comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa parua tamq̃m magna trenuerut. Cũ gͦ uenit plenitu¬
do tꝑis. misit ds filiũ suum factum ex muliere factũ sub
lege. Usq adõ paruũ. ut factum. Eo itaq missum qͦ factũ.
Si gͦ maior mittit minorẽ. fatemur & nos factum minorẽ
et in tantum minorẽ in qͣntum factũ. ⁊ in tantũ factum
in qͣntũ missum. Misit eium filiũ suum factũ ex muliere.
ꝑquem tam̃ qr facta sunt om̃ia ũ solum prius ꝗͣ factus
miteretur. s priusꝗ essent om̃ia eundem mitti ꝯfitemur
equalem. Emitte inquit illam de celis sc̃ĩs tiuis. enutte
illam a sede magnitudinis tuȩ. ut mecũ sit & mecũ labor&
idẽ. doceat me laborare ne laborem. Labores enĩ eiꝰ uͥtutes
sunt. S aliter mittitur ut sit cum homne alit̾ missa est
ut ipsa sit homo. In animas enĩ scãs se transfert. atq amicos
dei et ꝓpħas ꝯstituit. Sicut ⁊̃ implet scõs angłos. & om̃ia¬
talib ministeriis ꝯgrua ꝑ eos oꝑatur. Cum aut̃ uenit pleni¬

Expanded text:
tanquam magna tremuerunt. 26. Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege ; usque adeo parvum, ut factum; eo itaque missum, quo factum. Si ergo major mittit minorem, fatemur et nos factum minorem, et in tantum minorem in quantum factum, et in tantum factum in quantum missum. Misit enim Filium suum factum ex muliere, per quem tamen quia facta sunt omnia, non solum priusquam factus mitteretur, sed priusquam essent omnia, eumdem mittenti confitemur aequalem, illam a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret , id est, Doceat me laborare, ne laborem. Labores enim ejus virtutes sunt. Sed aliter mittitur ut sit cum homine, aliter missa est ut ipsa Dei et prophetas constituit, sicut implet etiam sanctos talibus ministeriis congrua per eos operatur. Cum autem venit pleni
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem. in reb ortis ab ȩternitate platis & ad et̾nitatẽ
relatis. tꝑ alit̾ gesta sut̃: aut testimonia missionis huius
fuerunt. aut ipsa missio filii dĩ. S testimonia quędã
uenturũ prenunciauerũt. quȩdã uenisse testata sunt.
Factũ quippe creaturam ꝑ quẽ facta ÷ om̃is ereatura:
om̃em creaturam testem hab̾e oportebat. Nisi enĩ multis
missis predicaret᷑ unus: nõ multis dimissis ceneret᷑ unus. E
nͥ talia essent. testimonia quȩ parius magna uidentur.
ñ credetur ut magnos faceret magnus. qͥ ad paruos missꝰ
paruus. In ꝯparabilit̾ eium maiora filii dĩ facta st̃ celũ et
terra et om̃ia quȩ in eis sunt. qr om̃ia ꝑ ipsũ facta sc̃. q̃m
signa atq portenta quȩ in eiꝰ testimoniũ ꝓruperunt. S¬

Expanded text:
ueritatem in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis huius fuerunt aut ipsa missio filii dei. at testimonia quaedam uenturum praenuntiauerunt, quaedam uenisse testata sunt. factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa atq
Abbreviated transcription (Latin):
factam. ꝓbenus & a filio factam. Qd ⁊ natiuitas filii de uir¬
nasci filio. nisi acciꝑe formam serui ĩ uirginis utero : audi
quia hoc & filius fecit. Iui cum ĩ forma dĩ ess ñ rapmã
arbitratus : esse. se ęqualem dõ. s semet ipsum ex mani¬

Expanded text:
factam, probemus et a Filio factam. Quid est nativitas Filii de virfactam, probemus et a Filio factam. Quid est nativitas Filii de virnasci Filio, nisi accipere formam servi in virginis utero? Audi quia hoc et Filius fecit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis D
Abbreviated transcription (Latin):
płum. Tp̃r ait acceptabili exaudiui te. et in die salitis ad¬
uui te. Et rursus apłs. Ecce nunc tp̃s acceptabile ecce nẽ
Q pat̾ et filius oꝑatus ÷ Non ÷ qͥdem passus pat̾ s filius.
passionẽ tñ et filii & pat̾ et filius oꝑatus: Non resurre¬
xit pat̾ s filius. resurrectionẽ tamen filii et pat̾ & filiꝰ
oꝑatus sit. Cum aut̃ uenit inquit plenitudo tꝑis misit
ds̃ filiũ suũ factum ex muliere factum sub lege. ut eos
qui sub lege erant redimer&. Audistis etqr planum et
aꝑtum ÷ intellexistis. Ecce pat̾ fecit filiũ nasci de uirgi
tum sub lege. Fẽcit gͦ eum pat̾ ex muliere sub lege. Aut
ex muliere. Ñ moueat. Utrumq de scriptura dicitur. et
ex uirgine et ex muliere. Ex iurgine quomͦ: ecce uirgo
eres non corrupta uirginitate s feminas appellat. Ha¬
bes eudentẽ scriptam geneseos quando ipsa prima eua
seriptura. iubere dm̃ separare mulieres quȩ ñ cognoue¬
runt cubile uiri. Probauimus gͦ natiuitatẽ filii a patre

Expanded text:
pore, » ait, « acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te » ; et rursus Apostolus, « Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc et Pater et Filius operatus est. Non est quidem passus Pater, sed Filius, passionem tamen Filii et Pater et Filius operatus est. Non resurrexit Pater, sed Filius. Resurrectionem tamen Filii et Pater et Filius is, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret . Audistis, et quia planum et apertum est, intellexistis. Ecce Pater fecit Filium nasci de virgintum sub Lege. Fecit ergo eum Pater ex muliere sub Lege. 10. e mex virgine, et ex muliere. Ex virgine quomodo? Ecce virgo eres non corruptas virginitate, sed feminas appellat. Habes evidentem Scripturam Geneseos, quando ipsa primo factScriptura: Jubere Deum separari mulieres, quae non cognove Filii. Probavimus ergo nativitatem Filii a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
quę non ipse facit. quia ⁊ om̃ium prescius futurorum.
P redicit gͦ et peccata hominũ quę potuit prescire ñ fac̃e.
ꝓmittit aũ que ipse facturus ÷ nec ea mala s: bona. Iuis
enim ꝓmittet mala: ꝗuis itaq mala inferat mał: ñ pec¬
pollicetur. Filii gͦ ꝓmissionis: filii sunt beneficu. Hec est
grã quȩ gratis datur. nõ meritis oꝑantis. s miseratiorie
donantis. Iuinc gr̃as aginus dño dõ nr̃o. qd̾ ⁊ magnũ sac̃

Expanded text:
rum. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse facturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non pecpollicetur. filii ergo promissionis filii sunt beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis sed miseratione donantis. hinc gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ÷ gͦ abrahe semen estis. nisi gͦ. xp̃i estis: inde : q alio
loco idem ipse apłs ait. Nunc gaudeo in passionib ꝓ uobis¬
oportebat etiã ipse pressuras eius ꝓ sua portione adimplebat.¬
scilicet oleaster factus : paraceps pinguedinis oleȩ. nõ olea
particeps facta ÷ amaritudinis oleastri. Nam in eo qd de
ap̃o ueraciter scriptus: aitulus rex uideoꝵ. qͥst̃ intelligen¬
di uidei nis semen abrabe fili ꝓmissionis qui sunt eciam
dicebat. Si aut̃ uos xp̃i: gͦ abrahȩ sem̃ estis scđ̾m ꝓmis¬

Expanded text:
dictum est: Ergo Abrahae semen estis, nisi: Ergo Christi estis? Inde est quod alio loco idem ipse Apoportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat.entium? quia, scilicet, oleaster factus est particeps pinguedinis oleae . Nam olea particeps facta est amaritudinis oleastri. Nam in eo qui de Christo veraciter scriptus est titulus: Rex Judaeorum, qui sunt intelligendi Judaei, nisi semen Abrahae, filii promissionis, qui sunt etiam dicebat, Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promis
Abbreviated transcription (Latin):
tñ bono lex data sit: adinxit dicens. S ꝯclusit sc̾ptura
om̃ia sub peccato: ut ꝓmissio ex fide iħu xp̃i daretur
credentib Danda gͦ itaq fuerat lex q̃ manifestius sibi
ipsum ostendet hominem. ne. suꝑbus animus humanus
a se ipso se possȩ ee̾. iustũ putar&. et ignorans dĩ iusticiã
id⁊ quȩ homni ex dõ ÷ suam uolens ꝯstituere id÷ quasi
sius uirib partẽ iusticiȩ dĩ subiectꝰ ñ fieret. Oportebat
itaq ut ad dito mandato cuiꝰ uox÷ ñ ꝯcupisces. suꝑbo
peccatori ĩ preuaricationis. crim̃ acced̾et. atq ita gr̃ȩ
medicinã non sanata ꝑ legẽ. s ꝯuicta ĩfirmitas q̃reret.
Manifestatio inqͥt uerboꝵ cuoꝵ illuminat. & ĩcellig̾e
fac̃ infantes. Iuid ÷ paruulus. nͥ humił et ĩfirmus: noli
gͦ suꝑbure. noli de tua q̃ nulla ÷ uirtute presumere. et ĩ¬
tellige quare sit a bono dõ bona lex data. q̃ tam̃ iuuficare.
ñ possit. Ad hoc enĩ data ẽ. ut te de magno paruuilũ fac̾et

Expanded text:
clusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Danda itaque fuerat Lex, quae manifestius sibi ipsum ostenderet hominem, ne superbus animus humanus a seipso se posse esse justum putaret, et ignorans Dei justitiam, id est quae homini ex Deo est, et suam volens constituere, id est quasi suis viribus partam, justitiae Dei subjectus non fieret . Oportebat itaque ut addito mandato cujus vox est, Non concupisces , superbo peccatori etiam praevaricationis crimen accederet; atque ita gratiae medicinam non sanata per Legem, sed convicta infirmanifestatio,» inquit, «verborum tuorum illuminat, et intelligere facit parvulos.» Quid est parvulus, nisi humilis et infirmus? Noli ergo superbire, noli de tua, quae nulla est, virtute praesumere; et intelliges quare sit a bono Deo bona lex data, quae tamen vivificare non possit. Ad hoc enim data est, ut te de magno parvulum faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
entem. Qm̃ib in xp̃m credentib nõ solis qui ex isrłfi xi¬
deles erant apłe dicit. Ego abrahȩ semen estis. scd̾m ꝓmissi¬
onẽ heredes. Ibi namq ꝯmemorauit p̃figurationẽ noui
testam̃ti in eo qđ scriptum ÷ in ysaãe uocabit᷑ tibi scm̃
non utiq in ismahel ancillȩ filio. In quib duob filiis
abrahȩ seruo et libero. et duab mulierib ancilla & liba:
scribens ad galadus duo testam̃ta dic̃ in allagoria prefi¬
gurata. Unde dicit. N hu qui filii carnis hu sunt filu
dei.s. filii pmissionis depittant᷑ in semine. ł romissionis

Expanded text:
tem in Christum credentibus, non solis qui ex Israhel fideles erant, apostolus dicit: Ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem heredes. ibi namque commemorauit praefigurationem noui testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissio
Abbreviated transcription (Latin):
uestit st̃. qͥ xp̃m induer̃ non tantũ in forma sacramentti s ⁊̃
in oꝑe exempli. sequentes uestigia dñi sui. Alii uͦ usq ad sa¬
cramentũ reddituri de sua ueste rationem. Hon cessat tamen
illa mulier:. ñ cessat illa mulier om̃s uestire. ut nemo q̃ ratur
nemo dicat. ideo nõ sum bene oꝑatus. qr non sũ uestitus.

Expanded text:
Christum induerunt, non tantum in forma Sacramenti, sed etiam in opere exempli, sequentes vestigia Domini sui; alii vero usque ad Sacramentum, reddituri de sua veste rationem. Non cessat tamen illa mulier, non cessat illa mulier omnes vestire: ut nemo queratur, nemo dicat, Ideo non sum bene operatus, quia non sum vestitus.
Abbreviated transcription (Latin):
nus. qui nec preceditur hesterno. nec excluditur crastino.
Anrare itaq debemus ꝑ quem facta sunt tp̃a. ut liberem̃
a tp̃r et figamur in ecernitate ubi iã nulla : mutabilitas
cũ ꝓpt̾ nos in cp̃r ꝑ quem facta sunt ꝙꝑa. factum e̾e. int̾
om̃ia ꝑ quẽ facta sut om̃ia. factum ec̃. qd̾ fecto. factus: enĩ
qd̾ fecerat. fac tus : enum homo qͥ hominem fecerat. ne ꝑure
qd̵ fecerat. Quod ait pat̾ uenit hora clarifica filiũ tuũ
ostendit om̃e tp̃s et quid qͣn facera uł fieri sinerce ab illo
esse dispositum qui ꝙꝑi subditus non ⁊ qm̃ quȩ futura
fueraint ꝑ singła pa in dĩ sapientia causas efficientes

Expanded text:
nus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino.nus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino.Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas facta sunt tempora; factum esse inter omnia, per quem facta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne ped ait, « Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, » ostendit omne tempus, et quid quando faceret, vel fieri sineret, ab illo esse dispositum, qui tempori subditus non est, quoniam quae futura fuerant per singula tempora in Dei sapientia causas efficientes
Abbreviated transcription (Latin):
ãnorũ. cxx. Nati sunt enim sexagenario patͥ genimi.
ipse. ⁊ esau. Post decem aut̃ ãnos intͣuit iacob ĩ egyp¬
tum cũ ess ãnoꝵ.cxxͫx. ioseph aut̃ ess xxxuiiii. Fuit̃
pinde anni a ꝓinissione usq ad ingressũ iacob ĩ egyptũ
.cc.xu. Ioseph aut̃ ab illo trigesimo et nono ãno etatis
suȩ in quo eũ pater in egrpto inuenit uixit ãnos.lxx.

Expanded text:
annorum CXX; nati sunt enim sexagenario patri gemini annorum CXX; nati sunt enim sexagenario patri gemini ipse et Esau. post X autem annos intrauit Iacob in Aegyptum, cum esset annorum CXXX, Ioseph autem esset XXXVIIII. fiunt proinde anni a promissione usque ad ingressum Iacob in Aegyptum CCXV. Ioseph autem ab illo tricesimo et nono anno aetatis suae, in quo eum pater in Aegypto inuenit. uixit annos sept
Abbreviated transcription (Latin):
a deo. que post qͣdringentos & triginta ãnosfactã legẽ
dic̃ apłs. nõ ex tp̃r qͦ iacob intrauit ĩ egyptum. Deide ⁊̃
ipsa scriptura exodi satis hoc significatur. N enim dix̃
in colatus filioꝵ isrł. quẽ incoluerut int̾ra egypti anni
t̾ra chanaan. ipsi & patres eoꝵ. Ac ꝑ hoc manifestum ⁊
ꝯputandũ esse. tp̃s ⁊̃ patriarcharum abrahę usaac & ia¬
cob. ex quo ꝑegrinari cepit abraham in t̾ra chanaan. id÷
ex illa ꝓmissione ĩ ꝗͣ eiꝰ fidem laudat apłs. usq ad illud
tp̃s quo ingressus ⁊ isrł in egyptum. Ioto quippe isto
tp̃r ꝑegrinati sunt patres in t̾ra chanaan. et deinde
in monte syna. q̃ non infirmat testamentũ ad euacu¬
andas ꝓmissiones. Septuagesimo gͦ et quinto ãno uitȩ
suȩ abralam sic̃ scripta dicit egressus: in t̾ra chanaan
et genuit ysaãe cũ esset ãnoꝵ .c. F iunt itaq ãni .xxu.
ex ꝓmissione usq ad natũ ysaac. His addunt᷑ om̃s ãni

Expanded text:
Deo post quadringentos et triginta annos factam legem dicit Apostolus, non ex tempore quo Jacob intravit in Aegyptum. Deinde etiam ipsa scriptura Exodi satis hoc significat. Non enim dixit, incolatus filiorum Israel quem incoluerunt in terra Aegypti, annierra Aegypti Chanaan, ipsi et patres eorum. Ac per hoc manifestum est computandum esse tempus etiam patriarcharum Abrahae, Isaac et Jacob, ex quo peregrinari coepit Abraham in terra Chanaan, id est, ex illa promissione in qua ejus fidem laudat Apostolus, usque ad illud tempus quo ingressus est Israel in Aegyptum. Toto quippe isto tempore peregrinati sunt patres in terra Chanaan, et deinde in monte Sina, quae non infirmat testamentum ad evacuandas promissiones. Septuagesimo et quinto anno vitae suae Abraham, sicut Scriptura dicit , egressus est et genuit Isaac, cum esset annorum C. fiunt itaque anni XXV ex promissione usque ad natum Isaac. his adduntur omnes ann
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsgressionis gr̃a posita ÷ ita distinguendũ putaui ut
int̾rogatio esset. Iuid gͦ. ãc deinde responsio. lex tͣnsgres
lior mͥ uidetur ista distinctio. ut int̾rogatio sit. Qiud
gͦ lex: et inferatur responsio. tͣnsgressionis gr̃ã posita ẽ.¬
habet apłs sicut ueriores codices post inspexi. maxime
grecos. De lege enum dictum ÷ qd camꝗͣ de semine dic tũ
multi latini codices h̃t ꝑ int̾pretantis errorẽ. Lexpr¬

Expanded text:
transgressionis gratia proposita est, ita distinguendum putaui, ut inter- rogatio esset: quid ergo? ac deinde responsio: lex transgresero; sed melior mihi uidetur ista distinctio, ut interrogatio sit: quid ergo lex? et inferatur responsio: transgressionis gratia proposita ehabet apostolus, sicut ueriores codices post inspexi, maxime graecos. de lege enim dictum est, quod tamquam de semine dictum multi latini codices habent per interpretantis errorem.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ xp̃s gratis mortuus : Quid faciat lex sine gr̃a nisi
mais reos: quare : q legu auditores & ñ factores. ac ꝑ
hoc peccatores. preuaricatores. Mortuus ⁊ puer hospite
hominis dĩ. et nussus ÷ baculus ꝑseruũ. & positus: super
lex que poss uiuficare: om̃imo ex lege ess iusticia. Iten¬
dite respondeamus et dicamus. Iuid ÷ qd̾ dix̃. si data
eĩt lex quę poss iuiuficare. om̃mo ex lege ẽẽt iusticia:
si ñ poterat iuuificare. ut quid data ÷ : secutus adiunx̃.

Expanded text:
i magis reos? Quare? Quia Legis auditores et non factores, ac per hoc peccatores, praevaricatores. Mortuus est puer hospitae hominis Dei, et missus est baculus per servum, et positus est super Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Intendite: respondeamus, et dicamus: quid est quod dixit? Si data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmendata ÷ medicina s Si enim data ess lex q̃ posset
uiuificare: om̃ino ex lege ess iusticia. Si gͦ non ⁊ data lex
quȩ possit. uiuificare: quare data ÷ : reqͥritur & ostendit.
quare sit data. qr ⁊̃ sic in adiutoriũ data÷ ne te sanum
ex fide iħu xp̃i daretur credentibꝰ. Quando audis ꝓmissi¬
onẽ expecta factorẽ. Idonea fuit humana nat᷑a ꝑ libe¬
rum arbitrium uulnerare se s iã uulnerata & sauciata
non ÷ idonea ꝑ liberum arbitriũ. sanare se. Bona ÷ lex¬

Expanded text:
set lex quae posset vivificare, omnino esset ex lege justitia. Si ergo non est data lex, quae posset vivificare, quare data est? Sequitur, et ostendit quare sit data: quia etiam sic in adjutorium data est, ne te sanum ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Quando audis promissorem, exspecta factorem. Idonea fuit humana natura per liberum arbitrium vulnerare se: sed jam vulnerata et saucia, non est idonea per liberum arbitrium sanare se. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m et iustum & bonũ. Qd gͦ bonum ÷ mͥ factum ẽ mors:
absit. S peccatũ ut appareat peccatũ ꝑ bonum mͥ oꝑatum ÷
mortẽ. Neq enum lex iubebat delictum. ut sub intrante¬
illa habundaret delictũ. s suꝑbos multũ sibi tͥbuentes mã¬
daci scĩ et iusti et boni abiectione reos ⁊̃ p̃uaricationis
ut iã non essent legi subditi ꝑ reatũ. s legi socixa ꝑ iusticiã
Idem qͥipe apłs dicit. qr priusꝗͣ ueniret fides sub lege custo

Expanded text:
mihi factum est mors? absit. sed peccatum ut adpareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. neque enim lex iubebat delictum. ut illa subintrante abundaret delictum, sed superbos multum sibi tribuentes mandati sancti o et iusti et boni adiectio reos etiam praeuaricationis r fidem, ut iam non essent legi subditi per reatum. sed legi sociati per iustitiam. idem quippe apostolus dicit. quia priusquam ueniret fides. sub lege cust
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ iaces et surg̾e nõ potes. mediatorẽ quodãmͦ ds̃ cibi
porrexit brachiũ suũ. Et brachium dñi cui reuelatum
Opus : hoc gr̃ȩ. qͣm qͥ accipiunt doc trinę salutari
in nat̾a libi arbitrii. & in lege atq doctrina. sicut pela¬
giana ꝑuersitas desipit. s ad singłos actus datur illius
uoluntate de qͦ scriptum ÷ Pliuuã uoluntariã segregab
ds hereditati suę qr et liberum arbitrium ad diligendũ
dm̃ primmi peccati granditate ꝑdidimus. & lex dĩ atq
doctrina ꝗuis sc̃a & iusta et bona. tamen occidit si
non uuificet sp̃s. ꝑ quem fit non ut audiendo. s ut obe¬
diendo neq ut lectione s ut dilectione teneatur. Iex p

Expanded text:
vero jaces, et surgere non potes, mediatorem quodam modo Deus tibi porrexit brachium suum. Et brachium Domini cui revelatum opus est hoc gratiae. quam qui accipiunt, doctrinae salutari in natura liberi arbitrii et m lege atque doctrina, sicut Pelagiana peruersitas desipit, sed ad singulos actus datur illius uoluntate. de quo scriptum est: Pluuiam uoluntariam segregans deus hereditati suae, quia et liberum arbitrium ad diligendum deum primi peccati granditate perdidimus et lex dei atque doctrina quamuis sancta et iusta et bona tamen occidit, si non uiuificet spiritus, per quem fit, non ut audiendo sed ut oboediendo neque ut lectione sed ut dilectione teneatur. quap
Abbreviated transcription (Latin):
hominum futurus ex semine abrahȩ. suũ disponens ad¬
uentum. ut inuenir& a quib reciꝑetur. ꝯfidentes reos qͦs
ler non impleta fecerat tͣnsgressores. Unde ⁊ apłs dicit.
sem̃ cui reꝓmissum ÷ disposita ꝑ angłos ĩ manu medi¬
atoris. Qd̾ autem ñ aliquem ex angłis dic̃ mediatorẽ¬
habes alio locõ. Unus inquit ds̃. et unus mediator dĩ et
hominum homo xp̃s iħs. Hinc illud pascha inint̃fectio¬
ne agni. Hinc illa om̃ia q̃ de xp̃o uent̾o ĩ carne atq
passuro. s et resurrecturo ĩ lege figurantur. quȩ data
⁊ in edictis angłoꝵ. In quib angłis. erat utiq & pater

Expanded text:
ex semine Abrahae suum disponebat adventum, ut inveniret a quibus reciperetur, confitentes se reos, quos lex non impleta fecerat transgressores. Unde et Apostolus asemen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Mediatoris eri dignatus est, habes alio loco: Unus, inquit, Deus, et unus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . Hinc illud Pascha in interfectione agni : hinc illa omnia quae de Christo venturo in carne atque passuro, sed et resurrecturo in lege figurantur, quae data est in edictis Angelorum, in quibus Angelis erat utique et Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos nõ sermo quilib& factus ÷ s lex ipsa data manifes¬
tissime ostenditur qͣm cerde nullus fideliũ dubitat dñm
dedisse moysi ad subuigandũ ppłm isrł. s tam̃ ꝑ angłos
datam. Ita stpħs loquit᷑. dura ceruice inquit. et ñ circũ¬
ciso corde et aurib uos semꝑ sp̃ui scõ restitistis. sicut
patres ur̃i. Iuem ꝓpħarum ñ ꝑsecuti st̃ patres ur̃i : et occi¬
derunt eos qͥ prenunciabant de aduentu iusti. Cuuiꝰ nunc
uos ꝓditores et int̾fectores fiustis. qͥ accepistis legẽ in
edictis angłorum nec custodistis. Iuid hoc euidentius. qͥd
tanta auctoritate robustius: in edictis quidem angłorũ
prenunciabatur aduentꝰ. Et ipse tamꝗͣ uerbum dĩ miro
et ineffabili mͦ erat in angłis. in quoꝵ edictis lex dabat᷑.
Unde dicit in euangłio. Si credetis moysi. credetis forsi¬
tan et mͥ. De me enim ille scripsit. ꝑ angłos gͦ tũc dñs

Expanded text:
er quos sermo non quilibet factus, sed lex ipsa data manifeser quos sermo non quilibet factus, sed lex ipsa data manifestissime ostenditur, quam certe nullus fidelium dubitat Deum dedisse Moysi ad subjugandum populum Israel, sed tamen per Angelos datam? Ita Stephanus loquitur: Dura cervice, inquit, et non circumcisi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis, sicut et patres vestri. Quem Prophetarum non persecuti sunt patres veadventu Justi, cujus nunc vos proditores et interfectores fuistis, qui accepistis legem in edictis Angelorum, nec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem Angelorumpraenuntiabatur adventus; et ipse tanquam Verbum Dei miro et ineffabili modo erat in Angelis, in quorum edictis lex ipsa dabatur. Unde dicit in Evangelio, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Unde sub intrauit ut habundare delictũ. & ubi habũ¬
dauit delictum. suꝑ habundauit grã. id⁊ ut accipet
homo precepta suꝑbe de suis uirib fidens. in quib defi¬
ciens. et factus ⁊̃ preuaricator. lib̾atorẽ saluatoremq
requirer&. atq ita eum timor legis factum humilem
tamꝗͣ pedagogus ad fidem gr̃amq ꝑducer&e. Ita multipli¬
catis infirmitatib postea accelerauer̃ quib sanandis opor¬
cune. xp̃s aduenit. ĩ cuius gr̃am etiã iusti antiqͥ credide¬
runt. eadem ipsa gr̃a eius aduiti: ut gaudentes eum
p̾noscerent. & quidã etiam prenũciarent eũ ẽẽ. uent᷑m
uł in illo ppło isrł sicut moyses. et iħs naue. et samuhel
et dauid. et cet̾i tales. uł extͣ ipsum ppłm sicut iob. uel
ante ipsum ppłm. sicut abrahã sicut noȩ. & qͥcumq alii
sunt. quos ꝯmemorat uł tacet scripta diuina. Unus enĩ
ds̃ et unus mediator dĩ & hominũ homo xp̃s iłis. sine
cuiꝰ gra nemo a ꝯdẽpnatione lib̾atur. siue quȩ traxit ab

Expanded text:
abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, superabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses et Iesus Naue et Samuhel et Dauid et ceteri tales, uel extra ipsum populum, sicut Iob, uel ante ipsum populum, sicut Abraham, sicut Noe et quicumque alii sunt, quos uel commemorat uel tacet scriptura diuina. unus enim deus et unus mediator dei et hominum, homo Christus Iesus, sine cuius gratia nemo a condemnatione liberatur,
Abbreviated transcription (Latin):
iam ꝯpletum : in illa carne qđ uerbũ caro factum ÷ & habi¬
tauit in nob̾. Tunc gͦ et occulta erat fides. Nam eadẽ cre¬
et ꝓmissiua erant illa om̃ia sacram̃ta. om̃isq ritus ille sacro¬
rum. Nunc aut̃ reuelata ÷ fides in qͣm conclusus erat ppłs qͣn
sub lege custodiebat᷑. Et qd̾ fidelib ꝓmittit᷑ in udicio iam
ꝯpletum ÷ ĩ exemplo ꝑ eum qͥ legem ⁊ ꝓpħas ñ uenit soluere¬

Expanded text:
iam conpletum est in illa carne, quod uerbum caro factum est et habiiam conpletum est in illa carne, quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis. tunc ergo et occulta erat fides; nam eadem creum illorum; et promissiua erant illa omnia sacramenta omnisque ritus ille sacrorum. nunc autem reuelata est fides, in quam conclusus erat populus, quando sub lege custodiebatur, et quod fidelibus promittitur in iudicio, iam conpletum est in exemplo per
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ler enim suꝑbos ⁊̃ preuaricationis reatu deuinxit. augen¬
do peccatũ cũ iubet qđ implere ñ possunt. ipsius legis ĩplet̾
iusticia ꝑ gr̃am sp̃s in eis qͥ discunt a xp̃o mites e̾ẽ. atq humiles
corde. qui uenit ñ legem soluere s ad implere. deinde qr etĩã
sub grã positis in hac mortali uita difficile ÷ om̃imͦ implere
qđ in lege scriptum ÷ ñ ꝯcupisces. ille ꝑ carnis suȩ sacrificiũ
sacerdos effectus. impetͣt nob̾ ĩdulgentiã etiã hinc adimplẽs
legem. ut qđ ꝑ nr̃am infirmitatẽ minus possumus. ꝑ illius
ꝑfectionẽ recuret᷑ ciuus capitis membͣ effecti sumus. Unde
ioħs dicit. ⁊ilioli hȩc scribo uob̾ ut ñ peccetis. Et siquis pec¬
eccłiȩ id ÷ corpori xp̃i. et inmanifestatione predicatur. et ĩ
ipso capite corporis saluatore. idẽ in ipso mediatore dĩ et
hominũ homine. xp̃o iħu iam utiq ꝯpletum ÷ Qͥd enĩ pro¬
mittitur. nisi uita eterna ex resurrectione. amortuis: hoc

Expanded text:
quae lex enim superbos etiam praeuaricationis reatu deuinxit augendo peccatum, cum iubet, quod inplere non possunt, ipsius legis inpletur iustitia per gratiam spiritus in eis, qui discunt a Christo mites esse atque humiles corde, qui uenit non legem soluere. sed sub gratia positis, in hac mortali vita difficile est omni modo implere quod in Lege scriptum est, Non concupisces ; ille per carnis suae sacrificium sacerdos effectus, impetrat nobis indulgentiam, etiam hinc adimplens Legem; ut quod per nostram infirmitatem minus possumus, per illius perfectionem recuperetur, cujus capitis memin nobis. Filioli mei, haec scribo vobis, ut non peccetis: et si quis pececclesiae, id est corpori Christi, et in manifestatione praedicatur et in ipso capite corporis saluatore. id est in ipso mediatore dei et hominum homine Christo Iesu, iam utique conpletum est. quid enim promittitur nisi uita aeterna ex resurrectione a mortuis? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mediatorem scilicet int̾ dm̃ et homines xp̃m iłm. ad
hoc mediatorẽ ut eos qui recesserant ꝑ se reconciliet. Me¬
dius enim ñ ÷ nisi int̾ duos. Recesseramus a maiestate
dĩ et peccato nr̃o offenderamꝰ eũ. Missus ⁊ filius mediator
si in peccatis nr̃is et delictis tenebamur. Ipse ÷ caput
S ds̃ ut crearemur homo ut recrearemur. d̾s ut fac̾et
homo ut reficera. Quid gͥ lex: quasi q̃ utilitas le

Expanded text:
mediatorem scilicet inter Deum et homines Christum Jesum : ad mediatorem scilicet inter Deum et homines Christum Jesum : ad hoc mediatorem, ut eos qui recesserant, per re reconciliet; medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nsi peccatis nostris et delictis tenebamur. Ipse est caput Deus, ut crearemur; homo, ut recrearemur; Deus ut faceret, homo ut reficeret. Mediator autem; quasi dicat: Le
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit. ascendit in celũ. sedet ad dexterã patris. ind̾
illum expectamus uidioem uiuorũ atq mortuorũ. Hoc
⁊ caput ęccłiȩ. Corpus huius capitis eccłia ÷ ñ quȩ hoc lo¬
co ÷ s et quȩ hoc loco. et ꝑ totũ orbem t̾rarum. nec illa
quȩ hoc tp̃r.s ab illo abel usq ad eos qͥ nascituri sunt
usq infinem. & credituri in xp̃m. totus ppłs scõrum ad
ꝑegrinamur: laboramus. illi aut̃ in ciuitate ei pectant
aduentum nr̃m. de illa cuutate unde ꝑegrinamur.
littere nob̾ uenerunt. ipse sunt scripture q̃ nos hoitãt᷑
ut bene uiuamus. Quid dicã uenisse litteras: ipse rex des¬
cendit. et factus : nob̃ uia in hac ꝑegrinatione. ut ĩ illo
ambulantes nec erremus. nec deficiamus. nec in latrocinã¬
tes incidamus. nec in laqueos irruamus qͥ ponunt᷑ iuxta
uiam. Talem gͦ scientes xp̃m. totũ atq unuersũ simul
cũ ȩccłia. ipsũ aut̃ solum natum de uirgine caput ȩccłiȩ

Expanded text:
eram Patris, inde illum exspectamus judicem vivorum atque mortuorum; hoc est caput Ecclesiae . Corpus hujus capitis Ecclesia est, non quae hoc loco est, sed et quae hoc loco et per totum orbem terrarum: nec illa quae hoc temore, sed ab ipso Abel usque ad eos qui nascituri sunt usque in finem et credituri in Christum, totus populus sanctorum ad peregrinamur, laboramus; illi autem in civitate exspectant adventum nostrum. Et de illa civitate unde peregrinamur, litterae nobis venerunt: ipsae sunt Scripturae, quae nos hortantur ut bene vivamus. Quid dicam venisse litteras? Ipse rex descendit, et factus est nobis via in peregrinatione; ut in illo ambulantes, nec erremus, nec deficiamus, nec in latrocinantes incidamus, nec in laqueos irruamus, qui ponuntur juxta viam. Talem ergo scientes Christum totum atque universum simul cum Ecclesia; ipsum autem solum natum de virgine, caput Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ris morte moriemini. ad hoc ꝑtinet et serpens ille ĩ lig¬
no suspensus qͦ significaret᷑ nõ falsam mortẽ xp̃m finxisse
s. illã uerã in ligno passionis suȩ suspendisse. in ꝗͣ serpens
ille hominẽ male suadendo deiecit. Quã uerã mortem
heremo qͥcumq illam attendent sanabant᷑. In ꝓpħa

Expanded text:
ritis, morte moriemini . » Ad hoc ritis, morte moriemini . » Ad hoc no suspensus, quo significaretur non falsam mortem Christum finxisse, sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse, in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem heremo quicumque illum attenderent sanabantur. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝓpt̾ delicta nr̃a. in carne suscepta ex pena nr̃a. Sic &
semꝑ benedictus in sua iusticia. maledictus aut̃ ꝑꝑ delic̃¬
ta nr̃a in morte suscepta ex pena nr̃a. Ac ꝑ hoc additum
ledicto qd̾ morti ꝯiunctum ÷ insipienti honorificẽtia
tione crede uenientẽ. aut ex. maledictione. Si ex bene¬
dictione uenit pęna peccati. opta ẽẽ. semꝑ in pena pec¬
cati. Si aut̃ obtas indeliberari. crede ꝑ diuine sententię
uisticiã ex maledictione uenisse. Confitere gͦ maledictũ
suscepisse ꝓ nob̾. quem ꝯfiteris mortuum esse. ꝓ nobis.¬
suram et futuros hereticos qui dicerent. Pependit quidem
ĩ ligno .s speciȩ quadam. ñ ut uere moreret᷑. Clamando gͦ
maledictus. nichil aliud clamauit. ñ qr uere mortuuis.
Sciens mortẽ hõis peccatoris qͣm sine peccato ipse susce¬
pit de illo maledicto uenientẽ quo dictum ⁊ si tetige¬

Expanded text:
autem propter delicta nostra in carne suscepta ex poena nostra. Sic et autem propter delicta nostra in carne suscepta ex poena nostra. Sic et semper benedictus in sua justitia, maledictus autem propter delicta nostra, in morte suscepta ex poena nostra. Ac per hoc additum ledicto quod morti conjunctum est, insipienti honorificentia tione crede venientem, aut ex maledictione: si ex benedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si autem optas inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse. Confitere ergo maledictum suscepisse pro nobsuram, et futuros haereticos qui dicerent: Pependit quidem in ligno, sed specie quadam, non ut vere moreretur. Clamando ergo, « Maledictus, » nihil aliud clamavit, nisi quia vere mortuus est, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto venientem quo dictum est: « Si tetige
Abbreviated transcription (Latin):
querite. ubi xp̃s ÷ in dexteram dĩ sedens. quȩ sursũ sut̃ sa¬
pite non quȩ suꝑ terrã. Mortui enim estis. et uita ur̃a
absꝯdita ÷ cum xp̃o in dõ. Iuomͦ gͦ ille solus: an ideo solus
quia xp̃s unus ÷ cũ om̃ib membͥs suis. tamꝗͣ caput cum
corpore suo : quȩ aut̃ corpus eiꝰ nisi ȩccłia : sicut dic̃ idem
nos ceciderimus et ꝓpt̾ nos ipse descendit. quid⁊ nemo as¬
cendit nͥ qui descendit. nͥ qr nemo ascendit nisi unus
cum eo factus. et tamꝗͣ membrũ ꝯpactꝰ in eiꝰ corpore
qͥ descendit : sic et discipłis dicit. qr sine me nichil potes¬
tis facere. Alit̃ ÷ enim unum cũ patre. et alit̾ unũ nob̾¬
cũ. Unũ cũ patre ÷ qr una substantia ÷ patris & filii. Unũ
cum patre ⁊ qr cũ in forma dĩ ess nõ rapinã arbitratus :
esse equalis deo. Unus aut̃ nob̾cum factus ÷ qr semet ipsum
exinaniuit formã serui accipiens. Unus nob̾cũ factus est
scdm sem̃ abrahiȩ in qͦ benedicunt᷑ om̃s ges. Qđ eũ ꝯme

Expanded text:
sapite, non quae super terram. Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Quomodo ergo ille solus? An ideo solus, quia Christus unus est cum omnibus membris suis, tanquam caput cum corpore suo? Quae autem corpus ejus, nisi Ecclesia? Sicut dicit idem nos ceciderimus, et propter nos ipse descenderit, quid est, Nemo ascendit, nisi qui descendit; nisi quia nemo ascendit, nisi unum cum eo factus, et tanquam membrum compactus in ejus corpore qui descendit? Sic et discipulis dicit: Quia sine me nihil potestis facere . Aliter est enim unum cum Patre, et aliter unum nobiscum. Unum cum Patre est, quia una substantia est Patris et Filii: unum cum Patre est, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Unus autem nobiscum factus est, quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens: unus nobiscum factus est, secundum semen Abrahae, in quo benedicentur omnes gente
Abbreviated transcription (Latin):
dice ꝓ oñub mortiuis ÷ Hoc enĩ mortuus : qd maledietꝰ
qm mors ipsa ex maledicto ÷ et maledictum ÷ om̃e pec¬
catũ. Siue ipsum qd̃ fit ut seqͣtur supplitiũ siue ipsum
supplitiũ qd̾ alio mͦ uocat᷑ pecc̃m qr fit ex peccato. Susce¬
pit aut̃ xp̃s sine reatu supplitiũ nr̃m. ut inde solueret
reatum nr̃m. et finiret eiã suppliciũ nr̃m. Misit ds inqͥt¬
filium suũ in similitudinẽ carnis peccati. ut de peccato
dãpnaret peccatũ in carne. N erat gͦ illa caro peccati qr
ñ de traduce mortalitatis ĩ mariã ꝑ mascłm uenerat. S
tam̃ qr de peccato ⁊ mors illa aut̃ caro q̃uis exiurgine.
tñ mortał fuit. eo ipso qͦ mortał erat similitudinẽ habe¬
bat carnis peccati. Hoc appellat ⁊̃ peccatum ꝯsequenter
dicens. ut de peccato dãpnaret peccatũ in carne. Itẽ alio
loco.Cum inquit qͥ non nouerat peccm. pec̃em ꝓ nobis
fecit. ut nos simus iusticia dĩ in ipso. Cur gͦ tinerae mox

Expanded text:
ibus mortuus est. hoc est enim mortuus est quod maledictus, quia mors ipsa ex maledicto est et maledictum est omne peccatum, siue ipsum quod fit, ut sequatur supplicium, siue ipsum supplicium, quod alio modo uocatur peccatum, quia fit ex peccato. suscepit autem Christus sine reatu supplicium nostrum, ut inde solueret reatum nostrum et finiret etiam supplicium nostrum. Ex inFilium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne . Non erat ergo illa caro peccati, quia non de traduce mortalitatis in Mariam per masculum venerat: sed tamen quia de peccato est mors, illa autem caro quamvis ex virgine, tamen mortalis fuit; eo ipso quo mortalis erat, similitudinem habebat carnis peccati. Hoc appellat etiam peccatum, consequenter dicens, Ut de peccato damnaret peccatum in carne. Item alio loco, Eum, inquit, qui non noverat peccatum, peccatum pro nobis f
Abbreviated transcription (Latin):
credẽ qđ ñ iudemꝰ. Genuit xsaãc ñ uidimus. Et ysaac ge¬
nuit iacob et ñ uidimꝰ. X iacob genuit. xͦu. filios. & ipsos
maria. et peꝑit. xp̃m. Et ecce in xp̃o benedicunt᷑ om̃s gc̾s.
Iuid ueruis. qͥd certius. qͥd aꝑtius: Desidate mecũ futurũ

Expanded text:
credere quae non videmus. Genuit Isaac, non vidimus: et Isaac gecredere quae non videmus. Genuit Isaac, non vidimus: et Isaac genuit Jacob, et hoc non vidimus: et Jacob genuitMaria, et peperit Christum; et ecce in Christo benedicuntur omnes gentes. Quid verius? quid certius? quid apertius? Deside
Abbreviated transcription (Latin):
in te om̃s gc̾s. Hoc dictum ⁊ ad abraham. hoc ad osaac.
hoc ad iacob. Unde ñ in merito dic̃. Ego sum as̃ abraham
ids ysaac. et ds iacob. ꝯpleturus utiq ĩ benedictione õĩ¬
um gentiũ d ex eoꝵ semine ꝓmisit. Nec ĩ merito ipse a¬
braham cũ eiꝰ seruus ei uirass sub femore suo uissit eum
ponere manũ. sciens inde uent̾am carnẽ xp̃i. in qͦ benedi¬
ci om̃s gcͥs non nunc p̾nunciamus. s qđ tunc prenunciatũ
ex his quȩ uidemus credimus q̃ ñ uidemus. Unꝰ hõ fuit
abrahã et dictum ÷ illi ĩ semine tuo benedicent᷑ om̃s gt̾s.
Si ad se attendet. qͣn credet: imus hõ erat. et iã senexerat
⁊ uxorẽ sterilem habebat. et etate iã ita ꝓgressam ut cõciꝑe
ñ poss ñ si sterił ñ fuiss Non erat ꝓrsus unde aliqͥd sꝑaret᷑
s ꝓmittentẽ attendebat. et credebat qͣ ñ uidebat. Ecce ille
qđ credidit. nos uidemus. Qͦ ex his q̃ uidemus. debemus

Expanded text:
ur omnes gentes. hoc dictum est ad Abraham. hoc ad Isaac, hoc ad Iacob. unde non inmerito dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob. conpleturus utique in benedictione omnium gentium, quod ex eorum semine promisit. nec inmerito ipse Abraham, cum eius seruus ei iurasset, sub femore suo iussit eum ponere manum, sciens inde uenturam carnem Christi, in quo benedici omnes gentes non nunc praenuntiamus. sed quod tunc praenuntiatum ex his quae videmus, credimus quae non videmus. Unus homo fuit Abraham, et dictum est illi, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Si ad se attenderet, quando crederet? Unus homo erat, et jam senex erat, et uxorem sterilem habebat, et aetate jam ita progressam, ut concipere non posset, etiamsi sterilis non fuisset. Non erat prorsus unde aliquid speraretur. Sed promittentem attendebat, et credebat quod non videbat. Ecce ille quod credidit, nos videmus. Ergo ex his quae videmus, debemus
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑe qnͣ sꝑat᷑ impunitas. Cũ uͦ pena creditur secut᷑a. laten¬
ter uiuit iuuit tam̃. Mallet enim licere. et dolet ñ licere
qd̾ lex uetat. qr nõ sp̃ualit̾̃ delectatur eiꝰ bono. s carnaliter
timorẽ foras mittit peccare timet caritas. ⁊̃ si sequat᷑ impu¬
nitas. qr nec impiitatẽ uidicat. secuturã. qͣn amor t̾ticiȩ
pecẽm ipsum deputat pęnam. Tali timore carnes crucifi¬
guntur. qm carnales delectationes q̃ legis litt̾a uetantur
potius qͣm uitant᷑. sp̃ualiũ bonoꝵ delectacione iuncunt᷑
et easdem usq ad ꝑfectionẽ crescente uictoria ꝑimiunt᷑:
noli tu ipse uiu̾e inte : noli fac̾e̾ uoluntatẽ tuã. s illius qui
qͥ dilex̃ me & tͣidit semet ipsum. ꝓme. Apłs dic̃. qͥ filio
pat᷑. tͣidit uidas. Numqͥd ñ qͣsi simile factũ uidet᷑ tͣditor

Expanded text:
ndo speratur impunitas. Cum vero poena creditur secutura, latenter vivit: vivit tamen. Mallet enim licere, et dolet non licere quod lex vetat; quia non spiritualiter delectatur ejus bono, sed carnalitertimorem foras mittit, peccare timet charitas, etiamsi sequatur impunitas; quia nec impunitatem judicat secuturam, quando amore justitiae peccatum ipsum deputat poenam. Tali timore carnes crucifiguntur; quoniam carnales delectationes, quae legis littera vetantur potiusquam vitantur, spiritualium bonorum delectatione vincuntur, et eadem usque ad perfectionem crescente victorNoli tu ipse vivere in te? Noli facere voluntatem tuam, sed illius qui lo Pater, tradidit Judas; numquid non quasi simile factum videtur? Tradit
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ita sit surdus aduersus apłicas uoces. qͥs ita desi¬
piat̃ imino insaniat. nesciens qͥd loqͣtur. ut audeat dic̾e
legem eẽ. gr̃am. cũ clamet qui sciebat qͥd loqueret᷑. Iui
in lege iustificamini. a gr̃a excidistis: si aut̃ lex non÷ gr̃a
qr ut ipsa lex fiat nõ potest lex adiuiuare s gr̃a. numqͥd
natura erit gr̃a : nam et hoc pelagiani ausi sunt dicere
gr̃am esse naturam. in qͣ sic creati sumus ut habeamꝰ m̃tẽ
racionalẽ qͣ intellig̾e ualeamus facti ad imaginẽ dĩ ut
dñemur piscib maris et uolucrib cęli. et om̃ib pecco

Expanded text:
Quis ita sit surdus adversus apostolicas voces, quis ita desipiat, imo insaniat nesciens quid loquatur, ut audeat dicere, legem esse gratiam, cum clamet qui sciebat quid loqueretur, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis? Si autem lex non est gratia, quia ut ipsa lex fiat, non potest lex adjuvare, sed gratia; numquid natura erit gratia? Nam et hoc Pelagiani ausi sunt dicere, gratiam esse naturam, in qua sic creati sumus, ut habeamus mentem rationalem, qua intelligere valeamus, facti ad imaginem Dei, ut dominemur piscibus maris, et volucribus coeli, et omnibus peco
Abbreviated transcription (Latin):
sionib & ꝯcupiscentus. Cum hic dictum sit qd̃ ipsi erucisi¬
xerunt carnem suam: in isto tam̃ psalmo ds̃ rogat᷑ ut i
faciat cui dr̃. Consige clauis a timore tuo carnes m̃as. ut ĩtel¬
ligamus ĩ qd recte facimꝰ gr̃e dĩ ẽẽ. tͥbuendum qͥ in nob̃oꝑa¬
uis a timore tuo carnes meas. auidiciis enĩ tuis timui. hoc ÷
a timore tuo casto qͥ ꝑmanet in scłm scłi. carnalia mã desi¬
deria ꝯprimant᷑. A uidicus enĩ tius timui. cũ mͥ lex mina

Expanded text:
sionibus et concupiscentiis» . Cum hic dictum sit quod ipsi «crucifixerunt carnem suam,» in isto tamen psalmo Deus rogatur ut id faciat, cui dicitur, «Confige clavis a timore tuo carnes meas;» ut intelligamus etiam id quod recte facimus, gratiae Dei esse tvis a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui:» hoc est, a timore tuo casto, qui permanet in saeculum saeculi , carnalia mea desideria comprimantur; «a judiciis enim tuis timui,» cum mihi lex m
Abbreviated transcription (Latin):
głii. eiq in faciẽ ꝓpt̾ea restitisse. qđ illa simulatione gẽtes
uidaitare cogebat. utrũ u scripserit. an forte nescio qͣ
dispensatiua falsitate mentitus sit. Qaudio paulo̾ suꝑiꝰ
in eusdem narrationis exordio. religiosa mͥ uoce clamã¬
tem. Iuȩ aut̃ scribo uob̃. ecce coram dõ qr ñ mentioꝵ.
Dent ueniam quilibet aliud opinantes. Ego magis credo tãto
apło in sius et ꝓ suis litteris uiranti qͣm ciuicumq doctissi¬
uocant. et more uidaico carnalia preputia circũcidunt
nati heretici ex illo errore in quem petrus deuiansa paulo
peccatores. Flamina ꝯbussit peccatores. Non ÷ hoc nom̃
ĩ scripturis usitatum. eoꝵ qͥ licet iuste ac laudabilit̾ ui¬
uant. non st̃ sine peccato. Magis enim sicut inter ÷ inder
irridentes et irrisores. int̾ murmurãtes & murmuratores
int̾ scribentes & scriptores. et cęt̾a similia ita scripta pecc̃o¬
res appellare ꝯsueuit ualde iniquos. et grauib peccatoꝵ

Expanded text:
ii eique in faciem propterea restitisse, quod illa simulatione gentes iudaizare cogebat, utrum uerum scripserit, an forte nescio qua dispensatiua falsitate mentitus sit. et audio paulo superius in eiusdem narrationis exordio religiosa uoce mihi clamantem: Quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. Dent ueniam quilibet aliud opinantes; ego magis credo tanto apostolo in suis et pro suis litteris iuranti quam cuique doctissiuocant et more iudaico carnalia praeputia circumcidunt, nati haeretici ex illo errore, in quem Petrus deuians a Paulo eorum. flamma combussit peccatores.» Non est hoc nomen in Scripturis usitatum eorum, qui licet juste ac laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scriptores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Illos exheredauit: istos adoptauit. & de arbore illa oli¬
uȩ cuiꝰ radix ÷ in patriarchis ramos nat᷑ales suꝑbos ãputa¬
solus iret ad patrem non dicer&. Nemo ascendit ĩ celum

Expanded text:
Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa oliDeus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivae, cujus radix est in Patriarchis, ramos naturales superbos amputasolus iret ad patrem, non diceret. Nemo ascendit in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Maledictus om̃is quispendit in ligno. Ostendit ergo q
et filiꝰ dĩ uera morte mortiuis⁊ quȩ mortali carnq. debe¬
batur. ne ñ maledictũ putares ñ uere mortuũ. qr uera
illa mors ñ erat falsa. s ex illa ꝓpagine descendat quȩ
uenerat de maledicto cũ ds̃ diceret morte moriemini.
Om̃mno et ad ipsum ꝑuenit uera mors: ut ad nos ꝑue¬
niret uera uita. Etiam ad ipsum ꝑuenit mortis male¬
dictio ut ad nos ꝑueniret uitȩ benedictio. Abrahȩ
dictȩ sut̃ ꝓmissiones et semini eiꝰ. Nuinqͥd de genere¬
uenimꝰ abrahȩ. aut ullo mͦ abrahã pat̾ nr̃ fuit scđm car¬
nẽ : originẽ de carne eiꝰ caro uideoꝵ ducit. nõ caro xp̃ia¬
noꝵ. Nos de aliis gentib uenimꝰ. et tñ imitando abrahȩ fi¬
tamꝗͣ in uno et semmi tuo qd̃ ÷ xp̃s. Si aut̃ uos xp̃i. gͦ abra¬
hȩsemen estis scd̾m ꝓmissionẽ heredes. Nos gͦ facti sumus
sem̃ abrahȩ gr̃a dei. Non de carne abrahȩ. fec̃ illi chohereds

Expanded text:
ait: Maledictus omnis qui pendet in ligno. Ostendit ergo quia et Filius Dei vera morte mortuus est, quae mortali carni debebatur: ne non maledictum, putares non vere mortuum. Quia vero illa mors non erat falsa, sed ex illa propagine descenderat, quae venerat de maledicto, cum diceret Deus, Morte moriemini : omnino et ad ipsum quia pervenit vera mors, ut ad nos perveniret vera vita; etiam ad ipsum pervenit mortis maledictio, ut ad nos perveniret vitae benedictio.t in ligno. Ostendit ergo quia et Filius Dei vera morte mortuus est, quae mortali carni debe Abraham pater noster fuit secundum carnem? Originem de carne ejus caro Judaeorum ducit, non caro Christianorum: nos de aliis gentibus venimus; et tamen imitando, Abrahaniret vera vita; etiam ad ipsum pervenit mortis malehae estis, secundum promissionem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes
Abbreviated transcription (Latin):
obseruans ut dãpnanda non ẽẽ monstraret. predicans
tũ instant̃. ñ eis s reuelata gr̃a fidĩ saluos fieri fideles.
ne ad ea quemꝗͣ ułut necessaria suscipienda ꝯpelleret. Cur
xp̃ianos tuẽ illa uetera sacramenta paululũ obseruando
ueracit̾ ꝯmendare debuisse. ne ꝓpħicȩ putarent᷑ ille ob¬
seruaciones a pussimis patrib custoditę.tamꝗͣ sacrilegia
diabolica aposteris detestande: Iam enĩ cũ ueniss fides
quȩ prius illis obseruationib prenunciata. pꝰ mortem
et resurrectionẽ dñi reuelata ÷ amiserat̃ tamꝗ̃ uitam
officii sui. Uerupt̃n sicut de functa corpora necessario
deducenda erant quodamin ad sepulturã nec simulate
s religiose. N aut̃ deserenda ꝯtinuo uł inimicorũ obtree¬
tacionib tamꝗͣ canum morsib ꝓicienda ł inde nũc qͥsqͥs

Expanded text:
obseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans obseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis sed reuelata gratia fidei salnos fieri fideles, ne ad ea quemquam uelut necessaria suscipienda compelleret. sic Christianos, tunc illa vetera sacramenta paululum observando veraciter commendare debuisse, ne putarentur illae seruationes a piissimis patribus custoditae tamquam sacrilegia diabolica a posteris detestatae? iam enim cum uenisset fides, quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui. uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum morsibus proicienda. proinde nunc quis