comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
donio cũ illa. & cõsolabant᷑ eã: cũ uidissent mariã
quia cito surrex̃ & exiit. secuti sunt eam. dicenteᷤᷤ
quia uadit ad monum̃tum. ut ploret ibi. Quare
hoc ꝑtinuit. ad euangłistã narrare : It uideamꝰ
que occasio fecerit. ut plures ibi essent: quando
lazarꝰ resuscitatꝰ ẽ. Putantes enĩ iudei. ideo illam
festinare. ut doloris sui solatiũ lacrimis quereret.
secuti sunt eã: ut tam grande nuracłm quatͥdu¬
ani in ortui resurgentis testes plurimos inuetu¬
ret. Maria gͦ c̃ uenisset ubi erat iħs : uidens
eum cecidit ad pedes eius. & dix̃ ei. Dñe. si fu¬

Expanded text:
vidissent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent, quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei, propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. Maria ergo cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
adẽ & uocat te: Aduertendũ etiã quẽ ad modum
euangłista ñ dixerit. uͥ uł quando. uł quomͦ ma¬
riã dñs uocauerit: ut hoc in uerbis marche. po¬
tius intelligeret᷑ narrationis breuitate seruata.
Illa ut audiuit: surgit eito. & uenit ad eũ Nondũ
enĩ uenerat iħs in castellũ: sed erat ad hue in illo

Expanded text:
te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit ubi, vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. Illa ut audivit surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc in illo
Abbreviated transcription (Latin):
erant oues de qͥb ait ipse dñs. Non sũ missus: nisi
ad oues que ꝑierant domꝰ isrl. S nouerat euange¬
lista esse alias oues que ñ erant de hoc ouili: quas
oportebat adduci ut esset unu̾ ouile. & unꝰpastor
Hec autẽ scd̾m p̃destinationẽ dicta sunt. Nam ne¬
q oues eius nec filii dei adhuc erant: qͥa nondum
credid̾ant. Ab illo ergo die. cogitauerunt ut int̾fice¬
rent eũ. Iħ̾s gͦ iã ñ palam ambulabat aput uide¬
os. sed abiit in regionẽ uixta desertum. in ciuita

Expanded text:
s: Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed noverat evangelista alias esse oves, quae non erant de hoc ovili, quas oportebat adduci, ut esset unum ovile et unus pastor . Haec autem secundum praedestinationem dicta sunt, quia neque oves ejus, nec filii Dei adhuc erant, qui nondum crediderant. Ab illo ergo die cogitaverunt ut interficerent eum. Jesus jam non palam ambulabat apud Judaeos, sed abii
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Credis hoc : dit illi. Utiq dñe. Ego credidi qͥa
tues xp̃s filius dei: qͥ in hunc mundũ uenisti. Qñ¬
do hoc credidi credidi quia tues resurrectio. credidi
quia tues uita: credidi qͥa qui credit in te: & si mo¬
riat᷑ uiuet. & qui uuit & credit inte: ñ morietur
in eternũ. Et c̃ hec dixisset: abiit & uocauit mariã
sororẽ suã. silentio dicens. Magister adẽ & uocat te

Expanded text:
redis hoc? Ait illi: Utique, Domine, ego credidi, quia tu es Christus Filius Dei, qui in mundum venisti. Quando hoc credidi, credidi quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vita; credidi quia qui credit in te, etsi moriatur, vivet; et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. 16. Et cum haec dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam silentio, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
tis quib dicitur. Nolite hoc facere: ne ꝑeatis. Et
respondent. Hon possumꝰ tolli: a cõsuetudine nr̃a.
Odñe: istos resuscita. Ego sũ inqͥt: resurrectio &
uita. Ido resurrectio: quia uita. Qui credit in
me: etiam si mortuus fuerit uiuet. Et om̃is qͥ
uiuit & credit in me: ñ moriet᷑ in eternũ. Qd
ẽ hoc  Qui credit in me. etiã si mortuus fuerit

Expanded text:
ti, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et ti, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et respondent, Non possumus tolli a consuetudine nostra. O Domine, istos resuscita. Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita. 15. Qui credit in me, etiamsi mortuus fueriui credit in me, non morietur in aeternum. « Quid est hoc? Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet:
Abbreviated transcription (Latin):
dicii tui ẽ: ñ p̃sump̃dionis mee. Sed & nc̃scio: qͥa
quecũq poposceris adeo dabit tͥdeus. Dix̃ illi
iħs. Resurget frat̾ tuus. Hoc ambiguũ fuit. Non
enĩ ait. mͦ resuscito frẽm tuum: sed resurget frat̃
tuus. Dicit ei martha. Scio quia resurget in resur¬
rectione: in nouissimo die. De illa resurrec̾tione
secura sum: dehac incerta sum. Dix̃ ei iħs. Ego
sum resurrectio. & uita. Dicis resurget frat̾ m̃s
in nouissima die: uerũ est. Sed ꝑ quẽ tunc resur¬
get: potest & modo. quia ego sum in qͥt resurrec¬
tio & uita. Audite frs. audite quid dicat. Certe
tota ex pec̃tatio erat circũ stantiũ ut reuiuisce¬
ret lazar: unus mortuus quatͥduanꝰ audiamꝰ.
& resurgamus. Quãmulti sunt in hoc popło. qͦs
p̃mit consuetudinis moles. Forte audiunt me
quidam. quib dicit᷑. nolite in ebriari uino: in qͦ
est om̃is luxuria. Dicunt: ñ possumꝰ. Forte audiũt
me aliqui immundi lasciuiis & flagitiis inqͥna¬

Expanded text:
ionis meae. Sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. 14. Dicit illi Jesus: Resurget frater tuus. Hoc ambiguum fuit. Non enim ait, Modo resuscito fratrem tuum; sed, Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione, in novissima die. De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio. Dicis, Resurget frater meus in novissima die: verum est; sed per quem tunc resurget, potest et modo, quia Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus quatriduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc populo, quos premit consuetudinis moles! Forte audiunt me quidam, quibus dicitur, Nolite inebriari vino in quo est luxuria : dicunt, Non possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis et flagitiis inquina
Abbreviated transcription (Latin):
rex saluator. ac ꝑ hoc qđ cumq petimꝰ aduersus utilitatẽ
salutis: ñ petimꝰ in nomine saluatoris. Et tam̃ ipse salua¬
tor ẽ. ñ solũ quando facit qđ petimꝰ uerũ etiam quando
ñ facit: qm̃ qđ iudet peti contra salutẽ. ñ faciendo potiꝰ¬
se ex hibet saluatorem. Nouit enim medicus: quid pro
sua. qͥd contra suam salutem poscat egrotus. Et ideo con¬
traria poscentis ñ facit uoluntatẽ: ut faciat sanitatem.
Qua ꝓpter quando uolumꝰ. ut faciat qđ cũq petimꝰ. ñ ut¬
petamꝰ. Non gͦ contra salutem nrãm petamꝰ. Qd si feceri¬
mꝰ: non ut saluator facit qđ est nomen eius fidelib eius.
Est qͥppe impiis & dãpnator: qͥ dignatur fidelib esse salua¬
tor. Qui gͦ credit in eũ. qđ cumq petierit in eo nomine
qđ est illis qͥ credunt in eũ hoc facit: qm̃ hoc sic̃ saluator
facit. Si autẽ qͥ in eũ credit. aliqͥd ꝑ ignorantiã contrasa

Expanded text:
rex Salvator; ac per hoc quodcumque petimus adversus utilitatem rex Salvator; ac per hoc quodcumque petimus adversus utilitatem salutis, non petimus in nomine Salvatoris. Et tamen ipse Salvator est, non solum quando facit quod petimus, verum etiam quando non facit; quoniam quod videt peti contra salutem, non faciendo potise exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus: et ideo contraria poscentis non facit voluntatem, ut faciat sanitatem. Quapropter quando volumus ut faciat quodcunque petimus, non utpetamus. Non ergo contra nostram salutem petamus: quod si fecerit, non ut Salvator facit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fidelibus esse Salvator. Qui ergo credit in eum, quodcumque petierit in eo nomine, quod est illis qui credunt in eum, hoc facit; quoniam hoc sicut Salvator facit. Si autem qui in eum credit, aliquid per ignorantiam contra
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse faciet. & maiora hoꝵ faciet. Dequare: iã pristino
sermone trac̾tauimꝰ. & neqͥsquam hoc sibi tribueret. ut e¬
tiam illa oꝑa maiora seipsũ facere ostenderet: adiecitat¬
q ait. Quia ego ad patrẽ uado: & qđ cũq petieritis in no¬
mine meo hoc faciam. Numquid in eũ soli apłi credider̃t̃
Ad eos utiq loquebat᷑ dicendo. qͥcredit in me. In quib eo do¬
nante etiam nos sumꝰ qͥutiq ñ qđ cumq petierimꝰ acci¬
pimꝰ. Ipsos qͦq beatissimos sicogitemꝰ apłos. inuenimus
eũ qͥ plus om̃ib laborauit. ñ autem ipse s gr̃a dei cũ ipso.
ter dñm rogasse. ut ab eo discederet angłs sathane: nec
tam̃ qđ rogauerat accepisse. Quid dicemꝰ Rm̃i : Putabi¬
implebit: si apłos suos insua ꝓmissione fraudauit: Eiugi
mine meo. Ipsũ enĩ qđ cumq ñ ait petieritis ut cũq sed
in nomine meo. Quiꝑ misit gͦ tam magnũ beneficiũ. qͥd

Expanded text:
, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino , faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa opera majora seipsum facere ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse . Quid dicemus, charissimi? Putabiimplebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evimine meo: ipsum enim quodcumque, non ait, petieritis utcumque; sed, in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium, quid
Abbreviated transcription (Latin):
indecenti desidĩo p̃staret᷑. s ut ille qͥ aderat sanato
fastidio sumeret᷑. Quando enĩ delec̾tant nos mala:
& ñ delectant bona. rogare pocius debemꝰ dm̃ ut de¬
lectent bona: quã ut conced ant᷑ mala Non qͥa malũ
ẽ carne uesci cũ de hac reloquens apłs. dicat om¬
nis creatura dibona ẽ. & nichil abiciendũ. qđ cũ
gr̃arũ actione ꝑcipit᷑. s quia sic̃ ipse itẽ ait: malũ
ẽ homini qͥꝑ offendicłm manducat. & si ꝑ hominiꝰ
offensionẽ. q̃nto magis dei : Cuiꝰ in hisrahelitis ñ
paruaerat offensio: repudiare qđ dab at sapientia. o petere
in qađ inhiabat concupiscentia. Quã uis illi nec peterent: sed qͥa
qua petentib fidelib etiã consulendo ñ facit: Anforte soliꝰ
apłis hoc dictum debemꝰ acciꝑe: absit. Unde enĩ ad hocue¬
nit ut diceret suꝑiꝰ dixerat. qͥ credit in me oꝑa que ego facio¬

Expanded text:
indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia qua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio
Abbreviated transcription (Latin):
agnam spem dñs suisꝓmisit oꝑantib. dicens qͥa
ego ad patrẽ uado: & qđ cũq petieritis innomi¬
ne meo hoc faciam. Sic gͦ ꝑrexit ad patrẽ. ut
non relinqueret indigentes s exaudiret petentes. S qͥd
ẽ quod cũq petieritis. cũ uideamꝰ plerũq fideles eiꝰ pete¬
re. & ñ acciꝑe  duforte ꝓpterea qͥa malepetunt : Nam
hoc ex ꝓbrauit apłs iacob dicens. Pecitis & ñ accipitis.
Deo qđ inale petatis: ut in cõcupiscentiis ur̃is insuma¬
tis. Male gͦ usurꝰ eo qđ uult acciꝑe. d̾o potiꝰ miserante ñ
accipit. P inde si hoc ab illo petit᷑ unde homo ledit᷑ ex¬
audit᷑. magis mecuendũ ẽ. ne qđ posset ñ dare ꝓpitiꝰ.
det iratꝰ Anñ uidemꝰ israhelitas malo suo impetrasse.
qđ culpabili cõcupis centia petierunt: Concupierant
enĩ carnib uesci: quib pluebat᷑ manna de delo. fastidi¬
ebant qͥppe qđ ħ ab ebant: & qđ non habebant impuden-¬
ter petebant. Quasi ñ meliꝰ peterent. ñ ut cibꝰ qͥdeerat

Expanded text:
spem Dominus suis promisit sperantibus, dicens: Quia ego ad Patrem vado, et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Sic ergo perrexit ad Patrem, ut non relinqueret indigentes, sed exaudiret petentes. Sed quid est, quodcumque petieritis, cum videamus plerumque fideles ejus petere, et non accipere? An forte pravit apostolus Jacobus dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Male ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur unde homo laedatur exauditus, magis metuendum est ne quod posset non dare propitius, det iratus. An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat
Abbreviated transcription (Latin):
hec om̃ia inquit facient uobis ꝓpt̾ nom̃ meum: qͥa
nesciunt eum qui misit me. Que omĩa facient. nͥ que
nec tamen odissent eos neq ꝑsequerent᷑. uł etiã odis¬
sent nec tam̃ ꝑ sequerent᷑. ñ om̃ia facerent. Hec autẽ
om̃ia facient uobis in qͥt ꝓpt̃̾ nom̃ meum. qͥd ẽ aliud
dicere. quam me in uobis odio habebunt. me in uobis
ꝑ sequentur : & sermonẽ ur̃m quia meus ẽ ideo ñ ser¬
uabunt. Hec enĩ omĩa facient uobis: ñ ꝓpt̃ nom̃

Expanded text:
facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiam si odissent, nec tamen persequerentur, non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis, inquit, propter nomen meum. Quid est aliud dicere, quam, Me in vobis odio habebunt; me in vobis persequentur; et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobi
Abbreviated transcription (Latin):
facimꝰ qui dixit. Sine me: nichil potestis facere.
Deniq quib iam dixerat siodit uos mundꝰ. scitote qͥa me
ego dixi uobis. ñ est seruus maice dño suo. Si me ꝑsecu¬
tisunt: & uos ꝑ sequent᷑. Si sermonem meũ seruauerunt:
& uestrum seruabunt. Dicendo autẽ non ẽ seruus maior
dño suo: nonne eudent̃ ostendit. quẽ ad modũ intelli¬
gere debeamꝰ. qđ suꝑius dixerat. iam ñ dico uosseruos:

Expanded text:
potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me ego dixi vobis, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos
Abbreviated transcription (Latin):
lia scelera punuint᷑. mundꝰ &. in eis aquib talia sce-¬
lera diliguntur. Mund usitaq ille qui intelligitur
in malis atq impiis. &. odit qđ suum est ex ea par-¬
tehominum qua sceleratis nocet. & diligit qđ suũ
ẽ ex ea parte hominũ. qua eisdem ipsis consceleratiᷤᷤ
fauet. Ergo hec om̃ia facient uobis ꝓpt̾ nom̃ meũ.
uel ita dictũ ẽ ꝓpter qđ uos patimini. uelita ꝓpt̃qd̾ ꝙ¬
ipsi faciunt. quia hoc in uobis dumꝑsequntur odert̃.
Et addidit. Quia nesciunt eum qͥ me misit. H oc scđ̾m
eam scientiã dic̾tum intelligendũ ẽ. de qua & alibi
dictũ est. scire autẽ te: sensus ẽ consũmatꝰ. Hac qͥppe
scientia qui sciunt patrẽ a qͦ missus est xp̃s. nullomͦ
ꝑ secunt᷑ eos quos colligit.x p̃s. quia & ĩpsi cũ eis
colliguntur a xp̃o¬

Expanded text:
lia scelera puniuntur, et mundus est in eis a quibus talia scelia scelera puniuntur, et mundus est in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis consceleratis favet. Ergo, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui sciunt Patrem, a quo missus est Christus, nullo modo persequuntur eos quos colligit Christus, quia et ipsi cum eis colliguntur a
Abbreviated transcription (Latin):
meũ qđ in uob̃ oderunt. ita potest accipi & ꝓpter iu¬
sticiam: quã in uobis odert̃. de ꝑ hoc & boni cum ꝑ secu¬
tionẽ faciunt malis. possunt recte dici & ꝓpt̾ iusticiã
facere quã diligendo ꝑ secunt᷑ malos. & ꝓpt̃ iniqͥtatẽ
quam oderunt in ipsis malis. Ita gͦ & ipsi mali possunt
dicipati. & ꝓpt̾ iniquitatẽ que in illis punit᷑. & ꝓp¬
t̃ iusticiã que in eoꝵ pena exercet᷑. Item queri po¬
test si etiã malifaciunt ꝑ secutionẽ malis. sic̃ impii
reges & iudices. cũ essent ꝑ secutorespioꝵ utiq homi¬
cidas et adulteros & quoscũq maleficos quos contra
leges publicas fecisse cognoscerent puniebant. qͦmͦ
intelligendũ ẽ qđ ait dñs si demundo essetis mundꝰ
qđ suũ erat diligeret. Neq enim quos punit diligit
mundus. a quo uidemꝰ supradicta scelerũ genera
plerumq puniri. nisi quia mundꝰ ẽ in eis a quib ta-¬

Expanded text:
meum quod in vobis oderunt; ita potest accipi, et propter jumeum quod in vobis oderunt; ita potest accipi, et propter justitiam quam in vobis oderunt: ac per hoc boni cum persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, quam diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis: ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem quae in illis punitur, et propter justitiam quae in eorum poena exercetur. 4. Item quaeri potest, si etiam mali faciunt persecutionem malis; sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in eis a quibus ta
Abbreviated transcription (Latin):
meum: qͥa sic̃ apłs docet factus est nobis sapientia a
deo. & iusticia. & scĩficatio. & redemptio. ut quẽ admo¬
dum scriptum ẽ. qͥgłiatur in dño glorietur. faciunt
qͥppe ista mali malis: s ñ ꝓpt̃ iusticiã. Et id̾o miseri utri¬
q: & qͥfaciunt & qui patiunt᷑. faciunt & boni malis
ubi & si faciunt ist̾i ꝓp̾t̃ iusticiam: ñ tam̃ illi ꝓpt̃ ui¬
sticiam patiuntꝰ᷑ S dicet aliquis. Si mali quando ꝑ¬
ꝓpt̃ iusticiã etiam mali patiuntur. Si enĩ possunt ma-
patiuntur mali ꝓpt̃ iniusticiam. Nec maliergo ꝓpter
hoc possunt facere ꝓpt̾ qđ boni patiunt᷑: qͥa faciunt
mali ꝓpt̃ iniusticiã. patiunt᷑ boni ꝓpt̃ iusticiã. Quo
intelligamꝰ dictum. hec om̃ĩa facient uobis ꝓpt̃ nom̃
meum. ut totum referat᷑ ad iustos. tamquam dictũ
sit. hec omĩa patiemini abeis. ꝓpt̃ nom̃ meũ. ut hoc
sit. facient uobis: qd ẽ patiemini ab eis. Si autẽ ꝓpt̃
nom̃ meum sic accipit᷑. tam quã diceret ꝓpt̾ nomen

Expanded text:
tia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando puntur, propter justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Quointelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tem se dixit esse iħs. & discipłos suos palmi¬
tes: & agricolam patrẽ. Unde iam pridem si¬
cut potuimꝰ disputatum ẽ In hac autẽ lec̾tio¬
ne cũ adhuc deseipso qui ẽ uitis & de suispalmitib
hoc est discipłis loqueretur: manete in me inquit & ego
in uobis. Non eo modo illi in ipso: sicut ipse in illis. Utrũ
q enim ꝑ dest: ñ illis ipsis. Ita sunt qͥppe inuite palmiteᷤᷤ.
ut uiti ñ conferant: s inde accipiant. unde uiuant. Ita
uͦ uitis ẽ in palmitib ut uitale alimentũ subministret

Expanded text:
tem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo mque enim prodest, non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Ita vero vitis est in
Abbreviated transcription (Latin):
ut contẽpnant: uł etiam derideant. aut oppugnent ea.
In his uerba rp̃i ñ manent: qͥtangunt qͦdam modo ñ
coherent. Et ideo illis non erunt inbenefitiũ s in testi¬
moniũ. Et quia fic in sunt in eis. ut non maneant in ei ᷤᷤ
adhoc tenentur ab eis. ut uidicent᷑ ex eis.
c̃tum plurimum afferatis. usq adid. Sicut & ego

Expanded text:
ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eis.ctum plurimum afferatis, usque ad id Et maneo
Abbreviated transcription (Latin):
expedit nobis. Manentes gͦin eo. cũ uerba eiꝰ i nob̃¬
manent. qđ cumq uoluerimꝰ petemꝰ ꝙ fiet nobis. Quia si
petimꝰ & ñ fiet. ñ hoc petimꝰ qđ habet mansio in eo. nec
qđ habent uerba eius que manent innobis: s qđ habet
cupiditas & infirmitas carnis que ñ ẽ in eo. & inqua ñ¬
fm manent uerba eiꝰ Nlam utiq aduerba eiꝰ ꝑtinet oratio
illa quam docuit: u dicimꝰ. Pat̃ noster qui es in celis. abhu¬
ius orationis uerbis & sensib ñ recedamꝰ peticionib nr̃i ᷤᷤ
& qͥcquid petimꝰ fiet nobis. Tunc enĩ dicenda sunt uer¬
ba eius in nobis manere: quando facimꝰ que p̃cepit. &
diligimꝰ que ꝓmisit. Quando autẽ uerba eiꝰ manent in
memoria nec inueniunt᷑ in uita. ñ computat᷑ palmes
in uite: qͥa uitã ñ attrahit ex radice. Ad hanc differen¬
tiam ualet qđ scriptũ est: & memoria retinentib man-¬
data eius. ut faciant ea. Multi enim memoria retinent

Expanded text:
expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobiexpedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobimanent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertini es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent,
Abbreviated transcription (Latin):
uitis: tanto sunt contẽptibiliora si in uite ñ manse¬
rint. quanto gloriosiora si manserint. Deniq sicut
de his etiamꝑ ihec echielem ꝓpħam dñs dicit. p̃ci¬
sa nullis agricolarũ usib ꝓsunt: nullis fabrilib
oꝑib deputant᷑. Unũ eduob palmiti congruit: aut
uitis aut ignis. Siin uite ñ est: inigne erit. Ut gͦ
in igne ñ sit: in uite sit Si manseritis in me inqͥt &
uerba mea in uobis manserint: quod cũq uolue¬
ritis petetis & fiet uobis. Manendo qͥppe in xp̃e. qͥd
uelle possunt. nͥ qđ conuenit. xp̃o: Quid uelle pos¬
sunt manendo in saluatore: nͥ qđ alienũ ñ est asa¬
lute: Aliud qͥppe uolumꝰ qͥa sumꝰ in xp̃o: & aliud uo¬
lumꝰ qͥa sumꝰ ad huc in hoc scło. Demansione nãq
huiꝰ scłĩ nobis aliquando subrepit: ut hoc petamꝰ
qđ nobis ñ expedire nescimꝰ. S absit ut fiat nobis
si manemꝰ in xp̃o: qͥ ñ facit quando petimꝰ. nͥ quod

Expanded text:
vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non mansevitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt, nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe volumus, quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit quando petimus, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Qui manet in me & ego in eo. hic ferc fruc̾tũ mul¬
tum: qͥa sine me nichil potestis faceresse qͣsquã putasone si et¬
ret saltem paruũ aliquẽ fructũ posse a semetipso
palmitem ferre: cũ dixisset hic fert fructũ multũ.
ñ ait quia sine me parũ potestis facere. s nichil po¬
testis facere. Siue ergo parũ siue multum. sine illo fi¬
eri ñ potest. sine qͦ fieri nichil potest: quia & siparũ
attulerit palmes. eum purgat agricola. ut plus affe¬
rat: tam̃ nisi in uite manserit. & uixerit de radice qͦn¬
tum libet fructũ a semetipso ñ potest ferre QQuãuis łe uni.
autem xp̃s uitis ñ esset. nisi homo esset: tam̃ istam gra¬
tiã palmitib ñ preberet. nisi etiam ds esset. Herũ
quia ita sine ista gr̃a non potest uiui. ut mors in po¬
testate sit liberi arbitrii: si qͥs inquit in me ñ manse¬
rit. mictetur foras sicut palmes & arescet. & colli¬
gent eum & in ignem mittent & ardet. Ligna itaq

Expanded text:
ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
met ipso facit iusticiã hoc ẽ altũ elationis uestre.S
ueritas contradicit.& dicit. Palmes ñ potest ferre fru¬
ctum. a semetipso: nͥ manserit in uite. Ite nc̃ꝑ abru¬
ta: &. ñ habentes ubi figamini. uentosa loquacitate
iactamini. Hec sunt in ania p̃sumptionis ur̃e.S qͥd
uossequat᷑ uidete: & si ẽ in uobis ullussensus horre¬
te. Qui enĩ a semet ipso se fructũ existimat ferre. in
uite ñ ẽ. Qui inuite ñ est: in xp̃o ñ est. Qui in xp̃o

Expanded text:
metipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed metipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam p̃ciso palmite: potest deuiua radice alius pullulare.
Qui autẽ p̃cisus ẽ sine radice ñ potest uiuere. Deniq ad¬
iungit. & dicit ¶ Sicut palmes ñ pocest ferre fruc̾tũ a se-
metipso. nisi manserit in uite: sic nec uos nisi in me man¬
seritis. Magna gr̃e cõm̃datio. fr̃s mei. Corda instruithu¬
miliũ: or a ob struit suꝑboꝵ. Ecce cui si audent responde¬
ant: quiignorantes dei iusticiã. & suam uolentes consti¬
tuere iusticie dei ñ sunt subiec̾ti. Ecce cui respondeant
sibi placentes. & adbona oꝑa facienda dm̃ sibi necessariũ
ñ putantes. Nonne huic resistunt homines ueritati: ñ¬
te corrupti. reꝓbi circa fidem: Qui respondent & locun¬
tur iniqtatẽ dicentes. Adeo habemꝰ qđ homines sumus:
a nobis autem ipsis qđ iusti sumꝰ. Quid dicitis. quid uo
ipsos decipitis: Non assertores s p̃cipitatores lib ĩ arbi¬
trii. ex alto elationis ꝑ inania p̃sumptionis. in ꝓfun¬
da submersionis: Nempe uox ur̃a est qđ homo ex se¬

Expanded text:
Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest femetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respsibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex se
Abbreviated transcription (Latin):
am pia intentione et uotis bonis. et illud appare¬
bit uobis: quare ioħes qͦd didicit in dño. quia ip¬
se est qui baptizat inspũ scõ: et nulli seruo suo tranᷤ¬
legauit potestatem baptizandi: non debuit dicere
nisi per columbam

Expanded text:
am pia intentione et votis bonis, et illud appaream pia intentione et votis bonis, et illud apparebit vobis, quare Joannes quod didicit in Domino, quia ipse est qui baptizat in Spiritu sancto, et nulli servo suo translegavit potestatem baptizandi, non debuit discere nisi per columbam
Abbreviated transcription (Latin):
est: ipso de iecit. multum maligna pestis. Habe
quid deillo dicit᷑ : Audi apłm ioħem. Qui odit
fratrem suũ: homicida est. fcce post iohannẽ
baptizatum est: post homicidã non ẽ baptiza
tũ. qͥa ioħes dedit baptismũ suũ: homicida de¬
dit baptismũ xp̃i. Qd̃ sacramentũ tã scm̃ ẽ: ut
nec homicida ministrante polluatur. Hon res¬
puo iohannẽ. s potius credo iohanni. Qd credo
ioħi : Qd̃ didicit ꝑ colũbã. Qͥddidicit ꝑ columbã ͤ
hic est qui baptizat. inspũ scõ. Iam ergo fr̃s
tenete hoc: & cordibus urĩs in figite. Si enm
hodie uoluero plenius dicere. quare ꝑ columbã:
tempus non sufficit. Qͥa enĩ res dicenda. insinu
tror scĩtati ur̃ȩ. S quare hanc ipsam rem ꝑ colum¬
bam oportuit demonstrari: si breuiter dici posset
dicerem. S quia diudicendũ est & honerare
uos nolo: quomͦ ad uitus sũ orationib urĩs. ut il¬
lud qͦd ꝓmisi implerem: ad iuuante etiam atq eti¬

Expanded text:
est, ipsum dejecit multum maligna pestis: et habebest, ipsum dejecit multum maligna pestis: et habebquid de illo dicitur? Audi apostolum Joannem: Qui odit fratrem suum, homicida est . Ecce post Joannem baptizatum est, post homicidam non baptizatum est; quia Joannes dedit baptismum suum, homicida dedit baptismum Christi. Quod Sacramentum tam sanctum est, ut nec homicida ministrante polluatur. 20. Non respuo Joan Quod didicit per columbam. Quid didicit per columbam? Hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Jam ergo, fratres, tenete hoc, et cordibus vestris infigite. Si enim hodie voluero plenius dicere quare per columbam, tempus non sufficit. Quia enim res discenda insinuattror Sanctitati vestrae: sed quare hanc ipsam rem per columbam oportuit demonstrari, si breviter dici posset, dicerem: sed quia diu dicendum est, et onerare vos nolo, quomodo adjutus sum orationibus vestris, ut illud quod promisi, implerem; adjuvante etiam atque eti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c baptizauit. Sic gͦ qͦs baptirauit ebriosus.
quos baptizauit homicida. quos baptizauit
Non timeo adulterũ. non ebriosũ. non homi¬
cidam. quia columbã attendo: ꝑquam mͥ dicit᷑.
hic est qui baptizat. Ceterum fr̃s lem̃ĩ dicere de¬
lirum est: quia melioris meriti fuit non dico
iuidas. s quilibet hominũ: quam ille dequo
dictũ est. Innatis mulierũ: non surrexit ma¬
tor ioħe baptista. Non gͦ huic quisquã seruus.
s baptismus dñi. etiam ꝑ seruum malũ datus:
baptismo etiam amici serui preponitur. aAudi
quales cominemoret paulus apłs. falsos fr̃s:
inuidia predicantes uerbum dei. Et quid de ill
dr̃: Et in hoc gaudeo: s & gaudebo. xp̃m enim an¬
nuntiabant. ꝑ inuidiam quidem: sed tamen
xp̃m. non ꝑ quid. s quem: uide. Per inuidiam
li imitari malũ predicatorem: s imitare bonũ
dam predicabatur. Et quid est inuidere: Hor¬
rendum malum. Ipso malo diabolus deiectus

Expanded text:
Christus baptizavit. Sic ergo quos baptizavit ebriosus, Christus baptizavit. Sic ergo quos baptizavit ebriosus, quos baptizavit homicida, quos baptizavit Non timeo adulterum, non ebriosum, non homicidam; quia columbam attendo, per quam mihi dicitur, Hic est qui baptizat. 19. Caeterum, fratres mei, delirum est dicere quia melioris meriti fuit, non dico Judas, sed quilibet hominum, quam ille de quo dictum est, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Non ergo huic quisquam servus, sed baptisma Domini etiamam amici servi praeponitur. Audi quales commemorat apostolus Paulus falsos fratres, invidia praedicantes verbum Dei, et quid de illis dicit: Et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. Christum enim annuntiabant, per invidiam quidem, sed tamen Christum . Non per quid, sed quem vide: per invidiamli imitari malum praedicatorem, sed imitare bonum  per invidiam praedicabatur. Et quid est invidere? Horrendum malum. Ipso malo zabolus dejectus
Abbreviated transcription (Latin):
dam. Dedit iohes. & baptizatum est post io¬
hannẽ: quia si datusest auida. baptismus xp̃i
erat. Qͥ autem aiohanne datus ẽ: iohannis e¬
tat. Non uidam iohanni. s baptis mu̾s xp̃t. Etiã
ꝑuide manus datum: baptismo ioh̃is etiã
ꝑmanus ioħis dato recte preponimus. Et enĩ
dictum est dedño. ante quam pateretur: quia
baptizabat plures quam ioħes. Deinde adiectũ est:
quamuis ipse non baptizaret. s discipłi eiꝰ. Ipse &
non ipse. Ipse potestate: illi ministerio. Seruitutẽ
ad bapti ⁊ andum̃ illi ãdmouebant : potestas bap¬
triandi in xp̃o ꝑmanebat. Ergo bapti ⁊abant dis¬
cipłi eius: & ibi erat adhuc uidas inter discipłos
eius. Si quos gͦ baptizauit uidas: ñ st̃ iterũ baptizati.
Et qͦs baptrzauit ioħs. iterũ baptizati st̃. Plane iterũ: s ñ
iterato baptismo. Quos enĩ baptizauit iohannes io¬
hannes baptizauit. Quos autẽ baptirauit uidas:

Expanded text:
dam; dedit Joannes, et baptizatum est post Jodam; dedit Joannes, et baptizatum est post Joannem: quia si datus est a Juda baptismus, Christi erat; qui autem a Joanne datus est, Joannis erat. Non Judam Joanni, sed baptismum Christi etiam per Judae manus datum, baptismo Joannis etiam per manus Joannis dato recte praeponimus. Etenim dictum est de Domino antequam pateretur, quia baptizabat plures quam Joannes: deinde adjunctum est, Quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus . Ipse, et non ipse: ipse potestate, illi ministerio; servitutem ad baptizandum illi admovebant, potestas baptizandi in Christo permanebat. Ergo baptizabant discipuli ejus, et ibi adhuc erat Judas inter discipulos ejus: quos ergo baptizavit Judas, non sunt iterum baptizati; et quos baptizavit Joannes, iterum baptizati sunt? Plane iterum, sed non iterato baptismo. Quos enim baptizavit Joannes, Joannes baptizavit: quos autem baptizavit Judas,
Abbreviated transcription (Latin):
za post ebriosum tuum. Si enim post iohannẽ
baptirarunt apłi. quantomagis debet post ebti¬
osum sobrius baptizare: andicis inunitate me¬
cum est ebriosus: Ergo iohannes amicus sponsi
non erat inunitate cum sponso ͤ S tibi ipsi dico:
quisqͥs es. Tu es melior aniohannes: Non aud̃bis dic̾e:
ego sũ melior ꝗͣ ioħes. Ergo post te baptizent tui: site fuerĩt
meliores. Si enĩ post ioħem baptizatũ ẽ: erubesce qͥa post
te non baptizatur. Dicturus es. Sed ego bap¬
tismũ xp̃i habeo: & doceo. Aliquando ergo ag¬
nosce iudicem. & noli p̃co suꝑb ẽẽ. Baptisiũ xp̃i
das: ideo non post te baptizatur. Post iohannẽ
ideo baptrzatũ est: qua nonbaptismũ xp̃i dabat.
s baptismũ suum: quia sic acceꝑat ut ipsius eẽt.
Non ergo tu melior quam iohannes. s baptismus
dabatur apetro xp̃i est: et si datũ est aiuda. xp̃i
erat. dedit udas: s non baptizatũ est post ui¬

Expanded text:
za post ebriosum tuum. Si enim post Joannem za post ebriosum tuum. Si enim post Joannem baptizaverunt Apostoli, quanto magis debet post ebriosum sobrius baptizare? An dicis, In unitate mecum est ebriosus? Ergo Joannes amicus sponsi, non erat in unitate cum sponso? 18. Sed tibi ipsi dico, quisquis es: Tu es melior, an Joannes? Non audebis dicere: Ego sum melior quam Joannes. Ergo post te baptizent tui, si te fuerint meliores. Si enim post Joannem baptizatum est, erubesce quia post te non baptizatur. Dicturus es, Sed ego baptismum Christi habeo, et docco. Aliquando ergo agnosce judicem, et noli praeco superbus esse. Baptismum Christi das, ideo non post de baptizatur: post Joannem ideo baptizatum est, quia non Christi baptismum dabat, sed suum; quia sic acceperat ut ipsius esset. Non ergo tu melior quam Joannes: sed baptismus dabatur a Petro, Christi est: et si datum est a Juda, Christi erat. Dedit Judas, et non baptizatum est post Ju
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i dederunt. quem baptismũ non dedit ioħes.
Recurro ad iohannem: & dico. Hic ẽ qui baptizat.
Sic enim melior ioħes quam hereticus: quomͦ
melior ioħs quã ebriosus. qͦmͦ melior ioħs ꝗͣ homicida.
Sipꝰ d̾teriorẽ baptizare d̾b̾emꝰ qͥa post meliorem baptiza¬
runt apłi: qui cumq apud ipsos baptriati fueriñ
ab ebrioso. non dico abhomitidia. ñ dico asatelli¬
te alicuius scelerati. non dico araptore rerum a¬
lienarum. non dico ab oppressore pupilloꝵ non
aseparatore con iuigum: nichil horum dico: quod
sollemne ẽ dico. quod cotidianũ est dico: qd uo¬
cantur omnes dico. Et in ista curitate quando
dr eis alogiemur. bene sit nobis. & tali die festo
ianuariarum non debes ieumnare: ea dico leuia.
cotidiana. Ab ebrioso homine cũ baptizatur. qͥs
ẽ melior ioħes an ebriosus: Responde si potes:
qd̃ ebriosus tuus melior sit quam iohannes. Nũ¬
quam hoc audebis. Ergo tu quia sobrius es: bapti¬

Expanded text:
Christi dederunt, quod baptisma non dedit Joannes. 17. Christi dederunt, quod baptisma non dedit Joannes. 17. Recurro ad Joannem, et dico: Hic est qui baptizat. Sic enim melior Joannes quam haereticus, quomodo melior Joannes quam ebriosus, quomodo melior Joannes quam homicida. Si post deteriorem baptizare debemus, quia post meliorem baptizarunt Apostoli; quicumque apud ipsos baptizati fuerint ab ebrioso, non dico ab homicida, non dico a satellite alicujus scelerati, non dico a raptore rerum alienarum, non dico ab oppressore pupillorum, non a separatore conjugum; nihil horum dico: quod solemne est dico, quod quotidianum est dico, quo vocantur omnes dico, et in ista civitate, quando eis dicitur, Alogiemus, bene sit nobis, et tali die festo Januariarum non debes jejunare; ea dico levia, quotidiana: ab ebrioso homine cum baptizatur, quis est melior, Joannes an ebriosus? Responde, si potes, quod ebriosus tuus melior sit quam Joannes: nunquam hoc audebis. Ergo tu quia sobrius es, bapti
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ decelo habebat. ñ ex hominib. S quatenus
habebat: ipse dixit. Farate uiam dño. Ubi autem
cognitus est dñs: ipse factus ẽ uia. Non iam opꝰ
erat baptismo. iohannis: quo pararetur uia dño.¬
Tamen quid nobis solent dicere: Ecce post iohem
baptrzatum ẽ. Ante quã enim bene ista questio
tractaretur in eccłia catholica: multi in eo erraue¬
runt. & magni et boni. S quia demembris co¬
lumbe erant. non se preciderunt: & factum est
ineis qd̾ dixit apłs. Si quid aliter sapitis: hoc quo¬
q uobis ds̃ reuelauit. Unde isti qͥ se separauert̃:
indociles facti sunt. Qͥd enĩ solent dicere: Ecce post
iohannẽ baptrzatũ ẽ: post hereticos ñbaptizat᷑.
Qͥa qͥdam qui habebant baptismũ iohis: iussi
sunt a paulo baptizari. Non enim habebant
baptismũ xp̃i. Quid gͦ exaggeras meritũ ioħis.
concedo sceleratos ẽẽ hereticos: s heretici baptismũ

Expanded text:
t baptismum de coelo habebat, non ex hominibus: sed quatenus t baptismum de coelo habebat, non ex hominibus: sed quatenus habebat? Ipse dixit, Parate viam Domino . Ubi autem cognitus est Dominus, ipse factus est via; non jam opus erat baptismate Joannis, quo pararetur via DoTamen quid nobis solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est. Antequam enim bene ista quaestio tractaretur in Ecclesia catholica, multi in ea erraverunt, et magni et boni: sed quia de membris columbae erant, non se praeciderunt, et factum est in eis quod dixit Apostolus, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revel. Quid ergo solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est; post haereticos non baptizatur? Quia quidam qui habebant baptisma Joannis, jussi sunt a Paulo baptizari : non enim habebant baptisma Christi. Quid ergo exaggeras meritum Joanniso tibi concedo sceleratos esse haereticos: sed haeretici baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
spem inse poni exorrescunt. Ergo computo cũ paulo
iustum ministrũ. Qͥd enim dicit paulus: Ego plan¬
taui. apollo rigauit: s ds̃ incrementũ dedit. Neq
qui plantat est aliqͥd. neq qͥ rigat: sed qui increm̃¬
tum dat ds̃. Qͥ uero fuerit suꝑbus minister: cum
diabolo compucatur. S non contaminatur donũ
xp̃i. Quod ꝑ illum fluit purũ est. qd̃ ꝑillum tran¬
sit. Liquidum: uenit ad fertilem t̾ram. Puta quia
ipse lapideus ẽ: quia exaqua fructũ ferre ñ potest.
Et ꝑ lapideum canalem: transit aqua ad areolas.
Incanali lapideo nichil generat: s ortus plurimũ
fructũ affert. Spiritalis enĩ uirtus sacramenti:
ita ẽ ut lux. Et abinluminandis pura excipitur:
et si pinmundos transeat: non inquinatur. Sint
plane ministri iusti. & głam suam non querant:
s illius cuiꝰ ministri sunt. Non dicant baptismus
meus ẽ: quia non ẽ ipsorum. attendant ipsum

Expanded text:
spem in se poni exhorrescunt: ergo computo cum Paulo spem in se poni exhorrescunt: ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Qui vero fuerit superbus minister, cum zabulo computatur: sed non contaminatur donum Christi, quod per illum fluit purum, quod per illum transit liquidum venit ad fertilem terram. Puta quia ipse lapideus est, quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aqua ad areolas; in canali lapideo nihil generat, sed tamen hortis plurimum fructum affert. Spiritualis enim virtus Sacramenti ita est ut lux: et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquinatur. Sint plane ministri justi, et gloriam suam non quaerant, sed illius cujus ministri sunt: non dicant, Baptisma meum est; quia non est ipsorum. Attendant ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
lucerna confundunt᷑. Qͥd dicturi sunt : Si dixerint
ex hominib: & ipsi sui eas lapidabunt. Si autem
dixerint de cȩlo dicamus eis. Quare gͦ non credi¬
distis ei : Dicunt fortasse: credimus ei. Quomͦ gͦ di¬
citis quia uos baptrratis. & iohannes dicit. hic est.
quibaptizat: S ministros inquiunt tanti iudiciᷤ
iustos oportet ẽe: ꝑ quos baptizatur. Et ego dico. &
omnes dicunt: quia uistos oportet ẽẽ tanti uidicis
ministros. Sint ministri boni: si uolunt. Si autẽ¬
noluerint ẽẽ usti. qui cathedra moysi sedent: secu¬
rum me facit᷑ magister meus. dequo sp̃s eius dixit.
inquit & pharisei: cathedram moysi sedent. Que
dicunt facite: quȩ autẽ faciunt nolite facere. Di¬
cunt enim & non faciunt. Si fuerit minister ustus:
computo illum cum paulo. computo illum cum
petro. Cum istis. cum puto iustos ministros: quia
uere iusti ministri. głam suam non querunt.
Ministri enim sunt: ꝓuidicib haberi nolunt.

Expanded text:
lucerna confunduntur. Quid dicturi sunt? Si dixerint, lucerna confunduntur. Quid dicturi sunt? Si dixerint, Ex hominibus; et ipsi sui eos lapidabunt: si autem dixerint, De coelo; dicamus eis, Quare ergo non credidistis ei? Dicunt fortasse, Credimus ei. Quomodo ergo dicitis quia vos baptizatis, et Joannes dicit, Hic est qui baptizat? Sed ministros, inquiunt, tanti judicis justos oportet esse, per quos baptizatur. Et ego dico, et omnes dicimus, quia justos oportet esse tanti judicis ministros: sint ministri justi, si noluerunt esse justi qui in cathedra Moysi sedent, securum me fecit magister meus, de quo Spiritus ejus dicit: ei cathedram Moysi sedent; quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt . Si fuerit minister justus, computo illum cum Paulo, cumputo illum cum Petro; cum istis computo justos ministros: quia vere justi ministri gloriam suam non quaerunt; ministri enim sunt, pro judicibus haberi nolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ quia decelo ẽ baptismus ioħis: dicet nrobis. Qua
re ñ credidistis eiͦ. Si dixerimꝰ quia ex hominib ẽ:
lapidam᷑ apopło quia ꝓpħam habebant iohannẽ.
hinc timebant homines: huic ueritatẽ fateri
confundebant᷑. Tenebre tenebras responderunt:
s aluce suꝑatisunt. Quid enĩ responderunt: Nes¬
cimus. Quod sciebant: dixerunt nescimus. Et dñs.
Nec ego dico uobis inquit: in qͣ potestate ista facio. Et
canfusi st̃ pͥmi inimici. Unde : Delucerna. Qͥs erat lu¬
cerna : Ioħ̃es. ꝓbamꝰ quia lucerna erat : Probamus.
Dñs enĩ dicit. Ille erat lucerna ardens & lucens. Pba
bulemus. Teneamꝰ et nos lucernã iohannem: confun¬
damus inde inimicos xp̃i. Immo ipse confundat ini¬
micos suos ꝑ lucernã suã. Interrogemus & nos: quod
dñs udeos. Interrogemꝰ: & dicamus. Baptismus
iohannis unde est: Decelo. an ex hominib. Qͥa dic¬
turi sunt: Uidete si non & ipsi tamquã inimici. de

Expanded text:
rimus quia de coelo est baptismus Joannis, dicet nobis, Quare rimus quia de coelo est baptismus Joannis, dicet nobis, Quare ergo non credidistis ei? Si dixerimus quia ex hominibus est, lapidabimur a populo; quia prophetam habent Joannem. Hinc timebant homines, hinc veritatem fateri confundebantur. Tenebrae tenebras responderunt, sed a luce superatae sunt. Quid enim responderunt? Nescimus: quod sciebant, dixerunt, nescimus. Et Dominus, nec ego vobis dico, inquit, in qua potestate ista facio . Et confusi sunt primi inimici. Unde? De lucerna. Quis erat lucerna? Joannes. Probamus quia lucerna erat? Probamus. Dominus enim dicit: Ille erat lucerna ardens et lucens . Prbulamus: teneamus et nos lucernam Joannem, confundamus et inde inimicos Christi; imo ipse confundat inimicos suos per lucernam suam. Interrogemus et nos quod Dominus Judaeos, interrogemus et dicamus, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Quid dicturi sunt, videte, si non et ipsi tanquam inimici de