comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundi cẽnt. minc aut̃ scĩ sunt: aut
sic ẽ. accipiendum queadmodũ & nos ali¬
erpofuit. qd̾ erẽpla iam p̃cesserant ae ui¬
rorũ qͦs urores. & feminarũ quas mariti
lucrifecetint. & paruulauui ad quos facten¬
dos xp̃ianos uoluntas xp̃iana etiã uiiꝰ pa¬
rentis euicerat. aut si quod magis u̾bu apłi
uident᷑ sonaix & quodã mͦ cogere. aliqua ilnc in¬
telligenda c̃. sc̃ificatio. qua scĩficabat᷑ uir nł muli¬
et infidelis in conuige fideli. & qua sc̃i nascebant᷑
filii fideliũ. in menstruo eruore mulieris a concubi¬
tu continebat quicũq uir uł mulier id in legedi¬
dicerit. Nam hoc iezechiel uit̾ illa ponit p̃cepta q̃¬

Expanded text:
mundi essent; nunc autem sancti sunt : aut mundi essent; nunc autem sancti sunt : aut sic est accipiendum, quemadmodum et nos aliexposuit, quod exempla iam praecesserant et uirorum quos uxores et feminarum quas mariti lucrifecerant Christo et paruulorum ad quos faciendos Christianos uoluntas christiana etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intellegenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli ve quia in menstruo cruore mulieris, a concubitu continebat, quicumque vir vel femina id in lege didicerat; nam hoc Ezechiel inter illa praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Lex enĩ stbintrauit ut abundaret pec¬
catũ. & concliit scriptura omĩa sub peccato.
suꝑ ab unda ret gr̾a. atq ut ꝓnassio ex fide ⁊ ħu
xp̃i daretur credentib. & uinceremꝰ morte̾
ꝑ immoatalem resurreetionẽ & acuileũ
euis peccatu. ꝑ gr̾e iustificatione̾. Nemo
itaq de hac re fallatur. & fallat. om̃s adi¬
mit atq aufert iste sc̃e scripture sen¬
sus manifestus ambages. Qũead modum¬
ab origine thraitur mors in corpe mor
Peccatũ. in hac carne peccati. Propter
qd̾ fanandĩt. & ꝓpagine adtractũ &̾
uoluntate tractum. atq ad ipsã carne̾
restsotantan medieus uenit. in similitu¬
oine carnis peccati. Qui ñẽ. opus sanis
s egrotantib: nec uenit uocare iustos
s peccatoies: Proinde qd̾ ait. aplꝰ cũ fide¬
les moneret. ut se ab infidelib cc̾uugi
uirinfidlis in urore. & sc̃ificata ẽ. mu¬
lier infidelis in fr̃e. Alioquin filii ur̃i un¬

Expanded text:
mus. Lex enim subintravit ut abundaret pecmus. Lex enim subintravit ut abundaret peccatum, et conclusit Scriptura omnia sub peccato. superabundaret gratia atque ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus et uinceremus mortem per inmortalem resurrectionem et aculeum eius peccatum per gratuitam iustificationem\'. Nemo itaque de hac re fallatur et fallat. omnes adimit atque aufert iste sanctae scripturae sensus manifestus ambages. quemadmodumab origine trahitur mors in corpore moet peccatum in hac carne peccati; propter quod sanandum et propagine adtractum et uoluntate auctum atque ipsam carnem resuscitandam medicus uenit in similitudine carnis peccati, qui non est opus sanis. sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores. proinde quod ait apostolus, cum fideles moneret, ut se ab infidelibus coniugibus uir infidelis in uxore, et sanctificata est mulier infidelis in fratre. proinde illud
Abbreviated transcription (Latin):
debere censetis: Nunqͥd in neutrũ paren¬
tib corpus xp̃ianũ non erat. quib dictũ
ẽ. nescitis quia corpora ur̃a menbra sunt
nis parentib natt̾i ẽ. s ñ cxp̃ianã animã
accepit ÷ hoc uͦ multo ẽ. mirabiliꝰ. Namq
utrulibet de anima sentiatis. qͥa ꝓfecto cũ
apło nͦ cam creditis antequã nascert᷑ aliqͥd
egisse boni aut mali : aut de traduce ad¬
tracta ẽ. & sinlit᷑ ut corpiis de xp̃ianis
aut a xcp̃o creata uł in xpiano corpore ut¬
ri seu mitti. nͥ forterdictis. xpianos ho¬
mines xp̃ianii onpas gignere potiusser: &
ipsũ. xp̃m animan xp̃tanã non potuisse
creare. Cedite itaq ueritati: & udete sic̃
fieri potuit. qd̾ & uos fatemim. ut de rp̃i¬
ants ñ. xp̃ianus. de menbris xp̃i ñ ñbrũ xͥ.¬
ato ut occurramꝰ etiã om̃ib qui licet fal¬
so tam̃ quocũq religionis nomine deti¬
nent᷑ de consecratis: non consecratꝰ. ita etiã

Expanded text:
debere censetis? numquid in eorum parendebere censetis? numquid in eorum parentibus corpus christianum non erat, quibus dictum est: nescitis quia corpora uestra membra sunt nis parentibus natum est, sed non christianam animam accepit? hoc uero multo est mirabilius; namque utrumlibet de anima sentiatis, quia profecto cum apostolo non eam creditis, antequam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta est et similiter ut corpus de Christianis aut a Cri seu mitti. Nisi forte dicetis, christianos homines christianum corpus gignere potuisse, et ipsum Christum animam christianam non potuisse procreare. Cedite itaque veritati, et videte quia sicut fieri potuit, quod et vos fatemini, ut de christianis non christianus, de meatque ut occurramus etiam omnibus, qui licet falso, tamen quocumque religionis nomine detintur, de consecratis non consecratus; ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& tantis aꝑtissimis diuinarũ scripturarũ te¬
stimoniis. quib docemur pͣter. rp̃i societatẽ q̃
in illo & cũ illo fit cũ sacram̃tis eius inbiumur
& eiꝰ menbris incorporam. uitã salutẽq ȩt̾nã
ad ipisci neminem posse. nimis insipientꝰ atq
infidelit̾ repugnare iudicemur Neq enĩ alio
sensu oictũ c̃. ad romanos. ꝑ uinũ homineni
peccatũ intrauit in mundũ. & ꝑ peccatũ moiꝰ.

