comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re nr̃ animꝰ sollicitiꝰ metuit: eo
districtiꝰ hoc qd̃ in se ab alio deli¬
quitur abhorrescit. Uñ fit ut eoĩ¬
ueniat᷑ qͥsq tardꝰ adueniã: quo ꝑsi¬
ciendo fc̃s ẽ cautus ad culpã. Et qͦ
ip̃e excedere malterũ metuit: hoc
qd̃ ip̃e excedit᷑ punire duriꝰ exqͥrit
S qͥd hac doloris macła repperui
det̾iꝰ pot̃: que inconspectu iudicis
caritatẽ ñ inquinat s necat: bi¬
tã quippe anime que libet culpa
polluit: seruatꝰ uero contͣ ꝓximũ
dolor occidit. Menti namq ut gla¬
dius figit᷑: et mucrone illiꝰ ipsa
iuscerũ occulta perforat᷑. Qͥ scił
a transfixo corde si pͥus ñ reducitur:
nichil inp̃cib diuine opis obtine¬
tur: qͥa et uulñatis m̃bris impori
salutis medicamina neq̃unt. nͥ fer¬
rũ a uulnere añ subtrahat᷑. Hincẽ
enĩ qd̃ ꝑ semet ip̃am u̾itas ait. Nisi
nec pater ũr qͥ incelis est remittet
nobis pecc̃a ur̃a hĩc ãmonet dicẽs.

Expanded text:
re noster animus sollicitius metuit, eo re noster animus sollicitius metuit, eo districtius hoc quod in se ab alio delinquitur abhorrescit. Unde fit ut eo inveniatur quisque tardus ad veniam, quo proficiendo factus est cautus ad culpam; et quo ipse excedere in alterum metuit, hoc quod in se exceditur punire durius exquirit. Sed quid hac doloris macula reperiri deterius potest, quae in conspectu judicis charitatem non inquinat, sed necat? Vitam quippe animae quaelibet culpa polluit, servatus vero contra proximum dolor occidit. Menti namqdius figitur, et mucrone illius ipsa viscerum occulta perforantur. Qui scilicet a transfixo corde si prius non educitur, nihil in precibus divinae opis obtinetur, quia et vulneratis membris imponi salutis medicamina nequeunt, nisi ferrum vulneri ante subtrahatur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: Nisi nec Pater vester qui in coelis est remittet vobis peccata vestra . Hinc admonet dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
debet sollicite cõspici. qͥcquid potest
morat̃õne reꝓbari. Talem quippe
se mens et cum aboracõne cessat
exhibere festinet: qual apparere
iudici. in ip̃o orat̃onis tempore ex¬
optat. Sepe nãq inmunda q̃dã
uel illicita inanimo ũtimꝰ: qͦcies
a p̃cib uacamꝰ. S cũ se mens ad
studia orat̃on is erexerit: earum
rerũ imagines reu̾berata patit᷑.
quib libent̃ pͥus ociosa p̃mebat᷑.
Et qͣsi iam faciem anima ad dm̃
leuare ñ sufficit: quia in se rumi¬
rũ inquinata mente. macłas pol¬
lute cogitat̃onis erubescit. Sepe
curis mundi libenter occupam᷑:
cũq post hec studio orat̃onis ĩtẽ¬
dimꝰ. nequaqͣm se mens ad celestia
erigit: quia pondꝰ hanc t̾rene sol¬
licitudinis in ꝑfundis mersit: et
inp̃ce facies munda non ostendit᷑.
quia cogitatonis infime luto ma¬
excutimus et illicitis motib etiã
cũ aprece uacat obuiamꝰ: s tñ qͥa
nos culpas rariꝰ cõmittimꝰ. aliena
pigriꝰ delicta laxamꝰ. Et quo pecca¬

Expanded text:
debet sollicite conspici, quidquid potest in oratione reprobari. Talem quippe se mens, et cum ab oratione cessat, exhibere fejudici in ipso orationis tempore exoptat. Saepe namque immunda quaedam vel illicita in animo versamus, quoties a precibus vacamus. Sed cum se mens ad studia orationis erexerit, earum rerum imagines reverberata patitur, quibus libenter prius otiosa premebatur; et quasi jam faciem anima ad Deum levare non sufficit, quia in se nimirum inquinata mente maculas pollutae cogitationis erubescit. Saepe curis mundi libenter occupamur. Cumque post haec studio orationis intendimus, nequaquam se mens ad coelestia erigit, quia pondus hanc terrenae sollicitudinis in profundum mersit; et in prece facies munda non ostenditur, quia cogitationis infimae luto maexcutimus, et illicitis motibus, etiam cum a prece vacat, obviamus; sed tamen quia nos culpas rarius committimus, aliena pigrius delicta relaxamus; et quo pecca
Abbreviated transcription (Latin):
to nãq spes in dm̃ solidior surgit. qͣn¬
to ꝓ ulo quisq grauiora pertule¬
rit: qͥa nequaqũa retributõnis
gaudiũ de et̃nitate colligit᷑. qd ñ
hic pͥus pia tribulat̃one seminat᷑.
hinc enĩ per psalmistã dr̃. Cuntes
ibant et flebant muttentes semi¬
na sua: uenientes aũ uenient in
exultat̃one portantes mamipłos
suos. hinc paulus ait. Si cõmori¬
mur: et cõniuemꝰ. Si sustinemꝰ:
et cõregnabimꝰ. Hinc discipłos am¬
monet dicens. Per multa tribula
tones: oportet nos introire ĩ regnũ
cans ait. hii sunt qͥ uener de tribu¬
latione magna: et lauerũt stolas
suas. et candidas eas fecerũt ĩsan¬
guine agni. Quia gͥ nũc ꝑtribu¬
latõnẽ serit᷑. ut post gaudii fruc¬
tus metatur: tanto maior fiducia
mentẽ roborat. qͣnto hanc forcior
pro u̾itate afflict̃o angustat. ubi¬
securꝰ dormies. Sic̃ eñi malis pre¬
sens seturitas laborẽ: ita bonis
p̃sens labor ꝑpetuã securitatẽ
parit. Uñ et defossum se securũq

Expanded text:
to namque spes in Deum solidior surgit, quanto pro illo quisque graviora pertulerit, quia nequaquam retributionis gaudium de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione seminatur. 356 Hinc enim per Psalmistam dicitur: Euntes, ibant et flebant, mittentes semina sua; venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Hinc Paulus ait: Si commorimur, et convivemus; si sustinemus, et conregnabimus . Hinc discipulos admonet, dicens: Per multas tribulationes oportet nos introire in regnum cans, ait: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in sanguine Agni . Quia igitur nunc per tribulationem seritur, ut post gaudii fructus metatur, tanto majomentem roborat, quanto hanc fortior pro veritate afflictio angustat. securus dormies. - Sicut enim malis praesens securitas laborem, ita bonis praesens labor perpetuam securitatem parit. Defossum se securum
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatẽ nouit. ⁊ iniquitatem
considerat qͥa nec minora delicta
multa deserit: et ad maiora feri¬
enda se intentius accing̃. Quia
gͥ aleuioribꝰ malis incipit᷑. et gͣ
uora ꝑuenitur: uanitas mentẽ
obnubilat iniqͥtas cecat. Que
nimirũ mens amisso mox lũĩe:
tanto se altiꝰ ꝑtumorẽ erigit. qͣn¬
to et iniqͥtatis capta laq̃is. aũi¬
tate longiꝰ recedit. Uñ apte quoq
quo uanitas cũ miquitate per¬
hat expͥmit: cũ repente subiun

Expanded text:
vanitatem novit, iniquitatem vanitatem novit, iniquitatem considerat, quia nec minora delicta inulta deserit, et ad majora ferienda sese intentius accingit. Quia igitur a levioribus malis incipitur, etora pervenitur; vanitas mentem obnubilat, iniquitas caecat. Quae nimirum mens, amisso mox lumine, tanto se altius per tumorem erigit, quanto et iniquitatis capta laqueis a veritate longius recedit. Unde et apte quoque quo vanitas cum iniquitate pertrahat, exprimit, cum repente subjun
Abbreviated transcription (Latin):
cũbitur: ad leuitatis ꝓtinꝰ insa¬
niam ꝓditur. Cumq mens subi¬
gere delectat̃onẽ carnis renuit:
plerũq et ad ꝑfidie uoraginem
ruit. Uñ bñ paulꝰ plebis isrłitice
dãpna conspiciens. ut ĩminẽtia
abauditorib mala compesceret:
curauit exordine transacta nar¬
rare dicens. Neq ydolatre suffi¬
ciamini sicut quidam: quem¬
admodũ ⁊ scriptũ ẽ. Sedit ppłs
manducare et bibere: et surre¬
xerunt ludere. Esus quippe potꝰ¬
q ad lusum impulit: lusus ad
ydolatriam traxit: quia si uani¬
tatis culpa nequaqũa caute cõpes¬
citur: ab iniquitate ꝓtinꝰ mens
incauta deuoratur: salomone at¬
testante qui ait. Qui modica sꝑ¬
nit: paulatim decidat. Si eñi cu¬
rare parua negligimus: insensi¬
biliter seducti audent̃ etiã maio¬
ra ꝑpetramꝰ. Et notandũ qd̃ nos
uideri s considerari iniquitas dr̃.
Studiosius quippe conspimꝰ: que
consideramꝰ. Ds̃ itaq hominum

Expanded text:
cumbitur, ad levitatis protinus insacumbitur, ad levitatis protinus insaniam proditur; cumque mens subigere delectationem carnis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam eorum, quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur, Salomone attestante, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetramus. Et notandum quod non videri, sed considerari iniquitas dicitur. Studiosius quippe conspicimus quae consideramus. Deus itaque hominum
Abbreviated transcription (Latin):
defluens aduicia ꝓrũpit. Uanitate
gͦ ad iniquitatẽ labr̃: q̃ assueta rebꝰ
mutabilibꝰ. dũ ex aliis ad alia sẽꝑ
impellit᷑: sub orientibꝰ culpis inqͥ
intelligi: et iniqutatis nõie. reatus
grauior de monstrari. Si eñi aliq̃nua
nitas culpa ñ ẽẽt: psalmista ñ dicẽt:
qͣnqͣm ĩ imagine dĩ ãbulet hõ: tñ
uane conturbabit᷑. Thesaurizat &
ignorat cui congregabit ea: qͥa qͣm¬
uis trinitatis imaginẽ innatura
seruemus uanis tam̃ delectat̃onis
motibꝰ ꝑturbati inconũsatõne nr̃a
delinquimꝰ: ut modis nos semper
alternantib cupido concuciat:
metus frangat: leticia mulceat.
dolor affligat. Ex uanitate gͦ ut
et suꝑnis dictũ est ad iniquitatẽ
ducimur: cũ pͥus ꝑ leuia delicta de¬
fluimꝰ. et usu cuncta leuigante.
nequaqͣm post cõmitt̃e etiã gͣuio¬
ratimemꝰ. Nam dũ moderari lin¬
gua ociosa uerba negligit. more
molite remissionis capta audax
anoxia ꝓrumpit. Dum gule in¬

Expanded text:
defluens, ad vitia prorumpit. Vanitate defluens, ad vitia prorumpit. Vanitate ergo ad iniquitatem labitur, quae assueta rebus mutabilibus, dum ex aliis ad alia semper impellitur, suborientibus culpis inquiintelligi, et iniquia is nomine reatus gravior demonstrari. Si enim aliquando vanitas culpa non esset, Psalmista non diceret: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, vane conturbatur; thesaurizat, et ignorat cui congreget ea ; quia quamvis Trinitatis imaginem in natura servemus, vanis tamen delectationis motibus 349 perturbati, in conversatione nostra delinquimus; ut modis nos semper alternantibus cupido concutiat, metus frangat, laetitia mulceat, dolor affligat. Ex vanitate ergo, ut et superius dictum est, ad iniquitatem ducimur cum prius per levia delicta defluimus, ut, usu cuncta levigante, nequaquam post committere etiam graviora timeamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba negligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit; dum gulae in
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ cũ subũti om̃ia. uel munũ coar¬
p̃missa patefaciendo subiungeret¬
dicens. Quia tołando succrescere uicia
conspicit: iudicando dona confundit.
Rectus uero indescriptõne ordo serua¬
tur: cũ pͥus nosci uanitas. et post
considerari iniquitas ꝑhibet᷑. Om̃is
qͥppe iniqͥtas uanitas: ñ tam̃ om̃is
uanitas ẽẽ iniquitas solet. Uana
namq agimꝰ: qͦties transitoria co¬
gitamꝰ. Uñ et euanesc̃ẽ dr̃: qd̾ repẽte
ab intuentiũ ocłis aufert᷑. Hĩc psal¬
dr̃. s nequaqͣm recte etiã iniqͥtas ap¬
pellat᷑: quia et si de pena ẽ culpe qd̃
deficit: ñ tam̃ hoc ip̃m culpa est.
qd̃ a uita percurrit. uana sunt itaq
que transeunt. Uñ et per salomo¬
nem dr̃. Om̃ia uanitas. Apte aũt¬
post uanitatẽ ꝓtinꝰ iniqͥtas sub in¬
fertur: quia dũ ꝑ quedã transi¬
toria ducimur inquibusdã noxie
ligam᷑. Cumq mens incõmutabi¬
litatis statũ ñ tenet: asemet ipsa

Expanded text:
Unde cum subverti omnia, vel in unum coarUnde cum subverti omnia, vel in unum coarpraemissa patefaciendo subjungeretdicens: Quia tolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitas perhibetur. Omnis quippe iniquitas, vanitas, non tamen omnis vanitas esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et evanescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aufertur. Hinc Psaldicitur, sed nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit, non tamen hoc ipsum culpa est, quod a vita percurrit. Vana sunt itaque, quae transeunt. Unde et per Salomonem dicitur: Omnia vanitas post vanitatem protinus iniquitas subinfertur, quia dum per quaedam transitoria ducimur, in quibusdam noxie ligamur; cumque mens incommutabilitatis statum non tenet, a semetipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dulitatẽ q̃rit: nͥ quia coartari ĩ suis
cogitatõnibꝰ t̾rã cũ mari dep̃hend̾at:
die ex incredulitate tolerabat: Qd̃
raitit᷑. ut cũ mens iã surg̃e ad rec¬
titudinẽ ceꝑit. pͣuitatis sue reliqͥiᷤᷤ
impugnetur: quatinꝰ ip̃a hec im¬
pugnato aut resistentẽ ex̃ceat. aut
delectatõnibꝰ seductã frangat. Re¬
uł inunũ coartaũit: qͥs contͣdicet
ei. uł qͥs dice ei potest cur ita facis:
uia nimirũ diuinũ iudicium.
nec ad ũsitate ualet ĩminui. nec ĩ¬
qͥsitone cognosci: cũ uel uirtutes
quas tribuerat subtrahit. uel has
om̃ino ñ adimens uicioꝵ cõtuti
impugnat̃one ꝑmittit. Sepe
nãq inelatone cor tollit᷑: cum le¬
tis successib inuͥtute roborat᷑. S
dũ letantes motꝰ audatie incogita¬
tione conditor conspicit: se sibi
hominẽ ostendendo derelinqͥd: ut
eiꝰ mens derelicta. quid sit inueni¬
at: que male in se secura gaudebat.

Expanded text:
dulitatem quaerit, nisi quod coarctari in suis dulitatem quaerit, nisi quod coarctari in suis cogitationibus terram cum mari deprehenderat, idiae ex incredulitate tolerabat? 19. mittitur, ut cum mens jam surgere ad rectitudinem coeperit, pravitatis suae reliquiis impugnetur; quatenus haec ipsa impugnatio, aut resistentem exerceat, aut delectationibus seductam frangat. Revel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inquisitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vitiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationem cor tollitur cum laetis successibus in virtute roboratur, sed dum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominem ostendendo derelinquit, ut ejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaudebat.
Abbreviated transcription (Latin):
tanti p̃dicatoris pectore nͥcelum ds̃
infernũq coartaũ̾at: qui et isi¬
onis intime iã lum̃ acceꝑat. et ta¬
m̃ adhuc tenebras de carne tolera¬
bat. Suꝑ se uiderat qd̾ letꝰ appe¬
teret: inse cernebat qd̾ metuens do¬
leret. Iam celestis patrie lux irra¬
diaũat: ad huc tẽptatõnis obscu¬
ritas animũ confundebat. Cũ celo
gͦ infernũ ꝑtulit: qͥa et illumi¬
natũ securitas erexit. et tẽptatũ
ut fides inm̃te iã ugeat: s tam̃
ex parte aliquantula indubieta¬
te contabescat: qͣtinꝰ et certa se
auisibilibz eleuet. et exqͥbꝰdã sese
incerta ꝑturbet. Nam plerũq ad
et̾na appetenda se erigit: et subor
borat. et tam̃ exaliqͣntula muta¬
bilitate ꝑfidie aura dubietatis ũ¬
sat. Anñ ĩ suo pectore coartari tr̃ã.
mareq cognou̾at. qͥ et per fidẽ spe¬
rans. et ꝑ infidelitatẽ fluctuans
dicebat: credo dñe adiuua ĩcredu¬
litatẽ meã: Quid itaq ẽ qd̃ se et
credere asserit et adiuuare inse ĩcre¬

Expanded text:
ctore nisi coelum Deus infernumque coarctaverat, qui et visionis intimae jam lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras de carne tolerabat? Super se viderat quod laetus appeteret, in se cernebat quod metuens doleret. Jam coelestis patriae lux irradiaverat, sed adhuc tentationis obscuritas animum confundebat. Cum coelo ergo infernum pertulit, quia et illuminatum securitas erexit, et tentatum ut fides in mente jam vigeat, sed tamen ex parte aliquantula in dubietate contabescat; quatenus et certa se a visibilibus elevet, et ex quibusdam sese incerta perturbet. Nam plerumque ad aeterna appetenda se erigit, et subortborat, et tamen ex aliquantula 348 mutabilitate perfidiae aura dubietatis versat. An non in suo pectore coarctari terram mareque cognoverat, qui et per fidem sperans, et per infidelitatem fluctuans, dicebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam ? Quid itaque est, quod et se credere asserit, et adjuvari in se incre
Abbreviated transcription (Latin):
prodeũt. S sunt ñ nulla cogitat̃o¬
nis acumina: q̃ ex oꝑatõne nascũt᷑.
Nã sic̃ ab aĩo opꝰ sumit᷑: ita rursus
aboꝑe animꝰ erudit᷑. Mens quippe
diuini amoris exordia capiens: im¬
perat bona que fiant. S postqͣm
fieri imꝑata ceꝑint. ip̃is suis exer¬
citata actionib discit: cũ imꝑare
bona inchoau̾at. qͣntũ minꝰ uide¬
bat. fõris gͦ ager excolit᷑. ut domꝰ
post modũ construatur: quia ple¬
rumq ab exteriori oꝑe sumimus
qͣntã subtilitatẽ rectitudiraᷤᷤ in
corde teneamꝰ. Quẽ bene sophar
seruare ordinẽ studuit: cũ pͥus
auferre iniquitatẽ amanib. et
postea atabernacło iniusticiam
dixit: quia nequaqͣm plene ani

Expanded text:
prodeunt, sed sunt nonnulla cogitatioprodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixi
Abbreviated transcription (Latin):
increpat hereticoꝵ tenẽs spẽm.
ꝓferre recte etiã q̃ nouit ignorat.
Sed nos calcantes hoc qd̃ ab eo
sint. si recte dic̃ent᷑. Priꝰ eñi ama¬
nu iniquitatẽ subtrahi: et post
ataber nacło ãmonet in iusticiã
abscidi: qͥa quisqͥs iã pͣua a se oꝑa
ext̾iꝰ resecat: necesse ꝓfecto est
ut adsemetip̃m rediens. sollert̃
sese ĩmentis intẽt̃õne disc̾nat:
ne culpa qͣm iã iact̃one ñ ht̃:
ad huc incogitat̃one ꝑduret.
Uñ bene etiã ꝑ salomonẽ dr̃. Preꝑa
foris opus tuũ et diligent̃ exerce agrũ
tuum: ut postea edifices domũ tuã.
exteriꝰ exercere: nisi euulsis iniqͥta¬
tis sentib. actõnẽ nrãm ad frugẽ
retributõnis excolere: Et quid est
post agri exerciciũ ad edificiũ domꝰ
redire: nͥ qd̃ plerũq ex bonis oꝑibꝰ
discimꝰ. qũatã uite mundiciã & in
cogitatõne construamꝰ: Pene nãq
cuncta bona oꝑa: ex cogitatõne

Expanded text:
increpat, haereticorum tenens speciem, increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae novit ignorat. Sed nos calcantes hoc, quod ab eo sint, si recte dicerentur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, et post a tabernaculo admonet injustitiam abscidi, quia quisquis jam prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est ut, ad semetipsum rediens, solerter sese in mentis intentione discernat; ne culpa, quam jam in actione non habet, adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam. enter exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque bona opera ex cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
ex infirmitate act̾onis ñ ualent:
ex crimine tumoris accusent. Uñ
et ea bona q̃ ex t̾iꝰ fiunt. neqͣqͣm
bona ẽẽ ĩa censent᷑: que qͣsi ꝑ stu¬
dium turgide cogitatõnis exhi-¬
bentur. Qui sepe humiliata m̃te
increpant: et quod dictis suis
semet ip̃os feriunt ignorãt. Sed
quia iustũ uirũ sophar hactenꝰ
rep̃hendendo corripuit: nunc ue¬
lut docendo subuingit.
leris a te. et ñ manserit in taber¬
naculo tuo in iusticia: tunc eleua¬
re pot̾is faciem tuam absq macla
et eris stabilis et ñ timebis. O m̃e¬
pecẽm aut sola cogitat̃õne cõmit¬
titur: aut cogitatõne simul et ope
perpetratur. Iniquitas gͦ ĩmanu
est: culpa moꝑe. In iusticia uͦ in
tabernaculo: miquitas in mente.
Mens quippe nm̃ tabernaculum
ñ in congrue uocatur: in qua ap̃
nos met ip̃os abscondimur. cũ fo¬
ris inoꝑe ñ iudemur. Sophar
itaq quia iusti uiri amicus est
nouit quid dicat: s quia iustum

Expanded text:
ex infirmitate actionis non valent, ex infirmitate actionis non valent, ex crimine tumoris accusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum virum Sophar hactenus reprehendendo corripuit, nunc velut docendo subjungit: leris a te, et non manserit in tabernaculo tuo injustitia, tunc levare poteris faciem tuam absque macula, et eris stabilis, et non timebis. peccatum aut sola cogitatione committitur, aut cogitatione simul et opere perpetratur. Iniquitas ergo in manu est culpa in opere, injustitia vero in tabernaculo iniquitas in mente. Mens quippe nostra tabernaculum non incongrue vocatur, in qua apud nosmetipsos abscondimur, cum foris in opere non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum
Abbreviated transcription (Latin):
insensibilitatẽ. Om̃is nãq animꝰ
qui district̃onis intime cõsidera¬
t̃one se subicit: ex eiꝰ ꝓtinꝰ timore
mollescit: eũq sagita diuine for¬
titudinis midinis penetrat: quia
infirma uscera ꝑ humilitatem
gestat. Quisqͥs aũ ꝑtinacia ĩsensi¬
bilitatis
obdurescit : quasi cor firmat: ne
hoc iacula timoris suꝑmi cõfodiãt.
lapideum tollit: cũ anbis suꝑbie
duriciã subtrahit. Et coe carneũ
tribuit: cũ eandẽ ꝓtinꝰ nram duri¬
ciã ad sensibilitatẽ uertit. Per
manꝰ uͦ ut iam crebro docuimꝰ:
oꝑa designant᷑. Cum culpa igit᷑
manus ad dm̃ expande ẽ: contra
largitoris grãm de uirtute oꝑm
suꝑbire. Qui eñi inconspectu eter¬
ni iudicis loquens. sibi bona que
facit tribuit: ad dm̃ manũ suꝑbi¬
ens tendit. Sic ꝓfecto contra elec¬
tos reꝓbi: sic contra catholicos he¬
retici semꝑ effrenantur: ut cũ
obiuirgare facta nequeunt. bonos
rep̃hendẽ de factoꝵ elat̃one moli¬
antur: qͣtinꝰ eos quos redarguere

Expanded text:
sensibilitatem. Omnis namque a intus qui districtionis intimae considerationi se subjicit, ex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis autem pertinacia insensibilitatis obdurescit, quasi cor firmat, ne hoc jacula timoris superni confodiant. lapideum tollit cum a nobis superbiae duritiam subtrahit, et cor carneum tribuit cum eamdem protinus nostram duritiam ad sensibilitatem vertit. Per manus vero, ut jam crebro docuimus, opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere
Abbreviated transcription (Latin):
lucifer. Sepe nãq tot tẽptam̃ta
nos obsident: ut ip̃a nos eoꝵ nume¬
rositas pene ad lapsum desꝑac̃onis
iuclinet. Uñ plerũq mens intẽdi¬
um u̾tit᷑. uix ip̃a uirtutis sue dãp¬
na consid̾at: et tota dolens s qͣsi ĩa
et a sensu doloris aliena frangitur:
et enumerare ñ ualet. qͣnto cogi¬
tat̃õnũ tumultu uastat᷑. Ruitu¬
rã se ꝑmom̃ta conspicit: eiq ne
arma repugnatõnis arripiat. gͣuis
meror ip̃e contradic̃. Circũductos
qͦlibet oculos obscuritas obsidet:
et cũ uisum tenebre sẽꝑ ĩpediant:¬
prauitas feritur. Iusti aũ uiri
ante dm̃ metuunt. qũa eiꝰ contͣ
eos ira moueatur: et ne cõmo¬
tũ senciãt tranquillũ timent.
At contra ꝑuersi tunc ĩa feriri
ptimescunt cũ feriunt᷑: eosq tẽ
terror eiꝰ a somno sini torporis ex
sola uexatio. intellectũ dabit au¬
ditui. Cum eñi de p̃ceptis dei cõ-¬
tẽptis atq despectis ũberari per
undictã ceperint: tune intelli¬

Expanded text:
lucifer. --Saepe namque tot tentamenta nos obsident, ut ipsa nos eorum numerositas pene ad lapsum desperationis inclinet. Unde plerumque cum mens in taedium vertitur, vix ipsa virtutis suae damna considerat; et tota dolens, sed quasi jam et a sensu doloris aliena, frangitur, et enumerare non valet quanto cogitationum tumultu vastatur. Ruituram se per momenta conspicit, eique ne arma repugnationis arripiat gravius moeror ipse contradicit. Circumductos quolibet oculos obscuritas obsidet, et cum visum tenebrae semper impediantpravitas feritur. Justi autem viri ante Deum metuunt quam ejus contra eos ira moveatur; et ne commotum sentiant, tranquillum timent. At contra perversi, tunc jam feriri pertimescunt, cum feriuntur; eosque tunc terror ejus a somno sui torporis exssola vexatio intellectum dabit auditui . Cum enim de praeceptis Dei contemptis atque despectis verberari per vindictam coeperint, tunc intelli
Abbreviated transcription (Latin):
redigitur: cũ suꝑb quisq hun¬
liatur inmorte: et elata caro
bescit inputredine. Intuea mu
eñi qualia in sepulcris iaceant
diuitũ cadauera que illis ine¬
tincta carne sit ymago mort
que tabes corruptionis. Et ce¬
te ip̃i erant qui extollebanti
solos se ẽẽ gaudebant. Et di
non perpenderent quo tendeb
nesciebant qͥd erant.S in li¬
tum ceruix redacta est: qui
despecti iacent inputredine. qui
iumebant inuanitate. In lutũ
ceruix redigit᷑. qͥa qͣntũ carnis po¬
tentia ualeat tabes corruptionis
ꝓbat. sequitur. Iacete paulis
p: ut loquar qd̾cũq mͥ mens sug¬
gesserit. Sensu carnis locutos in¬
dicat: quos iccirco ad silentiũ res¬
tringit. ut ea que illi mens sug¬
gesserit dicat. Ac si aꝑte dicat.
Non ego carnalit̃ s spualit̃ loqͦr
qͥa per sensum sp̃s audio. que per
minist̾ium corporis ꝓfero. uñ mox
ad alta conscendit: seq in mist̾io
eleuat: et increpationem quã ꝓ-¬

Expanded text:
redigitur, cum superbus quisque humiredigitur, cum superbus quisque humiliatur in morte, et elata caro tabescit in putredine. Intueamur enim qualia in sepulcris jaceant divitum cadavera, quae illa in exstincta carne sit imago mortis, quae tabes corruptionis. Et certe ipsi erant qui extollebantursolos se esse gaudebant; et dum non perpenderent quo tendebant, nesciebant quid erant. Sed in lutum cervix redacta est, quia despecti jacent in putredine, qui tumebant in vanitate. In lutum cervix redigitur, quia quantum carnis potentia valeat, tabes corruptionis probat. Sequitur: Cper, ut loquar quodcunque mihi mens suggesserit. dicat, quos idcirco ad silentium restringit, ut ea quae illi mens suggesserit dicat. Ac si aperte dicat: Non ego carnaliter, sed spiritaliter loquor, quia per sensum spiritus 382 audio quae per ministerium corporis profero. Unde mox ad alta conscendit, seque in mysteriis elevat, et increpationem quam pr
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s qui incogitatone terre¬
na huic seculo cõformãtur: ꝑ
om̃e qd̃ agunt. huic mundo re¬
linquere sui memoriã conant᷑.
Alii belloꝵ titulis. alii altis edi¬
ficioꝵ menib. alii dissertis doc¬
trinarũ seculariũ libris. instant̃
elaborant: sibiq nom̃ memo¬
rie edificant. S cũ ip̃a ad finẽ
celeriꝰ uita ꝑcurrat: quid in ea
fycũ stabit. qñ et ip̃a celeriter
mobilis ꝑtransit: Aura et eñi¬
cinerem rapit: sicut scriptũ
Non sic impii non sic: s tanq
pulius quem ꝓicit uentꝰ aface
terre. Recte ergo stultorũ me¬
ria cineri comꝑat᷑: quia illic ꝑ¬
nitur ubi aura rapiatur. Qu¬
tũlibet et enĩ quisq ꝓ faciend
głia sui nominis elaborat: in¬
moriã suã quasi cinerẽ posuit
quia hanc cicius uentus mor¬
litatis rapit. Quo contrade i¬
sto scriptũ ẽ. In memoria eteri
erit ustus. Eo ip̃o eñi quo fa
sua solius dei oculis ĩpͥmit: nõ
sui memoriã ineternitatẽ figi
designari. Ceriux itaq in lu

Expanded text:
Omnes qui cogitatione terrena huic saeculo conformantur per omne quod agunt huic mundo relinquere sui memoriam conantur. Alii bellorum titulis, alii altis aedificiorum moenibus, alii disertis doctrinarum saecularium libris instanter elaborant, sibique memoriae nomen aedificant. Sed cum ipsa ad finem celerius vita percurrat, quid in ea fixum stabit, quando et ipsa celeriter mobilis pertransit? Aura etencinerem rapit, sicut scriptum est: Non sic impii, non sic, sed tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Recte ergo stultorum memoria cineri comparatur, quia illic ponitur, ubi ab aura rapiatur. Quantumlibet etenim quisque pro perficienda gloria sui nominis elaboret, memoriam suam quasi cinerem posuit, quia hanc citius ventus mortalitatis rapit. Quo contra de justo scriptum est: In memoria aeterna erit justus . Eo ipso enim, quo facta sua solius Dei oculis imprimit, nomen suae memoriae in aeternitate figit. designari. Cervix itaque in lutum
Abbreviated transcription (Latin):
signari : ꝑ t̾ram uͦ iusti homines:
ꝑ mare aũ peccatores intelligi. Ex¬
celsior itaq celo ẽ: quia ip̃i quoq
electi sp̃s uisionẽ tante celsitudiniᷤ
ꝑfecte ñ penetrant. Profundior in¬
ferno est: quia malignoꝵ spũum
astucias longe subtilius. qua ip̃i
putaũant iudicans dãpnat. Terra
longior: quia longanimitatem
nram pacientia diuine longanimi¬
tatis exsuperat. Que nos et peccã¬
tes tolerant: et cõu̾sos ad premia
remuneratonis expectat. Mari la¬
cior: quia ubiq facta peccantium.

Expanded text:
signari; per terram vero justi homines, signari; per terram vero justi homines, per mare autem peccatores intelligi. Excelsior itaque coelo est, quia ipsi quoque electi spiritus visionem tantae celsitudinis perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverant judicans damnat. Terra longior, quia longanimitatem nostram patientia divinae longanimitatis exsuperat, quae nos et peccantes tolerat, et conversos ad praemia remunerationis exspectat. Mari latior, quia ubique facta
Abbreviated transcription (Latin):
et eñi uł humana mens cũ ad incir¬
cum scͥptũ lum̃ inhiat: eo ip̃o qd̃
est creatura se coangustat. Et suꝑ
se quidem per ꝓfectũ tendit᷑: s tn
eiꝰ fulgorẽ comphendere nec dilata-¬
ta sufficit: qui et transcendendo et
portando om̃ia et implendo conclu-¬
dit. Uñ et adhuc subdit᷑. Ex celsior
celo excelsior. inferno ꝓfundior. t̃¬
ra longior. mariq lacior ẽẽ describr̃:
tanto spũaliter debet intelligi. qͣn¬
to de eo quicqͣm nefas est. iusta cor¬
porea liniam̃ta sentiri. S celo est
excelsior: qͥa in circũ scͥptõne sui
sp̃s cuncta transcendit. In ferno pro¬
fundior: quia transcendendo sub¬
uehit. Terra longior: qͥa rerũ tem¬
tate sue et̾̃nitatis excedit. Mari
lacior: quia rerũ temporalium
fluctus sic regens possidet. ut hos
sub om̃imoda potencie sue p̃sentia
coangustando circũdet. Quamius
possunt et celi appellatõne angħi:
et inferni uocabulo demonia de¬

Expanded text:
etenim, vel humana mens cum ad inciretenim, vel humana mens cum ad incircumscriptum lumen inhiat, eo ipso se, quo est creatura, coangustat; et super se quidem per provectum tenditur, sed tamen ejus fulgorem comprehendere nec dilatata sufficit, qui et transcendendo et portando omnia et implendo concludit. Unde et adhuc subditur: CAPUT coelo excelsior, inferno profundior, terra longior, marique latior esse describitur, tanto spiritaliter debet intelligi, quanto de eo quidquam nefas est juxta corporea lineamenta sentire. Sed coelo est excelsior, quia incircumscriptione sui spiritus cuncta transcendit; inferno profundior, quia transcendendo subvehit; terra longior, quia cretate suae aeternitatis excedit; mari latior, quia rerum temporalium fluctus sic regens possidet, ut hos sub omnimoda potentiae suae praesentia coangustando circumdet. Quamvis possunt et coeli appellatione angeli, et inferni vocabulo daemonia de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tereuntiũ exaltat. totũq mens qd̾̃
appetebat minfimis despicit: atq ad
suꝑna desideria ignescit. Et contẽpla¬
tionis sue ui extra carnẽ tollit᷑: que
corrupt̃onis sue pondere adhuc ĩcar¬
ne retinet᷑. In circũ scͥpti luminis u¬
bar. intueri conat᷑. et ñ ualet: qͥa in¬
firmitate p̃ssus animꝰ nequa quam
penetrat et tam̃ repulsus amat. Iam
namq de se conditor per qd̾ ametur
ostendit: s uisionis sue spẽm aman¬
tib subtrahit. Sola gͦ eiꝰ uestigia
conspicientes gradimur: qͥ hũc per
busue modis. ueniant eiꝰ sp̃s dona
nesciuntur ueritate attestante qͥ
ait. Sp̃s ubi uult spirat. et uocẽ
eiꝰ audis: et nescis unde ueniat et
quo uadat. In retribut̃õnis autem
culmine repperiri om̃ps et cõtem¬
plationis spẽm potest. s tam̃ ad ꝑ¬
fectũ ñ potest: quia et si hunc in
claritate sua qñq conspicimꝰ. ñ tñ
eiꝰ cẽntiam plene contuem᷑. Angłica

Expanded text:
transeuntium exaltat; totumque mens quod transeuntium exaltat; totumque mens quod appetebat in infimis despicit, atque ad superna desideria ignescit, et contemplationis suae vi extra carnem tollitur, quae corruptionis suae pondere adhuc in carne retinetur. Incircumscripti luminis jubar intueri conatur, et non valet; quod infirmitate pressus animus et nequaquam penetrat, et tamen repulsus amat. Jam namque de se conditor per quod ametur ostendit, sed visionis suae speciem amantibus subtrahit. Sola ergo ejus vestigia conspicientes gradimur, qui hunc per ibusve modis veniant ejus Spiritus dona, nesciuntur, Veritate attestante, quae ait: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo vadat . In retributionis autem culmine reperiri Omnipotens per contemplationis speciem potest, sed tamen ad perfectum non potest, quia etsi hunc in claritate sua quandoque conspicimus, non tamen ejus essentiam plene contuemur. Angelica
Abbreviated transcription (Latin):
tu tangimur. et extra carnis angu¬
stias subleuati ꝑ amorẽ: agnoscimꝰ
auctoris nr̃i contẽplandã speciem
qũa sequam᷑. Nam cũ mente nr̃am
spũalis patrie amor inflãmat: qͣsi
sequentib iter insinuat: et subtrac¬
to cordi uelud qd̃dam uestigiũ dei
gradientis impͥmit᷑: ut ab eo rectis
cogitatonũ gressib uia uite tene¬
atur. Qũe eñi nec dũ cernimꝰ restat
necesse ẽ ut per uestigia sin amoriᷤ
indagemꝰ : quatenꝰ usq ad contem¬
plat̾onis spetiem qñq mens ueni-¬
at: et qũa nũc quasi atergo subse¬
quens per sc̃a desider ia ex plorat. hec
psalmista auctoris nr̃i uestigia
bene sequi nouerat: cũ dicebat.
Adhesit anima mea post te. Qũe
repperire quoq usq aduisionem
sue celsitudinis satagebat dicens.
assũptis nobis indiumitatis sue
claritate conspicit᷑. Nunc aũ a car¬
nali cogitatõne animũ ĩfusi sp̃s¬
gr̃a subleuat: et incontẽptu rerũ

Expanded text:
tu tangimur, et extra carnis angutu tangimur, et extra carnis angustias, sublevati per amorem, agnoscimus auctoris nostri contemplandam speciem, quam sequamur. Nam cum mentem nostram spiritalis patriae amor inflammat, quasi sequentibus iter insinuat, et substrato cordi velut quoddam vestigium Dei gradientis imprimitur, ut ab eo rectis cogitationum gressibus via vitae teneatur. Quem enim necdum cernimus, restat neindagemus, quatenus usque ad contemplationis speciem quandoque mens inveniat quem nunc, quasi a tergo subsequens, per sancta desideria explorat. Haec Psalmista auctoris nostri vestigia bene sequi noverat cum dicebat: Adhaesit anima mea post te . Quem reperire quoque usque ad visionem suae celsitudinis satagebat, dicens:assumptis nobis in divinitatis suae claritate conspicitur. Nunc autem a carnali cogitatione animum infusi Spirgratia sublevat, et in contemptum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
fugiat ut inuna earũ defensus ui¬
uat: quia si ad pñie lamenta conũ¬
sus mnunitate sacram̃ti sub spe. fide.¬
et caritate absconditur: reus per¬
petrati homicidii ñ tenet᷑: eũq ex¬
tincti ꝓximꝰ et cũ inuenerit ñ occi¬
dit: quia cũ districtꝰ uidex uenerit.
qui sese nobis ꝑ nat᷑e nr̃e consor¬
ciũ unxit: ab eo proculdubio
que sub eiꝰ uenia fides. spes. caritas
abscondit. Ciciꝰ gͦ culpa dimitti¬
tur: que nequaqũa malicie studio
ꝑpetratur. Uñ et sophar iniqũu
uocat: qũe suꝑna sentencia lau¬
dauerat. Nec tam̃ auenia reꝓbatꝰ
excluditur: qͥa ad u̾ba contume¬
lie duuni amoris zelo ꝓmouet᷑.
Qui ꝓ eo qd̃ beati iob meͬrita non
agnoͬscit: ex imꝑita adhuc irri¬
sione subiungit dicẽs.¬
uestigia dei comp̃henders: et usq ad
uestigia: nisi benignitatẽ illiꝰ uisita¬
tõnis uocat: Quib nimirũ ꝓgredi
ad superna ꝓuocam᷑: cũ eiꝰ spũs affla¬

