comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾rogemꝰ arrium & eunoiniũ. Ecce ds̃ patꝰ
dr̃ ignorare. & sententiam temꝑat: ꝙ qͣn¬
tum in nob̾ est ꝓbatur ẽẽ. mentitus. Quic¬
quid ꝓ patre reeͣ pondint. hoc intelligant
ꝓ filio. qui seꝰ ignorare consũ mationiᷤᷤ diẽ.
hereditas. Manifestissime dñs ꝓbat iude¬
oꝵ pͥncipes ñ ꝑ ignorantiam s pͦ inudiã
crucifixisse filium dĩ. Intellexert̾ enĩ hunc
ẽẽ. cui dictum est. Postula ame & dabo
tͥ gentes ħeditatẽ tuam. de ꝓpt̾ea quasi con¬
sulentes aiebant. Ecce mundꝰ totꝰ pꝰ eum
abiit. Et si dimittimꝰ eũ sic: om̃s credent
in eum. Hereditas gͦ filii ȩccłia est cunc¬
tis ei data de gentib. qͣm non moriens illi
pater reliquit: s ipse sua morte mirabilit̾
adquisiuit. quia resurgendo possedit. Hanc
autẽ occiso eo mali coloni ꝑtre molieban¬
t᷑: cum crucifigentes eum iudei. fidẽ quȩ
ꝑ eũ est extinguere. & suã magis ꝗͣ que
ex lege est iusticiam p̾ferre: ac gentibus¬

Expanded text:
Arium et Eunomium. Ecce pater dicitur ignorare, et sententiam temperat, et quantum in nobis est, probatur esse mentitus. Quidquid pro patre responderint, hoc intelligant pro filio, qui se dicit ignorare consummationis diem. haereditas. Manifestissime Dominus probat Judaeorum principes non per ignorantiam, sed per invidentiam crucifixisse Filium Dei. Intellexerunt enim hunc esse cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et propterea quasi sibi consulentes aiebant: Ecce mundus totus post eum abit, et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo filii Ecclesia est cunctis ei data de gentibus, quam non moriens illi Pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quia resurgendo possedit. Hanc autem occiso eo mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei fidem quae per eum est exstinguere, et suam magis ex lege est justitiam praeferre, ac gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
bentur : resurgent gͦ corpora quȩ possunt
nub̾e & nubi. Nemo quippe dicit de lapi-¬
de ce arbore & his reb que non habent
membra genitalia. quia ñ nubant neq
nubantur : s de his quȩ cũ possint nub̾e
tam̃ alia ratione ñ nuhunt. Qđ aut̃ in¬
fertur. s sunt sicut angłi in cęlis: sp̃ita¬
lis repinitit᷑ conuersãtio. Sunt enĩ sictit
angłi in cęlis: qui gła resurrectionis in¬
nou̾ati. absq ullo mortis mnetu. absq ul¬
la labe corruptionis. absq ullo derreni
status actu. ꝑpetua dĩ uisione fruent᷑.
Ad ꝗͣ necẽe̾. est angłicȩ dignitatiᷤᷤ eqͣlitatẽ
qͥs qͥs ascende desid̾at. nc̃ minimis fr̃ĩb

Expanded text:
bentur, resurgent ergo corpora quae possunt bentur, resurgent ergo corpora quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus quae non habent membra genitalia, quia non nubant neque nubantur, sed de iis qui cum possint nubere, tamen aliqua ratione non nubant. Quod autem infertur: Sed sunt sicut angeli in coelis, spiritalis repromittitur conversatio. Sunt enim sicut angeli in coelis, qui gloria resurrectionis innovati, absque ullo mortis metu, absque ulla labe corruptionis, absque ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
hu septẽ fr̃s sine filiis defuncti. reꝓbis
qͥbq congruunt: qui ꝑ totam huiꝰ scłi ui¬
tam que septẽ dieb uoluitur. abonis oꝑi-¬
b steriles redduntur uł existunt. Quib
uiritim misera morte p̾reptis. ad ultimũ
& ipsa mundana conuersatio qͣm illi abs¬
q fructu uitalis oꝑis exegerant: quasi
uxor infecunda transibit. Et respondeis
iħs. ait illis. Non ideo erratis ñ scientes
scͥpturas. neq uirtutẽ dĩ  ꝓptẽa errant
quia scͥpturas nesciunt. Q qͦr scͥpturas ig¬
norant. consequent̾ nesciunt uirtutẽ dei
hoc est xp̃m: qui est dei uirtus & dĩ sapi¬
entia. Cum enim a morcuis resurrexe¬
rint neq nubent ueq nubent᷑. s sc̃ sicut
angłi in oelis. Latina consuetudo. greco
idomati non respondet. Nub̃e enĩ ꝓpͥe
dicunt᷑ uxores : & uiri uxores ducere᷑.S
nos simpliciter dictum intelligamꝰ: qd̾ nu¬
b̾e de uiris. & nubi de uxorib scͥptũ sit.
Si in resurrectionẽ ñ nubent neq nu-¬

Expanded text:
s sine filiis defuncti, reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio, quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transibit. Et respondens Jesus, ait illis: Nonne ideo erratis, non scientes Scripturas neque virtutem Dei? Propterea errant quia Scripturas nesciunt. Et quia Scripturas ignorant, consequenter nesciunt virtutem Dei, hoc est Christum, qui est Dei virtus et Dei sapientia . Cum enim a mortuis resurrexerint, neque nubent, neque nubentur, sed sunt sicut angeli in coelis. Latina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus dictum sit. Si in resurrectione non nubent neque nu
Abbreviated transcription (Latin):
re. ut ostendant qd̾ ꝓpe sit & in ianius.
Potest aut̃ hȩc fructificatio fici iuxta miᷤ¬
ticos sensus altiꝰ intelligi. uidelicet suꝑ sta¬
tu synagoge. quȩ qͦndam ueniente ad se
dño. quia fructũ iusticie ñ habebat in eis.
cum hoc adfuerit tempꝰ. ut ablata diutina
cecitate ꝑfidiȩ. om̃is isrł lucẽ recipiat et
salutẽ. quid nͥ diu sterilis arbor fici frucᷤ¬
tũ quem negauerat reddet : Iuxta illud be¬
ati iob. Lignũ habet spem si p̾cisũ fuerit:
rursum uirescit. & rami eiꝰ pullulant. Si
senuerit in t̾ra radix eiꝰ. & in pulue̾ mortu¬
us fuerit truncꝰ illiꝰ ad odorẽ aquȩ germi¬
nabit: ꝙ faciet conam quasi cũ pͥmũ plan¬
tatꝰ est. Qdđ nͥ factum uid̾is. diem extremi
discriminis: & estatẽ uerȩ pacis ac lucis e̾ẽ.
non transibit generatio hec. donec om̃̃ia ista
fiant. Nomine generationis aut om̃e ho-¬
minũ significat genꝰ. aut specialit̾ iudeoꝵ.

