comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuq uoluit fec̃uid eñĩ difficile ei. cui uelle fecise ẽ fuit. at
gͥ illis inpossibilitatis rac̃ eũ de dõ desputãt cui uere dicit᷑. qͥa
inposibile t nuich est. Itaꝙ nos nõ solu scd̾m. s ox tͣciũ celum.
eẽt negare nõ possumꝰ cã apłin raptũ se udtciũ celũ scͥptoꝵ suor
globoꝵ. c̃sonũ motũ introduxerunt. qͦr horibꝰ ł pociꝰ globis co¬
nexa memorant om̃ia. qͦs sibi inueroᷤ ⁊ uelut insercoᷤ ũsari retro.
&e cõtranio cetis motu fea⁊ arbitrant᷑. eoqͦ inpulsu ⁊ motu ipsoꝵ or
biũ dulcẽ quendã ⁊ plenũ suauitatis atq artis ⁊ gritissimi modu¬
laminis sonu reddi. Qm̃ scurꝰ aerꝰ tã artifici motu. ⁊ accuta cũ
gituubꝰ tẽꝑante.ita uarioᷤ eqͣbilit cõcentꝰ efficiat. ut om̃e suꝑ gre¬
diat᷑ musici carminis sauitatẽ. Hluiꝰ rei si fidẽ reqͥraᷤᷤ atq erpectas.
sensꝰ nob̾ ⁊ auditu ꝓari esitant Ha si uera forent. qmͦ tantu motu¬

Expanded text:
uitnoluit fecit. quid enim difficile ei cui uelle fecisse est? fluitat igitur illis inpossibilitatis ratio, cum de deo disputant, cui uere dicitur quia inpossibile nihil tibi est. itaque nos non solum secundum, sed tertium caelum esse negare non possgloborum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu ferri arbitrantur. De eiusdem sphaerbium dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaminis sonum reddi, quoniam scissus aer tam artifici motu et acuta cum grauibus temperante ita uarios aequabiliter concentus efficiat, ut omnem supergrediatur musici carminis suauitatem. huius rei fidem si requiras atque expetas sensu nob
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦ mođita que ⁊ suꝑfluũ detraheret ⁊ nec essanũ reseruane ꝗ taq
cũ tanta de tris erũpant. merimor fluenta aminiũ. tiillus etfusio egip¬
nĩ stagnas flumine: da nubiꝰ de occidentalibꝰ partib harbaroꝵ atq
romanos uit̾ secans ppłm. donech ponto ipse cõdat᷑. Penus duigo
alpiũ usq in occectni ꝓ funda curs iͦ dingens romani memorand̾
adus Fdras gentes murꝰ imperũ. ład maritimoꝵ comecttiuĩ. ita¬
lucis subsidus fidꝰ inuentor Rodanꝰ rapid̃: cõcito cursu treni acqͦ

Expanded text:
eservaret. Itaque cum tanta de terris erumpant maximorum fluenta amnium, Nilus effuso Aegyptum stagnans flumine, Danubius de occidentalibus partibus, Barbarorum atque Romanorum intersecans populos, donec Ponto ipse condatur, Rhenus de jugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigens, Romani memorandus adversus feras gentes murus imperii, Padus maritimorum commeatuum Italicis subsidiis fidus invector, Rhodanus rapido concitus curs
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃sent : hic exposicoe opis creationisq diffuderit. Ibi qͣsi sũma
oꝑis breuit cõp̃hensa sit. ħ oꝑacnis qͣlitaᷤᷤ ꝑ ipsaᷤᷤ cõciurentiũ terum
digesta sit species. S mouet nos. qͥa ⁊nom̃ aliud significttur
& specie iolidioꝵ ⁊ causa disceruit. ⁊ ꝑsona eo oꝑttori adungir. Sic
eni scrptũ est. Et discteũ di intmediũ iq q crat suꝑ fu ma

Expanded text:
 diffuderit; ut ibi quasi summa operis breviter comprehensa sit, hic operationis qualitas per ipsas concurrentium rerum digesta sit species. Sed movet nos, quia 26 et nomen aliud significatur, et species solidior, et causa discernitur, et persona cooperatoris adjungitur. Sic enim scriptum est: Et discrevit Deus inter medium aquae qua
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad uitã ꝑ uenire uolumꝰ etniã. Iuẽ ẽ aũt similitudo nõ ignor̃s.
qͥ adimagine ⁊ similitudinẽ dĩ factꝰ es. Erba generi rp̃dit fuo. tu
nõ respondes genen suo. Intia granũ sparsu tr̃o generis suo. gmor
rebeli seu & tud generas fruges: No ad hulterant sui sincen¬
tatem seminis. tu adulteraᷤᷤ puntatẽ anie uigorẽ m̃tis. corporis aastita¬
tẽ. nõ agnosci opꝰ eẽ te xp̃i: mnibꝰ siuis ut legimꝰ te ille formaũ ⁊ cu

Expanded text:
nire uolumus aeternam. quae sit autem similitudo non ignoras, qui ad imaginem et similitudinem dei factus es. herba generi respondet suo: tu non respondes generi tuo. tritici granum sparsum terrae generis sui gratiam reddit: et tu degeneras. fruges non adulterant sui sinceritatem seminis: tu adulteras puritatem animae, uigorem mentis, corporis castitatem. non agnoscis opus esse te Christi? manibus su
Abbreviated transcription (Latin):
s potestate diu murat᷑ dedit ut sc̃ptu ẽ do laudẽ. Neq scamn
numeros giptioꝵ & concurs siderũ. mensuras elem̃toꝵ. ex tendit ma¬
num sua moxses ut diuidet᷑ mare rubrũ. s diuinȩ imꝑio potestatis ob¬
temꝑas. Unđ ⁊ipse ait. dextera man tua dñe głificcta ẽ mnurtute
dertera man tua dñe cõfteꝗ inunico. Illo iqͥ scã plebs eleua m̃te¬

Expanded text:
otestatem domini miratus dedit, ut scriptum est, deo laudem. neque secundum numeros Aegyptiorum et concursus siderum et mensuras elementorum extendit manum suam Moyses, ut diuideretur mare rubrum, sed diuinae imperio potestatis obtemperans. unde et ipse ait: dextera manus tua, domine, glorificata est in uirtute, dextera manus tua, domine, confregit inimicos. illo igitur, s
Abbreviated transcription (Latin):
cep. Nõ tanqͣ sigure inuentor: s taqͣ opator noct̾e. Nã qͥm sibi con¬
ueniunt opatuna inpassibit di uictꝰ. ⁊ passibił matherię nat᷑a iaq̃
alta a abaltera qd indiguerĩt mutuantes: Nã si inc̾ata matheriȩ uide¬
tur: gͦ do cretĩde potestas matheria defiuise.⁊ ab eci opac̃nis subia¬
centia mutuatꝰ. Si uꝰ incõposita: mirũ ad modũ co et̾na do mothe¬
na. de corẽ sibi nõ potiusse cõfent: que substantiã nõ acrentirẽ acce

Expanded text:
naturae. Nam quomodo sibi conveniunt operatoria impassibilis Dei virtus et passibilis materiae natura, tamquam altera ab altera, quo indiguerint, mutuantes? Nam si increata materia, videtur ergo Deo creandae potestas materiae defuisse, et ab ea operationi subjacentia mutuata. Si vero incomposita, mirum admodum coaeternam Deo materiam decorem sibi non potuisse conferre, quae substantiam non a creatore
Abbreviated transcription (Latin):
ato tenebiat di opis ⁊diu nr̃i ihu aͥ. sp̃e ꝙͦ scĩ opatione cognouimꝰ
Iuis qͦ nõ miret᷑ dissimilibꝰ iebris. disipire iundũ incorp iuiit aod sir¬
gere. uinsolubili cõcõdic. haritatiꝰq lego insocietatẽ in cõnexionem
sin tanta distantia cõuenire ut ꝗ̃ discreta nat᷑a .s̃. inunitatis
uidens possibilitatẽ racnis uifirmo ingenio runet: ꝗ̃ om̃ict uis di¬
una incephensibił humanis mñtibꝰ tuiesfabit sermonib nr̃i uoluptari

