comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a efficitur dilectione ut melius et
plenius cognoscatur. Si ergo in cari¬
tate ꝓficiatis quam diffundit in cordi¬
tatem. uł̾ sicut alii codices hũt: deducet
uos in omni u̾itate. Unde dcm̃ est. De¬
duc me dñe in uia tua. ⁊ ambulabo in
u̾itate tua. Sic fiet ut nõ a doctoribus
ext̾iorib illa discatis que noluit dñs
biles deo. ut ea ip̃a que ꝑ lectõnes atq
sermones extͥnsecus adhibitos didici¬
stis ⁊ credidistis de natura dei nõ cor¬
pore nec loco aliquo inclusa. nec ꝑ in¬
finita spatia locoꝵ qͣiͣ mole distenta.
s ubiq tota ⁊ ꝑfecta ⁊ infinita smne
nitorib coloꝵ. sine figuris lintam̃toꝵ
sine notis lict̾aꝵ. sine serie sillabaꝵ.
ip̃a mente concipe ualeatis. Eoce dixi
aliquid quod for̾te inde sit:⁊ tñ acce

Expanded text:
ipsa efficitur dilectione ut melius et ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in cordieritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet vos in omni veritate: unde dictum est, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus biles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tame
Abbreviated transcription (Latin):
dñi canonica uitate atq auctoritat a lcͥ¬
etiam si nond̃ sicut oportet intłłigit:
Qũo ergo aliquid eoꝵ que post ascensio¬
nem dñi scripta sunt nõ possent ferre
discipłi. etiam nond̾ sibi misso spu scõ:
cum omnia nunc ferant cachecumini
nond accepto spũ scõ: Qua ⁊ si nõ eis
fidelium sacramenta ꝓduntur. nõ iõ
fit ꝙ ea ferre nõ possũt: s ut ab eisi
tanto ardentius concupiscantur. qnͣto
eis honorabilius occultantur. Quappt̃
noluit dũs discipulis dice̾. qr nond̾ po¬
t̾ant illa portare: s potius in caritate
ꝑ sp̃m sc̃m qui datus est nob̾: ut spũ
feruentes ⁊spiritalia diligentes. spi¬
ritalem lucem spiritalem quoq uocẽ
quam carnales hoĩes ferre nõ possũt
nõ aliquo signo corporalib ocłio appa¬
rente. nec aliquo sono corporalib aurib
instrepende: s int̾iore conspectu ⁊ audi¬
tu nosse possitis. Non enĩ diligitur ꝙ
penitus iguoratur. S cum diligitur
quod ex qͣntulacũq ꝑte cognoscitur.

Expanded text:
ni canonica veritate atque auctoritate conscretiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, cum omnia nunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, quanto eis honorabilius occultantur. 4. Quaprnoluit Dominus discipulis dicere, quia nondum poterant illa portare: sed potius in charitate  sanctum qui datus est vobis ; ut spiritu ferventes et spiritualia diligentes, spritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
bit uos oẽm u̾itatem. uł deducet uos
in omni u̾itate:Que cum ita sint
diłcissimi moneo uos in caritate
xp̃i ut seductores caueatis impuros
et obscene turpitudinis sectas. de
quib ait apłs. quem aut̃ occulte fĩ¬
unt ab eis turpe est etiam dice̾: ne
cum hortendas immunditias doce̾
sint portare nõ possunt. dicant ipsa
ẽẽ que dñs ait. ad huc młta hẽo uobis
dicere. s nõ potestis portare mͦ. et per
sp̃m scm̃ asserant fieri. ut possint
illa immunda ⁊ nefanda portari nõ
sunt bona que portare nõ pt̃ ꝑutis
sensus humanus. Ista fuint in cor¬
porib impudicis. illa remota sunt
a corporib uniuersis. Hoc impura
carne ꝯmittitur. illud pura m̃te
itix cernitur. Renouamini ergo
spũ mentis ur̃e. ⁊ intlłĩgite que sit
uoluntas dei: quod bonũ ⁊ bñplaci¬

Expanded text:
bit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docerescumque sint, portare non possunt, dicant ipsa esse quae Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo; et per Spiritum sanctum asserant fieri ut possint illa immunda et nefanda portari. Alisunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur. « Renovamini ergo spiritu mentis vestrae , et intelligite quae sit voluntas Dei, quod bonum est et beneplaci
Abbreviated transcription (Latin):
etuam libent auoistio o. ille magistes
int̾ior qui cum adhuc discipłis audi¬
ext̾ius loq̃retur ait ad huc młta hẽo
uob̾ dice̾. s nõ potestis portare mͦ. si uel¬
let nob̃ id quod de incorporea dei natu¬
ra dixi int̾ͥnsecus ita dicere sicut scĩs
angłis dicit qui semꝑuident faciem
patris: nond̃ ea portare possemus. Pro¬
inde quod ait docebit uos õem u̾itatẽ.
uł deducet uos in omni u̾itate: non
arbitror in hac iuta in cuiusꝙͣ mẽte

Expanded text:
etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc discipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente
Abbreviated transcription (Latin):
ntas est pat̾ ⁊ filius ⁊ spc̃ sc̃s. s icut
aiani qr eqͣlis est patri filius. ⁊ patͥ
Em̃ carne. ⁊ de carne dignatus. Et ce¬
eeri omnes ꝑu̾saꝵ ac diu̾saꝵ sectaꝵ ho¬
mines utiq ferre nõ possunt quidquid
nscripturis scĩs ⁊ in fide catholica re-¬
pitur. quod ꝯtra eoꝵ ꝓferatur errores
u nos feire nõ possuus sacrilegas¬

Expanded text:
nitas est Pater et Filius et Spiritus sanctnitas est Pater et Filius et Spiritus sanctequalis est Patri Filius, et Patrin carne et de carne dignatus est: et caeteri omnes perversarum ac diversarum sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre no
Abbreviated transcription (Latin):
hr est in pͥncipio apud dm̃. ⁊ alia que
equuntur qm̃ postea scripta sunt. nec
u dum iħm dixisse narratũ est. cũ hic
est in carne. s hec unus ex apłis eius.
duc tam tem̾e ista dicentem: Si autem
ibi hoc legimus ibi etiam hoc leg̾emꝰ:
quis nõ tanto apł̃o cred̾et: S id quoq
nichi uidetur absurdissime dici ea tc̃
nꝰ potuisse portare discipłos que de in¬
uisibilib ⁊ altissimis reb inueniinus
n apłicis lict̾is que postmod̾ scripte
sunt. nec ea dmm̃n qũ cum illis uisibłr
erat dixisse narratur. Cur enĩ ea tunc
ferre nõ pot̾ant que nunc in eoꝵ libris
sus nõ legat. quis nõ ferat etiam si
ĩ inclłigat: Non ulła quid̃ hoĩes in¬
ieles in scripturis scĩs. ⁊ nõ intelli¬
gunt cum legunt ul audiunt: ⁊ lecta
is audita ferre nõ possunt.Sicut pa¬
gmniꝙ ꝑ eum qui crucifixus est fcͣs
Amudus. Sicut iudei ꝙ filius dei¬
tqui eo modo quo ip̃i celebrant sab¬
bam soluit. Sicut sabelliani. qr tri¬

Expanded text:
quae sequuntur, quoniam postea scripta sunt, nec ea Dominum Jesum dixisse narratum est, cum hic esset in carne, sed haec unus ex Apostolis ejdiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae de invisibilibus et altissimis rebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut Pagani, quod per eum qui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant sabbatum solvit; sicut Sabelliani, quia Tri
Abbreviated transcription (Latin):
concedamus ut ita sit młtos ea mͦ posse
portare iam misso sp̃u scõ. que tunc eo
nond̾ misso. nõ pot̾ant portare discipłi.
Nũquid ideo scimus que sint que dicere
uoluit: Que tunc sciremus si abeodcã
lege̾mus. uł̃ audissemus. Alius est enĩ
scrre utrũ a nob̃ uł a uob̃ portari pos¬
sint. aluid aut̃ scire que sint siue por¬
tari possint siue nõ possint. Que cum
ip̃e tacũit. quis nrm dicat ista uł illa
sunt: Aut si dice̾ audeat. unde probat.
Quis enim est tam uanus aut tem̾arius
qui cum dix̾it etiam uera quib uoleut
que uolu̾it sine ullo testimonio diui¬
no affirmet ea ẽẽ que tunc dñs dicere
uoluit: Quis hoc nr̃m faciat. ⁊ nõma¬
mam culpam tem̃itatis incurrat. in
quo nec ꝓpħica nec apłica excellit aus¬
toritas: Nam ꝓfecto si eoꝵ aliquid le¬
gissemus in libris cauonica auctoriat̃
uiit: parũ fuerat hoc legisse. nisi illic hic
tam leg̾etur. hoc ex eis ẽẽ que tunc
oo noluit discipłis dicere: qr nõ pote¬

Expanded text:
concedamus ut ita sit, multos ea modo portare posse jam misso Spiritu sancto, quae tunc eo nondum misso non poterant portare discipuli: numquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non pote
Abbreviated transcription (Latin):
gines. seuiores cum iuntorib mrmie¬
biles: martyrio corouati sunt. S pse
inuente suit oues. quod tunc qñ ilta dis
loquebatur. nond̾ pot̾ant portare patex
Nũquid ergo debiit illis ouib dia ĩllo
nũquid inqͣm debuit eis dici quis ur̃in
audat ydoneũ se martyrio putare. cum
dire cupientib que sint de quib dñs it̃
dicebat. ad huc młta hẽo uob̾ dice s non
potestis portare mͦ: si apli noud̾ pot̾ant
młtominus uos potestis: ꝙ forte sicut
multi possunt audire quod tunc nond̾
pot̾at petrus. sic młti possint martirio
coronari quod tunc nond̃ pot̾at petrus
p̾sertim iam misso sp̃ũ sc̃o qui tunc nd
erat missus de quo ꝯtimio sb̃iunxit at
ait cum aut̃ uen̾it ille sp̃c u̾itatis doce¬
bit uos oẽm u̾itatem: sic utiq demon¬

Expanded text:
virgines, seniores cum junioribus innumeravirgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui dire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem; sic utiq
Abbreviated transcription (Latin):
tamqͣm fecit. sicut ea que futura sũt
dm̃ fecisse ꝓph̃a testatur dicens. qui
fecit que futura sunt: iam cum ip̃a
u̾ba tractaremus ut potuimus expo¬
suimus. Nunc ergo que ista sint que
apłi tunc portare nõ pot̾ant. uultis
forsitan scire. S quis nr̃m audeat eoꝵ
se dice̾ tam capacem que illi. capere
nõ ualebant: Ao ꝑ hoc nec a me ex¬
pectanda sunt ut dicantur. que for¬
te nõ caꝑem si mͥ ab alio dicerentur:
nec uos ea portare possecis.etiam si e¬
go tantus eẽm. ut a me ista que uob̾
altiora sunt audiretis. Et fieri quid̃
da tam ydonei que alii caꝑe noud̾ ua¬
lent: ⁊ si nõ omnia de quib magist̾
d̾s ille dicebat. ad huc młta hẽo uobis
dicere. tñ eoꝵ fortasse nõ nulla. S que¬
nam suit ista que ip̃e nõ dixit. teme¬
rariũ est uelle p̾sum̾e ac dice̾. Nam ⁊
mori ꝓ xp̃o nond̾ eiant ꝓdonei tunc
apłĩ. quib dicebat. nõ potestis me se
mulieres. ꝓuieri ⁊ pielle. iuuenes ⁊ut

