comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse duas uxores.⁊ ħ in eo argu¬
it᷑. qr ꝓ expletione carnalis uolupta¬
ĩcultu dei ꝑmanẽtibꝰ ⁊sultũ ẽ a deo
pses ĩ matrimoniũ copłãre ͥ. ne ip¬
sic paucio deficiẽtibꝰ cultꝰ ⁊ noticia
dei tefic̾et. uñ abrahã uuiẽte uxore.
ad ancillã intͣuit. ⁊ ex ea genuit. Iacob
⁊ lib̾is ⁊ ancilł se copłauit.⁊ filie loth
patre ebͥo use s̃. Cũ eĩ cet̾is ĩ idolatͥa
relictis abraha ⁊ filio eiꝰ ĩ petuliarẽ:¬
sͥ dñs ppłm elegiss. rite mĩtaꝵ fecũ¬
ditate mlierũ. ppłi dei młt̾iplicat᷑o
q̃rebat᷑. qr ĩ successiõe sang̾nis. erat
successio religionis. Unde ⁊ ĩ lege
maledc̃a erat steril q̃ nõ relinqͥrat
gia decreta s̃.qr ĩ successiõe fami¬
ne. successio ẽ officii. Nõ gͥabrahã
ł iacob deliqͥ. qr p̃ter uxorẽ filiq ex

Expanded text:
habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptain cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiareelegisset, rite multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat gia decreta sunt, quia in successione familiae successio est officii. Non ergo Abraham vel Jacob deliquit, quia praeter uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
It̾ amb̾. Dix̃ sara ad abrahã. Ecce
cõclusit me dñs ut nõ pariã. In tra
gͦ ad ancillã meã. ut filiũ facias ex
hã añ legẽ moysi.⁊ añ eũgeliũ fuit.
Nõgͥ ĩ lege cõmisit abrahã si legẽ¬

Expanded text:
it Sara: dixit Sara ad Abraham, Gen. 16: Ecce conclusit me Dominus ut non pariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ham ante legem Moysi et ante Evangelium fuit. Non ergo in legem co
Abbreviated transcription (Latin):
me.captꝰ decore ancille ꝯ tub̃nio. cõ¬
iugalẽ pꝰ habuit thoꝵ. s studio q̾rẽ.¬
de postitatis.⁊ ꝓpagãde sobol. ad huc
habuer̃. ne genꝰ defic̾et huanũ. ⁊ ĩo
publici muĩns gr̃a. pͥuatã cłpam
tũ. nõ cũpiditate uiuẽdi. s officio
osulendi. ut maneat. ꝙ ẽ necessan.
um ꝓpt̾ alios. Sic misceri feminis
iuire nuptiaꝵ. officiosũ fuit uiric
scĩs. nõ libidinosũ. Qd̾ eĩ cibꝰ ad salu¬
tẽ hõis ẽ. ħ cõcubitꝰ ad salutẽ geñio

Expanded text:
io conjugalem posthabuit thorum; sed studio quaerendae posteritatis, et propagandae sobolis. Adhuc habuerunt, ne genus deficeret humanum; et ideo publntum non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios: sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem homi
Abbreviated transcription (Latin):
bi. antiqͥs tp̃rbꝰ cũ ad huc salutis
nr̃e misteriũ uelaret᷑. iusti offitio
ꝓpagãdi. nuptias ꝯtrahebãt. ñ uic.¬
tilibidine. s ducti pietate. qͥ młto
faciliꝰ ꝯtin̾e possẽt ⁊ uellẽt. Uteban.¬
tur tñ ꝯiugibꝰ. ⁊ plures uni uiro ha

Expanded text:
. Antiquis temporibus cum adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate, qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus et plures
Abbreviated transcription (Latin):
miscebunt᷑. nõ cõcupiscẽtia ꝓficĩes
uoluptatie. s ꝓuidẽtia ꝓpagande
suscessionis. Si c̃ apłi auditoribꝰ fu¬
ic admirãtibꝰ dectrinã suã ꝯdelecta¬
bant᷑. nõ auiditate ꝯseq̃nde laudis.

Expanded text:
miscebantur, non concupiscentia percipiendae voluptatis, sed providentia propagandae successionis: sic Apostoli auditoribus admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis,
Abbreviated transcription (Latin):
empireo ĩ quocũ aliis fũat. de¬
iectꝰ ẽ inistũ caliginosũ aerẽ. cum
om̃ibꝯ sue pͣuitatis ꝯsortib. Nã ut
ioh̃nes ait in apocalipsi. dracode ce¬
locadens. secũ traxit i̾ciã ꝑtẽ stellãt.
qr lucifer ille aliis maior: nõ solus
cecidit. s cũ eo alii młti. qͥ ei ĩ mali¬
tia cõsenser̃. eosq cadẽtes. ho caligi¬
nosi aeris habitacłm recepit. Et hoc
ad nr̃a ꝓbationẽ fc̃m est. ut sit nb¬
cã ex̃citationis. Und̾ apłs. Collucta¬

Expanded text:
 aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi, c. 12, draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit. Et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nobis exercitationis causa, unde Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ amenꝰ. nec in tr̃a nłtũ. ne hõie ᷤᷤ
niis infestarẽt. s iuxta apłi petri
doctͥnã ĩ epła canonica traditã: in
aere isto caliginoso habitãt. qͥ eis
qͣi carc̃ usq ad tẽpꝯ iuditiĩ deputa¬
tus est. tũc ã detrudent᷑ in baratrũ ĩ¬

Expanded text:
est et amoenus; nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola 2 canonica traditam, in aere isto caliginoso, qui eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus est; tunc autem detrudentur in baratru
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hõme qͣtuor statꝰ lib̾i arbiti.
ant̃ eĩ pẽcm at bonũ nil impediebat.
Ad malũ nicħ impellebat. nõ huit
ĩfumitatẽ ad malũ ⁊ ħuit adiuto¬
riũ ad bonũ. Tũc sine errore rat̾o u¬
dicare ⁊ uolũtas sine difficłtate bo¬

Expanded text:
i quatuor status liberi arbitrii. Ante peccatum enim ad bonum nil impediebat, ad malum nil impellebat. Non habuit infirmitatem ad malum, et habuit adjutorium ad bonum. Tunc sine errore ratio judicare, et voluntas sine difficultate bo
Abbreviated transcription (Latin):
uterẽt᷑. Nã p̃p̃ uti necessitatẽ. forte
necesse erat pariiulo nasci. S qͣm¬
us exigua pars corꝑis sit costa. ñ
toris mox natos grãdeꝯ fac̃e. S ut
ħ omittã. pot̾at certe eis p̾stare. ꝙ
mlt̾is aĩalibꝰ p̾stitit. quoꝵ pulli ꝙͣ¬
uis sint ꝑuuli. tñ mox ut nascũt᷑
nato. ñ ad ĩ cessum pedes ydonei sũt.
nͥ man saltẽ at scalpendũ abiles.⁊
magis possũt esuriẽtes flere ꝙͣ sug¬
gere. Propͥe uõ ĩfirmitati mentis
cõgruit ħ infumitas camnis. his ũ

Expanded text:
uterentur. Nam propter uteri necessitatem, forte necesse erat parvulos nasci: sed quamvis exigua pars corporis sit costa, nontoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infi
Abbreviated transcription (Latin):
heticos ł scismaticoꝵ datũ bap̃m no¬
lebat cognosc̃e. dũ eos nimis detes¬
taret᷑. tãta eiꝰ m̃ita usq ad tumphũ
mr̃ii secuta s̃: ut ⁊ caritatis qͣ excel¬
lebat luce: obũbrat̾o illa fugaret᷑.
⁊ siqͥd pͥgandũ erat: passionis falce
tolleret᷑. Nec nos qͥ bapt̃i ũ̾itatẽ. ⁊
hẽticoꝵ iniqͥtatẽ cognoscimꝰ. Ideo cipͥ¬
ano meliores sumꝰ sic̃ nec pet̾.qr gẽ

Expanded text:
eticos vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum erat, passionis falce tolleretur. Nec nos qui Baptismi veritatem et haereticorum iniquitatem agnoscimus, ideo Cypriano meliores sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
tare. aliũ eẽ spm. Si unꝰ flatꝰ inflat
duas tibias. nõ põt̃ unꝰ sp̃s. implere
duo corda ⁊ agitare duas lĩguas: Si

Expanded text:
tare alium esse spiritum. Si unus flatus inflat duas tibias, non potest unus Spiritus implere duo corda, agitare duas linguas? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
de nͣ habebat. qͣ pot̾at nõ mori q̃ ali¬
t̃at ꝯsumari. nisi ꝑ assũptionem
Genesim dicẽs ħ qͦ atdo. talẽ cibũ
illã arborẽ p̃stitisse. qͦ corpa hõĩe sta¬
bili sanitate firmaret᷑. nõ sicut ex
alio cibo. s ĩspirãtone salubͥtatis
cecłta ħ innuere uidet᷑. ꝙ cũ aliis
cibis poss corpꝰ sustẽtari. hoc cibo
ĩ defitiẽti sanitate firmaret᷑. Ex qͦ cõ¬
sequi uidet᷑. ꝙ sic̃ in nat᷑a sui ħuit
mortalitatẽ qͣndã .s. appatitudinẽ

Expanded text:
habebat, qua poterat non mori; quae aliterat consummari nisi per assumptionem Genesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit mortalitatem q
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ siuihuit .i. aptitudinẽ qͣ pot̾at ñ
mori. cibis adiutꝰ. s si ꝑstitiss. ĩ¬
mortalitatis ꝓfect̾o ẽẽt ei de ligno
uite. S qͥ hoc tradũt. qͣm suꝑiora a¬
gi u̾ba. quibꝰ dic̃. ꝙ erat ĩmortalis
ex ligno uite. huic sentẽtie nõ ꝯtra¬
dicãt. s diligent̃ in quirãt. de mͦ ꝓ¬

Expanded text:
 id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vitae, huic sententiae non contradicant, diligenter inquirant. D
Abbreviated transcription (Latin):
de hac re diu̾sa sentiãt.⁊ alia custo¬
dur uideant᷑. Romanoꝵ tñ semper
ab antiqͥoribꝰ uso fuit. pꝯamixtio¬
nẽ ꝓpͥe ꝯiugis. ⁊ lanac purificat᷑onẽ
q̃rere. ⁊ ab ingressu ecc̃e paululũ
tẽꝑare. Nec hoc dicẽteꝰ. culpã depu¬
tamꝰ ẽẽ ꝯiugiũ. s qr ip̃a licita admi¬
xtiᷤͦ. iugis. sine uoluptate carnis.
fieri nõ pot. a sacͥ loci ingressu ẽ ab¬
stinẽdũ. qr uoluptas ip̃a. sine cul¬
ꝑa nlłatenꝰ ẽẽ potest.
de terminat

Expanded text:
de hac re diversa sentiant, et alia custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu est abstinendum, quia voluptas ipsa sine culpa nullatenus esse potest. 9. Determinat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgressio. ẜ̃mueniã cõcedit᷑. Q cͥca et
unt. Nõ eĩ iste cõcubitꝰ qͦ ẜuit᷑ cõtu¬
piscẽtie: agit ut ĩpleatu fetꝰ. quẽ
postulãt nuptie. Omino gͥ in gen̾e
suo nuptie bone ẽ. qr fidẽ thori ser¬
uãt.⁊ ꝓlis suscipiẽde cã: utr̾q sexũ
cõmiscẽt. ⁊ ĩpietatẽ seꝑationis hor
igentibꝰ debitũ reddũt. defendꝰ a pec¬
cato scĩtas ꝯuigii. bonũq̃ nuptiale.
Si eĩ absq pcc̃o nõ poss fieri concu¬
linuũ eꝙ copłari dicẽs. Crescite et
młtiplicamini. Cũ iã sine carnalis
cupiscẽtia nõ possũt ullo mͦ cõmis¬
ceri.
.Qd̾ nõ oĩs dełctatio carnis pecta
et forte aliqͥs dicet. tum est.¬
om̃ẽ carnis cõcupiscẽtiã.⁊ de¬
Ictationẽ. q̃ ẽ in coitu. malã ẽẽ. ⁊
tm̃s illã cõcupiscẽtiã semꝑ malam

Expanded text:
gressio secundum veniam conceditur. Quocirca et se. Non enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur ut impleatur foetus quem p quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis horrigentibus debitum reddunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non posset fieri conculuvium eos copulari, dicens, Gen. 9: Crescite et multiplicamini, cum jam sine carnali concupiscentia non possint commisceri. 8. Quod non omnis delectatio carnis peccatum est. Sed forte aliquis dicet omnem carnis concupiscentiam et delectationem, quae est in coitu, malam esse et dicimus illam concupiscentiam semper malam
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtute dei cruciari. sine create mi¬
nistĩo asserũt. sic reꝓbos hõĩes ibi
nõ ꝑ oꝑationẽ demonũ. s uͥtute
diuã tm̃ et̾nig subici cruciatibꝰ.
p̾missa tñ auctoritas: nõ id cagit
sentire. q̃ ⁊ si asserat. tũc nec d̾mo¬
nes demonibꝰ. nec hõies hominibꝰ.
p̃esse. nõ diffint tñ an demones

Expanded text:
ministerio asserunt, sic reprobos homines ibi non per operationem daemonum, sed virtute divina tantum aeternis subjici cruciatibus. Praemissa tamen auctoritas non id cogit sentire; quae etsi asserat tunc nec daemones daemonibus, nec homines hominibus praeesse, non definit tamen an daemones
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ illa spõsa q̃ tm̃ ĩ fut᷑o ẽ pac¬
ta. mortuo spõso. nõ reman uidua.
qr nõ fu̾at uir eiꝰ. Uñ siqͥs eã duxerit.
ad sacro ordines ⁊scend̾e nõ ꝓhibut.
qr nõ dux̃ uiduã. Uidue eĩ marito.
eq̃ sic̃ bigamꝰ sac̾aoꝵ fi̾ ꝓhibet. Ex
taliã copła. nłłꝯ arcetur a sactis or
ad saciꝵ ordines accedere pptest.

Expanded text:
 illa sponsa quae tantum in futuro est pacta, mortuo sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non prohibetur, quia non duxit viduam. Viduae enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohibetur. Ex tali autem copula nullus arcetur a sacris ordad sacros ordines accedere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩa eẽntia.⁊ ita dicat᷑ unꝯ d̾s ẽẽ.
tres ꝑsone. sic̃ una eẽntia dĩ tres ꝑso¬
ne: utrũ ita ualeat sane dici. unus
ꝑͥ uniꝰ ẽẽntie. In his locũtonib scͥp¬
reꝑit. ita dc̃m: una ẽ eẽntia tum ꝑ¬

Expanded text:
ina essentia, et ita dicatur unus Deus esse tres personae, sicut una essentia dicitur tres personae, utrum ita valeat sane dici, unus  unius essentiae. In his locutionibus Scripreperitur ita dictum: Una est essentia trium
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑam. s nõ mane. Mane enĩ d̾r
finis p̃̾cedẽtie.⁊ initiũ seq̃ntie diei q̃
est aurora. q̃ nͨ plenã lucẽ. nec oĩo te¬
nebras ħt. Mane gͦ pͥmꝰ dies non
h̾uit. qr nec dies p̃cesserat. qͥ sequẽ¬
tis diei uutio t̾minaret᷑. ⁊ eo p̃cipue.
qr luce apparẽte:. mox suꝑ tr̃am ple¬
nꝰ atq p̃clam dies extitit. qͥ non ab
aurora s aplena luce inchoauit.⁊
mane seq̃ntis diei ꝯsumatꝰ ẽ. Und̾
beda suꝑ Genesim. Decebat ut dies
a luce inciꝑet.⁊ ĩ mane seq̃ntis diei
tend̾et. ut oꝑa diei a luce inchoasse.
⁊ ĩ lucẽ ꝯpleta ẽẽ significarent᷑. Re¬
liqͥ ã dies. mane huerũt. ⁊ uesperã.
quoꝵ qͥsq a suo mane incipiẽs. us

Expanded text:
vesperam sed non mane; mane enim dicitur finis praecedentis et initium sequentis diei, quod est aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras habet. Mane ergo primus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qtio terminaretur, et eo praecipue quia, luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda super Genesim: « Decebat, ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam, quorum quisque a s
Abbreviated transcription (Latin):
me ẽ. dĩa eĩ filiꝰ accẽpa patrẽ.
Nͥã si partẽ eiꝯdẽ qͥ genuit accẽp̃.
sit. nec plenitudo ĩ eo erit.qr ex.
plenitudinẽ suã ⁊ qui genuit a¬
nuitit. nͨ qui natꝰ ẽ. ꝯsequit. fa¬

Expanded text:
me est. Omnia enim Filius accepit a Patre: nam si partem ejusdem qui genuit accepit, sit; nec plenitudo in eo erit, qui explenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
fide instructꝰ ẽ: adũsaria u̾tꝰ pellat᷑.
Exorcismꝰ de greco ĩ latinũ. dr̃ adiura¬
tio. sathetismꝰ instructio. cathezizare
ẽ. instruere. ut de simbolo ac rudim̃¬
tis fidei. exorcizare ẽ: adiurare. Ut exi
abeo sp̃s ĩmũde Simbolũ. dr̃ signũ
ł collat̾o. Signũ. qr eo fideles ab ĩfi¬
delibꝰ disc̾nũt᷑. sollatõ . qr ibi tociꝰ fi¬
dei suffitiẽtia ⁊ ĩtegrtas collata est.
catheismꝰ ⁊ exorismꝰ. neophitoꝵ ẽ. mͣ

Expanded text:
instructus est, adversaria virtus pellatur. Exorcismus de Graeco dicitur in Latinum adjuratio; catechismus, instructio: catechizare est instruere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Cat
Abbreviated transcription (Latin):
s ut baptizãdꝰ. de fide ĩstruat᷑. ut sci¬
at: cui debitor fiat demceps.⁊ ut di.¬
aboli potestas: in eo minuat᷑. Unde
rabanꝰ. ante bap̃m cathezizãdi de¬
bet ĩ hõie p̾uenire offitiũ: ut fidei
cathetuminꝰ accipiat rudimẽtũ. et
seqͣnt᷑. Nõ gͦ in infantibꝰ creata dĩ ex¬
sufflat᷑. ł exorcizat. s diabolꝰ ut re¬
cͥsmate. Od sacͣmẽtũ. ab aliis ꝑficiñ
põt̃: nisi a sũmis sac̃dotibꝰ. nec tẽpe

Expanded text:
 ut baptizandus de fide instituatur, et sciat cui debitor fiat deinceps, et diaboli potestas in eo minuatur. Unde Rabanus: Ante Baptismum, catechizandi debet in homine praevenire officium; ut fidei catechumenus accipiat rudimentum, et onsequantur. Non ergo ab infantibus creatura Dei efflatur vel exorcizatur, sed diabolus ut rechrismate. Hoc sacramentum ab aliis perfici non potest, nisi a summis sacerdotibus; nec tempore
Abbreviated transcription (Latin):
u̾si sensꝯ hõies. ĩ tãtã ꝓsilue¬
rũt ĩsaniã. ut dr̃ent. nõ id̾ ẽẽ na¬
tura di.⁊ ꝑsonã siue ẏpostasim. di¬
cẽtes eandẽ eẽntiã. nõ posse ẽẽ pa¬
trẽ ⁊ filiũ sine ꝑsonaꝵ ꝯfusione.

Expanded text:
i sensus homines in tantam prosiluerunt insaniam, ut dicerent non idem esse naturam Dei et personam sive hypostasim; dicentes eamdem essentiam non posse esse Patrem et Filium sine personarum confusione.
Abbreviated transcription (Latin):
cis diuinitꝰ paran. ⁊ tͥbui. ĩ eod̾s eui¬
dent̃ ostendit. qr nec diabolꝰ. nec ali.¬
qͥs angeloꝵ eiꝰ ex qͦ ĩ hãc caliginẽ st̃
detrusi. bonã potuit. ł pot̾it refum̃e
uolũtatẽ.qr si possibile foret. ut hu¬
mana nat᷑a. pꝯꝙͣ ado adũsa. bonita¬
tẽ ꝑdidit uolũtatis. ex se ip̃a. Rsꝯ
eã ħre potuiss. młto possibiliꝰ. ħ na¬
tura hr̃e angelica. q̃ qͣnto minꝰ gra

Expanded text:
bui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gra
Abbreviated transcription (Latin):
s malã Siłr ⁊ de potẽtia inqͥũt ꝑ
similitudinẽ uolũtatis. de potẽtia
boni ⁊ mali disserẽtes ꝙ illa sit a do
nõ ista.
auctoritatibꝰ astruit potẽciã
oĩs potestas. ait eĩ apłs. Nõ ẽ potes

Expanded text:
Similiter et de potentia inquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod illa sit a Deo, non ista. 2. Auctoritatibus astruit potentiam omnis potestas. Ait enim Apostolus, Rom.
Abbreviated transcription (Latin):
leꝓsi ł qͣntũ Cũq polluti ĩqͥnari ñ
possit. sol qͦ radios suos. sine sui pol¬
lut̃õne. effũdit suꝑ loca ⁊ corꝑa nõ
solũ m̃da. s ⁊̃ inmũda. ac sordiby
res ĩficĩt᷑. Soł uͦ radii ĩpolluti ⁊ ĩ¬
ꝯtamĩati ea existũt ꝯtĩgẽtes. ñ ẽ igͣ

Expanded text:
l quantumcumque polluti inquinari non possit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati
Abbreviated transcription (Latin):
ł ꝑ specłm ⁊ ĩ eniginate: gaudeat
cognoscẽs dm.⁊ grãe agat. Qͥ ũo
habes. qͣnt̾ u̾ba hẏlarii p̾missa ac¬
cipiẽda sint. lic tãte sit ꝓfundita¬
tie: ut ⁊ adhibita expoñe: iux ali¬
qͣtenꝯ ea ĩtellig̾e ualeat humanꝰ
sensꝰ. Cũ ⁊ ip̃a eoꝵ explanatio qͣm
ħ agꝰ edidit. plurimũ ĩ se habebat
difficultatis.⁊ ambiguitatis. Qd̾¬

Expanded text:
r speculum in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et gratias agat. Qui vero habes qualiter verba Hilarii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, plurimum in se habeat difficultatis et ambiguitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aliqͦ subiecto ẽe dñr.sic̃ ĩ corpore.
color. aut forma. sorpꝰ eĩ subsistit.
ĩ eo aliꝙͥ tanꝙͣ ĩ subiecto.⁊ nõ ẽ sim¬
płẽ. Nefas ẽ aũt dic̾e: ut subsistat
d̾s ⁊ subsit bonitati sue. atq illa bo
nitas: nõ suba sit. uł potiꝯ eẽntia.
neq ip̃e ds̃ sit bonitas sua. s in illo
sit: tanꝙͣ ĩ subiecto. und̾. manifes¬
tũ ẽ. d̃m abusiue sub̾am uocari. ũ
nñe usitatiore intelligat᷑ eẽntia.¬

Expanded text:
in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitas non substantia sit uel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit tamquam in subiecto. Unde manifestum est Deum abusiue substantiam uocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. Si filiolã aut cõmatrẽ suã ali.¬
cam. ⁊ graui penatẽtia plectendos.
uolũnt. bonũ ẽ. Sina̾ grauis pe¬
iutẽtia ĩsidiatori ĩiũgatur ⁊ simł
maneãt.⁊ si p̾uarcator ꝯugii su¬
ꝑuir̾it. acerrima pnĩa mulctet᷑.
⁊ sine spe ꝯiugii maneat. Ex his
apparet. ꝙ aliqͥs filiolã suã ł com¬
atrẽ. nõ põt̃ ͥ copłare nuptialit.

Expanded text:
rem suam aliqcamus, et gravi poenitentia plectendos. voluerint, bonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant; et si praevaricator conjugii supervixerit, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Ex his apparet quod aliquis filiolam suam vel commatrem non potest sibi copulare nuptialiter;
Abbreviated transcription (Latin):
Qt ts ꝯiũcxit lo nõ separet et
dnis ñ dimitt̾e uxorẽ. nͥ. cq̃ forni¬
catonis uib. Et nos tãta aucto¬
ritate freti. dñs d̾muttẽdũ ẽẽ:
⁊ ĩculpabile iudicandũ. ꝙ neceᷤᷤ¬
sitas intulit. Nam baptiz andi
opa. laicis fidelibꝰ si necesse fu̾it.
lib̾e cõcedit᷑. uñ si supͣtẽs hõ fide¬
liũ moriẽtẽ ĩspitiẽs. ne aĩam ꝑ¬
petuo ꝑire dimitt̾et. urida bapt̃i
lauit: ut eñ de potestate mortis
erꝑet: benefecisse laudat. iõ sue
uxori sibi iã olim legitime socie¬
tate ĩpune dũ uix̾it. iudicamꝰ
man̾e nũctũ. nec ob hac: seꝑan
deb̾e̾. his aliisq płibꝰ auctoritati

Expanded text:
 conjunxit, homo non separet. Et Dominus non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo filium morientem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere. His aliisque
Abbreviated transcription (Latin):
de p̃senti. qͥ solꝯ sufficit ad ꝯtrahen¬
dũ matͥmoniũ. Quedã ũo ꝑtinẽtia
ad decorẽ ⁊ sollẽpnitatẽ sacramẽti.
giũ. qͣntũ ad uͥtutẽ. nõ qͣntũ ad ho.¬
nestatẽ sacͣmẽti.Sine his gͦ nõ qͣsi
iegitimi ꝯiuges.s qͣi ad ult̾i ł fornica¬
tores ꝯueniũt. ut illi qͥ danculo nu¬
bũt.⁊ utiq fornicatores ẽẽnt. nisi
eis suffragaret uolũtas ũb̾ exp̾ssa
de p̾senti. q̃ legitimũ int eq fac̃ ma¬
tͥmoniũ. Nã ⁊ osensꝰ occłtꝰ de p̾senti¬

Expanded text:
ad contrahendum matrimonium; quaedam vero pertinentia ad decorem et solemnitatem sacramenti, gium, quantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges, sed quasi adulteri vel fornicatores conveniunt, ut illi qui clanculo nubunt; et utique fornicatores essent, nisi eis suffragaretur voluntas verbis expressa de praesenti, quae legitimum inter eos facit matrimonium. Nam et consensus occ
Abbreviated transcription (Latin):
xiend̾ ꝯiugiũ. ꝙ pͥ occłte fu̾at ꝯtrac¬
tũ . uolũtas gͥ ũbis exp̃ssa in occłto.
ad ħ suffragat᷑. ut fiat ꝯiugiũ mani¬
feste uͦ axp̃ssa. suffragat᷑ ut sancita.
⁊ roboret. ac lib̾m fiat. ecc̃e. de ħ iu¬
dicare si expedierit
.de qͣ re sit ꝯsen¬
sus ille.an de carnali copla. an de¬
fic qͣr cohabitatõe. ande alio.

Expanded text:
tractum. Voluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De qua re sit consensus ille: An de carnali copula, an de cohabitatione, an de alio.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tumeat᷑ supplitiũ. s sꝑet᷑ ⁊ p̃mi
umi. si semel cõcessenmꝰ ĩ malis ac¬
tibꝰ. nõ quid fiat. s qͣre fiat ẽẽ q̃ren¬
dã. ut q̃c̾q ꝓ bonis fiãt causis. nec
ip̃a mala ẽẽ iudicent᷑ : at iustitia
m̾uto. punit eũ qͥ dic̃ se subtraxis¬
se suꝑflua diuiti. ut p̃beret pauꝑi.
⁊ falsariũ. qͥ alienũ corrũpit testa/¬
mẽtũ. ut his ẽẽt heretes. qͥ faceret
elemosinas largas. nõ ille qͥ nul¬
las.⁊ eũ qͥ se fecisse adult̾iũ ostẽdit.
ut ꝑ illã cũ q̃ fecit. ħoiẽ de morte
liberet. S die aliqͥs gͦ eqͣndo ẽ fur
quisꝙͣ ẽ bonꝰ. qr peior ẽ unꝰ. Peior
ẽ eĩ qui cõcupiscẽto. ꝙͣ qͥ miserando
furat᷑. s si furtũ õẽ pc̃cniest. ab oĩ
furto abstinẽdũ ẽ. qͥs eĩ dicat ẽẽ pꝰ¬

Expanded text:
sis bonis esse facienda, vel peccata non esse; vel, mel consenserimus in malis actibus, non quid fiat, sed quare fiat esse quaerendum, ut quaecumque pro bonis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testaterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est furquisquam est bonus, quia pejor est unus. Pejor enim est qui concupiscendo, quam qui miserando furatur. Sed si furtum omne peccatum est ab omni furto abstinendum est. Quis enim dicat esse pe
Abbreviated transcription (Latin):
Uno̾ dño ꝑ ysayam. Om̃ẽ flatũ ego
feci. Nõ sũt gͦ audiẽdi. qͥputãt aĩam
ade ẽẽ partẽ dei. Si ẽĩ hoc ẽẽt: nec a se
nec abalio decipi posset. nec ad ma¬
lũ fatiend̾. s patiend̾ cõpelli. nec in
meliꝰ sdẽtiꝰ mutari. flato gͦ qͦ hõiem
aĩauit. fc̃s ẽ adõ. ñõ de do. nec de ali¬
qͣ mat̾ia. s de nichilo.

Expanded text:
 Omnem flatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmũ.L. loquẽs te mĩa ⁊ pieta¬
tẽ tei. hee due inqͥt res iniuditio
maloꝵ. nõ ẽ iustitia sine mĩa. Id̾
societate sibi iũgũt᷑. In hie breuit᷑

Expanded text:
pietate Dei: Hae duae, inquit, res judicio malorum non est justitia sine misericordsocietate sibi junguntur. In his brevit
Abbreviated transcription (Latin):
ed adhuc opponũt gartuli rõtio¬
natores dicẽteꝯ. Si d̾s pãt genuit deũ:
aut genuit deũ. qͥ est d̾ pãt. aut deñ
qͥ nõ ẽ dẽ pãt. Si genuit deũ qͥ nõ ẽ ds
tm̃. de est. Si u̾o genuit deũ qͥ est ds
pat̾. gͦ genuit se ip̃m. Adꝙ. respon¬
demꝰ dẽt̾minãtes illã ꝓposit̾onẽ. quã
sic ꝓponũt. Si d̾e pat genuit deũ. aut

Expanded text:
ed adhuc componunt garruli ratiocinatores dicentes: Si Deus Pater genuit Deum, aut genuit Deum qui est Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. Si genuit Deum qui non est tantum Deus est. Si vero genuit Deum qui est Deus Pater, ergo genuit seipsum. Ad quod respondemus determinantes istam propositionem, quam sic proponunt: Si Deus Pater genuit Deum, au
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃m deũ genuit. aliqͣres se ip̃am ge¬
nuit. Ad ꝙ respõdentes. dm̃s sane et
catholice cõcedi. ꝙ unꝯ unũ genuit.
⁊ ꝙ d̾s deũ genuit. qr d̾s pãt. deũ fili¬
trũ cõcedendũ ẽẽ dm̃e. Qd aliũ deum

Expanded text:
seipsum Deus genuit, aliqua res se ipsam genuit. Ad quod et respondentes, dicimus sane et catholice concedi quod unus unum genuit, quod Deus Deum genuit; quia Deus Pater Deum Filitrum concedendum esse dicimus. Quod alium deum
Abbreviated transcription (Latin):
receꝑũt ĩ ꝯfirmãtone ꝑ gr̃am tunc
appositã: nõ m̃uerũt. dicẽtes. tunc¬
nõ fuisse eis collatã grãm ad meren¬
dũ.s ad bene uiuendũ. nͨ tunc eis
datũ ẽẽ bonũ qͦ mererent᷑. s qͥ felicit̃
fruerent᷑. ꝙ autẽ tũc ĩ p̾miũ accepe¬
rũt. ꝑ obseqͥa nb̃ exhibita ex dei obe.¬

Expanded text:
receperunt in confirmatione per gratiam tunc appositam non meruerint, dicentes tunc fuisse eis collatam gratiam non ad merendum, sed ad beate vivendum; nec tunc eis datum esse bonum quo mererentur, sed quo feliciter fruerentur. Quod autem tunc in praemium acceperunt, per obseq
Abbreviated transcription (Latin):
tur asserẽtes similitudinẽ atq imͣ¬
giẽ passionis ⁊ dolorie .xͣ. hominẽ
ꝑtulisse. s nłłm oĩo dolorẽ. ł passio issi¬
nẽ sensisse auctoritatũ testimonis
eo ꝯuĩcẽtes ĩdubitabile fatiam ꝯ¬

Expanded text:
 atque imaginem passionis et doloris Christum hominem pertulisse, sed nullum omnino dolorem vel passionem sensisse; auctoritatum testimoniis eos convincentes, indubitabile faciam
Abbreviated transcription (Latin):
retea cõsidar opportet utr̃ ea rit.¬
oĩa q̃ semel scit ł p̾scit dẽ. sẽꝑ
sciat ł scierit.⁊ p̾sciat ac p̃scierit. an
ta eũ p̾scisse q̃ mͦ nõ p̾scit. cũ eiꝯ eĩ
p̾scĩa nõ sit nͥ de futis ex qͦ illa q̃ fu¬
tura erãt. p̾scĩa fũt.ł p̃tereũt. subdĩ

Expanded text:
considerari oportet utrum ea omnia quae semel scit vel praescit Deus semper scit et scierit, ac praesciat et praescierit, an ta eum praescisse quae modo non praescit, cum enim ejus praescientia non sit nisi de futuris, ex quo illa quae futura erant
Abbreviated transcription (Latin):
ait. filii originẽ ẽẽ abinitio. ⁊ ñ ip¬
sũ: cẽ abinitio. s abuntiabili. hoc
utiq subdẽs. det̾minauit. quomͦ
acceꝑit initiũ. inqͥens originẽ fi¬
lii. ẽe abinitio. acsi dic̾et. nõ ita ĩ¬
telligas originẽ filii ẽẽ abinitio.
qͣi ip̃e filiꝰ: hãt initiũ. s qr ip̃e est

Expanded text:
ait, Filii originem esse ab initio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed quia ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ puelle añ.xii. ẜ leges matͥmoniũ
inire neq̃unt. at si añ p̃tc̃a tp̃ia
copłam inier̃t. seꝑan possũt. qͣm¬
uis uolũtate ⁊ assensu parentum
iũcti fu̾int. Q uͦ ĩ pueritia copłiti.
pꝰ ãnos pub̾tatis nolũt se relmq̃¬
re: s in diũctione ꝑmaneniãex ħ¬

Expanded text:
atrimonium inire nequeunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere,
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑari qt̃. Sp̃osalia ant̃ septeuniũ
ꝯ trahi nõ possũt. Solo eĩ ꝯsensu ꝯtra¬
hunt᷑. qͥ int̾uenire nõ pot̾. nͥ ab al¬
t̾utra parte intelligat᷑. ꝙ inter eos
agitur. ¶Duo illa ex secuti sumꝰ.
cũ alioꝵ qͣꝵtã adiectione: qͥbꝰ coniu.¬

