comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i excelsis: ubi xp̃c ẽ in dextera dĩ se¬
dens: Illuc ꝓphetia hortatur ascen¬
dere: illuc discipłos suos molitur
imponerez Hȩc gͦ ẽ: Primo omnium
inquit misit ce uocauit ad se barach
Barach autem int̾pretatur chorusca¬
tio Choruscatio uero ẽ quȩ habet
quidem lucem. szñ ꝑmanentem: ad
modicum enum temporis resplendet
ce desinit: Hic gͦ barach mͥ uidetur
formam gerere populi prioris: qui
primo omnium ꝑprophetiã uocatꝰ
ẽ ceinuitatus ad audienda eloquia
di: &e diuinȩ legis munera capienda:
qui refulsit quidem &e in legis splen-¬
dore adbreue dempus choruscauit:
s ñ diu ꝑmansit: nec continuũ lucis
potuit obtinere fulgorem: Cum gͦ di-¬
xisset debbora ad barachad ẽ ꝓphetia
bor & accipe decem milia uiros. &re¬
liqua quȩ scͥpta sunt: quid respon-¬
dit barach ex ꝑsona populi ad ꝓpħi¬
am uideamus: Non inquit ascendã
nisi cetu ascenderis mecum: quia nes-¬

Expanded text:
in excelsis, ubi Christus est in dextera Dei sein excelsis, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Illuc nos prophetia hortatur ascendere, illuc discipulos suos molitur imponere. Haec ergo est, primo omnium, inquit, misit et vocavit ad se Barach; Barach autem interpretatur coruscatio. Coruscatio vero est quae habet quidem lucem, sed non permanentem, ad modicum enim temporis resplendet et desinit. Hic ergo Barach mihi videtur formam gerere populi prioris, qui primo omnium per prophetiam vocatus est, et invitatus ad audienda eloquia Dei, et divinae legis munera capienda, qui refulsit quidem, et in legis splendore ad breve tempus coruscavit, sed non diu permansit, nec continuum lucis potuit obtinere fulgorem. Cum ergo dixisset Debbora ad Barach, id est, prophetia bor, et accipe decem millia viros, et reliqua quae scripta sunt. Quid respondit Barach, ex persona populi ad prophetiam videamus. Non, inquit, ascendam, nisi et tu ascenderis mecum; quia nes
Abbreviated transcription (Latin):
& fauum: S ceillud considemus:
ubi residere dicitur ꝓphetia: &eubi lo¬
cus eius ẽẽ describitur: Subpalma
inquit inter medium rama ceiuuter
medium bethel: Sub palina sedem
habet ꝓphetia: quia nistus inquit
dauid sicut palia florebit: ꝑ hoc qͦa
sus institutionib eruditum ꝓphetia
autem rama. &e inter medium bechel
sedere dicitur R ama interp̃tatur
excelsa: bethel autem domus dĩ Hi¬
dete in quibus locis residere dicitur
ꝓphetia: inter excelsa ce domum deiz
Nichil autem humile. nichil deiectũ.
nichil uile. erga ꝓphetie sedem reppe¬
riri potest: sicut ce salomon nichilo¬
minus sapientiȩ sedem describens
dicit de ea: quod uel in portis ciuita¬
tum adsistit: uł in murorum moeni¬
bus habitet: uł in altis turribus li¬
bere agat: Hocmͦ gͦ prophetia quȩ
minc in debbora scribitur. inter do-¬
mum dĩ ceinter excelsa dicitur habi-¬
tare: Non enum docet quȩ suꝑ derrã
sunt querere: s quȩ incęlis sunt et

Expanded text:
et favum . Sed et illud consideremus, et favum . Sed et illud consideremus, ubi residere dicitur prophetissa, et ubi locus ejus esse describitur: Sub palma, inquit, inter medium Rama et inter medium Bethel. Sub palma sedem habet prophetia, quia justus, inquit David, sicut palma florebit ; per hoc quod suis institutionibus eruditum prophetia autem Rama et inter medium Bethel sedere dicitur. Rama interpretatur excelsa, Bethel autem domus Dei. Videte in quibus locis residere dicitur prophetia: inter excelsa et domum Dei. Nihil enim humile, nihil dejectum, nihil vile, erga prophetiae sedem reperiri potest: sicut et Salomon nihilominus sapientiae sedem describens dicit de ea, quod vel in portis civitatum assistat, vel in murorum moenibus habitet, vel in altis turribus libere agat . Hoc ergo modo prophetia, quae nunc in Debbora describitur, inter domum Dei et inter excelsa dicitur habitare. Non enim nos docet quae super terram sunt quaerere, sed quae in coelis sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
lo illorum dicitur quia propħa fu-¬
erit: nͥde debbora muliere Prestat
ce in hoc consolationẽ ñ minimam
mulierum sexui. etiam prima ipsiꝰ
litterȩ facies: & ꝓuocat eas. uti ne¬
quaqm ꝓ infirmitate sexus. despe-¬
rent etiam ꝓpheticȩ gr̃ȩ capaces se
fieri posse: s intelligãt &e credant. qdł
meretur hanc grãm puritas mentis:
ñ diuersitas sexus: S uideamus qͥd
etiam interioris intelligentiȩ respi¬
ret archanum Debbora apis inter¬
p̾tatur: siue loquela S et iam in
suꝑioribus diximus: quod debbora
inꝓphetiȩ forma accipienda sit quȩ ẽ
apis: Certum namq ẽ. quia omns
ꝓphetia suaues cęlestis doctrinȩ fa¬
uos. & dulcia diumni eloquu mella
componat: AInde dauid canebat di¬
cens: Quam dulcia faucib meis elo¬
quia tua: suꝑmel ce fauum ori meo:
Et iterum alibi dicit iuditia dĩ prȩ¬
ciosa eẽ suꝑ aurum ce lapidem precio¬
sum multum: ce dulciora suꝑ mel

Expanded text:
lo illorum dicitur, quia propheta fulo illorum dicitur, quia propheta fuerit, nisi de Debbora muliere. Praestat et in hoc consolationem non minimam mulierum sexui etiam prima ipsius litterae facies, et provocat eas, uti nequaquam pro infirmitate sexus desperent, etiam propheticae gratiae capaces se fieri posse; sed intelligant et credant quod meretur hanc gratiam puritas mentis, non diversitas sexus. Sed videamus quid etiam interioris intelligentiae respiret arcanum. Debbora apis interpretatur, sive loquela. Sed etiam et in superioribus diximus quod Debbora in prophetiae forma accipienda sit, quae est apis; certum namque est quod omnis prophetia suavis coelestis doctrinae favos et dulcia divini eloquii mella componat: unde et David canebat dicens: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo ? Et iterum alibi dicit: Judicia Dei pretiosa esse super aurum et lapidem pretiosum nimis, et dulciora super mel
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinam quȩ. ẽ. iniusticia᷑. Qã habeat in
sese ista scͥptura qm sine dubio &e ipsã inspi¬
ratã diuinitꝰ confitem᷑: qͦd nob̃ ad doctri¬
nam cedat: qd̾ ad increpationẽ. quod ad
disciplinam. quod adiusticiã: Quid eñi
nob̃ ex hoc confertur si legamꝰ hoc quod
recitatum. ẽ. id ẽquia debbora inquit
mulier ꝓphetissa. uxor lapidoth ipsa iudi-¬
cabat isrł in illo tẽpore. & ipsa inqͥt debbora.
sedebat sub palma int̾ inediũ rama ce int̾
medium bethel in monde effrem. &
ascendebãt ad eã filii isrł ut iudicaren¬
tur: Tunc deinde quid nobis eru¬
ditionis. aut doctrinȩ aut iustitie
ea conferunt quȩ secuntur: uł deba¬
rach ł deiahel. uł etiam de sysara
duce militiȩ iabin: Uideamus gͦ
ne forte ꝑ hȩc dignum aliquid sicut
ex scͥpturis ceteris de sacram̃tis secre¬
tioribus doceamur: Primo hoc ip¬
sum: quod cum plurimi iudices
iuri in isrł fuisse referantur: de nul¬

Expanded text:
doctrinam, quae est in justitia ; quid habeat in doctrinam, quae est in justitia ; quid habeat in sese ista Scriptura, quam sine dubio et ipsam inspiratam divinitus confitemur, quod nobis ad doctrinam cedat, quod ad increpationem, quod ad disciplinam, quod ad justitiam. Quid enim nobis ex hoc confertur, si legamus hoc quod recitatum est, id est quod Debbora, inquit, mulier prophetissa, uxor Laphidoth, ipsa judicabat Israel in illo tempore; et ipsa, inquit, Debbora sedebat sub palma inter medium Rama, et inter medium Bethel, in monte Ephraim, et ascendebant ad eam filii Israel, ut judicarentur. Tum deinde quid nobis eruditionis, aut doctrinae, aut justitiae ea conferunt quae sequuntur, vel de Barach, vel de Jael, vel etiam de Sisara duce militiae Jabin? Videamus ergo si forte per haec dignum aliquid, sicut et ex Scripturis caeteris, de sacramentis secretioribus doceamur. Primo hoc ipsum quod cum plurimi judices viri in Israel fuisse referantur, de nul
Abbreviated transcription (Latin):
Aprophetes uxor labidoth. quȩ
iudicabat populum millo tempore.
ce sedebat sub palma quȩ nomine illiꝰ
Nuocabatur int̾ rama et bethel in monte
effraim: Ascendebantq ad eam filii¬
N isrł in omne uditiumz Quȩ misit ce
uocauit barath filium abinoem de
Ncades neptalim: & dixit ad eum Pre¬
cepit tͥ dñs ds isrł: Uade &e descende:
ce duc exercitum in monte thabor: tol¬
lesq tecum decem milia pugnatorũ¬
de filiis neptalim ce de filiis ⁊abulon:
Ego autem ad ducam ad te in locotor¬
Srentis cyson sysaram pͥncipem exer¬
S citus iabin ce currus eius. atq onnẽ
multitudinẽ: ce tradam eos in manu
tua: Dixitq ad eam barath Si uenis
mecum uadam: si nolueris uenire
non ꝑgamz Quȩ dixit ad eum: Ibo
Squidem tecum: s in hac uice tͥ uicto¬
ria ñ reputabitur: quia in manu mu¬
lieris tradetur sysara Qm̃ quidem
sententia ẽ apłĩ pauli qua dicit: om¬
nis scͥptura diuinitus inspirata utił
ẽ ad docendum. ad increpandum. ad

Expanded text:
idoth, quae judicabat populum in illo tempore, et sedebat sub palma, quae nomine illius vocabatur inter Rama et Bethelin monte Ephraim. Ascendebantque ad eam filii Israel in omne judicium. Quae misit et vocavit Barach filium Abinoe de Cades Nepthali, dixitque ad eum: Praecepit tibi Dominus Deus Israel: Vade, descende et duc exercitum in montem Thabor; tollesqde filiis Neptalim et de filiis Zabulon; ego autem adducam ad te in locum torrentis Cison Sisaram principem exercitus Iabin, et currus eius atque omnem multitudinem, et tradam eos in manu tua. Dixitque ad eam Barach: Si venis mecum, vadam; si nolueris venire, non pergam. Quae dixit ad eum: Ibo quidem tecum, sed in hac vice tibi victoria non reputabitur, quia in manu mulieris tradetur Sisara. Quoniam quidem sententia est apostoli Pauli, quae dicit: Omnis Scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum, ad increpandum ad
Abbreviated transcription (Latin):
e eo quod filii isrł pꝰ mortẽ iosue consuluert
dñm. quis eorum dux contra chananeos fieri
deberet. ⁊ iuterfectione adomberec regis ⁊ obpu¬
gnatione chananeorum ac urbis hierłm:¬
Se eo quod ca leph spopondit filiam suamuxorẽ
uiro qui ꝑ cuteret cariatsepher: ⁊ quod axa filia
caleph petit patrem dare sͥ terram irriguam

Expanded text:
e eo quod filii Israel post mortem Josue consuluerunt Dominum quis eorum dux contra Chananaeos fieri deberet. Et de interfectione Adonibezerch regis, et oppugnatione Chananaeorum ac urbis Hierusviri qui percuteret Cariatsepher. Et quod Axa filia Caleb petit patrem dare sibi terram irriguam.
Abbreviated transcription (Latin):
Nuod angł s dñ ascendit degalgal ad locum flen¬
t̾ium: & increpauit iłrł propeccatis suis at negligen
uod iosue populum dimisit in stia:¬
luas pͥossessiones ire: seruieruntq dño cunctis die¬
bus eius & seniorum. qui longo post eum uirerunt

Expanded text:
uod angelus Domini ascendit de Galgal ad locum flentium, et increpavit Israel pro peccatis suis atque negligenuod Josue populum dimisit in suas possessiones ire, servieruntque Domino, cunctis diebus ejus et seniorum qui longo post eum vixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
autem confessio fit ad salutẽ Merito
quod exebreo translatum ẽ. quantũ
a nob̃ inspici potuit: ñ habet in ma¬
nibꝰ tuis: Nec frustra tam̃ hoc aseptu-¬
agnita interp̃tib additum existimo:
nisi quia intelligi uoluerunt. etiam
ipsas manus quib significãtur opa
m corde accipi debere: ubi ẽ fides quȩ
ꝑdilectionem oꝑatur: N am si forisecꝰ
ea quȩ deus tubet manib fiant. & in
corde ñ fiant: nemo ẽ tam in sulsus qͥ
p̃cepta arbitrecur impleri Porro si ca¬
ritas quȩ plenitudo legis ẽ habitet in
corde: &e iam si manib corporis quis¬
quam non possit operari: pax illi est
utiq cum hominib bone uolunta¬
tis