Expanded text:
cripturarum testimoniis, quibus docemur praeter Christi societatem, quae in illo et cum illo fit, cum sacramentis eius inbuimur et eius membris incorporamur, uitam salutemque aeternam adipisci neminem posse, nimis insipienter atque infeliciter repugnare iudicemur. neque enim alio sensu dictum est ad Romanos: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ resurrectio mortuorũ. sic̃ eñĩ in adam
onĩs mornuitur sic & in xp̃o om̃s urui ficabũ¬
tur. Neuio qͥppe ambigit. hoc ibi de corpore miar¬
tis dictũ : qui do irsurrectione corꝑoris mag¬
na apłi intentione questio uersabatur. & iad
uidetur ibi de peceato tacuisse. qͥa non erat qͣsti¬
ode iustĩa. hic aut̃ ad romanos utrũq posuit
̃ utrũq dutissime cõmendauit : peccatum
in adam. iusticiã in. xp̃o. & morte̾ in adã. in
tam in rp̃o. Que om̃ia u̾ba sermonis apłici ꝗͣ¬
uliorũ libro ꝑserutatus aꝑeriũ. Quãquã etiã ibi
ad coriithios. locũ ipsũ de resurrectione: dui trac¬
tatum sic in fine coneliserit: ut nos dubitare
non sineret mortem quoq corporis merito ac¬
cidisse peccati. Cum enĩ dixisset. Oportet dorrup¬
tibile hoc induere incorruptonẽ. & mortale hoc
induere immortalitatẽ. eũ aut̃ corruptuule hoe¬

Expanded text:
urrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur. Nemo quippe ambigit, hoc ibi de corporis morte dictum, quoniam de resurrectione corporis magna Apostoli intentione quaestio versabatur: et ideo videtur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quaestio de justitia. Hic autem ad Romanos utrumque posuit, et utrumque diutissime commendavit, peccatum in Adam, justitiam in Christo; et mortem in Adam, et vitam in Christo: quae omnia verba sermonis apostolici, quillorum libro perscrutatus aperui. 20. Quanquam etiam ibi ad Corinthios locum ipsum de resurrectione diu tractatum sic in fine concluserit, ut nos dubitare non sineret, mortem quoque corporis merito accidisse peccati. Cum enim dixisset, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
inter rogandis quib intelligendis ñ stͣ idonci.
Cui enĩ auditori uł quib explicete u̾bis. qͦmͦ
mortalia uitiosa pͥmordia non obsint eis qͥ
aliis pͥmordiis imnortalib inchoiti st̃. eta¬
meñ obsutꝰ eis. qͦs idẽ ipsi quib etiã ñ obsit̃t.

Expanded text:
interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. cui enim auditori uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam no
Abbreviated transcription (Latin):
peccantib nocuit: cũ scriptitra dicat in quo õs
peccauerunt. Hec sic dicuntur isfa aliena pecca¬
ta tanquã omĩo ad paruulos ñ ꝑtinẽant. Siquidẽ
in adam om̃s tunc peccauerunt. quando in ellis¬
natitra illa insita in qua eos gignere poterat.
adhuc om̃s ille unus fuerunt. S dicunt᷑ auiena.
quia non dũ ipsi agebant tutas ꝓpͥas. s qͥcqͥd erat
in futura ꝓpagine: uita uniꝰ hominis contine¬
aliena. s ꝓpͥa. Aliena qͥppe erant quando his
qui ea ꝓpagata portarent. ñ dũ erant. nunc
uero carnali generatione ĩã eorũ st̃. qͥb ñ dum
spt̾tali regeneratione dimissa funt. S si baptis¬
mus inquiunt mundat antiquu illud deli¬
ctum: qui de duob baptizatis nati fuerint.
debent hoc carere peccato. Non eniꝰ potuerunt
ad posteros trans inittere. qd ipsi minime
habuerunt. fcce unde pleriunq conuales¬
cit error: cũ hontines idanei surto. in sreb

Expanded text:
peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamquam omnino ad paruulos non pertineant — si quidem in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eiunatura illa insita ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continealiena, sed propria. aliena quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent nondum erant; nunc uero carnali generatione iam eorum sunt, quibus nondum spiritali regeneratione dimissa sunt. Sed si baptismus, inquiunt, mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint debent hoc carere peccato. non enim potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. ecce unde plerumque eonualescit error, cum homines idonei sunt his rebus
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis. nec si uniꝰ quidẽ diei fuerit uita eiꝰ. Quis
enĩ głoabit᷑ castũ se habere cor : dut qͥs confidet
mundũ se eẽ. a peccatis: Tenemurq rei sim ilitudi¬
ne p̃uaricationis adam. Unde & dd̾ oic̃. Ecce enim
tatorũ quoru̾libet sententiis tanqua canonioi
auctaritate nitamur. s ut appareat ab initio
usq ad p̾sens tempꝰ. quo ista nouitas orta c̃. ħoc
de originali peccato apud ȩccłie fidẽ tanta con¬
stantia custoditũ. ut ab eis qui dnica tractarent
eloquia magis certissimũ ꝓferret᷑ ad alia falsa
resutanda. qua id tanquã falsũ resutari ab aliquo
tẽptaret᷑. Cȩterũ in sc̃is canonicis libris ĩuget
huiꝰ sententię clarissima & plenissima auctonttas.
Camat a plꝰ. ꝑ unũ hominẽ peccatũ intrauit
in mundũ. & ꝑ peccatũ mors. & ita in oñs homi¬
nes ꝑtransiit: in quo om̃s peccauerunt. Unde. nec
illud liquide dici pot̾ qd̾ peccatũ ade. etũ non

Expanded text:
peccatis, nec si unius quidem dieifuerit uita eius\'. \'quis peccatis, nec si unius quidem dieifuerit uita eius\'. \'quis enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis confidet mundum se esse a peccatis?\' tenemurque rei in similitudine praeuaricationis Adam. unde et Dauid: \'ecce\', intatorum quorumlibet sententiis tamquam canonica auctoritate nitamur, sed ut appareat ab initio usque ad praesens tempus, quo ista nouitas orta est, hoc de originali peccato apud ecclesiae fidem tanta constantia custoditum, ut ab eis, qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia falsa refutanda quam id tamquam falsum refutari ab aliquo temptaretur. ceterum in sanctis canonicis libris uiget huius sententiae clarissima et plenissima auctoritas. clamat apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. unde nec illud liquide dici potest, quod peccatum Adae etiam non
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝑio uerũ etiã ad quedã eius uana refutanda
hoc tanquã certissimũ de hominis origmali pec¬
cito. unde utiq nec ipsũ dubitare credebat. int̾
inulta sua documenta deprompsit. Id agentis
hȩc u̾ba st̃. Qui dic̃ se inquit in xp̃o manere
debet siõ ille ambulauit. & ipse ambulare. Ni¬
gat adu̾sarius e duob quod uult. optionem
ei damus. Manet in xp̃o an ñ manet Si manet
ita gͦ ambulet utixp̃c. Si aut̃ temerariũ ẽ. sum¬
litudinem uirtutę dñi polliceri : non manet in
xp̃o. qr ñ ingredit᷑ ut xp̃c. Ille peccatũ non fecit
neq inuentus ẽ. dolus in ore eius. Qui cũ maledi¬
cerctur. non maledrrit. & tanquã agnꝰ coram tonden¬
te sic ñ aꝑuit ossitũ. Ad qu̾ẽ uenit pͥnceps mundi
istiꝰ. & inuenit in eo nichil. Qui cũ peccatu ñ fecisset
ꝓ nobis peccatũ eũ fecit d̃s. Nos aut̃ iuxta ȩpłam ia¬
cobi multa peccamus om̃s. & nemo mundus a

Expanded text:
conperit, uerum etiam ad quaedam eius uana refutanda conperit, uerum etiam ad quaedam eius uana refutanda hoc tamquam certissimum de hominis originali peccato, unde utique nec ipsum dubitare credebat, inter multa sua documenta deprompsit. id agentis haec uerba sunt: \'qui dicit se\', inquit, \'in Christo manere, debet sicut ille ambulauit et ipse ambularegat adversarius e duobus quod vult, optionem ei damus. Manet in Christo, an non manet? Si manet, ita ergo ambulet ut Christus. Si autem temerarium est, similitudinem virtutum Domini polliceri, non manet in Christo, quia non ingreditur ut Christus. Ille peccatum non fecit, neque inuentus est dolus in ore eius; qui cum malediceretur, non remaledixit et tamquam agnus coram tondente sic non aperuit os suum; ad quem uenit princeps mundi istius et inuenit in eo nihil; qui cum peccatum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit deus. nos autem iuxta epistolam Iacobi\'multa peccamus omnes\' et \'nemo mundus a
Abbreviated transcription (Latin):
cati ad grauanda miscetur. iã ipsius pec¬
cati remissione & sua redẽptione opis ha¬
beat. dõ ꝑ sũmã p̾scientiã iudicante qui
pariuili ab isto reatii ñ mereantur absol
ui. qui non dũ nati. nichil alicubi ꝓpͥa
sua uita egerunt uł boni uł mali. & quo¬
mͦ d̃s etiã si ñ de traduce animas cieat.
ñ sit tam̃ auctor reatus eiꝰdẽ. ꝓpt̾ quem
redẽptio sacram̃ti necessaria ẽ. animȩ par¬
uuli : magna questio ẽ. aliamq disputa¬
tionem desiderat. eo tam̃ quantũ arbitror
mod̾amine tẽꝑatam. ut magis in qͥsitio
cauta laudetur. quã p̃cipitata rep̾hen¬
aatur assertio. Ubi enĩ de re oscurissima
disputat᷑. ñ aduiuantibꝰ diuinarũ scrip¬
turarum certis clarisq oocum̃tis. colibe¬
re se debet humana p̾sũptio: nichil faci¬
ens in partẽ alteram declinando. Et si
enĩ quodlibet horũ quẽad modũ de mõ¬
strari & explicari possit ignorem: illud

Expanded text:
cati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeat, deo per summam praescientiam iudicante, qui paruulorum ab isto reatu non mereantur absolui, etiam qui nondum nati nihil alicubi propria sua uita egerunt uel boni uel mali, et quomodo deus, etiamsi non de traduce animas creat, non sit tamen auctor reatus eiusdem, propter quem redemptio sacramenti necessaria est animae paruuli, magna quaestio est aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arbitror, moderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur quam praecipitata reprehendatur assertio. ubi enim de re obscurissima disputatur non adiuuantibus diuinarum auctoritatum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio nihil faciens in partem alteram declinando. etsi enim quodlibet horum, quemadmodum demonstrari et explicari possit, ignorem, illud
Abbreviated transcription (Latin):
serunt : qui & si noluerunt litteris suis
eruditione de prompto nichil aliud om¬
nino dixerunt. Nec dubitandũi ẽ. hisqͥ
fidelit̃ tenent: qd̾ ab illa carne quȩ pͥus uo¬
luptate peccati facta ẽ. caro peccati. demn¬
ceps ꝑ successionẽ transeunte in om̃s ꝓs¬
criptione iniquitatis & mortis. caro sit
ꝓpagata peccati. excepta una sim ilitudi
caro peccati. De anima uͦ utrũ & ipsa
eodẽ mͦ ꝓpagata reatu qui ei dimittatur
obstricta sit. neq enĩ possuinꝰ dicere. so¬
lam carnẽ paruuli non etiã animã indi¬
gere saluatoris & redẽptoris aurilio: ali¬
enamq ẽẽ. ab eo grãrum actionẽ quȩ in
psalmis ẽ. ubi legimus. & dicimꝰ. bene¬
dic anima mea dño. & noli obliuisciom̃s
retributiones eiꝰ. qui ꝓpitrus fit om̃ibꝰ
iniquitatib tuis. qui sanat om̃s lango¬
res tuos. qui redimit de corruptione uitã
tuam. an etiã ñ ꝓpagata eo ipso qͦ carn pec¬

Expanded text:
serunt, qui, etsi noluerunt litteris suis serunt, qui, etsi noluerunt litteris suis eruditione deprompto, nihil aliud omnino dixerunt. nec dubitandum est eis quifideliter tenent, quod ab illa carne, quae prius uoluntate peccati facta est caro peccati, deinceps per successionem transeunte in omnes transcriptione iniquitatis et mortis caro sit propagata peccati excepta una similitudineet caro peccati. De anima uero, utrum et ipsa eodem modo propagata reatu, qui ei dimittatur, obstricta sit-neque enim possumus dicere solam carnem paruuli, non etiam animam indigere saluatoris et redemptoris auxilio alienamque ab ea esse gratiarum actione, quae in Psalmis est, ubi legimus et dicimus: benedic, anima mea, doretributiones eius, qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam —, an etiam non propagata eo ipso, quo carni pec
Abbreviated transcription (Latin):
noui popłi p̾miserunt. qui in t̾ram ꝓmissioniᷤᷤ
intrarunt: qui nec in dexteram nec in sinistͣm
ȩtas coꝑanda ẽ. in nocentiȩ paruulorũ. s ni
fallor hic mimerus misticũ aliqͥd adumbrat¬
& resonat. Uetiis enĩ testam̃tũ in qͥnq moysi
libris exccllit. Nouũ aut̃ quatuor. euangłioꝵ
auctaritate p̾fulget. Qui numeri ꝑ se mul¬
tiplicati ad uicenũ ꝑuenerunt. Quat̾ enĩ
quini. uł qͥnquies quat̾ni : uinginti sunt.
łaus poplꝰ ut p̃diri eruditꝰ in regno cȩlorũ
ꝑ duo testam̃ta uetꝰ & nouũ. ñ declinans
in dexteram. suꝑba p̾sũptione iusticię.
neq in finistram secura dilectione peccati.
ta ulterius nec nob̾ donanda optemus. nec
in nobis punienda timeamꝰ: ab illo redẽptore.
lib̾ati. qui ñ uenundatꝰ sub peccato redunit
isrł ab omĩb iniquitatibꝰ eius. siue ꝓpͥa cuiꝰqͣ
uita cõmissis siue origmalit̃ tractis. Non enĩ

Expanded text:
novi populi praemiserunt, qui in terram promissionis novi populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt, qui nec in dexteram nec in sinistram aetas comparanda est innocentiae paruulorum, sed, ni fallor, hic numerus mysticum aliquid adumbrat et resonat. uetus enim testamentum in quinque Moysi libris excellit, nonam autem IIII euangeliorum auctoritate praefulget. qui numeri per se multiplicati ad uicenarium perueniunt; quater enim quini uel quinquies quaterni XX sunt. talis populus, ut praedixi, eruditus in regno caelorum per duo testamenta, uetus et nouum, non declinans in dextram superba praesumptione iustitiae neque in sinistram secura dilectione peccati ita ulterius nec nobis donanda optemus nec in nobis punienda timeamus ab illo redemptore liberati, qui non uenundatus sub peccato redemit Israhel ab omnibus iniquitatibus eius siue propria cuiusquam uita commissis siue originaliter tractis. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
peccati factã ne homo a ꝑcipienda uita impedi¬
retur ȩt̾̃na. subsecutũ uͦ illiꝰ cõminationis effec¬
tũ. ut pietas hominis in illa humilitate exerce
ds homini inflixit. & pꝰpeccatorũ remissionẽ
ꝓpt̃ exercendã iusticiã ñ ademit. Teneamꝰ gͦ. in¬
declinabilem fidei confessionẽ. Solus unꝰ ẽ: qui
sine peccato natꝰ ẽ. in similitudine. carnis peccati.
sinc peccato uixit int̾ aliena peccata. sine pec¬
cato mortuus ẽ. ꝓpt̾ nr̃a peccata. Non decline¬
inus in dexterã aut sinistrã. In dexterã enĩ
declinare ẽ: se ipsũ deciꝑe dicendo se eẽ. sine
peccato. In sinistrã aut̃ nescio quã pu̾sam & pra¬
uã securitatẽ. se tanquã impune dare peccatis.
uias enĩ quȩ a dextris st̃: nouit dñs. qui solꝰ
sine peccato ẽ. & nr̃a pot̾ delere peccata. Pucrse
aut̃ sunt quȩ a fistris: amiticiȩ cũ peccatis.
Tales etiã illi xx. annorũ adolescentuli. figurã

Expanded text:
peccati factam, ne homo a percipienda uita inpedipeccati factam, ne homo a percipienda uita inpediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis effectum, ut pietas hominis in illa humilitate exercerter peccatum deus homini inflixit et post peccatorum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo indeclinabilem fidei confessionem. solus unus est qui sine peccato natus est in similitudine carnis peccati, sine peccato uixit inter aliena peccata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dexteram aut sinistram; in dexteram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato, in sinistram autem per nescio quam peruersam et prauam securitatem se tamquam inpune dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra potest delere peccata; peruersae auTales etiam illi viginti annorum adolescentuli figuram
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃teretur. ꝓpt̾ hoc etiã de paradiso dimissiis adã
contra eden habitauit. idẽ. contra sedem delicia¬
rum: ut significaret. qd̾ in lsbarib qui sunt de¬
liciss contrarii. erudienda. eẽt. caropeceati. quȩ
in delitiis obedientiã ñ seruauit. antequ̾a eẽt.
caro peccati. Sicit gͦ. illi pͥmi homines postea
iuste uiuendo. unde merito credunt᷑ ꝑ dñi
sanguinem ab extremo supplicio lib̾ati. non
tam̃ inilla uita meruerunt ad ꝑadysũ reuo¬
cari: sic & caro peocati. etiã si remissis peccatis
homo in ea iuste uixerit: non continuo meret᷑.
eã mortẽ ũ ꝑpeti. quã traxit de ꝓpagine peccati.
Tale aliquid insinuatũ ẽ. nobis de patriarcha
mala ex tracumoia dĩ cõminaret᷑ : confessione
flagitiũ facinꝰq remissũ sit. & tam̃ consecuta
cato qd̾ erat muatꝰ impleuit. nͥ qͥa rectissime si
id obiectũ fuerit respondebit᷑. remissionẽ. illã

Expanded text:
niteretur. propter hoc etiam de paradiso dimissus Adam niteretur. propter hoc etiam de paradiso dimissus Adam contra, Aedem habitauit, id est contra sedem deliciarum, ut significaret,I quod in laboribus, qui sunt deliciis contrarii, erudienda esset caro peccati, quae in deliciis oboedientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. sicut ergo illi primi homines postea iuste uiuendo — unde merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati — non tamen illa uita meruerunt ad paradisum reuocari: sic et caro peccati, etiam si remissis, peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati., Tale aliquid nobis insinuatum est de patriarcha mala ex iracundia dei comminaretur, confessione flagitium facinusque remissum est; et tamen consecuta quia rectissime, si dictum fuerit, respondebitur remissionem illam
Abbreviated transcription (Latin):
accidisse fateamur. & pꝰ peccatorũ remissionem
ut magnꝰ timor eiꝰ a ꝓficientib suꝑetur. ad oer¬
tamen nobis relictã eẽ. ñ dedignentir: Si enĩ par¬
ua uirtus erat fidei quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat
mortis metũ uincere : ñ eẽt. tanta marty¬
rum gła. Nec dñs diceret. Maiorem hac dilec¬
tionem nemo habet: quã ut animã fuam
quaquã gͥ. in morte ꝓ isticia subeunda uł cõ¬
temnenda laudaretur. p̾cipua patiencia: si
stia Cuiꝰ timorẽ qui uicit ex fide. magnam
mirandũ ñ ẽ. & mortem corporis non fitisse uen¬
turam homini nͥ p̾cessisiet peccatũ: cuiꝰ etiã tai
pena consequeretur. ut post remissionẽ pecca¬
torũ ꝑmittatur etiã fidelib euenire. ut in
eiꝰ timore uincendo exerceat᷑ fortitudo iusticiȩ
Caro enĩ quȩ pͥmo facta ẽ. non erat caro peccati.¬
quȩ ad recipiendã iusticiã laborib & molestus

Expanded text:
accidisse fateamur et post peccatorum remissionem, accidisse fateamur et post peccatorum remissionem, ut magnus timor eius a proficientibus superetur, ad certamen nobis relictam esse non dedignemur. si enim parua uirtus esset fidei, quae per dilectionem operatur, mortis metum uincere non esset tanta martyrum gloria nec dtatem nemo habet, quam ut animam suam quaquam igitur in morte pro justitia subeunda vel contemnenda laudaretur praecipua patientia, si stia. Cujus timorem qui vincit ex fide, magnam mirandum non est, et mortem corporis non fuisse eventuram homini, nisi praecessisset peccatum, cujus etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus euenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitudo iustitiae. Caro enim, quae primo facta est, non erat caro peccati ad recipiendam iustitiam laboribus et molestiis
Abbreviated transcription (Latin):
eas ad certam̃ fidei sinit manere. ut ꝑ illas
erudiant᷑. & exerceant᷑ ꝓficientes in ago¬
ne iusticiȩ. Posset enĩ & alius hoc ñ intelli¬
gens dicere. Si ꝓpt̾ peccatũ. dirit d̾s homini
in sudore uultus tui edes pane̾ tuũ. & spi
sionem labor hic ꝑmanet. & hȩo dura &
asꝑa parit etã tra fideltũ : Item. si ꝓpt̾ pec¬
catũ mulieri dictũ ẽ. in gemitit paries.
cur etiam post peccatorũ remissionem fe¬
minȩ fideles. eosdẽ dolores in parturiendo
patiuntur : Et tam̃ constat ꝓpt̾ peccatũ
qd̾ amiserant. illos a dõ pͥmos homines hȩc
audisse atq meruisse. Nec isti his u̾bis dui¬
ni libri quȩ positi de labore hominis &
questione ꝓp osita respondemꝰ. dicentes ante
remissionem cẽ. illa supplicia peccatorrim. pꝰ
remissionẽ aut̃ certamina exercitationesq iu¬
storũ. ita & illis quos de morte corꝑis similit̃
mouet respondere debemis: ut eam & peccato

Expanded text:
eas ad certamen fidei sinit manere, ut per illas eas ad certamen fidei sinit manere, ut per illas erudiantur et exerceantur proficientes in agone justitiae. Posset enim et alius hoc non intelligens dicere, Si propter peccatum dixit Deus homini, In sudore vultus tui edes panem tuum, et spisionem labor hic permanet, et haec dura et aspera parit etiam terra fidelium? item si propter peccatum mulieri dictum est: in gemitu paries, cur etiam post peccatorum remissionem feminae fideles eosdem dolores in parturiendo patiuntur?\' et tamen constat propter peccatum, quod admiserant, illos a deo primos homines haec audisse atque meruisse nec resistit his uerbis diuini libri, quae posui de labore hominis et quaestione proposita respondemus dicentes ante remissionem esse illa supplicia peccatorum, post remissionem autem certamina exercitationesque iustorum, ita et illis, quos de morte corporis similiter mouet, respondere debemus, ut eam et peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uenire : nͥ ego abiero. hoc enĩ erat
dicere. Non poteritis iusti uiuere. ex fide
qd̃ de meo dono idẽ. de scõ sp̃u habebitis:
nisi oculis ur̃is hoc qd̾ intuemini abstule¬
ro. ut spttalit̃ cor ur̃m inuisibia credendo
ꝓficiat. hanc ex fide iusticiam. Identidem
loquens de sp̃u sc̃o. ita cõm̃dat. Iue inquit
arguet mundũ de peccato. de iusticia. de
udicio. De peccato quidẽ: qͥa ñ crediderunt
in me. De iusticia : qͥa ad patrẽ uado & tã¬
non uidebitis me. Quȩ ẽ. ista iusticia quaeũ
non uiderunt. nͥ ut iustus ex fide uiueret.
& non respicientes quȩ uident᷑. s quȩ ñ ui¬
dentur. spĩt ex fide spem iusticiȩ expectare mꝰ c
Qui aut̃ dicunt. si peccato mors ista corꝑis
accidisset. ñ utiq pꝰ remissionẽ peccatorũ
quã redẽptor nobis tribuit moreremur:
non intelligunt quo mͦ res quarũ reatum
ne post hanc uitã obsint d̃s soluit. tam̃¬

Expanded text:
ipse uenire, nisi ego abiero. hoc enim erat ipse uenire, nisi ego abiero. hoc enim erat dicere: \'non poteritis iuste uiuere ex fide, quod de meo dono, id est de sancto spiritu, habebitis, nisi a uestris oculis hoc quod intuemini abstulero, ut spiritaliter cor uestrum inuisibilia credendo proficiat\'. hanc ex fide iustitiam identidem loquens de spiritu sancto ita commendat: ille, inquit, arguet mundum de peccato, de iustitia, de iudicio: de peccato quidem, quia non crediderunt in me, de iustitiaiaqua eum non uiderent, nisi ut iustus ex fide uiueret et non respicientes quae uidentur, sed quae non uidentur spiritu ex fide spem iustitiae expectaremus? Qui autem dicunt: si peccato mors ista corporis accidisset, non utique post remissionem peccatorum, quam redemptor nobis tribuit, moreremur, non intellegunt quomodo res, quarum reatum, ne post hanc uitam obsint, deus soluit, tam
Abbreviated transcription (Latin):
itaq multa dñs uisibilia miracula fece¬
rit unde ipsa fides uelud quib̾dam pͥmor¬
diis lactes centib gesminaret. & in scrum
robur ex illa teneritudine coadlesceret.
tanto ẽ. enĩ fortior. quanto magis iam ista
ñ querit: tam̃ illud qd̾ ꝓmissũ spanns.
inusibilit̾ uoluit expectari. ut iustus
ex fide uiueret. in tantũ ut nec ipse qͣ
die t̾cio resurrerit. int̾ homines ẽẽ. uolu¬
erit: s eis demonstrato in sua carne resur¬
rectionis eremplo. quos huiꝰ iri testes ha¬
bere dignatꝰ ẽ. in cȩlũ ascenderit. ilorũ
quoq se ocrilis auferens. nichilq tale euiꝰ¬
quã eoiũ carni iam tribuens. quale in
carne ꝓpͥa ille demonstrarat: ut & ipsi ex
fide uiuerent. eiusq iusticiȩ in qua ex
fide uiuit᷑.p̃miũ qd̾ postea erit itisibile.
ndis interim ꝑpatienciam inui fibilit̃ expec¬
tarent. Adhunc intellectũ. crodo etiã illud
ẽẽ. referendũ. qd̾ ait de sp̃u scõ. Non potest

Expanded text:
itaque multa dominus uisibilia miracula feceitaque multa dominus uisibilia miracula fecerit, unde ipsa fides uelut quibusdam primordiis lactescentibus germinaret et in suum robur ex illa teneritudine coalesceret — tanto est enim fortior, quanto magis iam ista non quaerit —, tamen illud, quod promissum speramus, inuisibiliter uoluit expectari, ut iustus ex fide uiueret, in tantum ut nec ipse qui die tertio resurrexit inter homines esse uoluerit, sed eis demonstrato in sua carne resurrectionis exemplo, quos huius rei testes habere dignatus est, in caelum ascenderit illorum quoque se oculis auferens nihilque tale cuiusquam eorum carni iam tribuens, quale in carne propria demonstrauerat, ut et ipsi ex fide uiuerent eiusque ustitiae, in qua ex fide uiuitur, praemium, quod post erit uisibile, nunc interim per patientiam inuisibiliter expectarent. ad hunc intellectum credo etiam illud esse referendum, quod ait de sancto spiritu: non potest
Abbreviated transcription (Latin):
eñ qui habebat mortis potestatẽ. sdẽ diabolum
& liberaret eos qui timore mortis ꝑ totã uitã
rei erant seruitutis. hoc testimonio satis etiã
illud monstratur: & mortem istã corporis pͥn¬
cipe atq auctore diabolo hoc ẽ. ex peccato acci¬
disse qd̾ ille ꝑsuasit. Neq enĩ ob aliud potestatẽ
habere mortis uerissime diceret᷑. unde ille qͥ
sine ullo peccato uł origiali uł ꝓpͥo moriebat᷑.
dixit qd̾ paulo ante cõmemorani. ecce ueniet
pͥnoeps inundi. idẽ. diabolꝰ qui potestatẽ ha¬
bebat mortis. & in me nichil inueniet. id ẽ.
peccati ꝓpt̾ qd̾ homines fecit mori. & quasi dic̾e̾t᷑.
tatem patris inei facio. surgite camꝰ hinc: id ÷
ut moramur. ñ habens mortis carrsam de pec¬
cato sub auctore peccati. s de obedientia & ui¬
sticia factus obediens usq ad mortem. Et hoc
gͦ. illo testimonio de monstratũ ẽ. & qd̾ timo¬
rem mortis fideles uincunt. ad ipsiꝰ agonõ
edentes immortalitas consecuta. Qanitis¬

Expanded text:
bebat mortis, id est diabolum, et liberaret eos qui timore mortis per totam uitam rei erant seruitutis. hoc testimonio satis etiam illud monstratur et mortem istam corporis principe atque auctore diabolo, hoc est ex peccato, accidisse, quod ille persuasit; neque enim ob aliud potestatem habere mortis uerissime diceretur. unde ille qui sine ullo peccato uel originali uel proprio , moriebatur dixit, quod paulo ante commemoraui: ecce ueniet princeps mundi,— idest diabolus, qui potestatem habet mortis in me nihil inucniet, id est peccati, propter quod homines mori fecit. et quasi diceretur tatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc: id est, ut moriar non habens mortis causam de peccato sub auctore peccati, sed de obedientia et justitia factus obediens usque ad mortem. Et hoc ergo illo testimonio demonstratum est, et quod timorem mortis fideles vincunt, ad agonem ipsiusset credentes immortalitas consecuta. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tunc quasi nouu aut quasi aliqua cuiꝰꝗͣ
contradictione pulsatũ concilio statuebat᷑. seu
firmabatur. qd̾ obstricti originali peccato tene¬
rentur infantes: s cũ illio alia consultatio uer¬
saretur. & disceptaret᷑. ꝓpt̾ legem cireũtifionis
ret. idõ ei qui hoc negabat nemo consensit: qr
iã non consulendũ nec disceptandũ s firmũ cer¬
tũq habelut᷑. aninã saluti ęt̾nę ꝑituram. si hãc
itttam sine illiꝰ sacram̃ti consecutione finiret. &¬
qu̾uuis ab itero recentissim paruiuli solo iratu een̾t.
peceti orginalis obstricti. quare iliis & si eos inul¬
do ficilior. qd alienoꝵ. s tam̃ eẽt. necessaria remissio
peratorũ. his certis illa incerta de o̧tauo die q̃stio
dissoluta ẽ. atq in coneilio tudicat᷑. horiun nato
ne in et̾nũ pereat oñ die debere succurrero
cut etam de ipsa carnali circũcisione ratio rrode¬
recu. xo umbra eẽt. futuri. n quo intelligeren

Expanded text:
hoc tunc quasi nouum aut quasi aliqua cuiusquam hoc tunc quasi nouum aut quasi aliqua cuiusquam contradictione pulsatum concilio statuebatur scu firmabatur, quod ob?tricti originali peccato tenerentur infantes, sed cum illic illa consultatio uersaretur et disceptaretur, propter legem carnalis ret; ideo ei qui hoc negabat, nemo consensit, quia jam non consulendum nec disceptandum, sed firmum certumque habebatur, animam saluti aeternae perituram, si hanc vitam sine illius Sacramenti consecutione finiret: quamvis ab utero recentissimi parvuli solo reatu essent peccati originalis obstricti: quare illis etsi multo facilior, quod alienorum, sed tamen esset necessaria remissio peccatorum. His certis illa incerta de octavo die quaestio dissoluta est, atque in concilio judicatum, homini nato, ne in aeternum pereat, omni die debere succurri: cum etiam de ipsa carnali circumcisione ratio redderetur, quod umbra esset futuri: non quo intelligeremus
Abbreviated transcription (Latin):
sime fateatur. Cȩterũ si homines inqͥd im¬
dire aliqͥd ad consecutiones gr̾ę posset: magis
adultos & ꝑfectos & maiores natu possent imn¬
pedire. peccata grautiora. Porro aut̃ si etiã gra¬
quantomagis ꝓhiberi ñ debet infans. qui na¬
tus recens. nichil peccauit. nͥ qd̾ scd̾m adam
carnalit̃ natꝰ contagiũ mortis antiquȩ pͥ¬
ma natiuitate contraxit. qui ad remissã
peccatorũ accipiendã. in hoc ipso faciltus
accedit. qd̾ illi remittunt᷑ ñ ꝓpͥa s aliena
peccata. Uides quanta fidutia ex antiqua
& indubitata fidei regula uir tantꝰ ista
loquatur : qͥa hec docum̃ta certissima ido
ꝓtulit. ut illud qs erat incertũ unde cõ¬
suluerat ille cui rescribit & undo concilis
decretũ consenssisse cõmemorat. ut scilicet
etiam ante octauum diem ex quo dic natus
ẽẽt. infans eũ si afferretur baptitare nemo
dubitaret. ꝑ hec firͣm̃ta ꝓbaretur. Neq enĩ

Expanded text:
sime fateatur: ceterum si hominesinquit, insime fateatur: ceterum si hominesinquit, inpedire aliquid ad consecutionem gratiae possetmagis adultos et prouectos et maiores natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si etiam graquanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima natiuitate contraxit! qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur non propria, sed aliena peccata. Vides quanta fiducia ex antiqua et indubitata fidei regula uir tantus ista loquatur. qui haec documenta certissima ideo protulit, ut illud quod erat incertum, unde consuluerat ille cui rescribit et unde concilii decretum constitutum esse commemorat, ut scilicet etiam ante octauum diem, ex quo die natus esset infans, cum, si afferretur, baptizare nemo dubitaret, per haec firmamenta probaretur. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
adtende. quantũ uͦ in qͥt ad causam in fan¬
tium ꝑtinet. quos drristi intra sed̾m uł
tercum diem quo nati fõ constitutos baptizari
non oportere & considerandam. eẽ: dicens. legem
cucũtisionis antiquȩ. intra octauũ diem eũ
qui natus ẽ. baptizandũ & scĩficandũ ñ pu¬
tares: longe aliud in concilio nobis uislum ẽ.
In hoc enĩ qd̾ tu putalus ẽẽ. faciendũ. nemo
consensit: s uniu̾si potius iudicauimꝰ nul¬
li hominũ nato miscd̃iam dĩ & gr̾am dene
s saluare: quantũ in nobis ẽ. si fieri potu¬
erit. nulla anima ꝑdenda ẽ. Adu̾tis ne quid
dicat. quẽad modũ sentiat ñ tantũ carnis
s animȩ quoq infantis exitiabile ce̾. atq mor¬
tiferum. sine illo salutari sacram̃to exire de
hac uita Unde si iam nichil aliud diceret.
intelligere nr̃m fuit. sine peccato animam
ꝑire non posse. S uide peulo post defendens
innocentiã pariuilorũ qͥd tam̃ de illis aꝑtis¬

Expanded text:
adtende: quantum uero, inquit, ad causam infanadtende: quantum uero, inquit, ad causam infantium pertinet, quos dixisti intra secundum tertium diem quo nati sunt constitutos baptizari non oportere et considerandam esse legem circumcisionis antiquae, ut intra octauum diem eum qui natus est baptizandum et sanctificandum non putares, longe aliud in concilio nostro uisum est. in hoc enim, quod tu putabas esse faciendum, nemo consensit; sed uniuersi potius iudicauimus nulli hominum nato misericordiam dei et gratiam denegperdere, sed saluare\', quantum in nobis est, si fieri potuerit, nulla anima perdenda est. aduertisne quid dicat, quemadmodum sentiat non tantum carni, sed animae quoque infantis exitiabile esse atque mortiferum sine illo salutari sacramento exire de hac uita? unde, si iam nihil aliud diceret, intellegere nostrum fuit sine peccato animam perire non posse. sed uide paulo post defendens innocentiam paruulorum quid tamen de illis apertis
Abbreviated transcription (Latin):
cutos. Unde ñ inmento beatꝰ cẏprianꝰ satiso
stendit quã hoc creditũ & intellertũ seruet
ȩcłia. Qui cũ paruulos a mat̾no utero recen¬
tissimos iã idoneos ad ꝑcipiendũ. xp̃i baptismũ
assereret. qm̃ cons ultꝰ fuerat utrũ hoc ante
ectauũ diem fieri deberet: quantũ potuit
conatus ẽ. eos demonstrare ꝑfectos. ne quis
ꝓ numero dierũ qͥa octauo antea circũcide¬
bant̾ infantes. eos adhuc ꝑficiendos existima¬
rec. S cũ magnũ eis defensionis patrociniũ
pstitisset. ab originali tam̃ peceato eos inmu¬
nes ñ eẽ. confessus ẽ. qͥa si hoc negaret. ipsiꝰ
baptismi causam ꝓpt̾ quã suscipiendam
eos defendebat auferret. Potes ipsam epła
memorati marty̧ris de bapti tandis par¬
iuilis legere si uolueris. Neq em̃ pot̾ dccẽ.
Bartagini. Uerũ in hac etiã nr̃a quantũ
p̃senti quȩstioni satis uisũ ẽ. pauca in de
transferenda arbitratꝰ sũ: quȩ prudenter

Expanded text:
cutos. Vnde non inmerito beatus Cyprianus satcutos. Vnde non inmerito beatus Cyprianus satnitio creditum et intellectum seruet ecclesia. qui cum paruulos a materno utero recentissimos iam idoneos ad percipiendum Christi baptismum adsereret, quoniam consultus fuerat, utrum hoc ante octauum diem fieri deberet, quantum potuit, conatus est eos demonstrare perfectos, ne quis ipso numero dierum, quo octauo antea circumcidebantur infantes, eos adhuc perficiendos existimaret. sed cum magnum eis defensionis patrocinium praestitisset, ah originali tamen peccato eos inmunes non esse confessus est, quia, si hoc negaret, ipsius baptismi causam, propter quem percipiendum eos defendebat, auferret. potes ipsam epistolam memorati martyris De baptizandis paruulis legere, si uolueris; neque enim potest deesse Karthagini. uerum in hanc etiam nostram, quantum praesenti quaestioni satis nisum est, pauca inde transferenda arbitratus sum, quae prudenter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uniꝰ peccatũ multorũ condẽnationem. & ꝑ
uniꝰ iusticiã multorũ iustificationẽ a plꝰ lo¬
quitur. nichil mͥ uidetur ambigui nͥ qd̾ ait
adam formã futuri. hoc eñi re uera ñ solum
huc sententiȩ conuenit. qua intelligitur.
futuros eiꝰ posteros ex eadẽ forma cĩi peccato.
eẽ generatos. s etiã in atios & alios intellectus
possunt hec u̾ba deduci. Nam & nos aliudande
aliquando diximus. & aliud fortasse dicennis.
qd̾ tim̃ hicio intellectui ñ sit adu̾sũ. Et ipse
pelagius ñ uno mͦ id exposuit. Cȩtera ui q
ubi dicunt᷑. si diligent̃ adu̾tant᷑ atq trac¬
tentur. sic̃ in pͥmo duorũ illoꝵ libro uteũꝙ
conatꝰ sũ: etiã si subobscurũ pariunt rerum
ipsarũ necessitate sermones ñ tam̃ poterunt
aliũ sensũ habere. nͥ ꝑ quẽ factũ ẽ. antiquitꝰ
uniu̾sa ecłia retineret fideles paruulos origina¬
lis peceati remissionẽ ꝑ xp̃i baptistũ conse¬

Expanded text:
per unius peccatum multorum condemnationem et per per unius peccatum multorum condemnationem et per unius iustitiam multorum iustificationem apostolus loquitur, nihil mihi uideatur ambigui, nisi quod ait \'Adam formam futuri\'. hoc enim reuera non solum huic sententiae conuenit, qua intellegitur futuros eius posteros ex eadem forma cum peccato esse generatos, sed etiam in alios et alios intellectus possunt haec uerba deduci. nam et nos aliud inde aliquando diximus et aliud fortasse dicemus, quod tamen huic intellectui non sit aduersum, et ipse Pelagius non uno modo id exposuit. cetera uero quae ibi dicuntur, si diligenter aduertantur atque tractentur, sicut in primo duorum illorum libro utcumque conatus sum, etiamsi subobscurum pariunt rerum ipsarum necessitate sermonem, non tamen poterunt alium sensum habere, nisi per quem factum est. ut antiquitus uniuersa ecclesia retineret fideles paruulos originalis peccati remissionem per Christi baptismum conse
Abbreviated transcription (Latin):
corũ.: nunqͥd etiã illud. qͥa non ẽ. opꝰ sanis medicꝰ
s egrotantib. Moc ẽ. qͥa ñ ẽ. necessariꝰ eis qui non
habent peccatũt. s eis qui saluandi sinito a pec¬
cato nunqͥd eciã illud. qͥa nͥ manducauerint
homines carnẽ fllii hominis. hoc ẽ. parcipipes
facti fuerint corporis eiꝰ ñ habebunt uitã : his
atq huiꝰ modi aliis quȩ nunc p̾t̾eo testimoniis
diuinis luce clarissimis. diuina auctoritate certis¬
simis. nonne ueritas sine ulla ambiguitate
ꝓclamat. ñ solũ in regnũ dĩ ñ baptratos par¬
tiulos intrare non posse. s nec uitã et̃nam pos
m̃to baptismatis inbuunt᷑. nonne ueritas fine
ulla ambiguitate testatur. non ob aliuid ad tħm
hoc ẽ ad saluatiem & ad medicũ axp̃m piis gestan¬
tiũ manib ferri. nͥ ut ꝑ medicinã sacram̃toꝵ
eiꝰ possint apeccati peste sanari : Quidgͦ. cuncta
intelligere ut his congruant testimoniss deqͥb
dubitare ñ possumꝰ : quãqu̾a toto ipso loco ubi

Expanded text:
um? numquid etiam illud, quia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus, hoc est quia non est necessarius Iesus eis qui non habent peccatum, sed eis qui saluandi sunt a peccato? numquid etiam illud, quia nisi manducauerint homines carnem eius, hoc est participes facti fuerint corporis eius, non habebunt uitam? his atque huiusmodi aliis, quae nunc praetereo, testimoniis diuina luce clarissimis, diuina auctoritate certissimis nonne ueritas sine ulla ambiguitate proclamat non solum in regnum dei non baptizatos paruulos intrare non posse, sed nec uitam aeternam possur sacramento baptismatis inbuuntur? nonne ueritas sine ulla dubitatione testatur eos non ob aliud ad Iesum, hoc est ad saluatorem et ad medicum Christum, piis gestantium manibus ferri, nisi ut per medicinam sacramentorum eius possint a peccati peste sanari? quid ergo cunctamintellegere, ut his congruant testimoniis, de quibus dubitare non possumus? Quamquam toto ipso loco, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tini qui serꝙtitris canonicas sequerent᷑. ut se¬
qu se crederend credi ue ualuissent. Unde nob̾
hoc nagociũ repente em̃sent. nescio. Nam ante
pariũ tenipꝰ a quib dũ transitorie colloquentie
cursim m aures ꝑstracte st̃ cũ atic apuo carthagi¬
nemn eẽireus ñ idoꝰ paruulos laptitari ut remisi

Expanded text:
tui, qui Scripturas canonicas sequerentur, vel setui, qui Scripturas canonicas sequerentur, vel sequi se crederent, credive voluissent. Unde nobis hoc negotium repente emerserit nescio. Nam ante parvum tempus a quibusdam transitorie colloquentibus, cursim mihi aures perstrictae sunt, cum illic apud Carthaginem essemus, non ideo parvulos baptizari
Abbreviated transcription (Latin):
mato inqͥd etas incipit. usq ao munorem
puento. Hullus eni absq peccato: nc si unĩ¬
uniꝰ inqͥt diei fuerit uita eiꝰ. & nirmerabiles
anni uitȩ illiꝰ. Si enĩ stellȩ ñ st̃ niundȩ in con¬
spectu dĩ. quanto magis uermis & putredo. &
hii qui peccato offendentis adã tenent᷑ obnoxii
hunc doctissimũ uirũ si facile intragare possemꝰ.
quã multos utriꝰq linguȩ diuinarũ scripturatũ
tractatores & xp̃ianarũ disputatiom̃i. rescripto¬
ies cõmemoraret. quii ñ aliud ex quo xp̃i ȩccłia.
ẽ. constititta senserunt. ñ aliud amaiorib acce¬
perund ñ aliud posteris tradiderunt. Ego qui¬
dem quãuis longe pauciora legerimꝰ: non me¬
min me aliud audisse a xp̃ianis qui utrũq
accipiunt testam̃tũ. ñ solũ in eatholiea głia
nerũ etiã in qualibet heresi. uł seimate con¬
stitutis. Non memini me aliud legisse. apud
eos quos de his reb aliqͥd scribentes legere po¬

Expanded text:
orem peruenit. nullus enim absque peccato nec si uniuidem diei fuerit uita eius et numerabiles anni uitae illius. si enim stellae non sunt mundae in conspectu dei, quanto magis uermis et putredo et hi qui peccato offendentis Adam tenentur obnoxii! hunc doctissimum uirum si facile interrogare possemus, quam multos utriusque linguae diuinarum scripturarum tractatores et christianarum disputationum scriptores commemoraret, qui non aliud, ex quo Christi ecclesia est constituta, senserunt, non aliud a maioribus acceperunt, non aliud posteris tradiderunt! ego quidem quamuis longe pauciora legerim, non memini me aliud audisse a Christiani, qui utrumque accipiunt testamentum, non solum in catholica ecclesia, uerum etiam in qualibet heresi uel schismate constitutis, non memini me aliud legisse apud eos, quos de his rebus aliq
Abbreviated transcription (Latin):
tur: atq ita dĩ gr̾a ñ solũ ostendat qͥd faciendũ
sit. s adiuuet etiã ut possit fieri. qd̾ ostenderit.
Quid enĩ habemꝰ qd ñ accepimꝰ.: Unde & iere¬
mias dicit. Scio dñe qͥa ñ ẽ. in homine. uia eiꝰ.
nec uiri ẽ. ut ambulet & dirigat gressus suos.
hinc & in psalmis cũ quidã drxisset dõ. tu p̃ce¬
pisti mandata tua custodiri nimis. continuo
tur uiȩ meȩ. ad custodiendas iustificationes
tuas. Punc ñ confundar dũ inspicio in omĩa
mandata tua. Quis aut̃ optat qd in potesta¬
te sic habet ut ad ficiendũ nullo indigeat
adium̃to: A quo aut̃ id optat. qͥa non a for¬
tuna uł a fato uł a quolibet aliquo p̃t̾ dm̃.
in consequentib satis ostendens: itmera mea

Expanded text:
tur atque ita dei gratia non solum ostendat quid faciendum tur atque ita dei gratia non solum ostendat quid faciendum sit, sed adiuuet etiam, ut possit fieri quod ostenderit. quid enim habemus quod non accepimus? unde et Hieremias dicit: scio, domine, quia non est in homine uia eius nec uiri est, ut ambulet et dirigat gressus suos. hinc et in Psalmis cum quidam dixisset deo: tu praecepisti mandata tua custodiri nimis, continuo tur uiae meae ad custodiendas iustificationes tuas! tuncnon confundar, dum inspicio in omnia mandata tua. quis autem optat, quod in potestate sic habet, ut ad faciendum nullo indigeat adiumento? a quo autem id optet, quia non a fortuna uel a fato uel a quolibet alio praeter deum, in consequentibus satis ostendens: itinera,
Abbreviated transcription (Latin):
secretȩ ratio & excellentia potestatis. Nam qui di¬
cunt. eẽ. in hac uita hominẽ sine peccato ñ ẽ.
eis continuo incauta temeritate obsistendum.
Si enĩ ee̾. posse negauerimus: & hominis libero ar¬
bitrio qui hoc uolendo appetit & dĩ uirtuti ux
miscd̃iȩ qui hoc adiuuando efficit de rogabt¬
mus. S alia questio ẽ. utrũ e̾ẽ. possit. alia utru
sit. abia si ñ ẽ. cũ possit ee̾. curñ sit: alia utrũ
qui om̃io nunquã ullũ peccatũ habuerto ñ
solum quisqu̾a sit uerũ etiã poterit aliqu̾ãdo
ẽẽ. uł possit. In hac qua driꝑtita ꝓpositione qͣ¬
stionũi si a me queratur utrũ homo sine pecca¬
to possit ee̾. in hac uita: confitebor posse ꝑ dĩ
gram & liberũ eiꝰ arbitriũ. ipsũ quoq liberũ¬
eiꝰ arbitrium ad dĩ gr̾am hoc ẽ. ad dĩ dona ꝑtine¬
re ñ ambigens. nec tantũ ut sit uerũ etiam
ut bonĩi sit. ad facienda mandata dñi conu̾ta¬

Expanded text:
secretae ratio et excellentia potestatis. Nam qui disecretae ratio et excellentia potestatis. Nam qui dicunt esse posse in hac uita hominem sine peccato, non est eis continuo incauta temeritate obsistendum. si enim esse posse negauerimus, et hominis libero arbitrio, qui hoc uolendo appetit, et dei uirtuti uel misericordiae, qui hoc adiuuando efficit, derogabimus. sed alia quaestio est, utrum esse possit, alia utrum sit; alia, sinon est, cum possit esse, cur non sit; alia, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit, non solum quisquam sit, uerum etiam poterit aliquando esse uel possit. in hac quadripertita propositione quaestionum si a me quaeratur, utrum homo sine peccato possit esse in hac uita, confitebor posse per dei gratiam et liberum eius arbitrium, ipsum quoque liberum arbitrium ad dei gratiam, hoc est ad dei dona, pertincre non ambigens, nec tantum ut sit, uerum etiam ut bonum sit, id est ad facienda mandata domini conuerta