comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chenix. & decima pars Gomer eꝓhi. ad gomer
erit equum. Et ad pondꝰ uiginti oboli.¬
ic locꝰ uixta lxͣx ñ coheret & penitꝰ in¬
telgiñ pot̾ dum non solum numeroᷤ
m̃surarum s etiam nomina commutar̃t.
ẜ ephi enim int̾pretati st̃ m̃surã gn̾ale no¬
m̃ ꝓ speciali. & ꝓ bato chenica. Pro omer
Gomor: iursumq ꝓ bato chenica. Dicamꝰ

Expanded text:
decima pars gomor, ephi. Gomor erit aequum ad pondus viginti oboHic locus juxta LXX non cohaeret, et poenitus intelligi non potest, dum non solum numeros mensurarum, sed etiam nomina commutarunt. Pro ephi enim interpretati sunt mensuram, generale nomen pro speciali, et pro bato choenica: pro homer gomor: rursumque pro bato choenica. Dicam
Abbreviated transcription (Latin):
tatera iusta. ce m̃sura iusta. & ephi iustũ.
&e batus iustꝰ erit uobis. Ephi ce batꝰ
equalia. & uniꝰ m̃sure erunt. ut capiat de¬
cunam partem chori batꝰ. & decimam partẽ
choriephi. Iuxta m̃suram chori erit equa
libratio eoꝵ. Siclus autem uiginti obolos
habet. Porro iuginti sicli & uiginti quinq
sidi. & quindecim sicli minam faciunt.

Expanded text:
iustum et batus iustus erit vobis oephi et batus aequalia et unius mensurae erunt ut capiat decimam partem chori batus et decimam partem chori oephi iuxta mensuram chori erit aequa libratio eorum siclus autem viginti obolos habeat porro viginti sicli et viginti quinque sicli et quindecim sicli minam facient
Abbreviated transcription (Latin):
ut adducerem te suꝑ eos. Et erit. Indie
illa in die aduentus gog suꝑ t̾ram isrł ait
dominꝰ d̃s. ascendet indignatio mea infu¬
rore meo &e in zelo meo. inigne ire mee lo¬
cutus sum: quia in die illa erit commotio
magna suꝑ t̾ram isił. & cominouebuntur
a facie mea pisces maris. & uoluchres celi
&e bestie agri siue campi. & omne reptile
qd̃ mouetur suꝑ humũ. cunctiq homines.
qui st̃ suꝑ faciem t̾re. ut subũtant᷑ siue¬
scindant᷑ montes. ce cadant macerie siue
ualles. & omnis murꝰ int̾ram corruet. Ꝙ
conuocabo adũsum eum in cunctis mon¬
tib meis gladium. siue omnẽ formidinẽ
gladii. dicit dominꝰ d̃s. Gladiꝰ uniuscͦq
siue hominis infratrẽ suum diriget᷑. &e iu¬
dicabo eum peste siue morte. ce sanguine
& ymbre uehem̃ti. ce lapidib immensis.
siue grandinis. ignem ce sulphur pluã
qͥ cũ eo st̃. & suꝑ popłos multos qui st̃ cũ eo. & ma

Expanded text:
ut adducerem te super eos. Et erit in die illa, in die adventus Gog super terram Israel, aut Dominus Deus, ascendet indignatio mea in furore meo. Et in zelo meo, in igne irae meae locutus sum. Quia in die illa erit commotio magna super terram Israel: et commovebuntur a facie mea pisces maris, et volucres coeli, et bestiae agri, et omne reptile quod movetur super humum, cunctique homines qui sunt super faciem terrae: Et subvertescindentur montes, et cadent sepes  sive valles: et omnis murus in terram corruet. Et convocabo adversum eum in cunctis montibus meis gladium  sive omnem formidinem gladii: dicit Dominus Deus. Gladius uniuscujusque  sive hominis in fratrem suum dirigetur. Et judicabo eum peste  sive morte et sanguine, et imbre vehementi et lapidibus immensis  sive grandinis. Ignem et sulphur pluam qui cum eo sunt, et super populos multos qu
Abbreviated transcription (Latin):
ae gomorram: ñ habitabitur usq infinem.
Et quia semel sub ꝑsona gladii de rege un¬
mo de regno babilonis loquebatur: seruat
metaforan. In igne inquit furoris mei suf¬
fiabo inte. ut faciam te igne consumi. & tra¬
dam manib hominũ stultorũ ce imꝑioꝵ
qui artem ñ habent cudendi gladios &e a¬
cuendi. ut nequaqͣm ultra acuaris. limeris.
& fulgeas ad occidendum. si sis ignis cibus.
sanguisq tuus quem fudisti cunctis spectan¬
tib inte pocius redundet. & tradaris et̃ne ob¬
liuioni. & peas inꝑpetuũ quia dñs locutus

Expanded text:
et Gomorrham: non habitabitur usque in finem . et Gomorrham: non habitabitur usque in finem . Et quia semel sub persona gladii de rege, immo regno Babylonis loquebatur, servat μεταφοράν. In igne, inquit, furoris mei sufflabo in te; ut faciam te igne consumi, et tradam te in manibus hominum stultorum et imperitorum, qui artem non habent cudendi gladios et acuendi; ut nequaquam ultra acuaris, limeris, et fulgeas ad occidendum; sed sis ignis cibus, sanguisque tuus, quem fudisti cunctis spectantibus, in te potius redundet; et tradaris aeternae oblivioni, et pereas in perpetuum, quia ego Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
mon. Et ipse diuisionis ordo poscebat. qͥd
opprobriũ eoꝵ. quod &e ipsi capiendi sinit:
& ad eundẽ gladium sermonem dirigit.
Omucro. mucto. qui paratus es adcedem.
qui limat̾ es ut fulgeas & interficias: licet
tibi idola responderint. & uanum sit om̃c
qd̃ ademonib respondetur: ut iudelicet
uulneratorum ceruicib immineres. & ꝑ
te compleretur qd̃ multo dñs tempore fu¬
erat cõminatus: tam̃ explito ope tuo qb
qusti contra filios ammon: reuertere aduagi¬
nam tuam. idẽ in babilonẽ ad locum in quo
factus ꝙ creatus: ut int̾ra natiuitatis tuȩ iu¬
dicem te & effundam suꝑ te indignationem
meam. &e medorum atq ꝑsorum uirtute
capiaris. Qd̃ plenius in ysaie uolumine dr̃
inuisione contra babilonem. Ecce ego susci¬
tabo suꝑeos medos. Et post paululũ. Et
erit babilon illa głosa in regnis. inclita ĩ
suꝑbia chaldeoꝵ. sĩc subu̾tit ds sodomã