Expanded text:
autem confessio fit ad salutem. merito autem confessio fit ad salutem. merito quod ex hebraeo translatum est, quantum a nobis inspici potuit, non habet: in manibus tuis. nec frustra tamen hoc a septuaginta interpretibus additum existimo: nisi quia intellegi uoluerunt etiam ipsas manus, quibus significantur opera, in corde accipi debere, ubi est fides quae per dilectionem operatur. nam si forinsecus ea quae deus iubet manibus fiant et in corde non fiant, nemo est tam insulsus, qui praecepta arbitretur inpleri. porro si caritas, quae plenitudo legis est, habitet in corde, etiamsi manibus corporis quisquam non possit operari, pax illi est utique cum hominibus bonae uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum fidei dicit apls: quod ad no¬
uum ꝑtinet testam̃tũ S quexi pot̃¬
cur tasupius mãdara an¬
mãdata di¬
xerit. quȩ stri pta sunt in¬
libro legis huius: nisi quia his omnib
spãlia significantur ad nouũ testam̃¬
tum ꝑtinentia: si bene intelliguntur:
Idem quȩri podest.cur quod hic posi¬
tum ẽ neq trans mare ẽ. ut dicas quis
transfretabit nob̃ trans mare et accipi¬
et nob̃ illud. apls dixerit. aut quis des¬
cendet inabissum. atq id exponens
adiunxĩt. hoc ẽ. xp̃m a mortuis redu-¬
cere:ͥ nisi quia mare appellauit totã
in hoc scło uitam quȩ morte transitur.
ut quodamin mare finatur:. et trans
mare mors ipsa appelletur: uelut
trans istam uitam quȩ maris uoca¬
bulo significatur: Demq quod hic
additum ẽ et in manib tuis: non ait
apłs nisi in ore tuo et incorde tuo:
et hocusq in finem executus ẽ dicens:
Corde enim creditur adiusticiam: ore

Expanded text:
verbum fidei dicit Apostolus: quod ad Noverbum fidei dicit Apostolus: quod ad Novum pertinet Testamentum. Sed quaeri potcur ea superius mandata dixerit, quae scripta sunt inbro Legis hujus : nisi quia his omnibus spiritualia significantur ad Novum Testamentum pertinentia, si bene intelligantur. Item quaeri potest cur hoc quod hic positum est, Neque trans mare est, ut dicas, Quis transfretabit nobis trans mare et accipiet nobis illud. apostolus dixerit: aut quis descendet in abyssum, atque id exponens adiunxerit: hoc est Christum a mortuis reducere; nisi quia mare appellauit totam in hoc saeculo uitam, quae morte transitur, ut quodam modo mare finiatur et trans mare mors ipsa appelletur uelut trans istam uitam, quae maris uocabulo significatur. deinde quod hic additum est: et in manibus tuis, non ait apostolus nisi: in ore tuo et in corde tuo. et hoc usque in finem exsecutus est dicens: corde enim creditur ad iustitiam, ore
Abbreviated transcription (Latin):
anoatuoi hoc quod ego p̃cipio
tͥ hodie non supͣte ẽ. neq ꝓcul
positum: nec in celo sitũ. ut possis dic̃e.
quis nr̃m ad celum ualet conscendere.
ut deferat illud ad nos ce audiamus
atq oꝑe compleamus: neq trans mare
positum. ut causeris & dicas. quis exno-¬
bis trãffretare poterit mare. te illud¬
ad nos usq deferre: ut possimus au-¬
dire et facere quod p̃ceptum ẽ: s iux-¬
ta de ẽ sermo ualde in ore tuo & incor¬
de tuo. ut facias illum EReliqͣ Septu¬
aginta: Quia mandatũ hoc quod ego
mando tͥ hodie. ñ ẽ supͣ modum: neq
longe abste ẽz Non in cȩlo ẽ dicens: ⁊a
ẽ ut dicas: Quis ascendet nob̃ incelũ
et accipiet nobis illud. &e auilientes
illud faciemꝰ: Neq trans mare ẽ dicẽs:
id ẽ ut dicas: Quis tranffretabit nobis
trans mare. & accipiet nob̃ illud: & au¬
dientes illud faciemus: Prope ẽ t̃ibũ
hoc ualde. in ore tuo. & in corde tuo.
et in manib tuis: facere illud Hoc eẽ

Expanded text:
andatum hoc, quod ego precipio tibi, non supra te est neque procul positum, nec in celo situm ut possis dicere: 'Quis nostrum ad celum valet ascendere, ut deferat illud ad nos et audiamus atque opere compleamus'? Neque trans mare positum, ut causeris et dicas: 'Quis ex nobis traad nos usque deferre, ut possimus audire et facere quod praeceptum est? sed juxta te est sermo valde in ore tuo, et in corde tuo, ut facias illum, » et reliqua. Septuaginta: « Quia mandatum hoc quod ego mando tibi hodie non est supra modum, neque longe abs te est: non in coelo est, dicens, id est, ut dicas, Quis ascendet nobis in coelum, et accipiet illud nobis, et audientes illud faciemus? Neque trans mare est, dicensid est, ut dicas, Quis transfretabit nobis trans mare, et accipiet nobis illud, et audientes illud faciemus? Prope est verbum hoc valde in ore tuo, et in corde tuo, et in manibus tuis facere illud. Hoc esse
Abbreviated transcription (Latin):
um acceꝑit homo nuꝑ uxorem
non ꝓcedet ad bellum: nec ei qͥp¬
piam necessitatis iniungetur publice:
s uacabit absq culpa domui suȩ: ut u¬
no anuo lȩcetur cum uxore sua: Quid
autem ꝑ hanc sententiam nobis innuit᷑:
nisi ut quicumq carnalib desid̃iis se ob-
am se inhabilem ẽẽ cognoscat: Unde
paulus apłs discipulo precepit dicens:
Nemini cito manum inposueris Et itẽ:

Expanded text:
um acceperit homo nuper uxorem, non procedet ad bellum, nec ei quidpiam necessitatis injungatur publice, sed vacabit absque culpa domni suae, ut uno anno laetetur cum uxore sua. » Quid autem per hanc sententiam nobis innuitur, nisi ut quicunque carnalibus desideriis se obliam se inhabilem esse cognoscant? Unde Paulus apostolus discipulo praecepit dicens: « Nemini cito manum imposueris » . Et item:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdata ẽ t̾ ꝑ ꝓpħiam cũ ĩpositiõe manuũ prb̃ri:
hec matitare: in hisesto: ut ꝓfectꝰtuꝰ. manife¬
stus fit omnibus. Attende tibi et doccrine:
instaĩ itł: hoc enim faciens. et te ipsum sal¬
uum facies. et eos qui te audiunt. Hec te fa.¬
cere et ꝑficere ad tuam et ad multoium salutẽ
concetdat altissimus. Uale sc̃ẽ pater: mauriq
tui insacris orationibꝰ semꝑ memor esto.

