibu̾it. ¶ Si płes nauem excer¬
ceant. unusquis pro ꝑte qua na¬
uim exceret: Iuenitur. ¶ ħiuditã
qͣmuis honerania: famen ꝑperuas.¬

Expanded text:
nautae inter se damni dederint, hoc ad exertenebitur, sed huius factum praestat, cum sit et nauta. Si servus nautae damnum dederit, licet servus nauta non sit, aequissimum erit in exercitorem actionem utilem dare. Hac autem actione suo nomine exercitor tenetur, buit: et ideo et si decesserint, non relevabitur. seruorum autem suorum nomine noxali dumtaxat tenetur: nam cum alienos adhibet, explorare eum innocentiae sint: in suis uenia dignuadhibuerit. Si plures nauem exerceant, unusquisque pro parte, qua nauem exercet, conuenitur. Haec iudicia quamuis honoraria sunt, tamen per
Abbreviated transcription (Latin):
Innaue santeri cum comples łru¬
mentũ fude̾rant. santel nner
hiis fnmient̃ reddiderat de cõi ⁊
uta agerepossint hons adueni as¬
uestimta fulloni turanda iocatẽ¬
turant eiusdemgnis redderentur:
łu cum argentum pusilsãtum
fabro daretur ut uasa frẽrent aut
autum ut amili. e x pͣriore carem
oñi manere. exͣ postiore: in credtẽ
m. ¶dem iuris eẽ in deponto. siam
diquis pecãm mimeratam ita de¬
poruistet ut nece obsignatam n¬

Expanded text:
In navem Saufeii cum complures frumentum confuderant, Saufeius uni ex his frumentum reddiderat de communiuta agere possunt oneris aversi acuestimenta fulloni curanda locarentur aut eiusdem generis redderetur ueluti cum argentum pusulatum fabro daretur, ut uasa fierent, aut aurum, ut anuli: ex superiore causa rem domini manere, ex posteriore in creditum iri. idem iuris esse in deposito: nam si quis pecuniam numeratam ita deposuisset, ut neque clusam n
Abbreviated transcription (Latin):
locauerat. in lege dixat ir in opus la¬
pidis opꝰ erit prolapide ⁊ matn p¬
tio: dñs redemptori in pedes singu¬
lege acceperat ut incoruptas red¬
ceret preteruim ⁊ uetustatem. co¬
loni s̾inis uillam incegoit ñ for¬
tuito caͣsu. ñ uideri eamũmexcep¬

Expanded text:
locauerat, in lege dixerat: 'quoad in opus lapidis opus erit, pro lapide et manupretio dominus redemptori in pedes singulege acceperat, ut incorruptam redderet praeter uim et uetustatem: coloni seruus uillam incendit non fortuito casu. non uideri eam uim ‹e›xcep
Abbreviated transcription (Latin):
si fuisset ncc̃e demollin s q meuꝰ
edifitare ueliet id fecisset: qnti tõ¬
ouctoris interest hĩtatores nemi¬
gͣrent tanti conrempitar oꝑ¬
tere. ¶ Edilis in municipio bai¬
neaꝯduxerat ut eo anno muni¬
cipes gratis lauarentur. post cs
menses incendio fc̃o barnea tõ¬
neatore ex conducto: ut pro por¬
cõne temporis quolauacionem
non prestrtisset: pecume itrĩbu¬
cio fieret. ¶Nuiminas adcertũ
pondus honeris locaret cũ ma¬
iore honere ꝯ ductor eas rupisset.⁊

Expanded text:
 fuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere. Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis lauarentur: post tres menses incendio facto responneatore ex conducto, ut pro portione temporis, quo lauationem non praestitisset, pecuniae contributio fieret. Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rupisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ redemerm: noxalis accio ĩme
oabitui. qr non uidetur sciente do¬
mino fecisie. cum eotemꝑe dñs no
fuerim. ¶Cum dominus ob icien¬
tiam teneatur ansui quo nomie
uanda ÷ accio uidendtm÷. inisi for¬
tepuuorura penam a dño exigi
uolurc. gͦ dolus sͣmi impunitus
modo dñs tenebr. una autempena
exacca qm̃ accor eiegit: altera tolli¬
tur. ¶ Si decracta noxe dedicione qĩ
cumconicio domino accũsit crui
ñ erat conicius absolucione facca
⁊ tinito uroicio amp̃agendo cu nox¬
e dedicõne exteptõe rei iuroitate sb̃
oucta ⁊ finita÷. uonec autem priis
Iuroicium agrtatur lĩna agenti:
si eum de scia din aiguenda peni¬
teat: tunc ao noxalem cãm tñsite.
cẽ quo sicumeo qui scit cum nox¬
e dedicione accum sit am̃p in do¬
minum detracta nore dedicõe dan¬

Expanded text:
 redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non uidetur domino sciente fecisse, cum eo tempore dominus non fuerim.Cum dominus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur.Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceducta et finita est. donec autem prius iudicium agitatur, licentia agenti est, si eum de scientia domini arguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire. contra quoque si cum eo qui scit cum noxae deditione actum sit, amplius in dominum detracta noxae deditione dan
Abbreviated transcription (Latin):
reus scipulandi ante moram ꝓmis¬
sum animal utiluerauit idem⁊
si occroent animal. &si post morã
ꝓmissoris is crui stipulatus tuerat oc¬
cidit: debitorquidem liberatur. lege
autem acuie hoc casu non regte ex¬
perietur. sam cregitor ip̃e sibĩ pod̾i¬
us qm̃ ani inumiam fecisse in decir.

Expanded text:
issum animal vulneravit: idem est et si occiderit animal. quod si post moram promissoris qui stipulatus fuerat occidit, debitor quidem liberatur, lege autem Aquilia hoc casu non recte experietur: nam creditor ipse sibi potius quam alii iniuriam fecisse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit. ¶ ꝑcepcõnes fructus accipe
ĩ cepti ⁊ ita ꝑcepti ut t̾ra contmere se
fructus dezierunt. ułuti si oliue ur ui¬
łoleum ab aliquo fcĩnsit. scatum .ii. srs¬
ip̃e accepisse fructum estimandus ẽ¬
iidm a me pecieris. ⁊ is post li Idẽ.¬
temꝯt̃ mortuus sit: fructus quo ad
ueꝵ puto: si non prius is homo in eã

Expanded text:
perit? perceptionem fructus accipere iam coepti ita percipi, ut terra continere se fructus desierint: ueluti si oliuae uuoleum ab aliquo factum sit: statim enim ipse accepisse fructum existimandus einem a me petieris et is post litem contestatam mortuus sit, fructus quoad is esse puto, si non prius is homo in eam
Abbreviated transcription (Latin):
n rem accõm pati non ꝯpelli¬
mur. q licet alicui dt̃e se noñ posside.
ita ut sipossit aousarius ꝯuincere rẽ¬
. ab adusano possidi: Cl̃sferat ad se pꝰ¬
sõmper ilidicem. licet suam ẽẽ nõ
approbau̾it. ¶Ip̃. de publiciania
it pretor si quis io quod ingem acci
dicium dabo. ¶ anto p̾toraitnroũ:
usucaptũ. nam si usucaptum ÷:
ht ciuilem accõm. nec des roe-¬
rat honorariam. ¶s tur dum-¬

Expanded text:
n rem actionem pati non compellimur, quia licet alicui dicere se non possidere, ita ut, si possit aduersarius conuincere rem ab aduersario possideri, transferat ad se possessionem per iudicem, licet suam esse non adprobauerit. DE PUBLICIANA IN REdicium dabo.' Merito praetor ait 'nondum usucaptum': nam si usucaptum est, habet ciuilem actionem nec desiderat honorariam.Sed cur
Abbreviated transcription (Latin):
hñt libos in potestate. Nam cuius
prie potestatis morib sit receptũ nec
possit dezinere quis hre in potestete
nͥ exierint ub̃i quib sasib sblent᷑.
neqiuaqm dubitaroum: reman̾ie
eos in potestaie. Quare eos n oblumir
au in potestate eius nascatur filius.
potestate nascitur. ꝯ in furore eius
amboin furore agant ⁊ uxor ⁊ mari¬
tus ⁊ tunc cipiat ꝑtus in potestatepa¬
lutͤatis reliciuus ituriosis manẽtib.
tis prturiosus: ut ⁊ aoquiratur ilłi
mooii eius qõ filiꝰ ad qͦuisiuit. Lõp

Expanded text:
habent liberos in potestate. nam cum ius potestatis moribus sit receptum nec possit desinere quis habere in potestate, nisi exierint liberi quibus casibus solent, nequaquam dubitandum est remanere eos in potestan in potestate eius nascatur filius: potestate nascetur: sed et in furore eius ambo in furore agant et uxor et maritus et tunc concipiat, partus in potestate paluntatis reliquiis in furiosis manentibus:tis pater furiosus, ut et adquiratur illi commodum eius, quod filius adquisiuit. 9 P
Abbreviated transcription (Latin):
erit ÷ ditenõ posse ei subueniri
siu̾ postea qm̃ dies uenit uõ¬
luntas maioris uerrogoris lib̾
torem saluiañ qñdam noĩne.

Expanded text:
erit dicendum posse ei subueniri: sin uero posteaquam dies uenit, uoluntas maioris uenditoris libertorem Saluianum quendam nomine
Abbreviated transcription (Latin):
cĩes pr̃nas ampia edificia edificau̾at
Oum eundem saitum cũ nẽ dinidet
sũptus sibi qĩ remełiore fcã abeo desi
re ingente s uoluptatis causa ftõs eũ
si pietatis respestu sororis atuit filiam

Expanded text:
pla aedificia aedificauerat: cumque eundem saltum cum fratre diuideret, sumptus sibi quasi re meliore ab eo facta desidre urguente, sed uoluptatis causa factos eum si pietatis respectu
Abbreviated transcription (Latin):
sis sucturritur. aut ibi mortuis. q nͣ
ꝓturatorem hr̃e possunt. Cum aluisᷤ
ueniri pret̾ eos qui in g̾uitute detrͦnẽ¬
tur. Ego aũ ⁊̃ nõre eiusqui ĩ hostiũ
existimo. ¶Non mimis aũab hos¬
tib capto sp̃ ibi nat᷑o quipost imnũ
ht̃ succursum uidetur. ¶ Si dampnĩ
ft̃i missus sit ĩ eoes mi. ats si quiom
ꝑ̃sente eꝯ iussit ptor posuidi ñ restitiu¬
ne froĩ possoris de ͭ efitatõ añ abiena¬
cam. finit᷑a autẽ eoreuio restõms auxre¬

Expanded text:
sis succurritur aut ibi mortuis, quia nec procuratorem habere possunt: cum aliis sueniri praeter eos, qui in seruitute detinentur. ego autem etiam nomine eius, qui hostium existimo. Non minus autem ab hostibus capto quam ibi nato, qui postliminium habet, succursum uidetur. Si damni infecti missus sit in aedes militis, si quidem praesente eo iussit praetor possideri, non restituinae fidei possessoris detentatio ante absentiam, finita autem reuerso, restitutionis auxi
Abbreviated transcription (Latin):
recogitur. nec aubienoꝰ ent si ueltr ep¬
torem delẽgare Cu inuendicõe q̃ rite
lprgnori creditori fumnd̃ obligͣaint ei qͣ
instr̃m empcõis tͣdioit. ⁊ cũ eũ locum ĩe¬
oificare uellet᷑. mõta sͥ ꝯtrou̾sia a ui¬
cino de latitiroine. qr at ꝓbare ñ pot̾ar
pign᷑ uendicet dou erceptõe oppoĩta: iudx̃¬

Expanded text:
re cogitur, nec audiendus erit, si velit emptorem delegare, cum in venditione, quae fit ex pignori creditori obligauit eique instrumentum emptionis tradidit: et cum eum locum inaedificare uellet, mota sibi controuersia a uicino de latitudine, quod alias probare non poterat, pignus uindicet, doli exceptione posita iud
Abbreviated transcription (Latin):
li debitore qui alienã rem antañ.¬
pignori dedit: pot̃ creditor qria pig¬
noͣraticiã age. ⁊ ħ soluedo debitorsit. d̾¬
itiꝰ cũ credidist pectuĩam seꝑfiõ ⁊ ob
eampignꝰ accepiss fut᷑um eẽtut di᷑¬
traheret id gredĩtor qr pectũra si solue¬
set ẽmuit. qͣro an hñc uendicõm debi¬
tor renocare possit. offerẽdo sortẽ ⁊ usu¬

Expanded text:
 debitore, qui alienam rem pignori dedit, potest creditor contraria pigneraticia agere, etsi solvendo debitor sit. b eam pignus accepisset futurumque esset, ut distraheret eam creditor, quia pecunia non solveret, emisit: quaero, an hanc venditionem debitor recovare possit offerendo sortem et usu
Abbreviated transcription (Latin):
ratir or solũ pͥcm ut creditor certi tꝑiᷤ
gnoris non obẽe qõ debitor testamẽ¬
miniũ uendicet᷑ ẽi ñ totũ debitũ offe¬
renti: credrtor possõem testriuere cõ¬
getur. ¶uebitoris filius quimanz

Expanded text:
ratur, sed solum pactum, ut creditor certi tempognoris non obesse, quod debitor testamenminium vindicet, ei non totum debitum offerenti creditor possessionem restituere cogetur. Debitoris filius, qui manet
Abbreviated transcription (Latin):
nte oña ꝓbanbum quidinter agẽn᷑¬
dem ⁊ debitorem nienit. ut res pigno¬
n ypotheceuesit s ⁊si ħ probet actor
ad debitorem eo tempore quo muenit
depignore. autͤ liniꝰ uoluntate ypo¬
theca datͣasit. ¶ od̃¬

Expanded text:
nte omnia probandum est, quod inter agentem et debitorem convenit, ut pignori hypothecaeve sit: sed et si hoc probet actor,ad debitorem eo tempore quo convenit de pignore, aut cuius voluntate hypotheca data sit. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ muitãte est: sr qnͣ eares est
ab actore estimata de qua ꝯtrou̾¬
lia est ħ .n. additũ est utappare
at ⁊ si calũpniator quis sit tñ hãc
p̃se penam eum ꝑsequr: ¶ Docere aͬ¬

Expanded text:
itate est, sed quanti ea res est ab actore aestimata, de qua controuersia est. hoc enim additum est, ut appareat etiam si calumniator quis sit, tamen hanc poenam eum persequi.Docere a
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ⁊ emptorẽ uelle impetbi. ħ
amplo labio ait ⁊ si quio infu᷑
mortui sui inpensum÷ exuendi¬
to consegino ꝑtere. si mͦ sni culpa
uenditoris mortem obient. ¶tẽ
Si niesnit cũ tes ueniret ut locu¬
ples ab emptore reus decur. exuẽ¬
dito agiposieut id fiat. ¶ Sinter
ueeiꝰ płis uendidisset eiꝰ ꝑtem
dimidiam uenditori praret ⁊ he¬
res emptoris plĩs ea preora uẽdi¬
disset uenditoremet uendito agẽ¬

Expanded text:
etiam emptorem velle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui servi impensum sit, ex vendito consequi oportere, si modo sine culpa venditoris mortem obierit. Item si convenerit, cum res veniret, ut locuples ab emptore reus detur, ex vendito agi posse, ut id fiat. Si inter ue eius pluris uendidisset, eius partem dimidiam uenditori praestaret et heres emptoris pluris ea praedia uendidisset, uenditorem ex uendito agen
Abbreviated transcription (Latin):
Stipło de dote redden da ab exneo inter¬
posita. scõ dmortõ: statĩ ꝯmitatu
niec redintegrato m̃mnͣio accõ iͣsti
pulatõre qͣlita: intertiit. deruo gͦ
sit simͦeados ñ ab ip̃a ꝓfecta si
qłn anus ꝑinissueius stipulatus
Ustomortiũ tulr̃ si de dõtematitis
nͥl tauit ⁊ cũ alii tupsiss postea au
prioremunũ redit: tacite dois eĩ re
tali obuefiti. qd̾ restator nolu̾it ad
maritum ꝑtinere: io soluto mͣmio

Expanded text:
tio de dote reddenda ab extraneo interposita facto diuortio statim committitur nec redintegrato matrimonio actio sti pulatori quaesita intercidit: denuo igitur sit: si modo ea dos non ab ipsa profecta sit, quam alius permissu eius stipulatus uortium mulier si de dote maritus nihil cauit et, cum alii nupsisset, postea ad priorem uirum rediit, tacite dos ei redintali obuenit, quod testator noluit ad maritum pertinere, id soluto matrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
tumauis reb dotid̾edit. ãro stmite¬
gru restituatn: ⁊ ꝑtẽ suamaccipi¬
at qͣrtam ⁊ reddat fund. quid debe¬
at maritus fatere. an contentus ee de¬
beat aliis reb in dotem datis. Ite q̃ro

Expanded text:
cum aliis rebus doti dedit. quaero, si in integrum restituatur et partem suam accipi‹a›t quartam et reddat fundum, quid debeat maritus facere? an contentus esse debeat aliis rebus in dotem datis? item quaero,
Abbreviated transcription (Latin):
cã constitutꝰ sit ⁊ amp̃ doti ꝓmissũ e
ꝙͣ facultates młns ualent᷑: ip̃o iure ꝓ¬
missionuałet. q lege rata fi bẽtur a¬
auctoritas dolo .m. ftã. ¶ Querendũ tñ
zutrumtotaobligõ. anqõ amp̃ꝓmis¬

Expanded text:
 doti promissum est quam facultates mulieris ualent, ipso iure promissio non ualet, quia lege rata non habetur auctoritas dolo malo facta. quaerendum tamen est, utrum tota obligatio an quod ampli
Abbreviated transcription (Latin):
restituendam eẽ ꝑteni Reditatis que
ei relicta÷ ut ea solo tͣanto pro dote
eam soluat. qr ⁊ ad eam tiden mistũ
⁊ honera eius ꝑtinent delegacõne pp̃n
nnam duptilitatẽ ⁊ casus ncccem ii
mine optinente. ¶ Oius nõte q̃ libera
uidebatur x indotem dedisti. eo cani hẽdĩ
condcõm quo hr̃e potuisses simłin n.
bere nomine dedisses: necnuiptẽ setu-
teeent./ Si manumina nupsit ita de¬
mũdoͥs ent si ea m̃te dedsstiut qñtũ¬

Expanded text:
restituendam esse partem hereditatis quae ei relicta est, ut ea suo marito pro dote eam soluer‹e›t, quia et ad eam fideicommissum et onera eius pertinent delegatione propter nimiam suptilitatem et casus necessitatem minime optinente. Eius nomine quae libera uidebatur decem in dote dedisti: eo casu habebis condictionem, quo habere potuisses, si mulieris liberae nomine dedisses nec nuptiae secutae essent. si manumissa nupserit, ita demum dos erit, si ea mente dedisti, ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
mari. Iste autenturatorres dotis no¬
⁊ precium eius in dotem det. ¶ Oubi¬
tan autempot̃ an h u̾nisit. quid .n.
si aliter honeste nubere ñ posiet qmͣ
ut pect̃am in dotemdet ĩdq ei magis
expediat. at qͥnp̾sũt res indotẽ date¬

Expanded text:
mare. Iste autem curator res dotis noet pretium eius in dotem det. dubitari autem potest, an hoc uerum sit: quid enim si aliter honeste nubere non possit, quam ut pecuniam in dotem det idque ei magis expediat? atquin possunt res in dotem dat
Abbreviated transcription (Latin):
Siignorans quis miini quaupa¬
gano iotauit: exigere illum pꝰ
⁊ ciplinam: qui ignorauit militẽ
nealege coleretur: resocare eu mͥ
liceat ⁊ sd mmiñoris lotassem: hoc
michi prestͥaretur. nec conuenit
ut si plnis iocassem: ħ tibi presta¬
retur ⁊ citm nemo fundicos cole¬
bat pluns tñiocani querodan pͦ
nib id marime exspectare debe¬
mus quod inter utrumq meñ
co conuenisse nequro ptaretur
si ampliore pecunia fundꝰ eẽt

Expanded text:
Si ignorans quis militi quasi pagano locauerit, exigere illum post disciplinam, qui ignorauit militem.ex lege coleretur, relocare eum mihi liceret et quo minoris locassem, hoc mihi praestaretur, nec conuenit, ut, si pluris locassem, hoc tibi praestaretur, et cum nemo fundum colebat, pluris tamen locaui: quaero, an hoc nibus id maxime spectare debemus, quod inter utramque partntio convenisse, ne quid praestaretur, si ampliore pecunia fundus e
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ de euictõe sciplom inticiu darr egͣo
uandam putabam s iustã re leius
postuiarat. slam sieifundꝰ p̃torta
cogmicone ab lat fsnt: equũ ent ꝑ e
s̃uꝰ tuius em̃it trem eudemuendi¬

Expanded text:
 de euictione stipulationem in Titium dari: ego dandam putabam. respondi: iustam rem Seius postulat: nam si ei fundus praetoria cognitione ablatus fuerit, aequum erit per seruus tuus emerit
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui uxore ducturꝰ erat litas
fetit taies. ticiꝰ seio saxm̃ semꝓni¬
am ꝑtinere ad anͣmeu ꝑtmiere
cognouisti. Idõ cum ex uoto meo tͥ¬
nuptuta situeum certosis scd̃m
dignitatem tuam. cͣchete mͣm̃̃te ⁊¬
qͣmins ydonce ee reꝓiissutam tibi
ticiam mrem puelle doten sciam:
em amituum domui mee. fide me¬
am intpoliere non dubito. qr̃e sci¬
as quodtum ab ea ex hac cã stipu¬
uum teuĩturum. atq itatitta que
n titõ mandauerat. n ratum hũe¬
rat. quor scrpserat dotem sero ꝓ¬
misit. qm̃ si heres ticii ex cã manda¬
ti p̾sti ͥ anaccõne mandati heredẽ

Expanded text:
eum qui uxorem ducturus erat litteras fecit tales: 'Titius Seio salutem.Semproniam pertinere ad animum meum cognouisti: ideoque cum ex uoto meo nuptura tibi sit, uelim certus sis secundum dignitatem tuam contrahere te idonee repromissuram tibi Titiam matrem puellae dotem sciam, em animum tuum domui meae, fidem meam interponere non dubito: quare scias, quodcumque ab ea ex hac causa stipuvum te habiturum. "atque ita Titia, quae neque Titio mandaverat neque ratum habuerat quod scripserat, dotem Seio promisit. quaero, si heres Titii ex causa mandati praestiterit, an actione mandati heredem
Abbreviated transcription (Latin):
mantan actom si hẽbis. ¶ si filius
meus in magistratu in ħ edc̃m in¬
fibit. aninhis accõnib quas ex ꝑ

Expanded text:
mandati actionem non habebis.Si filius meus in magistratu in hoc edictum incidit, an in his actionibus, quas ex
Abbreviated transcription (Latin):
it. teterum si ip̃o non postusate:
ñ cohertetur. ¶ s si impetuerit
su uius est iure auiquo. sine impe
meus postulau̾it queritur quis
eod iure utatur: putat pomp̃me
solum. utiz si ħ ei ipaliter manda¬
ui: uł ratũ hũi. ¶ Sitam̃tutor
ut turator furiosi postulau̾it ⁊
adholescentis: ipe ħ edcõ coħ̾cet᷑.
it̃ adũsus ꝓcuratorẽ id obseruã¬
dum est: si in rem suã fu̾it datꝰ.
ħpena adũsus oẽm statuttur cͥ
in edcm̃ incidit. non soł eo pos¬
tulante qui ab eo lesus ÷: s om̃i
spospondisti impetraũit ne aliqͥs
debitor ip̃ius adũsus eum excẽp¬
tione utatur. deinde tu in nego

Expanded text:
rit: ceterum si ipso non postulante, non coercetur. ‹sed› si impetrauit, siue usus est iure aliquo, siue impetmeus postulauit, quaeritur quis eodem iure utatur: et putat Pomponius me solum, utique si hoc ei specialiter mandaui uel ratum habui. si tamen tutor uel curator furiosi postulauerit uel adulescentis, ipse hoc edicto coercetur. item aduersus procuratorem id obseruandum est, si in rem suam fuerit datus.Haec poena aduersus omnem statuitur, qui in edictum incidit, non solum eo postulante qui ab eo laesus est, sed omni, spopondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in nego
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sũ non sit mͥ legatum siue ad¬
emptum legatum. possum ut repe¬
⁊ siħreditatem adire noiui ut ñ potui
¶non idem potest deci sisuus meus
tutus sit. ⁊ ego dedero. deinde man¬
umissus abient. Nami ł casu secitt᷑ã
rẽs est. ¶ quod obͣremͣ datur ex rouo
⁊ equo ht̃ repetitõm. uluti sidemtͥ
ut aliquid facias nec fetis. ¶ Si qĩ¬
uebitum repetit: ⁊ fructus ⁊ ꝑtus. co¬
restitui debent. deduͣcta inpensa.¬
¶In frumento indebito solu̾to ⁊ bo¬
nitas est. ⁊ si ꝯsumꝑsit frumentũ:
p̃tium repetes. ¶ et sic hĩtacõne
dat᷑a peccuniam ꝯditam. nõ quro
nis funies. ¶ Si g̾uum indebitũ
tibi dedi. eumq manumisisti. si
stiens ħ fecisti: teneb̾is ad preͤciũ
eius. si nestiens: nonte̾neb̃is. s pp̃
oꝑas eius lib̃ti. ⁊ ut hr̃edicatem eiꝰ
restituas. ¶ Indebitum er̃ non omi¬
alii debetur: si alii soluatur. Aut si
id quod alius debebat: alius qĩ sͦͬ

Expanded text:
tatis, siue non sit mihi legatum siue ademptum legatum, possum, ut repeet si hereditatem adire nolui uel non potui. non idem potest dici, si seruus meus tutus sit et ego dedero, deinde manumissus adierit: nam hoc casu secuta res est.Quod ob rem datur, ex bono et aequo habet repetitionem: ueluti si dem tibi, ut aliquid facias, nec feceris.Ei, qui indebitum repetit, et fructus et partus restitui debet deducta impensa.In frumento indebito soluto et bonitas est et, si consumpsit frumentum, pretium repetet.Sic habitatione data pecuniam condicam, non quidem rus fuisses.Si seruum indebitum tibi dedi eumque manumisisti, si sciens hoc fecisti, teneberis ad pretium eius, si nesciens, non teneberis, sed propter operas eius liberti et ut hereditatem eius restituas.Indebitum est non taalii debetur, si alii soluatur, aut si id quod alius debebat alius quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tarrogator decessit impube relictofiͥ¬
lio ãdoptiuo ⁊ mox impubes decedat.
an heredes arrogatoris teneaitur.
tp restm̃u̾ere bonaarrogati ⁊ pretͥea
quartam partem ¶ Si an impũ¬
b̃i arrogator substituere possit qr.
ad quartam᷑sꝯlam qm ex bonis et
ꝯsequitur. ⁊ hactetuis at eiuiqas
pubertatem substituat. Ceterum
si ħ dei euis ꝯmittat ut qũ asttu¬

Expanded text:
adrogator decesserit impubere relicto filio adoptivo et mox impubes decedat, an heredes adrogatoris teneantur? et turos et bona adrogati et praeterea quartam partem. Sed an impuberi adrogator substituere possit, quaad quartam solam quam ex bonis eius consequitur, et hactenus ut ei usque ad pubesi fidei eius committat, ut qua
Abbreviated transcription (Latin):
un iadoptõm datur. hus quib ag¬
tiascitur ⁊ cognatus fit quibi uͦ ñ
aͣgnaitatur nec cognatꝰ fitꝰ aopͦ¬
Ecio . n nonisis Sanguinis: o ius agͥ¬
nacionis conterr ⁊ rorosi fiuum ad¬
ata eius fit Item nec nir mea auie

Expanded text:
n adoptionem datur, his quibus adgnascitur et cognatus fit, quibus uero non adgnascitur nec cognatus fit: adoptio enim non ius sanguinis, sed ius adgnationis adfert. et ideo si filium adata eius fit: item nec mater mea auiae
Abbreviated transcription (Latin):
orar aut̃ non ar datur nisi ap̃me
Sit s̾uus ⁊ si apiro me srt licet eo
temꝑe nõn fu̾it quo deliquebat te¬
neor ⁊ heres meus tenetur si norius ui¬
lntꝰ pomp̃ ait siemptor sui noxau¬
iudicio tonuentus÷ uenoitorem
quo sciente fc̃m: conueniri ia ñ pͦse.
alturditio tenetur. eo iure utimur.
s: ñ ar pot̾it᷑ qui suentus÷ euadere
lit estimatõm. nisi in solroũ noxe
dedere filit᷑ paratus. plane si pp̃ħ qd̃¬

Expanded text:
oxalis autem non alias datur, nisi apud me sit seruus: et si apud me sit, licet eo tempore non fuit, quo deli‹n›quebat, teneor, et heres meus tenetur, si noxius uiuat.Pomponius ait, si emptor serui noxali conuentus sit, uenditorem, quo sciente factum est, conueniri iam non possali iudicio tenetur: eoque iure utimur. sed non alias poterit is qui conuentus est euadere litis aestimationem, nisi in solidum noxae dedere fuerit paratus. plane si p
Abbreviated transcription (Latin):
dfe euenue ut dum ꝑsei sedat᷑ am̃it¬
tat actom. dñs .n. pto parte ft̃us: non
nomine qd añ munionẽ admist̃
÷. ꝙ si non potest: euidenti muiria
afticietur. s melius ÷ dicere tope¬

Expanded text:
dicere euenire, ut, dum pars eiue data amittat actionem: dominus enim pro parte factus non nomine, quod ante communionem admissum est: quod si non potest, euidenti iniuria adficietur. sed melius est dicere, compe
Abbreviated transcription (Latin):
Set teo nomineꝰ ãcerẽ tum soͣch potẽnt
ꝙ suum cominunem det̾iorem tecit.
qmaomodum cum quolror alio qui
rem comuem deciorem teciss. C etm si
nͥ ꝓreterea post nore deoicom comuẽ
agipotent. Up̃.¬

Expanded text:
et eo nomine agere cum socio poterit, quod seruum communem deteriorem fecit, quemadmodum cum quolibet alio, qui rem communem deteriorem fecisset. ceterum si nihil praeterea post noxae deditionem commune agi poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
sociũ agnoscere debere: ftissime
uix ꝓbat. Promde ⁊ si nautragio
uisolent aduehi dampñ ambo sẽ¬
siant. slam sicũtilucrũ: ita dãp

Expanded text:
 agnoscere debere rectissime Iulianus probat. proinde et si naufragio ui solerent aduehi, damnum ambo sentient: nam sicuti lucrum, ita damnu
Abbreviated transcription (Latin):
tisci debitor tuo eristimas pac¬
tus sis ne ab eopeteres. n iurẽ ip̃¬
so lireratur debitor in petentẽ sb̃¬
mouebit extepcõne iuencõnis.
loco stribit si debitorem tuum ius¬
sistisoluere ticõ cii legatũfło debe¬
re existimas. ⁊ debttor p̾actus sit¬
sit cum ticõ suo debitore ꝯstituto
n tibiaousus guum debitorem

Expanded text:
cisci debitori tuo existimas, pactus sit ne ab eo peteres: neque iure ipso liberatur debitor neque petentem summouebit exceptione conuentionis,  eodem loco scribit, si debitorem tuum iussisti soluere Titio, cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
funoũ pignoratum ã cͤreditore
ti debitoris negotiũ gerert e¬
merit. placuit ut hita ipensacce
fructuum soluto q quod reliqũ
cebetur: fundus debitori restitu¬
etur ⁊ heres pcc̃o quod defũct᷑
fecit fidem prestared ¶ pastũ
ut siquas summas pp̃tribucoes
p̃dii pignori nexi ftas creditor
soluisi a debitore reciꝑet ⁊ ut tͥ¬
bĩst᷑a eiusd̃ p̾dii debitor pend̾et
ret hetes p̃stãret ꝑtc̃us est. ꝓdu¬
ciar ꝑpetuam p̃stacõm id pccͣm
postulabatur. Escriptum est m
iure ullo n equitate tale deaid̾
ganti honestum ⁊ pacisci autẽ
ut ñ qnͣtitas eo nõie expensa cũ
usuris licitis restituatui. s⁊ ꝑs
dimipia eius quod ex lite ea dãn¬
dum erit non ucet. Eceuõt¬

Expanded text:
fundum pigneratum a creditore quasi debitoris negotium gereret emerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet.Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor soluisset, debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderetret heres, praestaretur, pactus est: produci ad perpetuam praestationem id pactum postulabatur: rescriptum est neque iure ullo neque aequitate tale desiderganti honestum est: pacisci autem, ut non quantitas eo nomine expensa cum usuris licitis resti‹tu›atur, sed pars dimidia eius, quod ex ea lite datum erit, non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfestim mandati adsisꝰ debitorẽ
agere eũ posie. q intelligrtur ab¬
tineret. ¶Si is qui prote hõm da¬
re fidennssit: a lienũ hõm scipłato
n dedit nec ip̃elib̾atur nec te lilat

Expanded text:
mandati aduersus debitorem agere eum posse, quia intellegitur abustineret. Si is, qui pro te hominem dare fideiussit, alienum hominem stipulatori dederit, nec ipse liberatur nec te liberat
Abbreviated transcription (Latin):
petãm nrãdati agi posse dixĩmꝰ.
cõ mandati Ita ex eadem tã ob
totam eamprabit is pro quofide¬
iuist. ¶ Auod mͥ debebas a debftõ
retuo stipinatꝰ sum ꝑiciri oͣ tuo p¬
oe meagere tetum mandati in id
ꝙ minꝰ ab nio s̾uare potero: ner¬
ua ⁊ attriucinꝰ aiunt. ꝙͣuis id nr̃a¬
datũ ad tuam rem ꝑtineat ⁊ mne¬
nto: tunc .n. uiberaturis qui debi¬
torem deiegat si nomen enis tre-¬
oitor secut ÷ non cũ ꝑiculo debi-¬
toris ab eostipłatur. ¶Idem iinis
÷ aimãdato fideiussoris cum reo e¬
gniem. qr seqñti mandato: libe¬
raretur ex priorita. Idem.

Expanded text:
pecuniam mandati agi posse diximus, udicio mandati, ita ex eadem causa ototam eam praestabit is pro quo fideiussit. Quod mihi debebas a debitore ‹tuo› stipulatus sum periculo tuo: posse me agere tecum mandati in id, quod minus ab illo seruare potero, Nerua Atilicinus aiunt, quamuis id mandatum ad tuam rem pertineat, et merito: tunc enim liberatur is qui debitorem delegat, si nomen eius creditor secutus est, non cum periculo debitoris ab eo stipulatur. Idem iuris est, si mandatu fideiussoris cum reo egissem, quia sequenti mandato liberaretur ex p
Abbreviated transcription (Latin):
ut creditor obugom mutare. tan̾e
tibi debeo detensurimite. ¶ gnudõ
te sisti ꝓmuiero: nec exhibueto. t̃
anꝙͣ prestẽ: madati agere postũ
ut melibes rsi prote res ꝓmittẽdi
sc̃s simi. ¶ Osi mãdasio tibiut cre¬

Expanded text:
t creditor obligationem mutare, cauere tibi debeo defensurum te. Si iudicio te sisti promisero nec exhib‹u›ero, et antequam praestem, mandati agere possum, ut me liberes: uel si pro te reus promittendi factus sim. Sed si mand
Abbreviated transcription (Latin):
usur creditam pecam fidenssiset.
⁊ reꝰ in iudõ uent cil retusare uel¬
let sub usur steditam eẽ petãm ⁊
fidenissqr eoluendo uimnas p̃ttatẽ
recusandi eas reo sustuliss eam
petãm areo ñ pecitur. ¶s ti reus
fidenissori demnciass ut iecusat
suputur debitam ẽẽ necis pp̃ suam
estimom recusare uoluisi ꝙ ira soi¬
parum .n. fideuter tacit fideiussoꝵ
reo inreatur luo iure ũti. Cet̾m in
postiore tau nono ee norie fideiue
seꝯsictere s cefm ut tibi negõnige¬
ras ⁊ tiu arbran lit nomen .i. ut cui¬
uis credas tu recipras usuras per¬
icłm dũtarat ad me ꝑtineat. iã

Expanded text:
usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris creditam esse pecuniam et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris debitam esse nec is propter suam existimationem recusare uoluisset, quod ita solparum enim fideliter facit fideiussor reo uidetur suo iure uti: ceterum in posteriore casu non oportet esse consistere. Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit nomen, id est ut cuiu‹i›s credas, tu recipias usuras, periculum dumtaxat ad me pertineat, ia
Abbreviated transcription (Latin):
prescriptis u̾bis. gͦ di qsiuis artee
cominium nontͣnstulit s passꝰ
sit te sic edificare ut coũitaretur
t ip̃a ul preciumenent societas.
stulit partis non: ⁊ eadem lege
te editare pastus sit. Dem
arum tã alienas pn̾ces in mare
ꝓietit: nulla tenetur accõe. s si
dñ causa io fetisset in fc̃m. si do¬
io. de dolo tenetur. ¶S ⁊si sim̃
quis alienum spoliau n q
frigore mortus sit deuestim̃¬
tis quidem furtiagi poterit ue
setuouero in frmagendum cri¬
minaliꝑenra abuersꝰ enmsita¬
ta.¶S oicalitem argenteum

Expanded text:
praescriptis uerbis. ergo si quis areae dominium non transtulerit, sed passus sit te sic aedificare, ut communicaretur uel ipsa uel pretium, erit societas. s›tulerit, partis non, et eadem lege aedificare passus sit. 14 arum causa alienas merces in mare proiecit, nulla tenetur actione: sed si sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur. Sed et si seruum quis alienum spoliauerit isque frigore mortuus sit, de uestimentis quidem furti agi poterit, de seruo uero in factum agendum criminali poena aduersus eum seruata. Sed et si calicem argenteum
Abbreviated transcription (Latin):
iempcõ cͣc̃taste toge putaaut iacis
⁊ pactus sit uenoitor ne ait̾utrius
enpcõ maneat. putoresolui oblig¬
acom huiꝰ nomine diitarat. t¬
umemptor uenditori⁊ emptoriuẽ¬
ditor acceptum faciat. uoluntasu¬
tͥus ostenditur id agentis ut ane¬
gõ discedatu. ⁊ ꝑinde hẽatur ac si
ueniss intereos ut neuter ab atc̃o
quitqm̃ peceret. s ut euidenciꝰ ap¬
tur sipes secuta non fuit. Mortuo
traditus tuiss. utputa cũuendi¬
tor liberaretur demptori hmo ꝑe¬
at. qrͣ nisi uista ⁊uenco int̾uenit

Expanded text:
io contracta sit togae puta aut lancis, et pactus sit uenditor, ne alterutrius emptio maneat, puto resolui obligationem huius rei nomine dumtaxat. um emptor uenditori uel emptori uenditor acceptum faciat, uoluntas utriusque ostenditur id agentis, ut a negotio discedatur et perinde habeatur, ac si conuenisset inter eos, ut neuter ab altero quicquam peteret, sed ut euidentius aptur, si res secuta non fuerit. Mortutraditus fuisset, utpote cum uenditor liberetur et emptori homo pereat: quare nisi iusta conuentio interuenerit,
Abbreviated transcription (French):
Si abiente fituario ħes qi Ie aur
negõmeuis gerens refiniat: neg̃
constat. sicut olea immatͦura n coi¬
fructuet. ⁊ Pompꝰ i uus igͣ i pt
Imichi ⁊ uibra sempnio ⁊ mucõ ħe¬
tes emꝑnii quadrantẽ. in ꝑte mucii
alt̾m quaorantem hebo. tuitem in
utriiusꝙ parteeoꝵ quaoñtem h̃es

Expanded text:
Si absente fructuario heres quasi negotium eius gerens reficiat, negotconstat, sicut olea immatura lectafructu est. 49 Pomponius libro septmihi et tibi a Sempronio et Mucio heartem Sempronii quadrantem, in partem Mucii alterum quadrantem habebo, tu item in utriusque parte eorum quadrantes habes
Abbreviated transcription (Latin):
uasit testib. qui ⁊ tuiꝰ dignitatis ⁊ cutꝰ
estimatõtis eint. ⁊ qui simplr̃ nisi sĩt
dicere utrum umum eundemq s̃mo¬
nem p̾meditatũ attulerint ati ad ea
que introgaueras extentpore uenisi¬
similia s fitͣnt. ¶ Eiusdem quo p̾tĩ¬
cipis extat R̾ tum ad uatium seu̾ium
de extucienda fide testium in ħuerba.
Que argutñta ad qm mod̾ ꝓbatidẽ cuꝰ¬
q rei sufficianit millo cetto modo sat̃

Expanded text:
da sit testibus, qui et cuius dignitatis et cuius existimationis sint, et qui simpliciter visi sint dicere, utrum unum eundemque meditatum sermonem attulerint an ad ea quae interrogaveras ex tempore verisimilia responderint". Eiusdem quoque principis exstat rescriptum ad Valerium Verum de excutienda fide testium in haec verba: "Quae argumenta ad quem modum probandae cuique rei sufficiant, nullo certo modo satis
Abbreviated transcription (Latin):
statim cognicõm alligaridebere: s ex
sñta amini tui te estimate oꝑtere ꝙͣ
auctori credas. aut parum tibi proba
tum opinaris ¶ Item diuꝰ adriatiꝰ:
diturum. u̾ba eplẽ ad hane ꝑtem ꝑ¬
tinencta hec sunt. que triimira obie¬
cerit. apud me alexand̃ apto. ⁊ q ñ
ꝓbabat nec testes ꝓducebat. s testi¬
moniis uti uoletat quib apd̃ me
locus nĩ÷. tiam ip̃os int̾rogare coleo
q̃m remnisi ad ꝑurincie p̾sidem ut is¬

Expanded text:
statim alligari debere, sed ex sententia animi tui te aestimare oportere, quid aut credas aut parum probatum tibi opinaris". Idem divus Hadrianus diturum. uerba epistulae ad hanc partem pertinentia haec sunt: 'Quod crimina obiecerit apud me Alexander Apro et quia non probabat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est nam ipsos interrogare soleo, quem remissi ad prouinciae praesidem, ut is
Abbreviated transcription (Latin):
societatis aũ nñ di. iubo. ¶Si ab¬
sessii reñtata sociecas sit spau¬
huc isscient. qd il ad quisiuit qͥ re¬
ficiauit in cõue redigi. detͥment̃
absens ad quisiuit ad eũeolũ ꝑti¬
nere. detimient̃ aͣd eo scm nuĩe esse.¬
¶ In iocietate añ coeunda nͥ attinet de

Expanded text:
o. Si absenti renuntiata societas sit, quoad is scierit, quod is adquisiuit qui renuntiauit in com mune redigi, detrimentum absens adqu‹i›siit, ad solum eum pertinere, detrimentum ab eo factum commune esse. In societate autem coeunda nihil attinet
Abbreviated transcription (Latin):
paciscitur ne dundat nͥ aliqua
iusta rõ int̾cedat nͥ uendere pot̾¬
it nͥ aua rõne afficiet ut diuidã.
sz sane potest dici uendicõm qui¬
dem non imp̾edi s excẽp̾com ad¬
u̾sꝰ emptinem locũ hie si añ di¬
uidat qm diuideret is qui uedidͤ¬

Expanded text:
uidat, nisi aliqua iusta ratio intercedat, nec uendere poterit, ne alia ratione effici‹a›t, ut diuidatur. sed sane potest dici uenditionem quidem non impediri, sed exceptionem aduersus emptorem locum habere, si ante diuidat, quam diuideret is qui uendid
Abbreviated transcription (Latin):
cuti suum. q ip̃e adũsus eos ht ac¬
com. Itẽ certum ÷ incħ uetare pͥus
inter eum qui aomisit ⁊ eumqui
admissus fuit societatis iudõ agi.
qͣm agiincipiat inter ceteros ⁊ eũ
qui admisit. Dem.¬

Expanded text:
cuti suum, quia ipse aduersus eos habet actionem. item certum est nihil uetare ‹prius› inter eum qui admiserit et eum qui admissus fuerit societatis iudicio agi, quam agi incipiat inter ceteros et eum qui admiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut uua adempta. aut extussa olea.
ꝙͣuis noiroũ trtum frumentũ. ant
oleum semneuindemiacoacta sit.
s ut um ÷ qrõ de olea extussa scupsit:
ita auter obseruandum de ea olea

Expanded text:
aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum uel uindemia coacta sit. sed ut uerum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter obseruandum de ea olea,
Abbreviated transcription (Latin):
Tedtempore quotibi m̃s dẽ¬
suus ꝙ̃ bona fide emisti õuie.¬
bat ip̃e a s̾uõtuo iuln̾atus ẽ
placuit omni modo me tetũ tͨtẽ
lege aquir exꝑii .. Pomp̃

Expanded text:
tempore, quo tibi meus servus quem bona fide emisti serviebat, ipse a servo tuo vulneratus est, placuit omnimodo me tecum recte lege Aquilia experiri. Pomp