comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lem sui captionẽ maligno ꝓtinꝰ exibentes.
Cales st̃ qui sũmatib obsequentes assidue m̃¬
tis uarietate mutant᷑. nec in uno ꝓposito
ꝑdurautes alios atq alios se demonstnt. pu¬
dicitiam cũ castis. luxuriã cũ libidinosis ex¬
ercentes. ⁊ omĩno ũ cusq mens fuerit. ita ꝓpͥs
aptantes mores. Quos &̃ uitare difficile ẽ. prt
nequitiã que insimulatione latet officii huiꝰ¬
modi homines lupos raptores dñs appellauit.
uestitu se simplices oues ẽẽ fingentes. fuge gͥ esꝰ¬
modi morũ uarietatẽ. ⁊ sec̾tare potiꝰ ueritatem
Instus nichil habet fic̾tũ sic̃ iob: ꝓpt̾ea dñs in¬
babitare faciet uniꝰ moris in donio. hoc mare
iagnũ ⁊ spatiosũ. illic serpentes quorũ ñ ẽ. nuns¬
rꝰ animalia pusilla ⁊ magna. S tam̃ẽ. in his sapi¬
ens quedã ⁊ modãta dispositio. ħ gͦ totos pis
detinent deputatas. nullusq alt̾ius fines occu¬

Expanded text:
lem sui captionem maligno protinus exhibentes. lem sui captionem maligno protinus exhibentes. Tales sunt qui summatibus obsequentes assidue, mentis varietate mutantur; nec in uno proposito perdurantes, alios atque alios se demonstrant, pudicitiam cum castis, luxuriam cum libidinosis exercentes, et omnino ut cujusque mens fuerit, ita proprios aptantes mores. Quos etiam vitare difficile est, propter nequitiam quae in simulatione latet officii. Hujusmodi homines lupos raptores Dominus appellavit, vestitu se simplices oves esse fingentes . Fuge igitur ejusmodi morum varietatem, et sectare potius veritatem,Justus nihil habet fictum sicut Job: propterea Dominus inhabitare faciet unius moris in domo . Hoc mare magnum et spatiosum: illic serpentes quorum non est numerus, animalia pusilla et magna . Sed tamen est in his sapiens quaedam et moderata dispositio. Non ergo totos piscregiones sibi detinent deputatas; nullusque alterius fines occu
Abbreviated transcription (Latin):
derit in apͥcis locis ostream se libent̾ sub
sole pandentẽ. minutũ tenens calcłm ei la¬
tent̾ apponit. cuiꝰ obiectu nequeat sua tigi-¬
menta concludere. atq ita qd̃ efficere iurtu¬
te ñ ualuerat. astu potuit inpetrare. Hec gͥ
ẽ malitia eorum quib nec ratio nec uox ul¬
la suppeditat. S ego te cupio lucratiua ma¬
chinam̃ta cercini contemplatũ abstinere a
lesionib ꝓximorũ. Talis ẽ enĩ qui sub dolo
animo ꝑgit ad frẽm. uł ꝓpͥnquorũ bona de¬
uastat. uel qͥ alienis calamitatib oblectatur.
Qꝓpt̾ desine uituꝑatos emulari. pauꝑtas enĩ
cũ ui̾tate. maximis opib a sapiente prefert᷑.
Itaq ñ p̃t̾ibo calliditatem fraudulenti fu¬
racisq polẏpodis. qͥ cũ aliqd̃ saxũ porrecꝰtis
crinib amplexat᷑. illiꝰ absumit colorem mul¬
tiq pisces illuc inprudent̾ ad lapsi uelut ad
petrã simplicit̾ se trahentes decipiunt᷑. faci¬

Expanded text:
derit in apricis locis ostream se libenter sub derit in apricis locis ostream se libenter sub sole pandentem, minutum tenens calculum ei latenter apponit, cujus objectu nequeat sua tegimenta concludere, atque ita quod efficere virtute non valuerat, astu potuit impetrare. Haec igitur est malitia eorum quibus nec ratio, nec vox ulla suppeditat. Sed ego te cupio lucrativa machinamenta cercini contemplatum, abstinere a laesionibus proximorum. Talis est enim qui subdolo animo pergit ad fratrem: vel propinquorum bona devastat, vel qui alienis calamitatibus oblectatur. Quapropter desine vituperatos aemulari, paupertas enim cum veritate maximis opibus a sapiente praefertur. Itaque non praeteribo calliditatem fraudulenti furacisque polypodis, qui cum aliquod saxum porrectis crinibus amplexatur, illius assumit colorem, multique pisces illuc imprudentes allapsi, velut ad petram simpliciter se trahentes decipiuntur, faci
Abbreviated transcription (Latin):
nos homines aliud qͥd agamꝰ dũ inferiores po¬
tentia p̃mimꝰ. Aut qͥd distat a pisce illo nouis¬
simo. uir qͥ diuitiarũ amore flamiatꝰ captiᷤ
inopes in expletis hiatib ꝓpͥe rapacitatis ab¬
sorbet. Alt̾ substantiã pauꝑis ui sublatã re¬
tentabat. Hunc tu minis ac t̾rorib circũuen¬
tũ. tui fecisti patrimonii portionẽ. atq ita in¬
iusto in iustior extitisti. ⁊ raptore rapatior.
Caue gͥ ne te idem qui pisces euentus exci¬
piat .i. amꝰ aut rete. uł cophinꝰ. Nã nos qͦ ne
cesse ẽ. nefandis facinorib inqͥnatos supp̃¬
ma suplicia ñ uitare. Pret̾ea inbecillis &̃ a
nimalib subeẽ dolos ⁊ insidias exꝑt̾ malo
te callidorũ fraudes effugere. Ferunt nãq
cercinũ ostree carnẽ concupisc̾e. cuiꝰ captio
unde &̃ testicoria nominant᷑. G qͥa st̃ conca¬
ua facile ostree int̾iores partes conplicata
defendunt ⁊ ob hoc irrita fit impugnantiꝰ

Expanded text:
nos homines aliud quid agamus dum inferiores ponos homines aliud quid agamus dum inferiores potentia premimus. Aut quid distat a pisce illo novissimo, vir qui divitiarum amore flammatus, captos inopes inexpletis hiatibus propriae rapacitatis absorbuit? Alter substantiam pauperis vi sublatam retentabat. Hunc tu minis, ac terroribus circumventum tui fecisti patrimonii portionem, atque ita injusto injustior exstitisti, et raptore rapacior. Cave igitur ne te idem qui pisces eventus excipiat, id est hamus, aut rete, vel cophinus. Nam nos quoque necesse est, nefandis facinoribus inquinatos suprema supplicia non vitare. Praeterea imbecillibus etiam animalibus subesse dolos et insidias expertus, malo te callidorum fraudes effugere. Ferunt namque cercinum ostreae carnem concupiscere: cujus captio unde etiam testicoria nominatur. Ergo quia sunt concava, facile ostreae interiores partes complicata defendunt, et ob hoc irrita fit impugnantis
Abbreviated transcription (Latin):
nimal. mauetq in singłis gen̾ibus ĩmuta¬
bilis ad aliam naturam inconfusaq ꝓge¬
nies. Ac ñ sicut mulorum t̾restrium. uł ali¬
tum manifestarum stirpem adult̾ina corũ¬
pit admixtio. Hullus pisciũ ex parte dimi¬
dia dentibus est armatus. sicut oues esse¬
uidemꝰ. ⁊ boues. nec ruminat qͥsqͣm pisciũ.
pͣt̾ sathrum ut qͥdam ꝓdidert̃. Cuncti uero
pisces acutissima dentiũ adie condensant᷑.
ut ũ escam diutiꝰ ore subacta difflueret. q̃
nisi discerpta celerit̾ ut̾o traderetur. faci¬
le mutata spargeret᷑ a fluctibus. Uictus
uͦ alius aliis scdm genus aptatus est. Nã
certi limo aluntur. ñ nulli herbis q̃ nascũ.¬
tur in aqua contẽptist̃. Plurimi aut̃ deuo¬
ratione saciant᷑ alt̾na. sẽꝑq qͥ minor ẽ. apud
eos maiori fit cibus. Q si qͣndo contig̾it eũ qͥ
minorem eeperat morsu ualidious absum
in unum utͥq aluiũ postĩoris inicit᷑. E si uͦ

