comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eqm in te olimi aut noui obedien¬
mus aut putanimꝰ: Caritat di¬
ꝓfcõ dampna sentires: que uti
sunt in scandala pusillorum. Nec enim tau¬
tas cantatem offend̾et aut contempneret
cum sentuet offensam. Nam seipãm non pͥ
negare nec enim insediuisa Noit pociꝰ
ĩ se duusa coniung̾e. comiuncta diuidenesat.
ꝓuite ut dixi. simaneret inte. non sileret ñ
quistͥet. non dissimularet. gemens. ⁊ estuãs.
tint᷑ pium pectus tuum ꝓculdubio submͦ¬
murans utd̃. Qaus scandalizatur ⁊ ego nõ
uror Si quidem benigna est pacem diligit.¬
⁊ congand imitati. Sola quippe est: que il¬
lam genat. coiugat. Solidat. ⁊ consuat:
ycumq seruari cognoscitur in uinculo paciᷤ.
Infensa. gͥͦ nobis hac tã bonorabili mr̃e uni

Expanded text:
uam in te olim aut novimus aut putavimus, charitatis profecto damna sentires, quae utique sunt scandala pusillorum. Nec enim charitas charitatem offenderet aut contemneret, cum sentiret offensam. Nam se ipsam non potest negare, nec enim in se divisa est. Novit potius in se divisa conjungere: conjuncta dividere nescit. Proinde, ut dixi, si maneret in te, non sileret, non quiesceret, non dissimularet, gemens et aestuans, et intra pium pectus tuum procul dubio submurmurans illud: Quis scandalizatur, et ego non uror? Siquidem benigna est, pacem diligit, congaudet unitati. Sola quippe est quae illam generat, colligat, solidat, et conservat ubicunque servari cognoscitur in vinculo pacis. Inf
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tateni odientib eam: u̾itas pauebat eis odi¬
um. ⁊ odium moitem. Licet ⁊ isnusti. ⁊ ĩpu
non tamen tam millis. pietatem ꝓsequebã¬
tur. qmͣ a se iepellebant. nec tam millorum
instioiam febantur. qmͣ ꝓp̾am tuebantur
iusticiam. Aliud aliena inuad̾e. aluid de¬
fend̾e sua. Non est idip̃m nolle sequi ilitatẽ.
⁊ ꝑsequi. inude credentib ⁊ increpantib in¬
dingnari. obdurare os confitencium. ⁊ redar¬
guencium stimulos non ferre ꝑacient̾. Demꝙ
nusit herodes ⁊ tenuit Ioħ̃em. Am̃obrem:¬

Expanded text:
dientibus eam: veritas pariebat eis odium, et odium mortem. Licet injusti et impii, non tam tamen in illis pietatem persequebantur, quam a se repellebant: nec tam in illorum justitiam ferebantur, quam propriam tuebantur injustitiam. Aliud est aliena invadere, aliud defendere sua. Non est idipsum nolle sequi veritatem, et persequi; invidere credentibus, et increpantibus indignari: obturare os confitentium, et redarguentium stimulos non ferre patienter. Denique misit Herodes, et tenuit Joannem. Quam ob rem
Abbreviated transcription (Latin):
gladium uitare fenentis atq illa tał uolun¬
tas intꝰ presidens os aꝑiebat: non gladiꝰ quifonͦ
aꝑꝑebat. Poro talem ẽẽ uam uoluntatem.
comuntelit gladiꝰ: non cogẽbat. Ip̃a gͥ se incł¬
pa: non gladiꝰ impellebat. Demq inquibus
erat sana uoluntas: occidi pot̾ant. set flecti ne¬
nos facietis que uoluerits: secip̃i facient. Uos
ẜatimini. eembra cuoabunt. s uoluntatem
non nutabunt. serment in camẽ: amme aut
iupotentate corqñtis. sec uoluntas⁊ ł cõa. Infir¬
nia si fu̾it. seuiendo cognoscentꝰ non esse se co¬
gent. sinon fu̾it. saneifurmitas eiꝰ a le ip̃a est.
Santas non a se. set a se donuni sp̃u. sanatur
autem: cum renouatur. Porio renouatur. c̃
q̃madinodum docet apostolus. speculando gła
dei in eandem ymaginem tnfformamur q
claritate in claritatem. hocs de u̾tute inu̾tu¬
sp̃m ⁊ carus appetitum: tenet medium qmdã

Expanded text:
gladium vitare ferientis; atque illa talis voluntas intus praesidens os aperiebat, non gladius qui foris apparebat. Porro talem esse illam voluntatem convincebat gladius, non cogebat. Ipsa igitur se in culpam, non gladius impellebat. Denique in quibus sana erat voluntas, occidi poterant, flecti nevos facietis quae voluerint: sed ipsi facient, vos patiemini. Membra cruciabunt, sed voluntatem non mupotestate torquentis, sed voluntas est libera. Infirma si fuerit, saeviendo cognoscent; non esse cogent, si non fuerit. Sane infirmitas ejus a se ipsa est, sanitas vero non a se, sed a Domini Spiritu. Sanatur autem, cum renovatur. 41. Porro renovatur, cum, quemadmodum docet Apostolus: Speculando gloriam Dei in eamdem imaginem transformatur a claritate in claritatem, hoc est de virtute in virtu carnis appetitum, tenet medium quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
minat cogitatum. sanat: oum nuitat affc̃m.
illud pͥuenat nicet̾is ꝯmittet᷑. Ad hoc utiq p̃¬
uemenł ut iam sibi deinceps ocoopetur. Ita tũ
uicissim ꝑ singulos ꝑfectus oꝑentur. Non ꝑ¬
tim gĩa. ꝑtim lib̾m arbitmr sec totum sĩq ła

Expanded text:
minat cogitatum; sanat, cum mutat affectum;praeveniat, in caeteris comitetur; ad hoc utique praeveniens, ut jam sibi deinceps cooperetur. Ita tamen vicissim; per singulos profectus operentur. Non partim gratia, partim liberum arbitrium, sed totum singula
Abbreviated transcription (Latin):
gͣue scandilum emendre amttamini:
Quis iam ꝑhib non dico me set dñinũm
Ait enim. Namquid qui cecidit non resurg.
aut qui adu̾sus non ren̾tetur. An ⁊ ule mo¬
riens int̾dint. ne nel post casum temptił
resurg̾e. post au̾sionem mutire. audiatis
bedire ⁊ obedire ꝯͣ caritatem. obedire in
nr̃e ip̃oꝵ salutis ꝑiculum: Sec arbitror qd̾
neqͣꝙͣ firmius sen tenaciꝰ ẽẽ dices uinculũ
abbatum ad subitos subditos. qmͣ ꝯiugũ
ad seipos. Quoꝵ quiꝑre deus copulam ⁊
non homo inuolabili ligauit sacͣmento
Loquente saluatore. Quos deus ꝯurait. hõ
non separet. Apło autem assente. solutam
eẽ muilierem a lege uiri mortuo illo uu
te abbatis existimas defuntti lege teneri.
⁊ hoc contͣ legen que sanctior:. legem ui¬
delicet cantatis: Echec dixi. non ꝙ putem
nos uł uiuenti in boc ꝑuisse debere uel di¬
cendantem obedienciam sic ꝑuisse. Alioqͥn
gen̾alis te huimodi illa sentencia est.i.

Expanded text:
grave scandalum emendare cunctemini? grave scandalum emendare cunctemini? Quis jam prohibet, non dico me, sed Deum Ait enim: Nunquid qui cecidit, non resurget? aut qui aversus est non revertetur? An et ille moriens interdixit, ne vel post casum tentetis resurgere, post aversionem mutire audeatis bedire, et obedire contra charitatem, obedire in vestrae ipsorum salutis periculum? Sed arbitror quod nequaquam firmius seu tenacius dices esse vinculum abbatum ad subditos, quam conjugum ad se ipsos, quorum quippe Deus copulam, et non homo, inviolabili ligavit sacramento, loquente Salvatore: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Apostolo autem asserente, solutam esse mulierem a lege viri mortuo illo ; tu te abbatis existimas defuncti lege teneri, et hoc contra legem quae sanction est, legem videlicet charitatis? 3. Et haec dixi, non quod putem vos vel viventi in hoc paruisse debere, aut vel dicendam esse obedientiam sic paruisse. Alioquin generalis de hujusmodi illa sententia est: De
Abbreviated transcription (Latin):
citatem quodam neluti uñ discessus gladio
Putas sine gemitu tam iustum filegenitũ
ria pꝰ sit matͦ caritas audire: Icõ ⁊ ip̃a nr̃is
latͥmis uũgens suas: ait de nobis. silios enut̾¬
ui. ⁊ eraltaui. ip̃i autem spreuerunt me Ca¬
ritas: ipõ deuss. Par nostra: ꝓp̃c qui fecit utͣ
unum. In tͥntate: unitas max̾me ꝯmendi᷑
Abbas nost̾ ad dixxit nos ⁊ sẽtum ire p̾cepit.
Sum inobedientes e tebuimꝰ : Scũ quitẽ
n forte oblitus sis. quid quadam die com¬
municato metum iam conspirati scandali
consilio ac diligent̾ mutua collatõne dis¬
cusso: int̾ nos conuei̾nt in quo siꝑman¬
sisses: ⁊ te te illd̃ non in congrue dit̾etur.
Beatus uir qui non abiit in consilio ĩpi¬
orum. Sec esto. Debiustis obedire fibu patͥ.
Magistrum sequi discipuli. Liaent t̾ce ab¬
bati monachos suos duc̾e quolibu̾it ⁊ docͥe
quod uolu̾it: set qmͣ diuuixt. Nunc u̾ero
mortuo illo: qm̃ uel audire doctorem uł
sequi ducẽ cogimini. quomodo adhuc tam

Expanded text:
citatem, quodam veluti vestri discessus gladio a illam est. Putas sine gemitu tam justum filiae gemitum pia possit mater charitas audire? Ideo et ipsa nostris lacrymis jungens suas, ait de vobis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . Charitas ipse Deus est. Pax nostra Christus, qui fecit utraque unum . In trinitate unitas maxime commendatur. Abbas noster abduxit nos, et secum ire praecepit; num inobedientes esse debuimus? Scis quidem, nisi forte oblitus sis, quid quadam die, communicato mecum jam conspirati scandali consilio, ac diligenter mutua collatione discusso, inter nos convenerit. In quo si permansisses, et de te illud non incongrue diceretur: Beatus vir qui non abiit in concilio impiorum . Sed esto. Debuistis obedire filii patri, magistrum sequi discipuli. Licuerit certe abbati monachos suos ducere quo libuerit, et docere quod voluerit: sed quandiu vixit. Nunc vero mortuo illo, quem vel audire doctorem, vel sequi ducem cogimini, quo adhuc tam
Abbreviated transcription (Latin):
iõne construngit᷑. nͨ dumi tenet᷑ baptisiate. Ex¬
empli cã: Ueniat ilmedium apostotꝰ petius. Ip̃ẽ
quidem uisus negare uitatem: contͣ ꝓpͥam no¬
luntatem. Si quidem aut negare autmori ne¬
tesse erat. Moriamens: negauit. negare nole¬
bat set magis uolebat mori. Ita inuit᷑ quidem.
si negauit tamen nemoreretur. Quod si lingͣ
⁊ non uoluntate loqui homo conpulsus est qd̾
nolebat. non tamen uelle aluso aliꝙͣ qmͣ no¬
Sec quid istud emins fuit: Dnas apłi tenemꝰ
uolinitates.Unam qͣ uoluit non mori penitꝰ
inculpabilem: Altam ⁊ multum laudabilẽ
luit᷑ hoctamen re plane uoluuitas repͥhentõe
uoluit suare mam. Os nempe quod mentit᷑ oc¬
cidit ammam. ⁊ peccauit gͥ non absq conseu¬
su ppͥe uoluntatit. Infirme quidem ⁊ mite: set
płane lib̾e. Peccauitaut̃ non sꝑuendo ⁊ odiendo
ip̃m: set nimis amando. Nec inhinic ꝑu̾sum
amorem sui. uoluntatem metꝰ me subitus
compulit. set ẽẽ se conuicit. Iam cunc ꝓculdu᷑

Expanded text:
Exempli causa, veniat in medium Petrus apostolus: ipse quippe visus est negare Veritatem contra propriam voluntatem; siquidem aut negare, aut mori necesse erat. Mori timens negavit. Negare nolebat, sed magis nolebat mori. Itaque invitus quidem: sed negavit tamen, ne moreretur. Quod si lingua, et non voluntate loqui homo compulsus est quod nolebat: non tamen velle aliud quam voSed quid istud criminis fuit? Duas apostoli tenemus voluntates: unam, qua voluit non mori, penitus inculpabilem; alteram, et multum laudabilem, luit? Haec plane voluntas reprehensione voluit servare vitam. Os nempe quod mentitur, occidit animam . Et peccavit ergo, et non absque consensu propriae voluntatis, infirmae quidem et miserae, sed plane liberae. Peccavit autem, non spernendo aut odiendo Christum, sed se nimis amando. Nec in hunc perversum amorem sui, voluntatem metus ille subitus compulit; sed esse convicit. Jam tunc procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
b̾i arbiti opus. hoc solum est eiꝰ m̾itum quod ꝯ¬
sentit. est ꝓrsris. Non quidem quod nel ip̃e con¬
sensus in quo om̃e m̾itum consistit ab ip̃o sit:
cum nec cogitare quod minꝰ est qmͣ consentire.i
aliꝙͥ a nob̾ quasi ernobit sufficientes simꝰ. uͥba
sunt non mea: set apostoli. qui om̃e ꝙ boni
cogitacõm: non p̾uenit. inmutando ⁊̃ malam
uoluntatem. Sibi ꝑ ꝯsensum iũgit ministnͣdo
⁊ consensui facultatem. foris ꝑ aꝑtum opus n¬
nostrum ĩ t̾rimꝰ opifex in notescit. Sane nos¬
ip̃i p̾uenire nequaqmͣ possumus. Q. in ã bonũ
neminem imuenit. neminem saluat qm non
p̾uenit. A deo gͦ sine dubio nostre sit salntis et¬
ordium: Nec ꝑ nos ntiq nec nobisaum.U̾m con¬
sensus. ⁊ opꝰ. ⁊ si non ex nobis: non iam tñ sine
timor iutilis aut simulacio dimpnabilis. s
tantum mẽdium nob̾ reputatur inm̾itum.
Sola nempe int̾dum bona uolintas sufficit.
tet᷑a non ꝑsunt. si sola defu̾it. Non ꝓsunt dix̾im

Expanded text:
beri arbitrii opus, hoc solum ejus est meritum quod consentit? Est prorsus. Non quidem quod vel ipse consensus, in quo omne meritum consistit, ab ipso sit: cum nec cogitare quod minus est, quam consentire aliquid a nobis, quasi ex nobis sufficientes simus . Verba sunt non mea, sed Apostoli, qui omne quod bocogitationem, nos praevenit; immutando etiam malam voluntatem, sibi per consensum jungit: ministrando et consensui facultatem, foris per apertum opus nostrum internus opifex innotescit. Sane ipsi nos praevenire nequaquam possumus. Qui autem bonum neminem invenit, neminem salvat quem non praevenit. A Deo ergo sine dubio nostrae fit salutis exordium, nec per nos utique, nec nobiscum. Verum consensus, et opus, etsi non ex nobis, non jam tamen sine timor inutilis, aut simulatio damnabilis; sed tantum medium nobis reputatur in meritum. Sola nempe interdum bona voluntas sufficit: caetera non prosunt, si sola defuerit. Non prosunt dixerim,
Abbreviated transcription (Latin):
het enim ꝑecudes cum ꝑ eas bonum ant
malum ꝙtumq sit boni quispiam m̾ent᷑
aut małum. Qͣ hũt quippe unde bono malo¬
ne consenciant. multo ã minꝰ lapides: cum
net senciant. Cec̾m dyabolus uel homo ma¬
lis caum Rigeant tuig lent rõne iam q̃cem
m̾entin. set non ñ penam. ꝑ eo quod a bonõ dit¬
seciant. paulus a qui uolens eurigelizat ne si
inuitus. dispensacio tm̃ ei credita sit. ⁊ quicũ
simiłr sapiunt. Qm̃quidem ex consensu nolũ¬
tatis obediunt. repõitam sibi ẽẽ ꝯfidunt coro¬
nam iusticie. ytitur gͦ tens in salutem suorum:
irõnali ⁊ item in sensibili creatura. tamꝙ̃ iũmẽ¬
to uł instiumento. que iam erpleto corpore nus¬
qmͣ erut. Utitur creatura rõnali. set maliuo¬

Expanded text:
Nec enim pecudes, 621 cum per eas bonum aut malum quodcunque fit, boni quidpiam merentur, aut mali. Non habent quippe unde bono malove consentiant. Multo autem minus lapides; cum nec sentiant. Caeterum diabolus, vel homo malus, cum vigeant et vigilent ratione, jam quidem merentur, sed nonnisi poenam, pro eo quod a bono dissentiant. Paulus autem, qui volens evangelizat, ne, si invitus, dispensatio ei tantum credita sit ; et quicunque similiter sapiunt: quoniam quidem ex consensu voluntatis obediunt, repositam sibi esse confidunt coronam justitiae. Utitur ergo Deus in salutem suorum irrationabili, et item insensibili creatura, tanquam jumento vel instrumento, quae jam expleto opere nusquam erunt. Utitur creatura rationali, sed malevo
Abbreviated transcription (Latin):
ubrmm faciat uoluntatem. qmi nec bonꝰ quis¬
piam necitem malus dici cebeat. aut eẽ ua¬
leat nͥuolens. uali iam rõne non iñ ꝯgͣe dice¬
tur ad bonum se ⁊ ad malum hr̃e eqͣlit̾: quod
utrobiq uidelic parsit ei non quidem maccõ¬
ne facilitas. sec in uoluntate lib̾tas. hanc sa
noluntatis. non neccĩtatis erat ꝙ bonus erat¬
est̾et. qͣtmꝰ non nͥ sua uoliuitate autmaia
aeret: ⁊ iuste ꝯdempnaretur aut bona man̾et
fetuoluntas ad salutem: set quod eam nulla¬
tenꝰ sine sua uoluntate consequeretur. Nemo
quippe saluatur inuit᷑. Lam ꝙ legitur in enͣu¬
gelio. Nemo uenit adme: nͥ p̃i meus tratͥit e¬
om̃es uult saluos fien. Nulum tamen cumi
it uoluntarium. hoc quippe intendit cu̾nt̾iet
aut ꝑcutit ut faciat uoluntanos non saluet
inuitos. quatinꝰ dum te malo in bonum mu¬
tat uoluntatem. tnͣfert non aufer lib̾tatem
qmͣꝙͣ camen non semꝑ iiti tͣhimͣ. Nec enm

Expanded text:
liberam faciat voluntatem, cum nec bonus quisliberam faciat voluntatem, cum nec bonus quispiam, nec item malus dici debeat aut esse valeat, nisi volens. Tali etiam ratione non incongrue dicetur ad bonum se et ad malum habere aequaliter, quod utrobique videlicet par sit ei non in electione facilitas, sed in voluntate libertas. Hac sanvoluntatis, non necessitatis, quod bonus eraexisteret, quatenus nonnisi sua voluntate, aut mala fieret, et juste damnaretur; aut bona maneret sufficere voluntas ad salutem; sed quod eam nullatenus sine sua voluntate consequeretur. Nemo quippe salvatur invitus. Nam quod legitur in Evangelio: Nemo venit ad me, nisi Pater meus traxerit eomnes vult salvos fieri, nullum probat rit voluntarium. Hoc quippe intendit, cum terret ac percutit, ut faciat voluntarios, non ut salvet invitos, quatenus dum malam in bonam mutat voluntatem, transferat non aufeQuanquam tamen non semper inviti trahimur: nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
cogitantem. Et ħ duo huiꝰ mortalitatis ma¬
la sicut non nocent. non consencientes: sie
non exoisant set dampnant consencientes.
ut nec salus net dampnacõ ulia rõne sine
p̾cedenti consensu uoluntario possit hr̃i ne qͣ
forte ex ꝑte p̾scͥbi indeatur lib̾tati aibiti. Qm̃¬
rex nost̾ añ secula cum oꝑatus ÷ tb̃m in mẽdio
t̾re. Dona sua que dedit hominib inm̾ta di¬
uisit ⁊ p̃mia ut ⁊ sapĩa ꝑ lib̾am possessionem¬
nostra int̾im fierent mͥita. ⁊ futura ꝑ gͣcuitã¬
sponsionem. exp̾taremꝰ ĩ mo ap̾teremꝰ ut debi¬
ta. Ut̾es paulus ꝯmprans hecit iꝙ̃ sintum ũmi
insc̾ificatõnem: finem u̾o utam gt̾nam. Itẽ
mꝰ ad opcõnem eip̾cantes filioꝵ di. pͥmiaas
sp̃c uocans sãficacõnem .i. iurtũtes: quib
in p̾senciaꝵ scĩficam. a sp̃u ut m̾ito conseqͣ
mus. adopcõm. Eursummn eiu̾̾gelo eatẽ
scło ab remincianti ꝑmittunt᷑ nͥ d̾r. Centu
plum accpiet ⁊ uitam et̾uam possidebit.

Expanded text:
cogitantem . Et haec duo hujus mortalitatis mala, sicut non nocent, sed exercent non consentientes: sic non excusant, sed damnant consentientes, ut nec salus, nec damnatio ulla ratione sine praecedenti consensu voluntario possit haberi; ne qua forte ex parte praescribi videatur libertati arbitrii. aut juste profecto damnatur, dum ei ad peccatum nulla vi praejudicetur extrinseca: aut misericorditer salvatur, cui ad justitiam nulla virtus sufficit sua. Sane in his omnibus cogitet lector 620 originalis peccati prorsus excipi rationem. De caetero, libero arbitrio nec extra ipsum quaeratur damnationis causa, quod jam non damnat nisi propria culpa; nec ab . Cujus quippe conatus ad bonum, et cassi sunt, si a gratia non adjuventur; et nulli, si non excitentur. Caeterum in malum, dicente Scriptura, Proni sunt sensus et cogitationes hominis . Proinde non ei a se, ut dictum est, sed desursum potius a Patre luminum descendere merita putentur: si tamen inter data
Abbreviated transcription (Latin):
Arbt̾m quo iuditiciũ÷. sicut u̾o iudicii dise̾ne
quidem licet᷑ ⁊ quidem non liceat᷑. sic ꝓlc̃o cõsilii
ꝓbare qusd expediat uel non expẽdiat᷑. sic com¬
placiti quo quid libeat exꝑiri. uel quid nõ libe¬
licrta illicitaq dist̾nimꝰ ita ꝑ consilium. ⁊ lici
ta tamꝙͣ ꝯmoda nob̾ elig̾e ⁊ illicita tamꝙͣ¬
a peĩto lib̾i eẽmꝰ. s quid si totum solumq
ꝙ expediret uel liceret ⁊̃ liberet. Nõne lib̾iqͦ¬

Expanded text:
ut vero judicii est discernere quid liceat, vel quid non liceat: sic profecto consilii probare quid expediat, vel non expediat: sic complaciti quoque experiri quid libeat, vel non libelicita illicitaque decernimus; ita per consilium et licita, tanquam commoda, nobis eligere; et illicita, taa peccato liberi essemus. Sed quid si totum, solumque quod expedit, et licet, etiam liberet? Nonne lib
Abbreviated transcription (Latin):
cum tep̃testinatil adrntam non ꝙ omĩo nõ
pectent set quod petim̃ ip̃is non imꝑutetur
qd̾ uelpunitur. condingna penitencia uel m
caritate absconditur. Caritas quippe cooꝑit
mulatudiẽ ꝑec̃torimi. Et beati quoꝵ remisse
sunt imquitates ⁊ quoꝵ tecta sunt petrat᷑a.
nent nos infinum. Adam tenuit medium:
forto temones nlłm. suꝑnis nempe sp̃itibꝰ dat̃
÷. sine pẽto ⁊ imisia perdurare: Ade aut̃ absq
hiis quidem esse. set non ĩ ꝑ man̾e. nob̾ no
ne ẽẽ quidem absq hns. set ip̃iꝰ tm̃ non ced̾e
Certum diabolus ⁊ menbra eiꝰ sicut nũ qm uo¬
lunt reluttari pecto. sic minqmͣ penam pect̃i¬

Expanded text:
praedestinatis ad vitam: non quod omnino non peccent, sed quod peccatum ipsis non imputetur, quod vel punitur condigna poenitentia, vel in charitate absconditur. Charitas quippe cooperit multitudinem peccatorum ; et: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata; enent, nos infimum: Adam tenuit medium, porro daemones nullum. Supernis nempe spiritibus datum est sine peccato et miseria perdurare: Adae autem absque his quidem esse, sed non etiam permanere: nobis vero ne esse quidem absque his, sed ipsis tantum non cedere. Caeterum diabolus et membra ejus, sicut nunquam volunt reluctari pec
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iorem nr̃m homnrem refonnari dediem
diem.dum ⁊ intencio t̾renis in aiuata auis.
de ymis paulatim ad suꝑna resurgit ⁊ affc̃o
arca camis desid̾ia languens sensum ĩ amo¬
rem sp̃c. conualesat ⁊ memoria uet̾um oꝑñ
turpitudine. sordens noms bonisq actib candi¬
data in diet hiaresat. In huł nepe tͥb int̾ior

Expanded text:
em nostrum renovari de die in diem: dum et intentio terrenis incurvata curis, de imis paulatim ad superna resurgit; et affectio circa carnis desideria languens, sensim in amorem spiritus convalescit; et memoria veterum operum turpitudine sordens, novis bonisque actibus candidata in dies hilarescit. In his namque tribus interior
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ negandum non:. pasta ilia uolunitas uͭ
cont̃ se loqueretur. Quatenus n̾o se: nolunta¬
ne ꝓculdubio consensit. ut ꝑse loqueretur. si xͣ
non amasset. non negasset inuitus. U̾m sise ã
conpulsum inꝙͣ non quidem reced̾e ab amore
dei. cred̾e damen aliqnͣtulum. amore sui. Qͥd
gͦ : forte dissoluca est cota suꝑior aqco delib̾¬
tate uoluntatis. quia nimirum inuenta:
cogi potuisse uoluntat: Est plane. sec si ab a

Expanded text:
d negandum non est passa est illa voluntas, ut contra se loqueretur: quatenus vero se, voluntarie procul dubio consensit, ut pro se loqueretur. Si Christum non amasset, non negasset invitus: verum si se compulsum, inquam, non quidem recedere ab amore Dei; cedere tamen aliquantulum amore sui. 39. Quid ergo? forte dissoluta est tota superior assertio de libertate voluntatis, quia nimirum inventa est cogi potuisse voluntas? Est
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatem iusa. Uin quippe qmͣ ip̃a sibi in¬
culit. a seꝑculit. Porro ꝙ a se uoluntas ꝑtu¬
lit: ex uoluntate fuit. Quod exnoluntate
fuit:iam non ex nẽccitate. secuoluntarium
fuit. si autem noluntanum: ⁊ lib̾um. Qm̃
sira deniq ad negand̃ uoluntas compulit.
cõpulsus est qr uoluit. ĩmo non compulsus.
sec consensit. ⁊ non a liene potencie: s ꝓpͥe uo¬
luit. Auoqͥn qnͣdo mox uox nubie̾cule iigm
sacͣm in ilba formare. nephanda ualusset. si
nõ lingue dña uoluntas amisset: Demq cũ
sea sui postinodum nimio illo temꝑauit amo
tota iurtute diligͥe: nullus iam ualuit mi
mina compulsio scõm qd̾ aut pati aliquĩd. at
Socest nõuumꝙͣ fĩ absq consensu uoluntario ꝑa¬
cientis: sec actine ninꝙͣ ꝓide malum ꝙ sit ĩ
nos siue denobis. non est̾mꝑutandum nobis.
si tamẽ inuitis. Cet̾m qd̃ fit ⁊ a nob̾ iam non
sine culpa uoluntatis. uelle plane ꝯuincim.
qd̾ non fieret si noslemus. Est gͦ conpulsio. q̃ dã¬

Expanded text:
tatem. Vim quippe, quam ipsa sibi intulit, a se pertulit. Porro quod a se voluntas pertulit, ex voluntate fuit: quod ex voluntate fuit, jam non ex necessitate, sed voluntarium fuit, si autem voluntarium, et liberum. Quem sua denique ad negandum voluntas compulit, compulsus est quia voluit; imo non compulsus est, sed consensit; et non alienae potentiae, sed voluit. Alioquin quando vox mulierculae linguam sacram in verba formare nefanda valuisset, si non linguae domina voluntas annuisset? Denique cum se a sui postmodum nimio illo temperavit amtota virtute diligere; jam nullis valuit minmina compulsio, secundum quod aut pati aliquid, aut potest nonnunquam fieri absque consensu voluntario patientis, sed activa nunquam. Proinde malum quod fit in nos, sive de nobis, non est imputandum nobis, si tamen invitis. Caeterum quod fit a nobis, jam non sine culpa est voluntatis. Velle plane convincimur, quod non fieret, si nollemus. Est ergo compulsio quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo: p ⁊ deulno. Sec ⁊ de medio nemo du¬
bitat nͥ qui ignorans d̾i iusticiam ⁊ suam
uolens constitue: iusticie dĩ non subiectus.
Sana me ait ⁊ sanabor. saluum me fat. ⁊
saluus ero. qm̃ lans mea tu es: Iste di iusti¬
ciam agnoscebat a quo eque sꝑabat tam sa¬
nari a pcc̃o: qmͣ a misia lib̾ari. ⁊ ideo landẽ
suam illum non se mento statuebat. ꝓpter
donat: qui fecit quib donaret. Quid tͥbuãt
inꝙͥ domino ꝑ om̃ib non que tͥbuit. sec quẽ
rec̾ribuit᷑ mͥ: Et quod est ⁊ quod iustus:: a deo¬

Expanded text:
emo dubitat, nisi qui ignorans Dei justitiam, et suam volens constituere, justitiae Dei non est subjectus . Sana me, ait, et sanabor; salvum me fac, et salvus ero, quoniam laus mea tu es . Iste justitiam Dei agnoscebat, a quo aeque sperabat, tam sanari a peccato, quam a miseria liberari: et ideo laudem suam illum, non se, merito statuebat: Propter donat, qui fecit quibus donaret. Quid retribuam, inquit, Domino pro omnibus, non quae tribuit, sed quae retribuit mihi? Et quod est, et quod justus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ non solum ex ꝑte minui. set extoto ani¬
t possunt. Accidentalis quedam magii sũto
sapĩe atq potencie dĩe ymagim suꝑducta
aliquo modo nec minui. huiꝰ biꝑtite simili¬
tudinis sapiencie ⁊ potencie dĩ non quidem
gͣou sũmo. sec qui ip̃i tamen esset ꝑxmor:

Expanded text:
inui, sed ex toto amitti possunt, accidentalis quaedam similitudo sapientiae ac potentiae divinae imagini superducta aliquomodo, nec minui. Hujus bipartitae similitudinis sapientiae et potentiae Dei non quidem gradu summo, sed qui ipsi esset proximior,
Abbreviated transcription (Latin):
anqnͣdo ꝑ creaturam cum ip̃a. Nulta ꝓfc̃õ fue¬
tũt hominetꝰ salubria ꝑ in sensibilitatẽ.
utem ꝑ nrõnalem creaturam que idłto dixi
fieri sine ip̃aq non queat incelscu carens.
eẽ uel conscia. Multa quo multoꝵ saluti uti¬
lia facit deꝰ ꝑ malos seu homines sen augłos
sec qm inuitos. Iteo contͣ ip̃os. Namdum not̾e
cupientes uiuant. qnͣtum ualet aliis utilis
actio: tantum ip̃is ꝑu̾sa nocet intencio. Por
roꝑ quos ⁊ cum quib oꝑatur deus: bom suit
complent uoluntate ꝯienciunt. opꝰ om̃io ꝙ
ꝑ eos deus epplicat ip̃is ꝯmunicat. Uñ paulus.
sum bona płima que deus facͥet enarrasset.
mens se nonsolum opens ẽẽ ministm ꝑ effcm:
quid crcatura queq ꝓsuo iniiist̾io m̾eatur.
tilia quidem ꝑ qm ⁊ sine qua sit quid sit.
quid men potest: Qud ma ꝯͣ qͣm fit. nͥ uam¬

Expanded text:
a. Multa profecto fiunt hominibus salubria per insensibilem, et item per irrationalem creaturam: quae idcirco dixi fieri sine ipsa, quod non queat, intellectu carens, esse vel conscia. Multa quoque multorum saluti utilia facit Deus per malos, sive homines, sive angelos: sed quoniam invitos, ideo contra ipsos. Nam, dum nocere cupientes juvant, quantum aliis valet utilis actio, tantum ipsis perversa nocet intentio. Porro per quos et cum quibus operatur Deus, boni sunt complent, voluntate consentiunt, opus omnino quod per eos Deus explicat, ipsis communicat. Unde Paulus, cum mens se non solum operis esse ministrum per effectum; quid creatura quaeque pro suo ministerio mereatur. Et illa quidem, per quam, et sine qua fit quod fit, quid mereri potest
Abbreviated transcription (Latin):
tillud corꝰ ꝙ corrumpit᷑ aggͣnat animam
⁊ depͥmit t̾rena in hĩtacõ fensum multa cogi¬
tantem. Et item ild̾ apłi. In uenio aliam le¬
gem in menbris meis repungnantem legi m̃¬
tis mee. ⁊ captuumi meducentem in legem
pc̃ti. que: in menbris meis. Hec om̃ia putati¬
ri possunt corng̾e uoluntatem ⁊ pͥriꝑe lib̾ta¬
cem. At n̾o qnͣtilib quis intꝰ ⁊foris ne temp
arbitum spectat uoluntas ent lib̾e quippe de
suo nͥloꝰ consensu indicabit. Qnͣtum a ꝑtinet
ad consilium. seu complatitum: camis int̾im
concupiscencia iiteq mitia reluttante. Mi¬
nꝰ siquidem se hb̾am sentit: sec ꝓrsus non ma¬
lam dum malo non consentit. Demq paulꝰ
dubium quin ex minꝰ plena lib̾tate consiii: cõ¬
sensum tamen sanum. atq in bono quoq
iorem hominem. Oculo existente. simplici:
totum coiꝰ lucidũ ẽẽ p̾sumit. Sano cõsensu.
cracͥtum lic pc̃co. uł captiuũ mit̾ia: lib̾um
se in bono non dubitat ꝓfit̾i. ynde ⁊ fidens

Expanded text:
illud: Corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; et item illud Apostoli: Invenio aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in legem peccati, quae est in membris meis ; haec omnia putari possunt cogere voluntatem, et praeripere libertatem. Aarbitrium spectat, voluntas erit: libere quippe de suo nihilo minus consensu judicabit. Quantum autem pertinet ad consilium, sive complacitum, carnis interim concupiscentia, vitaeque miseria reluctante, minus quidem se liberam sentit: sed prorsus non malam, dum malo non consentit. Denique Paulur, haud dubium quin ex minus plena libertate consilii: consensum tamen sanum, atque in bono quoqueriorem hominem . Oculo existente simplici, totum corpus lucidum esse praesumit. Sane consensu tractum licet peccato, vel captivum miseria, liberum se in bon
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa: exutio facile muitꝰ appuit. ude refor¬
maret deforem. ⁊ uusde debilem conforcaret.
dum ⁊. desꝑlendore figure fugans tenebras pca¬
toꝵ redd̾e sapientem. ⁊ ex uͥtute u̾bi ꝯͣ tỹran¬
nidem demonũ potentem effic̾et uenit enĩ
ip̃a forma cui formandum erat. lib̃m arbitui.
qͣi ut pristinam ieciꝑet formam. exilia erat᷑
sormaudum ex qͣ fuerat ⁊ fomatum fonia &
sapiencia est. confonnatõ: ut faciat ẜmaap
incorpore. qd forma facit iorbe. Porrõ ipo
accingit a fine usq ad fĩnem fortiter. ⁊oil
omia suauit᷑. Attingit a fine usꝙ ad finem
hec est a sũmo celo usq ad inflores t̾re. ꝑtes a
maximo angło usq ad miminũ iumdum.i
Attingit autem forat̾ non quidem mobilidis¬
cursione uel locali diffusione. uel subiecte ae¬
ature om̃ officiali ãminist̾cõne. sec sub̾ali qͣdã¬

Expanded text:
versa, ex utroque facile munitus apparuit, et unde reformaret deformem, et unde debilem confortaret, dum et de splendore figurae fugans tenebras peccatorum, redderet sapientem, et ex virtute Verbi contra tyrannidem daemonum potentem efficeret? Venit ergo ipsa forma, cui reformandum erat liberum arbitrium, quia ut pristinam reciperet formam, ex illa erat reformandum ex qua erat formatum. Forma autem sapientia est, conformatio ut faciat imago in corpore, quod forma facit in orbe. Porro illa attingit a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Attingit a fine usque ad finem, hoc maximo angelo usque ad minimum vermiculum. Attingit autem fortiter, non quidem mobili discursione, vel locali diffusione, vel subjectae creaturae tantum officiali administratione: sed substa
Abbreviated transcription (Latin):
÷ qm ꝙ iustini eligit:. Cet̾m non ne p̾enitent
qui non tam dolent se sibi urrisse: qm hoc ipͫ
iam non posse. Demq foris ostenditur quod
intꝰ agatur. Nam qndu cosꝰ uiuit intlãma:
tamdui constat ĩ malicia p̃siste uoluntatem.
Ita te similitudine que inꝯsilũ ⁊ item com

Expanded text:
m est eligeret? Caeterum non vere poenitent, qui non tam dolent se sibi vixisse, quam hoc ipsum jam non posse. Denique foris ostenditur quid intus agatur. Nam quamdiu corpus vivi: in flamma, tamdiu constat in malitia persistere voluntatem. Itaque de similitudine, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
tunc siquid obscurꝰ dictum adu̾t̾itis quod in re
obscura seruata congrua brenitate dici plamꝰ
potuisset. Non sit uob pigrum. aut ꝑ nos emẽ
dare. aut mͥ resingnare emendandum. si franda
lucidant me: Uitam et̾nam hibebunt᷑. Se gni¬

Expanded text:
tunc si quid obscurius dictum adverteritis, quod in re obscura, servata congrua brevitate, dici planius potuisset, non sit vobis pigrum aut emendare per vos, aut mihi resignare emendandum, si fraudarlucidant me, vitam aeternam habebunt .
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmqͣ in hiis laborat ꝯifficultate: sec dispoĩt
om̃ia suauit̾ placita uoluntate Uel t̾te ata¬
sit a fine usq ad finem. hoc est ab ortuceat᷑e
usq ad finem destmatum. A creatore. sine in
q̃m iuget natura. sine q̃m accełat eam. siuo
qm̃i concedit gĩa: Attingit fortit᷑ dum nił bo¬
rum euenit: quod non put uult potenti p̾¬
imꝑans singulis sensibus ⁊ artub tam potũ¬
t̾. quatenꝰ non sinat tegnare p̾catim insuo
mortali corpore nec sua menbͣ det arma m̃¬
iquitati: set exhibeatauire iusticie. ⁊ ita iam
non erit homo suus pectati. cmi p̾catum non
fet̾it: a quo utiq lib̾at᷑ iam lib̾tatem confilii¬

Expanded text:
borat difficultate: sed disponit omnia suaviter placida voluntate. Vel certe attingit a fine usque ad finem, hoc est ab ortu creaturae usque ad finem destinatum a Creatore: sive in quem urget natura, sive quem accelerat causa, sive quem concedit gratia. Attingit fortiter, dum nihil horum evenit, quod non, prout vult, potenti praeicet singulis sensibus et artubus tam potenter, quatenus non sinat regnare peccatum in suo mortali corpore, nec membra sua det arma iniquitati, sed exhibeat servire justitiae. Et ita jam non erit homo servus peccati, cum peccatum non fecerit: a quo utique liberatus, jam libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec opus nec rõnet sapĩa est apd̾ inferos quo
tu ꝑpas. porro de potencia que ꝑ lib̾tatem ꝯpla¬
citi dat᷑. enͣugłm sic loquitur. Ligatil manib
da potestatis ablacõ: S dicit aliquil. quõ non
Iibi aliquod saꝑe. uͥ mala que touantur. cogũt
pennte maloꝵ que ta sunt. Nunqͥnio aut̃
ret᷑: si opꝰ tm̃pẽcti. ⁊ non ⁊̃ uoluntas maia pume¬
tur. Nnu quippe dubium. qd̾ nemo intormen¬
tis positꝰ actum it̾are pectati delectetur. pͥmtñ
si uoluntas ⁊̃ in tormentis mala ꝑdurat. quid
putetur. quod iam iumedũs flaminit iufiari
non libeat: Demq in maliuolam animam
non int̾ibit sapiencia. Unde autem ꝓbabinins
qd̾ mala ⁊ inpenis uoluntas ꝑsen̾et: Certeñ
cet̾a omittam: nolent omĩo pimiri. Iustum:
antem pimiri. qui pinienda gesserunt. Nolũt
Duo sunt que iniꝰtam comꝑbant uoluntatem.
uel cum peccare uel mpune p̾tasse libet. Quib

Expanded text:
quia nec opus, nec ratio, nec sapientia est apud inferos, quo tu properas . Porro de potentia, quae per libertatem complaciti datur, Evangelium sic loquitur: Ligatis manibusda potestatis ablatio? 31. Sed dicit aliquis: Quomodo non est ibi aliquod Sapere, ubi mala quae tolerantur, cogunt poenitere malorum quae facta sunt? Nunquid aut iretur, si opus tantum peccati, et non etiam voluntas mala puniretur. Nulli quippe dubium est, quod nemo in tormentis positus actum iterare peccati delectetur. Verumtamen si voluntas etiam in tormentis mala perdurat, quid putetur, quod jam in mediis flammis luxuriari non libeat? Denique: In malevolam animam non introibit sapientia . Unde autem probabimus quod mala et in poenis voluntas perseveret? Certe, ut caetera omittam, nollent omnino puniri. Justum est autem puniri, qui punienda gesserunt. Nolunt Duo sunt quae injustam comprobant voluntatem, vel cum peccare, vel cum impune peccasse libet. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
utiq iam scõs angełos stare. ⁊ deum semper
ẽẽ deua dubium non est quĩ posse ⁊nonp̃ca¬
re ⁊ non tͤbari in quo homo ꝓfcõ ireatus est.
a quo illo ꝑ pcc̃m ĩmo nob̾ in illo. ⁊ cum illo
corruentib iutsus ꝑ grãm non quidem ip̃m
set ꝓ ip̃o qnͣdam infiorem gͣdum recipimus.
Neqͣ enim bic possumꝰ penitus ẽẽ sñ pec̃to ieu

Expanded text:
tique jam sanctos angelos stare et Deum semper esse dubium non est, quam posse et non peccare et non turbari, in quo homo profecto creatus est? A quo illo per peccatum, imo nobis in illo et cum illo corruentibus, rursus per gratiam non quidem ipsum, sed pro ipso quemdam inferiorem gradum recepimus. Neque enim hic possumus penitus esse sine peccato seu
Abbreviated transcription (Latin):
in seꝰ aliquatemus ĩminu̾e pot̾it quecumq
adusitas uel nec̃citas. Sec licet uq ꝑit̾ sine su
dimunitõne ꝑduret. Non tamen ꝑit̾ sicut de
bono potiit ꝑ se in malum corme.ita quoq
ꝑse de malo in bonum pot̾it respirare. Et qͥd
mirum si iacens non ualet ꝑ se tesurg̾e quod
stans in alꝙ meluis nuilio suo conatunale¬
bat ꝑfic̾e: Demq dum ad huc duas alial li¬
b̾tates ex aliqua ꝑte secum brẽt non potuit
demelorib iularum gͣdib ad suꝑiores alcedre
hocest te posse non p̾caie.⁊de posse non turbar: Ad
non posse peccare. ⁊ non posse turban. Quod si
y̾ualuit cm̃ debono sein meliꝰ extend̃e qnͣto¬

Expanded text:
liquatenus imminuere poterit quaecunque adversitas vel necessitas. 25. Sed licet ubique pariter sine sui diminutione perduret; non tamen pariter sicut de bono potuit per se in malum corruere, ita quoque per se de malo in bonum poterit respirare. Et quid mirum si jacens non valet per se resurgere, quod stans in aliquod melius nullo suo conatu valebat proficere? Denique, dum adhuc duas alias libertates ex aliqua parte secum haberet, non potuit de inferioribus illarum gradibus ad superiora ascendere, hoc est de posse non pecnon posse peccare, et non posse turbari. Quod si praevaluit tamen se de bono in melius extende
Abbreviated transcription (Latin):
tes d̾i: ascendendo deu̾tute mututem. appͥhen¬
de culmen: set ⁊̃ deuicio semꝑ ĩuicium suo ip̃iꝰ
pond̾e deuoluta ruat inp̾ceps. Pregͣuata nimi¬
rum non solum lege pecri onginał menbris
insita. Ym ⁊ consuetudine tͥrene. Inbĩtacõnis
usualit̾ affcõnib mollita. Que hũane nolin¬
tatis iudelicet utrͥamq gͣuamẽ. minio b̾uiter

Expanded text:
 ascendendo de virtute in virtutem, apprehendere culmen: sed etiam de vitio semper in vitium suo ipsius pondere devoluta ruat in praeceps; praegravata nimirum non solum lege peccati originaliter membris insita, verum et consuetudine terrenae inhabitationis usualiter affectionibus inolita. Quod humanae voluntatis videl
Abbreviated transcription (Latin):
nonm̾itum ꝑiisse arbitm. Ci gͦ ubumarbi¬
tͥm. ita ubiq sequitur uoluntatẽ. ut nͥ uia
penitus eẽ tesmat. isto non tareat: yolun¬
tas u̾o sicut in bono. Ira ⁊ in malo eque ꝑdu¬
tat: eq̃ ꝓfc̃o ⁊ lib̾m arbram tam in bono qmͣ
inmalo in tegrum ꝑ seu̾at. Et quomͦ uoluntas
⁊̃ poĩta in misena non desiuit ẽẽ uoluntas.

Expanded text:
arbitrium ita ubique sequitur voluntatem, ut nisi illa penitus esse desinat, isto non careat, voluntas vero sicut in bono, ita etiam in malo aeque perdurat: aeque profecto et liberum arbitrium tam in bono quam in malo integrum perseverat, et quomodo voluntas etiam posita in miseria non desinit esse voluntas,
Abbreviated transcription (Latin):
ind̾ indelicet inum te quo item dicitut: ĩ¬
Nemo bonus nͥ solus dens. Dei sunt ꝓculdubio
sunt iuri̾atam nost᷑ oꝑa qm eiꝰ premia.
⁊ qui sefecit debitorem in uł. fent ⁊ nos ꝑm̾i¬
tores. ex hiis adq̃mi tamen condenda mita
dingnatur. sibi adhib̾e creaturaꝵ minist̾ia
non quib egeat. lec quib ꝑ hoc uł de quib¬

Expanded text:
dicitur: Nemo bonus, nisi solus Deus : Dei sunt procul dubio munera tam nostra opera, quam ejus praemia; et qui se fecit debitorem in illis, fecit et nos promeritores ex his. Ad quae tamen condenda merita dignatur sibi adhibere creaturarum ministeria, non quibus egeat, sed quibus per hoc, vel de quib
Abbreviated transcription (Latin):
mus: per gr̃am reꝑamur. ⁊ beatus qui te se
audire m̾ebitur. Quis est hic ⁊ laudabimu
eum. facit enim mirabilia in uita sua. E
potit transgredi ⁊ non ÷ transgressus. fac̾e ma¬
la ⁊ non fecit. Puto autem in hiis tͥb lib̾tati¬
bus ip̃am ad qmͣ conditi sumꝰ conditors yma¬
ginem. atq similituoniẽ contimi. ⁊ ẜma¬
sinem quidem in lib̾tate arbiti. In reliquis
ã duab bẏꝑtitam qnͣdam consignari simi¬
litudinem. hnic fortassis. qd̾ solum lib̾m
arbit̾m. lugi omĩo defeccum. seu diminucõ¬
nem non patitur ꝙ in ip̃o potissimum et¬
ne ⁊ inꝯmutabił diuinitatit sub̃am quedã
ymago inp̾sta uideatur. Nam ⁊si habu̾it ĩ¬

Expanded text:
mus, per gratiam praeparamur, et beatus qui de se mus, per gratiam praeparamur, et beatus qui de se audire merebitur: Quis est hic, et laudabimus eum, fecit enim mirabilia in vita sua, qui potuit transgredi, et non est transgressus, facere mala, et non fecit . Puto autem in his tribus libertatibus ipsam, ad quam conditi sumus, auctoris imaginem atque similitudinem contineri, et imaginem quidem in libertate arbitrii, in reliquis autem duabus bipartitam quamdam consignari similitudinem. Hinc est fortassis, quod solum liberum arbitrium sui omnino defectum seu diminutionem non patitur, quod in ipso potissimum aeternae et incommutabilis Divinitatis substantiva quaedam imago imp
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ que ex eo quod sapiencia: u̾m ei sapere
reinfudat in restauracõm hib̾i consiliis. ⁊ ereo
qd̾ utus est plenum posse restituat. Inreꝑacõm
lib̾i complatiti. quatem᷑ exalt̾o ꝑfcẽ bonut.
peãm iam nesciat: exalt̾o plene beatus ad
uita exp̾tetur. qnͣdo utͣq nunc amusat ubca
lib̾o arbitrio ꝑlenarie rẽstaurabĩ. Non quona
cas hr̃e inꝑadyso. set sicut iamminc angłi posti¬
dent in celo. Int̾m n̾o sufficiat in hoc corpoie mor¬
tis atq in hocscło neꝙͣ ex lib̾tate quidem con¬
silii petr̃e non obedire in concupiscencia. ⁊ li
b̾iate autem complaciti adu̾sa non fomidiue
ꝓ iusticia. Est a̾ in hac carne pc̃ci ⁊ in hac dieĩ
malicia non mediocre. saꝑe pecc̃o. ⁊ si non ex
toto carere. certe non consentire. ⁊ est posse nõ
Iam lib̾tate aibit̾i non abuti: ut plene qũ¬
ꝙ frui possimus lib̾cate complaciti. Si ꝑftõ
dei i nobis reꝑannis ymaginem. sic autiq
honori illi capescendo q̃m per peccm amisi¬

Expanded text:
m, qui ex eo quod sapientia est, verum ei Sapere reinfundat, in restaurationem liberi consilii; et ex eo quod virtus est, plenum Posse restituat, in reparationem liberi complaciti: quatenus ex altero perfecte bonus, peccatum jam nesciat; ex altero plene beatus, nil vita exspectetur, quando utraque nunc amissa leas habere in paradiso: sed sicut jam nunc angeli possident in coelo. Interim vero sufficiat in hoc corpore mortis atque in hoc saeculo nequam, ex libertate quidem consilii peccato non obedire in concupiscentia: ex libertate autem complaciti adversa non formidare pro justitia. Est autem in hac carne peccati, et in hac diei malitia non mediocre sapere, peccato, etsi non ex toto carere, certe non consentire, et est posse non jam libertate arbitrii non abuti, ut plene quandoque frui possimus libertate complaciti. Sic profecto Dei in nobis reparamus imaginem, sic antiquo honori illi capessendo, quem per peccatum amisi
Abbreviated transcription (Latin):
se non pecrare.O.ũo ⁊ quod iamuon naletut
non turbari: inde miso accidit. qd̾ contempia
⁊ simisum: tũ in tegrum ⁊ quod se ꝑsehomo
non sufsicit excute .a. peccato sũmixia: nonli¬
uel saꝑe. set tamen ueueNIet enim potentem
facit creaturam nec sapientem. sec t̃uolim¬
tatem uolentem. Non gͦ si potens aut sapiens
set tantum si nolens ẽẽ delietit. Lib̾m arbitͥm
amisse. putanda enit. Y enim non est no¬
luntas: net lib̾tas. Nondico si uelle bonũ
set si uene om̃io treatura desierit fatendũ
sine contͣdiccõne. u iam non ex uolunta¬
te bonitas. Cet ip̃a ex toto uoluntas ꝑit: ⁊̃
lib̾um teꝑireabitum. Quod si uellebonũ¬

Expanded text:
se non peccare: quomodo et quod jam non valet utique non turbari, inde misero accidit, quod complaciti  tamen non integrum, et quod se per se homo non sufficit excutere a peccato sive miseria, non livel sapere, sed tantum velle, nec potentem facit creaturam, nec sapientem, sed tantum volentem. Non ergo si potens, aut sapiens, sed si volens esse desierit, liberum arbitrium amisisse putanda erit. Ubi enim non est voluntas, nec libertas. Non dico, si velle bonum, sed si velle omnino creatura desierit, fatendum sine contradictione, ubi jam non ex voluntate bonitas, sed ipsa ex toto voluntas perit, etiam liberum de
Abbreviated transcription (Latin):
non peccare amissa extoto conicii lib̾cate. Itẽ
deposse non curbari: in non poste non tbani.
Amissa extoto complaciti lib̾tate. S ꝯia re¬
mansit ad penam. lib̾tas arbiti: per qm utiq
cet̾as amisit. ip̃a tñ amitt̃e non potuit. ꝑ ꝓpã
quippe uoluntatem semus fc̃ pecti: mͥ ito ꝑdi¬
dit hb̾tatem consilis. Porro per peccm fattus
tebitor mortis. quomodo iam tetine ualebat
lib̾tatem complatiti : De tͥbus gͣ lib̾tatib qͣc̃
acceꝑat abutendo uia que d̾r aibiti: rebquis
sese pͥuauit. In eo autem abusus qd̃ manicũ¬
accepisset ad głam: comu̾cit sibi in contume¬
liam iuxͣ testionium scͥpture dicentis. hõ
cum inhonore eẽt nou intenent ⁊tͥ soli int̾
animancia datum est homini potuisse pecca¬
re. ob p̃rogatiuam lib̾i arbiti. Datum &. non uͭ
perin de p̾caret. setut głosior apparar et si non pͭ¬
caret. cum petrare possit. Qindnamq głosius

Expanded text:
non peccare, amissa ex toto consilii libertate. Itemque non peccare, amissa ex toto consilii libertate. Itemque de posse non turbari in non posse non turbari, amissa ex toto complaciti libertate. Sola remansit ad poenam libertas arbitrii, per quam utique caeteras amisit; ipsam tamen amittere non potuit. Per propriam quippe voluntatem servus peccati factus, merito perdidit libertatem condebitor mortis, quomodo iam retinere ualebat libertatem complaciti? -- De tribus ergo libertatibus, quas acceperat, abutendo illa, quae dicitur arbitrii, reliquis sese priuauit. In eo autem abusus est, quaccepisset ad gloriam, convertit sibi in contumeliam, juxta testimonium Scripturae dicentis: Homo cum in honore esset , etc. Soli inter animantia datum est homini posse peccare ob praerogativam liberi arbitrii; datum autem, non ut inde peccaret, sed ut gloriosior appareret, si non peccaret cum peccare posset. Quid namque gloriosius
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis queritur non in u̾nto: An ũqm eas
ãdam habu̾it. aut anibas aut uel unam. Nam
si millam hũit: quid amusit ÷ Arbiti utiq lib̾¬
tatem tam post pectatum qm̃ ante semꝑer te¬
nuit inconc̾sam. si u̾o ml amisit. qͥd ei obfuit
efͨum fuisse deꝑadyso: Quid si imam qͣ libet
uarum habuit. Quomͦ amisit: Nam c̾cum est
qr ex quo pectauit. nec a ꝑcc̃o ꝓrsus nec a misia
Qui minirum ⁊ uelle potu̾it qd̾ non rebuit.
⁊ itciꝑe quod noluit. An dicendus est aliqno
quidem modo ulas huisse. Set qr non plena¬
ne: pociꝰ set admitt̾e: ht̃ siquidem uanaq̃q¬
maꝵ. duos gͣdus suꝑiorem ⁊ inflorem. Supior
nb̾tas consili non posse reccare. infior̃ poite
non pectare. Item suꝑior lib̾tas complaciti ñ
posse curbari. Inflor: posse non curbari. Ita
inflorem utuslib̾tatis gradum. simul cum
ꝑlena lib̾tate arbiti. homom sui condicõne
accepit. ⁊ deutro cornuit cum peccauit. corm¬
it autem. teposse. non pecraie: in non posse

Expanded text:
reliquis quaeritur non immerito, an unquam eas Adam habuerit, aut ambas, aut vel 612 unam. Nam si nullam habuit, quid amisit? Arbitrii utique libertatem tam post peccatum, quam ante semper tenuit inconcussam. Si ergo nil amisit, quid ei obfuit ejectum fuisse de paradiso? Quod si unam quamlibet illarum habuit, quomodo amisit? Nam certum est quia ex quo peccavit, nec a peccato prorsus, nec a miseria qui nimirum et velle potuit quod non debuit, et recipere quod noluit. An dicendus est aliquo quidem modo illas habuisse, sed quia non plenarie, potuisse amittere? Habet siquidem unaqem et inferiorem. Superior libertas consilii est non posse peccare; inferior posse non peccare. Item superior potestas complaciti non posse turbari, inferior posse non turbari. Itaque inferiorem utriusque libertatis gradum, simul cum plena libertate arbitrii homo in sui conditione accepit, et de utroque corruit cum peccavit. Corruit au
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾m: nͥ ex lib̾tate arbiti: de qua utiq in erͨat ei
pꝰlrias pecrandi. Nec fuit tñ aulpa dantis. set ab¬
utentis. qui ip̃am indel facultatem coni̾itit in
usum pectandi: qmͣ acceꝑat ad głam non p̾cadi.
Nam ⁊ si peccanit ex posse quod acepit nõ tñ ꝙ
potint: Cetquia uoluit. nec emi p̾uancante dia¬
bolo ⁊angłis eius: ⁊̃ alii pͥuaricatisunt nõn ar
non potuerunt. set quia noluerunt. ẜeirant
gͥ lapsus non. dono astͥbendꝰ est potestatisset
incio uoluntatis. Lapsus tamen ex uoluntato.
saua ⁊ si datum fuit uoluntati posse staiene ca¬
d̾et. non tamẽ resurgͥe sicad̾et. Non enim quis

Expanded text:
liberum, nisi ex libertate arbitrii, de qua utique inerat ei possibilitas peccandi. Nec fuit tamen culpa dantis, sed abutentis, qui ipsam videlicet facultatem convertit in usum peccandi, quam acceperat ad gloriam non peccandi. Nam, etsi peccavit ex posse quod accepit, non tamen quia potuit, sed quia voluit. Nec enim praevaricante diabolo et angelis ejus, etiam alii praevaricati sunt, non quia non potuerunt, sed quia noluerunt. Peccantur lapsus, non dono ascribendus est potestatis, sed vitio voluntatis. Lapsus tamen ex voluntate nhabet: quia, etsi datum fuit voluntati posse stare ne caderet, non tamen resurgere si caderet. Non enim tam
Abbreviated transcription (Latin):
narum mortis. ne timore fidem u̾ botemus
negare compulsi sunt ne forteixͣ hanc
asscõm aut culpa non fu̾it quod uel uoce ne¬
garunt. aut cogi in culpam ⁊ yoluntas potͥunt.
ut uell iudelicet homo quod eum ⁊ nolle con
non pot̾at. Quenit᷑ ũ malum neqͣꝙͣ uolen¬
tib malum debuit imputan. Neq tale est¬
enim hoc: qͣle onginale pc̃an. quo nonsolu¬

Expanded text:
narum mortisve timore fidem verbo tenus negare compulsi sunt: 618 ne forte juxta hanc assertionem, aut culpa non fuerit, quod vel voce negaverunt; aut cogi in culpam et voluntas potuerit, ut vellet videlicet homo quod eum et nolle consnon poterat, quaeritur unde malum nequaquam volentibus malum debuit imputari. Neque enim