comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ pꝰtularet. Qua tẽptatione. abra¬
hã fidelis ẽ dño compbatꝰ: qͦd a de¬
uotionis obseqͥo. nec dilecti filii mi¬
seratione reuocatꝰ est. Ita gͦ et lignũ
scĩe boni et mali. in ꝑadiso: qͦd erat
speciosũ ad uisũ. et bonũ ad escam.
specie uidebat᷑. Non enĩ usu bonũ
ad escã erat: qm̃ esca eiꝰ uidet᷑ hõib
obfuisse. Ergo ẽ qͦd singlis noceat.
in cõmune ꝓsit. ut iude nocuit di¬
abolus: s p̃ter illũ om̃s apłos coro¬
nauit. qͥ malicie eiꝰ tẽptamenta ui¬
cer̃t. Itaq neq dubitandũ. neq re¬
p̃hendũ. qͦd in ꝑadiso diabolꝰ erat:
qͣndo qͥdem occludere scĩs ñ potuit
iter. ne qͥs ascendẽt. Neq enĩ iustis
habitationẽ incolatꝰ: tanꝗͣ possessor
eripuit. Esto enĩ ut aliqͦs desides
atq uiciosos. ab incolatu suꝑne
possessionis au̾terit: illd̃ multo au¬
tionib excludet᷑: cũ cõpletũ fuĩt

Expanded text:
eodem postularet. qua temptatione Abraeodem postularet. qua temptatione Abraham fidelis est domino conprobatus, quod a deuotionis obsequio nec dilecti filii miseratione reuocatus est. ita ergo et lignum scientiae boni et mali in paradiso, quod erat speciosum ad uisum et bonum ad escam specie uidebatur; non enim usu bonum ad escam erat, quoniam esca eius uidetur hominibus obfuisse. ergo est quod singulis noceat, in commune prosit. ut Iudae nocuit diabolus, sed praeter illum omnes apostolos coronauit, qui malitiae eius temptamenta uicerunt. I Itaque neque dubitandum neque reprehendendum quod in paradiso diabolus erat, quandoquidem occludere sanctis non potuit iter, ne quis ascenderet; neque enim iustis habitationem incolatus tamquam possessor eripuit. esto enim ut aliquos desides atque uitiosos ab incolatu supernae possessionis auerterit: illud multo autionibus excludetur, cum conpletum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
conditos in xp̃o. et occultos. cõp̃hen¬
dere ñ possumꝰ. nͥ qͦs ipse reuelare
dignatus ẽ: Reuelauit tam̃. ut
sciamꝰ etiã diaboli maliciã ad sa-¬
lutẽ ꝓdesse hõib: ñ quod diabolꝰ
ri fecit ẽẽ uͥtutẽ. et patientiam
clariorẽ. huiꝰ malicia. iusticiã
eiꝰ exercuit. ut certaret et uinc̾et:
et nictoriã corona sequeret᷑. Nemo
enĩ: nͥ qͥ legitime certaũit coronat᷑.
Ioseph qͦ castimonia. nũquã ad
nr̃i memoriã ꝑuenisset: nͥ mulier
eiꝰ dñi contub̾nialis. ignitis diaboli
spiculis incitata. tẽptasset eiꝰ affec¬
tũ: nͥ postremo affectasset eiꝰ inte¬
ritũ: quo clarior eẽt castimonia
uiri: qͥ mortẽ ꝓ castitate contẽpserit.
uis scire consiliũ dei: hẽpe diabolo
auctore. neces uident᷑ iustis hõib
p̃pari: exerceri qͦ parricidia filioꝵ.
at tam̃. dñs abrahã etiã hac arte
tẽptauit: ut ĩmolari sibi filiũ ab

Expanded text:
conditos in Christo et occultos conprehenconditos in Christo et occultos conprehendere non possumus, nisi quos ipse reuelare dignatus est? reuelauit tamen, ut sciamus etiam diaboli malitiam ad salutem prodesse hominibus, non quod diabolus ri fecit esse uirtutem et patientiam clariorem. huius malitia iustitiam eius exercuit, ut certaret et uinceret et uictoriam corona sequeretur; nemo enim nisi qui legitime certauerit coronatur. Ioseph quoque castimonia numquam ad nostri memoriam peruenisset, nisi mulier domini eius contubernalis ignitis diaboli spiculis incitata temptasset eius affectum, nisi postremo affectasset eius interitum, quo clarior esset castimonia uiri, qui mortem pro castitate contempserit. uis scire consilium dei? nempe diabolo auctore neces uidentur iustis hominibus praeparari, exerceri quoque parricidia filiorum. attamen dominus Abraham etiam hac arte temptauit, ut immolari sibi filium ab
Abbreviated transcription (Latin):
set. nͥ eẽt et bon: neq rursꝰ qͦd bo¬
nũ eiat. sciremꝰ bonũ eẽ. nisi essẽt
scĩa mali. Cape exẽplum: de ipsa
conditione humani corꝑis. Nẽpe ht̃
et amaritudinẽ quandã fellis. S
si m cõmune ꝓspicias. ad salutẽ
hõis utilis inuenit᷑. Ergo et qͦd malũ
putamꝰ. plerũq non ꝑ oĩa malũ ẽ.
s in cõmune utile. Nã sic̃ fel in ꝑte
ẽ corꝑis. et tam̃ ad totiꝰ itilitatem
corꝑis ꝓdest: ita utilitati oĩum ꝓ¬
futurã sciens ds scĩam boni et ma¬
li: in parte constituit. ut in cõmu¬
ne ꝓdesset. Deniq serpentẽ in ꝑadi¬
tate generatũ. In serpentis autẽ fi¬
gura: diabolus ẽ. fuisse enĩ diabo¬
lũ in ꝑadiso. etiã ierechiel. ꝓpħa do¬
cet: qui diẽ suꝑ pͥncipẽ tyri. In uo¬
luptate in qͥt ꝑadisi factꝰ est. Prin¬
cipẽ autẽ tyri: in figͣa accipimꝰ dia¬
boli. Hũquid et hinc accusabunꝰ dm̃:
qͥ thesauros eiꝰ altitudinis scĩe abs¬

Expanded text:
set, nisi esset et bonum: neque rursus quod bonum erat, sciremus bonum esse, nisi esset scientia mali. Cape exemplum de ipsa conditione humani corporis. Nempe habet et amaritudinem quamdam fellis, quae si in commune prospicias, ad salutem hominis utilis invenitur. Ergo et quod malum putamus, plerumque non per omnia malum est, sed in commune utile. Nam sicut fel in parte est corporis, et tamen ad totius utilitatem corporis prodest: ita utilitati omnium profuturam sciens Deus scientiam boni et mali, in parte constituit, ut in commune prodesset. I denique serpentem in paraditate generatum. in serpentis autem figura diabolus est; fuisse enim diabolum in paradiso etiam Ezechiel propheta docet, qui dicit super principem Tyri: in uoluptate inquit paradisi factus es; principem Tyri autem in figura accipimus diaboli. numquid et hinc accusabimus deum, quia thensauros eius altitudinis et scientiae abs
Abbreviated transcription (Latin):
e paradiso ad oruindꝰ ser¬
mo. ñ medioerẽ metũ no¬
bis uudet᷑ incutere. qͥdnam
sit ꝑadis. et uͥ sit qͦlis ue
sit. inuestigare et explicare cupien¬
tib: maxiie cũ apłs siue in coꝵe.
siue extra corpꝰ nesciat. raptũ se ta¬
m̃ dicat usq ad t̾cium celũ: et rur¬
sus. scio in qͥt eimodi hoĩem. siue in
corꝑe. siue extͣ corpꝰ nescio ds̃ scit: qm̃
raptꝰ est in ꝑadisũ. et audiuit u̾ba

Expanded text:
aradiso adoriendus sermo non mediocrem aestum nobis uidetur incutere quidnam sit paradisus et ubi sit qualisue sit inuestigare et explicare cupientibus, maxime cum apostolus siue in corpore siue extra corpus nesciat, raptum se tamen dicat usque ad tertium caelum. et rursus scio inquit eiusmodi hominem, siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit, quoniam raptus est in paradisum et a
Abbreviated transcription (Latin):
plurib facti st̃: in qͥb in habuat.
et in qͥb amibulat. Cognosce utiꝙ
ñ in sola et ꝑfunctoria scĩa sit:
s in eoꝵ oꝑationẽ. qͦ oporteat fie¬
i. Oportuit autẽ hoĩem obedire mã
dato: ñ obediendo autẽ p̾uaricatꝰ
ẽ. Igit᷑ qui ñ obediuit errauit: q
p̃uaricatio peccatũ ẽ. Uerũ etiam
si extenuare uelint uĩ cognitiõis.
ut ꝑfunctoriã scĩam boni et mali
int̾dictã putent:: in eo qͦ p̃uarica¬
tionis ẽ culpa. ñ obeditũ ẽẽ manda¬
to: qͥ etiã tumultuariã scĩam boni
et mali. dñs ds putauit inhiben¬
dã. Alia qͦstio. Qui ñ cognoscit bo¬
nũ et malũ: nicħ a paruulo distat.
Paruuli autẽ apud iudicẽ iustũ:
nulla culpa. Iustꝰ autẽ oꝑator mũ¬
di. ñ qͣm paruulũ uocasset in cul¬
pã. ꝓpt̾ qͦd non cognou̾at bonũ
et malũ: qr paruilꝰ. sine ullo ẽ
crimine. p̾uaricationis et culpe.

Expanded text:
pluribus facti sunt, in quibus inhabitat pluribus facti sunt, in quibus inhabitat et in quibus ambulat —, cognoscere utique non in sola et perfunctiora scientia sit, sed in eorum operatione quae oporteat fieri. opdato, non obediendo autem praevaricatus est. Igitur qui non obedivit, erravit, quia praevaricatio peccatum est. Verumetiam si extenuare velint vim cognitionis, ut perfunctoriam scientiam boni et mali interdictam putent, in eo quoque praevaricationis est culpa non oboeditum esse mandato, quia etiam tumultuariam scientiam boni et mali dominus deus putauit inhibendam. Alia quaestio: qui non cognoscit bonum et malum nihil a paruulo distat, paruuli autem apud iudicem iustum nulla culpa. iustus autem operator mundi numquam paruulum uocasset in culpam, propter quod non cognouerat bonum et malum, quia paruulus sine ullo est crimine praeuaricationis ..et c
Abbreviated transcription (Latin):
Ss in pͥmo hoĩe rationis utiq
plenissimo. nat᷑alis qͣdã opinio moe¬
tis debuit ẽẽ uitande: Qurstis fa¬
ciunt alias qͣstiones. hoc mͦ Non
semꝑ malũ ẽ.: non obedire p̃ cepto
S⁊ enĩ bonũ est p̃ceptũ: honestai ẽ
obedientia. Qͦd si p̃pbum p̃ceptũ
ñ obedire utile. Ergo ñ semꝑ ẽ mu¬
lũ. non obedire p̃cepto: s bonoi
cepto ñ obedire. ĩ ꝓbum ẽ. Bonuĩ
autẽ ẽ oꝑatoriũ cognitionis bom
et mali lignũ: qͣndoqͥdẽ et d̾s uo-¬
nũ et malũ nouit. Deniꝙ ait. For
adam factꝰ est: tanꝗͦ. unus nr̃ m
Si gͥ bonũ ẽ scĩam habere boni
et mali. bona autẽ est qͣm etiã dẽ
habet: uidet᷑ que int̾dicit eã ho¬
minib. ñ recte int̾dicere. Idq: ꝓpo¬
nunt. Sed si intelligant qͥd sit s¬
cognoscẽ: qͣm uim habeat hoc ũ¬
bum. si sic inteIligant quẽ ad¬
modum
oportes.
Cognou¬
qͥ sunt ip.¬
sius. Cog¬
nouit utiq eos. qui unum es

Expanded text:
is in primo homine rationis utique is in primo homine rationis utique plenissimo naturalis quaedam opinio mortis debuit esse uitandae! Rursus faciunt alias quaestiones hoc modo: non semper malum est non oboedire praecepto. si enim bonum est praeceptum, honesta est oboeditio; qnon obedire utile. Ergo non semper malum est non obedire praecepto: sed bono praecepto non obedire improbum est. Bonum autem est 157 operatorium cognitionis boni et mali lignum; quandoquidem Deus et bonum et malum nouit. denique ait: ecce Adam factus est tamquam unus nostrum. si igitur bonum est scientiam habere boni et mali, bona autem est quam etiam deus habet, uidetur qui interdicit eam hominibus non recte interdicere, idque proponunt. sed si intellegant quid sit cognoscere, quam uim habeat hoc uerbum, si sic intellegant quemadmodum oportet: cognouqui sunt ipsius - cognouit utique eos qui unum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dĩ gr̾am. non ꝑ sue u̾tutis ẽ men¬
tũ. Ergo int̾ sufflationẽ d̃i. et escã
ligni uite. nulla discretio: nec hoĩe
qͥs ꝑotest dic̃e. plus sibi posse acqͥre¬
re. ꝗͣ diuina ei largitate collatum
ẽ. Utinã acceptũ tenere possemꝰ. la¬
bor et enĩ nr̃ eo ꝓficit: ut qͤ tͥbuta
st̃ resumamꝰ. Terciũ illud qͦd ꝓposi¬
tũ est. qr qͥ mortẽ non gustauerat.
mortẽ tim̾̃e ñ pot̾at: facile ex com¬
munis nat᷑e usu. absolutio ñ h̾t.
est enĩ natura insitũ om̃ib animã¬
tib: ut etiã qͦ nondũ sibi nocẽre
exꝑta st̃ qͦsi noxia reformident.
Unde enĩ columbe in ip̃o ortus
sui uisu. t̾ror accipitris: unde lu¬
pi ouib formidabiles: pullis mil¬
.iiI: Quod si in his qͤ irrationabilia
st̃animantia. qͥdã de adu̾so gen̾e
aninantiũ naturalis ẽ terror.
ut euã irrationabilia. sensũ fu¬
ut gienẽe mortis accipiant: qͣntonia¬

Expanded text:
r dei gratiam, non per suae uirtutis est merr dei gratiam, non per suae uirtutis est meritum. ergo inter insufflationem dei et escam ligni uiquis potest dicere plus sibi posse acquirere, quam divina ei largitate collatum est. Utinam acceptum tenere possemus. Labor etenim noster eo proficit, ut quae tributa sunt resumamus. tertium illud quod propositum est, quia qui mortem non gustauerat mortem timere non poterat, facile ex communis naturae usu absolutionem habet. est enim natura insitum omnibus animantibus, ut etiam quae nondum sibi nocere experta sunt quasi noxia reformident. unde enim columbae in ipso ortu sui uisu terror accipitris? unde lupi ouibus formidabiles, pullis milui? quod si in his quae inrationabilia sunt animantia quidam de aduerso genere animantium naturalis est terror, ut etiam inrationabilia sensum fugiendae mortis accipiant, quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
uite. hoc ẽ in medio ꝑadiso ait. Leñ¬
dio ꝓdux̾it. Ergo in medio ꝑadiso et
uita erat: et causã mortis intellige.
qr ñ homo fecit uitã: s uł oꝑando.
uł custodiendo mandata d̃i. potuit
inuenire. Erat autẽ uita sic̃ apl̃s dix̃
abscondita cũ xp̃o in dño. Homo gͦ.
siue in umbra uite erat. ꝓpt sigͣam
fut᷑am: ꝙ umbra ẽ hec qͦ mino
nr̃a ẽ uita in t̾ra: siue in quodam
pignore uite erat: qr habebat infuf¬
flationẽ dĩ. habebat gͦ pignꝰ ĩmorta¬
litatis: s in umbra uite positꝰ. abs
conditã iuitã cũ xp̃o in d̾o uulgari
qͦdã aspectu. tactu et aspectu. uid̾e
et capere ñ pot̾at. Et si nondũ peccator.
non tam̃ incorrupte iniuolabilis¬
ꝙ nat᷑e: utpote qͥ postea pecc̃o laps
ẽ. Nequaqꝗͣ. autẽ ad huc pecc̃or Temq
in umbra uite erat. Qui autẽ pec-¬
catores st̃: in umbra mortiᷤ st̃. Pecca¬
toꝵ autẽ popłs. sic̃ ysaias docet sede¬
bat in ũbra mortis: cui lux data ẽ¬

