comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi indecimo miliario intri¬
budan siue iuda. S occho int̾¬
bu nida.Sunt aũ usq hodie uicu¬
li duo ꝑgentib eliã de eleuthero¬
poli innono miliario uiȩ publi¬
cȩ unus in monte & alt̾ incãpo
positus qͥ sochot nuncupantur.
araim intribu iuda. Senã in
tribu iuda. Safir uilla in mon

Expanded text:
quasi in decimo milliario, in triquasi in decimo milliario, in tribu Dan, sive Juda. Soccho in tribu Juda. Sunt autem usque hodie viculi duo pergentibus Aeliam de Eleutheropoli, in nono milliario viae publicae: unus in monte, alter in campo situs, qui Sochoth nuncupantur. Sarain, in tribu Juda. Senam, in tribu Juda. Saphir, vil
Abbreviated transcription (Latin):
& hanc cepit iħe rege ipsius
int̾fecto. Dicunt aũ nc̃ ꝓea sebas¬
ten uocari oppidum palestinȩ
ubi seĩ ioħis baptiste reliquię
condite st̃. Legimus in regnoꝵ
libris. qđ amri rex isrł emerit
montẽ semeron a quodã semer.
& edificauerit inuertice eiꝰ eiui¬
tatẽ. quã ex nomine dñi appella¬
uerit semeron. Seira. Et hanc
cepit iħc. Selcã. ciuitas inre¬
gione basanitidi. Syor locus
contͣ faciẽ egypti. Sed & hodie
ostenditur uilla nomine syor.
int̾ eliã & eleutheropolĩ intri¬
orth intribu ruben suꝑ iorda¬
nem. S ochoth. in tribu gao.
suꝑ iordanẽ. Safon ĩ tͥbu gad
suꝑ iordanẽ. Sacharoma in
tribu iuda. S amen in tribu
iuda. Saal intͥbu iuda siue
symeon. Sycelech. quã achis
rex alienigenarũ dedit ad in¬
habitandũ dauid. Est aũ inda¬
roma sortis iudȩ. siue symeon.
Sansana ĩtͥbu iuda. Selei ntͥ¬
bu iuda. Saara uicus infinib
eleuther opoleos contͣ septẽtri¬
onẽ. ꝑgentibus nichopolim.

Expanded text:
 hanc cepit Jesus, rege illius interfecto. Dicunt autem nunc pro ea Sebasten vocari oppidum Palaestinae, ubi S. Joannis Baptistae reliquiae conditae sunt. Legimus in Regnorum libris , quod Zamri rex Israel emerit montem Semeron, a quodam Semer, et aedificaverit in vertice ejus civitatem, quam ex nomine domini appellaverit Semeron. Seira, et hanc cepit Jesus. Selcha, civitas in regione Basanitide. Sior, locus contra faciem Aegypti. Sed et hodie ostenditur villa nomine Sior inter Aeliam et Eleutheropolim in triorth, in tribu Ruben, super Jordanem. Sochoth, in tribu Gad, super Jordanem. Syphon, in tribu Gad, super Jordanem. Sacharoma, in tribu Juda. Samem, in tribu Juda. Saal, in tribu Juda, vel Simeon. Sicelech, quam Achis rex alienigenarum dedit ad inhabitandum David. Est autem in Daroma sortis Judae, vel Simeonis. Sansana, in tribu Juda. Selei, in tribu Juda. Saara, vicus in finibus Eleutheropoleos contra septentrionem pergentibus Nicopolim,
Abbreviated transcription (Latin):
tribu ysachar. Hodieq ostenditur
uilla iuxta montẽ thabor. Sasima
t̾minus ysachar. Sior intribu
aser. S eniamĩ quercus. ꝑtinens
ad tribũ nepthalim. Sorec in
tribu iuda. ubi samson fuisse
legimus iuxta esthaol. de qͣ iã
supͣ dictũ ẽ. Sames in tribu
dan de qͦ& supͣ memoraui sub
nomine bethsamis. S alabim.
intribu dan. Usq hodie uicus¬
mine salaba.

Expanded text:
tribu Issachar: hodieque ostenditur tribu Issachar: hodieque ostenditur villa juxta montem Thabor. Sasima, terminus Issachar. Sior, in tribu Aser. Sennanim, quercus pertinens ad terminum Nephtalim. Sorech, in tribu Dan, ubi Samson fuisse legimus, juxta Estaol de qua jam supra diximus. Samer, in tribu Dan: de qua et supra memoravi, sub nomine Bethsamis. Salabim, in tribu Dan, usque hodie mine S
Abbreviated transcription (Latin):
& ascalonẽ intͥbu iuda. Socho.
de qua & supͣ dictũ ẽ. Dicuntur
aũ samaritani qͥ de babilone ꝓ-¬
fecti sunt. hunc uiculũ condi¬
disse. Scata intͥbu iuda. Soͣlo
ĩtribu efframi. in quo loco archa
testam̃ti mansit. & thab̾na cłm
dnĩ usq ad tẽpora samuelis. Est
aũ in decimo miliario neapoleos.
in regione acrabittena. S & ude
patͥarchȩ filiũ selom appellatũ
legimus. Sichẽ in tͥbumanasse
ciuitas sacerdotalis. & fugitiuoꝵ.
ĩmonte effraim. ubi sepelierunt
ossa ioseph. de qͣ & supͣ diximus.
Sames. idẽ fons sames in tribu ben¬
iamin. ꝓ qͦ aquila int̾pretatur
fontẽ solis. Seniri in tribu ben¬
iamĩ. Sela in tribubeniamin.
Sabech in tribu sẏmeonis. Sarid
terminus zabulon. S amus ꝓ
qͣ theodotion & sẏmmachus tͣns¬
tulert solis. Senirim intribu
zabulon. S unẽ in tribu ysachar.
Et usq hodie uicus ostenditur
nomine sulẽ in qͥnto miliario
montis thabor. contra australẽ
plagam. Seon. siue soen in

Expanded text:
 Ascalonem, in tribu Juda. 274 Soccho, de qua et supra dictum est. Dicuntur autem Samaritani, qui de Babylone profecti sunt, hunc viculum condidisse. Sacha, in tribu Juda. Selo, in tribu Ephraim, in quo loco arca testamenti mansit, et tabernaculum Domini usque ad tempora Samuelis. Est autem in decimo milliario Neapoleos in regione Acrabittena. Sed et Judae Patriarchae filium Selon appellatum legimus. Sechem, in tribu Manasses, civitas sacerdotalis et fugitivorum, in monte Ephraim, ubi sepelierunt ossa Joseph, de qua et supra diximus. Sames, id est fons Sames, in tribu Benjamin: pro quo Aquila interpretatur, fontem solis. Semri, in tribu Benjamin. Sela, in tribu Benjamin. Sabee, in tribu Simeon. Sarith, terminus Zabulon. Sams: pro quo Theodotio et Symmachus transtulerunt, solis. Semerom, in tribu Zabulon. Sunem, in tribu Issachar, et usque hodie vicus ostenditur nomine Sulem, in quinto milliario montis Thabor contra australem plagam. Seon, sive Soen, in
Abbreviated transcription (Latin):
ison quod int̾pretatur catͣ
uocant. de paradiso exiens. & per¬
gens ad indie regiones. post qͦs
erumpit in pelagus. Dicit aũ scri¬
ptura circuire ab hoc uniuersã
regionem eiulath. ubi aurũ p̃ci¬
puũ nascitur. & carbunculus la¬
pis & prasinus. Faran nc̃ oppi
dum trans arabiam. iunctum
sarracenis. qui in solitudine ua¬
gi erant. Phoc iter fecerunt
filii isrł. cum de monte syna cas¬
tra mouissent. Est gͦ ut diximus
trans arabiã contra australem
plagam. & distat ab elia contra
orientem itinere dierũ trium.
In deserto aũ faran scriptura
cõmemorat habitasse hismaelẽ.
unde & hismaelite qui nc̃ sarace
ni.Legimus quoq chodorlaomor
regem ꝑcussisse eos qui erant¬
in deserto faran. Filistiim quȩ
nunc dr ascalon. & cirea eam
regio palestinȩ. Fanuel locus
in quo iacob tota nocte colluctans.
ifraelis uocabulũ meruit iuxta
torrentẽ iaboch. E anuel autẽ
int̾pretatur facies di ab eo qđ
tas adad regis que ẽ in regione
gebalitica. Fenon castra filioꝵ

Expanded text:
ison, quod interpretatur, cateaeci  Gangen vocant, de paradiso exiens, et pergens ad Indiae regiones, post quas erumpit in pelagus. Dicit autem Scriptura circumiri ab hoc universam regionem Evila, ubi aurum praecipuum nascitur et Carbunculus lapis et Prasinus. Faran, dum trans Ara biam, junctum Saracenis, qui in solitudine vagi errant. Per hoc iter fecerunt filii Israel, cum de monte Sinai castra movissent. Est ergo ut diximus trans Arabiam, contra australem plagam, et distat ab Aila contra orientem itinere trium dierum. In deserto autem Pharan Scriptura commemorat habitasse Ismaelem. . Unde et Ismaelitae, qui nunc Saraceni dicuntur. Legimus Chodorlaomor regem in deserto Pharan. Fitistiim, quae nunc dicitur Ascalon, et circa eam regio palaestinae. Fanuel, locus in quo Jacob tota nocte colluctans, Israelis vocabulum meruit, juxta torrentem Jaboc Fanuel autem interpretatur facies Dei, ab eo qtas Adad regis, quae est in regione Gabalitica. Fenon, castra filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ũ xp̃c inparabolis loqͥtur. dũ sem̃ se¬
minantis qͥb t̾ris congruat assignat᷑ :
qͥd aliudͥ m̃tib hõiũ nͥ uerbi cdi amor
ordinat᷑: Ponuntur itaq mense.
ponuntur & panes. Affert moyses .N.¬
ꝯsꝑsũ. apłi ordeaceũ. helias subcinerici¬
um. Ordeu̾̃ tenacissima palea tegitur.
in qͦuetus testam̃tũ figuratur. qͦd lega¬
lib obseruantiis obumbratur. ꝑ ꝯsꝑsũ
designat᷑ panis lacrimaꝵ qͥppło di̾i cibo
ꝯceditur. cũ de egẏpto egredit᷑. ꝑpanẽ
uͦ sub cinericiũ notat᷑ uita peccoꝵ: qͥt̾a¬
diu supͣse cinerẽ portant qmͣ diu car¬
naliũ uoluptatũ desid̾io flagrant. Un̾
ht̃ mundiorẽ. illã q̃ ẽ supͣ sor cdidiorẽ:
sic mens t̾rena cogitans supͣse emerẽ
existit muncł. Hoc pane subcinericio
ndũ bñ a cinere excusso pastus ẽ helias
dũ fugiens a facie mulier is fornicarie ue¬
nit ĩ ber sabee iuda. ubi puerũ suu̾ dimit¬
tens ꝑrexit ĩ desertũ uia unius diei. sedensq

Expanded text:
us in parabolis loquitur, dum semen seminantis quibus terris congruat assignatur, quid aliud in mentibus hominum nisi verbi Dei amor ordinatur? Ponuntur itaque mensae, ponuntur et panes. Affert Moyses conspersum apostoli hordeaceum, Elias subcinericium. Hordeum tenacissima palea tegitur, in quo Vetus Testamentum figuratur, quod legalibus observantiis obumbratur. Per conspersum designatur panis lacrymarum, qui poegypto egreditur. Per panem vero subcinericium notatur vita peccatorum: qui tandiu supra se cinerem portant, quandiu carnalium voluptatum desiderio flagrant. Undehabet mundiorem: illam, quae supra est, sordidiorem. Sic mens terrena cogitans, super se cinerem extat mundus. Hoc pane subcinericio nondum bene a cinere excusso pastus est Elias, dum fugiens a facie mulieris fornicariae, venit in Bersabaee Juda, ubi puerum suum dimittens perrexit in desertum viam unius diei, sedensque
Abbreviated transcription (Latin):
cretũ gaudii & ꝯsolationis & illud ab¬
sconditũ dulcedinis. interius ẽ calicis.
Ppterea gͦ illa t̾cia particła dnici cor¬
Uñ in eu̾głio. Iã pueri mei mecũ st̃
in cubili. ñ possum surgere & daretͥ.
Solutio sextae questionis. due partes
dñici corꝑis que extra calicẽ rema¬
nitencialib subiacent & ad huc ex¬
spectant & desiderant nec desicdatã
habent requiem: ꝑpter ea ille due par¬
tes dñici corporis remanent extra
calicẽ. Solutio septime qͥstionis. tͥa
st᷑ tempora. Ouo st̃ miscđie. terciũ
erit pacis & iusticie. Quia gͦ in t̾eꝑe
ꝑegrinationis & in t̾ꝑe exspectacio¬
nis sꝑatur & exspectatur miscłia:
in tẽꝑe uͦ resurrectionis pax ꝯsũma¬
bitur atq iusticia. ꝓpter ea qnͣdo đr¬
augt᷑ utrũ sub figura an sułuerita¬
te hoc misticũ calicis fiat sacram̃tũ.

Expanded text:
onis et illud absconditum dulcedinis, interius est calicis. Propterea ergo illa tertia particula Dominici corUnde in Evangelio: Jam pueri mei mecum sunt in cubili; non possum surgere et dare tibi . Solutio sextae quaestionis: Duae partes Dominici corporis, quae extra calicem remanitentialibus subjacent, et adhuc exspectant et desiderant, nec desideratam habent requiem; propterea illae duae partes Dominici corporis extra calicem remanent. Solutio septimae quaestionis: Tria sunt tempora; duo sunt misericordiae, tertium erit pacis et justitiae. Quia ergo in tempore peregrinationis et in tempore exspectationis speratur et exspectatur misericordia, in tempore vero resurrectionis pax consummabitur atque justitia. Propterea qu Utrum sub figura an in veritate hoc mysticum calicis fiat sacramentum.
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ ꝓdente & ceta. & reposita ẽ mͥ
corona iusticie. quã reddet mͥ dñsm
illo die. Ordine gr̃e suꝑ habunclauit
gr̃a. ubi habundauit delictũ & p̾cedit
humilis peccatorũ iustum suꝑbum
uelud publicanus phariseũ & miscłia
impenditur. i nullũ p̃cedit meritũ.
Uñ ineu̾głio. Publicani & meretrices
precedunt uosin regnũ dĩ. Sed nec na¬
tã potuit nec iusticia debuit. ut & pa¬
nis uinũ fieret caro & sanguis. Sola
uͦ diuina grã hoc potuit & uoluit. hoc
fecit & facit. Sicut gͦ st̃ tͥa tẽꝑa tempꝰ
añlegẽ. & tẽpus sublege. & tẽpus gra

Expanded text:
dentem pro dente , etc.; et: Reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die . Ordine gratiae superabundat gratia ubi abundavit delictum, et praecedit humilis peccator justum superbum, velut publicanus Pharisaeum, et misericordia impenditur ubi nullum praecedit meritum. Unde in Evangelio: Publicani et meretrices praecedent vos in regno Dei . Sed nec natura potuit nec justitia debuit, ut panis et vinum fieret caro et sanguis. Sola vero divina gratia hoc potuit et voluit; hoc et fecit et facit. Sicut ergo sunt tria tempora, tempus ante legem, tempus sub lege, et tempus g
Abbreviated transcription (Latin):
dine. Ido tres cruces facimus: ut per
uir tutẽ crucis ad istã triplicẽ pacẽ ꝑtin¬
gamus. Ideo etiã sẽꝑ dicimus .i. in hac
triplici uita pacẽ aliis imploramus.
Solutio scde q̾stionis. Nulla nat̾a erat
redimenda uel ad pacẽ reducenda nͥ
solius hominis corpus & anima. ꝑptẽa
scđm hanc racionẽ ficdi dupplexerux
solũ modo udetur ẽẽ facienda. Solu¬
tio tercie q̃stionis. In septima etate qͤ
excipietur ab octaua pace ꝯsummata
ñ erit. unde exterius sit dolendũ s un¬
ces ñ extra sed intus in calice fiunt.
Solutio quarte qͥstionis. Tercia pars
dñici corꝑis quã manu tenemus cum
cruces facimus. par silla ẽ eccłe que ẽ
in exultacione & gaudet cũ xͦ in et̾na
re .i. fide & oꝑe imitari debemus. ut
nicemus. Solutio qͥnte qͥstionis calix
dñi qui laborẽ significat. & mutacio¬
nẽ dnĩce passionis. habet suũ exterius
& suũ interius. Exterius pressurã &

Expanded text:
dine. Ideo ergo tres cruces facimus, ut per dine. Ideo ergo tres cruces facimus, ut per virtutem crucis ad istam triplicem pacem pertingamus. Ideo etiam semper dicimus, id est in hac triplici vita pacem aliis imploramus. Solutio secundae quaestionis: Nulla natura redimenda erat vel ad pacem reducenda, nisi solius hominis corpus et anima, propterea secundum hanc rationem fidei duplex crux solummodo videtur esse facienda. Solutio tertiae quaestionis: In septima aetate quae excipietur ab octava pace consummata, non erit unde exterius sit dolendum sed unpterea cruces non extra, sed intus in calice fiunt. Solutio quartae quaestionis: Tertia pars Dominici corporis quam manu tenemus cum cruces facimus, pars illa est Ecclesiae quae in exsultatiid est fide et opere imitari debemus, ut nicemus. Solutio quintae quaestionis: Calix Domini qui laborem significat et imitationem Dominicae passionis, habet suum exterius et suum interius: exterius pressuram et
Abbreviated transcription (Latin):
dã sufficiant. t̾cia quare crucesiste
ñ supra uel extra calicẽ s intꝰ ĩ cali
cẽ tm̃ fiant. Quarta ẽ. quare tercia
par ticula dnici corporis manu tene¬
atur in erucibus faciendis. Qnta :
quare eadẽ particła factis erucib
in calicẽ descendat. Sexta: quare
due parces extra calicẽ remaneant.¬
Septima: qñ dr agnus cłi. cũ in duob
primis sit ꝯuenientia. quare in t̾cio
sit differentia dona nobis pacẽ. Solu¬
tio pͥme qͥstionis. Tres uite st̃ humane
nature. Prima: anime simul cũ cor¬
pore. Scda aie relicto corꝑe. Tercia:
anime resup̃to corꝑe. qd erit in re¬
surrectione. In pͥma uita pax ẽ neces¬
saria. qͦlonge faciat acrimine. In
seła. pax ẽ necessaria. que longe fa¬
ciata terrore. Uñ in ex equiis mortuoꝵ
dđ̾r. Non penalis timor excruciet. ñ re¬
oꝵ proxima catena catena ꝯstringat.¬
& cet̾. In t̾cia uita pax ẽ necessaria:
que longe faciat ab utroq .i. acrimi¬
ne & terrore. ꝯsũmata gła & beatitu¬

Expanded text:
dei sufficiant; tertia, quare cruces istae non supra vel extra calicem, sed tantum intus in calice fiant. Quarta est quare tertia particula Dominici corporis manu teneatur in crucibus faciendis. Quinta, quare eadem particula, factis crucibus, in calicem descendat. Sexta, quare duae partes extra calicem remaneant.Septima, quando dicitur Agnus Dei, cum duobus primis sit convenientia, quare in tertio sit differentia dicendo, dona nobis pacem. Solutio primae quaestionis: Tres vitae sunt humanae naturae: Prima, animae simul cum corpore; secunda, animae relicto corpore; tertia, animae, resumpto corpore: quae erit in resurrectione. In prima vita pax est necessaria, quae longe faciat a crimine. In secunda, pax est necessaria, quae longe faciat a terrore, unde in exsequiis mortuorum dicitur: Non poenalis timor excruciet; non reorum proxima catena constringat, etc. In tertia vita pax est necessaria quae longe faciat ab utroque, id est a crimine et terrore, consummata gloria et beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
bus septuaginta abierunt retro di¬
centes. durus ẽ hic sermo: Ei uͦ aꝑimꝰ.
cũ eũ uenientẽ. fide in tegra & deuo¬
ta suscipimꝰ. Uel ideo qͥnq cruces faci¬
mus. qͥa qͥnq offerimus ꝓqͥnq rogamꝰ.
& qͥnq petimus. Pro qͥnq rogamus:
pͥmo scilicet gnãliter ꝓfidelibus uiuis
om̃ibus. Scdo pro altaris ꝯparticipib
Tercio ꝓdefunctis familiaribus. Quar¬
to gnãliter pro omĩbus. Quinto ꝓno
bis peccatoribus. Gnãlit̾ pro uiuis om¬

Expanded text:
bus multi abierunt retro, dibus multi abierunt retro, dicentes: Durus est hic sermo . Et vere tum eum venientem fide integra et devota suscipimus. Vel ideo quinque cruces facimus, quia quinque offerimus, pro quinque rogamus, et quinque petimus. Pro quinque rogamus: primo generaliter pro fidelibus vivis omnibus; secundo, pro altaris comparticipibus; tertio, pro defunctis familiaribus; quarto, generaliter pro omnibus; quinto, pro nobis peccatoribus. Generaliter pro vivis om
Abbreviated transcription (Latin):
cerne ar dentes in manibus ur̃is. ecce
oꝑa pietatis. Et uossimiles hominib
expectantibus dnm̃ suũ. ecce rectitu¬
do intencionis. hec enĩ sola uere exspec¬
tat & letificat. Exspectando letificat.
& letificando exspectat. Uñ apłs. Con¬
uer satio nr̃a incelis ẽ. Quasi dicat. In¬
tentio nr̃a recta ẽ & erecta ẽ ad gła
đi. & ad gaudia celi. Uñ & saluatorẽ¬
nrm̃ exspec tamus & cet̾a. ut cũ uene¬
rit & pulsauerit ꝯfestĩ aꝑiamus ei. Cc¬
ce saeͣm̾tũ altaris. In hoc enĩ uere sal¬
uator uenit. &̃ ꝑ p̾sentiã corꝑis. Pul¬
sat cũ fidẽ
ĩ terrogat. Interro¬
gat. ut
discernat. Int̾rogat
ut ꝓbet.
olelemt
reꝓbet infidelem.
gat iustũ & impiũ.
Nonne¬
fidẽ int̾rogabat qͣn
do de corꝑe suo & sanguine dicebat.
Nisi manducaueritis carnẽ filii ho¬
minis & bib̾itis eius sanguinẽ ñ habe¬
bitis uitã in uobis: Nonne int̾rogan¬
do discernebat. discernendo ꝓbabat
& reꝓbabat quando xii. remanenti¬

Expanded text:
ernae ardentes in manibus vestris, ecce opera pietatis, et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum , ecce rectitudo intentionis. Haec enim sola vere exspectat et laetificat; expectando laetificat, et laetificando exspectat. Unde Apostolus: Conversatio nostra in coelis est , quasi dicat: Intentio nostra recta est et erecta adatorem exspectamus etc. , ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiamus ei , ecce sacramentum altaris. In hoc enim vere Salvator venit etiam per praesentiam corporis. Pulsat cum fidem interrogat. Interrogat ut discernat. Interrogat ut probet delem, reprobet infidelem.gat justum et impium . Nonne interrogabat fidem quando de corpore et sanguine suo dicebat: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis? Nonne interrogando discernebat, discernendo probabat et reprobabat, quando, duodecim, remanenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpterea qͥnta crux quando in unita
in ocłis om̃iũ manifestatur. Post mũ
plene ab om̃ ĩbus iustis ꝯgnoscetur sic̃
ser iptũ ẽ cognoscent me om̃s a mini¬
mo usq ad maximũ. ꝓpterea om̃is ho¬
nor & gła differtur usq ad ultimũ.
scẽ erucis ad istã quinq ꝑtitã ꝯgnitio¬
nẽ uer itatis ꝑtingamus. Prima
qͥstio. quare scilicet tanta diu̾sitas in
crucibus faciendis ostendatur. in p̃dic¬
tis soluta t̾minatur. Cetẽ due q̾stiones
& se ip̃m ꝑfectũ ex ibuit. & ꝓ nobis ob¬
culit. Ido in sexto ordine eũ integrũ
manu tenemus. i. fide integra & oꝑe
ꝑfecto imitari debemus & sic cruces
facimus .i. eiꝰ passionibus ꝯmunicamꝰ.
Solutio t̾cie qͣstionis. In sexta etate
dñs iħc ueniens orationẽ dñicam
ordinauit & docuit. & iͥ sexto ordine
ꝯuenientius quã in aliis ponenda fuit.
& ad pacẽ tendit. Pax dm̃ sit sẽꝑuo

Expanded text:
pterea quinta crux quando in virtutest in oculis omnium manifestatur. Post mundplene ab omnibus justis cognoscetur, sicut scriptum est: Cognoscent me omnes a minimo usque ad maximum . Propterea omnis honor et gloria differtur usque in ultimum. sanctae crucis ad istam quinquepartitam cognitionem veritatis pertingamus. Prima quaestio, quare scilicet tanta diversitas in crucibus faciendis ostenditur, in praedictis soluta terminatur. Caeterae duae quaestiones atque perfectum exhibuit et pro nobis obtulit. Ideo in sexto ordine eum integra manu tenemus, id est fide integra et opere perfecto imitari debemus; et sic cruces facimus, id est ejus passionibus communicamus. Solutio tertiae quaestionis. In sexta aetate Dominus Jesus veniens Orationem Dominicam ordinavit et docuit, et ideo in sexto ordine convenientius quam et aliis ponenda fuit. et ad pacem tendit. Tria de dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq & añ mundi ꝯstitucionẽ &
post mundi ꝯsu̾mationẽ. Uñ de sera¬
phin legitur. quia duabus alis uela
fuerit ante mundi ꝯstitucionẽ. uel qͥd
futurũ sit post mundi ꝯsũmationẽ. oc¬
cultũ ẽ & uelatũ. Duabusuͦ alis uelabant.
i. ad noticiã hominũ deferebant. qͤ
in medio ad salut̾e ꝑtinebant. In qͥn¬
ta cruce. intelligitur unitas sp̃c seĩ
so. oꝑatio. In eo qđ dr in ip̃o. ꝯsũmatio.
ꝑfiliũ enĩ pat̾ creauit uniuersa & oꝑa¬
tur cũ filio. oꝑatur & filius cu̾̃eo: regen¬
do & disponendo creata. Uñ in eu̾głio.
Pat̾ m̾susq mͦ oꝑatur. & ego operor. de¬
niq in ipso ꝯsu̾̃mabuntur omiã. Post
mundi uͦ ꝯsũmationẽ cũ tradiderit
regnũ do & patri & subiectuserit ei qͥ
ssubieccit omiã. & cũ ꝑfecte ꝯgnosce

Expanded text:
 ante mundi constitutionem, et post mundi consummationem. Unde de seraphim legitur quod duabus alis velabfuit ante mundi constitutionem, vel quid futurum sit post mundi consummationem, occultum est et velatum. Duabus alis volabant, id est ad notitiam hominum deferebant, quae in medio ad salutem hominum pertinebant. In quinta cruce intelligitur unitas Spiritus matio. Per Filium enim Pater creavit universa, cum Filio operatur, et Filius cum eo, regendo et disponendo creata. Unde in Evangelio: Pater meus usquemodo operatur: et ego operor . Denique in ipso consummabuntur omnia. Post mundi vero consummationem, cum tradiderit regnum Deo Patri et subjectus erit ei qui sibi subjecit omnia , et cum
Abbreviated transcription (Latin):
duo scilicet nobis. i uiuis. & tria fide¬
lib defunctis. Duo nobis. pͥmo scilicet
ut om̃i benedictione celesti & gr̃are¬
pleamur. scđo ut intra scõꝵ ꝯsor tium
admitti mereamur. Tr ia fidelib defun¬
ctis. scilicet refrigerii sedẽ qetis bea¬
titudinẽ & luminis claritate. Qđ est
ibi. Locũ refrigerii lucis & pacis. ut
indulgeas dep̃camur. Quinquies gͦ
crucẽ facimus. ꝑcuius uirtutem &
amorẽ. & optinemꝰ que offerimus. &¬
exaudimur ꝓqͥb rogamꝰ. & que peti¬
mus impetramus. Int̾ om̃s patres qui

Expanded text:
duo scilicet nobis vivis, et tria fiddefunctis. Duo nobis, primo scilicet ut omni benedictione coelesti et gratia repleamur; secundo ut intra sanctorum consortium admitti mereamur. Tria fidelibus defunctis, scilicet refrigerii sedem, quietis beatitudinem, et luminis claritatem, quod est ibi: Locum refrigerii, lucis et pacis ut indulgeas deprecamur. Quinquies ergo crucem facimus, per cujus virtutem et amorem et obtinemus quae offerimus, exaudimur pro quibus rogamus, et quae petimus impetramus. CAP. VII. De qui
Abbreviated transcription (Latin):
patri obedire. quã sinagoge matri:
& ido se ipm̃ recepit cũ amortuis re¬
surrexit & patrẽ seruauit matrẽ
infine recipiet. Cui sinagoge matͥ
ꝯpaciendo patridicebat. Pat̾ si fie¬
ri potest transeat ame calix iste & cet᷑.
Non enĩ passionẽ timebat. uel subt̃¬
fugere uolebat. S quia sinagogã ex
sua passione ꝑiturã sciebat. affectu
pietatis ꝯdolebat. Pax simulata ꝑdi
Pax scelerata rebelliũ & scismaticoꝵ:
qui uniuer salis eccłe aue toritatire¬
sistunt & contradicunt. Uñ samu¬
el. Peccatũ ẽ ariolandi repugnare:
& quasi scelus ydolatrie nolle acqͥes¬
cere. Augustinus tres auctori¬
tates ponit. Primã scaꝵ scripturaꝵ.
scdam generaliũ concilioꝵ. Terciam
uniuer salis eccłie ꝯsuetudinẽ dicens.
Omiã que nulla istaꝵ auc toritatum
roborata fuit. ab eccłia penitus rese¬
cancla existimo. Pax autẽ dni ordi¬
nata ẽ. que ordinẽ diligit. WUera ẽ:
que neminẽ fallit. Munda ẽ. que om¬

Expanded text:
uam Synagogae matri, et ideo seipsum recepit cum a mortuis resurrexit, et Patrem servavit, et matrem in fine recipiet. Cui Synagogae matri compatiendo Patri dicebat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Non tamen passionem timebat vel subterfugere volebat, sed quia Synagogam ex sua passione perituram sciebat, affectu pietatis condolebat. Pax simulata est pax scelerata, rebellium et schismaticorum, qui universaliter Ecclesiae auctoritati resistunt et contradicunt. Unde Samuel: Peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere . Augustinus tres auctoritates ponit: primam, sanctarum Scripturarum; secundam, generalium conciliorum; tertiam, universalis Ecclesiae consuetudinem, dicens: Omnia quae nulla istarum auctoritate roborata sunt, ab Ecclesia penitus resecanda existimo. Pax autem Domini ordinata est, quae ordinem diligit. Vera est, quae neminem fallit. Munda est, quae om
Abbreviated transcription (Latin):
sũma & et̾na potestate scriptum est.
Potestas eiꝰ potestas et̾na que ñ aufere¬
tur. Seo quia hec triplex p̃rogatua
parũ nobis ꝓdesset. nisi caritatẽ gemi¬
nã exiber&. ꝑpterea dicimus. llt nob̾
corpus & sangiuis fiat dilectissimi filii

Expanded text:
tum est: Potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur . Sed quia triplex haec praerogativa parum nobis prodesset nisi charitatem geminam exhiberet, propterea dicimus, ut nobis corpus et sanguis fiat dilectissimi Filii
Abbreviated transcription (Latin):
dei nr̃i tã beate passionis necnon &
ab inferis resurrectionis. sed & in ce¬
los gloriose ascensionis. ut scilicet
ex imitacione passionis ꝑ mundiciã
castitatis. simus & offeramus hostiã
puram. Ex imitacione resurrectio¬
nis. obtineamus uirtutem & opera
pietatis & simus & offeramus hosti¬
am sanctam. Eximitacione ascensi¬
onis obtineamus rectitudinem inten¬
tionis. & simus & offeramus hosti¬
am inmaculatam. Ex participa¬
tione panis sancti uite et̾ne. obtinea¬
mꝰ unitatẽ & fortitudinẽ caritatis. Ex
par ticipacione calicissaluitis ꝑpetue
multitudinẽ & magnitudinẽ exultaci¬
onis sicut scriptũ ẽ. Ocalix m̃s mebri¬
ans quã p̾clarus ẽ. De his quidẽ in pͥmo
ordine ex par te diximus & quare in hoc
qͥrto ordine tria duo p̾cedant innui¬
mus. Tria gͦ necessar io primũ offeri¬
mus. ut ad panẽ scm̃ uite eterne & ca¬
licẽ salutis ꝑpetue .i. sacram̃tũ alta¬
ris digne acced amus. In his enĩ duobus

Expanded text:
Dei nostri tam beatae passionis nec non et ab inferis resurrectionis, sed et in coelos gloriosae ascensionis, ut scilicet ex imitatione passionis per munditiam castitatis simus et offeramus hostiam puram, ex imitatione resurrectionis obtineamus virtutem et opera pietatis, et simus et offeramus hostiam sanctam, ex imitatione ascensionis obtineamus rectitudinem intentionis, et simus et offeramus hostiam immaculatam, ex participatione panis sancti vitae aeternae, obtineamus unitatem et fortitudinem charitatis, ex participatione calicis salutis perpetuae, multitudinem et magnitudinem exsultationis, sicut scriptum est: Et calix meus inebrians quam praeclarus est! De his quidem in primo ordine ex parte diximus, et quare in hoc quarto ordine tria duo praecedant, meminimus. Tria igitur necessario primum offerimus ut ad panem sanctum vitae aeternae, et calicem salutis perpetuae, id est sacramentum altaris, digne accedamus. In his enim duobus
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ augere. Quarta potestas. qua po¬
test emundatos gła & beatitudine
creas. Ecce ds nat̾e. Scĩficas. Ecce ds¬
& largitor uenie. uiuificas. Ecce
benedicis. Ecce rex &corona et̾ne głe.¬
& ꝑ eũ dm̃ patrẽ honoramus & glo¬
rificamus. Uñ maiori fiducia ĩ sũp¬
ta & audacia ut ad su̾ma pacis ꝑtin¬
gamus. om̃ium peticionũ sũmã in

Expanded text:
tutem augere; quarta qua potutem augere; quarta qua potest emundatos et gloria et beatitudine creas, ecce Deus naturae; Sanctificas, ecce largitor veniae. Vivificas, ecce Benedicis, ecce rex et corona aeteret per eumdem Patrem honoramus et glorificamus. Unde majori sumpta fiducia et audacia, ut ad summam pacis pertingamus, omnium petitionum summam in
Abbreviated transcription (Latin):
as& cet̾. Spc̃ scĩ ꝑmirabilẽ sapĩẽ ꝓfun¬
ditatẽ. qͥa ita ordinauit canonẽ ut ad
uerbũ creationis ñ faciamus crucis sig¬
nũ. ad tͥa seqñtia faciamus. sc̾ificas. ui¬
uificas. benedicis. Et qͦre: Hec ẽ causa
quia humana nat̾a ex statu pͥme qdi¬
cionis nec habuit ꝓfectũ uir tutis. nec
stabilitatẽ beatitudinis. Ex pͥma qͥdẽ
creatione pollebat nat̾ali rõne. gau¬
debat arbitr ii lib̾tate. ꝑse aũ ñ pote¬
rat stare nec ꝓficere sine grã aoiutri¬
ce. & scẽ crucis uirtute. Ex se gͦ labilis
ata. ꝓpterea ad pͥmũ u̾bũ creationis
ñ facimus erucis. ad tͥa sequentia faci¬
mus. Scĩficas scił fide. & remissione
crucẽ facimus. quia ꝑ eiꝰ uirtute & a¬
morẽ hec tria obtinemus. quib super
omia indigemus. ꝑsonã filii ꝑ młti¬
plicẽ .i. quadriꝑtitã potestatẽ ꝯm̃da¬
mus. ostendentes eũ dm̃ primo nat̾e.¬
test omia de nichilo creare. Scda po¬
testas ẽ. qua potest peccata dimittẽ.¬

Expanded text:
unditatem, qua ita ordinavit Canonem ut ad verbum creationis non faciamus signum crucis, ad tria sequentia faciamus, sanctificas, vivificas, benedicis. Et quare? haec est causa, quia humana natura ex statu primae conditionis nec habuit profectum virtutis, nec stabilitatem beatitudinis. Ex prima quidem creatione pollebat naturali ratione, gaudebat arbitri libertate; per se autem nec poterat stare nec proficere, sine gratia adjutrice et sine crucis virtute. Ex se ergo labiliata. Propterea ad primum verbum creationis non facimus signum crucis, ad tria sequentia facimus. Sanctificas fide et spe et remissione crucem facimus, quia per ejus virtutem et amorem haec tria obtinemus, quibus super omnia indigemus. Personam Filii per multiplicem, id est quadripartitam, potestatem commendamus, ostendentes eum primo Detest omnia de nihilo creare; secunda, qua potest peccata dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
& in eodẽ ordine oratio dnĩca ꝯtinetur.
cionabiles oriuntur. Prima uidelicet
quare in crucib faciendis tanta diuer¬
sitas ostendatur. Scda : quare corpus
dñi integrũ in eisdẽ crucibus facien¬
dis manu teneatur. Tercia. quare hoc
in ordine potius quã in aliis oratio dni¬
ca ꝯtineatur. Nlotandũ etiã quia alia
ꝑ ea que fiunt intelliguntur. alia ꝑ ea
que dicuntur. S que diuersitas meru
cib faciendis ostenditur. Prima qui¬
de̾ erux exutraq parte ultra calicẽ
ꝓtenditur. Scda. calici coequatur.
Tercia infra calicẽ coartatur. Quar¬
ta. eadẽ ẽ cũ pͥma. Quinta: ante ca¬
licẽ depingr̃. In pͥma gͦ cruce. et̾nitas
filii intelligitur cũ patre. In scđa eqͣ¬
litas. In tercia unitas int̾ne & eiusdẽ¬

Expanded text:
 in hoc ordine Oratio Dominica continetur, hoc ordine oriuntur. Prima videlicet quare in crucibus faciendis tanta diversitas ostenditur; secunda, quare corpus Domini integrum in eisdem crucibus faciendis manu teneatur; tertia, quare in hoc ordine potius quam in aliis Oratio Dominica contineatur. Notandum est etiam quod alia per ea quae fiunt intelliguntur, alia per ea quae dicuntur. Sed quae diversitas in crucibus ostenditur? Prima quidem crux ex utraque parte ultra calicem protenditur. Secunda calici coaequatur. Tertia infra calicem coarctatur. Quarta eadem est cum prima. Quinta ante calicem depingitur. In prima ergo cruce aeternitas Filii intelligitur cum Patre, in secunda aequalitas, in tertia unitas internae et ejusde
Abbreviated transcription (Latin):
n qrto ordine p̃sente & sũmo & uerosa¬
cerdote iã apud patrẽ innotescant pe¬
ticiones nr̃e. Presente sũma & uã hos¬
tia. iã maior ꝓtenditur mora. Triũ
magnaliũ que fecit celebratur memo¬
ria. ut t̾ã ꝑ eũ quã ꝑ ea que fecit. patͥis
flectatur & ĩpetret᷑ clementia. Qͥnq
gͦ eruces facimus. ñ qd̃ eũ qui p̃sens est
erucis eiꝰ efficatiam qͥnq ꝑtitã obtine¬
amus grãm. per quã digne offeramus
& sumamus salutarem hostiã. & ei
ꝯformati in scoꝵ ꝯsortiũ mere amur
admitti. dñs iħc inpassione sua fuit
hostia pura. iresurrectione hostia
sancta. in ascensione hostia in macu¬
lata. panis uite et̾ne esurientibus.
qui ad ipsũ offerendum & sum̃dum
accedimus. Sed qͥa hoc ñ potest fieri
nͥpassionẽ eius & resurrectionẽ & as¬
censionẽ studeamꝰ imitari. ꝑpterea
istoꝵ tũ in primis facimꝰ ubi dicimus

Expanded text:
sacerdote, jam apud Patrem innotescunt petitiones nostrae; praesente summa et vera hostia, jam major protenditur mora. Tunc magnalium quae fecit celebratur memoria, ut tam per eum quam per ea quae fecit, Patris flectatur et impetretur clementia. Quinque ergo cruces facimus, non quod eum qui praesens estcrucis efficaciam quinquepartitam obtineamus gratiam, per quam digne offeramus et sumamus salutarem hostiam, et eidem conformati, in sanctorum consortium mereamur admitti. Dominus Jesus in passione sua fuit hostia pura, in resurrectione hostia sancta, in ascensione hostia immaculata. Panis vitae aeternae esurientibus, qui ad ipsum offerendum accedimus, sed quia hoc non potest fieri nisi passionem, resurrectionem et ascensionem studeamus imitari, propterea istorum trium in primis memoriam facimus
Abbreviated transcription (Latin):
riendo. Uel caritas gemina fuit
qͣcorpus & animã posuit. uel qͥa sangui¬
nẽ & aquã ex latere fudit. Uel ideo qͥn¬
q cruces facimus. ut ex p̾dictis qͥnq.
qͥnq nob̃ necesar ia impetremꝰ. Ex par¬
sc̃oꝵ. Ex sũma & et̾na potestate. timorẽ
& sollicitudinẽ mandatoꝵ. Ex sũma
dignitate & honore. honestatẽ uite
in scdo que benedicta st̃ ĩpͥmo inue¬
rum & su̾mũ sacrificiũ tranfformã¬
tur .i. inuerũ corpus & sanguinẽ. Et no

Expanded text:
a fuit qua corpus et animam posuit, vel qua sanguinem et aquam de latere suo fudit. Vel ideo quinque cruces facimus, ut ex praedictis quinque, quinque nobis necessaria impetremus: ex parsanctorum; ex summa et aeterna potestate, timorem et sollicitudinem mandatorum; ex summa dignitate et honore, honestatem vitaein secundo, quae benedicta sunt in primo in verum et summum sacrificium transformantur, id est in verum corpus et sa
Abbreviated transcription (Latin):
nedicta sunt. inuerũ & sumũ sacͥfi¬
ciũ tranfformentur. Qnq gͦ cru¬
ces facimus. qͥa benedicta st̃ in id tͣns¬
ferri petimus qd̃ in qͥnq p̾cellit
om̃ib. scilicet triplici p̾rogatiua
caritate gemina. Ideo dicimus be¬
nedictam om̃iũ scilicet grãꝵ pleni¬
tudine. asscriptã su̾ma dignitate&
honore. ratam. sũma & eterna po¬
testate. Depͥma p̾rogatiua. scilicet
nitudine eiꝰ om̃s accepimus. Nõ eñi

Expanded text:
unt, in verum et summum sacrificium transferantur. Quinque ergo cruces facimus, quia quae benedicta sunt in id transferri petimus quod in quinque praecellit omnibus, scilicet triplici praerogativa et charitate gemina. Ideo dicimus Benedictam, omnium scilicet gratiarum plenitudine, ascriptam summa dignitate et honore, ratam umma et aeterna potestate. De prima praerogativa. scilicet n
Abbreviated transcription (Latin):
cruces fiant. Scd̾a qͥstio ẽ quare in hoc
ordine potius quã in cet̾is. substantia
panis &uini inuerũ corpus xͥ & sangui¬
nẽ transeat. Solutio pͥme qͣstionis.
Nulla alia nisi sola duplex hominis
natura erat redimenda. scilicet
corpus & anima. In hoc autem or¬
dine nostra redemptio & r̃eparatio
celebratur.per quam humana na¬
tura liberatur. Unde quare in hoc or¬
dine non nisi duplex erux fuerit
facienda. manifesta apparet racio
uidelicet propter redemptionem
duplicis nat̾e. Solutio scde qͥstionis. Tres
o dines st̃. Ordo natẽ. ordo iusticie. ordo

Expanded text:
 quare in hoc ordine potius quam in caeteris substantia panis et vini in verum corpus Christi et sanguinem transeat. Solutio primae quaestionis. Nulla alia nisi sola duplex hominis natura erat redimenda, scilicet corpus et anima. In hoc autem ordine nostra redemptio et reparatio celebratur, per quam humana natura liberatur. Unde quare in hoc non nisi duplex fuerit crux facienda, manifesta apparet ratio, videlicet propter redemptionem duplicis naturae. Solutio secundae quaestionis. Tres ordines sunt: ordo naturae, ordo justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
bo ad altare di mei.S & de quo dice¬
ret: adiunxit. Ad dm̃ qui letificat
iuuentutẽ meã. Hoc & apud ambro¬
siũ. forma inquit corporis altare ẽ.
& corpus xpĩ ẽ in altari. Ipse enĩ est
sacerdos. sicut scriptura dicit. Ter¬
ribile ẽ inquit inmundũ accedere
ad ea. ubi sacerdos ẽ qui potestatẽ
habet corpus & animã ꝑdere inge¬
hennã & illud psalmiste. Tu essacer¬
dos in eternũ. O paulus. Hec autem
eo quod maneat meternũ sempi¬
ternũ habet sacerdotiũ. Unde &
idem. Talem inquit habemus sacer¬
dotem. qui consedit ad dexteram
magnitudinis in excelsis. Ut enim
ostender& se ẽẽ sacrificiũ. ido ingre¬
diens mundũ dicit. Hostiam & ob¬
lationẽ noluisti. corpus autẽ aptasti

Expanded text:
bo ad altare Dei mei . Sed et de quo dicebo ad altare Dei mei . Sed et de quo diceret, adjunxit: ad Deum qui laetificat juventutem meam. Hoc et apud Ambrosium : « forma, inquit, corporis altare est, et corpus Christi est in altari. » Ipse enim est sacerdos sicut Scriptura dicit: Terribile est, inquit, immundum accedere ad ea. Ubi sacerdos est, qui potestatem habet corpus, et animam perdere in gehennam ; et illud Psalmistae: Tu es sacerdos in aeternum ; et Paulus, hic autem eo quod maneat in aeternum sempiternum habet sacerdotium. Unde et idem: Talem, inquit, habemus sacerdotem, qui consedit ad dexteram magnitudinis in excelsis . Ut enim ostenderet se esse sacrificium: ideo ingrediens mundum dicit: Hostiam et oblationem noluisti, corpus au
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud ꝗͣ quod audiunt. Erit
homini illi morsn̾ uita qui men¬
dacẽ putauerit uitam᷑ Uerba
nãq uita st̃. quia uita hec dixit.
& uita ipsa st̃ & ueritas hec dixit.
& uera ipsa st̃. & quib loquitur. qͥa
ipse ẽ uerbum patris. Cur enĩ scan¬
dalizat te species que remansit :
Ut reor si te cruentasset occisus.
scandalũ maius esset sicut dicit
ioħs crisostomus. Erubesces inquit
oblationis archana. Occisus p̾posi¬
tus ẽ xp̃c. Ita quidẽ nc̃ misterium
tecũ ẽ. nec oꝑta misterio. Si enĩ per
fidẽ ñ ambulas in quo erit mẏsteri¬
um: ꝑfidẽ enĩ ambulamus. & ñ ꝑ
speciem. Aliter enĩ ñ uenitur ao
aram. que & sacerdos & sacrificiũ ẽ.
In xp̃o enĩ hec omĩa. Ipse enĩ ẽ sublime
altare patris. sicut scriptũ est. Putas¬
ne aliud ẽẽ altare ubi xp̃c pontifex
asstitit. quam corpus suũ ꝑ quod &
in qd̃ do patri uota fideliũ & fides of.¬
ferunt: Unde & psalmista. Introi¬

Expanded text:
quid aliud quam quod audiunt? Erit quid aliud quam quod audiunt? Erit homini illi mores, non vita, qui mendaces putaverit vitam? » verba namque vitae sunt; quia Vita haec dixit: et vita ipsa sunt, et Veritas haec dixit: et vera ipsa sunt, et quibus loquitur, quia ipse est Verbum Patris. Cur enim scandalizat te species quae remansit, ut reor, si te cruentasset occisus, scandalum majus esset, sicut dicit Joannes Chrysostomus : « Erubesces, » inquit, « oblationis arcana, occisus propositus est Christus. » Ita quidem nunc mysterium tecum est, nunc operta mysterio. Si enim per fidem non ambulas in quo erit mysterium? Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Aliter enim non venitur ad aram, quae et sacerdos et sacrificium est. In Christo enim haec omnia. Ipse enim est sublime altare Patris , sicut scriptum est: Putasne aliud esse altare ubi Christus pontifex astitit, quam corpus suum per quod, et in quod Deo Patri vota fidelium, et fides offeruntur? Unde et Psalmista: Introi
Abbreviated transcription (Latin):
his &̃ a nra differt. Actiua enim
nec ꝑpes. nec colenda. extermina¬
bilis ẽ enĩ sicut augustinus dicit.
Uita inquit ista uapor est ad mo¬
dicũ apparens. deinceps extermi¬
nabitur & alibi. Uita hominis & si
longa. quasi gutta una ad uniuer¬
sũ mare. Itẽ ipse. Ipsi dies ñ stant.
tu quare cũ illis uisstare. Quid tibi
ulterius si contra si aliter. si secus.
si exaduerso credideris.llũquit
enĩ uera non st̾ que aueritate pro¬
cedunt. aut ipsa nos fefellit : Absit.
Immo tu ꝑturbas ueritatẽ. & qua¬
si m̃titã redarguis. nec uerer isseri¬
pturã dicentẽ. quod ea que ueritas
repmisit sine aspectu condenda st̃:
Ipsa enĩ dicit. Hoc ẽ corpusmeũ. Con¬
cedis dixisse. sed repugnare ñ cessas.
Dicis enĩ corpus. & ñ corpussuũ. &
ñ suũ. Quomodo enĩ dicas. uel non
dicas. suꝑius dixisse me puto. Ilcir¬
co dictũ puto. Sacram̃tũ fideliũ
agnoscunt fideles. audientes autẽ

Expanded text:
his etiam a nostra differt. Activa enim his etiam a nostra differt. Activa enim nec perpes, nec colenda; exterminabilis est enim, sicut Augustinus dicit: Vita, inquit, ista vapor est ad modicum apparens, deinceps exterminabitur; et alibi: Vita hominis, et si longa, quasi gutta una ad universum mare. Item ipse, ipsi dies non stant, tu quare cum illis vis stare? quid tibi ulterius si contra, si aliter, si secus, si ex adverso credideris? Nunquid enim vera non sunt, quae a veritate procedunt; aut ipsa nos fefellit? Absit! Imo tu perturbas veritatem; et quasi mentitam redarguis; nec vereris Scripturam dicentem quod ea, quae Veritas repromisit, sine aspectu credenda sint: ipsa enim dicit: hoc est corpus meum . Concedis dixisse, sed repugnare non cessas. Dicis enim corpus, et non corpus, suum, et non suum. Quomodo enim dicas, vel non dicas, superius dixisse me puto. Idcirco dictum puta : « Sacramentum fidelium agnoscunt fideles, audientes autem
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ fideliũ quod soli agnoseunt
fideles tunc unicuiq uita est. si qđ̃
in sacramentũ uisibiliter sumitur.
in ipsa ueritate spũ aliter bibatur.
aliter ñ saciaretur mens. aliter ñ
recrearetur anima sicut augusti¬
nus dicit. Omĩno ñ saciaret meds̃
nͥ ꝓmitter & se ipsũ dm̃. Ergo u¬
bi est ista ꝓmissio. Panis inquit
quẽ ego dabo caro mea ẽ pro mun¬
di uita. Sed dices. Panis hic. sed
ñ dsꝰ ꝓmittitur. Audi iterũ. Ego
sum inquit panis uiuus qui de celo
descendi. Uiuusẽ. & uiuos facit.
Nam iterato sic habes. Siquis man¬
ducauerit ex hoc pane uiuet in
eternũ. Audisti qui a uita est.
Sed que uita: Uita distinguibi¬
lis. discretibilis. distans. Quare :
Quia ꝑpes. quia eterna. qui a sa¬
lubris. qui a corruptionis nescia.
qui a felicitatis plena. Per quod enĩ¬
briter. ꝑ quod sine corruptione.
ꝑ qđ̃ feliciter uiuitur. nonne hoc
optabiliter amandũ. amando co¬
lendũ. colendo condendũ est : In

Expanded text:
mentum fidelium, quod soli agnoscunt mentum fidelium, quod soli agnoscunt fideles, tunc unicuique vita est; si quod in sacramentum visibiliter sumitur in ipsa veritate spiritualiter bibatur; aliter non satiaretur mens; aliter non recrearetur anima, sicut Augustinus dicit: « Omnino non satiaret me Deus, nisi promitteret se ipsum Deum. » Ergo ubi est ista promissio, Panis, inquit, quem ego dabo caro mea est pro mundi vita? Sed dices panis hic, sed non Deus promittitur. Audi iterum: Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Vivus est, et vivos facit. Nam iterato sic habes: Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Audisti quia vita est. Sed quae vita? vita distinguibilis, discretibilis, distans. Quare? quia perpes, quia aeterna, quia salubris, quia corruptionis nescia, quia felicitatis plena. Per quod briter, per quod sine corruptione, per quod feliciter vivitur. Nonne hoc optabiliter amandum, amando, colendo credendum est? In
Abbreviated transcription (Latin):
parari si ñ moreretur ꝑ carnem
qui mori ꝑ diuinitatẽ non pote¬
rat. occultauit se nr̃e carnis amic¬
tu & ꝑ assup̃ta menbra passus est
sine uisione sermonis quẽ nemoli¬
cet uiderit. ut reor ñ dicit defuis¬
se. Qua mre re sicut habes in mor¬
talem & iuisibilẽ ꝑ corpus dispo¬
suisse mori. sic ipsum eius corpus
ingustabile ꝑ naturã ꝑ formani
per speciẽ manducabil e contulit.
ne ab horrendo cruentũ ipsa ieiu¬
nitas condempnaret quos libera¬
tosmorte refectio saero scã sacia¬
ret. Quid enĩ tã optabile deuenit
in habitũ quã ipso pasci. ipsi refici
pane. qui tanta uirtute nos saginat
mur. & homo interior spũ aliter pin¬
guescat: Ad istũ capiendũ. ꝑcipi¬
endũ comedendũ. nutrimur. per
istũ lactamur fide. pascimur spetie
Cybus in mortalis & sc̃s ꝑ quẽ nosue¬
getemur. & ille ñ minuitur. Panis
iste sicut lux plur imũ oculos pascens
& tam̃ tanta ẽ quanta erat. Sacra¬

Expanded text:
parari, si non moreretur per carnem, parari, si non moreretur per carnem, qui mori per divinitatem non poterat, occultavit se nostrae carnis amictu, et per assumpta membra passus est sine visione sermonis; quem, nemo licet viderit, ut reor, non dicet defuisse. Qua in re sicut haberet immortalem et invisibilem per corpus disposuisse mori, sic ipsum ejus corpus ingustabile per naturam, per formam, per speciem manducabile contulit, ne abhorrendo cruentum ipsa jejunitas condemnaret, quos liberatos morte refectio sacrosancta satiaret. Quid enim tam optabile devenit in habitum quam ipso pasci, ipso refici pane, qui tanta virtute nos saginat, mur, et homo interior spiritualiter pinguescat? Ad istum capiendum, comedendum, nutrimur. Per istum lactamur fide, pascimur specie Cibus immortalis, et sanctus, per quem nos vegetemur  al., iste, sicut lux plurium oculos pascens, et tamen tanta est quanta erat. Sacra
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibile fuit. quod tam̃ factũ e¬
rat. sicut ista ipsa caro quia iam in
uerbo consistit quodãmodo inui¬
sibilis facta quodã iterũ necessa¬
rio pioq consilio ad gustus suffra¬
giũ panis & uini quibusdã qualita¬
tibus occultatur. sed sp̾italibus ocu¬
lis ipsa carnisueritas nͥ negatur.
Alioquin fides tanti mister ii depe¬
risset. si eruor in calice fieret ma
qui hoc nͥ abhorreret. Sed cũ uita
et̾na nͥ nisi euidenti ꝓmittatur ꝑ¬
petuarent morti qui xpm̃ ñ cenas¬
sent. Sicut enĩ medicus fastidienti
egro austeram pocionẽ ꝑ alienas dul¬
cedines temperando saporat. tan¬
toq intentius quanto eam ãplius
nouit ꝓfuturã. sic nr̃ ꝓcurator
& prouidit conuiua prandiũ sue
carnis coaptauit horrentibus.
ut pͥoris creature uultibus reser¬
uatis ex forme uisione animosius
caperetur. Similiter cũ tantum
ds e̾ẽt in sua mortalis essentia pro¬
uidens humanũ genus ñ posse re¬

Expanded text:
invisibile fuit, quod tamen factum einvisibile fuit, quod tamen factum erat, sic ista ipsa caro quia jam in verbo consistit, quodammodo invisibilis facta, quodam iterum necessario pioque consilio ad gustus suffragium panis et vini quibusdam qualitatibus, occultatur. Sed spiritualibus oculis ipsa carnis veritas non negatur. Alioquin fides tanti mysterii deperisset, si cruor in calice fieret manqui hoc non abhorreret. Sed cum vita aeterna non nisi edenti promittatur, perpetuarent morti, qui Christum non coenassent. Sicut enim medicus fastidienti aegro austeram potionem per alienas dulcedines temperando saporat, tantoque intentius, quanto eam amplius novit profuturam; sic noster Procurator, et providus conviva prandium suae carnis coaptavit horrentibus, ut, prioris creaturae vultibus reservatis, ex formae visione animosius caperetur. Similiter cum tantum Deus esset in sua immortali essentia providens humanum genus non posse re
Abbreviated transcription (Latin):
dit parentibus sed ea condicione
nascendi que cunctis mortalibus
ꝑ seuerat. aliter paritura defluxit.
& uerbum incarnatũ ñ ex alia quã
ex terrena substantia generauit
sicut augustinus dicit in libro de
uerbis dñi. Adueniens inquit diui¬
nitas in uterũ uirginis marie. auc¬
toritate illa qua adam inparadiso
de limo terre formauit. carnẽ si¬
bi ex substantia ipsius marie fabri¬
cauit. Ex hac ipsa materia ipsos quo¬
q sacram̃toꝵ fructus nouimus ꝓ¬
creari. quos catholice oblatos secre
fieri confitemur. Unde iterato
apud augustinũ habetur. Quis in¬
quit ea facit nͥ qͥ dixit ut hec ter¬
ra ꝓducer&s. & in eodem uerbo suo
que creauit & regit. atq agit. Dĩ
namq incõmutabile uerbũ humi¬
liter non carnatũ mor talibus sic̃
nos in habiles & minus idoneos per
sacramentoꝵ fidẽ innouã trans¬
tulit creaturam. quod nemo uide
condendum quia inuisibiliter ẽ
factum. Sic̃ enĩ uerbũ di in carne

Expanded text:
dit parentibus, sed ea conditione dit parentibus, sed ea conditione nascendi quae cunctis mortalibus perseverat. Aliter paritura defluxit, et Verbum incarnatum non ex alia quam ex terrena substantia generavit, sicut Augustinus dicit in libro De verbis Domini: « Adveniens, inquit, divinitas in uterum virginis Mariae auctoritate illa qua Adam in paradiso de limo terrae formavit, carnem sibi ex substantia ipsius Mariae fabricavit. » Ex hac ipsa materia ipsos quoque sacramentorum fructus novimus procreari, quos catholice oblatos, secret et sanguinem fieri confitemur. Unde iterato apud Augustinum habetur: « Quis, inquit, ea facit, nisi qui dixit ut haec terra produceret, et in eodem verbo suo, quae creavit, et regit, atque agit. » Dei namque incommutabile Verbum, humiliter concarnatum, mortalibus, sicut nos inhabiles, et minus idoneos per sacramentorum fidem in novam transtulit creaturam, quod nemo vidercredendum quia invisibiliter est factum. Sicut enim Verbum Dei in carne