comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niq pͥmꝰ homo uel post pͥdie uel eodẽ die pꝰea¬
quã factꝰ ẽ. potuit inquirere cur ñ ante sit facꝰ¬
tꝰ : & quandocũq antea factꝰ. eẽt. Nonuires tũc
alias. & alias nunc uel etiã post ea ista demitio
rerũ tẽporaliũ controuersia reꝑiret. Hanc aut̃
se philosophi mundi huius ñ alit̃ putauer̃ pos¬
se uel deb̾e dissoluere : nisi ut circiuitꝰ tẽpor um
inducerent quib eadẽ semꝑ fuisse renouata
atq repetita in rerũ natura. atq ita deinceps
fore sine cessatione asseuerarent uolumina ue¬
nientiũ & p̃tereuntiũ scłoꝵ. siue inmulto ꝑma¬
nente isti circuitꝰ fierent. siue certis int̃ualt
orieas & occidetᷤ mundus eadẽ semꝑ qͣsi noua¬
uoua quȩ trans acta & uentura sunt exhiberet:
A quo ludibrio ꝓrsus immortalẽ animã etĩa cũ
sapientiã ꝓcepit libare ñ possunt : euntẽ
sine cessatione adbeatitudinẽ. & ad uerã miseriã si¬

Expanded text:
nique primus homo uel postridie uel eodem die, posteanique primus homo uel postridie uel eodem die, posteaquam factus est, potuit inquirere cur non ante sit factus; et quandocumque antea factus esset, non uires tunc alias et alias nunc uel etiam postea ista de initio rerum temporalium controuersia reperiret. Hanc autem se philosophi mundi huius non aliter putauerunt posse uel debere dissoluere nisi ut circuitus temporum inducerent, quibus eadem semper fuisse nouata atque repetita in rerum natura atque ita deinceps fore sine cessatione asseuerarent uolumina uenientium et praetereuntium saeculorum, siue in mundo permanente isti circuitus fierent siue certis interuallis oriens et occidens mundus eadem semper quasi noua, quae transacta et uentura sunt, exhiberet. a quo ludibrio prorsus immortalem animam, etiam cum sapientiam perceperit, liberare non possunt euntem sine cessatione ad falsam beatitudinem et ad ueram miseriam si
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit usq ad illũ in qͦ natꝰ .ẽ. detrahas: quando
retrorsus inspatio qđ anullo cȩpit exordio ñ di¬
cosingulatim minuta mom̃ta uel horarũ aut
dierũ. aut mensiũ aut annoꝵ etiã quantitates.
s tam magna spatia quanta illa summa cõpre
hendit annoꝵ. quȩ iã dici quib libet cõputatori¬
b ñ potest. quȩ tam̃ mom̃toꝵ min ᷑ tatim detrac¬
tione cõsumit᷑ : & de trahant᷑ hȩc tanta spatia ñ
semel atq iterũ sepusq sed semꝑ: qͥd fit. qͥd agit᷑.
quando nunquã ad initiũ qđ om̃ino nullũ. ẽ. ꝑ¬
& qđ excurrit annoꝵ possint & posteri etiã pꝰ
annoꝵ sexcenties milies eadẽ curiositate reqͥrere :
siintantũ hȩc mortalitas hominũ exoriendo &
occunbendo. & imꝑita ꝑseuerare infirmitas po¬
ter̃: & qui fuer̃ ante nos ipsis recentib hominis
creati tẽporib istam mouere quȩstionẽ. Ipse de¬

Expanded text:
uiuit, usque ad illum, in quo natus est, detrahas quandoquiuit, usque ad illum, in quo natus est, detrahas quandoqretrorsus in spatio, quod a nullo coepit exordio, non dico singillatim minuta momenta uel horarum aut dierum aut mensum aut annorum etiam quantitates, sed tam magna spatia, quanta illa summa conprhendit annorum, quae jam dici a quibuslibet computatoribus non potest, quae tamen momentorum minutatim detractione consumitur; et detrahantur haec tanta spatia, non semel atque iterum saepiusque, sed semper: quid fit, quid agitur, quando nunquam ad initium, quod omnino nullum est, pet quod excurrit annorum, possent et posteri etiam post annorum sescenties milies eadem curiositate requirere, si in tantum haec mortalitas hominum exoriendo et obcubando et imperita perseueraret infirmitas. potuerunt et qui fuerunt ante nos ipsis recentibus hominis creati temporibus istam mouere quaestionem. ipse de
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominis creatione cessatio retrorsus ȩt̃na
sine initio tanta. ẽ : ut ei conferat᷑ quã libet
magna & in effabilis numerositas tẽporũ:
quȩ tam̃ fine conclusa certi spatii t̾minat᷑:
nec tam̃ saltim tanta uidi debeat quanta¬
si humoris breuis simã guttã uniuerso mari
etiã quantũ oceanꝰ circũ fluit cõparemꝰ: qm̃ is¬
toꝵ duoꝵ unũ quidẽ ꝑ exiguũ . ẽ. alterũ cͥoͣ pa¬
rabilit̃ magnũ. sed utrũq finitũ. Illud uero
tẽporis spatiũ qđ aliquo mitio ꝓgredit᷑. & aliqͦ
t̃mino cohercet᷑. magnitudine quantacũq ten¬
datur : cõparatũ illi qđ initiũ ñ habet nescio u¬
trum ꝓminimo an potius ꝓnichilo deputan
dũ Hinc enĩ si a fine uel breuissima singulatim
mom̃ita de trahunt᷑. decrescente numero licet tã
in genti ut uocabulũ ñ inueniat retrorsũ rede¬
undo tanquã si hominis dies ab illo in qͦo nunc

Expanded text:
ab hominis creatione cessatio retrorsus aeterna ab hominis creatione cessatio retrorsus aeterna sine initio tanta est, ut si ei conferatur quamlibet magna et ineffabilis numerositas temporum, quae tamen fine conclusa certi spatii terminetur, nec saltem tanta videri debeat, quantasi humoris brevissimam guttam universo mari, etiam quantum Oceanus circumfluit, comparemus: quonitorum duorum unum quidem perexiguum est, alterum incomparabiliter magnum, sed utrumque finitum; illud uero temporis spatium, quod ab aliquo initio progreditur et aliquo termino cohercetur. magnitudine quantacumque tendatur, conparatum illi, quod initium non habet, nescio utrum pro minimo an potius pro nullo deputandum est. Hinc enim si a fine uel breuissima siugillatim momenta detrahantur, decrescente numero licet tam ingenti, ut uocabulum non inueniat, retrorsum redeundo tamquam si hominis dies ab illo, in quo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
se credat᷑ : hoc etiã de pͥma hominis condi¬
tione responderim. ꝓpt̃ eos qͥ similit̃ mouent᷑
cur homo ꝑ innumerabilia atq in finita retro
tẽpora creatꝰ non sit. tamq sero sit conditꝰ. ut
minus quã sex milia sint annoꝵ ex qͦo. ẽẽ. cȩ¬
pisse in sacris lit teris inuenit᷑. Si enĩ breui¬
tas eos offendit temporis qđ tam pauci eis ui¬
dent᷑ anni ex quo institutꝰ homo in nr̃is aue¬
toritatib legit᷑: considerent nichil. eẽ. duit̾nũ
in qͦo ẽ. aliqͥd extremũ: & om̃ia scłoꝵ spatia
definita si aet̾nitati in t̃minatȩ cõparentur
ñ exigua existimanda sunt s nulla. ac ꝑ hoc
si non .u̾. uel sex. uerũ etiã .lxͣ. milia siue sexcen¬
ta. aut sexagies. aut sexcenties milies diceren¬
tur aNnoꝵ. aut itidem ꝑ totidẽ toties mul¬
tiplicaret᷑ hȩc summa ubi iam nullũ numeri
nomen haberemꝰ ex qͦo dĩ hominẽ fecit : simi¬
lit̃ queri posset cur ante non fecerit. Dĩ qͥppe

Expanded text:
: hoc etiam de prima hominis conditione responderim, propter eos qui similiter moventur, cur homo per innumerabilia atque infinita retro tempora creatus non sit, tamque sero sit conditus, ut minus quam sex millia sint annorum, ex quo esse coepisse in sacris Litteris invenitur. Si enim brevitas eos offendit temporis, quod tam pauci eis videntur anni ex quo institutus homo in nostris auctoritatibus legitur; considerent nihil esse diuturnum, in quo est aliquid extremum, et omnia saeculorum spatia definita, si aeternitati interminatae comparentur, non exigua existimanda esse, sed nulla. Ac per hoc, si non quinque vel sex, verum etiam sexaginta millia, sive sexcenta, aut sexagies, aut sexcenties, aut sexcenties millies dicerentur annorum; aut itidem per totidem toties multiplicaretur haec summa, ubi jam nullum numeri nomen haberemus, ex quo Deus hominem fecit; similiter quaeri posset, cur ante non fecerit. Dei quippe
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ posuit ꝓdigia suꝑ terrã. Cur gͦ ex latere
tꝰ.ẽ. ñ dũ quidẽ scđm euidentiã iã tam̃ se¬
humano societates tanquã ciuitates duas.
ex illo enĩ futuri erant homines. alii malis
angłis in supplicio alii bonis in premio so¬
ciandi: quã uis occulto dĩ udicio s tam̃ iusto.
Cũ enĩ scriptũ sit. uniuersȩ uiȩ dñi miscđia
& ueritas : nec in iusta eiꝰ grã: nec crudelis

Expanded text:
quae posuit prodigia super terram. Quur ergo ex latere quae posuit prodigia super terram. Quur ergo ex latere tus est, nondum quidem secundum euidentiam, iam tamen sehumano societates tamquam ciuitates duas. Ex illo enim futuri erant homines, alii malis angelis in supplicio, alii bonis in praemio sociandi, quamuis occulto Dei iudicio, sed tamen iusto. Cum enim scriptum sit: Uniuersae uiae Domini misericordia et ueritas: nec iniusta eius gratia nec crudelis
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃dicat: in qͥb t̾renis p̃cipuus ab illo ad eiꝰ
imaginẽ homo ꝓpt̃ eã causã quã dixi . Et si
qͥ forte alia maior latet factꝰ ẽ. unꝰ: s ñ relicꝰ¬
tus. ẽ. solus. Nichil enĩ . ẽ. quã hoc genꝰ tam
discordis simũ uitio: tam sociale natura. Neq¬
enĩ cõmodius contͣ uitiũ discordiȩ uel cauen¬
dũ ne existeret uel sanandũ cũ extitisset na
one etiã inmultis concors unitas seruaret᷑.
Qđ uͦ femina illi ex eiꝰ latere facta. ẽ : etiã
hinc satis significatũ ÷ quã cara mariti &
uxoris debeat. eẽ. coniunctio. Haec oꝑa dĩ
ꝓpt̃ ea s̃ utiq inusitata : quia prima. Qui
aut̃ nͣ credunt : nulla facta ꝓdigia debent
crede. Neq enĩ & ipsa si usitatonaturȩ cur¬
riculo gignerent᷑: ꝓdigia dicerent᷑. Quid
aut̃ sub tanta gub̃natione diuinȩ ꝓuiden¬
tiȩ quã uis eiꝰ lateat causa fustra gignitur ::
Ait qͥdã psalmꝰ sacer. Uenite uidete oꝑa dñi:

Expanded text:
et praedicat. In quibus terrenis praecipuus ab illo ad eius imaginem homo propter eam causam, quam dixi, et si qua forte alia maior latet, factus est unus, sed non relictus est solus. Nihil enim est quam hoc genus tam discordiosum uitio, tam sociale natura. Neque commodius contra uitium discordiae uel cauendum ne existeret, uel sanandum cum extitisset, naone etiam in multis concors unitas seruaretur. Quod uero femina illi ex eius latere facta est, etiam hic satis significatum est quam cara mariti et uxoris debeat esse coniunctio. Haec opera Dei propterea sunt utique inusitata, quia prima. Qui autem ista non credunt, nulla facta prodigia debent credere; neque enim et ipsa, si usitato naturae curriculo gignerentur, prodigia dicerentur. Quid autem sub tanta gubernatione diuinae prouidentiae, quamuis eius causa lateat, frustra gignitur? Ait quidam psalmus sacer: Venite et uidete opera Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
gentis arbitrio. quȩ ñ solũ naturales cor¬
poꝵ species. uerũ etiã ipsas animantium
animas dũ ñ fit facit. supͣ dicta illa speci
artificib quibq tribust᷑: hȩc aut̃ altera ñ
nisi umni artifici creatori & conditori dõ. qͥ
mundũ ipsũ & angłos sine ullo mundo
& sine ullis angłis fecit. Qua enĩ ui diuina
& ut ita dicã effectiua quȩ fierinescit s face¬
re accepit speciẽ cũ mundus fieret rotundi¬
tas cęli & rotunditas solis: eadẽ ui diuina
& effectiua quȩ fieri nescit s facere acce¬
pit speciẽ rotunditas piri. & rotunditas
pomi &e cęterȩ figure naturales qͣs uidemꝰ
in reb quib q nascentib ñ ex trinsecus ad¬
& terrã ego impleo & cuius sapientia. ẽ.
qͦe atcingit asme usq ad finẽ fertit̃ & dis¬
ponit om̃ia suauit̃. Proinde facti pͥmitꝰ an¬
głi cuiꝰ modiminis teriũ ad hibuerint crea¬
tori cȩtera facienti nescio: nec tribuere illis

Expanded text:
gentis arbitrio, quae non solum naturales corgentis arbitrio, quae non solum naturales corporum species, uerum etiam ipsas animantium animas, dum non fit, facit: supra dicta illa species artificibus quibusque tribuatur; haec autem altera non nisi uni artifici, creatori et conditori Deo, qui mundum ipsum et angelos sine ullo mundo et sine ullis angelis fecit. Qua enim ui diuina et, ut ita dicam, effectiua, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem, cum mundus fieret, rutunditas caeli et rutunditas solis: eadem ui diuina et effectiua, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem rutunditas oculi et rutunditas pomi et ceterae figurae naturales, quas uidemus in rebus quibusque nascentibus non extrinsecus ado inpleo, et cuius sapientia est, quae adtingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. Proinde facti primitus angeli cuius modi ministerium praebuerint Creatori cetera facienti nescio; nec tribuere illis
Abbreviated transcription (Latin):
natũ teneret locũ si suꝑstitione careant quã
qͦer̃ unde iuste uideant᷑ sacra & sacrificia fa¬
cere qͣsi conditorib suis : facile carebunt᷑ huiꝰ
opinionis errore. Neq enĩ fas. ẽ. ulliuis naturȩ
quã libet minimȩ mortalisq creatorẽ nisi dm̃
crede ac dicere : & antequã possit intelligi.¬
Angłi aut̃ quos illi dõs libentius appellant
etiã si adbibent uel uissi uel ꝑmissi oꝑa¬
tionẽ suã reb quȩ gignunt᷑ in mundo :
tam̃ ñ eos dicimꝰ creatores animaliũ. qͥ am
nec agricolas frugũ atđarborũ. Cũ enĩ
alia sit species quȩ ad hibet᷑ ex trinsecus
cuiquã materiȩ corporali sic̃ oꝑant᷑ homi¬
nes figuli & fabri. atq id genus opificis.
quȩ etiã pingunt atseffingunt formas
similes corporib animaliũ : alia quae in¬
trinsecus efficientes causas habet de secre¬
to & occulto naturȩ uiuentis atq in telli¬

Expanded text:
natum teneret locum, si superstitione careant, qua natum teneret locum, si superstitione careant, qua quaerunt unde iuste uideantur sacra et sacrificia facere quasi conditoribus suis, facile carebunt etiam huius opinionis errore. Neque enim fas est ullius naturae quamlibet minimae mortalisque creatorem nisi Deum credere ac dicereAngeli autem, quos illi deos libentius appellant, etiamsi adhibent vel jussi vel permissi operationem suam rebus quae gignuntur in mundo, tamen tam non eos dicimus creatores animalium, quam nec agricolas frugum atque arborum. CAPUT alia sit species, quae adhibetur extrinsecus cuicumque materiae corporali, sicut operantur homines figuli et fabri adque id genus opifices, qui etiam pingunt et effingunt formas similes corporibus animalium; alia uero, quae intrinsecus efficientes causas habet de secreto et occulto naturae uiuentis adque intelle
Abbreviated transcription (Latin):
artis industria potuerit fabricantes. Manus
dĩ potentia dĩ. ẽ: qui etiã uisibilia inuisibilit̃
tur : qui uirtutẽ ac sapientiã dĩ qͦ nouit & po¬
test etiã sine seminib ipsa quoq facere semi¬
na ex his usitatis & quotidianis metiunt᷑ oꝑib:¬
lit̃ cogitant qͣsi ñ haec ipsa quȩ nouer̃ de huma¬
nis conceptib atq partub si in ex ꝑtis narrent᷑
incredibiliora uident᷑ : quã uis & ea ipsa pleriq
magis naturȩ corporalib causis quã oꝑib di¬
uine mentis assignent. S cũ his nullũ nobis. ẽ.¬
in his libris negotiũ : qͥ diuinã m̃tẽ facere uel
curare ñ credunt ista. Illi aut̃ qͥ platoni suo
credunt ñ ab illo sũmo dõ qui fabricatꝰ. ẽ. mun¬
dũ. s ab illis minorib qͦs qͥdẽ ipse creauerit
ꝑmissu siue iussu eiꝰ animalia facta eẽ. cuncta
mortalia. in qͥb homo p̃cipuũ deisq ipsis cog¬

Expanded text:
artis industria potuerint, fabricantes. Manus artis industria potuerint, fabricantes. Manus Dei potentia Dei est, qui etiam uisibilia inuisibilitertur, qui uirtutem ac sapientiam Dei, qua nouit et potest etiam sine seminibus ipsa certe facere semina, ex his usitatis et cottidianis metiuntur oliter cogitant; quasi non haec ipsa, quae nouerunt de humanis conceptibus adque partubus, si inexpertis narrarentur, incredibiliora uiderentur; quamuis et ea ipsa plerique magis naturae corporalibus causis quam operibus diuinae mentis adsignent. CAPUT XXV. An ullius in his libris negotium, qui diuinam mentem facere uel curare ista non credunt. Illi autem qui Platoni suo credunt non ab illo summo Deo, qui fabricatus est mundum, sed ab aliis minoribus, quos quidem ipse creauerit, permissu siue iussu eius animalia facta esse cuncta mortalia, in quibus homo praecipuum disque ipsis cog
Abbreviated transcription (Latin):
ta: cui popło. ẽẽt. huiꝰ rei consid̾atio ꝓfutu¬
ra. qđ ex uno homine ds̃ ad com̃dandũ ho¬
minib quã ei grata sit etiã in plurib unitas
genus instituĩs set humanũ. Nã fecit ds̃ ho¬
minẽ ad imaginẽ suã. Talẽ qͥppe illi animã
creauit : qua ꝑrationẽ atq intelligentiã om̃i¬
bus. ẽẽt. p̃stantior animalib t̾restrib & na¬
tatilib & uolatilib quȩ m̃tẽ huiꝰ modi non
hab̾ent. & cũ uirũ t̃reno formas set ex pul¬
uere. eiq animã qualẽ dixi siue qualẽ iã
fecerat sufflando indidis set. siue potius suf¬
flando fecisset. eũq flatũ quẽ sufflando fecit:
biunqͥd .ẽ. aliud sufflare quã flatũ facerei ani¬
mã hominis. eẽ. uoluis set : etiã coniugẽ illi mn
ad iutoriũ generandi ex eiꝰ latere osse detrac¬
to fecit ut ds. Neq enĩ haec carnali consuetudi¬
ne cogitanda s̃: ut uide solemꝰ opifices ex ma¬
teria quacũq t̾rena corporalib menbris qđ

Expanded text:
cui populo esset huius rei consideratio profutura, quod ex uno homine Deus ad commendandum hominibus. quam ei grata sit etiam in pluribus unitas, genus instituisset humanum. CAPUT minem ad imaginem suam. Talem quippe illi animam creauit, qua per rationem adque intellegentiam omnibus esset praestantior animalibus terrestribus et natatilibus et uolatilibus, quae mentem huius modi non haberent. Et cum uirum terreno formasset ex puluere eique animam qualem dixi siue quam iam fecerat sufflando indidisset siue potius sufflando fecisset eumque flatum, quem sufflando fecit nam quid est aliud sufflare quam flatum facere?, animam hominis esse uoluisset, etiam coniugem illi in adiutorium generandi ex eius latere osse detracto fecit, ut Deus. Neque enim haec carnali consuetudine cogitanda sunt, ut uidere solemus opifices ex materia quacumque terrena corporalibus membris. quod
Abbreviated transcription (Latin):
ata sibi conexione copulent᷑ quȩ appellant᷑
militudine ꝓcurrentia. eis dũ taxat qui ex
miseria lib̵ant᷑ in sua beata immortalitate
tẽp̃r transeunt tanquã efficientia scłorum.
diffinire ñ audeo. Fortassis enĩ possit dici se¬
culũ qͦe sunt scła: ut nichil aliud ꝑhibeat᷑ se

Expanded text:
ata sibi connexione copulentur quae appellantuata sibi connexione copulentur quae appellantumilitudine procurrentia, eis duntaxat qui ex miseria liberantur in sua beata immortalitate tempore transeunt tanquam efficientia saeculorum, definire non audeo. Fortassis enim possit dici saeculum, quae sunt saecula; ut
Abbreviated transcription (Latin):
meroꝵ nullus sit numerꝰ : ñ. ẽ. tam̃ in cõp̃hen¬
sibilis ei cuius in telligentiae ñ. ẽ. numęrus.
Qua ꝓpt̃ si quicqͥd scientia cõp̃hendit᷑. de sci¬
entiȩ cõp̃hensione finit᷑: ꝓfecto & om̃is infi¬
nitas quodã in effabili modo dõ finita .ẽ. qͥ a
scientiae ipsius in cõp̃hensibilis non .ẽ. Qua¬
homunculi qui eiꝰ scientiae limites figere p̃¬
sumamꝰ : dicentes. qđ nisi eisdẽ circuitib tem¬
porũ eadẽ tẽporalia repetant᷑. ñ potest ds̃
cuncta quȩ fecit uel p̃scire ut faciat. uel scire
cũ fecerit : Cuius sapientia simplicit̃ multi¬
plex. & uni formit̃ multi formis tamin com¬
p̾hensibili cõp̃hensione  coͣp̃hensibilia cõpre¬
hendit: ut quecũq noua & dissimilia conse¬
quentia p̃cedentib si semꝑ facere uellet. in¬
ordinata & inꝓusa habe non posset: nec ea
ꝓuidet ex ꝓximo tẽpr̃ s a et̃na p̃scientia

Expanded text:
merorum nullus sit numerus, non est tamen inconprehenmerorum nullus sit numerus, non est tamen inconprehensibilis ei, cuius intellegentiae non est numerus. Quapropter si, quidquid scientia conprehenditur, scientis conprehensione finitur: profecto et omnis infinitas quodam ineffabili modo Deo finita est, quia scientiae ipsius inconprehensibilis non est. Quahomunculi, qui eius scientiae limites figere praesumamus, dicentes quod, nisi eisdem circuitibus temporum eadem temporalia repetantur, non potest Deus cuncta quae facit uel praescire ut faciat, uel scire cum fecerit? cuius sapientia simpliciter multiplex et uniformiter multiformis tam inconprehensibili conprehensione omnia inconprehensibilia conprehendit, ut, quaecumque noua et dissimilia consequentia praecedentibus si semper facere uellet, inordinata et inprouisa habere non posset, nec ea prouideret ex proximo tempore, sed aeterna praescientia
Abbreviated transcription (Latin):
tib t̃minat᷑ : ut nullus eoꝵ par. ẽẽ. cui cũq
alteri possit. Ergo & dispares int̾se atq: diuer¬
si sunt. & singuli quiq finiti sunt: & om̃s in fini¬
ti sunt. Ita ne numeros ꝓpt̃ infirmitatẽ nes¬
cit om̃s ds̃. & usq ad quandã sũmã numeroꝵ
scientia dĩ ꝑuenit. & cȩteros ignorat: Quis
hoc etiã dem̃tis simꝰ dixerit : nec audebunt
isti contẽpnere numeros. & eos dicere ad dĩ
scientiã ptinere: apud quos plato dm̃ mag¬
na auctoritate cõmendat mundũ numeris
fabricantẽ: & apđ nos dõ dictũ legit᷑. Om̃ĩa
in mensura & numero & ponđe disposuisti.
De qͦ & ꝓpħa dicit. Qui ꝓfert numero scłm.
Et saluator in euangłio. Capilli inquit capi
tis ur̃i om̃s numerati sunt. Absit itaq ut du¬
bitemꝰ qđ ei notus sit om̃is numerꝰ: cuiꝰ intel¬
ligentiae sic̃ in psalmo canit᷑ non ÷ numerꝰ.
Infinitas itaq numeri quã uis infinitoꝵ nu¬

Expanded text:
tibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque tibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se adque diuersi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt. Itane numeros propter infinitatem nescit omnes Deus, et usque ad quandam summam numerorum scientia Dei peruenit, ceteros ignorat? Quis hoc etiam dementissimus dixerit? Nec audebunt isti contemnere numeros et eos dicere ad Dei scientiam non pertinere, aput quos Plato Deum magna auctoritate commendat mundum numeris fabricantem. Et aput nos Deo dictum legitur: Omnia in mensura et numero et pondere disposuisti; de quo et propheta dicit: Qui profert numerose saeculum, et Saluator in euangelio: Capilli, inquit, uestri omnes numerati sunt. Absit itaque ut dubitemus, quod ei notus sit omnis numerus, cuius intellegentiae, sicut in psalmo canitur, non est numerus. Infinitas itaque numeri, quamuis infinitorum nu
Abbreviated transcription (Latin):
t̃na & immutabili uoluntate res quas con¬
didit & ut prius ñ. eẽnt egit quã diu ñ fuer̃.
& ut posterius. eẽnt quando eẽ. ceꝑuntꝰ. Hinc
eis qͥ talia uide possunt mirabilit̃ fortassis
ostendens quã ñ eis in diguerit. sed eas gra¬
tuita bonitate condiderit. cũ sine illisex ae¬
t̃nitate ñ in initio carente maiore beatitate
dĩ scientia quȩ in finita sunt posse cõp̃hendi:
restat eis ut dicere audeant atq huic se
uoragini ꝓfundȩ impietatis in mergant.
qđ ñ om̃s numeros ds̃ nouerit. Eos quippe
infinitos. ẽẽ. certissimũ. ẽ: qm̃ in quocũq
numero finẽ faciendũ putaueris. idem ipe
ñ dico uno addito augeri. sed quã libet sit
magnꝰ quã libet ingentẽ multitudinẽ con¬
tinets in ipsa ratione atq scientia nume¬
rorũ ñ solũ duplicari uerũ etiã multipli¬
cari potest. Ita uero sius quisq numerꝰ ꝓpͥeta¬

Expanded text:
terna et inmutabili uoluntate res, quas conterna et inmutabili uoluntate res, quas condidit, et ut prius non essent egit, quamdiu non fuerunt, et ut posterius essent, quando esse coeperunt, hinc eis. qui talia uidere possunt, mirabiliter fortassis ostendens, quam non eis indiguerit, sed eas gratuita bonitate condiderit, cum sine illis ex aeternitate initio carente in non minore beatitate dicunt ea, quae infirestat eis, ut dicere audeant adque huic se uoragini profundae inpietatis inmergant, quod non omnes numeros Deus nouerit. Eos quippe infinitos esse, certissimum est; quoniam in quocumque numero finem faciendum putaueris, idem ipse, non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione adque scientia numerorum non solum duplicari, uerum etiam multiplicari potest. Ita uero suis quisque numerus proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
parant. Nobis aut̃ fas non . ẽ. cređȩ aliter
afficidm̃ cũ uacat. alit̾ cũ oꝑat᷑ : qͥa nec
affici dicendus ẽ. tanquã in eius natura
fiat aliquid qđ ante ñ fuerit. Patit᷑ qͥppe
qui afficit᷑ : & mutabile . ẽ. om̃e qđ aliqͥd
patit᷑. Non itaq in euis uacatione cogitet᷑
ignauia : desidia. mertia : sic̃ nec in eiꝰᷤ oꝑe
labor. conatꝰ. industria. Nouit qͥescens age¬
re: & agenS quiescere. Potest ad opus nouũ
ñ noiũi sed sempit̃nũ ad hib̾e consiliũ: nec
penitendo quia prius cȩpit facere qđ noni
fecerat. S si prius cessauit & posteriꝰ oꝑatꝰ
est quod nescio quẽ ad modũ ab homine pos¬
sit intelligi: hoc ꝓculdubio qđ dr̃ prius &
posterus in reb prius non existentib &
posterius existentib fuit. In illo autẽ ñ alte¬
rã p̃cedentẽ altera subsequens mutauit aut
abstulit uoluntatẽ : sed una eadẽq sempi¬

Expanded text:
parant. Nobis autem fas non est credere, aliter parant. Nobis autem fas non est credere, aliter affici Deum cum uacat, aliter cum operatur; quia nec affici dicendus est, tamquam in eius natura fiat aliquid, quod ante non fuerit. Patitur quippe qui afficitur, et mutabile est omne quod aliquid patitur. Non itaque in eius uacatione cogitetur ignauia desidia inertia, sicut nec in eius opere labor conatus industria. Nouit quiescens agere et agens quiescere. Potest ad opus nouum non nouum, sed sempiternum adhibere consilium; nec paenitendo, quia prius cessauerat, coepit facere quod non fecerat. Sed et si prius cessauit et posterius operatus est quod nescio quem ad modum ab homine possit intellegi: hoc procul dubio, quod dicitur prius et posterius, in rebus prius non existentibus et posterius existentibus fuit; in illo autem non alteram praecedentem altera subsequens mutauit aut abstulit uoluntatem, sed una eademque sempi
Abbreviated transcription (Latin):
quib impii nr̃am simplicẽ pietatẽ ut cũ illis
incircuitu ambulemꝰ deuia recta conantur
auertere si ratio refutare ñ posset : fides
irride deb̾et. Huc accedit qđ in adiutorio
dñi dĩ nr̃i hos uolubiles circuitꝰ quos opi¬
nio con fingit: ratio manifesta confringit.
Hinc enĩ maxime isti errant ut in circuitu
falso ambulare quã uero &e recto itinere¬
malint : qđ mentẽ diuinã om̃ino immutabi¬
lẽ cuius libet infinitatis capacẽ & innumera
om̃ia sine cogitationis alternatione nume¬
rantẽ de sua humana mutabili angustaq me¬
tiantur. & fit illis qđ ait apłs. Cõparantes
enĩ semet ipsos sibimet ipsis ñ intelligunt.
Nam quia illis quicqͥd noui faciendũ uenit
in mentẽ nouo consilio faciunt: mutabiles
quippe mentes ger̃: ꝓfecto ñ dm̃ quẽ cogi¬
tare non possunt s semet ipsos ꝓ illo cogi¬
tantes. non illũ s se ipsos. nec illi s sibi cõ¬

Expanded text:
quibus inpii nostram simplicem pietatem, ut cum illis quibus inpii nostram simplicem pietatem, ut cum illis in circuitu ambulemus, de uia recta conantur auertere, si ratio refutare non posset, fides inridere deberet. Huc accedit, quod in adiutorio Domini Dei nostri hos uolubiles circulos, quos opinio confingit, ratio manifesta confringit. Hinc enim maxime isti errant, ut in circuitu falso ambulare quam uero et recto itineremalint, quod mentem diuinam omnino inmutabilem, cuiuslibet infinitatis capacem et innumera omnia sine cogitationis alternatione numerantem, de sua humana mutabili angustaque metiuntur; et fit illis quod ait apostolus: Conparantes enim semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. Nam quia illis quidquid noui faciendum uenit in mentem, nouo consilio faciunt mutabiles quippe mentes gerunt: profecto non Deum, quem cogitare non possunt, sed semet ipsos pro illo cogitantes, non illum, sed se ipsos, nec illi, sed sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
uacationẽ tanquã inertem & desidiosã & idõ
sibi displicentẽ dãmnasse quodã mͦ atq ob
hoc mutasse credatur: si autẽ semꝑ quidẽ
temporalia sed alia atq alia ꝑhibetur oꝑa¬
tus ac sic aliquando etiã ad hominẽ faci¬
endũ quẽ nũ quã antea fecerat ꝑuenisse
ñ scientia quã putant ñ posse quȩcũq infini¬
ta cõp̃hendi. sed quasi ad horã sic̃ conueni¬
ebat inmentẽ fortuita quadã constantia u¬
deat᷑ fecisse quȩ fecit: porro si illi circuitus
admittant᷑ in quiunt quib uel manente
mundo. uel ipso quoq reuolutibiles ortus
suos & occasus eisdẽ circuitib inferente. ea¬
dem tẽporalia repetunt᷑ : nec ignauũ otiũ
p̃seram tam longe sine initio diuturnitatis
dõ tribuit᷑. nec in ꝓuida temeritas oꝑum
suoꝵ: qm̃ si non eadẽ repetantur ñ possunt
in finita diuersitate uariata ulla eiꝰ scientia
uel p̃sentia cõp̃hendi. Has argum̃tationes.

Expanded text:
vacationem tanquam inertem ac desidiosam, et ideo vacationem tanquam inertem ac desidiosam, et ideo sibi displicentem damnasse quodammodo, atque ob hoc mutasse credatur. Si autem semper quidem temporalia, sed alia atque alia perhibetur operatus, ac sic aliquando etiam ad hominem faciendum, quem nunquam antea fecerat, pervenisse: non scientia, qua putant non posse quaecumque infinita comprehendi, sed quasi ad horam, sicut veniebat in mentem, fortuita quadam inconstantia uideatur fecisse quae fecit. Porro si illi circuitus admittantur, inquiunt, quibus uel manente mundo uel ipso quoque reuolubiles ortus suos et occasus eisdem circuitibus inserente eadem temporalia repetuntur, nec ignauum otium, praesertim tam longae sine initio diuturnitatis, Deo tribuitur, nec inprouida temeritas operum suorum; quoniam si non eadem repetantur, non possunt infinita diuersitate uariata ulla eius scientia uel praescientia conprehendi. Has argumentationes,
Abbreviated transcription (Latin):
.eẽt. creatꝰ. et̾nũ quẽ quã fuisse hominẽ: nec¬
eundẽ ipsũ nescio quib cireuitꝰ nescio qͥotiens
reuolutũ. nec aliũ aliquẽ natura similẽ. Neq
abhac fide me philosophoꝵ argum̃ta de ter¬
rent: quoꝵ acutis simũ illud p̃utat᷑ qđ dicuN
nulla in finita ulla scientia posse cõp̃hendi.
Ac ꝑ hoc ds̃ in quiunt ds̃ rerũ quas facit om̃iũ
finitaR̃ finitas om̃s apud se rationes habet. Bo¬
nitas aut̃ eiꝰ nunquã uacua fuisse credenda
.ẽ. ne sit tẽporalis eiꝰ oꝑatio. cuiꝰ retro fuerit
aet̾na cessatio: quasi penituerit eũ prioris
sine initio uacationis. ac ꝓpt̃ ea sit oꝑis ag¬
trans currere. uel manente mundo mutabi¬
lit̃ : qui licet nunquã non fuerit & sine initio
tẽp̃ris. tam̃ factꝰ. ẽ. De eius quoq ortu & oc¬
casu semꝑ illis circuitib repetito. semꝑq re
petendo. ne uidelicet si aliquando primũ
dĩ oꝑa cȩpta dicantur. priorẽ suã sine initio

Expanded text:
et, numquam quemquam fuisse hominem; neeundem ipsum nescio quibus circuitibus nescio quotiens reuolutum, nec alium aliquem, natura similem. Neque ab hac fide me philosophorum argumenta deterrent, quorum acutissimum illud putatur, quod dicunt nulla infinita ulla scientia posse conprehendi; ac per hoc Deus, inquiunt, rerum quas facit omnium finitarum omnes finitas aput se rationes habet; bonitas autem eius numquam uacua fuisse credenda est, ne sit temporalis eius operatio, cuius retro fuerit aeterna cessatio, quasi paenituerit eum prioris sine initio uacationis ac propterea sit operis adtranscurrere, uel manente mundo mutabiliter, qui licet numquam non fuerit et sine initio temporis tamen factus est, uel eius quoque ortu et occasu semper illis circuitibus repetito semperpetendo: ne videlicet, si aliquando primum Dei opera coepta dicantur, priorem suam sine initio
Abbreviated transcription (Latin):
nant platonici pęnas animarũ ex istis corpo¬
rib cõminari: aut eos nob̾ dõs colendos ñ pre¬
dicent. quoꝵ in nob̾ oꝑationẽ ut qͥantũ possu¬
mꝰ fugiamꝰ & euadamꝰ hortant᷑. cũ tam̃ utrũq sit
falsissimũ. Nã neq ita luunt pęnas animȩ cũ
ad istã uitã denuo reuoluunt᷑ : & om̃iũ uiuen¬
tiũ siue incęlo siue int̾ra nullus.ẽ. conditor
nisi aqͦo facta s̃ cȩlũ & t̃ra. Nã sinulla ẽ cau
sa uiuendi in hoc corpore. nisi ꝓpt̾ penden¬
da supplicia qͦmͦ dicit idẽ plato alterũ
mundũ fieri ñ potuisse pulcherrimũ atq
optimũ. nisi om̃iũ animaliũ id ÷ immorta¬
liũ & mortaliũ generib implere t̃: si aut̃
institutio qua uel mortales conditi sumꝰ diui
diuina beneficia remeare : Et si ds̃ quod assi¬
due plato cõmemorat sic̃ mundi uniuersi ita
om̃iũ animaliũ species &t̃na intelligentia
continebat : qͦmͦ ñ ipse cuncta condebat : an

Expanded text:
nant Platonici poenas animarum ex istis corponant Platonici poenas animarum ex istis corporibus comminari; aut eos nobis deos colendos non praedicent, quorum in nobis operationem ut, quantum possumus, fugiamus et evadamus, hortantur; cum tamen sit ufalsissimum. Nam neque ita luunt poenas animae, cum ad istam uitam denuo reuoluuntur, et omnium uiuentium siue in caelo siue in terra nullus est conditor, nisi a quo facta sunt caelum et terra. Nam si nulla causa est uiuendi in hoc corpore nisi propter pendenda supplicia: quo modo dicit idem Plato aliter mundum fieri non potuisse pulcherrimum adque optimum, nisi omnium animalium, id est et inmortalium et mortalium, generibus inpleretur? Si auinstitutio, qua uel mortales conditi sumus, diudiuina beneficia, remeare? Et si Deus, quod adsidue Plato commemorat, sicut mundi uniuersi, ita omnium animalium species aeterna intellegentia continebat: quo modo non ipse cuncta condebat? An
Abbreviated transcription (Latin):
ator . ẽ. tẽpoꝵ nisi qͥ fecit ea qͦrũ motib curruꝗ̃
tẽpora : ita sane plato minores & a sũmo dõ
factos dõs effectores. eẽ. uoluit animaliũ cȩte¬
rorũ: ut immortalẽ partẽ ab ipso sumerent.
ipsi uero mortalẽ attexerent. Proinde ani¬
marũ nr̃arũ eos creatores noluit. eẽ : s corpoꝵ
Unde qm̃ porphiriꝰ ꝓpt̃ animȩ purgationẽ
dic̃ corpꝰ om̃e fugiendũ. simulq cũ suo plato
ne aliisq platonicis sentit: ut eos qͥ im mode¬
rate atq in honeste uixer̃ ꝓpt̾ luendas pęnas
ad corpora redire mortalia: platoqͥdẽ etiã ad
bestiarũ porphiriꝰ tantũ mͦ ad hominũ: seqͥt᷑
eos ut dicant dõs suos quos a nob uolunt qͦͣsi
parentes & conditores nr̃os coli nichil. eẽ. qͦã
fabros cõpedũ carcerũue nr̃oꝵ÷ nec institu¬
tores s indlusores alligatoresq nr̃os ergastuł
erũ nosis & grauissimis conculis. Aut gͦ desi¬

Expanded text:
ator est temporum, nisi qui fecit ea, quorum motibus currerent ator est temporum, nisi qui fecit ea, quorum motibus currerent tempora? factos deos effectores esse uoluit animalium ceterorum, ut inmortalem partem ab ipso sumerent, ipsi uero mortalem adtexerent. Proinde animarum nostrarum eos creatores noluit esse, sed corporum. Unde quoniam Porphyrius propter animae purgationem dicit corpus omne fugiendum simulque cum ne aliisque Platonicis sentit eos, qui immoderate ac inhoneste vixerint, propter luendas poenas ad corpora redire mortalia, Plato quidem etiam ad bestiarum, Porphyrius tantummodo ad hominum; sequitur eos, ut dicant deos istos, quos a nobis volunt quasi parentes et conditores nostros coli, nihil esse aliud quam fabros compedum carcerumve nostrorum; nec institutores, sed inclusores alligatoresque nostros ergastulis aerumnosis et gravissimis vinculis. Aut ergo desi
Abbreviated transcription (Latin):
marũq cõmixtionib quȩ libet etiã desidia
motꝰue animȩ ualeant aliqͥd liniam̃toꝵ
aut coloꝵ asꝑgere teneris mollibq coti¬
ceptib: ipsas om̃ino naturas quȩ sic uel sic
in suo genere afficiunt᷑ ñ fac̃ nisi sũmꝰ ds. euiꝰ
occulta potentia cuncta penitans in cõmutabi
secus corporalib opifices reb imponunt ur¬
bem romã & urbẽ alexandriã ñ fabros & ar¬
chitectos s reges quoꝵ uoluntate. consilio. im¬
perio fabricatȩ sunt. illã romulũ. illã alexan¬
drũ habuisse dicimꝰ conditores: quanto poti
ñ nisi dm̃ debemꝰ conditorẽ dicere naturarũ:
qͥ neq ex ea materia facit aliqͥd qͦã ipse ñ fe¬
cerit. nec oꝑarios habet nisi qͦs ipse creauerit :
łt si potentiã suã ut itadicã fabricatoriã reb
subtrahat: ita ñ er̃ sic̃ anteqͦã fierent ñ fuer̃.
S ante dico: et̃nitate ñ tẽpore. Qͦis enĩ alius cre¬

Expanded text:
narumque mixtionibus; quaelibet etiam desideria narumque mixtionibus; quaelibet etiam desideria motusue animae matris ualeant aliquid liniamentorum aut colorum aspergere teneris mollibusque conceptibus: ipsas omnino naturas, quae sic uel sic n suo genere afficiantur, non facit nisi summus Deus, cuius occulta potentia cuncta penetrans incontaminabsecus corporalibus opifices rebus inponunt, urbem Romam et urbem Alexandriam non fabros et architectos, sed reges, quorum uoluntate consilio imperio fabricatae sunt, illam Romulum, illam Alexandrum habuisse dicimus conditores: quanto potius non nisi Deum debemus conditorem dicere naturarum, qui neque ex ea materia facit aliquid, quam ipse non fecerit, nec operarios habet, nisi quos ipse creauerit; et si potentiam suam, ut ita dicam, fabricatoriam rebus subtrahat, ita non erunt, sicut ante quam fierent non fuerunt. Sed ante dico aeternitate, non tempore. Quis enim alius cre
Abbreviated transcription (Latin):
creatores cũ legamꝰ. neq qͥ plantat .ẽ. aliqͥd
neq qͥ rigat s qͥ increm̃tũ dat ds̃: s ne ip̾ã
quidẽ trã quã uis mat̾ om̃iũ foecunda ui¬
deat᷑. quae germinib erũpentia ꝓmouet:
&e fixa racdicib continet. cũ itidẽ legamꝰ:
ds̃ illidat corpus qͦ mͦ uoluerit. & unicuiq
seminũ ꝓpriũ corpus. Ita nec feminã sui
puerꝑii creatrice appellare clebemus :
s potius illũ qͥ cuidã famulo suo Prius quã
te formarẽ inutero noui te. Et quã uis ani¬
ma sic uel sic affecta pregnanitis ualeat
aliquibus uelut induere qͣlitatibus foe¬
tũ uelut de uirgis uariatis fecit iacobut
peccora colere uaria gignerent᷑: naturã
tam̃ illã quȩ gignitur tam ipse ñ fecit
quã nec ipsa sẽ fecit. Quȩ libet igit᷑ corpora¬
les uel seminales causȩ gignendis reb ad¬
hibeant᷑. siue oꝑationes angłoꝵ aut homi¬
nũ aut qͦrũcũq animaliũ. siue mariũ femi¬

Expanded text:
est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus; sed ne ipsam quidem terram, quamuis mater omnium fecunda uideatur, quae germinibus erumpentia promouet et fixa radicibus continet, cum itidem legamus: Deus illi dat corpus quo modo uoluerit et unicuique seminum proprium corpus. Ita nec feminam sui puerperii creatricem appellare debemus, sed potius illum qui cuidam famulo suo dixit: Priusquam te formarem in utero, noui te. Et quamuis anima sic uel sic affecta praegnantis ualeat aliquibus uelut induere qualitatibus fetum, sicut de uirgis uariatis fecit Iacob, ut pecora colore uaria gignerentur: naturam tamen illam, quae gignitur, tam ipsa non fecit, quam nec ipsa se fecit. Quaelibet igitur corporales uel seminales causae gignendis rebus adhibeantur, siue operationibus angelorum aut hominum aut quorumque animalium siue marium femi
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uero de om̃ib simub non tres dii uel tres
om̃ipotentes. sed unus ds̃ om̃ps. Ianta . ẽ. ibi in
trib in separabilis unitas: quȩ sic se uoluit p̃¬
dicari. Utrũ aut̃ boni patris & boni filii sp̃s
sc̃s quia cõmunis ambobus. ẽ. recte bonitas
dici possit amborũ : non audeo temerariã p̃¬
cipitare sententiã. Uerũ tam̃ amboꝵ eũ dicere
scĩtatẽ facilius ausus fuero: ñ amboꝵ qͥsi qua¬
litatẽ. sed ipsũ quoq substantiã & tciã intri¬
nitate ꝑsonã. Ad hoc enĩ me ꝓbabilius ducit.

Expanded text:
cum uero de omnibus simul, non tres di uel tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens; tanta ibi est in tribus inseparabilis unitas, quae sic se uoluit praedicari. Utrum autem boni Patris et boni Filii Spiritus sanctus, quia communis ambobus est, recte bonitas dici possit amborum, non audeo temerariam praecipitare sententiam; uerum tamen amborum eum dicere sanctitatem facilius ausus fuero, non amborum quasi qualitatem, sed ipsum quoque substantiam et tertiam in trinitate personam. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
infinitate cohibenda tam substilit̃ disputant.
Nos uͦ ratiocinationẽ nr̃am ex utroq latere
t̃minamꝰ. Si potest qͥd caus e ut neget᷑ crearipo¬
tuisse qͦd nũquã antea creatũ. eẽt. si lib̾atarũ
animarũ numerꝰ qui nũ quã antea fuit ñ solũ
tet ut certꝰ sit libatarũ aliqͥs numerꝰ animarũ
qͦȩ ad miseriã nũquã redeant. neq iste nume¬
rus ulteriꝰ augeat᷑ : etiã ipse sine dubio qͥcũq
erit ante utiq nũquã fuit. qͥ ꝓfecto crescere &
ad suȩ quantitatis t̃minũ ꝑuenire sine aliqͥͦo
ñ possit initio. qđ initiũ eomͦ antea nũquã fuit.
Hoc gͦ ut. eẽt creatꝰ ÷ homo ante quẽ nullꝰ fuit.

Expanded text:
infinitate cohibenda tam subtiliter disputant: infinitate cohibenda tam subtiliter disputant: nos vero ratiocinationem nostram ex utroque latere terminamus. Si enim potest, quid causae est ut negetur creari potuisse quod nunquam antea creatum esset, si liberatarum animarum numerus, qui nunquam antea fuit, non solutet ut certus sit liberatarum aliquis numerus animarum, quae ad miseriam nunquam redeant, neque iste numerus ulterius augeatur; etiam ipse sine dubio quicumque erit, ante utique nunquam fuit: qui profecto crescere, et ad suae quantitatis terminum pervenire sine aliquo non possit initio; quod initium eo modo antea nunquam fuit. Hoc ergo ut esset, creatus est homo, ante quem nullus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
miseria & noua lib̵atio. Nã si antiquas eas. eẽ
dicunt & retrorsũ sempit̾nas ex qͥb cotidie no¬
ui fient homines. de qͦrũ corporib si sapienter
uixerint ita lib̾ent᷑ ut nunquã ad miserias re¬
uoluant᷑ : consquent̃ dicturi s̃ in finitas. Iuantꝰ¬
libet nãq in finitꝰ numerꝰ fuis set animarũ
in finitis retro scłis sufficere ñ ualeret ut ex il¬
lo semꝑ homines fierent quoꝵ. eeñt. animȩ ab
ista semꝑ mortalitate libandȩ nũquã ad eã
deinceps rediturȩ. Nec ullomͦ explicabunt qͦ
nͦi in reb qͣs ut dõ notȩ. eẽ. possint finitas uo¬
serias necessario putabat᷑ anima reditura. Qͦio
restat conuenientiꝰ pietati quã crede ñ. eẽ. im¬
possibile dõ & ea quȩ nũquã fecerit noua fa¬
cere & ineffabili p̃scientia uoluntatẽ muta¬
bilẽ ñ hab̃e : Porro aut̃ utrũ animarũ liba¬
merꝰ possit semꝑ augeri: ipsi uiłint qͥ de rerũ

Expanded text:
miseria et noua liberatio. Nam si antiquas eas esse miseria et noua liberatio. Nam si antiquas eas esse dicunt et retrorsum sempiternas, ex quibus cottidie noui fiant homines, de quorum corporibus, si sapienter uixerint, ita liberentur, ut numquam ad miserias reuoluantur, consequenter dicturi sunt infinitas. Quantuslibet namque finitus numerus fuisset animarum, infinitis retro saeculis sufficere non ualeret, ut ex illo semper homines fierent, quorum essent animae ab ista semper mortalitate liberandae, numquam ad eam deinceps rediturae. Nec ullo modo explicabunt, quo modo in rebus, quas, ut Deo notae esse possint, finitas uoserias necessario putabatur anima reditura: quid restat conuenientius pietati quam credere non esse inpossibile Deo et ea, quae numquam fecerit, noua facere et ineffabili praescientia uoluntatem mutabilem non habere? Porro autem utrum animarum libemerus possit semper augeri, ipsi viderint, qui de rerum
Abbreviated transcription (Latin):
nulla noua fiunt: s repetunt᷑ eadẽ qͦȩ fu¬
erunt: Si aut̃ & hȩc nouitas ab ordinati¬
one ꝓuidentiae ñ excludit᷑. siue data sit in¬
Asiue lapsa sit : possunt fieri noua quȩ neq
antea facta sint. nec tamen a rerũ ordine
aliena sint. & si potuit anima ꝑ im pru¬
dentiã facere sibi nouã miseriã quȩ non
.eẽt in ꝓuisa diuinę ꝓuidentiae. ut hanc
quoq in rerũ ordine includet. & ab hac
eã non ꝓuide libaret: qua tandẽ teme¬
ritate humanȩ uanitatis audemꝰ negare
diunitatẽ facere posse res non sibi s mundo
nouas. qͥas neq antea fecerit. nec umquã habu¬
erit in ꝓuisas : Si aut̃ dicunt lib̾atas qͥdẽ ani¬
mas ad miseriã ñ reuersuras. sed cũ hoc fit in
reb nichil noui fieri. qm̃ sẽꝑ aliȩ atq aliae li¬
batȩ s̃ & lib̾ant᷑ & lib̾abunt᷑: hoc certe conce¬
dant si ita ẽ. nouas fieri animas qͥb sit & noua

Expanded text:
nulla noua fiunt, sed repetuntur eadem quae funulla noua fiunt, sed repetuntur eadem quae fuerunt? Si autem et haec nouitas ab ordinatione prouidentiae non excluditur, siue data sit anima siue lapsa sit: possunt fieri noua, quae neque antea facta sint nec tamen a rerum ordine aliena sint. Et si potuit anima per inprudentiam facere sibi nouam miseriam, quae non esset inprouisa diuinae prouidentiae, ut hanc quoque in rerum ordine includeret et ab hac eam non inprouide liberaret: qua tandem temeritate humanae uanitatis audemus negare diuinitatem facere posse res, non sibi, sed mundo nouas, quas neque antea fecerit nec umquam habuerit inprouisas? Si autem dicunt liberatas quidem animas ad miseriam non reuersuras, sed cum hoc fit in rebus nihil noui fieri, quoniam semper aliae adque aliae liberatae sunt et liberantur et liberabuntur: hoc certe concedunt, si ita est, nouas animas fieri, quibus sit et noua
Abbreviated transcription (Latin):
ac deuitare debemꝰ. His aut̃ circuitib euacua¬
tis atq fruscratis : nulla necessitas nos cõpellit
rũ fuerit. & post ea sit futurũ. Si enĩ lib̾at᷑
anima ñ reditura ad miserias sic̃ nũquam
antea lib̾ata ẽ: fit in illa aliquid qđ antea
nunquã factũ .ẽ. & hoc quidẽ ualde magnũ.
id ẽ. qͦd nun quã desinat aet̃na felicitas. Si enĩ
innatura im mortali fit tanta nouitas. nullo
repetita nullo repetenda circuitu: cur in reb
mortalib  non posse contendit᷑ : Sed dicunt non
fieri in anima beatitudinis nouitatẽ : qm̃ ad
eam reuertitur in qua semꝑ fuit. Ipsa certe li¬
batio noua fit cũ de miseria libatur. in qͥa
nunquã fuit : & ipsa miseriae nouitas in ea
facta .ẽ. quȩ nunquã fuit. Haec aut̃ nouitas
si ñ in rerũ quȩ diuina ꝓuidentia gub̃nagᷤ
ordinẽ uenit. s casu potius euenit: ubi
sunt illi det̾minati dim̃siq circuitꝰ. in qͥb

Expanded text:
ac deuitare debemus! His autem circuitibus euacuaac deuitare debemus! His autem circuitibus euacuatis __ adque frustratis nulla necessitas nos conpellit rum fuerit et postea sit futurum. Si enim liberatur anima non reditura ad miserias, sicut numquam antea liberata est, fit in illa aliquid, quod antea numquam factum est, et hoc quidem ualde magnum, id est quae numquam desinat aeterna felicitas. Si autem in natura inmortali fit tanta nouitas nullo repetita, nullo repetenda circuitu, quur in rebus mortalibus fieri non posse contenditur? Si dicunt non fieri in anima beatitudinis nouitatem, quoniam ad eam reuertitur, in qua semper fuit, ipsa certe liberatio noua fit, cum de miseria liberatur in qua numquam fuit, et ipsa miseriae nouitas in ea facta est quae numquam fuit. Haec autem nouitas si non in rerum, quae diuina prouidentia gubernantur, ordinem uenit, sed casu potius euenit, ubi sunt illi determinati dimensique circuitus, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
trans actis in miseriã reuoluat᷑ : atq ita
spes nr̃ȩ in felicitatis. ẽ. felix felicitatis in fe¬
imus imminentia : uerius semꝑ miseri quã
beati aliquando. eẽ. possi mꝰ. Sed qm̃ haec
falsa sunt clamante pietate conuicente
ueritate: illa enĩ nob̵ ueracit᷑ ꝓmittit᷑ uera
felicitas cuiꝰ erit semꝑ retinenda & nulla in¬
felicita te rumpenda certa securitas: uiã recꝰ¬
tã sequentes quod nobis. ẽ. xp̃c. eo duce ac sal¬
uatore auano & in epto impiorũ circuitu it̃
fidĩ mentẽq auertamꝰ. Si enĩ de istis circuitib
& sine cessatione alt̾nantib itionib & redia¬
onib animarũ ꝓprius platonicus suoꝵ opi
cõmemoraui dicere maluit animã ꝓpt̾ cog¬
noscenda mala traditã mundo ut ab eis lib̾a¬
ta atq purgata cũ ad patrẽ redierit nichil
ulterus tale malȩ patiat᷑. quanto magis nos
istam inimicã xp̃ianȩ fidĩ falsitatẽ detestari

Expanded text:
transactis in miseriam reuoluatur. Adque ita transactis in miseriam reuoluatur. Adque ita spes nostrae infelicitatis est felix et felicitatis infeimus inminentia, uerius semper miseri quam beati aliquando esse possimus. Sed quoniam haec falsa sunt clamante pietate, conuincente ueritate illa enim nobis ueraciter promittitur uera felicitas, cuius erit semper retinenda et nulla infelicitate rumpenda certa securitas: uiam rectam sequentes, quod nobis est Christus, eo duce ac saluatore a uano et inepto inpiorum circuitu iter fidei mentemque auertamus. Si enim de istis circuitibus et sine cessatione alternantibus itionibus et reditionibus animarum Porphyrius Platonicus suorum opcommemoraui, dicere maluit animam propter cognoscenda mala traditam mundo, ut ab eis liberata adque purgata, cum ad Patrem redierit, nihil ulterius tale patiatur: quanto magis nos istam inimicam Christianae fidei falsitatem detestari