comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dare .c. deĩ infra comphensũ erat
ne unꝰ et hr̃dib eidaret. querit᷑ reli¬
qui hr̃des. utrũ tota .c. dare deb̾ent
bor nõ repugnet huic sm̃e ⁊ uo
liuitas cestatoris ꝯgruat. ¶In te¬
car̃to sic erat sqͥptũ. lucõ ticõ si
ishr̃di meo cabulas qͥb ei pcũiã

Expanded text:
infra conprehensum erat, ne unus ex heredibus ei daret: quaeritur, reliqui heredes utrum tota centum dare deberent rborum non repugnet huic sententiae et voluntas testatoris congruat. In testamento sic erat scriptum: "Lucio Titio, si is heredi meo tabellas, quibus ei pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
legatamis. tunc ur̃di ciꝰ. non
uͥ fund̾ deb̾i. namq cũ dictum
ẽ ita publiꝰ fund̾um dato ꝑfec¬
dilegatum ademptũ uid̾i eo ca
terit forte. qr int̾plłatus hr̃s ñ
sic eueniet. ut adempco̾ nicħ
eg̾it fundi legatum d urau̾it
plane si sic legatũsit. si penum
nõ dederit .x. dato. dicimꝰ nõ eẽ
penum legatam. O auł̃.¬

Expanded text:
redi eius non nisi fundum deberi. namque cum dictum est: "at Publicius fundum dato", perfecdi legatum ademptum videri eo casterit, forte quia interpellatus heres non sit, evenit, ut ademptio nihil egerit fundique legatum duraverit. Plane si sic legatum sit: "si penum non dederit, decem dato", dicimus non esse penum legatum. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cessare colsonem. ⁊ si tr̃ ꝓmis¬
sa sit dos colło eiꝰ fict. ¶ Si sit
nepos. ⁊ neptis ex eodem filio ꝯ
dotata neptis sit. ⁊ filuis. nõ
pat̾ eoꝵ neptis omnem dotem
soli frĩ collatur a ẽ. emãcipata
&̃ neptis dotẽ ⁊ boã sua soli nepo¬
ti.ñ ⁊̃ patruo ꝯ ferr /s ⁊ si sit nep¬
tis filia sola. nõ ⁊̃ neptes ex eod̾
nĩc ꝯfert᷑. parruo. item ÷ nepoti.
uł nepti ex alio. s si due nepo

Expanded text:
 cessare collationem. etsi tantum promissa sit dos, collatio eius fiet.Si sit nepos et neptis ex eodem filio et dotata sit neptis, sit et filius non pater eorum: neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non etiam patruo conferet.Sed si sit neptis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemque nepoti uel nepti ex alio.Sed et si du
Abbreviated transcription (Latin):
uł a cohrde uł legatario uł sta¬
tu lib̾o dat᷑ ĩ fal. nõ imputet᷑.
qr mortis ca cap̃r sane si a statũ¬
lib̾o peculiares ñmos accipiat
ꝓ sua ꝑte quadranti es ĩputa¬

Expanded text:
vel a coherede vel a legatario vel a statulibero datur, in Falcidia non imputatur, quia mortis causa capitur. sane si a statulibero peculiares nummos accipiat, pro sua parte quadranti eos imputa
Abbreviated transcription (Latin):
daom ẽẽ nõ dubitat᷑. ⁊ iõ siticio
⁊ seio heredib institutis semis
broitatis tici ex haustus ẽ. seio
aut̃ quadrans totoꝵ bonor re¬
lictus cit competit ticio bñfici¬
umlegis fal.

Expanded text:
dam esse non dubitatur. et ideo si Titio et Seio heredibus institutis semis hereditatis Titii exhaustus est, Seio autem quadrans totorum bonorum relictus sit, competit Titio beneficium legis Fal
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut̾ dr̃ si exiudicio de functiqͣr:¬
tã ht̃ hr̃s solida pr̃anda ẽc legata
ita accite deueͣm. si hr̃ditario iu¬
re ħat itaq ꝙ quis legatorũ no¬
mine a cohrde acceꝑit ĩ quadnͣ¬
tẽ ei nõ imputatur / s si ideo le
gatũ ei datũ .ẽ. ut integra lega¬
ta. uł fid̾i ꝯmissa pr̃et denegan¬
da erit acc̃o legati si lege fal .ii.
ti mallet. OAius.¬

Expanded text:
uod autem dicitur, si ex iudicio defuncti quartam habeat heres, solida praestanda esse legata, ita accipere debemus, si hereditario iure habeat: itaque quod quis legatorum nomine a coherede accepit, in quadrantem ei non imputatur. Ex gatum ei datum est, ut integra legata vel fideicommissa praestet, deneganda erit actio legati, si lege Falcidia uti mallet. Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
ditas. n. dari. n adum pot̾. t ñ
benigna int̾pr̃acõne placet. ut
tr̃ qui ab intestaco pupillo suc¬
cessit sb̾stirutis fid̾i obliget᷑.

Expanded text:
ditas neque dari neque adimi potest, tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
rogatũ comeliũ añ hrdem deb̾e
ꝓ rataporcione mat̾naꝵ defc̾¬
ti reR̾. restituciõem seio fac̾e.
¶Młr ħidis instituti fidimisit
te ut id ꝙ ad te ex bons meis
ꝓuenit facias euenire ad filiũ¬

Expanded text:
rogatum, Cornelium autem heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere. Mulier heredis instituti fidei commisit,te, ut id, quod ad te ex bonis meis pervenerit, facias pervenire ad filiu
Abbreviated transcription (Latin):
o salutem. a pe te peto corueli
qm̃ ad ce ceuoluta ẽ ꝑs marris
mee. Item ꝑs senꝑpuii curato¬
ris quonda mei. contraria for¬
rtuna. ut si ⁊ ꝑ hoc totus. as.
mens ap̃ te ee̾ eẽ sperat᷑. uti red¬
das restituas. gaio seio. uncia s

Expanded text:
lutem. a te peto, Corneli, quoniam ad te devoluta est pars matris meae, item pars Sempronii curatoris quondam mei contraria fortuna usi et per hoc totus as meus apud te esse speratur, uti reddas restituas Gaio Seio uncias
Abbreviated transcription (Latin):
Ana ambiguane cchentes geaui¬
decipiãt᷑ dũ falsus tutor adhi ẽẽ di
bet᷑ ũba aut̃ edicti b sũt qd̾ eo ce¬
auctore iñquit᷑ qui titb no fu̾ite.
ubiim a edicti młta desunt. quid.n.
sifu̾it tutor is tñ fuit qui auͣctem.
accomodare nõ potint puta furio¬
ss. ur ad alian regionẽ datus. s¬
tutore gestũ ẽ nõ ꝑtin̾e. ad hanc
ꝑtem edich. quid enĩ si duotutoreᷤᷤ

Expanded text:
 ambigua, ne contrahentes decipiantur, dum falsus tutor adhibetur. Uerba autem edicti haec sunt. 'Quod eo auctore' inquit 'qui tutor non fuerit'. uerbis edicti multa desunt: quid enim si fuit tutor, is tamen fuit qui auctoritatem accommodare non potuit? puta furiosus uel ad aliam regionem datus. Stutore gestum est, non pertinere ad hanc partem edicti: quid enim si duo tutores,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ fc̃o ĩstitu̾at scriptus hr̃s cũ postiꝰ
putaret uałe ex eo ħrditatẽ a dire
uoluit. s pꝰteahice iutile reptũ est
pap̃. putabat repudiass e eũ expͥ¬
ore hr̃dicatẽ. ex post̾i̾ore aut̃ ñ pos¬
se adut dicebã ñ repudiare eũ qui

