comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itaq iurgaq talem ex se protulit florem iui¬
lo distenciente iurgo maria fuit Et fios quide
radice eius astendit beuedictus eius filius sup
quem et in quo onũs plenitudo diuinitatis essen¬
cialiter requieuit Hec igitur uirgo causati fili
dignissima pareus cum in aluo sue parentis
naturali lege conciperetur ¶ quis nõ cõcedeit
dei sapienciam afme nsq ad finem pertiugẽ¬
tem cinicta implentem ciuicta Retentem no¬
uo quedam et mefsabili gaudio celum terrã
et ouiuia que i eis suit perfudisse ¶Ac in¬
essabili iubilacione pro sui ⁊ eitegracione quã
per illam sibi euenturam diuina et occulta inispi¬

Expanded text:
itaque virga quae talem ex se protulit florem, nullo dissentiente, Virgo Maria fuit, et flos, qui de radice ejus ascendit, benedictus Filius, super quem et in quo omnis plenitudo divinitatis essentialiter requievit. Haec igitur Virgo, tanti Filii dignissima parens, cum in alvo suae parentis naturali lege conciperetur, quis non concedat Dei sapientiam a fine usque ad finem pertingentem, cuncta implentem, cuncta regentem, novo quodam et ineffabili gaudio coelum, terram, et omnia quae in eis sunt, perfudisse; ac ineffabili jubilatione pro sui reintegratione, quam per illam sibi eventuram divina et occulta inspi
Abbreviated transcription (Latin):
contraxit ¶Amplius idem canitur incãticis
de marici¶ Ortus conclusus fous siguaitus
emissiones tue paradisus uere ortus delicia¬
rum in quo funt consita. uiuiuersa florum gu̾a
et odoramenta iurtutum sicq siguatus ut ne¬
stiat molari neq corrumpi nullis insidiarũ
fraudibus fons itaq signatus sigillo tocius

Expanded text:
canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera et odoramenta virtutum: sicque conclusus, ut nesciat violari neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons itaque signatus sigillo totius
Abbreviated transcription (Latin):
opprobrio putredinis cum Ihũs sit alienus nat̾a
niarie excipitur ꝙͣ Ihũs de ea suscepisse probat᷑
Cato enim Ihũ caro marie est et multo specialuis
ꝙͣ Iosepli inide ceterorum qz fratrum eius quibus¬
ipse iudais dicebat frater enm et caro ur̃a est h¬

Expanded text:
opprobrio cum Jesus sit alienus, natura Mariae excipitur, quam Jesus de ea suscepisse probatur. Caro enim Jesu caro est Mariae, et multo specialius quam Joseph Judae caeterorumque fratrum ejus, quibus dicebat, Frater enim et caro nostra est
Abbreviated transcription (Latin):
it sit/ Nuuquid non pertiuet ad benignitate.
non ueuerit sed adimplere ¶lex autem sicut hono¬
⁊citionem matris precipit itri in houoraitionem
dampuat qui eam in iuta pre ceteris illam gra¬
cia sui conceptus houorauit pium est coedere sm¬
gulari saluacione eam in morte et spetiali gratia
houorasse ¶ Potuit autem ea putredine et pul¬
uere alieuam facere qui exea nastens iurginem¬
poterat relinquere¶Putredo namiq et uernus
humane est opprobrium condicionis hec illessdod¬

Expanded text:
it, Numquid non pertinet ad benignitatem  venerat, sed adimplere ? Lex enim sicut honorem matris praecipit, ita inhonorationem damnat. Qui enim in vita prae caeteris illam gratia sui conceptus honoravit, pium est credere singulari salvatione eam in morte et speciali gratia honorasse. Potuit enim eam a putredine et pulvere alienam facere, qui ex ea nascens potuit virginem relinquere. Putredo namque et vermis humanae est opprobrium conditionis, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo maria insi in utero matris sauctficata
esset numẽ eus natiuitas collenda esset Nũc
ciutem quiai eiuctoritate totius eccliẽuen̾atur
uuem fuisse per quam non solum maledictio¬
eue matris soluta est ¶Uerum etiã benedictio

Expanded text:
Virgo Maria, nisi in utero matris sanctificata esset, minime nativitas ejus colenda esset. Nunc autem quia ex auctoritate totius Ecclesiae veneratur, unem fuisse, per quam non solum maledictio matris Evae soluta est, verum etiam benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
illum in quo oiunia inunt Sac otu flos iur¬
gnuitatis geuiusti eium perquem onini a¬
perfilium suum beatos eiugelos a peccato serua¬
uit ita o tudecus puritatis per filium: tuumi¬
seros hommes apeccato saluasti hec ille sedquo

Expanded text:
ia vivunt, sic o tu, flos virginitatis, genuisti eum per quem per Filium suum beatos angelos a peccato servavit, ita o tu, decus puritatis, per Filium tuum miseros homines ex peccato salvabis. Quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
eniarrabili in proprio filio per proprium
filium nec iillam sequi neccesse est corruy¬
cionis eriuupuam ꝙͣ nulla sequta est tmi
filium parturiendo integritatis corrupco
ut sit semper incorrupta quam tau ta per¬
fudit gratia ¶ Sic integriter iuuẽs ñ om̃i
integratur perfecta qz creuit hec Ille¬

Expanded text:
um proprium, nec ullam sequi debere corruptionis aerumnam, quam nulla secuta est tantum filium pariendo integritatis corruptio: ut sit semper incorrupta, quam tanta perfudit gratia; sit integriter vivens quae omnium integram perfectamque genuit vi
Abbreviated transcription (Latin):
niteriora mea ut mariẽ merita laudetis nec ei
bouitatem ametis ut eius celsitudinem adii¬
renuui ut eus benigntatem de precemini
cuius patrotuuo cotidie iudigetis iudigendo
desidercitis deside raudo imploratis iiplorcido

Expanded text:
interiora mea, ut ejus merita laudetis, ut ejus beatitudinem ametis, ut ejus celsitudinem admiremini, ut ejus benignitatem deprecemini, cujus patrocinio quotidie indigetis, indigendo desideratis, desiderando imploratis, implorando
Abbreviated transcription (Latin):
generis nostri penam intrilit mundoꝰ genit̾o
dei nostri salutem actulit mundo Autx pec¬
cati¶Eua Autx̾ meriti maria ¶ Eua occidẽ¬
do obfuit maria nunificando profuit. percuss
illa sanauit ista per mobe dienciam enimobed¬
encia cõmutatur fides pro perfidia compensat᷑¬

Expanded text:
generis nostri poenam intulit mundo; Genitrix Domini nostri salutem attulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit. Pro inobedientia enim obedientia commutatur, fides pro perfidia compensat
Abbreviated transcription (Latin):
iuconparabilis ẽẽt uiiuersis q̃ sub celo sfunt
uirginibus ut decẽtez posset in se suscipere diui¬
nitatis adiũctionem salua utraq natura. tñ
cum gratia repletur cum spiritu sancto ꝑfũ¬
ditur cum iurtute altissimi obinubratur ¶fit
preciosior meritis celsis subliuor fastigns
pulcrior sanctitate gloriosior suorum preroga¬
tuus meritorum ¶Ita ut millis iam usibus

Expanded text:
incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum: ita ut nullis jam usibus sit
Abbreviated transcription (Latin):
spiritũ fucoris agere se arbitrantur ze¬
sequũtur honĩi quos excerce̾ se putant
uelsimulant odio uiciorũ illi pietate
pocius ꝙͣ crudelitate delinquẽtes per¬
sequtores credendi sunt quia uic̾na
illa gaudia ad que eos eos cot dolori¬
bus mmutant que per experienciã noue

Expanded text:
spiritu furoris, agere se arbitrantur zesequuntur odio hominum, exercere se putant vel simulant odio vitiorum. Sed, quaepotius quam crudelitate delinquentes, persequi credendi sunt, qui interna illa gaudia, ad quae eos tot doloribus invitant, per experientiam nove
Abbreviated transcription (Latin):
bat multĩ concupunt terrã ꝙͣ uidit pro
qua ad omem laborẽ fortis ꝑdurabit
fortis effectus in buohiũlitatus de alcõ
robustas forticudĩs sue humerũ ad
omem̃ laborem libenter ielinat ⁊ i

Expanded text:
bat. Multum concupivit terram quam vidit, pro qua ad omnem laborem fortis perduravit. fortis effectus; de uno humiliatus, de altero roboratus, fortitudinis suae humerum ad omnem laborem libenter inclinavit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
mare semper fluctuat terra auĩ ĩet̾¬
nũ stat sicut ⁊ cetera eltad semp ĩmotu
sut̾ ⁊ sola terra stante cetã stare nestiũt̃¬
sit scims ꝙ meus que per uaria desidia
fluictuat ꝙͣ adhuc sclaruiz curarũ pro¬
cella exrstat ad illũ met̾nũ gaudiũ
non admictitur ⁊ illo torrente uolup¬

Expanded text:
mare semper fluctuat, terra autem in aeternum stat. Sic et caetera elementa semper in motu sunt, et sola terra stante, stare caetera nesciuntSed scimus quia mens, quae per varia desideria fluctuat, quam adhuc saecularium curarum procella exagitat, ad illud internum gaudium non admittitur, et illo torrente volup
Abbreviated transcription (Latin):
pro culpa eore uasti amplius uciz
dolet cu cogitur pro culpa eos ꝑcutẽ
ꝙͣ cu cogitur pro aliore deffensione
pinri libent g. se occurrentib ꝑiclis
tempestatũ sesponte opponit aliqñ fru¬
stra iuxͣ atora maris hĩtat foustra d
stacione nauid mausionẽ parat si qͣ
maxiã mũdane presure distonmã tre

Expanded text:
ius utique dolet, cum cogitur eos pro culpa percutere, quam cum cogitur pro eorum defensione punire. Libenter ergo se occurrentibus periculis tum procellas se sponte opponit. Alioquin, frustra in littore maris habitat, frustra in statione navium habitationem parat, si contra marina mundan
Abbreviated transcription (Latin):
infra maiorẽ aligͣ deus hom̃ cõferre
ꝙͣ ut eius misterio puersi hommes
nn meluis mutentur ⁊ defilus dyabol.
filudei efficiantue ;n forte cuiq̃ mai
uidebitur mortuos suseitare g̾ ne mais
erit suscitasse carnem iterũ moriturã
ius erit restituisse carm gaudia muddi
Non decuit cel estensponsũ spouse sue¬

Expanded text:
 Deus homini conferre quam ut ejus ministerio perversi homines in melius mutentur, ut de filiis diaboli filii Dei efficiantur. An forte cuiquam magis videbitur esse mortuos suscitare? Ergone majus erit suscitare carnem iterum morituram, jus erit carnem revocare ad gaudia mundi, non decuit coelestem sponsum sponsae su
Abbreviated transcription (Latin):
spabat ⁊ iõ cogitabat qualis esset
ista salutacio tuc̃ augelus intuito
uirgine et uarias ea secũ uoluẽ
cogitaciones facilime cõphẽdeẽ
pauidam consolatur ⁊ comfirmãt

Expanded text:
sperabat; et ideo cogitabat qualis esset ista salutatio. 10. Tunc angelus intuitus Virginem, et varias secum volvere cogitationes facillime deprehendens, pavidam consolatur, confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
potentis iacob inde pastor egressꝯ ẽ¬
Lapis ĩsil deus patris tui ent aduitor
cuus ⁊ omps bñdicet tibi bñdictõibus
de super ⁊ buddictõibus abyssi iacẽtis
dictiones patris tui confortate sũt de¬
bñdictõib patrũ eius douec beniret¬

Expanded text:
potentis Iacob inde pastor egreslapis Israhel Deus patris tui erit adiutor tuus et Omnipotens benedicet tibi benedictionibus caeli desuper benedictionibus abyssi iacentis dictiones patris tui confortatae sunt benedictionib
Abbreviated transcription (Latin):
mana ordiuacõe s⁊ semper obediens
subdi᷑ patris ⁊ dei per auccelos dispoĩb
et per medios ipõs nũciatur Ioseph
a patre dispõita filu ad egyptũ re¬
cessio ⁊ iterũ ad iudam ex egypto
traductio ⁊ per angelos iudemus ip̃m
paterius legacionib ordinatũ in isto
die ut scienti nostri sacerdotalibus
traductõib expressa ⁊ de angelo ip̃m

Expanded text:
na ordinatione, sed obediens subditur Patris et Dei per angelos dispositionibus. Et per medios ipsos annuntiatur Joseph a patre disposita filii ad Aegyptum recessio, et iterum ad Judaeam ex Aegypto transductio. Et per angelos ipsum videmus sub paternis legislationibus ordinatum. Insto enim dicere ut scienti nostris sacerdotalibus traditionibus expressa, et de angelo ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
rans impie abuegauit eid ⁊ insipĩ
respuit aũ faciẽ pylati qũ illo pro¬
ferente regem nostrũ crucisiga s
est ab eo qui est in manifesto et que
in spũ ⁊ cirꝯcisio ab ea q̃ est in carne
uelspũalẽ isrl a car ᷝ ͥ ⁊ filios dei
abrahe a filus carns nõ em onnus¬

Expanded text:
ie abnegavit eum, et insipienter respuit ante faciem Pilati, quando illo perhibente, Regem vestrum crucifigam? est, ab illo qui in manifesto; et quae in spiritu est circumcisio, ab ea quae fit in carne : spiritualem Israel a carnali, et filios fidei Abrahae a filiis carnis. Non enim, in
Abbreviated transcription (Latin):
horree tue bũdictus eris egrediens et
ingrediens dabit dommus iminicos
tuos qui consurgent aduersid te corru¬
entes i conspectu tuo per unã uiam
ueniet contrate et ꝑ.il. fugient a facie
tua emictet dominꝰ benedictionẽ sup
cellaria tua ⁊ super omĩa opera manuu

Expanded text:
tuae. Benedictus eris egrediens et ingrediens. Dabit Dominus inimicos tuos, qui consurgent adversum te corruentes in conspectu tuo. Per unam viam venient contra te, et per septem fugient a facie tua. Emittet Dominus benedictiones super cellaria tua
Abbreviated transcription (Latin):
suaius est dominus mebriat᷑ abubta¬
ce donus sue ⁊ corrempte uoluptat¬
ce sue potabatur nec mirũ qm̃ apud
eam ymo intra eam erat fons uite
de quo manabat tanta perfectio utus¬

Expanded text:
suavis est Dominus. Inebriabatur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis ejus potabatur . Nec mirum, quoniam apud eam, imo intra eam erat fons vitae, de quo manabat tanta perfectio ut
Abbreviated transcription (Latin):
istud s quoniõ qiͣ dicet̾ cũstiat dus
meus testis coustiẽ mee notũ ẽẽ ãcille
sue nõ cognoste uirũ qͣ lege quo or¬
diẽ placebit ei ut fiat istud si oppor¬
cuĩ mefrange̾ uotũ ut pariã tlẽ̃
filiũ ⁊ gaudeo de filio ⁊ de doleode

Expanded text:
istud, sed quomodo. Quasi dicat: Cum sciat Dominus meus, testis conscientiae meae, votum esse ancillae suae non cognoscere virum; qua lege, quo ordine placebit ei ut fiat istud? Si oportuerit me frangere votum, ut pariam talem filium; et gaudeo de filio, et doleo de
Abbreviated transcription (Latin):
are cõceptũ nuquid forte ad hucdu
biã ⁊ incredulã oraculo retencioi̾
fuisse castigatã mariã aũt in ãqͦ
reprehensad non legino quõ possiꝰ
fidẽ ip̃ius elirabeth ꝓphante lau¬
datã Cognomiꝰ beata inꝙͣ eliz abetl

Expanded text:
are conceptum? Nunquid forte dubiam adhuc et incredulam oraculo, recentiori fuisse castigatam: Mariam autem in aliquo reprehensam non legimus; quin potius fidem! ipsius Elisabeth prophetante laudata
Abbreviated transcription (Latin):
grauidã cogitet Iuuẽcula de os¬
se qͥo sit q illa ꝓperãte ad uisitãdum
minori adhuc duõ sui officu uale¬
at exibẽ p̾micias et dũ se admui¬
cem concurrit matrũ infautũ qr
ab altutro excitata deuocio mira¬
bilius fiat miraculũ de miraculo

Expanded text:
ogitet juvencula de obsequio: sicque illa properante ad visitandum, minori adhuc Domino suo officii valeat exhibere primitias; et dum ad se invicem occurrit matrum, infantumque ab alterutro excitata devotio, mirabilius fiat miraculum de miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
Si mihil quod daleret ad flagelland nõ
tñ nichil ad ambiend̃ et pocest ad h ͨ dici
fides ea qua t̾sistitur ⁊ alud esse uerum
pocius creditur. Item quia in uita ista ꝙͣ
tem omĩa ista in comoda non futura g̃. nͨ
Sed cumpost hant uitam totase ideum colle¬
git caritas restat ꝙ ibi teneatur Il. Aug̃

Expanded text:
si nihil quidem valent ad fallendum, non tamen nihil ad non ambigendum, potest adhuc dici fides ea qua his resistitur, et illud potius verum esse creditur. Item quia in ista vita, qutem omnia ista incommoda non futura. Ergo nserit. Sed cum post hanc vitam tota se in Deum collegerit, charitas restat qua ibi teneatur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
erroris dedecus dum rerũ sẜitiuare yͣgiẽs¬
a se cernere non potest, ut se solam uideat
coberent enĩ ei mirabilit᷑ glutĩo amore
et h ͭ eius inuuĩdicia qm̃ dũ se solã niti᷑
cogitare h ͨ se pnͣt ee siu quose nõ pt̃
cogitare cum igitur ei p̾ncipalit᷑ ut se

Expanded text:
erroris dedecus, dum rerum sensarum imagines secernere a se non potest, ut se solam videat. Cohaeserunt enim mirabiliter glutino amoris: et haec est ejus immunditia, quoniam dum se solam nititur cogitare, hoc se putat esse sine quo se non potest cogitare. Cum igitur ei praecipitur ut se
Abbreviated transcription (Latin):
e̾tium ⁊ siquid quartũ ⁊ fi quid aliud om̃o sr
Bidisse credat᷑ per quid deus sꝰ sac̾s lrãs nã¬
g̃ i eodẽ egocer intrepidus de corpore mõ
promĩcio si ad cusmẽ auctontatis ãquidst̃.¬
berem sic malem scrilꝰ ut ꝙ ueri quisq de
hus rebus c̾ne̾ possit id mea derla resona¬
rent ꝙ̃ sc uuam serã sentẽciã adsił aptis

Expanded text:
tertium, et si quid quartum, et si quid aliud omnino vvidisse credatur, per quem Deus unus sacras go certe, quod intrepidus de corde meo pronuntio, si ad culmen auctoritatis aliquid scriberem; sic mallem scribere, ut quod veri quisque de his rebus capere posset, mea verba resonarent, quam ut unam veram sen
Abbreviated transcription (Latin):
dit ꝙ ingressus adeam puto in
secretarud pudici cubiculi nb
ulla forsan clausus sup se hostio orabat
prem suũ in abstondito solent augłi asta¬
re orantibz ⁊ delectari in hus quos uidẽt
puras manus in ord̃e leuare holocaustid
stẽ deuocõis gaudent se offerre deo in or¬
die suauitatis marie aut̾ orõnes ꝙͣtum
placuerũt in confpettu altissimi ãgls
iudicauit qui ingressus fuit ad eam tam
reuerenter salutautt net difficile fuit per
clausid hostiũ augelo penetre ad abdita u¬
gnus qui utiq exsterilitate suesube̾ suc h
em̃ spĩbus pietes non obsistunt s cuncta ill
disibilia cedunt cuncta eque corpora ꝙͣtũl

Expanded text:
Quo ingressus ad eam? Puto in secretarium pudici cubiculi, ubi illa fortassis clauso super se ostio orabat Patrem suum in abscondito. Solent angeli astare orantibus, et delectari in his quos vident levare puras manus in oratione: holocaustum sanctae devotionis gaudent se offerre Deo in odorem suavitatis. Mariae autem orationes quantum placuerint in conspectu Altissimi, angelus indicavit, qui ingressus ad eam, tam reverenter salutavit. Nec fuit difficile angelo per clausum ostium penetrare ad abdita Virginis, qui utienim spiritibus parietes non obsistunt, sed cuncta illis visibilia cedunt, cuncta aeque corpora, quantumlibet
Abbreviated transcription (Latin):
in throno iudicu sedeat ꝙͣuis rixas al¬
t̾uanciũ cogitacõm indesmenter cõpo¬
nat frustra utiq in obseruãda cuiud̃¬
ꝯcordia laborat nisi eodem scudio gad
ciuitatẽ nostrã persẜuũ disciplinam

Expanded text:
in throno judicii resideat, quamvis rixas altercantium cogitationum indesinenter componat, frustra utique in componenda civium discordia desudat, nisi eodem studio Gad ad civitatem nostram per sensuum disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non auibolanti Ded ceruo curreg
compatur nam auis quid auolãdo
a terra longesuspenditur Ceruus ã
addandos saltus terre nicinatur s
bram trahens una orõ non deserit sic

Expanded text:
 non avi volanti, sed cervo currenti comparatur: nam avis quidem volando longe a terra suspenditur, cervus autem ad dandos saltus, terrae innititur, sed umbram trahens ima omnino non deserit. C
Abbreviated transcription (Latin):
o. maior nequit intelligi uirgto illa in¬
teret Cũ deus pat̾ unitũ filiũ suũ quẽ
de corde suo equalem sibi genitũ tãꝙͣ se¬
ipm diligebat ita dare disponebat ut
naturalit̾ esset unus idem quĩs dei prĩs
⁊ birgnus filius ⁊ quã ip̃e filius sbãli᷑¬

Expanded text:
o nequit intelligi, Virgo illa niteret, cui Deus Pater unicum Filium suum, quem de corde suo aequalem sibi genitum, tanquam seipsum diligebat, ita dare disponebat, ut naturaliter esset unus idemque communis Dei Patris et Virginis Filius: et quam ipse Filius s
Abbreviated transcription (Latin):
scdus emictit iadurnisit absq sui lesione u̾ge
parturunt filiũ nec sideri radius suã imnul
claritatem nec un gini filius suã in teg̾tatẽ
eciam p̾fulget in suꝑus inferos penetrat t̾¬
ram eciã perlustrans calefaciẽs ng̃ m̃tes
ꝙͣ corpora fouet uirtutes Et ex eo ꝙ uicia eͥ
inꝙ ͫ p̃elara ⁊ eruna stella sup h ͦ mare
magnũ ⁊ spaciosĩ intut sublenata micãs
nũtis illustrãs exemplis s quis te intelli¬
gis in huiꝰ sclo profluuio ing̾. int̾ procellaᷤᷤ
⁊ tempestates fluctuare ꝙͣ ꝑ terrũ abulae̾
ne adu̾tas oculos a fulgore hꝰ sideris Si
non uis abiui procellis si insurgant uẽti
temptacom si in t̾ris scobulos t̾bula com il
spicẽ stellam inuoca mariã Si iracũdia si¬

Expanded text:
sidus suum emittit radium, sic absque sui laesione virgo parturit filium. Nec sideri radius suam minuit claritatem, nec Virgini Filius suam integritatem.et praefulget in supernis, et inferos penetrat: terras etiam perlustrans, et calefaciens magis mentes quam corpora, fovet virtutes, e praeclara et eximia stella, super hoc mare magnum et spatiosum necessario sublevata, micans meritis, illustrans exemplis. O quisquis te intelligis in hujus saeculi profluvio magis inter procellas et tempestates fluctuare, quam per terram ambulare; ne avertas oculos a fulgore hujus sideris, si non vis obrui procellis. Si insurgant venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice stellam, voca Mariam. Si jac
Abbreviated transcription (Latin):
tore ego aũt missus sum ñciare uir¬
gnialẽ cõceptũ non creare nec pot̾
doci inisi a donãte nec pot̾ addisti nͥ
⁊ qͣ non de hiomme st despĩ saucto
concipies Concipies autem birtutem

Expanded text:
tore. Ego autem missus sum nuntiare virginalem conceptum, non creare. Nec potest doceri nisi a donante: nec potest addisci nisi  non de homine, sed de Spiritu sancto concipies. Concipies autem virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
cestes constiẽ mee nocũ et̃ ãcille sue
non cognoscẽ uirũ qͣ lege qͦ ordine
placebit ei ut fiat istud si opportuu
mefrangẽ uotid ut pariã clez filiũ
⁊ gaudeo de filio ⁊ doleo de ꝓpõito fiat
tam̃ uolũptas eius Si uero ꝯcipi a

Expanded text:
estis conscientiae meae, votum esse ancillae suae non cognoscere virum; qua lege, quo ordine placebit ei ut fiat istud? Si oportuerit me frangere votum, ut pariam talem filium; et gaudeo de filio, et doleo de proposito: fiat tamen voluntas ejus. Sin vero virgo
Abbreviated transcription (Latin):
cunte ia post coib restitute ꝑuẽnuĩt ⁊ qi astra ĩ abditis ocus¬
tãt ibi ꝑ dĩem qi ĩ mendiano tp̃r ardencius singl̃is iguis accẽ¬
dit̾ qr cõditoĩs claritas moitalitat᷑ nr̃e iã p̾ssa caligĩe mãi¬
festuis didet᷑ ⁊ ueluit spere radius ad spacia alciora se eleuat
mi hũs sĩe ulla obsauitate corᵒ. ibi inunsibiles ãgłor cho¬
ri qͣi astra ĩabdicis emicant que eo nũc abhoib uideri ne¬
q̃unt quo flãma ueri lũis alch ꝑfunditur .xiiͦ. libro Moral̃¬

Expanded text:
abditis occultantur. Ibi per diem, quasi in meridiano tempore, ardentius solis ignis accenditur, quia conditoris claritas, mortalitatis nostrae jam pressa caligine, manifestius videtur; et velut sphaerae radius ad spatia altiora se elevat, mi luminis sine ulla obscuritate corporis; ibi invisibiles angelorum chori quasi astra in abditis emicant, quae eo nunc ab hominibus videri nequeunt, quo flamma veri luminis altius perfunduntur. Val
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s anuci tui rocedẽt ilłe te nõ derelinquet. S tueb̾r arugiẽtib
p̾ꝑatis ad escam ⁊ ꝯducet ꝑ ignotam regionẽ atq ꝑducet ad plã¬
teas sr̃ne syon. ⁊ ibi collocabit te cũ angłis ante faciẽ maiesta¬
tis̃. ub̃i audies malos issud augl̃itũ. ubi est canticũ leticie uox exus¬
tatõus ⁊ salucis gr̃aꝵ acciõ ⁊ uox laudis. hec sũt liba augl quib

Expanded text:
s amici tui recedent a te, ille te non derelinquet, sed tuebitur a rugientibus praeparatis ad escam, et conducet per ignotam regionem, atque perducet ad plateas supernae Sion, et ibi collocabit cum angelis ante faciem Majestatis, ubi audies melos angelicum. Ibi enim est canticum laetitiae, vox exsultationis et salutis, gratiarum actio, vox
Abbreviated transcription (Latin):
ccabor miser in fluccib mortalitatis moe clamãs adte dñe ⁊ nõ exau¬
dies. Audi clamãtẽ dũc de hoc mari magno ⁊ ꝑ duc me ad uotũ poetũ
feliatatis et̾ue. felices qui de ꝑic̃o maris huiᷤ educti ad te deũ por¬
tũ tutissimũ ꝑueuire muerũt. O uere felices qui depelago ad litꝰ
de exisio ad pr̃iam de carte̾ ad pasaciũ ꝑuen̾ĩt obtatu iã qͥete bte

Expanded text:
ctabor in fluctibus mortalitatis meae, clamans ad te, Domine, et non exaudis? Audi clamantem, Domine, de hoc mari magno, et educ me ad portum felicitatis aeternae. Felices qui de periculo maris hujus educti ad te Deum portum tutissimum pervenire meruerunt! O vere felices, qui de pelago ad littus, de exsilio ad patriam, de carcere ad palatium pervenerunt, optata jam quiete beati;
Abbreviated transcription (Latin):
si adhut ppłi tuo sũ nccius ⁊cͣ. In hes uerba Ouere sassinã
aĩoe p. o mestimabiłe caritate. O obediẽciã singl̃arẽ. bonũ
c̾tauiẽ cͥtasti ẽsim cõsimasti fide̾m ẜuasti de celiquo st̃e
tͥ coiona iusticie quã ceddez ⁊ dñs hõdie iustus iudex. Et
ad hut dicis alõ recuso laborẽ fiat uolũtas tua. Obtulista
plane ysaat unicũ filiũ quẽ diligis ꝙ ĩte ẽ iugulosti ĩ¬
molasa singlare gaudiũ tuũ pia de uotõe. it̃m ꝑatus re
tlulatõẽ ꝓmulgare tẽptatoe deunide diff̾i ad huc abilla
felicitate. Et dui desiderata societate bc̃oro spuũ atq ĩ huiꝰ¬

Expanded text:
ssimam animam! o inaestimabilem charitatem! o obedientiam singularem! Bonum certamen certasti, cursum consummasti, fidem servasti; de reliquo superest tibi corona justitiae, quam reddet tibi Dominus hodie justus judex; et adhuc dicis: Non recuso laborem, fiat voluntas tua! Obtulisti plane Isaac; unicum illum quem diligis, quod in te est, jugulasti; immolasti singulare gaudium tuum pia devotione, paratus redtribulationem, prolongare tentationem, deinde differri adhuc ab illa tanta felicitate, et diu desiderata societate spirituum beatoru
Abbreviated transcription (Latin):
erio que sũt et que fecta sat̃ uccẽ est affrmotionẽ uel negationenꝰ
uerã uel falsam esre In unud̾salibꝰ quid̃ uniũ salit̾ semꝑ hant quid
uciad illami ucro falsam / et in hiio que sũt singulania q̃radmod¬
ut dictĩ est In hmoi uero que in uniũsalibꝰ non uniũ salit᷑ dicid᷑.¬
llr/ et infra Que ergo ꝯtingut̃ in queni encia hec sut̃ et hm̃oi alia
si om̃is affirmationis et negationis uel in hiis que ĩ unnũsalibꝰ dicidᵃ
anud salip uel in hiis que sat̾ sigłaria / necesse est oppositor̃ hanc

Expanded text:
ergo quae sunt et facta sunt necesse est adfirmationem vel negationem veram vel falsam esse; in universalibus quidem universaliter semper hanc quidem veram, illam vero falsam, et in his quae sunt singularia, quemadmodum dictum est; in his vero quae in universalibus non universalitale bellum. Quae ergo contingunt inconvenientia haec sunt et huiusmodi alia, si omnis adfirmationis et negationis vel in his quae in universalibus dicuntur universaliter vel in his quae sunt singularia, necesse est oppositarum hanc
Abbreviated transcription (Latin):
duplicem errorem ibi declarat pmiũ ibi cum enĩ a mortuis resureperit
neq nubent neq nuibent᷑ Sed erunt sicut augeli in celis, deunde scdm̃ &¬
mortus aut̃ ꝙ resuigant non legistis in lobro moysi saꝑ iubrũ quõ dixĩt
illi deus Inquiens ego sũ deus abiaham/ et deus ysaot et deus Iacob¬
et non est deus mortuoiũ sed umorĩ uos ergo multũ eiratis Paulꝰ quoq

Expanded text:
exerint neque nubent neque nubentur sed sunt sicut angeli in caelis de mortuis autem quod resurgant non legistis in libro Mosi super rubum quomodo dixerit illi Deus inquiens ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob non est Deus mortuorum sed vivorum vos ergo m
Abbreviated transcription (Latin):
generationis in ipso originali ui-¬
tio tollit᷑. non pena sed culpa
Culpa quippe idcirco tollit᷑. ut
iustificentur. pena uͦ idcirco re¬
manet ut exceant᷑¬

Expanded text:
generationis in ipso originali vitio tollitur non poena, sed culpa. Culpa quippe idcirco tollitur ut justificentur, poena vera idcirco remanet ut exerceant
Abbreviated transcription (Latin):
N dicemꝰ quia omĩa in creato¬
re ab ȩt̃no increata fuerunt.
quȩ abipso tẽporalit creata ft̃. & il¬
lic sciebant᷑ ubi habebant᷑. & eomͦ
sciebant᷑ qͦ habebant᷑. & non cogno¬
uit aliquid extra se d̃s. qui omĩa ha¬
bebat in se. nec id̾o ibi fuerunt. qͥa
hic futura fuerunt. ne causa illoꝵ
fuisse credat᷑ ex istis. neq id̾o hucue¬
nerunt. quia ibi fuert̃. quasi e̾ẽ non
potuissent illa sine istis. Nam et
illa fuissent etiam si ista ex illis fu-¬
tura non fuissent: Lantũ istoꝵ cau-¬
sa non fuissent si ista fut᷑a ñ fuissent:

Expanded text:
n dicemus quod omnia in Creatore ab aeterno increata fuerunt quae ab ipso temporaliter creata sunt, et illic sciebantur ubi habebantur; et eo modo sciebantur quomodo habebantur; et non cognovit aliquid extra se Deus qui omnia habebat in se? Nec ideo ibi fuerunt, quia hic futura fuerunt; nec causa illorum fuisse credatur ex istis, neque ideo huc venerunt quia ibi fuerunt, quasi esse non potuissent illa sine istis. Nam et illa fuissent etiam si ista ex illis futura non fuissent; tantum istorum causa non fuissent, si ista futura non fuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ft̃. qm̃ & si p̃cedunt quȩ subsequun¬
t᷑ omĩa. habent tamen & ipse aliqͥd
qͦ posteriores inueniant᷑. qm̃ non
p̃cedunt omia. In hac enĩ uniuer¬
sitate rerũ om̃ium ita cunctis cau¬
salit̃ coherentibꝰ. aliqͥd pͥmũ inueni¬
t᷑. ut ex his om̃ibꝰ nichil pͥus e̾e̾ poᷤᷤ¬
sit. qm̃ ipsũ ex om̃ibꝰ pͥmũ ẽ om̃i¬
um. & tamen ipso aliquid pͥus e̾e̾
necesse ẽ. qm̃ ex om̃ibꝰ est. qͥbꝰ uni¬
uersalit̾ aliqͥd pͥus ẽ. Nis uero cau¬
sis quȩ uniuersalit̃ pͥmȩ ft̃ nichil
nec habent alias causas ipse pͥores.
qm̃ om̃ium causȩ ipsȩ st̃:¬

Expanded text:
t quae subsequuntur omnia, habent tamen et ipsae aliquid quo posteriores inveniantur, quoniam non praecedunt omnia. In hac enim universitate rerum omnium, ita cunctis causaliter cohaerentibus aliquid primum invenitur, ut ex his omnibus nihil prius esse possit, quoniam ipsum ex omnibus primum est omnium; et tamen ipso aliquid prius esse necesse est, quoniam ex omnibus est quibus universaliter aliquid prius est. His vero causis quae universaliter primae sunt, nihil nec habent alias causas ipsae priores; quoniam omnium causae ipsae s
Abbreviated transcription (Latin):
ma uniuersoꝵ: Alia autẽ & cau¬
sȩ st̃ ad posteriora quȩ generant.
& ad pͥora a quibꝰ generant᷑ effect᷑ꝰ.
t sicut his quȩ ultima st̃ & effectꝰ
tantũ pͥoꝵ. nichil posteriꝰ cernit᷑.
sic qͥd̾e his quȩ pͥma st̃ & causȩ tan¬
tũ subseqͤntium nichil pͥus inuenit᷑.
De mediis autẽ quȩcũq priora sunt
magis causȩ nominantur. & minus
effectꝰ. Quȩcũq uͦ posteriora sunt
magis ft̃ effectus. & minꝰ causȩ. et
pͥma causalissima Ꝙ quȩ pͥma ft̃
post pͥma: pͥmi st̃ effectus. & qͦ ulti¬
ma st̃ ante ultima: causȩ ultimȩ.
& ultima generata. & pͥma generan¬
tia: Primȩ autẽ causȩ. aliȩ creatȩ
st̃. & quȩ st̃ in suo genere pͥme: aliȩ
increatȩ. & quȩ uniuersaht̃ pͥmȩ ft̃.

Expanded text:
ersorum. Aliae autem et causae sunt ad posteriora quae generant; et ad priora a quibus generantur effectus; et sicut his quae ultima sunt et effectus tantum priorum nihil posterius cernitur; sic quidem iis quae prima sunt et causae tantum subsequentium, nihil prius invenitur. De mediis autem quaecunque priora sunt, magis causae nominantur, et minus effectus. Quaecunque vero posteriora sunt, magis sunt effectus; et minus causae, et prima causalissima. Et quae prima sunt post prima, primi sunt effectus; et quae ultima sunt ante ultima, causae ultimae, et ultima generata, et prima generantia. Primae autem causae aliae creatae sunt et quae sunt in suo genere primae, aliae increatae et quae univer
Abbreviated transcription (Latin):
ordo dispositioq a sũmo usq
ad imũ in uniuersitatis huiꝰ cõpage.
ita sese causis quibꝰdã rationumq
genituris ꝓsequit᷑. ut om̃rum qͦ
st̃. nichil in conexũ aut separabi¬
le natura ext̃numq inueniatur
Quȩcumq enim st̃ rerũ om̃ium. aut
causȩ mnueniunt᷑ subsequentium
effectuum e̾ẽ: aut effectus p̃ceden¬
tiũ causaꝵ: Et rerũ quide alia
causȩ tantũ st̃ non etiã effectꝰ sic̃¬

Expanded text:
ordo dispositioque a summo usque ad imum, in universitatis hujus compage ita sese causis quibusdam rationumque genituris prosequitur, ut omnium quae sunt, nihil inconnexum aut separabile natura externumque inveniatur. Quaecunque enim sunt rerum omnium, aut causae inveniuntur subsequentium effectuum esse, aut effectus praecedentium causarum. Et rerum quidem aliae causae tantum sunt, non etiam effectus; sic
Abbreviated transcription (Latin):
mulant᷑. & inferior sapientia rec¬
te ordinata ad suꝑiorẽ conducit.
Sub eo gͥ sensu qͥ est insignificatio¬
ne uocũ ad res. continetur hysto¬
ria. cui famulant᷑ tres scientiȩ sic̃
dictũ ẽ. id ẽ gramatica. dialetiea.
rethorica Sub eo autẽ sensu qͥ ẽ
in significatione rerũ ad facta
mistica. continet᷑ allegoria. & sub
eo sensu qͥ ẽ in significatione re¬
rũ ad facienda mistica. continet᷑
tropologia. & his duobꝰ famulan¬
astronomia & phifica Suꝑ hȩc
autẽ omĩa diuinũ illud ẽ ad qđ
ducit diuina scͥpt᷑a. siue in allego¬
ria. siue in tropologia. quoꝵ alte¬
rũ qd̾ in allegoria ẽ rectã fidem.
alterũ qd̃ in tropologia ẽ. infor¬
mat bonã oꝑationẽ. in qͥbꝰ constat
cognitio ueritatis. & amor uirtu¬
tis. & hȩc ẽ uera reꝑatio hominis:¬

Expanded text:
mulantur; et inferior sapientia recte ordinata ad superiorem conducit. Sub eo igitur sensu qui est in significatione vocum ad res, continetur historia; cui famulantur tres scientiae sicut dictum est, id est grammatica, dialectica, rhetorica. Sub eo autem sensu qui est in significatione rerum ad facta mystica, continetur allegoria. Et sub eo sensu qui est in significatione rerum ad facienda mystica, continetur tropologia; et his duobus famulan physica. Super haec ante omnia divinum illud est ad quod ducit divina Scriptura sive in allegoria, sive in tropologia: quorum alterum quod in allegoria est rectam fidem, alterum quod in tropologia est informat bonam operationem: in quibus constat cognitio veritatis et amor virtutis: et haec est vera reparatio hominis
Abbreviated transcription (Latin):
O ¶ INO igit᷑ mundi
homine ꝓuidentia diui¬
na in loco deliciarũ qua¬
si i parte potiori constituto. & ad
conseruanda bona quȩ habebat
eadem dĩ ꝓuidentia rationi hu-¬
manȩ adiuncta munito. atq ad
illa bona quȩ habiturus erat que-¬
renda & optinenda p̃cepto obȩdi-¬
entiȩ cum gr̃a cooꝑante instructo.
uidit diabolus & inuidit qͦd homo

Expanded text:
omino igitur mundi homine providentia divina in loco deliciarum quasi in parte potiori constituto, et ad conservanda bona quae habebat eadem Dei providentia rationi humanae adjuncta munito, atque ad illa bona quae habiturus erat quaerenda et obtinenda praecepto obedientiae cum gratia operante instructo; vid
Abbreviated transcription (Latin):
excellentiorẽ inqͥt apłs iiam uob̃
demonstrabo: Si linguis hominũ
loquar & angłoꝵ. si habuero omnẽ
ꝓphetiam. si nouero mysteria om̃ĩa
quid ẽ: Nichil ꝓdest si caritatẽ ñ
habeam: Pax ait dĩ quȩ exsuꝑat
omnem sensum custodiat corda
dãmodo uidemꝰ quare aquȩ illȩ̨
quȩ supra cęlum st̃ non debuert̃
colligi. & in unũ coartari. qm̃ ca
ritas amplificanda semꝑ est et di¬
latanda. & quanto latius pandit᷑.
tanto celsius sublimat᷑. Quȩ sub
cȩlo ft̃ autẽ aquȩ congregandȩ
st̃. & constringende in locũ unũ.
ut inde ꝑ certos tramites & exitus
ordinatos quacũq deducant᷑. qm̃
affectus animȩ inferior. nͥ certa le-¬
ge constringatur. ñ potest appare¬
re arida nec germina ꝓducere.sic̃
apłs castigat᷑ corpꝰ suum. & in serui
tutẽ redigit. ne forte cũ aliis p̾di-¬
cauerit ip̃se reꝓbꝰ fiat¬

Expanded text:
ellentiorem, inquit Apostolus, viam vobis demonstro . Si lingua hominum loquar et angelorum; si habuero omnem prophetiam; si novero mysteria omnia, quid est? nihil prodest si charitatem non habeam . Pax, ait, Dei quae exsuperat omnem sensum custodiat corda odammodo videmus quare aquae illae quae supra coelum sunt non debuerunt colligi et in unum coarctari, quoniam charitas amplificanda semper est et dilatanda; et quanto latius panditur tanto celsius sublimatur. Quae autem sub coelo sunt aquae, congregandae sunt et constringendae in locum unum, ut inde per certos tramites et exitus ordinatos, quacunque deducantur. Quoniam affectus animae inferior nisi certa lege constringatur, non potest apparere arida, nec germina producere, sicut Apostolus: Castigat corpus suum et in servi utem religit, ne forte cum aliis praedicaverit, ipse reprobus fiat
Abbreviated transcription (Latin):
cum:.
e illis aquis quȩ supra cȩlũ ft̃
non dixit script᷑a qd̾ congre-¬
gatȩ st̃ in locũ unũ. quẽ admodum
de illis quȩ erant sub cȩlo Magna
st̃ in his om̃ibꝰ sacramenta. nec ex-¬
plicabilia p̾senti abbreuiationi. qd
aquȩ quȩ sub cęlo ft̃ congregantur
in unum locum. qd̾ apparet arida.
& germina ꝓ ducit. simulq ipsa ae-¬
ris spacia cõntracta tand̾e caligine
serenant᷑. & aquarũ tractꝰ ad irri¬
gandam atq infundendã trã ꝑ
corpꝰ illiis quacumq spargunt᷑. &
nichil sine causa factum est. Noc
mirum uidet᷑ qd̾ aquȩ quȩ sub cȩlo
st̃ congregantur in locum unum.
& illȩ quȩ st̃ supra cęlũ ñ congre-¬
gantur. neq eis locus unꝰ tribuitur.
sed relinquunt᷑ diffusȩ atq expan-¬
sȩ. quasi quȩ coartari nolint uel
colligi Quid putas hoc sibi uult.
nͥ qd̾ caritas dei diffusa ẽ in cordi

Expanded text:
cum. De illis aquis quae supra coelum sunt non dixit Scriptura quod congregatae sunt in locum unum; quemadmodum de illis quae erant sub coelo. Magna sunt in his omnibus sacramenta, nec explicabilia praesenti abbreviatione, quod aquae quae sub coelo sunt congregantur in unum locum, quod apparet arida et germina producit, simulque ipsa aeris spatia contracta tandem caligine serenantur, et aquarum tractus ad irrigandam atque infundendam terram per corpus illius quacunque sparguntur; et nihil sine causa factum est. Hoc mirum videtur, quod aquae quae sub coelo sunt congregantur in locum unum, et illae quae sunt supra coelum non congregantur neque eis locus unus tribuitur, sed relinquuntur diffusae atque expansae, quasi aquae coarctari nolint vel colligi. Quid putas hoc sibi vult nisi quod Charitas Dei diffusa est in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
um autẽ fecit bonũ & ꝑmisit
malũ. apparuit nobis uolun-¬
tas eiꝰ de illo. qm̃ eͥe uult qđ facit.
uł ꝑmitcit ut sit. & ñ incipit tunc
cum illo qđ fit uoluntas eiꝰ qͤ et̾na
ẽ. sed ostendit᷑ ex illo qͣndo fit quȩ
occulta est. Et id̾o ipsum qđ fit dr̃
uoluntas eiꝰ. qͥa signũ est uolunta¬
tis eiꝰ. & apparuit quasi alia & alia

Expanded text:
permisit malum, apparuit nobis voluntas ejus de illo, quoniam esse vult quod facit vel permittit ut sit; et non incipit tunc cum illo quod fit voluntas ejus quae aeterna est, sed ostenditur ex illo quanto fit quae occulta est. Et ideo ipsum quod fit dicitur voluntas ejus, quia signum est voluntatis ejus. Et apparet quasi alia et alia
Abbreviated transcription (Latin):
elementoꝵ. si int̾roget quis
utrũnam credendum sit ex ipsis ea
quȩq elementis eẽ condita. ad quo¬
rum decorẽ ac pulchritudin̾e fac-¬
ta ꝓbant᷑. ut uerbi gr̃a quȩ ad or-¬
natũ t̾rȩ facta st̃. ñ nisi de t̾ra su-¬
mi potuert̃. hoc & si in aliis uerum
concedimꝰ. non tamen in elemento
aeris ullomͦ ꝓbare ualemꝰ: cũ mani-¬
feste uolatilia legamꝰ accepisse &
ab aquis originem. & in aere man-¬
sionem Qͦd quare sit factũ. ut ñ
ad similitudinẽ alioꝵ quȩ ad or-¬
natũ elementoꝵ mundi creata ft̃.
ex ipso elemento mat̾iam sume¬
rent. in quo locũ sortiri debuert̃.
forte quis ad ipsius elementi mate¬
riam referat. qđ quasi tantã aer
corpulentiã non habuerit. ut ani¬
mantium corpora quȩ solidã ma¬
teriam requirt᷑. ex eo conderent᷑:¬
Aquarũ autẽ naturã magis t̾rȩ affi¬
nem. plusq corpulentiȩ habentẽ.
acꝑ hoc formandis corporibꝰ aptio¬
rem: Sed altior in his rebꝰ sacramen¬

Expanded text:
elementorum si interroget quis, utrumnam credendum sit ex ipsis ea quaeque elementis esse condita ad quorum decorem vel pulchritudinem facta probantur, ut verbi gratia: quae ad ornatum terrae facta sunt, non nisi de terra sumi potuerunt; hoc et si in aliis verum concedimus, non tamen in elemento aeris ullo modo probare valemus, cum manifeste volatilia legamus accepisse et ab aquis originem et in aere mansionem. Quod quare factum sit ut non ad similitudinem aliorum quae ad ornatum elementorum mundi creata sunt ex ipso elemento materiam sumerent in quo locum sortiri debuerunt, forte quis ad ipsius elementi materiam referat: quod quasi tantam aer corpulentiam non habuerit, ut animantium corpora quae solidam materiam requirunt ex eo conderentuAquarum autem naturam magis terrae affinem plusque corpulentiae habentem, ac per hoc formandis corporibus aptiorem. Sed altior in his rebus sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
acramentũ circũcisiõis. legis
ge facta ẽ Quẽadmotũ eñi nc̃ in
nouo testamento pͥmũ homo unda
baptimi ablutꝰ signũ & nomen ꝓfeᷤᷤ¬
sionis suȩ accipit. ac deinde numero
fideliũ ad sociatꝰ. & p̃ceptis diuinis
instructꝰ ad cõplendã ꝓfession̾e suã
accedit. sic antiquuᷤ ille popłs pͥmũ
qͥd̃e ꝑ circũcisionẽ signatꝰ est. postea
ꝑ legẽ informatꝰ¬

Expanded text:
acramentum circumcisionis agem facta est. Quemadmodum enim nunc in Novo Testamento, primum homo unda baptismatis ablutus, signum et nomen professionis suae accipit, ac deinde numero fidelium associatus, et praeceptis divinis instructus ad complendam professionem suam accedit; sic antiquus ille populus primum quidem per circumcisionem signatus est, postea per legem informat
Abbreviated transcription (Latin):
OCautẽ diligent̃ confide¬
randũ quã callide hostis
primũ qđ mulier timuit malũ.
negando remouit. ac deinde qđ
ipse intendit malũ libere ꝑsua-¬
sit: Nouissimȩ autẽ ad ipsam ꝑ-¬
suasionem suffulciendã. ꝓmissio¬
nem adiunxit. & ut eadem ꝑsua-¬
sio citiꝰ recipet᷑ ꝓmissionẽ duppli¬
cauit Qui enim tantũ unam
comestionẽ suasit. ꝓ una duo re¬
ponens in p̃mio. similitudinem
dĩscientiãq boni & mali spopon¬
dit: In ꝑsuasione gͥ cibi homi¬
ñe tẽptauit gula. in ꝓmissione
deita tis & cognitionis uana gła
& auaritia Immoderata nãq eden-¬
di concupiscentia gula ẽ Deside-¬
rium autẽ in ordinatũ excellendi
uana gła Nimius uͦ appetitꝰ ha¬
bendi uł possidendi auaricia¬

Expanded text:
oc autem diligenter considerandum quam callide hostis primum quod mulier timuit malum negando removit, ac deinde quod ipse intendit malum libere persuasit. Novissime autem ad ipsam persuasionem fulciendam promissionem adjunxit, et ut eadem persuasio citius reciperetur promissionem duplicavit. Qui enim unam tantum comestionem suasit, per una duo reponens in praemio similitudinem Dei scientiamque boni et mali spopondit. In persuasione igitur cibi hominem tentavit gula. In promissione divinitatis et cognitionis vana gloria et avaritia. Immoderata namque edendi concupiscentia, gula est. Desiderium autem inordinatum excellendi, vana gloria. Nimius vero appetitus habendi vel possidendi avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
conuersione: Qͦd enim pͥmum
erant scđm aliqͥd unũ erant. qͥa
om̃s boni erant. & qͦd boni erant¬
non facienteᷤᷤ sed facti erant In
hoc gͦ unũ erant qd boni facti
erant. & nondũ ad huc aliuderas
quã facti erant. qͥa tunc pͥmum
facti erant. & non ante quicquam
fecerant: Cepert̾ autẽ diuidi ab
eo qđ facti erant. ut aliud iã e̾ent.
uł ꝑficiente ᷤᷤ supra illud ut boni
e̾ent. uł sub illo deficienteᷤᷤ ut ma¬
li e̾ent. Nȩc est conuersio & auersio
qua diuisi st̃ qͥ unũ erant & boni
nat᷑a. ut sint alii supra illud boni
ꝑ iusticiã. alii sub illo mali ꝑculpã.
conuersio enĩ iustoᷤᷤ fecit. & au̾sio
inuistos. Utraq enim uoluntatiᷤᷤ fu-¬
it. & uoluntaᷤ utrimq libertatis.

Expanded text:
 Quod enim primum erant secundum aliquid unum erant, quia omnes boni erant; et quod boni non facientes, sed facti erant. In hoc igitur unum erant quod boni facti erant et nondum ad aliud erant quam facti erant; quia tunc primum ant, et non ante quidquam fecerant. Coeperunt autem dividi ab eo quod facti erant, ut aliud jam essent, vel proficientes supra illud et boni essent; vel sub illo deficientes ut mali essent. Haec est conversio et aversio qua divisi sunt qui unum erant et boni natura ut sint alii supra illud boni per justitiam: alii sub illo mali per culpam. Conversio enim justos fecit et aversio injustos. Utraque enim voluntatis fuit, et volun
Abbreviated transcription (Latin):
LaN TAhiERAT autẽ dñs d̃s
sic̃ dicit scͥptura paradysum
uoluptatis a pͥncipio. in qͦ posuit
hominẽ quem formauerat Qua¬
lis autem paradysus fuerit. ubi
homo ꝓbandꝰ & exercendꝰ positus
est subsequit᷑ script᷑a & dicit Pro¬
duxitq dñs ds̃ de humo om̃e lig¬
num pulchrum uisu & aduescen¬
dum suaue. lignũ etiam uitȩ in
medio paradysi Lignumq scien
tiȩ boni & mali. & fluuius egredie¬
bat᷑ de loco uoluptatis adirrigan¬
dum paradysum qͥ inde diuidit᷑
in quatuor capita Patet gͦ qͣnte
amenitatis locus ille fuit in quo
nat᷑a hominis adhuc acorruptione
aliena foueri ac nutriri debtit. qͥ
fontibꝰ & fluminibꝰ irriguuᷤᷤ arbo¬
ribus omĩgenis frondosus & nemo¬
rosus. fructu tam pulchro ad ui-¬
dendum quam suaui ad uescendũ
refertus p̃dicat᷑:¬

Expanded text:
lantaverat autem Dominus Deus, sicut dicit Scriptura, paradisum voluptatis a principio in quo posuit hominem quem formaverat . Qualis autem paradisus fuerit ubi homo probandus et exercendus positus est, subsequitur Scriptura et dicit: Produxitque Dominus de humo omne lignum pulchrum visu, et ad vescendum suave: lignum etiam vitae in medio i et mali. Et fluvius egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor capita . Patet ergo quantae amoenitatis locus ille fuit in quo natura hominis adhuc a corruptione aliena foveri ac nutriri debuit, qui fontibus et fluminibus irriguis, arboribus omnis generis frondosus et nemorosus, fructu tam pulchro ad videndum quam suavi ad vescendum refertus praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
comestionẽ dõ parificari se posse
crederet. uł etiam parificari uel¬
let. s tantũ ne mulieris animum
quȩ sibi ꝑ affectum dilectionis so¬
ciata fuerat. eiꝰ peticioni & uolun¬
tati resistendo contristaret. Maxi¬
me quia putauit se & mulieri mo¬
rem gerere. & postea ꝑ penitentiã
& ueniȩ postulationem creatori
posse placere Uere gͥ dictum ẽ
qͥa minus peccauit. qͥ de penitentia
& miscdia cogitauit: Peccauit ta¬
men quia peccanti consensit. et
peccantẽ non correxit. & idcirco
quȩ in peccato originali ẽ culpa
quamus dissimiliter. ad utrũq
tamen totum redundat. in illam
qͥde quia peccauit. in istum uͦ qͥa
peccanti consensit. & peccatũ illiꝰ
consentiendo suũ fecit. & hocmͦ
qͥde pͥmꝰ homo a diabolo seductuᷤᷤ
est. ut peccaret: Si autẽ interiꝰ
confiderare uoluerimꝰ qͦm pec¬
catũ in eũ uenit. aut etiam quid¬
sit ipsum peccatũ qđ nat᷑am bo¬
nam uitiat. & tollit pulchritu-¬

Expanded text:
comestionem Deo parificari se posse comestionem Deo parificari se posse crederet, vel etiam parificari vellet; sed tantum ne mulieris animum quae sibi per affectum dilectionis sociata fuerat, ejus petitioni et voluntati resistendo contristaret. Maxime quia putavit se et mulieri morem gerere; et postea per poenitentiam et veniae postulationem Creatori posse placere. Vere igitur dictum est quia minus peccavit qui de poenitentia et misericordia cogitavit; peccavit tamen quia peccanti consensit et peccantem non correxit. Et idcirco quae in peccato originali est culpa quamvis dissimiliter ad utrumque tamen tota redundat; in illam quidem quia peccavit in istum, quia peccanti consensit et peccatum illius consentiendo suum fecit. Et hoc quidem modo prius homo a diabolo seductus est ut peccaret. Si autem interius considerare voluerimus quomodo peccatum in eum venit, quid aut etiam fit ipsum peccatum quod naturam bonam vitiat, et tollit pulchritu