comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliati sanmus ꝑ sanguinem filii
eius nos cepit dilige. s añ mundi con¬
stitutom dilexit nos: ut cum eius ini¬
genito etiam nos filii eius eẽmus. pͥus¬
qͣm ot̃o aliquid eẽmus. Qd̃ ergo reconci¬
lrati sinus deo ꝑmortem filii eius:
nõ sic audiatur nõ sic accipiatur. qͣi iõ
nos reconciliauit et filius. ut tam in¬
cipet amare quos oderat. sicut reconci¬
liatur mimicus mimico ut deinde
sint amici. ⁊ inuicem diligant qui
oderant inuicem. s iam diligenti nos¬
reconciliati sunus. cum quo pp̃ pcc̃m
iimicicias hẽbamus. Nuod utrũ uerũ

Expanded text:
ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat; sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant qui oderant invicem: sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem creati ⁊ recreati sumus qͥa
dcm̃ est dilexisti eos sicut ⁊ me. Reqi
entm semꝑ eqͣlitatem significat qͥ
ut sit illud. Quis enĩ dix̾it eo ꝓrsus
modo in mundũ a xp̃o apłos missos.¬
alias tacram differentias quas quie¬
morare longum est: missi sunt certe
illi cum iam hoĩes eẽnt. missus est aut̃
ip̃e ut homo ẽẽt. Et cñ suꝑius ait. sicut me
misesti in mundũ.⁊ ego misi cos in mũ¬
dum. Tamqͣm dice̾t. Quia misisti me mi¬
si cos. Ita ⁊ hoc loco dilexisti eos inquit.
sicut me dileristi. Quod nicħ aliud est
qͣm dilexisti eos qm̃ ⁊ me dilexisti. Nõ
enim m̃bra filii nõ diliget qui diligit
filium: aut alia causa est diligendi m̃¬
bra eius. nisi qr diligit eum. S diligit
filium scd̃ diuinitatem. qr genuit illũ
equalem sibi. Diligit eum etiam scd̾ id
caro. Nos aut̃ diligit. qm̃ simius eius
m̃bra quem diligit. ⁊ hoc ut cẽmus: pp̃
deus: neq mutabilis. Neq enĩ ex quo

Expanded text:
per quem creati et recreati sumus, quia per quem creati et recreati sumus, quia dictum est: Dilexisti eos, sicut et me. Neque enim semper aequalitatem significat, qui ut sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus modo in mundum a Christo apostolos missos,alias taceam differentias, quas commemorare longum est, missi sunt certe illi cum jam homines essent; missus est autem ipse ut homo esset: et tamen superius ait, Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum ; tanquam diceret, Quia misisti me, misi eos. Ita et hoc loco, Dilexisti eos, inquit, sicut me dilexisti; quod nihil aliud est quam, Dilexisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret qui diligit Filium; aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit eum. Sed diligit Filium secundum divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi; diligit eum etiam secundum id caro: nos autem diligit, quoniam sumus ejus membra quem diligit; et hoc ut essemus, propter Deus, neque mutabilis. Non enim ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
cat mundus. Tam̃ ⁊ ibi ⁊ hic qr tu me
misisti: ut nou̾imus qnͣtum ꝑtinet
ad patrts ⁊ filii inseꝑabilem caritatẽ
hoc nos mͦ crodere. quo tendimus cre¬
dendo cognosc̾e. Si aut̾ dicet ut cognos¬
cant qr tu me misisti. tantũdem ualet
qnͣtum hoc quod ait. ut cognosdat m̃¬
dus. Ip̃i sunt enĩ mundus nõ ꝑma¬
nens inimicus qͣlis est munduis dãp¬
nationi p̃destinatus: s ex inimico a¬
micus effectus. pp̃ quem d̾s̃ erat in xp̃õ
mundũ reconcilians sibi. Ideo dixit. ego
in eis ⁊ tu in me. Tamqͣm dicet. Egom
eis adquos misisti me. ⁊tu in me num¬
dum reconcilians tibi ꝑ me. Proptea
sequitur illud etiam quod ait. ⁊ dilexi¬
sti eos sicut ⁊ me dixisti. In filio quippe
nos pat̾ diligit. qr in ip̃o nos elegit
añ mundi constitutõm. Quia enĩ dili¬
git imigenitũ: ꝓfecto diligit ⁊ m̃bͣ
eius que adoptauit meumi ꝑ eima
Nec ideo pares si unus imigenito filio

Expanded text:
cat mundus. Tamen et ibi et hic, quia tu me cat mundus. Tamen et ibi et hic, quia tu me misisti, ut noverimus quantum pertinet ad Patris et Filii inseparabilem charitatem, hoc nos modo credere, quo tendimus credendo cognoscere. Si autem diceret: ut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret, quantum hoc quod ait: Ut cognoscat mundus. Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est mundus damnationi praedestinatus, sed ex inimico amicus effectus, propter quem Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi ; ideo dixit: Ego in eis, et tu in me, tanquam diceret: Ego in eis ad quos misisti me, et tu in me, mundum reconcilians tibi per me. Propterea sequitur etiam illud quod ait: Et dilexisti eos, sicut et me dilexisti. In Filio quippe nos Pater diligit, quia in ipso nos elegit ante mundi constitutionem. Qui enim diligit unigenitum, profecto diligit et membra ejus, quae adoptavit in eum per eum. Nec ideo pares sumus unigenito Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
ampossit adici ꝑfeuanur. Unde idꝙ
laquitur. ut cognoscat mundus qr
ti me misisti. nõ sicaccipiend̾ prico
ale ponitur: ut est quod ait aliqͣnto
lipius. ⁊ oognou̾unt u̾e qr a te exii.
tedid̾unt qr tu me misisti. Hoc
drat poltiurs credrdunt quod pͥns dit̾it
cognou̾unt. S hic qũ quid̃ de ꝯsũma¬
tione loquitur: talis est intlłigenda
cognitto qualis erit ꝑ spẽm. nõ qualis
nuc est ꝑ fidem. Nam uidetur ordo ser
itatus eẽ in eo quod paulo añ dixit ut
credat mudus: hic aut̃ ut cognoscat
mundus. Ibi enim ꝙͣuis dix̾it ut om̃s
uuũ sint. ⁊ in nob̾sint: nõ ait tñ sint cõ¬
sũmati in unũ: atq ita sb̃nexuit. ut
credat mundus qr tu me misisti.hic
ac deinde nõ addidit. ut credat m̃dus
s ut cognoscat mundus qr tu me mi¬
sisti. Qm̃dui enim credimus quod nõ
uidemus. nond̾ sumus ita ꝯsũmati
ꝙ̃ad mod̾ erimus cum meru̾imus ui¬
dere quod credimus. Rectissime igitͤ
ibi ut credat mundus hicut oognos¬

