comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ullum absolute ordinari .xi.¬
debere pb̃rm. aut diaconũ.
nec quemlibet in gradu ȩc¬
cłastico: nisi spiritaliter eccłȩ
ciuitatis aut possessionis. aut
martyrii. aut monasterii cui
uͦ absolute ordinant᷑: decre
uit synodus. irritam haberi
huiusmodi manus impositi¬
onem: et numquã posse mi¬
nistrare ad ordinantis inni¬

Expanded text:
ullum absolute ordinari debere presbyterum aut diaconum nec quemlibet in gradu ecclesiastico, nisi specialiter ecclesiae civitatis aut possessionis, aut martyrii, aut monasterii, cui vero absolute ordinantur, decrevit sancta synodus irritam haberi hujusmodi manus impositionem, et nusquam posse ministrare, ad ordinantis in
Abbreviated transcription (Latin):
is. si liceret dimittere uxorem.
atq exponeret fieri ñ debere.
deis interrogatũ. & iudeis esse
responsum: Quero et solutꝰ q̃ro.
siuna et eadem sit uxor eiꝰ qͥ añ
cathecuminꝰ pꝰea fidelis sũpsit.
filiosq ex ea cum e̾e̾t cathecu¬
minꝰ susceꝑit & postea alios cũ
fidelis. utrum sint fratres appel¬
landi: annon habeant p̾ea defũc¬

Expanded text:
is, si liceret dimittere uxorem, atque exponeret fieri non debere, daeis interrogatum, et Judaeis esse responsum. Quaero, et sollicitus quaero, si una eademque sit uxor ejus qui ante catechumenus, postea fidelis sit, filiosque ex ea cum esset catechumenus susceperit, ac postea alios, cum fidelis: utrum sint fratres appellandi? an non habeant, defunc
Abbreviated transcription (Latin):
Quod in terrogasti de femina
quȩ pꝰobitum mariti sui
uelamen sacrum suꝑ capt̃
suum imposuit. et finx̃ se
sub eodem uelamine scĩmo¬
nialem ẽe̾. p̾ea uͦ ad nuptias
rediitꝰ: bonũ mͥ uidet᷑. quia
ꝑ ypocrisim eccłasticã regłam
conturbare uoluit. et non
legitime in uoto suo ꝑman¬
sit. ut penitentiã agat de
illusione nefanda: & reu̾ta¬
t᷑ ad id qd spopondit. et insa
cro ministerio inchoauit.
faciat. omnis ordo eccłasticꝰ
turbabit᷑. nec catholicȩ fidĩ
iura consistunt. nec canoneᷤ
sacri rite obseruant᷑. Quio
enim ꝓfuit symoni mago
baptismum sacrum ficte
suscipe. et in xp̃ianitate se
ꝑmansurũ finxissẽ cum ꝑ
apło fraude eius detecta. qd̾
s futurum esset p̃nuntiatũ
fuit: Ait enim Pecunia tua
tecum sit in ꝑditione: cor
enim tuum non ẽ rectum
coram dõ Penitentiam itaq
age de hac nequitia tua: et ro¬
ga dm̃. ut forte remittatur tͥ
cogitatio cordis tui Infelle

Expanded text:
-Quod interrogasti de femina quae post obitum viri sui velamen sacrum super caput suum imposuit et finxit se sub eodem velamine sanctimonialem esse; postea vero ad nuptias rediit, bonum mihi videtur, quia per hypocrisim ecclesiasticam regulam conturbare voluit, et non legitime in voto suo permansit, ut poenitentiam agat de illusione nefanda, et revertatur ad id quod spopondit, et in sacro ministerio permaneat qfaciat, omnis ordo ecclesiasticus turbabitur, nec Catholicae fidei jura consistunt, nec canones sacri rite observantur. Quid enim profuit Simoni Mago baptismum sacrum ficte accipere, et in Christianitate se permansurum finxisse, cum per apostolum fraude ejus detecta, quod sibi futurum esset praenuntiatum fuit. Ait enim: Pecunia tua tecum sit in perditionem; cor enim tuum non est rectum coram Deo. Poenitentiam itaque age de nequitia hac tua, et roga Deum ut forte remittatur tibi cogitatio cordis tui. In felle
Abbreviated transcription (Latin):
uarta synodus calcedonen¬
cerdotum. sub martiano pͥn¬
cipe habita est: in qua euthi¬
cen constantinopolitanum
abbatem. uerbi dĩ et carnis
unam naturam ꝓnuntian¬
teni: et eius defensorem dios¬
corum. quondam alexandri¬
num ep̃mꝰ et ipsum rursum
nestorium cum reliquis here¬
ticis. una patrum sententia p̃¬
dampnauit: p̃dicans eadem
de uirgine. ut in eo substantiȩ
et diuinȩ et humane confite¬
amur naturam: Hec synodus
actaẽ. temporibus leonis pp̃ro¬
mani: iuuenalis ierosolimita¬
ni epi᷑ anatholii constantino¬
politani: He sunt .iiii. synodi
pͥncipales fidei naturam ple¬
nissime continentes: S et si
qua sunt concilia que scĩ pa¬
tres spũ dĩ pleni. sanxerunt:
pꝰ istorum .iiii. auctoritatem.
omni manent stabilita ui
constantinopoli. temporibꝰ
uilũ pape. sub iustiniano pͥn¬
cipe contra theodorum et om̃s

Expanded text:
uarta synodus Chalcedonencerdotum sub Marciano principe habita est, in qua Eutychem Constantinopolitanum abbatem Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et eius defensorem Dioscorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursum Nestorium cum reliquis haereticis una Patrum sententia condemnavit; praedicans eadem de Viet divinae et humanae confiteamur naturam. Haec synodus acta est temporibus Leonis papae Romani, Juvenalis Hierosolymitani episcopi; Anasthasii Constantinopolitani. Hae sunt quatuor synodi principales fidei naturam plenissime continentes, sed et si qua sunt concilia, quae sancti Patres Spiritu sancto pleni sanxerunt. Post istorum quatuor auctoritatem omni manent stabilita vigConstantinopoli temporibus Julii papae sub Justiniano principe contra Theodorum et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
gligens. pͣius exemplis
mala de se suspicari ꝑmise¬
rit: et popłs ab eo uiram̃to
seu banno xp̃ianitatis contric¬
tus. in famiam eius patefece.
rit: et certi accusatores crimi¬
nis eius defuerint: ammone¬
antur. pͥmo seorsum ab epo.⁊
deinde sub duobꝰ uel tribꝰ tes¬
tibus: Si non emendauerit:
in conuentu p̃s brorũ ep̃s pub.
lica eum increpatione anmo¬
neat Siuͦ neq sic se correxe¬
rit: ab officio suspendatur.
usq ad dignam satisfactionẽ:⁊
ne popłs fidelium. in eum scan¬
dalum patiatur. Si autẽ accii¬
satores legitimi non fuerint.
qui eius crimina manifestis
inditiis ꝓbare contenderint.
et ipse negauerit. tunc ipse
cum septẽ sociis suis eius dẽ
ordinis siualet. a cͥmine semet¬
ipsum expurget. Diaconus
uero si eodem cͥmine accusa¬
tus fuerit: semet ipsũ. cum
tribus expurget Ex concilio¬
a plebe sͥ cõmissa. mala opi¬
nione infamatꝰ fuerit. ꝙ ep̃s
legitimis testibꝰ approbare
ñ potuerit : suspendat᷑ psb̾r

Expanded text:
gligens pravis exemplis mala de se suspicari permiserit, et populus ab episcopo juramento seu banno Christianitatis constrictus infamiam ejus patefrit, et certi accusatores criminis ejus defuerint, admoneatur primo seorsum ab episcopo, deinde sub duobus vel tribus testibus. Si non emendaverit, in conventu presbyterorum episcopus cum publica increpatione admoneat. Si vero neque sic se correxerit, ab officio suspendatur, usque ad dignam satisfactionem, ne populus fidelium in eo scandalum patiatur. Si autem accusatores legitimi non fuerint, qui ejus crimina manifestis indiciis probare contenderint, et ipse negaverit, tunc ipse cum septem sociis suis ejusdem ordinis, si valet, a crimine semetipsum expurget. Diaconus vero si eodem crimine accusatus fuerit, semetipsum cum tribus expurget. Ca plebe sibi commissa mala opinione infamatus fuerit, et episcopus legitimis testibus approbare non potuerit, suspendatur presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
issarum sollempnia ñ ucũq
s in locis ab ep̃o consecͣtis¬
leis uel ubi ipse ꝑmiserit celebñ¬
oncedimus etiam et sicubi
qͦd peccatis nr̃is exigentibꝰ
ꝑ plurimũ ẽ factum. a norman¬
nis et flauis. et abulgaris. et
a mał xp̃ianis. seu alio quali¬
cũq mͦ eccłȩ fuerint incense
et cõbuste: in capelliscum ta¬
bula consecrata missas iterũ
celebrare ꝑmittimus donec
ipse ȩccłȩ restaurari queant.
n itmere uͦ positis. si eccła de¬
fuerit: ut sub diuo seu inten¬
toriis: Item: Si tabula alta¬
ris consecrata ceteraq sacra
misteria ad id officiũ ꝑtinen¬
tia ibi affuerint. missarum
sollempnia cȩlebrare conce¬
dimus. aliter omnino inter¬

Expanded text:
Missarum solemnia non ubicunque sed in locis ab episcopis consecratis, vel ubi ipse permiserit, celebraoncedimus etiam, si alicubi, quod, peccatis nostris exigentibus, perplurimum est factum a Northmannis et Sclavis, et a Bulgaris, et a malis Christianis seu alio qualicunque modo ecclesiae fuerint incensae et combustae, in capellis cum tabula consecrata missas interim celebrare permittimus, donec ipsae ecclesiae restaurari queant. In itinere vero, si ecclesia defuerit, ut sub divo, seu in tentoriis. Item, si tabula altaris consecrata caeteraque sacrata mysteria ad id officium pertinentia ibi adfuerint, missarum solemnia celebrare concedimus. Aliter omnino contra
Abbreviated transcription (Latin):
expulerit possidentẽ: pͥusꝙͣ
ꝓ ipiõ iudici sententia ꝓced at:
si causam meliorem habuerit.
ipsam de qua agitur ꝑdat
Ille uͦ qͥuiolentiã ꝑtulit. uni¬
uersa in statu quo fuerant re¬
cipiat: & que possedit securꝰ
teneat: Siuͦ illud inuadit qͦd
ꝑ uidicium optinere ñ potuit:¬
& causam amittat. & illud tan¬
tum quantũ inuasit reddat
rat sacͣmentũ: tamen cũ nulla
ꝓbatione debiti. is qͥ accusat᷑
potest fidem suam iurisiuran
do pulsat᷑ repetenti pecuniam
obtulerit sacramentũ: et ille
ei urisiurandi necessitatẽ ul¬
tro concesserit: non potest pꝰea
ab eo debitum postulare

Expanded text:
expulerit possidentem priusquam pro ipso judicis sententia procedat, si causam meliorem habuerit, ipIlle vero qui violentiam pertulit, universa in statu quo fuerant recipiat, et quae possedit securus teneat. Si vero illud invadit quod per judicium obtinere potuit, et causam amittat, et aliud tantum quantum invasit reddat rat sacramentum, tamen cum nulla probatio est debiti, is qui accusatur potest fidem suam jusjurandi do pulsatus repetendi pecuniam obtulerit sacramentum, et ille ei jusjurandi necessitatem ultro concesserit, non potest postea ab eo debitum postulare
Abbreviated transcription (Latin):
distincta Hatus ẽ. gͦ dĩ filius
uiri coitu. sicut ebion dicit:. s
carnẽ ex uirginis corpore tͣhens.
et non de cȩlo secũ afferens. sic̃
martion origenis et eutices af¬
firmant: neq in fantasia .i.
absq carne sicut ualentinꝰ neq
amicnci .i. putatiue imaginatũ.
s corpus uerum: ñ tantum car¬
nẽ ex carne. sicut martianus:
S uerus ds ex diuinitate. et uerꝰ
homo ex carne. unus filius indi¬
unitate u̾bum patris. et ds in
homine anima & caro: & anima
ñ absq sensu et ratione. ut a¬
pollinaris: Heq caro absq aĩa.
ut anomociuꝰ s aĩam cum rõe
sua. et carnem cum sensibꝰ sius.
per quos sensus ueros. in passione
et ante passionẽ carnis suȩ dolo¬
res sustinuit:

Expanded text:
distincta. Natus est ergo Dei Filius  non ex viri coitu, sicut Ebion dicit, sed carnem ex virginis corpore trahens, et non de coelo secum afferens, sicut Marcion, Origenes et Entiches affirmant, neque in phantasia, id est absque carne sicut Valentinus, neque Aorchi, id est putative imaginatum, sed corpus verum, non tantum carnem ex carne, sicut Marcianus, sed verus Deus, ex divinitate, et verus homo ex carne, unus Filius, et in divinitate Verbum Patris, et Deus in homine anima et caro, anima non absque sensu et ratione, ut Apollinaris. Neque caro absque anima, ut Anomacus, sed animam cum ratione sua, et carnem cum sensibus suis, per quos sensus veros in passione et ante passionem carnis suae dolores sustinuit
Abbreviated transcription (Latin):
itu abstines sine uxoris uo¬
luntate: tribuis ei fornicã¬
di licentiã: & peccatũ illiꝰ. tuę
inputabit᷑ abstinentiȩ aug̃.
ad tẽpus ut uacet᷑ or̾oni. nͥgiis
ex consensu. noluit coniuges
carnali inuicẽ fraudare debito.
tẽ: Si dicat uir dimitto qͥdẽ ux¬
orẽ sine ulla causa fornicatioi̾s.
s continens ꝑmanebo: ido ne
dicemꝰ eum impunȩ fecisse qd̾
fecit: Quis hoc dicere audebit.
qͥ uoluntatẽ dñi hȩc dicentis
intelligit. qm̃ nec continentiȩ
causa dimitti coniugẽ uoluit.
qͥ solam fornicationis causã ex¬
cepit : Itẽ Ecce placuit conti¬
nentia mulieri: uiro ñ placu¬
it: Discessit a uiro mulier. et
cepit uiuere continent̃ ipsa.
scilicet casta ꝑmansura. s fac

Expanded text:
tu abstines sine uxoris voluntate, tribuis ei fornicandi licentiam, et peccatum illius tuae imputabitur abstinentiae. » Quid ad tempus, ut vocetur orationi , nisi ex consensu, voluit conjuges carnali invicem fraudare debito. Item . Si dicat vir: Dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, ideone dicemus eum impune fecisse quod fecit? Quis hoc dicere audebit, qui voluntatem domini haec dicentis intelligit, quoniam nec continentiae causa dimitti conjugem voluit, qui solam fornicationis causam excepit? Item . Ecce placuit continentia mulieri, viro non placuit; discessit a viro mulier, et oepit vivere continenter, ipsa scilicet casta mansura, sed fac
Abbreviated transcription (Latin):
lone licet symoniaco. ñ symo.¬
niace eiusdem confessione rep¬
ꝑimus in diaconum ordinatũ.
et beati innocentii pape senten¬
tia constat declaratum. quod
negrelon hereticus constat ab
hereticis ordinatus: quiaqͥ
nichil habu ⁊t dare nil po¬
tuit. cui manus imposuit:
Hos gͥ tanti pontificis aucto¬
ritate firmati. damasi etiã¬
pape testimonio roborati. qͥ
ait reiterari oportere qđ ma¬
le actum est: daibertum ab
hereticis corpore et spũ digres¬
sum. atq utilitati ȩccłȩ pro
uiribus insudantem. ex inte

Expanded text:
lone, licet Simoniaco non Simoniace ejusdem confessione comperimus, in diaconum ordinatum, et beati Innocentii papae sententia constat declaratum, quod Nezelon haereticus, quem constat ab haereticis ordinatum, quia nihil habuit, dare nil potuit ei qui manus imposuit. Nos ergo tanti pontificis auctoritate firmati, et Damasi papae testimonio roborati, qui ait reiterari oportere quod male actum est, Daibertum ab haereticis corpore et spiritu digressum, atque utilitate Ecclesiae pro viribus insudantem ex inte
Abbreviated transcription (Latin):
on oportet clericos uel laicos
religiosos. ante sacram horam
diei terciam inire conuiuia: neq
aliqñ clericos nͥ ymno dicto edere
panem᷑: et pꝰcibum grãs do re¬

Expanded text:
on oportet clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos nisi hymno dicto edere panem, et post cibum gratias au
Abbreviated transcription (Latin):
Conspirationis crim̃. calced̾̃.¬
quia & ab exteris legib ẽ om¬
nino ꝓhibitum: multomagis
hoc in dei ȩccła ne fiat ad monere
conuenit: Siqͥ gͦ clerici reꝑti fu¬

Expanded text:
conspirationis crimen et ab exteris legibus est omnino prohibitum: multo magis hoc in Dei Ecclesia ne fiat, admonere conveniet. Si qui ergo clerici aut
Abbreviated transcription (Latin):
llud ꝑscrutari homines solens.
sacͣmentũ baptismi xp̃i. qͥd par¬
iuilis prosit.: cum eo accepto ple¬
rũq moriuntur. pͥusquã ex se
quicquã cognoscere potuerint
qua in re satis piȩ recteq credit᷑
ꝓdesse paruulo. eoꝵ fides aquibꝰ
consecrandus offertur. et hoc ec¬
clȩ cõmendat saluberrima auc¬
toritas. ut ex eo quisq sentiat. qͥd
sibi ꝓsit fidessua. qñ in alioꝵ. qͦ
benefitio qͥ propriam nondum
habent potestatem cõmoda sit:¬

Expanded text:
llud perscrutari homines solent, sacramentum baptismi Christi quid parvulis prosit, cum eo accepto plerumque moriuntur priusquam ex eo quidquam cognoscere potuerint. Qua in re satis pie recteque creditur prodesse parvulo eorum fidem, a quibus consecrandus offertur. Et hoc Ecclesiae commendat saluberrima auctoritas, ut ex eo quisque sentiat quid sibi prosit fides sua, quando in aliorum quoque beneficium, qui propriam nondum habent, potest aliena commodari
Abbreviated transcription (Latin):
nulli ep̃orum licentiam
tribuit res ȩccłȩ alienare. q̃m̃ al
et antiquioribus canonibuᷤ
hoc ꝓhibetur: Siquid uͦ quod
utilitatem non grauet ȩccłȩ
ꝓ suffragio monachorum uel

Expanded text:
episcoporum licentiam tribuit, res ecclesiae alienare, quoniam et antiquioribus canonibus hoc prohibetur. Si quid vero quod utilitatem non gravet, ecclesiae, pro suffragio monachorum
Abbreviated transcription (Latin):
nitate. deccc. solidos. ep̃õ cõponit.
et ipse publica penitentia uix¬
ta iudicium ẽp̃i multetur. ut
sit honor dĩ & reuerentia scorũ.
et ut in eccła di semꝑ inuicta

Expanded text:
nitate D. CCCC, solidos episcopo componat, et ipse publica poenitentia juxta judicium episcopi multetur, ut sit honor Dei et reverentia sanctorum, et ut Ecclesia Dei semper invicta
Abbreviated transcription (Latin):
a sacerdotibꝰ uitȩ solacium in
digentibꝰ: & maxime his qͥbus re¬
stituenda uicissitudo ẽ Quicũq
gͦ fidelium de facultatibꝰ suis ec¬
cłȩ aliqͥd deuotione ꝓpͥa contule¬
rint. si forte ipsi aut filii eorũ re¬
dacti fuerint ad in opiam. ab eadẽ
eccła suffragium uite ꝓ tẽporis

Expanded text:
erdotibus vitae solatium 379 indigentibus et maxime his quibus restituenda vicissitudo est: quicunque ergo fidelium de facultatibus suis Ecclesiae aliquid devotione propria contulerint, si forte ipsi aut filii eorum redacti fuerint ad inopiam, ab eadem Ecclesia suffragium vitae pro temporis
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs iratꝰ crimen aliqͦdcii¬
ilibet temere obiecerit.
conuitiũ ñ ẽ ꝓ accusatiõe
habendũ: s ꝑmisso tractan¬
di spacio. id qd̾ iratꝰ dixit ꝑ
scripturam se ꝓbaturũ esse
fateat᷑. Ut si fortasse resipis¬
cens que ꝓiracundia dixit
iterare aut scribere nolue¬
rit: ñ ut reus criminis ha¬

Expanded text:
is iratus crimen aliquod cuilibet temere objecerit, convicium non est pro accusatione habendum, sed permisso tractandi spatio id, quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur, ut, si fortasse resipiscens quae prae iracundia dixit iterare aut scribere noluerit, non ut reus criminis
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit crimen coepõ illa¬
tum: tunc ꝓbari oportet ac¬
cussantiũ ꝑsonas: ut pͥmo
qͥdem hereticis ñ liceat ac¬
cussationes contra orthodox
is facere. S ne hos hereti¬
cos e̾e̾ denegetis: audite se¬
quentia Hereticos inqͥuss
ẽẽ dicimus. tam eos qͥ olim
hȩc a nobis anathematiza
ti sunt: Porro si adhuc nec
sic creditis: quod subditur
unt. et eos qͥ fidem qͥdem
sanãdiᷤ simulant confite¬
ri Scismaticos &̃. et eos qͥ
seorsum a cõmunicantibꝰ
nob̾ epĩs. collectas faciũt
Deiñ uͦ et si qͥdam ab ȩccła
suꝑ causis qͥbusda fuerĩt
rep̾hensi & ꝓiecti. aut excõ¬
municati.
siue ex clero siue ex laicalior¬
dine: nec his licere accusare
exuant᷑. Similiter autẽ et
eos. qͥ sub accusatione pͥoris
exsistunt: non ante ẽẽ accep¬
tabiles in ep̃i accusatione.
aut aliorũ clericorum. quã
innoxios semetipsos illatoꝵ
Sostenderint criminũ fabia

Expanded text:
fuerit crimen coepiscopo illatum, tunc probari oportet accusantium personas, ut primo quidem haereticis non liceat contra orthodoxois facere. Sed ne hos haereticos esse denegetis, audite sequentia: Haereticos, inquiunt, esse dicimus, tam eos qui olim haec a nobis anathematiti sunt. » Porro si adhuc nec sic creditis, quod subditur unt, et eos qui fidem quidem sanam simulant confiteri, schismaticos etiam et eos qui seorsum a communicantibus nobis episcopis collectas faciunt. Deinde vero et si quidam ab Ecclesia super causis quibusdam fuerint reprehensi, et projecti aut excommunicati, sive ex clero sive ex laicali ordine, nec his licere accusare exuantur. Similiter autem et eos qui sub accusatione priori existunt, non ante esse acceptabiles in episcopi accusationem aut aliorum clericorum, quam innoxios semetipsos illatorum sibi ostenderint criminum. » CA
Abbreviated transcription (Latin):
inulla extant indicia int̃
ꝓpinquos aut familiares.
nulla interclericos aut uici¬
nos quibus hi. de qͥbus querit᷑
baptizati fuisse doceantur agen¬
dum . ẽ. ut renascantur. ne ma¬
nifeste pereant: In quibus qd̃
non ostenditur gestum: ratio
non sinit ut uideatur iteratũ
Q ui autem possunt meminisse
quod ad eccłam ueniebant
cũ parentibussuis possunt re¬
cordari an qd̾ eorum parentibꝰ
dabatur acceperunt: Sed si hoc
etiam ab ipsa memoria alie¬
nũ.ẽ: conferendum eis uidet᷑.
qđ collatum ẽe̾ nescitur. quia¬
non temeritas p̃sumptionis in¬
teruenit. ubi est diligentia

Expanded text:
nulla existant indicia inter propinquos aut familiares, nulla inter clericos aut vicinos quibus hi de quibus quaeritur baptizati fuisse doceantur, agendum est ut renascantur ne manifeste pereant. In quibus quod non ostenditur gestum, ratio non sinit, ut videatur iteratum. Qui autem possunt meminisse quod ad Ecclesiam veniebant cum parentibus suis possunt recordari an quod eorum parentibus dabatur acceperunt. Sed si hoc etiam ab ipsa memoria alienum est, conferendum eis videtur quod collatum esse nescitur; quia temeritas non praesumptionis intervenit, ubi est diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃datii sũmoꝑe fuge Nec
casu. nec studio. loqͣris falsum:
nec ut p̃stes. mentiri studeas:
nec qualibet fallatia. uitã ali¬
cuiꝰ defendas Caue mendatiũ
Iullũ iustum mendatiũ Omẽ

Expanded text:
dacii summopere fuge. Nec casu nec studio loquaris falsum, nec ut praestes mentiri studeas, nec qualibet fallacia vitam alicujus defen das. Cave mendacium Nullum justum mendacium: omne
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ bono ꝓferri uideatur. quia
uator dicit. amalo ẽ. aug̾. de u̾b̾¬
humilitatis causa m̃tiris.
siñ eras peccator anteꝗͣ m̃tire¬
risꝰ. m̃ciendo efficeris. qd̾ euita¬
ras Ueritas in te ñ ẽ. nͥ te ita dix¬
eris peccatorem. ut &̃ e̾e̾ cognos¬
cas. Ueritas autem ipsa ẽ: ut qd̾
es. dicas: Nam qͦmͦ ẽ ueritas.
ubi regnãt falsitas: Augustins
questio suꝑ genesim. capło. cxlu.
nesciebatis quia ñ ẽ. in augu¬
rio homo qͥł ego: de hoc augurio¬
&̃ mandauit eis dicendũ ꝑ homi¬
nem suum: qͥd s uelit. queri solet.
an quia ñ serio s ioco dictũ ẽ. ut
exitꝰ docuit. ñ ẽ habendũ m̃datiũ:
Mendatia enĩ. am̃datibꝰ serio agun¬
tur. ñ ioco Cum autẽ q̃ ñ sunt.
tanꝗͣ ioco dicunt᷑ ñ deputant᷑

Expanded text:
 bono proferri videatur: quia vator dicit, a malo est. CAP. Quum humilitatis causa mentiris, si non eras peccator ante, quam mentireris, mentiendo efficeris quod evitaveras. Veritas in te non est, nisi te ita dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est humilitas, ubi regnat falsitas? C. Quaest. in Genesim, cap. CXLV : Nesciebatis quia non est augurio homo qetiam mandauit eis dicendum per hominem suum — quid sibi uelit quaeri solet. an quia non serio sed ioco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium? mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non ioco; cum autem quae non sunt tamquam ioco dicuntur, non deputant
Abbreviated transcription (Latin):
apłm statuisse. s &̃ patres in
concilii niceni tractatu ad didis¬
se.clericum quẽqũa ñ debere
ẽe̾. qͥ scda coniugia sortitus sit.

Expanded text:
m statuisse, sed etiam Patres in concilii Nicaeni tractatu addidisse, clericum quemquam non debere esse qui secunda conjugia sortitus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ui sine cͥmine ẽ. uniꝰ uxo¬
ris uir. tenet᷑ ad legem sa¬
cerdotii suscipiendi Qui autẽ
it̾aui̾t coniugiũ: culpam qͥd̃
ñ habet coinqͥnati. s p̃rogati¬
ua exuitur sacerdotis: ltẽ. Cog¬

Expanded text:
ui sine crimine est unius uxoris vir, teneatur ad legem sacerdotii supradicti; qui autem intraverit conjugium, culpam quidem non habet coinquinati, sed praerogativa exuitur sacerdotii.
Abbreviated transcription (Latin):
& uideant me scdas & tercias
nuptias in dnõ concessisse. Qui
scdas & tercias non dampnaui.
pͥmũ potui dampnare matri
Ego nunc libera uoce ꝓclamo.
non dampnari in eccła diga¬
miam. immonec trigamiam:
& ita licere .U. & sextoᷤ. & ultra.¬
qͦmodo. ⁊ scđo marito nubere¬

Expanded text:
t me secundas et tertias nuptias in Domino consensisse. Qui secundas et tertias non damnavi, primum potui damnare matrimEgo nunc libera voce exclamo, nec damnari in Ecclesia bigamam, imo nec trigamam; et ita licere quinto et sexto, quemadmodum secundo, marito nubere
Abbreviated transcription (Latin):
mnessis uel uindemie. non
necessitate. s ꝓpt̃ cupidita¬
tem comꝑat annonã ł uinũ:
Uerbi grã. De duobꝰ den̾ cõpa¬
rat modium unũ. et seruat
pe lucrũ dicimus Capitulaͦ¬

Expanded text:
indemiae non necessitate, sed propter cupiditatem comparat annonam vel vinum, verbi gratia, de duobus nummis comparat modium unum, et servat pe lucrum dicimus. SECU
Abbreviated transcription (Latin):
iquilibet seruus dñm
fugiens. aut latitans.
aut adhibitis testibꝰ p̃cio
conductis uel corruptis.
aut qualibet calliditate ł
fraude ad gͣdus eccłasticos
ꝑuenerit. decretũ ẽ. ut de¬
ponatur: et dñs eius eum
ter ab alia patria in aliam
migrans. in eadem ꝓuintia
filium genuerit: et ipse fi¬
lius ibidem educatꝰ et ad
gradus ȩccłasticos ꝓmotus
fuerit. et utrum seruus sit
ignorauerit: et postea ue¬
niens dñs eius. legibꝰ eum
adquisierit: sanccitum ẽ ut
si dñs eius illi libertatem
dare uoluerit. in gͣdu suo
ꝑmaneat: si uͦ eum cathe¬
na seruitutis a castris dñi¬
cis abstrahere uoluerit. gͣdũ

Expanded text:
quilibet servus dominum suum fugiens aut latitans aut adhibitis testibus munere conductis vel corruptis aut qualibet calliditate vel fraude ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est, ut deponatur et dominus eius eum ter ab alia patria in aliam migrans in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignoraverit, et postea veniens dominus illius legibus eum adquisierit, sancitum est ut si dominus eius illi libdare voluerit, in gradu suo permaneat; si vero eum cum catena servitutis a castris Dominicis abstrahere voluerit, gradum
Abbreviated transcription (Latin):
mat eccłam inter duos uel
plures diuidere: quia eccła
xp̃i uxor et sponsa e̾e̾ debet.
non scortum. sicut calixtus

Expanded text:
mat ecclesiam inter duos vel plures dividere, quia Ecclesia Christi uxor et sponsa esse debet, non scortum, sicut Calixtus
Abbreviated transcription (Latin):
in libro questionum ueteris
testamenti Dictum ẽ. a dño in
numeris ad moysen et aaron:
Uos ponite nomen meum suꝑ
bus: nec uoluntas sacerdotis
autem sit dignitas ordinis sacer
tum ẽ autem de nequissimo ca¬
ipha interfectore saluatoris in¬
ter cetera: Hoc autem asemet

Expanded text:
in libro Quaestionum Veteris Testamenti: Dictum est in Numeris a Domino ad Moysen et Aaron: Vos ponite nomen meum supebus, nec voluntas sacerdotis autem sit dignitas ordinis sacerdtum est autem de nequissimo Caipha interfectore Salvatoris inter caetera: Hoc autem a semet
Abbreviated transcription (Latin):
emplaria manifestissimã esse¬
iurationẽ coniuincunt: Quan
tate aut dilectione uirandi¬
tis eorũ. qͥ ñ aliter mouent᷑ ad

Expanded text:
emplaria manifestissimam jurationem esse convincunt. Quantditate aut dilectione tis eorum, qui aliter moventur ad
Abbreviated transcription (Latin):
principe de compositione sacͥ¬
legii. uidelicet. in .xxx. libras
argenti examinati .i. sexcen¬
torum solidorum sũmamar¬
genti purissimi: Id̾oq qͥsqͥs
inuentus fuerit reus sacri¬
legii: istam leuiorem cõpo¬
sicionem emendet ipsis ep̃is.
uel abbatibus. siue ꝑsonis.
ad quos querimonia sacri¬
legii iuste ꝑtinuerit Et si
ipse reus sacrilegii facere no¬
luerit: tamdui excõmunica¬
tioni subiaceat. usquequo
predictam comipositionem
sexcentorum solidorum ꝑsol¬
uat Et sim hac obstinatioe
mortuus fuerit: corpus eius
cum psalmis et ymnis ñ defe
ratur ad sepulturam: et p̃cipi¬
mus ut in fine codicis mun¬
dane legis. scribatur heclex

Expanded text:
principe, de compositione sacrprincipe, de compositione sacrilegii, videlicet in triginta libras argenti examinati: id est, sexcentorum solidorum summam argenti purissimi; ideoque quisquis inventus fuerit reus sacrilegii, istam leniorem compositionem emendet ipsis episcopis vel ab batibus sive personis, ad quos querimonia sacrilegii juste pertinuerit, et si ipse reus sacrilegii facere noluerit, tandiu excommunicationi subjaceat, usquequo praedictam compositionem sexcentorum solidorum persolvat. Et si in hac obstinatione mortuus fuerit, corpus ejus cum psalmis et hymnis ratur ad sepulturam, et praecipimus ut in fine codicis mundanae legis scribatur haec lex
Abbreviated transcription (Latin):
acrilegium enĩ cõmittit᷑.
siquis infregerit ȩccłam.ł.
in curuitu ȩccłȩ fuerint. uel
in domibꝰ quȩ infra p̃dictos
passus fuerint. aliquid inde
diripiendo. uel auferendo: seu
qui inuiriam. uel ablationẽ
rerum intulerint clerics ar¬
ma non ferentibus uel mona¬
chis. siue dõ deuotis omnibus
eccłasticis ꝑsonis. Hon enim
capellȩ quȩ infra ambitum
murorum castelloꝵ sunt mit¬
tuntur uel ponuntur in
hac obseruatione: Similiter
etiam sacrilegium cõmittt᷑.
auferendo sacrum de sacro.
uel ñ sacrum de sacro. siuesa¬
crum de non sacro: ñ sacrũuꝰ
de ñ sacro: qa qͦd non potest
computari in crimine sacri¬
legii. scđm mundanarũ legũ
censuram debet emendari. t
scđm morem patriȩ. Ioħs.uiii.
romanis uͥ habebatur de sacͥ¬
crilegiisinuenimus ibi aiuis¬
timano imꝑatore legem cõ¬
positionis sacrilegii constitu¬
tam. scilicet in .u. libras auri
optimi: Sed nos leuiorem le¬
gem p̃cipimus e̾e̾ tenendam.
quȩ a carolo ẽ constituta pio

Expanded text:
acrilegium enim committitur, si quis infregerit ecclesiam, in circuitu ecclesiae fuerint: vel in domibus quae infra praedictos passus fuerint, aliquid inde diripiendo vel auferendo, seu qui injuriam vel ablationem rerum intulerit, clericis arma non ferentibus vel monachis, sive Deo devotis hominibus, ecclesiasticis personis. Non enim capellae quae infra ambitum murorum castellorum sunt, mittuntur, vel ponuntur in hac observatione. Similiter etiam sacrilegium committitur auferendo sacrum de sacro, vel non sacrum de sacro, sive sacrum de non sacro. Non sacrum vero de non sacro, quia non potest computari in crimine sacrilegii, secundum mundanarum legum censuram debet emendari, vel secundum morem patriae. CAP. 99. Romanis ubi habebatur de sacrilegiis, invenimus ibi a Justiniano imperatore legem compositionis sacrilegii constitutam, scilicet in quinque libras auri optimi. Sed nos leniorem legem praecepimus esse tenendam, quae a Carolo est constituta pio
Abbreviated transcription (Latin):
lericum quo iaciente la¬
pidem. puer dr̃ int̾emptꝰ.
nos ꝓ amore tuo in eodem or¬
dine ꝑmanere ꝑmittimꝰ ut
tamen semꝑ inpenitentia et

Expanded text:
lerico jaciente lapidem puer dicitur interemptus. Nos pro amore tuo in suo ordine eum permanere permittimus: ut tamen semper in poenitentia et
Abbreviated transcription (Latin):
ait beatus petrus. Incip̃ de ex¬
statẽ ligandi atq soluendi: ut tiõẽ.¬
de omnibꝰ qͥbꝰcumq decreuerit
in terris. hoc decretũ sit et in cę¬
lis ligabit enim qͦd oportet li¬
tanꝗͣ qͥ ad liquidum. eccłȩ regłã
nouerit. Item. Oclem̃s omnes
cum tanta reuerentia tua u̾ba
suscipiant. ut sciant legis te &
cũq ligaueris suꝑ terram.e.l.¬

Expanded text:
ait beatus Petrus, a Dstatem ligandi atque solvendi, ut de omnibus quodcunque decreverit in terris, hoc decretum sit et in coelis. Ligabit enim quod oportet litanquam qui ad liquidum Ecclesiae regulam noverit. Item: O Clemens, omnecum tanta reverentia tua verba suscipiant, ut sciant legatum te et cunque ligaveris super terram
Abbreviated transcription (Latin):
dus ẽ. qui dicit falsum. qd̾
HNon itaq mendatii temeritatis
arguendus ẽ. qͥa falsa in cautus
credit. ac ꝓ ueris habet: pocuiᷤ¬
q e contrario quantũ in ipsoẽ.
ille mentit᷑. qͥ dicit uerum qͥ
putat falsum Quantũ enim
ad animũ eiꝰ attinet. qͥa ñ qd̾
sentit hoc dicit. ñ uerũ dicit
quaus uerum inueniat᷑ ẽẽ
qđ dicit Nec ullomodo liber
ẽ.a m̃datio. qͥore nesciens uerũ
loqͥtur. sciens autẽ uoluntate
m̃tit᷑ Item In ipsarũ conside¬
ratioe rerũ q̃ dicunt᷑ tm̃ int̃ẽ.
qua in re quisq fallatur. siue
m̃tiatur. ut cũ falli ꝙͣ m̃tiri mi¬
nus sit malum. quantũ ꝑti¬
net ad hominis uolun¬
tatẽ:. tñ longe sit tolerabilius¬
in his quȩ a religione sunt se

Expanded text:
dus est, qui dicit falsum quod Non itaque mendacii temeritatis arguendus est, quia falsa incautus credit, ac pro veris habet potiusque econtrario, quantum in ipso est, ille mentitur qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus pertinet, quia non quod sentit, hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit, nec ullo modo liber est a mendacio qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Item: In ipsarum consideratione rerum quae dicuntur tantum interest qua in re quisque fallitur, vel mentiatur, ut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius, in quae a religione sunt se
Abbreviated transcription (Latin):
magna sumus exultatione
gauisi. qͦd huius cemodi ĩno¬
centia euidenter enituit. ꝓ
et reuerentiam ei qualem
sacerdotem decet. exhibeat:
nec ulla remaneat de his q̃

Expanded text:
magna sumus exsultatione gavisi, quod hujuscemodi innocentia evidenter enituit. Pret reverentiam ei qualem sacerdotem decet exhibeat; nec ulla remaneat de his q
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa it̃a se habet positio siderũ.
ñ agam hoc inm̃se cõmertiũ.
qͥa illa stella mͥ agit m̃sem. ł.
agam. qͥa suscepit᷑ m̃sem. Non
plantabo uneam in hoc anno: qͥa¬
bisextus ẽ Non autẽ qͥs ꝙͣ sapieis
arbit᷑tur obseruatores tẽporũ re¬
p̃hendendos. qͥdicunt ñ ꝓficiscar
liquiȩ: aut ñ tẽpꝰ. ẽ seminandi.
qͥa imbribꝰ aut ũnalib tra satia¬
ta ẽ. ł si qͥ forte alii naturales af¬
fectus. circa motũ aeris & humo
ris. ad uariandas tẽporũ qͣlitateᷤ.
in siderũ ordinatissima conuer¬
sione notati sunt Ex libro pon¬

Expanded text:
quia ita se habet positio siderum: Non agam hoc in mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem; vel: Agam, quia suscepit mensem: Non plantabo bissextus est. » Non autem quispiam sapiens arbitratur observatores temporum reprehendendos qui dicunt: « Non proficiscar liquiae, aut tempus seminandi, quia imbribus autumnalibus terra satiata est, » vel qui fortes ad naturales effectus circa motum seris, ris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
estimaret quã magnũ pec¬
satũ sit. dies obseruare & men¬
ses. & annos. & tẽpora. sicut ob¬
seruant qͥ certis dieb siue m̃¬
sib siue annis uolunt ł nolt̃
aliqͥd inchoare. eo qd̾ scđm ua¬
nas doctrinas horum fausta ł
infausta existiment tẽpora: nͥ
huiꝰ mali magnitudinẽ ex ti¬
more apłi pensaremꝰ. qͥ talibꝰait.
timeo ne forte sine causa labo¬

Expanded text:
estimaret, quam magnum peccatum sit dies observare, et menses, et annos, et tempora sicut observant qui certis diebus, sive mensibus, sive annis volunt et nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait: Timeo, ne forte sine causa labo
Abbreviated transcription (Latin):
nifesta macła. et uere fidei pleni¬
tudine instructi esse debent: et
tales quales ad sacerdotium
eligere diuina uibet auctori¬
tas: qm̃ ut antiquoꝵ tradit
auctoritas. sacerdotes crimi¬
nari non possunt. nec in eos
testificari. qͥ ad eundem non
debent nec possunt. ꝓuehi ho¬
norem: Homicide. malefici.
fures. sacrilegi. raptores. ue
nefici. adulteri. & qͥ raptũ fe¬
cerunt. uel falsum testimo¬
niũ dixerunt. seu qͥ ad sacͥle¬
gos magosq concurrerunt:
nullatenus ad accusationẽ
uel ad testimonium erunt

Expanded text:
nifesta macula, et vere fidei pleniter instructi esse debent, et tales quales ad saceeligere divina jubet auctoritas, quoniam ut antiquorum tradidit auctoritas, sacerdotes criminari non possunt, nec in eos testificari, qui ad eumdem non debent, nec possunt provehi honorem. Item: homicidae, malefici, fures, snefici, adulteri, et qui raptum fecerint, vel falsum testimonium dixerint, seu qui ad sortilegos magosque cucurrerint, nullatenus ad accusationem vel ad testimonium erunt
Abbreviated transcription (Latin):
omines liberi qͥ uxores fisca¬
linas regias. et feminȩ libe¬
re quȩ homines fiscalinos re¬
gios accipiunt: nec de heredi.¬
tate parentũ. nec de causa
querenda. nec de testimonio.
ꝓhac re abitiant᷑: ccxu.
mĩũ anathematũ uox. in
accusatione. uel testimo¬
nio aut humano uidiciople¬
nius ñ audiatur clxxuii.

Expanded text:
omines liberi, qui uxores fiscallinas regias, et feminae liberae quae homines fiscallinos regios accipiunt, nec de haereditate parentum, nec de causa quaerenda, nec de testimonio pro hac re abjiciantur. CAP. ium anathematum vox in accusatione vel testimonio, aut humano judicio plenius non audiatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
gentia creatorẽ. sine situ p̃sentẽ. sin
habitu om̃ia continentẽ. sine locos
totũ: sine tẽpore sempiternum :
sine ulla sui cõmutatione mu¬
tabilia fatientem. nichilq pa¬
tientem Quisqͥs d̾m ita cogitat.
et nondũ potest omĩm inue¬
nire qͥd sit: pie tantum cauet
qͣntũ potest aliquid de illo sen¬
tire qđ nonsit: Est tantum
sine dubitatione substantia.
uel si meluis hoc appellatur es¬
sentia: quã greci usian uocan.¬

Expanded text:
gentia creatorem, sine situ praesentem, sine gentia creatorem, sine situ praesentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, et nondum potest omnimodo invenire quid sit, pie tamen cavet quantum potest aliquid de eo sentire quod non sit. Est tamen sine dubitatione substantia, vel si melius hoc appellatur, essentia quam Graeci οὐσίαν vocan
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi. aut quando sonuit
uox dicens. & clarificaui & ite¬
rũ clarificabo: s tantũm pa¬
tris uocem fuisse ad filium factã
Qũauis pater et filius et sp̃s sc̃s.
sicut inseparabiles sunt. inseꝑabi¬
liter operentur Nam qͦ intel¬
lectu dđm homo capit: qui ipsũ
intellectũ suum quo eum uult
capere. ñdum capit: Si autem
hunc iam capit: attendat dili¬
genter nichil in eo ẽẽ sua nat᷑a
melius. et uideat utrum ibi ui¬
deat ulla liniamenta formarũ:
nitores coloꝵ. spatiosam grandi¬
tatẽ: partium distantiam: mo¬
lis distensionẽ: aliquas ꝑ locoꝵ
uenimꝰ in eo quo in natura nr̃a
nichil melius inueniemꝰ . i. in
nr̃o intellectu quo sapientiã
capimꝰ. quanto capacessumus
Quod gͦ ñ inuenimꝰ in meliore nr̃
ñ debemꝰ in illo q̃rere qͥ longe meliꝰ
meliore nr̃o. Ut sic intelligamꝰ dnis
possumꝰ qnͣtũ possumꝰ sine qͣlitateh
nũ. sine qͣntitate magnũ. sine indi¬

Expanded text:
discipuli , aut quando sonuit discipuli , aut quando sonuit vox dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo ; sed tantummtris vocem fuisse ad Filium factam. Quamvis Pater et Filius et Spiritus sanctus sicut inseparabiles sunt; ita inseparabiliter operentur. Nam, quo intellectu homo Deum capit, qui ipsum intellectum suum, quo eum vult capere, hunc jam capit, attendat diligenter, nihil in eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distensionem, aliquas per locorum us certe in eo, quo in natura nostra nihil melius invenimus, id est in nostro intellectu, quo sapientiam capimus, quanto capaces sumus. Quod ergo non invenimus in meliore nostro, non debemus in illo quaerere quod longe melius est meliore nostro. Ut sic intelligamus Deum, si possumus quantum possumus sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s quos legere potui qͥ ante
me scripserunt de trinitate
nouoꝵ catholici tractatores. hoc
intenderunt scđm scripturas
docere. qđ pater & filius et
inseparabili equalitate diui¬
nam insinuent unitatẽ Id̾oq
non sunt tres dii. s unꝰ ds Quã¬
ius pater filium genuerit᷑. &
ido filius ñ sit qui pater. ẽ. fili¬
usq a pr̃e sit genitus. et ido pa¬
ter ñ sit. qͥ filius est Sp̃cqͦ sc̃s.¬
tatem natam de uirgine ma¬
ria. et subpontio pilato cruci¬
fixam. & sepultã. et tertio die
resurrexisse. et in cȩlum ascen¬
disse: s tantumm filium Nec
eandem trinitatẽ descendisse
in spetiȩ columbȩ suꝑ iħm bap¬
tizatũ: aut die pentecostes p
ascensionem dñi sonitu facto
de cęlo quasi ferret᷑ flatusue¬
hemens. et linguis diuisus ue¬
lut ignis: s tantũmͦ spm scm̃¬
Nec eandem trinitatẽ dixissede
cȩlo tues fix lius m̃s. siuecũ
baptizatus ẽ. a ioħe. siue ĩmon¬
te. quando cum illo erant tre

Expanded text:
s quos legere potui qui ante me scripserunt de Trinitate, novorum catholici tractatores, hoc intenderunt secundum Scripturas docere, quod Pater, Filius, et inseparabili aequalitate divinam insinuent unitatem. Ideoque non tres dii, sed unus Deus, quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius est; Spiritussanctus nec Pater sit, nec Filius; sed tanturia, et sub Pontio Pilato crucifixam, et sepultam, et tertia die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium; nec eamdem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisus velut ignis, sed tantummodo SNec eamdem Trinitatem dixisse de coelo: Tu es Filius meus , sive cum baptizatus est a Joanne , sive in monte quando cum illo erant tres
Abbreviated transcription (Latin):
et nullatenus dubites omnẽ
hominẽ qͥ ꝑ concubitũ uiri &
mulieris concipitur. cũ origi¬
nali ƿeccato nasci impietati
subditũ: mortiq subiectũ: et
ob hoc natura ire nascifilium.
de qua dicit apłs: Framus enĩ
natura filii irȩ: sicut et ceteri
qua ira nullus liberabitur nisi
ꝑfidem mediatoris di et hominũ.
hominis iħu xp̃i: quia ipse ẽ agnꝰ
dĩ qui tollit peccata mundi

Expanded text:
et nullatenus dubites, omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur cum originali peccato nasci impietati subditum, mortique subjectum, et ob hoc natura ira filium nasci, de qua dicit Apostolus: Eramus enim natura filii irae sicut et caeteri. A qua ira nullus liberatur, nisi per fidem Mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi, quia ipse est Agnus Dei qui tollit
Abbreviated transcription (Latin):
irmissime tene et nullaten
dubites. non solum homines iã
ratione utentes uerum etiam
paruulos quisiue in uteris ma¬
trum uiuere incipiunt et ibi
moriuntur. suie iam de matri¬
bus nati sine sacram̃to scĩ bap¬
tismatis qđ datur in nomine
patris et filii et sp̃s scĩ de hoc se¬
cło transeunt. ignis eterni sem¬
piterno supplitio puniendos:
quia et si peccatũ propͥȩ actioi̾s
nullũ habuerunt: originalis
tamen peccati dampnationẽ.
carnali conceptione et natiui¬
tate traxerunt: Eregorus in¬

Expanded text:
irmissime tene et nullatenus dubites non solum homines iam ratione utentes, uerum etiam paruulos, qui siue in uteris matrum uiuere incmoriuntur, sive jam de matribus nati sine sacramento sancti baptismatis, quod datur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, de hoc saeculo transeunt, ignis aeterni sempiterno supplicio puniendos. Quia etsi peccatum propriae actionis nullum habuerunt, ortamen peccati damnationem carnali conceptione et natiuitate traxerunt. Numqui
Abbreviated transcription (Latin):
ynodus aquileiȩ facta ob
imꝑitiam fidei quintum
uniuersale concilium susci¬
ꝑe diffidit: donec salutaribꝰ

Expanded text:
ynodus Aquileiae facta, ob imperitiam fidei quintum universale concilium suscipere diffidit, donec salutarib
Abbreviated transcription (Latin):
uteris sunt. ideo cũmatre
baptizari non possunt. quia
nasci: neq enĩ dici regeneratio
in eum potest. quẽ generatio
non p̃cessit Qui scelerate ui¬
uunt in eccła et cõmimicare
non desinunt. putantes se
tali cõmunione mundari:

Expanded text:
uteris sunt, ideo cum matre baptizari non possunt, quia nasci; neque enim dici regeneratio in eum potest, quem generatio non praecessit. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius in epła ad mauritiũ
imꝑatorem directa cõmemorat.
Constantinus maximꝰ imꝑator
omĩũ regum & pͥncipũ fere to
epõs ultimus residens. nullã
iudicii sententiã supͣ eos dare p̃¬
sũpsit: s illoᷤ & dños uocans. ñ suo
debere sube̾e̾ iudicio: uerũ ad il¬
lorũ se pendere arbitrium. uidi¬
cauit. Supͣdicto qͦ atanasio p̃li
batꝰ papa gelasius ꝑsuadens. ne
ille ĩtimata suis sensib ueritatẽ
arbitraretur iniuriã subintulit
dicens: Duo sunt inquit qͥppe
imꝑator et auguste: qͥbꝰ pͥncipa¬
liter mundus hic regitur. Auc
regalis potestas: in qͥbꝰ tanto gͣ¬
uius pondus ẽ sacerdotum. qͣn¬
to etiam ꝓ ipsis regibus hominũ
in diuino reddituri sunt exami¬
ne rationem Et paucis int̃posi¬
tis. inquit Nosti itaq inter hec
ex illorum te pendere iudicio. ñ
illos ad tuam uelle redigi uo

Expanded text:
Gregorius in epistola ad Mauritium Gregorius in epistola ad Mauritium imperatorem directa commemorat, Constantinus Magnus imperator, omnium regum et principum fere tott omnes episcopos ultimus residens, nullam iudicii sententiam super eos dare praesumpsit, sed illos etiam deos vocans, non suo debere subesse iudicio, verum se ab illorum pendere arbitrio iudicavit. Supradicto quoque Anastasio ibatus papa Gelasius persuadens ne ille intimatam suis sensibus veritatem arbitraretur injuriam, subintulit dicens : « Duo sunt quippe, imperator Auguste, quibus principaliter mundus hic regitur, auctregalis potestas; in quibus tanto gravius est pondus sacerdotum, quanto etiam pro ipsis regibus hominum in divino reddituri sunt examine rationem 1. » Et paucis interpositis ait: « Nosti itaque inter haec ex illorum te pendere judicio; non illos ad tuam velle redigi vo
Abbreviated transcription (Latin):
cautum constat: ut qͥ cum
ex cõmunicatis cõmunicaue¬
rit. excõmunicetur: Ipsi tam̃
penitentiȩ atq absolutionis
modos. eo moderamine decre¬
uimus: ut qͥcũq seu ex igno¬
rantia. seu timore. seu necessi¬
tate negotii cuius ꝗͣ maximi
& maxime necessarii eorũ se c̃¬
uictu. salutatione. oratione. os¬
culatione contaminauerit. eũ
minoris pęnitentiȩ medicina.
societatis nr̃e participiũ sortia¬
tur: Eos uͦ qͥ aut spontaneȩ aut
negligenter inciderint. sub ea
uolumꝰ disciplinȩ coheratioẽ
suscipi: ut ceteris metus incu¬
mannũ metensem ep̃m.
uis dubitet sacerdotes .xͥ.¬
& regum᷑ pͥncipum om̃iũ¬
q fidelium patres & magistroᷤᷤ
censeri: Nonne miserabilis
insaniȩ ẽẽ cognoscit᷑. si filius
patrem. discipulus magistrĩi.
sͥ conetur subiugare: & ũquis
obligationibꝰ illũ sue potesta¬
ti subicere. a qͦ credit non solum
interra. s &̃ au in cęlis seligari
posse et solui. ⁊tec sic beatus

Expanded text:
cautum constat, ut qui excommunicatis communicaverit excommunicetur. Ipsius tamen poenitentiae atque absolutionis modos eo moderamine decernimus ut quicunque seu ignorantia, seu timore, seu necessitate negotii cujusquam maximi et maxime necessarii, eorum se convictu, salutatione, oratione, osculatione contaminaverit, cum minoris poenitentiae medicina societatis nostrae participationem sortiantur. Eos vero, qui aut spontanee, aut negligenter inciderint, sub eo volumus disciplinae coercitione suscipi, ut ceteris metus incumannum Metensem episc. Quis dubitet sacerdotes Christi regum et principum, omniumque fidelium patres et magistros censeri? Nonne miserabinsaniae esse cognoscitur, si filius patrem, discipulus magistrum sibi conetur subiugare et iniquis obligationibus illum suae potestati subicere, a quo credit non solum in terra, sed etiam in coelis se ligari posse et solvi? Haec, sicut beatus
Abbreviated transcription (Latin):
consuluit. qͥd agendũ sit de
his qͥ comunicant cũ his. qͥcũ
in geltrude sepe dãpnata fe¬
mina cõmunicant. qm̃ eam
cum cõmunicatoribꝰ & fauto¬
ribꝰ suis pari uincło anathe¬
matis constat retineri astric¬
tam Quappt̾ nc̃ b̃ĩtudini tuȩ
inuingimus. ut suꝑ hoc nra
auctoritate freta. curam de his
sumere studeat: & qͥa docta di¬
uinitꝰ sc̃itas tua ualde nouit
aliud eẽ ex necessitate. aliudex
ignorantia. atq aliud qd̾ exstu¬
dio delinqͥtur. istud quoq pꝰte¬
rius duobus pͥoribꝰ strictius ẽẽ
puniendũ: idcirco sollerter in¬
uigilet et cauta discretione
singłorũ modos diiudicet. qͣtmnꝰ¬
hi qͥ ex necessitate uel ignoran¬
tia delinquunt. auctoritate
nr̃a ꝑ te absoluant᷑: si tamen ip¬
sa eorum ignorantia uel neces¬
sitas uera & ñ simulata. uel ñ
ex uoluntate ꝓcesserit: qͥa ut bñ
nosti pleriq sunt qͥ possunt ꝗđ
s nolunt recta nosse. uñ psalmis¬
ta de huiusmodi. noluit in qͥt

Expanded text:
consuluit, quid agendum sit de his, qui communicant cum his, qui cum Engeltrude saepe damnata femina communicant, quoniam cum communicatoribus suis et fautoribus pari vinculo anathematis constat esse adstrictam. Quapropter nunc beatitudini tuae injungimus, ut, super hoc, nostra auctoritate fretus, curam de his sumere studeas, et quia docta divinitus sanctitas tua valde novit, aliud esse ex necessitate, aliud ex ignorantia, atque aliud quod ex studio delinquitur, istudque posterius duobus prioribus districtius esse puniendum, idcirco solerter invigilet, et cauta discretione singulorum modos dijudicet, quatenus qui ex necessitate aut ignorantia delinquunt auctoritate nostra per te absolvantur: si tamen ipsa eorum ignorantia, vel necessitas vera, et non simulata, vel non ex voluntate processerit, quia, ut bene nosti, plerique sunt qui possunt quidem, sed nolunt recta nosse. Unde Psalmista de hujusmodi, Noluit, inquit,