comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fratres. idest de hiis qui mõ¬
tui sunt: Quare ergo dõ¬
mientes uocantur. nisi-
quia suo die resuscitant᷑.
Ergo dormiunt om̃s. Pu¬
tas quia prudens est. iteo
non habet mori: Fatua
sit uirgo. prudens sit uĩ¬
go. sompnum mortis õs
sibi homines. Ecce iam
dies iudicũ uenit. tot ma¬
cii instat. Qui hoc dicunt.
et fideliter dicũt. tanqu̾ã
gitationib sponso. Sed e¬
ce bellum suꝑ bellum. tn¬
bulatio suꝑ tribulationẽ.
terre motus suꝑ terremo¬
tum. fames suꝑ famem.
gens suꝑ gentem. et nõ¬
dum uenit sporsus. Qumn
ergo expectatur sponsus¬
ut ueniat. dormiũt om̃s
illi qui dicunt ecce uenit
dies iudicii. Hic nos inue¬
niet. Cum hoc dicit. dor¬
mit. Ergo obserues te a sõ¬
ritate usq ad sompnum
tuum. expectantẽ te inue¬
niat sponsus. Putas erĩ
quia doriit. nunquid ꝗ
dormit non adiciet ut re¬
surgat: Dormierũt ergo
orĩs. et de illis prudenti¬
bus. et de illis fatius. õs
nocte clamor factus est.

Expanded text:
fratres , id est, de his qui morfratres , id est, de his qui mortui sunt? Quare enim dormientes vocantur, nisi quia suo die resuscitantur? Ergo dormierunt omnes. Putas, quia prudens est, ideo non habet mori? Fatua sit virgo, prudens sit virgo, somnum mortis omnes sibi homines: Ecce jam dies judicii venit, tanta macii instat. Qui hoc dicunt, et fideliter dicunt, tanquam gitationibus talibus. Sed ecce bellum super bellum, tribulatio super tribulationem, terrae motus super terrae motum, fames super famem, gens super gentem, et nondum venit sponsus. Cum ergo exspectatur ut veniat, dormiunt omnes illi qui dicunt, Ecce venit, et dies judicii hic nos invenit. Cum dicit, dormit. Ergo observet ad somritate usque ad somnum suum: exspectantem illum inveniat somnus. Puta enim quia dormivit. Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat . Dormierunt ergo omnes: et de illis prudentibus, et de illis fatuis omnesnocte clamor factus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est sompnꝰ iste. ne¬
forte tardante sponso. qͦ¬
niam habundat iniꝗ¬
tas. refrigescit caritas
multorum. sic intellec¬
turi sumus sompnum
istũ: non michi placet.
dico quare. quia sunt ibi
prudentes. Et utiq qñ
uit iniquitas refrigescet
caritas multorum. sub¬
iecit et ait. Qui autem
ꝑ seuerauerit usq in fi¬
nem. hic saluus erit. ubi
uultis ẽẽ istas prudentes:
honne inhiis qui ꝑseuera¬
uerint usq in finem. Nõ
ob aliuid frẽs. non obali¬
rentur. nisi quia ꝑseuera¬
uerunt usq infinem. Nõ
eis obrepsit frigus iniqui¬
tatis. nõ eis refriguit ca¬
ritas. sed feruet usq in
finem. Quia feruuit usq
in finem. ideo sponsi. ianue
patuerunt. Ideoq eis dic¬
tum est ut intrarent. sic¬
et illi optimo seruo. patra¬
intra in gaudium dñi tui.
Quid est ergo dormitaue¬
runt omĩs: Est alius som¬
pnus quem nemo euadit.
Num recordamini apłm
dicentem . de dormientib
aut̃ nolo uos ignorare

Expanded text:
Quid est somnQuid est somnforte tardante sponso quia abundat iniquitas refrigescit charitas eorum omnium. Sicne intellecturi sumus somnum ? Non mihi placet: dico quare. Quia sunt ibi prudentes: et utique quando vit iniquitas, refrigescit charitas multorum; subjecit et ait, Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Ubi vultis esse istas prudentes? Nonne in his qui perseveraverunt usque in finem? Non ob aliud, fratres, non ob alirentur intro, nisi quia perseveraverunt usque in finem. Non ergo eis obrepsit frigus charitatis, non in eis refriguit charitas; sed fervet usque in finem. Quia fervet usque in finem, ideo sponsi januae patuerunt: ideo eis dictum est ut intrarent, sicut illi optimo servo, Intra in gaudium Domini tui . Quid est ergo, Dormitaverunt omnes? Est alius somnus, quem nemo evadit. Non recordamini Apostolum dicentem, De dormientibus autem nolo vos ignorare,
Abbreviated transcription (Latin):
lampades. alias dixit pru¬
dentes. alias stultas.Unde¬
ergo intuemur: Unde eas¬
discernimꝰ: De oleo.Aliquid
magnum significat oleũ:
Ualde magnum. Putas ñ
cantas ẽ: Querento dicimꝰ.
non sententiando precipi¬
tamus. Unde michi uidet᷑¬
ꝑ oleum caritas significa¬
ri: Dicam uob̾. Apłs dicit.
Adhuc suꝑeminentiorẽ uo¬
bis uiam demonstro. Suꝑ¬
eminẽtiorẽ quam uiam de¬
monstrat: Si lingius in¬
quit hominũ loquar et an¬
gelorum. caritatem aute
non habeam. factꝰ sum ue¬
lut eramentũ sonãs. aut
cymbalum tĩniens. Ip̃a ẽ
suꝑeminens uia. idest ca¬
signficatur. Omĩb enim
te aquam. oleum suꝑemi¬
seruaueris iuncit. si ordi¬
nem mutaueris. uincit.
Caritas nunquam cadit.
disceptemus de quinq iũ¬
ginibus prudentibus. et
quinq fatius. Soluerũt
ire obuiam sponso. Quid
est ire obuiam sponsq:
Corde ire. et expectare eiꝰ
aduentum. Sed sponsus
tardauit. dum tardat il¬
bonus est sompnꝰ iste.

