comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usus fauore senatorum: prostrauit se
coram imperatorib dicens. Subueni¬
te romanis ur̃is. sacratissimi impera¬
tores: et deos nouos quos eugenia secũ
adduxit de egypto ab hac urbe separate.
Dui est enim ꝙ hi qui xͥani dicuntur.
rei publice nocent. Qui inriclent le¬
gum ur̃aꝵ sacro sanctas cerimonias: ⁊
om̃ipotentes deos nr̃os. ac siuana simu¬
lachra despiciunt. Iura quoq ip̃ius
nature ꝑuertunt: separant comugii
graciam: sponsantes sibi ad sociant.
et dicunt iniquum ẽẽ si sponsum suũ.
sponsa accipiat. Quid faciemus piis¬
simi imperatores : Inuenti sunt dii:
qui homines nasci prohibeant. Et qui¬
b ista uidebunt sinati non fuerint
quib ualeant imperari: ibi reparacio
romanaꝵ uirium: ubi erunt romani
excercitus rediuiua certamina: uł pro
quib iutrices dextere. u̾roꝵ hostiũ
ceruices indinent: si iam uxores haben¬
de non sunt. si sponsas amittimus
eadem flebili querela deponeret: decre¬
uit gallienus augustus ut aut spon¬

Expanded text:
um favore usus, prostravit se coram imperatore, dicens: Subvenite Romanis vestris, sacratissimi principes, et deos novos quos Eugenia secum adduxit ab Aegypto veniens, ab hac urbe separate. Diu est enim quod hi qui Christiani dicuntur reipublicae nocent: qui irrident legum nostrarum sacrosancta caeremonia, et omnipotentes deos nostros, ac si vana simulacra, despiciunt. Jura quoque ipsius naturae pervertunt, separant conjugium, gratiam sponsarum sibi associant; et dicunt iniquum esse, si sponsum suum sponsa accipiat. Quid faciemus, piissimi imperatores? Inventi 348 sunt dii qui homines prohibeant, et quibus ista videbunt, si nati non fuerint quibus valeat imperari? Ubi reparatio Romanarum virium? ubi Romani exercitus rediviva certamina? Pro quibus victrices dextrae vestrae hostium cervices inclinabunt, si jam uxores habendae non erunt, si sponsas amittimus,ea flebili querela depromeret, decrevit Gallienus Augustus, ut aut spon
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis narracio ostenderet. S ne iudai¬
cis fabuł intanti. in solo legis desiderio
tenerent᷑: ostendit ne hereticis fabu¬
lis et stultis sollicitacionib secducti.
sue insignis lingue diuina annuncian¬
su fidem conuertit. Duplicatis etiam
talentis dñi sui. centesimum secum af¬
ferens fructum: adgemimea celi palacia
ꝑemuter regnaturus. ardentis animi
suo corpori: assiduis lam̃tacionibus.
crebris q iugiliis. semꝑ menbra sua
macerabat. Hic enim ab ip̃o puericie
sue tempore castus omnimꝰ ꝑseuerans:
neq uxorem neq filios ꝑhibetur ha¬
buisse. Ideo non inmerito iste angłoꝵ¬
inter agmuna et gloriosum apłorum
choꝵ inter laudabilem ꝓpħarum
numerum. atq candancia uirginũ
lilia. et in marcessibiles martirum
flores choruscat: om̃ium q beatoꝵ¬

Expanded text:
ostenderet, ne vel Judaicis genealogiis intenti, solo legis desiderio tenerentur, vel haereticis fabulis et stultis sollicitationibus seducti, ae insignis linguae nuntiansui fidem converteret. Duplicatis etenim talentis Domini sui, et centesimum secum afferens fructum ad gemmea coeli palatia perenniter regnaturus, ardentis animi suo corpori assiduis lamentationibus, crebrisque vigiliis membra sua macerans indixit. Hic etenim ab ipso pueritiae suae tempore castus omnimodo perseverans, neque uxorem, neque filios perhibetur habuisse. Ideoque non immerito inter angelorum agmina, et gloriosum apostolorum chorum, inter laudabilem prophetarum numerum, atque candentia lilia virginum, et immarcescibiles rosas martyrum et flores coruscat, omniumque beato
Abbreviated transcription (Latin):
intemplo dñi insacrificio a sacerdoti¬
b offerebatur. itaille precet̾is euan¬
głistis. specialius ea qͦi dominus in
templo uł circa templum gessit e¬
memorare curauit. Deinde exordi¬
um sui euanglui atachatia sacer¬

Expanded text:
in templo Domini in sacrificio a sacerdotibus offerebatur, ita ille, prae caeteris evangelistis, specialius ea quae Dominus in templo vel circa templum gessit, commemorare curavit. De quibus exordium sui Evangelii a Zacharia sacer
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes .i. prudencia. demperancia.
fortitudo. atq iusticia designantur.
Nam sicut .iiiͦi. saluberrimiss luculẽ¬
tis et fluminib dñi irrigatur. iiͦi.
lucido ihu xp̃i nlomini fonte. sc̃s iste
uelud eufrates ꝓcedens. de quo nob̾
sat. et quia eufrates fertilitas siue ub̃
incrementa Radios enim sue clarita¬
tis uelud iubar abechere ueniens dit¬
fudit. ac multoꝵ hominum pectora
illuminans. ceca cotidie illuminare

Expanded text:
virtutes, id est prudentia, temperantia, fortitudo, atque justitia designantur. Nam sicut a quatuor saluberrimis luculentisque fluminibus Domini irrigatur paradiserlucido Jesu Christi Domini fonte sanctus iste velut Euphrates procedens, de quo nobissat. Et ut Euphrates fertilis seu frugaliincrementum, radio suae claritatis velut jubar ab aethere veniens, ac multorum hominum pectora illustrans, quotidie illuminare
Abbreviated transcription (Latin):
ipos inuicem aspicientes: quid nam
sibi accilisset taciti cogitabant. Set
cum beatus uir comꝑisset exequiaꝵ ẽẽ
illam frequenciam non sacroꝵ: eleua¬
ta rursum manũ dat eis ab euncli ⁊ tol¬
ientli corꝑis potestatem. Ita eos et cũ¬
uoluit stare compulit: et cum libu¬
it abire ꝑmisit:
tem dum inuico quodam tem

Expanded text:
 inuicem aspicientes, quidnam  inuicem aspicientes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum esse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cuuoluit, stare conpulit, et cum libuit, abire permisit. Item, cum in uico quodam tem
Abbreviated transcription (Latin):
ccidit autem insequenti tẽ¬
pore dum iter ageret: ut gen¬
tuis cũlusdam corpus. quod ad sepul¬
ctũ cum suꝑsticioso funere deferebat᷑.
obuium haberet. Conspicatus q emi¬
nus ueniencium turbam: quid nam
seẽt ignarus. paululum stecit. Nlam¬
cum fere quingentoꝵ passium inter¬
ualum eẽt. ut difficile fuisset dinos¬
cere quid uideret: tamen qi rusticam
manum cerneret zagente uento. linte¬
amina corpori suꝑiecta uolitarent: ꝓ¬
phanos sacrificioꝵ ritus agi credidit:
quia eẽt hec galloꝵ rusticis consuetu¬
do. simulacra lemonium candido tecta
uelamine. misera ꝑagros suos cirtum¬
ferte clemencia. Eleuato ergo econtͣ sig¬
no crucis: imꝑat turbe non mouerz
loco÷ onus q deponere. Hic uero mirĩi
inmodum. iuideres miseros primũ uelut
sara riguisse: de inde cum promouere
se sũmos conãmine niterentur: ult᷑
accendere non ualentes ridiculam in
inu̾tiginẽ rotabant᷑. donec uicti. corpo¬
ris omis deponunt. Attoniti et semet

Expanded text:
ccidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cujusdam corpus, quod ad sepulcrum cum superstitioso funere deferebatur, obvium haberet: conspicatusque eminus venientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum intervallum erat, ut difficile fuerit dignoscere quid videret. Tamen quia rusticam manum cerneret, et agente vento linteamina corpori superjecta volitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta velamine misera per agros suos circumferre dementia. Elevato ergo in adversos signo crucis, imperat turbae non moveri loco, onusque deponere. Hic vero mirum in modum videres miseros primum velut saxa riguisse: dein, cum promovere se summo conamine niterentur, ultra accedere non valentes, ridiculam in vertiginem rotabantur, donec victi, corporis onus ponunt. Attoniti et semet
Abbreviated transcription (Latin):
sustentabant᷑. U. irumi pauꝑem ñ
longe a monasti̾o habitandem: utxor
adult̾a maleficiis cruciabat. Sic̃ enim
ei in ira et furore fu̾at ꝯminata: ege¬
rat Enalignas uicantationes. ut
miser hõ ꝯsumptis carnibz nec posset
mori nec uiu̾e sin̾et. Sepiꝰ deniq et
uocis usum. et sensum omẽm corꝑis
amittebat: itenumq redibat nõ
ad uitam. s ad mortem ꝓlixiorem
crudelit̾ reuocatꝰ. Adducit᷑ tandem
hõad uirum dei in monast̾io demo¬
rantem: et ei trageclia miserabil ex¬
plicat᷑. Quehem̃ter indignansi anti
ibiq suꝑposito capiti eiꝰ uasculo eu¬
charistiam continente. in ip̃iꝰ sacram̃¬
ti uirtute.a lesione xͥani iubet demo¬
nem ꝓhiberi. Fcm̃ est ut p̾cepit: et

Expanded text:
sustentabantur. Virum pauperem non sustentabantur. Virum pauperem non longe a monasterio habitantem uxor adultera maleficiis cruciabat. Sicut enim ei in ira et furore fuerat comminata, egerat per malignas incantationes, ut miser homo consumptis carnibus nec posset mori, nec vivere sineretur. Saepius denique et vocis usum, et sensum omnem corporis amittebat; iterumque redibat non ad vitam, sed ad mortem prolixiorem crudeliter revocatus. Adducitur tandem homo ad Virum Dei in monasterio demorantem, et ei tragoedia miserabilis explicatur: qui vehementer indignans, antiqibique superposito capiti ejus vasculo Eucharistiam continente, in ipsius Sacramenti virtute, a laesione Christiani jubet daemonem prohiberi. Factum est ut praecepit; et
Abbreviated transcription (Latin):
expulsus a facie uiridei. Q grauius
ingemiscens pcͥgum eiꝰ clamauit.
agat᷑. in ꝓximo mͥ it̾m iunotescas. Et
ꝯu̾sus ad or̃onem ꝓ eo et oblationem
orem nou̾at sc̃itatem. eidem siłr sub¬
cognita eiꝰ lib̾atione meruit ꝯsolari.
irea hoc tp̃s in regno gallie
et finitimis regionib fames
inualuit: seruoꝵ aũt suoꝵ
borrea dñi bñdictio cumulauit. Si¬
quidem usq ad annum illũ: ñ qmͣ
eis laboris sui annona suffec̾at. S ⁊
tc̃ quoq pꝰ messem collectam. diligẽ¬
tͥ oĩb supputatis: uix usq ad pascba
sͥ eam posse suffic̾e estimabant. Cum
aũt emere uellent. sumptꝰ ñ inuene¬
runt: qd̃ longe carius solito uende¬
t᷑. Itaq ab ip̃o c̃ꝑe quadragesimali: pau¬
ꝑum ad eos maxima multitudo con¬
fluxit. Qb erogantes fidełi ꝙ habe¬
bant: dño bñdicente. ex moclica il¬
la annona. usq ad messem ip̃iꝑit̃
et qui sr̃ueniebant pauꝑes alacͥt̾

Expanded text:
expulsus a facie Viri Dei. Qui gravius expulsus a facie Viri Dei. Qui gravius ingemiscens, post tergum ejus clamavit: « agatur, in proximo mihi iterum innotescas. » Et conversus ad orationem pro eo, et oblationem orem noverat sanctitatem, eidem similiter subcognita ejus liberatione, meruit consolari.irca hoc tempus in regno Galliae et finitimis regionibus fames invaluit: servorum autem suorum horrea Domini benedictio cumulavit. Siquidem usque ad annum illum nunquam eis laboris sui annona suffecerat. Sed et tunc quoque post messem collectam, diligenter omnibus supputatis, vix usque ad Pascha sibi eam posse sufficere aestimabant. Cum autem emere vellent, sumptus non invenerunt, quod longe carius solito venderetur. Itaque ipso tempore quadragesimali, pauperum ad eos maxima multitudo confluxit; quibus erogantes fideliter quod habebant, Domino benedicente, ex modica illa annona usque ad messem ipsi pariter, et qui superveniebant pauperes, alacriter
Abbreviated transcription (Latin):
in uisu noctis. cum oĩa erga se ꝓsꝑa
ẽẽ sciscitanti respond̾et. et magna sese
gratularet᷑ felicitate locatum: de
luit. tam acerba illa in morte tãq
repentina ꝯmotio. Dicebat aũt qd̃
ea hora duo sp̃s neqm uelut inpu¬
deum horrende ꝓfunclitatis eum p̾¬
cipitare parassent. uñ t̾ritꝰ ita ꝯtre¬
muit: s beato pfłro a currente ereptꝰ.
nicħ sensit delnceps lesionis. Lon¬
gum eẽt cuncta narrare. q̃ sr̃ his qui
ex hac uita discesserant. et eoꝵ felici¬
tate ser A nleccitate diuina ei gr̃a reue¬
lare ab ip̃is iniciis ꝯsuauit. Unum cñ
dix̾imꝰ: qd̾ ob fr̃m ꝯmunionem. aliqͦ
intentionif᷑ idurioris erga cetͥos cõ
in monast̾io defuctꝰ est. Post paucoᷤᷤ
aũt clies uiro dei apparuit uultu lis¬
gubri. et. habitu miserabili: signifi¬
cans. ñ aduotum sͥ cuncta succedere.
tis sese traditum q̃ rebat᷑. ad qd̃ u̾bũ
ꝯtinuo impulsus est. et qͣi p̾cipitant̾

Expanded text:
in visu noctis, cum omnia erga se prospera in visu noctis, cum omnia erga se prospera esse sciscitanti reponderet, et in magna sese gratularetur felicitate locatum, dem sibi voluerit tam acerba illa in morte, tamque repentina commotio. Dicebat autem quod ea hora duo spiritus nequam velut in puteum horrendae profunditatis eum praecipitare parassent: unde territus ita contremuit, sed beato Petro accurrente ereptus, nihil sensit deinceps laesionis. 47. Longum esset cuncta narrare quae super his qui ex hac vita discesserant, et eorum felicitate seu etiam necessitate, divina ei gratia revelare ab ipsis initiis consuevit. Unum tamen dixerimintentionis, sed durioris erga caeteros frin monasterio defunctus est. Post paucos autem dies Viro Dei apparuit vultu lugubri et habitu miserabili, significans non ad votum sibi cuncta succedere. tis sese traditum querebatur. Ad quod verbum continuo impulsus est, et quasi praecipitanter
Abbreviated transcription (Latin):
paret eum: et p̾sumptionis ar¬
gueret. qd̾ acquieu̾it tang̾e hoĩem.
tanta si quidem caritate ꝓ eo sollicit
irca idemtempꝰ acctidit. Cerat.¬
relo simili. eiꝰ mansuetudinẽ sic̃p̾ diximꝰ
cdiris increpationib obruebat gra¬
uissimis febrib laboraret. Nemũ
ingrauescente morbo. ip̃a doloris
magnitudine suꝑatꝰ. alt̾em hu¬
mili obsecratione ꝯpellat ut sui
et febrem absced̾e iubet. Nec mora
ad imꝑium eiꝰ reliquit eum feb̾s:
exꝑtum in semet ip̃o ꝙ incet̾isar¬
guebat. Idem qͦ Galdritꝰ cum incla¬
rauasse aliqͣntosiam ꝑag̾et annos.
feruens sp̃u et tocius boniemula¬
tor ex hac luce migrauit. Q añs
unam fere horam mortis turbatꝰ
ad mom̃tum. et toto corpe d̾ribi¬
lit̾ motꝰ infremuit.: s ad pͥstinã
serenitatem reu̾sus uuiltu deinceps
placidissmo expunuit. Noluͥt aũt
deus sollicitum tibb̃is animum hꝰ
rei cognitione fraudari. Si qͥdẽ post
aliqͦt dies idem Galclricꝰ apparens ei

Expanded text:
paret eum, et praesumptionis argueret, quod acquieverit tangere hominem: tanta siquidem charitate pro eo sollicitirca idem tempus accidit zelo simili ejus mansuetudinem, sicut praediximus, duris increpationibus obruebat, gravissimis febribus laboraret. Demum ingravescente morbo, ipsa doloris magnitudine superatus, Abbatem humili obsecratione compellat ut sui et febrem abscedere jubet. Nec mora, ad imperium ejus reliquit eum febris, expertum in semetipso quod in caeteris arguebat. Idem quoque Galdricus cum in Clara-Valle aliquantos jam perageret annos, fervens spiritu, et totius boni aemulator, ex hac luce migravit: qui ante unam fere horam mortis turbatus ad momentum, et toto corpore terribiliter motus infremuit; sed ad pristinam serenitatem reversus, vultu deinceps placidissimo exspiravit. Noluit autem Dominus sollicitum Abbatis animum hujus rei cognitione fraudari. Siquidem post aliquot dies idem Galdricus apparens ei
Abbreviated transcription (Latin):
cum familiam illius. lues ex¬
trema uexaret: et maudite calamita¬
tis exemplo. ꝑtotam domum corpora
plorauit auxilium. Quo tempore: uir
beatus rem esse ꝑmisit difficilem un¬
petrari. Nam sp̃u senciebat. domum il¬
lam cliuino mumine uerberari. Tam̃
ñ prius destitit. septem totos dies dotidẽ¬
q noctes. orando et ieuinancdo continu¬
ans: quam id exorandum receperat. im¬
ꝑraret. Mox adeum liconciꝰ diuina ex¬
ꝑtu: beneficia ꝑuolauit: nuncians
simul agens grãs domum suã om̃i
ꝑiculo lioratam Centum etiam argẽ¬
ti libras opriit: quas uir beatus nec
respuit nec rerit: S priusqmͣ pondꝰ
illud monast̾u lnm attingeret: re¬
dimendis id captiu. ontinuo deputa¬
uit. Et cum ei sugge en ft̾ib ut aliqͥ¬

Expanded text:
cum familiam illius lues excum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore uir beatus t rem esse promisit difficilem inpetrari: nam spiritu sentiebat, domum illam diuino numine uerberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et ieiunando continuans, quam id quod exorandum receperat inpetraret. mox ad eum Lycontius diuina expertus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum ei suggereretur a
Abbreviated transcription (Latin):
ex ĩ erguminiᷤ tardius quam solebat.
et gr̃a minore curaret: subinde no¬
bis cum lacrimis fatebatur. sepp̃
cõmunionis illius̃ malum. cui se
uł puncto temporis necessitate non
sp̃u miciusset: detrimentum sentire.
uitutis. Sedecim post ea uixit anno :
nullam sinodum adiit: ab om̃ibus
ep̃oꝵ conuentib se remouit :¬
ed plane exꝑti sumus ĩminutã
ad tempus grãm: multiplici m̾¬
cede reparauit: Nicdi post ea ad pseudo fo¬
rum monast̾i ip̃ius. ad ductum mergu¬
minum: et priusquam limen attinge¬
ret. fuisse curatum.
estantem quandam nuꝑ audi¬
ui. cum intirceno mari. cursu
illo quo romam tendit᷑. naiuigaret:
subito turbinib exortis. extremum
uite omnium fusse cdiscrimen. Inqͦ
cum quidam egyptuis negociator nec¬
dum xp̃ianus magna uoce cdamauerit.
d̾s marcini eripe nos. mox tempestatẽ
fuise sedatam: seq optatum cursum.
cum summa placicli equoris quiete te¬
nuisse.
iconcius exuicariis uir fidelis.

Expanded text:
ex energumenis tardius quam solebat ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab omnibus episcoporum conuentibus se remouit. Sed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum. Testantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisse. Lycontius ex uicariis uir fidelis,
Abbreviated transcription (Latin):
st cridie felicis ep̃i ordinatio ꝑa¬
batur. sanctissimi sane uiri et pl¬
ane digni: qui meliori tempore sacer¬
dos fieret. Huius diei cõmunionẽ mar¬
tinus init: sacius estimans ad horam
cedere. quam his non consulere. quoꝵ
ceruib gladius imminebat. Herump¬
tamen summa ui ep̃is nitentib. ut cõ¬
munionem illam subscripcione firma¬
ret: s extorqueri non potuit. Poftero
die se inde ꝓripiens cum reuertens. in
uia mestus ingemisceret. se uel ad ho¬
ram noxie cõmunioni fuisse ꝑmixtũ:
Haut longe auico cui nomen est ande¬
thantia. aqua arta solitutline siluarum
secreta parciunt᷑ ⁊ ꝓgressis paululum
comitib ille subsedit: causam doloris
et facti. accusante ac defendente inuicẽ
cogitacione ꝑuuoluens : astitit ei repẽ¬
te angelus: Merito inquit martine
compungeris: s aliter exire nequiui¬
sti. Repara uirtutem ÷ resume constan¬
ciam: ne iam son ꝑiculum głe s salu
none misceri. Ceterum. cum quoldã

Expanded text:
stridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane uiri et uere digni, qui meliore tempore sacerdos fieret. huius diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere quam his non consulere, quorum ceruicibus gladius imminebat. uerumtamen summe episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. postero die se inde proripiens cum reuerteretur in uiam et maestus ingemesceret, se uel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed saluts communione misceri. ceterum cum quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cumominus ip̃e testatus sit. istiꝰ¬
modi opa que martinus impleuit.
ab omnil fidelibus ẽe facienda: qui
martinin non credit ista fecisse: non
cerdlit xsi ista dlexisso. S in felices.
de generes. somnosenti que ip i face
non possunt. facta ahillo erubescunt:
et malunt illius negare uirtutes: quã

Expanded text:
nam cum Dominus ipse testatus sit istiunam cum Dominus ipse testatus sit istiusmodi opera, quae Martinus inpleuit, ab omnibus fidelibus esse facienda, qui Martinum non credit ista fecisse, non credit Christum ista dixisse. sed infelices, degeneres, somnulenti, quae ipsi facere non possunt, facta ab illo erubescunt, et malunt illius negare uirtutes qua
Abbreviated transcription (Latin):
Iõo uero qio ad iuuam semꝑ et
sapiã. egiiti monachos p̾dica¬
bo: laulabo anchoritas. mirabor he¬
remitas: martinum semꝑ excipiam.
Non illi ego quenquam audebo mo¬
nachoꝵ: certe ron ep̃oꝵ quẽpiam cõ¬
parare. Hoc egptus fatetur. hoc syria:
hoc ethiops conperit. hoc indus audi¬
uit: hoc partis et ꝑsa nouerũt. nec
ignorat armena: bofforus exclusa cog¬
nouit. Et postemo siquis aut fortu¬
natas insulasuit glacialem frequen¬
tat oceanum: Iuo miserior est regio
ista nr̃atum oie tantum uirum cum
in proximo kierit nosse non meruit.
Nec tamen huc crimini miscebo popu¬
lares: soli illiin clerici. soli nesciunt sa¬
cerdotes. Nec ⁊i merito nosse illum inui¬
di noluerun quia si uirtutes illius
nossent: suquicia cognouissent: Hor¬
reo dicere. q nuꝑ audiui. infelicem
dixisse nesqͥ quem: te inillo libro tuo
plura mentum. Non est hominis uox
ista s cdabo: nec martino inhac parte
detrahitur s fidei euangłii cde rogatur.

Expanded text:
o vero quoad vivam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas; Martinum semper excipiam: non illi ego quemquam audebo monachorum, certe non episcoporum quempiam comparare. Hoc Aegyptus fatetur, hoc Syria, hoc Aethiops conperit, hoc Indus audiuit, hoc Parthus et Persa nouerunt, nec ignorat Armenia, Bosporus exclusa cognouit, et postremo si quis aut Fortunatas insulas aut glacialem frequentat oceanum. quo miserior est regio ista nostrorum, quae tantum uirum, cum in proximo habuerit, nosse non meruit. nec tamen huic crimini miscebo populares: soli illum clerici, soli nesciunt sacerdotes, nec inmerito nosse illum inuidi noluerunt, quia si uirtutes illius nossent, sua uitia cognouissent. horreo dicere quae nuper audiui, infelicem dixisse nescio quem, te in illo libro tuo plura mentitum. non est hominis uox ista, sed diaboli, nec Martino in hac parte detrahitur, sed fides Euangeliis derogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑ illi reuelare satagebat. Uerũt̾i
sollers diligentia iuuenum: boc pͥ¬
cipue ex̾cebat. De quoꝵ nu̾o. quidã
in ip̃o ꝯuentu ħ apd̃ se ꝓposuerat: qͣtiꝰ
nulla occasione uuqmͣ suam manũ
suis genitalib m̃bris admou̾et. Cui
ꝓposito inuidens cliabolus⁊ cantũ eusd̾¬
ualeret. sentiebat᷑ etenim caro ip̃a
tanti pond̾iseẽ ac si q̃dam plumbi
giuissima moles eumadima detͣhens.
in illa sui corꝑis ꝑ te pend̾et. Cumq

Expanded text:
matri ille revelare satagebat. Verumtamen matri ille revelare satagebat. Verumtamen solers diligentia juvenum hoc praecipue exercebat. 20. De quorum numero quidam in ipso conventu hoc apud se proposuerat, quatenus nulla occasione unquam suam manum suis genitalibus membris admoveret. Cui proposito invidens diabolus, tantuvaleret. Sentiebatur etenim caro ipsa tanti ponderis esse, ac si quaedam plumbi gravissima moles ad ima eum detrahens, in illa sui corporis parte penderet. Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
sufferebat: et uniciuiq sic expeclire
sciebat nec̾taria sugg̾ebat. o qͦt ĩ sua
iam infirmitate desꝑati ꝑ piam soli¬
citudinem eiꝰ. st̃ ad pͥstinam sanitatẽ
reuocati. Qd̾ tu herewarde de cͤpite se¬
nex in te ip̃o ꝑcepisti. qñ gͣuatꝰ ñ solũ
etate. s et ualida infirmitate: ita ut
nichil tui corꝑis p̾c̾ lingam hr̃es in
potestate: ꝑ manꝰ illiꝰ pastꝰ et uino de
racemis ꝑ unam in aliam eius ma¬
num exp̾sso. de ip̃a eiꝰ manu bibens
natꝰ. Neq enimalium aut aliunde
potum sum̾e pot̾as qui tͥ corcli eẽt:
ut referebas. Ipse quippe anselmꝰ
inusu habebat infirmoꝵ domumi
tates cliligent̾ inuestigate. et qd̵ in¬
firmitas cꝰq expectebat singłis absq
mora seu teclio sũministrare. Sicq
sanis pr. et infirmiserat mat̾: in mo
saniset infirmis pr̃et mat̾ inꝯmu¬
ne. Uñ quicquid secreti. apd̃ se qͥus
illoꝵ habebat: ñ secꝰ qͣm dulcissime

Expanded text:
sufferebat; et unicuique sicut expedire sufferebat; et unicuique sicut expedire sciebat, necessaria suggerebat. O quot in sua jam infirmitate desperati per piam sollicitudinem ejus sunt ad pristinam sanitatem revocati! Quod tu Herewalde, decrepite senex, in teipso percepisti, quando gravatus non solum aetate sed et valida infirmitate, ita ut nihil tui corporis praeter linguam haberes in tua potestate, per manus illius pastus, et vino de racemis per uvam in aliam ejus manum expresso, de ejus ipsa manu bibens natus. Neque enim alium aut aliunde potum sumere poteras, qui tibi cordi esset, ut referebas. Ipse quippe Anselmus in usu habebat infirmorum domum tes diligenter investigare, et quod infirmitas cujusque expetebat, singulis absque mora seu taedio subministrare. Sicque sanis pater, et infirmis erat mater, imo sanis et infirmis pater et mater in commune. Unde et quidquid secreti apud se quivis illorum habebat, non secus quam dulcissimae
Abbreviated transcription (Latin):
neret ac int̾ u̾ba. ꝓamissa statꝰ sui
tranquillitate ueheñĩtissime fleret:
ab on̾e p̾lationis qd̃ ͥ fatebat᷑ importa¬
bile ut reuelari m̾eret᷑ magnoꝑe cep̃
rogare. At ille sic̃ uir magne sc̃itatis.
enunclico. me de multis audisse mł¬
tosq udisse. qui qm̃ cã sue quietis
.ꝓximor utilitati. ꝑ pastoralem curã
inuigila noluer̃t: ꝑ desicdiam ambu
nem qmͣ nunc habes retineas : nͨ eam
siqñ fu̾is ad maiorem uocatꝰ: eam
susciꝑe nullatenꝰ ab nuas. Scio enĩ
qd̃ in hac qm tenes ũ clui manebis:
uerum ad altiorem pͥlationis gͣlum
ñ post multum ꝓueheris. Qb au¬
clitis: ue inquit misero mͥ. In eo qd̃
porto deficio et sigͣuiꝰ imponit᷑ onꝰ rei¬
c̾e ñ audeo: Reppetit p̾sul edictum: et
ut pͥmo iubet ne tͣnsgrecdiat᷑. De hinc
anselmꝰ ad monast̾ium reu̾sus: ta¬
lem secunctis exhibuit: ut ab oĩb
oĩum et infirmitates equanimicer

Expanded text:
neret, ac inter verba pro amissa status sui neret, ac inter verba pro amissa status sui tranquillitate vehementissime fleret, ab onere praelationis quod sibi fatebatur importabile, ut relevari mereretur, magno opere coepit rogare. At ille sicuti vir magnae sanctitatis: enim dico tibi me de multis audisse, multosque vidisse, qui quoniam causa suae quietis proximorum utilitati per pastoralem curam invigilare noluerunt, per desidiam ambulnem quam nunc habes retineas, nec eam si quando fueris ad majorem vocatus, eam suscipere nullatenus abnuas. Scio enim quod in hac quam tenes non diu manebis, verum ad altiorem praelationis gradum non post multum proveheris. Quibus auditis, vae, inquit, misero mihi. In eo quod porto deficio; et si gravius imponitur onus, rejicere non audeo. Repetit praesul edictum, et ut primo jubet ne transgrediatur. CAnselmus ad monasterium reversus talem se cunctis exhibuit, ut ab omnibuenim mores omnium et infirmitates aequanimiter
Abbreviated transcription (Latin):
secreta celestia doce rimariz et ꝑs¬
piciens eum ne quid uelis quid̃
posse uid̾e. Nec mirum indurata
cera est: in istis etatem ñ criit.
aliena ab istis sequicdicit. Ecat᷑rio¬
ꝯsid̾es puerum etate et scĩateneꝵ:
nec bonum nec malum clisc̾nere
ualentemz nec te quidem intelli¬
ginem sigilli qͦ qͦ mͦ recipiens. Me¬
cluis hor adolescens et uiuenis est:
ex teneritudine atq duricia ꝯgru¬
e temꝑatꝰ. Si hunc instrux̾is ad q̃
uoles informare ualebis. Qd̃ ipse
aĩadu̾tens iuuenib maiori solli¬
cituline in uigilo: ꝓcurans cuncta
in eis uicioꝵ gͥmina extirpare: ut
in sc̃aꝵ ex̾ciciis uirtutum postea ꝯ¬
petent̾ edocti. sp̃uał in se transformẽt
imaginem uiri. Sed cum int̾ hec
eum diu̾sa diu̾soꝵ negocia fatiga¬
rent ⁊ et ñ numꝙͣ illiꝰ m̃tema sua
quiete turbarent. ꝯsilium sr̃ hiisa
supͣ dc̃o uen̾ande memorie archiep̃o
rothomagensi maurilio postulatu¬
rus rothomagum uenit.Cumq
suiaduentꝰ causam pontifici expo¬

Expanded text:
secreta coelestia doce rimari, et perspicies eum nec quid velis quidem posse videre. Nec mirum indurata cera est, in istis aetatem non trialiena ab istis sequi didicit. E contra consideres puerum aetate et scientia tenerum, nec bonum, nec malum discernere valentem, nec te quidem intelliginem sigilli quoquomdius horum adolescens et juvenis est, ex teneritudine atque duritia congrue temperatus. Si hunc instruxeris, ad quae voles informare valebis. Quod ipse animadvertens juvenibus majori sollicitudine invigilo, procurans cuncta in eis vitiorum germina exstirpare, ut in sanctarum exercitiis virtutum postea competenter edocti, spiritalis in se transforment imaginem viri. 18. Sed cum inter haec eum diversa diversorum negotia fatigarent, et nonnunquam illius mentem a sua quiete turbarent, consilium super his a supra dicto venerandae memoriae archiepiscopo Rothomagensi Maurillo postulaturus Rothomagum venit. Cumque sui adventus causam pontifici expo
Abbreviated transcription (Latin):
gidius quoq cum obsideret᷑
ab hostib. et excluso alicuius¬
defensionis solacio turbatus inpugnare¬
tur: ꝑ inuocacionem beati uiri fuga¬
tis hostib liberatus est. Idq demoniac᷑
inmedio basilice. ip̃a hora qua gestum
fuerat: professus est. sancti martini ob¬
dentu fuisse concessum.
uella quedam paralisi humore
grauata et ꝙ peius est errore cul¬
tus fanatici inuoluta: beati sepulcrum
reuocata: languorem quo obtentu pon

Expanded text:
gidius quoque cum obsideretur ab hostibus, et excluso a se solatio, turbatus impugnaretur, per invocationem beati Viri, fugatis hostibus liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae, ipsa hora qua gestum fuerat, est professus sancti Martini obtentu hoc fuisse concessum. Puella quaedam paralysis humore gravata, et, quod pejus est, errore cultus fanatici involuta, Beati sepulcrum riae vomitum revocata, languorem, quo obtentu
Abbreviated transcription (Latin):
festi: directis om̃ib m̃bris plenissi¬
mam obtinuit sanitatem. Que ne
incredibilia fortasse uideant᷑ ego eum
sospitem uidi: nec audita ab aliqͦ ⁊ s
xiparentib hec obpeccatum euenisse
ꝑuiolenciam noctis dominice: cauete
o uiri quib sunt coniuncta conuigia:
Satis est aliis dieb uoluptati operam
dare: Hunc audem diem in lau̾dib dei
impoluti deducite: quia plerumq e

Expanded text:
festis, directis omnibus membris, plenissifestis, directis omnibus membris, plenissimam obtinuit sanitatem. Quae ne incredibilia fortasse videantur, ego eum sospitem vidi: nec audita ab aliquo, sed xi, parentibus ejus hoc ob peccatum evenisse per violationem noctis Dominicae; cavete, o viri, quibus sunt conjuncta conjugia. Satis est aliis diebus voluptati operam dare; hanc autem diem in laudibus Dei impolluti deducite. Quia qui in ea c
Abbreviated transcription (Latin):
que concipiens peperit filium: Cuiꝰ po¬
plites adstomatum: calcanei adtrura con¬
tori: s ocłi clausierant: Qui magis mõ¬
strum aliquod: qmͣ hominis speciem si¬
milabat. Qui cum non sine derisione
multoꝵ aspiceret᷑ : et mat̾ argueretur.
cur talis ex illa processerit: confitebat᷑
cum lacrimis. nocte illum dominica ge¬
neratum. Quẽ int̾imere non audens.
ut mos matrum est tanquam sanum nu¬
triebat: ad ultum q tradidit menclicis:
Qui accipientes posuerunt eum incarru¬
cam: et trahentes ostendebant ppłis:
multum ꝑeum stipendium acipien¬
tel. dum hec ꝑlongua tempora gere
ꝓiectus q aforis ante sepulchrum mi¬
serabiliter decubabat: Transacta autẽ
festiuitate: uisum auditum q recepit.
Inde reductꝰ est: ad solitam consuetii¬
dinem postulabat stipem: Post annĩ
fere aut eo amplius uenit it̾m ad sollẽp¬
nitatem: positus q est in loco quo priꝰ
iacuerat: Decursis q sollempnitatib

Expanded text:
quae concipiens peperit filium, cuius poquae concipiens peperit filium, cuius poplites ad stomachum, calcanei adtori, sed et oculi clausi erant. Qui magis monstrum aliquod quam hominis speciem similabat. Qui cum non sine derisione multorum aspiceretur, et mater argueretur cur talis ex illa processerit filius, confitebatur cum lacrymis, nocte illum Dominica generatum. Quem interimere non audens, ut mos matrum est, tanquam sanum puerum nutriebat. Adultum vero tradidit mendicis, qui eum accipientes posuerunt in carrucam, et trahentes ostendebant populis, multum per eum stipendii accipientes. Dum haec per longa tempora gererprojectusque a foris ante sepulcrum miserabiliter decubabat. Transacta autem festivitate, visum auditumque recepit. Inde reductus ad solitam consuetudinem, postulabat stipem. Post annum fere aut eo amplius venit iterum ad solemnitatem, positusque est in loco in quo prius jacuerat, decursisque solemnitatis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum amplissimum exiberet. Higiliis¬
q deuotissime celebratis. eos insacietate
reficeret: quib ip̃e uixta possibilitatem
tanqm famulus seruiebat. Dum igit᷑
hec ꝑmultos ut diximus annos impen¬
deret: quadam uice impleco uoto serui¬
lectuli. Etorans et uale dicens. regreli cu¬
prebat. Post completam autẽ oracionem
exurgens: aꝑtis parumꝑ ocłis. intuet᷑ cor¬
tinam sericam decancello pencdere: Et ait:
Nideo tanquam pallium sericum hic ap¬
pensum: Cui aiunt suiz Heritatem te
uidere cognoscimus: Ip̃e autem it̾m cepit.
flere et orare: ut beatus confessor opus
ceptum dignant̾ expleret: Qui dum ora¬
ret attencius obdormuit: Apparuit q
ei uir ꝑuisum clicens: Uade adbasilicam
domni martini: et ibi plenam obtinebis
sanitatem: Qui nichil moratꝰ famuloꝵ
manib deductꝰ: ut limina beati confes¬
soris attigis. lumen integrum opitulante
fide recepit:
Nbiturico quoq fuit quedam nuilier:

Expanded text:
ssimum alimentum exhiberet, vigiliisssimum alimentum exhiberet, vigiliisque devotissime celebratis, eos in satietate reficeret: quibus ipse, juxta possibilitatem, tanquam famulus serviebat. Dum igitur haec per multos, ut diximus, annos impenderet, quadam vice impleto voto, servilectuli, et orans ac valedicens, regredi cupiebat. Post completam autem orationem exsurgens, apertis parumper oculis, intuetur cortinam sericam de cancello pendere; et ait: Video tanquam pallium sericum hic appensum. 1053 Cui aiunt sui: Veritatem te videre cognoscimus. Ipse autem coepit iterum flere atque orare, ut beatus Confessor opus coeptum dignanter expleret. Qui dum orat attentius, obdormivit; apparuitque ei vir per visum, dicens: 'Vade ad basilicam domni Martini, et ibi plenam obtenes sanitatem'. Qui nihil moratus, famulorum manibus deductus, ut limina beati confessoris adtigit, lumen integrum, opitulante fide, recepit. 24. In Biturigo quoque fuit quaedam mulier,
Abbreviated transcription (Latin):
ni lectulum flens et deprecans tam
dolore instigante qmͣ fide: postera die
directis cligittas. manum recepit inco¬
lumem
cellulam ualde deuote ꝑuentz Que
iugiliis et oracionib insisteris cum
matriculam que ibidem congregata
est pasceret: aridum brachium cont᷑i¬
tis cligitis. sanum extulit admiscendii.
Et sic benedictis pauꝑib tota die deser¬
uiens: sospes remeauit ad ꝓpria: Bo ec
inposterum annis singulis ante dictis
fratrib alimentũ sufficiens exhibebat:
factum est autem: ut qͣdam uice puel¬
laꝵ una suaꝵ male aquartani typi
febre quateret᷑. Oum autẽ sccłm ꝯsue¬
tudinem ueniens pauꝑib illis ex¬
hiberet uictum: sancti uiri implorat
auxilium: Et ꝑ .iiiͬ. dies ad beatam cel¬
lulam continuacione orationis atq
ieniniis decubans: ab om̃i febre sanata.
natus nomine lumen recepit: dum
grauatꝰ: habebat inconsuetudinem
ut adueniens deregione sua adantedic¬
tam sancti cellulam pauꝑib illis ali¬

Expanded text:
ni lectulum, flens et deprecans, tam ni lectulum, flens et deprecans, tam dolore instigante quam fide, postera die directis digitis, manum recepit incolumem. cellulam valde devota pervenit. Quae vigiliis et orationibus insistens, cum matriculam, quae ibidem congregata est, pasceret, aridum brachium cum contractis digitis sanum extulit ad miscendum. Et sic tota die benedictis pauperibus deserviens, sospes remeavit ad propria. Haec in posterum annis singulis antedictis fratribus alimentum sufficiens exhibebat. Factum est autem, ut quadam vice una puellarum suarum male a quartani typi febre quateretur. Dum autem secundum consuetudinem veniens, pauperibus illis exhibebat victum, sancti Viri implorat auxilium. Et per quatuor dies ad beatam cellulam continuatione orationis atque jejuniis decubans, ab omni febre sanata pnastis nomine, lumen recepit, dum gravatus, habebat in consuetudine, ut veniens de regione sua ad antedictam Sancti cellulam, pauperibus illis ampli
Abbreviated transcription (Latin):
eodemerus cliaconus cũ pre
annos grauit̾ obsecratos: uenit ad cel¬
lulam condatensem inqua uir beatus
transut : prostratꝰ q ad eiꝰ lectulum noc
fletib ÷ tepuit q suspiriis eus uene¬
rabile lignum cancelli: Lncescente ã
die relecatis cataratis luminum. limꝰ
uidere promeruit: Quis unquam tale
facere cum ferramentis medici. cũ plus
cum distento tranffixo spiculis oculo.
pruis mortis tormenta figurant ꝙͣ lu¬
men aꝑiant: In quo si cautela fefel¬
lecit: eternam misero p̾parant cecita¬
tem Huic autem beato confessori
uoluntas ferramentum est: et sola uir
minus. ex aruerno ueniens. nocte inte
Inhis uocib euomens purulentum
nescio quid cum sanguine: demone
eiãto purgatus est: Infectum q sa¬
ne puluerem derelinquens: cellulam
egressus est sanus:
debilem contractis digitis de¬
tulit: ita ut ungues inpalma eius affi¬
xi. decurcente interclum sanguine do¬
lorem eus nimiũ generarent: Foic
proiciens se ad antedictum gloriosi dõ¬

Expanded text:
eudomeris diaconus cum prae annos graviter obseratos, venit ad cellulam Condatensem, in qua vir beatus transiit. Prostratusque ad ejus lectulum, nocfletibus, tepuitque suspiriis ejus venerabile lignum cancelli; lucescente autem die, reseratis cataractis luminum, lumen videre promeruit. Quid unquam tale fecere cum ferramentis medici, cum plus cum distento transfixoque spiculis oculo, prius mortis tormenta figurent quam lumen aperiant? In quo si cautela fefellerit, aeternam misero praeparat caecitatem. Huic autem beato Cofessori voluntas ferramentum est, et sola virtmenus ex Arveruo veniens, nocte integIn his vocibus evomens purulentum nescio quid cum sanguine, daemone ejecto, purgatus est; infectumque sanie pulverem derelinquens, cellulam egressus est sanus. debilem contractis digitis detulit, ita ut ungues in palma ejus affixi, decurrente interdum sanguine, dolorem ei nimium generarent. Hic projiciens se ad antedictum gloriosi dom
Abbreviated transcription (Latin):
pari federe puritas suauitasq ꝯsede¬
rantr̾ satis quidem utraq mirabilis:
s mirabilior utriusq complexus.
Inde nimirum tam singulariter in
mabilem fac̾et suauitatem puritas
acceptabilemꝰ ut difficile fu̾it estima¬
re. gr̃e an reu̾entie ampliꝰ obtineret.
Qs enim tam rigide ꝯu̾sationis. qui
clareuallensem ñ sublimit̾ reu̾eret᷑
alb̾em: Qs tam dissolute. qͥ ñ erga
eumdem dulcit̾ affic̾et᷑. Dulcissimis
enim affectib plenum pectꝰ ip̃e gere¬
bat: s qͣm libere eos quociens cã depos¬
ceret cohercebat: humanissimꝰ in as

Expanded text:
pari foedere puritas suavitasque consedepari foedere puritas suavitasque consederant: satis quidem utraque mirabilis; sed mirabilior utriusque complexus. Inde nimirum tam singulariter in mabilem faceret, suavitatem puritas acceptabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversationis, qui Clarae-Vallensem non sublimiter revereretur Abbatem? quis tam dissolutae, qui non erga eumdem dulciter afficeretur? Dulcissimis enim affectibus plenum pectus ipse gerebat: sed quam libere eos, quoties causa deposceret, coercebat, humanissimus in a
Abbreviated transcription (Latin):
fectionem consid̾are qmͣ opinionem:
ut in eo ꝯm̃det hõib que illi credit᷑ ĩ¬
esse uirtutem. Neq enim ꝓeis fiunt
hec per quos fiunt. s ꝓeis magis qͥ
uident illa uelsciunt. Nec eo fine per
eos ista clñs oꝑat᷑. ut ip̃os ꝓbet ceteris
sanctiores: s ut cet̾os magis amato¬
res et emulatores faciat scĩtatis. Ni¬
chil ergo mͥ et signis istis qñquidem
mee illa fame magis qm uite no¬
uerim exhiberei: necad meam fieri
ꝯm̃dationem: s adꝯmonitionem
pocius alioꝵ. Satis ni fallim᷑ hꝰ uiri
mirabitur animum. quisquis hec
cliligenti consid̾atione pensauerit:
nec p̾stantius reputabit estimator
quisq fidelis. signa atq ꝓligia. mi¬
rabiliter oꝑari qm ꝑpetrata talit̾ int̾¬
pretari. Sibi qͦ ñ minꝰ utile iudica¬
bit. imittandos eiꝰ affectꝰ qmͣ miran¬
dos actus: et morum insignia. qmͣ o¬
ꝑum signa cognosc̾e. S ad ħ quis ido¬
neus: In hꝰ siquidem pectore uiri dei.

Expanded text:
erfectionem considerare, quam opinionem: erfectionem considerare, quam opinionem: ut in eo commendet hominibus, quae illi creditur inesse, virtutem. Neque enim pro eis fiunt haec, per quos fiunt; sed pro eis magis qui vident illa, vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores faciat sanctitatis Nihil ergo mihi et signis istis: quandoquidem meae illa famae magis, quam vitae noverim exhiberi; nec ad meam fieri commendationem. sed ad commonitionem potius aliorum. » Satis, ni fallimur, hujus viri mirabitur animum quisquis hoc diligenti consideratione pensaverit, nec praestantius reputabit aestimator quisque fidelis, signa atque prodigia mirabiliter operari, quam perpetrata taliter interpretari. Sibi quoque non minus utile judicabit imitandos ejus affectus, quam mirandos actus, et morum insignia, quam operum signa cognoscere. Sed ad haec quis idoneus? 21. In hujus siquidem pectore Viri Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem cordis et mansuetudi¬
nem dilicisset. Disputans enim secũ
in cogitationib suis. et ex ip̃a demũ
locutꝰ abundantia cordis sui: dome¬
sticis sͥ. religiosis quib dam fr̃ib aiebat.
Psimum miror quiduamsͥ ħ miracła
ueluit: aut quid uisum sit deo talia
accitare ꝑtalem. Nil mͥuideor in sacͥs
paginis sr̃ hoc genere legisse signoꝵ.
Si quidem fc̃a sunt aliqñ signa ꝑscõs
bõies et ꝑfectos: fr̃a sunt et ꝑfictos. Ego
m̾ nec ꝑfectionis conscius sum: nec fic¬
tionis. Scio enim scõꝵ mͥ ñ suppetere
m̾it.. que miraculis illustrarent᷑: cõ¬
fido. ũt nec ad eorum sortem me ꝑti¬
nere qui uirtutes multas in nõie dñi
brius secreciusq cum iuiris sp̃ualib
conferebat. Nouissime uͦ oportunum
sibimet uisusexitum reꝑisse. scio in¬
quit hĩ signa ñ ad scitatem uniꝰ sad
multoꝵꝰ spectare salutem: ⁊ d̾m in
homine ꝑ quem talia oꝑetur. ñ tam ꝑ¬

Expanded text:
humilitatem cordis et mansuetudihumilitatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex ipsa demum locutus abundantia cordis sui, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super 1125 hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et periectos: facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio enim sanctorum mihi non suppetere merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in nomine Domibrius, secretiusque cum viris spiritualibus conferebat. Novissime vero opportunum sibimet visus exitum reperisse: « Scio, inquit, hujusmodi signa non ad sanctitatem unius, sed ad multorum spectare salutem; et Deum in homine, per quem talia operetur, non tam p
Abbreviated transcription (Latin):
deuocione qua debuit amplexatꝰ. Cui
subito ꝓcedenti obuians ex concanoni¬
cis unꝰ expauit. et exclamauit: siqͥdem
fantasma putabat. Qũ enim de lectri¬
lo eum credet surg̾e potuisse: Egͤssam
magis a corꝑe eiꝰ aĩam fantastice sͥ appa¬
russe arbitratꝰ aufugit: s ip̃a demũ
tamei qmcet̾is rei u̾itas fidem fecit. Egͦ¬
dit᷑ ex ĩnsermo int̾ fr̃e÷ currit᷑ ad spoc¬
taculum tam iocund: ir̃e ⁊̃ int̾ pri¬
mos accurrit ep̃s et legatꝰ: inde ꝑgit᷑
adecc᷑am eo ip̃o qui conualuerat pre¬
eunte: conclamat᷑ in laudes dei eodẽ
quisq confundit᷑ ÷ exultat pietas:
et impietas contabescit. Porro uir dei
cellam uͥ manebat ingͥssus. diligent̾
õs obseruari aditꝰ obserari ianuias
iubet: ne quis pateat introitꝰ ppło ꝯcͤrẽti.
ꝓuincia reditum uiri sc̃i ma¬
gis magisce signa crebresc̾ent. et mul¬
tiplicarent᷑ indies: ñ p̾tereundiunqͥd¬
uam ip̃e int̾ hec animi gereret. qͥ a xͦ

Expanded text:
devotione qua debuit amplexatus: cui devotione qua debuit amplexatus: cui subito procedenti obvians ex concanonicis unus expavit et exclamavit, siquidem phantasma putabat. Quando enim de lectulo eum crederet surgere potuisse? Egressam magis a corpore ejus animam phantastice sibi apparuisse arbitratus aufugit. Sed ipsa demum tam ei, quam caeteris, rei veritas fidem fecit. Egreditur exinde sermo inter fratres, curritur ad spectaculum tam jucundum: ipse etiam inter primos accurrit episcopus et legatus. Inde pergitur ad ecclesiam, eo ipso qui convaluerat praeeunte: conclamatur in laudes Dei, eodem quisque confunditur, exsultat pietas et impietas contabescit. Porro Vir Dei cellam ubi manebat ingressus, diligenter omnes observari aditus, obserari januas jubet, ne quis pateat introitus populo concurrenti.vincia reditum Viri sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tute nil hesitans. ñ ħ ego cdixerim ait.
s uere quigustau̾int sanabunt᷑: ut
ꝑ inde ueros suoset ueraces dei nũcios
ẽẽ cognoscant. Tam ingens multitudo
languentium. gustato eodem pane
ħ diuulgaret᷑. et nir sc̃s ꝑ uicina loca
regrecdiens. ob ꝯcͤsus intolłabiles decli
qd̃ per famulum suum in urbe to¬
curatio fuit. Hunc in domo regłariũ
cłicoꝵ sc̃i sat᷑nini qͦꝵ unꝰ ip̃e erat ad
petitionem albis et fr̃m cieca noctis
crepusculum uisitans hõ dei: Mori¬
bundum iuuenit hõĩem qͥ extͤmum
sp̃m trahere uid̾et᷑. Consolatꝰ itaq
iniserum. et data bñdictione egͤdiens
sic̃ pꝰea ꝯfessus loq̃bat᷑. in corde suo fi¬
deł ser. iiuis ad dũm. tam ficlucialit̾
qm fidelit̾ clicens. Qd expectas clñe d̾s.
gen̾atio ħ signaq̃rit: Alio quin minꝰ
firmata sequentib signis. Eadẽ hora
exiliit ꝑaliticꝰ de grabato. et accurrẽs
secutꝰ et consecutꝰ eum: sacra uestigia

Expanded text:
virtute nil haesitans: Non hoc ego dixerim, » ait, « virtute nil haesitans: Non hoc ego dixerim, » ait, « sed vere qui gustaverint, sanabuntur: ut proinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo languentium gustato eodem pane hoc divulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens ob concursus intolerabiles declinquod per Famulum suum in urbe Tocuratio fuit. Hunc in domo regularium clericorum sancti Saturnini, quorum unus ipse erat, ad petitionem Abbatis et fratrum circa noctis crepusculum, visitans Homo Dei, moribundum invenit hominem, qui extremum spiritum trahere videretur. Consolatus itaque miserum, et data benedictione egrediens, sicut postea confessus est, loquebatur in corde suo fidelis Servus ad Dominum tam fiducialiter, quam fideliter, dicens: Quid exspectas, Domine Deus? Generatio haec sigfirmata sequentibus signis. » Eadem hora exiliit paralyticus de grabato, et accurrens secutus et consecutus est eum, sacra vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
te sua p̾mens. et oppͥmens ut ñ dico
resistẽ. s ueͤ assiste quidem et appare¬
re p̾sumerent. Cet̾m et si tc̃ fugit he¬
retitꝰ ille. et latuit ⁊ ita tũ impeclite sc̃
uie eius. et semite circumsepte: ut
uix alicubi postea tutꝰ. tandem captꝰ¬
est d̾s ⁊ alioꝵ corda ab errorib impus
reuocans: alioꝵ corꝑa a langorib ua¬
ris sanans. Est locꝰ in regione ead
sarlatum nom̃ est illi: uͥ sermone cõ¬
pleco płimos ad bñclicendum panes
sicut uͥq fiebat. dei famulo offere¬
bant. Quos ille eleuata manu et si¬
gno crucis edito. indei nõie bncdicẽs:
in ħ inquit scietis uera ẽẽ que a nob̾:
falsa que ab hereticis suadent᷑: si infir¬
mi ur̃i gustatis panib istis. adepti
fu̾int sospitatem. Timẽs aũt uene¬
rabilis ep̃c carnotensium magnꝰ ille
gaufridꝰ. siquidem p̾sens erat. et ꝓximꝰ
uiro dei. si bona inquit fide sumpse¬
rint: sanabunt᷑. Ciui pat̾ sc̃s de dñiur

Expanded text:
te sua premens et opprimens, ut non dico te sua premens et opprimens, ut non dico resistere, sed ne assistere quidem et apparere praesumerent. Caeterum etsi tunc fugit haereticus ille et latuit, ita tamen impeditae sunt viae ejus et semitae circumseptae, ut vix alicubi postea tutest Deus, aliorum corda ab erroribus impiis revocans, aliorum corpora a languoribus variis sanans. Est locus in regione eadem, Sarlatum nomen est illi, ubi 1268 sermone completo plurimos ad benedicendum panes, sicut ubique fiebat, Dei Famulo offerebant. Quos ille elevata manu et signo cr« In hoc, » inquit, scietis vera esse quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint sospitatem. » Timens autem venerabilis episcopus Carnotensium magnus ille Gaufridus siquidem praesens erat, et proximus Viro Dei; « Si bona, » inquit, « fide sumpserint, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini