comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergeos priceditinatione menus quaeossemper & prtesciunt in sua impie¬
tite permansuros & pruedestinauit iusteperituros : Quic quider go
postistu in his uerbis. dec&erna praedistinatione sc̃orum dicitin ad regni
eluitam ernam catholicȩ & fideliter dicitus : quias ine dubiotam pium
& tam glorio sumopussuum & udernalite r om̃ps pruesciuit futurum
&l aeernaliter praedistinauit seesse facturum : Quod uutem dereprobis
hicuffirmatus quia eos demomp̃sds̃ nequaquam praedistina uerit ad morcem
uł a dignemueternum sed tantum modo prues ueriteos & ernȩ mortitru
dendos & perp&l uoignicruciun dos inullatenis est recipiendum : quiasi cut
ium suprta sactisostensum est : opussuum tamiustum tum mnagnum & terribile
quo omne simpiosdam naturum se eõ dec reuit : &u&erna ueritite prȩsciuit
&l u &erna iustitia pracordinauit ac prȩfinunt : Et mirumualdeest quo¬

Expanded text:
erga eos praedestinationem ejus: qua eos semper, et praescivit in sua impieerga eos praedestinationem ejus: qua eos semper, et praescivit in sua impietate permansuros, et praedestinavit juste perituros. Quidquid ergo post ista in his verbis de aeterna praedestinatione sanctorum dicitur ad regnum et vitam aeternam, catholice et fideliter dicitur: quia sine dubio tam pium, et tam gloriosum opus suum, et aeternaliter omnipotens praescivit futurum, et aeternaliter praedestinavit se esse facturum. Quod autem de reprobis hic affirmatur, quia eosdem omnipotens Deus nequaquam praedestinaverit ad mortem vel ad ignem aeternum, sed tantummodo praescierit eos aeternae morti esse tradendos et perpetuo igni cruciandos, nullatenus est recipiendum; quia sicut jam satis supra ostensum est opus suum tam justum, tam magnum, et terribile, quo omnes impios damnaturum se esse decrevit, et aeterna veritate praescivit, et aeterna justitia praeordinavit, ac praefinivit. Et mirum valde est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
utiqomines reprobos : Quosiuxtahunc sensum & ut benignus cretitor
scduari uolunt &utiustus iudex u&ernȩ perditiomitra didit : Sicuter gi
e onitatem suaminei ostendit quia eossaluariuoluit : Et tumer
bonita seius nonimpediuit seueritate meus qua eo siustedum nauit : it
eadembonita seiusd̃iullatenus impediuit prue distinatione miustitiue eius:
Dum quosille s aluos fieriuoluit : &imiquos futu ros semper prae sciuit Elin
iniquititesua ꝑ mansurosi ustea dinteritum prae distinauit : It &sipro
omnibus &iuminsu aimpi& ateperituris xp̃smortuus est : sice sexhibuit
boniti tem passionissiae ut tu men huius modumpiosin suaimpie a teper man¬
suros ius tosuo iudicio condem mauerit : Sicut ipseait : quin oncredit. iumiudi¬
catusest : Etideobonitus eius qua &ium protalibus passus creditur. noneua cui as

Expanded text:
utique omnes reprobos, quos juxta hunc sensum, et « ut benignus Creator » utique omnes reprobos, quos juxta hunc sensum, et « ut benignus Creator » salvari voluit, et « ut justus Judex » aeternae perditioni tradidit. Sicut ergo et bonitatem suam in eis ostendit, quia eos salvari voluit, et tamen bonitas ejus non impedivit severitatem ejus, qua eos juste damnavit; ita eadem bonitas ejus nullatenus impedivit praedestinationem ejus justitiae, dum quos ille salvos fieri voluit, et iniquos futuros semper praescivit, et in iniquitate sua permansuros, juste ad interitum praedestinavit. Ita et si pro omnibus etiam in sua impietate perituris Christus mortuus est, sic eis exhibuit bonitatem passionis suae, ut tamen hujusmodi impios in sua impietate permansuros justo suo judicio condemnaverit. Sicut ipse ait, « Qui non credit, jam judicatus est . » Et ideo bonitas ejus, quia etiam pro talibus passus creditur, non evacuavit
Abbreviated transcription (Latin):
Quiinutramq: partem tamuidelic& el ectorum quamreproborum:
quia &illorum glorificatio &listorumdumnatio iustumdi opus est :
diuinam praedistinationem ponere non dubitunt sicutium suprasltis
a nobisosten sum est : Etideo multum necesseest ut ugnoscant quiita sentiuNt
manifestum fide ueritute m & fundatissimambeatorum patrum auc¬
toritatem : & quo de snullatenus expedit: nomspernant neq abiciant illos
& qui pro ominibus mortuus creditur alique meorum praedistina uerit
aadamnationem: recogitentattentius quiace᷑ iulla uerba capł amplicntor
intelleguntur quibus de dõ dicit quiuul tommnes homines siduos fieri duobs
modis hocdm̃ agerecertissimum est : Dum adiositauult sa luos fieri ut eos
ipse omnino faciat saluos sicutom neselettos : Alio suero itu uelit saluos
fieri uteo somnino nonsalueꝰ sed in aeernum perire permittit sicuit

Expanded text:
 partem, tam videlicet electorum, quam reproborum  partem, tam videlicet electorum, quam reproborum quia et illorum glorificatio et istorum condemnatio justum Dei opus est divinam praedestinationem ponere non dubitant, sicuti jam supra satis a nobis ostensum est. Et ideo multum necesse est ut agnoscant, qui ita sentiunt, manifestam fidei veritatem et fundatissimam beatorum Patrum auctoritatem; et, quod eis nullatenus expedit, non spernant neque abjiciant illos » et qui pro omnibus mortuus creditur, aliquem eorum praedestinaverit ad damnationem: recogitent attentius, quia etsi illa verba Apostoli simpliciter intelligantur quibus de Deo dicit, « qui vult omnes homines salvos fieri, » duobus modis hoc Deum agere certissimum est: dum alios ita « vult salvos fieri, » ut eos ipse omnino faciat salvos, sicut omnes electos: alios vero ita velit salvos fieri, ut eos omnino non salvet, sed in aeternum perire permittat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dñs inomnibus iuiissuis & sc̃sin omnibus operibus suis: anteomiu saeculu
el uerissime praescierit futura &immobiliter praedestina uerit idest
statuerit & praefimerit facienda : iustaqui ppe impiorum e iniquorum
in uelerna morte atq in u&er nognidamnatio : opus est procul dubio
iustiu diciidĩ qui red d&ꝰ unicuiq: secundu moperceius : Et idcirco semper
apudeumextitit & uere praescitum & iuste praedestinatum quiattes¬
tunte proph&a fecitquue futura sunt : Namsi hoc in u&erna eius prȩ¬
scientia & praedestinatione non fuiss& numqua meiusopus esseł num¬
qua intemporaliter fieri potuiss&ꝰ : Quiaomne opus suumille prue¬
sciendo & pruedestinando prȩuenit : Et id eo nihilest in eius operibus
futurum quo d ipie non pruescierit & praed esti nauerit seesse facturũ :
Deinde contrurium est &ium doctrinȩ & definitionibus scõrum patrũ