Expanded text:
iam cum impositione manuum presbyteri. Haec meditare, in istis esto, ut profectus tuus manifestus sit omnibus. Attende tibi et doctrinae, insta in illis. Hoc enim faciens, et te ipsum salvum facies, et eos qui te audiunt. » Haec te facere et perficere ad tuam et ad multorum salutem concedat Altissimus. Vale, sancte Pater, Maurique tui in sacris orationibus semper memor esto.
Abbreviated transcription (Latin):
sui ex largitate nobis concedẽ dignetur: ut
cius seruitium in eccłia sc̃a sua. ad ipsius lau¬
dem et nr̃am salutem explere possimus. Ec̃ce
habes pentateucum moysi ut petisti cum my¬
steriis suis spiritali calamo aliquantulum
explicitum: quibꝰ quinq uerbis loqͥse uelle
sensu suo apłs in ȩccłia głatur. Esto piusscru.¬
tator legis dei. et deuotus executor p̃ceptoꝵ altis.¬
simi: ut sicut in oidine consois. ita et cooꝑa.
um exhortationis. qua discpłm ĩstruens ait.
Precipe hec et doce: nemo adolescentiamtu.¬
am contempnat: sed exemplũ estofidelium qn
uerbo: in conu̾satione: in caritate: in fide:
in castitate. Dũ uenio attende lectioni et exhor.

Expanded text:
sui largitate nobis concedere dignetur, ut sui largitate nobis concedere dignetur, ut ejus servitium in Ecclesia sancta sua ad ipsius laudem et nostram salutem explere possimus. Ecce habes Pentateuchum Moysi, ut petisti, cum mysteriis suis spiritali calamo aliquantulum explicatum: quibus quinque verbis, loqui se Apostolus in ecclesia gloriatur . Esto pius scrutator legis, et devotus exsecutor praeceptorum Altissimi: ut sicut in ordine consors, ita et cooperaum et hortationis qua discipulum instruens ait: « Praecipe haec et doce. Nemo adolescentiam tuam contemnat, sed exemplum esto fidelium in verbo, in conversatione, in charitate in fide, in castitate. Dum venio attend
Abbreviated transcription (Latin):
que sacer euangelii textus in se continet sa.¬
cram̃ta. Unde sc̃e fr̃ tuo de hoc maxime indi¬
gemꝰ adiutorio. quatinꝰ apud ommpotentẽ
dm̃ p̃cibꝰ assiduis impetres: ut quod nos
iubes mertes adtuam et ad tuorum utilitatẽ
facere: eius opitulatione nobis conferatur: qui
dat omnibus affluenter et non imꝓpat: qͥ¬
et in euangelio suo fidelibꝰ suis ꝓmisit dicens.
Petite et dabitur uobis: querite et inuenietis:
pulsate et apietur uobis. Omnisenim qui pe¬
ut accipit: et quiquerit iuenit: et pulsanti
apietur. Iccirco autem tuaspostulationes im.¬
ploro: quia m̾itis sacris do illas acceptissimas cre¬
do. Ceterum autem nos ꝓhoc ipso p̃cibus licet
ñ condignis tam̃ humillimis insistimus: po.¬
stulantes ut suꝑnus arbiter qͥ maltis habitat
et humilia respicit in celo et int̾ra suscitat de
puluere egenum et de stercore erigit paupẽ.
aliquam particulam donorum suoꝵ. muins

Expanded text:
quae sacer Evangelii textus in se continet saquae sacer Evangelii textus in se continet sacramenta. Unde, sancte frater, tuo de hoc maxime indigemus adjutorio: quatenus apud omnipotentem Patrem precibus assiduis impetres ut quod nos jubes inertes ad tuam et ad tuorum utilitatem facere, ejus opitulatione nobis conferatur, qui dat omnibus affluenter, et non improperat; quique in Evangelio fidelibus suis promisit dicens: « Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis. Omnis enim qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur. » Idcirco autem postulationes imploro tuas, quia meritis sacris illas Deo acceptissimas credo. Caeterum autem nos pro hoc ipso precibus licet non condignis, tamen humillimis insistimus, postulantes ut supernus arbiter qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra, suscitatque de pulvere egenum, et de stercore erigit pauperem, aliquam particulam donorum suorum muneris
Abbreviated transcription (Latin):
Initur tuis parendo p̃ceptis
prioribus legis libris nouissime ad deute.¬
onomium moysi considerandum ꝑueni:
uatinus inde aliqua tue sc̃e uoluntati
onsentiens. sacram̃ta sꝑaliter rimarer:
itq in unum uolumen maiorum dicta
olligerem. Sed quia in hunc librum cu¬
uspiam explanationẽ ꝓpͥe ñ inueni: ne.¬
esse habui ut ꝑspectis anteriorum libro¬
rum expositionibus. inde adhuiusli.¬
bri enodandas questiones assumerẽ
facultatem. hec autem quȩ nouiter¬
ibi a legislatore inserta reppi: iuina gr̃a
largienti⁊ modulo nr̃i ingenioli quantu¬
luncunq expunare curaui. Deuterono.¬
mium quoq ut baatus hieronimꝰ in qua¬
dam epła sua ad amicuem ait. scda lex est:
ceeuangelice legis p̃figuratio. Sicq ea habet
que priora sunt:ut tamen noua lint omĩa:
Quapropter hȩc resoꝑosa indiget exsoluti.¬
one: scilicet quod ita hystorialiter ordinen.¬
tur uetera: ut sp̾aliter omĩa demonstrent᷑
noua. et legis ꝑfiguram patefaciat littera:

Expanded text:
igitur, tuis parendo praeceptis, prioribus libris legis, novissime ad Deuteronomium Moysi considerandum perveni, quatenus inde aliqua tuae sanctae voluntati consentiens, sacramenta spiritaliter rimarer atque in unum volumen majorum dicta colligerem. Sed quia in hunc librum cujuspiam explanationem proprie non inveni, necesse habui ut perfectis anteriorum librorum expositionibus, inde ad hujus libri enodandas quaestiones assumerem facultatem. Haec autem quae noviter a legislatore inserta reperi, divina gratia largiente, pro modulo nostri ingenioli, quantulumcunque explanare curavi. Deuteronomium quoque, ut beatus Hieronymus in quadam epistola sua ad amicum ait, secunda est lex, et evangelicae legis praefiguratio; sicque ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia. Quapropter haec res operosa indiget solutione: scilicet quod ita historialiter ordinentur vetera, ut spiritaliter omnia demonstrentur nova, et legis per figuram patefecit littera
Abbreviated transcription (Latin):
affligit: Irriguum uͦ inferius accipit:
cum inferm supplicia flendo ꝑtimes-¬
citz Ee quidem prius inferius. ac post
irriguum suꝑius datur: s quia com-¬
punctio amoris dignitate preminet:
necesse fuit ut prius irriguum suꝑius:
ce post irriguum inferius commemo¬
rare debuisset:¬

Expanded text:
affligit; irriguum vero inferius accipit, affligit; irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. Et quidem prius inferius, ac post irriguum superius datur: sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irriguum inferius commemorare debuisset
Abbreviated transcription (Latin):
pro his ꝑpeti supplicia ȩterna ꝑtimes-¬
cit: At uͦ cum longa meroris anxie¬
tudine fuerit formido consumpta:
quȩdam iam de presumptione uemȩ
securitas nascitur: ce in amore cȩlestiũ
gaudiorum ammus inflammatur:
et qui prius flebat ne duceret᷑ adsup¬
plicium: pꝰmodum fiere amarissime
incipit. quia differtur aregno: Con¬
templatur & enm mens qui sunt illi
chori angłorum: quȩ societas scõrum
sp̃uum: quȩ maiestas internȩ uisionis
dei: et amplius plangit quia abonis
perennib deest: quam prius cum ma-¬
la ȩt̾̃na metuebat Sicq fit ut ꝑfecta
compunctio formidinis: tradat ani¬
mo conpunctionẽ dilectionis: Quod
bene in hac sacra ueraciq historia:
figurata narratione describitur: Quia
gͣ ut dixi duo sunt compin  tionis
genera: dedit ei pater suus irriguũ
suꝑius: ceirriguum inferius: Irrigu-¬
um quippe suꝑius accipit amina: cũ
sese in lacrimis cęlestis regni desiderio