Expanded text:
fugiat, ut in una earum defensus vifugiat, ut in una earum defensus vivat; quia si ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur. Eumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit, quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem superna sententia laudaverat; nec tamen a venia reprobatus excluditur, quia ad verba contumeliae divini amoris zelo promovetur. Qui pro eo quod beati Job merita non agnoscit, ex imperita adhuc irrisione subjungit, dicensestigia Dei comprehendes, et usque adestigia, nisi benignitatem illius visitationis vocat? Quibus nimirum progredi ad superna provocamur, cum ejus spiritus affla
Abbreviated transcription (Latin):
ad ligna cedenda et lignũ securis fu¬
gerit manũ. ferrũq lapsum de
manubrio amicũ eiꝰ ꝑcusserit et
occiderit: hic adunã supradicta¬
rum urbium fugiet et iuiuet: ne
forte ꝓximꝰ eiꝰ cuiꝰ effusus est sangͥs
doloris stimulo ꝓsequatur. et ap¬
p̃hendat eum: et ꝑcuciat animã
eiꝰ. Ad siluã quippe cũ amico imꝰ:
quocies cũ quolibet ꝓximo ad in¬
tuenda delicta nr̃a conũtim᷑. Et
simplicit̾ ligna succindimꝰ: cũ delin-¬
quentium uitia pia intẽtõne reseca-¬
nus. S securi .s manũ fugit. cum
sese increpat̃o plusqũa necesse ẽ mas¬
ꝑitatẽ ꝑtrahit. ferrũq de manubri
um ꝓsilit: cũ de corrept̃one sermodu
rioi excedit: et amicũ ꝑcuciens occi¬
dit: quia auditorẽ suũ ꝓlata contu¬
melia a spũ dilectõnis interficit.
Correpti nãq mens repente adodiũ
ꝓruit si hanc ĩmoderata increpat̃o
plusqũa debuit addicit. S his qͥĩ
caute ligna percutit. et ꝓximum
extinguit: ad tres necesse est urbes

Expanded text:
curis fugerit manu, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit, et occiderit, hic ad unam supradictarum urbium fugiet, et vivet, ne forte proximus ejus, cujus effusus est sanguis, doloris stimulo persequatur, et apprehendat eum, et percutiat animam ejus . Ad silvam quippe cum amico imus quoties cum quolibet proximo ad intuenda delicta nostra convertimur, et simpliciter ligna succidimus cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manu fugit cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem pertrahit. Ferrumque de manubrio prosilit cum de correptione srior excedit. Et amicum percutit et occidit, quia auditorem suum prolata contumelia a spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes
Abbreviated transcription (Latin):
nus. t̾ra. uel mare subũtit᷑. breui¬
ter diximꝰ: nunc aliquantulo la¬
boriosius restat ut hec qualit̃ in
unũ coartari ualeant demonstre
mꝰ. Sepe namq contingit ut ad
sũma ĩa mentẽ sp̃s eleuet. s tam̃
hanc inportunis caro tẽptat̃oni¬
b impugnet. Cũq ad contẽpla¬
da celestia animꝰ ducit᷑: obiectis ac¬
t̃onis illicite imaginibꝰ reũberat᷑.
Nam carnis repente hunc stimu

Expanded text:
nus, terra vel mare, subvertitur brevinus, terra vel mare, subvertitur breviter diximus, nunc aliquantulum laboriosius restat ut haec qualiter in unum coarctari valeant, demonstreio. --Saepe namque contingit ut ad summa jam mentem spiritus elevet, sed tamen hanc importunis caro tentationibus impugnet. Cumque ad contemplanda coelestia animus ducitur, objectis actionis illicitae imaginibus reverberatur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
fundior inferno: et unde cognosces:
c si ei aꝑto despectu dic̾et᷑. Pfũdi¬
tatẽ eiꝰ atq excellenciã qñ tu cognos¬
cere sufficis: qui uel uirtute ad sũ¬
ma euehi. uel temet ip̃m rep̃hendẽ
intẽptat̃onib nescis: Seq̃r. Si sub¬
uerterit om̃ia uel inunũ coartaũit.
quis contͣ dicet ei uel quis dic̃e ei
potest cur ita facis: Subũtit dñs
celum: cũ terribili et occulta dis¬
pensatione hũane contẽplationis
celsitudinẽ destruit. Subuertit in¬
fernũ: cum cuiꝰlibet m̃tẽ in suistẽp¬
tatõnib pauidam cadere etiam
ad deteriora ꝑmittit. Subũtit t̾rã:
cũfructificatõnẽ boni oꝑis ad u̾sis
irruentib interdicit. Subuertit
mare: cũ fluctuat̃onẽ nr̃e tituba¬
tionis. emergenti subito pauore cõ¬
fundit. Dubietate quippe sua cor
anxiũ hoc ip̃m quia titubat ualde
formidat: et quasi mare subuer¬
tit᷑: cũ ip̃a in dm̃ nr̃a trepidatio.
considerato eiꝰ iudicii terrore tur¬

Expanded text:
rofundior inferno, et unde cognosces? rofundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cognoscere sufficis, qui vel virtute ad summa evehi, vel temetipsum reprehendere in tentationibus nescis. Sequerterit omnia uel in unum coarctauerit, quis contradicet ei, uel dicere potest. Cur ita facis? - Subvertit Dominus coelum, cum, terribili et occulta dispensatione, humanae contemplationis celsitudinem destruit. Subvertit infernum, cum cujuslibet mentem in suis tentationibus pavidam cadere etiam ad deteriora permittit. Subvertit terram: cum fructificationem boni operis adversis irruentibus intercidit. Subvertit mare, cum fluctuationem nostrae titubationis immergenti subito pavore cofundit. Dubietate quippe sua cor anxium hoc ipsum quia titubat valde formidat, et quasi mare subvertitur cum ipsa in Deum nostra trepidatio, considerato ejus judicii terrore, tur
Abbreviated transcription (Latin):
latitudinẽ: qͥa dilectõnẽ suã usq
adcollectõnẽ persequentiũ cẽdit.
habet longitudinẽ: qͥa ad uite pa¬
triam nos longuanimit̾ tolerãdo
perducit. Ht̃ sublimitatẽ: qͥa ip̃oꝵ
quoq intelligentiã qui recepti ĩ
suꝑna fuerĩt. cogitat̃one transcẽ¬
dit. Ht̃ ꝓfundũ: quia dãpnatis ĩ¬
ferm district̃onis sue iudiciũ in¬
cõphensibilit̾ exerit. Que scilicet
quatuor nobis inhac uita positis
singulis exercet: qͥa et latitudinẽ
amando. et longitudinẽ tolerando.
et celsitudinẽ ñ solũ nram intelli¬
genciã. s etiam uota suꝑando. et
ꝓfunditatẽ suam exhibet. occultos
et illicitos cogitat᷑onũ motꝰ districte
iudicando. Sed eiꝰ celsitudo et ꝓ¬
funditas quam sit in uestigabilis.
nullus agnoscit: nͥ qui uel cõtẽpla¬
t̃one ad sũma ꝓuehi. uel occultis mo¬
tib resistens tẽptat̃onũ ceꝑit impor¬
tune turbari. Uñ et beato iob dicit᷑.
Ixcelsior celo est et quid facies: ꝑ¬

Expanded text:
latitudinem, quia dilectionem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet longitudinem, quia ad vitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque intelligentiam qui recepti in superna fuerunt congregatione, transcendit. Habet profundum, quia damnatis inferius districtionis suae judicium incomprehensibiliter exerit. Quae scilicet quatuor nobis in hac vita positis singulis exercet, quia et latitudinem amando, et longitudinem tolerando, et celsitudinem, non solum nostram intelligentiam, sed etiam vota superando, et profunditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus districte judicando. Sed ejus celsitudo et profunditas quam sit investigabilis nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione ad summa provehi, vel, occultis motibus resistens, tentationum coeperit importunitate turbari. Unde et beato Job dicitur: Excelsior coelo est, et quid facies? p
Abbreviated transcription (Latin):
quia si ꝑfecte duo hec tergimꝰ. ad
dm̃ statim sine macula faciem le¬
uamꝰ. Int̾na quippe facies hominiᷤ
mens est: inqua nimirũ recognos¬
cimur. ut ab auctore nr̃o diligam᷑.
Qũa scilicet faciem leuare ẽ: in
deo animũ per studia oratõnis at¬
tollere. S eleuatã faciem macła ĩ¬
quinat: si intendentẽ mentẽ rea-¬
tus sui conscientia accusat: qͥa
ab spei fiducia ꝓtinꝰ frangit᷑: si ĩ¬
tenta p̃cib nec dũ deuicte culpe
memoria mordet᷑. Diffidit nc̃q¬

Expanded text:
Quod si perfecte haec duo tergimus, ad Deum statim sine macula faciem levamus. Interna quippe facies hominis mens est; in qua nimirum recognoscimus, ut ab auctore nostro diligamur. Quam scilicet faciem levare est in Deo animum per studia orationis attollere. Sed elevatam faciem macula inquinat, si intendentem mentem reatus sui conscientia accusat. Quae ab spei fiducia protinus frangitur, si intenta precibus necdum devictae culpae memoria mordetur. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplat̃õ sc̃a rapiebat. Celũ gͦ simł
infernꝰq coartatur: cũ unã eadẽ¬
q mentẽ et subleuat̾o contẽpla-¬
tionis illuminat. et importun¬
tas tẽptat̃onis obscurat: ut et ui¬
deat intendendo. qd̃ appetat: et suc¬
cũbendo incogitat̃one tolerãt qd̃
erubescat. De celo quippe lux ori-¬
tur: infernꝰ aũ tenebrosis posside¬
tur. In unũ gͦ celũ infernusq re-¬
digitur: cũ mens que ĩa luce pa-¬
trie suꝑne consid̾at. etiã de carnis
bello. tenebras occulte tẽptat̃onis
portat. Certe ia paulus t̾cii celi
culm̃ ascenderat: ia ꝑadisi secreta
cognouerat: et tam̃ ad huc carnis
bella tolerans. gemebat dicens.
uideo aliam leg̃e in menbris meis
repugnantẽ legi mentis mee.
captiuũ me ducentẽ in lege pecẽõ

Expanded text:
bat. Coelum ergo simul infernusque coarctatur cum unam eamdemque mentem et sublevatio contemplationis illuminat, et importunitas tentationis obscurat; ut et videat intendendo quod appetat, et succumbendo in cogitatione toleret quod erubescat. De coelo quippe lux oritur, infernus autem tenebris possidetur. In unum ergo coelum infernusque redigitur cum mens, quae jam lucem patriae supernae considerat, etiam de carnis bello tenebras occultae tentationis portat. Certe jam Paulus tertii coeli culmen ascenderat, jam paradisi secreta cognoverat, et tamen adhuc carnis bella tolerans gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in leg
Abbreviated transcription (Latin):
ciam uidere: qͥa et in ip̃a consilio¬
rum eiꝰ inquisitione deficimꝰ: de¬
ficiendo tam̃ ueriꝰ discimꝰ qũe ti¬
meamꝰ. Adhec se paulus sapientie
illiꝰ secreta tetenderat: cũ dicebat.
Daltitudo diuiciarũ sapientie ce
scientie dei: qũa incõp̃hensibilia
sunt uidicia eiꝰ et inuestigabiles¬
iue eiꝰ. Quis eñi cognouit sensũ
dñi: aut quis consiliariꝰ eiꝰ fuit.
Qui suꝑiꝰ etiã ex ip̃a inquisit̃one
lassescens: stam̃ ad cognitonẽ in¬
firmitatis ꝓpͥe lassescendo ꝓficiẽs:
p̃mittit dicens. Ohomo tu quis es
qui respondeas deo: Numqͥd dicit
figm̃tũ ei qui se finxit: quare me
cognit̾onẽ rediit: atq ad erudit̃o¬
nem se ꝓpͥã deficiendo reuocauit:
ut ita dicã secreta sapientie ñiue¬
niens inuenit: quia cũ adsuꝑna
consilia requirenda lassesceret. didi¬
cit ut humilius timeret: et que sua
infirmitas acognitone intima rep-¬
pulit. hunc ei ueriꝰ humilitas iũ¬

Expanded text:
tiam videre, quia etsi in ipsa consiliotiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia euis enim cognovit sensum Domini, vel quis consiliarius ejus fuit Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lacessendo proficiens, praemittit, dicens: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Nunquid dicet figmentum ei, qui se finxit, quare me cognitionem rediit: et ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas jun