comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scimus secpientiã : Hicthesuurus inagro scribturarũ nascit᷑ hec gẽma u¬
multis emit᷑ maergaritis: siccut̃ ud uma ueris captiuitam mulierem idest
sccpientiã seculurem & eius pulcritudine captus fueris decalua eum
& in lecebras crinũ atque or nam̃ta uerborũ cum emostuis ungiub seca
Laua eã ꝓph&idinitro & tunc requiescenscum illu dicito sinistr aei sub
capitemeo & dextera illius umplexubit᷑ me & multostibi focos captiua
dalit ac de moabitide effici& isra helitis: xp̃s sci ficatio est sine qua nemi¬
mare pars mea dñs : Sentiote diuinis ardere doctrinis nec temeritate
quorundũ docerequod nescias sed antedisce quod disturus es: simplices¬
epistolȩtuae olent ꝓph& cis a postolos supiunt : ñ coturnatu ad festus eło¬
queNium nec more puerorũ urgutas sententiolus incluusulis struis
cito turgens spuma dilubitur : & quamuis grandistumor contrarius

Expanded text:
scimus sapientiam. hic thensaurus in agro scripturarum nascitur, haec gemma scimus sapientiam. hic thensaurus in agro scripturarum nascitur, haec gemma multis emitur margaritis. sin autem adamaueris captiuam mulierem, id est sapientiam saecularem, et eius pulchritudine captus fueris, decalua eam et inlecebras crinium atque ornamenta uerborum cum emortuis unguibus seca. laua eam prophetali nitro et tunc requiescens cum illa dicito: sinistra eius sub capite meo et dextera illius amplexabitur me multos tibi fetus captiua damare: Pars mea Dominus . 9. Sentio te divinis ardere doctrinis, nec temeritate quorumdam docere quod nescias; sed ante discere, quod depistulae tuae olent prophetas, apostolos sapiunt. non coturnatam affectas eloquentiam nec more puerorum argutas sententiolas in clausulis struis. cito turgens spuma dilabitur et quamuis grandis tumor contrarius
Abbreviated transcription (Latin):
tibus i sisst bis dequo neces sitas sustent& nen quo sulgealgnus a fes pera¬
quas esfaris ps d apis bouitriturandi os noncellgabis at dignus st opera¬
tus noris dquae  quialtioi minstrãt decdtari pastioi pattur
ubi uideris fumare patinas & phasides aueslentis uaporib discoqui : Vbi
argenti pondus feruentes burichosin cennos comatulos pueros preciosas
uestes pistata pecia ubiditior est largitore cuilur giendũ est: pars sacri¬
legu est rempauperũ dare ñ pauperib: & tum̃ ñ est satis perfesto & con¬
sumatouiro opes contempnere pecunã dissipare & ꝓicere quod in mom̃¬
to & perdi & inueniri potest: fecithoc crates thebanus fecit antist henes fe¬
cer̃ plurimi quos uiciosissimos legimꝑ plus deb& xp̃i discipulus presturo
quem mundiphilo sophus: gloriue coninal & populacris aure atorue
rumarẽ uenale mancipiũ tibi ñ suffucit opus contempnere nisi xpm̃
sequaris : xp̃m aut sequit᷑ qui peccat᷑ iũ dimittit & uirtutũ comis est . xp̃m

Expanded text:
tibus, non superbis. da, quo necessitas sustentetur, non quo augeantur opesuranti os non frenabis et: dignus est operarius mercede sua et: qui altari ministrant, de altari participantur, ubi uideris fumare patinas et Phasides aues lentis uaporibus discoqui, ubi argenti pondus, feruentes mannos, comatulos pueros, pretiosas uestes, picta tapetia, ubi ditior est largitore, cui largiendum est, pars sacrilegii est rem pauperum dare non pauperibus. et tamen non est satis perfecto et consummato uiro opes contemnere, pecuniam dissipare et proicere, quod in momento et perdi et inueniri potest. fecit hoc Crates Thebanus, fecit Antisthenes, fecerunt plurimi, quos nitiosissimos legimus. plus debet Christi discipulus praestare quam mundi; philosophus gloriae animal et popularis aurae atque rumorum uenale mancipium est. tibi non sufficit opes contemnere, nism autem sequitur, qui peccata dimittit et uirtutum comes est. Christum
Abbreviated transcription (Latin):
umphantiũ sordibus polluunt quod ante permanus patricus tradebatur & solu
ñinlicitas possidebat quo marius uictor numidiae teutonũ at que ombrobrũ
ob nouit attꝰ fumibiae putubatur indignus quod scipio ultra annos ꝓuirtute
ineruit ñunc sola milicia possid& & ugrestia dudũ corpora fulgens pal¬
mlta curtumdat : plus ergo accepimus quã dedimȩ parua dimisen ee
qen dui pos sidemus ÷is ertuplic ato fenorexp̃ĩ ꝓmissa redundurdus
sntealiagro Qisauc qͥuondã scugrat quiperat udmortem ante euangelu
euua ngoliam postauiterucem sius inquid perfestus es se uade &uende
omã quȩ habes & da pauperib & ueni sequereme siuus per fectꝰ es se sem¬
per grandia in audientũ ponunt᷑ arbitrio &ideo urginitatẽ apłcñ
inperat quia dñ disputans de eunuchis quiseeustrassent propt regn

Expanded text:
iumphantium sordibus polluuntur. quod ante per manus patriciis tradebatur et sola iumphantium sordibus polluuntur. quod ante per manus patriciis tradebatur et sola nobilitas possidebat, quo Marius, uictor Numidiae, Teutonum atque Cimbrorum, ob nouitatem familiae putabatur indignus, quod Scipio ultra annos pro uirtute meruit, nunc sola militia possidet et agrestia dudum corpora fulgens palmata circumdat. plus ergo accepimus, quam dedimus. parua dimisimus et grandia possidemus, centuplicato faenore Christi promissa redduntur. in tali agro et Isaac quondam seuerat, qui paratus ad mortem ante euangelium euangelicam portauit ccucem. Si uis, inquit, perfectus esse, uade, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et ueni, sequere me. si uis perfectus esse: semper grandia in audientium ponuntur arbitrio. et ideo uirginitatem apostolus non imperat, quia dominus disputans de eunuchis, qui se castrassent propter regna
Abbreviated transcription (Latin):
tanto sublimior est luo&i mur giatũ insordib & fulgor gemmae puris
rificabo: alii hoc intelligant de futuro quando meror uestsur ingu¬
dium ex transeunte m̃undo sc̃orum corona ñ transit: ego &mp̃sentiarũ
uideo ꝓmis su compleri ante quũ xp̃o tota mente serius& notuserat ior
sencito & multi uli: habebat infulus ꝓ consulur is totus orbis huiuss
modi honoribi plenus est . primus erat int̃ primos p̃cedebat ulios diguitate
sed as celios sequebit᷑ quam uis clatus honor uiles cit inturbas & aqpuid
bonos uiros in digna ipsa sit dignitus quam multi indigni pos sident unde
ogrogiue decescr tullius: dum quos dit̃ ait ornartuoluit ñ illos honesta¬
ut sedor nam̃tu ipsatur pauit at nunc om̃ xpĩ ecclesiae pamina chiũ
locuntur: miratur orbis puuperem quem huc us que diuitẽ sentiebat
quid con solatu inlustrius annuus honor est & post quã alius succes¬
serit prior desim& : hatent in mnultitudine luuree & triumpli interdunta¬

Expanded text:
tanto sublimior est. Lucet margaritum in sordibus et fulgor gemmae purissrificabo. alii hoc intellegant de futuro, quando maeror uertitur in gaudium et transeunte mundo sanctorum corona non transit: ego et in praesentiarum uideo promissa conpleri. antequam Christo tota mente seruiret, notus erat-in senatu, sed et multi alii habebant infulas procollsulares. totus orbis huiusce modi honoribus plenus est. primus erat, sed inter primos; praecedebat alios dignitate, sed et alios sequebatur. quamuis clarus honor uilescit in turba et apud bonos uiros indigna ipsa fit dignitas, quam multi indigni possident. unde egregie de Caesare Tullius: dum quosdam, ait, ornare uoluit, non illos honestauit, sed ornamenta ipsa turpauit. at nunc omnes Christi ecclesiae Pammachium loquuntur. miratur orbis pauperem, quem huc usque diuitem nesciebat. quid consulatu inlustrius? annuus honor est et, postquam alius successerit, prior desinet. latent in multitudine laureae et triumphi interdum tr
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiem upp̃hender᷑ iusticice: Iusticiã uute que exfide est: isrł uero
sostando lezem lusticia: codlegem iusticia non ꝑuenit: quure: quia
non ex fide : sed quacsi exoperibus legis: potest autem & exelor ꝑporedie
dici quilixta cundem cepostolã inlusticio que gxlegeest nueropne biu¬

Expanded text:
iustitiam, adprehenderunt iustitiam, iustitiam autem, quae ex fide est; Israhel uero iustitiam, adprehenderunt iustitiam, iustitiam autem, quae ex fide est; Israhel uero sectando legem iustitiae ad legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus legis. potest ergo et ex eius persona dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine
Abbreviated transcription (Latin):
concordic̃c de precatur illelusticia quae in legeest sequens dĩ iuste
non subicitur : porro que malor iusticiadĩ quec ignos cerepenitenti¬
bus : filiũ seruare redeuntem ecce tot unnis seruiotibi anũ quã
mandatũ tuũ p̃teriui: quesi hoc ipsũ nonsit pterire maendatũ
lutȩ altenus inuidere. antedm̃ selattare iusticiae : cumne mocoram
eo mundussit: quis enĩ l&abitur castũ sehabere cor nesiunius quidẽ
fuerit deei : diuud confit&ur &dicit ecce enĩ in iniquitatibus con
ceptussũ. & indelistis concepit mematꝰ mea: & inedio loco : siiniquita¬
tadtendis dñe qui sustinebit & hicdicit nũ qua septerisse manda¬
tum : tociens obidolo latriam captiuitatibus traditus.: ecceto
unnis seruiotibi & nãquã mandectũtuũ ptenui: hoc est qđ peculus a pos¬
tolus loquitur. quid ergo dicimus quia gentes quo e n est sest abontur

Expanded text:
concordiam deprecatur, ille iustitiam, quae in lege est, sequens dei iustitiae concordiam deprecatur, ille iustitiam, quae in lege est, sequens dei iustitiae non subicitur. porro quae maior iustitia dei, quam ignoscere paenitentibus, filium seruare redeuntem? ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. quasi hoc ipsum non sit praeterire mandatum, saluti alterius inuidere, ante deum se iactare iustitiae, cum nemo coram eo mundus sit. quis enim laetabitur castum se habere cor, nec si unius quidem fuerit diei? Dauid confitetur et dicit: ecce eniceptus sum, et in delictis concepit me mater mea » . Et in alio loco: « Si iniquitatem attendis, Domine, quis sustinebit » ? Et hic dicit nunquam se praeterisse mandatum, toties ob idololatriam captivitatibus traditus. « Ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. hoc est, quod Paulus apostolus loquitur: quid ergo dicimus? quia gentes, quae non sectabantur
Abbreviated transcription (Latin):
cictus pect̾nc̃ scire non potest uoluntatem: quiecit illiqm sratͥtuu suenit
Aoc edit pec tus uitulũ sazinatũ : qm̃ incolumillũ recept: causedoi¬
dat quod pcciindi locudes toto orbe uoce concin&ur salus est gentium
sod usest peccatorũ laaentur cengeli oms. ingecudiũ creatura consentit
edesolodicitur istł Tratusccutẽ noluit intraro: Irascitur sec
sente fratre̾ esse susceptũ. Ir coscitur eũ uiuere que puta batex¬
tinstũ : & nunc foris est isrł : & nunc discipulis euuangeliũ inadesi
caudientibus mactdus & fractres dus fprisstant querentes cũ.
sus ccute pat̾ illius coepit rogareeũ : quũ benignus &demens pocfio get
filiũ. ut leucia domus particeps siat : Nogeet ocutem ꝑcpostolos : ꝑe¬
cili cominido & clibi: uobis primũ oportebat codnunciare uerbũ dñi
sed quia indignos uos iudi castis : ecce conuertimur ad gentes: ipseuu¬
te res pondenstcit peccrisuo .⁊ ecce tot annis seruiotibi pcct᷑. supplexud

Expanded text:
uenit et occidit pater tuus uitulum saginatum, quoniam incolumem illum recepit. causa laetitiae, quod pari in dei laudes toto orbe uoce concinitur, salus est gentium, salus est peccatorum. laetantur angeli, omnis in gaudium creatura consentit et de solo dicitur Israhel: Iratus autem noluit intrare. irascitur se absente fratrem esse susceptum, irascitur eum uiuere, quem putabat extinctum. et nunc foris stat Israhel, et nunc discipulis euangelia in ecclesia audientibus mater eius et fratres foris stant quaerentes eum. Egressus autem pater illius coepit rogare eum. quam benignus et clemens pater! rogat filium, ut laetitiae domus particeps fiat; rogat autem per apostolos, ereconciliamini deo, et alibi: uobis primum oportebat adnuntiare uerbum domini, sed, quia indignos uos iudicastis, ecce conuertimur ad gentes. Ipse autem respondens ait patri suo: ecce tot annis seruio tibi. pater supplex ad
Abbreviated transcription (Latin):
reuerterentur. remansit puerihẽ in hierus alẽ t& non cognoue¬
r parentes eius: Ipsa quo que maria quae ad gabrielẽ res¬
ponderat dicens. quo modo erithoc quiauirũ ñ cognasco:
quid deio sepl loquatur ausculta : filiquid fecisti nob̵ sic ecce
patertuus & egodolentes que rebamuste : Non hic iuda eorũ
ut pleriq arqum̃ tantur : ñ in ludenciũ uoxẽ : euangelistȩ
patrẽ dicuN : Patrẽ maria confit&ur : nonquoꝰ ut superius
indicaui uercio sephpat̃ fuerit saluatoris: sed quod ad fa¬
mã mariae conserunda pat̃sit ab omnib timatus: quian¬

Expanded text:
reverterentur, remansit puer Jesus in Jerusalem, et non cognovereverterentur, remansit puer Jesus in Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus . Ipsa quoque Maria quae ad Gabrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique argumentantur, non illudentium vox est. Evangelistae patrem Joseph dicunt: patrem Maria confitetur. Non quod ut superius indicavi vere pater Joseph fuerit Salvatoris; sed quod ad famam Mariae conservandam, pater sit ab omnibus aestimatus, qui an
Abbreviated transcription (Latin):
angelũ gabriheb difuisse mandatũ ÷ anñ magis ut adulterã
iuxta &emplã susanne sententiae omniũ condẽ nassent.
cũhodi e totocredente iamundo. argumententur iudaeiisara
dicente ecceuirgo inutero concipi& & pari&. inebreo iuuencu¬
la scriptũ eẽ si uirgine̾ idest hã al maniõri delvla aduer¬
sum qur in alio loco cap etentius disseremus. Deniq xcepto
ioseph & ielis ab&h. & ipsamaria paucisq ad modũ si quos abhis
audisse possu mestimare. om̃r ihm̃filiũ putabã piosepintan¬
tũ ut &iã euangelistue opinionẽ uulgi & primentes q uera
historiae l&xẽ : patremeũ dixer saluatoris. utibi &uenit in spũ in
tẽplũ. haud dubiũ quinsimeon: &cui inducerent parente s pu¬
erũ ihm̃ ut facerent de illo secundum consu&u dinẽ legis
& alibi : & emin pat̃ illius & mater codmirantes. suꝑ his qͣidi¬
cebantur de eo : &rursum: &ibant parentes eius ꝑ annũ in
hierusalẽ . in solẽ pnẽ diẽpaschȩ: acde inde : & cõpl&irdieb cũ

Expanded text:
angelum Gabriel, Dei detulisse mandatum; ac non magis quasi adulteram, juxta exemplum Susannae, sententiae omnium condemnassent, cum hodie, toto jam credente mundo, argumententur Judaei, Isaia dicente, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium , inlam scriptum esse, non virginem, id est, AALMA, non BETHULA? Adversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinionem vulgi exprimentes, quae vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur dJerusalem in solemni die Paschae . Ac deinde: Et completis diebus cum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uiomo do m̃is cẽdiscipulos loquitur. oeceuobiscũ sum omnibus diebos us q uidcon¬
sumnatione đi itaudeos qui sui icstantiã p̃ferunt & eecumd ño non mereo¬
curdicit : dis cedite ume. non nouiuos quioperantur Iniquitatẽ a seceste
er golunior filius cũsue uniuer sa substantia apatre : & peregre ꝓfestus est
& cam egessus a suciaedĩ hecbitauit interra naid. quod inter pr&atur flustuaci
quicũꝙ ado recedit : statimsđi flustibus quectitur: & mouentur pedes dus
Ncc̃ post qtia motisunt homines aboriente. & ccuero lumine recesser : tunc
aduersum dm impiacitissuae aedificauere turrem : tunc domatũ suꝑbices
confixerꝰ : uolentes curiositate non licita in ipsius cadi olta penetrare : & uo¬
catus est locusille babel id est confusio : &ibi dissipauit substantiã suã uiuens
lux driora : luxdri inimicado In imica uirtutibus: ꝑdit omnem substan¬
ciam patiis & ced presens uoluptate delꝑniens futuram cogitan nonsinit

Expanded text:
quomodo enim ad discipulos loquitur: ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, ita ad eos, qui sui iactantiam praeferunt et esse cum domino non merentur, dicit: discedite a me, non noui uos, qui operamini iniquitatem. Recessit ergo iunior filius cum sua substantia a patre ret peregre profectus est. et Cain egressus a facie dei habitauit in terra Naid, quod interpretatur \'fluctuatio.\' quicumque a deo recedit, statim saeculi fluctibus quatitur et mouentur pedes eius. nam postquam moti sunt homines ab oriente et a uero lumine recesserunt, tunc aduersum deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxerunt uolentes curiositate non licita in ipsius caeli alta penetrare. et uocatus est locus ille Babel, id est \'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens luxuriose. luxuria inimica deo, inimica uirtutibus perdit omnem substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens futuram cogitari non sinit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcestũ tẽpus sic̃ ipsedis seruit. in ei. ad sũptione si gñt  sepe infinitũ ut
ẽ illud qđ ds̃ ad quosdã loquitur in ꝓph&a: egosũ egosuͥ & donec
consenescatis ego sum nũ quid postquã illi senueri Td̃ esse
desist& : & saluator in euangelio adupłs. Ecceego inquit uobcũ
iudicaturis̃ duod ecĩ trib ir ł. dñi consorcio fraudabũnur:: Pau¬
lus quoq apłs corinthus scribens. primitiac aitxp̃s deinde hi¬

Expanded text:
saepe certum tempus ut ipse disseruit in ejus assumptione significat, saepe infinitum, ut est illud, quod Deus ad quosdam 211 loquitur in Propheta: Ego sum, ego sum, et donec senescatis ego sum . Numquid postquam illi senuerint, Deus esse desistet? Et Salvator in Evangelio ad Apostolos, Ecce ego, inquit, vobiscum judicaturi sunt duodecim tribus Israel , Domini consortio fraudabuntur? Paulus quoque apostolus Corinthiis scribens: Primitiae, ait, Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ustoritate firmatur : sireliquerit secundum uirũ & roconciliaen
priore uoluent non potest: sciptũ est enĩ inde utero nomio si acee¬
pent homo ux orem & habuerit ȩam : & non inuenent gratiam
incons pectuelus propt̃ aliquam feditatem senb& libellũ repudii