Expanded text:
lampades, alias dixit prulampades, alias dixit prudentes, alias stultas. Unde intuemur? unde discernimus? De oleo. Aliquid magnum significat oleum, valde magnum. Putas, non charitas est? Quaerendo dicimus, non sententiam praecipitamus. Unde mihi videatur oleo charitas significari, dicam vobis. Apostolus dicit, Adhuc supereminentiorem vobis viam demonstro. Supereminentiorem viam quam demonstrat? Si linquis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeramentum cymbalum tinniens. Ipsa est supereminens via, id est, chasignificatur. Omnibus enim de aquam, oleum supeservaveris, vincit: si ordinem mutaveris, vincit. Charitas nunquam cadit .disceptemus de quinque virginibus prudentibus et quinque fatuis. Voluerunt ire obviam sponso. Quid est, ire obviam sponso? Corde ire, exspectare ejus adventum. Sed ille tardabat. Dum tardat ilbonus est somnus iste?
Abbreviated transcription (Latin):
xit euam inuersutia sua.
tur acastitate que est in
xp̃o. In corpore uirginitate
pauci habent. in corde õs
habere debent. Si ergo ab
illicitis abstirentia bona
est. unde uirginitas nom̃
accepit. et si oꝑa bona lau¬
dabilia sunt. que signif¬
cantur lampadib. quare
quiriq admittunt᷑ et qũ¬
q repelluntur: Si et uirgo
est. et lampades fert. et ta¬
men non admittit᷑. ubi se
uidet qui nec uirginitatẽ
abillicitis seruat. nec opa
boria uolens habere inte¬
nebris ambultit: De istis
ergo fratres mei. de istis
potiꝰ di spucemus. Qui ñ
uult uidere qd̃ malum ẽ.
qui non uult audire qd̃
malum est. qui ab illicitiꝰ
sacrificiorum ardoribus
auertit odoratum. ab illi¬
citis sacrificiorum cibis
auertit gustum. fugit cõ¬
plexum aliene. frangit pa¬
nem esurienti. hospitem
inducit in domum. uestic
nudum. concordat litigi¬
osum. uisitat infirmum
sepelit mortuum. ecce iuĩ¬
go. ecce habet lampades
facit euangłium scm̃. Etiã
ipãs iurgines efferentes

Expanded text:
sua, tur a castitate quae est in Christo . In corpore virginitatem paucae habent: in corde omnes habere debent. Si ergo ab illicitis abstinentia bona est, unde virginitas nomen accepit, et opera bona laudabilia sunt, quae significantur lampadibus; quare quinque admittuntur, et quinque repelluntur? Si et virgo est, et lampades fert, et tamen non admittitur; ubi se videt qui nec virginitatem ab illicitis servat, nec opera bona volens habere in tenebris ambulat? ergo, fratres mei, de istis potius disputemus. Qui non vult videre quod malum est, qui non vult audire quod malum est, qui ab illicitis sacrificiorum nidoribus avertit odoratum, ab illicitis sacrificiorum cibis avertit gustatum, fugit complexum alienae, frangit panem esurienti, hospitem inducit in domum, vestit nudum, concordat litigiosum, visitat aegrotum, sepelit mortuum: ecce virgo, ecce habet lampades.fecit Evangelium sanctum. Etiam ipsas virgines et ferentes
Abbreviated transcription (Latin):
rũ nr̃arũ facies ad eiuri
respicientes tanquã ad
spetulum componamus.
et quasi boni filii suruli
magnus paterfamilias
splendidissime cupiẽs de¬
pingere domum suã. ꝑ¬
quirit formas quasq et
ymagines quas ante stu¬
diosi pictoris ꝓponat as¬
licitus rapiat opus alie¬
num. et iam docta itia¬
nu tr̃aᷤferat in parietem¬
uiuentium dignitatem
familie deus ñr̃ ad pin¬
gendam domum suam
idest adexornandas animas
uiuendi tanquã pingen¬
di exemplaria. uiri illius
gesta ac merita protulise
et demonstrasse paulisꝑ¬

Expanded text:
rum nostrarum facies, ad eum respicientes tanquam ad speculum, componamus, et quasi boni filii, similimagnus paterfamilias splendidissime cupiens pingere domum suam perquirit formas quasque et imagines, quas ante studiosi pictoris proponat aslicitus rapiat opus alienum, et jam docta manu transferat in parietumviventium dignitatem; rfamilias Deus ad pingendam domum suam, id est, ad exornandas animas vivendi tanquam pingend exemplaria, viri istius gesta ac merita protulisse et demonstrasse int
Abbreviated transcription (Latin):
minib. ut uideant bo¬
na facta ur̃a. et glorifi¬
cent patrem ur̃m qui in
celis est. Item discipulis
dicit. Sint lumbi ur̃i pre¬
cincti. et lucerne ardentes.
In lumbis accirictis uirga¬
nitas. in lucerrus arden
dici uirginitas utiq in
conuigatis. tam̃ etiam ibi
ẽ fidei uirganitas. que ex¬
hibet pudicitiã coniuga¬
lem. Nam ut nouerit sc̃ĩ¬
tas ur̃a. non importune
secundum animam et se¬
cundum uirginitatem fi¬
dei. quia etiam fide abil¬
licitis abstinetur et bona
oꝑa oꝑa fiunt. unũquẽ¬
uirginem dici. tota eccła
que constat ex uirginib
et pueris. et maritatis fe¬
minis et uxoratis uiris
uno nomine uirgo est
applłata. Unde hoc ꝓba¬
mus: apłm audi dicen¬
tem. nõ solum scĩmoni¬
alib. sed uniu̾se ꝓrsus
eccłe dei. Desponsaui uos
uni uiro. uirginẽ castã
exhibere xp̃o. Et quia hu¬
ius uirginitatis corrup¬
tor dyabolus cauendus ẽ.
continuo ip̃e apłs cum
dixisset desponsaui uos. et¬