Expanded text:
us heres cum posterius putaret ualere, ex eo hereditatem adire uoluit, sed postea hoc inutile repertum est. Papinianus putabat repudiasse eum ex priore hereditatem, ex posteriore autem non posse adire. dicebam non repudiare eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uesitũ est anhii quiĩ locũ ab sẽ¬
tis rei .p. ca tutores dati sunt mor¬
tuo illo tutores ꝑseu̾ent. an alii
reu̾so eo in eadem cã ꝑseuerate
tudinẽ. uł semũ etatis qui mag̃
admĩstrator recũ qmͣ curator ẽe
intllr. ¶ Est ⁊̃ adiuitor tutele
quẽ sob̾ p̾tor ꝑmitt̾e tutoribi cõ¬
stitũe qui nõ possunt sufficere a¬

Expanded text:
esitum est, an hi, qui in locum absentis rei publicae causa tutores dati sunt, mortuo illo tutores perseuerent, an alii reuerso eo in eadem causa perseuertudinem uel senium aetatis: qui magis administrator rerum, quam curator esse intellegitur.Est etiam adiutor tutelae, quem solet praetor permittere tutoribus constitue
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo c̃aupot̾u̾it ex eo hr̃sexist̾e
net᷑ cta se res ht̃ ut quã diu pu¬
pillo exea sb̾stitucõne hr̃s potest
eẽ extitu testõ lib̾tatem hrditatẽ¬
qr cosequi nõ possit. ¶ Si pupil¬
lus ĩ suam tuteła ꝑuenerit ꝑm̃¬

Expanded text:
aliquo casu potuerit ex eo heres existenet, ita se res habet, ut, quamdiu pupillo ex ea substitutione heres potest esse, ex Titii testamento libertatem hereditatemque consequi non possit: si pupillus in suam tutelam peruenerit
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ eiꝰ sit restituta hrditas qui
pupillo sñ tutoris auͣcte credide¬
ritsi solu̾it mͥ pupillꝰ. nõ te¬
pet. at si hr̃di solu̾it repetet
nõ repetiturꝰ.si añ restituci¬
onem soluiss. ¶ Si nccͣu hr̃des
sb̃ condicioẽ. ꝙͣuis leuissima

Expanded text:
si eius mihi restituta sit hereditas, qui pupillo sine tutoris auctoritate crediderit, si solverit mihi pupillus, non repetet: at si heredi solverit, repetet, non repetiturus, si ante restitutionem solvisset. Si necessarii heredes sub condicione quamvis levissima
Abbreviated transcription (Latin):
res ab hĩde tradite sunt uissu
meo eiq eas uendid̾imã dubi¬
tabimꝰ mͥ intlłigi fc̃am resti¬
tucoem. idem erit. ⁊ si iussu me¬
otradant᷑. cui cgo ex fid̾m. a
lia ne. que ca cas pr̃are debu¬
erim. uł increditũ ire uł do

Expanded text:
aditae sunt iussu meo ei cui eas uendiderim, non dubitabimus mihi intellegi factam restitutionem. idem erit, et si iussu meo tradantur, cui ego ex fideicommisso aliaue qua causa eas praestar‹e› debuerim uel in creditum ire uel do
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it diem bonor possonis ag¬
noscende transire. aut ꝑ hoc tp̃c
quo is cuirestitui de bebit br̃di¬
tas aliq̃ ex cã ñ potuit adire
p̾corem ⁊ postulare. ut petita bo¬
noꝵ possõne restituat sibi hr̃¬
ditatẽ. succurri ei de bebr.i. ut
restituat᷑ cp̃c bonor pos. admͭ¬

Expanded text:
it diem bonorum possessionis adgnoscendae transire aut per hoc tempus, quo is, cui restitui debebit hereditas, aliqua ‹e›x causa non potuit adire praetorem et postulare, ut petita bonorum possessione restituatur sibi hereditas, succurri ei debet, id est ut restituatur tempus bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
tis contin rogatus ẽ. ei resti¬
tũe hrdeitate. licet tardꝰ det᷑
pecĩa sũ usuris eam darideb̾e.
qr qnͣto tardiꝰ quist pcc̾iam
dat. tanto cardi ad fid̾n. ꝓtin
ꝑdit. qm obrem. si añ datans
pc̃ciam tenu̾it inditatẽ fru
quos ꝑceꝑit restitu̾e eũ oꝑt̾e¬

Expanded text:
tis continet, rogatus sit ei restituere hereditatem, licet tardius detur pecunia, sine usuris eam dari debere, quia quanto tardius quisque pecuniam dat, tanto tardius ad fideicommissum perdit. quamobrem si ante datam pecuniam tenuerit hereditatem, fructus quos percepit restituere he
Abbreviated transcription (Latin):
adtre hr̃ditatẽ creditores tuoc
tali ꝯmodo frandare. ⁊ ego nich
turpit̾ fatiam recipiendo eã hr̃¬
ditatẽ qmͣ remota postułone
mea hͣc creditores ⁊ płse recte

Expanded text:
adire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› compellere te
Abbreviated transcription (Latin):
tors tutorerestituet᷑ hr̃ditas.
siquid̃ in eo qui fari nõ potest
nõ magis ea res impedict᷑ ꝙͣ in
mmuto pub̾e uolente sibi restitui
br̃ditatẽ. si aut̃ hr̃s recuset ad¬
ure hr̃ditatẽ. ꝙ̃ ad̾m res expedi¬
ri possit difficile ẽ. qr i tutore
desiderante ꝑitulo pupilli ad
rare possit. tũ fari nõ possit. ꝙ
aliquatenꝰ cc̃o mutos expedi¬
ri pot᷑. nam si auditus capaces
st̃. uł int̾rogari mutu possint
significare. uelle se ꝑitulo suo
hiditatẽ adire. quomodo ab sẽ¬
tes ꝑ nũciũ. s ⁊ infanti nõ dubi¬
to om̃iodo sb̾uemiend̃ ee̾. id ꝙ ex

Expanded text:
tore auctore restituetur hereditas: si quidem eo, quod fari non potest, non magis ea res impedietur, quam in muto pubere volente sibi restitui hereditatem. si autem heres recuset adire hereditatem, quemadmodum res expediri possit, difficile est, quia neque tutore desiderante periculo pupilli adirare possit, cum fari non possit. quod aliquatenus circa mutos expediri potest, nam si auditus capaces sunt vel interrogati nutu possint significare velle se periculo suo hereditatem adire, quomodo absentes per nuntium. sed et infanti non dubito omnimodo subveniendum idque ex
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens uolens aliũ U lp̃.¬
hrdem scͥb̾e. ⁊ aliũ scͥpserit ĩ corꝑe.
quẽ uoluit qm̃ scͥptus nõ ẽ. ⁊ si
inre quis errau̾it. ut puta dum
ułt lancẽ relinq̃re uestẽ leget
neutrũ debebr. hoc ẽ sine ip̃e scpͥ¬
serit. siũ scͥbendũ dictau̾it. ¶S
si nõ in corpore errau̾it. s ĩ ꝑte
putasi cũ dictass exsemisse ali¬
quẽ stͥbi. ⁊ ex quadrante sit scpͥ
ait. exsemisse br̃dem fore qiͣ plꝰ
nũcupatũ sit. mnꝰ scpͥtũ. que

Expanded text:
uotiens uolens alium heredem scribere alium scripserit in corpore quem uoluit, quoniam scriptus non est. Et si in re quis errauerit, ut puta dum uult lancem relinquere, uestem leget, neutrum debebit hoc, siue ipse scripsit siue scribendum dictauerit. Sed si non in corpore errauit, sed in parte, puta si, cum dictasset ex semisse aliquem scribi, ex quadrante sit scriptuait ex semisse heredem fore, quasi plus nuncupatum sit, minus scriptu‹m›: quae
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ⁊ eno dixit. Rogo dñe miꝑ¬
ator audias me pacient. delega¬
tis quid statues. ant̾. cesar dr̃.
uidet᷑ tͥ uoluisse testmm̃ uałe qui
nomĩa hr̃ dũmdixit. Corneli
pͣsciamis aduocatus leonis diu¬

Expanded text:
s Zeno dixit: 'Rogo, domine imperator, audias me patienter: de legatis quid statues?' Antoninus Caesar dixit: 'Uidetur tibi uoluisse testamentum ualere, qui nomina heredum induxit?' Cornelius Priscianus aduocatus Leonis di
Abbreviated transcription (Latin):
cõne institutũ. ⁊̃ si condicõi nõ
paru̾it sb̾motũ eẽ ⁊ iõ si coh̾rdem
hãt ita institutus nõ debere eũ ex¬
⁊ si patrem ĩ testatũ sec̾it nõ ꝑen¬
do ꝯdicõi ꝓtuldubio expectarede
ut sb̾ea condicõe ĩstitutꝰ. que ĩ ar¬
bit̾o eius sit patrem ĩ testatũ nõ
faciat. ¶P uto recte generałr
diffiniri. uttũ ĩ potestate fu̾it con¬
dicõ. an nõ fu̾it. fcĩ potestas ẽ. pt̃¬

Expanded text:
cione institutum etiam, si condicioni non paruerit, summotum esse, et ideo si coheredem habeat ita institutus, non debere eum exet si patrem intestatum faceret non parendo condicioni, procul dubio exspectare deut sub ea condicione institutus, quae in arbitrio eius sit, patrem intestatum non faciat. Puto recte generaliter definiri: utrum in potestate fuerit condicio an non fuerit, facti potestas est: po
Abbreviated transcription (Latin):
ti qͥ ex lege uelleia instituti st̃. nõ
rumpt᷑ test̾a̾ sb̾ om̃icondicõe ĩ sti¬
tiposst̾. ⁊ si redigant᷑ ad filii cõ¬
dicoem. ¶ Solemꝰ dr̃e media tp̃a
nõ noc̾e. ut puta ciuis romans
hr̃s icͥtus. nuio testatore. factus
ẽ ꝑegrinus. mox ad ciuitate ro¬
manã ꝑuen̾it. media tpr̃a ñ no¬
cent. ¶Seruis alienus su̾ c̃õdi¬
coe hr̃s scpͥtus tͣditus ẽ suoh̾rdi¬
tano mox usu captus ab extrane¬
o nõ ẽ uiciatainstitucõ ¶ Si ẜ¬

Expanded text:
i ex lege Uellea instituti non rumpunt testamenta, sub omni condicione institui possunt, etsi redigantur ad filii condicionem. Solemus dicere media tempora non nocere, ut puta ciuis Romanus heres scriptus uiuo testatore factus peregrinus mox ciuitatem Romanam peruenit: media tempora non nocent. seruus alienus sub condicione heres scriptus traditus est seruus hereditario, mox usucaptus ab extraneo: non est uitiata institutio. Si s
Abbreviated transcription (Latin):
ego ⁊ ticiꝰ ĩuicem sb̾stituti sumꝰ
ꝙͣuis ĩ ꝑtẽ sb̾stitucõis exħrdatus
nõ sit. mortuo uł repudiante
ticõ me posse adire puto ⁊ exasse
adire potit. qr inc̾tũẽ. an adhuc
alt̾o omitcente rumpat᷑ testm̃
itaq simł adire possumꝰ. ¶Dem¬

Expanded text:
ego et Titius inuicem substituti simus, quamuis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo uel repudiante Titio me posse adire puto et ex assadire poterit, quia incertum est, an adhuc altero omittente rumpatur testamentum: itaque simul adire possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
Roxime ĩ cognicõe pͥncipis cũ
quidã ħrdũ noĩa ĩ diuiss ⁊ bõa
eiꝰ ut caduca a fisco uendicarẽt᷑.
dui delegatis dubitatũ ẽ ⁊ maxi¬
me de hus legatis que ascͥpta e¬

Expanded text:
roxime in cognitione principis cum quidam heredum nomina induxisset et bona eius ut caduca a fisco vindicarentur, diu de legatis dubitatum est et maxime de his legatis, quae adscripta e
Abbreviated transcription (Latin):
sũ nõ possut̃. qm̃ si totũ testm̃ nõ
taft̃. ⁊ si quidẽ illd̾ cõscidit cestator
denegabunt᷑ accões si u̾o alus in¬
ditas semł data adimi facile ñ pt̃ͤ¬
alios ĩ testo cõfirmauit. ⁊ codicil

Expanded text:
m, si totum testamentum non ta sunt. et si quidem illud concidit testator, denegabuntur actiones, si uero alius inditas semel data adimi facile non potellos in testamento confi
Abbreviated transcription (Latin):
E quaqmͣ credendũ est ei pͥmłm
extus aconis ablatum. cũ fid̾iꝯmmiᷤ¬
saria lib̾tas soluta ẽ. nam ĩ toto
fere iure manumissor hiꝰ nich iu¬
ris ut patronus adu̾sus lib̾ti ꝑso¬
nam ⁊ sequit᷑. excepto qd̾ in ius
uocare patronũ isi iussu p̾coris
non debet. Kpianus.

Expanded text:
quam credendum est ei priuilegium excusationis ablatum, cui fideicommissaria libertas soluta est: nam in toto fere iure manumissor eiusmodi nihil iuris ut patronus aduersus liberti personam consequitur, excepto quod in ius uocare patronum iniussu praetoris non debet. 25 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ee scptum. equm ẽ aliũ tuto¬
rem pupillo dari recepta patrui
ectus acõne. uł si nolit extusacõm
petere remoto eo a tutela ita litẽ
de hrditate expedire.¶rtus.
de om̃ib boius. aut płima ꝑte eo¬
tũ ꝯtrou̾sia sit. ¶ Qui se ułt ex¬
cusare. si płes hãt excusacones.
⁊ de quib dam nõ ꝓbau̾it aliis uti
intͣ tempora nõ ꝓ hibet᷑. ¶Licet
datus est tutor ad uniu̾sum patͥmo¬
mũ datus tã excusare se pt̾. ne al¬

Expanded text:
edem scriptum, aequum est tutorem pupillo dari recepta patrui excusatione uel, si nolit excusationem petere, remoto eo a tutela ita litem de hereditate expedire. 21 Marde omnibus bonis aut plurima parte eorum controuersia sit. Qui se uult excusare, si plures habet excusationes et de quibusdam non probauerit, aliis uti intra tempora non prohibetur. Licet datus tutor ad uniuersum patrimonium datus est, tamen excusare se p
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ac si bom uir arbitratu sit¬
legatum. labes querit. ꝙ̃ ad̾m ap¬
paret qnͣtam dotem tiuꝰq filie u¬
tatib ex numero lib̾or. testiñ faciẽ¬
tis estimare.

Expanded text:
boni arbitratu legatum sit. Labeo quaerit, quemadmodum apparet, quantam dotem cuiusque filiae bltatibus, ex numero liberorum testamentum facientis aestimare.
Abbreviated transcription (Latin):
anm estim acõnis sola sit trans¬
lata dubitari pot̾. puto tñ sic uo¬
lũtatẽ sequendã cestatoris. ut
tota sũma illico postea qmͣ cessa

Expanded text:
aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessa
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicandi aĩo. s utriq ĩ soli¬
dũ candi ambͥgendũ nõ est.
si ateri sit soluta. alt̾m quidem ⁊¬
loqui pot̾ nisi suꝑueniens morb
tum ⁊ ap̾eũ cui renctum ẽ ex cã
lucratina iueirtil extinguipla¬
cuit insi desunctus estima cõem qs
eius prestan uoluit. ¶Colũp
tari uoluit nlła estimacõnis fc̃a
mencone que sũ domus ĩuma au¬
ferri possunt.Hlimog̾.¬
cui bis legͥauero semł deb̾i uolo.
postea eodem test̾o̾. uł codicilł sci¬
ens cepe cidem legau̾it. suꝑp̾maue¬
luntas pocorꝰ habetui. ¶Nemo sͣ¬
ore uoluntate ei recede̾ ñ liceat.
si hoc ita locum ħ̾ebit si sp̾alit̾ dix̃¬
it pͥoris uoluntatis se penituisse.
uoluisse ut legataruis pła lega¬
to accipiat. ¶Miles meum ex
militari delicto capitalism̾adie¬

Expanded text:
communicandi animo, sed utrique in solidum, ambigendum non est, si alteri sit soluta, alterum nullum qloqui potest, nisi superueniens morbus tum et apud eum cui relictum est ex causa lucratiua inuentum extingui placuit, nisi defunctus aestimationem quoque eius praestari uoluit. Columnistari uoluit nulla aestimationis facta mentione, quae sine domus iniuria auferri possunt.'cui bis legauero, semel deberi uolo', postea eodem testamento uel codicillis sciens saepe eidem legauerit, suprema uoluntas potior habetur: nemo eere, ut a priore ei rec‹e›dere non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris uoluntatis sibi paenituisse et uoluisse, ut legatarius plura legata accipiat.Miles in eum ex militari delicto capitali dic
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ eius relĩq̾rat. si sñ lib̾¬
is decederet. ⁊ ita ꝓ nunciauit. ¶ Iu¬
liauus ẽ decedens instituͥt: quib dã

Expanded text:
post mortem eius reliquerat, si sine liberis deceder‹e›t, et ita pronuntiauit.Iulianus Seuerus decedens institutis quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
tet. an ap̃ hostes decessit. an ci¬
uis romanꝰ. qr̃ uꝑtroq cau est
bitet. an filiusfa. sit posse eũ acqͥ¬
rere hr̃ditatem iã dictũẽ ¶Ei
aut̾ si suam ignoret cõdicõem ad¬
ire pt̃. si testatoris ñ pot̾. illa rõ ẽ¬

Expanded text:
tet, apud hostes decessit an civis Romanus, quoniam utroque casu est bitet, an filius familias sit, posse eum adquirere hereditatem iam dictum est. cur autem, si suam ignoret condicionem, adire p
Abbreviated transcription (Latin):
epistolam. ¶ Sutrũ generałr
qͥuecumiq tͥ hr̃ditas filit delata
tate mandari possit. quenit᷑ sie
go ñ puto recipiend̾. ut de uiui
h̃ditate mandet᷑. ¶Plane si
rnmorfilit luciũ ticiũ decessissg
potuit ei mandare. ut si scaiplit᷑
eũ adeat. aut si clause adhuc ta¬
bule sut ⁊ sic inc̾tũ an filuis scͥ¬
tus sit hr̃¶ ¶ quid si mandau̾it̾
ut ħrditatem colligat. anuide¬
t᷑ mandasse ut adeat quid si ut
petat bonor possoẽm. uł ut tẽ
hr̃ditanã distrabat. aut quid si
petitam bõnoꝵ possõem ratam

Expanded text:
epistulam. Sed utrum generaliter 'quaecumque tibi hereditas fuerit delata'tate mandari possit, quaeritur: sed ego non puto recipiendum, ut de uiui hereditate mandetur. plane si rumor fuit Lucium Titium decessisse, poterit ei mandare, ut, si scripsit eum, adeat: aut si clusae adhuc tabulae sunt et sit incertum, an filius scriptus sit heres. Sed quid si mandauit, ut hereditatem colligat, an uidetur mandasse, ut adeat? quid si ut petat bonorum possessionem? aut ut rem hereditariam distrahat? aut quid si petitam bonorum possessionem ratam
Abbreviated transcription (Latin):
mquida legacõn cõ absens
faim hrdem ĩsictutũ ñ potuisi
uibe adnͣt ĩ ꝓͣunncia aͥgentem
diuus pius. R sit ꝯsulib sb̃ue¬
mre ei oportͣere mortuo filio eo
qd rei. pu ͭ ͤ ce aberat. ¶ Qe d̾r¬

Expanded text:
quidam legationis causa absens filium heredem institutum non potuisset iubere adire in prouincia agentem, diuus Pius rescripsit consulibus subuenire ei oportere mortuo filio, eo quod rei publicae causa aberat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tutus ã sufficit iussum. ¶ P ĩ a.¬
ne si sic mandauit il qua ex tes¬
tam̃toluci ticis deferat᷑ ħrditas¬
pot̾ defendi iuissu adisse ¶ S ⁊
si postea qmͣ iussis sit penitẽtiã
egit pͥusqmͣ adiret: nicħ egit
adeundo ¶temsise ad arrogã

Expanded text:
tutus, non sufficit iussum. Pne si sic mandavit "si qua ex testamento Lucii Titii deferatur hereditasst defendi iussu adisse. Sed si posteaquam iussit, paenitentiam egit prius quam adiret, nihil agit adeundo. Item si se adro
Abbreviated transcription (Latin):
tas. nõ potest. finge gustettices
dicere. ¶ Ox supẽ pͦutet solus si ĩ¬
ta racõe ductuͣs ñ potest adire. s
p̾gnans fu̾it cũ putaret heret
eam ñ e̾e p̾gnantem ⁊ adut mor
abortum factilẽ ꝓtutdubio nicb̾
egit. ¶ Sociens gͥ ei sua p̾sumꝑ¬

Expanded text:
tas non potest: finge obstetrices dicere. quid si ipse putat solus? si iusta ratione ductus, non potest adire: si praegnas fuit, cum putaret heres non esse praegnatem et adiit, mox abortum factum est? procul dubio nihil egerit. totiens igitur ei sua praesump
Abbreviated transcription (Latin):
cã cepit ⁊ optinuit hc ꝓ hr̃de
quidem nõ gerere qui iõ acce¬
pit᷑ neͣ hr̃s sit. in edictũ tñ preto¬
ris incidere. siũ gͥ a sb̾stituto hr̃s
accepit siue a łimo. mortis causa
accepisse uidet᷑. idemq erit. ⁊ si
ñ accepit. s ꝓmissasit ei pc̃cia. si¬
nã ⁊ stipulando mortis cã capit
hĩditatem adeundo nicħ ꝓmoue¬
bͥat. nec acquiret mͥ nec fiuctu¬
arius quidem. ¶ ꝯuus munici¬
pũ. uł collegii. uł cune. heres in¬
sticutus manimissus. uł aliena¬
tus adibit brditatem. ¶ Si ser¬
uus fisci institutus sitiussippcu¬
ratoris ces aris adibit hr̃ditatẽ
ut est sepe reptũ. ¶ Siquis pla¬
ne ẜuus fu̾it pene effectus ad
gładui. uł ad uestias. uł ĩmnetal¬
lum dampnatus si fuit heres in¬
saitutus ꝓ nõ scuptohic habebr.¬

Expanded text:
 et optinuit hunc pro herede quidem non gerere, qui ideo accepit, ne heres sit, in edictum tamen praetoris incidere. siue igitur a substituto non heres accepit siue a legitimo, mortis causa accepisse uidetur. idemque ‹e›rit et si non accepit, sed promissa sit ei pecunia: nam et stipulando mortis causa capihereditatem adeundo nihil promouebit nec adquiret mihi, nec fructuarius quidem seruus. Seruus municipum uel collegii uel decuriae heres institutus manumissus uel alienatus adibit hereditatem. Si fisci seruus sit, iussu procuratoris Caesaris adibit hereditatem, ut est saepe rescriptum. Si quis plane seruus poenae fuerit effectus ad gladium uel ad bestias uel in metallum damnatus, si fuerit heres institutus, pro non scripto hoc habeb
Abbreviated transcription (Latin):
Iisad quẽ lima hrditar ꝑtinet
putau̾it desiuctũ euũ suũ ẽẽ ⁊
qiͣ petuliũ eiꝰ nactus sit. placet
ñ obligari eũ ħrditati idem gͦ
dicemꝰ. ut ait. pop̃. si qͣi lib̾tt
occurauit nanut quis ꝓ here
de gerendo obstͥngat se ħrditati

Expanded text:
ad quem legitima hereditas pertinet, putauerit defunctum seruum suum esse et quasi peculium eius nactus sit, placet non obligari eum hereditati. idem ergo dicemus, ut ait Pomponius, si quasi libertini occupauit. nam ut quis pro hede gerendo obstringat se hereditati,
Abbreviated transcription (Latin):
posẜ acceꝑit. ceitis ꝑsonis lega¬
ta debebit. de sccipto aut̃ que
tuet᷑ ꝙ ex lib̾is ẽ qui ccͣ tabu¬
las pet̾e potu̾it. ĩta aut̾ tuendꝰ
ẽ ĩ ꝑtẽ dimidiam. si aut̾ ex ma¬
iore parte qmͣ diudia ħrs in¬
stitutꝰ sit. aut ex sernsse. ꝙ si
ñ ex moiore ꝑte ꝙͣ institutus
ꝑ institutꝰ sit. ¶ Si que dotẽ
nõ ht. ulłm iegatũ de beb̾r.
licet sb̾ pretextu dotis leget᷑.¬
Si extraneo furde instituto ss̾
dicone excepte ꝑsone legatũ

Expanded text:
 acceperit, certis personis legata debebit, de scripto autem quatuetur, quod ex liberis est qui contra tabulas petere potuerunt.Ita autem tuendus est in partem dimidiam, si aut ex maiore parte quam dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si non ex maiore parte, quam institutus parte institutus sit?Ei, quae dotem non habet, nullum legatum debebitur, licet sub prae textu dotis legetur.Si extraneo herede instituto sub e exceptae personae legatum
Abbreviated transcription (Latin):
scribit filiũ hrdem ĩstitutũ
qui se bonis pat̾ns abstinu¬
it. uulgo putare quosda̾ si a sta¬
tu lib̾o petumiaᷤ accepit a credi¬
peculiares su̾it. siue ñ su̾int
idemexistimauit. ¶ Ita demũ
solus hr̃s sit. cet̾m si cobrdem
hãt ⁊ cohr̃s adiit ñ est cogend
inquid is qui accepit a statulibo
acc̃o es creditoꝵ suscipere.¶nã cũ
se filius absimiet. idem de bebit cõ¬
sequi iure pͣtorio qd̾ emancipatꝰ
conseqᷤ᷑ qui ħrditatem repudia¬
uit quo factostatu lib̾ filio nomi¬
natim pecunia dare iussꝰ potiuiss
⁊ ũ br̃di cando ad lib̾tatem ꝑ ue¬

Expanded text:
scribit filium heredem institutum qui se bonis paternis abstinuit uolgo putare quosdam, si a statulibero pecuniam accepit, a credipeculiares fuerint siue non fuerint, idem existimauit. ita demum solus heres sit: ceterum si coheredem habeat et coheres adiit, non est cogendus, inquit, is qui accepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure praetorio, quod emancipatus consequitur qui hereditatem repudiauit, quo facto statuliber filio nominatim pecuniam dare iussus potuisset non heredi dando ad libertatem perue
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ me filie mec noĩe dedit ꝓ i¬
de sit. atq si ip̃e dedĩm. quippe
offrũ am c̾ca nepoter ex offo̾
patͥs erga filiũ pend. ⁊ qr pat̾
filie iõ auus pp̃ filiũ nepoti do¬
tem dare d. ꝙ si flliꝰ a patre
exb̾rdatus ẽ. existimo no dum
absurde ⁊̃ ex h̃r dato filio idem
posse defendi. nec ĩ famorabłi

Expanded text:
 me filiae meae nomine dedit, perinde sit atque ipse dederim: quippe officium avi circa neptem ex officio patris erga filium pendet et quia pater filiae, ideo avus propter filium nepti dotem dare debet. quid si filius a patre exheredatus est? existimo non absurde etiam in exheredato filio idem posse defendi, nec infavorabi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nccͣm hrdem. nã cũ scripsit eili¬
b̾tatẽ. uĩtulo suo resoluit ⁊ in
hoc solũ redit iure postlimirii.
nͣt nõ it̾ra ẜiiseuis fiat cuiꝰ erat
añqmͣ caperet᷑. hec eĩ satis impiuĩ
.ẽ. s ut pͥstino dño suã estimacõe
om̃nodo offerat uł maneat ob
ligatus ei don ͨ p̾ciũ soluat. qd̾

Expanded text:
m heredem: nam cum scribit ei libertatem, uinculo suo resoluit. et in hoc solum redit iure postliminii, ut non iterum seruus eius fiat, cuius erat antequam caperetur hoc enim satis impium est, sed ut pristino domino suam aestimationem omnimodo offerat uel maneat ei obligatus, donec pretium soluat: q
Abbreviated transcription (Latin):
Nam dm ĩstitutꝰ admitti potest
sb̃stituto locus nõ est. nec añ suc
p̾toris ⁊ c̾ca denegandas pͥmo ãccõ¬
nes ⁊ c̾ca p̾stituend̾ tp̃c sb̾stituto
qr intͣdiem pͥmop̾stitutũ. n adi¬
re hrditate pot̃. nn ꝓ hr̃de gerere.
is aut̃ qui t̃cio gradu scriptus est.
si pͥmo delu̾ante scd̃us decedat. ip̃e
pot̾ succede. gͣ expectamꝰ ĩ sĩgur.¬

Expanded text:
amdiu institutus admitti potest, substituto locus non est nec ante succpraetoris et circa denegandas primo actiones et circa praestituendum tempus substituto, quia intra diem primo praestitutum neque adire hereditatem potest neque pro herede gerere. is autem, qui tertio gradu scriptus est, si primo deliberante secundus decedat, ipse potest succedere. ergo exspectamus in singu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ ad̾m teneret᷑ si res legata ĩ
rerũ natura ẽẽ desuss quã qͥc
deb̾et moratusq ee̾t in dando¬
ea. ut peti quidẽ iam usufr̃. qͥ
legatus sit nõ possit qui aluis¬
legatus fu̾it. s estiacõ eius

Expanded text:
quemadmodum teneretur, si res legata in rerum natura esse desisset, quam quis deberet, moratusque esset in ea danda, ut peti quidem iam usus fructus qui legatus sit non possit, quia alilegatus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Pͣere test̾o relicte qñ ł lp̃
cedere cedeant. utrũ ex quo re¬
eg seris fu̾it ⁊ puto ex die
peticoms eãs ced̾e̾. qr̃ si post pe¬
titas e̾e eg̃ eẽ seruus ceꝑit ie¬
gatario ꝑibunt. ¶Aius

Expanded text:
perae testamento relictae quando cedere debeant, utrum ex quo peaeger seruus fuit? et puto ex die petitionis eas cedere: quare si post petitas aeger esse seruus coeperit, legatario peribunt. 8 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
gatus sit restitũe ħrditate̾. ⁊ eã
suspectamdicens. compuliꝰ ad¬
ut. derã fid̾ hmissarius ignarꝰ
sit accreuisse porcomħ̾roitatu
post restitiut stripto ħrdian opͦ
sit ei alia accõe. ⁊ ait securũ illã
postea ꝙͣ porcio accreuit .x. ñ ẽ.¬

Expanded text:
sit› restituere hereditatem et ‹e›am suspectam dicens compu‹l›sus adit, deinde fideicommissarius ‹g›narus sit adcreuisse portionem hereditatis post restitutionem scripto heredi, an opus sit ei alia actione. et ait securum esse eum posteaquam ‹p›ortio ad‹creuit: sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
undo legato adrm Pomp̾.
linquat᷑. Item ꝑs fundi legati¬
do. lego. si ticius decesserit seio
o eo cui legatũ erat eascem res
transtusit sempmo debet᷑. ¶ Si
quis titio legou̾it. sic ticio dato
aut si titius añ decessent ꝙͣ ac¬
cipiat sempnio dato ẜ merã¬
redititu. si si quidẽ moraticio
ab ħrde facta ẽ. ad ħ̾rdes eꝰ lega¬
ti exacc̃o transimitit᷑ sempnio
replłendo. sin aut̃ nłsa mora in¬
t̾cessent. tc̃ sempiꝰ legatum
accꝙpͥ. ⁊ nõ titii heredes. si si ante
diem legan cedentẽ detesserit

Expanded text:
undo legato adimi ita polinquatur. Sed et fdo lego: si Titius decesserit, Seioo eo, cui legatum erat, easdem res transtulerit, Sempronio debetur. Si quis Titio legaverit sic: "Titio dato aut, si Titius ante decesserit quam accipiat, Sempronio dato", seredi Titii. sed si quidem mora Titio ab herede facta est, ad heredes eius legati exactio transmittitur Sempronio repellendo: sin autem nulla mora intercesserit, tunc Sempronius legatum accipit, et non Titii heredes. sed si ante diem legati c
Abbreviated transcription (Latin):
adiectũ ꝓ dote ẽẽ legatũ. hoc tñ
aĩo relictũ adhuc eius ẽẽ ⁊dicõ
mus restitu̾e. ⁊ iõ hr̃s instituta
rogataq qnͣtitatem hrditanis
restitu̾e. id demũ restituet qd̾
qnͣtitatẽ dotis excedit. idq ꝙ ex
representatõnis ⁊ modo sentit.
nam ⁊ si quis cũ anii sua dote
accepiss filiũ suũ ħrdem ĩstitu̾

Expanded text:
adiectum pro dote esse legatum, hoc tamen animo relictum, adhuc eius esse condicimus, restituere: et ideo heres instituta rogataque quantitatem hereditatis restituere id demum restituet, quod quantitatem dotis excedit idque quod ex repraesentationis commodo sentit. nam et si quis, cum a nuru dotem accepisset, filium suum heredem
Abbreviated transcription (Latin):
nb ac legatis incid̾e solent. ut
bie. nͥ uiuente testatore illa aut̃
si ad exsequias fun̾is mei uen̾it
nͥ post mortẽ impłi ñpossit. ill au̾oᷤ
si filio meo ipserit. ł uiuence. ł
mortuo testatore impłe possit. ⁊
pͥma quid̾ ac t̾cia ex relatis ⁊ dici¬

Expanded text:
 ac legatis incidere solent: ut bie nisi uiuente test‹at›ore, illa autem 'si ad exsequias funeris mei uenerit' nisi post mortem impleri non possit, illa uero 'si filio meo nubserit' uel uiuente uel mortuo testatore impleri possit. et prima quidem ac tertia ex relatis condici
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. ac si hii qui es fecissent ĩ hos¬
tiũ potestate ñ ꝑuenissent. ⁊ ħr¬
ditas ex huis testis eo dem modo
mis hr̃s scptus ab eo qui in hos¬
tiũ po̾tate decesserit ⁊ lib̾. ⁊ hr̃s
er. seuuelit. sen nolit. lic minꝰ¬

Expanded text:
tur, ac si hi qui ea fecissent in hostium potestate‹m› non peruenissent, et hereditas ex his eodem modo uus heres scriptus ab eo, qui in hostium potestate decesserit, liber et heres erit seu uelit se‹u› nolit, licet min
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ uoluntatẽ eiꝰ sequi debeat
p̾tor eũq dare curatorẽ. set utrũ
hat̾ iste ꝓdigus potuit eĩ pr ⁊ a¬
lias ꝓuid̾e nepotib sins si iussiss¬
eos h̾rdes c̾e̾ ⁊ exb̃rdasset filium.
eiq qd suffic̾et alitentoꝵ noĩe
ab eis certum legass adita cã ritc̃¬
tate q iudicu sui. aut si nõ hũit
ĩ potestate nͣeͣpfotes qm̃ emanci¬
pato iam filio nati fuissent sub
ꝯdicõne cos heredes institu̾e. ut
emanciparet᷑ a patre ꝓdigo. siquid
si nec ad huc ꝯsensurus ꝓdigus

Expanded text:
pater, voluntatem eius sequi debeat praetor eumque dare curatorem. sed utrum at iste prodigus? Potuit tamen pater et alias prouidere nepotibus suis, si eos iussisset heredes esse et exheredasset filium eique quod sufficeret alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes instituere, ut emanciparentur a patre prodigo. Sed quid si nec ad hoc consensu
Abbreviated transcription (Latin):
possunt uideamꝰ ⁊ u̾iꝰ ẽ. ĩ mascu¬
usis aut̃ qrtumdecimũ annũ qꝑᷤ¬
tandũ. infeminisn̾o duodetim̃
complecum. ¶utrũ aut̃ exces¬
sisse deb̾at quis qrtũdecimum
annũut testiñ facere possit. an
sufficit complesse. ꝓpone aliquẽ
kłis ianuariis natũ ⁊ testm̃ in
tp̃o natali suo fetisse .xiiii. anno
pot sextam horam noctisualere
testm. iam eĩ complesse uidetur
annũ qrtũdetimũ. ut martiano

Expanded text:
in masculis quidem quartum decimum annum spectandum, in feminis uero duodecimum completum. utrum autem excessisse debeat quis quartum decimum annum, ut testamentum facere possit, an sufficit complesse? propone aliquem kalendis Ianuariis natum testamentum ipso natali suo fecisse quarto decimo anno:m fecerit post sextam horam noctis, ualere testamentum: iam enim complesse uidetur annum quartum decimum, ut Marciano
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. nec id qd̾ postea feterit bo¬
na quoq que tuc̃ hũit cũ cõdep¬
naret᷑ publigbunt᷑. aut si non
t᷑ ĩ insulam deportati ĩ eadem cã
sut̃. ¶ Set relegat minsulam

Expanded text:
uod ante fecit nec id quod postea fecerit: bona quoque, quae tunc habuit cum damnaretur, publicabuntur aut, si non tur. In insulam deportati in eadem causa sunt: Sed relegati in insula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat reliquit. ⁊ p̾terea duos ali¬
os dotales quos estimatos acce¬
pat reliquit. fid̾i eꝰ ꝯmisit. ut
qͨ quid ad se ex hĩditate ciꝰ ꝑ¬
ueniss id restũet seio cũ more¬
uem̾it ex testõ restitũe s̃ ea ẽẽ
condicõe ut iddemũ restitu̾e
roget᷑. ꝙ deducta dotis qnͣtita¬
te ad eam ꝑuenit dotẽ eĩ rece¬
pisse eã mag̾ qmͣ ⁊ cepisse sai¬
uo eo ꝙ ex cõmodo rep̾sentacõ¬
nis ab ea fid̾iꝯ mitti potuit ꝓ m̃
id quidem qđ dotẽ ei maritus
relinqͥt nõ coget᷑ restitũe nͥ plꝰ
fu̾it ĩ eo qmͣ ĩ qnͣtitate dotis. re
tib. id u̾o qd̃ extͥnsetus ei relic¬
tũẽ cũ fructib qui ad eam ꝑue¬
n̾int restituet.Dem.

Expanded text:
at, reliquit et praeterea duos illos dotales, quos aestimatos acceperat, reliquit fideique eius commisit, ut, quidquid ad se ex hereditate eius peruenisset, id restitueret Seio cum moreeruenerit ex testamento, restituere, in ea esse condicione, ut id demum restituere rogetur, quod deducta dotis quantitate ad eam peruenit: dotem enim recepisse eam magis quam accepisse, saluo eo, quod ex commodo repraesentationis ab ea fideicommitti potuit. proinde id quidem, quod pro dote maritus ei reliquit, non cogetur restituere, nisi plus fuit in eo quam in quantitate dotis: restibus: id uero, quod extrinsecus ei relictum est, cum fructibus, qui ad eam peruenerint, restituet.
Abbreviated transcription (Latin):
Umn uulgan modo dies legator
ꝓfert᷑. nnc eam rem ad dotis p̾¬
tas solucõem differre. uł ob im¬
pensas alias qmͣ que ip̃o ure dotẽ
minuũt. aliud ẽ eĩ mĩorem dotẽ¬

Expanded text:
um uolgari modo dies legatorum profertur, nihil eam rem ad dotis retas solutionem differre uel ob impensas alias, quam quae ipso iure dotem minuunt: aliud est enim minorem e
Abbreviated transcription (Latin):
Ecessit ꝙ̃ ego filiũ meũ. ⁊ in
mnca p̃tate c̾e dico extitit impu
impub̾e. qui se ei suũ eẽ dicit.
ego ꝯtendo añ emãcipatõm ⁊cep¬
tũ. atq iõ ĩ mea pt̃ate eẽ. ⁊ bõa¬
añ emancipacõm ꝯcepti ad me

Expanded text:
ecessit, quem ego filium meum et in mea potestate esse dico: existit impubimpubere, qui se ei suum esse dicit: ego contendo ante emancipationem conceptum atque ideo in mea potestate esse et bona emancip
Abbreviated transcription (Latin):
no dari d. uł de negari. si illa
łndi detulit iusiurandũ cũ
aut denegata lꝰ ordĩanũ eri¬
ꝑiat pupillo.

Expanded text:
no dari debet, vel denegari, si illa heredi detulit iusiurandum, cumaut denegata ius ordinarium eripiat pupillo.
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a eque diminui ꝑ mitret. s ⁊
uiͦr urget ex alus quoq causis
ꝑmittere gum oꝑtet. ut edifiti¬
a sartiant᷑ ne agri inculti sint
si qua petiũa sõ pena debebr̃
ut restituat᷑ ne pignora distra¬
hãt᷑ ex aliis quoq iuistis cansis
p̾tor aditus diminucõem ꝑmit¬

Expanded text:
e deminui permittet. sed et ubi urguet, ex aliis quoque causis permittere eum oportet, ut aedificia sarciantur, ne agri inculti sint, si qua pecunia sub poena debetur ut restituatur, ne pignora distrahantur. ex aliis quoque iustis causis praetor aditus deminutionem permit
Abbreviated transcription (Latin):
tis. postea filius amiũ agens.
amica fid̾i missum ex test̾o pa¬
tͥs porcionẽ hĩditatis patebat
erat tutores uali̾ane fiue anto¬
mene. egesratem eiꝰ p̃tende¬
bant. ⁊ retitabant diui ad̾ani

Expanded text:
tis. postea filius annum agens pamita fideicommissum et ex testamento patris portionem hereditatis petebat: erat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem eius praetendebant et recitabant diui Hadriani
Abbreviated transcription (Latin):
põsit nͥ ꝑ itulo capitis sui test̾a ñ¬
custodiã dnis. tam adomesti ꝯ ꝑi an
tis qmͣ ab extraneis pr̃are ẜui cõ ͭ ͧR¬
gant᷑. iõ senatꝰ ꝯsulta ĩ troducta
sit. ¶ Q suũ bona fide possedit
efficit ut desinant eẽ hr̃dis. facit
ne uideant᷑ uit̾im cꝰ eẽ. idemq erit
dicend̾̃. ⁊ in statulib̾o. s ĩ eo cui fi¬
d̃imissa lib̾tas pure de bet᷑ excat
Rptũ diui pii adiubenciũ sabm̃
quo ostendr nõ cẽ festinandũ ad
torm̃tũ eiꝰ cuifid̾ missaria liber¬

Expanded text:
possit, nisi periculo capitis sui custodiam dominis tam ab domesticis quam ab extraneis praestare serui cogantur, ideo senatus consulta introducta sit.Qui seruum bona fide posseditefficit, ut desinant esse heredis, facit ne uideantur interim eius. idemque erit dicendum in statulibero.Sed in eo, cui fideicommissa libertas pure debetur, exstat rescriptum diui Pii ad Iuuentium Sabinum, quo ostenditur non esse festinandum ad tormenta eius, cui fid
Abbreviated transcription (Latin):
ar eo debitore ħ̾rdeq eꝰ pet̾eue¬
titus sit. ut adiecc̃o ħrdis ꝑm̃
sus sit nõ nr᷑ satisfacere si reli¬
quũ redcat nõ editis rac̃onib¬
¶ Si hr̃s netitus sit ag̾e c̾ eo qui
negõa defuncti gesser̃. ñ ur᷑ ob¬
lig̃o ei plegata que dolo e frau¬
decꝰ qͥ defuncti negõa gessit
ꝯmissa sit. ⁊ testator ur᷑. id sensiᷤ

Expanded text:
ab eo debitore heredeque eius petere vetitus sit, ut adiectio heredis pesus sit, non videtur satisfacere, si reliquum reddat non editis rationibus. Si heres vetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non videtur obligatio ei praelegata, quae dolo vel ex fraude eius qui negotia gesserit commissa sit, et testator
Abbreviated transcription (Latin):
qua de cã si quis .s. ĩ bonis hu̾it
⁊ totaca legau̾it. nic legatari¬
is ꝓdest si añ aditam hr̃ditatẽ
ꝑ suos ħrditarios. aut ex ꝑtu
ancillaꝵ h̾rditaniar. aut exfe¬
tu pecor tm̃accesserit hrditati
ut .c. legator nomĩc erogatis.
incendus forte aut naufraga¬
is. aut morte ẜuor. ut ñ plꝰ q¬

Expanded text:
quis centum in bonis habuerit et tota ea legauerit, nihil legatariis prodest, si ante aditam hereditatem per seruos hereditarios aut ex partu ancillarum hereditariarum aut ex fetu pecorum tantum accesserit hereditati, ut centum legatorum nomine erogatis incendiis forte aut naufragiis aut morte servorum, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
rint. aut legatari restituant
legata. quedã pure. q̃ dam sb̾
ꝯdicõne relicta efficiant᷑. ut
at pure legata cum caucione
reddunt᷑. quo c̾au magis ĩ usu
ẽ solui quid pure legata. ꝑm̃
ac si nlła aliaso̾ condicõe lega¬
ta fuissent. cau̾e aut̃ legatari¬
es deb̾e ex euentu ꝯdic̃ois ꝙ ã
plius accepissent redditũ iri. cͦ
gñis cancio nccͣia uideat᷑. ⁊ si qͥ¬
lib̾tas datasit. quoꝵ p̾cia ꝯdi¬
ciõe exñte de bonis detrahunt᷑
ĩ diem relicta legata altius cẽ
iuris polam ẽ cũ ca omninocã
ip̃ilegatario ꝙͣ hr̃dib eꝰ deb̾i

Expanded text:
 aut legatarii restituant, legata quaedam pure, quaedam sub condicione relicta efficiant, ut at, pure legata cum cautione redduntur. quo casu magis in usu est solui quidem pure legata perinde ac si nulla alia sub condicione legata fuissent, cauere autem legatarios debere ex euentu condicionis quod amplius accepissent redditu iri. Cuius generis cautio necessaria uidetur et si qulibertas data sit, quorum pretia condicione exsistente bonis detrahuntur. In diem relicta legata alterius esse iuris palam est, cum ea omnimodo tam ipsi legatario quam heredibus eius deberi
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃onꝰ adu̾sꝰ õs ĩ ꝑtẽ sͥ debitã siuu
famana siũ caluisiana exꝑiet᷑¬
ł locau̾it. ł ꝑmutau̾it qͣle sit arbi¬
tͥũ iudicis uideamꝰ ⁊ ĩe qͥdẽ disccta
diftri ⁊ dico̾d ẽptori. utr᷑ malit rẽ

Expanded text:
ronus aduersus omnes in partem sibi debitam siue Fauiana siue Caluisiana experietuuel locauerit uel permutauerit, quale sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, utrum malit rem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hr̾et uxorem. ⁊ ex ea filiã emã¬
tipatã codicilł. ħ u̾ba inseruit.
ꝑtinent aut̃ hii codicilli ad uxo¬
rem ⁊ filiam. itaq rogo quicꝙpͥ
aut ego reliquero. aut ucs ip̾e
nõ rogarem. uos ꝓ ur̃a pietate
faceretis. filia intestati patͥs.
bonor possõem accepit. qĩtum
c̃. an aliqua ps hr̃ditatis. lucii
ticu ex ca fid̾iꝯmissi a filia mrĩ¬

Expanded text:
rem et ex ea filiam emancipatam, codicillis haec uerba inseruit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. itaque rogo, quid quid aut ego reliquero aut uos ipsae ego rogarem, uos pro uestra pietate faceretis'. filia intestati patris bonorum possessionem accepit: quaesitum est, an aliqua pars hereditatis Lucii Titii ex causa fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sigulos rogauit. uł siquis libe¬
ris deced̾et. ꝑtem suam ħĩdita¬
tis idrori frĩ. ue. restitu̾et. aut
si fr̾. soror ue. nõ suꝑẽet. mat̾
rissimm. hec fidimisso tem̾ ĩui¬
cemuolo. donec binos lib̾cs et u¬
cau̾itis. qiͥtum ẽ siquis ex libis
ducs filics ꝓcreau̾it. ꝙͣuis suꝑ¬
stites nõ reliqu̾it. an bĩdes uu

Expanded text:
os rogauit, ut qui sine liberis decederet partem suam hereditatis sorori f‹r›atriue restitueret aut, si frater sororue non esset, matri rissimi, hoc fideicommisso teneri inuicem uolo, donec binos liberos educaueritis'. quaesitum est, si quis ex liberis duos filios procreauerit, quamuis superstites non reliquerit
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ institut᷑ꝰ est eidem sticho res¬
titu̾e deb̾at .R. de om̃i eo resti¬
tuendo ꝙ ad meniũ quoquomͦ
ꝑuenit testatͥtem sensisse. ¶Pã¬
hr̃s eet. eis plures sb̾scicuit sb̾sti

Expanded text:
us institutus est, eidem Sticho restituere debeat. respondit de omni restituendo, quod ad Maevium quoquo modo pervenit, testatricem sensisse. Patheres
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ furiosam filiam suã hr̃des in¬
stituit. ⁊ fid̾i misit filie. ut si sñ
libis decessiss ꝑs ei data ꝑueni¬
ret ad cobr̾des. si eam furios ã
ipẽ uciu s ĩ matͥmonio collocars

Expanded text:
es instituit et fidei commisit filiae, ut, si sine liberis decessisset, pars ei data perueniret ad coheredes: eam furiosam ipse Titius in matrimonio collocauit
Abbreviated transcription (Latin):
posse. ¶Tres hrdes scripsit. in¬
cuiũ fre̾ma suũ ex dodrante. se¬
iui uͥo ex sexcante. stichumer d
manuimtt̾es. dedi. unde face¬
res. si ⁊ codicilł. ita cart. uiti¬
am ex qua stichum feti ur̃dem
si qm seius ꝯtrou̾siam mou̾it
te mea sticho filio tus restituas
ꝙ ut facias fid̾i tue committo

Expanded text:
posse. Tres heredes scripsit Maevium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusmanumitteres: dedi unde faceres". sed et codicillis ita cavit: "unciam, ex qua feci Stichum heredem, si quam Seius controversiam moveret, te mea Sticho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae committo
Abbreviated transcription (Latin):
umita testem᷑ hr̃s m̾s dampnas
⁊ si quid eũ mͥ dare fac̾e o ab eo
creditas ab eo quo poc̾ias exige¬
ret. ĩ simili aut̃ legato uix est
ut de eo quoq legando patͥfa.¬

Expanded text:
um ita testemur: 'heres meus damnas  si quid eum mihi dare facere ocreditas ab eo quoque pecunias exiget. in simili autem legato uix est, ut de eo quoque legando pat
Abbreviated transcription (Latin):
te fit pupillare testm̃ euanesdat¬
cend ẽ ⁊ pupillo sb̾stitutũ ẜuan¬
dũ. ¶ Int̾dũ ⁊̃ pupillaris testĩca̾
copeslend̾ hr̃dẽ ĩsnitutũ adire hr̃¬
ditatẽ. ut ex scd̾is tabuł fid̾nimᷤᷤ¬
sũ onolescat. ut putasi iã pupil

Expanded text:
 sit, pupillare testamentum euanescatcendum est et pupillo substitutum seruandum: Interdum etiam pupillaris testamenti causa compellendum heredem institutum adire hereditatem, ut ex secundis tabulis fideicommissum conualescat: u
Abbreviated transcription (Latin):
ta.⁊ p̾terea nom̃a debitorum
ĩ residua ducenta. mox mari¬
tus eiꝰ decedens ꝓ dote ei duos
fundo ᷤ ñ eos quos ĩ dotem acce

Expanded text:
ta, praeterea nomina debitorum in residua ducenta: mox maritus eius decedens pro dote fundos ei duos non eos, quos in dotem acce
Abbreviated transcription (Latin):
tutele iudiciũ ⁊ sulptũ uidet᷑.¬
qdꝰ alterius officii querelã hũit.¬
¶tũtor qui tutoris y doneũ hrdẽ¬
ꝯuenire pup̾ali nonñẽ nolinit¬
dampm ucaruis sb̃stituit᷑. ut

Expanded text:
tutelae iudicio consumptum uidetod alterius officii querellam hTutor, qui tutoris idoneum hernuenire pupilli nomine noluitdamni uicarius subs
Abbreviated transcription (Latin):
tͥs sui curator q̃dragnta dotis no¬
mĩe marito eiꝰ se daturũ ꝓmisit.
quero an succurrendũ sit eicm
postea ere alieno em̾gente supͣ
ut de suo cotem daret. s cũ crede¬
sit. p̾cete a ułid hic pt tiact᷑a¬
ri. ut si sciens curator nõ suffic̾e̾
ꝓmmisit. uł donasse uideat᷑. uł qͦ¬
mãdolo feat.nõ illi succurtat.
Rn̾det curator. cũ offĩ suui

Expanded text:
urator, quadringenta dotis nomine marito eius se daturum promisit: quaero, an succurrendum sit ei, cum postea aere alieno emergente suprut de suo dotem daret, sed cum credesit. praeterea et illud hic potest tractari, ut, si sciens curator non sufficere promiserit, uel donasse uideatur uel, quoniam dolo fecit, non illi succurratur. respondi: curator cu
Abbreviated transcription (Latin):
iͥgari nõ o creditori qui eũ ip̃o
tuto e  cõtͣxitͦ. qmͣus cudor petiũ¬
am ĩ reni ĩ pub̾is uerteret. ¶ Cũ¬
ratores a dolescentis. mutui ꝑicdi
gr̃a caucõem ĩ uicẽ sibi p̾buerũt
⁊ ĩ eam rẽ pisnora dederunt cum
offõ deposito soluendo fuissent
irritã caucõm eẽ factam ⁊pigno¬

Expanded text:
gari non oportet creditori, qui cum ipso tutore contraxit, quamuis tutor pecuniam in rem impuberis uerteret.Curatores adulescentis mutui periculi gratia cautionem inuicem sibi praebuerunt et in eam rem pignora dederunt: cum officio deposito soluendo fuissent, irritam cautionem esse factam et pigno