comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cat. ambo in foueam cadunt. Q¬
mͦ p̃cedunt: Uita⁊ doctrina. Sic¬
enim fiet unum ouile. ⁊ unus pas¬
tor. Pastor unꝰ ẽẽ debet inse. et
unus cum grege. Unus in se. ut
qd̾ docet uerbis. impleat oꝑe ut
ꝑ iracundiam ñ inmutetur a
mansuetudine. ñ eleuetur pro¬
sꝑis. ñ frangatur adu̾sitate. s
idem ꝑmaneat pacientia ꝑse¬
uerante. Tenet autem pastor uni¬
tatem cum grege. quando ñ diui¬
ditur a subiectis ꝑ preciosiorẽ ha¬
bitum. uł ꝑdelicatiorẽ cibũ. dum
fit unus ꝑ compassionẽ cum infir¬
mis. ꝑ dispensationẽ cum delica¬
tis. ut cum apło dicere possit. Oĩb
omnia factus sum. ut omnes lucri¬
facerem. ꝑ astor uero negligens
fu̾it. Sunt enuim quidam p̾lati
qui fugiunt. qd̵ p̾cipiunt. Cũ one¬
ra gͣuia ⁊ importabilia imponunt.¬
⁊ ea digito mouere nolunt. fugi¬
unt qd̾ p̃cipiunt. fugiunt cum se
subtrahunt. fugiunt qͥ ꝑ alienaᷤᷤ do¬
mos uagantes discurrunt. fugi¬

Expanded text:
cat, ambo in foveam cadunt . Qcat, ambo in foveam cadunt . Quomodo praecedunt? vita et doctrina. Sic fiet unum ovile, et unus pastor : pastor unus debet esse in se, et unus cum grege; unus in se, ut quod docet verbis, impleat opere ut per iracundiam non mutetur a mansuetudine, non elevetur prosperis, non frangatur adversitate, sed idem permaneat patientia perseverante. Tenet autem pastor unitatem cum grege, quando non dividitur a subjectis per pretiosiorem habitum, vel per delicatiorem cibum, dum fit unus per compassionem cum infirmis, per dispensationem cum delicatis, ut cum Apostolo dicere possit: Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . Pastor vero negligens fugit. Sunt quidam praelati, qui fugiunt, quod precipiunt. Cum onera gravia et importabilia imponunt, et ea digito movere nolunt, fugiunt quod praecipiunt; fugiunt, cum se subtrahunt; fugiunt, cum per alienas domos vagantes discurrunt; fugi
Abbreviated transcription (Latin):
cunt me mee. Cognoseunt oues
pastorẽ. quem sepe uident pre¬
aritas notum. benefitientia rea¬
dit amicum. Oues uero pastor
cognoscit. dum subditoꝵ mores
⁊ actus diligent̾ aitendit. Unde
scriptũ ẽ. Consida diligent uul¬
tum pecoris tui. Uultum pecoris
consid̾at. qui quid singuli sub¬
iectorum possint ñ ignorat. eui
confessionem corda ꝑ circumspec¬
possint. ꝑ effectus quid ueluit.
inquit audiunt. T res sunt pasto¬
ris uoces. suauis scilicet. dulcisz
alta. Suauis ad infirmũ. ad mo¬
rientem dulcis. ad surdum ꝑtinet
alta. Infirmatur autẽ qui temp¬
tatur. moritur qui desꝑat. surdus
ẽ qui non audit. audiunt autẽ.
qui obediunt. Audit enim quan¬
doq infirmus suauem uocẽ con¬
solationis. desꝑans dulcedinem
obsecrationis. surdus asꝑitatẽ
increpationis. Et sequunt᷑ me
mee. Oues pastorẽ sequunt᷑. Quẽ.
Illum qui p̾cedit. Q uo: ad iuitã
si diligens. ad mortem si negligens
p̾cedat. Si enim cecus cecum dũ¬

Expanded text:
cunt me meae . Cognoscunt oves cunt me meae . Cognoscunt oves pastorem, quem saepe vident praearitas notum, beneficentia reddit amicum. Oves vero pastor agnoscit, dum subjectorum mores et actus diligenter attendit. Unde scriptum est: Considera diligenter vultum pecoris tui . Vultum pecoris considerat, qui quid singuli subjectorum possint, non ignorat cui confessionem corda, per circumspecpossint, per effectum quid velint, inquit, meam audient . Tres sunt pastoris voces: suavis scilicet, dulcis, et alta. Suavis ad infirmum, ad morientem dulcis, ad surdum pertinet alta. Infirmatur autem qui tentatur, moritur qui desperat, surdus est qui non audit; audiunt autem, qui obediunt. Audit enim quandoque infirmus vocem suavem consolationis, desperans dulcedinem obsecrationis, surdus asperitatem increpationis. Et sequuntur me meae . Oves pastorem sequuntur. Quem? illum qui praecedit. Quo? ad vitam, si diligens; ad mortem, si negligens praecedat. Si enim caecus caecum du
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓuidenne oculos stuiticie ca¬
ligine cooꝑtos hñt. qui ab exer¬
citio bom oꝑis inhertes torpent.
qui ꝑ cupiditatẽ ad uoluptuosa
distrahuntur.⁊ ꝑ suꝑbiam hu¬
milib non condescendunt. illos
dico negligentia possidet. ⁊ eoꝵ
dissoluit actiones. ꝑ stultinam
intrat negligentia. ꝑ inherciã
manet. cupiditatis desidio pasci¬
tur. ꝑ suꝑbiã regnat. audiat gͥ
negligens pastor. quid s⁊ diligen¬
ti pastori dicatur. Bonus pastor
nit. qui ꝑiculosum regiminis as¬
cendens locum. clauso suentii ostio.
claustralium gregem inpacem
eustodit. Animam ponit. qui so
lus inter munda ꝑicula. ext̾iora
Animam ponit. qui ad sustinen¬
dda uirgia rei familiaris solus ex
it. qui inter adulantium ac de¬
trahentiũ linguas medius ince¬
dit. qui ꝓ infirmis laborat.⁊ la¬
borantes pascit. consolat᷑ pusil¬
lanimes. ⁊ cum suꝑbis increpan¬
do contendit. Tał pastor dicere
potest. ⁊ cognosco meas.⁊ cognos¬

Expanded text:
qui providentiae oculos stultitiae caqui providentiae oculos stultitiae caligine coopertos habent, qui ab exercitio boni operis inertes torpent, qui per cupiditatem ad voluptuosa distrahuntur, et per superbiam humilibus non condescendunt; illos, dico, negligentia possidet, et eorum dissolvit actiones. Per stultitiam intrat negligentia, per inertiam manet, ambitionis desiderio pascitur, per superbiam regnat. Audiat igitur negligens pastor, quid sibi et diligenti pastori dicatur. Bonus pastor,nit, qui periculosum regiminis ascendens locum, clauso silentii ostio, claustralium gregem in pace custodit. Animam ponit, qui ad lus inter mundana pericula exteriora Animam ponit, qui ad sustinenda jurgia rei famit, qui inter adulantium et detrahentium linguas medius incedit, qui pro infirmis laborat, et laborantes pascit, consolatur pusillanimes, et cum superbis increpando contendit. Talis pastor dicere potest: Cognosco oves meas, et cognos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓudentie. Q enim sciunt ⁊ pos¬
sunt: uolunt p̃eẽ. siuelint ꝑdesse
caritatis ẽ. alioqum suꝑbie. Qui
uero sciunt ⁊ possunt s nolunt.
humilitatis ẽ. qd̾ rennuunt. in her¬
tie uero cum sciant. si omnino de¬
sistunt. Qautem nec sciunt nec
possunt s uolunt. cupiditatis ui¬
detur ẽe. qd uolunt. stulticie. siue¬
luit. qd̾ nec sciunt. nec possunt.
Illi siquidem qui nec scuint nec
possunt nec uolunt. prudent̾
agunt. Summa ÷ enim discreio.
nolle qd̾ non potes. ꝓuid̾ẽ qd̾ nes¬
cis. Quattuor ex his que p̾diximꝰ
suꝑbia. negligentiam generant.
reliqua uero quattuor id ẽ pui¬
dentia ⁊ discretio. humilitas ⁊ ca
ad ꝓuidentiã siquidem ꝑtinet
consilium. ad discretionem iuidi¬
cium. adhumilitatẽ custodia. ad
caritatem diligentia. Consilium
ꝓuidentie separat abonis mala.
uidicium discretionis eligit que
meliora sunt. humilitatis custo¬
dia uirtutum euitat dampnũ.
diligentia ꝑiculum. In his ne¬
gligentia locum ñ ht. Ilos uero

Expanded text:
possunt, et volunt praeesse, si velint prodesse, charitatis est, alioquin superbiae. Qui vero sciunt, et possunt, et nolunt, humilitatis est quod renuunt, inertiae vero cum sciant si omnino desistunt. Qui autem nec sciunt, nec possunt, sed volunt, ambitionis videtur esse, quod volunt stultitiae, si velint, quod nec sciunt, nec possunt. Illi siquidem, qui nec sciunt, nec possunt, nec volunt, prudenter agunt. Summa est enim discretio, nolle quod non potes, providere quod nescis. Quatuor ex his, quae praediximus, superbia negligentiam generant. Reliqua vero quatuor, id est, providentia et discretio, humilitas et chAd providentiam siquidem pertinet consilium, ad discretionem judicium, ad humilitatem custodia, ad charitatem diligentia. Consilium providentiae separat a bonis mala, judicium discretionis eligit quae meliora sunt, humilitatis custodia virtutum evitat damnum, diligentia periculum. In his negligentia locum non habet. Illos vero
Abbreviated transcription (Latin):
p̾lati. ꝑ symonem. ananiam ⁊ sa¬
phiram. mali subditi designant᷑.
Uoluit emere sy mon grãm. isti
obedientiam. Ananias ⁊ saphira
abscondunt partem substantie.
isti uero negotiis incumbunt ad¬
quirende pecunie. Hec est. obe¬
dientia cum symonia. Est ⁊ alia
speties inobedientie qͦ tñ obedi¬
entia uocatur. de qua dicitur. qr
obedisti uoci uxoris tue plusqͣm
mee. maledicta t̾ra in oꝑe tuo.
Q uatuor autem sunt uoces. sci¬
licet uxoris. mundi. diaboli⁊ di.
audiam gͥ quid loquat᷑ in me
dñs ds̃. ñ quid loquatur diabo¬
lus. ñ quid loquatur caro. aut
mundus. Uox uxoris. uox carnis.
Uox autẽ carnis uoluptas. uox
mundi uanitas. uox diaboli ii¬
quitas. uox di bonitas. Uocigͥ
uxoris obediunt. qui carnis sug
uox creatoris ad subiectos de p̾la¬
tis. dicens. Que dicunt facite. que
autẽ faciunt facere nolite. Ut ꝑũ¬
sis obedias p̾latis innuit. qͥ etiã ma¬
le oꝑantib obedire iussit. ut sic in¬

Expanded text:
praelati; per Simonem, Ananiam et Sapraelati; per Simonem, Ananiam et Saphiram mali subjecti designantur. Voluit emere Simon gratiam, isti obedientiam. Ananias et Saphira absconderunt partem substantiae, isti vero negotii incumbunt acquirendae pecuniae. Haec est obedientia cum Simonia. Est et alia species inobedientiae, quae tamen obedientia vocatur, de qua dicitur: Quia obedisti voci uxoris tuae plus quam meae, maledicta terra in opere tuo . Quatuor sunt autem voces, scilicet uxoris, mundi, diaboli et Dei. Audiam igitur quid loquatur in me Dominus Deus , non quid loquatur diabolus, non quid loquatur caro, aut mundus. Vox uxoris, vox carnis; vox autem carnis, voluptas; vox mundi, vanitas; vox diaboli, iniquitas; vox Dei, bonitas. Voci uxoris obediunt, qui carnis suggvox Creatoris ad subjectos de praelatis dicens: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Ut perversis obedias praelatis innuit, qui etiam male operantibus obedire jussit, ut sic in
Abbreviated transcription (Latin):
bor ẽ implere. Locus uero aliqnͣ¬
do placet. aliqnͣdo displicet. ꝑla¬
cet quibusdam. ñ quia habun¬
det frib. s piscib. ꝑ lacet. qr fa¬
muł habundet. ⁊ fabuł. Placet.
quia solus cuncta possidet. ⁊ sic
fit. ut uocetur obedientia. cũ ñ
sit. Hanc obedientiam multi de¬
sid̾ant. ut extra obedientiã ẽẽ
queant. M ultis autem modis
ħ obedientia queri solet. id ẽ
auxilio. consilio. ⁊ ingenio. Au¬
xilio uidelicet parentum. con¬
silio fr̃m. simulationis ingenio.
simulationis ingenio possit adi¬
pisci. hec autem obedientia que
conceditur alicui parentũ exac¬
tione. seu fratrum seductoria exor¬
tatione. uł etiam boni oꝑis simu¬
latoria ostensione. obedientie no¬
men h̃t. s re caret. Ad hanc etiam
obedientiã aliis modis ꝑuenitur.
ut qd̾ illis trib p̃cedentib ñ pocest.
ꝓmissione muneris obtineatur.
Sic adhuc cum petrosymon magꝰ
moratur in eccła. moratur ⁊ saphi¬
ra cum anania. ꝑ petrum boni

Expanded text:
bor est implere. Locus vero aliquando placet, aliquando displicet. Placet quibusdam, non quia abundet fratribus, sed piscibus. Placet, quia famulis abundat et fabulis. Placet, quia solus cuncta possidet; et sic fit, ut vocetur obedientia cum non sit. Hanc obedientiam multi desiderant ut extra obedientiam esse queant. Multis autem modis haec obedientia quaeri solet, id est, auxilio, consilio et ingenio. Auxilio videlicet parentum, concilio fratrum, simulationis ingenio, simulationis ingenio possit adispici. Haec autem obedientia, quae conceditur alicui, parentum exactione, seu fratrum seductoria exhortatione, vel etiam boni operis simulatoria ostensione, obedientiae nomen habet, sed re caret. Ad hanc etiam obedientiam aliis modis pervenitur, ut quod illis tribus praecedentibus non potest, promissione muneris obtineatur. Sic adhuc cum Petro Simon Magus moratur in Ecclesia, et Saphira cum Anania ; per Petrum boni
Abbreviated transcription (Latin):
tem timent. s abutuntur lege clau¬
strali.⁊ claustri statuta turbant.
claustri. quib tota religionis sũ¬
nia corrumpitur. idẽ prelatus
negligens. discipulus in obediens.
uiuenis ociosus. senex obstinat᷑.
monachus curiał. monachus cau¬
sidicus. habitus p̾ciosus. cib exqͥ¬
situs. rumor inclaustro.lis inca¬
pitulo. dissolutio inchoro. irre¬
uerentia uixta altare. Immorem᷑
gͥ in singulis. de singulis pauca
disserentes.

Expanded text:
tem timent, sed abutuntur lege clautem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri statuta turbant. claustri, quibus tota religionis summa turbatur, id est, praelatus negligens, discipulus inobediens, juvenis otiosus, senex obstinatus, monachus curialis, monachus causidicus, habitus pretiosus, cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolutio in choro, irreverentia juxta altare. Immoremur igitur in singulis de singulis pauca disserentes.
Abbreviated transcription (Latin):
re u̾ba dñi non audiat. S quid
qicit ei dominus: M archa mar¬
tha sollicita es. ⁊ turbaris erga plu¬
rima. P orrorunum ẽ necessariũ.
Docet xp̃c quid sit necessariũ.
unũ inquit. id ẽ ut idem semꝑ
sit animus. ne frangatur aduer¬
sis. ne prosꝑis eleuetur Hinc ⁊
de anna ddicitur. ⁊ uultus eiꝰ ñ st̃
amplius in diuersa mutati. Uult indi¬
u̾sa ñ mutantur. quando mens
pt᷑ uirtutes ad uitia ñ inclinat᷑.
Sic ⁊ post motum aque in pisci¬
nam multi descendebant.⁊ sana¬
batur unus. Et psalmista. Unã
gͥ uite. sanitas ẽ anime. fãisa uͦ
marcha qd̾ sola ministret ñ con¬
queritur. s soł ext̾ioribꝰ delectatur.
S quia similis similẽ querit. uult
tamen hab̾e sociam falsam mariã.
Quib licet unum ẽẽt necessarĩ.
unum tñ ẽ contrarium. qr cumuni¬
tatẽ seruare deberent. detractioni
student. Tales prelatorum digni¬
tatem non reuerentur. nec potesta¬

Expanded text:
re verba Domini non audiat. Sed quid re verba Domini non audiat. Sed quid dicit ei Dominus? Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium . Docet Christus quid sit necessarium; unum, inquit, id est, ut idem semper sit animus, ne frangatur adversis, ne prosperis elevetur. Hinc et de Anna dicitur: Et vultus ejus non sunt amplius in diversa mutati . Vultus in diversa non mutantur, quando mens post virtutes ad vitia non inclinatur. Sic et post aquae motum in piscinam multi descendebant, et sanabatur unus . Et Psalmista: Unam igitur vitae, sanitas est animae. Falsa vero Martha, quod sola ministret, non conqueritur, sed solis exterioribus delectatur. Sed quia similis similem quaerit, vult tamen habere sociam falsam Mariam. Quibus licet unum esset necessarium, unum tamen est contrarium; quia cum unitatem servare deberent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus & egressus eorum dãp¬
nant. Causas ignorant.⁊ si cogno¬
uerint. turbant. Consiliis se inge¬
runt. cur. quomodo. a quo factũ
sit. querunt. Sic maria q̃ in si¬
lentio debet ẽẽ. marche detrahit.
⁊ que u̾ba añi audire consueue¬
rat. u̾bositati seruit. ħ ẽ falsa
maria. Est enim uera maria. ⁊
falsa maria. uera marcha ⁊ fal¬
sa marcha. Uera maria tacet. au¬
dit. lacͥmatur. falsa maria con¬
queritur quoq ñ egrediatur. qd̾ ex¬
tiora ñ ordinet. qd̾ scłarib non ad¬
misceatur. Uera maria emit un¬
guentum. frequentat sepulchrũ.
ut unguat mortuum. Emit p̃cio
boni oꝑis. frequentat desułio de¬
uotionis. unguit u̾bo consolatiõis
falsa maria uendit. frequentat
ñ sepulchrum. s forum. Tnneo
autem ne cum redierit. cum fatius
uirginib clausam inueniat ia¬
nuam. Uera marcha conqueritur
qd̾ sola ministret. qd̾ sollicitudine
rei familiaris turbetur. qd̾ cũ soro¬

Expanded text:
ingressus et egressus eorum damingressus et egressus eorum damnant. Causas eorum ignorant, et si cognoverunt, turbant. Consiliis se ingerunt, cur, quomodo, a quo factum sit quaerunt. Sic Maria, quae in silentio debet esse, Marthae detrahit, et quae verba Domini audire consueverat, verbositati servit. Haec est falsa Maria. Est enim vera Maria et falsa Maria; vera Martha et falsa Martha. Vera Maria tacet, audit, lacrymatur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriora non ordinet, quod saecularibus non admisceatur. Vera Maria emit unguentum, frequentat sepulcrum, ut ungat mortuum. Emit pretio boni operis, frequentat desiderio devotionis, ungit verbo consolationis. Falsa Maria vendit, frequentat non sepulcrum, sed forum. Timeo autem, ne cum redierit, cum fatuis virginibus clausam inveniat januam . Vera Martha conqueritur, quod sola ministret, quod solitudine rei familiaris turbetur, quod cum soro
Abbreviated transcription (Latin):
deant. Debet gͥ prelatus sapiẽs
ẽẽ. ñ neggligens. O culi autẽ sa¬
pientis in capite eius. id ẽ in xp̃o.
ut se talem subiec᷑tis exhibeat.
qualem se xp̃c disciput̾ p̾buit imui¬
tandum. ut cum apło dicere pos¬
sit. imitatores mei estore. sicut
⁊ ego iħuxp̃i. In trib maxime
in loco xp̃i sunt. id ẽ dignitate.
potestate. offitio. fu̾it enim xp̃c
sac̃dos. rex. ⁊mmister. Sac̃dos
cum in ara crucis seipsum hos¬
tiam daret. rex cum aligno reg¬
naret. minister cum petri pedi¬
b aqm ministraret. Sac̾doti gͥ
dignitas. regi potestas. ministro
competit offitium. dignitati de¬
betur reuerentia. potestati obe¬
dientia. offitio cura. Duo gͥ ex his
cis. Quid: Nonne inhis subiecti
p̃latos imitari debent: Non. S
cum uid̾int p̃latos in dignitate
humiles. in potestate mites. in
admimstratiõe cure familiaris
seruientes. sint ipsi humiles. mi¬
tes. inuincta offitia benigne sus¬
cipientes. Sunt enim quidã qͥ
p̃latorum occupationẽ accusant.

Expanded text:
Debet igitur, praelatus sapiens esse, non negligens. Oculi, autem, sapientis in capite ejus , id est, in Christo, ut se talem subjectis exhibeat, qualem se Christus discipulis praebuit imitandum, ut cum apostolo dicere possit: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . In tribus maxime  Christi sunt, id est, in dignitate, potestate et officio. Fuit Christus sacerdos, rex, et minister. Sacerdos, cum in ara crucis seipsum hostiam daret; Rex cum a ligno regnaret; minister, cum Petri pedibus aquam ministraret. Sacerdoti igitur dignitas, regi potestas, ministro competit officium; dignitati debetur reverentia, potestati obedientia, officio cura. Duo igitur ex tis. Quid? nonne in his subjecti praelatos imitari debent? Non. Sed cum viderint praelatos in dignitate humiles, in potestate mites, in administratione curae familiaris servientes, sint ipsi humiles, mites, injuncta officia benigne suscipientes. Sunt enim quidam, qui praelatorum occupationem accusant,
Abbreviated transcription (Latin):
ossunt ħ om̃ia ducent.
q̃ suꝑius diximus. ordinari.
ordinata seruari. nisi negligen¬
tia p̾latorum impediantur. Si
enim caput languidum fuerit.
put membra sequuntur. ⁊ disci¬
puli magistrum. Tria sunt autẽ
capita. scilicet corporis. congre¬
gationis. ⁊ mentis. In singulis si¬
quidem capitibꝰ. aures sunt. ⁊ ocłĩ.
ht̃̾ enim p̾latus oculo ᷤᷤ. quosubet
fr̃s discretos. qui qd̾ insubiectis
uident. renuntient. Ht̃ ⁊ ratio m̃¬
tis oculos. actiuum scilicet. ⁊ con¬

Expanded text:
ossunt haec omnia, quae superius diximus, ordinari, ordinata servari, nisi negligentia praelatorum praepediantur. Si enim caput languidum fuerit, put membra sequuntur, et discipuli magistrum. Tria sunt autem capita, scilicet corporis, congregationis et mentis. In singulis siquidem capitibus aures sunt et oculi, habet enim praelatus oculos, quoslibet fratres discretos, qui quod in subjectis vident, renuntiant. Habet et ratio mentis oculos, actuum scilicet et con
Abbreviated transcription (Latin):
modi erunt. culcitra de floccis.
linea. capitale. lintheum. auri¬
cularium. cingulum. cultellũ.
pecten. acus.
abores manuum tuarũ quia
manducab̾. beatus es ⁊ bene tibi
erit. Quid autem erit illis qͥinla¬
bore hominum non sunt: Ipsi n̾
flagellabuntur leuib penis. s
tormentis gͣuiorib cruciabuntur.
Quid autem dicam dehis qͥ uagi
⁊ ociosi uacantes fabuł.⁊ mun¬
manuum statutis horis instanti¬
b sub sannantes detrahunt: Nun¬
quid labor labiorum ipsoꝵ oꝑiet
eos: Dehis mordinate ⁊ non se¬
cundum formam apłicam am¬
bulantib. ad thesalonicenses sc̃¬
bit apłs. dicens. Denuntiamꝰ uob̃
us quemadmodum oporteat umi¬
tione. die ac nocte laborantes. ut¬
nosmetipsos daremus formam
uob̾ ad imitandum nos. Nã cũ
ẽẽmus apud uos hoc denuntia¬

Expanded text:
modi erunt, culcitra de floccis linea, capitale linteum, auricularium, cingulum, cultellus, pecten, acus.abores manuum tuarum quia manducabis. Beatus es, et bene tibi erit . Quid autem erit illis, qui in labore hominum non sunt? Ipsi non flagellabuntur levibus poenis, sed tormentis gravioribus cruciabuntur. Quid autem dicam de eis, qui vagi et otiosi vacantes fabulis, et inunmanuum statutis horis instantibus subsannantes detrahunt? Nunquid non labor labiorum ipsorum operiet eos? De his inordinate, et non secundum formam apostolicam ambulantibus, ad Thessalonicenses scribit Apostolus dicens: Denuntiamus vobis, tis quomodo oportet imitione die ac nocte operantes, nosmet ipsos formam daremus uobis ad imitandum nos. nam et cum essemus apud uos, hoc denuntia
Abbreviated transcription (Latin):
pleri debeat. Mali enim angłi cũ
de singuł ordinibꝰ cadent. fecert
unum ordinem. q inmalitia si¬
miles. licet ⁊ inpropͥe in eis dicat᷑¬
ordo. ⁊ ille de hominibꝰ restaurat᷑
unde scͥptura dicat decimũ ordi¬
nẽ compleri ex hominibꝰ s cũ gre
gorius dicat assumendos ẽẽ hoĩes
in ordine angłorum. quosdã mor¬
dine suꝑiorum. qͥ scilicet magis ar¬
dent caritate. quosdã mordine
inferioꝵ. qͥ sculicet minus ꝑfecti st̃.
ñ uidetur qd̾ de hominibꝰ decimꝰ
ordo fiat. s nouẽ tantũ remane¬
ant. Ad quod potest dici. qd̾ scd̾m
conuenientiã donoꝵ qm hñt cũ
angłis. dicunt᷑ assumendi in ordi
ordinem dicunt᷑ facturi. Et qͣmus
de hominibꝰ restauret᷑ qd lapsũ ẽ
in angłis. propt̾ qd̾ ait apłs instau¬

Expanded text:
leri debeat. Mali enim angeli cum leri debeat. Mali enim angeli cum de singulis ordinibus caderent, fecerunt unum ordinem; quia in malitia similes, licet impropordo, et ille de hominibus restauratur. Unde Scriptura decimum ordinem compleri ex hominibus indicat. Sed cum Gregorius dicat assumendos esse homines in ordines angelorum, quidam in ordinem superiorum, qui scilicet magis ardent charitate; quideriorum, qui scilicet minus perfecti sunt, non videtur quod de hominibus decimus ordo fiat, sed novem tantum remaneant. Ad quod potest dici quod secundum convenientiam donorum quam habent angeli, dicuntur assumendi in ordinordinem dicuntur facturi; et quamvis de hominibus restauretur quod lapsum est in angelis, propter quod ait Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ad diligendum habilior cet̾is erat.
Sicut enim uidemꝰ incorporibꝰ qd
in natura sui q̃dam sunt aliis ma¬
gis solida ⁊ firma. magis etiã aliis
⁊ inunda ⁊ clara. sic ⁊ inillis sp̃ua¬
libꝰ naturis conuenientes sue puri¬
tati. ⁊ excellentiã i essentia.⁊ infor¬
ma differentie gradus. inipso exor¬
dio conditionis potuerunt ẽẽ qͥbꝰ
alii suꝑiores eẽnt. alii inferiore ᷤ. Su¬
piores qui natura magis subtues.
sapientia amplus ꝑspicaces. In¬
feriores. qui natura minꝰ subtiles.
⁊ sapientia minus ꝑspicaces conditi
sunt.S istas discretiones inuisibiles
iniusibiliũ. solus ponderare potuit.
qͥomĩa innumero. pondẽ.⁊ mensu¬
ra fecit. Queritur. si om̃s eiusdẽ or¬
dinis pares sunt. & ȩquales. Qd qui¬
busdam usum est. S illud ñ potest
stare.cum scriptura dicat. Lucifer
cunctis aluis excellentior ẽ quẽ con¬
stat fuisse de ordine suꝑioꝵ ⁊ t̾nin
qd decimus ordo de hominibꝰ cõ