Expanded text:
minibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Item discipulis dicit: Sint lumbi vestri accincti, et lucernae ardentes . In lumbis accinctis, virginitas: in lucernis ardentdici virginitas utique in conjugatis: tamen etiam ibi est fidei virginitas, quae exhibet pudicitiam conjugalem. Nam ut noverit Sanctitas vestra, non importune secundum animam et secundum integritatem fidei, qua etiam fide ab illicitis abstinetur, et bona opera fiunt, unumquemvirginem dici; tota Ecclesia quae constat ex virginibus et pueris, et maritatis feminis et uxoratis viris, uno nomine virgo est appellata. Unde hoc probamus? Apostolum audi dicentem, non solis sanctimonialibus, sed universae prorsus Ecclesiae: Desponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo. Et quia hujus virginitatis corruptor, diabolus cavendus est, continuo ipse Apostolus cum dixisset, Desponsavi vos
Abbreviated transcription (Latin):
onem significat. Quaꝓpt̃
cum uirginitatis nomen
honorabile est. cur receptiᷤ
exclusisq commune est.
Deinde quid sibi uult ru¬
merus utraq parte qui¬
narius: Quicquid autem
significat oleum. mirum
est qd̃ sapientes petentib
nõ cõmunicant. cum et
inuitere fas non sit eis.
que ita ꝑfecte sunt ut
asponso recipiantur. quo
nomine nullo dubitante
et misericordes ẽẽ oporteat
ad prestandum ex eo qd
habent. prescribente illa
sentenitia eiustem dñi di¬
centis. Om̃ĩ petenti ten
bue. Quid est aut̃ qd̾ pos¬
sit danto nõ sufficere
utrisq: Hec maxime au¬
gent questionis difficul¬
tatem . quamꝗͣ et cetera
diligenter considerata ut
onũa ĩunam rationem
concurrant. nichilq mnu¬
nã partem dicatur qd̃ ĩ¬
pecliat aliam. magna ca¬
utio est adhibenda. Sidẽ¬
tur itaq michi quinq
uirgines significare quin¬
cuꝑtitã continẽtiam. acã¬
nis illecebris. Continen¬
dus ẽ erum animi appe¬

Expanded text:
onem significat. quapropter onem significat. quapropter si uirginitatis nomen honorabile est, cur receptis exlusisque commune est? deinde quid sibi uult numerus in utraque parte quinarius? quidquid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut ab sponso recipiantur, quo nomine nullo dubitante et misericordes esse oporteat ad praestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia eiusdem domini dicentis: omni poscenti te tribue. quid est autem, quod posset dando non sufficere utrisque? haec maxime augent quaestionis difficultatem, quamquam et cetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationconcurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videntur itaque mihi quinque uirgines significare quinquepertitam continentiam a carnis inlecebris. continendus est enim animi appe
Abbreviated transcription (Latin):
si bonum est abstiriere ab
illicitis sentiendi motibꝰ.
et ideo unaqueq aĩa xp̃i¬
ana uirgirus nom̃ acce¬
pit. quare quinq ad¬
mittunt. et quinq re¬

Expanded text:
si bonum est abstinere ab illicitis sentiendi motibus, et ideo unaquaeque anima christiana virginis nomen accepit; quare quinque admittuntur, et quinque re
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad solas plebes. sed ꝓr¬
sus ad omĩs. Quare ergo
norum. Sed ut dicamus
uob̾ qd deo inspirante
sentimus. non qualescũ¬
Q anime . sed tales aĩe
que habent catholicam
fitẽ. et habere uitentur
bona oꝑa in eccła dei. Et
tam̃ ex ip̃is quinq sunt
prudentes ⁊ quinq fatue
Quare ergo appellate sint
quinq. et quare uirgines.
prius uiteamus. et deinde
cetera consideremus. Q̃s
anuna in corpore ideo ꝗ¬
nario numero censetur.
quia quinq sensib uti¬
tur. Nichil est enim quo
sentimus incorpore. nisi
aruma quincuꝑtita. aut
uidendo. aut audiendo.
aut odoranto aut gustã¬
do. aut tangendo. Qui
ergo abstinet se ab illici¬
to uisu. ab illicito auditu

Expanded text:
nec ad solas plebes; sed prorsus ad omnes. Quare ergo norum. Sed ut dicamus vobis, quod Deo inspirante sentimus, non qualescumque animae, sed tales animae quae habent catholicam fidem, et habere videntur bona opera in Ecclesia Dei: et tamen ex ipsis quinque sunt prudentes, et quinque fatuae. Quare ergo appellatae sunt quinque, et quare virgines, prius videamus; et deinde caetera consideremus. Omnis anima in corpore ideo quinario numero censetur, quia quinque sensibus utitur. Nihil est enim quod sentimus ex corpore, nisi janua quinquepartita, aut videndo, aut audiendo, aut odorando, aut gustando, aut tangendo. Qui ergo se abstinet ab illicito visu, ab illicito auditu
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑfecte sapientie aĩe
rationalis. Sic itaq dic
tum est. beati pauꝑes
retur. initium sapientie
timor drũ. Mitibus com¬
testamentum patris cũ
pietate querentibus. Re¬
ati mites qm̃ ip̃i heredi¬
tate possitebunt terram.
lugentib consolatio. tã¬
quam scientibus quid
amiserint. et quibus mẽ¬
si sant. Feati qui lugent
qr ip̃i consolabunt᷑. Esu¬
rientibus et sitiertib sa¬
turitas. tamꝗͣ refectio la¬
borantibus. fortiterq cẽ¬
tantibus ad saluteri. Re¬
ati qui esuriunt et sitiĩt
iustitiam. qm ip̃i satura¬
buntur. Misericordibus
mi sericordia. tanquã ue¬
ro et optimo consilio ut̃e¬
tibus. ut hoc eis exhibea¬
tur apotentiore. qd̃ ip̃i
ĩ ualidioribus exhibent.
Beati misericordes. qm̃ ip
sorum miserebitur deus.
Mundis corcle facultas ui¬
tendi deum tanꝗͣ purum
oculum mentis ad intelligẽ¬
da eterna gerentibus. Bea¬
ti mundo corde qm̃ ip̃i de¬
um uidebunt. Pacifici di¬

Expanded text:
est perfecta sapientia animae est perfecta sapientia animae rationalis. Sic itaque dictum est: Beati paupereretur: Initium sapientiae timor Domini . Mitibus haetestamentum patris cum pietate quaerentibus: Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Lugentibus consolatio, tanquam scientibus quid amiserint, et quibus mersi sint: Beati qui lugent; quoniam ipsi consolabuntur. Esurientibus et sitientibus saturitas, tanquam refectio laborantibus fortiterque certantibus ad salutem: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Misericordibus misericordia, tanquam vero et optimo consilio utentibus, ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod invalidioribus exhibent. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Mundis corde facultas videndi Deum, tanquam purum oculum ad intelligenda aeterna gerentibus. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Pacifici
Abbreviated transcription (Latin):
poralibus auertere cupiẽ¬
tes. de quib hic dicitur.
beati qui esuriunt ⁊ sitũt
iustitiam. Consilium cõ¬
gruit miseris. Hoc enum
unum remedium est de
tantis malis euatendi. ut
dimittamus aliis sic̃ nob̾
ditti uolumus. et ad¬
uiueriꝰ in quo possumus
alios sic̃ nos in quo non
possumus cupiamus adiu¬
uari. De quibus dicitur¬
hic teati misericordes. In¬
tellectus congruit mũdis
corde . tanquã purgato mẽ¬
tis oculo. quo cernu possit
qd̃ corporeus oculus non
uidit. nec auris audiuit.
nec incor hominis ascẽ¬
dit. De quibus hic dicit᷑.
beati mundo corde. Sapi¬
entia congruit pacificis
in quib iam ordinata sũt
onũa. nullusq motus ad¬
uersus rationem rebellis
est. sed cuncta obtempãt
spũi hominis. cum et ip¬
se obtemꝑat deo. De qui¬
bus hic dicitur. beati pa
cifici. Unum autẽ pruũ
qd̃ est regnum celorum
ꝓ ipis gradibus uarie
nominatumt est. In pn¬
irio sic̃ oportebat positũ
ẽ regnum celorum qd̃

