comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& bene quod ista prouerbiorum sententia commone¬
tur. quae continuo subungit &dicit. Quod si auidi¬
ores noli concupis cere cibos eius : Satius est enim ut
nibil inde sumar quam ut tibi plurquam opostet ad¬
sumar: Haec enim habent inquit uitam fallacem hoc
est l ĩ po crisin: Dicendo enim se sine peccato esse. iustũ
non potest & hibese sed fingere: Ideo dictum est:
Haec onm habent uitam fallacem : unuest solur qui
carnem hominis habere. & peccatum potuit nonhaber
Merito quodsequitur nobir praecipitur. & taliuea be
arque prauerbio humana in firmitar conuenitur eo
Diues estenim quinec hereditario nec proprio umqun
debito obnoxur Nipse iustus est or alior iustificatxm̃
nolicontra cum te &tendere intantum pauperit
remissionir peccatorum apparear cotidianur inorati¬
one mendicus : Tuo autem consilio inquit abstineti
Vnde nisi a prae sumptione fallaci : Ille quippe quians

Expanded text:
Et bene quod ista Proverbiorum sententia commoneEt bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique a divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non
Abbreviated transcription (Latin):
ost corruptionem in fine saeculi per illum induetur
incorruptione: Ille nobis non indguit ut nor saluos
facer& nos sine illo nihil possumus facere: Ille se nob
praebuit palmitibur uitem nos habere psȩter illũ
non possumus uitam : postsemo & sifratser profratri¬
bus moriantur : tamen inpeccato rum fraternorim
remissionem nullius sarguis martrrir funditur
quod fecit ille pronobis : neque in hoc quidimitase¬
mur sed quid gratulaseniur contulit noliis : Quate¬
nus ergo martrres pro fratribus sanguinem suum
suderunt. hactenur talia & hibuerunt qualia de
mensa dominica perceperunt. Inceterir autem quȩ
dixi quamuis ne comnia dicere potui marter xp̃i
longe inpar est xp̃o : Quod siquis quam se nondico po¬
tentiae xp̃i. sed innocentiae comparabit: non & ali¬
ena seputando sanare. sed suum saltim nullum habe¬
se peccatum. &iam sic auidior est quam ratio salutis
ecposcit. multum eit ad illum. non capit tantum

Expanded text:
post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobpraebuit palmitibus vitem, nos habere praeter illum non possumus vitam. Postremo etsi fratres pro fratribus moriamur, tamen in peccatorum fraternorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis; neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pi onobir xps̃ animam posuit sic ae nos dleor¬
apluretiu . tpt̃ pro nobis passur est relinquensut
reciplumn ut iequamur uestgia eiur hocegieasu
prcepararti do ebeati marturer ardentidilecte
fecesurt. nclorum si non inaniter memoriasles co¬
ruir at q inconuiuio quo & ipsi saturati sint adnei
inousc ee cuieruemoramus quem ad modum aliors
inpace requiescunt. ut &iam proeir oremur. sedna¬
Die ueronobis ut eosum uestgur haereamur. quam
pdeuerunt ipsi caritatẽ quad ñr dixit esse nomponse ma¬
ioreni ntcalia enim suis fratribur g hibuerunt quaua
dedñ mensa parit acceperunt: nee hocita diccun
suas propterea dño xp̃o parer ense ponimur. siproni
us que ad sant uinem marterium dipcerimur : Ieroo¬
pestatem habuit ponendianimam suam & iterum su¬
mendieani: Nos autem nec quantum uolumur uiumꝰ
& morimur & iam si nolimur. Ille moriens ioxin
e occidit & mortem . nor eiur morte liberamur
amorte Illius caro non uidit corruptionem nr̃a

Expanded text:
stus pro nobis animam posuit, sic et nos deassus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad meon sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sedt eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Domino Christo pares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra
Abbreviated transcription (Latin):
nobis animam posuit : Nimirum hoc est quod legitur
in pro uerbus salomonis : Sisederis cenare ad men¬
sam potentis. consideranr intellequae adponuntur
nisiunde surataur corpur a rarcureiur quisro nabe
posut anumari se am: Et quidest adeai iro noui
numlute ⁊ deoylerau et quidest considertare : ni

Expanded text:
bus abscondita. Nimirum hoc est, quod legitur in parabolis Salomonis: « Si sederis coenare ad mensam potentis considerans intellige, quae apponuntur nisi unde sumitur corpus et sanguis ejus, qui pro nobis posuit animam suam? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et i
Abbreviated transcription (Latin):
gere debemur fratrer km̃i definiuit dñr dicens:
Maiorem hanc dilectionem nemohabet. ut
animani suam ponat quis pro amicis suis: Quia
ergo superius dixerat hoc est mandatum meũ
ut dilgatis inuicem sicut dilgiuos. quibus uerbis
addidit quod nunc audistir: maiorem hanc dilecti¬
onem nemo liabet ut animam suam ponat quis pro
amicis suis: : Fit & hoc consequens quod idem iste
euangelista iohanner inepistula suadicit: Vt quem¬
admodum xp̃r pronolus animam suam posuit :
sic & nos debeamus animas pro fratribus ponere:

Expanded text:
 definivit Dominus dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, si
Abbreviated transcription (Latin):
disputare suscepinus : Cum autem uenerit para di¬
tus quem ego mittam uobis apatse spm̃ uesitatis qui
apatre procedit ille testimonium ꝑ hibebit deme &
uos testimonium perhibetir quia ab inicio mecum estis
Quid hoc pertinet ad illud quod dixerat. Nuc auten &
uidesunt & odesunt & me & patsemmeum. sed ut imple¬
atur sesmo qui inlege eosum scriptus est. qui a odio me¬
i abuesunt gratis  din quia par a clitus quando uenit
sueritatis eor qui uidesunt & oderunt testimonio ma¬
iisestiose coniuneit : Immo uero & iamaliquos gillis
quiuiderant & adhiuc oderant. ad sidem quae per dilet¬
tionem operatur suimanisestatione conuertit: hoc
ut ita intellega mur ita factum esse recolimus: Venit
impleticum linguis orinium goitium loquerentur : plu¬
ser &x his quiaderant tanto miraculo stupe factiquan¬
do quidem uidesunt loquente petro tam magium atq:
diuinum testimonium perhiberi dexp̃o.ut ille qui occi¬

Expanded text:
disputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracledisputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracletus quem a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. » Quid hoc pertinet ad illud quod dixerat. « Nunc autem et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum: sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit impleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occi
Abbreviated transcription (Latin):
bitis indilectione meanisi & hoc scietis quod indileca¬
one mea qua uos dilg̃o manebitis. simea praecepta ser¬
uabitis. nonergo ut nos dilgat prius eius praecepta
seruamus : Sed nisi nos dilgat praecepta eiur seruare
non possumus : Haec est gratia quae humilib: pat& si¬
perbos latet Sed quid illud est quod adiungit. Sicut

Expanded text:
lectione mea, nisi, hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
minus seruamus. minus dilgimus: Quamuis quodat
manete indilectione mea ÷ non appar & quam dixefs
dilectionem utrũ qua eum dilgimur. an qua ipse nos
diligit : Sed & uerbo superiore dinoscitur. Dixerat
quippe & godileciuos : cui uerbo continuo sub iunxit.
mianete in dilectione meu: illa ergo quadil&x it eos: ql¬

Expanded text:
is quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dil
Abbreviated transcription (Latin):
Nrigenda est nobis fratrer ad dm̃ maior intentio ut
Iuerba scĩ euangelii quȩ modo in nr̃is auribus sonuer̃
&iam mente capere ut cumq possimus. Ait enim dñr
xp̃r. Non turbetur cor uestrum credite indm̃ & in me
edite. nemortem tamquam homini timerent &ideo
urbasentur : Consolatur eos &iam dñi esse contestans :¬
edite inquit indm̃. & in me credite. Consequens est enin.

Expanded text:
rigenda est nobis, fratres, ad Deum major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
test quippe ipse cuncta ꝑseipsum: Nemo autem potest
aliquid sine ipso: Xp̃rnamq cum patre & spũ scõnon s̃
tres dii sed unus dĩ De quo scriptum est. benedictus
dñis dr̃ isrł qui facit mirabilia solus: Nemo ergo alius
secit quaecumq: meis opera fecit. qm̃ quisquis aliur ho¬
mo aliquid eosum fecit ipso faciente fecit: Haec autem
ipse non illis facientibur fecit. PIVII. SENMO XXUII INCI¬

Expanded text:
test quippe ipse cuncta per seipsum; nemo autem potest test quippe ipse cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. Christus namque cum Patre et Spiritu sancto, non tres dii, sed unus Deus; de quo scriptum est: Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit, quaecunque in eis opera fecit, quoniam quisquis alius homo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit; haec autem ipse non illis facientibus fecit. Cum autem ven
Abbreviated transcription (Latin):
coram eis : & nondum hoc fecerat quando dicebat :
Siopera non fecissem ineis quae nemo alius fecit : Nimi¬
sm ergo illa sunt quae in eosum ualstudinibur tanta mi¬
racula salutis ostendit quanta illis antea nemodona¬
uit : Haec enim uiderunt & hoceir & probrans ad iungit
&dicit : Nunc autem & uidesunt & odesunt & me & pa
tsem meum. Sed ut impleatur sermo qui in lege eosum
scriptus est quia odio me habuesunt gratis : Eosum legẽ
dicit non abipsis inuentam sed ipsis datami sicit dicimus
panem nr̃m cotidianum : Quem tamen adõ petimur
addendo da nobis: Cratis autem odit quinullum &odio
commodum quaerit. uel in commnodum fugit : sic oder̃
dm̃ impii sic dilgunt iusti. hoc est gratir: ut aliapsȩter
illum non &xpectant bona qm̃ ipse erit inomnibus omnide:
quisquis uero altius at tenderit xp̃mdicentem: Sio pera¬
non fecissem in eis quae nemo aliui fecit. Inueni& ipsum
secisse. siquando quis piamdi homo tale aliquid fecit . po¬

Expanded text:
coram eis: et nondum hoc fecerat, quando dicebat: coram eis: et nondum hoc fecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viderunt, et oderunt sed ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Eorum Legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam: sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum; quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis . Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit: sic oderunt Dominum impii; sic diligunt justi, hoc est gratis, ut alia praeter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia. Quisquis vero altius attenderit non fecissem in eis quae nemo alius fecit, inveniet ipsum fecisse, si quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Po
Abbreviated transcription (Latin):
bant infirmor. & deprecabantur eum ut uel frimbrũ
uestim̃ti eius t argerent: & quot quot tangeb ant eum
saluisiebant: Haec nemo alius fecit in eis: sic enim est
intellegendum quod ait in eis. Non int̃ eor uel coramer
sed pror sus in eis quia sanauit eos: haec quippe inteligi
uoluit quae non solum facerent admirationem ueum
&iam manifestam confessent salutem: proquib bent¬
sicuir uitique amorem ñodiũ retribuese debuesunt:
Orinia quidem ceterosum miracula superat quodẽ
natus &x uirgine matrisq: integritatem solus potuit
nec conceptus uiolare nec natus: Sedhoc nec coram
eis factum est nec in eis: Ad cognoscendam quipƿe huus
miraculi ueritatem. non communi cum eis aspectu
sed diseseto ab eir discipulatu apl̃i ꝑ uenesunt.: Iamuesd
illud qđ die tertio carne inqua occisus fuerat desepul¬
chro se reddidit uiuum & numquam deinde moritu¬
rus cum illa ascendit incaelum : Superat &iam cuno¬
ta quae fecit: Sed neque hoc factum est in iudaeir neq

Expanded text:
os, et deprecabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu apostoli pervenerunt. Jam vero illud, quod die tertio in carne, in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus, cum illa ascendit in coelum, super etiam cuncta quae fecit. Sed neque hoc factum est in Judaeis, neque
Abbreviated transcription (Latin):
insaturitate & ipso desiderio : Quod cumq petierimur
in nomine ungeniti filiidat nobis pater : Quod autem acci¬
pere saluandir non &pedit nobir. non &istimemus nos pete¬
re in nomine saluatoris : sed hoc petimur in nomine saluato¬
nis quod pertinet adrationem salutis.
de co quod dieit Haec maudo uobis urdilica¬
pis itteieeo ueqiad. Sedeco eleciuos demurdo

Expanded text:
in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis. De eo quod dicit Jesus, Haec mando vobis, ut diligatis
Abbreviated transcription (Latin):
me elegistir. nisiquia malieramus. & electisumur ut boniper
gratiam nos elegentes essemus : Non est enim gratia si praeces
serant merita : est autem gratia : haecgitur non inuenit sed
effecit merita: et uidete Rm̃i quem ad modum non elgat
bonor sed quos eligit faciat bonos : ego inqui telegiuos & po¬
sui uos ut eatis & fructum adferatis & fructur uester maneat :
Non no iste est fructur de quo iamdixerat sine me nihil potestir
facere . eleit ergo & posuit ut eanur: & fructum abferamꝰ
nullum itaq fructum unde nos elegerit habebamus : Vt
eatis inquit & fructum ad feratir : inus ut adferamus et
ipse est uia qua imus. in qua nor posuit ut eamur: pro inde
inomnibus misericordia eiur praeuenitnos: Et fructus
inquit uester maneat. ut quod eumq petieritis patrem
in nomine meo d& uobis: maneat ergodilectio ipse est enim
fiuctus noster : Quae dilectio nunc est indesiderio nondũ

Expanded text:
me elegistis; nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per me elegistis; nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si praecserant merita: est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videte, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo et posuit, ut eamus et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos elegit habebamus. « Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. » Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
esse possimur boni nisi for tedicendur est bonus qui non de¬
git bonum: Quid ergo elegit in nonbonur : non enim elecq
sunt quia bonifuerunt: qui boni non essent. nisi electi
essent : Alio quin gratia iam non est gratia: si praecessis¬
se contendimus merita: Haec quipƿe electio gratiae est
dequa dicit apłur: Sic ergo & in hoc tempore reliquiae
per electionem gratiãe factȩ sunt : unde sub iungit : Si
autem gratia iamnon eoperibus. alio quingratia ium ñ
est gratia: Audi ingrate in grate audi: non uos me ele¬
gistis. sed go uos elegi non est ut dic as. ideo electur sum quia iam
credebam : Sienim credebar in eum. ia melegeras eum : Sed au¬
dinon uorme elgistis : Non est ut dicas ante quam crederem
iambona operabar : ideo electus sum: Quidenim est boniope¬
rir ante fidem. cumdicat apłur. Omne quod non est & fide
peccatum est : Quid ergo dicturis umus audiendo non uos

Expanded text:
esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus qui non eleesse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus qui non elegit bonum. Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia jam non est gratia, si praecessisse contendimus merita. Haec quippe electio gratiae est, de qua dicit Apostolus: Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Unde subjungit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Audi, ingrate, audi: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos. Non est ut dicas, Ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: Non vos me elegistis. Non est ut dicas, Antequam crederem, jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem, cum dicat Apostolus, Omne quod non est ex fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo, Non vos
Abbreviated transcription (Latin):
tia quid enim eramus quando xp̃m nondumegerañ
& ideo non diligebanur : Nam qui eum non elggit quoñ
do diligit : numquidiam in nobirerat quod inpsalmoo
nitur eleg abiectus esre indomo dñi magir quam habi¬
tare intabernaculis peccatosum& non utiq: quid erg
eramus nisi iniqui & perditi : Neque enimiam crediden¬
mus in eumut elgeset nos : namsiiam csedenter elgit
electos elent: Cur ergo diceret non uor me elegistir. nisi
quia misericor dia eiur psȩuenit nor: hic certe uacat
uana illosum ratiocinatio qui psȩscientiam dĩ defendut
contra gratiam dĩ : & ideo nor dicunt electos ante mun¬
diconstitutionem quia praesciuit nor dr̃ futuror bone¬
nonseipsum nos facturum bonos: Non hoc dicit quidi&
non uor me elgistis: Qm̃ si propterea nos elgisset qua
bonos suturos esse praescierat : Simul&iam praescisset¬
quod eum nor suissemus prius electuri : Non ehim alter

Expanded text:
atia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, atia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo nondum diligebamus? nam qui eum non eligit, quomodo non diligit? Nunquid jam in nobis erat quod in psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Dtare in tabernaculis peccatorum? » Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: « Non vos me elegistis, » nisi quia: « Misericordia ejus praevenit nos? » Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonnon se ipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit. Quid dicit? Non vos me elegistis, quoniam si propterea nos elegisset quia bonos futuros esse praescierat, simulquod eum non fuissemus prius electuri. Non enim aliter
Abbreviated transcription (Latin):
salutem animarum uestrarum : Siergo nunc tempur
est sidei salus autemanimarum mercir est fidei : quir
dubitet inside quae per dilectionem operatur perogen¬
dum diem. atque in sine diei recipiendam esse mercedem:
non solum redemptionem corporis nr̃i dequadicit apłus
paulus : uerum &iam salutem anima sum nostrasum
dequadicit apłur petsus: Vtriusque enim reifelicitar isto
tempore at que inistamor talitate. inspe potiur habetur
quam in re tenetur : Verum hoc inter est quod &terior
homo noster id est cospus ad huc corrumpitur interior
autem id est anima iam renouatur dedie indiem : Itaq
icut immortalitatem carnir & salutem animasuni
faturam &pectaniur quamuiriam pgnore accepto
salui facti esse dicamur : It a omnium notitiam quae
cumique ungenitur audiuit apatre futurã sperare debeñ
quamuiriam sehoc fecisse dicerit xp̃i non uorme ele¬
Distir in quit sed eo elgiuor.: haec est illa in effabilirgo¬

Expanded text:
salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notcunque unigenitus audivit a patre, futuram sperare debemus. Quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus, gistis, sed ego elegi vos , haec est illa ineffabilis gr
Abbreviated transcription (Latin):
qui axat oo: cumproptereo quaedam ulea non cducat
quia sou. eot pecedo por are non posse. Sed nimirum quos
Srut euri ait per prophetana ꝑoderunt manur mer¬
tamoi si tur as ie dico Ita cdioc locoait ominuare no¬
ta secuse dicipulr quae e nonttnbras are suctua sene
in illa plenitudine scientiae dequadicit apłus : cum autẽ
uenerit quod per fectum est quod & parte est euacuabitur
Ni quipƿe dic̃ nunc scio & parte. tunc autem cogꝰioscam
sicut & cognitussum : et nunc per speculum in engmate.
tunc autem facie ad faciem : Nã& ipse apłur saluos nordicit
factorperla uacrum regenerationir : quitamen alio loco:
Spe inquit salui factisumus : Spes autem quae uidetur ñ est
spes: quod enim uidet quis quid & sperat . Si autem quod
non uidemus speramus perpatientiam & pectamus: un¬
de &iam eiurco apłur petrus : Inquem modo inquit non ui¬
denter creditir. quem cum uideritir xultabitis gaudio
inenarrabili &honoratopercipienter mercedem fidei

Expanded text:
vit a Patre cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod Sicut enim ait per Prophetam: Foderunt manus metamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur. Ibi quippe dicit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
non acceperit : Nos autem Rm̃i ut amicidñi esse possimꝰ
quid noster dñs faciat sciamur : Non solum enim homi¬
ner. uerum &iam iustos ipse facit nor : & non ipsinos : et
ut hoc sciamus quis nisi ipse facit : Non enim spm̃ huiur
mundi accepimus. sed spm qui & dõ est : ut sciamur quae
adõ donata sunt nobis : ab ipso quicquid boniest donatur:
ergo quia & hoc bonum est ab ipso utiq: donatur. ut scia¬
tur a quobonum omne donetur : ut omnino de omnib:

Expanded text:
non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
o. non enim accepistis spm seruitutis iterum intimorẽ:
dhanc seruitutem seruum pertinentem intuebatur
tinenr castum cuidicitur : Eige bone serue intra irgaudi
imdñituu: Sed ille seruus pertinens ad timorem foras
caritate mittendum dequo alibidicit : Seruur non
nanet indomo in aeternum. filius autem manet in ae¬
ternum : qm̃ itaque dedit nobir potestatem filios dĩ fier
non serui sed filiisimur. ut miro quodam & ineffabiili sed
tamen uero modo. serui non seruiesse possimus : serui
cilicet timore casto. ad quem pertinet seruus intrans
tendo adquempertinet seruur non manens indomo
naeternum: Vt autem taler serui non seruisimus
lnm̃ facere scimus : hoc seruus ille nescit . qui nescit quid
aciat dñs eius. Et cum aliquid bonifacit sic &tollitur
quasi hoc ipse faciat non dñr eius: Et in se non in dno glo¬
riatur cumse ipse deceperit. quia sic gloriatur quasi

Expanded text:
o: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. o: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur tinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut non servi, sed filii simus: tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans tendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nur. quomodo praecepta faciendo ser uinonerimur
Sisesius non ero praecepta faciendo & nisi praecepa
fecero ser uire non potero : ergoseruiendo sesuus nongi
it ut intellgamur: faciat &iam ut intellecta faciamis
Noc iouter siscimus prosecco scimur quod facit dñs qu
nos ipror taler non facit nisi dñr. &ꝑ hoc ad eiur amica¬
am petinenius. Sicut enim duo sunt timorer qui fad¬
uiri duo genera timentiũ.: Sic duȩ sunt seruituter qu
faciunt duo genera ser uorum: est timor quem per se
necnitas farar mittit & eit aliurtimor castur pernu¬
nens insaeculum saeculi.: Illum timorem qui non est inces¬
tote et tendebat apł̃ur cum dicebat: nonenim accepisio
spm ser uitutir iterum intimore : Illum autem timo ri
castumat tendebat cum dicebat: noli altum sapere ses
times In illo timore quemforar caritas mittit est & ian
euitur simul foras cum ipso timore mittenda : utsis
Senim iunxit apłur hoc est & ser uttutem & timorem dio¬

Expanded text:
imus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? imus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non  intelligamucimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicend
Abbreviated transcription (Latin):
intellecturi sumus & seruum & amicum esse seruum
bonum cumdicat. Iam non dico uos seruos quia seruus
nescit quid faciat dñr eius : Ita nomen constituit amici
ut auferat serui. non ut in uno utrumq maneat. sed
ut alterum altero decedente succedat: Quidest hoc i ta¬
necum praecepta dñi fecerimus serui nonerimur : Ita¬
netuncserui non erimus. quando boniser ui fuerimur :¬
& quis potest contradicere ueritati quae ait iam non
dico uos seruorꝰ Et cur hoc doxerit docet: quia seruus
inquit nercit quid faciat dñt eiur: Numquidnam seru
bono & probato dñt eius non &iam sua secreta coninitd
Quid estero quodait seruus nescit quid faciat direu
uerum estꝰ nescit quid faciat : Num quid nescit aireu
quid praecipiat : nam si& hoc nescit quomodo seruit
aut quomodo seruur est qui non seruit : & tamenipse¬
dẽs loqui tut uoramicimei estir.si feceritir quae g
praecipio uobis : Iam non dico uos seruor: Oremmurab¬
lemcumser uire non possimur nisi praeceptadñi fecer¬

Expanded text:
amicum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis contradicere potest veritati quae ait, Jam non dico vos servos? Et cur hoc dixerit, docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Numquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam secreta sua committit? Quid est ergo quod ait, Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum, esto, nescit quid faciat; numquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? Aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen Dominus loquitur, Vos amici mei estisis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecer
Abbreviated transcription (Latin):
eris : Corde enim creditur adiustitiam . ore autem confer¬
sio fit ad salutem: Unde & in actibus apłorũ legitur: fide
mundans corda eo sum : Et in epistula sua beatus petus
Sic & uos inquit baptisma saluor facit. non carnis deposi¬
do sordium sed conscientiae bone interrogatio: Hoc est
uerbum fidei quod psȩdicamus. quosine dubio ut mun¬
dare possit consecratur & baptis mus: Xp̃s quippe nobis¬
cum uitis Cum patre agricola. Dilexit ecclesiam & seipsũ
tradidit pro ea . L.ege apostolum & uide quid ad iurgat
uet lom. scisieate& in quit mundans cam lauacro aquȩ nn
uerbe nundatio gitur nequa quam flugxao & labis
bue detuur elemento. nisi ad deretur in uerbo Horure¬
bum filei tantum ualet in ecclesia di ut per iosaoner¬
dontel offerentem. bene dicentem. T inguentem. a us
taprtillum mundet in fantem : quanuis nondũ ualero
corde redere adiusttiam. &or e consiteri ad salitenꝰ
ettum hoe sit per uer̾bum dequo dñrait: Iam uormuis

Expanded text:
Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde et in Actibus apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum . Et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat, Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem, etiam tantillum mundet infantem: quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait, Jam vos mundi
Abbreviated transcription (Latin):
mei dilecti sic tenere istam pacem ubi aduersarium con¬
corditer uincimur uit denderemur pacem ubi aduersarũ
non habebumus: Quod uero dñr adiunxit atq ait¬
non quomodo mundus dat godo uobis. quid est aliud nisi¬
non quomodo hominerdant quidilgunt mundum ita do
uobis. Qui propterea sibidant pacem ut sine molestia litiũ
atq bellorum non dõ sed amico suo mundo perfruantur :
Et quando iustis dant ƿacem ut non eosper sequantur pax eẽ¬
non potest uera ubi non est uera concordia : quia disiunc¬
ta sunt corda quomodo enim consors dicitur qui sostem
iungit : ita ille concors dicendur est quicor iungit: nos ergo
non sicut mundus sed sicut ille per quem factus est munduc
Vt concorder simus iungamus inuicem corda: & cor unum
sursum habeamur ne corrumpatur interra. amen:¬

Expanded text:
mei dilecti, sic tenere istam pacem, ubi adversarium conmei dilecti, sic tenere istam pacem, ubi adversarium concorditer vincimus, ut desideremus pacem, ubi adversarium non habebimus. 5. Quod vero Dominus adjunxit, atqNon quomodo mundus dat, ego do vobis, quid est aliud, nisi, quomodo homines dant, qui diligunt mundum, ita do vobis? qui propterea sibi dant pacem, ut sine matque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, pax non potest esse vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendus est, qui corda jungit. Nos ergo,non sicut mundus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in terra. TR
Abbreviated transcription (Latin):
adao. lgem in membris nostris repignantemi Igi nents
nosin  steinq inter nos ipsor est nobis pax qui a in uicon
nobis credimus quod inuicem dilgamunsed nec ipca
plena est : quia cogitationer cordis nr̃i inuicem nonuideu
Ei quaedam denobis quȩ non sunt in nobis: ⁊ iel in meliu
in uiceis uel in deceriur opinamur : Ita que ista &iam siab
ilo nobis relieta est pex nr̃a est. nisi eniniabillo non ba set¬
mus eetalem. sed ipse non habet talem : Sitenuerinur uig
insinem qualem accepimus qualem habet ħabebimus. ub
nibul nobis repignet & nobis & nihil nos iniuce mlateet
incordibuis nr̃is nec gnoro ista dñ uerba iriam sc ac cip̃ĩ
posse. ut eiusdem sententiae repecitio uideatur. pacemra¬
lon quo uobis pacem meam do uobir: ut quo d deerat pacẽ
hioic iepeoiuerit dicens pacemmeam : & quo d dexerat re¬
linquo uobis hocrepetiuerit dicens douabis. Vt uolet qus¬
que accipiat: me tamen delectat credo quod&uor rr

Expanded text:
aliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis aliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae . Itemque inter nos ipsos est nobis pax, quia invicem nobis credimus quod invicem diligamus: sed nec ipsa plena est, quia cogitationes cordis nostri invicem non videmus; et quaedam de nobis quae non sunt in nobis, vel in melius invicem vel in deterius opinamur. Itaque ista etiamsi ab illo nobis relicta est, pax nostra est: nisi enim ab illo, non haberemus et talem; sed ipse non habet talem. Si tenuerimus usque in finem qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur, Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis: ut quod dixerat, pacem, hoc repetierit dicens, pacem meam; et quod dixerat, relinquo vobis, hoc repetierit dicens, do vobis. Ut volet quisque accipiat: me tamen delectat, credo et vos, ratres
Abbreviated transcription (Latin):
quam diusumus incorpore corruptibili quod ad grauat
animam. cumper sidem ambulamus nonper speciem
non deserit perggrinantes ase : Quanto magis cum adipsã
speciem uenerimur nos implebit & se : Sedquid est qđ ubi
ait pacem relinquo uobis non addidit meam: ⁊ibi uero
ait do uobis ibidixit meam : utrum sub audiendum est
meam. & ubi dictum nonest quia dictum est & potest re¬
serri ad utrumq &iam quod se mel dictum est : anforte
& hic aliquid lat& quod petendum est & quaerendum
&en iguoto pula raibus aperiendum : Quide mmpacem suan
conuolur inteliegi qualem hab ppie paxuero istequamna
reli q uit enlioe sacculo nr̃a potiur est dicencda quam isu
Iliquipoeenlil repignat in seipso quia nulliinhabersi
orim ino peccatum Nos autem talem pacem nunc habe¬
enur inquaad hue dicanius : Dimitte nabas debitat uad
Eite go nobis paee aliqua qm̃ condelectamur legidi secur¬
dum interiosem hominem: Sed non est plena quia uidens

Expanded text:
quamdiu sumus in corpore corruptibili quod aggravat quamdiu sumus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addidit meam; ubi vero ait, do vobis, ibi dixmeam, et ubi dictum non est, quia postea dictum est, et potest referri ad utrumque, etiam quod semel dictum est? An forte et hic aliquid laet ad quod pulsantibus aperiendum? Quid si enim pacem suam eam voluit intelligi qualem habet ipse? Pax vero ista quam nobis relinquit in hoc saeculo, nostra est potius dicenda quam ipsius. Illi quippe niomnino peccatum. Nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus: Dimitte nobis debita nostra . Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem: sed non est plena, quia videmus
Abbreviated transcription (Latin):
Hacem nobis reli. quit iturus: pacem suam nobir dabit in fi¬
e uenturus. Pacem nobis reli quit in hoc saeculo pacem
iam nobir dabit infutur osaeculo. pacem nobis relinquit
qua manenter hostemuincimus. pacem suam nobis dabit
uando sine hoste regnabimus: Pacem reli quit nobis ut
uam hic inuicem dilgamus. pacem suam dabit nobis ubi
niumquam dissentire possimus. Pacem reliiquit nobis
ne deoc cultis nr̃ir inuicem iudicemur cum in hoc sumus
mundo : pacem suam dabit nobis cum manifestabit cogita¬
tioner cordis. & tunc laus erit unicuiq adõ. In illo tam̃
atq ab illo nobis est pax siue quam nobis reli quit itusus
ad patrem siue quam nobis dabit nos perducturus ad pa¬
tsem: Quid autem nobis reli quit ascendens a nobis nisi
seipsum dum non recedit anobis : Ipse est enim pax nr̃ a
qui fecit utraq unum: Paxergo ipse nobis est : & cum
csedimus quia est. & cum uidemus eum sicut est: Sienim

Expanded text:
pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fipacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem suam nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem relinquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus: pacem suam nobis dabit, ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo tamen atque ab illo nobis est pax, sive quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax ergo ipse nobis est, et cum credimus quia est, et cum videmus eum sicuti est . Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ trinitas est oportebat eius singulas insinuare po¬
sonar : eaniq: nor distincte audire. insepar abilitern¬
telligese. audipatiem dicentem. ⁊ibilegis dñs doxit
adme. silius meus estu. Audi. &
docentem ubi
lezis. Omnis qui audiuit apatse &didicit uent¬
& didicit uenit
adme: filium uero dicentem modo audisti. De sequi¬
pe ait : Quaecumq dixero uabir : Quem si & docentem
uis nosse. magistrum recole: Unus est inquit magist
ubi dictum est. Ipse uos docebit omnia: Audi &iam
nis ggitur &dicit & doc& trinitas: Sednisi&iam si¬
gillatim commedasetur eam nullo modo humano
capere ut cumque posset in sirmitas: Cumergo sil
omnino inseparabilis : numquam trinitas esse sa
cimus simul. cum ipsi non possint esse non simul: quos
uero addidit. commemorabit uoi: intellegese debemus
&iam qđ iubemur non obliuisci: Saluberrimos
monitus ad gratiam pertinere. quanos commeniorats
Sacem inquit relinquo uobis pacem meam do uobis :
Hoc est quod legimus apud prophetam pacem suꝑ pacẽ

Expanded text:
quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eademque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait: Quaecunque dixero vobis: quem et si docentem vis nosse, magistrum recole. Unus est, inquit, magisubi dictum est: Ipse vos docebit omnia: audi etiamnis igitur et dicit et docet Trinitas. Sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capere utcunque posset infirmitas. Cum ergo sit omnino inseparabilis, nunquam Triceremus simul, cum ipsi non povero addidit, commemorabit vos, intelligere debemus etiam, quod jubemur non oblivisci saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, quam nos commemorat Spiritus. 3. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam, Pacem super pacem:
Abbreviated transcription (Latin):
neb iceruri dexum non habebat quic quam quuatiee
curi pecca to łs uenerat nec eiur carnem depeccat propa¬
pie uigo pepeserat: & tam quam ei dicesetur Cur ers
moreris si non habes peccatum : Cuidebetur mortis
supplicuira continuo subiecit: Sed ut cognoscat muindur
uintibur loquebater: Eamus autem dixit : quoinunna
illumlocum unde fuerat tradendur ad marte .÷. qui
nullum habebat meritum mortis. sedhabebat ut
moreretur mandatum patris : Tamquam ille dequo
prae dictum erati quae non rapui tunc e soluebam :
mortem sine debito soluturus & nos amorte debita

Expanded text:
tenebrarum harum, non habebat quidquam, quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine Virgo pepererat; et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum, qui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus qbentibus loquebatur. Eamus autem dicit. Quo? nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat meritum mortis, sed habebat ut moreretur, mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam: mortem sine dubio soluturus, et nos a morte debita
Abbreviated transcription (Latin):
ibinecessario sider & sper: Et ubi dilectio proximi
ibi necessario &iam dilectiodĩ : Quienim non dilgit
dm̃ quomodo dilgit proximum tamquam seipsur
quando quidem non dilgit & seipsum : est quippe
impius & iniquus.: qui autem diligit iniquitatem
non plane dilgit sedodit aninam suam : Hoc ergo
praeceptum dñi teneamus. ut nos inuicem diligam
et quic quid aliud psȩcepit faciemus qm̃ quicquid
est aliud hichabemur: Discernitur quippe ista di¬
lectio abea dilectione quase inuicem dilgunt homis¬
ner sicut hominer:. Nam ut discernesetur adiunctũ
est sicut dil&iuor : ut quid enim nos dilxit xp̃r. nisi
ut passimur regnare cum xp̃or Ad hoc ergo & nos in¬
dicem diligamur. ut dilectionem nostram discerna¬
nus aceterir: qui non ad hoc se inuicem diligunt quia
iec diliguntiquiautemse propter habendum dm̃dilgunt
psi sedilgunt: ergo ut sedilgant dm̃ dilgunt : Nonẽ
aecdilectio in hominibur omnibur: pauci se prapte¬

Expanded text:
ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et sic quidquid aliud praecepit, faciemus; quoniest aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi  possimus cum Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se dilhaec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim s