comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ista intheatris agebantur quȩ numinib qͥb
sub diti erant grata ẽẽ cognouerant ñ solum
minime sꝑnendos in cuutate uerũ & iam
maxime honorandos pritauer̃. Quid enim
causa repire possent ut saẽdotes honorarent
quia ꝑ eos uictimas diis acceptabiles offere¬
bant. & scȩnicos ꝓbrosos habent ꝑ quos illam
uoluptatẽ siue honorẽ diis exhiberi peten¬
tib & nisi fieret irascentib cori ad monitio¬
Ne didicerant. cũ p̃sertim labeo quẽ hiuus¬
cemodi rerũ ꝑtassimũ p̃dicant. numina bo¬
na anuminib malis ista & iã cultꝰ diũsitate.
distinguat ut malos ꝓp̾itiari cȩdib & tris.¬
tib supplicationib asserat. bonos aũ obseqiis
letis atq iocundis. qualia s̃ ut ipsẽ ait ludi.
coniuuia. lectisterma: Qđ totũ quale sit:
pꝰea si ds̃ iuuerit diligentus disseremꝰ. Nc̃¬
qđ ad rem p̃sentẽ attinet: siue om̃ib om̃a
tanquã bonis ꝑmixte tribuantur aeq enĩ

Expanded text:
ista in theatris agebantur, quae numinibus quibus ista in theatris agebantur, quae numinibus quibus subditi erant grata esse cognouerant, non solum minime spernendos in ciuitate, uerum etiam maxime honorandos putarunt. Quid enim causae reperire possent, quur sacerdotes honorarent, quia per eos uictimas dis acceptabiles offerebant, et scaenicos probrosos haberent, per quos illam uoluptatem siue honorem dis exhiberi petentibus et, nisi fieret, irascentibus eorum admonitione didicerant? cum praesertim Labeo, quem huiusce modi rerum peritissimum praedicant, numina bona a numinibus malis ista etiam cultus diuersitate % distinguat, ut malos deos propitiari caedibus et tristibus supplicationibus adserat, bonos autem obsequiis laetis adque iucundis, qualia sunt, ut ipse ait, ludi conuiuia lectisternia. Quod totum quale sit, postea, si Deus iuuerit, diligentius disseremus. Nunc ad rem praesentem quod adtinet, siue omnibus omnia tamquam bonis permixte tribuantur neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
metuentes ne honestiorẽ famã ipsi requirendo.
& eisse hoc mͦ p̃ferendo. illos ad iracundiã ꝓ uo¬
cuntatis honore dignos existimar̃. Siquidẽ.
qđ meo quoq dere publiea libro cõmemorat᷑.¬
& ȩscines atheniensis. uir eloquentissimꝰ. cum
adolescens tragedias actitauissẽt. rẽ puplicam
capessiuit: & aristodemũ tragicũ itẽ auctorẽ.
maximis dereb pacis ac belli legatũ ad philip¬
pum athenienses sepe miser̃. Non enĩ consen¬
taneum putabat᷑: cũ easdẽ artes eoslemq sc̃e¬
nicos ludos &iã diis suis acceptos uident. illos
ꝑ quos agerent᷑ infamiũ loco ac numero de¬
putare. Haec grȩci turpĩt quidẽ s sane dus
siuis om̃mo congruent̃: qui nec noc uitã ci¬
uium lacerandã linguis poetarũ & histri¬
onem subtrahere ausi sunt. aquib cerne.¬
bant deoꝵ uitã eisdẽ ipsis diis uolentibus
& libentib carpi. & ipsos homines ꝑ quos

Expanded text:
metuentes, ne honestiorem famam ipsi requirendo metuentes, ne honestiorem famam ipsi requirendo et eis se hoc modo praeferendo illos ad iracundiam prouociuitatis honore dignos existimarunt, si quidem, quod in eo quoque de re publica libro commemoratur, Aeschines Atheniensis, uir eloquentissimus, cum adulescens tragoedias actitauisset, rem publicam capessiuit et Aristodemum, tragicum item actorem, maximis de rebus pacis ac belli legatum ad Philippum Athenienses saepe miserunt. Non enim consentaneum putabatur, cum easdem artes eosdemque scaenicos ludos etiam dis suis acceptos uiderent, illos, per quos agerentur, infamium loco ac numero deputare. Haec Graeci turpiter quidem, sed sane dis suis omnino congruenter, qui nec uitam ciuium lacerandam linguis poetarum et histrionum subtrahere ausi sunt, a quibus cernebant deorum uitam eisdem ipsis dis uolentibus et libentibus carpi, et ipsos homines, per quos
Abbreviated transcription (Latin):
unt. eũ dõ fit ista tam nefaria tã insignis in¬
iuria: S maligni sp̃s qͦs isti dõs putant. & iã
flagitia qua ñ ad miserunt de sedici uolunt:
dum tam̃ humanas m̃tes his opimonib uel.¬
ut retib induant. & ad p̃destinatum suppli¬
cium secũ trahant: siue homines ista cõmi¬
serit quos deos haberi gaudent qͥ huma¬
nis errorib gaudent. ꝓquib se & iã colen¬
dos mille nocendi fallendiq artib inter¬
ponunt. siue & sã nulloꝵ hominũ illa eri¬
mina uera sint. quȩ tam̃ de numinib fingi
libent̃ accipiunt fallacissimi sp̃i. ut ad celes¬
tia ac turpia ꝑ petranda uelut ab ipso celo
traduei int̾ras satis idonea uideat᷑ auctoritas:
ũ gͥ greci talium numinũ seruos se eẽ sensis.¬
sent. int̃ cot & tanta eoꝵ theatrica obiꝓbria
parcendũ sibi apoctis nullomͦ pittauerunt:
uł dus siuis & iã sie consimilari appetentes. ⁊

Expanded text:
unt, cum deo fit ista tam nefaria, tam insignis inunt, cum deo fit ista tam nefaria, tam insignis iniuria? Sed maligni spiritus, quos isti deos putant, etiam flagitia, quae non admiserunt, de se dici uolunt, dum tamen humanas mentes his opinionibus uelut retibus induant et ad praedestinatum supplicium secum trahant, siue homines ista commiserint, quos deos haberi gaudent, qui humanis erroribus gaudent, pro quibus se etiam colendos mille nocendi fallendique artibus interponunt; siue etiam non ullorum hominum illa crimina uera sint, quae tamen de numinibus fingi libenter accipiunt fallacissimi spiritus, ut ad scelesta ac turpia perpetranda uelut ab ipso caelo traduci in terras satis idonea uideatur auctoritas. Cum igitur Graeci talium numinum seruos se esse sentirent, inter tot et tanta eorum theatrica obprobria parcendum sibi a poetis nullo modo putauerunt, uel dis suis etiam sic consimilari adpetentes, uel
Abbreviated transcription (Latin):
rib displicuisse romanis uł laudari quẽ quã
inscena uiuũ hominẽ ł ituꝑari. Sed ut dixi
ħ grȩci quãꝗͣ inuerecundius tam̃ conuenientiᷤᷤ
licere uoluer̃: cũ uident diis sius accepta
& ipsoꝵ deori inscȩnicis fabulis. siue a poetiᷤ
eẽnt illa conficta siue stagitia eoꝵ uera com¬
memorarent᷑ & agerent᷑ int̾eatris: atq eoꝵ
cultorib utinã solo risu ac ñ & iam imitati¬
one digna uident᷑. Nimis eñ suꝑbũ fuit.
famȩ parcere pͥncipũ ciuitatis & cuuũ: &¬
affert᷑ ꝓ defensione. ñ illa uera in deos dici
s falsa atq conficta: id ipsum ẽ. scelestius
pietatem consulas religionis. Si aũ malitiam
da monũ cogites: quid astutus ad decipiendũ
atq callidius:: Cum enĩ ꝓbrũ iacit᷑ in pͥncipẽ
patria bonũ atq utilẽ: nonne tanto est
in dignius quanto aueritate remotius. &
auita illiꝰ alienus: Quȩ gͥ supplicia suffici¬

Expanded text:
ribus displicuisse Romanis uel laudari quemquam ribus displicuisse Romanis uel laudari quemquam in scaena uiuum hominem uel uituperari. Sed, ut dixi, hoc Graeci quamquam inuerecundius, tamen conuenientius licere uoluerunt, cum uiderent dis suis accepta et ipsorum deorum in scenicis fabulis; sive a poetis essent illa conficta, sive flagitia eorum vera commemorarentur et agerentur in theatris, atque ab eorum cultoribus utinam solo risu, ac non etiam imitatione digna viderentur. Nimis enim superbum fuit, famae parcere principum civitatis et cadfertur pro defensione, non illa uera in deos dici, sed falsa adque conficta, id ipsum est scelestius, si pietatem consulas religionis; si autem malitiam daemonum cogites, quid astutius ad decipiendum adque callidius? Cum enim probrum iacitur in principem patriae bonum adque utilem, nonne tanto est indignius, quanto a ueritate remotius et a uita illius alienius? Quae igitur supplicia suffici
Abbreviated transcription (Latin):
quã apoeta notari. Sed ꝑ iclen. cũ iã suȩ ci¬
uitati maxima auetoritate plurimos annos
domi & bello p̃fuisset. uiolari uersib & eos
agi inscena ñ plus decuit: quã si plautꝰ inqͥt
nr̃ uoluisset aut neuiꝰ. publio. & gneo sci¬
pioni. aut cęluis marco catoni maledicere.
Deinde paulo pꝰ. nr̃ȩ inquit contͣ duodecim
tabulȩ cũ ꝑ paucas rescapite sanxissent : iN
his hanc quoq santiendã putauer̃. ⁊ Siquis
occentauisset. siue carm̃ c̃didisset qđ in famiã
positam uitã. ñ poetarũ ingenus habe debe¬
mus: nec ꝓbrũ audire. nͥ ea lege ut respon¬
dere liceat & uidicio de fende. Harc ęxcice¬
ronis quarto de republica libro ad uerbum
ex cerpenda arbitratꝰ sum: ñ nullis ꝓpter
faciliorem incellectũ ł p̃t̃ missis. ł paululum
cõmutatis. Alultũ enĩ adrem ꝑtinet: quam
molior explicare si potero. Dicit deinde alia:
& sic condudit hunc locũ. ut ostendat uete.¬

Expanded text:
quam a poeta notari. Sed Periclen, cum iam suae ciquam a poeta notari. Sed Periclen, cum iam suae ciuitati maxima auctoritate plurimos annos domi et belli praefuisset, uiolari uersibus et eos agi in scaena non plus decuit, quam si Plautus, inquit, noster uoluisset aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius Marco Catoni maledicere.\' Dein paulo post: \'Nostrae, inquit, contra duodecim tabulae cum perpaucas res capite sanxissent, in his hanc quoque sanciendam putauerunt, si quis occentauisset siue carmen condidisset, quod infamiam propositam uitam, non poetarum ingeniis habere debemus, nec probrum audire nisi ea lege, ut respondere liceat et iudicio defendere.\' Haec ex Ciceronis quarto de re publica libro ad uerbum excerpenda arbitratus sum, nonnullis propter faciliorem intellectum uel praetermissis uel paululum commutatis. Multum enim ad rem pertinet, quam molior explicare, si potero. Dicit deinde alia et sic concludit hunc locum, ut ostendat uete
Abbreviated transcription (Latin):
ludoꝵ: comedia scilicet & tragediȩ. hoc est
fabulȩ poetarũ agendȩ inspectacuđ. multa
rerũ turpitudine s nulla saltẽ alia sic̃ mal¬
ta uerborũ obscenitate compositae: quas& iã
int̃ studia quȩ honesta aclibalia uocantur.
pueri legere & ediscere cogunt᷑ a senib. Quid¬
aũ hinc senserint romani ueteres eicero tes¬
tatur inlibris quos de repuplica scripsit.
ubi scipio disputans ait. Nũquã comediȩ
nͥ c̃suetudo uitȩ pateret᷑. ꝓbare sua theatris
flagitia potussent. Et grȩci qͥdẽ antiqͥores
uitiose suȩ opinationis quandã õuenientiã
seruauer̃: apud quos fuit & iam lege conces-¬
sum. ut qđ uellet comedia nominatĩ de quo
quit᷑ africanus: quẽ illa ñ aitigit. uł potius¬
quẽ ñ uexauit: Cui pepeit: Esto populi
homines. imꝓbos. inre publica seditioson
cleonẽ. cleo fontẽ. In ꝑbolum lȩsit. Petiar in¬
quit: & si euis modi ciues acensore melus ẽ.

Expanded text:
ludorum, comoediae scilicet et tragoediae, hoc est ludorum, comoediae scilicet et tragoediae, hoc est fabulae poetarum agendae in spectaculis multa rerum turpitudine, sed nulla saltem, sicut alia multa, uerborum obscenitate conpositae; quas etiam inter studia, quae honesta ac liberalia uocantur, pueri legere et discere coguntur a senibuhinc autem senserint Romani ueteres, Cicero testatur in libris, quos de re publica scripsit, ubi Scipio disputans ait: \'Numquam comoediae, nisi consuetudo uitae pateretur, probare sua theatris flagitia potuissent\'. Et Graeci quidem antiquiores uitiosae suae opinionis quandam conuenientiam seruarunt, aput quos fuit etiam lege concessum, ut quod uellet comoedia, de quo quitur Africanus, quem illa non adtigit, uel potiusquem non uexauit? cui pepercit? Esto, populares homines inprobos, in re publica seditiosos, Cleonem, Cleophontem, Hyperbolum laesit. Patiamur, inquit, etsi eius modi ciues a censore melius est
Abbreviated transcription (Latin):
deorũ. s fabulis poetarũ. Nolo dicere: illa
mystica quã ista theatrica ẽẽ turpiora. Hoc
dico qđ negantes coniuncit hystoria: eosdem
illos ludos in quib regnant figm̃ta poetarum
ñ ꝑ imꝑitũ obsequiũ sacris deoꝵ suoꝵ intu¬
lisse romanos. s ipsos deos ut s sollẽpnit̾ ecłent᷑
& honori suo consecrarent᷑ a cerbe imꝑando
& qͦdã mͦ extorquendo fecisse. Qđ in primo
libro breui cõmemoratione ꝑstriaxi. Nam
in grauescente pestilentia : ludi scȩnici auc.¬
coritate pontificũ rome pͥmitꝰ instituti funt.
Quis gͥ magenda uita ñ ea sibi potuis sectanda
arbitretur quȩ actitant᷑ ludis auctoritate di¬
una institutis. quã ea quȩ scriptitant᷑ legib
humano consilio ꝓ mulgatis : Ad ulterum
iouẽ si poetȩ fallacit̃ ꝓdiderunt: du iraq
casti. quia tantũ niefas ꝑ humanos ludos
umdicare. Et haȩc sunt scȩmcoꝵ tolerabiliora

Expanded text:
deorum, sed fabulis poetarum. Nolo dicere illa deorum, sed fabulis poetarum. Nolo dicere illa mystica quam ista theatrica esse turpiora; hoc dico, quod negantes conuincit historia, eosdem illos ludos, in quibus regnant figmenta poetarum, non per inperitum obsequium sacris deorum suorum intulisse Romanos, sed ipsos deos, ut sibi sollemniter ederentur et honori suo consecrarentur, acerbe imperando et quodam modo extorquendo fecisse; quod in primo libro breui commemoratione perstrinxi. Nam ingrauescente pestilentia ludi scaenici auctoritate pontificum Romae primitus instituti sunt. Quis igitur in agenda uita non ea sibi potius sectanda arbitretur, quae actitantur ludis auctoritate diuina institutis, quam ea, quae scriptitantur legibus humano consilio promulgatis? Adulterum Iouem si poetae fallaciter prodiderunt, di utique casti, quia tantum nefas per humanos ludos e debuerunt. Et haec sunt scaenicorum tolerabiliora
Abbreviated transcription (Latin):
concederet: ñ adeũ ista ꝑtinere diceremur.
Itemq si om̃ib eas pecentib daret: ñ nͥ ppt̾
talia p̾mia seruiendũ illi eẽ arbitrarem̃.
nec pios nos faceret talis seruitꝰ. s pꝰtius.
cupidos & auaros. Hac cũ ita sint: qͥcũq
bomi & mali parit̾ afflicti sunt. ñ ideo ipũ
distincti ñ s̃. quia distinctĩ ñ ẽ. qđ utriq
ꝑ pessi sunt. Manet enĩ dissimlitudo ꝑas.¬
sorũ : etiã in similitadine passonũ. Et
licet sub eodẽ corm̃to: ñ ẽ. udẽ iartꝰ & iu¬
tium. Nã sic̃ sub uno igne aurũ rutilat
palea fumat. Ec sub eadẽ tribula stipulȩ
cõmmniunt᷑ frum̃ta purgant᷑. nec idco
cũ oleo am̃ea confundit᷑ qr eodẽ p̃li ponde¬
expͥmitur: ita una eadẽq uis irruens bonos
ꝓbat. purificat. eliquat. ⁊ malos dampnat.
uastat extͣminat. Unde ineadẽ afflictione
mali dm̃ detestantur atq blasphemant. boni
aũ p̾cantur & laudant. Tantũ int̾ ẽ. ñ qͣlia

Expanded text:
ncederet, non ad eum ista pertinere diceremus; itemque si omnibus eas petentibus daret, non nisi propter talia praemia seruiendum illi esse arbitraremur, nec pios nos faceret talis seruitus, sed potius cupidos et auaros. Haec cum ita sint, quicumque boni et mali pariter adflicti sunt, non ideo ipsi distincti non sunt, quia distinctum non est quod utrique perpessi sunt. Manet enim dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum, et licet sub eodem tormento non est idem uirtus et uitium. Nam sicut sub uno igne aurum rutilat palea fumat, et sub eadem tribula stipulae comminuuntur frumenta purgantur, nec ideo cum oleo amurca confunditurexprimitur: ita una eademque vis irruens bonos probat, purificat, eliquat; malos damnat, vastat, exterminat. Unde in eadem afflictione mali Deum detestantur atque blasphemant; boni autem precantur et laudant. Tantum interest, non qualia,
Abbreviated transcription (Latin):
concitaret: S responderet mͥ fortasse si
uiueret. Quomͦ nos ista impunita ẽẽ nol-¬
lemus quȩ ipsi du saera ẽẽ uoluer̃. cũ ludõ
scenicos ubi talia celebrantur. dictitantur.
accitant᷑. & romanis morib in uȩxerunt

Expanded text:
o. Sed responderet mihi fortasse, si uiueret: Quo modo nos ista inpunita esse nollemus, quae ipsi di sacra esse uoluerunt, cum ludos scaenicos, ubi talia celebrantur dictitantur actitantur, et Romanis moribus inuexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
xixiii colatis. Neq enĩ & illa corpor pestilentia Irx¬
ideo conquieuit. qr popło bellicoso & sot
antea ludis circensib assueto ludoꝵ scȩnicoꝵ
delicata sub intrauit insania: s astucia Ne
fine debito cessãturã. aliã longe grauiorẽ
quã plurimũ gaudet ex hac occasione
non corporib s morib curauit: initere.⁊
quȩ animos miseroꝵ tantis obeęcauit te¬
mͦ. qđ in eredibile forsitan erit si a nrĩs
posteris audietur. romana urbe uastata.
quos pestilentia ista possedit. atq irade
fugientes chartaginẽ ꝑuenirn potuerunt.
intheatris cotidie ꝓ his trionib certatim

Expanded text:
m colatis! Neque enim et illa corporum pestilentia m colatis! Neque enim et illa corporum pestilentia ideo conquieuit, quia populo bellicoso et solis antea ludis circensibus adsueto ludorum scaenicorum delicata subintrauit insania; sed astutia spfine debito cessaturam aliam longe grauiorem, qua plurimum gaudet, ex hac occasione non corporibus, sed moribus curauit inmittere, quae animos miserorum tantis obcaecauit teodo quod incredibile forsitan erit, si a nostris posteris audietur Romana urbe uastata, quos pestilentia ista possedit adque inde fugientes Carthaginem peruenire potuerunt, in theatris cottidie certatim
Abbreviated transcription (Latin):
deos putabat resistere auderet. quos eẽ
Norios daemones ñ incelligebat: aut si incel
ligebat. placandos & iã ipse potius quã con¬
tempnendos existimabat. Nondũ eĩ fue¬
rat declarata gentib suꝑna doctrina: quę
fide cor mundans ad cȩlestia uł suꝑ cȩlestia
capessenda humili pietate humanũ mu¬
taret affectũ. & adñatu suꝑboꝵ da monũ¬
lib̾aret. Uerũtam̃ scitote qui ista nescits.
& qui uos scire dissimulatis ista aduertite:
qui ad uersus lib̾atorẽ atalib dñis murmu¬
ratis. Ludi scęnici & spectacula turpitudi¬
nũ. & licentia uanitatũ : ñ hominũ uitus
deos huiꝰ modi coleretis. Neq enĩ erant
illi du suo pontifice meliores. Ecce atten¬
dite: si mens tam dui potatis errorib ebria
uos aliquid sanũ considare ꝑmitat. Du
ꝓpt̃ sedandã corpoꝵ pestilentiã ludos ł
scęnicos exhiberi iubebant: pontifex aũ
m̃tis animũ corpori p̃ponitis: eligite quẽ¬

Expanded text:
deos putabat, resistere auderet, quos esse deos putabat, resistere auderet, quos esse noxios daemones non intellligebat, placandos etiam ipse potius quam contemnendos existimabat. Nondum enim fuerat declarata Gentibus superna doctrina, quae fide cor mundans, ad coelestia vel supercoelestia capessenda, humili pietate humanum mutaret affectum, et a dominatu superborum daemonuludorum. Verum tamen scitote, qui ista nescitis et qui uos scire dissimulatis, aduertite, qui aduersus liberatorem a talibus dominis murmuratis: ludi scaenici, spectacula turpitudinum et licentia uanitatum, non hominum uitiisdeos huius modi coleretis. Neque enim erant illi di suo pontifice meliores. Ecce adtendite, si mens tam diu potatis erroribus ebria uos aliquid sanum cogitare permittit! Di propter sedandam corporum pestilentiam ludos sibi scaenicos exhiberi iubebant; pontifex autementis animum corpori praeponitis, eligite que
Abbreviated transcription (Latin):
uicis obseratis. cuutati utilis uirtꝰ floreret
& cresceret. eiq uirtuti libtas congrua ꝑ¬
maneret. Huic & iam erat & ex hac ꝓuide xai.¬
ntissima patriȩ caritate ueniebat: qđ idem
ipse ur̃ pontifex maximꝰ asenatu illiꝰ tẽpo¬
ris qđ sepe dicendũ ẽ. electꝰ sine ulla senten¬
tiarum diserepantia uir optimꝰ. caueã thea-¬
tri senatũ construere molientẽ. ab hac dis¬
positione & cupiditate cõpeseuit: ꝑ suasitq
oratione grauissima ne grȩcã luxuriã uiri¬
lib patriȩ morib paterent᷑ obreꝑe. & ad
uirtutẽ labe factandã eneruandãq roma¬
nã. ꝑegrinȩ consentire Nequitiȩ. Tantum
auctoritate ualuit: ut uerb eiꝰ cõmota se-¬
natoria ꝓuidentia. & iã sub sellia quib ad
horã congestis inludorũ spectaculo iã uti
ciuitas coeꝑat deinceps ꝓhib̾et apponi.
Quandõ studio iste ab urbe roma ludos ipsos
scȩnieos ab stulisset: si auctoritati eoꝵ quos

Expanded text:
uitiis obseratis ciuitati utilis uirtus floreret uitiis obseratis ciuitati utilis uirtus floreret et cresceret eique uirtuti libertas congrua permaneret. Hinc etiam erat et ex hac prouidentissima patriae caritate ueniebat, quod idem ipse uester pontifex maximus, a senatu illius temporis quod saepe dicendum est electus sine ulla sententiarum discrepantia uir optimus, caueam theatri senatum construere molientem ab hac dispositione et cupiditate conpescuit persuasitque oratione grauissima, ne Graecam luxuriam uirilibus patriae moribus paterentur obrepere et ad uirtutem labefactandam eneruandamque Romanam peregrinae consentire nequitiae, tantumque auctoritate ualuit, ut uerbis eius commota senatoria prouidentia etiam subsellia, quibus ad horam congestis in ludorum spectaculo iam uti ciuitas coeperat, deinceps prohiberet adponi. Quanto studio iste ab urbe Roma ludos ipsos scaenicos abstulisset, si auctoritati eorum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ni illi qui uita integriore mala metuebant
ab hostib ꝑdita integritate uitȩ crudeliora
paterent᷑ a ciuilib. Eaq ipsa libido domina¬
ndi quȩ int̃ alia uitia generis human me¬
racior inerat untũso popło romano. pꝰ ca ꝗͣ
in paucis pocentiorib: uicit obtritos fatigatosq
&ȩceros & iam uigo seruitutis opp̃ssit. Nam ꝓya
donec continuatis honorib ad pocestatẽ rexiã
ꝑueniret: honoꝵ porro continuandoꝵ fa¬
eultas ñ eẽt: nͥ ambitio p̃ualeret. Mimme
aũ p̃ualeret ambitio. nͥ mnpopło auaricia lux.¬
uriaq corrupto. Auarus uͦ luxuriosusq po¬
pulis scđis reb effectus ẽ: quas nasica ille
ꝓuidentissime cauendas ẽẽ censebat. quando
ciuitatẽ hostiũ maximã fortissimã. opulen¬
tissimã nolebat auferri. ⁊ ut timore libido
premeret᷑. libido p̃ssa ñ luxuriaret᷑. lu xu¬
riaq cõibita Nce auaricia grassaret᷑: quib

Expanded text:
ni illi, qui uita integriore mala metuebant ni illi, qui uita integriore mala metuebant ab hostibus, perdita integritate uitae crudeliora paterentur a ciuibus; eaque ipsa libido dominndi, quae inter alia uitia generis humani meracior inerat uniuerso populo Romano, postea quam in paucis potentioribus uicit, obtritos fatigatosque ceteros etiam iugo seruitutis obpressit. CAPUT donec continuatis honoribus ad potestatem regiam peruenil\'et? Honorum porro continuandorum facultas non esset, nisi ambitio praeualeret. Minime autem praeualeret ambitio, nisi in populo auaritia luxuriaque corrupto. Auarus uero luxuriosusque populus secundis rebus effectus est, quas Nasica ille prouidentissime cauendas esse censebat, quando ciuitatem hostium maximam fortissimam opulentissimam nolebat auferri, ut timore libido premeretur, libido pressa non luxuriaretur luxuriaque cohibita nec auaritia grassaretur; quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inmorib: quȩ sciuentib peiora sint hostib.
At ille scipio pontifex maximꝰ ur̃. ille iudicio
totius senatꝰ uir optimiis. istã uob metuens
calamitatẽ nolebat xmulã tunc imꝑio ro¬
mano chartaginẽ dirui. & de cernenti ut
dirueret᷑ contra dicebat catoni : timens in¬
firmis animis hostiũ securitatẽ. & tanquã
pupillis euub idoneũ tutorẽ necessarium
cudens ẽẽ terrorẽ. Nec eũ sententia fefellit.
Reipsa ꝓbatũ ẽ. quã uerũ diceret. Deleta
qͥppe cartagine. mague seilioer icrore aora¬
nę rei publice de pulso & extineto. ⁊ tanta
de reb ꝓsꝑis orta mala continuo sub secuta
sunt: ut corrupta disrupta concordia. pͥus
sauis cruentisq seditionib deinde mox
malarũ conexione causarũ bellis &iã ci¬
uilib cantȩ strages ederent᷑. tantus sangui
effundet᷑. tanta cupiditate ꝓ scriptionum
ae rapinarũ ferueret immanitas: ut roma¬

Expanded text:
in moribus, quae saeuientibus peiora sunt hostibus. in moribus, quae saeuientibus peiora sunt hostibus. At ille Scipio pontifex maximus uester, ille iudicio totius senatus uir optimus, istam uobis metuens calamitatem nolebat aemulam tunc imperii Romani Carthaginem dil\'ui et decernenti ut dirueretur contradicebat Catoni, timens infirmis animis hostem securitatem, et tamquam pupillis ciuibus idoneum tutorem necessarium uidens esse tre ipsa probatum est, quam verum diceret. Deleta quippe Carthagine, magno scilicet terrore Romanae reipublicae depulso et exstincto, tanta de rebus prosperis orta mala continuo subsecuta sunt, ut corrupta disruptaque concordia prius saevis cruentisque seditionibus, deinde mox malarum connexione causarum, bellis etiam ciuilibus tantae strages ederentur, tantus sanguis effunderetur, tanta cupiditate proscriptionum ac rapinarum ferueret inmanitas, ut Roma
Abbreviated transcription (Latin):
aut peccata castigat: mercedẽq mͥ et̃riam
ꝓ coleratis pre malis cẽporalib seruat. Uos
aũ qui estis cũ qͥb loqͥ dignũ sit saltem de
diis ur̃is : Quanto minus dedeo meo. qͥ t̾ribi¬
quondã pontifex uiueret. quẽ sub t̾rore bel¬
li pumci insuscipiendis frigus saeris eũ iur
optimus quęreret᷑ unuiersus senatꝰ elegit.
cuiꝰ os fortasse ñ auderetis aspicere: ipse uos
ab hac impudentia cohiberet. Cur enem
afflicti reb aduersis decẽporib querimini
xp̃ianis. nͥ quia ur̃am luxuriã capitis hab̾e
securã & ꝑditissimis morib remota om̃i mo.¬
lestiarum asꝑitate diffluere. Neq enĩ ꝓpt̃¬
ea cupitis habe pacẽ & om̃i genere copia.¬
rum abundare. ut his bonis honeste utami.¬
Ni. hoc ẽ. modeste sobrie. tẽꝑant̃. pie. s ut
infunta uarietas uoluptatũ in sams effusio.¬
nib exquirat᷑. scdisq reb ea malã oriant᷑

Expanded text:
aut peccata castigat, mercedemque mihi aeternam aut peccata castigat, mercedemque mihi aeternam pro toleratis pie malis temporalibus servat: vos autem qui estis, cum quibus loqui dignum sit saltem de diis vestris, quanto minus de Deo meo, qui terribiquondam pontifex uiueret, quem sub terrore belli Punici in suscipiendis Phrygiis sacris, cum uir optimus quaereretur, uniuersus senatus elegit, cuius os fortasse non auderetis aspicere, ipse uos ab hac inpudentia cohiberet. Quur enim adflicti rebus aduersis de temporibus querimini Christianis, nisi quia uestram luxuriam cupitis habere securam et perditissimis moribus remota omni molestiarum asperitate diffluere? Neque enim propterea cupitis habere pacem et omni genere copiarum abundare, ut his bonis honeste utamini, hoc est modeste sobrie, temperanter pie, sed ut infinita uarietas uoluptatum insanis effusionibus exquiratur, secundisque rebus ea mala oriantur
Abbreviated transcription (Latin):
tare ñ possunt uident esse consequens neqͣqͣ
illũ fuisse ꝑ missurũ ut hac acciderent scĩs
suis. si eo mͦ ꝑire posset scĩtas quã contulit
eis & diligit in eis. Kabet itaq om̃is familia¬
summi dĩ & ueri consolationẽ suã. ñ fallacẽ
nec inspe rerũ nutantiũ uł labentiũ c̃stitu¬
tam: uitãq & iã ipsam tẽporalẽ minme
paentendã. inqua erudit᷑ ad ȩt̾nã. bonisq
t̾renis tanquã ꝑegrina utit᷑ nec capit᷑. mat
aũ aut ꝓbat᷑ aut emendat᷑. Illi uͦ qui ꝓbitati
eius insultant. eiq dicunt eũ forte m aliqua
tẽporalia mala deuenerit. ubi ẽ. ds̃ tuus:
psĩ dicant ubi sunt dii eoꝵ cũ talia patiunt᷑.
ꝓquib eiutandis eos uł colunt uł colendos eẽ
contendunt. Nã ista respondet. Ds̃ m̃s ubiq
p̃sens. ubiq totꝰ. nusq mclusus. qui possit
ad eẽ sẽeretus. ab ẽẽ ñ morꝰ: Ille cũ me ad¬
uersis reb exagitat. aut merita ex ammat

Expanded text:
tare non possunt, uident esse consequens nequaquam tare non possunt, uident esse consequens nequaquam illum fuisse permissurum, ut haec acciderent sanctis suis, si eo modo perire posset sanctitas, quam contulit eis et diligit in eis. CAPUT XXVIIII. summi et ueri Dei consolationem suam, non fallacem nec in spe rerum nutantium uel labentium constitutam, uitamque etiam ipsam temporalem minime paenitendam, in qua eruditur ad aeternam, bonisque terrenis tamquam peregrina utitur nec capitur, malis autem aut probatur aut emendatur. Illi uero, qui probitati eius insultant eique dicunt, cum forte in aliqua temporalia mala deuenerit: Ubi est Deus tuus? ipsi dicant, ubi sint di eorum, cum talia patiuntur, pro quibus euitandis eos uel colunt uel colendos esse contendunt. Nam ista respondet: Dens meus ubique praesens, ubique totus, nusquamadesse secretus, abesse non motus: ille cum me adversis rebus exagitat, aut merita examinat,
Abbreviated transcription (Latin):
molestiã earũ. Utrisq gͥ quȩ de carne sua qͥ¬
turpem nulliꝰ ẽẽnt ꝑpessȩ contactũ. ut iam
suꝑbiebant. ł suꝑbire si nec hoctiũ uolentia
contrectate ẽẽnt forsitan poterant: ñ ablata
ẽ. castitas s̃ humilitas ꝑsuasa lllarũ tumori
concursũ ẽ. immanenti: istarũ occursum ẽ.
imminenti. Quãꝗ & illud ñ sit tacendũ:
qđ quibdã quȩ ista ꝑpessȩ s̃ potuit uideri.
continentiȩ bonũ in bonis corporalib deputa¬
ndũ. & tunc manere si nulliꝰ libidine corpꝰ
attrectaret᷑: ñ aũ eẽ positũ insolo ad uito
& sp̃s. nec tale bonũ eẽ qđ inuito animo ñ p̾ssit
auferri. Qui error eis fortasse sublatꝰ ẽ. Cũ
em̃ cogitant qͣ c̃scientia dõ serierint. & fide
in concussa ñ de illo sentiunt qđ ita sͨ serui¬
entes eũq ita inuocantes deserere nullo mͦ
potuerit. quantũq illi castitas placeat dubi.¬

Expanded text:
modestiam earum. Utrisque igitur, quae de carne sua, qmodestiam earum. Utrisque igitur, quae de carne sua, qturpem nullius esset perpessa contactum, uel iam superbiebant uel superbire, si nec hostium uiolentia contrectata esset, forsitan poterant, non ablata est castitas, sed humilitas persuasa; illarum tumori succursum est inmanenti, istarum occursum est inminenti. Quamquam et illud non sit tacendum, quod quibusdam, quae ista perpessae sunt, potuit uideri continentiae bonum in bonis corporalibus deputandum et tunc manere, si nullius libidine corpus adtrectaretur; non esse autem positum in solo adiuto orpus et spiritus; nec tale bonum esse, quod inuito animo non possit auferri: qui error eis fortasse sublatus est. Cum enim cogitant. qua conscientia Deo seruierint, et fide inconcussa non de illo sentiunt, quod ita sibi seruientes eumque inuocantes deserere ullo modo potuerit, quantumque illi castitas placeat dubi
Abbreviated transcription (Latin):
tanto maior deferri solet. quanto ẽ. bonũ
raruis qđ exigit laudẽ. optasse potius ut
amplior edꝵ numerꝰ eẽt. quã ut ipsȩ in
pauentatȩ. ampliꝰ eminerent: nec istȩ quȩ
tales sunt. si carũ qͦq aliqͣs barbarica libi¬
do cõp̃ssit. ꝑ missũ ħ ẽẽ causent᷑⁊ nec ideo
credant dm̃ ista negligere quia ꝑmittit
qđ nemo impune cõmitit. Quȩdã enim
ueluti pondera malarũ cupiditatũ. & ꝑ
occultũ p̃sens duimũ uidiciũ relaxantur:
& manifesto ultimo reseruant᷑. Fortassis
aũ iste quę bene s sunt consciȩ ñ se existo
castitatis bono cor inflatũ extulisse. & tam̃
uĩ hostilẽ in carne ꝑpesse s̃: habebant aliqͥd
latentis infirmitatis. qua posset insuꝑbiȩ
fastum si hanc humilitatẽ uiuastatione illa
euasissent ȩxtolli. Sic̃ gͦ quidã morte rapti s̃.
ne malitia mutaret intellectus eoꝵ : ita qͥd¬
dã. ab istis ui raptũ ẽ. ne ꝓsꝑitas mutaret

Expanded text:
tanto maior deferri solet, quanto est bonum tanto maior deferri solet, quanto est bonum rarius quod exigit laudem, amplior numerus esset, quam ut ipsae in paucitate amplius eminerent: nec istae, quae tales sunt, si earum quoque aliquas barbarica libido compressit, permissum hoc esse causentur; nec ideo credant Deum ista negligere, quia permittit quod nemo impune committit. Quaedam enim veluti pondera malarum cupiditatum, et per occultum praesens divinum judicium relaxantur, et manifesto ultimo reservantur. Fortassis autem istae, quae bene sibi sunt consciae non se ex isto castitatis bono cor inflatum extulisse, et tamen vim hostilem in carne perpessae sunt, habebant aliquid latentis infirmitatis, quae posset in superbiae fastum, si hanc humilitatem in vastatione illa evasissent, extolli. Sicut ergo quidam morte rapti sunt, ne malitia mutaret intellectum eorum ; ita quiddam ab istis vi raptum est, ne prosperitas mutaret
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũtam̃ int̾rogate fidelit̾ animas ur̃as: ne
forte de isto integritatis & continentię ut
pudicitiȩ bono. uos in flatus extulistis. &
humanis laudib delectatȩ in ħ & iã aliqͥb
inuidistis. Non accuso qđ nescio: neo au¬
dio qđ uob̾ int̾rogata ur̃a corda respondent.
Tam̃ si ita ẽẽ responderint: nolite mirari
hoc uos amisisse unde hominib placere ge¬
diuinę grẽ ne amitteret᷑ diuinũ accessit
auxiliũ: humanę głȩ ne amaret᷑ humanũ
successic obꝓbriũ. In utroq c̃ solamini prs¬
illanimes: illinc ꝓbate. hinc castigatȩ. ⁊¬
illino iustificatȩ. hinc emendatȩ. Quarũ
uͦ corda iit̾rogata respondent. numquã se
debono uirginitatis uł uiduitatis. uł con¬
iugalis pudiciciȩ suꝑbisse. s humilib con¬
sentiendo de dono dĩ cũ tremore exultasse.
Nec inuidisse cuiꝗ paris excellentiã sc̃ĩtatiꝰ
& castitatis. s humana laude pꝰ posita quȩ

Expanded text:
uerum tamen interrogate fideliter animas uestras, ne uerum tamen interrogate fideliter animas uestras, ne forte de isto integritatis et continentiae uel pudicitiae bono uos inflatius extulistis et humanis laudibus delectatae in hoc etiam aliquibus inuidistis. Non accuso quod nescio, nec audio quod uobis interrogata uestra corda respondent. Tamen si ita esse responderint, nolite admirari hoc uos amisisse, unde hominibus placere gediuinae gratiae, ne amitteretur, diuinum accessit auxilium; humanae gloriae, ne amaretur, humanum successit obprobrium. In utroque consolamini, pusillanimes, illinc probatae hinc castigatae, illinc iustificatae hinc emendatae. Quarum uero corda interrogata respondent numquam se de bono uirginitatis uel uiduitatis uel coniugalis pudicitiae superbisse, sed humilibus consentiendo de dono Dei cum tremore exultasse, nec inuidisse cuiquam paris excellentiam sanctitatis et castitatis, sed humana laude postposita, quae
Abbreviated transcription (Latin):
potest nisi sceleratissime dicere. int̾fice te
peccatis tius om̃ib ab solutis. ne rursus ta-¬
lia ł & iã perora cõmutas dũ unus inmun¬
do tot impuris uoluptatib ille cebroso. tot
ne fandis erudelitatib furioso tot terrorib
cũ errorib inimico: Hoc qr ne fas ẽ. dice¬
re: ne fas ẽ. ꝓfecto se occide. Namsi hoc
sponte faciendi ulla causa iusta ẽẽ posset:
ꝓculdubio iustior quã ista non isset.
Quia uͦ nec ista ẽ: gͦ nulla ẽ. Non itaq uob xxui
o fideles xp̃i: sit tedio uita ur̃ã: si ludibrio
fuit hostib castitas ur̃a. habetis magnam¬
uerãq consolationẽ: si fidã conscientiam
retinetis. ñ uos consensisse peccatis eoꝵ: qui
in uos peccare ꝑmissi s̃. Qđ si forte cur ꝑmis¬
si sunt quęritis: alta qͥdẽ ẽ. ꝓ uidentia cre¬
atoris mundi atq rectoris. & inscrutibilia
sunt uidicia eiꝰ. & inuestigabiles uiȩ eiꝰ.

Expanded text:
potest nisi sceleratissime dicere: \'Interfice te potest nisi sceleratissime dicere: \'Interfice te peccatis tuis omnibus absolutis, ne rursus talia uel etiam peiora committas, dum nimis in mundo tot inpuris uoluptatibus inlecebroso, tot nefandis crudelitatibus furioso, tot erroribus et terroribus inimico\'? Hoc quia nefas est dicere, nefas est profecto se occidere. Nam si hoc sponte faciendi ulla causa iusta esse posset, procul dubio iustior quam ista non esset. Quia uero nec ista est, ergo nulla est. CAPUT XXVIo fideles Christi, sit taedio uita uestra, si ludibrio fuit hostibus castitas uestra. Habetis magnamueramque consolationem, si fidam conscientiam retinetis non uos consensisse peccatis eorum, qui in uos peccare permissi sunt. Quod si forte, quur permissi sint, quaeritis, alta quidem est prouidentia creatoris mundi adque rectoris, et inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius;
Abbreviated transcription (Latin):
tis dominatu corruat inpeccatũ. uiuendũ
ł existiumet ut ipsũ ꝑferat mundũ ꝑ om̃s
horas cẽptationib plenũ. & talib quales
sub uno dño formidant᷑. & innumerabilib
cȩceris sine quib hac uita ñ ducit᷑. Quid
gͥ causa ẽ. our ineis exhortationib tẽpora
consumamꝰ. quib baptiratos alloquendo
studemus accende siue ad uirginalẽ inte¬
gritatẽ. siue ad continentiã udualẽ. siue
ad ipsã thori conugalis fidẽ.⁊ eũ habeamꝰ
meliora & ab om̃ib ꝑ eccandi ꝑiculis remo¬
ta cõpendia. ut quib cũq pꝰ remissionem
recentissiniã peccatoꝵ. arripiendã mortẽ
sibiq ingerendã ꝑsuade potuerimꝰ eos
ad dnm samores purioresq mutamꝰ: Porro
si quisquis ħ aggrediendũ. & suadendũ
putat. ñ dico desipit. s insanit: qua tandẽ
fronte homini dicit. int̾ fice te ne parus¬
tus peccatis adicias grauius dũ uiuis sub
dño barbaris morib impudieo. Qui non

Expanded text:
tis dominatu corruat in peccatum, vivendum tis dominatu corruat in peccatum, vivendum sibi existimet, ut ipsum perferat mundum per omnes horas tentationibus plenum, et talibus, quales sub uno domino formidantur, et innumerabilibus caeteris, sine quibus haec vita non ducitur? Quid igitur causae est, cur in eis exhortationibus tempora consumamus, quibus baptizatos alloquendo studemus accendere, sive ad virginalem integritatem, sive ad continentiam vidualem, sive ad ipsam tori conjugalis fidem; cum habeamus meliora et ab omnibus peccandi periculis remota compendia, ut, quibuscumque post remissionem recentissimam peccatorum arripiendam mortem sibique ingerendam persuadere potuerimus, eos ad Dominum saniores purioresque mittamus? Porro si quisquis hoc aggrediendum et suadendum putat, non dico desipit, sed insanit: qua tandem fronte homini dicit, Inttuis peccatis adicias grauius, dum uiuis sub domino barbaris moribus inpudico\', qui non
Abbreviated transcription (Latin):
blandiente uoluptate uł dolore seruiente.
Quã causam si uoluerimꝰ ad mutere: eo usq
ꝓgressa ꝑueniet. ut hortandi sint homi¬
nes. tunc se potius interimere. cũ lauacro
scẽ regenerationis abluti uinuersoꝵ re¬
missionẽ acceꝑint peccatoꝵ. Tunc enim
tẽpus ẽ. cauendi om̃a futura peccata: cũ
sunt om̃a deleta p̃terita. Qđ si morte sp̃o¬
Ntanea recte fit: cur ñ tunc pͦtissimum
fut: Cur baptiratus sibi quisq parcit .
Cur lib̾atũ caput tot rursus uite huius
ꝑiculis inserit. cũ sit facillimȩ potestatis illa¬
ta sͥ nece om̃a deuitare. seriptũq sit. qͥ amat
pieulũ incidet in illud: Cur gͦ amant᷑ cot &
canta ꝑieula. ⁊ ł certe & iã si ñ amant᷑ susci.¬
piunt᷑. ⁊ cũ manet in hac uita cui abscede
licitũ ẽ : An uͦ tam insula ꝑuersitas cor eũ¬
tit. & ac̃sidatione ueritatis auercit.⁊ ut si
se quisq int̃unere debet ne unius captiuan.¬

Expanded text:
blandiente uoluptate uel dolore saeuiente. blandiente uoluptate uel dolore saeuiente. Quam causam si uoluerimus admittere, eo usque progressa perueniet, ut hortandi sint homines tunc se potius interimere, cum lauacro sanctae regenerationis abluti uniuersorum remissionem acceperint peccatorum. Tunc enim tempus est cauendi omnia futura peccata, cum sunt omnia deleta praeterita. Quod si morte spntanea recte fit, cur non tunc potissimum fit? cur baptizatus sibi quisque parcit? cur liberatum caput tot rursus vitae hujus periculis inserit, cum sit facillimae potestatis illata sibi nece omnia devitare, scriptumque sit, Qui amat periculum, incidit in illud ? Cur ergo amantur tot et tanta pericula, vel certe, etiamsi non amantur, suscipiuntur, cum manet in hac vita cui abscedere licitum est? An vero tam insulsa perversitas cor evertit, et a consideratione veritatis avertit, ut, si se quisque interimere debet, ne unius captivan
Abbreviated transcription (Latin):
ciat si uissit cuiꝰ ñ licet uissa contempnere.
Tantũ mͦ uideat᷑: utrũ diuina uissio nullo
nticet in certo. Nos ꝑ aurẽ conscientiã coN¬
uenimus. occultoꝵ nob iudiciũ ñ usurpamꝰ.
N emoscit qͥd agat᷑ in homine : nͥ sp̃s heminis
qui mipso ẽ. Hoc dicimꝰ. h asserimꝰ. ħ mo¬
dis om̃ib apꝓbamꝰ : neminẽ spontaneam
mortẽ sibi inferre deb̾e uelut fugiendo mo¬
lestias temporales. ne incidat in ꝑpetuas. ⁊¬
Neminẽ ꝓpt̃ aliena peccata. ne hoc ipse
incipiatꝰ hab̾e gͣussimũ ꝓpͥũ. quẽ ñ pollue.¬
bat alienum.⁊ neminẽ ꝓpt̃ sua peccata p̃te¬
rita. ꝓpt̃ quȩ magis hac uita opus ẽ. ut
possint pęnitendo sanari. ⁊ neminẽ uelut
desidio uitȩ melioris quae pꝰ mortẽ sꝑatur.
quia reos sua mortis. melior pꝰ mortẽ uita
ñ suscipit. Restat una causa de qͣ dicere
coeperã. qua utile putat᷑ ut quisq se int̃¬
ficiat: scilicet ne inpeccatũ irruat. uł

Expanded text:
ciat, si jussit cujus non licet jussa contemnere: ciat, si jussit cujus non licet jussa contemnere: tantummodo videat, utrum divina jussio nullo nutet incerto. Nos per aurem conscientiam convenimus, occultorum nobis judicium non usurpamus. Nemo scit quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est. Hoc dicimus, hoc adserimus, hoc modis omnibus adprobamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere uelut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat habere grauissimum proprium, quem non polluebat alienum; neminem propter sua peccata praeterita, propter quae magis hac uita opus est, ut possint paenitendo sanari; neminem uelut desiderio uitae melioris, quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem uita n suscipcoeperam, qua utile putatur ut se quisque interficiat, scilicet ne in peccatum inruat uel
Abbreviated transcription (Latin):
si enĩ ħ fecerunt. ñ humanꝰ deceptę sed
diuinitꝰ uissȩ. nec errantes s oboedientes.¬
sicut de sanson aliud nob̾ fas ñ ẽ. credere:
Cũ aũ dĩ iubet seq ube sine ullis ãbagib
intimat : quis oboedientiã inerim̃ uecet.
quis obsequiũ pietatis aceuset: S ñ ideo
sine scelere facit. quisquis dõ filiũ inmo¬
lare decreuerit: quia hoc abrahã & iam
laudabiles¬
laudabit̃ ficit. Nam & miles cũ oboediens
potestati sub quã legib constitutus ẽ. hominẽ
occidit: nulla ciuitatis suȩ lege reus ẽ. homi¬
eidĩ. qđ ñ fecerit reus ẽ. imꝑii deserti atꝙ
contempti. Qđ si sua sponte atq auetoritate
fecisset: crim̃ effusi humani sanguinis in¬
cidisset. Itaq unde punit᷑ si fec̃ miussus:
inde puniet᷑ nͥ fecerit uissus. Qđ si ita ẽ.ui.¬
bente imꝑatore : quanto magis uibente ere¬
atore. Qui gͦ audit ñ licere se occidere: fa-¬

Expanded text:
enim si hoc fecerunt, non humanitus deceptae, sed enim si hoc fecerunt, non humanitus deceptae, sed diuinitussicut de Samsone aliud nobis fas non est credere. Cum autem Deus jubet, seque jubere sine ullis ambagibus intimat; quis obedientiam in crimen vocet? quis obsequium pietatis accuset? Sed non ideo sine scelere facit, quisquis Deo immolare filium decreverit, quia hoc Abraham etiam laudabiliter fecit. Nam et miles cum obediens potestati, sub qua legitime constitutus est, hominem occidit, nulla civitatis suae lege reus est homicidii; imo nisi fecerit, reus est imperii deserti atque contempti. Quod si sua sponte atque auctoritate fecisset, in crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecerit injussus, inde punietur nisi fecerit jussus. Quod si ita est jubente imperatore, quanto magis jubente Creatore? Qui ergo audit, non licere se occidere, fa
Abbreviated transcription (Latin):
am̃te xp̃iana qua indeo suo fidit. in eoq
spe posita. eiꝰ ad uitorio nitit᷑. Ab sit in quã
ut mens talis cuiꝰ libet carnis uoluptatib
ad consensum turpitudinis cedat. Qđ si illa
concupiscentialis in oboedientia quȩ ad huc
inm̃bris moribundis habitat p̃t̃ nr̃ȩ uo-¬
liuitatis legẽ quasi lege sua mouet᷑: quanto
magis absq culpa ẽ. incorpore Ñ consentien.¬
tis: absq culpa ẽ. in corpore dormientis.¬
Sed quędã in quiunt soȩ feminȩ tẽpore ꝑse-¬
eutionis. ut in sectatores suę pudicitię deui¬
tarent: inrapturũ ac ne caturũ se fluuiũ
ꝓiecerunt: eoq mͦ de functȩ s̃: xarumq
martyria in catholica eccłia. ueneratione
celebrima frequentant᷑. De his mehil te-¬
mere audeo udicare. Utrũ enĩ eccłȩ aliqͥ.¬
b fide dignis testificationib ut earũ me¬
moriã sic honoret. diuina ꝑ suaserit aueto¬
ritas nescio: & fieri pocest ut ita fit. Quid

Expanded text:
a mente Christiana, quae Deo suo fidit in eoque a mente Christiana, quae Deo suo fidit in eoque spe posita eius adiutorio nititur, absit, inquam, ut mens talis quibuslibet carnis uoluptatibus ad consensum turpitudinis cedat. Quod si illa concupiscentialis inoboedientia, quae adhuc in membris moribundis habitat, praeter nostrae uoluntatis legem quasi lege sua mouetur, quanto magis absque culpa est in corpore non consentientis, si absque culpa est in corpore dormientis Quaedam, inquiunt, sanctae feminae tempore pecutionis, ut insectatores suae pudicitiae deuitarent, in rapturum atque necaturum se fluuium proiecerunt, eoque modo defunctae sunt; earumque marturia in Catholica ecclesia ueneratione celeberrima frequentantur. De his nil temere audeo iudicare. Utrum enim ecclesiae aliquibus fide dignis testificationibus ut earum memoriam sic honoret, diuina persuaserit auctoritas nescio, et fieri potest ut ita sit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tate.⁊ qui dõ potius eiusq sapientiȩ quã
corpori concupiscentiȩq sub iectꝰ ẽ. Uerũ
tam̃ se de cestabile facinus && dampnabi
le scelus ẽ. &iam se ipsũ hominẽ ocide
sieut ueritas manifesta ꝓ clamat: quis
ita desipiat ut dieat. iam nunc peccemꝰ.
ne postea forte peccemꝰ⁊ iã nẽ ꝑ petremꝰ ho-¬
micidiũ. ne postea forte incidamꝰ in alce-¬
rium: Nonne si tantũ dominat᷑ iniquitas
ut ñ innocentia s peccata potuis eligan-¬
tur. satius ẽ. in certũ de futuro ad ulteriũ.
quã certũ depresenti homicidiũ : Nonne
satius ẽ. flagitium cõmittere qđ pg̨nitendo
sanetur. quã tale facinus ubi locus salubri
pęnitentiȩ ñ relinquiat᷑: Hac dixi ꝓpcer
eos uł eas quȩ ñ alieni s ꝓpͥi peccati deuitan.¬
di causa. ne sub alterius libidine & iam ex¬
citate suę forte consentiant. ũi ubi qua mo¬
riantur in ferendã putant. Cęcerũ ab sit:

Expanded text:
tatae, qui Deo potius eiusque sapientiae quam tatae, qui Deo potius eiusque sapientiae quam corpori eiusque concupiscentiae subiectus est. Verum tamen si detestabile facinus et damle scelus est, etiam se ipsum hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; quis ita desipiat, ut dicat, Jam nunc peccemus, ne postea forte peccemus; jam nunc perpetremus homicidium, ne forte postea incidamus in adulterium? Nonne si tantum dominatur iniquitas, ut non innocentia, sed potius peccata eligantur, satius est incertum de futuro adulterium, quam certum de praesenti homicidium? satius est flagitium committere, quod paenitendo sanetur, quam tale facinus, ubi locus salubris paenitentiae non relinquitur? Haec dixi propter eos uel eas, quae non alieni, sed proprii peccati deuitandi causa, ne sub alterius libidine etiam excitatae suae forte consentiant, uim sibi, qua moriantur, inferendam putant. Ceterum absit
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ colentes. & suꝑne patriȩ suspirantes.
ab hoc facinore temꝑabunt. si eos diuina
dispositio uł ꝓbandos uł emendandos
ad tẽpus hostib sub iugauerit. qͦs in illa
humilitate ñ deserit. qui ꝓpt̃̾ eos tã hu¬
milit̾ altissimꝰ uenit. p̃sertim qͦs nullius
militaris potestatis uł talis militię iura
constringunt ipsũ hostẽ ferire suꝑatum:
uis gͦ tam malus error obrepit. ut homo
se occidat. uł quia meũ peccauit. uł ne
ineũ peccet iniicus. ⁊ cum uł peccatorẽ
uł peccaturũ ipsũ occide ñ audeat mni¬
mieum At enĩ tim̃dũ ẽ. & cauendum :
ne libidini hostili subditum corpꝰ. ille ce¬
brosissima uoluptate animũ alliciat con¬
sentire peccato. P inde inquiunt. ñ iam
ꝓpt̃ alienũ s ꝓt̾ suum peccatũ: anteꝗͣ
hoc quist cõnittat se debet occide. Hullo
modo quidẽ h faciet animꝰ. ut c̃ sentiat
libidini carius suę aliena libidine conci¬

Expanded text:
Deum colentes et supernae patriae suspirantes, Deum colentes et supernae patriae suspirantes, ab hoc facinore temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui propter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potestatis uel talis militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. uis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet inimicus, cum uel peccatorem uel peccaturum ipsum occideri. At enim timendum est et cauendum, ne libidini subditum corpus inlecebrosissima uoluptate animum adliciat consentire peccato. Proinde, inquiunt, non iam propter alienum, sed propter suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidine conci