comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ante scła et post scła. & ante mundũ. & post mariã immo
ex maria magnũ dm̃ appellamus saluatorẽ nrm̃ iħm xpm qͥ
ab omĩ iniquitate et mundaret sibi popłm ñe ꝑIOΥCIΟΝ. Ita qͥp¬
pe habetur in greco. & bonoꝵ operũ faceret ȩmulatorẽ. Se.¬
pe mecũ considerans quid sibi uellet uerbũ ñe diorciori. & a
sapientib: scłi huiꝰ int̾rogans si forte alicubi legissent. nunquã
inuenire potui qui mͥ qͥd significaret ex poneret. Quã obrẽ cõ-¬
pulsus sũ aduetus instrumentũ recurre re. unde arbitrabar
&̾ apł̃m sũpsisse qđ dixerat. hebreus enĩ ex hebreis & seđ̃m legẽ¬

Expanded text:
et ante saecula, et post saecula, et ante mundum, et post Mariam: immo et ante saecula, et post saecula, et ante mundum, et post Mariam: immo ex Maria, magnum Deum appellamus Salvatorem nostrum Jesum Chab omni iniquitate, et mundaret sibi populum περιούσιον ita quippe habetur in Graeco et bonorum operum faceret aemulatorem. Saepe mecum considerans quid sibi vellet verbum περιούσιον, et a sapientibus saeculi hujus interrogans si forte alicubi legissent, numquam invenire potui qui mihi quid significaret, exponeret. Quamobrem compulsus sum ad vetus instrumentum recurrere, unde arbitrabar et Apostolum sumpsisse quod dixerat. Hebraeus enim ex Hebraeis, et secundum lege
Abbreviated transcription (Latin):
mer io s luae sumis sdin illudi qđ in alio loco dicicur pro
nihilo saluabis eos. Quȩ grã om̃ib: hominib: idõ illux̃ ut erudi¬
ret nos ab negantes impietatẽ & scłaria desiderta pudice & iuste
& pie uiuerẽ in hoc scło. Quid sit aut̃ ab negare impietatẽ. et
scłaria desideria ex eo quod supra ex posumus dm̃ confitent᷑
se scire factis aut̃ negant. intelligi posse confido & ꝑ contra¬
riȩ dissertã contraria. Scłaria gͥ desideria sunt. quȩ amundi
istius principe suggeruntur. & cũ sint sȩculi. cũ scłi huius
nube ꝑ transeunt: Nos aut̃ cũ pudice et iuste nec corpore sci¬
licet nec mente peccantes uixerimus in xp̃o. pie quoq uiuemꝰ
in hoc scło. Quȩ pietas expectat beatã spẽ. & aduentũ głȩ
magni dĩ & saluatoris nri ihũ xp̃i. Sicut enĩ impietas magni
dĩ reformidat aduentũ. ita secura de oꝑe suo & de fide
illũ pecas p̃stolatur. Ubi ẽ serpens drius. ubi eunomius

Expanded text:
merito salvati simus, secundum illud quod in alio loco dicitur: Pro nihilo salvabis eos . Quae gratia omnibus hominibus ideo illuxit, ut erudiret nos abnegantes impietatem et saecularia desideria, pudice, et juste et pie vivere in hoc saeculo. Quid sit autem abnegare impietatem, et saecularia desideria, ex eo quod supra exposuimus, Deum confitentur se nosse, factis autem negant, intelligi posse confido, et per contraria disserta contraria. Saecularia ergo desideria sunt, quae a mundi istius principe suggeruntur: et cum sint saeculi, cum saeculi hujus nube pertranseunt. Nos autem cum pudice et juste, nec corpore scilicet, nec mente peccantes, vixerimus in Christo, pie quoque vivemus in hoc saeculo: quae pietas exspectat beatam spem, et adventum gloriae magni Dei, et Salvatoris nostri Jesu Christi. Sicut enim impietas magni Dei reformidat adventum, ita secura de opere suo, et de fide illum pietas praestolatur. Ubi est serpens Arius? ubi Eunomius
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑfectũ est ut ex sari saraa uocabulũ fiere acq dei
piũ siut. Et ut ad nouum instrumentũ ueniã ut symeon
petiitromen accipet & filii ⁊ ebedeibanarerm hocꝰ estieuu

Expanded text:
ne perfectum est : ut ex Sarai, Sarae vocabulum fieret, aeque Dei ne perfectum est : ut ex Sarai, Sarae vocabulum fieret, aeque Dei imperium fuit. Et ut ad novum Instrumentum veniam, ut Simon, Petri nom
Abbreviated transcription (Latin):
philemoni dilecto et cooꝑatori nr̃o. et appiȩ
li dictari ame uobis placuit. Nã cũ id crebro opaula
et eustochiũ peteretis ut facerem. et ego obnixe ne fa¬
cerem recusarem : saltem paruã eequȩ uobis ut numero
uersuium ita sensu quoq et cadine uidelatur extrema ut
dissererẽ coegistis: Rẽ itaq principii in fine temptabo et
quod alius in exorrdio statĩ apłi quȩreret quare aut quo
tẽpore uł cognominante esaulo pauli nom̃ acceperte
Hoc ego nunc facere cõpellor ne mutcũ quide ut diectur
ante hanc diẽ facere ausur Neq uero putandũ est ultasim¬
pliciorib latinis legitur saulũ ante dictũ et et saul non :
quia et detribu beniamin erat inqua hoc nom̃ familiariuon
habebat᷑. Si quidẽ et ille saul rex iudes psetutor daura
de tribu beniamin fuit. Quod aut̃ saul a nobis dicit non
mirum est hebrea nomina ad similitudine gret on et rona¬
uł nouũ supserit ut ex abrã abrahã diceretier dei ianio¬

Expanded text:
Philemoni dilecto et cooperatori nostro, et Apphiae li dictari a me vobis placuit. Nam cum id crebro, o Paula et Eustochium, peteretis ut facerem; et ego obnixe ne facerem recusarem, saltem parvam, et quae vobis ut numero versuum, ita sensu quoque et ordine videbatur extrema, ut dissererem coegistis. Rem itaque principii in fine tentabo, et quod alius in exordio statim Apostoli quaereret, quare, aut quo tempore, vel quo cognominante, e Saulo Pauli nomen acceperit, hoc ego nunc facere compellor: ne mu quidem, ut dicitur, ante hanc diem in eum facere ausus. Neque vero putandum est, ut a simplicioribus Latinis legitur, Saulum ante dictum esse, et non Saul: quia et de tribu Benjamin erat, in qua hoc nomen familiarius habebatur. Siquidem et ille Saul, rex Judaeae, persecutor David, de tribu Benjamin fuit. Quod autem Saulus a nobis dicitur, non mirum est Hebraea nomina ad similitudinem Graecorum et Romavel novum sumpserit. Ut ex Abram, Abraham diceretur, Dei jussio
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. eẽ. contrariũ : ut quicũq consolationẽ contẽpserit
increpatione sit dignus & mereat᷑ audire. Obliti estis conso¬
lationis quȩ uob̵ ut filuis loquitur. Ad timotheũ quoq alte¬
rã consolationẽ & in crepationẽ alterã legimũs. dicente apło
Insta oportune importune. argue. increpa. consolare. Et
ibi quidẽ increpatio ante assumitur. & postea consolatione
seueritas tẽperatur : hic uͦ ante uult discipłos consolari. & si
non ꝓfecerint consolando tunc corripi: & corripi cũ om̃i imꝑio:
Sic enĩ intelligo hoc quod dictũ ẽ. increpa cũ om̃i ĩꝑio: ut spe¬
cialit̃ ad increpationẽ & ñ ad duo suꝑiora in cõmune referat᷑
Neq enĩ conuenit dicere consolare cũ om̃i imꝑio. & loquere cũ
om̃i imꝑio: sed tantũ modo increpa cũ omĩ imꝑio. Nemo te con¬
temnat. Aestimet aliqͥs hoc ipsũ nunc ad ticũ scribi quod ad

