comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem ⁊ sterilem remanere fidem ⁊ deuocio¬
nem eorum: quos ñ piguit ab ĩmere cep¬
to retaidare. uit non ingran officio pieta¬
tis deseruirent. Sum gͦ morantur ⁊ retar¬
daut ⁊ clum mente ad deum ⁊ matrem pie¬
tatis respectant homine stante inmedio su¬
bito solutum est uinculum lingue eius
⁊ loquebatur recte Hot uiso elerici illi fi
tei te deum laudamus in sublime tollentib
clamor deuote multitudinis se miscuit ⁊
confuse uoces: tamen dei laudes in c̾õmune
consonantes.
si apud castrum clarum montem nonnie
Mater enim sua paupercula ad huc in fã¬
tem de partibus regni secum aduexerat:¬
qui ab in cunte etate iam duodemis. mutꝰ
cuaserat. Uisum est patronis pueri pue¬
ro nomon wascellimis erat: de quoꝵ hele¬
mosina iam ꝑ quinq annos uł amplius
alebatur.: ut suessionem ad memoriam
sancte dei genitritis marie secum deberẽt
eum adducere: ⁊ ita factum est Nocte

Expanded text:
nem et sterilem remanere fidem et devotionem et sterilem remanere fidem et devotionem eorum quos non piguit ab itinere coepto retardare, ut non ingrati officio pietatis deservirent. Dum ergo morantur et retardant, et dum mente ad Deum et ad matrem pietatis respectant, homine stante in medio, subito solutum est vinculum linguae ejus et loquebatur recte. Hoc viso clerici illi et Dei Te Deum laudamus, in sublime tollentibus, clamor devotae multitudinis se miscuit et confusae voces, tamen Dei laudes in commune consonantes. si apud castrum Clarummontem nomine. Mater enim sua paupercula adhuc infantem de partibus Rheni secum adduxerat ab ineunte aetate jam duodenis mutus evaserat. Visum est patronis pueri puero nomen Vasselinus erat, de quorum eleemosyna jam per quinque annos vel amplius alebatur, ut Suessionem ad memoriam sanctae Dei Genitricis Mariae secum deberent eum adducere; et ita factum est. Nocte
Abbreviated transcription (Latin):
ad exant se anditum recepisse: fandi faculta¬
te ad huic usq negata. Congratulantibus
sociis facta oblatõne ex constituto regrecti
ceperunt. ⁊ ip̾e cumicis. Int̾erant illicomi¬
tatuelerit atrebatenses qui ⁊ unauenerãt.
s dum suessione eẽnt ad alia uidenda ⁊ au¬
dienda intenti de miciato per auditum
ĩmuto miracło nec dum quicquam rescierãt
Iam uͦ in uinere positi narrantib socus
⁊ illo siguificante de auditu ꝑcepto: tunc ad¬
mirantes ⁊ gaudentes culpant scinet ip̃os.
qd tanto hoc miraculo nullas grarum lau¬
des deo egigent. Concite gͥ quia equis infide¬
bant teuertuntur reducentes secum illum
in quo auditus celebratum erat miracłm
⁊ narrant que facta fuerant: exhibent
hominem acute audientem s mundũ
loquentem: ⁊ gr̃as agunt deo ⁊ beate uir¬
gini: cuius meritis het bñficia p̾stabantur:
Tunc uͦ ronus dominus ⁊ dulcis ⁊ beata
mater misccłie ñ sustimietunt ultra ina¬

Expanded text:
aderant se auditum recepisse, fandi facultaaderant se auditum recepisse, fandi facultate adhuc usque denegata. Congratulantibus sociis facta oblatione ex constituto regredi coeperunt, et ipse mutus cum eis. Intererant illi comitatui clerici Atrebatensis, qui et una venerant; sed dum Suessione essent, ad alia videnda et audienda intenti, de initiato per auditum in muto miraculo nec dum quidquam rescierant. Jam vero itinere positi, narrantibus sociis et illo significante de auditu recepto, tunc admirantes et gaudentes culpant semetipsos, quod tacito hoc miraculo nullas gratiarum laudes Deo egissent. Concite igitur, quia equis insidebant, revertuntur, reducentes secum illum in quo auditus celebratum erat miraculum, et narrant quae facta fuerant, et exhibentes hominem acute audientem, sed nondum loquentem, et gratias agunt Deo et beatae Virgini, cujus meritis haec beneficia praestabantur. Tunc vero bonus Dominus et dulcis, et beata mater misericordiae non sustinuerunt ultra ina
Abbreviated transcription (Latin):
quia modo hic inpulucrem michi deturrit
octulus. Uisum enim sͥ fuerat qñdam asti¬
tisse. ⁊ gdigitum suum inferendo follicu¬
lum quierat in modum usicule crepuissẽ
Illato itaq lumini membranam inueneĩt.¬
⁊ riuulum putretlinis concepte ꝑora ⁊ faci¬
em usq int̾ram tefluxisse ⁊ lata aspergine
puluerem macluisse: oculum uͦ eius cdarũ
⁊ luciclum orbiculo suo integerrime inise¬
disse: T̃ um u̾o melamant ei. ⁊ ad huc no
credenti in geminant. ⁊ sugerunt ei per
deum ⁊ ꝑ beatam uirginem sanitatem ⁊
cculum eam recepisse. Quo illa comperto
⁊ effectu ꝓbato lecicia ꝑfunditur: ⁊ iteratis
dam ex ilł regionib oronis gr̃a suessionem
ad suffragia beate ⁊ gloriose dei genitritis
marie uenire. ⁊ ipͥe ad mixtus eorum collegio
ex cotidiano comitatu iam om̃ib notuserat.
ueniens gͦ intrauit cum ingredientibus
intemplum: ⁊ brcui demoratus ibidem sig.¬
nificauit quibdam e sociis qui circum illũ

Expanded text:
quia modo hic in pulverem mihi decurrit quia modo hic in pulverem mihi decurrit oculus. Visum enim sibi fuerat quemdam astitisse et digitum suum ingerendo folliculum qui erat in modum vesiculae crepuisse. Illato itaque lumine membranam dirupt et putredinis conceptae per ora et faciem usque in terram defluxisse, et lata aspergine pulverem maduisse; oculum vero ejus clarum et lucidum orbiculo suo integerrimae insedisse. Tum vero inclamant ei, et adhuc non credenti ingeminant, et ingerunt ei per Deum et beatam virginem sanitatem et oculum eam recepisse. Quo illa comperto et effectu comprobato, laetitia perfunditur, et iteratis dam ex illis regionibus orationis gratia Suessionem ad suffragia beatae et gloriosae Dei Genitricis Mariae venire, et ipse admistus eorum collegio ex quotidiano comitatu jam omnibus notus erat. Veniens ergo intravit cum ingredientibus in templum, et brevi demoratus ibidem, significavit quibusdam e sociis qui circum illum
Abbreviated transcription (Latin):
ita clamore hominum ⁊ clangore tympanoꝵ
fragiles ad huc parietes eccłie a fundam̃tis
eu̾ti uiderentur. Ihũ bone nunquid ñ pͥsens¬
eras huic spectatulo quale tu ip̃e plurimũ
diligis: tum ardens fides ⁊ furor diligentiũ
te certatim rapiebat te. ⁊ sacrificium contric¬
ti sp̃c libanime dulcium lacrimarum condie¬
lut: Hus uocib mater excussa a sompno.:
ex clusam se afilio ⁊ acomprimente se ppło
letis ⁊ turbatis elamorib congeminat
Has gͥ uoces letine emitti ad celum: noͣ
leta audielut femina que oculum amissũ
dolebat. Unde ⁊ in hec uerla ꝓrupit. Ogłi¬
osa ⁊ pia domina. nunt alii letantur. ⁊
etcłia tua laudib plena resultat: michi
u̾o misere negatum est participem ẽẽ tanti
gaudii. Dum ⁊ hec ⁊ alia que dictabat
euis mesticia ꝓsequitur: subito elapsum¬
dependentem in facie oculum totum sc arbi¬
trata p̾didisse. conelamat ad circumstantez
Pͥro deo inquit huc ticius lumen conu̾tite.

Expanded text:
ita ut clamore hominum et clangore tympanorum ita ut clamore hominum et clangore tympanorum fragiles adhuc parietes ecclesiae a fundamentis everti viderentur. Jesu bone, nunquid non praesenseras huic spectaculo, quale tu ipse plurimum diligis, cum ardens fides et furor diligentium te certatim rapiebant te, et sacrificium contriti spiritus libamine dulcium lacrymarum condiebatur. His vocibus mater excussa a somno, exclusam se a filio et a comprimente se populo laetis et turbatis clamoribus congeminat. Has igitur voces laetitiae emitti ad coelum non laeta audiebat femina quae oculum amissum dolebat; unde et in haec verba prorupit: O gloriosa et pia Domina, nunc alii laetantur, et ecclesia tua laudibus plena resultat; mihi vero miserae negatum est participem tanti esse gaudii. Dum haec et alia quae dictabat ejus moestitia prosequitur subito pendentem in facie oculum totum se arbitrata perdidisse, conclamat ad circumstantes: Pro Deo, inquit, huc citius lumen convertite,
Abbreviated transcription (Latin):
emina quedam oculum dolebat celidoni¬
am scu quaslibet herbas adhibuit ne
doleret. Et non solum nl ꝓfent. s ⁊ herdarũ
iuolencia oculum in tumorem uersum de se¬
de orbiculi ⁊ coto capite eiecit. folliculo men¬
brane in sutus tanquam uesicula quedam de¬
pendebat ei in faciem ⁊ mora: Unde ⁊ ommẽ
uidendi spem amiserat. Ab humana gͥ ope
nus netessariis etcłiam p̾fate dei genitricis marie
adiit ⁊ cum ceteris opem eius flagitantib ibid̾e
manebat. Quadam gͥ nocte inqua hec femina
uisum recepit: puer quidam septennis contrac¬
tus pedib ibidem a matre sua olseruabatur:
Erat autem ⁊ frequens popłs ibi uigilans. alii
ob deuocionem: alii ut suis egrotantib deser¬
uirent. Mater itaq p̾dicti pueri. dum ⁊ uigi¬
liis ⁊ incrore confecta obdormiss.: subito puer
assurgit rectus ⁊ sanus. ⁊ ad altare cepit ꝓced̾e
t um u̾o ueciferatõ ppłi cutumstantis actollit᷑.
tum nomen beate uirginis mlies replicatur.

Expanded text:
emina quaedam oculum dolebat et celidoniam seu quaslibet herbas adhibuit ne doloret, et non solum nil profecit, sed herbarum violentia oculum in tumorem versum de sede orbiculi et toto capite ejecit, folliculo membranae insutus tanquam vesicula quaedam dependebat ei in faciem et in ora, unde et omnem videndi spem amiserat. Ab humana igitur suis necessariis ecclesiam praefatae Dei genitricis Mariae adiit, et cum caeteris opem ejus flagrantibus ibidem manicabat. Quadam igitur nocte in qua et haec femina visum recepit, puer quidam septennis contractus pedibus ibidem a matre sua observabatur. Erat autem et frequens populus ibi vigilans, alii ob devotionem, alii cum suis aegrotantibus deservirent. Mater itaque praedicti pueri dum et vigiliis et moerore confecta obdormisset, subito puer assurgit rectus et sanus, et ad altare coepit procedere. Tum ergo vociferato populo circumstantis attollitur, tum nomen beatae Virginis millies replicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
deo uacadat in altero pascens con¬
scienciam. in altero deuocionem.
laboris ergo tempore et intus ora-¬
bat seu meditabatur absq iac
quidquid in scriptutis spualiter
senciebat. maxime in filuis et in
agris meditando et orando se acce¬
pisse conficedatur: et in hoc nul-¬
los aliqnͣdo se magratos habius¬
se nisi querqus et fagos loco illo
gracioso inter amicos dicere sole¬
bat. Senatus autem alabore uel
opere exccriori ingiter aut orabat
ant legebat aut meditabatur.
ad orandum n se solitudo offer¬
ret ea utedatur. sin autem ubi-¬
cumq sen apud se seu inturba
esset. solitudinem cordis ipse

Expanded text:
Deo vacabat: in altero pascens conDeo vacabat: in altero pascens conscientiam; in altero, devotionem. 32. Laboris ergo tempore et intus orabat, seu meditabatur absque intquidquid in Scripturis spiritualiter sentiebat, maxime in silvis et in agris meditando et orando se accepisse confitebatur: et in hoc nullos aliquando se magistros habuisse, nisi quercus et fagos joco illo suo gratioso inter amicos dicere solebat. Feriatus autem a labore vel opere exteriori, jugiter aut orabat, aut legebat, aut meditabatur. Ad orandum si se solitudo offerret, ea utebatur; sin autem, ubicunque seu apud se, seu in turba esset, solitudinem cordis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑfectos: se uero sicut nouiciũ
et incipientem nequaquam eme¬
nitorum ꝑfectorum qr indulgen¬
ciis et remissionibus ingere set
fernore nonicio. et ordinis distric¬
cione et tigore discipline. ꝓpter
quod communis uite sen conuer¬
sacionis feruentissimus emula¬
tor. cum opus aliquod manuũ
actitarent fratres quod seu mi¬
nor usus ei sen impericia denega¬
bat: fodiendo seu ligna cedendo.
et ꝓpriis humeris deportanto. uel
quibuslibet eque laborosis labo¬
ribus illud redimebat. Ubi ue¬
to uites deficiebant ao uilora
queq opera confugiens laborem
ladorem humilitate recompensa¬
bat. et mirum it modum is qui
tantam in contemplacione terũ
spũalium ac diuiciarum acceꝑat
grãm circa talia non solum occu¬
pari paciebatur set et plurimũ
delectabatur. Iet mortificata ut
dictum est sensualitate ipse priuite¬
gio maioris gracie in uirtute sp̃c
simul et tocus quodam modo ex-¬
terius laborabat. et totus interiur

Expanded text:
et perfectos; se vero sicut novitium et perfectos; se vero sicut novitium et incipientem nequaquam emeritorum perfectorumque indulgentiis et remissionibus indigere, sed fervore novitio, et Ordinis districtione, et rigore disciplinae. Propter quod communis vitae seu conversationis ferventissimus aemulator, cum opus aliquod manuum actitarent fratres, quod seu minor usus ei, seu imperitia denegabat; fodiendo, seu ligna caedendo, et propriis humeris deportando, vel quibuslibet aeque laboriosis laboribus illud redimebat. Ubi vero vires deficiebant, ad viliora quaeque opera confugiens, laborem humilitate recompensabat. Et mirum in modum is qui tantam in contemplatione rerum spiritualium ac divinarum acceperat gratiam, circa talia non solum occupari patiebatur, sed et plurimum delectabatur. Sed et mortificata, ut dictum est, sensualitate, ipse privilegio majoris gratiae in virtute spiritus simul et totus quodammodo exterius laborabat, et totus interius
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatis sue et appetitui com¬
petere testarecur. Uidebant eum
et conuer sacionem cius medici mi¬
radantur tanquam uim cum
inse ipso cansabandur inferre na¬
ture. ac si agnus ad aratrum al¬
ligatus arate cogeretur. Nam cũ
crebra illa excorrupcione stoma¬
chi ꝑ os euis indigeste guditatis
crupcio. aliis inciperet esse moles¬
stior. maxime autem inthoro
coslecta sracrum deseruit: ser
iuxta locum stacionis aie ꝓcu-¬
rato ac defosso iut̾ta recepta ło
doloris illius sic aliquiando diu pro¬
ut potuit neccessitatem illam trans¬
egit. At nbi ne hoc quidem ꝓmisit
in collerencia iti cum demum col¬
lectas deserere. et scorsum secum ha¬
bitare compulsulsus est: uisi qnͣ¬
tum consolacionis gra siue disci¬
ic fuit ab inicio
spũ ualidus corpore infirmus
nil tamen indulgenaie cirta corꝑis
quietem seu refectionemr. nl re¬
missionis de ounnium labore uel qe
fieri fibi aliquando acquiescens.
ecteros namq sauctos arbitrabat᷑

Expanded text:
infirmitati suae et appetitui cominfirmitati suae et appetitui competere testaretur. Videbant eum, et conversationem ejus medici mirabantur, tantamque vim eum in seipso causabantur inferre naturae, ac si agnus ad aratrum alligatus arare cogeretur. Nam cum crebra illa ex corruptione stomachi per os ejus indigestae cruditatis eruptio aliis inciperet esse molestior, maxime autem in choro collectas fratrum deseruit; sed juxta locum stationis suae, procurato ac defosso in terra receptaculo, doloris illius sic aliquandiu, prout potuit, necessitatem illam transegit. At ubi ne hoc quidem permisit intolerantia rei, tunc demum 1248 collectas deserere, et seorsum secum habitare compulsus est, nisi quantum consolationis gratia, sive disciem fuit ab initio spiritu validus, corpore infirmus; nil tamen indulgentiae circa corporis quietem seu refectionem, nil remissionis de communi labore vel opere fieri sibi aliquando acquiescens. Caeteros namque sanctos arbitrabatur
Abbreviated transcription (Latin):
ulto tempore et
quamdiu occultum esse po¬
tuit cilicio ad carnem usus est
ubi uero sciri contigit: illud ab¬
iciens ad comnunua se conuer¬
tit. Iummum enim erat ci studi¬
um̃. fugete ammiracionem. et
tanquam usum se agere ceteto¬
rum. At ꝑsequebatur gloria fu¬
gitantem sicut eregione captan¬
tes eam: fugere consueuit. Nouer¬
bium illud more ei frequenter.
semper in corde qui hoc facit quod
nullus: omnes mirantur. Quo ni-¬
mirum intuitur uitam regulã¬
qr cominunem amplius emnulaba¬
tur: nil in suis actibus prefecens
obseruancie singularis. In ipsis ta¬
men comunibus erat illi singula¬
ris puritas et deuocio non commu-¬
nis. sibus eius cum pane lac uel
aqua de coctione leguminm uł
pultes quales infantibus fieti solẽt
aliquando bucella panis in aqͣ
penitus emolliti cum exiguis sorbi¬
culis erat. Setera uel cius infirmi¬
tas non recipiebat: uel parsimo¬
nie studio ipse resusabat. Uino
siquidem utebatur raro ⁊ uimis
modico cum magis aquam et

Expanded text:
ulto tempore, et quandiu occultum esse potuit, cilicio ad carnem usus-est: ubi vero sciri contigit, continuo illud abjiciens, ad communia se convertit. Summum enim erat ei studium fugere admirationem, et tanquam unum sese agere caeterorum. At persequebatur gloria fugitantem; sicut e regione captantes eam, fugere consuevit. Proverbium illud in ore ei frequenter, semper erat in corde: « Qui hoc facit quod nullus, mirantur omnes. » Quo nimirum intuitu vitam regulamque communem amplius aemulabatur, nil in suis actibus praeferens observantiae singularis. In ipsis tamen communibus erat illi singularis puritas, et devotio non communis. 30. Cibus ejus cum pane lac vel aqua decoctionis leguminum, vel pultes, quales infantibus fieri solent; aliquando buccella panis in aqua penitus emolliti cum exiguis sorbitiunculis erat. Caetera vel ejus infirmitas non recipiebat, vel parcimoniae studio ipse recusabat. Vino si quando utebatur, raro et nimis modico, cum magis aquam et
Abbreviated transcription (Latin):
ad mensuram corporis sui dumad huc
parturiendo periclitaretur ꝓduxerat
⁊ seruatum etiam tunchabebat. ad al¬
tare optulit: ip̃a sui ꝑiculi ⁊ liberatoi̾e
ꝑ beatam uirginan date uexissima nar¬
me tacente testisicantur. Sata gͦ deo
altissimo laude ut. moris erat suꝑ eui¬
dentib miraculis ꝑforati sunt lapides

Expanded text:
ad mensuram corporis sui, dum adhuc ad mensuram corporis sui, dum adhuc parturiendo periclitaretur, produxerat, et servatum etiam tunc habebat, ad altare obtulit, ipsa sui periculi et liberationis per beatam virginem datae verissima narme tacente testificantur. Data ergo Deo altissimo laude, ut moris erat, superevidentibus miraculis perforati sunt lapides
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓxima erat. Persuasa itaq a conuicinis
mulierib se ndis pedib adituram et¬
desiam pie memorie beate ⁊ gloriose dei ge¬
nitricis marie si ab instanti mortis ꝑicło
liberaretur uouit. ⁊ liberata est: s orine
stupendo. primũ emisit ex utero suo tres
lapides. pͥrimus eorum. magnitudine
anseris omi. Sccimdus fero oui galłine.
Tntius ñ minor aliqua nuce erat. Hũs
g ͤ lapidib effusis statim sequitur eos
partus in fantis: qui ⁊ grãm baptismatis
accepit: ⁊ paucos dies suꝑuiit. Quam pri¬
mum ergo potuit ex quo ab hac infirmitate
conualuit. nuidis pelib in lanes ut ꝓmi¬
serat discriminis sui testes ⁊ assertoreg
diuini oꝑis lapides setum portans comuica¬
ueis comitantib secum mulieribus que
uniuerse rei geste ad fuerant: ecelesiam do¬
mine nr̃e iuimo totius generis humani
⁊ regine angłorum domum expetiit: ⁊ cã¬
delam euius lichinum ⁊ lineamentum

Expanded text:
de proxima erat. de proxima erat. mulieribus se nudis pedibus adituram ecclesiam Beatae et gloriosae Dei Genitricis Mariae, si ab instanti mortis periculo liberaretur, vovit et liberata est, sed ordine stupendo. Primum emisit ex utero suo tres lapides. Primus eorum magnitudine anserini ovi, secundus fere ovi gallinae, tertius non minor Gallica nuce erat. His ergo lapidibus effusis, statim sequitur eos partus infantis, qui et gratiam baptismatis accepit, et paucos dies supervixit. Quamprimum ergo potuit ex quo ab hac infirmitate convaluit, nudis pedibus et in laneis, ut promiserat, discriminis sui testes et assertores divini operis lapides secum portans, convicinis comitantibus secum mulieribus quae universae rei gestae adfuerant, ecclesiam Dominae nostrae, imo totius generis humani, et Reginae angelorum domum expetiit, et candelam cujus licinum et lineamentum
Abbreviated transcription (Latin):
re maturius comphendende uisionis.
ꝑ asꝑa ⁊ sentib licet horrentia loca iter
accelerauerunt: qiͣ codem inomento quo
⁊ certum locum ibidem posite elaritatis
publicum certissime app̾henderunt: ⁊ com¬
globati in unum ue qm amiserant se recł¬
ditos gratulalantur. Hanc gͥ ambuła¬
try. ⁊ ad domum heremitarum quȩ in
uicino erat uie iuncta suꝑuenientes. respõ¬
sum accipiunt hoc ẽẽ publicum iter ⁊ tertis¬
simum. qd̾ cducit ad sanctum quintinum.
Hoc g ͦ miracłm testium tot numero
astruitur quot ꝑsone ibi aderant ñ minꝰ
a uinginti quinq ut diximus: qui omnes
gaudio relicrunt ad ppria. Non minus
stupendum quod seqͥuitur
kiala in territorio suessionensi que
⁊ ip̃a est possessio mr̃is eccłie beatorum
martirum geruasĩ ⁊ ꝓthasii mulier que¬
dam parturiebat. ⁊ ob partus difficulta¬
tem tepit ꝑiditari. Trib gͥ ebdomadib
continis dolorib attenata : morti ual¬

Expanded text:
re maturius comprehendendae visionis re maturius comprehendendae visionis per aspera et sentibus licet horrentia loca iter acceleraverunt, quasi eodem momento quo et certum locum ibidem positae claritatis publicum certissime apprehenderunt, et conglobati in unum viae quam amiserant se redditos gratulabantur. Hanc igitur ambulantes, et ad domum eremitarum quae in vicino erat viae juncta supervenientes, responsum accipiunt hoc esse publicum iter et certissimum quod ducit ad Sanctum Quintinum. Hoc ergo miraculum testium tot numero astruitur, quot personae ibi aderant non minus a viginti quinque, ut diximus, qui omnes gaudio redierunt ad propria. Non minus stupendum quod sequiturlle  in territorio Suessionensi, quae et ipsa possessio matris ecclesiae Beatorum martyrum Gervasii et Protasii mulier quaedam parturiebat, et ob partus difficultatem coepit periclitari. Tribus igitur hebdomadibus continuis doloribus attenuata, morti val
Abbreviated transcription (Latin):
rant actuire: ⁊ aliis forciorib ⁊ uegetio¬
rib huc illuc qr iter amissum ꝑ lustranti¬
bus cum ecce haut longe ab locoubi sub¬
stiterant uident candorem claritatis ini¬
mense ⁊ ob noctis taliginem multo am¬
plins notabiltm: plurimum tamen blã¬
dimenti magis quam borroris pollicentẽ
Et in medio splendoris illius intuentur
qͣiͣ ymaginem feminam speriei uirgineȩ.
cuius muei candor indumenti ⁊ fulgor
diuine ⁊ telestis facia dliscriminart ⁊ ob¬
umbrare suo intuitu claritatem que
officioso obscquio ambiebat tam uidelat
ut intuentes ⁊ hec efficatissima mente te¬
uerent ⁊ gestum ⁊ habitum ⁊ linteamina
manicarum aura agente uentilari me¬
morit̾ narrarent. Uiderunt omnes ⁊
p̃admiratõne omnes exclamauerunt:
Et omnium sentencia una fuit illie
ꝑtendert: u̾ deus uocal it eos. Consurgũt¬
⁊ bona spe meliores effecti qui melius
poterat seqñtem non exp̾tabat. Qui amo¬

Expanded text:
rant accidere, et aliis fortioribus et vegetiorant accidere, et aliis fortioribus et vegetioribus huc illucque iter amissum perlustrantibus, cum ecce haud longe ab eo quo substiterant loco, vident candorem claritatis immensae, et ob noctis caliginem multo amplius notabilem, plurimum tamen blandimenti magis quam horroris pollicentem. Et in medio splendoris illius intuentur quasi imaginem femineam speciei Virgineae, cujus nivei candor indumenti, et fulgor divinae et coelestis faciei discriminatae et obumbratae suo intuitu claritatem, quae officioso obsequio ambiebat eam habere vut intuentes et haec efficacissima mente tenerent, et gestum, et habitum, et linteamina manicarum aura agente ventilari memoriter narrarent. Viderunt omnes et prae admiratione omnes exclamaverunt. Et omnium sententia una fuit illic pertendere ubi Deus vocabat eos. Consurgunt et bona spe meliores effecti, qui melius poterat sequentem non exspectabat. Qui amo
Abbreviated transcription (Latin):
d het ⁊ alia
celeberrima dei xp̃i
concursus ⁊ occursus di̾se ctatis: utriusq
sexus diũse condicionis longe lateq ad ur¬
bem suessonicam ob amorem ⁊ pietateni
nes ⁊ fcmine de montib in hamato usq
ad uinginti quinq numero: carpebant
iter quod aducit ad sc̃m quiminũ. Dumq
ꝓpinqua accelerant iam nocte uiam timor¬
q latronum cogit eos festinare: quia regio
illa raptorib exposita est. deuenerunt in
quadam siluam s̾ iam ex p̾sencia dep̾sissi¬
me noctis ⁊ iguorantia uarum iter ret¬
tum ꝑliderunt: ⁊ ob errantes ñ solum hos¬
picium qd maturius app̾hendere se spera¬
bant. s nec certuudinem cuiuslibet ⁊ sta-¬
tus aut ꝓgressus tenuerunt Erant gͦ
consternati omnes: nimirum quia ex
Tonga dieta ⁊ usq innoctem extensa fa¬
tigati. ⁊ plurimũ femine: ⁊ ex fatigatõ¬
ne ⁊ tedio cont̾elinur sp̃c corum in se¬
met ip̃is. In aliquo gͥ frutecto lassi con¬
sederant. aliis omnia timentib que pote¬

Expanded text:
 et alia celeberrima Dei Christi concursus et occursus diversae aetatis utriusque sexus, diversae conditionis longe lateque ad urbem Suessonicam ob amorem et pietatem nes et feminae de montibus in Hainaco, usque ad viginti quinque numero, carpebant iter, quod ducit ad Sanctum Quintinum. Dumque propinqua accelerant jam nocte, viam timor latronum cogit eos festinare, quia regio illa raptoribus exposita est; devenerunt in quamdam silvam ubi jam ex praesentia densissimae noctis et ignorantia viarum iter rectum perdiderunt, et oberrantes non solum hospitium quod maturius apprehendere se sperabant, sed nec certitudinem cujuslibet aut status aut progressus tenuerunt. Erant ergo consternati omnes, nimirum quia ex longa diaeta usque in noctem extensa fatigati, et plurimum feminae, et ex fatigatione et taedio conterebantur spiritus eorum in semetipsis. In aliquo igitur fruticeto lassi consederant, aliis omnia timentibus quae pote
Abbreviated transcription (Latin):
tis melestior erat defectus fho¬
machi. uiscerum q corrupcio.
hee continue preter alias sepius
madentes. Natura enim eius cum
tenere nimis semꝑ et delicate
complexionis fuisset ieiumiis
multis et uigiliis frigore et
labore ourioribus et concinuis
exerciciis atrita corrupto sto¬
macho crudum contininłm ꝑ
os quod ingerebatur reiciebat.
Quod si quid natutali decoctio¬
ne oissestum trãffundebatur
ad inferiora: ibi nichilominus
partibus illis corporis non mino¬
ribus infirmitatin inꝯmodis
obsessis non nisi cum graui tormen¬
to egrediebatur. Ii quid autem te¬
sidinim esset ipsum erat alimen¬
cum qualecumq corporis cuis nõ
cam ad uicam sustentandam qmͣ
ad differendam mortem. Iemper
autem post cibum: quantum co¬
medisset quasi pensate solebat . Si
quando uel ad modicum mensurã
solitam extessisse se deprehendis-¬
set: non impugne paciebatur.
Set et usus parsimonie sie eiuer¬
sus fuerat in naturam. ut et siali¬

Expanded text:
tis; molestior erat defectus stotis; molestior erat defectus stomachi, viscerumque corruptio. Hae continuae, praeter alias saepius incidentes. Natura enim ejus cum tenerae nimis semper et delicatae complexionis fuisset, jejuniis multis et vigiliis, frigore et labore, durioribus et continuis exercitiis attrita, corrupto stomacho, crudum continuo per os quod ingerebatur rejiciebat. Quod si quiddam naturali decoctione digestum transfundebatur ad inferiora, ibi nihilominus partibus illis corporis non minoribus infirmitatum incommodis obsessis, nonnisi cum gravi tormento egrediebatur. Si quid autem residuum erat, ipsum erat alimentum qualecunque corporis ejus, non tam ad vitam sustentandam, quam ad differendam mortem. Semper autem post cibum quantum comedisset, quasi pensare solebat: si quando vel ad modicum mensuram solitam excessisse se deprehendisset, non impune patiebatur. Sed et usus parcimoniae sic ei versus fuerat in naturam, ut si ali
Abbreviated transcription (Latin):
principio sue conuersacionis
uigiladat quo aduixit ultra
possdibtatem hunianam: millũ¬
q tempus magis se ꝑdere conque¬
rebatur quam quo dormiebat:
ydoneam satis reputat compara¬
cionem mortiret sompni: ut sic
dormientes uideantur mortui apd̃
homines quomodo apuo deuin
mortui dormientes. In ipso namq
tenuem uictum tenus sompniis
comitabatur. In neutro indulge¬
bat corpori suo sacietatem: nisi
quod nn uttoq sumpsisse aliqͥd
sat ei erat. Quantum enim ad
uigilia. modus erat ei uigiliaꝵ
non totam noctem ducere in¬
sompnem. Porto ad comedendũ
uix alicnando uoluptate trahe¬
batur. set solo timore defectus.
et enim comestutus priusquam
comederet sola cibi memoria sa¬
tur erat. Iic accedebat ad sumen¬
dum cibum quasi ad tormentũ.
Laborabat siqiuidem cato eius
multiplicibus infirinitatum
m commodis. ut in eis uirtus
animi ꝑficeretur. quatum peti¬
culosior quidem in meatu altis¬
simi gutturis nil penitus siccum
uix solidum aliquid admitten¬

Expanded text:
principio suae conversionis vigilabat, quoad vixit, ultra possibilitatem humanam; nullumque tempus magis se perdere conquerebatur, quam quo dormiebat, idoneam satis reputans comparationem mortis et somni, ut sic dormientes videantur mortui apud homines, quomodo apud Deum mortui dormientes. In ipso namque tenuem victum tenuis somnus comitabatur. In neutro indulgebat corpori suo satietatem; nisi quod in utroque sumpsisse aliquid, sat ei erat. Quantum enim ad vigilias, modus erat ei vigiliarum, non totam noctem ducere insomnem. Porro ad comedendum vix aliquando voluptate trahebatur, sed solo timore defectus. Etenim comesturus, priusquam comederet, sola cibi memoria satur erat. Sic accedebat ad sumendum cibum, quasi ad tormentum. Laborabat siquidem caro ejus multiplicibus infirmitatum incommodis, ut in eis virtus animi perficeretur. Quarum periculosior quidem in meatu arctissimi gutturis nil penitus siccum, vix solidum aliquid admitten
Abbreviated transcription (Latin):
Tam ingens multitudo languen¬
cium gustato codem pane conua¬
luit. ut ꝑ totam ꝓuinciam uerbũ
hoc oiuulgarerur. et iur sanctus
ꝑuicina loca regrediens ob concur¬
ius intollerabiles declinauetit et ti¬
muerit illo ire. d miraculis ip̃is

Expanded text:
Tam ingens multitudo languenTam ingens multitudo languentium gustato eodem pane convaluit, ut per totam provinciam verbum hoc divulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens, ob concursus intolerabiles declinaverit, et timuerit illo ire. CAPUT XXVI
Abbreviated transcription (Latin):
uix alicubi cutus tandem captus
et incathenatus tolosano ep̃o tra¬
deretur. In quo itinere plurimis
signis in scruo suo albate glori¬
ficatus est deus: aliorum corda ab
etroribus impiis renocans aliorum
corpora alangoridus uaruis sanãs¬
ste locus in regione eadem salartũ
est nomen illi: ubi sermone com¬
pleto plurimos ad benedicendum
panes sicut ubiꝙ fiebat dei famu¬
lo offerebant. Quos ille elenata
manu et signo crucis edito in dei
nomine benedicens: in hoc inqͥt
saetis uera esse que anodis. falsa
que ab derecicis suadenter. si in¬
firini uestri gustatis panibus
istis ad epti fuerint sospitatem.
Timiens autem ueneradilis ep̃c
carnotensium magnus ille gau¬
fridus siquidem presens erat et
ꝑximus uiro dei si bona inauit
fide sumpserint samabuntur. Cui
pater sanctus de domini uircute
nil hesitans non hoc ego dixerim
ait. set uete qui egrotauernt sa¬
nabuntur: ut ꝑ inde uoros et ue¬
races dei nuncios nos cẽ cognoscãt.

Expanded text:
ix alicubi tutus, tandem captus et catenatus Tolosano episcopo traderetur. 73. In quo itinere plurimis signis in servo suo Abbate glorificatus est Deus, aliorum corda ab erroribus impiis revocans, aliorum corpora a languoribus variis sanansst locus in regione eadem, Sarlatum nomen est illi, ubi 1268 sermone completo plurimos ad benedicendum panes, sicut ubique fiebat, Dei Famulo offerebant. Quos ille elevata manu et signo crucis edito in Dei nomine benedicens: « In hoc, inquit, scietis vera esse quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint sospitatem. » Timens autem venerabilis episcopus Carnotensium, magnus ille Gaufridus; siquidem praesens erat, et proximus Viro Dei: « Si bona, inquit, fide sumpserint, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini virtute nil haesitans: « Non hoc ego dixerim, » ait; « sed vere qui gustaverint, sanabuntur, ut perinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
amplicitatem et humilitatem in¬
habitancium uallis multa loque¬
recur. Deniq in ualle illa hominib
plena in qua neminem occiosum
esse licedat omnidus laborantid
et singulis cirta inuncta occupa¬
tis media die medie noctis silenci¬
um asuꝑuenientibus inueniebatur
preter laborum sonitus uel si fres
in laudibus dei occuparentur.

Expanded text:
simplicitatem et humilitatem insimplicitatem et humilitatem inhabitantium vallis muta loqueretur. Denique in valle illa hominibus plena, in qua nemini otiosum esse licebat, omnibus laborantibus et singulis circa injuncta occupatis, media die mediae noctis silentium a supervenientibus inveniebatur, praeter laborum sonitus, vel si fratres in laudibus Dei occuparentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uelut alternantes chori. Huicinde
dispositi: et uir sanctus audiedat
et delectabatur. Cuus tameir mi¬
sterium uisionis non prins ag¬
nouit. quam translatis post alichͦ
annos non sine diuinis reuelacio¬
nibus edificiis monasterii codem
in loco positum oratorium cerne¬
ret: ubi uoces illas audierat. Erat
tunc temporis uidere apud clareual¬
lem aurea secula. cum uiri uircu¬
tis olim diuites in seculo et hono¬
rasti in pauꝑtate xp̃i gloriantes.
ecclesiam dei plantarent in sangͥ¬
ne suo in labore et crumpnis. in
fame et siti. in srigore et nuditate.
in augustiis multis. sancte illi ual¬
li eam quam postea habuit p̾pa¬
rantes. sufficienciam et pacem.
Etat cernere quasi nouos celos in
terra : et antiquorum egyciorum
monachorum patrum uostrorum
antiquas semitas. et in eis recencia
sanctorum uestigia. Prima facie
ab introcuntibus dareuallem
ꝑ descensum montis deus in domibus
eus cognoscebatur: cum in sim¬
plicitate et humilitate edificiorũ

Expanded text:
velut alternantes chori, hinc inde velut alternantes chori, hinc inde dispositi, et Vir sanctus audiebat et delectabatur. Cujus tamen mysterium visionis non prius agnovit, quam translatis post aliquot annos non sine divinis revelationibus aedificiis monasterii, eodem in loco positum oratorium cerneret, ubi voces illas audierat. 26. Erat tunc temporis videre Clarae-Vallis aurea saecula, cum viri virtutis, olim divites in saeculo et honorati, in paupertate Christi gloriantes, Ecclesiam Dei plantarent in sanguine suo, in labore et aerumnis, in fame et siti, in frigore et nuditate, et angustiis multis; sanctae illi valli eam, quam postea habuit, praeparantes sufficientiam et pacem. Erat cernere quasi novos coelos in terra, et antiquorum Aegyptiorum monachorum, patrum nostrorum, antiquas semitas, et in eis recentia sanctorum vestigia. Prima facie ab introeuntibus Claram-Vallem per descensum montis, Deus in domibus ejus cognoscebatur, cum in simplicitate et humilitate aedificiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ingrederentur. Iane cuidam homi-¬
ni rusticano traditus erat ab ep̃o
ad obediendum qui se curaturum
cum iactans polboebatur. Et licet
tam grauiter infirmaretur offere¬
bautur ei cibi quiͦs sams quis uix
in angustia famis attingeret et
admirantibus et tabescentibus qͥ
uidebant: ipse autem in quem
hec fiebant in diffetenter cuincta
sumens eque omnia approbabat.
Sensu quippe corrupto et mortuo
pene sapore: uix aliquid discerne¬
uat. Iolam enim aquam ebi saꝑe
dicebat. eo quod dumi sumeret: fau¬
ces euis et gutur restigerabat.
solito attencius orando effude¬
rat suꝑ se animam suam: tum
tenuit soporatus uoces audiuit can¬
quam transcuntis multicudinis
copiose. Puigilans autem et easdẽ
uoces plenius audiens: cellam qͦ
ni qua iacebat egressus ꝓsequtus
est abeuntes. Haut ꝓcul aderas
locus dempsis adhuc spinarum
neprium ꝙ stuctibus habundans.
set nunc longe mucatus ab illo.
Iuꝑ hunc aliquandui stabant:

Expanded text:
ingrederentur. Sane cuidam homiingrederentur. Sane cuidam homini rusticano traditus erat ab episcopo ad obediendum, qui se curaturum eum jactitans pollicebatur. Et licet tam graviter infirmaretur, offerebantur ei cibi quos sanus quis vix prae angustia famis attingeret, admirantibus et tabescentibus qui videbant. Ipse autem in quem haec fiebant, indifferenter cuncta sumens, aeque omnia approbabat. Sensu quippe corrupto, et emortuo pene sapore, vix aliquid discernebat. Solam enim aquam sibi sapere dicebat, eo quod dum sumeret, fauces ei et guttur refrigerabat. solito attentius orando effuderat super se animam suam, cum tenuiter soporatus, voces audivit tanquam transeuntis multitudinis copiosae. Evigilans autem, et easdem voces plenius audiens, cellam quoque in qua jacebat egressus, prosecutus est abeuntes. Haud procul aberat locus, densis adhuc spinarum vepriumque frutetis abundans, sed nunc longe mutatus ab illo. Super hunc aliquandiu stabant
Abbreviated transcription (Latin):
gore uel uel usu consuetudis sue
minus facile flecti posset ꝓfectus
cp̃c ad capitulum cisterciense. ibi
coram pauculis albatibus cuu
couenerant pontificali humilita¬
te et sacerdotali caritate toto cor¬
pore interram ꝓstratus pecuit et
obtinuit ut toto uno anno inodt¬
dienciam sibi traderetur. Quid enĩ
tante humilitati incanta posset
auctoritate negari: Reuersus
itaq clareuallem extra claustra
et terminos monasterii domini-¬
culam unam fieri precepit: or-¬
omans et mandans in cibo uel
potu. siue in aliquo buiusmodi
circa cum nullam teneri ordinis
districtionem . set nullam decota
cura domus ad cum referri solli-¬
citudinem. set sibi eum uiuere
idi secundum modum ab copre¬
stitum. Sic igitur ex p̾cepto ep̃i
et albatum feriatus ab omni solli¬
citudine domus dõ uacadat et sibi:
quasi in delicus paradisi exultans.
Regiũ autem illud cubiculum
considerancibus tantam sui reueren¬
ciam incuciebat ac si ad altare dei

Expanded text:
gore vel usu consuetudinis suae gore vel usu consuetudinis suae minus facile flecti posset; profectus Episcopus ad capitulum Cisterciense, ibi coram pauculis abbatibus qui convenerant, pontificali humilitate et sacerdotali charitate toto corpore in terram prostratus, petiit et obtinuit, ut toto anno uno in obedientiam sibi traderetur. Quid enim tantae humilitati in tanta posset auctoritate negari? Reversus itaque Claram-Vallem, extra claustra et terminos monasterii domunculam unam fieri et praecepit, ordinans et mandans in cibo et potu, sive in aliquo hujusmodi, circa eum nullam teneri Ordinis districtionem, nullam de tota cura domus ad eum referri sollicitudinem, sed sibi eum vivere ibi secundum modum ab eo praestitutum. Sic igitur ex praecepto episcopi et abbatum feriatus ab omni sollicitudine domus, Deo vacabat et sibi, quasi in deliciis paradisi exsultans. Regium autem illud cubiculum considerantibus tantam sui reverentiam incutiebat, ac si altare Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pia instancia. Sumpta q familia¬
titatis fiducia et libercate loquendi
habito ad alterutrum sancto collo¬
quio: melius cum commendabat
consciencia quam uerba. Ex illa
ergo die et ex illa hora facti sunt
cor unum et anima una in dño.
in tantum ut efficerecur clareual-¬
leusium non solum domus ep̃i. set
ꝑ ipsum tota ciuitas catbalanensis.
Quineciam remensis prouincia et
gallia tota ꝑ eum in deuocionem
extitata est et reuerenciam uiri
dei. Ab illo siqiuidem tanto ep̃o cet̾i
didicerunt suscipere eum et reue-¬
reri tanqm angelum dei: ita ut
futuri temporis p̾sensisse in eo gra-¬
ciam uideretur homo sante aucto¬
ricatis sic affectus erga ignotum
to cum eo usq infirmitas albatis
ingrauesceret. ut iam non nisi
mors aut omni morte granior
uita speraretur: ab eodem episco
habere diceret si consilio eius aqui¬
escens secundum infirmitatis fue
modum aliquam corpori suo curã
pateretur impendi. Ille uero ari¬

Expanded text:
pia instantia: sumptaque familiapia instantia: sumptaque familiaritatis fiducia et libertate loquendi, habito ad alterutrum sancto colloquio, melius eum commendabat conscientia, quam verba. Ex illa ergo die et ex illa hora facti sunt cor unum et anima una in Domino, in tantum ut efficeretur Clarae-Vallensium non sola domus Episcopi, sed per ipsum tota civitas Catalaunensis. Quin etiam Remensis provincia et Gallia tota per eum in devotionem excitata est, et reverentiam Viri Dei. Ab illo siquidem tanto episcopo caeteri didicerunt suscipere eum et revereri tanquam angelum Dei, ita ut futuri temporis praesensisse in eo gratiam videretur homo tantae auctoritatis, sic affectus erga ignotum to, cum eousque infirmitas Abbatis ingravesceret, ut jam nonnisi mors, aut omni morte gravior vita speraretur, ab eodem Episcophabere diceret, si concilio ejus acquiescens, secundum infirmitatis suae modum, aliquam corpori suo curam pateretur impendi; ille vero a ri
Abbreviated transcription (Latin):
dinandus esset. et sedes lingonensis
uacaret ad quam ordinacio ipsa res¬
piciebat querencibus fratribus quo
eum ducerent ordinandum obtulit
se bona fama uenerabilis cathala¬
lerii de campellis illuc ee eum trãs¬
mittendum diffiniunt. Sicq factum
est. Abiit autem cachalaunũ assũp¬
to secum elbone mouacho quodam
cisternense. Inctauit ergo p̾dicti ep̃i
domum iuuenis exesi corporis et
moribundi haditu quoq despica¬
uilis subsequente monacho seniore
et magnitudine et robore corporis
eleganti. aliis ridentibus alus tem
sicut erat incerpretando ueneran¬
tibus. Cum autem quererent quis
cornm erat albas. ep̃c primus oculos
n eum aꝑcos habens. agnouit ser¬
uum dei: et suscepit eum sicut ser¬
uis dei. Cum enim primo in pri¬
nato colloquio omni melitis lo¬
qucione prudencians iuuenis ma¬
gis magisq ꝓderet uerecundia lo¬
quendi: incellexit uir sapiens
diuinam uisitacionem in aduentu
ho sipis sui nec defuit hospitalitatis

Expanded text:
dinandus esset, et sedes Lingonensis dinandus esset, et sedes Lingonensis vacaret, ad quam ordinatio ipsa respiciebat; quaerentibus fratribus, quo eum ducerent ordinandum, obtulit se bona fama venerabilis Catalaistri Guillelmi de Campellis, illucque eum transmittendum definiunt Sicque factum est. Abiit autem Catalaunum assumpto secum Elbodone monacho quodam Cisterciensi. Intravit ergo praedicti episcopi domum juvenis exesi corporis et moribundi, habitu quoque despicabilis, subsequente monacho seniore, et magnitudine et robore corporis eleganti; aliis ridentibus, aliis rem, sicut erat, interpretando venerantibus. Cum autem quaereretur quis eorum esset abbas; Episcopus primus oculos in eum apertos habens, agnovit servum Dei, et suscepit eum sicut servus Dei. Cum enim primo in privato colloquio, omni melius locutione prudentiam juvenis magis magisque proderet verecundia loquendi; intellexit vir sapiens divinam visitationem in adventu hospitis sui, nec defuit hospitalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
seculi pompis incerdixit. et formam
uite mactis sue in qua mulco dem¬
pore uixerat cum uiro ei inopit et
sic eam ase dimisit. Illa uero obedi-¬
cutissime parens precepto rediit ao
ꝓpria mutata repente secundum om¬
nipotenciam dexcere excelsi. Itupe¬
bant aucem omnes adolescentulã
nobilem dalicatam subita mutaci¬
one in habicu et uictu in medio
seculi uitam ducere heremiticam:
instare nigiliis et ieiumis et con¬
tinuis oracionibus. et ab omni se¬
culo prorsus se facere alieuam. Bi¬
ennio sic iuxit cum uiro suo qui
cciam uircute cuis ꝑseuerancie uic¬
tus candem liberam ase dimittens
facultatem ei concessit seruiendi deo
cui se probauit. Illa uero obtata
libercate potita monasterium iul¬
leium adiens cum sanctimomalibus
in ibi deo scriuentibus reliquin uite
sue deo uouit. Ubi tantam ei dñs
graciam conculit sanctitatis: ut
non minus animo quam carne illo¬
tum ꝓbarecur uirorum dei esse ger¬
mana.
te uallem bernardus berna or¬

Expanded text:
saeculi pompis interdixit; et formam saeculi pompis interdixit; et formam vitae matris suae, in qua multo tempore vixerat cum viro, ei indixit; et sic eam dimisit. Illa vero obedientissime parens praecepto, rediit ad propria, mutata repente secundum omnipotentiam dexterae Excelsi. Stupebant autem omnes adolescentulam nobilem, delicatam, subita mutatione in habitu et victu, in medio saeculi vitam ducere eremiticam, instare jejuniis, et vigiliis, et continuis orationibus, et ab omni saeculo prorsus se facere alienam. Biennio sic vixit cum viro suo: qui etiam virtute ejus perseverantiae victus, tandem liberam a se dimittens, facultatem ei concessit serviendi Deo cui se probavit. Illa vero optata libertate potita, monasterium Julleium adiens, cum sanctimonialibus inibi Deo servientibus reliquum vitae suae Deo vovit: ubi tantam ei Dominus 1245 gratiam contulit sanctitatis, ut non minus animo, quam carne illorum probaretur virorum Dei esse germana. ram-Vallem Bernardus or
Abbreviated transcription (Latin):
refatus quoq pater illius
qui solus domi remanserat
ueniens ad filios suos: appositus
est ad eos. Qui cum aliciuantum
temporis ibi fecisset: obut inse
fratres suos uisitaret. Cumq ue
nisset quasi uisura ueneradiem
bernardum frẽm suuum et adesset
cum comitatu suꝑbo et apparatu.
ille detestans et execrans eam tã¬
qmͣ rece diaboli ad capiendas
animas nullatenus aquiescebat
exire ad uidendum eam. Quod adi¬
ens illa confusa et compuncta
uehementer cum nullus ei frm̃
snorum occurrere dignaretur.
tota in lacrimis resoluta. et si pec¬
catrix sum inquit : ꝓ talibus
xp̃c mortuus est. Quia enim pet¬
catrix sum: idcirco consilium et
colloquium bonorum requiro.
Et si despicit frater meuscarnem
meami ne despiciat scruis dei am¬
mam meami. Ueniat preciat:
quidquid p̾cepetit facere parata
sum. Hanc ergo ꝓmissionem
audiens exiit ad eam cum fratrib
suis: fracer eius. Et quia cam a
uiro separare non pocerat. pͥmo
uerbo omnem mundi gloriam
n cultu uestium et in omnibus

Expanded text:
efatus quoque pater illius, qui domi remanserat, veniens ad filios suos, appositus est ad eos. Qui cum aliquantum tempus ibi fecisset, obiit in sfratres suos visitaret. Cumque venisset quasi visura venerabilem Bernardum fratrem suum, et adesset cum comitatu superbo et apparatu; ille detestans et exsecrans eam tanquam rete diaboli ad capiendas animas, nullatenus acquiescebat exire ad videndum eam. Quod audiens, illa confusa et compuncta vehementer, cum nullus ei fratrum suorum occurrere dignaretur, tota in lacrymas resoluta: « Et si peccatrix sum, inquit, pro talibus Christus mortuus est. Quia enim peccatrix sum, idcirco colloquium et consilium bonorum requiro. Et si despicit frater meus carnem meam, ne despiciat servus Dei animam meam. Veniat, praecipiat; quidquid praeceperit, facere parata sum. » Hanc ergo promissionem audiens, exiit ad eam cum fratribus suis frater ejus. Et quia eam a viro separare non poterat, primo verbo omnem mundi gloriam in cultu vestium et in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
oum uult magnus dominus ait.
Cui sanctus. Et quis est magnus
dominus: Et ille. Ih̾c nazarenus.
Ad quam rursum uir dei. Unde
enim iħm nosti : aut si nunquam
uidisti eum: Uidi inquit. Uui
nam eum uidisti. In gloria. Et tu
in gloria fuisti: Fu quidem. Et
quomodo inde existi.ͦ Eum iucifeto
inquit multi cecidimus. Hec aũt
omnia uoce lugubri ꝑ hos uetule
audientibus omnibus loquebã¬
tur. Respondente autem albate
sancto. Nuncuid nam iu illam

Expanded text:
dum vult magnus Dominus, » ait. dum vult magnus Dominus, » ait. Cui sanctus: « Et quis est magnus Dominus? » Et ille: « Jesus Nazarenus. » Ad quem rursum Vir Dei: « Unde enim Jesum nosti; aut si unquam vidisti eum?--Vidi, inquit. » « Ubinam eum vidisti?--In gloria.--Et tu in gloria fuisti?--Fui quidem.--Et quomodo inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri per os vetulae audientibus omnibus loquebatur. Respondente autem Abbate sancto: « Nunquid in illam
Abbreviated transcription (Latin):
iirum dei iaculabatur conuicia
ut blasphemiis ꝓuocatus impa¬
cienter fertet opprobria: et confũ¬
deretur inpresencia fopuli. cum
indignis se audiret sermonibus
lacessitum. Set uir dei astum cius
intelligens itrosorem irrisit. et
ulcionem non ipse expetens set
ad eum remittens ad ecclesiam scĩ
syri domoniacam dici precepit:
Uolunt quippe curacionis illius
głiam dare sancto: et primicias
oꝑacionum uirtuti eins ascribi.
At uero sanctus syrus ad hospitẽ
suum remisit negocium nec in
ecclesia sua quipp iam sibi defe¬
rens intactum opus reduci uo¬
luit ad albatem. Reducitur igit᷑
nuiliet ad albatis hospici gar¬
Non me sytulus eiciet non expel¬
let bernardus. Ad hec senuis dei
te mulieris domino supplicabat.
bum uero sp̃c neqͣm uelut priori
imꝓbitate mutata: quam libens
inquit egrederer ab hac anicula
grauiter molestatus in ea quam
libens egredetet set non possum.
Interrogatus causam: quia nec¬

Expanded text:
in Virum Dei jaculabatur convicia, in Virum Dei jaculabatur convicia, ut blasphemiis provocatus, impatienter ferret opprobria, et confunderetur in praesentia populi, cum indignis se audiret sermonibus lacessiri. Sed Vir Dei astum ejus intelligens, irrisorem irrisit, et ultionem non ipse expetens, sed ad Deum remittens, ad ecclesiam sancti Syri daemoniacam duci praecepit. Voluit quippe curationis illius gloriam dare Sancto, et primitias operationum virtuti ejus adscribi. At vero sanctus Syrus ad hospitem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad Abbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, gar« Non me Syrulus ejiciet, non expellet Bernardulus. » Ad haec servus Dei te mulieris Domino supplicabat. Tum vero spiritus nequam, velut priori improbitate mutata: Quam libens, inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in ea! quam libens egrederer! sed non possum. » Interrogatus causam: « Quia nec