comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid ultra differimus. ora eorum euiden¬
tissimo atq grauissimo alio documento
opilare. ubi ñ angłs singulariter. nec ui¬
ri pluralit̾. s omnino angłi dicunt᷑ ꝑ quos¬
ñ sermo qui libet factus ẽ. s ipsa clata
manifestissime ostenditur. quã certe
nullus fidelium dubitat. dnm dedisse mo¬
ysi. ad subiugandũ popłm isrł: S tam̃
ꝑ angłos datam. ita stephanus loquitur.
Dura ceruice inquit et ñ circumciso cor¬
cuti patres ur̃i. et occiderunt eos qui p̃¬
nunciabant de aduentu iusti cuius uos
nunc ꝓditores et interfectores fuistis.
qui accepistis legem in elictis angłorũ.
nec custoditis: Quid hoc euidentius:
Quid tanta auctoritate robustius: Ine¬
dictis quidẽ angłorum. lex illi popło da
et p̃nuntiabatur aduentus. et ipse tanꝗͣ
uerbũ dei miro et in effabili modo erat
in angłis. in quorũ etlictis lex dabatur
Non enim angłis subiecit orbem terrȩ
futurum de quo loquimur: Testatus ẽ

Expanded text:
quid ultra differimus ora eorum evidenquid ultra differimus ora eorum evidentissimo atque gravissimo alio documento oppilare, ubi non angelus singulariter, nec viri pluraliter, sed omnino Angeli dicuntur, per quos sermo non quilibet factus, sed lex ipsa data manifestissime ostenditur, quam certe nullus fidelium dubitat Deum dedisse Moysi ad subjugandum populum Israel, sed tamen per Angelos datam? Ita Stephanus loquitur: Dura cervice, inquit, et non circumcisi corcuti patres uestri? et occiderunt eos qui adnuntiabant de aduentu iusti, cuius nunc uos proditores et interfectores fuistis, qui accepistnec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem Angelorum lex illi populo daet praenuntiabatur adventus; et ipse tanquam Verbum Dei miro et ineffabili modo erat in Angelis, in quorum edictis lex ipsa dabatur. non enim angelis subiecit orbem terrae futurum de quo loquimur testatus est
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt intelligi. quia ꝓpt̾ annuntiatio¬
nem paternȩ ac suȩ uoluntatis a ꝓpħa
dictus ẽ angłs. ꝓpterea uolui ex hac ȩpła
manifestius testimoniũ dare Ubi non
stephanus in actibus apłorum eo more
in consequentibus dicit. qđ moysi angłs ap¬
paruerit: fugit inquit moyses in uerbo
isto. et factus ẽ inquilinus int̾ra madian
ubi genuit dũos filios. et completis illic¬
annis quadraginta. apparuit illic inde¬
serto montis syna angłs dñi. in flamma
ignis in rubo: Moyses autẽ uidens. mira¬
batur uisum: Qui cum accederet consi¬
derare. facta ẽ uox dñi dicens Ego sum
ds̃ patrum tuorũ. ds̃ abraham. et ds̃ ysa¬
ac. et ds̃ iacob. tremefactus autẽ moyses
ñ audebat considerare Dixit q illi dñs
solue calciamenta pedum tuorum. et cȩ¬
tera: Hic certe et angłm et dñm dicit:
Eundemq dm̃ abraham. et dm̃ ysaac. et
dm̃ iacob. sicut in genesi scriptum ẽ. S¬

Expanded text:
volunt intelligi, quia propter annuntiatiovolunt intelligi, quia propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis a propheta dictus est angelus: propterea volui ex hac epistola manifestius testimonium dare, ubi non Stephanus in Actibus Apostolorum eo more in consequentibus dicit, quod Moysi angelus apparuerit. Fugit, inquit, Moyses in verbo isto, et factus est inquilinus in terra Madian, ubi genuit filios duos. Et completis illic quadraginta annis, apparuit illi in deserto montis Sina angelus Domini in flamma ignis in rubo. Moyses autem videns, mirabatur visum. Qui cum accederet considerare, facta est vox Domini dicens: Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Tremefactus autem Moyses, non audebat considerare. Dixitque illi Dominus, Solve calceamentum pedum tuorum , etc. Hic certe et angelum et Dominum dicit, eumdemque Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob, sicut in Genesi scriptum es
Abbreviated transcription (Latin):
nunc autẽ ꝑ filiũ sermo factus est. conse¬
quent̃ aꝑteq demonstrans ¶ppterea inqͥt
abundantius oportet attendere nos ea
quȩ audiuimꝰ. ne forte defluamus. Si
enim inquit qui ꝑ angłos dictus ẽ sermo
factus est firmus. et omnis p̃uaricatio
et in obedientia iustã accepit mercedis
retributionẽ. quomͦ nos effugiemus tan¬
tam negligentes salutem: Eł quasi que.¬
reres quã salutẽ. ut ostenderet se de no¬
uo testamento iam dicere. id ẽ sermone
cum initiũ accepisset inquit. ut en arrare.
dixit ad moysen et ñ potius dix̃ angłs
ad moysen: Quia cum uerba iudicis p̃co
pronuntiat. ñ scribitur ingestis ille p̃co
dix̃ sed ille iudex:: Sic etiam loquente
propħa scõ. et si dicamꝰ ꝓpħa dixit. nicħ
aliud quã dnm dixisse intelligi uolumꝰ:
himus.s quis ꝑ eum dixit ad monemꝰ. et
illa quidẽ scriptura sepe asserit angłm eẽ
dñi. quo loquente identidẽ dicitur. dñs
angłm nominat. ipsum ꝑ se ipsũ filiũ di

Expanded text:
er Filium sermo factus est, consequenter aperteque demonstrans: Propterea, inquit, abundantius oportet attendere nos ea quae audivimus, ne forte defluamus: si enim qui per Angelos dictus est, sermo factus est firmus, et omnis praevaricatio et inobedientia justam accepit mercedis retributionem; quomodo nos effugiemus, tantam negligentes salutem? Et quasi quaereres quam salutem, ut ostenderet se de Novo Testamento jam dicere, id est, sermone cum initium accepisset, inquit, ut enarrareturDominus ad Moysen; et non potius, Dixit Angelus ad Moysen? Quia cum verba judicis praeco pronuntiat, non scribitur in gestis, Ille praeco dixit; sed, Ille judex: sic etiam loquente propheta sancto, etsi dicamus, Propheta dixit, nihil aliud quam Dominum dixisse intelligi volumus. himus, sed quis per eum dixerit admonemus. Et illa quidem Scriptura saepe aperit angelum esse Dominum, quo loquente identidem dicitur, Dominangelum nominat, ipsum per se ipsum Filium Dei
Abbreviated transcription (Latin):
factum Sic enĩ dicit: Ad quẽ autẽ angło¬
rum dixit ds aliquando. sede ad dexterã
meã. quo adusq ponã inimicos tuos sca.¬
bellũ pedũ tuorum: Nonne om̃s sunt
ministri sꝑc. in amministrationẽ missi.
propt᷑ eos qui futuri sunt hereditatem
possidere salutis: Hic ostendit illa omĩa
ñ solũ ꝑ angłos facta. s etiam ꝓpt̃ nos
etiã scriptum ẽ Omĩa autẽ hȩc infigura
contingebant illis Scripta autẽ sunt ad
correptionẽ nr̃am inquos fines scłorum¬

