comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura. Qm̃ quẽ diligit ds corripit. flagellat autẽ
omnẽ filiũ quẽ recipit. Illo flagellatũ recipit. tu dicis
quia repellit. Uidimus homines in filiis suis facere il¬
lud. Aliquando iam desperatos filios suos dimittunt ui¬
uere quomodo uolunt. Cos qui spem habent flagellatt
illos quos omnino uiderint sine spe &e indomitos ẽẽ: di¬
mittunt ut faciant quod uolunt. lam quẽ dimitat fa¬
cere quod uult: ñ uult permittere adhereditatẽ suam.
Cum autẽ flagellat filium. cui ipsã hereditatẽ seruat
Cũ autẽ flagellat ds̃ filiũ. currat sub manu patris fla.¬
gellantis. Quia flagellat: ad hereditatẽ erudit. Ab
hereditate non repeilit filiũ suũ quẽ castigat. ses ideo
flagellat ut recipiat. Non sit tam uano sensu &e
puerili. ut dicat. Plus amat pat̾ mĩs frem meũ. cui
ꝑmittit facere quicquid uult. Ego sime mouero
contra iussionẽ patris mei. flagella inuenio. Tu

Expanded text:
Scriptura? «Quoniam quem diligit Deus, corripit; flagellat autem Scriptura? «Quoniam quem diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit» . Ille flagellatum recipit, tu dicis quia repellit? Videmus homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem habent, flagellant; illos quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam quem dimittit facere quod vult, non vult admittere ad haereditatem suam: eum autem flagellat filium cui ipsam haereditatem servat. Cum autem flagellat Deus filium, currat sub manu Patris flagellantis; quia qui flagellat, ad haereditatem erudit: ab haereditate non repellit filium suum quem castigat; sed ideo flagellat, ut recipiat. Non sit tam vano sensu et puerili, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult; ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
tempus elationis eoꝵ. aliud tempis deiectionis. sed in com
so quo catollebant᷑. ibi deiciebant᷑. Quantũ eni suꝑbũ est
cor hominis. tantũ recedit a dõ. Et si recedit a dõ. in ꝓfun¬
dum it. Contra cor humile de cęlo adducit dm̃. ut fiat¬
ꝓximus. Certe altus est ds. supra om̃s cęlos ẽ ds̃. transcen¬
dit om̃s angłos:. Quantũ habes erigi. ut attingas ad il¬
lum excelsum: Holo te rumpas extendendo te. Aliud
consiliũ tibi do: ne in ista eaxtensione forte crepes ꝑ super
Dicit tibi ds̃ quomodo illis fõditur. & quare illis fouea fõdit᷑
Non ẽ tuũ cognoscere. sed ex lege mea discę patientẽ
te c̃ẽ debere. doneo fodiat᷑ peccatori fouea. Et quid de
me inquis qui laboro. & laboro int̾ ipsos peccatores:
Respondetur tibi quod sequit᷑. Quia ñ repellet dñs ple¬
bem suã. Exercet. ñ repellet: quomodo dicit alio loco

Expanded text:
tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebantur, ibi dejiciebantur. Quantum enim superbum cor hominis, tantum recedit a Deo; et si recedit a Deo, in profundum it. Contra, cor humile de coelo adducit Deum, ut proximus fiat. Certe altus est Deus, super omnes coelos est Deus, transcendit omnes Angelos: quantum habes erigi, ut attingas ad illum excelsum? Nolo te rumpas extendendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extensione forte crepes per supeDicit tibi Deus: Quomodo illis foditur, et quare illis foditur fovea, non est tuum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me, inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? Respondetur tibi quod sequitur: «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Exercet, non repellit. Quomodo enim dicit alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
luminaria quarto die qui dicit᷑ quarta sabbati. unde
titulũ psalmꝰ iste percepit. Quomodo uides lumina¬
ria cũ tota patientia dirigere cursus suos. & ñ curare
quae in se dicunt homines. sic & tu ñ cures quicquid
tibi fecerit caro. Om̃is enĩ homo caro & sanguis est.
Non enĩ uilis esin comparatione alterius carnis. a
quã uidẽris premi. quia pro te ille suscepit carnem.
malis. ad pęnitentiã adducit eos quib parcit. sed illi non
corriguntur. Nouit ille quomodo de illis iu o ici dicet
Iminitis autẽ est homo cũ uult contradicere aut bonita¬
ti dĩ. aut patientiae. aut potestati. aut iustitię iudicis
Crigit᷑ superbus in dm̃. morgit illũ dĩ. & in coipso mergi¬
tur. quo erigit᷑ in dm̃. Nam in alio psalmo sic ait. Hẽ¬
iecisti cos. cũ extollerent᷑. Non dixit deiccisti eos quia ft̃
clati. aut deiccisti eos postra quã elati sunt. ut alud sit