Expanded text:
pro his perpeti supplicia aeterna pertimespro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietudine fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur: et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens qui sunt illi chori angelorum, quae societas sanctorum spirituumque majestas internae visionis Dei: et amplius plangit quia bonis perennibus deest, quam prius cum mala aeterna metuebat; sicque fit ut perfecta compunctio formidinis tradat animo compunctionem dilectionis: quod bene in hac sacra veracique historia figurata narratione describitur. Quia ergo, ut dixi, duo sunt compunctionis genera, dedit ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius. Irriguum quippe superius accipit anima cum sese in lacrymis coelestis regni desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
re nr̃o cum magno gemitu quȩrenda
ẽ lacrimarum gr̃a: Sunt namq non¬
nulli qui iam indono ꝑceperunt li¬
bere ꝓuisticia loqui: oppressos tueri:
indigentib possessa tribuere: ardorẽ
fidei habere: s ad huc grãm lacruna¬
rum ñ habent: Hii nimirum terram
australem ce arentem habent: s ce ad¬
huc irrigua indigent: Quia in bonis
oꝑibus positi quibus magni atq fer-¬
uentes sunt: oportet nimĩrum ut aut
timore supplicii aut amore regni cȩle-¬
stis. mala etiam quȩ ante perpetraue-¬
runt deplorent: Et licet in multis spe-¬
ciebus compunctio diuidatur. quan¬
do singulȩ queq apęnitentib culpȩ
planguntur: unde exuoce quoq peni¬
tentium hieremias ait: diuisiones
aquarum deduxit oculus meus: pͥn-¬
cipaliter tamen compunetionũ genera
duo sunt: quia d̃m̃ siciens amin a:
prius timore conpungitur. post amo¬
re: Prius enim sese inlacrimis afficit:
quia dum malorum suorum recolit:

Expanded text:
re nostro cum magno gemitu quaerenda re nostro cum magno gemitu quaerenda est lacrymarum gratia. Sunt namque nonnulli qui jam in dono perceperunt libere pro justitia loqui, oppressos tueri, indigentibus possessa tribuere, ardorem fidei habere: sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram australem et arentem habent, sed et adhuc irrigua indigent: quia in bonis operibus positi, quibus magni atque ferventes sunt, oportet nimirum ut aut timore supplicii, aut amore regni coelestis, mala etiam quae ante perpetraverunt deplorent. Et licet in multis speciebus compunctio dividatur, quando singulae quaeque a poenitentibus culpae planguntur; unde ex voce quoque poenitentium Jeremias ait: « Divisiones aquarum deduxit oculus meus ; » principaliter tamen compunctionum genera duo sunt: quia Deum sitiens anima, prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit,
Abbreviated transcription (Latin):
men ẽ aliud ẽẽ legem cui mnc ꝑso-¬
nam dedimus chaleb: aliud litterã
ueteris testam̃ti: quam ciuitatem figu-¬
raliter diximus litterarum: Accepta
eam de domo patris sui Quȩ cum
ueniret mecum sedens suꝑ asinum
illum sine dubio quem soluerant dis-¬
cipuli saluatoris: dicit ad patrem suũ:
Da mͥ benedictionem pater: Et accepit
gonethlam inferiorem & gonechlam
suꝑiorem: quod euidentius iam apł̃s
dicit: pollicitationẽ babens uitȩ quȩ
nunc ẽ ce future Et saluator ꝓmittit:
ut hii qui uerbi sui ꝑfectionem secun-¬
tur accipiant centuplum in hoc scło:
&e uitam ȩternam in futuro Hoc ẽ gͦ
accepisse in benedictionẽ gonethlam
inferiorem. &e goneblam suꝑiorem:
Quam benedictionẽ oremus ut ce nos
consequi mereamur: Iuxta uͦ tro¬
pologiam axa suꝑ asinum sedet: cũ
irracionabilibus carnis suȩ motibus
anima presidet: Quȩ suspirans a patre
terram irriguam petit: quia acreato¬

Expanded text:
men est aliud esse legem, cui nunc persomen est aliud esse legem, cui nunc personam dedimus Caleb, aliud litteram Veteris Testamenti, quam civitatem figuraliter diximus litterarum. Accepta eam de domo patris sui: quae cum veniret mecum sedens super asinum, illum sine dubio quem solverant discipuli Salvatoris, dicit ad patrem suum: Da mihi benedictionem, pater; et accepit Gonethlam inferiorem et Gonethlam superiorem: quod evidentius jam Apostolus dicit: « Pollicitationem habens vitae quae nunc est et futurae . » Et Salvator promittit ut hi qui verbi sui perfectionem sequuntur, accipiant centuplum in hoc saeculo, et vitam aeternam in futuro. Hoc est ergo accepisse in benedictione Gonethlam inferiorem et Gonethlam superiorem: quam benedictionem oremus ut et nos consequi mereamur. Juxta tropologiam vero, Axa super asinum sedet, cum irrationabilibus carnis suae motibus anima praesidet, quae suspirans a patre terram irriguam petit, quia a creato
Abbreviated transcription (Latin):
re litteram occidentem. fr̃ chaleb iunior:
Ego autem sum fr̃ chaleb de ȩccl̃a iuni-¬
or: qui excisa ac diruta legis. littera.
sensum in ea spalem requiro Excido
autem litteram. cum iam non scdm
litteram azima manduco: neq pascha
cum iudeis obseruo: neq sabbatum
scđ̃m litteram curo: Promissum nãq
ẽ mͥ: quia si excidero ciuitatem littera. Gõ¬
rum: accepturus sim filiam frĩs mei
maioris: Eram namq prius filius
cenez: qui interp̃tatur spretio: Quis
enim ita erat sp̃tus sicut nos gentes.
alienati a conu̾sacione isrł spem non
habentes. et sine do in hoc mundo
eramus: Nam prior ille fr̃ meus
cuius nunc filiam accipio: ꝓ eo quod
excidi ciuitatem litterarum: ille filius
ieffone fuit. qui int̾pretatur conũsio:
Dat mͥ gͦ filiam suam. scientiam. siue
intelligentiã mͥ iumori fr̃i dat lex: se-¬
cundum quod scriptum ẽ Auferet᷑
a uobis regnum di: ce dabitur genti
facienti fructum eius: Sciendum ta-¬

Expanded text:
re litteram occidentem, frater Caleb junior. re litteram occidentem, frater Caleb junior. Ego autem sum frater Caleb de Ecclesia junior, qui excisa ac diruta legis littera, sensum in ea spiritalem requiro. Excido autem litteram, cum jam non secundum litteram azyma manduco, neque pascha cum Judaeis observo, neque sabbatum secundum litteram curo. Promissum namque est mihi quia si excidero civitatem litterarum, accepturus sim filiam fratris mei majoris. Eram namque prius filius Cenez, qui interpretatur spretio. Quis enim erat ita spretus sicut nos gentes, alienati a conversatione Israel, spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo eramus? Nam prior ille frater meus, cujus nunc filiam accipio, pro eo quod excidi civitatem litterarum, ille filius Jeffone fuit, qui interpretatur conversio. Dat mihi ergo filiam suam, scientiam sive intelligentiam mihi juniori fratri dat lex, secundum quod scriptum est: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . » Sciendum ta
Abbreviated transcription (Latin):
sio: Nouissima namq huius erroris.
ostendunt᷑ inp̾cipitium et ꝓfundum
inferni: Hos gͦ gentilitatis sensus tan-¬
quam filios enach uetusti erroris ab¬
scidit lex: quȩ etiam scd̃m litteram
deum uerum et creatorem omm-
riathsepher & cȩperit eam: da-
bo illi axam filiam meam uxorem:
Cepitq eam orhomel filius cenez fr̃
Ichaleb iunior: deditq ei axam filiam
suam uxorem: Qui cum ꝑgerent si¬
mul: suasit uir eius ut peteret a pa¬
Itre suo agrum: Suspirauitq ut sede-¬
bat inasmo: Cui chaleb Quid habes
inquit: At illa respondit: Ta mͥbe-
nedictionẽ: Terram australem & aren¬
tem dedisti mͥ: iunge ce irriguam:
Dedit itaq ei chaleb irriguum supius
ce inferius. Eceteraz Gothoniel autem
interp̾tatur reponsioi: Responsio dĩ
dici potest is cui respondet dñs: hoc ẽ
cui reuelat secreta ce pandit archana:
Iste gͦ ẽ qui potest accipere ciuitatem
luterarum ueteris instrum̃ti: & excide-¬

Expanded text:
sio: novissima namque hujus erroris sio: novissima namque hujus erroris ostenduntur in praecipitium et profundum inferni. Hos ergo gentilitatis sensus tanquam filios Enach vetusti erroris abscidit lex, quae etiam secundum litteram Dominum verum et creatorem omniuriat-Sepher bo illi Axam filiam meam uxorem. Cepitque eam Othoniel filius Cenez, frater Caleb junior: deditque ei Axam filiam suam uxorem. Qui cum pergerent simul, suasit vir ejus ut peteret a patre suo agrum. Suspiravitque ut sedebat in asino. Cui Caleb, Quid habes, inquit? At illa respondit: Da mihi benedictionem: terram australem et arentem dedisti mihi, junge et irriguam. Dedit itaque ei Caleb irriguam superius et inferius, » etc. Othoniel autem interpretatur responsio Dei. Responsio Dei dici potest is cui respondet Dominus, hoc est, cui revelat secreta et pandit arcana. Iste ergo est qui potest accipere civitatem litterarum Veteris Instrumenti, et excide
Abbreviated transcription (Latin):
reuelante dño loquȩla effecta ẽ: loquen¬
tibus de ea &e disserentib primo apłis.
ce remouentib de ea sp̃alem loquȩlam:
S &e singuli quoq doctores ȩccłarum
litteram legis loquȩlam & disputatio¬
nem suam illam euglicam fecerunt:
Qui sunt autem tres filii enach qͦs chaleb
in cuius ꝑsona uirtutem legis descri-¬
pseramus int̾immit: In anis humilitas
accipienda ẽ illa qm omnes scl̃i poetȩ
uł philosophi diuinitatẽ senserunt:
quia cehumilia & deo indigna sunt
quȩ senserunt: Quid ẽ tam humile
inaniter: quam ligna &e lapides deos
uel astruere ut putares huius gͦ in¬
anis humilitatis primus filius ẽ qui
dicitur extra me: hoc ẽ primus sensus
Certum ẽ quia et iste fr̃ sit illius erroris:
qui sine consilio agitur: Quid enm
tam sine consilio qmͣ relinquere dñm
qui nos fecit ẽẽ: ce sequi deos quos fe¬
cimus: Tercius erroris sensus ẽ tha¬
lamin quod ẽ precipitium uł suspen¬

Expanded text:
revelante Domino, loquela effecta est, loquenrevelante Domino, loquela effecta est, loquentibus de ea et disserentibus primo apostolis, et removentibus de ea spiritalem loquelam. Sed et singuli quoque doctores Ecclesiarum litteram legis, loquelam et disputationem suam illam evangelicam fecerunt. Qui sunt autem tres filii Enach quos Caleb, in cujus persona virtutem legis descripseramus, interimit? Inanis humilitas accipienda est illa, quam omnes saeculi poetae vel philosophi divinitatem senserunt, quia et humilia et Deo indigna sunt quae senserunt. Quid est tam humile inaniter quam ligna et lapides deos vel astruere vel putare. Hujus ergo inanis humilitatis primus filius est qui dicitur extra me, hoc est, primus sensus certum est quia et iste frater sit illius erroris qui sine consilio agitur. Quid enim tam sine consilio quam relinquere Dominum, qui nos fecit esse, et sequi deos quos fecimus? Tertius erroris sensus est Tholmai, quod est praecipitium vel suspen
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis quem ext̃minauit chaleb:
immo extra dñm ẽ: Et alius ahiman
qui int̾pretatur. fr̃ m̃s extra consilium:
ut fr̃ sine consilio: Omnes enim fr̃s qͥ
de humilitate in ani nascuntur: certũ
ẽ quia extra consilium sunt: T̃ercius
tholmai thalamin quod int̾pretat᷑
precipitium uł suspensio: quod desi-¬
gnat nichil in eo stabilitatis. s uaga
omnia ce in preceps ruentia: Istos ergo
tres filios enachext̾minauit et int̾fecit
chaleb: et post istos ascendit etiam in
dabir: Nomen erat dabir prius cuuitaᷤ
litterarum: Dabir int̾pretatur loquela:
s nomen dabir erat prius ciuuitas litte¬
rarum: Ita ciuitatẽ litterarum intelli¬
go omne ueteris instrum̃ti testam̃tũ:
et hanc ipsam quam nunc disserere
conamur scͥpturam intelligamꝰ ec̃ ciuita¬
tem litterarum: quȩ post modum effi¬
citur dabir quod ẽ loquela Hȩc ẽ enĩ
quȩ prius in litteris erat: &e scđm lite-¬
ram intelligebatur: Modo in ȩecłiis

