comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽd̃s. Ergo pp̃ rachel ñ pp̃ lyam. siam quis
tandem amau̾it in oꝑib iusticie laborem ac¬
cõnuum atq passionum. Quis eam uitam pp̃
se ip̃ãm expetiu̾it. sicut nec iacob lyam. S
t̃ sibi uocte sb̾poĩtam in usum gen̾andi.
implexus ⁊ fsecunditatẽ eius exptus ẽ. Dñs
emni eam qr ꝑ se ipãm diligi nõ pot̃at. pri¬
nio ut ad rachel ꝑueniretur toserari fec̃.
demide pp̃ filios cõmendauit. Ita u̾o unus
u̾sacõne meditatus ẽ. quid aliud corde ges¬
tunt. quid aliud adamauit. nͥ doctͥnami sa¬
pientie. Qmͣ pleriq se adepturos ⁊ ꝑceptu¬
ros putant. statim ut se in septem pͥcep¬
tis segis exͥcuerint. Que sunt de dileccio¬
ue ꝓxum. ne quicqm homunĩ noceat᷑. Io
ẽ honora prẽm ⁊ mrẽm ne mechabis. ñ
occides. ñ furabis. ñ falsum testimonnim

Expanded text:
eus. ergo propter Rachel, non propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unusonuersatione meditatus est, quid aliud corde gestauit, quid aliud adamauit nisi doctrinam sapientiae ? quam plerique se adepturos et percepturos putant statim, ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam homini noceatur, id est: honora patrem et matrem. non moechaberis, non occides, non fur
Abbreviated transcription (Latin):
libidinosis peccatis iiquoꝵ. Ac ꝑ ħ sicut
puer in barbarismo rep̾hensus. si de uir¬
gni metaplasmo si uellet defende. ferulis
ded̾etur. ita quisqͥs cum aucilla sue ꝯngis
nolutatus Abrahe scr̃ ꝙ de agar ꝓlem ge¬
nint. in exemplum defensionis assumpse¬
rit. utinã ñ plane ferulis. s uł sustib
cohercitus em̃detur. ne cum cet̾is adult̾is
et̾no supplicio pumat᷑. Mimimne qͥdem il¬
le res. iste autẽ mague sunt. Nec ad ħ inde
ducca similitudo ẽ. ut scema sacram̃to. ⁊
soloescismus adult̾io eo equet᷑. uerump¬
tam̃ ꝓporcione sin cuiusq gen̾is que in
ilł locucõnum qͥbrdam uͥtutib seu incus

Expanded text:
libidinosis peccatis iniquorum: ac per hoc, sicut libidinosis peccatis iniquorum: ac per hoc, sicut puer in barbarismo reprehensus, si de Virgilii metaplasmo se vellet defendere, ferulis caederetur; ita quisquis cum ancilla suae conjugis volutatus, Abrahae factum, quod de Agar prolem genuerit, in exemplum defensionis assumpserit, utinam non plane ferulis, sed vel fustibus coercitus emendetur, ne cum caeteris adulteris aeterno supplicio puniatur. Minimae quidem illae res, istae autem magnae sunt; nec ad hoc inde ducta similitudo est, ut schema sacramento, et soloecismus adulterio coaequetur: verumtamen proportione sui cujusque generis, quod in illis locutionum quibusdam virtutibus seu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e fu̾nt. Sic autem isti in quibdam fac¬
tis a quorum altrtudine longe sunt repre¬
rep̾hendunt. tanqmͣ libidinẽ ꝓpħarum. sicut
ñ nuilli ⁊̃ satͥlegi paganorum rep̾hendunt.
in arbore. Aut pi̾lis ciisdam fatuitatis
asfectum. ꝙ inclmato capite digito stͥbebat
m t̾ra. ⁊ cum hominib int̾ro gantib respon¬
diss. t᷑sus hoc fac̾e cepit. Nich emm sapiunt
nec intlłigunt in magins amis qͣsdam u̾¬
tutes incus ꝑuorum aminoꝵ ẽẽ simillimas.
ñ nulla spẽ. s milla equitatis comꝑacõne
nmles autẽ sunt qui in magnnt ista repͥ¬
hendunt. pu̾is imꝑitis in scoła. qui cum
gue doctissimũ anccorẽ qr dixit. ꝑs infrustͣ
secant. Debint enim inquiunt dr̃e secat.
Et qr norunt religionẽ dici. culpant eum
qr geminata litt̾a dixit belligione pr̃imi.
Unde ñ absurde fortasse dicatur. in gen̾e
suo qnͣtum distant scemata ⁊ metapł asi
doccorum. ad soloecisiis ⁊ barbarisins im¬

Expanded text:
nostrae fuerunt. Sic autem isti in quibusdam facnostrae fuerunt. Sic autem isti in quibusdam factis, a quorum altitudine longe sunt, reprehendunt tamquam libidinem prophetarum, sicut nonnulli etiam sacrilegi paganorum reprehendunt in arbore, aut puerilis cuiusdam fatuitatis adfectum, quod inclinato capite digito scribebat in terra et, cum hominibus interrogantibus respondisset, rursus hoc facere coepit. nihil enim sapiunt nec intellegunt in magnis animis quasdam uirtutes uitiis paruorum animorum esse simillimas nonnulla specie, sed nulla aequitatis conparatione. similes autem sunt, qui in magnis ista reprehendunt, pueris inperitis in schola, qui cum guae doctissimum auctorem, quia dixit: pars in frusta secant. debuit enim, inquiunt, dicere: secat. et quia norunt religionem dici, culpant eum, quia geminata 1 littera dixit: relligione patrum. unde non absurde fortasse dicatur in genere suo, quantum distant schemata et metaplasmi doctorum a soloecismis et barbarismis i
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ responde̾ susfic̾e̾t. S qm̃ ñ nulłi ⁊̃ pret᷑
urã uamloquia. sua sponte cõmouent᷑. in¬
tam ꝓpħarumi in uet̾i destam̃to compantes
uite apłorum in nouo testam̃to. Nec ualẽ¬
tes disc̾nere ꝯsuetudinẽ temꝑis illius quo
ꝓmissio uelibat᷑. A ꝯsuetudine temꝑis istiꝰ
quo ꝓmissio reuelatur. eis magis responde̾
compellor. qui uł temꝑanciam suam audent
p̾ferre ꝓpħis. uł nequicie sue q̃runt pr̃ocim¬
a de ꝓpħis. Qua in re ħ pͥmum dico illor
hominũ ñ tm̃ linguam. uerum ⁊̃ uitam
suisse ꝓpħicam. Totumq illud regnum
gentis hebreorum. magnũ quẽdam qr ⁊
magm cinusdam fuisse ꝓpħam. Quo cir¬
ca ꝙ ad eos quid̃ attinet qui illic erant e¬
riditai corde in sapĩã dĩ. ñ solum in his q̃
dicebant. S ⁊̃ in hus que faciebant. ꝙ autẽ
ad cet̾os ac simul om̃s illius gentis homi¬
nes. in iisq̃ in illis uł de illis dumiͥtus fie

Expanded text:
uobis respondere sufficeret. sed quobis respondere sufficeret. sed qra uaniloquia sua sponte conmouentur uitam prophetarum in uetere testamento conparantes uitae apostolorum in nouo testamento nec ualentes discernere consuetudinem temporis illius, quo promissio uelabatur, a consuetudine temporis istius, quo promissio reuelatur, eis magis respondere conpellor, qui uel temperantiam suam audent praeferre prophetis uel nequitiae suae quaerunt patrocinia de prophetis. Qua in re hoc primum dico illorum hominum non tantum linguam, uerum etiam uitam fuisse propheticam totumque illud regnum gentis Hebraeorum magnum quendam, quia et magni cuiusdam, fuisse prophetam. quocirca, quod ad eos quidem adtinet, qui illic erant eruditi corde in sapientia dei, non solum in his, quae dicebant, sed etiam in his, quae faciebant, quod autem ad ceteros ac simul omnes illius gentis homines, in his, quae in illis uel de illis diuinitus fieb
Abbreviated transcription (Latin):
factis nocentib. Si ⁊ ncãtas cͥmen ẽ. ut
ab illo met̾num dampnatent᷑. cum quo
uł sumil absoli si pꝰ untoriam respiraret
lib̾tas. uł simul dampnari debu̾nt. Si ⁊ pꝰ
uictoriam tantum saltem uałetet ncc̃itas.
ut aliquid ualeret ⁊ equitas. Sicut autem
dm̃ ñ illum uerum ⁊ sũmum quẽ cołimis.
si alium nescio quẽ falsum ꝯfingitis. quẽ
tis. qmͣ eumꝰ qͣm ur̃m adoratis. Sic ⁊ pat̾ar¬
chas ⁊ ꝓpħas ñ tales intuꝑatis quales hono¬
rantur a uob̾. s qͣles libris nrĩs ñ intellectis.
malmola uanitate finxistis. Quos tñ ⁊̃ ipõs
quales finsse suspicanum. parum ẽ si dicam
Quod ñ aggrediar demonstrare. nͥ pͥus scõs
urĩs adiuuante me dño adu̾sum corda car¬
nalia. ꝑspicua rõne desfend̾o. Et uob̾ qͥdem
manichi sic respond̾e̾ susfic̾e̾t. ut ⁊̃ uicia q̃
putatis nrõrum laudib urõrum p̾ponenda
quales urõs pr̃es finsse iaccatis. Sic gͦ ut dixi

Expanded text:
nocentibus, si et necessitas crimen est, ut ab illo in aeternum damnarentur, cum quo uel simul absolui, si post uictoriam respiraret libertas, uel simul damnari debuerunt, si et post uictoriam tantum saltem ualeret necessitas, ut aliquid ualeret et aequitas. sicut autem deum, non illum uerum et summum, quem colimus, sed alium nescio quem falsum confingitis, quem tis, quam eum, quem uestrum adoratis. Sic et patriarchas et prophetas non tales uituperatis. quales honorantur a nobis, sed quales libris nostris non intellectis maleuola uanitate finxistis: quos tamen etiam ipsos quales fuisse suspicamini, parum est, si dicam quod non adgrediar demonstrare, nisi prius sanctos uestris adiuuante me domino aduersum corda carnalia perspicua ratione defendero. et uobis quidem, Manichaei, sic respondere sufficeret, ut etiam uitia, quae putatis, nostrorum laudibus uestrorum praeponenda quales nostros patres fuisse iactatis. sic ergo, ut dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
is accipinis. tanto fidentius illa culremus.
que ꝑ enis u̾itatem certius culpanda didici¬
mus. Ii enim formcacõ ⁊ omnis ꝯcũbitus
lia qͦꝑdam fc̃a cõmemorat. De qmib eolo¬
co snam tate̾t sententiã indicanda nob̾ per¬
putat. ñ landanda p̾stͥbit. Quis enim nr̃m
in ip̃o eunͣgłio ñ detestat᷑ herodit crudelita¬
tem. cum de xp̃i natiuitate sollicitus tot in¬
fantes inssit occidi. It ħ fcm̃ ibi ñ uitupa¬

Expanded text:
us accipimus, tanto fidentius illa culpemus, us accipimus, tanto fidentius illa culpemus, quae per ejus veritatem certius culpanda didicimus. Ibi enim fornicatio et omnis illicitus lia quorumdam facta commemorat, de quibus eo loco suam taceat sententiam, judicanda nobis permittit, non laudanda praescribit. Quis enim nostrum in ipso Evangelio non detestatur Herodis crudelitatem, cum de Christi nativitate sollicitus tot infantes jussit occidi ? At hoc factum ibi non vitup
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯning̾e noluiss. qua destitucõne cõpulsa
illo pocius mͦ qmͣ millo mͦ posfitatẽ ñ ali¬
unde̾ qmͣ ab eadem stirpe conquireret. In
qua sentencia ñ eam iistificatam. s eãmni
magis qmͣ se istificatam dicens. nec ip̃am
laudauit. O in sin comꝑacõne ĩposuit.
se socero supposuerat minus culpans
quiͣ libidinosi contubitꝰ ardorem. quo ñe
uelud ad meretͥoem uictus intrauerit
sicut quibrdam dr̃. Instificastis sodomi
omnmo a socero saudata itlłigatur. Quod
tũ consulta illa et̾na sege nsticie que natura¬
lem ordinẽ ꝑturbari uetat. ñ utiq tũmͦ
corꝑum s maxime ac pͥmitus animior. qr
in ꝓcceandis siliis ordinatam societate nõ
bis fanstus uł ipa maraithea pi̾fitas atbi᷑¬
tur adu̾sum. Quasi nob̾ in ilłuis scͥpͥtute
ueneracõne dignoq p̾como. rncia homi¬
num que illa cõmemorat ncc̃e sit appbitt
Qium potius noc̃ẽ ẽ. nt qnͣto illam religiosi¬

Expanded text:
coniungere noluisset, qua destitutione conpulsa coniungere noluisset, qua destitutione conpulsa illo modo potius quam nullo modo posteritatem non aliunde qqua sententia, non eam justificatam, sed eam magis quam se justificatam dicens, nec ipsam laudavit, sed in sui comparatione praeposuit; se socero supposuerat, minus culpans, quam libidinosi concubitus ardorem, quo ipse velut ad meretricem victus intraverat: sicut quibusdam dicitur, Justificastis Sodomam , omnino a socero laudata intelligatur: quae tamen consulta illa aeterna lege justitiae, quae naturalem ordinem orum, sed maxime ac primitus animorum, quia in procreandis filiis ordinatam societatem non bis Faustus, vel ipsa Manichaea perversitas arbitratur adversum, quasi nobis in illius Scripturae veneratione dignoque praeconio vitia hominum, quae illa commemorat, necesse sit approbare: quin potius necesse est ut quanto illam religiosi
Abbreviated transcription (Latin):
la. Tam̃ eum qnͣtu in ip̃õ erat deforunt᷑
cum metetͥce cubasse ñ dubnim ẽ. At illa q̃
socerum fefellit. ñ catis enis concrpĩa nec
meretͥce m̾cedis cupiditate peccant Q et
ilło sangume ꝓlem requirens. ex quo duob
iam ftat᷑b impta. tercio qͦ denegato hre
ñ potuit. prĩ eorum socero suo fetandum
corpus fcaude sb̃iecit. pignore m̾oedis ac¬
cepto. Quod ñ ad ordiañtum. s ad tessi¬
momum reseruainit. Meluis quid̾ sine fi¬
liis remaueret. qm̃ sine nire matͥmonu
mat̾ fieret. Longe tñ alia intencõne pec¬
cauit. ꝙ filiis sins prẽm ꝑuidit s̃ oc̾um
siumi. qmͣ si eum sibi ꝯcupiss adultum
Demq cum nssu enis ꝓducetur ad mi¬
tem. ⁊ uirgam monile. atq amilum ꝓti¬
lis. dicens ab eo se gramdatam amis pig¬
nora illa eẽnt. ubi ea que ded̾at ille ꝙg¬
nouit. astam magis qmͣ se istificatam᷑ ee
respondit. Quod ei filium suum maritũ