Expanded text:
luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem, malis, ad poenitentiam adducit eos quibus parcit, sed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit
Abbreviated transcription (Latin):
multos iniquos &e dicitis uob̾ carnalit᷑. reuera tantam
multitudinẽ iniquoꝵ. tantã turbã peccantiũ quȩ fouea
capere potest. quando fõditur talis quae om̃s capiat. qͥn¬
do exhauritur. ideo parcit dĩ. non ẽ hoc. Fossa peccatoꝵ
ipsa felicitas peccatoꝵ est. In illã enĩ cadit tamquã in
foueã Intendite fr̃s. quia magna res ẽ: ut fouea dicat᷑
Donec fodiatur peccatori fouca. Parcit enĩ illi as. quem
nouit peccatorẽ & impiũ occulta iustitia sua. Et hocip¬
sum quod ei parcit ds̃. ꝑ impunitatẽ facit eũ elatum.
Ille se altũ putat & cadit. in coipso cadit quo se altum
putat. Hoc se putat ille sublimit ire. & ds̃ hoc fossam
uocat. Fossa ad ima tendit. non ad celũ. Peccatores autẽ
suꝑbi quasi ad celũ eunt. & in terrã mergunt᷑. Contra
humiles quasi in terrã se dẽprimunt. & incelũ ascendt̃
Mitesce ergo quisquis es fidelis si eruditus es ex dĩ
lege. ut sit cor tuũ in firmamento cęli. quia ds̃ fecit

Expanded text:
 carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite, fratres, quia magna res ut felicitas fovea dicatur: «Donec fodiatur peccatori fovea.» Parcit enim illi Deus, quem novit peccatorem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit
Abbreviated transcription (Latin):
fides tua. eaxcita xp̃m in corde tuo. Surgente fide iamag¬
noscis ubi sis. Et si forte temptant fluctus concupiscentis:
intuere quid promisit ds. & dulcedo ꝓmissoꝵ faciet te con¬
temptorẽ dulcedinũ scłi. Et si forte multas te urgent po
tentiũ minae maloꝵ. & ipsas te eaxpollunt de iustitia: at¬
tendis quia minat᷑ ds̃ ite in ignẽ aeternũ. qui paratus ẽ
diabolo & angłis cius. & non dimittis iustitiã. Timens

Expanded text:
fides tua, excita Christum in corde tuo; surgente fide, jam agfides tua, excita Christum in corde tuo; surgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forte tentant fluctus concupiscentiae, intueris quid promisit Deus; et dulcedo promissorum faciet te contemptorem dulcedinum saeculi: et si forte multae urgent minae potentium malorum, et ipsae te expellunt de justitia; attendis quod minatur Deus, «Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus» , et non dimittis justi
Abbreviated transcription (Latin):
maritudinos felicitatib scłi. obliuscerem cũ. Sed ubi
angores molestiarũ facunt fluctus animȩ: fides illa quȩ
ibidormiebat excitat᷑. Tranquillũ enim erat quando axp̃c
dormiuit in mari. Illo dormiente tempestas orta est. & cepe¬
runt periditari. Ergo in corde xp̃iano & granquillitas c.
rit & pax. sed quañdu uigilat fides nr̃a. Si aut̃ dormit
fides nr̃a: periclitam᷑. Hoc enĩ significat dormiens ap̃c
quia quidã obluuscuntur fidẽ suam. & pertclitant᷑. Sed
quomodo illa naius cũ fluctuaret excitatus ẽ xp̃c a fluc¬
t̾uantib  dicentib. dñe perimus. surrexit ille. imperauit
tempestatibus. imperauit fluctib. cessauit periculũ. fac¬
ta est tranquillitas: sic ce te cum turbant concupiscentiae
malȩ. ꝑsuasiones malas. fluctus sunt. tranquillabuntur
lam desperas. & putas te non pertinẽre ad dñm. Cuigilet

Expanded text:
maritudines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi maritudines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi angores molestiarum faciunt fluctus animae, fides illa quae ibi dormiebat, excitetur. Tranquillum enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo dormiente tempestas orta est, et coeperunt periclitari. Ergo in corde christiano et tranquillitas erit, et pax; sed quamdiu vigilat fides nostra: si autem dormit fides nostra, periclitamur. Hoc enim significat dormiens Christus, quia quidam obliviscuntur fidem suam, et periclitantur. Sed quomodo illa navis cum fluctuaret, excitatus est Christus a fluctuantibus, et dicentibus, «Domine, perimus;» surrexit ille, imperavit tempestatibus, imperavit fluctibus, cessavit periculum, facta est tranquillitas : sic et te cum turbant concupiscentiae malae, persuasiones malae, fluctus sunt, tranquillabuntur. Jam desperas, et putas te non pertinere ad Dominum: evigilet
Abbreviated transcription (Latin):
est. temporale et leue tribulationis nr̃ae. uixta incredi¬
pondus operat᷑ nobis. Ecce quantũ pretiũ damꝰ. quodã¬
modo unã siliquã ad accipiendos thesauros sempit̾nos :
siliquã laboris ad requiẽ incredibilẽ scđm quod dictũ ẽ
luxta incredibilẽ modũ & in incredibilẽ modũ acternum
tristis ad tempus. noli desperare. Non te corrumpat fe¬
licitas. & non frangat aduersitas.: ne forte dicas in animo
tuo. Non potest fieri ut ds̃ ad sc admittat iniquos.
qui iustosipsos emendat ut saluet: qui ideo emendat ut
ubi parebt̃: Numquid adheret tibi sedes iniquitatis.
idest numquid adheret tibi sedes impioꝵ. qui fingis
dolorẽ in praecepto. qui & istos filios sic uoluisti exercẽ¬
re & erudire. sic uoliusti eisᷤp̃cepta dare. ut ñ essent sine
timore. ne amarent aliud aliquid. & obliuuiscerent᷑ te uerũ
bonũ suũ. Bonus est ds̃. Si cessaret ds̃ & ñ miscẽret a¬

Expanded text:
est temporale leve tribulationis nostrae, juxta incrediest temporale leve tribulationis nostrae, juxta incredipondus operatmodo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: siliquam laboris ad requiem incredibilem, secundum quod dictum est, «Juxta incredibilem modum, et in incredibilem modum, aeternum tristis es ad tempus; noli desperare. Non te corrumpat felicitas, et non frangat adversitas: ne forte dicas in animo tuo, Non potest fieri, ut Deus admittat ad se iniquos, qui justos ipsos emendat, ut salvet; qui ideo emendat, ut ubi parebunt? Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis?» id est, Numquid adhaeret tibi sedes impiorum; «qui fingis dolorem in praecepto,» qui et istos filios sic voluisti exercere et erudire, sic voluisti eis praecepta dare, ut non essent sine timore, ne amarent aliquid aliud, et obliviscerentur te verum bonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non misceret a
Abbreviated transcription (Latin):
ut labore temporali ematur. Certe tantus debuit ẽẽ
id est sempit̃nus labor ꝓ requie sempit̃na. Decies cente¬
na milia annorũ in labore quid ualent: Decies cente.¬
na milia annorũ habent finem. Quod tibi dabo dicit
ds. non habebit. finẽ. Qualis miscđia dĩ. Nec dicit
decies centena milia annoꝵ labora. non dicit uel mil¬
le annos labora. ñ dicit quingentos annos labora. Cũ
uiuis: labora in paucis annis. inde ENiã requies erit
ce finẽ non babebit. Et adhuc Daudi c̃seqͦntia.¬
Dñc. scđm multitudinẽ dolorũ meoꝵ in corde meo ex.¬
hortationes tuae iocundauerunt animã meã. Et pau¬
cos annos laboras. & in ipsis laborib ñ deest consolatio.
non desunt gaudia cotidiana : sed noli gaudere in scło.
Gaude in xp̃o. gaude in uerbo eiꝰ. gaude in lege eus.
Ad ipsa gaudia pertinet quod loquim. & quod̃ auditis
Quantȩ ergo sunt istȩ consolationes intantis laborib:

Expanded text:
ut labore temporali ematur. Certe tantus debuit esse, ut labore temporali ematur. Certe tantus debuit esse, id est sempiternus labor pro requie sempiterna. Decies centena millia annorum in labore quid valent? Decies centena millia annorum habent finem: Quod tibi dabo, dicit Deus, non habebit finem. Qualis misericordia Dei? Nec dicit, Decies centena millia annorum labora; non dicit, vel mille annos labora; non dicit, quingentos annos labora: cum vivis labora, in paucis annis: inde jam requies erit, et finem non habebit. Et adhuc audi consequentiasecundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae jucundaverunt animam meam.» Et paucos annos laboras, et in ipsis laboribus non deest consolatio, non desunt gaudia quotidiana. Sed noli gaudere in saeculo: gaude in Christo, gaude in verbo ejus, gaude in lege ejus. Ad ipsa gaudia pertinet quod loquimur, et quod auditis. Quantae ergo sunt istae consolationes in tantis laboribus?
Abbreviated transcription (Latin):
in domo tua. in scła scłoꝵ laudabt̃ te. Haec est requies sem¬
piterna. sine fine erit requies ista: Sinc fine erit hoc gau¬
diũ. sinc finc erit lȩtitia ista. sine finc erit incorruptio
Ulitã aeternam habebis requicm. quac non habet finẽ
Quanto labore digna ẽ requies. quas ñ habebit finem:
Si uerũ uis cõparare. & uerũ udicare. ęt̾na requies a et̾no
labore recte emitur. Uerũ hoc est. Sed noli timere. ds̃¬
nires ad act̾nã requic̃. Semꝑ laborans quando ꝑuenturꝰ
eras ad illud quod digne quidem potest emi sempit̾no labo¬
re. Quia sempiterna requies est: aequa pretiũ Net̾ no
certe labore digna est requies aet̃na comparari. Sed si
semꝑ laborares: numquam ad requiẽ ꝑuenires. Ergo ut
aliquando ꝑuenias ad id quod emis. non in aet̾nũ laboran¬
dum est: non quia ñ ualet tanti. sed ut possideat᷑ quod
emit᷑. Digna est quidem emi labore ꝑpetuo sed necesse ẽ

Expanded text:
in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.» . Haec est requies semin domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.» . Haec est requies sempiterna: sine fine erit requies ista, sine fine erit gaudium hoc, sine fine erit laetitia ista, sine fine erit incorruptio; vitam aeternam habebis; requiem quae non habet finem. Quanto labore digna est requies quae non habet finem? Si verum vis comparare, et verum judicare, aeterna requies aeterno labore recte emitur. Verum hoc est: sed noli timere, misnires ad aeternam quietem. Semper laborans quando perventurus eras ad illud quod digne quidem potest emi sempiterno labore, quia sempiterna requies est? Aequa pretium: aeterno certe labore digna est aeterna quies comparari. Sed si semper laborares, nunquam ad requiem pervenires. Ergo ut aliquando pervenias ad id quod emis, non in aeternum laborandum est: non quia non valet tanti, sed ut possideatur quod emitur. Digna est quidem emi labore perpetuo; sed necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Ct̃nã uitã tibi daturꝰ ẽ dñs. Cogita qͥnto labore em̃da sit
Intendite fr̃s. uenale ẽ. Uenalc ẽ qͦđ. habeo dicit tͥ ds̃.
Eme illud. Quid habet uenale. Reqͥẽ uenalẽ habet
Quomͦ enĩ fortis poterit c̃c̃ in faciendo. qui deficit in au¬
diendo: Aderit dñs. ut uobis quod reliquũ ẽ explicem
Attendite. Quodammͦ ds̃ ꝓposuit uenale regnũ celorũ
Dicis illi. Quantũ ualet: Pretium illius labor est: quomͦ
si diceret pretiũ ipsius aurũ. non sufficiebat hoc solũ dice¬
re. sed quȩreres quantũ aurũ. Nam & solidus aurũ est. &
semuntia. & libra &e tale aliqͥd. Ideo dixit pretiũ. ne labora
labor est quęre tu. quantũ laborandũ sit nondũ dicit᷑
tibi. Quantus futurꝰ sit labor iste. uel quantũ laboris
de te exigat᷑: illud tibi dicit ds. Ego ostendo quanta sit
illa requies. tu iudica quanto labore emenda sit. Dicat er¬
go ds̃ quanta futura sit ipsa requies. Beati qui habitant

Expanded text:
itam tibi daturus est Deus: cogita quanto labore emenda sit. 24. Intendite, fratres; venale est. Venale est quod habeo, dicit tibi Deus; eme illud. Quid habet venale? Requiem venalem habeo; Quomodo enim fortis poterit esse in faciendo, qui deficit in audiendo? Aderit Dominus ut vobis quod reliquum est, explicemus. Attendite: quodammodo Deus proposuit venale regnum coelorum. Dicis illi: Quantum valet? Pretium ipsius labor est: quomodo si diceret, Pretium ipsius aurum est, non sufficeret hoc solum dicere, sed quaereres quantum aurum. Nam et solidus aurum est, et semiuncia, et libra, et tale aliquid. Ideo dixit pretium, ne laborarlabor est? Jam quaere tu quantum laborandum sit. Nondum dicitur tibi quantus futurus sit labor iste, vel quantum laboris de te exigatur: illud tibi dicit Deus, Ego ostendo quanta sit illa requies; tu judica quanto labore emenda sit. Dicat ergo Deus quanta futura sit ipsa requies. «Beati qui habitant
Abbreviated transcription (Latin):
laborat: Rospondent. hoc est respondent quia habent
quod dicant. quia parcit᷑ illis. De patientia dĩ inueniunt
argumentũ responsionis suae. Parcit ille propt̾ aliud. tes¬
pondent illi ꝓpt̃ aliud: quia uiuunt. Quare enĩ parcat
illis dicit apłs. ex ponit consiliũ patientiac dĩ. Exristimas
inquit qui talia agis quia effugies iudiciũ dĩ: An diuitiaᷤ
benignitatis &e longanimitatis eiꝰ contemnis. Ignoras quia
patientia dĩ ad pęnitentiam te adducit: Tu autẽ id est
ille qui respondet & dicit. si displicẽrẽ dõ non mͥ parceret
scđm opera sua. Ille ergo auget longanimitatẽ. & tu auges
iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna miscđia
in eos qui ñ contempscrunt miscđiam. tuus aut̃ thesaurus
in ira inueniet᷑: & quod ponis cotidie ꝑ modicũ. postea inuen¬
Noli attendere minuta peccata cotidiana. De minu¬

Expanded text:
laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, non mihi parceret t unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam invenNoli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minu
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ lector legit ille ñ tacet Cũ psalmita cantat. ille ñ tacet. Et iste
fecisti. & ñ uindicaui. Suspicatus es inquitatẽ. quod ero
tui similis. De ipsa uindictae taciturnitate id est de
cessatione uindictae alio loco dicit. Tacui. numquid sẽꝑ
tacebo. Usquequo peccatores dñe. usquequo peccatores
głabunt᷑: Respondent & loquent᷑ iniquitatẽ. loquen¬
tur om̃s qui operant᷑ iniustitiã. Et dicit. Om̃ia opera
respondent. & loqunt᷑ iniquitatẽ. Quid est respondent:
Contra iustũ habent quid respondeant. Uenit iustus
aliquis. &e dicit. Noli facere inquitatem. Quare. Ne
moriaris. Coce feci iniquitatẽ. Quare ñ morior : Ille
fecit iustitiam. mortuus est. Quare mortuus est. Ego
feci iniquitatẽ. quare me non abstulit ds̃. Ecce ille fecit
iustitiã. & quare sic in illum uindicauit. Quare ille sic

Expanded text:
cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic
Abbreviated transcription (Latin):
latere dm̃. Et quia faciunt & scuint quid fecerunt. &
uident se uiuere sciente dõ. qui ñ uiuerent sciente statio¬
nario. dicunt sibr. Placent ista dõ. Et reuera si illi displi¬
cerent facta nr̃a quomodo displicent uidicib. quomͦ displi¬
cent legib. quomodo displicent imperatorib. & quomodo
displicent commentariensib. numquiꝗ quomodo illoꝵ ocu¬
los uitamus uitare possumꝰ oculos dĩ. Ergo placent ista
dõ. Idco in alio psalmo dicit peccatori. Haec fȩcisti. & tacui.
suspicatus es iniquitatẽ quod ero tui similis. Quid est ero
tui similis. Ut quomodo tibi placet factũ tuũ malum.
sic putes quia & mihi placet. Et minat̾ in posterũ. argu¬
am te. Ergo non tacet Quid dixit: Tacui. Cũ dicit
haec fecisti & tacui. suspicatus es unquitatẽ quod ero tui
similis: non tacuit. Cũ enun nos loquimꝰ. ille non tacet.

Expanded text:
latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent facta nostra, quomodo displicent judicibus, quomodo displicent regibus, quomodo displicent imperatoribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitur, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «ero tibi similis?» Ut quomodo tibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet
Abbreviated transcription (Latin):
sermone consolatorio. si autẽ intret ad illũ ridens luctũ
eius. non facit quod modo lectũ est dicento apło. gaudere
cũ gaudentib. flere cũ flentib. Ergo ut gaudeat tecũ pri¬
us fles cũ illo. contristaris cũ illo. ut reficias eũ. Sic e psal¬
mus & sp̃s dĩ utiq om̃ia sciens quęrit tecũ. quasi uerba di
głabunt᷑: Respondent & loquent᷑ iniquitatẽ. loquentur
om̃s qui operant᷑ iniustitiã. Quid loquent᷑ usi contra am̃
qui dicunt. quid nobis ꝓdest quia sic uiuimꝰ: Quid dicturꝰ
es. Uere curat ista quae facimus ds̃. Quia onĩ uiuunt.
putant dm̃ nescire quod facunt. Uide quid mali illis con¬
tingat. quia si stationarius sciret. teneret illos. Et ideo
oculos stationarii uitant. nc statim teneantur. Oculos enĩ
dĩ nemo deuitare potest. quia ñ solũ in cubiculo uident. ses
ce intina cordis tui Cogitant ce ipsi quia nihis potest

Expanded text:
sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Quid loquentur, nisi contra Deum, qui dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine dñi dĩ nr̃i iħu axp̃i. Qui egerunt pęnitentiam.
humiles fuerunt. Non ergo illis redditũ est. Quare: Ui¬
de quid dicat psalmus iste. Ex altare qui iudicas terrã. red¬
de retributionẽ superbis. Ab illo ergo numero excepti illi
crant: In illis ualuit uax illa dñi pendentis in cruce & dicen¬
tis. later. ignosce illis: quia nesciunt quid faciunt. C&r al¬
tare qui iudicas terrã. redde retributionẽ suꝑbis. Ergo
redditurus est retributionẽ: Redditurus. sed superb
exultant. blasphemant mali. omnia mala faciunt. Mouet
te. cum pietato quęre. ñ cũ superbia reprehende. Mouet
te. conpatit᷑ tibi &e psalmus. quęrit tecũ. non quia nescit
sed ideo quod scit tecũ quęrit. ut in illo inuenias quod nes¬
ciebas. quomodo qui uult aliquẽ consolari nisi condoleat
cũ illo non erigit illũ. prius cũ illo dolet & sic eũ reficit

Expanded text:
in nomine Domini nostri Jesu Christi» . Qui egerunt poenitentiam, in nomine Domini nostri Jesu Christi» . Qui egerunt poenitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ergo redditurus est retributionem? Redditurus, sed superbiexsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tecum, non quia nescit; sed ideo tecum quaerit quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo opus erat. & erat illis una anima & cor unum
in dm̃ de ipsis crucifixorib xp̃i. Sed quare ñ redditum
ẽ illis. Quia redde retributionẽ suꝑbis dictũ est. Iili
autẽ noluerunt ẽe suꝑbi. Et enĩ cũ uiderent multa mi¬
rabilia fieri per nom̃ xp̃i quẽ se putabant int̾fecisse. cõ¬
moti miraculis audierunt a petro in cuius nomine illa
fierent. Non enĩ sibi abrogare scrui uoluerunt dñi
sui potentiã. ut dicerent a se factũ ẽe quod ille in ipsis
faciebat. Honorẽ ergo dederunt serui dño suo. Dixert̃.
quia illi quae mirabant᷑ in nomine fierent eius quẽ illi
crucifixerunt. Et facti sunt humiles. conpuncti sunt
corde. ꝑturbati sunt confitentes peccata sua. & consiliũ
quesierunt dicentes. Quid ergo faciemus. Non despẽ¬
rant de salute. sed querunt medicinam. Tunc ait illis
petrus. Agite pęnitentiã. & baptizetur unusquisq ur̃m

Expanded text:
quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis Petrus: «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
de uenturũ ad iudiciũ eoꝵ inter quoꝵ manus passus ẽ
omnia mala. Exaltare. inquit qui uidicas terrã. redde
rȩtributionẽ superbis. Suꝑbis reddit. non humilibus
Qui sunt superbi: Quib parũ est quod male faciunt
& defendere peccata sua uolunt. Namq de bis qui cru¬
cifixerunt axp̃m facta sunt postea miracula. quando de
ipso numero uidaeoꝵ crediderunt. & donatus est illis
sanguis xp̃i. Impias manus & cruentas de sanguine. axp̃i
portabunt. lauit eas ipse cuius sanguinẽ fuderant. adiun¬
cti sunt corpori ipsius id est ȩccłae. Qui corpus eius mor
biberent pretiũ suũ. Namq postea plures conuersi sunt:
cũ multa miranda fierent ab apłis. Nam quatuor milia
hominũ una die crediderunt. & in propinquo inuenti st̃:
ut om̃ia sua quae habebant uenderent. & pretiũ rerum
suarũ ad pedes apłoꝵ ponerent. & unicuiq distribuebat᷑

Expanded text:
et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortbiberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia una die crediderunt: et tam in propinquo inventi sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur
Abbreviated transcription (Latin):
quid egisse quia te comprehenͣtes crucifixerunt. Qui to
debuerunt fide comprehendero. cõprehendert̃ ꝑsecutione
Tu ergo qui fident̃ egisti int̾ iniquos & neminẽ timuisti
& quia passus es: exaltare. id est resurge. uade in cęlũ. la¬
tiatur & ȩccła patient̃ quod passum ẽ caput ȩccłs pati¬
enter. Exaltare qui udicas terrã. redde retributionẽ
suꝑbis. Redditurus est fr̃s. Quid est eiũ quod dictũ est
exaltare qui iudicas terrã. redde retributionẽ superbis:
Prophetia est prȩdicentis. non audacia iubentis. Non
hoc facturus erat xp̃c hoc praedixit propħa. Hon ideo
quia ille facturus erat. Uidet humilẽ xp̃m in sp̃u. ui
det humilẽ neminẽ tuentem. nulli parcentẽ in uerbo.
& dicit: fident̃ egit. Uidet illũ qui fidenter egit. ui¬
det illũ comprehensũ. uidet illũ crucifixũ. uidet illum
humiliatũ. uidet illũ resurgentẽ & euntẽ in cęlũ. & in¬

Expanded text:
quid egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te quid egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem timuisti, et quia passus es, «Exaltare;» id est, resurge, vade in coelum. Patiatur et Ecclesia patienter, quod passum est caput Ecclesiae patienter. «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Redditurus est, fratres. Quid est enim quod dictum est, «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis?» Prophetia est praedicentis, non audacia jubentis. Non hoc facturus erat Christus, hoc praedixit Propheta: non ideo quia illo facturus erat. Videt humilem Christum in spiritu, videt humilem; neminem timentem, nulli parcentem in verbo, et dicit: «Fidenter egit.» Videt illum quam fidenter egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt illum humiliatum, videt illum resurgentem et euntem in coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ex eo quod fident̃ egit. cogita quomͦ sit acturꝰ in fine scli
Noli ergo murmurare aduersus dm̃. quia quasi parcit
malis.: sea esto bonus cui forte ad tempus in flagello ñ
fiduciã euis. Et quia humilis uenerat. & carne mortali
indutus erat. & mori uenerat ñ facere quod peccatores.
sed pati quod peccatores. quia propterea uenerat ut cũ fiden¬
ter egiset & cũ illi ferro non possent fiduciã eiꝰ in uerbo.
quid fecerunt. Tenuorunt. flagellauerunt. illuserunt.
colafizauerunt: sputis illinierunt. spinis coronauerunt.
in crucẽ leuauerunt. postremo occiderunt. Sed quid seqͥ¬
tur. Quod fident̃ egerit. Eoaltare qͥ iudicas terram:
Putas quia tenuerunt humilem. tenebunt excelsum:
Putaᷤ qͥa uidicauert̃ mortalõ. ĩne ab immortali uidicabu .
Quid ergo ait. Coraltare tu qui fidenter egisti. &
fiduciã uerbi tui non st̃ passi iniqui. & putauerg̃ se ali¬

Expanded text:
Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello nonfiduciam ejus: et quia humilis venerat, et carne mortali indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se ali
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum sermonẽ: conclusit de illis scriptura euangelii sic
Factũ est inquit cũ consummasset iħx uerba hȩs. animi¬
rabant᷑ turbac suꝑ doctrinã euis. Erat enĩ docens eos
tamquã potestatẽ habens. non quasi scribȩ coꝵ & phari¬
sei. Quanta ergo ille de quo dictũ est erat docens eos
tamquã potestatẽ habens. quanta dixit. Uȩ uob̃ scribe
& pharisei hẏpochritae. Quanta in illos corã in facie.
neminẽ timuit. Quare. Quia ds̃ ultionũ est. Ideo non
parcebat in uerbo. ut essent postea quib parcoret in ui¬
dicio: quia si nollent accipere uerbi medicinã. incursux
erant utiq & inuenturi uidicis sententiã. Quare:
Quia dixit. ds̃ ultionũ dñs. ds̃ ultionũ fident̃ egit: id
est nulli pepercit in uerbo. Qui in uerbo ñ pepercit
passurus. parcet in sententia iudicaturus: Qui neminẽ
tunut in bumilitate. timebit quemquã in claritate:

Expanded text:
ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» id est, nulli pepercit in verbo. Qui in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate?
Abbreviated transcription (Latin):
patiunt᷑ ꝓpt̃ iustitiã In ipso sermone dixit. quia ipsorũ c̃
regnũ cȩlorum. Et ut faceret eos luminaria id est pati¬
ent̾ tolerantes om̃ia ista iniqua quae transcunt. beati cri.¬
tis inquit cũ uos ꝑsecuti fuerint. & dixorint om̃e malũ
aduersum uos. Gaudete &e ecrultate. qm̃ merces ur̃a mag¬
na c̃ in cęlis. Deinde in progressu sermonis cũ docere u¬
ciperet quamius eũ turba circumdaret dixit talia disci¬
pulis suis quae ferirent faciẽ phariseoꝵ & udęoꝵ. qui
quasi primatꝰ habebant exponendarũ scripturarũ om̃iũ.
qui quasi iusti sibi uidebantur uel uideri se arbitrabant᷑.
& ad quoꝵ primatũ plebis obsequiũ obtemperare iudeba¬
tur: non pepercit &e dixit. Quando oratis. ñ eritis sic̃t
hẏpochritae. qui amant in synagogis & angulis plateaꝵ
stantes orare. ut uideant᷑ ab hominib Et cętera talia.
Tetigit omnes. non tuuit aliquẽ. Et cũ terminasset

Expanded text:
patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.» Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» . Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum et Judaeorum, qui quasi primatus habebant exponendarum Scripturarum omnium; qui sibi quasi justi videbantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obsequium videbatur obtemperare: non pepercit, et dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset
Abbreviated transcription (Latin):
gubernant ad refectionẽ indigentiũ. int̾ pauperes dñi
numerantur. Uident eñ periculose se uiuere in hac uita.
sentiunt se ẽo peregrinos. Sic deuersant̾ in opulentia di¬
uitiarũ suarũ. quomodo uator in stabulo transiturus non
possessurus Ergo quid dñs. Propt̃ miseriã inopũ & gemi¬
tum pauperũ. nunc exsurgã dicit dñs: ponam in salutari
Salutaris nr̃. saluator nr᷑ est. In illo uoluit ponere spem
omniũ inopũ & egentium. Et quid ait: Fiducialit̾ agã
in co. Quid est fiducialit̾ agam. Non timebit. ñ par¬
cet uitiis &e concupiscentiis hominũ. Uere medicus fidelis
medicinali ferro sermonis instructꝰ. Secuit om̃ia uulnera.
ideoq talis pracdictus &e pręnuntiatꝰ. talis etiã inuentus ẽ
Loquebat᷑ in monte ubi dixit. Deati pauperes sp̃u. qm̃ ipso¬
rũ est regnũ cȩloꝵ. Ibi beati dicti sunt. qui ꝑsecutionem

Expanded text:
e ea tamen gubernant ad refectionem indigentium; inter pauperes Domini e ea tamen gubernant ad refectionem indigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monte, ubi dixit: «Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum.» Ibi «beati» dicti sunt «qui persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt pauperes: Qui sunt inopes. Q̾ui spẽ non habent
nisi i illo solo. in quo solo spes ñ fallit᷑. At tendite fr̃s qͥ
sunt inopes. qui sunt pauperes. Non omnino pauperc̃
qui nihil habent uident᷑ dici a scriptura. quando laudan¬
tur pauperes. Inuenis enĩ paupeꝵẽ hominẽ. quando pa¬
titur aliquã iniuriã. non attendit nisi patronũ suũ incuiꝰ
forte manet domo. cuius inquilinus ẽ. cuius colonus est:
cuius cliens ẽ. Et ideo dicit se indigne pati. quia ad illũ
pertinet. Cor ipsuis in homine. spes ipsius in homine. ci¬
nis in cinere. Sunt autẽ alii qui sunt opulenti. & honori¬
buis scđm tempus humanis fulciunt᷑: & tamen nec in pecu¬
niis suis spem ponunt. nec in fundis suis spem ponunt.
nec in familia sua spem ponunt nec in claritate transita¬
riae dignitatis. sed totã spem in illo ponunt cui ñ succȩdi¬
tur. qui mori ñ potest. qui falli & fallere non potest.

Expanded text:
sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui spem non habent sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. Attendite, fratres, qui sunt pauperes et inopes. Non omnino pauperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura, quando laudantur pauperes. Invenis enim pauperem hominem, qui quando patitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se indigne pati asserit, quia ad illum pertinet: cor ipsius in homine, spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecunia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest:
Abbreviated transcription (Latin):
Ille captat somnũ hominis ut aliquid inuolet. tu dicis qͥa
dormit ds̃ & hominẽ non udet. Ergo uis ut ille corrigat
manũ. prior tu linguã corrige. Uis ut ille corrigat cor
aduersus hominẽ. tu corrige cor aduersus dm̃. ne forte cũ
optas uindictã dĩ. si uenerit te priorem inueniat. Nã
tos praerogationi miscłiac ipsius. ingratos patientiȩ ipsius
thesaurirantes sibi irã in die irac &e reuelationis iusti uidi¬
cu di. qui reddet uniciuq scđm opera sua: quia ds ultionũ
dñs. ads ultionũ ides fident̃ egit. Hulli enĩ pepercit. qͥn¬
do hic locutus ẽ Ipse dñs erat in infirmitate carnis. sed
in urtute sermonis. Non accepit ꝑsonas prinçipũ udeoꝵ
Quanta in illos dicit. & quonodo dictũ est. Uere in
fiducia. quia scriptũ est in psalmis de illo. Propt̃ mueriã
iñopũ & gemitũ pauperũ nunc exsurgã dicit dñs. Qui

Expanded text:
Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te priorem inveniat. Nam tos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum,» ideo «fidenter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psalmis de illo, «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus.» Qui
Abbreviated transcription (Latin):
onũ fident̃
egit. Tu
putas quia
murmuras.
quia non uindicat in malos. Noli murmurare. ne inter
illos sis in quos iundicat. Facit ille furtũ & uiuit. tu murmu¬
ras aduersus dm̃. quia ñ moritur qui tibi furtũ fecit. Si iã
non facis furtũ uide. Si enĩ iam ñ facis. uide ne aliquando
fecisti. Siiam dies es. recole noctẽ tuã. Si iam fixiis in cę¬
fuisse. &e aliquẽ aliũ forte stomachatũ. quia & furtũ tufa¬
ciens upxisti. & mortuus non es. Quomodo autẽ tu quando
faciebas ideo uxisti. ut postea ñ faceres: Noli quia tu transi¬
sti uelle misccłiae dĩ pontem subũtere. Nescis illuc mul¬
tos transituros. quia & tu transisti: Esses modo qͥ murmu¬
rares si aduersus te audiret᷑. qui prior de te murmurauit
Et tam̃ nunc optas iundictã dĩ in malos. quia fur ñ morit᷑:¬
& murmuras aduersus dm̃ quia fur non morit᷑. Appende
in statera acquitatis furem &e blasphemum. lam dicis quia
fur non es: sed murmurando aduersus dm̃ blasplionius es.

Expanded text:
onum fidenter egit.» Tu putas quia murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jam fixus in cuando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, ut fur moriatur, et murmuras adversus Deum, quia fur non moritur. Appende in statera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es.
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ accȩperint quasi nocendi & dominandi. sursum cor
habeat ubi ei nemo nocet. & doctus cruditus ex lege dĩ ut
mitiget᷑ a dieb malignis donec fodiat᷑ peccatori fouea. Di
enĩ in lege dñi uoluntas cius est. & in lege eius meditatur
die ac noctt. cuius conũsatio in cęlis est: de firmamento lu¬
ceat suꝑ terrã. unde iste psalms titulũ de quarto sabba¬
ti accępit quando facta sunt lummaria. ut om̃ia faciat
sine mur muratione uerbũ uitae habens in natione tortu¬
osa ce peruersa. Dicut cnĩ stellas in celo ñ extinguit nox
sic mentes fideliũ ubcrentes firiamento scripturae dĩ ñ
uincit iniquitas. Et hocipsum quod & nr̃a terrena dant᷑
aliquando in potestatẽ maloꝵ non solũ ꝑtinet ad nr̃am
cruditionẽ ut fiat nob dñs refugiũ & ds̃ in auxiliũ spei nr̃s

Expanded text:
testatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor testatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si enim in lege Domini voluntas ejus est, et in lege ejus meditabitur die ac nocte , cujus conversatio in coelis est ; de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus titulum de «quarta sabbati» accepit, quando facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens in natione tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic mentes fidelium inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et hoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in auxilium spe
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. contristabant᷑. ege̾re ac nihil habere uidebant᷑
Et quid mirũ similites xp̃i & dextris & sinistris armis
diabolũ expugnant: Sicut autẽ par hominib bonȩ uo¬
luntatis quando sunt aliis odor mortis inmortẽ: sic interi
litatẽ quae de ipsis fit: sed scđm ipsoꝵ iniquitatẽ quã di¬
ligendo õderant animas suas. Et ñ scđ̃m beneficiũ quod
ergo iustus iniustũ. toleret temporalẽ impunitatẽ inui¬
sti temporalis labor iusti: sed iustus ex fide uiuit. Non
est enĩ alia iustitia hominis in hac uita nisi ex fide ui¬
uere. quac ꝑ dilectionẽ operat᷑. Si autẽ ex fide uiuit.
credat & sibi futurã requiẽ post pręscutẽ laborẽ: & il¬
lis sempitnos cruciatus post pręsentẽ exultatio.¬
nem. Et si oto. Labo fides ꝑ dilectionẽ operatur. diligat
etiã inmicos. & quantũ in ipso est prodesse uelit. Ita enĩ
faciet ne sibi obsint illi. cũ hoc uelint. Et quando forto po¬

Expanded text:
bantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. bantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum beneficium quod ergo justus injustum; toleret temporalem impunitatem injusti, temporalis labor justi: sed justus ex fide vivit . Non est enim alia justitia hominis in hac vita, nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte po