comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui non esset natiuitate filius. Dei gͦ natiuita
te filius dei factus est filius. natus scđ̾m uerita¬
tem naturȩ ex deo dei filius. & scđ̾m ueritatem
naturȩ. ex homine hominis filius. ut ueritas
geniti non adoptione. non appellatione. sed in
utraq natiuitate filii nomen nascendo haberet.
& esset uerus d̾s. & uerus homo. unus filius.
Non gͦ duos xp̃os neq duos filios. sed deum & ho¬
minem unum filium. quem ꝓpterea & unige¬
nitum dicimus manentẽ in duab substantiis.
sicut ei naturȩ ueritas contulit. non confusis
naturis neq inmixtis. sicut timothiani uolunt.
homo in deum transiuit. non naturȩ uer
cunt. sed dei dignatione. ut nec d̾s mutaretur
in humanam substantiam assumendo hominẽ.
nec homo indiuinam. głificatus in dm. quia mu¬
tatio uł uersibilitas naturȩ. & diminutionẽ.
& abolitionẽ sub̾ȩ facit. Creditur a nobis sine
confusione coniuncta trinitas. sine separatio

Expanded text:
qui non esset nativitate filius. Dei ergo filius, qui non esset nativitate filius. Dei ergo filius, hominis factus est filius: natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei filius et secundum veritatem naturae ex homine hominis filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione: sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus et verus homo, unus filius. Non ergo duos Christos, neque duos filios: sed Deum et hominem unum filium, quem propterea et unigenitum dicimus manentem in duabus substantiis: sicut ei naturae veritas contulit, non confusis naturis neque immistis, sicuti Timochiani volunt: omo in Deum transivit, non naturae verscunt, sed Dei dignatin humanam substantiam, assumendo hominem: nec homo in divinam, glorificatus in Deum: quia mutatio vel versibilitas naturae et diminutionem et abolitionem substantiae facit. Creditur a nobis sine confusione conjuncta Trini
Abbreviated transcription (Latin):
uNuoi ueuoi esss pa¬
trem. & filium. & spiritum
sanctum. patrem eo quod
habeat filium. filium eo
quod habeat patrem. Sp̾m
sc̃m. eo quod sit ex patre
& filio. Pater gͦ principi¬
um deitatis. qui sicut nun¬
quam fuit non deus: ita
nunquam fuit non pater. a quo filius natus.
aquo sp̃c sc̾s non natus. quia non est filius. neq
quia non est ex nichilo. sed ex deo patre. & deo
filio. deus ꝓcedens. Pater ęternus. eo quod ha¬
habeat filium ȩternum: cuius ȩternus sit patͣ.
ilius ȩternus. eo quod sit patri & sp̾ui sancto
coȩternus. Sp̃c sc̃s ȩternus. eo quod sit patri
& filio coȩternus. Non confusa in una ꝑsona
trinitas. ut sabellius dicit. Neq separata aut
diuisa in natura diuinitas. ut arrius blasphe¬
mauit. Sed alter inꝑsona pater. alter inꝑso¬
tura. in sancta trinitate d̾s pater. & filius.
sc̃s. sed filius tantum. ut qui erat indiuinitate
patris dei filius. ipse fieret in homine hominis
filius. Neq filii nomen ad alterum cransiret.

Expanded text:
unum Deum esse Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Patrem eo, quod habeat Filium, Filium eo quod habeat Patrem, Spiritum sanctum eo quod sit ex Patre et Filio. Pater ergo principium Deitatis, qui, sicut nunquam fuit non Deus, ita nunquam fuit non Pater: a quo Filius natus, a quo Spiritus sanctus non natus, quisanctus, quia non est ex nihilo: sed ex Deo Patre, et Deo Filio Deus procedens. Pater aeternus eo, quod habeat Filium aeternum, cujus aeternus sit Pater. Filius aeternus eo, quod sit Patri et Spiritui sanccoaeternus. Spiritus sanctus aeternus eo quod sit Patri et Filio coaeternus. Non confusa in una persona Trinitas, ut Sabellius dicit; neque separata aut divisa in natura divinitas, ut Arius blasphemat, sed alter in persona Pater, alter in persotura, in sancta Trinitate Deus Pater, et Filius ed Filius tantum, ut qui erat in divinitate Patris Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius: ne filii nomen ad alterum transiret
Abbreviated transcription (Latin):
uini & mulieres preterito sabbato pasan¬
fidie piragno popłoꝵ incursu. nescreters
Flio suos suscepissent ex lauacro sc̃o. Cupisg
scure si ꝓtali rõne accidenti. debeant uiri ac mu¬
lieres ad pprium usum redirȩ annon. Nos
n ex hac re mesti inquisiumꝰ pͥoꝵ dicta. Inue¬
nimꝰ autͣ in archiuis huiꝰ apłice sedis iã talia
contigisse in eccłia hisaurie & ethesioꝵ. simul¬
ꝙ hierosoliȩ aliarũ etiã eccłiarũ ep̃is. & ear
ciuitatũ ab hac apłica sede uolentib scire. itrũ
uiri ac mulieres redirent ad ꝓpriũ thor. Be¬
tes talia. ꝑscripsert̾. & confirmauert. ut mul
lom se inconiugio reciperent mulieres ac
s separent se. ne suadente diabolo tale uitiuĩ

Expanded text:
viri et mulieres praeterito Sabbato paschali die prae magno populorum incursu nescientes filios suos suscepissent ex lavacro sancto. Cupis ergo scire si pro tali ratione accidenti debeant viri ac mulieres ad proprium usum redire, an non. Nos vero ex hac re moesti, inquisivimus priorum dicta. Invenimus autem in archivis hujus apostolicae sedis jam talia contigisse in Ecclesia Hisauriae, Ephesiorum, simulque Hierosolymae, aliarum etiam Ecclesiarum episcopis, et earum civitatum, ab hacviri ac mulieres redirent ad proprium torum, betes talia, perscripserunt et confirmaverunt, ut nullo modo se in conjugio reciperent mulieres, aut natos, sed separarent se: ne suadente diabolo tale vitium p
Abbreviated transcription (Latin):
habeã. ꝓ inde intelligendũ ẽ etiã ipsa qͣ ñ adño
nuibeni u n sc̃o eius famulo utilit̃ suadent᷑. eodẽ
dño inspirante suaderi. Absit enĩ ut quiqu
catholieuis dix̾it qñ suadet sp̃c sc̃s ñ dñm siade¬