Expanded text:
ante septennium contrahi non possunt; solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte intelligatur quod inter eos agitur. Duo illa executi sumus cum aliorum quorumdam adjectione quibus conju
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutabił forma dei. manifestu
ẽ. ꝙ ã patre ⁊ filio nõ apparẽtibꝰ
fcm̃ sit. ꝙ appareret ĩ filio .i. ab ĩ¬
usibili patre. c̃ inusibili filio. ip¬
se idẽ filiꝯ uisibilis mitteret᷑. Sũ¬

Expanded text:
a dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur. cu
Abbreviated transcription (Latin):
bi. Egoͣ ꝓeis scĩfico meip̃m. Itẽ. q̃¬
ro qͦmͦ pat̾ eũ tradidit. si ip̃e se tra¬
didit : Utiq eĩ legit᷑. Credo respõde¬
bit. si ꝓbe sapit qr una uolutas ẽ
patͥs ⁊ filii ⁊ inseꝑabił oꝑatio. Sic
gͥ intelligat illã ĩcarnationẽ ex uͥ¬

Expanded text:
 pro eis sanctifico meipsum. Item quaero: Quomodo Pater eum tradidit, si ipse se tradidit? Utrumque enim legitur, credo respondebit, si probe sapit, quia una voluntas est Patris, et Filii, et inseparabilis operatio. Sic igitur intelligat, illa
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ ip̃a flagella penitẽciã egerũt.
credẽtes in d̾m ebreoꝵ. ꝙͣ ⁊ si breuẽ
⁊ momẽtaneã. tñ nõ respuit deu
agẽs de fideli dẽphenso ĩ adult̾io.
qͥ decollat. nͥ ostendit leuia poc̃a.
breui ⁊ tp̃rali supplicio purgan.
magna u̾õ diuturnis et̾nis q̃ sup¬
pliciis reseruar. ita inqͥens. Arat
hic aliqͥs si fideł tep̃hensꝰ madul¬
tio decollet. quid te eo postea fiat.
aut eĩ puniet᷑ ⁊ falsũ ẽ ꝙ dicit᷑.
nõ uidicabit ts bis ĩ id ĩp̃m. aut
nõ puniet.⁊ optand̾ ẽ adulteris.

Expanded text:
 ipsa flagella poenitentiam egerunt, credentes in Deum Hebraeorum, quam etsi brevem et momentaneam, tamen non respuit Deus.agens de fideli deprehenso in adulterio, qui decollatur. Ubi ostendit levia peccata brevi et temporali supplicio purgari, magna vero diuturnis aeternisque suppliciis reservari, ita inquiens: Quaerat hic aliquis, si fidelis deprehensus in adulterio decolletur, quid de eo postea fiat. Aut enim punietur, et falsum est quod dicitur: Non judicabit Deus bis in idipsum; aut non punietur, et optandum est a
Abbreviated transcription (Latin):
tigari: sic quippe intelligi potest.
at miserationes suas nõ eterno
supplitio finẽ dando. s leuam ad¬
hibento.ł int̃ponẽto cruciatibꝰ qr
nec psalmꝰ ait ad finiẽdã irã suã.
ne dulcedinis dei. Nã grãtis e tñ
pena. ut ei possint nulla tormẽta
q̃ nouimꝰ cõꝑari si lla sit et̾na. is¬
ta ã sit qͣmlib młtis scłis longa.
Manebit gͦ sine fine mors ꝓpetua
et̃naꝵ scõꝵ. Ecce ħ ita asserit penaᷤᷤ¬
bat. si dicat᷑ eoꝵ supplitio aliq le¬
uam̃ adhibi. ¶ Ond̾ nõ ĩ cãgrue di¬
a pot̾ t̾m. ⁊ si iuste id possit. non
malisint de pena relarare ¶Qd̾ gͦ¬

Expanded text:
tigari. Etiam sic quippe intelligi potest mat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Pne dulcedinis Dei, tam grandis tamen est poena, ut ei possint nulla tormenta quae novimus comparari; si illa sit aeterna, ista autem sit quamlibet multis seculis longa. Manebit ergo sine fine mors perpetuaeterna sanctorum. Ecce ita asserit bat, si dicatur eorum supplicio aliquod levamen adhiberi. Unde non incongrue dici potest Deum, etsi juste id possit, non mque mali sint, de poena relaxare.
Abbreviated transcription (Latin):
des illic qͥ reꝓboꝵ supplicia finẽ ha¬
bita ⁊tendũt ita illoꝵ reppellit opi¬
monẽ: asserẽs reꝓle ꝓpetuo puniẽ
gan nõ neget.frustra ĩqͥd nõ nulli
et̾niã dãpnãdoꝵ penã ⁊ cruciatꝰ si¬
ne ĩtermissiõe ꝑpetuo humão mi¬
serant᷑ affectu. atq futurũ ẽẽ ñ cre¬

Expanded text:
dens illis qui reproborum supplicia finem habitura contendunt, ita illorum repellit opinionem, asserens reprobos perpetuo punienduatenus non neget. Frustra, inquit, nonnulli aeternam damnandorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserant
Abbreviated transcription (Latin):
tia eiꝰ abissꝰ młta. Iuditiũ ã qͦ ĩ fu.¬
turo iudicabit. intelligit᷑ sentẽtia.
ter boni a malie. ministi̾o angeloꝵ.
⁊ illi ĩ uitã ducent᷑. isti ĩ supplitium
mutent᷑. qͥ nũc simł mixti s̃. De¬

Expanded text:
ia ejus abyssus multa. Judicium autem quo in futuro judicabit, intelligitur sententia ter boni a malis ministerio angelorum, et isti in vitam ducentur, illi in supplicium mittentur, qui nunc simul mixti s
Abbreviated transcription (Latin):
cũ unũ sit ĩ subiacẽti ꝓ uarieta¬
te sensuũ. dũisis nũcupat᷑ uoca¬
rerũ instruere intelligit᷑. Qñ ius¬
ticia. distributor. s iudex m̾itoꝵ ĩ¬
sinuat᷑. Ita ⁊ prudetia cũ dr̃. doctor
⁊ demõstrator bonaꝵ ⁊ malaꝵ re

Expanded text:
cum unum sit in subjacenti, pro varietate sensuum diversis nuncupatur vocarerum instruere intelligitur; quando justitia, distributor vel judex meritorum insinuatur. Ita et prudentia cum dicitur, doctor et dem
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ gͦ nec parẽtes dm̃s creatore
hõinũ. nec agͥcolas creatores fru¬
gum. qͣmuis ex trĩsecꝰ at hibitis mo¬
tibi. ista creãta dei uͥtꝯ ĩteriꝰ oꝑet᷑. i ta
nõ solũ malos. s nec bonos angelos faᷤᷤ
est putare c̾atores. S ꝓsubtilitate
nb̾ occłtiora nouẽr̃.⁊ ea ꝑ ꝯgruas tẽpe¬
rationes elemẽtoꝵ latent̃ spargunt.
atq ita ⁊ gignẽdaꝵ reꝵ.⁊ accelerãtoꝵ
ĩ cremẽtoꝵ p̃bent occasiones. S nͨ bo
fatiũt. nͥ qͣntũ uste ip̃e ꝑmittit. Na
iniqͥmalitia uolũtatẽ suã hnt ĩ ꝯtã.
Potestatẽ aut̃ ñ nͥ iuste accipiunt.
siue at suã penã siue ad alioꝵ. a pe¬
nã maloꝵ. ł lautẽ bonoꝵ.¬