Expanded text:
factum. Sic enim dicit: Ad quem autem Angelofactum. Sic enim dicit: Ad quem autem Angelorum dixit aliquando: Sede ad dexteram meam, quo usque ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? Nonne omnes sunt ministri spiritus, ad ministrationem missi, propter eos qui futuri sunt haereditate possidere salutem ? Hinc ostendit illa omnia non solum per Angelos facta, sed etiam propter nos etiam scriptum est: Omnia haec in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correptionem n
Abbreviated transcription (Latin):
dici pot̾ essentia dei. ubi ꝓ nr̃o modulõ ex.
quantulacumq particula. intelligimus
semetipsam eẽ uisibilis: Pro inde illa om
suã dispensationẽ temporibꝰ congruam
p̃sentaretur. ꝑ creaturam factam ẽẽ mani-¬
festum ẽ Q si nos latet quomͦ ea ministͥs
angłis fecerit. ꝑ angłos tamen ẽẽ facta
non ex nr̃o sensu dicimus. ne cuiquã ui.¬
s sapiamus ad temꝑantiã. sicut ds nob̃
partitus ẽ mensuram fidei. et credimus
propt̾ quod et loquimur Extat enĩ auc¬
toritas scãrum scripturarũ. unde mens
nr̃a deuiare ñ debet. ne relicto solida¬
mento diuini eloquii ꝑ suspicionũ suarũ
abruta p̾cipitetur. ubi nec sensus corpo¬
ris regit. nec ꝑspicua ratio ueritatis e¬
lucet: Aꝑtissime quippe scriptum ẽ in
ȩpła adhebreos. cum dispensatio noui
testamenti. a dispensatione ueteris tes¬
tamenti scđm congruentiã seculorũac
temporũ distingueretur. ñ tantum illa
uisibilia. s ipsum etiã sermonẽ ꝑ angłos

Expanded text:
dicitur, essentia Dei, ubi pro modulo nostro ex quantulacumque particulaintelligimus seipsam esse visibilis. Proinde illa omnsuam dispensationem temporibus congruam praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Et si nos latet quomodo ea ministris Angelis fecerit, per Angelos tamen esse facta, non ex nostro sensu dicimus, ne cuiquam vid sapimus ad temperantiam, sicut Deus nobis partitus est mensuram fidei , et credimus, propter quod et loquimur . Exstat enim auctoritas divinarum Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corporis regit, nec perspicua ratio veritatis elucet. Apertissime quippe scriptum est in Epistola ad Hebraeos, cum dispensatio Novi Testamenti a dispensatione Veteris Testamenti secundum congruentiam saeculorum ac temporum distingueretur, non tantum illa visibilia, sed ipsum etiam sermonem per Angelos
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. ex dei beneficio ipsa lex impletur. sine
qua ꝓmissione preuaricatores facit. uel usq
ad effectum mali operis. si etiam regulã timo¬
ris concupiscentiȩ flamma transcenderit. uł
certe in sola uoluntate. si timor penȩ su auita¬
tem libidinis uicerit: Quod enĩ ait conclusit
scriptura omnia sub peccato ut ꝓmissio ex fi.¬
de iħu xꝑi daretur credentibus. ipsius con¬
clusionis utilitas data est: Nam conclusit
ad quos usus. nisi quemadmodũ alibi dicit.
prius autẽ quam ueniret fides. sub lege cus.¬
todiebamur. conclusi in eandẽ fidem quȩ
postea reuelata ẽ: Lex ergo data ẽ. ut grã
quereretur. grã data ẽ. ut lex impleretur:
Neq enim uitio suo non impleatur lex. sed
uitio prudentiȩ carnis. quod uitium ꝑ legẽ
demonstrandum ꝑ grãm sanandum fuit:

Expanded text:
hoc est ex dei beneficio, ipsa lex inpletur, sine qua promissione praeuaricatores facit uel usque ad cffectum mali operis, si etiam repagula timoris concupiscentiae flamma transcenderit, uel certe in sola uoluntate, si timor poenae suauitatem libidinis uicerit. quod enim ait: conclusit scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus, ipsius conclusionis utilitas dicta est. nam \'conclusit\' ad quos usus, nisi quemadmodum alibi dicit: prius autem quam ueniret fides, sub lege custodie b amur conclusi in cam fidem quae postea reuelata est? lex ergo data est, ut gratia quaereretur, gratia data est, ut lex inpleretur. neque enim suo uitio non inplebatur lex, sed uitio prudentiae carnis. quod uitium per legem demonstrandum, per gratiam sanandum fuit;
Abbreviated transcription (Latin):
si credis caues. si autẽ caues conaris. &
conatũ tuũ nouit ds. et uoluntatẽ tuã
inspicit. et luctã cum carne considerat
et hortat᷑ ut pugnes. et adiuuat ut uin¬
cas. et certantẽ spectat. et deficientem
subleuat. et uicentẽ coronat. Est autẽ¬

Expanded text:
si credis, caves; si autem caves, conaris; et si credis, caves; si autem caves, conaris; et conatum tuum novit Deus, et voluntatem tuam inspicit, et luctam cum carne considerat, et hortatur ut pugnes, et adjuvat ut vincas, et certantem exspectat, et deficientem sublevat, et vincentem coronat. Ergo, E
Abbreviated transcription (Latin):
usti recti exultate in dño. quia uos
decet laudatio Nemo dicat Quis ergo
iustus. aut quando gͦ iustus:. Nolite
uos abicere. et desperare de uobis: ho.¬
mines estis ad imaginẽ dei facti estis
Qui uos homines fecit. ꝓ uobis homo
factus ẽ: ut multi filii ad hereditatem
sempit̾nã ad optaremini. sanguis uni¬
ci ꝓ uobis effusus ẽ. Si uobis terrena
fragilitate uiluistis. ex precio ur̃o uos
appendite. quid manducetis quid bi¬
batis. quid subscribatis tamen digne
cogitate. nunquid hoc uos monemꝰ ut
suꝑbi sitis. et uobis aliquã ꝑfectionem
audeatis arrogare: S ñ iterũ ab omni
iusticia uos putare debetis exules fieri:
Nlolo enĩ uos int̾rogare de iusticia ur̃a
fortassis enĩ nemo ur̃m mͥ audebit respon¬
dere iustus sum: S int̾rogo uos de fide
ur̃a: Sicut nemo ur̃m audet dicere iustꝰ
sum. sic nemo ñ audet dicere fidelis sũ
Nundũ quero quid uiuas. s quero quid
credas: Responsurus ẽ te credere in

Expanded text:
usti recti, exsultate in Domino: quia vos decet laudatio. Nemo dicat: Quis ego justus, aut quando ego justus? Nolite vos abjicere et desperare de vobis. Homines estis, ad imaginem Dei facti estis: qui vos homines fecit, pro vobis et homo factus est: ut multi filii ad haereditatem sempiternam adoptaremini, sanguis Unici pro vobis effusus est. Si vos vobis terrena fragilitate viluistis, ex pretio vestro vos appendite: quid manducetis, quid bibatis, quo subscribatis Amen, digne cogitate. Numquid hoc vos monemus, ut superbi sitis, et vobis aliquam perfectionem audeatis arrogare? Sed non iterum ab omni justitia vos putare debetis exules fieri. Nolo enim vos interrogare de justitia vestra; fortassis enim nemo vestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed interrogo vos de fide vestra. Sicut nemo vestrum audet dicere, Justus sum; sic nemo audet dicere, Fidelis non sum. Nondum quaero quid vivas, sed quaero quid credas. Responsurus es credere te in
Abbreviated transcription (Latin):
Si dixerimus istam ꝑseuerantiã tam gr̃a¬
laudabilẽ tamq felicẽ sic eẽ. hominis ut
ei non sit ex deo illud primitꝰ euacuamus
qđ ait dñs petro: Rogaui ꝓte. ne defici.¬
at fides tua Quid enim ei rogauit. nisi ꝑ¬
seuerantiã usq infinem: Quȩ ꝓfecto si
ab homine homini eẽt. adeo poscenda ñ
seuerantiã eis orat ad dm: Neq enĩ nichil
mali facit qui bonũ deserit. et aquo clecli-
nare debet inclinatur in malũ. non ꝑseue¬
rans in bono: Illo etiã loco ubi dicit. grãs
ago deo meo in omni memoria ur̃i. semꝑ
in omni prece mea ꝓomnibꝰ uobis. cũ gau¬
dio de precationẽ faciens suꝑ omni com¬
municatione ur̃a in ȩuangelio aprima
die usq nunc. confidens hoc ipsũ qm̃ qͥ
cȩpit in uobis opus bonũ iisq ꝑficiet in¬

Expanded text:
si dixerimus istam perseverantiam tam laudabilem tamque felicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo; illud primitus evacuamus, quod ait Dat fides tua . » Quid enim ei rogavit, nisi perseverantiam usque in finem? Quae profecto si ab homine homini esset, a Deo poscenda non erseverantiam eis orat ad Deum. Neque enim nihil mali facit qui bonum dnare debet, inclinatur in malum, non perseverans in bono. Illo etiam loco ubi dicit, Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in omni prece mea pro omnibus vobis cum gaudio deprecationem faciens, super communione vestra in Evangelio a prima die usque nunc; confidens hoc ipsum, quoniam qui coepit in vobis opus bonum, perficiet
Abbreviated transcription (Latin):
inoratione dñica deo patri dicimus. scĩ¬
ficetur nomen tuũ. quid aliud dicimꝰ qͣm
ut nomen eiꝰ scificetur in nobis: Quod
cum iam ꝑ lauachrũ regenerationis ef¬
fectum sit. quare cotidiȩ a fidelibus pos¬
citur. nisi ut in eo quod factum ẽ. in no-¬
bis ꝑseueretur a nobis:¬

Expanded text:
in oratione dominica Deo Patri dicimus, Sanctiin oratione dominica Deo Patri dicimus, Sanctificetur nomen tuum : quid aliud dicimus, quam ut nomen ejus sanctificetur in nobis? Quod cum jam per lavacrum regenerationis effectum sit, quare quotidie a fidelibus poscitur, nisi ut in eo quod factum est in nobis, perseveretur a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑfecti et pleni in omni uoluntate dei
quid ẽ ut stetis nisi ut ꝑseueretis: Unde
dictum ẽ. de diabolo inueritate ñ stetit.
quia fuit ibi. s non ꝑmansit: Nam utiq
isti infide iam stabant: Nec aliud oramꝰ
cum oramus ut qui stat stet. nisi ut ꝑseue.¬
ret: Item iudas apłs cum dicit. ei autẽ qͥ
et constituere ante conspectum gle suȩ
inmaculatos in lȩticia. nonne aꝑtissime
ostendit dei donũ. eẽ inbono ꝑseuerare
usq in fineme Quid enim aliud donat
qui conseruat sine offensione ut consti¬
tuat ante conspectum głȩ suȩ immacula¬
tos in leticia. nisi ꝑseuerantiã bonã : Quid
ẽ. etiã quod in apłorum actibus legimus.
audientes autem gentes gauise sunt. et
exceperunt uerbũ dñi. et crediderunt
quotquot erant ordinati in uitã ȩt̾name
Quis in ȩternã uitã potuit ordinari. si
ne ꝑseuerantiȩ dono quandoquidem
qui ꝑseuerauerit usq infinem hic saluus
erit: Qua salute. nisi ȩterna : Cum uero

Expanded text:
tis perfecti, et pleni in omni voluntate Dei. Quid est ut stetis, nisi ut perseveretis? Unde dictum est de diabolo. In veritate non stetit , quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam stabant. amus, ut qui stat stet, nisi ut perseveret. Item Judas apostolus, cum dicit: Ei autem quiet constituere ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia. Nonne apertissime ostendit Dei donum esse in bono perseverare usque in finem? Quid enim aliud donat, qui conservat sine offensione, ut constituat ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia, nisi perseverantiam bonam? Quid est etiam quod in Apostolorum Actibus legimus, Audientes autem Gentes gavisae sunt, et exceperunt Verbum Domini, et crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam ? Quis in aeternam vitam potuit ordinari, nisi perseverantiae dono? Quandoquidem qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Qua salute, nisi aeterna? Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓ suȩ ualitudinis necessitate quis capi¬
at. s quanta facilitate et serenitate ani¬
mi careat. cum his uel oportet. uel necesse
ẽ. carere. ut illud in animo xꝑiano com¬
pleatur quod apłs dicit Scio et minus
habere. scio et abundare in omnib et
in omni imbutus sum. et satiari. et esuri¬
re. et habundare. et penuriã pati. omĩa
possum in eo qui me confortat: E illud
Neq si manducauerimꝰ abundabimus.
neq si non manducauerimꝰ egebimus:
Et illud Non ẽ. regnũ dei ȩsca et potus.
s iusticia et pax et gaudium Q quia so¬
lent homines multũ gaudere carnalib
epulis. addidit in sꝑu sc̃o Iustificat᷑ gͦ
sapientia ab omnib filiis suis qui intelli¬
gunt utendis terrenis oportuna temꝑa
eẽ. debere. facilitatẽ uero carendi talibus
et amorẽ fruendi ȩtertuis. non uariari o¬
portere ꝑtempora s ꝑpetuo retinere Sci
tis autẽ et uos philippenses. qđ in princi¬

Expanded text:
et pro suae valetudinis necessitate quis capiet pro suae valetudinis necessitate quis capiat; sed quanta facilitate atque serenitate animi careat, cum his vel oportet vel etiam necesse est carere: ut illud in animo christiani compleatur quod Apostolus dicit, « Scio et minus habere, scio et abundare in omnibus et in omnibus imbutus sum, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati: omnia possum in eo qui me confortat ; et illud, « Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, egebimus ; et illud, » Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax et gaudium. » Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, in Spiritu sancto . Justificatur ergo sapientia ab omnibus filiis suis, qui intelligunt utendis terrenis tempora opportuna esse debere; facilitatem vero carendi talibus, et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora, sed perpetuo retineri. XItis enim et uos, Philippenses, quia in princi
Abbreviated transcription (Latin):
pientiȩ intelligere de usu ciborum. nec
in abstinendo nec in manducando ẽẽ. ius¬
ticiam. s in ȩquanimitate tolerandi ino¬
piam. et temperantia ꝑ abundantiã non
se corrumpendi. atq oportunitate sumẽ¬
di uel non sumendi. quorũ non usus sed
concupiscentia refrenanda ẽ: Non enim
inter ẽ omnino quid alimentorũ sumas
ut succurras necessitati corporis. dum¬
mͦ congruas ingenerib alimentorũ. his
cum quib tibi uiuendum ẽ: Neq quan¬
tum sumas multũ inter ẽ cum uideamꝰ
aliorũ stomachũ citius satiari et eos ta¬
men illi ipsi paruo quo satiant᷑. ardent̃
et intolerabiliter. et omnino turpit̃ in¬
hiare. alios autẽ plusculo quidẽ satiari.
s tolerabilius inopiam ꝑpeti. et uel an¬
te ora positas epulas si intempore aut
opus sit aut necesse sit. cum tranquilli¬
tate aspicere neq tangere: Magis autẽ
inter ẽ. nunquid uel quanti alimentorũ
pro congruentia hominũ atq ꝑsonȩ suȩ

Expanded text:
iendum autem de usu ciborum nec in abstinendo, nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam, et temperantia per abundantiam non se corrumpendi, atque opportune sumendi vel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia refrenanda est. Non enim interest omnino quid alimentorum ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi vivendum est. Neque quantum sumas, multum interest; cum videamus aliorum stomachum citius satiari, et eos tamen illi ipsi parvo quo satiantur, ardenter, et intolerabiliter, et omnino turpiter inhiare: alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti, et vel ante ora positas epulas, si id in tempore aut opus sit, aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere, neque tangere. Magis ergo interest, non quid vel quantum alimentorum pro congruentia hominum atque personae suae
Abbreviated transcription (Latin):
familiaris habet te cũius implicari nego¬
tio nec oportet nec decet. reuera tribu¬
endum ẽ matri et domesticis tuis Horũ
quipye indigentia si pauꝑibꝰ ut sis ꝑfec¬
tus institiusti distribuere talia tua pͥ¬
mũ apud te locum optinere debet: Si
quis enim suis et maxime cdomesticis ut
apłs ait non ꝓuidet. fidem negat. et est

Expanded text:
familiaris habet, cujus te implicari negotio nec oportet nec decet, revera tribuendum est matri et domesticis tuis. Horum quippe indigentia, si pauperibus, ut sis perfectus, instituisti distribuere talia tua, primum apud te locum obtinere debet: Si quis enim suis et maxime domesticis, ait Apostolus, non providet, fidem negavit, et est
Abbreviated transcription (Latin):
dam fabricam spiritalẽ. sicut alibi dicit. cłi
etlificatio estis. et in ea cernebat utrumq
et unde gauderet. et unde satageret Gau¬
debat ex eo quod iam ȩdificatum uidebat.
satagebat ex eo quod usq ad culmen ꝑfec¬
tionis ad huc ȩdificandum eẽ sentiebat:¬

Expanded text:
dam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aedificatio estis, et in ea cernebat utrumque: et unde gauderet et unde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedificatum uidebat, satagebat ex eo, quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum esse sentiebat
Abbreviated transcription (Latin):
Sirum ẽ. autẽ qd predicato xꝑo cruci¬
fixo audiunt duo. unus contempnit. alt̃
ascendit: Qui contempnit imputet sibi.
qui ascendit non arroget sibi Audiuit
enim auerace magistro. nemo uenit adme.
nisi datũ fuerit ei a patre Gaudeat quia
datum ẽ grãs agat danti. corde humili.
non arroganti. ne qcł humilis meruit
suꝑbus amittat: Nam etiã qui iam in ip¬
sa uia iusta ambulant si sibi eam tribu¬
erint et uiribus suis. pereunt de illa:
Ideo humilitatẽ nos docens scã scriptu¬
ra. ꝑ apłm dicit. Cum timore e tremore
urãm ipsorum salutem oꝑamini: E ne sibi¬
inde aliquid darent quia dixit operamini.
continuo subiunxit: Deus enim ẽ qui opera¬
tur inuobis. et uelle et oꝑari ꝓbona uolun¬
tate Peus ẽ. qui operatur in uobis. ideo cũ
timore et tremore: Uallem facite. imbrem
suscipite. De pressa implentur. alta siccant᷑
Gratia pluuia ẽ: Quid gͦ miraris si cls suꝑb
resistit. humilibus autẽ dat gr̃am: Itło cũ

Expanded text:
irum est autem quod praedicato Christo crucifixo, audiunt duo, unus contemnit, alter ascendit. Qui contemnit, imputet sibi: qui ascendit non arroget sibi. Audivit enim a veraci Magistro, Nemo venit ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo. Gaudeat, quia datum est: gratias agat danti corde humili, non arroganti; ne quod humilis meruit, superbus amittat. Nam etiam qui jam in ipsa via justa ambulant, si sibi eam tribuerint et viribus suis, pereunt de illa. Ideo humilitatem nos docens sancta Scriptura per Apostolum dicit, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Et ne sibi aliquid inde darent, quia dixit, operamini: continuo subjunxit, Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Deus est qui operatur in vobis: ideo cum timore et tremore, vallem facite, imbrem suscipite. Depressa implentur, alta siccantur. Gratia pluvia est. Quid ergo miraris, si Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ? Ideo cum
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ eẽ generans et semꝑ cum illo quod
de illo natum ẽ. Ergo filius dei scđ̃m hoc
dicit᷑ qł ei pater ẽ. qł habet de quo sit:
ñ sccłm hoc quod prior eẽt pater et pꝰtea
filius. Semꝑ pater. semꝑ filius de patre:
Qͥ quia quicquid de aliquo ẽ. natum ẽ: sẽꝑ
gͥ filius natus. semꝑ pater. semꝑ de illo ima
go: Non potiusti inuenire coȩterna geni¬
ta ȩ t̃nis genitoribus: E inuenisti coȩua
nata temꝑalibꝰ gignentibus: Intelligo co¬
ȩternũ filiũ. natum ȩt̾no gignenti Quco
enĩ ẽ temporali coȩuũ. hoc ẽ ȩterno coȩ-¬
minus lucet quã ipse ignis habent ista
similitudinẽ s ñ habent omnimodã ȩqua¬
litatẽ: Si dicat aliquis talis ẽ gͦ filius ad

Expanded text:
semper esse generans et semper cum illo, quod de illo natum est. Ergo Filius Dei secundum hoc dicitur, quod Pater est, quod habet de quo sit, non secundum quod prior est Pater et postea Filius. Semper Pater, semper Filius de Patre. Et quia quidquid de aliquo est natum est; semper igitur Filius natus, semper Pater, semper de illo imao. Non potuisti invenire coaeterna genita aeternis genitoribus, et invenisti coaeva nata temporalibus gignentibus. Intellige coaeternum Filium natum aeterno gignenti. Quod enim est temporali coaevum, hoc est aeterno coaeminus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit aliquis: Talis est omnino Filius a
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ita ẽ: Quid igitur: Iam incęlo sumus:
Incȩlo scđm fidem: Si enim non incȩlo.
ubi sursum cor: Si non in cęlo unde apłs
paulus dicit. nr̃a autẽ conuersatio in cȩlis
ẽ: Corpore ambulamus interra. corde ha¬
bitamus incȩlo Habitamus ibi. si illuc ali¬
quid mittimꝰ quod ibi nos teneat: Nlemo
enim habitat corde. nisi unde cogitat. In¬
de autẽ cogitat. ubi thesauritat: Thesauri¬
zauit in terra. cor ipsius a terra non rece¬
dit: Chesauriauit in cęlo. cor. ipsius a cȩ¬
lo non discedit. dño aꝑte dicente Ubi
ẽ. thesaurus tuus. ibi erit et cor. tuum¬

Expanded text:
ita est. Quid igitur? Jam in coelo sumus? In coelo secundum fidem. Si ergo in coelo, ubi, Sursum cor? Si non in coelo, unde apostolus Paulus dicit, Nostra enim conversatio in coelis est ? Corpore ambulamus in terra, corde habitamus in coelo. Habitamus ibi, si illuc aliquid mittimus quod ibi nos teneat. Nemo enim inhabitat corde, nisi unde cogitat: inde autem cogitat, ubi thesaurizat. Thesaurizavit in terra, cor ipsius a terra non recedit, thesaurizavit in coelo, cor ipsius de coelo non descendit: Domino aperte dicente, Ubi est thesaurus tuus, illic et cor tuum
Abbreviated transcription (Latin):
testates. et rectores mundi tenebrarum ha¬
rum: Quid dixit mundi: Bilectores mundi:
Nos appellauit et tenebras. id ẽ miqͦs. sce.¬
lestos. infideles. peccatores. quibus iã cre¬
dentibus gratulatur hoc modo ut dicat:
fiustis enim aliquando tenebrȩ. nunc aut̃
lux in dño Ergo constituit. nos luctam ha¬
bere cum illis principibus: Quomodo aut̃¬
diabolus in cor uidȩ ut traderet dñm intͣ¬
uit. non autem intraret. nisi ille locum da.¬
ret. sic multi homines mali de media babi¬
lonia ꝑ desideria carnalia et illicita locũ
dant diabolo et angelis eius in cordibus su¬
is. ut in illis et de illis operetur: Q eramus¬

Expanded text:
testates, et rectores mundi tenebrarum hatestates, et rectores mundi tenebrarum harum» . Quid dixit, «mundi?» Dilectorum mundi. Hos appellavit et tenebras, id est iniquos, sceleratos, infideles, peccatores; quibus jam credentibus gratulatur hoc modo, ut dicat: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ergo constituit nos luctam habere cum illis principibus; ipsi nos duit in cor Judae , ut traderet Dominum, non autem intraret, nisi ille locum daret; sic multi mali homines de media Babylonia per desideria carnalia et illicita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus suis, ut in illis et de illis operetur, a
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus diabolus oꝑatur. intelligendus
ẽ. nos ipse interrogare qui in eis operatur:
Apłs dicit: & uos cum eẽtis mortui inde¬
lictis et peccatis ur̃is. cum uiueretis in il¬
ƿem potestatis aeris. sꝑc eius qui nunc
oꝑatur in filiis diffidentiȩ. in quibus in qͥt
et nos aliquando conuersati sumus: Os¬
tendit se redemptum de babilonia cepis¬
se iam exire. s tamen adhuc quit dicit:
Quia cum hostibus nr̃is confligimus. et
ne irascamur hominibus qui nobis inge¬
runt ꝑsecutiones. tollit intentionẽ nr̃am.
apłs ab odio hominũ et direxit inluctam
quorumdã sꝑuum quos non uidemus. et
cum ipsis confligimus: Ait enim: Non ẽ no¬
bis colluctatio aduersus carnẽ et sanguinẽ.
id ẽ aduersus homines quos uidetis. aquibꝰ
uidemini mala pati. qui uobis important
ꝑ secutiones: Nam ꝓ ipsis orare precepti
sumus: Non ẽ nobis inquit colluctatio ad¬
uersus carnẽ et sanguinẽ. id ẽ aduersus ho¬
mines s aduersus principes. aduersus po¬

Expanded text:
in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos interrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: «Et vos cum essetis» «mortui in delictis et peccatis vestris, cum viveretis in ilis hujus, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae, in quibus et nos,» inquit, «aliquando conversati sumus» . Ostendit se redemptum de Babylonia coepisse jam exire. Sed tamen adhuc quid dicit? Quia cum hostibus nostris confligimus. Et ne irascamur hominibus qui nobis ingerunt persecutiones, tulit intentionem nostram Apostolus ab odio hominum, et direxit in luctam quorumdam spirituum, quos non videmus, et cum ipsis confligimus. Ait enim: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem;» id est, adversus homines quos videtis, a quibus mala videmini pati, qui vobis important persecutiones: nam pro ipsis orare praecepti sumus. «Non est vobis,» inquit, «colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines; «sed adversus principes, et po
Abbreviated transcription (Latin):
eum exaltauit. et donauit illi nomen
quod ẽ suꝑ omne nomen et cȩtera: Homi¬
ni gͦ donauit ista. non deo: Neq enim cũ
informa dei ẽẽt. non excelsus erat. aut
non ei genua flectebant. cȩlestia. terre¬
na. et inferna S cum dicit᷑. ꝓpter quod
eum ex altauit. satis apparet. ꝓpter qͥd eũ
exaltauerit id ẽ ꝓpter obedientiã us ꝙ
ad mortẽ crucis In qua gͦ forma crucifi.¬
xus ẽ. ipsa exaltata ẽ. ipsi donatũ ẽ. nom̃
qł ẽ suꝑ omne nomen. ut cum ipsa for¬
ma serui. nominetur filiꝰ unigenitus dĩ:¬

Expanded text:
eum exaltavit, et donavit ei nomen quod est super omne nomen : et caetera. Homini ergo donavit ista, non Deo. Neque enim cum in forma Dei esset non excelsus erat, aut non ei genua flectebant coelestia, terrena et inferna. Sed cum dicitur, Propter quod eum exaltavit; satis apparet propter quid exaltaverit, id est, propter obedientiam usque ad mortem crucis. In qua ergo forma crucifixus est, ipsa exaltata est, ipsi donatum est nomen quod est super omne nomen; ut cum ipsa forma servi nominetur Filius unigenitus D
Abbreviated transcription (Latin):
usus commutantur. sic et nos sumus: O¬
pera carnis fuerunt in nobis: Audistis cũ
cominemorarentur: Manifesta inquit sui
non beneficia. id ẽ non abonis dicta. sed
auenenis. contentiones. inimiciciȩ. hereses.
inuidie. ebrietates et his similia deicienda
sunt non mutanda quȩ predico inquit
uobis sicut predixi. qm̃ qui talia agunt
regnum dei non possidebunt: Ista in nobis
tanquam idola frangenda sunt: In usus au¬
tem meliores uertenda ipsa nr̃i corporis

Expanded text:
usus commutantur; sic et nos sumus. Ousus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis fuerunt in nobis. Audistis cum commemorarentur: Manifesta autem sunt,non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his similia; dejicienda sunt, non mutanda: quae praedico, inquit, vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Ista in nobis, tanquam idola frangenda sunt. In usus autem meliores vertenda sunt ipsa corporis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. et sꝑc aduersus carnem ut non ea qͤ¬
uultis faciatis: E ne ab ipsa pugna desideᷤᷤ
faceret. et ꝑhanc sententiam laxamentum
peccandi dedisse uideretur. adiungit Quod¬
si sp̃u ducimini non estis sublege Suble¬
ge ẽ enim qui timore supplicii quod lex
minatur. non amore iusticiȩ se sentit abs¬
tinere ab opere peccati. nundum liber nec
alienus auoluntate peccandi In ipsa enim
uoluntate reus ẽ. qua mallet si fieri poss
non eẽ. quod timeat. ut libere faciat quod
occulte desiderat Ergo si spũ inquit duci¬
mini. non adhuc estis sublege. utiq lege
quȩ timorem incutit. non tribuit carita¬
tem. quȩ caritas dei diffusa ẽ. in cordibus
nrĩs non ꝑlegis litteram. s ꝑ sp̃m scm̃ qͥ¬
uitutis. quia caritatis utiq non timoris.
dequa et iacobus apłs ait: Qui autem per¬
sꝑexerit in lege ꝑfecte libertatis: Ex ser.¬
ipsa terrena in melius conuertunt᷑. alia
diruuntur. atq frangunt᷑ alia in meliores

Expanded text:
spiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in cordibus nostris non per legis litteram, sed per spiuitutis, quia caritatis utique, non timoris, de qua et Iacobus apostolus ait: qui autem perspexerit in legem perfectam libertatis. undesa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores
Abbreviated transcription (Latin):
Ut omnino non sint. S sunt: Caro concu¬
piscit aduersus sꝑm. concupiscat sp̃c ad¬
uersus carnem: Si non tibi intotum cedi
tur. noli et tu cedere: Prius equetur pug¬
na ut sit aliquando uictoria: Manifesta¬

Expanded text:
Ut omnino non sint. Sed sunt. Caro concuUt omnino non sint. Sed sunt. Caro concupiscit adversus spiritum: concupiscat spiritus adversus carnem. tur, noli et tu cedere. Prius aequetur pugna, ut aliquando sit victoria. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ et apłm architectum magistri. Ut sapiens
inquit architectus fundamentũ posui Au¬
diamus gͦ istum architectum. quedã noua
construentem quedam uetera deicientem:
Sꝑu inquit ambulate Noua ẽ ista constructio
& concupiscentias carnis ne ꝑfeceritis: Wete¬
rum ẽ ista destructio Caro enim inquit cõ¬
Ut omnino nullȩ sint concupiscentiȩ mala.¬
rum et illicitarum delectationum: Quis sc̃s
non hoc uelit: S non efficit: Quamdui hic
Sꝑu ambulate Et quia non potestis effice¬
re. ut concupiscentias carnis consumatis. cõ¬
cupiscentias ne ꝑficiatis: Consumere quidẽ
illas atq finire et penitus extirpare omni
modo uelle debetis. s quamdui sunt in uob̃.
et ẽ alia lex in menbris ur̃is repugnans le¬
gi mentis ur̃ȩ. concupiscentias carnis ne ꝑ¬
feceritis: Quid enim uultis: Ut omnino ñ
sint concupiscentiȩ carnis: Non uos ꝑmit¬
tunt implere quod uultis. nolite eas ꝑmit¬
tere implere quod uolunt: Quid uultis:

Expanded text:
ergo et Apostolum, architectum magistri: Ut sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. Audiamus ergo istum architectum, quaedam nova construentem, quaedam vetera dejicientem. Spiritu, inquit, ambulate, nova est ista constructio: et concupiscentias carnis ne perfeceritis, veterum est ista destructio. Caro enim, inquit, conUt omnino nullae sint concupiscentiae malarum et illicitarum delectationum. Quis sanctus non haec velit? Sed non efficit: quamdiu hic Spiritu ambulate; et, quia non potestis efficere ut concupiscentias carnis consumatis, concupiscentias carnis ne perficiatis. Consumere quidem illas atque finire, et penitus exstirpare omni modo velle debetis: sed quamdiu sunt in vobis, et est alia lex in membris vestris repugnans legi mentis vestrae, concupiscentias carnis ne perficeritis. Quid enim vultis? Ut omnino non sint concupiscentiae carnis. Non vos permittunt implere quod vultis; nolite eas permittere implere quod volunt. Quid vultis?
Abbreviated transcription (Latin):
nõcte. id ẽ nullo sciente aut sperante. qͥppe
cum ipse dicat dñs. de die autẽ illa et hora
nemo scit et apłs dicat. dies dñi sicut fur
in nocte ita ueniet. ex quo significat penitꝰ
latere cum uenit Ciamor. factus ẽ. ecce
sponsus uenit. surgite obuiam: Inictu oculi
in nouissima tuba om̃s resurgemus: Cum¬

Expanded text:
nocte, id est nullo sciente aut sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa et hora nemo scit; et apostolus dicit: dies domini tamquam fur in nocte ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus.
Abbreviated transcription (Latin):
illi defecerunt et illi de fec ommio¬
turi uenturi sunt: In hoc gͦ ipso uno die
rite horȩ transierunt: futurȩ nundum
uenerunt. et cum uenerint et ipse transi¬
bunt:. Deficiunt: Qui sunt anni qui non
deficiunt. nisi qui stant: Si gͦ ibi anni
stant. et ipsi anni qui stant. unus annus
ẽ. et ipse unus ãnus qui stat unus dies ẽ
quia ipse unus dies nec ortum habet nec
occasum. nec inchoatur ab hesterno. nec
excluditur a crastino. S stat semꝑ ille
dies. et quod uis uocas illum diem: Si
uis anni sunt. siuis dies ẽ¬

Expanded text:
illi defecerunt, et illi defecturi venturi sunt. In hoc ergo ipso uno die,ritae horae transierunt, futurae nondum venerunt; et cum venerint, et ipsae transibunt et deficient. Qui sunt anni qui non deficiunt, nisi qui stant? Si ergo ibi anni stant, et ipsi anni qui stant unus annus est, et ipse unus annus qui stat unus dies est; quia ipse unus dies nec ortum habet nec occasum, nec inchoatur ab hesterno, nec excluditur a crastino, sed stat semper ille dies: et quod vis vocas illum diem; si vis, anni sunt; si vis, dies e
Abbreviated transcription (Latin):
ullum maius donũ prestare posset cłs
hominibus quã ut uerbũ suũ ꝑ quod condi¬
dit omnia faceret illis caput. et illos ei tã¬
quã menbra coaptaret. ut eẽt filius d̃i et
filius hominis. unus ds cum patre. unus ho¬
mo cum hominibus. ut et quando loquim᷑
ad dm̃ de precantes non inde filium separe.¬
mus. et quando precatur corpus filii non
a se separet caput suũ. sit q ipse unus salua
et oret ꝓnobis: et oret in nobis. et oretur a.
nobis: Orat ꝓnobis ut sacerdos nr̃. orat in
nobis ut caput nr̃m. oratur a nobis ut deus

Expanded text:
ullum majus donum praestare posset Deus hominibus, quam ut Verbum suum per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret; ut esset Filius Dei et filius hominis, unus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus: ut et quando loquimur ad Deum deprecantes, non inde Filium separemus; et quando precatur corpus Filii, non a se separet caput suum; sitque ipse unus salvatet oret pro nobis, et oret in nobis, et oretur a nobis. Orat pro nobis, ut sacerdos noster; orat in nobis, ut caput nostrum, oratur a nobis, ut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
et nouo. ibi obumbrata. hic reuelata. ibi
p̃figurata. hic manifestata: Nam ñ solum
sacramenta diuersa sunt uerũ etiã ꝓmis¬
sa Ibi uiclent᷑ temporalia ꝓponi. quibus
spiritale p̃miũ occulte significet᷑: hic au¬
tem manifestissime spiritalia ꝓmittunt᷑.
et ȩt̾na Temporaliũ autẽ bonorũ atq car¬
naliũ et spiritaliũ atq et̃norũ. quȩ clari¬
.or. certiorq distinctio ẽ. quã passio dñi
ñ istam terrenã transitoriamq felicitatẽ
a dño deo ꝓ magno munere sꝑanclã et oꝑ¬
tandã. quando quidẽ in unigenito filio su¬
oquẽ tanta illa ꝑpeti uoluit: Longe aliud
ase peti expectariq oportere aꝑtissima
distinctione declarauit. Ubi enim testam̃¬

Expanded text:
et nouo: ibi obumbrata, hic reuelata, ibi et nouo: ibi obumbrata, hic reuelata, ibi praefigurata, hic manifestata. nam non solum sacramenta diuersa sunt uerum etiam promissa. ibi uidentur temporalia proponi, quibus spiritale praemium occulte significetur ; hic autem manifestissime spiritalia promittuntur et aeterna. temporalium autem honorum atque carnalium et spiritalium atque aeternorum quae clarior certiorque distinctio est quam passio dominnon istam terrenam transitoriamque felicitatem a domino deo pro magno munere sperandam et optandam: . quandoquidem in unigenito filio suo, quem tanta illa perpeti uoluit, longe aliud a se peti expectarique oportere apertissima distinctione declarauit. hanc igit
Abbreviated transcription (Latin):
cepit de hac re loqui scriptura. quẽ ñ
moueat. et intentissimũ faciat. in altitu.¬
dinẽ sacramenti: E locutus ẽ inqͥt dñs
ad moysen et aaron dicens: Ista distinctio
legis quecunq constituit dñs ꝓculdubio
ñ ẽ distinctio. nisi int̾ aliqua duo uel plu
rit. nec distinctionẽ cuius libet rei com¬
memorauit: s ad didit legis. nec cuiꝰquã
legis: Assidue quippe in scriptura dicit᷑
de unaquaq re de qua legiitime p̃cipit᷑
hec ẽ lex illius uel illius rei: Non uniuer¬
salis lex quȩ continet omĩa quȩ legittime
p̃cipiuntur: Hic uͦ cum dixisset hȩc ẽ dis¬
tinctio legis. secutus adiunxit. quecunq
constituit dñs. p̃cipiendo utiq non cre¬
ando: Nam etiã ñ nulli interpretes quȩ¬
cumq p̃cepit dñs transtulerunt: Si gͦ hȩc
ẽ distinctio legis quecunq p̃cepit dñs.
proculdubio magna ẽ ista distinctio.
et recte intelligitur duo testamenta dis¬
tinguere Eadem quippe sunt inuetere

Expanded text:
epit de hac re loqui scriptura, quem non moveat, et intentissimum faciat in altitudinem sacramenti: « Et locutus est, inquit, Dominus ad Moysen et Aaron, dicens: Ista distinctio Legis, quaecumque constituit Dominus. Procul dubio non est distinctio, nisi inter aliqua duo, vel plurrit. Nec distinctionem cujuslibet rei commemoravit, sed addidit, Legis: nec cujuscumque legis: assidue quippe in Scriptura dicitur de unaquaque re, de qua legitime praecipitur, Haec est lex illius vel illius rei; non universalis Lex, quae continet omnia quae legitime praecipiuntur: hic vero cum dixisset, Haec est distinctio Legis; secutus adjunxit quaecumque constituit Dominus, praecipiendo utique, non creando. Nam etiam nonnulli interpretes, quaecumque praecepit dominus" transtulerunt. si ergo haec est distinctio legis, quaecumque praecepit dominus, procul dubio magna est ista distinctio; et recte intellegitur duo testamenta distinguere. eadem quippe sunt in uetere
Abbreviated transcription (Latin):
nisi resurrectionis gła unde dictũ ẽ. sꝑc
autẽ non erat datus quia iħe nundum
erat clarificatus. quomͦ dicenda ẽ. ante
resurrectionẽ suã eccłia eius eẽ gloriosa:
Mundat gͦ eam nunc lauachro aquȩ in
uerbo. abluens peccata preterita. et pel¬
lens abea dominationẽ malorũ angłorum
deinde ꝑficiens eius sanitates. facit eam oc.¬
currere in illã głosam sine macula. et ruga
Quos enĩ predestinauit illos et uocauit. et
quos uocauit ipsos et iustificauit. quos au¬
tem iustificauit. illos. et glorificauit: In hoc
mesterio dictum arbitror Ecce eicio de mo¬
nia. et sanitates ꝑficio hodie et cras et t̾cia
consummor id ẽ ꝑficior: Dixit enĩ hoc exꝑ
sona corporis sui qł ẽ ȩccłia. disponens pro
distinctis ordinatisq temporibus qł in sua
resurrectione significauit intriduo E¬

Expanded text:
nisi resurrectionis gloria — unde dictum est: spiritus nisi resurrectionis gloria — unde dictum est: spiritus autem non erat datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus — quomodo dicenda est ante resurrectionem suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam nunc lauacro aquae in uerbo abluens peccata.praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum, deinde perficiens eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga; quos enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. in hoc mysterio dictum arbitror: ecce eicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, id est perficior: dixit enim hoc ex persona corporis sui, quod est ecclesia, dies ponens pro distinctis ordinatisque temporibus, quod et in sua resurrectione significauit in triduo.
Abbreviated transcription (Latin):
autem misccłia uidicio Quod si non esset
quȩ spes eẽt: Quandoquidẽ cum rex iustꝰ
sederit inthrono. quis gloriabitur cas.¬
tum se habere cor: Aut quis gloriabitur
mundũ se eẽ a peccato: Tunc gͦ ꝑeius mi¬
sericordiã iusti plene ꝑfecteq mundati
fulgebunt in regno patris sui sicut sol Tc̃
plene atq ꝑfecte erit ȩccłia non habens
maculã. aut rugã. aut aliquid eius modi.
quia tunc etiã erit uere głosa Cum enĩ
non tantũ ait. ut ex hiberet sibi eccłiam ñ
habentẽ maculã. aut rugam. sed addidit
gloriosam satis significauit quando erit
sine macula. aut ruga. aut aliquid eius
modi. tunc utiq quando głosa: Non enim
modo intantis malis. in tantis scandalis.
intanta ꝑ mixtione hominũ pessimorum.
intantis obprobriis impiorũ dicendum ẽ.
eam eẽ. głosam quia reges ei seruiunt. uͭ
ẽ periculosior maiorq tẽptatio. s tunc po¬
tius głosa erit. quando fiet qđ idem ait
tor coniunxit ȩccłiȩ non fuerit głificatus

Expanded text:
autem misericordia iudicio. quod si non esset, quae spes esset, quando quidem, cum rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? tunc ergo per eius misericordiam iusti plene perfecteque mundati fulgebunt in regno patris sui sicut sol. Tunc plene atque perfecte erit ecclesia, non habens maculam aut rugam aut aliquid huius modi, quia tunc etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait: ut exhihabentem maculam aut rugam, sed addidit gloriosam, satis significauit, quando erit sine macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis obprobriis inpiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei seruiunt, ubi est periculosior maiorque temptatio, sed tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem aitor coniunxit ecclesiae, non fuerit glorificatus
Abbreviated transcription (Latin):
ec eos aucdiamus. qui¬
negant ad derteram patris sedere filium: Di¬
cunt enim Punquit ds pater habet latus ter¬
trum aut sinistrum. sicuti corpora: Nec nos
hoc de deo patre sentimus: Nulla enim for¬
ma corporis. ds finitur atq concluditur.S.
dextera patris ẽ. beatitudo ꝑpetua. quȩ scĩs
datur. sicut rectissime sinistra eius dicit᷑ mi¬
seria ꝑpetua quȩ impiis datur. ut non in ip¬
so deo s increaturis hoc modo quo diximus
intelligatur dextera et sinistra. quia et cor.¬
pus aꝑi quod ẽ. eccłia in ipsa dextera hoc ẽ.
in ipsa beatitudine futura ẽ. sicut apłs dicit.
quia et simul nos suscitauit. et simul sede¬
re fecit incęlestibus: Quamius enim corpus
nr̃m nundum ibi sit. tamen spes nr̃a iã ibi
ẽ. Propterea et ipse dñs post resurrectionẽ
iussit discipłis quos piscantes inuenit ut
indexteram partemmitterent recia Quod
cum fecissent. ceperunt pisces qui om̃s mag.¬
ni erant. id ẽ iustos significabant quibus

Expanded text:
on eos audiamus quinegant ad dexteram Patris sedere Filium, dicentes: Nunquid Deus Pater habet latus dexterum, vel sinistrum, sicut corpora? Nec nos hoc de Deo sentimus. Nulla enim forma corporis Deus finitur et concluditur. Sed dextera Dei est beatitudo aeterna quae sanctis datur, sicut sinistra ejus dicitur miseria perpetua, quae inpiis datur: ut non in ipso deo, sed in creaturis hoc modo, quo diximus, intellegatur dextera et sinistra, quia et corpus Christi, quod est ecclesia, in ipsa dextera, hoc est in ipsa beatitudine futurum est, sicut apostolus dicit, quia et simul nos suscitauit et simul sedere fecit in caelestibus. quamuis enim corpus nostrum nondum ibi sit, tamen spes nostra iam ibi est. propterea et ipse dominus post resurrectionem iussit discipulis, quos piscantes inuenit, ut in dexteram partem mitterent retia. quod cum fecissent, ceperunt pisces, qui omnes magni erant, id est iustos significabant, quibus