Expanded text:
lia — tamen eum, quantum in ipso erat, deformiter lia — tamen eum, quantum in ipso erat, deformiter cum meretrice cubasse non dubium est. at illa, quae socerum fefellit, non carnis eius concupiscentia nec meretriciae mercedis cupiditate peccauit, sed ex ipso sanguine prolem requirens, ex quo duobus iam fratribus nupta tertio quoque denegato habere non potuit, patri eorum socero suo fetandum corpus fraude subiecit pignore mercedis accepto, quod non ad ornamentum, sed ad testimonium reseruauit. melius quidem sine filiis remaneret quam sine iure matrimonii mater fieret; longe tamen alia intentione peccauit, quod filiis suis patrem prouidit socerum suum, quam si eum sibi concupisset adulterum. denique cum iussu eius produceretur ad mortem et uirgam, monile atque anulum protulisset dicens ab eo se grauidatam, cuius pignora illa essent, ubi ea, quae dederat, ille cognouit, istam magis quam se iustificatam esse respondit, quod ei filium suum maritum
Abbreviated transcription (Latin):
ãbatur incarne uentus. bñdictione prĩs
sin precet̾is commñdatus enmunt. Cet̾um
ad id ꝙ eum faustus fornitatũ ꝯmemori¬
int. addimus nos alind ꝙ fcẽm sinim io¬
seph in egyptum uendidit. Nunqind cu¬
iusqͣm m̃bra disporta depͣuant lucẽ que
cuncta demonsttat᷑. Sic nec cimispiam
malefc̃a malam scͥpturam fatumt. qua
ꝓdente legentib ĩnotescunt. Consista
quippe et̾ua lex illa que ordinẽ natͣalem¬
conseruari nibet ꝑturbari uetat. ñ nisi
ꝓpagacõnis causa statinit hominis cõcubi¬
tum ficri. Ẽt ħ ñ nͥ socalit᷑ ordmaco
ꝓstitucio fenimaꝵ ñ ad sustiuendã pͦ¬
lem. s ad saciandam libidmẽ ꝓposuar.
diuna atq et̾na songe dampnat᷑. dni¬
nẽ quiipe dehonestat emptore. tpituro
uenał. Ac pħ uidas. ⁊ si graunis peccass. si
nurum scieñs cum ea concimibe uoluisset. si
enim uir ⁊ uxor sicut dñs dicit ñ iam duo si
una caro ẽ. ñ alit̾ mirus ẽ deputanda qmͣ fi¬

Expanded text:
abatur in carne uenturus, benedictione patris sui prae ceteris commendatus eminuit? Ceterum ad id, quod eum Faustus fornicatum commemorauit, addimus nos aliud, quod fratrem suum Ioseph in Aegyptum uendidit. numquid cuiusquam membra distorta deprauant lucem, quae cuncta demonstrat? sic nec cuiuspiam malefacta malam scripturam faciunt, qua prodente legentibus innotescunt. consulta quippe aetconservari jubet, pertubari vetat, non nisi propagationis causa statuit hominis concubitum fieri, et hoc non nisi socialiter ordinato prostitutio feminarum non ad substituendam prolem. sed ad satiandam libidinem propositarum diuina atque aeterna lege damnatur. omnem quippe dehonestat emptorem turpitudo uenalis; ac per hoc ludas etsi grauius peccasset, si nurum. sciens cum ea concumbere uoluisset — si enim uir et uxor. sicut dominus dicit "non iam duo, sed una caro" est, non aliter nurus est deputanda quam fi
Abbreviated transcription (Latin):
isti rep̾liendunt. d̾s huic fc̃o nillum rustĩẽ
testimoniũ ꝑhibi̾t. qua dem̃cia tem̾itatis
huic illas litt̾as accusare ꝯtendunt. cum aliis
eaꝵ locis aptissime ĩuemant᷑. dnimiis p̾cep¬
tis ista ꝓhib̾i. Unde in illa re gesta de ope fi¬
harum loch. narrata ista sunt. ñ lanoata
Quedã u̾o eminciato di iudicõ. q̃dam taci¬
to narrari. oportuit. Ut qñ ꝓmitur quid
inde iudicau̾it d̾s. instruatur nr̃a impitia.
qñ autẽ ticetur iss ex̾ceatur ꝑicia. ait ꝙ aubi¬

Expanded text:
isti reprehendunt, deus huic facto nullum iustitiae isti reprehendunt, deus huic facto nullum iustitiae testimonium perhibuerit, qua dementia temeritatis hinc illas litteras accusare contendunt, cum aliis earum locis apertissime inueniantur diuinis praeceptis ista prohiberi? unde in illa re gesta de opere filiarum Loth narrata ista sunt, non laudata. quaedam uero enuntiato iudicio dei, quaedam tacito narrari oportuit, ut quando promitur, quid inde iudicauerit deus, instruatur nostra inperitia; quando autem tacetur, uel exerceatur peritia, ut, qu
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs aliqũ ebrins ꝯseq̃nter eͥbriosus est.
tñ in hoĩe iusto huius ip̃ius ⁊ si ñ ebrio¬
sitatis. aut c̾ce ebͥetatis cã q̃renda ẽ. Quid
enim tandẽ cogebat᷑. ut filiab sins crebra
uina miscentib aut fortasse nec mixta
ccebro porrigentib cõsentiret aut cred̾et.
An ad ħ ⁊ filias muinã tͥsticiam fingentes
ita uoluit ꝯsolari. ut illuis destitucõms
⁊ mat̾m luctus dolor de cogitacõne m̃tis
q̃ sodomitaꝵ arte pessima ⁊̃ paucis pocłis
pr̃ẽm sic meb̾are potunt. ut illud pocm̃
cũ ignorancie uł pociis de ignorancie cõ¬
mittent. S mirum si ħ scͥpta diuina ta¬
cuisset. uł ẜuum suum d̾s sine aliquo uo¬
linitatis enis uicio ꝑpeti sin̾et. Nos tñ
scͥpturas sc̃as in houn᷑ũ pcc̃a defendis.
Non autẽsisꝯmͣ aca de hius facti purga
nisserit. aut ft̃in aꝓpbau̾it. aut ita iꝰ ti
hoiẽs in ilł libris appellent᷑. ut si uolu̾int
pectare ñ possint. Eum gͦ in litt̾is quas

Expanded text:
quisquam aliquando ebrius, consequenter ebriosus est, tamen in homine justo hujus ipsius, etsi non ebriositatis, at certe ebrietatis causa quaerenda est. Quid enim tandem uina miscentibus aut fortasse nec mixta crebro porrigentibus consentiret aut crederet? an ad hoc filias nimiam tristitiam fingentes ita uoluit consolari, ut illius destitutionis et materni luctus dolor de cogitatione mentisqua Sodomitarum arte pessima etiam paucis poculis patrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum ignorante uel potius de ignorante conmitterent ? sed mirum, si hoc scriptura diuina tacuisset uel seruum suum deus sine aliquo uoluntatis eius uitio perpeti sineret. Nos tamen scripturas sanctas, non hominum peccata defendimus, sic autem de huius facti purgat fieri iusserit aut factum adprobauerit aut ita iusti homines in illis libris appellentur, ut si uoluerint peccare. non possint. cum ergo in litteris. quas
Abbreviated transcription (Latin):
uporis loth qñ cum eo filie cõcubu̾nt. nõ
illud ꝙ cum a sodoniis lib̾atus ẽ si aliud
aliquid siguratũ ẽ. Nam tunc ille ip̃e loch
future legis uidet᷑ gestasse ꝑsonam. qmͣ
quid̃ ex illa ꝓcceati ⁊ sub lege positi. ma¬
le initlłndo qͦdam mͦ debriant. ea que ñ le¬
gitume utendo nifidelitatis oꝑa ꝑiunt. Bo¬
na ẽ enĩ lex ait apłs. si quis ea legritume

Expanded text:
cum illo filiae concubuerunt, non illud quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud aliquid figuratum est; nam tunc ille ipse Loth futurae legis videtur gestasse personam: quam quidam ex illa procreati et sub lege positi male intelligendo, quodammodo inebriante aqua non legitime utendo, infidelitatis opera pariunt: bona est enim lex, ait Apostolus , si quis ea legitime
Abbreviated transcription (Latin):
discipuł ait. Ne uob̾ dicatis pr̃em in t̾ra.¬
umus ẽ enim pr̃ nr̃ qui in celis ẽ. Eimis uer
p̾buat exemplum. qñ ⁊ ip̃e dixit. que mͥ
mat̾ aut quis fres. Et extendens manu¬
suꝑ discipłos ait. Hii sunt frẽs mei. Et n¬
quisqmͣ in ħ uocabło t̾renam cogncion
cogitaret. adniuxit. Et qͥcumq fec̾it no¬
ẽ. Tanqͣm dr̃ẽt. de deo pr̃e hant cognacõ¬
nem appello. ñ de synagoga mrẽ. Ad eter¬
nam quippe untam nunc uoco. ubi ĩ mor¬
talit̾ natus sum. ñ ad temꝑalem unde
ut uocarem mortał esfectus sum. Quod
gͦ eccłia cimis upor sit ocultat᷑ aliem¬
gems. cunis autem soror ñ tacet᷑. ħ in te¬
rim causa facile occͤrit. qr ꝯcoaltum ⁊ dis¬
ficile ad intłłndum ẽ quomꝰ aunua huma¬
na u̾bo d̾i copuletur. sine msceat᷑. sine
quid melnis ⁊ alcuis dici pot̾. cum sit il¬
lud d̾s. ista creatura. Scõm ħ enim spon¬

Expanded text:
aperiat dominus et ostendat, quis tunc in illo figurabatur uiro et cuius sit uxor, quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularique non sinitur, ut sit uiro suo sine macula et ruga ? in gloria quippe Christi recte uiuit ecclesia, ut pulchritudo eius honori sit uiro eius, sicut Abraham propter Sarae pulest, tamquam diceret: de deo patre hanc cognationem appello, non de synagoga matre. ad aeternam quippe uitam nunc uoco, ubi inmortaliter natus sum, non ad temporalem, unde ut uocarem mortalis effectus sum. Quod ergo ecclesia cuius uxor sit occultatur alienigenis, cuius autem soror, - non tacetur, haec interim causa facile occurrit, quia occultum et difficile ad intellegendum est, quomodo anima humana uerbo dei copuletur siue misceatur siue quid melius et aptius dici potest, cum sit illud deus, ista creatura. secundum hoc enim spon
Abbreviated transcription (Latin):
sua miru ꝯcubint. ncħil omuino asfeit
unde auitoritas sc̃a culpetur que in illis
libris fudata ꝑsistens. Non tm̃ paritstiõ¬
rum manicheoꝵ calumpmosas argutias.
uerum ⁊̃ gentilium dot tantoꝵq popu¬
loꝵ horrendas ĩmucitias dumo uure con¬
tempinit. Quos pene iam totos a nefa¬
ria suꝑsticione simsacrorũ ad iiut dei
i̾n ciltum xp̃iano imꝑio sb̾ingauit. Edo¬
unto orbe t̾rarum ñ molenciã bellici ter¬

Expanded text:
sua nuru concubuit, nihil omnino adfert, unde auctoritas sancta culpetur! quae in illis libris fundata persistens non tantum paucissimorum Manichaeorum calumniosas argutias, uerum etiam gentilium tot tantorumque populorum horrendas inimicitias diuino iure contemnit, quos paene iam totos a nefaria superstitione simulacrorum ad unius dei ueri cultum christiano imperio subiugauit edomito orbe terrarum n
Abbreviated transcription (Latin):
monstraret manente recco iudicõ suo sr̃
pecc̃m hominũ tunt pͥsencium. ⁊ eingilate
pudencia sua ꝓ significacõne futuroꝵ.
Pinde illud fc̃m cum in sc̃a scͥptura nar¬
ratur ꝓpħia ẽ. Cum u̾o in illoꝵ rata. qui
ꝑ ħ cõmiserunt cõsid̾at᷑. flagiciũ ẽ. Nec
rͣsus tanta rep̾hensione atq accusacõne
res digna ẽ. qnͣtam in eam faustus ĩnim¬
tus ⁊ cecus euomuit. Consulit᷑ enim et̾ a
lex ipã. ordinẽ nat᷑alem ꝯseruari nbens.
ꝑtͣbari uetans. Et ñ ita de ħ sc̃o iudicat.
at si ille in filias nefaria libidine exarse¬
rit. ut earum incestado corꝑe fru̾etur.
aut eas hret nxores. S nec de ilł feni¬
ns. ac si in sins pr̃is carnẽ execrabili amore
fc̃a pendencia libram̃to eqͥtatis exammet. Cũ
utiq meis humanis erat ⁊ naturał asfec
tos uelud exusto illa cõflagracõne orbe

Expanded text:
iudicio suo super peccatum hominum tunc praesentium et uigilante prouidentia sua pro significatione futurorum. proinde illud factum cum in sancta scriptura narratur, prophetia est: cum uero in illorum uita, qui hoc commiserunt, consideratur, flagitium est. Nec rursus tanta reprehensione atque accusatione res digna est, quantam in eam Faustus inimicus et caecus euomuit. consulitur enim aeterna lex illa ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans, et non ita de hoc facto iudicat, ac si ille in filias nefaria libidine exarserit, ut earum incestato corpore frueretur aut eas haberet uxores, sed nec de illis feminis, ac si in sui patris carnem execrabili amore facta pendentia libramento aequitatis examinet. cum utique in eis humanus erat et naturalis affects, velut exusto illa conflagratione orbe
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑancie rõnem hominẽ nõ se regentem
abripu̾int libidines erunt ꝓfecto illicite.
ac t᷑pes. ⁊ digne dolorib em̃dari. Quod si ⁊̃
ꝑtͣbatum reccorem in tantam uoraginem
ꝑdite ꝯsuetudinis m̾gant. ut uł multas fo
cinam. qua correctus em̾gat. uł peiore mor¬
te cordis. contͣ illam etͥnam ꝓidencie legem
blasphenũ eis patrocimũ defensionis adhi¬
beat. Atq diem fungat᷑ extremũ. ñ iam em̃¬
dacõne s dampnacõne dignum lex illa ir
q̃ ordinẽ nat᷑alem conseruari nibet ꝑturba¬
ri uetat. iudeanns quid peccau̾it.i. quid contͣ
istam segem fec̾it pr̃ abraham. miisq̃ uelud¬

Expanded text:
temperantiae rationem hominem non se regentem temperantiae rationem hominem non se regentem abripuerint, libidines erunt profecto illicitae ac turpes, et dignae doloribus emendari. Quod si etiam perturbatum rectorem in tantam voraginem perditae consuetudinis mergant, ut vel inultas forcinam, qua correctus emergat; vel pejore morte cordis contra illam aeternam providentiae legem blasphemum eis patrocinium defensionis adhibeat, atque ita diem fungatur extremum: non jam emendatione, sed damnatione dignum lex illa irrquae ordinem naturalem conservari jubet, perturbari vetat, videamus quid peccaverit, id est, quid contra istam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑqmͣ si uoluiss nec cecidiss. Magnus gͦ dñs
⁊ landabił ualde. qui condidit eam. Condidit
enim ⁊ infi̾ores que ñ possunt peccare. condi¬
dit ⁊ meliores que nolunt peccare. Bestial enĩ
natura ñ peccat. qr intħ facit contͣ et̾nam le¬
gem. cin sic subdita ẽ. ut enis ꝑticeps ẽẽ nõ
possit. Nursus angłica sb̾limis natura ñ pec¬
tat. qr ita ꝑticeps ẽ. legis etͥue ut solus eam de¬
leccet d̃s. cuuis uoluntati sine ullo exꝑim̃¬
to demptacõnis obtemꝑat. Homo autem
dat sibi ꝙ ht̃ cõmime cum bestiis. sb̾dat dõ
ꝙ h̃t cõmume cum angłis. Bonec isticia
⁊ ĩmortalitate ꝑfecta atq ꝑcepta ab istis ex¬
altetur. illis equet᷑. Mortsles autem delecta¬
cõnes usq ad reꝑandam sen custodiendam
istam mortalẽ salutem. siue umuscͦq homi¬
iis. siue ip̃ins humam gen̾is. isł extitande
sunt uł relaxande. Ultͣ si ꝓ lapse fu̾int. contͣ¬

Expanded text:
per quam si uoluisset, nec cecidisset. magnus ergo dominus per quam si uoluisset, nec cecidisset. magnus ergo dominus et laudabilis ualde, qui condidit eam. condidit enim et inferiores, quae non possunt peccare; condidit et meliores, quae nolunt peccare. bestialis enim natura non peccat, quia nihil facit contra aeternam legem, cui sic subdita est, ut eius particeps esse non possit. rursus angelica sublimis natura non peccat, quia ita particeps est legis aeternae, ut solus eam delectet deus, cuius uoluntati sine ullo experimento temptationis obtemperat. homo autem, ommune cum bestiis, subdat deo, quod habet commune cum angelis, donec iustitia et inmortalitate perfecta atque percepta ab istis exaltetur, illis aequetur. Mortales autem delectationes usque ad reparandam seu custodiendam istam mortalem salutem siue uniuscuiusque hominis siue ipsius humani generis uel excitandae uel relaxandae sunt: ultra si prolapsae fu
Abbreviated transcription (Latin):
nis.⁊ ip̃nis ꝑficiende iusticie. usq ad qmͣdam
mesfabilit̾ suauissimã sat᷑itatem. Qm̃ in ista
pegͥnacione oportet esuriri ac sitiri. qmͣdui ꝑ
actio serinens fid̾i serinenti dõ resrenat om̃s
mortales delectacõnes. ⁊ eas cohercet ad na¬
turalem modum. meliora inferiorib ordi¬
nata dilectione p̾ponens. Si emm nicħ delec¬
taret illicitum. nemo peccaret. Peccat gͦ.
qui delectacõnem illicitam relaxat potnis
qmͣ refrenat. Est autẽ illicitum ꝙ lex illa ꝓ¬
hbet qua naturał ordo seruat᷑. Utrum autẽ
sit aliqua rõnalis creatura.qmͣ nicħ possit il¬
licitum delectare. magna q̃stio ẽ. Quod si ẽ.
ñ n eo gen̾e fcũs ẽ hõmo. nec illa natura an¬
glica que in u̾itate ñ stetit. S in eo genere
ssta uõnalia fc̃a sunt. ut meẽt eis possibłitas
frenandi delectacõnem ab illicito. qmͣ nõ re¬
frenando peccau̾nt. Magna ẽ itaq ⁊ humana
creatura. q̃nquid̃ ꝑ eam possibłitatẽ instaurat᷑.

Expanded text:
ficiendae justitiae usque ad quamdam ineffabiliter suavissimam saturitatem, quam in ista peregrinatione oportet esuriri ac sitiri, quamdiu pactio serviens fidei servienti Deo, refrenat omnes mortales delectationes, et eas coercet ad naturalem modum, meliora inferioribus ordinata dilectione praeponens. Si enim nihil delectaret illicitum, nemo peccaret. Peccat ergo, qui delectationem illiciti relaxat potius quam refrenat. Est autem illicitum, quod lex illa prohibet, qua naturalis ordo servatur. Utrum autem sit aliqua rationalis creatura, quam nihil possit illicitum delectare, magna quaestio est. Quod si est, non in eo genere factus est homo, nec illa natura angelica, quae in veritate non stetit: sed in eo genere ista rationalia facta sunt, ut inesset eis possibilitas frenandi delectationem ab illicito, quam non frenando peccaverunt. Magna est itaque et humana creatura, quandoquidem per eam possibilitatem instauratur,
Abbreviated transcription (Latin):
excendit᷑. Unde ⁊ ip̃e dñs nemo inqͥt mm¬
ponens manũ suꝑ arattũ. ⁊ respiciens retͦ.
iptus ẽ regno celorũ. nec illud exemplũ
tacut. quo nos tanqm sale condiret ut ñ
fatin neglig̾ninis. s prudentes cau̾ennus ħ
malum. unde ⁊ illa ut ħ admon̾et insta¬
niam sał conu̾sa ẽ. nam cũ p̾ciꝑet ut se qͥs¬

Expanded text:
unde et ipse dominus, nemo, inquit. inponens manum super aratrum et respiciens retro aptus est regno caelorum. nec illud exemplum tacuit, quo nos tamquam sale condiret, ut non fatui neglegeremus. sed prudentes caueremus hoc malum. unde et illa, ut hoc admoneret, in statuam salis conuersa est. nam cum praeciperet, ut se q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnigali custodia. diligens adhibetur. Quod
dm̃ fac̾e cum plebem suam tanqͣm ꝯuigẽ
allo quit᷑. qmͣ ꝑ multos falsos dõs formcari
ñ uult. Non solum sine dubitacõne uerũ
⁊̃ cum gr̃arum accione uob̾ utile ẽ confi¬
t̾i.Hoc t̃ de ira di dix̾im. Neq enim ꝑtur¬
batur d̾s cum infert iram. s ira ꝓ undic¬
ta ponitur. siue abusione siue asiqua p̾ce¬
dentis lingue ꝓpͥetate. De int̾feccis autem ho¬
minũ milib ñ nuraret᷑. s d̾i indicium nõ
negaret. ꝙ neq pagam negant. Qui d̾i ꝓui

Expanded text:
coniugalis custodia diligens adhibetur, quod coniugalis custodia diligens adhibetur, quod deum facere, cum plebem suam tamquam coniugem adloquitur, quam per multos falsos deos fornicari non uult. non solum sine dubitatione, uerum etiam cum gratiarum actione nobis utile est confiteri. hoc et de ira dei dixerim; neque enim perturbatur deus, cum infert iram, sed ira pro uindicta ponitur siue abusione siue aliqua praedentis linguae proprietate. De interfectis autem hominum milibus non miraretur, si dei iudicium non negaret: quod neque pagani negant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ⁊ astuciam. fiduciã ⁊ audaciam. Et mul¬
ta in hunc modũ ata ut in hns boms u̾b̾ ea
que pͥora posi uͥtutib que autẽ post̾iora in¬
tiis apponant. plem sunt tñ libri corimi cũ¬
abusione istorum nominaũ que ꝓpͥe incia sig
piditas ꝓ uoluntate. uł leticia ꝓ gandio.
astucia ꝓ prudentia. ilł audacia ꝓ fiducia po¬
intur. Et quis om̃ia cõmemorare naleat.
que ad similem licenciã mos losucõms u¬
surpat. Huc accedit ⁊̃ singłarum quaꝵq
linguaꝵ sua q̃dam ꝓpͥetas. Nam meccłnsti
ꝯsuetudo concordat. Greci duas res incinas
quid̃ s tũ distinctas. imo nomme appellãt.
laborem ⁊ dolorem. Nos eas singuł nomimbr
pellatur inta. siue scd̾m qmͣ dnis unnt ꝙ¬
te homo ẽ. Oreci autem ista duo duobr qͦr
nocabuł signficant. unde fieri pot̃. ut ex¬
cepta u̾borum abisione que in oñbus
lugus late patet. aliqͣ ⁊̃ hebree lingue ꝓ¬
pͥetate zelus in utroq ponat᷑. siue cum cõ

Expanded text:
 et multa in hunc modum, ita ut in his binis verbis, ea quae priora posui, virtutibus; quae autem posteriora, vitiis apponant: pleni sunt tamen libri eorum abusione istorum nominum, quae proprie vitia piditas pro voluntate, vel laetitia pro gaudio, astutia pro prudentia uel audacia pro fiducia ponitur. et quis omnia commemorare ualeat, quae ad similem licentiam mos locutionis usurpat? huc accedit etiam singularum quarumque linguarum sua quaedam proprietas. nam in ecclesiasticconsuetudo concordat. Graeci duas res uicinas quidem, sed tamen distinctas uno nomine appellant, laborem et dolorem, nos eas singulis nominibus pellatur uita, siue secundum quam dicimus tae homo est;" Graeci autem ista duo duobus quoque uocabulis significant. unde fieri potest, ut excepta uerborum abusiene, quae in omnibus linguis late patet, aliqua etiam hebraeae linguae proprietate zelus in utroque ponatur, siue cum coni
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ eam cond̾et. ñ iacẽbat intenebris. Et
ex oꝑe suo ꝑfecto elatum ẽẽ gaudio. ꝙał
rem. qmͣ si homo seq̃retur suo bono fac̾et.
si autem sꝑu̾et suo malo. Quẽ ñ idõ dice¬
rent ignarum fut᷑i. qr ⁊ sut᷑is ꝯtemptorib
segem dedit. Iam u̾o idõ impindum qr ali¬
quid int̾roget. nec hominẽ drẽnt. in quor
libris milta ñ obaluid int̾cogant᷑. nͥ ut
sius quisq responsionib cominicat᷑. cum
ille qm int̾togat ñ solum sciat quid fibi¬
beatos fien ñ sineret. si uellet dr̃e. plenos
inueniret suoꝵ libros de hac re d dunmam
pinidenciam ꝑtinentes. De sacͥficiis uero
nich aliud mͥ paganus obic̾e̾t. nͥ cur apud
eos illa rep̾hendamus. tum in nr̃is uet̾ib
libris talia sibi d̾s nr̃ nississe lege̾tur osfer¬
ti. hic gͦ de u̾o sacͥficio lacius fortasse disse¬
rens. demonsitarẽ id ñ deb̾i nͥ um u̾o deo. ꝙ
ei imus uerus sacerdos obtulit. mediator

Expanded text:
equam eam conderet, non iacebat in tenebris, et equam eam conderet, non iacebat in tenebris, et ex opere suo perfecto elatum esse gaudio - quorem. quam si homo sequeretur, suo bono faceret, si autem sperneret, suo malo: quem non ideo dicerent ignarum futuri, quia et futuris contemptoribus legem dedit. iam uero ideo inprouidum, quod aliquid interroget, nec hominem dicerent, in quorum libris multa non ob aliud interrogantur, nisi ut suis quisque responsionibus conuincatur, cum ille, qui interrogat. non solum sciat, quod beatos fieri non sineret, si uellet dicere, plenos inueniret suorum libros de hac re ad diuinam prouidentiam pertinentes. De sacrificiis uero nihil aliud mihi paganus obiceret., nisi cur apud eos illa reprehendamus, cum in nostris ueteribus libris talia sibi deus noster iussisse legeretur offerri. hic ego de uero sacrificio latius fortasse disserens demonstrarem id non deberi nisi uni uero deo, quod ei unus uerus sacerdos obtulit, mediator
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ in eunͣgłio uł epłis canonicis quo ad¬
autem ex eisdem codicib adu̾sus eos son¬
erit. ĩmissum ab infalsatorib ore imprude¬
ti at satͥlego ñ dubitent dr̃e. Cin furori eor
auccoritatem ominum libroꝵ extingnere
atq abolere conanti. iam supͣ qnͣtum sus¬
cepti oꝑis racio sinere uidebat᷑ ñ pauca res¬
pondi. Nunc illud admoneo. ut cum insa¬
nas ⁊ sacͥlegas fabulas suas xp̃iam nomĩs
pallio uelare ꝯtendant. iideant tñ qñ ista
tem codicum diumoꝵ testam̃ti utͥusq defẽ¬
di. Et ista quid̃ que mͦ faustus uelud indig¬
na dõ de nr̃is uet̾ib litt̾is in sermone suo
posunt. contͣ paganum ⁊ in euuͣgłico uł a¬
płico sermone talia rep̾hendentẽ ita for¬
tasse desfendem. ut paria de auitorib eoꝵ
sicut paulus nt̃ apud athenĩses fecit com¬
memorarẽ. Inueniremus enim fortasse ⁊
in litc̾is eoꝵ. dm̃ mundi coeatorẽ at fabri¬
catorẽ. ⁊ lucis huius mslitutorẽ. Qui tũ añ¬

Expanded text:
quid est in euangelio uel epistulis canonicis, quo ad, quicquid autem ex eisdem codicibus aduersus eos sonuerit, inmissum ab infalsatoribus ore inpudenti ac sacrilego non dubitent dicere? cui furori eorum auctoritatem omnium librorum extinguere atque abolere conanti iam supra, quantum suscepti operis ratio sinere uidebatur, non pauca respondi. Nunc illud admoneo, ut cum insanas et sacrilegas fabulas suas christiani nominis pallio uelare contendant, uideant tamen, quando ista tem codicum diuinorum testamenti utriusque defendi. et ista quidem, quae modo Faustus uelut indigna deo de nostris ueteribus litteris in sermone suo posuit, contra paganum et in euangelico uel apostolico sermone talia reprehendentem ita fortasse defenderem, ut paria de auctoribus eorum, sicut Paulus noster apud Athenienses fecit, commemorarem. inuenirem enim fortasse et in litteris eorum deum mundi creatorem ac fabricatorem et lucis huius institutorem. qui tamen ant
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽ. qr ꝓditur ꝙ frat̾ ẽ. Et quis ag¬
noscit eum. qr occultatur ꝙ sponsus ẽ.
uocem satis dicca sunt. Lotħ autẽ fr̃ enis
nstus ⁊ hospitał in sodonis. ⁊ ab omĩ so¬
domitaꝵ ꝯtaminacõne purus atq integ̃.
ex illo iicendio ꝙ erat simłrindo futi᷑ n¬
dicii m̾uit saliiis euad̾e typum gestans
sentit. ⁊ a quoꝵ ꝯmixtione in scłi fine lib̾a¬
bit᷑. illis dampnatis supplicio ignis et̾m.
Sit̃ autẽ aliud genus hominũ in enus uxore
sigatum ẽ. eoꝵ scil qui ꝑ gr̃am d̾i uocati
ietto respiciunt. ñ sic̃ paulus qui ea que¬

Expanded text:
quia proditur, quod frater est. et quis agnoscit eum? quia occultatur, quod sponsus est. issimam Fausti uocem satis dicta sunt. Loth autem frater eius iustus et hospitalis in Sodomis et ab omni Sodomitarum contaminatione purus atque integer ex illo incendio, quod erat similitudo futuri iudicii, meruit saluus euadere, typum gestans sentit et a quorum conmixtione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis subplicio ignis aeterni. sicut autem aliud genus hominum in eius uxore figuratum est, eorum scilicet, qui per gratiam dei uocati retro respiciunt, non sicut Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
tum ulł concupitũ aliquid contͣ et̾nam le¬
geni. Lex u̾o etͥna ẽ uõ dnuma uł uoluntas
d̃i. ordinẽ nat᷑alem conseruari nibens ꝑtur¬
bari uetans. Quisnam gͥ sit in homime natu¬
ralis ordo. q̃rendum ẽ. Constat enim homo
ex amina ⁊ corꝑe. S ħ ⁊ pecus. Nulli autem
dubnim ẽ. nĩam corꝑi naturali ordine p̃po¬
uendam. uerus amme hominis mest uõ.
que poc̃ori ñ mest. Puide sicut amina cor