Expanded text:
videtur esse contrarium, ut quicumque consolationem contempserit, videtur esse contrarium, ut quicumque consolationem contempserit, increpatione sit dignus, et mereatur audire: Obliti estis consolationis, quae vobis ut filiis loquitur. Ad Timotheum quoque alteram consolationem, et increpationem alteram legimus, dicente Apostolo: Insta opportune, importune, argue, increpa, consolare . Et ibi quidem increpatio ante assumitur, et postea consolatione severitas temperatur. Hic vero ante vult discipulos consolari, et si non profecerint consolando, tunc corripi, et corripi cum omni imperio. Sic enim intelligo hoc quod dictum est: Increpa cum omni imperio, ut specialiter ad increpationem, et non ad duo superiora in commune referatur. Neque enim convenit dicere, consolare cum omni imperio, et loquere cum omni imperio, sed tantummodo, increpa cum omni imperio. Nemo te contemnat. Existimet aliquis hoc ipsum nunc ad Titum scribi quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
pesotio stimant in & atione domnica pant̃ clictũ qdđ
cipitur . Non multũ ab eo sensu differt quẽ exposuimus Qͥc¬
quid enĩ egregiũ est & p̃cipuũ. extͣ omĩa est & suꝑ omĩa. Hȩc
loquere & exhortare. & increpa cũ omi imꝑio. Tria posuit.
loquere. exhortare increpa. Et quidẽ in eo quod ait loquere
addoctrinã uidetur ẽẽ. referendũ. Qđ uero intulit exhor¬
tare id est ñãsara a eĩ. aliud quod dã ingreco significat
quã in latino t̃ apanaecic quippe magis consolationẽ quam
exhortationẽ sonat. Hoc uerbo & suꝑius de adolescentib: ẽ
locutus. Iuuenes similit̃ consolare pudicos. eẽ in om̃ib: Deqͦ
nos in suo loco itaut in latino legit᷑ quasi ex hortare scriptũ
.ẽẽ. exp̃ssimus. consolat᷑ gͥ audientẽ qui dicit. rogamus ꝓ xp̃o
reconciliamini dõ : & se ipsũ humiliat & subicit ut lucri faciat
quẽ consolatur. Qđ uero tertiũ est increpa. consolationi mihi

Expanded text:
existimant in oratione Dominica panem dictum, quod cipitur, non multum ab eo sensu differt quem exposuimus. Quidquid enim egregium est et praecipuum, extra omnia est, et super omnia. Haec loquere et exhortare, et increpa cum omni imperio. Tria posuit, loquere, exhortare, et increpa. Et quidem in eo quod ait, loquere, ad doctrinam videtur esse referendum. Quod vero intulit, exhortare, id est, παρακάλει, aliud quoddam in Graeco significat quam in Latino: παράκλησις quippe magis consolationem quam exhortationem sonat. Hoc verbum et superius de adolescentibus est locutus: Juvenes similiter consolare, pudicos esse in omnibus. De quo nos in suo loco ita ut in Latino legitur, quasi exhortare scriptum esse, expressimus. Consolatur igitur audientem, qui dicit: Rogamus pro Christo, reconciliamini Deo , et seipsum humiliat et subjicit, ut lucrifaciat quem consolatur. Quod vero tertium est, increpa, consolationi mihi
Abbreviated transcription (Latin):
noui.eẽ. quã solẽ ñeΡIΦΡOΝnCIC̃ ergo quȩ nunc ad titũ ponit᷑
illũ sensum habet. Nemo eoꝵ qui in ȩccła sunt te segniter a¬
gente sic uiuat. ut seputet. eẽ. meliorẽ. Qualis enĩ edificatio
cui p̃sident c̃ouersatione et sermone p̃cedant. uerũ & ĩferior gra.¬
dus ex orcistȩ lectores. ȩditui. & om̃s omnino qui domui dĩ seruiuNs
clericos. Ad mone illos principib potestatib: sub ditos. eẽ
obȩdire. ad omẽ opus bonũ paratos. eẽ : Neminẽ blasphemare :
non. eẽ. litigiosos. eẽ. modestos. omem̃ ostendentes mansuecudi

Expanded text:
novi esse quam solem. Περιφρόνησις ergo, quae nunc ad Titum ponitur, illum sensum habet: Nemo eorum qui in Ecclesiis sunt, te segniter agente sic vivat, ut se putet esse meliorem. Qualis enim aedificatio cui praesident, conversatione et sermone praecedant: verum et inferior gradus, exorcistae, lectores, aeditui, et omnes omnino qui domui Dei serviunt.clericos. Admone illos principibus et potestatibus subditos esse, obedire: ad omne opus bonum paratos esse: neminem blasphemare, non litigosos esse: esse modestos, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
quid agimus: dnm̃ confitemur. Nec arbitrandũ . ẽ. indie ui¬
dicii. illos tantũ adĩ filio denegandos qui in martyrio xp̃m
negarint : sed ꝑ omã oꝑa. sermones. cogitationes : xp̃c uel
negatus negat ł confessus conficetur Dehac puto confessio¬
ne et disciplis p̃cepit dicens F ritis mͥ testes in hierusalẽ & in
om̃i iudȩct et samaria. et usq ad extremũ terrȩ: ut in omib
bonis opib atq sermonib mens xpm̃ ipsi dedita c̃ ficeatur
E st et quȩdã Laudanda negatio de qua & ipse apłs dit euit
abneguntes impietatẽ & scłaria desidera beste steie ad¬

Expanded text:
quid agimus, Deum confitemur. Nec arbitrandum est in die juquid agimus, Deum confitemur. Nec arbitrandum est in die judicii illos tantum a Dei Filio denegandos, qui in martyrio Christum denegarunt sed per omnia opera, sermones, cogitationes, Christus, vel negatus negat, vel confessus confitetur. De hac puto confessione et discipulis praecepit, dicens: Eritis mihi testes in Jerusalem, et in omni Judaea et Samaria, et usque ad extremum terrae , ut in omnibus bonis operibus atque sermonibus, mens Christum ipsi dedita confiteatur. Est et quaedam laudanda negatio, de qua et ipse Apostolus ait: Ut abnegantes impietatem et saecularia desideria, caste, et j
Abbreviated transcription (Latin):
repbi. hii quoꝵ polluta est mens et conscientia. Dm̃ nosse se confi¬
tentur. factis aũ negant: scđm illud quod in esaia dicitur Po¬
płs hic labus me honorat coraut̃ eoꝵ longe est ame: Quomꝰ gͥ
conficens oꝑib negat. Negans aut̃ oꝑib dm̃ confessione si¬
mulata recte execrabilis et ꝓfanus est et nulla ueritatis rati¬
one ꝑsuasus in obȩdiens & incredulus appellatur. Unde eue-¬
nit ut adomẽ opus bonũ reꝓbus sit. quo scilicet etiã ea quȩ
naturalibonitate suꝑatꝰ forte bona fecerit ñ sint bona dum
mentis ꝑuersitate sunt rȩꝓba. Aestimant quidã in eo tantum
dm̃ negari si in ꝑsecutione quis agentilib cõp̃hensus. se renue
asserit denegari: Xp̾c̃ sapientia est iustitia. ueritas. scĩtas.
fartitudo Negatur ꝑ insipientiã sapientia ꝑ iniquitatem
iustitia ꝑmendatiũ ueritas. ꝑturpitudinẽ scitas. ꝑimbecil¬
litatẽ animi fortitudo. Et quotiens cũq uincimur uitus atq