Expanded text:
Dominus in omnibus viis suis, et sanctus in omnibus operibus suis , » ante omnia saecula, Dominus in omnibus viis suis, et sanctus in omnibus operibus suis , » ante omnia saecula, et verissime praescierit futura, et immobiliter praedestinaverit, id est statuerit, et praefinierit facienda. Justa quippe impiorum et iniquorum in aeterna morte, atque in aeterno igne damnatio, opus est procul dubio justi judicii Dei, « qui reddet unicuique secundum opera ejus . » Et idcirco semper apud eum exstitit, et vere praescitum, et juste praedestinatum, qui, attestante propheta, « fecit quae futura sunt . » Nam si hoc in aeterna ejus praescientia, et praedestinatione non fuisset, nunquam ejus opus esset, nunquam temporaliter fieri potuisset. Quia omne opus suum ille praesciendo, et praedestinando praevenit: et ideo nihil est in ejus operibus futurum, quod ipse non praescierit, et praedestinaverit se esse facturum. Deinde contrarium est etiam doctrinae,
Abbreviated transcription (Latin):
aboriginemundi : Quosdu mautem sicut presciuit non ad mortem neq
adignem prȩdestinauit sed inmassa peocati &l perditionis iuste deseruit
aqua eo sprȩdistinatione sua ndest gratiue preparatione. occulto sed
ron iusto iudicio nequaqua meripuit: Quia sicut beatus ex ponit au¬
gustinus prȩdestinatio est. gratiae preparatio: Eratia autemest :¬
uitiedonatio : Iaest ipsiuis praedestinationis effectus : Etbeatus prosper
in hacre sc̃i augustim ex positor cumcu&eris orthodoxis concorduns
patribus dicit: Non eit prȩdistinatio nisi quodad donum pertine
gratiue autad r&ributioneinustitiue : In quibus uerbis qđ dicitus
quiu quiom nes uult saluos fieri e nemine muult perire & qui proomnibu
passusest : neminem praedestinauerit ad interitum uel ignem a&ernum:
apertissi mecontruriumest fidei: Quauere & fideliter creditur & de¬
num quam esse possunt nisiiustu& recta sicut in psalmocanitur iustus

Expanded text:
ab origine mundi . » Quosdam autem, sicut praescivit, non ad mortem neque ab origine mundi . » Quosdam autem, sicut praescivit, non ad mortem neque ad ignem praedestinavit, sed in massa peccati et perditionis juste deseruit, a qua eos praedestinatione sua, id est gratiae praeparatione, occulto, sed non injusto judicio nequaquam eripuit. Quia sicut beatus exponit Augustinus : Praedestinatio est gratiae praeparatio, gratia autem est vitae donatio, id est ipsius praedestinationis effectus. Et beatus Prosper, in hac re sancti Augustini expositor, cum caeteris orthodoxis concordans Patribus, dicit: Non est praedestinatio, nisi quod ad donum pertinet gratiae, aut ad retributionem just neminem vult perire, » et qui pro omnibus passus est, neminem praedestinaverit ad interitum vel ignem aeternum, apertissime contrarium est fidei: qua vere, et fideliter creditur, et denunquam esse possunt nisi justa et recta, sicut in Psalmo canitur: « Justus
Abbreviated transcription (Latin):
redimere : Et diues ad pr&ium ut nullum tyraninca dest diabolica
uinculu reinereNt nisi quiabeuis fide aliemus exiter &ł ⁊ Et ideo intanta
quȩstione non sunt proponend a congrua non sunt asserendu super flua:
Vtin simplicitate & sinceritatedi instruantur & non inuunitate sensus
detertia quȩtione. Idest deprȩdistinationediuinu. ser moprolixus
fieri & neminem uult perire & qui pro omnibus pussus est neminem
predestinauit ad interitum uel ignem a&ernum: Sed exmassu pec¬
cati quosdumscut prȩsciuit predestim auit idest gratia prfparuit
aduitim & regnum & illisuitum acregnum prȩdestinauit id est gratiu
prae pariuit a& ernum: Euangelioteste quidicit uenite be nedieti
id est deprima maledictione gratiue reptieleti& predestinati. pertipite
regnum quod uobis paratumest . Id est quod uobis predestinatu mest

Expanded text:
redimere: et dives ad pretium, ut nullum tyrannica, id est diabolica redimere: et dives ad pretium, ut nullum tyrannica, id est diabolica vincula retinerent, nisi qui ab ejus fide alienus existeret. Et ideo in tanta quaestione non sunt proponenda incongrua, non sunt asserenda superflua. Ut in simplicitate et sinceritate Dei instruantur, et non in vanitate sensus tertia quaestione, id est « praedestinatione divina, » sermo prolixus, fieri, et neminem vult perire, et qui pro omnibus passus est, » neminem praedestinavit ad interitum vel ignem aeternum: sed ex massa peccati quosdam, sicut praescivit, praedestinavit, id est gratia praeparavit ad vitam et regnum, et illis vitam ac regnum praedestinavit, id est gratia praeparavit aeternum: Evangelio teste qui dicit: « Venite, benedicti, » id est de prima maledictione gratia erepti, electi, et praedestinati, « percipite regnum, quod vobis paratum est, » id est quod vobis praedestinatum est, «
Abbreviated transcription (Latin):
euangeli: inquibus iudue obstinatiim pi&late aduersus dñm dixisse
leguntur sanguis euis supernos & superfiliosnrõs : Hoc sibiiud aicus
hoc optit populus christianus: Pariuerbo dispariuoto : Estenimsuꝑnos
est & superillos: Si superfidelem : protegit : Si super inmicum ponitus
premito Sic tumen quodillos sibia diungit quostegit : Illos nont ungit
quos grauat: Sed e illam beati leonissententiam lic& ex parte alinuerbis
& alioforsitansensu positam: quasi hoc uirille senserit quo d &iam promipris
insua impi&a teperituris dñs xp̃s mortuus sit manifesti ueritu s
nonita intellegenda mostendit Ait namq: ille : ł ffiiio pro iniustis san¬
guinis iusti tam potens a dpriui legium tamdiues fuiti d pr&ium ut si
omnes incuim crederent nullumtyrannica uinculu re inerent. Vereenim
preliosus sanguisille & potem extititud priuilegium ut omnes posra

Expanded text:
Evangelii, in quibus Judaei obstinata impietate adversus Dominum dixisse Evangelii, in quibus Judaei obstinata impietate adversus Dominum dixisse leguntur:  « Sanguis ejus super nos, et super filios nostros : » Hoc sibi Judaicus hoc optat populus Christianus pari verbo, dispari voto. Est enim super nos, est et super illos: si super fidelem, protegit; si super inimicum ponitur, premit: sic tamen quod illos sibi adjungit quos tegit: illos non tangit quos gravat. Sed illam beati Leonis sententiam licet ex parte aliis verbis et alio forsitan sensu positam, quasi hoc vir ille senserit, quod etiam pro impiis in sua impietate perituris Dominus Christus mortuus sit, manifesta veritas non ita intelligendam ostendit. Ait namque ille: Effusio pro multis sanguinis justi tam potens ad privilegium, tam dives fuit ad pretium, ut si omnes in eum crederent, nullum tyrannica vincula retinerent. Vere enim pretiosus sanguis ille, et potens exstitit ad privilegium, ut omnes posset
Abbreviated transcription (Latin):
interiusta e iniustã in terbonum & malum interagendum & non agendũ
ut sint in excus biles indie quo iudicabit ds occulta hominum: Quȩtamen
lux non a facie illis resplend&l quiu non adeum attendunt: Seduelut
atergo eis reluc& quia sicut proph&u dicit uerterunt ad eamtergum
& non faciem. In hac autem re. quu sanguis dñ iuł̃ iu xp̃ eliam proimpiis
in suã impielate perituris. fusus esseasseritur. quid utilitatis ineis egerit:
i hilomnino inuenitur : Pisiutiuta disputationem antiqui & fidelissi mi
doctoris cuius eium doctrina & industria: totȩgulliȩ ab infestatione
quondũ arrian ȩ impi&latis dõ auxiliunte defensȩsunt. hoceiston inreme¬
dium sed sicutiam su pradiximus in exitiui conuertatur.: Ait namq: ille
uirdactissimus & magnaeloquentiȩ facultate fultus cum ex ponere uerba

Expanded text:
inter justa et injusta, inter bonum et malum, inter agendum et non agendum, inter justa et injusta, inter bonum et malum, inter agendum et non agendum, « ut sint inexcusabiles » in die quo judicabit Deus occulta hominum. Quae tamen non « lux » a facie illis resplendet, quia non ad eam attendant, sed velut a tergo eis relucet: quia sicut propheta dicit, « verterunt ad eam tergum, et non faciem . » In hac autem re, qua sanguis Domini Jesu Christi etiam pro impiis in sua impietate perituris fusus esse asseritur, quid utilitatis in eis egerit, nihil omnino invenitur, nisi ut juxta disputationem antiqui, et fidelissimi doctoris , cujus etiam doctrina, et industria toti Galliae ab infestatione quondam Arianae impietatis Deo auxiliante ante defensae: hoc eis non in remedium, sed sicut jam supra diximus, in exitium convertatur. Ait namque vir ille doctissimus, et magna eloquentiae facultate fultus, cum exponeret verba
Abbreviated transcription (Latin):
omnes sunt ex comparatione alterius generis eorum qui propter in fideli¬
tatem suam noniusti ficuntur potius multisint : quod esi .diqui patrum
pro omnibus ominino hominibus dñmpassumintellexerunt honorelus
e isteuelut piussensus : dummod oilleprios quiest certissimus e diuina ueritatẽ
firmatus hulla prae sumptionec ontemnatur uel quod est grauiusdu m neus
Nam &ilbr testimonium uelut ad confirmationem huiusrei ex euungelio
sumptum: iaest iuxluce lin tenebris E ten ebrȩ eam non comprehenderutꝰ
non nobisuidetur huic congruum assertioni: Qua lux illa prȩsentia
maiestatissuȩ in tenebris lucens idest in in fideliumcordibus. maiestate
conditoris suum prȩsentiam exhibens operatur liquidin eis : Et sinon
utindeant ipsam. tamen utuideant aliquid peripsam : Idest ut intellegutꝰ

Expanded text:
omnes » sunt, ex comparatione alterius generis eorum, qui propter infideliomnes » sunt, ex comparatione alterius generis eorum, qui propter infidelitatem suam non justificantur, potius « multi » sint. Quod et si aliqui Patrum « pro omnibus omnino hominibus. » Dominum passum intellexerunt, honoretur, et iste velut pius sensus, dummodo ille prior, qui est certissimus, et divina veritate firmatus nulla praesumptione contemnatur, vel quod est gravius damnetur. Nam et illud testimonium velut ad confirmationem hujus rei ex Evangelio sumptum, id est, « lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt : » non nobis videtur huic congruum assertioni: quia « lux » illa praesentia majestatis suae in tenebris lucens, id est in infidelium cordibus majestate conditoris suam praesentiam exhibens, operatur aliquid in eis, et si non, ut videant ipsam, tamen ut videant aliquid per ipsam, id est, ut intelligant
Abbreviated transcription (Latin):
autem d ñm nr̃m. &iam proimpiis insu aimpi& ateperituris c̃ẽ mortuũ :¬
unosimiliter apłi testi monio confirmareuidelur quoait. quidedit
semed ipsumredem ptionen proomnibus : profecto nonrecoluit nec
diligenter considerauit. It ahaec a pł uerba ess eaccipienda ut con¬
sonent dñ uerbis quibus semeuangelio ad hocuenissedicit ut dur&l animam
suam redemptionem promultis : Ede prelio suisanguinis simliter ait qui
pro uobis ui promultis effunditur in remissionem peccatorum : Etideoita uere
accipiendum est quod a płs ait quid e dit sem& ipsum redem ptionem proom¬
quosdixitomnes. eosdem continuo ex posuit intellegendo sesse multos
cumenim dixis& ded ño quod perunius i ustitiam inomnes homine simusti¬
festumest it apereumom nes hominesefficiuntur iustrut ipsi qui insu ogene t

Expanded text:
autem Dominum nostrum etiam pro impiis in sua impietate perituris esse mortuum autem Dominum nostrum etiam pro impiis in sua impietate perituris esse mortuum uno similiter Apostoli testimonio confirmare videtur, quo ait: « Qui dedit redemptionem semetipsum pro omnibus , » profecto non recoluit, nec diligenter consideravit, ita haec Apostoli verba esse accipienda, ut consonent Domini verbis, quibus se in Evangelio ad hoc venisse dicit: « Ut animam suam daret redemptionem pro multis ; » et de pretio sui sanguinis similiter ait: « Qui pro vobis, et pro multis effundetur in remissionem peccatorum . » Et ideo ita vere accipiendum est, quod Apostolus ait: « Qui dedit redemptionem semetipsum pro omquos dixit « omnes » eosdem continuo exposuit intelligendos esse « multos. » Cum enim dixisset de Domino, quod « per unius justitiam in omnes homines in justiifestum est, ita per eum « omnes homines » efficiuntur justi, ut ipsi qui in suo genere «
Abbreviated transcription (Latin):
chiedenproph&um loquitur quia nolo mortem morientis dicit dñs ds̃ sed
ut conuerititus & uiuat: quem sen sum illorum a pħ uerborum quibus ait
quiuultomnes homines saluos fieri &iam nos superius cominemorauimus.
el fideliter possea cupidiximus: Situmen & ille sensus bertaugustini.
quemille iuxta tlterius diuinȩ scripturȩ a uotoritatem diligenter inqui¬
rit & multis acueracibus modis exponit. puriter recipiatur : Nec propter
istumilledamnelur sed potius utriq: sensui propterueracem & pium
patrum a uetoritatem fideliter obaediatur. : Quia ominino & quo suere
uult ds̃siduosfieri sinedubios aluos facit : quiut scriptura testitur :
omnia quaecum quoluit fecit : Et sicu& erositicuults aluos fieri ut
tamen non eossaluos faciut . sed omninoperire ꝑmittat : ut rumq hic
euidenter appar&. Et erga creaturamsuam scilic&. boniti screa¬
toris: Pergueius demcreaturȩ iniquitatem seueritas iudicis . : qđ¬

Expanded text:
chielem prophetam loquitur: Quia « nolo mortem peccatoris, dicit Dominus, sed ut convertatur, et vivat . » Quem sensum illorum Apostoli verborum, quibus ait, « qui vult omnes homines salvos fieri, » etiam nos superius commemoravimus, et fideliter posse accipi diximus: si tamen et ille sensus beati Augustini quem ille juxta alterius divinae Scripturae auctoritatem diligenter inquirit, et multis ac veracibus modis exponit, pariter recipiatur: nec propter istum ille damnetur, sed potius « utrique sensui » propter veracem et piam Patrum auctoritatem fideliter obediatur. Quia omnino, « et quos vere vult Deus salvos fieri, » sine dubio salvos facit, qui, ut Scriptura testatur, « omnia quaecunque voluit fecit . » Et si caeteros ita vult salvos fieri, ut tamen non eos salvos faciat, sed omnino perire permittat, utrumque hic evidenter apparet: et erga creaturam suam, scilicet, « bonitas Creatoris, » et erga ejusdem creaturae iniquitatem « severitas judicis. »
Abbreviated transcription (Latin):
declinanstrans greditur ad iniquitatem iuste diumi iudicii prȩdestinatione
prȩpareur ad romphẽam id est udu&er nȩ mortisuindictum : De qualibus¬

Expanded text:
declinans transgreditur ad iniquitatem, juste divini judicii praedestinatione declinans transgreditur ad iniquitatem, juste divini judicii praedestinatione praeparetur ad rhomphaeam, id est ad aeternae mortis vindict
Abbreviated transcription (Latin):
sensum : Etquintumubiuit mitte eisd s̃operatione merroris quiu ut
dictumest .: quos dignostuli poenu iu dicauit. uel in reprobumsensum
trudidit ueleis suoiusto iudicio operutione merrori simmisit : Similites
& sextum accipiendum : iuuero dĩdeduces eo sinputeum interitus :
Puteusnumq interitus est utbeatus uigustinus ex panit tenebrperroris
tenebrȩ su an mersionis Deducituero reprobasds̃ in hunc puteum :
non quo dipsesitauitor culpȩipsorum sed quodipsesit iudex iniquitutiseor
Quod &liom si quis deputeo infernalisdamnationis & sum mersionis
eodem sensu uelit intelligi & pertinere potest adiustamprȩdestinationen
mteritusrerroborum & nonest contrariu mueritat: Quad autem septimo
locoponitur & quitruns greditur aiustitiu a diniquitatem ds̃parauitillum
ad rompheam manifeste iustum pruedestinationem reproborum
ad interitum sonut : Vt qui suouitio & suoperuer so arbitrio aiuistitia

Expanded text:
sensum . » Et quintum ubi ait: « Mittet eis Deus operationem erroris , » quia ut sensum . » Et quintum ubi ait: « Mittet eis Deus operationem erroris , » quia ut dictum est quos dignos tali poena judicavit, vel « in reprobum sensum tradidit, » vel eis suo justo judicio « operationem erroris immisit. » Similiter et sextum accipiendum: « Tu vero Deus deduces eos in puteum interitus . » Puteus namque interitus est, ut beatus Augustinus exponit, tenebrae erroris, tenebrae submersionis. Deducit vero Deus reprobos in hunc puteum, non quod ipse sit auctor culpae ipsorum, sed quod ipse sit judex iniquitatis eorum. Quod etiam si quis de puteo infernalis damnationis et submersionis eodem sensu velit intelligi: et pertinere potest ad justam praedestinationem nteritus reproborum, et non eststitia ad iniquitatem, Deus paravit illum ad rhomphaeam , » manifeste justam praedestinationem reproborum ad interitum sonat, ut qui suo vitio et suo perverso arbitrio a justitia
Abbreviated transcription (Latin):
iumiudicatus est : elinistis quibusdixit sed uos non creditis quian onestis exouibus
meis ut rubiq incredul: e infideles de signati sunt : E quos in illa sententia
sc̃s doctor dixit diuinu pruescientia iaindamnatos inistu eosdem dixit ad
ueernum interitum pruedestinatos: Nonquiualii ex eisdiuinu pruescientia
slaliidiuina pruedestinationedum mnatisuntꝰ sed qui uindiuim iudicisuis tute
quitales dunmnantur. sicut eꝰ i n omnioperediuino utrumq: simul intelle¬
gendum sit . Es i nonubiq quia nulla ex igit necessitussimuldicendum:
Tertio loco : testimonium de exhodo ponitur : indurauit dñ scorpharaonis :
Quod manifeste non ad pruescientia muel prȩdestinationem futurorum
seduderue sen sđiiudicium pertineꝰ : Quieum queintili poenu dignum
iudicauit iusto iudicio in duriuuit : Similiter & quartum testimonium

Expanded text:
jam judicatus est , » et in istis quibus dixit: « Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus jam judicatus est , » et in istis quibus dixit: « Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis ; » utrobique increduli et infideles designati sunt et quos in illa sententia sanctus doctor dixit divina praescientia jam damnatos, in ista eosdem dixit ad aeternum interitum praedestinatos. Non quia alii ex eis divina praescientia, et alii divina praedestinatione damnati sunt, sed quia divini judicii virtute, qua tales damnantur, sicut et in omni opere divino utrumque simul intelligendum sit, etsi non ubique, quia nulla exigit necessitas, simul dicendum. Tertio loco testimonium de Exodo ponitur: « Induravit Dominus cor Pharaonis : » Quod manifeste non ad praescientiam, vel praedestinationem futurorum, sed ad praesens Dei judicium pertinet, qui eum quem tali poena dignum judicavit, justo judicio induravit. Similiter et quartum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ligidebet & pruedestinatiodi : Quia sicut nihil operum s uorum prue¬
distinauit quodnon praescierit . It quicquid eo rum prȩsciuit sine dubio
eium prae distinauit : Nibnlenimin operibus eius est iniustum a ut inquũ :
ut dignetantum modo pruescir&tur & non praedistinurelur : Sed quia
totumestiustum & rectum : totum estomninopruescitum totum omnino
pruedistinatum : Vndeidembeatus cugustinus qui in hoc loco dicit
inoredulo siam diuma praescientiudamnatos a libicum tracture
uerba dñ dicentis ad quosdam sed uos nonoreditis quiu nonestis ex ouibis
meis eosdemtestatur diui no iudicio ad adernam mortem prȩdestinatos
itidicens: quomod oergo istisdixit : non estis ex ouibus meis : Quia uide
buteos ad sempiternum interitum prae distinatos non aduitu mu ȩl nã¬
suis unguinis ertaiocomparutos. Ecced in illis uerbi sdm̃ quibuscuit . qui non credit

Expanded text:
ligi debeat, et praedestinatio Dei. Quia sicut nihil operum suorum praeligi debeat, et praedestinatio Dei. Quia sicut nihil operum suorum praedestinavit, quod non prescierit, ita quidquid eorum praescivit, sine dubio etiam praedestinavit. Nihil enim in operibus ejus est injustum, aut iniquum, ut digne tantummodo praesciretur et non praedestinaretur; sed quia totum est justum et rectum, totum est omnino praescitum, totum omnino praedestinatum. Unde idem beatus Augustinus, qui in hoc loco dicit incredulos jam divina praescientia damnatos, alibi cum tractaret verba Domini dicentis ad quosdam: « Sed vos non creditis quia non estis ex ovibus meis . » Eosdem testatur divino judicio ad aeternam mortem praedestinatos, ita dicens : Quomodo ergo istis dixibat eos ad sempiternum interitum praeparatos. Item: non rauinis pretio comparatos. Ecce et in illis verbis Domini quibus ait: « Qui non credit
Abbreviated transcription (Latin):
lic omnesimpui&l in creduli ium sint diuina prȩdesti nationedus
Quia uidelic& si eorum dam natio iustum diuim iudici opusest
sinedubio opussuum semꝑa puddm̃ & prȩscitum & prȩdestinatum est :
praedistinationem sed tantum modo ud praescientiam pertinere:
subiungit uerbabeatiuugustini quibus quasi hoc probareui deatur :
Ait namq: ille in libro decgone xp̃ia no memoran s uerba euangelii
qui n on creditiamiudicatus est : Id est. iumdamnatus est . Prȩscientiu
ut qdi quinouit quid immi neat non credentibus : Eoquod non dixerit
sc̃ dator. lamdam natus est pruedestinatione di sed pruescientia dĩ
necdixerit : quistatuit aut praefiniuit siue prae distinauit : sed quinouit
inquit quid immineat non credentibus . : Qua si om̃p̃s ds : aliquid operũ
suorum priescierit futurun quod non pruedestina uerit see sse facturũ ⁊
Auttumin operibussuis ponitur pruescientia di: nonstati imncertissime intel

Expanded text:
elicet omnes impii et increduli jam sunt divina praedestinatione damnati. elicet omnes impii et increduli jam sunt divina praedestinatione damnati. Quia videlicet si eorum damnatio justum divini judicii opus est, sine dubio opus suum semper apud Deum et praescitum et praedestinatum est. nam praedestinationem, sed tantummodo ad praescientiam pertinere, subjungit verba B. Augustini, quibus quasi hoc probare videatur. Ait namque ille in libro de Agone Christiano, memorans verba Evangelii: « Qui non credit jam judicatus est, » id est jam damnatus est, praescientia utique Dei, qui novit quid immineat non credentibus. Eo quod non dixerit sanctus doctor, jam damnatus est praedestinatione Dei, sed praescientia Dei. Nec dixerit, qui statuit aut praefinivit, sive praedestinavit, sed qui novit, inquit, quid immineat non credentibus, quasi omnipotens Deus aliquid operum suorum praescierit futurum, quod non praedestinaverit se esse facturum? Aut cum in operibus po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansuri. Nullatenus pos sint merito perseuetentissi mȩ iniquitictis
suie meletorum soc i& ate censeri: Sicut regula catholicȩ fider indu¬
bntunterten& e doc&: Sedutumis quisqi fidelium scutiam dictumeꝰ
ipsa fide &iustitiae scificatione prob& & decluresese adua samis dȩ
& electionis ꝑtinere : Duonamq sunt quibus uelut quodum signaculs
probuntur eliagnoscuntur electidi : Sclice : &lerna diuinȩ gratis
rreordinatio & pia ab omniiniquitate in fidelititis & prauitutis
emundatio Vt ex in anifestaluce iustitiȩ fẽitictis manifestetur ind
uerita diuinȩ electionis. Sicutipseapł c̃paulo superiusostendit diceis
Sed firmum fundamentum đ stelit habenssignaculum hoc : Cognis
cedat ubimquitateomnis quimnominat nomendm̃ : certuipiius elecio
probatio est ꝓ Secundo loco testimoniumn diuin ae prȩdifinations
deeuun gelio ponitur : Quinoncredit lamiudicatus est quo d uus¬

Expanded text:
permansuri; nullatenus possint merito perseverantissime iniquitatis permansuri; nullatenus possint merito perseverantissime iniquitatis suae in electorum societate censeri, sicut regula catholicae fidei indubitanter tenet, et docet; sed ut unusquisque fidelium, sicut jam dictum est, ipsa fidei et justitia electionis pertinere. Duo namque sunt quibus velut quodam signaculo probantur, et agnoscuntur electi Dei: scilicet aeterna divinae gratiae praeordinatio, et pia ab omni iniquitate infidelitatis et pravitatis emundatio: ut ex manifesta luce justitiae et sanctitatis manifestetur in eis veritatis divinae electionis; sicut ipse Apostolus paulo superius ostendit, dicens: « Sed firmum fundamentum Dei stetit habens signaculum hoc: Cognovitcedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini, certa ipsius electionis probatio est. Secundo loco testimonium divinae praedestinationis de Evangelio ponitur: « Qui non credit jam judicatus est . » Quod vid
Abbreviated transcription (Latin):
parata mgłũm: eaomninohicdicit quaedamin honorem & quaedam
in contumelium In honort̃uiusa miseri cordiue In contumelicm uascirȩ
Sed cumibiꝰ predestinationem tantum modo utriusq partis idestelatoꝵ¬
ereproborum simpliciter commendaueritꝰ hic adiungit & iume x or¬
tiationem quamat tenteuu sa miscđue debeant secustodire & segre¬
gre abimmunditii s uasorumirȩ cumdicit : Siquis aute memundu¬
uerit seabistis erituu s in honorem & ccẽ. Idest si qui semundu ueritse
abistisuasisi rꝑ̧uiasisincontumelium uel abeo rumimimunditiis sadi¬
quundo ineis fuit sollicite se ex trahendo uel numquam eisse ad miscendo
eł imn maculatumse ab hocscłõ custo diendo erituu sin honoremiscĩ ficatũ :
Ia est ipsoemundationis el ic̃ificationi uffectuaty profectu demontra
significat in his uerbis apł s̃ quoduasa irȩ&lcontumeliȩ. id est diuino ui¬
Cumomninore probi qui diuinitus prae sciti sunt in suis iniquitactibus

Expanded text:
aedam in honorem, et quaedam in contumeliam: in honorem vasa misericordiae, in contumeliam vasa irae, » sed cum ibi praedestinationem tantummodo utriusque partis, id est electorreproborum, simpliciter commendaverit, hic adjungit etiam exhortationem, quam attente vasa misericordiae debeant se custodire et segregare ab immunditiis vasorum irae, cum dicit: « Si quis autem emundaverit se ab istis, erit vas in honorem, » etc.; id est, si quis emundaverit se ab istis vasis irae, vasis in contumeliam, vel ab eorum immunditiis, si aliquando in eis fuit, sollicite se extrahendo, vel nunquam eis se admiscendo, et immaculatum se ab hoc saeculo custodiendo, erit vas in honorem sanctificatum, id est ipso emundationis et sanctificationis suae effectu atque profectu demonstrabsignificat in his verbis Apostolus quod vasa irae et contumeliae, id est divino juCum omnino reprobi, qui divinitus praesciti sunt in suis iniquitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
segpuerititi diuinae praeditinationis inutramqi partem ta melectoꝵ
uideliceꝰ quamreproborum sidiligenter ex superioribu i uerbis ꝓpti
consider&us contrtrium sedomini no concors & consonuminuenitur
Aitnum qyꝰ inmagna cutem domo on solum sunt uasc aurea & ar¬
genter sed &ligne & fictiliu: Et quaedam qui demin honorem
emundauerit seabistiserituas in honoremsc̃ ficatum eutiled ño ÷
Mlanifesti ssime ituq constat quod quaemillis uerbis dixeratuasu irȩ

Expanded text:
festae veritati divinae praedestinationis in utramque partem tam electorum festae veritati divinae praedestinationis in utramque partem tam electorum videlicet quam reproborum, si diligenter ex superioribus verbis Apostoli consideretur, contrarium, sed omnino concors et consonum invenitur. Ait namque: « In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia; et quaedam quidem in honorem, emundaverit se ab istis, erit vas in honorem, sanctificatum, et utile Domino . » Manifestissime itaque constat quod quae in illis verbis dixerat « vasa
Abbreviated transcription (Latin):
Vere &enimuacsairȩ idestiuistȩu in dictȩ dr̃ quam meruit primȩ trrans¬
gressio nisculpa om̃s reprobi sunt : Qui infine nonereptionem mise dis
sed iramndamnationis sensuri sunt : Ethaec uascirȩ non ad misericos¬
dium sed aahudicium preordinata lam& suomerito & diuino iudus
&l aptita e perfecita sunt in interitum : Vt &suopraetedente merito
e dium ae prae distinationis iusto pruecedente iudicio qui a nolues
conuertiadbonum a&ernum patiantur malum: Noner goquiu
non potuerunt sed qui a noluerunt de malo commutur ad bonum :
iustum patientur supplicium : Sicut ȩ contrarioluere uasa miscđĩt
suntom neselecti : Quinullo suo praecedentemerito. sed soladimiscđã
a massa perditionis diser&i diuina prae distinatione suntuas a prȩparatic
ingłum : Vnde odillud quod dibidemdicit apł s : Si quis autememundu¬
uerit sbabistis. erituas in honorem: nullo modo huictim clarȩ & mani¬

Expanded text:
Vere etenim vasa irae, id est justae vindictae Dei, quam meruit primae transgressionis culpa, omnes reprobi sunt: qui in fine non ereptionem misericordiae, sed iram damnationis sensuri sunt. Et haec vasa irae non ad misericordiam, sed ad judicium, praeordinata jam et suo merito et divino judicio, et aptata et perfecta sunt in interitum, ut et suo praecedente merito, et divinae praedestinationis justo praecedente judicio, quia noluerunt converti ad bonum, aeternum patiantur malum. Non ergo quia non potuerunt, sed quia noluerunt de malo converti ad bonum, justum patientur supplicium. Sicut e contrario vere vasa misericordiae sunt omnes electi, qui, nullo suo praecedente merito, sed sola Dei misericordia a massa perditionis discreti divina praedestinatione sunt vasordiae. Unde et illud quod alibi idem dicit Apostolus: « Si quis autem emundaverit se ab istis, erit vas in honorem , » nullo modo huic tam clarae et mani
Abbreviated transcription (Latin):
tura ueritatis ueraciter tenendum de monstrit : Sicuitiu i superius
proutdñ s dure dignatus est satis probauimus : Adiungit &icam remniũs
&l nepex lectione neque ex ueracialiquatraditione. nobis haetenus comꝑtum :
Quod scilic &beatus augustinus postomnes libros suos scripserit quendumli¬
bellum quem grȩco uocubulo ypomnesti connominunt : quod latine memora

Expanded text:
tura veritatis veraciter tenendum demonstrat: sicut jam superius, tura veritatis veraciter tenendum demonstrat: sicut jam superius, prout Dominus dare dignatus est, satis probavimus. CAPUT XXXV. De libro neque ex lectione, neque ex veraci aliqua traditione nobis hactenus compertam. Quo scilicet, beatus Augustinus, post omnes libros suos, scripserit quemdam libellum quem Graeco vocabulo Hypomnesticon nominant, quod Latine memora
Abbreviated transcription (Latin):
qui praed estinationem diuinumr in utramq partem & intellexerunt
eͥ docuerun diecul pundosa ffirmare nequa quum considerut.: Quod
uero pessi mediut intelligiuerba sc̃ augustini: si quis in libro ench pridion
&ł in libris deciuiti ae dr̃ & intractutibus euungelii scđmiohannem itiu in¬
tellegit pruedestinationemreproborum ad interitumnsi cuteamille
& scriptis suis peromnes ecclesius & uerbis & iam prue sentibus populis
simpliciter & ueraciter pruedicauit atq: itaconatur beatis simidoctoris
manifestum & ueracem sensum nescimus inquid aliud peruertere & de¬
torquere : quantȩ absurdititis. Immoquamimpieprȩ sumptionis sit
quis possit explicure : Per hocenim nomsolum sensui ecclesi asticorum patriꝰ
sod eium fide meccłue & auctoritatem scripturȩ dniinȩa ꝑteeua iuiare
inuenitur it namqipitres docuerunt ituecłu fideiter teneb itascris¬

Expanded text:
qui praedestinationem divinam in utramque partem et intellexerunt qui praedestinationem divinam in utramque partem et intellexerunt et docuerunt, se culpandos affirmare nequaquam considerat. Quod vero pessime dicit intelligi verba sancti Augustini si quis in libro Enchiridion, et in libris de Civitate Dei et in tractatibus Evangelii secundum Joannem, ita intelligat praedestinationem reproborum ad interitum, sicut eam ille et scriptis suis per omnes ecclesias, et verbis etiam praesentibus populis simpliciter et veraciter praedicavit atque ita conatur beatissimi doctoris manifestum, et veracem sensum nescimus in quid aliud pervertere et detorquere, quantae absurditatis, imo quam impiae praesumptionis sit, quis possit explicare? Per hoc enim non solum sensum ecclesiasticorum Patrum, sed etiam fidem Ecclesiae, et auctoritatem Scripturae divinae a parte evacuare invenitur. Ita namque Patres docuerunt; ita Ecclesia fideliter tenet; ita Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sed depra ed estinatione scõrum dixit : mnultis postulantibus scripserat :¬
lbrum ypo nesti conaduersuscaelestium & pelugium scripsit dequinq:
quaestiomibus & hanc sextuimꝰ locoreractationis superaddiditdẽp̃disti¬
natione. Vbise ex cufit non eo sens ud ixissena intelligiuelle pruedestinatos
adinteritum Sedimni quitate uel impi&ate perseueriantibus. poena messe
pruedestinatum : Quarum quuestionum & ab solutionum mentionem
in libro que mserpsit contramanicheosex genesifacit .: Propterea maliulos
id est illum mis erabilem monachum & quicumeo forsitansentiunt : confin¬
derepraescientiam & praedistinationem diuina murguit : quia sicut intota
istiresponsioneluborauit. non uult intelligiprue distinationem nis in solis
electis: Inreprobis uero. solum praescientiam deberesentiri : Inquaas¬
sertione : non so losistos quos uocatmaliuolos sed scõspatres & doctore s ecđice.

Expanded text:
sed de praedestinatione sanctorum dixit; multis postulantibus scripserat lsed de praedestinatione sanctorum dixit; multis postulantibus scripserat librum Hypomnesticum adversus Coelestium et Pelagium; scripsit de quinque quaestionibus, et hanc sextam loco retractationis superaddidit de praedestinatione: ubi se excusat non eo sensu dixisse nec intelligi velle praedestinatos ad interitum, sed in iniquitate vel impietate perseverantibus poenam esse praedestinatam. Quarum quaestionum et absolutionum mentionem in libro quem scripsit contra Manichaeos ex Genesi facit. » RESPONSIO. Propterea malivolos, id est illum miserabilem monachum, et qui cum eo forsitan sentiunt, confundere praescientiam et praedestinationem divinam arguit, quia sicut in tota ista responsione laboravit, non vult intelligi praedestinationem, nisi in solis electis: in reprobis vero solam praescientiam debere sentiri; in qua assertione non solos istos, quos vocat malivolos, sed sanctos Patres et doctores Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
iniquititem morie urin eu : lamcu&era scripturt crumtestimoniu quȩ
secuntur sicut &ium de quibusdum iamsuperius dictum est non ad prȩsci¬
entiumuel predistinationem futurorum sedud prue sens di iudicium per¬
tinere existimamus : Etideo pru&er missis hisquue ad praesentem quȩstio¬
nem minime pertinent ad ea quuerestant consideran dutranseamus:¬
Sequitur itaqiinresponsione : Sedistimaliuoli non intellegentes quae
locuntur uel de quibus af firmant confundunt prȩscientium & prȩdes¬
tinationem : Et sicut male intellegunt authenticus scripturus ita &
pessi me uerba sc̃i augustin inquibusdum locis : Sicut in enchiridion & in libris
deciuit te d̃ &alib&ium prȩdestinctos ad interitum & populum natum
ad iram dicit : Vnde&liam : postquam delibero arbitrio & decorreptione
& gratia & deperfactione iustitiae hominis & depricedestinationes cõꝵ
ad prosperum & hilurum& ubi nibul de pri edestinatione reproborum

Expanded text:
ur in ea . » Jam caetera Scripturarum testimonia quae sequuntur, sicut etiam de quibusdam jam superius dictum est, non ad praescientiam vel praedestinationem futurorum, sed ad praesens Dei judicium pertinere existimamus. Et ideo praetermissis his quae ad praesentem quaestionem minime pertinent, ad ea quae restant consideranda transeamuse. HINCMARUS. « Sed isti malivoli non intelligentes quae loquuntur, vel de quibus affirmant, confundunt praescientiam et praedestinationem: et sicut male intelligunt authenticas Scripturas; ita et pessime verba sancti Augustini in quibusdam locis, sicut in Enchiridion, et in libris de Civitate Dei, et alibi etiam praedestinatos ad interitum, et populum natum ad iram dicit: unde etiam postquam de libero arbitrio et de correptione et gratia, et de perfectione justitiae hominis, et de praedestinatione sanctorum ad Prosperum et Hilarium, ubi nihil de praedestinatione reproborum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: Prie destinatio di qua einbono esti gratiue est ut dmxiprae papiao
Graticcuero est ipsius praedistinationiseffectus : Atquita luculente¬
osftendit aliter intellegend amesse prted estinationem di quaeimbono esi
bonsideit electis ubi uere diuinȩ ergi eos gratiȩ est prie paritiu. &
huius prȩdistinationis effectiis est i eiuidem diuiitus pruepa prete
gratiȩ iamipsudonatio : Etaliter intellegendum priued esti aitioner
iamipsadumnatio : Iti ueneribilis doctor lelernam pruedistinationem dꝰ
inutrumq distribuit : Vt e in bone sitbomis e in malomalis: Dum& illis per eũ
a elernugratiu : &istispeream elernodi comilio elernadamnatio pre¬
parictur: Vnde & quo d beatus prosperdicit : non est praedistinatio nisi quod
uadonum pertin& gratiue . aut ad re ributionem iustitiue. Ita ominino
rectissime in tellegendumest . Vt diumna pra edistinutio nonita credutur

Expanded text:
rca praedestinatio Dei, quae in bono est, gratiae est, ut dixi, praeparatio, rca praedestinatio Dei, quae in bono est, gratiae est, ut dixi, praeparatio, gratia vero est ipsius praedestinationis effectus. ostendit, aliter intelligendam esse praedestinationem Dei, quae in bono est bonis, id est electis ubi vere divinae erga eos gratiae est praeparatio, et hujus praedestinationis effectus est ejusdem divinitus praeparatae gratiae jam ipsa donatio: et aliter intelligendam praedestinationem Dei, jam ipsa damnatio. Ita venerabilis doctor aeternam praedestinationem Dei in utrumque distribuit, ut et in bono sit bonis, et in malo malis: dum et illis per eam aeterna gratia, et istis per eam aeterno Dei consilio aeterna damnatio praeparatur. Unde et quod beatus Prosper dicit: Non est praedestinatio, nisi quod ad donum pertinet gratiae, aut ad retributionem justitiae, ita omnino rectissime intelligendum est, ut divina praedestinatio non ita credatur
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliue fuerat erituus in honorem: Proferunt : quinon credit
lamiudicatus est : Id est predestinationedi amdamnatus est Et
augustinus in librodeagone x p̃ia nodicit: qui n oncredit iamiu
quidimminei t non credentibus: Proferunt : indurauit dñs corpha¬
raonis: Tradidit illos inreprobum sensumꝰ inmitt& eis spm̃ erroris:
quibus quicumeo sentiur ad confirmationem diuinue praescientiue
& prȩdistinationis dicuntur esseprolatu : non negle genter e quuss
transeunter omittendu sed potiusdiligenter & fideliter iuxtare¬
gula mueritatis singillatimuidentur ẽẽ tractunda : Ne forte parum
attendentibus & nonintelle gentibus. nihiladrem dequa ugitur perti¬
nere uideantur.: Autuelut leuia &nullius momenti absq periculo
prfleririposse eaxfstimentur. Et stenim certissimum e ma nfestis simnũ
huiusreitestimoniuns ex apło sumptum. eunia ut ipsedicit : suitinuit ds in¬

Expanded text:
tumeliae fuerat, « erit vas in honorem : » Proferunt: « Qui non credit tumeliae fuerat, « erit vas in honorem : » Proferunt: « Qui non credit jam judicatus est , » id est praedestinatione Dei jam damnatus est. » Et Augustinus in quid immineat non credentibus. Proferunt: « Induravit cor Pharaonis ; tradidit illos in reprobum sensum ; immittet eis spiritum erroris ; quibus qui cum eo sentiunt ad confirmationem divinae praescientiae et praedestinationis dicuntur esse prolata, non negligenter et quasi transeunter omittenda, sed potius diligenter et fideliter juxta regulam veritatis singillatim videntur esse tractanda; ne forte parum attendentibus et non intelligentibus nihil ad rem de qua agitur pertinere videantur; aut velut levia et nullius momenti absque periculo praeteriri posse existimentur. Est enim certissimum et manifestissimum hujus rei testimonium ex Apostolo sumptum, quia, ut ipse dicit: « Sustinuit D
Abbreviated transcription (Latin):
inpiosuer in dieiudicis cruciundos reseruure aliquid diuinue prue¬
scientiue & prue destinationisergueos demimpios uelut ex late rein¬
telligi: quia quos occulto &iusto iudiciosuo ad a&ernos reseruat
crutiatus . & pruesciuit sine dubio & pruedistinaunt perp&uo cruci¬
andos: Quc e uerba upłi cumitu & uerius & rectius intelleguntur
nihilnecesse est uelut ex eorum auctoritate tam multipliciter
de ea reloqui quȩ huiussententiuẽ at testictione non ualela ppro¬
buri sed potius falsu & suꝑ uacuade monstrari: Sequitur in
admunimen sui eadem maleintellegendo proferens profert :
sicut modo ad memoriam occurrunt sapientiu eurãescribo :
Dicentes uusa esse prued estinatu adinteritum & muturi non possunt :
Sed diter ali intellegun : Muxi me tumidem dicat apłs deeisdem
uasis Si qui s emundauerit se abistis uidelic& proquibus uas con¬

Expanded text:
Impios vero in die judicii cruciandos reservare, » aliquid divinae praeImpios vero in die judicii cruciandos reservare, » aliquid divinae praescientiae et praedestinationis erga eosdem impios velut ex latere intelligi: quia quos occulto et justo judicio suo ad aeternos reservat cruciatus, et praescivit sine dubio et praedestinavit perpetuo cruciandos. Quae verba apostoli cum ita et verius et rectius intelligantur, nihil necesse est velut ex eorum auctoritate tam multipliciter de ea re loqui, quae hujus sententiae attestatione non valet approbari, sed potius falsa et supervacua demonstrari. CAPUT XXXII. Sequitur in ad munimen sui, eadem male intelligendo proferens, profert, sicut modo ad memoriam occurrunt, sapientiae vestrae scribo. dicentes « vasa esse praedestinata ad interitum » et mutari non possunt. Sed aliter alii intelligunt; maxime cum idem dicat Apostolus de eisdem vasis: « Si quis emundaverit se ab istis, » videlicet pro quibus vas con
Abbreviated transcription (Latin):
temptitioneeripere. impiosccutem in dieiudicis cruciun dos reseruurs
Id est nouitille altic & secr&a dispositiones apientiȩ suȩ & pios in pruesens
uitu periculis & temptationibus plena laborantes : suu gratia suu pro¬
tectio neeripere : Cui quotidieipsidicunt nen os induca sintemptatio nẽ
Neaut prosperiatibus huius seł inlicttntur auti aduersi tattibus
franguntur : Et ȩ contrurio impio sin hocscło florentes & in suu im¬
pi&ute uelut prospereagentes nequaquam sua iustitia negligere
nequaquumimpunitos dimittere : Sed quos uid&us quasi in iuste in sus
cupiditatibus & delectationibus carnalibus securos &l&os relinquert
eosdem potius futuro suo iudicio & u&ermscruciatibus reseruure :
Vt quanto hicamplius & licentius prospertntur tunto ibidurius
&l u trociuspumantur Potesttu meninisuis postremis uerbi subiait .

Expanded text:
tentatione eripere; impios autem in die judicii cruciandos reservare. » tentatione eripere; impios autem in die judicii cruciandos reservare. » Id est, novit ille alta et secreta dispositione sapientiae suae, et pios, in praesenti vita periculis et tentationibus plena laborantes, sua gratia, sua protectione, eripere; cui quotidie ipsi dicunt: « Ne nos inducas in tentationem , » ne, aut prosperitatibus hujus saeculi illiciantur, aut adversitatibus frangantur. Et e contrario impios in hoc saeculo florentes, et in sua impietate velut prospere agentes, nequaquam sua justitia negligere, nequaquam impunitos dimittere, sed quos videtur quasi injuste in suis cupiditatibus et delectationibus carnalibus securos et laetos relinquere, eosdem potius futuro suo judicio et aeternis cruciatibus reservare: ut quanto hic amplius et licentius prosperantur, tanto ibi durius et atrocius puniantur. Potest tamen in istis postremis verbis, ubi ait: «