Expanded text:
nam legem. lex uero aeterna est ratio diuina uel uoluntas dei ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans. quisnam igitur sit in homine naturalis ordo, quaerendum est. constat enim homo ex anima et corpore, sed hoc et pecus. nulli autem dubium est animam corpori naturali ordine praeponendam. uerum animae hominis inest ratio, quae pecori non inest.
Abbreviated transcription (Latin):
meingłio. ꝙ audita side cisdani cent¬
oins ñitatus ẽ. ⁊ ait discipuł fuis. Amẽ
dico nob̾. ñ iuem tantam sidemi mit.
Ecce nos ut potimmuis exposuns. indit
d̾s qr bomim ẽ. Et melius fortassis expo¬
nunt ista meliores. Exponant ⁊ isti qr

Expanded text:
ide cuiusdam centide cuiusdam centurionis miratus est et ait discipulis suis: amen dico uobis, non inueni tantam fidem in Israhel. ecce nos ut potuimus, exposuimus "uidit deus quia bonum est" et melius fortassis exponunt ista meliores: exponant et isti, quare
Abbreviated transcription (Latin):
furdis ħ cantẽ. Nec tñ desꝑo. ꝙ cantici mei
u̾itas inueutura sit aurẽ suam qmͣ dñs
autẽ qͣles diuinaꝵ scͥpturaꝵ indices pati¬
mur. quib ⁊̃ displicet ꝙ dõ plaic̾u̾int oꝑa
sna. quẽ tanqmͣ insolitam lucem mira¬
tum ẽẽ rep̾hendunt. qr sꝙͥtum ẽ. ⁊ indit
Us lucem qr bona ẽ. Aꝓpbit enm oꝑa su¬
a. qr placent ei que fecit. ⁊ ħ ẽ ind̾e quia
bona sinit. Neq enum aliquid mintus fa¬
tere cogit᷑. ut ꝙ ei ñ placet faciat aut
in aliquid faciendũ imprudens labitur.
ut fcm̃ ẽẽ displiceat. Cur autẽ istis nõ
nec omnino ẽ ꝯseq̃ns. ut cum aliquis
indet qr bomim ẽ. ⁊̃ mratus dicatur.
Multa enim bona uidentes ñ miramur.
tanqmͣ pret̾ opimonem ita sint. s tm̃mͦ¬
nos oñdiius eis. ñ in net̾i testam̃to cui
maliciose calumpmant᷑. s in nono ꝙ ut
in laqueo uelud escam dulcsimia pomũt
qͣ ppõ dedito ᷤ capiant. Ds gͦ muratꝰ est
cum ꝓpt̃ miratus ẽ Sic emm scͥptum ẽ¬

Expanded text:
surdis haec cantem: nec tamen despero quod cantici mei veritas inventura sit aurem suam, quam Domautem, quales divinarum Scripturarum judices patimur, quibus etiam displicet quod Deo placuerint opera sua, quem tanquam insolitam lucem miratum esse reprehendunt, quia scriptum est, Et vidit deus lucem, quia bona est! adprobat enim opera sua, quia placent ei, quae fecit, et hoc est uidere, quia bona sunt. neque enim aliquid inuitus facere cogitur, ut quod ei non placet faciat, aut in aliquid faciendum inprudens labitur, ut factum esse displiceat. cur autem istis non nec omnino est consequens, ut cum aliquis uidit, quia bonum est, etiam miratus dicatur. multa enim bona uidentes non miramur, tamquam praeter opinionem ita sint, sed tn ostendimus eis, non in Vetere Testamento cui malitiose calumniantur, sed in Novo quod ut in laqueo suo velut escam dulcissimam ponunt, qua Christo deditos capiant. Deus ergo miratus est, cum Christus miratus est:
Abbreviated transcription (Latin):
rib ⁊ legib ñ possunt delectati uxorem
mubatudinẽ. nͥ libidinis magnitudine
iõ errant ⁊ putant hr̃i omino ñ potu¬
isse uxores multas. nͥ flagrancia concipis¬
cencie carnał. ⁊ sordide noluptatis. Compa¬
rantes enimñ. alios quoꝵ amim u̾tutẽ
prorsus nosse ñ possunt. d sicut ait
Et qr ip̃a ⁊̃ si unam habi̾unt ad eaudẽ ñ
solum gen̾andi osficio ducci unrilit̾ acce¬
dut s sepe coeundi stimulo uicti ener¬
uit̾ ꝑtͣhunt᷑. qͣi ueratit̾ sibi uident᷑ co¬
inc̾e̾ qmͣ maiore huniscemodi morbo ꝑ
multa alii captiuent᷑ qñ se uident in li¬
na temꝑanciam ñ posse sernare Uerum
nos eis qui hant u̾tutem ñ hñt. ita de sc̃orum
iurorum morib iudicium cõmitte̾ ñ debeꝰ
Sicut de ciboꝵ suauitate ac salubritate ndi¬
care sebrientes ñ simmnnis. potiusq silis ex sa¬
noꝵ sensu ⁊ p̾cepto medicantiũ. qmͣ ex eorũ
egͥtuduns asfeccione alir̃ta p̾patamus. Pmde

Expanded text:
ribus et legibus, non possunt delectari uxorum multitudine nisi libidinis magnitudine, ideo errant et putant haberi omnino non potuisse uxores multas, nisi flagrantia concupiscentiae carnalis et sordidae voluptatis. Comparantes enim, non alios quorum animi virtutem prorsus nosse non possunt, sed, sicut ait et quia ipsi etiamsi unam habuerint, ad eandem non solum generandi officio ducti uiriliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo uicti eneruiter pertrahuntur, quasi ueraciter sibi uidentur conicere, quam maiore huiuscemodi morbo per multas alii captiuentur, quando se uident in unam temperantiam non posse seruare. Uerum nos eis, qui hanc uirtutem non habent, ita de sanctorum uirorum moribus iudicium committere non debemus, sicut de ciborum suauitate ac salubritate iudicare norum sensu et praecepto medicantium, quam ex eorum aegritudinis affectione alimenta praeparamus. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
indum ut eum latentem in angło ꝑadysi
pꝰ miditatẽ cognitam ud̾e̾ ñ poss. minc ⁊̃
mindum ⁊ timentẽ ne si gustaret homo fu
as ⁊ appetentẽ sanginis atq adipis ex om¬
in gene sacͥficiorum ⁊elantẽ ꝙ si ⁊ aliis ea¬
dẽ osferrart᷑. ut sibi. ⁊ nunc irascentẽ in
alienos. nunc ⁊ in suos. Nunc ꝑmĩtem mi¬
lia hominũ. oblema quid̃ aut milla cõmis¬
sa. nnc ⁊̃ cõminantẽ uent᷑um se forte cũ
gladio ⁊ ꝑcit᷑um nemim. ñ iusto ñ pocõri.
fieri inqmͣ potut. ut ⁊ de dei hominib m̃ti¬
rentur. qui de dõ ip̃o tanta ꝓt̾intate m̃titi
sunt. S uos ꝯsentite nob̾tum. ut portent
scͥpͥtores tͥmen. si uultis eodem lib̾ari ꝓpħas.
Ahoqͥn neq illas de abraham scͥpsimns. ꝙ¬

Expanded text:
ovidum, ut eum latentem in angulo paradisi ovidum, ut eum latentem in angulo paradisi post nuditatem cognitam videre non posset; nunc et invidum ac timentem, ne si gustaret homo suuas et appetentem sanguinis atque adipis ex omni genere sacrificiorum, zelantemque si et aliis eadem offerrentur ut sibi; et nunc irascentem in alienos, nunc et in suos; nunc perimentem millia hominum ob levia quidem aut nulla commissa, nunc etiam comminantem uenturum se fore cum gladio et parciturum nemini, non iusto, non peccatori: fieri, inquam, potuit, ut et de dei hominibus mentirentur, qui de deo ipso tanta proteruitate mentiti sunt. sed uos consentite nobiscum, ut portent scriptores crimen. si uultis eodem liberari prophetas. Alioquin neque illa nos de Abraham scripsimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nos indaisim ĩunicos fuisse ñ legis. Legis no¬
nos blisphemare existimetis. ego ñ indeo. Nã
si a nob̾ sq̃ͥpta ħ dictata ue suissent. que idem
lis accusacio. ubi n̾ͥo aut ab ipĩs eadem scͥp¬
ta sunt. cont᷑ honestatis morem de inciis cap¬
tantib głam. aut ab eorum sociis ac parib
nr̃a que istic culpa ẽ. Dampnamus enim de¬
testati actus ii quos. quos ultro de se nec in¬
t̾rogati confessi sunt rei. Aut si ħ ꝑ muidiã
scqͥtorum. adu̾sus eos malignitas fuixit. pn¬
mant᷑ scͥptores. dampnent᷑ eorum libri. pur¬
getur ꝓpħicum nomen. indigna fama. gra¬
intati atq censure sue patͥatthatum recdat᷑.
nitoritas. Et sane fieri potuit. ut quẽ ad¬
mod̾ de dõ imprudent̾ .i. tanta finx̾unt. minc
eum intenebris ex et̾no uͥsatum dicentes.
⁊ pꝰ ea miratũ cum indiss lucem. ninc ig¬
natum futĩ. ut pͥceptum illud ꝙ non ẽẽt.
Seruat᷑us adam ei mandaret. minc ⁊ in ꝓ¬

Expanded text:
nos Iudaismi inimicos fuisse, non legis. nonos Iudaismi inimicos fuisse, non legis. nonos blasphemare existimetis, ego non uideo. nam si a nobis scripta haec dictataue fuissent, quae idem lis accusatio; ubi uero aut ab ipsis eadem scripta sunt contra honestatis morem de uitiis captantibus gloriam aut ab eorum sociis ac paribus, nostra quae istic culpa est? damnamus enim detestati actus iniquos, quos ultro de se nec interrogati confessi sunt rei; aut si haec per inuidiam scriptorum aduersus eos malignitas finxit, puniantur scriptores, damnentur eorum libri, purgetur propheticum nomen indigna fama, grauitati atque censurae suae patriarcharum reddatur auctoritas. Et sane fieri potuit, ut quemadmodum de deo inpudenter idem tanta finxerunt, nunc eum in tenebris ex aeterno uersatum dicentes et postea miratum cum uidisset lucem. nunc ignarum futuri, ut praeceptum illud, quod non esset seruat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ negligentẽ sabb̃i. erat intelligi ꝓculdu¬
bio ꝙ ẽẽt itumq lex ⁊ dĩ mandatũ. Nũc
u̾o ⁊ de illis suꝑiorib. laudem queris ⁊ glo¬
riam si ea conserues. ⁊ de hiis nullum enis¬
dem bom i acturam metuis. qr ꝯtempins.
Qr̃ ꝯstat ħ ut dixi ñ eẽ segem. s legis po¬
cus macłas ⁊ scabiem. Que si dampnant᷑.
nob̾. dampnant᷑ ut falsa. ñ ut legritima. Nec
tangit ꝯuciuim ħ legem. nec legis auctorẽ
dm̃. s eos qui hunc ⁊ illam nefariis suns
ueligionib inscͥpserunt. Ut autẽ int̾dum
legis nos reu̾endum nom̃. cum manca pre¬
cẽpta ꝑsequim᷑. lacessamus. ur̃õ fit uitio. qͥ
int̾ hebraicas isitucõnes ⁊ segem nuillum
msltis ẽẽ discͥmen. Alio qͥn reddite legi ꝓpͥ¬
am dignitatẽ isfłiicas ab eadem t̾p̃itudies
tanqmͣ uerrucas incidite deformacõnis enis
tͥmen scͥptorib imputate. ⁊ statim indebitis

Expanded text:
et negligentem sabbati; erat intelligi procul duet negligentem sabbati; erat intelligi procul dubio, quod esset utrumque lex et dei mandatum; nunc uero et de illis superioribus laudem quaeris et gloriam, si ea conserues, et de his nullam eiusdem boni iacturam metuis, quia contemnis. quare constat haec, ut dixi, non esse legem, sed legis potius maculas et scabiem: quae si damnantur a nobis, damnantur uti falsa, non ut legitima. nec tangit conuicium hoc legem nec legis auctorem deum, sed eos, qui hunc et illam nefariis suis religionibus inscripserunt. ut autem interdum legis nos reuerendum nomen, cum Iudaica praecepta persequimur, lacessamus, uestro fit uitio, qui inter Hebraicas institutiones et legem nullum uultis esse discrimen; alioquin reddite legi propriam dignitatem. Israheliticas ab eadem turpitudines uam uerrucas incidite, deformationis eius crimen scriptoribus inputate, et statim uidebitis
Abbreviated transcription (Latin):
tura consistit. hebreorum scͥptores hirruen¬
tes tanqmͣ lepram ac scabiem abhonmãda
ħ sua ⁊ t᷑pissima p̾cepta cõmiscunt. que ad
ꝑithonien spectant ⁊ sacͥficia. age si es certe
⁊ tu amicus segis dampna eos mecum. qui
hanc molare ausi sunt. ꝯmixtione. in ꝯuem¬
encium eidem pͥceptorum. Que p̾cepta nͥ ⁊
nos segem ñ eẽ sciretis. nec legis ꝑtem. uti¬
qr aut eadem seruare interenom. ꝓfessi us¬
ticiam. aut uos coram fat̾emim eẽ ñ iusbos.
Nunc u̾o ⁊ de illis que scelera ꝓhibent man¬
datis sollicita uob̾ ẽ cura. recce uolentibus
umere. ⁊ de hiis que ꝑtinent ad indeos nil¬
la fit mentio. Quod qͣtimis excusatum uo¬
bis erit. nͥ cadem legem ñ ẽẽ constit̾it. Dem¬
q siut incend̾is intołabile cõuitium iudicãs
si quis te negligentẽ p̾cepti hunis apellet ꝙ
dictum ẽ. ñ occides. uł ñ mechabis. Ita ⁊̃ ex¬
ardesoes siquis te ⁊ incircumtisum nocaret.

Expanded text:
tura consistit, Hebraeorum scriptores irruentura consistit, Hebraeorum scriptores irruentes, tanquam lepram ac scabiem, abominanda haec sua et turpissima praecepta commiscuerunt, quae ad peritomen spectant, et sacrificia, age si es certo et tu amicus Legis, damna eos mecum, qui hanc violare ausi sunt hac commixtione inconvenientium eidem praeceptorum: quae praecepta, nisi et vos Legem non esse sciretis, nec Legis partem, utique aut eadem servare niteremini professi justitiam, aut vos coram fateremini esse non justos. Nunc vero et de illis quae scelera prohibent mandatis, sollicita vobis est cura recte volentibus vivere; et de iis quae pertinent ad Judaeos, nulla fit mentio: quod quatenus excusatum vobis erit, nisi eamdem Legem non esse constiterit? Denique si ut incenderis, intolerabile convicium judicans, si quis te negligentem praecepti hujus appellet, quo dictum est, Non occides, vel, Non moechaberis; ita etiam exardesceres, si quis te et incircumcisum vocaret,