comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutit. coactus est ab om̃ibus pene tũc
asic epĩs. et multaꝵ eccł̃iaꝵ legationib.
de diuunitate saluatoris altius scribere.⁊
ad ip̃m̃ nt ita dicã dei uerbũ. nõ tam au¬
dati quã felici temeritate prorũpcre. et
ecclesiastica narrat hẏstoria. cũ a fribus
cogeretur ut scriberet. ita facturũ respondis¬
saturatus. in illud ꝓremiũ celoꝵ ueniens
cipio erat uerbũ. et uerbũ erat apud deũ.
multo aute predicta. cz echiclis quoq uolu¬
men probat. in quo prima uisio ita conte¬
xitur. et in medio sicut similitudo quatuor
aĩaliũ. et uultus eoꝵ facies honinus. et fa¬
cies leois. et facies uituli. et facies aquile.
Prima hoĩs facies matheũ significat.
qui quasi de homme exorsus est scribere.
ham. Scd̾a marchũ in quo uox leomis in

Expanded text:
 coactus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondissaturatus, in illud prooemium coelo veniens cipio erat Verbum, et Verbumulto ante praedicta, Ezechielis volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scribere: Secunda Marcum, in quo vox leonis in
Abbreviated transcription (Latin):
ea que magistrũ audierat predicantẽ.
iixta fidẽ magis gestoꝵ narrauit quã
ordinẽ. Tercius luchas meditus natiõe.
sỹrus anthiocensis. cuinus laus in eiuglio.
qui et ip̃e discipulus apli paulrin achaie
bitimeqz partibus uolumẽ condidit. que¬
dam altius repetens. ut et ipse in prohemio
confitetur audita magis quã uusa scri¬
bens. Ultimus ioles apłus et euuͣgelista
quẽ ih̾s amauit plurinũ. qui suꝑ pettus
dñi recũbeus purissima doctrinarũ fluẽ¬
ta potauit. et qui solus de cruce meruit
audire. etce mater tua. Is tũ esset in asia¬
cũ etiã tũc heretichoꝵ semua pullularent
cherinti ebionis. et ceteroꝵ qui negant xp̃m

Expanded text:
ea quae magistrum audierat praedicantem, ea quae magistrum audierat praedicantem, juxta fidem magis gestorum narravit quam ordinem. Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur, audita magis, quam visa describens. Ultimus Joannes apostolus et evangelista, quem Jesu amavit plurimum, qui supra pectus Domini recumbens , purissima doctrinarum fluenta potavit, et 5-6 qui solus de cruce meruit audire: Ecce mater tua . Is cum esset in Asia, et jam tunc haereticorum semina pullularent, Cerinthi, Ebionis, et caeterorum qui negant Christum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ante me uenerũt. fures fuerũt et
latrones. Qui uenerũt: nõ qui missi
fuerũt. Ipse em̃ ait. Bemebant et ego
nõ mittebã esd. Inuemẽtibus presũp¬
tio temeritatis. In missis. obsequiũ ser¬
uitutis est. Eccl̃ia autẽ que supra petrã
dm̃ uoce fundeta est. quã intreduxit rex
in cubitulũ suũ. et ad quã per foramen
discentionis octulte musit manũ suã. si¬
milis da mule muloq ceruoꝵ. quatuo
flumina paradisi instar eructuans. qua¬
tuor et angulos et anulos habet. per quos
quasi archa testamẽti. et custos legis dñi
lignis mobilibus uehitur. Primus om¬
mũ matheus est publicanus cogromẽto
leui. qui cuugliũ in iudea hebreo sermõe
edidit. ob coꝵ uel meycine causã: qui in
ihm̃ crediderent ex uideis. et nequaquã
legis umibra succedẽte cuugelii uerite tẽ
seruabãt. Sc dũs marchus ĩterprẽs apłi
petri. et alexandrine eccł̃ie. primus ep̃us
qui dñm quidẽ saluatorẽ ip̃e nõ bidit. sed

Expanded text:
ante me venerunt fures fuerunt et latrones . Qui venerunt: non, qui missi sunt. Ipse enim ait: Veniebant, et ego non mittebam eos . In venientibus, praesumptio temeritatis; in missis, obsequium servitutis est. Ecclesia autem, quae supra petram Domini voce fundata est, quam introduxit rex in cubiculum suum , et ad quam per foramen descensionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paradisi instar eructans , quatuor et angulos et annulos habet  Al. habens, per quos quasi arca Testamenti et custos Legis Domini, lignis immobilibus vehitur . Primus omnium Matthaeus est Publicanus, cognomento Levi, qui Evangelium in Judaea Hebraeo sermone edidit, ob eorum vel maxime causam, qui in Jesum crediderant ex Judaeis, et nequaquam Legis umbram, succedente Evangelii veritate, servabant. Secundus Marcus, interpres apostoli Petri, et Alexandrinae ecclesiae primus episcopus, qui Dominum quidem Salvatorem ipse non vidit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
luchã a zacharia sacerdote sũpsisse ũtiũ pre¬
figurauit. Quarta iohem̃ enuͣgelistã
qui assumptis pẽnis aquile. et ad altiora
festinaus. et de uerbo dei disputat. cetera
que secũtur in eundẽ sensũ proficiũt. C ru¬
ra coꝵ recta et pẽnati pedes. et quocũq sp̃s
ibat. ibant et nõ reuertebãtur. et dorsa coꝵ
plena oculis. et scintille et lãpades ĩ medio
discurrentes. et rota in rota et in singulis
quatuor facies. Unde et apocalipsis iohã¬
nis post expositionẽ quatuor semoꝵ. qui
septem sp̃s discurrẽtes. et mare uitreum.
et quattuor aĩalia plena oculis dicens.
Aminal primũ. simile leom. Et scd̃m aĩ¬
mal. simle uitulo. Et tertiũ aĩmal. simi

Expanded text:
aria sacerdote sumpsisse initium praefigurat. Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati pedes, et quocumque ibat spiritus, ibant, et non revertebantur: et dorsa eorum plena oculis, et scintillae ac lampades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocalypsis Joannis, post expositionem viginti quatuor seniorum qui septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et
Abbreviated transcription (Latin):
rũt sermonẽ et ninustrauerũt. et ꝑseue¬
rantia usq ad presens tp̃s monumẽtti
declarant. que aduersis auctoribus edita.
diuersarũ heresũ fuere principia. DOt
est illud. iuxta egyptios. Et thomã et
quos enumerare longissimũ est. Cũ
hoc tantũ in presentiaꝵ necesse sit dice.
extitisse quosdã. qui sine spũ et gr̃a dei

