comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum intlłigenciãm mores ⁊ studia nouerat
quibꝯq congruens auditorib erat. Sic
rusticanis plebilꝰ loq̃batur ac si semper
in rure nutritꝰ sic cet̾is quilꝰq genͣibꝰ
hõinũ uelud si oe̾m in uestigãdis eoꝵ oꝑ¬
bus oꝑam impendiss. lit̾atus apud er̃u¬
ditos apud simplices simplex apud sp̃ua¬
les niros ꝑfectõis ⁊ sapiencie affluens
om̃s capiens lucͥ facere xp̃o. Cantus eãt
artiato sissime obẜuare: ꝙ ad papani
erxiiũ scribens desui cordis plenitudĩe
eractauit. Nuge si incid̾at int̾dum. inqͥd
ferende fortasse: referende nũquã. Int̾ueni¬
endũ caute ⁊ prudent᷑. nugacitati. Prũpẽ
Quã uero nõ placabilem. ⁊ ꝑsuasibilem
quã q eruditam linguã dederit illi deus.
ut sciret quẽ ⁊ qn deberet ꝓ ferre ẜmonẽ
quib uidelie consolatio uł obsecratio. qͥli
exortatio ꝯgrueret: aut increpatio: nosse
potuerunt aliqͣtenꝯ qui ip̃iꝰ leger̃t seͥpta.

Expanded text:
rum intelligentiam, mores et studia noverat, quibusque congruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, velut si omnem vestigandis eorum operibus operam impendisset. Litditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens omnes cupiens lucrifacere Christo. Cautus erat artificiosissime observare quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Interveniendum caute et prudenter nugacitati. ProrumpeQuam vero placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem, quibus videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret vel increpatio, nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta,
Abbreviated transcription (Latin):
nalis: inuultu claritas p̾fulgebat. nõ ter¬
na utiq s celestis: moccłis angłica q̃dã
puritas ⁊ colũbina simplicitas radiabat.
Tanta inerat int̾ioris hoĩs eiꝰ płcritudo:
ut euidentib quibidam indiciis foras erũ
ꝑet. ⁊ de cumulo int̾rene pintatis ⁊ gr̃e co¬

Expanded text:
rnalis: in vultu claritas praefulgebat, non terrena utique, sed coelestis: in oculis angelica quaedam puritas, et columbina simplicitas radiabat. Tanta erat interioris ejus hominis pulchritudo, ut evidentibus quibusdam indiciis foras erumperet, et de cumulo internae puritatis et gratiae co
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is: ⁊ alb̃im płimis. dictante uiro dei. ii¬
nominis docinatib opponit᷑ simbolũ no¬
nũ. Cui etiam subscribũtur noĩa singło¬
rũ: ut eoꝵ idelic orum sic̃ irrep̾hensi¬
cat. Ita demũ apłico iudicio. ⁊ auctoritate
⁊ adfirmau̾at. In dulgenciam ip̃e cõsequit᷑.
maxĩe ꝙ ab mnicio cautꝰ fuisse ea lege ean¬
correcturũ lib̾e suã opinionẽ.

Expanded text:
pis et abbatibus plurimis, dictante viro Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum novum. Cui etiam subscribuntur nomina singulorum, ut eorum videlicet omnium irreprehensicat. Ita demum apostolico judicio et auctoritate et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege eamcorrecturum libere suam opinionem.
Abbreviated transcription (Latin):
luta nõ sanet᷑ oĩo. Certe sisc̾is dñe cuiꝰ po¬
tenciã etiã futura p̾noscunt᷑ quod se absti¬
ne possit ab hec fiagicio ce iubente sanetuir
hec eo dicente disrupto ꝑ ĩferiorẽ ꝑtẽ humo¬
rem sanata ẽ cũ uiro suo. Beatꝰ uero apłs
fregit panẽ et deoit ei. Que gras agens ac¬
cepit ⁊ credidit ĩ dño cũ oĩ indomo sua. Nec
de inceps illa aut uir eius scelus quod prius
amiẜant ꝑpetrarunt. Misit quay Hea gra¬
tinꝯ magña munera sc̃o apło ꝑfamulr sus
ip̃e post modũ secutus ẽ cum uxore ꝓstratiq
coram eo ragabant ut acciꝑent murera eoꝵ.
dilectissimi s pocius ur̃m ẽ ea indigentibꝰ
errogare. Et nicħ accepit ex his que offere¬
ubi erant sept̾e demones. int̾ monum̃ta
comorantes. sita secus uiam om̃s quoq pre¬
teuntes meridie lapidabãt. et multos iam
nesci mortis afficerant. ueniente autẽ beato
apło. exiit ei obniam tota ciuitas cũ ramis

Expanded text:
luta, non sanetur omnino. Certe, si scis, Domine, cuius poluta, non sanetur omnino. Certe, si scis, Domine, cuius potentia etiam futura praenoscuntur, quod se abstinere possit ab hoc flagitio, te iubente sanetur'. Haec eo dicente, disrupto per inferiorem partem humorem, sanata est cum viro suo. Beatus autem apostolus fregit panem et dedit ei. Quae gratias agens, accepit et credidit in Domino cum omni domo sua; nec deinceps illa aut vir eius scelus quod prius admiserant perpetrarunt. Misit quoque postea Gratinus magna munera sancto apostolo per Ipse postmodum secutacciperet munera eorum. dilectissimi, sed potius vestrum est ea indigentibus erogare'. Et nihil accipit ex his quae offereubi erant septem daemones inter monumenta commorantes, sita secus viam. Homines quoque praetereuntes meridie lapidabant et multos iam neci mortis adfecerant. Veniente autem beato apostolo, exiit ei obviam tota civitas cum ramis
Abbreviated transcription (Latin):
Gratinꝰ aut̃ misit epłam ad ꝓcõsulẽ inqͣ
rogabat ut andreã exoraret ad se ueniret.
Set᷑ et ip̃e adp̾hensus febre grauit egrotabt᷑.
Uxor uero illiꝰ abtrope intumuerat de p̾can¬
te gͥ ꝓconsule andreas ascensu uehiculo ue¬
nit ad cuutatẽ. Cumq introiss indomo
gratini cõturbauit sp̃s malus puerũ ⁊ uenic
ille incre pans dicit. Discede inquid huma¬
ni generis inimice a famulo dei. Et statim
multũ clamitans discessit ab eo. Et ueniẽs
adstratum uiri ait. Recte egrotans incomo¬
de qui relicto ꝓpͥo thoro misceris scorto. Sur¬
ge in noĩe dñi nr̃i iħn xp̃i. ⁊ sta sanus. ⁊ noli
ultra peccare ne maiorẽ egrotatõem ĩ curas.¬
et statim sanꝯ factꝰ ẽ. Mułri quoq dixit.
Decepit te o młr cõ cupiscencia occuloꝵ tuoꝵ
ut relicto cõuige. ⁊ aliis miscearis. Et ait.
audias seruũ tuũ.⁊ prestes ut si hec mułr
ad cenũ libidinis quod pͥus gessit fu̾it reuo¬

Expanded text:
Gratinus autem misit epistolam ad proconsulem, in qua Gratinus autem misit epistolam ad proconsulem, in qua rogabat, ut Andream exoraret ad se venire. Sed et ipse adpraehensus febre, graviter aegrotabat, uxor vero eius ab etrope intumuerat. Deprecante igitur proconsule, Andreas, ascenso vehiculo, venit ad civitatem. Cumque introisset in domum Gratini, conturbavit spiritus malus puerum, et venit ille increpans: 'Discede', inquit, 'humanae generis inimice, a famulo Dei'; et statim multo clamitans discessit ab eo. Et veniens ad stratum viri, ait: 'Recte aegrotas incommode, qui, relicto proprio toro, misceris scorto. Surge in nomine domini Iesu Christi et sta sanus et noli ultra peccare, ne maiorem aegrotationem incurras'; et sanatus est. Mulieri quoque dixit: 'Decepit te, o mulier, concupiscentia oculorum, ut, relicto coniuge, aliis miscearis'. Et ait:audias servum tuum et praestes, ut, si haec mulier ad caenum libidinis quod prius gessit fuerit revo
Abbreviated transcription (Latin):
Hec eo dicente ait mulr. Audi ꝓcõsul. Post¬
quã filius m̃s ħ agere uoluit homini huic
ad hesit et nõ discessit ab eo. ꝑ cõsul autẽ
de his ira comotus iussit puerũ in eculeum
ꝑderet. Orante autẽ beato apło terre motus
magnꝰ cũ troni tuo graui factꝰ ẽ. Et ꝓꝯsul
de se de cecidit ⁊ om̃s t̾re decubuerũt. Mat̾
uero pueri ꝑcussa aruit ⁊ mortua ẽ. Tunc
ꝓc̾osul ꝓstrãtus pedibi scĩ apłi ait. Miserere
ꝑ euntil famule dei. nenos t̾ra degluciat.
Orante aut̃ beato apło cessauit t̾re motus.
Fulgura quaq ac tronitrua qui euerunt.
Ipe uero circum hiens eos qui turbati iace¬
bant cunctos redidit sanos. ꝓconsul uero
suscipiens u̾bum dei. credidit in dño cũ
omi domo sua.⁊ baptizati sũt ab apło dei.¬
atini quoq sinopinsis Cap̃.u.¬
filius ĩ balneũ mulierũ lauaret᷑ ꝑcus¬
sus a demone ꝑ dito sensu grauit̾ cruciabat᷑.

Expanded text:
ec eo dicente, ait mulier: 'Audi, proconsul; postec eo dicente, ait mulier: 'Audi, proconsul; postquam filius mens haec agere voluit, homini huic adhaesit et non discessit ab eo'. Proconsul autem de his ira commotus, iussit puerum in culeum pperderet. Orante autem beato apostolo, terrae motus magnus cum tonitruo gravi factus est, et proconsul de sede cecidit, et omnes terrae decubuerunt; mater vero pueri percussa aruit et mortua est. Tunc proconsul prostratus pedibus sancti apostoli, ait: 'Miserere pereuntibus, famule Dei, ne nos terra deglutiat'. Orante autem beato apostolo, cessavit terrae motus, fulgora quoque ac tonitrua quieverunt. Ipse autem circumiens eos qui turbati iacebant, cunctos reddidit sanos. Proconsul vero suscipiens verbum Dei, credidit in Domino cum omni domo sua, et baptizati sunt ab apoatini quoque Senopinsis filius, dum in balneum mulierum lavaretur, a daemone, perdito sensu, graviter cruciabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eius ait. Nichil tibi di ficile cõfido muruster
dei. Ecce erũ puer m̃s quẽ unice diligebam
mortuus ẽ. ⁊ rogo ut uenias ad domũ rrieã.
et reddas eũ mͥ. Hec audiens beatꝰ andreas¬
apłs condolens lacrimis eiꝯ.uenit ad domũ
uiqua puer iacebat. et p̾dicans dutissime.
ea que ad salutẽ ppłi ꝑtinebãt cõu̾sus ad fere¬
Tunc omnes qui erant ĩcreduli crediderũt¬
uer quidã sostratꝰ nomine xp̃ianus.
uenit secretius ad beacũ andreã diceris.
Mat̾ mea cõcupiuit formã speciei mee et
iugit̾ me insectata ut comisceã ei ꝙ ego ne¬
fande in execrans refugi. Atilla felle comota
adiit ad ꝓcõsulem ut crimen suũ ꝓiciat in
me. Et scio cũ accusatꝰ fuero. quia nicħ
ad hec respondebo. Satis enĩ ducor uitam
appetere anutt̾e quã matris de tegere crimẽ
Nunc tibi hec cõfiteor ut digneris ꝓme do¬
minũ exorare ne uinocens careã uitã p̾sente.¬

Expanded text:
eius, ait: 'Nihil tibi difficile confido, minister eius, ait: 'Nihil tibi difficile confido, minister Dei. Ecce enim puer meus, quem unice diligebam, mortuus est, et rogo, ut adeas domum meam et reddas eum mihi'. Haec audiens beatus apostolus, condolens lacrimis eine, venit ad domum in qua puer iacebat, et praedicans diutissime ea quae ad salutem populi pertinebant, conversus ad fereTunc omnes qui erant increduli credideruntPuer quidam Sostratus nomine christianus venit secretius ad beatum Andream, dicens: 'Mater mea concupivit formam speciei meae et iugiter me insectatur, ut commisceam ei. Quod ego infandum execrans refugi. At illa, felle commota, adiit proconsulem, ut crimen suum proiciat in me. Et scio, cum accusatus fuero, quia nihil ad haec respondebo; satius enim duco vitam amittere quam matris detegere crimen. Nunc autem tibi haec confiteor, ut digneris pro me Dominum exorare, ne innocens caream praesent
Abbreviated transcription (Latin):
accepta peccatoꝵ remisfione. Cap̃. scib¬
Ndreas aut̃ recessit ab illo loco uenit in
regionẽ suã. Cumq de ambularet ⁊ cum
s noib eum recipere nisi te de p̾cor. ut iubeas¬
ei his qui tecũ sunt cõferre micħ pecuniam
de qua uestim̃tũ ab eam sufficientẽ ⁊ iuctũ.
Cui beatꝰ andreas e. Uere inqͥd cognosco. qr
nõ est hec uox hominus s diabołi. quia nõ
siit homini isti recipere iusum. Et cõu̾sus¬
apłs tetigit occłos eius et cõfestim recepit.
lumien et głificabat dm̃. Cumq in dum̃tũ
haberet uile et hispidũ ait apłs. Auferte
ab eo uestumta sordida et date indum̃tum
quod sufficit hec accipiat. Et sic accepto ues¬
tũnto gr̃as agens reddiit ad domũ suam.
e metrii aut̃ẽ primi. Cap̃. iii.¬
cuutatis amascoꝵ erat. puer egyptius
quẽ amore unico diligebat. Horta autẽ in
eum febris sp̃m ex alauit. Deniq auditis
de metriꝰ signis que faciebat beatꝰ apłs. ue
nit ad eũ et ꝓcidens cũ lacrimis ante pedes

Expanded text:
peccatorum remissione. 2. Andreas autem recedens ab eo loco, venit in regionem suam. Cumque deambularet cum sed nolo eum recipere, nisi depraecor, ut iubeas his qui tecum sunt conferre mihi pecuniam, de qua vestitum habeam sufficientem et victum'. Cui beatus Andreas: 'Vere', inquid, 'cognosco, quia non est haec vox hominis, sed diaboli, qui non sinit homini isti recipere visum'. Et conversus tetigit oculos eius, et confestim recepit lumen et glorificabat Deum. Cumque indumentum haberet vile et hispidum, ait apostolus: 'Auferte ab eo vestimenta sordida et date ei indumentum  apostolus: 'Quod sufficit, haec accipiat'. Et sic, accepto vestimento, gratias agens, rediit ad domum suam. 3. Demetrii autem primi civitatis Amaseorum erat puer Aegyptius, quem amore unico diligebat. Orta autem in eum febre, spiritum exalavit. Denique, audita Demetrius signa quae faciebat beatus apostolus, venit ad eum, et procidens cum lacrimis ante pedes
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Dro dne ut decidat pat eoꝵ qui hec eos
agere instigauit. Conturbetur uirtutes di¬
uina ne noceat sꝑantilꝰ inte. Hec eo dicẽte
angłs dñi cũ magno splendore p̾teriens ceti¬
git gladios eoꝵ. ⁊ corruunt ꝓni int̾ram tͣn¬
siens que beatꝰ apłs cũ sius nicħ ẽ nocitꝰ.
dñs eni ꝓiectus gladiis adorabant eum̃.

Expanded text:
ait: 'Oro, Domine, ut decidat pater eorum, qui haec eos ait: 'Oro, Domine, ut decidat pater eorum, qui haec eos agere instigavit. Conturbentur virtute divina, ne noceant sperantes in te'. Haec eo dicente, angelus Domini cum magno splendore praeteriens, tetigit gladios eorum, et corruerunt proni in terra. Transiensque beatus apostolus cum suis, nihil est nocitus; omnes enim, proiectis gladiis, adorabant eum.
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. surge et sta supͣ pedes tuos. Et statĩ
ad mirante ppło surrexit. ita ut om̃s qui ad¬
erant. uoce magna clamarent. Magnꝰ ẽ
rentes enĩ pueri multa munera dederunt᷑ fi¬
lio suo quẽ beato apło obtulit s ille nichil
ex his accepit. Buerũ tm̃. secũ usq admace¬
doniã abire p̾cipiens salutaril u̾bis ĩstruxit.
nauem cõscendit ingressusq helispõtũ
fretũ naugabat. ut ueniret biz anciũ. ⁊ ecce
comotũ est mare. et incubuit suꝑ eos uẽ¬
tus ualidꝰ et mergebat᷑ nauis. Deniq p̾sto¬
lantib cunctis ꝑiculũ mortis orauit batꝰ
et tͣnquillitas tanta ẽ. Ereptiq õs ay̾sẽti
discrimine. bizancium ꝑuenerũt.. Cap̃¬
Nde progressi ut uenirent traciam. uiuii¬
apparuit eis multitudo omniũ alonge eua
gmatis gladiis lanceas manꝰ gestantes que
uolentes millis irruere. Quod̾ cũ udisset
andreas apłs faciens signũ crucis cõtra eos

Expanded text:
Iesu Christi, surge et sta super pedes tuos'. Et statim, Iesu Christi, surge et sta super pedes tuos'. Et statim, ammirante populo, surrexit, ita ut omnes qui aderant voce magna clamarent: 'Magnus erentes enim pueri multa munera dederunt filio suo, quae beato apostolo obtulit; sed ille nihil ex his accepit. Puerum tantum secum usque ad Macedoniam abire praecipiens, salutaribus verbis instruxit. 8. navem conscendit, ingressusque Helispontum fretum, navigabat, ut veniret Bizantium. Et ecce commotum est mare, et incubuit super cos ventus validus, et mergebatur navis. Denique, praestolantibus cunctis periculum mortis, oravit beatus et tranquillitas data est. Ereptique omnes a praesenti discrimine, Bizantium pervenerunt. 9. Inde progressi, ut venirent Thracias, apparuit eis multitudo hominum a longe cum evaginatis gladiis, lanceas manu gestantes, quasi volentes in illis irruere. Quod cum vidisset Andreas apostolus, faciens crucis signum contra eos,
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenus iste incubiculo solus aduenerunt
subito septem canes et irruerũt meũ. Ab
his gͥ miserrime discerptꝰ cecidit et mortuꝰ
ẽ. ¶unc beatꝰ andreas suspirans.⁊ incelum
occulos erigens cũ lacrimis ait. Scio dñe qr
demonũ eoꝵ fuit insidia. ꝙ expulianiceai
urbe. Et nũc ergo iħu benigne rogo ut resus¬
cites eũ ne cõgaudeat adu̾sarius humani ge¬
neris de eiꝰ interitũ. Et hec dicens ait ad pã¬
trẽ. Quid dabis mͥ si restituero tibi filiũ tuũ
saluũ. Et ille. Nich̾ eo ab eo p̾ciosus ip̃m eĩ
dabo si ad uitã resurrexit te iubentẽ. Beata
orauit dicens. Redeat q̃so dñe aĩa ꝑueri ut
isto resuscitato relictis cunctis ẏdolis ad tecõ¬
u̾tatur fiatq eius uiificatio salus õium
pereunciũ ut iã nõ subdant᷑ mora s tui effec¬
ti uitã mereãtur et̾nam. Respõdentil aut̃
fidelili amen. cõu̾sus adferetrũ ait. In nõie

Expanded text:
', inquiunt, 'iuvenis iste in cubiculo solus, advenerunt ', inquiunt, 'iuvenis iste in cubiculo solus, advenerunt subito septem canes et inruerunt in eum. Ab his igitur miserrime discerptus, caecidit et mortuus est'. Tunc beatus Andreas suspirans et in caelum oculos erigens, cum lacrimis ait: 'Scio, Domine, quia daemonum eorum fuit insidia, quos expuli a Nicea urbe. Et nunc rogo, Iesu benigne, ut resuscites eum, ne congaudeat adversarius humani generis de eius interitu'. Et haec dicens, ait ad patrem: 'Quid dabis mihi, si restituero tibi filium tuum salvum?' Et ille: 'Nihil eo habeo praetiosius, ipsum enim dabo, si ad vitam surrexerit te iubente'. Beatus oravit, dicens: 'Redeat, quaeso, Domine, anima pueri, ut, isto resuscitato, relictis cuncti idolis ad te convertantur, fiatque eius vivificatio salus omnium pereuntium, ut iam non subdantur morti, sed tui effecti, vitam mereantur aeternam'. Respondentibus fidelibus: 'Amen', conversus ad feretrum ait: 'In nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ecce demones qui ad u̾sati sunt uob̾.
Si aut̃ creditis. ꝙ in nõie iħu xp̃i possim eis
imꝑare ut desistant auob̾ ꝯficemini corã me.
as imperauit demonilii dicens. Ite inloco arida
et infructuosa nullũ penitꝰ hominẽ noc̃etes
neq accessũ habentes ubicũq nom̃ dĩu fr̾it
inuocatũ donec accipiatis debitũ uob̾ suppli¬
cĩi ignis et̾ni. Hec aut̾ eodicẽte de mones
dato rugitu euanuerũt ex occłis ad stanciũ.
⁊ sic ciuitas lib̾ata ẽ. Baptizauit aut̃ illos b̃s¬
⁊ in rep̾hensibilit̾ custodiẽtẽ q̃ ad doctore sꝯceꝑat.
uicomediee ecce efferebat᷑ mortuꝰ ĩgraba¬
to cuiꝰ pat̾ senex ẜ uoꝵ sustentatis uix obse¬
quiũ fineris ualebat inpendere. Mater qua
funus expendã : cũq hec et his simila deplo¬
rantes cadauer ueciferãdo ꝓseq̃rent᷑ ad fuit
apłs dei. cõdolensq lacrimis eoꝵ ait. Di cite
mich queso quĩ huic puero cõtigit ut ab hac
luce migraret. Atilli p̾timore nicħ respõdentes

Expanded text:
ait: 'Ecce daemonas, qui adversati sunt vobis; si autem creditis, quod in nomine Iesu Christi possim eis imperare, ut desistant a vobis, confitemini coram me'.as imperavit daemonibus, dicens: 'Ite in loca arida et infructuosa, nullum paenitus hominum nocentes neque accessum habentes, ubicumque nomen Domini fuerit invocatum, donec accipiatis debitum vobis supplicium ignis aeterni'. Haec eo dicente, daemonas, dato rugitu, evanuerunt ex oculis adstantium, et sic civitas liberata est. Baptizavit autem illos beinrepraehensibiliter custodientem quae a doctore susceperat. 7. Nicomediae, ecce efferebatur mortuus in grabatto, cuius pater senex servorum sustentatus manibus vix obsequium funeris valebat inpendere. Mater quoque funus expendam'. Cumque haec et his similia deplorantes cadaver vociferando prosequerentur, affuit apostolus Dei, condolensque lacrimis eorum, ait: 'Dicite mihi, quaeso, quid huic puero contigit, ut ab hac luce migravit?' At illi prae timore nihil respondentes,
Abbreviated transcription (Latin):
coxdis actingerat ut diceret lẏsimacꝰ uere
Tunc erecti ab apło andres corroborati sũt
infide. Tantũ parentes pueri nõ crediderunt
qui execrantes adolescentẽ regressi sũt ĩ patã
subsedentes om̃iq habebant publicis diciõibꝰ.
iuri cuutatis adolescentem ꝓpter bon̾itatem
⁊ mansuetudinẽ eius omne patͥmonũi ei cõ¬
cessum ẽ. apublico ⁊ erat possidens cuncta que
habuerant parentes eiꝯ non tũ ab apło andrea
discedebat. s fructꝰ p̾dioꝵ in pauꝑũ necc̃itatibꝰ
⁊ curis indigenciũ expendebat. Cap̃ .xiii.
Dogauit aut̃ ad olescens batũ apłm andreã
Dut ꝓficiscerentur sunul ad te salonica.

Expanded text:
cordis attigerat, ut diceret Lysemachus: 'Vecordis attigerat, ut diceret Lysemachus: 'VeTunc erecti ab apostolo, conroborati sunt in fide, tantum parentes pueri non crediderunt. Qui exsecrantes adolescentem, regressi sunt in patriam, subdentes omnia quae habebant publicis ditionibus. viri civitatis adolescentem propter bonitatem et mansuetudinem eius, omne patrimonium ei concessum est a publico, et erat possidens cuncta quae habuerant parentes eius. Non tamen ab apostolo discedebat, sed fructus praediorum in pauperum necessitatibus et curis indigentium expendebat. 13. Rogavit autem adolescens beatum apostolum, ut proficiscerentur simul
Abbreviated transcription (Latin):
facis arescere qui ignita refrigeras ⁊ extĩc¬
ta succedens tu extingue hos ignes ut tui
nonte pescant mnagis accedantur ad fidẽ.
Et hec dicens sparsit de suꝑ aꝙͣ ex ampul¬
la. ⁊ stati omne incendium ita sopitum
ẽ ac si nõ fuiss accessum. Quod uidentes
Ecce iam filius nr̃ magus effectꝰ ẽ. ⁊ adhibẽ¬
tes scalas uolebant ascendere intriclinio.
ut oos int̾ ficerent gladio. Dñs aut̃ exceca¬
uit eos ne uiderent ascensũ scalarũ. Cũq
in hac ꝑu̾sitate durarent quidã lisimachꝰ
ecuubi. ait. Ut quid oniri casso uos labore
cõsumitis: deus enĩ pugnat ꝓuiribꝰ istis
⁊ uos nõ cognoscitis: Sinite ab hac stulti¬
cia ne uos celestis ira cõsumat. Hec aut̃ eo
dicente cõ puncti om̃s corde dicebant. uerꝯ
ẽ deus quẽ isti colunt quẽ ⁊ nos ꝑ sequi tẽp¬
tauimꝰ. Hec aut̃ eis dicentib cum iã tene¬
bre noctis ad uenissent subito lumen efulsit

Expanded text:
facis arescere, qui ignita refrigeras et extincfacis arescere, qui ignita refrigeras et extincta succendens, tu extingue hos ignes, ut tui non tepescant, sed magis accendantur ad fidem'. Et haec dicens, exparsit desuper aquam ex ampulla, et statim omne incendium ita supitum est, acsi non fuisset accensum. Quod videntes ce iam filius noster magus effectus est'. Et adhibentes scalas, volebant ascendere in tristico, ut eos interficerent gladio. Dominus antem excaecavit eos, ne viderent ascensum scalarum. Cumque in hac pervenitate durarent, quidam Lesemachus e civibus ait: 'Ut quid, o viri, casso vos labore consumitis? Deus enim pugnat pro viris istis, et vos non cognoscitis? Sinite ab hac stultitia, ne vos caelestis ira consumat'. Haec eo dicente, conpuncti omnes corde, dicebant: 'Verus est Deus, quem isti colunt, quem et nos persequi temptavimus'. Haec eis dicentibus, cum iam tenebrae noctis advenissent, subito lumen effulsit
Abbreviated transcription (Latin):
ualde ac diues opiln ex uos nõie. Hec uenit
ad apłm nescientibii parentili suis ⁊ ꝓcidens
ad pedes eius rogabat eum dicens. Ostende
mͥ queso famule dei uiã ueritatis cognoui
eñi quod uerꝯ minister sis eius qui te misit.
ln aliꝙͣ inpendens sollicitudinẽ. Parentes ãt¬
aut̾e requirentes eũ audier. ꝙ in philippis cũ
apło moraret᷑. ⁊ ueniẽtes cũ inuneribꝰ roga¬
bant ut separaretur ab eo. Set nolebat᷑ dicẽs
utinã nec uos has opes aberetis ut mũdi
cognosc̾etes auctore qui ẽ. uerꝰ deus ei uere¬
tis aĩas ur̃as abira futura. Sc̾s quoq apłs
descendit detriclinio.⁊ p̾dicabat eis u̾bum dĩ.
⁊ nõ audientib rediit ad puerum ⁊ clausit
hostia domꝰ. acilli cõuocata cohorte uener̃
ut incenderẽt domũ illã inqua erat illa iu¬
uenis dicentes. Int̾eat puer qui reliquid pa¬
rentes ⁊ patriã. ⁊ adhibentes faces caracte.
scirpiq et facularũ ceperunt succenderent
arrepta adolescens ampulla aque ait. Dñe

Expanded text:
opibus Exuos nomine. Hic venit ad apostolum, nescientibus parentibus suis, et procidens ad pedes eius, rogabat eum, dicens: 'Ostende mihi, quaeso, famule Dei, viam veritatis. Cognovi enim, quod verus minister sis eius qui te misit'.bus aliquam inpendens sollicitudinem. Parentes autem requirentes eum, audierunt, quod in Philippis cum apostolo moraretur, et venientes cum muneribus, rogabant, ut separaretur ab eo; sed nolebat, dicens: 'Utinam nec vos has opes haberetis, ut mundi cognoscentes auctorem, qui est verus Deus, erueretis animas vestras ab ira futura'. Sanctus quoque apostolus descendit de tristico et praedicabat eis verbum Dei; sed non audientibus, rediit ad puerum et clausit ostia domus. At illi, convocata cohorte, venerunt, ut incenderent domum illam in qua erat iuvenis, dicentes: 'Intereat puer, qui reliquid parentes et patriam'. Et adhibentes fasces caractae scyrpique et facularum, coeperunt succendere arreptam adolescens ampullam aquae, ait: 'D
Abbreviated transcription (Latin):
dauer atheatrũ cõfido eñi quod poterit resusci¬
tari ab hospite qui p̾dicat dm̃i uerũ. Quod¬
elato ⁊ posito coram apło narrauit ei qualit̾
int̾fectus e̾e̾t ademone dicens. Credo homo
si nõ creditis. Atilli dix̾unt. Non dubites iur
ppłs clamabat dicens. Sufficit nuĩc credimꝰ¬
cuncti deo illum quẽ predicas famulus dei.
Et de ducẽtes eum ad domũ cũ facili ⁊ lucer

Expanded text:
daver ad theatrum; confido enim, quod poterit resuscidaver ad theatrum; confido enim, quod poterit resuscitare ab hospite qui praedicat Deum verum'. Quo delato et posito coram apostolo, narravit ei, qoaliter interfectus esset a daemone, dicens: 'Credo, homo si non creditis?' At illi dixerunt: 'Ne dubites, vir populus, clamabat dicens: 'Sufficit; nunc credimcuncti Deo illi quem praedicas, famule Dei'. Et deducentes eum ad domum cum facibus et lucer
Abbreviated transcription (Latin):
a pud dm̃ s tñ ut credatis adducite inconspectu
hodie sanus eris fili dilectissime ad lymace.
Hoc enim erat nom̃ pueri. Qui ait adpatrẽ.
uere enini effectũ ẽ. sompniũ meũ. Nam ege
et iudi ꝑiusum uirũ hunc qui me sanum᷑
redderet. Et hec dicens induit uestim̃ta sua
surrexitq agrabato et ꝑgebat adteatrum
cursu ue loci ita ut nõ possit aparentilꝰ ad¬
sequi. Et ꝓcidens ad pedes beati apłi andree
gr̃as agebat ꝓ sanitate ꝑcepta. Ppłi autẽ stu¬
rebant iudentes eũ post iuginti ⁊ tres ãnos
ambulantẽ. ⁊ głificabant d̃m dice̾tes. Qui ñ
est similis deo andree. Capł. xiiii¬
Nus autẽ e ciuib cuiꝰ filius ħebat
dicens. Sana queso uir dei filiũ meũ quiã
male ademonio ueratur. Demon uero sciens
futurũ se eici sedux̾ puerũ insecreto cubicu¬
lum ⁊ suffocauit eum laqueo extorq̾ns aĩã
euis. Deniq pater pueri cũ ueniss illũ mor¬
cuũ fleuit multũ et ait amicis sis. ferte ca¬

Expanded text:
apud Deum; sed tamen, ut credatis, adducite eum in conspectu 'Hodie sanus eris, fili dilectissime Adimathe'; hoc enim erat nomen pueri. Qui ait ad patrem: 'Vere enim effectum est somnium meum; nam ego vidi per visum virum hunc, qui me sanum redderet'. Et haec dicens, induit vestimenta sua, surrexitque a grabatto et pergebat ad theatrum cursu veloci, ita ut non possit a parentibus adsequi. Et procidens ad pedes beati apostoli, gratias agebat pro sanitate recepta. Populi antem stupebant, videntes eum post viginti tres annos ambulantem, et glorificabant Deum, dicentes, quia: 'Non est similis deo Andreae'. 14. Unus autem e civibus, cuius filius habebat dicens: 'Sana, quaeso, vir Dei, filium meum, quia male a daemonio vexatur'. Daemon vero, sciens futurum se eici, seduxit puerum in secretum cubiculum et suffocavit eum, laqueo extorquens animam eius. Denique pater pueri, cum invenisset illum mortuum, flevit multum et ait amicis suis: 'Ferte ca
Abbreviated transcription (Latin):
enim thalamũ preꝑatũ erat. Et couiueuo¬
cati et omne apparatũ nupciale inꝓmptu
des eius et dixerunt. Te ad moniti p̾stola¬
mus famule dei. ut uemies ⁊ arnũcies nb
quid faciamꝰ. Accipimꝰ eiũ u̾bum oꝑire
⁊ ante nõ cõiungeret᷑ filii nr̃i prusꝙͣ tu ue¬
rarentur. ⁊ honorarent᷑ dm̃. Quilii apłs.
ait. Nolite filioli. Nolite seduci. Nolite deci¬
pere hos uiuenes quibꝯ pot̾̃ fructus appare
tis cõiugio copulari. Nam nos nupcias
aut cõuertimur. aut uitamꝰ. Cũ ab ini¬
cio deus mascłm cõiungi p̾cepisse ⁊ feminã
s pociꝰ incesta dãpnamꝰ. Hec eo lãnte cõ¬
moti parẽtes eoꝵ dix̾unt. Oramꝰ dñe ut

Expanded text:
enim thalamum praeparatum erat et convivae voenim thalamum praeparatum erat et convivae vocati, et omne apparatum nuptiale in promptu des eius et dixerunt: 'Te amoniti praestolamur, famulae Dei, ut venias et adnunties nobis quid faciamus. Accepimus enim verbum ope ante coniungerentur filii nostri, quam tu verarentur, et honorarent Deum. Quibus ait apostolus: 'Nolite, filioli, nolite seduci, nolite decipere hos iuvenes, quibus potest fructus appareretis coniugio copulare. Non nos nuptias aut avertimus aut vitamus, cum ab initio Deus masculum iungi praecipisset et feminam, sed potius incesta damnamus'. Haec eo loquente, commoti parentes eorum, dix
Abbreviated transcription (Latin):
adperintũ cuutatem tracie maritunã
et in uenit ibi nauẽ que ĩ macedomã ppe¬
frar.
Apparuit enĩ et it̾m angłs dñi ⁊ uissit eum
ingredi nauẽ. Tunc p̾dicans nau u̾bum
nec mari de fuit qui audiret p̾dicationem
aut crederet filiũ dei ommipotn̾tis. Cap̃ .xi¬
uerunt aut̃ duo uiri inphilippis fr̃es
et umquidẽ erant filii duo alteri qua¬
filie due quib erat facultas magna eo qd̾
ualde nobiles. Dixitq unꝯ adaltersi. Ecce
sunt nob̃ opes exinue ⁊ nõ ẽ. decuuliꝰ qui
digne copuletur genatõi nr̃e s ueni ⁊ fiat
nob unia domꝰ ex̃ om̃ilꝰ. filii mei accipiant
filias tuas ut oꝑes nr̃e faciliꝰ cõiugantur.
ꝑlacuit hic ẜmo fr̃i. Et mito federe obliga¬
uerunt cõuenienciã ꝑ arrabonẽ quod pater
pueroꝵ misit. Dato igitur die nupciaꝵ fc̃m
est u̾bũ dñi ad eos dicens. Nolice cõuigere
filios ur̃os donec ueniat filius m̃s andiras
ip̃e enĩ uob̾ que agere debeatis hostendet.Iã

Expanded text:
e maritimam et invenit ibi navem, quae in Machedoniam properaret. Apparuit enim ei iterum angelus Domini et iussit eum ingredi navem. Tunc praedicans in navi verbum s Deum, quod nec in mari defuit qui audiret praedicationem eius aut qui crederet filium Dei omnipotentis. 11. Fuerunt autem duo viri in Philippis fratres, et uni quidem erant duo filii, alteri filiae duae, quibus erat facultas magna, eo quod essent valde nobiles. Dixitque unus ad alterum: 'Ecce sunt nobis opes eximiae, et non est de civibus qui dignae copuletur generationi nostrae; sed veni, et fiat nobis una domus ex omnibus. Filii mei accipiant filias tuas, ut opes nostrae facilius coniungantur'. Placuit hic sermo fratri, et inito foedere, obligaverunt hanc convenentiam per arrabone quod pater puerorum misit. Dato igitur die nuptiarum, factum est verbum Domini ad eos, dicens: 'Nolite coniungere filios vestros, donec veniat famulus meus Andreas. Ipse enim vobis quae agere debeatis ostendet'. Iam
Abbreviated transcription (Latin):
cia suscepi ur̃e caritatis imꝑium. Et ẽĩ mͥ in¬
gens lucrũ ẽ atq utilitas. hoc ip̃m qd̾ recordor
antonii.⁊ uos cum ãmiratõe audientes: sc̃is
enĩ ꝓpositum cupere sectari. Perfecta siquidẽ¬
ẽ ratõ adiurtutum uiã: Antoniũ scire quis
fu̾it. Ergo ut breuit̾ dicam: ⁊ oilꝰ que de eo re¬
feruntur ut ẜmo iactauit credite:⁊ minora
uos estimate audisse de maximis. qr nõ ani¬
bigo nec eos oĩa potusse cogriosc̾e cũ ⁊ ego ex¬
ortatꝯ a uob̾ quã atacumq ꝑ epistolã signisi¬
cauero: nõ eqͣlibꝰ sim mitiss eiꝯ narraturus.
S et uos om̃s hic naiugantes studiose ꝑcũc¬
tamni: quos singuł que norunt referentibꝰ
congrua dignaq tanti nõis relatio cõpleant᷑.
Disponebam itaq pꝯłctõem litt̾arum ur̃arũ
aliquos ad me monachos inuitare.⁊ maxĩe
eos qui crebro adeũ ire consueu̾ant: ut pleniꝰ
aliquid ad dicens. mun̾a uob̃ maiora tͣnsmit¬

Expanded text:
tia suscepi vestrae charitatis imperium. Etenim mihi intia suscepi vestrae charitatis imperium. Etenim mihi ingens lucrum est atque utilitas hoc ipsum quod recordor Antonii , et vos cum admiratione audientes, scio ejus propositum cupere sectari: perfecta est siquidem ad virtutem via, Antonium scire quis fuerit. Ergo ut breviter dicam, et omnibus, quae de eo referentium sermo jactavit credite, et minima vos existimate audisse de maximis; quia non ambigo nec eos omnia potuisse 36 cognoscere, cum et ego rogatus a vobis, quantacunque per epistolam significavero, non aequalia sim ejus meritis narraturus. Sed et vos omnes hinc navigantes studiose percontamini, quo, singulis quae norunt referentibus, congrua dignaque tanti nominis relatio compleatur. Disponebam itaque post lectionem litterarum vestrarum aliquos ad me monachos invitare, et maxime eos qui crebro ad eum ire consueverant, ut plenius aliquid addiscens, munera vobis majora transmit
Abbreviated transcription (Latin):
indomino salutem. Exalia inaliã
lunguam adu̾bum exp̾ssa tͣnslacio¬
s sensus aꝑit: et ueluti leto gramine
or̃o: quod breui potat indicari ẜmone. lon¬
go ambitu circumacta uix explicat. Hoc
gͥ ego uitans: ita beatũ antoniũ et peten¬
dem tͣnsposui: ut nicħ desit exsensu cum
aliquid deest exũbis: Alii sillabis occupent᷑¬
istis certamen. aut equare egyptimonachos :
aut suꝑare intentes uirtutis instancia. Et¬
enum apud uos iam plurima uos sunt mo¬
nasteria. Monachoꝵ quoq nom̃ ẽ celebre:⁊
hanc uoluntatẽ ur̃am iuste quisq mirab̾r.
orantibiq uob̃: optatum deus tribuet effectũ.
Qm̃ igitur er igitis ame uob̾ scrib̾em de cõn̾sio¬
ne beati antonii: uolentib dicere q̾ admodũ
ceꝑit. quisue fu̾it ante sc̃m ꝓpositũ qͣlem ⁊
habuit t̾minũ uite.⁊ si uera sunt ea que de¬
ip̃o fama disꝑsit: ut adeiꝯ emulatõem atq ex¬
emplũ nos instruere possitis: magna cũ leti¬

Expanded text:
ognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine is seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupentuistis certamen; aut aequari Aegypti monachis, aut superare nitentes virtutis instantia. Etenim apud vos jam plurima sunt monasteria; monachorum quoque nomen est celebre; et hanc voluntatem vestram juste quisque mirabitur; orantibusque vobis optatum Deus tribuet effectum. Quoniam igitur exegistis a me ut vobis scriberem de conversatione beati Antonii, volentibus discere quemadmodum coeperit, quive fuerit ante sanctum propositum, qualem etiam habuerit terminum ipso fama dispersit, ut ad ejus aemulationem atque exemplum vos instituere possitis, magna cum laeti
Abbreviated transcription (Latin):
diu isti agnmne pperaret trinorichiũ quod t̾c
inerrogandis militũ annorus castrerise or¬
reum uocabat᷑ die iam uesꝑtins horis decli
cauillonensi urbe apta fuãt insana relatione
xp̃icolas effeciss. Tunc nequissimꝰ p̾ses ea¬
dem necte atroci cogitatõe u̾satus adu̾tante
iam luce ut amentis crudelitas flagitabat
sanctum ꝑ quiri ualerianũ ab officio ⁊ sus
ꝯspectili statuit imꝑauit. Ad cumus tuguriũ
cum directi milites ꝑuenissent ille estimãs
et sius adhibuisse uultilꝰ conspex̾unt. Sta¬
tunq cõp̾hensum dixunt sagacii inqͥsitione
solliciti. Quod ẽ signum crucis istud quod intͣ
suum tuguriũ in uenissent aut illis uenien¬
tilii insuam signasse faciem uideretur. Cunc
celi et t̾re dei filius iħs xp̃s. una cũ patre et
nos sua passione redemit et moriendo cont̾¬
tis mortis iuinculis et̾na uita premia condo¬
nauit. Tunc illi dixunt. Ergo et tu marcelli

Expanded text:
diviso agmine properaret Trenorchium, quod tunc diviso agmine properaret Trenorchium, quod tunc in erogandis militum annonis castrense horreum vocabatur, die jam vespertinis horis declinelli quae in Cabilonensi urbe acta fuerant, insana relatione Christicolas effecisse. Tunc nequissimus praeses eadem nocte atroci cogitatione versatus, adventante jam luce ut mentis crudelitas flagitabat, sanctum perquiri Valerianum ab officio, et suis conspectibus statui imperavit. Ad cujus tugurium cum directi milites pervenissent, ille eos aestet suis adhibuisse vultibus, conspexerunt; statimque comprehensum dixerunt sagaci inquisitione solliciti, quod esset signum illud quod intra suum tugurium invenissent, aut illis venientibus in suam signasse faciem videretur. Tunc coeli et terrae Jesus Christus, una cum Patre et nos sua passione redemit, et moriendo contritis mortis vinculis, aeternae vitae praemia condonavit. » Tunc illi dixerunt: « Ergo et tu, Marcelli
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatoris temporib grauissima ꝑsecutõĩs
instancia pululabat ad̾o eo ut cunctis mmi¬
ꝑi sui ꝓunciis sius ge neralis fuit aue¬
toritate uulgatũ decretis imꝑii ꝯstitutum
ut ubicũq xp̃iane religiosis indistreto ho¬
nore sexu uł genere ꝑsona fuiss in uenta
diu̾sis afflcta suppliciis capite puniret᷑.
Tunc in lugdunẽse urbe maxima. uł p̾cipu
Qui ut p̾fatus ystoricꝰ refert cum aliis
quadraginta et octo martirili ꝑ secutoꝵ ins¬
tancia ꝯprehensus ergastularib tenebris
sanctus marcellus et sanctꝰ ualerlanꝰ noc¬
tiuno tempore ad nunciante angło euocan
pit᷑ et soluti. alter eoꝵ sequanoꝵ. alter eduoꝵ
ꝓnuicias int̾ iecto arare petierunt. Diuine itͣq
puisionis institutum ut eoꝵ institutione⁊
corda gentiliũ adcelestis religionis gr̃am ꝑue¬
nirent et noĩate ꝓuincie proprios semꝑ mar¬
psidis ex aminatoe confectum nõ longo inter¬
uallo dum ip̃i p̾ses ad lugdunensiũ urbem

Expanded text:
imperatoris temporibus gravissima persecutionis instantia pullulabat; adeo ut cunctis imperii sui provinciis generali fuerit auctoritate vulgatum et decretis imperialibus constitutum, ut ubicunque Christianae religionis, indiscreto honore, sexu vel genere persona fuisset inventa, diversis afflicta suppliciis capite puniretur. Tunc in Lugdunensi urbe maxima vel praecipqui ut praefatus historicus refert, cum aliis quadraginta et octo martyribus, persecutorum instantia comprehensus, ergastularibus, tenebris sanctus Marcellus, et sanctus Valerianus nocturno tempore annuntiante angelo evocati pariter et soluti, alter eorum Sequanorum, alter Aeduorum provincias interjecto Arari petierunt: divinae utique provisionis instinctu, ut eorum institutione et gentilium corda ad coelestis religionis gratiam pervenirent, et nominatae provinciae proprio semper mari praesidis examinatione confectum, nec longo intervallo, dum ipse praeses ad Lugdunensem urbem s
Abbreviated transcription (Latin):
ualerianꝯ i. Torm̃ta ista me nominas
iam ap̾cedentibꝰ meis sunt cum milito¬
nib toletane. Tunc seiuissimꝰ preses sti¬
piti ad ipensum sanctum martirẽ ungibꝰ
iussit ferreis laniaris ⁊ eum auxilia xp̃i.
nullis fatigatis suppliciis in laudes dñ ꝑ
duraret. Hanc

Expanded text:
 « Tormenta ista quae nominas, jam a praecedentibus meis sunt commilitonibus superata. » Tunc saevissimus praeses stipiti appensum sanctum Dei martyrem unguibus jussit ferreis laniari: et cum auxilio Christi nullis fatigatus suppliciis in laude Domini perduraret, ac
Abbreviated transcription (Latin):
diffusa fidelis cultor excoluit dum uelut
exiguo tritici semine copiose messis agri¬
fertilitate ꝓficiunt gignuntur ⁊ multipli¬
cata ub̃tate ꝓficuit ita ꝑ supͣdc̃i uiri relatõ¬
nem ab uniꝰ codicis fronte diffuse scriptis
manantib fidelium totum orbem celebran¬
de passiones martirum rigauerunt. Nos t̾n
ei ordinem exeqntes passionẽ dei sc̃i ualeriam
martiris ecce scribere de uotione curaram

Expanded text:
diffusam fidelis cultor excoluit; dum velut diffusam fidelis cultor excoluit; dum velut exiguo tritici semine copiosae messes agrifertilitate gignuntur, et multiplicata ubertate proficiunt, ita supradicti viri relatione, ab unius codicis fonte diffusae scriptis manantibus fidelium, totum orbem celebrandae passiones martyrum rigaverunt. Nos tamen rei ordinem exsequentes passionem sancti Valeriani ma
Abbreviated transcription (Latin):
martirũ głosa certamina ob
honorem xp̃i dñi ac dei nr̃i assi¬
dius cultilii et sollempnitate
annua celebrantes ut dum fidem martirũ
plebs deuota cognosce̾t et illos triumphasse
gaudeat et se patrocinio eoꝵ ꝓtegendã ẽẽ cõ¬
fidat. Celebre enim habetur sancta recorda¬
tõĩs eusebum hystoricum cesariensis urb
ep̃m egregie uite beatissimum sac̃dotem:
eccłiastica quoq institutione doctissimum
⁊ p̾cipua sollicitudine uen̾andum ꝑoe̾m
orbem in qͣntũ diuino ãnunciãtes sp̃u ges¬
tum ẽ rei ueritas decursa ualuit repperire
pro ut singłarem ꝓuinciaitm urbem loca
uł oppida illustrari trium phys martiru
celestibi meruerũt. Quoꝵq pͥncipũ tp̃re
ordinata officioꝵ instancia in numere ꝑ¬
secutoĩs pacte fuissent declasse. Quiesci
martirũ singłoꝵ ut integritas nõ ex pli¬
cuit passionis tam̃ xp̃ianus de bonis atq
fidelib unde scribi uel celebrari debeant
ueracit̾ intimaui. Dei itaq gr̃a toto orbe

Expanded text:
martyrum gloriosa certamina, ob honorem Christi Domini ac Dei nostri assiduis cultibus et solemnitate annua celebrantur, ut dum fidem martyrum plebs devota cognoscit, et illos triumphasse gaudeat, et se patrocinio eorum protegendam esse confidat. Celebre enim habetur, sanctae recordationis Eusebium historicum, Caesariensis urbis episcopum, egregiae vitae beatissimum sacerdotem, ecclesiastica quoque institutione doctissimum, et praecipua sollicitudine venerandum per omnem orbem, in quantum divino adjuvante Spiritu, ut gestum est rei veritate decursa valuit reperire; prout singularum provinciarum urbes, loca, vel oppida, illustrari triumphis martyrum coelestibus meruerunt, quorumque principum tempore ordinata officiorum instantia innumerae persecutiones actae fuerint, declarasse: qui etsi martyrum singulorum integras non explicuit passiones, tamen Christianis devotis atque fidelibus unde scribi vel celebrari debeant, veraciter intimavit. Dei itaque gratiam toto orbe
Abbreviated transcription (Latin):
nec principium inuenitur. Hic ẽ deus uerꝰ
qui non in metallis nec in lapidibꝰ set in
templo fidei eterne beatitudinis gr̃a reppe¬
ritiuir. Priscus preses dixit. Circum stan¬
cia pumenda supplicia non pauescis et ue¬

Expanded text:
nec principium invenitur! Hic est Deus verus, nec principium invenitur! Hic est Deus verus, qui non in metallis, nec in lapidibus, sed in templo fidei et aeternae beatitudinis gratia reperitur. » Priscus praeses dixit: « Circumstantia puniendi supplicia non pavescis? Et ve
Abbreviated transcription (Latin):
ciarum circũstans declarat officium s ab
omni sciencia error gentlium reddit igna¬
ium. Quomͦ imꝑatores tui et rie faria legi¬
onemꝰ mꝑatoꝵ decreta cõuellis que suntꝰ
nomina que loqueris incesta punui legum
noce sacrilega proficeris que ĩgermanie sue
fuisse conuigem nõ gasti filiam que eius ue
fris uxorẽ ame estimans adorandam. Lyec
crimina mominili ueneranda ⁊ in hominib
dampnanda ꝓuincias tute satis habui de¬
quo ertore confundis et beatissiri fr̃is m̾i
marcelli supplicia michi te adlatorum mi¬
naris gloriosa certamina seꝑata atq utinã
te uictum et illius iurtute et tura ꝓnũciatõ¬
ne cognosceris et deum celi ac terre dñatorẽ
rerum omnium atq factorem debonis sensi¬
in ad orare qui sine crimine passus ut sua
nos morte ab etna mortis crimine li beret
uł cuius resurrectione fiduciam nob̃ ꝓpe¬
tue salutis ostenderet cuius regni nec finis

Expanded text:
ciarum, circumstans declarat officium; sed ciarum, circumstans declarat officium; sed omnis scientiae, error gentilium reddit ignarum. Quomodo imperatoris tui nefaria religione, imperatorum decreta convellis? Quae sunt numina ista quae loqueris? Incesta puniri legumtentem voce sacrilega profiteris, quem germanae suae fuisse conjugem non negasti; filiamque ejus Vem? Haec crimina in numinibus veneranda, et in hominibus damnanda pronuntias? Tuo te satis abundeque errore confundis. Et beatissimi fratris mei Marcelli supplicia mihi te illaturum minaris, glorioso certamine superata? Atque utinam te victum et illius virtute, et tua pronuntiatione cognosceres, et Deum coeli ac terrae dominatorem omnium rerum atque factorem, de bonis sensibus adorares; qui sine crimine passus est; ut sua nos morte ab aeterno mortis crimine liberaret et sua resurrectione fiduciam nobis perpetuae salutis ostenderet, cujus regni nec finis
Abbreviated transcription (Latin):
positsq uinculis et post ergum manil iũc¬
tis ueluti sceleratis criminis reus pͥsco pre¬
sidi ab officio p̾sentatur. Quecũ ille intuere¬
tur beline incõdisse nͣitate flãmatus sic
ait. Tues ualerianꝰ xp̃i nomen predicans¬
nomeꝵ eriore suꝑ fluo periturus: an fortas¬
se que acta fĩint de socio fuo marcello simłi
ertore deceptum ad tuam minime noticiã
ꝑuenerunt. Consule tibi deoꝵ inmor talui
nomina ueneranda cognosce que adoraris.
Asactatissimis imꝑatoris decerlut auctoritaᷤ
que et patres m̃ inderunt. et nos eoꝵ effi¬
gies scissĩas adoramꝰ. Et quorũ ꝓiemes ex¬
us manifestissime dñatur. Omnipotertũ
itaq iouem ⁊ inonẽ eiusq cõ iugem ac so¬
rorem uenerem etiam tanti dei filiam uul-¬
ganum et martẽ fr̃s ip̃iꝰ pariter et maritoᷤ.
Quod nisi feceris longe acollega tuo marcel¬
lo gramorib suppliciis punieris. Sc̃s uale¬
riauꝰ ep̃s i̾. Rresidem te eẽ et uidice̾ prouĩ¬

Expanded text:
itaque vinculis, et post tergum manibus vinctis veluti scelerati criminis reus, Prisco praesidi ab officio praesentatur. Quem cum ille intueretur belluini cordis severitate inflammatus sic ait: « Tu es Valerianus, Christi nomen praedicans errore superfluo periturus? An fortasse quae acta fuerint de socio tuo Marcello, simili errore decepto, ad tuam minime notitiam pervenerunt? Consule tibi, deorum immortalium numina venerando. Cognosce quae adorari sacratissimi imperatoris decernit auctoritas: quae et patres nostri viderunt, et nos eorum effigies sanctissimas adoramus, et quorum progenies coelis manifestissime dominatur. Omnipotentem itaque Jovem, et Junonem ejus conjugem ac sororem: Venerem etiam tanti dei filiam, Vulcanum et Martem fratres ipsius pariter et maritos adora. Quod si non feceris, longe a collega tuo Marcello gravioribus suppliciis punieris. » Sanctus Valerianus respondit: « Praesidem te esse, et judicem provin
Abbreviated transcription (Latin):
adlupanar duã. ut dum fueris scortata
sacrificia deus hec ad tendit et ridet. Nesẽ
sib em̃ ⁊ de uoluntatib iudicat. Nam sic
patitur molatorẽ castitas sic̾ ẜpentẽ sicut
latronẽ sic̃ barbarum. Nam si inuitã me
uiolare feceris castitas mn duplicabit᷑ ad co¬
ronã. paschasius dixit. Ibi te faciam sub
turpitudim expirare. nisi modo cerimoniis
ꝯsenseris augustoꝵ. Lucia dix̃. Iam dixi ꝙ
uoluntatẽ meã nũquã poteris ad cõsensũ
ꝑuocare pcc̃i. Cet̾m quicd feceris ĩ corpore
quod inpotestate tra nideris hab̾e hoc ad¬
ancillam xp̃i ꝑtinere nõ poterit. Tunc cõ¬
deficiebant sudore et uirgo dñi ymobilis
psistelat. Tunc miẜunt funes ĩ mamus
eiꝰ ⁊ pedes. ⁊ceperunt om̃s pit̃ trahere ⁊
milla qͣi mons immobił ꝑ̃manebat. Cuc
angustia ricepit paschasiꝰ.⁊ merore deficẽ
suas contͣ eã ut moueret᷑.⁊ ita ꝑmanebat
staret immobił. Item de ducta sunt mułta
ista maleficia tua. Lucia dixit. Ista mea

Expanded text:
ad lupanar duci, ut dum fueris scortata,sacrisibus enim et de uoluptatibus iudicat. Nam| sic patitur uiolatorem castitatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi duplicabitur ad coro| nam. Paucasius dixit ibi te faciam sub turpitudi| nes expiare nisi modo caerimoniis consenseris. Au| gostorum. Lucia dixit iam dixi+ tu uoluntatem meam| numquam poteris ad sensuquid feceris corpori quod in potestate tua| uideris habere. Hoc ancillam christi pertinere non poterit.| Tunc codeficiebant sudore. Virgo domini inmobilis consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahere et illa qua| si mons immobiles permanebat. Tunc angustiare| coepit pascasius . et merore deficeresuas contra eam .| ut moueritur. Et ita permanebat staret inmobilis item adducta sunt| multaista maleficia tua. Lucia dixit ista mea
Abbreviated transcription (Latin):
omnia que fuer̃t patͥs tui de functi ante
nouẽ annos. ã cõtaminãter custodiẽs am¬
pliami potius ꝙͣ minui patrimoniũ. Mea
Tege occłos meos quecũq tibi placuerit
defacultatili meis facito. Lucia dix̃. Audi
mat̾ consiliũ meu̾ nõ satis deo cara ẽ qui
illi hoc dat ꝙ. ir̃e ꝑfrui nõ potest. s si ius gͣ¬
tum ẽẽ deo: hoc illida uero quo poteras ut̾i
adoriens enĩ nicħ potes uti ⁊ qud̃ das ideo
fiebat rerum distractio ⁊ cotidie nec̃citatibi
pauꝑũ ex pendebant᷑. Int̾ea dum distrabunt᷑
predia et genime uenduntur adsponsi notici¬
am ꝑuenit᷑. Quicq sollicitus cepit inqͥrere

Expanded text:
omnia quae sunt patris tui defuncti . ante omnia quae sunt patris tui defuncti . ante nouem| annos incontamenanter custodiens . ampliaui potius| quam minui in patrimonium . mea e| us . et quaecumque tibi placuerint de ipsis facultatibus| facito. Lucia dixit. Audi mater consilium meum | Non satis deo carus est qui illi hoc dat quod secum ferre| non potest. Sed si tibi uis gratum esse deum hoc illi| da quod poteras tu uti . moriens enfiebat rerum districtio et cotidiae necessita| tibus pauperum pondebatur Interea dum distrahun| tur praedia et gemmae uenduntur . ad sponsi noticiam| peruenitur quique sollicitus coepit inquirere