Expanded text:
nimal, manetque in singulis generibus immutanimal, manetque in singulis generibus immutabilis ad aliam naturam, inconfusaque progenies, ac non sicut mulorum terrestrium, vel alitum manifestarum stirpem, adulterina corrumpit admixtio. Nullus piscium, ex parte dimidia, dentibus est armatus, sicut oves videmus esse et boves, nec ruminat quisquam piscium praeter scarum, ut quidam tradiderunt. Cuncti vero pisces acutissima dentium acie condensantur: ut non esca diutius ore subacta difflueret, quae nisi discerpta celeriter utero traderetur, facile immutata, spargeretur a fluctibus. 3. Victus vero alius aliis secundum genus aptatus est. Nam certi limo aluntur: nonnulli herbis quae nascuntur in aqua, contenti sunt, plurimi autem devoratione satiantur alterna, semperque qui minor est apud eos, majori fit cibus. Et si quando contigerit eum qui minorem ceperat, morsu validioris absumi: in unum uterque alvum posterioris injicitur. Quasi vero
Abbreviated transcription (Latin):
uisa. et magnitudo mẽbrorum dispar. ⁊ di¬
uersa int̾ se spetie separantur. Quis gͥ tynno¬
nrum speculator tantorũ nobis poterit ex¬
plicare distantiam. qͣmquã eos asseram con¬
spectis piscium maximis gregibus. ñ solum
genꝰ. s etiã numerum posse signare. Quis aut̃
nobis eorũ artificum. qui in littoribus habi¬
tantes. ⁊ marinis diuersoriis senescentes. noti¬
tiam subtilit̾ ualebit patefacere singłorũ:
Alios enĩ pisces nouert̃ hi qui in mare pis¬
cant᷑ indiacum. & alios qui pelagus runan¬
tur egyptium. Alios etiam sciunt insularũ
incole. et alios maurusii piscatores. S om
et in effeibilis uirtus illa ꝓduxit. Magna
est illis iuuendi diu̾sitas. nunia etiam incu¬
iusq geni̾s successione discretio. Multi pis¬
cium ñ incubant suis ouis. sicut aues. nec
nidos edificant. nec cũ labore ꝓprios natos
enutriunt. s aqua suscipiens ouum facita¬

Expanded text:
reta, et magnitudo membrorum dispar, et direta, et magnitudo membrorum dispar, et diversa inter se specie separantur. Quis igitur tynnorum speculator tantorum, nobis poterit explicare distantiam, quamquam eos asserunt conspectis piscium maximis gregibus non solum genus, sed etiam numerum posse signare? Quis autem nobis eorum artificum, qui in littoribus habitantes, et in marinis diversoriis senescentes, notitiam subtiliter valebit patefacere singulorum? Alios enim pisces noverunt hi qui in mare piscantur Indiacum, et alios qui pelagus rimantur Aegyptium. Alios etiam sciunt insularum incolae: et alios Maurusii piscatores. Sed omet ineffabilis virtus illa produxit. Magna est illis vivendi diversitas, nimia etiam in cujusque generis successione discretio. Multi piscium non incubant suis ovis, sicut aves, nec nidos aedificant, nec cum labore proprios natos enutriunt: sed aqua suscipiens ovum, facit a
Abbreviated transcription (Latin):
cercim. & his proxima. Aliud quoq genus est
illorũ quȩ grece malitia uocitant᷑. id ẽ quorũ
caro tenĩor habetur ⁊ laxior. sicut st̃ sepiȩ ⁊
polipodes. et his similia. In his it̾m magna
differentia ẽ. Pracones enim ⁊ murene ⁊ anguil¬
le quȩ incenosis fluuiis paludibusq nascun¬
tur uenenosis potiꝰ serpentib qͣm piscibus ꝓ
nature similitudine conparantur. Aliude¬
tiam genꝰ ẽ. ouificorum. ⁊ aliud catuli geneo¬
rum. facit autẽ catulos mustela & asellus.
& omĩa que sine squamis sunt. que salatia
greci nominant. s & beluarum pars ma¬
xima. et delfini ⁊ foce catulos pariunt quȩ
fetus suos recens editos. cũ ex aliqua causatͥ¬
riti fuerint. denuo sublapsos inuterum ꝓte¬
gere ac fouere narrantur. Fitiant aque rep¬
tilia scdm genus. Aliud genꝰ ẽ. inmaniũ. &
aliud minutorũ piscium. Itẽ in his ip̃is mul¬
te differentie. & ꝓ generis qualitate diuise

Expanded text:
cercini, et his proxima. Aliud quoque genus est cercini, et his proxima. Aliud quoque genus est illorum quae Graece malacia vocitantur, id est quorum caro tenerior habetur et laxior, sicut sunt sepiae et polypodes, et his similia. In his iterum magna differentia est. Dracones enim et muraenae, et anguillae, quae in coenosis fluviis paludibusque nascuntur, venenosis potius serpentibus, quam piscibus pro naturae similitudine copulantur. Aliud etiam genus est, ovificorum: et aliud catuligenorum. Facit autem catulos mustella, et asellus, et omnia quae sine squamis sunt, quae salatia Graeci nominant. Sed et belluarum pars maxima, et delphini, et phocae catulos pariunt, quae fetus suos recenter editos, cum ex aliqua causa territi fuerint, denuo sublapsos in uterum, protegere ac fovere narrantur. Ejiciant aquae reptilia secundum genus. Aliud genus est immanium, et aliud minutorum piscium. Item in his ipsis multae differentiae, pro generis qualitate divisae
Abbreviated transcription (Latin):
Et manifesta ratio ẽ. quia nobis uidelicet adia¬
cet rarus ⁊ patibulus pulmo. qui ꝑ distintio¬
nem pec̾toris aerem trahens. int̾iorem calorem
uentilando contemꝑat. illis autem faucium
int̾sectio conplicabilis. mͦ suscipiens mͦ diffum¬
dens aquam respirandi explet officium. Est
etiam ꝓpria sors piscibus ꝓpriaq natura ⁊ ci¬
bus. differens. certaq uiuendi conditio. ꝓt̾ea
nichil de aquariis mansuescit. ner patit᷑ ho¬
minum se manibus contrec̾tari. fitiant aque
reptilia animarum uiuarum. Uniꝰcuiꝰq ge¬
neris ouiginem nunc uelut quoddam semen
p̃cipit educi Nam multitudinẽ pꝰmodunser¬
uauit in sobole. quando eos crescere multipli¬
cariq necesse est. Itaq alteriꝰ gen̾is st̃ qui testi¬
cutes nominant᷑. sicut conche. pectines ⁊ cocle¬
e marine. ac diuersoiũ ostreorum milia. ⁊ ulte¬
riꝰ. ea quȩ mollitestia nominantur. id ẽ astaci.

Expanded text:
Et ratio manifesta est, quia nobis videlicet adjaEt ratio manifesta est, quia nobis videlicet adjacet rarus et patulus pulmo, qui per distinctionem pectoris aerem trahens, interiorem calorem ventilando contemperat: illis autem faucium interseptio complicabilis, modo suscipiens, modo diffundens aquam, respirandi explet officium. Est etiam propria sors piscibus propriaque natura, et cibus differens, certaque vivendi conditio. Propterea nihil de aquariis mansuescit, nec patitur hominum se manibus contrectari. 2. Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum. Uniuscujusque generis originem, nunc velut quoddam semen, praecepit educi, nam multitudinem postmodum servavit in sobole, quando eos crescere multiplicarique necesse est. Itaque alterius generis sunt, qui testicutes nominantur, sicut conchae, pectines, et cochleae marinae, ac diversorum ostreorum millia, et alterius ea quae mollitestia nominantur, id est astaci,
Abbreviated transcription (Latin):
marinos & torpedines. ⁊ del finos.⁊ his simi¬
lia. siue ouifica nominaueris. qualia sunt
omnia pene piscium. genera. Et uox quidẽ
preceptionis ẽ. exigua. immo non uox s potiꝰ
momentum solum. & inpetus uoluntatis. in¬
tellecꝰtus uͦ eiꝰ tam multiplex habetur qͣm
ipsa piscium int̾ se potest esse discretio. Quos
omnes uerbis assequi non minꝰ oꝑosum est
qͣm si undarum numerum designare conc¬
ris. uł qͦt amphoras habet pelagus explicat.
In his it̃ equorei. littorei. altiuagi. petrei gre¬
gales. beluni. inmanes minutiq pisces. sube
acdemq uirtute p̃cepti. tã maxuni qͣm minimi
continentur. Itaq cũ diceret eitiant aque de¬
monstrauit qͣnta sit natantium cumaqua cog¬
nitio: deniq si paulisꝑ ad t̾ram fuerint educꝰ¬
ti deficiunt. Neq enim suppetit illis spiram̃.
ut possint uitales auras capere. Nam sicut t̾re¬
nis animantib cdatus aer ẽ. sic piscibus aqua.

Expanded text:
marinos, et torpedines, et delphinos, et his simimarinos, et torpedines, et delphinos, et his similia, sive ovifica nominaveris, qualia sunt omnia pene genera piscium. Et vox quidem praeceptionis exigua est, imo non vox, sed potius momentum solum, et impetus voluntatis: intellectus vero ejus tam multiplex habetur, quam ipsa piscium inter se potest esse discretio. Quos omnes verbis assequi non minus operosum est, quam si undarum numerum designare coneris: vel quot amphoras habeat pelagus explicare. In his sunt aequorei, littorei, altivagi, petrei, gregales, belluini, immanes minutique pisces, sub eademque virtute praecepti, tam maximi, quam minimi continentur. Itaque cum diceret, Ejiciant aquae: demonstravit quanta sit natantium cum aqua cognatio. Denique si paulisper ad terram fuerint educti deficiunt: neque enim suppetit illis spiramen, quo possint auras vitales capere. Nam sicut terrenis animantibus datus aer est, sic piscibus aqua.
Abbreviated transcription (Latin):
bilem q monstrauit ineffabilis ⁊ magnifio
dei uirtus. semulq preceptionem quȩ datas
aquis. opintunitas uiuificationis in sequit.
fitiant aque reptilia animarum uiuarum
Nunc pͥmum animalia spirantia sensusq e
nac̾ta uirtutem. non tamen continuo am¬
mantia sunt intelligenda. ⁊ ob hoc dixit eiti¬
ant aque reptilia. Omne genus igitur natan¬
tium. siue qd sũmis fluctib suꝑfert᷑. siue quod
in altis gurgitibus diuersatur ꝓfecto naturã
reptandi sortitum ẽ. dum ꝑ aquarum corpꝰ tra¬
hitur. qd et pedib etiam ñnulla iitantur &
gressibus. ⁊ licet multa de illis habeant᷑ am¬
bigua. sicut uituli marini ⁊ cocodrilli. ⁊ rane
& cancri. tamen eis p̾cipuus est natatus. Prop¬
t̾ea eitiant aque reptilia. In his gͥ breuissimiᷤᷤ
sermonibus omnia genera continent᷑. Quid em̃
non conprehensum ẽ. precepto creature: Siue
illa dixeris que catulos pariunt id ẽ uitulos

Expanded text:
bilemque monstravit ineffabilis et magnifica bilemque monstravit ineffabilis et magnifica Dei virtus, simulque praeceptionem, quae data est aquis, opportunitas vivificationis insequitur. Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum. Nunc primum animalia spirantia, sensusque nacta virtutem, non tamen continuo animantia sunt intelligenda. Et ob hoc dixit: Ejiciant aquae reptilia. Omne genus igitur natantium, sive quod summis fluctibus superfertur, sive quod in altis gurgitibus diversatur, profecto naturam reptandi sortitum est; dum per aquam corpus trahitur, quanquam et pedibus nonnulla utantur et gressibus. Et licet multa de illis habeantur ambigua, sicut vituli marini, et crocodili et ranae et cancri, tamen eis praecipuus est natatus. Propterea, Ejiciant aquae reptilia. In his igitur brevissimis sermonibus omnia genera continentur. Quid enim non comprehensum est praecepto creaturae? Sive illa dixeris quae catulos pariunt, id est, vitulos
Abbreviated transcription (Latin):
t Dixit ds̃. Fitiant aque reptilia animarũ ui-¬
uarum. & uolatilia uolantia sub firmam̃to
celi. Post luminariorum formationem. aqua etiã
tepletur animalib. ut et hoc ornaretur uidelicet
elementũ. Terra enim iamdudũ de ꝓpriis ge¬
minib congruum decus acceꝑat: celum qu
stellarum flores assumpserat. ⁊ uelut gemu
oculis id ẽ coniunc̾tione maximorũ lumin
fuerat uenustatum. Reliqum erat ut aqui
etiam familipiaris decoratio redderet᷑. Uen
preceptio: confestimq lacus ⁊ fluuii ꝓ sui
quiq genere. uł natura ꝑficiebant᷑ uben¬
mi.mare quinetiã ita diu̾sorũ natantium
fetura conpleuit. ut cenose paludes. uadosas
stagna. otiosam uł irritam minime iũ gene¬
raudi tenuerint. Rane etiam ⁊ musce culice¬
q inde sine dubio pullulauert̃. Nã ea quȩ mͥ
uidentur transac̾torũ faciunt documentum
Ita omĩs aqua cogebatur opificis seruire i¬
ceptis. Nam quorũ genera qͥdem. qͥspiam sus¬
ficit explicare. eorũ uitam mnox uegetam mꝰ¬

Expanded text:
t dixit Deus: Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum, et volatilia volantia sub firmamento coeli. Post luminariorum formationem, aqua etiam repletur animalibus; ut et hoc ornaretur videlicet elementum. Terra enim jam dudum de propriis germinibus congruum decus acceperat: coelum quoque stellarum flores assumpserat: et velut geminis oculis, id est, conjunctione maximorum luminum fuerat venustatum. Reliquum erat, ut aquis etiam familiaris decoratio redderetur. Venit praeceptio: confestimque lacus et fluvii pro suo quoque genere vel natura perficiebantur uberrimi, mare quin etiam ita diversorum natantium fetura complevit, ut coenosae paludes, vadosaque stagna otiosam vel irritam minime vim generandi tenuerint. Ranae etiam et muscae, culicesque inde sine dubio pullularunt. Nam ea quae modo videntur, transactorum faciunt documentum. Ita omnis aqua cogebatur opificibus servire praeceptis. Nam quorum nec genera quidem quispiam sufficit explicare, eorum vitam mox vegetam, mo
Abbreviated transcription (Latin):
uas existimat ẽẽ que magne sunt. inbec illitate u¬
delicet sũa his que ꝯspicit ãsebendo ꝓfecto ergo
fallunt᷑ obtutꝰ: ⁊ iudiciũ fidele ñ habent. Recorl¬
re nãq infirmitat᷑e ꝓpͥam. & exte ipso capies qui
eoꝵ dicta sunt argum̃tum. Itaq si qñ ex alto monsi
uertice subiectã campoꝵ planitĩe respexisti: ñ ne
bou̾̃ uga tã gͣndia. uł aratores eoꝵ formicis simils
iudicasti: Nichilominꝰ cẽ dũ in excelsa speculali¬
atus oculos inpelagꝰ conu̾̃tisti. qͣles tͥ iudbant᷑ insule:
onne colu̾barũ pariussimarum tͥ fantasiam qͣndã
hibebant : Aut naues ingentes uelis tum̃tib can

Expanded text:
rvas existimat esse quae magnae sunt, imbecillitatem vrvas existimat esse quae magnae sunt, imbecillitatem videlicet suam his quae conspicit ascribendo Profecto ergo falluntur obtutus, et judicium fidele non habent. Recordare namque infirmitatem propriam, et ex te ipso capies eorum quae dicta sunt argumentum. Itaque si quando ex alto montis vertice subjectam camporum planitiem respexisti, nonne juga boum tam grandia, vel aratores eorum, formicis similes judicasti? Nihilominus etiam dum in excelsa specula locatus, oculos in pelagus convertisti, quales tibi videbantur insulae? Nonne columbarum parvissimarum tibi phantasiam quamdam perhibebant
Abbreviated transcription (Latin):
collatione latitudo terre qͣnta sit adsignat᷑. ut ꝑ hoc
sola& luna uł minores se se conp̾hendi ualeant. uel
maiores. Nã semꝑ ea que miꝰ posita sunt exigua
nr̃is putant᷑ optutib cũ uͦ iu̾sta uenerimꝰ magnitu¬
dinẽ eoꝵ qͣnta sit faciliꝰ repperimꝰ. Sol aut̾e nuls
umꝗͣ uł longiꝰ asserit᷑ ẽe uel ꝓpiꝰ. ita ex om̃i parti
que subiecta sunt eqͣ lance respectat. qu̾ẽ indi as
britanni similit̾ intuent᷑. Neq eñĩ uergens inu
casum. habitantib orientẽ de sua qͥppiã magnitudi
sentit᷑ amitt̾e. nec in occidente positis minor appant
exoriens. nec qñ mediũ celi tenet axem utriꝰq la
tał hab̾i putandꝰ ẽ. Semꝑ enĩ coher̾e solet int̾ual¬
loꝵ tͣctatui rerũ ꝓlixitas spectatarũ. aciesq ocul
int̾iecti spatii longitudinẽ ñ asseqͥt᷑ intuendo. s tam
deficiens expendit᷑. ⁊ magis estimatione ꝙͣ. uisu ea
que cernũt᷑ attingit. ⁊ id̾o ꝓsua tenuitate respe¬

Expanded text:
gnatur; ut per hoc sol et luna vel minores esse comprehendi valeant, vel majores. Nam semper ea quae eminus posita sunt, exigua nostris putantur obtutibus: cum vero juxta venerimus, magnitudinem eorum quanta sit facilius reperimus. Sol autem nulli unquam, vel longius asseritur esse, vel propius, ita ex omni parte quae subjecta sunt, aequa lance respectat: quem Indi atque Britanni similiter intuentur. Neque enim vergens in occasum, habitantibus Orientem, de sua quippiam magnitudine sentitur amittere; nec in Occidente positis, minor apparet exoriens, nec quando medium coeli tenet axem, utriusque lateris talis haberi putandus est. Semper enim cohaerere solet intervallorum tractui rerum prolixitas spectatarum; aciesque oculorum interjecti spatii longitudinem non assequitur intuendo, sed tanquam deficiens expenditur, et magis aestimatione quam visu, ea quae cernuntur attingit: et ideo pro sua tenuitate res pa
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ degant̃. uideor elocutꝰ ueniam clem̃t᷑ accõm¬
dd: quia necessitate temꝑis adoctissimoꝵ uttori
collatione distractꝰ. ñ quo debui librũ splendore a¬
gessi. qui ut plurimis probat᷑ abundare inrtin¬
s ꝓme tua dignatio. ut tantis p̃ssus angustiis sal-¬
tem spiritaliũ studiorum latitudine gaudeã hie
adeo p̾sentib unqͣ meiorib liceat. ut a proposito fi¬
ture delectationis abducant. Miximũ nãq soli¬
tium in hac miseria capimus: si de uentura gͥł
continuata meditatione tractemus. Quis enĩcͥ
amore gelestium egre ferat huiꝰ ꝑegͥnationis in¬
cõmoda & cũ ꝓpħeta dolent̃ exclamet. heu me
Q incolatꝰ m̃s prolongatꝰ ẽ. habitaui cũ . h.c. in .in.¬
F. aĩa mea. Et cũ beato apło confident̃ asserat.
exulare credit᷑: si sẽꝑ patriã desiderio consequat᷑:¬

Expanded text:
minus eleganter videor elocutus, veniam clementer accommodet; quia necessitate temporis a doctissimorum virorum collatione distractus, non quo debui librum splendore digessi, qui ut plurimis probatur abundare virtut Oret ergo pro me tua dignatio, ut tantis pressus angustiis, saltem spiritalium studiorum latitudine gaudeam: nec adeo praesentibus unquam moeroribus liceat, ut nos a proposito futurae delectationis abducant. Maximum namque solatium in hac miseria capimus, si de ventura gloria continuata meditatione tractemus. Quamvis enim quis amore coelestium aegre ferat hujus peregrinationis incommoda, et cum propheta dolenter exclamet: Heu me, quod incolatus meus prolongatus est, habitavi cum habitan anima mea ; et cum beato Apostolo confidenter asserat: n procul exsulare creditur, si semper patriam desiderio consequat
Abbreviated transcription (Latin):
IPE CUIII arUM preciis eos oporteret ho¬
norare qͥ uirtutibꝰ eminent. paruus utiq
sicut salomon ait totꝰ mundꝰ diuitiaꝵ ui¬
deret᷑: qͥ tuis posset ad equari uirtutib. S qi mul¬
to grã melior ꝗͣ diuitiaꝵ opulentia quȩ tuȩ uene¬
rationi debetur existit. exigit aut̃ scm pascha ca¬
ritatis munificentiã consuetã: offerimus excellenti
prudentie tue munꝰ. o homo dĩ: paruũ qͥdẽ ꝙͣ dig¬

Expanded text:
pecuniarum pretiis eos oporteret honorare qui virtutibus eminent, parvus utique, sicut Salomon ait , totus mundus divitiarum videretur, qui tuis possit adaequari virtutibus. Sed quia multo gratia melior quam divitiarum opulentia quae tuae venerationi debetur, existit, exigit autem et sanctum Pascha charitatis munificentiam consuetam; offerimus excellenti prudentiae tuae munus, o homo Dei, parvum quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
isse. Ego aut̃ si fuerunt aliquando pisces qd nõ
ciedã. tñ dũ ista scriberent. irationabilit.
piscib habebant᷑. Eitiat t̾ra animã uiuã. Quan
gͥ passim currente sermone. subite ñ breui tẽ¬
pore conticuerim credo mirari  nullos astanti¬
um. quãꝙͣ. studiosissimos auditores ñ arbitror
causas ignorare silẽtii. quippe qui respectu m¬
tuq int᷑ se uicissim ad memoriã nos eorum
que int̾misimꝰ reduxer̃t. Certã enĩ partem
cieatuiꝵ non uilissimã pene p̃terimꝰ indiscũ¬
scđm genꝰ. & uolatilia uolantia sub firma¬
mento geli. Dixeramꝰ suꝑiꝰ de natantib qͣntũ
tempꝰ ꝑmiserat uesꝑtinĩ. hodie transimus
ad examinationẽ t̾restrium. S interea nos
in narratione media uolucres effugerunt.
aliquid in mansione reliquerint preciosũ
ꝗͣuis maximã partẽ uiȩ ꝓgrediendo confe¬
cerint reuertunt᷑: dignũ laborem sue ne¬

Expanded text:
isse. Ego autem si fuerunt aliquando pisces, quod non isse. Ego autem si fuerunt aliquando pisces, quod non credam; tamen dum ista scriberent, irrationabiliores piscibus habebantur. Ejiciat terra animam vivam. Quare igitur passim currente sermone, subito non brevi tempore conticuerim, credo mirari nonnullos astantium, quanquam studiosissimos auditores non arbitror causas ignorare silentii; quippe qui respectu nutuque inter se vicissim, ad memoriam nos eorum, quae intermisimus reduxerunt. Certam enim partem creaturae non vilissimam pene praeterivimus indiscusm genus, et volatilia volantia sub firmamento coeli. Dixeramus superius de natantibus, quantum tempus permiserat vespertinum; hodie transimus ad examinationem terrestrium. Sed interea nos in narratione media volucres effugerunt. aliquid in mansione reliquerint pretiosum, quamvis maximam partem viae progrediendo confecerint, revertuntur: dignum laborem suae ne
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃a animã uiuã. Cur t̾ra ꝓducit animã uiuã:
ut differentiã dicas anime peecoris hominisq.
ib paulo qͥdẽ inferiꝰ cognoces qͦuͦ anima sit hõis
turam cunctorũ aĩalium aĩa sanguis ẽ. propͥus.
Sanguis aut̃ gelatꝰ conuerti solet in carnẽ. caro
aut̃ corrupta redit in tram. Merito gͦ tabida ẽ.
anima iumentorum. Sitiat t̾ra animã uiuã.
Uide consequentiã. Anima ad sanguinem.
sanguis ad carnem. caro ad terram. Iterũq re¬
soluens hec : redi repedando ꝑ eadem .i. det̾ra ad
earnẽ. a carne in sanguinẽ. a sanguine in a¬
nimã. & inuenies qr peccorum animꝰ t̾ra est.
Nec eam opineris antiqͥorem eẽ. substantiȩ cor¬
corporalis illoꝵ: nec expectare ut cũ corpere
dissoluat᷑. fuge garrulitates anxias phyloso¬
phorũ qui asserere ñ erubescunt. suas canũq
simlem tenere speciem. Si quidẽ profitent᷑
c̃ mulieres se quondam piscesq & frutices fu¬

Expanded text:
terra animam vivam. Cur terra producit animam vivam? terra animam vivam. Cur terra producit animam vivam? ut differentiam discas animae pecoris hominisque. Et paulo quidem inferius cognosces quomodo anima sit hominis turam, cunctorum animalium anima sanguis est proprius. Sanguis autem gelatus converti solet in carnem, caro autem corrupta redit in terram. Merito ergo tabida est anima jumentorum. Ejiciat terra animam vivam. Vide consequentiam animae ad sanguinem, sanguinis ad carnem, carnis ad terram. Iterumque resolvens haec, redi repedando per eadem, id est de terra ad carnem, a carne in sanguinem, a sanguine in animam, et invenies quia pecorum animus terra est. Nec eam opineris antiquiorem esse substantiae corporalis illorum: nec exspectare, ut cum corpore dissolvatur. Fuge garrulitates anxias philosophorum, qui asserere non erubescunt suas canumque animas similem tenere speciem. Siquidem profitentur etiam mulieres se quondam, pisces, fruticesque fu
Abbreviated transcription (Latin):
clarant. c̃ a quaua ñ solũ muta. s & inmitia sin
& indocta. ⁊ ad ominẽ uite societatẽ prorsus hy¬
minib tractabilia. Recognouit bos possessore
dinoscere nutrimenta prestantem. Intelligit
asinus & hõis consuetam uocem. nouit it qd̾
sepus ambulauit. int̾dum quȩ dux fit agitori
suo c̃ errauerit. ad audiendũ ita uehementer
acutus. ut nullũ ei possit de trestrib cõparari.
camelus habet semꝑtenacẽ memoriã malorum.¬
Deniq si fuerit ꝑcussus : aiu dissimulato dolore
cũ repererit oportunũ locũ tempꝰ. illã tã protinus
reponit iniuriã. S hunc nulla de marinis belu¬
isi unitatur. Audite gͥ iracundi hoĩes. qui recor¬
danonẽ dudũ lesionis acceptȩ pro uirtute ma¬
xima affectatis. cui belue similes habemini.
qñ ꝓͥam bilem tanꝙͣ aliquã scuitillã cinere so¬
ꝑitam usq eo retinetis in cordib. quousq nac
occasionẽ stimulos doloris uelut igniculũ par¬
uĩ fomite nutritum suscitetis in flamã : Siciat

Expanded text:
aquaria non solum muta, sed etiam immitia sint et indocta, et ad omnem vitae societatem prorsus hominibus intractabilia. Recognovit bos possessorem am potuit cognoscere nutrimenta praestantem. Intelligit asinus et hominis consuetam vocem, novit iter quod saepius ambulavit, interdumque dux fit agitatori suo, cum erraverit, ad audiendum ita vehementer acutus, ut nullum ei possit de terrestribus comparari. Camelus habet semper tenacem memoriam malorumDenique si fuerit percussus, diu dissimulato dolore, cum reperit opportunum tempus, illatam protinus reponit injuriam. Sed hunc nulla de marinis belluis imitatur. Audite igitur, iracundi homines, qui recordationem dudum laesionis acceptae pro virtute maxima affectatis, cui belluae similes habemini, quando proprium bilem, tanquam aliquam scintillam cinere sopitam, usque eo retinetis in cordibus, quousque nacti occasionem, stimulos doloris, velut igniculum parvum, fomite nutritum suscitetis in flammam. 2. Ejiciat
Abbreviated transcription (Latin):
esca solo p̃betͣ ex aere. S hyrundo solet uolare
dep̃ssior tr̃aniq pene contingere. ut ꝑ boc usũ pe¬
dũ uideatur explere. St̃ sane multa genera que
siqͥs eomͦ uoluerit explicare. qͦ nos pisciũ mul¬
titudine ꝓ parte descripsimus : inueniet unũ
qͥdẽ auiũ cuncꝰtaꝵ generale uocabulũ. s pluri¬
maᷤᷤ in his differentias. uł habitus. ł magnia¬
dines. ł colores. Nã & morũ. ⁊ actuũ ⁊ uictus.
nimia diuersitate distincte st̃. Quidã aut̃

Expanded text:
esca solo praebetur ex aere. Sed hirundo solet volare esca solo praebetur ex aere. Sed hirundo solet volare depressior, terramque pene contingere, ut per hoc usum pedum videatur explere. 3. Sunt sane multa genera quae, si quis eo modo voluerit explicare quo nos piscium multitudinem pro parte descripsimus, inveniet unum quidem avium cunctarum generale vocabulum, sed plurimas in his differentias, vel habitus, vel magnitudinis, vel coloris. Nam et morum, et actuum, et victus nimia diversitate d
Abbreviated transcription (Latin):
& uolatilia uolantia sub firmam̃to cęli se¬
cundũ genꝰ. Cur gͥ ex elem̃to maris auib
qͦ natiuitatẽ tͥbuit. qr uelut affinitas qͦdã
uoluerib habet᷑ & piscib. Sic̃ enĩ pisces aꝗͣ
secant motibꝰ alaꝵ in priora tendentes.
caudȩ uͦ gubnaculo flexus dirigunt ꝓpͥos.
ita & aues aerem penis credunt᷑ natando
prũꝑe. Gͣ qm̃ una propͥetas in genere utioq
natandi ẽ. & eadẽ illis &̃ suppetit ex aqua
cognatio. Quoꝵ hȩc differentia ẽ: qr nullus
alitũ sine pedib eẽ pot̾. ut pote qͥ pastum
consequnt᷑ e tra:⁊ obhoc necessariũ pedum
potiunt᷑ obsequio. Raptoribꝰ aut̃ &̃ ungui¬
um acies ad conuectandas predas accõmo¬
dita ẽ. Nam ceteris tã propt᷑ alimoniȩ q̃stũ¬
ꝙͣ ꝓpt̾ aliã uite dispensationẽ: pedũ myni¬
steria sunt tͥbuta. Paucȩ uͦ auium pedes
inutiles habent. neq gressui. neq uenatui
oportunos: sicut hẏrundines meropesq qͥbꝰ

Expanded text:
antia sub firmamento coeli secundum genus. Cur igitur ex elemento maris, avibus quoque nativitatem tribuit? Quia velut affinitas quaedam volucribus habetur et piscibus. Sicut enim pisces aquam secant motibus alarum in priora tendentes, caudae vero gubernaculo flexus dirigunt proprios, ita et aves aerem pennis creduntur natandouoniam una proprietas in genere utroque natandi est, eadem illis etiam suppetit ex aqua cognatio. Quorum haec differentia est, quia nullus alitum sine pedibus esse potest, ut pote qui pastum consequuntur e terra, et ob hoc necessario pedum potiuntur obsequio. Raptoribus autem etiam unguium acies, ad convectandas praedas accommodata est. Nam caeteris tam propter alimoniae qupter aliam vitae dispensationem pedum ministeria sunt tributa. Paucae vero avium pedes inutiles habent, neque gressui neque venatui opportunos, sicut hirundines, meropesque, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dei fecit hominẽ. Rursum cooꝑantis inducit.
nenĩ dix̃ fecit ad ĩmaginẽ suã. s ad ĩmaginem
aĩ. et in quo qͥdẽ dispositũ sit habere hominem
imnaginẽ dĩ. itł qͦm recipit similitudinẽ dnini¬
aris: in sequentib xͦ sensum largiente naxpab ł
ũ cur incidit inmentẽ cã sacrilege blasphe¬
mare. int diceres filiũ pat̾ esse dissimlem:
animũ ingratũ: Similitudinẽ dĩ ꝙͣ tu ipse
siupsisti benefactorẽ tuũ habere ñ pateris Etͥ
similitudinẽ natura insita᷑ cũ genitore ñ simꝰ
eẽ cõmunẽ : S iã nob silentiũ uesꝑe tempus
indicit.: dudũ ad occasũ sole delapso. &ppt̃
bio nos d̾ sermonis curricula t̃minemꝰ. hiscor¬
centi que dicta st̃. Tantũ enĩ inp̃sentia diseris¬
ino auantũ intentionẽ ur̃m possimus atucs¬

Expanded text:
ducit. Non enim dixit: Fecit ad imaginem suam sed ad imaginem Dei. Et in quo quidem dispositum est habere hominem imaginem Dei, vel quomode recipit similitudinem Divinitatis, in sequentibus Chri sto sensum largiente narrabitugo est. Tibi vero cur incidit in mentem, tam sacrilege blasphemare, ut diceres Filium Patri esse dissimilem? O animum in gratum! similitudinem Dei quam tu ipse sumpsisti. benefactorem tuum habere non pateris. Et tsimilitudinem natura insitam, cum genitore non sinis esse communem. Sed jam nobis silentium vespere tempus indicit: dudum ad occasum sole delapso. Quapropter hic nos etiam sermonis curricula terminemus, his contenti quae dicta sunt. Tantum enim in praesentia disseruimus, quantum intentionem
Abbreviated transcription (Latin):
cis. in quib dũ ualde ꝑsequit᷑ uitia protulit ut
sieri solet &̃ ipse uitiosa. Igitur eloquentiã tanti
doctoris emulatus: enisus sum qͥdẽ disertitudinẽ
aͥ sequi. licet assequi nimis impari facultate in¬
quieuerim. Fidem tñ sententiaꝵ eiꝰ ꝓ mea medi¬
ocritate seruaui. sciens ueritate nicħ eẽ p̾stantiꝰ
Et qr sunt ut dixi aliqua que possunt merito re¬
phendi nullus lector in his meũ putet obligatum
ẽe. consensũ. que officio translatoris explicui: ñ
censoris iuditio comprobaui. Quappt̾ humili de¬
uotionis obsequio p̾cor ut scĩtas tua ꝓmissionis

Expanded text:
cis in quibus dum valde persequitur vitia, protulit ut cis in quibus dum valde persequitur vitia, protulit ut fieri solet etiam ipse vitiosa. Igitur eloquentiam tanti doctoris aemulatus, enisus sum quidem disertitudinem ejus sequi, licet assequi nimis impari facultate nequiverim. Fidem tamen sententiarum ejus pro mea mediocritate servavi, sciens veritate nihil esse praestantius. Et quia sunt, ut dixi, aliqua quae possunt merito reprehendi, nullus lector in his meum putet obligatum esse consensum; quia officio translatoris explicui, non censoris judicio comprobavi. Quapropter humili devotionis obsequio precor, ut sanctitas tua promissioni
Abbreviated transcription (Latin):
s ame plurimũ uenerando. sacro eospio
prbio. uuonisius exiguus: Sc̃o uenationis tue
stuselio pro meis uirib obsecutus. beati errcoris
inset epi librum de conditione hominis ex greca
locnt one aonuerti. xxx & uno ab eodem capitibs
explicatum. In quo ope quantũ difficultatis expiꝰ
ep ipsa lectione ꝓbabitur. In plurimis enĩ uxti
pbilosophorũ sententias immoratꝰ opul intiã can¬
tam sue eruditionis exp̃ssit. ut pene nicħ omisetns
coꝵ que ab ilł docꝰtis & ociosis ingeniis in hac par¬
te ꝑ in extricabiles digesta sunt questiones: Quoꝵ
ã non nullas ineptias ita destruxit. ut illud ꝓpe¬
modũ nob insinuaret apłi quo fideles instruit
dicens. Uidete ne quis uos decipiat ꝑ philosophi¬
am & inanem fallatiam scd̾m traditionẽ homi¬
nũ scd̾m elementa mundi: & ñ scđ̾m xp̃m. Nam¬
sicuti quedã recta que ds̃ illis reuelauit sapienter
approbat : ita pͣua eorum uł ip̃e dirigit. uł qͣtinꝰ
ab aliis uitentur ostendit. Erceptis uidłcet pau¬