Expanded text:
auctoritate firmatur. si reliquerit secundum uirum et reconciliari auctoritate firmatur. si reliquerit secundum uirum et reconciliari priori uoluerit, non potest. scriptum est enim in Deuteronomio: si acceperit homo uxorem et habuerit eam et non inuenerit gratiam in conspectu eius propter aliquam foed
Abbreviated transcription (Latin):
cipere ud quos dñs: qui potest inquid capere capiat: statimꝗ sub
cemplo tnũ eunuchorũ uirginitatis infert beatitudinem quae
dine nolenten rapuit : & quare postea non raptorem rapta demisit
legat lbros morsi : & in ueni& desponsata uiro si inciuitatem fuerit
ob pressa : & nondamauerit ponerȩ quasi adultera: siccute inagro
ꝗut dicit uimpassa est ut alten iunger&ur : siuul xp̃i corpus accipe¬
re & non adulterasł putari : agat poenitenciã it adunt axat ut se¬
cundo uiro quinon copllatur uir sed codulter tempore poenitencia
non copul&ur quod siei durũ uid&ur & semel dilectũ non potestdere¬
linquere : nec ꝑferredñm uoluptati: ccudicd apostolũ conclaman
m non potestis calicem: dñi bibere : & calicem demoniorũ : non potest
men se dñi communicare¬
municacio luce atenebns qui consensus xpͥo adbelica: rem
nouam loquor: Immo non nouam sedu&erem quae u&ens testam̃ti

Expanded text:
cipere. ad quos dominus: qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub cipere. ad quos dominus: qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub exemplo trium eunuchorum uirginitatis infert beatitudinem, quae dine nolentem rapuit: et quare postea non raptorem rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuitate fuerit oppressa et non clamauerit, puniri quasi adulteram, si autem in agro, quae, ut dicit, uim passa est, ut alteri iungeretur, si uult Christi corpus accipere et non adulteram se putari, agat paenitentiam, ita dumtaxat, ut secundo uiro, qui non appellatur uir, sed adulter, a tempore paenitentiae non copuletur. quod si ei durum uidetur et non potest derelinquere nec praeferre dominum uoluptati, audiat apostolum codaemoniorum; non potestis mensae domini communicarmunicatio luci ac tenebris? qui consensus Christo ac Belial? rem nouam loquar, immo non nouam, sed ueterem, quae ueteris testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
smnute uigtu mcaus etio nes  postolus ampotans: aꝑtis sime definicit:
uiuente uiro ced ultora esse mulierẽ qua alten nubint: nolo mibi ꝓferas
raptorem : &uio lenciamatiis: ꝑsua sio nẽ patiis aubtontatem pro¬
pinquorũ : cateruas seruorũ : Insidias ad ꝙ contemptũ dam nasei
fumilicns quã diuuiuit ui lic& udult sitꝰ lic& sodomita lic& fla¬
ueiis omnibus cooꝑtus cbuxore pp̃tea hac selera derelistu
ntus elus reputatur cui alterũ uirui accipere non lica: nec hoc
a postolus ꝓpnia uustontate decernit : sedxp̃o inse loquent exp̃i
uerba secutus est: quiait ineuuangelio : quidimatit uxorem sua
excepta causa fornicationis: faciteam moechare: & qui de missam
accipant : ad ulter est : anim aeduerte quidicat quidemis samac¬
ciperit adultere: siue ipsa dimiserit uirũ siue a uiro dgmissi
ud ulter est qui eã accspert⁊ unde & cepostoli graui coniugii sacra¬
m̃ta intelle gentes: sita est inquiunt non expedithomni uxorem ae¬

Expanded text:
amputans apertissime definiuit uiuente uiro adulteram esse mulierem, quae alteri nupserit. nolo mihi -proferas raptorem et uiolentiam, matris persuasionem, patris auctoritatem, propinquorum cateruas, seruorum insidias atque contemptum, damna rei familiaris: quamdiu uiuit uir, licet adulter sit, licet sodomita, licet flagitiis omnibus coopertus et ab uxore propter haec scelera derelictus, maritus eius reputatur, cui alterum uirum accipere non licet. nec hoc apostolus propria auctoritate decernit, sed Christo in se loquente Christi uerba, qui ait in euangelio: qui dimittit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et qui dimissam acceperit, adulter est. animaduerte, quid dicat: qui dimissam acceperit, adulter est; siue ipsa dimiserit uirum siue a uiro dimissa sit, adulter est, qui eam acceperit. unde et apostoli grauem coniugii sarcinam intellegentes: si ita est, inquiunt, non expedit homini uxorem ac
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quã: eatantũ qͣ prius cogita bantur ostendat: Nec ne¬
cessesit ut eogitatu fiant. cũ idõ aliud inter uenerit ner eaq
cogitatu sunt fierent: Igitur. cum euangelistudicit pri¬
us quã conuenirent. proximum nuptiarũ tẽpus ostendit :
Uineo iamrem fuisse. ut quȩ prius sponsa fuerit: esseux¬
or inciper&: Quasi dixerit antequã oscula amplexusq
miscerem: antequã rem agerent nuptiarum: inuen¬
tetuẽ habens inutero: Inuenta autem: a nulo alio
nisi a io seph: quis ponse uterũ tumentẽpoene lam hcencia
marita l. & curiosi soculis dep̃hendit : Non tamen sequitur
ut priorib docuimus &emplis eũ cũ maria cõuenis se posti
partum: cuius conueiuendi desideriu uteri con ceptione
sublatũ cso quod at̃ insominis dicitur adioseplin&dimeas
acciperemariã uxore tuã & rursum & surgens aũ io sepł¬

Expanded text:
numquam ea tantum quae prius cogitabantur, ostendat. Unde nec nenumquam ea tantum quae prius cogitabantur, ostendat. Unde nec necesse sit ut cogitata fiant, cum aliud ideo intervenerit, ne ea quae cogitata sunt, fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, esse uxor inciperet. Quasi dixerit: Antequam oscula amplexusque miscerent; antequam rem agerent nuptiarum, inventa est habens in utero. Inventa est autem a nullo alio, nisi a Joseph, qui sponsae uterum tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas accipere Mariam uxorem tuam. Et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
disponsata nisi quando: Nubturam : & nepari hoc arbitremus
habes inquit disponsatam: ñ cõmendatã: id necdum uxorem
necdu marital uinculo copulatã: Iueo uero qđ ait neq ar
de non conuenturis euangelista dixisse& priusquã conueni¬
ren. quianemo de non pransuro dicit : ante quã prander&
dole neanrideã nescio: imperitiae arguã. antemeritatis¬
saccusem quasi siquis dixerit anto quã inpostu pranderem
cedafricam nauigecui : Nonpos sit stare sententia nisi
ci in portu quando que prandendum sit: Aut si uehmus dicese
paulus apostolus antequam ad is panias ꝑ ger& rome in
uincula coniectus est autcerteillud. heluidius ante quã
penitenciã ager& moste prȩuentus est : statim aut paulo
post uincula cedis paniees sit eundum. aut hel uidio peni¬
tencia agende post mostem. cum scriptura dicat. in infer¬
noasi quis confitebiturtibi : de non potius sc intellegen¬
dũ qđ ante p̃positio lic& sepe & consequencia indic&. tam̃ non¬

Expanded text:
desponsatam, nisi quandoque nupturam. Et ne parum hoc arbitremur: « Habes, inquit, desponsatam, et non commendatam, id est, necdum uxorem, necdum maritali vinculo copulatam. In eo vero quod ait, Neque enim de non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet, doleamne, an rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi si quis dixerit: Antequam in portu pranderem, ad Africam navigavi, non possit stare sententia, nisi ei in portu prandendum quandoque sit. Aut si velimus dicere: Paulus apostolus antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius antequam poenitentiam ageret, morte praeventus est: statim aut Paulo post vincula ad Hispanias sit eundum: aut Helvidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ac non potius sit intelligendum, quod, ante, praepositio, licet saepe consequentiam indicet, tamen 208 non
Abbreviated transcription (Latin):
Ss Io uꝑrogatus a fratrib ut aduersus. lbellum cu¬
iusdam heluidii responderẽ : facere distuli:
non dificile fuerit hominẽ rusticanum & uix
primis quoq inbutũ litteris. suꝑueri a serci¬
Atione conuincere: sed ne res pondendum dig¬
nus fuerit qui uincer&ur: huc accedebat quod ne hono a¬
& turbulentus & solus. inuniuersomundo sibi& laicus
& sacerdos. qui ut aitille lo quacitatem facundia i&xi
arbitraitur: acceptamateria disputandiam lasistci¬
per& blas phemare : & quasi desublimiloco g asmorl
ferre senteacia meq quia ueritate non pernas. lucerara¬
paindalu fratrum. quiadenus rabiem mouebantur iasti.¬
orofine cossarũnad radices infructuose arboris.
euangelii. securis est ad mouenda : & cũ infecunditate
foliorum tradenda flamis ut discataliquando r&iaro
decem mensibus in habitator fuit: ab omni coniuli¬
tuf suspicione tuaeatur Ipse quo queds̃ pater esi inp̃¬
candus : utmatrem filusui. um ginẽ ostendit funie

Expanded text:
r rogatus a fratribus, ut adversus libellum cujusdam Helvidii responderem, facere distuli: non quod difficile fuerit, hominem rusticanum, et vix primis quoque imbutum litteris, super veri assertione convincere; sed ne respondendo dignus fieret, qui vinceretur. Huc accedebat quod homo turbulentus, et solus in universo mundo sibi et laicus et sacerdos qui, ut ait ille, loquacitatem facundiam exisarbitratur accepta materia disputandi, amplius inciperet blasphemare, et quasi de sublimi loco in totum orbem ferre sententiam: meque quia veritate non posset, lacerarscandalum fratrum, qui ad ejus rabiem movebantur, justiori fine cessarunt, jam ad radices infructuosae arboris Evangelii securis est admovenda , et cum infecunditate foliorum tradenda flammis, ut discat aliquando 206 reitium, cujus decem mensibus inhabitator fuit, ab omni concubitus suspicione tueatur. Ipse quoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii sui, virginem ostendat fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tor nunc om̃a non ost nõnibus sed pars insingulis uerbigraia
Insa lomone sapientia : Indec uidbonitas : In lob pacientia : adanne¬
le cognicio fiturorũ in p&tõ fides: inphinees & poculogelus Ins
banne : uirginitas : incaens caera : cum auters onlucor+
finis ad uenent tunc om̃o  In omnibusentx ut singuli scorũ. pm¬
nes uirtutes habeant  & sit xp̃s totus incunctis :
eperi sunctam epistole & com mentano loture sore ubito desta¬

Expanded text:
tor nunc omnia non est in omnibus, sed pars in singulis — uerbi gratia tor nunc omnia non est in omnibus, sed pars in singulis — uerbi gratia in Salomone sapientia, in Dauid bonitas, in-Iob patientia, in Danihelo cognitio futurorum, in Petro fides, in Finees et Paulo zelus, in Iohanne uirginitas, in ceteris cetera —, cum autem omnium rerum finis advenerit, tunc omnia in omnibus erit, ut singuli sanctorum omnes uirtutes habeant et sit Christus totus in cunctis. 3. Repperi iunctam epistulae et commentariolo tuo breuem chart
Abbreviated transcription (Latin):
pectri faciat esse sublestos. dicens in euuangeliũ nemouedit ud pectrẽ
sunt: sublectus ẽ patri quicc om̃s credentis Immo omnt hominũ genuscor¬
poris ipsius membra reputantur: In his autẽ qui in creduli sunt id estiu¬
docis ad micis hereticos: in sublestos dicitur quia pcers membraru ii
non est sublesta fidei. In fine autẽ mundi cũ om̃a mem̃bra regnantem
uider int xp̃m: id est corpus suuiꝰ &ut̃ ipsa subicientur xp̃o : id est corpo¬
risuo : ut omnexpͥi corpus subiciatur do & patii & sit dĩ omnia
lno.nnibus : non ait ut sit pat̾ omnia ind̃nibus sedut dc̃ quod ꝓprus
potest ut humanitas subiꝗactur diuinitati huma nitatem in hoc loco
dicimus: nõmansuacudinem &clemencia : quim greci picatio¬
poni an uocant se õmnt hominũ genus: Porro quodoit ut si
ds̃ om̃a inomnibus hoc fensum accipiendum est: Dñs atq salia¬

Expanded text:
Patri faciat esse subjectos dicens in Evangelio: « Nemo vadit ad Patrem, Patri faciat esse subjectos dicens in Evangelio: « Nemo vadit ad Patrem, sunt, subiectus est patri, quia omnes credentes, immo omne hominum genus, corporis ipsius membra reputantur. in his autem, qui increduli sunt, id est Iudaeis, ethnicis, hereticis, insubiectus dicitur, quia pars membrorum eius non est subiecta fidei. in fine autem mundi, cum omnia membra regnantem uiderint Christum, id est corpus suum, etiam ipsa subicientur Christo, id est corpori suo, ut omne Christi corpus subiciatur deo et patri et sit deus omnia. in omnibus. non ait: \'ut sit pater omnia in omnibus\', sed: cut deuspotest, ut humanitas subiciatur diuinitati. humanitatem in hoc loco dicimus non mansuetudinem et clementiam, quam Graeci φιλανθρωπίαν uocant, sed omne hominum genus. porro, quod ait: ut sit deus omnia in omnibus, hoc sensu accipiendum est: dominus atque salua
Abbreviated transcription (Latin):
em extrema ꝓpositio fuit de eccdem cpostoli epistola. ubidere surre¬
one dis pdtans uenitudodiũ locũ inquo scyptũ est. oport& enĩ eũ regna¬
re donec ponat oms inimicossuos sub pedibus elus: nouissima in imica des
tunc & ipse filius subicitur ei : quisibi sublecte õnicc: ut sit dĩ omnia inom¬
ibus: & mirorte hac ame querere uoluisse cũ sc̃s hilunus pistccu¬
sis pͥs undecimum librum contra ariantis hac questione & solutionẽ
compleuerit: tamen saltłm pocuca dicamus : omne in hoc scandalum
est quare filius patridicatur esse sublestus: quidest tur pius siue in fenus
pccti subici: & quod sepe pi&atis est: & in psed moscribitur non nedo
subdita erit unima mea: cncrucifigi & maledistũ crucissien: mule¬
diftus enĩ omnis qui pendit in ligno: quiergo ꝓ nobis maledictũ fectũ est
it nos de maledice bione liberar& : mirans sipronobis sub lestus sit ut n

Expanded text:
 extrema, propositio fuit de eadem apostoli epistula, ubi de resurre extrema, propositio fuit de eadem apostoli epistula, ubi de resurrectione disputans uenit ad eum locum, ubi scriptum est: oportet enim eum regnare, donec ponat omnes initunc ipse filius subicietur ei, qui sibi subiecit omnia, at sit deus omnia in omnibus. et miror te hoc a me quaerere uoluisse, cum sanctus Hilscopus, undecimum librum contra Arrianos hac quaestione et solutione conpleuerit. tamen saltim pauca dicamus. omne in hoc scandalum est, quare filius patri dicatur esse subiectus. quid est turpius siue inferius: patri subici — quod saepe pietatis est et in psalmo scriptum: nonne deo subiecta erit anima meadictus enim omnis qui pendet in ligno » . Qui ergo pro nobis maledictum factus est, ut nos de maledictione liberaret, miraris si pro nobis subjectus sit, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
ipisoter  in centiua peccati: ut ꝑhioce que corerei cupimius cot¬
tartus  ur su it n laiterier delin quendi aliter caera poccata
forinsecussunt quid quid enĩ gerimus incilios agimus : fornicatio non solum
quauit ꝓp̃t hoc relinqu& homo patr ẽ & matrem &cdherebit uxorisue
&er̃ una caro &iumipse cũ mer&rice unũ corpus efficitur & pece
coc pussuũ  dũ templũ xp̃i facit corpus esse meraricis. dicamus &ulit᷑
neillum grecorũ sententiam pr&erire uideamur : aiud est peccare
corpus aliud in corpore. furtũ homicidiũ & catera absq for¬
none peccata ꝑmanus ud ministramus extrinecus: fornicatio salccin
or porenro eerc&ur anobis non ꝑcorpus in cdios & ꝑꝓpositũ ministe
ium bab& ccutẽ in se passionem : sunt qrita adisserar. quod secu¬
cãm scipturam uxor uiricorpus est: &quicũꝙ fuerit fornicatus pec¬
at incor pussuũ : hoc est inuxorem .dũ eam sua fornicatione cũmacu¬
ut & sacicet eam non peccando sed sui commixtione peccare. tercia¬

Expanded text:
carnis et incentiua peccati, ut per haec, quae corrigi cupimus cogitantes, rursum sit materia delinquendi. aliter: cetera peccata forinsecus sunt — quidquid enim egerimus, in alios agimus —; fornicatio non solum ori suae et erunt una caro, etiam ipse cum meretrice unum- corpus efficitur et peccat in corpus suum, dum templum Christi facit corpus- esse meretricis. dicamus et aliter, ne ullam Graecorum sententiam praeterire uideamur: aliud est peccare per corpus, aliud in corpore. furtum, homicidium et cetera absque fornicatione peccata per manus administramus extrinsecus; fornicatio sola in corpore nostro exercetur a nobis, non per corpus in alios, et \'perium habet: in, autem in se passionem. Sunt qui ita edisserant, quod secundum Scripturam uxor viri corpus sit, et quicumque fuerit fornicatus, peccet in corpus suum, hoc est in uxorem, dum eam sua fornicatione commaculat, et facit eam non peccantem, sua commixtione peccare.
Abbreviated transcription (Latin):
mundus in maligno hoc est in malo positus sit & in dominica oratione
dicamus libera nos amalo : & fifficiat nobis contra maliciã hulus
di prescas hecbere certamen: In secundo quesistiloco debeati a pos¬
tolipuul prima cedobrintios epistolu inqualoquitur omne pecca¬
tũ quodcũꝙ fecerit homo extracorpus est quicaltẽ sornicatd Incor
pus suũ peccat : legumus ergo pacululũ supenus & sic ad hiet uerba ue¬
iccmus: nede extremis purtibus: & ut ita dicam caudã capitulio
totam sentenciae nosse cupiamus: corpus inquid non est sornucationis
seddño : & dñs cor pori. ds uutẽ qui dñnsuscitauit & ooscũillo fuscita¬

Expanded text:
mundus in maligno, hoc est in malo, positus sit — et in dominica oratione mundus in maligno, hoc est in malo, positus sit — et in dominica oratione dicimus: Ii be rat nosamalo — et sufficiat nobis contra malitiam huius saeculi praesens habere certamen. In secundo proposuisti loco de beati apostoli Pauliprima ad Corinthios epistula, in qua loquitur: omne peccatum, quod fecerit homo, extrapus suum peccat . Legamus ergo paulo superius, et sic ad haec verba veniamus, ne de extremis partibus, et ut ita dicam, cauda capituli totam sententiam nosse cupiamus. Corpus, inquit, non fornicationi, sed Domino, et Dominus corpori. Deus autem qui Dominum suscitavit, et nos cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
tifio sufficot dei maliciasiuua : Cras iscripturis sũ ficturũ tempus sig¬
nifi cat sic exia eob ingenosi loquit ex audice me cras iustitiainep.¬
ubi altare extiuxut aduib tribubiis rubenagadex dimidia tribu
a multa estius mode inuaer ir qiperi es histrunto: quicionos defutu
ris cogitare ꝓhibut: concessit depre fentubus propt humane uica
fraglitatem: quod ecutem dicit sufficit dici malicia sua : hoc modo lni¬
tellege sufficit nobis dopresentibus huussđi angustus cogitare qui
necesse est sensum ced incerta & futura extendere quio consequi ote
possumus : eut forsitancito inuenta ꝑdamus Ełda enim queanda¬
timis uertit ihimaliciã upud grecos duo signisicat & maliciã &tasllic¬
cionem quã haħuicin grecidicunt ahnc magis ꝓmalicia transser¬
ridebuit quod si contenciose se quisduc&ur nollens habau uffliccio¬
nem sonare ei amn gustias sed malicia : illosensu ex plamnandum est : qa

Expanded text:
tino; sufficit diei malitia sua. crastinum in scripturis sanctis futurum tempus sigtino; sufficit diei malitia sua. crastinum in scripturis sanctis futurum tempus signifiubi altare exstruitur a duabus tribubus Ruben et Gad, et dimidia tribu et multa istius modi in ueteri repperies instrumento. qui ergo de futuris nos cogitare prohibuit, concessit de praesentibus propter humanae uitae fragilitatem. quod autem dicit: sufficit diei malitia sua, hoc modo intellege: sufficit nobis de praesentibus huius saeculi angustiis cogitare; quid necesse est sensum ad incerta et futura extendere, quae aut consequi non possumus aut forsitan cito inuenta perdamus? xayia enim, quam Latinus uertit in \'malitiam\', apud Graecos duo significat, et malitiam et adflictionem, quam κάκωσιν Graeci dicunt et hic magis pro malitia transferri debuit. quod si contentiose t quis ducitur nolens κακίαν adflictionem sonare et angustias, sed malitiam, illo sensu explanandum est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ãnoe insextũ abrahiam innona moyses : inundecima populis gentũ
aut̃ extrona hora nostri sit saluatoris aduentus testis est ioł a postolus di¬
ens frr̃ nouis simahoraẽ & cnĩ sic̃ audistis quia antiehristus uenit
nunc antichristi multi factis propt̃ quod cognoscim quia no uissima
hor a est. Sihaecdis plic& interpretatio sequor quocũq duxeris itu tam̃
iteos quiuocatis̃ prim iustus eẽ futearis: quod cũ obtinuero illut infera
quomodo iusti murmozabuñ aduersus patrẽ familas dicentes hii quino
poficius aperunt qeunã horã fecerunł e quales illos nob̵ fecisti qui portauim
cpistol longus explanare ñ uala questione &emartũ milta con¬
lidens stringit uerbis qđ sensib dilatatũ est. Interrogas  uet
signifiea illat ieuungelo iuaxtu matheum nolite sollicitiẽẽ decras¬

Expanded text:
a Noe; in sexta Abraham; in nona Moyses; in undecima gentilium popula Noe; in sexta Abraham; in nona Moyses; in undecima gentilium populautem extrema hora nostri sit saluatoris aduentus, testis estlohannes apostolus dicens: fratres, uouissima hora est. etenim, sicut audistis, quia antichristus uenit, nunc antichristi multi facti sunt, propter quod cognoscimus, quia nouissima hora est. si haec displicet interpretatio, sequor, quocumque duxeris, ita tamen, ut eos, qui uocati sunt primi, iustos esse fatearis. quod cum obtinuero, illud inferam: et quomodo iustimurmurauerunt aduersus patrem familias dicentes: hi, qui nouissimi uenerunt et una hora fecerunt, aequales illos nobis fecisti, qui portauimus epistula longas explanare non ualet quaestiones et in artum multa concludens stringere uerbis, quod sensibus dilatatum est. interrogas, quid significet illud in euangelio iuxta Mattheum: nolite solliciti esse de cras
Abbreviated transcription (Latin):
&filius hominis ñ uenit ministraeri sed ministrare. &dare animã suã redemptio
eꝓmultis : Nulli periculosum nulliuideat᷑ eẽ blas phemiũ quod & inapostol
inuidie malũ dixim : sidera quippe non s̃ munda in conspectueius & contra ange
los suos ꝑuersũ quid intellex̃ & inpsalmis dicit᷑: noniustificabit᷑ in conspectu
tuo omnisuiuens: nonait iustificabit᷑ omnis homo sedo mnis uiuens: id est non
euangelista non a postolus ñ ꝓph&a admaiora conscendendo ñ angeli ñ throni
non dominationes: ñ potestates. c& ereque uirtutes solus in peccatũ ñ cad& c&e
racũ liberi arbitrũ ĩuxta quod & homo i magini imaginẽ & similitud inẽ dĩ
itus et inutrã que partem possunt suũ flatere uoluntatẽ Quodsi hac sc¬
tentia ñ ad duceris saltimillius auctoritate parabole commouere inquaꝑtott̃
diem operarũ mittunt᷑ aduineã & inprima ora uocat᷑ adũ. ab el. sed. inter¬

Expanded text:
et filius hominis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemptionem et filius hominis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemptionem pro multis. nulli periculosum, nulli uideatur esse blasphemum, quod et in apostolis inuidiae malum diximus los suos peruersum quid intellexit et in psalmis dicitur: non iustificabitur in conspectu eius omnis uiuens. non ait \'non iustificabitur omnis homo\', sed comnis uiuens\', id est non euangelista, non apostolus, non propheta, - ad maiora conscendo - non angelus, non throni, non dominationes, non potestates ceteraeque uirtutes. solus deus est, in quo pe liberi arbitrii, iuxta quod et homo ad imaginem et similitudinem dei factus est, in utramque partem possunt suam flectere uoluntatem. quodsi hac sententia non adduceris, saltem illius auctoritate parabolae commouere, in qua per totam diem operarii mittuntur ad uineam. et in prima hora uocatur Adam, Abel, Seth; in terti
Abbreviated transcription (Latin):
tiad  ot scientiaedi : quocm in serutabilia iudicicedus & uestigabiis
ncdiberabit decorpore mortisulus ex quibus omnibus docemudiso¬
bius ꝑfesta eẽ iusticia qui solem suũ oriri facit suꝑ lustos inbustotib:¬
das pluuia serotina &iatutiuet. merentibus pant & non merentibi
quid euicis angulis & pliteis inutat ad nuptia s ccouemque ad exemplum filii pe¬
nitentis redire ipsa non poterat uel nolebat querit ex inuenitax inuentã siuis
humeris reportat: Multũ enim errandum laborauerat:. Ut aut̃ doceamur
in scõs quo qi adere inuidia a solidõ purã clementiã derehinqui. filioꝵ ⁊ ebedeicon¬
sideren& exemplum ꝓ quibus cũ mater mota pi&atis affectu nimis grandia postulas¬
sor ieliqui decim discipuli indignatis̃ : &ihs aduocans cosdix̃. Scctis quia princi¬
is gentium dominant᷑ eorũ & quim aioress̃ potestatẽ exercent in eos: nonita
interuos sed quicũ ꝗ urm̃ uoluert int̃uos eẽ primus. fiat uester seruus. quomodo

Expanded text:
tiae et scientiae dei, quam inscrutabilia iudicia eius et inuestigabiles me liberabit de corpore mortis huius? ex quibus omnibus edocemur dei solius perfectam esse iustitiadat pluuiam serotinam et matutinam merentibus pariter et non merentibus, qui de uicis, angulis et plateis inuitat ad nuptias et ouem, quae ad exemplum filii paenitentis redire ipsa non poterat uel nolebat, quaerit et inuenit et inuentam suis umeris reportat. multum enim errando laborauerat. Ut autem doceamur in sanctos quoque cadere posse inuidiam et soli deo puram clementiam derelinqui, filiorum Zebedei consideremus exemplum, pro quibus cum mater mota pietatis affectu nimis grandia postulasset, reliqui decem discipuli indignati sunt. et Iesus aduocans eos dixit: scitis, quia principes gentium dister et, quicumque uoluerit inter uos esse primus, fiat uester seruus; quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cebes uitulũ immolatũ ingredere manduca cũ fratre. quidaedũ cũu
trat : ecce agnus dĩ ecce quitollit peccata mundi: & pact̃ quidaem quocsi
demens & poenitenciatii buens teortatur aduitulũ non immolans
raudus
expl&o uatyͣuo tucon seegisti capita draconis. dedistieũ escampopulis al no¬
pum : cũ autẽ filiustuus hicqui comedit ftccultate suũ uiuens cũ merari¬
ribus uenit. & oc cidistieiuitulã scoginatũ. ⁊ consitetur & nunc isł uitu

Expanded text:
habes uitulum immolatum: ingredere, manduca cum fratre. quid haedum quahabes uitulum immolatum: ingredere, manduca cum fratre. quid haedum quatrat: ecce agnus dei, ecce, qui to llit peccata mundi. et pater quidem quasi clemens et paenitentiam tribuens te hortrandus, expleto uaticinio: tu confregisti capita draconis; dedisti eum escam populis Aethiopibus. Cum autem filius tuus hic, qui comedit omnem facultatem suam uiuens cum meretricibus, uenit, et occidisti ei uitulum saginatum. confitetur et nunc Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
redemptor : ipse losics qui placcuit in conspestutuo. & nuꝑ machabei
qui ꝓtua hereditate pugnabant contrasios scitatis hostiũ gladus
teremptisunt : &nullus eruor nobis reddidit libertatẽ et cead huc
romano imperio sublacemus : non ꝓph&a : non sacerdos noniustes quis quã
immolectus est nobis: & ꝓ librioso filio id est ꝓgentibus : ꝓpeccatoribus:
totius creaturae gloriosus scenguis effusus est : cũ que merentibus mino¬
ra nondederis : In meritis maclora. tribuisti.: Nũ que dedistimibi
haedum ut cũ amicis meis eppulcrer: Aut potestibi uliquacesse locuno¬
nisi patre tecũ caelebrante conuiuiũ sultim exemplodocere presenti re¬
uer sofilio iuniore. & pece l&actur & pueri: manducemus ct & cpulemua
recedis aspestu & semꝑ inagro es : num quoꝙ uis ubsentem inire conu¬
uiũ : numquã de distimihi aedum quẽ paeter detenora dat munera:

Expanded text:
redemptor. ipse Iosias, qui placuit in conspectu tuo, et nuper Macchabaei, redemptor. ipse Iosias, qui placuit in conspectu tuo, et nuper Macchabaei, qui pro tua hereditate pugnabant, contra fas sanctitatis hostium gladiis interempti sunt, et nullus cruor nobis reddidit libertatem: ecce adhuc Romano imperio subiacemus. non propheta, non sacerdos, non iustus quisquam immolatus est nobis, et pro luxurioso filio, id est pro gentibus, pro peccatoribus totius creaturae gloriosus sanguis effusus est; cumque merentibus minora non dederis, inmeritis maiora tribuisti. numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epulnisi patre tecum celebrante conuiuium? saltem exemplo docere praesenti. reuerso filio iuniore et pater laetatur et pueri. manducemus, ait, et epulemur, recedis aspectu et semper in agro es, nunc quoque uis absente eo inire conuiuium. numquam dedisti mihi haedum. numquam pater deteriora dat munera.
Abbreviated transcription (Latin):
& maendata mea non custo dierint : uisi tabo inuiga iniquitates eorũ
a inflagllis i iusticiaseorũ: onsericordia autemeã non auferamab
eo: quo testimonio &inid inquo filius senior glorictur sel sũ ẽe conum¬
citur dum indĩ iudiciis non ambulcuit. & elus mandecta non fecit ⁊ &
quomodo ista non sacions cum patre semꝑ suerit edocemur : dumpe¬
cans uisitatur in uirgoc: & uisitacio misericor dicc non negictur. Mec
ur cndum est pactrieũ ausum suisse m̃tiri qui fratri potuit inuide
Moexime cubi dieludicu quidem hi pudentius mencicentur ⁊ non nebi
nomiñ tuo comedimus &bibimus : uircutes multas fecimus: demonia
decimus: quid uero sit & omamea tua s̃. suo loco congruencius explicab
& nũ qua dedistimihi haedum ut cũ amicis meis aepularer. tantus in quid
isrł scenguis effusus est hominũ : coese s̃ milia & nullus eorũ nrae extitit sodutis

Expanded text:
et manet manet in flagellis iniustitias eorum; misericordiam autem meam non auferam ab eo\'. quo testimonio et id, in quo filius senior gloriatur, falsum esse conuincitur, dum in dei iudiciis non ambulauit et eius mandata non fecit. et, quomodo ista non faciens cum patre semper fuerit, edocemur: dum peccans uisitatur in uirga et uisitato misericordia non negatur. nec mirandum est patri eum ausum fuisse mentiri, qui fratri potuit.inuidere, maxime cum in die iudicii quidam inpudentius mentiantur: \'nonne in nomine tuo comedimus et bibimus et uirtutes multas fecimus, daemonia eiecimus?\' quid uero sit: et omnia mea tua sunt, suo loco, congruentius explicabitur. Et numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. \'tantus\', inquit Israhel, \'sanguis effusus est, tot hominum caesa sunt milia, et nullus eorum nostrae extitit salutis