Expanded text:
humilitatis quem exterminavit. Caleb, humilitatis quem exterminavit. Caleb, imo extra Dominum est. Et alius Ahiman, qui interpretatur frater meus extra consilium, et frater sine consilio: omnes enim fratres qui de humilitate inani nascuntur, certum est quia extra consilium sunt. Tertius Tholmai, quod interpretatur praecipitium vel suspensio: quod designat nihil in eo stabilitatis, sed vaga omnia et in praeceps ruentia. Istos ergo tres filios Enach exterminavit et interfecit Caleb, et post istos ascendit etiam in Dabir. Nomen erat Dabir prius civitas litterarum. Dabir interpretatur loquela, sed nomen Dabir erat prius civitas litterarum. Ita civitatem litterarum intelligo omne Veteris Instrumenti testamentum, et hanc ipsam quam nunc disserere conamur Scripturam intelligamus esse civitatem litterarum; quae postmodum efficitur Dabir, quod est loquela: haec est enim quae prius in litteris erat, et secundum litteram intelligebatur, modo in Ecclesiis,
Abbreviated transcription (Latin):
tas in anis: uł responsio in anis: Acce¬
pit gͦ caleb metropolun humilitatis in¬
anis: Duas ẽẽ humilitates certum ẽ: Una
laudabilem de qua dicit saluator: dis-¬
cite a me quia mitis sum &e humilis
corde: ce inuenietis requiẽ animabus
urĩs: Et de hac humilitate dictum
ẽ quia omnis qui se humiliauerit ex¬
altabitur: Ꝙ iterum: Humiliamim
sub potentissima manu dñi Est enim
& alia humilitas culpabilis peccatorũ:
sicut illa qmͣ de illicito concubitu dic̃
scͥptura: quod de ãmon scͥptum ẽ quia
humiliauit thamar sororem suamz: Est
gͦ humilitas in anis: Cȩpit metropolim
uł excidit chaleb et inter emit tres fi-¬
lios enach: qui erant filii in anis hu-¬
militatis: Illis interfectis ipse habuit
ciuitatem: ce fecit quȩ inconsequentib
scripta sunt: Qui autem sunt filii in¬
anis humilitatis quos ext̾minauit cha¬
lebe Primus susi qui int̾pretatur ex¬
tra me. hoc ẽ extra scm. filius in anis

Expanded text:
tas inanis, vel responsio inanis. Accetas inanis, vel responsio inanis. Accepit ergo Caleb metropolim humilitatis inanis. Duas esse humilitates certum est, unam laudabilem, de qua dicit Salvator: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris ; » et de hac humilitate dictum est, quia « omnis qui se humiliaverit, exaltabitur ; » et iterum: « Humiliamini sub potentissima manu Domini . » Est enim et alia humilitas culpabilis peccatorum, sicut illa quam de illicito concubitu dicit Scriptura quod de Amon scriptum est, qui humiliavit Thamar sororem suam . Est ergo humilitas inanis. Cepit metropolim vel excidit Caleb, et interemit tres filios Enach, qui erant filii inanis humilitatis. Illis interfectis ipse habuit civitatem, et fecit quae in consequentibus scripta sunt. Qui autem sunt filii inanis humilitatis quos exterminavit Caleb? Primus Susi, qui interpretatur extra me, hoc est, extra sanctum: filius inanis
Abbreviated transcription (Latin):
legendo uł audiendo obtinueris: tuȩ
portionis efficitur ciuitas litterarum:
Et hȩc quidem nos ꝓpossibilitate sen-¬
sus nr̃i uel etiam ꝓ auditus ur̃i capa-¬
citate discussimus: summa uͦ scientia
ce profundior horum intelligentia apd̃
illos erit: qui ueram hereditatẽ ueri ce
unigeniti filii dĩ q̃ reꝓmissa ẽ. his qui
eum ꝑfecte dilexerint consequi mere¬
buntur. ¶haleb uͦ filio ieffone dedit
partem in medio filiorum iuda sicut pre¬
ceperat ei dñs chariatharbȩ: patris enach.
ipsa ẽ ẽbron: Deleuitq ex ea chaleb tres
filios enach. sesai &e aiman cethoͥmai de
stirpe enach: atq inde conscendens ue¬
nit ad habitatores dabir. quȩ prius uo¬
cabatur chariath sepher: id ẽ ciuitas lit¬
terarum: Primo gͦ discutiamus quare
metropolim accepit caleb: &e illam quȩ
prima inter ceteras omnes. interra re¬
ꝓmissionis metropolis nominatur: Et
metropolis enach int̾pretatur humili-¬

Expanded text:
legendo vel audiendo obtinueris, tuae legendo vel audiendo obtinueris, tuae portionis efficitur civitas litterarum. Et haec quidem nos pro possibilitate sensus nostri, vel etiam pro auditus vestri capacitate, discussimus: summa vera scientia, et profundior horum intelligentia apud illos erit qui veram haereditatem veri et unigeniti Filii Dei, quae repromissa est his qui eum perfecte dilexerint, consequi merebuntur. « Caleb vero filio Jeffone dedit partem in medio filiorum Juda, sicut praeceperat ei Dominus, Chariath Arbe, patris Enach, ipsa est Ebron: delevitque ex ea Caleb tres filios Enach, Sesai et Eman, et Tholmai de stirpe Enach; atque inde conscendens venit ad habitatores Dabir, quae prius vocabatur Chariath Sepher, id est civitas litterarum. » Primo ergo discutiamus quare metropolim accepit Caleb, et illam quae prima inter caeteras omnes in terra repromissionis metropolis nominatur. Et metropolis Enach interpretatur humili
Abbreviated transcription (Latin):
in egypto ẽ huius solis nomen accepit:
quem pater celestis ortri iubet suꝑ bo¬
nos cemalos: illa uͦ ciuitas quȩ in iudȩa
ẽ scõium tantummꝰ efficitur: quia ciui¬
tas dĩ ẽ: &e fons ille de quo suꝑius dixi-¬
mus fluuius effectus letificat ciuitatẽ
di: S ce tu si ex ommi parte munitꝰ sis.
& continentiȩ muro circundatus: si pa-¬
tientiȩ & magnanimitatis turrib cir¬
cundatꝰ es: etiam tu efficeris ciuitas
di Si uͦ ad hec omnia adieceris tͥ lum̃
scientiȩ: sicut isaias. illuminate uobis
lumen scientiȩ: & sol inte iustitiȩ radia-¬
uerit. efficeris etiam tu ciuitas solis:
uel ciuitatem solis sorte hereditatis ac-¬
cipies: S & si te tradideris legi deuit
in ipsa mediteris die ac nocte: ce non
recedat liber legis de manu tua sicut
dicitur ad ihm: cesi memoi sis precepti
saluatoris in quo dicit. scrutamim scrip-¬
turas: Si gͦ talibus studiis te mancipa-¬
ueris. & eruditionem diuinȩ legis uel