Expanded text:
go nec parentes dicimus creatores hominum nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei uirtus interius operetur: ita non solum malos sed nec bonos angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate nobis occultiora nouerunt et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. sed nfaciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bono
Abbreviated transcription (Latin):
cͤatarũ ĩ pͥmordio su ostend̾ dicens.
In pͥncipio. creauit ds̃ celũ ⁊ trã. his
⁊ enĩ u̾bis moyses sp̃u di afflatꝰ.in
uno pͥncipioa dõ c̾atore. mũdũ fac¬
tũ ẽẽ refert. elidẽs eir̃orẽ quoꝵdã pła
sine pͥncipio fuisse pͥncipia opinã¬
tiũ. Plato nãq tria initia extimaũ.¬

Expanded text:
in primordio sui ostendit, dicens, In principio creavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium. Plato namque tria initia existima
Abbreviated transcription (Latin):
stinctũ. aĩa de his q̃ sũt c̾ata. ĩ pletur.
Implet u̾o sathanas. cor alicꝰ. nõ qͥtẽ
ingrediẽs ĩ eũ.⁊ ĩ sensũ eiꝰ. neq intro¬
iens aditũ cordis. siqͥtẽ potestas ħ. so¬
liꝯ dei est. s callida ⁊ fraudulẽta d̾cep¬
tiõe. aĩam ĩ effectũ trahẽs malitie. ꝑ
cagitat᷑ones.⁊ ĩcentiua uitioꝵ. quibꝰ
plenꝰ est. Impleuit gͦ sathanascor a¬
nanie. nõ intrãdo s malitie sue ui¬
res inserendo.Idẽ sp̃s ĩmũtꝰ flãma
u̾tutũ de cordibꝰ fideliũ expulsꝰ. doc¬

Expanded text:
stinctum anima de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, neque introiens aditum cordis siquidem potestas hoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptione animam in effeccogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non intrando, sed malitiae suae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma virtutum de cordibus fidelium expulsus, doc
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qr malitie sue effectũ ibi ex̃cent
dei ꝑmissiõe oppͥmẽdo. atq uexando
eas. ł in pc̃cm ꝓ uolũtate sua trahẽ¬
do. ꝙ ĩ hõies introeant.atq abeis ex¬
pulsi. exeãt. eũ głiũ aꝑte declarat. cõ¬
memorãe demoĩa ĩ quosdã ĩgressa.⁊¬

Expanded text:
 malitiae suae effectum ibi exercent Dei permissione, opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant, atque ab eis expulsi exeant, Evangelium aperte declarat, commemorans daemonia in quosdam ingressa
Abbreviated transcription (Latin):
patribꝰ sũt uisa cũ dẽ illis p̃sentaret᷑.
ꝑ c̾aturã fc̃a ẽẽ mãifestũ est. Et si noᷤᷤ
latet. qͦmͦ mĩstris angeł ea fec̾it d̃: per
angelos tam̃ fc̃a ẽẽ dm̃s. Audeo ego fi¬
ducialit̾ dic̃e. nͨ deũ patrẽ. nec ũbũ eiꝰ

Expanded text:
 sunt, cum Deus illis praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Etsi nos latet quomodo ea ministris angelis fecerit Deus per angelos, tamen facta esse dicimus. Audeo ergo fiducialiter dicere nec Deum Patrem, nec Verbum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ m u̾b̾ tẽptatoris crede̾t mulier.
deũ se a rebona ⁊ utili ꝓhibuisse.nͥ
iẽet eiꝰ mẽti amor ille ꝓpͥe potesta¬
tis.⁊ de se suꝑba p̾sũptio: Mulier
q̃ ꝑ tẽptat̃onẽ fũat ꝯiũcenda aut
ꝑimẽda. Deniq nõ otẽta suasione

Expanded text:
 verba tentatoris crederet mulier, dum se a re bona et utili prohibuisset, nisi inesset ejus menti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. D
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ potuer ł laintẽ intellig̾e qͥ nõ
didic̾ant. int̃ laq̃ntes crescendo. uel
rat: qui possent loqͥ. ⁊ disc̾e ab aliis
ic indet᷑ diligent᷑ ĩuestigand̾
ẽẽ. ꝙ fu̾it origo ⁊ radix illiꝰ pec¬
cati ¶Qdam putant qͣndã elationẽ
ĩ aĩo hoie p̃cessisse. ex qua diabłi

Expanded text:
ntem intelligere, qui non didicerant inter loquentes crescendo vel rat qui possent loqui, et discere ab aliis Hic videtur diligenter investigandum esse quae fuerit origo et radix illius peccati. Quidam putantin animo hominis praecessisse, ex qua diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
unt. piũq lectorẽ. ac ĩtellectorem
płimũ efflagitãt. ĩ quoꝵ explana¬
tione mallẽ silẽs alios autire. ꝙͣ
loq̃ndo maluiolis detrahendi octa¬
sionẽ p̾stare. Uidet᷑ mñ m̾ita pose
accipi. Cũ ait sub̾a ẽ comune ⁊ y¬
postasis ẽ ꝑticłare.ñ ita ħ accepit
cũ de dõ dñr. ut accipiunt᷑ ĩ philo¬

Expanded text:
ua, piumque lectorem atque intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malevolis detrahendi occasionem praestare. Videtur tamen mihi ita posse accipi, cum ait: Substantia est commune, et hypostasis est particulare. Non ita haec accipit cum de Deo dicantur, ut accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
um sapĩe. ⁊ ita fore cõꝑies si diligent
annotaũis loca scͥpt̾e. in qͥbꝰ de timo¬
parat socũ sapĩe ⁊ duc̃ ad sapĩam. s tñ
nõ reman cũ ea .ĩmo foras exit. Initia
entia quã cũ qͥs hr̃e incipit sapiẽtiã.
⁊ caritatẽ ħre incipit. Inde ⁊̃ ẽ. ꝙ ut̃q¬

Expanded text:
um sapientiae; et ita fore comperies, si diligenter adnotaveris loca Scripturae in quibus de timoparat locum sapientiae, et ducit ad sapientiam; sed tamen non remanet cum ea, imo foras exit. Initialentia, quem cum quis habere incipit, sapientiam et charitatem habere incipit. Inde etiam est q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tp̃ralẽ ex maria simł insinuauit.
dicẽs. Et tu bethleem effrata. ꝑuula
es ĩ milibꝰ uida. ex te egrediet᷑. qͥ sit
a dieb et̾nitatis
Sp̃ualia testimo

Expanded text:
et temporalem ex Maria, simul insinuavit dicens, c. 5: Et tu Bethleem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit a diebus aeternitatis. 7. Specialia testimo
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs cũ matre ł filia fornicatꝰ
fũit. ignorãte matre de filia
⁊ filia de matre ille nũꝙͣ accipiat
uxorẽ. Ille u̾o si uolu̾int. accipiãt
marita. Si ã hoc scierĩt ip̃e femine
absq maritpo ꝑprtuo manebunt.

