comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ corruptõe sumꝰ. Altissimꝯ
est penitẽtib. Comũtere ad
li peccasti. ne a ditias it̾uz. s
et de pristins dep̾care et re¬
uuttantur tͥ. Quasi affacie
colubri fuge ptc̃a. qr si ac¬
cesseris ad illa: suscipiẽt te.
sit exigua. nõ despicit᷑ apud
Ille uero qui sua scelera cogi¬
tat: et statĩ quersus fuerit:
ueniã sibi credat. Si eĩ tũc
uis penitentiã agere. qñ pec¬
care nõ potes: pcc̃a iam te
dinuserũt. nõ tu illa: Item¬

Expanded text:
e sumus . Altissimus est poenitentibus . Convertere ad li, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de pristinis deprecare, ut remittantur tibi . Quasi a facie colubri fuge peccata, et si accesseris ad illa, suscipient te . sit exigua, non despicitur apud Ille vero qui sua scelera cogitat, et statim conversus fuerit, veniam sibi credat. Si enim tunc vis poenitentiam agere, quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. I
Abbreviated transcription (Latin):
que pcc̃orib cominat᷑ si illi
reu̾si fuerunt ad salutẽ. Hõ
unqus qui per nefas ꝑit᷑as
diuicias cõgregat: si aliqñ ꝯ
uersꝯ euad̾e cupit et̾na sup¬
plicia debet ita agere. ut mul¬
titudĩe ptc̃oꝵ possit exeqͥ
lib̾ates uirtutũ. hylarius.
Plemtudo eĩ mors ĩmutat:
et longua tp̃ꝵ crimina mictu
occli peunt. si cordis nata fue
delictis satis facimꝰ. si abi¬
quitate nõ cessamꝰ. Qͥ com¬
mnsit ꝓhibita sibi met ipsi
abscid̾e debet etiã cõcessa. ⁊

Expanded text:
quae peccatoribus comminatur, si illi reversi fuerint ad salutem. Homo iniquus, qui per nefas perituras divitias congregavit, si aliquando conversus evadere cupit aeterna supplicia, debet ita agere, ut multitudinem peccatorum possit exaequare ubertate virtutum. HILARIUS. Poenitudo enim mores mutat, et longi temporis crimina in ictu oculi pereunt, si cordis nata fuerque enim delictis satisfacimus, si ab iniquitate non cessamus. Qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debet conce
Abbreviated transcription (Latin):
et perftã diffuntõ est: ut pec¬
mordetur: neqͣꝙͣ ult̾ius ad¬
nuitamꝰ. Inditiũ uero satis¬
factõis et ĩdulgencie ẽ: af¬
fecto quoq eoꝵ de nrĩs cor

Expanded text:
et perfecta definitio eet, ut pecmordetur, nequaquam ulterius admittamus. indicium uero satisfaetionis et indulgentiae est affectus eorum quoque de nostr
Abbreviated transcription (Latin):
deus ulcissi ulliꝯ: qui ꝯfiteri
delicta ꝑsuader. Obtar dissol¬
ui ꝯfitentes: ne ꝯtumasces
puire cogatur. Tantũ ẽ hõ
sarcinis pcc̃oꝵ grauato: qͣntũ

Expanded text:
Deus ulcisci malitiam, qui confiteri delicta persuadet. Optat Deus dissolvi confitentes, ne contumaces punire cogatur. Tantumque erit homo sarcinis peccatorum gravatus, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Eestinare debet unusquisq
ne si dum potest noluerit ⁊
sr̃na gr̃a respecti. ĩ extremis
purgant atq ĩ bonis fcĩs.
niala gesta ꝯmutant. Quibꝰ
iuste totũ ꝙ deliq̃rant ignos¬
penitendo cognoscũt. E st
aũt peĩtencia medic amentũ
uulueris. spes salutis. perꝙͣ
pit. qua aĩa cruciat᷑. et caro
et barbã mittit. ait demõsties
babundantiã criminũ. Sb
caput ptto grauat᷑. Capilli eĩ¬

Expanded text:
estinare debet unusquisquene si dum potest noluerit, superna respersi gratia, in extremis purgant: atque bonis factis mala gesta commutant, quibus juste totum quod deliquerant, ignospoenitendo cognoscunt. Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes salutis, per quam poena, qua anima cruciatur et caro et barbam nutriunt, ut demonstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris gravatur. Capilli e
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nam qui ꝯsuetudinen
fac̃ peccandi: iam sepultus
dulgentia. sanus peniteat.sa¬
uatio ĩcerta est:sic et remissio
dubia. Ille penitẽciã digne
agit: qui reatũ suũ legictuna
satis factõe plangit. ꝯ̃dẽpuãto

Expanded text:
tur. Nam qui consuetudinem facit peccandi, jam sepultus  indulgentia, sanus poeniteat, sacerta est, sic et remissio dubia. Ille poenitentiam digne agit qui reatum suum legitima satisfactione plangit: condemnando
Abbreviated transcription (Latin):
ieminare. nõ tñ exͣ horã prã¬
cum egrotat.
¶uin acceditis ad mẽsaz
donec in de surgatis. qd ub
sole uobis fauces sumant
ꝯsuetudine si alit̾ tractãt᷑
ĩ uictu nõ deb alii molestũ
ẽẽ: nec ĩ iustũ inderi eis qͥs
fecit aliqͣ ꝯsuetudo fociores.
Nec illos feliciores putent.
qr sumũt qd̾ nõ simũt ip̃i:
s sibi pociꝰ gratulent᷑. qr na¬
lent qd̾ nõ ualet ip̃i.
Et si eis qui uen̾unt exmo¬
rib delicatõrib admonas¬
t̾iu.aliqͥ alimẽtoꝵ. uestim̃¬
datur. qd aliis forcioribꝰ
ideo felicioribꝰ nõ dat᷑. cogi¬
tare debẽt quib nõ datur
quãtu de sua scłari uita illi¬
ad uitã istã descẽd̾int qͥ quã¬
uis usq ad alioꝵ qͥ sũt cor¬
pore firmiores frugalitatẽ
peruenire nõ poterĩt: non

Expanded text:
ejunare, non tamen extra horam prancum aegrotat. Cum acceditis ad mensam, donec inde surgatis, quod vsolae vobis fauces sumant consuetudine, si aliter tractantur in victu, non debet aliis molestum esse, nec injustum videri eis quos fecit alia consuetudo fortiores. Nec illos feliciores putent, quia sumunt quod non sumunt ipsi: sed sibi potius gratulentur, quia valent quod non valent illi. Et si eis qui venerunt ex moribus delicatioribus ad monasterium, aliquid alimentorum, uestimedatur, quod aliis fortioribus et ideo felicioribus non datur, cogitare debent, quibus non datur, quantum de sua saeculari uita illae ad istam descenderint, quamuis usque ad aliarum, quae sunt corpore fortiores, frugalitatem per
Abbreviated transcription (Latin):
infelix ego homo quis me
liberabit de corpore mor¬
tis huius: & succurreret no¬
bis exaudiente illo qui
erigit elisos . soluit com¬
peditos. illuminat cecos.¬

Expanded text:
Infelix ego homo! quis me liberabi de corpore mortis hujus? et succurreret nobis, exaudiente illo qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat caecos
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa doctͥna pietatis. hoc est in
epła in qua p̃dicat᷑ eu̾głm. Ibi
quippe ait priusquã ista narra¬
ret: que autẽ scribo. ecce coram
do qd̃ ñ m̃tior. S ĩa sit huiꝰ dis¬
putationis modus. in cuiꝰ tutius
gitandũ atq orandũ ẽ: quã il¬
lud qd̃ idem apłs dicit. fidelis d̾s
qͥ ñ uos sinet tẽptari supra quã
potestis ferre: s faciet cũ tẽpta¬
tione etiã exitũ. ut possitis su¬
stinere.ame.Explicit lib̾ sã

Expanded text:
in ipsa doctrina pietatis, hoc est in in ipsa doctrina pietatis, hoc est in epistula, in qua praedicat euangelium; ibi quippe ait, priusquam ista narraret: quae autem scribo uobis, ecce coram deo quia non mentior. sed iam sit huius disputationis modus, in cuius totiusgitandum atque orandum est quam illud, quod idem apostolus dicit: fidelis deus, qui non uos sinet temptari supra quam potestis ferre, sed faciet cum temptatione etiam exitum, ut possitis sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
quanto mergit ad pͥmum. Qͥsqͥs
autẽ ẽẽ aliquod genꝰ m̃dacii qd̃
peccatũ ñ sit putauerit: deci¬
piet se ipsum turpit̾. cũ hone¬
stũ se deceptorẽ arbitrat᷑ alioꝵ.
Tanta porro cecitas hominũ
animas occupauit. ut eis paꝵ
recusemꝰ. eoqd̃ ꝑdueti st̃ defen¬
dendo m̃daciũ: ut etiã pͥmo
illo gen̾e qd̃ ẽ om̃iũ sceleratis¬
simũ. dicant usũ fuisse apłm
paulũ. Nam in epła ad gala-¬
thas. que utiq sicut cetere ad
doctrinã religionis pietatisq
conscripta ẽ: illo loco dicunt
eũ ẽẽ m̃titũ. ubi ait de petro
& barnaba. cũ uidissem qͥa
ñ recte ingrediuntur ad ue¬
ritatem eu̾głii. Cum eiuĩ uoluñs
petrũ ab errore atq ab illa
in qua inciderat uie praui¬
tate defendere: ipsam reli¬
gionis uiam in qua salus ẽ
om̃ib confracta & cõmuta¬
ta scripturarũ auctoritate
conantur euert̾e. In qͦ non
uident ñ solũ m̃dacii crim̃:
s etiã ꝑuirii se obicere apło

Expanded text:
quanto mergitur ad primum. Quisquis quanto mergitur ad primum. Quisquis autem esse aliquod genus mendacii, quod peccatum non sit, putaverit, decipiet seipsum turpiter, cum honestum se deceptorem arbitratur aliorum. Tanta porro caecitas hominum animos occupauit, ut eis parum recusemus, eoque perducti sunt defendendo mendacium, ut etiam primo illo genere, quod est omnium sceleratissimum, dicant usum fuisse apostolum Paulum. nam in epistula ad Galatas, quae utique sicut ceterae ad doctrinam religionis pietatisque conscripta est, illo loco dicunt eum esse mentitum, ubi ait de Petro\' et Barnaba: cum uidissem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii. cum enim uolunt Petrum ab errore atque ab illa, in quam inciderat, uiae prauitate defendere, ipsam religionis uiam, in qua salus est omnibus, confracta et comminuta scripturarum auctoritate conantur euertere. in quo non uident non solum mendacii crimen, sed etiam periurii se obicere apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
ita non ad bonos s ad malos mores
conu̾titur. cũ hoc ei p̃bet unitan¬
dum conuerso. qd̃ ei prestitum ẽ
conuertendo. Neq septimo geu̾e
m̃itiendũ ẽ: non enĩ cuiꝰquã cõ¬
moditas. aut salus tẽporalis ꝑfi¬
ciende fidei p̃ferenda ẽ. nec si qͥs¬
quam in recte factis nr̃is tam ma¬
le mouet᷑. ut fiat etiã animo de¬
terior longeq a pietate remotior.
ꝓpterea recte facta deserenda st̃:
cum id nob̃ p̃cipue tenendũ sit
quo uocare atq inuitare de¬
bemus quos sicut nosmet ipsos
diligimꝰ: fortissimoq animo
bibenda ẽ. apłica illa sententia.
aliis quidem sumꝰ odor uite
in uitam: aliis odor mortis in
mortem. & ad hec quis idoneus:
llec octauo genere m̃tiendum
ẽ: quia &e in bonis castitas ani¬
in malis id quod ipsi facimus
eo qd̾ fieri sinimꝰ maiꝰ ẽ. In his
autẽ octo generib: tanto qͥsq
minus peccat cũ m̃tit᷑. quanto
emergit ad octauũ. tanto ampliꝰ

Expanded text:
ita non ad bonos, sed ad malos mores ita non ad bonos, sed ad malos mores conuertitur, cum hoc ei praebetur imitandum conuerso, quod ei praestitum est conuertendo. neque septimo genere mentiendum est; non enim cuiusquam commoditas aut salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est. nec si quisquam in recte factis nostris tam male mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis praecipue tenendum sit, quo uocare atque inuitare debemus, quos sicut nosmet ipsos diligimus, fortissimoque animo bibenda est apostolica illa sententia: aliis quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem. et ad haec quis idoneus? nec octauo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas anin malis id, quod ipsi facimus, eo qautem octo generibus tanto quisque minus peccat, cum mentitur, quanto emergit ad octavum. Tanto amplius,
Abbreviated transcription (Latin):
nare cupiebat. N ẽ gͥ m̃tiendũ
in doctrina pietatis. magnũ enĩ
scelus ẽ: & primũ genꝰ detestabił¬
m̃dacii. Nẽ mñtiendũ scdo gen̾e
qͥa nulli facienda ẽ in uiria. n ẽ
m̃tiendũ t̾tio genere. qͥa nulli
cũ alterius iuuiria c̃sulendũ ẽ.
ñ ẽ m̃tiendũ quarto gen̾e. ꝓpt̾
m̃dacii libidinẽ. que ꝑ se ipsã
uitiosa ẽ. N ẽ m̃tiendũ qͥnto ge¬
ne. qͥa nec ipsa ueritas sine libi¬
dine placendi homunb enunti¬
anda est. Quantominꝰ m̃daciũ:
quod ꝑ se ipsum quia m̃daciũ
est: utiq turpe ẽ. Non ẽ m̃tiendũ
serto genere. neq enĩ recte etiã
testimonii ueritas. ꝓcuiꝰquam
temporali cõmͦ ac salute corrũ¬
pitur. Ad sempit̾nã uͦ salutem
nullus ducendus ẽ. opitulante
mendacio. Non enĩ malis con¬
uertentiũ morib. ad bonos mo¬
res conu̾tendus.ẽ. Quia si erga
illũ faciendũ est: debet etiam ip¬
se conuersus facere erga alios. atq

Expanded text:
nare cupiebat. Non est igitur mentiendum nare cupiebat. Non est igitur mentiendum in doctrina pietatis: magnum enim scelus est, et primum genus detestabimendacii. Non est mentiendum secundo genere, quia nulli facienda est injuria. Non est mentiendum tertio genere, quia nulli cum alterius injuria consulendum est. Non est mentiendum quarto genere, propter mendacii libidinem, quae per se ipsam vitiosa est. Non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa veritas fine placendi hominibus enuncianda est; quanto minus mendacium, quod per se ipsum, quia mendacium est, utique turpe est! non est mentiendum sexto genere; neque enim recte etiam testimonii ueritas pro cuiusquam temporali commodo ac salute corrumpitur. ad sempiternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio; non enim malis conuertentium moribus ad bonos mores conuertendus est, quia, si erga illum faciendum est, debet etiam ipse conuersus facere erga alios atque
Abbreviated transcription (Latin):
tutela ẽ pudicitie corporalis.
Quamobrem quod in nob̾ ẽ
utrũq scĩs morib & conu̾satiõe
muniendũ ẽ: atq sepiendum
ne aliunde uioletur. Cũ autẽ
mo: Animi castitas. pudicitie
corporis. an pudicitia corporis
castitati animiꝰ Et quid ma¬
gis in peccatis cauendum. ꝑ¬
missio facta alieni: an cõmix¬
tio facti tui: E lucet itaq dis¬
cussis omib. nichil aliud illa
testimonia script᷑aꝵ monere:
nisi numquã e̾e̾ omĩo m̃tien¬
dũ. qñquidem nec ulla exem¬
pla mendacioꝵ imitatione
digna. in morib factisq scõꝵ
inueniantur. quod ad eas atti¬
net scripturas. que ad nullã
figuratam significationem
nia in eũgło que imperitiorib
m̃dacia uidentur. figurate sig¬
nificationes st̃. & qd̃ ait apłs õĩbꝰ
ñ eũ m̃tiendo s cõpatiendo fecis¬
se recte intelligit᷑. ut tanta casti¬
tate cũ eis lib̾andis ag̾et: ac si
ipse in eo malo ẽẽt. a qͦ illos sa¬

Expanded text:
tutela est pudicitiae corporalis. tutela est pudicitiae corporalis. quamobrem quod in nobis est, utrumque sanctis moribus et conuersatione muniendum est atque sepiendum, ne aliunde uioletur. cum autem mo, animi castitas pudicitiae corporis, an pudicitia corporis castitati animi, et quid magis in peccatis cauendum, permissio facti alieni. an commissio facti tui. Elucet itaque discussis omnibus nihil aliud illa testimonia scripturarum monere nisi numquam esse omnino mentiendum, quandoquidem nec ulla exempla mendaciorum imitatione digna in moribus factisque sanctorum inueniantur, quod ad eas adtinet scripturas, quae ad nullam figuratam significationem nia in euangelio, quae inperitioribus mendacia uidentur, figuratae significationes sunt. et quod ait apostolus: non eum mentiendo, sed compatiendo fecisse recte intelligitur; ut tanta charitate cum eis liberandis ageret, ac si ipse in eo malo esset, a quo illos sa
Abbreviated transcription (Latin):
animi castitate atq scĩtate ser¬
uanda. Unde cogimur non
oppinione hominũ que ple¬
rumq in errore est: s ipsa qͦ
omnib suꝑeminet atq una
inuictissima est ueritate. etiã
pudicitie corporis ꝑfectam fi¬
dem ante ponere. Est enĩ ani-¬
mi castitas amor ordinatus.
non subdens maiora minoribꝰ.
Muius est autem quicquid in
corpore. quam quicquid in
animo uiolari potest. Certe
enim cum ꝓ pudicitia corpo¬
rali quisq mentitur. uidet
quidem corrumpendo corpori
suo. non suam s alienam im¬
minere libidinem: cauet tam̃
ne saltem ꝑmittendo sit par¬
ticeps. ꝑmissio uero illa ubi
nisi in animo est etiã: Corpo¬
ralis gͦ pudicitia: corrũpi nisi
in animo non potest. quo non
consentiente. neq ꝑmittente.
nullomodo recte dr uiolari
pudicitia corporalis. quicqͥd
in corpore fuerit aliena libidi¬
ne ꝑpetratrũ. Unde colligitur
multomagis animi castitatẽ
seruandam esse in animo inqͦ

Expanded text:
animi castitate atque sanctitate seranimi castitate atque sanctitate seruanda. unde cogimur non opinione hominum, quae plerumque in errore est, sed ipsa quae omnibus supereminet atque una inuictissima est ueritate etiam pudicitiae corporis perfectam fidem anteponere. est enim animi castitas amor ordinatus non subdens maiora minoribus. minus est autem, quidquid in corpore quam quidquid in animo uiolari potest. certe enim cum pro pudicitia corporali quisque mentitur, uidet quidem corrumpendo corpori suo non suam, sed alienam inminere libidinem, cauet tamen, ne saltem permittendo sit particeps. permissio uero illa ubi nisi in animo est? etiam corporalis ergo pudicitia corrumpi nisi in animo non potest: quo non consentiente neque permittente nullo modo recte dicitur uiolari pudicitia corporalis, quidquid in corpore fuerit aliena libidine perpetratum. unde colligitur multo magis animi castitatem seruandam esse in animo, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ta est: ut fidei ueridicam pul¬
critudinem. non solũ auro &
argento & genimis &anenis
prediis. s &e ipsi uniuerse tem¬
porali uite. omniq corꝑis bo¬
no p̃poneret: nescio utrum
sapient̾ aquoquã errare dice¬
retur. & si hoc suis omnibus
talib reb recte ante ferret.
plurisq penderet recte etiã
temporalib reb alioꝵ homi¬
num. quos innocentia beni¬
uolentiaq sua seruare adu¬
uare deberet. amaret enim
ꝑfectam fidem. non solũ bene
credendi ea que sibi excelle-¬
rent. ac fide digna auctorita¬
te dicerent᷑. s etiam fideliter
enuntiandi que ipse dicenda.
iudicaret ac diceret. Fides enĩ
appellata ẽ in latina lingua.
ex eo quia fit qd dicitur. quã
manifestum est. non exhibere
mentientem. Que & si minus
uolatur. cum ita quisq m̃tit᷑
ut ei nullo incõmodo nullaq
ꝑnide credatur: addita etiam
intentione uel salutis tuende.
uel pudicitie corporalis. uio¬
latur tam̃ & res. uiolatur in

Expanded text:
ta est, ut fidei ueridicam pulta est, ut fidei ueridicam pulchritudinem non solum auro et argento et gemmis et amoenis praediis, sed et ipsi uniuersae temporali uitae omnique corporis bono praeponeret, nescio utrum sapienter a quoquam errare diceretur et, si hoc suis omnibus talibus rebus recte anteferret plurisque penderet. recte etiam temporalibus rebus aliorum hominum, quos innocentia beniuolentiaque sua seruare atque adiuuare deberet. amaret enim perfectam fidem non solum bene credendi ea. quae sibi excellenti et fide digna auctoritate dicerentur, sed etiam fideliter enuntiandi, quae ipse dicenda iudicaret ac diceret. fides enim appellata est in latina lingua ex eo, quia fit quod dicitur: quam manifestum est non exhibere mentientem. quae etsi minus uiolatur, cum ita quisque mentitur, ut ei nullo incommodo nullaque pernicie credatur addita etiam intentione uel salutis tuendae uel pudicitiae corporalis, uiolatur tamen, et res uiolatur in
Abbreviated transcription (Latin):
S quia omis in hac uita pie¬
tas ȩxercitatio ẽ. qua in illam
tenditur. cui exercitationi du¬
catum p̃bet ista doctrina q̃
humanis uerbis & corporeoꝵ
sacram̃toꝵ si guaculis. ipsam
insinuat atq intimat uerita¬
tem: ꝓpterea & hec que ꝑ men¬
dacium corrumpi potest. ma¬
xime incorrupta seruanda ẽ:
ut siquid in illa castitate ani¬
mi fuerit iuolatum. habeat
unde reparetur. Corrupta
enim auetoritate doctrine:
nullus aut cursus aut recur¬
sus esse ad castiͣtͣem animi po¬
test. Conficitur gͦ ex his om̃ibꝰ
hec sententia. ut m̃dacium
quod non iuolat doctrinam
pietatis. neq ipsam pietatem
neq innocentiam. neq beni¬
uolentiam: ꝓ pudicitia corꝑis
ammittendum sit. &̾tamen
si quisquã poneret sibi sic¬
amandam ueritatem. ñ tãtũ
que incontemplaudo ẽ: s ce
in uerum enuntiando. quod
in suo quoq rerum genere
uerum est: & non aliter ꝓferen¬
dam ore corꝑis senteutiam qm
in auimo concepta atq conspec

Expanded text:
sed quia omnis in hac uita piesed quia omnis in hac uita pietas exercitatio est, qua in illam tenditur, cui exercitationi ducatum praebet ista doctrina, quae humanis uerbis et corporeorum sacramentorum signaculis ipsam insinuat atque intimat ueritatem, propterea et haec, quae per mendacium corrumpi potest, maxime incorrupta seruanda est, ut, si quid in illa castitate animi fuerit uiolatum, habeat unde reparetur. corrupta enim auctoritate doctrinae nullus aut cursus aut recursus esse ad castitatem animi potest. Conficitur ergo ex his omnibus haec sententia, ut mendacium, quod non uiolat doctrinam pietatis neque ipsam pietatem neque innocentiam neque beniuolentiam, pro pudicitia corporis admittendum sit. et tamen, si quisquam pamandam ueritatem non: tantum quae in contemplando est, sed etiam in uero enuntiando, quod in suo quoque rerum genere uerum est, et non aliter proferendam motu corporis sententiam, quam in animo concepta atque c
Abbreviated transcription (Latin):
est gͦ sinceritas dilectionis &ͬ
ꝓrimi. In hac enim castitas
animi scĩficatur. & agendum
quib possumꝰ uirib & pia su¬
plicatione: ut cum uiolanda
appetitur pudicitia corporis
nr̃i. uec ipse anime sensus ex¬
tremꝰ qui carne implicatus ẽ
aliqua delectatione tangat᷑.
Si autẽ hoc potest: uel men¬
tis in non consentiendo casti¬
tas conseruetur. Custodienda
est autem in animi castitate
quod ad dilectionem ꝓximi
ꝑtinet. in nocentia &e beniuolen¬
tia. quod autẽ ad cłi: pie¬
tas. In nocentia est: qua nul¬
li nocemꝰ. B eniuolentia: qua
mꝰ dm̃. Ueritas autem doctri¬
ne religionis atq pietatis.
non nisi mendacio uiolat᷑.
cum ipsa sumina atq inti¬
ma ueritas cuius ẽ ista doc¬
trina nullomͦ possit uolari.
ad quam ꝑuenire. atq in il¬
la omnimodo manere.eiq:
penitus in herere non licebit:
nisi corruptibile hoc indue¬
rit incorruptionẽ. & mortale
hoc induerit ĩmortalitatem.

Expanded text:
est ergo sinceritas dilectionis dei et est ergo sinceritas dilectionis dei et proximi — in hac enim castitas animi sanctificatur — et agendum quibus possumus uiribus et pia supplicatione, ut cum uiolanda adpetitur pudicitia corporis nostri, nec ipse animae sensus extremus, qui carne inplicatus est, aliqua delectatione tangatur; si autem hoc non potest, uel mentis in non consentiendo castitas conseruetur. custodienda est autem in animi castitate, quod ad dilectionem proximi pertinet, innocentia et beniuolentia, quod autem ad dei, pietas. innocentia est, qua nulli uocemus; beniuolentia, qua mus deum. ueritas autem doctrinae, religionis atque pietatis nonnisi mendacio uiolatur, cum ipsa summa atque intima ueritas, cuius est ista doctrina, nullo modo possit uiolari: ad quam peruenire atque in illa omni modo manere eique penitus inhaerere non licebit, nisi cum corruptibile hoc induerit incorruptio nem et mortale hoc induerit inmortalitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
plius uitetur: ita nemo du¬
bitet. sicut uemo dubitͣ t ca¬
uendi maioris dampni cau¬
sa patiendum ẽẽ qd̃ minus
est. Ista sunt autẽ que sc̃ita¬
tis causa seruanda sunt: pu¬
dicitia corporis. & castitas a¬
nime. & ueritas doctrine.
Pudicitiam corporis: ñ con¬
sentiente ac ꝑmittente anima.
nemo uiolat. Quicqd enim
nob̾ inuitis nullamq tri-¬
buentib potestatem. maiore
ui contingit in nr̃o corpore:
nulla impudicitia ẽ. s ꝑmit¬
tendi potest ẽẽ aliqua ratio.
consentiendi autem nulla.
Tunc enim consentimꝰ: cum
approbamus & uolumꝰ. ꝑ¬
mittimꝰ autem etiã ñ uolen¬
tes: euitande alicuiꝰ maio¬
ris turpitudinis grã. Con-¬
sensio sane ad impudicitiã
cor poralem: etiam castitatẽ
animi uiolat. Animi quippe
castitas est. in bona uolun¬
tate & sincera dilectione. qͦ
non corrumpitur. cũ ama¬
mus atq appetimꝰ. quod
amandum atq appetendum
ẽẽ. ueritas docet. Custodienda

Expanded text:
plius euitetur, ita nemo duplius euitetur, ita nemo dubitet, sicut nemo dubitat cauendi maioris damni causa patiendum esse quod minus est. Ista sunt autem, quae sanctitatis causa seruanda sunt: pudicitia corporis et castitas animae et ueritas doctrinae. pudicitiam corporis non consentiente ac permittente anima nemo uiolat. quidquid enim nobis inuitis nullamque tribuentibus potestatem maiore ui contingit in nostro corpore, nulla inpudicitia est. sed permittendi potest esse aliqua ratio, consentiendi autem nulla. tunc enim consentimus, cum adprobamus et uolumus; permittimus autem etiam non uolentes euitandae alicuius maioris turpitudinis gratia. consensio sane ad inpudicitiam corporalem etiam castitatem animi uiolat. animi quippe castitas est in bona uoluntate et sincera dilectione, quae non corrumpitur, nisi cum amamus atque adpetimus, quod amandum atque adpetendum non esse ueritas docet custodienda
Abbreviated transcription (Latin):
auferuntur ab imuriosis. illi
soli peccant. & a uita eterna
impediuntur qui ea faciunt:
non hi quib faciunt. Itaq
etiãsi ea ui auferri quisq con¬
sentiar. uel ne faciat aliqͥd
mali. uel ne in his ipsis mauis
aliquid incõmodi patiatur:
non solum non peccat. s illd̃
fortit̾ & laudabilit̾. hoc utilit̾
&e incul pabilit̾ facit. Que
autẽ sc̃itatis religionisq
causa seruantur. cũ hec uio¬
lare iniuriosi uoluerint etiã
peccatis minorib. non tam̃
iniuiriis alioꝵ. si conditio ꝓpo¬
nitur & facultas datur redi¬
menda sunt: & tunc iam illa
desinunt esse peccata. que ꝓp¬
ter grauiora uitanda susci¬
puintur. Sicut enim in reb
utilib uelut pecuniario alio¬
ue aliquo cõmodo corporali.
non uocatur dãpnũ quod
ꝓpter mauis lucrũ ammit¬
titur. sic & in reb scĩs non
uocatur peccatum. qd̾ ãmit¬
tit᷑. ne grauius ãmittat᷑.
uocetur & hoc peccatum. dũ
tam̃ suscipiendũ e̾ẽ. ut am¬

Expanded text:
auferuntur ab iniuriosis, illi auferuntur ab iniuriosis, illi soli peccant et a uita aeterna inpediuntur, qui ea faciunt, non hi, quibus faciunt. itaque etiamsi ea sibi auferri quisque consentiat, uel ne faciat aliquid mali uel ne in his ipsis maius aliquid incommodi patiatur, non solum non peccat, sed illud fortiter et laudabiliter, hoc utiliter et inculpabiliter facit. quae autem sanctitatis religionisque causa seruantur, cum haec uiolare iniuriosi uoluerint, etiam peccatis minoribus, non tamen iniuriis aliorum, si condicio proponitur et facultas datur, redimenda sunt. et tunc iam illa desinunt esse peccata, quae propter grauiora uitanda suscipiuntur. sicut enim in rebus utilibus, uelut in pecunia alioue aliquo commodo corporali, non uocatur damnum, quod propter maius lucrum amittitur, sic et in rebus sanctis non uocatur peccatum, quod, ne grauius admittatur,uocetur et hoc peccatum, dum tamen suscipiendum esse, ut am
Abbreviated transcription (Latin):
dona eiꝰ in se corrumpunt cẽ
temporalia. atq ipsis corrup¬
tionib auersantur et̾na: ma¬
rime si iam templũ d̃i esse
ceperunt. quod.xp̃ianis om¬
nib apłs ita dicit. Nescitis
quia templum di estis & sp̃s
dei habitat in uobis: Quisqͥs
templum dei corruꝑit: cor¬
rũpet illũ ds. Templum
enim dei scm̃ ẽ: qd̃ estis uos.
Et omĩa quidem ista pecca.
siue quib inuiria fit hõib
in ipsis uite huiꝰ cõmodis.
siue quib se ipsi homines
corrũpunt. & nulli inuito
nocent: omĩa gͦ ista peccata.
etram si huic temporali uite
ad aliquã delectationẽ uel
utilitatem uidentur consu¬
lere. nam nullus aliquid hoꝵ
alio ꝓposito ac fine cõmitcit.
tam̃ ad illam uitã que sempi¬
terna ẽ implicatos omib mo¬
dis impediunt. Hoꝵ autem
alia sunt que solos facientes
impediunt. alia que eos etiã
in quib fiunt. Nam illa quȩ
utilitatis ad hanc uitam ꝑ¬
timentis grã seruantur: cũ

Expanded text:
dona eius in se corrumpunt, etiam dona eius in se corrumpunt, etiam temporalia, atque ipsis corruptionibus auersantur aeterna, maxime si iam templum dei esse coeperunt, quod Christianis omnibus apostolus ita dicit: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? quisquis templum dei corruperit, corrumpet illum deus; templum enim dei sanctum est, quod estis uos. Et omnia quidem ista peccata, siue quibus iniuria fit hominibus in ipsis uitae huius commodis siue quibus se ipsi homines corrumpunt et nulli inuito nocent, omnia ergo ista peccata, etiamsi huic temporali uitae ad aliquam delectationem uel utilitatem uidentur consulere — nam nullus aliquid horum alio proposito ac fine committit - tamen ad illam uitam, quae sempiterna est, inplicatos omnibus modis inpediunt. horum autem alia sunt, quae solos facientes inpediunt, alia, quae eos etiam, in quibus fiunt. nam illa, quae utilitatis ad hanc uitam pertinentis gratia seruantur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. s ex sua quisq cupidi¬
tate atq consuetudine me¬
titur malum. & id putat gra¬
uius quod ipse amplius exhor¬
rescit: ñ qd̃ ampliꝰ reuera fu¬
giendũ ẽ. Hoc totũ ab amoris
ꝑuersitate gignitur uicium
Cum enĩ due sint uite nr̃e. una
semptt̾na que diuiuitus ꝓmit¬
titur: altera temporalis in qua
nunc sumꝰ. cũ quisq istam tem¬
poralem amplius dilig̾e ceꝑit
quam illam sempiternã:. ꝓpt̾
hanc quam diligit. putat e̾ẽ
omĩa facienda. nec ulla estimat
grauiora peccata. quãque hu¬
ic uite faciunt iniiriã. & uel
eiꝰ cõmoditati aliquid inique
&e illicite auferunt aut eam
illata morte adimunt. Itaq
fures & raptores. & contumeli¬
osos. & tortores atq int̾fectores.
magis oderunt quã lasciuos
ebriosos. luxuriosos. si nulli
sint. Non enim intelligunt
aut omnino curant quod isti
deo faciant iniuriam: ñ qͥdẽ
in illiꝰ aliquod incõmodum.
s in suã magnam ꝑniciem: cũ

Expanded text:
tatis, sed ex sua quisque cupiditatis, sed ex sua quisque cupiditate atque consuetudine metitur malum et id putat grauius, quod ipse amplius exhorrescit, non quod amplius reuera fugiendum est. hoc totum ab amoris peruersitate gignitur uitium. cum enim duae sint uitae nostrae: una sempiterna, quae diuinitus promittitur, altera temporalis, in qua nunc sumus, cum quisque istam temporalem amplius diligere coeperit quam illam sempiternam, propter hanc, quam diligit. putat esse omnia facienda nec ulla aestimat grauiora peccata, quam quae huic uitae faciunt iniuriam et uel ei commoditatis aliquid inique et inlicite auferunt aut eam penitus inlata morte adimunt. itaque fures et raptores et contumeliosos et tortores atque interfectores magis oderunt quam lasciuos, ebriosos, luxuriosos, si nulli molesti sunt. non enim intellegunt aut omnino curant, quod isti deo faciant iniuriam non quidem in illius aliquod incommodum, sed in suam magnam perniciem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
deuitandũ ẽ: ut sicut qd̃ dic¬
tũ ẽ nichil falsi. absurde ac¬
cipit᷑. si non ad om̃e m̃daciũ
referatur: sic qd̃ dictũ ẽ. de
ore ipsius. scđm suꝑiorẽ dis¬
putationẽ. os cordis accipien¬
dũ ẽẽ contendit. qͥ aliquando
putat ẽẽ m̃tiendũ. Hec certe
omĩs disputatio. quãuis alt̾¬
net aliis asserentib nũquã
ẽẽ m̃tiendũ. & ad hoc diuina
testimonia recitantib. aliis
contradicentib & inter ipsa
uerba diuinoꝵ testimonioꝵ.
m̃dacio locũ querentibꝰ. ne¬
mo tam̃ potest dicere hoc
se aut in exemplo aut in uer¬
bo scripturaꝵ inuenire. ut
diligendũ. uel non odio ha¬
bendũ. ullum m̃daciũ uide¬
atur.s interdum mentien¬
do faciendũ ẽẽ qd̃ oderis. ut
qd̃ ampliꝰ detestandũ ẽ. de¬
uitetur.Sz in hoc errant ho¬
mines. qͥ subdunt p̃ciosa
uiliorib. Cũ enĩ concesseri
ammittendũ ẽẽ. aliquod
malũ. ne aliud grauiꝰ am¬
mittatur: non ex regl̃a ueri¬

Expanded text:
deuitandum est. aut si quod dicdeuitandum est. aut si quod dictum est \'nihil falsi\', absurde accipitur, si non ad omne mendacium referatur, quod dictum est de ore ipsius\\ secundum superiorem disputationem os cordis accipiendum esse contendit, qui aliquando putat esse mentiendum. Haec certe omnia disputatio quamuis alternet aliis asserentibus numquam esse mentiendum et ad hoc diuina testimonia recitantibus, aliis contradicentibus et inter ipsa uerba diuinorum testimoniorum mendacio locum quaerentibus, nemo tamen potest dicere hoc se aut in exemplo aut in uerbo scripturarum inuenire, ut diligendum uel non odio habendum ullum mendacium uideatur, sed interdum mentiendo faciendum esse quod oderis, ut quod amplius detestandum est deuitetur. sed in hoc errant homines, quod subdunt pretiosa uilioribus. cum enim concesseris admittendum esse aliquod malum, ne aliud grauius admittatur, non ex regula ueri
Abbreviated transcription (Latin):
falsi de ore ipsuis ꝓcedit. S
dicit alius ita esse accipiendũ.
sicut accepit aplłs paulus qd̃
ait dñs: ego autem dico uob̾
ñ uirare omnino. Nam ce hic
om̃is uiratio eircumcisa ẽ. s
ab ore cordis. ut nunquã uo¬
luntatis approbatione fieret:
s necessitate infirmitatis al¬
terius. id est a malo alteriꝰ eui
non aliter uidet᷑ ꝑsuaderi pos¬
se quod dicitur: nisi urrando
fides fiat. ut ab illo malo no¬
stro quod huiꝰ mortalitatis
ad huc pellibꝰ inuoluti. cor
nrm̃ non ualemꝰ ostendere:
quod utiq si ualeremꝰ uirati¬
one opus non esset. qͣnquã
etiã in hac tota sententia si
eut dictum ẽ. custodiens
uerbum filiꝰ aꝑditione lon¬
ge aberit. de ipsa dictum
est ueritate. ꝑ quã facta st̃
omĩa que incõmutabilis sẽꝑ
manet: qm̃ doctrina religi¬
onis ad eam contemplandã
ꝑducere nititur. potest ui¬
deri ad hoc ẽẽ dictum. &
nulla omnino compẽsatione
subeundũ. penitꝰq ac p̃cipue

Expanded text:
falsi de ore ipsius procedit. sed falsi de ore ipsius procedit. sed dicit alius ita esse accipiendum, sicut accepit apostolus Paulus, quod ait dominus: ego autem dico uobis, non iurare omnino. nam et hic omnis iuratio circumcisa est, sed ab ore cordis, ut numquam uoluntatis adprobatione fieret, sed necessitate infirmitatis alterius, id est a malo alterius, cui non aliter uidetur persuaderi posse quod dicitur, nisi iurando fides fiat; aut ab illo malo nostro, quod huius mortalitatis adhuc pellibus inuoluti cor nostrum non ualemus ostendere: quod utique si ualeremus, iuratione opus non esset. quamquam etiam in hac tota sententia, si, quod dictum est: custodiens uerbum filius a perditione longe aberit, de ipsa dictum est ueritate, per quam facta sunt omnia, quae incommutabilis semper manet, quoniam doctrina religionis ad eam contemplandam perducere nititur, potest uideri ad hoc esse dictum: etnulla omnino conpensatione subeundum penitusque ac praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
sibi & nichil falsi de ore ipsiꝰ
ꝓcedit. dicit aliquis ñ alias
accipiendum esse. quod positũ
est. excipiens uerbũ filius: nisi
uerbum dei qd est ueritas. gͦ
excipiens ueritatem filiꝰ a ꝑdi¬
tione longe aberit. refertur
ad illud quod dictũ ẽ: ꝑdes
om̃s qͥ loquunt᷑ m̃daciũ. Quod
uͦ sequitur. excipiens autẽ. ex¬
cipit illud sibr: quid aliud
insinuat. nisi qd̃ apłs dicit.
excipit uerbũ. id est uerita¬
tem. non sibi. s ut homi¬
nib placeat: non eã custo¬
dit. cum eis uidet placeri
posse m̃dacio. Qͥ autẽ ex¬
cipit sibi. nichil falsum
de ore ipsius ꝓcedit: quia
etiam cum placet hominibꝰ
m̃daciũ. ñ m̃tit᷑ ille qͥueri¬
tatem ñ de qua illis. s de qͣ
d̃o placeret. excepit sibi. Itaq
non est. cur hie dieatur. om̃s
quidem ꝑdet qͥ loquuntur
m̃daciũ. s non omne m̃daci¬
um: quando uniuersaliter
omĩa m̃dacia circũcisa sint
in eo quod dictũ ẽ. & nichil

Expanded text:
sibi, et nihil falsi de ore ipsius sibi, et nihil falsi de ore ipsius procedit, dicit aliquis non aliud hic accipiendum esse, quod positum est: excipiens uerbum filius, nisi uerbum dei, quod est ueritas. ergo excipiens ueritatem filius a perditione longe aberit\' refertur ad illud, quod dictum est: perdes omnes, qui loquuntur mendacium. quod uero sequitur: excipiens autem excipit illud sibi, quid aliud insinuat, nisi quod apostolus dicit: excipit uerbum, id est ueritatem non sibi sed ut homnibus placeat, non eam custodit, cum eis uidet placeri posse mendacio. qui autem excipit sibi, nihil falsum de ore ipsius procedit, quia etiam cum placet hominibus mendacium, non mentitur ille, qui ueritatem, non de qua illis, sed de qua deo placeret, excepit sibi. itaque non est, cur hic dicatur: omnes quidem perdet, qui loquuntur mendacium, sed non omne mendacium, quando uniuersaliter omnia mendacia circumcisa sunt in eo, quod dictum est: et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
gionis ne erret in fide. aut
in ipsa doctoris auctoritate
dubius fluctuet. Cũ autẽ
ille te interrogat. aut uult
ex te aliquid ex te nosse qui
eam rem querit.¬
rit que non ad eũ ꝑtineat.
aut quã ei nosse non expedit.
non testem s ꝓditorem reqͥ¬
rit. Itaq si & mentiaris: a fal¬
so fortasse testimonio alienꝰ
eris. s a mendacio ꝓfecto ñ
eris. Saluo gͥ eo qd̃ falsum
testimoniũ dicere nunquã
licet: querit᷑ utrũ liceat ali¬
quando mentiri. Aut si fal¬
sum testimoniũ ẽ om̃e men¬
dacium: uidendũ ẽ utrum
amittat cõpensationẽ. ut di¬
catur uitandi maioris pec¬
cati grã. sicut illud qd̃ scrip¬
tum ẽ: honora patrem &e ma¬
trẽ. rapiente officiũ fortiore.
contẽpnit᷑. Unde ultimũ
sepulture honorẽ patri ꝓ¬
hibere exsoluere. qui ab ip¬
so dño ad regnũ dei annun¬
tiandũ uocatur. Item qd̃
scriptũ ẽ uerbum custodiens
filiuis a ꝑditione longe aberit
excipiens autem excipit illud

Expanded text:
gionis, ne erret in fide aut gionis, ne erret in fide aut in ipsa doctoris auctoritate dubius fluctuet. cum autem ille te interrogat aut uult ex te aliquid nosse, qui eam rem quaerit, quae non ad eum pertineat, aut quam ei nosse non expedit, non testem, sed proditorem requirit. itaque si ei mentiaris, a falso fortasse testimonio alienus eris, sed a mendacio profecto non eris. Saluo igitur eo, quod falsum testimonium dicere numquam licet, quaeritur, utrum liceat aliquando mentiri. aut si falsum testimonium est omne mendacium, uidendum est, utrum admittat conpensationem, ut dicatur uitandi maioris peccati gratia. sicut illud, quod scriptum est: honora patrem et matrem, rapiente officio potiore contemnitur: unde ultimum sepulturae honorem patri prohibetur exsoluere, qui ab ipso domino ad regnum dei adnuntiandum uocatur. Item quod scriptum est: uerbum custodiens filius a perditione longe aberit; excipiens autem excipit illud
Abbreviated transcription (Latin):
cem: sicut in eu̾gło scd̃m ioħm¬
dicit᷑. Qͥ autẽ facit ueritatem:
uenit ad lucẽ. ꝑdes autẽ om̃s¬
qui non solum oꝑant᷑ qd̾ odisti.
s etiam loquunt᷑ m̃daciũ: fal¬
sam iusticiam p̃tendendo.
nec in penitentia confitendo
peccata. Nam de falso testi¬
monio qd̵ in decem p̃ceptis
legis positũ est: nullo modo
quidem contendi potest di¬
lectionem ueritatis in corde
seruandam. & ꝓferendum
falsum ad eũ. apud quẽ d̃r
testimoniũ. Cũ enĩ do tan¬
tũ dicitur: tunc tantũ in
corde ueritas amplectenda
est. Cum autẽ homini dr̃:
etiam ore corꝑis uerũ ꝓfe¬
rendũ ẽ. quia homo ñ ẽ cor¬
dis inspector. s plane de ip¬
so testimonio ñ absurde que¬
ritur. apud quẽ quisq sit te¬
stis. Non enĩ apud quoscũq
loquim᷑ testes sumus: s apd̃
cos quib expedit. & debent
ꝑ nos cognoscere aut cred̾e
ueritatem. sicuti ẽ iudex
ne inuidicando erret: aut
qui docetur doctrina reli¬

Expanded text:
cem, sicut in euangelio secundum Iocem, sicut in euangelio secundum Io qui autem facit ueritatem, uenit ad lucem - perdes autem omnequi non solum operantur quod odisti, sed etiam loquuntur mendacium, falsam iustitiam praetendendo nec in paenitentia confitendo peccata. Nam de falso testimonio, quod in decem praeceptis legis positum est, nullo modo quidem contendi potest dilectionem ueritatis in corde seruandam et proferendum falsum ad eum, apud quem dicitur testimonium. cum enim deo tantum dicitur, tunc tantum in corde ueritas amplectenda est; cum autem homini dicitur, etiam ore corporis uerum proferendum est, quia homo non est cordis inspector. sed plane de ipso testimonio non absurde quaeritur apud quem quisque sit testis. non enim apud quoscumque loquimur, testes sumus, sed apud eos, quibus expedit et debetur per nos cognoscere aut credere ueritatem: sicuti est iudex, ne in iudicando erret; aut qui docetur doctrina reli
Abbreviated transcription (Latin):
misericordit᷑ etiã ꝓ aliciuꝰ quãuis
mortali salute m̃tit᷑. Item qd scͥp¬
cũ ẽ. ꝑdes om̃s qͥ loquunt᷑ m̃da¬
ciũ: aliꝰ dicit. nullũ hic excep¬
tũ ẽẽ m̃daciũ. s om̃e dãpnatũ
ita dicit. ita uͦ: s qͥ loquuntur
ex corde m̃daciũ. scdm suꝑiorẽ
disputationẽ. Nam ueritatẽ
loquit᷑ in corde: qui odit m̃ti¬
endi necessitatẽ. quã penã huiꝰ
uite mortalis intelligit. Aliꝰ
dicit. om̃s qͥdem ꝑdet ds qͥ lo¬
quunt᷑ m̃daciũ. s ñ om̃e m̃da¬
in quo nulli parcat᷑. idest si
peccata sua quisq confiteri
detrectans: defendat ea potiꝰ
& nolit agere penitentiã. Utrũ
sit quia oꝑat᷑ iniqͥtatẽ. nisi etiã
iustus uideri uolens. medicine
confessionis ñ succũbat. ut &¬
ipsa uerboꝵ distintio ñ aliud
intimare uideat᷑. odisti om̃s
si penitendo in confessione ue¬
ritatẽ loquant᷑. ut faciendo
istam ueritatẽ. ueniant ad lu¬

Expanded text:
misericorditer etiam pro alicujus quamvis misericorditer etiam pro alicujus quamvis mortali salute mentitur . 35. Item quod scriptum est, Perdes omnes qui loquuntur mendacium: alius dicit nullum hic exceptum esse mendacium, sed omne damnatum. Alius dicit: Ita vero, sed qui loquuntur ex corde mendacium, secundum superiorem disputationem; nam veritatem loquitur in corde, qui odit mentiendi necessitatem, quam poenam hujus vitae mortalis intelligit. Alius dicit: Omnes quidem perdet Deus qui loquuntur min quo nulli parcatur; id est, si peccata sua quisque confiteri detrectans defendat ea potius et nolit agere paenitentiam, ut parum sit quia operatur iniquitatem, nisi etiam iustus uideri uolens medicinae confessionis non succumbat, ut et ipsa uerborum distinctio non aliud intimare uideatur: odisti omnes, si paenitendo in confessione ueritatem loquantur, ut faciendo istam ueritatem ueniant ad lu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sequit᷑. assiduitas enĩ eiꝰ ñ
ꝓficiet ad bonũ: nescio utrũ
possit prime harũ triũ sen¬
tentie suffragari. nisi forte
ita ut ꝑfectoꝵ p̃ceptũ sit. oĩo
nũquã non solũ m̃tiri. sed
uel nec uelle m̃tiri. assiduitas
uͦ m̃tiendi. nec ꝓficientibꝰ ꝑmit¬
tat᷑. Tanquã sicũ p̃ciꝑet᷑ nunꝙͣ¬
ꝓrsus ñ solũ m̃tiri. s nec uo¬
luntatẽ habendã m̃tiendi:
contradiceret᷑ exẽplis. qd̃ aliqͣ
sunt etiã magna auetoritate
apꝓbata m̃dacia: respondẽt᷑
autẽ illa quidẽ ẽẽ ꝓficientiũ
que habent scđm hanc uitã
qualecũq officiũ miscđĩe. s¬
usq adeo ẽẽ omne mendaciũ
animis om̃imͦ fugiendũ: ut
nec ipsis ꝓficientib assiduitas
eiꝰ ꝑmittenda sit. Dictũ ẽ enĩ
iam de obstetricib egyptiis.
qd̃ de indole ad meliꝰ ꝓficiendi
m̃tientes apꝓbate st̃: qͥa ñ nul¬
lus gradꝰ ẽ. ad diligendã uerã
ac sempit̾nã salutem. cũ qͥsq

Expanded text:
equitur, Assiduitas enim ejus non proficiet ad bonum, nescio utrum possit primae harum trium sententiae suffragari: nisi forte ita ut perfectorum praeceptum sit, omnino nunquam non solum mentiri, sed vel velle mentiri; assiduitas vero mentiendi nec proficientibus permittatur. Tanquam si cum praeciperetursus non solum mentiendum, sed nec voluntatem habendam esse mentiendi, contradiceretur exemplis, quod aliqua sunt etiam magna auctoritate approbata mendacia: responderetur autem, illa quidem esse proficientium, quae habent secundum hanc vitam qualecumque officium miseusque adeo esse omne mendacium animis omni modo fugiendum, ut nec ipsis proficientibus assiduitas ejus permittenda sit. Dictum est enim jam de obstetricibus Aegyptiis, quod de indole ad melius proficiendi mentientes approbatae sunt: quia nonnullus gradus est ad diligendam veram ac sempiternam salutem, cum quisque
Abbreviated transcription (Latin):
sangius fusus ẽ rp̃i. Iocunde¬
inur om̃s in dño qͥ resurrecti¬
onem carnis sollempniter
celebramꝰ in xp̃o. Omis ꝑ totũ
mundũ catholiea gratuletur

Expanded text:
sanguis fusus est Christi. Jucundemur omnes in Domino, qui resurrectionem carnis solemniter celebramus in Christo. Omnis per totum mundum catholica gratuletur
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ẽ fugiendũ. Quantũ
existimo. responsum ẽ illis
sicut intelligere potestis. si¬
cut & nos loqui possumꝰ: qͣn¬
tũ hora sermonis admittit
quantũ ur̃a capacitas sinit
ipsi dicant de resurrectione
corpoꝵ quasi acute. ut ñ eis.
sicut arbitrant᷑. etiã nos res¬
pondere possimꝰ: multũ est
ut hodie uobis dicam. Qͥa
semel ꝓmisi uob̃ ꝑ istos dies.
istã de resurrectione carnis
questionẽ ẽe uersandam:ad
ca que restant adiuuante
dũo & aures & corda in crasti¬
resurrectioni dñi
dedicatis: quantũ
donante ipso pos¬
fine non solũ ꝓnuntiare: s
etiam demonstrare. Illi qui
tc̃ fuerunt cũ illo: uideruns.
d  cũ expauescerent & sp̃m se
uidẽ credent: soliditatẽ cor¬
poris tenuerunt. Locutus ẽ
enĩ. non solũ uerbis ad aures
coꝵ: s etiam specie ad ocłos
eoꝵ. Parumq erat se p̃bere
cernendũ: nisi etiã offerret
ꝑtractandum. atq palpan¬
dum. Ait enĩ. Qͥd turbati

Expanded text:
corpus est omne fugiendum? Quantum corpus est omne fugiendum? Quantum existimo, responsum est illis, sicut intelligere potestis: sicut et nos loqui possumus, quantum hora sermonis permittit, quantum vestra capacitas sinit,ro quid et ipsi dicant de resurrectione corporum quasi acute, ut non eis, sicut arbitrantur, etiam nos respondere possimus, multum est ut hodie vobis dicam. Sed quia semel promisi vobis, per istos dies istam de resurrectione carnis quaestionem esse versandam, ad ea quae restant, adjuvante Domino, et aures et corda in crastiresurrectioni Domini dedicatis, quantum donante ipso posfine, non solum praenuntiare, sed etiam demonstrare. Illi quidem qui tunc fuerunt cum illo, viderunt, et cum expavescerent, et spiritum se videre crederent, soliditatem corporis tenuerunt. Locutus est enim non solum verbis ad aures eorum, sed etiam specie ad oculos eorum: parumque erat se praebere cernendum, nisi etiam offerret pertractandum atque palpandum. Ait enim: Quid turbati
Abbreviated transcription (Latin):
Sed illi qͥ dicunt. stelle iste
quas uidetis corpora quidem
st̃. s habent animas intellec¬
tuales & sunt dii: interu
de corporibꝰ quia corpora st̃.
uerum dicunt. Utrũ habe¬
ant animas suas. ut quid dis¬
cutio: Modo ueniamꝰ ad rem.
Inducitur d̾s aplatone ipso
alloqui eos quos fecit de cor¬
porali & incorporali substan¬
tia: atq inter cetera dicere il¬
lis. Qm̃ estis orti: immortales
esse & indissolubiles ñ pote¬
stis. Iam ad istam uocẽ: isti
intremiscere poterant. OAre:
Quia ĩ mortales ẽẽ cupiebañs:
&e mori nolebant. Ergo ut
eis auferret tunorẽ: secutꝰ
adiunrit. atq ait. Non tam̃
dissoluemini. neq uos ulla
mortis fata ꝑiment: nec erunt
ualentiora quam consiliũ
meũ. quod mauis est uin¬
culum ad ꝑpetuitatẽ urãm
quã illa quib colligati estis.¬
Ecce d̃s securitatẽ dat diis a
se factis. Securitatẽ illis dat
ĩmortalitatis. securitatẽ illis
dat. qd ñ relinquant globos
corpoꝵ suoꝵ. Certe omne¬

Expanded text:
Sed illi quid dicunt? Stellae istae quas videtis, corpora quidem sunt, sed habent suas animas intellectuales, et sunt dii. Interim de corporibus, quia corpora sunt, verum dicunt: sed utrum habeant animas suas, utquid discutio? Modo veniamus ad rem. Inducitur Deus a Platone ipso alloqui deos, quos fecit de corporali et de incorporali substantia, atque inter caetera dicere illis: « Quoniam estis orti, immortales esse et indissolubiles non potestis. » Jam ad istam vocem illi intremiscere poterant. Quare? Quia immortales esse cupiebant, et mori nolebant. Ergo ut eis auferret timorem, secutus adjunxit atque ait: « Non tamen dissolvemini, neque vos ulla mortis fata periment, nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram, quam illa quibEcce Deus dat securitatem diis a se factis: securitatem illis dat immortalitatis; securitatem illis dat, quod non relinquant globos corporum suorum. Certe
Abbreviated transcription (Latin):
habitꝰ contiuendi. Ipse ẽ enĩ ha¬
bitus. qͦ aliqͥd agit᷑ cũ opus ẽ.
cũ aut̃ ñ agit᷑ : potest agi. s
ñ opus ẽ. hunc habitũ circa
continentiã q̃ fit a concubitu
capiat. Sic̃ si st̃ ꝑfecti animi
bonis terrenis ad aliud neces¬
sariis ꝑ hc̃ habitũ continentie
qͦ eis ñ obligarent᷑. & qͦd pos¬
sent eis &r̃ ñ uti. si ñ opꝰ ẽẽt. nec
qͥsquã eis bene utit᷑. nͥ & qͥ ñ
uti pot̾. multi qͥdẽ facilius
se abstinent ut ñ utant᷑: qmͦ
temꝑant ut bene utantur.
semo tñ eis pot̾ sapient̾ uti:
nͥ qͥ potest & continent̾ uti. E.x
hoc habitu & paulus dicebat.
Scio & habundare & penuriã
pati. Penuriam qͥppe pati qͦꝵ¬
cũq hoĩũ ẽ: s scire pati penu¬
riam magnoꝵ est. Sic ae habun¬
dare qͥs ñ potest: scire autẽ

Expanded text:
habitus continendi. ipse est enim hahabitus continendi. ipse est enim habitus, quo aliquid agitur, cum opus est; cum autem non aginon opus est. Hunc habitum circa continentiam quae fit a concubitu capiat . Sic usi sunt perfecti animi bonis terrenis ad aliud necessariis per hunc habitum continentiae, quo eis non obligarentur, et quo possent eis etiam non uti, si non opus esset. Nec quisquam eis bene utitur, nisi qui et non uti potest. Multi quidem facilius se abstinent ut non utantur, quam temperent ut bene utantur: nemo tamen eis potest sapienter uti, nisi qui potest et continenter non uti. Ex hoc habitu et Paulus dicebat, Scio et abundare et penuriam pati . Penuriam quippe pati, quorumcumque hominum est; sed scire penuriam pati, magnorum est. Sic et abundare quis non potes