Expanded text:
rmonem, et ministraverunt ei; et perseverantia usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, etquos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quo
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgintas enĩ purpura regalis est.
Quã qui induit reliquis fit eminẽtior
Uirginitas gẽma est speciosa. Uir¬
ginitas thesaurus est regis eterm. Huis
fures insidias tendũt. Hanc uigilans¬
tumqz se plus habere cognouit. instanti¬

Expanded text:
Virginitas purpura regalis est; quam qui induit reliquis fit eminentior. Virginitas gemma est pretiosa. Virginitas thesaurus est regis immensus. Huic fures insidias tendunt. Hanc tu evigilantumque te plus habere cognoscis, instanti
Abbreviated transcription (Latin):
sompno prohibetur. quatinus uieorẽ
cognosceret. quia filiũ generaturus
esset. A iuit etiã. ꝙ ei iussũ sit. ut illũ
noĩe suo geraldũ uocaret. Dutum
quoq qm̃ futurus magni ineriti fo¬
ret. Exitus autẽ cõgratula batur ui¬
siom. Dehinc iterũ soporatus. Uide¬
batur illi ut depollice pedis eius dexfei.
quedã hrrgula nasceretur. que paulatĩ
in magͣm arborẽ succrescebait. ac sub¬
inbebat furtaꝵ uel ꝑticaꝵ admiucula¬
supponi. Et cũ illa uchementer grãn¬
desceret. nullũ tamẽ pondus in posti¬
te senciebat. Si quidẽ sompnioꝵ uisioes
nõ semꝑsũt uinanes. Et si sompnio
fide: adhibenda nõ est. uidetur hec ui¬
sio. rerũ effectum cõuenire futurarũ

Expanded text:
somnis perhibetur, quatenus uxorem somnis perhibetur, quatenus uxorem cognosceret, quia filium generaturus esset. Aiunt enim quod ei missum sit, ut illum nomine suo Geraldum vocaret. Dictum quoque quoniam futurus magni meriti foret. Excitus autem congratulabatur visioni. Dehinc iterum soporatus videbatur illi, ut de pollice pedis ejus dextri quaedam virgula nasceretur, quae paulatim in magnam arborem succrescebat, ac subjubebat furcarum vel perticarum adminiculasupponi. Et cum illa vehementer grandesceret, nullum tamen pondus in pollice sentiebat. Siquidem somniorum visiones non semper sunt inanes. Et si somno fides adhibenda est, videtur haec visio rerum effectui convenire futuraru
Abbreviated transcription (Latin):
destiã atq religionẽ ueluti
quadam hereditaria dote. sibi tenuerĩt.
Cuius rei duo testes ex cadẽ stirpe emer¬
gentes existũt. ad hoc astruendũ satis
h̃donei. Scũs uidelicet tesarus arelatẽ¬
sis epũs. et beatus aredins abbas. Et
quia dñs in generatione iuxta est. ge¬
neratio uero geraldi querentiũ est do¬
minũ. consequẽs est ut generatio rec¬
toꝵ bñdicatur. Sane ꝙ locupletes
idem fuerĩt. uel predia mãcipiis refer¬
ta testantur. et que circũquaqz diffusa.
eidem geraldo iure suctessionis obuene¬
rũt. Sed decus mẽtis ꝙ ex parẽtibus
hauserat. in ip̃o multipliciter auitũ
refudit. Quadã enĩ grã genitores
eius cdariores sũt. qui prolẽ tam feli¬
cem gignere meruerunt. Lcõ sercia.
ater quippe ip̃ius. in ipso cõ¬
uigio sese castificari fanto¬
opere studebat. ut se motus frequẽter
a coniugii thoro. solus accubitaret.
uelut ad tẽpus iuxta apłm or̃omi ua¬
cans. Quadã uero nocte monitus in

Expanded text:
destiam atque religionem veluti quadam haereditaria dote sibi tenuerint. Cujus rei duo testes ex eadem stirpe emergentes existunt, ad hoc astruendum satis idonei: sanctus videlicet Caesarius Arelatensis episcopus et beatus Aredius abbas. Et quia Dominus in generatione justa, generatio vero Geraldi quaerentium est Dominum: consequens est ut generatio rectorum benedicatur. Sane quantum locupletes iidem fuerint, vel praedia mancipiis referta testantur, quae circumquaque diffusa eidem Geraldo jure successionis obvenerunt. Sed decus mentis quod ex parentibus hauserat, in ipso multipliciter auctum refulsit. Quadam enim gratia genitores ejus clariores sunt, qui prolem tam felicem gignere meruerunt. II. Pater quippe ipsius in ipso conjugio sese castificari tantopere studebat, ut semoto frequenter a conjuge toro, solus accubitaret, velut ad tempus, juxta Apostolum, orationi vacans. Quadam vero nocte monitus in
Abbreviated transcription (Latin):
turbines et procellas sodalibus uel soro¬
ribus in latere eccl̃ie monasterii fabricat
archam. Euocat massiliensi monaste¬
rio uenerabilẽ germanã suã cesariã
quã illuc ideo direxerat ut disceret q̃d̃
doceret. et prins esset discipula quã ma¬
gistra et ĩpreparata habitacula cũ dua¬
bus et tribus interĩ sodalibus ĩtromittit:
In de conueniũt mibi uirginũ multi¬
tudines cateruatim facultatibus quoq
et parentibus renũciantes Respuũt
mortaliũ flores fallaces pariter et cadu¬
cos. Cesarii prĩs. cesarie matris expe¬
tunt greniũ quatinus cũ eodẽ accensis
lampadibus celestis regni ianuã presto¬
lentur et cõpetenter ĩgresse xp̃i perpetu¬
is mereantur ãplexibus in herere. Ita
reteuse ut usqz diem transitus carũ nõ
licet at foras ianuã egredi monastetii.
Qua de causa proqz hoc studio procul
dubio contra seruũ xp̃i dyabolus ut
leo. rabidus ĩtumescens actinang iteꝵ

Expanded text:
turbines et procellas sodalibus vel soroturbines et procellas sodalibus vel sororibus in latere ecclesiae monasterii fabricat archam. Evocat Massiliensi monasterio venerabilem germanam suam Caesariam, quam inibi ideo direxerat, ut disceret quod doceret et prius esset discipula quam magistra, et in praeparatis habitaculis cum duabus aut tribus interim sodalibus intromittit. Inde conveniunt inibi virginum multitudines catervatim; facultatibus quoque et parentibus renuntiantes, respuunt mortalium flores fallaces pariter et caducas. Caesarii patris, Caesariae matris expetunt gremium, quatinus cum eodem, accensis lampadibus, caelestis regni ianuam praestolentur, et competenter ingressae, Christi perpetuis mereantur amplexibus inhaerere, ita retrusae, ut usque diem transitus earum nulli liceat foris ianuam egredi de monasterio.que causa proque hoc studio procul dubio contra servum Christi diabolus ut leo rabidus intumescens, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
contrariũ esse dño de muisterio suo re¬
demptionc̃ dari. qui se ip̃m pro redemp¬
tione hominis tradidit. Didemus ex
hoc aliquos laudare quidẽ factũ sc̃ĩ uiri.
et tamẽ nullatenus emulari: Nonne
i uiteo sanguis xp̃i et in ligno corpus
seu or̃ones beati cesarii. sic in diebus suis
arclatensis quidẽ obsessa est ciutas. ut ta¬
men ne captiuitati neruerit net prede
subcũbere. Sic deniq amnsĩdisis ad
astrogothoꝵ deuoluta est regnũ. Sic ho¬
dieq in xp̃i noĩe gloriosissimi regis chil¬
deberti subditur ditiom. ut sicut legimꝰ
transierũt de gente in gentẽ et de regno
ad ppłm alterũ. et nõ ꝑmisit deus hominẽ
nocere arclatensib sius. Inter ista igitur
monasteriũ prccipue qd̃ sorori prepare
ceperat et instar prioris norme et sin¬
gularitate claustri. Ip̃ẽ uero si quidem
nichil obitiat misterio. qd̃ cõgruit xp̃i¬
ano quasi recentior tprĩs nr̃i noc ꝓpter

Expanded text:
contrarium esse Deo, de ministerio suo recontrarium esse Deo, de ministerio suo redemptionem dari, qui se ipsum pro hominis redemptione tradidit'. Videmus ex hoc aliquos laudare quidem factum sancti viri et tamen nullatenus aemulari. Nonne in vitro sanguis Christi et in ligno corpus  et fidem seu orationes beati Caesarii sic in diebus suis Arelatensis quidem obsessa est civitas, ut tamen nec captivitate meruit nec praedae subcumbere. Sic deinde a Wisigothis ad Anstrogothorum devoluta est regnum; sic hodieque in Christi nomine gloriosissimi regis Childeberti subditur ditioni, ut, sicut legimus, transierunt de gente in gentem et de regno ad populum alterum, et non permisit Deus homnocere Arelatensibus suis. 25. Inter ista igitur monasterium praecipuum, quod sorori suae parare coeperat, instar prioris normae, et singularitate claustri, ipse, – vero siquidem nihil obviat mysterio quod congruit christiano, – quasi recentior temporis nostri Noe, propter
Abbreviated transcription (Latin):
dem templi species: pro ueri templi re¬
demptione uenduitur. Disuntur
ctiã hodie sccuri ictus in podiis et in cã¬
cellis. Dum inde colũnellaꝵ ex argento
facta excuciũtur ornamẽta. Noc uir
dei dicens. uenerabilis homo sangiũe
xp̃i redemptus perdicto libertatis statu
pro ob noxictate aut arrianus forsan
efficiatur aut uideus. aut ex ingenio
Or nauit enĩ per hoc et tutaunt nõ defor¬
mauit eccliam. Aperire fecit filius matriᷤ
uiscera. nõ dãpnari hoc sepiissime dicẽs
Oclim tamẽ dicerent dareutqz michi
rationẽ aliqui mei dñi sacerdotes. siue
reliquus cdetus. qui nescio quo suꝑ flu¬
itatis amore. nolũt dare insensibile ar¬
gentũ aut aurũ de donariis xp̃i per
mancipiis xp̃i. Delim in quã dicerẽt
si sibimet casualiter ista aduersa contĩ¬
gerent: utrũ se cuperent istis in sensibi¬
libus liberare donarus: aut forsitan sa¬
crilegũ cõputarẽt. si his aliquis de diui¬
nis numusculis subueniret: nõ credo

Expanded text:
e templi species pro veri templi redemptione venduntur. Videntur etiam hodieque securium ictus in podiis et cancellis, dum inde colomellarum ex argento facta excutiuntur ornamenta, hoc vir Dei dicens: 'Ne rationabilis homo sanguine Christi redemptus, perdito libertatis statu, pro obnoxietate aut Arrianus forsitan efficiatur aut Iudaeus aut ex ingenuo Ornavit enim per hoc et tutavit, non deformavit ecclesiam; aperire fecit filiis matris viscera, non dampnari, hoc saepissime dicens: 'Velim tamen, dicerent darentque mihi rationem aliqui mei domini sacerdotes sive reliquus clerus, qui nescio quo superfluitatis amore nolunt dare insensibile argentum aut aurum de donariis Christi pro mancipiis Christi. Velim , inquam, dicerent, si sibimet casualiter ista adversa contingerent, utrum se cuperent istis insensibilibus liberari donariis, aut forsitan sacrilegum computarent, si his aliquis de divinis munusculis subveniret. Non credo
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes quod pretibus beati marcia¬
lis suscitandus essem. Infernus nul¬
lam habet mensuram. Ibi est flectus

Expanded text:
dicentes quod precibus beati Martialis suscitandus essem. Infernus nullam habet mensuram. Ibi est fletus
Abbreviated transcription (Latin):
te uirtutis: ut uir perfectus ille dica¬
tur qui careat errore pueritie. et labri¬
cum adolescentie: anuni maturitate
non senciat. Pusillus autẽ: qui nul¬
lum adhuc uirtutis uideatur habuisse
processũ. Dude Lud in iherenua.
Cuͥm nusqͥretur. dñs defluentis effrẽ:
et pegratu propr i. deprecantis. a ui
peccasusset. Et beneutrũqz dixerit:
et in deuciis et puerũ aEit enĩ puer
elẽgi. Per deltinca ssiꝙ pecasuifqr¬
ilita erat informatus. a dñoent nesciuis
esset erroris. Ergo et si puer in deliciis
nonfuisset. et si in uirũ perfictũ. ei¬
uirtiis prodessisset etatẽ: numquã

Expanded text:
te uirtutis, ut uir perfectus ille dicate uirtutis, ut uir perfectus ille dicatur qui careat errore pueritiae et lubricum adulescentiae animi maturitate non sentiat, pusillus autem qui nullum adhuc uirtutis uideatur habuisse processum. unde illud in Hieremia, cum misereretur dominus deflentis Ephraem et peccata propria dpeccasset. et bene utrumque dixit, et in deliciis et puerum; est enim puer elegi. per delicias itaque peccauit qui ita erat informatus a domino, ut nescius esset erroris. ergo et si puer in deliciis non fuisset et si in uirum perfectum uirtutis processisset aetate, numqua
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ mediocre munus est dei. da¬
re liberos: proptigatores. generis suctes¬
fionis herdes. Lege iacob duodetim fili¬
orium generatione gaudere. Abrahe
silius datur: zacharias exauditur.
Diuinũ igitur munus: fecunditas
est parentis. Agant itassz patres grãs:
quia generauerunt. Filni quia generati
sunt. Matres quia conugni premii ho¬
norantur. Scipendia enumn militie fue:
filii sunt. Uemiet in dei laudẽ terra: qr
colitur mundus. quia cognoscitur eccle¬
sia. quia deuote nunicro plebis auget᷑
Nec ociose in principio statim genesis.
dei iussu coniugiũ copulatur: nisi ut
heresis destruatur. Sic enĩ dñs cõugiũ
probauit ut iungeret. Sic remunera¬
tus est: ut quibus sterilitas est filios
de negasse: pietas diuina concederet.
Et erit magnus corã dño. Non cor¬
poris hic: sed amme magnitudinem
declarauit. Est corã dño: magnitu
pueritia uirtutis. Iuxta enĩ amme
et corporis. nunieranus etates. Nõ
pro ratione temporis. sed pro qualita¬

Expanded text:
non enim mediocre munus est dei dare liberos propagatores generis, successionis heredes. lege Iacob duodecim filiorum generatione gaudere, Abrahae filius datur, Zaccharias exauditur. diuinum igitur munus fecunditas est parentis. agant itaque patres gratias, quia generauerunt, filii, quia generati sunt; matres, quia coniugii praemiis honorantur; stipendia enim militiae suae filii sunt. uernet in dei laudem terra, quia colitur, mundus, quia cognoscitur, ecclesia, quia deuotae numero plebis augetur. nec otiose in principio statim Genesis dei iussu coniugium copulatur nisi ut haeresis destruatur. sic enim deus coniugium probauit, ut iungeret, sic remuneratus est, ut quibus sterilitas filios denegasset pietas diuina concederet. Et erit magnus coram domino. non corporis hic, sed animae magnitudinem declarauit. est coram domino magnitupueritia uirtutis. iuxta enim animae et corporis numeramus aetates, non pro ratione temporis, sed pro qualita
Abbreviated transcription (Latin):
catores: quoꝵ condiẽdis et extinguẽdis
putoribus apsicũ salẽ misit dñs. Et hic¬
mundũ nõ celũ. nõ terrã. sed homines
qui sũt in mũdo. uel diligũt mundũ opor¬
tet intelligi. quibus illummãdis apłi
missi sũt. Non potest cuutas abscondi
suꝑ montẽ posita. id est fundata suꝑ in¬
signẽ magnãq iustitiã. quã significat etiã
ipse mons in quo disputat dñs. Neqz ac¬
cendũt lucernã: et ponũt cã sub modio
Quid putamus ita essc dictũ sub modio
Dt oc. cultatio tantũ luterne accipic̃da
sit: tamꝙͣ diceret. Nemo accendit lucer¬
nã. et occultat illã. An aliquid ctiã mo¬
dius significat: Dt hoc sit ponere lucernã

Expanded text:
catores, quorum condiendis et exstinguendis catores, quorum condiendis et exstinguendis putoribus apostolicum salem Dominmundum non coelum et terram, sed homines qui sunt in mundo vel diligunt mundum, oportet intelligi, quibus illuminandis Apostoli missi sunt. Non potest civitas abscondi super montem constituta: id est, fundata super insignem magnamque justitiam, quam significat etiam ipse mons in quo disputat Dominus. Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio. Quid putamus? ita esse dictum sub modio, ut occultatio tantum lucernae accipienda sit, tanquam si diceret, Nemo accendit lucernam, et occultat illam? an aliquid etiam modius significat, ut hoc sit ponere lucerna
Abbreviated transcription (Latin):
uos estis sal terre. Ostendens fatuos esse
iudicandos. qui tẽporaliũ bonoꝵ uel to¬
piam sectantes. uel inopiã nictuc̃tes:
anuittũt cterua que net dari possũt ab
honunibus nec auferri. Itaq si sal
in fatuatũ fuerit. in quo salietur:d
est si uos per quos condiendi sũt quodã¬
modo ppłi. metu ꝑsecutionũ tẽporaliũ
amiseritis regna celoꝵ: qui erũt hoĩes
per quos uobis error auferatur. cũ uos
elegerit ds̃ per quos errorẽ auferat cete¬
roꝵ: Ergo ad nichilũ ualet sal ĩfatua¬
tũ. nisi ut mictatur toras: et calcetur ab
hominibus. Non itaq calcatur ab hõĩ
nõ potost: nsi ĩferior. Sed ĩferior nõ est:
qui quãuis corpore multa sustincat in¬
terra. corde tamẽ fixus est in celo. Sequit᷑
Uos estis lumẽ mũdi. Quomodo dix̃
suꝑius sal terre. sic nũc dicit lumẽ mũdi.
Sed neq suꝑius ista terra accipienda
est quã pedibus corporcis calcamus: sed
homines qui in terra habitant. uel etiã poc¬

Expanded text:
os estis sal terrae: ostendens fatuos esse judicandos, qui temporalium bonorum vel copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, nec auferri. Itaque si sal infatuatum fuerit, in quo salietur? id est, si vos per quos condiendi sunt quodammodo populi, metu persecutionum temporalium amiseritis regna coelorum; qui erunt homines per quos a vobis error auferatur, cum vos elegerit Deus, per quos errorem auferat caeterorum? Ergo ad nihilum valet sal infatuatum, nisi ut mittatur foras, et calcetur ab hominibus. Non itaque calcatur ab homininon potest nisi inferior: sed inferior non est qui quamvis corpore multa in terra sustineat, corde tamen fixus in coelo est. 17. Vos estis lumen mundi. Quomodo dixit superius sal terrae, sic nunc dicit lumen mundi. Nam neque superius ista terra accipienda est, quam pedibus corporeis calcamus, sed homines qui in terra habitant, vel etiam pec
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ qmͣ dei filiũ denegare et eũ tõfitẽ¬
tibus ĩpedire. I p̃c euĩ om̃ĩpotens te
uestigiis ad herebo. et curtis omniũ sol¬
licite excercere curabo ut ceperã. Male
uir dei. et menc̃tomei. Cũ hant epi¬
stolam legisset grisogonus orone frã
cum multis cõfessoribus ista rescrip¬

Expanded text:
spiritum quam Dei Filium denegare et eum confitenspiritum quam Dei Filium denegare et eum confitentes impedire. Etenim omnipotens tesvestigiis adhaerebo, et curas omnium sollicite exercebo, ut coeperam. Vale, vir Dei, et memento mei. » Cum hanc epistolam legisset Chrysogonus, oratione facta cum multis confessoribus, ita rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
nastasia. Licet pater meus cultor fuerit
ydoloꝵ. mater tamc̃ fausta xp̃i anissi.¬
ma semꝑ uixisse probatur et casta. Hes
me inter ip̃a cunabula fecit fieri xp̃ĩa¬
nam. Post cuius excessũ saccilegi iugũ
mariti suscepi. cuius deo miserãte thoꝵ
mentita ĩfirmitate declinans. die noctuq
iste patrimoniũ nr̃m ex quo illustratur.
cũ indignis ac turpibus ydolatris ex¬
hauriat. me quoq ueluti magã ats
saccilegam custodie. tam grauissĩe mã¬
cipauit. ut uitã corporalẽ meã amitte¬
re suspicer. Nichil enĩ suꝑest. insi
ut amisso spũ morti succũbam. In qua
de conteritur. qd̃ opes mee quas ego¬
om̃s ex asse deo nouerã alieuis a deo
et tur pibus inseriũt. Et id circo de¬
pretor te homo derut ĩstanter dñn
de preceris. ut ad fidẽ suã uenturũ si pre¬
uidet publiũ si nat biuere. aut si pre¬
udet eũ in hac ĩcredulitatis ꝑuersita¬
te ꝑmansurũ ubeat eũ dare locũ suis
cultoribus. Melius est cm̃ ei exhalare

Expanded text:
nastasia. Licet pater meus cultor fuerit idolorum, mater tamen Fausta Christianissima semper vixisse probatur et casta. Haec me inter ipsa cunabula fecit fieri Christianam. Post cujus excessum sacrilegi jugum mariti suscepi. Cujus, Deo miserante, thorum mentita infirmitate declinans, die noctuquea. Cum iste patrimonium meum, ex quo illustratur, cum indignis et turpibus idololatris exhauriat, me quoque veluti magnam atque sacrilegam custodiae tam gravissimae mancipavit, ut vitam me corporalem amittere suspicer. Nihil enim superest, nisi ut, emisso spiritu, succumbam; in qua de conteritur, quod opes meae, quas ego ex asse Deo voveram, alienis a Deo et turpibus inserviunt. Et idcirco deprecor te, homo Dei, ut instanter Dominum depreceris, ut aut, ad fidem suam venturum si praevidet Publium, sinat vivere; aut, si praevidet eum in hac incredulitatis perversitate mansurum, jubeat eum dare locum suis cultoribus. Melius est enim ei exhalare
Abbreviated transcription (Latin):
tempus. et quasi post noctis tenebras¬
floridũ diei lumẽ accipies. atqz ut post
glaciale frigus hyemis transcunti estiua
tibi tpr̃e et serena succedũt. ut omĩbus
qui pro xp̃i amore affligũtur prebeas
tẽporalẽ lcticiã. per quã sine dubio conse¬
queris eternã. Dale in dño et ora pro
me. Sanc eplam legens anastasia. for¬
tum prius de oppressione ĩfidelissimi ui¬
ri se causabatur affligi. Interea dũ¬

Expanded text:
tetur, et quasi post noctis tenebrastetur, et quasi post noctis tenebrasfloridum dies lumen aspicies; atque post glaciale frigus hyemis transeuntis, aurea tibi tempora et serena succedent, ut omnibus, qui pro Christi amore affliguntur, praebeas temporalem laetitiam, per quam sine dubio consequeris aeternam. Vale in Domino, et ora pro me. » Hanc epistolam legens Anastasia, foriens, quantum prius de oppressione infidelissimi viri se causabatur affligi. Igitur b
Abbreviated transcription (Latin):
uciiet. et dyaboli aduersũ te flantẽ
spm̃ uno iussionis sue sermone cõ¬
pescet. Paciẽter ergo et quasi ĩ medio
mari posita crede ad te xp̃m̃ esse uẽtu¬
rum. Et adtemet ipãm cõuer sa cla¬
ma cũ ꝓpheta dicens. Quare tristis
es aĩa mea et quare cõturbas me:
Spera in deo. qm̃ adhuc cõfitebor illi
salutare uultus mei deus meus.
Geminũ diuini muneris probatur
iudiciũ cũ tibi et terrena reddũtur ⁊
donabũtur celestia. Dñs enĩ bñficiũ
suũ ad hoc extremitatib protrahit.
ut nõ fit nobis uile qd̃ prestat. Bi¬
de ne turberis in hoc qd̃ pie uiuẽti
tibi inferãtur aduersa. Non enĩ de¬
ciperis. sed probaris. Non est tufa
deffensio. qmͣ tu putas per hominẽ
ledictus homo qui spẽ suã ponĩt in
hpoĩe. Et bñdictus homo qui spem suã
pouit indeũ Cauc fortiter uigilãter
strenue uniuersa pctã. et a deo solo
quere solatiũ. cuius uissa cõseruue
Tito enĩ adte placidũ cõuertitur¬

Expanded text:
diaboli adversum te flantem spiritum uno jussionis suae sermone compescet. Patienter, et quasi in medio mari posita, crede ad te Christum esse venturum, et ad temetipsam conversa, exclama cum propheta, dicens: Quare tristis es anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi: salutare vultus mei, et Deus meus . Geminum divini muneris probatur indicium, cum tibi et terrena reddentur, et donabuntur coelestia. Deus enim beneficium suum ad hoc extremitatibus protrahit, ut non sit nobis vile quod praestat. Vide ne turberis in hoc quod pie viventi tibi inferantur adversa. Non enim deciperis, sed probaris. Non est tuta defensio quam per hominem o qui spem suam ponit in homine; et benedictus homo qui spem suam ponit in Deo . Cave fortiter, vigilanter, strenue universa peccata, et a Deo solo quaere solatium, cujus jussa conservas. Cito enim ad te placidum tempus conver
Abbreviated transcription (Latin):
est deus. Peior em̃ indignitas nõ est.
quã hũc adoret aliquis qui ab artifice pla¬
cidus est anteꝙͣ fieret. Nisi em̃ prius pla¬
cueris cũ artifice qui eũ aut stantẽ fatiat
aut scdentẽ. aut ridentẽ. aut flentẽ. aut
saltantẽ. aut iacentẽ. Das preciũ limã¬
tibus. dolantibus. cõflantibz. et postea

Expanded text:
est deus peior enim indigni| tas non est est deus peior enim indigni| tas non est quam ut hunc adoret aliquis . qui + ar| tifice placitus est+ antequam fieret+ . nisi enim prius| placueris cum artefice qui eum+ . aut stante faciat| aut sedentem . aut ridentem aut flentem . aut salt\a/n| tem . aut iacentem+ . das praetium lymantibus . dolentibus .| conflentibus . et postea
Abbreviated transcription (Latin):
more cõperto uissit cas suis obtutibus pre¬
sentari. Quas cũ uidisset rex ait. Que
uobis fatuitas ĩperat scqui suꝑstitionẽ ua¬
nam et suꝑfluã. atqz in contemptũ uere
religionis diuinas execrari uirtutes:
Igitur quia cõperi nos generosai et nobili
ortas stirpe. Dabo uobis maritos de palatio
meo. per quos illustres esse possitis. si ne¬
libamuina dederitis. Tũc agape respondit
Sacratissime ĩperator cura tibi gentiũ
nicũbit. cura rei publice. cura exercitus. et
ad ĩnuriã dei uii loqueris. cuius tibi est
auxiliũ necessariũ. cuius tibi benignistis
ꝑcit: Dyocletiauus dixit. Insanis ista.
alterã applicate. Et adducta chionia diẽ
Soror mca nõ insanit. sed stulta moĩta
duci noĩe hyrenen. Cuiet dixit. Qr
uanitate plene sũt sorores tue maiores.
tu saltim que auunior esse cognosceris diis
ceruicẽ ĩplecte ut possis etiã tuas sorores
tuo liberare exemplo. Hyrene respondit
Nectant hii ceruices ydolis. quibus iratus

Expanded text:
more conperto iussit eas suis obtutibus| praesentare. Quas . cum uidisset rex . ait . quę uobis fa| tuetas imperat . sequi superstitucionem uanam et superflu| am . atque in contemptu uere religionis diuinas exegrare uirtu| tis. Igitur quia conperi . uos generusas et nubili . ortas sterpe.| Dabo uobis maritus de palatio meo . per quos inlustres esse| possetis. Si ne et dis libamina| dederites. Tunc agapae respondit. Sacratissime imperatur .|  cura tibi gencium incumbit . cura rei puplice . cura ex| ercitus . et ad iniuria dei uiui loqueris . cuius tibi est auxilium| necessarium. Cuius tibi benignitas parcit. Dioclicianus| dixit insanit ista altera applicatae Et ducta chionie| dixit soror mea non insanit sed stulta monita ore . nomine hyrenen cui et dixit quia uanitate| plenę sunt sorores tuae maiores . tu saltim quę iunior| esse cognusceris . deis ceruicem inflecte . ut possis etiam tu| as sorores . duo liberare exemplo. Heren respondit flectant| ceruices idolis . quibus iratus
Abbreviated transcription (Latin):
Tũc iterũ estimans se in ip̃a tribulatiõe
auastasia. finis ueuit corporis. Memẽ¬
to mei dr egredientẽ aĩam meã ip̃e sus¬
cipiat pro cuius amore ista sustineo que
ex ore huius uetule recognosces. Adhet
scũs grisogonus talia remisit scripta
Grisogonus auastasie. Semꝑ est ut lu¬
mẽ tenebre antecedant. Sic etiã post ĩfir¬
mitatẽ salus reuertitur. et uita post mor¬
tem promittitur. Dno fine claudũtur.
et aduer sa huius mũdi et prospera ne ue
tristibus desperatio. uel letis elatio domi¬
netur. Dnũ mare et. in quo nauicule
noꝵ etiã in transquillo uatniũ morti cõ¬
ficiũt cursũ Prope est eñi ut percant qui
nõ cogitant ut salutis portũ attingant.
Tu antẽ o xp̃i irreprchensibilis famula.
crucis xp̃i tropheũ tota mẽte constringe et
te ipãm ad opus dñi prepara. in quo tiuis
desideriis dũ parueris. cũ martirii palma

Expanded text:
 aestimans se in ipsa tribulatione Anastasia. Finis venit corporis; memento mei, ut egredientem animam meam ipse suscipiat pro cujus amore ista sustineo, quae ex ore hujus vetulae recognoveris. » Ad haec sanctus Chrysogonus talia remisit scripta: « Chrysogonus Anastasiae. Semper est ut lumen tenebrae antecedant. Sic etiam post infirmitatem salus revertitur, et vita post mortem promittitur. Uno fine concluduntur et adversa hujus mundi, et prospera, ne vel tristibus desperatio, vel laetis elatio dominetur. Unum mare est, in quo naviculae llo vicinum morti conficiunt cursum. Prope est enim ut pereant qui non cogitant qualiter ad salutis portum pertingant. Tu autem, o Christi irreprehensibilis famula, crucis Christi tropaei in tota mente consurge, et teipsam ad opus Dei praepara. In quo ejus desideriis dum parueris, cum martyrii palma
Abbreviated transcription (Latin):
uelauitq per spm̃ suũ scm cuidã
apłico uiro ep̃o cinitatis uiẽnensis.
noĩe meritis q domnulo. ut prõ¬
tinus ad regẽ gradiretur: et denũ¬
ciaret ipsi grauẽ se offensionẽ der
habere. eo qd̃ ĩiusto indicio condẽp¬
nasset famulã xp̃i: et protinus se a fi¬

Expanded text:
velavitque per Spiritum suum sanctum cuidam velavitque per Spiritum suum sanctum cuidam apostolico viro episcopo civitatis Viennensis nomine meritisque Domnulo, ut protinus ad regem gradiretur et denuntiaret ipsi gravem se offensionem Dei habere, eo quod iniusto iudicio condempnasset famulam Christi, et protinus se a f
Abbreviated transcription (Latin):
re sint afflicte: Fundũt lacrumas:
nec est qui opẽ prebeat pietatis. uel
qui ferre ualeat. consolationũ sola¬
tia. Ouile xpĩ qui modulatis psal¬
lentiũ uocibus. in dei laudibus re¬
sultabat: pro matris ab sentia ulu¬
latis et gemitils resonabat. Cõuer¬
sus est illis dies in nocte: Dulcedo
in amaritudine. Cantica in luctie.
lux in tenebris. Uita in morte. Os̃
omĩno mori magis quã piissima
matre absente uiuere cupiebant.
Demqz ut supra diximus. ĩtrogres¬
sa incella monasterii ipĩus more cõ¬
sueto dũ peruigil in scĩs or̃onibus
insisteret: ũqui hoĩes consilio dytibo¬
lico armati lapidibus domũ obruẽ¬
tes suꝑ ipsam uenerũt. Sed nichil
illi nocere poterat. quã xp̃i grã prote¬
gebat. Expletis itaq septẽ diebus:
educitur de ciuitate. itinere quo cepe¬
rãt pergens. Dñs autẽ qui nõ dere¬
linquit sperãtes in se. sed exaltat
humiles: ip̃e misit angelũ suũ et
abstulit obprobriũ a filiis ifrł. Re¬

Expanded text:
re sint afflictae. Fundunt lacrimas, nec est qui opem praebeat pietatis, vel qui ferre valeat consolationum solatia. Ovile Christi, qui modulatis psallentium vocibus in Dei laudibus resultabat, pro matris absentia ululatibus et gemitibus resonabat. Conversus est illis dies in nocte, dulcedo in amaritudine, cantica in luctu, lux in tenebris, vita in morte; omnes omnino mori magis quam piissima matre absente vivere cupiebant. Denique, ut supra diximus, introgressa in cella monasterii ipsius, more consueto dum pervigil in sanctis orationibus insisteret, iniqui homines consilio diabolico armati, lapidibus domum obruentes, super ipsam venerunt; sed nihil illi nocere poterat quam Christi gratia protegebat. 12. Expletis itaque septem diebus, educitur de civitate, itinere quo coeperat pergens. Dominus autem, qui non derelinquit sperantes in se, sed exaltat humiles, ipse misit angelum suum et abstulit obprobrium a filiis Israel re
Abbreviated transcription (Latin):
Terrena nãq substantia. suꝑue felici¬
tati comparata: por dus est nõ subsidi¬
umi. Temporalis ulta. eterne uite cõ¬
parata: mors est pocuis dicenda quam
uita. Ipse cĩ cothidianus defectus cor¬
ruptionis. quid est aliud qua quedã pro¬
lixitas mortis: Que autẽ lingua dic̃e.
uel quis intellectus capere sufficit: illa
suꝑne ciuitatis quãta sũt gandia. ange¬
loꝵ choris interesse. cũ beatissimis spi¬
ritibus głie conditoris assistere. prescutẽ
dei uultũ cernere. in circũ scriptũ lu¬
men uidere. nullo mortis metu affici.
inicorruptionis perpetue miniere letari.

Expanded text:
antia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellecsupernae civitatis quanta sint gaudia, Angelorum choris interesse, cum beatissimis spiritibus gloriae Conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari
Abbreviated transcription (Latin):
adem hora audita est uox.
ip̃o decio audiente. Ad huc
multa cẽrtamina tibi debẽtur. Tũc
ta. Uiri romani et cetus rei publice.
audistis consolationẽ demonũ in
sacrilegũ istũ: qui nec deos nec prĩci¬
incatasta: subridens et grãs agens¬
nasti mĩam quã meriti nõ sumus:
Sed tu dñe propter tuã pietatẽ da
nobis hanc grãmr:. ut cognoscãt os̃.
cirtũstantes quia tu cõsolaris seruos¬
per uerba beati laurẽci. et cepit dicere
ad beatũ laurenciũ. Dideo ante fe
hominẽ pulcherrimũ stantẽ cũ lĩteo:
et extergentẽ mẽbra tua. De qua re
gelũ suũ: ne me derelĩquas. Tũc deci¬
us furore plenus et dolo: dixit ad ua¬
lerianũ. Dicti sumus: per artẽ magi¬
cam. Et iussit eũ solui de catasta:
et leuari. Eadẽ hora romanus affe¬
Tunc decius cepit estuari. et iussit
ut yppolito redderetur: ibi tantũ in pa¬
latio. Ueniens autẽ romanus affe-¬
rens aquã: misit se ad pedes beati lau¬
accepta aqua benedixit et baptisauit

Expanded text:
adem hora| audita est uox ips\o/ decio audiente; Adhuc multa| certamina tibi debentur; Tunc lara; Viri romani et coetus rei publi| ce audistis consolationes demonum in sacrilegum . quia| nec deos nec princiin catasta . subridens et grnasti misericordiam, quam meriti non sumus: sed tu, Domine, propter tuam pietatem, da nobis gratiam, ut cognoscant omnes circumstantes, quia tu coper uerba beati laurentii et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem membra tua; De qua regelum suum ne me derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus affe+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offerens aquam . misit se ad pedes lauaccepta aqua . benedixit .| et baptizauit
Abbreviated transcription (Latin):
na solus dilectũ suũ
confessorẽ exiiuĩ.
beatũ uidelicet ludo¬
uicum. puritate candidũ. caritatẽ fer¬
uida rubicundũ. electũ ex milibus pro¬
duxit nouiter. nt exemplar fulgidũ
cunctis fidelibus imitandũ. eius uite
singularẽ excellentiã signis probans
et prodigiis coruscantibus celebris mi¬
raculis manifestans. Igitur letentur
celi. et exultet terra: iocũdetur pariter
totus orbis. Nam qui effulsit in dei
templo dñ uiuerct. in medio nebule
sue carnis nt matutina stella. ac luna
plena solari lumine ueluti et sol reful¬
gens. in sua formosus stola in uirtu¬
te multa repentine ad sũma gradit᷑
regalibus dignus in conspettibus ut
candens liliuĩ ac odoris suaius rosa
rubens. Huic celi preciosũ prestant
officiũ celi ciues ut sibi conformem
et cõparẽ ad suũ cõsortiũ hũc admit¬
tunt in suꝑnis. xpũs hñc reficit idẽ

Expanded text:
na solus, dilectum suum confessorem eximium beatum videlicet Ludovicum puritate candidum, caritate fervida rubicundum, electum ex millibus, produxit noviter, et exemplar praefulgidum a cunctis fidelibus imitandum, eius vitae singularis excellentiam signis probans et prodigiis corruscantibus celebribus miraculis manifestans. Igitur laetentur coeli et exultet terra, iucundetur pariter totus orbis. Nam qui effulsit in Dei templo, dum viveret in medio nebulae suae carnis, ut matutina stella aut luna plena solari lumine, veluti etiam sol refulgens in sua formosus stola, in virtute multa repentine ad summa graditur regalibus dignus conspectibus ut candens lilium ac odoris suavissimi rosa rubens. Huic spatiosum praestant hospitium coeli cives et sibi conformem et comparem ad suum consortium hunc admittunt; in supernis Christus hunc reficit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
et reliqua. Hii uidebant publicanũ a pet¬
catis ad meliora cõuersum locũ ĩuenisse
pcitencie: et ob id ettã ip̃i nõ desperabãt
salutẽ. Neq uero in pristiis uiciis
ꝑmanẽtes ueniũt ad ihũr. ut pharisei et
scribe murmurãte ᷤ sed penitenciã agẽtes:
nolo et nõ sacrificir̃: et nõ uem uocare
uistos. sed pctõres. Ibat aufẽ dñs ad cõ¬
uuua pctõꝵ. ut occasionẽ haberet docẽdr:
et spiritales ĩuitatoribus suis preberet
cibos. Demqz cũ fr̃equẽter pergere ad
cõuiuia describatur. nichil refertur aliud
nisi quid ibi fecerit. quid docuerit ut hu
momiũ sugillat scribas et phariseos quĩ

