comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ eis qui cum illis erant. uobis datũ
est. nosse misterium regni deiꝰ illis aũ
qui foris sunt inparabolis omnia fuĩt:
nunc ostendit pereos aliquando etiam
ceteris idem misterium esse reuelandũ:
& pectus omnium qui domum dei eẽnt
intraturi. fidei flaminis illustrandum.
Quibus etiam uerbis tẏpice fidutiam
docet predicandi: ne qui timore carna¬
lium inc̃modorum lucem scientiȩ qͣm
nouit abscondat. Modii nãq & lecti
nomine uitam hanc p̾sentem & carnem
inqua uiuimus: lucerne autem uocabu¬
lo: uerbum quo illustramur designat.
Nam quia tempus uite nr̃e sub certa
diuine ꝓuisionis mensura continetur:
recte modio comparatur. Lectum uero
animȩ corpus in quo temporaliter in ha¬
bitans quiescit: recte appellari posse qͥs
non uideat: Unde sanato cuidam dr.
Surge tolle lectum tuum. & uade iN
domum tuam. Quid est aperte dicere.
Surge de corpoye neglegentiȩ: & corpꝰ
inciius desideriis dutuis iacebas. in ex¬
ercitia bonorum operum sedulus ad¬

Expanded text:
obis datum est nosse mysterium regni Dei: illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt, nunc ostendit per eos, aliquando etiam caeteris idem mysterium esse revelandum, et pectus omnium qui domum Dei essent intraturi fidei flammis illustrandum. Quibus etiam verbis typice fiduciam docet praedicandi, ne quis timore carnalium incommodorum lucem scientiae, quam novit, abscondat. Modii namque et lecti nomine, vitam hanc praesentem, et carnem, in qua vivimus; lucernae autem vocabulo, verbum quo illustramur, designat. Nam quia tempus vitae nostrae sub certa divinae provisionis mensura continetur, recte modio comparatur. Lectum vero animae, corpus, in quo temporaliter inhabitans, quiescit, recte appellari posse quis non videat? Unde sanato cuidam dicitur: Surge, tolle tectum tuum, et vade in domum tuam . Quod est aperte dicere: Surge de corpore negligentiae; et corpus, in cujus desideriis diutius jacebas, in exercitia bonorum operum sedulus at
Abbreviated transcription (Latin):
homines multũ gaudẽ de carnalib epulis: ad¬
didit. in spu scõ. Iustificat᷑ gͦ sapientia ab om̃ib
filiis suis. qui intelligt̃ utendis t̾rens tempora
oportuna e̾ẽ deb̾e. facilitatẽ uͦ carendi talibꝰ
& amore fruendi ȩt̾nis ñ uariari oportere ꝑ
tempora. s perpetuo retineri.
xii.

Expanded text:
addidit, in Spiritu sancto . Justificatur ergo sapientia ab omnibus filiis suis, qui intelligunt utendis terrenis tempora opportuna esse debere; facilitatem vero carendi talibus, et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora, sed perpetuo retineri. XII.
Abbreviated transcription (Latin):
congruas ingeneribꝰ alim̃toꝵ hiscũ qͥb
tͥ uiuendũ est. neq quantũ sumas. Mul¬
tum interest cũ uideamꝰ alioꝵ stomachũ
euiꝰ saturari. & eos tñ illi ipsi paruio qͦ
satiantur ardent̃ & intołabiliter & om̃i¬
no turpit᷑ in hac re. alios aut̃ plculo
quid̾e satiari. s tolerabilius in opiam ꝑ¬
peti. & ante horã positas epulas su id in
tempore aut opꝰ sit aut nec e̾e̾ sit cũ tranqͥl¬
litate aspicere nec tangere. Magis gͦ int̾est
ñ quid ł quantũ alim̃toꝵ ꝓ congruentia homi-
tate quis capiat. s quanta facilitate & sereni¬
tate animi careat. cũ his ł oportet ł etiã neces¬
se ẽ carere. ut illud in animo xͥani compleat᷑
quod apłs dicit. Scio & minꝰ hab̾e. scio & habun-¬

Expanded text:
congruas in generibus alimentorum his cum quibus congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi vivendum est. Neque quantum sumas multum interest, cum videamus aliorum stomachum citius satiari, et eos tamen illi ipsi parvo quo satiantur ardenter et intolerabiliter, et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti, et vel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit, aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere, neque tangere. Magis ergo interest, non quid vel quantum alimentorum pro congruentia hominuecessitate, quis capiat, sed quanta felicitate et serenitate animi careat, cum his vel oporteat, vel etiam necesse est carere, ut illud in animo Christiani compleatur compleat quod Apostolus dicit: Scio et minus habere, scio et abun
Abbreviated transcription (Latin):
xi. De pueris sedentibꝰ inforo & ad inui-¬
cem claniantibꝰ conu̾so ordine ad ꝓposita
respondit. Nã quͦd ait lam̃tauimus & ñ
plorastis ad ioħem ꝑtinet: cuiꝰ abstinentia
a cibo & potu luctũ penitentiȩ significa¬
bat. Qđ aut̃ ait cantauimꝰ tibus & non sal¬
tastis: ad ipsum dnm qͥ utendo cũ cet̾is cibo
& potu leticiã regni significabat. At illi
nec humiliari cũ ioħe nec cũ xp̃o gau¬
dere uoluert᷑. dicentes illũ demonium
hab̾e᷑. istũ uoracẽ & ebriosum: & amicum
publicanoꝵ & peccatoꝵ. Qđ aut̃ subiungit
& iustificata eͣ sapientia ab om̃ibꝰ filiis suis:
ostendit filios sapientiȩ intelligere nec in
abstmnendo nec in manducando ẽe̾ iusticia.
s in equanimitate tolandi in opia. & tem¬
ꝑantia ꝑhabundantiã ñ se corrumpendi
atq oportune sum̃di ł ñ sum̃di ea. quoꝵ
non usus s c̾cupiscentia rep̃hendenda ẽ
Non eñi int̾est om̃ino qui alim̃toꝵ sumas
ut succurras necessitati corporis: dũmͦ

