comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ breuit̃ in corde meo dixi. Dnẽ qͦs tuorũ p̾ces
exaudis. sihas ñ exaudisꝰ Nichil enĩ michi
indebat᷑ addi iã posse. nͥ ut expirare orando
Surreximꝰ. ⁊ accepta ab ep̃o benedictione¬
discessimꝰ : rogance illo mane ad eent. illis
ut equo animo eẽt. ortantibꝰ. Inlux dies
qͥ metuebat᷑. ad erant serui dĩ. sic̃ se ad futuros
ꝓmiserãt̃. Ingressi st̃ medici. parant᷑ omna
quȩ illa hora poscebat: Trem̃da ferram̃ta
ꝓferunt᷑ actonitis suspensisq oĩbꝰ. eisaũ
quorũ erat maior auctoritas defectũ animi
eiꝰ consolando erigentibꝰ. ad manꝰ secturi m̃bra
in lectulo cõponunt̾: Soluunt᷑ nodiligam̃to¬
rũ nudat᷑ locꝰ. inspic̃ medicus: ⁊ scđm illũ
sinũ armatꝰ atq intentꝰ: Scrutat᷑ oculis.¬
digitisq c̃crectat. cẽptat deniq modis õibꝰ
Inuenit firimssimã cicatricẽ: Iã lȩticia illa et

Expanded text:
modo breviter in corde meo dixi, Domine, quas tuorum preces modo breviter in corde meo dixi, Domine, quas tuorum preces exaudis, si has non exaudis? Nihil enim mihi videbatur addi jam posse, nisi ut exspiraret orando. Surreximus, discessimus. rogante illo ut mane adessent, illis ut aequo animo esset hortantibus. Inluxit dies qui metuebatur, aderant serui Dei, sicut se adfuturos esse promiserant, ingressi sunt medici, parantur omnia quae hora illa poscebat, tremenda ferramenta proferuntur adtonitis suspensisque omnibus. Eis autem, quorum erat maior auctoritas, defectum animi eius consolando erigentibus ad manus sectori membra in lectulo conponuntur, soluuntur nodi ligamentorum, nudatur locus, inspicit medicus et secandum illum sinum armatus adigitisque contrectat, tentat denique modis omnibus: inuenit firmissimam cicatricem. Iam laetitia illa et
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ inuenimꝰ: Quicũ eũ siõ solebat uesꝑe
uisitarẽt: rogauiteos mifabilibꝰ lacͥmis
ut mane dignarent᷑ eẽ. p̃sentes suo funeri
pociꝰ ꝙͣ. dolori : Tantꝰ enĩ eũ metꝰ ex pͥoribus
inuaserat pęnis: ut se int̾ medicorũ manꝰ
nõ dubitaret eẽ. moriturũ. Consolaci st̃ eũ
illi ⁊ortati ut idõ fid̾et: eiꝰq noluntatem
uirilit̃ ferret Inde adorationẽ ingressi sumꝰ.
Ubi nob̾ ex moregenu c̃figentibꝰ atq incũben¬
tibꝰ cerrȩ. ille se itaꝓiecit. tãꝗͣ fuiss aliquo
gnait̃ impellente ꝓstratꝰ: ⁊cȩp̃ orare qͥbus
modis. qͦaffectu qͦ motu animi. qͦ fluuio
lacͥmarũ. quibꝰ gemitibꝰ atq singultibus
succutientibꝰ oiã m̃bra eiꝰ ipęne int̾cluden¬
cibꝰ spm̃ qͥs ullis explicet ũs Utrũ oraret̃
alii nec in hȩc eorũ aũt̾et᷑ intentio nesciebã:
ego tam̃ ꝓrs orare non potam Hoc cantũ¬

Expanded text:
mus, inuenimus. Qui cum eum, sicut solebant, uespere mus, inuenimus. Qui cum eum, sicut solebant, uespere uisitarent, rogauit eos miserabilibus lacrimis, ut mane dignarentur esse praesentes suo funeri potius quam dolori. Tantus enim eum metus ex prioribus inuaserat poenis, ut se inter medicorum manus non dubitaret esse moriturum. Consolati sunt eum illi et hortati, ut in Deo fideret eiusque uoluntatem uiriliter ferret. Inde ad orationem ingressi sumus; ubi nobis ex more genua figentibus adque incumbentibus terrae ille se ita proiecit, tamquam fuisset aliquo grauiter inpellente prostratus, et coepit orare: quibus modis, quo adfectu, lacrymarum, quibus gemitibus atque singultibus succutientibus omnia membra ejus et pene intercludentibus spiritum, quis ullis explicet verbis? Utrum orarent alii, nec in haec eorum averteretur intentio, nesciebam. Ego tamen prorsus orare non poteram: hoc tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ab orrere asius moribꝰ. ut hominibꝰ qͣrũ¬
arificionssimã oꝑã. industriã. diligentiam.
mirans incicatricibꝰ eiꝰ uidet ꝓpt̃ exiguũ
d remansit palmã tanti laboris. auferret:
Redditi st̃ animo eiꝰ iplacuit ut eodẽ alexan¬
drino assistente ipsi sinũ illũ ferro qͥiã con¬
sensu oĩũ alit̃ insanabilis putabat᷑ aꝑiret̃.
Q uȩ res dilata ẽ. c̃ sequentẽ diẽ: Sed cũ abissẽt
illi. ex merore mimio dñi. tantus ẽ. in domo
illa exorcus dolor: ut tanꝗͣ funeris planctꝰ
uix cõpͥmeretur a nob̾ Uisitabãt eũ qͦtidie
scĩ uiri. ep̃s tunc uralensis beatȩ memoriȩ
saturnimis. ⁊ prbt gulosus. ac diaconi car.¬
taginensis eccłȩ inquibꝰ erat ⁊ex qͥbꝰ solꝰ
ẽ. nc̃ in rebꝰ humanis iã ep̃s cũ honore d
nob̾ debito nominandꝰ aureliꝰ cũ qͦ recordan¬
ces mirabilia oꝑũ dĩde hacre sepe collocu¬
ti sumꝰ : eũ q ualde meminisse qd cõmemora¬

Expanded text:
abhorrere a suis moribus, ut hominibus, quabhorrere a suis moribus, ut hominibus, quartificiosissimam operam industriam diligentiam mirans in cicatricibus eius uideret, propter exiguum quod remansit palmam tanti laboris auferret. Redditi sunt animo eius, et placuit ut eodem Alexandrino adsistente ipsi sinum illum ferro, qui iam consensu omnium aliter insanabilis putabatur, aperirent. Quae res dilata est in consequentem diem. Sed cum abissent illi, ex maerore nimio domini tantus est in domo illa exortus dolor, ut tamquam funeris planctus uix conprimeretur a nobis. Visitabant eum cottidie sancti uiri. episcopus tunc Uzalensis, beatae memoriae Saturninus, et presbyter Gulosus ac diaconi Carthaginensis ecclesiae; in quibus erat et ei quibus solus est nunc in rebus humanis iam episcopus cum honore a nobis debito nominandus Aurelius, cum quo recordantes mirabilia operum Dei de hac re saepe conlocuti sumus eumque ualde meminisse, quod commemora
Abbreviated transcription (Latin):
medico qͥfut᷑ã p̃dixerat aliã sectionem:
facta hilaritate uelit iã saluus illuste
Qͥ d plura: coc dies postca in anit̃ c̃sũpaitnͣsi¬
erunt ut fessi atq c̃susi fac̾ent᷑ eũ nͥ ferro
nullo mͦ posse sanari. Expauit. ex palluit.
nimio t̾batꝰ cimore: Atq ubi se collegit
fariq potuit abire illos uissit. ⁊ adsc̃ ãpliꝰ¬
ñ accede Nec aliuo occurrit fatigato lac¬
mis ⁊ illa iã necessitate c̃stricto. nͥ ut ad hib̾ae.
alexandrinũ quendã qͥ tẽ chirurgus mira¬
bił habebat᷑: ut ipse faceret q̃ ab illisfieri
nolebat iratꝰ. S postea quã uenit ille labo¬
rẽq illorũ incicatricibꝰ sic̃ artifex uidit
boni uiri functꝰ officio ꝑsuasit homini
ut illi pociꝰ qͥ ĩ eo tantũ laborauerant.
qntũ ipse inspiciens mirabat᷑ sue cura¬
cionis fine fruerent᷑: adiciens qd reuera
nͥ scctus cet. saluus eẽ. ñ posset. ualoe

Expanded text:
medico, qui futuram praedixerat aliam sectionem medico, qui futuram praedixerat aliam sectionem faceta hilaritate, velut jam salvus, illusit. Quid plura? Tot dies postea inaniter consumpti transierunt, ut fessi atque confusi faterentur eum nisi ferro nullo modo posse sanari. Expavit, expalluit nimio timore turbatus: atque ubi se collegit, fariqnon accedere; nec aliud occurrit fatigato lacrimis et illa iam necessitate constricto. nisi ut adhiberet Alexandrinum quendam, qui tunc chirurgus mirabilis habebatur, ut ipse faceret quod ab illis fieri nolebat iratus. Sed postea quam uenit ille laboremque illorum in cicatricibus sicut artifex uidit, boni uiri functus officio persuasit homini, ut illi potius, qui in eo tantum laborauerant, quantum ipse inspiciens mirabatur, suae curationis fine fruerentur, adiciens, quod re uera nisi sectus esset saluus esse non posset; ualde
Abbreviated transcription (Latin):
diuc̾nos ⁊ ac̃bos dolores. S unꝰ it multos
sinꝰ fefellerat medicos atq ita latuerat.
ut eũ ñ cang̾et. quẽ ferro apire debuerat.
Demq sanatis oĩbꝰ quȩ aꝑta curabant ist
remanserat solꝰ. cui frust᷑ impendebat᷑
labor. Quas moras uie suspectas habens
multũq formmdans ne itũ secant᷑ q ei p̃a¬
xceraitꝰ aliꝰ medicꝰ domesticꝰ eiꝰ quẽ ñ admise¬
rat᷑ illi ut salti uidet cũ pͥmũ sectꝰ õ. qͦmͦ id
quẽ noliustis eẽ. p̃sentẽ ũba uerturꝰ sũ.
Irride illi medicũ imꝑitũ mecũq hominis
qͣ ficbat medici cam̃ insua pollicitatioẽ
sistebat᷑ ñ se illũ sinũ ferro s medicam̃tis
eẽ. clausuros: adhibuert̃ ⁊ aliũ gͣndeuũ
iã medicũ satisq illa arte laudatũ ad huc
enĩ inuebat ãmoniũ: Quiloco inspecto.
idẽ q illi ex eorũ diligentia ꝑiciaq ꝓmisi.¬
Cuiiꝰ ille factꝰ auctoritate securꝰ. domestico suo

Expanded text:
diuturnos et acerbos dolores. Sed unus inter multos diuturnos et acerbos dolores. Sed unus inter multos sinus fefellerat medicos adque ita latuerat, ut eum non tangerent, quem ferro aperire debuerant. Denique sanatis omnibus, quae aperta curabant, iste remanserat solus, cui frustra inpendebatur labor. Quas moras ille suspectas habens multumque formidans, ne iterum secaretur quod ei praedixerat alius medicus domesticus eius, quem non admiserant illi, ut saltem uideret, cum primum sectus est, quo modo id quem noluistis esse praesentem, uerba uenturus sum? Inridere illi medicum inperitum metumque hominis quod fiebat. Medici tamen in sua pollicitatione persistebant, non se illum sinum ferro, sed medicamentis esse clausuros. Adhibuerunt et alium grandaeuum iam 0medicum satisque in illa arte laudatum adhuc enim uiuebat, Ammonium, qui loco inspecto idem qCujus ille factus auctoritate securus, domestico suo
Abbreviated transcription (Latin):
Umꝰ qñdo iluminatꝰ ẽ cȩcꝰ ad multorum
noticiã pocuit ꝑuenire: qr igͣnd̃ ẽ. ciuitas
ubi erat tc̃ imꝑator. unm̃so ppło ceste res
gesta ẽ. c̾currente ad corꝑa marcyrũ ꝓcasii
igeruasii quȩ cũ lat̾ent et pęnitꝰ nesci¬
rent᷑ ep̃õ ãbrosio ꝑsõnũ reuelata reꝑtastꝰ
ubi cȩcꝰ ille depulsis uet̾ibꝰ cenebris diẽ udit:¬
A pud cartaginẽ aũ qͥs noũ p̃t̃ ãmodũ
Apaucissimos salutẽ quȩ factaẽ. ĩnocentio
ex aduocato uicaris p̃fect̾e:. ubi nos ĩt̾ suimꝰ
iocłis aspeximꝰ nr̃is.⁊ Uementes enĩde tns¬
marinis me ⁊ frẽm meũ alipiũ nõdũ qͥdõ
dericos s iã dõ seriuentes. ut erat cũ cota
domo sua religiosissimꝰ ipse susceꝑat: Et
apd̾ eũ ct̃ habitabamꝰ. Curabat᷑ a medicis.
fistulas qͥs nuimerosas atq ꝑplexas habuuit
inposteriore atq in una corꝑis parte iã
sccuerat᷑. ⁊ artis suȩ cęt̾a medicam̃tis age¬
bant. Passꝰ aũ fuerat inseccione illa: ĩ

Expanded text:
cus, ad multorum notitiam potuit peruenire, quia et grandis est ciuitas et ibi erat tunc imperator et inmenso populo teste res gesta est concurrente ad corpora martyrum Protasii et Geruasii; quae cum laterent et penitus nescirentur, episcopo Ambrosio per somnium reuelata reperta sunt; ubi caecus ille depulsis ueteribus tenebris diem uiditAput Carthaginem autem quis nouit praeter admodum paucissimos salutem, quae facta est Innocentio, ex aduocato uicariae praefecturae, ubi nos interfuimus et oculis adspeximus nostris ? Venientes enim de transmarinis me et fratrem meum Alypium, nondum quidem clericos, sed iam Deo seruientes, ut erat cum tota domo sua religiosissimus, ipse susceperat, et aput eum tunc habitabamus. Curabatur a medicis fistulas, quas numerosas adque perplexas habuit in posteriore adque ima corporis parte. Iam secuerant eum et artis suae cetera medicamentis agebant. Passus autem fuerat in sectione illa et
Abbreviated transcription (Latin):
nec capilũ capitis cẽ ꝑttũ creatori utiꝙ qͥ ereauit
cancta denichilo qͦmͦde cẽ posset. unde adõet q
addendũ ec̃ intꝰ artifex nosset.: Sntirapilin cic
esꝰ cã magntuomiẽ quã ñhabint quando inea deiplis
iqͣ ulis erat nocꝰ apparuit ut longisimis fieri habeat
eqͥlis : Si aũ dixerimꝰ addñci coꝵis modũ eciã qr̃o
maiora corꝑa redigenda. ꝑibit de multorũ corpibus
plurimũ: cũ ipse nec capilũ ꝑitũ eẽ. ꝓmiserie si estit

Expanded text:
nec capillum capitis esse periturum, Creatori utique, qui creauit cuncta de nihilo, quo modo deesse posset unde adderet quod addendum esse mirus artifex nosset? CAPUT XV. eius eam magnitudinem, quam non habuit, quando in ea discipulis, in qua illis erat notus, apparuit, ut longissimis fieri possit aequalis. si autem dixerimus ad domini corporis modum etiam quomaiorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ si suo cohereret auctori: miseria similit̃
si eũ descreret secutura. quał naturȩ huimodi
c̃ueniret quȩ similit̃ cũ p̃uaricatione legis
dĩ ꝑdĩ desercionẽ peccatd̾rũ eẽ. p̃sciret.
N ec illi ademit ub̃i arbitrii potestatẽ. simul
p̾uidens qͥs boni de malo euiꝰ ect̃. ipse factu¬
rus qͥ demortali ꝓieniȩ merito uisteq dã¬
nata cantũ popłm grã sua collegit ut
iñ suppleat et instauret partẽ quȩ lapsaẽ.
angłorũ: aosic illa dilecta ⁊ suꝑna ciui-¬
tas nõ fraudet᷑ suorũ numero cuuũ qͥnetiã¬
quidẽ amał contra uoluntatẽ dĩ s tante
ẽ. ille sapientiȩ tanteq uirtutis. ut in
eos exitꝰ siue fines qͦs bonos uustos ipse
p̃scuut tendant oĩa quȩ uoluntati euis
undent᷑ adũsa : ac ꝑhoc cũ dĩ mutare dr̃
uoluntatẽ ut qͥbꝰ lęnis erat ũbi grã reodat᷑
mutat᷑ sol ocuł sauciatis ⁊ asꝑ qͦdãmͦ ex

Expanded text:
dignum, si suo cohaereret auctori: miseria similiter, dignum, si suo cohaereret auctori: miseria similiter, si eum desereret, secutura, qualis naturae hujusmodi conveniret. Quem similiter cum praevaricatione legis Dei per Dei desertionem peccaturum esse praesciret, nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul praevidens, quid boni de malo ejus esset ipse facturus, qui de mortali progenie merito justeque damnata tantum populum gratia sua colligit, ut inde suppleat, et instauret partem quae lapsa est angelorum; ac sic illa dilecta et superna civitas non fraudetur suorum numero civium, qquidem a malis contra uoluntatem dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. ac per hoc cum deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur mutatur sol oculis sauciatis et asper quodam modo ex
Abbreviated transcription (Latin):
celesti corpe pociores c̾renis illigari coꝵꝑ ibꝰ
tam̃ corpeis sublimari. nͥ quia hoc uidere¬
c̃su euimꝰ i hoc sumꝰ ulud uͦ ñ dũ sumꝰ nec ali¬
quando adhuc uidimꝰ: sã ꝓfecto sobria
ratione c̃sulta mirabilioriseẽ. diuini oꝑis
repit᷑ incorꝑalibꝰ corporalia qͦdãm actexere
ꝙͣ. licet diũsa quia illa cęlestia ista t̾restria¬
incredibile fuerit aliq̃ndo Ecce iã credidit
surrectione carnis ⁊ ascensione insuꝑnas
sedes. Paucissimis remanentibꝰ atq stupen¬
cibꝰ uł doctis ł in doctis iã credidut̃ ⁊ docti
undocti: Sirẽ credibilẽ credidut. uioeat̃
quã sint stolidi qͥ nõ credidert̃. Si autẽ res
in credibił credita ẽ: etiam hoc utiq incre¬
dibileẽ. sic creditũ eẽ. qđ incredibile ẽ.
Hecgͥ duo incredibilia resurrectionẽ scilicet
nrĩ corꝑis inet̃nũ et rẽ tã incredibilẽ mũdũ

Expanded text:
coelesti corpore potiores, terrenis illigari corporibucoelesti corpore potiores, terrenis illigari corpoributamen, corporeis sublimari, nconsueuimus et hoc sumus, illud uero nondum sumus nec aliquando adhuc uidimus? nam profecto sobria ratione consulta mirabilioris esse diuini operis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo attexere quam licet diuincredibile fuerit aliquando: ecce jam credidit surrectionem carnis et ascensionem in supernas sedes paucissimis remanentibus atque stupentibus uel doctis uel indoctis iam crediderunt et docti et indocti. si rem credibilem crediderunt, uideant quam sint stolidi qui non credunt. si autem res incredibilis credita est, etiam hoc utique incredibile est, sic creditum esse quod incredibile est. haec igitur duo incredibilia, resurrectionem scilicet nostri corporis in aeternum et rem tam incredibilem mundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ slos ministros ista faciat et eadẽ ipła quȩ
as orantib tantũ et mirantibꝰ ñ eciã oꝑantibꝰ fi¬
ant siue alia istis. alia illis mod. qͥ nullo mͦ cõ¬
p̃hendi amortalib posst᷑ ei tam̃ accestant̾ hec
sidĩ inqͦ carnis in ȩt̃nũ resurrectio p̃dicat᷑. hic¬
forte dicturi st̃ dõs suos etiã aliqͣ mira fecisse:
Bene. si iã incipuit̃ oõs suos nr̃is mortuis ho¬
minibꝰ cõꝑare: Andicet᷑ & iã se hab̾e dõs ex
hominibꝰ mortius sic̃ herculẽ. sic̃ romulũ.¬

Expanded text:
 suos ministros ista faciat; et eadem ipsa, quae eis orantibus tantum et inpetrantibus, non etiam operantibus fiant; siue alia istis, alia illis modis, qui nullo modo conprehendi a mortalibus possunt: ei tamen adtestantur haec fidei, in qua carnis in aeternum resurrectio praedicatur. forte dicturi sunt etiam deos suos aliqua mira fecisse. Bene, si iam incipiunt deos suos nostris mortuis hominibus conparare. An dicent etiam se habere deos ex hominib
Abbreviated transcription (Latin):
fuit᷑. ubi sciunt᷑. uuix acota ipsa cuutate ł qͦcũ¬
qͦ cõmanentiũ loco: nã plerũq etiã ibi pau¬
cissmi scuit᷑ ignorantibꝰ cȩt̾is. maxime simag¬
na sit ciuitas. i qñdo alibialiisq narrantur
ñ canta ea cõm̃att anctoritas ut sine difficul¬
tate ł dubitatioẽ credant᷑. qͣuis xp̃ianis fide¬
libꝰ afidelibꝰ indicent᷑.¬

Expanded text:
unt, ibi sciuntur uix a tota ipsa ciuitate uel quocumque commanentium loco. nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas, ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis christianis fidelibus a fidelibus indicent
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo c̃dita ẽ. dm̃ crodidit. s idõ pociꝰ ẽ. con¬
denda qr credit Roma c̃õitorẽ suũ iã c̃stru¬
cta ⁊ dedicata canquã dm̃ coluit intẽplo
Ila illũ amando eẽ. dm̃ credidit. ista istũ dm̃
ec̃ credendo amauit. Sic̃ gͦ p̃cessit uñ ama¬
ret illa. ⁊ de amato iã libent᷑ etiã falsũ bonũ
credet. ita p̾cessit unde ista credẽt. ut rec¬
ca fide nõ temere d falsũ s qduerũ erat ama¬
ret Exceptis enĩ tot ⁊ tantis mirałis quȩ

Expanded text:
dit, sed ideo potius est condenda, quia credidit. Roma conditorem suum iam constructa et dedicata tamquam deum coluit in temploIlla illum amando esse deum credidit, ista istum Deum esse credendo amauit. Sicut ergo praecessit unde amaret illa et de amato iam libenter etiam falsum bonum crederet: ita praecessit unde ista crederet, ut recta fide non temere -quod falsum, sed quod uerum erat amaret. Exceptis enim tot et tantis miraculis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
particłam udere debiumꝰ ignis int̃ra. Nuc̃
uͦ nõ solũ int̾ris uerũ etiã sub t̾ris ita ẽ. ut eũ
eructent uertices montiũ. Pret̃ q̃ in usihus
hominũ ⁊cẽ ignẽ int̾ra. et eũ nasci uidemꝰ
ex t̾ra. quando quidẽ idelignis ⁊de lapidibꝰ.
nascitur. quȩ sunt corꝑa sine dubitatione
t̃rena. Sille inqͥut̃ ignis ẽ tͣnqͥllꝰ purus. in
noxiꝰ. sepit̃nꝰ: iste autẽ cͣbidus. fumeus. corrup¬
tibił atq corruptor nec tam̃ corrũpit mon¬
illi iste dissimił. ut t̾renis habitationibus
congruat. Cur gͦ noluntꝰ ut credamꝰ naturã
corꝑũ trenorũ aliquando incorruptibilem
factã celo c̃uenientẽ futurã : sic̃ nuc̃ ignis
corruptibił his c̃uenit t̃ris: nichiligitur
afferunt exponderibꝰ atq ordine elem̃ toꝵ
uñ omĩpotenti dõ qͦminꝰ faciatꝰ corꝑa nrã
talia ut etiã in celopossit̃ habitare p̃sc̾bant.

Expanded text:
articulam uidere debuimus ignis in terra. Nunc uero non solum in terris, uerum etiam sub terris ita est, ut eum eructent uertices montium, praeter quod in usibus hominum et esse ignem in terra et eum nasci uidemus ex terra; quando quidem et de lignis et de lapidibus nascitur, quae sunt corpora sine dubitatione terrena.noxius, sempiternus: iste autem turbidus, fumeus, corruptibilis atque corruptor. Nec tamen corrumpit monilli iste dissimilis, ut terrenis habitationibus congruat: cur ergo nolunt ut credamus naturam corporum terrenorum aliquando incorruptibilem factam coelo convenientem futuram, sicut nunc ignis corruptibilis his convenit terris? Nihil igitur afferunt ex ponderibus atque ordine elementorum, unde omnipotenti Deo, quominus faciat corpora nostra talia, ut etiam in coelo possint habitare, praescribant.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. dr̃. s etiã ꝙͣ. in homine q̃ ab illo iusti¬
ficat᷑ facit: sic ilex eiꝰ uocat᷑ quȩ pocuis
ẽ. hominũ s ab ipsodata. nã utiq homi¬
neserãt qͥbꝰ ait iłis. in lege um̃ scͥptũ est:
cũ alio loco legamꝰ. lex dĩ eiꝰ ĩcorde eiꝰ Scd̃m
hanc uoluntatẽ quã ds̃ oꝑat᷑ in hominibꝰ
etiã uelle dr̃ ꝗ nõ ipse uult . s suos iduo¬
lentes fac̃: sic̃ dr̃ cognouisse q̃ ut cognos¬

Expanded text:
 etiam quam in homine, qui ab illo iustificatur, facit. sic et lex eius uocatur, quae potius est hominum, sed ab ipso data; nam utique homines erant quibus ait Iesus: in lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: lex dei eius in corde eius. secundum hanc uoluntatem, quam deus operatur in hominibus, etiam uelle dicitur quod non ipse uult, sed suos id nolentes facit; sic
Abbreviated transcription (Latin):
meudẽ lictis scͥptast̃ ueniẽt̃ ihȩc. sic̃ ista
uenert̃ q̃ ĩcreduli ñ pittabant eẽ. uentura:
dẽ qͥppe ds̃ utͣq ꝓmisit. utraq uentura eẽ.
p̃dix̃. quẽ ꝑhorresct̃ numina paganorum
etiã ceste porphirio nobilissimo philosopho
sapientes. c̾tͣ uim tante auctoritatis quȩ
omĩa genera hominũ sic̃ tanto añ p̃dix̃ in
hoc credendũ sꝑandũq c̃ũtit acute sibi argu¬
m̃tari uident᷑ adũs corꝑũ resurrectionẽ:
idicere qͥ int̾cio de re publica libro a̾cicero¬
ne cõmemoratũ ẽ siã cũ herculẽ ⁊ romulũ
ex hominibꝰ dõs eẽ. factos asseũaret qͦrũ nõ
corꝑa inqͥt st̃ incȩlũ elata: neq enĩ nat᷑a

Expanded text:
t. Venient et haec sicut ista venerunt, quae increduli non putabant esse ventura. Idem quippe Deus utraque promisit, utraque ventura esse praedixit, quem perhorrescunt numina paganorum, etiam teste Porphyrio nobilissimo philosopho sapientes contra uim tantae auctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit, acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de republica libro a Cicerone commemoratum est. nam cum Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos asseueraret: "quorum non corpora" inquit "sunt in caelum elata; neque enim natura
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ futurũ ẽ. uerũ etiã utrũ futurũ sit igno¬
ramꝰ : dicimꝰ fiet si dñs uoluerit. nõ quia ds̃
nouã uoluntatẽ quã nõ habuit tunc habe¬
bit: s qr id qd̾ ex et̃nitate in eiꝰ immutabili
p̃paratũ ẽ. uoluntate cuno erit: Qua ꝑpt̃ iii¬

Expanded text:
quo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit ignoquo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit ignoramus, dicimus: „fiet, si deus uoluerit"; non quia deus nouam uoluntatem, quam non habuit, tunc habebit, sed quia id quod ex aeternitate in eius immutabili praeparatum est uoluntate tunc erit. ITEM
Abbreviated transcription (Latin):
cente apło nc̃ autẽ cognoscentes dm̃ im¬
mo cogniti adõ fasẽ. ut credamus qd eos
cĩ cognouerit dĩ p̃cognitos añ c̃stitucionẽ
mudi: s cc̃ cognouise dictus ẽ. qͥ cunc
ut cognosceret᷑ effecit: Dehis locutionum
modis. iã ⁊ insuꝑioribꝰ libris memini dispu¬
tatũ. Sccłm hanc gͦ uoluntatẽ qua dm̃ uelle
dicimꝰ qͥ alios fac̃ uelle aqͥbꝰ fut ura nesciunt᷑.
multa uult nec fac̃: Multa enĩ uolunt fieri
scĩ eiꝰ ab illo inspirata scã uoluntate nec
illomodo locutionis dicere uilt et nõ facit.
ut ipsũ dicamꝰ uelle: qui ut uelint isti facit.
scđm uero illã uoluntatẽ suã. quȩ cũ euis
p̃sentia sempit̾na ẽ. ꝓfecto incelo et in t̾ra
omĩa quȩcũq uoluit nõ solũ p̃c̾ita uł pres¬
entia s etiam futura iã fecit. lierũ ante¬
quã ueniat cẽpꝰ quo ut luit ut fieret q añ
tẽꝑa uniũsa p̾sciuit atq disposuit. dicimꝰ
fiet quando dñs uoluerit: siaũ ñ solũ tẽpꝰ

Expanded text:
 nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. de his locutionum modis iam et in superioribus libris memini disputatum. secundum hanc ergo uoluntatem, qua deum uelle dicimus quod alios effecit uelle, a quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec illo modo locutionis dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam uero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecto in caelo et in terra omnia quaecumque uoluit non solum praeterita uel praesentia sed etiam futura iam fecit. uerum antequam ueniat tempus, quo uoluit, ut fieret quod ante tempora uniuersa praesciuit atque disposuit., dicimus: "fiet quando deus uoluerit; si autem non solum tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
in semine tuobenedicent᷑ om̃s gentes. ita đ
eidẽ semini eiꝰ ꝓmisit implebit᷑. ubiait ꝑ
ꝓpłam resungent qͥerat̃ inmonum̃tis : et
quod ait erit cȩlũ nouũ ⁊ t̾ra noua ⁊ nõ
erunt memores pͥorũ nec ascendet incor
ipsorũ s leticiã ⁊ exultationẽ in uenient
in ea ecce ego faciã iersłm exultationẽ
et lecabor inpopło meo. ⁊ ult᷑ nõ audietur
popłs tuus omĩs qͥ iuentꝰ fuerit scͥptus
in libro : ⁊ multi dormientiũ int̾rȩ puluere.

Expanded text:
 omnes gentes, ita quod eidem semini eius promisit implebitur, ubi ait per prophetam: resurgent qui erant in monumentis, et quod ait: erit caelum nouum et terra noua, et non erunt memores priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et laetabor in populo meo, et ultra non audietur populus tuus omnis, qui inuentus fuerit scriptus in libro, et multi dorm
Abbreviated transcription (Latin):
regni eiꝰ ñ eritꝰ finis: nec ita ut aliis morien¬
do dccedentibꝰ aliis succedentibꝰ oriendo
species in ea ꝑpetuitatis appareat sic̃ in ar¬
bore quȩ ꝑhenni fronde uestit̾ eadẽ uidet᷑
uiriditas ꝑmanere. dũ labentibꝰ ⁊ cadentibꝰ
foliis sub iñ alia quȩ nascunt᷑ faciẽ con-¬
seruant et opacitatẽ: s om̃s in ea ciues im¬
mortales ert̃ adipiscentibꝰ hominibꝰ qͣnũꝙ.¬

Expanded text:
regni eius non erit finis; nec ita ut aliis moriendo decedentibus, aliis succedentibus oriendo species in ea perpetuitatis appareat, sicut in arbore, quae perenni fronde uestitur, eadem uidetur uiriditas permanere, dum labentibus? et cadentibus foliis subinde alia, quae nascuntur. faciem conseruant opacitatis; sed omnes in ea ciues inmortales erunt. adipiscentibus et hominibu
Abbreviated transcription (Latin):
rant. cur eos tanquã ad uitores colere debe¬
amus: quos potius ut deceptores uitare de¬
bemus. Quos aut̃ bonos & idõ ñ solũ im¬
mortales uerũ etiã beatos dõrũ nomine
sacris & sacrificiis ꝓpt̃ uitã beatã post
mortẽ ad ipiscendã colendos putant. qͦa
lescũq illi sint & quolibet uocabulo digni
sint. ñ eos uelle ꝑtale religionis obsequiũ
nisi unũ dm̃ coli a quocreati & cuius parti¬
cipatione beati sint : ad iuuante ipso in con
sequenti libro diligentius disseremus.

Expanded text:
rant, quur eos tamquam adiutores colere deberant, quur eos tamquam adiutores colere debeamus, quos potius ut deceptores uitare debemus. Quos autem bonos et ideo non solum inmortales, uerum etiam beatos deorum nomine sacris et sacrificiis propter uitam beatam post mortem adipiscendam colenlescumque illi sint, et quolibet vocabulo digni sunt, non eos velle per tale religionis obsequium nisi unum Deum coli, a quo creati et cujus participatione beati sunt, adjuvante ipso, in sequenti libro diligentius disseremus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dȩmones fieri credunt. quos immortales
tantũ ñ etiã beatos audent dicere. aut
certe ita immortales & beatos ut tameN
dȩmones bonos non dũ sublimit̃ colloca¬
tos & abhumana contrectatione semo¬
tos. quã uis nominis controuersia uidea¬
tur. tam̃ ita detestabile. ẽ. nom̃ dȩmonũ :
ut hoc modis om̃ib a scĩs angłis nos remo¬
uere debeamus. Nunc gͦ ita liber iste clau¬
datur: ut sciamus immortales & beatos
quo: libet nomine uocentur. qui tameri
facti & creati sunt medios non. eẽ. ad im¬
mortalẽ beatitudinẽ ꝑducendis mortalib
miseris. a quib utraq differentia separant᷑.
qui aut̃ medii sunt cõmunẽ habendo im¬
mortalitatẽ cũ suꝑiorib. miseriã cũ in fe¬
riorib Qm̃ merito malitiae miseri sunt.
beatitudinẽ quã non habent inuiđẽ nobis
possunt potius quã p̃bere. Unde nichil ha¬
bent amici dȩmonũ quod nobis dignũ affe¬

Expanded text:
per daemones fieri credunt, quos inmortales per daemones fieri credunt, quos inmortales tantum, non etiam beatos audent dicere, aut certe ita inmortales et beatos, ut tamen daemones bonos, non deos sublimiter conlocatos et ab humana contrectatione semotos, quamuis nominis controuersia uideatur, tamen ita detestabile est nomen daemonum, ut hoc modis omnibus a sanctis angelis nos remouere debeamus. Nunc ergo ita liber iste claudatur, ut sciamus inmortales et beatos, quodlibet uocentur, qui tamen facti et creati sunt, medios non esse ad inmortalem beatitudinem perducendis mortalibus miseris, a quibus utraque differentia separantur. Qui autem medii sunt communem habendo inmortalitatem cum superioribus, miseriam cum inferioribus, quoniam merito malitiae miseri sunt, beatitudinem, quam non habent, inuidere nobis possunt potius quam praebere. Unde nihil habent amici daemonum quod nobis dignum adfe
Abbreviated transcription (Latin):
mine facile. ẽ. euitare : Et euidentius dici
debuer̃ homines dii in popło dĩ. ut certiac
fidentes fierent eũ. eẽ. dm̃ suũ qui dictus
.ẽ. dĩ dõꝵ. quia & sic appellant᷑ dii immorta¬
les illi & beati qui incelis sunt: ñ tam̃ dicti sunt¬
dii eorũ id ÷ di i hominũ in popłodĩ constitu¬
torũ quib diccũ. ẽ. ego dixidii estis. & filii
excelsi. Hinc . ẽ. quod ait apłs. Et si sunt
qui dicuntur dii siue incȩlo. siue in terra.
sicuti sunt diimulti. & dñi multi : nob̃ tam̃
unus ds̃ pat̾ ex quo om̃ia & nos in ipso. &
Non enĩ multũ de nomine disputandum
.ẽ. cũ res ipsa ita clareat ut abscrupulo
dubitationis aliena sit. Illud uero quod
nos ex eorũ immortaliũ beatoꝵ numero
missos. eẽ. angłos dicimus qui dĩ uoluntatẽ
hominib annuntiarent. illis aut̃ ñ pla¬
cet. quia hoc ministeriũ non ꝑillos qͦos dõs
apellant. id ÷ immortales & beatos. sed

