comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sos quide paratos eẽ. ardere flãmis ne dũs
eiꝰ seruuent aut immaginem quã fecerat
adorarent: dm̃ tam̃ quẽ colebant. quẽq
et nos colimꝰ potentẽ eẽ. ut eos de camino
ignis eximeret. et de regis manib acde
pęnis p̃sentib liberaret. Qđ inuenimꝰ in cõ¬
fessionis ur̃e fide et in dnĩ cica uos pro¬
tectione nc̃ gestũ. ut cũ uos parati fueritis
et prompti omẽ subire fuppliciũ dñs tam̃
uos penȩ subtraheret: & ȩccłȩ reseruaret.
Regredientib uob̾ breuiata nõ ẽ. in ep̃o cõ¬
fessionis dignitas: sue. sed magis creuit sa¬
cerlotalis auctoritas. ut altari dĩ assistat an¬
tistes qui ad cõfessionis arma fum̃da et fa¬
cienda martiria. nõ uerbis plebem s factis
cohortet᷑. et imminente antup̃o paret ad p̃¬
liũ milites nõ solũ sermonis et uocis incita
diuine maiestatis salutaria et scã cõsilia.
unde illic repentina ꝑsecutio nuꝑ exorta

Expanded text:
sos quidem paratos esse ardere flammis, ne diis sos quidem paratos esse ardere flammis, ne diis eius seruirent aut imaginem quam fecerat adorarent, Deum tamen quem colebant quemque et nos colimus potentem esse ut quos de camino ignis eximeret et de regis manibus ac de poenis praesentibus liberaret. quod inuenimus in confessionis uestrae fide et in Domini circa nos protectione nunc gestum, ut cum nos parati fueritis et prompti omne subire supplicium, Dominus tamen nos poenae subtraheret et ecclesiae reseruaret regredientibus uobis breuiata non est in episcopo confessionis suae dignitas, sed magis creuit sacerdotalis auctoritas, ut altari Dei adsistat antistes qui ad confessionis arma sumenda et facienda martyria non uerbis plebem sed factis cohortetur et inminente antichristo paret ad proelium milites non solo sermonis et uocis incitamdiuinae maiestatis salutaria et sancta consilia, unde illic repentina persecutio nuper exorta
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ Nm̃ẽ gratulati sumꝰ cũ
te honore geminato in eccłȩ suȩ ałmi¬
nistratione cõfessorẽ parit̾̃ & sacerdotem
constituit diuina dignatio: s & nẽ nõ
minꝰ tibi et comitib tuis atq uniuersȩ
fr̃nitati gratulam᷑. qđ cũ eadem gła et
laudib ur̃is reduces uos denuo ad fuos
fecerit benigna dni & larga protectio:
ut pascendo gregi pastor & gubernande
naui gubernator. & plebi regendȩ rector
redderet᷑. et appareret relegationẽ ur̃am
ior reduet. Neq enĩ in trib pueris mi¬
nor fuit martirii dignitas: quia morte
frustrata de camino ignis in columes
exierunt. Aut nõ cõsũmatꝰ dauel ex¬
titit in suis laucdib qui leonib missꝰ
fuerat ad p̃dam. protectꝰ adño uix̃ ad
głam. Incõfessorib xp̃i dilata martria
nõ meritũ cõfessionis minuunt: sed
magnalia diuinȩ protectionis ostendunt.
Rep̃sentatũ uidemꝰ in uobis: qđ aꝑd̾ regem
fortes atq illustres pueri p̃dicauerunt. Ip¬

Expanded text:
ssime, gratulati sumus, cum te honore geminato m ecclesiae suae administratione confessorem pariter et sacerdotem constituit diuina dignatio. sed et nunc non minus tibi et comitibus tuis adque uniuersae fraternitati gratulamur quod cum eadem gloria et laudibus uestris reduces uos denuo ad suos fecerit benigna Domini et larga protectio, ut pascendo gregi pastor et gubernandae naui gubernator et plebi regendae rector redderetur et appareret relegationem uestram ior rediret. Neque enim m tribus pueris minor fuit martyrn dignitas, quia morte frustrata de camino ignis incolumes exierunt aut non consummatus Daniel extitit in suis laudibus, quia qui leonibus missus fuerat ad praedam, protectus a Domino uixit ad gloriam. in confessoribus Christi dilata martyria non meritum confessoribus minuunt, sed magnalia diuinae protectionis ostendunt repraesentatum uidemus in uobis quod apud regem fortes adque inlustres pueri praedicauuerunt, ip
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s nr̃i adimmortalitatẽ głosȩ mortis exi¬
tu transeunt et celebrent᷑ hic a nob̾ obla¬
tiones et sacrificia ob cõmemorationes eoꝵ
quȩ cito uob̾cũ dño protegente celebrabimꝰ
Pauꝑib quoq ut sepe iam scripsi cura ac
diligentia ur̃a non de sit: his tam̃ qui in
fide stantes & nobiscum fortit̾ militantes
quod nec pauꝑtate ad actinec ꝑsecutio¬
nis tempestate prostrati. dũ dño fidelit̾
seruiunt. cet̾is quoq pauꝑib exemplũ
fidĩ p̾buerunt. Opto uos fr̃s lmi ac de¬

Expanded text:
fratres nostri ad inmortalitatem gloriosae mortis exifratres nostri ad inmortalitatem gloriosae mortis exitu transeunt, et celebrentur hic a nobis oblationes et sacrificia ob conmemorationes eorum, quae cito uobiscum Domino protegente celebrabimus. pauperibus quoque, ut saepe iam scripsi, cura ac diligentia uestra non desit, his tamen qui in fide stantes et nobiscum fortiter militantes quod nec paupertate adacti nec persecutionis tempestate prostrati, dum Domino fideliter seruiunt, ceteris quoque pauperibus exemplum fidei praebuerunt. opto uos, fratre
Abbreviated transcription (Latin):
sub ocłis dĩ obtulit: passus ẽ. quicquid pa¬
ti uoluit. Non enim ipse torm̃tis: s torm̃¬
me confessus fuerit corã hominib: & ego
finem usq incorrupta et immacłata uir¬
tutũ suarum merita ꝑtulerunt. Et ite¬
rum scͥptum ẽ. Esto fidelis usq ad mortem:
& dabo tibi coronam uite. Usq ad mortem
fideles et stabiles. et in expugnabiles ꝑue¬
nerunt. Cũ uoluntati & confessioni nr̃ȩ
in carcere et uĩcłis accidit moriendi t̃minꝰ.
consummata martiris gła ẽ. Deniq et
dies eorũ qͥbꝰ excectunt ãnotate: ut in cõ¬
memorationes eorũ int̾ memorias martirõ
celebrare possimus. Quãquã tertullus fide¬
lissimꝰ ac deuotissimꝰ fr̃ nr̃ int̾ cet̾a sollici¬
tudine et cura sua cũ frĩb in omĩ obse¬
quio oꝑationis imꝑtit: qui nec illie cuta
curam corꝑm de est scriꝑserit & scribat. ac
significet michi dies quib in carcere beati