Expanded text:
hensi. Hi, quorum polluta est mens et conscientia, Deum verbis confitentur, factis autem negant, juxta illud Isaiae: « Populus hic labiis me honorat, cor eorum longe est a me . » Quomoconfitens, operibus negat. Negans autem operibus Deum, confessione simulata recte exsecrabilis et profanus est: et nulla veritatis ratione persuasus, inobediens et incredulus appellatur. Unde evenit ut ad omne opus bonum reprobus sit: quod scilicet, etiam ea quae naturali bonitate superatus forte bona fecerit, non sint bona, dum mentis perversitate sunt reproba. Existimant quidam in eo tantum Deum negari, si in persecutione quis a Gentilibus comprehensus, se renuerasserit denegari. Christus sapientia est, justitia, veritas, sanctitas, fortitudo. Negatur per insipientiam sapientia, per iniquitatem justitia, per mendacium veritas, per turpitudinem sanctitas, per imbecillitatem animi fortitudo. Et quotiescumque vincimur vitiis atque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ facit peccatũ seruus est peccati Aposcolusustior qpui
peccati non fuit seruus recte dĩ patris seruũs uoc utue
tur quale sidixisset p̃fectus p̃torio augusti ceiarts mags¬
ter exercitus tiberii imperatoris. It enĩ iudices seli huius
quo nobiliores. eẽ. uideantur ex regib quib seruiunt cetet
dignitate qua in tumescunt uocabula sortiunt᷑: ita & apłs
grandem in t̃xpĩanos sibi uindicans dignitatem. apłm sȩ xp̃i
reret. indicans om̃s qui in xp̃o crederent debere sibi. eẽ. sub¬
iectos. Nec non quod paulo ante scriptũ posuimus ad roma¬
nos seruus ihũ xp̃i non differt ab eo si dixissẽt seruus sapientiȩ.
seruus iustitiȩ. seruus scĩ ficationis. seruus redẽp̃tionis Xp̃s
quippe factus est nobis ad eo patrłsapientia. iustitia. scĩfi¬
catio. et redẽptio scđm fidem electoꝵ dĩ & cognitionẽ ue¬
ritatis que est iuxta pietatẽ inspe uitȩ ȩt̃nȩ : quã ꝓmisit

Expanded text:
qui facit peccatum, servus est peccati . Apostolus igitur, qui qui facit peccatum, servus est peccati . Apostolus igitur, qui peccati non fuit servus, recte Dei Patris vocatur servus et tur, quale si dixisset, praefectus praetorio Augusti Caesaris, magister exercitus Tiberii imperatoris. Ut enim judices saeculi hujus quo nobiliores esse videantur, ex regibus quibus serviunt, et ex dignitate qua intumescunt, vocabula sortiuntur: ita et Apostolum grandem inter Christianos sibi vindicans dignitatem, apostolum  Alrreret: indicans omnes qui 689 in Christo crederent, debere sibi esse subjectos. Nec non quod paulo ante scriptum posuimus ad Romanos: Servus Jesu Christi, non differt ab eo si dixisset, servus sapientiae, servus justitiae, servus sanctificationis, servus redemptionis: Christus quippe factus est nobis a Deo Patre, sapientia, justitia, sanctificatio, et redemptio . Secundum fidem electorum Dei, et cognitionem veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & inuenimus non filiũ meũ scriptũ. eẽ. sed seruũ meun
iiest abdi Nnde & abclias ꝓpħa qui inter pretatur seruus
dñi ex famulatu dĩ nom̃ accepit. Moueat quẽ piam dnm
saluatorẽ qui umuersitatis est conditor seruũ dĩ dici: non
mouebitur si ipsũ ad apostolos audiat loquentẽ: Qui uolu¬
erit inter uos. eẽ. maior: sit om̃ium seruus. Et filius homa¬
nis non uenit ut ministraret᷑ ei. sed ut ministraret: Qđ ne
docere tantũ uerbis uideret᷑: monstrauit exemplo. Assũpt
quippe linteo accinxit se: & aqua peluem replens disci¬
puloꝵ pedes lauit. Non est itaq impiũ credere eũ quifor¬
mã seruiassũpserat hȩc fecisse quȩ serui sunt. ut padernȩ
uoluntati seruisse dicatur. cũ serius suis ipsẽ seruierit
p̃cipimur. It ipse apłs cũ eẽt. liber exomũb om̃ium sẽ
seruũ fecit. Et in alio loco. Uester inquit seruus. ꝓptee
xp̃m Seruus dei ille. ẽ. qui non. ẽ. seruus peecati smisenĩ

Expanded text:
lium meum scriptum esse, sed servum meum, id est, ABDI  . Unde et Abdias propheta qui interpretatur servus Domini, ex famulatu Dei nomen accepit. Si moveat quempiam, Dominum Salvatorem, qui universitatis est conditor, servum Dei dici; non movebitur, si ipsum ad apostolos audiet loquentem: Qui voluerit inter vos esse major, sit omnium servus; et: Filius hominis venit, non ut ministraretur sibi, sed ut ministraret : quod ne docere tantum verbis videretur, monstravit exemplo. Assumpto quippe linteo, accinxit se, et aqua pelvim replens, discipulorum pedes lavit . Non est itaque impium credere eum qui formam servi assumpserat, haec fecisse quae servi sunt, ut paternae volpraecipimur. Et ipse Apostolus cum esset liber ex omnibus, omnium se servum fecit . Et in alio loco: Vester, inquit, servus propter Christum. Servus Dei ille est, qui non est servus peccati. Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
resfelli se pueritate intelligant. qua ipsi non erubeseua
falsa simulare. Sed tatianus encratitarũ patriarches q
& ipsẽ non nullas pauli epłas repudiauit. hanc uel ma¬
xime hoc ẽ. ad titũ apłi ꝓnuntiandã credidit. parui¬
pendens martionis & alioꝵ qͥ eũ eo inhdc parte consenti¬
unt assertionẽ Scribit igitur apłs o paula & custochiũ
denicopoli quȩ inatiaco litore sita. nunc possessionis are
xp̃o filium quẽ cretȩ reliquerat ad ȩccłas instruendas : p̃ci¬
pitq ei ut cũ eduob arthemas seu thschicus cretã fuerit ap¬
pulsus. ipse nicopolĩ ueniat. Iustũ quippe fuerat ut ille
qui dixerat sollicitudo mea om̃iũ aecclesiarũ. & qui euan¬
głm xp̃i usq ad illyricũ de hierusolimis ꝓficiscens funda¬
uerat. ñ pateret᷑ & sui & titi absentia cretenses eẽ. desertos.
aquib pͥmũ idolatriȩ semina pullularunt sed mitteret eis

Expanded text:
refelli se pro veritate intelligant, qua ipsi non erubescunt refelli se pro veritate intelligant, qua ipsi non erubescunt falsa simulare. Sed Tatianus Encratitarum patriarches, qui et ipse nonnullas Pauli epistolas repudiavit, hanc vel maxime, hoc est, ad Titum, Apostoli pronuntiandam credidit; parvipendens Marcionis et aliorum, qui cum eo in hac parte consentiunt, assertionem. Scribit igitur Apostolus, o Paula et Eustochium, de Nicopoli quae in Actiaco littore sita, nunc possessionis vestrae um, et in Christo filium quem Cretae reliquerat ad Ecclesias instruendas: praecepitque ei, ut cum e duobus Artemas, seu Tychicus Cretam fuerit appulsus, ipse Nicopolim veniat. Justum quippe  Al. quia erat, ut ille qui dixerat, sollicitudo mea omnium Ecclesiarum: et qui Evangelium Christi usque ad Illyricum de Jerosolymis proficiscens, fundaverat, non pateretur et sui et Titi absentia Cretenses esse desertos; a quibus primum idololatriae semina pullularunt: sed mitteret eis
Abbreviated transcription (Latin):
Licet nosi sint digni fide qui fidem primam ereuces cui¬
runt. marcionem loquor & basilidẽ & omnes hereticos qui
uetus laniant testamentũ. tam̃ eos aliqua exparon ferae¬
mus: si saltem in nouo continerent manus suas. & non aude¬
rent. xp̃i ut ipsi iactitant boni dĩ filu uel euarigelistas uio¬
lare uel apostolos. Nunc uero eũ & euangilia eius dissipa¬
uerint. & a postoloꝵ epistolas non apłorum xpĩ fecerir
ee sed ꝓprias miror quoniꝰ sibi xp̃ianoꝵ nom̃ andeant
uindicare. Ut enĩ deceteris epłis taceã de quib quieꝗqͥd
contrariũ suo dogmati uiderant efaserunt : non nullas
integras r epudiamdase crediderunt. ad timotheũ uide¬
licet utramq & ad hebreos. & ad titũ quã nunc conamur
exponere. Et si quidẽ redderent eausas cur etis apłi non
putarent. teptaremꝰ aliquid respondere. & forsitan satis¬
facere lecton Nunc uͦ cum heretica auctoritade pnun¬
tient & dicant illa epła pauli. ẽ. hȩc non .ẽ. & a uetoritate

Expanded text:
Licet non sint digni fide, qui fidem primam irritam fecerunt, Marcionem loquor et Basilidem, et omnes haereticos qui vetus laniant Testamentum: tamen eos aliqua ex parte ferremus, si saltem in novo continerent manus suas: et non auderent Christi ut ipsi jactitant boni Dei Filii, vel evangelistas violare, vel apostolos. Nunc vero cum et Evangelia ejus dissipaverint, et apostolorum epistolas, non Apostolorum Christi fecerint esse, sed proprias, miror quomodo sibi Christianorum nomen audeant vindicare. Ut enim de caeteris Epistolis taceam, de quibus quidquid contrarium suo dogmati viderant, eraserunt, nonnullas integras repudiandas crediderunt: ad Timotheum videlicet utramque, ad Hebraeos, et ad Titum, quam nunc conamur exponere. Et siquidem redderent causas, cur eas Apostoli non putarent, tentaremus aliquid respondere, et forsitan satisfacere lectori. Nunc vero cum haeretica auctoritate pronuntient et dicant: Illa epistola Pauli est, haec non est; ea auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
bis sicut p̃dixi: qm̃ qui hȩci agunt regnũ dĩ ñ possi¬
debunt. In quib diligent̃ ẽ. obseruandũ qđ quomꝰ cȩc̃a
uitia quȩ int̃ carnis oꝑ anumerata sunt excludunt nos
non int̃ est quomodo quisdũ tantũ excludatur a regno
Qđ aut̃ magis mirũ sit etiã illud deactib apłoꝵ uide¬

Expanded text:
 possidebunt . In quibus diligenter est observandum, quod quomodo caetera vitia, quae inter carnis opera numerata sunt, excludunt nos non interest quomodo quis, dum tantum excludatur a regno. Quod autem magis mirum sit etiam illud de Actibus apo
Abbreviated transcription (French):
tur ꝓcon recam or rooꝵ ꝑ sametb lut teram ee ꝓnineiat᷑ et seri
uit uidelicet ba para nonita nin fueriat exp̃ira ur ee pri¬
muntule las hebreb solent cachinnũ atcollereet iurare se
cossoit de eesariensi bibliotheta de sorteos aaesis aughentieis

Expanded text:
tur. Seon, rex Amorrtur. Seon, rex Amorrut videlicet barbara, non ita fuerint expressa, ut exprimuntur ab Hebraeis, solent cachinnum attollere, et iurare se gesserat, de Caesariensi bibliotheca descriptos, ex ipsis authenticis
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ peccatis: et ingrediet̃ in nos sapientia. Eerceat᷑ sensꝰ. mens
quotidie diuina lectione pascatur. et quȩstiones nr̃ȩ
stultȩ non erunt quȩstiones. Qđ aut̃ ait genealogias et
contentiones et rixas quȩ ueniunt ex lege de uita: ꝓpͥe
pulsat iud ȩos. qui in eose iactant et putant legis habere
notitiã si nomina teneant singuloꝵ. Quȩ quia barbaras&
ȩthimologias eoꝵ non nouimus plerunq corrupte ꝓferun¬
tur a nobis. Et si forte erra ͤ ᷤ mnus in accentu in extensio¬
ne et breuitate sillabȩ. ł breuia ꝓducentes ł ꝑducta
breuiantes: solent irridere nos imperitiȩ. maxime
inaspiationib et quibdã cũ rasura gulglitder se ꝑis scomdnse noc
interp̃tes ꝑquos in grecũ sermonem
et cetas istius mo
uerbi causa ut rahel rachel dicerent.
richo & hebron. chebron. et seor segor
quȩ diuorios sonos possident. Isaac & sron ꝑsade Criberb

Expanded text:
ditum peccatis, et ingredietur in nos sapientia. Exerceatur sensus, mens ditum peccatis, et ingredietur in nos sapientia. Exerceatur sensus, mens quotidie divina lectione pascatur: et quaestiones nostrae stultae non erunt quaestiones. Quod autem ait: Genealogias et contentiones et rixas, quae veniunt ex Lege, devita, proprie pulsat Judaeos, qui in eo se jactant et putant Legis habere notitiam, si nomina teneant singulorum: quae quia barbara sunt, et etymologias eorum non novimus, plerumque corrupte proferuntur a nobis. Et si forte erraverimus  Al. erravimus in accentu, in extensione et brevitate syllabae, vel brevia producentes, vel producta breviantes, solent irridere nos imperitiae, maxime in aspirationibus et quibusdam cum rasura gulae litteris proferendis. Hocinterpretes per quos in Graecum sermonem eteras istiusmodiVerbi causa, ut Rahel, Rachel dicerent: richo: et Hebron, Chebron: et Seor, Segor: quae diversos sonos possident. Isaac et Sion per SADE scribitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nentog as. et contentioesis et pugnãs
qua ueniunt oxlegȩ deuita Sinit¬
ss quippe in utiles et uanȩ. Quia multiplices et diuersȩ sunt ques¬
tiones. ꝓpterea salomon de his qui
quȩrerent dm̃ locu¬
tusz dicens. Recte aut̃ quȩrentes
eũ. inuenerunt
pacem. Qui gͥ dm̃ non recte quȩr̃.
pacẽ inuenire
non possunt. Plurima exẽpla sunt
quȩrentiũ non
nũ strepitu
concrepantes. quȩ runt quẽ inuenire non
possunt
Philosophi quoq et barbari de dõ uaria sen¬
tientes.
quȩsier̾ dm̃ : sed qr non recte quȩsier fuer̃ eoꝵ fatuȩ quȩs¬
tiones putantiũ dm̃ humanis sensib posse conp̃hendi. Ab
his gͥ paulus nos reuocat quȩstionib Cȩcerũ ad sapientes
et quȩ scripturarũ auctoritate sunt fultȩ magis cohortat᷑
et ꝓuocat p̃ceptoꝵ non nescius saluatoris in quib ait
Querite et in uenietis. pulsate et aperiet᷑ uobis: petite et
cipiet : et qui pulsat aꝑiet᷑ ei. Modo non sit corpus nrm sub¬

Expanded text:
nealogias, et contentiones, et pugnas quae veniunt ex Lege, devita: Sunt quippe inutiles et vanae. Quia multiplices et diversae sunt quaestiones, propterea Salomon de his qui quaerunt Deum, locutus est, dicens: Recte autem quaerentes eum, invenerunt pacem . Qui igitur Deum non recte quaerunt, pacem invenire non possunt. Plurima exempla sunt quaerentium non num strepitu concrepantes, quaerunt quem invenire non possunt. Philosophi quoque et barbari de Deo varia sentientes, quaesierunt Deum. Sed quia non recte quaesierunt, fuerunt eorum fatuae quaestiones, putantium Deum humanis sensibus posse comprehendi. Ab his igitur Paulus nos revocat quaestionibus. Caeterum ad sapientes, et quae Scripturarum auctoritate 734 sunt fultae, magis cohortatur et provocat, praeceptorum non nescius Salvatoris, in quibus ait: Quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis, petite et cipit Al. accipiet, et qui pulsat aperietur ei ; modo non sit corpus nostrum sub
Abbreviated transcription (Latin):
antia cena nr hoc eͦ mlul uri simile maceusacione efingre
Et reuera usq hodie uidemus non nullos in ȩcłus quãquã hȩc ra-¬
ra auissit tante grauitatis continentiȩq esse ut etiã ab aduersarus
habeant testimoniũ. & dicatur. Magnus uir ille et scȩ̃ conuersati¬
onis et ꝓbis morib . nss eẽt. herecicus. Nemo enĩ. ẽ. tã immoderate
inpudentiȩ. ut solis radios possit accusare tenebrosos. et clarũ lu¬
men caligine noctis offundẽ. Vnde & apłs hȩc eadẽ p̃cauens ait
Ut auferam occasionẽ his qui uolunt occasionẽ. Potest aut̃ is qui
exaduerso est et diabolus intelligi. qui accusator. ẽ. fratrũ nr̃oꝵ
obiciat erubescet. & criminator ñ poterit criminari. Diabolus
aut̃ in latina lingua criminatorẽ sonat. Serui dominis suis
subditi sint placentes. non contradicentes non furantes sed om is¬
nẽ fidẽ ostendentes bonã ut doctrinã saluatoris nr̃i dĩ ornent ss

Expanded text:
ant accusare, hoc est, nihil verisimile in accusatione confingere. Et revera usque hodie videmus nonnullos in Ecclesiis quamquam haec rara avis sit tantae gravitatis continentiaeque esse, ut etiam ab adversariis habeant testimonium, et dicatur, vir magnus est ille, et sanctae conversationis, probisque moribus, nisi esset haereticus. Nemo est enim tam immoderatae impudentiae, ut solis radios possit accusare tenebrosos, et clarum lumen caligine noctis offundere. Unde et Apostolus haec eadem praecavens ait: Ut auferam occasionem his qui volunt occasionem . Potest autem is qui ex adverso est, et diabolus intelligi, qui accusator est fratrum nostrorobjiciat, erubescit, et criminator non poterit criminari. Diabolus autem in Latina lingua criminatorem sonat. Servi dominis suis subditi sint in omnibus: sint placentes, non contradicentes, non furantes; sed omnem fidem ostendentes bonam, ut doctrinam Salvatoris n
Abbreviated transcription (Latin):
pprios facere discipłos: ut quasi magistri a sectã toribus
suis alantur. Possumus aut̃ & alit̃ int̾ p̃tarihoc qͦd dictũ
est turpis lucri grã ut putemus apłm cõmuni uerbo usũ
quo om̃s heretici cũ ꝑuersa docent se hominũ solent assere¬
re lueratores cũ non lucrũ sit sed ꝑditio animas int̾ficere
deceptorũ. Contra qui errantem fratrẽ suũ iuxta euangłm
corripuerit si fuerit ille conuersus lucratus est eũ. Quod
enĩ mauis lucrũ potest eẽ aut qͥd p̃tiosius . quã si humanam
cus qui quib dam p̃stigiis homines fallit & fallit᷑. loquit᷑
quȩ non oportet turpis lucri grã. Dixit quidã ex illis ꝓpͥus¬
eoꝵ ꝓpħa. Crecenses semꝑ mendaces. malȩ bestiȩ uentres
Mpigri T̃ estimoniũ hoc uerũ ẽ: Obquã causã increpat illos
Nacriter ut sani sint in fide. non attendentes uidaicis fabulis &
mandatis hominũ auersantiũ se a ueritate. Quantũ ad textũ

Expanded text:
proprios facere discipulos, 705 ut quasi magistri a sectatoribus proprios facere discipulos, 705 ut quasi magistri a sectatoribus suis alantur. Possumus autem et aliter interpretari hoc quod dictum est, turpis lucri gratia: ut putemus Apostolum communi verbo usum, quo omnes haeretici cum perversa docent, se hominum solent asserere lucratores: cum non lucrum sit, sed perditio, animas interficere deceptorum. Contra, qui errantem fratrem suum juxta Evangelium corripuerit, si fuerit ille conversus, lucratus est eum. Quod enim majus lucrum potest esse, aut quid pretiosius, quam si humanam cus, qui quibusdam praestigiis homines fallit et fallitur, loquitur quae non oportet, turpis lucri gratia. Dixit quidam ex illis pstiae, ventres pigri. Testimonium hoc verum est: ob quam causam increpa illos acriter, ut sani sint in fide, non attendentes Judaicis fabulis, et mandatis hominum aversantium se a veritate. Quantum ad textum
Abbreviated transcription (Latin):
ficdem. nisi uiderentur ꝑ uersam doctrinã etiã diuinis testimo¬
nus roborare. Hu sunt decircuncisione iudei qui tunc tẽporis
nascentẽ xp̃i ȩccłam subuertere nitebantur. & introducere p̃¬
cepta legalia : dequib & ad romanos & adgalathas plenius
paulus exequit᷑ & nos ante paucos menses tria uolumina in epła
adgalathas explanatione dictauimus Tales homines doctor
aeccłȩ cui anime popłoꝵ creditȩ sunt scripturarũ debet ra¬
tione superare. & silentium illis testimoniorum pondere umni¬
ponere : qui non unam aut paucas domos sed uniuersas cũ doũs
familisq subuertunt: docentes deciborũ differentis. de sab¬
bati iã olim abolicio decircuncisionis in iuria. atq utinam
hoc ipsũ telo fidei facerent & parte aliqua posset ignoser
dicente apło. Confitem. zelũ dĩ habent : sed non scđm sci¬
entiam: Nerum quia ds̃ ẽ. uent̃ ipsoꝵ turpis lucri grã uoluas

Expanded text:
fidem, nisi viderentur perversam doctrinam etiam divinis testimofidem, nisi viderentur perversam doctrinam etiam divinis testimoniis roborare. Hi sunt de circumcisione Judaei, qui tunc temporis nascentem Christi Ecclesiam subvertere nitebantur, et introducere praecepta legalia: de quibus et ad Romanos, et ad Galatas plenius Paulus exsequitur. Et nos ante paucos menses, tria volumina in Epistolae ad Galatas explanatione dictavimus. Tales homines Doctor Ecclesiae, cui animae populorum creditae sunt, Scripturarum debet ratione superare, et silentium illis testimonium pondere imponere: qui non unam, aut paucas domos, sed universas cum dominis familiisque subvertunt, docentes de ciborum differentiis, de sabbati jam olim abolitione, de circumcisionis injuria: atque utinam hoc ipsum zelo fidei facerent, ex parte aliqua posset ignosci, dicente Apostolo: Confiteor, zelum Dei habent, sed non secundum scientiam . Verum quia Deus est venter ipsorum, turpis lucri gratia volunt
Abbreviated transcription (Latin):
dantes putant peccatũ. eẽ. si scripturas legerint. & eos
qui in lege dnĩ meditantur die ac nocte quasi garrulos
inutilesq contemnunt non anima duercentes apłm post ca-¬
talogum conuerfationis epĩ eciã doctrinã simlit̃ p̃cepisse
Sunt enĩ multi & non subditi. uani loqui. & mentiũ deceptenes
maxiie qui decircũcisione sunt. quib oportet silentiũ indi-
mia qui uniuersas domos subuertunt:. docentes quȩeñ sopabe¬
tec turpis lucrigrã. Qui ȩccłȩ futurus est princeps habe¬
at eloquentiã cũ iutȩ integritate sociatã ne oꝑa absqser¬
mone sint tacita & dicta faccis deficientib erui bescann
maximecum sint non pĩtuci sed plures nec subditi sed pt̃¬
ni qui non curant illud psalmiste dicere nonne dõ subli¬
⁊ habet notitiã dĩ inani ꝑsuasione ꝑuertant: Hoc quippe
quidẽ sine scripturarũ auctoritate garrulitas nonbabserno

Expanded text:
dantes, putant peccatum esse, si scripturas legerint: et eos dantes, putant peccatum esse, si scripturas legerint: et eos qui in Lege Domini meditantur die ac nocte, quasi garrulos inutilesque contemnunt: non animadvertentes Apostolum post catalogum conversationis episcopi, etiam doctrinam similiter praecepisse. Sunt enim multi et non subditi, vaniloqui, et mentium deceptores: maxime qui de circumcisione sunt, quibus opori: qui universas subvertunt domos, docentes quae non oportet, turpis lucri gratia. Qui Ecclesiae futurus est princeps habeat eloquentiam cum vitae integritate sociatam, ne opera absque sermone sint tacita, et dicta factis deficientibus erubescant: maxime cum sint non pauci, sed plures: nec subditi, sed protervi, qui non curent illud Psalmistae dicere: Nonne sub, quae naturaliter habet notitiam Dei, inani persuasione pervertant. Hoc quippe quidem sine Scripturarum auctoritate garrulitas non haberet
Abbreviated transcription (Latin):
quoq sit eos qui scłi istius turbinib exagitant᷑ consolari. & ꝑ
sanã doctrinã infirma p̃cepta destruere. Sana aũ doctrina
dicitur. ad distinctionẽ languidȩ infirmeq doctrinȩ. Talis
quoq sit ut contra dicentes arguat hereticos siue iudȩos. et
scti istius sapientes. Et suꝑiora quidẽ quȩ in ep̃i untutib posuit
aduitam ꝑtinent: hoc uͦ quod ait ut potens sit consolari in
doctrina sana & contradicentes arguere: referendũ est ad
scientiã. quia si epĩ tantũ scã sit uita sibi potest ꝓdesse sic ui¬
uens p orro si & doctrina & sermone fuerit eruditus : po-¬
test cȩteros quoq instruere. Et non solum in struere & do-¬
cere suos sed & aduersarios reꝑcutere. Quinisi refutati fu¬
erint atq conuicti. facile quęunt simpliciũ corda ꝑuertere
Hic locus aduersus eos facit. qui mertiȩ se & ocio & somino

Expanded text:
quoque sit eos qui saeculi istius turbinibus exagitantur, consolari, et per quoque sit eos qui saeculi istius turbinibus exagitantur, consolari, et per sanam doctrinam infirma praecepta destruere. Sana autem doctrina dicitur, ad distinctionem languidae infirmaeque doctrinae. Talis quoque sit, ut contradicentes arguat haereticos sive Judaeos, et eculi istius sapientes. Et superiora quidem quae in episcopi virtutibus posuit, ad vitam pertinent. Hoc vero quod ait: Ut potens sit consolari in doctrina sana: et contradicentes arguere, referendum est ad scientiam. Quia si episcopi tantum sit sancta vita, sibi potest prodesse sic vivens. Porro si doctrina et sermone fuerit eruditus, potest se caeterosque instruere: et non solum instruere, et docere suos: sed et adversarios repercutere: qui nisi refutati fuerint atque convicti, facile queunt simplicium corda 704 pervertere. Hic locus adversus eos facit, qui inertiae se, et otio, et somno
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nos scm̃. greci atioN uocant. Quẽ aut̃ illi ocion : nos piũ
indm̃ possumus appellare. Sit quoq ep̃s & abstinens: non tan¬
tũ ut quidã putant alibidine ab uxoris amplȩxii. sed ab omĩb
animi ꝑturbationibus. Ne ad iracundiam concitetur. ne illum
tristitia deiciat. Ne terror agitet. nelȩtitia immoderata sus-¬
tollat. Abstinentia aut̃. in fructib sp̃s ab apło numerata. ẽ:
Et si exigitur ab om̃ib. quanto magis ab ep̃o qui patiens & man¬
suetus debet uitia ferre peccantũ. consolari pusillanimos.
sustentare in firmos nulli malũ ꝓmalo redđẽ sed iuncere in
bono malũ. Ad extremũ optineat eũ qui scđm doctrinã est
fidelẽ sermonẽ. ut quomꝰ sermo dĩ fidelis est & omĩ acceptio¬
ne dignus: sic & ille talẽ se pbet. ut omẽ quod loquit᷑ fide
dignũ existimet᷑. & uerba ipsius sint regula ueritatis potens

Expanded text:
enim nos sanctum, Graeci ἅγιον vocant: quem autem illi ὅσιον, nos pium enim nos sanctum, Graeci ἅγιον vocant: quem autem illi ὅσιον, nos pium in Deum possumus appellare. Sit quoque episcopus et abstinens: non tantum ut quidam putant a libidine et ab uxoris amplexu, sed ab omnibus animi perturbationibus: ne ad iracundiam concitetur: ne illum tristitia dejiciat: ne terror exagitet, ne laetitia immoderata sustollat. Abstinentia autem in fructibus spiritus ab Apostolo numerata est. Et si exigitur ab omnibus, quanto magis ab episcopo, qui patiens et mansuetus debet vitia ferre peccantium: consolari pusillanimes: sustentare infirmos: nulli malum pro malo reddere; sed vincere in bono malum. Ad extremum obtineat eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut quomodo sermo Dei fidelis est, et omni acceptione dignus; sic et ille talem se praebeat, ut omne quod loquitur, fide dignum existimetur, et verba ipsius sint regula veritatis. Potens
Abbreviated transcription (Latin):
nuquã panes quos prius negauerat concessisset. Quantũ int̃¬
est int̃ ꝓposicionis panes & corpus xp̃i. quȩ differentia inter
umbram & corpora. int̾ imaginẽ & ueritatẽ. int̾exemplaria
finuram & ea ipsa quȩ ꝑ exemplaria p̃figurabantur fin uione
itaq mansuecudo. patiencia sobrietas. moderatio abstinentia
lucr in hos pitalitas quoq &d benignitas p̃cipue eẽ. debent
in epõ & int̾cunctos laicos eminentia : sic & castitas ꝓpͥa & ut
ita dixerim pudicitia sacerdotalis . ut non solum ab oꝑe se
immundo abstineat. sed etiã aiactu oculi & cogitationis
errore. mens xp̃i corpus confectura sit libera. Iustus qͦq
at reddens unicuiq quod meretur: nec accipiat ꝑ sonam
apparere iustus in paucis. ep̃s uͦ in tot exercere iustitiam qͦt¬
ficat cũ ipsa scĩtas. ei mixta pietati. & addm̃ refeptur. Quem

Expanded text:
nunquam panes quos prius negaverat concessisset. Quantum intenunquam panes quos prius negaverat concessisset. Quantum interest inter propositionis panes et corpus Christi? quae differentia inter umbram et corpora, inter imaginem et veritatem? inter exemplaria futurorum et ea ipsa quae per exemplaria praefigurabantur. Quomodo itaque mansuetudo, patientia, sobrietas, moderatio, abstinentia lucri, hospitalitas quoque et benignitas, praecipue esse debent in episcopo, et inter cunctos laicos eminentia: sic et castitas propria et ut ita dixerim pudicitia sacerdotalis, ut non solum ab opere se immundo abstineat, sed etiam a jactu oculi et cogitationis errore, mens Christi corpus confectura sit libera. Justus quoquat, reddens unicuique quod meretur: nec accipiat personamapparere justus in paucis, episcopus vero in tot exercere justitiam potest, quot etficat, cum ipsa sanctitas est mixta pietati, et ad Deum refertur. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse non recipit st̃s. sed et tlentes ꝓhibet & de ȩxcła eicit
norum inuidere. fremere. ex cõmunicare de etcła ex pelle¬
reiquasi non liceat facere quod ep̃s non faciat.: & tales eẽ. laicos
ceruicibus suis impositos ut abono abducant oꝑe uariis ꝑ.¬
secutionib inquietant. Sit aũ ep̃s & pudicus. quẽ greci cc̃¬
spona uocant: s latinus interpres uerbi ambiguitate de¬
ceptus ꝓpudico prudentẽ transtulit. Si aut̃ lcacis imꝑat᷑
ut ppt᷑ &ationẽ abstineant se abuxorũ coitu quid dẽ ep̃õ
sentiendũ est qui quotidie ꝓsuis popłiq peccatis iuibatns
&oollaturus e uictimas: Relegamus regnoꝵ libros. ebnusse¬
niemus sacet dote abimelech de panib ꝓpositionis noliuise
prenuis dare dauid & pueris eiꝰ. nisi int̾rogaret utrũ mundi es-¬
sent puert amuliere. ñ utiq aliena sed coniuger łtmisi eos
andisser abheri & nudius tertius uacasse ab oꝑe coniugalit̃

Expanded text:
ipse non recipit fratres, sed et volentes prohibet, et de Ecclesia ejicit. ipse non recipit fratres, sed et volentes prohibet, et de Ecclesia ejicit. norum; invidere, fremere, excommunicare, de Ecclesia expellere, quasi non liceat facere quod episcopus non faciat: et tales esse laicos, t, et quasi cervicibus suis impositos, ut a bono abducant opere, variis persecutionibus inquietant. Sit autem episcopus et pudicus, quem Graeci σώφρονα vocant: et Latinus interpres verbi ambiguitate deceptus, pro pudico, prudentem transtulit. Si autem laicis imperatur, ut propter orationem abstineant se ab uxorum coitu: quid de eest, qui quotidie pro suis populique peccatis illibatas Deo oblaturus est victimas? Relegamus Regum libros, et inveniemus sacerdotem Abimelech de panibus propositionis noluisse prius dare D. D. et pueris ejus, nisi interrogaret utrum mundi essent pueri a muliere, non utique aliena, sed conjuge? et nisi eos audiisset ab heri et nudius tertius vacasse ab opere conjugali,
Abbreviated transcription (Latin):
regina austri ueniens afinib terrȩ audire sapientiã salomonis
iudicatura . ẽ. homines tẽporis sui. & uiri nini uitȩ a.cta pęni-¬
tentia ad p̃dicationẽ ionȩ condẽpnabunt eos qui maiorẽ iona
saluatorẽ audire contẽpserunt. Sic plurimi in popłis epõs
uidicent sub trahentes se ab ȩccłastico gradu. & ea quȩ epõ
conueniunt exercentes. De quib puto & iohannẽ ad gaium
scribere. Rm̃e fidelit̃ facis quodcũq oꝑaris infratrib &
hoc peregrinis qui testimoniũ dederunt dilectioni tuȩ corã
aeccła quos optime facis si p̃miseris dõ digne. d nomine enĩ
eius exierunt. nihil accipientes agentilib. Etuere scõ spũ
in se loquente. quod futurũ erat in ȩccłus iam tunc repẽhendit
dicens Scripsi etiã eccłȩ. sed qui primatus agernreupe epa
quȩ facit᷑ malis uerbis detrahens de nobis: & non sufficit ei qđ

Expanded text:
regina Austri veniens a finibus terrae audire sapientiam Salomonis regina Austri veniens a finibus terrae audire sapientiam Salomonis , judicatura est homines temporis sui: et viri Ninivitae, acta poenitentia ad praedicationem Jonae, condemnabunt eos qui majorem Jona Salvatorem audire contempserunt: sic plurimi in populis episcopos judicent, subtrahentes se ab ecclesiastico gradu, et ea quae episcopo non conveniunt exercentes; de quibus puto et Joannem ad Caium scribere: Charissime, fideliter facis quodcumque operaris in fratribus, et hoc peregrinis, qui testimonium dederunt dilectioni tuae coram Ecclesia: quos optime facis, si praemiseris Deo digne: pro nomine enim Domini 702 exierunt, nihil accipientes a gentilibus . Et vere sancto Spiritu in se loquente, quod futurum erat in Ecclesiis, jam tunc reprehendit dicens: Scripsi etiam Ecclesiae: sed qui primatus agere cupit eorquae facit malis verbis detrahens de nobis: et non sufficit ei quod
Abbreviated transcription (Latin):
cu iniqultate e magis eligendũ in pauptate nom̃ bonũ quã in
diuitus nomen pessimũ. Ep̃s qui mitator. eẽ. apłi cupit
habens uictum & uestitũ his tantũ debet. eẽ. contentus.
Qui altario seruiunt. de altario uiuunt. Uiuunt inquit.¬
& non diuites fuint. Vnde & aes nobis excutit᷑ e zona. &
una tantũ tunica indumur : nec decrastino cogitamus. Tur¬
pis lucri appetitio ẽ. plusquã opus . ẽ. de p̃sentib cogitare.
plicatur. Sed hospitalẽ. bonorũ amatorẽ. castũ. iustum.
scm̃. continentẽ. abstinentẽ : optinentẽ eũ qui scđm doctri-¬
nã .ẽ. fidelẽ sermonẽ. ut potens sit consolari in doctrina
sana & contra dicentes arguere. Et ante omiã. hospitalitas
futuro epõ denuntiatur. Si enĩ om̃ s̃ illud de euangło audire
desiderant. hospes fui & suscepistis me : quanto magis ep̃s cuius
domus om̃iũ cõmune ese debet hospicium. laicus enĩ unum
aut duos aut paucos recipiens. impleuit hospitalitatis offici¬

Expanded text:
cum iniquitate : et magis eligendum in paupertate nomen bonum, quam in divitiis nomen pessimum. Episcopus qui imitator Apostoli esse cupit, habens victum et vestitum, his tantum debet esse contentus . Qui altario servierint, de altario vivant . Vivant, inquit, non divites fiant. Unde et aes nobis excutitur de zona: et una tantum tunica induimur : nec de crastino cogitamus. Turpis lucri appetitio est, plusquam de praesentibus cogitare. plicatur. Sed hospitalem, bonorum amatorem, castum, justum, sanctum, continentem, sive abstinentem, obtinentem eum qui slem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sana, et contradicentes arguere. Ante omnia hospitalitas futuro episcopo denuntiatur. Si enim omnes illud de Evangelio audire desiderant: Hospes fui, et suscepistis me : quanto magis episcopus, cujus domus omnium commune esse debet hospitium! Laicus enim unum aut duos, aut paucos recipiens, implebit  Al. implevit hospita
Abbreviated transcription (Latin):
so. qui cum debeat. eẽ. mansuetus. & scđm illud quod scriptũ est
seruũ aut̃ dñi non oportet rixari sed humilẽ. ẽẽ. adom̃s doc¬
torẽ. patientẽ. in mansuetudine erudientẽ eos qui contͣ uenuñs:
ille ediuerso toruo uultu trementib labus. rugata fronte effre¬
natis conuitus facie int̾ pallorẽ ruborẽt uariata clamore per¬
strepat. & errantes ñ tã ad bonũ retrahat quã ad malũ sua uitia
p̃cipitet. Inde .ẽ. qđ & salomon ait. Ira ꝑdit etiã sapientes. Et
um scribitur Non multo uino deditum. Quale .ẽ. aut̃ ep̃m uta
dere uinolentũ. ut sensu occupato uel ex altet risũ cont᷑ gauita¬
dis decorẽ : & labiis dissolutis cachinnet: uel si paululũ tristis
cuiusclã rei fuerit. recordatꝰ int̾ pocula in singultus ꝓrũpat
& lacrimas. Longũ ẽ. ire ꝑ singula : & in sanias quas ebrietas
suggerit explicare. Uideas alios pocula in tela uercentes. sepna¬

Expanded text:
so, qui cum debeat esse mansuetus et secundum illud quod scriptum est so, qui cum debeat esse mansuetus et secundum illud quod scriptum est : Servum autem Domini non oportet rixari; sed humilem esse ad omnes, doctorem, patientem, in mansuetudine erudientem eos qui contra veniunt , ille e diverso torvo vultu, trementibus labiis, rugata fronte, effrenatis conviciis, facie inter pallorem ruboremque variata, clamore perstrepat: et errantes non tam ad bonum retrahat, quam ad malum sua saevitia praecipitet; inde est quod et Salomon ait: Ira perdit etiam sapientes ;  Timotheum scribitur: Non multo vino deditum . Quale est autem episcopum videre vinolentum, ut sensu occupato, vel exaltet risum contra gravitatis decorem, et labiis dissolutis cachinnet: vel si paululum tristis cujusdam 700 rei fuerit recordatus, inter pocula in singultus prorumpat et lacrymas. Longum est ire per singula, et insanias quas ebrietas suggerit, explicare. Videas alios pocula in tela vertentes, scy
Abbreviated transcription (Latin):
digni siit ñ ambiet occupare. Ad extremũ hoc dicendũ in scripturis
intelligi. & eũ nunc p̃cipi debere ep̃m fieri: qui & cogitationes & oꝑa in
sua habeat pocestate & uere credat in xp̃o. & nulla subrepentiũ uitior
labe maculetur. Oportet enĩ epm̃ sine crimine. eẽ. tanquã dĩ dispensa
torẽ. Queritur gͦ inter dispensatores ut fidelis quis inueniatur: &
non comedens & bibens cũ ebriosis ꝑcutiat seruos & ancillas.
sed incertum diũ expectet aduentũ. & det conserius intempore cibari¬
A. int̃ uillicũ aut̃ & familiã hec sola distantia est quod conseruus p̃¬
ꝓteruũ.: Ed est non tumentẽ. aut placentẽ sibi quod ep̃s sit : sed quass
bonũ uillicũ id requirentẽ qđ plurib ꝓsit. Non iracundũ. Iracundus
est qui sẽꝑ irascitur. & ad leuẽ responsionis aurã atq. peccati. quasi
auento folui commouet᷑. Et reuera. nihil ẽ. fedius p̃ceptore furio¬

Expanded text:
digni sunt, non ambiet occupare! Ad extremum hoc dicendum est in Scripturisdigni sunt, non ambiet occupare! Ad extremum hoc dicendum est in Scripturisintelligi, et eum nunc praecipi debere Episcopum fieri, qui et cogitationes, et opera in sua habeat potestate, et vere credat in Christo, et nulla subrepentium vitiorum labe maculetur. Oportet enim episcopum sine crimine esse, tamquam Dei dispensaer dispensatores, ut fidelis quis inveniatur: et non comedens et bibens cum ebriosis, percutiat servos et ancillas; sed incertum Dei exspectet adventum, et det conservis in tempore cibaria. Inter villicum autem et familiam haec sola distantia est quod conservus prprotervum, id est, non tumentem et placentem sibi quod episcopus sit, sed quasi bonum villicum, id requirentem, quod pluribus prosit. Non iracundum. Iracundus est, qui semper irascitur, et ad levem responsionis auram atque peccati, quasi a vento folium commovetur. Et revera nihil est foedius praeceptore furio