Expanded text:
poralibus avertere cupienporalibus avertere cupientes: de quibus hic dicitur, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam. Consilium congruit misericordibus: hoc enim unum remedium est de tantis malis evadendi, ut dimittamus, sicut nobis dimitti volumus; et adjuvemus in quo possumus alios, sicut nos in quo non possumus cupimus adjuvari: de quibus hic dicitur, Beati misericordes. Intellectus congruit mundis corde, tanquam purgato oculo, quo cerni possit quod corporeus oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : de quibus hic dicitur, Beati mundi corde. Sapientia congruit pacificis, in quibus jam ordinata sunt omnia, nullusque motus adversus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum et ipse obtemperet Deo: de quibus hic dicitur, Beati cifici. Unum autem praemium, quod est regnum coelorum, pro his gradibus varie nominatum est. In primo, sicut oportebat, positum est regnum coelorum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ceps huiꝰ seculi. qui ꝑuer¬
sis in ordiriatisq dñatur.
Hac pace intrirsecus con¬
stituta. atq fumata. quaᷤᷤ¬
cumq ꝑsecutiones ille ꝗ
foras missus est formsecꝰ
cõcitauerit. auget głam
que secundũ deum est. ñ
aliquid in illo eclificio la¬
befactans. sed deficientib
machirus suis innotesce¬
re faciens. quãta firmitas
intus extructa sit. Iteo se¬
quitur. Beati qui ꝑsecuti¬
onem patiuntur ꝓp̃t iu¬
stitiam. qm̃ ip̃oꝵ est regnũ
celorum. Sunt aut̃ om̃s¬
iste octo sententie. Iam
uero cetera cõpellanis. loꝗ¬
tur ad illos qui aderant.
dicens. Beati eritis cũ ma
lelicent uob̾. et ꝑsequent᷑
uos. Suꝑiores autẽ seri¬
tentias generalit̃ dirige¬
bat. Non enuumi dicit . bea¬
et utilia ignorantes appe¬
tiuerunt. De quibus dici
tur hic. beati qui lugent.
fortitudo congruit esurĩe¬
tibus et sitientibus. Labo¬
rant enum. desiderantes
gaudium de ueris bonis.
et amorem a terrenis et cõ¬

Expanded text:
ceps hujus saeculi, qui perverceps hujus saeculi, qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille qui foras missus est, forinsecus concitaverit, auget gloriam quae secundum Deum est; non aliquid in illo aedificio labefactans, sed deficientibus machinis suis innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. Ideo sequitur: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam; quoniam ipsorum est regnum coelorum. istae octo sententiae. Jam enim caetera compellans loquitur ad illos qui aderant, dicens: Beati eritis, cum vobis maledicent, et persequentur vos. Superiores autem sententias generaliter dirigebat: non enim dixit, Beaet utilia ignorantes appetiverunt: de quibus hic dicitur, Beati qui lugent. Fortitudo congruit esurientibus et sitientibus: laborant enim desiderantes gaudium de veris bonis, et amorem a terrenis et cor
Abbreviated transcription (Latin):
plex cor. Et quemadmo¬
dum lum̃ hoc uideri non
potest nisi oculis mundis.
ita nec deus uidetur. rusi
tio est. ubi nichil repugt.
Et ideo filii dei pacifici. qͦ¬
niam nichil resistit deo.
et utiq filii similitudinẽ
patris habere cletent . pa¬
cifici aut̃ in semetipĩs sũt.
qui orrĩs anumi sui motꝰ
cõponentes. et subicientes
rationi idest menti et sp̃ui.
carnalesq cõcupiscẽtias ha¬
lentes ecdomitas. fiunt re¬
gnũ dei. in quo ita ordina¬
ta sunt omĩa. ut id qd̃ ẽ
in homine precipuum et
excellens hoc imperet. ce¬
teris non reluctantibus
que sunt nobis bestiisq cõ¬
muria. atq id ip̃m qd̃ ex¬
cellit in homine idest mes
et ratio subiciatur potio¬
ri. qd̃ est ip̃a ueritas. ur¬
ccenitꝰ filius dei. Neq erũ
imperare inferioribꝰ põt.
nisi suꝑiori se ip̃a subiciat.
Et hec est pax que datur ĩ
t̃ra hominibus bone uolũ¬
tatis. hec uita consumiati
ꝑfectiq sapientia est. De
mo missus est foras prin¬

Expanded text:
plex cor: et quemadmoplex cor: et quemadmodum lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis; ita nec Deus videtur, nisi tio est, ubi nihil repugnat; et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Filius Dei. Neque enim imperare inferioribus potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De mo missus est foras prin
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nulla mestitia sauciã¬
tur. Consolabuntur aut̃
spũ scõ qui maxime ꝓp¬
terea paraclitus nomina¬
tur. idest consolator. ut
temporalem amittẽtes.
et̃ria letitia ꝑfruantur. Be¬
ati qui esuriunt et sitiũt
iustitiam. qm̃ ip̃i satura¬
buntur. Iam istos amato¬
res dicit ueri et inconcus¬
si boni. Illo ergo cibo sa¬
turabũtur. de quo ip̃e do¬
minus dicit. meus cibus
est ut faciã uoluntatem
patris mei. qd̃ ẽ iustitia.
et illa aqua de qua quisꝗs
biberit ut ip̃e dicit fiet ĩ
eo foris aque salientis ĩ
uitam et̾nam. Reati mise¬
ricordes: qm̃ ip̃orum m¬
serebit᷑ deus. Peatos esse
dicit qui subueniunt mi¬
seris. qm eis ita rependit᷑
ut de miseria liberentur.
Beati mundo corde. qm̃ ip
si deumri uidebunt. Quã
ergo stulti sũt. qui deũ
istis exterioribus oculis
querunt. cum corde uide¬
atur. sic̃ alibi scriptum ẽ.
et insimplicitate cordis
querite illum. Hoc est enĩ
mundum cor. qd̃ est sim¬

Expanded text:
nonnulla moestitia sauciannonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus nominatur, id est consolator, ut temporalem amittentes aeterna laetitia ati qui esuriunt, et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Hic amatores dicit, veri et inconcussi boni, illo ergo cibo saturabuminus dicit: Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei , quod est justitia, et illa aqua de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Beatos esse dicit qui subveniunt misseris, quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simplicitate cordis quaerite illum . Hoc est enim mundum cor, quod est sim
Abbreviated transcription (Latin):
tes. qm̃ ip̃i hereditate poᷤ¬
sidebunt t̾ram. Illam cre¬
do t̾ram. de qua in psalmo
dicit᷑. Spes mea es tu. por¬
tio mea interra uiuentiũ.
Significat enim quandã
soliditatem. et stabilitatẽ
hereditatis ꝑpetue. ubi aĩa
ꝑbonum affectum tãquã
loco suo requiescit. sic̃ cor¬
pus interra. et inde cibo
suo alitur. sic̃ corpus ex
t̃ra. Ip̃a est requies. et ui¬
ta scõrum. Mites autem
sunt. qui cedunt imꝓbi¬
tatibus. et nõ resistunt ĩ¬
malo. sed uncunt in borio
malum. Rixentur ergo
immites et dimicent ꝓ
terrenis et temporalibus
rebus. beati aut̃ mites. qͦ¬
niam ip̃i hereditate pos¬
sidebunt t̾ram . de qua pel¬
li nõ possunt. Beati lugẽ¬
tes. qm ip̃i consolabunt᷑.
luctꝰ ẽ tristitia de amissi¬
one caroꝵ. conuersi autẽ
ad deumi. ea que in hoc mũ¬
do cara amplectebantur.
amittunt. Non enĩ gau¬
dent huis rebus quibus
ante gaudebant . et doner
fiat inillis arrior et̃riorũ.

Expanded text:
tes; quoniam ipsi haereditate postes; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram: illam credo terram, de qua in Psalmo dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiens os suum. fortasse¬
ad ip̃a maiora cõmendat
aliquanto longiorem fu¬
turum eẽ sermonem. ni¬
si forte nõ uacet. qd riũc
eum dictum est aꝑuisse
os suum. qui et ip̃e in lege
ueteri aperire soleret ora
tione rerũ temporalium.
Omĩa uanitas et presump¬
tio sp̃s. Presũptio aut̃e
sp̃s. audaciam et suꝑbiã
significat. Uulgo etiam
magnos sp̃s suꝑbi habe¬
re dicũtur. et recte. quã¬
doquitẽ sp̃s etiã uentus
uocat᷑. Unde scriptũ est.
Igrus grando nix glacies.
sp̃s tempestatis. Quis uͦ
nesciat suꝑbos ĩflatos dici tan¬
qũa uento distentos. Un¬
de est illud etiã apostoli.
scientia inflat. caritas
edificat. Qua ꝓpter recit
hic intelliguntur. paupe¬
res sp̃ũ. hunules et tim̃¬
tes deum. idest ñ habẽtes
inflantẽ spm̃. Nec aliun¬
de omĩno inciꝑe oportuit
tum est. adsummã sapiẽ¬
tiam. Initium aut̃ sapiẽ
appetant. et diligant regͣ
terrarum. beati autẽ pau

Expanded text:
aperiens os suum, fortassaperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora tione rerum temporalium, Omnia vanitas et praesumptio spiritus ; praesumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Quis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit tura est ad summam sapientiam: Initium autem sapienappetant et diligant regna terrarum: Beati autem pau
Abbreviated transcription (Latin):
mons. bene intelligatur
significare maiora p̃cepta
iustitie. quia minora erãt
et famulos suos. secundũ
ordinatissumriã distributio¬
nem temporũ dedit mino¬
ra p̃cepta popło quẽ timo¬
re adhuc alligari oporte¬
bat. et ꝑ filium suum ma¬
iora popło quẽ caritate ĩã
lib̾ari conuenerat. Cum
aut̃ minora minoribus.
maiora maiorib dantur ab
eo dantur. qui solus nouit
congruentẽ suis teripori¬
bus generi humano exhi¬
bere medicinam. Nec mi
et minora data sunt ꝓpt̃
regnum terrenum. ab eodẽ
urio deo. qui fecit celum
et terram. De hac ergo ui
tes dei. Et hoc bene signi¬
ficat. qd̾ abuno magistro
solo docendis tantis rebus
idoneo docetur in monte:
Secdens aut̃ docebat. qd̃ ꝑ¬
tinet addignitatẽ magi¬
stri. Et accedunt ad eum
discipuli eius. ut audien¬
dis illis uerbis hii ẽẽrit
etiã corpore uicinores. ꝗ
pceptis implendis anurio
ꝓpirquabant. Aperuit os
suũ. et docebat eos. Ista cir¬
cũlocutio qua scribitur. et

Expanded text:
mons bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant,et famulos suos secundum ordinatissimam distributionem temporum dedit minora praecepta populo quem timore adhuc alligari oportebat, et per Filium suum majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mircoelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum ab eodem uno Deo, qui fecit coelum et terram. De hac ergo jusua sicut montes Dei . Et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo docetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii et accedunt ad eum discipuli sui, ut audiendis illius verbis, hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis implendis animo pinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et
Abbreviated transcription (Latin):
ancti euangłii fratres ka¬
rissimi. aꝑte nob̾ est lectio
recitata. Sed ne aliquibus
ip̃a eius planities alta for¬
tasse uiteatur. eam sub bre¬
uitate transcurrimus qua¬
terius eius expositio ita
nescientib fiat cognita.
ut tam̃ scientibus nõ sit
onerosa. Quia uins luxu¬
ria in lumbis sit. feminiᷤᷤ
in umbilico. testatur dñs
qui de dyabolo ad beatum
iob loquitur dicens Uirtꝰ
eius in lurabis eius. et
fortitudo illius in bili¬
Co uentris eius. A principa¬
li igitur sexu lumborum
nomine luxuria designat᷑
cum dñs dicit. sint lumbi
uñ precincti. lumbos eñ
precingimus. cum carnis
luxuriam ꝑ continentiam
coartamus. Sed quia mi¬
nus est mala non agere
nisi etiam quisq studeat
et bonis oꝑib insudare: ꝓ¬
tinus additur. Et lucerne
ardentes in manib ur̃is.
Lucernas quippe arcentes
in manib tenenusum

Expanded text:
ancti Evangelii, fratres charissimi, aperta vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui de diabolo ad beatum Job ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in
Abbreviated transcription (Latin):
ye sunt decem urgines
quarum sunt quinq
prudentes. et quirq stul¬
te. non facile indagari po¬
test. Uerumtam̃ secundũ
ea que continet ip̃a lectio
quam caritati ur̃e etiam
hodie uolui recitare. quã¬
tum michi dñs intellec¬
tum donare dignatur. nõ
michi uidet ista parabo¬
la uel similituto ad eas
solas ꝑtiriere. que ꝓpria et
excellentiori scĩtate iurg¬
nes in eccła nominantur.
quas etiam usitatiori uo¬
cabulo scĩmoniales appel¬
lare consueuimus. Sed nͥ
fallor. hec similitudo ad
uniuersam eccłam ꝑtinet.
Quia et si illas solas intel¬
ligeremus que sc̃imonia¬
les uocantur. nũquid de¬
cem sunt: Absit ut tanta
uirginum multitudo ad
tam exiguum numerum
reuocetur. Forte autem di¬
cat aliquis. Quid si multe
sunt nomine . et tam pau
ce in ueritate . ut uix decẽ
inueniantur: Non ita est.
Nam si solas decem intel¬
ligi uellet bonas. non ibi
ostenderet quinq fatuas.
Si enim multe sunt uirgi¬
nes que uocantur quare
contra quinq ostia clau

Expanded text:
e sint decem virgines, quarum sint quinque prudentes et quinque stultae, non facile indagari potest. Verumtamen secundum ea quae continet ipsa lectio quam Charitati vestrae etiam hodie volui recitari, quantum mihi Dominus intellectum donare dignatur, non mihi videtur ista parabola vel similitudo ad eas solas pertinere, quae propria et excellentiori sanctitate virgines in Ecclesia nominantur, quas etiam usitatiore vocabulo Sanctimoniales appellare consuevimus: sed, nisi fallor, haec similitudo ad universam Ecclesiam pertinet. Quamvis etsi illas solas intelligeremus, quae Sanctimoniales vocantur, numquid decem sunt? Absit ut tanta virginum multitudo ad tam exiguum numerum revocetur. Forte autem dicat aliquis: Quid si multae sunt nomine, et tam paucae sunt in veritate, ut vix decem inveniantur? Non ita est. Nam si solas decem intelligi vellet bonas, non ibi ostenderet quinque fatuas. Si enim multae sunt virgines quae vocantur, quare contra quinque ostia domu
Abbreviated transcription (Latin):
onem ꝑducitur. cum ei uo¬
ce dñica dicitur. Eug̃e sẽ¬
ue bone ⁊ fidelis. quia su¬
per pauca fuisti fidelis. su¬
pra multa te constituam.
intra in gaudium dñi tui.
pauca quippe sunt omĩa
bona presentis uite quã¬
libet multa ẽẽ uideantus.
comꝑatione retributionis
eterne. Sed tunc fidelis
senius supra multa consti¬
tuitur qñ deuicta om̃is cor¬
ruptionis molestia. de eter¬
nis guidus in illa celesti
sede głatur. Tunc ad dñi
sui gaudium ꝑfecte intro¬
mittitur. qñ in et̾na illa pa¬
ma assũptus atq angłoꝵ
atib admixtus. sic interiꝰ
giutet de munere. ut iam
nõ sit qd̃ exterius doleat
te corruptione. In natali

Expanded text:
onem perducitur, cum ei voonem perducitur, cum ei voce dominica dicitur: Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Pauca quippe bona sunt omnia praesentis vitae, quamlibet multa esse videantur, comparatione retributionis aeternae. Sed tunc fidelis servus super multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis iunc ad Domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus atque angelorum coetibus admixtus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. Accessi
Abbreviated transcription (Latin):
do ⁊ oꝑando alus p̃dicant.
quasi duplicatum de ne¬
gotio lucnuum reportant.
Bene aut̃ alia quinq uł
alla duo in lucrũ uenis¬
se referuntur. quia dum
utriq sexui p̃dicatio in¬
penditur. quasi accepta
talenta geminantur. Sed
is qui unum talentum
acceꝑat abiens fodit in
t̃ra. ⁊ abscondit petuniam
domini sui. Talentum in
terra abscondere est. accep¬
tum ingenium int̾renis
actib implicare. lucrũ spu¬
ale non querere. cor atr
qui donũ intelligentie ꝑ¬
ceperunt. sed tam̃ sola q̃
carnis sunt sapiũt. De ꝙͥ¬
ꝑ ꝓpłam dicit᷑. Sapientes
sunt ut faciant mala. be¬
ne aut̃ facere nescierunt.
Sel dñs qui talenta con¬
tulit. titionem positurus
redit. quia is qui nũc pie
sp̃ualia dona tribuit. distue¬
te in iudicio merita exqui¬
ret. qd̃ quisq accepit con¬
siderat. et qd̃ lucrum de ac¬
ceptis reportet pensat. Ser¬
uus qui geminata talen¬
ta retulit. a drĩo laudatur.
atq ad et̃nam remunerati¬

Expanded text:
do et operando aliis praedicant, do et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque, vel alia duo in lucrum venisse referuntur: quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere, est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spirituale non quaerere, cor a tequi donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt; de am dicitur: Sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nescierunt . Sed Dominus, qui talenta contulit, rationem positurus redit, quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquirit, quid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis reportet pensat. 2. Servus qui geminata talenta retulit a domino laudatur, atque ad aeternam remunerati
Abbreviated transcription (Latin):
quinq talenta. alii autẽ
duo. alii uero unum. Qũi¬
q et enĩ sũt corporis sensꝰ¬
stus odoratus ⁊ tactus. Quĩ¬
Q igitur talentis. donum
quinq sensuum. idest ex¬
teriorum scientia exprimi¬
tur. Duob uero. intellec¬
tus ⁊ oꝑatio designantur
Unius aut̃ talenti nomi¬
ne intellectus tantũmodo
designatur. Sech is qui ꝗui¬
q talenta acceꝑat alia ꝗn¬
q lucratus est. quia sũt¬
nõ nulli. qui et si inter¬
na ac mystica penetrare
nesciunt. ꝓ intentione ta¬
men suꝑne patrie docent
recte quos possunt de ip̃iᷤ
ext̃ioribuᷤᷤ que acceperurit.
Dumq se acarrus petulã¬
tia. a terrenarũ rerum am¬
bitu atq auisibilium uo¬
luptate custodiunt. ab
hus etiã alios admonendo
compescunt. Et sunt nõ¬
nulli qui quasi duobus
talentis ditati. intellectũ
atq oꝑationem ꝑcipiunt.
subtilia de interius intel¬
ligunt mira in exteriorib
oꝑant̾. Cumq et intelligẽ¬

Expanded text:
quinque talenta, alii autem quinque talenta, alii autem duo, alii vero unum. Quinque enim sunt corporis sensstus, odoratus, et tactus. Quinque igitur talentis, donum quinqteriorum scientia exprimitur; duobus vero intellectus et operatio designatur; unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque et intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a bona. et glorificent pa¬
trem uĩm qui in celis est
Duo aut̃ sunt que iubent.
et lumbos restringere. et luce¬
arde nes tenere. ut et mũ¬
ditia sit castitatis in cor¬
pore. et lum̃ ueritatis in
oꝑatione. Redemptori et¬
enim nr̃o urium sine alte¬
ro placere nequaꝗͣ potest.
si aut is qui bona agit. ad¬
huc luxurie inquinamen¬
ta non deserit. aut is qui
castitate preminet . nec dũ
se ꝑ bona oꝑa exercet. Nec
castitas ergo magna est si
choat. in eius tam̃ intenti¬
one non debet ꝑmanere. rͨ
pbono oꝑe presentis mũ¬
di głam querere. sed totã
spem in redemptoris sui ad¬
uentu constituat. Unde et
ꝓtinus subdit᷑. Et uos si¬
miles hominibus expectã¬
tibus dñm suum. quando
reuertatur anuptiis. Ad
nuptias quippe dñs abiit.
quia resurgens amortuis
titur. cum nob̾ iam ꝑ u
dicium manifestatur. Bene
aut̃ te seruis expectantibus
subditur. ut cum uenerit
et pulsauerit confestim ape¬
riant ei. Senit quippe dñe
cum adiudicium ꝓperat.

Expanded text:
ra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sinchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resurgens a mortuistitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. 3. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe Dominus cum ad judicium properat,
Abbreviated transcription (Latin):
rere qd̃ uidentur ab hoĩb.
ibi constituere bonum su¬
um. ibi oblectare uanita¬
tem cordis sui. ibi exina¬
niri et inflari. ibi tume¬
scere. et contabescere. Cur
enim non suffecit ut di¬
ceret. attendite ne iusti
hominib. sed addidit ut
uideamini ab eis nisi quia
sunt quidam qui sic fa¬
ciunt iustitiam suar co¬
ram hominib. nõ ut u¬
deant᷑ abeis. sed ut ip̃a
oꝑa uideantur. et glorifi¬
cetur pater qui est in ceł.
qui ea uistificatis impis
donare dignatus ẽ: Qui
crifaciam et inueniar in
illo non habens meam
iustitiam que ex lege est.
sed eam que est ꝑ fidem
xp̃i. que ͤ ex deo iustitia ex
fite. Et in alio loco. ut noᷤᷤ
simus inquit iustitia dei
in illo. Snde et iudeos ita
reprehendit. Ignorantes
inquit iustitiam dei. et
suam uolentes constitu¬
ere. iustitie dei non sũt
subiecti. Quisquis ergo
ita uult uideri oꝑa sua
rificetur a quo ea que ĩ
illo uident accepit. et sic
adimitandum bonum idẽ

Expanded text:
rere, quod videntur ab hominibus, rere, quod videntur ab hominibus, ibi constituere bonum suum; ibi oblectare vanitatem cordis sui, ibi exinaniri et inflari, ibi tumescere et contabescere. Cur enim non sufficit, ut diceret, Attendite ne faciathominibus; sed addidit, ut videamini ab eis: nisi quia sunt quidam, qui sic faciunt justitiam suam coram hominibus, non ut videantur ab eis, sed ut ipsa opera videantur, et glorificetur Pater qui est in coelis, qui ea justificatis impiis donare dignatus est? crifaciam et inueniar in illo non habens meam iustitiam, quae ex lesed eam, quae est per fidem Christi, quae ex deo ifide : et in alio loco, Ut nos simus justitia Dei in illo . Unde et Judaeos ita reprehendit: Ignorantes, inquit, Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Quisquis ergo ita vult videri hominibus rificetur, a quo ea quae in illo videntur accepit, et sic ad imitandum bonum iidem
Abbreviated transcription (Latin):
minata est ubi ait. sic luce¬
at lux ur̃a coram homini¬
bus ut uitearit bona oꝑa
ur̃a. sed contiriuo subiũxit.
cur faciendum sit. Ut głi¬
ficent inꝗt patrem ur̃mni
qui in celis est. ut silicet
homo cum benefacieris ui¬
tetur ab homurub. inten¬
tionem boru facti habeat
in censcientia sua. intenti¬
enem uõ inriotescendi nõ
habeat nsi in laudibus
tei. ꝓpt̾ eoꝵ quibus inno¬
cesdt utilitatem. quib hoc
Fst ut deus placeat. qui
hec p̾restitit hemini. atcp
ita non resperent etiam si¬
bi si ualuerit hoc posse p̃¬
stari. Itaq aliam senteritĩa
ubi ait. atteridire rie iusti¬
tiam ur̃am faciatis corã
hominib. nõ alibi termi¬
nauit. qũã ubi dixit. ut
uidearuni ab eis. Nec ad¬
didit ut glorificent patre
ur̃rci qui in celis est. sed
potius hec abdidit. alicꝗn
mercedemi ñ habebitis a¬
pud patr̃e ur̃mr qui in ce¬
lis ẽ. hinc eñi ostenidit
cos qui tales sunt quales
fideles suos eẽ nõ uult.
in eo ip̃o mercedem que¬

