comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prob̾at quinq ꝑtitã ẽẽ argumentatio¬
nem Et primo asserit ꝓpositionem:
& approbationẽ : interse ẽẽ diuersa
Inqua assertione. primo argumenti:
Deinde exempliest syllogismus. Dehint
simili ratione : ad serit ad sũptiones. &
approbationes. eius interse eẽ diuersas
Inquȩ rursus adsertione : primo argu¬
menti. deinde exempliest syllogis mus
Itaq postquã ꝓbauerit propositionem.
& ad sũptionem ab approbationebus al¬
suis longe c̃ẽ separatas: cum cludit

Expanded text:
probat quinquepertitam esse argumentatioprobat quinquepertitam esse argumentationem, et primo adserit propositionem et adprobationem inter se esse diuersas; in qua adsertione primo argumenti, deinde exempli est syllogismus. Dehinc simili ratione adserit adsumptionem et adprobationem eius inter se esse diuersas, in qua rursus adsertione primo argumenti, deinde exempli est syllogismus. Itaque postquam probauit propositionem et adsumptionem ab ationibus suis longe esse separatas
Abbreviated transcription (Latin):
atq tractatum est. Sed quia orator
rhetoricam scribens: in portune
pene philosophos ad testimonium
uocat. Quia dedia letica iste trac¬
tatus est: recte philosophos sibi adhi¬
bet. Quia rhetoricã scribit: ad iun¬
git &iã multos oratores elegantissi¬
mos atq artifitiosissimos iudica¬
tos: qui usisunt hoc argumentatio¬
ne quinq ꝑtita. Deinde inquit arhe¬
toribus his: qui elegantissimi atq
artifitiosissimi putati sunt. Itaq
testibus ꝓbauit : nonerra re illos.
argum̃tationẽ Sed quia poterat diu¬
ciceroni. &iã illiquos cm memoras
errauerunt : ostendit se exemplũ
illorum non temere secutum: ꝓbat¬
q argum̃tissuis non errare eos: qui
quinq ꝑtitã argum̃tationẽ: errare:
autẽ eos: qui triꝑtitã eẽ cũtendunt.
Itaq hȩc est quęstio: utrum triptita. an
quadriꝑtita. anquinq ꝑtitasit argum̃¬
tatio. Cicero multis syllogismissuis:
nunc quinq ꝑtitis: Nunc triꝑtitis:

Expanded text:
atque tractatum est. Sed quia orator atque tractatum est. Sed quia orator rhetoricam scribens importune paene philosophos ad testimonium uocat quia de dialectica iste tractatus est, recte philosophos sibi adhibet qui rhetoricam scribit, adiungit etiam multos oratores elegantissimos atque artificiosissimos iudicatos, qui usi sunt hac argumentatione quinquepertita: DEINDE, inquit, A RHETORIBUS HIS QVI ELEGANTISSIMI ATQVE ARTIFICIOSISSIMI PUTATI SVNT. Itaque testibus probauit non errare illos argumentationem, sed quia poterat Ciceroni 'etiam illi quos commemoras errauerunt', ostendit se exemplum illorum non temere secutum probatque argumentis suis non errare eos qui quinquepertitam argumentationem, errare autem eos qui tripertitam esse contendat. Itaque haec est quaestio, utrum tripertita an quadripertita an quinquepertita sit argumentatio. Cicero multis syllogismis suis nunc quinquepertitis, nunc tripertitis
Abbreviated transcription (Latin):
Nꝰeci propositionẽ neq ussũptio¬
nẽ dici. uisi fuerint approbata :
tuncq eẽ aiunt ꝓpositionẽ argu¬
mentationis: si approbatasit:
iautẽ apꝓbata non sit: eẽ quidem
ꝓpositionẽ. sed argumenti: non ar¬
gum̃tationis In qua argum̃tatione
latior &expolitior elocutioẽ Itis
qͥ hoc contendunt : negant eẽ amplius
quam triꝑtitam argum̃tationem.
Abhis: cicero dissentit & cũ tra dispu¬
tat. ꝓbatq illorũ sententiam: qui
dicunt quinq ꝑteam argum̃tationẽ
Itaq hoc cicero sołm artem: testibus
xargum̃tis ꝓbat. Testibus sic Quã
omnes inquit abaristotele &t heo¬
frasto profet: maxime secuti sunt
Nam quẽ ad modum inquit superi¬
us argum̃tationis genus idest induc¬
tionis socrates maxime & omnes
socratici tractauerunt: Ita hoc genꝰ
argumentationis id est ratiocinatio
quinq ꝑtita. ab aristotele &theo fras¬
to uel per y pateticis frequentatum

Expanded text:
neque propositionem neque adsumptioneque propositionem neque adsumptionem dici nisi fuerint adprobata, tuncque esse aiunt propositionem argumentationis, si adprobata sit; sin autem adprobata non sit esse quidem propositionem, sed argumenti, non argumentationis: in qua argumentatione latior et expolitior elocutio est. Itaque qui hoc contendunt, negant esse amplius quam tripertitam argumentationem. Ab his Cicero dissentit et contra disputat, probatque illorum sententiam qui dicunt quinquepertitam argumentationem. Itaque hoc Cicero secundum artem testibus et argumentis probat. Testibus sic: QVAM OMNES, inquit, AB ARISTOTELE ET THEOPHRASTO PROFECTI MAXIME SECVTI SVNT. Nam quemadmodum, inquit, superius argumentationis genus, id est inductionem, Socrates maxime et omnes Socratici tractauerunt, ita hoc genus argumentationis, id est ratiocinatio quinquepertita, ab Aristotele et Theophrasto uel Peripateticis frequentatum
Abbreviated transcription (Latin):
arourantur quȩ consilio regunt᷑:
quãque sine consilio administran¬
te. Beinde inquit &iam ad sũp¬
tebin ao pbatio multis rationibus
studaest. Extrema conclusio
quẽ quattuor modis fit Quos
modos alio in loco ostendemus: con
debiꝑtito syllogis mo coeperimus
habere tractatum Quinq ꝑtitã
igitur hoc pacto: putant ẽẽ argu¬
mentationẽ: Qui inquit quinq¬
ꝑtitã dicunt eẽ argumentationẽ:
hoc afferunt: quod supra ostendi¬
mus: id est separari ꝓpositionẽ
ab apꝓbatione sua. &rursus ad sũp¬
tionẽ ab approbationesua. Quiaut̃
triꝑtitã eẽ dicit: illunquit qui
triptitã argum̃tationẽ eẽ conten¬
dunt: eodem modo quidem trac¬
tant argum̃tationẽ Nã apro¬
positiones habent. & approbatio¬
nes: arursus ad sũptiones : cum
approbationibus suis: sed hȩcbina
conectunt. ored dunt singula:
unt propositionẽ. cum ap ꝓbatione
sua simul iungant. &rursũ ad sũp¬
tionẽ &approbationẽ eius: unũ
efficiant. Negant autẽ recte.

