comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nescientem iepthe. siue ꝑ scientem:
siue ꝑ eius inprudentiã. siue ꝑ obę¬
dientiam: siue ꝑoffensionẽ. siue ꝑ
fidem in hacre gesta p̃figura̾u̾uit :
quantum d̃s adiuuat requiramus:
breinterq pandamus: Ammonet
emm nos ce arguit quodamͦ iste sc̃a-¬
rum scͥpturarũ locus: cogitare quen-¬
dam potentẽ uirtutez Talis enmdr
iepthȩ. qͦd nom̃ int̾pretatur aꝑiens:
discipłis sius apuit sensum: ut in¬
telligerent scͥpturas. Hunc ⁊epthȩ
fr̃s eius reꝓbauer: &e de patͣna do¬
mo expuler̾: obicientes ei quod eẽt
filius formcariȩ: tanqm ipsi eẽnt
de uxore legitima nati. Hoc etiam
egerunt aduersus dñm pͥncipes sa-¬
cerdotum . ce scͥbe te pharisei: qui de
legis obseruatione głari uidebant᷑:
tanqmͣ ille solueret legem. Et ideo
ueluti ñ eẽt legitimus filius. & qm̃
de scã quidem turgine corpus assum¬
pserat quod fidelib notum ẽ: tamen
eius mater quantum ad gentem per¬

Expanded text:
nescientem Iephte siue per scientem nescientem Iephte siue per scientem siue per eius inprudentiam siue per oboedientiam siue per offensionem siue per fidem in hac re gesta praefigurauerit. quantum deus adiuuat, requiramus breuiterque pandamus. admonet enim nos et urget quodam modo iste sanctarum scripturarum locus cogitare quendam potentem uirtute. talis enim dicitur Iephte, quod nomen interpretatur . Aperiens"; discipulis suis aperuit sensum, ut intellegerent scripturas. hunc Iephte fratres eius reprobauerunt et de paterna domo expulerunt obicientes ei quod esset filius fornicariae, tamquam ipsi essent de uxore legitima nati. hoc etiam egerunt aduersus dominum principes sacerdotum et scribae et pharisaei, qui de legis obseruatione gloriari uidebantur. tamquam ille solueret legem et ideo ueluti non esset legitimus filius. et quamquam de sancta quidem uirgine corpus adsumpserat, quod fidelibus notum est, tamen eius mater, quantum ad gentem per
Abbreviated transcription (Latin):
gitur hoc dm̃ nolle fieri: ce in eo po-¬
tius ddõ si ñ fieret obȩdiretur: qm̃
hoc senolle cein abrahe filio. & mn
legitima ꝓhibitione monstrauerat.
Ueruntam̃ siꝓpterea iepthe ñ facẽt.
sͥ potiꝰ inunica peꝑcisse. qmͣ dĩ uolũ-¬
tatem secutus ẽẽ uideret᷑: magis
gͥ indellexit in eo quod illi filia oc-¬
currit ultorem dm̃: iustȩq penȩ
sefideliter subdidit: tmens seuiorẽ
tanqm de t̾̃giu̾satione uindictam:
Credebat enim etiam bonȩ ce uirgi¬
nis animam filie bene recipi: quod
ñ se ipsa uouerat immolandã: sed
uoto ce uoluntati ñ restit̾at patris:
&e di fuerat secuta iuditium Mors
enĩ sicut nec sͥ a qͦ ꝗͣ sponte nͨ cuiꝗͣ. sponte in¬
ferenda ẽ: ita dõ iubente recusanda
ñ ẽ. cuius constitutione quocũꝙ tẽ¬
pore subeunda ẽ. Nec quisqmͣ qui
eam ꝑpeti detractat. ut ominno eiu-¬
tetur: s tantũmꝰ ut differatur. labo¬
rat. Nunc iam quid sp̃s dñi siue ꝑ

Expanded text:
gitur hoc deum nolle fieri et in eo pogitur hoc deum nolle fieri et in eo potius deo. si non fieret, oboediretur, quoniam hoc se nolle et in Abrahae filio et in legitima prohibitione monstrauerat. uerum tamen si propterea Iephte non faceret, sibi potius in unica pepercisse quam dei uoluntatem secutus esse uideretur. magis ergo intellexit in eo, quod illi filia occurrit, ultorem deum iustaeque poenae se fideliter subdidit timens saeuiorem tamquam de tergiuersatione uindictam. credebat enim etiam bonae et uirginis animam filiae bene recipi, quod non se ipsa uouerat immolandam, sed uoto et uoluntati non restiterat patris et dei fuerat secuta iudicium. mors enim sicut nec sibi a quoquam sponte nec cuiquam sponte inferenda est, ita deo iubente recusanda non est, cuius constitutione quocumque tempore subeunda est; nec quisquam qui eam perpeti detrectat, ut omnino euitetur, sed tantummodo ut differatur, laborat. Nunc iam quid spiritus domini siue per
Abbreviated transcription (Latin):
si se homo ipse int̾imat quodutiq
humana uoluntate atq consilio
facere nefas ẽ: ꝓfecto intelligendũ ẽ
obȩdient̃ fieri potius qm sceleste::
si diuinitꝰ iussum ẽ. De qua quȩstioe:
satis in pͥmo libro de ciuitate dĩ dis-¬
putauimꝰ: Si autem iepthe huma¬
num secutus errorem. humanũ sa¬
crificium uouendũ putauit: eius
quidem peccatũ de unica filia iure
punitum ẽ: Quod etiam ipse uerb̃
sius satis uidetur ostendere ubiait:
Heu me filia inpedistime in offen¬
dicłm facta es in ocłis meis. discissis
etiam uestim̃tis sus: Ueruntam̃
etiam hic eius error habet aliqm lau
dem fidi qua dm̃ timuit. ut quod
uouerat redderet: nec diuinin se
iudicii sententiã declinauit: siue
sꝑans dñ ꝓ hibiturũ. sicut fecit abra¬
he. siue eius uoluntatẽ etiam ñ ꝓhibẽ¬
tis. intellectã facere potius qm contẽ-¬
pnere statuens: quãqmͣ ce hic merito
quę̧ri potest: utrum uerius intelli-¬

Expanded text:
si se homo ipse interimat, quod utique si se homo ipse interimat, quod utique humana uoluntate atque consilio facere nefas est, profecto intellegendum est oboedienter fieri potius quam sceleste. si diuinitus iussum est: de qua quaestione satis in primo libro de ciuitate dei disputauimus. si autem Iephte humanum secutus errorem humanum sacrificium uouendum putauit, eius quidem peccatum de unica filia iure punitum est — quod etiam ip:-:e uerbis suis satis uidetur ostHeu me, filia! impedisti me, in offendiculum facta es tu in oculis meis ; discissis etiam vestimentis suis. Verumtamen etiam hic ejus error habet aliqdem fidei. qua deum timuit, ut quod uouerat redderet, nec diuini in se iudicii sententiam declinauit, siue sperans deum prohibiturum, sicut fecit Abrahae, siue eius uoluntatem etiam non prohibentis intellectam facere potius quam contemnere statuens. Quamquam et hic merito quaeri potest utrum uerius intelle
Abbreviated transcription (Latin):
referunt᷑: minus tam̃ faciebant inten-¬
tos admagnum sacram̃tum xp̃i et
ȩccłȩ requirendũ. ꝓpterea ds̃ re insigni
et in opinata uolens quasi dormien¬
tes hominum ammas excitare eoma-¬
gis quo talia sͥ sacͥficia offerre uetue¬
rat. curaintsͥ eiꝰmodi aliquid offerẽdũ:
ut ipsa ammiratio magnã gigneret
quęstionem: ce magna questio aoꝑcru¬
tandum magnũ misterium. studium
piȩ m̃tis erigeret: piȩ uͦ scrutans mens
hominis alticudinẽ ꝓphetiȩ. uelut ha
pturarum leuaret. Huic nos rationi
&e consicdatiom ñ obsistimus: s alia
quȩstio ẽ de ammo uouentis: alia
de ꝓuidentia dĩ qualicũq animo
eius optime utentis: Quam obrem
si sp̃s dñi qui factus ẽ suꝑ iepthe ut
hoc uoueret omnino p̃cepit: quod
quidem scͥptura ñ aꝑuit: tamen
si hoe ille p̾cepit cinus ñ licet iussa
contempnere: non solum in sipien
tia culpanda ñ ẽ: uerum etiam lau-¬
danda obȩdientia ẽ: Hoc enim etiã¬

Expanded text:
referrentur, minus tamen faciebant intenreferrentur, minus tamen faciebant intentos ad magnum sacramentum Christi et ecclesiae requirendum, propterea deus re insigni et inopinata uolens quasi dormientes hominum animos excitare eo magis, quod talia sibi sacrificia offerri uetuerat, curauit sibi eius modi aliquid offerendum, ut ipsa admiratio magnam gigneret quaestionem et magna quaestio ad perscrutandum magnum mysterium studium piae mentis erigeret, pie uero scrutans mens hominis altitudinem prophetiae uelut hamndo scripturarum leuaret? huic nos rationi et considerationi non obsistimus. sed alia quaestio est de animo uouentis. alia de prouidentia dei qualicumque animo eius optime utentis. quamobrem si spiritus domini, qui factus est super Iephte, ut hoc uoueret omnino praecepit, quod quidem scriptura non aperuit, tamen, si hoc ille praecepit, cuius non licet iussa contemnere, non solum insipietia culpanda non est, verum etiam laudanda obedientia est. Hoc enim, etia
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum ẽ non fuisse peccata. quia
& q̃s qui ce malis nr̃is bene uti nouit.
etiam ipsis eorum peccatis usus ẽ ad
significanda quȩ uoluit. Proinde
siꝓpterea peccatum ñ fuit. siue cuiꝰli¬
bet necis humanȩ. siue etiam parrici¬
dale sacrifitam uł uouere uł reddẽ:
quia magnum aliquid cespãle signi¬
ficauit: frustra dds̃ talia ꝓhibuit. &¬
ad aliq̃ significationẽ rerũ sp̃aliũi magna-¬
rũq referũt᷑. Cur gͦ illa ꝓhibẽt: qñqͥdẽ pote¬
rãt ꝓpt̾ eandẽrerũ earundẽ signicationẽ
ꝓpter qm ce ista licite fiebant. nichilo¬
minus licite fieri: nͥ quia nec tale
aliquid significantia. quale expedit
credere humanado sacͥficia placu
aut peccare noluit int̾imitur: s homo
ab homine tanqm electa hostia more
pecoris immolat᷑: Quod si ait aliqͥs
qm̃ pecorum uictunȩ iam eoipso quo
fuerant usitatȩ: qmͣius &e ea ipsa recte
intelligentibꝰ ad significationẽ spãliũ

Expanded text:
dicendum est non fuisse peccata, quia dicendum est non fuisse peccata, quia et deus, qui et malis nostris bene uti nouit, etiam ipsis eorum peccatis usus est ad significanda quae uoluit. proinde si propterea peccatum non fuit siue cuiuslibet necis humanae siue etiam parricidale sacrificium uel uouere uel reddere, quia magnum aliquid et spiritale significauit. frustra deus talia prohibuit et ad aliquam significationem rerum spiritalium magnarumque referuntur. cur ergo illa prohiberet. quandoquidem poterant propter eandem rerum earundem significationem, propter quam et ista licite fiebant, nihilominus licite fieri? nisi quia nec tale aliquid significantia quale expedit credere humana deo sacrificia placueaut peccare noluit, interimitur, sed homo ab homine tamquam electa hostia more pecoris immolatur. Quid? si, ait aliquis, quoniam pecorum uictimae iam eo ipso quo fuerant usitatae, quamuis et ipsae a recte intellegentibus ad significationem spiritalium
Abbreviated transcription (Latin):
ptura ipsa culpauit quodlibet signifi¬
cet. non audeat excusare apeccato. Nã
ceillud quod trecenti uiri ad signum
crucis ipso numero ꝑtinentes. ydrias
fi cciles acceperunt: eisq ardentes fa-¬
culas incluser̃. quib ydriis fractis re-¬
pente lumina numerosa micantia
tantam hostium multitudinẽ terru¬
erunt: tanqm ex suo arbitrio uide-¬
tur fecisse gedeon. Non enim scͥptura
dicit dñm admonuisse ut hoc faceret:
ce tam̃ tam grande signum quis eius
antmo atq consilio faciendum nisi
dñs inspirauit᷑ qui p̃figurauit scõs
suos thesaurum eugłis luminis inua¬
sis fictilibus habituros. sicut apłs dix̃:
habemus autem thesaurũ istum in
uasis fictilibus: Quibus inpassione
martirii. tanqm uasculis fractis ma-¬
ior eorum glȩ fulgor emicuit: quȩ im¬
pios euglicȩ predicationis immicos.
mopinata illis. xp̃i claritate suꝑauit:
Seu gͦ ꝑscientes seu ꝑnescienteᷤ p̃figati¬
poribus oꝑatus ẽ: nec isõ peccata eor

Expanded text:
ptura ipsa culpauit quodlibet signifiptura ipsa culpauit quodlibet significet non audeat excusare a peccato. nam et illud, quod trecenti uiri ad signum crucis ipso numero pertinentes hydrias fictiles acceperunt eisque ardentes faculas incluserunt, quibus hydriis fractis repente lumina numerose micantia tantam hostium multitudinem terruerunt, tamquam ex suo arbitrio uidetur fecisse Gedeon; non enim scriptura dicit dominum admonuisse, ut hoc faceret. et tamen tam grande signum quis eius animo atque consilio faciendum nisi dominus inspirauit? qui praefigurauit sanctos suos thesaurum euangelici luminis in uasis fictilibus habituros, sicut apostolus dicit: habemus autem thesaurum istum in uasis fictilibus: quibus in passione martyrii tamquam uasculis fractis maior eorum gloriae fulgor emicuit, quae inpios euangelicae praedicationis inimicos inopinata illis Christi claritate superauit. Seu ergo per scientes seu per nescientes praefiguratiporibus operatus est, nec ideo peccata eorum
Abbreviated transcription (Latin):
dum sicco: &e de area primũ sicca pꝰ¬
ea rigata ueniret inm̃tem: ut quod
sub defscit afide. infirmitati eius de¬
lictoq imputetur: Quod uͦ etiam
tali eius animo. ad hoc qd̃ gem̃u huma¬
no significari oportebat usus ẽ ds̃ :¬
ad eius intelligatur miscłiam. &e mi¬
rabilem ꝓuidentiã ꝑtinere. Siquis
autem dicit scientem fecisse. &e dixis¬
se gedeon ex reuelatione ꝓpħica. ut ꝑ
eũ signa talia mõstrͣ ent᷑. nec defecisse a fide.
&e qͦd ei ĩã ꝓmiserat dñs credidisse. s actiõe
ꝓpħica. in uellẽ uoluisse tẽptare. atq ita illiꝰ
tẽptationẽ fuisse in culpabilẽ sic̃ dolũ iacob:
ullud qͦd dño ait: Nõ irascat᷑ indignatio
tua in meñ id̃o dixisse qd̾ irã eiꝰtimeret᷑. s
qd eũ ꝯfirmaret ñ irasci. cũ ea faceret
quȩ spiritu eius dictante facienda ẽẽ
tanqmͣ ꝓpħa sentiret: dicat ut uiditur:
dum mͦ illud quod de facto ephod scͥ¬

Expanded text:
dum sicco et de area primum sicca, postdum sicco et de area primum sicca, postea rigata ueniret in mentem? ut, quod subdefecit a fide infirmitati eius delictoque deputetur; quod uero etiam tali eius animo ad hoc quod generi humano significari oportebat usus est deus, ad eius intellegatur misericordiam et mirabilem prouidentiam pertinere. Si quis autem dicit omnia scientem fecisse et dixisse Gedeon ex reuelatione prophetica, ut per eum signa talia monstrarentur, nec defecisse a fide et quod ei iam promiserat dominus credidisse, sed actione prophetica in uellere uoluisse tentare atque ita illius tentationem fuisse inculpabilem sicut dolum Iacob et illud quod domino ait: non irascatur indignatio tua in me, non ideo dixisse, quod iram eius timeret, sed quod eum confideret non irasci, cum ea faceret quae spiritu eius dictante facienda esse tamquam propheta sentiret: dicat, ut uidetur, dum modo illud, quod de facto ephud scri
Abbreviated transcription (Latin):
gna uictoriȩ ꝓsꝑitas. liberationisq
popli consecuta ẽ. Iam enim ds statu-¬
erat afflicto popłõ subuenire: atq huiꝰ
ducis quem ad hoc opus assumpserat
utebatur animo. non solum fideli ce
pio: uerum etiam sub deficiente ce
delinquente. & adp̃nuncianda quȩ
uolebat: ce complenda quȩ dixerat.
Non enim ꝑ istos tantum. qui etiam
si peccatierunt inter iustos tamen
narrantur: s etiam ꝑipsum saulem
omnimꝰ reꝓbatum multa ds̃ popło
suo prestititꝰ in quem insiliuit etiam
s cum inuirum scm̃ dauid in nocen¬
temq seuiret. Agit enim sp̃s dm̃ ce
it: qui etiam ꝑ caiphan acerrimum
dñi ꝑsecutorẽ. nescientem quid dixe¬
rit. insignem ꝓtulit ꝓphetiam: quod
enim egit nsi sp̃s dñi curans p̾nun-¬
ciare uentura: ut iuctici gedeontem¬
ptareuolenti dñm. &e non credenti
quod ei fuerat ꝑmanum eius desa-¬
lute ꝓpłi iam locutus. hoc potissimũ
de uellere prius compluco postmo¬

Expanded text:
gna uictoriae prosperitas liberationisque gna uictoriae prosperitas liberationisque populi consecuta est. iam enim deus statuerat adflicto populo subuenire atque huius ducis, quem ad hoc opus adsumpserat. utebatur animo non solum fideli et pio uerum etiam subdeficiente et delinquente et ad praenuntianda quae uolebat et complenda quae dixerat. Non enim per istos tantum, qui etiam si peccauerunt, inter iustos tamen narrantur, sed etiam per ipsum Saulem omni modo reprobatum multa deus populo suo praestitit, in quem insiliuit etiam sed cum in uirum sanctum Dauid innocentemque saeuiret. agit enim spiritus domit: qui etiam per Caiphan, acerrimum domini persecutorem, nescientem quid dixerit insignem protulit prophetiam, quod enim egit nisi spiritus domini curans praenuntiare uentura, ut iudici Gedeon tentare uolenti dominum et non credenti quod ei fuerat per manum eius de salute populi iam locutus, hoc potissimum de uellere prius conpluto, postmo
Abbreviated transcription (Latin):
deret. spũi dñi omnia deputanda sint:
ut ꝑinde habeatur ce hoc sacrificium.
tanqm id dñs sicut habra hȩ fieriiusse-¬
rit. ñ facile direrim: cum utiq de gede¬
on possit hȩc afferri differentia: quia
post peccatum qͦd fecit qnͣdo fecit ẽ¬
phod pꝰquod uniũsus popłs form ca¬
tus ẽ. nulla ẽ eius commemorata pro-¬
sꝑitas. Posteauͦ qmͣ iepthȩ uotum uo¬
uit illa ẽ insignis eius uictoria conse-¬
cuta: ꝓpter qmͣ ad ipiscendã uouerat:
cequa ad epta. quod uouerat soluit.
Rursus enim considerandũ ẽ quia
gedeon e siñ p̾ ea qmͣ fecit ephod. ta-¬
men postea qmͣ temptauit dñm qͦd
utiq peccatum ẽ: magna strage hosti-¬
bus cęsis atq suꝑatis. popło ad quisi¬
uit salutem. Sic enim scriptum ẽ
dĩ metuebat: qua nouerat se temptã-¬
do peccare: quod ds̃ in lege sua ma¬
nifestissime ꝓhibet Hoc tam̃ peccatũ
etus: ce mirabilis signi euidentia. &e ma-¬

Expanded text:
deret, spiritui domini omnia deputanda sint, deret, spiritui domini omnia deputanda sint, ut perinde habeatur et hoc sacrificium, tamquam id dominus sicut Abrahae fieri iusserit. non facile dixerim, cum utique de Gedeon possit haec adferri differentia. quia < post peccatum quod fecit, quando fecit ephud post quod uniuersus populus fornicatus est, nulla est eius commemorata prosperitas. postea uero quam Iephte uotum uouit, illa est insignis eius uictoria consecuta, propter quam adipiscendam uouerat et qua adepta quod uouerat soluit. rursus enim considerandum est, quia Gedeon, etsi non posteaquam fecit ephud, tamen posteaquam tentauit dominum, quod utique peccatum est, magna strage hostibus caesis atque superatis populo adquisiuit salutem: sic enim scriptum est: dei metuebat, quia nouerat Se tentando peccare, quod deus in lege sua manifestissime prohibet. hoc tamen peccatum eius et mirabilis signi euidentia et ma
Abbreviated transcription (Latin):
si qua nouit &e oportere iudicat. no¬
tare ueraciter: Nam &e meo quodi¬
dem gedeon signum petens sicut ipse
locutus ẽ. temptauit inuellere: nescio
utrum ñ fuerit trangͣssus p̾ceptum
tuum: ueruntam̃ etiam in eius tempta¬
tione dñs quod prenuntiare uolebat
ostendit: in compluto scilicet uellere.
&area tota circumquaq sicca.
figurare primum popłm isrł: ubi
erãt sc̃i cum gr̃a cȩlesti tanqm pluuia
sp̃ali: ce postea cõpluta area sicco uellẽ
figurare ȩccłam toto orbe diffusam.
habentem ñ inuellere tanqm inue-¬
lamine. s in aꝑto cȩlestem grãm. illo
priore popło uelut ab eiuꝰdem gr̃ẽ ro-¬
re alienato atq siccato. Nec tam̃ frustͣ
inter fideles & oꝑantes iustitiam ꝓpt̃
bonam fidelemq uitam inqua eum
credendum ẽ eẽ defunctum: talem
epła adhebreos meruit testimoniũ.
ea secuta sunt. ut uotum illud uoũãt.
atq hostes uinceret ce quod uouerat reo¬

Expanded text:
si qua nouit et oportere iudicat, nosi qua nouit et oportere iudicat, notare ueraciter? nam et in eo, quod idem Gedeon signum petens, sicut ipse locutus est. tentauit in uellere, nescio utrum non fuerit transgressus praeceptum. tuum; uerum tamen etiam in eius tentatione dominus quod praenuntiare uolebat ostendit: in conpluto scilicet uellere et area tota circumquaque sicca figurare primum populum Israhel, ubi erant sancti cum gratia caelesti, tamquam pluuia spiritali; et postea conpluta area sicco uellfigurare ecclesiam toto orbo diffusam. habentem non in uellere tamquam in uelamine sed in aperto caelestem gratiam illo priore populo uelut ab eiusdem gratiae rore alienato atque siccato. nec tamen frustra inter fideles et operantes iustitiam propter bonam fidelemque uitam, in qua eum credendum est esse defunctum, tale in epistula ad Hebraeos meruit testimonium. ea secuta sunt. ut uotum illud uoueret atque hostes uinceret et quod uouerat red
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc ipsum uotum ꝑtinentia᷑. ut
omnia quȩ deinceps facta sunt: tan-
na nos compellunt quȩrere potiuᷤ
cur factum sit: quam facile imꝓba¬
re quod factum ẽ. S pͥmoillua qd̃
ex epła quȩ ad ebreoᷤᷤ ẽ cõmemoraui:¬
iam inter illos laudabiles iuros qui
ibidem recoluntur. ñ solum ẽ ieꝑthȩ.
uerum etiam gedeon: de quo simi
tauit gedeon: & tam̃ eius factum
qd de illo auro predȩ oꝑatꝰ ẽ ephod.
ce fornicatꝰ ẽ post illuq̃ omnis isrł.
ce factum ẽ domui gedeon inscãdalũ.
non solum laudare ñpossumus:uerũ
etiam quia scͥptura hinc aꝑtissime iu-¬
dicauit. reꝓbare minime dubitamus:
nectam̃ ex hoc ulla fit imuria sp̃ui do-¬
mini: qui eum confortauit. ut hostes
popłi eius tanta facilitate suꝑaret:
Cur gͦ inter eos cõmemorat᷑ qui ꝑfi
dem uicerunt regna. oꝑantes iustitiã:
nisi quia sc̃a scriptura quorum fidẽ
ati iustitiam ueracit̃ laudat: non
hinc impeditur eorum etiam peccata

Expanded text:
ad hoc ipsum votum pertinentia; ut ad hoc ipsum votum pertinentia; ut omnia quae deinceps facta sunt, tanquIsta testimonia nos compellunt quaerere potius cur factum sit quam facile inprobare quod factum est. Sed primo illud, quod ex epistula quae ad Hebraeos est commemoraui, inter illos laudabiles uiros, qui ibidem recoluntur, non solum est Iephte uerum etiam Gedeon, de quo similtauit Gedeon. et tamen eius factum, quod de illo auro praedae operatus est ephud et fornicatus est post illud omnis Israhel et factum est domui Gedeon in scandalum, non solum laudare non possumus, uerum etiam, quia scriptura hinc apertissime iudicauit, reprobare minime dubitamus; nec tamen ex hoc ulla fit iniuria spiritui domini, qui eum confortauit, ut hostes populi eius tanta facilitate superaret. cur ergo inter eos commemoratur, qui per fidem uicerunt regna operantes iustitiam, nisi quia sancta scriptura, quorum fidem atque iustitiam ueraciter laudat, non hinc inpeditur eorum etiam peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
uota eẽnt: cum uelut exemplo abra¬
hȩsꝑarent qui uouissent: dm̃ꝓhibi-¬
turum talia uota compleri. Possemꝰ
inqm hȩc dicere: nisi ab istasenten¬
tia duo nos precipuȩ diuinarum
scͥpturarum testimonia retardarẽt:
ut banc rem gestam. &e in libris tantȩ
auctoritatis memoriȩ comm̃ datam.
diligentius quantum dñs adiuuat
&e cautius ꝓscrutemur: ne mullam
partem iuditium temerarium ꝓfe-¬
ramus: unum quo in epł̃a ad he¬
breos iste iepthȩ int̾ tales comme¬
moratur. ut eum culpare ueream᷑:
ubi scriptum ẽ. et quid ad huc dic̃a:
deficit enim me tempus enarrandi
de gedeon. barach. samson. ce iepthȩ.
ce dauid. ce samuel. ce ꝓpħis. qui per
fidem uicerunt regna operantes iu-¬
stitiam consecuti sunt. ꝓmissiones:
alterum quod ubi de illo ista nar-¬
rantur: quod tale uouerit ce imple¬
uerit uotum: premisit scͥptura di-¬
it speculam galaad: & de specła ga-¬
laad transiit adfilios ammon: ce

Expanded text:
uota essent, cum uelut exemplo Abrauota essent, cum uelut exemplo Abrahae sperarent qui uouissent deum prohibiturum talia uota conpleri: possemus, inquam, haec dicere, nisi ab ista sententia duo nos praecipue diuinarum scripturarum testimonia retardarent, ut hanc rem gestam et in libris tantae auctoritatis memoriae commendatam diligentius, quantum dominus adiuuat, et cautius perscrutemur, ne in ullam partem iudicium temerarium ramus. Unum, quod in Epistola ad Hebraeos iste Jephthe inter tales commemoratur, ut eum culpare vereamur: Ubi scriptum est. Et quid adhuc dicam: deficiet enim me tempus enarrandi: de Gedeon, Barach, Samson, Jephthe et David et Samuel et prophetis, qui per fidem devicerunt regna, operantes justitiam, consecuti sunt promissiones . Alterum, quod ubi de illo ista narrantur, quod tale voverit et impleverit votum, praemisit Scriptura diit speculam Galaad; et de specula Gaaad ad trans filios Ammon, et
Abbreviated transcription (Latin):
tiam scͥptura diꝓtulit ut nr̃ intelle¬
ctus iniuidicando exerceretur: posse¬
mus iam dicere deo displicuisse tale
uotum: & ad illam ꝑductum ẽẽ uin-¬
dictam: ut patripotissimũ filiauni¬
ca occurreret. Quodsi sꝑasset atq
uoluisset: non continuo ut eam idit.
scidisset uestim̃ta sua. ce dixisset. Heu
me filia mea:  in pedisti me: in offen¬
dicłm facta es in ocłis meis: Beinde
.lx. dierum tam longa dilatione da¬
ta filiȩ suȩ. dñs eum ab unice carissi-¬
me nece ñ ꝓhibuerit sicut ꝓbibuit a-¬
braham: donec ꝓficiendo quod uo-¬
uerat. se ipsum ꝑ cuteret orbitate gra-¬
uissima᷑ dm̃ autem nequaqͣm ho-¬
minis ĩmolatione placaret: Et ideo
huiꝰcemodipatͥ penam fuisse retri-¬
butam: ne impunitum talis uotire-¬
linquęret᷑ exemplũ: ut aut magnũ
aliquid se uouere dõ putarent homi-¬
nes cum uictimas humanas uoue¬
rent: & quod ẽ orribilius filiorum::
aut ñuera s potius simulata eadem

Expanded text:
tiam scriptura dei protulit, ut noster intelletiam scriptura dei protulit, ut noster intellectus in iudicando exerceretur, possemus iam dicere deo displicuisse tale uotum et ad illam perductum esse uindictam, ut patri potissimum filia unica occurreret — quod si sperasset atque noluisset, non continuo, ut eam uidit, scidisset uestimenta sua et dixisset: heu me, filia mea, inpedisti me; in offendiculum facta es in oculis meis — deinde sexaginta dierum tam longa dilatione data filiae suae dominus eum ab unicae carissimae nece cum non prohibuerit, sicut prohibuit Abraham, donec perficiendo quod uouerat se ipsum percuteret orbitate grauissima, deum autem nequaquam hominis immolatione placaret; et ideo huiusce modi patri poenam fuisse retributam, ne inpunitum talis noti relinqueretur exemplum, ut aut magnum aliquid se uouere deo putarent homines. cum uictimas humanas uouerent et, quod est horribilius, filiorum, aut non uera, sed potius simulata eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio nichil aliud qmͣ hominẽ
cogitauit. Non tam̃ fortasse unicam
filiã:. quãquã illã intanta pat̾na gła
quis posset anteire: nisi forte uxor:
Nam quod ñ dixit quȩcumq s qui-¬
cumq exierit de ianius domus meȩ.
solet scͥptura masculinũ genus ꝓquo¬
libet sexu ponere: sicut de abraham
dictum ẽ. surgens a mortuo: cum
eus uxor mortua fuisset. Quia gͦ de
hoc uoto atq facto nichil uid etur scͥ¬
ptura iudicasse: sicut abraham qñ
filium iussus obtulit aꝑtissime iudi-¬
cauit: s tantũm scͥptum reliquisse le-¬
gentibꝰ iudicandũ: quẽ admodũ de
fato iude filii ia cob quando aonurũ
quidem suam nesciens intrauit. Ue-¬
rum qnͣtum impso fuerat forntatuᷤ
ẽ quia meret̾cem putauit: neq apꝓ-¬
bauit hoc scͥptura neq reꝓbauit.: s
iustitia &e dĩ lege consulta estimandũ
pensandũq dimisit. Quia gͦ de isto ie-¬
ptbȩ facto in neutrã partem senten-¬

Expanded text:
procul dubio nihil aliud quam hominem procul dubio nihil aliud quam hominem cogitavit; non tamen fortasse unicam filiam. quamquam illam in tanta paterna gloria quis posset anteire nisi forte uxor? nam quod non dixit "quaecumque, sed quicumque exierit de ianuis domus meae", solet scriptura masculinum genus pro quolibet sexu ponere; sicut de Abraham dictum est: surgens a mortuo, cum eius uxor mortua fuisset. Quia ergo de hoc uoto atque facto nihil uidetur scriptura iudicasse, sicut de Abraham, quando filium iussus obtulit, apertissime iudicauit. sed tantummodo scriptum reliquisse legentibus iudicandum, quemadmodum de facto Iudae filii Iacob, quando ad nurum quidem suam nesciens intrauit, uerum quantum in ipso fuerat fornicatus est, quia meretricem putauit, neque adprobauit hoc scriptura neque reprobauit, sed iustitia et dei lege consulta aestimandum pensandumque dimisit: quia ergo de isto Iephte facto in neutram partem senten
Abbreviated transcription (Latin):
eius suscitare: laudat᷑. Iste uͦ ce deo
ñ sub ente. neq poscente. &e contra legiti¬
mum eius p̃ceptum ultro sacͥficium
uouit humanum: sic enim scͥptum ẽ.
ce uouit iepthȩ uotum dño. & dixit:
Si tracditione tradidcris mͥ filios am
mon: et erit dño. offeram eum holo
caustoma. Non utiq his uerbis pe¬
cus aliquod uouit: quod sccm le-¬
gem holo caustoma posset offerrez
Neq enim ẽ aut fuit consuetudinis:
ut redeuntibꝰ cum uictoria de bello
ducibus. pecora occurrerent. Quan¬
tum autem attinet ad muta anima-¬
lia: canes solent dominis blando fa¬
mulatu alludentes currere inobuiã.
De quibus ille in suo uoto cogitare ñ
posset: ne miniuriã dĩ aliquid ñ so-¬
lum illicitum: uerũ etiam contempti¬
bile. ce scłm legem in mundum uo¬
uisse. uideretur. Nec ait quodcumq¬
exierit de ianuis domꝰ meȩ in obuiã
mͥ offeram illud holocaustoma: s ait.
quicumq exierit offeram eum: Ubi

Expanded text:
eius suscitare, laudatur. iste uero et deo eius suscitare, laudatur. iste uero et deo non iubente neque poscente et contra legitimum eius praeceptum ultro sacrificium uouit humanum. sic enim scriptum est: et uouit Iephte uotum domino et dixit: si traditione tradideris mihi filimon, erit Dcaustoma. Non utique his verbis pecus aliquod vovit, quod secundum legem holocaustoma posset offerre. Neque enim est aut fuit consuetudinis, ut redeuntibus cum victoria de bello ducibus pecora occurrerent. Quantum autem attinet ad muta animalia, canes solent dominis blando famulatu alludentes currere in obviam; de quibus ille in suo voto cogitare non posset, ne in injuriam Dei aliquid non solum illicitum, verum etiam contemptibile, et secundum legem immundum vovisse videretur. Nec ait: Quodcunque ierit de januis domus meae in obviam mihi, offeram illud holocaustoma; sed ait: Quicunque exierit, offeram eum: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
repleri: ut sicut othomhel iste desti¬
monio scͥpturȩ decoratus ẽ: ita etiã
ipsi de quibus hoc optamus di testi
manus eius chusarsathon regem:
Quare hoc : Quia sp̃s dñi erat in eo:
& confortata ẽ manus eius suꝑ chu¬
sarsathonz Et post hec dicit: quia
quieuit terra sub eo iudice.xl. an
nis: Uides quam larga ẽ diuina cle-¬
mentia: Octo annis filii ifrł̃ seruie-
Quadraginta annos quieuisse
terram ꝓmissionis abellis ab othoni¬
hele iudice scͥptura testatur: quantũ
temporis primordia romani imperii
sub numa pompilio tantummͦ rege
peccata habere potuerunt: S quid
dicitur posthȩe : Et defunctus ẽ in-¬
quit othomhel filius cenez: Nem ui-¬
deo ꝑiculosã.d eftinctꝰ est othonihel. Qre :
Quia iam in dignus erat popls qui
haberet iudicem talem: Deniq in
consequentibus dicit illo defuncto
tadiecerunt inquitx.

Expanded text:
replere, ut sicut Othoniel iste, testireplere, ut sicut Othoniel iste, testimonio Scripturae decoratus est, ita etiam ipsi, de quibus hoc optamus, Dei testimmanus ejus Chusan Rasathaim regem. Quare hoc? Quia spiritus Domini erat in eo, et confortata est manus ejus super Chusan Rasathaim. Et post haec dicit quia quievit terra sub eo judice quadraginta annis. Vides quam larga est divina clementia? Octo annis filii Israel servierQuadraginta annos quievisse terram promissionis a bellis sub Othoniele judice Scriptura testatur, quantum temporis primordia Romani imperii sub Numa Pompilio tantummodo rege pacata habere potuerunt. Sed quid dicitur post haec? Et defunctus est, inquit, Othoniel filius Cenez. Rem video periculosam. Defunctus est Othoniel. Quare? Quia jam indignus erat populus, qui haberet judicem talem. Denique in consequentibus dicit illo defuncto: Et adjecerunt, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde celiber ipse iudicum dicitur.:
&e describunt᷑ in eo iudices qui iudica-¬
uerunt populitmz Sicut enim alii
libri regum dicuntur uł regnorum.
in quibus describitur uniuscuiusq
regnum ⁊ quomͦ regnauerit & quid
egerit: ita ce in hoc libello gesta iudi-¬
cum referunt᷑: & describitur. ñ solum
siquid ab eis recte ceutiliter gestum
ẽ:uerum ce si quid culpabiliter ad¬
missum ẽ Cur tamen utrumq des-¬
cͥptum sit si requiris: ut nunc ȩccl̃ȩ pͥn¬
cipes uel iudices ꝑuidentes ea quȩ
abhis laudabiliter gesta sunt prioꝵ
sequantur exempla Siqua uͦ in illiᷤᷤ
culpantur: ut isti caueant ce declinẽt:
Magna gͦ lausprii huius iudicis
Quod ego de alio quodam dictum
ñ ualde memini: Sunt gͦ & hodie
eccłarum omniũ quȩ sunt sub cȩlo
quam plurun iudices: quibus iu¬
dicium ñ solum rerum gestarum
datum ẽ: s o animarum. Uerum
nescio si quis sit talis. & ȩccłȩ iudex
quẽ dignum faciat deus sp̃u suo

Expanded text:
unde et liber ipse Judicum dicitur, unde et liber ipse Judicum dicitur, et describuntur in eo judices qui judicaverunt populum. Sicut enim alii libri Regum dicuntur vel Regnorum, in quibus describitur unusquisque regum quomodo regnaverit et quid egerit, ita et in hoc libello gesta judicum referuntur, et describitur non solum si quid ab eis recte et utiliter gestum est, verum et si quid culpabiliter admissum est. Cur tamen utrumque descriptum sit si requiris, ut nunc Ecclesiae principes vel judices pervidentes ea quae ab his laudabiliter gesta sunt, priorum sequantur exempla; si qua vero in illis culpantur, ut isti caveant et declinent. Magna ergo laus primi hujus judicis dicabat Israel, quod ego de alio quodam dictum non valde memini. Sunt ergo et hodie ecclesiarum omnium, quae sunt sub coelo, quam plurimi judices, quibus judicium non solum rerum gestarum datum est, sed et animarum. Verum nescio si quis sit talis Ecclesiae judex, quem dignum faciat Deus spiritu suo
Abbreviated transcription (Latin):
ce archangłicis turmis: qui ad ãmi¬
niculum mittuntur eorum qui he¬
reditatem capiunt salutis: cesunt
angłi salutares qui uł in gͬhonihelis.
uł aoth spetie design̾aturz Quia sicut
sepe ostendimus: ñ solum a contrari¬
is uirtutibus impugnamur: s ce di¬
uinȩ bonȩq uirtutes. ad auxilium
nr̃i mittuntur a dño Nideamus
tamen quis fuerit iste othonihel:
cuius familiȩ. cuius nobilitatis:
ilius inquit cenez fr̃ chaleb: illius
laudabilis &e ammirandi uiri cha-¬
leb. qui fuit comes ce socius iħ̃u na-¬
uez De quo ꝓut potuimus in suis lo-¬
cis quȩ uisa sunt disseruimus: Quid
gͦ dicit scriptura de isto othonihel pꝰ¬
ea quam dixit. quia clamauerunt
filii isrł ad dominũ: factus ẽ inquit
isrt Putas ẽ innobis aliquis qui ita
ualidum ce ita iustum clamorem emit¬
tat ad dm̃: ut dignus sit exaudiri. &
mereatur popłs acciꝑe iudicem: et
talem iudicem. quem sp̃s di repleat:
ut possit tenere rectum iudicium:

Expanded text:
et archangelicis turmis, qui ad admiet archangelicis turmis, qui ad adminiculum mittuntur eorum, qui haereditatem capiunt salutis , et sunt angeli salvatores, qui et in Othonielis et Aoht specie designantur; quia, sicut saepe ostendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur, sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium nostrum mittuntur a Domino. Videamus tamen quis fuerit iste Othoniel, cujus familiae, cujus nobilitatis? Filius, inquit, Cenez, frater Caleb, illius laudabilis et admirandi viri Caleb, qui fuit comes et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, in suis locis quae visa sunt disseruimus. Quid ergo dicit Scriptura de isto Othoniel? posteaquam dixit, quia clamaverunt filii Israel ad Dominum, factus est, inquitIsrael. Putas est in nobis aliquis, qui ita validum et ita justum clamorem emittat ad Deum, ut dignus sit exaudiri, et mereatur populus accipere judicem, et talem judicem quem spiritus Dei repleat, ut possit rectum tenere judicium?
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant ꝓdelictis. & ñ clamauerũnt
ad dñm: nemo suscitatꝰ ẽ qui saluare
eos posset: Cum uͦ clamauerunt ad
dominũ: tunc suscitauit dñs salua-¬
torem isrł. &e saluainit eos: Saluato-¬
rem autem dicit othonihel: qui in¬
terp̃tatur tempus mͥ dĩ Et clama¬
uerunt ad dñm qui suscitauit eis sal¬
uatorem ce liberauit eos: othonihel
uidelicet filium cener. frẽm elaleb
minorem: Euitq in eo sp̃s dñi ce
iudicauit isrł Egressusq ẽ adpugnã:
cetradidit dñs in manus eius chusan
othonibel prior ille populus de ser¬
uitute humilitatis ereptus ẽ &e reddi¬
ta ẽ par popło: quam suꝑbia dudum
&e diuersa plebis facinora fugauerãt:
Nerum quia diximus sp̃alem quendã
posse intelligi chusarsatbonregem.
ce unum de aduersariis & aertis pote¬
statibus pͥncipem: ita consequens m
iudetur etiam othonhelem istum
qui ad liberandum popłm suscitatus
ẽ: ẽẽ unum aliquem de militia cȩlesti

Expanded text:
fuerant pro delictis, et non clamarent fuerant pro delictis, et non clamarent ad Dominum, nemo suscitatus est qui salvare eos posset. Cum vero clamaverunt ad Dominum, tunc suscitavit Dominus salvatorem Israel, et salvavit eos. Salvatorem autem dicit Othoniel, qui interpretatur tempus mihi Dei. Et clamaverunt ad Dominum qui suscitavit eis salvatorem et liberavit eos Othonihel videlicet filium Cenez fratrem Chaleb minorem fuitque in eo spiritus Domini et iudicavit Israhel egressusque est ad pugnam et tradidit Dominus in manu eius C Per hunc Othoniel prior ille populus de servitute humilitatis ereptus est, et reddita est pax populo, quam superbia dudum et diversa plebis facinora fugavere. Verum quoniam diximus spiritualem quemdam posse intelligi Chusan Rasathaim regem, et unum de adversariis et aeris potestatibus principem, ita consequens mihi videtur, etiam Othonielem istum, qui ad liberandum populum suscitatus est, esse unum aliquem de militia coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i docere debuimus: incorreptionis
nr̃e tribulatione discamus: S uide
benignum dñm. miscdĩam cum seue. adã¬
ritate iniscentẽ: et ipsius penȩ modũ
iusta ceclem̃ti libratione pensantem:
non inꝑpetuum tradidit delinquen¬
tes: s quanto inquit tempore seruie¬
runt baalim: tanto seruiunt etiam
chusarsathon. hoc ẽ octo anns: Disce
hȩc &etu o auditor quisqͥs ille es qui
tͥ conseuis es alicinus erroris: ce quã¬
to tempore errasse te nosti: quanto
tempore deliquistr̃ tanto in chilomimꝰ
tempore humiliate ipsum deo: ce sa¬
tis facito ei inconfessione penitentiȩ
Non expectes ait bumiliet te chusar-
sathon: &e inuito necessitas extorque¬
at penitentiam: s ipse preuem torto¬
ris istius manus: quia si te ipse em̃¬
daueris: si te ipse correxeris: pius ẽ
ds ce misericors qui umdictã temꝑ et.
ab eo qui illam penitendo preuent:
S ce illud consideremus: quia donec
seruirẽt chusar sathon hii qũi traditi

Expanded text:
Christi docere debuimus, in correptionis Christi docere debuimus, in correptionis nostrae tribulatione discamus. Sed vide benignum Dominum, misericordiam cum severitate miscentem, et ipsius poenae modum justa et clementi liberatione pensantem. Non in perpetuum tradidit delinquentes; sed quanto, inquit, tempore servierunt Baalim, tanto servient etiam Chusan Rasathaim, hoc est octo annis. Disce haec et tu, o auditor, quisquis ille es, qui tibi conscius es alicujus erroris, et quanto tempore errasse te nosti, quanto tempore deliquisti, tanto nihilominus tempore humilia teipsum in Deo, et satisfacito ei in confessione poenitentiae. Non exspectes ut humiliet te Chusan Rasathaim, et invito necessitas extorqueat poenitentiam, sed ipse praeveni tortoris istius manus; quia si te ipse emendaveris, si te ipse correxeris, pius est Deus et misericors, qui vindictam temperet ab eo qui illam poenitendo praevenit . Sed et illud consideremus, quia donec servirent Chusan Rasathaim hi qui traditi
Abbreviated transcription (Latin):
& ad ipsa suꝑbiȩ fastigia summa con¬
scenderit: inde deiectus traditur
hinc chusarsathon uni scilicet ex ae¬
riis principibus: sicut & alii phara¬
oni. ce alii chyram. ut humiliet eũ
qui nimis fuerat exaltatus: ut affli-¬
gat. ut conterat: donec resipiscat
&e quȩxat dñm᷑ qui cum eẽt in suꝑ¬
bia ce elatione constitutus ignorabat
dñm: Nunc gͦ qui traduntur ꝓpecato
intribulatione positi: iudeamus qͥd
faciunt: Illud ꝓfecto quod scͥptum
õ Et clamauerunt ad dñm cum
tribularentur: ce denecessitatibus eoꝵ
liberauit eos: ce eduxit eos de tene
bris & umbra mortis: ce uincula eoꝵ
di rupit: S abitiatur quęso ab omĩhac
sc̃a eccła. & precipue abhis qui mini-¬
strant inscĩs odor iste deterrimus:
ut possimus sicut palus dicebat ef¬
fici bonus odor xp̃i. ne forte irascat᷑
dñs. ce adiracuniam ꝓuocemus sc̃m
isrł: &e tradat nos in manu chusarsa-¬
thon ut humilitatem quam inscientia

Expanded text:
et ad ipsa superbiae fastigia summa conet ad ipsa superbiae fastigia summa conscenderit, inde dejectus traditur huic Chusan Rasathaim, uni scilicet ex aeris principibus, sicut et alii Pha raoni, et alii Chiram, ut humiliet eum, qui nimis fuerat exaltatus, ut affligat, ut conterat, donec resipiscat, et quaerat Dominum, qui, cum esset in superbia et elatione constitutus, ignorabat Dominum. Nunc ergo hi qui traduntur pro peccato in tribulatione positi, videamus quid faciunt? Illud profecto quod scriptum est: Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur; et de necessitatibus eorum liberavit eos, et eduxbris et umbra mortis, et vincula eorum disrupit . Sed abjiciatur, quaeso, ab omni hac sancta Ecclesia, et praecipue ab his qui ministrant in sanctis, odor iste deterrimus, ut possimus, sicut Paulus dicebat, effici bonus odor Christi , ne forte irascatur Dominus, et ad iracundiam provocemus sanctum Israel, et tradat nos in manus Chusan Rasathaim, ut humilitatem, quam in scientia
Abbreviated transcription (Latin):
ret humiliandos: ce salubri medici¬
nȩ racione contraria contrariis cu¬
rarenturz Nunc autem om̃ipoten¬
ti dõ erga ȩccłam suam de huiusmodi
salubritate ꝓuidentia ẽ: Est etiam
nunc chusarsathon rex mesopotamiẽ:
cui traduntur humiliandȩ ce affugẽ¬
de anime: quȩ xp̃iana humilitate
contempta. insuꝑbiam se atq arro¬
gantiam dederunt: Odiosum satis
ẽ in conspectu di suꝑbiȩ uitium: quia
sicut scriptura dicit mitium discedeu¬
di a deo suꝑbia Et iterum alibiscri¬
ptura dicit: ds̃ suꝑbis resistit: hummi¬
libus autem dat grãm: Si qui gͥ xp̃i
humilitate despecta. qui ꝓpter nos cũ
ds eẽt bomo factus ẽ. ce humiliauit
se usq ad mortem extollitur &e effer¬
titur. etiam si contra fidem & religi¬
onem sint ñ refugit nec horrescit᷑.
dum mͦ quod cupit obtineat᷑. unde
euenit ut faciat malignum incons¬
pectu domim: et postea quamsũmis
indẽptus fuerit infulis potestatum:

Expanded text:
ret humiliandos, et salubri mediciret humiliandos, et salubri medicinae ratione, contraria contrariis curarentur. Nunc autem omnipotenti Deo erga Ecclesiam suam de hujusmodi salubritas providentiae, est etiam nunc Chusan Rasathaim, rex Mesopotamiae, cui traduntur humiliandae et affligendae animae quae, Christiana humilitate contempta, in superbiam se atque arrogantiam dederunt; odiosum satis est in conspectu Dei superbiae vitium; quia, sicut Scriptura dicit: Initium discedendi a Deo superbia . Et iterum alibi Scriptura dicit: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Si quis ihumilitate despecta, qui propter nos, cum Deus esset, homo factus est, et humiliavit se usque ad mortem, extollitur et effertitur, etiam si contra fidem et religionem sint, non refugit nec horrescit, dummodo quod cupit obtineat, inde evenit ut faciat malignum in conspectu Domini. Et posteaquam summas indeptus fuerit infulas potestatum,
Abbreviated transcription (Latin):
durerunt filias eorum: ipsiq filias
suas eorum filiis tradiderunt &e ser¬
uierunt diis eorum feceruntq malũ
in conspectu dñi: ce obliti sunt dei
sui seruientes baalim &e astaroth Ira¬
tusq dñs contra israhel tradidit
Icos in manu chusan rasathaim regis¬
I mesopotamiȩ: seruieruntq ei octo¬
adã annis Quando fecerunt filii isrł
malum in conspectu di. & obliti sunt
dñi dĩ sui: ac relinquentes eum ser¬
uierunt baalim &e lucis gentilium:
tunc thesaurixantes sͥ ipsis iram tra¬
diti sunt iusto dĩ iuditio in manus
iminicorum: scdm bȩc quȩ presens
lectio declarauit: In manus inquit
chusarsathon regis mesopotamiȩ:
Interpretatur autem chusarsathon
humiliatio eorum: Traditi sunt gͦ
in manus eius qui humiliaret eos :
Et quia ipsi in excelsis montium im-¬
piȩ agebant in altissimum: ꝓpterea
ab ipso inhumilitatem traduntur :
S nolo putes. quia erga antiquos
solumm᷑ erat hȩc diuina ꝓuidentia:
ut eos qui impie exaltabantur trade¬

Expanded text:
res filias eorum, ipsique filias suas eorum filiis tradiderunt, et serviesunt diis eorum, feceruntque malum in conspectu Domini, et obliti sunt Dei sui, servientes Baalim et Astharoth. Iratusque est Dominus contra Israel, et tradidit eos in manu Chusan Rasathaim regis Mesopotamiae, servieruntque ei octo annis. Quando fecerunt filii Israel malignum in conspectu Dei, et obliti sunt Domini Dei sui, ac relinquentes eum servierunt Baalim et lucis gentilium, tunc thesaurizantes sibi ipsis iram traditi sunt justo Dei judicio in manus inimicorum, secundum haec quae praesens lectio declaravit. In manus, inquit, Chusan Rasathaim regis Mesopotamiae. Interpretatur autem Chusan Rasathaim humiliatio eorum; traditi sunt ergo in manus ejus qui humiliaret eos. Et quia ipsi in excelsis montium impie agebant in Altissimum, propterea ab ipso in humilitatem traduntur. Sed nolo putes quia erga antiquos solummodo erat haec divina providentia, ut eos qui impie exaltabantur trade
Abbreviated transcription (Latin):
tum incum quod mandaui patribꝰ
eorum ce ñ obȩdierunt uoci meȩ: &e ego
ñ apponam auferre uirum a facie ip̃¬
sorum Dictum ẽ autem indeuterono¬
mio exꝑsona di loquentis de istis gẽ¬
tibus aduersariis: Non eiciam illos
in anno uno: ne fiat terra deserta.
ce multiplicent᷑ in de bestie ferez Paula¬
tim eiciam illos ce auferam donee
multiplicemini & crescatis: ce heredi¬
tetis terram: Poterat hanc ꝓmissio¬
nem suam seruare dñs erga obȩdi¬
entes: ut ext̃minatio gentium illarũ
crescentibus isrliticis partibus fieret:
cum eorum multitudo terras unde
aduersarii exterminarent᷑ deseitas
ẽẽ non sineret: Quod autem ait ne
multiplicentur in te bestiȩ ferȩ: mirũ
si ñ bestiales quodamͦ cupiditates.
ce libidines intelligi uoluit: quȩ solẽt
de repentino statu terrenȩ felicitatis
existere: Neq enim ds homines ext̃¬
minare poterat: & bestias ñ poterat:
uel ꝑdere uł pasci potius non ꝑut¬

Expanded text:
ntum meum, quod mandavi patribus ntum meum, quod mandavi patribus eorum, et obedierunt voci meae; et ego non apponam auferre virum a facie ipsorum. Dictum est autem in Deuteronomio ex persona Dei loquens de istis gentibus adversariis: Non ejiciam illos in anno uno, ne fiat terra deserta, et multiplicentur in te bestiae ferae; paulatim etiam illos auferam, donec multiplicemini, et crescatis et haereditetis terram . Poterat hanc promissionem suam servare Dominus erga obedientes, ut exterminatio gentium illarum, crescentibus Israeliticis partibus, fieret, cum eorum multiaduersarii exterminarentur desertas esse non sineret. quod autem ait: ne multiplicentur in te bestiae ferae, mirum si non bestiales quodam modo cupiditates et libidines intellegi uoluit, quae solent de repentino successu terrenae felicitatis existere. neque enim deus homines exterminare poterat et bestias non poterat uel perdere uel nasci potius non
Abbreviated transcription (Latin):
preerant: quod nomen millis parti¬
bus cunusdam honoris ẽ siue fuit :
Et omnem inquit chananeum.
ce sidonium & eueum. in habitantem
libanum ante mõtem hermon.usq
ad laboemath: ꝓ qͦaquila interp̃tatus
ẽ introitus emath Et factum ẽ ut
temptaretur in ipsis isrł: tanqͣm di-¬
ceret: hoc autem factum ẽ ut tempta¬
retur in ipsis isrł: scire si audirent
mandata dni: Non ut sciret ds̃ om¬
mum cognitor etiam futurorum: s
ut scirẽt ipsi ce sua conscientia uł glo¬
riarentur uł conuincerent᷑: utrum
audirent mandata dñi: quȩ man-¬
dauit patribus eorum in manu moysi
Qm̃ gͦ manifestati sͥ sunt non se obe¬
disse dõ. in his gentibus quȩ ad eorum
temptationem idẽ exercitationem
atq ꝓbationem fuerant derelicte᷑. pro¬
ꝑterea dixit ds uł illa in quibus aper¬
te missus angłs a locutus expressius
ẽ: uł paulo ante ubi ait ꝓpter quia
quanta dereliquit gens bȩc testam̃¬

Expanded text:
praeerant: quod nomen in illis partipraeerant: quod nomen in illis partibus cujusdam honoris est, sive fuit. Et omnem, inquit, Chananaeum, et Sidonium, et Evaeum inhabitantem Libanum ante montem Hermon usque ad Caboemath pro quo Aquila interpretatus est, introitus Emath, et factum est, ut tentaretur in ipsis Israel: tanquam diceret: Hoc autem factum est, ut tentaretur in ipsis Israel: scire, si audient mandata Domini, non ut sciret Deus omnium cognitor, etiam futurorum, sed ut scirent ipsi, et sua conscientia vel gloriarentur, vel convincerentur, utrum audirent mandata Domini, quae mandavit patribus eorum in manu Moysi. Quoniam ergo manifestati sibi sunt non se obediisse Deo in his gentibus quae ad eorum tentationem, id est exercitationem atque probationem fuerant derelictae, propterea dixit Deus vel illa in quibus aperte missus angelus et locutus expressus est, et paulo ante, ubi ait: Propter quod tanta dereliquit gens haec testame