Expanded text:
sub oculis Dei optulit passus est quidquid pasub oculis Dei optulit passus est quidquid pati uoluit. non enim ipse tormentis, sed tormenme confessus fuerit coram hominibus, et finem usque incorrupta et immaculata virtutum suarum merita pertulerunt. Et iterum scriptum est: Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae . Usque ad mortem fideles et stabiles et inexpugnabiles perseveraverunt. Cum voluntati et confessioni nominis in carcere et in vinculis accedit et moriendi terminus, consummata martyris gloria est. II. Denique et dies eorum quibus excedunt annotate, ut commemorationes eorum inter memorias martyrum celebrare possimus: quamquam Tertullus fidelissimus ac deuotissimus frater noster inter cetera sollicitudine et cura sua quam fratribus in omni obsequio operationis inpertit, qui nec illic circa curam corporum deest, scripserit et scribat ac significet mihi dies quibus in carcere beati
Abbreviated transcription (Latin):
euangłiũ. xp̃i asserere: dũ uos met ipsos a
xp̃i grege et ab eiꝰ pace & cõcordia separatis:
cũ magis militib bonis & głosis congruat
intra domestica castra consistere. et intus
positos ea quȩ incõmune tractanda sunt
agere ac prouidere. Nã cũ unanimitas
et concordia nr̃a scindi omĩno non debe¬
at: quia nos eccła derelicta & foras exire
& aduos uenire non possumꝰ. ut uos magis
ad ȩccłam matrem et ad ur̃am fr̃nitatem re¬
uertamini. quib possumꝰ hortam̃tis peti¬
mꝰ & rogamus. Opto uos fr̃s unĩ semper

Expanded text:
euangelium Christi adserere, dum uos met ipsos a euangelium Christi adserere, dum uos met ipsos a Christi grege et ab eius pace et concordia separatis, cum magis militibus gloriosis et bonis congruat intra domestica castra consistere et intus positos ea quae incommune tractanda sunt agere ac prouidere. nam cum unanimitas et concordia nostra scindi omnino non debeat, quia nos ecclesia derelicta foras exire et ad uos uenire non possumus, ut uos magis ad ecclesiam matrem et ad uestram fraternitatem reuertamini quibus possumus hortamentis petimus et rogamus. opto uos, fratres car
Abbreviated transcription (Latin):
YPRIANUS MA¬
ximo et nicostrato & cetis
ueritis ex litteris meis quẽ et confessioni
ur̃e honorẽ & frͥnitati conexe dilectionem
meo seruione seruauerĩ credatis queso et
ad quiescatis his litteris mess quibus
uos et actui ac laudib ur̃is et seribo et sim¬
plicit̃ et fidelit consulo. Grauat enĩ me. et cõ¬
tristat intolerabilis ꝑculsi & pene proftrta.¬
pectoris mesticia et ꝑstringit: cũ uos illic
euanglicam legẽ. contra institationis cath¬
aolice unitatẽ aliũ ep̃m fieri cõsensisse. Idẽ.
qđ nec fis ẽ. nec licet fieri: alterã ȩccłam
institui. xpi m̃bra discerpi. dnĩci gregis ani¬
mũ et corpus unũ discissa emulatione lace¬
rari. Quod queso: ut inuob̾ saltẽ illicitum
istud fr̃nitatis nr̃ȩ discidiũ ñ ꝑseueret. Sed
et confessionis uĩe et diuinȩ traditionis me¬
mores ad matrem reuertimini: unde prodi¬
stis. unde ad confessionis głam cũ eiꝰdem ma¬
tris exultatione uenistis. Nec putetis sicuos

Expanded text:
yprianus Maximo et Nicostrato et caeteissimi, cognoveritis ex litteris meis quem et couestrae honorem et fraternitati conexae dilectionem meo sermone seruauerim, credatis quaeso et adquiescatis his litteris meis, quibus uobis et actui ac laudibus uestris et scribo et simpliciter ac fideliter consulo. grauat enim me adque contristat, intolerabilis pectoris moestitia perstringit cum vos illic euangelicam legem, contra institutionis catholicae unitatem alium episcopum fieri consensisse, id est, quod nec fas est nec licet fieri, ecclesiam alteram institui, Christi membra discerpi, dominici gregis animum et corpus unum discissa aemulatione lacerari. quod quaeso ut in nobis saltem inlicitum istud fraternitatis nostrae discidium non perseueret, sed et confessionis uestrae et diuinae traditionis memores ad matrem reuertamini unde prodistis, unde ad confessionis gloriam cum eiusdem matris exultatione uenistis. Nec putetis sic uos
Abbreviated transcription (Latin):
iustus autem non intendit labiis menda¬
gilantia satis cautam. nec capi hereticoꝵ ue¬
nenis posse nec decipi. tantũ q apud illos
preualere et magisteria et p̃cepta diuina
quantũ illis in dm̃ tunor est: tam̃ ex ha¬
bundantia rerĩt ut sollicitudo nr̃a ut ca¬
ritas scrib̾e ad uos ista ꝑsuasit. ut nulla
cum malis conuiuia ut colloquia miscean¬
tur. Simusq ab eis tam seꝑati. quã s̃ illi
de eccłia ꝓfugi: quia scriptum est. Si aut̃
et eccłiam contempserit sit tibi tanquã
ethnicus et publicanus. Et beatus apłs ñ
monet tantũ s uibet: a talib ut rece¬
datur. Precipimus inquit uob̃ in nomi¬
ne dñi nr̃i iħu xp̃i: ut recedatis ab om̃ib
fr̃ib ambulantib in ordinate. et non scđm
traditionem quã accepunt a nob̾. Nulla
societas fidei et ꝑfidie pot̃ ẽẽ. Qui cum
xp̃õ non est qui aduersariꝰ xp̃i ẽ. qui uni¬
tati et paci eius inimicus est: nobiscũ ñ

Expanded text:
justus autem non intendit labiis mendajustus autem non intendit labiis mendaet sua vigilantia satis cautam, nec capi haereticorum venenis posse, nec decipi, tantumque apud illos praevalere magisteria et praecepta dquantus illis in Deum timor est: tamen ex abundanti uel sollicitudo nostra uel caritas scribere ad uos ista persuasit, at nulla cum malis conuiuia uel conloquia misceantur simusque ab eis tam separati quam sunt illi de ecclesia profugi, quia scriet Ecclesiam contempserit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus : et beatus Apostolus non monet tantum, sed et jubet a talibus recedatur. Praecipimus, inquit, vobis in nomine Domini Jesu Christi, ut recedatis ab omnibus fratribus ambulantibus inordinate, et non secundum traditionem quam acceperunt a nobis. Nulla societas fidei et perfidiae potest esse. Qui cum Christo non est, qui adversarius Christi est, qui unitati et paci ejus inimicus est, nobiscum non
Abbreviated transcription (Latin):
et erhibemus inuicẽ nob. florentissuno
illic clero tecũ presidenti. et scĩssime atq
amplissune plebi legere te semꝑ litteras
nr̃as: tam̃ nunc admoneo et peto. ut
qđ alias sponde atq honorifice facis. e¬
tiam petente me facias. ut hac epła
mea lecta. si qđ illis contagiũ uenena¬
ti sermonis. et pestifere contaminato¬
nis irrepserat id ome de fr̃m auribus
et pectorib exuatur. et bonoꝵ integra ac
sincera dilectio ab omnib heretice tradi¬
tionis sordib repugetur. Declinent autem
de cetero fortit̃ et euitent dilectissimi fr̃s
nr̃i uerba et colloquia eoꝵ quoꝵ sermo ut
cancer serpit: sic̃ apłs dicit. Corrumpunt ini¬
genia bona. confabulationes pessime. Et
iterum. Hereticum hominem post unã
correptionem euita: sciens quia ꝑuersꝰ
est huiꝰmodi et peccat. et est a semet ip
ltem denuo monet dicens. Sepi aures
tuas spinis: et noli audire lingũa nequã.
Et iterũ. Alaliis obaudit lingue impioꝵ