Expanded text:
a me plurimum venerando sacro Eugipio presbytero Dionysius Exiguus. Sancto venerationis tuae studio pro meis viribus obsecutus, beati Gregorii Nysseni episcopi librum De Conditione hominis e Graeca locutione converti, triginta et uno ab eodem capitibus explicatum: in quo opere quantum sim difficultatis expertus, ex ipsa lectione probabitur. In plurimis enim juxta philosophorum sententias immoratus, opulentiam tantam suae eruditionis expressit, ut pene nihil omiserit orum quae ab illis doctis et otiosis ingeniis in hac parte per inextricabiles digesta sunt quaestiones. Quorum etiam nonnullas ineptias ita destruxit, ut illud propemodum nobis insinuaret Apostoli quo fideles instruit dicens: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam, secundum traditionem hominusicuti quaedam recta quae Deus illis revelavit, sapienter approbat, ita prava eorum vel ipse dirigit, vel quatenus ab aliis vitentur, ostendit; exceptis videlicet pau
Abbreviated transcription (Latin):
osti pulante reddemus. Ite nc̃ exultantes & ꝓdi
pib copiosis pomisq diu̾sis memoria relatorim
mensas ur̃s instruite. Confundat᷑ ĩpius. erulis¬
sls iideus. exustet uistus p̾dicationib ueritar
glorificet᷑ añs nẽ c& semꝑ & in scła scłorum aarers

Expanded text:
stipulante, reddemus. Ite nunc exsultantes, et pro dapibus copiosis pomisque diversis, memoria relatorum mensas vestras instruite. Confundatur impius, erubescat Judaeus, exsultet justus praedicationibus veritatis: glorificetur Dominus, nunc et
Abbreviated transcription (Latin):
biliũ. tam̃ hic finẽ facimꝰ disserendi. sequenti
die residua fenoris solutari. Hc̃ uͦ simul omneᷤᷤ
gr̃as suꝑ his quȩ dicta sunt referamꝰ: & supple¬
mentũ eorũ que minꝰ explicuimus postulemꝰ.
fiatq uos int̾̃ ipsas epulas reminisci. que uel
mane. uł ad uesꝑam nr̃ affatus expronisit.
nare tempore. ut ita liceat uobis dicere ego
dormio. ⁊ cor meũ uigilat. meditando die. noctu¬
q legẽ dñi. Cui glorior ⁊ honor nẽ & semꝑ. et
in secula seculoruar amen.: Etplicit liber .uii. Iuci¬

Expanded text:
bilium; tamen hic finem facimus disserendi, sequenti bilium; tamen hic finem facimus disserendi, sequenti die residua fenoris soluturi. Nunc vero simul omnes gratias super his quae dicta sunt referamus: et supplementum eorum quae minus explicuimus, postulemus, faciatque nos inter ipsas epulas reminisci, quae vel mane, vel ad vesperam noster affatus exprompsit, nare tempore; ut ita liceat vobis dicere, Ego dormio et cor meum vigilat , meditando die noctuque legem Domini, cui gloria et honor, nunc et semper, et in saecula saeculorum Amen. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
lem. quatenus in eũ fidens. cunctas subin noxiaᷤᷤ
pestes effugias. s iam de gurgite pelagi remeanteᷤ.
reũtam̃ ad frã. Nã alia nob̾ ex aliis occurrentia
catẽ miracła. uelut qͥ dã stuctꝰ crebris alt̾nis ꝙ
iactationib nr̃m submersere sermonẽ. & sane
mirabor si ñ sensꝰ nr causis ingentiorib occupa¬
tus in tr̃am. denuo sicut ionas in mare refugi¬
at. Quã obrẽ iudet᷑ mͥ disputacionis nix series
multis implexa miraculorũ milibꝰ. a suȩ medi¬
ocritatis oblita similis eẽ. nauigantibꝰ in alto. qͥ
ad certum locũ cursum minime dirigentes.
ignorant quantũ spacii uelificando ꝑegerint.
Quod utiq nr̃o sermoni ꝓuenisse ꝓbauinus.
qͥ dum ꝑcreature tramites latius euagatur. mul¬
titudinen relatoꝵ sensu ñ ꝑcipit. d quãꝙ sit
cupidꝰ audiendi cetus astantiũ iocundissimaq
cordib eorũ uideatur dñicoꝵ narratio mira¬

Expanded text:
lem: quatenus in eum fidens, cunctas subinde noxias lem: quatenus in eum fidens, cunctas subinde noxias pestes effugias. Sed jam de gurgite pelagi remeantes revertamur ad terram. Nam alia nobis ex aliis occurrentia creaturae miracula, velut quidam fluctus crebris alternisque jactationibus nostrum submersere sermonem. Et sane mirabor, si non sensus noster causis ingentioribus occupatus in terram denuo, sicut Jonas in mare refugiat. Quamobrem videtur mihi disputationis series nostrae, multis implexa miraculorum millibus, ac suae mediocritatis oblita, similis esse navigantibus in alto, qui ad certum locum cursum minime dirigentes, ignorant quantum spatii velificando peregerint. Quod utique nostro sermoni provenisse probavimus, qui dum per creaturae tramites latius evagatur, multitudinem relatorum sensu non percipit. Sed quanquam sit cupidus audiendi coetus astantium, jucundissimaque cordibus eorum videatur dominicorum narratio mira
Abbreviated transcription (Latin):
piscib exiguis maius ẽ: idc̾co magnũ dicit᷑᷑ s qr ĩ manitãte
m̃broꝵ. montib coequatur excelsis. quod etiam sepe
putatur esse insula. cum se ad summas undas leui
natatu sustulerit. Hoc tam̃ non in litoribus usi¬
tatis. aut in locis habitabilib diuersatur. Sedan¬
tiquum pontum fertur incolere. Tales igitur ad
incutiendum nobis timorem atq terrorẽ belue
sunt formate. Cum uero audieris quia naues in¬
gentes sinu tumente uelorũ. uento ꝙ prosꝑe uo¬
litantes in pelago. piscis tenuissimus ita retar¬
dat ac retinet. ut diutius efficiant᷑ immobiles.
uelut quib dam fundate radicib in ꝓfundo.
Nonne et ꝑ hoc minimũ animab. diuine uir¬
tutis accipies documentũ: Neq enĩsolus ca¬
nis. aut xifuis. aut balena formidolosa est. sed
etiam pastinace aculeus. et certe defuncte. lepꝰꝙ
marinus pari timore cauentur. indeclinabilẽ
cełem ꝙ portando ꝑnitiem. Que cum ita sint:
maluit te ꝓuidentia conditoris semꝑ eẽ ꝑuigi¬

Expanded text:
piscibus exiguis majus est, idcirco magnum dicitur, sed quia immanitate membrorum, montibus coaequatur excelsis, quod etiam saepe putatur esse insula, cum se ad summas undas leni natatu sustulerit. Hoc tamen non in littoribus usitatis, aut in locis habitabilibus diversatur, sed antiquum pontum fertur incolere. Tales igitur ad incutiendum nobis timorem atque terrorem belluae sunt formatae. Cum vero audieris, quia naves ingentes, sinu tumentes velorum, ventoque prospero volitantes in pelago piscis tenuissimus ita retardat ac retinet ut diutius efficiantur immobiles, velut quibusdam fundatae radicibus in profundo: nonne et per hoc minimum animal divinae virtutis accipies documentum? Neque enim solus canis aut xifius, aut balaena formidolosa est; sed etiam pastinacae aculeus, et certe defunctae, lepusque marinus, pari timore caventur; indeclinabilem celeremque portando perniciem. Quae cum ita sint, maluit te providentia Conditoris semper esse pervigi
Abbreviated transcription (Latin):
dicere potest astruens ñ esse corpus eiꝰ iu mensi
cũ ꝑ tot tantaq terrarũ int̾ualla tendatur: 
de magnitudine qͥdem solis ⁊ lune hac̾tenꝰ. Mis
ideo nobis prestitit intellectum. ut ex minunss
reature reb infinitam sapientiam cognoscamꝰ
utificis. prestet etiam suꝑ maiorib nos maximaᷤᷤ¬
ugiones cogitationes de conditore ꝑcipere. quã
nus collatione sol ⁊ luna formicarum credan¬
fur habere mensuram. Et ideo licet digna non
int. ut ex his diuine magnitudinis contempla-¬
tio capiatur. parius tamen quibusdam caligi¬
nosisq parabolis uidemur instrui. sicut ñnũ
anunalia minora. uel herbas conferre solemꝰ
ngentib. Hunc uͦ contenti sumus serie narta¬
toiũ. me uidelicet agente grãs ei qui michi pu¬
illum sermonis exigui munus attribuit. uob̃
uero largitorem spiritalis alimonie p̃dicantib.
qui uos uelut ordeaceo pane. idẽ nr̃e uocis tenu¬

Expanded text:
radicere potest, astruens non esse corpus ejus immensum, radicere potest, astruens non esse corpus ejus immensum, cum per tot tantaque terrarum intervalla tendatur? Et de magnitudine quidem solis et lunae hactenus. Qui o nobis praestitit intellectum, ut ex minimis creaturae rebus, infinitam sapientiam cognoscamus artificis, praestet etiam super majoribus nos maximas cogitationes de Conditore percipere, quanquam ejus collatione, sol et luna formicarum credantur habere mensuram. Et ideo licet digna non sint, ut ex his divinae magnitudinis contemplatio capiatur, parvis tamen quibusdam caliginosisque parabolis videmur instrui, sicut nonnunquam animalia minora, vel herbas conferre solemus ingentibus. Nunc vero contenti simus serie narratorum; me videlicet agente gratias ei, qui mihi hoc pusillum sermonis exigui munus attribuit: vobis vero largitorem spiritalis alimoniae praedicantibus, qui vos velut hordeaceo pane, id est, nostrae vocis tenu
Abbreviated transcription (Latin):
e t̾rarum posite st̃. longis a se spatiis disiun¬
guntur. Harum platesque ad partem respiciui
orientis: equalit̾ omnes lunare lumen excii¬
unt. his gͥ cunctis nisi coram luna uideret᷑. so¬
los illos qui adu̾sus eam positi sunt angipos¬
tus ꝑlustraret. eos autem qui latitudinẽ il¬
lius excedunt ut pote extranu̾so ueniente
nullomͦ uisitaret. Qd̃ etiam lucerna domi
accensa declarat. quam si plures circum stes¬
rint. umbra illorum qui coram fuerint reco
porrigit᷑. reliquorũ uͦ inutrãq flectit᷑ partem
Ita nisi inmensitate & amplitudine lunare
corpꝰ excelleret: nũquam omnes simul atingi¬
ret. Nam cũ de solficialib exorit᷑ partib. eos qu
septẽtrionalis axis habitant frigidam regionẽ
Mequalit̾ illuminat. & illos qui in inferioribis
meridiane plage solis sub zona uersant᷑. ostifen
ualitudine conplectens. certissimum ꝓprie nobs
magnitudinis prestat indicium. Quis gͦ cone¬

Expanded text:
be terrarum positae sunt, longis a se spatiis disjunbe terrarum positae sunt, longis a se spatiis disjunguntur. Harum plateae, quae ad partem respiciunt Orientis, aequaliter omnes lunare lumen excipiunt. His igitur cunctis, nisi coram luna videretur, solos illos qui adversus eam positi sunt angiportus perlustraret, eos autem qui latitudinem illius excedunt, ut pote ex transverso venientes, nullo modo visitaret. Quod etiam lucerna domi accensa declarat, quam si plures circumsteterint, umbra illorum qui coram fuerint recta porrigitur, reliquorum vero in utramque flectitur partem. Ita nisi immensitate et amplitudine lunare corpus excelleret, nunquam omnes simul attingeret. Nam cum de solstitialibus exoritur partibus, eos qui septentrionalis axis habitant frigidam regionem aequaliter illuminat, et illos qui in inferioribus meridianae plagae solis sub zona versantur aestifera valitudine complectens, certissimum propriae nobis magnitudinis praestat indicium. Quis ergo cont
Abbreviated transcription (Latin):
ceptorũ. cũ certe nichil de secretiorib sermo
eproiserit. Multa enim suꝑ amplitudinem
ił int̾ualla solis ⁊ lune repperire poterit cogi¬
ando. qui ñ desidiose effectiones eorũ uirtutes
ydisquirit. Quã obrẽ oportet accusare suã quẽq
ocius imbecillitatẽ: ut ñ magnificentiã crea-¬
ure uerbis humanis metiri posse credatur.
ex paucis que dicta sunt conuenit considera¬
uelis occulis lunam s ratione potiꝰ estimare:
ue ualidiꝰ qͣm aspectus. ad inuentionem ualet
ieritatis accedere. Fabule igit᷑ aniles atq risi¬
iles ubiq ꝑcrebruerunt. qͥa magicis carmini cł¬
us luna sedib euocata de ꝓpriis deducatur ad
eirram. Pruno qd̵ quomͦ potest ui cantantium
ibmnoueri quam ipse firmauit altissimꝰ. dem¬
e qͥs eam locus susciꝑet descendentem: Uis
am̃ ex parius inclitiis. magnitudinis eiꝰ acci¬
ere documentum: Ciuitates igit᷑ que in or¬

Expanded text:
praeceptorum, cum certe nihil de secretioribus sermo praeceptorum, cum certe nihil de secretioribus sermo deprompserit. Multa enim super amplitudine, vel intervallis solis et lunae, reperire poterit cogitando, qui non desidiose affectiones eorum virtutesque disquirit. Quamobrem oportet accusare suam quemque potius imbecillitatem: ut non magnificentiam creaturae verbis humanis metiri posse credatur. Sed ex paucis quae dicta sunt, considerare convenit. Non ergo velis oculis lunam, sed ratione potius aestimare, quae validius quam aspectus, ad inventionem valet veritatis accedere. Fabulae igitur aniles, atque risibiles ubique percrebuerunt: quia magicis carminibus luna sedibus evocata de propriis deducatur ad terram. Primo quidem quomodo potest vi cantuum submoveri, quam ipse firmavit altissimus? Deinde quis eam locus susciperet descendentem? Vis tamen ex parvis indiciis magnitudinis ejus accipere documentum. Civitates igitur quae in or