comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
negotio lamduo trans actasunt:
continentia cum ipso negotio.
&illa quȩ ingestione negoti conti¬
nentur. Ac prima quidem cum
attributis suis persona transacta
est. id est quis. Deinde quid &cur.
continentia cum negotio de mons¬
trauimus Deinde : quan̾do ubi.
quemadmodum. quibus ad minicu¬
lis. ingestione negotii posit᷑a docu¬
imus lta septẽ prima illa elementa:
in duobus negotio at tributis. uidemꝰ
inclusa. Nec iam amplius uidetur
relictum: quod in aliis duobus nego¬
tio attributis ad arguinentũ consi¬
derare debeamus. id est in his quę
adiuncta negotio nominantur.
& in hisquę gestum negotiũ conse¬
quuntur. Uerũ & inhis eadem septẽ
quȩ & insuperioribus considerare
debemus. Nec aliquod negotium
sine his .Iii. elementis : umquam
poterit inueniri: ut quiuis homo
sinelini amentissuis. Itaq cum
in nro negotio ex omni circũ stan¬
tia. argumenta cȩperimus. & fides
inaliquo claudicarit: exalienis argu¬
menta sumenda sunt. Quȩ cũ ad su¬

Expanded text:
negotio iam duo transacta sunt, continentia cum ipso negotio et illa quae in gestione negotii continentur. Ac prima quidem cum attributis suis persona transacta est, id est 'quis'; deinde 'quid' et 'cur' continentia cum negotio demonstrauimus; deinde 'quando, ubi, quemadmodum, quibus adminiculis' in gestione negotii posita docuimus. Ita septem prima illa elementa in duobus negotio attributis uidemus inclusa; nec iam uidetur relictum, quam quid in aliis duobus negotio attributis ad argumentum considerare debeamus, id est in his quae adiuncta negotio nominantur, et in his quae gestum negotium consecuntur. Verumet in his eadem septem quae et in superioribus considerare debemus, nec aliquod negotium sine his septem elementis umquam poterit inueniri, ut quiuis homo sine liniamentis suis. Itaque cum in nostro negotio ex omni circumstantia argumenta fecerimus et fides in aliquo claudicarit, ex alienis argumenta sumenda sunt; quae cum adsu
Abbreviated transcription (Latin):
roscius. quia absens fuit Hic ar¬
gumentum a locofecit. Deinde
ait. Age nunc: uideamus reliqͥs
facultates. Ergo iam & locus facul¬
tasest. Sed facultas: sigeneraliter
consideretur. Acsi oportunitas
eius fuerit inspecta: tunc exloco
argumenta sumentur. diunc¬

Expanded text:
Roscius, quia absens fuit': hic arRoscius, quia absens fuit': hic argumentum a loco fecit. Deinde ait 'age nunc uideamus reliquas facultates'. Ergo iam et locus facultas est, sed facultas, si generaliter consideretur; at si opportunitas eius fuerit inspecta, tunc ex loco argumenta sumentur. ADIVNC
Abbreviated transcription (Latin):
eierit addiscendum facultas. sine
qua effici non potest: id est animus.
ingenium. instrumenta artis ipsius:
& magister. Deinde erunt illȩ sa¬
cultates: quibus facilius fit. Sisit doc¬
tus. & beniuolus magister. Ita & ad
mortẽ facultas sinequa fieri nonpo¬
test: uenenum. Qua facilius fit: uene¬
num cum poculo. Siautẽ in pane
detur uenenũ: parsil a est quȩ dif¬
ficile sit. Quȩ ita potest argi mentis
tor queri: ut pars illa uideotur e
quȩ nonsit. Quod quidem cicero
ꝓcluentio disputauit: cũ negauit in
pane dariuenena potuisse Hoc
autẽ scire & tenere debemus: &iã
tempus & locum. & cetera p̃ter
modum: facultates ẽẽ posse : sige¬
neraliter considerentur. non ex
specie. ł exoportunitatibus suis
Necesse est enim: & quod cũq tẽpus
&quem cũq locum fuisse cũ aliquid
factum est. Alioquin: facultas
prima nonerit faciendi: nisi ista
sint. Ita cicero in rosciana Non
potuit inquit occidere patrem

Expanded text:
ei erit ad discendum facultas sine ei erit ad discendum facultas sine qua effici non potest, id est animus, ingenium, instrumenta artis ipsius et magister: deinde erunt illae facultates quibus facilius fit, si sit doctus et beniuolus magister. Ita et ad mortem facultas sine qua fieri non potest, uenenum; qua facilius fit, uenenum cum poculo. Si autem in pane detur uenenum pars illa est quae difficile fit, quae ita potest argumentis torqueri ut pars illa uideatur esse quae non fit; quod quidem Cicero pro Cluentio disputauit, cum negauit in pane dari uenena potuisse. Hoc autem scire et tencre debemus, etiam tempus et locus et cetera praeter modum facultates esse posse, si generaliter considerentur, non ex specie uel ex opportunitatibus suis; necesse est enim et quodcumque tempus et quemcumque locum fuisse, cum aliquid factum est. Alioqui facultas prima non erit faciendi, nisi ista sint. Ita Cicero in Rosciana 'non potuit', inquit, 'occidere patrem
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq his ad fectionibus animi: in pruden¬
tes infactum inpelluntur. Et recte
in prudentes. Quippe ad fectio est
repentina anuni commitatio. Ergo
quod repentinũ est: prospici non potest
Siprospici non potest in prudentia est
Facultates sunt. aut quibus facibussit
aut sine quibus aliquid confici non pores
acultates cicero duplici qualitate dis¬
finuit.: duasa illis potentias dedit
ut sit primum genus facultatũ. ilud
sine quo aliquid fieri non potest.
Aliud: quo aliquid facilius compleat᷑
Etenĩ hȩc duo prima proponamus
Fit: nonfit lam exeo qđ fit: rursus
duo descendunt. Facilefit. difficile
fit. Ita in duobus ponitur facultas
Ingenere idest ineo quod fit. Et inspe
argumentis. torqueri: ut illud ui¬
deatur eẽ quod nonfit. Et idcirco:
in hoc non sunt posite facultates
Dupliciter igitur facultates ẽẽ tene¬
amus Primo illas: sine quibus aliqͥd
fieri non potest. Deinde illas: quib
uelit rhetoricam discere. prima

