comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ACTΑΗTIUS distinguere philosophos quo dam
ita existimat. Quidam in quid aiunt: aliud eẽ ani¬
mam qua uiuimus: aliud animam quo sentimus
& sapimus. Unde aeuadente in corpore animum non¬
num quam animus perit sicut accedere dementibuꝰ
sola. Aiunt quoque animã morte soporari. ani¬
mum sompno: Obhoc inde putaant eẽ diuersum ꝓ eo
quod actionis offitio sep arantur: Qui uero utrũq
in differenter accipiunt: ueratius sic argumentant᷑
quod neque uiuere sine sensu possumus: nec sentire
sine uita: Id circo nequa quam posse dicunt eẽ diuer¬
sum quod sominime separatur: Sa idem unũ
&eiuendi habere uigorem: & senciendi ꝑ frui ratio¬
nem: Etdum sint utrumque unum : uaria sũ sere
uocabula pro diuersitate affectionum: Sicut enĩ
sps pars animae est ꝓquo imagines rerum corpo¬
ralium in primuntur : sic animus pars eiusdem
ammae ẽ quo sentitur &sapitur: Sicut & menseiꝰ¬
dem portio est ꝓqua omnis ratio intellegentia quȩ

Expanded text:
actantius distinguere philosophos quosdam ita existimat: "Quidam, inquit, aiunt aliud esse animam qua uiuimus, aliud animum quo sentimus et sapimus". Vnde et ualente in corpore anima, nonnumquam animus perit, sicut accidere dementibus solet. Addunt quoque animam morte soporari, animum somno. Ob hoc inde putant esse diuersum pro eo quod actionis officio separantur. Qui uero utrumque indifferenter accipiunt ueracius sic argumentantur: quod neque uiuere sine sensu possumus nec sentire sine uita. Idcirco nequaquam posse dicunt esse diuersum quod a se minime separatur, sed idem unum et uiuendi habere uigorem et sentiendi perfrui rationem; et dum sint utrumque unum, uaria sumpsere uocabula, pro diuersitate affectionum. Sicut enim spiritus pars animae est, pro quo imagines rerum corporalium inprimuntur, sic animus pars eiusdem animae est, quo sentitur et sapitur; sicut et mens eiusdem portio est, per quam omnis ratio intellegentiaque
Abbreviated transcription (Latin):
uersionem caeli asignorum definit potestateᷤ
Ortus quoque siderum. uł occasus hanc mathe¬
matici secuntur. Mechanica est: qued ã peri¬
cia uł doctrina. adquam subtiliter fabricã rerũ
omnium concurrere dicunt Medicina est: scien¬
ciae curcitionũ. ad temperamentũ corporis uł sa¬
lutem inuente . quibuꝰ quidem omnibꝰ quae dam
religioni conueniunt. quȩd am uero longe. modis
omnibꝰ aliena sunt IXXXUIIII. DEGESTIS
QERIERIBUS SIUE DIEFERENTIS

Expanded text:
uersionem caeli et signorum definit, potestates uersionem caeli et signorum definit, potestates ortus quoque siderum uel occasus. Hanc mathematici secuntur. Mechanica est quaedam peritia, uel doctrina, ad quam subtiliter fabricam rerum omnium concurrere dicunt. Medicina est scientia curationum, ad temperamentum corporis uel salutem inuenta. Ε quibus quidem omnibus quaedam religioni conueniunt, quaedam uero longe modis omnibus aliena sunt. Digestis generibus siue differenti
Abbreviated transcription (Latin):
dest phisicam. lorcam & hicam: Phisica natura¬
lis est : Athica mordis : Lorca rationalis: Ha¬
rum prima: naturȩ & contem platione de putt¬
tur Secunda inactione &causa recte uiuendi uer¬
satur : Tercia : indiscernendo uero affidsis opponi¬
tur. quod trimodum philosophie genus ucca
scipientes mundi in pcrtibꝰ suis. utt distinguitur.
Adphisicam ꝑtinere aunt disciplinas septem qua¬
rum prima est arimethica: Anmethicant̃que¬
est definitio numerorum omnium ratio uł ordo
consistit: Ceo metrica est disciplina magnitudi¬
nis & futurarum noticiis linicanentis que ꝓpri¬
is distineta uel formis Dicta autem grometrica
admentionem terrae: ꝑquaan unius cuiusque
terminum declarare solent. Musica est ars ex
spectabilis uocem uel gesta habens in se numero¬
rum hȩc soni certtm dimensionem cum scienciȩ
ꝑfectȩ modulationis: Haec consitit ex tribꝰ mo¬
dis id est sono uerbis & numeris: A stronomia
est lex astrorũ. Astrologia est: ratio que con¬

Expanded text:
est fisicam, logicam, ethicam. Fisica, naturalis est; ethica, moralis; logica, rationalis. Harum prima naturae et contemplationi deputatur, secunda in actione et causa recte uiuendi uersatur, tertia in discernendo uerum a falsis opponitur. Quod trimodum philosophiae genus iuxta sapientes mundi in partibus suis ita distinguitur: ad fisicam pertinere aiunt disciplinas septem, quarum prima est arithmeticaest definitio per quam numerorum omnium ratio uel ordo consistit. Geometrica est disciplina magnitudinis et figurarum notis liniamentisque propriis distincta, uel formis. Dicta autem Geometrica a dimensione terrae, per quam uniuscuiusque termini declarari solenspectabilis uoce gestu habens in se numerorum ac soni certam dimensionem cum scientia perfectae modulationis. Haec constat ex tribus modis, id est sono, uerbis et numeris. Astronomia est lex astrorum. Astrologia est ratio quae con
Abbreviated transcription (Latin):
PUMOUAM DEORE MONACHI TURBIS AUT
lasciuus sermo egrediatur: His enim signis libidinosũ
animus ostenditur : & ꝑexteriorem hominem interioris
hominis uitt demonstratur : Mores hominum lingua
pandit: Qualis sermo ostenditur : tidis animus comꝓ¬

Expanded text:
unquam de ore monachi turpis aut lascivus sermo egrediatur. His enim signis libidinosus animus ostenditur, et per exteriorem hominem interioris hominis vitia demonstrantur. Monachus pandit; et qualis sermo ostenditur, talis animus comp
Abbreviated transcription (Latin):
denegat sc̃itaitemꝰ: Non querts in monacho linguȩ nit¬
torom : sed animȩ piaeatem : A pud religiosos enim mag
Multo rep̃hensibilis inuenitur qui secraetm uolens agere
uittm condusus cȩllulȩ. corpore lateat : & lingua ꝑ urbem
uacetur: Nec temere aliquid loquaris: neque cortuum
sit uelox adpferendum sermonem corcandõ: Ds̃ enĩ incelo est
&tu suꝑ terram : id circo sint pauei sermones tui : IXXXII.

Expanded text:
endum sit. Non quaeras in monacho linguae nitorem, sed animae puritatem. Apud religiosos enim solat. Reprehensibilis est qui secretam volens agere m, cum clausus cellula, corpore lateat, lingua per orbem ali. Ne temere quid loquaris, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas
Abbreviated transcription (Latin):
non appaeit Habete simplicitatem columbȩ. Nec ciu¬
quam madiinetur dolos. Habetit & serpentis astutiã :
ne cliorum suplantetur in sidiis Quia non multum cõs¬
in sidias intellegere pariter acuere dĩ seruos oportae :
Sicque in nocentiȩ uitȩ existere simplicem ut tranen o por¬
tetit cum simplitate eẽ prudentem: Sacciis & ieiunium:
ter & habitus luctuosus ambitiosius dñm dep̃catur. Quid¬

Expanded text:
Monachus habeat simplicitatem columbae, nec cuiquam machinetur dolos. Habeat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantetur insidiis. Monachus insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam ter, et habitus luctuosus ambitiosius Deum deprecantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dendo insultent : & quod in ipsis est cos in sanabiles pritent
Elec declinantcor ad compatiendi miscdiam s& suꝑbientes
rigide feriunt & compati humiliter nesciunt : Si ttn¬
tum irascitur scipiens quantum scelerum dignitas
exigit : non irascendum est illi : s& in saniendum:
Saepe qui iracundie stimulis uictus contra delin¬
quentes. Solo ulcicendo iustitie plusquetin necesse
est. inflc̃matur: & iusticie limitem adultionem
transiens agit crudeliter quod agere iustȩ suspicatur:

Expanded text:
dendo insultant. Et quantum in ipsis est, eos insanabiles putant, nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed superigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. tum irasci vis sapientem, quantum scelerum indignitas exigit; non irascendum illi, sed insaniendum saepe quis iracundiae stimulis victus, contra delinquentes zelo ulciscendae justitiae, plusquam necesse est inflammatur, et justitiae limitem in ultionem transiens agit crudeliter, quod se agere juste suspicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ plcicuit cũ qua nec potuit aliquis peccare nec po¬
terit. Haec est carittis uerae germana ꝑfecta xom
mno uia quȩ ducit ꝑse ambulantes ad patrici. Quia sic
sine uia nulluꝰ poterit ꝑuenire quo tendit. ita sine
caritate quȩ dicta est uici. Hon ambulre possunt
homines sed errare unde apłs inquid: ccritts pacci¬
ens ẽ benignaẽ. Hon emulaitur. Nõ agit perperaem
Non infletur nõ ẽ ambiciosa non querit que sua
sunt. Etiterum. Omni suffert omnia sperat
omnia sustinet. In eos aut̃ in quibus fuerit omnibꝰ hisbo¬
nis quȩ ab & impertit et quid illis eẽ potest in hac uitet
ꝑfectius qui taintis abundcint caritate in se regnante
uirtutibus : Quci ꝓpt̃ caritts. hic quidem in p̃senti
necesscari a est. quȩ nos sepcrat adiabolo Iurificait ap

Expanded text:
Deo placuit, cum qua nec potuit aliquis peccare nec poDeo placuit, cum qua nec potuit aliquis peccare nec poterit. Haec est charitas vera, germana, perfecta, et omnino via quae ducit per se ambulantes ad patriam: quia sicut sine via nullus poterit pervenire quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines, sed errare. Unde Apostolus inquit: Charitas patiens est, benigna est, non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiosa; non quaerit quae sua sunt. Et iterum: Omnia suffert, omnia sperat, omnia sustinet: eos autem in quibus fuerit, omnibus his bonis quae habet impertit. Et quid illis esse potest in hac vita perfectius, qui tantis abundant, charitate in se regnante, virtutibus? Quapropter charitas hic quidem in praesenti necessaria est, quae nos separat a dia
Abbreviated transcription (Latin):
queritur utrũ quisque sit homobonus non querit᷑
quid credat. Aut sperat. sed quid amet. Nã qui
rectȩ amat ꝓcul dubio recte credit etsperat. Qui uero
non amat manit̃ credit. etiam si sunt uera quȩ credit.
in anit̃ sperat & iamsi adueraem felicitatem doceantur
ꝑuenire quȩ speratnisi hoccredat hac sperat. quod sibi
petenti donaripossit aut amet. sercaritate igitur bona
omnia iusti ficaintur quȩ creduntur hac sperantur.
quam excellenciorem uiam apłsnuncupcit atquã non
pedum uia sed morũ ẽ ascendendũ. PROSPER. Quia
caritas ẽ recta uoluntas ab omnibꝰ trenis hac p̃sentibus
ꝓrsus aduersti. luncta dõ inseparabiliter &unita igni
quodam scĩ sps nullo uitiomutabilitatis obnoia supra
omnia quȩ carnaliter diriguntur excelsa diuinȩ cõ¬
templationis auida. In omnibꝰ semꝑ inuicta. morscri¬
minum uita uirtutum quã fides concipit. ad quam
spescurrit. cui ꝓfectus omniũ seruit. sine qua nulluꝰ

Expanded text:
quaeritur utrum quisque homo bonus sit, non quaeritur quaeritur utrum quisque homo bonus sit, non quaeritur quid credat aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat. Qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sunt vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi hoc credat et speret quod sibi petenti donari possit, ut amet. Per charitatem igitur bona omnia justificantur quae creduntur ac sperantur. Quam excellentiorem viam Apostolus nuncupat: Ad quam non pedum via, sed morum, est ascendendum. Quia charitas est recta voluntas ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus aversa, juncta Deo inseparabiliter, et unita igni quodam sancti Spiritus, nullo vitio mutabilitatis obnoxia: supra omnia quae carnaliter diliguntur excelsa, divinae contemplationis avida: in omnibus semper invicta, mors criminum, vita virtutum. Quam fides concipit, ad quam spes currit, cui profectus omnium servit, sine qua nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ui facti summus. Spes enĩ quȩ idetur nõ est
spes. Ham quod indetquis. quid sperat. Si autẽ
quȩ non uidemus speramus ꝑ pacienciã expectamꝰ
etideo ambulemus in spe ꝑficientes dedie indiem
et spũ fcicta carni morti ficemus. Nout enĩ dñs
qui sunt eius et quot quot spũ dĩ aguntur hii filii
sunt dĩ set gr̃a non natura: Unicus enĩ natura¬
dĩ filius Propt̃ nos miscdia factus est hominifili¬
us ut nos natura filii hominis filii dĩ ꝑ illũ grãm
fierimus. In hactualia quippe uita. in qua ꝑ spẽ
peregrinatur a eccła fides et spes adipiscende
cum caritatis laude. Unde ait apłs. Hunc autem
manent fides spes. bcaritas. Maior aut̃his est ca¬
ritas Eti deo maior qui non cum mundo transit pe¬
rituro. sed hic incipit. et ꝑmanet in futuro .U.
DECA RITATE
ΛM porro caritas quam duabuꝰ istis id ẽ fide.
ac spe. maiorem dixit apłs. Quanto inquocũq
maior est. Tanto melior est in quo ẽ. cũ enim

Expanded text:
st spes. Nam quod videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Et ideo ambulemus in spe proficientes de die in diem, et spiritu facta carnis mortificemus. Novit enim Dominus qui sunt ejus. Et, quotquot spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei, sed gratia, non natura. Unicus enim natura Filius Dei propter nos misericordia factus est hominis filius, ut nos natura filii hominis, filii Dei per illum gratia fieremus. In actuali quippe vita, in qua et per quam peregrinatur Ecclesia, fides et spes sunt adipiscendae cum charitatis laude. Unde Apostolus ait: Nunc autem manet fides, spes, charitas; major autem harum est charitas. Et ideo major, quia non cum mundo transit perituro, sed hic incipit et permanet in futuro. CAPUT V. De charitate. Jam porro charitas, quam duabus istis, id est fide ac spe majorem dixit Apostolus, quanto in quocunque major est, tanto melior in quo est. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
operibuꝰ fides sola iustificat. Eti deo si corde creditur
adiustiam ore aut̃ confessio fit ad salutem. Qui autem
non crediderit non habendo fidem. nec iusticiam cor¬
dis habere poterit nec salutem. Est autem fides ut
apłs ait Sperandum subsitacie rerum argumen¬
tum. Non a parentũ in hac enim testimomũ cõsecuti sut
senes Fide intelligimũ aptam ee scła uerbo di ut exin¬
ui sibilibus uisibilia fierent. fi de plurimũ hostiam
abel. quam cam obtulit. fide henoc trans latus est.
ne uider& mortem. fide abraham obtulit isahac:
cum tẽptatretur. & cetera. Quia sic̃ idem ait apłs
Sine fide in possibile est placere dõ. Xiterum. Exfi¬
deigitur iustificati facem habeamus addm ꝑdñm niͥm¬

Expanded text:
operibus fides sola justificat. Et ideo, si corde creditur operibus fides sola justificat. Et ideo, si corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Qui autem non crediderit, non habendo fidem, nec justitiam cordis habere poterit, nec salutem. Est autem fides, ut Apostolus ait, sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium. In hac enim testimonium consecuti sunt senes. Fide intelligimus apparata esse saecula Verbo Dei, ut ex invisibilibus visibilia fierent. Fide, plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit. Fide, Enoch translatus est, ne videret mortem. Fide, Abraham obtulit Isaac, cum tentaretur, et quia, sicut idem ait Apostolus, sine fide impossibile est placere Deo. Et iterum: Ex fide igitur justificati pacem habeamus ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Lomnibus purgatmentes nr̃as illuminat. Dõ recõciliat
Cunctis pairticipibus nrae naturae consociat. spem nobis
futurȩ remunerationis inspirat. Aug& in nobis uirtu¬
tes scas hac nos in earum possesione cofirmat . Ipsa quoꝗ
gradus ascensionis est ꝑquam gressus omnes transeuntes
uitȩ dirigitur ut errores humane uitȩ trans fugecit . & ad
aeccłam securus ꝑueniat. Quam sacerdos nos se deber
ut doceat. et populus credere ea quȩ doc& intellegat
Dicente apło. Hisi credi deritis non intelligetis. Vnde
datur intelligi. quod non fides exintellectũ sed exfide
in tellectuꝰ existat. Hac ꝑhoc utbene agat. quis intellege¬
re studeat. ut et intellegat credat. Deb& doctor a ecdȩ
p̃dicare. quod audiat crediturus. quia sine p̃dicatione
nulluꝰ erit audituruꝰ. Sic̃ scriptũ est. Quomodo audi¬
unt sine p̃dicante : Gerbũ fidei p̃dicandũ est. ut au¬
dienscredat. Credens intelligat. intellegens opuꝰ bonũ
ꝑseuerant̃ exerceat. Qm nec opera sine fide. nec sine

Expanded text:
omnibus purgat, mentes nostras illuminat, Deo reconciliat, cunctis participibus nostrae naturae consociat: spem nobis futurae remunerationis inspirat, auget in nobis virtutes sanctas, ac nos in earum professione confirmat. Ipsa quoque gradus ascensionis est, per quam gressus omnis transeuntis vitae dirigitur: ut errores humanae vitae transfugiat, et ad coelestia securus perveniat: quam sacerdos nosse debet, ut doceat: et populus credere, ut ea quae docetur intelligat, dicente Apostolo: Nisi credideritis, non intelligetis. Unde datur intelligi quod non fides ex intellectu, sed ex fide intellectus existat: ac per hoc, ut bene agat, quis intelligere studeat, et ut intelligat, credat, debet doctor Ecclesiae praedicare, quod audiat crediturus: quia sine praedicatione nullus erit auditus, scriptum est: Quomodo audient sine praedicante? Verbum fidei praedicandum est, ut audiens credat, credens intelligat, et intelligens opus bonum perseveranter exerceat: quoniam nec opera sine fide, nec sine
Abbreviated transcription (Latin):
mo : sacramenti obtinet locum : Sunt multi ad credendũ
pigri : qui non mouentur adfidem uerbi : Qrauit̃ autem
delinquunt : qui sibi loquentes iurare congruunt. Iura
tioni non adquies eat ostuum: Multi eniꝰ casus in illa:
Vir multũ iurans implebitur iniquitate : & non disceda¬
r&: ds tamen qui conscientiȩ testis est. ita hoc accipit.
sicut ille cui uiratur intellegit Duplicit᷑ aut̃ reus fit:
qui &e nomen der inuanum assumpsit & poimũ dolo ca¬
pit : Nonẽ conseruandũ sacramentũ cũ malo: quod in¬
caute ꝓmittitur: Ueluti si quispiam adultere mulieri¬
ꝑpaeuo cum ea ꝑmanendi fide polliceaitur: Tolerabiliuꝰ
est. non implere huiuscemodi sacramentũ : quam ꝑ mane¬

Expanded text:
onsuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbis. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quationi non assuescas os tuum. Multi enim casus in illa. Vir multum iurans implebitur iniquitate etc. Peret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum inconservandum, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permane
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝑfectius. Que ꝓpt̃. sicut elementorum numero qua¬
ternarii conpago mundi nec non etcorpora hum ana
poris utilia. Ita principalium numero uirtutum om¬
nii quecumque rectȩ uiuendi sunt. Institurti. ne mo
quis dubitet eẽ cõnexa. Haec sunt enim secertitissimiᷤ
uiris uirtutes exposite . quas sacerdotes dñi qui ura te¬
nent a eccłe. Necnon ligandi atque soluendi habentes
potesttitem. intente debent intellegere ac frequentius
p̃dicare ut populus caretit uiciis. et opitulante suꝑ no
adiutorio. conetur ꝓuiribꝰ quisque inherere uirtutibus
sati sut opinor. et gradibus tribus celestium. scilic̃ fide.¬
et spe. et caritate. Nec non etuirtutibus quattuor quibꝰ
adculmina uirtutum ascenditur est disputtitum. Nũc
itm quadit̃ unum quod que iuditio s cerdottli purgt̃¬
dum sit uitium. Breuiter est insequentis operis libello

Expanded text:
esse perfectius. Quapropter sicut ex elementorum numero quaesse perfectius. Quapropter sicut ex elementorum numero quaternarii compago mundi, nec non et corpora humana orporis  Forte corpori utilia; ita principalium numero virtutum omnia quaecunque recte vivendi sunt instituta, nemo quis dubitet esse connexa. Hae sunt enim a sacratissimis viris virtutes expositae, quas sacerdotes Domini, qui jura tenent Ecclesiae, nec non ligandi atque solvendi habentes potestatem, intente debent intelligere ac frequentius praedicare, ut populus careat vitiis, et opitulante superno adjutorio conetur pro viribus quisque inhaerere virtutibus. Satis, ut opinor, ex tribus gradibus, coelestium scilicet, fide, spe et charitate, nec non et virtutibus quatuor, quibus ad culmina virtutum ascenditur, est disputatum. Nunc jam qualiter unumquodque judicio sacerdotali purgandum sit vitium, breviter est insequentis operis libello
Abbreviated transcription (Latin):
Poene nullus ignorat. sed quidem totus horbis. Oriente. Oc¬
cidente. A quilone et meridie quaa tuor termnari paer¬
tibus inuenitur. Etipse adcm qui est humani generis peit̃
uel genertile nomen quod dicitur homo. quattuor
litteris explicctur corpus quoque quat tuorhelem̃¬
tis extructum quaãncarium in se contmetur sacram̃tũ.
Ipsius ȩti com animȩ quattuor affectiones quibus uel bo
nciutimur. uel malci. Qutatuor etiam fluminci quȩ
departidiso fonte ꝓcedunt uel quattuor euuangelia.
Etideo uirtutes iste quȩ itintum continent ꝑfectionis
innumero. sollicite considerare debemus quantam
scittitem conferant animo xp̃icino. Et quici nichil per¬
fectionis umquatm fit. quod inhistis uirtutibus nõ sit.
Nam si prudencia prudentem. iusticia iustum. tempo¬
rancia temperantem facit. eo quod prudent̃ etiuste
et fortiter. ac tempertnter agit. Nichil est quod possit

Expanded text:
pene nullus ignorat. Siquidem totus orbis, oriente, ocpene nullus ignorat. Siquidem totus orbis, oriente, occidente, aquilone et meridie, quatuor terminari partibus invenitur. Et ipse Adam, qui est humani generis pater, vel generale nomen, quod dicitur homo, quatuor litteris explicatur. Corpus quoque quatuor elementis exstructum, quaternarii numeri in se continet sacramentum. Ipsius etiam animae quatuor esse affectiones, quibus vel ad bona utimur, vel ad mala. Quatuor etiam flumina, quae de paradisi fonte procedunt, vel quatuor Evangelia. Et ideo virtutes istae, quae tantum continent perfectionis in numero, sollicite considerare debemus, quantam sanctitatem conferant animo Christiano: et quam nihil profectionis unquam fit, quod in istis virtutibus non fit. Nam si prudentia prudentem, justitia justum, temperantia temperantem facit, eo quod prudenter, et juste, et fortiter, ac temperanter agit, nihil est quod possit
Abbreviated transcription (Latin):
hordinat . hordinaitai corroborcit. Cogitationes pra¬
uas ammouit. Inserit scas ignem libidinosȩ uoluptat¬
tis extinguit. omnemq intemperanti am nram. ado¬
nestum modum redigit. Incibo ipso uel potu. ut cõtẽp¬
tisimus ad positis. Temper ancia est. quod reuerentican
semoribꝰ exibemus aequales germanit̃ honorcimus. Iunio¬
ribus grãẽ pat̃nȩ dilectionis inpendimus. Iitiꝗ difficilȩ
quidem est nomine. uirtutum quae existis quactuor prĩ¬
cipailibus oriuntur hostendere. Uerumptam hoc nosse
et tenere debemus. quod iste uirtutes quat tuor uel om̃s
quae exillis existunt dona sunt dĩ. Et quod nullus etis ha¬
bet. Aut habint uł habebit. nisi cui ds̃qui ẽ uirtutũ ommũ
ꝓprietas etorigo cõtulerit. Sr incipales ergo quattuor eẽ uir¬
tutes non solum philosophi senciunt. set eti can nr̃i consenci¬
unt. Quia qua ternatriũ numerum ꝑfectionis scicratũ.

Expanded text:
ordinat, ordinata corroborat; cogitationes praordinat, ordinata corroborat; cogitationes pravas removet, inserit sanctas, ignem libidinosae voluptatis exstinguit: omnemque intemperantiam nostram ad honestum modum redigit in cibo ipso, et potu, ut contenti simus appositis. Temperantiae est, quod reverentiam senioribus exhibemus, aequales germanitus honoramus, junioribus gratiam paternae dilectionis impendimus. Itaquedifficile quidem est nomina virtutum quae ex istis quatuor principalibus oriuntur, ostendere. Verumtamen hoc nosse et tenere debemus: quod istae virtutes quatuor, vel omnes quae ex illis existant, dona sunt Dei. Et quod nullus eas habet, aut habuit, vel habebit, nisi cui Deus, qui est virtutum omnium proprietas et origo, contulerit. Principales ergo quatuor esse virtutes, non solum philosophi sentiunt, sed etiam nostri consentiunt: quia, quaternarium numerum profectionis sacratum
Abbreviated transcription (Latin):
in sclutem. Fortitudo nrã est quae ita nos contra om̃ia
uitia inuictt ꝓtectione corroborat ut animũ nr̃m nec
blandis soluant nec aduersa deicient. Et tunc lcus
nr̃a dñs fit . si non nos demuneribꝰ dĩ. sed diuina innobi
capiamuꝰ munera p̃dicari. etutique animi fortitudo
tcm desperandi ignauic debet excutere quam icc¬
tanciam contraire. Et quid hac fortitudine melius est.
quam diabolum uincere. om̃sq eius suggestiones supe¬
rare et aduersci mundi ꝓdĩ nomine fortiter tolerare.
X. DITIMBERANTIA
Temperaencia ẽ totius uitȩ modus. nec quidminus ho¬
mo uel amec. uel odio habetit. sed omnis uite huius urie¬
itites considertita temperet diligencia. Vnde quidam
philosõforum ait. At primȩ inui eẽ utile. ut nequid
Tacitum. Uerecundum. Haec uirtus si in animo hebitat.
libidines frenat. Affectuis temperat. Desideri  scã mul¬
tiplicat. uitiosai castigit. omni intra nos confusa.

Expanded text:
in salutem: Fortitudo nostra est, quia ita nos contra omnia in salutem: Fortitudo nostra est, quia ita nos contra omnia vitia invicta protectione corroborat, ut animum nostrum nec blanda dissolvant, nec adversa dejiciant; et tunc laus nostra Dominus fit, si non nos de muneribus Dei, sed divina in nobis cupiamus munera praedicari. Et utique animi fortitudo tam desperandi ignaviam debet excutere quam jactantiae contraire.Et quid hac fortitudine melius est, quam diabolum vincere, omnesque ejus suggestiones superare, et adversa mundi pro Dei nomine fortiter tolerare? CAPUT X. De temperantia. Temperantia est totius vitae modus, ne quid nimis homo vel amet, vel odio habeat, sed omnis vitae hujus varietates considerata temperet diligentia. Unde quidam philosophorum ait, apprime in vita esse utile, ut ne quidtum, serium, verecundum. Haec virtus, si in animo habitat, libidines frenat, affectus temperat, desideria sancta multiplicat, vitiosa castigat; omnia intra nos confusa
Abbreviated transcription (Latin):
et decerreno regni cȩlestis hereditas conparatur.
UIIII DEFORTITUDINE
ORTITUDO est animi pacienciai edongammitã
et ꝑseuerantia in bonis operibuꝰ etuictoriaa cõ¬
tra omnici uitiorũ genera. Ammi igitur fortitu¬
do et debet intelligi quae non solũ diuersis pulsecta
molestiis in concussa ꝑmaneat. sed etiam nulli suolup¬
ttitum illecebris restiluta suc cũbat. Alioquin si im¬
petus quidem mclorũ seruientium frangtit. sicalcmi¬
tatibus quibus libet in pactis obsistat. sint̃ uritarum
seria inter ꝓcellas angentium p̃s surcirum . int̃inimiti¬
cias et dc̃incitti p̃senciaa. atque multi modcis psecutio¬
nes infatigtati ꝑsisttit. Eos aut̃ quos ad coleranciã
passionum fortes dĩ caritas reddit. Nulla delectticio
carnis. Nulla uoluptas malȩblanda corrumpit quia
animi fortitudo ab illo est. Cui cũ ꝓpħa cantamus
Fortitud o meci edcudatio meidñs et ftactus ẽ michi

Expanded text:
et de terreno censu regni coelestis haereditas comparatur et de terreno censu regni coelestis haereditas comparatur CAPUT IX. De fortitudine. Fortituet perseverantia in bonis operibus, et victoria contra omnium vitiorum genera. Animi igitur fortitudo ea debet intelligi quae non solum diversis pulsata molestiis inconcussa permaneat, sed etiam nullis voluptatum illecebris resoluta succumbat: alioquin si impetus quidem malorum sequentium frangat, si calamitatibus quibuslibet impactis obsistat, si inter injuriam saeva, inter procellas angentium pressurarum, inter inimicitias, et damna praesentia, atque multimodas persecutiones, infatigata persistat. Eos autem quos ad tolerantiam passionum fortes Dei charitas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas male blanda corrumpit: quia animi fortitudo ab illo est nobis, cui cum Propheta cantamus: Fortitudo mea et laus mea Dominus, et factus est mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nobis omnia bona quae
habemuꝰ concessit. Ipsei quippe iuste ac racionabiliter
dicitur iusticici qua fiunt iusti qui etim fuerint ope¬
rati exqua manet aequitas quȩ non facit ut omnium
necessitates hominum nr̃as eẽ dictanus. Nenobis tantum
sed eticim generi humco non natos eẽ credamus. Qua¬
ꝓpt̃ si in hacuite iusticiã concaus implere cuius iusti¬
tiȩ opus est ꝓprium sua cui que tribuere dõ nos a quo
sumus ftcti reddcanus nec nominari nobis quibuꝰ su¬
mus naturedit̃ ꝓpositi ꝑmititanus. dominetur uitii
ratio subiciatur a corpus animo animus dõ. etimple¬
ta ẽ hominis iustitia toteq ꝓfectio. Deiustitie ad huc
fonte ꝓcedunt. liberedittis. beneficii Caritas etcetr̃
huius modi quibꝰ multiplicit̃ iuuare homines possunt.
Liberclittis ẽ. quȩ etiam in eos qui nichil indigere ui¬
dentur exuberat. Inque liberctiterei stanilicritatis
ponitur. amplitudo beneficiencia multt sunt opera
quibꝰ necessitati liberantium miseri cordit̃ subuenitur

Expanded text:
qui nobis omnia bona quae habemus concessit. Ipsa quippe juste ac rationabiliter dicitur justitia, qua fiunt justi qui eam fuerint operati. Ex qua manat aequitas, quae nos facit ut omnium necessitates hominum nostras esse dicamus; nec nobis tantum, sed etiam generi humano nos natos esse credamus. Quapropter si in hac vita justitiam conamur implere, cujus justitiae opus proprium, sua cuique tribuere, Deo nos, a quo sumus facti, reddamus, nec dominari nobis ea quibus sumus naturaliter praepositi, permittamus. Dominetur vitiis ratio, subjiciatur corpus animo, animus Deo: et impleta est hominis justitia totaque perfectio. De justitiae adhuc fonte procedunt liberalitas, beneficentia, charitas, et caetera hujusmodi, quibus multipliciter juvari homines possunt. Liberalitas est quae etiam in eos qui nihil indigere videntur exuberat. In qua liberalitate rei familiaris ponitur amplitudo. Beneficentiae multae sunt opera, quibus necessitati laborantium misericorditer subvenitur:
Abbreviated transcription (Latin):
hostis ipsa inferni supplitia quasi leuiei uł transitoria
suggerit : quatinus miserorum corda adcupiditatem suo¬
uendidit: Numquam saticqi nouit cupiditcis. Sẽꝑ
enĩ auarus aegre: Quanto magis adquirit : tanto que¬
amplius querit:. Nec solum desiderio augendi excruera¬
est cui sunt paruat quȩ possidae. Nam & si michi diues

Expanded text:
etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatemnis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciacui sunt parua quae possidet? nam etsi mihi diues
Abbreviated transcription (Latin):
Quod anima ipsi uita
est hominis: prestans sensum motumque corporis. Sp̃s
autem ipsius animae ẽ : quedã potentia rationabilis pro
quo lege naturae : prestire iudetur peccoribꝰ coeris: Cer¬

Expanded text:
quod anima ipsa uita est hominis, praestans sensum motumque corporis; spiritus autem ipsius animae est quaedam potentia rationalis, pro quo lege naturae praestare uidetur pecoribus ce
Abbreviated transcription (Latin):
prima peticione quam dixisti quid intellegendũ
est. R A xp̃o enĩ xp̃itinus diriuatur : etideo dum
xp̃iani uocamur : xp̃i nom̃ tenemus et supplicamꝰ
ut opere xp̃i facere ucdeamus et nom̃ suũ ꝑbona opa¬
Adueniat regnũ tuũ A. Quid ibi ẽ uintellegendum¬
ac. Oramꝰ enĩ ut xp̃s regnet in nob̵ et non diabolũ
iuditii adueniat quia tunc dicibolus inmundo reg¬
nare desistic. et xp̃s cũ sc̃ĩs suis in et̾nũ regnabit.¬

Expanded text:
prima petitione quam dixisti, quid intelligendum prima petitione quam dixisti, quid intelligendum est? M. A Christo enim Christianus derivatur, et ideo dum Christiani vocamur, Christi nomen tenemus, et supplicamus, ut opera Christi facere valeamus, et nomen suum per opAdveniat regnum tuum. D. Quae . Oramus enim, ut Christus regnet in nobis, et non diabolus;judicii adveniat, quia tunc diabolus in mundo regnare desistet, et Christus cum sanctis suis regnabit
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ naitum. Eundem uerũ dm̃ etuerũ homi¬
nem. Unũ xp̃m unũ filiũ dĩ unigenitũ ꝓpriũ
et ꝑfectum inducibus naturis. inunius ꝑsonȩ sin¬
gulairitte in passibilem et pssibilem. Morta¬
lem atq in mortalem. Crucifixũ in in firmita¬
te nr̃a eundem que semꝑ uiuentẽ in uirtute sua
Qui mortuuꝰ ẽ carnis suȩ morte. & sepultus atꝗ ab
inferis dãnato et spoliato principe totius iniqui¬
tatis rediens tercia die resurrexit. Atq cũ triũ¬
pho głe uidentibꝰ discipulis cȩlũ ascendit sedens
indextera patris. idẽ maiestate diuinitatis idẽ
iam uenturus udicare uiuos et mortuos quẽ im¬
pii uidebunt iudicantem m ea forma qua cru¬
cifixus est. non in eahumilitate quia iuste iudi¬
catus est sed in ea claritate. quia iuste iudicatu¬
Quȩ ẽ prima. Rͥ Scĩficetur nom̃ tuũ N hoc qđ
inccipite est Pat̃ ntr̃ qui es in cȩlis. quomodo intel¬
ligitur R lbi enĩ inuocatio dignitatis est. dum

Expanded text:
dem verum Deum verum hominem unum Christum Filium Dei unigenitum, per primum et perfectum in duabus naturis in unius personae singularitate impassibilem et passibilem, mortalem atque immortalem, crucifixum in infirmitate nostra, eumdemque semper viventem in virtute sua, qui mortuus est carnis suae morte et sepultus, atque ab inferis, damnato et spoliato principe totius iniquitatis, rediens tertia die resurrexit, atque cum triumpho gloriae videntibus discipulis coelum ascendit, sedens in dextera Patris, id est, majestate divinitatis, inde jam venturus judicare vivos et mortuos, quem impii judicantem videbunt in ea forma qua crucifixus est, non in ea humilitate qua injuste judicatus est, sed in ea claritate qua juste judicatuQuae est prima? M. Sanctificetur nomen tuum. D. Hoc quod in capite est, Pater noster qui es in coelis, quomodo intelligitur? M. Ibi enim invocatio divinitatis est, dum
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ baptircitum : ttm̃ absq om̃ia dubitatio¬
ne illcim uocem & illam columbam. Exp̃i hu manita¬
tem toce scã trinicts opercitti ẽ. cuius opera insepa¬
rcbilia sunc. Credimus eundem filium di uerbũ
dĩ et̃naliter natum depatre consubstancialem
patri pomnia temporadit̃ natum despũ sco et
matria semꝑ uirgine. Duas habentẽ natiuitites
Vncm ex patre et̃ nam: alterã exmatre tẽpora¬
lem. Qui aetiam filius dĩ suecarnis conceptionȩ cõ

Expanded text:
hominem baptizatum: tamen absqhominem baptizatum: tamen absqne illam vocem et illam columbam in Christi humanitatem tota sancta Trinitas operata est, cujus opera inseparabilia sunt. Credimus eumdem Filium Dei Verbum aeternaliter natum de Patre, consubstantialem Patri per omnia, temporaliter natum de Spiritu sancto et Maria virgine, duas habentem nativitates, unam ex Patre aeternam, alteram ex matre temporalem, qui etiam Filius Dei sua
Abbreviated transcription (Latin):
nil maius est in tribꝰ ꝑsonis simul nominatis quã in u¬
na qualibet ꝑsona semel dictti. Quia una queque
ꝑsona plena est substaacia inse. Non itim̃ tressub¬
sitoiciȩ sed unus ds̃. unt substacia. una potencia
una eencia una aet̾nitts. un magnitudo unci
et sp̃s scs quã pat̾ innatura. quibꝰ est unanatura
Sed alius est pat̾ in ꝑsona alius filius in ꝑsona.
qualictis in spũ scõ aernitaitis ȩquelitatisque
conexio. Vnum om̃s insubstancia. & eencia om¬
nipotencia et dĩtate. Sicut enĩ edem scãi trinitas
in separabilis est in substtencia itt in separtibilis
est in operibus. Quã uisquedã opera dĩ qͥbꝰdam
ꝑsonis specialit̾ conueniant. sic̃ patri uox illa
quȩ decelo sonuit suꝑ xp̃m baptizatum. Etad filui
ꝑsona humeranitatis taantũ modo ꝑtinet suscepcio
speciȩ idẽ sp̃s sc̃s descendit suꝑ eundẽ filium dĩ scđm

Expanded text:
nihil est in tribus personis simul nominatis quam in unihil est in tribus personis simul nominatis quam in una qualibet persona semel dicta, quoniam unaquaeque persona plena est substantia in se, non tamen tres substantiae, sed unus Deus, una substantia, una essentia, una aeternitas, una et Spiritus sanctus quam Pater in natura, quibus est una natura. Sed alius est Pater in persona, alius Filius in persona, qualitas, in Spiritu sancto aeternitatis aequalitatisque connexio. Unum omnes in substantia et essentia, omnipotentia, et deitate. 739 Sicut enim eadem sancta Trinitas inseparabilis est in substantia, ita inseparabilis est in operibus, quamvis quaedam opera Dei quibusdam personis specialiter conveniant; sicut Patri vox illa, quae de coelo sonuit super Christum baptizatum; et ad Filii personam humanitatis tantummodo pertinet susceptio;specie idem Spiritus sanctus descendit super eumdem Filium Dei secundum
Abbreviated transcription (Latin):
patrem a se ipso nõ abalio. filiũ apatre genitum.
dm uerum dedõuero. lumen uerũ delumine
lem coaeternum patri etfilio. Fat̃ plenũ ds̃ inse.
filius plenus ds̃ apatregenituꝰ. sp̃s sc̃s plenus ds
apcitre et filio ꝓcedens. Non tarm̃ tres dõs dicimuꝰ
sed unum dm̃ omni potentem ae ternum. inuisibi¬
lem in commuttibilem. qui totus ubique est totus ubiꝗ
p̃sens non ꝑpartes diuisus. sed totiꝰ in omnibꝰ. Non
locediter sed potencialit̃ qui sine commuttatione
sui mutttibilia creciuit et crecta gubnat. semꝑ ma¬
nens qđ est. Cui nichil accidens ẽẽ poterit. quia sim¬
plici diuinittitis naturȩ. nil addĩ uł minui potest.
quia semꝑ est qđ est. Cuiꝓpriũ ẽ. cui deẽ eẽ uidere¬
et intellegere. Et hȩc tria unus ds̃ ethunuꝰ ds̃ hȩctria
iđ ds̃ et dñs uera & sempit̾na trinitas in ꝑsonis uera
et sempiterna. Vnittis in substancia. quia una est sub¬
tancia pcit̃ et filiuꝰ et sp̃s sc̃s. Haec uero scã trinitts

Expanded text:
Patrem a seipso, non ab alio; Filium a Patre genitum, Deum verum de Deo vero, lumen verum de lumine lem, coaeternum Patri et Filio. Pater plenus Deus in se, Filius plenus Deus a Patre genitus, Spiritus sanctus plenus Deus a Patre et Filio procedens. Non tamen tres deos dicimus, sed unum Deum omnipotentem, aeternum, invisibilem, incommutabilem, qui totus ubique est, totus ubique praesens: non per partes divisus, sed totus in omnibus non localiter, sed potentialiter. Qui sine communicatione sui, mutabilia creavit et creata gubernat, semper manens quod est. Cui nihil accidens esse poterit, quia simplici divinitatis naturae nil addi, vel minui potest, quia semper est quod est, cui proprium est, cui ria idem Deus et Dominus, vera et sempiterna Trinitas in personis, vera et sempiterna unitas in substantia, quia una est substantia Pater et Filius et Spiritus sanctus. Haec vero sancta Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa fides ꝑficitur : Opus enim fide preuenitur
fides oporibuꝰ consumatur Opera autem ante
fidem nequaquam ꝓdeẽ. quia nichil uala ama¬
lo declincire &agere quod ꝑtinet adsed utem: qui ip¬
sam salucisuł nescit uł negat auctorem Item fi¬
des sine operibus nequaquam ꝓdest quia non po¬
test ꝑfidem dõ placere : qui dm̃ contempnit ino¬
pere. Ol hoc afides sine operibuꝰ mortua est iuxta ia co¬
bum. aopus extra fidem ucuum est iuxta pculũ :
num: ia cobus narrat nichil uderet sine opere bono
Acsic ꝑhoc ureta primum opera fidem praeceden¬
tia nidiil prosunt : iuxta alterum subsequentia mul¬
tum ꝓsunt: Iacobꝰ dicit. Abraham pater noster
exoperibus iustificatus est: Paulus dicit: Credidit
abrabam dõ: &reputatum est illi adiusticiam:
Quidergo utrique se destruunt : absit Sa utriq
nos instruunt: Nam secundum paulum abraliã
exfide iustificctri meruit: quando dõ credidit:

Expanded text:
ipsa fides perficitur. Opus enim fide praeuenitur, ipsa fides perficitur. Opus enim fide praeuenitur, fides operibus consummatur. Opera autem ante fidem nequaquam prodesse, quia nihil ualet a malo declinare et agere quod pertinet ad salutem qui ipsum salutis uel nescit uel negat auctorem. Item fides sine operibus nequaquam prodest, quia non potest per fidem Deo placere qui Deum contemnit in opere. Ob hoc et fides sine operibus mortua est, iuxta Iacobum; et opus extra fidem uacuum est, iuxta Paulum. num, Iacobus narrat fidem nihil ualere sine opere bono. Ac per hoc, iuxta primum, opera fidem praecedentia nihil prosunt; iuxta alterum, subsequentia multum prosunt. Iacobus dicit: Abraham pater noster ex operibus iustificatus est. Paulus dicit: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad iustitiam. Quid ergo? Vtrique se destruunt? Absit. Sed utrique nos instruunt. Nam secundum Paulum, Abraham ex fide iustificari meruit, quando Deo credidit;
Abbreviated transcription (Latin):
morum: Nam quibuꝰdam sola contemplatio ꝓfi¬
cit: quibus dam uero actiua sola est consolatio
His media & utrius que composita. ultior eͣ magis
adrefouendasmentis angustias: quȩ solent ꝑu¬
nius intentionem nutrire: Vt deutrius que par¬
tibus meliuꝰ temperentur : na & quod ꝑdiem
saluator signis & miraculis in urbibuꝰ coruscabat.
actiuam nobis comendabat uitam: Quod uero
inmontem orationis studio ꝑ noctabat : uitam
contemplationis significaibat: Id circo dei seruuꝰ
iuxta imitationem xp̃i: nec sic aactu alem i¬
tam amittat & contemplatiuam agat: Nec¬
Alternis enim incedens non offendit: Sicut enim
ꝑ contemplationem amanduꝰ est ds. it  pactua¬
lem uitam diligenduꝰ est ꝓximus: Ae ꝑhocsic
non possumus sine utraque etͣ uita. sicut asine
utraque dilectione eẽ nequa quam possumus:¬
XXXIII. Inter fidem et osuꝰ hoc dis¬
TAT QUOD EXFIDE
osgibilitas nobis operis incoatur : exopere

Expanded text:
morum est. Nam quibusdam sola contemplatio profimorum est. Nam quibusdam sola contemplatio proficit, quibusdam uero actiua sola est consolatio. His media et de utrisque conposita utilior est magis ad refouendas mentis angustias, quae solent per unius intentionem nutriri, ut de utriusque partibus melius temperentur. Nam et quod per diem Saluator signis et miraculis in urbibus coruscabat, actiuam nobis commendabat uitam. Quod uero in monte orationis studio pernoctabat, uitam contemplationis significabat. Idcirco Dei seruus iuxta imitationem Christi, nec actualem uitam amittit, et contemplatiuam agter enim incedens offendit. Sicut enim per contemplationem amandus est Deus, ita per actualem uitam diligendus est proximus. Ac per hoc sic non possumus sine utraque esse uita, sicut et sine utraque dilectione esse nequaquam possumus. Inter fidem et opus hoc distat, quod ex fide possibilitas boni operis inchoatur, ex opere
Abbreviated transcription (Latin):
considerans : soe eo quod si erga ꝓoimi utilitatẽ
plus eriba fecundior ioperibuꝰ : quasi infiliis
crescit: Sic & marta & maria: Qucrũ una
uirtutibis mentem exercebat inopere : altera
requiescebat in contemplatione : Hi autem qui
ad contemplationis otium uenire contendunt:
prius se instadio. actiuȩ uitae exercere debent
Vt dum opere iustitiae feces peccatorũ ex curiuNT:
cormundum exibetant aduidendum dm̃: Nam
mens quȩ aut temporalem ad huc gloriam que¬
rit : aut carnedes concupiscenciȩ temptationibꝰ
cedit: A contemplatione peul dubio ꝓibotur:
Unde &e populis dum legem accipera amonte:
id est a sublimi contemplatione. quasi carnadiũ
curiositts remouetur & meuangelio curaitus ale¬
gione uult dnm ꝑ contem plationem sequi. sa iu¬
b& ur domum reuerti: & inaictiuȩ uitȩ operatio¬
ne uersari: In ipso autem contemplationis uł ac¬
tionis usu. interdum magna differentia estani¬

Expanded text:
considerans. Sed in eo quod se erga proximi utilitatem considerans. Sed in eo quod se erga proximi utilitatem plus exhibet, fecundior in operibus quasi in filiis crescit. Sic et Μartha et Maria, quarum una uirtutibus mentem exercebat in opere, altera requiescebat defixa in contemplatione. Hii autem qui ad contemplationis otium uenire contendunt, prius se in studio actiuae uitae exercere debent, ut dum opera iustitiae faeces peccatorurn exauriunt, cor mundum exhibeant ad uidendum Deum. Nam mens quae aut temporalem adhuc gloriam quaerit, aut carnalis concupiscentiae temptationibus cedit, a contemplatione proculdubio prohibetur. Vnde et populus dum legem acciperet a monte, id est a sublimi contemplatione, quasi carnalium curiositas remouetur. Et in Euangelio curatus a legione uult Dominum per contemplationem sequi, sed iubetur domum reuerti et in actiuae uitae operatione uersari. In ipso autem contemplationis uel actionis usu interdum magna differentia ani
Abbreviated transcription (Latin):
TIUAM UITAM HECDISTANCIA EST
CTIUA uitet est quȩ in operibus iustitiȩ : & ꝓ¬
xiimi imlittate uersatur : Contem platiua
autem quȩ uacans ab omni negotio insola dĩ di¬
lectione difigitur. Harum una inoperebona
conuersationis: dtera in contem platione in mu¬
tabilis ueritatis est. Una quȩ exfide in hac pere¬
grinatione uiuit : alteraquȩ bene uiuentes usq
ad regnum ꝑducit Actiuȩ enim uitȩ magna
sunt praemia: sae contemplatiuȩ potiora Ati.¬
uauitti exbonis operibus incipit : contemplatiua
peruenit ad quodintendit: Actiuȩ uitȩ opera
cum corpore finiuntur: contemplatiue autͣ gau¬
dia infine amplius crescunt: Illa enim quam¬
uis utilis & bona : tamen cum reques uenerit
transitoria Ista uerba boni operis transituri
merces est & requies ꝑmansura: Contem plati
ua ꝑrachel ostenditur quȩ erat pulert soc ste¬
rilis quia ꝑcontemplationis otium minus ope¬
rum filii generantur: Actiuam aut̃ uitam
monstrabat lia sine occulis: s& fecunda quia

Expanded text:
tiuam uitam haec distinctio est: actiua uita est quae in operibus iustitiae et proximi utilitate uersatur; contemplatiua autem quae uacans ab omni negotio, in sola Dei dilectione defigitur. Harum una in opere bonae conuersationis, altera in contemplatione inmutabilis ueritatis est. Vna, quae ex fide in hac peregrinatione uiuit, altera quae bene uiuentes usque ad regnum perducit. Actiuae enim uitae magna sunt praemia, sed contemplatiuae potiora. Actiua uita ex bonis operibus incipit, contemplatiua peruenit ad quod intendit. Actiuae uitae opera cum corpore finiuntur, contemplatiuae autem gaudia in fine amplius crescunt. Illa enim, quamuis utilis et bona, tamen cum requies uenerit, transitura. Ista uero boni operis transituri merces est et requies permansura. Contemplatiua uita per Rachel ostenditur, quae erat pulchra sed sterilis, quia per contemplationis otium minus operum filii generantur. Actiuam autem uitam monstrabat Lia sine oculis, sed fecunda, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mus & ipso quo passus est anno. cũ ante quinꝗ dies paschȩ
recte sapit intelligit. Unde multum tremenda sunt hȩc
dilectissimi : Edigno expauescenda timore : sed ulaĩque
precauendo in dustria neueniens in ꝓuisus. ꝑuersum
quid in nob̵ unde merito flagellari : hac de aecła eici
debecimuꝰ inueniat : Et maxime in illa quȩ specialiter
domus orationiꝰ uocatur : obseruandum nequid ineptũ
mos non ab etis ad agenda uł loquenda temporaliat
gaudendũ est quia ipsi summuꝰ inbaptis mum templum
dĩ facti. Testante apło qui ait: Tẽplũ enĩ dĩ sc̃m̃ẽ qđ
nimis tremendũ : quȩ p̃misit apłs dicens. Siqui aut̃ tẽ¬
plũ dĩ uiolauerit : disꝑd&c illũ ds̃ Etipse uidex iustuꝰ. Dis¬
ꝑdam inquit deciuitaitem dni : om̃s qui operantur iniqui¬
tatem. Gaudendum quic in nob paschȩ sollempnittes agi

Expanded text:
mus, et ipso quo passus est anno, cum ante quinque dies Paschae mus, et ipso quo passus est anno, cum ante quinque dies Paschae qui recte sapit, intelligit. Unde multum tremenda sunt haec, dilectissimi, et digno expavescenda timore, sedulaque praecavendum industria, ne veniens improvisus, perversum quid in nobis unde merito flagellari ac de ecclesia ejici debeamus, inveniat. Et maxime in illa quae specialiter domus orationis vocatur, observandum, ne quid ineptum d domos non habetis, » ad agenda vel loquenda temporalia, gaudendum est, quia ipsi sumus in baptismo templum Dei facti, testante Apostolo, qui ait: « Templum Dei sanctum est, quod nimis tremendum, quia praemisit Apostolus dicens: « Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus . » Et ipse judex justus: « Disperdam, inquit, de civitate Domini omnes qui operantur iniquitatem . » Gaudete quia in nobis Paschae solemnitas agi