Expanded text:
in Aegypto est, hujus solis nomen accepit in Aegypto est, hujus solis nomen accepit quem Pater coelestis oriri jubet super bonos et malos; illa vero civitas quae in Judaea est, sanctorum tantummodo efficitur, quia civitas Dei est: et fons ille, de quo superius diximus, fluvius effectus laetificat civitatem Dei. Sed et tu si ex omni parte munitus sis, et continentiae muro circumdatus, si patientiae et magnanimitatis turribus circumdatus es, etiam tu efficeris civitas Dei; si vero ad haec omnia adjeceris tibi lumen scientiae, sicut Isaias  « illuminate vobis lumen scientiae » , et sol in te justitiae radiaverit, efficeris etiam et tu civitas solis, vel civitatem solis sorte haereditatis accipies: sed et si te tradideris legi Dei, ut in ipsa mediteris die ac nocte, et non recedat liber legis de manu tua, sicut dicitur ad Jesum; et si memor sis praecepti Salvatoris, in quo dicit: « Scrutamini Scripturas ; » si ergo talibus studiis te mancipaveris, et eruditionem divinae legis vel
Abbreviated transcription (Latin):
hac eadem tribu eẽ etiam ciuitas litte¬
rarum: Oportet gͥ omnem qui uult
introire in partem filiorum iudatran-¬
sire prius mare salsum: ceuitȩ scilicet
et mundi huius turbines suꝑare: et
euadere omnia quȩ in hoc mundo
pro incerto usu et lubrico marinis flu¬
ctibus comparant᷑: ut possit ad iudȩ
terram ꝑuenire: &e fontem solis accede:
Quis ẽ autem fons solis uł cuutas solis:
Illius sine dubio de quo scͥptum ẽ: Ulo-¬
bis autem timentibus nomen meũ:
orietur sol iustitiez: Huius gͦ solis si
prius euaseris mare salsum: fontem
inuenies interra udez Quem fontem:
Illum ꝓfecto de quo dicebat ihs: Qui
biberit de aqua qmͣ ego dabo ei: fiet
in eo fons aquȩ salientis in uitã ȩternã:
Huius gͦ solis cũ talẽ qualẽ diximꝰ mue¬
neris fontẽ: inuenies etiã ciuitatẽ eiꝰ. Est
enĩin qͥt ibi & ciuitas solis. Dr̃ ẽẽ megypto c¬
cuntas solis: S ista ciitas solis quȩ

Expanded text:
hac eadem tribu esse etiam civitas littehac eadem tribu esse etiam civitas litterarum. Oportet igitur omnem qui vult introire in partem filiorum Juda, transire prius mare salsum, et vitae scilicet et mundi hujus turbines superare, et evadere omnia quae in hoc mundo, pro incerto usu et lubrico, marinis fluctibus comparantur, ut possit ad Judae terram pervenire et fontem solis accedere. Quis est autem fons solis, vel civitas solis? Illius sine dubio de quo scriptum est: « Vobis autem timentibus nomen meum orietur sol justitiae . » Hujus ergo solis, si prius evaseris mare salsum, fontem invenies in terra Judae. Quem fontem? Illum profecto de quo dicebat Jesus: « Qui biberit de aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam lis cum talem qualem diximus inveneris fontem, invenies etiam civitatem ejus: Est enim, inquit, ibi et civitas solis. Dicitur esse in Aegypto civitas solis; sed ista civitas solis quae
Abbreviated transcription (Latin):
diximus de deserto syna quod tempta¬
tiones significat: & ideo necesse ẽ nos
transire heremum temptationũ: ut
sic possimus ꝑuenire in hereditatẽ fili-¬
orum iudaz S ascendere nos oportet
ad ascensum collium acrabin: quod
interp̃tatur scorpionis: Transeundi no-¬
bis sunt &e calcanduscorpiones: illi sine
dubio de quib saluator dicit: Ecce de-¬
di uobis potestatem calcandi suꝑ serpẽ¬
tes cescorpiones. Qui gͦ uult et desiderat
ingredi hereditatem tribus iuda: opor¬
tet eum ascendere in ascensiones istas:
et calcare atq euadere scorpiones qui
obsistunt: Ulnde arbitror quod istud
bulas: Et sunt inquit fines usq ad ca¬
des: Cades interp̾tatur sc̃m uł scifica-¬
tio. fines gͦ uide usq ad sanctificatio¬
nem ꝑueniunt: S uideamꝰ etiam
qui sunt fines expartib orientis: non
significant᷑ contueam᷑ imagines. Dicit᷑
salsum: ce post hoc in parte eius no¬
minatur fons solis oe ciuitas: ce in¬

Expanded text:
diximus de deserto Sina quod tentadiximus de deserto Sina quod tentationes significat; et ideo necesse est nos transire eremum tentationum, ut sic possimus pervenire in haereditatem filiorum Juda; sed ascendere nos oportet ad ascensum collium Acrabin, quod interpretatur scorpionis. Transeundi nobis sunt et calcandi scorpiones illi sine dubio, de quibus Salvator dicit: « Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones . » Qui ergo vult et desiderat ingredi haereditatem tribus Juda, oportet eum ascendere in ascensiones istas, et calcare atque evadere scorpiones qui obsistunt: unde arbitror quod istud bulas . » Et sunt, inquit, fines usque ad Cades. Cades interpretatur sanctum vel sanctificatio. Fines ergo Judae usque ad sanctificationem perveniunt. Sed videamus etiam quae sunt fines ex partibus orientis, non significantur contueamur imagines. Dicitur salsum; et post hoc in parte ejus nominatur fons solis, et civitas, et in
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ situt iam diximꝰ sepe. interp̃tatur t̾re¬
na: Post terrena gͦ statim consetunt᷑
fines iudȩ: s a deserto inquit syna: In¬
terp̃tatur autem syna temptationes:
Post temptationes gͦ consecuntur fines
hereditatis iudȩ occidens & oriens: no-¬
minantur & uicina loca ea quȩ supra
diximꝰ: immo confima: S et uallis
egypti uicina occidentalib partib de-¬
signatur: quȩ ẽ adeserto ad occidentẽ
Ab oriente uͦ. cinguntur fines mari sal¬
so: Post hȩc a collibus inquit quȩ ten¬
duntur ad occidentem: ceinde ascendi-¬
tur ab occidente usq barnȩ: ce sic ꝑten¬
ditur ad occidentem cades: Et hii sunt
fines eorum ab affrico: ceinde ꝑrexit
usq ad uallem ȩgypti: Elides quomͦ
in occidentis partib. et affricum et egyp¬
tum nominat ce occasume Sine du-¬
bio ut hȩc omnia sciat unus quisq eua-¬
denda eẽ &e transeunda: ut ita demũ
po̾sit ad tribum regiam ꝑuenire: de

Expanded text:
vero, sicut jam diximus saepe, interpretatur terrevero, sicut jam diximus saepe, interpretatur terrena. Post terrena ergo statim consequuntur fines Judae, sed a deserto, inquit, Sina: interpretatur autem Sina, tentationes. Post tentationes ergo consequuntur fines haereditatis Judae. Occidens et oriens nominantur, et vicina loca ea quae supra diximus imo confinia; sed et vallis Aegypti vicina occidentalibus partibus designatur, quae est a deserto ad occidentem; ab oriente vero cinguntur fines mari salso. Post hoc a collibus, inquit, qui tenduntur ad occidentem; et inde ascenditur ab occidente usque Barne, et sic pertenditur ad occidentem Cades. Et hi sunt fines eorum ab Africo; et inde perrexit usque ad vallem Aegypti. Vides quomodo in occidentis partibus, et Africum, et Aegyptum nominat, et occasum? sine dubio, ut haec omnia sciat unusquisque evadenda esse et transeunda, ut ita demum possit ad tribum regiam pervenire, de