comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uienerae. Pecunia engo uel metallũ p̃dicatio
euan celũ est: ⁊ sermo diuinus. qui dar debuit
ad m̃sam. hoc est: ꝓmptis paratisq fidelium
cordib intimari. Ad quã udelic&e m̃sam. ⁊ dest.
mentẽ auditoꝵ. ñ alia quã dominica est defe¬
renda pecunia: ut om̃is sermo dicentis: scriptu¬
re sensum sequatur. MNamꝙ hic dñs. nõ quã¬
lib& pecuniã. s suam dieit nummulariis
ẽẽ ferendam. Exponit apłi dicens: siquis loꝗtͣ
quasi sermones dĩ. Et ego uẽniens. eũ usuris
utiq exegissem illam. Qui uerbi pecuniam
adoctore percipit: emuttr credendo: necesse
est eam cum usuris soluat operando. ut quod
auditu didicit. exequat᷑ nactu. ⁊ quicꝗd sẽ nõ
adgłam dĩ. &̾ astantib dixit. auferte abillo
mnã. ⁊ date illi qui habae deceꝰ mnas. &
dixerunt ei: dñe habo decem ninas. Rec te
ammittit collatã gr̃am. qiuã p̃dicaudo aliis cõnui¬
nicare neglexit. ut ei angeatur. qui inde laborauit

Expanded text:
um . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, mentem auditorum, non alia quam dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur. Nam quod hic Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei . Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud. Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe ntibus dicit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem minas. Recte amittit collatam gratiam, quam praedicando aliis communicare neglexit, ut ei augeatur, qui inde laboravit.
Abbreviated transcription (Latin):
lucerna illa quã matutinis uesꝑtinisq tem¬
porib ritu uetere iudeoꝵ princeps sacerdo¬
tũ solebat aecendere: ueluti submodio sitalegis¬
euanuit. At ciuitas illa hierusalẽ que inter¬
ris est. que occidit ꝓpħas. quasi inconualle
fletus posita. delitescit. Illa aũ hierusalem
aue incelo est: inqua militat fides nr̃a. inil¬
lo altissimo om̃iuꝰ locata monte. hoc est ur xp̃o
eccła : nõ potest tenebris eruinis mundihuiꝰ.
abscondi. s fulgens candore solis eterni.
luce nos gr̃e spiritalis illuminat:
emo lucernã accendit ⁊ inabscondito
ponit: neq submodio. de se ipso dñs
hec loꝗtur. ostendens. ⁊ si supra dixerit᷑
nullũ generationi nequã nisi signũ ione
dandã: neqita quã tam̃ lucis sue claritatẽ
fidelib occultandã. Ipse ꝗppe lucernã ac¬
ucendit : qui testani humane nature flam¬
lmai sue diuinitatis ampleuit. Quã ꝓfecto
licernã: nec cretintib abscondere. nec

Expanded text:
lucerna illa, quam matutinis uespertinisque temlucerna illa, quam matutinis uespertinisque temporibus ritu uetere Iudaeorum princeps sacerdotum solebat accendere, uelut sub modio sita legiseuanuit et ciuitas illa Hierusalem quae in terris est, quae occidit prophetas, quasi in conualle fletus posita delitiscit, illa autem Hierusalem quae in caelo est, in qua militat fides nostra, in illo altissimo omnium locata monte, hoc est in Christo, ecclesia non potest tenebris et ruinis mundi huius abscondi, sed fulgens candore solis aeterni luce nos gratiae spiritalis inluminat. emo lucernam accendit et in abscondito ponit, neque sub modio. De seipso Dominus haec loquitur, ostendens etsi supra dixerit nullum generationi nequam nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec
Abbreviated transcription (Latin):
e mo accendit lucernã ⁊ mabscondito pou
neq submodio. s supra candel ibrum
Ergo quia insuperib eccłam sinagage p̃tulit.
hortatur nos ut fidem potius nr̃am adeccłam
tranfferam:. Tucerna xñĩ fides est. ⁊uxta qd
serptũ est. lucerna pedib meis uerbũ tuum
dñe. Uerbum enĩ dĩ fidee. trr̃as est ⁊ Aierbiun dĩ
lux est. Lucerna ẽ sides. E miibur ueri que¬
illuminat om̃ẽ honueẽt uenpentẽ inhunc man¬
dũ. Qucerna aũ luceresno. poc estnisi aliunde
lumen acceperit. Hec est aucerna que aecendit᷑
uirtus scilic& nr̃e mentis resensus: ut ninaalla
possit que perierat reperir Klemo erigo fidem
sublege conslituat. Lex eñi intea. mensuram
est. ultra mensuram gr̃a. Lex obumbrat. gũi
clariticat. & ideo nemo fidem fuam indramen¬
surã legis includat. s adeccłam eonferat ⁊ m
qua septifornus sp̃s refulg& gr̃a. quã princeps
ille sacerdotum. fulgore suꝑne duuiitatis illu¬
minat ne eam legis umbra restringat. Denier

Expanded text:
m accendit, et in abscondito ponit, neque sub modio, sed super candelabrum . Ergo quia in superioribus Ecclesiam Synagogae praetulit, hortatur nos ut fidem potius nostram ad Ecclesiam transferamus. Lucerna enim fides est, juxta quod scriptum est, Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . Verbum enim Dei fides nostra est, verbum Dei lux est , lucerna est fides. » Et post inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. lucerna autem lucere non potest nisi aliunde lumen acceperit. haec est lucerna quae accenditur, uirtus scilicet nostrae mentis et sensus, ut mna illa possit quae perierat repperiri. nemo ergo fidem sub lege constituat; lex enim intra mensuram est, ultra mensuram gratia: lex obumbrat, gratia clarificat. et ideo nemo fidem suam intra mensuram legis includat, sed ad ecclesiam conferat, in qua septiformis spiritus relucet gratia, quam princeps ille sacerdotum fulgore supernae diuinitatis inluminat, ne eam legis umbra restinguat. denique
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ incantico canticoꝵ: eccła cũ exultatiõe
dicit: introduxit me rex incubiculũ suũ.
Scilic& ꝙ post ignorantiã gentilis erroris: salua¬
iacebat ut sacrilega. postea intrinsecus assumit᷑
ut sponsa. Nõ inquã dicã uos seruos: sed atii¬
cos. Yidete quantũ saluator donauit apłis.
quos amicos uocando pares sibi fecit. Amient
eñi: gradũ nescit. Uã ⁊ si sit inplerisꝙ inferi¬
or condicione: sed equał affectu est. Et si
p̃eat honorib: ñ p̃cedit officiis. E qualit̾ eñĩ sibi
amici deferunt: diues ⁊ pauꝑ. Et licae sit alter
potentior: alter humilior amicitie tam̃ caritas
sibi utrumq nobilitat. Et exequat dilectio: quos
dignitas se cernebat. Unde aũ putamꝰ beatos
apłos amicos saluatoris effectos: nisi ꝗa uolun¬
tatis esꝰ p̃cepta seruabant: Sic̃ ipse ait: uos amici
mei estis. si feceritis que ego p̃cipio uob̾. E adẽ
em̃ uelle: adꝙ eadẽ nolle amicitia ipsa firmis
tatẽ oderant ut saluator. ideo illi intimã ami¬

Expanded text:
de et in Canticis Canticorum Ecclesia cum exsultatione dicit: Induxit me Rex in cubiculum suum . Scilicet, quia post ignorantiam gentilis erroris,jacebat ut sacrilega, postea intrinsecus assumitur ut sponsa. Non, inquam, dicam vos servos, sed amicos. Videte quantum Salvator donavit sanctis suis, quos amicos vocando pares sibi fecit; amicitia enim gradum nescit. Nam etsi sit in plerisque inferior conditio, sed aequalis effectus est, etsi praeeat honoribus, non praeit officiis; aequaliter enim sibi amici dives et pauper deferunt. Et licet sit alter potentior, alter humilior, amicitiae tamen caritas, sibi utrumque nobilitate sic exaequat dilectio, quos dignitas secernebat. Unde autem putamus beatos istos sanctos amicos Salvatoris effectos? nisi quia voluntatis 637 ejus praecepta servaverunt; sicut ipse ait: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis . Eodem enim velle et nolle amicitia ipsa firmatatatem oderant ut Dominus; ideo illi ami
Abbreviated transcription (Latin):
antea. dixerat. de qua me uob ut potui diᷤ¬
putasse meminisse debetis. ibiͣ sic ait: man¬
datũ nouũ do uobis: ut diligatiᷤᷤ inuicẽ sic̃
dilexi uos. ut ⁊ uos diligatis inuicẽ. Huiꝰ
bi: tanquã nõ fuerit ante tale mandatũ.
hic tanquã nõ sit aliud eiꝰ mandatũ. Sed
ibi dictũ ẽ nouũ: ne inuetustate nr̃a ꝑse¬
ueremꝰ. Hic dictũ ẽ meũ: ne cõtẽpnendũ
putemꝰ. Quod aũ hic ita dix̃ hoc ẽ mandatũ¬

Expanded text:
antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: maiorẽ ha c dilectionẽ nemo habet.
ut anĩa suã ponat ꝗs ꝓ amicis suis. Quia ergo
superiꝰ dixerat᷑: hoc ẽ mancdatũ meũ ut dili¬
gatis inuicẽ sic̃ dilexi uos: quib u̾bis addlidit
quod nunc audistis: maiorẽ ha c dilectionẽ
nemo habet: uͥtͣ am̃ã suã ponat quis ꝓ amicis
suis: fit ex hoc consequens: quod idẽ iste euan¬
gelista ioħ̃s inepła sua dicit: ut quẽ ãmodum

Expanded text:
dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. Et si incaritate.⁊ hoc ẽ indilectiõe
cõcludunt̃ duo illa p̃cepta: maior tam̃ dicta
est ẽẽ: ñ sola. De fide igit᷑ nobis quã multa
mandata sunt. quã multa de sp̃e. ꝗs potest
cuncta colligere. ꝗs enumerando sufficere .:
Sed intueam᷑ quod ait idem apłs: plenitudo legi¬
ẽ caritas. Ubi ergo caritas ẽ: ꝗd ẽ ꝙ possit de esse:
dit: nec diligit. Nemo diligit ꝗ ñ credit. Frus¬

Expanded text:
as . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? udit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frus
Abbreviated transcription (Latin):
ris fuanditur. ꝙ fecit ille ꝓ nobis. Neq in hoc ꝗd
imitaremͣ: sed ꝗd gratulem contulit nobis. Qua¬
tenꝰ ergo martires ꝓfr̃ĩb sanguinẽ suũ fuder.
ac tenus talia exhibuer: qualia de m̃sa dñica
ꝑceper᷑. Inceteris aũ que dixi: quãuis nec oĩa
dicere potui : martir xͥ longe impar est xp̃i
Quod siꝗs quã sẽ ñ dico potentie xp̃i: sed in¬
nocentie cõparauit: nõ ⁊ alienũ sẽ putando sa¬
nare. sed suũ saltẽ nullũ habere peccatũ: etiã
si auidior ẽ quã ratio salutis exposcit: multũ
ẽ adillũ ñ capit tantũ. Et bene ꝙ ista ꝓuerhi¬
orũ sententia cõmonetur: que cõtinuo subuin
D ⁊ dicit: ꝙ si auidior es: noli cõcupiscere cibos
eiꝰ. Satius ẽ eñi ut nichil in de sumas: quã ut
tibi plusquã oport&e sumas. Hec eñi habent¬

Expanded text:
d imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, in
Abbreviated transcription (Latin):
uenit inuenit. diligamꝰ ergo inuicẽ: sic̃ xxp̃is. auex¬
nos. ⁊ tradidit semet ipsum ꝓ nob̾. Maiore ꝗppe
dilectionẽ nemo habes: ut am̃am sua poriaientus
ꝑ amicis suis. Eumꝙ sic imiternur pia obedientia:
r ei nos comparare nulla p̃sumamꝰ audaesa

Expanded text:
venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut evenit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut eos, et tradidit semetipsum pro nobis. Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eum quippe imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia
Abbreviated transcription (Latin):
fallacẽ. U̾nus ẽ solus: qui exͦ carnẽ hominis habe¬
re ⁊ peccatũ potuit ñ habere. Merito ꝙ seꝗtur
nobis p̃cipitur. ⁊ tali uerbo atꝙ ꝓuerbio: huma¬
na infirmitas conuenitur. Eiꝙ dicit᷑: noli ex¬
tendere te: cum sis pauper cõtra diuitẽ. Diues
Eeñi: ꝗ nec hereditario nec ꝓpͥo umquã debito
obnoxius. ⁊ ipse iustus ẽ: ⁊ alios iustificat xp̃s.
Noli cõtra eũ te extendere. intantũ pauꝑ: ut remi¬
sionis peccatoꝵ appareas cotidianꝰ inoratione
m̃ dicus. Tuo aũ cõsilio inꝗt abstinete. Unde.
nisi ap̃sumptione fallaci. Ille ꝙꝓpe ꝗa ñ tantũ
ẽ homo sed etiã ãs: ideo numquã reus. Si eñi
direxeris oculũ tuũ ad illũ nusquã parebit.
Occilũ tuũ: oculũ uidelic& humanũ: quo cernis¬
humana: si direxeris in illũ: nusquã parebs.
Sm̃ uideri ñ potest. quẽ ãmodũ uideri tu potes
Parabit eni sibi pennas sic̃ aꝗle: ⁊ uadit indomũ
ꝓpositi sui: unde ad nos utiꝙ uenit. nec tales quał

Expanded text:
 hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernishumana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̾ passus ẽ: relinquens nobis exemplũ: ut
sequam uestigia eiꝰ: hoc ẽ talia p̃parare. Hoc
beati martires ardenti dilectione fecerunt.
Quoꝵ si ñ inanit̃ memorias celebramꝰ: atq in cõ¬
uiuio quo ⁊ ipsi saturati sunt adm̃sam dñi ac¬
cedimus: oportol ut quẽ ãmodũ ipsi p̃parauer:¬
⁊ nos talia p̃paremꝰ. Ideo ꝗppe adipsam m̃sam.
nõ sic eos cõmemoramꝰ: quẽ ãmodũ alios ꝗĩ
pace reꝗescunt: ut etiã ꝓeis orem: : sed magis

Expanded text:
o nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Nimirũ hoc ẽ quod legit᷑ in ꝓuerbiis sa¬
lomonis: si sederis cenare adm̃sam potentis.
cõsiderans intellege que apponunt᷑ tib.
sic nuite manũ tuã: sciens qm̃ talia oportre.
te p̾parare. Nã que m̃sa ẽ potentis: nͥ unde
sumit᷑ cõpus ⁊ sanguis eiꝰ : ꝗ pro nobis posuit
am̃am suã. Et quid ẽ adeã sedere: nͥ humilit̃
accedere: Et quid ẽ cõsiderare ⁊ intellegere.
que apponunt᷑ tibi. nͥ digne tantã gr̃am cogita¬
re. Et ꝗd ẽ sic mittere manũ tuã ut scias ꝗa
talia oporto te p̃parare: nͥ ꝙ iam dixi: quia

Expanded text:
suit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens te praeparare . » Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis ejus, qui pro nobis posuit animam suam? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia oportet te praeparare, nisi quod jam dixi? quia
Abbreviated transcription (Latin):
nescit ꝗd faciat dñs eiꝰ. Nõ ille utiꝙ sernus
ad timorẽ ꝑtinens castũ. cui dicit̾ euge bone
serdie intra ingaudiũ dm̃ tui. sed ille seruus
nõ serui: sed filii simꝰ. Ut miro quodã yni¬
effabili sed tam̃ uero modo. serui nõ serui
ẽẽ possimꝰ. Serut scilic&: timore casto adquẽ
ꝑtinoe seruis intrani indñi sui gaudiũ. Nõ
serui aũ amore foras nutiendo. atquẽ ꝑti¬
net seruus ñ manens inciomo met̾nũ. U̾t¬

Expanded text:
nenead timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus non servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet ser
Abbreviated transcription (Latin):
seruire ñ potere. Ergo seruiendo seruus ñ
ero: Intellegamꝰ fr̃s intellegamiꝰ ⁊ hoc ꝙ in
nobis dñs faciat. ut intellegam. faciat etiam
ut intellecta faciam. Hoc aũ si scimꝰ. profecto
scimꝰ quod facit dñs. Quia nos ipsos tales nõ
facit. nisi dñs. ⁊ ꝑhoc ad eiꝰ amicitiã ꝑtinemꝰ.
Sic̃ eñi duo sunt timores qui faciunt duo
genera timentiũ. sic due s̃ seruitutes que
faciunt duo genera seruoꝵ. Est timor quẽ
ꝑfecta caritas foras mitit. Est ⁊ alius timor
castus. ꝑmanens in secłm secłi. Illũ timorẽ ꝗ
ñ ẽ incaritate: aitendebat apłs cũ dicebat. noli¬
altũ sapere: sed time. In uillo timore quẽ foras
caritas mutit: ẽ etiã seruitꝰ simul foras cum
ipso timore mutenda. Utrũq̃ em̃ iunxit apłs.
hoc est ⁊ seruitutẽ ⁊ timorẽ dicendo. ñ eni ac¬
cepistis sp̃m seruitutis iterũ intimore. ad
hanc seruitutẽ seruũ ꝑtinentẽ intuebat᷑ ⁊ dñs
dicens: iam ñ dicã uos seruos. quia seriuis

Expanded text:
rvire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Aposaltum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda: utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens, Jam non dico vos servos; quia servus
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ. quando boni serui fuerimꝰ. Et qs potest
cõtra dicere ueritati que ait. iam ñ dicam uos
seruos. It cur hoc dixerit docet. ꝗa seruus
mquit nescit quid faciat dñs eĩ. Num quid¬
uã seruo suo bono ⁊ ꝓbato: dñs eiꝰ ñ etiã sua¬

Expanded text:
erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis contradicere potest veritati quae ait, Jam non dico vos servos? Et cur hoc dixerit, docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Numquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam
Abbreviated transcription (Latin):
amici mei estis: si feceritis que ego p̾cipio uobis.
Magna dignatio. cũ seruus esse ñ possit: nisi p̾cep¬
ta añi sui fecerit. Pinc amicos suos uoluit in¬
tellegi: unde serui boni possunt ꝓbari. Sed
ut dixi ista dignatio ẽ: ut dñs quos nouit ser¬
uos suos : dignet dicere amicos suos. Nã ut scia¬
tis ad serui officium ꝑtinere p̃cepta sui dñi facẽ.
alio loco seruos utiq obiurgat dicens: quid aũ
ergo dicitis inquit dñe iussa faciendo quid dica¬
tis ostendite. Nõ ne seruo obedienti ipse dictu¬
rus est: eugge serue bone : qm̃ in paucis fidelis
fuisti: supra multa te constituã intra ingaudiũ
dñi tui. Potest igit᷑ ẽẽ ⁊ seruus et bonus. Sed ꝙ
seruus nescit quid faciat dñs ei. Ita nom̃ con¬
stitut amiei. ut auferat serui. Non ut inuno
utruono maneat. sed ut alterũ altero deceden¬
te enerelat. Quid ẽ hoc. ita ne cum pcepta a ñ
feceriiꝰ. serui ñ erum : Ita ne tunc serui no

Expanded text:
amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid aute dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non
Abbreviated transcription (Latin):
rib boms. Sic̃ dilex̾ me pat̃ inꝗt: ⁊ ego dilexi
uos. manete indilectione mea. Ecce unde s¬
tiobis opera bõna. nã linde nobis ẽẽnt. nͥ ꝗa
fides per dilectionẽ operat᷑. Uud̃ aũ diligerem.
nͥ pͥus diligerem̃s Apertissimẽ hoc inepła
sua idẽ iste euangłista dix̃. nos diligimi.¬

Expanded text:
nis . 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui eñi ñ diligit: quomͦ diligit ꝓximũ tanquã
sẽ ipsii:. quandoꝗdẽ nõ diligit ⁊ se ipsum.
Est ꝗꝓpe impius : ⁊ iniquus. Qui aũ diligit
iniquitatẽ: ñ plane diligit: sed ocdit am̃am
suã. Hoc ergo p̃ceptũ añi teneamꝰ. ut nos
iuicẽ diligamꝰ. ⁊ ꝗcꝗd aliud p̃cipit: faciem¬
qua sẽ inuicẽ diligunt homines: sic̃ homĩes.
Nã ut discerneret᷑: adiunctũ ẽ. sic̃ dilexiuos.¬

Expanded text:
 quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud pqua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi
Abbreviated transcription (Latin):
ratione ꝓhibens dicit: ñ assumas laudẽ ⁊ oratio¬
nẽ ꝓeis. si moy ses.⁊ samuel steteruit coram me.
ñ est am̃a mã adpopłm istũ. Quid ẽ ꝙ int̃ mis¬
sis relictisq tot patrib: soli moyses ⁊ samuhel
adinediũ decunt᷑. Quoꝵ mira optinendi uirtꝰ
ostendit᷑. dum nec ipsi posse inĩcedere dicunt᷑.
c si aperte dñs dicat: nec illos audio: quos ꝓpt̃
magnũ petitionis sue meritũ minime cõtẽpno.
d ergo ẽ ꝙ moyses ⁊ samihel ceteris patrib in
postulatione p̃ferunt᷑: nͥ ꝙ duo hĩ tantũmͦ incunc¬
ta testam̃ti ueteris serie: etiã ꝓ inimicis suis le¬
gunt᷑ exorasse: uinus apopło lapidib impetit᷑.
⁊ tam̃ ꝓlapidatore suo dm̃i dep̃cat᷑. Alter expͥn¬
cipatu deicitur: ⁊ tam̃ petitus ut exoraret: fatet᷑
dicens: absit ane hoc peccatũ indño: quo min
terint coram mẽ. nõ ẽ am̃a mea adpopłm istũ.
Ac siutidicat: nec illos ꝓ amicis audio quos
magus uiti ẜ merito orare eti a ꝓmi micis

Expanded text:
rohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis suae meritum minime contemno. Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur, nisi quod hi duo tantummodo in cuncta Testamenti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus terint coram me, non est anima mea ad populum istum: » ac si aperte dicat: Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
Ite nunc ꝑ arrupta. ⁊ ñ habentes ubi figamini.
uentosa lo quacitate letamini. Hec sunt ina¬
nia p̾sũptionis ur̃e. Sed ꝗd uos sequatur.
uidete. ⁊ si est inuob̾ ullus sensus: horrete.
Iui eñi asetnet ipso se fructũ existimat ferre
muite ñ est. ¶ inuite ñ est. in xp̃o non est.
sũmersionis ur̃e. Etiã atq etiã cõsiderate.

Expanded text:
Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; s
Abbreviated transcription (Latin):
palmite. pot̃ de uiua radice alius pullula¬
Ieniq ad iuingit ⁊ dic̃ : sic̃ palmes ñ pot̃ ferre
fructũ asemet ipso nisi manserit ĩuite. sic
nec uos: nͥ in me manseritis. Magna gr̃e
cõm̃datio fr̃s mĩ cõda instruit humiliũ. ora
obstruit suꝑboꝵ. Ecce eui si audent respon¬
deant. qui ignorantes dĩ iustitiã: ⁊ suã uolen¬
tes cõstituere ustitie dĩ nõ sũt subiecti. Ecce
cui respondeant sibi placentes. ⁊ ad bona ope¬
ra facienda : dm̃ sibi necessariũ nõ putantes.
Nõ huic resistunt ueritati homines m̃te cor¬
rupti. repbi circa fidẽ. qui respondent ⁊
locunt᷑ iniꝗtatẽ. dicentes: ado habem quod
sed p̃cipitatores liberi arbitrii. exalto ela¬
tiois: ꝑ inania p̾sũptionis: in ꝓfunda sũmer¬
sior̃s.
Nemꝑe uox ur̃a ẽ: ꝙ homo ex semedipso
fecit iustitiã. hoc ẽ altum elationis ur̃e. sed
ueritas cõtradicit ⁊ dicit: palmes ũ potest
ferre fructũ a semedipso: nͥ manserit iuite

Expanded text:
palmite, potest de viva radice alius pullula« Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uideamꝰ ñ sumꝰ. quot ueritatis testes habem.
eo ꝙͦ numerabiles: nob̾ suꝑ arenã multiplicati st̃.
qui quanti sint. a nob̾ cõp̃hendi ñ possunt. Sed ꝗsꝗs
adhanc ꝑuenit diguitatẽ ut amicus uocet᷑ dĩ: sẽ¬
sẽ insẽ cõspiciat. Dona aũ que percipit suꝑ se: nicħ
suis meritis tribuat. ne adimmicitiã erumpat.¬
posui uos ut eatis. ⁊ fructũ afferatis. Posui ad gr̃a.
plantaui ut eatis uolendo. fruc tũ afferatis operan¬
do. Satis enũ uolendo dixi. ꝗa uelle aliꝗd facere.
iam m̃te ire ẽ. Qualẽ uͦ fructũ afferre debeant.
p̃sens secłm laboramꝰ: uix usq ad mortẽ sufficit.
Mors namq int̾uemiens: fruc tũ nr̃i laboris abscidit
Quod uͦ ꝓet̾na uita agit᷑: etiã post mortẽ seruat᷑.
Et tunc apparere incipit: cũ laborũ carnaliũ fruc

Expanded text:
qui videamus, non sumus, quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles, nobis super arenam multiplicati sunt, qui, quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. Sed quisquis ad hanc pervenerit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae perceperit super se, nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias prorumpat.posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. « Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructus afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre dpraesens saeculum laboramus, vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur, etiam post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum ca
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ mĩa conditoris nr̃i. serui digni ñ fuim
namnici uocamꝰ: Quanta ẽ dignitas horinũ
ee amicos dei: Sea audistis głam dignitatis:
audite n laberẽ certaminis. si feceritis que
ege p̃cipio uobis: Amici mei estis. si ea que
etgc p̃crpic tacitis. Acsi aperte dicat: gaudeu
deculinine: pensare ꝗb laborib uenitur ad
culmen. Certe dum filii zebedei interuemente
matre quererent: ut unꝰ adextris dei ⁊ alius
asinistris sedere debuissent: audierunt: pi¬
testis bibere calicẽ quẽ ego bibiturus sum:
Iamt locum celsitudinis querebant. aduiam
illos ueritas reuocat: ꝑ quã adcelsitudinẽ
uenirent. Ac si dicatur. iam uos locus de¬
lec tat celsitudinis. sed prius uia exerceat.
laboris. Per calicẽ per tingit᷑ ad maiestatẽ.
si mens ur̃a appetit ꝙ demulcet. pruꝰ bibite
ꝙ delet. Sic sic ꝑ am̃arũ poculũ c̃o fectionis.

Expanded text:
ia conditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per ama
Abbreviated transcription (Latin):
tib coruscant. p̃sentia despiciunt. et̃nã patriã
cũ uoce morib p̃dicant. eã etiã moriendo dili¬
gunt. atq ad illã per torm̃ta pertingunt. Oe¬
cidi possunt: ⁊ flecti nequeunt. Nimis cõfortatꝰ
ẽ pͥncipatꝰ eoꝵ. Iuista ipsa passione qua cecider̃
in mortẽ carnis. uidete quantũ fuerit culmen
m̃tis. Unde hoc ⁊ nͥ ꝗa cõfortatꝰ ẽ pͥncipatꝰ eoꝵ.
Sed sit magni forsitan pauei s̃. subiunx̃: dmume¬

Expanded text:
ciunt, aeternam patriam cum voce moribus praedicant; eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: D
Abbreviated transcription (Latin):
fec tum dilectionis impendit dicens: pater igo¬
sec llis quia nesciunt quid faciunt. NTergo
miru si inmicos diligant discipłi dum uiuunt
quando ⁊ tunc inimicos diligit magister cum
occiditur. Cuiꝰ dilectionis summã exprimit.
cum sub iungit: maiorẽ hac dilectionẽ nemo
habet. quã ut am̃am suã ponat ꝓamicis suis.
Mori etiam proinimicis dñs uenerat: ⁊ tam̃ po¬
siturũ se am̃am ꝓ amicis dicebat. Ut ꝓfecto
nobis ostenderc&: quia cum diligendo lucrum
facere de inimicis possumus: etiam amici sunt
qui per sequunt᷑. Sed ecce nos usq ad mortẽ
nemo per sequitur. Unde gͦ probare possumus
an diligam inimicos. Sed ẽ quod inpace sc̃e
eccłe fieri debeat: unde clarescat: si persecutio¬
nis tempore mori pro dilectione ualeamus.
Certe idem ioħes dicit: qui habuerit substantiã
mundi huiꝰ. ⁊ uiderit fr̃ẽm suum necesse habe.
⁊ clauserit uiscera sua beo. quo modo caritaᷤ
cdi manet in eo. Hinc etiã ioħs baptista ait.

Expanded text:
dilectionis impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem suumet clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo . Hinc etiam Joannes Baptista ait:
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ ⁊ hoĩes. Secd̾m hoc igit᷑ recte possumꝰ di¬
cere. ꝙ eum ad naturã dĩ nõ pertineat huma¬
na natura. adpersonã tam̃ unigeniti filii dei.
ꝓgr̃am ꝓtinet humana natura. Et tanta gra
nt nulla sit maior. nulla prorsus equalis. Neq
eñ illã supsceptionẽ hominis ulla merita pces¬
serunt: sed abilla supsceptione: merita eĩ eun¬
tã cerib. Pando ergo filius indilectione: qua
eũ dilex̃ pat̾. ⁊ ideo seruauit p̃cepta er.e qu
eeñi ⁊ ille bomo. nͥ ꝙ ds supsceptor est eius.s
em̃ erat uerbũ. unigenitꝰ gignenti coe ternus.
Sedit meliator daretur nobis ꝑ iestabilẽ gr̃am:
uerbũ carofactũ ẽ. ⁊ habitabit in nobis .

Expanded text:
m et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus , Deus enim erat Verbum, Unigenitus gignenti coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis .
Abbreviated transcription (Latin):
e gła. Anae ⁊ alibi cũ dixisset: sicluceat lure
ne asemeipsis putarent esse bona opera sua.
mox addidit: ⁊ glorificent patrẽ ur̃m qui
incelis ẽ: In hoc em̃ glorificat᷑ pat̃: ut fructũ
plurimũ afferam. ⁊ efficiam᷑ xp̃i discipłi¬

Expanded text:
a. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater ut fructum plurimu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul dubio: qua dilexi uos. Ereo ꝙ ait etiã
de patre maneo ineiꝰ dilectione: illa scilicet
accipienda ẽ: qua dilex̃ eũ pater. Sed num¬
quid ⁊ hic gr̃a intellegenda ẽ: qua pater dili¬
git filiũ : sic̃ gr̃a ẽ: qua nos diligit filius.
cum simus nos filii gr̃a: nõ natura. unige¬
nitus aũ: naturã ñ gr̃a. An hoc etiã in ipso
filio ad hominẽ referendũ ẽ. Ita sane. nã di¬
cendo sic̃ dilex̃ me pater ⁊ ego dilixi uos.
gr̃am itiediatoris ostendit. Mediator aũ dĩ
⁊ hominũ: ñ inquantũ ads: sed inquantũ homo

Expanded text:
procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus, sed in quantum homo
Abbreviated transcription (Latin):
seruer. Nã intantũ eũ diligu: in quantũ
eiꝰ p̃cepta seruam. Inquantũ aũ minꝰ ser¬
teamĩ lniꝰ diligimꝰ. Quãius ꝙ ait: mane¬
te indilectioe uĩa t ñ apparae quã dixerit
dilectionẽ. utrũ aua eũ diliginiꝰ: an quia
ipse nos diligit. sed ex ũbo superiore dino¬
scitur. Dixerat ꝗppe. ⁊ ego dilexi uos. Cui
uerbo cõtintio subiunx̃: manete in dilectiõe
mea illam ergo dicit: qu a dilex̃ eos. Qdẽ
erggo manete indilectiõe. nͥ manete in gr̃a
ñã. Ꝙ quid ẽ si p̃cepta mã seruaueritis.
manebitiᷤᷤ indilectiõẽ m̃a. nͥ ex hoc scietis
ꝙ indilectione m̃a qua uos diligo mane¬
bitis: si mea p̃cepta seruabitis. Nõ ergo ut
nos diligat: pͥuꝰ eiꝰ p̃cepta seruam: sed nisi
nos diligat: p̃cepta eiꝰ seruare ñ posumꝰ. Hec
ẽ gr̃a. que humilib pata: suꝑ bios latet. Sed
ꝗd illud ẽ quod adiungit: sic̃ ⁊ etgo patris mei¬
illa subiunx̃: manete indilectiõe mea. illa

Expanded text:
eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus. In quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea: illa ergo qua dilexit nos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua bitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid illud est quod adjungitur Sicut et ego praeilla subjunxit, Manete in dilectione mea: illa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facientes dicimꝰ dimitte nobis debita nr̃a
sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ debitorib nr̃is ⁊ nos med¬
ipsos hoc dicendo amplius diligamꝰ. aut for¬
tasse hanc conditionẽ inoratione ⁊ nt̃mittini
⁊ aduocatus nr̃ p̃cẽ quã cõposuit ñ recogno¬
scit: Atti aput se ꝓtinꝰ dicit: scio ꝙ monui.

Expanded text:
n facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus, aut fortasse hanc conditionem in oratione intermittimus, et advocatus noster precem quam composuit non recognoscit, atque apud se
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ quo abluti estis: sed aĩd. ꝓpt̃
uerbũ quod locutus sũ uobis: nisi ꝗa ⁊ inaqͦ
uerbũ mundat. Detrahe uerbũ. ⁊ ꝗd ẽ aq.
nisi aqua: Accedit uerbũ adelem̃tũ. ⁊ fit
sacram̃tũ. ⁊̃ ipsũ tãquã iisibile u̾bũ. Nam

Expanded text:
baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum tanquam vis
Abbreviated transcription (Latin):
egt plantaui. apollo ricauit. Et hoc gͦ
sicut unicuiq dñs dedit. ñ itaq de suo
Iam uero qđ sequit᷑: sed dĩ merem̃tũ dedit:
no ꝑ illos. sed per se ipsum fa ort. Excedit
hoc humanã humilitatẽ. excedit angeli¬
cam sublimitatẽ: nec om̃ino pertinet.
nisi adacricolã trinitatẽ. Iam uos mundi
estis. Mundi scilic&. atꝙ mundandi. Neq
enĩ nisi mundi ẽẽnt: fructũ ferre potuis
ferat. Fat fructũ: ꝗa mundus ẽ. atꝙ ut plus
afferat. purgatur adhuc. Qs enĩ est in hac
uita sic mundus: ut ñ sit magis magisq mun¬
dandus. Ubi si dixerim peccatũ ñ habem.
nos ipsos seducimus: ⁊ ueritas ĩ nob̾ ñ est.
Si aũ cõfessi fuerim peccata nr̃a. fidelis ẽ¬
⁊ iustus: qui dimiitat nobis peccata nr̃a:
mundet nos aboñ iniꝗtate. Mundet utiq
mundos: hoc ẽ fructuosos. ut tanto sint
fructuosiores: quanto fuerint mundiores.
Sam uos mundi estis: ꝓpt̃ uerbũ quod locutꝰ
sum uobis. Quare ñ ait mundi estis ꝓpt̃

Expanded text:
oc ergo sicut unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fuerimet justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter
Abbreviated transcription (Latin):
fidei quod p̃dicamꝰ. quo sine dubio ut mum¬
dare possit: conseerat᷑ ⁊ baptismus. Np̃s
quipꝑe nobeñ ũitis cũ patre agricola. di¬
sfexit eccłam. ⁊ semed ipsũ. tradidit ꝓ ea.
Lege apłm. ⁊ uide quid uingat ut eam
scĩficarae ainquit. mundans eam lauacro
aque inubo. Mundatio igit nequia auã
fluxo ⁊ labili tribueret᷑ elem̃to : nisi adle¬
retur inubo: t. hoo uerbũ fidei tantũ uala

Expanded text:
fidei, quod predicamus', quo sine dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit aecclesiam et se ipsum tradidit pro ea. Lege apostolum et vide, quid adiungat: 'Ut eam sanctificaret', inquit, 'mundans eam lavacro aquae in verbo'. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur 'in verbo'. Hoc verbum fidei tantum
Abbreviated transcription (Latin):
uiter deliꝗd. dãpna intulit. iuuantes lesit
amantes ꝑsecutus ẽ. Retinenda hec ẽẽnt si re¬
mitenda nõbis ddelicta ñ ẽẽnt. Aduocatꝰ ⁊ enĩ
nr̃. p̃cem nobis in causa nm̃ cõposuit: ⁊ ipse
eiusdẽ iudex est: qui aduocatus. ꝑreci aũ quã
cõposuit cõdicionẽ inseruit dicens. dimitte
nobis debita nr̃a siẽ ⁊ nos dinuitimꝰ debitorib

Expanded text:
iter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nos
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ pugnat. Ende ⁊ subiudȩ sgecie dicitur: fiat
oratio eiꝰ inpeccatũ. Oratiꝯ ꝓppe inpeccatũ ẽ illa
petere. que ꝓhib& ipse qui petitur. Hinc ueritas
dicit: cũ statis adorandũ: remittite si ꝗd habetiᷤᷤ
incordib ur̃is. Quã uirtutẽ remissionis apertui

Expanded text:
rem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat rem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in peccatum est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. 8. Hinc Veritas dicit: Cum statis ad orandum, remittite si quid habetis in cordibus vestris . Quam virt
Abbreviated transcription (Latin):
multi adsollemnitatẽ martiris cõuenistis. genua
flectitis. pectus tunditis. uoces oratioĩs ac confes¬
sionis emittitis. faciẽ lacrimis rigatis. sed pensate
queso petitiones ur̃as uidete si m̃oĩe iħu petitis.
idest si gaudia et̃ne salutis postulatis. Indomo enĩ
iħu iħm ñ querits. si ineternitatis templo in por¬
tune ꝓtemporalib oratis. Ecce alius petit moratio
ne uxorẽ. alius petit uillã: alius postulat uestẽ.
aliis dari sibi dep̃cat᷑ alim̃tũ. Et ꝗdem cũ hec de¬
sunt: abom̃ĩ potente dõ petenda sunt. Sed memi¬
nisse cõtinue debemꝰ: quod ex mandato eiꝰdem
nr̃i redẽptoris accepim. Querite pͥmũ regnum
dei: niustitiã eiꝰ: ⁊ hec oĩa adicient̃ uobis. O hec
itacr abtħu yetere: ñ est errare. si tam̃ ñ ninue
petant. Sed adhuc ꝙ̃ est grauius: alius postu¬
reus tinetur. Iulre. aũ ds ut diligatur inimicꝰ.
tam̃ rogatiir ds̃ ut occidat inimicũ. Quisꝗs
taꝙ sic orat: inipsis suis p̃cib contra condito¬

Expanded text:
multi ad solemnitatem martyris convenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia salutis aeternae postulatis. In domo enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune pro temporalibus oratis. Ecce alius in oratione quaerit uxorem, alius petit villam, alius postulat vestem, alius dari sibi deprecatur alimentum. Et quidem cum haec desunt, ab omnipotenti Deo petenda sunt. Sed meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem nostri Redemptoris accepimus, Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et haec itaque a Jesu petere non est errare, si tamen non nimie petantur. Sed adhuc, 1564 quod est gravius, alius postureus tenetur. Jubet autem Deus ut diligatur inimicus , et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra condito
Abbreviated transcription (Latin):
si erat: man& qđ erat. Deriq cũ de parre
tamquã de acricola dixisset: qđ infruc¬
tuosͦs palmites tollat: fructuosgͦs aut ẽ
purget ut plus afferant fructũ: continuo
etiã se ipsum mundatorẽ palmitũ ostam¬
dens: iam uos inquid nuuadi estis ꝓpter
sirmonẽ quẽ locutus sum uobis. Ecce:
ipse mundator ẽ palmitũ. ꝙ est agrĩcole
nõ uitis efficiũ. qui eriã palinites opera¬
rios suos fecit. Nã ysi nẽ dant inerem̃¬
tũ: impeͥdunt ⁊ am̃ aliꝙ adum̃tũ. Seel
nõ d̾e suo: ꝗa sine me inꝗ̾ ñ potestis¬

Expanded text:
 autem quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ret amicos suos. nͥ gaudia interne caritatis. nͥ illa
festa suꝑne patrie. que nr̃is cotidie m̃tib ꝑ aspira¬
tionẽ sui amoris imprimit. Dum eñi audita suꝑna¬
celestia amamz. amata iam nouimꝰ: ꝗa amor ipse
notitia ẽ. Dĩa gͦ eis nota fecerat ꝗ at̾renis deside¬
riis immutati: amoris sũmi fãcib ardebant.
Istosuͤ amicos dei aspexerat ꝓpħa cũ dicebat: michi
aũ nimis honorati s̃ amici tui ds. Amicus eni
quasi am̃i custos uocatur. Quia gͥ psalmista
ꝓsper̃ electos dĩ amundi huiꝰ amore separatos:
custodire inmandatis celestib uoluntatẽ dĩ. miratꝰ
ẽ amicos dĩ dicens: mͥ aũ nimis honorati s̃ amici
tu d̃s. Et tanquã si abeo ꝓtinꝰ causas honoris tan

Expanded text:
gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. E