comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentoꝵ facta diuisio: & de tunica illa sorticio. Qua
eius eccłiam. toto scilicet qui quatuor partib constatt̃¬
rarum orbe diffusam: & om̃ib eisdem partib equalit᷑
id est concorditer distributam. Propt̃ quod alibi dicit mis¬
surum se angłos suos: ut colligant elec̃tos eius aqua¬
tuor uentis. Quod quid est nisi aquatuor partib mũ¬
di: oriente. occidente. aquilone. meridie: Tunica uͦ
illa sortita. omĩum parcium significat unitatem: quȩ
caritatis uinculo continetur. De caritate altem locu¬
turꝰ apłs: suꝑ eminentiorem inquit uiam uobis demõ¬
stro. Et alio loco ait. Cognoscere etiam suꝑ eminentem
scientie Karitatemap̃i. Itemq alibi. Suꝑ omĩa autẽ
hec: caritatem que ẽ uincłmꝑfectionis. Si ergo Rari¬
tas & suꝑeminentiorem habet uiam. & suꝑeminet
scientie. & suꝑ om̃ia p̾cepta ẽ: merito uestis quasig¬

Expanded text:
vestimentorum facta divisio, et de tunica illa sortitio. Quadvestimentorum facta divisio, et de tunica illa sortitio. Quadejus Ecclesiam, toto, scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Propter quod alibi dicit missurum se angelos suos, ut colligant electos ejus a quatuor ventis . Quod quid est, nisi a quatuor partibus mundi, Oriente, Occidente, Aquilone, et Meridie? Tunica vero illa sortita, omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De charitate autem locuturus Apostolus: Supereminentiorem, inquit, vitam vobis demonstro . Et alio loco ait: Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi ; itemque alibi, Super omnia autem haec charitatem, quae est vinculum perfectionis . Si ergo charitas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est; merito vestis qua sig
Abbreviated transcription (Latin):
tentes sortem suꝑ eis. ac si diceret᷑. mittentes sortẽ cum
diuiderentur. qđ & factum ẽ. Om̃ium quippe uesti¬
m̃toꝵ eius diuisio cõpleta ñesset. nisi sorte claruisset.
qͥsetiam illam tunicam tolleret: ut sic contentio diuiden¬
tium finiretur. uel nulla potius oriretur. Quod ergo
ait quis quid tolleret. quandoquidẽ hoc sorti deputat᷑
ñ ad omĩa que diuisa sunt uestimenta: referendũ est.
Sorsenim missa ẽ: quisillam tunicam tolleret. Dequa
qm̃ narrare p̃ termisit. qualis fuerit. & quẽ admodum
equalib factis partib sola remãserit. que ne cõscinde¬
retur ueniret in sortem: ꝓeo positũ est qđ ait. qͥs quid
tolleret. id est qͥs eam tolleret. tamquam si totum ita
diceretur. Diuisert̃ uestim̃ta eius mutentes sortẽ suꝑ
eis. quis tunicam que partib equalib suꝑ fuerat tolle¬
ret. Querat forte aliquis. quid significet indot partes

Expanded text:
tentes sortem super eis, ac si diceretur, Mittentes sortem cum tentes sortem super eis, ac si diceretur, Mittentes sortem cum dividerentur: quod et factum est. Omnium quippe vestimentorum ejus divisio completa non esset, nisi sorte claruisset quis etiam illam tunicam tolleret, ut sic contentio dividentium finiretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo ait, Quis quid tolleret, quandoquidem hoc sorti deputatur, non ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum est; sors enim missa est, quis illam tunicam tolleret: de qua quoniam narrare praetermisit qualis fuerit, et quemadmodum aequalibus factis partibus sola remanserit, quae ne conscinderetur, veniret in sortem; propterea positum est quod ait, Quis quid tolleret, id est, quis eam tolleret: tanquam si totum ita diceretur, Diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis tunicam quae partibus aequalibus superfuerat, tolleret. 4. Quaerat forte aliq
Abbreviated transcription (Latin):
quia utiq om̃s uestes diuidendo in quib & illa fuit.
de ipsa sortiti sunt. Tale est: qđ etiam ait lucas. Diuiden¬
tes uestim̃ta eius: miserunt sortes. Diuidentes enimue¬
nerunt ad tunicam. de qua est facta sorticio: ut inter
eos uniuersa uestimentorũ eius diuisio compleretur
Quid autem inter est utrum dicatur diudentesmisert
sortes qđ ait lucas. andiuiserunt sortẽ mittentes qa ait
matheus: nisi qđ lucas dicendo sorces pluralem ꝓsingu¬
lari numero posuit: Quȩ locutio scripturis seĩs in soli¬
ta non ẽ: quamus nonnulli codices sortem reꝑiant᷑
habere ñ sortes. Marchꝰ itaq solus: uidetur aliquã intu¬
lisse questionem. Dicendo enim mittentes sortem suꝑ ei
quis quid tolleret. tamquam suꝑ om̃ib uestim̃tis. ñ su¬
ꝑ una tunica sors missasit: locutꝰ uidetur. S etiã hie
breuitas: obscuritatem facit. Sic enim dic̾tum est mit¬

Expanded text:
quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, de ipsa sortiti sunt. Tale est etiam quod ait Lucas, Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes: dividentes enim venerunt ad tunicam, de qua facta est sortitio, ut inter eos universa vestimentorum ejus divisio compleretur. Quid autem interest utrum dicatur, Dividentes miserunt sortes, quod ait Lucas; an, Diviserunt, sortem mittentes, quod ait Matthaeus: nisi quod Lucas dicendo sortes, pluralem pro singulari numero posuit; quae locutio Scripturis sanctis insolita non est: quamvis nonnulli codices sortem reperiantur habere, non sortes? Marcus itaque solus videtur aliquam intulisse quaestionem: dicendo enim, Mittentes sortem super eis, quis quid tolleret, tanquam super omnibus vestimentis, non super sola tunica sors missa sit, locutus videtur. Sed etiam hic brevitas obscuritatem facit: sic enim dictum est, Mit
Abbreviated transcription (Latin):
utilit̾ tollerent. Qđ ne facerent: adunũ eamꝑ ueni¬
re sorticione maluert̃. Huiꝰ eu angłiste narrationi cõ¬
son at etiam ꝓpħicum testimonium. quod & ipse con¬
tinuo subiungens. ut scriptura inquit impleretur
dicens: partiti sunt uestimenta mea sibi. & suꝑ uestẽ
meam miserunt sortem. Non enim ait sortiti s parti¬
ti. nec ait sortientes partiti sunt: s in ceteris uestim̃ti
sortem om̃ino ñ nominans. postea dixit. & inuestem
meam miserunt sortem: ꝓpt̃ illam reliquam tunicã.
Dequa re dicam qđ ipse donauerit. cũ prius eam quȩ
oboriri potest tamquã euangłiste inter se discrepent
calumpniam ꝓpulsauero: demonstrans nullius cetero¬
rum uerba natrrationi ioħis esse contraria. Matheus
enim dicendo diuiserunt uestim̃ta eius sortem mit¬
tentes. ad totam diuisionem uestimentoꝵ uoluit in¬
telligi. etiam tunicam ꝑtinere. de qua sortẽ miserunt