Expanded text:
et exhibemus inuicem nobis, florentissimo et exhibemus inuicem nobis, florentissimo illic clero tecum praesidenti et sanctissimae adque amplissimae plebi legere te semper litteras nostras, tamen nunc quod alias sponte atque honorifice facis, etiam petente me facias, ut hac epistola mea lecta, si quod illic contagium venenati sermonis et pestiferae seminationis irrepserat, id omne de fratrum auribus et pectoribus exuatur, et bonorum integra ac sincera dilectio ab omnibus haereticae detractionis sordibus repurgetur. XXI. Declinent autem de caetero fortiter, et evitent dilectissimi fratres nostri verba et colloquia eorum, quorum sermo ut cancer serpit: sicut Apostolus dicit: Corrumpunt ingenia bona confabulationes pessimae . Et iterum: Haereticum hominem post unam correptionem evita, sciens quia perversus est hujusmodi, et peccat, et est a semetipsocondit . Item denuo monet dicens: Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam . Et iterum: Malus obaudit linguae iniquorum
Abbreviated transcription (Latin):
deposito ad sanitatẽ mentis redeant: ut
peccatores a delictoꝵ tenebris penitent
lum̃ agnoscant. et magis petant fuis
pro se preces atq orationes antistititis.
quã ipsi fundant sanguinem sacerdodi
Si autem in suo furore ꝑmanseruit. atq
in istis insidiis ac minis suis parricidali¬
b crudelit̃ ꝑ seuerauerint: nullus dei
sacerdos. sic infirmus et sic iacens et ab¬
iectus sit imbecillitate humane medi¬
ocritatis inualidus. qui non contͣ hosteᷤᷤ
et impugnatores dei diuinitus erigat᷑
cuiꝰ non humilitas et infirmitas uigore
et robore dñi ꝓtegentis animet᷑. Nrã ni¬
chil uttẽst aut a quo aut quando ꝑimi¬
tur: mortis et sanguinis premiũ de dño
recepturi. liloꝵ flenda et lamentanda
concisio est: quos sic diabolus excecat utt
et̃na gehenne supplitia non cogitantes
antixp̃i iam propinquantis aduentum
conentur imitari. Et quãquã sciam fr̃
lmẽ pro mutua dilectione quã deben

Expanded text:
deposito ad sanitatem mentes redeant, ut deposito ad sanitatem mentes redeant, ut pectora operta delictorum tenebris paenitentiae lumen agnoscant et magis petant fundi pro se preces adque orationes antistitis quam ipsi fundant sanguinem sacerdotis. si autem in suo furore permanserint adque in istis insidiis ac minis suis parricidalibus crudeliter perseuerauerint, nullus Dei sacerdos sic infirmus est, sic iacens et abiectus, sic inbecillitate humanae mediocritatis inualidus qui non contra hostes et inpugnatores Dei diuinitus erigatur, cuius non humilitas et infirmitas uigore et robore Domini protegentis animetur. nostra nihil interest aut a quo aut quando pereamus mortis et sanguinis praemium de Domino recepturi. illorum flenda et lamentanda condicio est quos sic diabolus excaecat ut aeterna gehennae supplicia non cogitantes antichristi iam propinquantis aduentum conentur imitari. Et quamquam sciam, frater carissime, pro mutua dilectione quam debemus
Abbreviated transcription (Latin):
idola cum aris suis transeant. et nouati¬
ano declamandi aduersus nos atq incre¬
pandi. largior et plenior matheria prestet᷑.
ti. s adhuc insuꝑ ceꝑuit terroris sii potesta¬
te dñari: Si pacem postulant: arma depo¬
nant. Si satis faciunt quid minant᷑: aut
si cõminant᷑: sciant quia a sacerdotib dei
non tumentur. Neq enim et antixp̃e cũ
uenire ceꝑit. introibit in eccłiam quia mi¬
natur: aut armis eiꝰ et uiolendie cedit᷑. qͥa
resistentes ꝑempturũ se cẽ ꝓfitet᷑. Armant
nos heretici: dum nos putant sua cõmina
tione terieri. Nec in pace nos deiciunt.
s magis erigunt. et accendunt: dũ ipsã
pacem ꝑsequutione peiorem fr̃ib facũt.
Et obtamus quidem ne qđ loquuntur
furore impleant crimine: ne qui uerbis
ꝑfidis et crudelib peccant. factis quoq
delinguant. Oramis ac deprecamͣ dm̃.
quẽ et ꝓuocare et exacerbare illi ñ de¬
sinunt: ut eoꝵ corda mitescant. ut funre

Expanded text:
idola cum aris suis transeant, et Nouatiidola cum aris suis transeant, et Nouatiano declamandi aduersum nos adque increpandi largior et plenior materia praestetur,ti, sed adhuc insuper coeperint terroris sui potestate dominari? si pacem postulant, arma deponant: si satisfaciunt, quid minantur ? ant si comminantur, sciant quia a sacerdotibus Dei non timentur. neque enim et antichristus cum uenire coeperit introibit ecclesiam quia minatur, aut annis eius et uiolentiae ceditur quia resistentes perempturum se esse profitetur. armant nos haeretici dum nos putant sua commina tione terreri, nec in faciem nos deiciunt, sed magis erigunt et accendunt, dum ipsam pacem persecutione peiorem fratribus faciunt. et optamus quidem ne quod locuntur furore inpleant crimine, ne qui uerbis perfidis et crudelibus peccant factis quoque delinquant. oramus ac deprecamur Deum quem prouocare illi et exacerbare non desinunt, ut eorum corda mitescant, ut furore
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: et dñs derelinquet uos. Neq enim
quia pauci et temerarii et imꝓbi celesteᷤ
et salutares uias diũ derelinquunt. et scã
diuine traditionis iminemores eẽ. debemꝰ.
ut maiora eẽ. furentiũ sceła quã sacerdo¬
tũ uiditia censeamꝰ. aut pliis existimemꝰ
ad impugnandũ posse humana conami¬
na. qũã qđ ad ꝓtegendũ preualet diuina
tutela. An ad hoc fr̃ R̾mẽ deponenda est
catholice eccłie dignitas. et plebis uitus
posite fidelis atq incorrupta maiestas.
et sacerdotalis quoq austoritas. ac potestã
ut uidicare se uelle dicant. de eccłie pro¬
posito extͣ eccłiam constituti. de xp̃iano¬
hetici. de sano saucũ. de in degro uulne¬
rati. de stante lapsi. de uidice rei. de sacer¬
dote sacrilegi: Quid suꝑest qũã ut eccłia
capitolio cedat. et recedentib sacerdotib
ac dnĩ altare remouentib in cleri nr̃i sa¬
crũ uenerandũq congestũ. simulachia atq

Expanded text:
Domini, et Dominus derelinquet uos. neque enim Domini, et Dominus derelinquet uos. neque enim quia pauci temerarii et inprobi caelestes et salutares uias Domini derelinquunt et sancta diuinae traditionis inmemores esse debemus ut maiora esse furentium scelera quam sacerdotum iudicia censeamus aut plus existimemus ad inpugnandum posse humana conanima quam quod ad protegendum praeualet diuina tutela. An ad hoc, frater carissime, deponenda est catholicae ecclesiae dignitas et plebis intus positae fidelis adque incorrupta maiestas et sacerdotalis quoque auctoritas ac potestas, ut iudicare uelle se dicant de ecclesiae praeposito extra ecclesiam constituti haeretici, de sano saucii, de integro uulnerati, de stante lapsi, de iudice rei, de sacerdote sacrilegi? quid superest quam, ut ecclesia Capitolio cedat et recedentibus sacerdotibus ac Domini altare remouentibus in cleri nostri sacrum uenerandumque congestum simulacra adque
Abbreviated transcription (Latin):
mitto omĩa: multa dissimulo. Studio
et uodo colligende fr̃nitatis etiã que in
dm̃ cõmissa s̃. non pleno uiditio religi¬
onis examino. Delictis plusquã oportet
remittendis: pene ipse delinquo. Amplec¬
tor prõpta et plena dilectione cum peni¬
tentia reuertentes: peccatũ suũ satisfati¬
one humili et simplici confitentes. Si
qui aut̃ s̃ qui putant se ad eccłiam non
p̃cib s. minis regredi posse. aut estimant
aditũ se sibi non lamentationib et sa¬
tis fationib s terroril facere ꝓ certo habe¬
ant contra tales clausam stare eccłiam dñi.
nec castra axpi iniucta. et fortia. et dño tu¬
ente munita minis cedere. Sacerdos dĩ
subministrat nob exempla iuitutis ac fidĩ
⁊acharias antistes dei. Qui cum t̃reri mi¬
nis et lapidatione non posset: in templo
dei occisus ẽ. clamans et iclentidem dicenꝰ.
qđ nos quoq contͣ hereticos clamamꝰ et di¬
cimus. Hec dicit dñs. Dereliquistis uias

Expanded text:
mitto omnia, multa dissimulo studio mitto omnia, multa dissimulo studio et uoto colligendae fraternitatis. etiam quae in Deum commissa sunt non pleno iudicio religionis examino. delictis plus quam quod oportet remittendis paene ipse delinquo. amplector prompta et plena dilectione cum paenitentia reuertentes, peccatum suum satisfactione humili et simplici confitentes. Si qui autem sunt qui putant se ad ecclesiam non precibus sed minis regredi posse aut existimant aditum se sibi non lamentationibus et satisfactionibus sed terroribus facere, pro certo habeant contra tales clusam stare ecclesiam Domini nec castra Christi inuicta et fortia et Domino tuente munita minis cedere. sacerdos Dei subministrat nobis exempla uirtutis ac fidei Zacharias antistes Dei: qui cum terreri minis et lapidatione non posset, in templo Dei occisus est damans et identidem dicens quod nos quoque contra haereticos clamamus et dicimus: haec dicit Dominus: dereliquistis uias
Abbreviated transcription (Latin):
cłia eẽnt̃. eici tales de eccłia debussent:
Deniq quia conscientiã suam norunt. nec¬
nos audent adire. aut ad eccłie lim̃ acce¬
dẽ. s. foris ꝑ ꝓuntiam circũueniendis fr̃ib
et spoliandis ꝑerrant. et omnib iam satis
noti atq undiq pro suis facinorib exclusi:
illuc etiam ad uos nauigant. Neq enim
pot̾ illis frons eẽ. ad nos accedendi. aut ap̃
nos consistendi: cum sint acerbissima et
gͣuissima crimina que eis afr̃ib ingerã¬
tur. Si uiditiũ nr̃m uoluerint exꝑiri:
ueniant. Deniq si qua illis excusatio et
defensio pot̾ eẽ: uideamꝰ quã habeant sa¬
tis fationis sensum. quẽ afferant peniten¬
tie fructũ. Nec eccłia istic cuiq̃. ełłidit᷑ nec
ep̃s alicui denegat᷑. Pacientia et facili¬
tas et humanitas nr̃a ueniẽstib presto
est. Opto om̃s in eccłiam regredi: opto u¬
nuiersos cõmilitones nr̃õs intra xp̃i cas¬
tra et dei patris domicilia concludi. Re¬

Expanded text:
clesia essent, eici tales de ecclesia debuissent ? clesia essent, eici tales de ecclesia debuissent ? denique quia conscientiam suam norunt, nec audent uenire aut ad ecclesiae limen accedere, sed foris per prouinciam circumueniendis fratribus et spoliandis pererrant, et omnibus iam satis noti adque undique pro suis facinoribus exclusi, illuc etiam ad uos nauigant. neque enim potest illis frons esse ad nos accedendi aut apud nos consistendi, cum sint acerbissima et grauissima crimina quae eis a fratribus ingerantur. si iudicium nostrum uoluerint experiri ueniant. denique si qua illis excusatio et defensio potest esse, uideamus quem habeant satisfactionis suae sensum, quem adferant paenitentiae fructum. nec ecclesia istic cuiquam cluditur nec episcopus alicui denegatur. patientia et facilitas et humanitas nostra uenientibus praesto est. opto omnes in ecclesiam regredi, opto uniuersos conmilitones nostros intra Christi castra et Dei patris domicilia concludi. re
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent et letant᷑. cum tolerabiles et mi¬
nus culpabiles redeunt: ita cont̃ fremunt
et reluctant᷑. quotiens inemendabiles et
ꝓterui. et uł adulteriis ut sacrificiis con¬
taminati. et post hec adhuc insuꝑ et suꝑ¬
bi sic ad eccłiam remeant. ut bona itꝰ
ingenia corrumpant. Uix plebi ꝑsuadeo.
unmo extorqueo: ut tales patiant᷑ admit¬
ti. Et iustior factus est fr̃nitatis dolor
ex eo qđ unis atq alius obnitente ple¬
he. et contͣdicente. mea tam̃ facilitate fu¬
ꝑbi cepti. peiores extiter̃ quã prius fuerãt:
nec fidem penitentie seruare potuert̃.
quia nec cum uera pe.nitentia uene¬
rant. De istis uͦ quid dicam. qui nẽ ad te
cum felicissimo om̃iũ criminũ reo naui¬
gauer̃. legti a fortunato pseudo ep̃o miᷤ¬
s tam falsas ad de litteras afferentes. quã
s et ipse cuꝰ litteras ferunt falsus qua
est eiꝰ peccatoꝵ multiplex conscientia. quã
execrabilis uita. qũã turpis. ut et si in ec¬

Expanded text:
gaudent et laetantur cum tolerabiles et migaudent et laetantur cum tolerabiles et minus culpabiles redeunt, ita contra fremunt et reluctantur quotiens inemendabiles et proterui et uel adulteriis uel sacrificiis contaminati et post haec adhuc insuper et superbi sic ad ecclesiam remeant, ut bona intus ingenia corrumpant. uix plebi persuadeo, immo extorqueo, ut tales patiantur admitti. et iustior factus est fraternitatis dolor ex eo quod unus adque alius obnitente plebe et contradicente mea tamen facilitate suscepti peiores extiterunt quam prius fuerant nec fidem paenitentiae seruare potuerunt, quia nec cum uera paenitentia uenerant. De istis nero quid dicam qui nunc ad te cum Felicissimo omnium criminum reo nauigauerunt legati a Fortunato pseudoepiscopo missi, tam falsas ad te litteras adferentes quam est et ipse cuius litteras ferunt falsus, quam est eis peccatorum multiplex conscientia, quam execrabilis uita, quam turpis, ut etsi in ec
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m factum. frustratos et deceptos se ẽẽ.
didicer̃ et remeant quotidie atq ad eccliam
pulsant. nob̃ tam̃ a quil ratio dño redden¬
da est anxie põdantib et sollicite examinan¬
tib qui recipi et aomitti ad eccłiam debeant.
Quib dam enim ita aut crimina sua obsis¬
tunt. aut fr̃s obstinate et firmit̃ renitunt᷑.
ut recipi oñino non possint cum scandalo
et ꝑicło płimoꝵ. Neq enim sic putramina
quedam colligenda sunt: ut que integra
et sana s̃ uulnerent᷑. Nec utilis aut consul¬
tus est pastor. qui ita morbidas et contactaᷤᷤ
oues gregi admiscet: ut gregẽ totũ mali
coherentis afflictatione contaminet. Qđ si
posses fr̃ h̾m̃e istic int̾ esse nobcũ cum pͣui¬
istic̃ et ꝑuersi de scismate reuertunt᷑: ui¬
des quis mͥ labor sit ꝑsuadẽ patientiã fr̃ĩ
b nr̃is. ut animi dolore sopito recipiendĩ
malis curandisq consentiant. Namq ut

Expanded text:
episcopum factum, frustratos et deceptos se esse episcopum factum, frustratos et deceptos se esse ret: post ista adhuc insuper pseudoepiscopo sibi pulsant: nobis tamen, a quibus ratio Domino reddenda est, anxie ponderantibus et sollicite examinantibus, qui recipi et admitti ad Ecclesiam debeant. Quibusdam enim ita aut crimina sua obsistunt, aut fratres obstinate et firmiter renituntur, ut recipi omnino non possint cum scandalo et periculo plurimorum. Neque enim sic putamina quaedam colligenda sunt, ut quae integra et sana sunt vulnerentur: nec utilis aut consultus est pastor, qui ita morbidas et contactas oves gregi admiscet, ut gregem totum mali cohaerentis afflictatione contaminet. O si posses, fristi et peruersi de schismate reuertuntur.: uideres quis mihi labor sit persuadere patientiam fratribus nostris, ut animi dolore sopito recipiendis malis curandisque consentiant. namque ut
Abbreviated transcription (Latin):
paucis desꝑatis et ꝑditis. minor uidetur
eẽ. auctoritas ep̃oꝵ in affrica consiiattꝵ¬
qui iam de illis uidicauer̃ et eoꝵ cons¬
cientiam multis delictoꝵ laqueis uinctã.
iuditii sui nuꝑ grauitate dampnart̃. Iã
cauza eoꝵ cognita ẽ: iam de eis dicta si¬
tentia est. Nec censure congruit sacer¬
dotũ mobilis atq in constantis animi le¬
uitate reprehendi: cum dñs dicat. Sit
sermo ur̃: est. est. non. non. Si eoꝵ qui di
illis priore anno uidicauert̃ numerus.
cum presbiteris et diaconis cõputet᷑. plu¬
res tunc affuer̃ uiditio et cognitioni.
quã sunt idem isti qui cum fortunato nẽ
uident᷑ eẽ. coniuincti. Scire enum debes¬
reticis factus est: iam pene ab omĩb eẽ de¬
sertũ. Nam que hii quib in p̃teritũ p̃st¬
gia obtendebantur. et dabant᷑ uerba fil¬
latia. qđ siml ad eccłiam regressuri di¬
cerentur: postea quam uider̃ illic pseudo¬

Expanded text:
paucis desperatis et perditis minor uidetur paucis desperatis et perditis minor uidetur esse auctoritas episcoporum in Africa constitutorum, qui de illis iam iudicauerunt et eorum conscientiajudicii sui nuper gravitate damnarunt. Jam causa eorum cognita est: jam de eis dicta sententia est, nec censurae congruit sacerdotum mobilis atque inconstantis animi levitate reprehendi, cum Dominus doceat et dicat: Sit sermo vester, est est, non non . XV. Si eorum, qui de illis priore anno judicaverunt, numerus cum presbyteris et diaconis computetur, plures tunc adfuerunt judicio et cognitioni, nitentiae sustulisse, fraudibus involutos, vel adulteriis commaculatos, vel sacrificiorum fureticis factus est, jam pene ab omnibus esse desertum. Namque ii, quibus in praeteritum praestigiae obtendebantur, et dabantur verba falclesiam constituisse conventiculum perditae facticerentur; postea quam viderunt illic pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
offenso deo ꝑdider̃. ut et amissa sit grã q̃
de baptismi scĩficatione ꝑcipit᷑. et ñ sub¬
ueniat penitentia ꝑ quã culpa curatur.
An putas fr̃ leuia cẽ. aduersus dm̃ facino¬
ra parua et modica delicta. qđ ꝑ illos ñ
rogat᷑ maiestas indignantis dei. qđ non
tunet᷑ ira et ignis. et dies dñi. qđ imminẽ¬
te antixp̃o exarmat᷑ fides militantis popłi¬
dum tollitur uigor et timor xp̃i: Uide
tur. Nam cum statutum sit ab om̃ib no¬
b et equũ sit parit̃ ac iustum. ut uniꝰ cuiꝰo
causa illic audiat᷑ ubi est erim̃ admissiun
et singłis pastorib portio gͥgis sit asscͥp¬
ta quã regat unus quisq aegub̾net rati¬
onem sui actus dño redditurus: oportet
utiq eos quib pre sumꝰ non circum cursa¬
re nec epõꝵ concordiã coherentẽ sua subdo¬
la et fallaci temeritate collidere. s ag̾e
illic causam suam ubi et accusatores ha¬
bere et testes sui criminis possuit: nisi si

Expanded text:
offenso Deo perdiderunt, ut et amissa sit gratia quae offenso Deo perdiderunt, ut et amissa sit gratia quae de baptismi sanctificatione percipitur et non subsit paenitentia per quam culpa curatur. an putas, frater, lenia esse aduersus Deum facinora, parua et modica delicta, quod per illos non rogatur maiestas indignantis Dei, quod non timetur ira et ignis et dies Domini, quod inminente antichristo exarmatur fides militantis popdum tollitur vigor et timor Christi? Vitur. nam cum statutum sit ab omnibus nobis et aequum sit pariter ac iustum ut uniuscuiusque causa illic audiatur ubi est crimen admissum, et singulis pastoribus portio gregis sit adscripta quam regat unusquisque et gubernet rationem sui actus Domino redditurus, oportet utique eos quibus praesumus non circumcursare nec episcoporum concordiam cohaerentem sua subdola et fallaci temeritate conlidere, sed agere illic causam suam ubi et accusatores habere et testes sui criminis possint: nisi si
Abbreviated transcription (Latin):
tur. A quib quidẽ non tam nr̃oꝵ mͦdestia
et humilitas et pudor ceditur: quã illoꝵ
ipsoꝵ spes et uita lacerat᷑. Neq enim qͥ audit.
iniuriã faciunt: illi patiuntur inuiriã
qui facere se credunt. Deniq hunic illis
ꝑcussa mens et hebes animus et sensus
alienus est. lra dei ẽ. non intelligere de¬
licta. ne sequat᷑ penitentia: sic̃ scͥptũ ẽ.
Et dedit illis deus sp̃m transpunctionis.
ne reuertant᷑ scilicet et curentur et de¬
p̃cationib ac satisfationib ustis percata
et dicit. Dilectũ ueritatis non habuert̃
ur salui fierent: ac ꝓpt̾ea mitcet illis ds̃
oꝑationem erroris ut credant mendatio.
ut iudicent᷑ om̃s qui non credider̃ ueri¬
tati s sibi placent in iniusticia. Primis
felicitatis gradus est non delinquere: sc̃s
delicta cognoscere. Illic currit iinocentia
nidegra. et illiluta que seruet: hic succe¬
dit medela que sanet. Qđ utrũq isti

Expanded text:
tur. a quibus quidem non tam nostrorum modestia tur. a quibus quidem non tam nostrorum modestia et humilitas et pudor caeditur quam illorum ipsorum spes et uita laceratur. neque enim qui audit, iniuriam faciunt, illi patiuntur iniuriam qui facere se credunt. denique hinc illis percussa mens et hebes animus et sensus alienus est: ira est Dei non intellegere delicta, ne sequatur paenitentia, sicut scriptum est: et dedit illis Deus spiritum transpunctionis, ne reuertantur scilicet et curentur et deprecationibus ac satisfactionibus iustis post peccata et dicit: dilectum ueritatis non habuerunt ut salui fierent: ac propterea mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, ut iudicentur omnes qui non crediderunt ueritati, sed sibi placent in iniustitia. primus felicitatis gradus est non delinquere, secundus delicta cognoscere. illic currit innocentia integra et inlibata quae seruet, hic succedit medella quae sanet. quod utrumque isti
Abbreviated transcription (Latin):
pacem daret. Et illi contra dm̃ sacrilete
contra sacerdotes dei impio furore te¬
merarii. de eccłia recedentes. et contra
eccłiam parricicdalia arma collentes: ela¬
borabant ut opus suum diaboli mali¬
tia consũment. Ne uulneratos duuna
clementia in eccłia sua curet. miseror
penitentiã mendatioꝵ suoꝵ fraude
corrumpunt. ne deo indignanti satis si
erubuit ante uł timuit. pꝰmodũ que¬
rat: ne ad eccłiam qui de eccłia recesse¬
iustis delicta redimantur: ne uulnera la¬
crimis abluantur. Pax uera false pacis m̃¬
datio tollitur: salutaris sinus matris no¬
uerca int̾̃cedente p̃duditur: ne de pecto¬
re atq ore lapsoꝵ fletus et gemitus audi¬
atur. Compelluntur adhuc iusuꝑ lapsi
ut linguis atq ore quo in capitolio ante
deliquerant: sacerdotib conuitiũ faci¬
ant. Confessores et uirgines et iustos qͦsq
fidei laude p̃cipuos atq in eccłia głosoꝰ
contumeliis et maledicis uocib prosequũ¬

Expanded text:
pacem daret. et illi contra Deum sacrilegi, pacem daret. et illi contra Deum sacrilegi, contra sacerdotes Dei impio furore temerarii, de ecclesia recedentes et contra ecclesiam parricidalia arma tollentes elaborant, ut opus suum diaboli malitia consummet, ne uulneratos diuina clementia in ecclesia sua. curet miserorum paenitentiam mendaciorum suorum fraude corrumpunt, ne Deo indignanti satisfiatesse uel erubuit ante uel timuit postmodum quaerat, ne ad ecclesiam qui de ecclesia recesseiustis delicta redimantur, ne uulnera lacrimis abluantur. pax uera falsae pacis mendacio tollitur, salutaris sinus matris nouerca intercedente cluditur, ne de pectore adque ore lapsorum fletus et gemitus audiatur. conpelluntur adhuc insuper lapsi ut linguis adque ore quo in Capitolio ante deliquerant sacerdotibus conuicium faciant, confessores et uirgines et iustos quosque fidei laude praecipuos adque in ecclesia gloriosos contumeliis et maledicis uocibus prosecun
Abbreviated transcription (Latin):
tium facinora feruerent. et sacrificiis ne
fandis non tantũ diaboli altaria. s adhuc
manus ille lapsoꝵ atq ora fumarent. cõ¬
municare cum lapsis. et penitentie a¬
gende int̃cecde non destiter̃. Claniat ds̃.
sacrificans diis eradicabit᷑. nisi dño soli.
Et dñs in euangłio dicit. Qui me negaue¬
rit: et ego eum negabo. Et alio loco indig¬
natio et ira diuina non tacet: dicens. luis
fudistis libamina: et illis imposiustis sacri¬
ficia. Suꝑ hec non indignabor dicit dñs
Et uit̃cedunt ne rogetur deus: qui indig¬
nari se ipse testatur. Int̾cedunt ne exroret᷑
p̃cib et satis fationib xp̃e: qui negantẽ se
negare ꝓfitet᷑. Nos in ipso ꝑsecutionis t̃p̃re
de hoc ipso litteras misimus: nec auditi
sumꝰ. Concilio frequent̃ acdo non consen¬
sione tantũ nr̃a. s et cõminatione derre¬
nimꝰ: ut penitentiam fr̃s agerent. ut pe¬
intentiam non agentib nemo temere

Expanded text:
tium facinora feruerent et sacrtium facinora feruerent et sacrfandis non tantum diaboli altaria, sed adhuc manus ipsae lapsorum atque ora fumarent, communicare cum lapsis et poenitentiae agendae intercedere non destiterunt. Clamat Deus: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli . Et Dominus in Evangelio dicit: Qui me negaverit, negabo illum . Et alio loco indignatio et ira divina non tacet, dicens: Illis fudistis libamina, et illis imposuistis sacrificia: super haec non indignabor? dicit Dominus : Et intercedunt ne rogetur Deus, qui indignari se ipse testatur. Intercedunt ne exoretur precibus et satisfactionibus Christus qui negantem se negare profitetur. Nos in ipso persecutionis tempore de hoc ipso litteras misimus nec auditi sumus. concilio frequenter acto non consensione tantum nostra sed et comminatione decreuimus ut paenitentiam fratres agerent, ut paenitentiam non agentibus nemo temere
Abbreviated transcription (Latin):
ciã maloꝵ pemria est: ut ad illos nec de
sacrificatis. nec de hereticis uiginti qͥnq
colligi possint. Et cam̃ ad decipiendas
aures simplitiũ et absentiũ mendatio nu¬
merus inflatuir quasi et si uerus eẽc. hic¬
numerus aut ab ħeticis eccłia. aut ab in¬
iustis iusticia uincatur. Nec me opartet
fr̃ limẽ. paria nunc cum illis facere. et ea
que cõmiser̃ atq huc usq cõmittunt.
meo sermone decurrere cũ considandũ sit
nob̃ quid ꝓferre et scribe sacerdotes cd
oporteat. nec tam dolor apud nos debe¬
at. quam pudor loqui. et ne uidear pro¬
uocatiis maledicta potius quam crimi¬
na et peccata congerere. Caceo itaq de
fraudib eccłie factis. Conuirationes &
adulteria: et uaria delictoꝵ genera pre¬
tereo. Unum illud in quo non mea nec
hominũ s. dei causa est.⁊ de eoꝵ facinore
non puto etꝰ reticendũ: qđ a pͥmo statĩ
ꝑsequutionis die. cum recentia delinquẽ¬

Expanded text:
tiam malorum penuria est, ut ad illos nec de tiam malorum penuria est, ut ad illos nec de sacrificatis nec de haereticis viginti quinque colligi possint. Et tamen ad decipiendas aures simplicium et absentium, mendacio numerus inflatunumerus, aut ab haereticis ecclesia aut ab iniustis iustitia uincatur. Nec me oportet, frater carissime, paria nunc cum illis facere et ea quae commiserunt adque adhuc usque committunt meo sermone decurrere, cum considerandum sit nobis quid proferre et scribere sacerdotes Dei oporteat, nec tam dolor apud nos debeat quam pudor loqui, et ne uidear prouocatus maledicta potius quam crimina et peccata congerere. taceo itaque de fraudibus ecclesiae factis, coniurationes et adulteria et uaria delictorum genera praetereo: unum illud, in quo non mea nec hominum sed Dei causa est, de eorum facinore non puto esse reticendum, quod a primo statim persecutionis die, cum recentia delinquen
Abbreviated transcription (Latin):
tituerint: illi tam̃ quasi filii diaboli et
mendatio pleni. ausi sint ut dixi iac¬
titare. uiginti quinq epõs affuisse. Q
mendatiũ et istic prius apud fr̃s nr̃os u¬
titabant: dicentes uigniti quinq epõs de
numidia eẽ. uenturos. qui sibi ep̃m face¬
rent. Quo in mendatio suo postea quã
quinq solis conuenientib naufragis.
et a nob abstentis detecti sunt atq con¬
fusi.⁊ romam cum mendatioꝵ suor mer¬
cede nauigauerunt. quasi ueritas pꝰ
eos nauigare non posset: que mendaceᷤ
linguas rei certe pbatione conunceret.
Atq hec ẽ. fr̃ uera dementia: non cogita¬
re nec scire qđ m̃datia non dui fallant.
nocdem tam dui eẽ. quã di illucescat
dies. clarificato aut̃ die. et sole oborto. lu¬
ci tenebras et caliginem cecde. et que gris¬
sabant᷑ ꝑ noctem latrocinia cessare. Den¬
q si nomina ab eis quereres: non habert̃
uł quos falso nominarent. Canta ap̃ eose¬

Expanded text:
tituerint; illi tamen, quasi filii diaboli et tituerint; illi tamen, quasi filii diaboli et mendacio pleni, ausi sint, ut scribis, jactitare viginti quinque episcopos adfuisse: quod mendacium et istic prius apud fratres nostros jactitabant, dicentes viginti quinque episcopos de Numidia esse venturos, qui sibi episcopum facerent; quo in mendacio suo postea quam, quinque solis convenientibus naufragis et a nobis abstentis, detecti sunt, atque confusi; Romam cum mendaciorum suorum merce navigaverunt, quasi veritas post eos navigare non posset, quae mendaces linguas rei certae probatione convinceret. Atque haec est, frater, vera dementia, non cogitare, nec scire quod mendacia non diu fallant, noctem tam diu esse quam diu illucescat dies, clarificato autem die, et sole oborto, luci tenebras et caliginem cedere, et quae grassabantur per noctem latrocinia cessare. Denique si nomina ab eis quaereres, non haberent vel quos falso nominarent: tanta apud eos e
Abbreviated transcription (Latin):
resi ꝑseudo ep̃m olim constituerat. S et
iouinus et maximꝰ comites cũ priuato he¬
retico affuer̃. obnefanda sacrificia et cri¬
muna. in se pbata sententia nouem colle¬
garũ nr̃oꝵ condempnati: et iterato qͦq
a płib nob̾ anno priore in concilio abs¬
tenti. Cũ his aut̃ .iiͦiͦͬ. uinctus est et
repositus suturnicensis. Qui non tantũ
in ꝑsecutione ipse cecidit: s et maximã
partẽ. plebis sue sacrilega ꝑsuasione de¬
iecit. Hii quinq cum paucis ut sacrifica¬
tis uł male sibi conscũs fortunatũ sibi
pseudo coep̃m coaptauer̃: ut criminib¬
in unũ conuenientib calis ẽẽt. scilicet
restor quales illi qui regunt᷑. Hinc iam
que illic homines desꝑati et ꝑditi uen¬
tilauerunt: ut cũ de sacrificatis uł here¬
ticis amiplius quã quinq pseudo epĩ non
fuerint. qui cartaginem uenerint. et
fortunatũ sibi dementie sue sociũ cons¬

Expanded text:
resi pseudoepiscopum olim constituerat. sed et resi pseudoepiscopum olim constituerat. sed et Iouinus et Maximus comites cam Priuato haeretico adfuerunt. ob nefanda sacrificia ei crimina in se probata sententia nouem collegarum nostrorum condemnati et iterato quoque a pluribus nobis anno priore in concilio abstenti. cum his autem quattuor iunctus est et Repostus Sutunurcensis, qui non tantum in persecutione ipse cecidit. sed et maximam partem plebis suae sacrilega persuasione deiecit. hi quinque cum paucis uel sacrificatis uel male sibi consciis Fortunatum sibi pseudoepiscopum cooptain unum consentientibus talis esset scilicet rector, quales illi qui reguntur. XI. Hincquae illic homines desperati et perditi ventilaverunt: ut cum de sacrificatis vel de haereticis amplius, quam quinque pseudoepiscopi, non fuerint qui Carthaginem venerint, et Fortunatum sibi dementiae suae socium cons
Abbreviated transcription (Latin):
de hereticis puersum scilicet et ꝓfanũ.
Nactus cam̃ occasionẽ familiarissimi ho¬
minis et derici. s et ꝑ felitianũ accoli¬
tũ. quẽ cum ꝑseo collega nr̃o miseras in¬
t̃ cet̾a que in notitiam tuã ꝑferenda hĩc
fuerant. etiam de fortumato isto tͥ scͥpsi
S dum istic felitianus fr̃ nr̃. ut uento re¬
tardatur. uł accipiendis aliis epłis a nob̃
decinet᷑: felicissimo ad uos ꝓpante p̃uentꝰ
est. lta enim semꝑ scelera festinant: quasi
contra in nocẽ ciam festinatione p̃ualeant.
Per felitianũ aut̃ significaui tͥ fr̃ uenissẽ
cartaginem priuatũ ueterẽ hereticũ. in
labesitana colonia ante multos fere an¬
nos obmulta et grauia delicta nonagin
latet. fabiani et donati litteris seuerissime
notatum. Qui cum causam suã ap̃ nos in
fortunatũ istũ sibi pseudo ep̃m dignũ
collegio suo fecit. Uenerat etiã cũ illo ꝙ
felix quidã: quẽ ipse extͣ eccłiam in he¬

Expanded text:
de haereticis, peruersum scilicet et profanum. de haereticis, peruersum scilicet et profanum. nanctus tamen occasionem familiarissimi hominis et clerici per Felicianum acoluthum, quem cum Perseo collega nostro miseras, inter cetera quae in notitiam tuam perferenda hinc fuerant etiam de Fortunato isto tibi scripsi. sed dum istic Felicianus frater noster uel uento retardatur uel accipiendis aliis epistulis a nobis detinetur, Felicissimo ad uos properante praeuentus est. ita enim semper scelera festinant quasi contra innocentiam festinatione praeualeant. Per Felieianum autem significaui tibi, frater, uenisse Charthaginem Priuatum ueterem haereticum in Lambesitana colonia ante multos fere annos ob multa et grauia delicta nonagintlatet, Fabiani et Donati litteris seuerissime notatum: qui cum causam suam apud nos inFortunatum istum sibi pseudoepiscopum dignum collegio suo fecit. uenerat etiam cum illo et Felix quidam quem ipse extra ecclesiam in hae
Abbreviated transcription (Latin):
riũ non putaui scelerit et uigent̃ here¬
ticoꝵ tͥ ineptias nuntiandas. Neq enĩ ad
catholice eccłie malestatẽ parit̃ ac digni¬
tatẽ ꝑtinere debet: quid ap̃ se hereticoꝵ
et cismaticoꝵ moliatur audatia. Nam et
pars nouatiani maximũ prb̃m nuꝑ ad nos
a nouatiano legatũ missum atq a nra com¬
municatione reiectum: nunc istic sibi fe¬
scripseram quando hec omnia contempnã¬
tur a nob̃. et miserim tͥ maxime nomina
ep̃oꝵ istic constitutoꝵ qui integri et sani
in eccłia catholica fr̃ib p̃sunt. Qđ utiq
ideo de omniũ nr̃oꝵ consilio tͥ placuit scri¬
be: ut erroris diluendi ac ꝑspiciende ue¬
ritatis compendiũ fieret. et scires et tu
et college nr̃i. quib scribe et litteras mu¬
tuo a quib uos accipe oporteret. Si quis
aut̃ p̃ter hos quos epła nr̃a conplexi su¬
mus scribe uob audẽt. sciretis eũ ut sa¬
crificio uł libello eẽ. maculatũ. ut unũ

Expanded text:
rium non putaui celeriter et urgenter haererium non putaui celeriter et urgenter haereticorum tibi ineptias nuntiandas. neque enim ad catholicae ecclesiae maiestatem pariter ac dignitatem pertinere debet quid apud se haereticorum et schismaticorum moliatur audacia. nam et pars Nouatiani Maximum presbyterum nuper ad nos a Nouatiano legatum missum adque a nostra communicatione reiectum nunc istic sibi fescripseram, quando haec omnia contemnantur a nobis et miserim tibi proxime nomina episcoporum istic constitutorum qui integri et sani in ecclesia catholica fratribus praesunt. quod utique ideo de omnium nostrorum consilio placuit tibi scribere ut erroris diluendi ac perspiciendae ueritatis conpendium fieret et scires tu et collegae nostri quibus scribere et litteras mutuo a quibus uos accipere oporteret: si quis autem praeter hos quos epistula nostra conplexi sumus scribere nobis auderet, sciretis eum uel sacrificio uel libello esse maculatum uel unum
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Si hominib placerem: xp̃i seruus ñ
ẽẽm. Int̃est utrũ quis homines ꝓmereri.
an deum cupiat. Si hominib placet᷑: dñs
offenditur. Si si id enitim᷑ et elaboramꝰ
ut possimus deo placere: et conuitia et
maledicta debemus humana contempn̾e̾.
Qđ aut̃ tͥ de fortunato isto pseudo ep̃o a
paucis et inueteratis hereticis consitai¬
to. non statim scripsi fr̃ lim̃ẽ: non ea res
erat que in noticiam tuam debet festi¬
nato statim. quasi magna aut metuenda
ꝓferri. maxime quando et fortunati no¬
m̃ iam satis nosses. qui ẽ. unus ex quinq
prb̃is iam pridẽ de eccłia ꝓfugis. et sen¬
anno ad te litteras fecerunt: itẽ felicis¬
simũ signiferũ seditionis recognosceres.
ad te pridẽ litteris continet᷑. Qui ñ tan¬
tum ab his istic abstentus: s et abste illic
nuꝑ de eccłta pulsus est. Cum hec in no¬
titia tua ẽẽ. confid̾em et ꝓ certo herere
memorie et discipline tue scirem: necessa¬

Expanded text:
cens: si hominibus placerem, Christi seruus non cens: si hominibus placerem, Christi seruus non essem. interest utrum quis homines promereri an Deum cupiat. si hominibus placetur, Dominus offenditur. si uero id enitimur et elaboramus ut possimus Deo placere, et conuicia et maledicta debemus humana contemnere. Quod autem tibi de Fortunato isto psendoepiscopo a paucis et inueteratis haereticis constituto non statim scripsi, frater carissime, non ea res erat quae in notitiam tuam deberet festinato statim quasi magna aut metuenda perferri, maxime quando et Fortunati nomen iam satis nosses, qui est unus ex quinque presbyteris iam pridem de ecclesia profugis et senanno ad te litteras fecerunt. item Felicissimum signiferum seditionis recognosceres, ad te pridem litteris continetur: qui non tantum ab his istic abstentus, sed et abs te illic nuper de ecclesia pulsus est. cum haec in notitia tua esse confiderem et pro certo haerere memoriae et disciplinae tuae scirem, necessa
Abbreviated transcription (Latin):
in domo dei ꝑmanent. Plantationẽ uͦ plan¬
tatam a deo patre non eẽ: quos uidemꝰ
non frum̃ti stabilitate solidari. s tanquã
paleas clissipantis inimici spũ uentilari.
De quib et ioħs in epła sua dicit. Ex no¬
b exier̃: s non fuer̃ ex nob̃. Si enim fuis¬
sent ex nob̾: mansissent utiq nobiscum.
Item paulus monet nos. cum mali de ec¬
dia ꝑeunt non moueri: nec recedentibus
ꝑfidis fidem minui. Quid enim inquit si
excider̃ a fide quidam eoꝵ: Nunqͥd infi¬
delitas illoꝵ fidem dei euacuauit: Absit. Est
cłia ꝑeat. Si autem quis ultro et crimine
suo ꝑierit et penitentiã agere atq ad ec¬
cłiam redire noluerit: nos in die uiditii in¬
culpatos futuros qui consulimꝰ sanitati. il¬
los solos in penis remansuros. qui nolue¬
rint consilii nr̃i salubritate sanari. Nec
mouere nos debent conuitia ꝑditoꝵ. qͦ
minus a uia recta et a certa regula non
recedamus: quando et apłs instruat di¬

Expanded text:
in domo Dei permanent, plantationem uero planin domo Dei permanent, plantationem uero plantatam a Deo patre non esse quos uidemus non frumenti stabilitate solidari, sed tamquam paleas dissipantis inimici spiritu uentilari, de quibus et Iohannes in epistula sua dicit: ex nobis exierunt, sed non fuerunt ei nobis, si enim fuissent ex nobis, mansissent nobiscum. item Paulus monet nos cum mali de ecclesia pereunt non moueri nec recedentibus perfidis fidem minui. quid enexciderunt a fide quidam eorum, numquid infidelitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit: est clesia pereat. Si autem quis ultro et crimine suo perierit, et poenitentiam agere atque ad Ecclesiam redire noluerit, nos in die judicii inculpatos futuros, qui consulimlos solos in poenis remansuros qui noluerint consilii nostri salubritate sanari. nec mouere nos debent conuicia perditorum quo minus a uia recta et a certa regula non recedamus, quando et apostolus instruat di