Expanded text:
jam possit adjici, perfruamur. Unde id quod sequitur: Ut cognoscat mundus, quia tu me misisti, non sic accipiendum putodere ponitur, ut est quod ait aliquanto superius: Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Hoc dixit posterius crediderunt, quod prius dixerat cognoverunt. Sed hic, quandoquidem de consummatione loquitur, talis est intelligenda cognitio, qualis erit per speciem, non qualis nunc est per fidem. Nam videtur ordo esse servatus in eo quod paulo ante dixit: Ut credat mundus; hic autem: Ut cognoscat mundus. Ibi enim quamvis dixerit ut omnes unum sint, et in nobis unum sint, non ait tamen sint consummati in unum, atque ita subnexuit: Ut credat mundus, quia tu me misisti. Hic unum; ac deinde non addidit ut credat mundus, sed ut cognoscat mundus quia tu me misisti. Quandiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus ita consummati, quemadmodum erimus cum meruerimus videre quod credimus. Rectissime igitur ibi ait: Ut credat mundus; hic: Ut cognos
Abbreviated transcription (Latin):
homini penalit̾ pendenti ⁊ salubrit̾ con¬
fitenti ait. hodie mecũ eris in ꝑadyso.
futura fuerat in inferno caro in sepul¬
chro: scd̾ id aut̃ ꝙ ds̃ erat utiq ⁊ in ꝑa¬
dyso erat: et iõ latronis anima a pͥsti¬
nis facinorib absoluta. ⁊ illius mun̾e
iam beata. ꝙͣ uis ubiq sicut ille eẽ nõ
pot̾at. tm̃ etiam ip̃o die cum illo in ꝑady¬
so eẽ pot̾at. unde ille qui ubiq semꝑ est
nõ recesserat. Propt̾ea nimirũ non ei
satis fuit dic̾e̾. uolo ut ubi ego sum et
ip̃i sint. s addidit mecũ. Esse cum illo
enim magnũ bonũ. Nam ⁊ miserieẽ
possunt ubi est ille. qm̃ quicũq ubicũ¬

Expanded text:
homini poenaliter pendenti et salubriter conhomini poenaliter pendenti et salubriter confitenti ait: Hodie mecum eris in paradisofutura fuerat in inferno, caro in sepulcro. Secundum id autem quod Deus erat, utique et in paradiso erat; et ideo latronis anima a pristinis facinoribus absoluta, et illius munere jam beata, quamvis ubique sicut ille esse non poterat, tamen etiam ipso die cum illo in paradiso poterat, unde ille qui ubique semper est non recesserat; propterea nimirum non ei satis fuit dicere: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint, sed addidit mecum. Esse cum illo enim bonum magnum est. Nam et miseri possunt esse ubi est ille, quoniam quicunque ubicu
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum ⁊ illi sint mecũ. Et ip̃e quid̃ de
se dixit ꝙ ibi iam eẽt: de nob̃ aut̃ uelle
se dixit ut eẽmus ibi cum illo. nõ ꝙ iã
quittus. Non enim ait excitaturus est
et in celestib sedere facturus. s excita¬
uit ⁊ sedere in celestib fecit: qr nõ manit̾
s fidelit̾ iam deputat fcm̃ quod futu¬
rum ẽẽ nõ dubitat. Quod u̾o attinet
ad formam dei in qua equalis est patri
si scd̃ eam uelimus intlłig̾e̾ quod dcm̃
est uolo ut ubi ego sum ⁊ illi sint mecũ
abscedat ab animo omnis ymaginum
corporalium cogitatio: quicquid menti
occurrerit. longũ. latũ. crassum. qualz
luce corporea coloratũ. ꝑ quel locoꝵ fini¬
omnib qͣntũ pt̃ aciem sue ꝯtemplacio¬
nis uł intentionis au̾tat: ⁊ nõ inqͥra¬
tur eqͣlis pacri filius ubi sit. qm̃ nemo
inuenit ubi nõ sit. s qui uult querere
querat potius uo cum illo sit: nõ utiq
sicut ille. s ubicũq ẽẽ potu̾it. Qui enĩ

Expanded text:
ego, et illi sint mecum. Et ipse quidem de se dixit quod ibi jam esset, de nobis autem velle se dixit ut essemus ibi cum illo, non quod jcutus. Non enim ait: Excitaturus est nos, et in coelestibus sedere facturus, sed: Excitavit, et sedere in coelestibus fecit, quia non inaniter sed fideliter jam deputat factum, quod futurum esse non dubitat. Quod vero attinet ad formam Dei, in qua aequalis est Patri, si secundum eam velimus intelligere quod dictum est: Volo ut ubi ego sum, ut illi sint mecum, abscedat ab animo omnis imaginum corporalium cogitatio. Quidquid menti occurrerit longum, latum, crassum, qualibet luce corporea coloratum, per quaelibet locoromnibus quantum potest aciem suae contemplationis vel intentionis avertat; et non inquiratur aequalis Patri Filius ubi sit, quoniam nemo invenit ubi non sit; sed qui vult quaerere, quaerat potius ut cum illo sit, non ubique sicut ille, sed ubicunque esse poterit. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ est in pace locus eius. ⁊ hĩcatio eius
ihun que nos sumus. S quis ydoueꝰ
ta ista uł que sunt in locis istis sine
hatiosis capacitatib ⁊ sine corporeis
nolib cogitare: Non parũ tñ ꝓficitͦ.
lisaltim quicquid tale ocło cordis occur¬
rit: negatur. respuitur imꝑbatur
olux quedam in qua ista neganda.
tͥquenda. imꝓbanda cernuntur. si
lptũit cogitatur: ⁊ qͣm sit certa
gioscitur. ⁊ amaturut inde surgat᷑.
abad int̾iora tendatur. Que cũ pene¬
uare mens inualida ⁊ minus ꝙͣ illa
lint pura nequiuerit. nõ sine amo¬
risgemitu ⁊desid̾ii lacrimis inde
pelatur: ⁊ patient̃ ferat qͣmdiu fide
mundetur. acq ut illic hĩtare ualcat
sas morib p̾paretur. Quõ ergo non
erimus cum xp̃o ubi est qñ in patre
cm illo eximus in quo est: Req hinc
htñ spem gerentib tacuit. Aio enĩ.
di resurrexistis cum xp̃o que sursũ
line querite ubi xpc̃ est in dext̾am dei

Expanded text:
factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion , quae nos sumus. Sed quis idoneus loca ista, vel quae sunt in locis istis, sine spatiosis capacitatibus et sine corporeis molibus cogitare? Non parum tamen proficitur, si saltem quidquid tale oculo cordis occurrit, negatur, respuitur, improbatur: et lux quaedam in qua ista neganda, respuenda, improbanda cernuntur, sicut potuerit, cogitatur; et quam sit certa cognoscitur, et amatur, ut inde surgatur, atque ad interiora tendatur: quae cum penetrare mens invalida, et minus quam illa sunt, pura, nequiverit; non sine amoris gemitu et desiderii lacrymis inde pellatur; et patienter ferat quamdiu fide mundatur, atque ut illic habitare valeat, sanctis moribus praeparatur. 4. Quomodo ergo non erimus cum Christo ubi est, quando in Patre cum illo erimus in quo est? Neque hincsed tamen spem gerentibus, tacuit. Ait enim: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei
Abbreviated transcription (Latin):
erant.⁊ añ iam credid̾ant orand ñ fuit.
Nuis hoc dix̾it: Intlłi̾gend̾ est igitut ꝙ
nond̾ in eum sic credid̾ant quo in sei
credi uolebat. qñ quid̾̃ ⁊ ip̃ẽ petrus cu
confitenti ⁊ dicenti. tu es xp̃c filius dei
uini.tam magnũ testimoniũ ꝑhibu¬
erat. magis eum mori nolebat ꝙͣ mor¬
tuũ tesurrecturũ eẽ credebat. unde mox
ab eo applłatus est sathanas. fidelioros
itaq repperiuntur qui defuncti iam
fũant. ⁊ tesurrecturũ xp̃m reuelante
spũ nõ utiq dubitabant: qͣm illi qui
cum credidtssent ip̃m redempturum
isrł. uisa eius morte spem totam qua
de ilo hũerant ꝑdid̾unt. Nich itaq
melius credimus qͣm post resitrretto¬
nem imꝑtito spu scõ ⁊ doctis ⁊ confiris

Expanded text:
jam ante crediderant, orandum non fuit? Quis hoc dixerit? 3. Intelligendum est igitur, quod nondum in eum sic crediderant, quomodo in se credi volebat: quandoquidem et ipse Petrus, cui confitenti et dicenti, Tu es Christus Filius Dei vivi, tam magnum testimonium perhibuerat, magis eum mori nolebat, quam mortuum resurrecturum esse credebat; unde mox ab eo appellatus est satanas . Fideliores itaque reperiuntur, qui defuncti jam fuerant, et resurrecturum Christum revelante Spiritu non utique dubitabant, quam illi qui cum credidissent ipsum redempturum Israel, visa ejus morte spem totam quam de illo habuerant perdiderunt. Nihil itaque melius credimus, quam post ejus resurrectionem impertito S
Abbreviated transcription (Latin):
ne ip̃i a p̾dicandi u̾bi auocarentur offi¬
tio. Unde m̾ito dcm̃ est ubum eoꝵ quod
est u̾bum fidei ꝑ quod omnes in xp̃m
undecũq id audierint credid̾unt. uł
audituri ⁊ credituri sunt. Ergo illa
or̃one ꝓ omnib quos redemit. sine tt̃
incarne uiuentes. siue postea futuros
redemptor nr̃ orauit: cũ rogans ꝓapłis
qui cum illo tunc erant. adiunxit ⁊̃
illos qui ꝑ coꝵ u̾bũ in eũ fu̾ant cre

Expanded text:
carentur officio. Unde merito dictum est verbum eorum, quod est verbum fidei, per quod omnes in Christum, undecumque id audierint, crediderunt, vel audituri et credituri sunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit, sive tunc in carne viventes, sive postea futuros, Redemptor noster oravit, cum rogans pro Apostolis qui cum illo tunc erant, adjunxit etiam illos qui per eorum verbum in eum
Abbreviated transcription (Latin):
scrutemur in ead̾ or̃one u̾ba etus.Si
enim ꝑ eis pͥus orauit sicut iam osten¬
dimũs qui cum illo tunc erant. postea
u̾o etiam ꝓ eis qui ꝑ u̾bum eoꝵ in illũ
fuant credituri: pt̃ dici nõ orasse ꝓ illis
qui neq tunc erant cum illo qisꝰ ista di¬

Expanded text:
scrutemur in eadem oratione verba ejus. Si scrutemur in eadem oratione verba ejus. Si enim pro eis prius oravit, sicuti jam ostendimus, qui cum illo tunc erant, postea vero etiam pro eis, qui per verbum eorum in illum fuerant credituri, potest dici non orasse pro illis, qui neq
Abbreviated transcription (Latin):
rego tm̃ .i. ꝓ discipłis qui cum illo tc̃
erant: s ꝓ eis inquit qui creditur⁊ sũt
ꝑ u̾bũ eoꝵ m me. Ubi omnes suos in¬
tlligi uoluit: nõ solum qui tunc e¬
rant in carne. s etiam qui futuri e¬
did̾unt: ⁊ donec ueniat crodituri sũt.
Ipĩs enĩ dix̾at. ⁊ uos testimoniũ ꝑ hi¬
bebitis. qr ab initio mecũ estis. Et ꝑ
hos eiingłm ministratũ est ⁊ añqͣm
scriberetur. ⁊ utiq quisquis in xp̃m
credit euͣngłio credit. Non itaq hii
tm̃ intlłigendi sunt quos ait in se
credituros ꝑ u̾bum eoꝵ. qui ipõs cũ
in carne uiu̾ent apłos audiorunt.
s ⁊ post obitũ eoꝵ ⁊ nos longe post na
abillo audrerunt cetis p̾dicarsit.atq¬
etiam ubum eoꝵ ut etiam nos crrdemꝰ
ad nos usq ꝑuonit. ubicũq est eius eccła
et ꝑuencurũ est ad postos quicũq ubi¬
cumq in eum postea credituri sunt.n
Potest itaq uideri iłx in hac orõne nõ
orasse ꝓ quibdam sius. nisi diligenter

Expanded text:
est, pro discipulis qui cum illo tunc erant. Sed et pro eis, inquit, qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi omnes suos intelligi voluit, non solum qui tunc erant in carne, sed etiam qui futuri ediderunt, et donec veniat credituri sunt. Ipsis enim dixerat: Et vos testimonium perhibebitis, quia ab inithos Evangelium ministratum est, etiam antequam scriberetur. Et utique quisquis in Christum credit, Evangelio credit. Non itaque hi tantum intelligendi sunt, quos ait in se credituros per verbum eorum, qui ipsos, cum in carne viverent, apostolos audiebant, sed et post obitum eorum, et nos longe post natab illo audierunt caeteris praedicaverunt; atqita verbum eorum, ut etiam nos crederemus, ad nos usque pervenit, ubicunque est ejus Ecclesia, et perventurum est ad posteros, quicunque ubicunque inPotest itaque videri Jesus in hac oratione, non orasse pro quibusdam suis, nisi diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
trp dmod̾ nec pat̾ ab oꝑe filii separatur.
qnlis pit oꝑantur. Cum ergo tacet fili
nlpo patris oꝑatõm suam. humilitatẽ
oendat uc sit nob̾ salubrior. Cimi u̾o
nassm in ope suo tacet oꝑatõm pr̃is.
pilitatem suam ꝯmendat ne credat᷑
nferior. Isto modo igitur ⁊ hoc loco nec
facit alienũ a patris oꝑe ꝙͣnis dix̾it
aritatem quam dedisti mͥ. qr ⁊ ip̃e dedit
an sibi. nec prẽm facit alienũ ab oꝑe
ns solum patris ⁊ filii. iim etiam sp̃e scĩ.
diuis aut ex eo ꝙ prẽm ꝑ suis omnib

Expanded text:
dmodum nec Pater ab opere Filii separatur minus Pater operatur. Cum ergo tacet Filius in opere Patris operationem suam, humilitatem suam commendat, ut sit nobis salubrior. Cum vero vicissim in opere suo tacet operationem Patris, parilitatem suam commendat, ne credatur inferior. Isto modo igitur et hoc loco nec se facit alienum a Patris opere, quamvis dixerit, Claritatem quam dedisti mihi; quia et ipse dedit eam sibi: nec Patrem facit alienum ab opernon solum Patris et Filii, verum etiam Spiritus sancti. Sicut autem ex eo quod Patrem pro suis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
mundus est credens. Neq enĩ alii sunt
qui unũ erunt. ⁊ alius est mundus ⁊¬
pp̃ea crediturus qr illi unũ erunt: cũ
quid est nisi mundus: Nõ hostił utiq
s fidelis. sam ecce qui dix̾at nõ ꝓ m̃do
rrgo. ꝓmundo rogat ut credat: quĩ est
mundus de quo scriptũ est. necum hoc
mundo dampnemur. Pro isto mũdo
nõ rogat. Req enim quo sit p̾destinatꝰ
rogat dicens. tit mundus credat qr
tu me misisti. ꝑ hanc enĩ fidem mũ¬
dus reconciliatur deo. cũ credit in xp̃m
qui est missus a deo. Quõ ergo intlłcu¬
ri sumus quod ait ut ⁊ ip̃i in nobis
imũ sint. ut crodat mundusqr tu me

Expanded text:
mundus est credens. Neque enim alii sunt mundus est credens. Neque enim alii sunt qui unum erunt, et alius est mundus propterea crediturus, quia illi unum erunt; cum quid est, nisi mundus, non hostilis utique, sed fidelis? Nam ecce qui dixerat, Non pro mundo rogo , pro mundo rogat ut credat. Quoniam est mundus de quo scriptum est: Ne cum hoc mundo damnemur . Pro isto mundo non rogat: neque enim quo sit praedestinatrogat, dicens, Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur Deo, cum credit in Christum qui est missus a Deo. Quomodo ergo intellecturi sumus quod ait, Ut et ipsi in nobis unum sint, ut credat mundus quia tu me
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃is ⁊ suam significauit ẽẽ naturam.
Ac ꝑ hoc ⁊ cum in nob̾ sunt pat̾ ⁊ filius
uł etiam spẽ sc̃s. nõ debemus eos puta¬
re nature uniuis ẽẽ nob̃cum. Sic itaq
sunt in nob̃ uł nos in illis: ut illi imũ
sint in natura sua. nos unũ in ur̃a.
Sunt quippe ip̃i in nob̾ tamqͣm ds̃ in
templo suo. sumus aut̃ nos in ilł tãꝙͣ
ciracura in creatore suo. Deinde cũ dixis¬
set ut ⁊ ip̃i in nob̃ unũ sint: adiũxit.
ns mundus credat qr tu me misisti.
Quid est hoc: Rũquidnam tunc creditu¬
rus est mundus. qñ in prẽ ⁊ filio unũ
omnes erimus:Nõne ista est pax illa
ꝑpetua. ⁊ potius fidei m̾ces qͣm fides s̃
Dnũ enim erimus nõ ut credamus.
s qr credidimus S ⁊ si in hac iuta pp̃
ip̃ãm ꝯmunem fidem omnes qui unũ
credimus imũ sumus txͣ illud apłĩ
onmes enim uos unũ estis in xp̃o iħu
etiam sic nõ ut credamus. s qr credimꝰ
unũ sumus. Quid est ergo omnes imũ
sint. ut mundus credat: Ip̃i quippe õs.

Expanded text:
suam significavit esse naturam, ac per hoc cum et in nobis sint Pater et Filius, vel etiam Spiritus sanctus, non debemus eos putare naturae unius esse nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo. Sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut credamus, sed quia credidimus. Sed etsi in hac vita propter ipsam communem fidem, omnes qui in unum credimus, unum sumus, juxta illud Apostoli, Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu ; etiam sic non ut credamus, sed quia credimus, unum sumus. Quid est ergo, Omnes unum sint, ut mundus credat? Ipsi quippe omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nilus accepit. unde ⁊ conculit cũ eis
eĩgłm. ne forte in uacuũ. cucurris¬
st aue curreres. ⁊ dextras ei dederũt.
& ⁊in illo ꝙuis nõ ꝑ eos illi dacum est¬
tñ tibum suũ quod tam p̾dicabant ⁊¬
in quo fundati fu̾ant inuenerunt.
de quo ũbo resurrectionis xp̃i id̾ dicit
ipss. sine ego siue illi sic p̾dicamus.¬

Expanded text:
lus accepit; unde et contulit cum eis Evangelium, ne forte in vacuum cucurrisset, aut curreret ; et dextras ei dederunt, quia et in illo quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt; de quo verbo resurrectionis Christi idem dicit Apostolus: Sive ego, sive illi, sic praedicamus
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ihx iam sua ꝓpiqͣnte
passione cum oraret p̾ discipłis
suis quos ⁊ apłos noĩauit. cum quib
conar̾iat ultimam cenam. de qua tra¬
dito  etus ꝑ buccellam manifestatus exi¬
enit. ⁊ cum quib ex eius egressu añꝙͣ
adiuuxit ⁊ cet̾os qui in cum fũant

Expanded text:
ominus Jesus jam sua propinquante passione, cum orasset pro discipulis suis, quos et Apostolos nominavit, cum quibus coenaverat ultimam coenam, de qua traditor ejus per buccellam manifestatus exierat, et cum quibus post ejus egressum antequam adjunxit et caeteros qui
Abbreviated transcription (Latin):
fllius lib̾au̾it: tunc u̾e libert erits.
Ut ostend̾et hoc suꝑius dixisse irar
quod postmod̾ filium. Nuid ergo aud
et hoc loco dixit. sc̃fica eos in u̾state nile
scĩfica eos in me: deniq sequitur. e
hoc aptius isinuare nõ des init serms
tuus inquit u̾itas est. Quid alim dnt̃¬

Expanded text:
it, tunc vere liberi eritis . Ut ostenderet hoc prius dixisse Veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cui uacit̾ dicitur. uich odisti hoꝵ que fe¬
in eo quod odiit ẽet etiam quod amare
Merito quippe odit. ⁊ uelut a regula sue
artis alienũ imꝓbat uitiũ. Imat dami
suũ etiam inuitiosis uł sanationebene¬
fitium. uł dampnatione uiditiũ. Itaq da
et nich odit eoꝵ que fecit. naturaꝵ enim
nõ uitioꝵ conditor. mala que odit ip̃e nõ
fecit: ⁊ de malis etsdem ul sanando ea ꝑ
nicħ oderit. quis digne possit eloqui
qͣntum diligat m̃bra umigeniti si: q
qͣnto amplius ip̃m unigenitũ in quo
condita sunt omnia uisibilia ⁊ mursi¬
bilia que in suis gen̾ib ordina ta ordi¬
natissime diligit: Mẽbra quippe unis
sit dñs omniũ. ꝓculdubio est dñs ang¬
loꝵ. Natura quã deus est nõ anglis sel
patri potius equalis. Grã u̾o qua lõ
est. quõ nõ excedit excellentiam cuius
mortuus est xp̃c. Quid est aliud qͣmd
ait apłs iuxͣ tp̃s ꝓ impiis mortuus
laudari: qr uitio suo tam detestabili
egrotauit. ut nõ posset alit̾ qͣm med¬

Expanded text:
cui veraciter dicitur, Nihil odisti eorum quae fein eo quod odit, esset etiam quod amaret. Merito quippe odit, et velut a regula suae artis alienum improbat vitium: amat tamen suum etiam in vitiosis vel sanatione beneficium, vel damnatione judicium. Ita Deus, et nihil odit eorum quae fecit: naturarum enim, non vitiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit; et de malis eisdem vel sanando ea penihil oderit, quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigesit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet mortuus est Christus. Id quid est aliud, quam de a tempus pro impiis mortuus laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medi
Abbreviated transcription (Latin):
uit qui cum illo tunc erant. ⁊ ꝓ aliis
qui ꝑ u̾bum eoꝵ in eum nõ iam cre¬
dederant s fu̾ant credituri. Isti autẽ
nec cũ illo tunc erant. ⁊ in eum iam
ante credid̾ant. Omitto dice̾ de symeo¬
ne sene qui in infantulũ credidit.
de anna ꝓphetissa.de zacharia ⁊ eliza¬
beth quiꝰ eim ꝓphetau̾unt añqͣm de
uirgine nalcetur: de filio eoꝵ iohe pre
altis agnoscend̾ cum p̾sens eẽt ostendio
Hos omitto: qm̃ responderi pt̃ oranda
ꝓ talib mortius nõ fursse qui cũ mag¬
nis suis m̾itis hinc abieuant ⁊ tecepti
quiescebant. Hoc enĩ de antiquis iustis
siłt respondetur. Quis enĩ eoꝵ a dampna¬
tione totius masse ꝑditionis que ꝑime

Expanded text:
vit qui cum illo tunc erant, et pro aliis vit qui cum illo tunc erant, et pro aliis qui per verbum eorum in eum jam non crediderant, sed fuerant credituri? Isti autem nec cum illo tunc erant, et in eum jam ante crediderant. Omitto dicere de Simeone sene, qui in infantulum credidit; de Anna prophetissa ; de Zacharia, et Elizabeth , qui eum prophetaverunt antequam de Virgine nasceretur; de filio eorum Joanne,aliis agnoscendum, cum praesens esset, ostendit . Hos omitto, quoniam responderi potest orandum pro talibus mortuis non fuisse, qui cum magnis suis meritis hinc abierant, et recepti quiescebant, hoc enim de antiquis justis similiter respondetur. Quis enim eorum a damnatione totius massae perditionis, quae pe
Abbreviated transcription (Latin):
did̾ant. Nũquid enĩ cum illo tunc erat
nathanahel: Nũquid ioseph ille ab ari¬
mathia qui corpus eius a pilato peti¬
uit. quem iam discipłm eius fuisse. iste
tpẽ iohes eisngłista testatur: Rũquid
maria mat̾ eius ⁊ alie femine qͣs eus
discipłas in etͣngłio iam tunc fuisse di¬
dicimus: Nũquid cum illo tunc erant
de quib sepe dicit idem ip̃e iohes euͣnge¬
lista. młti credid̾unt in eum: Nam
unde erat młtitudo illa eoꝵ qui cum
ramis partim ꝓcedebant partim seq̃¬
bantur insidentem iumento. dicentos
bñdc̃s qui uenit in noĩe dñi. ⁊ cũeis
pueri de quib ip̃e ait fuisse p̾dictum
ex ore infanciũ ⁊ lactentiũ ꝑfecisti
laudem:. Unde qͥngenti fiẽs. quib sił
post resurrectõm nõ apparuisset. nisi
in eum añ credidissent: Unde illi cen¬
tum ⁊ nouem qui cũ istis undecim
centũ ⁊ niginti erant. qñ sił ꝯgregati
młti credid̾unt in eum: Nõnc ergo ꝓ
eis tunc saluator orauit. qñ ꝓ eis ora¬

Expanded text:
diderant. Nunquid enim cum illo tunc erat Nathanael? Nunquid Joseph ille ab Arimathia, qui corpus ejus a Pilato petivit, quem jam discipulum ejus fuisse iste ipse Joannes Evangelista testatur? Nunquid Maria mater ejus, et aliae feminae quas ejus discipulas in Evangelio jam tunc fuisse didicimus, nunquid cum illo tunc erant, de quibus saepe dicit idem Joannes evangelista: Multi crediderunt? Nam unde erat multitudo illa eorum qui cum ramis partim praecedebant, partim sequebantur insidentem jumento, dicentes: Benedictus qui venit in nomine Domini ? Et cum eis pueri, de quibus ait fuisse praedictum? Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ? Unde quingenti fratres, quibus simul post resurrectionem non apparuisset, nisi in eum ante credidissent? Unde illi centum et novem, qui cum istis undecim centum viginti erant, quando simul congregati Multi crediderunt in eum ? Non ergo pro eis tunc Salvator oravit, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃m i toto suo corpore pati oportebat
tuam ip̃e p̾ssutras eus ꝓ sua portione:
adimplebat: quod ut hoc ettam loco cer¬
pe: mox addidit. ut sint ⁊ ip̃i scĩficati ĩ
neritate. Quod quid est aliudꝙͣ in me:¬

Expanded text:
Christum in suo toto corpore pati oportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat. Quod ut etiam hoc loco cerin se, mox addidit, Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quod quid est aliud
Abbreviated transcription (Latin):
an grecum est. nicħ nisi nussos signifi¬
a in latino. Misit ergods̃ filiũ suũ ñ
in carne pcc̃i. s in siłitudine carnis poc̃i.
Et misit filius etus eos quos natos in
carne poc̃i: scĩficauit a labe poc̃ĩ. s qm̃¬

Expanded text:
am graecum est, nihil nisi missos significat in latino. Misit ergo Deus Filium suum non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos quos natos in carne peccati sanctificavit a labe peccati. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
neraturi in eo quod credid̾int. ⁊ qui sinclap¬
suri: nouit ds̃. Et num̾ati sunt deo omnes
futuri in uitam et̾nam. et nouit tam illũ
ppłm distinctum. Et si ip̃e nouit ⁊ ꝑphetis
de dit nosse ꝑ sp̃m suũ. dedit ⁊ iohanni. Ac¬
tendebat ergo iohes nõ cculo suo. nam qͣn¬
tum ad ip̃m ꝑtinet: de t̾ra est. ⁊ de t̾raloqͥ¬

Expanded text:
veraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
distinctõne dcm̃ sit pr̃ diligit filium.
Quare ergo pr̃ nõ diligit iołem: Et tñ
nõ omnia dedit in manu eius. Pat̾
nõ diligit paulum: Et tñ nõ omn ia
dedit in manu eius. Pat̾ diligit fi¬
lium: s quõ pr̃ filium. nõ quõ dñs
seruum. Quõ unicũ. nõ quõ adopta¬
tum. Itaq omnia dedit in manu eiꝰ
Quid est omuta: Ut tantus sit filiꝰ.
qͣntus est pr̃. Id eqͣlitatem enim sibi
genuit eum. cui rapma nõ ẽẽt in for¬
ma dei ẽẽ equalom deo. Pat̾ diligit fi¬
lium. et omnia dedit in manu eius.
Ergo cum ad nos dignatus est mitt̾e
filium. nõ putemuo aliquid minus
nob̾ missum qͣm est pr̃. Pat̾ mittẽs

Expanded text:
distinctione dictum sit: ‘Pater diligit filium’. distinctione dictum sit: ‘Pater diligit filium’. Quare ergo? Pater non diligit Iohannem? et tamen non omnia dedit in manu eius. Pater non diligit Paulum? et tamen non omnia dedit in manu eius. Pater diligit filium: sed quomodo Pater Filium, non quomodo dominus servum; quomodo Unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est, omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater. Ad aequalitatem enim sibi genuit eum, cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad nos dignatus est mittere Filium, non putemus aliquid minus nobis missum quam est Pater. Pater mittens
Abbreviated transcription (Latin):
tia. alii ditudicatio sp̃turm. alii genera
onmes apłi: Cũquid omnes pphe: Nũ¬
quid omnes doctores: Rũquid omnes
uirtutes: Eũquid omnes dona hũt sa¬
nitatum: Nũquid omneo lingius lo¬
quuntur: Nũquid omnes int̾p̾tantur:
aliud ht̃ ilie. ⁊ aliud iste. Et quod ht̃ iste.
nõ ht̃ ille Mensura est. diuisio q̃dam
donoꝵ est. Ergo hominib ad m̃siram
datur. ⁊ concordia ibi unũ corpus facit.
Quõ aliud accipit manuo ut opetur.
aliud ocłs ue iudeat. aliud auris ut
audiat. aliud pes ut ambulet. anima
tñ una est que agit ouinia. in mant
ut opetur. in pede uc ambulet. in au¬
re ut audiat. in ocło ut uideat: sic
sunt etiam dut̾sa dona fideliũ. tamꝙ̃
m̃bris ad m̃suram cuiq ꝓpͥa distribri¬
ta. S xp̃c qui dat nõ ad mensuram ac¬
cepit. Audi enim adhuc quid sequit᷑.
qr de filio dix̾at. Nõ enĩ ad m̃suram
dat dõ sp̃m. Pat̾ diligit filium: ⁊ oĩa
dedit in manu eius. Idiecit omnia de¬
dic in manu eius: ut nosses ⁊ hic qua

Expanded text:
tia, alii judicatio spirituum, alii genera m . Nunquid omnes prophetae? Nunquid omnes doctores? Nunquid omnes virtutes? Nunquid omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus mensura datur et concordia, ubi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propria distributa. Sed Christus, qui dat, non ad mensuram accepit. Audi enim adhuc quod sequitur, quia de Filio dixerat. Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. dit in manu eius’, ut nosses et hic, qua
Abbreviated transcription (Latin):
hñc secum iram det. Quam iram dei:n
Quam excepit p̾mus adam. St enĩ pec¬
Quit pͥmus homo. ⁊ audiuit morte mo¬
tierio: fcõ est morcalis ille ⁊ cepimus
& mortaleo. cum ira det nati sumus.i
Seuit inde filius nõ hñs pcc̃m: ⁊ indu¬
ts est carne. inducus est mortalitate
S ille nob̾cum ꝯmuuicauit iram det.
s pigri sunius cum illo ꝯmunicare
gr̃am dei: Qui ergo nõ uult crede in
Elium: ira dei manet suꝑ illũ. Que
Onos natura filii ire sicuc ⁊ cet̾i. Os
ergo filii ire qr de maledicto mortio ue¬
sientes. Crede in xp̃m fcm pp̃ te morta¬
Lem. ut eum capias immortalem.
lũ enim ceꝑis eius immortalitatem.
ec tu eris mortalis. uiuebat: morie¬
Aris. Mortuus est. ut uiias. attulit
rãm dei. abstulit iram dei. D̾s uicit
lortem.ne mors uinceret hoĩem.

Expanded text:
habent secum iram Dei. Quam iram Dei? habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam Dei, abstulit iram Dei. Deus vicit mortem, ne mors vinceret hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uide pot̾at homo hoĩem. caꝑe dñ
nõ pot̾at. Unde nõ pot̾at caꝑe dm̃: Nu
ocłin cordis unde caꝑet nõ hebat. Etat:
aliquid intus saucium. ⁊ aliquid fo
sanũ. Corporis ocłos hẽbat sanos cra
ocłos hẽbat saucios. Ft̃s est ille homosi
corporis ocłm: ut credens in eum quir
deri corporalit̾ potuit. curreres ad eũ pͥ
uidendum quem spiritalit̾ uide nõ ꝑ¬
teras C̃anto tpẽe uob̾cum sum. ⁊ nõ ã¬
nouistis me philippe: Qui me uidet
det et prẽm. Quare illi nõ illũ iudebor
Etce uidebant illum: ⁊ prẽm nõ uidebate
uidebant carnem. s marestas latebat
prẽm man̾et. Non enĩ deseruit prẽm
e incipiat a fide. Audiat quod sequitur.
Qu credit in filium ht̃ uitam et̾nam. Qͥ
aut incredulus est filio. nõ uidebit uitã.
Nira dei manet suꝑ eum. Non dixit ira
dei uenit ad eum. s ira dei manet super
cum. Ommes qui nascuntur mortales:

Expanded text:
Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet, non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis oculos habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum; ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum, quem spiritaliter videre non oteras. Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me vidit, vidit et Patrem. Quare illi non illum videbant? Ecce videbant illum, et Patrem non videbant: videbant carnem, sed majestas latebat.Patrem maneret: non enim deseruit Patrem erat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales,
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ prẽm. ⁊ sufficit nob̾. eamqͣm dicem
Iam nouimius te: et bñdicimus tibite¬
qr nouimus te Grãs enim agimuot
qr ostendisti te nob̃. S prẽm nond̾ nou¬
mus: pp̃ea cor nr̃in ardet. ⁊ satagit ꝯcu¬
pientia quadam scã uidendi pris tu
qui te misit. Ip̃m nob̾ ostende. ⁊ nichil
amplius a te desid̾abimus. Otifficit no
cum ille fu̾it demonstratus quo maior
ait philippo qui boc dix̾at uni ex discipsi
Tanto tpr̃e uobcum sum. ⁊ nõ cognouis.
me philippe:Posset hic philippus res¬
dere. Cognonimus te. S nũquid diai¬
mus tibi. ostende nob̾ te: Te cognoum
s prẽm q̃rimuo. Subiecit statim .st
me uidet: udet ⁊ prẽm. Si ergo equalis
patri missuo est: nõ eum estimemus
ex infirmitate carius. s cogitemus
maiestatem indutam carne. nõ oppssa
carue. Manens enim d̾s apud patiem
apud hoĩes fc̃s est homo: ut tu ꝑ illum
qui ad te fc̃s est homo. fieres talis qul
capit dni. Non enim homo pot̾at capa

Expanded text:
cit nobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benedicimus te, quia novimus te: gratias enim tibi agimus, quia ostendisti te nobis; sed Patrem nondum novimus: propterea cor nostrum ardet, et satagit concupiscentia quadam sancta videndi Patris tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo majorait Philippo qui hoc dixerat, uni ex discipulis: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Posset hic Philippus respondere, Cognovimus te; sed numquid diximus tibi, Ostende nobis te? Te cognovimus, sed Patrem quaerimus. Subjecit statim: Qui me vidit, vidit et Patrem . Si ergo aequalis Patri missus est, non eum aestimemus ex infirmitate carnis, sed cogitemus majestatem indutam carne, non oppressam carne. Manens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est homo, ut tu per illum qui ad te factus est homo, fieres talis qualis capit Deum. Non enim homo poterat capere
Abbreviated transcription (Latin):
ram futuri sunt. illi quib dicetur. ue¬
nite benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ
quod uobis ꝑatum est ab origine mundi
Attendit ergo in spũ diuisionem. in gen̾c
Qut̃ humano ꝯmixtionem. Et quod nõd̾
locis seꝑatum est sepauit intellectu. se¬
ꝑauit cordis aspectu: et iudit duos ppłos¬
Iifideliũ ⁊ fideliũ. Atcendit in fideles et

Expanded text:
sunt, illi quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infi
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur: S de hoĩe dicebat. Qñtũ ad
ip̃m hoĩem ꝑtinet: de t̾ra est. ⁊ de t̾ra lo¬
quitur. Si aut̃ aliqua loquitur diui¬
na: illuminatus est a deo Nam si non
eẽt illuminatus: t̾ra t̾ram loq̃ retur.
Ergo seorsum est grã dei: seorsum est¬
natura hots.Modo naturam homĩs
int̾roga: nascitur ⁊ crescit usicata ista
hoĩm discit. Nuid nouit insi t̾ram de
t̾ra: Humana loquitur. humana no¬
uit. humana sapit. Carnalis carnalit̾
estimat carnalit suspicatur. Eoce est
totus homo Ueniat grã dei illuminet
tencbris ilus. sicit diat Ei ilimsabio
luc̾nam nncam dñe: dõ meus illuminabio
tenebras meas. Assumat m̃tem humanã

Expanded text:
itur? Sed de homine dicebat. Quantum ad ipsum hominem pertinet, de terra est, et de terra loquitur: si autem aliqua loquitur divina, illuminatus est a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit de ipis. Niia quod notũ est dei me
maĩm est illis. Deus enĩ illis manitee¬
uit. De quibdam ingratis et imptis. n¬
dite quid dicat. Deus enĩ ilł manifest¬
uit. Inursibilia enĩ eius acreatura m̃
ꝑ ea que scã sunt intlłca ꝯspiciutur
Gempit̾na quoq uirtus eius ac dm¬
excusabiles: Quia cognoscentes dm̃.ni¬

Expanded text:
et dicit de ipsis: « Quia quod notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis manifestavit. » De quibusdam ingratis, impiis, audite quid dicat: « Deus enim illis manifestauit. inuisibilia enim eius a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius ac diexcusabiles. quia cognoscentes d
Abbreviated transcription (Latin):
us dice̾. Et ip̃a rei conceptio. in corde tuo
iam u̾bum est. Nond̃ ꝓcessit. s iam natim
est in corde: et manet ut ꝓcedat. Attendis
aut̃ ad quem ꝓcedat. cum quo loquaris.
Si latinus est: uocem lacinam querios
grecus est: u̾ba greca meditaris. Si pu¬
nicus est: atcendis si nosti prinicamln¬
guam. Pro diu̾sitate ergo audicoꝵ dui¬
sas linguas adhibes. ut ꝓferas uibũ en¬
ceptum. Illud aut̾ quod corde concepas
la lingua tenebatur. Cum ergo d̾s leq̃ns
linguam nõ quer̾et. et genus eloquut̃¬
nis nõ assum̃et: quõ auditus est a filio
cum ꝑ ip̃m filiũ sit loquutus dõ: Nuões

Expanded text:
ei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
in natio mulieꝵ nemo exsurg̾et maior
amicũ sponsi. nõ dignũ tñ solu̾e corri¬
giam calciam̃ti ip̃ius. Hinc audiuit
iam miłta caritas ur̃a. Quod sequitur
uideamus. Aliqͣntum enim spissummi est
sumus ⁊ nõ possumus acciꝑe quidqͣm ns
ille ded̾it qui homo nõ est. Hoc ergo sen
Et dicit iohes. hoc ergo gaudiũ meũm
pletum est. Quod est gaudim ip̃ius
Uo gaudeat ad uocem sponsi. Intellige

Expanded text:
in natis mulierum nemo exsurgeret major in natis mulierum nemo exsurgeret major amicum sponsi, non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas vestra: quod sequitur videamus; aliquantum enim spissum est adsumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Imple
Abbreviated transcription (Latin):
lius dei ds ⁊ homo. Iohes u̾o excellen¬
tis grẽ missus añ ip̃m. illummatus
ab illo qui lum̃ est. De iohe enĩ dcm̃
est. nõ erat ille lum̃. s ut testimoniũ
phiberet de lumme. Pocest quidẽ
dici lumen. Et bñ dicitur ⁊ ip̃e limĩ
s illuminatũ nõ illuminans. Aliud
est enim lum̃ quod illuminat: aliud
lum̃ quod illuminatur. ⁊am ⁊ocłi
nr̃i lumina dicuntur. ⁊ tñ in tene¬
bris patent ⁊ nõ uident. Lum̃ autẽ
illuminans a se ipõ: lum̃ est ⁊ sibi
lum̃ est: nõ indiget alio lumine ut
luc̾e possit. s ip̃o indigent cet̾a ut
luceant. Confessus ergo est iohes
sicut audistis. qr cum discipłos mł
tos face̾t ihx. ⁊ ꝑferretur ad eũ uelu¬
ti ut istigaretur q̃i muido enim
narrauuint.stce ille ficit pliures dile¬
pulos qͣm tu. ille confessus est quid eẽt.
ausus se dic̾e quod est illc Hoc ergodrat
ioħes. Non pt̃ homo acciꝑe quidqͣm: nisi
fu̾it ei dacum dacum de celo. Ergo xp̃e¬

Expanded text:
lius Dei, Deus et homo. Joannes vero excellentis gratiae missus ante ipsum; illuminatus ab illo qui lumen est. De Joanne enim dictum est, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Potest quidem dici lumen, et bene dicitur et ipse lumen; sed illuminatum, non illuminans. Aliud est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicuntur, et tamen in tenebris patent, et non vident. Lumen autem illuminans a seipso lumen est, et sibi lumen est, et non indiget alio lumine ut lucere possit, sed ipso indigent caetera ut luceant. 2. Confessus est ergo Joannes, sicut audistis, quia cum disciltos faceret Jesus, et perferretur ad eum, veluti ut instigaretur, quasi invido enim narraverunt: Ecce ille facit plures discipulos quam tu, ille confessus est quid esset, ausus se dicere, quod est ille. Hoc ergo dicit Joannes, Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
et obscuratũ est insipiens cor eoꝵ. Dicẽt
enini se ẽẽ sapientes: stulti facti sumt.
Si enim dm̃ cognou̾unt: simul cognot¬
rant qr nõ eos fecerat sapientes nisia
Non ergo sibi tribuerent quod a se n
hẽbant. s ei a quo acceꝑant . Rõ aut̃as¬
do grãs: insipientes facti sunt. Ergis
quod dederat gratis. tulit ingratis. se¬
luit eẽ hoc ioħes: gratus eẽ uoluit. so¬
fessus est accepisse se. ⁊ gaude se dixiop
uocem sponsi. Et ait. Hoc ergo gaude
meũ impletũ est: illũ oportet crescet
me aut̃ minui. Quid est hoc. Illũ apt
Si enĩ crescit: ꝑfc̃s nõ est Si minuitis
deus nõ est. Iħx aut̃ ds̃. quõ crescit: s
ad etatem qr dignatus est eẽ hõ. ⁊ fur
puer. et cum sit u̾bum dei infans
p̾sepe iacuit. ⁊ cum ip̃e mrẽm suam
condid̾it. lac infantie de mr̃e surica
creuit ergo iłx etate carnis: tõ forte
ctum est. Illum oportet cresce: me auti¬

Expanded text:
ratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ergo sibi tribuerent quod a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit propter vocem sponsi, et ait, Hoc ergo gaudium meum impletum est. 4. Illum oportet crescere, me autem minui. Quid est hoc? Illum oportet Si enim crescit, perfectus non est: si minuitur, Deus non est. Jesus autem Deus quomodo crescit? Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem suam condiderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, me aut
Abbreviated transcription (Latin):
fugit eam: ut nõ arguantur oꝑa eius
mala que diligit. Qui aut̃ facit uita¬
tem: accusat in se mala sua. Non sibi
parcit. nõ sibi ignoscit: ut ds ignoscat.
Quia quod uult ut d̾s ignoscat: ipse
agnoscit. ⁊ uenit ad lucem cui gr̃as

Expanded text:
fugit eam, ut non arguantur opera ejus fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala, quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat, quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem: cui gra