Expanded text:
mon, et ipse divisionis ordo poscebat, quid mon, et ipse divisionis ordo poscebat, quid opprobrium eorum, quod et ipsi capiendi sint, et ad eumdem gladium sermonem dirigit. O mucro, mucro, qui paratus es ad caedem, qui limatus ut fulgeas et interficias? Licet tibi idola responderint et vanum sit omne quod a daemonibus respondetur, ut videlicet vulneratorum cervicibus immineres, et per te compleretur quod multo Dominus tempore fuerat comminatus, tamen expleto opere tuo, quod egisti contra filios Ammon, revertere ad vaginam tuam, id est in Babylonem, ad locum in quo factus es et creatus, ut in terra nativitatis tuae judicem te et effundam super te indignationem meam, et Medorum atque Persarum virtute capiaris. Quod plenius in Isaiae volumine dicitur, in visione contra Babylonem: « Ecce ego suscitabo super eos Medos. » Et post paululum: « Et erit Babylon illa gloriosa in regnis, inclyta in superbia Chaldaeorum, sicut subvertit Deus Sodomam
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ad filios aminon & adoꝓbrium co
Et dices. Mucro. mutro. euagina te ad occi¬
dendum. lima te ut interficias &e fulgeas.¬
Cum tibi uiderentur uana & diuinarent᷑
mendacia: ut dareris suꝑ colla uulnerators
impiorũ. quorum uenit dies intempore mi¬
quitatis p̾finita. Reũtere aduaginam tuã.
in locum in quo creatus es. In fra natiuitatis
tuȩ iudicabote: & effundam suꝑ te indigna¬
tionem meam. In igne furoris mei suffla¬
bo ince: daboq te in manus hominum
stultorum &e fabricantium interitũ. Ignis
eris cib. sangius tuus erit in medio terre
obliuiomi traderis. quia ego dñs loquutus
Gladium regis babilonis stetisse sũ¬
in capite duaꝵ uiarum. incompito dexte¬
re ce sinistre. quarum altera ducebat ierłm
altera ad rabath filioꝵ ammon. & exisse
sortem ut ꝑgeret prius contra ierłm: supͣ
leginꝰ. Quam expugnatã & captam reg¬
num quoq & sacerdotium eiꝰ inefnum
ꝑisse p̾nunciat. Residuum erat filiis am¬

Expanded text:
Deus ad filios Ammon et ad opprobium eorum. Et dices, Mucro, mucro, evagina te ad occidendum, lima te, ut interficias ecum tibi viderentur vana et divinarentur mendacia: ut dareris super colla vulneratorum impiorum, quorum venit dies in tempore iniquitatis praefinita. Revertere ad vaginam tuam, in locum in quo creatus es, in terra nativitatis tuae judicabo te et effundam super te indignationem meam, in igne furoris mei sufflabo in te, daboque te in manibus hominum stultorum et fabricantium corruptionem. Ignis eris cibus, sanguis tuus erit in medio terrae, oblivioni traderis, quia ego Dominus locutus sum. » Gladium regis Babylonis stetisse in capite duarum viarum, in compito dexterae et sinistrae, quarum altera ducebat Jerusalem, altera ad Rabbath filiorum Ammon, et exisse sortem ut pergeret prius contra Jerusalem, supra legimus, quia expugnata et capta regnum quoque et sacerdotium ejus in aeternum perisse praenuntiat. Residuum erat filiis Am
Abbreviated transcription (Latin):
abominationes suas: Et dices. Hec dicit
dñs dds. Ciuitas effundens sanguinẽ in me¬
dio suiut ueniat tempuꝰ eius. & que fecit ido¬
la contra semet ipsam. ut pollueretur. In san¬
guine tuo qui ate effusus ẽ. deliquisti. &
inidolis que fecisti polluta es: & appropin¬
quare fecisti dies tuos. & adduxisti tempꝰ
annoꝵ tuors. Propterta dedi te opprobriũ
gentib. & irrisionem uniũsis t̾ris que ux¬
ta sunt & que ꝓcul ate triumphabunt de
te. siue illudent tibi. sordida. nobilis. gran¬
dis interitu. Ecce pͥncipes isrł singuli in
brachio suo fuerunt inte ad effundendum
sanguine. patrem & matrẽ contumeliis

Expanded text:
et dices: Haec dicit Dominus Deus: Civitas effundens sanguinem in medio sui ut veniat tempus ejus, et quae fecit idola contra semetipsam, ut pollueretur. In sanguine tuo, qui a te effusus est, deliquisti, et in idolis tuis quae fecisti polluta es, et appropinquare fecisti dies tuos, et adduxisti tempus annorum tuorum: propterea dedi te opprobrium gentibus, et irrisionem universis terris. Quae juxta sunt, et quae procul a te, triumphabunt de te sive illudent tibi, sordida nobilis, grandis interitu. Ecce principes Israel, singuli in 253 brachio suo fuerunt in te ad effundendum sanguinem. Patrem et matrem contume
Abbreviated transcription (Latin):
tu radicum erant. de quib d̃r. Quid ubꝰ
&e uie assirioꝵ ut bibas aquas flumini
Et in alio loco Et ce dñs inducet supt̃
uos aqũa fluminis fortẽ & mult̃a. regem
assirioꝵ & omnẽ glam eiꝰ. Riuos quoq suoᷤ
emisit abissus ad uniũsa ligna regionis.
ut ñ solum principem mundi huiꝰ s &e socioꝰ
illius irrigaret. Propterea eleuatꝰ ẽ. ce super
omĩa altissima ligna succreuit. & multipli¬
cata st̃ arbusta eiꝰ. & totiꝰ orbis possedit im¬
ꝑium dicens. ħ omĩa mͥ tradita st̃. Et e¬
leuati sunt rami eiꝰ qui aquis abissi fue¬
rant irrigati. qui extendit siue dilatauit.
umbraculum suũ. ut om̃s sue subiceret
ditioni. In ramis eius fecerunt nidos omĩa
uolatilia celi. Omnis enĩ qui fac̃ peccatũ.
dediabolo natꝰ est: & de ramoꝵ er numero
computat᷑. Illa autem uolatilia fecerunt
sequitur. & subfrondib ei genuerunt
os bestie saltuum: q̃ xp̃i mansuetudinẽ

Expanded text:
tu radicum ejus erant, de quibus dicitur: Quid tibi tu radicum ejus erant, de quibus dicitur: Quid tibi et viae Assyriorum, ut bibas aquas fluminum ? Et in alio loco: Ecce Dominus inducet super vos aquam fluminis fortem et multam, regem Assyriorum et omnem gloriam ejus . Rivos quoque suos emisit aut non solum principem mundi hujus, sed et socios illius irrigaret. Propterea elevatus est, et super omnia altissima ligna succrevit: « Et multiplicata sunt arbusta ejus, » et totius orbis possedit imperium dicens: Haec omnia mihi tradita sunt: « Et elevati sunt rami ejus, » qui aquis abyssi fuerant irrigati: qui extendit sive dilatavit umbraculum suum ut omnes suae subjiceret ditioni. In ramis ejus fecerunt nidos omnia volatilia coeli. Omnis enim qui facit peccatum de diabolo natus est, et de ramorum ejus numero computatur. Illa enim volatilia fecerunt Sequitur: « Et sub frondibus ejus genuerunt omnes bestiae saltuum, » quae Christi mansuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
milis. qui quasi cedrus siue ciparissus
in libano fuerit. pulcher ramis ce frondib
nemorosus: excelsusq altitudine. & ad
nubes usq erexerit caput: ad quas scd̃m
dauid uĩtas di ꝑuenit. & quib mandat᷑
ne pluant suꝑ isrł imbrem. Pulcritudo
quoq illuis p̾dicatur. que inturpitudi¬
nem praua uoluntate mutata ẽ. itaut
dicatur de eo. confringet dñs cedros liba
m. Et excelsus ꝓpse in altissimo montiũ
libano constitutꝰ. ut quanto sublimor
fuerat. tanto fortius caderet. Cuiꝰ scͥptu¬
ra scã uolens altitudinem demonstrare:
appellat eum sensum magnum qũe nu¬
trierunt aque. ñ aque syloe que uaduit
cũ silentio. s aque rasin. & aque egipti
de quib scriptum ẽ. quid tͥ ut bibas aqul
seon siue sior. qd̃ aquas turbidas sonat
abissus quoq exaltauit eum. suꝑ qua
in prinicipio mundi tenebre ferebant.
ce ad quã ineugłio demones ne mutans
rogant. flumina eiusd̃ẽ abyssi incieciul¬