Expanded text:
. De pueris sedentibus in foro et ad inuicem clamantibus conuerso ordine ad proposita respondit. nam quod ait: lamentauimus, et non plorastis, ad Iohannem pertinet, cuius abstinentia a cibis et potu luctum paenitentiae significabat; quod autem ait: cantauimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum dominum, qui utendo cum ceteris cibo et potu laetitiam regni figurabat. at illi nec humiliari cum Iohanne nec cum Christo gaudere uoluerunt dicentes illum daemonium habere, istum uoracem et ebrpublicanorum et peccatorum. Quod autem subjungit: Et justificata est sapientia ab omnibus filiis suis, ostendit filios sapientiae intelligere nec in abstinendo, nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam, et temperantia per abundn sumendi ea quorum non usus sed concupiscentia reprehendenda est. Non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
edificanti domũ qui fodit in altum. &
posuit fundam̃ta supͣ petrã. fodere
dixͣ̃ humilitat᷑e xp̾ianam terrena om̃ta¬
exhaurire de corde suo: ne ꝓpder aliqͥd
tale dm̃ colit altũ autẽ fodere. donec
sequi & gratis eum colere: ut ñ solum

Expanded text:
qui fodit in altum, et posuit fundamentum super petram; fodere dixit, humilitate christiana omnia terrena exhaurire de corde suo, ne propter aliquid tale Deum colat. In altum autem fodere, donec sequi, et gratis eum colere, ut non solum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod dñs dicit nunqͥd potest cecus
cecũ ducere nonne ambo in fouea ca-¬
dunt. fortasse hoc idõ subumxerit ne
illã de qua dixit dabt insinum ur̃m.
Qui qm ipsis decimas dabant quos ce¬
cos dixit qui eu̾głm ñ tenent. ut illã
remunerationẽ ꝑ discipłos dm̃i potiuᷤ
plebs inciꝑet iam sꝑare. quosimitato¬
res suos uolens ostende addit etiam
non eͣ discipłs suꝑ magistrũ.

Expanded text:
Quod dominus dicit: numquid potest caecus caecum dncere? nonne ambo in foueam cadent? fortasse hoc ideo subiunxerit, nillam, de qua dixit: dabunt in sinum uestrum, quoniam ipsis decimas dabant. quos caecos dixit, quia euangelium non tenent, ut illam remunerationem per discipulos domini potius plebs inciperet iam sperare, quos imitatores suos uolens ostendere addidit etiam: non est discipulus super magistrum.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod dicit dñs iudeis de eo qͥ habebat
manũ dextrã aridã. int̾rogabo uos si
licet sabbato benefacere an male. ani¬
mã saluã facere anꝑdere. Queritur
cũ corpꝰ curauerit quare sic int̾roga-¬
uerit silicet animã saluam facere an
ꝑdere. uł qđ illa miracula ꝓpt̾ fidem
faciebat ubi salus ẽ animȩ. uł qđ ipsa
sanatio manꝰ dextrȩ salutẽ animȩ sig¬
nificat. quȩ abonis oꝑibꝰ cessans. aridã
quodamͦ dextrã hab̾e uidebat᷑. ł ani-¬
mã ꝓ homine posuit:. sicͣ dici solet tot
anime ibi fuerunt. uiii. Qđ dñs¬
dicit date & dabitur uob̃. mensurabo-¬
nam confertã & coagitatã & suꝑfluen-¬
tem dabunt insinum ur̃m. exilla sen-¬
tentia accipi potest qua dicit alio loco
ut & ipsi recipiant uos in et̾na tab̾na¬
cula. ut plebi p̾ceptũ uideat᷑ qđ dictũ¬

Expanded text:
Quod dicit Dominus Judaeis, de eo qui habebat manum dexteram aridam, Interrogabo vos si licet sabbato bene facere, an male; animam salvam facere, an perdere. Quaeritur, cum corpus curaverit, quare sic interrogaverit, animam salvam facere, an perdere. Vel quod illa miracula propter fidem faciebat, ubi salus est animae: vel quod ipsa sanatio manus dexterae, salutem animae significabat, quae a bonis operibus cessans, aridam quodammodo dexteram habere videbatur: vel animam pro homine posuit, sicut dici solet. Tot animae ibi fuerunt. VIII. dicit, Date, et dabitur vobis, mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum, ex illa sententia accipi potest, qua dicit et alio loco, Ut ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula : ut plebi praeceptum esse videatu
Abbreviated transcription (Latin):
tantomagis pontifex furore suꝑatꝰ eũ ad res¬
pondendũ ꝓuocat. ut ex qualibet occasiõe ser¬
monis. locũ inueniat accusandi. Nichilomi¬
nꝰ iħc tacet. Sciebat enĩ qͣsi ds quicqͥd respoli¬
disset torquendũ ad calũpniã. Rursũ sumimꝰ
sacerdos int̾rogabat eũ. & dicit ei. Lues xp̃s
filius benedicti: Iħ̾c aut̃ dix̃ illi. Ego sũ. In ma¬
theo scͥptũ ÷ qd int̾rogandi & adiuranti se pon¬
tifici si e̾e̾t xp̃s. responderit. tu dixisti. ꝓ qͦ marcꝰ
posuit ego sũ: ut uidelicet ostendet tantũ ualere
qd̾ ei dic̃ iħc tu dixisti. qͣntũ si diceret ego sum.
uidee. pagane. heretice. contẽptꝰ infirmitas. &
crux contumelia ẽ: uide qr ꝑ hȩc filiꝰ hominiᷤᷤ
ad dexterã dĩ patris sessurus. & ex partu uir-¬
ginis honio natꝰ. in sua cũ celi nubib ẽ maiesta¬

Expanded text:
tanto magis pontifex, furore superatus, eum ad restanto magis pontifex, furore superatus, eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum inveniat accusandi. Nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim, quasi Deus, quidquid respondisset, torquendum ad calumniam. Rursum summus sacerdos interrogabat eum, et dicit ei: Tu es Christus filius Dei benedicti. tthaeo scriptum est, quod interroganti et juranti se pontifici, si esset Christus, responderit: Tu dixisti, pro quo Marcus posuit, « Ego sum, » ut videlicet ostenderet tantum valere quod dixit Jesus, « Tu dixisti: » Quantum si diceret, « Ego sum. udaee, pagane et haeretice, contemptus, infirmitas, et crux contumelia est, vide quod per haec filius hominis ad dextram Dei patris sessurus, ex partu virginis homo natus, in sua, in coeli nubibus, est majesta
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi iustã calũpniã faciunt. Saluator dixerat.
Soluite tẽplũ hoc: isti cõmiitant & aiunt. ego
dissoluã tẽplũ hoc manu factũ. Uos inqͥt solui¬
te. ñ ego: qi illicitũ ẽ ut ipsi nob̾ inferamꝰ morit̃.
Deinde illi uertunt. & ꝑ triduũ aliud ñ ma¬
nu factũ ȩdificabo: ut ꝓprie de tẽplo iudaico dyx¬
isse uideat᷑. Dñs aut̃ ut ostenderet animal uiuũ
& spirans tẽplũ: dixerat. & ego intriduo exci¬
tabo illud. Aliud ẽ ȩdificare: aliud suscitare.
Et exurgens sũmꝰ sacerdos in mediũ: int̾roga¬
Suit iħm dicens. Non respondes quicꝗͣ ad ea quȩ
t obitiunt᷑ ab his : Ille aut̃ tacebat. & nichił
respondit. Ita preceps & impatiens. ñ inuę¬
niens calũpnie locũ. excutit de solio pontifi¬
cẽ: ut insaniã tñtis motu corporis demon¬
straret. Quanto iħc tacebat ad indignoᷤ repͥo¬
sione sua falsos testes. & sacerdotes impios