Expanded text:
Itaque his adfectionibus animi imprudenItaque his adfectionibus animi imprudentes in factum impellimur, et recte 'imprudentes': quippe adfectio est repentina animi commutatio. Ergo quod repentinum est prospici non potest; si prospici non potest, imprudentia est. FACVLTATES SVNT AVTEM, QVIBVS FACILIVS FIT AVT SINE QVIBVS ALIQVID CONFICI NON POTEST. Facultates Cicero duplici qualitate definiuit duasque illis potentias dedit: ut sit primum genus facultatum illud sine quo aliquid fieri non potest, aliud quo aliquid facilius compleatur. Etenim haec duo prima proponamus, 'fit, non fit': iam ex eo quod fit rursus duo descendunt, 'facile fit, difficile fit'. Ita in duobus ponitur facultas, in genere, id est in eo quod fit, et in speargumentis torqueri, ut illud uideatur esse quod non fit: et idcirco in hoc non sunt positae facultates. Dupliciter igitur facultates esse teneamus, primo illas sine quibus aliquid fieri non potest, deinde illas quibus uelit rhetoricam discere, prima
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ritur : quã duplicẽ eẽ supra dixi¬
mus. circa facientis uoluntatẽ Ratio¬
cinationẽ scilicet & inpulsionẽ In racio¬
cinatio erit prudentia animi: inpul¬
sio uero in prudentia. Uerum hueruns
exprudentia modi Clam. palam .ii.¬
ꝑsuasione: Hec omnia prudenter ad¬
missa sunt. Idest ut res fieret. consiliũ
ante prȩcessit In prudencia porro:
adpurgationẽ iungitur. quȩ parsueni
esse. Cuius purgationis partes. tressunt
inspiciendȩ : inscientia. casus. necessi¬
tas. In his quoq modis: factũ quidem
manifestum est : sed animus inuenit᷑
inuitus. Ad iungitur ad in prudentiȩ
modos. &am adfectio: quã paulo ante
personȩ dmimus attributam: quam
ad fectionẽ : cẽ diximus. animi aut cor¬
por .s repentina de causa ꝑmutationẽ
Uerum hic qm̃ in modo animus atten¬
dendufest: animisolas circa ad fectio¬
nem posuit commutationes: id est
modestiam. iracundiam. amorem

Expanded text:
quaeritur, quam duplicem esse supra dixiquaeritur, quam duplicem esse supra diximus circa facientis uoluntatem, ratiocinationem scilicet et impulsionem. Ita ratiocinatio erit prudentia animi, impulsio uero imprudentia. Verum hi erunt ex prudentia modi: CLAM PALAM, VI PERSVASIONE. Haec omnia prudenter admissa sunt, id est, ut res fieret, consilium ante praecessit. Imprudentia porro ad purgationem iungitur, quae pars ueniae est: cuius purgationis partes tres sunt inspiciendae, inscientia, casus, necessitas. In his quoque modis factum quidem manifestum est, sed animus inuenitur inuitus. Adiungitur ad imprudentiae modos etiam adfectio, quam paulo ante personae diximus attributam: quam adfectionem esse diximus animi aut corporis repentina de causa permutationem. Verum hic quoniam in modo animus attendendus est animi solas circa adfectionem posuit commutationes, id est molestiam, iracundiam, amorem.
Abbreviated transcription (Latin):
squeritur. Euispartes sunt: pruden¬
:tia. &imprudentia. Prudentiȩ autẽ
sratio quęritur exhis. quȩ clam. palam.
sui. ꝑsuasione fecerit. Imprudentia
autem: inpurgationem confertur.
scuius partessunt. inscientia. casus. ne¬
s est molestiam. iracundiam. amorẽ
s &cetera. quȩ insimili genere uersan¬
Stur. I. Modũ cicero diligenter ins¬
pexit. atq ita definiuit. ut nemoum¬
quã Namq modũ induobus inspici¬
endũ clocet : in modo facti. & in ani¬
mo facientis. Uit sidicas. clam. ẽ qͥdẽ
modus facti: quod quasires occulte
geratur Uerum in eo est & animus
facientis insidiosus. latens. atq ins¬
tructus dolis Ita in eo quod clam
licimus: & modus & animus
inuenitur. Similiter om̃s
modi exmodo. &animi: exanimo:
inspicundi sunt. Uerum in ipso ani¬
nio. duorursus debenus inspicere.
prudenciã & inprudenciam: idest
utrũ aliquid consilio an animi in¬
pulsu fecerit. In his enĩ causa facti

Expanded text:
quaeritur, cuius partes sunt prudenquaeritur, cuius partes sunt prudentia et imprudentia. Prudentiae autem ratio quaeritur ex his quae clam an palam, vi an persuasione fecerit: imprudentia autem iu purgationem confertur, cuius partes sunt inscientia, casus, ne est molestiam, iracundiam, amorem et cetera, quae in simili genere versanTVR. Modum Cicero diligenter inspexit adque ita definiuit ut nemo umquam. Namque modum in duobus inspiciendum docet, in modo facti et in animo facientis, ut si dicas 'clam' est quidem modus facti, quod quasi res occulte geratur, uerum in eo est et animus facientis insidiosus, latens atque instructus dolis. Ita in eo quod 'clam' dicimus, et modus et animus nuenitur. Similiter omnes modi ex modo facti et ex animo inspiciendi sunt. Verum in ipso animo duo rursus debemus inspicere, prudentiam et imprudentiam, id est utrum aliquid consilio an animi impulsu fecerit. In his enim causa fach
Abbreviated transcription (Latin):
Hub licum est. quod cuutas uniuersa
aliqua decausa frequentat. ut ludi
diles festus. bellum Commune: quod
Saccidit omnibus eodemfere tẽpore. ut
messis. uindemia. calor. frigus Sin¬
Ilare. Publicũ est inquit: quod adtotã
ꝑtinet ciuitatẽ. siaut bellum sit. aut
ludi: aut aliquis diesfestus In hac
utiq publica occasione est: oportuni¬
tas aliquid faciendi uel non faciendi
Commune est inquit: quod exactibus
mundi: prouenit: ut si messissit. calor
siuinde mia frigus. Singulare autẽ
est inquit: quod unicuiq pot est pro¬
uenire priuatim Sinuptiȩ sint. sa¬
crificium. funus. cõuiuium. somnus
Et recte in priuata occasione somnũ
&iam posuit. Non enĩ ex necessita¬
te tẽporis: sed excorporis atq animi
ratione dormitur. Interdum enim
lassi aut mesti: perdiem dorminus.
Interdum solliciti atq occupati: noc¬
te uigilamus. Triplex itaq occasio.
publica. cõmunis. priuata Exhis oc¬
casionibus multa possumus argum̃ta¬
s quem ad modũ. & quo animo factumsit

Expanded text:
ublicum est, quod civitas universa aliqua de causa frequentat, ut ludi, dies festus, bellum. commune, quod accidit omnibus eodem fere tempore, ut messis, vindemia, calor, frigus. sinlare. Publicum est, inquit, quod ad totam pertinet ciuitatem, si aut bellum sit aut ludi aut aliqui dies festus; in hac utique publica occasione est opportunitas aliquid faciendi uel non faciendi. Commune est, inquit, quod ex actibus mundi prouenit, ut, si messis sit, si uindemia, calor, frigus. Singulare autem est, inquit, quod unicuique potest prouenire privatim, si nuptiae sint, sacrifacium, funus, conuiuium, somnus. Et rede in privata occasione somnum etiam posuit. Non enim ex necessitate temporis, sed ex corporis atque animi ratione dormitur: interdum enim lassi aut maesti per diem dormimus, interdum solliciti atque occupati nocte uigilamus. Triplex itaque occasio: publica, communis, privata. Ex his occasionibus multa possumus argumenta quemadmodum et quo animo factum sit
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrata sunt : ita inquit ut
rei ipsius natura flagitabat. Sed
hic confuse omnia prolata. Singu¬
latim se autẽ circa singulas causas
traditurũ eẽ prȩcepta. in sedo libro
promittit: in p̃sentia tantũ modo
numerũ. & modos &partes. Nume¬
rũ accipiamus at tributa ꝑsonę
undecim: Negotio: quattuor
Dein: genera argumentorũ duo.
Necessariũ : probabile. Nodo sautẽ
accipiamus: id est in necessario ar¬
gumento conplexionẽ. enumera¬
tionẽ  simplicẽ conclusionẽ. Pemde
inpbabili argum̃to : id quod fere sole

Expanded text:
demonstrate sunt, inquit, ut demonstrate sunt, inquit, ut rei ipsius natura flagitabat. Sed hic confuse omnia prolata; singillatim se autem circa singulas causas traditurum esse praecepta in secundo libro promittit. IN PRAESENTIA TANTVMMODO NVMERVM ET MODOS ET PARTIS. Numerum accepimus attributa personae undecim, negotio quattuor; dein genera argumentorum duo, necessarium, probabile; modos autem accipiamus, id est in necessario argumento, complexionem, enumerationem, simplicem conclusionem; deinde in probabili argumento
Abbreviated transcription (Latin):
ricos penetraresinus. Dehortamur
sic. Aut num uiderunt moenia
troiȩ̨ peptuni fabricata manu:
considere inignes. Hec quidemnos
exẽpla: grãmaticalibus artibus
supposuimus. Cicero autẽ tunc
exẽpla his quȩ sunt in cõparabili¬
se suppo̾siturum eẽ promittit. dmi
coe perit de elocutione tractare.
Nunc autẽ demuentione tractatus
tionis ut facultas tulit aꝑtusest nec
minus dilucide. quã rei patura fere:
bat de monstratus est Quẽ admodũ
cutie quȩ q constitutio a pars consti:¬
titionis. aomnis contro uersia sue
inratione siue inscripto uersetur
tractari debeat. &quȩ inquãq
argumentationes conueniant.
singulatim in seđo libro de uno quo¬
q genere dicemus Inpręsentia
tantum modo numeros. & modos.
& partes argumentandi confuse
& ꝑmixtim dispersimus: Post dis¬
crete &electe ingnus quodq cau¬
sȩ. quod cuiq conueniat. ex hac
copia digeremus ¶ Ea omnia¬
quȩ ad confirmationẽ ꝑtinebant

Expanded text:
ricos penetrare sinus»; dehortamur ricos penetrare sinus»; dehortamur sic, «at non uiderunt moenia Troiae / Neptuni fabricata manu considere in ignis?». haec quidem nos exempla grammaticalibus artibus supposuimus, Cicero autem tunc se exempla iis quae sunt in comparabili suppositurum esse promittit cum coeperit de elocutione tractare. nunc autem de inuentione tractatus tionis, ut facultas tulit, apertus est nec minus dilucide, quam rei natura fere- bat, demonstratus est; quemadmodum autem quaeque constitutio et pars constitutionis et omnis contro- versia, sive in ratione sive in scripto versabitur, tractari debeat et quae in quamque argumentationes conve- niant, singillatim in secundo libro de uno quoque ge- nere dicemus. in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandi confuse et permixtim dispersimus; post discripte et electe in genus quodque causae, quid cuique conveniat, ex hac copia digeremus. Atquae ad confirmationem pertinebant
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ : quã greci parabole. appellans
Exemplum: quod greci para digma¬
I: appellant: IImago est oratio: de
÷ monstrans corporũ aut naturarum
similitudinẽ. Collatio est oratio: rẽ
÷cũre exsimilitudine conferens
Exẽplũ ẽ: quod rẽ auctoritate aut¬
: casũ alicuius ho̾minis. aut negotii¬
 confirmat aut infirmat horum¬
s exempla & descriptiones: in precep¬
tis elocutionis cognoscentur. I¬
IImago est oratio. circares diuersas:
aut corporũ aut naturarũ conparans
similitudinem Ut os humerosq deo
similis. Uel qualis mugitus. fugit cũ
saucius aram: taurus: Collatio.ẽ:
oratio. quȩ res interse. diuersas: exsi¬
mili conparatione coniungit ut est
illud. Acuel utimagno inpopulo
cũ sȩpe cohortaest seditio Exemplũ
est : quorem aliquã. alicuius homi¬
nis: aut negotii : auctoritate. uel
casu. aut hortamur aut dehorta¬
mur. Hortamur: sicut antenor
potuit mediis clapsus achiuis elly¬

Expanded text:
tionem, quam Graeci παραβολήν appellant, tionem, quam Graeci παραβολήν appellant, exemplum, quod Graeci παράδειγμα appellant. imago esmonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. conlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctoritate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. imago est oratio circa res diuersas, aut corporum aut naturarum comparans similitudinem, ut «os umerosque deo similis», uel «qualis mugitus, fugit cum saucius aram / taurus». collatio est oratio quae res inter se diuersas ex simili comparatione coniungit, ut est illud «ac ueluti magno in populo cum saepe coorta est / seditio». exemplum est quo rem aliquam alicuius hominis aut negotii auctoritate uel casu aut hortamur aut dehortamur. hortamur sicut «Antenor potuit mediis elapsus Achiuis / Illy
Abbreviated transcription (Latin):
batũ. ẽ. inquit: quod cũ dubiũ eẽt
circa qualitatẽ bonã malam ue:
ad unam partẽ. homines ineli¬
naueruntͥ Uit inquit. cũ sororẽ
oratius occidisset. & defacto eius
populus ẽet incertus: tamen ab¬
absolutus est. Deinde ut tiberius grac¬
chus censor cũ sciente collega quosdã
insenatu mouisset : & de eius facto du¬
bitaretur: postea tamen eius factũ
populus approbauit. Nam eum con¬
sulẽ fecit. Itare ligiosum. & cõmune.
& approbatum : quia iniudicato sunt
gestũ semꝑ negotium consequuntur:
omparabile autẽ est : quod in reb¬
s diuersis similem aliquã rationẽ conti
Inet. Eius partessunt tres. imago. col¬
ꝑlatio. exemplum ¶ Dictũ est iam
designo. decredibili. deiudicato
Restat extremũ : ut de cõparabilidi¬
catur. Comparabileest : quod res
inter se diuersas aliqua ratione con¬
iungit. Hec cõparatio idest similitu¬
do: partes habet tres Imaginem.
quam greci IRONA appellant. Collee¬

Expanded text:
obatum est, inquit, quod cum dubium esset obatum est, inquit, quod cum dubium esset circa qualitatem bonam malamue, ad unam partem homines inclinarunt: ut, inquit, cum sororem Horatius occidisset et de facto eius populus esset incertus, tamen absolutus est. Deinde, ut Tiberius Gracchus censor cum insciente collega quosdam senatu mouisset et de eius facto dubitaretur, postea tamen eius factum populum adprobauit; nam eum consulem fecit. Ita religiosum et commune et adprobatum, quia in iudicato sunt, gestum semper negotium consecuntur. COMPARABILE AVTEM EST QVOD IN REBVS DIVERSIS SIMILEM ALIQVAM RATIONEM CONTIinet. eius partes sunt tres: imago, conlatio, exemplum. imago de signo, de credibili, de iudicato; restat extremum ut de comparabili dicat. Comparabiinter se diuersas aliqua ratione coniungit. haec comparatio, id est similitudo, partes habet tres: imaginem, quam Graeci εἰκόνα appellant, colla
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatum. Nam ad sensio inreligion :
Auctoritas in cõmuni. Iudiciũ in apꝓ¬
bato. Intria enĩ ludicatũ diuisit.
in religiosum. In cõmune. in apꝓbatũ
Religiosum est inquit : siquid dere
aliqua: iurati iudices iudicarunt
Et ideo religiosum: quia iurati iudica¬
runt. quod aed sentiri nos necesse est
Anim aduertamus tamen. ut iudiciũ:
gestũ semꝑ negotium consequatur
Commune. ẽ. quod homines uulgo
ꝓbarunt cõmune ẽ inquit: quod
exmore uulgi. iusti auctoritatẽ
tenet: ut ne cesse sit maioribus natu:
ad surgi ut supplicũ misereri. hoc
ut sequamur. habemus uulgi aue¬
toritatẽ. Deinde hoc &iam anim¬
aduertamus: quod conͦ suetudo quȩ¬
cũq rem semꝑ aliquã consequat᷑.
Inter id quod fere soletfieri: & cõmu¬
ne: hoc inter est. Iad quod fere solet
fieri. ex qua damnatura est. Cõmu
ne: iudicato stringitur. Approba¬
tumest : quod homines cũ dubium
ẽẽt quale haberi oporteret : Apꝓ¬

Expanded text:
iudicatum. Nam adsensio in religione est, iudicatum. Nam adsensio in religione est, auctoritas in communi, iudicium in adprobato; in tria enim iudicatum diuisit, in religiosum, in commune, in adprobatum. Religiosum est, inquit, si quid de re aliqua iurati iudices iudicarunt, et ideo religiosum quia iurati iudicarunt, quod adsentiri nos necesse est. Animaduertamus tamen ut iudicium gestum semper negotium consequatur. COMMVNE EST QVOD OMNES VVLGO PROBARINT. Commune est, inquit, quod ex more uulgi iusti auctoritatem tenet, ut necesse est maioribus natu adsurgi, ut supplicum misereri: hoc ut sequamur, habemus uulgi auctoritatem. Deinde hoc etiam animaduertamus, quod consuetudo quaecumque rem semper aliquam conseqInter id, quod fere solet fieri, et commune hoc interest, quod id, quod fere solet fieri ex quadam nane iudicato stringitur. ADPROBATVM EST QVOD HOMINES, CVM DVBIVM ESSET QVALE HABERI OPORTERET. Adpr
Abbreviated transcription (Latin):
& solet fieri. ut nemosit quinon
amet liberossuos Et at tributum
ꝑsoneest: id est fortunȩ. quod liberi
nominantur. & quod ait nemo est.
udicatum est. res assensione. auts
auctoritate. aut iuditio alicuius.
aut aliquorum cõprobata. Id tribuss
ingeneribus spectatur: religioso. cũ¬
muni. ad ꝓbato Religiosũ est. quod
iurati legibus iudicarunt. Cominu¬
ne est : quod omnes uulgo ꝓbarunt.
& secuti sunt. suius modi. ut maiori¬
bus natu assurgatur. ut supplicum
muisereatur. Approbatum est. quod
hõmines cũ dubiũ esset. quale haberi
oporteret: sua constituerunt. aucto¬
ritate. utigracei patris factũ. quẽ¬
populus romanus quietũ obid factũ
quod insciente collega incensura nihils
gessit: postcensurã consulem fecit.
Iudicatum : in his posuimus quȩ gestũ
Negotiũ consequuntur Iudicatum. ẽ.
inquit: res assensione. aut auctori¬
tate. aut iuditio. alicuius aut aliquoꝵ
conprobata. lam&e hic intria diuisit

Expanded text:
et solet fieri ut nemo sit qui non et solet fieri ut nemo sit qui non amet liberos suos, et attributum personae est, id est fortuna, quod liberi nominantur et quod ait 'nemo est'. Iudauctori- tate aut iudicio alicuius aut aliquorum conprobata. id tribus in generibus spectatur, religioso, communi, adprobato. religiosum est, quod iurati legibus iudica- runt. commune est, quod omnes vulgo probarunt et secuti sunt, huiusmodi: ut maioribus natu assurgatur, ut supplicum misereatur. adprobatum est, quod ho- mines, cum dubium esset, quale haberi oporteret, sua constituerunt auctoritate: velut Gracchi patris factum populus Romanus, qui eum ob id factum eo quod insciente collega in censura nonnihil gessit post censuram consulem fecit.Iudicatum in his posuimus quae gestum negotium consecuntur. IVDICATVM EST, inquit, RES ADSENSIONE AVT AVCTORITATE AVT IVDICIO ALICVIVS AVT ALIQVORVM COMPROBATA. lam et hic in tria diuisit
Abbreviated transcription (Latin):
uero in omnia tẽpora circa factum
facert possumus argumentũ: ut pu¬
ta. occidisti hominem: quia cruentus
ef Hic cruor signum est. Occidisti
autẽ hominẽ: tẽpus preteritũ. Pem¬
de occidis hominẽ. nam uulnus in¬
figis Uulnus infigis: signũ est. Occi¬
dis hominẽ: tẽpus prȩsens. Deinde
occidere uis hominem: nã armatus
incedis: hic armatus incedis: signũ est
Occidere uis hominẽ : tẽpus futurũ Ita
signũ adomne tẽpus: argumentũ est
Credibile est quod sine ullo teste: audi¬
toris opinione firmatur. Credibile
est inquit: argumentũ quod ꝑse ip¬
sum fact fidem. neq ad pbandũ desi¬
derat testem. secd fãcile cũplatũ fue¬
rit. apud opinionẽ & sententiã iudi¬
as ꝓsua detur. Hoc credibile uieo ee
dpimus. qđ fere solet fieri arursus
in attributis ꝑsonȩ: ita in exemplo
quod subdidit cicero. utrũq uideamꝰ
Nemoest inquit. quinon liberos suos
in columes. &b eatos eẽ cupiat. Utiq

Expanded text:
uero in omnia tempora circa factum uero in omnia tempora circa factum facere possumus argumentum, ut puta: 'occidisti hominem, quia cruentus es'; et hic cruor signum est, 'occidisti autem hominem' tempus praeteritum. Deinde 'occidis hominem; nam uulnus infigis'; hic 'uulnus infigis' signum est, 'occidis hominem' tempus praesens. Deinde 'occidere uis hominem; nam armatus incedis': hic 'armatus incedis' signum est, 'occidere uis hominem' tempus futurum. ha signum ad omne tempus argumentum est. CREDIBILE EST QVOD SINE VLLO TESTE AVDITORIS OPINIONE FIRMATVR. Credibile est, inquit, argumentum quod per se ipsum facit fidem neque ad probandum desiderat testem, sed facile cum prolatum fuerit apud opinionem et sententiam iudicis persuadetur. Hoc credibile in eo esse diximus quod fere solet fieri, et rursus in attributis personae. Ita in exemplo, quod subdidit Cicero, utrumque uideamus: NEMO EST, inquit, QVI NON LIBEROS SVOS INCOLVMES ET BEATOS ESSE CVPIAT. Vtique
Abbreviated transcription (Latin):
nam in calceis eius multus puluis est:
puluis hic: signum est. & signũ quod
sub sensum oculorũ cadit. Aut sidicas
quia cruentus est : hominẽ occidit
Deinde sidicas siditio facta est: nãtu¬
multus auditus est : hic tumultus.
signum est. Sed signũ: quod sub auriũ
sensũ cadit. Ita &rłqͣ similia. uerum
hoc argumenti genus idest signum:
nonsatis ad fidem ualet. sed alterius
firmioris argumenti indiget ad proba¬
tione. Ita ꝓbabile quid est argum̃tũ.
sed non ualidum. Semꝑq hoͦo : argum̃to
coniectura t̾ractatur. Et ideo aut
aliud firmius argumentũ. aut testimo¬
niũ requirit. Sed quod paulo ante dixi
signũ ẽẽ. in eo quod fere solet fieri: utiq
cũdico exitinere uenit. Nam multus
in calceis puluis est: &d̾minẽ occidit.
quia cruentus est argumentũ facio
ex his quȩ fere solent fieri. Nã& qui
exitinere uenit. solet fieri. ut pulue¬
rulentussit. & qui hominẽ occidit
solet fieri ut cruentussit Exsigno

Expanded text:
nam in calceis eius multus puluis est. nam in calceis eius multus puluis est. Puluis hic signum est, et signum quod sub sensum oculorum cadat. Aut si dicas: 'quia cruentus est, hominem occidit'. Deinde si dicas: seditio facta est; nam tumultus auditus est. Hic tumultus signum est, sed signum quod sub aurium sensum cadat; ita et reliqua similia. Verum hoc argumenti genus, id est signum, non satis ad fidem ualet, sed alterius firmioris argumenti indiget ad probationem. Ita probabile quidem est argumentum, sed non ualidum, semperque hoc argumento coniectura tractatur, et ideo aut aliud firmius argumentum aut testimonium requirit. Sed quod paulo ante dixi, signum esse in eo quod fere solet fieri, utique cum dico: 'ex itinere uenit; nam multus in calceis puluis est' et 'hominem occidit; nam cruentus est', argumentum facio ex his quae fere solent fieri. Nam et qui ex itinere uenerit solet fieri ut puluerulentus sit, et qui hominem occiderit, solet fieri ut cruentus sit. Ex signo
Abbreviated transcription (Latin):
credibile est. Itauidemus. & locos
argumentorũ. &res. &exitus: certis
rationibus sibi ẽẽ copulata. Nulla
itaq uideatur eẽ confusio: quod pro¬
babile argumentũ lamdudũ intria
diuisimus: Nunc in nͦii: quiaid quod
fere solet fieri. duo inse continet. sig¬
nũ &eeredibile: Quod in opinione posi¬
tumest: unũ habet inse: id est iudicatũ.
Quod habet adhȩc quandam similitudi¬
nem: similiter inse unũ continet id ÷
conparabile. Itaq probabile argum̃¬
tum: in quattuor partes diuiditur.
Nam aut signum est aut credibile. aut
iudicatum. aut cõparabile. Signũ est
quod sub sensum aliquẽ cadit. Quinq
sensus sunt in homine. Uisus. auditꝰ.
odoratus. sapor. tactus Itaq quic¬
quid subhos sensus cadit: cũ argum̃tũ
fuerit attractum: signũ est. Quod sig¬
num ꝑse: non ad seualet Sedexeo ali¬
quid proficiscitur. id ẽ aliud asseritur.
ut puta. Siagatur annescio quisexiti¬
nere uenerit. & ad seras uenisse eum:

Expanded text:
credibile est. Ita uidemus et locos credibile est. Ita uidemus et locos argumentorum et res et exitus certis rationibus sibi esse copulata. Nulla itaque uideatur esse confusio quod probabile argumentum iam dudum in tria diuisimus, nunc in quattuor, quia id quod fere solet fieri duo in se continet, signum et credibile, quod in opinione positum est unum habet in se, id est iudicatum, quod habet ad haec quandam similitudinem similiter in se unum continet, id est comparabile. Itaque probabile argumentum in quattuor partes nunc diuiditur; nam aut signum est aut credibile aut iudicatum aut comparabile. SIGNVM EST QVOD SVB SENSVM ALIQVEM CADIT. Quinque sensus sunt in homine, uisus, auditus, odoratio, sapor, tactus. Itaque quidquid sub hos sensus cadit, cum ad argumentum fuerit attractum signum est; quod signum per se, non ad se ualet, sed ex eo aliud proficiscitur, id est aliud adseritur, ut puta, si agatur an nescio quis ex itinere uenerit et adseras eum uenisse;
Abbreviated transcription (Latin):
aut comparabile. Atq ut sciamus
hȩe iiͦ illis tribus eẽ conexa idquo¬
fere solet fieri: nihil aliud habet inse.
pisi aut signũ. aut credibile. Deinde
id quod in opinione positum est: nihil
inse habet pnsiuidicatum. Postremo
id quod habet adhȩc quandã similitu¬
dinẽ: nihil aliud habet nisi conpara¬
bile. ludemus itaq hȩcuii: in illis
tribus eẽ Nechȩc tantũ sibi copu¬
latasunt: sed omnia quȩ in argu¬
mento sunt probabili: &iã argum̃¬
tis attributis ꝑsonȩ. & atributis nego¬
tio constat eẽ conexa. Nam iiii nego¬
tio. eẽ diximus attributa: continen¬
tia cum ipso negotio. & ingestione
negotii. adiuncta negotio. quȩ ges¬
tum negotium consequuntur.
Itaque : incontinentibus cũ ipsone¬
gotio. aingestione negotii. signũ. ẽ
Inhis quȩ gestum negotium conse¬
quuntur : iudicatumẽ In hisautẽ
quȩ ad iuncta sunt negotio : conpa¬
rabile est. In attributis uero ꝑsonȩ.

Expanded text:
aut comparabile. Atque ut sciamus aut comparabile. Atque ut sciamus haec quattuor illis tribus esse conexa, id quofere solet fieri nihil aliud habet in se nisi aut signum aut credibile; deinde id quod in opinione positum est nihil in se habet nisi iudicatum; postremo id quod habet ad haec quandam similitudinem, nihil aliud habet nisi comparabile. Videmus itaque haec quattuor in illis tribus esse; nec haec tantum sibi copulata sunt, sed omnia quae in argumento sunt probabili etiam argumentis attributis personae et attributis negotio constat esse conexa. Nam quattuor negotio esse diximus attributa, continentia cum ipso negotio, in gestione negotii, adiuncta negotio, quae gestum negotium consecuntur. Itaque in continentibus cum ipso negotio et in gestione negotii signum est; in his quae gestum negotium consecuntur iudicatum est, in his autem quae adiuncta sunt negotio comparabile est, in attributis uero personae
Abbreviated transcription (Latin):
¶Om̃ne autẽ utcertas quasdã inpar:¬
tes tribuamus. probabile quod su¬
mitur ad argumentationẽ aut sig¬
num est. aut credibile. aut iudica¬
tum. aut cõparabile. Signũ est:
quod sub sensum aliquem cadit:¬
& quiddam significat. quod exipso
profectum uidetur. quod aut
ante a fuerit. aut in ipso negotio.
aut post sit consecutum. non tamen
indiget testimonii. & grauioris con¬
firmationis ut eruor. fuga. pallor.
puluis. & quȩ hissunt similia. Cre¬
dibile est quod sine ullo teste. audi¬
toris opinione firmatur. hoc modo:
Uemoest. quinon liberossuos incolu¬
diximus probabile argumentũ in
tres partes diuidi: in id quod fero
solet fieri: inid quod in opinione
positum est a inid quod habet ad
hȩc quandã similitudinẽ. Sed has
tres partes: ipsas res eẽ diximus de
quibus probabile fit argumentũ
Uerum in his tribus rebus: hȩc rursꝰ
quattuor collata sunt. idest quod
exillis rebus conficitur. aut signũ
dr̃. aut credibile. aut iudicatum.

Expanded text:
Omne autem—ut certas quasdam in partes tri- buamus—probabile, quod sumitur ad argumentationem, aut signum est aut credibile aut iudicatum aut comparabile. signum est, quod sub sensum ali- quem cadit et quiddam significat, quod ex ipso pro- fectum videtur, quod aut ante fuerit aut in ipso neg- otio aut post sit consecutum et tamen indiget testi- monii et gravioris confirmationis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, et quae his sunt similia. credibile est, quod sine ullo teste auditoris opinione firmatur, hoc modo: nemo est, qui non liberos suos incoludiximus probabile argumentum in tres partes diuidi, in id quod fere solet fieri, in id quod in opinione positum est et in id quod habet ad haec quandam similitudinem; sed has tres partes ipsas res esse diximus de quibus probabile fit argumentum. Verum in his tribus rebus haec rursus quattuor conlata sunt, id est, quod ex illis rebus conficitur aut signum dicitur aut credibile aut iudicatum
Abbreviated transcription (Latin):
& copias: & flcitatem. augeat: cum ad
pugnandui milites adhorietur Sinon
adio qd insifuitur ac cõmadabitur: aliqͦ
pars argisntationis. horũ aliquo inuitio
reperiedir: si plura pollieitus: paucio¬
ra dempͥnstralit. aut sicũ totũ debebit
ostendire : de parte aliquatur: hoc modo
alulienim genus auarũ est. Nameriphila.
auro uiri uitam: uendidit: aut sinon
Sia quod accusabitur defendet: ut siqui cũ
Sãbitus accusabitur: manuse fortẽ eẽ de¬
fendet: ut ãphion apud euripidem: itẽ
Sapua pacuuium: quiuituperata musica.
sapientiã laudat: aut sires ex hominis
uitio uituperabitur: ut siqui doctrinã ex
alicuius docti uitio reprehendat: autsiqͥ
cum aliquem uolet laudare: defelicnate
Ieuis: nonde uirtute dicat: aut si quirem
cũ reita cõparabit: ut alterãse non pu¬
tet laudare: nisi alteram uituperarit:
aut si alterã ita laud& ut alterius non fati¬

Expanded text:
et copias et felicitatem augeat, cum ad et copias et felicitatem augeat, cum ad pugnandum milites adhortetur. Si non ad id, quod instituitur, accommodabitur ali- qua pars argumentationis, horum aliquo in vitio re- perietur: si plura pollicitus pauciora demonstrabit; aut si, cum totum debebit ostendere, de parte aliqua lo- quatur, hoc modo: Mulierum genus avarum est; nam Eriphyla auro viri vitam vendidit; aut si non id, quod accusabitur, defendet, ut, si qui, cum ambitus accusa- bitur, manu se fortem esse defendet; aut ut Amphion apud Euripidem, item apud Pacuvium, qui vituperata musica sapientiam laudat; aut si res ex hominis vitio vituperabitur, ut, si qui doctrinam ex alicuius docti vitiis reprehendat; aut si qui, cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non de virtute dicat; aut si rem cum re ita comparabit, ut alteram se non putet laudare, nisi alteram vituperarit; aut si alteram ita lau- det, ut alterius non faci
Abbreviated transcription (Latin):
necatũ. Turpe est: quod aut eoloco
in quo dicetur. aut ab homine quidicat.
aut eotẽpore quodicitur. aut his qui
audiunt. aut eare quade agitur:
indignũ propter in honestã rẽ uidetar
Offensum est qđ eorũ quiaudiunt uolua¬
tatẽ ledit : ut siquis apud equitaes.r̃.
cupidos iudicandi: cȩ pionis legem
iudiciariam laudet. Contrariũ est:
qđ contradicitur atq hi qui audiunt
fecerunt: ut siqui apud alexandrum
macedonẽ. dicens: contra aliquem
urbis expugnatorem: dicer&: nihilcẽ
crudelius quã urbes diruere: cũ ipse
alexander thebas diruisset. In cons¬
tans est : qđ ab eodem de eademre
diuerse dicitur: ut siqui cũ dixerit.
qui uirtutẽ habeat eũ nullius reio
aruc riuendu indiges e neget postdea
ine bona ualiiudine posse bene uiuere.
aut se amico ad et ꝓpt̃ beniuolentian:
separare eni aliuid cõ nodi ad se ꝓuen¬
curum. Aduerum est qđ ipsi causȩ aliq̃
ex parte officis: ut siquis hostium. uim:

Expanded text:
ne- catum. turpe est, quod aut eo loco, ne- catum. turpe est, quod aut eo loco, in quo dicitur, aut eo homine, qui dicit, aut eo tempore, quo dicitur, aut iis, qui audiunt, aut ea re, qua de agitur, indignum propter inhonestam rem videtur. offensum est, quod eorum, qui audiunt, voluntatem laedit: ut, si quis apud equites Romanos cupidos iudicandi Caepionis legem iudiciariam laudet. contrarium est, quod contra dicitur atque ii, qui audiunt, fecerunt: ut si quis apud Alexandrum Macedonem dicens contra aliquem urbis expugnatorem diceret nihil esse crudelius quam urbes diruere, cum ipse Alexander Thebas diruisset. in- constans est, quod ab eodem de eadem re diverse dicitur: ut, si qui, cum dixerit, qui virtutem habeat, eum nullius rei ad bene vivendum indigere, neget postea sine bona valetudine posse bene vivi: aut, se amico adesse propter benivolentiam, sperare autem aliquid commodi ad se perventurum. adversarium est, quod ipsi causae aliqua ex parte officit, ut si quis hostium vim
Abbreviated transcription (Latin):
cribit. hocmodo: seditiosus est is: qui
malus atq inutilis ciuis est: Nãhoc. non
iagis seditios: quã abitiosi. quã calũni¬
aioris. quã alicuius hominis impbi:
uim describit: aut falsum quiddam
bt hoc pacti: sapientia est: pecu
quęre̾dȩ intellegentia: aut aliqͥa
u egraue nec magnũ continens: sic
Stinuaest in mensȩ gloriȩ uipiditas.
ded quidem stult̾itia. sed ex parte
qadam: non ex omnigenere defi¬
&ͦda. Controuersimest: inquo ad du¬
biũ demonstrantũ atbiaciusa affei¬
tur. hocmodo. Ehotu. anduibusest
pitestas. motus superũ atq inferũ pacẽ
inter sese conciliant. conferunt con¬
cordiam: ꝓspicuum est: ae quo non est
controuersia. Ut siqui. cũ orestẽ accu¬
set: planũ faciat ab eo motrem esse oc¬
cisam. Non concessum est: cũid quod
agitur in controuersia est : ut siqui
cumulixem accus&: in hoc maxime
cõmore̾tur. in dignũ eẽ ab homine
ignauissimo uirũ fortissimũ aacem

Expanded text:
cribit, hoc modo: seditiosus est is, qui cribit, hoc modo: seditiosus est is, qui malus atque inutilis civis— nam hoc non magis seditiosi quam ambitiosi, quam calumniatoris, quam alicuius hominis improbi vim describit—; aut falsum quiddam dicit, hoc pacto: sapientia est pecuniae quaerendae intellegentia; aut aliquid non grave nec magnum continens, sic: stul- titia est inmensa gloriae cupiditas. est haec quidem stultitia, sed ex parte quadam, non ex omni genere definita. controversum est, in quo ad dubium demon- strandum dubia causa affertur, hoc modo: Eho tu, di, quibus est potestas motus superum atque inferum, Pacem inter sese conciliant, conferunt concordiam. perspicuum est, de quo non est controversia: ut si quis, cum Orestem accuset, planum faciat ab eo matrem esse occisam. non concessum est, cum id, quod au- getur, in controversia est, ut si quis, cum Ulixem ac- cuset, in hoc maxime commoretur: indignum esse ab homine ignavissimo virum fortissimum Aiacem
Abbreviated transcription (Latin):
fapiens: quipecuniã negligit. Soera¬
tes autẽ: pecuniã negligebat Non
igitur sapienserat. Cõmune ert
qđ nihilomagis ab
aduer¬
sarus quã ab nobis
hoc modo. Iderrco ydi¬
cesquia
uerã causam hazebam: breuipora
non pbaple si non conces iusta tuaus¬
ferra possit ut hoe. Sicausam uerã
non haberet: uobis ⁊ iudices uon
cõmisisset. Leueet. quod aut pos
leui tegere uult defensione. hoc modo
Cũte expetebant omnes florentissimo
regno: reliqui Nunc desertũ abom¬
nibus: summo periculo solus ut resti¬
tuã paro. Remotum est: quod ultras
quã satisest petitur: huius modi
Qđ sinon .p. scipio corneliam filiã tybe¬
riam gracoo̾ conlocasset atq ex ea duos
gracchos ꝓcreasset: tantȩ seditiones
nate nonessent. Quare. hoc in cõmo¬
dũ scipioni adscribendũ uidetur.
N u iusmodiest: illa quoq conquȩstio
utinã ne innemore pelio. securibus
Mala definitio est: cũ aut cõmunia des¬

Expanded text:
sapiens, qui pecuniam neglegit. Socrasapiens, qui pecuniam neglegit. Socrates autem pecuniam neglegebat: non igitur sapiens erat. com- mune est, quod nihilo magis ab adversariis quam a nobis hoc modo: idcirco, iudices, quia veram causnon probabilem, si nunc con- cessum sit, transferri possit, ut hoc: si causam veram non haberet, vobis se, iudices, non commisisset. leve est, quod aut postlevi tegere vult defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes florentissimo Regno, reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ut restituam paro. remotum est, quod ultra quam satis est petitur, huius- modi: quodsi non P. Scipio Corneliam filiam Ti. Graccho conlocasset atque ex ea duos Gracchos pro- creasset, tantae seditiones natae non essent; quare hoc incommodum Scipioni adscribendum videtur. huius- modi est illa quoque conquestio: Utinam ne in nemore Pelio securibus mala definitio est, cum aut communia des
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ positum est uerisimile est abillo
necatum. Nic post approbationeni
longissimã ꝓpositionis: non condu¬
ditur: uerisimileest igitur abillo
necatũ. qđ ꝓbabile est: sedille igit᷑
ucidit qđ necesariũ est: quodq
apobabili ꝓpositione. dissentit
Itaq diligenter debemus attendere:
ut conclusionẽ aduersarii: ãbiguita¬
te ꝓpositionis conuertamus: aut
quia meminimus quid inppositio¬
ne sit positũ. eandem conclusionẽ¬
S falsam eẽ doceamus.  Ipsũ autẽ
genus argumentation̾s. uitiosum :¬
Shis decausis oftendetur: si aut in ipso
Suitiũ erit: aut non adid quod insti¬
tuit ac cõmodabitur. Atq in ipso
utiumerit: si omnino totũ falsum
erit. si cõmune. siuulgare sileue.
siremotũ. simala definitione sico¬
trouersum. si ꝑspicuũ. sinon conces¬
sum. siturpe. si offensum. si contra¬
rium. sunconstans: siaduersum.
Falsumest: in quo ꝑspicue mendan¬
tium est: hoc modo. Non potest ẽe

Expanded text:
enim positum est 'ueri simile est ab illo enim positum est 'ueri simile est ab illo necatum', hic post adprobationem longissimam propositionis non concluditur 'uerisimile est igitur ab illo necatum', quod probabile est, sed 'ille igitur occidit', quod necessarium est quodque a probabili propositione dissentit. Itaque diligenter debemus attendere ut conclusionem aduersarii aut ambiguitate propositionis conuertamus, aut, quia meminimus quid in propositione sit positum, eandem conclusionem falsam esse doceamus. IPSVM AVTEM GENVS ARGVMENTATIONIS VITIOSVM HIvitium erit aut non ad id, quod instituitur, accommodabitur. atque in ipso vitium erit, si omnino totum falsum erit, si commune, si vulgare, si leve, si remotum, si mala definitione, si controversum, si perspicuum, si non concessum, si turpe, si offensum, si contrarium, si in- constans, si adversarium. falsum est, in quo per- spicue mendacium est, hoc modo: non potest esse
Abbreviated transcription (Latin):
Huius ꝓpositionis quãcũq ab aduersario
ꝓpositã conclusionẽ: alterius rei int̾¬
p̃iatione poteris rep̃hendere : Vt sa
am clusione mendicos posuerit: tu
dicaseos qui pecunę indigeant non
te mendicos intllexisse. sed eos qui
cũ haberent: naiorẽ tamen pecu¬
niã uellent. Ninde sulle huiusmo¬
di homines i ronclusione posuerit:
tucontra: n propositione dicas te
intellexissemnendicos. Ita aduersa¬
rii conclusonẽ : ꝓpositionis uisa ã¬
biguitate ssubuertes. Deinde aliud
obscurũ lutiũ est: cũ obliuiscimur
quid in fropositione sit positũ: & ali¬
ud inonclusione conficitur. Uit
puta/ Siad illũ hereditas ueniebat.
uerisimile est abillonecatũ Nicueri
similitudo positaest. Pein dehanc ꝓ¬
positionẽ: pluribus uerbis approbant.
scilicet ut memoria ꝓpositionis. ex
animis auferatur. Post assumunt
Adillũ autẽ hereditas ueniebat. Pos¬
tremo inferunt: conclusionẽ Ille
igitur occidit. Utiq in hac conclu¬
sione : obliuionr̃a tẽptat᷑. Supra

Expanded text:
b aduersario propositam conclusionem alterius rei interpretatione poteris reprehendere, ut si conclusione mendicos posuerit, tu dicas eos qui pecuniae indigeant, non te mendicos intellexisse, sed eos qui, cum haberent, maiorem tamen pecuniam uellent; deinde, si ille huiusmodi homines in conclusione posuerit, tu contra in propositione dicas te intellexisse mendicos. Ita aduersarii conclusionem propositionis uisa ambiguitate subuertes. Deinde aliud obscurum uitium est, cum obliuiscimur, quid in propositione sit positum, et aliud in conclusione conficitur, ut puta: SI AD ILLVM HEREDITAS VENIEBAT, VERI SIMILE EST AB ILLO NECATVM. Hic ueri similitudo posita est. Deinde hanc propositionem pluribus uerbis adprobant, scilicet ut memoria propositionis ex animis auferatur; post adsumunt AD ILLVM AVTEM HEREDITAS VENIEBAT; postremo inferunt conclusionem: ILLE IGITVR OCCIDIT. Vtique in hac conclusione obliuio nostra temptatur; supra
Abbreviated transcription (Latin):
sinatus ẽ. morietus Utiq hoc ita
necessiriũ ẽ: ut ffingi omnino non
posit. Iuncautẽsimplex conclusio
poterit rephendi: si ostenderis adiunc¬
tũ non coheres ꝓposito. utputa Simat᷑
est: diligit Spmel peccauit : nũ quã cor¬
rigetur. Utrhoc: cũ adiunctũ consi¬
deras necesirio coherere. non posse:
necessariũ ẽ. non poterit: eritq po¬
tius ꝓbalnie. Ita necessariũ ꝑseconftat:¬

Expanded text:
si natus est, morietur'. Vtique hoc ita si natus est, morietur'. Vtique hoc ita necessarium est ut frangi omnino non possit. Tunc autem simplex conclusio potent reprehendi, si ostenderis adiunctum non cohaerere proposito, ut puta: 'si mater est, diligit; si semel peccauit, numquam corrigetur'. Vtique hoc, cum adiunctum consideras necessario cohaerere non posse, necessarium esse non potent eritque potius probabile. Ita necessarium pe
Abbreviated transcription (Latin):
Namhoc quidem: sisiritũ ducit: ui¬
uit: sidies ẽ lucet: eius modiest:
ut cũ priore necessario posterius
coherere uideatur. Hocautẽ: sima¬
terẽ. diligit: si aliquando peccauit.
nũquã corrigetur: sic conueniet
rep̃hendi: ut demonstretur non ues¬
cessario cũpriore posterius cohere :¬
re. Hocgenus: & cętera necessaria:
& omnino omnis argum̃tatio. & eiꝰ
rep̃hensio: maiorem quandã iuims
antinet: & latius patet. quãhicexs¬
ponitur. Sedeius artificii cognitio: s¬
eius modi est : ut non adhuius artis
partẽ aliquã ad iungi possit. sed ipsa
separatini longi tẽporis & magnę
atq arduę cognitionis indigeat.
Quare: illa nobis alio tẽpore. atq ad
aliud infaitutũ. si facultaserit exẽ¬
plicabuntur. Nunchis prȩceptio¬
nibus rhetorum: adusum oratoriũ
contentos nos eẽ oportebit.I
Hec quoq si ex utroq quo constat
ide si aꝓposito & adiuncto. eritns¬
faria: rep̃hendi omnino non poterit
Est autẽ huiismodi: Sidies ẽ: lucet

Expanded text:
nam hoc quidem: Si spiritum ducit, vidies est, lucet eiusmodi est, ut cum priore necessario posterius cohaerere videatur. hoc autem: si mater est, diligit, si aliquando peccavit, numquam corrigetur sic conveniet reprehendi, ut demonstretur non necessario cum priore posterius cohaerere. hoc genus et cetera necessaria et omnino omnis argumen- tatio et eius reprehensio maiorem quandam vim con- tinet et latius patet, quam hic exponitur; sed eius artificii cognitio eiusmodi est, ut non ad huius artis partem aliquam adiungi possit, sed ipsa separatim longi temporis et magnae atque arduae cognitionis in- digeat. quare illa nobis alio tempore atque ad aliud institutum, si facultas erit, explicabuntur; nunc his praeceptionibus rhetorum ad usum oratorium conten- tos nos esse oportebit. ec quoque si ex utroque quo constat, id est si ex proposito et adiuncto erit necessaria, reprehendi omnino non potent; est autem huiusmodi: 'si dies est, lucet;
Abbreviated transcription (Latin):
henditur. Cũ dicebas. sundigetis pecu¬
niȩ peccuniam nonhabetis: hoc intelle
gebam. S propter inopinã inegista¬
te estis. peccuniã non habetis aiocitao
concedebam. Cũ autẽ h& sumebas. in¬
digetis autẽ pecuniȩ alus ac cipie luam
Uultis autẽ peccuniã plus habere. Exquib
concessionibus: non conficitur hoc Pau

Expanded text:
cum dicebas: si indigetis pecuniae, pecuniam non habetis, hoc intelle- gebam: si propter inopiam in egestate estis, pecuniam non habetis, et idcirco concedebam; cum autem hoc sumebas: indigetis autem pecuniae, illud accipiebam: vultis autem pecuniae plus habere. ex quibus conces- sionibus
Abbreviated transcription (Latin):
Spossideas. aut munere acceperis: aut
Idomi tibi natussit. Aut sieorũ nihil
Sest: subripueris. necesse est Sineq
Semisti. neq hereditate uenit. neq do
: natusest. neq domi. natusest: neces¬
sseest ergo subripueris. Hoc cõmode
rep̃hendatur: sidicipossit. exhostib¬
Sequus ẽẽ captus cuius p̃dȩ sectio. non
uenerit. Quo inlato: infirmatur
Cenumeratio. qm̃ iasit inductũ. qđ prȩ¬
teritum sit inenumeratione: Altero
Sautẽ modo rep̃hendetur: si aut con¬
: tra aliquid dicetur hoc est siexẽpli
Seausa ut in eodem uersemur pot̾e¬
rit ostendi. hereditate uenisse: aut
si illud extremũ nonerit turpe con¬
Scedere. ut siqui cũdixerint adursi¬
rii. aut insidias facere uolafi. ait¬
S amico morẽ gessisti: ai cupiditette
elatus: amicosemor gesuise fateata¬

Expanded text:
possideas aut munere acceperis aut possideas aut munere acceperis aut domi tibi natus sit aut, si eorum nihil est, subripueris ne- cesse est: si neque emisti neque hereditate venit ne- que donatus est neque domi natus est: necesse est ergo subripueris. hoc commode reprehenditur, si dici possit ex hostibus equus esse captus, cuius praedae sectio non venierit; quo inlato infirmatur enumeratio, quon- iam id sit inductum, quod praeteritum sit in enume- ratione. altero autem modo reprehendetur, si aut con- tra aliquid dicetur, hoc est, si exempli causa, ut in eodem versemur, poterit ostendi hereditate venisse, aut si illud extremum non erit turpe concedere, ut si qui, cum dixerint adversarii: aut insidias facere voluisti aut amico morem gessisti aut cupiditate elatus es, amico se morem gessisse fateat