Expanded text:
habehabeed a sancto eius famulo utiliter suadentur, eodem domino inspirante suaderi. absit enim, ut quisquam catholicus dixerit. quando suadet spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
tilib cõꝑit coniugib ex quib si non ambo cre¬
derent. s unus. aut una. & infidelis cũ fideli
consentiret habitare. nec ꝓhib̾i ad ño debuit.
fidelis infidelem dimitt̾e nec iubi. Id̾o scilicet
nͣ ꝓhib̾i. quia iusticia ꝑmittit a fornicante dis¬
cedere. & infidelis hominis fornicatio ẽ maior
corde. nec uera eiꝰ pudicitia cũ coniuge dici pot̾.
quia omnesñ ẽ exfide.peccatũ ẽ. Quã uis uerã
fidelis bat pudicitiã etiã cum infideli coniuge
quȩ ñ habet uerã. Ido aut̃ nec iub̾i debuert̾ fi¬
deles ab infidelib separari. qͥa ñ contͣ uissionẽ
dñi gentiles fuert̾ ambo coniuncti. Qm̃ gͦ ab
infideli fidelem discedere ñ ꝓhibet. nec iubet
consiliũ. Uñ cũ dixisset de muliere cuius uir
nortus fuerit. beatior autẽ erit. si sic ꝑman¬
sert. scdm meũ consiliũ. nequis hoc consilium
anqua̾ humanũ & ñ diuinũ ẽtempnendum
pataret abiecit. ꝑ uto aut̃ qͦd & ego spͣm dei

Expanded text:
tilibus comperit conjugibus; ex quibus si non ambo crederent, sed unus vel una, et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a Domino debuit fidelis infidelem dimittere nec juberi. Ideo non non prohiberi, quia iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corde, nec uera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fidelis habeat pudicitiam etiam cum infideli coo autem nec iuberi debuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra iussionem domini gentiles fuerunt ambo coniuncti. Quoniam ergo ab infideli fidelem discedere nec prohibet nec iubet dconsilium. unde cum dixisset de muliere, cuius uir mortuus fuerit: beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium, ne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuinum contemnendum putaret. adiecit: puto autem, et ego spiritum dei
Abbreviated transcription (Latin):
ic eniͣ recedere ab infidelib uxorib uł ma¬
uitis fideles uiri uł feminȩ ñ ꝓhibent᷑ a dño.
ut neq iubeant᷑. Nam si dimit t̾e tales cͣiui¬
ges iuberent᷑. nullus locus ẽẽt consilio monentis
apłi ne hoc fieret. Nullomͦ enĩ qͦd dñs iubet.¬

Expanded text:
ic enim recedere ab infidelibus uxoribus vel maritis fideles viri vel feminae non prohibentur a Domino, ut neque jubeantur. Nam si dimittere tales conjuges juberentur, nullus locus esset consilio monentis Apostoli, ne hoc fieret. Nullo enim modo qu
Abbreviated transcription (Latin):
Qchanias ep̃c. seruus seruoꝵ dei re¬
uerentissimo & sc̾issimo fr̃i. Theodoro ep̃o
neranda fr̾nitas obtulit. ꝑqͦd nos siscitari
curasti. si liceat filiũ cuiꝰ pͥat̾ alt̾ius filiã ex
saero baptismate susceptã. idest spualẽ ean¬
dem patris filiã qͦd dici crudele ẽ inmatri¬
monio acciꝑe. Qd apud te enoriit᷑ asseriusti
abstineri. multomagis a spũali patris nr̃i
filla. Omni occasione aut argum̃to seposito
sub nimia districtione nos cauere conuenit.
ne iram diuinȩ examinationis incidat. siqͥs
faui saciori fuixtus minimȩ restrinxerit
suna lururiȩ.Unde & om̃s om̃ino cauendi
sunt atalis sceleris cõmixtione. ne in ȩtͣnũ
dut matrimonio. ꝑ om̃ia tua fr̾nitas stu¬
deat separe. & penitentiȩ digne submit t̾e.
qustenus ab ȩterna eruti dapnatione. ani¬
mas eoꝵ lucteris p̃stante dño. De filus aut̃
em ereis nati eẽ ꝓbant᷑ retulistisi liceat eos
sonuigio copulari. S hi cur ꝓhibeant᷑ acon¬

Expanded text:
charias episcopus, servus servorum Dei, reverentissimo et sanctissimo fratri Theodoro, episcopo neranda fraternitas obtulit, per quod nos sciscitari curasti si liceat filium, cujus pater alterius filiam ex sacro baptismate susceptam, id est spiritualem ejusdem patris filiam, qmonio accipere, quod apud te enormiter asseruisti abstinere, multo magis a spirituali nostri patris filia omni excusatione aut argumento seposito sub nimia districtione nos cavere convenit, ne in iram divini examinis incidat, si quis tali facinore mixtus minime restrinxerit frena luxuriae. Unde et omnes omnino cavendi sunt a tali sceleris commixtione, ne in perpetuucuit matrimonio, per omnia tua fraternitas studeat separare, et poenitentiquatenus ab aeterna eruti damnatione animas eorum lucretis praestante Domino. De filiis autem qui ex eis nati esse probantur retulisti si liceat eos conjugio copulari. Sed hi cur prohibeantur a con
Abbreviated transcription (Latin):
su ad tp̃s. ut uacetis or̾oni. & it̾m. reu̾timini
inidipsũ. ne tẽptet uos sathanas ꝓptͣ incon
tinentiã ur̾am. Ergo si ñ exconsensu utͥusq
coniugis hoc factũ eẽ ꝓbatur ñ fraudentur
inuicẽ. sed reu̾tantur indipsũ. presertim
eũ dicat apłs. uxor sui corporis potestatẽ
iQuis filiastrũ aut filiastrã sua̾ ante
Dep̃m ad confirmationẽ tenuerit. sepa¬
retur ab urore sua. & alterã ñ accipiat.¬

Expanded text:
su ad tempus ut vacetis orationi . Et iterum: Revertimini su ad tempus ut vacetis orationi . Et iterum: Revertimini in idipsum, ne tentet vos Satinentiam vestram. Ergo si non ex consensu utriusque conjugis hoc factum esse probatur, non fraudentur invicem, sed revertantur in id ipsum, praesertim quum dicat Apostolus: Uxor sui corporis potestatem quis filiastrum aut filiastram suam ante episcopum ad confirmationem tenuerit, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
qui se suscepit a sacro fonte.sic̃ patrẽ. Item
Est int̾ fr̾es & filios sp̾uales. gratuita & sc̃a
cõmutuo. quȩ nͣ ẽ dicenda consanguinitas.s
potius habenda sp̾ualis ꝓximitas. Unde int̾
le conubiuͣ. qnqde nec int eos qui natura. &
eos qui in ad optionẽ filii sunt uenerandȩ
romane leges matrimonia contrabi ꝑmit
acarnali oportet int̃ se contub̾nio cessare.
uineit : Longe in qͥt gͥ congruentius filiꝰ
patris mei. uł frater m̾s appellatur is.
dentiusq ab alt̾na corporis cõmixtione
oSde desideras utrũ mulier quȩ iuri
filiũ exalia femina genitũ de sacrofon
scđm sacros canones nͥ amboꝵ consensu. nul¬
luis religionis obtentu debet coniunx dimit¬
t̾e coniuge̾. ꝑtinet aut̃ ad ingens uxoris
exitiũ. quȩ habens odio uirũ. uł infirmita¬
tẽ eius ñ considerans. quasi causa pietatis ope¬
ratur impietatẽ maxime cũ p̾cipiat apłs.
Nolite inquiens fraudare inuicẽ nͥ ex consen¬

Expanded text:
qui se suscepit de sacro fonte, sicut patrem. Inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio est, quae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter le conjugium, quandoquidem nec inter eos, qui natura, et eos, qui adoptione filii sunt, venerandae Romanae leges matrimonia contrahi permia carnali oportet inter se contubernio cessare vincit? Longe igitur congruentius filius patris mei vel frater meus appellatur is, dentiusque ab alterna corporis commixtione osse desideras, utrum mulier, quae viri filium ex alia femina genitum de sacro fonm sacros canones nisi amborum consensu nullius religionis obtentu debet conjux dimittere conjugem. Pertinet autem ad ingens uxoris exitium, quae habens odio virum vel infirmitatem ejus non considerans, quasi causa pietatis operatur impietatem: maxime cum praecipiat Apostolus: Nolite, inquiens, fraudare invicem, nisi ex consen
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝗͣ. ꝑ cõmixtionẽ carnis coniuncti una ca¬
ro effecti fuissent. tunc uidetur mulierem
scdas posse contrahere nuptias. Humanum
dico ꝓptͣ infirmitate̾. carnis eoꝵ. Uir autẽ
qui frigide naturȩ ẽ. maneat sine coniuige.

Expanded text:
nunquam per commistionem carnis conjuncti una canunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuis sent, tunc videtur mulierem secundas posse contrahere nuptias. Humanum dico propter infirmitatem carnis eorum. Vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge.
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut̃ int̾rogasti de his qui in matrimo¬
nio iuncti st̃. & nub̾e ñ possunt. si ille
aliã uł illa aliũ ducere possit. quib scriptũ
est. Uir & mulier si se coniunxerint. & pͥea
dix̾it mulier de uiro. qͦd ñ possit coire cum ea.
si pot̾ ꝓbare ꝑ iustum iudiciũ qđ uerũ sit. ac¬
cipiat aliũ si autẽ ille aliã acceꝑit. separent᷑.¬
qui obcausã frigide naturȩ se dicunt non
posse inuice̾ oꝑam carnis dantes cõmisceri.
Iste uͦ si nͣ potest ea uti ꝓ uxore. ẜat quasi so¬
rorẽ. Qđ si retinacłm iugale uolunt rescin¬
dere. maneant utriq innupti. Nã si hiuc
ñ potuit naturalit᷑ concordare. qͦmͦ alt̾i con¬
ueniet. Igitur si uir aliam uult uxorem:
manifesta ratio patet. qͥa succendente diabo¬
lo odii fomite exosã eam ħuit. & id circo
eã dimitt̾e mendacii falsitate molit᷑. Ed si
mulier causat᷑ & dicit. uolo mat᷑ eẽ. & filios
tis sacro sc̃is reliquiis iure uirando dicat. ut

Expanded text:
uod autem interrogasti de his, qui in matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam vel illa alium ducere possit, quibus scriptum est: Vir et mulier si se conjunxerint, et postea dixerit mulier de viro, quod non possit coire cum ea; si potest probare per justum judicium quod verum sit, accipiat alium; si autem ille aliam acceperit, separentqui ob causam frigidae naturae se dicunt non posse invicem operam carnis dantes, commisceri. Iste vero, si non potest ea uti pro uxore, habeat quasi sororem. Quod si retinaculum jugale volunt rescindere, maneant utrique innupti. Nam si huic non potuit naturaliter concordare, quomodo alteri conveniet? Igitur si vir aliam vult accipere uxorem, manifesta ratio patet, quia succendente diabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et idcirco illam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur et dicit, Volo mater esse et filiostis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat ut
Abbreviated transcription (Latin):
urorẽ durerit. & postea cum filiastra fuat
si qua cũ duob fr̾ib seu cum patre & filio. si
quis relictam fr̃is. siquis neptẽ aut nouenã
aut nurũ. aut consobrinã. aut filiã auim¬
eħ. qut eiꝰ relictã. aut priuignã polluerit.
eos disuingi. & ult̾ius nunquã coniugio o¬
utruisq ñ est coniugiũ. E rgo qui pueris
daut puellulas incunabulis. ut econuerso.
nicħ faciunt.nͥ utͣq pueroꝵ consentiat. pͥ quã
uenerint ad op̃s discretionis. nec ẽ conugiũ.

Expanded text:
uxorem duxerit et postea cum filiastra fuerit si qua cum duobus fratribus, seu cum patre et filio, si quis relictam fratris, si quis neptem aut novercam, aut nurum aut consobrinam, aut filiam avunculi, aut ejus relictam, aut privignem polluerit, eos disjungi, et ulterius nunquam conjugio coutriusque non est conjugium. Ergo qui pueris dant puellam in cunabulis, vel e converso, nihil faciunt, nisi uterque puerorum consentiat postquam venerit
Abbreviated transcription (Latin):
tinuos annos cõputando coire mini
lo dotis ad mittende repudiũ marito di¬
i uir & mulier comiunxerint se in
matrimonio. & postea dix̾it mulier
e uiro nͣ posse nub̾e cũ ea: si pot̾it ꝓ¬
bare qͥd u̾um sit. accipiat aliũ. eo qͦd iux¬
ta apłm. ñ potuit illi reddere uir suus de¬
bitum.¬

Expanded text:
tinuos annos computandos coire minimlo dotis amittendae, repudium marito diSi vir et mulier conjunxerint se in matrimonio, et postea dixerit mulier de viro non posse nubere cum ea, si potuerit probare quod verum sit, accipiat alium, eo quod juxta Apostolum non potuit illi reddere vir suus debitum
Abbreviated transcription (Latin):
corde contrito. & sp̃u humiliato dđo & sac̾doti
de om̃ib peccatis suis purã c̃fessionẽ faci¬
aut. & ꝓfusis lacrimis ac largiorib ele¬
mosinis && orationib atq ieiuniis dño satis¬
faciant. Et ꝑ exorcismos ac cet̾a medicine
eccliasticemunia ministri eccłȩ tales qͣntũ
annuerit dñs. qͥ ab imelech ac dñm eius
abrahȩ or̃onib sanauit. sanare ꝓcurent. Qui
forte si sanare nͣ potuerint. sep̾arari uale¬
bunt. S pꝰquã alias nuptias expetierint.
illis incarne uiuentib quib iuncte fue¬
rnnt porib quos relinquerant. etiã si possi¬
biliaas concũ bendi eis redadita fuerit. recon¬
quã coisset cũ ea. exeant inde ad crucẽ. & si
uerũ fuerit separent᷑. & illa faciat qͦd uult.
acceꝑit urorẽ & ħu̾it eã aliquo tpr̃e.
iu ipsa femina dicit qͦd ñ coisset cũ ea.
d ille uir dicit. qͦd sic fecit. in ueritate uiri
consisttit. quia uir cap̾ẽ mulieris. Ex concł

Expanded text:
corde contrito, et spiritu humiliato, Deo et sacerdoti de omnibus peccatis suis puram confessionem faciant, et profusis lacremosynis et orationibus atque jejuniis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera medicinae ecclesiasticae munia, ministri ecclesiae tales quantum annuerit Dominus, qui Abimelech, ac domum ejus, Abrahae orationibus sanavit , sanare procurent. Qui forte si sanari non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint, illis in carne viventibus quibus junctae fuerint prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, recona coisset, exeant inde ad crucem; et, it, separentur, et illa faciat quod vult. accepit uxorem, et habuit ipsam aliquo tempore, et ipsa femina dicat quod non coisset cum ea, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consistat, quia vir caput est mulieris. De eadem
Abbreviated transcription (Latin):
int nesciens nͣ ꝓhibuerit. & nuptiȩ integro
iure consistant. & seruilis conditionis pͥso¬
na eripiatur ad ingenuitatẽ. illo sine dugĩ¬
tatione aꝑto. qͦd liberi qui ex huiꝰ modi nup¬
tiis ꝓcreati fuerint. tam ingenui quã le¬

Expanded text:
en sciens non prohibuerit, et nuptiae integro en sciens non prohibuerit, et nuptiae integro iure consistant, et servilis condicionis persona eripiatur ad ingenuitatem, illo sine dubitatione aperto, quod liberi, qui ex huiusmodi nuptiis procreati fuerint, tam ingenui quam le
Abbreviated transcription (Latin):
erporẽ ancillã mulierẽ duxerit uxom
liberã eam eẽ putans. uł ex contrariosi
libera mulier seruo ꝑerrorẽ iuncta sit. po¬
straq u̾itas reꝑta fuerit. dicendũ ẽ om̃ino
nuptias ñ constitisse. Intͣ lib̾um enĩ & an
cillam. seruũ & liberam mulierẽ nuptiȩ
contrahi nͣ possunt. Quod si calliditate
⁊ conuentia dñi. seruus uł ancilla matri¬
moniũ contraxerit cũ libera ꝑsona. forteem̃
Adñs ancillã suã ut lib̾am iuro ingenuo con¬
ptias donationẽ lucretur totã uł ꝓ parte. si
quid gͥ tale contigerit. ipsam do̾nationem
lotis & ancillã lib̾am facit. & miptiȩ con¬
sistant. nulla lege quantũ ꝑtinet ad serui¬
tutẽ huiꝰmodi matrimoniũ concutiente.
Sin aut̾ dñs sp̾alit quidem nuptias ancillȩ
suȩ uł non consenserit serui. sciens autem
qͣd ñ concubuerit. forte enĩ iđo hoc facit.¬
ut postea negotium moueat homini libers.
qd ançillã eius duxit uxorẽ. uł ingenue mu¬

Expanded text:
errorem ancillam mulierem duxerit uxorem, liberam eam esse putans, vel ex contrario, si libera mulier servo per errorem coniuncta sit, posteaque veritas reperta fuerit, dicendum est, omnino nuptias cillam, servum et liberam mulierem, nuptiae contrahi non possunt. Quod si calliditate et conniventia domini servus vel ancilla matrimonium contraxerit cum libera persona forte enim dominus ancillam suam ut liberam viro ingenuo connuptias donationem lucretur totam vel pro parte. Si quid ergo tale contigerit, ipsam donationem dotis, et ancillam liberam faciat et nuptiae consistant, nulla lege, quantum pertinet ad servitutem, hujusmodi matrimonium concutiente. Sin autem dominus specialiter quidem in nuptias ancillae suae vel servi non consenserit, sciens autem quod non cohibuerit forte enim iut postea negotium moveat homini libero, quod ancillam eius duxerit uxorem, vel ingenuae mu
Abbreviated transcription (Latin):
qui coniugale consortiũ nulla culpa
grauiore dimitcunt. uł etiã dimisert᷑
ꝓnullas causa discidii ꝓbabilit᷑ ꝓponentes
ꝓptea sua matrimonia climittunt. ut aut
illicita. aut aliena pͣsumant. si anteꝗͣ. apt̾
ep̃os conpuniciales discidis causas dixerint.
quoꝵ de coniunctionib agitur. Quic̃¬
sensus cũ solus in nuptiis forte defue
r̃it. geta om̃ia etiã cũ ipso coitu gȩlebrata
frustrant᷑. ioħe chrisostomo magno docto¬
re cestante qui ait. M atrimoniũ ñ facit

Expanded text:
qui conjugale consortium nulla culpa graviore dimittunt, vel etiam dimiserunt, et nullas causas discidii probabiliter proponentes, propterea sua matrimonia dimittunt, ut aut inlicita aut aliena praesumant, si antequam apud episcopos conprovinciales dissidii causas dixerint, quorum de conjunctionibus agitur, qui consensus cum solus in nuptiis defuerit, forte caetera omnia etiam cum ipso coito celebrata, frustrantur, Joanne Chrysostomo magno doctore attestante, qui ait: « Matrimonium non facit
Abbreviated transcription (Latin):
eadem uoluntatis auctoritate ꝑsistit. ut
iuro illi se ꝓrsus de neget nupturã. nequa¬
quã eã inu̾itã & renitentẽ eiusdẽ uiri co¬
gas conuigio sociari. Quoꝵ enĩ unũ corpꝰ
ette ũnus debet eẽ & animus. ne forte cũ uingo
tionis incurrat. cuiꝰ uideł peccati malũ inei
redundare constat qui eã conuinxit inuta
ꝗͥd pari tenore de uiro ẽ etiã sentiendum

Expanded text:
eadem voluntatis auctoritate persistit, ut eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi prorsus se deneget nupturam, nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociari. Quorum enim unum corpus est, unus debet esse et animus, ne forte virgo, quum tionis incurrat. Cujus videlicet peccati malum in eum redundare constat, qui eam conjunxit invitam. Quod pari tenore de viro etiam est sentiendum
Abbreviated transcription (Latin):
anit uer ualet sociale uincłm. uit cum
causa ꝓcreandi colligit᷑. nec ipsa causa
perandi soluat᷑. Posset enĩ homo ainusa
sterilem urorẽ. & duce de qua filios ħat.
tiarũ.ediã si ples ciuꝰ causa iuinctũ ẽ. ma¬
inisesta steristite nͣ subsequat᷑. uautia
scientib coniugib ñ se filios habituros se¬
parare se gam̃ uł ipsa causa filioꝵ. atq ais
copulare nͣ liceat. Qđ si fecerint. cũ eis qbi¬
se copulat̾unt. adult̾iũ cõmittunt. Ipsiaũ
conuigi manente plane uxoris uoluntate
adhibere alia̾ u̾n cõmunes filii nascant᷑
unius cõmixtione ac semine. alt̾ius autẽ
uire ac potestate a pudantiquos patres fas
erat. Utrũ & ñc fassit temere ñ dix

Expanded text:
antum valet socialevinculum, ut cum causa procreandi colligetur, nec ipsa causa procreandi solvatur. Posset enim homo dimittere sterilem uxorem, et ducere de qua filios habeat, tiarum, etiamsi proles cujus causa initum enifesta sterilitate non subsequatur, ita, ut jam scientibus conjugibus non se filios habituros, separare se tamen vel ipsa causa filiorum, atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis, quibus copulaverint, adulterium committunt, ipsi autem conjuges manent. Plane uxoris voluntate adhibere aliam, unde communes filii nascantur unius commixtione ac semine, alterius autem jure ac potestate, apud antiquos patres fas erat. Utrum et nunc fas sit, temere non dix
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ dimittit meliꝰ facit. S dici oportet ñ dint¬
tat: qͥa scilicet ñ expedit. Sic gͦ possumꝰ dic
melius eẽ infidelem coniugẽ ñ dimit t̾e quãuis
liceat & dimitt̾e. quead modũ recte dicimꝰ me¬
lius ẽẽ qͦd & licet & expedit. quã id qͦd licet nec
er pedit. his de causis factũ ẽ. ut exponens dñ
sermonẽ. quẽ ꝓlirum in monte ħuit. ubi uen¬
tũ ẽ ad questionẽ de coniugib dimit tendis uł
nens eos qͥ haberent coniuiges in fideles ut cõ¬
sentientes habitare secũ nͣ dimit t̾ent. Qa uti¬
q iõ monendũ ñ iubendũ fuit. quia ñ tanto
pondere ꝓhibendi st̃ homines fac̾e̾ licita quã¬
uis ñ ex pediant. quanto ponde̾ ꝓhibenda st̃
da sunt mon̾e dignat᷑. hoc fecit parcendo in¬
firmatati : ñ p̃ iudicando uissioni. Uñ sic dỹ.
Non ut confundã uos hec scribo. s ut filios hm̃os¬
moneo. Quid habet questionis. ubi ait ego di¬

Expanded text:
non dimittit, melius facit, sed dici oportet: non dimitnon dimittit, melius facit, sed dici oportet: non dimittat, quia etsi licet, non expedit. sic ergo possumus dicere melius esse infidliceat et dimittere, quemadmodum recte dicimus melius esse, quod et licet et expedit quam id, quod licet nec expedit. His de causis factum est, ut exponens domini sermonem, quem prolixum in monte habuit, ubi uentum est ad quaestionem de coniugibus dimittendis uel nens eos, qui haberent coniuges infideles, ut consentientes habitare secum non dimitterent. quod utique ideo monendum, non iubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita, quamuis non expediant, quanto pondere prohibentur da sunt! monere dignatus est, hoc fecit parcendo infirmitati, non praeiudicando iussioni. unde si dixit: non ut confundam uos, haec scribo, sed ut filios moneo; quid habet quaestionis, ubi ait: Ego di
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑. utrumq quidẽ parit᷑ licitũ ⁊ ꝑ iusti¬
ciam quȩ corã dño ẽ. & id̾o nichil hoꝵ ꝓhibet¬
dñs. s non utrũq expedit ꝓpt̾ infirmitates
hominũ. Et ido id qͦd ñ ex pedit. apłs ꝓhibet.
dante sibi dño liberũ ꝓhibendi locum. quia ne¬
ꝓhibet apłs. iubet dñs. Qd nisi ita ẽẽt. neq
contͣ ꝓhibitionẽ dm̃i apłs aliquio moneret.
inhis duab causis una de nubendo uł ñ nu¬
bendo. alt̾a de infideli coniuge dimittendo
& ibi dicit. p̃ceptũ dñi ñ habeo. tale e̾ non¬
dieit dñs. Ec quale ẽ consiliũ do. tale ẽ ego¬
dico. Illud aut̃ diffimile ẽ. quia de nubendo. &¬
ñ nubendo pot̾ dici hoc bene fieri pot̾. Illud meliꝰ
qmͣ utrũq expedit. unũ minus. aliud magis.
At uͦ deconiuge in fideli dimit tendo uł ñ dunto¬
tendo qm̾i unũ hoꝵ nͣ expedit. aliud expedit:
dici ñ oportet. Qui dimittit benefacit. & qͥ

Expanded text:
quaeritur, utrumque quidem pariter licitum est per justiquaeritur, utrumque quidem pariter licitum est per justitiam, qu; sed non utrumque expedit propter infirmitates hominum, et ideo id, quod non expedit, Apostolus prohibet, dante sibi Domino liberum prohibendi locum, quia netolus, jubet Dominus. Quod nisi ita esset, neque contra prohibitionem Domini Apostolus aliquid moneret, in his duabus causis; una de nubendo vel non nubendo, altera de infideli conjuge dimittendo  ibi dicit: Praeceptum Domidicit dominus\'; et quale est \'consilium do\\ tale est e god i co, illud autem dissimile est, quia de nubendo et non nubendo potest dici, hoc bene fieri, illud melius, quoniam utrumque expedit, minus aliud, magis aliud; at uero de coniuge infideli dimittendo uel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet: qui dimittit, bene facit; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
lit arriꝑet. Id̾ aut̃ ñ expedit ia qͦd licitũ
est qn̾ pͥmit ut ᷑ quidẽ. s usus ipsius pote¬
statis aliis affert ĩpedĩtũ salutis. sic̃ est
unde iã diu loquimur discessio coniugis
fidelis ab infideli. quã ñͣ ꝓhibet dñs p̃cepto le¬
gis. quia coram illo in uista ñ ẽ. s prohibet apłs
consilio caritatis. qͥa infidelib affert impedi¬
mtã salutis. Non solum quia ꝑnitiosissime
scandalixantur offensi. uerũ etiã qͥa in alia
conuigia cũ ceciderint uiuentib eis aquibus
dimit cunt᷑. ad ulterinis nexib colligati dif
siñ dimiserit melius facit. sicͣ dictũ ẽ. qui dat
adnichil hoꝵ p̃cepto dñi quisq cõpellit᷑. s
etã utrũq expedit. Aliud minus. aliud an¬
plius. Unde ad id qͦd amplius expedit. consilio
apłi quicũq pot̾ capere ꝓuocatur. hic aut̃ ubi
de dimittendo uł nͣ dimittendo in fideli c̃iugio

Expanded text:
lit, arriperet. Tunc etiam non expedit id, quod licitum lit, arriperet. Tunc etiam non expedit id, quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatis aliis affert impedimentum salutis, sicut est unde jamdiu loquimur discessio fidelis conjugis ab infideli, quam non prohibet Dominus praecepto legis, quia coram illo injusta non est, sed prohibet Apostolus consilio caritatis, quia infidelibus affert impedimentum salutis non solum, quia perniciosissime scandalizantur offensi, verum etiam, quia, quum in alia conjugia ceciderint viventibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati diffsi non dimiserit, melius facit, sicut dictum est: Qui dat ad nihil horum praecepto Domini quisquam compellitur, sed etiam utrumque expedit, aliud minus, aliud amplius. Unde ad id, quod amplius expedit, consilio Apostoli quicunque potest capere provocatur. Hic autem, ubi de dimittendo vel non dimittendo infidelis conjugio
Abbreviated transcription (Latin):
bet ut si alt̾ e coniugib credidisset. alt̾m
nͥ credentẽ secũ tam̃ habitare o̾sentientẽ
ñ dimit t̾et. His uerb̾ tuis aliud hoc. aliud
eẽ alud. satis euident᷑ ostendis. Illud enĩ de
his coniugiis agitur quȩ sibi pͥmitus copu¬
lant᷑ ne nulat femina ñ suȩ religionis uiro
gͥ ñ do conungendis. s de coniunctis. Am¬
bo auippe unius eiusdẽq infidelitatus fue¬
nunt. quando coniuncti sunt. s euangłia
cũuenissec. alt̾ sine alt̾a. uł alter sine ato
credidit. Si gͦ aliud ẽ qͦd sine scrupulo allꝰ
ipse ait. An uultis exꝑim̃tũ acciꝑe eiꝰ qui
ligtas ne quid dicã : An in hoc explanan¬
ao aliqͣnto diligentiꝰ in morabor ÷ Ae ten¬
deato rem ipsam tanꝗͣ. in conspectu con¬
siderandã planiore sermone ponamᷤꝰ. fat
conuiges duo uniꝰ infidelitatis ita fuert¬

Expanded text:
bet, ut si alter ex conjugibus credidisset, alterum bet, ut si alter ex conjugibus credidisset, alterum non credentem, secum tamen habitare consentientem non dimitteret\'. his uerbis tuis aliud hoc, aliud esse illud satis euidenter ostendis. illud enim de his coniugiis agitur, quae sibi primitus copulantur, ne nubat femina non suae religionis uiro agitur non de coniungendis, sed de coniunctis? ambo quippe unius eiusdemque infidelitatis fuerunt, quando coniuncti sunt; sed euangelium cum uenisset, alter sine altera uel altera sine altero credidit. si ergo aliud est hoc, quod sine scrupulo ullius ipse ait: an uultis experimentum accipere eius, qui ligisne quid dicam? An in hoc explanando aliquanto diligentius immorabor? 26. Attende, ut rem ipsam tanquam in conspectu considerandam planiore sermone ponamus. Ecce conjuges duo, unius infidelitatis; ita fuer
Abbreviated transcription (Latin):
qñs cũ ex pon̾e uoluisset. quid sibi uellet qͦd ait
ego dico ñ dñs. cũ alloqueretur fideles quibus
essent coiuiges infideles. dixisti qͦd dñs uissit.
ne coniugia sibimet diu̾se religionis copularen¬
tur. & ipsum adhibuisti testimoniũ dñi dicen¬
tis. Non accipies uxorẽ filio tuo afiliab alie¬
nigenarũ. ne traducat eũ pꝰ dos suos. ut ꝑeat
anima eius. Ad didisti etiã uerba apłi. ubi
dixit. Mulier alligata ẽ quãdiu uir eius uiuit.
qͦd si mortuus fuerit uir eius. liberata ẽ.cui uult
tiubat. tantũ in dño. qͦd ita ex posusti ut ad
iung̾esu idest xp̃iano. De inde secutꝰ ẽs &
docet apłs. ut nͣ nisi unius religionis & fidi
maneant copulata coniugia. Quare contͣ
dñm iussũ. contra doctrinã suã. Contra
pͣceptũ testam̃ti uet̾is & noui. iubet apłs
ut diuerse fidei maneant copulata᷑. Qua
paulus inquit p̾dicator gentiũ & apłs. Iã
inconiugio positos ñ solũ monet s etiã iu¬

Expanded text:
dominus, cum exponere uoluisses, quid sibi uellet, quod ait: ego dico, non dominus, cum alloqueretur fideles, quibus essent coniuges infideles, dixisti: quia dominus iussit, ne coniugia sibimet diuersae religionis copularentur' et ipsum adhibuisti testimonium domini dicentis: non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigenarum, ne traducat eum post deos suos et pereat anima eius. addidisti etiam uerba apostoli, ubi dixit: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit. quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est; cui uult nubat, tjungeres: Id est Christiano. Deinde secutus es et docet Apostolus, ut nonnisi ejusdem religionis et fidei maneant copulata coniugia, quare contra hoc domini iussum, contra doctrinam suam, contra praeceptum testamenti ueteris et noui iubet apostolus, ut diuersPaulus, inquit, praedicator gentium et apostolus, jam in conjugio positos non solum monet, sed etiam ju
Abbreviated transcription (Latin):
lis cũ infideli copulare coniugiũ. Iã sc̃ an¬
iuges. & ad huc ambo st̃ infideles. ddbuc
cales sunt quales fuert̾ anteꝗͣ. c̃iũgerent
qualesq coniuncti sunt. Uenit euangłu p̃di¬
cator. credidit eoꝵ aut unꝰ aut una. S ita
lit infidelis cũ fideli habitare consentiat. Iu¬
bet fideli dñs. ne infidelẽ dimittat. Anñ ui¬
bet s Si dixeris iubet. reclamat apłs. Ego
dico ñ dnͣs. Si dix̾is ñ iubet. causã requiro.
Neq illã mͥ responsurus es: quã tius littis in
didisti. quia dñs ꝑhibet fideles infidelib iungi.
hic enĩ nullomͦ ÷ ista causa. De iam uinctis loqͥ¬
mur. ñ de iungentib Si gͦ tuã causã ñ inue
nis enĩ iã ut existimo ñ ẽẽ ipsã quam ẽẽ puta

Expanded text:
lis cum infideli copulare coniugium. iam sunt coniuges et adhuc ambo sunt infideles; adhuc tales sunt, quales fuerunt, antequam iungerentur, qualesque coniuncti sunt. uenit euangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iubet fideli dominus, ne infidelem dimittat an non iubet? si dixeris \'iubet\', reclamat apostolus; ego dico, non dominus; si dixeris non iubet\', causam requiro. neque illam mihi respdidisti, quia Dominus prohibet fideles infidelibus jungi. Hic enim nullo modo est ista causa; de jam junctis loquimur, non de jungendis. Si ergo tu causam non invennis enim jam, ut existimo, non esse ipsam, quam esse puta
Abbreviated transcription (Latin):
er latum ẽ ad sc̾am sẏnodũ qͦd quidã
ingenuus ingenuã acceꝑit uxorẽ. &
post filioꝵ ꝓcreationẽ occasione diuortii cuiꝰdã
seruũ se fec̾it. Utrũ necessario mulierẽ ten̾e
debeat. & si tenuerit. utrum illaqͦq scͥđm
nͣ tam̃ obxp̃i legem muliere̾ in seruitutẽ
redigi. dum ille ñ ex consensu coniugis se
seruum fecit. quẽ lib̾um ipsa marita acce

Expanded text:
erlatum est ad sanctam synodum, quod quidam ingenuus ingenuam accepit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii cujusdam servum se fecit, utrum necessario mulierem tenere debeat, et si tenuerit, utrum illa quoque secnon tamen ob Christi legem mulierem in servitutem redigi, dum ille non ex consensu conjugis se servum fecerit, quem liberum ipsa maritum acce
Abbreviated transcription (Latin):
merito sunt laudande. Innocentius probo.
um in captiuitate ursa mulier teneret᷑.
aliud coniuigiũ cũ restituta fontanum
rẽ se memorati eẽ ꝑ docuit. Qua de re dñe fi¬
li m̾ito illustris statuimꝰ. fide catholica suf¬
fragante illud eẽ coniugiũ. qͦd erat pͥmitus
gr̃a diuina fundatũ. conuentũq scd̃ę mulie¬
ris. pͥorę suꝑstite. nec diuortio eiecta. nullo

Expanded text:
riori reddatur. Innocentius Probo . Cum in captivitate Ursa mulier teneretur, aliud conjugium cum Restituta Fontanum esse perdocuit. Qua de re, domine fili merito illustris, statuimus, fide catholica suffragante, illud esse conjugium, quod erat primitus gratia divina fundatum, conventumque secundae mulieris priore superstite, nec divortio ejecta, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. nͥ illud qͦd post baptismũ assumitar.¬
pse dñs dum int̾rogaretur a iudeis si lic̾et
dimitt̾e uxorẽ. atq exponeret fieri ñ de¬
urores sortiunt᷑. meminerint hoc & auidis
limiserit uxorem ante baptisma. post
baptismũ in potestate eius erit eã ħre
siorili modo si unus coniugatis bapti¬
zatus ẽ & alter gentił. & sequi ñ uult. sicut
dicit a płs. infidelis si discedit discedat.
Sieuis ħuit Ex concł meldensi cap̾ .i.
illa pꝰ baptisma alt̾am habere ñ potest.
Crimina in baptismo soluunt᷑. ñ coniugia.

Expanded text:
videturIpse Dominus, cum interrogaretur a Judaeis si liceret dimittere uxorem, atque exponeret fieri non de sortiuntur, meminerint hoc et a Judaeis miserit uxorem ante baptisma, post baptismum in potestate ejus erit eam habere, Simili modo, si unus ex conjugatis baptizatus est, et alter gentilis, et sequi non vult, sicut dicit Apostolus, infidelis si discedit, discedat. es. Ex concilio Meldensi cap. I: m ante baptisma, alteram habere non potest. Crimina in baptismo solvuntur, non conjugia.
Abbreviated transcription (Latin):
ieuis necessitate in euitabili
cogente. in aliũ ducatũ seu ꝓuinciam
fugerit. & uxor eius cũ ualet & potest
amore parentũ aut rerũ suarũ eũ sequi nõ¬
uuerit. ipsa om̃i tpr̃e quãdu uir eiꝰ quẽ secuta
pͣ fuit uiuit : semꝑ innupta ꝑmaneat.

Expanded text:
uis, necessitate inevitabili cogente, in alium ducatum seu provinciam fugerit et uxor ejus cum valet et potest, amore parentum aut rerum suarum eum sequi noluerit, ipsa omni tempore quandiu vir ejus quae secuta non fuit, vivit, semper innupta permaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem abbatis culpã & inuidiã nͣ ẽ dubiũ
ꝓtinere. exꝑientiȩ tuȩ pͣcipimꝰ. ut diligenti
inquisttione discutiat. si forte cũ eiꝰ uoluntate
conu̾sus sit. uł ipsa se imitari ꝓmiserit. Et si
hoc repperit. & illum in monast̾io ꝑmanere
ꝓuideat. & hanc sic̃ ꝓmisit mutare compellat.
Si uͦ nicħ borũ est ne qͦddã fornicationis crunen.
ꝓptͣ qͦd uiro licet uxorẽ dimitt̾e.p̃dictã mu¬

Expanded text:
ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, si forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit. Et si hoc reperit, et illum in monasterio permanere provideat, et hanc sicut promisit mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quoddam fornicationis crimen propter quod licet viro uxorem dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
coniuge̾ tuã. tanquã ꝓpͥã carnẽ fou̾e ac dili¬
gere ꝓcurato. & ne illã ate ullo pacto consen¬
tias discedere uigilantesat tende. U̾n si uult
ate discedere. corripe ĩmo corrige eã. & atali
intentione ꝑ om̃ia reuocare satage. Iã uͦ si a¬
more pudicitiȩ seꝑationẽ querit. & coniugał
conubii solutionem efflagitat. certũ ẽ apło
dicente. quia mulier sui corporis potestatẽ
nͣ ħt s uir. Uerũ si & ipse pudicitiã sectatus.
religionis obtentu copulũ dissoluere uelig.
tantũ ne simulate fiat concedimꝰ. Nã licet
sit scriptũ qͦd đs coniunxit. ħo ñ separet. deus
tam̃. & nͣ homo separat. qn̾ diuini amoris in¬
tuitu exconsensu utriusq coniugis. matrimo¬
nia dissoluunt᷑. Ergo hoc mͦ uis gratuito per¬
mittimꝰ animo. celeremq p̃bemus assensũ.
alit̾ aut᷑ fieri mutuã seꝑarationẽ ur̾am ꝓhi¬
bemus.
tuͣ suũ contͣ uoluntatẽ suã in monast̾io
urbici abbatis eẽ conu̾sum. Quod quia ad

Expanded text:
conjugem tuam tanquam propriam carnem fovere ac diligere procurato, et ne illam a te ullo pacto consentias discedere, vigilanter attende. Unde si vult a te discedere, corripe, imo corrige eam, et a tali intentione per omnia revocare satage. Jam vero si amore pudicitiae separationem quaerit, et conjugalis connubii solutionem efflagitat, certum est, Apostolo dicente, quia mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir. Verum si et ipse pudicitiam sectatus religionis obtentu copulam dissolvere vis, tantum ne simulate fiat concedimus. Nam licet sit scriptum: Quod Deus conjunxit, homo non separet, Deus tamen et non homo separat, quando divini amoris intuitu, ex consensu utriusque conjugis matrimonia dissolvuntur. Si ergo hoc modo vis, gratuito permittimus animo, celeremque praebemus assensum: aliter autem fieri mutuam separationem vestram prohibemus. tum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum, quique quia ad
Abbreviated transcription (Latin):
expetit. Felix ẽ necessitas. quȩ meliora com¬
pellit. Una sola eẽ causa posset. qua te iđ qͦđ
uouisti ñ solũ ñbortarem.uerũ etiã ꝓhibemꝰ
implere. si forte tua coniunx hoc tec̾ũ suscipe
animi seu carnis infirmitate recusaret. Nã
uetat alienũ. Diuina quippe ꝑ apłm de hac re
ris sui.s uir. Similit̾ & uir ñ habet potestatẽ
corporis sui s mulier. Ex concł rem̾si cap̾.iii.

Expanded text:
expetit. felix est necessitas, quae in meliora comexpetit. felix est necessitas, quae in meliora compellit. Una sola esse causa posset, qua te id, quod uouisti, non solum non hortaremur, uerum etiam prohiberemus implere, si forte tua coniux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam uetat alienum. diuina quippe de hac re per aporis sui sed uir; similiter et uir non habet potestatem sui corporis sed mulier.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos ꝑtinentes ad dexterã regnũq celoꝵ
in suis gradib meritisq distinguere. atq os¬
tendere quo differat uita coniugalis filios ꝓ¬
creantiũ patrũ. matrũ familias. ueruntamͣ
religiosoꝵ ac pioꝵ ab ea uita quã do uouistis.
sic̃ nunc adeã uouendã ex hortandus eẽs. S
quia iã uouisti.iã de obstrinxisti. aliud tibi
fac̾e ñ licet. Priusquã eẽs uoti reus. lib̾ũ fuit
quo ẽes inferior. quãuis ñ sit gratulanda lib¬
tas qua fit ut ñ debeat᷑. qͦd cũ lucro reddit᷑.
Ic̃ uͦ quia tenetur apud dm̃ sponsio tua. nͣ te
ad magnã iusticiã inuito. s amagna iniqui¬
tate de terreo. Non enĩ talis eris si ñ feceris
qd uotusti. qualis mansisses si nichil tale uouis¬
ses. Minor enĩ t̾c eẽs nͣ peior. Modo autẽ tan¬
tum qͦd absit inferior. si fidem do fregeris.
quanto beatior si ꝑsolu̾is. Nec ido te uouisse
m̃to licuisset. Aggredere itaq intrepidus. &
dicta imple factis ipse ad iuuabit qͥ uota tua

Expanded text:
ipsos pertinentes ad dexteram regnumque caelorum in suis gradibus meritisque distinguere atque ostendere, quo differat uita coniugalis filios procreantium patrum matrumque familias uerum tamen religiosorum ac piorum ab ea uita, quam uos deo uouistis, si nunc ad eam uouendam exhortandus esses; sed quia iam uouisti, iam te obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. priusquam esses uoti reus, liberum fuit, quo esses inferior, quamuis non sit gratulanda libertas, qua fit, ut non debeatur, quod cum lucro redditur. nunc uero, quia tenetur apud deum sponsio tua, non te ad magnam iustitiam inuito, sed a magna iniquitate deterreo. non enim talis eris, si non feceris, quod uouisti, qualis mansisses, si nihil tale uouisses. minor enim tunc esses, non peior; modo autem tanto — quod absit — miserior, si fidem deo fregeris, quanto beatior, si persolueris. nec ideo te uouisse uo detrimento licuisset. adgredere itaque intrepidus et dicta imple factis; ipse adiuuabit, qui uota tua
Abbreviated transcription (Latin):
s francia nobił quidã ħo. nobilẽ de saxo¬
nia.saxonũ lege duxit urorẽ. t̾enuit
multis annis. ex ea filios ꝓcreauit. Ue¬
rum qͥa ñ hisdem utunt᷑ legib saxones & fran¬
ci. causatꝰ est qͦd eam ñ sua. idest francoꝵ lege
desponsau̾it. uł acceꝑit. aut dotau̾it. dimis¬
saq illa duxit alt̾am. Definiuit suꝑ hoc sca
ħynodus. ut ille transgressor ȩuangłicȩ legis
subigatur penitentiȩ. Ascd̾a coniuge sepa¬
retur pͥorem resum̾e cogatur. Erameron¬
Semel placuit. Nunqͥd uir alius est¬
eligendus : Comparẽ suũ & ȩquus diligit. &¬
si mutetur alius trahere iugũ nescit cõpar
ałt̾ius. & se nͣ totũ putat. Tu iugalẽ repudias
tuũ. & sepe putas inutandũ. & si uno defe¬
cerit die. suꝑ ducis riualem. & statim in cog¬
nita causa. quasi cognita. pudoris exeqͣris

Expanded text:
 Francia nobilis quidam homo, nobilem de Saxonia Saxonum lege duxit uxorem. Tenuit multis annis, et ex ea filios procreavit. Verum, quia non iisdem utuntur legibus Saxones et Franci, causatus est quod eam non sua, id est, Francorum lege desponsaverit, vel acceperit, aut dotaverit, dimissaque illa duxit alteram. Definivit super hoc sancta synodus ut ille transgressor evangelicae legis subigatur poenitentiae; a secunda conjuge separetur, priorem resumere cogatur. CASemel placuit. Nunquid vir alius eligendus est? Comparem suum et equus diligit, et si mutetur alius, trahere jugum nescit compar alterius, et se non totum putat. Tu jugalem repudias tuum, et saepe putas mutandum, et si uno defecerit die, superducis rivalem, et statim incognita causa quasi cognita, pudoris exsequeris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ festinatione mutau̾it. Sc̾s enĩ basilius epͥs
de hac re talit᷑ dicit. Siquis coniugatꝰ uult
coni̾ti ad monast̾iũ. ñ est recipiendꝰ. nͥ pͥus
a coniuge castimoniã ꝓfitente fuerit abso
nec recipitur apud d̾m eius modi uiri conu̾̃¬
sio. cuius sequitur coniugalis federis ꝓstia¬
tio. Tales gͥ tunc sine culꝑa relicto scło secuitt᷑
xp̾m. si habeant ex pari uoluntate castitatis
si sic canonice atua es absolutus uxore. & tua
uxor ita pollicita est. & cu & illa adimplete
bonũ inceptũ. & uotũ ur̃m: alitͣ aut̃ non
uod debeant feminȩ quȩ captis uiris.
e in captiuitatẽ uiris ductis aliis nup¬
serant putantes interemptos maritos.
remeatis decaptiuitate pͥorib uiris copula¬
ri. ut cuiq id qͦd legitime ħuit reformet᷑.
& recipiat unus quisq qͦd suũ ẽ. redintegren¬
tur federa nuptiarum. Leo Nicete aqͥuillien

Expanded text:
cum festinatione mutaverit. Sanctus enim Basilius episcopus cum festinatione mutaverit. Sanctus enim Basilius episcopus de hac re taliter dicit: « Si quis conjugatus vult converti ad monasterium, non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolnec recipitur apud Dominum ejusmodi viri conversio quam sequitur conjugalis foederis prostitutio. Tales igitur tunc sine culpa relicto saeculo sequuntur Christum, si habeant ex pari voluntate castitatis si sic canonice a tua es solutus uxore, et tua uxor ita pollicita est; et tu et illa adimplete bonum incoeptum, et votum vestrum; aliter enim non Quod debeant feminae quae, captis viris et in captivitatem ductis, aliis viris nupserunt, putantes interemptos maritos, reversis de captivitate prioribus viris copulari, ut cuique id quod legitime habuit reformetur, et recipiat unusquisque quod suum est, et redintegrentur foedera nup
Abbreviated transcription (Latin):
no. Quid enĩ ẽ absurdius quã mulierẽ de
humili ueste uiro suꝑbire. cui te potius
er pediret obteꝑare candidis morib. quã
nigellis uestib repugnare: Quia & si ce in¬
lum̃tũ monachȩ delectabat. etiã hoc gra¬
luus posset marito obseruato exoratoq
furno quã illo inconsulto c̃tẽptoq p̃sumi.
U si om̃iuo ñ sineret. quidtuo ꝓposito de¬
piret sꝰ Ab sit ut hinc displiceres deo. quod
coniuige tuo ñ defuncto ñ induereris sic̃ anna
s sicut susanna.

Expanded text:
no. Quid enim est absurdius quam mulierem de no. Quid enim est absurdius quam mulierem de humili veste viro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus, quam nigellis vestibus repugnare? Quia et si te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito observato exoratoque sumi, quam illo inconsulto contemptoque praesumi. Quod si omnino non sineret, quid tuo proposito deperiret? Absit ut hinc displiceres Deo, quod conjuge tuo nondum defuncto non induereris sicut Anna, sed sicut Susanna.