Expanded text:
mine facile est evitare. Et evidentius dici mine facile est evitare. Et evidentius dici debuerunt homines dii in populo Dei, ut certi ac fidentes fierent eum esse Deum suum, qui dictus est Deus deorum. Quia etsi appellantur dii immortales illi, o Dei constitutorum, quibus est dictum, Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes. Hinc est quod ait Apostolus: Etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra; sicuti sunt dii multi, et domini multi: nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et Non multum ergo de nomine disceptandum est, cum res ipsa ita clareat, ut ab scrupulo dubitationis aliena sit. Illud uero, quod nos ex eorum inmortalium beatorum numero missos esse angelos dicimus, qui Dei uoluntatem hominibus adnuntiarent, illis autem non placet, quia hoc ministerium non per illos, quos deos appellant, id est inmortales et beatos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s dõs : Absit ut dicatur. rex magnus
suꝑ om̃ia de monia. S homines quoq in po
pulodei eadẽ scriptura dõs appellat.
Ego inquit dixidii estis: & filii excelsi
om̃s. Potest itaq intelligi horũ deorum
ds̃ qui dictꝰ ÷ ds̃ deorũ. łt suꝑhos dõs rex mag¬
nus : quidictꝰ . ẽ. rex magnus suꝑ om̃s d eos.
Uerũ tam̃ cũ a nobis quęritur. si homines dic
ti sunt dii quod in popłodĩ sunt quẽ ꝑ angłos
uel ꝑ homines alloquitur ds̃. quanto magis
immortales eo nomine digni sunt.qui ea fru¬
unt᷑ beatitudine ad quã colendo dm̃ cupi¬
unt homines ꝑuenire. Quid respondebimꝰ.
nisi non frustra inscripturis scĩs exp̃sius
homines nuncupatos dõs quã illos immor¬
tales & beatos quib nos ȩquales futuros in
resurrectione ꝓmit citur. ne scilicet ꝓpt̃
illoꝵ excellentiã aliquẽ eoꝵ nob constituer
dm̃ in fidelis audet in firmitas. quod in ho¬

Expanded text:
omnes deos absit ut dicatur rex magnus omnes deos absit ut dicatur rex magnus super omnia daemonia. Sed homines quoque in ppulo Dei, eadem Scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Potest itaque intelligi horum deorum us, qui dictus est Deus deorum: et super hos deos Rex magnus, qui dictus est Rex magnus super omnes deos. 2. Verumtamen cum a nobis quti sunt dii, quod in populo dii sunt, quem per angelos vel per homines alloquitur Deus; quanto magis immortales eo nomine digni sunt, qui ea fruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo cupiunt homines pervenire; quid respondebimus, nisi non frustra in Scripturis sanctis expressius homines nuncupatos deos, quam illos immortales et beatos, quibus nos aequales futuros in resurrectione promittitur; ne scilicet propter illorum excellentiam aliquem eorum nobis constituere Deum infidelis auderet infirmitas. Quod in ho
Abbreviated transcription (Latin):
laborandũ. ẽ. Si enĩ sic immortales ut tamen
a summo dõ factos. & si non ꝑse ipsos sed ei
a quo facti sunt ad herendo beatos. eẽ. di¬
cunt: hoc dicunt qud dicimꝰ quolibet eos
nomine appellent. Hanc aut̃ platonicorũ
.eẽ. sententiã siue om̃iũ siue meliorii litteris¬
inueniri potest. Nam & de ipso nomine qͦo
huius modi immortalẽ beatãq creaturã
dõs appellant idõ & int̃ nos & ipsos pęne
Conficemini dõdõrũ. Et alibi. Rex magnꝰ
suꝑ om̃s dõs. Illud aut̃ ubi scriptũ. ẽ. t̃ribi¬
lis ẽ. suꝑ om̃s dõs cur dictũ sit deinceps os¬
tenditur. Sequit᷑ enĩ. qm̃ om̃s dii gentium
dȩmonia : dñs aut̃ cȩlos fecit. Suꝑom̃s gͦ
dõs dix̃ : sed gentiũ id ÷ quos gentes ꝓdiis
habent. quae sunt dȩmonia. Idõ terribił.
Sub quo terrore dño dicebant: uenisti ꝑde¬
nos. Illud uero ubi dr̃ ds̃ deorũ non potest
in telligi ds̃ dȩmonioꝵ. & rex magnus suꝑ

Expanded text:
laborandum est. Si enim sic inmortales, ut tamen laborandum est. Si enim sic inmortales, ut tamen a summo Deo factos, et si non per se ipsos, sed ei, a quo facti sunt, adhaerendo beatos esse dicunt: hoc dicunt quod dicimus, quolibet eos nomine appellent. Hanc autem Platonicorum esse sententiam, siue omnium siue meliorum, in einveniri potest. Nam et de ipso nomine, quo hujusmodi immortalem beatamque creaturam deos appellant; ideo inter nos et ipsos pene nConfitemini Deo deorum . Et alibi, Rex magnus super omnes deos . Illud autem ubi scriptum est, Terribilis est super omnes deos; cur dictum sit, deinceps ostenditur. Sequitur enim, Quoniam omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Super omnes ergo deos dixit, sed gentium, id est, quos gentes pro diis habent, quae sunt daemonia: ideo terribilis, sub quo terrore Domino dicebant, Venisti nos? Illud uero, ubi dicitur: Deus deorum, non potest intellegi deus daemoniorum; et rex magnus super
Abbreviated transcription (Latin):
temporalib tẽporalia. & mutabilib mutabi¬
lia coniectare. eisq temporalẽ & mutabilem
modũ suȩ uoluntatis & facultatis in serere.
quod dȩmonib: certa ratione ꝑcus sũ. ẽ: aliuo
autẽ met̾̃nis atq in cõmutabilib dĩ legibus
quȩ in eius sapientia uiuunt mutationes tem¬
porũ ꝓuide. dĩq uoluntatẽ quȩ tam certissi¬
ma quã potentissima. ẽ. om̃iũ sp̃s eius parti¬
cipatione cognoscere. quod scĩs angłis recta
discretione donatũ. ẽ. Itaq non solũ &t̃ni:
uerũ etiã beati sunt. Bonũ aut̃ quo beati st̃
ds̃ illis . ẽ : a quocreati sunt. Illius quippe in¬
declinabilit̾ participatione & contẽplati¬
one ꝑ fruuntur. Hos si platonici malunt
dõs quã dȩmones dicere. eisq annumerare
quos a summodõ conditos dõs scribit eorũ
auctor & magister plato: dicant quod uo¬
lunt. Non enĩ cũ eis de uerboꝵ controuersia

Expanded text:
temporalibus temporalia et mutabilibus mutabitemporalibus temporalia et mutabilibus mutabilia coniectare eisque temporalem et mutabilem modum suae uoluntatis et facultatis inserere, quod daemonibus certa ratione permissum est; aliud autem in aeternis adque incommutabilibus Dei legibus, quae in eius sapientia uiuunt, mutationes temporum praeuidere Deique uoluntatem, quae tam certissima quam potentissima est omnium, spiritus eius participatione cognoscere; quod sanctis angelis recta discretione donatum est. Itaque non solum aeterni, uerum etiam beati sunt. Bonum autem, quo beati sunt, Deus illis est, a quo creati sunt. Illius quippe indeclinabiliter participatione et contemplatione perfruuntur. deos quam daemones dicere eisque adnumerare, quos a summo Deo conditos deos scribit eorum auctor et magister Plato: dicant quod uolunt; non enim cum eis de uerborum controuersia
Abbreviated transcription (Latin):
uilis. ẽ : non quod earũ ignari sint. sed qͥod
illis dĩ qua scĩficant᷑ caritas cara. ẽ. Pre cuiꝰ
non tantũ incorporali uerũ in cõmutabili &
in effabili pulchritudine cuiꝰ scõ amore in¬
ardescunt omĩa quȩ in fra sunt. & quod illud
.ẽ. non sunt seq ipsos int̃ illa contẽpnunt:
ut ex toto quod boni sunt eobono quo bonist̃
ꝑfruantur .: & idõ certius tam tẽporalia
& mutabilia ista nouer̃: quia eoꝵ principa¬
les causas in uerbo dĩ conspiciunt ꝑ quod fac¬
tus . ẽ. mundus: quib causis quedã ꝓbantur.
quedã reꝓbantur. cuncta ordinantur.
Demones autẽ non et̃nas temporũ causas &
quodã mͦ cardinales in dĩ sapientia contẽ¬
plantur : sed quorũ dã signorũ nobis occul¬
torũ maiore exꝑientia multo plura quam
homines futura ꝓspiciunt. dispositiones
quoq suas aliquan b p̃nuntiant. Deniq sepe
isti: nusquã illi om̃ino fallunt᷑. Aliud .ẽ. enĩ

Expanded text:
uilis est: non quod earum ignari sint, sed quod uilis est: non quod earum ignari sint, sed quod illis Dei, qua sanctificantur, caritas cara est, prae cuius non tantum incorporali, uerum etiam incommutabili et ineffabili pulchritudine. cuius sancto amore inardescunt, omnia, quae infra sunt et, quod illud est, non sunt seque ipsos inter illa contemnunt, ut ex toto, quod boni sunt, eo bono, ex quo boni sunt, perfruantur. Et ideo certius etiam temporalia et mutabilia ista nouerunt, quia eorum principales causas in Verbo Dei conspiciunt, per quod factus est mundus; quibus causis quaedam probantur, quaedam reprobantur, cuncta ordinantur. Daemones autem non aeternas temporum causas et quodam modo cardinales in Dei sapientia contemplantur, sed quorundam signorum nobis occultorum maiore experientia multo plura quam homines futura prospiciunt; dispositiones quoque suas aliquando praenuntiant. Denique saepe isti, numquam illi omnino falluntur. Aliud est enim
Abbreviated transcription (Latin):
t̃nã. In notuit gͦ dȩmonib non ꝑid quod est
uita a et̃na & lum̃ in cõmutabilẽ quod illu¬
minat pios. cui uiuendo ꝑfidẽ quȩ millo. ẽ.
corda mundant̾ : sed łquędã tẽporabia suȩ
uirtutis effecta & occultissima signa sapi
entiae quae angłicis sensib etiã malignoꝵ
spuũ potius quã infirmitati hominũ possent
.eẽ. conspicua. Deniq quando & paululum
supprim̃do indicauit. & aliquanto altius la¬
tuit : dubitauit de illo dȩmonũ princeps.
se tẽptari ipse ꝑmisit. ut hominẽ quẽ gere¬
bat ad nr̃ȩ imitationis temperaret exemplũ.
Post illã uero temptationẽ cũ angłi sicut
scriptũ .ẽ. ministrarent ei . boni utiq & scĩ.
ac ꝑhoc spiritib immundis metuendi & tre¬
mendi. magis magisq in notescebat dȩmo¬
nib quantus. eẽt. & ei iubenti quã uis in illo
contẽptibilis uidetur carnis in firmitas re¬
poraliũ rerũ scientia qua in flant᷑ dȩmones

Expanded text:
ternam. Innotuit ergo daemonibus non per id. quod est ternam. Innotuit ergo daemonibus non per id. quod est uita aeterna et lumen incommutabile, quod inluminat pios, cui uidendo per fidem, quae in illo est, corda mundantur, sed per quaedam temporalia suae uirtutis effecta entiae, quae angelicis sensibus etiam malignorum spirituum potius quam infirmitati hominum possent esse conspicua. Denique quando ea paululum supprimenda judicavit, et aliquanto altius latuit, dubitavit de illo daemonum princeps, se tentari ipse permisit, ut hominem quem gerebat, ad nostrae imitationis temperaret exemplum. Post illam vero tentationem, cum Angeli, sicut scriptum est, ministrarent ei , boni utique et sancti, ac per hoc spiritibus immundis metuendi et tremendi, magis magisque innotescebat daemonibus quantus esset, ut ei jubenti, quamvis in illo contemptibilis videretur carnis infirmitas, reporaliumque rerum scientia, qua inflantur daemones,
Abbreviated transcription (Latin):
res diuinos & religionis seruitutẽ qͦã uero
dõ deberi sciunt sibi satis egerint ex hib̾i:
& quantũ possunt apud quos possunt ad¬
huc agunt. Contra suꝑbiã porro dȩ monũ
qua ꝓmeritis possidebatur genus huma¬
nũ dĩ humilitas quȩ in forma serui appa¬
ruit. quã uirtutẽ habeat animȩ hominũ
nesciunt im munditia elationis inflatȩ:
dño infirmitate carnis induto dixerint.
& tanta scientia erat: & caritas non erat.
Penã suã quippe formidabant abillo: ñ¬
in illo iustitiã diligebant. Tantũ uero eis in no¬
tuit quantũ uoluit. Tantũ autẽ uoluit: qͣntũ
oportuit. Sed in notuit non sic̃ angłis scĩs qͦi
eius scđm id quod dĩ uerbũ ÷ participata &et̃¬
nitate ꝑfruunt᷑ : sed sic̃ eis t̾rendis in notes¬
cendũ fuit. Ex quoꝵ trrannica quodã mͦ po¬
testate fuerat lib̾aturus p̃destinatos in suũ
regnũ & głam semꝑ ueracẽ. & ueracit̾ sempi¬

Expanded text:
res diuinos et religionis seruitutem, quam uero res diuinos et religionis seruitutem, quam uero Deo deberi sciunt, sibi satis et quantum possunt, et apud quos possunt, adhuc agunt. Contra superbiam porro daemonum, qua pro meritis possidebatur genus humanum, Dei humilitas, quae in forma servi apparuit, quantam virtutem habeat, animae hominum nesciunt immunditia elationis inflatae, Domino infirmitate carnis induto dixerint: et tanta scientia erat, et charitas non erat. Poenam quippe suam formidabant ab illo, nin illo justitiam diligebant. Tantum vero eis innotuit, quantum voluit: Tantum autem voluit, quantum oportuit. Sed innotuit, non sicut Angelis sanctis, qui eius, secundum id quod Dei Verbum est, participata aeternitate perfruuntur, sed sicut eis terrendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica quodam modo potestate fuerat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper ueracem et ueraciter sempi
Abbreviated transcription (Latin):
fere tam litteratꝰ & tam doctꝰ qui audeat
in laude uel seruo suo dicere dȩmonẽ habes:
Sed cuilibet hoc dicere uoluerit: non se alit̃
accipi quã maledicere uoluisse dubitare
non possit. Quia igit᷑ non causa cõpellit
ut post offensionẽ auriũ tam multarũ ut
iam poene sint om̃iũ quȩ hoc uerbũ non
nisi in malã partẽ audire consuer̃. qđ di¬
ximus cogamur exponere. cũ possimꝰ ange¬
lorũ nomine ad hibito eandẽ offensionẽ
quȩ nomine demonũ fieri poterat euitare :
diuinos intueamur libros aliquid affert
cognitione dignissimũ. Demones enĩ dicunt᷑
qm̃ uocabulũ grecũ.ẽ. abscientia nomina
ligit᷑. nisi scientiã tunc ꝓdesse cũ caritas in .ẽ:
sine hac autẽ in flare. id ÷ in suꝑbiã manis¬
simȩ quasi uentositatis ex tollere. Est ergo
indȩmonib scientia sine caritate : & idõ
tam in flati hoc. ẽ. tam suꝑbi sunt. ut hono¬

Expanded text:
sit tam litteratus et doctus, qui audeat sit tam litteratus et doctus, qui audeat in laude uel seruo suo dicere: \'Daemonem habes\'; sed quilibet hoc dicere uoluerit, non se aliter accipi, quam maledicere uoluisse, dubitare non possit. Quae igitur nos causa conpellit, ut post offensionem aurium tam multarum, ut iam paene sint omnium, quae hoc uerbum non nisi in malam partem audire consuerunt, quod diximus cogamur exponere, cum possimus angelorum nomine adhibito eandem offensionem, quae nomine daemonum fieri poterat, euitare? diuinos intueamur libros, aliquid adfert cognitione dignissimum. Daemones enim dicuntur quoniam uocabulum Graecum est ob scientiam nominatlegitur, nisi scientiam tunc prodesse, cum caritas inest; sine hac autem inflare, id est in superbiam inanissimae quasi uentositatis extollere. Est ergo in daemonibus scientia sine caritate, et ideo tam inflati, hoc est tam superbi sunt, ut hono
Abbreviated transcription (Latin):
dȩmones contaminati. dii contaminabi¬
les p̃dicant᷑ : & non potius eligat uiã ubi
contaminabili dõ ad in eundã societatẽ
in contamiuatoꝵ angłoꝵ homines a con¬
taminatione mundentur : Sed ne de
uerbis etiã nos certare uideamur . qm̃
non nulli istorũ ut ita dixerim dȩmoni
angłos dici quos ipsi demones nuncupant :
iam mͥ debonis angłis aliquid uideo dis¬
serendũ. quos isti. eẽ. negant. sed eos bonos
dȩmones uocare quã angłos malunt. Nos
autẽ sic̃ scriptura loquitur scđm quam
xp̃iani sumꝰ. angłos quidẽ partim bonos
partim malos nunquã uero bonos dȩ mones
legimus. Sed ubicũq illarũ litcerarũ hoc
nom̃ positũ reꝑitur. siue dęmones siue dęmo¬
nia dicantur. non nisi maligni significant᷑
sp̃s. & hanc loquendi consuetudinẽ in tantũ
popłi usqu&quaq secuti sunt: ut eorũ etiã
qui pagani appellant᷑. & dõs multos ac dȩ¬
mones colendos. eẽ. contendunt nullus sit

Expanded text:
daemones contaminati, dii contaminabidaemones contaminati, dii contaminabiles praedicantur; et non potius eligat viam, ubi contaminabili Deo ad ineundam societatem incontaminatorum Angelorum homines a contaminatione mundentur? uerbis etiam nos certare uideamur, quoniam nonnulli istorum, ut ita dixerim, daemonicangelos dici, quos ipsi daemones nuncupant, iam mihi de bonis angelis aliquid uideo disserendum, quos isti esse non negant, sed eos bonos daemones uocare quam angelos malunt. Nos autem, sicut scriptura loquitur, secundum quam Christiani sumus, angelos quidem partim bonos, partim malos, numquam uero bonos daemones legimus; sed ubicumque illarum litterarum hoc nomen positum reperitur, siue daemones, siue daemonia dicantur, non nisi maligni significantur spiritus. Et hanc loquendi consuetudinem in tantum populi usquequaque secuti sunt, ut eorum etiam, qui pagani appellantur et deos multos ac daemones colendos esse contendunt, nullus fere
Abbreviated transcription (Latin):
corporũ leuitatẽ a ꝓuectu animorũ nos
aduocare atq auertere moliunt᷑ ñ uiam
p̃bent ad dm̃ sed ne uia teneat᷑ impediunt.
quan do quidẽ & in ipsa uia corporali qͦȩ
falsissima.ẽ. plenissimaq erroris qua ñ
it̃ agit iustitia qm̃ non ꝑcorporalẽ altitu¬
dinẽ s ꝑspiritualẽ hoc ÷ incorporalẽ si¬
militudinẽ ad dm̃ debemus ascendere :
In ipsa tam̃ uia corporali quã dȩmonũ a¬
mici ꝑ elementorũ gradus ordinant int̃
atherios dõs & t̾renos homines aeriis dȩ¬
monib mediis constitutis hoc dõs opinaN᷑
hab̾e p̃cipuũ. ut ꝓpt̾ hoc int̃uallũ locoꝵ
contrectatione non contaminaent᷑ huma¬
na: ita dȩmones contaminari potius ab
hominib quã homines mundari ademo¬
nib credunt. & dõs ipsos contaminari po¬
tuis se nisi loci altitudine munirentur.
Quis tam in felix. ẽ. ut ista uia mundari
se existimet. ubi homines contaminantes.

Expanded text:
corporum leuitatem a prouectu animorum nos corporum leuitatem a prouectu animorum nos auocare adque auertere moliuntur, non uiam praebent ad Deum, sed. ne uia teneatur, inpediunt. Quando quidem et in ipsa uia corporali quae falsissima est et plenissima erroris, qua non iter agit iustitia; quoniam non per corporalem altitudinem, sed per spiritalem, hoc est incorporalem, similitudinem ad Deum debemus ascendere — in ipsa tamen uia corporali. quam daemonum amici per elementorum gradus ordinant inter aetherios deos et terrenos homines aeriis daemonibus mediis consthabere praecipuum, ut propter hoc intervallum locorum contrectatione non contaminentur humana. Ita daemones contaminari potius ab hominibus, quam homines mundari a daemonibus credunt, et deos ipsos contaminari potuisse, nisi loci altitudine munirentur. Quis tam infelix est, ut ista via mundari se existimet, ubi homines contaminantes
Abbreviated transcription (Latin):
pinquũ summis. animũ autẽ morbidũ
similẽ in fimis. quo morbo nob̃ inuideat po¬
tius ne sanem. quã ad iuuet ut sanem: sed
tali qui nobis in fimis excorporis mortali¬
tate coaptatus immortalis sp̃s iustitia ꝑ
quã non locorũ distantia sed similitudinis
excellentia mansit in summis mundandis
lib̾andisq nob̾ uere diuinũ p̃beat ad uitorũ.
Qui ꝓfecto in contaminabilis ds̃. absit ut con¬
taminationẽ timeret ex homine quo indutꝰ
.ẽ: aut ex hominib int̾ quos homo conuer¬
satꝰ.ẽ. Non enĩ parua sunt hȩc interim duo
quae salubrit̃ sua in carnatione monstrauit :
nec carne posse contaminari uerã diuinitatẽ.
nec idõ putandos dȩmones nob. eẽ. meliores
quia non habent carnẽ. Hic .ẽ. sic̃ eũ scã scrip¬
non hic locꝰ ÷ ut cõpetent̃ ꝓnr̃a facultate di¬
acmaligni multi effectib clareant. ꝑ cor¬
poraliũ tam̃ locoꝵ in t̃ualla & ꝑ arriorum

Expanded text:
pinquum summis, animum autem morbidum pinquum summis, animum autem morbidum similem infimis quo morbo nobis inuideat potius ne sanemur, quam adiuuet ut sanemur; sed tali, qui nobis infimis ex corporis mortalitate coaptatus inmortali spiritus iustitia, per quam non locorum distantia, sed similitudinis excellentia mansit in summis, mundandis liberandisque nobis uere diuinum praebeat adiutorium. Qui profecto incontaminabilis Deus absit ut contaminationem timeret ex homine quo indutus est, aut ex hominibus inter quos in homine conuersatus est. Non enim parua sunt haec interim duo, quae salubriter sua incarnatione monstrauit, nec carne posse contaminari ueram diuinitatem, nec ideo putandos daemones nobis esse meliores, quia non habent carnem. Hic est, sicut eum sancta scripnon hic locus est ut conpetenter pro nostra facultate diac maligni multis effectibus r clareant, per corporalium tamen locorum interualla et per aeriorum