comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Salubres corpori. cibo et potui nimis grati Qͣuomꝰ eticim
ñ inde corus lcpis corcilliũ inmari herba sit. Si incierem
transferat᷑. lapidis firmitate solidet᷑ Uhde edicĩ ostreis
p̃tiosisimc̃ margaritã: naiturci infiaerit. Quomͦ ecim
maris aquci inttĩ molli cerne solidciuerit. Qucie di¬
fficile apud reges inueniunt᷑ : eci in litorib quasi uilici
icicent. uulgo et in scixis asperis & cautib colligunt᷑
Aureũ eticim̃ uellus: aquci nutrit. n lanc̃ĩ in memora¬
ti speciem metcilli: gignut: latorci. cuiꝰ colorem.
nullus adhuc eorũ qui fucis diuersis obducunt uelle¬
ra: imittiri potuit. Adeo naturę maritoę graticim
humcinci implere nescit industrici. Setmꝰ quia solli¬
citudine. uellerci ouiũ: etic̃ minus p̃tiosci curent᷑.
Sint licet optima: nequaquẽ tam̃ his in nasertur
hic naituralis color ẽ. quẽ nullus adhuc fucus

Expanded text:
salubres corporis cibo, et potui nimis grati. Quomodo etiam salubres corporis cibo, et potui nimis grati. Quomodo etiam non indecorus lapis corallium in mari herba sit, si in aerem transferatur, in lapidis firmitatem solidetur. Unde etiam ostreis pretiosissimam margaritam natura infixerit, quomodo eam maris aqufficile apud reges inueniuntur, ea. litoribus quasi meridiano iacent uulgo et in saxis asperis et cautibus colliguntur. aureum etiam uellus aqua nutrit et lanam in memorati speciem metalli gignunt litora, cuius colorem nullus adhuc eorum qui fucis diuersis obducunt uellera potuit imitari. adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria. scimus qua sollicitudine uellera ouium etiam minus pretiosa curentur; sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. hic naturalis color est, quem nullus adhuc fucus
Abbreviated transcription (Latin):
sidicntib eẽ securũ. ut ꝓpt̃̾ paucci quȩ noceant qͦñ
in excubiis positus arma fidei semꝑ et scuto deuotionis
finitȩ magnitudinis cȩte : quȩ siquando suꝑ natant
fluctib: ad nare insulcis putes. montes altissimos
summis ad ccielũ uerticib eminere. quȩ non inaictui
nec inlitorib sed mathlantici mairis ꝓfundo ferunt᷑
uideri. ut eorũ conspectu nciuitȩ ancuugadi in illis
locis p̃sũptione reuocent᷑. nec secreta elem̃torũ adire
sine supremȩ terrore mortis usurpent Sed icĩ assur¬
gamꝰ ipsi de profundo maris.  aliquantulũ sermͦ
nr̃ emergat atq ad suꝑiorci se subrigat S pectemꝰ
eci quȩ usitato multis etplenci sint gr̃ę. quomͦ aquei
inscilis uerteitur soliditaitẽ. ut ferro sepe cędat̾. quod
debrittinicis salib: nichil mirũ. qui speciȩ marmoris
ucilidi: eius dẽ metulli niueo candore resplendent.

Expanded text:
sidiantibus esse securum; ut propter pauca quae noceant, quasi sidiantibus esse securum; ut propter pauca quae noceant, quasi in excubiis positus, armis fidei semper et scuto devotionis finitae magnitudinis cete! Quae si quando supernatant fluctibus, ambulare insulas putes, montes altissimos summis ad coelum verticibus eminere. Quae non acta, nec in littoribus, sed in Atlantici maris profundo feruntur videri, ut eorum conspectu nautae a navigandi in illis locis praesumptione revocentur, nec secreta elementorum adire sine supremo terrore mortis usurpent. Sed jam assurgamus ipsi de profundo maris, et aliquantulum sermo noster emergat, atque ad superiora se subrigat: spectemus ea quae usitata multis, et plena sint gratiae, quomodo aqua in salis vertatur soliditatem, ut ferro saepe caedatur; quod de Britannicis salibus nihil mirum, qui in speciem marmoris validi, ejusdem metalli niveo candore resplendent,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ udecit istos inaqͥlonẽ tam sollemnẽ obeundat fȩcũm¬
ditias peggrincitionẽ uiucici ingenio cõponere. alios
mexiguo corpore tantũ uciliditcitis assumere : ut maxi¬
mes nouiũ plenis currentes uelis mmedus fluctibus
sistant. Sic̃ breiis piscitulis echineis. tenta facilitate
memorat᷑ nauim ingentẽ statuere : ut qucisi idiccitũ
meri hȩrere idecis nec moueri. aliquandui cnĩ mmmo¬
bilem seruat. an ethiuc puttis sine erecitoris munere
tantũ potusse suppetere uirtutis: Quid gladios
lo qucir. aut serixis. aut canes maritimos. aut̃ ballencis.
taxat grauis quã uenenũ nocere ꝑhibet᷑. et i me¬
dicabilẽ uulnus serpere : ita etiã turtur aculeo suo
mortua amplius quã uiua. ꝑiculi afferre memorcitur:
Lepusculus quoq timidũ animcl int̾ris. in mari forma¬
dcibile: citto & quȩ ñ fucile possit auferri corruptelã
inuelit: Noluit enĩte creator nec inmcri scitis ab in¬

Expanded text:
cum uideat istos in aquilonem tam sollemnem obeundae fecuncum uideat istos in aquilonem tam sollemnem obeundae fecunditatis peregrinationem uiuaci ingenio conponere, alios in exiguo corpore tantum ualiditatis adsumere, ut maximas hic plenis currentes uelis in mediis fluctibus sistant, sicut breuis pisciculus echeneis tanta facilitate memoratur nauem ingentem statuere, ut quasi radicatam marlmari haerere uideas nec mouerimoneri; aliquamdiu enim inmobilem seruat. an et huic putas sine creatoris munere tantum potuisse subpetere uirtutis? quid gladios loquar aut serras aut canes maritimos aut balaenas taxat grauius quam uenenum nocere fertur et inmedicabile uulnus serpere, ita etiam mortua amplius quam viva periculi afferre memoratur. Lepusculus quoque timidum animal in terris, in mari formidabile, citam et quae non facile possit auferri, corruptelam invehit. Voluit enim te creator nec in mari satis ab in
Abbreviated transcription (Latin):
homo solus indiscretti atq c̃fusa. Reliqua genera. ele¬
m̃ticm tẽporis quęr̃. Mulieres solę partus suos in¬
deter effundunt. Ucig erĩ & intẽperins libido ge¬
ca nerandi. ucigt̃i pariendi etatẽ exhibet Piscis tanto moric
tiunsmittit. ut utilitcitẽ aliquã generi fuo quęrat. nos
cuioq diffusci ȩquora titins fretamus. Sed quanto ho¬
nestius. qđ successionis amore. quã qđ peccuniae auicdi¬
tate suscipit᷑̾ : Deniq illis ad pio&titẽ. nob ad questũ
tmis misso deputatur. illi sobolẽ reftr̃ om̃ĩb mercil
cemorem : nos mercedẽ longe imparẽ ad ꝑiculi uicẽ mi¬
seram lucri cupidinẽ reportumꝰ: Itaq illi patriã repe¬
tunt. nos derelinquimꝰ: Illis nando in crem̃tũ generis¬
ad quirit᷑ nobis minuit᷑ nciuigando Suis igit neget
diuinitꝰ illis infusũ ingeniũ ẽẽ huius modi atq uirtutẽ:

Expanded text:
homo solus indiscreta atque confusa. reliqua genera clehomo solus indiscreta atque confusa. reliqua genera clementiam temporis quaerunt, mulieres solae partus suos inclementer effundunt; uaga enim et intemperans libido generandi uagam pariendi aetatem exhibet. piscis tanta illic transmittit, ut utilitatem aliquam generi suo quaerat, nos quoque diffusa aequora transfretamus; sed quanto honestius quod successionis amore quam quod pecuniae auiditate suscipitur? Denique illis ad pietatem, nobis ad quaestum transmissio deputatur. Illi sobolem referunt omnibus mercibus cariorem: nos 93 mercem longe imparem ad periculi vicem misera lucri cupidine reportamus. Itaque illi patriam repetunt: nos derelinquimadquiritur, nobis minuitur nauigando. quis igitur neget diuinitus illis infusum ingenium esse huiusmodi atque uirtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
tum pondẽ grauior haut dubie̾. non solũ nauugantib
sed eticĩ maritimis ipsis animcintib intolerabilis ab et̾
Accedit illud qđ plurimci & maxima ponto fluminci
miscecint᷑: cũ hrberno tempore sinus ipse frigidior.¬
et torrentũ rigescat ad lopsũ. Propt̾ ei pisces tronquã
arbitri fluentorũ. ęstate illic aspircntis aure clem̃tiã
tractare consuer̃. cuiꝰ amȩnitate ꝑ functi: rursus uemis
asperci declincire c̃tendunt. & septentrionalis plagx
seuci fugientes : in reliquos se sinus c̃fer̃. inquib aut̃
uentorum mollior sit placiditas: aut solis solect
uernare temperies Nouit gͥ piscis pariendi tẽpus
qđ ꝓ magno mysterio dix̃ salomon: Inscipientia. no¬
uit tempꝰ eundi atq redeundi. nouit tempus ꝑfinc¬
tionis & icictationis. & nouit ut ñ queat falli. quia
sed inspiratione nciture quȩ uera ẽ magistra pietatis
Deniq om̃s animcntes p̃scripta habent pariendi tẽpora¬

Expanded text:
tum pondere grauior haud dubie non solum nauigantibus, sed etiam maritimis ipsis animantibus intolerabilis habetur. Accedit illud, quod plurima et maxima Ponto flumina misceantur, cum hyberno tempore sinus ipse frigidior torrentium rigescat allapsu; propterea pisces tamquam arbitri fluentorum, aestate illic aspirantis aurae clementiam captare consueverunt: cujus amoenitate perfuncti, rursus hyemis aspera declinare contendunt; et Septentrionalis plagae saeva fugientes, in reliquos se sinus conferunt, in quibus aut ventorum mollior sit placiditas, aut solis soleat vernare temperies. Novit igitur piscis pariendi tempus, quod pro magno mysterio dixit Salomon in Sapientia: Novit tempus eundi atque redeundi: novit tempus perfunctionis et jactationis, et novit ut non queat falli Ecclesed inspiratione naturae, quae vera est magistra pietatis. Denique omnes animantes praescripta habent pariendi te
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ ime. mare dix̃ non ẽ meeũ. Sed cęlũ ñdiã
quice non ẽ apđ se: quẽ receꝑat resurgentẽ: Pairci¬
dosus non dix̃ non est in me: quẽ regnare inse
absoluto quoq latrone cognouercit. Sic̃ ipse dñs
dix̃: hodie mecũ eris in partidrso At traihite filii
scipientiã in interiora ur̃i cordis promptuctrii
Qm̃ eci est om̃i auro argentoq p̃tiosior. quã mors
nescit. quii ñ mortui laudant dñm sed iuuentes

Expanded text:
 mecum. Sed coelum non dixit quin non est apud se, quem receperat resurgentem. Paradisus non dixit: Non est in me, quem regnare in se, absoluto quoque latrone, cognoverat; sicut ipse Dominus dixit: Hodie mecum eris in paradiso . 50. Attrahite, filii, sapientiam in interiora vestri cordis promptuaria, quoniam ea est omni auro argentoque pretiosior, quam mors nescit; quia non mortui laudabunt te,
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ iruterũ meũ ueneris nescio. Iam enĩ desꝑci¬
uerã sobolẽ sexus uirilis. quẽ mͥ uotti mea ñ aliqͣ
sollemnis cętus secretti formar̃. Tu inquã fili di¬
nosce aqͦ doncitꝰ sis mͥ Ille tua ora plasmauit.
ille tuci m̃bia distinocit:. Ille meti oratci suscepit.
cuiꝰ templo. cuiꝰ obsequio: te ante qͣm nascereris scient¬
ui Non parentibꝰ. ñ tibi : sed dõ natꝰ es: cuiꝰ anteqͣm
de uuluci maitris extres: eẽ cȩpisti: & om̃s quidẽ
illius sumꝰ. sed tam̃ tu specialit̃ ꝓmissus: dño tuo redde
misera. ego indignai. & tum̃ quasi annci ꝓmisi: ut
omĩb uitȩ tuae dieb ac noctib aconspectu dñi non
recedas: Ego ꝓmisi : tu exequere: dñs sibi hostiẽ suae
munꝰ implebit: Hȩc nalici pia mat̾. quȩ̨ postquã con¬
gruentẽ filiorũ uidit affectũ : ablcicttitũ suũ. uberibuᷤ¬

Expanded text:
quomodo in uterum meum veneris, nescio jam enim desperquomodo in uterum meum veneris, nescio jam enim desperaveram sobolem sexus virilis, quem mihi vota mea, non aliqua solemnis coetus secreta formarunt: tu, inquam, fili, agnosce a quo donatus sis mihi. Ille tua ora plasmavit, ille tua membra distinxit, ille mea orata suscepit, cujus templo, cujus obsequio te antequam nascereris, sacravi. Non parentibus, non tibi, sed Deo natus es; cujus antequam de vulva matris exires, esse coepisti. Et omnes quidem illius sumus, sed tamen tu specialiter promissus, Domino tuo reddermisera, ego indigna, et tamen quasi Anna promisi ut omnibus vitae tuae diebus ac noctibus a conspectu Domini non recedas: ego promisi, tu exsequere: Dominus sibi hostiae suae munus implebit. 53. Haec et alia pia mater: quae postquam congruentem filiorum vidit affectu
Abbreviated transcription (Latin):
gotus Considerate filii. quid uotis debeatis parentũ:
Nos orciuimꝰ : uos soluite: Qucinta uis sit in uob parentũ.
ieptȩ gtiladitidis filici uos debet docere. Qucene frus¬
traret᷑ oblationẽ patriã: etiã mortẽ suã optulit
Nã cũ ille sollicitus debelli ꝑiculo uouiss&. ut si pros¬
ꝑior pugnę euentus foret: id qđ regredienti domũ
sucĩ pͥmũ sibi occurrerit dõ immolara&: ubi uictorici
potitus est. occurrit ei filia. lȩtti pͣ ceteris : gaudio uictorie.
& pi&citis officio: Ingemuit pat̾. ñ affectꝰ immemor:
sed memor uoti Quȩ siuit ccaiscĩ filia. Respondit ille
quid dño ꝓmisiss&: Tum illa hortatti ẽ: ut ꝓmissum
dõ munius impler&: Itaq in cautũ patris oblationẽ:
scinguine suo soluit: Hȩc uob̾ cõmunici Tu autẽ fili.
quẽ michi uerꝰ helchanci. id ÷ dĩ dedit possessio.
Postulcitꝰ m̃s. petitꝰ m̃s. inde enĩ etic̃ scimuhel nom̃
accepit. Iu in quã impetiaitꝰ m̃s. & uotiuus m̃s. qui

Expanded text:
 Considerate, filii, quid votis debeatis parentum. Nos ovarimus, vos solvite. Quanta vis sit in votis parentum Jephthe Galaaditis filia vos debet docere, quae ne frustraretur oblationem paternam, etiam mortem suam obtulit. Nam cum ille sollicitus de belli periculo, vovisset ut si prosperior pugnae eventus foret, id quod regredienti domum suam primo sibi occurreret, Deo immolaret; ubi victoria potitus est, occurrit filia, laeta prae caeteris gaudio victoriae et pietatis officio. Ingemuit pater non affectus memor, sed memor voti. Quaesivit causam filia: respondit ille quid Domino promisisset. Tum illa hortata est ut promissum Deo munus impleret. Itaque incautam patris oblationem sanguine suo solvit . 52. Haec vobis communia. Tu autem, fili, quem mihi verus Helcana , id est, Dei dedit possessio, postulatus meus, petitus meus inde enim etiam Samuel nomen accepit; tu, inquam, impetratus meus, et votivus meus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uolunttitẽ eorũ : qui solent dicere. debes nob filic
ne potes Cades ẽ quȩ filios nescit Qđsi illa diuiciis
scłi prȩfert opprobriũ xp̃i. qđ necesse ẽ sub eait
qui quęrit xp̃o plcicere : quanto maigis uos quos pater
ꝓ uocat ad integritatẽ. mat̾ hortat᷑. id sequi c̃uenit:¬

Expanded text:
voluntatem eorum qui solent dicere: Debes nobis, filia, voluntatem eorum qui solent dicere: Debes nobis, filia, nepotes. Cades est quae filios nescit. Quod si illa divitiis saeculi praefert opprobrium Christi, quod necesse est ut subeat, qui quaerit Christo placere; quanto magis vos, quos pater provocat ad integritatem, mater hortatur id sequi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lantib. ⁊ coquȩrentib qđ pen m ͦ accepissent: cũ his
qui posterius ad ueneraint. siego bonꝰ. ocłs tiuiꝰ qucire
nequa est: Date gͦ filii sortes ur̃as. ei: qui ultrti
meritũ laiboris: remunertitionẽ suis donare c̃fueuit
Date ueritatẽ ipsiꝰ iuro sc̃o. id est integritatẽ: Ipsiꝰ
enĩ est integrittis qui immaculatꝰ ad uenit Ueri¬
tas ittiq uirginitas. corruptela m̃daciũ ẽ Stute gͦ
in corde ur̃o. sic̃ bona uineti in propagine suc Multae
tẽptationes sunt. Idõq ait script᷑a. Tẽpttiuer̃ eum
intẽptatione. et maledixer̃ ei suꝑ aquã c̃tradictio¬
nis cades Temptat᷑ uirginitas aplerisq petitoribꝰ
& cũ uoluerit uirgͦ ꝑseuerare: existunt qͥ ẽtradi¬
cant Contradicit petitor. nrefutat: maledicit
Inopprobrio eẽ uidet᷑ innupta uł uirgo uł uduci
Cades enĩ in nuptri ẽ. quȩ est scci corpore ⁊i spũ.¬
& dño se dicctuit. Quȩ relinqͥt parentes. nñ facit

Expanded text:
lantibus et conquerentibus quod parem accepissent cum iis qui posterius advenerant: Si ego bonus, oculus tuus quare nequam est ? 44. Date ergo, filii, sortes vestras ei qui ultra meritum laboris remunerationem suis donare consuevit. Date veritatem ipsius viro sancto , id est, integritatem; ipsius enim est integritas, qui immaculatus advenit. Veritas itaque virginitas: corruptela mendacium est. State ergo in corde vestro, sicut bona vinea in propagine sua. 45. Multae tentationes sunt; ideoque ait Scriptura: Tentaverunt eum tentatione, et maledixerunt ei super aquam contradictionis Cades . Tentatur virginitas a plerisque petitoribus; et cum voluerit virgo perseverare, existunt qui contradicant. Contradicit petitor, et refutatus maledicit. In opprobio esse videtur innupta, vel virgo, vel vidua. Cades enim innupta est, quae est sancta corpore et spno se dicavit, quae reliquit parentes, et non facit
Abbreviated transcription (Latin):
monet ut quęxtimꝰ regnũ dĩ. et ecce om̃ci inquit
suppetent uobis Sed malo ego uos ante meritũ
deferre : & sic exigere mercedẽ Bona merces. sed di¬
uinior dispenscitor mercedis & auctor muneris In
regno merces: inxp̃o remimerandi potestcis Quȩ¬
rite illã inscripturis diumis. ibi xp̃c inuenit᷑. et di¬
cite sic̃ illci dicebat. Annuntii mͥ quẽ dilexxit ani¬
ma m̃a: Sed synagoga quęrebat quẽ amisercit.
uos quęrite quẽ ñ amittatis. Sed cur synagoga dicis quẽ
dilexxi. et ñ dicis quẽ diligo: Ideo ñ tenes: quici dilexisse
te dicis. Cur ñ potius adhuc diligis. ut possis tenere :
Uerũ illcĩ omitttimꝰ. Tu uirgo cũ coepis quȩ rere ad est:
Neq enĩ fieri potest ut desit quęrentib se: qui pcilcĩ
stictus ẽ ñ querentibus. & inuentus ẽ ñ int̾rogantibus
Dũ tractus et cogitas p̾sto est: Disce interrogare cum

Expanded text:
monet ut quaeramus regnum Dei: Et ecce omnia, inquit, monet ut quaeramus regnum Dei: Et ecce omnia, inquit, suppetent vobis . Sed malo ego vos ante meritum deferre, et sic exigere mercedem. Bona merces, sed divinior dispensator mercedis, et auctor muneris. In regno merces, in Christo remunerandi potestas. Quaerite illam in Scripturis divinis, ubi Christus invenitur, et dicite sicut illa dicebat: Annuntia mihi quem dilexit anima mea . Sed et Synagoga quaerebat quem amiserat, vos quaerite quem non amittatis. Sed cur, Synagoga, dicis quem dilexi, et non dicis quem diligo? Ideo non tenes, quia dilexisse te dicis: cur non potius adhuc diligis, ut possis tenere? 57. Verum illam omittamus. Tu, virgo, cum coeperis quaerere, adest; neque enim fieri potest ut desit quaerentibus se, qui palam factus est non quaerentibus, et inventus est non interrogantibus . Dum tractas et cogitas, praesto est. Disce interrogare cum
Abbreviated transcription (Latin):
sta gͥ ad filiqͦs suas mat̾ dicit. quȩ fimul ninduitatis
inse. & integrittitis in liberis. titulos: in domũ sucĩ intu¬
lit : qucisi quosdc̃ femineos pͥncipatus: Egregici scine
feminai : quȩ sibi nichil reliqͥt. totũ qđ habuit dõ
optulit: Cuius uitti institutio discipline ẽ. & quȩ dcĩ
formula castittitis. bono ꝓposito et meliore magiste¬
rio Exemplũ enĩ iudiutttis: & uirginitatis magis¬
teriũ est : Procedit in eccłam filiorũ uirginũ septri
comitatu. Domesticũ decus inuehens. Et inuenit eccđa
qđ suũ diccit filiũ. scicitirũ lectionũ orciculci ꝑsonan¬
tem: ut uidecint᷑ sibi sorores domi discere cũ fr̃ audit᷑
Mat̃ quoq ad muttitionẽ cȩlestis exempli gcuidet se pro¬
ficere defilio: & om̃a legentis nͬerba pio mandat
affectui. & sedulo corde c̾serucit S quãuis nichil
mat̃nis defuerit hortationibꝰ. ego quoq uos filui uł¬
pcaicis alloqucar Quȩrite dñm nr̃m iħm xp̃m qͥ nos

Expanded text:
tur ad filios suos mater dixit, quae simul et viduitatis in se, et integritatis in liberis titulos in domum suam intulit, quasi quosdam femineos principatus. Egregia sane femina, quae sibi nihil reliquit: totum quod habuit, Deo obtulit; 292 cujus vita institutio disciplinae est, et quaedam formula castitatis bono proposito, et meliore magisterio. Exemplum enim viduitatis et virginitatis magisterium est. 55. Procedit in Ecclesiam filiarum virginum septa comitatu, domesticum decus invehens: et invenit in Ecclesia quod suum dicat, filium sacrarum lectionum oracula personantem; ut videantur sibi sorores domi discere, cum frater auditur. Mater quoque ad imitationem coelestis exempli gaudet se proficere de filio, et omnia legentis verba pio mandat affectui, et sedulo corde conservat. CAPUT IX. Matpaucis alloquar. Quaerite Dominum Jesum, qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
de suo seruare uirginẽ suã : bene facit: Igit᷑ & qui mai¬
trimonio iungit uirginẽ sucĩ: bene fcicit. n qͥ ñ iungit
meliꝰ facit: Ille bene facit: ꝓpt̾ laqueũ. hic melius
fcicit: ꝓpt̃ utilittitẽ: Illud ꝓͣ remedio: istud ꝓ p̃mio:
Becitior autẽ erit quę sic manserit scđm meũ in qͥt
c̃siliũ: Puto enĩ qđ et ego sp̃m dĩ habeo Sequimini gͦ¬
sũpsit marici soror morsi et aaron: tympcinũ in ma¬
nib ur̃is. et exite dicentes Cantemꝰ dño. głose enĩ
honorificatus ẽ : equũ ⁊ ascensorẽ ꝓ iecit ĩmare Mor¬
tificate m̃bria ur̃a. ut tympcini modo: nulle in his
lasciuici ccirnis exȩstuet. om̃sq flagiantia corpo¬
fueritis peccato: uiuetis dõ. Ui uetis antẽ: si non
regnet incorpore ur̃o mortuo ullci concupiscentia

Expanded text:
uam, bene facit. Igitur et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit . Ille bene facit propter laqueum, hic melius facit propter utilitatem. Illud pro remedio, istud pro praemio. Beatior autem qui sic permanserit, secundum meum quidem consilium. Puto enim ut et ego Spsumpsit Maria soror Moysis et Aaron, tympanum in manibus vestris, exite dicentes: Cantemus Domino; gloriose enim honorificatus est, equum et ascensorem projecit in mare . Mortificate membra vestra tympani modo: nulla in iis lascivia carnis exaestuet, omnisque flagrantiae corpofueritis peccato, vivetis Deo: vivetis autem, si non regnet in corpore vestro mortuo ulla concupiscentia.
Abbreviated transcription (Latin):
hendere uos: dimergat᷑: Dextrai leuciq cireci uos: aquȩ
mauirus sit. ut uapor omĩs corporis tẽperet᷑. donec ad illoꝰ
ad illã magni requiem saibbati: diuinai uos dignaitio
ne ꝑ duccit. ⁊i in monte heredittitis sucie plainture dig¬
netur. ubi scc̃i mania choros ducit Induite gͦ filii
dñm iħm. quęrite uerã scipientiã. dequa dicit iob
Scipientici autẽ unde inuenta est: Quilocꝰ discipline.
Abossus dioxit. ñ est in me. Mcire dixẽ. non . ẽ. me¬
cũ Bene abyssus dic̃ non ÷ i me: qͥci resurrecit:
N on enĩ hcibet quẽ tenere ñ potuit: Deniq habes
hic. sed surrexẽ Quid est hic: Id est non ẽ insepul¬
qͥa supͣ mundũ est Quẽ uitȩ humanę lcipsusi at q
illecebrti: non immuttiuit. quici peccatũ non fecit.

Expanded text:
vos, demergatur. Dextera laevaque circa vos aquae murus sit, ut vapor omnis corporis temperetur; donec ad illos ad illam magni requiem sabbati divina vos dignatio perducat, et in montem haereditatis suae plantare dignetur, ubi sancta Maria choros ducit. 49. Induite ergo, filii, Dominum Jesum; quaerite veram sapientiam, de qua dicit Job: Sapientia autem unde inventa est, qui locus disciplinae? . . . . Abyssus dixit: Non est in me. Mare dixit: Non est mecum . Bene abyssus dixit: Non est in me, quia resurrexit; non enim habet quem tenere non potuit. Denique habes uid est, non est hic? id est, non est in sepulquia supra mundum est, quem vitae humanae lapsus atque illecebra non immutavit; quia peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
aer neq aqua neq terra. qđ uiꝰ modi elementa.
turȩ ut grauiora de mergant. et inꝓnũ ferant᷑.
uacua & leuia insuꝑiora se subrigant: Est enĩ
ꝓprius cuiq motꝰ insperę aut̾ cireuitu. ista con¬
fundi. et uim sui cursus amittere. qm̃ spera in
orbẽ suũ uoluit᷑. & suꝑiora inferiorib suꝑiorib
qͦq inferiora mutunt᷑ Quoꝵ aut̃ scđm nocturã
motꝰ muetiti sunt. hoꝵ necessario fer̾̃ mutari sole¬
re qualietites substantiarũ sucrũ Qͥd gͥ defende¬
mꝰ ȩtheriũ corpꝰ eẽ. neuidetit corruptioni obnoxiũ.

Expanded text:
aer, neque aqua, neque terra; quod hujusmodi elementa aer, neque aqua, neque terra; quod hujusmodi elementa turae, ut graviora demergant, et in pronum ferantur, vacua et levia in superiora se subrigant; est enim proprius cuique motus, in sphaerae autem circuitu ista confundi, et vim sui cursus amittere, quoniam sphaera in orbem suum volvitur, et superiora inferioribus, superioribus quoque inferiora mutantur. Quorum autem secundum naturam motus mutati sunt, horum necessario ferunt mutari solere qualitates substantiarum suarum. Quid igitur defendimus aethereum corpus esse, ne videatur corruptioni o
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitas argum̃tis om̃ib ante cellit: Laudent
dio regionem possidetit suã: eo qđ necesse sit etm
manere in regione sua: nec in partẽ inclinari al
excellentiã Qͥs enĩ artificũ ab illo non accepit.:
Aut qͥs dedit mulierib texturȩ̨ sapientiã: aut
uariettitis disciplinã Ego tam̃ qui ꝓfundum
mcuestatis eiꝰ et artis excellentiã nõ quȩro com¬
p̃hende : nõ disputtiturũ me libram̃tis cõmitto
atq m̃suris: s om̃a in eiꝰ reposita existimo potes¬
tate : qđ uolunttis eiꝰ fundam̃tũ sit uniuersors.
a seruitute corruptionis. cũ gra diuinȩ remurtiti
onis affulserit: Denaitura aut̃ & qualitate substan¬
tiȩ cȩli qͥd enumerẽ ea quȩ disputationib sius phyloso¬
phytexuerunt. cũ alii cõpositũ cęlũ exquatuor ele¬
mentis asserant. alii quintã quandã naturã noui cor¬
poris ad constitutionẽ eiꝰ inducant. atq affingant
atheriũ eẽ corpꝰ. cui neq ignis admioctus sit neque

Expanded text:
haec fidei simplicitas argumentis omnibus antecellit. Laudent aturam in medio regionem possideat suam, eo quod necesse sit eam manere in regione sua, nec in partem alteram incliexcellentiam; quis enim artificum non ab illo accepit? aut quis dedit mulieribus texturae sapientiam, aut varietatis disciplinam? Ego tamen, qui profundum majestatis ejus, et artis excellentiam non queo comprehendere, non disputationis me libramentis committo atque mensuris: sed omnia tate, quod uoluntas eius fundamentum sit uniuersorum a servitute corruptionis, cum divinae remunerationis gratia affulserit. De natura autem et qualitate substantiae coeli quid enumerem ea quae disputationibus suis philosophi texuerunt? cum alii compositum coelum ex quatuor elementis asserant: alii quintam quamdam naturam novi corporis ad constitutionem ejus inducant, atque affingant aethereum esse corpus, cui neque ignis admixtus sit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
chci dni loquebat᷑. qͦd ueris mitio cęlebrat᷑: In hoc
gͦ principio m̃siũ. cęlũ et terrã fecit: qđ in de
mundi capi oportebat exordiũ: ubi ercit oportu¬
na om̃ib uerna tẽꝑies Onde et annꝰ mundi ima¬
ginẽ nascentis exp̃ssit : ut post y̾bernas glacies
atq remalis caligines. serenior solito uerni tẽpo¬
ris spendore lucetit: Dedit gͦ formã futuris annoꝵ
curriculis mundi primꝰ exortus: ut ealege annori
uices surgerent. atq mitio ciuiusq anni. ꝓduce¬
ret terra noua seminũ germina: quo primum
dñs ds̃ dixerat: Germinet terra herbã feni semi

Expanded text:
ccergo principio mensuum caelum et terram fecit, quod inde mundi capi oportebat exordium. ubi erat oportuna omnibus uerna temperies. unde et annus mundi imaginem nascentis expressit, ut post hibernas glacies atque hiemales caligines serenior solito uerni temporis splendor eluceat. dedit ergo formam futuris annorum curriculis mundi primus exortus, ut ea lege annorum uices surgerent atque initio cuiusque anni produceret terra noua seminum germina, quo primum dominus deus dixerat: germinet terra herbam faeni semi
Abbreviated transcription (Latin):
hac exprimit᷑ appellatione. et adtẽpꝰ refert᷑ : siue¬
lis dicere. in qͦ tẽpore ds̃ fecit cęlũ et terrã. id ÷ in
exordio mundi. quando fieri coepit. sicut ait
scipientia. cumpararet celũ. cũ illo erã: Aonume¬
rũ aut̃ sireferas. itti conuenit ut accipias. In primiꝰ
fecit cęlũ & t̾rã. deinde colles. regiones. fines
ihabitabiles Uelsic. ante reliqͦs uisibiles crecctͥtis.
diem. noc tẽ ligna fructifera. animantiũ ge¬
nera diuersa. cęlũ et terrã fecit: Si uͦ ad fimda
m̃tũ ẽẽ legisti. dicente sapientia. Quandofor¬
tia faciebat fundam̃ta t̾rę: erã penes illũ dis¬
ponens Est eticĩ bone principiũ disciplinȩ. sic̃
as sucis dirigit: Nisi enĩ qͥs timuerit dm̃: nõ potest
renuntiare peccato Qđ aque &iã deillo pos¬
sumꝰ acciꝑe: m̃sis hic mitiũ mensiũ erit uobis:
quãuis ⁊ detẽpore iftud accipicit᷑: quia depcis¬

Expanded text:
hac exprimitur adpellatione. ad tempus refertur, si uehac exprimitur adpellatione. ad tempus refertur, si uelis dicere in quo tempore deus fecit caelum et terram, id est in exordio mundi, quando fieri coepit, sicut ait sapientia: cum pararet caelos, cum illo eram. ad numerum autem si referamus, ita conuenit, ut accipias: inprimis fecit caelum et terram, deinde colles regiones fines inhabitabiles uel sic: ante reliquas uisibiles creaturas, diem noctem ligna fructifera animantium genera diuersa, caelum et terram fecit. si uero ad fundentum esse legisti dicente sapientia: quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. est etiam bonae principium disciplinae, sicut as suas dirigit. Nisi enim quis timuerit Deum, non potest renuntiare peccato. 13. Quod aeque etiam de illo possumus accipere: Mensis hic initium mensium erit vobis ; quamvis 7 et de tempore istud accipiatur, quia de Pas
Abbreviated transcription (Latin):
sibili naturȩ diuinȩ c̃iungendũ putant. cũ
p̾sertĩ scđm suã sententiã nõ possunt negare.
qm̃ cuiꝰ pcrtes corruptioni et muttibilititti sub¬
iacent. huiꝰ necesse ÷ uniũsitattẽ hisdẽ passionib
quib ꝓprie porciones eiꝰ sunt obnoxie subiacere.
Principium gͥ eẽ docet quidicit. in principio fecit
ds̃ cę̧lũ et t̾ram: Principiũ aut̃ ad tẽpus refertur.
aut adnumerũ. aut ad fundam̃tũ. quomͦ mȩdi
ficanda domo initiũ fundam̃tũ est Principium
quoq et conuersionis et de prauationis diciposse:
scripturarũ cognoscimꝰ auctoritate: Est ⁊ princi¬
pium artis ars ipsai. ex qua artificũ diuersorẜ de¬
inceps coepit oꝑcitis Est etiã prinenĩ bonoꝵ oꝑũ
finis optimꝰ. ut miscđiȩ pͥncipium : dõ placere qđ
facias: & enĩ adconferendũ hominib subsidium.
maxime ꝓuocam᷑ Est ceicĩ uirtꝰ diuinci. quȩ

Expanded text:
sibili naturae diuinae coniungendum putant, cum sibili naturae diuinae coniungendum putant, cum praesertim secundum suam sententiam non possint negare quoniam cuius partes corruptioni et mutabilitati subiacent, huius necesse est uniuersitatem isdem passionibus quibus propriae portiones eius sunt obnoxiae subiacere? ! Principium igitur esse docet qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram. principium aut ad tempus refertur aut ad numerum aut ad fundamentum, quomodo in adcurrit domo initium fundamentum est. principium quoque et conuersionis et deprauationis dici posse scripturarum cognoscimus auctoritate. est et principium artis ars ipsa, ex qua artificum diuersorum deinceps coepit operatio. est etiam principium bonorum operum finis optimus, ut misericordiae principium est deo placere quod facias; etenim ad conferendum hominibus subsidium maxime prouocamur. est etiam uirtus diuina, quae
Abbreviated transcription (Latin):
glob lunȩ. ł ubi desinat menstrua lunȩ defectio.:
eq uͦ supse nõ cõprehendas. id circo nõcępit. aut
nequoiꝗ desinet. Si ipse circuitũ uł atram̃to ł grtifio
duccis. ł centro expͥmas. unde coeꝑis aut ubi desie¬
ris in t̾uallo int̾posito. nõ facile uł oculis colliges.
ł mente repetes . & ttim̃ et coepisse. et deuissẽ. ipse
tͥ testis es Nã o si sensus subterfugit. ueritatẽ nõ
subruit Quȩ autẽ initiũ habe nt. & finẽ abent.
⁊ qͥbus finis dcitur initiũ datũ constait finẽ
aut̃ mundi futurum. ipse saluator doco in
eũ głio suo dicens Pretert enĩ figura huiꝰ mundi:
& cęlũ et t̾ra p̾teribt̃: Et infra Ecce ego uob̾cũ
sum usq ad consũmationẽ mundi Quomͦ gͦ coȩt̃¬
nũ ͣ mundũ asserunt. et creatori om̃iũ sociant.
atq aqualẽ eẽ dispitant crecieurã. corpusq
materiale mundi. inuisibili illi atq inacces¬

Expanded text:
globus lunae uel ubi desinat menstrua lunae defectione. globus lunae uel ubi desinat menstrua lunae defectione. neque uero si ipse non conprehendas, idcirco non coepit aut nequaquam desinet. si ipse circuitum uel atramento uel graphio ducas uel centro exprimas, unde coeperis aut ibi desieris interuallo interposito non facile uel oculis colliges uel mente repetes: et tamen et coepisse et desiuisse te ipse tibi testis es. nam etsi sensum subterfugit, ueritatem non subruit. quae autem initium habent et finem habent et quibus finis datur initium datum constat. finem autem mundi futurum ipse saluator docet in euangelio suo dicens: praeterit enim figura huius mundi et caelum et terra praeteribunt etinfra: ecce ego uobiscum sum usque ad consummationem mundi. quomodo ergo coaeternum deo mundum adserunt et creatori omnium sociant atque aequalem esse disputant creaturam corpusque materiale mundi inuisibili illi atque inacces
Abbreviated transcription (Latin):
ł quis instrux̃ eũ: De quo etiã alibi legimꝰ quia
ten& circuitũ t̾rę.& terrã uelut nichilũ fecit:
ieremias ait Dii qui nõ fecer̃ cęlũ et terrã peri¬
bt̃ a t̾ra: et de sub cęlo isto Dñs qui fecit t̾rã in
uirtute sua. & correx̃ orbem insapientia sud. &
in sua prudentiaa extendit cęlũ. et multitudinẽ
aq incęlo Et ad didie Infatuatꝰ ÷ homo ascien¬
tia sua. Qui erũ corruptibilia mundi sequit᷑.
ueritatẽ. quomͦ nõ inftituett᷑ uersute disputati¬
onis astutia Cũ gͦ tot oracula audias. quib
testificat᷑ ds̃ qđ fecerit mundũ. noli eum sine prin¬
cipio eẽ credere : quia qͦsi spera mundꝰ ẽẽ dicatur.
ut principiũ eiꝰ nullũ uideitt̾ extare: et cũ intt¬
nat quasi in cireuit om̃ia comoueant᷑. Et unde
incipiat. ubi desinait. nõ facile cõprehendcis. quic
circuitꝰ principiũ. sensu colligere impossibile ab ecͥit̾
Neq enĩ sperȩ potes initiũ rep̃perire. ł unde coeꝑit

Expanded text:
instruxit eum . De quo etiam alibi legimus: Quia tenet circuitum terrae, et terram velut nihilum fecit. Et Hieremias ait: Dii qui non fecerunt coelum et terram, peribunt a terra, et de sub coelo isto. Dominus qui fecit terram in virtute sua, et correxit in sapientia sua orbem, et in sua prudentia extendit coelum, et multitudinem aquae in coelo . Et addidit: Infatuatus est homo a scientia sua . Qui enim corruptibilia mundi sequitur, ueritatem quomodo non infatuatur uersutae disputationis astutia? Cura ergo tot oracula audias, quibus testificatur deus quod fecerit mundum, noli eum sine principio esse credere, quia quasi sphaera mundus esse dicatur, ut principium eius nullum uideatur extare. et cum intonat, quasi in circuitu omnia commouentur, ut unde incipiat, ubi desinat non facile conprehendas, quia circuitus principium sensu colligere inpossibile habetur. neque enim sphaerae potes initium repperire uel unde coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ tãꝗ dem̃sci subiaceant: Neq enĩ cũ legimus ego con¬
firmaui colũnas eiꝰ: uere colũnis et̃ subnixã possumꝰ
estimare: sed ea uirtute. quȩ suffultiat substanti¬
am t̾rȩ atq sustinectt: Deniq quc̃i in potestate dĩ sit
t̾re constitutio. & ici hinc collige. qm̃ scriptũ ert:
Qui aspicit terrt̃. et facit etĩ tremere: Et alibi Ad huc
ego semel concutio t̾ram Nõ ergo libram̃tis suis im¬
mobilis manetꝰ s frequent̾ dĩ nutu & arbitrio com¬
mouet᷑ : sic̃ & iob dicit Quia dñs cõmouet eã afun¬
dam̃tis : colũnȩ aut̃ eiꝰ excigitant᷑ & alibi Nuda in¬
ferna in conspectu eiꝰ. ⁊ non ÷ morti in uolucrũ. exten¬
dens borean ꝓ nichilo: suspendens terrã innichilum.
alligans a quã innubib suis Colĩȩ cęli uolauer̃ &
expaiuer̃ ab increpatione eiꝰ: uirtute mitigauit mare: dis¬

Expanded text:
eius tanquam dimensa subiaceant. neque enim cum legimus: ego coneius tanquam dimensa subiaceant. neque enim cum legimus: ego confirmaui columnas eius, uere columnis eam subnixam possumus aestimare, sed ea uirtute, quae subfulciat substantiam terrae atque sustineat. denique quam in potestate dei sit terrae constitutio etiam hinc collige, quoniam scriptum est: qui aspicit terram et facit eam tremere et alibi: adhuc ego semel concutio terram. non ergo libramentis suis inmobilis manet, sed frequenter dei nutu et arbitrio commouetur, sicut et Iob dicit quia dominus commouet eam a fundamentis, columnae autem eius exagitantur et alibi: nuda inferna in conspectu eius, et non est morti inuolucrum. extendens boream pro nihilo, suspendens terram in nihilo, alligans aquam in nubibus suis. columnae caeli euolauerunt et expauerunt ab increpatione eius. uirtute mitigauit mare, dis
Abbreviated transcription (Latin):
Et infra: Conclusi mare pottͥis: et dixi: Usq. huc ue¬
nies. et nõ transibis: s inte cõminuent᷑ fluctꝰ tui Nõ¬
ne euident̃ ostendit ds̃ om̃a maiestate sua c̃siste¬
re: nõnumero. ponđe. atq m̃sura: Neq enĩ cre¬
aturti legẽ tribuit s accepit : aut serucit acceptt̃:
õ gͦ quod inmedio sit t̾̃ra: qucisi ȩqua lance susper¬
lit᷑ . sed q inauestas dĩ uolunttitis suȩ etim
lege constringͣ. ut suprci instabile atq in a¬
ne stabilis ꝑseueret: Sic & dauid quoq pro¬
pħa testact᷑ dics: Fundauit t̾rã suꝑ firm am̃tũ eiꝰ.
nõ inclincbit᷑ inscłm scłi Nõ utiq hic qucsi tun
m̃to nec etĩ inclinare patiat᷑ Non gͦ m̃surã cen¬
tri. s udicii diumi acciꝑe debemꝰ: q nõ artis m̃sura ẽ.
sed potefiatis : mensura iustitiȩ: m̃sura cognitionis: qͥa
om̃a nõ tt̃q inm̃sci p̃teretint eiꝰ scientiã: sed cognitioni

Expanded text:
et infra: conclusi mare portis et dixi: usque huc ueet infra: conclusi mare portis et dixi: usque huc uenies et non transibis, sed in te comminuentur fluctus tui. nonne euidenter ostendit dre, non numero, pondere atque mensura? neque enim creatura legem tribuit, sed accipit aut seruat acceptam. non ergo quod in medio sit terra, quasi aequa lance suspenditur, sed quia maiestas dei uoluntatis suae eam lege constringit, ut supra instabile atque inane stabilis perseueret, sicut Dauid quoque propheta testatur dicens: fu-ndauit terram super firmitatem eius: non inclinabitur in smento, nec eam inclinari patiatur. Non ergo mensuram centri, sed iudicii diuini accipere debemus, quia non artis mensura est, sed potestatis, mensura iustitiae, mensura cognitionis, quia omnia non tanquam inmensa praetereant eius scientiam, sed cognitioni
Abbreviated transcription (Latin):
numeris ait scriptura: Initiũ nattionũ amalec oe
sem̃ ciꝰ ꝑibit Mutiq nõ om̃iuem nationũ primus
ẽ amalech s quia ꝑ int̾pretationẽ a malech.
rex accipit᷑ iniquoꝵ. Iniqͥ aut̃ gentes sunt: bide
ne principẽ mundi huiꝰ acciꝑe debeamꝰ: quimmi¬
pat nationib uolunctitẽ suc̃ facientib euiꝰ sem̃
pͥeribit Sam̃ auec̃ ciꝰ impu et in¬
fideles sunt ÷ quib. ait uñs. uos ex

Expanded text:
Numeris, ait scriptura: initium nationum Amalech et Numeris, ait scriptura: initium nationum Amalech et semen eius peribit. et utique non omnium nationum primus est Amalech, sed quia per inrex accipitur iniquorum; iniqui autem gentes sunt: vide ne principem mundi hujus accipere debeamus, qui imperat nationibus voluntatem suam facientibus, cujus semen peribit: semen autem ejus impii et infideles sunt, quibus ai
Abbreviated transcription (Latin):
tansitus: Siquidẽ uerno tẽpore filii isrł ȩgrp¬
tũ reliquer̃. & ꝑmare tansier̃. baptirati. iniu¬
be & inmari: ut apłs dix̃ : Et eo tẽpore dñi qt¬
annis iħu xp̃i pascha cęlebrat᷑. hoc ÷ animarũ
tansitꝰ auitiis aduirtutẽ. a passionib carnis.
ad gr̃am sobrietatẽq m̃tis. amalitie neqͥcieq
fermento. adueritatem et sinceritatẽ Regenẽra¬
tis ittq dicit᷑: mensis hic uob̾ iniaiũ mensium: pri¬
mus ÷ uob̃ inm̃sib anni Oerelinquit enĩ oe dese¬
rit qui abluit̾. intelligibilẽ illum pharao pͥn¬
cipẽ iftius mundi dicens. abrenuntio tͥ diabo¬
le et oꝑibi tuis & imꝑiis tuis nec iã seruia
ei ł terrenis huiꝰ corpoͬris passionibus. ł depra¬
uctte m̃tis erroribꝰ: aui demersa om̃a maliti¬
A: uice plũbi bonis oꝑib dextra leuaq mu¬
nitus: in offenso scłi huius freta studoe
uestigio tansire: In libro quoq qui inscribit᷑ de

Expanded text:
transitus. Siquidem verno tempore filii Israel Aegyptransitus. Siquidem verno tempore filii Israel Aegyptum reliquerunt, et per mare transierunt, baptizati in nube, et in mari, ut Apostolus dixit : et eo tempore Domiannis Iesu Christi pascha celebratur, hoc est animarum transitus a uitiis ad uirtutem, a passionibus carnis ad gratiam sobrietatemque mentis, a malitiae nequitiaeque fermento ad ueritatem et sinceritatem. regeneratis itaque dicitur: mensis hic uobis initium mensuum, primus est uobis in mensibus anni. derelinquit enim et deserit qui abluitur intellegibilem illum Pharao, principem istius mundi, dicens: abrenuntio tibi, diabole, et operibus tuis et imperiis tuis. nec iam seruiet ei uel terrenis huius corporis passionibus uel deprauatae mentis erroribus qui demersa omni malitia uice plumbi bonis operibus dextra laeuaque munitus inoffenso saeculi huius freta studet uestigio transire. in libro quoque, qui scribitur de
Abbreviated transcription (Latin):
mationẽ uerne suffragat᷑ etaitis: Nã ⁊si quo¬
terrenȩ obedire naturȩ. ut int̾ ybernas gla¬
cies & rmales prumas. cęlestis imperii fotu
gernincins terra. foetum producer&.
men dipositionis xt̃ne. rigido
stricta gelu: inuirides subito fructus lauxare
arua. atq. horrentib prumis florulenta mis¬
cere Ergͦ ut ostendero scriptura ueris tẽpora
in constitutione mundi: ait Mensis hic uobis
mitiũ m̃siũ. ꝓrimꝰ ẽ uobis inm̃sib anii: pͥmũ
m̃sem uernũ tẽpꝰ apellans Decebat enĩ pͥnci¬
piũ anni principiũ eẽ generationis: et ipsam
generationẽ. molliorib auris foueri Neq enim
possent tenera rerũ exordia. aut asꝑioris labo¬
rẽ tolerare frigoris. aut torrentis ęstus in iuriam
sustinere: Simul illud aduertere licet : qͥa iure¬
c̃ currit ut eo tẽpore uidecit᷑ in hac generationẽ
atq in hos usus ingressus tributꝰ. quo tẽpore ex
hac generationẽ in regenerationẽ legitimꝰ est

Expanded text:
tionem uernae suffragatur aetatis. nam etsi quoterrenae oboedire naturae, ut inter hibernas glacies et hiemales pruinas caelestis imperii fotu germinans terra fetum produceret, men dispositionis aeternae rigido stricta gelu in uirides subito fructus laxare arua atque horrentibus pruinis florulenta miscere. ergo ut ostenderet scriptura ueris tempora in constitutione mundi, ait: mensis hic uobis initium mensuum, primus est uobis in mensibus anni, primum mensem uernum tempus adpellans. decebat enim principium anni principium esse generationis et ipsam generationem mollioribus auris fouenfoueri. neque enim possent tenera rerum exordia aut asperioris laborem tolerare : frigoris aut torrentis aestus iniuriam sustinere. simul illud adconcurrit, ut eo tempore videatur in hanc generationem, atque in hos usus tributus ingressus, quo tempore ex hac generatione in regenerationem est legitimus
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificationẽ eccłȩ ista reficere uidemꝰ: S quia his
occupari. infructuosũ negotiũ est: ad illa magis
intendamꝰ animũ: in quib. uitȩ sit ꝓfectꝰ at̾nȩ: De

Expanded text:
aedificationem Ecclesiae ista proficere videremus. Sed quia his aedificationem Ecclesiae ista proficere videremus. Sed quia his occupari infructuosum negotium est, ad illa magis intendamus animum in quibus vitae sit profectus aete
Abbreviated transcription (Latin):
diftantib c̃uenire Nãqͥ leuib ac cõmodus ẽ
fit in cõmodꝰ grauiorib elem̃tis Itaq quando
ad suꝑiora motꝰ cęli ÷ nec essarius terrenis graua¬
t̃. quando ad inferiora decursus expoeit̾. igneus
iugor ille uiolent᷑ at truit᷑. et enĩ contra naturȩ
suȩ usum deorsũ cogit᷑. Om̃e autẽ qđ in contrariũ
cogit᷑. nõ naturȩ seruiens s nec essitati: cito soluit᷑
& in eti scindit̾ ex quib uidet̾ eẽ cõpositũ. in suã
quãq regionẽ singulis recurrentibus Hȩc gͥ alii con¬
siderantes ftabile eẽ nõposse ȩtheriũ corpus.
cęli stellarũq eẽ arbitratis: quintã quandã naitu¬
hon uaporis introducentes. qͦ diuturnã celi puttirent

Expanded text:
lenibus adcommodus est fit incommodus grauioribus elementis. itaque quando ad superiora motus caeli est necessarius, terrenis grauatur, quando ad inferiora decursus expetitur, igneus uigor ille uiolenter adtrahitur; etenim contra naturae suae usum deorsum cogitur. omne autem quod in contrarium cogitur non naturae conlisis. sed necessitati cito soluitur et in ea scinditur ex quibus uidetur esse conpositum in suam quamque regionem singulis recurrentibus. haec igitur alii considerantes stabilia esse non posse aetherium corpus caeli stellarumque esse arbitrati sunt quintam quandam naturam corporis introducentes, quo diuturnam caeli putarent
Abbreviated transcription (Latin):
incignificata sunt oꝑa tua dñe. om̃ai insopientia
feristi Nec otiose factũ ubiq legimꝰ : qr gentiles ple¬
riq qui coaet̾nũ dõ mundũ uolunt eẽ : qͦsi adũbra¬
tionẽ uirtutis diuinȩ asser̃ eũ suci sponte subsistere:
tũ uolunt: non exuoluntate & dispositione sua.
s ita ut caiusa umbrȩ corpus ẽ Ao heret enĩ umbra
corpori. et fulgor lumine naturali magis societa¬
te quã uoluntate arbitra Pulcre gͦ ait morses. qr
fecit dscęlũ et terrã Nõ dix̃ quia sub eẽ fecit: non
dix̃ qͥa ciusc̃ mundo ut eẽt p̾buit sed fecit quasi bo¬
nus qđ foret utile : quasi sapiens. qͦd obtimũ iudicaibat.
quasi omp̃s. qđ amplissimũ p̃ uidebat Quomͦ autẽ
quasi umbra eẽ poterat. ubi corpꝰ ñerit: cũ in cor¬
pore dĩ. corporea adũbratio eẽ nõposs&: Quomodo
etiã in corporei luminis spendor. possit eẽ corpo¬

Expanded text:
magnificata sunt opera tua, domine! omnia in sapientia magnificata sunt opera tua, domine! omnia in sapientia fecisti. Nec otiose utique factum legimus quia gentiles plerique, qui coaeternum deo mundum uolunt esse quasi adumbrationem virtutis divinae, asserunt etiam sua sponte subsistere; tum volunt non ex voluntate et dispositione sua, sed ita ut causa umbrae corpus est. Adhaeret enim umbra corpori, et fulgor lumini naturali magis societate, quam voluntate arbitra. Pulchre ergo ait Moyses, quia fecit Deus coelum et terram. Non dixit quia subesse fecit; non dixit quia causam mundo ut esset, praebuit: sed fecit quasi bonus quod foret utile: quasi sapiens quod optimum judicabat: quasi omnipotens quod amplissimum praevidebat. Quomodo autem quasi umbra esse poterat, ubi corpus non erat, cum incorporei Dei corporea adumbratio esse non possit? Quomodo etiam incorporei luminis splendor possit esse corpo
Abbreviated transcription (Latin):
iniusibilia eiꝰ ꝑ eti quȩ factast̃ intelligunt᷑ Auc¬
torẽ enĩ angłor. et dominationũ. et potestatũ
facile intelligimꝰ eũ qͥ mom̃to imꝑii sui hanc tdoi
ñ erat : ⁊ nõ exstantibꝰ aut rebꝰ. aut cousis. do¬
ncutͥ ab̃e sub fitntiã: Est gͦ hic mundꝰ. diui¬
nȩ specim̃ oꝑcitionis. quia dum opus uidetur.
tuose. quȩ sunt incorporis motu. aut sonu uo¬
cis: cesscuit motꝰ aut sonꝰ: nichil suꝑfuit. nec
remansit. spectantib ł audientibus: Alię
theoretice. quȩ uigore m̃tis exercent᷑ : alioe
huĩmodi. ut cessarite quoq oꝑcitionis offi¬
cio. oꝑis munꝰ appaaretit: ut adificcitio atq
textura. quȩ &iã tucente artifice. ꝑitiam
ci ostendant. ut oꝑatori oꝑis sui testinxo¬
niũ suffraget᷑: Similit̃ etiam hic mundus
diuinȩ incestatis insigne est: ut ꝑ ipsũ
dĩ scipientia manifestet᷑ Quẽ uidens ꝓpħã. simul &e¬
adinuisibilici oculos m̃tis attollens: ait Quã

Expanded text:
lleguntur. auctorem enim angelorum et dominationum et potestatum facile intellegimus eum qui momento imperii sui hanc tantanon erat, et non extantibus aut rebus aut causis donauit habere substantiam. est enim hic mundus diuinae specimen operationis, quia dum opus uidetur, tuosae, quae sunt in corporis motu aut sono uocis — cessauit motus aut sonus, nihil superfuit nec remansit spectantibus uel audientibus —, aliae consultius, quae uigorem mentis exerceant, aliae huiusmodi, ut cessante quoque operationis officio operis munus adpareat, ut aedificatio atque textura, quae etiam tacente artifice peritiam eius ostendant, ut operatori operis sui testimonium suffragetur: similiter etiam hic mundus diuinae maiestatis insigne est, ut per ipsum dei sapientia manifestetur. quem uidens propheta simul inuisibilia oculos mentis adtollens ait: quam
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ẽ primo genitꝰ om̃is c̃recturȩ. Onie ꝗaantẽ dmn¬
nẽ credturã: siue quii sc̃s qui primogenta scĩ
sunt. ut primogenitꝰ isrł : nõ quia ante om̃s sed
quia sanctior cetis: Sc̃s autẽ dñs suprto om̃em
ne peccato: solus sine uanitate Om̃is aut̃ creti¬
turti. subiecta uanitati ẽ Possumꝰ etiã intellige¬
re. in principio fecit ds̃ cęlũ oe t̾rã id÷ antẽ
tẽpus. sic̃ initiũ uiȩ. nõdũ uia. & initiũ dom̃
nõdũ domus: Deniq alii dixer̃ incephaleo quasi in
capite . qͦ significott̾ in breui et in exiguo mom̃to
sũma oꝑcitionis impleta Sunt gͦ & qui principiũ
nõ tẽpr accipiant. s ante tẽpus: et keΦΛAnΩX
ł caput: ut dicamꝰ latine q̾si sũmã oꝑis. quia re¬
rũ uisibiliũ sũma. cęlũ et t̾ra ẽ: quȩ nõ solũ ad
mundi huiꝰ spectare uident᷑ ornatum: sed etiam
adinditiũ rerũ inuisibiliũ. et qđ dc̃i
argum̃tũ eoꝵ quȩ nõuident᷑. ut

Expanded text:
e est primogenitus totius creaturae, siue quia ante omnem creaturam, siue quia sanctus, quia primogeniti sancti sunt, ut primogenitus Istrahel, non quia ante omnes, sed quia sanctior ceteris. sanctus autem dominus super omnem ne peccato, solus sine vanitate. Omnis autem creatura subjecta vanitati est. 16. Possumus etiam intelligere: In principio fecit Deus coelum et terram; id est, ante tempus, sicut initium uiae nondum uia est et initium domus nondum domus. denique alii dixerunt h κεφαλαίψ quasi in capite. quo significatur in breui et in exiguo momento summa operationis inpleta. sunt ergo et qui principium non pro tempore accipiant, sed ante tempus et κεφvel caput; ut dicamus Latine quasi summam operis; quia rerum visibilium summa coelum et terra est, quae non solum ad mundi hujus spectare videntur ornatum, sed etiam ad indicium rerum invisibilium, et quoddam argumentum eorum quae non videntur, ut