comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homini quia ipse sibi non peꝑcit.
Ignoscamꝰ: qr ipse agnoscit. Con¬
uersus ẽ adpuniendum peccatũ
suum: conuertar et ego ad eum
Tlibandum. Ueritas de terra orta ẽ:
& iusticia de celo ꝓspexit. Et
enim dñs dabit suauitatẽ : &
t̾ra nr̃a dabit fructum suum
lnus u̾sus restat: peto ut sine
tedio sit quod dicturus sum. At¬
tendite rem necessariã fr̃s mei
attendite. ꝑcipite: ferte uobiscũ:
& non sit in ane semen dei incor¬
dibꝰ ur̃is. Ueritas inquit de t̾ra
orta ẽ: confessio peccatoꝵ ab ho¬
mnine: & iusticia de celo ꝓspexit:
id ẽ adño dõ data ẽ iustificatio
confitenti: & ipse agnoscat impiꝰ
pium se fieri non possez nisi ille
fecerit cui confitet᷑: credendo in
eum qui ustificat impium. Tua
gͦ peccata potes hab̾e: fructum
bonum non habebis⁊ nisi ille de¬
derit cui confiteris. Ideo cum
dixisset uitas de t̾ra orta ẽ & u
sticia decelo ꝓspex̃: tanꝗͣ diceret᷑ ei. quid

Expanded text:
homini, quia ipse sibi non pepercit; ignoscamus, quia ipse agnoscit. Conversus est ad puniendum peccatum suum; convertar et ego ad eum liberandum. «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexitenim Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum.» Unus versus restat, peto sine taedio sit quod dicturus sum. Attendite rem necessariam, fratres mei; attendite, percipite, auferte vobiscum, et non sit inane semen Dei in cordibus vestris. «Veritas,» inquit, «de terra orta est,» confessio peccatorum ab homine; «et justitia de coelo prospexit,» id est, a Domino Deo data est justificatio confitenti, ut ipse agnoscat impius pium se fieri non posse, nisi ille fecerit cui confitetur, credendo in eum qui justificat impium . Tua ergo peccata potes habere; fructum bonum non habebis, nisi ille dederit cui confiteris. Ideo cum dixisset, «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit;» tanquam diceretur ei, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
iocunditas sine timore: modo
iocunditas cum timore. Nondũ
.ẽ. enĩ plena securitas: nec ꝑfecta iocunditas.
Sinulla iocunditas: deficimus. Si ple¬
na securitas: male exułtamus.
Ergo et iocunditatẽ asꝑgat :
et timorem incuciat: ut dedul¬
cedine iocunditatis ꝑducat nos
Iad sedẽ securitatis. Dando tuno¬
rem ñ nos faciat male exultare:
& recedere de uia. Ideo sic dicit
psalinus. Seruite dño intimo¬
re: et exultate ei intremore.

Expanded text:
ditas sine timore: modo jucunditas cum timore. Non est enim plena securitas, nec perfecta jucunditas. Si nulla jucunditas, deficimus; si plena securitas, male exultamus. Ergo et jucunditatem aspergat, et timorem incutiat, ut de dulcedine jucunditatis perducat nos ad sedem securitatis. Dando timorem, non nos faciat male exultare, et recedere de via. Ideo dicit in psalmo: Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore
Abbreviated transcription (Latin):
rint ad dexterã: ħ eis dicet᷑. Henite benedi¬
cti patris mei: ꝑcipite regnũ qđ uob̾ para¬
tũ ẽ. ab initio mundi. Impiis uͦ ad sinistrã
qͥd: Ite inigne ȩtnũ: quẽ parauit pat̾ m̃s
diabolo & angłis eiꝰ. finito aũ udicio qͦmͦ e
clusit: Sicihunt ĩpii mabustionẽ ȩtnã. uisti

Expanded text:
dexteram, hoc eis dicetur: «Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi.» Impiis vero ad sinistram quid? «Ite in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus.» Finito autem judicio, quomodo conclusit? «Sic ibunt impii in ambustionem aeternam; justi
Abbreviated transcription (Latin):
untes legẽ: qͥsciunt legẽ. Nuqͥd forte iudĩ
audent insurgere suꝑ xp̃me Non. Nam
nec ipsi nob ualde faciunt tͥbulationẽ. N¬
dũ enĩ credider̃: ñ dũ salutẽ agnouer̃. In¬
surgunt suꝑ corpꝰ xp̃i mali xp̃ianr: de qͥbꝰ
smata. om̃s hereses. om̃s intꝰ pessime uiuen¬
tes. & mores suos hene uiuentibꝰ ĩponentes.
& ad sua trahentes. & malis colloqͥiis bonos
mores corrũpentes: ipsi p̃teuntes legẽ in¬
surrexer̃ suꝑ me. Dicat om̃is aĩa pia: di¬
cat om̃is anima xp̃ĩana. Quȩ hoc ñ pa¬
uit quia patitur. Si agnoscit inse passio¬
nem s uam: agnoscat hic uocem suã.Si
autẽ extra passionẽẽ: & extͣ uocẽ sit ne¬
cesse ẽ. Ut autẽ non sit extra passi¬
onẽ: ambulet ꝑuiã angustã ÷ &
incipiat piȩ uiu̾e in xp̃o: & ne¬
cesse ẽ ut hanc ꝑsecutionẽ pacia¬
t᷑. Om̃s enĩ inquit apłs qͥuolunt¬

Expanded text:
untes legem qui sunt? Numquid forte Judaei audent insurgere super Christum? Non: nam nec ipsi nobis valde faciunt tribulationem. Nondum enim crediderunt, nondum salutem agnoverunt. Insurgunt super corpus Christi mali Chrsmata, omnes haereses, omnes intus pessime viventes, et mores suos bene viventibus imponentes, et ad sua trahentes, et malis colloquiis bonos mores corrumpentes ; ipsi «praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Dicat omnis anima pia, dicat omnis anima christiana. Quae hoc non pavit quia mala patitur: si agnoscit in se passionem suam, agnoscat hic vocem suam; si autem extra passionem est, et extra vocem sit; ut autem non sit extra passionem, ambulet per viam angustam , et incipiat pie vivere in Christo, necesse est ut hanc persecutionem patiatur. «Omnes» enim, inquit Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
te. Noli gͦ dicere illud michi
non dedit. Redi ad conscientiã
tuam: lib ra: in terroga: par¬
cere illi noli. Siuere din in¬
uocasti: certꝰ esto quia id for¬
te qđ uolebas temporaliter
ideo non dedit: quia non tibi
ꝓderat. E dificetur in hoc cor
dele: ne incipiatis tristes facti
ueluti fraudati desideriis ur̃is
ire in in dignatione contra dĩn
et non expediat ad uersus sti¬
I mulum calcitrare. Recurrite
ad scripturas. Ex auditur dia¬
bolꝰ. & non exauditur apłs.
Quid uobis iuidetur: quomͦ
exaudiuntur demones: Pecier̃
se ire uporcos &e concessum ẽ
eis. Quomodo exauditꝰ est dia¬
bolus : Pecũt iob temptandum:
& accepit. Quomͦ non exauditꝰ¬

Expanded text:
9. Noli ergo dicere: Illud mihi 9. Noli ergo dicere: Illud mihi non dedit. Redi ad conscientiam tuam; libra, interroga, parcere illi noli. Si vere Deum invocasti, certus esto quia id forte quod volebas temporaliter, ideo non dedit, quia non tibi proderat. Aedificetur in hoc cor dele; ne incipiatis tristes facti, veluti fraudati desideriis vestris, ire in indignationem contra Deum: etenim non expedit adversus stimulum calcitrare . Recurrite ad Scripturas. Exauditur diabolus, et non exauditur Apostolus: quid vobis videtur? Quomodo exaudiuntur daemones? Petierunt se ire in porcos, et concessum est eis . Quomodo exauditus est diabolus? Petiit Job tentandum, et accepit . Quomodo non exaudit
Abbreviated transcription (Latin):
uere᷑.Si gͦ non nosti ÷ redi ad
cor tuum: dimitte deo consiliũ
suum. Quid gͦ uiquis faciam:
Quid orem: Quid ores: Quod
te docuit dñs: qđ te docuit cele¬
stis magister. Inuoca dm̃tãꝗͣ dm̃: ama
dm̃ tanquam dm̃. Illo meliꝰ
nichil ẽ: ipsum desidera: ipsũ
concupisce. Hide inuocantẽ
dm̃ in alio psalmo. Unam pecii
a dño: hanc requiram. Quidẽ
qđ petit: Ut in habitem indo¬
mo dñi ꝑ om̃s dies uite mee. Ht¬
quid hoc: Ut contempler delec¬
tationem dñi. Si gͦ amator dĩ
ẽẽ uis: sincerissimis medułł cas¬
tisq suspiriis ipsum dilige : ip¬
sum ama: illi flagrã. illimhia:
quo iocundiꝰ nichil inuenis :
quo melius : quo letius: quo
diuturniꝰ. Quid enim tamdi¬
uturnum. quam id quodͤsem¬
piteͬnum : Non tues ne aliqñ
a te perat qui facit ne tuꝑ eaᷤ:
Si gͦ tu in uocas dm̃ tanꝗͣ dm̃:
sec urꝰ esto: ex audiris: ꝑtines
ad istum uersum ÷ et multũ
misericors omnibꝰ inuocantibꝰ

Expanded text:
vere? Si ergo non nosti, redi ad vere? Si ergo non nosti, redi ad cor tuum, dimitte Deo consilium suum. Quid ergo, inquis, faciam? quid orem? Quid ores? Quod te docuit Dominus, quod te docuit coelestis magister. Invoca Deum tanquam Deum, ama Deum tanquam Deum: illo melius nihil est; ipsum desidera, ipsum concupisce. Vide invocantem Deum in alio psalmo: «Unam petii a Domino hanc requiram.» Quid est quod petit? «Ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae.» Utquid hoc? «Ut contempler delectationem Domini» . Si ergo amator Dei esse vis, sincerissimis medullis castisque suspiriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia quo jucundius nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, quam id quod est sempiternum? Non times ne aliquando a te pereat, qui facit ne tu pereas. Si ergo tu invocas Deum tanquam Deum, securus esto, exaudiris; pertines ad istum versum, «Et multum misericors omnibus invocantibus
Abbreviated transcription (Latin):
non ex auditorem desidioriun
Ds̃ bonus: si det qđ iuis. Quid
si male uis: Nonne erit tibi ma¬
gis non dando misericors: Porro
& dicis. Quantũ rogaui : qͣntũ
sepe rogaui : & non sum exau¬
ditꝰ. Quid eium petebas: forte
mortem inimici tui. Quid si
et ille petat tuam: Qui te cre¬
auit: ipse et illum. Homo es:¬
es: homo ẽ & ille: ds̃ aute in¬
uidex ẽ. Audit ambo s ñ exauiꝰt
am bos. Tristis es quia ñ exau¬
ditꝰ es contra illũ: gaudes qr ñ ẽ.
exauditꝰ contrate. Ego inquis
non hoc petebã. Non inimici
mei petebã mortẽ: s uitã pecebam
filii mei. Quid mali petebam:
Nichil mali petebaᷤ : sic̃ t:
tu sensiebas. Nam quid si ille
raptꝰ est ne malicia mutaret
intellectum illius:S peccator
in quis erat: & ideo eum ualebã
iuiuere ut corrigeretur. Tuuo¬
lelus eum uiuiere: ut melior eẽt.
Quid si ds̃ nouerat siuiueret
peiorem futurum. Unde gͦ nosti
quid illi ꝓdesset : mori an ui¬

Expanded text:
non exauditorem desideriorum. non exauditorem desideriorum. Deus bonus, si det quod vis. Quid, si male vis, nonne erit magis non dando misericors? Porro, et dicis: Quantum rogavi, quam saepe rogavi, et non sum exauditus! Quid enim petebas? Forte mortem inimici tui. Quid, si et ille petebat tuam? Qui te creavit, ipse et illum; homo es, homo est et ille: Deus autem judex est; audit ambos, et non exaudit ambos. Tristis es, quia non es exauditus contra illum; gaude, quia non est exauditus contra te. Ego, inquis, non hoc petebam; non inimici mei petebam mortem, sed vitam petebam filii mei: quid mali petebam? Nihil mali petebas, sicut tu sentiebas. Nam quid, si ille raptus est, ne malitia mutaret intellectum illius ? Sed peccator, inquis, erat; et ideo volebam eum vivere, ut corrigeretur. Tu volebas eum vivere, ut melior esset: quid si Deus noverat, si viveret, pejorem futurum? Unde ergo nosti quid illi prodesset, mori an vi
Abbreviated transcription (Latin):
eã leuaui: Quomͦ potui: qͣmͦ tu uires
declisti. Quomo do eam fugien¬
tem app̃hendẽ ualuit: et excidit
tibi: Quia quocienscumq añ
me stetisti. puta dm̃ dicere: tan¬
ta uana & suꝑflua cogitasti: &
uix mͥ fixã & stabilem oratio¬
nẽ fudisti. Quia tu suauis es dñe
acmitis. Mitis es tolerans meEx
egritudine diffluo:cura. & sta¬
bo. Confirma: et firmus ero.
Donec autẽ facies toleras ine:
solum misericors: s & multum
misericors Abundat enun iniqͥa
nr̃a: abundat & misericordia tua:
& multum misericors: omnubꝰ
in uocantibꝰ te. & quid ẽ qđ ci¬
cit muttis locis scͥptata᷑. Quia
inuocabunt & non ex audiã
cos: Certe misericors omnibꝰ in¬
uocantibꝰ se nisi quiꝰ quidam
inuocantes non ipsum inuo cans
quid us ut ueniat adte. Porro
si din ꝓꝓterea inuocas ut ueniat
ad te pecunia: tt ut ueniat ad
te hereditas: ut ueniat ad te
scłaris dignitas : illa inuocas qͦ
uis ut ueniãt ad te: sed din tibi
ad uitorem ponis cupiditatum:

Expanded text:
eam levavi? Quomodo potui, quomodo tu vires dedisti, quomodo eam fugientem apprehendere valui. Et excidit tibi, quia quotiescumque ante me stetisti puta Deum dicere, tanta vana et superflua cogitasti, et vix mihi fixam et stabilem orationem fudisti: «Quia tu suavis es, Domine, ac mitis:» mitis es, tolerans me. Ex aegritudine defluo; cura, et stabo: confirma, et firmus ero. Donec autem facias, toleras me: solum misericors, sed «multum misericors:» abundat enim iniquitas nostra, abundat et misericordia tua. «Et multum misericors es omnibus invocantibus te.» Et quid est quod dicit multis locis Scriptura, quia «invocabunt, et non exaudiam eos» certe «misericors omnibus invocantibus te»; nisi quia quidam invocantes, non ipsum invocant? dquid vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat ad te haereditas, ut veniat ad te saecularis dignitas; illa invocas quae vis ut veniant ad te: sed Deum tibi adjutorem ponis cupiditatum,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitas: non ẽ hoc ds̃. Omĩa que
sunt in terra: hoiẽs. & animalia:
non ẽ hoc ds̃. Omnia que sunt
inmare: quȩ uolant ꝑ aerem:
non est hoc ds̃. Quic quid in
celor stelle. sol. et luna. nou ẽ hoc
glõs cogita: uirtutes : potesta¬
tes÷ arthangłos : thronos: sedes:
dominationes: ñ ẽ hoc ds̃. Et
quid est hoc: Solum potui
clicere : quid non sit. Quid sit
queris: Quod oculꝰ non uidit:
nec auris audiuit : nec in cor
hoĩs ascendit. Quid queris¬
ut as ut ascendat in linguam:
qd incor non ascendite ł lonẽ
simił tut indiis dñe: et non ẽ¬

Expanded text:
cogitas; non est hoc Deus: omnia quae sunt in terra, homines et animalia; non est hoc Deus: omnia quae sunt in mari, quae volant per aerem; non est hoc Deus: quidquid lucet in coelo, stellae, sol et luna; non est hoc gelos cogita, Virtutes, Potestates, Archangelos, Thronos, Sedes, Dominationes; non est hoc Deus. Et quid est? Hoc solum potui dicere, quid non sit. Quaeris quid sit? Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid quaeris ut ascendat in linguam, quod in cor non ascendit? «Non est similis tibi in diis, Domine; et non e
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ expectamus ꝑ pacientiã:
nisi uidere quod credimꝰ: Modo
enim credimꝰ: qđ ñ uidemꝰ. ꝑ ma¬
nendo in eum qđ credentes non
udemus. merebłmur uidere qđ
ait: Dilectissimi : filii dĩ sumus:
s nondum apparuit quid erimꝰ.
Quis non exultet si subito nescio
cui ꝑegrinanti et ignoranti genꝰ
suum patientialiquã egestatem
et erumpnam et in labore consti¬
tuto diceretur⁊ filius senatoris
es pater tiuis amplo patrimonio
gaudet in re ur̃a uocate ad pa¬
trem tuum: quali gaudio ex¬
ultaret si hoc non fallax ꝓmis¬
sor diceret: Uenit gͦ non fallax
ritis: Quid ẽ qđ concupiscentiaᷤᷤ
uras sequendo: in egestate istarũ¬
uoluptatum conteri uultis: ha¬
betis patrem ÷ habetis patriam:
habetis patrimoniũ. Qius est iste
pat̃: Dilectissimi: filii dei sumꝰ.
Quare gͦ non dum uidemus

Expanded text:
Quid enim «exspectamus per patientiam,» nisi videre quod credimus? Modo enim credimus quod non videmus: permanendo in eo quod credentes non videmus, merebimur videre quoait? «Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus.» Quis non exsultet, si subito nescio cui peregrinanti et ignoranti genus suum, patienti aliquam egestatem, et in aerumna et labore constituto diceretur: Filius senatoris es; pater tuus amplo patrimonio gaudet in re vestra; revoco te ad patrem tuum? quali gaudio exsultaret, si hoc non fallax promissor diceret? Venit ergo non fallax ritis? quid est quod concupiscentias vestras sequendo, in egestate istaruvoluptatum conteri vultis? Habetis patrem, habetis patriam, habetis patrimonium. Quis est iste pater? «Dilectissimi, filii Dei sumus.» Quare ergo nondum videmus
Abbreviated transcription (Latin):
tib ꝓpe erat. Tamen respexit
et eos qui longe erant : et eos
qui ꝓpe erant. sicut dicit apłs
Et ueniens eu̾głit auit pacem
his qͥ erant longe: & pacẽ his qͥ ꝓpe. Quos
dix̃ qͥ erant ꝓper Iudeos qͥ unuĩ dm̃ colebant.
Quos dixit qui erant longe: Gentes:
qͥ dimiserant dm̃ aquofacti erant:
stans: et ꝓpe et longe es. Ergo fr̃s
udea sola erit÷ sed de omĩbꝰ genti¬
bus colligetur: quia suꝑ scõs suos
loquetur pacem: et in eos qui con¬
uertunt eor ad ipsum. Et om̃s qui
conuersuri sunt cor ad ipsum:
de omĩ orbe terrarum. Uerump¬
tam̃ ꝓpe timentes eiun salutare
ipsius. Ut in habitet gła in t̾ra¬

Expanded text:
tibus longe erat; tamen respexit tibus longe erat; tamen respexit et eos qui longe erant, et eos qui prope erant, sicut dicit Apostolus: «Et veniens evangelizavit pacem vobis qui eratis longe, et pacem his qui prope» . Quos dixit qui erant prope? Judaeos, quia unum Deum colebant. Quos dixit qui erant longe? Gentes, quia dimiserant eum a quo facti erant, stans, et prope es, et longe es. Ergo, fratres, Judaea sola erit, sed de omnibus gentibus colligetur; «quia super sanctos suos loquetur pacem, et in eos qui convertunt cor ad ipsum,» et omnes qui conversuri sunt cor ad ipsum de omni orbe terrarum. «Verumtamen prope timentes eum salutare ipsius, ut inhabitet g
Abbreviated transcription (Latin):
cadas cum illo adqnẽ conu̾t̾isi
an ut stes cum illo cum quo can¬
uerteris: Gaudium nr̃m. pax nũ
requies nr̃a : finis omĩum molesti¬
arum non est: nisi ds̃. Beati qui
Pom̃s terras ubiq idola colebant᷑.
demonia timebant᷑ non ds̃. In illa
gente timebatur ds̃.S ꝓpter
quid timebatur. Inueteri testa¬
mento timebatur. ne daret illos
incaptiuitatẽ: ne tolleret illis
terram : ne grandiue contiuide¬
ret uites ipsoꝵ: ne fac̾et steriles
uxores ipsoꝵ: ne auferret ab eis.
filios ipsorum. Hec enim carna¬
lia ꝓmissa dei teuebant adhuc
paruas aĩas. et ꝓpter hec timebat᷑
ds̃. Sed ꝓpe illis erat qui uł ꝓpt̃
hec ipsum timebant. Terram
petebat paganus adiabolo: ter¬
ram petebat iudeus adeo. Unũ
erat quod petebant: s non unꝰ
aquo petebant. Petendo iste
qđ paganus petebat: discernebat᷑
tamen a pagano: quia ab illo
ista petebat qui omiã fecerat:
et propiꝰ illis erat ds̃: quam gen¬

Expanded text:
cadas cum illo ad quem converteris, cadas cum illo ad quem converteris, an ut stes cum illo cum quo converteris? Gaudium nostrum, pax nostra, requies nostra, finis omnium molestiarum, non est nisi Deus: beati «qui Per omnes terras ubique idola colebantur; daemonia timebantur, non Deus: in illa gente timebatur Deus. Sed propter quid timebatur? In Veteri Testamento timebatur, ne daret illos in captivitatem, ne tolleret illis terram, ne grandine contunderet vites ipsorum, ne faceret steriles uxores eorum, ne auferret ab eis filios ipsorum. Haec enim carnalia promissa Dei tenebant adhuc parvas animas, et propter haec timebatur Deus: sed prope illis erat, qui vel propter haec ipsum timebant. Terram petebat Paganus a diabolo; terram petebat Judaeus a Deo: unum erat quod petebant; sed non unus a quo petebant. Petendo iste quod Paganus petebat, discernebatur tamen a Pagano, quia ab illo ista petebat, qui omnia fecerat. Et prope illis erat Deus, qui Gen
Abbreviated transcription (Latin):
dei : nullꝰ fatigans eccłiam inmi¬
iust̾io diaboli : qñ ipse princeps
ipsoꝵ mittitur in ignẽ ęt̃nũ: &
hii cum illo quicumq illi consen¬
tuint: et recedere ab eo nolunt:
Erit gͦ pax purgata in filiis dei
omib amantibꝰ se uidentibꝰ
se plenos deo: cum erit ds̃ oĩa
in omĩbꝰ. Comunem panem spec¬
taculum habebimus dñr̾ cõmu¬
nem possessionem habebimus di
comunem pacẽ habebimus dñ
Q uicquid enim ẽ quod modo
nobis dat: ipse nobis erit ꝓ oĩb
que dat. Ipsa erit ꝑfecta et ple¬
na pͥax. Hanc loquitur in plebi
suam: hãc uolebat audire ille qui
ait. Audiam quid loquat᷑ in
plebem suam. Et suꝑ scõs suos:
& in eos qui conuertuntur ad ii¬
sum. Eia fr̃s: uultis ut aduos ꝑti¬
neat ista pax que loquitur ds̃:
Conuertite cor ad ipsum: non ad
me. aut ad illum: aut ad illum:¬
aut ad quemquam hominem. Qs¬
quis enim homo uoluerit conu̾¬
tere ad se corda hominum: cadti
cum ipsis. Quid est melius. ut

Expanded text:
Dei, nullus fatigans Ecclesiam in miDei, nullus fatigans Ecclesiam in ministerio diaboli; quando ipse princeps ipsorum mittitur in ignem aeternum, et hi cum illo quicumque illi consentiunt, et recedere ab eo nolunt? Erit ergo pax purgata in filiis Dei, omnibus amantibus se, videntibus se plenos Deo, cum erit Deus omnia in omnibus . Commune spectaculum habebimus Deum; communem possessionem habebimus Deum; communem pacem habebimus Deum. Quidquid enim est quod nobis modo dat, ipse nobis erit pro omnibus quae dat: ipsa erit perfecta et plena pax. Hanc loquitur in plebem suam; hanc volebat audire ille qui ait: «Audiam quid loquetur in plebem suam, et super sanctos suos, et in eos qui convertunt cor ad ipsum.» Eia, fratres, vultis ut ad vos pertineat ista pax quam loquitur Deus? Convertite cor ad ipsum; non ad me, aut ad illum, aut ad quemquam hominem. Quisquis enim homo voluerit convertere ad se corda hominum, cadit cum ipsis. Quid est melius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
do ista: quam inuenimꝰ in õibꝰ
refectio nibꝰ nr̃is. De morte ẽ: qr cor¬
pꝰ mortale portamꝰ. Quod quidẽ
mortuum dicit apłs: & ante ani¬
me resolutionem. Corpus quidẽ
inquit mortuum ẽ ꝓpt̃ peccatũ.
Nam et si ꝑseueraueris in eo qđ
reficis: aiõ morieris. ꝑseuera in
multum manducando: ipsa te
res interficiet. ꝑ seuera in multũ
ieuinando: inde morieris. Sede
semꝑ ut noł surg̾e: morierᷤ inde.
Ambula semꝑ ut noł quiescere. mo¬
rieris inde. Nigila sẽꝑ ut nolis dormire:
morieris inde. Dormi sẽꝑ ut nolis uigila¬
re. morieris inde. Quando gͦ absorta fue¬
rit mors ĩ uictoria ñ erunt ista:⁊erit pax
plena et ęt̾na. Erimus in quadam
cuutate fr̃s: qͣndo de illa loquor
finire nolo Et maxime qñ scan¬
dala crebrescunt quis non desidẽt
illam pacem unde amicus non
exit: quo inimicus non uitrat:
ubi nullus temptator ẽ nullus
sediciosus: nullꝰ diuidens popłũ

Expanded text:
do ista, quam invenimus in omnibus do ista, quam invenimus in omnibus refectionibus nostris. De morte est, quia corpus mortale portamus; quod quidem mortuum dicit Apostolus et ante animae resolutionem: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum» . Nam si perseveraveris in eo quo te reficis, etiam morieris. Persevera in multum manducando; ipsa res te interficiet: persevera in multum jejunando; inde morieris: sede semper, ut nolis surgere; morieris inde: ambula semper, ut nolis quiescere; morieris inde: vigila semper, ut nolis dormire; morieris inde: dormi semper, ut nolis vigilare; morieris inde. Quando ergo absorpta fuerit mors in victoriam, non erunt ista; et erit pax plena et aeterna. Erimus in quadam civitate: fratres, quando de illa loquor, finire nolo, et maxime quando scandala crebrescunt. Quis non desideret illam civitatem, unde amicus non exit, quo inimicus non intrat, ubi nullus tentator est, nullus seditiosus, nullus dividens populum
Abbreviated transcription (Latin):
respondes esurio. Ponit ante te
cibum. Ad refectionem posuerat:
ꝑ seuera in eo qđ posuit. Certe refi¬
cere te uolebas. Hoc age semꝑ.ħ
agendo. in eo quod adhibueras
ad resumptionẽ. ibi in uenies las¬
situdinẽ. Multum sedendo de fa .I.¬
tigatꝰ eras: suigis: de ambulando
reficeris. ꝑ seuera in eo quo refi¬
ceris. Multum de ambulando las¬
saris: sedere iterũ queris. Inueni
michi aliquid unde te reficias:
ubi si ꝑseueraueris iterum defi¬
cies. Quał gͦ ẽ ista pax quam
he habent homines: tantis resis¬
tentibꝰ molestiis. cupiditatibꝰ. ii¬
digentiĩs. lassitudinibꝰ: Non est
istauera: nonẽ ꝑfecta pax. Que
erit ꝑfecta paxx: O portet corrup¬
tibile ħ induere ĩcorruptionẽ: & mortale
ħ induere ĩ mortalitatẽ. Tc̃ fiet sermo qͥ
scͥptꝰ ẽ. Absorta ẽ. mors inuictoria. Ubi¬
ẽ mors aculeus tius: Ubi est mors
contentio cuas. Ubi eni adhuc mor¬
mortalitas quomodo plena pax:
& enun de morte uenit lassitu¬

Expanded text:
respondes, Esurio. Ponit ante te respondes, Esurio. Ponit ante te cibum; ad refectionem posuerat: persevera in eo quod posuit; certe reficere te volebas, hoc age semper; hoc agendo, in eo quod adhibueras ad refectionem, ibi invenis lassitudinem. Multum sedendo fatigatus eras; surgis, deambulando reficeris: persevera in eo quo reficeris, multum deambulando lassaris; sedere iterum quaeris. Inveni mihi aliquid unde te reficias, ubi non, si perseveraveris, iterum deficias. Qualis ergo est ista pax, quam hic habent homines tantis resistentibus molestiis, cupiditatibus, indigentiis, lassitudinibus? Non est ista vera, non est perfecta pax. Quae erit perfecta pax? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem: tunc fiet sermo qui sctuus? ubi est, mors, contentio tua» ? Ubi enim adhuc mortalitas, quomodo est plena pax? Etenim de morte venit lassitu
Abbreviated transcription (Latin):
ctantur cum concupiscentiis suiᷤ
quihꝰ ille suggerit peccata: &
non consentiendo qđ suggerit.
Et sinon uincunt: tam̃ pugnant.
Mondum ẽ gͦ pax: ubi pugna
ẽ. Aut date mͥ hominein qui
nichil temptationis patitur in
carne sua: & possit michi dicere:
quia iam pax est. Nichil quidẽ
temptationis forte patitur in il¬
licitis uoluptatibꝰ. saltem sug¬
gestiones ipsas patitur: uel sug¬
geritur illi qł respuit: uł de¬
lectat unde contineat. S ecce
lam nichil delectat illicitum: uł
contra famem & sitim pugnat
cotidiȩ. Quis enim iustus hinc
alienus: Pugnat. gͦ fames & sitis
pugnat contra nos lassitudo car¬
nis: pugnat delectatio somni:
pugnat opp̃ssio. Uigilare uolumꝰ.
dormitamus. leuinare uolumꝰ
esurimus. sitimus. Stare uolumꝰ:
defatigamur: querimꝰ sedere: Si
& hoc diu facimus: deficiius. Bc¬
quid nob̃ ꝓuiderimus ad refectio¬
nẽ. illic rursus inuenimus defec¬
tionem. Esuris dicit tibi aliquis:

Expanded text:
ctantur cum concupiscentiis suis, ctantur cum concupiscentiis suis, quibus ille suggerit peccata: et non consentiendo quod suggerit, etsi non vincuntur, tamen pugnant. Nondum est ergo pax, ubi pugna est. Aut date mihi hominem qui nihil tentationis patitur in carne sua, ut possit mihi dicere quia jam pax est. Nihil quidem tentationis forte patitur in illicitis voluptatibus, saltem suggestiones ipsas patitur: vel suggeritur illi quod respuit, vel delectat unde contineat. Sed ecce jam nihil delectat illicitum; vel contra famem et sitim pugnat quotidie: quis enim justus hinc alienus? Pugnat ergo fames et sitis, pugnat contra nos lassitudo carnis, pugnat delectatio somni, pugnat oppressio. Vigilare volumus; dormitamus: jejunare volumus; esurimus et sitimus: stare volumus; defatigamur: quaerimus sedere; si et hoc diu facimus, deficimus. Quidquid nobis providerimus ad refectionem, illic rursus invenimus defectionem. Esuris, dicit tibi aliquis?
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Loquebatur in illo ds̃
intus: & mundus faciebat illi
strepitum foris. Cohibens gͦ ali¬
quanto ab strepitu mundi &
auertens se ad se & ase in illum
cuius uocem audiebat interius.
qͣsi opturans aurẽ contͣ tu multuantẽ uit
huiꝰ inqͥetudinẽ & contͣ aĩam corpore qd̃
corrũpit᷑ aggrauatam: et sensum certe¬
na inhabitatione de primentẽ multa¬
I. cogitantẽ: & ait. Audiam quid
loquatur in me dñs ds̃. Et audi¬
uit. Quid: Qm̃ loquet᷑ pacẽ
inplebem suam. Uox gͦ xp̃i. uox
gͦ dĩ. pax ẽ ad pacem uocat. fu
dicit ÷ quicumq nondum estis
ĩpaceꝰ amate pacẽ. Qd enĩ. meliꝰ uobis
de me in uenire potestis quam
pacẽ: Pax quidẽ: Ubi nullum
bellum est: Quid ẽ ubi nullum
bellum ẽ: Ibi nulla contradictio:
ub nichil refistit: nichil aduer¬
sum ẽ. Hidete si iam ibi sumus.
uidete si iam nonẽ conflictus
cum diabolo: uidete si ñ om̃s scĩ
et fideles cum pͥncipe demonioꝵ
luctantur. Et quomͦ cum illo
luctantur quem non uident: Lu¬

Expanded text:
dixit. Loquebatur in illo Deus intus, et mundus faciebat illi strepitum foris. Cohibens ergo aliquantum ab strepitu mundi, et avertens se ad se, et a se in illum cujus vocem audiebat interius; quasi obturans aurem contra tumultuantem vitae hujus inquietudinem, et contra animam corpore quod corrumpitur aggravatam, et sensum terrena inhabitatione deprimentem multa cogitantem , ait, «Audiam quid loquitur in me Dominus Deus:» et audivit, quid? «Quoniam loquetur pacem in plebem suam.» Vox ergo Christi, vox Dei pax est, ad pacem vocat. Eia, dicit, quicumque nondum estis in pace, amate pacem: quid enim vobis melius de me invenire potestis quam pacem? Pax quid est? Ubi nullum bellum est. Quid est, ubi nullum bellum est? Ubi nulla est contradictio, ubi nihil resistit, nihil adversum est. Videte si jam ibi sumus; videte si jam non est conflictus cum diabolo, videte si non omnes sancti et fideles cum principe daemoniorum luctantur. Et quomodo cum illo luctantur, quem non vident? Lu
Abbreviated transcription (Latin):
erat uerbum : hoc erat in pͥncipio
apud dm̃: oĩa ꝑ ipsum facta sunt.¬
factum est nichil : intuentes han¬
excelsam & suꝑ eminentissimam
te scripturarum uelut gem̃tem
orantem. confitentẽ: & dubitamꝰ
ei tribuere uerba. hȩc. ex eo qđ cogia¬
tio nr̃a de recenti eius contempla¬
tiõne que erat in duunitate pigreꝰ¬
cit descendere ad eius hum il itatẽ
& tanquam faciat illi in iuriam
si eius uerba in hoĩe agnoscat. ad
quem uerba dirigebat cum dm̃
dep̃caretur: heret plerũq & cona¬
tur mutare sententiam: & non ei
occurrit in scriptura: nisi quod
ad ipsum recurrat: & ab illo deui¬
are non sinat. Exꝑgiscatur gͦ &
euigilet in fide sua: &e uideat qr
ille quem contemplabatur pau¬
lo ante informa dei ÷ formam ser¬
ui accepit: in similitudine homi¬
nũ factꝰ: & habitu inuentꝰ ut hõ: Humi¬
liauit se: factꝰ obediens usq ad mortẽ. Et ill¬

Expanded text:
erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt,factum est nihil» ; intuentes hanc et supereminentissimam te Scripturarum velut gementem, orantem, confitentem; et dubitamus ei tribuere verba haec, ex eo quod cogitatio nostra de recenti ejus contemplatione quae erat in divinitate, pigrescit descendere ad ejus humilitatem; et tanquam faciat illi injuriam, si ejus verba in homine agnoscat, ad quem verba dirigebat cum Deum deprecaretur, haeret plerumque, et conatur mutare sententiam; et non ei occurrit in Scriptura, nisi quod ad ipsum recurrat, et ab illo deviare non sinat. Expergiscatur ergo, et evigilet in fide sua; et videat quia ille quem contemplabatur paulo ante in forma Dei, formam servi accepit, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo, humiliavit se factus obediens usque ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
nes homines: sed et ante cęlum &
t̾ram: in qua omĩs creatura est.
Nemo gͦ cum audit hec uerba
dicat ÷ non xp̃c dixit: aut rursꝰ
dicat: non ego dico. Immo si se in
xp̃i corpore agnoscit: utrunti:
li aliquid dicere sine illo: & non di¬
cit aliquid sine te. Honne habemꝰ
in eugłio ubi certe scriptum ẽ. in
pͥncipio erat uerbũ. &uerbũ erat apud

Expanded text:
nes homines; sed et ante coelum et terram, in quo omnis creatura est. Nemo ergo cum audit haec verba, dicat, Non Christus dicit; aut rursus dicat, Non ego dico: imo si se in Christi corpore agnoscit, utrumque co. Noli aliquid dicere sine illo, et non dicit aliquid sine te. Nonne habemus in Evangelio? Ubi certe scriptum est, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedat: & ipse illam dicat. Sit
ipse speculũ nr̃m : ille loquat᷑.
& nos ibi uideamꝰ. Nemo ẽ enĩ.
qui ñ hic se agnoscat. Ait gͦ ille
beatꝰ apłi. Condelector enim le¬
gi dĩ: scđm int̾iorẽ hominem.
Intꝰ que delectat lex dei. Uidõ
autem aliam legem ui menbre
meis: repugnantẽ legim̃tis mee
Iam audisti legẽ : audi pugnã.
Captiuitatẽ non dũ audieras.
inus enĩ captiuitatẽ. Quis nr̃m
ẽ qui nolit se de ista captiui¬
tate lib̾arie Et unde libabim̃ :
Qm̃ hoc cantauit iste psalmꝰ
futurum: auertisti captuutatem
iacob. Cui dicit: Xp̃o. Propter
qũi finem: ꝓpt̃ filios chore. Iile enĩ
auertit captiuitatẽ iacob
Audi et ipsum pau¬
lum eon confitentem ÷ cum dic̾et
se trahi captiuiun a lege in menbriᷤ
sius repugnante legi mentis suȩ:
exclamauit sub illa captiuitate:
& ait. In felix ego homo: quis me
lib̾abit de corpore mortis huius:
Quesiuit quis eẽt: & statim illi oc

Expanded text:
apostolus procedat, ipse illam dicat; sit apostolus procedat, ipse illam dicat; sit ipse speculum nostrum, ille loquatur, et nos ibi videamus: nemo est enim qui non hic se agnoscat. Ait ergo ille beatus apostolus, «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem;» intus delectat me lex Dei: «video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae.» Jam audisti legem, audisti pugnam; captivitatem nondum audieras, imus captivitatem: quis nostrum est qui nolit se de ista captivitate liberari? Et unde liberabitur? Quoniam hoc cantavit ipse Psalmus futurum: «Avertisti captivitatem Jacob.» Cui dixit? Christo, propter «In finem,» propter filios Core: ille enim avertit captivitatem Jacob. Audi et ipsum Paulum confitentem. Cum diceret se trahi captivum a lege in membris suis repugnante legi mentis suae, exclamavit sub illa captivitate, et ait: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Quaesivit quis esset,
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad fidem.Imitati enim fidem
filii facti sumus: illi autem dege¬
ierando a fide exheredari meruer̃
am ut noiitis qr ꝑdidert̃ illud
qd̃ nati erant de abrabam: cum se
arrogant̾ iactarent audiente dño
nou de uita. & dicerent dño ⁊ noꝰ
patrem habemꝰ abraham : ait
ił dñs tanꝗͣ degen̾antibꝰ.Si filii
abrahe estis. facta abrahe facite.
Ui gͦ illi ꝓpt̾ea iam non filii: qr
ñ faciebant facta abrahe: nos ꝓpt¬
ea filii qr facimus facta abrahe.
Que sunt facta abrahe que fici¬
mꝰe Credidit autem abrahamdõ:
&reputatũ . ẽ. illi ad iusticiã. Ergo om̃s
ad iacob ꝑtinemꝰ: imitantes abrahȩ fidẽ.
qͥ credidit dõ: & reputatũ ẽ. illi ad iust¬
ciã. Que ẽ. gͦ illa captiuitas : un nos uolu¬
mꝰ liberari: Pũto enĩ neminẽ nr̃m mͦ eẽ
apud barbaros: nec aliquã gentẽ irrius¬
se armatã: & captiuos duxisse nos:
sed modo ostendendo qͣndã captiui¬
tatem in qua gemimꝰ ÷ et unde

Expanded text:
tes ad fidem. Imitati enim fidem, tes ad fidem. Imitati enim fidem, filii facti sumus: illi autem degenerando a fide, exhaeredari meruerunt. Nam, ut noveritis quia perdiderunt illud, quod nati erant de Abraham, cum se arroganter jactarent audiente Dominnon de vita, et dicerent Domino, «Nos patrem habemus Abraham;» aitDominus tanquam degenerantibus: «Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite» . Si ergo illi propterea jam non filii, quia non faciebant facta Abrahae; nos propterea filii, quia facimus facta Abrahae. Quae sunt facta Abrahae quae facimus? Credidit autem Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Ergo omnes ad Jacoqui credidit Deo, et deputatum est illi ad justitiam. Quae est ergo illa captivitas unde nos volumus liberari? puto enim neminem nostrum modo esse apud Barbaros, nec aliquam gentem irruisse armatam, et captivos duxisse nos. Sed modo ostendo quamdam captivitatem, in qua gemimus, et unde
Abbreviated transcription (Latin):
accepisset ille ppłs: ab hostibꝰ suis
uicimꝰ circum quaq inimicantibꝰ
multas molestias paciebat᷑. Et cui
peccabat in dm̃ suum dabatur
in captiuitatẽ : ñ ad int̾itũ s ad
disciplinam: non dampnante
patre: s flagellante. Et cum posses¬
aẽẽt. lib̾abatur. Et aliquociens cap¬
tiuata ẽ: & lib̾ata ẽ illa gens. Et
modo in captiuitate ẽ: & hoc ꝓ pec¬
eato magno qđ dñm suum cruci¬
firit. Quid gͥ scđin istos accipimꝰ
qd ait: auertisti captiuitatem iacob
:An forte intelligi¬
mius hic aliã captiuitatẽ: de qua
om̃s nos uolumꝰ lib̃ari. Nam om̃s
tinemꝰ ad iacob: si ꝑtinemus ad
semen abrahe. Hoc enim dicit apłs:
In ysahac uocabitur tibi semen.
dẽ non hii qui filii carnis hi filii
dei. sed filii ꝓmissionis deputant᷑
nsemen. Si filii ꝓmissionis uisem̃
deputantur ÷ offendendo dm̃ ui¬
lei de generauert̃: nos ꝓmerendo
lñ de genere habrahe facti sumꝰ:
ion ꝑtinentes ad carnem: s ꝑtinen¬

Expanded text:
sset ille populus, ab hostibus suis vicinis circumquaque inimicantibus multas molestias patiebatur: et cum peccabat in Deum suum, dabatur in captivitatem; non ad interitum, sed ad disciplinam; non damnante patre, sed flagellante. Et cum possessa esset, liberabatur, et aliquoties captivata est et liberata est illa gens: et modo in captivitate est, et hoc pro peccato magno, quod Dominum suum crucifixit. Quid igitur secundum istos accipimus, quod ait, «Avertisti captivitatem Jacob?» An forte intelligimus hic aliam captivitatem, de qua omnes nos volumus liberari? Nam omnes pertinemus ad Jacob, si pertinemus ad semen Abrahae. Hoc enim dicit Apostolus: «In Isaac vocabitur tibi semen; id est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur» «in semen» . Si filii promissionis in semen deputantur, offendendo Deum Judaei degeneraverunt; nos promerendo Deum, de genere Abrahae facti sumus, non pertinentes ad carnem, sed pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
descendi: Dicamꝰ illi: da nobis xp̃m
tuum. Dedit enim xp̃m nobis:
s hominem quem nouimus:
dedit hom inẽ: eum ipsum
nob̃ daturꝰ est dm̃. Hominibꝰ
enim hominem dedit: qui talẽ
illum dedit hominibꝰ qualis
possit xapi ab hominibꝰ. Dnm̃
enim xp̃m: nullus hominum
caꝑe poterat. Factus est homini¬
bus homo: seruauit se dm̃ diis:
An forte arroganter dixi: Re¬
uera arrogant̃: nisi ipse dixisset:
ego dixi dii estis: & filii altissimi
om̃s. Ad hanc ipsam ad optionẽ
renouamur: ut efficiamur filii
dĩ. Iam quidem sumus: sed ꝑ
fidem. Sumus quidem sed in
spe: non dum sumus in re. Spe
euim salui factisumus: sicut diẽ
apls. Spes autem que uidet᷑: non
ẽ spes. Q uod enĩ uidet quis. quid

Expanded text:
descendi» ? Dicamus illi: Da nobis Christum descendi» ? Dicamus illi: Da nobis Christum tuum. Dedit enim nobis Christum, sed hominem: quem nobis dedit hominem, eum ipsum nobis daturus est Deum. Hominibus enim hominem dedit; quia talem illum dedit hominibus qualis posset capi ab hominibus: Deum enim Christum nullus hominum capere poterat. Factus est hominibus homo, servavit se Deum diis. An forte arroganter dixi? Revera arroganter, nisi ipse dixisset: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes» . Ad ipsam adoptionem renovamur, ut efficiamur filii Dei. Jam quidem sumus, sed per fidem: sumus quidem in spe, nondum sumus in re. «Spe enim salvi facti sumus,» sicut dicit Apostolus. «Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt qui
Abbreviated transcription (Latin):
miscđia dei est: non de meritis ips
& uidendo ista ñ suꝑbit ÷ non su¬
ꝑbiendo non extollitur: non se
extollendo non cadit ÷ non caden¬
do stat: stando in heret: in heren¬
do manet: manendo ꝑfruitur
& lȩtatur in dño deo suo. E r̃t ill
delicie ipse qui fecit illum. Et de¬
liciã ipsas nemo corrumpit: nemo
interpellat: nemo aufert. Quis
potens minabitur auferre: Quis
uicuius malus: Quis latro: Qus
insidiator tibi tollit dm̃: & po te
tibi tollere totum quod possides
corpore: non tibi tollit dr̃a &¬
des corde. Ipse est miscdĩa: quam
utinam ds̃ ostendat nobis. Ostende
da nobis. In illo eni ẽ. miscdia
tua. Dicamus illi & nos: da nobis
xp̃m tuum. lam quidem dedit
nobis xp̃m suum. Adhue illi tam̃
dicamus : da nobis xp̃m tuum:
quia dicimus illi panem nr̃m co¬
tidianum da nobis hodie. Et qͥs
est panis nr̃. nisi ipse qui dixit :¬
ego sum panis uiuus qui de cȩlo

Expanded text:
misericordia Dei est, non de meritis ipsius: misericordia Dei est, non de meritis ipsius: et videndo ista non superbit, non superbiendo non extollitur, non se extollendo non cadit, non cadendo stat, stando inhaeret, inhaerendo manet, manendo perfruitur, et laetatur in Domino Deo suo. Erunt illi deliciae ipse qui fecit illum; et delicias ipsas nemo corrumpit, nemo interpellat, nemo aufert. Quis potens minabitur auferre? quis vicinus malus, quis latro, quis insidiator tibi tollit Deum? Et potest tibi tollere totum quod possides corpore, non tibi tollides corde. Ipsa est misericordia, quam utinam Deus ostendat nobis, «Ostendeda nobis: in illo est enim misericordia tua. Dicamus illi et nos: Da nobis Christum tuum. Jam quidem dedit nobis Christum suum: adhuc illi tamen dicamus, Da nobis Christum tuum; quia dicimus illi, «Panem nostrum quotidianum da nobis hodie» . Et quis est panis noster, nisi ipse qui dixit, «Ego sum panis vivus, qui de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
quid prius in certum ẽ. Nam nec
homo hic potest manere semꝑ:
nec argentum hic potest manere
semꝑ. Sic aurum ⁊ sic uestis: sie
domus: sic peccunia. sic lata p̃dia:
sic postremo lux ista. Noli gͦ uelle
gaudere in istis: sed gaude in
illa luce que non habet occasũ
Gaude in illa luce quam non p̃¬
cȩdit hesternus dies: nec sequitur
crãstinus. Quid est ista lux: Ego
sum inquit lux mundi. Qui tͥ
dicit ego sum lux mundi: uocat
te adse. Cum uocat te: conuertit
te Cum conuertit te: sanat te.
Cum sanauerit te: uidebis con¬
xp̃m tuum. Felix ẽ: cui osten¬
dit ds̃ miscdiam suam. Ipse ẽ quis
suꝑbire non potest: ciu ds̃ osten¬
dit miscdđiam suam. Ostendendo
enim illi miscłiam suam: ꝑsuade
illi: quicquid boni habet homo:
non habet nisi ab illo: quia omne
bonum nr̃m ipse ẽ. Et cuin uidit
homo quicquid boni habet nonse
habere a se sed adeo suo: uidet qr
totum quod in illo laudatur de

Expanded text:
quid prius, incertum est. Nam nec quid prius, incertum est. Nam nec homo hic potest manere semper, nec argentum hic potest manere semper; sic aurum, sic vestis, sic domus, sic pecunia, sic lata praedia, sic postremo lux ista. Noli ergo velle gaudere in istis: sed gaude in illa luce quae non habet occasum; gaude in illa luce quam non praecedit hesternus dies, nec sequitur, crastinus. Quid est ista lux? «Ego sum,» inquit, «lux mundi» . Qui tibi dicit, «Ego sum lux mundi,» vocat te ad se. Cum vocat te, convertit te; cum convertit te, sanat te; cum sanaverit te, videbis conChristum tuum. Felix est cui ostendit Deus misericordiam suam. Ipse est qui superbire non potest, cui Deus ostendit misericordiam suam. Ostendendo enim illi misericordiam suam, persuadet illi quia quidquid boni habet ipse homo, non habet nisi ab illo qui omne bonum nostrum est. Et cum viderit homo quidquid boni habet non se habere a se, sed a Deo suo; videt quia totum quod in illo laudatur, de
Abbreviated transcription (Latin):
ipse p̃stitit ut conu̾tereris: Noli
tibi gͦ arrogare. nec ipsam conu̾si¬
onem: quia nisi te ille uocaret
fugientẽ: non posses conu̾ti. Prop¬
terea & ipsiꝰ conu̾sionis benefici¬
um dõ tribuens ꝓpħã. hoc orat:
& dicit. Deus tu conuertens
uiuificabis nos. Et non qͣsi nos
ipsi nr̃a sponte sine mia tua con¬
uertimur ad te & tu iuuificab
nos: sed tu conuertens uuuficabis
nos. ut non solum uuificatio nĩã
a te sit sed etiam ipsa conuersio:¬
II ut uiuificemur. Ds tu conuerte¬
ns uiuficabis nos. & plebs tua leta¬
bitur in te. Malo suo lȩtabitur
in se: bono suo letabitur in te.
Quando enun uoluit habere gau¬
dia de se: inuenit planctum in
se. Nunc uero quia totum gau¬
diũ nr̃m ds̃ ẽ : qui uult securꝰ
gaudere: in illo gaudeat qui ñ
potest ꝑire. Quid eium fr̃s mei
gaudere uultis in argento: Aut
argentum ꝑit: aut tu : & nemo
scit quid prius. Herumtam̃ uld̃
constat quia utrumq ꝑit᷑um ẽ:

Expanded text:
ipse praestitit ut convertereris? Noli ipse praestitit ut convertereris? Noli tibi ergo arrogare nec ipsam conversionem; quia nisi te ille vocaret fugientem, non posses converti. Propterea et ipsius conversionis beneficium Deo tribuens Propheta, hoc orat, et dicit: «Deus, tu convertens vivificabis nos.» Et non quasi nos ipsi nostra sponte sine misericordia tua convertimur ad te, et tu vivificabis nos: sed, «tu convertens vivificabis nos;» ut non solum vivificatio nostra a te sit, sed etiam ipsa conversio ut vivificemur. «Deus tu convertens vivificabis nos; et plebs tua laetabitur in te.» Malo suo laetabitur in se; bono suo laetabitur in te. Quando enim voluit habere gaudia de se, invenit planctum in se: nunc vero quia totum gaudium nostrum Deus est, qui vult securus gaudere, in illo gaudeat, qui non potest perire. Quid enim, fratres mei, gaudere vultis in argento? Aut argentum perit, aut tu; et nemo scit quid prius: verumtamen illud constat, quia utrumque periturum est;
Abbreviated transcription (Latin):
ite mutau̾is ut nec ipsi patri tuo¬
bsit si se mutauerit. S iam qđ
iccepit ad mortalitatẽ istam. radix
ir̃a duxit de adam. Quid duxit:
stam fragilitatẽ carnis ÷ hoctor¬
nentum doloꝵ hane domum
pauꝑtatis : ħ uincłm mortis: & la¬
iueos temptationũ
.Porta¬
mus omĩa ista in carne hac : & ira
dei ẽ ista÷ quia uindicta est.S qr
futurum erat ut rege neraiħur
& credendo noui efficeremur:
atq in resurrectione omnis ipsa mor¬
talitas assumeretur. & nouitas to¬
cius hõĩs repararetur: sic̃ enĩ in
adam om̃s morrunt᷑ sic & in xp̃o
om̃s uiuificabunt᷑: hoc uidens
ꝓpħa ÷ ait. Non inet̾num irascaris
nobus: Uel extendesirã tuã agen̾atione
ĩ generationẽ. fuit pͥma genera¬
tio mortał de ira tua: erit alta
ohomo ⁊ ut quia conuersus es ad
dm̃ merearis miscdĩam ipsius:
Q ui autem conuersi ñ sunt. ñ
iram. Quid autẽ ut conuertere¬
ris posses : nisi uocareris : Nonne
ille qui te uocauit auersum:

Expanded text:
si te mutaveris, ut nec ipsi patri tuo osi te mutaveris, ut nec ipsi patri tuo obsit, si se mutaverit. Sed jam quod accepit ad mortalitatem istam radix nostra, duxit de Adam. Quid duxit? Istam fragilitatem carnis, hoc tormentum dolorum, hanc domum paupertatis, hoc vinculum mortis, et laqueos tentationum: portamus omnia ista in carne hac; et ira Dei est ista, quia vindicta Dei est. Sed quia futurum erat ut regeneraremur, et credendo novi efficeremur, atque in resurrectione omnis illa mortalitas absumeretur, et novitas totius hominis repararetur; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur : hoc videns Propheta ait, «Non in aeternum irascaris nobis, vel extendas iram tuam a generatione» «in generationem.» Fuit prima generatio mortalis de ira tua; erit altera o homo, ut quia conversus es ad Deum, merereris misericordiam ipsius; qui autem conversi non sunt, non iram? Quid autem, ut convertereris, posses, nisi vocareris? Nonne ille qui te vocavit aversum,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dicebat: auerasti captiuitatẽ iacob.
Oꝑusti om̃ia peccata eoꝵ. Sedasti omni
tura. Qa uͦ ñdũ facta st̃: oro ut uenias
quȩ iã uidi. Au̾te iracundiã tuã a nol
nim dei mortales sumus: & de ira
fei in istam terram egestate & labo¬
feꝰ ultus nr̃i manducanius panem.
Hoc enim audiuit adã q̃n pecca¬
mn adã oĩns moruntur. Quod ille
uidiuit: secutunẽ & nos. Non enĩ
era mus iam nos: sed eramus in adã
Ideo quicquid ipsi adam: secutũ ẽ
& nos ut moriamur. Om̃s quippe
In illo fuimꝰ. Ea enim peccata pa¬
fentum non ꝑtinent ad filios: que
ficiunt parentes iam natis filiis:
ã em̃ nati filiĩ adse ꝑtinent: &
parentes adse ꝑtinent. Itaq illi
ui nati sunt si tenuerit uias pa¬
entum suoꝵ malas: necesse est ut¬
ortent merita ipsoꝵ. Si autem
nutauerint se. & non fuerint im¬
nitati parentes malos: incipiunt
habere m̾itũ suũ : non meritũ
parentũ suoꝵ. Usq adeo autem
ion tibi ob ẽ. peccatũ patris tui

Expanded text:
dum dicebas, «Avertisti captivitatem Jacob; operuisti omnia peccata eorum: sedasti omnem futura; quia vero nondum facta sunt, oro ut veniant, quae jam vidi. «Averte iracundiam tuira Dei mortales sumus: ira Dei in istam terram in egestate et labore vultus nostri manducavimus panem. Hoc enim audivit Adam, qin Adam omnes moriuntur: quod ille audivit, secutum est et nos. Non enim eramus jam nos, sed eramus in Adam: ideo quidquid evenit ipsi Adam, secutum est et nos, ut moreremur; omnes quippe in illo fuimus. Ea enim peccata parentum non pertinent ad filios, quae faciunt parentes jam natis filiis: jam enim natifilii ad se pertinent, et parentes ad se pertinent. Itaque illi qui nati sunt, si tenuerint vias parentum suorum malas, necesse est portent et merita ipsorum: si autem mutaverint se, et non fuerint imitati parentes malos, incipiunt habere meritum suum, non meritum parentum suorum. Usque adeo autem non tibi obest peccatum patris tui,
Abbreviated transcription (Latin):
libet aliut cogitet homo: non
est simile qđ factuis est ille
qui fecit. Excepto deo quicqͣd
aliud ẽ innatura rerun: fac¬
tum ẽ adõ. Quantũ int̾ ẽ int̃
eum qui fecit. et illud quod
factum ẽ. quis digne cogitet:
Iste gͦ dixit non ẽ sumd tii in
diis dũe: qͣntum autẽ sit dissi¬
mił ds̃ non dixit : qr dici non po

Expanded text:
libet aliud cogitet homo, non libet aliud cogitet homo, non est simile quod factum est illi qui fecit. Excepto Deo, quidquid aliud est in natura rerum, factum est a Deo. Quantum interest inter eum qui fecit, et illud quod factum est, quis digne cogitet? Iste ergo dixit, «Non est similis tibi in diis, Domine:» quantum autem sit dissimilis Deus, non dixit, quia dic