Expanded text:
milis, qui quasi cedrus, sive cyparissus milis, qui quasi cedrus, sive cyparissus in Libano fuerit, pulcher ramis et frondibus nemorosus; excelsusque altitudine et ad nubes usque erexerit caput, ad quas secundum David veritas Dei pervenit, et quibus mandatur ne pluant 374 super Israel imbrem. Pulchritudo quoque illius praedicatur, quae in turpitudine prava voluntate mutata est ; ita ut dicatur de eo: Confringet Dominus cedros Libani : et excelsus ipse in altissimo montium Libano constitutus, quanto sublimior fuerat, tanto fortius caderet. Cujus Scriptura sancta volens altitudinem demonstrare, appellat cedrum magnam, quam nutrierunt aquae, non aquae Siloe quae vadunt cum silentio , sed aquae Rasin, et aquae Aegypti, de quibus scriptum est: Quid tibi ut bibas aquas Geon , sive Sior? quod aquas turbidas sonat. Abyssus quoque exaltavit eum super quam in principio mundi tenebrae ferebantur , et ad quam in Evangelio daemones ne mittantur, rogant . Flumina ejusdem abyssi in circui
Abbreviated transcription (Latin):
postea plangitur. ꝓpterea t̾cius mensis
&e unꝰdies. undecim annoꝵ numero copu¬
lant᷑. Unde a inconsequentib duodeci¬
mo anno. m̃se duodecimo una m̃sis: fit
ũbum dñi adierechielem dicens. fili hoĩs
assume planctum suꝑ pharao regem
egipti. & dices ad eum. Ouienim plangit᷑:
ido plangitur. ut intelligat quanta bo¬
na ꝑdid̾it. Et tam̃ quia pharao erat. &
brachium eius necdum fuerat colligatie
annorum numerus impleat᷑. Uno gͥ m̾sis
regi egipti. & multitudini eiꝰ. In quo mi¬
randum quod quatuor interp̃tes ñ popu¬
lum dixerint. s multitudinẽ. Multi em̃
uocati &e pauci electi. Et in lege scͥptũẽ.
Non eris cum multitudine in malo.
Diciturq ad regem egipti. cui similis fac¬
tus es in magnitudine siuie altitudine
tua quod & ipse se exaltau̾it. & subiaceat
illi sententie. Om̃ĩs qui se exaltat humi¬
liabitur. S tam̃ non sit eiꝰ altitudini si¬

Expanded text:
postea plangitur, propterea tertius mensis postea plangitur, propterea tertius mensis et unus dies undecim annorum numero copulantur. Unde in consequentibus, duodecimo anno, mense duodecimo, una mensis, fit verbum Domini ad Ezechiel dicens: « Fili, hominis, assume planctum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum . » Qui enim plangitur, ideo plangitur, ut intelligat quanta bona perdiderit, et tamen, quia Pharao erat, et brachium ejus necdum fuerat colligatum,annorum numerus impleatur. Uno igitur mensis regi Aegypti et multitudini ejus. In quo mirandum quod quatuor interpretes non populum dixerint, sed multitudinem. « Multi enim vocati et pauci electi . » Et in lege scriptum est: « Non eris cum multitudine in malo. » Diciturque ad regem Aegypti: « Cui similis factus es in magnitudine, sive in altitudine tua? Quod et ipse se exaltaverit, et subjaceat illi sententiae: Omnis qui se exaltat, humiliabitur : sed tamen non sit ejus altitudini si
Abbreviated transcription (Latin):
corruerit: utiq & alii rectores tenebraꝵ
istarum ce principes mundi. facilius
corruant. Dicamus gͦ de singłis. b̃uiter
omnia ꝑstringentes. ut non tam disse¬
ramꝰ & explanemꝰ obscura. quã expla¬
nare cupientib matĩam dedisse uide¬
amur. Primumq discutiendũ. cur un¬
decimo anno. t̾cio m̃se. una die m̃sis
factum est u̾bum dñi ad iezechielem di¬
cens. Fili hominis dic pharaoni regi e
gipti & multitudini eiꝰ. Locuturo ad
pharaonem: undecimo anno sermofit
dñi. Nec dum enĩ uenãt ad duodeci-¬
mum: qui numerus plene consũmate¬
q uirtutis ẽ. Unde & duodecĩ filii st̃¬
iacob. a quib postea duodecim nomina
ꝓpħaꝵ uno uolumine continent᷑. Et
apłi duodecim st̃: quorum qr unꝰ ui¬
das ꝓditor fuit in locum eiꝰ mathias
eligitur. Et archisinagogi filia annoꝵ
duodecim a domino suscitatur. Aemo¬
rousa quoq anno duodecimo recipit
sanitatẽ. S quia corripitur pharao &

Expanded text:
corruerit, utique et alii rectores tenebrarum corruerit, utique et alii rectores tenebrarum istarum et principes mundi facilius corruant. Dicamus ergo de singulis, breviter omnia perstringentes, ut non tam disseramus 373 et explanemus obscura, quam explanare cupientibus materiam dedisse videamur. Primumque discutiendum, cur undecimo anno, tertio mense, una die mensis, factum est verbum Domini ad Ezechielem, dicens: Fili hominis, dic Phagypti, et multitudini ejus. Locuturo ad Pharaonem undecimo anno sermo fit Domini; necdum enim venerat ad duodecimum, qui numerus plenae consummataeque virtutis est. Unde et duodecim Jacob filii sunt , a quibus postea duodecim nomina prophetarum uno volumine continentur. Et apostoli duodecim, quorum quia unus Judas proditor fuit, in locum ejus Matthias elegitur . Et archisynagogi filia annorum duodecim a Domino suscitatur. Hemorrhoissa quoque anno duodecimo recipit sanitatem . Sed quia corripitur Pharao et
Abbreviated transcription (Latin):
ros deductus es. dicente scͥptura. Ingre¬
dient᷑ ad extrema t̾re. tradentur in manꝰ
gladii. partes uulpium erunt. In medio
ait incircumcisoꝵ dormies. cũ his qͥ int̃¬
fecti sunt gladio. Ostendit que eent ligna
que cedrus. siue ciparissus gladiis uulna¬
ta. & iacens cum incircumcisis. Et ut
extrema antiorib uingeret. quia supra
dixerat. cui similis factus es in magnitu¬
dine tua. ecce assur quasi cedrus in liba¬
no pulcher ramis. & frondib ce reliqua:
nc̃ infert. sic est pharao & om̃is multitu¬
do eiꝰ dic̃ dominus. Quomodo inquit
assirius cedrus e ciparissus babilonio suc¬
cidente deiecta ẽ. sic pharao &e popłs eius
hoc est ipsa arbor ce rami illiꝰ ababilonio
succidentur. Hec interĩ iuxta hystoriã
dicta sint. q̃ pleriq inconsuminatione
mundi futura intelligunt. & regẽ phara¬
onem hoc est eam potestatẽ cui egiptus
subiecta sit comꝑari regi assiriorum po¬
tentissimo. id est antixp̃o. Quod si ule

Expanded text:
ros deductus es, dicente Scriptura: Ingreros deductus es, dicente Scriptura: Ingredientur ad extrema terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . In medio, ait, incircumcisorum dormies cum his, qui interfecti sunt gladio. Ostendit quae essent ligna, quae cedrus, sive cyparissus gladiis vulnerata, et jacens cum incircumcisis. Et ut extrema anterioribus jungeret, quia supra dixerat: Cui similis factus es in magnitudine tua: ecce Assur quasi Cedrus in Libano, pulcher in ramis et frondibus, et reliqua, nunc infert: Sic est Pharao, et omnis multitudo ejus, dicit Dominus. Quomodo, inquit, Assyrius, cedrus et cyparissus, Babylonio succidente, dejecta est: sic Pharao et populus ejus, hoc est ipsa arbor et rami illius a Babylonio succidentur. Haec interim juxta historiam dicta sint, quae plerique in consummatione mundi futura intelligunt et regem Pharaonem, hoc est eam potestatem cui Aegyptus subjecta sit, comparari regi Assyriorum potentissimo, id est, antichristo: quod si ille
Abbreviated transcription (Latin):
ros descendebant. Et consolata st̃ int̾ra
infima. incorde uidelicet t̃re. omĩa ligna
uoluptatis siue deliciaꝵ. qd̃ hebraice ap¬
pellatur eden: ut ꝑnemorosos saitꝰ sil¬
uasq significet. egregia atq p̃clara que
fuerunt in libano. & irrigabant᷑ aquis.
Nam ce ipse arbores cum ea. hoc ẽ cum
assirio descendent adinfernum. ad int̃¬
fectos siue uulnãtos gladio. Ligna gla¬
dus ñ uulnerantur. s cedunt᷑: nec descen¬
dunt ad infernum. Et brachium inqͥt
siue sem̃. qm̃ apud ebreos sermo zara u
trumq significat: requiescit inumbra¬
culo eiꝰ inmedio nationum. ñ siluarũ
s gentium. Ad extremum fit apostro¬
pha ad ipsũ assirium siue ad pharaonẽ.
Cui assimilatꝰ es o inclite atq sublimis
int̾ ligna uoluptatis: Nullus tͥ inquit
par fuit. s om̃s reges potentia suꝑasti:
ce tam̃ cum cetĩs regib qui erant in co¬
mitatu tuo ad tr̾as ultimas idẽ adinfe¬

Expanded text:
ros descendebant. Et consolata sunt in terra ros descendebant. Et consolata sunt in terra infima, in corde videlicet terrae, omnia ligna voluptatis, sive deliciarum, quod Hebraice appellatur EDEN  , ut nemorosos saltus, silvasque significet egregias atque praeclaras, quae fuerunt in Libano, et irrigabantur aquis. Nam et ipsae arbores cum eo, hoc est, Assyrio descendent in infernum, ad interfectos, sive vulneratos gladio. Ligna gladiis non vulnerantur, sed caeduntur, nec descendunt ad infernum. Et brachium, inquit, sive semen quoniam apud Hebraeos sermo ZARA  , utrumque significat, requiescet in umbraculo ejus in medio nationum, nequaquam silvarum, sed gentium. Ad extremum fit apostropha ad ipsum Assyrium, sive ad Pharaonem. Cui assimilatus es, o inclyte, atque sublimis inter ligna voluptatis? Nullus tibi, inquit, par fuit, sed omnes reges potentia superasti, et tamen cum caeteris regibus, qui erant in comitatu tuo ad terras ultimas, id est, ad infe
Abbreviated transcription (Latin):
succidant᷑. Quodq ꝑ translationẽ dictum
erat. ut sit manifestius om̃sait traditi st̃.
subauditur reges inmortem: ad tram ul¬
tinam hoc est ad infernum in medio filioꝵ
hominum. nequaquam int̾ arbores. ad eoᷤ
qui descendunt in lacum. hauddubium
quin inferna significet. Post succisionẽ
arboris assiriȩ siue in die quando descen¬
oꝑtꝰ sit abisso. uixta illud qd̾ scͥptum est.
ueni in ꝓfundum maris: &e tempestas de¬
mersit me. Et omĩa flumina. om̃s uidelicet
naliones eum ultra rigare cessau̾int: & con¬
itus sit siuie contenebratꝰ suꝑ eam. idẽ ar-¬
bremuł eum .d. ẽ assitium ubanꝰ. Nc ne
putaremꝰ de arbore eẽ sermonẽ: sequit᷑.
Asonitu ruie ei commoui gs̃. Que enĩ
tanta ruina ẽẽ unius arboris pot̾ ut ad
sonitum eiꝰ uniu̾se gs̃ commoueantur:
Cũ deducerem inquit eam ad infernum.¬
Iuxta litteram arbor ad inferos deduci
ñ pot̃. cum aliis qui in lacum id ẽ. ad infe¬

Expanded text:
succidantur. Quodque per translationem dictum succidantur. Quodque per translationem dictum erat, fit manifestius. Omnes, ait, traditi sunt subauditur reges in mortem ad terram ultimam hoc est, ad infernum, in medio filiorum hominum nequaquam inter arbores ad eos qui descendunt in lacum. Haud dubium quin inferna significet. Post succisionem arboris Assyriae, sive in die quando descenopertus sit abysso, juxta illud quod scriptum est: Veni in profundum maris, et tempestas demersit me ; et omnia flumina, omnes videlicet nationes, eum ultra rigare cessaverint, et contristatus sit, sive contenebratus super eam, id est, arborem, vel eum, id est, Assyrium, Libanus. Ac ne putaremus de arbore esse sermonem, sequitur: « A sonitu ruinae ejus commovi gentes; » quae enim tanta ruina esse unius arboris potest, ut ad sonitum ejus universae gentes commoveantur. « Cum deduceremjuxta litteram, arbor ad inferos deduci non potest cum aliis qui in lacum, id est, ad 372 infe
Abbreviated transcription (Latin):
sio. Od̃q sequitur. tradidi eam in manu
fortissum gentium. regem babilonium uo¬
cat. ut qd̃ uicit assirium. ñ ꝓprie fortitudi¬
nis s diuine intelligat potestatis. Iuxta
impietatẽ inquit eiꝰ deieci eã: ut occulte
babionium moneat ñ debere eẽ crudelem:
nec opprimere popłm di qui sibi traditꝰ sit:
ne similia patiatur assirio. qui crudelis &
impiꝰ fuit. Et succident aliem illam &
crudelissimi nationum. siue uixta lxxͣ. pe¬
stilentes: qd̃ numquam diceret positꝰ in
gentem suam commoueret. Picit᷑ quoq
suꝑmontes. & incunctis conuallib cor¬
ruunt rami eiꝰ & confringunt᷑ in rupib.
a acunctis derelinquitur ppłis. hoc est
uolatilib celi. & bestuis campi: & in tantã
ueniet ꝑditionem. ut om̃s arbores quȩ
putabantur excelse. comꝑatione assyriȩ
arboris siue exemplo eleuari ce insubli¬
me erigi ultra desistant. nec stent maltitu¬
dine sua: s illa succisa. om̃s metu pariter

Expanded text:
sio. Quodque sequitur: Tradidi eam in manu sio. Quodque sequitur: Tradidi eam in manu fortissimi gentium, regem Babylonium vocat, ut quod vicit Assyrium, non propriae fortitudinis, sed divinae intelligat potestatis. Juxta impietatem, inquit, ejus ejeci eam, ut occulte Babylonium moneat, non debere esse crudelem, nec opprimere populum Dei, qui sibi traditus sit, ne similia patiatur ab Assyrio, qui crudelis et impius fuit. Et succident illam alieni, et crudelissimi nationum; sive, juxta LXX, pestilentes: quod numquam diceret  Al. volugentem suam commoveret. Projicitur quoque super montes, et in cunctis convallibus corruunt rami ejus, et confringuntur in rupibus, et a cunctis derelinquitur populis, hoc est, volatilibus coeli et bestiis campi, et in tantam veniet perditionem, ut omnes arbores quae putabantur excelsae comparatione Assyriae arboris, suo exemplo elevari, et in sublime erigi ultra desistant, nec stent in altitudine sua, sed illa succisa, omnes metu pariter
Abbreviated transcription (Latin):
gentium plurimaꝵ Cedrinquit & cipa¬
rissi. abietes siue pinꝰ &e platani siue cipl¬
rissi: ñ fuerunt eque ramis illiꝰ. Et nel
guiatim de cunctis arborib diceret. e
omĩa inqͥt ligna paradisi d̾i. ñ st̃ assimll¬
ta illi& pulcritudini eiꝰ. Eque n̾nulu
telligunt ñ de rege dici assirio. s de contra¬
ria fortitudine. que in sermone tyri mi
cherubin d̃r eẽ generata. & p̃ciosis distine¬
talapidib. & postea ad tr̃ena suo uitio un¬
cidisse. qͥ ce inysaia cadens lucifer apel
t: & in euangłio signatur adño. Sidebã
sathanam quasi fulgur de celo cadentẽ
S nos hec omnia ut interim sequan. h¬
storiam yꝑbolicos dicta intelligamꝰ qs
tante assirius fuerit potentie. & sic cui¬
tas oppsserit nationes: ut se anglor fes¬
tudimi compararit. Omĩa aũ metaforicos
subaltissima cedro siue ciparisso dicunt᷑
adassirium: int̾fectioq uiiꝰ appellat᷑ succi¬

Expanded text:
gentium plurimarum. Cedri, inquit, et cypagentium plurimarum. Cedri, inquit, et cyparissi, abietes, sive pinus et platani, sive cyparissi, non fuerunt aequae ramis illius. Et ne sigillatim de cunctis arboribus diceret, et omnia, inquit, ligna paradisi Dei non sunt assimilata illi, et pulchritudini ejus. Per quae nonnulli intelligunt non de rege dici Assyrio, sed de contraria fortitudine, quae in sermone Tyri inter Cherubim dicitur esse generata, et pretiosis distincta lapidibus, et postea ad terrena suo vitio concidisse, qui et in Isaia cadens, Lucifer appellatur , et in Evangelio signatur a Domino: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Sed nos haec omnia ut interim sequamur historiam hyperbolic ῶs dicta intelligamus, quod tantae Assyrius fuerit potentiae, et sic cunctas oppresserit nationes, ut se Angelorum fortitudini compararit. Omnia autem metaphorice sub altissima cedro, sive 371 cyparisso dicuntur ad Assyrium, interfectioque illius appellatur succi
Abbreviated transcription (Latin):
subũtunt ierłm. Dicturus gͦ cont᷑ pharas¬
nẽ regem egipti & populũ eiꝰ sermo dumꝰ.
tali adũsum illum ẽ usus exordio. Cui si¬
milis factꝰ es in magnitudine tua᷑ Ecce
assur quasi cedrus in libano. & reliqua.
& est sensus. Non mireris si a babiloniis
sis uincendus atq ꝑiturus. & tuũ ꝑditurꝰ
imꝑiũ. om̃sq opes egiptiȩ destruende sint:
cũ assur multote fortior. eodẽ chaldeo su¬
ꝑante deletus sit. Describitq potentiam
regis assirii sub figura arboris cedri unrta
no constitute. que sit pulcra ramis & con¬
densa frondib &e ad nubes usq subrecta:
que iccuco tantũ creuit. qd ñ aquis s abis¬
sis hoc ẽ habundantissimis aquis irrigit᷑
Abissus enim multitudo sonitus aquaꝵ.
ita ut om̃s aues nidos fecerint in ramiscͥ
ce sub frondib illiꝰ genuerint õs bestie al¬
tuum. Et ne dubitaremꝰ que eẽnt celi uo¬
latilia. que suuarum bestie: aꝑtiꝰ posuit.
Et subumbraculo illiꝰ habitabat cetus

Expanded text:
em. Dicturus igitur contra Pharaonem regem Aegypti, et populum ejus sermo divinus, tali adversum illum est usus exordio: Cui similis factus es in magnitudine tua? Ecce Assur quasi Cedrus in Libano, et reliqua. Et est sensus: Non mireris si a Babyloniis sis vincendus atque periturus, et tuum perditurus imperium, omnesque opes Aegyptiae destruendae sint, cum Assur multo te fortior, eodem Chaldaeo superante, deletus sit. Describitque potentiam regis Assyrii sub figura arboris Cedri, juxta no constitutae, quae sit pulchra ramis et condensa frondibus, et ad nubes usque subrecta, quae idcirco tantum crevit, quod non aquis, sed abyssis, hoc est, aquis abundantissimis irrigetur. Abyssus enim multitudo sonitus aquarum: ita ut omnes aves nidos fecerint in ramis ejus, et sub frondibus illius genuerint omnes bestiae saltuum. Et ne dubitaremus quae essent coeli volatilia, quae silvarum bestiae, apertius posuit: Et sub umbraculo illius habitabat coetus
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ. & extrahamte in sagena mea l¬
ue extraham te in hamo. & ꝓiciam sil
extrahamte int̾ĩam: suꝑ faciem agri
abiciam te. siue campi replebuntur tui. Et
habitare siue sedere faciam suꝑ te omma
uolatilia celi: &e saturabo de te bestias uni¬
implebo colles tuos siue ualles same tua.
stercorib tius: suꝑ montes & ualles imple¬
buntur exte. Et oꝑiam cum extinctus fu¬
eris celum. &e nigrescere faciam stellas eiꝰ.
solem nube degam: &e luna ñ dabit lum̃
suum. Omnia luminaria celi merere faciã
bras suꝑ tr̾am tuam dicit dñs ds. ce irri¬
gabo cor populoꝵ multoꝵ. cũ induxero con¬
sisras. siue interra quam nescis. Et stu¬
te populi uł gs̃ multe. & reges eoꝵ horore
ninio formidabunt. suꝑ te: cũ uolare ceꝑit
gladius m̃s suꝑfacies eoꝵ. Et obstupescent
iepente singuli ꝓ anima sua indie rume¬
me tue. Quia hec dicit dominꝰ ds̃. Gladiꝰ
ngis babuonis ueniet tibi. ingladiis for¬

Expanded text:
multorum, et extraham te in sagena mea multorum, et extraham te in sagena mea sive extraham te in hamo. Et projiciam sive extraham in terram: super faciem agri abjiciam te sive campi replebuntur tui: et habitare sive sedere faciam super te omnia volatilia coeli, et saturabo de te bestias unilg. addit tuos  sive valles sanie tua stercoribus tuis super montes, et 378 valles implebuntur ex te. Et oeris caelos et nigrescere faciam stellas eius solem nube tegam et luna non dabit lumen suum omnia luminaria caeli maerere faciam bras super terram tuam dicit Dominus Deus et inritabo cor populorum multorum cum induxero cus super terras quas nescis et stute populos multos et reges eorum horrore nimio formidabunt super te cum volare coeperit gladius meus super facies eorum et obstupescent repente singuli pro anima sua in die ruiinae tuae. Quia haec dicit Dominus Deus: Gladius regis Babylonis veniet tibi, in gladiis for
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ligna eden. hoc ẽ. delitiarum &e paradi¬
si. &e ecce deductꝰ es sicut assirius cum oĩb
lignis que quondam fuerant in delicis
ad t̾ram ultimam ce ad inferos. & dormies
ñ inrequie s inpenis in medio incircũci¬
sorum hoc ẽ. immundoꝵ. ce cum his qui
ingladio dñi conciderunt. Et ut sciams
quis sit ille cui dixerit. oinclite atq subli¬
mis int̾ ligna uoluptatis: ponit mani¬
festius. Ipse est pharao & omnis multitu¬
om̃is multitudo eiꝰ. ut quomodo supta
assirius succisus ẽ. & corruit. sic ce egiptꝰ
subruatur¬
t factum ẽ. induodecimo anno il
mense duodecimo siue decimo: in
pharaonem regem egipti ce dices ad euin
leoni gentium assimilatꝰ es: ce draconi
qui est in mari. Et uentilabas coru ii
fluminib tius. ce conturbabas aquas pe¬
dib tius: &e conculcabas flumina earl¬
tua. Propterea hec dicit dñs d̾sꝰ. Ex pan
suꝑ te rete meum in multitudine por¬

Expanded text:
inter ligna Eden, hoc est, deliciarum et paradiinter ligna Eden, hoc est, deliciarum et paradisi. Et ecce deductus es sicut Assyrius cum omnibus lignis, quae quondam fuerant in deliciis, ad terram ultimam et ad inferos. Et dormies non in requie, sed in poenis, in medio incircumcisorum, hoc est, immundorum, et cum his qui in gladio Domini conciderunt. Et ut sciamus qui sit ille cui dixerit, « o inclyte atque sublimis inter ligna voluptatis, » ponit manifestius: « Ipse est Pharao, et omnis multituomnis multitudo ejus, ut quomodo supra Assyrius succisus est, et corruit, sic et Aegyptius subruaturEt factum est duodecimo anno, in mense duodecimo sive decimo, inPharaonem regem Aegypti, et dices ad eum: Leoni gentium assimilatus es, et drqui est in mari et ventilabas cornu in fluminibus tuis et conturbabas aquas pedibus tuis et conculcabas flumina eorum propterea haec dicit Dominus Deus expandam super te rete meum in multitudine po
Abbreviated transcription (Latin):
Accepert̃ q consolationem omĩa ligna uo¬
luptatis. idest paradisi. dum uident & ma¬
lamalis. & bona bonis restitui. Hec autẽ
ligna libani sunt aqiuis irrigata flumi¬
num dñi: quib ae illa arbor fuerat irri¬
gata que corruit. Siue omĩa ligna que
quondam fuerunt bona. & irtigantur
aquis &: in libani altitudine morabant᷑:
accipient consolationem quando princi¬
pem suum similia uiderint sustin̾e torm̃ta.
Et ipsa enim descendent ad infernum ad
int̾fectos gladio dñi. & omĩs fortitidoli¬
gnorum habitabit sub umbraculo eius.
idest in pena in medio omniũ nationũ.
que claustris inferi tenebunt᷑. Post hec ad
ipsum pharaonem sermo conũtitur. cui
dictum fuerat in principio cui similis fa¬
ctꝰ es in altitudine tua: &e d̾radeum. Cui
assimilatus es oinclite atq sublimis int̃
ligna uoluptatis: Nempe assirio qui cor¬
ruit. Et tu eras inclitus atq sublimis

Expanded text:
Acceperuntque consolationem omnia ligna voAcceperuntque consolationem omnia ligna voluptatis, id est, paradisi: dum vident et mala malis, et bona bonis restitui. Haec autem ligna Libani sunt aquis irrigata fluminum Domini, in quibus et illa arbor fuerat irrigata, quae corruit, sive omnia ligna, quae quondam fuerunt bona et irrigabantur aquis, et in Libani altitudine morabantur accipient consolationem, quando principem suum similia viderint sustinere tormenta: « Et ipsa enim descendent ad infernum ad interfectos gladio Domini. » Et omnis fortitudo lignorum habitabit sub umbraculo ejus, id est, in poena in medio omnium nationum, quae claustris inferi tenebuntur. Post haec ad ipsum Pharaonem sermo convertitur, cui dictum fuerat in principio, « cui similis factus es in magnitudine tua? » et dicitur ad eum: « Cui assimilatus es, o inclyte atque sublimis, inter ligna voluptatis? » nempe Assyrio, qui corruit. Et tu eras inclytus atque sublimis
Abbreviated transcription (Latin):
assur deducant᷑ in mortem. ad t̾ram ul¬
timam: de quib scriptum ẽ. In conspectu
eius cadent om̃s qui descendunt int̾ram.
Et in alio loco. Ingredientur ad extrema
t̾re & erunt nequaquam cũ angłis s cũ
filiis hominum qui descendunt in lacũ.
siue infoueam sempit̾nam. Cum autẽ
ille descendĩt in extremo t̾re. & pars uul¬
pium fuerit aquib lacerand̾ est tẽ luclꝰ
erit uł omnium socioꝵ eius uł scãrum
fortitudinum. que illum dolebunt ad in
feros descendisse. Unde dic̃ dñs. O ꝑui eum
abisso cuius aquis fuerat ante nutritus:
& ꝓhibui flumina eiꝰ. idest abissi: & co
hercui aquas multas ne eum rigarent.s
magis opprimerent. Contristatus ẽ suꝑ
eum libanus inquo fuerat exaltatꝰ &e oĩa
agri ligna concussa st̃. succisionẽ similem
formidantia. A sonitu ruine eiꝰ commoui
gs̃. ut nullus ꝑditionem illius ignoraret.
& deductionem ad inferos cũ cetĩs sociis eiꝰ

Expanded text:
Assur, deducantur in mortem ad terram ulAssur, deducantur in mortem ad terram ultimam, de quibus scriptum est: « In conspectu ejus cadent omnes qui descendunt in terram . Et in alio loco: Ingredientur ad extrema terrae : et erunt nequaquam cum Angelis, sed cum filiis hominum, qui descendunt in lacum, sive in foveam sempiternam. Cum autem ille descenderit ad extrema terrae, et pars vulpium fuerit a quibus lacerandus est: tunc luctus erit vel omnium sociorum ejus, vel sanctarum forferos descendisse. Unde dicit Dominus: « Operui eum abysso, » cujus aquis fuerat ante nutritus. « Et prohibui flumina ejus, » id est, abyssi, « et coercui aquas multas, » ne eum rigarent, sed magis opprimerent. « Contristatus est super eum Libanus, » in quo fuerat exaltatus. « Et omnia agri ligna concussa sunt, » succisionem similem formidantia. « A sonitu ruinae ejus commovi gentes, » ut nullus perditionem illius ignoraret, et deductionem ad inferos cum caeteris sociis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
autem ciparissus eiecta est de paradyso
d̃i ꝓpt̾̃ impietatem suam. & succident il¬
lam alienice crudeles siue pestilentes
ingentib ut impleatur uiud qd̃ scͥptũ ẽ.
Pestilente flagellato: stuitus astutior fiet.
Et itm̃. Iam securis ad radices arboris
posita est. Qui p̾cident eam suꝑ montes:
ut corruat insuꝑbia sua. In cunctis autẽ
conuallib corruent rami eis: ut ad tarta¬
rum deducant᷑ om̃s qui mei fuere comi¬
tatu. & recedant de umbraculo iliꝰ ut
relin. quant eam. ut uolatilia celi &e bestie
t̃re. que prius sub illa fuerant. & illius
umbraculo tegebantur. postra pene eius
participes sint. Cumq uid̾int cet̾a lig¬
na siluarum siue paradisi. assur ciparis¬
sum sententia dñi corruisse: ñ eleuabunt᷑
insuꝑbiam. nec se aliquid estimabunt:
nec irrigationẽ aquaꝵ suaꝵ ꝓprias arbi¬
trabuntur diuitias: eoqd̃ om̃s rami ce uo¬
latilia celi ce bestie t̾re. q̃ erant sub imꝑio

Expanded text:
autem cyparissus ejecta est de paradiso autem cyparissus ejecta est de paradiso Dei propter impietatem suam; et succident illam alieni et crudeles, sive pestilentes in gentibuPestilente flagellato stultus astutior fiet . » Et iterum: « Jam securis ad radices arboris posita est . » Qui praecident eam super montes, ut corruat in superbia sua. In « cunctis autem convallibus corruent rami ejus, » ut ad tartarum deducantur omnes qui in ejus fuere comitatu. « Et recedant de umbraculo illius ut relinquant eam, » ut volatilia coeli et bestiae terrae, quae prius sub illa fuerant, et illius umbraculo tegebantur, postea poenae ejus participes sint. Cumque viderint caetera ligna silvarum sive paradisi, Assur cyparissum sententia Domini corruisse, non elevabuntur in superbiam, nec se aliquid aestimabunt, nec irrigationem aquarum suarum proprias arbitrabuntur divitias, eo quod omnes rami et volatilia coeli et bestiae terrae, quae erant sub imperio
Abbreviated transcription (Latin):
saclego sibi animo uindicare conate st̃.
Od̃q sequitur. & emulata st̃ eam omĩa
ligna delitiarum.que erant in paradiso:
sic edisserimꝰ. E mulata st̃ ligna para¬
disi multitudinem ramoꝵ eius. multi
enim uocati. & pauci electi: & lata cespa¬
tiosa uia que ducit ad mortem: cupi
untq tantos habere in salutem. qntos
assur habuit in ꝑditionem. Unde qͥa
assur sublimatꝰ est in altitudine. & de¬
dit sublimitatem suam uirentẽ atq
condensam. siue usq ad nubes cacum̃
erexit. & eleuatũ cor eiꝰ ut diceret. ero si¬
milis altissimo: ꝓpterea traditꝰ ẽ in manu
fortissimi gentium: quam intelligamꝰ
aliam detestabilem potestatẽ cui tradit᷑
ad puniendum. Ipse ẽenim inimicꝰ & ultor.
ut assur intelligatur antixp̃c. & fortissi¬
mus gentium cui traditꝰ ẽ. sathanas:
iuxta ulud apłi. qͦs tradidi sathane ut
discant ñ blasphemare. Qui faciens faciet
ei. quecũq ei adñõ fuerint imꝑata. Ista

Expanded text:
sacrilego sibi animo vindicare conatae sunt. sacrilego sibi animo vindicare conatae sunt. Quodque sequitur: Et aemulata sunt eam omnia ligna deliciarum quae erant in paradiso, sic edisserimus: Aemulata sunt ligna paradisi multitudinem ramorum ejus: Multi enim vocati, et pauci electi . Et; Lata et spatiosa via quae ducit ad mortem . Cupit enim tantos habere in salutem, quantos Assur habuit in perditionem. Unde quia Assur sublimatus est in altitudine; et dedit sublimitatem suam virentem atque condensam, sive usque ad nubes cacumen erexit, et elevatum est cor ejus ut diceret: Ero similis Altissimo , propterea traditus est in manu fortissimi gentium: quam intelligimus aliam detestabilem potestatem, cui traditur ad puniendum: ipse est enim inimicus et ultor; ut Assur intelligatur Antichristus, et fortissimus gentium cui traditus est, Satanas, juxta illud Apostoli: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare : Qui faciens faciet ei quaecumque ei a Domino fuerint imperata. Ista
Abbreviated transcription (Latin):
peceatũ mors: & sic in om̃s homines mors
ꝑtransiit. in quo om̃s peccauimꝰ. & inada
oñs morimͣ. Cunctiq peccauimꝰ. & indi¬
gemus gla d̃i. Et tam̃ in ipsa habitatione.
diu̾sa conditio ẽ. Alii habitant in ramis
equasi uolatilia. scientiam sibi inphilo
tes alii quasi bestie. feri. immites atq cru¬
deles alii quasi multitudo gentiũ płimaꝵ.
ir commixtos diu̾sis uitiis significet atq
pecatis. Erat autẽ assur puicherrimꝰ in
agnitudine sua. & indilatatione arbu¬
dum suoꝵ. quia aqiuis multis radix eiꝰ
fuerat itrigata. intantum ut inparady¬
so dĩ nulla cedroꝵ. & ciparissoꝵ eẽt altior.
nec abietes piniq ad equarent sublimita¬
tem ei: siue platam ñ eent eque fron¬
dib illiꝰ. Iccirco autem nulla arborum
in paradiso plantatarum ei fuerat adeqͣta:
quia omne lignum paradisi dĩ nẽ assimi¬
latum illi & pulcritudim eiꝰ. Nequaquã
enim erecte st̃ ꝑsuꝑbiam. s scierunt hu¬
militatem suam: neq similitudinẽ dei.

Expanded text:
c in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccavimus, et in Adam omnes morimur, cunctique peccavimus, et indigemus gloria Dei . Et tamen in ipsa habitatione diversa conditio est. Alii habitant in ramis ejus quasi volatilia, scientiam sibi in philotes. Alii quasi bestiae ferae, immites atque crudeles: alii quasi multitudo gentium plurimarum; ut commixtos diversis vitiis significet atque peccatis. Erat autem Assur pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatatione arbustorum suorum, quia aquis multis radix ejus fuerat irrigata, in tantum ut in paradiso Dei nulla cedrorum et cyparissorum esset altior, nec abietes pinique adaequarent sublimitatem ejus; sive platani non essent aequae frondibus illius. Idcirco nulla arborum in paradiso plantarum ei fuerat adaequata, quia omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus. Nequaquam enim erectae sunt per superbiam, sed scierunt humilitatem suam, neque similitudinem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiert̃. Cui assimilatꝰ es oinclite atq sub¬
limis int̾ ligna uoluptatis: Ecce dedue¬
tꝰ es cum lignis uoluptatis ad t̾ram ulti¬
mam. In medio in circumcisoꝵ dormies.
cum eis qui int̾fecti sunt gladio. Ipse est
pharao & om̃is multitudo eiꝰ dic̃ dñs ds̃.
tramq editionem ex more cõmis¬
cui. ubitam̃ plurimũ discrepabãt:
ne duplex ꝓpositio augeret magnitudiñe¬
libroꝵ. Ac pͥmũ sciendũ qd̃ quecumꝙ
dicuntur de rege assirioꝵ futuro temꝑe.
in lxxͣ. quasi transacta memorant᷑. &e sic
uł ad arborem uł ad pͥncipẽ loquit᷑ assiri¬
orum: ut tam masculino qũã feminino
gen̾e de una ꝑsona intelligatur. dũ &e ar¬
bor refertur ad assirium. & assirius in arbo¬
re nominat᷑. Nec de rege babilonio in p̃sen
de rege assirioꝵ: qͥ eo iã temꝑe captꝰ fue¬
rat achaldeis. & om̃e robur assirioꝵ babi¬
lonio subiacebat imꝑio. Uñ ce decs̃ trib
hoc est isrł assirii capiunt. duas aut̃ hocẽ

Expanded text:
ionum. Cui assimilatus es, o inclyte atque sublimis, inter ligna voluptatis? Ecce deductus es cum lignis voluptatis ad terram ultimam: in medio incircumcisorum dormies, cum eis qui interfecti sunt gladio: Ipse est Pharao et omnis multitudo ejus, dicit Dominus Deus. Utramque editionem ex more commiscui, ubi tamen plurimum discrepabant, ne duplex propositio augeret librorum magnitudinem. Ac primum sciendum, quod quaecumque dicuntur de rege Assyriorum futuro tempore, in LXX quasi transacta memorantur, et sic vel ad arborem, vel ad principem loquitur Assyriorum, ut tam, masculino quam feminino genere de una persona intelligatur, dum et arbor refertur ad Assyrium, et Assyrius in arbore nominatur. Nec de rege Babylonio in praesede rege Assyriorum, qui eo jam tempore captus fuerat a Chaldaeis, et omne robur Assyriorum Babylonio subjacebat imperio. Unde et decem tribus, hoc est, Israel, Assyrii ca
Abbreviated transcription (Latin):
na. & bonus hõ. & bonus pastor. & bonus
seruus. nemo autem ab solute bonus nͥ solꝰ
ds̃: sic cũ angłi cetereq uirtutes. patriarche
tudine faciam & sapientia intelligentie
auferam terminos gentiũ. & robur earũ
bit t̾ra ꝙ cinis: Et euangłm refert pharss¬
ei suꝑbiam: publicam humilitate suꝑa¬
tã. Cuiꝰ seminarium ẽ. saturitas panum.
ꝙ rerum omniũ abundãtia. & otium: sius
ut lxx. transtulerunt. deliciarum luxurit¬
q opulentia. Diues ille in euangłio purpu¬
ratus. nicħ aliud refertur habuisse crimi¬
nis nisi qͣd opib ce diuitis affiuens intantã
eruꝑat suꝑbiam. ut manum egeno & pauꝑi
lataro ñ porrigeret: & sic oblitus sit condicio¬
nis sue: ut ne hoc quidem misero daret. qd̾
piciendum erat. Obquam causam: &e in alio
loco scribitur. Omĩs qui se exaltat humilia¬
uitur: & qui se humiliat exaltadit᷑. Suꝑbia.

Expanded text:
na et bonus homo, et bonus pastor, et bonus servus: nemo autem absolute bonus nisi solus Deus: sic cum angeli caeteraeque virtutes, Patriarchaeitudine faciam, et sapientia intellectus auferam terminos gentium, et vires earum bis, terra et cinis? Et Evangelium refert Pharisaei superbiam, publicani humilitate superatam : cujus seminarium est saturitas panum, et rerum omnium abundantia, et otium; sive ut LXX transtulerunt, deliciarum luxuriaeque opulentia. Dives ille in Evangelio purpuratus nihil aliud refertur habuisse criminis, nisi quod opibus et divitiis affluens, in tantam eruperat superbiam, ut manum egeno et pauperi Lazaro non porrigeret: et sic oblitus sit conditionis suae, ut ne hoc quidem misero daret, quod projiciendum erat. Ob quam causam et in alio loco scribitur: Omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabit
Abbreviated transcription (Latin):
filie tuţ. Ueruntamen fuit iniquitas sodo¬
me sororis tuȩ. suꝑbia insaturitate panum:
& in abundantia deliciis affluebat ipsa & fi¬
lic eiꝰ. hoc habebat ipsa ce filie eiꝰ. & manũ
pauꝑis & egeni ñ assumebant. ce głabantur
magnifice. & fecerunt iniquitates in conspec¬
tu meo. & abstuli eas sĩc udisti. Et sama¬
ria dmidium peccatoꝵs tuoro ñ peccauit:
ce multiplicasti miquitates tuas suꝑ eas & i
tificasti sorores tuas inomib iniquitatib
tius. quas oꝑata es. Quod posuere.lixͣ.
hoc habebat ipsa ꝙ filia es: in brachio ñ ha¬
betur. Inuet̾i testam̃to. dĩ uiram̃tũ ẽ: uiuo ego

Expanded text:
filiae tuae. Verumtamen fuit iniquitas Sodofiliae tuae. Verumtamen fuit iniquitas Sodomae sororis tuae superbia in saturitate panum, et in abundantia, Deliciis affluebat ipsa et filiae ejus ÷ hoc habebat ipsa et filiae ejus  et manum pauperis et egeni non assumebant, et gloriabantur magnifice, et fecerunt iniquitates in conspectu meo, et abstuli eas sicut vidisti. Et Samaria dimidium peccatorum tuorum non peccavit, et multiplicasti iniquitates tuas super eas: et justificasti sorores tuas in omnibus iniquitatibus tuis, quas operata es. Quod posuere LXX, hoc habebat ipsa et filiae ejus, in Hebraico non habetur. In veteri Testamento Dei juramentum est: Vivo ego,
Abbreviated transcription (Latin):
oseȩ ꝓpħ̃a. ꝙ in multis aliis locis p̃cipueq illo
testimonio comꝓbatur. Ue qui descipiunt
syon & qui confidunt in monte samarie: iun¬
demiauerunt pͥncipia gentium. Omnes enim
heretici despiciunt syon. quȩ interp̃tatur spe¬
culatio. & refertur ad ęccłiam: & confidunt si¬
bi inmonte samarie. insuꝑbia uidelicet dog¬
ꝑ has p̾dicationis fraudulentias uindemi¬
ant atq populant᷑ pͥncipia gentium: ut
miraculo doctrinarũ. potentes qͦsq gentiliũ
ad errorem hereticum ꝑtrahant.
Liuo ego dĩc dñs ds̃: quia ñ fecte sodoma
sbror tua ipsa &e filie eiꝰ sĩc fecisti tu ce filiȩ tuȩ.
Ecce he st̃ iniquitates sodome sororis tuȩ.
otium ipsiꝰ c filiarũ eiꝰ: ce ma nũ egeno &
pauꝑi ñ porrigebant. Et eleuate sunt. & fece¬
runt abominationes coram me: & abstuli
ominatioĩb tuis: quas oꝑata es.
xxͣ. Niuo ego dicit ad onay dñs: si fecit
sõdoma soror tua hec ce filie eiꝰ sũ fecisti tu &

Expanded text:
a et in multis aliis locis, praecipueque illo testimonio comprobatur: « Vae qui despiciunt Sion, et qui confidunt in monte Samariae, vindemiaverunt principia gentium . » Omnes enim haeretici despiciunt Sion, quae interpretatur specula, et refertur ad ecclesiam: et confidunt sibi in monte Samariae, in superbia videlicet dogper has praedicationis fraudulentias, vindemiant atque populantur principia gentium, ut miraculo doctrinarum potentes quosque gentilium ad errorem haereticum pertrahent. « Vivo ego, dicit Dominus, quia non fecit Sodoma soror tua ipsa et filia ejus, sicut fecisti tu et filiae tuae. Ecce haec fuit iniquitas Sodomae sororis tuae, otium ipsius et filiarum eius: et manum egeno et pauperi non porrigebant: et eleuatae sunt et fecerunt abominationes coram me. et abstuli ominationibus tuis quas operata es. LXX: Vivo ego, dicit Adonai Dominus: sic fecit Sodoma soror tua haec, et filiae ejus sicut fecisti tu et