Expanded text:
tione cognouimus. quis ergo non miretur dissimilibus membris disparem mundum in corpus unum adsurgere et insolubili concordiae caritatisque lege in societatem et coniunctionem sui tam distantia conuenire, ut quae discreta natura sunt in unitatiuidens possibilit.atem rationis infirmo ingenio rimetur? quae omnia uis diuina inconprehensibilis humanis mentibus et ineffabi
Abbreviated transcription (Latin):
r soles upsuĩ nager cał de nat̾e ce: eo qͥd alb sit in rabicund aut ru¬
til unispece ignis. Et ido aiunt quod ne iguitꝰ nata sit ⁊ siqͥs hab
caloris: fer̃ ex nimio motu cousiois accedett. Quod ido digendũ
pieñt. ut nid uidat᷑ humori cosumete qͥa calorẽ qͥ humca uł
mnuit. ul plerũq er aunt᷑. no he nat᷑ale. S nichi agunte cũista

Expanded text:
 solem ipsum negent calidae naturae esse; eo quod albus sit, non rubicundus, aut rutilus in speciem ignis. Et ideo aiunt quod nec ignitus natura sit, et si quid habet caloris, ferunt ex nimio motu conversionis accidere. Quod ideo dicendum putant, ut nihil videatur humoris consumere: quia calorem quo humor vel m
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝗͣ exundat̾nt uttris: ne eas surgentis soł.⁊ stellaꝵ micantiũ ardor
arbores germinarent aut frum̃tti ł sacta ꝓrũꝑ&e ł aeta qͦ querent᷑

Expanded text:
aqua exundauit in terris, ne eas surgentis solis et stellarum micantium ardor aqua exundauit in terris, ne eas surgentis solis et stellarum micantium ardor arbores germinarent aut frumenta uel sata prorumperent uel orta
Abbreviated transcription (Latin):
ditͥ. Di fundi ut uolunt nõ desinit. utꝙ nõ desinit rapi. qͥ a
sic̃ aris celi seꝑ mouet᷑. ⁊ aqͣ sẽꝑ aurit᷑. Si descendit. manet gͦ
iugit᷑ suꝑ cęlos q̃ hab& und descendat. De iđ qͥd obstat. si
confitent᷑ : qͥa aqͣ suꝑ cȩlos suspensa sit : Nã qͦ u̾bo dicũt trã im
aqͣ: ła ra c̃ne possunt dicere. nõ pcipitari aꝗͣ orbiᷤ illiꝰ cęlestis
coũsacne quȩ suꝑ celo ẽ. S ic̃ eni t̾ra in anis suspendit᷑ uł pon¬
dere librato. undiq imobił ꝑseuerat : ita ⁊ aqͣ aut grauioribꝰ.
aut eqͥs cũ tra ponderibꝰ exammat᷑e. Ido nõ facile suꝑ funditu
mare t̾ris. nisi cũ iubetͥ. exitx. De inde cũ ipsi dicãt uolui orbem
celi stelł ardentibꝰ refulgentẽ. none diuina ꝓuidentia necessario
ꝓsper̃. ut intra orbẽ cęli i supͣ orbẽ redundar& aqͣ q̃ illiꝰ freg̃ntis
aris incendia rẽpar& : Proptea quia erundat ignis ⁊ feruet ae

Expanded text:
ditur. si fundi, ut uolunt, non desinit, utique non desinit rapi, quia ditur. si fundi, ut uolunt, non desinit, utique non desinit rapi, quia si axis caeli semper mouetur, et aqua semper hauritur. si descendit, manet ergo iugiter supra caelos, quae habet unde descendat. deinde quid obstat, si confiteantur quia aqua super caelos suspensa sit? nam quo uerbo dicunt terram tari aquam orbis illius caelestis conuersione, quae super caelos est. sicut enim terra <in> inani suspenditur uel pondere librato undique immobilis perseuerat, ita et aqua aut grauioribus aut aequis cum terra ponderibus examinatur. ideoque non facile superfunditur mare terris, nisi cum iubetur exire. deinde cum ipsi dicant uolui orbem caeli stellis ardentibus refulgentem, nonne diuina prouidentia necessario prospexit, ut intra orbem caeli et supra orbem redundaret aqua, quae illa feruentis axis incendia temperaret? propterea quia exundat ignis et feruet, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
to fine frenar. None potuit ge̾ alit̃ ebreũ ppłin libare : S t uoluit
ostendere. ut eo spectaculo. etia illa q̃ nõ uidisti estimitres eẽ credẽ¬
da. Iordanis qͦ reflexo anine suũ inifontẽ reu̾tit: enere aꝗͣ con
iabiturꝰ ita rursũ redire insuꝑiora fine uslo repugulo. inpossibile
abet᷑ S qͥd in possibile ei qͥ dedit posse: qͥb̾ uoluit dedit posse ifirmi¬
tatibꝰ ut uifirmꝰ dicat. O mia possũ ineo. qͥore cõfirmat Dicant
certe quẽ ad modũ aer cogat᷑ innube. utrũ pluua nubibꝰ gen̾atu
ras unubiũ colligat᷑. liidemꝰ plerũq daere exire nubes dmontibus
Quero utrũ de t̾ris ascendat aqͣ aneiz quę suꝑ celo̾ ẽ ltt̾go imbre des¬
cendit. Si ascendit utiq cõtra nat᷑a ẽ. ut as cendat insuꝑiora qͦ
grauior ẽ. ⁊ portet᷑. aere. cũ aere subtilior sit. aut cõciti orbiᷤ
tociꝰ motu rapit᷑ aqͣ. sic̃ unmo orbe rapit᷑. ita sũmo orhe diffũ¬

Expanded text:
to fine frenarunt. nonne potuit etiam aliter Hebraeum populum liberare ? sed tibi uoluit ostendere, ut eo spectaculo etiam illa quae non uidisti aestimares esse credenda. Iordanes quoque reflexo amne in suum fontem uertit. haerere aquam, cum labitur, inusitatum, redire in superiora sine ullo repagulo inpossibile habetur: sed quid inpossibile ei qui dedit posse infirmis, ut infirmus dicat: omnia possum in eo qui me confortat. dicant certe quemadmodum aer cogatur in nubem, utrum pluuia nubibus generetur an sinu nubium colligatur. uidemus plerumque exire nubes de montibus. quaero utrum de terris ascendat aqua an ea quae super caelos est largo imbre descendat. si ascendit, utique contra naturam est, ut ascendat in superiora quae grauior est et portetur aere, cum aer subtilior sit. aut si conciti orbis totius motu rapitur aqua, sicut imo orbe rapitur ita summo orbe diffun
Abbreviated transcription (Latin):
ed ifios fierq uoluit: que occł corporalib cõphenderet. Qua
edificiũ aliqͥo siguũ habitacło put familits struere desidi
ante qͣ fun damta ponca und luce ei uisundat explorscđa
erec pura est gra. que si desit : trta domn.ꝰ de fopni or¬
ite meultuĩ. Nũ ẽ que reli quos domꝰ comaat omatus.

Expanded text:
 fieri voluit, quae oculis corporalibus comprehenderetur. Qui aedificium aliquod dignum habitaculo patrisfamilias struere desiderat, antequam fundamenta ponat, unde lucem ei infundat explorat, et ea prima est gratia, quae si desit, tota domus deformi horret incultu. Lux est quae reliquos domus commendat ornatus.
Abbreviated transcription (Latin):
habitũ tuȩ m̃tis explore. excubiaᷤᷤ obtende adusꝰ mentis tuę
cogitacões: ⁊am̃i cupid itatis. T̾u ipse tͥ causa es impbitatis. tu
ipse dur flagicioꝵ tuoꝵ. atq incentor cͥminũ. Qd alienã nact᷑a ar¬
cessis. ad excusa ine tuoꝵ lapsũ.: Utinã te ipse nõ impłcres. utinãt nõ p̃cipitarᷤ.
urinã nõ in uolueres. aut studus inmodemẽnb. aut in dignacõe. Aut
cupiditatib. quȩ uinoros uł ut qͥb̾dã retib̾ tenent .P. t certe inuob ẽ
moderari studio qͦibere iracundiã carere cupiditates. Innb ẽ gtiã
indulgere lururię. adoleri libidines. inflamare macundiã. uł infla¬
manti aurẽ acomodare. Cleuari magis supia: effundi inseiuciã ꝗ
repͥmi humilitatẽ. diligẽ mansuetudinẽ. Quid naturã accusaᷤ oho
hab& illa ułit inpedim̃ta quedã senectutẽ ⁊ uifirmitatẽ s senectus
ipsa in bonis moribꝰ dulcior inc̃silus utilior: adc̃stantiã sub eunde
mortis paracior. ad repmẽdas libidines fortior. Infirmita qͦq

Expanded text:
plora, excubias optende aduersus mentis tuae cogitationes et animi cupiditates. tu ipse tibi causa es inprobitatis, tu ipse dux flagitiorum tuorum atque incentor criminum. quid alienam naturam accersis ad excusationem tuorum lapsuum? utinam te ipse non inpelleres, utinam non praecipitares, utinam non inuolueres aut studiis decursi aut indignatione aut cupiditatibus, quae nos innexos velut quibusdam retibus tenent. Et certe in nobis est moderari studia, cohibere iracundiam, coercere cupiditates: in nobis est etiam indulgere luxuriae, adolere libidines, inflammare iracundiam, vel inflammanti aurem accommodare, elevari magis superbia, effundi in saevitiam, quam reprimi humilitate, diligere mansuetudinem. Quid naturam accusas, o homo? Habet illa velut impedimenta quaedam, senectutem et infirmitatem. Sed senectus ipsa in bonis moribus dulcior, in consiliis utilior, ad constantiam subeundae mortis paratior, ad reprimendas libidines fortior. Infirmitas quoque
Abbreviated transcription (Latin):
indendo cõplac qm̃ ipsa iudendi osfm sub ministint. Nec ĩ merco
rautũ sibi p̾dicatorẽ potuit uiuenit. a aqͦ uire pͥma laudat᷑ q̃m
ipsa fec̃. ut etĩa cetera mundi m̃bͣ digna siit laudib. Sidit ꝗͥ
separata lucis nat᷑a atq tenebraꝵ: nicħ uideat᷑ it̾ se lube co¬
fusu. Et uocctũ ds̃ diẽ lucẽ: trebras uocaũ noctẽ: ut ĩ nñe ipso

Expanded text:
ec inmerito tantum sibi praedicatorem potuit inuenire. a quo iure prima laudatur, quoniam ipsa fecit, ut etiam cetera mundi membra digna sint laudibus. uidit ergo separata lucis natura atque tenebrarum nihil uideatur intra se habere confusum. et uocauit deus diem lucem et tenebras uocauit noct
Abbreviated transcription (Latin):
rectis regionib̾ nr̃o se cutũ fundit aspectui. ita ortꝰ eiꝰ cito debiu̾
uplico. Qrid miram᷑ si ds̃ locutꝰ ẽ lucẽ ⁊ caligmti mundo
lum enicuit : quãdo siqͥs int̾ aq̃s me̾s: oleũ ore miserit: clariora
faciat et q̃ ꝓfundi tegelunt᷑ acculti: Dir ds. Nõ ut puociꝰ organa qͥ¬
da sonꝰ ẜmonis exure: nec ut lingue motꝰ. cęleste formaite ad lociuũ

Expanded text:
re regionibus, nostro se circumfundit aspectui; ita ortus ejus cito debuit explicari. Quid miramur si Deus locutus est lucem, et caliganti mundo lumen emicuit, quando si quis inter aquas mersus, oleum ore emiserit, clariora faciat ea quae profundi tegebantur occultis? Dixit Deus; non ut per vocis organa quidam sonus sermonis exiret, nec u
Abbreviated transcription (Latin):
Sinũ. sine pͥncipio dicentes: definiant ubi nã erat. Si niloco: gͦ
um nõ habehat. Iuod si absurdũ uidet᷑ de loco eͤde: udete ne forte¬
uolatile tr̃aꝵ delũmꝰ. estimare q̃ nõ habẽs fundam̃tũ: alaꝵ remigiu
suspendebat᷑. U nđ gͦ ei alas sumemꝰ: nͥ forte huc diriueniꝰ. ꝓphe¬
nci sermonis int̾p̾tacionẽ. apinnis t̾re ꝓdigia audiuimꝰ: U illud
ore enĩ uolare nõ potat. S aer adhuc ẽẽ nõ potãt: qͥa nõ erat
sui reri matheria elem̃toꝵ facta distinco. cũ ipsa adhuc elem̃ta fac¬
ta nõ esscẽ. U̾bi gͦ erat matheria ista alai suffulta remigiis. In aere
nõ erat. qr aer corpꝰ est m̃di. Corpꝰ at̾ eẽ aerẽ doc łcco: qͥa entussa sa

Expanded text:
n sine principio dicentes, definiant ubinam erat. Si in loco, ergum non habebat. Quod si absurdum videtur de loco creuolatilem terram debeamus aestimare, quae non habens fundamentum alarum remigiis suspendebatur. unde ergo ei alas sumemus, nisi forte huc deriuemus prophetici sermonis interpretationem a pinnis terrae prodigia audiuimus et illudaere enim uolare non poterat, sed aer esse adhuc non poterat, quia non erat sine rerum materia elementorum facta distinctio, cum ipsa adhuc elementa facta non essent. Ubi ergo erat materia ista alarum suffulta remigiis? In aere non erat, quia aer corpus est mundi: corpus autem esse aerem docet lectio Sa
Abbreviated transcription (Latin):
solae. Qm uiba̾ q seit scd̾m elem̃toꝵ. racione ⁊ cõmirui : S. cum
senno eiꝰ ort̾ nacte sit: uur usiupae dare legẽ nat̾ẽ. qͥ ongine dedit
 prius cõsidertmꝰ qd̾ sit firmam̃tũ. utrũ ipsũ sit qd insupiori¬
bus celũ appellauit. an aliud ⁊ si duo celi: anplures. Nã sunt
qͥ unũ celũ ẽẽ dicant Hec altĩ eeli faciendi cũ ẽet una .uari
ut ipsi diunt potusse subpetere substantia. qm cũ oĩs supior
acelo ȩẽt expensa : nichł reliqͥ fuit. qd̾ ab edifica onẽ scli celi¬
& tertiũ ꝓfecent. Alii uͦ innumeros cęloᷤ ł mund̾ eẽ ad serunt
toris uircutẽ idonect̃ ut młtos cęloᷤ facẽt. Et qͥs nõ hanc cor

Expanded text:
 cum sermo ejus ortus naturae sit, jure usurpat dare legem naturae, qui originem dedit. Sed prius consideremus quid sit firmamentum, utrum ipsum sit quod in superioribus coelum appellavit, an aliud, et sint duo coeli, an plures. Nam sunt qui unum coelum esse dicant, nec alterius coeli faciendi, cum esset una hyle, ut ipsi aiunt, potuisse suppetere substantiam; quoniam cum omnis superiori coelo esset expensa, nihil reliqui fuit, quod ad aedificationem secundi coeli tertiive proficeret. Alii vero innumeros coelos et muntoris uirtutem idoneam, ut multos caelos faceret. et quis non h
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uetescet. Hec tr̃a ẽ qr ante erat ĩ cõposita. No dũ enĩ er̃u man
suo fine distĩe la ⁊ ideo uago fluctu & profũdo gͣgte tĩa iũdabata
Co sidera qͥa etia nẽ palustriuligine. tra in oirore cõsueuit ne
paciens est ẽ uomeris. ubi infus tr̃is humor erundat C ra
adhuc de erat cultor. Erat ĩ conposita. qͥa uuida gigera ri
nec thoris herbesa rraꝵ. nec opaca ne moribꝰ. nec leta se
Aerito uncoposita. q̃ ornatibꝰ uidigebat cui d̃ erat uiciũ serta ge¬
mantiũ. Hostendẽ uoluit ds̃ . qͥa nec mũd̾ ipse haberte gr̃ã. nuisi
cu nurio cultu oꝑator ornass Celũ ipsũ iitextũ nubib : orore
cłis misticiã aumis excitare c̃sueuit. Irã ymbribꝰ made facta

Expanded text:
 6. Haec terra est, quae ante erat incomposita. Nondum enim erant 16 maria suo fine distincta, et ideo vago fluctu, et profundo gurgite terra inundabatur. Considera, quia etiam nunc palustri uligine terra inhorrere consuevit, nec patiens est vomeris, ubi infusus terris humor exundat. Erat is, quia adhuc deerat cultor. Erat incomposita; quia nuda gignentium, nec thoris herbosa riparum, nec opaca nemoribus, nec laeta seMerito incomposita, quae ornatibus indigebat, cui deerant vitium serta gemmantium. Ostendere enim voluit Deus, quia nec mundus ipse haberet gratiam, nisi eum vario cultu operator ornasset. Coelum ipsum intextum nubibus, horrorem oculis, moestitiam animis excitare consuevit. Terra imbribus madefacta,
Abbreviated transcription (Latin):
tantice natał. s mutabiłtatis uicuĩ ⁊iemore ꝓlaysienis. Eiadica¬
qͥ ꝓ turbundã eccłiã putauer̃ : hinc marchonis. hinc ualentur dũ
pestes illa manicheor funesta.scõꝵ mentibꝰ tẽptauer inferre
cõtagia. Quid nob ipso lumine uitȩ tenebras mortis. an¬
quirimꝰ : scͥptura diuina salutẽ suggerit uite hodarẽ flagat
undabat ciqͣ ⁊ oꝑichat eã. Et erãt suꝑ eã tenebre suꝑ fusse quia
nõ dũ eat lum̃ dici nõ dũ soł radiꝰ. qͥ solo ⁊ sub aquas laren¬
tia de clarare. xꝰ uid gͦ dicũt ꝗd ds̃ creauerit malũ. cũ ercotia¬
rũs ⁊ adu̾sis. ne q̃ꝗͣ sibi adu̾sa generent᷑ : Hec enĩ uita ihortẽ
qñcit. nec lux tenebras. Hõ eni sic̃ mutabilitatis affectixura etia
genenienũ ꝓgressiones c̃. Ille extrariis incõtrari ⁊ ꝓpos in qfle¬
xione uertũt᷑. iste nõ excõmariis in adũsae deflixłnt .i erdi̾de

Expanded text:
tantiae naturalis, sed mutabilitatis uitium et errorem prolapsionis. eradicaqui perturbandam ecclesiam putauerunt. hinc Marciones, hinc Ualentini, hinc pestis illa Manicheorum funesta sanctorum mentibus temptauerunt inferre contagia. quid nobis ipsi in lumine uitae tenebras mortis inquirimus ? scriptura diuina salutem suggerit, uitae odorem fraglat, undabat aqua et operiebat eam, et erant super eam teerat lumen diei, nondum solis radius, qui solet et sub aquis latentia declarare. quid ergo dicunt quod deus creauerit malum, cum ex contrariis et aduersis nequaquam sibi aduersa generentur? nec enim uita mortem generat nec lux tenebras. non enim sicut mutabilitates adfectuum ita etiam generationum progressiones sunt. illae ex contrariis in contraria propositi deflexione uertuntur, istae non ex contrariis in aduersa cariorem, sed ex e
Abbreviated transcription (Latin):
ris necta tenuis ⁊ mollior. molẽ possit sustentare t̾renã. Aut qͥ
maris unda nõ cedat. unlata eiꝰ sese loco suo moto diffundat.
ulti & in medio aeris tr̃a ẽẽ dixer̃.⁊mole sua imobulẽ maner
qͦ equabili motu. hinc atq uide exomi parte pependet De
qͦ satis putamꝰ dictũ adño. ad iob seruũ siui. quando locutus
ꝑ nubẽ ait. U bi eras cũ fundarẽ trã. Indica mͥ si habes sciẽ¬
⁊c̃ : qͥs posuit mensurã eiꝰ si nosti. Aut qͥs ẽ qͥ suꝑ indicxt
clusi mare portis: ⁊dm. Usq huc uenies ⁊ nõ transibis. s utte
cominuet᷑ fluctꝰ tui. Hõne euident᷑ ostendit ds̃ omit magesta¬
te sua cõsistere. nõ numero ponde atq m̃sura: Neq ent ca¬
t᷑a legẽ tͥbuit s acoep̾ ⁊ seruat acceptã. Nõ gͦ qͦd in medio
sit t̾ra. q̃si eqͣ lance suspendit᷑. s qͥa mai estas dĩ uolunta¬
tis suȩ. ea lege constringit. ut supͣ instabile atq ĩ ane.

Expanded text:
possit sustentare terrenam aut quomaris unda non cedat et in latera eius sese loco suo mota diffundat? multi etiam in medio aeris terram esse dixerunt et mole sua inmobilem manere, quod aequabili motu hinc atque inde ex omni parte protendat. de quo satis putamus dictum a domino ad Iob seruum suum, quando locutus per nubem ait: ubi eras, cum fundarem terram? indica mihi, si habes scientiam. quis posuit mensuras eius, si nosti? aut quis est qui superinduxit clusi mare maiestate sua consistere, non numero, pondere atque mensura? neque enim creatura legem tribuit, sed accipit aut seruat acceptam. non ergo quod in medio sit terra, quasi aequa lance suspenditur, sed quia maiestas dei uoluntatis suae eam lege constringit, ut supra instabile atque inane
Abbreviated transcription (Latin):
tpre & do iubete ꝓpmptũ fuit ⁊ t̾re obedire ꝯctͥę. ut int ybernaᷤᷤ
Nlacie ⁊ hieniales priunad. cęlestiᷤ imꝑi fotu germinõs tra fructũ
noduca: nõ erat tñ disposic̾ius ęmño rigido sencto gelu uiurides su¬
bito srctꝰ laxare arua at atq orentibꝰ prunis. florulenta misẽe
ago ut ostend̾et scͥpt̾a. ueris tpr̃e incõstituene mũdi ait Meusiꝰ

Expanded text:
iubere promptum fuit et terrenae oboedire naturae, ut inter hibernas glacies et hiemales pruinas caelestis imperii fotu germinans terra fetum produceret, non erat tamen dispositionis aeternae rigido stricta gelu in uirides subito fructus laxare arua atque horrentibus pruinis florulenta miscere. ergo ut ostenderet scriptura ueris tempora in constitutione mundi, ait: mensis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ doc qͥ dic̃. Inpͥncipio fec̃ ds̃ celũ ⁊ t̾rã. Pracipiũ at adtẽpꝰ
reffert᷑ a: adnumeꝵ. aut ad fundam̃tũ. Quomͦ in edificanda do¬
mo inic̃ fundam̃tũ est : principiũ qͦ ⁊ c̃ũsiõis. ⁊ d prauacnis dici
posse. scͥptaꝵ cognos eim auctoritate. Est pͥncipiũ artis. ars
ipsa ex aqͣ artificũ diu̾soꝵ de incebi cep̾ oꝑaẽ Est ętiã pͥncͥpiu
bonoꝵ operũ. finis optim ut medię pͥncipiũ ẽ do place quo¬

Expanded text:
e docet qui dicit: In principio fecit Deus coelum et terram. Principium autem ad tempus refertur, aut ad numerum, aut ad fundamentum; quomodo in aedificanda domo initium fundamentum est. Principium quoque conversionis et depravationis dici posse Scripturarum cognoscimus auctoritate. Est et principium artis ars ipsa, ex qua artificum diversorum deinceps coepit operatio. Est etiam principium bonorum operum finis optimus, ut m
Abbreviated transcription (Latin):
testis duimi oꝑis ausꝰ est dic̃e. I npͥncipio fec̃ ds̃ celũ & trã Nõ ille
ut ar thomor cocursione mundꝰ qͦ ux. serũ atq occiosũ expectauit
negociiũ: neq discipulũ quendã matheriȩ ꝗͣ cõtẽplando mundũ pos¬
ssit efficẽ. sed auctorẽ dm. expͥmendũ pitauit A duertit eñĩ uir
plenꝰ pridentia. ꝙ iusibiliũ atq iniusibiliũ substantiaꝵ. ⁊ causaᷤ Reꝵ
mens sola diuinc cõtinecit. Nõ ut philosopbi disutãt uclidiorem
athomoꝵ cõplenoe : ꝑscuerannię uigis pr̃ara caua. Et iudicauit
qd̾ tela aranes texerent. q sic minita & in sulstantiuict pͥncipia⁊
celo hac tris darr̃e Qre ut for tuito cungerent᷑. sta forturto.
ac temere dissoluerent᷑ nͥ insui guhutoꝵis duunca iurtites
cõstarẽ. Nec inmerto gubnatorẽ ꝯscuit. qͥ no nouer aulto. e¬

Expanded text:
testis diuini operis ausus est dicere: in principio fecit deus caelum et terram. non ille, ut atomorum concursione mundus coiret, serum atque otiosum expectauit negotium neque discipulum quendam materiae, quam contemplando mundum posset effingere, sed auctorem deum exprimendum putauit. aduertit enim uir plenus prudentiae quod uisibilium atque inuisibilium substantiam et causas rerum mens sola diuina contineat, non ut philosophi disputant ualidiorem atomorum conplexionem perseuerantiae iugis praestare causam: iudicauit quod telam araneae texerent qui sic minuta et insubstantiva principia coelo ac terris darent, quae ut fortuito conjungerentur, ita fortuito ac temere dissolverentur, nisi in sui gubernatoris divina virtute constarent. Nec immerito gubernatorem nesciunt, qui non nover
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ut etnitatẽ oꝑis. cũ di op̃is cõiungeree ęt̃nitate: uł
rent᷑ honoribꝰ: Eaiͦ factũ ẽ: ut partes mundi dõs ee
crederãe ꝗͣ uis de ipso mũdo. ñ mediocris int̾ eo ᷤᷤ questio sit. Mãpi¬
tagoras. unũ mundũ asserit Aliĩ innumerabiles dic̃t eȩ mũdo ᷤᷤ
sensu. &ͦq mundũ sẽꝑ fuisse ⁊ forȩ : aristoteles usurpat dic̃ę. C ont᷑
at̃ plato. ñ sẽp fuisse. s sẽꝑ fore p̃sumit. adstraere. P lurim. uͦnec
sicisse sẽp: nec sẽꝑ fore sc̃pti ͥ testificãt᷑. Int̾ has dissensiones cor.
qͣ potest ẽẽ ueri elbanatio: cũ alii mũdũ ipsũ dm̃ esse dicãt. qͦd
ei mẽs dumnͣ ut putãt ĩ eẽ uidecct᷑. ali paites ei. alii qͥo utrũq:

Expanded text:
ut rentur honoribus? Ex quo factum est, ut partes mundi deos esse crederent, quamvis de ipso mundo non mediocris inter eos quaestio sit. Nam Pythagoras unum mundum asserit: alii innumerabiles dicunt esse mundos, ipsumque mundum semper fuisse et fore Aristoteles usurpat dicere: contra autem Plato non semper fuisse et semper fore praesumit adstruere, plurimi uero non fuisse semper nec semper fore scriptis suis testificantur. inter has dissensiones eorum quae potest ueri esse aestimatio, cum alii mundum ipsum deum esse dicant, quod ei mens diuina
Abbreviated transcription (Latin):
Pulere qͦq ait. I npͥncipio fec̃: ut ĩ cõphensibilẽ celeritatẽ opis expͥmerre
cũ esfectũ pꝰ oꝑcitiõis implete ꝙͣ indicuĩ cepte explicauiss & ha dicat᷑.
adũtẽ debeniꝰ. M oyseᷤᷤ unq ille eruditꝰ in oĩ sapientia egyptioꝵ: quẽ
đ flumine collectũ filici phantioniᷤ ut filiũ dilex̃.⁊ subsidiis regalibꝰ fui
ui cũ d aqͣ nom̃ acceꝑit nõ putaũ tam̃ dicendũ. qeraqͣ constarẽt
amore iusticię sodire exiluĩ uoluptariũ. ꝗͣ intyrannidis fastigio poẽi
inioiȩ sese dedit. uoluptatiq eripuit. Itq oĩs regiȩ domꝰ deduias
tumultꝰ: iisecretũ Netiopiȩ se contulit ibiq. acet̾is negociis remotus
totũ diuinȩ cognieni animũ intendit. ũ głã di uidera faciȩ̨
ad faciẽ. Cui testificet᷑ scͥpt᷑a qͥ nemo surex̃ ampliꝰ ꝓpħa unsrł¬
sic̃ moyses. qͥ sciuit dnm̃ facie ad faciẽ. Nõ inuisione. neq insõn o

Expanded text:
t inconprehensibilem celeritatem operis exprimeret, cum effectum prius operationis inpletae quam indicium coeptae explicauisset. quis hoc dicat aduertere debemus. Moyses utique ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum, quem de flumine collectum filia Pharao ut filium dilexit et subsidiis regalibus tulqui cum de aqua nomen acceperit, non putauit tamen dicendum quod ex aqua constarent amore justitiae subire exsilium voluntarium, quam in tyrannidis fastigio peccati eripuit, atque omnes regiae domus declinans tumultus, in secretum Aethiopiae se contulit; ibidem a caeteris negotiis remotus, totum divinae cognitioni animum intendit, ut gloriam Dei 4 videret facie ad faciem. Cui testificatur Scriptura, quia nemo surrexit ampliussicut Moyses, qui sciuit dominum faciem ad faciem, non in uisione neque in somnio,
Abbreviated transcription (Latin):
qno fieri cep. sic an sapientia. Cỹ parerae clu. cũ illo eta. Ad
numerũ at si refferas. ita cuen. ut accipicis. Tnpͥmis fec̃ ds̃ cęlun
& tra. de ind̾ colles regioil fines in habitabiles. uł sic ante reliqͣs
iusibiles cͤat᷑as. Die noctẽ. ligna fructifera. animantui gnca
diu̾sci. celii ⁊ tra fec. Siuͦ ad fundamtũ refferas. pͥncipiũ tre fun¬
decta eẽ legisti. dicte sapientia. Iucado forcia faciebat. fun¬

Expanded text:
illo eram. ad numerum autem si referamus, ita conuenit, ut accipias: inprimis fecit caelum et terram, deinde colles regiones fines inhabitabiles uel sic: ante reliquas uisibiles creaturas, diem noctem ligna fructifera animantium genera diversa, coelum et terram fecit. Si vero ad fundamentum referas, principium terrae fundamenta esse legisti, dicente Sapientia: Quando fortia faciebat fun
Abbreviated transcription (Latin):
pncipo inqͥdo. uce boni ordo in lluad pͥmar ad sereroo quod
negure cõsueuerũt. ⁊ cognoscerent pͥncipiũ eẽ mundi. ne siue pͥnci¬
pio nũdũ eẽ lioĩnes arbitraret᷑. Unde ⁊ dd cũ decęlo ⁊ t̾ra.⁊ mari lo¬
queret: ait. O m̃ia insapientia feasti. Dedit gͦ pͥncipiũ mundo. a¬
tantia credemꝰ. Et pulcre addidit fec̾. ne mora in faciendo fuisse es¬
usũ. nec urtutis eependit qͥ monito suȩ uoluntans magestate tante
opac̃ns impleuit : ut cͥa qͦ nõ erat ẽẽ facoe tã uelocit̾ : ut neq ut neq¬

Expanded text:
principio inquit. quam bonus ordo, ut illud primum adsereret quod negare consuerunt et cognoscerent pnncipiumprincipium esse mundi, ne sine principio mundum esse homines arbitrentur. unde et Dauid, cum de caelo et terra et mari loqueretur, ait: o\'mnia in sapientia fecisti. dedit ergo principium mundo, dtantiae crederemus. Et pulchre addidit, Fecit, ne mora in faciendo fuisse exisusum, nec virtutis expendit, qui momento suae voluntatis majestatem tantae operationis implevit; ut ea q
Abbreviated transcription (Latin):
isibus hnͣanis famulãt᷑ lumi̾a solis
Fixaͣ tenore suo qͣne prima cͤauit origo¬
Qd̾̃ te destituũt uires supria prodũt

Expanded text:
isibus humanis famulantur lumina solis Fixa tenore suo, quem prima creavit origoQuod te destituunt vires, suspiria produnt
Abbreviated transcription (Latin):
ĩueneris ciuitatẽ ñ minꝰ ciuica simultate .ꝙͣ barbarica sesione uacuatã. pacẽ oĩb su¬
adens: haritatẽ illis. illos patͥe red dist. Qͥb tuo monitu. ñ minꝰ ĩ unũ consiliũ. ꝙͣ ĩunu
oppidũ reu̾tentib : muri tͥ dobẽt plebẽ reductã. plebs reducta ꝯcordiã. Qͦortoa: satꝰ
religione uenerabil. soliꝰ dilectonis obitentu. abrupist tot repagula. tot obiectas ue¬
nendi difficultates. Itinerũ uudelicet longitũdinẽ. buitatẽ dierũ niuiũ copiai pe¬
nuriã pabuloꝵ: latitudinẽ solitudinũ. angustias mansionũ: uiarũ uoragines. aut
lubͥ cos. aut colles ascensu salebrosos. aut ualles lapsuũ assiduitate derasas. ꝑqoĩa ĩ cõmoda.¬

Expanded text:
inveneris civitatem non minus civica simultate quam barbarica incursione vacuatam, pacem omnibus suinveneris civitatem non minus civica simultate quam barbarica incursione vacuatam, pacem omnibus suadens caritatem illis, illos patriae reddidisti. quibus tuo monitu non minus in unum consilium quam in unum oppidum revertentibus muri tibi debent plebem reductam, plebs reducta concordiam. quocirca satis religione venerabilis, solius dilectionis obtentu, abrupisti tot repagula, tot objectas veniendi difficultates: itinerum videlicet longitudinem, brevitatem dierum, nivium copiam, penuriam pabulorum, latitudines solitudinum, angustias mansionum, viarum voragines, aut lubricos, aut colles ascensu salebrosos, aut valles lapsuum assiduitate derasas: per quae omnia
Abbreviated transcription (Latin):
remonet᷑. Iucet si orrois a porhecisq seu periu ĩpleta. destias alie uscp ad ad uetu
hirũ dineũ. łoiconniũ. ianiuumeq niguidos menses. ĩ ocio fuliginoso. siue tunicataqͥe¬
te tͣiismitt̾e : nobꝰ qͦ parũ ĩ oppido fnuctuose ꝓtinꝰ ãputabũt᷑ cause morarũ .uͭ dũ ip̃e ni¬
mirũ fuueris rure nos te fruam᷑. qͥb u uecognosois ñ magis cordiẽ aut uoluptanager
Sãbiendus affectu. Us bone ꝙ gaudiũ fuit laboriosis. cũ tu scm̾ pedẽ semirutis men¬
b ĩtulisti.ꝙͣ. tu ab oĩ ordine. sexu. etate stipatissimꝰ abiebare: qͣ sals gͣ singłos ubi ser¬
nionis: ꝙͣ te blandũ pueri. cͥomem iuuenes gͣuẽ senes meciebant᷑. Qͣstu lacͥmas uͭ parẽs
õiũ suꝑ edes ĩcendio ꝓrutas. ⁊ domnioilia semiusta fudist qͣntũ doluist cãpos sepultos.
ossib ĩ sepultis. Q tua dei̾ceps exortatõ: qͥ reꝑatõnẽ suadentis aĩositas. his adicit᷑ ꝙ cũ

Expanded text:
remoretur. ilicet si horreis apothecisque seu penu impleta destinas illic usque ad adventum hirundineum vel ciconinum Iani Numaeque ninguidos menses in otio fuliginoso sive tunicata quiete transmittere, nobis quoque parum in oppido fructuosae protinus amputabuntur causae morarum, ut, dum ipse nimirum frueris rure, nos te fruamur, quibus, ut recognoscis, non magis cordi est aut voluptati ager ambiendus affectu. deus bone, quod gaudium fuit laboriosis, cum tu sanctum pedem semirutis moenibus intulisti! quam tu ab omni ordine sexu aetate stipatissimus ambiebare! quae salsi erga singulos libra sermonis! quam te blandum pueri, comem iuvenes, gravem senes metiebantur! quas tu lacrimas ut parens omnium super aedes incendio prorutas et domicilia semiusta fudisti! quantum doluisti campos sepultos ossibus insepultis! quae tua deinceps exhortatio, quae reparationem suadentis animositas! his adicitur, quod, cum
Abbreviated transcription (Latin):
fert lict̾as meas. qͣsgͣndit᷑ anxiꝰ eramui. Oppidum siqͥdẽ nr̃m qͣi qͦndẽ sui lunitis olucẽ. cir¬
iarũ nob gentiũ arnia t̾rificãt. Sic enuloris ĩ medio posit lacͥmabił p̃da populori: bur

Expanded text:
fert litteras meas, quas granditer anxius exaravi. oppidum siquidem nostrum quasi quandam sui limitis obicem circumfusarum nobis gentium arma terrificant, sic aemulorum
Abbreviated transcription (Latin):
exqͥrã : noueritis ħꝰ mͦi assensu. initũ me honoris ploneris exciꝑe. Primore laco
gͣudẽ publice opinionis sarcinã penditate. ꝙ ĩ uinxistis ĩcipienti consũmata ui¬
diciaĩ atq ab boc rectũ ꝯsilii tͣmitẽ postularis. ũnꝰ recolitis adhuc nuꝑ erratũ. Igͥt̃
famare conuntiũ tlio ꝯiecerit. Est erũ ħ qͣdã uis malis morib. u ĩnocentiã młti¬
tu dinis deuenustent sceła paucoꝵ: cũ tñ ediuso bonor raritas. flagicia multoꝵ ne¬
qͥat excusare. uircutib cõmunicatis. Si qͣmpiã noĩa uero miaohort. ꝗͣ. uis ill
pauilis. antius. hilarimib macharuis. conferendũ sectate a nachores eos progati

Expanded text:
exquiram, noveritis huiusmodi assensu multum me honoris, plus oneris excipere, primore loco grandem publicae opinionis sarcinam penditote, quod iniunxistis incipienti consummata iudicia atque ab hoc rectum consilii tramitem postulatis,1 in quo recolitis adhuc nuper erratum, igitfamare conantum turbo coniecerit. est enim haec quaedam vis malis moribus, .ut innocentiam multitudinis devenustent scelera paucorum, cum tamen e diverso bonorum raritas flagitia multorum nequeat excusare virtutibus communicatis. si quempiam nomina-vero monachorum, quamvis illum, Paulis Antoniis, Hilarionibus Macariis conferendum, sectat
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenis miles. tenuis soł. ad huc filiꝰ faiilias ÷ pat̃: excuurit. Nec illũ aꝓposita de uotone
te uilescens. s ȩxaminata sodalitate p̾ciosus. ⁊ bono uiratu emulissuis magis ꝑdesse ou¬
piens ꝙͣ plac̾e: seueris ꝑatͥb cõꝑandꝰ : qͥ iuuenũ filioꝵ ntũ cogitãt uotaꝙ cõmoda. In adu̾s¬
constans. ĩ dubus fid. ipperis modestꝰ. ĩ habitu simplex. ĩ sermone cõmunis. ĩ ꝯtubꝰnio eqͣł
ĩ ꝯsilio p̃cellens. Amicicias ꝓbacas enire expecit: ꝯstant᷑ retinet. ꝑhennit᷑ seruat. In¬
imicicias idictas honesto ȩxercet. tarde c̾die: celerit᷑ deponit. Marine ãbiendꝰ: qͥa mi¬
nime ãbitosus. Non studet susciꝑe sac̾ dotiũ : s mereri. Dicte aliqͥs. uni tͥ de illo t̃a cito
tanta cõꝑta sũt : Cui respondeo: Prius biturges nou̾am: ꝙͣ biturigas. Multos ĩrtinere. ir

Expanded text:
iuvenis miles, tenuis solus, adhuc filius familias et iam pater extruxit. nec illum a proposita devotione iuvenis miles, tenuis solus, adhuc filius familias et iam pater extruxit. nec illum a proposita devotione te vilescens sed examinata sodalitate pretiosus et a bono viratu aemulis suis magis prodesse cupiens quam placere, severis patribus comparandus, qui iuvenum filiorum non tam cogitant vota constans in dubiis fidus in prosperis modestus, in habitu simplex in sermone communis, in contubernio aequalis in consilio praecellens; amicitias probatas enixe expetit, constanter retinet, perenniter servat; inimicitias indictas honeste exercet, tarde credit, celeriter deponit; maxime ambiendus, quia minime ambitiosus, non studet suscipere sacerdotium, sed mereri. dicit aliquis: unde tibi de illo tam cito tanta conperta sunt? cui respondeo: prius Bituriges noveram quam Biturigas. multos in itinere mul
Abbreviated transcription (Latin):
Si necessitas arripiende legatõnis ĩcubuit: ñ ille senel ꝓhac ciuitate stecit an̾ pellito
reges. uł anꝰ pͥncipes pͦpuratos. Si abigit᷑ qͦ magistro ruduñtis fid e fuerit ĩbutꝰ: ũꝓ
uerbialit᷑ꝰ loqͣr. donii haliuit un disce̾t. Postremo iste ẽ. ille clarissims. ou ĩ tene¬
bris ergastularib ꝯstituto. multiplicitꝰ obserata barbarici carceris diuinitꝰ claust᷑
patuerũt. Istũ u audiuimꝰ tã socero ꝗͣ pat᷑ pꝰpositis : ad sac̾ dociũ duci oportere u¬
ei ferabamin. Qͦ qͥdẽ tp̃r pluriũ laudis domũ retulit: qͣudo honorari maluit
an beselehelis ped es. oblatrou simbolũ coaceruauit ĩpendis Salomon deiꝰceps uͭ tẽplũ e¬
dificaret ĩsolimis. solidas populiuires ĩoꝑe concussit: ꝙͣ. uis palestinoꝵ captiuas opes. ⁊ oir¬
ꝯiector regũ tͥhutarias fũ ctõnes. austł regine sabaitis gaza cumula uerit. Huob eccłiã

Expanded text:
piendae legationis incubuit, non ille semel pro hac civitate stetit vel ante pellitos reges vel ante principes purpuratos. si ambigitur quo magistro rudimentis fidei fuerit imbutus: ut proverbialiter loquar, domi habuit unde disceret. postremo iste est ille, carissimi, cui in tenebris ergastularibus constituto multipliciter obserata barbarici carceris divinitus claustra patuerunt. istum, ut audivimus, tam socero quam patre postpositis ad sacerdotium duci oportere vociferabamini; quo quidem tempore plurimum laudis domum rettulit, quando honorari parentuin eremo ante Beselehelis pedes oblaticii symbolam coacervavit impendii. Salomon deinceps, ut templum aedificaret in Solymis, solidas populi vires in opere concussit, quamvis Palaestinorum captivas opes et circumiectorum regum tributarias functiones australis reginae Sabaitis gaza cumulaverit. hic vobis ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
iste fastidiũ uob̾ exeitaturꝰ : qͥa pauei studia nc̃ honorãt. simł ⁊ nat᷑al uicio fixm̃¬
sipũ ẽ radicatũq pectorib humanis : ũ qͥ ñ ĩtelligũt artes. ñ mirent᷑ artifices uł.
us ł deuantuon tierẽ dicaui. Et enĩ ꝯsuetudinis moe ũ ediga at: ẜ dilignat nai
fucetissime. Iudicas u qͥ eqͥssime. Suades: ũ qͥ suicerissime. Eõmoueris anardis¬
sime Placaris  uqͥ celerrune. Redamas u qͥ fidelissime. Hoĩa exẽpla uiuendi ĩa hĩc
ab anrus ꝑubib itĩs apollinari ui seqͥt᷑ gaudeo. Certe u sest amoneo. In qdacroo iagtu¬

Expanded text:
iste fastidium vobis excitaturus, quia pauci studia nunc honorant, simul et naturali vitio fixum est radicatumque pectoribus humanis, ut qui non intellegunt artes non mirentur artifices, vale. tibi devinctior fierem, iudicavi, est enim consuetudinis meae, ut eligafacetissime; iudicas ut qui aequissime; suades ut qui sincerissime; commoveris ut qui tardissime; placaris ut qui celerrime; redamas ut qui fidelissime. haec omnia exempla vivendi iam hinc ab annis puberibus meus Apollinaris si sequitur, gaudeo; certe ut sequatur, admoneo, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
lidꝰ iudicat᷑. Od plura: Tocũ te nob̵ ille iã reddidit. totã tuã tẽꝑantiã. religionẽ li¬
b̾tatẽ. uereꝯdiã: ⁊ illã delicate mentis pudicissimã teneritudinẽ. iogda similiti¬
ne exscͥpsit. Qꝓpt̾ qͣntũ uoluenis dem̃ frui sec̾to: ĩdulg̾e secessui. licebit᷑ idulgeas:¬

Expanded text:
llidus iudicatur. quid plura? totum te nobis ille iam reddidit; totam tuam temperantiam religionem, lillidus iudicatur. quid plura? totum te nobis ille iam reddidit; totam tuam temperantiam religionem, libertatem verecundiam et illam delicatae mentis pudicissimam teneritudinem iucunda similitudine exscripsit. quapropter quantum volueris deinceps frui secreto, indulge
Abbreviated transcription (Latin):
ma bõ teura doe ietis: Smarime religiosis. Inqͥb eũ magisoccupat megulla sensuũ
ꝓ spuma uerboꝵ. Tot a ill acđonũ suarũ itento celeritas mora :xt̃ rergeglla sensuũ
Iuis adhene ꝓpt̃ ꝯsuetudinẽ crucis: istic flectit᷑ pt̃ gram cauitatis. slmndil dede
moðamine: ꝗͥa copͥmit qͦties pndene statuit gulã qͦties abstine actantia. Otticia
multiplicat ꝓpba: uitat aliena. Cũq: ip̃i uicissim debeat occ̃ri : gͣtꝰ habet siq mutuũ
honos debeat᷑ mage qͣ rependat᷑ . In giuuio itinere consessu. ĩferiorib: oedit Vtt
ũ se illi iio luptuosius tͦba p̾ponat suꝑioꝵ. Sermonẽ maximo tẽꝑaũito cũ collo qͣn¬
te dispensat. In oͦ ñ patit᷑ ullã aut uereꝯdiã ext̾nꝰ. aut familiatis ĩuiriã aut curi
osus repulsã. aut suspiciosus neqͥtiã. aut ꝑitꝰ calũpnia: ait iꝑitꝰ ĩfamiã. Si plicita¬
tẽ colube iꝰ eccła seruat: ĩ foro serpentis astutiã. Bonis pdenis. malis cautꝰ: neuts ca¬

Expanded text:
mini cura de litteris, sed maxime religiosis, in quibus eum magis occupat medulla sensuum quam spuma verborum, tota illi actionum suarum intentio celeritas mora Christus est. quodque millis adhaeret propter consuetudinem crucis, istis flectitur propter gratiam caritatis: summo utrumque moderamine, quia comprimit, quotiens prandere statuit, gulam, quotiens abstinere, iactantiam, officia multiplicat propria, vitat aliena; cumque ipsi vicissim deceat occurri, gratius habet, si sibi mutuus honos debeatur mage quam rependatur. in convivio itinere consessu inferioribus cedit; quo fit, ut se illi voluptuosius turba postponat superiorum, sermonem maximo temperamento cum conloquente dispensat, in quo non patitur ullam auiciosus nequitiam, aut peritus calumniam aut imperitus infamiam, simplicitatem columbae in ecclesia servat, in foro serpentis astutiam; bonis prudens, malis cautus, neutris ca
Abbreviated transcription (Latin):
solã clericatꝰ diut̾nitatẽ. ꝓmeritis autumãt calculandã u̾nos ĩ antistite ꝯiecndo
ñ utelitatẽ uelit elig̾e. s etateꝰ. tanꝗͣ dsu potiꝰ qͣ. uñ uiue debeat accipi ad sũmũ sae̾do¬
tiũ ao ipiscendũ ꝓ õiũ gr̾arũ pͥuilegio decoramto lenocinam̃to. Ꝙ ita qͥpiã ĩministndo
sognes ÷ obloqͣndo celeres ĩ tttib ociosi ĩ seditonib occupati. ĩ caritate ĩfirmi ĩ facto¬
ne robust ĩ einulatõnũ ꝯseruatone stabiles : i sententirũ assertõne nut antes. nitũt᷑
regere eccłam: qͦs iã regi necce ẽ ꝑ senectã. S nͨ diutiꝰ placet ꝓpt̾ paucoꝵ ãbitꝰ: inul

Expanded text:
nos in antistite consecrando non utilitatem velint eligere sed aetatem, tamquam diu potius quam bene vivere debeat accipi ad summum sacerdotium adipiscendum pro omnium gratiarum privilegio decoramento lenocinamento. et ita quipiam, in ministrando segnes in obloquendo celeres, in tractatibus otiosi in seditionibus occupati, in caritate infirmi in factione robusti, in aemulationum conservatione stabiles in sententiarum assertione nutantes, nituntur regere ecclesiam, quos iam regi necesse erit 1 per senectam. sed nec diutius placet propter paucorum ambitus mul
Abbreviated transcription (Latin):
Si diligeneẽ: suꝑfciciosus dec̾nit᷑. Si remissũ: negligens iudicat᷑. Si sollertẽ: cupiaꝰ.
S. qͥetũ: ꝓñtiat᷑ ignauꝰ. Si absteiiũ ꝓducimꝰ: auarꝰ accipit᷑. Si eũ qͥ pͣndendo pascat.
edacitatis ĩpetit᷑. Si cũ qͥ pascendo ieuuiet: uanitatis arguit᷑. Lib̾tatẽ ꝓ ĩꝓbtrate ꝯdẽp¬
nãt: uerendiã ꝑ rusticitate fastioiuĩt. Rigidos eb auscitate ñ habent caros: blandi apid
eos cõmunione uilescũt. Ac sic itͦlibet gn̾e uiuat᷑: seꝑ hic tñ bonarũ partiũ inmesꝓũ¬
gentib lingͥs maledicoꝵ uelut bicipitib hamis iuncabũt᷑. Int̃ ħ. monisterialib diꝰ

Expanded text:
si sollertem, cupidus: si quietum, pronuntiatur ignavus; si abstemium producimus, avarus accipitur: si eum qui prandendo pascat, edacitatis impetitur: si eum qui pascendo ieiunet, vanitatis arguitur. libertatem pro improbitate condemnant: verecundiam pro rusticitate fastidiunt; rigidos ob austeritatem non habent caros: blandi apud eos communione vilescunt. ac sic, utrolibet genere vivatur, semper hic tamen bonarum partium mores punge
Abbreviated transcription (Latin):
nuore facultatẽ. negocioꝵ ꝓbare difficultatib : n illic stilũ ꝑitũ qͣi qͣndã foꝯdi pect¬
ris uomerẽ figere : uͥ matherie sterilis argum̃tũ uelut arida cespitis inac gleba ieiu¬
not a naturit mund̾ similib erẽplis. Medicꝰ i dis ꝑatõne : gubnator r̃ tẽpestate cog¬
noscit. Hore oiũ famã p̃cedentia ꝑicła extollũt qͣ ꝓferto delicesct nupbet ulene nes

Expanded text:
niorum facultatem negotiorum probare difficultatibus, et illic stylum peritum, quasi quemdam fecundi pectniorum facultatem negotiorum probare difficultatibus, et illic stylum peritum, quasi quemdam fecundi pectoris vomerem figere, ubi materiae sterilis argumentum, velut arida cespitis macri gleba, jejunat. Scaturit mundus similibus exemplis; medicus in desperatione, gubernator in tempestate cognoscitur; horum omnium famam praecedentia pericula extollunt: quae profecto delitescit, nis
Abbreviated transcription (Latin):
Lacis ounice ĩ xp̃o patͦne rẽtui parit̾ ⁊ amoris ⁊ moris: ꝙ ꝑegͥni curas anuci. litteris
nitigas consolatoriis. atq utinã me sẽꝑ sic recorderis: ut sollitudines ip̃as anguore
succiduo ꝯcathenatus. qͥ exitator actenuas. ĩ t̾cessor ĩcidas. Decetꝰo libtos tuos causis qͣs
ĩuinxeras expeditis reu̾ti puto. qͦs ita strenue constat rẽ ꝑegisse: ut nͦ eguerit ad iuua¬
Nam stilũ ur̾m qͣnta comitet᷑ uł flãma seusuũ. ł iida sermonũ liberiꝰ assẽrem:
uer caritas dulcedinẽ. natura faꝯdiã. ꝑ itia disciplinã: ĩ sola inatherie tñ elecłone
titulos morib meis applicas. s sipudoris nm̃i fecisses u cũo ronẽ : symachianũ uid̾ te togi¬
tare par fuerit. Ut uera laus ornat: ita falsa castigat. Qͦ lociti si animũ ut̾m bñ me¬
or suꝑ affectũ ꝗͣ maximũ ostendis: hoc tu n arte fecisti. Nã moris ẽ el oqͣntib uiris. ĩ ge¬

Expanded text:
acis, o unice in Christo patrone, rem tui pariter et amoris et moris, quod peregrini curas amici litteris mitigas consolatoriis. atque utinam mei semper sic recorderis, ut sollicitudines ipsas angore 2 succiduo concatenatas, qui exhortator attenuas, intercessor incidas! de cetero, libertos tuos causis quas iniunxeras expeditis reverti puto, quos ita strenue constat rem peregisse, ut nec eguerint adiuvalum vestrum quanta comitetur 231 vel flamma sensuum, vel unda sermonum, liberius assererem, a tua servet caritas dulcedinem, natura facundiam, peritia disciplinam; in sola materiae tamen electione titulos moribus meis applicas. Sed si pudoris nostri fecisses utcunque rationem, Symmachianum illud te cogitare par fuerat: Ut vera laus ornat, ita falsa castigat. Quo loci tamen, si animum vestrum bene metior, super affectum quem maximum ostendis, hoc tu et arte fecisti. Nam moris est eloquentibus viris, inge