Expanded text:
quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite templum hoc. Isti commutant et aiunt: Ego dissolvam templum hoc manu factum. Vos, inquit, solvite, non ego. Quia illicitum est ut ipsi nobis inferamus mortem. Deinde illi vertunt: et post triduum aliud non manu factum aedificabo, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animal vivum et spirans templum, dixerat: Et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. Et exsurgens summus sacerdos in medium, interrogavit Jesum dicens: Non respondes quidquam ad ea quae s? Ille autem tacebat, et nihil respondit. Ira praeceps et impatiens non inveniens calumniae locum, excutit de solio pontificem, ut insaniam mentis motu corporis demonstraret. Quanto plus Jesus tacebat ad indignos responsione sua falsos testes et sacerdotes impios,
Abbreviated transcription (Latin):
mora respectus a dño. cũ ignẽ puorũ corpore. tũ
infidelitatẽ corde reliqͥt. ac pꝰ resurrectionẽ dñi
sco igne recreat᷑: funditꝰ excessũ trinȩ negations
trina dilectiois confessiõe negauit. Tc̾ &enĩ cõ¬
pleta illa memorabili pisciũ captura cũ ueniret
ad dnm: udit cũ condiscipłis suis prunas positaᷤ.
& piscẽ suꝑ positũ. &. panẽ. Moxq uidens sucor¬
sdis archana prunis inflãmauit amoris. Ꝙ qͥdã
surgentes: falsũ testimoniũ ferebant adu̾suᷤ eũ
dicentes. Qm̃ nos audiuimꝰ eũ dicentẽ: ego dis¬
soluã tẽplu hoc manu factũ. & ꝑ triduũ aliud
ñ manu factũ ȩdificabo. Quomͦ falsi testes st̃. si
ea dicunt q̃ dñm dixisse legimꝰ : sed falsus testis
est: qͥ ñ eodẽ sensu dicta intelligit quȩ dicunt᷑.
Dñs enĩ dix̃ de tẽplo corporis fui. S & in ipsis
uerb calũpniant᷑. & paucis additis uł mutatis

Expanded text:
mora, respectus a Domino cum ignem pravorum corpore, tum mora, respectus a Domino cum ignem pravorum corpore, tum infidelitatem in corde reliquit. Ac, post resurrectionem Domisancto igne recreatus, funditus excessum trinae negationis, trina dilectionis confessione purgavit. Tunc etenim, completa illa memorabili piscium captura, cum veniret ad Dominum, vidit cum discipulis suis prunas positas, et piscem superpositum et panem: moxque videns, sui cordis arcana prunis inflammavit amoris. « Et quidam surgentes, falsum testimonium ferebant adversus eum, dicentes: Quoniam nos audivimsolvam templum hoc manu factum, et post triduum aliud non manufactum aedificabo. Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui. Sed et in ipsis verbis calumniantur, et paucis additis vel mutatis,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s adulterantes uelut clibanꝰ corda eoꝵ. Iste
suꝑ credentes in cenacło syon descendens ua¬
riis linguis eos laudare dm̃ docuit. ille in
atrio cayphe instinctu maligni sp̃s accensus
ad negandũ ac blasphemandũ dñm noxius.
ꝑfidoꝵ linguas armabat. Qđ enĩ intꝰ in domo
principis sacerdotũ synodus maligna gerebat:
hoc ignis in atrio foris int̾ frigus noctis mat̾ia¬
lit̾ accensus. typice p̃monstrabat. Quicũq
gͦ uitiosũ noxiũq in se extinguit incendiũ:
potest dicere cũ ꝓpħa diĩo. qr factꝰ sic̃ uter in
priuna. iustificatiões tuas ñ sũ oblitꝰ. In qͥb¬
cũq aut̃ flãmã caritatis turbida uitioꝵ flu¬
mina obruer̃t: audiunt a dño qm̃ abundaũ
iniqͥtas. refrigescet caritas multoꝵ. Quo frigo¬
re torpens ad horã apłs petrus. qͣli prunis
ministroꝵ caiphe calefieri cupiebat: qr tẽporał
cõmodi solatiũ ꝑfidoꝵ societate que rebat. S ñ

Expanded text:
Omnes adulterantes, velut clibanus corda eorum . Iste Omnes adulterantes, velut clibanus corda eorum . Iste super credentes in coenaculo Sion descendens, variis linguis eos Deum laudare docuit. Ille in atrio Caiphae instinctu maligni spiritus accensus, ad negandum ac blasphemandum Dominum noxias perfidorum linguas armabat. Quod enim intus in domo principis sacerdotum synodus maligna gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus, typice praemonstrabat. Quicunque ergo vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest dicere cum propheta Domino: Quia factupruina, justificationes tuas non sum oblitus . In quibuscunque autem flammam charitatis turbida vitiorum flumina obruerunt, audiunt a Domino: quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus Petrus, quasi prunis ministrorum Caiphae calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium, perfidorum societate quaerebat. Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
absq merito dignitatis emeruit a pͥncipe ro¬
mano. Non gͦ mirũ est. si iniquus pontifex
inique uidicat. Petrus aut̃ a longe sequutꝰ ẽ
eũ: usq in atriũ sũmi sacerdotis. Inerito a
longe sequebat᷑: qͥ iã ꝓximꝰ erat negaturꝰ. Leq
enĩ negare posset: si xp̃o ꝓximꝰ adhesissẽt. Ue¬
rũ in hoc maxitna nob̾ ẽ ammiratiõe ueneran¬
dus: qd̾ dñm ñ reliqͥt etiã cũ timeret. Quod
enĩ timet nature est. qđ sequit᷑ deuotiõis. Qđ
negat obreptionis: qd̾ penitet fidei. Alit̾. Ed
ad pasionẽ eundẽ dnĩm alonge seqͥt᷑ petru. sig¬
nificat ȩccłiã sȩquuturã qͥdẽ. hoc ẽ imitaturam
passionẽ dñi. s longe different᷑. Eccłia enĩ ꝓ
se patit᷑: at ille ꝓ eccłia. Et sedebat cũ minis¬
tris. & cale faciebat se ad ignẽ. Est dilectionis
ignis. est & cupiditatis. De hoc dicit᷑. Ignẽ ueni
nttere in t̾rã: & qͥd uolo nͥut ardeat: De illo :

Expanded text:
absque merito dignitatis emerit a principe Roabsque merito dignitatis emerit a principe Romano. Non ergo mirum est si iniquus Pontifex inique judicat. Petrus autem a longe secutus est eum usque in atrium summi sacerdotis. Merito a longe sequebatur, qui jam proxime erat negaturus. Neque enim negare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quia Dominum non reliquit etiam cum timeret. Quod enim timet, naturae est; quod sequitur, devotionis; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Aliter: quod ad passionem eumdem Dominum a longe sequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est imitaturam passionem Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Et sedebat cum ministris, et calefaciebat se ad ignem. Est dilectioignis, est cupiditatis: de hoc dicitur: « Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? » De illo :
Abbreviated transcription (Latin):
extirpauit. recuꝑationẽ ostendit eoꝵ qͥ in mar¬
tirio labunt᷑. ita cȩteri discipłi qͥ articulũ cõp̾¬
hensionis fugiendo p̃uenerãt. cautelã fugiendi
docent eos. qͥ se minꝰ idoneos ad toleranda sup
pet̾e: ꝗͣ se discrimini certaminũ exponere. Ita
etiã iste adolescens qͥ reiecta sindone ꝓfugit nudꝰ
ab impiis. illoꝵ & opus designat & animũ: qͥ ut
securiores ab incursib hostiũ fiant. qͥcqͥd in hoc
mundo posside uident᷑ abituint: ac nudi potiꝰ
dño famulari. ꝗͣ adherendo mundi reb mat̾iã
tẽptandi atq a dño reuocandi adu̾sariis dare
didicert. iuxta exemplũ beati ioseph: qͥ relicto
in manib adultere pallio. foras exiliuit. malẽs
deonudꝰ ꝗͣ indutꝰ cupiditate mundi meretrici
seruire. Q adduxert̃ tħ̾m ad sũmũ sacerdotẽ.
Sũmũ sacerdotẽ cayphan significat: qͥ sic̃ ioħs¬
ȩuangłista scͥbit erat pontifex anni illiꝰ. De qͦ
consentaneȩ testat᷑ iosephus: qd pontificatũ sibi

Expanded text:
irpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supppetere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita etiam iste adolescens qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum qui, ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur abjiciunt, ac nudi potius Domino famulari, quam adhaerendo mundi rebus materiam tentandi atque a Deo revocandi adversariis dare didicerunt: juxta exemplum beati Joseph, qui, relicto in manibus adulterae pallio, foras exsilivit, malens Deo nudus, quam indutus cupiditatibus mundi meretrici, servire. Et adduxerunt Jesum ad summum sacerdotem. Summum sacerdotem Caipham significat, qui annes scribit erat pontifex anni illius, de quo consentanea testatur Josephus , quia pontificatum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam urcelligi qđ & alii discipłi aut senserrĩ¬
hoc aut dixerint. aut eis dictante iuda ꝑ¬
suasum sit : atq om̃tum uoluntatẽ mathẽ¬
serint. S iudas ꝓpterea dixerit quia sur¬
de solo illo id cõmemorare uoluisse. cuiꝰ ex
hac occasione furandi consuetudinẽ credi¬
mebant in eam: nequaꝗͣ de bonis ac diligen
potiꝰ sub numero plurari. qui nec dño acdiꝰ¬
cipłis eiꝰ fideliter adhesisse. neq pauꝑum

Expanded text:
autem intelligi quod et alii discipuli, aut senserinautem intelligi quod et alii discipuli, aut senserinhoc, aut dixerint, aut eis Juda dicente persuasum sit, atque omnium voluntatem Matthaeuserint, sed Judas propterea dixerit, quia furde solo illo ideo commemorasse voluisse, cujus ex hac occasione furandi consuetudinem cre Et fremebant in eam, » nequaquam de bonis ac diligentpotius sub numero plurali, qui nec Domino et discipulis ejus fideliter adhaesisse, neq
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis eiꝰ quȩ illi una cũ patre est. digna
reue̾ntia confitetur:. laudat ꝙ prsdicat.
caput ꝓfecto illiꝰ unguento ꝑfundit p̾tio¬
so. Cum uͦ assumpte myst̾i̾a humanitatis
equȩ digna reue̾ncia suscipit: in pedes utiq
dñi unguentũ nardi pisticũ. id ÷ fidele ac
uerum ꝓfundit. quia illã eiꝰ naturã qua
t̾ram conting̾e hoc est int̾ homines conũ
sari dignatus est. pia deuotione cõmendat.
ac deuotis ueneratur obsequiis. Erant
aut̃ quidam indigne ferentes uitra semet¬
ipsos & dicentes Utquid ꝑditio ista ungͣn¬
ti facta est e. Poterat enuim unguentũ istud
uenundari plusꝗͣ trecentis denariis: & dari
chicos loquitur. pluralẽ uidelicet numerũ
ꝓ singłari ponens. Nam ioħes distinc̾tiꝰ
loquens iudam hec loquutũ e̾e̾. testatur &
hoc gr̃a cupiditatis eo qđ fur fuisset. & locu¬
los habens ea quȩ mittebant᷑ portaret. Pot̃

Expanded text:
virtutis ejus, quae illi una cum Patre est, digna virtutis ejus, quae illi una cum Patre est, digna reverentia confitetur, laudat, et praedicat, caput profecto illius unguento perfundit pretioso. Cum vero assumptae mysteria humanitatis aeque digna reverentia suspicit, in pedes utique Domini unguentum nardi pisticum, id est fidele ac verum perfundit, quia illam ejus naturam qua terram contingere, hoc est inter homines corsari dignatus est, pia praedicatione commendat ac devotis veneratur obsequiis. « Erant autem quidem indigne ferentes intra semetipsos, et dicentes: Ut quid perditio ista unguenti facta est? usquam trecentis denariis, et dari chicos loquitur, pluralem videlicet numerum pro singulari ponens. Nam Joannes distinctius loquens, Judam haec locutum esse testatur, et hoc gratia cupiditatis, eo quod fur esset, et loculos habens, ea quae mittebantur portaret. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
gemina dote pigm̃tarii hardi sp̃icas acfolia
celebrant. Ꝙ hoc est qđ ait mareꝰ. unguen¬
ti nardi spicati p̾tiosi: quia uidelicet un¬
guentum illud qđ atculit maria duo. ñ
solum de radice confectũ nardi. uerum
etiam qͦ p̾tiosius eẽt. spicarũ quoq & foli¬
oꝵ eiꝰ adiectione odoris ac uirtutis illiꝰ e¬
rat accumulata gr̃a. Ferunt aut̃ de nar¬
do ꝓhisialogi. qd̾ pͥncipalis sit in unguen¬
tis. Unde merito unctioni capitis & pedũ
nistrantis. fidem ac pietatem designat ȩccłe
sc̃ȩ: quȩ loquitur in amoris cantico dicenᷤ.
Dũ ẽẽt. rex in accubitu suo: nardꝰ mea de¬
dit odorem suũ. Quȩ niirũ uerba & se
m om̃ib suis membris sp̃italiter implere
ñ desinit. Que toto diffusa głantur & dict̃.¬
Dõ autẽ gr̃as: qui semꝑ triumphat nos
in xp̃o iħu: & odorem notitie suȩ manifes¬
tat ꝑ nos in om̃i loco. quia xp̃i bonꝰ odor
sumus deo. Quȩ cum potentiam diuinȩ

Expanded text:
gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam, quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt autem de nardo physiologi, quod principalis sit in unguentis. Unde merito unctioni capitis et pedum nistrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum verba, in omnibus suis membris spiritaliter implere non desinit, quae toto diffusa orbe triumphat nos, in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco. Quia Christi bonus odor sumus Deo . Quae cum potentiam divinae
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc etiam factum ante sex dies pasche
testatur: pͥdie ꝗͣ asino sedens cũ palmis &
laude turbarũ hierosolimã ueniret. Ipsa ÷
autẽ ñ alia : quȩ qͦndam ut lucas scͥbit pec¬
catrix adhuc ueniens pedes diũ lacͥmis pe¬
nitentie rigauit: & unguento pie confes¬
sionis liniuit: & quia multũ dilexit multoꝵ
ueniam peccatoꝵ a pio iudice ꝓmeruit. Nc̃
uͦ iustificata & familiaris effẽcta dño ñ
tantũ pedes eiꝰ ut idem ioħes narrat. uerũ
oleo scõ ꝑfudit. Est aut̃ alaba strũ genꝰ
eo qd̾ optime seruare̾ ea incorrupta dicat᷑.
Hascitur circa thebas egyptias & damascũ
syriȩ cet̾is candidius. ꝓbatissimũ uͦ in in¬
dia. Mardus uͦ est frũtex aroniatica. gra¬
ui ut aiunt & crassa radice. s breui ac nigͣ
fragili q qͣnuis pingui succo redolente cĩ
prẽssum. asꝑo sapore. folio paruo densoq
cuiꝰ cacumina in aristas se spargunt. Idõq

Expanded text:
qui hoc etiam factum ante sex dies paschae qui hoc etiam factum ante sex dies paschae testatur pridie quam asino sedens cum palmis et laude turbarum Jerosolymam veniret. Ipsa est autem, non alia, quae quondam ut Lucas scribit peccatrix adhuc, veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento piae confessionis linivit, et quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus ut idem Joannes narrat verum oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genuseo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias, et Damascum Syriae caeteris candidius, probatissimum vero in India. Nardus vero est frutex aromatica, gravi ut aiunt et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, quamvis pingui, sinum redolente, aut cypressum, aspero sapore, folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
leuigare tẽpli parietes: pauim̃ta uerrere.
uasã mundare. & scđ̾m ritũ legis purificari
ut esu agni digni fierent. congregantur
ineuntes consilium. quomͦ occ̃idant dñm
ñ timented seditionẽ ut simplex sermo de¬
monstrat: s cauentes ne auxilio popłi de
suid manib tolleretur. Et cũ ee̾t betha¬
ꝓ om̃i mundo & uniu̾sas nationes suo san¬
guine redẽpturꝰ: moratur in bethania do
datus est: nõmine pͥstino ꝑmanente.
ut uirtus curantis appareat. Nã ꝙ in ca-¬
chalogo apłoꝵ. cũ pͥstino uitio ꝙ offirio
matheus publicanus appellatur: qui certe
publicanus eẽ. desierat. Quidã symonẽ
lepsum uolunt intelligere partem popłi
qui credidit dño & ab eo citratus sit. Sy¬
habens alaba strum unguenti nardi spi¬
cati p̾tiosi: & fra c̾to alaba stro esfudit
suꝑ caput eius. Mulier ista maria erat
magdalene. soror lazari quem suscitauit
iħx a mortuis. ut ioħes aꝑte comemotat :

Expanded text:
levigare templi parietes, pavimenta verrere, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur ineuntes consilium quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Et cum esset Bethapro omni populo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania, dodatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio Matthaeus publicanus appellatur, qui certe publicanus esse desierat. Quidam Simonem leprosum volunt intelligere partem populi qui crediderat Domino, et ab eo curata sit. Sihabens alabastrum unguenti nardi spicati pretiosi, et fracto alabastro effudit super caput ejus. Mulier ista Maria erat Magdalene, soror Lazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat,
Abbreviated transcription (Latin):
retur. ait. & ipsi non introiert̃ in p̾torium.
ut ñ contaminarent᷑. s manducarent pas¬
cha. Qđ ideo fecere: quia & paschȩ dies in a¬
rimis panib est celebrari preceptus: & nos
quasi pascha ꝑpetuum facientes. semꝑ ex
hoc inundo transire p̾cipimur. Uno qͥppe
die agno unmolato ad uesꝑam: septẽ ex
ordine dies sequunt᷑ azimoꝵ qi xp̃c iħx¬
semel in plenitudine tẽpoꝵ ꝓ nob̾ passus
in carne: ꝑ totum nob̾ huiꝰ scłi tempꝰ qđ.
septẽ dieb agitur. in Azimis sinceritatiᷤᷤ
& ueritatis p̾cepit ẽẽ. uiuendũ: om̃iq sẽꝑ
nisu nos desidia t̾rena quasi egypti reci¬
nacła fugere: & uelut a mundana conu̾¬
satione secretam solitudinẽ iter ammonet
subire uirtutum. Et quȩrebant sũmi
sacerdotes & scͥbe : quomͦ eũ dolo tenerent
& occid̾ent. Dicebant aut̃. Non in die
festo: ne forte tumultus fieret popło. Qui
debuerant pascha uicino parare uictumas.

Expanded text:
retur, ait: Et ipsi non introierunt in praetorium, retur, ait: Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha . Quod ideo fecere, quia et paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur azymorum, quis in plenitudine temporum passus in carne, per totum nobis hujus saeculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecepit esse vivendum, omnique semper nisu nos desideria terrena, quasi Aegypti retinacula fugere, et velut a mundana conversatione secreta solitudine iter admonet subire virtutum. « Et quaerebant summi sacerdotes et scribae quomodo Jesum dolo tenerent, et occiderent. Dicebant autem, Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. Qui debuerant Pascha vicino parare victimas,
Abbreviated transcription (Latin):
isrł itarum ꝑtransierit nec ꝑcusserit eodꝰ. uł
suo desuꝑ ambulauit. Cuiꝰ sacram̃tum
ait. Ante diem autẽ festũ paschȩ scienꝰ
ihe quia uenit eiꝰ hora ut transeat ex hor
mundo ad patrem. Ubi manifeste decla¬
rat ideo sollẽpnitatisꝰ diem ꝑ legẽ misti¬
ce transitũ ẽẽ. uocatum: qđ agnus dĩ qui
peccata mundi tolleret. in ẽo de hoc m̃¬
do suie ipse transiturꝰ. siue nos salubri
transitu quasi de egyptia eẽt. seruitute
ducturꝰ. Hoc sane iuxta ueteris instrum̃ti
scͥpturam int̾ pascha & arnna distat: qd pas¬
cha ipse solus dies appellatur. in quo aguꝰ
occidebatur ad uesꝑam. hoc est quarta de¬
cima luna pͥmi mensis. Qumta decima. aut̃¬
luna quando eg̾ssum est de egypto. suc¬
cedebat festiuitas azimoꝵ: quȩ septẽ die¬
b. id est usq ad uicesimũ pͥmum diem eiꝰ¬
dem mensis ad uesꝑam est statuta sollemp¬
nitas. Uerũ euangłistȩ indifferent̾ & diem
cha ponere solent. Dicit enĩ marcꝰ. Erat ati

Expanded text:
cusserit eos, vel suo, desuper ambulaverit. Cujus sacramentum annes ait: Ante diem autem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat, ideo solemnitatis hujus diem per legem mystice transitum esse vocatum, quod Agnus Dei qui peccata mundi tolleret, in eo, de hoc mundo sive ipse transiturus, sive nos salubri transitu, quasi de Aegyptia esset servitute ducturus. Hoc sane juxta veteris Instrumenti scripturam inter pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est quartadecima luna primi mensis. Quintadecima auteluna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas azymorum, quae septem diebus, id est, usque ad vigesimum primum diem ejusdem mensis ad vesperam est statuta solemnitas. Verum evangelistae indifferenter, et diem cha
Abbreviated transcription (Latin):
iħc contra garophilatiũ: aspiciebat qͦ¬
mͦ turba iãctaret es in garophilatium.
Quia sermone greco philaxe seruare dr̃.
& gara lingua ꝑsica diuitiȩ uocantur.
gatophilatium locꝰ appellari solet. quo
diuitiȩ seruant᷑. Quo nomine & archã
in qua donaria popłi congragabantur
ad usus templi necessarios & porticꝰ in
quib seruabantur appellabant. Habes
exemplũ de porticib in eũgłio. Hec inqͥt
uerba loquutꝰ est in gazophilatio. doceis
Et tulit iaͦiada pontifex gazo philatiũ
unũ. aꝑuit q foramen desuꝑ . &. posuit
illud iuxta altare ad dexta̾m ingͥdienti¬
b domũ dñi: mittebantq u eo sac̃dotes
qui custodiebant hostia omẽm pecuniã.

Expanded text:
Jesus contra gazophylacium, aspiciebat quJesus contra gazophylacium, aspiciebat quomodo turba jactaret aes in gazophylacium. Quia sermone Graeco φυλάττειν servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet quo divitiae servantur. Quo nomine et arcam in qua donaria populi congregabantur, ad usus templi necessarios, et porticus in quibus servabantur appellabant. Habes exemplum de porticibus in Evangelio. Haec, inquit, verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens et tulit Ioiada pontifex gazofilacium unum aperuitque foramen desuper et posuit illud iuxta altare ad dexteram ingredientium domum Domini mittebantque in eo sacerdotes qui custodiebant ostia omnem p
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiã pecunias quęxt̃: grauiori ẽẽ
iudicio plectendos. Sunt enĩ qui se ius¬
tos & magni apud dm̃ meriti simulan¬
tes : ab infirmis quib libet ꝙ peocatoꝵ
suoꝵ conscientia turbatis. quasi patroni
ꝓ eis in iudicio futuri pecunas acciꝑe
ñ dubitant. Et cũ porrecta manꝰ pauꝑi
p̾ces iuuare soleant: illi ob hoc maxiine
in p̾cib ut pauꝑi nũmũ collant. ꝑ noc̾¬
tant. Quib illa uidȩ maledicꝰtio: ñ ĩme¬
rito congruit. Cũ uidicat᷑ exeat condẽ¬
natus: &e oratio eiꝰ fiat in peccatũ. Con¬
dẽpnatꝰ quippe cũ iudicatur exit & ora¬
tionẽ suam in peocatũ recipit: qui mag¬
nȩ nunc estimationis ap̃ homines habi¬
tus. in diuino tc̃ ex amine ñ solũ se ꝓ a
liis int̾uenire ñ posse s nec fua sibi me¬
rita sufficere posse dep̾hendit: ĩmo ipsa¬
rũ quib hunianũ iudictũ fefellerat. p̾¬
cũ int̾ crimina penas luit. Et sedeis

Expanded text:
verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse judicio plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infimis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri, pecunias accipere non dubitant: et cum porrectae manus pauperi preces juvare soleant, illi ob hoc maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Judae maledictio non immerito congruit: Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur, exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit, immo ipsarum quibus humanum judicium fefellerat precum, inter crimina poenas luit. Et sedens
Abbreviated transcription (Latin):
eos minirũ qui hecͣ habita siue certe ñ
habita indebite amant. a fidelib qͥbq
quasi imꝓbos docet ẽẽ. catiendos. animũ
uidelicet᷑ ñ gradũ iusta districꝰtione re¬
darguens. qͣmuis & hoc culpa ñ careat:
eos in foro litib uiteree̾. qui in cathedia
moysi synagoge magistri cupiuint appel¬
lari. Duplici sane ratione auane głȩ cu¬
pidis adtende̾ iubemur. ne scilicet eoꝵ
uł siulatione seducam᷑. estimantes bona
ẽe̾. quȩ fatiunt: uł emulatione in flãme¬
mur. frustra gaudentes in bonis quȩ si¬
mulant. Qui deuorant domos iuduarũ
sub optentũ ꝓlixȩ orationis: hii accipiens
plixiꝰ iudicium. Non tantũ ait accipient
iudiciũ. s adiunxit ꝓlixiꝰ: ut insinuet¬
eciam eciam illos qͥ in angulis stantes o¬
rant ut uideant᷑ ab hom̃inib dãpnatio¬
nem mereri. s & eos qui hȩc ꝓlixiꝰ quasi
religiosiores agendo ñsolũ laudes ab hõib

Expanded text:
eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non gradum, justa districtione redarguens, quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi Synagogae magistri desiderant appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne, scilicet, eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflamur, frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devorant domos viduarum sub obtentu prolixae orationis, hi accipient prolixius judicium. Non tantum ait, Accipient judicium, sed adjunxit prolixiu, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant ut videantur ab hominibus damnationem mereri, sed eos qui haec prolixius quasi religiosiores agendo non solum laudes ab hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
turũ: hominẽ simplicẽ & scm̃n uirũ assert̃
de genere dauid. Interrogemꝰ gͦ eos docti a
certo. nec ꝓpͥa uoluntate: s in sp̃u sc̃o. Non¬
ipse & dñs dauid est. ds̃ ante tempora ma-¬
nendo: & filiꝰ dauid homo apparuit in tẽ¬
poris fine nascendo. Qd̃ aut̃ apatre subi-¬
ciunt᷑ ei inimici. ñ infirmitatẽ filii. s uni¬
tatẽ naturȩ qua in alto̾ alt̾ oꝑat᷑ significat.
Nã & filiꝰ subicit inimicos patri: qr patrẽ
clarificat suꝑ t̾ram. Et dicebat eis in doc¬
trina sua. Cauete a scribis qͥ uolunt insto¬
lis ambulare & salutari in foro.& in pͥmiᷤ¬
cathedris sed̾e in sinagogis. & pͥmos discubi¬
tus in cenis. Ambulare in stolis. cultiori¬
b uestim̃tis indutos. ad publicũ ꝓcede sig¬
nificat. In quo int̾ cetã diues ille qui
epulabatur cotidie splendide. peccasse deᷤᷤ¬
cribitur. Notandum aut̃ qr non salura¬
ri in forꝯ. ñ pͥmos sede̾ uł discũb̾e uetat
eos. quib hoc officii ordine᷑ competit. s

Expanded text:
turum hominem simplicem ac sanctum, verum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a certo, nec propria voluntate, sed in Spiritu sanipse et Dominus David, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, quia in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram. Et dicebat eis in doctrina sua: Cavete a scribis qui volunt in stolis ambulare, et salutari in foro, et in pcathedras in synagogis, et primos discubitus in conviviis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat. In quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide, peccasse describitur . Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ in conclusione demonstrauit: cũ ait.
Maiꝰ hoꝵ aliud mandatũ ñ est. P rimũ
g̾ om̃ium & maximũ mandatũ est cog¬
nitio atq confessio diuinȩ unitatis cum
ex sequutione bonȩ oꝑatioiuis. Boua aũ
oꝑatio in dilectione dei & ꝓximi ꝑficit᷑.
Quam breuiter aliis uerbis cõmendat
apłs dicens. In xp̃o enim iħu neq cir¬

Expanded text:
ne demonstravit, cum ait: Majus horum aliud mandatum non est. Primum ergo omnium et maximum mandatum est, cognitio atque confessio divinae unitatis cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio in dilectione Dei et proximi perficitur. Quam breviter aliis verbis commendat Apostolus, dicens: In Christo enim Jesu neq
Abbreviated transcription (Latin):
& in oratiõe dñica dicimꝰ. ne nos inducas in
tẽptationẽ. ꝗͣ ferre ñ possumꝰ: ñ tẽptationẽ pe¬
nitꝰ refutantes: s uires sustinendi in tẽptatio¬
nib dep̃cantes. Ergo & in p̃sentiarũ ñait. ui¬
gilate & orate ne tẽptemini. s ne intretiᷤᷤ in
tẽptationẽ. hoo ẽ ne tẽptatio uos suꝑet ulti
ma. & intra suos casus teneat. Uerbi gr̃a. Martyr
qͥ ꝓ confessiõe dñi sanguinẽ fudit. tẽptatꝰ quid̾e
est: s tẽptationis retib ñ ligat᷑. Qaut̃ negat: in
splagas tẽptationis incurrit᷑. Sp̃s quidẽ ꝓnitꝰ¬
est: caro uͦ infirma. Hoc aduersũ temerarioᷤ die¬
tũ est. qͥ qͥcqͥd crediderint. putant se posse conseqͥ.
Itaq quantũ de ardore m̃tis confidimꝰ. tantũ
de carnis fragilitate timeamꝰ: s tam̃ iuxta apłm¬

Expanded text:
atione Dominica dicimus: Et ne nos inducas in atione Dominica dicimus: Et ne nos inducas in tentationem ; quam ferre non possumus: non tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus deprecantes. Ergo in praesentiarum non ait: Vigilate et orate, ne tentemini, sed, ne intretis in tentationem. Hoc est, ne ma et intra suos casus teneat. Verbi gratia, martyr, qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non ligatus. Qui autem negat, in plagas tentationis incurrit. « Spiritus quidem promptus, caro autem infirma. » Hoc adversum temerarios dictum est, quia quidquid crediderint, putant se posse consequi. Itaque quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitate timeamus. Sed tamen juxta Ap
Abbreviated transcription (Latin):
inuocat. Ipse ẽ enĩ bonꝰ pastor:. qͥ animã dan¬
do ꝓ ouib: suis. unũ de duob gregib ouile ꝑfec̃.
ldeoq utriꝰq uoce gregis auxiliũ patͥs flagitat:
ut nos utriq exemplo illiꝰ informati ubi adu̾sa
ĩminere senserimꝰ. nos patrẽ dm̃ hebraice
abba inuocantes. una fidei & caritatis deuo¬
tione p̃sidiũ cȩleste queramꝰ. Unde doctor
egregius formã docendi ad ño sumens: ita
suos alloquit᷑ auditores. Accepistis spm̃ ad¬
optionis filioꝵ: in qͦ clamamꝰ abba pat᷑. Ab¬
ba nimirũ illi. qͥ de israhelitico popło. nos pa¬
trẽ: qͥde gentib ad fidẽ xp̃i uenimꝰ. Et ue¬
nit. & inuenit eos dormientes. & ait petro.
Symon. dormis: Non potusti una hora ui¬
gilare: Ille qͥ supͣ dixerat etiã si om̃s scandali¬
tati fuerint ego nũꝗͣ scandalizabor: ñc̃ tristi¬
tie magnitudine somnũ uincere ñ potest.
Nigilate &e orate: ut ñ intretis in tẽptationẽ.
Inpossibile ẽ. humanã aĩam ñ tẽptari. Unde¬

Expanded text:
nim bonus pastor, qui, animam dando pro ovibus suis, unum de duobus gregibus ovile perficit. Ideoque utriusque voce gregis auxilium Patris flagitat, ut nos utrique exemplo illius informati, ubi adversa imminere senserimus, nos, Patrem Deum, Hebraei, Abba, invocantes, una fidei et charitatis devotione praesidium coeleste quaeramus. Unde doctor egregius formam docendi a Domino sumens, ita suos alloquitur auditores: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater . Abba nimirum illi, qui de Israelitico populo, nos Pater, qui de gentibus ad fidem Christi venimus. Et veniens invenit eos dormientes, et ait Petro: Simon, dormis? Non potuisti una hora vigilare? Ille qui supra dixerat: Etiamsi omnes scandalizati fuerint, ego nunquam scandalizabor, nunc tristitiae magnitudine somnum vincere non potest. Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem. Impossibile est humanam a
Abbreviated transcription (Latin):
uit & qui ignorat. Cũ uͦ om̃ia tẽpora
fecerit iħs. hoc est uerbũ dĩ. omĩa enĩ
ꝑ ipsum facta sunt & sine ipso factũ
est nichilꝰ. in om̃ib auĩ tẽporib eciã
dies iudicii sit: qua corsequentia pot̾
eiꝰ ignorare partẽ. cuiꝰ totũ nouerit:
Cau̾sa qͦ reddenda est. cur ignorare
pꝰ resurrectionẽ int̾rogatus ab apłis de
die uidiciĩ : manifestiꝰ respondit. Non ÷
posuit in sua potestate. Quando dicit ñ
est ur̃m scire. ostendit qd̃ ipse sciat. s ñ ex
uentu iudicis sic cotidie uitant. quasi die
alia iudicandi sint. Deniq & consequens
euangłii sermo. id ipsum cogit intelligi
Docens quoq patrem solũ nosse : in patre
cõprehendit ꝙ filium. Om̃ĩs enĩ pater:. filii

Expanded text:
vit, et qui ignorat. Cum vero omnia tempora vit, et qui ignorat. Cum vero omnia tempora fecerit Jesus, hoc est Verbum Dei omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, in omnibus autem temporibus etiam dies judicii sit, quia consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Causa ergo reddenda est, cur ignorare Post resurrectionem interrogatus ab apostolis de die judicii, manifestius respondit: Non est posuit in sua potestate . Quando dest vestrum scire, ostendit quod ipse sciat, sed quod ventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die alia judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi. Dicens quoque solum Patrem id nosse, in Patre comprehendit et Filium. Omnis enim pater filii
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ quidem non alia condenda sunt. s
hec ipsa renouantur. Cęlũ gͥ & terra et
transit & erit: quia & ab ea quã nunc ha¬
bet spetie ꝑ ignem tergitur: & tañ in sua
semꝑ naturã seruatur. Unde & ꝑ psalmis¬
tam dr̃ Mutabis ea & mutabuntur. Qͣm
quidem ultimã ꝯmutationẽ suã ipsis no¬
bis nc̃ uicissitudinib nuntiant: quib
nr̃is usib indesinenter alt̾uant. Nã t̾ra
a sua spetie hyemali ariditate deficitꝰ: uer¬
nali humore uiridiscit. Celũ cotidie cali¬
gine noctis obducitur: duirna claritate
renouatur. Hinc gͦ hinc fidelis quisq col¬
ligat. & int̾ire hec. & tam̃ ꝑ innouationẽ
refici. quȩ constat nc̃ assidue uelut ex de¬
fectu reparari. De die aut̃ illo uel hora
nemo scit. neq angłi in cęlo. neq filiꝰ.
nͥ pat̾. Gaudet arriꝰ & eunomiꝰ. quasi
ignorantia magistri gła discipłoꝵ sit:
& dicunt. ñ potest equalis ẽe̾ qui no-¬

Expanded text:
quae quidem non alia condenda sunt, sed quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovanda. Coelum ergo et terra et transit et erit, quia et ab ea quam nunc habet specie, per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde et per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam, ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore virescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et divina claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari. De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Gaudet Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri, gloria discipulorum sit: et dicunt: Non potest aequalis esse qui no
Abbreviated transcription (Latin):
cęli erant pͥus & terra de aqua. & ꝑ aqͣm
consistens dei uerbo: ꝑ quȩ ille tunc mun¬
diis aqua inundatus ꝑiit. Cęli autẽ qui nc̃
sunt & terra. eodem uerbo repositi sunt
igni reseruati in diem iuditii & ꝑditioniᷤ¬
cęli sunt igne ꝑituri ꝗͣ qui aqua ꝑdici. hoc
est inania hec &r nubilosa uentosi aeris spa¬
tia. Neq enĩ aqua diluuri quȩ quindȩcim
tantum cubitis montiũ cacumina tͣuscendit:¬
ultra aeris etherisq confinia ꝑuenisse cre¬
denda est. Quocunq aut̃ ꝑuenire potuit:
eo nimirum iuxta p̾fatam beati petri sen¬
tentiam. ignis quoq iudicii ꝑueniet. Si
autẽ celum & t̾ra transibunt: mouere po¬
test quomodo dicat eccłiastes generatio p̾¬
terit & generatio aduenit. t̾ra uͦ in eterntĩ
stat. S aꝑta ratione celum & t̾ra ꝑ eam ꝙͣ
quam nunc habent imaquiẽ transeunt:
attam̃ ꝑ e̾ẽntiam sine fine̾ subsistunt. Rre¬
terit enim figura huiꝰ mundi. & ad ioh̃em
angłs. E rit inqͥt celũ nouũ & t̾ra noua.

Expanded text:
 erant prius, et terra de aqua et per aquam consistens verbo Dei, per quem ille tunc mundus aqua inundatus periit. Caeli autem, qui nunc sunt, et terra eodem verbo repositi sunt, igni reservati in diem iudicii et perditioncoeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est inania haec et nebulosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit,ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiam, ignis quoque judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra per eam, quam nunc habent imaginem transeunt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus mundi . Et ad Joannem angelus: Erit, inquit, coelum novum et terra nova ;