Expanded text:
minata est, ubi ait, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra: sed continuo subjunxit cur faciendum sit, ut glorificent, inquit, Patrem vestrum, qui in coelis est: ut homo cum bene faciens videtur ab hominibus, intentionem boni facti habeat in conscientia sua, intentionem vero innotescendi non habeat nisi in laudibus Dei, propter eorum quibus innotescit utilitatem; quibus hoc prodest, ut Deus placeat, qui hoc praestitit homini; atque ita non desperent, etiam sibi si voluerint hoc posse praestari. Itaque aliam sententiam, ubi ait, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, non alibi terminavit, quam ubi dixit, ut videamini ab eis: nec addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est; sed potius addidit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est. Hinc enim ostendit eos qui tales sunt, quales fideles suos esse non vult, in eo ipso mercedem quae
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatem ꝑpetuã posside¬
bant. Ad celum deuoti fe¬
stinabant. et uiã uite se¬
curi currebant . et ad huc
longe positi marius ad
tẽdebant. Currite scĩ sic
currite ut õs comprehen¬
latis. Regnũ celorũ uim
patitur. et qui iim faci¬
unt diripiunt illud. Nõ
stinet. Nulli clausum est
nise qui se excluserit. pa¬
ratus est xp̃s suscipere cõ¬
fessores suos. Ip̃e desuper
dicit. Expectabo uos cer¬
tantes adiuuabo. iuncẽ¬
tes. terrores et minas ꝑ¬
secutorum ꝓruchilo ha¬
buerunt. Nam tũ ꝑsecu¬
tor diceret. sacrificate y¬
dolis. responderunt non
facimus. quia eternum
deum in celis habemus.
cui semꝑ sacrificamus.
Nam demoniis nõ ĩmo¬
lamus. Et uidex. Quare
ergo contra preceptũ dñi
facitis: Responderunt
quia magister celestis no¬

Expanded text:
felicitatem perpetuam possidefelicitatem perpetuam possidebant. Ad coelum devote festinabant, et viam vitae securi currebant; et adhuc longe positi manus ad tendebant. Currite, sancti; sic currite, ut comprehendatis. Regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud . Non stinet. Nulli clausum est, nisi ei qui se excluserit. Paratus est Christus suscipere confessores suos. Ipse desuper dicit: Specto vos, certantes adjuvabo, vincentes, terrores et minas persecutoris pro nihilo habuerunt. Nam cum persecutor diceret: « Sacrificate idolis; » responderunt: « Non facimus, quia aeternum Deum in coelis habemus, cui semper sacrificamus; nam daemoniis non immolamus. » Et judex: « Quare ergo contra praeceptum sacrum facitis? » Responderunt: « Quia magister coelest
Abbreviated transcription (Latin):
ollempnitas beatissimo¬
rum martyrũ letiorem
nob̾ redditlit diem. letam̃
quia de terra laboris adre¬
gionem quietis martyres
transierunt. Sed hoc non
saltando secd orando. nõ po¬
tando sed ieiurarido. non
rixando sed tolerando. me
tabantur et licebant. le¬
tati sumius inhus que
dicta sunt nob̾. in domũ
drũ ibimus. Nolite parẽ¬
tes nolite plangere gau¬
dia nr̃a. si cos quos nutri¬
stis nõ uultis ingehẽnã
ire. imitari. debetis nõ ñ in¬
pedire. Illi nouerant quo
ꝑgebant. et parẽtes incre¬
duli si causa plargebant.
Sed tunc amando filios
carnales lugebant. postea
creclentes indeum dice¬
bant. Conuertisti planc¬
tum meum in gaudium
michi. concidisti saccum
meum. et precinxisti me
letitia. Stinã fratres mei
rumpatur in riob̾ saccus
penitentie. et effundatur
pretium indulgentie. Mã¬
tyres omĩs sarcinas lucro
runt. Sic̃ scriptũ est. Ni
chil habentes et omĩa po̾¬
sidentes. Et uere interra
nichil habebãt sed incelo

Expanded text:
olemnitas beatissimorum Martyrum laetiorem nobis reddidit diem. Laetamur, quia de terra laboris ad regionem quietis Martyres transierunt: sed hoc non saltando, sed orando; non potando, sed jejunando; non rixando, sed tolerando merutabantur et dicebant, Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi, in domum Domini ibimus . Nolite, parentes, nolite plangere gaudia nostra. Si eos quos nutristis, non vultis in gehennam ire; imitari debetis, non impedire. Illi noverant quo pergebant, et parentes increduli sine causa plangebant. Sed tunc amantes filios carnales lugebant: postea credentes in Deum dicebant, Convertisti planctum meum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia . Utinam, fratres, rumpatur in nobis saccus poenitentiae, et effundatur pretium indulgentiae. Martyres omnes sarcinas lucrorrunt; sicut scriptum est, Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Et vere in terra nihil habebant, sed in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum hec ergo aĩãꝵ
nr̃arum uultibus. illius
uiri unusquisq uirtutũ
quã p̃tiosos suꝑducamus
colores. rapiatq sibi de eo
alterni gratiam speciem cõ¬
punctionis. alter pigmẽ¬
tum candidissimum riti¬
de castitatis. ille abstinẽ¬
ueretundie. ille uero ardẽ¬
tem in dei rebus fidem.
uelut auri splendore ra¬
diantem. atq hoc modo
sp̃ualia interioris sui me¬
bra componens. corpus
plebis sue transferatur
ad celum. Ad unam illiꝰ
faciem om̃em exornemꝰ
domiũ idest uniuersam p̃i¬
tens nos uel de eterni tre¬
more iudicii uel de futura
beatitudine cogitantes. il¬
re. pater rogo ut ubi ego
sum illi sint metum. et
nos qñq ex hoc seculo mi¬
graturos. patronus noster
in sedem et in sinum suũ
uelud abraham peculiares
accipiat . et in illo die inco¬
lumes oues suas letus pa¬
stor agnoscat. ip̃o adiuuã¬
te qui uiuit et regnat ĩ
secula seculorum amen.

Expanded text:
Secundum haec ergo animarum nostrarum vultibus istius viri unusquisque virtutes quasi pretiosos super-inducamus colores. Rapiat alter gratiam et speciem compunctionis, alter pigmentum candidissimum nitidae castitatis, pallorem ille abstinenverecundiae. Ille ardentem in Dei rebus fidem velut aerium splendorem radiantem, atque hoc modo spiritalia interioris hominis membra componens, in corpus plebis suae transeat ad coelum. Et ad unam illius faciem omnem exornemus domum, id est, universam pindens nos, vel de aeterni tremere judicii, vel futura beatitudine cogitantes, ilre, Pater, rogo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, et nos quandoque ex hoc saeculo migraturos, patronus noster Odo in sedem suam et sinum suum velut Abraham peculiares accipiat, et in illa die incolumes oves suas, laetus pastor agnoscat. Ipso adjuvante qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen.