comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑcipiendũ nobis creata dicit: ⁊ de¬
monioꝵ in suꝑ doctrinã uocat abstinẽ¬
tiam p̾dictoꝵ. Quid gͦ et uos carissimi:
Nitune tunc demonioꝵ iuuitis cũ hec
a uobis passionis p̃i celebrant᷑ myste¬
ria et seductorii sp̃c fraude capimini. et
in ypotrisimloquimini mẽdatiũ: et cau¬
teriatã habetis conscientiã ur̃am: Qd̃¬
si hoꝵ nichil uos: nec nos gͥ. Qͥd g sibi
uult capitulũ hoc aut a quo scͥptum pu¬
tabitius. et contra quos. qd̾ nec uetexis
testamentati traditiones. nec noui sci¬
ta confirmet: Si quidem hoc ab om̃i¬
b ut ex uobis ipĩs apparet: illud u̾o
A quib dam qͣmius abstineri tamen docet.
Sententia u̾o hec ur̃a cunctam penitus
carnalium cyboꝵ abstinentiã. demoni¬
oꝵ uult ẽẽ doctrinas. Cui si et uos cre¬
ditis eadem sepius dixero. dampnate
moysen. renuntiate ꝓpħis. ferte parẽ
et de uobis ip̃is sententiã: qr ut illi sẽ¬

Expanded text:
ad percipiendum nobis creata dicit et daead percipiendum nobis creata dicit et daemoniorum insuper doctrinam uocat abstinentiam praedictorum. quid ergo et uos, carissimi ? ritune tunc daemoniorum uiuitis, cum haec a uobis passionis Christi celebrantur mysteria et seductorii spiritus fraude capimini et in hypocrisi loquimini mendacium et cauteriatam habetis conscientiam uestram? quodsi horum nihil uos, nec nos igitur. quid ergo sibi uult capitulum hoc, aut a quo scriptum putabimus et contra quos, quod nec ueteris testamenti traditiones nec noui confirmet scita? siquidem hoc ab omnibus, ut ex uobis ipsis adparet, illud uero a quibusdam quamuis abstineri tamen docet, sententia uero haec uestra cunctam penitus carnalium ciborum abstinentiam daemoniorum uult esse doctrinas. cui si et uos creditis, eadem saepius dixero, damnate Moysen, renuntiate prophetis, ferte parem et de uobis ipsis sententiam, quia ut illi sem
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ. dum exoraret ꝓ ꝓpło suo. Qͥd gͦ:
Et nic in dostrina se demonioꝵ magni¬
ficat. et de seductorii sp̃c cõmento głam
captat: De uobis uo quid dicam idest
de xp̃ianiorib apud uos. quoꝵ ñnulli
quidem porcina. pleriq u̾o quadrupe¬
de om̃i. alii etiam cuncto animali peni¬
tus abstinent: fertq in ocłis ob hoc
pos omĩs eccłia. et sũma cum uen̾atõe
suscipiens solum non deos existimat:
slec uidetis indociles. quia si hoc uerũ
et ab apło dictum testimoniũ est: demo¬
nioꝵ et ip̃i sunt ludificati doctrinis. Qd
u̾o et de illo dicanus. qd̃ sane frustrari
quis audeat aut ab negare. cum cõstet¬
et hoc int̾ omnes. et eque ꝑ orbem ter¬
rarũ. qd̾ annis om̃ib cum studio cele¬
bretur in conuentu catholico : Dico aũ
quadragesimã qͣui int̾ qui uos rite ob¬
seruandam inte putau̾it: abstineat ne¬
cesse est om̃ib his qui capitulũ hoc ad̾o

Expanded text:
uinum, dum exoraret pro populo suo. quid ergo ? uinum, dum exoraret pro populo suo. quid ergo ? et hic in doctrina se daemoniorum magnificat et de seductorii spiritus commento gloriam captat? De uobis uero quid dicam? id est de christianioribus apud uos, quorum nonnulli quidem porcina, plerique uero quadrupede omni, alii etiam cuncto animali penitus abstinent, fertque ob hoc in oculis eos omnis ecclesia et summa cum ueneratione suscipiens solum non deos existimat. nec uidetis, indociles, quia si hoc uerum et ab apostolo dictum testimonium est, daemoniorum et ipsi sunt ludificati doctrinis. quid uero et de illo dicemus, quod sane frustrari quis audeat aut abnegare, cum constet hoc inter omnes et aeque per orbem terrarum quotannis omni cum studio celebratur in conuentu catholico? dico autem quadragesimam. quam qui inter uos rite obseruandam putauerit, abstineat necesse est omnibus his, quae capitulum hoc a deo
Abbreviated transcription (Latin):
siulla int̾clixerit. et leporina. et exicina
carne. et sepus ac lolliginib. cet̾isq ge¬
n̾ib piscium carentib squama. nõ in
spũ seductorio hoc. nec in doctrina demo¬
moꝵ: s in deo potius et in spũ sc̃o locu¬
tos eẽ arbitremini. Igitur ut hoc tibi ĩ¬
terim paulum dixisse concedam. uictꝰ
tamen abs te no ante fuero. q̃ntu mo
id nunc uentris causa facere uidearis blas¬
phemare moysen. Est uͦ et aliud de t̾b
pu̾is apud uos in daniele. quo uehem̃t̃
ꝑinde confundemini: si istud constit̾it.
a cybis abstin̾e demonioꝵ ẽẽ religio Il¬
li eñi nõ tantum ab intdictis lege: S
etiã a concessis abstinuisse leguntur.
Quos uehement̾ mirari soletis et inmͣ¬
tyrib numerare. cum sint et ip̃i doctri¬
nam assecuti demonioꝵ: si hoc eẽ apłi
testimoniũ constat. Ad hec et damel
ip̃e trib ebdomadis dierũ ieiunasse se
phibet. et carnem nõ edisse. nec bibisse

Expanded text:
suilla interdixerit et leporina et hericina suilla interdixerit et leporina et hericina carne et sepiis ac lolliginibus ceterisque generibus piscium carentibus squama, non in spiritu seductorio hoc nec in doctrina daemoniorum, sed in deo potius et in sancto spiritu locutos esse arbitremini. igitur ut hoc tibi interim Paulum dixisse concedam, uictus tamen abs te non ante fuero, quam tu Mid nunc uentris causa facere uidearis, blasphemare Moysen. Est uero et aliud de tribus pueris apud uos in Danihele, quo uehementer perinde confundemini, si istud constiterit a cibis abstinere daemoniorum esse religionem. illi enim non tantum ab interdictis lege sed etiam a concessis abstinuisse leguntur: quos uehementer mirari soletis et in martyribus numerare, cum sint et ipsi doctrinam adsecuti daemoniorum, si hoc esse apostoli testimonium constat. ad haec et Danihel ipse tribus hebdomadis dierum ieiunasse se perhibet et carnem non edisse nec bibisse
Abbreviated transcription (Latin):
bere: abstinentes a cybis quos d̃s crea¬
uit ad ꝑcipiendũ cum gr̃arum actõne fi¬
delib. Nunqͣm plane t̾ ego hec ab apło
dicta eẽ concesserim. nisi antea conficearis
ip̃e moysen et ꝓpħas doctrinas attulisse
demonioꝵ et sedustoris sp̃c ac maligni fu¬
isse int̾pretes: quia porana et cȩceris car¬
nib quas immundas uocant solicite doce¬
ant abstinendum. Pehis gͦ pͥmo delibe¬
randum uobis est. et diu multumq co¬
gitandũ. hec quid debeant accipi: in deo¬
ne et ip̃i hec an in demonio locuti uide¬
antur. Hactenus eñi aut et moyses et
ꝓpħ̾e nobiscum dampnati crunt: aut et
nos cum illis absoluti. Neq enĩ iusta ħ¬
ura nunc sententia est. ut nos quidem
qui solum in plebe sacerdotale genꝰ ho
minũ censeamus a carnib abstin̾e de¬
bere. demonioꝵ doctrine uideamꝰ uob
assectatores : ur̃os u̾o ꝓpħas atq ipsũ
a deo moysen. qui pͥmiis nõ antistitib
solum. S om̃i confuse hominsi gen̾i

Expanded text:
eauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus. numquam plane tibi ego haec ab apostolo dicta esse consenserim, nisi antea confitearis ipse Moysen et prophetas doctrinas adtulisse daemoniorum et seductorii spiritus ac maligni fuisse interpretes, qui a porcina et ceteris carnibus, quas inmundas uocant, sollicite doceant abstinendum. de his ergo primo deliberandum uobis est et diu multumque cogitandum, haec quid debeant accipi, in deone ipsi haec. an in daemonio locuti uideantur. hac enim tenus aut et Moyses et prophetae nobiscum damnati erunt aut et nos cum illis absoluti. neque enim iusta haec nunc uestra sententia est, ut nos quidem, qui solum in plebe sacerdotale hominum genus censeamus a carnibus abstinere debere, daemoniorum doctrinae uideamur uobis assectatores; uestros uero prophetas atque ipsum adeo Moysen, qui primus non antistitibus solum, sed omni confuse hominum generi
Abbreviated transcription (Latin):
Austus dixit. De uobis
iam dudun paulus scrip¬
sit. quia discedent quidam
a fide intendentes spiritib
sedustorib et doctrinis de¬
monioꝵ in ypocrisim loq̃n¬
tes mendatium: cauteriatã

Expanded text:
AUSTUS dixit: De uobis iam dudum Paulus scripsit, quia discedent quidam a fide intendentes spiritibus seductoriis, doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentes me
Abbreviated transcription (Latin):
tauit iħe x mortuos ⁊ ded̾ eiꝰ uitã ꝓpt̾ea ipsa
ꝓpt᷑ regnum celoꝵ. Non tñi hoc sem
fidelis habet uxorem infidelem ⁊ hec
consentit habitare tum illo nõ dimit¬
tat eam. Significat utiq qd̾ si nõ con¬
sentit habitare cum illo. idest si exetra¬
tur in illo fidem xp̃i. et nõ eum pati¬
tur qd̾ xp̃ianus est. relinq̃nda est ꝓp̃
regnum celoꝵ : sicut idem apłs in con
sec̃ntib dicit. Qd si infidelis discrdit. dis

Expanded text:
tus mortuos et dedit eis uitam. propterea ipsa propter regnum caelorum. non enim hoc semp quis fidelis habet uxorem infidelem et haec consentit habitare cum illo. non dimittat eam. significat utique. quod, si non consentit habitare cum illo, id est si execratur in illo fidem Christi et non eum patitur. quod christianus est, relinquenda est propter regnum caelorum; sicut idem apostolus in sequentibus dicit: quod si infidelis discedit, d
Abbreviated transcription (Latin):
q comꝑta sunt. Qui tamen omina
eadem in apłorum dñi conferentes no¬
mina. uel eoꝵ qui secuti apłos iudent᷑
errores ac mendacia sua scd̃m eos se scͥp¬
sisse mentiti sunt. S uideris de hoc in¬
terim. ut inqͣm capitulo tecũ nõ ni¬
miũ ego contenderim. cum mͥ illud
satis ad p̃sidium sit qd̃ anteposui.
et qd̾ nec ipsis uobis negare licet: ante
dñi nr̃i aduentum patriarchas om̃s
cuisse ꝑ m̾itis sius. Unde unqͣm si li¬
berati a xp̃o ad lumen reducti sund.
quid hoc ad odium attinet uite ip̃oꝵ:
Odimus eñi nos et respuimus nõ qd̾
fuerunt idest homines: S quales
fuerunt idest malos. ne qd̾ nũc sut
idest purgatos. S qd̃ fuerunt idest ĩ¬
puros aliqͣndo. Ac ꝑ hoc nobis int̾un
ut cumq uos id essẽ uultis. nicħ obstat
capitulum hoc. cum siue est uerum
xp̃i hic miseratio cõmendetur et
bonitas: siue falsum. scͥptorib eius cri¬
men inhereat. Nos utroius mͦ in tuto
sumus: ut semꝑ.

Expanded text:
que conperta sunt: qui tamen omnia que conperta sunt: qui tamen omnia eadem in apostolorum domini conferentes nomina uel eorum, qui secuti apostolos uiderentur, errores ac mendacia sua secundum eos se scripsisse mentiti sunt. sed uideris; de hoc interim ut inquam, capitulo tecum non nimium ego contenderim, cum mihi illud satis ad praesidium sit, quod ante posui et quod nec ipsis uobis negare licet, ante domini nostri aduentum patriarchas omnescuisse pro meritis suis: unde si umquam liberati a Christo . ad lumen reducti sunt, qui hoc ad odium adtinet uitae ipsorum? odimus enim nos et respuimus, non quod fuerunt, id est homines, sed quales fuerunt. id est malos, nec quod nunc sunt, id est purgatos, sed quod fuerunt, id est inpuros aliquando. ac per hoc nobis interim, utcumque uos id esse uultis, nihil obstat capitulum hoc, cum, siue est uerum, Christi hic miseratio commendetur et bonitas, siue falsum, scriptoribus eius crimen inhaereat; nos utrouis modo in tuto' sumus ut sem
Abbreviated transcription (Latin):
matheus scribere pretͥmisio:s de a¬
braham illic ysaac et iacob nullam
fecit om̃ino mentionẽ. Item de centͣio¬
ne ⁊ puero eius. etiam lucas quidem
scribit. s eque ip̃e de abrahã illic et y¬
saac et iacob. nichil om̃ino testatur:
ut quia ubinã dictum sit certo cõsta¬
re non possit. nichil ꝓhibeat etiã nõ
nos ad huiꝰmodi scͥpturas tam incõso¬
nantes et uarias nunqͣm sane sine
iudicio ac ratione aures afferimꝰ. S
contemplantes omĩa cum aliis aliã ꝯ¬
ferentes ꝑpendimus utrũ eoꝵ quidꝙ
a xp̃o dici potuerit necne. Multa .Rt.
a maiorib ur̃is eloquiis dñi nr̃i ĩser¬
ta liba sunt. que nomine signata ip̃i
cum eius fide non congruant: p̃sertĩ
quia ut iam sepe ꝓbatum est nobis.
nec ab ip̃o hec sunt᷑. neo ab eius apłis
scripta: s multo post eoꝵ assũptõnem
a nescio quib et ip̃is int̾ se non cõcor¬
dantib senuuideis ꝑ famas opiniones¬

Expanded text:
Matthaeus scribere praetermisit, sed de AMatthaeus scribere praetermisit, sed de Abraham illic et Isaac et Iacob nullam facit omne et puero ejus etiam Lucas quidem scripsit; sed aeque ipse de Abraham illic, et Isaac, et Jacob nihil omnino testatur: ut quia ubinam dictum sit certo constare non possit, nihil prohibeat etiam non nos ad hujusmodi Scripturas tam inconsonantes et varias, nunquam sane sine judicio ac ratione aures afferimus: sed contemplantes omnia, et cum aliis alia conferentes, perpendimus utrum eorum quidque a Christo dici potuerit necne. Multa enim a maioribus uestris eloquiis domini nostri inserta uerba sunt, quae nomine signata ipsius cum eius fide non congruant, praesertim quia, ut iam saepe probatum a nobis est, nec ab ipso haec sunt nec ab eius apostolis scripta, sed multo post eorum adsumptionem a nescio quibus et ipsis inter se non concordantibus Semiiudaeis per famas opiniones
Abbreviated transcription (Latin):
ne pagano meruerint. Nec tam̃ om̃i¬
fariam et lucas hoc u̾bum reticuit: pu¬
to retogitans. ne forte fuisset uerũ. E
locum tamen mutas. applicatq id al¬
teri cuidam cause longe dissimili: id
ubi dicit iħc ad discipulos suos. Conten¬
dite intrare ꝑ angustũ ostium. Mul¬
ti eñi uenient querentes intrare:⁊
nõ intrabunt. Cum aut̃ intrauerit
inqͥt paterfamilias et clauserit ianu¬
am: incipietis foris stare ⁊ pulsare di¬
centes. Dñe aꝑi nobis. Et respondens
dicet. Nescio uos. Tunc incipietis dic̾e
Manducauimus et bibimus coram te:
et in plateis nr̃is et in synagogis docu¬
isti. Et dicet uobis. Nescio unde estis. Dis¬
cedite a me om̃s oꝑarii iniquitatis
Ibi erit fletus et stridor dentium. cum
uideritis abraham et ysaac et iacob
et om̃s ppħas introeuntes in regnũ
di ; et uos aut̃ expelli foras. Et ueni¬
ent ab oriente et occidente et austro &
gno d̾i. qui scilicet nomen tm̃mͦ xp̃i

Expanded text:
ne pagano meruerint. nec tamen omnine pagano meruerint. nec tamen omnifariam et Lucas hoc uerbum reticuit, puto recogitans, ne forte fuisset uerum; sed locum tamen mutat ad.. plicatque id alteri cuidam causae longe dissimili, id est ubi dicit Iesus ad discipulos suos: contendite intrare per angustum ostium; multi enim uenient quaerentes intrare et non poterunt. cum autem intrauerit, inquit, pater familias et clauserit ianuam, incipietis foris tare et pulsare dicentes: domine, aperi nobis. et respondens dicet: nescio uos. tunc incipietis dicere: manducauimus et bibimus coram te et in plateis nostris et synagogis docuisti. et dicet uobis: nescio unde estis; discedite a me omnes, operarii iniquitatis. ibi erit fletus et stridor dentium, cum uideritis Abraham et Isaac et Iacob et omnes prophetas introeuntes in regnum dei. uos autem expelli foras . et uenient ab oriente et occidente et austro et gno dei, qui scilicet nomen tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
rabile int̾ xp̃i mirabilia gesta inseren¬
dum putauerit eungłio suo: de abrahã
tamen illic et ysaac et iacob nullam
factitat mentionẽ. Qd̃ si quis dicat. id¬
circo pretermisisse eum quia eñĩ dictũ
id iam satis fuisset a matheo: cur gͦ
gestum ip̃m cõmemorat erga centurio¬
nem et puerũ euis. qd̃ eque longe sa¬
tis insinuatũ iam fuisset nobis mathi
sollertia: S falsum est. Namq et de
obseruatione ip̃a adueniendi ih̃m ma¬
theus quidem dicit. qd̃ idem ꝑ semetip¬
sum tenturio uen̾it ad eum. rogatur
medelam: lucas aut̃ non. s quia ma¬
iores natu ad eum miserit uideoꝵ qͥ
ne forte sꝑneretur ab eodem tanquã
gentilis. qm̃ hinc quidam iħm uolũt
eẽ plane uideum ꝑsuadere ingressi st̃
ei dicentes dignum ẽẽ cui id prestaret :
qm quidem diligeret gentem suam. et
sẏnagogam ip̃e edificasseo sibi. tanqͣm
et hoc ad d̾i filium ꝑtineret si edifica¬
tõnem synagoge sue uidei de centurio¬

Expanded text:
rabile inter Christi mirabilia gesta inserenrabile inter Christi mirabilia gesta inserendum putauerit euangelio suo, de Abraham tamen illic. de Isaac et Iacob nullam facit mentionem. quodsi quis dicat idcirco praetermisisse eum, quia enim dictum id iam satis fuisset a Matthaeo, cur ergo gestum ipsum commemorat erga centurionem et puerum eius, quod aeque longe satis insinuatum iam fuisset nobis Matthaei sollertia? sed falsum est. namque et de obsecratione ipsa adueniendi legum Matthaeus quidem dicit, quod enim idem per semet ipsum centurio uenerit ad eum rogaturus medelam, Lucas autem non, sed quia maiores natu ad eum miserit Iudaeorum, qui ne forte sperneretur ab eodem tamquam gentilis — quoniam hi quidem legum uolunt esse plane ludaeum — persuadere ingressi sunt ei dicentes dignum esse, cui id praestaret, quoniam quidem diligeret gentem suam et synagogam ipse aedificasset sibi. tamquam et hoc ad dei filium pertineret, si aedificationem synagogae suae Iudaei de centurio
Abbreviated transcription (Latin):
ste matheus et lucas. de centurione quo¬
dam parit̾ narrent cuiꝰ puer tunc ĩ fir¬
maretur et ꝓꝑter quẽ uisus fui̾t hoc
ip̃m dixisse iħc. quia scil tantã fidem
uon inuenisset in isrł. qnͣtam ĩ illo hoĩe
gentili qͣmuis et pagano. eo qd̃ dixerit
idem se non fuisse tam dignum ut sub
tectum suum intraret iħc. s id regaret
tantum ut iuberet u̾bo et sanaretur
puer suus: solus tamen matheus hoc
adicit iħm ꝓsecutum ẽẽ ut diceret. a¬
men dico uo̾bis. quia multi uenient
ab oriente et occidente. et recumbent
cum abraham et ysaac et iacob. ĩ regno
celoꝵ. filios aut̃ regni mittent ĩ tene¬
bras ext̾iores: multos quidem qͥ uentꝰ
forent paganos significans ꝓpter cent᷑io¬
nem. quia ẽẽt et ip̃e gentilis: in quo ta¬
men tanta fiusset fideᷤ inuenta. filios
aut̃ regni appellans uideos: in quib
nulla eẽt inuenta fides. At uo lucas. qͣm¬
qͣm ⁊ ip̃e ut necessarium hoc et menio¬

Expanded text:
stae Matthaeus et Lucas de centurione quostae Matthaeus et Lucas de centurione quodam pariter narrent, cuius puer tunc infirmaretur et propter quem uisus fuerit hoc ipsum dixisse Iesus, quia scilicet tantam fidem non inuenisset in Israhel, quantam in illo homine gentili quamuis et pagano, eo quod dixerit idem non se fuisse tam dignum, ut sub tectum suum intraret Iesus. sed id rogare tantum, ut iuberet uerbo, et sanaretur puer suus, solus tamen Matthaeus hoc adicit Iesum prosecutum esse, ut diceret: amen dico uobis, quia multi uenient ab oriente et occidente et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum; filios autem regni mittent in tenebras exteriores, multos quidem. qui uenturi forent, paganos significans propter centurionem. quia esset et ipse gentilis, in quo tamen tanta fuisset fides inuenta, filios autem regni appellans Iudaeos, in quibus nulla esset inuenta fides. at uero Lucas quamquam et ipse ut necessarium hoc et memo
Abbreviated transcription (Latin):
mas. qui solem suum oriri facit suꝑ bo¬
nos et malos: et pluit suꝑ iustos ⁊ in¬
iustos. S hoc michi tamen unũ in opi¬
nione ur̃a hac molestum est. cur id de
iudeoꝵ tantum patrib sentiatis : ac nõ
de cet̾is quoq patriarchis gentiũ. qd̾ et
ip̃i senserut aliqͣndo nr̃i liberatoris hñc
gr̃am: presertim cum de ip̃oꝵ filsis ma¬
gis xp̃iana constet eccłia. quã de semine
abraham ysaac et iacob. S ais. utiq
illos quidem ydola coluisse. hos u̾o om̃i¬
potentem d̾m: idcircoq solam ip̃oꝵ curam
habuisse iħm. Ita d̾i om̃ipotentis cultura
detrudit in tartara: et filii eget auxilio:
qui coluit patrem: S uideris. Consentiã¬
ut inqͣm hactenus in celum. redustos eos.
nõ quia mererent᷑. d quia uncat diui¬
na clementia uim peccatoꝵ. uerũptñ
utrum et hoc axp̃o dictum sit : dubios
etiam nos et incertos scribentium ipsa
uarietas facit. Namq cum duo eungłi¬

Expanded text:
mas, qui solem suum oriri facit super bomas, qui solem suum oriri facit super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. sed hoc tamen mihi unum in opinione hac uestra molestum est, cur id de Iudaeorum tantum patribus sentiatis ac non de ceteris quoque patriarchis gentium, quod et ipsi senserint . aliquando nostri liberatoris hanc gratiam, praesertim cum de ipsorum filiis magis christiana constet ecclesia quam de semine Abraham, Isaac et Iacob. sed ais utique illos quidem idola coluisse, hoc uero omnipotentem deum idcircoque solam ipsorum curam habuisse Iesum. ita dei omnipotentis cultura in tartara retrudit et filii eget auxilio, qui coluit patrem? sed uideris; consentiamus, inquam, hactenus in caelum reductos eos, non quia mererentur, sed quia uincat diuina clementia uim peccatorum. Uerumtamen utrum et hoc a Christo dictum sit, dubios etiam nos et incertos scribentium ipsa uarietas facit. namque cum duo euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
tib longo intͥuallo deterra ac penali in¬
sticam passionem. ꝑuenire ad hoc iplum
potiusse: si ꝑuenerunt. qd̾ scͥptum de eis
est. Neq enim quia et latronem quẽdã
de cruce liberauit idem noster dñs.⁊ ipõ
eodem die secum futurũ dixit eum ĩ ꝑa¬
dyso patris sui. quisqͣm inuiderit. aut
in humanus ado esse potest. aut hoc ei
displiceat tante benignitatis officium. S¬
non tamen idcuco dicemus. et latronum
uitas ac mores nobis eẽ ꝓbabiles debere.
quia latroni ihc indulgentiã dederit: Au
quia publicanis et meretͥcib ignou̾it.¬
errata. dixitq qd̃ etiam preced̾ent ip̃i ad
regnum celoꝵ. eos qui suꝑbe gessi̾nt in
iusticia. Namq et in adult̾io dep̾hen¬
sam mulierẽ quondã uideis accusantib̾
absoluit ip̃e: precipiens ei ut iam pecca¬
re desineret. Quaꝓpter si horum taleqͥd
et circa abraham egit et ysaac et iacob:
ip̃i gr̃as. Decet eum talia oꝑari circa ai¬

Expanded text:
tibus, longo intervallo de tetra ac poenali intibus, longo intervallo de tetra ac poenali insticam passionem pervenire ad hoc ipsum potuisse, si pervenerunt, quod scriptum de eis est. Neque enim quia et latronem quemdam de cruce liberavit idem noster Dominus, et ipso eodem die secum futurum dixit eum in paradiso Patris sui , quisquam inviderit, aut inhumanus adeo esse potest, ut hoc ei displiceat tantae benignitatis officium. Sed tamen non idcirco dicemus et latronum vitas ac mores nobis probabiles esse debere, quia Jesus latroni indulgentiam dederit; aut quia publicanis et meretricibus ignoetiam praecederent ipsi ad regnum caelorum eos, qui se superbe gesserint. in iniustitia namque et in adulterio deprehensam mulierem quandam Iudaeis accusantibus absoluit ipse praecipiens ei, ut iam peccare desineret. quapropter si horum tale quid et circa Abraham egit et Isaac et Iacob, ipsi gratias; docet eum talia operari circa ani
Abbreviated transcription (Latin):
multi uenient ab oriente et occi¬
dente : et recumbent cum abrahã
et ysaac et iacod in regno celoꝵ
uo̾s gͦ quare nõ accipitis patri¬
archas : Absit nos quidem cuiqͣm
inudere mortalium: quẽ d̃s forte mise¬
ratione respiciens sua de ꝑditione uiq̃
redux̾it ad salutem. S hoc sane nos er̃
cus clementie iam ponimus. qͥ misertꝰ
sit: nõ islius meriti cuius fuisse nega¬
re nõ possis imꝓbabilem uitam. Ac
ꝑ hoc et iudeoꝵ patres. abraham scilic
et ysaac et iacob: si est hoc ꝓ certo de
iisdem xp̃i testimoniũ quod affertis.
qͣmqͣm fuerunt ip̃i quidem flagitiosis¬
suni.ut fere moyses indicat eoꝵ pro¬
nepos: siue qͥs alius hystorie huius
conditor est que dicitur genescos. qui
eoꝵ uitas. nobis odio om̃i fastidioq
dignissimas scͥpsit: sint tam̃ et ip̃i
isom in regno celoꝵ. sint in loco. quẽ
nec crediderant unqͣm nec sꝑau̾ant:
ut fere ex eoꝵ liquido libris apparet:
dũmͦ tamen constet uobis etiã confitẽ¬

Expanded text:
ente et occidente et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum. uos ergo quare non accipitis patriarchas ? absit nos quidem cuiquam inuidere mortalium, quem deus forte miseratione respiciens sua de perditione umquam reduxerit ad salutem, sed hoc sane nos eius esse iam clementiae ponimus, qui misertus sit, non illius meriti, cuius fuisse negare non possis inprobabilem uitam: ac per hoc et Iudaeorum patres, Abraham scilicet et Isaac et Iacob — si est hoc pro certo de eisdem Christi testimonium, quod adfertis — quamquam fuerunt ipsi quidem flagitiosissimi — ut fere Moyses indicat eorum pronepos siue quis alius historiae huius conditor est, quae dicitur geneseos, qui eorum uitas 'nobis odio omni fastidioque dignissimas scripsit — sint tamen et ipsi iam in regno caelorum, sint in loco, quem nec creut fere ex eorum liquido libris apparet: dummodo tamen constet, vobis etiam confiten
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ꝓpħa breuit̾ ita cõmemorat. Sñ qui hĩ¬
tant in domo tua: in scła scłoꝵ laudabũt
te.fintta qͥppe om̃i indigentia et nouissĩa
inimica destructa morte: ꝓpetua laus d̾ĩ
erit ociosoꝵ negotiũ. quo iam nemo ac¬
cedet unde tam nemo discedete qd̃ alibi
dñm. lauda d̾m tuũ syon: qm̃ conforta¬
uit uestes portarũ tuarũ bñdycit filios
tuos in te.Clausis portis nullus intrabit
nullus exibit. Qd̃ et ip̃e sponsus in cun¬
głio dicit fatius uirginib etiã pulsan¬
tib se non aꝑturũ. Hec ihrłm sc̃a sccłis
sponsa xp̃i: in apocalipsi ioħis copiosĩ
ub̃iusꝙ describitur. Non credat huic
ꝓpħie ꝓmissioni uirgõ casta. si nõ iam
tenet qd̾ ei ꝑ eandẽ ꝓpħiam hoc temꝑe
futurũ ꝓmissum est. Audi filia ⁊ iude
⁊ indina aureni tuã. et obliusce ppłm
tuũ et domũ patris tui: qm̃ concupiuit
rex spẽm titam. qr ip̃e est ds tuus. et adoda¬

Expanded text:
iter ita commemorat: beati, qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. finita quippe omni indigentia et nouissima inimica morte destructa perpetua dei laus erit otiosorum negotium: quo iam nemo accedet, unde iam nemo discedet. quod alibi num; lauda Deum tuum, Sion: quoniam confirmavit vectes portarum tuarum, benedixit filios tuos in te . Clausis portis nullus intrabit, nullus exibit. Quod et ipse sponsus in Evangelio dicit, fatuis virginibus, etiam pulsantibus, se non aperturum . Haec Jerusalem, ssponsa Christi, in apocalypsi Iohannis copiosius uberiusque describitur. non credat huic propheticae promissioni uirgo casta, si non iam tenet, quod ei per eandem prophetiam hoc tempore futurum promissum est: audi filia et uide et inclina aurem tuam et obliuiscere populum' tuum et domum patris tui, quoniam concupiuit rex spe
Abbreviated transcription (Latin):
natum: hec nos aliqͣnto ad fidem uiuare
pot̾unt. qui ex gentib efficim̃ xp̃iani. He¬
breoꝵ u̾m testimonia. nobis etiã si sint
uera ante fidem initilia sunt: post fidẽ

Expanded text:
atum, haec nos aliquanto ad fidem iuuare poterunt, qui ex gentibus efficimur christiani ; Hebraeorum uero testimonia nobis, etiamsi sint uera, ante fidem inutilia sunt, post fide
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio. et in uet̾i cõmendatur ꝑentum
contemptus ⁊ ex utroq capite duo sibi
testamenta consentiunt

Expanded text:
dilectio et in uetere commendatur parentum contemptus, ex utroque capite duo sibi testamenta consentiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dentia carnis est. Nisi forte inde uultis
ꝓbare unum fuisse nouũ. alt̾m uetus.
qr tam maior scissura fc̃a est ut mise¬
rabilis pannus de regno lucis abscideretur.
et globo tenebraꝵ et̾na pena configeret᷑
Et tamen argute sibi uidet᷑ uelut acu lun¬
gue diuinaꝵ scͥpturaꝵ firmamenta cõ¬
pung̾e : taliũ fabularũ sordidus sator aut
medicus indultor

Expanded text:
dentia carnis est? nisi forte inde uultis dentia carnis est? nisi forte inde uultis probare unum fuisse nouum. alterum uetus, quia maior scissura facta est, ut miserabilis pannus de regno lucis abscinderetur et globo tenebrarum aeterna poena configeretur. et tamen argute sibi uidetur uelut acu linguae diuinarum scripturarum firmamenta conpungere talium fabularum sordidus sartor aut mendicus indutor
Abbreviated transcription (Latin):
nalem. Nam legite diligent̾ et iudete: de
ieiuiuo dñm int̾rogatũ respondisse. Ne¬
mo assuit pannũ nouũ uestimento uet̾i
Adhuc eñi discipłi dñm carnalit̾ diligebãt
qñquidẽ etiam ne occisum amitt̾ent for¬
midabant. Unde petrum reuocantẽ se a pas¬
sione sathanã appellat. quia ñ saperet q̃
d̾i sunt. s que sunt hominũ. Pinde attendi¬
te in illa phantasia ur̃a de regno d̾̃i. unde¬
istam lucem solis. carni conspicuã tanꝙͣ
ad exemplũ uobis ꝓpositam diligitis ⁊ ado¬
ratis. qͣm carnalem spem geratis: et inue¬
nietis ieiunia ur̃a quomͦ prudentie car¬
nis tanqͣm uestimento uet̾i assuant᷑. Ue¬
rũtam̃ cum pannꝰ nouus uestimento ue¬
t̾i nõ conueniat. unde potuerunt pͥncipi¬
b tenebrarũ membra d̾i ur̃i ñ adiuncta
atq consuta. s qd̃ est uehementiꝰ cõmix¬
ta et concreta coħere: An utrũq uetus
est. qr uitumiq falsum: et utrũq de pru¬

Expanded text:
nalem. Nam legite diligenter, et videte de nalem. Nam legite diligenter, et videte de jejunio Dominum interrogatum, respondisse, Nemo assuit pannum novum vestimento veteri . Adhuc enim discipuli Dominum carnaliter diligebant, quandoquidem etiam ne occisum amitterent, formidabant. Unde Petrum revocantem se a passione, satanam appellat, quod non saperet quae Dei sunt, sed quae hominum . Proinde attendite in illa phantasia istam lucem solis carni conspicuam tamquam ad exemplum uobis propositam diligitis et adoratis, quam carnalem spem geratis, et inuenietis ieiunia uestra quomodo prudentiae carnis tamquam uestimento ueteri adsuantur. uerumtamen cum pannus nouus uestimento ueteri non conueniat, unde potuerunt principibus tenebrarum membra dei uestri non adiuncta atque consuta, sed, quod est uehementius, commixta et concreta cohaerere ? an utrumque uetus est, quia utrumque falsum, et utrumque de pru
Abbreviated transcription (Latin):
deam rep̾hendi: Turpe est redire in serui¬
tutem: s turpuis ire.
uGustinus respondit. am qui dẽ
suꝑuis satis ostendimꝰ quare ⁊ quomͦ
teneamus auctoritatẽ uet̾is cestamenti: ñ
ad iudaice seruitutis imitationẽ. s ad xp̃i
apłi uox est: quia omĩa hec in figura con¬
tingebant illis. scͥpta sunt autẽ ꝓpt̾ nos
in qͦs finis scłoꝵ obuenit. Quappt̃ non in
seruitute facimus que iussa sunt ad nos
p̃nuntiandos. s in lib̾tate legimus q̃ scͥp¬
ta sunt ad nos confirmandos. Quis itaq
iam nõ intelligat unde galathas reuo¬
cat apłs. ño religiose scͥpturã circũcisioĩs
legentes. s iam suꝑsticiose circumcidi uo¬
lentes: Unde non pannũ nouũ uet̾i ues
tumento assuimus: s erudimur in regno
celoꝵ. ad similitudinẽ illius patͥsfamilias
quẽ cõmemorat dñs ꝓfentem de thesauro
noua ⁊ uet̾a. Ille aut̃ assuit pannũ nouũ
uestimento uet̾i. qui continentiã uult ha¬
b̾e sp̃italem. et nondũ deposuit spem car

Expanded text:
n seruitutem, sed turpius ire. AUGUSTINUS respondit: Iam quidem satis superius ostendimus, quare et quomodo teneamus auctoritatem ueteris testamenti non ad Iudaicae seruitutis imitationem, sed ad chri mea, sed apostoli uox est: quia omnia haec in figura contingebant illis; scripta autem sunt propter nos, in quos finis saeculorum obuenit. quapropter non in seruitute facimus, quae iussa sunt ad nos praenuntiandos, sed in libertate legimus, quae scripta sunt ad nos confirmandos. quis itaque iam non intellegat, unde Galatas reuocat apostolus, non religiose scripturam circumcisionis legentes, sed iam superstitiose circumcidi uolentes ? unde non pannum nouum uestimento ueteri adsuimus, sed erudimur in regno caelorum ad similitudinem illius patris familias, quem commemorat dominus proferentem ' de thesauro suo noua et uetera. ille autem adsuit pannum nouum uestimento ueteri, qui continentiam uult habere s
Abbreviated transcription (Latin):
alienũ concupiscimꝰ: cũ ea legamꝰ que in
figura contingebant in illis: scͥpta sunt
Aut̃ ꝓpt̾ nos in quos finis scłoꝵ obuenit:
Puto qd̃ non concupiscit alienũ. qui hoc
legit qd̾ scͥptum est ꝓpt̾ ip̃m.¬
austus dixit᷑

Expanded text:
 cum ea legamus, quae in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos. in quos finis saeculorum obuenit? puto, quod non concupiscit alienum. qui hoc legit. quod scriptum est propFAUSTUS dixit
Abbreviated transcription (Latin):
terra cõmotionis. idest in ꝑturbatõne crͣ¬
nali contͣ᷑ iocunditatẽ d̾i. hoc est contra
heden qd̃ int̾pretatur epulatio. ubi est
plantatus ꝑ adysus. Iam cet̾a pauca de
multis breuitq ꝑstringam. ne ꝓpositũ
oꝑis huiꝰ et responsionis mee. nimia lõ¬
gitudine sermonis impediã. Quẽ enim
uis tanto suauiꝰ contemplent᷑. qͣnto ex
abditiorib locis enucleantur. tam̃ exi¬
gunt ꝓlixitatem dissertatõnis. qr plu¬
rib attestatõnib indigent. ut omittã
gͦ talia. quẽ non moueat ad salubrem
fidem qd̃ enoch septimus ab adam deo
placuit. et tͣnslatus est. et septima reqͥ¬
es predicatur. ad qͣm tnsfertur omnis
qui tanqͣm sexto die. sexta etate scłi xp̃i
aduentu formatur. qd̾ noe cũ suis ꝑ aꝙͣ
⁊ lignum liberatur. sicut familia xp̃i ꝑ
baptismũ crucis passione signatũ: qd
de lignis quadeatis eadem archa fabri¬
catur. sicut ecclia de scĩs construit᷑ ad

Expanded text:
terra commotionis, id est, in perturbatione carterra commotionis, id est, in perturbatione carnali, contra jucunditatem Dei, hoc est contra Eden , quod interpretatur Epulatio, ubi est plantatus paradisus. Jam caetera pauca de multis breviterque perstringam, ne propositum operis hujus et responsionis meae nimia longitudine sermonis impediam. CAPUT XIV.mvis tanto suavius contemplentur, quanto ex abditioribgunt prolixitatem dissertationis, quia pluribus adtestationibus indigent, ut omittam ergo talia: quem non moueat ad salubrem fidem, quod Enoch septimus ab Adam deo placuit et translatus est: et septima requies praedicatur, ad quam transfertur omnis, qui tamquam sexto die sexta aetate saeculi Christi aduentu formatur? quod Noe cum suis per aquam et lignum liberatur: sicut familia Christi per baptismum crucis passione signatum. quod de lignis quadratis eadem arca fabricatur: sicut ecclesia de sanctis construitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dicitur in quodã psalmo. Ego dixi
inhabundantia mea. nõ mouebor ĩ et̾nũ
S iude qͥd sequit᷑. Bñe in uoluntate tua
p̃stitisti decori meo uͥtutẽ. Au̾tisti aũ faci¬
em tuam i et factus sum cõturbatus. Unde
intelligit᷑ omnẽ animã ꝑticipatõne lu¬
cis d̾i. nõ ꝑ seip̃am eẽ pulchrã et decoram
et uirtute pollentẽ. Qd̾ et isti manichei
si cõsiderarent et intellig̾ent nõ in tantã
blasphemiã caderent : putando se eẽ natu¬
ram ꝙ substantiã d̃i. S ideo possunt nõ:
quia nõ quiescunt. Sabbatũ eñi cordis
nõ intelligunt. Nam si quiescerent si¬
cut dictum est ad cam. pccm̃ suũ ad se
conu̾terent: idest sibi tribuerent. nõ gẽ¬
ti nescio cui tenebratũ atq ita ꝑ gr̃am
di eidem pcc̃o dñarentur. Nunc u̾o et
ip̃i et om̃s qui du̾sis errorib cõtuma
ces. resistendo u̾tati exeunt a facied̾i. si¬
cut cain. sicut iudei ꝑditi. habitant in

Expanded text:
unde dicitur in quodam psalmo: ego dixi unde dicitur in quodam psalmo: ego dixi in abundantia mea, non mouebor in aeternum. sed uide, quid sequitur: domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam et factus sum conturbatus. unde intellegitur omnem animam participatione lucis dei, non per se ipsam, esse pulchram et decoram et uirtute pollentem. quod et isti Manichaei si considerarent et intellegerent, non in tantam blasphemiam caderent putando se esse naturam et substantiam dei. sed ideo non possunt, quia non quiescunt; sabbatum enim cordis non intellegunt. nam si quiescerent, sicut dictum est ad Cain, peccatum suum ad se conuerterent, id est sibi tribuerent, non genti nescio cui tenebrarum, atque ita per gratiam dei eidem peccato dominarentur. nunc uero et ipsi et omnes, qui diuersis errorces, resistendo veritati exeunt a facie Dei, sicut Cain, sicut Judaei perditi, habitant in
Abbreviated transcription (Latin):
tes que a romanis subiugate sunt. ĩ ritũ
romanoꝵ sacroꝵ tnsierint: eaq sacͥlega
obseruanda et celebranda susceꝑint. gens ã
iudea. siue sub paganis regib. siue sb̃ xp̃ia¬
nis ñ amiserit signum legis sue. qͦ acetis
gentib ppłis ꝙ distinguit᷑. et om̃is imꝑator
uł rex qui eos in regno suo inuenit. cum
ip̃o signo eos inuenit nec occidit. idẽ ñ effi¬
cit ut nõ sint uidei certo quoda et ꝓprio sue
obseruationis signo a cet̾arum gentiũ cõ¬
munione discreti: nisi quicũq eoꝵ ad xp̃m
tnsierit. ut iam ñ inueniat᷑ꝰ cain. nec exe¬
at a facie d̾i: ne hĩtet in terra naio. qd̾ dr̃
tur in psalmo. ne ded̾is ĩmotum pedes mosᷤ.
et manus pcc̃oꝵ nõ moueat me. et qui tri¬
bulant me exultabunt si motus fũo ⁊ doꝰ
a dextris est mͥ ne cõmoucar: et ĩnumera¬
bilia talia que patiunt᷑ om̃s qui exeunt
a facie d̾i. idest a miscd̾ia dilestionis eius

Expanded text:
tes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum tes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum tansierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibus populisque distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos, in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inuenit nec occidit, id est non efficit, ut non sint Iudaei, certo quodam et proprio suae obseruationis signo a ceterarum gentium communione discreti, nisi quicumque eorum ad Christum transierit, ut iam non inueniatur Cain nec exeat a facie dei nec habitet in terra Naim, id quod tur in psalmo: ne dederis in motum pedes meos, et: manus peccatorum non moueant me, et: qui tribulant me, exultabunt, si motus fuero; et: dominus a dextris est mihi, ne commouear et innumerabilia talia: quod patiuntur omnes, qui exeunt a facie dei. id est a misericordia dilectionis eius.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ eñi sapit. et abscondi a facie d̾i. idest
iratum hab̾e d̾m. graue nõ putat: nisi ne
iueniatur et occidatur. Carnalit̾ sapit. tã¬
qͣm oꝑans terram. cuiꝰ uirtutem ñ accipit.
Saꝑẽ autẽ scd̾m carnem mors est. qͣm ille
ñ intelligens amisso regno gemit. et corꝑa¬
lem mortem tremit. S quid ei respondet
ds. Non sic inquit. s̃ om̃is qui occid̾it cam
septem iunctistas exsoluet. idest nõ sic qͦ¬
mͥ dicis. nõ corꝑali morte int̾ibit genꝰ ĩpiũ
carnaliũ uideoꝵ. Quicũꝙ eñĩ eos ita ꝑdide¬
rit septem undictas exsoluet: idest aufe¬
ret ab eis septem uindictas. quib alligati
sunt ꝓpter reatum occisi xp̃i: ut hoc toto
temꝑe qd̃ septenario dierũ num̃o uoluit᷑
mag̾is quia nõ iit̾it gens iudea satis appa¬
Et posuit dñs d̾s cain signum. ne eum¬
occidat om̃is qui inuen̾it. Hoc reuera mł¬
tum mirabile est: quẽ admodũ om̃s gen¬

Expanded text:
liter enim sapit et abscondi a facie dei, id est liter enim sapit et abscondi a facie dei, id est iratum habere deum, graue non putat nisi ne inueniatur et occidatur. carnaliter sapit tamquam operans terram, cuius uirtutem non accipit. sapere autem secundum carnem mors est; quam ille non intellegens amisso regno gemit et corporalem mortem tremit. sed quid ei respondit deus? non sic; inquit; omnis qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet; idomodo dicis, non corporali morte interibit genus impium carnalium Judaeorum: quicunque enim eos ita perdiderit, septem vindictas exsolvet, id est, auferet ab eis septem vindictas quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, ut hoc toto tempore quod septenario dierum numero volvitur, magis quia non interit gens Judaea, satis appaEt posuit Deus occidat omnis, qui inuenerit. hoc reuera multum mirabile est, quemadmodum omnes gen
Abbreviated transcription (Latin):
terra uirtutem suam. quia non iustifica¬
ti sunt uirtute resurrestionis eiꝰ. qui re¬
surrexit ꝓpt̾ iustisicatõem nr̃am. qr et si
crucifixus est in infirmitate. s uiuit in
unde nec resurgẽs ei a quib erat crucifix
appuit. ranqͣm cain oꝑanti tͥram ur gͤ¬
num illud seminaret᷑. nõ ostendens eadem terra
at qͥs nõ agnoscat in tota terra quacũq dis¬
ꝑsus est. ille ppłs quomͦ gemat merore ams¬
si regni: et tremat timore sb̃ ĩnunĩabilib
ppłis xp̃ianis: Ideoq respondit caxn ⁊ dix̃.
Maior est causa mea si eicis me hodie a fa¬
cie t̾re. et a facie tua abscondar.  ero ge-¬
mens ⁊tremens suꝑ terram. et erit omnis
qͥ ĩuenerit me. occidet me. uere inde gemit¬
⁊ tremit. ne regno etiam t̾reno ꝑdito. ista
uisibili morte occidatur. Hanc dicit maiorẽ
causam. qͣm illam qd̃ ei terra ñ dat uirtu¬
tem suam: ne sp̃italit̾ moriatur. Carna¬

Expanded text:
terra uirtutem suam, quia non iustificaterra uirtutem suam, quia non iustificati sunt uirtute resurrectionis eius qui resnrrexit propter iustificationem nostram; quia etsi crucifixus est in infirmitate, sed uiuit in iis et incredulis. unde nec resurgens eis a qui bus erat crucifixus apparuit, tamquam Cain operanti terram, ut granum illud seminaretur, non ostendens eadem terra at, quis non agnoscat in tota terra, quacumque dispersus est ille populus, quomodo gemat maerore amissi regni et tremat timore sub innumerabilibus populis christianis? ideoque respondit Cain et dixit: maior est causa mea; si eicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram, et erit omnis, qui inuenerit me, occidet me. uere inde gemit et tremit, ne regno etiam terreno perdito ista uisibili morte occidatur. hanc dicit maiorem causam quam illam, quod ei non dat terra uirtutem suam, ne spiritaliter moriatur. carna
Abbreviated transcription (Latin):
ledictum agnoscit. et ostendit eccłia. qm̃ oc¬
ciso xp̃o adhuc oꝑatur t̾renam cͥcũcisionẽ
t̾renum sabbm. t̾renũ azimũ. t̾renũ pas¬
tib qr nouo testamento reuelata est. Et ñ
tͣnseuntib ad dñm ñ eis aufe̾tur uelamẽ
qd̃ in lectione uet̾is testamenti manet. qr
ĩ solo xp̃o euatuatur. ñ ip̃a lectio uet̾is testa¬
menti que ht̃ absconditã uirtutẽ : s uela¬
uelum templi conscissum est. ut ꝑ xp̃i pa¬
sionẽ reuelentur secreta sacramentoꝵ fide¬
lib ad bibendum eiꝰ sangͥnem. ore aꝑto. ĩ
confessione tnͣseuntib. Propt̾ea ppłs ille
sicut cayn adhuc oꝑatur t̾ram. adhuc
exercet oꝑatõnem legis carnalit̾. que nõ
ei dat iurtutẽ suam qr inea ñ intelligit
gram xp̃i. Proptͥea et in ip̃a t̾ra qm xp̃c¬
portauit. idest in eius carne ip̃i oꝑati sũt
salutem nr̃am crucisigendo xp̃m. qui mor¬
tuus est ꝓpt̾ delicta nr̃a: nec eis dedit eadẽ

Expanded text:
ledictum agnoscit et ostendit ecclesia, quoniam ocledictum agnoscit et ostendit ecclesia, quoniam occiso Christo adhuc operatur terrenam circumcisionem, terrenum sabbatum, terrenum azymum, terrenum pastibus, quia nouo testamento reuelata est; et non transeuntibus ad dominum non eis auferetur uelamen, quod in lectione ueteris testamenti manet, quia in solo Christo euacuatur, non ipsa lectio ueteris testamenti, quae habet absconditam uirtutem, sed uelauelum templi conscissum est, ut per Christi passionem reuelentur secreta sacramentorum fidelibus ad bibendum eius sanguinem ore aperto in confessione transeuntibus. propterea populus ille sicut Cain adhuc operatur terram, adhuc exercet operationem legis carnaliter, quae non ei dat uirtutem suam, quia in ea non intellegit gratiam Christi. propterea et in ipsa terra, portauit, id est in eius carne, ipsi operati sunt salutem nostram crucifigendo Christum, qui mortuus est propter delicta nostra. nec eis dedit eadem
Abbreviated transcription (Latin):
et urtutẽ suam dare tͥ.gemens et trem̃s
eris in terra. Non dixit maledicta terra
s maledictus tu a terra: que aꝑuit ossũ¬
um exciꝑe sanguinẽ frĩs tui demanu
tua. Maledictus est eni ppłs iudaicus
infidelis a t̾ra. idest ab eccł̃ia: que aꝑuit os
suũ in confessione pcc̃oꝵ acciꝑe sangͥnem
xp̃i qui effusus est in remissionẽ poc̃orũ.
de manu ꝑsecutoris nolentis ẽẽ sb̃̾ gr̃a s
sub lege: ut eẽt ab eccłia maledictus. i dest
ut eum intellig̾et et ostend̾et ecclł̃ia male¬
dictum: dicente apło. Quicũꝙ eñi ex oꝑi¬
b legis sunt: sub maledicto sunt legis.
Deinde cum dyxiss maledictus tu a terra.
que aꝑuit os suũ acciꝑe sanguinẽ fr̃is
tui de manu tua: nõ dixit qm̃ oꝑab̾is eã
dem terram intelligere oꝑari cai. q̃ a ꝑuit
os suũ acciꝑe sangunẽ frĩs de manu eiꝰ
S ideo maledictus intelligitur ab hac t̾ra
suam dare illi: idest ideo ppłm iudeoꝵ ma¬

Expanded text:
e uirtutem tibi suam; gemens et tremens eris in terra. non dixit: "maledicta terra" sed maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua. maledictus est enim populus Iudaicus infidelis a terra, id est ab ecclesia, quae aperuit os suum in confessione peccatorum accipere sanguinem Christi, qui fusus est in remissione peccatorum de manu persecutoris nolentis esse sub gratia, sed sub lege, ut esset ab ecclesia maledictus, id est ut eum intellegeret et ostenderet ecclesia maledictum dicente apostolo: quicumque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt legis. deinde cum dixisset: maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua, non ddem terram intellegere operari Cain, quae aperuit os accipere sanguinem fratris de manu eius; sed ideo maledictus intellegitur ab hac terrat uirtutem suam dare illi; id est, ideo populum Iudaeorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
rau̾it. qui attendit ueros ispłitas in qͥ¬
b dolus nõ est. ꝑ apłicam dispensatio¬
nẽ cum esingłico sacramento ad regnũ
gentiũ tnsmigrasse: Unde nob apłs tã¬
quã iheremiã replicans dicit. Nolo gͦ pͥ¬

Expanded text:
raverit qui attenderit veros Israelitas, in quraverit qui attenderit veros Israelitas, in quibus dolus non est, per apostolicam dispensationem cum evangelico sacramento ad regnum gentium transmigrasse. Unde nobis Apostolus, tanquam Jeremiam replicans, dicit: Volo ergo p
Abbreviated transcription (Latin):
ułtendam. uenit ip̃e. conformauit se nob̾.
factus ꝑticeps mortis nr̃e: et iuuificatisũ¬
mus. Cum securib ligna ced̾entur. de li¬
gno ferrum exiliens in ꝓfundũ flumĩs
mersum est. Atꝙ in lign̾ũ desuꝑ ab heli¬
seo ꝓiectum reu̾sum est. ita ut cum im¬
pios uideos ꝑ corpus oꝑata p̾sentia xpisti
danqͣm infructuosas arbores cederet. qr
de illo ioħes dixerat. ecce securis ad radi¬
ces arborum posita est: ab eis ut̾ueniente
passione corpus ip̃m deseruit in inferni
ꝓfundum descendit. quo in sepultura de¬
supposito tanqͣm ad manubriũ suũ spũ
redeunte surrexit. Quam multa preteã.
breuitatis necessitate constrictus. norũt
qui legunt. Iam ip̃a in babyloniã trans¬
tam iubet ut ꝑgant et orent ꝓ eis ip̃is
in quoꝵ regno ꝑegrinant᷑. qd̾ in illorũ
pace etiã pax eẽt istoꝵ et edificarent do
mos. et nouellarent iuneas. et planta¬
rent ortos: quis nõ agnoscat qͥd p̃figu¬

Expanded text:
mittendam. uenit ipse, conformauit se nobis mittendam. uenit ipse, conformauit se nobis factus particeps mortis nostrae, et uiuificati sumus. cum securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exiliens in profundum fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuersum est: ita cum inpios Iudaeos per corpus operata praesentia Christi tamquam infructuosas arbores caederet — quia de illo Iohannes dixerat: ecce securis ad radices arboris posita est - ab eis interueniente passione corpus ipsum deseruit, in inferni profunda descendens, quo in sepultura desuper posito tamquam ad manubrium suum spiritu redeunte surrexit. quam multa praeteream breuitatis necessitate constrictus. norunt qui legunt. Iam ipsa in Babyloniam transtam iubet, ut pergant et orent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedimos, et novellarent vineas, et plantarent hortos, quis non agnoscat quid praefigu
Abbreviated transcription (Latin):
fitentur pccõres fidem. p̾mitias sp̃c nunc
hñtem. in fitie aut̃ uelut ad uesꝑam scłi
etiã carnis resurrectionẽ: Mittit᷑ hely¬
sis pascendus ad aliengenã uiduã. que
uolebat duo ligna collig̾e priusqͣm morede¬
tur. Non hic solo ligni nomine. s etiam
numero lignoꝵ signum crucis expͥmit᷑
Bñdicitur farina eius et oleum. fruatus
⁊ hylaritas. karitauis: que cum ĩpendit᷑
nõ deficit. Hylarem eñi datirem diligit
d̾s. Hehseo pueros insultantes. et clamã¬
tes. calue. calue bestie comedunt: pu̾ili
stulticia deridentes xp̃m in loco caluarie
crucifixum. inuasi a demonib peunt.
Mittit helyseus ꝑ seruum baculũ suꝑ
mortuũ. et nõ reiuiuscit: uenit ip̃e. cõ¬
iungio ⁊ coaptat se morti eius. ⁊ reui¬
iuscit. Misit sermo d̾i legem ꝑ seruum
suũ. neꝙ ꝓfuit in pcc̃is mortuo huma¬
no gen̾i. que tamen nõ sine causa missa
est. Ille eñi misit qui sciret eam prĩ esse

Expanded text:
fitentur peccatores fidem primitias spiritus nunc fitentur peccatores fidem primitias spiritus nunc habentem, in fine autem uelut ad uesperam saeculi etiam carnis resurrectionem. mittitur Helias pascendus ad alienigenam uiduam. quae uolebat duo ligna colligere. priusquam moreretur: non hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. benedicitur farina eius et oleum: fructus et hilaritas caritatis, quae cum inpenditur. non deficit; hilarem enim datorem diligit deus. Heliseo pueros insultantes et clamantes: calue, calue! bestiae comedunt: puerili stultitia deridentes Christum in loco Caluariae crucifixum inuasi a daemonibus pereunt. mittit Heliseus per seruum baculum super mortuum et non reuiuescit: uenit ipse, coniungit et coaptat se morti eius et reuiuescit: misit sermo dei legem per seruum suum nec profuit in peccatis mortuo generi humano. quae tamen non sine causa missa est ; ille enim misit, qui sciret eam prius esse