Expanded text:
utiliter tollerent; quod ne facerent, ad unum eam perveniutiliter tollerent; quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Hujus evangelistae narrationi consonat etiam propheticum testimonium, quod et ipse continuo subjungens, Ut scriptura, inquit, impleretur dicens, Partiti sunt vestimenta mea sibi, et super vestem meam miserunt sortem. Non enim, ait, sortiti; sed, partiti: nec ait, sortientes partiti sunt; sed in caeteris vestimentis sortem omnino non nominans, postea dixit, et in vestem meam miserunt sortem, propter illam reliquam tunicam. De qua re dicam quod ipse donaverit, cum prius eam quae oboriri potest, tanquam Evangelistae inter se discrepent, calumniam propulsavero, demonstrans nullius caeterorum verba narrationi Joannis esse contraria. 3. Matthaeus enim dicendo, Diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes, ad totam divisionem vestimentorum voluit intelligi etiam tunicam pertinere, de qua sortem miserunt;
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor fuisse milites. qui in eo crucifigendo p̾sidi
paruerunt. Manifeste quippe ait. Milites ergo cũ
crucifir issent etm aeceꝑunt uestim̃ta eius: & fece¬
runt quatuor partes. unicuiq militi parcem. Et cuni
cã. Subaudiendum ẽ acceꝑunt: ut iste sit sensus. doce¬
ꝑunt uestim̃ta eius. & fecerunt quatuor partes. uni¬
cuiq militi parcem: acceꝑunt & tunicam. Et sic lo¬
cittus ẽ ut de ceteris uestimentis nullam sortẽ ẽẽmis¬
sam uideamꝰ. s detunica quã simulcũ ceteris accepe
exponens. Erat autem tunica in consutilis: desuꝑ cõ¬
texta ꝑ totum. Curautem de illa sortem miserint nar¬
rans: dixerunt gͦ inquit ad inuicem. Non scindamꝰ
eam: s sortiam᷑ de illa cuiꝰsit. Apparec itaq in alus
uestib equales eos habuisse parces: ut sortiri necesse
non fuerit. In illa uero. una ñ eos habere potuisse
singulas parces nisi scinderetur: ut pannos eius in¬

Expanded text:
quatuor fuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi quatuor fuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait, Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi pte sit sensus: acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutus est ut de caeteris 631 vestimentis nullam sortem missam esse videamus: sed de tunica quam simul cum caeteris acceperexponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint narrans: Dixerunt ergo ad invicem, inquit, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit: in illa vero una non eos habere potuisse singulas partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtestatꝰ ẽ & dix̃. am̃ am̃ dico uobis: quia unꝰ
ex uobis tradet me. Hinccine turbatꝰ est iħs. ñ carne.
s spũ. qͥa dicturꝰ fuerat. unꝰ ex uobis tradet me: Num¬
quid nam illi hoc tunc pͥmum uenit in mentẽ. ueltẽ
ei pͥmũ subito reuelatũ est: eumq repentina tanti ma¬
li nouitas turbauit: Nonne hinc pauloante loquebat᷑
dicens. qͥ manducat panẽ meu̾ leuabit contra me cal¬
caneum: Nonne etiã suꝑius iam dixerat. & uos mun¬
di estis. sed ñ om̃s: Ubi euangłista subiũ rit. Sciebat
enim. quisnam esset qui traderet eũ. Quem iam & ante

Expanded text:
est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Hincne turbatus est Jesus, non carne, sed spiritu, quia dicturus fuerat, Unus ex vobis tradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitas turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum? Nonne etiam jam superius dixerat, Et vos mundi estis, sed non omnes? Ubi Evangelista subjunxit, Sciebat enim q
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ humanũ animi fortitudine suꝑabat. Non gͦ aliqͦ
ẽ cogente turbatus. sed turbauit semet ipsum. Quod
de illo euident᷑ exp̃ssum ẽ: quando lat arũ suscitauit.
Nam ibi scriptũ est quod turbauerit semet ipsum. ut
hoc intelligatur. & ubi ñ legitur scriptũ. & tam̃ eũ
legitur fuisse turbatum. Affectum qͥppe humanũ
quando oportuisse iudicauit. in semet ipso pocesta¬
te cõmouit: qui hominẽ totũ potestate suscepit. Ome.¬
lia ocr ui. Ab eo qđ scriptũ est aspiciebant gͦ adiniucẽ¬

Expanded text:
genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum: quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit. Nam ibi scriptum est quod turbavit semetipsum, ut hoc intelligatur et ubi non legitur scriptum, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in semetipso potestate commovit, qui hominem totum potestate suscepit. Etiam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ille turbatꝰ est. nͥ qͥa infixiłios in suo corpore hocẽ
in sua eccłia. sue infirmitãtis uoluntaria simili¬
tudine consolatꝰ est. ut si qͥ suoꝵ adhuc morte
imminente turbant᷑. ipsum intueant᷑ ne hoc ip¬
so se putantes rȩpbos. peiori desꝑationis mortesor¬
beantur: Quantũ itaq bonum de participatione di¬
uinitatis eius ex pectare & sꝑare debemꝰ euiꝰ nos & ꝑ¬
turbatio tranquillat. & infirmitas firmat: Siue gͣ
isto loco ipsum iudã ꝑ euntẽ miserando turbatus est:
siue sua morce ꝓpinꝗͣtte tͦbatꝰ ẽ: ñ ẽ tam̃ allomͦ dubi¬
tandũ ñ eũ animi infirmitate s potestate tarbatũ
ne nob̃ desꝑatio salutis oriat᷑ qͣndo ñ potestate s infir¬
mitate tͣbamͦ. Carnis qͥppe ille gerebat infirmitatẽ. qͣ
infirmitas resurrectione consũpta est. S qͥa ñ solũ ho¬
mo uerũ etiam ds̃ eiat: in effabili distantia uniuersũ

Expanded text:
ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur in spiritu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et perturbatio tranquillat, et infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est: non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitatene nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed quia non solum homo, verumetiam Deus erat, ineffabili distantia universum
Abbreviated transcription (Latin):
qui & ipsam leticiã ꝑ turbationem uocant. Quid
si enim ꝓpterea morte imminente turbatur. qͥa
morte imminente letatur: S hoc inqͥunit gaudiũ:
ñ leticia nominanda ẽ. Quid ẽ hoc nͥ easdẽ ressenti¬
re: & rerũ nomina uelle mutare : Uerũ nos sacris
licteris accõmodemꝰ auditũ. & scđ̾m ipsas potius
istam questionẽ. dño adiuuante soluamꝰ: nec qm̃
seͥptum ẽ cum hec dixiss iħs. turbatꝰ est spũ di¬
camꝰ eum leticia fuisse turbatũ: ne uerbis sus nos¬
ipse conuincat. ubi dicit. Tristis ẽ anima m̃a.usq
ad mortẽ. Tale etiam aliquid hic intelligendũ est:
quando suo traditore iam tune solo exituro & cũ
siuis sociis continuo redituro. iħs turbatꝰ ẽ sp̃u. fir¬
missimi quidẽ sunt Mp̃iani siqͥ st̃: qui nequaquã
morte imminente turbant᷑. S nũquid xp̃o fir¬
miores: Quis hoc in sanissimꝰ dixerit: Quid t̃ gͦ qͦd

Expanded text:
qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur, quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, dicame convincat ubi dicit, Tristis est anima mea usque ad mortem Tale aliquid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo redituro, Jesus turbatus est spiritu. 5. Firmissimi quidem sunt christiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur homines xp̃o. Timeat & sibi ne ꝑeat. xp̃o. contris¬
tetur peregͥnari se a xp̃o: concupiscat regnare c̃. rp̃o.
letetur dum sꝑat se regnaturũ esse c̃ xp̾o. Iste sunt cer¬
te quatuor: quas ꝑturbationes uocant. Timor & tristi¬
cia: amor & lecicia. Habeant eas iustis de causis ani-
mi ꝙp̃iani. nec philosophoꝵ. stoicoꝵ. uel quoꝵq simi¬
liũ consentiat᷑ errori: qui ꝓfec̾to quẽ ad modũ uanitatẽ
existimant ueritatẽ. sic stuporẽ deputant sanitatẽ:
ignorantes sic hominis animũ. quẽ ad modũ corporis
menbrũ. desꝑatiꝰ egrotare. quando doloris amuserit
sensum. S dieit aliguis. Numqͥd animꝰ xp̃ĩani. debet
etiam morte unpendente turbari Ubi ẽ enim quod
dicit apłs. concupiscentiã se habere dissolui. & esse
cum xp̃o: si illud qđ concupiscit. potest eũ turbare
cũ uenerit Facile ẽ quidẽ istis ad hec respondere:

Expanded text:
tur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumlium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habere dissolvi et esse cum Christo ; si illud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec respondere,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis nr̃e. conforme corpori głie sue. transfi¬
gurauit in se etiam affectum infirmitatis nr̃e.
cõpatiens nobis affectu anime sue. Proinde qͣn¬
doturbatur magnꝰ. fortis certus. inuictꝰ. ñ ei time¬
amꝰ quasi deficiat. Non ꝑit: sed nos querit. Nosinꝙ̃¬
nos omĩno sic querit. Nosipsos in illius ꝑturbatione uide¬
amus: ut quando turbam᷑ non desꝑatione ꝑ eamus.
Quando turbatur qui ñ turbaretur nisi uolens eũ conso¬
latur qui turbatur & nolens. Pereant argum̃ta philoso¬
phorũ: qui negant in sapientẽ cadẽ ꝑturbationes ani¬
morũ. Stultã fecit d̾s sapientiã huiꝰ mundi: & dñs co
gnouit cogitationes hominũ. qm̃ uane sunt. Turbetur
plane animus xxp̃ianꝰ: ñ miseria. sed miscłia. Timeat
ne ꝑeant homines xp̃o. contristetur cũ ꝑit aliqͥs ꝓp̃o:
concupiscat adquiri homines xp̃o. letetur cũ ad qͥrun¬

Expanded text:
humilitatis nostrae, conformatum corpori gloriae suae , transfihumilitatis nostrae, conformatum corpori gloriae suae , transfiguravit in se etiam affectum infirmitatis nostrae, compatiens nobis affectu animae suae. Proinde quando turbatur magnamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inqunos omnino sic quaerit: nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Quando turbatur qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit aliquis Christo; concupiscat acquiri homines Christo, laetetur cum acquirun
Abbreviated transcription (Latin):
spu. c̃ꝓtestatꝰ ẽ & lix̃. am̃ am̃ dico uobis. quia unus
ex uobis tradet me : An qͥa eum fuerat exp̃ssurus. ut
ñ lateret in ceteris. sed discerneretur a ceteris: id eo tur¬
batus ẽ xp̃s sp̃u aut quia ipse traditor iam fuerat
exiturꝰ. ut udeos qͥb dñs ab eo traderetur. adduceret.
ait. Nunc anima mea turbata ẽ. Et qͥd dicam: Pa¬
ter. salua me ex hachora. S ꝓpterea ueni in horam
hanc. Sicut gͦ hic eius anima turbata ẽ hora ꝓpinqͣn¬
te passionis: ita etiam nc̃ exituro iuda atq uentu¬
ro. & ꝓpinquante tanto scełe traditoris. turbatꝰ est
suam: & potestatẽ habens iterũ sum̃di eam. Turba¬
tur tam ingens potestas. turbatur petre firmitas:
an potiꝰ in eo nr̃a turbat᷑ infirmitas. Ita uero nicħ
indignũ credant serui de dño suo: s agnoscant sem̃¬
bra in capite suo. Qui mortuus est ꝓ nobis: pͥus tur¬
batꝰ est idem ipse ꝓ nobis. Qui gͦ potestate mortuuis
ẽ: potestate turbatus ẽ. Qui transfigurabit corpus

Expanded text:
us est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me? An quia eum jam fuerat expressurus, ut non lateret in caeteris, sed discerneretur a caeteris, ideo turbatus est spiritu? An quia ipse traditor jam fuerat exiturus, ut Judaeos, quibus Dominus ab eo traderetur, adduceret, ait, Nunc anima mea turbata est; et quid dicam? Pater, salva me ex hora hac; sed propterea veni in horam hanc . Sicut ergo tunc ejus anima turbata est hora propinquante passionis; ita etiam nunc exituro Juda atque venturo, et propinquante tanto scelere traditoris, turbatus estsuam, et potestatem habens iterum sumendi eam . Turbatur tam ingens potestas, turbatur petrae firmitas: an potius in eo nostra turbatur infirmitas? Ita vero: nihil indignum credant servi de Domino suo, sed agnoscant se membra in capite suo. Qui mortuus est pro nobis, turbatus est idem ipse pro nobis. Qui ergo potestate mortuus est, potestate turb
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u scõ: neq id tantũ s etiam seipso. quia idemipse infor¬
ma dei maior ẽ seipso. Neq enuim homo. xp̃s ñ dicit᷑ filius
dei qđ etiã sola caro eiꝰ in sepulero meruit appellari. Nã
qͥd aliud confitem᷑. cũ dicimꝰ crede nos inunigenitum
filium dei qͥ sub pontio pilato crucifixꝰ ẽ & sepultus: &
mꝰ in dei filiũ qͥsepultꝰ est: ꝓfecto filiũ dei dicimꝰ & car¬
nẽ que sola sepulta ẽ. Ipse gͦ. xp̃s filius di equalis patri
informa dei. quia semetipsũ exinaniuit ñ formã dei a-¬
mittens. s formã serui accipiens. maior ẽ & seipso: qͥa
maior ẽ forma dei quȩ amissa ñ est. quã serui que accep
ta ẽ. Quid itãq mirũ. uel qͥd indignum. si scđm hanc
serui formã loquens ait dei filiꝰ pat̾ maior me ẽ. & sco̾m
formã deiloquens ait idem ipse dĩfiliꝰ ego & pat̾ unũ

Expanded text:
Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forSpiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei major est seipso. Neque enim homo Christus non dicitur Filius Dei, quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus? Et mus in Dei Filium qui sepultus est, profecto Filium Dei dicimus et carnem quae sola sepulta est. Ipse ergo Christus Filius Dei, aequalis Patri in forma Dei, quia semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso; quia majota est . Quid itaque mirum, vel indignum, si secundum hanc servi formam loquens ait Dei Filius, Pater major me est? Et secundum formam Dei loquens ait idem ipse Dei Filius: Ego et Pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos. Per illud autem in quo est equalis gignen¬
ti ungenitꝰ numquã recedit a patre s cum illo ẽ ubiq to¬
tus pari diuinitate quam nullus continet locus. Cum
enim in forma dei esset sicut apłs loquitur. ñ rapinam
arbitratꝰ ẽ esse se equalem deo. Quomͦ enim rapina poss
esse natura. que ñ erat usurpata s nata: Semet ipsum
autem ex inaniuit: formã serui accipiens. Non gͦ amit¬
tens illam s accipiens istam: eo mͦ se exmnaniens. qͦ hic mi¬
nor apparebat. quã apud patrẽ manebat. forma qͥppe
serui accessit: ñ forma dei recessit. Hec ẽ assumpta: ñ illa cõ¬
sumpta. Propt̃ hanc dicit pat̾ maior me ẽ: ꝓpt̾ illam uͦ ego
& pat̾ unũ sumꝰ. hoc attendat arrianꝰ. & hac attentione
sit sanꝰ. ne contentione sit uanꝰ. aut qđ est peiꝰ insanꝰ. Hec ẽ
enĩ forma serui inqua deifiliꝰ ẽ minor ñ patre solo. s etiã

Expanded text:
mortuos: per illud autem in quo aequalis est gignenmortuos: per illud autem in quo aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma servi, in qua Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bari & formidari poterat cor illoꝵ. qđ ibat ab eis quã¬
uis uenturꝰ ad eos: ne forsitan gregem lupꝰ hoc inter¬
uallo inuaderet pastoris absentia. S aquib homo
abscedebat: ds̃ non relinquebat. Et idem ipse xp̃s: ho¬
mo & ds. Ergo & ibat ꝑ id quod homo erat: & mane¬
bat ꝑ id qͦd ds̃ erat. Ibat ꝑ id quoduno loco erat᷑ mane¬
bat ꝑ id qđ ubiq erat. Cur itaq turbaret᷑ & formidaret¬
cor. quando sic deserebat oculos. ut ñ desereret cor:
Quamius d̾s etiam qͥ nullo continet᷑ loco. discedat ab eo¬
rum cordib. qͥ eum relinqunt morib non pedib: &
ueniat ad illos qͥ conuercunt᷑ ad eũ non facie s fide. ꝙ
accedunt ad eũ mente non carne. Ut autẽ intellige¬
aduos: adiecit atq ait. Si diligeretis me gaudeĩs
utiq. qͥa uado ad patrẽ: qͥa pat̾ maior me ẽ. Per qđ
ergo filius non est equalis patri. ꝑ hoc erat iturus
ad patrem: a quo & uenturꝰ est uidicare uiuos &

Expanded text:
bari et formidare poterat cor illorum quod ibat ab iis, quamvis venturus esset ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastore absente. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non relinquebat: et idem ipse Chmo et Deus. Ergo et ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat. Ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbarentur et formidarent, quando sic deserebat oculos, ut non desereret cor? quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus qui eum relinquunt moribus, non pedibus, et veniat ad illos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligeecit, atque ait, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego vado ad Patrem; quia Pater major me est. Per quod ergo Filius non est aequalis Patri, per hoc iturus erat ad Patrem, a quo venturus est vivos judicaturus et
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo. & calumpniaris do: Ille in se naturã cõm-¬
mendat humanã: tu in illo audes deformare diuma:
Infidelis ingrate. ideo ne tuminiuis eum qͥfecit te:
quia dicit ille quid fac̾tus sit ꝓpt̾ te : Ẽqualis enĩ pat̾
filius. ꝑ quẽ factus ẽ homo: ut minor esset patre.fac̾tꝰ
ẽ homo. Qd̃ nͥ fieret. quid esset homo: Dicat plane dñs.
& magister noster. Si diligeretis me gauderetis utiq
qͥa uado ad patrẽ. qͥapat̾ maior me ẽ. Cũ discipłis au¬
diamꝰ uerba doc̾toris: non c̃ alienis sequam᷑ astutiã de¬
ceptoris. Agnoscamꝰ geminã substantiã xp̃i: diuinã
scilicet qua equalis ẽ patri. humanã qua minor ẽ pa¬
tre. Utrũ q autẽ simul ñ duo s unꝰ est arp̃s: ne sit qua¬
ternitas ñ trinitas deus. Sicut enim unus est homo ani¬
marationalis & caro. sic unꝰ ẽ xxp̃s ds̃ & homo: ac ꝑ hoc¬

Expanded text:
ut homo, et calumniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua major est Pater. Utrumque autem simul non duo, sed unus est Christus; ne sit quaternitas, non Trinitas Deus. Sicut enim unus est homo anima rationalis et caro, sic unus est Christus Deus et ho
Abbreviated transcription (Latin):
me gaudetis utiq. qͥa uado ad patrẽ: qͥa pater
maior me est. Qđ ex forma serui eum
dixisse
non¬
a calumpniosis & dementib fic̾ta.
Deinde
sub iunxit. Et nunc dixi uobis pͥus¬
quam
fiat: ut cũ factũ fuerit credatis. Quid
est hoc.
cum magis credẽ homo debeat. anteq uã fiat id qͦd
credendũ est Hec ẽ enim laus fidei: si qđ creditur
non uidet᷑. Nam qͥd magnũ est. si id creditur qđ uide
tur: Scđ̾m illam eiꝰdem dñi sententiam. quando dis¬
cipłm arguit dicens: qͥa uidisti credidisti. beati qͥñ¬
uidert̃ & credent. E nescio utrũ crede dicendus
ẽ quisq. qđ uidet. Nam ipsa fides in epła que scribit᷑
ad hebreos: ita ẽ definita. Est autẽ fides sꝑantium
substantia: coniunc̃tio rerum que ñ uident᷑. Quaꝓp¬
ter si fides est rerũ que credunt᷑. eademq fides earũ¬
rerũ est q̃ non uident᷑. quid sibi uult qđ dñs ait. &

Expanded text:
gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est. Quod ex forma servi eum dixisse, non calumniosis et dementibus ficta. Deinde subjunxit: Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Quid est hoc, cum magis homo credere debeat antequam fiat id quod credendum est? Haec est enim laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam quid magnum tur, secundum illam domini sententiam quando discipulum arguit dicens: "Quia uidisti, credidisti? Beativident et credunt ? Et nescio utrum credere dicendus est quisque quod videt; nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita: Est autem fides sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur . Quapropter si fides est rerum quae creduntur, eademque fides earum est quae non videntur; quid sibi vult quod Dominus ait, Et
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ loquitur m̃datiũ. de ꝓpͥis loquit᷑: quia m̃dax ẽ &
pat̾ eius. & mendax ẽ & pat̾ mendacii. Nã tu forte
m̃dax es. quia m̃datiũ loqueris: sed ñ es pater eius.
Si enum qđ dicis a diabolo accepisti. & diabolo credi¬
disti: m̃dax es. pat̾ m̃ dacii ñ es. Ille uero quia ñ ali¬
unde accepit m̃datiũ: quo m̃datio tamquã ueneno
serpens hominẽ occideret. pat̾ est m̃datii: sicut
d̾s pat̾ est ueritatis. Recedite a patre iñdacii. cͦ¬
rite ad patrẽ ueritatis. amplectimini ueritatẽ:
ut accipiatis lib̾tatẽ. Illi gͦ uidei apud patrẽ suũ
uidant: quod loquebant᷑. Quid nͥ m̃datiũ: Dñs
autẽ apud patrẽ suũ uidit: quid loqueret᷑. Q d
nͥ seipsum: Quid nͥ uerbũ patris: Quid nisi ue¬
ritatẽ patris et̾nam: & patri co eternam: Ille gͦ
homicida erat abinitio. & in ueritate ñ stecit:
qͥa ueritas ñ est in eo. Cũ loquit᷑ m̃daciũ de ꝓpͥ

Expanded text:
Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. Et mendax est, et pater mendacii. Nam tu forte mendax es, quia mendacium loqueris: sed non es pater ejus. Si enim quod dicis a diabolo accepisti, et diabolo credidisti; mendax es, pater mendacii non es: ille vero quia non aliunde accepit mendacium, quo mendacio tanquam veneno serpens hominem occideret, pater est mendacii; sicut Deus Pater est veritatis. Recedite a patre mendacii, currite ad Patrem veritatis; amplectimini veritatem, ut accipiatis libertatem. 14. Illi ergo Judaei apud patrem suum viderunt quod loquebantur: quid, nisi mendacium? Dominus autem apud Patrem suum vidit quod loqueretur: quid, nisi seipsum? quid, nisi Verbum Patris? quid, nisi veritatem Patris aeternam, et Patri coaeternam? Ille ergo homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo: cum loquitur mendaciu
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ñ est in eo. Cũ loquit᷑ m̃datiũ deꝓpriis loquit᷑
quia m̃dax ẽ & pat̾ eius. dudi. intellige: ñ telonge
mitto: in ipsis uerbis intellige. Diabolũ dñs dixit.
patrẽ m̃dacii. Qd ẽ hoc: audi quid sit. Replica mo¬
do ipsa uerba: & intellige. Non enĩ om̃is qͥ mentit᷑.
pat̾ mendacii sui ẽ. Si enĩ ab alio m̃daciũ accepisti &
abolus autẽ a seipso m̃dax fuit. Mendatiũ suum
ipse genuit: a nemine audiuit. Quomͦ deuspat̃
genuit filiũ ueritatẽ: sic diabolus lapsus genuit
quasi filiũ m̃datiũ His auditis. replica nc̃: & recole
uerba dñi. Mens catholica quid audieris ad uerte:
qͥd dicat attende. Ille. Quis : Diabolus erat homi¬
cida ab initio. Agnoscimꝰ. Occidit adã. Et in ueri¬
tate ñ stetit. Agnoscimꝰ qͥa de ueritate lapsus est.
Quia ueritas ñ est in eo uerũ est. Recedendo aue¬
ritate: ñ habet ueritatẽ. Cũ loquit᷑ mendatiũ de
ꝓpriis loquit᷑ Non aliunde accepit: unde lo quat᷑.

Expanded text:
tas non est in eo: cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. 13. Audi, intellige; non te longe mitto, in ipsis verbis intellige. Diabolum Dominus dixit patrem mendacii. Quid est hoc? Audi quid sit, replica modo ipsa verba, et intellige. Non omnis enim qui mentitur, pater mendacii sui est. Si enim ab alio mendacium accepisti, et abolus autem a seipso mendax fuit; mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus lapsus genuit quasi filium mendacium. His auditis, replica nunc et recole verba Domini: mens catholica, quid audieris adverte, quid dicat attende. Ille: quis? Diabolus - homicida erat ab initio. Agnoscimus, occidit Adam. Et in veritate non stetit. Agnoscimus, quia de veritate lapsus est. Quia veritas non est in eo. Verum est; recedendo a veritate non habetde loquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inueritate stetissec: in xp̃o stetisset. S inueritate¬
ñ stetit: quia ueritas ñ est in eo. Cũ loquitur m̃dati¬
um ex ꝓpriis loquit᷑. quia m̃dax ẽ & pat̾ eius. Qd
ẽ hoc : audistis uerba euangłii: intenti accepistis. Ec¬
ce repeto: ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo do¬
minꝰ illa dicebat: que de diabolo dici adño debuer̃t.
Ille homicida erat ab initio: uerũ ẽ. Nam pͥmũ homi¬
nẽ occidit. & in ueritate ñ stetit: quia de ueritate¬

Expanded text:
in veritate stetissein veritate stetisseia veritas non est in eo. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangelii, intenti accepistis. Ecce repeto, ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo Dominus ei dicebat, quae de diabolo dici a Domino meruerunt. Ille homicida erat ab initio, verum est: nam primum hominem occidit. Et in veritate n
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uero sequit᷑ ꝓpterea uos ñauditis quia ex deo ñ
estis. eis dictũ est qͥ ñ solum peccato uiciosi erant.
nã hoc malu̾ cõmune erat om̃ibꝰ. sed & iã p̃cogniti
qđ ñ fuerant credituri ea fide.qua sola possent
a peccatoꝵ obligatione lib̾ari. Quaꝓpt̾ p̃sciebat il¬
los quib talia dicebat. in eo ꝑ mansuros qđ ex dia¬
bolo erant. id est in suis peccatis atq impietate
morituros. inqua ei similes erant: nec uenturos
ad regenerationem. inqua essent filii dĩ. id est
ex deo nati. a qͦ erant homines creati. Scd̾m hanc
p̃destinationẽ locutꝰ est dñs: non qđ aliquẽ homi¬
nũ inuenerit. qͥ uł scd̾m regenerationẽ iã esset exdo.

Expanded text:
Quod vero sequitur, Propterea vos non auditis, quia ex Deo non Quod vero sequitur, Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; eis dictum est, qui non solum peccato vitiosi erant nam hoc malum commune erat omnibus, sed etiam praecogniti quod non fuerant credituri, ea fide qua sola possent a peccatorum obligatione liberari. Quapropter praesciebat illos quibus talia dicebat, in eo permansuros quod ex diabolo erant, id est, in suis peccatis atque impietate morituros, in qua ei similes erant; nec venturos ad regenerationem in qua essent filii Dei, hoc est ex Deo nati, a quo eran homines creati. Secundum hanc praedestinationem locutus est Dominus: non quod aliquem hominum invenerit, qui vel secundum regener
Abbreviated transcription (Latin):
erant: & ex illo ñ erant. Quomͦ ex illo erant: Qͥa
ipse creauit hominẽ. de qͦ nati erant. Quomͦ ex illo
erant: quia ipse est conditor nature: ipse ẽ crea¬
tor carnis & anime. Quomͦ gͦ & ex illo ñ erant.
Quia uitiosi a se ipsis facti erant. Ea illo ñ erant. qͥa
imitando diabolũ. filii diaboli fac̾ti erant. Uenitgͦ
disti: & hominẽ & peccatorem. Qd̾ homo ẽ. exd̾o
ẽ: qđ peccator ẽ. ñ est ex d̾o. Anatura uitiũ secer¬
nat᷑. Agnostat᷑ natura: unde creator laudetur.
Agnoscat᷑ uitium: ꝓpt̾ qđ medicꝰ inuocetur. Qd̃ gͦ
ait dñs. qui est ex do uerba dĩ audit. ꝓpterea uoꝰ
ñ auditis quia ex do ñ estis. ñ naturarũ merita dis¬
creuit: aut p̃ter suam animã & carne̾ aliquã na-¬
turam in hominibꝰ. que peccato uiciata ñ esset in-¬
uenit. S quonia p̾scierat qͥ fuerant credituri. ipsoᷤ
dix it ex deo: qm̃ regenerationis adoptione nasceren¬
tur ex d̾o. Ad hos ꝑtinet: qui ẽ ex dõ uerba dei audit.

Expanded text:
erant, et ex illo non erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse creavit hominem de quo nati erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse est conditor naturae, ipse est creator carnis et animae. Quomodo ergo ex illo non erant? Quia vitiosi a seipsis facti erant. Ex illo non erant, quia imitando diabolum, filii diaboli facti erant. 16. Venitdisti, et hominem, et peccatorem. Quod homo est, ex Deo est: quod peccator est, non est ex Deo. A natura vitium secernatur: agnoscatur natura, unde Creator laudetur; agnoscatur vitium, propter quod medicus invocetur. Quod ergo ait Dominus, Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; non naturarum merita discrevit, aut praeter suam animam et carnem, aliquam naturam in hominibus quae peccato vitiata non esset, invenit: sed quoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex Deo, quoniam regenerationis adoptione renascerentur ex Deo. Ad hos pertinet, Qui est ex Deo, verba Dei audit.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc abraħa ñ fecit. Ecce ille laudatꝰ: isti dãpnati. Abra¬
co. Ante abraħa ego sum. Tunc eũ illi lapidare uoluert.
Nondixit hoc interĩ. Qđ iuidecis. qđ aspicitis. qđ me
solũ putatis: homo sum. Hominẽ dicentẽ uob̾ qđ au¬
diuit a dõ. quare uultis occide. nͥ quia ñ estis filii
abrahe: & tam̃ suꝑiꝰ ait. Scio quia filii abrahees¬
tis. Nonnegat eoꝵ originẽ: sed facta cõdepnat.
Caro eorũ exillo erat. sed uita ñ erat. Nosaut̃ km̃i nũqͥd¬
degenere uenimꝰ abrahe: aut ullo mͦ abrahã pat̾ nr̃
fuit sed̾m carnẽ: Driginẽ de carne eius caro iudeoꝵ
ducit: ñ caro xp̃ianoꝵ. Nos de aliis gentibꝰ uẽnimꝰ &
tam̃ imitando abrahe fide̾ filii facti sumꝰ. apłm audi

Expanded text:
Hoc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati: AbraHoc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati: Abraco: Ante Abraham ego sum. Tunc eum illi lapidare voluerunt. Non dixit hoc. Interim quod videtis, quod aspicitis, quod me solum putatis, homo sum. Hominem dicentem vobis quod audivit a Deo, quare vultis occidere, nisi quia non estis filii Abrahae? Et tamen superius ait, Scio quia filii Abrahae estis. Non negavit eorum originem, sed facta condemnat. Caro eorum ex illo erat, sed vita non erat. Ergo ChriAbraham pater noster fuit secundum carnem? Originem de carne ejus caro Judaeorum ducit, non caro Christianorum: nos de aliis gentibus venimus; et tamen imitando, Abrahae filii facti sumus. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
pit. uͥ uidunt: Apud patrẽ suu̾ Cũ audierimꝰ in ꝯse¬
quentib dictũ aꝑtius quis esset eoꝵ pat̾.: tẽ intelli¬
gemꝰ qualia uidint apud talem patrẽ. Adhuc enĩ
ñ nominat patrẽ ipsoꝵ. Paulo suꝑus abraħa cõme¬
morauit: s carnis origine ñ uite simłitudine. Dic̃turꝰ¬
ẽ alterũ patrẽ illoꝵ. qͥ nec genuit eos nec creauit ut
homines essent: sed tam̃ filii erant eius in quantum
mali erant. ñ in quantũ homines erant. In qͦ imnitati:
ñ qđ creati. Respondunt. & dixert̃ ei Pat̾ nr̃: abrahã
ẽ. Quasi qͥd tu dic̃turꝰ es contra abraħ̃a: Aut si aliqͥd
rep̃ħnde abraħa : sed talis erat abraħa. qͥ ñ rep̃ħnde¬
tur a dño. sed potius laudaret᷑. Tam̾ isti uidebant᷑ eu̾
ꝓuocare. ut aliqͥd mali diceret de abraħa: & essetoc¬
laudans abraħa. Dicit eis iħs. Si filii abrahe estis:
oꝑa abrahe facite. Nc̃ autẽ queritis me int̾ficere:
hominẽ qͥ ueritatẽ locutꝰ sũ uob̾. quã audiui adeo.

Expanded text:
 suum. Cum audierimus in consequentibus apertius dictum quis sit eorum pater, tunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem: adhuc enim non nominat patrem ipsorum. Paulo superius 553 Abraham commemoravit, sed carnis origine, non vitae similitudine: dicturus alterum patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit, ut homines essent; sed tamen fmali erant, non in quantum homines erant, in quo imitati, non in quo creati. Responderunt, et dixerunt ei: Pater noster Abraham est. Quasi tu quid dicturus es contra Abraham; aut si aliquid reprehendere Abraham, sed talis erat Abraham, qui non reprehenderetur a Domino, sed potius laudaretur: tamen isti videbantur eum probare, ut aliquid mali diceret de Abraham, et esset oclaudans Abraham. Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me interficere, homi
Abbreviated transcription (Latin):
tem dico: ñ creditis mͥ. Quis ex uobis arguet me
de peccato. quomͦ ego arguo uos & patrẽ ur̃m:
Si ueritatẽ dico quare uos ñ creditis mͥ: nisiqͥa
filii diaboli estis: Qui ẽ ex d̾o. uerba dĩ audit. ꝓp¬
terea uos ñ auditis: quia ex do ñ estis. Iterũ noli¬
te atcende naturã: sed uituĩ. Sic sunt isti ex deo:
& ñ sunt ex deo. Natura ex d̾o: uitiũ ñ ex deo
Obsecro uos: attendite. In euangłio habetis unde
dicere. Eoce quia due nature sunt. unabona al¬
tera mala: dñs dicit. Quid dicit dñs: ꝓꝑterea ñ¬

Expanded text:
me de peccato; quomodo ego arguo et vos et patrem vestrum? Si veritatem dico quare vos non creditis mihi; nisi quia filii diaboli estis? 15. Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Iterum nolite attendere naturam, sed vitium. Sic sunt isti ex Deo, et non sunt ex Deo: natura ex Deo, vitio non ex Deo. Obsecro vos, attendite; in Evangelio habetis unde dicere, Ecce quia duae naturae sunt, una bona, et altera mala; Dominus dicit: quid dicit Dominus? Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui capiunt᷑. Ad salutem qͥppe. non ad ꝑnitiẽ.¬
ciam uospiscato res hominũ. Nongͦ isti erant tales:
& tam̃ filii erant abrahe. filii erant hominis dei ho¬
mines iniqui. Trahebant enĩ carnis genus: s degene¬
res facti erant. ñ unitando fidem illiꝰ cuiꝰ filii erant.
Audistis certe dñm dicñtem. Scio qͥa filii abrahe estiᷤ.
audite qͥd dicat postea. Ego qđ uidi apud patrem
meu̾ loquor: & uos q̃ iudistis apud patrẽ ur̃m faci¬
tis. Iã dixerat. scio qͥa filii ab raheestis. Quid autẽ
faciunt: Qđ eis dix̃. Queritis me occidẽ. Hoc aput
abraha nũquã uidert̃. Dñs aut̃ patrẽ dm̃ uult in

Expanded text:
illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad pernicieillis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad pernicieciam vos piscatores hominum . Non ergo isti erant tales: et tamen filii Abrahae erant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio quia filii Abrahae estis. Quid autem faciunt? Quod eis dixit, Quaeritis me occidere. Hoc apud Abraham nunquam viderunt. Dominus autem Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
& iã in forma serui dñs. fuit quippe illa car-¬
nuis forma seruilis. sed quãuis esset simłitu¬
do carnis peccati ñ erat caro peccati. lib̾ta¬
tem ꝓmisit credentibꝰ in se. Iudei uͦ tamquã desua
lib̾tate suꝑbientes: dedignati sunt fieri lib̃i: cũ essaẽ
serui peccati. Id̾o autẽ se lib̾os esse dixer̃t: quia semen
abrahe erant. Quid gͦ eis adhec responderit. xp̃s: hodier¬
he filii estis: sed queritis me int̾ficere quia sermo m̃s
ñ capit in uob̾. Agnosco uos inquit. filii abrahe estis:
s queritis me occidẽ. Agnosco carnis originẽ: ñ cordiᷤᷤ
fide̾. filii abrahe estis: sed scd̾m carnẽ. Ido queritis me¬
mo meus caꝑetur: caꝑet.Si caꝑemini: intra recia¬
fidei tamquã pisces cõcludẽmini. Quid ẽ gͦ ñ capit
in uobis: Non capit cor ur̃m: quia ñ recipit᷑ a corde
ur̃o. Sic ẽ sermo dei & sic esse debet fidelibꝰ: tamꝗͣ
pisci hamꝰ. Tunc capit quando capit᷑ neo fit inuiria

Expanded text:
 in forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma servilis, sed quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat caro peccati. Libertatem promisit credentibus in se; Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen Abrahae erant. Quid ergo eis ad haec respondit Domihae estis: sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Agnosco vos, inquit: filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. Filii Abrahae estis, sed secundum carnem. Ideo, inquit, mo meus caperetur a vobis, cafidei tanquam pisces concluderemini. Quid est ergo, non capit in vobis? Non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sic enim est sermo Dei, et sic esse debet fidelibus, tanquam pisci hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit injuria
Abbreviated transcription (Latin):
priis loquit᷑ qͥa m̃dax ẽ & pat̾ eius. In his uerbis qͣdã
patrẽ hab̾e diabolũ putauer̃t: & quesierc̃ qͥsesset dia¬
boli pat̾. hic uͦ detestabilis error manicheorũ: inue¬
nit adhuc qua deciꝑet imꝑitos. Solent enĩ dicere.
Puta. diabolus angelus fuit. & lapsus est: ab illo cepit
peccatũ sic̃ dicitis. Pat̾ eius qͥserat: Hos contra. Q senĩ
nr̃m dixit aliqͣndo. diabolũ hab̾e patrẽ : & illi contra.

Expanded text:
oquitur; quia mendax est, et pater ejus. In his verbis quidam patrem diabolum habere putaverunt, et quaesierunt quis esset diaboli pater. Hic vero detestabilis error Manichaeorum invenit adhuc qua deciperet imperitos. Solent enim dicere: Puta diabolus angelus fuit, et lapsus est; ab illo coepit peccatum, sicut dicitis: Pater ejus quis erat? Nos contra: Quis enim nostrum aliquando dixit diabolum habere patrem? Et illi contra:
Abbreviated transcription (Latin):
& uitiata ẽ. Ido medicũ querit: qͥa sana ñ est.
Ecce qđ dico. S impossibile tͥ uidet᷑ ut ex do sint.
& ex d̾o ñ sint: audi quia ñ est impossibile. Sic
sunt ex do. & ñ sunt ex dõ: quo modo & filii a¬
brahe st̃. & non sunt filii abrahe. Hic habe¬
tis: non est qđ dicatis. Ipsum dñm audĩ ip¬
se illis dixit. Scio quia filii abrahe estis. Nũ¬
quid dñs mentiretur : Absit. Ergo uerũ est.
qđ dñs dix̃ : Nerum est. Uerũ est ergo qđ il

Expanded text:
 ideo medicum quaerit, quia sana non est. Ecce quod dico. Sed impossibile tibi videtur ut ex Deo sint, et ex Deo non sint: audi quia non est impossibile. Sic sunt ex Deo, et non sunt ex Deo, quomodo et filii Abrahae sunt, et non sunt filii Abrahae. Hic habetis; non est quod dicatis. Ipsum Dominum audi, ipse illis dixit, Scio quia filii Abrahae estis. Numquid Dominus mentiretur? Absit. Ergo verum est quod Dominus dixit? Verum est. Verum est ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tigit qđ solet dicere. ñ a meipso ueni ille me misit.
a do ꝓcessi & ueni. Mem̃tote qͥd soleamꝰ dicere. ab
incarnatio. Qđ uere de deo ꝓcessit ũ̾bũ: et̾na ꝓces¬
sio est. Non habet tempꝰ ꝑ quẽ factũ est tempꝰ. Ne¬
mo dicat incorde suo. Antequã esset uerbũ. qͦ modo
erat d̾s : Nũ quã dicas: antequã esset ũbũ dei. Nũ¬
quã ds sine u̾bo fuit. quia ũbũ est manens ñ transi¬
ens ds̃: non sonꝰ ꝑ qđ fac̃tũ ẽ celũ & t̾ra. non quod
p̃terit cͥhis que facta st̃ suꝑ t̾ram. Ergo ab illo ꝓcessit
ut d̾s. ut equalis. ut filius unicꝰ. ut ũbũ patͥs. & ue¬
nit ad nos: quia ũbum caro factum ẽ ut habitaret
in nobis. Aduentꝰ eius: humanitas eius. Mansio

Expanded text:
tigit quod solet dicere, Non a meipso veni, ille me misit, tigit quod solet dicere, Non a meipso veni, ille me misit, a Deo processi et veni. Mementote quid soleamus dicere, incarnatio. Quod vero de Deo processit Verbum, aeterna processio est: non habet tempus, per quem factum est tempus. Nemo dicat in corde suo: Antequam esset Verbum, quomodo erat Deus? Nunquam dicas: Antequam esset Verbum Dei. Nunquam Deus sine Verbo fuit; quia Verbum est manens, non transiens; Deus, non sonus; per quem factum est coelum et terra, non quod praeteriit cum iis quae facta sunt super terram. Ergo ab illo processit ut Deus, ut aequalis, ut Filius unicus, ut Verbum Patris: et venit ad nos, quia Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Advent