Expanded text:
re, ut ostendant quod prope sit et in januis. re, ut ostendant quod prope sit et in januis. Potest autem haec fructificatio fici juxta mysticos sensus altius intelligi, videlicet super statu Synagogae, quae quondam veniente ad se Domino, quia fructum justitiae non habebat, in eis Cum hoc adfuerit tempus, ut ablata diutina caecitate perfidiae, omnis Israel lucem recipiat et salutem, quid nisi diu sterilis arbor fici fructum quem negaverat reddet? juxta illud beati Job: Lignum habet spem, si praecisum fuerit, rursum virescit, et rami ejus pullulant. Si senuerit in terra radix ejus, et in pulveillius, ad odorem aquae germinabit, et faciet comam, quasi cum primum plantatum est. Quod ubi factum videris, diem extremi discriminis, et aestatem verae pacis ac lucis esse non transibit generatio haec donec omnia ista fiant. Nomine generationis aut omne hominum significat genus, aut specialiter Judaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nebit electus : qui ñ u̾enienti ad iudicnĩ
dño in aera occurrat: siue uiuens ad huc
in corpore reꝑtꝰ: seu de morte iã resusci¬
tatus ad uitam. Uenient ad iudicium¬
& repbi : & ipsi alii in corpore uiui in¬
uenti. alii ad uitã a morte suscitati s ea
niiirũ distantia. qđ iusti congregabun¬
tur in gaudiũ dñi suĩ. inuniciꝰ aũt᷑ eiꝰ
ꝑ acto iudicio dissipentur & ꝑeant a facie
dĩ. Aficu aut̃ discite parabolam. Cũ iã
ramꝰ eiꝰ tener fuerit. & nata fuerint fola:
uos cũ uid̾itis hęc fieri: scitote qđ in ꝑri¬
mo sit in ostiis. Sub exemplo arboris
docuit ꝯsũmationis aduentũ. Quomodo
inqͥt cum teneri fuerint in arbore ficus
cauliculi. & gẽma erumpit in florẽ. cor¬
tex q folia parturit. intelligitis estatis ad¬
uentũ. &. fauonii ac ueris introitũ: ita cũ
putare iam ade̾ẽ. consũmationẽ inundi
s quasi ꝓenua & p̾cursores qͦs dam ueni¬

Expanded text:
nebit electus, qui non venienti ad judicium nebit electus, qui non venienti ad judicium Domino in aera occurrat, sive vivens adhuc in corpore repertus, seu de morte jam resuscitatus ad vitam. Veniunt ad judicium reprobi et ipsi, alii in corpore viventes inventi, alii ad vitam a morte suscitati. Sed ea nimirum distantia, quod justi congregantur in gaudium Domini sui; inimici autem ejus peracto judicio dissipentur, et pereant a facie Dei. A ficu autem discite parabolam: cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerintvos cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis. Sub exemplo arboris, docuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, quando teneri fuerint in arbore ficus cauliculi, et gemma erumpit in florem, cortexque folia parturit, intelligitis aestatis adventum, et Favonii ac Veris introitum: ita cum putare jam adesse consummationem mundi, sed quasi prooemia et praecursores quosdam veni
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ad hoc iudiciũ ꝑturbari: cuuiꝰ as¬
pectum & ipse cęloꝵ uirtutes. hoc :
angłicȩ tremunt pocestates : Beato qͦq
iob̾ ad testante. qui ait. Colũpnȩ cęli con¬
tremi̾scunt. ꝙ pauent ad nutũ eiꝰ. Quio
gͦ faciunt tabule. qͣndo tremunt colũp¬
ne e Q uid uirgła deserti patitur. cũ ce¬
drus paradisi concutitur e Et tẽ mit¬
tet angłos suos. & congregabit᷑ elecꝰtoᷤ suoᷤᷤ
Sa quat᷑uor uentis: a sũmõ terrȩ usq ad sũ¬
mũ cęli. Aquatuor uentis: a quatuor
mundi clymatib dicit: oriente. occiden¬
te. aquilone & austro. Et ne qͥsqͣm puca¬
ret. a quatuor solũmodo plagis terrȩ ꝙ
ñ potius a cunctis eiꝰ finib simul& me¬
dit̾raneis regionib elecꝰtos eẽ. ꝯg̾gandos:
apte subiunxit. a sũmo terre̾ usq ad sũ¬
mũ cęli .i. ab extremis terre fiib ꝑ di¬
rectum. usq ad ultimos t̾minos eiꝰ ubi
longe aspectantib circulꝰ celi t̾re ui¬
detũr inside. Nullus gͦ in die illa rema¬

Expanded text:
s, ad ejus judicium turbari, cujus aspectum et ipse coelorum virtutes, hoc est, angelicae trement potestates, beato quoque Job attestante, qui ait: Columnae coeli contremiscunt et pavent ad nutum ejus. Quid ergo faciunt tabulae, quando tremunt columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus paradisi concutitur? Et tunc vitet angelos suos, et congregabit electos suos a quatuor ventis, a summo terrae, usque ad summum coeli. A quatuor ventis, a quatuor mundi climatibus dicit, Oriente, Occidente, Aquilone et Austro. Et ne quisquam putaret a quatuor solummodo plagis terrae, et non potius a cunctis ejus finibus simul et mediterraneis regionibus electos esse congregandos, apte subjunxit: A summo terrae, usque ad summum coeli, id est, ab extremis terrae finibus per directum, usque ad ultimos terminos ejus, ubi longe aspectantibus circulus coeli terrae videtur indicere. Nullus ergo in die illa rema
Abbreviated transcription (Latin):
& seniores timuert̃ turbam᷑. atq ideo qd̾
ꝑ se ñ poterant. t̾renȩ potestatis mnani¬
b efficere tep̾tabant: ut uelut ipsi amor¬
de eiꝰ uidentur ĩmunes. Nuꝑ enĩ sub
cesare augusto iudea subiecta romanis
qͣndo in toto orbe est celebrata descͥptio.
stipendiaria facta fuerat: & erat in po¬
pło magna seditio: dicentib aliis ꝓ se¬
curitatẽ & quiete qua romani ꝑ om̃ib
militarent. deb̾e tribura ꝑsoluiꝰ. Phari¬
seis uͦ qui sibi applaudebant iusticiam.
e contrario nitentib ñ deb̾e popłm dei
qui decimas soluẽt ꝙ pͥmitiua daret: et
cetera quȩ in lege scͥpta sunt humanis
legib subiacere. Cuiꝰ seditionis adeo fo¬
mes inualuit. ut pꝰ dñi resurrectionẽ
insistentib romanis. patriam. gentẽ. &
regnũ.augustũ quoq illud cum sua reli¬
gione tẽplũ. insuꝑ ipsam lucẽ ꝑde ꝗͣ tri¬