Expanded text:
ad diligendum habilior caeteris erat. ad diligendum habilior caeteris erat. Sicut enim videmus in corporibus, quod in sui natura, quaedam sunt aliis magis solida et firma, magis 1062 etiam aliis et munda et clara, sic et in illis spiritualibus naturis convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma differentiae gradus, et in ipso exordio conditionis potuerunt esse, quibus alii superiores, alii inferiores: superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et sapientia minus perspicaces conditi sunt. Sed istas discretiones invisibiles invisibilium solus ponderare potuit, qui omnia in numero, et pondere, et mensura fecit. Quaeritur si omnes ejusdem ordinis pares sint et aequales. Quod quibusdam visum est. Sed illud non potest stare, cum Scripcunctis aliis excellentiorem; quem constat fuisse de ordine supremo, et tamen inod decimus ordo de hominibus imp
Abbreviated transcription (Latin):
solum in caritate. s etiam inscien¬
tia p̾minẽt. Unde quidã sic ex¬
ponunt auctoritatẽ illã: eiꝰ: rei
in munere plenius accepit. Ple
inferiores. Uel nos possumus dicere.
quod illa comparatio non adan¬
głos fit. s ad alia dona. Sicut enĩ
in hominibꝰ cum idem habeat plu¬
res uirtutes. tn unã plenuis auiis.
ut iob pacientiã. dauid humilita¬
tẽ. uta & mangłis. Unde sic expom
potest ula auctoritas. eiusrei noĩe¬
quisq ordo censetur. quã inmun̾e
plenius accepit. ñ plenius aliis
angłis omnibꝰ. s aliis donis. Hic
restat inquirere. si ordines isti a
reatioẽ eorum fuerunt. Qd̾ ita fu¬
isse constat. cum auctoritas dicat.
de singuł ordinibꝰ aliquos cecidis¬
se.S ex alia parte ñ potest dici qd̾
tunc caritate arderent. N̾gͦ uidet᷑
ꝗd̾ tunc eẽt seraphin.ad qd̾ potest
dici qd̾ qͣmuis in pͥncipio creatio¬
nis ñ arderent caritate. t̾n in hoc
erat ille ordo discretus ab aliis. qr

Expanded text:
solum charitate, sed etiam in sciensolum charitate, sed etiam in scientia pponunt auctoritatem illam. Ejus rei in munere plenius accepit. Plenintelligitur. Vel nos possumus dicere quod illa comparatio fiat non ad angelos, sed ad alia dona. Sicut enim in hominibus cum idem habeat plures virtutes; tamen unam plenius aliis: ut Job patientiam, David humilitatem: ita et in angelis. Unde sic exponi potest illa auctoritas: Ejus rei nomine censetur quam in munere plenius accepit. Non plenius aliis angelis omnibus, sed aliis donis. Hic restat inquirere utrum ordines isti a creatione sui fuerint. Quod ita fuisse constat, cum auctoritas dicat de singulis ordinibus aliquos cecidisse. Sed ex alia parte non potest dici quod tunc charitate arderent. Non ergo videtur quod tunc esset seraphin. Ad hoc potest dici quod, quamvis in principio creationis non arderent charitate, tamen in hoc erat ille ordo discretus ab aliis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt. eis ad explenda diuina
minist̾ia pͥncipant᷑. Potestates. hii
qui hoc potentius cet̾is in suo or¬
dine acceꝑunt. ut uirtutes adũ¬
se eis subiecte. earum refrenent᷑
potestate. ne homines temptare ua¬
leant. qͣntum desiderant. Uirtutes.
ꝑ quas signa ⁊ miracula frequen¬
tius fiunt. archangłi. qui maiora
nuntiant. angłi. qui minora. Et
qr maius ẽ donum caritas qͣm
scientia. ido suꝑior ordo adigni¬
scire qͣm iudicare. S cientia nãq
informat iudiciũ. Sic ⁊ de aliis.
Et ita scđm excellentiã donoꝵ
assignatur excellentia ordinũ.
Tamen sicut gregorius ait.dona
illa omnibus sunt cõmunia: Os
enim caritate ardentes. ⁊ scientia
pleni sunt. s qͣnto suꝑiores sunt.
tanto excellentius p̃ aliis ea pos¬
sident. G̾regorius. In illa sũma
possidet illud donum aquo no¬
minat᷑. tunc cherubin in scientia
gis diligit. plus quoq cognoscit.
Tantum enim cognoscitur đs.
qnͣtum diligit᷑. Itaq seraphin ñ

Expanded text:
ponunt, eis ad explenda divina ponunt, eis ad explenda divina ministeria principantur. Potestates ii, qui hoc potentius caeteris in suo ordine acceperunt, ut virtutes adversae eis subjectae refrenentur potestate, ne homines tentare valeant, quantum desiderant. Virtutes, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Archangeli, qui majora nuntiant. Angeli, qui minora; et quia majus donum est charitas quam scientia, ideo superior ordo a digniscire quam judicare; scientia namque informat judicium. Sic et de aliis, et ita secundum excellentiam donorum assignatur excellentia ordinum. Tamen, sicut Gregorius ait, illa dona omnibus sunt communia; omnes enim ardentes charitate et scientia pleni sunt, sed quanto superiores, tanto excellentiores prae aliis eam possident. Gregorius: In illa summa  plenius possidet illud donum a quo nominatur, tunc cherubim in scientia magis diligunt, plus cognoscunt, tantum enim cognoscitur Deus, quantum diligitur. Itaque seraphim non
Abbreviated transcription (Latin):
qd scriptura nouẽ ordines¬
angłoꝵ testatur in pluribꝰ locis. Et
inueniunt᷑ ordinibꝰ inistis tria t̾na
eẽ.⁊ in uno quoq tres ordines ut tri¬
nitatis similitudo in eis p̾aliis cre¬
aturis insinuet᷑ imp̃ssa. Stem̃ tres
suꝑiores. tres inferiores. tres medii.
Suꝑiores seraphin. cherubin. thro¬
ni. M edii. dominationes. pͥncipat᷑.
potestates. Inferiores. uirtutes. an¬
appellemus ordinẽ. ⁊ utrum ab¬
ipsa creatione fuerit illa distinc¬
tio ordinũ. Gregorius. Ordo ange¬
loꝵ dicit᷑ multitudo celestiũ sp̃i¬
rituum. qd̾ inter se p̾ aliis in aliqͦ
dono assimilant᷑. ut seraphin qͥ
p̃ aliis ardent in caritate. Seraphin
quoq interp̃tatur ardens. Che¬
rubin qui p̾ aliis eminent insci
entia. Cherubin namq interp̾ta¬
tur plenitudo scientie. Thronus
interp̃tatur. sedes. Throni uocan¬
tur. ut gregorius ait. qui tanta
diuinitatis gr̃a replentur. ut in
eis sedeat ds̃.⁊ ꝑ eos iudicia sua
tis.dum queq sunt agenda dis¬

Expanded text:
d Scriptura novem ordinesangelorum esse testatur in pluribus locis, et inveniuntur in ordinibus istis tria terna esse, et in unoquoque tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis prae aliis creaturis insinnetur impressa. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores, seraphim, cherubim, throni; medii, dominationes, principatus, potestates; inferiores, virtutes, arappellemus ordinem, et utrum a creatione fuerit illa tio ordinum. Ordo angelorum dicitur multitudo coelestium spiritualium qui intra se prae aliis in aliquo dono assimilantur: ut seraphin qui prae aliis ardent charitate; seraphin enim interpretatur ardens. Cherubim, qui prae aliis in scientia eminent, cherubin namque interpretatur plenitudo scientiae. Thronus interpretatur sedes. Throni tur, ut Gregorius ait, qui tanta divinitus gratia replentur, ut in eis sedeat Deus, et per eos judicia sua tis, dum quae sunt agenda dis
Abbreviated transcription (Latin):
solummͦ ꝓ illis qui ceciđunt. fac̾tus
sit ho. Licet enim angłs ñ cecidis¬
set. hõ ñ minus factus eẽt. Unde
gregorius dic̃. qd̾ ñ sunt hoĩes elec¬
ti uxta numerũ eoꝵ qui ceciđunt.
Gregorius. Quia suꝑna illa ciuitas
ex angłis ⁊ hominibus constat. ad
qm t̾m credimus humanũ genus
ascende. qͣntos illic contigit ange¬
los remansisse. sicut scriptum ẽ.
Statuit t̾minos gentium. iuxta
uelle. qd̾ ñ om̃s angłi mit¬
tantur. ut in daniele. Milia miliũ
ministrabant ei.⁊ decies centena
milia assistebant ei. Item dionisius
in gerarchia. Suꝑiora agmina ab
intimis nunqͣm recedunt. qm̃ ea
q̃ p̃minent usum ext̾ioris officii
numqͣm hñt. Gerarchia ep̃atus
int̾pretatur. qr de p̾latione angłoꝵ
ibi agitur. Istis auctoritatibꝰ dicunt
qͥdã qd̾ ñ mutunt᷑ nͥ inferiores. s
illis opponit᷑ illud qd̾ ysaias dic̃.¬

Expanded text:
opter illos qui ceciderunt factus sit homo. Licet enim angelus non cecidisset; homo non minus factus esset. Unde Gregorius dicit quod non sunt homines electi juxta numerum eorum qui ceciderunt; re? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat: ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse; sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum velle quod non omnes angeli mittantur, ut in Daniele: « Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei . » Item Dionysius in Hierarchia: Superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae permanent, usum exterioris officii nunquam habent. Hierarchia episcopatus interpretatur, quia de praelatione angelorum ibi agitur. Istis auctoritatibus dicunt quidam quod non mittuntur nisi inferiores. Sed illud opponitur quod Isaias dic
Abbreviated transcription (Latin):
dici quod eorum cognitio ñ decres¬
cit. qr nicħ obliuiscunt᷑ cũ sint con¬
firmati ꝑ grãm. s crescere potest
do fixi ⁊ immobiles erunt ineo qd̾
scient. ut nec plus nec minus scire
possint. Ad hoc quod dicimus cog¬
nitionẽ angłorum augeri possẽ
uidetur oppositum qd̾ dicit ysido¬
anteqͣm fiant. Gregorius in libro
dialogoꝵ. Quid ẽ quod ibi nesci¬
ant. ubi scientẽ omnia sciunt es.
potest dici qd̾ ⁊ si uideant.immo
habeant eum in quo omnes thes¬
auri sapientie sunt. non t̾n ibi
cognoscunt. nisi qͣntum ipse uult
eis aꝑire. ⁊ t̾n dicunt᷑ omĩa scire.
id ẽ nicħ ignorare. Nicħ enim ig¬
norat. qͥ scit quicquid debet scire.
⁊ quicquid uult scire. ꝑ omnia nã¬
q: eoꝵ uoluntas diuine concordat
uoluntati. nec aliud uolunt scire.
nisi qd̾ eos scire cognoscunt dm̃
uelle. Meritum angłorũ dicit᷑ ẽẽ.
in hoc qd̾ desidant bonũ nrm̃.⁊
nr̃o profectui student. Unde apłs.¬

Expanded text:
 quod eorum cognitio non decrescit, quia nihil obliviscuntur, cum sint confirmati per gratiam; sed crescere potest ando fixi et immobiles erunt in eo quod scient, ut nec plus nec minus scire possint. Ad hoc quod dicimus cognitionem angelorum augeri posse, videtur oppositum quod dicit Isidoantequam fiant. Gregorius in libro Dialogorum: « Quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? » Sed potest dici quod si videant, imo habeant eum in quo omnes thesauri sapientiae sunt, non tamen ibi cognoscunt, nisi quantum eis ipse vult aperire, et tamen dicuntur omnia scire, id est nihil ignorare. Nihil enim ignorat, qui scit quodcunque debet scire, et quidquid tunc vult scire. Per omnia namque voluntas eorum divinae concordatvoluntati; nec aliud volunt scire nisi quod eos scire cognoscunt Deum velle. Meritum angelorum dicitur esse in hoc quod desiderant bonum nostrum et nostro profectui student. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ad exercitandum. Cum enĩ om̃s
boni angłi desident bonũ nr̃m.
⁊ commnunit̾ saluti omniũ stu¬
deant. ille t̾n qui deputat᷑ ẽ alicui
ad custodiã. eum spetialius hor
de angło tobie. de angło petri in
actibus apłorum. Similit̾ ⁊ mali
angłi cũ desident malum omniũ
qͥ ꝑmissus ẽ ei ad temptandũ. s n
dubiũ nob̾: nec de scriptura habe¬
mus dec̾minatũ. utrum pluribus
unus sit datus ad custodiã. an sin¬
guli singuł. S cum electi tot sint
quot ⁊ boni angłi sunt. plurescon¬
stat ẽẽ inter bonos ⁊ malos homi¬
ues qm̃ boni angłi sint. Q uom̾ gͦ
singuli ⁊ boni ⁊ mali homines hñt¬

Expanded text:
ad exercitandum. Cum enim omnes ad exercitandum. Cum enim omnes boni angeli desiderent bonum nostrum et communiter saluti omnium studeant; ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam, eum potius ad de angelo Tobiae, de angelo Petri in Actibus apostolorum. Similiter et mali angeli cum desiderent malum omnium,qui permissus est ei ad tentandum Sed dubium est nec de Scriptura habemus determinatum utrum pluribus unus sit datus ad custodiam, an singuli singulis. Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt; plures constat esse inter bonos et malos homines quam boni angeli sunt. Quomodo ergo singuli et boni et mali homines h
Abbreviated transcription (Latin):
cunt quidã illũ angłm qui mis¬
sus ẽ adysaiã. ut mundaret labia
propħe. fuisse de ordine inferioꝵ.
s idõ appellatum seraphin. qr ue¬
niebat incende.⁊ consumere delic¬
ta propħe. Iterum dicit apłs. Om̃s
sunt administratorii sp̃c. in minis¬
terium missi. Unde uidet᷑ quibꝰ¬
dam. quod omnes mittant᷑. ⁊ qd̾ il¬
le qui missus ẽ ad annuntiandũ
scm scõrum. fuit de suꝑiori ordine.
Si opponitur quare gͦ ñ om̃s ap¬
fitio iniuncto ħ hñt illi duo ordineᷤ.
Nec debet indignũ uideri. si etiã
suꝑiores mutunt᷑. cum ⁊ ille qui
creator ẽ omniũ ad hec inferiora
descenđit. Unde uidet᷑ qd micha¬
el. gabriel. raphael. de suꝑiori or¬
dine sint. nec sunt nomina ordi¬
medicina dĩ. Dicit scriptura qd̃
angłi sint deputati ad custodiã
hominũ ut in eugłio. Angłi eoꝵ
semꝑ uident faciem patris. Grego¬
rius etiã dicit. quod quisq ht̃
unum bonum angłm sibi ad
custodiã deputatũ. ⁊ unũ malũ

Expanded text:
cunt illum angelum qui missus est ad Isaiam ut mundaret labia prophetae, de ordine inferiorum fuisse; sed appellatum seraphin, quia veniebat incendere et consumere delicta prophetae. Item dicit Apostolus: Omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi . Unde videtur quibusdam quod omnes mittantur; et quod ille qui missus est ad annuntiandum sanctum sanctorum fuerit de supremo ordine. Si opponitur. Quare ergo non omnes apficio injuncto hoc habent illi duo ordines. Nec debet indignum videri si etiam superiores mittuntur; cum et ille qui Creator est omnium ad haec inferiora descenderit. Unde videtur quod Michael, Gabriel, Raphael de superiori ordine sint. Nec sunt nomina ordimedicina Dei. Dicit Scriptura quod angeli sunt deputati ad custodiam hominum, ut in Evangelio: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Gregorius etiam dicit quod quisque habet unum bonum angelum sibi ad custodiam deputatum; et unum malum
Abbreviated transcription (Latin):
eparuulis qui
sine baptismo moriunt᷑
ñ contemptu religionis. s quia ñ
potest succurri eis necessitate aliqͣ.
queritur. si saluentur. Ad qd̾ dicit᷑
inadultis sicut diximus. cum ñ¬
ñ sit contemptus religionis. uicẽ
baptismi supplicet. Et qd̾ non sal¬
uentur. in multis ostenditur locis.
erit illis. qui pret̾ peccatum origi¬
nale nullum insuꝑ ad diderunt.
Hic queri solet. si capta ciuitate
aliqͣ apaganis int̾ficerent᷑ pue¬
ri. utrum saluarentur annon.
cultores. occiduntur. de quo nicħ
diffinitum habenus. Uidet᷑ t̾n̾.
qd̾ eiꝰ miscdia qui paruulos ab
herode occisos lib̾ auit. ⁊ istosñ
despiceret. si idõ occidentur. qr
S qr ñ habemus inde auctoritatẽ
diuino iudicio relinquamꝰ.
dilectione. corde contri¬
to ad baptismũ acce dunt.
queritur utrum ante ipsum¬
baptismũ iustificati sint. qd̃ ui¬
detur illa auctoritas uelle. pec¬
cator quacumq ingemuerit hora.¬

Expanded text:
parvulis qui sine baptismate moriuntur, non ex contemptu religionis, sed quia non potest succurri eis necessitate aliqua: utrum salventur? Ad quod dicitur in adultis, sicut diximus, cum non sit contemptus religionis vicem baptismi supplet. Et quod non salventur in multis ostendit locis Aerit illis, qui praeter peccatum originale nullum insuper addiderunt. Hic quaeri solet si capta civitate aliqua a paganis interficerentur pueri utrum salvarentur, an non, cultores occiderentur? De quo nihil definitum habemus. Videtur tamen quod ejus misericordia quae parvulos ab Herode occisos liberavit, et istos non despiceret, si ideo occiderentur; qSed quia non habemus inde auctoritatem, divino judicio relinquamus. dilectione corde contrito ad baptismum accedunt, quaeritur utrum ante baptismum justificati sint? Quod videtur illa auctoritas velle: Peccator quacunque hora ingemuerit
Abbreviated transcription (Latin):
a peccato plene iustificatus. cuiꝰ¬
adhuc debito tenetur. s ptꝰ sus¬
ceptionem sacramenti plene mun¬
datus ẽ.⁊ si moreretur tunc. sine¬
omini dilatione iret inglam. Si
opponitur qd nullum peccatũ¬
sit impunitum. dicimus qd̃ ipsa
contritio cordis. mors quoq ipsa
etiam erubescentia quam patit᷑.
dum nudus baptizatur. ñ relin¬
quunt peccatum impunitũ. S
si aliquis fidem habens cum di¬
lectione uelit baptirari.⁊ ñ potest
articulo necessitatis int̾uenien¬
te. credimus eum ꝑ ineffabilẽ
d̃ĩ miscdĩam ap̃dĩcto solui de¬
bito. Quandui enim soluere po¬
test. tenetur. nisi soluat. S cum
iam non potest ⁊ t̾n uult. ñ un¬
putat ei d̾s. ħ enim alligauit ds

Expanded text:
a peccato plene justificatus cua peccato plene justificatus cujus debito adhuc tenetur. Sed post susceptionem sacramenti plene mundatus est; et si moreretur tunc sine dilatione iret in gloriam. Si opponitur quod nullum peccatum impunitum, dicimus quod ipsa contritio cordis, mors quoque ipsa etiam erubescentia quam patitur dum nudus baptizatur, non relinquunt peccatum impunitum. Sed si aliquis fidem habens cum dilectione velit baptizari et non potest, articulo necessitatis interveniente, credimus eum per ineffabilem Dei misericordiam a praedicto solvi debito. Quandiu enim potest solvere, tenetur nisi solvat; sed cum jam non potest, et tamen vult, non imputat ei Deus. Non enim alligavit D
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie. Sp̃c sc̃s discipline ef¬
fugiet fic̾tum.⁊ ñ habitabit in
corꝑe subdito peccatis. Unde ui¬
detur. qd̃ iam sit mundatus a
peccatis. S si ꝑ fidem ⁊ cordis ue¬
ram contritionem. iam solutus ẽ
apeccatis. quid in baptismo ei pꝰea
remittitur: Uidetur enim qd̵ in
baptismo nicħ remittatur ei cũ
pus sint ei remissa peccata. Ad
qd̾ potest dici. qd̾ qͣmius iste de qͦ
loquimur iam iustus sit. q ñ ht̃
uoluntatẽ peccandi.⁊ depret̾itis
dolet. tñ ñdum plene iustificatꝰ
ẽ. cum adhuc debito peccati tene¬
atur. Cum enim uulnus ꝑ confes¬
sionem cordis iam ostensum sit
medico. restat susciꝑe eius medi¬
cinam. S quis nesciat medica¬
menta ẽẽ sacramenta: Unde.
Qui sanat contritos corde. ⁊ alli¬
gat contritiones eoꝵ. Nec suffic̃
me dico uulnus confiteri.
si con tempnitur eius medica¬
mentũ. Itaq constat. qd̾ propec¬
catis suis adhuc debet sacram̃ti
a debito peccati solutus ẽ qͣre n̾c̾

Expanded text:
ctus disciplinae effugiet fictum; et non habitabit in corpore subdito peccatis . Unde videtur quod jam sit mundatus a peccatis. Sed si per fidem et cordis veram contritionem jam solutus est a peccatis, quid in baptismo ei postea remittitur? Videtur enim quod in baptismo nihil remittitur ei, cum prius sint ei remissa peccata. Ad hoc potest dici quod quamvis iste de quo loquimur jam justus sit, quia non habet voluntatem peccandi et de praeteritis dolet, tamen nondum justificatus est, cum adhuc debito peccati teneatur. Cum enim vulnus per confessionem cordis jam ostensum sit medico, restat ejus recipere medicinam. Sed quis nesciat sacramenta esse medicamenta? Unde: Qui sanat contritos corde et alligat contritiones eorum . Nec sufficit medico vulnus confiteri, si contemnitur ejus medicamentum. Itaque constat quod pro peccatis suis adhuc debet medicinam a debito peccati solutus, quare nec
Abbreviated transcription (Latin):
Discite ame quia mitis sum &
humił corde. ⁊ inuenietis reqͥe
animabꝰ ur̃is. Ecce mel humi¬
litaus. cum dulcedine mansue¬
tudinis. Sicut mel concordat
in confectionibꝰ medicine cũ
omnib diu̾sitatib spetierumn
sic ex humilitatis dulcedine con¬
diuntur omnia genera uirtutũ.
ꝑbutẏrum uͦ de armento. signa¬
tur in patriarchis ⁊ propħis doc¬
trine spiritał pinguedo. qr sict̃
pinguedo lactis inuasis suꝑemi¬
nere cognoscitur. sic & in uerb̃
ꝓpħicis sensus de diuinitate ⁊
humanitate. spiritalit̾ suꝑha¬
bundans reppitur. S ħ pingue¬
do butiri spetiem ñ recipit. nisi
qnͣdo prius agitata consionibꝰ
indurescit. Sic ⁊ d̾s in homine
ñ cognosc̾etur. nisi pͥus ds̃ ho fla¬
gellis cesus. cruci affixus. ꝑpo
testatem diuinitatis amortuis
suscitaret᷑. Hoc gͥ butiro pascim᷑.
dum in uerb̃ propħicis contem¬
platione diuinitatis delectam᷑.¬

Expanded text:
Discite a me quia mitis sum et Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Ecce mel humilitatis cum dulcedine mansuetudinis. Sicut mel corcordat in confectionibus medicinae cum omnibus diversitatibus specierum, sic et humilitatis dulcedine condiuntur omnia genera virtutum. Per butyrum vero de armento, signatur in patriarchis et prophetis doctrinae spiritualis pinguedo, quia sicut pinguedo lactis in vasis supereminere cognoscitur, sic et in verbis propheticis sensus de divinitate et humanitate spiritualiter superabundans reperitur. Sed haec pinguedo butyri speciem non recipit, nisi quando prius agitata tunsionibus indurescit. Sic et Deus in homine non cognosceretur, nisi prius Deus homo flagellis caesus, cruci affixus, per potestatem divinitatis a mortuis suscitaretur. Hoc igitur butyro pascimur, dum in verbis propheticis contemplatione divinitatis delectam
Abbreviated transcription (Latin):
sus doceatur. Affert ⁊ honoratꝰ
piscem demonte. exemplum
uidelicet sobrietatis ⁊ ab sinen¬
¶tie
a fferc & moyses diũsas fercu¬
lorum spẽs. mel scilicet de petra.
oleumq de saxo durissimo. bu¬
tẏrum de armento. ⁊ lac de oiuib
cum adipe agnorum ⁊ arietum
filiorum basan. Et hyrcos cũ
m edulla tritici.⁊ sanguinẽ uue
meracissimum. Audis petram
⁊ saxum durissimũ. Petra erat
xp̃c ante passionẽ. saxum du¬
rissimũ post resurrectionẽ. Peiꝰ
prius ꝓpter pacientie firmitatẽ.
saxum uero durissimum pꝰtea
ꝓpt̾ immortalitatis et̾nitatẽ. Pet̾
enim erat. frangi poterat. qr ad¬
huc mortał fuerat. nunc autẽ
saxum durissimum ẽ. qr factis
immortał. iterum mori non po¬
test. ꝑ mel igitur depetra desig¬
natur mellifiua doctrina p̾di¬
cationis. ꝑ oleum uͦ de saxo du¬
rissimo ab eodem procedens sp̃e
consolationis. ħ: enim effusio
olei. remissio peccatorum ꝑ gr̃a
bes. accipe mel depetra. Ait enĩ

Expanded text:
sus doceatur. Affert et Honoratus sus doceatur. Affert et Honoratus piscem de monte, exemplum scilicet sobrietatis et abstinentiae. Affert et Moyses diversas ferculorum species, mel scilicet de petra, oleumque de saxo durissimo, butyrum de armento, et lac de ovibus cum adipe agnorum, et arietum filiorum Basan, et hircos cum medulla tritici, et sanguinem uvae meracissimum . Audis petram, et saxum durissimum. Petra erat Christus ante passionem, saxum durissimum post resurrectionem. Petra prius propter patientiae firmitatem; saxum vero durissimum postea propter immortalitatis aeternitatem. Petra enim erat, frangi poterat, quia adhuc mortalis fuerat; nunc autem saxum durissimum est, quia factus immortalis, iterum mori non potest. Per mel igitur de petra, designatur melliflua doctrina praedicationis, per oleum vero de saxo durissimo, ab eodem procedens spiritus consolationis. Haec est enim effusio olei, remissio peccatorum per grabes, accipe mel de petra. Ait enim,
Abbreviated transcription (Latin):
monte honoratus. Iacobus sup¬
plantator. andreas uirił. inter¬
p̾tatur. Qui enim uitia supplan¬
tant. qui uirilit̾ agunt. exemplo
bone oꝑationis pisces de mari.
id ÷ scłares adlitus conu̾sionis tͣ¬
hunt. Tobias uero qui descendit
ad flumen xp̃c ẽ. descendens ad
mundum. ustus ad lacrimas.
Thobias ut lauaret pedes. xp̃c
ut ablueret peccata. iustus ut
carnales mundaret affectus. In¬
uenit thobias piscem. xp̃c dia¬
bolum. iustus qd̾ libet diaboli
membrum. Piscem thobias ex¬
trahit. diabolum xp̃c eiecit. ius¬
tus impium conuertit. Exente¬
rat thobias piscem int̾iora proi¬
tiendo. xp̃c diabolum. malig¬
nitatẽ eius aꝑiendo. iustus ꝑ con¬
fessionem occulta pectoris eiti¬
endo. ħ carent isti sale. quo pis¬
ces suos asꝑgant. Ht̃ enim tho¬
bias mat̾ialem. xp̃c mysticũ.
iustus moralem. Thobias gͥ. ñ
caret sale mat̾iali quo piscis
condiatur. xp̃c sale sapientie.
quo diabolus caueatur. iustus
saie doctrine. quo nouit conu̾¬

Expanded text:
monte Honoratus. Jacobus supplantator, Andreas virilis interpretatur. Qui enim vitia supplantant, id est, qui viriliter agunt, exemplo bonae operationis pisces de mari, id est, saeculares ad littus conversionis trahunt. Tobias vero, qui descendit ad flumen, Christus est descendens ad mundum, justus ad lacrymas. Tobias, ut lavaret pedes, Christus ut ablueret peccata, justus ut carnales mundaret affectus. Invenit Tobias piscem, Christus diabolum, justus quodlibet diaboli membrum. Piscem Tobias extrahit, diabolum Christus ejecit, justus impium convertit. Exenterat Tobias piscem interiora projiciendo, Christus diabolum malignitatem ejus aperiendo, justus per confessionem occulta pectoris ejiciendo. Non carent isti sale, quo pisces suos aspergant, habet enim Tobias materialem, Christus mysticum, justus moralem. Tobias igitur non caret sale materiali quo piscis condiatur; Christus sale sapientiae, quo diabolus caveatur; justus sale doctrinae, quo noviter conver
Abbreviated transcription (Latin):
bibentes reddunt. Unde ⁊ pro¬
pħa. Quid retribuam dño pro
omnib que retribuit michi:
Calicem salutaris accipiã. ⁊ no¬
men dñi inuocabo. Sunt ⁊ alii
cibi egyptii summoꝑe uitandi.
qr sepissime generant infirmi¬
tatem.⁊ qnͣdoq mortem. Si qͤ¬
ras qui sint ut uitari possint.
hi sunt cibi noxii. allia uideli¬
cet. cepe.⁊ porri. Hec filii isrł
in deserto cum ollis carnium
suspirabanr. q̃ tn comesta gra¬
uiter inflant. uentositatẽ ge¬
nerant. cerebrum turbant. ocu¬
los grauant. lacͥmas ꝓuocant.
Egiptie carnes sunt. munda
enim pisces de mari. iacobus ⁊
andreas. de flumine tobias. de

Expanded text:
hibentes reddunt. Unde et Prohibentes reddunt. Unde et Propheta: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Sunt et alii cibi Aegypti, summopere vitandi, quia saepissime generant infirmitatem, et quandoque mortem. Si quaeras qui sunt, ut vitari possint, hi sunt cibi noxii, allia videlicet, caepe, et porri, haec filii Israel in deserto cum ollis carnium suspirabant, quae tamen comesta graviter inflant et ventositatem generant, cerebrum turbant, oculos gravant, lacrymas provocant. Aegyptiae carnes sunt mundaenim pisces de mari Jacobus et Andreas, de flumine Tobias, de