Expanded text:
is cum matre et filia fornicatus fuerit, ignorante matre de filia et filia de matre, ille numquam accipiat uxorem. Ille vero si voluerint accipient maritos. Si autem hoc scierint ipse femine, absque maritis perpetuo maneant.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ p̃t fac̃e. nͥ ꝙ fac̃. Itẽ aut deb dim¬
tere ꝙ dimittit ne fatiat. aũ ñ deb.
si nõ deb: nõ recte dimitit. Si u̾o
deb dimit̾e. gͦ nõ deb fac̃e. Si ã nõ
deb. nͨ dec. nec opportet eũ fac̾e. Et
si nõ decet nͥ oportet eũ fac̾e. gͦ ñ pͥ

Expanded text:
t facere nisi quod facit. Item, aut debet dimittere quod dimittit ne faciat, aut non debet: si non debet, non recte dimittit; si vero debet dimittere, ergo non debet facere. Si autem non debet nec decet, non oportet eum facere: et si
Abbreviated transcription (Latin):
locutionibꝰ dupłx ẽ sensꝰ. Si ei ĩtel¬
ligas nõ pͥ fac̾e nisi ꝙ iusticia sua ex¬
ma uolũtas. accipit᷑ qͣlit accipit agꝰ
illa u̾ba dñi ĩ Genesi loq̾ntis ad loth.
exponẽs. nõ posse ĩqͥd se dix̃. ꝙ sine
dubio pot̾a ꝓ potẽtiã. s nõ poterat

Expanded text:
locutionibus duplex est sensus; si enim intelligas: Non potest facere nisi quod sua juma voluntas accipitur: qualiter accipit Aug. illa verba Domini in Gen. loquentis ad Loth, exponens: Non posse, inquit, se dixit, quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
habrahe ĩmolare filiũ. nõ tñ uo¬
luit. nͨ idd̾ p̃cepit ut fieret id: set
ut habrahe ꝓbare̾t᷑ fides.⁊ ĩ euãge¬
lio p̾cepit sanato ne cui dicẽt. Ille
ã p̃dicauit ubiq ĩtelligẽs d̾m ñ ĩo
ꝓhibuisse qͥn uell opꝰ suũ p̾dica¬
ri. s ut daret formã hoi. laudẽ hu

Expanded text:
Abrahae, ut immolaret filium , nec tamen voluit, nec ideo praecepit ut fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato, ne cui diceret, ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfitenda ẽ de. qr singłaritas ł solitu.
do.ꝑsonaꝵ płãlitatẽ excludit.⁊ di¬
u̾sitas unitatẽ eentie tollit. diũsi¬
tas ĩduc̃ seꝑationẽ diuinitatie. Sĩ¬
głaritas adimit distĩctionẽ tͥnitatiᷤ.
singłaris eqͣlitas. Nec iuxͣ arrianos
patrẽ filiũq se c̾nẽs. nec uixͣ sabel¬
lianos patrẽ filiũq ꝯfundẽs. Pat̃
eĩ ⁊ filiꝯ distĩctionẽ hñt.seꝑationẽ¬

Expanded text:
confitendus est Deus, quia singularitas vel solitudo personarum pluralitatem excludit, et diversitas unitatem essentiae tollit. Diversitas inducit separationem divinitatis, singularitas adimit distinctionem Trinitatis. singularis aequalitas, nec juxta Arianos Patrem Filiumque secernens, nec juxta Sabellianos, Patrem Filiumque confundens. Pater enim et Filius distinctionem habent, separatione
Abbreviated transcription (Latin):
dia recipiãt. hio auctoritatib inni¬
tunt᷑. qui suffic̾e ꝯtẽdũt d̾o ꝯfiti pec¬
cata.sine sac̃dote. Dicũt eĩ ꝙ siquis
timẽs detegi culpã suã apt̾ hoiee. ne
inite op ꝓpͥo hab̾at᷑ ł alii suo erẽploa
peccãtũ accĩgant᷑. ⁊ ĩo taceat hõi. et

Expanded text:
dia recipiant. His auctoritatibus innituntur qui sufficere contendunt Deo confiteri peccata sine sacerdote. Dicunt enim quod si quis timens detegere culpam suam apud homines, ne inde opprobrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum accingant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfit̾e gͦ.⁊ dic. Deꝑfundis damaui
ad te dñe.⁊ c̃. ⁊ euades. claudit su¬
per illũ. qui ĩ ꝓfundo ꝯtẽpnit. a
quo mortuo. uelud ab eo qͥ nõ sit.
ꝑit ꝯfessio. Id̾. Nullꝯ debite graui¬
oris pene accipit ueniã. nͥ qualẽ¬
cũq. ⁊ si lõge minorẽ ꝙͣ debãt sol¬
am. de qua ꝓpt̾ ꝑcc̃m fũat egrassꝰ.
⁊ dormiat ĩ sacco. ut p̃t̾itas delici¬
as ꝑ qͣs d̾m offenderat: uite auste¬
ritate ꝯpenset. his aliisq auctori¬
tatibꝰ nitũt asserere. sine ꝯfessio¬
ne uocie. ⁊ aniq̃ solutione pene.
neminẽ a pc̃to mũami. sui setõcie

Expanded text:
fitere ergo et dic: De profundis clamavi ad te, Domine, etc., et evades. Claudit super illum, qui in profundo contemnit; a quo mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Item, nullus debitae gravioris poenae accipit veniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debeat, sol fuerat egressus; et dormiat in sacco, ut praeteritas delicias per quas Deum offenderat, vitae austeritate compenset. His aliisque auctoritatibus nituntur asserere sine confessione vocis et aliqua solutione poenae neminem a peccato mundari. 2. Cui sente
Abbreviated transcription (Latin):
mitti pẽtmised qͥ negãt. eas det̾mi¬
nare laborãt. nec nõ in hꝰ sẽtentie
dep̃ssionẽ.⁊ sue opinionis assertio¬
nẽ. auctoꝵ testimonia inducũt. Ait
ẽĩ dñs ꝓ ysaiam. Dic tu iniqͥtates
tuas. ut iustificie. It amb̾. Non pot̾
quisꝙ̃ iustifican a pcco. nͥ fũit pecca

Expanded text:
mitti; quod qui negant, eas determinare laborant; nec non in hujus sententiae depressionem, et ad suae opinionis assertionem auctorum testimonia inducunt. Ait enim Dominus per Isaiam: Dic tu iniquitates tuas ut justificeris. Item Ambr.: Non potest quisquam justificari a peccato, nisi pecca
Abbreviated transcription (Latin):
łerubescũt. ⁊ ĩo nõ merent᷑ iustifi¬
can. Sic̃ enĩ p̃cepta ẽ nb̾ int̾rior pe¬
nitẽcia. ita ⁊ orie ꝯfessio. ⁊ ext̾ior sa¬
tisfatio. si ad sit facłtas.Unt̾ nͥ ũe
penitẽs ẽ. qͥ ꝯfessionis uotũ nõ hab
⁊ sic̃ pc̃a remissio munꝰ dei ẽ ita pe¬

Expanded text:
 justificari. Sicut enim praecepta est nobis interior poenitentia, ita et oris confessio, et exterior satisfactio, si adsit facultas. Unde nec vere poenitens est, qui confessionis votum non habet. Et sicut peccati remissio munus Dei est, ita poe