comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quae creata sunt regendis : si aliquando cessar& simul & illoꝵ
cessar& species : Omnisquenatunt concider& ł Neq: enim
sicut structorȩ dium cum fabricauerit abscedit : Atq illo
cessante uq abscedente : statopus eius : Itamundus uelic¬
t uoculi poteriti siei ds̃regimen sui sub trexerit: proinde
x quod dñsait: Pater meiisusq: nunc operatur: continua¬
tionem quandamoperis eius: Quauniuersam creatuntm
contin& atq: amministrat ostendit. Niter enim
poss& intellegi: sidicer& & nuncoperatur ubinon. e&
necesse ut operis continuationem acciperemus. Ait̃ enim
cogit intellegicumait usq nunc: ex illoscilic& quocuncta
cum conder& opeurtus .ẽ. & qđ scriptum .ẽ. desapientia
eius: ꝑ tingit a fineusq: ad finẽ fortit̃ : & disponit omnia

Expanded text:
quae creata sunt, regendis si aliquando cessaret, simul et illorum quae creata sunt, regendis si aliquando cessaret, simul et illorum cessaret species omnisque natura concideret. neque enim, sicut structor aedium, cum fabricauerit, abscedit, atque illo cessante atque abscedente stat opus eius, ita mundus uel ictu oculi stare poterit, si ei deus regimen sui subtraxerit. Proinde et quod dominus ait: pater meus usque modo operatur, continuationem quandam operis eius, qua uniuersam creaturam continet atque administrat, ostendit. aliter enim posset intellegi, si diceret: et nunc operatur, ubi non esset necesse, ut operis continuationem acciperemus, aliter autem cogit intellegi, cum ait: usque nunc, ex illo scilicet, quo cuncta cum conderet operatus est. et quod scriptum est de sapientia eius: pertingit a fine usque ad finem fortiter et disp
Abbreviated transcription (Latin):
sua : Quam de illo quaescribta sunt in ipso crucis patibulo compe¬
rentur. Nam & hoc uerbo usus ẽ quando ait comsummatũ est
& inclinato capite traedidit sp̃m : Quidergo mirũ sid s̃istũ diem quo
erae txp̃s insepultura qui&urus : uolens &iam hoc modo pracenu¬
tiare ab operib suis : in uno dierequi euit : de incepsoperaturus
ordinem saeculorum : ut &illud uerum dicer&ur. Pater
meus usq: nunc operatur : Potest &iã intellegidm̃ requieuis se
acondendis generibus creatunre : qui autrax lãm non condidit
alqua genen noua. deinceps autem usque nunc &ultracoperar
eorum de generũ amministrationem : quae tunc instituta sum:
Non ut ipsõ saltem dieseptimo potentia eiꝰ acaeh & ternre omniũq: rerũ
quas condiderat gubernatioñ cessar& alioquin continuodi lauerentꝰ
Creatoris namque potentia & omnipotentis. Atq omni tenedis
uirtuscausa subsistendiẽ omnicreatunre : Quae uirtus ab eis

Expanded text:
sua, cum de illo quae scripta sunt, in ipso crucis patibulo complesua, cum de illo quae scripta sunt, in ipso crucis patibulo complerentur. nam et hoc uerbo usus est quando ait: consummatum est; et inclinato capite tradidit spiritum. quid ergo mirum, si deus istum diem, quo erat Christus in sepultura quieturus, uolens etiam hoc modo praenuntiare ab operibus suis in uno die requieuit, deinceps operaturus ordinem saeculorum, ut et illud uerum diceretur: pater meus usque nunc operatur? Potest etiam intellegi deum requieuisse a condendis generibus creaturae, quia ultra iam non condidit aliqua genera noua, deinceps autem usque nunc et ultra operari eorundem generum administrationem, quae tunc instituta sunt, non ut ipso saltem die septimo potentia eius a caeli et terrae omniumque rerum quas condiderat gubernatione cessaret, alioquin continuo dilaberentur. creatoris namque potentia et omnipotentis atque omnitenentis uirtus causa subsistendi est omni creaturae: quae uirtus ab eis,
Abbreviated transcription (Latin):
Iua propter iustissima retione compellimur in digaresiualeamis
atqueeloqui : quomodo utrumq: sit uerum : & quod hic scribtũ
est inseptimodie requieuis sedm̃ ab operibus suis quae fecit & qđ
in euangeliodicit ipseperquem facta sunt omnia : Patermeus
usque nunc openxtur &ego operor : Eisenim hocrespondit:
Qui propter requiem dĩ scribturxe huius austoritate . antiqui¬
tus conmendatam sabbatum ab eo non obseruari quaerebantur
Et dici quidem probabiliter potest obseruandum sabbatum iu datis
fuis sepraeceptum inumbre futuri : quae spiritalem requiem
figuner& : quamds̃ exemplo huius qui&is suae fidelibus
bon a opera facientibus: arcana significatione pollicebatur
est &iam sepultura sua mesterium confirmauit: Ipso quippe
die sabbati requieuit insepulchro : eum qu&otum diem ha¬
buit scaẽ cuius dam uacationis. Posteaquam sextodie: id .ẽ. pa¬
resceue quamdicunt sexta sabbati comsum maui tomniao pera

Expanded text:
Quapropter iustissima ratione conpellimur indagare, si ualeamus, Quapropter iustissima ratione conpellimur indagare, si ualeamus, atque eloqui, quomodo utrumque sit uerum, et quod hic scriptum est in septimo die requieuisse deum ab omnibus opein Evangelio dicit ipse, per quem facta sunt omnia, Pater meus usque nunc operatur, et ego operor . Eis enim hoc respondit, qui propter requiem Dei Scripturae hujus auctoritate antiquitus commendatum sabbatum, ab eo non observari querebantur. Et dici quidem probabiliter potest, observandum sabbatum Judaeis fuisse praeceptum in umbra futuri, quae spiritualem requiem figuraret, quam Deus exemplo hujus quietis suae fidelibus bona opera facientibus arcana significatione pollicebatur.est, etiam sepultura sua mysterium confirmavit. Ipso quippe die sabbati requievit in sepulcro, eumque totum diem habuit sanctae cujusdam vacationis, posteaquam sexto die, id est parasceve, quam dicunt sextam sabbati, consummavit omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
&t teriũ &eaquaein eis : Ctomnia sexto die consum mauit : Nec ineis
aliquid dicipotest noscreasse illodonante utcrearemus : Etideo
distum eẽ consummauit ds̃ in die sexto opera suaquaefecit : qui aut
a nobis consummarentur ipse pucestitit : Ita & quod dictum ẽ. requie¬
uit ds̃ in die septimo ab omnib: operib: suis quȩ fecit : non utiq niem̃
requiem quam concedente ipso ad epturi sumus sed ipsius primitus
intellegeredebemus quain septimo dierequieuit consumiatis oper¬
bus . Vt prius omnia quae scribta sunt fasta monstrentur : Et deinde
siopus ẽ. &iã aliquid significare doceantur reste quippedicitur
sicutds̃ postoperx sua bonarequieuit ita&nos postopenrnñebona
requi&uros : sed ob hoc &iamreste flagitatur ut quemammodĩ
disputatum ẽ deoperib: dĩ quaeipsius esse satis appar&. Itaderi¬
quiedĩ satis dissenxtur: quae proprieipsius demonfer&ur. XI.¬

Expanded text:
et terram et ea, quae in eis sunt, et omnia sexto die consummauit, nec in eis et terram et ea, quae in eis sunt, et omnia sexto die consummauit, nec in eis aliquid dici potest nos creasse illo donante, ut crearemus, et ideo dictum esse: consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit. quia, ut a nobis consummarentur, ipse praestitit: ita et quod dictum est: requieuit deus in die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, non utique nostram requiem. quam concedente ipso adepturi sumus, sed ipsius primitus intellegere debemus, qua in septimo die requieuit consummatis operibus, ut prius omnia, quae scripta sunt, facta monstrentur et deinde, si opus est, etiam aliquid significasse doceantur. recte quippe dicitur, sicut deus post opera sua bona requieuit, ita et nos post opera nostra bona requieturos: sed ob hoc etiam recte flagitatur. ut, quemadmodum disputatum est de operibus dei, quae ipsius esse satis adparet, ita de requie dei satis disseratur, quae proprie ipsius demonstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
autemcognoscente s dm̃ immo cognitiadõ: Neq enĩ tunceo scog¬
noueratds̃ prace cognitos uidelic& ante constitutionem mundi
sed quia tunc ipsieum illius munere non suo merito uel facultate
cognouenent : maluit tropiceloqui : Vt tuncabillo cognitos
dicer& : Cum eius cognoscendum seprxestitit: Et uerbum corri¬
gerequasi hoc minus restedixerit quod ꝓprie dixenrt : Quãsinere
ut hoc sibi arrogarent sepotuisse quod ẽis posse illedonauenrt:
Hicergo intellectus in eo quod positum ẽ requi euis sedm̃ ab omnibus
operib: suis quae fecitbon aualde quia ipsenosfac̃ requiescerecumbona
openr fecerimus : quib: dam foste sufficerit : sed nos huius sententiae scrib¬
tunxrũ considenctione suscepta : urgemur querere quonam modo
& ipsere quie scere potuerit : quamuis requiesua nobis insinata spera¬
re ammonuerit: inserequiem nitc̃m futuraẽ: sicut eñ iipsefecit caelũ

Expanded text:
autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cogautem cognoscentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante constitutionem mundi; sed quia tunc eum ipsi illius munere. non suo merito uel facultate cognouerant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et uerbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit, quod proprie dixerat, quam sinere, ut hoc sibi adrogarent se potuisse, quod eis posse ille donauerat. Hic ergo intellectus in eo, quod positum est requieuisse deum ab omnibus operibus suis, quae fecit bona ualde, quia ipse nos facit requiescere, cum bona opera fecerimus, quibusdam forte suffecerit; sed nos huius sententiae scripturarum consideratione suscepta urguemur quaerere, quonam modo et ipse requiescere potuerit, quamuis requie sua nobis insinuata sperare admonuerit in se requiem nostram futuram. sicut . enim ipse fecit caelum
Abbreviated transcription (Latin):
beat a &ernam atq in commutabilem beatitudinem magis que
sitipsa a &erna & in commutabilis beatitudo: sed quiaitainscĩs
habitat ut eo simpleat caritatequa necesse ẽ ut homines Ex
tempore gauideant prouestufidelum &bonis operibus: Et
ideo necesse est &iã contristentur lapsu uel peccatis eorũ de
quorum fide acpi&a tegaudebant : qua& ristitia laudabilis est
quiauenitex dilestione quam sp̃s scs̃ infundit : Propterea ipsesp̃s
dicitur contristari abeis quisi cagunt uteorum factis contristentur
scũ: Non ob aliud nisiquia spm sc̃m habent : quo donotamboni sur
uteos malima estificent : Himaximequos bonos fuisse siue nouer
si ue crediderunt : qua ȩ ꝓfecto tristitia non solũ nonculpanda uerũ
&iam pnrecipuelaudanda acprce dicandaẽ : Hoc genere loquu¬
tionis rur susidem a postolus minxbiliter usus est ubiait : Nunc

Expanded text:
beat aeternam atque incommutabilem beatitudinem magisque beat aeternam atque incommutabilem beatitudinem magisque sit ipsa aeterna incommutabilis beatitudo. sed quia ita in sanctis habitat, ut eos inpleat caritate, qua necesse est, ut homines ex tempore gaudeant prouectu fidelium et bonis operibus, et ideo necesse est etiam contristentur lapsu uel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant — quae tristitia laudabilis est, quia uenit ex dilectione, quam spiritus sanctus infundit - propterea ipse spiritus dicitur contristari ab eis, qui sic agunt, ut eorum factis contristentur sancti, non ob aliud, nisi quia spiritum sanctum habent: quo dono tam boni sunt, ut eos mali maestificent, hi maxime, quos bonos fuisse siue nouerunt siue crediderunt. quae profecto tristitia non solum non culpanda, uerum etiam praecipue laudanda ac praedicanda est. Hoc genere locutionis rursum idem apostolus mirabiliter • usus est, ubi ait: nunc
Abbreviated transcription (Latin):
quidipso in nobis operente fecerimus. Ita rectedicitur
ds̃ requiescere cum eius munere requiescimus. Hoc qui¬
dem recte intellegimus qui a & uerumest. & non magne
intentionis indig& ut uideamus ita dici requi esceredm̃
cum requiescerenosfacit. sicut dicitur cognoscere cum
efficit ut cognoscamus. Neque enimds̃ temponeliter cogno¬
cit qued ante non noue raet & tamendicit abrochae nunc
cognoui qnm̃ times dm̃ ubi quid alud accipimus nisinuno
feci ut cognoscer&ur F His loquutionum modis. cumea
quaenon acciduntdõ : Tam quam illi accidant loquimus¬
cum facereagnoscimus ut nobis accidant eadum taxat
qua e laudabiba sunt.: Et haec quantum scribtunerũ usi
admittit Neque enĩ
temerenos aliquidtale
dedõ dicere debemus:
quod inscribturc eius
non legimus. Ex
hocloquutionis modo¬
arbitror dictum illud ã postolo : Nolte contristare spm̃scm̃
qua est quicquidipse est substantia contristari potest : cumha¬

