comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine. s mobilitate histaonum.
si formis mulierũ. si splendore
cemmnaꝵiuestium. et cet̾is hnius¬
modi. ꝑ oculorum fenestras am¬
me capta lib̾tas ẽ. et impleturi
fenestias nr̃as. cui cum ꝑ has pꝑ¬
rtas quasi quidam ꝑ turbacõnũ
cumei ad arcemi nr̃o m̃tis intra¬
u̾nnt. uͥ erit lib̾tas. ubi fortitudo
eiꝰ ubi de deo cogitacõ: Maxime
cum tactꝰ de ꝑingat s eciam p̾te¬
ritas uolupt᷑ates et recordacõne
iucõrum cogat anim am compa¬
ti. et quodã mͦ ex̾cere ꝙ nõ agit᷑.
Hisgͥ rõnibꝰ in uitati młti ꝓhi¬
losophori. reliq̃runt freqͣnci¬
as in bium. et ortulos suburban¬
os. ubi ager irriguis. et arboru̾
come. et susurrꝰ auiũ. fontis specu¬
lum.riuus murmuransiet mlto
ocalorum aururmq illecebre ne
ꝑ luxum et habundanciam copi¬
arum amime fortitudo molesce¬
ret. et eiꝰ ꝑndicicia stupraretur.
In utile qͥmppe ẽ. crebro iudere.
ꝑ q̃ aliqnͣ captus sis. et eorum te

Expanded text:
mine, si mobilitate histrionum, mine, si mobilitate histrionum, si formis mulierum; si splendore gemmarum, vestium, et caeteris hujusmodi, per oculorum fenestras animae capta libertas est, et impletur fenestras nostras . Igitur rtas quasi quidam perturbationum cunei ad arcem nostrae mentis intrauerint, ubi erit libertas? ubi fortitudo eius? ubi de Deo cogitatio? maxime cum tactus depingat sibi etiam praeteritas uoluptates et recordatione uitiorum cogat animam compati et quodammodo exercere quod non agit. ionibus invitati multi philosophorum reliquerunt frequentias urbium et hortulos suburbanos, ubi ager irriguus, et arborum comae, et susurrus avium, fontis speculum, rivus murmurans, et multae oculorum auriumque illecebrae, ne per luxum et abundantiam copiarum animae fortitudo mollesceret, et ejus pudicitia stupraretur. Inutile quippe est crebro videre per quae aliquando captus sis, et eorum te
Abbreviated transcription (Latin):
sontuamem tnͣsire. dum modo n¬
ulłi me abbaciẽ subiugarem. hoc¬
q inp̾sencia regis et suorum utr¬
inq assensum est et ꝯfirmatũ.
Ego itaq ad solitnadmem qnͣdã
intrecensi pago michi aña cogłi¬
itam me contuli. Ibiq aquibꝰ¬
dam t̾ra michi donata assensu
ep̃i terre oratorium ꝙdam ĩ no¬
mine scẽ triuitatis exãus exar¬
extã nis et culmo pͥmo ꝯstruxi.
¶Sbi cum quodam dĩco nr̃o lati¬
tans illuo uere domio pot̾am
ꝯcurr̾e. et relictis cuitatibꝰ et caste¬
llis solitudmema mhĩtare. et ꝓ
amplis domibꝰ parua tab̾na ui¬
la sibi ꝯstruere. et ꝓ delicatis cib¬
is herbis agrestibꝰ et pane ciha¬
no motitate. et ꝓmollibꝰ stratis
emntiui sibi et stram̃ comꝑare.
et ꝓ naus glebas erigere. nt ue eoꝰ
pores philosophos imitari cred̾es.
fene stras uiciorum ad animam
intrditus ẽ. nõ pot᷑. metropoł.ałx
tñtis capi nisi poetas irru̾it hosti¬
lis ex̾citus. Si circensibꝰ quispiam
delectatur. si athle tarum certa¬

Expanded text:
solitudinem transire, dummodo nulli me abbatiae subjugarem. Hocque in praesentia regis et suorum utrimque assensum est et confirmatum. Ego itaque ad solitudinem quamdam in Trecensi pago mihi antea cognitam me contuli, ibique a quibusdam terra mihi donata, assensu episcopi terrae oratorium quoddam in nomine sanctae Trinitatis ex calamis et culmo primum construxi. Ubi cum quodam clerico nostro latitans, illud vere Domino poteram concurrere, et relictis civitatibus et castellis solitudinem inhabitare, et pro amplis domibus parva tabernacula sibi construere, et pro delicatis cibis herbis agrestibus et pane cibario victitare, et pro mollibus stratis culmum sibi et stramen comparare, et pro mensis glebas erigere. Et vere eos priores philosophos imitari crederes,fenestras vitiorum ad animam introitus est. Non potest metropolis et arx mentis capi, nisi per portas irruerit hostilis exercitus. Si Circensibus quispiam delectatur, si athletarum certa
Abbreviated transcription (Latin):
siu festiuitatem Sic̃ enĩ filius
nissus ĩ mund̾: ita et sp̃c sc̃s in
discipłis ꝓpͥam sͥ uendicat sollõ¬
pnitatem. C̃ in eciam ꝓ babiliꝰ
qm alicui aliarumpsonarna:
templum ascribendum uidetur:
si diligencius apłicam altenda¬
templum specialiter ascribit apłs:
pris ł templui filii dicit: sicut ͥ¬
templum spͣc scĩ. inprima ad corĩ¬
thios. ita scribens. Qui ad heret do¬

Expanded text:
sui festivitatem. Sicut enim Filius sui festivitatem. Sicut enim Filius missus est in mundum, ita et Spiritus sanctus in discipulos propriam sibi vindicat solemnitatem. Cui etiam probabilius quam alicui aliarum personarum templum ascribendum videtur, si diligentius apostolicam attendatemplum specialiter ascribit ApostoPatris, vel templum Filii dicit, sicut templum Spiritus sancti, in prima ad Corinthios ita scribens: « Qui adhaeret Do
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itas ait. et alium paraditum da¬
bit uob. Quid eciam impedit cũ
domus domini non ita prił sp̃in
titulum eiꝰ cuius ẽ ip̃a domꝰ defi¬
onte uestibuli rad̾e p̾sumat: au̾
cum se filuas in lacrificium patri
rigantur. et hostie fiat munola¬
cio cur eiꝰ p̾cipue altare eẽ ñ i de¬
atur. cui maxime suppacacõ et sa¬
crificium agitur. ¶N un quid rectiꝰ
eius qui inmolatur qmͣ illiꝰ cui
immolatur altare dicen dii ẽ
an uieliꝰ dĩnce crucis. aut sepulci.
lantur. nec eis mimolantur. aut
obsecracõnes eis fiunt altare quis
eẽ ꝓ fitebitur. Aiurum nec int̾
i dolatras altaria uł templa aliqͦr
dicebantur. nisi quibꝰ ip̃i sacrifici¬
um atq obsequium npend̾e̾ in¬
tendebanti s fortasse dicat aliquis
quod sp̃alem ei sollempnitatem
tribuat. S ħ ꝓ fecto rõ. ip̃i ħ trini¬
tati aufert. et sp̃m sc̃o nõ aufert.
cum ip̃e quo sp̃c exaduentu suo:
ꝓpͥam hãt pentecostes sollempn¬
itatem: sicut filius exsno. natał.