Expanded text:
r quae consilio reguntur, quam quae sine consilio administrantur'. Deinde, inquit, etiam adsumptionis adprobatio multis rationibus facienda est. Extrema conclusio est quae quattuor modis fit, quos modos alio in loco ostendemus, cum de bipertito syllogismo coeperimus habere tractatum. QVINQVEPERTITAM IGITVR HOC PACTO PVTANT ESSE ARGVMENTATIONEM. Qui, inquit, quinquepertitam dicunt esse argumentationem, hoc adferunt quod supra ostendimus, id est separant propositionem ad adprobatione sua et rursus adsumptionem ab adprobatione sua. QVI AVTEM TRIPERTITAM ESSE DICVNT. Illi, inquit, qui tripertitam argumentationem esse contendunt, eodem modo quidem tractant argumentationem - nam et propositiones habent et adprobationes et rursus adsumptiones cum approbationibus suis -, sed haec bina conectunt et reddunt singula, ut propositionem cum adprobatione sua simul iungant et rursus adsumptionem et adprobationem eius unum efficiant. Negant autem recte
Abbreviated transcription (Latin):
probare eandem. propositionẽ. Ter¬
tio loco: spetiem assumere: Quarto
loco: ad sũptionem spetiei multis ra¬
tionibus approbare. postremo con¬
dudere. Nuiuis syllogismi: subitiamꝰ
exẽplũ illud ipsum epaminundȩ Om̃s
leges iudices ad c̃modum. reipublice
referre oportet. et c&̃. Iec ꝓpositio
est generalis: sine ulla dubitatione
Peinde approbat eandem propositioñ
Eaenĩ uirtute & sapientia maiores
pr̃i fuerunt. Et cetera. Tertioloco:
speties ad sumitur. Ergo in hoc quoq
iuditio: desinite literas legis inter¬
p̃tari Et eaera. Quarto loco appro¬
magis utile fuit thebanis. quã laco¬
domonios opprimi Et cetera fostre¬
mo concludit: Qđ ulges omnes. Et
cetera. Hoc autẽ arfum̃tũ longeaqueᷤ¬
tione petitũ: cogipscimus facile
Argumentũ uero. ꝗloo inspetieẽ semꝑ
condubitatione ꝓponitur. Sihoc est :
illud igitur nonł. Aut hoc facimus:
aut illud facianus. Aierũ eũ in ꝓpo¬

Expanded text:
probare eandem propositionem, terprobare eandem propositionem, tertio loco speciem adsumere, quarto loco adsumptionem speciei multis rationibus adprobare, postremo concludere. Huius syllogismi subiciamus exemplum illud ipsum Epaminondae. OMNIS LEGES, IVDICES, AD COMMODVM REI PVBLICAE REFERRE OPORTET et cetera. Haec propositio est generalis sine ulla dubitatione. Deinde adprobat eandem propositionem: EA ENIM VIRTVTE ET SAPIENTIA MAIORES NOSTRI FVERVNT et cetera. Tertio loco species adsumitur: ERGO IN HOC QVOQVE IVDICIO DESINITE LITTERAS LEGIS INTERPRETARI et cetera. Quarto loco adproMAGIS VTILE FVIT THEBANIS QVAM LACEDAEMONIOS OPPRIMI et cetera. Postremo concludit: QVOD SI LEGES OMNES et cetera. Hoc autem argumentum longe a quaestione petitum cognoscimus facile: argumentum uero, quod in specie est, semper cum dubitatione proponitur: 'si hoc est, illud igitur non est: aut hoc faciamus aut illud faciamus'. Verum, cum in propo
Abbreviated transcription (Latin):
ueris: nonstatim ꝓbas hunc occidisse
Sed ad hoc ꝓficit : ut rursus doceas hunc
inimicum fuisse: Quod post quã asserue¬
ris. bunc uimacũ fuisse : tunc demum
ꝑdis ad qiuȩstionẽ: Ergohic quiaini¬
micus fuit : occidit: Oeinde longe pe¬
utum argumentum : &iam illic lica
anuim ad uertere: ubicicero redarguit
banin agorã non recte sub qualitate
ponur e deliberationẽ a demonstratioñ
ibis pfimũ docet generaet᷑̃ causarum
Qd sigenerasunt causarũ: partesgeneris
cause eẽ non posse. ut sipartes generis
cause eẽ non possint: multomagis
partes partiũ et̃ nom posse. Posre mo:
redit ad questionẽ. Male igitur dii¬
beratio & demonfiratio: sub qualitate
ponuntur. Itaq argum̃tũ: nunclon¬
ge aquęstione. ẽ: nunc uicinum est
quȩstioni Deinde debemus. hoc anĩ¬
aduertere: argum̃tum. qđ cumq
sumimus. utrͦum ingenere sit an
inspetie. Siingenere: sne dubitatio¬
ne proponere debemus. Deinde ap¬

Expanded text:
ueris, non statim probas hunc occidisse, ueris, non statim probas hunc occidisse, sed ad hoc proficit, ut rursus doceas hunc inimicum fuisse; quod postquam adserueris hunc inimicum fuisse, tunc demum redis ad quaestionem: 'ergo hic, quia inimicus fuit, occidit'. Deinde longe petitum argumentum etiam illic licet animaduertere, ubi Cicero redarguit Hermagoran non recte sub qualitate posuisse deliberationem et demonstrationem, ubi primum docet genera esse causarum; quod si genera sunt causarum, partes generis causae esse non posse; at si partes generis causae esse non possint, multo magis partes partium esse non posse. Postremo redit ad quaestionem: 'male igitur deliberatio et demonstratio sub qualitate ponuntur'. Itaque argumentum nunc longe a quaestione est, nunc uicinum est quaestioni. Deinde debemus hoc animaduertere, argumentum quodcumque sumimus utrum in genere sit an in specie; si in genere, sine dubitatione proponere debemus, deinde ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtitam dnerint argum̃tationẽ: Qum¬
q igitur partessunt eius argum̃tatio¬
nis: quȩ eratiocinationẽ tractatur
Illius enĩ argumentationis quȩ thidia¬
tionẽ tractatur: triptita est arguien¬
tatio. Uerũ hoc inprimnis tenere el.¬
mus: argumentũ nunc uicinũ eẽ questio¬
ni: nunc aquestione longinquum ar¬
gumentũ enim prolatum: nunc ipsi
quȩstioni prodest nunc ei reiquȩ uici¬
naest questioni Itaq argum̃tum.
nunc uirinum est quęstioni: nuncloco
tertio. nunc quarto. nunc quinto nasci¬
tur. Aristoteles autẽ dic̃: & iam loco
decimo posse fieri argum̃tum. Sed c̃
sepe argumentũ tam longe aquęstio¬
ne sit : hoc tantum syllogismi est: ut
id quod longe aquęstione est eidem
quȩstioni: dicendiratiocinatione con¬
iungat. Acuicinũ argum̃tũ tale est
Qm̃ hic inimicus fuit: occidit. Longe
a questione argum̃tũ: tale est In i¬
mus occidit. Foc quia generale est:
primo disserendum est : utrum semꝑ
inimicus occidit. Qđ post quã asser¬

Expanded text:
erint argumentationem. QVINQVE IGITVR PARTES EIVS ARGVMENTATIONIS QUAE PER RATIOCINATIONEM TRACTATVR. Illius enim argumentationis quae per inductionem tractatur tripertita est argumentatio. Verum hoc in primis tenere debemus, argumentum nunc uicinum esse quaestioni, nunc a quaestione longinquum. Argumentum enim prolatum nunc ipsi quaestioni prodest, nunc ei rei quae uicina est quaestioni; itaque argumentum nunc uicinum est quaestioni, nunc loco tertio, nunc quarto, nunc quinto nascitur, Aristoteles autem dicit etiam loco decimo posse fieri argumentum. Sed cum saepe argumentum tam longe a quaestione sit, hoc agunt syllogismi, ut id quod longe a quaestione est, eidem quaestioni dicendi ratiocinatione coniungant. Ac uicinum argumentum tale est: 'quoniam hic inimicus fuit, occidit', longe a quaestione argumentum tale est: 'inimicus occidit'. Hoc quia generale est, primo disserendum est utrum semper inimicus occidat; quod postquam adser
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sub eandem rationẽ cadunt
Nam sirho diis turpe non fuit locart
neherma creonti quidem: turpe
est conducere. Siue autẽ inquit
uerasint siue falsa. eaunde facimus
argumentum : nibil adnos. dũ modo
ad fidem faciendam. probabilia esse
uideantur:. Falsum est siue uerisi¬
mile: sidicas. non occidit. medea fili¬
os Quippe. mater filios nũquã potu¬
isset occidere. Hie falsũ est quodas¬
seris: Iamen fecisti argumentũ ꝓba¬
bile. ꝑ id quod fere solet fieri: ut me¬
dia filios non occidisse credatur
Aut sidicas: quia multus incalceis pul¬
uis fuit: exitinere regressus est lie¬
rumest autẽ argumentũ probabile
sidicas. Om̃ circatrixest : uulnus
fusr̾it pecesseest: Nunc autẽ ut pro¬
babilis argumenti omnes partessci¬
re possimus: hȩc nobis quoq anim¬
aduertenda pictura est

Expanded text:
quae sub eandem rationem cadunt: quae sub eandem rationem cadunt: 'NAM SI RHODIIS TVRPE NON FVIT LOCARE, NE HERMOCREONTI QVIDEM TVRPE EST CONDVCERE'. Sitte autem, inquit, uera sint siue falsa ea unde facimus argumentum, nihil ad nos, dummodo ad Lidem faciendam probabilia esse uideantur. Falsum est, sed ueri simile, si dicas: 'non occidit Medea filios, quippe mater filios numquam potuisset occidere'. Hic falsum est, quod adseris; tamen fecisti argumentum probabile per id quod fere solet fieri, ut Medea filios non occidisse credatur. Aut si dicas: quia multus in calceis puluis fuit, ex itinere regressus est. Verum est autem argumentum probabile, si dicas: quoniam cicatrix est, uulnus fuerit necesse est. Nunc autem ut probabilis argumenti omnes partes scire possimus haec nobis quoque animaduertenda pictura est
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate. Per pariasic: cũ non ex contra¬
rus rebus. sed ex simillimis ꝑ naturã ꝓ¬
babile colligimus argumentum: ut
puta. nam ut locus inmarisine por¬
tuna uibus intutus est : sic animus
quisine fide est: amicis eẽ non potest
portuosus Exhis autẽ quȩ sub eandẽ
rationem cadunt probabile facimus
argumentum : cum easibi conferimꝰ
quȩ ad aliquid sunt. ut puta: Locare
conducere. emere. uendere Hex
uerba ad se inuicem spctant. Itaq
exunius rei ratione. alterius reira¬
tionẽ probare debemus. Ut puta.
Nescio qui patre uendente : emit
filium. Iniquã rem dr̃ fecisse. Htic
facis argumentum ꝓbabile. Nam
siis quiuendidit. rem iniquã fecit.¬
& hic quiemit. rem iniquã fecit
Deinde quod cicero posuit exemplum
A pudrho dios portoriũ resuilis: utilis
erat. & herma creon uir amplissi¬
mus. id conduxit portorium. Defen¬
ditur. quod rem turpem non fecerit
Facis itaq argumentum. ꝑ eas res

Expanded text:
cessitate. Per paria sic, cum non ex contracessitate. Per paria sic, cum non ex contrariis rebus sed ex simillimis per naturam probabile colligimus argumentum, ut puta: NAM VT LOCVS IN MARI SINE PORTV NAVIBVS INTVTVS EST, SIC ANIMVS, QVI SINE FIDE EST, AMICIS ESSE NON POTEST PORTVOSVS. Ex his autem, quae sub eandem rationem cadunt, probabile facimus argumentum cum ea sibi conferimus quae ad aliquid sunt, ut puta locare conducere, emere uendere. Haec uerba ad se inuicem spectant; itaque ex unius rei ratione alterius rei rationem probare debemus, ut puta: nescio qui patre uendente emit filium, iniquam rem dicitur fecisse. Hic facis argumentum probabile; nam si is qui uendidit rem iniquam fecit, et hic qui emit rem iniquam fecit. Deinde quod Cicero posuit exemplum; apud Rhodios portorium, res uilis, utilis erat, et Hermocreon uir amplissimus id conduxit portorium; defenditur, quod rem turpem non fecerit. Facis itaque argumentum per eas res
Abbreviated transcription (Latin):
qui patriã prodit. poenã meretur.
ille qui patriam defendit. pręmiũ
meretur. Ut iopinione sit: sum
pus apud inferos tormenta p̃parata
sunt: in nocentibus quies para est.
Itaq hoc quodhabet. adhex quandã
similitudinẽ id est similitudo: trib
modis ꝓbabile efficit argumentũ
Aut ꝑcontraria. aut ꝑ paria. aut ꝑ
eas res quȩ sub eandem rationem
cadunt. ꝑ contrariasic. Nãsihis
quiin prudentes lȩserunt. Ignosci
conuenit: hisquine cessario profu¬
erunt. haberigratiã non oportet
H ic contraria sunt prodẽẽ: & nocere
Sed ipsa contraria non faciunt argu¬
mentũ. pisi habeant interse aliquã
similitudinẽ. hic itaq animorũ
similitudo est. Namsulle in pru¬
denter offuit. hic necessitate pro¬
fuit. Neq ille uoluit obeẽ: neq
hic uoluit prodẽẽ. Ergo si ignoscit᷑
ei quinon uoluntate. sed in pruden¬
ia lȩsit: & illigratia non habenda
est: quinon uoluntate profuit. sed ne¬

Expanded text:
qui patriam prodit poenam meretur, qui patriam prodit poenam meretur, ille qui patriam defendit praemium meretur'. Vt in opinione sic: 'si impiis apud inferos tormenta praeparata sunt, innocentibus quies parata est'. Itaque hoc quod habet ad haec quandam similitudinem, id est similitudo, tribus modis probabile efficit argumentum: aut per contraria aut per paria aut per eas res, quae sub eandem rationem cadunt. Per contraria sic: NAM SI HIS QVI IMPRVDENTES LAESERVNT IGNOSCI CONVENIT, HIS QVI NECESSARIO PROFVERVNT HABERI GRATIAM NON OPORTET. Hic contraria sunt prodesse et nocere; sed ipsa contraria non faciunt argumentum nisi habeant inter se aliquam similitudinem; hic itaque animorum similitudo est. Nam si ille imprudenter obfuit, hic necessitate profuit; neque ille uoluit obesse neque hic uoluit prodesse. Ergo si ignoscitur ei qui non uoluntate, sed imprudentia laesit, et illi gratia non habenda est qui non uoluntate profuit, sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
mundum non ẽẽ patũ. Iste opinio¬
opiniones nuncupantur. Adeo ma¬
nifestum est omnia quȩ inmundo
aguntur. argumentis ꝓbabilibus per¬
suaderi: quando etiam philosophoꝵ
ꝑ suasionibus. exopinione nomen im¬
positum est : ut aos mata dicantur
Terciũ illud est: ut doceamus. quẽ ad¬
modũ ꝓbabile fiat argumentũ: ex eo
quod habet adhȩc quandã similitudi¬
nẽ. id est ꝑsimilitudinẽ. ut puta. sus
qui patriam prodit. poenã meretur :
ille quipatriam defendit. prȩmium
meretur. Uerum hic exaltero alteri
fidesfit: & sic quasi fuerat nominan¬
dum. Sed cicero non quem ad modũ
fieret argumentum: sedunde fieret
indicauit. cum ait. aut quod habet
adhȩx quandam similitudinẽ. Adhec.
id est ad superiora adid: quod ferc
solet fieri. &ad id: quod inopinione
positum est. Et enĩ hoc argum̃tũ
tercium. ubi exaltero alterumꝓba¬
mus: Nunctale potest eẽ ut soleat
fieri: nunc tale ut in opinione posi¬
tũ eẽ uideatur Ut soleat fieri. siis

Expanded text:
atum. Istae opinioopinio nuncupatur. Adeo manifestum est omnia quae in mundo aguntur argumentis probabilibus persuaderi, quando etiam philosophorum professionibus ex opinione nomen impositum est ut δόγματα dicantur. Tertium illud est, ut doceamus quemadmodum probabile fiat argumentum ex eo quod habet ad haec quandam similitudinem, id est, per similitudinem, ut puta: si is qui patriam prodit poenam meretur, ille qui patriam defendit praemium meretur. Verum hic ex altero alteri fides fit, et sic quasi fuerat nominandum, sed Cicero non quemadmodum fieret argumentum, sed unde fieret indicauit, cum ait ‘aut quod habet ad haec quandam similitudinem': 'ad haec', id est ad superiora, ad id quod fere solet fieri et ad id quod in opinione positum est. Etenim hoc argumentum tertium, ubi ex altero alterum probamus, nunc tale potest esse ut soleat fieri, nunc tale ut in opinione positum esse uideatur, ut soleat fieri: 'si is
Abbreviated transcription (Latin):
Enumerauit septẽ eẽ sũpta Nunc dõ¬
cet: unũ qđq sũptũ: quot modis rep̃¬
hendi possit̾. Et apbabili argum̃to inci¬
pit: in quo quartuor continentur.
credibile. signũ. cõparabile. iudicatũ.
Itaq inquit si aliquid ab aduersario
ꝓcredibili argum̃to fuerit ꝓlatum.
quinq id modis possumus reprehende¬
re. Siaut inquit quã solidũ ac pͥmũ :
argum̃tũ : ipsũ falsũ eẽ doceamus:
aut si ex contraria quoq parte. credi¬
bile eẽ monstremus: aut si ꝯtininoert
in credibile: aut sud quo paucoru
est omniũ e̾e̾ dicatur: aut sud qđno.

Expanded text:
Enumerauit septem esse sumpta; nunc doEnumerauit septem esse sumpta; nunc docet unumquodque sumptum quot modis reprehendi possit, et a probabili argumento incipit, in quo quattuor continentur, signum, credibile, comparabile, iudicatum. Itaque, inquit, si aliquid ab aduersario pro credibili argumento fuerit prolatum, quinque id modis possumus reprehendere; si aut, inquit, quod solidum ac primum est argumentum, ipsum falsum esse doceamus, aut si ex contraria quoque parte credibile esse monstremus, aut si omnino erit incredibile, aut si in eo id quod paucorum est, omnium esse dicatur, a
Abbreviated transcription (Latin):
modis poteris rep̃hendere. Quos
modos acicerone traditos: insingu¬
la sũpta rep̃hendenda: diligenterde:¬
bemus attendere. atq retinere:
Quod ꝓcredibili sũptũ erit: id infir
mabitur: si aut ꝑspicue falsũ erit.
Shoc modo: nemo est qui non pecuniã
quã sapientiã malit: aut ex contrario
quoq credibile aliquid habebit. hoc
modo Quis ẽ qui ñ officii cupidior
quã pecuniȩ sit: Auterit omnino in ere¬
dibile: ut sialiquẽ constet eẽ auarum.
sicat alicuiis medioeris officuicausa.
semaximã pecuniã neglesisse autsi qđͣ
Sinquibus dam rebus aut hominibus acci¬
Sdit: id omnibus dicit᷑ usuuenire: hoc pac¬
to. Qui pauperessunt. his antiquior offi
Scio pecunia est. Quilocus desertus est.¬
: in eocedem factã ẽẽ oportet. In loco oele¬
bri homo occidi qui potuit: Aut sud qđ
srarofit: fieri omnino negatur: ut cu¬
rio ꝓfuluo. Nemopotest uno aspectu:
neq pręteriens: in amorẽ in cidere

Expanded text:
modis poteris reprehendere, quos modis poteris reprehendere, quos modos a Cicerone traditos in singula sumpta reprehendenda diligenter debemus attendere atque retinere. QVOD PRO CREDIBILI SVMPTVM mabitur, si aut perspicue falsum erit, hoc modo: nemo est, quin pecuniam quam sapientiam malit; aut ex contrario quoque credibile aliquid habebit, hoc modo: quis est, qui non officii cupidior quam pecuniae sit? aut erit omnino incredibile, ut si aliquis, quem constet esse avarum, dicat alicuius mediocris officii causa se maxi- mam pecuniam neglexisse, aut si, quod in quibusdam rebus aut hominibus accidit, id omnibus dicitur usu venire, hoc pacto: qui pauperes sunt, iis antiquior of- ficio pecunia est; qui locus desertus est, in eo caedem factam esse oportet; in loco celebri homo occidi qui potuit? aut si id, quod raro fit, fieri omnino negatur, ut Curio pro Fulvio: nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuniter hactenus p̃cepta tradiqᷤᷤ¬
mus: debemus scire certosmodos rep̃¬
hensionis. Sunt autẽ quattuor prin¬
cipales modi Siaut sũpta rep̃henda¬
mus: aut conclusionẽ: aut genus. ar¬
gum̃tationis: aut sihȩc tria nullo moo
rep̃hendi potuerunt: qđ extremum
est facere debemus: ut aliud contri
argum̃tũ firmũ aut firmius ꝓfera¬
mus Sumpta sunt : Auȩ cũq nobis
ad fidẽ sumimus. Iofidem autem:
sumimus argum̃ti. Ergo: argum̃ta
sunt sũpta. Et qnͥ argum̃tũ. nonnisi
ex confessofit: pecte eaquȩ ex confes¬
so argum̃ta sunimus: sũpta dicunt᷑:
Sunt autẽ sũptisemꝑ. quattuor pro¬
babiba: trinecessaria. Probabile
enĩ argum̃tũ: inquattuor diuidi¬
tur: credisile signũ. cõparabile. iu¬
dicatũ. Secessariũ intria diuidi¬
sionẽ taq quia septẽ argum̃ta.:
septẽ ũpta sunt. De quibus argum̃¬
tis cĩ aduersarius qđ cunq sibi adfi¬
dem sũp̾serit: tu continuo certis

Expanded text:
communiter hactenus praecepta tradidicommuniter hactenus praecepta tradidimus, debemus scire certos modos reprehensionis. Sunt autem quattuor principales modi, si aut sumpta reprehendamus aut conclusionem aut argumentations; aut si haec tria nullo modo reprehendi poterunt, quod extremum est facere debemus, ut aliud contra argumentum firmum aut firmius proferamus. Sumpta sunt, quaecumque nobis ad fidem sumimus; ad fidem autem sumimus argumentum; ergo argumenta 'sumpta' sunt. Et quoniam argumentum non nisi ex confesso fit, recte ea quae ex confessis argumenta sumimus sumpta dicuntur. Sunt autem sumpta semper quattuor probabilia, tria necessaria; probabile enim argumentum in quattuor diuiditur, credibile, signum, comparabile, iudicatum; necessarium in tria diuidisionem. Itaque quia septem argumenta, septem sumpta sunt; de quibus argumentis cum aduersarius quodcumque sibi ad fidem sumpserit, tu continuo certis
Abbreviated transcription (Latin):
tass audiuid continere demonstratur
et sumatur. &bis locis. ut ante ostendi¬
mus Iam de nuĩ partibus oratio¬
nis dictum ẽ. Udest de exordio denar¬
ratione. departitione. deconfirma¬
tione. Nunc scc̾m ordinem: derep̃¬
hensione tractandum. ẽ. Rep̃hen¬
sio est oratio: quȩ post nr̃am confir¬
mationẽ : aduersanorũ confirma¬
tionẽ rep̃hendit stȩ duo agit : ut
omnino tollit quod aduersarius dix̃.
aut infirmat: acleuius reddit: ue¬
rũ ipsa rep̃hensio ex illis locis argum̃¬
torũ capitur: ex quibus confirma¬
tio: idest ex attributis ꝑscne: &at¬
tributis negotio Materia enĩ argu¬
m̃torũ: cõmunis est. tã confirman¬
ti: quã rep̃hendenti. Et cũtri sint
data confirmationi: materia. argu¬
mentũ. argumentatio: materiam
nonre p̃hendimus. quȩ nuda atq
cuminunis est. Sed argum̃tũ. ut ar¬
gum̃tationẽ: rep̃hendimus. Et qm̃
inconfirmationẽ uel rep̃hensionem.

Expanded text:
falsi ali- quid continere demonstratur.falsi ali- quid continere demonstratur.est sumatur ex his locis, ut ante ostendi Iam de quattuor partibus orationis dictum est, id est de exordio, de narratione, de partitione, de confirmatione; nunc secundum ordinem de reprehensione tractandum est. Reprehensio est oratio quae post nostram confirmationem aduersariorum confirmationem reprehendit. Haec duo agit: aut omnino tollt quod aduersarius dbdt, aut infirmat ac leuius reddit. Verum ipsa reprehensio ex illis locis argumentorum capitur ex quibus confirmatio, id est ex attributis personae et attributis negotio; materia enim argumentorum communis est tam confirmanti quam reprehendenti. Et cum tria sint data confirmationi, materia, argumentum, argumentatio, materiam non reprehendimus, quae nuda atque communis est, sed argumentum aut argumentationem reprehendimus. Et quoniam in confirmationem uel reprehensionem
Abbreviated transcription (Latin):
tebit. Uerum tamen ut quȩdã p̃ceptio
detur huius quoq partis: exponemus
modos rep̃hensionis. Quos qui obserua¬
bunt: facilius eaquȩ contradicentur di¬
luere. aut infirmare poterunt Omnis
argum̃tatio rep̃henditur: siaut ex his
quȩ sũpta sunt non conceditur aliquid
unũ : pluraue. aut his concessis. cõplexi¬
o exhis confici negatur. aut sigenus ipsũ
argumentationis uitiosum ostenditur
aut si contrafirmã argum̃tationẽ alia
eque firma aut firmior ponitur Ex
his quȩ sumuntur aliquid non conce¬
ditur : cũ aut id quod eredibile dicunt ::
pegatur eẽ eius modi: aut quod cõpa¬
rabile putant: dissimile ostenditur.
aut iudicatum aliam in partẽ tradu¬
citur: aut omnino iuditiũ improbat᷑
aut auoa signũ eẽ aduersari dnerunt
ideius modi natur eẽ. aut si conp̃hen¬
sio aut una aut exutraq parte rep:¬
henditur autii enumeratio falsaos¬
tpoditur: autĩ simplix conclusio:

Expanded text:
tebit. verum- tamen, ut quaedam praeceptio tebit. verum- tamen, ut quaedam praeceptio detur huius quoque partis, exponemus modos reprehensionis; quos qui ob- servabunt, facilius ea, quae contra dicentur, diluere aut infirmare poterunt. Omnis argumentatio reprehenditur, si aut ex iis, quae sumpta sunt, non conceditur aliquid unum plu- rave aut his concessis conplexio ex his confici ne- gatur, aut si genus ipsum argumentationis vitiosum ostenditur, aut si contra firmam argumentationem alia aeque firma aut firmior ponitur. Ex iis, quae sumuntur, aliquid non conceditur, cum aut id, quod credibile dicunt, negatur esse eiusmodi, aut, quod conparabile putant, dissimile ostenditur, aut iudicatum aliam in partem traducitur, aut omnino iudicium inprobatur, aut, quod signum esse adversarii dixerunt, id eiusmodi negatur esse, aut si conprehensio aut una aut ex utraque parte reprehenditur, aut enume- ratio falsa ostenditur, aut simplex conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
titã: faciamus argumentationẽ. De¬
in de ut non sẽꝑ prima sit ꝓpositio:
sed aliquando assũptio primasit Iȩc
inquit ut melius inspiciamus: aut ins¬
cribamus ipsi: & nos exerceamus: aut
si idpiget facere: eaquȩ supͣ posita sunt
exempla uideamus: & in ipsis hancexer¬
ceamus uarietatẽ. Illud autẽ p̃cipit.
syllogismos omnes indialectica conti¬
neri: hos paucos inde diriuatos. qui
oratori conuenire uidebantur:
Deniq isti non syllogismi: sede picheremi.¬
seta. dicuntur I Rep̃hensio est ꝑquã
Sargum̃tando: aduersarior ũ confir
Smatio dilu̾itur. aut infiamatur. aut
alle u̾iatur Hec fonae inuentionis code¬
S utetur. quoutitur confirmatio ꝓpte¬
Srea quod quibus ex locis aliquares consir¬
mari paest : hisdem potest ex locis in¬
ꝑsonis aut negotus attributũ est. Quar
inuentionẽ. & argum̃tationũ expolitio¬
nẽ : exillis quȩ ante prȩcepta sunt: hanc
quoq in partẽ orationis transferri opor¬

Expanded text:
ertitam faciamus argumentationem; deertitam faciamus argumentationem; deinde ut non semper prima sit propositio, sed ali quando adsumptio prima sit. Haec, inquit, ut melius inspiciamus, aut scribamus ipsi et nos exerceamus, aut si id piget facere, ea quae supra posita sunt exempla uideamus et in ipsisto hanc exerceamus uarietatem. Illud autem praecipit, syllogismos omnes in dialectica contineri; hos paucos inde derivato qui oratori conuenire uidebantur. Denique isti non syllogismi, sed epichiremata dicuntur. REPREHENSIO EST, PER QVAM ARGVMENTANDO AD VERSARIORVM CONFIRmatio diluitur aut infirmatur aut ele- vatur. haec fonte inventionis eodem utetur, quo utitur confirmatio, propterea quod, quibus ex locis ali- qua res confirmari potest, isdem potest ex locis ind, quod personis aut negotiis adtributum est. quare inventionem et argumentationum expolitionem ex illis, quae ante praecepta sunt, hanc quoque in partem orationis transferri opor
Abbreviated transcription (Latin):
fieri posseargum̃tationẽ Etii inquit
errant. de nominis ãbiguitate
Nam argum̃tatio : duas significationes
habet. & argumenti: & argum̃tatio¬
nis : Quare cũ dicunt. sipeperit cum
uiro concubuit: inuentũ proferun:
non expolitionem. id est argum̃tũ
ꝓferunt: non argum̃tationẽ Seotalis
argum̃tatio eẽ non potest: nisicum
expolita profertur oratio. Eodem
modo inquit & illierrant: quidicunł
aliquando subtrahi posse: nunc pro¬
positionẽ : nunc assumptionẽ Nam
qm̃ utraq harũ mouet auditorem:
neutra necesse est subtrahatur expo¬
litioni Itaq magnopere studendũ ÷
quia inuentio cunctis oratoribus con¬
unisest. Sedipsi oratores dicendimodo
aut optimi sunt: aut mediocres: aut
infimi. Uariare autẽ orationẽ magno¬
pere oportebit. Fropt̃ fastidia: uaria
inquit uti orat̾ione debemus: ut nunc
mur: nunc ꝑratio cinationẽ. Deinde
inratiocinationibus: ut nunc quinq¬
ꝑtitã: nunc quadri ꝑtitã: punc triꝑ¬

Expanded text:
fieri posse argumentationem: HI, inquit, fieri posse argumentationem: HI, inquit, ERRANT DE NOMINIS AMBIGVITATE: nam argumentatio duas significationes habet, et argumenti et argumentationis. Quare cum dicunt 'si peperit, cum uiro concubuit', inuentum proferunt, non expolitionem, id est argumentum proferunt non argumentationem. Sed talis argumentatio esse non potest nisi cum expolita profertur oratio. Eodem modo, inquit, et illi errant, qui dicunt aliquando subtrahi posse nunc propositionem, nunc adsumptionem; nam quoniam utraque harum mouet auditorem, neutra necesse est subtrahatur. Expolitioni itaque magno opere studendum est, quia inuentio cunctis oratoribus communis est, sed ipsi oratores dicendi modo aut optimi sunt aut mediocres aut infimi. VARIARE AVTEM ORATIONEM MAGNOPERE OPORTEBIT. Propter fastidia uaria, inquit, uti oratione debemus, ut nunc mur, nunc per ratiocinationem: deinde in ratiocinationibus ut nunc quinquepertitam nunc quadripertitam, nunc trip
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam. a nace faleosin facere
in conclusione debemus: aut sieruis
in me moria. quȩ supͣ dicta sunt :
argum̃tatio nobis excontrario con¬
cludendaẽ. Uerũ longa argum̃¬
tatio non partibus: sed mensura
partium constat: id est non quinq¬
ꝑtita. aut quadri ꝑtita argum̃tatio
longaest: sed in quacũq argumen¬
tatione: quotiens latiores fuerint
appbationes: tunc longe argum̃ta¬
tiones erunt Ita &quinq ꝑtita
argum̃tatio: ex modo approbatio¬
num breuis poterit inueniri. Nre
in quit. quȩcũq longa argum̃tatio fue¬
rit : duobus modis concludenda est :
aut ꝑ cũ ductionẽ. iest a nace faleo¬
si. aut ꝑ contrariũ Quotiens autem
breuis fuerit argipitatio: hoc solo qđ
conficitur conchidenda est In illis
uero argum̃tatonibus quȩ exitum
manifestũ habent: consecutionem
ponere in conlusione debemus din
autẽ ex una aioq parte putabunt
constare arum̃tationẽ: Rep̃hendit
&iã illos: cui exuna parte dicunt

Expanded text:
memoriam anacephalaeosin facere memoriam anacephalaeosin facere in conclusione debemus, aut si erunt in memoria quae supra dicta sunt, argumentatio nobis ex contrario concludenda est. Verum longa argumentatio non partibus, sed mensura partium constat, id est, non quinquepertita aut quadripertita argumentatio longa est, sed in quacumque argumentatione, quotiens latiores fuerint adprobationes, tune longae erunt argumentationes; ita et quinquepertita argumentatio ex modo adprobationum breuis potent inueniri. Quare, inquit, quaecumque longa argumentatio fuerit duobus modis concludenda est, aut per conductionem, id est anacephalaeosin, aut per contrarium. Quotiens autem breuis fuerit argumentatio, hoc solo quo conficitur concludenda est. In illis uero argumentationibus quae exitum manifestum habent, consecutionem ponere in conclusione debemus. SI QVI AVTEM EX VNA QVOQVE PARTE PVTABVNT CONSTARE ARGVMENTATIONEM. Reprehendit etiam illos qui ex una parte dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
potius icinclusione constituit. Sũ¬
maigitur aĩatia ẽ: in corũ fide spẽ ha¬
bere: quorũ ꝑfidia totiens deceptus
Tertia conclusio talis est: ut idslũ
tiomni argum̃tatione conficitur
atrmus. Etdat exẽplũ Urbem
tt diruamus. Quarta condisio
est: cũnonid qđ conficitur in
elusione po̾timus. sed id qđ eãrẽ
quȩ conficitur consequatur. Etdat
exẽplũ Sipeherit: cũ uiro concubuit
Peperit autẽ: Po conficitur : Qũiuio
igitur concubut. Sedhoc inconclu¬
sione quia manfestum est: non po¬
nit: sed illud ponit. quod manifestã
ipsã conclusionẽ consequitur. Igit᷑
fecit incestũ: Et eñ sicũ uiro concu¬
buit: id consequitur. ut fecerit in¬
cestum. Intiqui autẽ quem cumq
hominũ coitum: in cefaum appella¬
bant. Quare in longis argum̃tatio¬
nibus dat p̃ceptũ : ut sciamus. qua
conclusione una queq argum̃tatio
concludendasit:. Quotiens inquit
longa fuerit argum̃tatio: autppt̃

Expanded text:
potius in conclusione constituit: 'sumpotius in conclusione constituit: 'summa igitur amentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis'. Tertia conclusio talis est ut id solum quod ex omni argumentatione conficitur inferamus ; et dat exemplum : 'urbem igitur diruamus'. Quarta conclusio talis est, cum non id quod conficitur in conclusione ponimus, sed id quod eam rem quae conficitur consequatur; et dat exemplum: SI PEPERIT, CVM VIRO CONCVBVIT; PEPERIT AVTEM. Hic conficitur: 'cum uiro igitur concubuit'. Sed hoc in conclusione, quia manifestum est, non ponit, sed illud ponit quod manifestum ipsam conclusionem consequituI: IGITVR FECIT INCESTVM. Etenim si cum uiro concubuit, id consequitur ut fecerit incestum. Antiqui autem quemcumque hominum coitum incestum appellabant. QVARE IN LONGIS ARGVMENTATIONIBVS. Dat praeceptum, ut sciamus qua conclusione una quaeque argumentatio concludenda sit. Quotiens, inquit, longa fuerit argumentatio, aut propter
Abbreviated transcription (Latin):
illorũ sententiã rep̃hendit. dicitꝙ
semꝑ argum̃tationẽ concludendã
ẽe: nec umquã tam̃ utendũ o ra
sesta conclusione. Iunc aute ho
fieri posse : si con clusionũ genera
cognoscamus. Sunt autẽ .iiͦiͦi Quarũ
conclusionũ. unatalis. cũ breuiter
a nace faleosin. facimus ꝓpositionis
& assũptionis : & post adiungimus id
quod ex omni argum̃tatione conficit᷑
Dat autẽ ipse exẽplum. Qđ sileges omnes
ad utilitatẽ rei.p. referri conuenit. hic¬
test codem pacto & saluti communi
consuluisse. & legibus non optẽperasse.
Scda autẽ conclusio talis est: ut argu¬
mentatio excontrario concludatur
et dat exemplũ. Sũma igitur am̃tia ẽ.
in eorũ fidespẽ habere: quorũ ꝑfidia
totiens deceptussis. Propositio enim
huius syllogismi: talisest. Quisepe nu¬
mero nosꝑfidem fefellerunt: corũ
orationi fidem habere non debemus.
Hoc postquã ꝓbatũ ẽ: ita concludiopor¬
tuit Igitur carthaginensibus fidem
non hobere debemus. Sed contrariũ

Expanded text:
sententiam reprehendit dicitque semper argumentationem concludendam esse nec umquam tamen utendum esse manifesta conclusione: tunc autem hoc fieri posse, si conclusionum genera cognoscamus. Sunt autem quattuor: quarum conclusionum una talis, cum breuiter anacephalaeosin facimus propositionis et adsumptionis et post adiungimus id quod ex omni argumentatione conficitur. Dat autem ipse exemplum: QVOD SI LEGES OMNES AD VTILITATEM REI TEST EODEM PACTO ET SALVTI COMMVNI CONSVLVISSE ET LEGIBVS NON OBTEMPERASSE. Secunda autem conclusio talis est ut argumentatio ex contrario concludatur; et dat exemplum: SVMMA IGITVR AMENTIA EST IN EORVM FIDE SPEM HABERE, QVORVM PERFIDIA TOTIENS DECEPTVS SIS. Propositio enim huius syllogismi talis est. QVI SAEPE NVMERO NOS PER FIDEM FEFELLERVNT, EORVM ORATIONI FIDEM HABERE NON DEBEMVS. Hoc postquam probatum est, ita concludi oportuit 'igitur Chartaginensibus fidem non habere debemus', sed contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
conficiatur qm̃ ꝑspicuũ sit: conplex¬
enis non indigere : Nobis autẽ udet᷑
xomnis ratiocinatio concludenda eẽ.
&illud uitium quod illis displicet mag¬
noopere uitandũ. nequod ꝑspicuũ sit.
id in conplexionẽ inferamus Hoc autẽ
fieri poterit. si cõplexionũ generaintel¬
ligentur Nam aut ita cõplectemur
ut inunũ conducamus ꝓpositionem
& assũptionẽ hoc modo. Qđ sleges omnes:
Sadutilitatẽ reipublice referri conue¬
nit. hic autẽ saluti rei.p. ꝓfuit ꝓfecto

Expanded text:
conficiatur quoniam perspicuum sit, complexconficiatur quoniam perspicuum sit, complexionis rem non indigere. nobis autem vi- detur et omnis ratiocinatio concludenda esse et illud vitium, quod illis displicet, magnopere vitandum, ne, quod perspicuum sit, id in complexionem inferamus. hoc autem fieri poterit, si complexionum genera intelle- gentur. nam aut ita complectemur, ut in unum con- ducamus propositionem et assumptionem, hoc modo: quodsi leges omnes ad utilitatem rei publicae referri convenit, h
Abbreviated transcription (Latin):
rita: quadriꝑtita sx fiet argumen¬
ꝑfidem: corũ oranionii fidem habe¬
re non debemuss Sienĩ ꝑfidia illorũ
detrimenti acceperimus nemoerit.
preter nosmet psos quem iure accu¬
S sare possimus Acprimũ quidem de¬
decipi: in cõmodũ ẽ iteũ: stultum¬
S Tertio turpei Carthaginienses autẽ.
Sꝑsepe iamnis fefellerunt. Sũma igit᷑
Samentia est in eorũ fide spemhabere.¬
S quorũ ꝑfilia totiens deaptussis. utra¬
Sq approbatione prȩterita: triꝑtita
fit hoc pacto  aut metuamus car¬
Sthaginenses oportet. suncolumes¬
Seos reliquerimus: aut eorũ urbem
Sdiruamus: Ac metuere quidem
non oportet Restat igitur: ut urbẽ
Sdiruamus. Sunt autẽ quiputant
nonnũquã posse conplexione xopor¬
tere super sederi: cumid ꝑspicuum
sit quod conficiatur exratio cinatio¬
ne Qđsifiat : biꝑtitã quoqi fieri
argumentationẽ : hoo modo: Sipepe¬
rit. uirgo non est peperit autẽ: Hio
satis eẽ ꝓponere & assum mere : quod

Expanded text:
enunt, eorum orationi fidem habere non debemus. si quid enim perfidia illorum detrimenti acceperimus, nemo erit praeter nosmet ipsos, quem iure accusare possimus. ac primo quidem decipi in- commodum est; iterum, stultum; tertio, turpe. Cartha- ginienses autem persaepe iam nos fefellerunt. summa igitur amentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis. Utraque approbatione praeterita tripertita fit, hoc pacto: aut metuamus Carthaginienses oportet, si incolumes eos reliquerimus, aut eorum urbem diruamus. at metuere quidem non oportet. restat igitur, ut urbem diruamus. Sunt autem, qui putant nonnumquam posse com- plexione supersederi, cum id perspicuum sit, quod conficiatur ex ratiocinatione; quod si fiat, bipertitam quoque fieri argumentationem, hoc modo: si peperit, virgo non est: peperit autem. hic satis esse proponere et adsumere: quod
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ : quã greci parabole. appellans
Exemplum: quod greci para digma¬
I: appellant: IImago est oratio: de¬
÷ monstrans corporũ aut naturarum
similitudinẽ. Collatio est oratio: rẽ
÷cũre exsimilitudine conferens
Exẽplũ ẽ: quod rẽ auctoritate aut¬
: casũ alicuius ho̾minis. aut negotii¬
 confirmat aut infirmat horum¬
s exempla & descriptiones: in precep¬
tis elocutionis cognoscentur. I¬
IImago est oratio. circares diuersas:
aut corporũ aut naturarũ conparans
similitudinem Ut os humerosq deo
similis. Uel qualis mugitus. fugit cũ
saucius aram: taurus: Collatio.ẽ:
oratio. quȩ res interse. diuersas: exsi¬
mili conparatione coniungit ut est
illud. Acuel utimagno inpopulo
cũ sȩpe cohortaest seditio Exemplũ
est : quorem aliquã. alicuius homi¬
nis: aut negotii : auctoritate. uel
casu. aut hortamur aut dehorta¬
mur. Hortamur: sicut antenor
potuit mediis clapsus achiuis elly¬

Expanded text:
tionem, quam Graeci παραβολήν appellant, tionem, quam Graeci παραβολήν appellant, exemplum, quod Graeci παράδειγplum. imago est oratio demonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. conlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctoritate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. imago est oratio circa res diuersas, aut corporum aut naturarum comparans similitudinem, ut «os umerosque deo similis», uel «qualis mugitus, fugit cum saucius aram / taurus». collatio est oratio quae res inter se diuersas ex simili comparatione coniungit, ut est illud «ac ueluti magno in populo cum saepe coorta est / seditio». exemplum est quo rem aliquam alicuius hominis aut negotii auctoritate uel casu aut hortamur aut dehortamur. hortamur sicut «Antenor potuit mediis elapsus Achiuis / Illy
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis &cdiuersis rationibus fatien¬
daest Assũptio uero exuii ꝓpositio¬
nis capienda est: Uit hic assũptio est
Nihil autẽ omniũ rerũ melius consi¬
lio: quã omnis mundus administrat᷑
Nec assũptio exuippositionis assũpta

Expanded text:
uerbis et diuersis rationibus facienuerbis et diuersis rationibus facienda est. Adsumptio uero ex propositione capienda est; ut hic adsumptio est: nihil autem melius consilio quam omnis mundus administratur'. Haec adsumptio ex ui propositionis ads
Abbreviated transcription (Latin):
probationẽ propositionis: &rursus
ad sũptionẽ & approbationẽ assũptio¬
nis: & conclusionẽ Uerũ inquit qui
syllogisinũ inquinq partes diuidumt
has singulas partes numerant ut
pro positio una parssit: ad probato
propositionis altera. Ita c in assũp¬
tione: idest probatio assuptionis. ut
quinta pars sit conelusio. Illi autẽ qui
tres partes insyllogismis eẽ contendurs.
ꝓpositionẽ: & appbationẽ ꝓpositionis
unã partẽ numerant Rursus ad¬
sumptionẽ &approbationẽ assũptio¬
nis. alteram partẽ Numerantꝰ ler¬
ciauero conclisionem. Ita utrorũq
opus simile : sed in menbris operis
Numerus diuersus: Iam uero quinq¬
ꝑtiti syllogismi si uetriꝑtiti: in ipsis
libris exẽplapoterimus agnoscere.
Uerim quȩ dã p̃cepta inhispartibus
posita: intelligamus Propositio in¬
quit generalis insuo eẽ debet x̾id
quod ad sumendũ est necessario in
se continens. Apꝓbatio eius. multis

Expanded text:
obationem propositionis et rursus obationem propositionis et rursus adsumptionem et adprobationem adsumptionis et conclusionem. Verum, inquit, qui syllogismum in quinque partes diuidunt, has singulas partis numerant ut propositio una pars sit, adprobatio propositionis altera; ita et in adsumptione itemque probatione adsumptionis, ut quinta pars sit conclusio. lili autem qui tres partes in syllogismis esse contendunt, propositionem et adprobationem propositionis unam partem numerant, rursus adsumptionem et adprobationem adsumptionis alteram partem numerant, tertiam uero conclusionem. ha utrorumque opus simile, sed in membris operis numerus diuersus. Iam uero quinquepertiti syllogismi siue tripertiti in ipsis libris exempla poterimus agnoscere; uerum quaedam praecepta in his partibus posita intellegamus. Propositio, inquit, generalis in suo esse debet et id quod adsumendum est necessario in se continens. Adprobatio eius multis
Abbreviated transcription (Latin):
cinatio definitaest idest oratio
dȩ exconfesso argum̃tũ continens.
Nonsimilitudine. sedꝑse cognoscitur.
a sua seui aratione confirmat. Uierũ
quod diximus. ex confesso argum̃tum
continens. nisi eiũ quis confiteatur
quia inimicus fuit. nonerit argum̃¬
tum: siimicus fuit occidit: Sedsi
confiteatur inimicum: argum̃tũ
ꝓbabilefit: sugitur inimicus fuit.¬
ħ occidit . ¶Hoc degenere quidili¬
sgentius considerandũ putauerunt
Ratiocinatio est igitur oratio: ꝑ se cos¬
nita. ac suaui & ratione firmata. ex
re confessa. sumptũ adfidem ꝓferens
argumentum: Uerũ ut diximus: hȩc
oratio est ꝑtinens adsyllogismos Se¬
logismorũ autẽ multi quinq: mul¬
tiplurimas partes: multiinquit.
treseẽ dixerunt Sedutrorũq in¬
quit rationes debenus inspicere
quia & breuis inspectio est & oratoris.
res necessaͬria Opus quidem inquiti
utrorũq consimileest. Natti ab¬
terutrũ a propositidnsm̃ habet. Map

Expanded text:
cinatio definita est, id est oratio cinatio definita est, id est oratio quae ex confesso argumentum continens non sirnifitudine, sed per se cognoscitur et sua se ui et ratione confirmat. Verum quod diximus 'ex confesso argumentum continens'; nisi enim quis confiteatur quia inimicus fuit, non erit argumentum ‘si inimicus fuit, occidit' ; sed si confitetur inimicum, argumentum probabile fit 'si igitur inimicus fuit, ocddit'. HOC DE GENERE QVI DILIGENTIVS CONSIDERANDVM PVTAVERVNT. Ratiocinatio est igitur oratio per se cognita ac sua ui et ratione firmata, ex re confessa sumptum ad fidem proferens argumentum. Verum, ut diximus, haec oratio est pertinens ad syllogismos. Syllogismorum autem multi quinque, multi plurimas partes, multi, inquit, tres esse dixerunt: sed utronimque, inquit, rationes debemus inspicere, quia et breuis inspectio est et oratori res necessaria. Opus quidem, inquit, utrorumque consimile est; nam alteruter et propo
Abbreviated transcription (Latin):
Argumentationũ Auȩ partessunt:
inductio aratio cinitio. Demductio¬
ne iã dictũest. Nunc deratiocina¬
tione tractatusist id est desillogis.¬
mis. Uerũ ut lidgenus speciem re¬
feramus. syllo smus non argum̃ti
nomen est. Ed argum̃tationis ita
ut inductio non inueniendi modus
est: sed fornadicendi. Quã obrem
sic definiut ratio cinationẽ idest
syllogismi. Ratiocinatio est inqͥt
oratio : e ipsare ꝓbabile aliquid
eliciens. Qđ expositũ aꝑse cognitũ :¬
suase. ui & ratione confirmet. Et
in hac definitione: multa cõmunia
eẽ possunt cũ inductione. Nam
quod ait oratio exipsare ꝓbabilem
aliquid eliciens: tam ratio cinatio¬
nis est quã inductionis Ttoc autẽ:
ppriũ ratiocinationis qđait: Quod
expositum &ꝑse cognitũ: sua se ui.
& oratione confirmet Inductio enĩ
non perse cognoscitur. Neq sesuaui
&ratione confirmat sedut fidem
faciat ꝓbande reisimilitudines
ante prȩcedunt. Recte itaq racio¬

Expanded text:
Argumentationum duae partes sunt, Argumentationum duae partes sunt, inductio et ratiocinatio. De inductione iam dictum est, nunc de ratiocinatione tractatus est, id est de syllogismis. Verum ut ad genus speciem referamus, syllogismus non argumenti nomen est, sed argumentationis, ita ut inductio non inueniendi modus est, sed forma dicendi. Quam ob rem sic definiuit ratiocinationem, id est syllogismum: RATIOCINATIO EST, inquit, ORATIO EX IPSA RE PROBABILE ALIQVID ELICIENS, QVOD EXPOSITVM ET PER SE COGNITVM SVA SE VI ET RATIONE CONFIRMET. Et in hac definitione multa communia esse possunt cum inductione. Nam quod ait eoratio ex ipsa re probabile aliquid eliciens', tam ratiocinationis est quam inductionis. Hoc autem proprium ratiocinationis, quod ait 'quod expositum et per se cognitum sua se ui et ratione confirmet'. Inductio enim non per se cognoscitur neque se sua ui et ratione confirmat, sed ut fidem faciat probandae rei similitudines ante praecedunt. Recte itaque ratio