Expanded text:
quid ipso in nobis operante fecerimus, ita recte dicitur quid ipso in nobis operante fecerimus, ita recte dicitur deus requiescere, cum eius munere requiescimus. Hoc quidem recte intellegimus, quia et uerum est et non magnae intentionis indiget, ut uideamus ita dici requiescere deum, cum requiescere nos facit, sicut dicitur cognoscere, cum efficit, ut cognoscamus. neque enim deus temporaliter cognoscit, quod ante non nouerat, et tamen dicit Abrahae: nunc cognoui, quoniam times deum: ubi quid aliud accipimus, nisi: nunc feci, ut cognosceres? his locutionum modis. cum ea, quae non accidunt deo, tamquam illi accidant loquimueum facere agnoscimus, ut nobis accidant, ea dumtaxat, quae laudabilia sunt, et haec quantum scripturarum usus admittit. neque enim temere nos aliquid de deo tale dicere debemus, quod in scriptura eius non legimus. Ex hoc locutionis modoarbitror dictum illud ab apostolo: nolite contristare spiritum qua est quidquid ipse est, substantia contristari potest, cum ha
Abbreviated transcription (Latin):
operum quã e sexto die consum mauit: Nimis absurdi delirae¬
menti est istum uel hominis nedum dĩ laborem putare
Anfostequis dixerit dicendo quidem utfierent quae continu
facta sunt dm̃ non laboresse: sed foste cogitando quid fieri
debuiss& Quacura uelut libenatus rerum perfectione
requi euerit: Et eomerito diem quo primum factus est
abhac animiintentione securus. benedicere & sanctifica¬
reuoluerit quodsi haec sapere multũ desipere ẽ. rerũ
enim condendarum tam facultas quam facilitas in compa¬
raebilis & ineffabilis .ẽ. apuddm̃: Quidrestat ut intelle¬
gamus nisi foste creature ractional. inqua & hominem
treauit inseipso requiem pracebuisse. posteius perfeltio¬
nem perdonum sp̃sscĩ perquem diffunditur caritas
incordibus nostris ut illuc feramur app&itu desiderii
quocum uenerimus requi es camus id ẽ nihil amplius
requi raemus sicut enim rectedicitur ds̃ facere. quid¬

Expanded text:
operum, quae sexto die consummauit, nimis absurdi deliraoperum, quae sexto die consummauit, nimis absurdi deliramenti est istum uel hominis, nedum dei, laborem putare. An forte quis dixerit dicendo quidem, ut fierent, quae continuo facta sunt, deum non laborasse, sed forte cogitando, quid fieri debuisset, qua cura uelut liberatus rerum perfectione requieuerit et eo merito diem, quo primum factus est, ab hac animi intentione securus benedicere et sanctificare uoluerit? quodsi haec sapere multum desipere est — rerum enim condendarum tam facultas quam facilitas inconparabilis et 9 ineffabilis est apud deum — quid restat, ut intellegamus, nisi forte creaturae rationali, in qua et hominem creauit, in se ipso requiem praebuisse post eius perfectionem per donum spiritus sancti, per quem diffunditur caritas in cordibus nostris, ut illuc feramur adpetitu desiderii, quo cum uenerimus requiescamus, id est nihil amplius requiramus? sicut enim recte dicitur deus facere, quid
Abbreviated transcription (Latin):
omnia opena sua : sed propterea dm̃ sex diebus perfe¬
cisse operx sua: qui a senarlis numerus perfectus est : itaque
eum perfecta nonfierent:: Iamuero quod scribtum ẽ : requi¬
euis se dm̃ in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit :
Etideo eundem diem benedixisse : & sanctificasse : qui ain ipsore¬
quieuit ab omnibus operibus suis : ut quomodo possumus
quantum ab ipso adiuti fuerimus intellectu conemur attin¬
gere : prius de hoccarnales hominum suspiciones : anr̃is
mentibus ab igamus : Num qui denim dici uel credifas
est dm̃ laboras se inoperaendo. : Cum eaquae suproc
bant : Ita quippe
nechomo laboret.
si aliquid faciendum
mox utdixeritfiat :¬
Quamuis enim humana uerba sonis amminiculata. Ita profe¬
rantur : ut sermodiuturnus fatig& : Tamen cum tam pau¬
casunt quam pauca legimus. In eo quod scribtum est : cum
ds̃ dixit fiatlux. fiat firmamentum. &c&erx usq infinem

Expanded text:
omnia opera sua, sed propterea deum sex diebus perfeomnia opera sua, sed propterea deum sex diebus perfecisse opera sua, quia senarius numerus perfectus est. itaque, eum perfecta non fierent. Iam uero, quod scriptum est requieuisse deum in die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, et ideo eundem diem benedixisse et sanctificasse, quia in ipso requieuit ab omnibus operibus suis, ut, quomodo possumus, quantum ab ipso adiuti fuerimus, intellectu conemur adtingere, prius de hoc carnales hominum suspiciones a nostris mentibus abigamus. numquid enim dici uel credi fas est deum laborasse in operando, cum ea, quae supra bant? ita quippe nec homo laborat, si aliquid faciendum, mox ut dixerit, quamuis enim humana uerba sonis adminiculata ita proferantur, ut sermo diuturnus fatiget, tamen, cum tam pauca sunt, quam pauca legimus in eo, quod scriptum est, cum deus dixit: fiat lux, fiat firmamentum et cetera usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
differenti modo Quamuisenĩ seobiestent mentis aspestui
qua si cõpusculorum quaedam simulaerax : cum se nariinumerd
compositio : uelordo uel pastitio cogitatur: Tamenualdi¬
or & ncepotentior desuper netio non eis annuit : Interius¬
q: uim numeri contu&ur : Perquem contuitũ fidenter
dicit : id quod dicitur: unumꝰ in numeris: innullas pastes diuidi
posse : nulla autem corpora nisiin pastes innume naebiles diuidi
t facilius caelũ & terraem traensire quae secundum senarium
numerum fabricata sunt : quam efficiposse ut senarius
numerus non suis pastibus compleatur: gractias itaq erea¬
tori semper agat animus humanus a quolta creatus ẽ
uthoc possit uidere : quod auium nulla : Nulla bestiarum
quae tamen nobis cumuident & caelum & ternem : & lumi¬
naria &mare &aridam &omniaquaeineis sunt
uam obrem non possumus dicere propterea senarium
Inumerum esse perfectum : qui a sex diebus fecitds̃

Expanded text:
differenti modo. quamuis enim se obiectent mentis aspectui differenti modo. quamuis enim se obiectent mentis aspectui quasi corpusculorum quaedam simulacra, cum senarii numeri conpositio uel ordo uel partitio cogitatur, tamen ualidior et praepotentior desuper ratio non eis adnuit interiusque uim numeri contuetur: per quem contuitum fidenter dicit id, quod dicitur unum in numeris, in nullas partes diuidi posse, nulla autem corpora nisi in partes innumerabiles diuidi, et facilius caelum et terram transire, quae secundum senarium numerum fabricata sunt, quam effici posse, ut senarius numerus non suis partibus conpleatur. gratias itaque creatori semper agat animus humanus, a quo ita creatus est, ut hoc possit uidere, quod auium nulla, nulla bestiarum, quae tamen nobiscum uident et caelum et terram et luminaria et mare et aridam et omnia, quae in eis sunt. Quamobrem non possumus dicere propterea senarium numerum esse perfectum, quia sex diebus perfecit deus
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum sicut cernimus oculis corpora : quaeutiq nondũ erant:
cum dis ponerentur utfierent: Necita intrese ipsum istacer¬
nebat: sicut cernimus animophantasiascorporum quae non
prcesto suntoculis : sed ea que uidimus uel exeis quaeuidimus
imaginando cogitamusNIII. Quo ergo modo
ista cernebat : udta disponer& quonisieo quo solus potest:
Verum tamen nos mostales & peccatores quorũ animas ad¬
gracuant corpore corruptibilia : Et quorũ sensum multa
cogitantem terrenade primit habitatio : Quam quam & si
corda mundissima &mentes simplicissimas generemus
sc̃isq angelis iam essemus ȩquales : Nonutique nobis ita nota
ess& diuina substantia sicutipsasibi Tamen istam senaris
numeriper fetionem : nec ex titenos ipsos cernimus sicut ocubi
corpor nec intitae nos muipsos que mad modum corporũ pbhan¬
tasias tuisibilium imagines rerum seda lo quodam̃ losetu

Expanded text:
se ipsum, sicut cernimus oculis corpora, quae utique nondum erant, se ipsum, sicut cernimus oculis corpora, quae utique nondum erant, cum disponerentur, ut fierent. nec ita intra se ipsum ista cernebat, sicut cernimus animo phantasias corporum, quae non praesto sunt oculis, sed ea, quae uidimus, uel ex eis, quae uidimus, imaginando cogitamus. quo ergo modo ista cernebat, ut ita disponeret? quo, nisi eo, quo solus potest? Uerum tamen nos mortales et peccatores, quorum animas adgrauant corpora corruptibilia et quorum sensum multa cogitantem terrena deprimit habitatio — quamquam, et si corda mundissima et mentes simplicissimas gereremus sanctisque angelis iam essemus aequales, non utique nobis ita nota esset diuina substantia sicut ipsa sibi — tamen istam senarii numeri perfectionem nec extra nos ipsos cernimus, sicut oculis corpora, nec ita intra nosmet ipsos, quemadmodum corporum phantasias et uisibilium imagines rerum, sed alio quodam longe
Abbreviated transcription (Latin):
ix taessent: Possit aliter intellegi : nisi aliqua netio colorum
singulis corporũ generibus diferibuendorũ in ipsa disponentis :¬
sapientia non de fuisse intellegatur: Et si coloribi non appella¬
tur : Hoc ẽ enim quod dixi : dumres conceditur non essedeuo¬
cabulis labonaendum VII. Faciamus ita dictum esse¬
omnia in mensurr : &numero : & pondere disposuisti : Tam quam
dictum e& Ita disposita : ut haberent proprias mensures suas Vo¬
prios numeros: & ꝓprium pondus quaein eis ꝓsuicuiusq generis
mutabilitate mutarentur augmentis : & diminutionibus multi¬
tudine & paucitate leuitate & gnruitate : secundum dispositionem
dĩ : Num quid sicutistamutantur : Itaipsumdĩ consilum inquo
ea disposuit mutabi ledicimus : auesteritipse tantũ dementiam:
Cumergolta disponerentur ut haberent men suraes &numeros
& ponderae sua Vbiea cernebat ipse disponens : Neq enĩ extro

Expanded text:
rata essent, possit aliter intellegi, nisi aliqua ratio colorum rata essent, possit aliter intellegi, nisi aliqua ratio colorum singulis corporum generibus distribuendorum in ipsa disponentis sapientia non defuisse intellegatur, etsi color ibi non appellatur. hoc est enim, quod dixi, dum res conceditur, non esse de uocabulis laborandum. Faciamus ergo ita dictum esseura et numero et pondere disposuisti, tamquam dictum esset ita disposita, ut haberent proprias mensuras suas et proprios numeros et proprium pondus, quae in eis pro sui cuiusque generis mutabilitate mutarentur, augmentis et diminutionibus, multitudine et paucitate, leuitate et grauitate secundum dispositionem dei: numquid, sicut ista mutantur, ita ipsum dei consilium, in quo ea disposuit, mutabile dicimus? auerterit ipse tantam dementiam! Cum ergo haec ita disponerentur, ut haberent mensuras et numeros et pondera sua, ubi ea cernebat ipse disponens? neque enim extra
Abbreviated transcription (Latin):
dicit creatam essemensuram : &numerũ &pondus inquib:
dm̃ omnia disposuisse scribtur testatur: siinillis omnia
disposuit : Eadem ipsa ubi disposuit: siin aliis tiuomodo ergo
in ipsisomnia quando ipsa in alis : Non ita que dubitandum ẽ
illa esse extrocea quedis posita sunt : in quibus omnia disposita suñt
anfoste putabimus ita dictum esse. Omnia inmensuro &nutnero
& pondere disposuisse : acsidicer &ur : Omnia sicdisposiuistĩ utha¬
berent mensuiem & numerũ & pondus : quia & sidicer&ur : om¬
nia corpont incorporibus disposuisti : Non hinc ess& consequens
utipsa dĩ sapientia perquam facta suntomnia : colores inseprius
habuisse intelleger&ur in quibus facer& corpone: seditaucci¬
per&ur omnia corporor incolorib disposuisti : acsidicer&ur
omnia corporae sic disposuisti haberentcolores : Quasi uero ã cre¬
atoredõ disposita in coloribus corpora ĩ dest ita disposita ut colo¬

Expanded text:
dicit creatam esse mensuram et numerum et pondus, in quibus dicit creatam esse mensuram et numerum et pondus, in quibus deum omnia disposuisse scriptura testatur, si in illis omnia disposuit, eadem ipsa ubi disposuit? si in aliis, quomodo ergo in ipsis omnia, quando ipsa in aliis? non itaque dubitandum est illa esse extra ea, quae disposita sunt, in quibus omnia disposita sunt An forte putabimus ita dictum esse: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, ac si diceretur: omnia sic disposuisti, ut haberent mensuram et numerum et pondus? quia et, si diceretur: omnia corpora in coloribus disposuisti, non hinc esset consequens, ut ipsa dei sapientia, per quam facta sunt omnia, colores in se prius habuisse intellegeretur, in quibus faceret corpora, sed ita acciperetur: omnia corpora in coloribus disposuisti, ac si diceretur: omnia corpora sic disposuisti, ut haberent colores. quasi uero a creatore deo disposita in coloribus corpora, id est ita disposita, ut colo
Abbreviated transcription (Latin):
formantur omnia : nec formatur ipse : Pondus sine ponde¬
re ẽ : quoreferuntur ut qui escant : quorum quies purum
gaudium ẽ: Nec illudiam refestur adalud: sed nomi¬
namen surce & numeri : & ponderis quis quis nonnisi uilit̃
nouit seruiliternouit : Tronscendat itaque omne
quod ita nouit : Autsinon dum potest : nec ipsis nominib:
hereat de quibus cogitare nisi sordide non patest : Tan¬
to enimmagis cuiq: ista in superioribus cara sunt : quanto
ipse minusest in inferioribus caro: Quod sinon uult
aliquis ea uocabula quae in rebus infimis & abiestissimis
didicit: Transferreadilla sublimia : quibus intuendis
mentem serenare conatur: Non esturgendus ut faci¬
atdũ enim hoc intellegatur. quod intellegendum est : non mag¬
nopere cur dum est quid uoc&ur: scireo post& tamencuius¬
modi similtudo ẽ inferiorum adsuperiorx : Non enĩ aliter
restehincilluc ratio tendit &nititur: Iam uero siquis quã

Expanded text:
formantur omnia, nec formatur ipse; pondus sine pondeformantur omnia, nec formatur ipse; pondus sine pondere est, quo referuntur, ut quiescant, quorum quies purum gaudium est, nec illud iam refertur ad aliud. Sed nomina mensurae et numeri et ponderis quisquis nonnisi uisibiliter nouit, seruiliter nouit. transcendat itaque omne, quod ita nouit, aut si nondum potest, nec ipsis nominibus haereat, de quibus cogitare nisi sordide non potest. tanto enim magis cuique ista in superioribus cara sunt, quanto ipse minus est in inferioribus caro. quodsi non uult aliquis ea uocabula, quae in rebus infirmis et abiectissimis didicit, transferre ad illa sublimia, quibus intuendis mentem serenare conatur, non est urgendus, ut faciat. dum enim hoc intellegatur, quod intellegendum est, non magnopere curandum est. quid uocetur. scire oportet tamen, cuiusmodi similitudo est inferiorum ad superiora. non enim aliter recte hinc illuc ratio tendit et nititur. Jam uero si quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
sum excedereomnia quaem &iri possuns ut uideatur mensunt
utuideatur numerus sinenumero. Excedere omnia qua e pen¬
di possunt : utuideatur pondus sine pondere : Neque enim
mensura & numerus & pondus in lapidibus tantũ modo & lig¬
nis atq: eius modi molibus : & quantis cumq: corponelibus uel
terrestribus uel celestibus : anim aduesa & cogitari potest:
stautem mensurt aliquida gendi. nesit in reuocabilis &imm¬
derxta progressio: Et est numerus & affectionum animi
&uistutum quo abstultitiae deformitate ad sapientiae for
mam decus que colligitur : Et est pondus uoluntatis & amoris
ubi appar& quanti quidque in app&endo fugiendo preponen¬
do postponendo que pendatur : sed haec animorũ atquemen¬
tium : & mensura alia mensura cohib&ur &numerus alio
numero formatur : &pondus alio pondererapitur: mensu¬
ra autem sine mensuna est : cui a equatur quod de illa est
nec alicunde ipsa est: Numerus sinenumero est quo

Expanded text:
sum excedere omnia, quae metiri possunt, ut uideatur mensura sum excedere omnia, quae metiri possunt, ut uideatur mensura ut uideatur numerus sine numero, excedere omnia, quae pendi possunt, ut uideatur pondus sine pondere. Neque enim mensura et numerus et pondus in lapidibus tantummodo et lignis atque eiusmodi molibus et quantiscumque corporalibus uel terrestribus uel caelestibus animaduerti et cogitari potest. est autem mensura aliquid agendi, ne sit inreuocabilis et inmoderata progressio; et est numerus et adfectionum animi et uirtutum, quo ab stultitiae deformitate ad sapientmam decusque colligitur; et est pondus voluntatis et amoris, ubi apparet quanti quidque in appetendo, fugiendo, praeponendo, postponendoque pendatur: sed haec animorum atque mentium et mensura alia mensura cohibetur, et numerus alio numero formatur, et pondus alio pondere rapitur. mensura autem sine mensura est, cui aequatur quod de illa est, nec alicunde ipsa est; numerus sine numero est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
pondus inquibus dm̃ disposuisse omnia scribtum est : Erxnt
Alicubi antequam crear&ur uniuersanatura : an&iãips acrea¬
ta sunt : &sierant antea : ubierant : Neq: enim antecreatunrm erat
aliquid nisicreator : In ipsoergo erant: sed quomodo : Nam & ista
que creata sunt In ipso ẽẽ legimus anilla sicutipse : Ista uero
sicutinillo aquoreguntur & gubernantur : Equomodo illa ipse
neq: enim ds̃ mensura ẽ : autnumerus aut pondus autista omnia
quod mensura omni rei modum procefigit. &numerus omni
rei speciem preb&. Et pondus omnem remad qui&em aestabili¬
tatem trxhit Ille primitus & ueraciter & singulariterista
est qui terminat orinia : & formatominia. & ordinat omnia
Nihil quealiud dictum intellegitur : quomodo percor & lingua
humanam potuit omnia in mensura &numero & pondere dispͥo¬
suisti nusi omnia inte disposui st: Magnũ est paucis que conces¬

Expanded text:
pondus, in quibus deum disposuisse omnia scriptum est, erant pondus, in quibus deum disposuisse omnia scriptum est, erant alicubi, antequam crearetur uniuersa natura, an etiam ipsa creata sunt. et, si erant antea, ubi erant. neque enim ante creaturam erat aliquid nisi creator. in ipso ergo erant. sed quomodo? nam et ista. quae creata sunt, in ipso esse legimus . an illa sicut ipse, ista uero sicut in illo, a quo reguntur et guber-_ nantur? et quomodo illa ipse? neque enim deus mensura est aut numerus aut pondus aut ista omnia. quod mensura omni rei modum praefigit et numerus omni rei speciem praebet et pondus omnem rem ad quietem ac stabilitatem trahit, ille primitus et ueraciter et singulariter ista est, qui terminat omnia et format omnia et ordinat omnia, nihilque aliud dictum intellegitur, quomodo per cor et linguam humanam potuit: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, nisi: omnia in te disposuisti? Magnum est paucisque conces
Abbreviated transcription (Latin):
Alio terracrum. Nec quis quam itademens est : ut audeatdice¬
re non potuisse dm̃ facere uno diecuntta siuell& autsiuell&
biduo unodiespiritalem creatur̃. & aliodie corponelem
siue uno die caelum cumomnib: pestinentibus. Et alo terram
cumomnibus quaeinea sunt. Comnino quando uell&. &quã¬
diuuell& : & quomodo uell&. Quis ẽ quidicat uoluntati eius
aliquid potuisse resistere: Qua propter cum eum legimus
sex diebus omnia perfecisse: Et senariumnumerum conside¬
rantes inuenimus esse perfectum atq Ita creaturarum ordi¬
nem currere ut &iam ipsarum pastium. quibusiste numerus
perficitur appareat quasi gradata distintio:TIII
Ieniant &iam illainmente quod alio loco scribturarum ei dici¬
tur : omnia in mensur &numero &pondere disposuisti : atq
ita cogit &unima quae potestinuocato in auxilum dõ & inpesti¬
ente atq: inspinente uires: Vt rum haec tria mensuna numerus

Expanded text:
alio terrarum. nec quisquam ita demens est, ut audeat dicealio terrarum. nec quisquam ita demens est, ut audeat dicere non potuisse deum facere uno die cuncta, si uellet, aut, si uellet, biduo: uno die spiritalem creaturam et alio die corporalem, siue uno die caelum cum omnibus pertinentibus et alio terram cum omnibus. quae in ea sunt . et omnino quando uellet et quamdiu uellet et quomodo uellet. quis est, qui dicat uoluntati eius aliquid potuisse resistere? Quapropter, cum eum legimus sex diebus omnia perfecisse et senarium numerum considerantes inuenimus esse perfectum, atque ita creaturarum ordinem currere, ut etiam ipsarum partium, quibus iste numerus perficitur, adpareat quasi gradata distinctio, ueniat etiam illud in mentem, quod alio loco scripturarum ei dicitur: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, atque ita cogitet anima, quae potest. inuocato in auxilium deo et inpertiente atque. inspirante uires, utrum haec tria, mensura, numerus,
Abbreviated transcription (Latin):
Namita sequuntur unum : duo : tria : ut nullus alius
interponi possit. quae singulae senarii pastes sunt. qui¬
bus constat unum sexta duo testia. tria dimidia. Ita uno
die facta ẽ. lux duobus autem sequentibus fabrica
mundihuius uno superior pars id est firmamentũ altero
inferior id est mare &terra: sed pastem superiorem
nullis alimentorum corporlum generibus impleuit
qui a non ibi eraet positurus corpora tabrefectione in digen¬
tia. At inferiorem quam sibi congruentibus animalib:
ornaturus erat necessariis eorum indigentiae cibi sante
ditauit. Heliquis ergo tribus diebus ea creata sunt
quae inti mundum id est intra istam uniuersi tatem
iuisibilem exelementis omnibus factam uisibiba suis
& congruis motibus agerentur.: Primo infirmamento¬
Primo infirmamento
luminaria qui a prius eraet factum firmamentum. de indelx
inferiore animantia sicutordo ipse poscebat unodieaquarum

Expanded text:
— nam ita sequuntur unum, duo, tria, ut nullus alius — nam ita sequuntur unum, duo, tria, ut nullus alius interponi possit, quae singulae senarii partes sunt quibus constat: unum sexta, duo tertia, tria dimidia — ita uno die facta est lux, duobus autem sequentibus fabrica mundi huius: uno superior pars, id est firmamentum, altero inferior, id est mare et terra . sed partem superiorem nullis alimentorum corporalium generibus inpleuit, quia non ibi erat positurus corpora tali refectione indigentia. at inferiorem, quam sibi congruentibus animalibus ornaturus erat, necessariis eorum indigentiae cibis ante ditauit. reliquis ergo tribus diebus ea creata sunt, quae intra mundum, id est intra istam uniuersitatem uisibilem ex elementis omnibus factam, uisibilia suis et congruis motibus agerentur . primo in firmamento luminaria, quia prius erat factum firmamentum, deinde in inferiore animantia, sicut ordo ipse poscebat, uno die aquarum.
Abbreviated transcription (Latin):
&ostauam quastam decimam septimam quastam dimidia
idest unum & duo & quat tuor & septimam & quat tuor¬
decim quaesimul dustae eundem duo d&ricensimũ con¬
plent fiunt enim uiginti octo & quanto magis numero¬
rum ordo proceditTanto productioribus prorceta postio¬
ne interuallis repperiuntur hinumeri qui suis talibus
pastibus in summam redactis ad seipsos occurrunt.: Dicun¬
tur que perfecti: Quorum enim numerorum tales pastes
si mulductae nonimplent eosdem numeros quorum pastes
sunt inperfecti nominantur. Quorum autem &iã excedur
plus quam perfecti appellantur. Perfesto ergonumero
dierum hoc est senario perfecit ds̃ operasua que fecit. Ita
enim scribtum est & consum mauit ds̃ in diesexto opera
sua quaefecit magis autem inistum numerum intentus
fiocum considero &iamordinem operum ipsorũ sicutenim
idem numerus graedatim pastibus suis intrigonem surgit

Expanded text:
et octauam, quartam decimam, septimam, quartam, dimidiam; et octauam, quartam decimam, septimam, quartam, dimidiam; id est: unum et duo et quattuor et septem et quattuordecim . quae simul ductae eundem duodetricesimum conplent; fiunt enim uiginti octo. et quanto magis numerorum ordo procedit, tanto productioribus pro rata portione interuallis reperiuntur hi numeri, qui suis talibus partibus in summam redactis ad se ipsos occurrunt, dicunturque perfecti. quorum enim numerorum tales partes simul ductae non inplent eosdem numeros, quorum partes sunt, inperfecti nominantur; quorum autem etiam excedunt, plus quam perfecti appellantur. Perfecto ergo numero dierum, hoc est senario, perfecit deus opera sua, quae fecit. ita enim scriptum est: et consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit. magis autem in istum numerum intentus fio, cum considero etiam ordinem operum ipsorum. sicut enim idem numerus gradatim partibus suis in trigonum surgit
Abbreviated transcription (Latin):
hab& enimeas quippeduo decimam. sex tam quartam: testiam
dimidiam: Nam duo decimameius unum est. sexta duo
quastatria : testia quattuor dimidia sex unum autem & duo &
tria & quattuor &sex insum mam dusta sedecum faciunt.
Et nemultis morer in infinita serie numerum plures numer
repperiuntur quitales pastes aut non habent nisi singulas
sicut ternarius &quinarius & c&eri eius modi. authaplures
habent tales pastes ut in unum ductae atq: in summam redactae
uel citra insistant sicut est octonarius &nouenarius
& alii plurimi uel ultit excedant. sicutduo decimus & duo¬
deuicensimus & multitales. plures ergo repperiuntur
qui lib& horum. quam illiqui perfestiuocantur. Eo quod suis
simulductis talibus pastibus compleantur Nam postsena¬
rium duo d&ri censimus inuenitur. quisimiliter suis
talibus pastibus constat hab& enim eas quinque uicen simã

Expanded text:
habet enim eas quinque: duodecimam, sextam. quartam, tertiam, habet enim eas quinque: duodecimam, sextam. quartam, tertiam, dimidiam . nam duodecima eius unum est, sexta duo, quarta tria, tertia quattuor, dimidia sex: unum autem et duo et tria et quattuor et sex in summam ducta sedecim faciunt. Et ne multis morer, in infinita serie numerorum plures numeri reperiuntur, qui tales partes aut non habent nisi singulas, sicut ternarius et quinarius et ceteri eiusmodi, aut ita plures habent tales partes, ut in unum ductae atque in summam redactae uel citra insistant, sicut est octonarius et nouenarius et alii plurimi, uel ultra excedant, sicut duodecimus et duodeuicesimus et multi tales. plures ergo reperiuntur quilibet horum quam illi, qui perfecti uocantur, eo, quod suis simul ductis talibus partibus conpleantur. nam post senarium duodetricesimus inuenitur, qui similiter suis partibus talibus constat; habet enim eas quinque: uicesimam
Abbreviated transcription (Latin):
& tria simul eundem consummant. perficiunt que senarium
lam septe narius non hab& talem pastem Nisi septimam quod est
unum. Octonarius tres ostauam : quastam dimidiã id est
unum duo & quattuor sed hae simulductae seo tenarium faci¬
unt infrac insistentem Non ergo complent eundem octonariũ
Nouen arius duas hab& nonam quod estunum & testiam quod
est tria. hae autem simulquater narium faciunt : longe
nouenario minore denarius tres hab& pastes tules unum
decimam duo quintam quinque dimidiã : quinumerisi mul
ducti ad octonarium perueniunt non ad denarium. undena¬
rius non hab& nisi solam undecimam : sicut septenarius solũ
septimam : & qui narius solam quintam : & ternarius solan
testiam & binarius solam dimidiam quod in omnibus unũ
est duode narius uero pastibus suis talib: simul dustis non ip¬
se consummatur sed exceditur. Amplorem quippeduodena¬
rionumerum faciunt Namus que ad sede cimperueniurs

Expanded text:
et tria, simul eumdem consummant perficiuntque senarium. et tria, simul eumdem consummant perficiuntque senarium. 4. Jam septenarius non habet talem partem nisi septimam, quod est unum. Octonarius tres, octavam, quartam, dimidiam, id est unum, duo et quatuor: sed hae simul ductae seunt infra insistentem, non ergo inplent eundem octonarium. nouenarius duas habet: nonam, quod est unum, et tertiam, quod est tria. haec autem simul quaternarium faciunt longe nouenario minorem. denarius tres habet partes tales: unum decimam, duo quintam, quinque dimidiam: qui numeri simul ducti ad octonarium perueniunt, non ad denarium. undenarius non habet nisi solam undecimam, sicut septenarius solam septimam et quinarius solam quintam et ternarius solam tertiam et binarius solam dimidiam, quod in omnibus unum est. duodenarius uero partibus suis talibus simul ductis non ipse consummatur, sed exceditur; ampliorem quippe duodenario numerum faciunt: nam usque ad sedecim perueniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
autem pars. unumest Feadimidia rec ulla altera:
Ternarius uero duas hab&. unam quaedicipossit quota sit
quod estunum nam testia eius ẽ. &aliam maiorem quae non pos¬
sit dici quota est. id est duo. Nec huius ergo pastes conputari
possunt illede quibus agimus idest quae dicipossunt quotaesir̃ :
Porro qua ternarius duas hab& tales Namunum quastaeius
est duo dimidia sedambaein summam dustae. id est unum
& duo simulter marium faciunt : Non qua ternarium. Non
ergo eum complent pastes suae. qui a in sum mam inore con¬
sistunt quinarius non hab& talem nisi unam id estipsum
unum quȩ quinta pars eius est Nam & duo quamuis parseius
minorsit. & triamaior: Neutrac tamen earum dicipotest
quota pars eius sit senarius uero tres partes tales hub&
sextam testiam dimidiam sexta eius unumest testia duo dimi¬
dia tria. Haeautem pastes in summam ducte. Idestunum &dio

Expanded text:
autem pars unum est, et ea dimidia, nec ulla altera. autem pars unum est, et ea dimidia, nec ulla altera. Ternarius vero duas habet, unam quae dici possit quota sit, quod est unum, nam tertia ejus est; et aliam majorem quae non possit dici quota sit, id est duo: nec hujus ergo partes computari possunt illae, de quibus agimus, id est quae dici possunt quotae sint. Porro quaternarius duas habet tales: nam unum, quarta ejus est; duo, dimidia; sed ambae in summam ductae, id est unum et duo simul, ternarium faciunt, non quaternarium. Non ergo eum complent partes suae, quia in summa minore consistunt. Quinarius non habet talem nisi unam, id est ipsum unum, quae quinta pars ejus est: nam et duo quamvis pars ejus minor sit et tria major; neutra tamen earum dici potest quota pars ejus sit. Senarius vero tres partes tales habet, sextam, tertiam, dimidiam: sexta ejus, unum est; tertia, duo, dimidia, tria. Hae autem partes in summam ductae, id est unum et duo
Abbreviated transcription (Latin):
nullius horum potest dici ternarius quota sit par̃s. Nisitan¬
tum nouenarii cuius pars testia ẽ. sicut senarii dimidia.
Ita que horum omnium quos comiemorui nullus consummatur
ex ali quo ternariis nisi senarius &nouenarius. Nam ille con¬
stat ex duob: ternariis iste autem extribus¬
enarius ergonumerus ut dicere cõeperam pastibus suis
connumerttis &insummam ductis ip̃se compl&ur. Alii
nam que sunt numeri quorum pastes simulducte minorem
summam faciunt. Alii uero ampliorem cestis autem inter¬
iallorum ractionibus pauciores inueniuntur quisuis par¬
tibus compleantur. Quarum summa. nec citrac insistat.
Nec ultrx excres cat: sed adtantum occurrat. Quantus .ẽ. ipse
numerus cuius pastes sunt.: Horum primus senarius est.
nam unius innumeris nullae pastes sunt. sic enimdicitur unum
innumeris quib: numeiamus ut non habeat dimidium uel aliquã
pastem seduere acpure: & simpliciter unum sit. duorum

Expanded text:
nullius horum potest dici ternarius quota sit pars nisi tannullius horum potest dici ternarius quota sit pars nisi tantum nouenarii, cuius pars tertia est sicut senarii dimidia. itaque horum omnium, quos commemoraui, nullus consummatur ex aliquot ternariis nisi senarius et nouenarius. nam ille constat ex duobus ternariis, iste autem ex tribus. Senarius ergo numerus, ut dicere coeperam, partibus suis connumeratis et in summam ductis ipse conpletur. alii namque sunt numeri, quorum partes simul ductae minorem summam faciunt, alii uero ampliorem; certis autem interuallorum rationibus pauciores inueniuntur, qui suis partibus conpleantur, quarum summa nec citra insistat nec ultra numerus cujus partes sunt. Horum primus senarius est. Nam unius in numeris nullae partes sunt. Sic enim dicitur unum in numeris quibus numeramus, ut non habeat dimidium vel aliquam partem, sed vere ac pure et simpliciter unum sit. Duorum
Abbreviated transcription (Latin):
adiacent numeramus Numero sequidis ponimus inuenimus
ergo senarium numerum primum. ẽẽ perfectum earatione
quod suis pastibus compleatur. sunt enim & aliinumeri ahis
causis ractionibus que perfecti. pro inde istum senarium ea
ractione perfectum diximus quod suis pastibus compleatur
alibus dumtaxat pastibus quae multiplicate possint consum¬
mare numerum cuius partessunt. talis enimpars numeri
dicipotest quota sit. Nam ternarius numerus potest dici
pars Non tantum senarii cuius dimidia est. sed omnium ampli¬
orum quam estipse ternarius nam & quaternarii & quinaru
parsmaior terminarius ẽ. : potest enim diuidi & quaterna¬
rius intria &unum: Et quinarius intria &duo : & septenarii
& octonarii : & nouenarii. Et quid quid ultrac ẽ numerorum
ars ẽ ternarius non maior ueldimidia sedminor. Namse¬
tenarius quoque diuidipotest. intria & quattuor. Etostona¬
rius intria & quinque. Et nouenarius intria &sex. sed

Expanded text:
adiacent, numeramus numeroseque disponimus. Inuenimus adiacent, numeramus numeroseque disponimus. Inuenimus ergo senarium numerum primum esse perfectum ea ratione, quod suis partibus conpleatur; sunt enim et alii numeri aliis causis rationibusque perfecti. proinde istum senarium ea ratione perfectum diximus, quod suis partibus conpleatur, talibus dumtaxat partibus, quae multiplicatae possint consummare numerum, cuius partes sunt; talis enim pars numeri dici potest quota sit. nam ternarius numerus potest dici pars non tantum senarii, cuius dimidia est, sed omnium ampliorum, quam est ipse ternarius. nam et quaternarii et quinarii pars maior ternarius est; potest enim diuidi et quaternarius in tria et unum et quinarius in tria et duo. et septenarii et octonarii et nouenarii et quidquid ultra est numerorum pars est ternarius non maior uel dimidia, sed minor. nam septenarius quoque diuidi potest in tria et quattuor et octonarius in tria et quinque et nouenarius in tria et sex; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quaemutatio in omni creatura siue possibilitate in est &iam sidesti
effectu sicutincaelestibus superioribus siuea dimplendam in infi¬
mis rebus pulchritudinem temporlem. perordinatas uices
quorum que mutabiliũ cessionibus suc cessionibus que peragitur
sicut manifestum ẽ in rebus terrenis atq mostalibus uespenr uer
inomnibus perfecte conditionis quasi terminus quaed amsit
mane autem incipientis exordium. Omnisenim creatanatura
cestis suis initiis & finibus contin&ur inđigare difficile .ẽ.
sed siue hoc siueillud siue aliquid &iam testium. probabilius quod
dicatur possitinueniri. quod in progressudisputationis forsitan
apparebit. quemadmoduminillis diebus. Et nox & uesperx
& mane in tellegatur. Non .ẽ. tamen abre ut consideremus
senarii numeriꝰ perfectionem In ipsa interiorenature nume¬
rorum quammente intuentes ea quae sensibus &iam corporis

Expanded text:
— quae mutatio in omni creatura siue possibilitate inest, etiamsi desit — quae mutatio in omni creatura siue possibilitate inest, etiamsi desit effectu, sicut in caelestibus superioribus, siue ad inplendam in infimis rebus pulchritudinem temporalem per ordinatas uices quorumque mutabilium cessionibus successionibusque peragitur, sicut manifestum est in rebus terrenis atque mortalibus - uespera uero in omnibus perfectae conditionis quasi terminus quidam sit. mane autem incipientis exordium — omnis enim creata natura certis suis initiis et finibus continetur —: indagare difficile est. sed siue hoc siue illud siue aliquid etiam tertium probabilius, quod dicatur, possit inueniri, quod in progressu disputationis forsitan adparebit, quemadmodum in illis diebus et nox et uespera et mane in-\' tellegatur, non est tamen ab re, ut consideremus senarii numeri perfectionem in ipsa interiore natura numerorum: quam mente intuentes ea, quae sensibus etiam corporis