Expanded text:
d est. Videbant publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae; et ob id etiam ipsi non desperant salutem, neque vero in pristinis vitiis permanentes, veniunt ad Jesum, ut Pharisaei et Scribae murmurant; sed poenitentiam agentes, volo, et non sacrificium. Non enim veni vocare justos, sed peccatores. Ibat autem Dominus ad convivia peccatorum, ut occasionem haberet docendi, et spirituales invitatoribus suis praeberet cibos. Denique cum frequenter pergere ad convivia describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et monium, sugillat Scribas et Pharisaeos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cteri cuãgeliste ꝓpter ueretũdiã
et honorẽ mathei noluerũt eñ
noĩe apellare uulgato: sed dixerũt leui.
Duplici quippe uocabulo uocatus fuit.
Ipse autẽ matheus scdm̃ illud quoda
salomone precipitur. iustus accusator
sui est mͥ principio sermonis: et in alio
loco. Dic tu pctã tua ut iustificcris. Mã¬
thcũ se et publicanũ nomnat. ut osten¬
dat legentibus nullũ debere salutẽ desꝑa¬
cano ille in apłm fit repente muitatus.
Aeguit in hoc loco porphirius et iuilia¬
nus augustus. uel ipericiã hỹstorici
mencientis: uel stulticiã eoꝵ qui statĩ
secuti sũt saluatorẽ. quasi irracionabi¬
liter quẽlibet uocantẽ hominẽ suit secuti:
cũ tante uirtutes tantaqz signa preces¬
seruit que apłos anteqmͣ crederent: ui¬
disse nõ dubiũ est. Certe fulgor ipse
et maiestas diuinitatis occulta. que
etiã in humana facie relucebat: ex pri¬
mo ad se uidentes trahere poterat as¬
pectu: Si eñĩ in magnete lapide et sus¬

Expanded text:
teri evangelistae, propter verecundiam et honorem Matthaei, noluerunt eum nomine appellare vulgato, sed dixerunt, Levi ; duplici quippe vocabulo fuit. Ipse autem Matthaeus, secundum quod a Salomone praecipitur, justus accusator sui est, in principio sermonis ; et in alio loco: Dictu peccata tua, ut justificeris . Matthaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus, nullum debere salutem desperacano in apostolum sit repente mutatus. Arguit in hoc loco Porphyrius et Julianus Augustus, vel imperitiam historici mentientis, vel stultitiam eorum qui statim secuti sint Salvatorem, quasi irrationabiliter quemlibet vocum tantae virtutes tantaque signa praecesserint, quae apostolos, antequam crediderint, vidisse non dubium est. Certe fulgor ipse et majestas divinitatis occultae, quae etiam in humana facie relucebat, ex primo ad se videntes trahere poterat aspectu. Si enim in lapide magnete et suc
Abbreviated transcription (Latin):
penitus moucre sepulchrũ. Pauore autẽ
om̃s exterriti. iã in hoc stantes ut terra uas¬
culũ qd̃ detexerãt operirẽt. apparuit ei uene¬
randa canicie senex. ad iustar raius cando¬
rem efferẽs dicens se esse abbatẽ. et ait eis
Usqz quo cõturbanuin et tardatis. Nõne
uidetis dõnum martinũ stantẽ uosqz in¬
uare paratũ si manus apponitis. Tũc iac¬
tans palliũ quo utebatur posuit manũ ad
sarcofagũ cũ reliquis sacerdotibus. crucib
paratis et cercis. ĩpositãqz antiphonã deder̃t
cuncti uoces psallentiũ in excelso. Tũc ad
senis conatũ protimis sartofagũ in sũma le¬
uitate cõmotum in locũ ubi nũs adoratur
dño ãnuente ꝑducitur. qd̃ ad noluntatẽ sa
cerdotis cõpositũ. dictisq etiã missis. ut uen¬
tũ est ad cõuiuiũ requirẽtes sollicite inuenẽ
ncquaqmͣ reperiũt: Sed nec homo quidã
extitit qui eũ de basilica exire uidisset. Cre¬
Do aliquẽ fuisse uirtutis angelice. qui et bea¬

Expanded text:
penitus movere sepulcrum. Pavore autem omnes exterriti, jam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti 1009 voces psallentium in excelso. Tum ad senis conatum protinus sarcophagum cum summa levitate commotum, in loco, ubi nunc adoratur, Domino annuente, perducitur. Quo ad voluntatem A dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et bea
Abbreviated transcription (Latin):
in locũ ubi nũc adoratur fucrit ãgelo an¬
nuc̃te translatũ. Anno sexagesimo qͣto
qmͣ fuerãt suꝑ beata mẽbra locare disposuit
quo sagaci insistens studio. mirifice mãci¬
pauit effectui. De qua fabrica multũ quod
loquerenur erat. Sed quia presens est cõ¬
ticere exinde melius putauinius aduemiẽtes
ergo optato tẽpore sacerdotes in templũ
dedicaretur. et scm̃ corpusculũ a loco ubi
sepultũ fuerat transfertetur. cõuocauit bs̃
perpetuus uicinos pontifices. sed et abbatũ
ac diuersoꝵ cdericoꝵ nõ minimẽ multi¬
tudinẽ. Et quia hoc in kalendis uilii ag̾e
uolebat. Uigilata una nocte. facto mane et
ut cũ cõmouerẽt micĩt. Ibiq multitu¬
do tota laborãs. Nichil prorsus per totã
diem proficiũt. Oigilantes demq alia
nocte. et mane temptãtes similiter om̃ino
nichil agere potuerũt. Tũc cõturbati atq

Expanded text:
rit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto quam fuerant supra beata membra locare disposuit. Quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed, quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore sacerdoti, ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferreestum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, acut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ ihm̃ xp̃m iustũ. et ip̃e est propi¬
ciator pctõꝵ nostroꝵ. Non tantũ
nr̃oꝵ: sed et tocius mũdi. Totus gͦ
mũdus eccl̃ia est: et totus mũdus odit
eccliam. Nundus igitur odit mundũ.
Inimicus reconciliatũ. dampnatus
saluatũ: inquinatus mundatũ. Sed
iste mũdus quẽ deus in xp̃o reconcili¬
at sibi: et qui per xp̃m saluatur. et cui
per xp̃m peccatũ om̃e donatur: de mũ¬
do clectus est: ĩiinico dampnato cõta¬
minato. E xeadem quippe massaque
quibus est mũdus ꝑtinens ad reconci¬
hationẽ. quc̃ mũdus odit. Ex eadẽ
massa ꝑtinent ad uasa ire: que ꝑfecta
sunt in perditionẽ. Demqz cũ dixis¬
sct. si de mũdo essetis. mũdus qd̃ suũ
erat diligeret: continuo subiecit. Qr
uero de mũdo nõ estis. sed ego elegi uos
de mũdo. ꝓpterea odit uos mũdus.
Ergo et ipsi inde erant. Unde ut nõ
essent electi sunt inde: nõ meritis suis.
quoꝵ nulla bona precesserant opera:
nõ natura que tota fuerãt per liberũ

Expanded text:
t ipse est propitiatio peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed et totius mundi . Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. Sed iste mundus quem Deus in Christo reconciliat sibi, et qui per Christum salvatur, et cui per Christum peccatum omne donatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex eadem quippe massa quae ordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem, quem mundus odit ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem . Denique cum dixisset: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret, continuo subjecvero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum