comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Defuncto iacob. defuncto etiã ioseph. ꝑ reliqͥs
ti: inmodũ incredibilẽ illagens creuit: ciã
tantis attrita ꝑsecutionibꝰ ut qͦdã cp̃r nati
mascłi necarent᷑: cum mirantes egiptios mi
populi illiꝰ increm̃ta t̾rerent Tunc monses
substractus fuito trucidatoribꝰ paruulorũ.
ad domũ regiã ingentia ꝑ eũ dõ p̃parante
ꝑuenit: nutritusq et ad optatꝰ a filia phu¬
raonis qđ nom̃ in egipto om̃iũ regũ fuit i
tantũ ꝓuenit uirũ. ut ipse illã gentem mu¬
bilit̃ multiplicatã exdurissimo ⁊ gͣuissimo
qđ ibi ferebat uigo seruitutis extͣheret:
immo ꝑeũ ds̃ qͥ hoc ꝓimserat abrahe . Priꝰ
quippe exinde fugiens qđ cũ israhelitam
defendet egiptiũ occidat et t̾ritꝰ fuera
egiptiis illatȩ sunt decẽ memorabiles plaes
cũ dimittere populũ dĩ nollent: aqua ui
sanguinẽ uersa. ranȩ scinifes. cȩnoma.
mors peccorũ. ulcera gͣndo locusta. tenebis
mors pͥmogenitorũ ad extremũ israhelsas

Expanded text:
Defuncto Iacob, defuncto etiam Ioseph per reliquoti, in modum incredibilem illa gens creuit, etiam tantis adtrita persecutionibus, ut quodam tempore nati masculi necarentur, cum mirantes Aegyptios nimia populi illius incrementa terrerent. Tunc Moyses subtractus furto trucidatoribus paruulorum ad domum regiam, ingentia per eum Deo praeparante, peruenit nutritusque et adoptatus a filia Pharaonis quod nomen in Aegypto omnium regum fuit in tantum prouenit uirum, ut ipse illam gentem mirabiliter multiplicatam ex durissimo et grauissimo, quod ibi ferebat, iugo seruitutis extraheret, immo per eum Deus, qui hoc promiserat Abrahae. Prius quippe exinde fugiens, quod, cum Israelitam defenderet, Aegyptum occiderat et territus fuerat, eum Aegyptiis inlatae sunt decem memorabiles plagae, cum dimittere populum Dei nollent, aqua in sanguinem uersa, rana et sciniphes, cynomyia, mors pecorum, ulcera, grando, lucusta, tenebrae, mors primogenitorum. Ad extremum Israelitas,
Abbreviated transcription (Latin):
suo et dix̃ qr lest dñs in locohoc: ego antem
nesciebai et timuit: dix̃ Quã t̃ribił locꝰ hic.
non ẽ. hoc nͥ domꝰ dĩ. ihec porta ẽ. cęli Et sur¬
rex̃ iacob ⁊ sumpsit lapidẽ quẽ sub posuit sibi
adcapud. et statuit illũ citulũ et suꝑfudit
oleum incacumen eiꝰ : et uocauit iacob nom̃
loci illiꝰ domꝰ dĩ Hoc ad ꝓpħiã ꝑtinet nec
more idolatriȩ lapidẽ ꝑfudit oleo iacobuel¬
ut faciens illũ dm̃ seq enĩ adorauit eundẽ
lapidẽ uł ei sacͥficauit: S qm̃ xp̃i nomen
tũ ẽ. hic aliquid qđ ad magnũ ꝑtineat
q atũ: Scalã uͦ istã incelligitur ipse sal¬
uator nob̾ in memoriã reuocare in eũgłio.
ubi cũ dixiss de nathanael ecce uero israelita
in quo dolꝰ nõ ẽ. qr isrł uiderat istã uisioẽm
ipse ẽ. enĩ iacob. eodẽ loco ait: Am̃ am̃dico

Expanded text:
suo et dixit: Quia est Dominus in loco hoc, ego autem suo et dixit: Quia est Dominus in loco hoc, ego autem nesciebam. Et timuit et dixit: Quam terribilis locus hic! non est hoc nisi domus Dei et haec porta est caeli. Et surrexit Iacob et sumsit lapidem, quem subposuit ibi sub caput suum, et statuit illum titulum et superfudit oleum in cacumen eius; et uocauit Iacob nomen loci illius: domus Dei. Hoc ad prophetiam pertinet; nec more idolatriae lapidem perfudit oleo Iacob, uelut faciens illum Deum; neque enim adorauit eundem lapidem uel ei sacrificauit; sed quoniam tum est hic aliquid, quod ad magnum pertineat sacramentum. Scalam uero istam intellegitur ipse Saluator nobis in memoriam reuocare in euangelio, ubi, cum dixisset de Nathanael: Ecce uere Israelita, in quo dolus non est, quia Israel uiderat istam uisionem ipse est enim Iacob, eodem loco ai
Abbreviated transcription (Latin):
sic scͥptũ ẽ: Et exiit iacob aputeo nirationis
iꝓfectꝰ ẽ. inkarra. et deue̾nit in locũ et dor¬
muut ibi occidat enĩ sol. isũpsit ex lapidibꝰ
loci ⁊ posuit ad capud suũ et dormiuit in loco
illo ⁊ sompniauit: Et ecce schala stabilita suꝑ
t̾ram cuiꝰ capud ꝑtingebat ad celũ. ⁊ angeli
dĩ ascendebant et descendebãt ꝑ illã: et dñs
incubebat suꝑillã et dixit Egosũ ds̃ abrahã
patͥstiui ids̃ isahac: noli timere: Terra in qͦ
tudormis suꝑ eã tͥ dabo illã ⁊ senum tuo Et
erit sem̃ tuũ sic̃ arena t̾rȩ et dilatabitur supͣ
mare et in africũ ⁊ inaquilonẽ et adorientẽ
et benetlicent᷑ in te om̃s tͥbꝰ t̾rȩ et insemine
tuo Et ecce ego sũ cecũ custodiens te in om̃i
ua quacũq ibis. ⁊ reducã te int̾rã hanc:
qr nõ ce de derelinquã donec faciã omiã quȩ
tecũ locutus sum Et surrex̃ iacob de somno

Expanded text:
sic scriptum est: Et exiit Iacob a puteo iurationis et sic scriptum est: Et exiit Iacob a puteo iurationis et profectus est in Charran et deuenit in locum et dormiuit ibi; occiderat enim sol; et sumsit ex lapidibus loci et posuit ad caput suum et dormiuit in loco illo et somniauit. Et ecce scala stabilita super terram, cuius caput pertingebat ad caelum; et angeli. Dei ascendebant et descendebant per illam, et Dominus incumbebat super illam et dixit: Ego sum Deus Abraham patris tui et Deus Isaac, noli timere; terram, in qua tu dormis super eam, tibi dabo illam et semini tuo; et erit semen tuum sicut harena terrae, et dilatabitur supra mare et in Africum et in aquilonem et ad orientem; et benedicentur in te omnes tribus terrae et in semine tuo. Et ecce ego sum tecum, custodiens te in omni uia quacumque ibis, et reducam te in terram hanc, quia non te derelinquam, donec faciam omnia, quae tecum locutus sum. Et surrexit Iacob de somno
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s benedicat ce et augeat te et multiplicet
te: et eris inc̃gregationes gentiũ ec dec tͥbñ¬
dictioem abrahȩ patͥs tui tͥ et seminituo pꝰte
ut hȩres filias t̃rę incolatꝰ cui quã dedit ds̃
abrahã: hic iã intelligimꝰ segregatũ iacob
alio semine isahac: qđ factum ꝑ esau.
uando enĩ dictũ ẽ. in isabac uocabitur
tͥ sem̃ ꝑtinens utiq sem̃ ad ciuitatẽ li.
separatũ ẽ. inde aliud sem̃ abrahȩ qđ erat
inancillȩ filio. ⁊ qđ futurũ erat infiliis cect᷑ȩ:
S adhiic erat ambiguũ de duobꝰ geminis
filiis isahac: ad utrunq an ad unũ eorum
illa benedictio ꝑtineret. et si adunũ: qͥsnã
ect̃. illorũ. qđ nc̃ declaratũ ẽ. cũ ꝓphȩticȩ
apatre benedicitur iacobet dr̃ ei Et eris
inegrogatiões gentiũ et det c̃ benedictoẽm
habrahȩ pat̾s cui Pergens itaq in mesopota¬
miam insompnis iãcob: accepit oracłm. de quo

Expanded text:
meus benedicat te et augeat te et multiplicet meus benedicat te et augeat te et multiplicet te; et eris in congregationes gentium; et det tibi benedictionem Abraham patris tui, tibi et semini tuo post te, ut heres fias terrae incolatus tui, quam dedit Deus Abraham. Hic iam intellegimus segregatum semen Iacob ab alio semine Isaac, quod factum est per Esau. Quando enim dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, pertinens utique semen ad ciuitatem Dei, separatum est inde aliud semen Abrahae, quod erat in ancillae filio, et quod futurum erat in filiis Cetturae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac, ad utrumque an ad unum eorum illa benedictio pertineret: et si ad unum, quisnam esset illorum. Quod nunc declaratum est, cum prophetice a patre benedicitur Iacob et dicitur ei: Et eris in congregationes gentium, et det tibi benedictionem Abraham patris tui. Pergens itaque in Mesopotamiam Iacob in somnis accepit oraculum, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
reuelato sibi intꝰ incorde magno sacm̃to de¬
uitat indignationẽ c̃firmat benedictionẽ.
iuis gͦ inquit uenatꝰ ẽ. mͥ uenationem
et intulit mͥ. ⁊ manducaui ab om̃ibus
antequã tuuenires. et benedixi eũ et bene¬
dictꝰ sit: Quis nõ hic maledictionẽ pocius
expectaret irati. si hȩc nõ suꝑna inspiratioe
s t̾reno more gererentur: o̾ res gestas.s ꝓpħi¬
cȩ gestas in t̾ra : s cęlitꝰ. Per bomines: s diui¬
nitus Si excuciantur singula tantis fecunda
misteriis: multa sunt implenda uolumina:
S huic oꝑi modus moderate imponendus¬
nos malia festinare compellit. Mittitur
iacob aparentibus in mesopotamia ut ibi
ducat uxorẽ: Patris mittentis hȩc uerba st̃:
on accipies uxorẽ ex filiabꝰ chananeorũ:
Surgens fuge in mesopotamiã indomũ
batuhel patris matris tuȩ. et sume inde tibi
uxorẽ de filiabꝰ laban frĩs matris cuȩ Os aũ

Expanded text:
reuelato sibi intus in corde magno sacramento dereuelato sibi intus in corde magno sacramento deuitat indignationem, confirmat benedictionem. Quis ergo, inquit, uenatus est mihi uenationem et intulit mihi, et manducaui ab omnibus, antequam tu uenires? et benedixi eum, et benedictus sit. Quis non hic maledictionem potius exspectaret irati, si haec non superna inspiratione, sed terreno more gererentur?s o res gestas, sed prophetice gestas; in terra, sed caelitus; per homines, sed diuinitus! Si excutiantur singula tantis fecunda mysteriis, multa sunt inplenda uolumina; sed huic onos in alia festinare compellit. SequiturIacob a parentibus in Mesopotamiam, ut ibi ducat uxorem. Patris mittentis uerba haec sunt: Non accipies uxorem ex filiabus Chananaeorum; surgens fuge in Mesopotamiam in domum Bathuel, patris matris tuae, et sume tibi inde uxorem de filiabus. Laban, fratris matris tuae. Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
isciente: quia ipsa nescit᷑. Odore nominis
ip̃i. sic̃ ager mundꝰ impletur. Cuis ẽ. benedic¬
no derore celi hoc ẽ. de uerboꝵ pluua diui¬
noru: Et de ubtate t̃rȩ: hoc ẽ. c̃gregatione
populoꝵ: Cius ẽ. multitudo frum̃ti et uini.
hocẽ. multitudo quȩ colligit frum̃tũ et uinũ
isac̾into corꝑis eius et sanguinis Ciseruiit̃
pntes ipsũ adorant pͥncipes. Ipse ẽ. dñs fr̃is
i quia populꝰ eiꝰ dñabit᷑ uideis: Ipsũ adorãt
li pat̾seiꝰ hocẽ. filii habrahȩ scđm fidẽ qr
t ipse filiꝰ ẽ. abrahȩ scđm carnẽ: Ipsũ qui¬
quĩiuis errantiũ s tam̃ legẽ ꝓpħasq cantan¬
cũ benedicit᷑ idẽ. ueracit᷑ꝰ dr̃. et aliꝰ benedici
putat᷑ qui ab cis errantibꝰ expectatur: Ecce
benedictionẽ ꝓmissã repetente maiore ex pa¬
uescit isahac: et aliũ se ꝓ alio benedixisse cog¬
noscit Mirat᷑ et quis nã ille sit ꝑ contatur:
R ec tam̃ se deceptũ eẽ. c̃quęrit᷑. immo c̃festum

Expanded text:
nesciente, quia ipsa nescitur. Odore nominis Christi, sicut ager, mundus inpletur; eius est benedictio de rore caeli, hoc est de uerborum pluuia diurnorum, et de ubertate terrae, hoc est congregatione populorum; eius est multitudo frumenti et uini, hoc est multitudo quam colligit frumentum et uinum in sacramento corporis eius et sanguinis. Ei seruiunt gentes, ipsum adorant principes; ipse est dominus fratris sui, quia populus eius dominatur Iudaeis; ipsum adorant filii patris eius, hoc est filii Abrahae secundum fidem, quia et ipse filiquamuis errantium, sed tamen legem prophetasque cantantium benedicitur, id est ueraciter dicitur; et alius benedici putatur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictionem promissam repetente maiore expauescit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit; miratur et quisnam ille sit percontatur; nec tamen se deceptum esse conqueritur; immo confestim
Abbreviated transcription (Latin):
o gudiciũ et iusticiam ex dõ ẽ. Sđ qͥdẽ. in
medio t̾rȩ s nequȩ enĩ nõdebet̃ facere iudiciũ
cuisiciam: quihabitant in extremis cerrȩ
Sne quisquã putaret post finẽ uitȩ quȩ in hoc
cndi qui dũ cẽt. incarne nõ fecit: et sic diuinũ
cũqͥsq uiuit incorpore: In hac quippe uita
sutrã qͥsq circũfert. quã moriente homine
itipt t̾ra cõmunis: resurgenti utiq reddit᷑a:
cide inmedio t̾rȩ idẽ. csi anima nr̃a istotreno
indit᷑ corꝑe faciendũ ẽ. iudiciũ atq iusticia¬

Expanded text:
cium et justitiam ex Deo est. Sed quid est in medio terrae? Neque enim non debent facere judicium et justitiam qui habitant in extremis terrae? Sed, ne quisquam putaret, post finem vitae, quae in hoc endi, quam dum esset in carne non fecit, et sic divinum cum quisque vivit in corpore. In hac quippe vita suam terram quisque circumfert, quam moriente homine recipit terra communis, resurgenti utique redditura. Proinde in medio terrae, id est, cum anima nostra isto terreno clauditur corpore, faciendum est judicium
Abbreviated transcription (Latin):
silus tꝰq ocuiꝰ ꝑsenectĩ iusꝰ aufertꝰ. Uult bñ¬
decre filiũ muorẽ ⁊ pillo nesciens benedic̃ mi
sippontẽ ȩcdlinis sibi pellicłis coaptatis uelut
diena peccata portantẽ. Istȩ dolus iacob ne pu¬
caent᷑ fraudulentꝰ dolꝰ ⁊ nõ in eo magne rei miste¬
ni quereretur suꝑiꝰ p̃dix̃ scͥptura. Eterat
asui homo sciens uenari agrestis. iacob autẽ
hono simplex hditans domũ: hoc nr̃i qͥdã
nt̃pͥtatist̃ sine dolo: Siue aũ sine dolo. siue
smpsex. siue pociꝰ sine finctione dicat᷑ qđ est
gece aplastos qͥs ẽ. inista ꝑcipienda benedictiõe¬
dolꝰ hominis sine dolo: Qit dẽ. dolꝰ simpli
esq finctio nõ m̃tientis. nͥ ꝓfundũ misterium
uritatis: Ipsa autẽ benedictio qualis ẽ:
cce inquit odor filii mei tanquã odor agri
pleni quẽ benedix̃ dñs. Et det tͥ ds̃ de rore

Expanded text:
iusque oculis per senectam uisus aufertur. Vult beneiusque oculis per senectam uisus aufertur. Vult benedicere filium maiorem et pro illo nesciens benedicit misubponentem, haedinis sibi pelliculis coaptatis uelut aliena peccata portantem. Iste dolus Iacob ne putaretur fraudulentus dolus et non in eo magnae rei mysterium quaereretur, superius praedixit scriptura: Et erat Esau homo sciens uenari, agrestis; Iacob autem homo simplex, habitans domum. Hoc nostri quidam interpretati sunt <sine dolo\'. Siue autem \'sine dolo\' siue \'simplex\' siue potius \'sine fictione dicatur, quod est Graece acXaato<;: quis est in ista dolus hominis sine dolo? quis est dolus simplicis, quae fictio non mentientis, nisi profundum mysterium veritatis? Ipsa autem benedictio qualis est? Ecce, inquit, odor filii mei tanquam odor agri pleni, quem benedixit Dominus. Et det tibi Deus de rore
Abbreviated transcription (Latin):
quoq consideremꝰ uniuersa: fierienĩ po¬
test ut habeat aliqͥd inuita et moribꝰ qͥspõ
quo suꝑat aliũ id quȩ sit longe prestabilus
quã ẽ. illud unde ab alio suꝑatur: Ac ꝑhoc
sano uͦq iuditio cũ c̃tinẽtia conugio p̃ferã.
melior tam̃ homo fideł c̃uigatꝰ quã c̃tinens
infideł S infideł homo nõ solũ minime
laudandus: uerũ etiã maxime decestandis
c̃tinens minoris fidĩ minorisq obȩdientiȩ. Si
uͦ paria sit cetera : c̃cinentẽ c̃uigato p̃ferit
quis abigat: Duo gͥ isalac fili esauet¬
iacob parit̾ creset̃. primatꝰ maioris tͣnsfundi
inminorẽ ex pacto et placito int̾ ilos eo qd
lenticłam quẽ cibũ minor parauerat:
maior inmodaciꝰ c̃cupnut: eoq p̾cio pͥmogei¬
ta sua fr̃i uiratioe int̾posita uendidit. Ubi
discimꝰ inuescendo nõ cibi genere: s auidas
im modesta quẽqi culpandũ. Senesas¬

Expanded text:
quoque consideremus uniuersa. Fieri enim poquoque consideremus uniuersa. Fieri enim potest, ut habeat aliquid in uita et moribus quispiam, quo superat alium, idque sit longe praestabilius, quam est illud, unde ab alio superatur. Ac per hoc sano ueroque iudicio, cum continentia coniugio praeferatur, melior est tamen homo fidelis coniugatus quam continens infidelis. Sed infidelis homo non solum minus laudandus, uerum etiam maxime detestandus mus Deo quam continens minoris fidei minorisque oboedientiae. Si uero paria sint cetera, continentem coniugato praeferre quis ambigat? Iacob pariter crescunt. Primatus maioris transfunditur in minorem ex pacto et placito inter illos, eo quod lenticulam, quem cibum minor parauerat, maior inmoderatius concupiuit, eoque pretio primogenita sua fratri iuratione interposita uendidit. Ubi discimus in uescendo non cibi genere, sed auiditate inmodesta quemque culpandum. Senes
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã ipsa ab alienigens cognito qđ inxor
eẽt: mansit intacta Nec idõ tam̃istum
patͥ eiꝰ p̃ferre debemꝰ. qr istȩ nullã feminã
p̃t̃ unã coniugẽ nouerat: Erant enĩ ꝓcul
dubio pat̾nȩ ficlĩ et obȩdientiȩ merita po¬
ciora: intantũ ut ꝑꝑt̃ illũ dicat ds̃ h. uic
se facere bona quȩ fecit. B enedicent᷑ ingͥ
in semine tuo om̃s gentes trȩ ꝓeo qđ obau¬
diuitꝰ abrahã pat̾ tuus uocẽ meã: et custo¬
diuit p̾cepta mea et mandata mea et ustii¬
catioẽs meas et legitima mea Et aliorin
timere tecũ enĩ sũ: et benedixi ce et mil¬
ciplicabo sem̃ cuũ ꝑꝑt̾ abrahã patrẽ ciũ
ut intelligamꝰ quã caste abrahã fecerit ꝗ
homimbꝰ inpudicis ⁊ neqͥtiȩ suȩ de scͥptu¬
ris scĩs patrocinia reqͥrentibꝰ uidet᷑ fecisse
libidine. deinde ut etiã hoc nouerimꝰ nõex
bonis singuł int̾ se homines cõparare: s mino

Expanded text:
sed etiam ipsa ab alienis, cognito quod uxor sed etiam ipsa ab alienis, cognito quod uxor esset, mansit intacta. Nec ideo tamen istum patri eius praeferre debemus, quia iste nullam feminam praeter unam coniugem nouerat. Erant enim procul dubio paternae fidei et oboedientiae merita potiora, in tantum, ut propter illum dicat Deus huic se facere bona quae facit. Benedicentur, inquit, in semine tuo omnes gentes terrae, pro eo quod obaudiuit Abraham pater tuus uocem meam et custodiuit praecepta mea et mandata mea et iustificationes meas et legitima mea; et alio rurtimere; tecum enim sum et benedixi te et multiplicabo semen tuum propter Abraham patrem tuum; ut intellegamus quam caste Abraham fecerit, quod hominibus inpudicis et nequitiae suae de scripturis sanctis patrocinia requirentibus uidetur fecisse libidine; deinde ut etiam hoc nouerimus, non ex bonis singulis inter se homines conparare, sed in uno
Abbreviated transcription (Latin):
Abiit autẽ isahac ad abimelech regem¬
Apalestinorũ ingerarã Apparuit autẽ
illi dñs : et dix̃: Noli descende in egyptum.
habita autẽ inc̾ra quã tͥ dixero: et incole
in t̾rahac iec ero tecũ et benedicã te Tibi
enĩ ⁊i semini tuo dabo omem t̾rã hanc: et
statuã uiram̃tũ meũ qđ uiraui abrahę pat̾
tuo: et multiplicabo sem̃ tuũ sic̃ stellas cęli.
et dabo semim tuo omem̃ t̾rã hanc. ⁊ bene¬
dicent᷑ insemine tuo om̃s gentes t̃̾rȩ. ꝓ eo qđ
obaudiuit abrahã pat̾ tuus uocẽ meã. et
custodiuit p̃cepta mea et mandata mea et
iustificationes meas et legitima mea
ste patͥarcha nec uxorẽ abiut aliã nec aliꝗͣ.
concubinã: s posteritate duorũ geminorũ
ex uno concubitu ꝓcreatorũ contentꝰ fuit¬
imuit sane etiã ipse ꝑiłm de pulcritudine
c̃uigis cũ habitaret int̾ alienos. fecitq qđ
pat᷑ ut eã sororẽ diceret taceret uxorem:¬
e rat enĩ eiꝓpĩqua ⁊ pat̾no et mat̾no sangune

Expanded text:
ac adAbimelech regemPhilistinorumin Gerara. Apparuit autem illi Dominus et dixit: Noli descendere in Aegyptum; habita autem in terra, quam tibi dixero, et incole in terra hac; et ero tecum et benedicam te. Tibi enim et semini tuo dabo omnem terram hanc, et statuam iuramentummeum, quod iuraui Abrahae patri tuo; et multiplicabo semen tuum tamquam stellas caeli, et dabo semini tuo omnem terram hanc, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, pro eo quod obaudiuit Abraham custodiuit praecepta mea et mandata mea et iustificationes meas et legitima mea. Iste patriarcha nec uxorem habuit aliam nec aliquam concubinam, sed posteritate duorum geminorum ex uno concubitu procreatorum contentus fuit. Timuit sane etiam ipse periculum de pulchritudine coniugis, cum habitaret inter alienos, fecitque quod pater, ut eam sororem diceret, taceret uxoremerat enim ei propinqua et paterno et materno sanguine;
Abbreviated transcription (Latin):
ueracisq uiratio nͥ ꝓmissi ẽfirmatio: et u¬
siadui quedĩ increpatio. Post hȩc sara¬
tii .uii. urisui decẽ qͥppe annis eã p̃cede¬
Iit eate sicut ipse quando sibi ex illa ꝓmissꝰ
sui: qui colligitur ante bienniũ fuisse defuc̃tꝰ¬

Expanded text:
ueracisque iuratio nisi promissi confirmatio et iueracisque iuratio nisi promissi confirmatio et infidelium quaedam increpatio? Post haec Sartimo uiri sui. Decem quippe annis eam praecedebat aetate; sicut ipse, quando sibi ex illa promissus sui, qui colligitur ante biennium fuisse defunct
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc enĩ sciui qr cimes dm̃ cuũ. et nõpopci
filio tuo dilecto ꝓpt̾ me Nunc scun distiꝰ
ẽ: nunc sciri feci Neq enĩ hoo nõdũ scibt
dĩ: Deinde ariete illo immolatopisahas
filio suo uocauit ut legitur abrahã nom̃
loci illius dñs uidit: ut dicant hodie ma
angłs dm̃i abrahã scđo decelo dicens
er memetipsũ uirauidicit dñs ꝓpter
qđ fecisti uerbũ hoc et nõ peꝑcifa
filio tuo dilecto pt̃ me: nͥ benedicens ba¬
dicam te et multiplicabo multiplicans¬
sem̃ cuũ tanquã stellas cęli. et canquã ar¬
nã quȩ ẽ. uixta labiũ maris. ⁊lhereditas
possidebit sem̃ cuũ ciuitates adu̾sariori
⁊ benedicentur in semine tuo om̃s gentelis
quia ob audisti uocẽ meã Hoc mͦ ẽ. illad
uocatiõe gentiũ insemine abrahȩ. postli¬
locaustum quo significatꝰ ẽ. xp̃s. etiã una¬
one dĩ firma ꝓmissio Sepe eñ ꝓmisora
s nimꝗͣ uirauerat Quidẽ. autẽ dĩ ueri

Expanded text:
nunc enim sciui quia times Deum tuum, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me. Nunc sciui dictum est \'nunc sciri feci\'; neque enim hoc nondum sciebat Deus. Deinde ariete illo immolato pro Isaac filio suo uocauit, ut legitur, Abraham nomen loci illius: Dominus uidit; ut dicant hodie: Inangelus Domini Abraham secundo de caelo dicens: Per me ipsum iuraui, dicit Dominus, propter quod fecisti uerbum hoc et non pepercisti filio tuo dilecto propter me, nisi benedicens benedicam te, etmultiplicansmultiplicabosementuum tamquam stellas caeli et tamquam harenam, quae iuxta labiummarepossidebitsemen tuum ciuitates aduersariorum, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, quia obaudisti uocem meam. Hoc modo est illa de uocatione gentium in semine Abrahae post holocaustum, quo significatus est Christus, etiam iuratione Dei firmata promissio. Saepe enim promiserat, sed numquam iurauerat. Quid est autem Dei ueri
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. et exaltabit cormi xp̃i sui Itane uͦ libu
hȩc uniꝰ putabunt᷑ eẽ. muliercłȩ de nato sibifilo
gratulantis: tantũne mens hominũ aluce re¬
ritatis auersaẽ. ut nõ sentiat suꝑgredi mo¬
dũ femine huiꝰ dicta quȩ fudit: Porro
quirebꝰ ipsis quȩ iã ceꝑunt etiã in hac t̾re¬
na ꝑegrinatiõe cõpleri conuenient̃ mouũ
nõne intendit et aspicit et agnoscit ꝑhane
mulierẽ cuiꝰ etiã nom̃ idẽ. anna gr̃a eus
int̾p̃tat᷑: ipsã religionẽ xp̃ianã. ipsã cuta

Expanded text:
nostris, et exaltabit cornu christi sui. Itane uero uerba haec unius putabuntur esse mulierculae. de nato sibi filio gratulantis? Tantumne mens hominum a luce ueritatis auersa est, ut non sentiat supergredi modum feminae huius dicta quae fudit? Porro qui rebus ipsis, quae iam coeperunt etiam in hac terrena peregrinatione conpleri, conuenienter mouetur, nonne intendit et adspicit et agnoscit per hanc mulierem, cuius etiam nomen, id est Anna, gratia eius interpretatur, ipsam religionem Christianam, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dentes ⁊ descendentes suꝑ filiũ hominis:
Perrexit gͦ iacob inmesopotamiã ut inde
Pacciꝑetꝰ uxorẽ: Unde autẽ illi accidĩt
iͦiͦ. hab̾e feminas de quibꝰ. Xii. filios et ux
filiã ꝓcreauit cũ earum nullã concupisses
in licitȩ indicat scͥptura diuina Ad unaqͥ
erat in noctȩ: ne ludibrio eã udet᷑ habuise¬
Et ex eo tẽpore quando multiplicande posten¬
tatis causa plures uxores lex nulla ꝓhibebe
accepit eciã illã cui uni iã futuri c̃ingusidẽ
focerat: Quȩ cũ eẽt. sterilis ancillã suã de
qua filiũ ipsa susciꝑet marito dedit qdđ aũ
legitur petisse p̃t̃ unã: nec usus plurtis
nͥ gignendȩ ꝓł officio c̃uigali uire serit
ut neq hoc faceret: nisi uxores eiꝰ id fa
flagitassẽt. quȩ corꝑis uiri sui habebar
legitimã potestatẽ Genuitgͦ xii.
filios et unã filiã ex .iiiͦiͬ. mulieribre
D eunde ingressꝰ ẽ. inegyptũ ꝑfiliũ suũ ioseph¬

Expanded text:
inis. Pen-exit ergo Iacob in Mesopotamiam, ut inde acciperet uxorem. Unde autem illi acciderit quattuor habere feminas, de quibus duodecim filios et unam filiam procreauit, cum earum nullam concupisset inlicite, indicat scriptura diuina. Ad unam qerat in nocte, ne ludibrio eam uideretur habuisse, et eo tempore, quando multiplicandae posteritatis causa plures uxores lex nulla prohibebat, accepit etiam illam, cui uni iam futuri coniugii fidem fecerat. Quae cum esset sterilis, ancillam suam, de qua filios ipsa susciperet, marito dedit; quod etlegitur petisse praeter unam, nec usus plurimis nisi gignendae prolis officio, coniugali iure seruato, ut neque hoc faceret, nisi uxores eius id fieri flagitassent, quae corporis uiri sui habebant legitimam potestatem. Genuit ergo duodecim filios et unam filiam ex quattuor mulieribus. Deinde ingress
Abbreviated transcription (Latin):
euis agnoscit᷑. ñ delĩques animã meã in infer¬
no: cundẽ dedux̃ ad inferos et redux̃: Hac eiꝰ
panꝑtate ditati sumꝰ. Dñs enĩ pauꝑesfacit.
et dicat: Nã qͥd hoc sit ut sciamꝰ: qđ scqͥt᷑ audia¬
mꝰ: Humiliat et exaltat. Utiq suꝑbos humili
at humiles exaltat. Qd eiũ alibi legit᷑ ds̃ supb
resistit humilibꝰ autẽ clat grãm: hoc cotꝰ ha¬
quã de illo intelligo qͥ ꝑꝑt̃ nos pauꝑfactꝰ ẽ. cũ
diues eẽt. ut eiꝰ pauꝑtate sic̃ paulo añ dictũ ẽ.
ditarem̃: Ipsũ enĩ dec̾ra suscitauit: tãcito ut
caro eiꝰ nõ indet corruptionẽ: Nec illud ab illo
alicnabo qͥ additũ ẽ. et de stercore erigit ĩ opẽ:

Expanded text:
 meam in inferno, eumdem deduxit ad inferos, et reduxit. Hac ejus paupertate ditati sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat . Nam quid hoc sit ut sciamus, quod sequitur audiamus: Humiliat et exaltat. Utique superbos humiliat, et humiles exaltat: quod enim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam, hoc totum haquam de illo intelligo, qui propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo, quod additum est: Et de stercore erigit inopem.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ fuerat imponendus ipse portauit:
Postremo qr isahac occidi nõ oportebat pꝰca¬
quã ẽ. pat̃ ferire ꝓhibitꝰ. quiserat ille ane
quo immolato impletũ ẽ significatiuo sn¬
guine p̃cium̃ sacͥficiũ: Nẽpe qͦndo eũ udt
abrahã: cornibꝰ infrutice tenebat᷑: Quissͥ
illo figabat᷑ nisi iłis ante ꝗͣ immolaretur
spinis uidaicis coronatꝰ: sed diuuna ꝑang̾i
uerba pociꝰ audiamꝰ. Ait qͥppe scͥptura
textendit abrahã manũ suã sumeqrt
macherã. ut occid̾et filiũ suũ. Eco¬
cauit illũ angłs dñi decȩlo: et dix̃ abili

Expanded text:
quibus fuerat imponendus, ipse portavit. quibus fuerat imponendus, ipse portavit. Postremo quia Isaac occidi non oportebat, posteaquam est pater ferire prohibitus, quis erat ille aries, quo immolato impletum est significativo sanguine sacrificium? Nempe quando eum vidit Abraham, cornibus in frutice tenebatur. Quis ergo illo figurabatur, nisi Jesus, antequam immolaretur, spinis Judaicis coronatus? 2. Sed divina per Angelum verba potius audiamus. Ait quippe Scriptura: Et extendit Abraham manum suam sumere machaeram, ut occideret filium suum. Et vocavit illum Angelus Domini de coelo, et d
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. misahac uocabit̾ tͥ sem̃: cũ ⁊hismahelem
ds̃ sem̃ ciꝰ uocauerit: exponens aũ apłs qͥd
sit misahac uocabit᷑ tͥ sem̃. idẽ. inqͥt non
qui filii carnis hi filii dĩ: si filii rȩꝓmissio¬
nis deputantur insem̃: Ac ꝑhoo filii pro¬
missionis ut sint sem̃ h abrahȩ in isahaouo¬
cantur: hoc ẽ. inxp̃m uocante grã con¬
gregantur: Hanc gͦ ꝓmissionẽ pat̾ filĩ
fidelit tenens. quia phunc oportebat
impleri quẽ ds iubebat occidi: nõhesitatĩ
qđ sibi redai poterat immolatꝰ qͥ dari
pocuit nõ sꝑatus Sic intellectum ẽ. et in
epła adhebreos. et sic ex positũ fide inquit
p̃cessit abrahã isahao cẽptatꝰ et unicũ obtu¬
lit qui ꝓmissiones suscepit adquẽ dictũ est
inisahac uocabit᷑ tibi sem̃. cogitans qr et
ex mortius excitare pocest ds̃. Proinde ad¬
didit Propt̾ hoc etiã eũ et insimilitudinẽ
addux̃ Cuiꝰ similitudinẽ nisi illus unde

Expanded text:
est: In Isaac uocabitur tibi semen, cum et Ismaelem est: In Isaac uocabitur tibi semen, cum et Ismaelem Deus semen eius uocauenon qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine. Ac per hoc filii promissionis, ut sint semen Abrahae, in Isaac uocantur, hoc est in Christo uocante gratia congregantur. Hanc ergo promissionem pater pius fideliter tenens. quia per hunc oportebat inpleri, quem Deus iubebat occidi, non haesitauit, quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit non speratus. Sic intellectum est et in epistula ad Hebraeos, et sic expositum. Fide, inquit, praecessit Abraham Isaac tentatus et unicum obtulit, qui promissiones suscepit, ad quem dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, cogitans quia et ex mortuis suscitare potest Deus. Proinde addidit: Pro hoc etiam eum et in similitudinem adduxit; cuius similitudinem, nisi illius unde
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimo filio ipso isahic ut pia eiꝰ obȩdi¬
entia ꝓbantur: scłis in noticiã ꝓstrenda nõ
dõ Neq enĩ om̃s ẽ. culpanda cẽptatio quia
et gratulanda ẽ. qua fit ꝓbatio: et plerũos
alit̃ animꝰ humanꝰ sibi ipsi in nocescere non
pocest nͥ uires suas s nõ ubo s exꝑim̃to cepta¬
ciõe quodã modo int̃rogante respondeat.
firmitate grȩ. nõ inflat̾ inanitate iactantiȩ:
Nunꝗͣ sane credet abrahã qđ uictimis ds̃
delectaretur humanis: quamus diuino
intonante p̃cepto obediendũ sit nõ dispu¬
tandũ Ueruntam̃ abrahã confestĩ filiũ
cũ fuiss immolatꝰ resurecturũ cradidisse
laudandus est Dixerat namq illidscũ
de ancilla et filio eius foras eiciendis uo¬
luntatẽ conuigis nollet implere: fsahac uo¬
cabitur tibi semen Et cerde ibi seqt᷑ ac dr̃:
Et filiũ autẽ ancillȩ huiꝰ inmagnã gentem
faciam illum: qr sem̃ cuũ ẽ. Quomꝰ gͦ dictũ

Expanded text:
t pia eius oboedientia probaretur, saeculis in notitiam proferenda, non Deo. Neque enim omnis est culpanda tentatio, quia et gratulanda est, qua fit probatio. Et plerumque aliter animus humanus sibi ipsi innotescere non potest, nisi uires suas sibi non uerbo, sed experimento tentatione quodam modo interrogante respondeat; firmitate gratiae, non inflatur inanitate iactantiae. Numquam sane crederet Abraham, quod uictimis Deus delectaretur humanis; quamuis diuino intonante praecepto oboediendum sit, non disputandum; uerum tamen Abraham confestim filium, cum fuisset immolatus, resurrecturum credidisse laudandus est. Dixerat namque illi Deus, cum de ancilla et filio eius foras eiciendis uoluntatem coniugis nollet inplere: In Isaac uocabitur tibi semen. Et certe ibi sequitur ac dicitur: Et filium autem ancillae huius in magnam gentem faciam illum, quia semen tuum est. Quo modo ergo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
mea ẽ. de patre s nõ de matre. quia de patre
suo soror erat habrahȩ. de quo ꝓpĩqua eiꝰ
erat: Tante autẽ pulchritudinis ftut. ut
etiam in illa ętate possec ad amari
Nost hȩc natꝰ ẽ. abrahȩ scđm ꝓmissioẽm
dĩ de sara filiꝰ. eũq nominaũ isahac.¬
ei ꝓmissꝰ ẽ. ãmiras ingaudio. riserat et mat̃:
qnͣdo ꝑ illos tres uiros itũ ꝓmissus ẽ. dubi¬
tans ingaudio. ꝗͣ iiis ex ꝓbrante angło qđ
ris ille eciã si gaudii fuit: tam̃ plene fidĩ
nõ fuit: Post ab eodẽ angło infide etiam
c̃firmata ẽ Ex hoc gͦ puer nom̃ accepit:¬
Nam qđ risus ale nõ adridendũ opprobriũ
s ad cęlebrandũ gaudiũ ꝑtinebat. nato
isa hac et eo nomine uocato: sara monstra¬
uit: ait quippe. Nisũ mͥ fec̾it dñs:
Q ucũq enĩ audierit c̃gaudebit michi Sed
post aliquantulũ cẽpꝰ ancilla de domo ei¬
citur cũ filio suo. et duo scđm apłm testa¬

Expanded text:
mea est de patre, sed non de matre, quia de patre mea est de patre, sed non de matre, quia de patre suo soror erat Abrahae, de quo propinqua eius erat. Tantae autem pulchritudinis fuit, ut etiam in illa aetas est autem Abrahae, secundum promissionem i, de Sara filius, eumque nominavit Isaacpromissus est, admirans in gaudio; riserat et mater, quando per illos tres viros iterum promissus est, dubitans in gaudio, quamvis exprobrante angelo. Quod risus ille etiamsi gaudii fuit, tamen plenae fidei non fuit, post ab eodem angelo in fide etiam confirmatus est. Ex hoc ergo puer nomen accepitNam quod risus ille non ad inridendum obprobrium, sed ad celebrandum gaudium pertinebat, nato Isaac et eo nomine uocato Sarra monstrauit; ait quippe: Risum mihi fecit Dominus; quicumque enim audierit, congaudebit mihi. Sed post aliquantulum tempus ancilla de domo eicitur cum filio suo, et duo illa s
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis incinerẽ uersa c̃. ubi stup᷑ in mascłos
ntantã c̃suetudinẽ c̃ualuerant. quãtam
loges solct̃ aliorũ factorũ p̃b̾e licentiã. Uerũ
et hoc eorũ suppliciũ: spetim̃ futuri uidicii
diuini fuit: Nlã quo ꝑtinet qđ ꝓhibiti sunt
qui lib̾abant᷑ ab angłis retro respicere: nͥ
quia non ẽ. animo redeundum ad uitã uetẽ¬
qua ꝑgrãm regeneratꝰ exuit᷑. Si ultimũ eua¬
dere iuditiũ cogitamꝰ Deniq ixor loth ubi
respex̃ remansit. et insalẽ c̃uersa hominibꝰ
fidelibꝰ qđdã p̃stitit c̃dim̃tũ : qͦ sapiant ali¬
qͥd unde caueat᷑ illud exemplũ:. Inde rurs
abrahã fecit ingeraris: apd̾ regẽ ciuitatis
illiꝰ abimelech qđ inegypto de c̃iuge fecerat
ei quȩ intacta similit̾ reddita ẽ. Ubi sane
abraham obuirganti regi curtacusset
ux orem sororẽq dixisset aꝑiens quid timu¬
erit: etiam hoc addidit Q enĩ uere soror

Expanded text:
ciuitatis in cinerem uersa est, ubi stupra in masculos ciuitatis in cinerem uersa est, ubi stupra in masculos in tantam consuetudinem conualuerant, quantam leges solent aliorum factorum praebere licentiam. Verum et hoc eorum supplicium specimen futuri iudicii diuini fuit. Nam quo pertinet quod prohibiti sunt qui liberabantur ab angelis retro respicere, nisi quia non est animo redeundum ad ueteper gratiam regeneratus exuitur, si ultimum euadere indicium cogitamus? Denique uxor Loth, ubi respexit, remansit et in salem conuersa hominibus fidelibus quoddam praestitit condimentum, quo sapiant aliquid, unde illud caueatur exemplum. Inde rursus Abraham fecit in Geraris aput regem ciuitatis illius Abimelech, quod in Aegypto de coniuge fecerat, eique intacta similiter reddita est. Ubi sane Abraham obiurganti regi, quur tacuisset uxorem sororemque dixisset, aperiens quid timuerit etiam hoc addidit: Etenim uere soror
Abbreviated transcription (Latin):
siseꝑunt. ut tanꝗͣ mortalibꝰ et humana
fectiõe indigentibꝰ ministrarẽt: s erat
ꝓpħis ii qui hospitalitatẽ illis exhibebãt
dubitare nõ possent: atq idõ et ipsos aliqͣn¬
do pluralit̃. et in eis dñm aliquando singłarit̃¬
ippellabunt: Angłos autẽ suisse scͥptura
estatur non solũ in hoc genesis libro ubi
hȩc gesta narrant᷑. uerũ etiã in epła adhebre¬
os: ubicum hospitalitas laudaret᷑. ꝑhanc̾
inquit etiã qͥdã nescientes hospĩ cio rec¬
ceꝑunt angłos Per illos gͥ tres uiros
cum rursꝰ filiꝰ isahac de sara ꝓmiteretur
abralis: diunũ tale datũ ẽ. etiã responsũ
it diceret᷑: abrahã erit in magnã gentẽ
tmultã: ⁊ benedicentur in eo omines
gentes trę Et hic duo ille breuissimȩ
plenissimeq ꝓͥmisse st̃ gentes. israhel scđm
arnẽ: et om̃s gentes scđm fidẽ: Post hanc
pmissionẽ lib̾ato de sodomis loth et uenien¬
e igneo imbre decelo. tota illa regio impiȩ

Expanded text:
t, ut tamquam mortalibus, et humana refectione indigentibus ministrarent; sed erat prophetis, ut ii qui hospitalitatem illis exhibebant, dubitare non possent: atque ideo et ipsos aliquando pluraliter, et in eis Dominum aliquando singulariteappellabant. Angelos autem fuisse scriptura testatur, non solum in hoc genesis libro, ubi haec gesta narrantur, uerum etiam in epistula ad Hebraeos, ubi, cum hospitalitas laudaretur: Per hanc. inquit, etiam quidam nescientes hospitio receperunt angelos. Per illos igitur tres uiros, cum rursus filius Isaac de Sarra promitteretur Abrahae, diuinum datum est etiam tale responsum, ut diceretur: Abraham erit in magnam gentem et multam, et benedicentur in eo omnes gentes terrae. Et hic duo illa breuissime plenissimeque promissa sunt, gens Israel secundum carnem et omnes gentes secundum fidem. Cpromissionem liberato de Sodomis Loth et ueniente igneo imbre de caelo tota illa regio inpiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑinsignẽ ducẽ iħm naue ꝑquẽ popłs ille
inꝓmissionis inductꝰẽ. t̾rã expugnatisq
gentibꝰ eam .xii. tribubus quibꝰ ds unisserat
diuisit et mortuus ẽ. noq post illũ coto
tempore uidicũ impleta fuerat ꝓmissodi
de t̾ra chanaan a quodã flumme ȩgypti
usq ad flum̃ magnum eufraten: necta mei
sum fuerat spacio dilatatũ ẽ Uniuersos
qͥppe illos subdiderũt. tributariosq feca
rat constitutĩ ut nichil deinde suꝑ eã
qͦ t̾rena illa dĩ ꝓmissio compleret᷑: nisi u
in eadẽ t̾ra quantũ ad pspicatẽ ꝑtine
tẽporalẽ ꝑposteritatis successionẽ incon¬
cusso statu usq admortalis huiꝰ scłi ẽ mus
dos in ea paucos fideles suos et ãmonendos
qui postea futuri erant in om̃ibꝰ gentibꝰ qđ
cos ãmoneri oportebat: inqͥbꝰ alterã ꝓmissio¬
nẽ reuelato nouo cestam̃to ꝑ incarnationẽ

Expanded text:
gnem ducem Jesum Nave, per quem populus ille in promissionis inductus est terram, expugnatisque gentibus, eam duodecim tribubus, quibus Deus jusserat, divisit, et mortuus est; neque post illum toto tempore Judicum impleta fuerat promissio Dei de terra Chanaan, a quodam flumine Aegypti usque ad flumen magnum Euphratem : nec tamen sum fuerat, spatio dilatatum est: universos quippe illos subdiderunt, tributariosque feceerat constitutum, ut nihil deinde superesset, quo terrena illa Dei promissio compleretur, nisi ut in eadem terra, quantum ad prosperitatem adtinet temporalem, per posteritatis successionem inconcusso statu usque ad mortalis huius saeculi terminum dos in ea paucos fideles suos et admonendos qui postea futuri erant in omnibus gentibus, quod eos admoneri oportebat, in quibus alteram promissionem reuelato nouo testamento per incarnationem
Abbreviated transcription (Latin):
habrahã post mortẽ sare cet̾turã duxit uxorẽ.
bi absit ut inc̾tinentiã suspicem̃. p̃serã in illa
ũ ȩtate et in illa fidĩ scĩtate. Anadhuc ꝓ¬
creandĩ filii quęrebant᷑. cũ iã dõ ꝓmitente
canta multiplicatio filiorĩ ex isahac ꝑstellas
celiet arenã t̃rȩ fide ꝓbatissima ceneretur
ꝑfecto siagar et hismahel doctore apło sig¬
isicauerunt carnales uet̃is testam̃ti. cur non
cũ cetthura ⁊ filii eus significẽt carnales.

Expanded text:
Abraham post mortem Sarrae Cethuram duxit uxorem? Ubi absit ut incontinentiam suspicemur, praesertim in illa jam aetate, et in illa fidei sanctitate. An adhuc procreandi filii quaerebantur, cum jam Deo promittente tanta multiplicatio filiorum ex Isaac per stellas coeli et arenam terrae fide probatissima teneretur? Sed profecto si Agar et Ismael, doctore Apostolo, significaverunt carnales veteris Testamenti ; cur non etiam Cethura et filii ejus significent carnale
Abbreviated transcription (Latin):
sit habrahã: Nã pharaorex egypti qͥci sbi
uxorẽ acceꝑat. gunt afflictꝰ marito raladrt
Ubi absit ut credamꝰ alieno ẽcubitu funss polito
quia multo ẽ. credibiliꝰ hoc pharionẽ fac
afflctionibꝰ magis nõ fuisse ꝑmissũ:¬
Neuerso igitur abrahã ex egypto in locu
Runde uenerat tc̃ loch frĩs filiꝰ ab illom
t̃rã sodomorũ salua caritate discessit: dues
quippe facti erant pastoresq peccorĩ nilos
arum suarũ pugnacẽ discordiã iutauerint
Pot̾at qͥppe hinc ut st̃ humana: etiã int̃ ipos
aliqua rixa c̃surgere Proinde hoc malũ p̃s¬
insinistrã. ego indexterã: uł sicu indexteras
ogo insinistra: hinc fortassis effectaẽ int los¬
nes pacifica c̃suctudo: ut qͥndo c̃renori dus
parciendũ ẽ. maior diuidat minor eligas¬

Expanded text:
sit Abraham. Nam Pharao rex Aegypti, qui eam sibi uxorem acceperat, grauiter adflictus marito reddidit. Ubi absit ut credamus alieno concubitu fuisse pollutam, quia multo est credibilius, hoc Pharaonem facere adflictionibus magnis non fuisse permissupto in locum unde uenerat, nunc Loth fratris filius ab illo in terram Sodomorum salua caritate discessit. Diuites quippe facti erant pastoresque multos pecorumarum suarum pugnacem discordiam uitauerunt. Poterat quippe hinc, ut sunt humana, etiam inter ipsos aliqua rixa consurgere. Proinde hoc malum praecain sinistram. ego in dextram; uel si tu in dextram, ego in sinistram. Hinc fortassis effecta est inter homines pacifica consuetudo, ut, quando terrenorum aliquid partiendum est, maior diuidat, minor eliga
Abbreviated transcription (Latin):
et manꝰ duarũ filiarũ eiꝰ. in eo qđ parceret
dñs ipsi. Et factumẽ. mox ut eduxerunt
cum foras et dixert̃. Saluã fac animã tuã.
Ne respexeris retro. nec steteris in tota rogioẽ
nmonte saliũte fac: nequando cõphenda¬
ris. Dix autẽ lochadillos. Oro dñẽ quia in¬
uenit puer tuuis miscdiã ante te: ⁊ quȩ se¬
cuntur: deinde posthec uerba singłariter
ili respondet ⁊ dñs. cũ in duobꝰ angelis eẽt
dicens ecce miratꝰ sũ faciẽ tuã et cȩt̾a. Unde
auto ẽ. credibiliꝰ qđ et abrahã intribꝰ et loch
adnobꝰ uiris dñm agnoscebant. ciu ꝑsigłarẽ

Expanded text:
et manus duarum filiarum eius, ip eo quod parceret Dominus ipsi. Et factum est, mox ut eduxerunt illum foras, et dixerunt: Saluam fac animam tuam, ne respexeri} retro, nec steteris in tota regione; in monte saluum te fac, ne quando conprehendaris. Dixit autem Loth ad illos: Oro, Domine, quia inuenit puer tuus misericordiam ante te, et \'quae sequuntur. Deinde post haec uerba singulariter illi respondet et Dominus, cum in duobus angelis esset, dicens: Ecce miratus sum faciem tuam, et cetera. Unde multo est credibilius, quod et Abraham in tribus et Loth in duobus uiris D
Abbreviated transcription (Latin):
amo uitȩ patͥs sui. criennio pꝰ mortẽ matris
sus. Ut autẽ illã duceret quando ab eiꝰ pacre
nmesopotamiñ seruus missꝰ ẽ. qͥd aliud de¬
nonstracũ ẽ. cũ eidẽ seruo dit̃ abraham.
pone manũ tuã sub femore cͥͣo et adunabo
uxorẽ filio meo isahac afiliabꝰ chananeoꝵ¬

Expanded text:
o uitae patris sui, triennio post mortem matris suae. Ut autem illam duceret, quando ab eius patre in Mesopotamiam seruus missus est, quid aliud demonstratum est, cum eidem seruo dixit Abraham: Pone manum tuam sub femore meo, et adiurabouxorem filio meo Isaac a filiabus Chanal
Abbreviated transcription (Latin):
are harenã t̃rȩ et sem̃ cuũ dinumerabitur:
ntc ciꝰ quatͥ daibo eã. In hac ꝓmissione utrũ sit
cũ illa qua pat̃ factꝰ ẽ. om̃iũ gentiũ nõ eiuden¬
t̃ apparet: Potest enĩ uideri ad hoc ꝑti¬
ere et faciã sem̃ tuũ tãꝙ arenã t̾rȩ:. Qđ ea
lxutioe dictũ ẽ. quã greci uocant yꝑbolen
itis tropis uti solere scripturã. nullus qui
odidicit ambigit: Iste aucẽ tͦpꝰ idẽ. modus
qu codicto significatur: Quis enĩ nõ uideat
qu sit ĩcõꝑabilit̃ ãplior harenȩ numerꝰ quã¬

Expanded text:
inumerabitur. nem, quia tibi dabo eam. In hac promissione utrum sit etiam illa, qua pater factus est omnium gentium, non euidenter apparet. Potest enim uideri ad hoc pertinere: Et faciam semen tuum tamquam harenam terrae, quod ea locutione dictum est. quam Graeci uocant hyperbolecaeteris tropis uti solere Scripturam, nullus qui eam didicit ambigit. Iste autem tropus, id est, modus quod eo dicto significatur. Quis enim non videat quam erat incomparabiliter amplior lapidum numerus qua
Abbreviated transcription (Latin):
sola asia. S idõ illȩ duç partes facte sunt. qr
int̾ utrãq pelagos ab oceano ingrodit᷑ quic qͥd
aquarũ t̾ras intluit. ⁊ abhoc mare magnũ nob̾
facit Qua ꝑpt̾ sunduas partes orbẽ diuidas. ori¬
entis. et occidentis: asia erit in una. in altera uͦ
europa et africa Quã obrẽ criũ regnoꝵ quȩ̃ tc̃
p̃cellebat. sichionorũ nõerat sub assiriis qr in
cnropa sunt. egyptioꝵ autẽ qͦmͦ eis nõ subiacebat
aqͥbꝰ tota asia tenebat᷑ soł indis ut ꝑhibet᷑ excep¬
tis: Inassiria gͥ p̃ualuerat dñatꝰ impiȩ ciui¬
tatis. Huiꝰ capd erat illababilon cuiꝰ t̾rigene ciui¬
tati nom̃ aptissimũ ẽ: idẽ. c̃fusio Ibi iã ninꝰ rog¬
nabat pꝰmortẽ patris sui beli qͥpͥmꝰ illic regnau̾at

Expanded text:
sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quia sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano ingreditur, quidquid aquarum terras interluit; et hoc mare magnum nobis facit. Quapropter si in duas partes orbem diuidas, Orientis et Occidentis, Asia erit in una, in altera uero Europa et Africa. Quam ob rem trium regnorum, quae tunc praecellebant, Sicyoniorum non erat sub Assyriis, quia in Europa sunt; Aegyptiorum autem quo modo eis non subiacebat, a quibus tota Asia tenebatur, solis Indis, ut perhibetur, exceptis? In Assyria igitur praeualuerat dominatus inpiae ciuitatis; huius caput erat illa Babylon, cuius terrigenae ciuitatis nomen aptissimum est, id est confusio. Ibi iam Ninus regnabat post mortem patris sui Beli, qui primus illic regnauerat
Abbreviated transcription (Latin):
cepꝰ eminentia regna erant gentiũ. in qͥbꝰ c̾rigenar
cuiitas hoc ẽ. societas homiinũ scđm hominem
uuientiũ sub dñatu angłorũ desercorũ ĩ signius
excellebut regna uidelicet tria sichioniorum.
egyptiorũ. assiriorũ. s assiriorũ multo erat
pocentꝰ atq sublimius: Nã rex ille ninꝰ beli filiꝰ
excepta india unili sȩ asiȩ popłos subuigauerat.
A siã nc̃ dico nõ illã partẽ quȩ hiuiꝰ maioris asia& una
ꝓiuntia ẽ: s eã quȩ uniu̾sa asia nuncupat᷑ quã
quidã in altera duarũ. pleriq autẽ int̾cia ctociꝰ
orb̾ parte posuerut᷑ ut sine om̃s asia. europa.
et africa. qđ nõ ȩquali. diusione fecerũt. Nãque
ista quȩ asia nuncupat᷑: ameridie ꝑ orientẽ usq
ad scpcẽtrionẽ. ꝑuesstoꝵ E uropa uͦ aseptẽtͥone
usq ad occidentẽ: atq inde africa ab occidente
usq ad meridiẽ Unde uident᷑ orbẽ dimidium
duȩ tenere europa iafrica: alium uͦ dimidiũ

Expanded text:
rigenarum ciuitas, hoc est societas hominum secundum.. hominem uiuentium, sub dominatu angelorum desertorum insignius excellebat, regna uidelicet tria, Sicyoniorum, Aegyptiorum, Assyriorum. Sed Assyriorum multo erat potentius adque sublimius. Nam rex ille Ninus Beli filius excepta India uniuersae Asiae populos subiugauerat. Asiam nunc dico non illam partem quae huius maioris Asiae una prouincia est, sed eam quae uniuersa Asia nuncupatur, quam quidam in altera duarum, plerique autem in tertia totius orbis parte posuerunt, ut sint omnes Asia, Europa et Africa; quod non aequali diuisione fecerunt. Namque ista, quae Asia nuncupatur, a meridie per orientem usque ad septentrionem peruenit; Europa uero a septentrione usque ad occidentem, adque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde uidentur orbem dimidium duae tenere, Europa et Africa, alium uero dimidium
Abbreviated transcription (Latin):
ex sara filiũ ibenedicã illũ ierit in natioẽs
et reges gentiũ ex eo eit̃. Quã ꝓmissionẽ nc̃
in xp̃o cernimꝰ reddi. Ex illo de inceps illi con¬
uiges nõ uocant᷑ inscͥpturis sic̃ antea uocaban¬
tur abrã et sarai.s sic̃ eos nos ab inicio uocaui¬
mꝰ qm̃ sic iã uocant᷑ ab om̃ibꝰ abrahã. et sara
Cur autẽ mutatũ sit nom̃ abrahę reddita ẽ.

Expanded text:
benedicam illum, et erit in nationes, et reges gentium ex eo erunt quam promissionem nunc in Christo cernimus reddi, ex illo deinceps illi coniuges non uocantur in scripturis, sicut antea uocabantur, Abram et Sara, sed sicut eos nos ab initio uocauimus, quoniam sic iam uocantur ab omnibus, Abraham et Sarra. Quur autem mutatum sit nomen Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
qui nõ cutũcidit᷑ carne p̃pucii su octa
die. int̾ibit anima illa de genere eiꝰ qu
testam̃tũ meũ dissipauit: Et dix̃ ds ad
abraham Sarai uxor tua ñ appelabt̃
nom̃ eiꝰ sarai: s sara erit nom̃ eiꝰ. Benoi
autẽ illã et dabotͥ ex ea filiũ et benibo
illũ. et erit innatioẽs. et reges gentiux
et risit Et dix̃ in animo suo dicens Sin
centũ annos habenti nascet᷑. et sisara
dm̃. Hismahel hic uiuat in conspectutur
Dix̃ autẽ ds̃ ad abraham ita. Ecce sarau
tua pariet tibi filiũ et uocab̾ nomen os
isahac. et statuam testam̃tũ ad illũ mnit

Expanded text:
non circumcidetur carnem praeputii sui octauo die, interibit anima illa de genere eius, quia testamentum meum dissipauit. Et dixit Deus ad Abraham: Sara uxor tua, non appellabitur nomen eius Sara, sed Sarra erit nomen eius. Benedicam autem illam et dabo tibi ex ea filium, et benedicam illum, et erit in nationes, et reges gentiet dixit in animo suo dicens, Si mihi centum annos habenti nascetur, et si Sara Deum: Ismael hic uiuat in conspectu tuo. Dixit autem Deus ad Abraham: Ita, ecce Sarra uxor tua pariet tibi filium, et uocabis nomen eius Isaac; et statuam testamentum meum ad illum in t