comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sic arietat in u̾bo. qͥ in pacientia
tanta mortẽ sustinet. in morte tota
humilitate succũbit. Et re u̾a fĩs
intͣuit. dũ nascit᷑ nr̃o dulcis in g̾mĩe
dũ cunis blande blandior ip̃e fouetur.
dũ paruulus in g̾mio se fundit ⁊ re-¬
soluit humano. dũ parentis in collo
stͥngitur. ⁊ stͥngit toto caritatis am¬
plixu. ⁊ ut enutriat toto dũ nutrit᷑
affectu. ꝑ omĩs sensim adolescit etates¬
pauꝑ agit semꝑ. solitariꝰ semꝑ incedit.
qi pauꝑ cõmunis ẽ semꝑ. patet oĩb
solitariꝰ semꝑ. E quid ÷ qd̾ tantũ
dia dicendo. ignẽ ueni mitt̾e int̾rã:
Quid est: Ager quociens longa in¬
curia siluescit. et toto luxurie agres¬
no cultor ignis apponit᷑. ut exustis
p̃stetur agricole lib̃tas. fiat facił uia
uomeri. sit gͥminis ferax sterilis du
t̃ra. ⁊ longa ac mesta ocia leto letissi¬
ma iã repenset in fructu. Gͣ ubi inda¬
icus cespis cõtinuo arat legis. ⁊ iugi
cultu effetꝰ ad inopiã. si respondit

Expanded text:
d sic arietat in verbo, qui in passione tanta patientia tacet, in morte tota humilitate succumbit? Et revera, fratintravit, dum nascitur nostro dulcis in germine, dum cunis blande blandior ipse fovetur, dum parvulus in gremio se fundit et resolvit humano, dum parentis in collo stringitur, et stringit toto charitatis amplexu. Et ut enutriat toto dum nutritur affectu, per omnes sensim currit ettarius semper incedit, quia pauper communis est semper; patet omnibus solitarius semper. Et quid est quod tantum dia, dicendo: Ignem veni mittere in terram? Quid est? Ager quoties longa incuria silvescit, et toto luxuriae agresno cultor ignis apponitur, ut exustis praestetur agricolae libera, fiat facilis via vomeri, sit germinis ferax sterilis diu terra, et longa ac moesta otia laeto laetissima jam repenset in fructu. Ergo ubi Judaicus cespes continuo aratro legis et jugi cultu effetus ad inopiam, non respondit
Abbreviated transcription (Latin):
qr tota hoĩs uitͣ pupillã uisio con¬
tinet᷑. Ne gͦ studeas uidẽ multa
ut uideas tem⁊ ip̃m. ne p̃sumas ex
capit. ñ penetrat excelsa. longinqͣ
ñ ꝑspicit. atq ita uidet nicħ. qui se¬
uid̾e totũ existiraat. Agnosce gͦ diẽ
salutis. tempꝰ acceptũ. ꝑiħm xp̃m do

Expanded text:
 tota hominis intra pupillam visio continetur. Ne ergo studeas videre multa, ut videas temetipsum; ne praesumas excit multa, non penetrat excelsa, longinqua non perspicit, atque ita videt nihil, qui videre existimat totum. Agnosce ergo diem salutis, tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
ortus nubiũ. stellaꝵ cursꝰ. plagas
orb. student nimia curiosa ꝑqui¬
rere. ⁊ tempꝰ salutis sue nullis
studiis. nullis inditiis nituntur
agnosc̾e̾. Ypocrite ait faciem celi

Expanded text:
ortus nubium, stellarum cursus, plagas orbis student nimia curiositate perquirere, et tempus salutis suae nullis studiis, nullis indiciis nituntur agnoscere. Hypocritae, ait, faciem coeli
Abbreviated transcription (Latin):
in patrẽ. mat̾ in filiã. filia in matrẽ.
socrus in nurũ. ⁊ nurꝰ in socrũ suã.
Dũ qͥnq dix̾it ex hoc in una domo
pat̃. filiꝰ. mat̃. filia. socrꝰ. nurꝰ. S qͥa
ẽ ipsa socrus q̃ mat̾ ẽ. certũ ẽ quinq
tantũ ꝑsonas in his nõib inueniri.
Diuidunt᷑ aũ tͦs induo. dũ in spõso¬
⁊ sponsa cõiunctis. socrus q̃ texcia ẽ
dunsa remanebit in domo. Gͤ ista
mater ÷ ⁊ socrus. ꝑmanet suo ꝑ iam
merito ꝑdiuisa. Duo gͦ in tr̃es ita

Expanded text:
 filia in matrem; socrus in nurum suam, et nurus in socrum suam. Cum quinque dixerit ex una domo pater, filius, mater, filia, socrus, nurus: sed quia est ipsa socrus quae mater est, certum est quinque tantum personas in his nominibus inveniri. Dividuntur autem tres in duo, dum in sponso sponsa conjuncta, socrus quae tertia est, divisa remanebit in domo. Ergo ista mater est, et socrus, permanet suo jam marito perdivisa. Duo ergo in tres ita
Abbreviated transcription (Latin):
fac me sicut unũ ex m̾cennarus tuis
H oc ẽ. dice̾. Quia ñ mereor iam filii głam.
uel uenie conseqͣr ꝓ m̃cennario labore
m̃cedem. ⁊ cui hͦnor sobolis ꝑit. saltem
uitalis maneat in cotidiano pane sub
ipsum de celo descendit ⁊ ꝑuenit ad
⁊ incumbit in carne. Ioscłatꝰ ẽ. eum q
pax oscłatȩ sunt. Dedit stolam pͥmam.
illam qm adam ꝑdidit. immortalitatis
głam sempitnam. Posuit anulum in
manu eius. Anulum honoris titulum.
lib̾tatis insigne. pignus sp̃s. singnacłm
ficdi. archam celestiam nuptiarum. du¬
di apłm Desponsaui uos uni uiro uir¬
ginem castam exhibere xp̃o: I caltiam̃
ta in pedibus enus. ut eẽnf calciati pedes
inp̃dicatione enuangłii. ut eẽnt bcati
pedes euuangłrantium pacem. Et occidi
te uitulum saginatum. illum de qͦ dauid
cantabat Et platuit dõ suꝑ uitulum no¬
uellum. cornua ꝓducentem ⁊ ungłas. Dc¬
cidit᷑ nitłs patre sic iubente. qi xp̃c̃ dĩ filiꝰ¬

Expanded text:
ut unum de mercenariis tuis. Hoc est dicere quia non mereor jam filii gloriam, vel veniae, consequar pro mercenario labore mercedem. Et cui honor sobolis perit, saltem vitalis maneat in quotidiano pane subsipsum de coelo descendit, et pervenit ad et incumbit in carne. Et osculatus est eum. Qpax osculatae sunt se . Dedit stolam primam. Illam quam Adam perdidit, immortalitatis gloriam sempiternam. Posuit annulum in manu ejus. Annulum honoris, titulum libertatis, insigne pignus spiritus, signaculum fidei, arrham coelestium nuptiarum: audi Apostolum: Desponsavi vos uni viro virginem casa in pedibus ejus. Ut essent calceati pedes in praedicatione Evangelii, ut essent beati pedes evangelizantium pacem . Et occidit ei vitulum saginatum. Illud de quo David cantabat, Et placebit Deo super vitulum novellum cornua producentem et ungulas . Occiditur patre vitulus sic jubente, q
Abbreviated transcription (Latin):
demon unus. S hic iunior quamuis cupe¬
ret ñ tam̃ saturabat de siliquis istis uen¬
trem sinim. Quare. Quia nemo illi dabat.
Diabolꝰ quidem uolebat ꝑ famen scientiȩ
ꝑ uoluptatum difficultatem gentilem
redđe auidiorem ad inlicita ꝑ quirenda
ad ꝑpetranda delicta. S ds̃ pat̃ ideo ꝑmi¬
sit uenire gentilem ut erroris occasio
salutis fieret argum̃tum. Ham neq dẏa¬
bolum sic reliquit. ut ꝑd̾et ⁊ gentilem.
sustinere famen passus ẽ. ut rediret Re¬
dit autem ad patrem ⁊ clamat. Pater pee¬
catu in celum ⁊ coram te. Redisse iunio¬
rem ad domum patͥs ⁊ clamare dm̃ pa¬
trem uox eccłiȩ cotidiana testat᷑ quȩ di¬
cit. Pat̾ nr̃ qui es in celis. Peccauit in ce

Expanded text:
daemon unus. Sed hic junior quamvis cupedaemon unus. Sed hic junior quamvis cuperet, non tamen saturabat de siliquis istis ventrem suum. Quare? quia nemo illi dabat. Diabolus quidem volebat per famem scientiae, per voluptatum difficultatem, Gentilem reddere avidiorem ad illicita perquirenda, ad perpetranda delicta: sed Deus pater ideo permisit esurire Gentilem, ut erroris occasio salutis fieret argumentum: namque Judaeum sic reliquit, ne perderet; et gentilem sustinere passus est famem, ut rediret. Redit autem ad patrem, et clamat: Pater, peccavi in coelum et coram te. Rediisse juniorem ad domum patris, et clamare Deum patrem vox Ecclesiae quotidiana testatur: quae dicit: Pat
Abbreviated transcription (Latin):
porcos id ẽ demones qui dicunt dño.
Si eicis nos mitte nos in porcos. Nt pas¬
cẽt demones thure. uictimis. sangut¬
ne sanguine falsarum responsionũ
mercedem ꝓ tali labore relaturꝰ. Occi¬
debatur petus. ut qd̃ nil scierat ui¬
uũ. diuinaret occisum. ⁊ loqueretur
ex fibris mortuum. qd̃ numqͣm fue¬
rat ore ꝓlocutum. Uerum cũ nil di¬
uinum. nil salutare ꝓfuturum nil
gentilis inueniret in talib desꝑans
de do. de ꝓuidentia de iudicio. de fu¬
tͦis. a scola ad uentris se deponebat m¬
gluuem. cupiens saturari de siliqͥs
quas porci manducabant. hoc norunt
epicurei. qui cum platonicas ⁊ aristo¬
telicas. ꝑcurrerent scolas. nullamq
illic aut diuinitatis aut scientie in¬
uenirent disciplinam. epicuro setͣ¬
dunt. ultimo despationis ⁊ uolupta¬
cis auctori Imanducant de siliquis. hoc ẽ.
saginant᷑ ⁊ sordib. qi sicut dño qͥ se ung̃.
unris spc̃ ẽ: ita qui se ningit diabolo est

Expanded text:
porcos, id est daemones, qui dicunt Domino: porcos, id est daemones, qui dicunt Domino: Si ejicis nos, mitte nos in porcos . Ut pasceret daemones thure, victimis, sanguine, falsarum responsionum mercedem pro tali labore relaturus. Occidebatur pecus ut quod vivum nil scierat, divinaret occisum; et loqueretur ex fibris mortuum, quod numquam fuerat ore prolocutum. Verum cum nil divinum, nil salutare profuturum, nil Gentilis inveniret in talibus, desperans de Deo, de providentia, de judicio, de futuris, ab schola ad ventris se deponebat ingluviem, cupiens saturari de siliquis quas porci manducabant. Hoc norunt Epicurei, qui cum Platonicas et Aristotelicas percurrerent scholas, nullamque illic aut divinitatis aut scientiae invenirent disciplinam, Epicuro se tradunt ultimo desperationis et voluptatis auctori. Et manducant siliquas, hoc est, saginantur et sordibus: quia sicut Domino qui se jungit, unus spiritus est , ita qui se jungit diabolo, est
Abbreviated transcription (Latin):
fetisse s mores. ⁊ ideo dix̃ ñ pꝰ multos dies.
quia cũ principio ipõ mundi festinat gẽ
diaboli regionem. animo ẽ. ꝑegrinata ñ
loto.⁊ ꝑ elementa uanis ẽ. ꝑuagata cogi¬
tationib. ñ ẽ. corporeis motib iactata ꝑt̾raᷤ.
Namq toram patre sine patre erat. ⁊ cumm
se eet̃ non erat secum. Hhmc ẽ qd̾ licurio
sꝰ ꝑdesid̃ium secłaris eloquentiȩ ꝑ scola¬
rum lupanaruan ꝑ triuia sectarum.
dissipaiit cłi patͥs dementi disputa¬
tione substantiam. Icum consumas¬
set comectis. quicqͥd erat sermonis.
scientiȩ. rationis. indicii. egestatẽ sum¬
mam. famem magnam cognoscende
u̾itatis mistͣrimꝰ sustinebat. quia phy.¬
losophia querendȩ diminitatis indix̃
laborem ueritatis iueniendȩ fructũ
contulis nullum. hinc ẽ. qd̃ adherebat
primario regionis illius a quo mitte¬
batur in ist̃ scłm. hoc ẽ in unam mul¬
tarum suꝑstitionum uillam ut pascẽt

Expanded text:
fecisse, sed mores; et ideo dixit: Non post multos dies. fecisse, sed mores; et ideo dixit: Non post multos dies. Quia cum principio ipso mundi festinavit Gediaboli regionem animo est peregrinata, non loco; per elementa vanis est pervagata cogitationibus, non est corporeis motibus jactata per terras: namque coram patre sine patre erat; et cum in se esset, non erat secum. Hinc est quod luxuriosus per desiderium secularis eloquentiae, per scholarum lupanaria, per trivia sectarum, dissipavit Dei Patris dementi disputatione substantiam. Et cum consumpsisset conjecturis quidquid erat sermonis, scientiae, rationis, judicii, egestatem summam, famem magnam cognoscendae veritatis miserrimus sustinebat: quia philosophia quaerendae divinitatis indixit laborem; veritatis inveniendae fructum contulit nullum. Hinc est quod adhaerebat primario regionis illius, a quo mittebatur in istud saeculum, hoc est in unam multarum superstitionum villam; ut pasceret
Abbreviated transcription (Latin):
niorem: morem prestitere. non ecaᷤᷤ
semorem illum non tempora ficẽ¬
runt esse sed sensus. Et diric
intorem pectoris non uoce petit iste. s uo¬
to qradõbona malaue reportat. pͥmauo¬
luntas in nobis. Deniq iste cum patre
possessor totius sortis. ad partem ꝓpria
uoluntate ꝑuenit dicendo. Da michi por¬
tionem substantiȩ quȩ mecontingit. Et
quȩ ẽ. ista portioͤ. Qnȩ ẽ. habitus. sermo.
Scientia. ratio. iudicium. quȩ hominẽ p̃cete¬
ris animantib in terrena habitatione cõ
bendos. ꝑ quȩ substantia impar. ñto nu¬
mero par eẽt. humanum tenẽt ista ordinẽ.
diuino illa subsist̾et instituto. utraq tam̃
lex filios utrosq ad notitiam patͥs ꝑducẽt.
ad reuerentiã sui seruaret auctoris. Iñ pꝰ
multos dies inqͥt congregatis adolescenti¬
or om̃ib ꝑegre ꝓfectꝰ ẽ. in regionẽ longin¬
quam. ubi dissipauit substantiã suam ui¬
uendo luxuriose. Diximꝰ iamorẽ ñ tẽpora

Expanded text:
niorem mores praestitere, non aetas: niorem mores praestitere, non aetas: seniorem illum non tempora fecerunt esse, sed sensus. Et dixit,e contingit. Cognitorem pectoris, non voce petit iste, sed voto; quia a Deo bona malave reportat propria voluntas in nobis. Denique iste cum patre possessor totius sortis, ad partem propria voluntate pervenit, dicendo: Da mihi portionem substantiae quae me contingit. Et quae est ista portio? quae est? Habitus, sermo, scientia, ratio, judicium, quae hominem prae caeteris animantibus in terrena habitatione contbendo: per quae substantia impar merito, numero par esset; humanum teneret ista ordinem, divino illa subsisteret instituto; utraque tamen lex filios utrosque ad notitiam patris perduceret, ad reverentiam sui servaret auctoris. Et non post multos dies, inquit, congregatis adolescentior omnibus, peregre profectus est in regionem longinquam; et ibi dissipavit substantiam suam vivendo luxuriose. Diximus juniorem non tempora
Abbreviated transcription (Latin):
allibi debitoris ẽ ⁊ inuere¬
cundi sepe pactañ solu̾e
et pacientissimũ cͦutorem
larga et artifici cauillacione ꝓtelare.
De abscessu de reditu luxuriosifilii
quintus est. hic sermo nob̾ qui sinsum
et singłarem dicatis intelligentiam
conabit᷑ accolłe. llos orate. ut qͥ tanto
credico ꝑ me sum minus idoneus de¬
⁊ ds inluit exuiias humanas. u̾acit̾
se ds hominem uocat. Dominus patͤm
uere se duorum noncupat filiorum.
quia humanitati ꝑmixta cłitas d̾icati
consociata pietas miscuit hominem
ec dm̃ quȩ dominum uniuit ĩpatre.
hic gͦ homo pacer. hic duos filiõ hu̾it.
conditoris pontificio. non necessitate
generantis. Duos filios habuit. quoᷤᷤ
semper inmaiestatis suȩ maneret ar¬
chano. Duos filios habuit. duosscilic
populos. iudaicum gentilemq sel
uideum seniorem. prudentia legis fec̾.
gentilem paganitatis stulticia red¬
dit. iuniorem. quia sicut saprentia
dat canos: ita quiçquid uiri est:
collit insipientia. Hunc ergo ui¬

Expanded text:
allidi debitoris est et inverecundi saepe pacta non solvere, et patientissimum creditorem longa et artifici cavillatione protelare. De abscessu, de reditu luxuriosi filii, quintus est hic sermo nobis, qui histoet singularem deitatis intelligentiam conabimur attollere. Vos orate ut quia in tanto credito sum minus per me idoneus deet Deus induit exuvias humanas, veraciter se Deus hominem vocat; Dominus patrem vere se duorum nuncupat filiorum, quia humanitati permixta deitas, deitati consociata pietas, miscuit hominem et Deum; quae Dominum univit in patrem. Hic ergo homo, pater hic, duos filios habuit conditoris beneficio, non necessitate generantis, duos filios habuit, quos semper in majestatis suae maneret arcano. Duos filios habuit. Duos scilicet populos, Judaicum Gentilemque; sed Judaicum seniorem prudentia legis fecit; Gentilem paganitatis stultitia reddidit juniorem. Quia sicut sapientia dat canos, ita quidquid viri est, tollit insipientia. Hunc ergo ju
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis animã p̃do capit ⁊ ad ducit in¬
clusam. Si gͦ uolumꝰ cȩlestẽ merer⁊
glouam si paradysi beatitudinem po̾.¬
sidere. si duum pacris inhabitare
domum. si uolumus rei cȩlestis par¬
ricidii non deneri. peruigili fide :
luce spiricus cetras mmudis pellamꝰ
et exelidamus insidias. Inuidiam
totis armorum celestium uiribus
comprimamus: quia sicut nos cło
iungit caritas. a dõ inuidia. sic se¬
iungit. Pater ergo illius egressus
cepĩt rogare illum. Cor patris anxi¬
um uariis artatur motibus filuuorũ
et inter diuersos pignorum casus
genitous pietas stupefacta discunit
quia uiclet frem̃ fratris reditu mor fu¬
gati. ⁊ salute alcerius sibi alcerũ mox
perire. ad merorem longum breuigo¬
dio pensatum. inuidiȩ liuore turbar:
¶zeli cumor duos noncapit domus ã pla
germanos. Et quid mirum fratreffec̃
ĩnuidia : fecit ut mundiꝰtota duobus

Expanded text:
corporis animam praedo capit, et adducit incorporis animam praedo capit, et adducit inclusam. Si ergo volumus coelestem mereri gloriam, si paradisi beatitudinem possidere, si aeterni Patris inhabitare domum, si volumus rei coelestis parricidii non teneri, pervigili fide, luce spiritus tetras invidiae pellamus, et excludamus insidias, invidiam totis armorum coelestium viribus comprimamus: quia sicut nos Deo jungit charitas, a Deo invidia sic sejungit. Pater ergo illius egressus coepit rogare ipsum. Cor patris anxium variis arctatur motibus filiorum, et inter diversos pignorum casus, genitoris pietas stupefacta discurrit; quia videt fratrem fratris reditu mox fugari, et salute alterius sibi alterum mox perire; ac moerorem longum brevi gaudio pensatum invidiae livore turbari. O zeli tumor, duos non capit domus ampla germanos! Et quid mirum, fratres? Fecit invidia, fecit ut mundi tota duobus
Abbreviated transcription (Latin):
reditu ⁊ salute. gaudentes.
semoris flebilit̾ pandimꝰ
⁊ dolemus inuidiam. qui summũ
frugalitatis bonum extremo ⁊el
malo ꝑdidit ⁊ liuoris. Erat inquit
filius eius semior magro. Et cum
ueniret: I cetera. Erat magro terram
non ꝑcolens sed desertans. Duriciam
soluit cespitis. cordis ꝑdurat affecꝰtus.
sentes eradicat ⁊ gramina stimulos
inuidiȩ ñ euellit. Sic in segete. cupi¬
ditatis. fructum ⁊ eli colligit. ⁊ liuuor
choros. Inuidũ fugat. symphonia
pretatis. chorus caritatis excludit.
I quẽ i enire ad frem ⁊ apꝓpinqͣte
domiiuocat rationat᷑ȩ. hũe ꝑireni.
re ⁊ ¶lꝰñ sinit. liuorñ patit᷑ introire
niudia malũ uecuistũ pͥma iabe̾ an.¬
tiquamitrꝰ. scłoꝵ ueneqũ: causałi
congͣgationis exclusit. ip̃a senorem.
hunc frẽm pat̾na seclusit edomo.
h ec abrahȩ ꝓgeniẽ. pͦpłm sc̾itatiᷤͤ̾aid
auctoris sui cedem ad mortẽ sui salua
s in ipsam cordis arietat arcem: et
anteꝗͣ uisc̾a sentiant ipãm dominã