Expanded text:
et seniores timuerunt turbam. Atque idea quia et seniores timuerunt turbam. Atque idea quia per se non poterant, terrenae potestatis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militabant, debere tributa persolvi; Pharisaeis vero qui sibi applaudebant in justitia, e conas solveret, et primitias daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini resurrectionem, insistentibus Romanis, patriam gentem, et regnum, augustum quoque illud cum sua religione templum, insuper ipsam lucem, per
Abbreviated transcription (Latin):
spreuit. humilis quisq ditabitur. S & hoc
qđ principes sacerdotum scͥbe ac senores
manũ mittere quęrenteᷤᷤ in iħm. timore tur¬
bȩ retinentur: cotidie geritur in eccłiea. cũ
quilibet solo de nomine fr̃ eã qͣm ñ diligit
ȩccłiasticȩ fidĩ ac pacis unitatemꝓpt̾ cohabi¬
tantium fr̃m bonoꝵ multitudinẽ. aut e¬
rubescit. aut timet impugnare. Qui tam̃
sicut de stultissima auiũ strutione dñs
ait. cũ tempꝰ fuerit in altum alas eri¬
git: qr ꝑsequendo ȩccłam quasi dñm cru¬
ci addicere. & ostentui gaudebit habi
Et mutunt ad eum̃ quosdam. ex pha¬
rͣseis & herodiatus: ut eum caꝑent iN
uerbo. Herodianos dicit milites herodiᷤᷤ
dethrarchȩ qui & ipse tc̃ temporis erat
hierosolimis. atq in sꝑnendo & irniden
do dñm pilato & tudeis consentiebat: ũt
lucas eũgłista testatur. Quȩrentes gͦ
dũm ꝯprehende sũmi sacerdotes sc̃ribȩ

Expanded text:
quisque ditabitur. Sed et hoc quisque ditabitur. Sed et hoc quod principes sacerdotum, scribae, ac seniores manum mittere quaerentes in Jesum, timore turbae retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo de nomine frater eam, quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem, propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem aut erubescit, aut timet impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas erigit, quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere et ostentui gaudebit habere. Et mittunt ad eum quosdam ex Pharisaeis et Herodianis, ut eum caperent in verbo. Herodianos dicit milites Herodis tetrarchae, qui et ipse tunc temporis erat Jerosolymis, atque in spernendo et irridendo Dominum Pilato et Judaeis consentiebat, ut Lucas evangelista testatur. Quaerentes ergo Dominum comprehendere summi sacerdotes, scribae,
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ contra se dũm quȩrebant int̾ficere:
s hoc idem quȩrendo docebant uera ẽẽ.
quȩ dixerat. Ipse quippe ẽ. heres cuiꝰ inius¬
tam necẽ aiebat ẽẽ. undicandã a patre. Illi
neꝗͣ coloni qui ab occidendo dĩ filio ad mo¬
dicum quidem timore humauo retardati.
donec ueniret hora eiꝰ. ñ ꝗͣ uͦ diuino amore
potuere cohib̾i. Morali sane intellectu
cuiq fidelium cũ mynist̾iũ baptismi qđ
exerceat oꝑando cõmittitur: quasi uinea ꝗͣ
ex colat locatur. Hittitur seruus unꝰ. altͣ
& tercius: qui de fructu accipiant: cum
lex. psalmodia. & ꝓpħia. quarũ ãmonitio¬
nẽ bene agendo sequatur : legitur. S miᷤ.¬
sus seruus contumeliis affec̾tus uł cesuᷤ
eicitur: cũ sermo auditꝰ contẽpnit᷑. uł qd̾
peiꝰ est etiam blasphematur. Missũ insuꝑ
heredẽ qͣntũ in se est occidit. qui & filiũ dĩ
contumeliam fecerit. ꝑdito malo cultore

Expanded text:
entem contra se Dominum quaerebant interficere. entem contra se Dominum quaerebant interficere. Sed hoc idem quaerendo, docebant vera esse quae dixerat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam a patre. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu, cuique fidelium cum mysterium baptismi quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter, et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum admonitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus contemnitur, vel quod pejus est etiam blasphematur. Missum insuper haeredem quantum in se est occontumeliam fecerit. Perdito malo cultore,
Abbreviated transcription (Latin):
ex utroq popło unam fideliũ sibi ciuita¬
tem. unũ templũ edificet Rosdẽ enĩ si¬
nagogȩ magistrosᷤ. qͦs supͣ colonos dixerat
nc̃ edificantes appellat: quia qui subdicam
sibi plebem ad ferendos uite fructus qͣsi tui¬
neam iubebant᷑ excolere: ipsi qͦq hanc dõ
inhabitatore dignã. quasi domũ constru.¬
ere atq ornare᷑ p̾cipiebant᷑. U nde & apls¬
fidelib scribens ait. Dĩ agͥcultura estiᷤ. Aĩ¬
ȩdificatio estis. S quia frucꝰtum uineȩ dĩ
quasi pessimi coloni redde magno patrifa¬
milias negabant: idem quasi mali cem̃ta¬
rii laborabant domui dĩ lapidẽ p̾ciosum
& elecꝰtũ qui uł in fundam̃tis uł in angło
ponendꝰ erat subtraħe. hoc est fidẽ xp̃i
auditorib suis conabantur era pe re
Et quȩrebant eum tenere. & timuerus
turbam. Cognouert̃ enĩ qm̃ ad eos para¬
bolam hauc dixerit: & relicto eo abiernii.
Principes sacerdotum & sc̾bȩ quasi menti¬

Expanded text:
ex utroque populo unam sibi fidelium civitaex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet? Eosdem enim Synagogae magistros quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat. Quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam jubebantur excolere, ipsi quoque hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere atque ornare praecipiebantur. Unde et Apfidelibus scribens, ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui fructum vineae Dei quasi pessimi coloni reddere magno patrifamilias negabant, iidem quasi mali caementarii laborant domui Dei lapidem pretiosum et electum, qui vel in fundamentis, vel in angulo ponendus erat, subtrahere, hoc est fidem Christi auditoribus suis conabantur eripere. Et quaerebant eum tenere, et timuerunt turbam. Cognoverunt enim quoniam ad eos parabolam hanc dixerit, et relicto eo abierunt. Principes sacerdotum et scribae, quasi menti
Abbreviated transcription (Latin):
suit ipse dicens. Ideo dico uob̃. qͥa aufe¬
ret᷑ a uob̾ regnũ dĩ. & dabit᷑ genti facien¬
ti fructus eiꝰ. Qđ ita futurũ etiam figura¬
lit̾ ostend̾at. cum in exemplũ ñ credentiũ
uideoꝵ infructuosȩ fico malediceret. Qui
e contrario pꝰmodum credentes. siue de gen¬
parauit arbori. dicens. Ego sum uitis: uoᷤ
palmitesᷤ. Qui manet in me & ego in eo:
hic fert fructũ multũ. Cũ aut̃ dixisset. qr
colarũ. uineam daturꝰ e̾ẽt. aliis : hoc idem
ita diuinitꝰ fuisse ꝓcuratũ. ꝓpħico statim
affirmauit exemplo subiciens. Nec scͥptu¬
ram hanc legistiᷤᷤ. lapidem quẽ reꝓbauert̃
edificantes. hic factus est in caput angłi.
a dño factum est istud. & est mirabile in
oculis nr̃is c Quomͦ inquit implebitur
hȩc ꝓpħia. quȩ lapidem ab edificantib re¬
ꝓbatum. in caput anguli dicit eẽ ponendũ
dus est gentib & predicandꝰ. ut quasi lapis
angłaris duos condat in semet ipsũ. atq

Expanded text:
dico vobis quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Quod ita futurum etiam figuraliter ostenderat, cum in exemplum non credentium Judaeorum infructuoso fico malediceret. Qui e contrario postmodum credentes, sive de Judomparavit arbori, dicens: Ego sum vitis, vos palmites. Qui manet in me et ego in eo, hic fert fructum multum . Cum autem dixisicolarum, vineam daturus esset aliis, hoc idem ita divinitus fuisse procuratum, prophetico statim affirmavit exemplo, subjiciens: Nec Scripturam hanc legistis: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? A Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris. Quomodo, inquit, implebitur haec prophetia, quod lapidem ab aedificantibus reprobatum in caput anguli dicit esse ponendumuris est gentibus praedicandus, ut quasi lapis angularis duos condat in semetipso, atque
Abbreviated transcription (Latin):
moysi. suꝑ rũbũ quomͦ dixerit illi ds̃
iquiens: ego sũ ds̃ abraham. ds̃ ysaas.
& ds̃ iacobẽ. Ad cõꝓbandam resurrecti¬
onis u̾itatẽ: multo aliis manifestiorib
exemplis uti potuit. de quib est. ꝙ il¬
lud. Suscitabunt᷑ mortui: q resurgent
qui in sepulchris sunt. & in alio loco.
Multi dormientium de terrȩ puluere
consurgent: alii in uitã ęt̾nam. alii in
oþbrium & confusionẽ ęternã. Querit᷑
itaq quid sibi uoluerit dñs hoc ꝓferre
testimoniũ. qđ uidr̃ ambiguum: uł ñ
satis ad resur rectionis ꝑtin̾et ui̾tatem.
Supͣ diximus saduceos nec angłos nec
spĩn. nec resurrectionẽ corpoꝵ confiten¬
tes: animarũ quoq int̾itum p̾dicasse.
Hii quinq tantum libros moysi recipi¬
ebant. ꝓpħarum uaticinia respuentes.
Stultumn ꝗͦ erat inde ꝓferre testimonia¬
quoꝵ auctoritatẽ non sequebantur. Porro
ad ȩternitatẽ animarũ ꝓbandã ponit exẽ¬
plum. Ego sum ds̃ abraham. & ds̃ ysaac.

Expanded text:
i super rubum, quomodo dixerit illi Deus inquiens: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est et illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent, alii in vitam aeternam, et alii in opprobrium, et confusionem aeternam . Quaeritur itaque quid sibi voluerit Dominus hoc proferens testimonium, quod videtur ambiguum, vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos, nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimoniaquorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
runt: s uniꝰ hieremiȩ planctũ ponere suf¬
ficiat. Ego aut̃ inqͥt plantaui te uineam
electam. om̃e sem̃ uerũ: quomͦ conuersa es
in pratiũ uinea aliena: His sane trib ser¬
uoꝵ gradib om̃ium sub lege docꝰtoꝵ s posse
cõp̾hendi: dñs alibi manifeste ꝓnuntiat
dicens. Qiñ neceẽ. est impleri om̃ia quȩ sẽp¬
ta sunt in lege moysi & ꝓpħis. & psalmis

Expanded text:
runt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufrunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne semen verum, quomodo conversa es in pravum vineae alienae ? His sane tribus servorum gradibus omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste pronuntiat, dicens: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et p
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliis in capite uulnerauert᷑: qͥa psal¬
mistarũ carmina que ad laudẽ dm̃i uoca¬
bant᷑ pariupendentes: ipsũ qui psalmodie
tauert̃. Atram̃ ipse ꝓ hac uinea qͣm de
egypto translatam p̾alestini montis sua
obumbratione ꝓtexerat : ne radicitus
ext̾minaret᷑ orabat. Dñe ds̃ uirtutũ conu̾¬
t̾e nc̃ : respice de cęlo. & uide & uisita ui-¬
neam istam. et dirige eam qͣm plantauit
dextera tua. Ubi pariter exposuit. quis sit
homo ille qui hanc uineam plantauit.
dñs uidelicet ds̃ uirtutũ. Et rursũ ali¬
ũ misit. & illũ occiderunt: & plures alioᷤ
quosdam cedentes. alios uͦ occidentes. Ter¬
trũ cum suis sociis seruũ. ꝓpħarum chorũ
intellige: qui continuis ad cestationib po¬
ĩminerent mala p̾dixert̃. S quẽ ꝓpħarũ
ñ sunt ꝑsecutie & occidert̃ eos qui ꝓnun¬
tiabant de aduentu dñi saluatoris & hii
autẽ inulta de huiꝰ uineȩ sterilitate dixe¬

Expanded text:
contumeliis in capite vulneraverunt, quia psalcontumeliis in capite vulneraverunt, quia psalmistarum carmina quae ad laudem Domini vocabant, parvi pendentes, ipsum qui psalmodiaetaverunt. Attamen ipse pro hac vinea, quae, de Aegypto translata, Palestinae montes sua obumbratione protexerat, ne radicitus exterminaretur orabat: Domine Deus virtutum, convertere nunc, respice de coelo, et vide, et visita vineam istam, et dirige eam quam plantavit dextra tua . Ubi pariter exposuit quis sit homo ille qui hanc vineam plantavit, Dominus videlicet Deus virtutum. Et rursum alium misit, et illum occiderunt, et plures alios, quosdam caedentes, alios vero occidentes. Tertium cum suis sociis servum, prophetarum chorum intellige, qui continuis attestationibus poimminerent mala praedixerunt. Sed quem prophetarum non sunt persecuti? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Domini Salvatoris . Et hi omnes, multa de hujus vineae sterilitate dixe
Abbreviated transcription (Latin):
dimisert̃ uacuum. Irritauert̃ enĩ moy sen
in castris: aaron sc̃m dñi. Et uexatus :
moyses ꝓpt̾ eos: quia exacerbauert sp̃m
eiꝰ. Qui ce ipse seruus. quid de fructu hu¬
ius uineȩ sentiat: palam carmine decla¬
rat dicens. Ex uinea enĩ sodomoꝵ uinea
eoꝵ. & ꝓpago eoꝵ ex gomorra. Uua eoꝵ u
tia fellis. & botrꝰ amaritudinis ipsis. fu¬
ror draconũ uinũ eoꝵ: & furor aspidũ in¬
sanabilis. Et iterum misit ad illos altũ
seruum: & illum incapite uulnerauert̃.
& contumeliis affecert̃. Seruus alter da¬
uid regem ꝓpħamq & ceteros psalmistas
significat: qui pꝰ moysen missi sunt: ut
colonos uineȩ pꝰ edicta regalia psalmodie
modulatione & dulcedine cithare ad exer¬
citium boni oꝑis excitarent. Nam & ipse
dauid qui cor popłi ad cęlestia desidanda
suspendet: ob int̾itus carnalium uictima¬
rum laudes dñi continuad suaui melo¬
dia decantari constituit. S & hẽ affectũ

Expanded text:
dimiserunt vacuum. Irritaverunt enim Moysen dimiserunt vacuum. Irritaverunt enim Moysen in castris, et Aaron sanctum Domini. Et vexatus est Moyses propter eos, q. Qui et ipse servus quid de fructu hujus vineae sentiat palam carmine declarat dicens: Ex vinea enim Sodomorum et propago eorum ex Gomorrha. Uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis in ipsis, furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis . Et iterum misit ad illos alium servum, et illum in capite vulneraverunt, et contumeliis affecerunt. Servus alter David regem prophetamque et caeteros psalmistas significat, qui post Moysen missi sunt, ut colonos vineae post edicta legalia psalmodiae modulatione et dulcedine citharae ad exercitium boni operis excitarent. Nam et ipse David, qui cor populi ad coelestia desideranda suspenderet, inter ritus carnalium victimarum laudes Domini continuas, suavi melodia decantari constituit. Sed et hunc affectum
Abbreviated transcription (Latin):
ti eam. Ꝙ sepem̃ circũdedit ei. uł murũ
urbis. uł angłoꝵ auxilia. & fodit in ea
torcular. siue lacum aut altare. aut illa
torcularia. quoꝵ & tres psalmi ticulo
&e tu turris nebulosa filia syon. Et lo
Non loci mutatione. Nam ds̃ unde ab¬
eẽ. potest: quo complentur om̃ia : & qͥ
dicit ꝑ hieremiam. Ego ds̃ apꝓpinqͣns:
& ñ delonge. dicit dñs. S abire uidr̃ aui¬
nea: ut uinitorib lib̾um oꝑandi arbi¬
trium derelinqͣt. Et misit ad agricolaᷤᷤ
in tempore seruũ: ut ab aqͥcolis acciꝑet
de fructu uinee. Qui app̾hensũ eũ eicide¬
rt̃. & dimisert̃ uacuũ. B ene tempꝰ frucᷤ¬
tuum posuit: ñ ꝓuentũ. Hullus enĩ fruc̾¬
tus exticit popłi contumacis: nullus
huius uinee ꝓuentꝰ: tamesi crebro ac sol¬
licite querere̾tur inuentus est. Seruus
gͦ qui pͥmo missus est. ipse legifer moy¬
ses intelligitur. Qui quadraginta annoᷤ
continuos fructũ aliquẽ legis quem dede¬
rat a cultorib inquirebat᷑. s cesum eum

Expanded text:
eam. Et sepem circumdedit ei, vel murum urbis, vel angelorum auxilia. Et fodit in ea lacum, sive torcular, aut altare, aut illa torcularia quorum et tres psalmi titulo Et tu turris nebulosa filiae Sion. Et loe profectus est, non loci mutatione. Nam Deus unde abesse potest, quo complentur omnia? Et qui dicit per Jeremiam: Ego Deus appropinquans, et non de longe dicit Dominus? Sed abire videtur a vinea, ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Et misit ad agricolas in tempore servum, ut ab agricolis acciperet de fructu vineae. Qui apprehensum cum ceciderunt, et dimiserunt vacuum. Bene tempus fructuum posuit, non proventum. Nullus enim fructus exstitit populi contumacis, nullus hujus vineae proventus, tametsi crebre ac sollicite quaereretur, inventus est. Servus ergo qui primo missus est, ipse legifer Moyses intelligitur, qui quadraginta annos continuos fructum aliquem legis quem dederat, a cultoribus inquirebat, sed caesum eum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporalia negotia geri non patitur. quanto magis
ea quȩ nusquã ficri licet plus celestis irȩ merentur.
si in edib deo sacratis agunt᷑: llerum quia sp̃ssc̃s
sp̃s charismata signantur. Qui autẽ sunt intẽplo
dei hodie qui colũbas uendũt. nisi qui ineccła pre-¬
tium de impositione manus accipiunt. ꝑ quam¬
uendit᷑. quia manus impositio ꝑ quã sp̃s sc̃s accipit᷑:¬
ad p̃tium p̾bet᷑. Sed redẽptor. ñr cathedras uen-¬
dentium colũbas euertit: quia talium negotiato¬
rum sacerdotiũ destruit. Hinc est quod sacri ca¬
nones sy moniacã hieresim dãpnant. & eos sacer¬
dotio priuari p̃cipiunt: qui delargiendis ordini¬
bus p̃tium querunt. Cathedra gͦ uendentiũ colũbaᷤᷤ
euertit᷑. quia hii qui spiritalẽ grãm uenundant:

Expanded text:
temporalia negotia geri non patitur, quanto magis temporalia negotia geri non patitur, quanto magis ea quae nusquam fieri licet plus coelestis irae merentur, si in aedibus Deo sacratis aguntur? Verum quia Spiritus Spiritus charismata signantur. Qui autem sunt in templo Dei, hodie, qui columbas vendunt, nisi qui in Ecctium de impositione manus accipiunt, per quamvenditur quia manus impositio, per quam Spiritus sanctad pretium datar. Sed Redemptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Hinc est enim quod sacri canones Simoniacam haeresim damnant, et eos a sacerdotio privari praecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur, quando hi qui spiritualem gratiam ve
Abbreviated transcription (Latin):
districtionẽ meritȩ ultionis exercuit. & eiecit com¬
mertia humanarũ rerum dedomo illa inqua di¬
uinas tantũ resagi. hostias & orationes deo offerri.
uerbũ dei legi. audiri. & decantari p̾ceptũ erat.
Q quidẽ credendũ ÷. quia ea tantum uendi uel emi
repperit intẽplo. quȩ ad ministeriũ ne. cessaria e̾ẽnt
eiꝰ dẽ tẽpli. iuxta hoc quod alias factił legimus: cum
idem tẽplum ingrediens inuenit in eo uendentes et
ementes oues & boues. & colũbas: quia nimirũ omĩa
non nisi offerrent᷑ indomo dnĩ. eos qui delonge ue¬
nerant ab indigenis cõparare credendũ: Si ergo
plo uolebat offerri: uidelicet ꝓpt̾ studium auari¬
tiȩ. siue fraudis. quod ꝓprium solet esse negotianti¬
um facinus: quanta putas animaduersione puni-¬
ret. si inuenisset aliquos ibi risui & uaniloquio ua¬
cantes: aut alii cuilibet uitio mantipatos: Sienĩ
ea quȩ alibi libere geri poterant dñs in domo sua

Expanded text:
districtionem meritae ultionis exercuit. Et ejecit comdistrictionem meritae ultionis exercuit. Et ejecit commercia rerum humanarum de domo illa, in qua divinas tantum res agi, hostias et orationes Deo offerri, verbum Dei legi, audiri et decantari, praeceptum erat. Et quidem credendum est quia ea tantum vendi vel emi repererit in templo, quae ad ministerium necessaria essent ejusdem templi, juxta hoc quod alias factum legimus, cum idem templum ingrediens invenit in eo vendentes et ementes oves et boves et columbas. Quia nimirum haec omnia, nonnisi ut offerrentur in domo Domini, eos qui de longe venerant ab indigenis comparare credendum est. Si ergo plo volebat offerri, videlicet propter studium avaritiae, sive fraudis, quod proprium solet esse negotiantium facinus, quanta putas animadversione puniret, si invenisset ibi aliquos risui vel vaniloquio vacantes, aut alii cuilibet vitio mancipatos? Si enim ea quae alibi liberi gerere poterant, Dominus in domo sua
Abbreviated transcription (Latin):
limã. W cũ introisset tẽplum: cepit eicere uendͥta¬
tes & ementes intẽplo. & mensas nũmulariorũ.
& cathedras uendentiũ columbas euercit. Quod
maledicendo ficũ infruꝰ tuosam ꝑfiguram fecit
dñs: hoc idem mox aꝑtiꝰ ostendit. etienqdo impro¬
bose tẽplo. Nequȩ enĩ aliquid peccauit arbor qđ
esuriente dño poma non habuit. quoꝵ nec qdum
tẽpus aduenerat: sed peccauere sacerdotes quim
domo dñi scłaria negotia gerebant. & fructũ
pietatis quẽ debuerant. quẽq in eis dñs esuris¬
bat ferre suꝑsecd̾ant. Arefecit dñs arborẽ mal¬
dicto ut homines hȩc uidentes siue audientes
multo magis intelligerent sese diuino ꝯdemp¬
nandos esse iuditio: si absq oꝑum fructu de pali¬
su tantum sibi religiosi sermonis uelut deson¬
tu & tegum̃to blandim̃torent᷑. uiridantiũ foliorũ.
llerum quia non intellexerunt: in ipsos ꝯsequent̾

Expanded text:
olymam. Et cum introisset templum, coepit ejicere vendenolymam. Et cum introisset templum, coepit ejicere vendentes et ementes e templo, et mensas nummulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit. Quod maledicendo ficum infructuosam per figuram fecit Dominus, hoc idem mox apertius ostendit, ejiciendo improbos e templo. Neque enim aliquid peccavit arbor, quod, esuriente Domino, poma non habuit, quorum necdum tempus advenerat; sed peccare sacerdotes qui in domo Domini saecularia negotia gerebant, et fructum pietatis quem debuerant, quemque in eis Dominus esuriebat, ferre supersederant. Arefecit Dominus arborem maledicto, ut homines haec videntes sive audientes, multo magis intelligerent sese divino condemnandos esse judicio, si absque operum fructu de plausu tantum sibi religiosi sermonis, vel ut de sonitu et tegumento blandirentur, viridantium foliorum. Verum quia non intellexerunt, in ipsos consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
circa illam. & mutã stercora. & si quidẽ fecerit
fructũ. Sincaut̃: infuturũ succides illã. Cul¬
tor aut̃ uineȩ ordo ẽ. apłoꝵ doctorũq spirita¬
lium. qui sy nagogã ne ꝑiret diligent̾ adpe¬
nitentiam uocare. ꝓq enus salute dñõ supplica¬
re studuerut̃. Precipue iacobus fr̃ dñ. qui re¬
illa nec in legalibus edictis. nec in ꝓpheticis con¬
testationib. nec in ipsa choruscantis euangelii
grã fructũ obedientie ferre consensit: quasi tri¬
bus annis ficus sterił ꝑ manens abiecta est adño
& eterna maledictione subuersa. Non solũ nãq¬
ab electorum sorte repulsa. sed ab ipsa etiam
quã inanis occupabat terra abscisa ÷. Sed et
tu si non ius audire inuidicio a xp̃o. discete amẽ
maledicti in eternũ ignẽ: quia esuriui & non dedis¬
ti mͥ manducare. arbor esse sterił in hac uita caue¬
to. Quin potius pauꝑi xp̃o & esurienti fructũ
pietatis quo indiget offer. Et ueniunt hieros¬

Expanded text:
it fructum: sin autem, in futurum succides illam . Cultor autem vineae ordo est apostolorum doctorumque spiritalium qui Synagogam, nei periret, diligenter ad poenitentiam vocare proque ejus salute Domino supplicare studuerunt. Praecipue Jacobus frater Domini, qui reilla nec in legalibus edictis, nec in propheticis contestationibus, nec in ipsa coruscantis Evangelii gratia fructum obedientiae ferre consensit, quasi tribus annis ficus sterilis permanens, abjecta est a Domino, et aeterna maledictione subversa. Namque non solum ab electorum sorte repulsa, sed ab ipsa etiam quam inanis occupabat terra abscissa est. Sed et tu, si non vis audire in judicio a Christo: Discede a me, maledicte, in ignem aeternum, quia esurivi, et non dedisti mihi manducare , arbor esse sterilis in hac vita caveto, quin potius pauperi Christo et esurienti fructum pietatis quo indiget offerto. Et veniunt Jeros
Abbreviated transcription (Latin):
somno infidelitatis. & torpore m̃tis dato
autẽ eis p̃cepto ut sustinerent uigilarẽtq
secũ: paululũ ꝓcidens ruit in faciem suã.
& humilitatẽ mentis habitu carnis ostendit.
Et orabat ut si fieri posset transiret ab eo
hora. & dixit. Abba ꝑat̃. oĩa tͥ possibilia
st̃. transter calicẽ hunc ame. Quid erat
illa uox. nͥ sonꝰ infirmitatis nr̃e: Multi
adhuc infirmi contristant᷑ futura mor¬
te. s habeant rectũ cor ut uitẽnt mortẽ
quantũ possunt. S si ñ posst̃: dicant qđ

Expanded text:
somno infidelitatis et torpore mentis. Dato somno infidelitatis et torpore mentis. Dato autem eis praecepto ut sustinerent vigilarentque secum, paululum procedens ruit in faciem suam, et humilitatem mentis habitu carnis ostendit. Et orabat ut, si fieri posset, transiret ab eo hora, et dixit: Abba pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer calilla vox, nisi sonus infirmitatis nostrae? Multi adhuc infirmi contristantur futura morte, sed habeant rectum cor, vitent mortem quantum possunt, sed si non possunt, dicant quod
Abbreviated transcription (Latin):
Suscepit gͦ uoluntatẽ meã: suscepit t̾sti¬
ciam meã. Confident̾ tristiciam nomino.
qr orucem p̾dico. Mea est uoluntas. qͣm suã
dicit: quia ut homo suscepit tristiciam ie¬
amꝰ ut homo loquutꝰ est. & ideo ait ñ sic̃
ego uolo. s sicut tuuis. Mea est cristicia qͣm
meo suscepit affectu. Ergo ꝓ medoluit qͥ
ꝓ se nichil habuit qđ doleret. Et sequestra¬
ta delectatione diuinitatis ȩt̾nȩ : tedio meȩ
infirmitatis afficit᷑. Tristis inquit ẽ anima
mea usq ad mortẽ. Non ꝓpt̃ mortẽ tristis :
dñs: quia eũ conditio corporalis affectus ñ
formido mortis offendit. Nã qͥ corpꝰ suscepit.
oĩa debuit subire que corporis st̃. ut esuri-¬
ret. sitiret. angeret᷑. contristaret᷑. Diuini
tas cõmutari ꝑ hos nescit affectus. Susti¬
nete hic. & uigilate. Et cũ ꝓcisset paulu¬
lũ: ꝓcidit suꝑ terrã. Qđ precipit sustine¬
te hic & uigilate. ñ a somno ꝓhibet cuius
tẽpus ñ erat ĩminente discrimine: s a

Expanded text:
Suscepit ergo voluntatem meam, tristitiam meam, confidenter tristitiam nomino, quia crucem praedico. Mea est voluntas, quam suam dixit, quia ut homo suscepit tristitiam meam, ut homo locutus est. Et ideo ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis. Mea est tristitia quam meo suscepit affectu. Ergo pro me doluit qui pro se nihil habuit quod doleret. Et sequestrata delectatione divinitatis aeternae taedio meae infirmitatis afficitur. Tristis, inquit, est anima mea usque ad mortem. Non propter mortem tristis est Dominus, quia eum conditio corporalis affectus formido mortis offendit. Nam qui corpus suscepit, omnia debuit subire quae corporis sunt, ut esuriret, sitiret, angeretur, contristaretur. Divinitas autem commutari per hos nescit affectus. Sustinete hic, et vigilate. Et cum processisset paululum, procidit super terram. Quod praecipit: Sustinete hic, et vigilate, non a somno prohibet, cujus tempus non erat imminente discrimine, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. & uerum bonũ : qđ ñ ocłis s m̃te
conspicit. Signatum autem dix̃ in nob̾. tanꝗͣ
denarius signatur regis imagine. Homo e¬
nĩ factus est ad imaginem & similitudinẽ
dĩ: qͣm peccando corrupit. Bonũ gͦ eiꝰ est
uerum atq eternum: si renascendo signet᷑:
Et mirabant᷑ suꝑ eo. Qui crede debuerad
ad tantã sapientiam. mirati sunt qđ calli¬
ditas eoꝵ insidiandi ñ inuenisset locũ. Et
sic̃ matħs scͥbit. relicto eo abiert̃: infideli¬
tatẽ pariter cũ miracło reportantes. Et ue¬
nert̃ ad eum saducei: qui dicunt resurret

Expanded text:
hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si renascendo signetur. Et mirabantur super eo. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. Et venerunt ad eum Sadducaei, qui dicun
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogationẽ saluatoris ignorantiam ẽẽ. ꝙ
ñ dispensationẽ : discant᷑ ex p̾senti loco qđ
utiq potuerit scire iħc cuiꝰ imago e̾e̾t. in
nũmo. s int̾rogat. ut ad sermone̾ eoꝵ com¬
petent̾ respondeat. Dicunt illi. Cesaris.
Respondens aut̃ ihc: ait illis. Reddite gͥ
quȩ sunt cesaris cesari. & que st̃ dei deo.
Qđ ait. reddite quȩ sunt cesaris cesari. nũ¬
mũ. tributum & pecuiuam. & quȩ sunt dĩ
deo. decimas. pͥmitias. & oblationes ac uicti¬
mas sentiamꝰ. quomͦ ipse reddidit tributa
ꝓ se & petro: & deo reddidit quȩ dei sunt.
patris. faciens uoluntatẽ. Aliter. Reddite
quȩ sunt cesaris cesari: & quȩ dei sunt deo.
Quẽ adinodum cesar exigit auob̃ imp̾ssionẽ
imaginis suȩ: sic & ds̃ : ut quẽ admodũ illi
redditur numinꝰ: sic deo anima. uultus eiꝰ¬
lumine illustrata atq signata. Unde psal¬
mista. Signatũ est inquit in nob̾ lumen
uultus tui dñe. Hoc quoq lum̃ est totũ

Expanded text:
rogationem Salvatoris, ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo: sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt illi: Caesaris. Respondens autem Jesus, ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt De ait: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias, oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo ipse et reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quoque lumen est totum
Abbreviated transcription (Latin):
uisi sunt: & ꝓmisert̃ ei pecuniã se daturos.
& quȩrebat quomodo illũ oportune trade¬
ret. Multi hodie uidȩ scelus quia dñm ac
magistrũ dm̃q suũ pecunia uendidi̾t ue-¬
lut umnmane & nefarium exhorrent. nec
tam̃ cauent. Nam cũ ꝓmunerib falsũ con-¬
tra qͣlibet testimoniũ dicunt: ꝓfecto qͥa
ueritatẽ ꝓ pecunia negant. dm̃ peciuna uen-¬
dunt. Ipse enĩ dix̃. Egõ sũ ueritas. Cũ sotie¬
tatẽ fraternitatis aliqͣ discordiȩ peste cõma¬
culant : dm̃ ꝓdunt. quia ds̃ caritas ÷. Qui
gͦ caritatis &e ueritatis iuira sꝑnunt: dm̃ u

Expanded text:
visi sunt, et promiserunt ei pecuniam se daturos. visi sunt, et promiserunt ei pecuniam se daturos. Et quaerebat quomodo illum opportune traderet. Multi hodie Judae scelus, quod Dominum ac magistrum Deumque suum pecunia vendiderit, velut immane et nefarium exhorrent, nec tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto quia veritatem pro pecunia negant, Deum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas . Cum societate fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est . Qui ergo charitatis e
Abbreviated transcription (Latin):
fusa est de obsequio qđ dño pia deuocionẽ
exhibuit: ita e contrario ille qͥ obseqͥo eiꝰ
detrahere temeraria lingua ñ tunuit: ꝑfids
nota longe lateq infamatus: & deo si¬
mul atq hominib merito factus est ex¬
osus. S dñs bonũ laude tligna remune¬
rans: futuras impii ꝯtumelias tacendo p̾¬
teriit. Et uidas scariotis unꝰ de duode¬
cĩ abiit ad sũmos sacerdotes: ut ꝓdet eũ illiᷤ.
Infelix iudas dãpnũ qđ ex effusione ungͣn¬
ti se fecisse credebat. uult magistri p̾tio ꝯ¬
pensare. Nec certam iã postulat sũmã: ut
saltim lucrosa uidẽtur ꝓditio. s quasi uile
tradens mancipium in potestate ementiũ
posuit: qͣntũ uellent dare. Qd̃ aut̃ dicit
abut ad sũmos sacerdotes ut ꝓdet eũ illis:
ostendit eum ñ apͥncipib inuitatũ. ñ ulla
necessitate constrinctũ. sponte ꝓpͥa scelerate
mentis misse consilium. Qui audientes ga

Expanded text:
fusa est, de obsequio quod Domino piae devotionis fusa est, de obsequio quod Domino piae devotionis exhibuit: ita, e contrario, ille qui obsequio ejus detrahere temeraria lingua non timuit, perfidiae nota longe lateque infamatus, et Deo simul atque hominibus merito factus est exosus. Sed Dominus bonum laude digna remunerans, futuras impii contumelias tacendo praeteriit. « Et Judas Scariotis unus ex duodecim abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis. Infelix Judas! damnum quod ex effusione unguenti se fecisse credebat, vult magistri pretio compensare, nec certam jam postulat summam, ut saltem lucrosa videretur proditio, sed quasi vile tradens mancipium, in potestate ementium posuit, quantum vellent dare. Quod autem dixit, Abiit ad summum sacerdotem, ut proderet eum illis, ostendit eum non a principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sed sponte propria sceleratae mentis inisse consi
Abbreviated transcription (Latin):
quare iħc pꝰ resurrectionem dixit ad disci¬
płos. ecce ego uobiscũ sũ om̃ib dieb usq
ad consũmationẽ mundi: & nc̃ loquitur
me aut̃ ñ semꝑ habetis. S mͥ uidr̃ in hoc
loco dicere de p̾sentia corporali: quia neqͥq
cum eis ita futurꝰ sit pꝰ resurrectionẽ. qͦmͦ
nc̃ in om̃i conuic̾tu & familiaritate. Cuiꝰ
rei memor apłs : ait. Ꝙ si notieramꝰ iħm
Qđ habuit hȩc fecit. Preuenit ungere cor¬
pꝰ meum in sepulturã. Qđ uos putatis ꝑ¬
ditionẽ ẽẽ. unguenti : officiũ sepulturȩ:
Nec mirũ si mͥ odorem bonũ sue fidei dede¬
rit. cum ego ꝓ ea fusurꝰ sim sanguinẽ meũ
Amen dico uo̾bis. ubicumq p̾dicatũ fuerit
eugłm istud in uniuersũ mundũ: ꝙ qđ
fecit hȩc narrabitur in memoriã eiꝰ. Aaten¬
de notitiam futtiroꝵ. qđ passurꝰ pꝰ dies pau¬
cos sanctiat eugłm suũ toto orbe celebran¬
dũ. Notandum atit̾ qđ sicut maria głam
adepta est toto orbe. quocũq eccłia sc̃a dit¬

Expanded text:
tionem dixerit ad discipulos: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem mundi ; et nunc loquitur, Me autem non semper habebitis. Sed mihi videtur in hoc loco de praesentia dicere corporali: quia nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc in omni convictu et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus ait: Et si noveramus  habuit, hoc fecit; praevenit ungere corpus meum in sepulturam. Quod vos putatis perditionem esse unguenti, officium sepulturae est. Nec mirum, si mihi bonum odorem suae fidei dederit, cum ego pro ea fusurus sim sanguinem meum. Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit Evangelium istud in universum mundum, et quod fecit hde notitiam futurorum, quod passurus post dies paucos, sciat Evangelium suum toto orbe celebrandum. Notandum autem, quia, sicut Maria gloriam adepta est toto orbe, quocunque Ecclesia sancta dif
Abbreviated transcription (Latin):
me scientia ui̾tatis est occultanda que¬
rentib. cũ uidelicet is qui quęrit. aut
minꝰ capax est ad intelligendũ qđ querit:
aut odio uł contemptu ĩpsiꝰ u̾i̾tatis indig
nꝰ est. cui debeat aꝑiri qđ querit. Quoꝵ
ꝓpt̾ unũ ueritas ait. Ad huc multa ha¬
beo uob̾ dicere. s ñ potestis illa portare mͦ.¬
Ppt̾ aliud uͦ discipłis p̾cepit. Nolite scm̃
dare canib. neq mitatis margaritas
bolis loqui. Uineam pastinauit homo
& circũdedit sepemi. & fodit lacũ. & edi-¬
ficauit turrem. Homo iste qui pastina¬
uit uineam. ipse ÷ qui in alia parabo¬
extremum inferens. Umea dñi sabaoth

Expanded text:
me scientia veritatis est occultanda quaeme scientia veritatis est occultanda quaerentibus. Cum videlicet is qui quaerit, aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel conus est cui debeat aperiri quod quaerit. Quorum propter unum Dominus ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modPropter aliud vero discipulis praecipit: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas bolis loqui: Vineam pastinavit homo, et circumdedit sepem, et fodit lacum, et aedificavit turrim. Homo iste qui pastinavit vineam ipse est qui in aliqua paraboextremum inferens: Vinea Domini Sabaoth,
Abbreviated transcription (Latin):
tism ioħis de cęlo erat an de homtnib e
Respondete mͥ. Potãt dñs aꝑta responsioẽ
tẽptatoꝵ calũpniam confutare. s pruden-¬
ter interrogat. ut suo uł silentio uł sen¬
tentia condempnentur. At illi cogitabani
secum dicentes. Si dixerimꝰ de cęlo. dicet
nob̃. qrͣ gͦ ñ credidistis eic. Quem ꝯfitemi¬
ni de celo habuisse ꝓpħiam. mͥ testimontũ
ꝑhibuit : & ab illo᷑ audistis. in qua ista
faciam potestate. Si dixerimꝰ ex homini
casuros. timentes lapidationẽ. s magis
timentes ui̾tatis confessionẽ. Et respon¬
dentes dicunt iħu. Nescimꝰ. Et respondenᷤ
iħc ait illis. Neq ego dico uob̃. in qua po¬
testate hec faciam. Non uob̾ dico qͣ scio.
quia ñ uultis fateri qđ scitis. Iustissume
repulsi. utiq confusi abscessert̃. Ꝙ imple¬
tum est qđ in psalmo ꝑ ꝓpħam dicit ds̃
pater. Parauilucernã xp̃o meo id ÷ ipsũ
lohem. Inimicosᷤ eiꝰ induam confusione
Notandũ aut̃ quia duas ob causas maxi¬

Expanded text:
s Joannis de coelo erat, an ex hominibus? Respondete mihi. Poterat Dominus aperta responsione tentatorum calumniam confutare, sed prudenter interrogat, ut suo vel silentio vel sententia condemnentur. At illi cogitabant secum dicentes: Si dixerimus, de coelo, dicet nobis: Quare ergo non credidistis ei? Quem enim confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ista faciam potestate. Si dixerimus ex hominicasuros, timentes lapidationem, sed magis timentes veritatis confessionem. Et respondentes dicunt Jesu: Nescimus. Et respondens Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec faciam. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi, utique confusi abscesserunt. Et impletum est quod in psalmo per prophetam dicit Deus Pater: Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum Joannem. Inimicos ejus induam confusione . Notandum autem quod duas ob causas maxi