Expanded text:
 hoc est in medio paradiso. ait ....dio produxerit. ergo in medio paradiso et uita erat et causa mortis. intellege quia non homo fecit uitam, sed uel operando uel custodiendo mandata dei potuit inuenire. erat autem uita, sicut apostolus dixit, abscondita cum Christo in deo. homo ergo siue in umbra uitae erat propter figuram, quia umbra est haec quae nunc nostra est uita in terra, siue in quodam pignore uitae erat, quia habebat insufflationem dei, habebat ergo pignus inmortalitatis, sed in umbra uitae positus aconditam vitam cum Christo in Deo vulgari quodam tactu et aspectu videre et capere non poterat. Et si nondum peccator, non tamen incorruptae, inviolabilisque naturae, utpote qui postea peccato lapsus est, nequaquam autem adhuc peccator. denique in umbra uitae erat; qui autem peccatores sunt in umbra mortis sunt. peccatorum enim populus, sicut Esaias docet, sedebat in umbra mortis, cui lux orta pe
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ ait. qͥa adam ñ ẽ seduelꝰ. mu¬
lier autẽ seducta in p̾uaricatiõe
fuit. Deinle contuendũ: qͥa nemo
debet sibi facile p̃sumere.Nã ecce
illa qͦ adium̃tum facta ẽ uiro. p̃si¬
dio iurili indiget: qͥa uir cap̃ est
bit᷑um se ẽẽ credebat: lapsꝰ est ꝑ
uxorẽ. Unde nemo debet facile al¬
teri se credẽ. nͥ cuiꝰ uirtutẽ ꝓbarit:
nec arrogare sibi qͥ se ꝓ auxilio pu¬
tarit ascitũ: s magis si inuen̾it for¬
tiorẽ. cuiiͤ putabat ẽẽ p̃sidio. ab ip̃o
gr̃ãm mutuet᷑: sic̃ et iuros mulie¬

Expanded text:
Paulus ait quia Adam non est seductus, muPaulus ait quia Adam non est seductus, mulier autem seducta in praeuaricatione fuit. deinde contuendum quia nemo debet sibi facile praesumere. nam ecce illa quae in adiumentum facta est uiro praesidio uirili indiget, quia uir caput est biturum se esse credebat lapsus est per uxorem. unde nemo debet facile alteri se credere nisi cuius uirtutem probarit nec adrogare sibi qui se pro auxilio putarit adscitum, sed magis si inuenerit fortiorem, cui se putabat esse praesidio, ab ipso gratiam mutuetur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
lucis effudit: ẽ in eden. hoc ẽ in uo
luptate. Et app̾hendit ds̃ hoĩem qͣm
fecit: et posuit eñ in ꝑadiso. oꝑari
et custodire. Uides. qm̃ qͥ erat app̃¬
hendit: Erat autẽ in t̾ra plasmatio¬
nis sue. App̃hendit gͦ eũ uirtꝰ der ins¬
pirans ꝓcessus et increm̃ta uͥtutis.¬
Deniq in ꝑadiso eũ collocauit: iil
seias app̃hensũ. qͣsi afflatũ duuna¬
ẽẽ uͥtute. Quo loco illud adũte. qͥ a
ext᷑ ꝑadisũ uir factꝰ est: et mulieꝵ
int᷑ ꝑadisũ: ut adũtas qͦd ñ loci.¬
ñ generis nobilitate. s uͥtute unꝰ¬
qͥsq gr̾am sibi cõꝑat. Deniq extͣ
ꝑadisũ factꝰ. hoc ẽ in inferiore loco.
uir melior inuenit᷑: et illa qͣ in
meliori loco. hoc ẽ in ꝑadiso facta
ẽ. inferior reꝑit᷑. Mulier enĩ pͥma
decepta est: et uirũ ip̃a decepit.
Unde apłs petrꝰ subiectas fortiori
uasi: mulieres sc̃as. uiris suis ue¬
lut dñis obedire memorauit. Et

Expanded text:
lucis effudit, et est in Eden, hoc est, in volucis effudit, et est in Eden, hoc est, in voluptate. : Et adprehendit deus hominem, quem fecit, et posuit eum in paradiso operari et custodire. uides quoniam qui erat adprehenditur; erat autem in terra plasmationis suae. adprehendit ergo eum uirtus dei inspirans Denique in paradiso eum collocavit, ut apprehensum quasi afflatu divinae servitutis. Quo loci illud adverte, quia extra paradisum vir factus est, et mulier intra paradisugeneris nobilitate, sed uirtute unusquisque gratiam sibi conparat. denique extra paradisum factus, hoc est in inferiore loco uir melior inuenitur et illa quae in meliore loco hoc est in paradiso facta est inferior repperitur; mulier enim prior decepta est et uirum ipsa decepit. unde apostolus Petrus subiectas fortiori uaso mulieres sanctas uiris suis uelut dominis oboedire memorauit. et
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã. et pͣdentissimi ꝓpħe: et
moyses eruditꝰ in om̃i sapĩa egyp¬
tioꝵ. maiorẽ honestatẽ estimauit
egypti thesauris. obꝓbriũ xp̃i.
Et qs sapientior. qͣ. damel ͤ Salo¬
mõ ꝙͦ sapĩam poposeit: et meruit.
Dictũ est gͦ de qͣtuor uͥtutũ flumi¬
nib: quoꝵ potꝰ ẽ utilis. Et qͥa syson
aurũ bonũ terre. et carbunculũ
et lapidẽ prãsinũ hab̃e dictꝰ est:
hoc q quale sit considẽ mꝰ. Hidet᷑
enĩ nob̃ tanꝗͣ. aurũ bonũ enos: qͥ
pͣdent̃ dei nom̃ scire de sidauit Eoch
autẽ qͥ tͣnslatus ẽ et mortẽ ñ uidit.
carbuncłs qͥdã est lapis bom odo¬
ris. quẽ oꝑib suis scĩs. enoch dõ de¬
tulit: gr̃am quandã factis et mo¬
rib spirans. Hoe uͦ tanꝗͣ. prasinus
lapis: uitalẽ colorẽ pretulit. Si qd̾e
diluuii tẽꝑe: solus uelut fut᷑e con¬
stitutionis uitale sem̃. in illa arca
ẽ reseruatꝰ. Ergo bene ꝑadisꝰ. qͥ plu¬
rib fluminib irrigatur. scdm on

Expanded text:
ham, et prudentissimi prophetae: Moyses vero eruditus in omni sapientia Aegyptiorum, majorem honestatem aestimavit Aegypti thesauris opprobrium Christi. Et quis sapientior quam Daniel? Salomon quoque sapientiam poposcit, et meruit. Dictum est ergo de quatuor virtutum fluminibus, quorum potus est utilis. et quia Phison aurum bonum terrae et carbunculum et lapidem prasinum habere dictus est, hoc quoque quale sit consideremus. uidetur enim nobis tamquam aurum bonum Enos, qui prudenter dei nomen scire desiderauit. Enoch autem, qui translatus est et mortem non uidit, carbunculus quidam est lapis boni odoris, quem operibus suis sanctus Enoch deo detulit gratiam quandam factis et moribus spirans. Noe uero tamquam prasinus lapis uitalem colorem praetulit, siquidem diluuii tempore solus uelut ad futurae constitutionis uitale semen est reservatus. Ergo bene paradisus qui pluribus fluminibus irrigatur, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑e: ideo tͥ hoc lignũ de scĩa boni
et mali displic̾e: qͥa postea ꝗͣ. gusta¬
uerunt ex eo hoĩes intellexer̃t se eẽ
nudos. at tam̃ ad consũmationẽ di¬
uine oꝑationis. dicã tͥ et hoc lignũ
in ꝑadiso exortũ: et ideo a dõ eẽ ꝑmiꝰ¬

Expanded text:
futurae, ideo tibi hoc lignum de scientia boni futurae, ideo tibi hoc lignum de scientia boni et mali displicere, quia posteaquam gustauerunt ex eo homines, intellexerunt esse se nudos: attamen ad consummationem diuinae operationis dicam tibi et hoc lignum in paradiso exortum et ideo a deo e
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ad escam: et lignũ uite in ꝑadi¬
so: et lignũ scĩe boni et mali. Postea
uidebimꝰ utrũ et hoc lignũ specio¬
sũ ad aspectũ. et bonũ ad escam
fũt: sic̃ et cetera Eo enĩ loco hoc
oportumꝰ disputabit᷑: quo hoĩem
ex hoc gustantẽ. inuenimꝰ ẽẽ decep¬
tũ. Interim nicħ habemꝰ qͦd nunc
rep̃hendere debeamꝰ: et si rationem
hac mundi. si qͣ nob̾ difficilia uden¬
t᷑ intellectu. et incõprehensibilia
ingenio nr̃o: temerario qͦdã debemꝰ
condẽpnare indicio: ut creat᷑am ser¬
pentiũ. uenenatiꝙ alicuiꝰ animan¬
tis. Qͥ ppe. hoĩes qua ratione singła
qͦq sint facta: intellig̾e adhuc et
scire ñ possumꝰ. Sic gͦ et in scͥpturis
diuinis. ñ facile rep̃hendamꝰ aliqͥd.
qͦd intellig̾e ñ possumꝰ. Sunt enĩ
plurima. qͤ non nr̃o ingenio meti¬
enda st̃: s ex altitudine diuine dis¬
positionis. et u̾ba st̃ estimanda. Pone
enĩ sine p̃uidicio. tam̃ assertionis

Expanded text:
num ad escam et lignum uitae in paradinum ad escam et lignum uitae in paradiso et lignum scientiae boni et mali. postea uidebimus utrum et hoc lignum speciosum ad aspectum et bonum ad escam fuerit sicut cetera. eo enim loco hoc oportunius disputabitur, quo hominem ex hoc gustantem inuenimus esse deceptum. interim nihil habemus, quod nunc reprehendere debeamus, etsi rationem tura mundi, si qua nobis difficilia intellectu uidentur et inconprehensibilia ingenio nostro, temerario quodam debemus condemnare iudicio, ut creaturam serpentium uenenatique alicuius animantis, quippe homines qua ratione singula quaeque sint facta intellegere adhuc et scire non possumus. sic ergo et in scripturis diuinis non facile reprehendamus aliquid quod intellegere non possumus; sunt enim plurima quae non nostro ingenio metienda sunt. sed ex altitudine diuinae dispositionis et uerbi sunt aestimanda pone enim, sine praeiudicio tamen adsertionis
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ etiã alibi ait. Fluminis ĩpetꝰ:
letificat ciuitatẽ cłi. Est autẽ ciui¬
tas illa qͦ sursũ ẽ ierłm libera: in
qua diu̾sa scoꝵ merita pullular̃t.
In hoc gͦ ꝑadiso: hominẽ ds̃ posuit
quẽ plasmauit. Intellige iã. qͥa ñ
eũ hoĩem qͥ scłm imaginẽ dei est
posuit: s eũ se. scd̾m corpꝰ. Incorꝑalis
enĩ: in loco non ẽ. Posuit autẽ eum
in ꝑadiso. sic̃ solem in celo expectan¬
tẽ regnum celoꝵ: quẽ admodũ crea-¬
t᷑a expectat reuelationẽ filioꝵ dei.
Ergo si ꝑadisꝰ est. in qͦ erant exorta
qͤ multiplicat sem̃ acceptũ: in qua
iurtꝰ unaqͦq plantat᷑. in qua erat
etiã lignũ uite. hoc ẽ sapĩa: sic̃ dix̃
salomon: qͥa sapĩa non de t̾ra exorta
ẽ s de patre. Est enĩ splendor lucis
et̃ne: et manatio omĩpotentis głe.
Erat autẽ lignũ scĩe bomi et mali.
in ꝑadiso. Sic enĩ habes. qͥa ꝓduxit
d̾̃s lignũ speciosũ ad aspectũ. et bo¬

Expanded text:
de quo etiam alibi ait: fluminis impetus de quo etiam alibi ait: fluminis impetus laetificat ciuitatem dei. est autem ciuitas ilia quae sursum est Hierusalem libera, in qua diuersa sanctorum merita pullularunt. in hoc ergo paradiso hominem deus posuit, quem plasmauit. intellege iam quia non eum hominem qui secundum imaginem dei est posuit, sed eum qui secundum corpus; incorporalis enim in loco non est. posuit autem eum m paradiso sicut solem in caelo expectantem regnum caelorum, quemadmodum creatura expectat reuelationem filiorum dei. ergo si paradisus est in quo erant exorta quae multiplicat semen acceptum, in qua uirtus unaquaeque plantatur, in qua erat etiam lignum uitae, hoc est sapientia, sicut dixit Solomon quia sapientia non de terra exorta est, sed de patre; est enim splendor lucis aeternae et manatio omnipotentis gloriae. Erat autem lignum scientiae boni et mali in paradiso. sic enim habes, quia produxit deus lignum speciosum ad aspectum et bo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑadisi auctorẽ. iam possumꝰ inuem¬
re.Qͥs ẽ enĩ qui potuit fing̾e ꝑadi
Ipse gͦ plantauit ꝑadisũ: de qͦ dicit
sapĩa. Om̃is plantatio qͣm ñ plan¬
tauit pat̾ meꝰ celestis: eradicabit᷑.
bona angełoꝵ plantatio: bona sc̃oꝵ.
Sc̃i enĩ. sub ficu et uite dñr in illo
pacis fut᷑i tẽꝑe: in qͥb typꝰ est an¬
ligna: s ligna fructifera. ligna ple¬
na succi atq uͥtutis: de qͥbe dictũ:
exultab̃t oĩa ligna siluaꝵ. ligna
semꝑ florentia uiriditate meritoꝵ:
sic̃ illud lignũ qͦd plantatũ ẽ secus
decursꝰ aquaꝵ. cuiꝰ foliũ ñ defluet:
qͥa totꝰ in eo fructꝰ exuberat. Hic gͦ
ꝑadisꝰ est. Locus autẽ in qͦ ẽ plantatꝰ.
uoluptas dr̃ Unde et sc̃s dauid ait.
Ex torrente uoluptatis tue potab̾
eos. Legisti enĩ. qͥa fons ꝓcedit ex
eden: qui rigat ꝑadisũ. Hecgͥ scoꝵ
ligua. qͤ plantata st̃ in ꝑadiso. qͣsi
ꝓfluuio qͦdã torrentis sp̃c irrigant᷑:

Expanded text:
paradisi auctorem iam possumus inuenparadisi auctorem iam possumus inuenire. quis est enim qui potuit fingere paraipse ergo plantauit paradisum, de quo dicit sapientia: omnis plantatio, quam non plantauit pater meus, eradicabitur. bona angelorum plantatio, bona sanctorum; sancti enim sub ficu et uite dicuntur in illo pacis futuri tempore, in quibus typus est anhabens, sed ligna fructifera, ligna plena suci atque uirtutis, de quibus dictum est: exultabunt omnia ligna siluarum, ligna semper florentia uiriditate meritorum, sicut illud lignum, quod plantatum est secus decursus aquarum, cuius folium non defluet, quia totus in eo fructus exuberat. hic ergo paradisus est. locus autem eius, in quo est plantatus, uoluptas dicitur. unde et sanctus Dauid ait: ei torrente uoluptatis tuae potabis eos. legisti enim quia fons procedit ex Edem, qui rigat paradisum. haec igitur ligna, quae plantata sunt in paradiso, quasi profluuio quodam torrentis spiritus inrigantur.
Abbreviated transcription (Latin):
modi głabor. ꝓ me antẽ ñ głabor.
nͥ in infirmitatib meis. Si enĩ uo¬
luero głari. ñ ero stultꝰ: nam u̾ita¬
tẽ dico Ergo si hmodi ꝑadis est. ut eũ
solus paulꝰ. aut uix aliqͥs paulo simi¬
lis. cũ in uita degeret uid̾e potũt.
idem tam̃ siue in corꝑe. siue extͣ cor¬
pꝰ uicłit. meminisse ñ possit: audie¬
rit tam̃ u̾ba. qͥb ꝓhibitꝰ sit uulga¬
re qͦd audierat: quo tandẽ modo
nos ꝑadisi sitũ poterimꝰ absolu̾e.
quẽ nec uidẽ potiumꝰ : Et si potuis¬
semꝰ uidẽ: tam̃ ꝓhiberemn᷑ aliis inti¬
mare. Simul cũ paulꝰ extollere se
reuelationũ sublimitate sit ueritꝰ:
qͣnto magis nob̃ studendũ ẽ. id sol
licitiꝰ indicare. cuiꝰ etiã reuelatio
obnoxia sit ꝑiculo: Non uilẽ gͥ hunc
ꝑadisũ estimare debemꝰ: et ido relin-¬
quamꝰ pauli ẽẽ secretũ. Lam̃ qm le¬
gimꝰ in genesi. ã d̾o ꝑadisũ ẽẽ plan
tatũ. scd̾m orientẽ: et ibi positum¬
eẽ hoĩem quẽ plasmauit d̾s: istuis

Expanded text:
me autem non gloriabor nisi in infirmitatibus meis. si enim uoluero gloriari, non ero stultus; nam ueritatem dico. ergo si huiusmodi paradisus est, ut eum solus Paulus aut uix aliquis Pauli similis, cum in uita degeret, uidere potuerit, idem tamen, siue in corpore siue extra corpus uiderit, meminisse non possit, audierit tamen uerba, quibus prohibitus sit uulgare quod audierat, quo tandem modo nos paradisi situm poterimus absoluere, quem nec uidere potuimus et, si potuissemus uidere, tamen prohiberemur aliis intimare? simul cum Paulus extollere se reuelationum sublimitate sit ueritus, quanto magis nobis studendum est id non> sollicitius indicare, cuius etiam reuelatio obnoxia sit periculo! non uilem igitur hunc paradisum aestimare debemus, et ideo relinquamus Pauli esse secretum. tamen quoniam legimus in Getatum secundum orientem et ibi esse positum hominem, quem plasmauit deus, istius
Abbreviated transcription (Latin):
latine cli gr̃a raptꝰ ad celũ: et noe
qͥ et ipse iustꝰ. et qͦdã requiei direc¬
tio. Sccd̃m tempꝰ est abrahã. et ysãac.
et iacob. reliquoꝵꝙ num̃us patͥar¬
chaꝵ: in qͥb casta et pura qͦdã tẽꝑan¬
tia religionis effulsit. Immaculatꝰ
enĩ ysaãc ꝑ reꝓmissionẽ abrahe datꝰ
filiꝰ. non tã corꝑalis partꝰ. ꝗͣ diuine
munꝰ p̃fert indulgentie: in qͦ uere

Expanded text:
latine \'dei gratia\', raptus ad caelum, et Noe, qui et ipse Iustus et quaedam requietis directio. secundum tempus est Abraham et Isaac et Iacob reliquorumque numerus patriarcharum, in quibus casta et pura quaedam temperantia religionis effulsit. inmaculatus enim Isaac per repromissionem Abrahae datus filius, non tam corporalis partus quam diuinae mu
Abbreviated transcription (Latin):
mperator theddosius
nium flagitetur. Item dixit. Ep̃m.
testimonium dicendum etiam si uo¬
erit: admitti non decet. Nam & ꝑsoi
oneratur: & dignitas sacerdotis exo¬
ta confunditur

Expanded text:
mp. Theodosius onium flagitatur. Item dixit: episcopum ad testimonium dicendum admitti non decet: nam et persona oneratur et dignitas sacerdotis excepta confunditur
Abbreviated transcription (Latin):
bent: ut uniu̾si scripto eaꝵ manife¬
stiꝰ precognito. uł in ħibita declinets.¬
uł ꝑmissa sectent᷑.

Expanded text:
bent, ut universi, praescripto earum manifestius cognito, vel inhibita declinent vel permissa sectentur.
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciis publicis. Dũ seuerꝰ ꝯanto¬
niꝰ magni scͥpserunt. ne qͥs absens puniat᷑.
ꝙ hoc uire ritum: ne absentes dãpnent.
Neq enĩ inaudita causa qͦsnqͣm dãpnarr

Expanded text:
do publicorum. Diui Seueri et Antonini Magna rescriptum est, ne quis absens puniatur: et hoc iure utimur, ne absentes damnentur: neque enim inaudita causa quemquam damnari
Abbreviated transcription (Latin):
uanis opimonib adiudicauit:
Plus amat earo mod̾atã fragilita-¬
tẽ. qͥa exuit᷑ honore. indiuł salubri¬
tate: qͥa sollicitudinẽ deponit. as
dimet aĩam. Est gͦ & his mat̾ialib
diuitiis: uirtuti loeꝰ. Qsi guberna¬
tores estis. In magno mari. si bene
qͥs gubernat suũ nauigiũ: eito tͣu¬
sit fretũ. ut ꝑueniat ad portũ. Qͥ
autẽ nescit regere suũ censũ: onere
suo mergit᷑. Ideo scͥptũ ẽ Possessio
diuitũ. ciuitas fu missima.Que¬
nũ ẽ dei: Bona hec possessio. que
fructꝰ ppetuos facit: bona hec pos¬
sessio que ñ hic relinqͥt᷑. s illic pos¬
sidet᷑. In hac possessione qͥ fuerit:
dicit. Portio mea dñs. Non dicit por¬
tio mea ab illis. usꝙ ad illos porrec¬
ta: & diffusa t̾mmos. Non dic̃ por¬
tio mea int̾ illos uemos: nͥ forte

Expanded text:
vanis opinionibus adjudicavit? Plus amat caro moderatam frugalitatem, qua exuitur onere, induitur salubritate; quia sollicitudinem deponit, assdimit animam suam. Est ergo et his materialibus divitiis virtuti locus. Quasi gubernatores estis in magno mari. Si quis bene gubernat suum navigium, cito transit fretum, ut perveniat ad portum: qui autem nescit regere suum censum, onere suo mergitur. Ideo scriptum est: Possessio divitum civitas firmissimanum est Dei? Bona haec possessio, quae fructus perpetuos facit. Bona possessio, quae non hic relinquitur, sed illic possidetur. In hac possessione qui fuerit, dicit: Portio mea Dominus . Non dicit: Portio mea ab illis usque ad illos porrecta et diffusa terminos. Non dicit: Portio mea inter illos vicinos, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
niis. si nichil ꝓsunt ieiuinia. S ed qͦ¬
mͦ ñ ꝓsunt: quib uicia purgant᷑:
Que difseras. cũ humilitate. cũ mi¬
ẽ Ossa tua pinguescent: et eris sic̃
ortꝰ ebriꝰ. Pingueseit gͥ aĩa tua. uir¬
tutesq ei. sp̃uali adipe ieiunii: et
fructꝰ tui multiplicant᷑ ubertate
m̃tis tue. ut sit in te sobrietatis e¬
brietas: sic̃ illud ẽ poculũ. de quo
ait ꝓpħa. Et poculũ inebrians qͣm
que parca ẽ ꝙyboꝵ tẽꝑantia: s euã
illa qͥ concupiscentie. Temiq scͥptũ
ẽ. Post concupisc̾ias tuas ne eas: et
a uoluptate tua uetare.Si ded̾is
aĩe tue concupisc̃iam: gaudio eris
mimicis tus. Et infrã. uinum et
mulieres: apostatare faciunt etiam
prudentes. Inde paulꝰ etiã in ipsis
coniugiis: tẽꝑantiã docet. Est enĩ
uelut qͥdã adult̃ incontinens in
matrimonio: qͥ legẽ apł̃icã p̾uari¬

Expanded text:
niis ; si nihil prosunt jejunia! 31. Sed qniis ; si nihil prosunt jejunia! 31. Sed q quibus vitia purgantur? Quae si deferas cum humilitate, cum miest, ossa tua pinguescent, et eris sicut hortus ebrius . Pinguescit igitur anima tua, virtutesque ejus spiritali adipe jejunii, et fructus tui multiplicantur ubertate mentis tuae; ut sit in te sobrietatis ebrietas, sicut illud est poculum, de quo ait Propheta: Et poculum tuum inebrians quam quae parca est ciborum temperantia, sed etiam illa quae concupiscentiae. Denique scriptum est: Post concupiscentias tuas ne eas, et a voluptate tua vetare. Si dederis animae tuae concupiscentiam, gaudio eris inimicis tuis ; et infra: Vinum et mulieres apostatare faciunt etiam sapientes . Unde et Paulus etiam in ipsis conjugiis temperantiam docet ; est enim velut quidam adulter incontinens in matrimonio, qui legem Apostolicam pr
Abbreviated transcription (Latin):
utere: ꝓpt̾ freqͣntes tuas infirmi¬
tates. Non gͦ ꝓpt̾ uoluptatẽ biben¬
dũ ẽ. s ꝓpt̃ infirmitatẽ. P reme¬
dio gͥ parci: non ꝓ deliciis redundã¬
bibebant. Baniel et hebrei pueri.
patrio cẏbo et potu aqͤ ille fu¬
rorẽ leonũ rep̃ssit: illi ardentẽ
ignẽ innoxio uidere tactu cͥca
haut qͣquã inflexi conuo. solo
titulo sobrietatis. desꝑatis lacerati
iurib portauit tũphums patriã
osidione exuit: ducẽ militie suis
manib occidit. exẽplum euidens:
qͦd et illũ t̾ribilem popłis bellato¬
Non hic in sexu suo uicta ẽ nat᷑a:
ẜ mn cẏbo suo uicit. hester regẽ
anna octoginta qͣtuor annos in
uiduitate sua. ieiniis et obsecͣtio¬
nib in tẽplo die ac nocte seruiens.
tie magist᷑. qͥdã nouts t̾raꝵ angelꝰ
amĩtiauit. S stultũ heliseũ. qͥ sil¬
uestrib grumis et amaris. pascebat
ꝓpħas: ĩmemorẽ scͥpturaꝵ esdrã.
qui memoria sui seript᷑as reddidit:
insipientẽ paulũ qͥ głatur in ieui¬

Expanded text:
firmitates . Non ergo propter voluptatem bibendum est, sed propter infirmitatem. Pro remedio igitur parcius, non pro deliciis redundanbibebant . Daniel et Hebraei pueri patrio cibo, et aquae potu, ille furorem leonum repressit, illi ardentem ignem innoxio videre tactu circahaudquaquam inflexa convivio, solo titulo sobrietatis desperatum lacertis virilibus reportavit triumphum, patriam obsidione exuit, ducem militiae suis manibus occidit . Exemplum evidens, quod et illum terribilem populis bellatoNon hic in sexu suo victa est natura, sed in cibo suo vicit. Esther regem Anna octoginta quatuor annos in viduitate sua jejuniis et obsecrationibus in templo die ac nocte serviens, tiae magister et quidam novus terrarum angelus annuntiavit . 30. O stultum Elisaeum qui silvestribus grumis et amaris pascebat prophetas ! immemorem Scripturarum Esdram, qui memoria Scripturas reddidit ! insipientem Paulum, qui gloriatur in jeju
Abbreviated transcription (Latin):
pit. ut in dieb carnis sue. p̃ces et
na uoce et lacͥmis offerret: et ex
discere iuderet᷑ obedientiã quã¬
nos dof̃et: ut nob̾ fieret auetor salutis.
Deniq consũmatis passionib tanqꝗͣ
consũmat᷑ ipse. sanitatẽ dedit õĩb:
pecc̾m tulit õuim.Ideo et aaronsa¬
cerdotẽ ipse elegit: ut ñ humana
cupiditas in eligendo sac̾dote p̃pon¬
d̾aret. s grã dei. Non uoluntaria
oblatio. nec ꝓpͥa assũptio. s celestis
uocatio: ut is offerat mun̾a ꝓ pec¬
catis. qͥ possit affici ꝓ peccantib. Et
qr ipse inqͥt gestat infirmitatẽ. ñ
magis ten̾et heredes qͣm iusticie
consortes: ꝓpt̾ea ad typũ illiꝰ melchi¬
sedec. quẽ in ueteri testam̃to legi

Expanded text:
qui in diebus carnis preces et na uoce et lacrimis et exdiscere videretur, obedientiam, quanos doceret, ut nobis fieret auctor salutis . Denique consummatis passionibus, tamquam consummatus ipse, sanitatem dedit omnibus, peccatum tulit omnium. 48. Ideo et Aaron sacerdotem ipse elegit , ut non humana cupiditas in eligendo sacerdote praeponderaret, sed gratia Dei, non voluntaria oblatio: nec propria assumptio, sed coelestis vocatio; ut is offerat munera pro peccatis, qui possit affici pro peccantibus: quia et ipse, inquit, gestat infirmitatem. Nonmagis teneret haeredes, quam justitiae consortes; propterea ad typum illius Melchisedech, quem i
Abbreviated transcription (Latin):
iun: qͥ om̃s sine adiutore seruait.
Unde ꝙ drx̃. factꝰ sum sic̾ homo sire
adiutorio: int̾ mortuos lib̾. Suscepit
alteriꝰ auxiliũ. hanc imitam ini
matres sc̃e: qͣ in unico filio diłimo.
Neq uos dulciores lib̾os habetis:
neq ullũ uirgo qͦrebat solatiũ.
qͦd aliũ posset generare filiũ. Dñ.

Expanded text:
ium, qui omnes sine adjutore servavit. ium, qui omnes sine adjutore servavit. Unde et dicit: Factus sum sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Suscepit alterius auxilium. 111. Hanc imitamini, matres sanctae, quae in unico filio dilectisneque enim vos dulciores liberos habetis, neque illud Virgo quaerebat solatium, quod alium posset generare filium. 112.
Abbreviated transcription (Latin):
nabat.Nã si religiosũ ẽ qͦd latͦn
donat᷑ uenia: multo ub̃iore pieta¬
tis ẽ. qͦd a filio mat̾ tanto affectu
honorat᷑. Ecce in qͥt filiꝰ tuus. ecce
mat̾ tua: testabat᷑ de cruce xp̃e.
Q int̾ matrẽ atq discipłm diriide¬
bat: pietatis officia testabat᷑: con¬
debat dñs ñ solũ publicũ. ẜ etiam
testam̃tũ signabat ioh̃es: dignꝰ tan¬
to testatore testis. Bonũ testam̃tũ.
ñ pecunie s uite et̾ne: qͦd ñ atra¬
m̃to scͥptũ ẽ. s sp̃u d̾̃i uiiii. lingua
mea calamꝰ scͥbe: uelocit̾ scͥbentis.
Ey nec maria minor. ꝗͣ matrẽ xp̃i
decebat. fugientib apłis. ante cͣ¬
cẽ stabat: &piis expectabat ocłis
filii uulu̾a: qi expectabat ñ pigno¬
ris mortẽ: s mundi salutẽ. Aut
fortasse qͥa cognou̾at ꝑ filii mortẽ.
mundi redẽptionẽ. aula regalis:
etiã sua morte putabat se aliqͥd pu¬
blico addit᷑am mun̾i. Sed iħ nn
egebat aduitore ad redẽptionẽ om̃i¬

Expanded text:
nabat. Nam si religiosum est, quod latroni nabat. Nam si religiosum est, quod latroni donatur venia; multo uberioris pietatis est, quod a filio mater tanto affectu honoratur: Ecce, inquit, filius tuus . . . . Ecce mater tua . Testabatur de cruce Christus, et inter matrem atque discipulum dividebat pietatis officia. Condebat Dominus non solum publicum, sed etiam us signabat Iohannes, dignus tanto testatore testis. bonum testamentum non pecuniae, sed uitae, quod non atramento scribitur, sed spiritu dei uiui. lingua meSed nec Maria minor, quam matrem Christi decebat. Fugientibus apostolis, ante crucem stabat, et piis spectabat oculis filii vulnera; quia exspectabat non pignoris mortem, sed mundi salutem. Aut fortasse quia cognoverat per filii mortem mundi redemptionem aula regalis, etiam sua morte putabat se aliquid publico addituram muneri. Sed Jesus non egebat adjutore ad redemptionem omn
Abbreviated transcription (Latin):
dem sꝑans: hic recepesti. Sentite
laborantib: tanꝗͣ simł laborantes.
Mulier uiro deferat: ñ seruat. Regen¬
dã se p̃̾beat: ñ cohercendã. Indigna
ẽ comugio: qͣ digna ẽ urgio. Uiu
qͦ uxorẽ tanqͣm gub̾nator dirigat:
tanꝗͣ consortẽ uite honoret: parti¬
ctate filios: diligite illos: s orate ꝓ
his ut longeui suꝑ t̾ram sint: ñ in
t̾ra. s suꝑ t̃ram. Hichil enĩ longeuũ
in hac t̾ra: s. qͦd ẽ diui. breue ẽ. ꝙ ma¬
gis lubricũ. Monete eos. ut magis
crucẽ dm̃i tollant: qͣm hanc uitam
diligant. Maria mat̾ dñi. ante crneẽ
sũ in passione dñi conseͥpser̃t: celũ
tenebris obductũ: refugisse solẽ. in
ꝑadisũ latronẽ: s p̾t ꝓiã confessionẽ
receptũ. Ioħes docuit᷑. qd̾ ñ docuer̾t:
quẽadmodũ in cruce positꝰ. matrẽ
appellau̾it: pluris putans. qͦd uiic¬
tor supplicioꝵ pietatis officia matͥ
exhibebat: qͣm qͦd regnũ celeste do¬

Expanded text:
dem sperans, hic recepisti. Sentite 1048 de dem sperans, hic recepisti. Sentite 1048 de laborantibus tamquam simul laborantes. 107. Mulier viro deferat, non serviat. regendam se praebeat, non coercendam. Indigna est conjugio, quae digna est jurgio. Vir quoque uxorem tamquam gubernator dirigat, tamquam consortem vitae honoret, partictate filios, diligite eos: sed orate pro iis ut longaevi super terram sint, non in terra, sed super terram; nihil enim longaevum in hac terra; et quod est diu, breve est et magis lubricum. Monete eos ut magis crucem Domini tollant, quam hanc vitam diligant. 109. Maria mater Domini ante crucem sum in passione Domini conscripserunt, coelum tenebris obductum , refugisse solem, in paradisum latronem, sed post piam confessionem receptum . Joannes docuit quod alii non docuerunt, quemadmodum in cruce positus matrem appellaverit, pluris putans quod victor suppliciorum pietatis officia matri exhibebat, quam quod regnum coeleste do
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑior ẽ ierłm. Ibi conu̾samur: ut
dicatis. nr̃a autẽ conu̾̃satio in celisẽ.
Ideo iħc exiuit de ciuitate: ut uos
exeuntes de hoc mundo. supͣ mun-¬
dũ sitis. Moyses solus qͥ dm̃ uidebał.
fiebant.sangͥs qͥdem altarib infere¬
bat᷑: corꝑa au̾tẽ extͣ castra cõburebas¬
t. Qa nemo intra mundi huiꝰ uicia
positꝰ. pecẽm deponit: nec sangͥs eiꝰ
acceptꝰ est deo: nͥ de corꝑis huiꝰ exeat
inqͥnam̃to. Hospitalitatẽ diligite.
pitio suscepit: filiũ sara meruit. ef¬
feta iã senectute. Loth qͦ. sodomita¬
in excidii euasit ignẽ: & tu potes
susciꝑe anglos. si aduenientib hos¬
pitiũ tuũ offeras. Qd de raab dicc̃r
qͤ hoc mun̾e inuenit salutẽ: Cõpa¬
timini his qͥ alligati tenent᷑ iuncłis.
tanqͣm simł alligati: consolamin
in luctu positos. Mesiꝰ est enĩ ire in
domũ luctꝰ. quã in domũ gaudii.
Illic officiũ meritũ bonr: hic uiciũ
lapsus refert᷑. Postremũ illine m̃ce¬

Expanded text:
superior est Hierusalem. Ibi conversamini, ut dicatis: Nostra autem conversatio in coelis est . Ideo Jesus exivit de civitate, ut vos exeuntes de hoc mundo, supra mundum sitis. Moyses solus qui Deum videbat, fiebant, sanguis quidem altaribus inferebatur , corpora autem extra castra, comburebantur; quia nemo intra mundi hujus positus peccatum deponit, nec sanguis ejus acceptus est Deo, nisi de corporis hujus exeat inquinamento. 105. Hospitalitatem diligite, pitio suscepit, filium Sara meruit effeta jam senectute: Lot quoque Sodomitani excidii evasit ignem . Et tu potes suscipere angelos, si advenientibus hospitium tuum offeras. Quid de Rahab dicam, quae hoc munere invenit salutem ? 106. Compatimini iis qui alligati tenentur vinculis, tamquam simul alligati. Consolamini in luctu positos: Melius est enim ire in domum luctus, quam in domum gaudii . Illic officii meritum boni, hic vitium lapsus refertur. Postremo illinc merce
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cõplexus ẽ: nullũ excepit:
malignitatẽ tenuit: ñ causam
int̾rogauit. Que autẽ melior for¬
Ma: quã nisticie diuine: Dicit .n.
dei fili. Diligite immicos ur̃os. et
diũ adiit ultionis: ut ledentiũ
caritatẽ impleret. & q̃m in uet̾
scͥptura dix̾at. mͥ uindictã ego re¬
tribuã: in eu̾ngelio ait orandũ
ꝓ his qͥ leserint: ne in eos iundiet
qͥ uindicandũ ꝓmisit. Uult enĩ
ex tua dimitt̃e uoluntate mqͦ¬

Expanded text:
utique complexus est, nullum excepit: utique complexus est, nullum excepit: malignitatem tenuit, non causam interrogavit. 84. Quae autem melior forma quam justitiae divinae? Dicit enim Dei Filius: Diligite inimicos vestros . Et dium adimit ultionis, ut laedentium charitatem imperet. Et quoniam in veteri Scriptura dixerat: Mihi vindictam, et ego retribuam , in Evangelio ait orandum pro iis qui laeserint; ne in eos vindicet, qui vindicandum promisit: vult enim ex tua dimittere voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
sticie. ut ñ ledas eũ qͥ te non le¬
serit: s etiã illa: ut etiã ei remit¬
tas qͥ te leserit. Ledim plerũq
fraude alteriꝰ dolo ꝓximiꝰ ñqͥd
hoc uͥtutis putam᷑. ut dolũ ul
ciscam dolo. fraudẽ referamꝰ frau¬
dib: Et enĩ iusticia urtꝰ esti cri¬
Imine de¬
bet uacare: ĩꝓbitate p̃pbitatẽ re
fellere. Que enĩ uirtꝰ: hoc ate fi¬
eri. qͦd in altero ipse punias: Con¬
tagio ista Ĩꝓbitatis: ñ ultio est.
Nichil autem int̾est cui male¬
facias. utrũ iusto an unto: cũ
te male fac̾e non oporteat. Nich̾¬
ꝙ distat qͦmͦ malignꝰ sis. utrum
uĩdicandi studio. an uoto nocen¬
di: cũ malignitas in utroq ge¬
nere. ñ careat rep̾hensione. Nã
malignũ ẽẽ: ab iniusto nichil
distat. Ideoꝙ tͥ dictum ẽ. Noli ma¬
lignꝰ esse int̾ malignantes: neq
emulatꝰ fueris facientes iniqͥtatẽ.
et supͣ idem dixit. O dio habui
congregationẽ malignantiũ. Om̃s

Expanded text:
stitiae, ut non laedas eum, qui te non laestitiae, ut non laedas eum, qui te non laeserit; sed etiam illa, ut etiam ei remittas, qui te laeserit. Laedimur plerumque fraude alterius, dolo proximi: numquid hoc virtutis putamus, ut dolum dolo ulciscamur, fraudem referamus fraudibus? Etenim si justitia virtus est, crimine debefellere. Quae enim virtus haec a te fieri, quod in altero ipse punias? Contagio ista improbitatis non ultio est: nihil autem interest cui malefacias, utrum justo, an injusto, cum te malefacere non oporteat. Neque distat quomodo malignus sis, utrum vindicandi studio, an voto nocendi; cum malignitas in utroque genere non careat reprehensione. Nam malignum esse ab injusto nihil distat; ideoque tibi dictum est: Noli malignus esse inter malignantes, neque aemulatus fueris facientes iniquitatem ; et supra idem ait: Odio habui congregationem malignantium . Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
interiorẽ non uident. Exesus ꝙ̾
tenuis: q impinguare eoꝵ fau
quos infirmi ingenio chorinthii.
ñ pot̾ant sumere: & ido lacte
potabant apłico. Esca gͦ fortior.
ad uesꝑam mundi huiꝰ defere¬
bat᷑:. mane panis Et id̾o qͥa dñs
hanc ministrari mandauit ali¬
moniã. bene illd ꝓpħicũ diei
ei. hoc loco conuenit: exitꝰ ma¬
tutinos & uesꝑis delectabis. Et̃
dictũ puto:. nẽ discipłoꝵ uitã
ꝓsequam: qͥ in illã se laudẽ indue¬
uł oꝑib continius m̃tem occu¬
pant: seꝑati a cetu mulierum.
sibi ipsi inuicẽ tutam p̃bent
custodiã. Qualis hec uita: in qͣ
nicħ sit qͦd timeas: ꝙ qͦd imit̾is.
Plurimũ adest ieiunii labor.
Cõpensat᷑ mentis placiditate le¬
get᷑ urbanis discursib huie uł
seruando. uł edocendo muneri.
adu̾titis qͣlis adhibendꝰ magist᷑
sit: quẽ reppire possimꝰ si ur̃a
inarumitas aspiret. Si uos done
tat. Non enĩ hec sola ẽ forma iu¬

Expanded text:
interiorem non vident, exesus et interiorem non vident, exesus et tenuis, qui impinguare eorum faquos infirmi ingenio Corinthii non poterant sumere; et ideo lacte potabantur Apostolico . Esca ergo fortior ad vesperam mundi hujus deferebatur, mane panis. Et ideo quia Dominus hanc ministrari mandavit 1042 alimoniam, bene illud propheticum dici ei hoc loco convenit: Exitu matutino et vespere delectabis; et idictum puto, nunc discipulorum vitam rsequamur, qui in illam se laudem induevel operibus continuis mentem occupant, separati a coetu mulierum, sibi ipsi invicem tutam praebent custodiam. Qualis haec vita, in qua nihil sit quod timeas, et quod imiteris plurimum adest? Jejunii labor compensatur mentis placiditate, legetur urbanis discursibus. 83. Huic vel servando, vel edocendo muneri advertitis qualis adhibendus magister sit, quem reperire possumus, si vestra unanimitas aspiret, si vos donettat. Non enim haec sola est forma ju
Abbreviated transcription (Latin):
uiue. fumina intellectꝰ: flumiã
cogitationis: flumĩa sp̃ualia. qͦ
tam̃ ꝑfidie aruer̾t tẽꝑe: ne sac¬
quẽ iudei ñ agnoscebant. Pasce¬
bant corui: quẽ genꝰ regale illd̃
et nobile ꝑsequebat᷑. Que ẽ ieza¬
bel qͤ ꝑsequebat᷑. nͥ synagoga ua¬
ne fluens. uane abundans scͥpt᷑is:
qͣs neq custodit. neq intelligit:
Qͥ corui pascebant: nͥ quoꝵ pul¬
li eũ inuocant. quoꝵ ium̃tis dat
escã: Ut legimꝰ. et pullis coruoꝵ
inuocantib eũ Sciebant illi corui
quẽ pasc̾ent. qͥ iuxta intellectũ
erant: et ad illũ cognitõis sacre
Mentes ille nr̃as sensus ꝙ pascit᷑:
in nr̃o sermo eiꝰ intellectu epu¬
lat᷑. Damꝰ ei panem qͥ illuminet
eungelii posur conferimꝰ ei nr̃i
firmamentũ cordis. his alieͤ. his
iuget᷑ his ieuinantiũ replet ora:
qͥb iudeoꝵ ꝑfidia. nullũ fidei ꝙy¬
bũ subministrabat. Ieuinꝰ ẽ illic
om̃is sermo ꝓphetie᷑: cuiꝰ adipem

Expanded text:
vivae , flumina intellectus, flumina vivae , flumina intellectus, flumina cogitationis, flumina spiritalia: quae tamen perfidiae aruerunt tempore, ne sacquem non agnoscebant Judaei. Pascebant corvi, quem genus regale illud et nobile persequebatur. Quae est Jezabel, quae persequebatur , nisi Synagoga, vane fluens, vane abundans Scripturis, quas neque custodit, neque intelligit? Qui corvi pascebant, nisi quorum pulli eum invocant, quorum jumentis dat escam, ut legimus, pullis corvorum invocantibus eum ? Sciebant illi corvi, quem pascerent: qui juxta intellectum erant, et ad illum cognitionis sacramentes ille nostras sensusque pascitur, in nostro sermo ejus intellectu epulatur. Damus ei mane panem, qui in lumine Evangelii positi, conferimus ei nostri firmamenta cordis. His alitur, his viget, his jejunantium replet ora, quibus Judaeorum perfidia nullum fidei cibum subministrabat. Jejunus est illic omnis sermo propheticus, cujus adipem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd significet repetendũ uidet᷑. Mis¬
sus e helias ad torrentẽ chorat: ibi eũ
corui alebant: mane panẽ afferebał:
ne panis afferebat᷑: qui confirmat.
cor hõis. Qᵈ enĩ cybo nͥ mistico. ale¬
ret᷑ ꝓpħa : Ad uesꝑã caro ministra¬
batur. Intellige que legis. Qa cho¬
rat intellectꝰ ẽ. choreb om̃e cor qͣsi
cor dicit᷑: bersabee qͦ puteus septi
sit ad sc̃e legis mist̾ia. diuina ꝙ
iuris sacmenta: p̾tea ad torren¬
tẽ mittit᷑:. ad illũ fluminis ĩpe¬
tũ qͥ letificat ciuitatẽ cdi. Ntrũ¬
ꝙ adu̾tis. uniꝰ auctoris testam̃¬
tum. Uetꝰ scͥpt᷑a qͣsi puteus ꝓfun¬
da et obscurior: unde cũ labore
haurias: ñ plena. ꝙ adhuc qͥ ĩ¬
pleret eam ñ uenerat. Deniq
p̾tea ait. N ueni legẽ soluere: ẜ
ĩplere. Ideo ad fluuiũ tͣnsiresc̃s
a xp̃o iubet᷑. qm̃ qͥ de nouo te¬
stam̃to bib̾it. ñ solũ flum̃. s etiã
flumina de uentre eiꝰ fluent aqͦ

Expanded text:
quid significent repetendum videtur. Misquid significent repetendum videtur. Missus est Elias ad torrentem Chorath, ibi eum corvi alebant, mane panem afferebant,ne panis afferebatur; quia confirmat cor hominis . Quo enim cibo nisi mystico aleretur propheta? Ad vesperam caro ministrabatur. Intellige quae legis, quia Chorath intellectus est; Choreb omne cor, vel quasi cor dicitur, Bersabee quoque puteus septimsit ad sanctae legis mysteria, divinique juris sacramenta: postea ad torrentem mittitur, ad illum fluminis impetum, qui laetificat civitatem Dei . Utrumque advertis unius auctoris Testamentum: vetus Scriptura quasi puteus profunda atque obscurior, unde cum labore haurias: non plena; quia adhuc qui impleret eam, non venerat. Denique postea ait: Non veni Legem solvere, sed implere . Ideo ad fluvium transire squi de novo Testamento biberit, non solum flumen est, sed etiam flumina de ventre ejus fluent aquae