Expanded text:
reditu et salute gaudentes, semoris flebiliter pandimus, et dolemus invidiam, qui summum frugalitatis bonum extremo zeli malo perdidit et livoris. Erat, inquit, filius ejus senior in agro, et cum veniret, epercolens, se desertans, duritiam solvit cespitis, cordis perdurat affectum, sentes eradicat et gramina, stimulos invidiae non evellit. Sic in segete cupiditatis fructum zeli colligit et livorischoros. Invidum fugat symphonia pietatis, chorus charitatis excludit, et quem venire ad fratrem, et appropinquare domui, vocat ratio naturae, hunc pervenire zelus non sinit, livor non patitur introire. Invidia malum vetustum, prima labes, antgenerationis exclusit. Ipsa hunc seniorem fratrem paterna seclusit e domo. Haec Abrahae progeniem, populum sanctitatis, ad auctoris suae caedem, ad mortem sui Salvatsed in ipsam cordis arietat arcem, et antequam viscera sentiant, ipsam dominam
Abbreviated transcription (Latin):
omnib tradidit illum. hic ẽ. nitłs qͥ in
epłm nr̃m cotidie ac iugit̾ immolatur.
S fr̃ senior s senior filius ueniens exagͦ.
ppłs legalis. messis quidem multa oꝑa¬
rii autem pauci. A udit indomo patris
symphoniam. audit choros. ⁊ introire
ñ uult. hoc cotidie occulis nrĩs in tuemͦ.
chytharani ꝑsonare. Audit ex concentu
ꝓpħico symphoniam. ex ppłor uario
conuentu choros audit. ⁊ introire ñ uult
ꝑ inuidiam. Stans foris dum gentilem
frem̃ pristinis uidicat ⁊ horret ex mori¬
bꝰ. ipse se patñis bonis moribꝰ eximit.
ipẽ se pat̾nis excludit gandiis Qd̃ autẽ
cdix̃ ecce tot annis seruio tͥ. ⁊ numꝗͣ man¬
datum tuum p̃t̾iui. Tacendum potiꝰ qmͣ
eg̃dit᷑ ⁊ dicit filio. fili tu semꝑ mecumeᷤᷤ.

Expanded text:
t illum . Hic est vitulus qui in epulum nostrum quotidie ac jugiter immolatur. Sed frater senior, sed senior filius veniens ex agro, populus legalis, messis quidem multa, operarii autem pauci : audit in domo patris symphoniam, audit choros, et introire non vult . Hoc quotidie oculis nostris intuemur. citharam personare, audit ex concentu prophetico symphoniam, ex populorum vario conventu choros audit, et introire non vult, per invidiam stans foris. Dum gentilem fratrem pristinis judicat et horret ex moribus, ipse paternis bonis se eximit, ipse se paternis excludit gaudiis. Quod autem dixit: Ecce tot annis servio tibi, et numquam mandatum tuum praeterivi, egreditur, et dicit filio, Fili, tu semper mecum es.
Abbreviated transcription (Latin):
cle ueteribus estimelmmminutum.
illi noua et fut᷑a ꝑqurã. Certesi con¬
siliũ patͥs sequĩs ⁊ p̃ciptũ: participa
pͣsentia cum fr̃e: ut uim ipso cõmu¬
nia sint fut᷑a. Gaudegͦ ⁊ inuentum
gaude: ut ille te gaideat ñ ꝑisse.
Secd iam sermonum hẏtoricũ concluda¬
mus: ut postea q̃ sc̃ mystica. q̃ profũ¬
da xpisto reuelante pindamus:¬

Expanded text:
de veteribus existimes imminutum, de veteribus existimes imminutum, illi nova et futura perquiram. Certe si consilium patris sequeris et praeceptum, participa praesentia cum fratre; ut cum ipso tibi communia sint futura. Gaude ergo, et inventum gaude, ut ille te gaudeat non periisse. Sed jam sermonem historicum concludamus, ut postea quae sunt mystica, quae profunda, Christo revelante, pandamus
Abbreviated transcription (Latin):
S inuidus sempe̾r simulat. mtntitur
michi hedum it cum amicis meis
epularer. Amips pacernos suos esse.
ri. Sed postequam filius cuus hic
qui deuorant substantiam suam.
cum meretrigͦb uenit. oecidisti iss¬
uiculum saginatũ. hic redisse frẽm
dolet. ñ dolet pisse substantiã. nec dãp¬
ni causa querit᷑ s liuoris. qui frẽm re¬
deuntem de suo deuorare debuit. non
debuit de ꝑdito sic secdare. In filio est
lium cũ recepit. fr̾ credidit dampnum
qr retlisse conspicit coheretdẽ. ẽt qͣndo
inuidus ñ auarꝰ : Quando qͥcqͥd ht̃ alter¬
ñ se computat. ꝑpidisse. at pat̾ dix̃ illi.
quid facit uis anoris. Qmuis malo filio
filium degen̾asse humo. ucdet pat̃nȩ
pietatis. pat̾ni gesis nil hab̾e. ⁊ tam̃
ñ cupat filium. suldet affectui ad g̾rã
ł spe reuocat larghatis dicendo. t̃u
patͤm quesiuit. quisieniens non filic
loco. s mercennar iiuoluit. collocari
nariis cuis. Sint cili omnia illi suf¬
ficit pater. Ine quit de presentib

Expanded text:
 invidus simulat semper: mentitur disti haedum, ut cum amicis meis epularer. Amicos paternos suos esse nri. Sed posteaquam filius tuus hic, qui devoravit substantiam suam cum meretricibus, venit, occidisti vitulum dolet, non dolet periisse substantiam; nec damni causa quaeritur, sed livoris: qui fratrem redeuntem de suo decorare debuit, non debuit de perdito sic foedare. In filio est lium cum recepit. Frater credidit damnum, qui rediisse conspicit cohaeredem. Et quando invidus non avarus, quando quidquid habet alter se cquid facit vis amoris! quamvis malo filio filium degenerasse animo; videt paternae pietatis, paterni generis nil habere, et tamen nuncupat filium; suadet effectum; ad gratiam vel spem revocat largitatis, dicendo: Tu spatrem quaesivit, qui veniens non filii, sed loco mercenarii voluit collocari, nariis tuis. Sint tibi omnia, illi sufficit pater; et ne quid tibi de praesentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
liuor ⁊eli faceret. quen orimum fecẽ
lex naturȩ. At ille riꝰpondens oirit::
patrisuo. Pacer ecce tdanns seruiot.
Sic sapit qui patͥs aucet. uidicare pieta
numquam tͥna ndelisti hedum ut cium
amicis meis epulłcer. frĩs inuidus
animus grat eẽñ pocest patͥ. Ipat̾nȩ
largitatis memꝗñ ẽ.: qui est frat̾nȩ
immemor carit᷑is. heclum sͥ datum
negat qui subsantiȩ. partem cotam
tempore diuisiqus accepit euuange¬

Expanded text:
ret, quem primum fecerat lex naturae. At ille respondens, dixit patri suo: Pater, ecce tot annis servio tibi. Sic sapit qui patris audet judicare pietatnumquam mihi dedisti haedum, ut cum amicis meis epularer. Fratri invidus animus gratus esse non potest patri; et paternae largitatis memor non est, qui est fraternae immemor charitatis. Hoedum sibi datum negat, qui substantiae partem totam tempore divisionis accepit. Tun
Abbreviated transcription (Latin):
M redeunte ix.
iuniore filio. familia tota
choros egit celestem cetunt
symphoniam. conueiiti noᷤ
hodie psalmum sum̾e. dare¬
tympanum ponere organa. cytharã
tangere.⁊ ad tantum d̃i patris gau

Expanded text:
m redeunte filio juniore familia tota choros egit, coelestem cecinit symphoniam, convenit et nos hodie psalmum sumere, daretympanum, ponere organum, citharam tangere, et ad tantum Dei Patris gau
Abbreviated transcription (Latin):
Tr suum festinabat ad regem.
Bene diximꝰ festinabat. uixta illd̾
ꝓpħe. Exurge in occursum mͥ et u¬
de.S ut pugnatorem suum sibi
liatoris sui p̾sentiã condonaret.
fundebat sepe confessor sangui¬
nem suum. suisq uuln̾ib ficlẽ
mentis sue testabatur auctorem.
Celum suspiciens. carnem condẽp¬
nabat et t̾ram. uicit tamen. tenu¬
it. et a suo desiderio retardari mar¬
tyrem: tenera ad huc eccłie impe¬
trauit infantia. Infantiam dico
fr̃s. que totum semꝑ obtinet. que
plus lacͥmis quam iurtutum ra¬
tione contendit. Neq eñi tm̃ uultͦu
et sudor fortium. quantum pos¬
sunt lacͥme paruuloꝵ. quia ibi
corpora. hic corda franguntur. Ibi
mentis iudicia uix mouentur.
hic tota pietas inclinata descendit.
bonus pastor. suo medius asistit
in grege. nec nunꝗͣ separatur sp̃u.
qui corpore p̾cessit ad tempus. Pre¬
cessit dico habitu. ceterum ip̃a ĩter
nos corporis sui habitatione qui¬
esscit. Extinctusẽ dyabolus. ꝑsecu¬

Expanded text:
tyr suum festinabat ad regem. tyr suum festinabat ad regem. Bene diximus festinabat, juxta illud prophetae: Exsurge in occursum mihi, et vide . Sed ut propugnatorem suum sibi liatoris sui praesentiam condonaret. Fundebat saepe confessor sanguinem suum, suisque vulneribus, fide mentis suae, testabatur auctorem. Coelum suspiciens carnem despiciebat et terram. Vicit tamen, tenuit, et a suo desiderio retardari martyrem tenera adhuc Ecclesiae impetravit infantia. Infantiam dico, fratres, quae totum semper obtinet, quae plus lacrymis quam virium ratione contendit. Neque enim tantum vultus et sudor fortium quantum possunt lacrymae parvulorum, quia ibi corpora, hic corda franguntur; ibi mentis judicia vix moventur, hic tota pietas inclinata descendit. bonus pastor suo medius assistit in grege, nec umquam separatur spiritus, qui corpore praecessit ad tempus; praecessit dico habitu, caeterum ipsa inter nos corporis sui habitatione quiescit. Exstinctus est diabolus, persecu
Abbreviated transcription (Latin):
eatus apollinaris primo
sac̾dotio solus hanc eccłiam
Rauennatẽ. uernaculo
atq inclyco martyrio cũ honore
decorauit. Merito apollinaris. quia
iuxta mandatum dñi ꝑdidit mi
inueniret sempiterna. Beatus qui
ita cursum consũmauit. fidem ser¬
uauit. Et uere pͥmus suo a creden¬
tibus reꝑitur in loco. nec eum qͥsꝗͣ
confessoris uocabulo minorem cre
nem. Audi paulum dicentem. Co¬
tidie morior. Semel mori parum
est ei qui potest regi suo gloriosã
sepe de hostibus referre uictoriã.
Nontam mors: quam fides et de¬
uocio martyrem facit. E sicut rur¬
tutis ẽ in acie. inconflictu. ꝓ reg̾
amore succumbere: ita ꝑfecte uir¬
Non iõ ñẽ. ꝑsecutus martyrem.
quia non intulit mortem. s ꝓba¬
uit martyrem. qui non elicuit
fidem. Iniecit telo. que potut
callidus misit inimicus: nec tñ
fortissimi oucis mor ere mentem
potuit aut temerare constantiã.
tam si necesse sit concempnere:
s gloriosum ẽ. etiã cũ uita mun
festinabat.xͨ ad martyrem. mar¬

Expanded text:
eatus Apollinaris, primus sacerdotio, solus hanc Ecclesiam Ravennatem vernaculo atque inclyto martyrii honore decoravit. Merito Apollinaris, quia juxta mandatum Dei sui, hic in vitam sempiternam. Beatus qui ita cursum consummavit, fidem servavit, ut vere primus a credentibus suo reperiretur in loco. Nec eum quisquam confessoris vocabulo minorem crednem. Audi Paulum dicentem: Quotidie morior . Semel mori parum est eum qui potest regi suo gloriosam saepe de hostibus referre victoriam. Non tam mors quam fides et devotio martyrem facit, et sicut virtutis est in acie, in conflictu, pro regis amore succumbere, ita perfectae virNon ideo persecutus est martyrem, quia non statim intulit mortem; sed probavit martyrem, quia non elicuit fidem; injecit tela quae potuitcallidus exegit inimicus: nec tamen fortissimi ductoris movere mentem potuit, aut temerare constantiam. tam, si necesse sit, contemnere, sed gloriosum est etiam cum vita mundFestinabat Christus ad martyrem, mar
Abbreviated transcription (Latin):
ignorant. Ante dm̃ uͦ cui pectoris claustͣ
patent. quẽ cogitationum secreta ñ la¬
tent. qͥs innocens habet᷑ ⁊ iustꝰ: Est ne homo
qui corde non pectet. cogitatione ñ delinqͣt.
ñ offendat dubitatione. ñ lapsum trepida¬
tionis incurrat: Moyses dubitat. aaronde¬
uiat. petrus negat. & quis iust: Et quomͦ
ambo iusti ante dm̃. Ante dm̃. s ꝑ dm̃ am¬
bo iusti. Iusti ante dĩ. ñ labore sed gr̃a.¬

Expanded text:
ignorant: ante Deum vero, cui pectoris claustra ignorant: ante Deum vero, cui pectoris claustra patent, quem cogitationum secreta non latent, quis innocens habetur et justus? Estne homo qui corde non peccet, non cogitatione delinquat, non offendat dubitatione, non lapsum trepidationis incurrat? Moyses dubitat , Aaron deviat , Petrus negat , et quis justus? Et quomodo ambo justi ante Deum? Ante Deum, sed per Deum. Ambo justi
Abbreviated transcription (Latin):
UNUM de terra legere qͥ no¬
uerunt. ubi diuitem uenam¬
uicqͥd ẽ. laboris impendũt.
Etͣ nos qr in scõ racharia celestem nouimꝰ
latere thesaurum. in ipso totum qd̃ ser
muni labore quesitum. Fuit inqͥd indi¬
eb herodis regis iudeȩ sac̃os qͥdam no-¬
mine ⁊acharias ex uice abia. hinc iam
diximꝰ. Et uxor eiꝰ de filiab aaron. Sic
cepit euuangłista. ut in coniuge sacer¬
dotis seruato sac̃dotali stẽmate genero¬
sitas monstraret᷑. Erant inqͥt ambo iu-¬
sti ante dm̃. Ambo iusti. qr in ambob
erat una iusticia. ambo iusti. qi consta¬
bat int̃ eos ñ de diligentia s de scĩtate
coniugium. ambo iusti. qr sexu dispa¬
res. pares m̾itis habebant᷑. Ambo iusti.
qr ut erat in duob una caro. sic erat in
ut qͦs conungit affectio. ungat ⁊ iurtꝰ.¬
Ambo iusti ante dm̃. Et ubi ẽ. uld̃ ñ iusti¬
ficabit᷑ in conspectu tuo omĩs uiuens:
Ante homines forte qͥs putet᷑ iustꝰ. qr hoies
ut culpas corꝑum norunt. sic uitia m̃tiᷤ

Expanded text:
urum de terra legere qui noverunt, ubi divitem sensequidquid laboris impendunt: et nos quia in sancto Zacharia coelestem novimus latere thesaurum, in ipso totum quod sermomuni labore quaesitum. Fuit, inquit, in diebus Herodis regis Judaeae sacerdos quidam nomine Zacharias, ex vice Abia. Hoc jam diximus. Et uxor ejus de filiabus Aaron . Sic coepit evangelista, ut in conjuge sacerdotis servata sacerdotalis stemmatis generositas monstraretur. Erant, inquit, ambo justi ante Deum. Ambo justi, quia in ambobus erat una justitia. Ambo justi, quia constabat inter eos non de diligentia, sed de sanctitate conjugium. Ambo justi, quia sexu dispares, pares meritis habebantur. Ambo justi, quia ut erat in duobus una caro, sic erat in ut quos conjungit affectio, jungat et virtAmbo justi ante Deum. Et ubi est illud: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens ? Ante homines forte quis putetur justus, quia homines ut culpas corporum norunt, sic vitia mentis
Abbreviated transcription (Latin):
se matris exultat in utero.⁊ in utero
uirginis uenisse nuntiat xpm̃. feruẽs
nuntiꝰ. qͥ ante gestunt nuntiare ꝗͣ ui¬
uere. Impatiens dux. qͥ anteqͣm ꝑue¬
niret ad corpꝰ ꝑuenit ad regem. ante ra¬
puit arma qmͣ menbͣ. ante aciem petiit.
qmͣ lucem ⁊⁊ ut uince̾t mundum. uicit
ante naturam Ipse sine uisc̾ib uscera
mats exsuscitat. ⁊ qr tardabat corpꝰ. solo
spũ implet euuangłirantis officium. Qd
gano resultet. natiuitatis dnĩtȩ cantile-¬
glorificemꝰ canticis. honoremꝰ munib. qr
mentit᷑ fidei. si qd̃ facit magꝰ. ñ fauiat

Expanded text:
in utero, et in uterum Virginis venisse nuntiat Christum. Fervens nuntius, qui ante gestivit nuntiare quam vivere; impatiens dux, qui antequam perveniret ad corpus pervenit ad Regem; ante rapuit arma quam membra; ante aciem petiit quam lucem; et ut vinceret mundum, vicit ante naturam, ipse sine visceribus viscera matris exsuscitat; et quia tardabat corpus, solo spiritu implet evangelizantis officium. Quid gano resonet nativitatis Dominicae cantileglorificemus canticis, honoremus muneribus: quia mentitur fidei, si quod facit magus , non facit
Abbreviated transcription (Latin):
adiciat homo. cui d̃s contulit totum.
matͥs suȩ. Uidetis quemadmodum io¬
hannes ante ꝑuenit ad celum qmͣ tan¬
geret tram. ante accepit diumum sp̃m.
qmͣ hab̃et humanum. ante suscepit di¬
uina munera qmͣ corꝑis m̃bͣ. ante cepit
uiuẽ dõ qmͣs. immo ante uixit ille
dõ. qmͣ d̃s uine̾t illi. iuxta issd̾. Iam ego¬

Expanded text:
jam adjiciat homo, cui Deus contulit totum. matris suae. Videtis quemadmodum Joannes ante pervenit ad coelum quam tangeret terram, ante accepit divinum Spiritum quam haberet humanum, ante suscepit divina munera quam corporis membra, ante coepit vivere Deo quam sibi, immo ante vixit ille Deo quam Deus viveret illi, juxta i
Abbreviated transcription (Latin):
sabeth sc̃ẽ partꝰ ñ ablatꝰ ẽ. s dilatꝰ. donec
transiret tempꝰ carnis. passio corꝑis. con¬
iugii necessitas. uoluptatis causa. cu¬
piditatis sensꝰ ⁊ totum qd̃ humanam
confundit. grauat. onerat conscientiã.
tatoris xp̃i. angłi domicilium. aula
totum facti sunt sine querela. st̾ilitas¬
mox fugit. reuiniscit senectꝰ. fides con¬
cipit. parit castitas. nascit᷑ maior homi¬
ne. par angłis. tuba cęli. p̃co xp̃ĩ. archa¬
num patͥs. filii nuntiꝰ signifer suꝑni re¬
gis. peccõrum uenia. iudeorum corre p¬
tio. uocatio gentium. ⁊ ut ꝓpͥe dicam.
legis ⁊ grẽ fibula. quȩ dyploidem sum¬
mi sacerdotis scõ patͥ iungebat incorꝑe.
Euangłista gͦ uirtutes patris matͥsq de¬
scͥbit. ut ex generatoꝵ tantis m̃itis dig¬
nitas g̾minis nasceret᷑. ⁊ probaret᷑ ma¬
ior homine. qͥ in ortu suo excedebat
legem natiuitatis humanȩ. Si processurꝰ

Expanded text:
sabeth sanctae partus non ablatus est; sed dilatus, donec sabeth sanctae partus non ablatus est; sed dilatus, donec pertransiret tempus carnis, passio corporis, conjugii necessitas, voluptatis causa, cupiditatis sensus, et totum quod humanam confundit, gravat, onerat conscientiam. tatoris Christi, angeli domicilium, aula totum facti sunt sine querela; mox sterilitas fugit, reviviscit senectus, fides concipit, parit castitas, nascitur major homine, par Angelis, tuba coeli, praeco Christi, arcanum Patris, Filii nuntius, signifer superni regis, peccatorum venia, Judaeorum correctio, vocatio Gentium, et ut proprie dicam, Legis et gratiae fibula, quae diploidem summi sacerdotis sancto Patri jungebat in corpore. Evangelista ergo virtutes patris matrisque describit: ut ex generantium meritis dignitas germinis nosceretur; et probaretur major homine, qui ortu suo excedebat legem nativitatis humanae. Sed si processurus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib. ne qͥs głet᷑. Et it̾um. Qͥd habes qd̃
ñ accepisti: Si autem accepisti. qͥd głaris
quasi ñ acceꝑis:. E uuangłista gͦ sic refert.
bulasse in uia iusticiȩ. ñ sedisse. nec remã¬
sisse inuia mandatoꝵ. s ad mandatorum
tiores isti. qͦs tetigit nec querela. Sine q̃rela.
Si pueritia. si adolescentia. si niuentꝰ sine
querela exstitit. ubi tota querela ẽ. qͣlis
horum senettꝰ fuit: S itale initium qͣlis fi¬
nis: A scendisse iustificationum uertices.
colles mandatorum. nec in aliqͦ trmbasse.
ẽ. grẽ singłãris. ⁊ unicȩ felicitatis insigne.
Nondix̃ nonerant illis fiui. s non erat il¬
lis fuiꝰ. qr singłaris futurꝰ erat. qͥ erat de
talib nasciturꝰ. Audi dnm̃ dicentẽ. Non
e maior in natis mulierum iohe baptista
ñ germini clausa s tempori. ñ negata
describit᷑ sacramentum senectutis. quȩ
nondum decidit mĩtis. ñ etate deficit
s ꝓcedit. nec sentit detͥmenta corporis.

Expanded text:
um: Quid habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Evangelista ergo sic refert, bulasse in via justitiae, non sedisse; nec remansisse in itinere mandatorum, sed ad mandatorum tiores isti quos tetigit nec querela. Sine querela. Si pueritia, si adolescentia, si juventus sine querela exstitit, ubi tota querela est, qualis horum senectus? Si tale initium, qualis finis? Ascendisse justificationum vertices, colles mandatorum, nec in aliquo titubasse, est gratiae singularis, est unicae felicitatis insigne. Non dixit, Non erant illis filii, sed Non erat illis filius, quia singularis futurus erat, qui erat de talibus nasciturus. Audi Dominum dicentem: Non surrexit major in natis mulierum Joanne Baptista .n germini clausa, sed tempori; non negata describitur sacramentum senectutis, quae nondum decidit meritis, non aetate deficit, sed procedit; nec sentit detrimenta corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a factus ÷ pauꝑ incarne: et habere
cepic stellam unam. totã qui fecit ht̃
et concinet creaturã. Uidimꝰ stellã
cuꝰ ꝑceltm sic cursũ dirigit. sic mo¬
deratur incensum. sic uitam temꝑat.
tetur ad gressum. Nam ambulante
mago. stella ambulabat. sedente ma¬
go stabat stella. mago dormiente
occubabat stella. Sic sentit magꝰ. ut
quib luandi conditio: par sit necces¬
sitas seruiendi. E stellam iam ñ dm̃
credit. s iudicat et conseruat: quam
cernit taliter suis obsequiis mancipa
int̾rogant nescientes: non ignorant
s negligentes arguunt. increpant
desides. malos ꝓdunt. contumaces
u̾berant. seruos dño non occurrisse
causantur. Nam quid ab homini¬
querebant: Aut quid illis humane
demonstrationis officium. quib
ad ħ celi siła seruiebant: Quid illis
lucerna templi quib celi sidus mi¬
rabile p̾lucebat: Ubi ẽ qui natus ẽ
rex iudeoꝵ. ħ est dicere. Cur rex iude
templo: Cur non fulget inpurpura.
s squalet inpannis: Cur latet in spe

Expanded text:
ra fit pauper in carne; et habere coepit stellam unam, totam qui fecit, habet et continet creaturam. Vidimus stellamcujus per coelum sic cursum dirigit, sic moderatur incessum, sic viam temperat, ttatur ad gressum. Nam ambulante mago, stella ambulat: sedente mago, stat stella; mago dormiente, excubat stella: sic sentit magus, ut quibus viandi par conditio est, par sit necessitas serviendi; et stellam jam non Deum credit, sed judicat esse conservam, quam cernit taliter suis obsequiis mancipatinterrogant nescientes, non ipsi ignorant, sed negligentes arguunt, increpant desides, malos produnt, contumaces verberant, servos Domino non occurrisse accusant. Nam quid ab hominiquaerebant? Ut quid illis ad hoc humanae demonstrationis officium, quibus ad hoc coeli sidera serviebant? Quo illis lucerna templi, quibus coeli sidus mirabile perlucebat? Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Hoc est dicere: Cur rex Judaetemplo? Cur non fulget in purpura, sed squalet in pannis? Cur latet in spec
Abbreviated transcription (Latin):
scientia. s p̾scientia conditoris. non
arithinetica rõne. s sanctione. di¬
uina: suꝑna ꝓcuratione. ñ curiosi¬
tate chaldea: non arte magica. s iu¬
claica ꝓphetia. Sic ubi uidit magꝰ
humanas ꝑisse curas. artes defecisse
suas. mundane sapientie exinanteᷤᷤ
labores. omnium sudores obrigu¬
isse sectar̾. totius philosophie theᷤᷤ¬
auros ẽe uacuatos. fugisse paganã
noctem. opinionum nebulas con
monum: non ut cometam confu¬
so crine occultare quod nuntiat.
obscure quod lucet: sic dict. Fasẽ.¬
ut et te nouo radio. signifero lumi¬
ne. splendore certo radiare uideã:¬
mundi legem. p̾t̾ carnis ordinẽ.
p̃t̾ humanam monstras naturã.
Sic deposito errore. sequitur. currit.
ꝑuenit inuenit. gaudet. ꝓcidit. ad
miratur in carne. Ecce fr̃s lectiõe
p̾senti non est firmatꝰ error ma¬
gioꝰs solutus. Sufficiant ista hodie.
ut ꝑ dm̃ que sunt insequentib elu

Expanded text:
scientia, sed praescientia Conditoris; non arithmetica ratione, sed sanctione divina; superna procuratione, non curiositate Chaldaea; non arte magica, sed Judaica prophetia. Sic ubi vidit magus humanas periisse curas, suas defecisse artes, mundanae sapientiae exinanitos labores, omnium sudores obriguisse sectarum, totius philosophiae thesauros esse vacuatos, fugisse paganam noctem, opinionum nebulas conclam non ut cometam incirconfuso crine occultare quod nuntiat, obscurare quod lucet, sic dicit: Fas est, ut te novo radio, signifero lumine, splendore certo radiare videamundi legem, praeter carnis ordinem, praeter humanam monstrare naturam. Sic deposito errore, sequitur, currit, pervenit, invenit, gaudet, procidit, adomiratur in carne. Ergo, fratres, lectione praesenti non est firmatus error magicus, sed solutus. Sed sufficiant ista hodie, r Deum quae sunt in sequentibu
Abbreviated transcription (Latin):
deus adoraret int̾ra. qui incelo diis
totidem quot siderib seruiebat:
Plus de magis quã de stella celeste¬
signum ẽ: quod iudeẽ regem. quod
legis auctorem magꝰ scit. nescit iu¬
deus: chaldea defert. ñ defert iudea:
ierosolima au̾satur et refugit. syria
sequitur et adorat. Ecce ĩerosolimi
dicentes. ubi ẽ qui natꝰ : rex iudeoꝵ:

Expanded text:
daeus adoraret in terra, qui in coelo diis daeus adoraret in terra, qui in coelo diis totidem quot sideribus serviebat? Plus coeleste de magis quam de stella signum est, quod Judaeae regem, quod legis auctorem magus scit, nescit Judaeus; Chaldaea defert, non defert Judaea; Hierosolyma aversatur et refugit; Syria sequitur et adorat. Ecce magi dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum?
Abbreviated transcription (Latin):
Non deficies pͥnceps de uia. et dux
de femorib eius.donec ueniat cui
reposita sunt: et ip̃e erit expetatio
gentium. Unde & dauid. Iuda rex
regis nefandi ds̃ descendit ad tͥras.
miscet᷑ diuinitas carni. fit t̾reno
corpori celeste cõmtium: Quid est:
Et quando non uerus rex expul¬
sunis tẏrannum. uindicaturus
patͥam: instauraturus orbem. lib̃
fundit ordinem. quicquid disci¬
pline. quicquid cultus aboleuit.
Merito gͦ genti scẽ. quia humana
defecerant. diuina succurrunt.⁊
ad est ds̃ ip̃i. Cui homo non erat qui
adẽet. Sic it̾um xͥ ueniet ut antrrp̃s
subruatur. liberetur orbis. paradysi
patͥa reddatur. mundi ꝑpetuetur lib̾¬
tas. seculi seruitus tota collatur. Ecce
magi aboriente uenerunt. Ab orien¬
te ad orientem ueniunt ut susciꝑet
uenientes ip̃e qui iusserat ut ueni¬
rent. Quando enim dm̃ magꝰ. nͥ deo
iubente ꝑquireret: Quando regẽ
celi. nͥ reuelante deo. astrologꝰ inue¬
nisset: Qñ unum dm̃ sine deo chal¬

Expanded text:
ficiet princeps ex Juda, nec dux ex femoribus ejus, donec veniat cui reposita sunt, et ipse erit exspectatio gentium. Unde et David, Juda rex regis nefandi Deus descendit ad terras? miscetur divinitas carni? fit terreno corpori coeleste commercium? Quid est? et quando non verus rex expulsurus tyrannum, vindicaturus patriam, instauraturus orbem, liberfudit ordinem; quidquid disciplinae, quidquid cultus est, abolevit; merito ergo genti sanctae, quia humana desunt, divina succurrunt, et adest Deus ipsi, cui homo non erat qui adesset. Sic iterum Christus veniet, ut Antichristus subruat, liberetur orbis, paradisi patria reddatur, mundi perpetuetur libertas, saeculi servitus tota tollatur. Ecce magi ab Oriente venerunt. Ab Oriente ad Orientem veniunt magi, ut susciperet venientes ipse qui jusserat ut venirent: quando enim Deum magus, nisi Deo jubente perquireret? quando regem coeli nisi revelante Deo astrologus invenisset? quando unum Deum sine Deo Chal
Abbreviated transcription (Latin):
ta numis s uirtutib acquisita.
iude. Cum naftifur iħc. oritur ori¬
go boni.rerum generator.largitor
gn̾is. Nascitur auctor nature. ut
repararet naturam. genꝰ redderet.
originem recrearet. Adam pͥmus
homo. pat̾ gñis. origo gn̾ationis.
nature bonum. libertatem gñis.
g̾minis uitam su ꝑdidit dũ reliqͥt
ut malum nature sernitutem gñiᷤ.
da portaret. Hinc ẽ quod xͨ nascen¬
do nat᷑am reddidit. culit morien¬
do mortem. uitam reuocat dum
t̾reno gͥmine. celestem colleret ad
naturam. Cum natꝰ e̾et iħs in bet¬
lehem iude. Betlehem fr̃s ebraice.
domus panis uocatur. hisgͦ uoca¬
buł iure signatur domꝰ. genꝰ uocat᷑.
ut ꝓmissionis fides. ut ꝓphetie u̾i¬
tas impleretur dicente iacob. Iuda.
te laudabunt fr̃s tui. manꝰ cua
supͣ dorsa inimicoꝵ tuoꝵ. et ad

Expanded text:
ta numeris, sed virtutibus acquisita. ta numeris, sed virtutibus acquisita. um . Cum nascitur Jesus, oritur origo rerum, generatur largitor generis, nascitur auctor naturae, ut repararet naturam, genus redderet, originem recrearet. Adam primus homo, pater generis, origo generationis, naturae bonum, libertatem generis et germinis vitam sic perdidit, dum deliquit, ut malum naturae, servitutem generis, da portaret. Hinc est quod Christus nascendo naturam reddidit, sustulit moriendo mortem, vitam revocat dum terreno germine coelestem tolleret ad naturam. Cum natus esset Jesus in Bethlehem Judae. Bethlehem, fratres, Hebraice domus panis vocatur. His ergo vocabulis Judae signatur domus, genus vocatur, ut promissionis fides, ut prophetiae veritas impleatur, dicente Jacob: Juda, te laudabunt fratres tui, manus tuae supra dorsum inimi
Abbreviated transcription (Latin):
uociens salutarib sucis
contra letales morbos an¬
preter medicinã. p̾t̾ tempꝰs acciꝑe p̾¬
sumat egͥtus: fit ꝑiculi causa. quod
ꝓuisum ẽ ad salutem.Sic dei u̾bũ
dogina fidei scire temerariꝰ p̾sumat
auditor: quod ẽ uite mat̾ia. fit ꝑ¬
ditionis occasio. Curandum ẽ fr̃s.
ne ꝑ audiendi imꝑitiam. quod ad
ꝓfectum nobis diuinitus scriptũẽ.
adanimaꝵ ueniat detͥmentum.
Putas ne caldeos sidum scructato¬
res. errantes ꝑastra magos. celi ne
moriendiq causas stellaꝵ cursib
ascribentes.bona mala ue hominũ
de arbitrio luminarium firman¬
tes. euuangeli sta hodie ortum. xͥ
se: Absit. Sic sentit mundus. sic
gentil incelligit. sic fallit spẽs lec¬
tionis. Cet̾um sermo euuangłicꝰ ñ
humana loquitur. s diuina. non
usitata s noua. non arte fallentia
s u̾itate subnixa. ñ oculis alluden¬
tia s cordib infixa. ñ coniecturis
nutantia. s auctoritate firmata.
a deo nouenientia ñafato. ñ collec¬

Expanded text:
uoties salutaribus succis contra lethales morbos anpraeter medicinam, praeter tempus, accipere praesumat aegrotus, sit periculi causa, quod provisum est ad salutem; sic Dei verbum, dogma fidei, scire temerarius praesumat auditor, quod est vitae materia, fit perditionis occasio. Quaerendum est, fratres, ne per audiendi imperitiam, quod ad profectum nobis divinitus scriptum est, ad animarum veniat detrimentum. Putasne Chaldaeos siderum scrutatores, errantes per astra magos, coeli negmoriendi causas, stellarum cursibus ascribentes, bona, malave hominum de arbitrio luminarium firmantes, evangelista hodie ortum Chriuce docuit invenisse? Absit. Sic sentit mundus, sic gentiles intelligunt, sic facit species lectionis: caeterum sermo evangelicus non humana loquitur, sed divina; non usitata, sed nova; non arte fallentia, sed veritate subnixa; non oculis alludentia, sed cordibus infixa; non conjecturis nutantia, sed auctoritate firmata; a Deo venientia, non a fato; non collec
Abbreviated transcription (Latin):
uolantes. anticipant iuitutib blan¬
dimenta. uuln̾ib oscula. ungenta
ferro. ut celum possint^ in habitare
quam t̾ram. p̾mia sp̃s añ portare ꝗͣ
carnem: ante referre triumphos dõ.¬
uere isti sunt gr̃e martyres. confitẽ¬
tur tacentes. nescientes pugnant.
uncunt insciĩ. moriuntur incons¬
cii. ignari palmaᷤᷤ tollunt:coronas
rapiunt ignorantes. Igit᷑ sicut uͥgi¬
nitas corruptionis nescia contulit
honorem matͥ. sic infantia passioĩs
ignara. martyrii palmas rapuit
et coronas. S quid dicimꝰ. quod rex
ip̃e qui stare debuit solus fugit. et
fugit monente patre: Fug̾e istud ÷
amoris intimi. ñ ẽ timoriᷤ ignaui.
Si stetiss xͨ. haberet cos synagoga
filios. hos eccłia martyres ñ hab̾et.

Expanded text:
volantes, anticipant virtutibus blanvolantes, anticipant virtutibus blandimenta, vulneribus oscula, unguenta ferro, ut coelum possint ante inhabitare quam terram, praemia spiritus ante portare quam carnem, ante referre triumphos Deo qre, fratres, isti sunt gratiae martyres, confitentur tacentes, nescientes pugnant, vincunt inscii, moriuntur inconscii, ignari tollunt palmas, coronas rapiunt ignorantes. Ergo sicut virginitas corruptionis nescia contulit honorem matri, sic infantia passionis ignara martyrii palmas rapuit et coronas. Sed quid dicemus quod rex ipse qui stare debuit, fugit solus, et fugit monente Patre? Fugere istud est amoris intimi, non timoris ignavi. Si stetisset Christus, haberet eos synagoga filios, hos Ecclesia martyres non haberet.