Expanded text:
quae futura sunt, Deum fecisse propheta testatur dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem da jam idonei, quae alii capere nondum valent; et si non omnia de quibus magister Deus ille dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quae ipse non dixit, temerarium est velle praesumere ac dicere. Nam et mori pro Christo nondum erant idonei tunc Apostoli, quibus dicebat, Non potestis me seqmulieres, pueri et puellae, juvenes et
Abbreviated transcription (Latin):
um sit eoꝵ qui nõ credunt nõ solum ꝑ se¬
q̃m. im etram ex bono p̃t eoꝵ appare̾ qui
cedint. Et qm̃ ista uox infidelium ee con¬
sneuit. quõ credimus quod nõ udemus:
De credentim iustitiam sic oportuit dif¬
bmii qr ad prẽm uado ⁊ iam nõ uidebitis
me. Beati enim qui nõ uident ⁊ credunt.
dam ⁊ qui uiderunt xp̃m nõ in eo lau¬
dita est fides coꝵ qr ciedebant quod ui
debant .i. filium hoĩs: s qr credebant qd̃
nõ uidebant .i. filium dei. Cum u̾o ⁊ ip̃a
fema serui subtracta ẽẽt eoꝵ aspectib.
anc u̾e ex onni parte impletum est.
uistus ex fide iuiuit. Est enim fides sicut
in epła que ad hebreos est diffimtur. spe¬

Expanded text:
qui non credunt, non solum per seipsum, verum etiam ex bono potest eorum apparere, qui credunt. Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit: Quomodo credemus, quod non videmus? Ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non videbunt, et credent . Nam et qui viderunt Christum, non eo laudata est fides eorum, quia credebantdebant, id est Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, id est Filium Dei. Cum vero et ipsa forma servi subtracta eorum esset aspectibus, tum vero ex omni parte impletum est, Justus ex fide vivit . Est enim fides, sicut in Epistola quae ad Hebraeos est definitur, spe
Abbreviated transcription (Latin):
tam credere. cum pp̾ea laudetur fides ex
qua iustus uiuit. qm̃ credit quem mͦ
mo scd̃ hanc iusticiam nũquid oicturi
sinus paulũ apłm nõ fuisse iustũ.
onfitentem se ui disse xp̃m post asden¬
sblissimus stephanus: Qui cũ lapi
Aturait. Ecce uideo celũ aꝑtum. et
silium hõis stantem ad dextam dei.
Audergo est ad prẽm uado ⁊ iam nõ
nidebitis me. nisi quõ sum cũ uob̃cũ¬
lum nunc: Tunc enin adhuc erat mor¬
talis i silitudine carnis pocĩ: qui esu¬
tiax pot̾at ac sitire. fatigari atq dormi¬

Expanded text:
 in eum tamen credere; cum propterea laudetur fides ex qua justus vivit, quoniam credit, quem modo mo secundum justitiam, nunquid dicturi sumus Paulum apostolum non fuisse justum, confitentem se vidisse Christum post ascenn erat gloriosissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelum apertum, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei ? Quid ergo est, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me; nisi, quomodo sum, cum vobiscum sum? Tunc enim adhuc erat mortalis in similitudine carnis peccati , qui esurire poterat ac sitire, fatigari atque dormi
Abbreviated transcription (Latin):
nem. nõ consolatõm post tribulatõm
hura. ut mori mallent qͣm in hac
uuta smne iudeoꝵ congregatõnib ĩmo¬
tari: Absit. ut sic turbarentur qui dei
ns̃ hõm głam requirebant. Quid ergo
estixtra synagogas facient uos. s ue¬
nit bora: Cum potius dic̾e debuisse ui¬
deatur. ⁊ uenit hora ut omnis qui int̾¬
fiat uos arbitretur obsequium sepre¬

Expanded text:
nem, non consolationem post tribulationem nem, non consolationem post tribulationem at turbatura, ut mori mallent, quam in hac vita sine Judaeorum congregationibus immorari? Absit ut sic turbarentur, qui Dei, non hominum gloriam requirebant. Quid ergo est, Extra synogogas facient vos: sed venit hora; cum potius dicere debuisse videatur, Et venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se pr
Abbreviated transcription (Latin):
yrem neq me. hoc est nõ eegnou̾iuit dm̃
ns euis filium. cui se in uob octidendis
sliste arbitntur obseqͥum. Que u̾ba
ꝯs ita subiecit. tamqͣm ex hoc consola¬
retur suos qui de synagogis iudaicis
pllerentur. Prenuntians enĩ que mala
ho ꝑ eius testimonio ppessuri: extra
nagogas inquit facient uos. Nec ait.
iueuit hora ut omnis qui int̾ficit uos
arbitretur obseqͥum se prestare deo
suuid ergo ait: E uenit hora. Quem¬
ad mod̾ dicet. si aliquid boni post mala
ista p̃dic̾et. Quid sibi ergo uult extra
synagogas facient uos. s uenit hora:
cimqm hoc dicturus fuisset. Seꝑabũt
quid̃ illi uos: s ego uos colligam. aut
scꝑabunt quid̃ illi uos. s uenit hora
letitie ur̃e. Nuid ergo ibi facit. Hoc u̾¬
bum quod ait. s uenit hora. qͣi ꝯsolatio¬
nem eis ꝓmitt̾ẽt post tribulatõm. cũ
magis dicẽ debuisse uidetur indicati¬
uo modo. ⁊ uenit hora: S nõ ait ⁊ ue¬
nit: cum tribulatõm suꝑ tribulatio¬

Expanded text:
rem neque me. Hoc est, non cognoverunt Deum nec ejus Filium, cui se in vobis occidendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba Dominus ita subjecit, tanquam ex hoc consolaretur suos, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, Extra synagogas, inquit, facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Quid ergo ait? Sed venit hora: quemadmodum diceret, si aliquid boni post mala ista praediceret. Quid sibi ergo vult, Extra synagogas facient vos: sed venit hora? Tanquam hoc dicturus fuisset: Separabunt illi quidem vos, sed ego vos colligam; aut, Separabunt quidem illi vos, sed venit hora laetitiae vestrae. Quid ergo tibi facit hoc verbum quod ait, Sed venit hora, quasi consolationem eis promitteret post tribulationem; cum magis dicere debuisse videatur indicativo modo, Et venit hora? Sed non ait, Et venit, cum tribulationem super tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e xpc cum clamat apłs. an uultis
exꝑimentũ acciꝑe eius qui in mo lo¬
in cordib eoꝵ que foras mittit timo¬
rem. quo impediri possent ne argu̾e
mundũ qui ꝑ secutõnib fremat au¬
derent: pp̃ea dixit. ille arguet mũdũ
Tamqͣm dice̾t. Ille diffundet in cordi¬
b uõis caritatem. sic enim timore
depulso arguendi hẽbitis lib̾tatem.

Expanded text:
 clamet Apostolus, An vultis experimentum accipere ejus qui in me loin cordibus eorum , quae foras mittit timorem , quo impediri possent ne arguere mundum qui persecutionibus fremebat, auderent; propterea dixit, Ille arguet mundum: tanquam diceret, Ille diffundet in cordibus vestris charitatem; sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc aut̃ excusatõm nõ hñt depeccato
suo: Sr ne forte quis dicat hoc adiudeos
ꝓpͥe ꝑtinere nõ ad mundũ. nõne ait a¬
lio loco. si de mundo eẽtis. mundus ꝙ
siũ eẽt diliget: Nũquid nõ arguit
de iustitia ubi ait pat̾ iuste mundus
te nõ cognouit: Nũquid nõ arguit
de iuditio. ubi se ait sinistris eẽ dic¬
turum. ite in ignem et̾num qui pa¬
tus est dyabolo ⁊ angłis eius: Et ml¬
ta alia repperiuntur in scõ eigelio.
ubi de hus xp̃c arguit mundũ. Quid
est ergo quod tamqͣm ꝓpͥe tribuit hoc
tur arguisse ut ille intlłigatur ar¬
gui qui audit arguentem. sp̃c autẽ
sc̃s in discipłis eius toto orbe diffusis.
nõ unam gentem intlłigitur arguis¬
se s mundũ: Nam hoc illis ait ascen¬
surus in celum. nõ est urm scire tp̃ra
que pat̾ posuit in sua potestate. Sed
accipietis uirtutem sp̃c̃ scĩ supeminẽ

Expanded text:
nunc autem excusationem non habent de peccato suo ? Sed ne forte quis dicat hoc ad Judaeos proprie pertinere, non ad mundum, nonne ait alio loco: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret ? Nunquid non arguit de justitia, ubi ait: Pater juste, mundus te non cognovit? Nunquid non arguit de judicio, ubi se ait sinistris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus? et multa alia reperiuntur in sancto Evangelio, ubi de his Christus arguet mundum. Quid est ergo, quod tanquam proprie tribuit hoc tur arguisse, ut ille intelligatur argui, qui audit arguentem: Spiritus autem sanctus in discipulis ejus, toto orbe diffusis, non unam gentem intelligatur arguisse, sed mundum? Nam hoc illis ait ascensurus in coelum: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate; sed accipietis virtutem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
gentium loquerentur. cum ꝑ eos diuma
miracula firqñtarentur.⁊ diuna eloqͥa
sparg̾entur: etiam occisus occisus ita di¬
lectus est xp̃c̃. ut eius discipłi expulsi
a congregatõnib iudeoꝵ. ex ip̃is quoq
iudeis ingentem młtitudinem ꝯgre¬
garent.⁊ nlłam solitudinem formida¬
rent. Hic ergo accensi cet̾i repbi ⁊ ceci
eos. S ꝑ illis occisus colligebat eos. qui
de hus futuris añqͣm occid̾etur instruxe¬
rat eos: ne ignaros atq imꝑatos ani¬
mos mala mopinata ⁊ imꝓuisa ꝙͣuis
cito tͣnͣsitura turbarent. s p̾oognita et
patient̾ accepta. ad bona sempit̾na ꝑ¬
ducent. Hanc enim fuisse cãm ut hec
eis p̾nuntiaret. etiam ip̃e demonstra¬
uit adiungens. S hec loquutus sum
uob̾. ut cum uen̾it hora eoꝵ reminis¬
camini qr egodixi uob̾. Hora eoꝵ hora
tenebrosa. hora nocturna.S in die man
nocte declarauit: qñ nox udeoꝵ seꝑatũ
a se diem xp̃ianoꝵ nll̾a confu sione fus¬

Expanded text:
gentium loquerentur, cum per eos divina gentium loquerentur, cum per eos divina miracula frequentarentur, et divina eloquia spargerentur, etiam occisus ita dilectus est Christus, ut ejus discipuli expulsi a congregationibus Judaeorum, ex ipsis quoque Judaeis ingentem multitudinem congregarent, et nullam solitudinem formidarent . Hinc ergo accensi caeteri reprobi et caeci,eos. Sed pro illis occisus colligebat eos; qui de his futuris, antequam occideretur, instruxerat eos, ne ignaros atque imparatos animos mala inopinata et improvisa, quamvis cito transitura, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. Hanc enim fuisse causam ut haec eis praenuntiaret, etiam ipse demonstravit adjungens: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Hora eorum hora tenebrosa, hora nocturna. Sed in die manocte declaravit : quando nox Judaeorum separatum a se diem Christianorum nulla confusione fus
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos erexit exemplo: quib dixe¬
rat. si me ꝑsecuti funt ⁊ uos ꝑsequẽ¬
tur: ut ꝙ̃ ad mod̾ illum occidendo dõ
se p̾stitisse obsequium putau̾ut
sic etiam illos. Iste itaq sensus est ĩ
hiis u̾bis. Extra synagogas facient
uos. s nolite solitudinem formidare.
Seꝑati quippe a congregatõne eoꝵ
tam młtos in nomine meo ꝯgrega¬
bitis: ut illi metuentes ne templũ
quod erat apud eos. ⁊ omnia legis
uet̾is sacramenta deserantur. inter¬
ficiant uos. sic fundentes sangumẽ
ur̃m. ut deo p̾stare arbitrentur ob¬
sequium. Etce est illud quod de eis
horrendus. Ita ne ut placeas deo.ꝑ
cutis placentem deo: Et dei tẽplũ
uiuũ te feriente ꝓst̾nitur. nec dei
templũ lapideũ deseratur: O exe¬
crabilis cecitas. s ex parte isrł fcã¬
enimomnes h aliqui et raimnis fiunicti sit
ut insereretur olcaster. Nam sp̃u scõ im¬
plente discipłos xp̃i. cum lingius oĩm

Expanded text:
discipulos exerit exemplo, quibus dixediscipulos exerit exemplo, quibus dixerat: Si me persecuti sunt, et vos persequentur, ut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestare obsequium putaverunt, sic etiam illos. Iste itaque sensus est in his verbis, Extra synagogas facient vos; sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum, tam multos in meo nomine congregabitis, ut illi metuentes ne templum, quod erat apud eos, et omnia legis veteris sacramenta deserantur, interficiant vos: sic fundentes sanguinem vestrum, ut Deo se praestare arbitrentur obsequium. Ecce est illud, quod de illis horrendus! Itane ut placeas Deo, percutis placentem Deo? et Dei templum vivum te feriente prosternitur, ne Dei templum lapideum deseratur? O exsecrabilis caecitas! sed ex parte in enim omnes, sed aliqui ex ramis fracti sunt, ut insereretur oleaster . Nam Spiritu sancto implente discipulos Christi, cum linguis omnium
Abbreviated transcription (Latin):
au int̾ficiet uos arbitretur obsequiũ
sepstare deo. Prorsus nõ mͥ uidetura¬
lid significare uoluisse. nisi ut intlłi
pellerentur. ut eos nõ sufficet pellere. s
no smnerent uiuere: ne omnes ad nom̃
uatione iudaismi tamqͣm diuine u̾i¬
tatis au̾terent. Hoc enim de uideis di
ctum debemus acciꝑe. de quib dixerat
extra synagogas facient uos. Nam te¬
stes idem martyres xp̃i etiam si occisi
sunt a gentilib. nõ tñ illi arbitrati
sunt deo. s diis suis falsis obsequrũ
p̾stare cum hoc face̾nt. Iudeoꝵ autẽ
onmus qui occidit p̾dicatores xp̃i deo
se p̾stare pucauit obseqͥuni. credens
tur ad xp̃m. Ut enim ⁊ ip̃m xp̃m occi¬
d̾e̾nt ista rõne ꝯmoti sunt. Nam eoꝵ de
hac re etiam u̾ba conscripta sunt.
Uidetis qr totus mundus post eum
abiit: Si dimiserimus eum iuuere
uenient romani ⁊ tollent nob̃ ⁊ locũ
et gendem. Et ꝙ cayphas dixit. expe¬
dit ut imus homo ꝓ ppło moriatur.
et nõ tota gens peat.⁊ in hoc ergo suo

Expanded text:
qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intellirentur, ut eos non sufficeret pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen vatione Judaismi, tanquam divinae veritatis, averterent. Hoctum debemus accipere, de quibus dixerit: Extra synagogas facient vos. Nam testes, id est, martyres Christi, etiam si occisi sunt a gentibus, non tamen illi arbitrati sunt Deo, sed diis suis falsis obsequium se praestare, cum hoc facerent. Judaeorum autem omnis qui occidit praedicatores Christi, Deo se praestare putavit obsequium, credens tur ad Christum. Ut enim et ipsum Christum occiderent, ista ratione commoti sunt; nam eorum de hac etiam re verba conscripta sunt: Videtis quia totus mundus post eum abiit ; si dimiserimus eum vivere, venient Romani, tollent nobis et locum, et gentem , et quod Caiphas dixit: Expedit ut unus homo pro populo moriatur, et non tota gens pereat . Et in hoc ergo suo
Abbreviated transcription (Latin):
de iustitia u̾o inquit qr ad ptẽm uado
et tam nõ uidebitis me. nõ ait ⁊ tam ñ¬
uidebunt me. de quib dixat. qr nõ cre¬
dunt in me. O pocm̃ quid uocaret ex¬
ponens: de illis loquutus est dicens.
qr nõ credunt in me. Exponens autem
quam dicet iustitram de qua dixit mũ¬
dus arguitur: ad ipos quib loq̃batur
se ꝯu̾tit. atq ait qr ad prẽm uado ⁊ ian
nõ uidebitis me. Quapp̃ mundus de pt̃
quid̃ suo. de iustitia uo arguitur aliera
sicut arguuntur de lumine tenebie.
Omnia entin que aigiuntur att apls

Expanded text:
De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non ait, Et jam nvidebunt me, de quibus dixerat, Quia non credunt in me; sed peccatum quid vocaret, exponens, de illis locutus est, dicens: Quia non credunt in me. Exponens autem, quam diceret justitiam, de qua dixit, mundus arguitur, ad ipsos, quibus loquebatur, se convertit, atque ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena: sicut arguuntur de lumine tenebrae. Omnia enim quae arguuntur, ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
qr ad prẽm uado ⁊ iam nõ uidebitis me
Hinc pͥmo iridend̾ est si recte quils. ire¬
guitur de pccõ. utrũ recte arguatur et de
iustitia. sũquid enim qr arguendus est
Nam ⁊ si alñ iustus arguitur. iõ rte at¬
guitur. qr sicut scriptum est. nõ est uist
in t̾ra qui faciet bonũ ⁊ nõ poccabit. pd¬
circa etiam cum ustus arguitur. de pcõ
arguitur nõ de iusticia. Qñ ⁊m illo quo
legimus diuinitus dc̃m̃. noli effeci uistꝰ
mltum: nõ est notata iustitia sapientes
s suꝑbia p̾sumentis. Qui ergo fit mul¬
tum iustus. ip̃õ nimio fit miustus. Iia¬
tum enĩ se facit uistum qui dicit se nõ
hr̃e pocm̃: aut qui se putat nõ gra der si
sua uoluntate efficiente effici iustũ. Ne
recte iuuendo iustus est. s potius infla¬
tus putando eẽ quod nõ est. Quo pacto
igitur mundus arguendus est̾de iu¬
stitia. nisi de iustitia credentiũ: Argui
est uituꝑatio. Hoo ⁊ ip̃a expositio satis
indicat. Uolens enim apire quid drxit.

Expanded text:
Patrem vado, et jam non videbitis me. Hic primo videndum est, si recte quisque arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Numquid enim si arguendus est Nam et si aliquando justus arguitur, ideo recte arguitur, quia, sicut scriptum est, Non est justus in terra qui faciet bonum, et non peccabit. Quocirca etiam cum justus arguitur, de peccato arguitur, non de justitia. Quoniam et in illo quod legimus divinitus dictum, Noli effici justus multum ; non est notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit multum justus, ipso nimio fit injustus. Multum enim se facit justum, qui dicit se non habere peccatum; aut qui se putat non gratia Dei, sed sua voluntate sufficiente effici justum; nec recte vivendo justus est, sed potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitest vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit spiritalit̾. Ram si ab eis sic absces¬
go uob̾cum sum usq in consũpmacõ¬
nem scłi. ⁊ ueniemus ad eum ego ⁊ pat̾
et mansionem apud eum faciemus:
ex carnalib uł animalib eẽnt spirita¬
les futuri. ꝓfecto ⁊ prẽm ⁊ filium ⁊ spm̃¬

Expanded text:
fuit spiritualiter. Nam si ab eis sic abscesgo vobiscum sum usque in consummationem saeculi ; et, Veniemus ad eum ego et Pater, et mansionem apud eum faciemus :ex carnalibus vel animalibus essent spirituales futuri, profecto et Patrem et Filium et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
lexerunt enim głam hõim magis qͣm
dei. Credid̾unt ergo in eum. s non sic
quõ eos uolebat cred̾e qui dicebat. Qũõ
potestis credere głam abinuicem expectã¬
tes.⁊ głam que a solo deo est nõ q̃rentes:
Discipuł ergo sic in eum credencib it
impleti spu scõ hoc est dono gr̃e dei. non
sint de num̾o eoꝵ qui ignorantes det iu¬
stitiam. ⁊ suam uolentes ꝯstitu̾e:. isti¬
tie dei nõ sunt sb̃tecti. nec de illoꝵ de qͥb
dcm̃ est. dilex̾unt głam hoĩm magis
qͣm dei. illa etis congruic ꝓpħia que de
ip̃is inuenitur impleta. Dñe in lũie
uultus tut ambulabunt ⁊ in nomĩe
tuo exultabunt tota die. ⁊ in tua iusti¬
tia exaltabuntur. Qm̃ gła uirtutis
eoꝵ tu es. Merito eis dicitur. extraħ
nagogas facient uos. Illi scilz qui ⁊e
quod ignorantes dei usticiam ⁊ lum¬

Expanded text:
lexerunt enim gloriam hominum magis quam lexerunt enim gloriam hominum magis quam Dei . Crediderunt ergo in eum, sed non sic quomodo eos volebat credere, qui dicebat: Quomodo potestis credere, gloriam ab invicem exspectantes, et gloriam quae a solo Deo est non quaerentes ? Discipulis ergo sic in eum credentibus, ut impleti Spiritu sancto, hoc est dono gratiae Dei, non sint de numero eorum qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ; nec de illorum de quibus dictum est, Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei: illa congruit prophetia, quae de ipsis inbulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in tua justitia exaltabuntur; quoniam gloria virtutis eorum tu es . Merito eis dicitur, Extra synagogas facient vos: illi scilicet qui quod ignorantes Dei justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
młta diligentib legem det ut no sise
scandalum. Deinde quid passirri eent eũ
expͥmens ait. extra synagogas facient
uos. Nuid aut̾ mali erat apłis expelli &
synagogis iudaicis. qͣi nõ inde se fiiant
fu̾ant recessuri. Et iõ futurũ erat ur fo¬
ras mitt̾entur cũ illo. ab eis qui eẽ nol¬
lent m illo. hi qui ẽẽ nõ possent lñ illo
Nam ꝓfecto qr nõ erat ullus alius ppłs
dei qͣm illud semen abrahe. si agnoscent
et recipent xp̃m: tamqͣm rami natura¬
les i olea ꝑinanent. nec alie fierent e¬
clesie dei. alie synagoge uideoꝵ. Eedem
quippe eẽnt. si in eod̾ ẽẽ uoluissent. Wd
qr nolu̾unt. quid restabat nisi ut uera¬
nentes extra xp̃m. extra synagogas ta¬
cerent eos qui nõ relinq̃rent xp̃m. Le
cepto quippe sp̃u scõ testes euis effecti ñ
titiq tales eẽnt de quib dicitur. Multi
pͥncipes iudeoꝵ credid̾unt in eum. s pp̃
metum iuideoꝵ ne repellerenturde sy¬
nagogis nõ audebant confit̾i eumi. di¬

Expanded text:
multa diligentibus legem Dei, ut non sit illis scandalum. 2. Deinde quid passuri essent, jam exprimens ait: Extra synagogas facient vos. Quid autem mali erat Apostolis expelli de synagogis Judaicis, quasi non inde fuerant se fuerant recessuri; et ideo futurum erat ut foras mitterentur cum illo, ab eis qui esse nollent in illo, hi qui esse non possent sine illo. Nam profecto, quia non erat ullus alius populus Dei quam illud semen Abrahae, si agnoscerent et reciperent Christum, tanquam rami naturales in olea permanerent ; nec aliae fierent Ecclesiae Christi, aliae Synagogae Judaeorum: eaedem quippe essent, si in eodem esse voluissent. Quod quia noluerunt, quid restabat nisi ut remanentes extra Christum, extra synagogas facerent eos qui non relinquerent Christum? Accepto quippe Spiritu sancto testes ejus effecti, non utique tales essent, de quibus dicitur: Multi principes Judaeorum crediderunt in eum; sed propter metum Judaeorum, ne pellerentur de synagogis, non audebant confiteri eum: di
Abbreviated transcription (Latin):
um dñs iħc p̾dixisset discipłis
suis ꝑsecutiones quas passuri
fuerant post eius abscessimi: sb̃iũxit
atq ait. Hec aut̃ uob̾ ab initio nõ dixi
qr uob̾cum eram. Nunc aut̃ uado ad
eum qui me misit. Ubi pͥmũ uidend̾
utrum eis futuras nõ p̾dix̾it añ pas¬
siones. S alii tres euͣngłiste satis eũ
p̾dixisse ista demonstrant. añqͣm uẽ¬
tum eẽt ad cenam. Qua ꝑacta scd̾ io
hannem ista loquutus est. ubi ait
Hec aut̃ uob̃ ab initio nõ dixi qr uob̃¬
cum eram. An forte hinc ista soluit᷑
questio. qr ⁊ illi eum narrant passro¬

Expanded text:
us praedixisset discipulis suis persecutiones quas passuri fuerant post ejus abscessum, subjunxit, atque ait: Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram: nunc autem vado ad eum qui me misit. Ubi primum videndum est, utrum eis futuras non praedixerit ante passiones. Sed alii tres evangelistae satis eum praedixisse ista demonstrant, antequam ventum esset ad coenam : qua peracta secundum Joannem ista locutus est, ubi ait, Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram. An forte hinc ista solvitur quaestio, quia et illi eum narrant passio
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tiosissime u̾itatis ponda ꝓcedebant.
ut ingentis młtitudinis adu̾sarios
int̾fectores xp̃i iuideos face̾t pro illo
ꝑatos mori.a quib cũ illo formida¬
mirand̾a sua beneficia p̾uidebat. qñ
dicebat: ⁊ uid̾unt ⁊ od̾unt ⁊ me ⁊ pa¬
trem meũ. Ut ad impleatur sermo
qui scriptus est in lege eoꝵ.qr odio

Expanded text:
pretiosissimae veritatis pondera procedebant, pretiosissimae veritatis pondera procedebant, ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidamiranda sua beneficia praevidebat, quando dicebat, « Et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum: ut adimpleatur sermo qui i
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c̃ sc̃s. Qui postea qͣm illi est abundã¬
tia gre largioris infusus: sic ad ꝑhi¬
bend de xp̃o testimoniũ qͦndam eius:
frigidum pectus accẽdit. atq illa pͥus
trepida que s̾utatem supp̾sserant ora
reserauit: ut cum omnes in quos ue¬
nerat sp̃c̃ sc̃s lingius õim gentium
loq̃rentur: udeoꝵ circũ stantib tur¬
bis solus ad testimoniũ de xp̃o ꝑhi¬
bend̃ ꝑre cet̾is ꝓmptius emicaret. eiꝰ¬
q intͥfectores de illius resurrectõne
confund̾et. Si quem delectat cam sua¬
uit̾ scm̃ tale spectadm intueri. actꝰ
apłoꝵ legat. Ibi beatũ petrũ quem
negantem dolu̾at. stupeat p̾dicantẽ.
Ibi linguam illam uideat ad fidtitiã
a diffidentia.⁊ ad lib̾tatem a seru¬
tute tͣnslatam: tot linguas inimi¬
coꝵ ꝯu̾tere ad xp̃i confessionem. quaꝵ
nõ ualendo imam ferre u̾sa fũat ĩ
negatõm. Quid plura:Tancits m
scĩ apparebat. tanta de ore p̾dicantis

Expanded text:
Spiritus sanctus. Qui posteaquam illi est abundanSpiritus sanctus. Qui posteaquam illi est abundantia gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negationem. Quid plura? Tanapparebat, tanta de ore praedicantis
Abbreviated transcription (Latin):
philebitis ⁊ uos. Quia enim ab mitio
mecĩ estis. potestis p̾dicare quod nostis
luos ut mͦ nõ faciatis. illius sp̃c pleni¬
lsdo nond̾ adest uob̃. Ille ergo testimoniũ
piscebit de me. ⁊ uos ꝑhibebitis. Dabit
ẽ uob fidutiam testimoniũ ꝑhibendi
itas diffusa in cordib urĩs ꝑ sp̃m¬
li qui dabitur uob̃. Que utiq petro
Quis defuit qñ mulieris ancille int̾¬
deitione ꝑt̾ritus. nõ potuit uerũ testi¬
diui phibere. s. ꝯtra suã pollicitatom¬
tinore magno compilsus esotet nega¬
re. Timor aut̃ iste nõ est in caritate. s
ꝑfecta caritas foras mittit timorem.
Deniq añ passionem dñi seruilis tiõr
eius int̾rogatus est a femia seruitu¬
tis. Post resurrectom ũo dñi lib̾alis
eius amor ab ip̃o pͥncipe lib̾tatis. ⁊ iõ
ibi turbabatur. hic tnquillabatur.
Ibi quem dilex̾at negabat. hic quem
negau̾at diligebat S adhuc etiam
tunc amor ip̃e infirmus fũat ⁊ angu¬
stus. donec eum roboraret. ⁊ dilacaret

Expanded text:
rhibebitis et vos. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiduciam testimonium perhibendi charitas Dei diffusa in cordibus ves qui dabitur vobis . Quae utique Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere; sed contra suam pollicitationtimore magno compulsus est ter negare . Timor autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem . Denique ante passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eum roboraret et dilataret
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o accepit donũ spc̃ sci quem negau̾at
p̃dicauit. ⁊ quem confici̾ tinuierat nõ
timuit ꝓfic̾i. Prius enim exemploqͥ¬
dem fu̾at edoctus. ut quod fieri ꝯuene¬
rat nosset: s nond̾ fu̾at uirtute fultus.
ut quod nou̾at face̾t. Instructus erat
ut staret. s nõ erat firmatus ne cad̾e̾t.
timens mortem. Ideo dñs in hoc ꝯseq̃nti
capitulo de quo nunc uob̃ loq̃ndũ est.
Hec inquit loquutus sum nob̃ ut nõ
scandalizemtni. Canctur quippe m
psalmo. Pax mlta diligentib legem
tuam.⁊ nõ est illis scandalũ. Merito
itaq ꝑmisso sp̃u sc̃o quo in eis oꝑante

Expanded text:
vero accepit donum Spiritus sancti, quem negaverat, vero accepit donum Spiritus sancti, quem negaverat, praedicavit, et quem confiteri timuerat, non timuit profiteri. Prius enim exemplo fuerat edoctus, ut quod rat nosset; sed nondum fuerat virtute fultus, ut quod noverat faceret: instructus erat ut staret, sed non erat firmatus ne caderet. timens mortem. Ideo Dominus in hoc consequenti capitulo, de quo nunc vobis loquendum est, Haec, inquit, locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Canitur quippe in Psalmo, Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum . Merito itaque promisso Spiritu sancto, quo in eis operante
Abbreviated transcription (Latin):
N hus que p̾cedunt hoc euͣngelii ca¬
pitulum dñs discipłos suos ad mimi¬
coꝵ odia ꝑferenda confirmans. suo qͦq
sparauit exemplo: ut eum imittando
fierent fortiores. addens ⁊ ꝓmittens
stimoniũ ꝑhiberet. ⁊ aditiens ꝙ et ip̃i
fierent testes eius. hoc utiq in ets oꝑã¬
te spu scõ. Sic enĩ ait. Ille testimoniũ
ꝑhibebit de me. ⁊ uos testimoniũ ꝑhi¬
bebitis. Utiq qr ille ꝑhibebit. etiam uos
ꝑhibebitis. Ille in cordib ur̃is. uos in
uocib ur̃is. Ille inspirando. uos sonan¬
do. ut possit impleri. in oẽm t̾ram exiit
sonus eoꝵ. Parum quippe fũ̾at eosi
adhortari exemplo suo nisi impleret
spu scõ. Deniq apłs petrus cum iam
uerba eius audisset ubi dix̾at. non est
seruus maior dño suo. si me ꝑsequuti
sunt ⁊ uos ꝑseq̃ntur: ⁊ hoc m illo iam
uideret impleri. in quo patĩam dñi
sui si exemplũ sufficeret debuit imni¬
tari: succubuit ⁊ negauit. nõ utiq fe¬
rens quod illum ferre cernebat. Cum

Expanded text:
n his quae praecedunt hoc Evangelii capitulum, Dominus discipulos suos ad inimicorum odia perferenda confirmans, suo quoque praeparavit exemplo, ut eum imitando fierent fortiores: addens et promittestimonium perhiberet, et adjiciens quod et ipsi fierent testes ejus, hoc utique in eis operante Spiritu sancto. Sic enim ait: Ille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis. Utique quia ille perhibebit, etiam vos perhibebitis: ille in cordibus vestris, vos in vocibus vestris; ille inspirando, vos sonando: ut possit impleri, In omnem terram exivit sonus eorum . Parum quippe fuerat eos adhortari exemplo suo, nisi impleret Spiritu suo. Denique apostolus Petrus cum jam verba ejus audisset, ubi dixerat, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur ; et hoc in illo jam videret impleri, in quo patientiam Domini sui, si exemplum sufficeret, debuit imtari, succubuit, et negavit, non utique ferens, quod illum ferre cernebat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipõꝵ eiudent̾ uideos exp̾ssit: ut oĩo app¬
reret etiam ipõs mundi dampnabiis
appellatõne ꝯclusos. qui ꝑsecuntur sõs.
Cumq de illis dicet ꝙ ignorarent eum
a quo missus est ⁊ tũ odissent ⁊ filium
et prẽm. hoc est ⁊ eum qui missus est ⁊
eum a quo missus est de quib omnib
in aliis sermonib iam disserurmus:
et hoc ꝑuenit ubi ait. ut adimpleatur
sermo qui in eoꝵ lege scriptus estrqe
odio hũerunt me gratis. Deinde tamꝓ
conseqͣnter aduuixit. unde mͦ disputã¬

Expanded text:
aeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam consequenter ad
Abbreviated transcription (Latin):
nn xp̃m. ne arguantur de pocõ infideli¬
tatis sue quo pocã omnia detinentur.
Transeant in numerũ fideliũ. ne ar¬
giantur de iustitia eoꝵ. quos iustifi¬
catos nõ imitantur. Caueant futu¬
rum iuditium. ne cũ mundi pͥncipe
iudicentur. quem iudicatũ imitan¬
tur. Etemm ne sibi existiet parci
suꝑbia dum mortaliũ: de suꝑborum
supplitio t̾renda est angłoꝵ. Oml. xcĩni
nõ potestis portare mͦ. usq ad id quod

Expanded text:
in Christum, ne arguantur de peccato infideliin Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccato omnia detinentur. Transeant in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum imitantur. Etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio terrenda est angelorum. Quod n
Abbreviated transcription (Latin):
quo ip̃e dicit. Non uenit filius hoĩs ut
iudicet mundũ. s ut saluetur mun¬
dus ꝑ ipm̃. Mundus eo iudicante dãp¬
natur. mundus eo sb̃ueniente salua¬
tur. Qm̃ sicut arbor foliis ⁊ pomis. sic̃
area paleis ⁊ frumentis: ita infideli¬
b ⁊ fidelib plenus est mundus. pͥn¬
ceps gͦ mundi. hoc est pͥnceps tene¬
tur m̃ dus quib dicitur. fuistis alñ
tenebe⁊ bre. nunc aut̃ lux in dño: pͥn¬
ceps mundi huius de quo alibi dixit.
nunc pͥnceps mundi huius missus
est foras. utiq iudicatus est: qm̃ iudi¬
tio ignis et̾m irreuocabilit̾ destina¬
tus est. Et de hoc itaq iuditio quo pͥn¬
ceps iudicatus est mundi. arguitur
pium imitatur. Si enĩ d̾s sicut dicit
apłs petrus peccantib angłis nõ pe¬
ꝑcit: s carc̾ib caliginis inferi retru¬
seruati.quo no a scõ syn de lee uide¬
tio mundus argiitur qñ in scõ sp̃u
hec apłs loquitur: Credant itaq hoĩes

Expanded text:
quo ipse dicit, Non venit Filius hominis ut quo ipse dicit, Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Princeps ergo mundi hujus, hoc est princeps tenetur mundus, de quibus dicitur: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , princeps mundi hujus, de quo alibi dixit: Nunc princeps mundi hujus missuest foras , utique judicatus est; quoniam judicio ignis aeterni irrevocabiliter destinatus est. Et de hoc itaque judicio quo princeps judicatus est mundi, arguitur pius imitatur. Si enim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantibus angelis non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retruservaio mundus arguitur, quando in sancto Spiritu haec Apostolus loquitur? Credant itaque homines