Expanded text:
Veritas ait: « Et alium Paracletum dabit vobis . » Quid etiam impedit, cumdomus Domini non ita Patri, vel titulum ejus, cujus est ipsa domus, de fronte vestibuli radere praesumat? aut cum se Filius in sacrificium Patri rigantur, et hostiae fiat immolatio, cur ejus praecipue altare esse non videatur, cui maxime supplicatio et sacrificium agitur? Nunquid rectius ejus cui immolatur, quam illius qui immolatur, altare dicendum est? an melius Dominicae crucis, aut sepulcri,lantur, nec eis immolatur, aut obsecrationes eis fiunt, altare quis esse confitebitur? Nimirum nec inter idololatras altaria vel templa aliquorum dicebantur, nisi quibus ipsi sacrificium atque obsequium impendere intendebant. Sed fortasse dicat aliquis, quod specialem ei solemnitatem tribuat. Sed haec profecto ratio ipsi hoc Trinitati aufert, et Spiritui sancto non aufert. Cum ipse quoque Spiritus ex adventu suo propriam habeat Pentecostes solemnitatem, sicut Filius ex suo, Natalis
Abbreviated transcription (Latin):
le restitit. et qi dameł uba cõme¬
morans ait. sic fatui filii isrł nõ
uicdicantes neq quod u̾m est cog¬
noscentes. ꝯdemꝑnastis filium
ifrł. Reu̾tinmi ad indicium et de
ip̃o iudice udicate qui talem uidi¬
cem qi ad instruccõem fidei et corr¬

Expanded text:
le restitit, et quasi Danielis verba commele restitit, et quasi Danielis verba commemorans, ait : « Sic fatui filii Israel, non judicantes neque quod verum est cognoscentes, condemnastis filiam Israel. Revertimini ad judicium, et de ipso judice judicate, » qui talem judicem quasi ad instructionem fidei et corr
Abbreviated transcription (Latin):
qui coact᷑ hec faciebat post paus¬
os clies cum binc recesserit me pe¬
int᷑ lib̾aturum. et sie me ut potuit
flentẽ. flons et ip̃e ꝯsulatꝰ ẽ. de con
ad concilium affun ⁊ ipsiuns¬
sme ullo aisscussi onis exa libri.¬
mine me ip̃m compulerũt ooo¬
ppͥa manu librum memoratimi
meu̾ ⁊aigrem picere. et sic comb¬
ustus ẽ. ut n tam̃ nõ nicħ dicere
ud̾entur. quidam de ad u̾sariis
meis id submurmurauit. quod ĩ
libro scͥptum de p̾hend̾at. solum ꝑ
atrem dm̃ om̃ipotentem ẽẽ. Q
cum legatꝰ subintellexiss ualde
admirans ei rendit. ħ nec depue
aret. cum cõmunis inquid fides:
et teneat et ꝓfiteatur tres omĩpo¬
tentes ec̃. Quo audito t̾ricus qͥ¬
dam scolaris magist̾ irridendo sb̾¬
intulit isluo atbanasu. et tñ n
trea onũpotentes s imiꝰ omĩpotẽs.
Sem cum ep̃c sinis increpare cẽ¬
pisset. et repͥmeit qiͣ reũ qui ĩ ma¬
ie statem loqueretur au dacter. il¬

Expanded text:
qui coactus hoc faciebat, post paucqui coactus hoc faciebat, post paucos dies, cum hinc recesserit, me penitus liberaturum. Et sic me, ut potuit, flentem flens et ipse consolatus est. ad concilium adfui, et sine ullo discussionis examine meipsum compulerunt propria manu librum memoratum meum in ignem projicere. Et sic combustus est, ut tamen cum nihil dicere viderentur, quidam de adversariis meis id submurmuravit, quod in libro scriptum deprehenderat, solum Deum Patrem omnipotentem esse. Quod cum legatus subintellexisset, valde admirans ei respondit, hoc nec de puearet: « Cum communis, inquit, fides et teneat et profiteatur tres omnipotentes esse. » Quo audito Terricus quidam scholarum magister irridendo subintulit illud Athanasii tres omnipotentes, sed unus omnipotens. » Quem cum episcopus suus increpare coepisset, et reprimere quasi reum, qui in majestatem loqueretur, audacter il
Abbreviated transcription (Latin):
osum cẽ. si ad iliam iudienciam
cã b̾ transferetur et ꝑ iculosuum fi̾
si sic euad̾em. Et statim ad les ⁊¬
tum ꝯcurrentes: eiꝰ it mutauer¬
unt sm̃am. et ad ħ̾ in uitum ꝑtrar¬
erunt ut librum sine ulla inqui¬
sicõne dampnaret. atq in consꝑ¬
tu oĩum statim combureret. et
me ialieno monast̾i̾o ꝑhonni s¬
lausura cho hiberet. dicebant ei
ad dampnacõem libelli satis hꝗc
ẽẽ. deb̾e qd̾ nec romam pontificis.
nec eccłie auctoritate eum cõmen¬
Atimi leg̾e publice p̾sumpserani
atq ad tran sibend̾ iam pluribus:
eum ip̃e p̾stitissem. Et ħ ꝑutile
futurumi fidei xp̃iane. si e̾xemplo
ille minus qm necẽe ee̾t literat᷑
ueheñter hortatꝰ ẽ. ut hoc tanto
leuius tolerarem qnͣto uolentiꝰ
eos ag̾e ommb patebat. atq hanc
tam mainfeste iniudie uoleni¬
am eis płimum offuturam et mͥ:
ꝓ futuran ñ dubitarem. Nec de
clausura monasf̾ii ullatenus ꝑ tͣ¬
barer. sciens ꝑ fecto legatuni ip̾m

Expanded text:
osum esse, si ad aliam audientiam causa haec transferretur, et periculosum fieri si sic evaderem. Et statim ad legatum concurrentes, ejus immutaverunt sententiam, et ad hoc invitum pertraxerunt, ut librum sine ulla inquisitione damnaret, atque in conspectu omnium statim combureret, et me in alieno monasterio perenni clausura cohiberet. Dicebant enim ad damnationem libelli satis hoc esse debere, quod nec Romani pontificis, nec Ecclesiae auctoritate commendatum legere publice praesumpseram, atque ad transcribendum jam pluribus eum ipse praestitissem. Et hoc perutile futurum fidei Christianae, si exemplo ille minus quam necesse esset litteratus vehementer hortatus est, ut hoc tanto lenius tolerarem, quanto violentius agere eos omnibus patebat. Atque hanc tam manifestae invidiae violentiam eis plurimum obfuturam, et mihi profuturam non dubitarem. Nec de clausura monasterii ullatenus perturbarer, sciens profecto legatum ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
modicam corum porcõem caꝑe nõ
posset. nccͣio ip̃m dilatau̾ut.et de
lapidibꝰ et lignis ꝯstiuentes meli
catum. quia tũ ibi ꝓfugus ac latu
desꝑatus cluns gr̃a consolacõnis
aliqnͣtulum respirassem ĩ memoria¬
hiuus bñficui ip̃m para cutum uo¬

Expanded text:
modicam eorum portionem capere non modicam eorum portionem capere non posset, necessario ipsum dilataverunt, et de lapidibus et lignis construentes meliocatum, quia tamen ibi profugus ac tam desperatus divinae gratia consolationis aliquantulum respirassem, in memoriahujus beneficii ipsum Paracletum
Abbreviated transcription (Latin):
nictitabant. tales discipuli nr̃i ibi
suꝑ arduronem flraiura casulas
suas celificantes herenite mag̃ ꝙͣ
scolares iudebantur. ¶Quanto
autem illuc maior scolarium er¬
at ꝯfluencia. et qnͣto duriorem ĩ
doctima nr̃a nitam sustinobant:
ant. atq ita uixta illud iherom¬
mi. me ꝓcul ab urbibꝰ. foro. litibꝰ
turbis remotum. sic qͦ ut quinti
bant. Ego mundꝰ cotꝰ post eum
ab iit. nich̾ ꝑ seq̃ndo ꝓfecimu. Set
mag̃ eñ głosum effecimꝰ. Extin¬
gu̾e nomen eiꝰ stu dimnus s ma¬
gis accendimꝰ. ecce inciritatibu
om̃a nccͣa scolares ad manum
htĩt. et cuules delicias ꝯ tempneu¬
tie ad soltrualras in opiam ꝯflu¬
unt. et sponte nuseri fiũt tunc a̾
p̾cipue ad scolarum regim̃ intoła¬
bilis me compulit pauꝑtas. cum fo¬
d̾e nõ uałem et m̃dicare erubesce¬
lares aut̃ ultro michi quelib ne¬
seu mexpensis edificõrum ut nlła
meisi. a studio cura domestica reta¬
rdaret. Quin aut̃ oratorium m̃ni

Expanded text:
scipuli nostri ibi super Arduzonem fluvium casulas suas aedificantes, eremitae magis quam scholares videbantur. Quanto autem illuc major scholarium erat confluentia, et quanto duriorem in doctrina nostra vitam sustinebant, ant, atque ita juxta illud Hieronymi, me procul ab urbibus, foro, litibus, turbis remotum; sic quoque ut Quibant: « Ecce mundus totus post eum abiit, nihil persequendo profecimus, sed magis eum gloriosum effecimus. Exstinguere nomen ejus studuimus, sed magis accendimus. Ecce in civitatibus omnia necessaria scholares ad manum habent, et civiles delicias contemnentes, ad solitudinis inopiam confluunt, et sponte miseri fiunt. » Tunc autem praecipue ad scholarum regimen intolerabilis me compulit paupertas, cum fodere non valerem, et mendicare erubescelares autem ultro mihi quaelibet neseu in expensis aedificiorum, ut nulla me scilicet a studio cura domestica retardaret. Cum autem oratorium nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetudinem antiqmͣ. ad quam
ninirum calupniam ħ eos et¬
ror płunum indux̃. ꝙ int̾ parac¬
litum. et sp̃m para ditum. nich̾
referre cred̾e̾nt. cum ip̃a quo tu
ratas et quolibet intrmitate per¬
sona sicut deus uł ad uitor dicit᷑.
ita et paradit᷑ .i. consolator recte
nũcupetur. iien illud apłi. be¬

Expanded text:
Ad quam nimirum calumniam hic eos error plurimum induxit, quod inter Paracletum et Spiritum Paracletum nihil referre crederent. Cum ipsa quoque Trinitas et quaelibet in Trinitate persona sicut Deus vel adjutor dicitur, ita et Paracletus, id est consolator recte nuncupetur, juxta illud Apostoli: « Be
Abbreviated transcription (Latin):
id setreto fieret ne fame decumõ¬
tum in currerem. Assensit ille. et
tam sua qͣm suoꝵ fide et osculis
eam qͣm requisiui concordiam
mecum in iit. quo me facilius
amicam redia ut uxorem face¬
rem illa tũ ħ mininie aꝓꝓbante
ĩmopenit᷑ auabꝰ de causis dissu¬
decore meo. I urabat illum ulła
umqͣm sat̃ faccõne suꝑ ħ placa¬
ri posse. Sic̾ postmod̾ cognitũ est.
Qu̾ebat eciam qͣm de me głam
habitura eẽt. cũ me inglo̾sim
effic̾et. et se et me parit̾ h umili¬
aret. Ꝙ uantas ab ea mundus
penas exig̾e deb̾et.si tantam ei
luc̾nam auferret. qͣnte maledcõ¬
nes. qnͣta dampna ecclie: qnͣte
pbilo sophorum lacrime. ħ mr̃i¬
moniũ eẽnt sequiture. Quam
in decens quam lamentabile ẽẽt.
ut quẽ om̃ibꝰ natura creau̾at uiri
me femme dicarem et turpitudi¬
m tante sbicẽm. Detestabaturye¬
tendebat infamiam mei parit᷑
⁊ difficultates mr̃imonii. ad qua᷑
quid̃ uitandas nos exortans apłs:

Expanded text:
id secreto fieret, ne famae detrimenid secreto fieret, ne famae detrimentum incurrerem. Assensit ille, et tam sua quam suorum fide et osculis eam quam requisivi concordiam mecum iniit, quo me facilius amicam reduxi, ut uxorem facerem. Illa tamen hoc minime approbante, imo penitus duabus de causis dissudecore meo. Jurabat illum nulla unquam satisfactione super hoc placari posse, sicut postmodum cognitum est. Quaerebat etiam quam de me gloriam habitura esset, cum me ingloriosum efficeret, et se et me pariter humiliaret. Quantas ab ea mundus poenas exigere deberet, si tantam ei lucernam auferret, quantae maledictiones, quanta damna Ecclesiae, quantae philosophorum lacrymae hoc matrimonium essent secuturae. Quam indecens, quam lamentabile esset, ut quem omnibus natura creaverat, uni me feminae dicarem, et turpitudini tantae subjacerem. Detestabatur veaetendebat infamiam mei pariter et difficultates matrimonii, ad quas quidem vitandas nos exhortans Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Iuũculus aut̃ eiꝰ post ip̃iꝰ recess¬
um qiͣ ĩ insaniam ꝯu̾sus. qnͣto
afficeretur pudore. nemo nisi ex
at. Si me int̾fic̾et. seu ĩ aliquo
corpus meũ debili taret. id potis¬
simũ metuebat ne dilectissima
neptis ħ inpat̾a mea plecteret᷑.
Capere me et ĩ uitum alicubi
ꝓuiderem. quod eum si ualeret ł
auderet cicius a gredi nõ dubita¬
rem. Tand̾ ego eiꝰ in nrod̾ate an¬
xietati ad modum compacienꝰ.
⁊ de dolo quem fecerat amor tanꝙͣ
de sumina ꝓdicõne me ip̃m ue¬
hement̾ accusans. ꝯueni homi¬
nem supplicando et ꝓmittendo ꝙͣ¬
stitu̾et nec ulli inirabile id uid̾i
asserens. quicumq ui amoris
exꝑtus fuiss et qui qͣnta ruma
summos quo uiros ab ip̃o statĩ
humani gn̾is exordio mulieres de¬
iecerunt memoria retineret. atq
ut ampliꝰ eum mitigarem. supͣ ꝙͣ
sperare poterat. obtuli me ei sat̃ fa¬
cere. eam .s. qmͣ corruperam michi
mr̃imomo copłando. dum modo

Expanded text:
Avunculus autem ejus post ipsius recessAvunculus autem ejus post ipsius recessum quasi in insaniam conversus, qafficeretur pudore nemo nisi expat. Si me interficeret, seu in aliquo corpus meum debilitaret, id potissimum mutuebat ne dilectissima neptis hoc in patria mea plecteretur. Capere me et invitum alicubi imum providerem, quod eum si valeret, vel auderet, citius aggredi non dubitarem. Tandem ego ejus immoderatae anxietati admodum compatiens, et de dolo quem fecerat amor, tanquam de summa proditione, meipsum vehementer accusans, conveni hominem supplicando et promittendo stitueret. Nec ulli mirabile id videri asserens, quicunque vim amoris expertus fuisset, et qui quanta ruina summos quoque viros ab ipso statim humani generis exordio mulieres dejecerint, memoria retineret. Atque ut amplius eum mitigarem supra quam sperare poterat, obtuli me ei satisfacere, eam scilicet quam corruperam mihi matrimonio copulando, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrictõne suꝑ affliccõne ꝓuelle sũ
afflictꝰ. qͣntos meroris ip̃a de uere¬
cundia mea sustinuit estus: Ne
batur. neuter sua s alterius pla¬
ngebat incõmoda. Seꝑacõ autẽ
ħ corporum maxima erat copula¬
cõ ammorum. et negata sui copia
ampluis amorem accendebat. et
u̾ecundie transacta iam passio ĩ¬
u̾eam diores reddebat. tantoq
uerecondie minor extit̾at passio.
qnͣto ꝯueniencõr uidebatur accõ.
Actum ita in nob̃ ẽ. ꝙ in marte
et uenere dep̾hensis portica nar¬
rat fabula.Non miulto aut̃ pꝰt
puella se concepisse comꝑit. et
cũ summa exultacõne mͥ suꝑ ħ
ilico scripsit. consulens quio de h
ip̃c saciend deliberarem. Qͥdam
itaq uocte auundõ eiꝰ absente.
Sic̾ nos condix̾amus eam de dom¬
o auũdĩ furtim sustuli. et ĩ pa¬
triam meam sine mora tnͣsmi¬
si. ubi ap̾ sororem neam tã diu
ꝯu̾sata ẽ. donec pareret masculũ.
queni astralabium nomĩ auit.

Expanded text:
contritione super afflictione puellae sum contritione super afflictione puellae sum afflictus! quantos moeroris ipsa de verecundia mea sustinuit aestus! Neubatur. Neuter sua, sed alterius plangebat incommoda. Separatio autem haec corporum maxima erat copulatio animorum, et negata sui copia amplius amorem accendebat, et verecundiae transacta jam passio inverecundiores reddebat, tantoque verecundiae minor exstiterat passio, quanto convenientior videbatur actio. Actum itaque in nobis est quod in Marte et Venere deprehensis poetica narrat fabula. Non multo autem post puella se concepisse comperit, et cum summa exsultatione mihi super hoc illico scripsit, consulens quid de hoc ipse faciendum deliberarem. Quadam itaque nocte avunculo ejus absente, sicut nos condixeramus, eam de domo avunculi furtim sustuli, et in patriam meam sine mora transmisi. Ubi apud sororem meam tandiu conversata est, donec pareret masculum quem Astrolabium nominavit.
Abbreviated transcription (Latin):
senserunt. non est facile. ł cogit¬
are. Pancos emĩ iam res tam
manifesta deciꝑe poterat. aune¬
innem credo p̾ter eum ad cuiꝰ ig¬
nominiam marimo id spoctat.
ip̃m uideł ꝑuelle anunculum.
nuncqͣm suggestum fuiss cre¬
d̾e nõ poterat. tũ ut suꝑra meni¬
imi ꝓpt̾ in mod̾atam sue neptis
amiciciam. tum etiam ꝓp̃t̃ añt dc¬
te uite mee continenciam cosn¬
itam. Non enĩ façile dehiis quos
płimum ailigimꝰ turpitu dinem
suspicanur. nec ĩ uehementi dil¬
ecc̃one turpis suspitõnis labes pͥ
meẽ. U ñ et illud ẽ. beati ieroni¬
mus mala donius nr̃e scire nou¬
issimi. ac lib̾orum ac ꝯuigum ui¬
cia uicinis canentibꝰ ignorate: ¶¬
ꝙ noinssime scitur. intiq sciri qm
pluribꝰ euolutis mensibꝰ et de no¬
bis accidit. O qͣntus in hoc cognoᷤ¬
cendo color auunculi qͣntꝰ inseꝑaçõ¬
ne amancium color ip̃or unu qnͣta
summ erubescencia confusus. qͣnta

Expanded text:
senserunt, non est facile vel cogitsenserunt, non est facile vel cogitare. Paucos enim jam res tam manifesta decipere poterat, ac neminem credo praeter eum, ad cujus ignominiam maxime id spectabat, ipsum videlicet puellae avunculum. nunquam suggestum fuisset, credere non poterat, tum, ut supra memini, propter immoderatam suae neptis amicitiam; tum etiam propter anteactae vitae meae continentiam cognitam. Non enim facile de his, quos plurimum diligimus, turpitudinem suspicamur. Nec in vehementi dilectione turpis suspicionis labes potest inesse. Unde et illud est beati Hieronymus mala domus nostrae scire novissimi, ac liberorum et conjugum vitia, vicinis canentibus, ignorare. quod novissime scitur, utique sciri quapluribus evolutis mensibus et de nobis accidit. O quantus in hoc cognoscendo dolor avunculi! quantus in separatione amantium dolor ipsorum! quanta sum erubescentia confusus! quanta
Abbreviated transcription (Latin):
is. et si quid insolitum amor exco¬
gitare potuit ẽ ad ditum. Et quo
minus ista fueramꝰ experti gau¬
dia. ardencius ilł insistebamus et
minꝰ infastidium u̾tebantin. et
quo me ampli ħ uoluptas occuꝑ¬
au̾at: minus philosophie uaccu¬
repot̾am. et scoł oꝑam dare itedi¬
osum mͥ uehementer erat ad scol¬
as ꝓcedere. uł meis moran parit᷑
⁊ laboriosum. cum nocturnas amo¬
ri ingilias et liurnas studio con¬
seruarem. Quem eciam ita negl¬
igentem et tepidum lecc̃o tumc
hẽbat.nt iam nich ex ingemo s
exusu cũcta ꝓ ferrem. nec iam nͥ
recitator pristinorum eẽm ĩ uen¬
torum. et si qua in uenire liceret
cac̾imua eẽnt amatoria nõ phi¬
lo soꝑhie secreta. Q uorui eclam
carminum pleraq ad huc ĩ mił¬
tis sic̃ et ĩpe nosti frequentantur
et decantantur regiombꝰ ab hiis
tat. Quantam autẽ mesticiã
quos gemitus q̃ lam̃ta. nr̃i sr̃
hoc scolares assumerent uͥ uide¬
licet hanc amini mei occupacõ¬

Expanded text:
is, et si quid insolitum amor excois, et si quid insolitum amor excogitare potuit, est additum. Et quo minus ista fueramus experti gaudia, ardentius illis insistebamus, et minus in fastidium vertebantur. Et quo me amplius haec voluptas occupaverat, minus philosophiae vacare poteram, et scholis operam dare. Taediosum mihi vehementer erat ad scholas procedere, vel in eis morari; pariter et laboriosum, cum nocturnas amori vigilias et diurnas studio conservarem. Quem etiam ita negligentem et tepidum lectio tunc habebat, ut jam nihil ex ingenio, sed ex usu cuncta proferrem; nec jam nisi recitator pristinorum essem inventorum, et si qua invenire liceret carmina, essent amatoria, non philosophiae secreta. Quorum etiam carminum pleraque adhuc in multis, sicut et ipse nosti, frequentantur et decantantur regionibus, ab hitat. Quantam autem moestitiam, quos gemitus, quae lamenta nostri super hoc scholares assumerent, ubi videlicet hanc animi mei occupatio
Abbreviated transcription (Latin):
rum eciam uehement̾ ꝯstͥngendã
trad̾et. quid aliud hẽbat agebatͥ
qm uotis meis lm̃nam penitꝰ daret.
et occõnem etiam si nollemus offer¬
ret. ut qmͣ udeł. blandiciis non pꝰ¬
sem minis et u̾b̾ibus facitius flec¬
teremur. S duo erant q̃ enm max¬
ine a turpi suspicõne reuocabant.
Amor uidel. neptis. et contmencie
mee fama p̾ terita. Quid plura .ł.
Primum domo una ꝯuingimi᷑.
post mod̾ animo. Sub occõne ita
discipline. amori penitꝰ uoꝰ cabaniꝰ
et secretos recessus quos amor oꝑt¬
abat. studium leccõnis offerebat
aꝑtis itaq libris. plura de amore
qmͣ de leccõne uerba se ingere bãt.
plura erant oscula qm sentenae.
Aepius ad sinus qm ad libros redu¬
cebantur manꝰ crebriꝰ oculos amor
nise reflectebat. qmͣ leccõ inscrip¬
turam dirigebat. Q uo minus
dabat amor nõ furor. gr̃a ñ ira
q̃ oĩum ugñtorimm suauitatem
transcend̾ent. Q ud demq Nullꝰ
acupidis uit̾missus ẽ gradꝰ a mor¬

Expanded text:
rum etiam vehementer constringendam traderet, quid aliud agebat quam ut votis meis licentiam penitus daret, et occasionem, etiamsi nollemus, offerret, ut quam videlicet blanditiis non possem, minis et verberibus facilius flecterem? Sed duo erant, quae eum maxime a turpi suspicione revocabant, amor videlicet neptis, et continentiae meae fama praeterita. Quid plura? Primum domo una conjungimur, postmodum animo. Sub occasione itaque disciplinae amori penitus vacabamus, et secretos reabat, studium lectionis offerebat. Apertis itaque libris plura de amore quam de lectione verba se ingerebant, plura erant oscula quam sententiae. Saepius ad sinus quam ad libros reducebantur manus; crebrius oculos amor in se reflectebat quam lectio in scripturam dirigebat. Quoque minus dabat amor, non furor; gratiaquae omnium unguentorum suavitatem transcenderent. Quid denique? nullus a cupidis intermissus est gradus amor
Abbreviated transcription (Latin):
occasionem q̃ siui qua eam mͥ domes¬
tica et cotiiana ꝯu̾sacõne familiarẽ
efficerem. et facilius ad ꝯsensum tra¬
herem. Q quid̾ ut fieret ei cum p̾dcõ
puelle auunculo quib̾dam ip̃iꝰ ami¬
cis int̾uemientibꝰ. quatiꝰ me iudom¬
uni suam que scolis mĩs ꝓxima er¬
at sub quocuniq ꝓcuracõms precio
susciꝑet. Hanc uidelic occõnem
p̃tendens ꝙ studium nr̃m domesti¬
ca nr̃e familie cura płimum p̃̾pediret
et impensa ninna mnnum me gͣ¬
uaret. Eiat aut̃ cupidꝰ ille ualde atq
erga neptim suam ut ampliꝰ semper
indoctrinam ꝓ ficeret lr̃atoriam płi¬
mum studiosus. quibꝰ duobꝰ facile eiꝰ¬
essensum assequutus simi. et ꝙ opta¬
bam obtinui: cum ille uidel. et ad
pectiũ am totus inhiaret. et neptim
suam exdoctrina nr̃a aliquid ꝑceptu¬
ram credetie nꝑ quo uehement̾ me
de p̾cat᷑. supra qͣm sꝑare p̾sumerem:
Uotis meis accessit. et amori ꝯsuluit.

Expanded text:
occasionem quaesivi qua eam mihi domesoccasionem quaesivi qua eam mihi domestica et quotidiana conversatione familiarem efficerem, et facilius ad consensum traherem. Quod quidem ut fieret, egi cum praedicto puellae avunculo quibusdam ipsius amicis intervenientibus, quatenus me in domum suam, quae scholis nostris proxima erat, sub quocunque procurationis pretio susciperet. Hanc videlicet occasionem praetendens, quod studium nostrum domestica nostrae familiae cura plurimum praepediret, et impensa nimia nimium me gravaret. Erat autem cupidus ille valde, atque erga neptim suam, ut amplius semper in doctrinam proficeret litteratoriam, plurimum studiosus. Quibus duobus facile assensum assecutus sum, et quod optabam obtinui, cum ille videlicet et ad pecuniam totus inhiaret, et neptim suam ex doctrina nostra aliquid percepturam crederet. Super quo vehementer me deprecatus, supra quam sperare praesumerem votis meis accessit, et amori consuluit:
Abbreviated transcription (Latin):
suis. ad olescẽtiila q̃dam nomuĩã
ulofsa. neptis canoma cuinsd̃ qui
fip̾tus uocabatur qui eam quanto
ampliꝰ dilgebat tanto diligenciꝰ in
o m̃em qua pot̾at scienciam liarum
ꝓ noĩ studuerat. Q ue cum ꝑfaciem
ñ eet infima. ꝑbabundanciam lĩaꝵ
crat supp̃ma. Nlam quo bonum ħ lute
toto regno nõĩatissimam fecerat.
anc gͥ om̃ibꝰ circun spectis q̃ amantes:
allicere solent cõmodiorem censui in
credidi posse. Tanti quippe tunc nomi¬
inseram et iuuentutis et forme gr̃am
p̃minebam. ut qͣmcumq feminarũ
m̃o dignarer amore. nlłam uererer
repulsam. Tanto aut̃ facilius hanc mͥ
puellam consensuram credidi. qͣnto
ampli eam lĩarum scienciam et hr̃e
et dilig̾e noueram/ nosq eciam ab sẽ¬
tes scriptis init̾nunciis inuicem lic̾e̾t
p̾sentare et pleraq audaciuis scrib̾e.
qͣncolloqui. et sic semꝑ iocundis in¬
tesse collo quiis Inhuuis itaq ado¬
lescentule amorem totꝰ inflamatus

Expanded text:
sius adolescentula quaedam nomine sius adolescentula quaedam nomine Heloissa, neptis canonici cujusdam, qui Fulbertus vocabatur, qui eam quanto amplius diligebat, tanto diligentius in omnem quam poterat scientiam litterarum promoveri studuerat. Quae cum per faciem non esset infima, per abundantiam litterarum erat suprema. Nam quo bonum hoc, litoto regno, nominatissimam fecerat. Hanc igitur, omnibus circumspectis, quae amantes allicere solent, commodiorem censui in credidi posse. Tanti quippe tunc nominis eram, et juventutis et formae gratia praeeminebam, ut quamcunque feminarum nostro dignarer amore, nullam vererer repulsam. Tanto autem facilius hanc mihi puellam consensuram credidi, quanto amplius eam litterarum scientiam et habere et diligere noveram, nosque etiam absentes scriptis internuntiis invicem liceret praesentare, et pleraque audacius scribere quam colloqui, et sic semper jucundis interesse colloquiis. In hujus itaque adolescentulae amorem totus inflammatus,
Abbreviated transcription (Latin):
nencie decore maxime polluisse O ũ
g totus insuꝑbia atq luxuria labo¬
rarem.utrius: morbi remedium di¬
uina mͥ gr̃a licet nolenti contulitac
pͥmo luxurie de m̃ suꝑbie. Iuxurie
quid̾ his me priuando quibus hanc¬
maxime sciencia nascebatur. uixta
islud apłi. Sciencia inflat. illiꝰ libri:
quo marime gli̾abar combustione me
humiliando. Cuiꝰ nunc rei ntram
hystoriam u̾ius ex ip̃a re qm exauditu
cognoscere te uolo. ordine quid̃ quo ꝓ¬
cesẜ̾unt. Q magͥ scortorum in minidi¬
ciam semꝑ ab horrebam et ab accessu
et freq̃ntacõne nobilium feminarũ :¬
studi scolaris assi dintate reuocabar.
nec laicarum ꝯu̾sacõem multum no¬
ueram: praua mͥ ut dr̃ fortima blan¬
diens cõmodiorem nacta ẽ occasionẽ
qua me facilius de sublimitatis huiꝰ
fastigio ꝓst̾neret. imo fr̃bissimum.
nec accepte gĩo memorẽ diuma pi¬
etas þumiliatũ sͥ uendicaret.
sat quippe inipa aintate pari.¬

Expanded text:
nentiae decore maxime polluisse. Cum nentiae decore maxime polluisse. Cum igitur totus in superbia atque luxuria laborarem, utriusque morbi remedium divina mihi gratia, licet nolenti, contulit; ac primo luxuriae, deinde superbiae. Luxuriae quidem, his me privando quibus exmaxime scientia nascebatur, juxta illud Apostoli: « Scientia inflat ; » illius libri, quo maxime gloriabar, combustione me humiliando. Cujus nunc rei utramque historiam verius ex ipsa re, quam ex auditu cognoscere te volo, ordine quidem quo processerunt. Quia igitur scortorum immunditiam semper abhorrebam, et ab excessu et frequentatione nobilium feminarum studii scholaris assiduitate revocabar, nec laicarum conversationem multum noveram, prava mihi, ut dicitur, fortuna blandiens commodiorem nacta est occasionem, qua me facilius de sublimitatis hujus fastigio prosterneret; imo superbissimum, nec acceptae gratiae memorem divina pietas humiliatum sibi vindicaret.at quippe in ipsa civitate Pari
Abbreviated transcription (Latin):
parisius reu̾sus. scolas risis¬
michi iam dudum destinatas flor̃.¬
atq oblatas un de pͥmo fũam ex¬
pulsus amus aliquibꝰ quiete posse¬
di. atq ibi in ip̃o statim scolarimiͥ¬
micõ glosas illas iezechieł quas au¬
dum inceperam consũmare studui.
Q quid̾ a deo legentibꝰ acceptabiles
fuerunt. ut me ñ minorem gr̃am
rent qm inphilosophica uderant.
sñ utrius lectõnis studio scole nr̃e
uehement̾ multiplicate. qͣnta in
depectuma lucra. qntam głiam cõ¬
pararent. ex fama te quoq latere ñ
inflat et mimama tͣnͣsquillitas
uigorem eneruat ar̾mi et ꝑ carna¬
les ille cebras facile resoluit. cũ iam
inquieta cõnem fornidarem. frena
libidim cepi laxare. qui aña uxeram
continentissime: et quo ampliꝰ ĩ phi¬
losophia ł sacra leccõne ꝓ fe ceram ã¬
pliꝰ aphilosophis et diuinis ĩ mũdi¬
cia uite recedebam. Constat quippe
philosophos nͨ dnmi dunnos .i. sacrei
leccõ is exhorta cõnibꝰ intentos conti¬

Expanded text:
Parisius reversus, scholas mihi jam dudum destinatas atque oblatas, unde primo fueram expulsus, annis aliquibus quiete possedi, atque ibi in ipso statim scholarum initio glossas illas Ezechielis, quas Lauduni incoeperam, consummare studui. Quae quidem adeo legentibus acceptabiles fuerunt, ut me non minorem gratiarent, quam in philosophica viderant. Unde utriusque lectionis studio scholae nostrae vehementer multiplicatae quanta mihi de pecunia lucra, quantam gloriam compararent, ex fama te quoque latere noinflat, et mundana tranquillitas vigorem enervat animi, et per carnales illecebras facile resolvit, cum jam inquietationem formidarem, frena libidini coepi laxare, qui antea vixeram continentissime. Et quo amplius in philosophia vel sacra lectione profeceram, amplius a philosophis et divinis immunditia vitae recedebam. Constat quippe philosophos, nedum divinos, id est sacrae lectionis exhortationibus intentos, conti
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam relin q̃ntes seculum qm
fugiẽtes. om̃s sͥ uoluptates int̾.¬
dixunt. ut in umiꝰ philosophie re¬
quiesc̾e̾nt ampłsibꝰ. quorũ inius
et maximꝰ seneca lucilium instin¬
ens art. Non cum naccau̾is ꝑhilo¬
sophandum ẽ. O mĩa negli gͣnda
sunt ut huic assideamꝰ. cui nullũ.
tempꝰ sat̾ magnum c̃. Non młtũ
refert. utrum omiitas philosopbi¬
am: an int̾rmitas. Non em̃ uͥ mt̾¬
rupta ẽ manet N esistend̾ ẽ. occ¬

Expanded text:
nec tam relinquentes saeculum quam nec tam relinquentes saeculum quam fugientes, omnes sibi voluptates interdixerunt, ut in unius philosophiae requiescerent amplexibus. Quorum unns et maximus Seneca Lucilium instruens ait : « Non cum vacaveris philosophandum est; omnia negligenda sunt, ut huic assideamus, cui nullum tempus satis magnum est. » Non multum refert utrum omittas philosophiam an intermittas. Non enim ubi interrupta est manet. Resistendum est occ
Abbreviated transcription (Latin):
quod studio eqͣretur philosophie.
Ut aut̾ hoc philo sophici stndii nũc
omittam impeanñtum. ip̃m ꝯsule
honeste ꝯu̾sacõ nis statum. Que eĩ
ꝯuencõ scolarium ad pedissequas.
scriptoriorum ad cun abula. librox
siue tabularum ad colos. stiloruin
siue calam orum ad fusos:. Quis
denique sacris uł philoso phicis
iueditacõnibꝰ intentus pueriles
uagitꝰ. nutricum que hos mitig¬
ant nemas. tum ultuosam fam¬
ilie tam in uiris qmͣ infeminis
turbam sustinere poterit: Que
eciam inhonestas illas ꝑ uuloꝵ
sordes assi duas tolerare nalebit
Id in quies diuites poss. quorm
palacia ł domus ample di̾soria
hr̃ent. quorum opulencia ñ sentit
expensas. nec cotidians sollicitu¬
dinibus cruciat᷑. s nõ ẽ. inqͣm hec
ꝯdicõ philosophorum q̃ diiituꝰ
nec qui opibus student. ł scoldat¬
b̾ implicantur caris. diuims seu
philo sophicis uacabant officiis.
Dñ et insignes olim philo sophos
mũdum matunes tempnentes.

Expanded text:
quod studio aequaretur philosophiae. quod studio aequaretur philosophiae. » Ut autem hoc philosophici studii nunc omittam impedimentum, ipsum consule honestae conversationis statum. Quae enim conventio scholarium ad pedissequas, scriptoriorum ad cunabula, librorum sive tabularum ad colos, stylorum sive calamorum ad fusos? Quis denique sacris vel philosophicis meditationibus intentus pueriles vagitus, nutricum, quae hos mitigant, naenias, tumultuosam familiae tam in viris quam in feminis turbam sustinere poterit? Quis etiam inhonestas illas parvulorum sordes assiduas tolerare valebit? Id, inquies, divites possunt, quorum palatia vel domus amplae diversoria habent, quorum opulentia non sentit expensas, nec quotidianis sollicitudinibus cruciatur. Sed non est, inquam, haec conditio philosophorum quae divitum, nec qui opibus student vel saecularibus implicantur curis, divinis seu philosophicis vacabunt officiis. Unde et insignes olim philosophi mundum maxime contemnentes,
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ parro et c̾. uolo aut̃ uos sine
sollicitucline esse et c̾. qd̾ si nͨ apłi
consilum. nec sc̃orum erhortacõ¬
nes de tanto inr̃imonii iugo sus¬
ciperem. saltem inquit philoso¬
phos consulerem. et que suꝑ hoc
ab eis uł de eis scripta sunt at¬
tend̾em. Ꝙ plerumq etiã ꝯc̃i
ad increpacõem nr̃am diligent̾
faciunt. Quale illud ẽ. bĩ ĩhero
labilibꝰ nupciaꝵ molestiis assio¬
usq in quietudinibꝰ exmagna
ꝑte diligent̾ expõitis. uxorem sa¬
pienti non eõ ducendam.eiudẽ¬
tissimis rõnbꝰ astruxisse. ubi et
illas exhortacõnisphilosophie rõ¬
nes tali fine concludens. ħinquit
et huiꝰ modi theophrastus disserẽs.
quen nõ suffundat xp̃ianor̃. et c̾.
Idem meodem. Q icero inquit roga¬
tꝰ ab hirtio ut post repudium the¬
rencie sororem eiꝰ duc̾et. omĩno fa¬
cere suꝑ sedit dicens nõ posse se et
uxori et ꝑbilosophie oꝑam parit̾
dare. ¶Aon at oꝑam dare. S ad¬
uinxit parit᷑. nolens quiqͣm agere

Expanded text:
 « Volo autem vos sine sollicitudine esse . » Quod si nec Apostoli consilium, nec sanctorum exhortationes de tanto matrimonii jugo susciperem, saltem, inquit, philosophos consulerem, et quae super hoc ab eis vel de eis scripta sunt attenderem. Quod plerumque etiam sancti ad increpationem nostram diligenter faciunt. Quale illud est beati Hierolerabilibus nuptiarum molestiis, assiduisque inquietudinibus ex magna parte diligenter expositis, uxorem sapienti non esse ducendam evidentissimis rationibus astrinxisse, ubi et ipse illas exhortationis philosophicae rationes tali fine concludens: « Hoc, inquit, et hujusmodi Theophrastus disserens, quem non suffundat Christianorum? » Idem in eodem: « Cicero, inquit, rogatus ab Hircio ut post repudium Terentiae, sororem ejus duceret; omnino facere supersedit, dicens non posse se et uxori et philosophiae operam pariter dare. Non ait operam dare, sed adjunxit pariter, nolens quidquam agere
Abbreviated transcription (Latin):
nestate cet̾is p̾minentes et se appłõ
aliqua contruencie ł abstinencie
ẜm legem consecrabant. siue filii:
quos beato attestante iheronimo
monachos legius in uet̾i testamͣ¬
to. nouissime aut̃ tres ille philoso¬
phie secte quas iosephus in libro ã¬
tiquitatum cdistinguens. allos pha¬
riseos. alios saduceos. alios nomi¬
nat esseos. ap̾ nos u̾o monachi qͥ
aũ pͥorem illam et so litariam iohã¬
nis imitant᷑. Ap̃ gentiles autem
ut dcm̃ est philo sophi. Non enĩ ꝯa¬
piencie uł philosophie nomen tam
ad sciencie ꝑcepcõem qmͣ ad uite re¬
ligionem referebant. Si c̃ ab ip̃o ⁊̃ ͥ
huius nominis ortu diclicimꝰ. ip̃oꝵ
quo testimomo scõrum. Uñ et ił¬
ud ẽ. bĩ angustini .uiii. de ciuitate

Expanded text:
nestate caeteris praeeminentes, et se a populo aliqua continentiae vel abstinentiae Domino secundum legem consecrabant, sive filii quos beato attestante Hieronymo , monachos legimus in Veteri Testamento. Novissime autem tres illae philosophiae sectae, quas Josephus in libro Antiquitatum XVIII distinguens, alios Pharisaeos, alios Sadducaeos, alios nominat Essaeos. Apud nos vero monachi, qui aut priorem illam et solitariam Joannis imitantur. Apud gentiles autem, ut dictum est, philosophi. Non enim sapientiae vel philosophiae nomen tam ad scientiae perceptionem, quam ad vitae religionem referebant, sicut ab ipso etiam hujus nominis ortu didicimus, ipsorum quoque testimonio sanctorum. Unde et illud
Abbreviated transcription (Latin):
solũ modo. Euiego. Uertite ĩꝙͣ
folium libri et ĩ ueietis anͣctem
Et erat p̾sto lib̾ quem secum ĩp̃e
detulerat. N euolui ad locum quẽ
nou̾am. quem ip̃e minime comꝑe¬
sm̃a intitulata. Agustinus de tri¬
nitate libro pͥmo. Q ui ꝓutat poten¬
ae eiꝰ dm̃. ut se ip̃m ip̃e genuerit:
eo plꝰ errat. ꝙ non solum deusita
non ẽ. s nec sp̃ualis creatura nec
corꝑał. Nulla enĩ omĩno res ẽ. q̃
se ip̃m gignat. Qtum discipłi eiꝰ
qui ad erant audissent. obstupefcĩ
erubescebant. ip̃e aut̃ ut se quoquo

Expanded text:
solummodo. » Cui ego: « Vertite, inquam, solummodo. » Cui ego: « Vertite, inquam, folium libri, et invenietis auctoritatem. » Et erat praesto liber quem secum ipse detulerat. Revolvi ad locum, quem noveram, quem ipse minime comperesententia intitulata: Augustinus De Trinitate lib. I : « Qui putat ejus potentiae Deum, ut seipsum ipse genuerit, eo plus errat quod non solum Deus ita non est; sed nec spiritalis creatura, nec corporalis. Nulla enim omnino res est, quae seipsam gignat. » Quod cum discipuli ejus, qui aderant, audissent, obstupefacti erubescebant. Ipse autem, ut se quoquo
Abbreviated transcription (Latin):
tradidi. et me si aliquid scripssem
aũ ditisser ꝙ a catholica fide dis
ut illud in mo eciam compleretur.
et inimici nr̃i sunt udices. Sepiꝰ
aut̃ illi inspicientes atq reuoluen¬
tes libellum nec quid ĩ audiencia
ꝓ ferre adu̾sum me auderent ĩ ue¬
mentes. distulerunt us infinem
concilii libri ad qm anhelabant de
catholicam disserebam. Et cũmag¬
na ammiracõne om̃s qui audieb¬
ant tam u̾borum aꝑcõem. qmͣ sen¬
sum nr̃m cõmendabant. qd̾ cum
ppłs et derus inspiceret. ceꝑ unt ad¬
inuicem dicere. Ecce nunc palã
loquit᷑. et nemo ineũ aliquid dic̃.
et conalium ad finem festinat. m¬
tum. Nunquid uidices cognone¬
runt. quia ip̃i pociꝰ qm ille errant:
Ex quoemuli nr̃i cotidie magis
ac mag̾. inflammabantur. M
temptantis cum quibꝰdam disci¬
pu̾s sius. accedens. post quodam:
blandalo quola dixit se mirari
unus deus sit. negaxem tñ adm̃
rõnem humanam aũsensum:
nr̃m intalibꝰ.s auctoritatis u̾ba

Expanded text:
tradidi; et me, si aliquid scripsissem tradidi; et me, si aliquid scripsissem quod a catholica fide dissut illud in me etiam compleretur: « Et inimici nostri sunt judices . » Saepius autem illi inspicientes atque revolventes libellum, nec quid in audientia proferre adversum me auderent invenientes, distulerunt usque in finem concilii libri, ad quam anhelabant, dacatholicam disserebam, et cum magna admiratione omnes qui audiebant tam verborum apertionem quam sensum nostrum commendabant. Quod cum populus et clerus inspiceret, coeperunt adinvicem dicere: « Ecce nunc palam loquitur, et nemo in eum aliquid dicit. » Et concilium ad finem festinat, mtum. Nunquid judices cognoverunt, quia ipsi potius, quam ille, errant? Ex quo aemuli nostri quotidie magis ac magis itentandum cum quibusdam discipulis suis accedens, post quaedam blanda colloquia dixit se mirari unus Deus sit, negarem tamen Deurationem humanam, aut sensum nostrum in talibus, sed auctoritatis verba
Abbreviated transcription (Latin):
tur maior subtilitas. uñ emuli in¬
ei uehement᷑ accensi consilium ꝯͣ
me congregau̾nt. Op axime duo illi
tulfus qui iam de functis magistiis
lino. post eos quasi regnare se solos.
appetebant. atq ip̃is tanquam he¬
redes succed̾e.Cum ant̾ utiq re¬
mis scolas regerent. crebris susg̾¬
estiomibus archiep̃m suum kadul¬
fum adu̾sum me cõmouerunt. ut
asçito conano p̾nescino ep̃o qua al
legacõne fungebat᷑ ingallia. ꝯuen¬
ticulum ꝙdam subnomine ꝯcilii
in suesionensi ciuitate celebrarent.
meq ĩuitarent. quatinus illud
opꝰd̾m ꝙ de trinitate compusnem
metum affr̾em. Et fc̃m ẽrta. Añ¬
qͣm aut̃ illuc ꝓuenirem. duo illi pͥ
cos q qui aduen̾ant ad discipulis
nr̃is pͥma die nr̃i aduentus lapi¬
darent. dicentes metres deos p̾di¬
care et scripsisse. si c̃ ip̃is ꝑsuasi
fũat. accessi aut̃ mox ut ad cruito¬
tom uem ad legatum: eiq libellũ
nr̃m inspiciend̾ et aiinelicandũ

Expanded text:
tur major subtilitas. Unde aemuli mtur major subtilitas. Unde aemuli mei vehementer accensi concilium contra me congregaverunt, maxime duo illi tulfus, qui jam defunctis magistris tque Anselmo, post eos quasi regnare se solos appetebant, atque etiam ipsis tanquam haeredes succedere. Cum autem utrique Remis scholas regerent, crebris suggestionibus archiepiscopum suum Rodulphum adversum me commoverunt, ut ascito Conano Praenestino episcopo, qui tunc legatione fungebatur in Gallia, conventiculum quemdam sub nomine concilii in Suessionensi civitate celebrarent, meque invitarent quatenus illudod de Trinitate composueram, mecum afferrem. Et factum est ita. Antequam autem illuc pervenirem, duo illi pracosque qui advenerant ex discipulis nostris prima die nostri adventus lapidarent, dicentes me tres Deos praedicare et scripsisse, sicut ipsis persuasum fuerat. Accessi autem, mox ut ad civitatem veni, ad legatum; eique libellum nostrum inspiciendum et dijudicandum
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ut ad ip̃m fidei nr̃e fundamen¬
tum humane rõnis similitu dim¬
bꝰ disserend̾. pͥmo me applicaremi
et q̃ndam theologie tractatum de
imitate et trinitate diuina scola¬
ribꝰ nr̃is componerem. qui humia¬
nas etphilosophicas rõnes requi¬
rebant. et plus q̃ intelligi qmͣ que
dia possent efflagitabant. dicent¬
es quid̾ u̾borum suꝑfluam ẽẽ ꝓ¬
lacõnem qm intelligencia no n se¬
q̃retur. nͨ credi posse aliquid. nͥ pri¬
nit᷑ intellectum. ¶Et rediail¬
osum eẽ. aliquem aliis predicare.
quod nec ip̃e nec isli quos doceret n¬
tellectu cape possent. domino ip̃o ar¬
guente quod ceci ẽent duces cecorñ
Quem quid̃ tractatum cum u diss¬
ent et legissent płuni.cepit inꝯniu¬
ne omnibꝰ płimum placere. quod ĩ
eo parit̾ ominibꝰ sat̃ fieri suꝑ hoc q̃sti¬
ombꝰ in debatur. et q̃m questiones
iste p̾ ominbꝰ difficiles indebant᷑
qͣnto earum maior extit̾at graui¬
tas. tanto solucõnis earum censoba¬

Expanded text:
mihi ut ad ipsum fidei nostrae fundamentum humanae rationis similitudinibus disserendum primo me applicarem, et quemdam theologiae tractatum De unitate et Trinitate divina scholaribus nostris componerem, qui humanas et philosophicas rationes requirebant, et plus quae intelligi quam quae dici possent efflagitabant, dicentes quidem verborum superfluam esse prolationem, quam intelligentia non sequeretur, nec credi posse aliquid nisi primitus intellectum, et ridiculosum esse aliquem aliis praedicare quod nec ipse nec illi quos doceret intellectu capere possent. Domino ipso arguente quod « caeci essent duces caecorum . » Quem quidem tractatum cum vidissent et legissent plurimi, coepit in commune omnibus plurimum placere, quod in eo pariter omnibus satisfieri super hoc quaestionibus videbatur. Et quoniam quaestiones istae prae omnibus difficiles videbantur, quanto earum major exstiterat gravitas, tanto solutionis earum censeba
Abbreviated transcription (Latin):
uidagat̾one de tectum compẽdiop¬
lico fidelit̾ uendicabis. Ita cñ ut.
ta possunt sceła reꝑiri. Edificia
tegant cineres columpne ł mar¬
mora ornent sepulc talentañ te¬
neant qui uiuendi cõm̃cia relicĩ¬
runt. Aut̃ .N. sepulcris iuste detra¬
hitur. uͥ dũs ñ hẽtur. Inimo cul pe
genus ÷ inutilit̾ abditis relinq̃¬
re mortuoꝵ. uñ se uita pot̃ sustẽ¬
tare niuentiũ. Nõ ẽ cĩ cupiditas
eripere que nullus se dũs ingemes¬
tat amisisse. Primi enim dñr aur̃
eacus. argentum incł rex. scicie te¬
pisse. ⁊ humano usui sũma laude
cradidisse. quod nos mccriũ negli¬
gere ñ debeuius. Ne sic̃ latentia¬

Expanded text:
indagatione detectum, compendio pubindagatione detectum, compendio publico fideliter vindicabis: ita tamen ut ta possunt scelera reperiri. aedificia tegant cineres, columnae vel marmora ornent sepulcra: talenta non teneant, qui vivendi commercia reliquerunt. Aurum enim sepulcris iuste detrahitur, ubi dominus non habetur: immo culpae genus est inutiliter abditis relinquere mortuorum, unde se vita potest sustentare viventium. non est enim cupiditas eripere, quae nullus se dominus ingemiscat amisisse. primi enim dicuntur aurum Aeacus, argentum Indus rex Scythiae repperisse et humano usui summa laude tradidisse. quod nos in contrarium neglegere n
Abbreviated transcription (Latin):
cium pͦp. abangustia uita in hũa¬
ne ꝯu̾satõnis regłam cong̾gauit.
ħ rõa feritate diuisit ne arbit̾o ca¬
sufili uagarent᷑ ełs regi consilio
diuina uoluunt. Oblata itaz sup¬
plicat̾one depositis pͥuilegia no¬
bis delae s̾uari que iudaicis insti¬
tutis legum ꝓuida decreuit anci¬
uet̾um ad nr̃am cupimꝰ deu̾entiã
nũunt circanoꝵ illibata seruẽt᷑
qͥ anus quos adciuitatis usumm
usus t̾ris abdita taienta reuo¬
care cõmi̾ciumq uiuentiũ ñ dr̃enior¬
tuoꝵ quia ⁊ nobis infossa peunt
et ilł inulłam ꝑtem ꝓ futura lin¬
quntur. Mecalloꝵ quippe ambitus
solacia sunt hoĩm. Nam diuitis au¬
riuena simulq relique t̾re si iace¬
at. usu crescit ad p̾cium. qũ ⁊ a pd̃
uiuo sepultasunt que tenatiũ
manib maluduntur. Acq iõ mo¬
derata uissione decreuimꝰ ut ad il¬
lum loc̃ in qͦ lat̾e płima sug̃gunt᷑
si publica testificat̾de ꝯuenias ⁊ si
aut̃ utdicitur ł argentum fu̾it tͤ

Expanded text:
im populos ab agresti vita in humanae conversationis regulam congregavit. Haec ratio a feritate divisit: ne arbitrio casuali vagarentur, quos regi consilio divina voluerunt. Oblata itaque supplicatione deposcitis privilegia vobis debere servari, quae Judaicis institutis legum provida decrevit antiveterum ad nostram cupimus reverentiam verunt, circa vos illibata serventur, quatenus quod ad civilitatis usum usus terris abdita talenta revocare commerciumque viventium non dicere mortuorum, quia et nobis infossa pereunt et illis in nullam partem profutura linquuntur. metallorum quippe ambitus solacia sunt hominum. nam divitis auri vena similis est reliquae terrae, si iaceat: usu crescit ad pretium, quando et apud vivos sepulta sunt, quae tenacium manibus includuntur. Atque ideo moderata iussione decernimus, ut ad illum locum, in quo latere plurima suggeruntur, sub publica testificatione convenias: et si aurum, ut dicitur, vel argentum fuerit tua