comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
missione ab soluti esse noscuntur. Qui uero
retento obsequio manu missi sunt. ꝓ eo qͦd
adhuc patroni seruitute tenent᷑ obnoxiĩ.
nullatenus ad ȩccłiasticũ ordinẽ ꝓ mouendist̃.
ne qͣndo uoluerint eoꝵ dñi fiant exclericis
cris potest esse aptus officiis. & uiciosũ nichil
deo ꝓrsus offerri. legalia p̃cepta sanxerunt.
S imiliter qui seipsos abscidunt. Ex concł triburi¬
ad sacros ordines ꝓmoueantur. nͥ adñs
legitimis ꝓpriam libertatẽ conseqͣnt᷑.
Cilius lib̾tatis carta aute ordinationẽ in am¬
bone publice legatur. & si nullus contͣdix̾it.
consecrabuntur. Porro seruus nͣ canonice con¬
secratꝰ. pꝰ quã de gradu ceciderit. eiꝰ conditio¬
nis sit cuiꝰ fuerat ante gradũ. In decretis leonis¬

Expanded text:
missione absoluti esse noscuntur. Qui vero missione absoluti esse noscuntur. Qui vero retento obsequio manumissi sunt, pro eo quod adhuc patroni servitute tenentur obnoxii, nullatenus ad ecclesiasticum ordinem sunt promovendi, ne quando voluerint eorum Domini, fiant ex clericis cris, potest esse aptus officiis, et vitiosum Deo nihil prorsus offerre legalia praecepta. Sanxerunt, similiter, qui seipsos abscindunt. CAP. XLVIad sacros ordines devenlegitimam libertatem consequantur; cujus libertatis charta ante ordinationem in ambone publice legatur, et, si nullus contradixerit, rite consecrabuntur. Porro servus non canonice consecratus, postquam de gradu ceciderit, ejus conditionis sit, cujus fuerat ante gradum. C. III.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd quidẽ dehis qui adñis. siue medicis. uł
apaganis ñ sponte quid patiunt᷑. sacricen¬
seant canones. dilectionẽ tuã latere non cre¬
dimus: quod ei obiuare debere. si ita est
minime repperimꝰ. monentes religionẽ
tuam. ut circa illũ ita ꝑagat. quatinus
& mercedẽ ꝓ eo magnã incurrat. & deside¬
riũ istius canonica auctoritate ei in aliis
non obuiante. do adiuuante ꝓficiat. Id eor.
aici uͦ qui habentes urores baptizati
sunt. ac sic se instituerunt ut opinio eoꝵ
innullo uacillet. ut aut clericis iuncti sint.
aut monasteriis ex quo baptizati st̃ heserint.
modi ad clericatus sortẽ assumi. ita sane.
ut in eis seruent᷑ tp̃ra a maiorib consti¬
ta. ne cito quilibet lector. ne cito accolitꝰ.
a dñĩs suis ita ꝑcipiunt. ut nullũ
sibimet in eis obsequiũ patronꝰ reten¬
tet. isti sine crimine capitali sunt. & adcleri¬
catꝰ ordinẽ liberi suscipiantur sdirecta manu¬

Expanded text:
quod quid de his qui a dominis, vel medicis, sive quod quid de his qui a dominis, vel medicis, sive a paganis, non sponte tale quid patiuntur, sacri censeant canones, dilectionem tuam latere non credimus, quam ei obviare debere, si ita est, minime reperimus, monentes religionem tuam, ut circa illum ita peragat, quatenus ut mercedem pro eo magnam incurrat et desiderium illius, canonica auctoritate ei in aliis non obviante, Deo adjuvante, perficiat. XVIII. Laici vero, qui habentes uxores baptizati sunt, ac sic se instituerunt, ut opinio eorum in nullo vacillet, ut aut clericis juncti sint, aut monaentur hujusmodi ad clericatus sortem assumi, ita sane ut in eis serventur tempora a majoribus constituta, ne cito quilibet lector, non cito acolythus, dominis ita percipiunt, ut nullum sibimet obsequium patronus in eis retentet, isti, si sine crimine capitali sunt, ad clericatus ordinem liberi suscipiantur qui directa manu
Abbreviated transcription (Latin):
ui gͥ partẽ cuiuslibet digiti sui ipse
uolens abscidit. hunc adclerũ cano¬
nes ñ admittunt. Cui gͦ casu aliquo
contigit. dũ aut oꝑi rustico curã impendit.
aut aliqͥd faciens se non sponte ꝑcussit. hos
canones p̃cipiunt & clericos fieri. & si in
clero fuerint reꝑti non abici. In illis enim
uoluntas ẽ iudicata. quȩ sibi causa fuit fer¬
rum incidere. qͦd si licet. & alii id facere du¬
bitare ñ possit. In istis uͦ casus ueniam me¬
AoR uͦ pͣsentium flauinius scilicet
clericus. ad sc̃am sedem apłicã ueniens.
detulit ate nobis directam epłam. qua in¬
dagare studiusti. eũ a normantis nuꝑime
captũ. sinistre manus digitũ habere absci¬
sum. sciscitans si hic ad ȩccłiasticũ ordinem
ualeat ꝓ moueri annon. Quod etiã nos
reꝑientes. quia sollercia magis suꝑ hoc sol¬
licita a sede apłica doceri flagitat. normã
iusticie semꝑ sequi exoptans. studiũ tuȩ̨
dum si alias dignus fuerit ñ ei nocebit. Eo

Expanded text:
ur partem cujuslibet digiti sibi ipse volens abscidit, hunc ad clerum canones non admittunt: cui vero casu aliquo contigit, dum aut operi rustico curam impendit, aut aliquid faciens se non sponte percussit: hos canones praecipiunt et clericos fieri, et si in clero fuerint reperti, non abjici. In illis enim voluntas est judicata, quae sibi ausa fuit ferrum injicere, quod scilicet et alii id facere dubitare non possit: in istis vero casus veniam meLator praesentium Flavinus, scilicet clericus ad sanctam sedem apostolicam veniens detulit a te nobis directam epistolam, qua indagare studuisti eum a Normannis nuperrime captum sinistrae manus digitum habere abscissum, sciscitans si ob hoc ad ecclesiasticum ordinem valeret promoveri, an non. Quod et nos reperientes, quia solertia tua magis super hoc sollicita a sede apostolica edoceri flagitat normam justitiae semper sequi exoptans, studium tuae dum, si alias dignus fuerit, nihil ei nocebit, eo
Abbreviated transcription (Latin):
confessus es. qͦd pontificii tui uidebatur offi¬
ciũ impedire: uidelicet. qͦd ex matre ñ legiti¬
ma ꝓcreatus sis. quã iuuente ꝓpria uxore
pat̾er tuus cognouisse cognoscitur. nos apłicȩ
mansuetudinis gr̾a. in mune̾ te aceteris quę
sacerdociũ impediunt criminib. tã tui ꝓ¬
fessione quã fr̾um. qui tecũ sunt testimo¬
niũ agnoscentes. & uitã tuã religiosam au¬
dientes. ab huiꝰ te peccati uinculo ab solutũ.
ad sacerdociũ debiles corpore ñ patit᷑
uenire. ita & siquis in eo actu fuerit constitu¬
tus. aut fuerit sauciatus. amitt̾e ñ potest
qͦd tpr̃e suȩ sinceritatis accepit. Stephanꝰ
siquidẽ prb̃r. pͣtorio nob̾ defleuit ablato.

Expanded text:
confessus es quod pontificii tui videbatur officium impedire, videlicet, quod ex matre non legitima procreatus sis, quam vivente propria uxore pater tuus cognovisse dignomansuetudinis gratia immunem te a caeteris quae sacerdotium impediunt criminibus tam tui professionem quam fratrum qui tecum sunt testimonium agnoscentes, et vitam tuam religiosam audientes, ab hujus te peccati vinculo absolutum, ad sacerdotium debiles corpore non patiuntur venire, ita et si quis in eo actu fuerit constitutus, ac fuerit sauciatus, amittere non potest quod tempore suae sinceritatis accepit. Stephanus siquidem presbyter petitorio nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
& officiũ cantandi. & ꝑ agendi sollicite lec
tiones. psalmũ. laudes. offertoriũ. responso¬
ria quis clericoꝵ dicere debeat. Ordo quoq &
modus psallendi inchoro. ꝓ sollempnitate
& tp̃re. ordinatio qͦq ꝓ luminarib depor¬
tandis. Siquidẽ etiã necessariũ ẽ. ꝓ reparatio¬
ne basilicarũ quȩ sunt in urbe. ĩpse denuntiet
nis ꝑhostiarios ipse dirigat. clericos quos de¬
linquere cognoscit. ipse distringat. quos uero
emendare non ualet. eoꝵ excessus ad agnitio¬
nem ep̃i deferat. basilicarios ipse constituat.
& matriculas ipse disponat. Quando autem
primiceriꝰ absens ẽ.ea quȩ p̾dicta sunt iste
exquirat qui ei aut longe ẽ ꝓximus. aut eru¬
ditione his exemplis certus. Ad thesaurariũ
ꝑtinẽt hostiarii. basilicarũ ordinatio. incen¬
si pͣparatio. cura crismatis conficiendi. cura
baptisterii ordinandi. pͣparatio luminarior
ieuis in infirmitate positus clericus¬

Expanded text:
officii meditandi, et peragendi sollicite lectofficii meditandi, et peragendi sollicite lectiones, benedictiones, psalmum, laudes, offertorium, et responsoria, quis clericorum dicere debeat; ordo quoque et modus psallendi in choro pro solemnitate et tempore, ordinatio quoque pro luminaribus deportandis. Si quid etiam necessarium est, pro reparatione basilicarum, quae sunt in urbe, ipse denuntiet orum parochianis per ostiarios ipse dirigat. Clericos quos delinquere cognoscit ipse distringat: quos vero emendare non valet, eorum excessus ad agnitionem episcopi deferat. Basilicarios ipse constituat, et matriculas ipse disponat. Quando autem primicerius absens est, ea quae praedicta sunt ipse exquirat, qui ei aut lege est proximus, aut eruditione his explendis certus Ad thesaurarium pertinet ostiarii basilicarum ordinatio, incensi praeparatio, cura chrismatis conficiendi, cura baptisterii ordinandi, praeparatio luminariorum quis in infirmitate positus clericus
Abbreviated transcription (Latin):
tis. adquem ista ꝑtinent ministeria. Ordi¬
natio uestiendi altaris a leutas. cura incen¬
si. & sacrificii necessaria sollicitudo. Quis
dicat. seu responsoriũ in dñicis dieb aut
sollempnitate decantet. Sollicitudo quoq
parrochiaru. & ordinatio. & iurgia ad eus
ꝑtinent curã. ꝓ reparandis diocesianis basi¬
licis ipse sugger& sacerdoti. Ipse ambit par¬
rochias cũ iussione epͣi. & ornam̃ta uł res
basilicarũ. uł parrochiarũ. gesta lib̾tatũ
eccłiasticarũ. ep̃o idem refertꝰ. Collectã pecu¬
niã de cõmunione ipse accipit. & ep̾o defert.
&clericis partes ꝓprias idem distribuit. Ab
archidiacono ep̾o nuntiantur excẽsus diaco
noꝵ. ipse denuntiat sacerdoti insacrario ie¬
iunioꝵ dies. atq sollempnitatũ. & ab ipso in
absens ẽ. uicem eius diaconus sequens adim¬
plet. Ad pͥmiceriũ ꝑtinent accoliti. exor¬
ciste. psalmistȩ.atq lectores. Signũ quoq

Expanded text:
tis, ad quem pertinent ista ministeria, orditis, ad quem pertinent ista ministeria, ordinatio vestiendi altaris a levitis, cura incensi, et sacrificii necessaria sollidicat, seu responsorium in Dominicis diebus aut solemnitatem decantet? Sollicitudo quoque parochiarum et ordinatio, et jurgia ad ejus pertinent curam; pro reparandis dioecesanis basilicis ipse suggeret sacerdoti. Ipse ambit parochias cum jussione episcopi, et ornamenta et res basilicarum vel parochiarum: gesta libertatum ecclesiasticarum episcopo idem refert. Collectam pecuniam de communione ipse accipit, et episcopo defert, et clericis partes proprias idem distribuit. Ab archnorum; et ipse denuntiat sacerdoti in sacrario jejuniorum dies atque solemnitatum, et ab ipso in absens est, vicem ejus diaconus sequens adimplet. Ad primiscerium pertinent, acolythi, exorcistae, psalmistae, atque lectores. Signum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
mo scilicet. incrismate. in patena. & calice.
Oblationes quoq inferre. & disponere in altare.
Componere &̃ mensam dñi atq uestire. crucem
lectorib uetus testam̃tũ. ita diaconib nouũ
p̃dicare p̃ceptũ est. Ad ipsum quoq ꝑtinet
officiũ precũ. & recitatio nominum. Ipse pͣ
clamat. & pacem ipse annuntiat. Ad prb̃m
ꝑtinet sacram̃tũ corporis & sanguinis dñi
in altario dei conficere. orones dicere. & bene¬
dicere dona dei. Ad ep̾m ꝑtinet basilicarũ
consecratio. unctio altaris. & confectio cris¬
matis. Ipse p̃dicta officia. & ordines ȩccłiasti¬
cos distribuit. ipse sacras uirgines benedicit.
Et dũ p̾cessit unusquisq in singłis. iste tam̃¬
est p̃ordinator incunctis. hi sunt ordines
& ministeria clericoꝵ quȩ tam̃ auctoritate
pontificali. in archidiaconi cura & primi¬
cerii ac thesaurii. sollicitudine diuiduntur.
Archidiaconus enĩ imꝑat subdiaconib. & leui¬

Expanded text:
mo scilicet, in chrismate, in patena et calice; mo scilicet, in chrismate, in patena et calice; oblationes inferre, et disponere in altario, componere mensam Domini, atque vestire, crucem lectoribus Vetus Testamentum, ita diaconibus Novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum quoque pertinet officium precum et recitatio nominum. Ipse praclamat, et pacem ipse annuntiat. Ad presbyterum pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et benedicere dona Dei. Ad episcopum pertinet basilicarum consecratio, unctio altaris et confectio chrismatis. Ipse praedicta officia et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicit. Et dum praecessit unusquisque in singulis, ipse tamen praeordinator est in cunctis. Hi sunt ordines et ministeria clericorum, quae tamen auctoritate pontificali in archidiaconi cura, et primicerii ac thesaurarii sollicitudine dividuntur. Archidiaconus enim imperat subdiaconis et levi
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hostiariũ namq ꝑtinent claues ȩcclesiȩ.
ut claudat & aꝑiat templũ dei. & omnia
quȩ sunt intus extraq custodiat. fideles re¬
cipiat. ex cõmunicatos & infideles excipiat.
Ad exorcistam ꝑtinet exorcismos memorit᷑
retinere. manusq suꝑ energuminos & ca¬
chetuminos in exorcir ando imponere. Ad
accolitũ ꝑtinet pͣparatio luminarioꝵ in
sacrario. ipse cereum portat. ipse sugge¬
stam ꝑtinet officium canendi. dicere benedic̃¬
tiones. laudes. sacrificium. responsoria. &
quicqͥd ꝑtinet ad cantandi ꝑitiam. Ad lecto¬
rem ꝑtinet lectiones ꝓnuntiare. & ea quȩ pro¬
phetȩ uaticinauert̾ pͥopłis pͣdicare. Ad sub¬
diaconũ ꝑtinet calicem & patenã altare xp̃i
deferre. & leuitis tradere eisq ministrare. Ur¬
tare manib aquã prebere. Ad diaconũ ꝑti¬
net ad sistere sacerdotib. & ministrare in
om̃ib quȩ agunt᷑ in sacram̃tis xpi. inbaptis¬

Expanded text:
Ad ostiarium namque pertinent claves ecclesiae, Ad ostiarium namque pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aperiat templum Dei, et omnia quae sunt intus extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles excipiat. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. Ad acolythum pertinet praeparatio luminariorum in sacrario. Ipse cereum portat, ipse suggestam pertinet officium canendi, dicere benedictiones, laudes, sacrificium , responsoria, et quidquid pertinet ad cantandi peritiam. Ad lectorem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae vaticinaverunt populis praedicare. Ad subdiaconum pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre, et levitis tradere eisque ministrare; urtare manibus aquam praebere. Ad diaconum pertinet assistere sacerdotibus, et ministrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi, in baptis
Abbreviated transcription (Latin):
ostiarius cum ordinatur. pꝰquã ab
archidiacono instructus fuerit. qualiter in
domo dei debeat conuersari. ad suggestionẽ
archidiaconi tradit ei ep̾e claues ecclesie de
altario dicensei. Sic age quasi redditurus
deo ronem ꝓhis rebus quȩ istis clauib reclu¬
Saloris iͥa.i. cantor potest absq scien¬
tientia ep̾i sola iussione prbi officiũ
suscipere cantandi. Dicente sibi prb̃o.
uide ut qͦd ore cantas corde credas. & quod¬
ep̃i hispalensis ad lude fridũ cordubensem¬
Eꝵ lecus ep iscopum directa.
tam salutẽ cuã earũ relatu cogno¬
ui. De his autͣ quȩ in consequentib in sinua¬
re eloquii sermo studuit. gras deo meo. quod
sollicitudinẽ officii pastoralis impendis. qua¬
literq eccłiastica officia ordinentur ꝑquiris.
Et licet omnia prudentiȩ ur̃ȩ sint cognita.
tamen quia affectu fraterno me consulis.
ex parte qua ualeo expediam. & de om̃ib
eccłe gradib quid adquẽ ꝑtineat eloquar.

Expanded text:
Ostiarius cum ordinatur, postquam ab archidiacono instructus fuerit, qualiter in domo Dei debeat conversari, ad suggestionem archidiaconi tradet ei episcopus claves Ecclesiae de altario dicens: Sic age quasi redditurus Deo rationem pro his rebus quae istis clavibus reclusalmista, id est cantor, potest absque scientia episcopi sola jussione presbyteri officium suscipere cantandi, dicente sibi presbytero: Vide ut quod ore cantas, corde credas; et qui Hispalensis episcopi ad Ludefredum Cordubensem episcopum directa. tam salutem tuam earum relatu cognovi. De his autem quae in consequentibus insinuare eloquii tui sermo studuit, gratias ago Deo quod sollicitudinem officii pastoralis impendis, qualiterque ecclesiastica officia ordinentur perquiris. Et licet omnia prudentiae tuae sint cognita, tamen, quia affectu fraterno me consulis, ex parte qua valeo expediam, et de omnibus Ecclesiae gradibus quid ad quemque pertineat eloquar.
Abbreviated transcription (Latin):
lacrit ut penitentes ñ ad mittantur
adclerũ. nͥ taintũ. si necessitas aut usus
exigerit intͣ hostiarios deputentur.
subdiaconos habeant᷑. ita ut manũ ñ impo¬
nant aut sacra contingant. Eum uͦ dicimꝰ
penitentẽ. qui pꝰ baptismũ aut ꝓ homicidio
aut ꝓdiuersis criminib gͣuissimis. qui pro¬
peccatis publicam penitentiã gerens. sub ci¬
uxorẽ. aliã cuiꝰq conditionis cognou̾it
mulierẽ. in clerũ nullatenꝰ ad mittat᷑.¬

Expanded text:
lacuit ut poenitentes non admittantur ad clerum, nisi tantum, si necessitas aut usus exegerit inter ostiarios deputentur subdiaconos habeantur, ita ut manum non imponant, aut sacra contingant. Eum vero us, qui post baptismum, aut pro homicidio, aut pro diversis criminibus gravissimisque peccatis publicam poenitentiam gerens sub cixorem, aliam cujuscunque conditionis cognoverit mulierem, in clerum nullatenus ad
Abbreviated transcription (Latin):
biguitas inuexit animoꝵ. cũ ĩminentes
gladios euadere fugȩ p̃sidio niteret᷑. a cu¬
tis sudib occurrentia sibi septa transiliens.
inferiores partes corporis inseruisse sugges¬
sit : quȩ uix adhibita curatione biennio po
sca misteria. sic̃ consueuit exerceat. Necens
conuenit obhoc auferri aute susceptũ ordi¬
nem. ĩ quo pꝰmodũ in ualitudinẽ corporis ca¬
su ꝓbatur faciente collapsus. Ex coneł mar
naturalia amedicis habuerit secta.
similit̾ & qui ab arbaris aut dñis stu¬
lts fuerint castrati. & morib digni fuerint
uisi. hos canon ad mit tit ad clericat᷑ officiũ
ꝓmoueri. Siquis aut̃ sanꝰ ñ ꝑ disciplinam
religionis & abstinentiȩ.s ꝑ abscisionẽ plas¬
mati ado corporis ex istimans posse ase car¬
nales concupiscentias amputari castrau̾it
se. non eum admitti decernimꝰ ad aliquod ele¬
ricatus officium. Qd si ante iam fuerat ꝓmotꝰ
adclerum. ꝓhibitus a suo ministerio deponat᷑.¬

Expanded text:
biguitas invexit animorum, dum imminentes gladios evadere fugae praesidio niteretur, acutis sudibus occurrentia sibi septa transsiliens, inferiores partes corporis inseruisse suggessit, quae vix adhibita curatione biennio potsancta mysteria, sicut consuevit, exerceat. Neque enim convenit ob hoc auferri ante susceptum ordinem, in quo postmodum in invaletudinem corporis casu probatur faciente collapsus. II Paraturalia a medicis habuerit secta, similiter et qui a barbaris aut dominis stultis fuerint castrati, et moribus digni fuerint visi, hos canon admittit ad clericatus officium promoveri. Si quis autem sanus non per disciplinam religionis et abstinentiae, sed per abscissionem plasmati a Deo corporis, existimans posse a se carnales concupiscentias amputari, castraverit se, non eum admitti decernimus ad aliquod clericatus officium. Quod si jam ante fuerat promotus ad clerum, prohibitus a suo ministerio deponat
Abbreviated transcription (Latin):
eleg̾int. ñ liceat quẽqͣ. ꝓuocare. Et qͥsqͥs ꝓbatꝰ
fuerit ꝓcontumaciã nolle ob temꝑare iudici¬
b. cũ hoc pͥmȩ sedis ep̾o fuerit ꝓbatũ.: det lit¬
t̾as. ut nullus ei cõmunicet epoꝵ donec obtẽ¬
lacinit ut a qͥbꝰcũq iudicib eccłiasticis
ad alios iudices ubi ẽ maior auctoritas
fuerit ꝓuocatũ. ñ eis obsit quoꝵ fuerit solu¬
ta sent̾entia. si c̃iunci ñ potuerint uł inimi¬
co animo iudicasse uł aliqͣ cupiditate aut
gr̾a depͣuati. Sane siconsensu partiũͣ iudices¬

Expanded text:
elegerit, non liceat quemque provocare, et quisquis probatus fuerit pro contumacia nolle obtemperare judicibus, cum hoc primae sedis episcopo fuerit probatum, det litteras ut nullus ei communicet episcoporum donec obtemlacuit ut a quibuscunque judicibus ecclesiasticis ad alios judices, ubi est major auctoritas, fuerit provocatum, non eis obsit quorum fuerit soluta sententia, sicut convinci non potuerint, vel inimico animo judicasse, vel aliqua cupiditate, aut gratia dep
Abbreviated transcription (Latin):
eaii bndicli canonica quȩ & precipue
patris & pͣdecessoris nr̃i sc̃i g̾gorii
ante unius anni ꝓbationẽ effici. E x condł¬
in gredi uoluerit. ante trienniũ mo¬
nachi habitꝰ ei ñ p̃stetur. Ec si intra
at tulit. fide tam̃ acepta de impunitate.
Si autͣ int᷑ trienniũ ñ fuerit requisitꝰ. postea

Expanded text:
eati Benedicti, canonicaque et praecipue Patris et praedecessoris nostri sancti Gregorii ante unius anni probationem effici moningredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non praestetur, et si intra attulit, fide tamen aSi autem infra triennium non fuit requisitus, postea
Abbreviated transcription (Latin):
s uł coram se. uł coram eccłia palamq in con¬
uentu eosdẽ filios talia ħre ꝑ miserint. ad scła¬
rem reuerti habitũ ipsis filiis qnͣq penitꝰ non
licebit. s conuicti qͦd tonsurã aut religiosam
uestẽ aliqnͣ ħuerint. mox ad religionis cultũ
habitũq reuocent᷑. & sub strenua districtione
huiꝰcemodi obseruantiȩ in seruire cogantur.
terit esse. Postea uͦ an cũ uoluntate parentũ.
an suȩ deuotiõis sit solitariũ uotũ: erit filiis
licitũ religionis assum̾e cultũ. Quisqͥs autẽ ł
oblatione tonsurȩ. uł sec ularis usus assũptiõe
detectꝰ fuerit attigisse transg̾ssionẽ. ex cõ¬
municationis censurã accipiat᷑. & religioni
semꝑ inhereat.

Expanded text:
sed vel coram se vel coram Ecclesia, palamque in consed vel coram se vel coram Ecclesia, palamque in conventu eosdem filios talia habere permiserint, ad saecularem reverti habitum ipsis filiis quandoque penitus non licebit, sed convicti quod tonsuram aut religiosam vestem aliquando habuerint, mox ad religionis cultum habitumque revocentur, et sub strenua districtione hujuscemodi observantiae inservire cogantur. annum licentia poterit esse; postea vero an cum voluntate parentum, an suae devotionis sit solitarium votum, erit filiis licitum religionis assumere cultum. Quisquis autem vel abolitione tonsurae vel saecularis vestis assumptione detectus fuerit attigisse transgressionem, et excommunicationis censuram accipiat, et religioni semper inhaereat.
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾uit. ipsi siue parentes eoꝵ. hoc ꝑ legẽ
ersoluent qͦd contͣ eos contͣxert᷑. Ille uͦ
qui ante legitimos annos tonsuratꝰ ẽ. utrũ
in eadem tonsura ꝑ manere debeat. nec ne :
in potestate sit parentũ. Si uͦ is qͥ tonsu¬
ratus est alicuiꝰ seruus fuit. dño ꝑ legẽ em̃det᷑.
quicqͥd de eiꝰ seruo contͣ eum contractũ ẽ. Ille uͦ
qui tonsuratꝰ ẽ utrũ in eadem consura ꝑmaneat.
in potestate sit dñi sui. Si uͦ hi qui liberi sunt
sticos ꝑ uen̾int. in eisdem gradib ꝑ seuerare co¬
gantur. Si uͦ seruus qui suꝑiꝰ taxato mͦ ton¬
suratꝰ ẽ. & ad gradꝰ eccłiasticos ꝑuenerit. dño
suo ꝑ legẽ emendet᷑. & ei redditus in suo gradu
ꝑmaneat. Hoc & de uelandis puellis obser¬
i inqualibet minori etate. uł religionis
tonsurã. uł religionis debitã uestẽ. in
utroq sexu filiis aut unꝰ aut ambo paren¬
tes dederint. aut certe nolentib uł nescientib
se susceptã. ñ mox uisam infiliis abdicau̾int.

Expanded text:
fecerunt ipsis sine parentibus eorum hoc per legem exsolvant, quod contra eos contraxerunt. Ille vero qui ante legitimos annos tonsuratus est, utrum in eadem tonsura permanere debeat necne, in potestate sit parentum. Si vero his qui tonsuratus est alicujus servus fuit, domino per legem emendetur quidquid de ejus servo contra eum contractum est. Ille vero qui tonsuratus est, utrum in eadem tonsura permaneat, in potestate sit domini sui. Si vero hi qui liberi sunt,sticos pervenerint, in eisdem gradibus perseverare cogantur. Si vero servus, qui superius taxato modo tonsuratus est, et ad gradus ecclesiasticos pesuo per legem emendetur, et ei redditus in suo gradu permaneat. Hoc et de velandis puellis obseri in qualibet minori aetate vel religionis tonsuram vel religioni debitam vestem in utroque sexu filiis, aut unus aut ambo parentes dederunt, certe aut nolentibus vel nescientibus se susceptam, non mox visam in filiis abdicaverint,
Abbreviated transcription (Latin):
uelare pontificũ nullus a temptet. ꝓut
statutũ ẽ indecretis gelasii. capło .xiii.
qd nec auctoritas diuina. nec canonũ forma
pͥstun. Suȩ si ꝓpͥa fuerit uoluntate continen¬
tiã ꝓfessa. ut in eusdẽ gelasis capło.xxi. le
tenꝰ nubere uettibat᷑. sic secũ habita de lib̾ati¬
one ꝓmissã fidẽ pudicitiȩ đo debet eustodire.
Nos aut auctoritate patrũ suffulti. in hocsa¬
cro conuentu sancimꝰ. & libere iudicamꝰ. si
sponte uelam̃ quã uis ñ consecratũ sibi im¬
posuerit. & in eccłia int̾ uelatas oblationẽ dõ
obtulerit. uelit. nolit. sc̾imoniȩ habit ũ ul¬
terus ħre debet. licet sac̾m̃to confirmare ue¬
lic. eotenore & rõne uelam̃ sibi imposuisse:
ut iterũ posset deponere. Ex cond qurelia¬
nensi capło .iii.
idue quę spontanea uoluntate ab altari
sacrȩ conu̾sationis uelam̃ suscipiunt.
aeereuit sc̃a sr̃nodus in eodẽ ꝓposito eas ꝑma¬
nere. Non enĩ faseẽ decreuimꝰ ut pꝰquã se se¬

Expanded text:
elare pontificum nullus attentet, prout constitutum est in decretis Gelasii, capitulo XIII, quod nec auctoritas divina, nec canonum forma praestitit. Quae si propria fuerit voluntate continentiam professa, ut in ejusdem Gelasii capitulo XXI legitenus nubere vetabatur, sic secum habita deliberatione, promissam fidem pudiciNos autem auctoritate Patrum suffulti in hoc sacro conventu sancimus et labore judicamus, si sponte velamen quamvis non consecratum sibi imposuerit, et in Ecclesia inter velatas oblationem Deo obtulerit, velit nolit, sanctimoniae habitum ulterius habere debet, licet sacramento confirmare velit eo tenore et ratione velamen sibi imposuisse, ut iterum posset deponere. Ex concilio Aurelianensi, cap. 3. Viduae quae spontanea voluntate ab altari sacrae conversationis velamen suscipiunt, decrevit sancta synodus in eodem proposito eas permanere. Non enim fas esse decernimus, ut postquam se Do
Abbreviated transcription (Latin):
& aliquȩ ex sc̾imonialib uiduis & puellis iur¬
ginib cont᷑ fas uelũ imponere p̃sumant. Et
iđo nrnullȩ in iuste uelate.putant se liberiꝰ
sius carnalib desideriis posse inseruire. & suas
uoluntates explere. Qua ꝓpt̾ statuimꝰ ut si ab¬
batissa. aut quȩlibet scimonialis pꝰ hanc dit¬
nitionẽ intantã audaciã ꝓ ruꝑit. ut aut iusũ
aut. puellã uirginẽ uelare p̃sumpserit. iudl¬

Expanded text:
ialibus viduis et puellis virginibus contra fas velum imponere praesumant, et ideo nonnullae injuste velatae putant se liberius suis carnalibus desideriis posse inservire, et suas voluntates explere. Quapropter statuimus ut si abbatissa, aut quaelibet sanctimonialis post hanc diffinitionem in tantam audaciam proruperit, ut aut viduam aut
Abbreviated transcription (Latin):
ufficiũ. qui uł se uł mundũ lugeat. &
dm̃ pauidꝰ p̃stoletur aduentũ. Q sciens
inbecillitatẽ suã & uas fragile qͦd portat. ti¬
met offendere ne inpinguati & corruat atq
franga .tͦ. Uñ & mulierũ maximeq ado¬
lescentularũ uitat aspectũ. & in tantũ casti¬
uideł ut te ñ audiã. ñ uideã. ut cuio furore
nmouear. ut tua bella ñ patiar. Ne me ca¬
piat oculus meretricis. nec forma pulcher¬
runa ad illicitos ducat amplexꝰ. Respondeb̾.
hos ñ ẽ pugnare s fug̾e.Sta in aciȩ adũsa¬
lns armatꝰ obsiste. ut pꝰquã uiceris coroneris.
ateor in becillitatẽ meã. Holo spe pugnare
uctorie. ne ꝑdam aliqͣndo uictoriã. Ideor¬

Expanded text:
cium: qui vel se, vel mundum lugeat, et Domini pavidus praestoletur adventum: qui sciens imbecillitatem suam, et vas fragile quod portat, timet offendere, ne impingat, et corruat atque frangatur. Unde et mulierum, maximeque adolescentularum vitat aspectum, et in tantum castiVidelicet ut te non audiam, non videam, ut tuo furore non movear, ut tua bella non patiar, ne me capiat oculus meretricis, ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus. Respondebis: Hoc non est pugnare, sed fugere. Sta in acie, adversariis armatus obsiste, ut postquam viceris coroneris. Fateor imbecillitatem meam: nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando victoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ ẽ ut si quispiã prb̃oꝵ deinceps huiꝰ
consfitutionis normȩ contumacit̃ t̃nsgressor
ersti̾i scił ut aliquas uiduas uelare p̃sumat
quia hoc & ep̃is nͣ licet. gradus sui ꝑicłm incirꝰ¬
rat. Similit̾ & de puellis uirginib a prb̃ris
ñ uelandis statutum ẽ. ut siquis hoc face tẽp¬
tau̾it canquã transgressor canonũ dãpnetir

Expanded text:
deinceps hujus constitutionis normae contumaciter transgressor exstiterit, scilicet ut aliquas viduas velare praesumat, quia hoc et episcopis non licet, gradus sui periculum incurrat. Similiter et de puellis virginibus a presbyteris non velandis statutum est ut si quis hoc facere tentaverit, tanquam transgressor canonum damnetur
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝓfessione. ad miliciã uł ad miptias de¬
uolutꝰ ẽ publice penitentię satisfactione
purganđꝰ ẽ. Quia & si in nocens milicia.
& honestũ potest eẽ coniugiũ. electione me¬
lioꝵ deseruisse transg̾ssio ẽ. Alȩranderi¬

Expanded text:
e, ad militiam vel ad nuptias devolutus est, publicae poenitentiae satisfactione purgandus est, quia etsi innocens militia, et honestum potest esse conjugium, electionem meliorem deseruisse transgressio est. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad iracundiã. & om̃s anathematizatos. uł ꝓ
suis scelerib ab ęccłia pulsos. & om̃s qͦs ecle¬
siasticȩ uł sc̃ę leges infames ꝓ nuntiant. hi
nimirũ om̃s. nec serui ant̾e legitimã lib̾¬
tatẽ. nec penitentes. nec digami. nec illi q̃
curiȩ deseruiunt. uł qui ñ sunt integri cor¬
furiosi manifestant᷑. hi om̃s inquã nec adsa¬
cros gradus debent ꝓuehi. nec ad accusationẽ.
seu adcestimoniũ ullatenꝰ posst̾ iuste recipi.
uod neganda ẽ accusatis licentia cͥmi¬
nandi. piꝰqͣ. secrimine qͦ pͣmunt᷑ exue¬
rint. Quia ñ ẽ credendũ cont᷑ alios eorũ
ti ñ debet. rei ad u̾sus quẽcũq ꝓfessio. fami¬
liares uͦ & sponte confessi atq scelerib irre¬
tia ñ debent admitti. nec hi qui hesterna
diȩ aut ꝑhendie. aut ante fuert̾ inimici.

Expanded text:
atizatos, vel pro suis sceleribus ab Ecclesia pulsos, et omnes quos ecclesiasticae seu saeculi leges infames pronuntiant. Hi nimirum omnes, nec servi ante legitimam libertatem, nec poenitentes, nec dcuriae deserviunt, et qui non sunt integri corfuriose manifestantur. Hi omnes nusquam nec ad sacros gradus debent provehi, nec ad accusationem seu ad testimonium ullatenus juste possunt recipi.Quod neganda est accusatis licentia criminandi, priusquam se crimine quo premuntur exuerint. Quia non est credendum contra alios eorum ti non debet rei adversus quemcunque professio. Familiares vero et sponte confessi atque sceleribus irretiti non debent admitti; nec hi qui hesterna die, aut perendie pridie, aut ante fuerunt inimici.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̾c. om̃ib ep̃is. Sic̃ sac̾dotes uł reliqui
clerici. a scłariũ laicoꝵ excluduntur accusa¬
tione.ita illi ab istoꝵ sunt excludendi & alie¬
nandi criminatione. Et sicut isti ab illis. ita¬
& illi ab istis ñ recipiant᷑. qm sic̃ dñi sacer
epellant᷑ cohabitantes in imicis. & om̃s
laici. qͥa infestationẽ blasphemiȩ. affec¬
tio amicitiȩ incitare solet. Nec illi ui¬
delicet laici in ur̾a sunt recipiendi accusatiõe.
uos in sua nolunt reciꝑe infamatione. In de¬
Pagani. uł heretici. siue iudei. ñ posst̃
xpianos accusare. aut uocẽ in famatio¬

Expanded text:
epist. II. Sicut sacerdotes vel reliqui clerici a saecularium laicorum excluduntur accusatione, ita illi ab istorum sunt excludendi et alienandi criminatione, et sicut isti ab illis, ita illi ab istis non recipiantur, quoniam sicut Repellantur cohabitantes inimicis et omnes laici, quia infestationem blasphemiae, affectio amicitiae incitare solet. Nec illi videlicet laici in nostra sunt recipiendi accusatione qui vos in sua volunt recipere infamatione. CPagani vel haeretici, sive Judaei non possunt Christianos accusare, aut vocem infamatio
Abbreviated transcription (Latin):
asianꝰ papa om̃ib fidelib. Scatuimꝰ
eos ad accus ationẽ ñ recipi qͥst̾ suspecti.
aut qͥ heri & nudiꝰ terciꝰ uł dudũ fuert᷑ mi¬
mici. qm̃ suspecti facti sunt. & qui ñ sunt bone
conu̾sationis. uł quoꝵ uita ẽ accusabilis. aitodi¬
bii recta fide. Similit̾ quoꝵ fides. uita. ꝓ
bertas nescitur. uł qui infamiȩ maculis sun¬
asꝑsi. aut scelerib irrett. Neq eos sacdotes
debere aut posse accus are. qui rite sacedotes
fieri ñ possunt. nec sunt sui ordinis. Tales fis¬
Rm̃i accusationes. & in iꝰstas aut nociuas emu¬
lationes. ꝓuirib ꝓhibete. quia contentio sum¬

Expanded text:
ABIANUS papa, omnibus fidelibus. Statuimus eos ad accusationem non recipi qui sunt suspecti, aut qui heri, aut nudiustertius vel dudum fuerunt inimici, quoniam suspecti facti sunt, et qui non sunt bonae conversationis, vel quorum vita est accusabilis, aut dubii in recta fide. Similiter quorum fides, vita et libertas nescitur, vel qui infamiae maculis aspersi sunt, aut sceleribus irretiti. Noque eos sacerdotes debere aut posse accusare, qui rite sacerdotes fieri non possunt, nec sunt sui ordinis. Tales, fres, accusationes et injustas aut nocivas aemulationes pro viribus prohibete, quia contentio sum
Abbreviated transcription (Latin):
tempnunt. Similit̾ fures. sacrilegos. & om̃s
capitalib cͥminib irretitos. Sepulchoꝵ qͦq
qui adũsus patres armant᷑. qmͣ in om̃i mun¬
do infamia notant᷑. Similit᷑ & incestuosos.
& qͥ indigna sibi petunt loca tenere. aut fa¬

Expanded text:
temnunt; similiter fures, sacrilegos, et omnes capitalibus criminibus irretitos; sepulchrorum ququi adversus patres armantur, qui in omni mundo infamia notantur. Similiter et incestuosos, et qui indigna sibi petunt loca tenere, aut fa
Abbreviated transcription (Latin):
apłis dñis meis beatissimis
petro & paulo. ꝑ eos etiã hea¬
to siluestro patri nr̃o sum¬
mo pontifici & uniuersali
urbis romȩ pape. & om̃ib
eiꝰ susccessorib pontificib¬
singłarit᷑ in ꝓcessionib uti adimitationẽ im¬
ꝑii nr̃i. Unide ut non pontificalis apex uiles¬
cat. s mag̾ͥ amplius quã tͣreni imꝑii digni¬
ias & głȩ potentia decoret᷑. ecce tam palatiũ
italiȩ seu occidentaliũ regionũ ꝓ uincias. Io¬
ca & ciuitates. sepe p̃fato beatissimo pona¬
fici patri nr̃o siluestro uniu̾sali pape contͣ¬
dentes. atq relinquentes ei uł successoribus
ipsius pontificũ potestati & ditioni firma
imꝑiũ & regni potestate orientalib trans¬
ferri. &transmnutari regionib. & ibizan¬
tię. ꝓ uincia in optimo loco nomini nr̃o ciui¬
tatem ȩdificari. & nr̃m illic constitui ĩꝑũ.¬

Expanded text:
dominis meis beatissimis Petro et Paulo, et per eos etiam beato Silvestro patri nostro, summo pontifici et universali urbis Romae papae, et omnibus ejus successoribus pontificibsingulariter in processionibus uti ad imitationem imperii nostri. Unde ut non pontificalis apex vilescat, sed magis amplius quam terreni imperii dignitas et gloriae potentia decoretur: ecce tam palatium Italiae seu occidentalium regionum provincias, loca et civitates saepe fato beatissimo pontifici Patri nostro Silvestro universali papae contradentes, atque relinquentes ei, vel successoribus suis pontificum potestati, et ditioni firma imperium et regni potestatem orientalibus transferri aut transmutari regionibus, in Bizantiae provincia, in optimo loco, nomini nostro civitatem aedificari et nostrum illic constitui
Abbreviated transcription (Latin):
Et sicͣ imꝑialẽ miliciã. ita & cleri sc̾ę ro¬
mane eccłȩ ordinari decernimꝰ. It eo ibi.
pse beatissimꝰ papa suꝑ coronã clericatꝰ
quã gerit. ad głam beati petri omino ip¬
sa exauro ñ ẽ passus uti corona. frigiũ
uͦ candido nitore splendidũ resurrectio¬
neͣ dñicã designans. eiꝰ sacratissimo uer¬
ticismanꝰ nr̃as imposuimꝰ. & tenentes
frenũ equi ipsius. ꝓ reuerentia beati pe¬
tri. stratoris officium illi exhibuimꝰ. sta¬
cuentes eodẽ frigio omnes eiꝰ successores

Expanded text:
et sicut imperialis militia ita et clero et sanctae Roet sicut imperialis militia ita et clero et sanctae Romanae Ecclesiae ordinari decrevimus. Item ibid.: Ipse beatissimus papa super coronam quam gerit ad gloriam beati Petri, omnino ipsa ex auro non est passus uti corona. Phrygium vero candido nitore splendidum resurrectionem Dominicam designans, ejus sacratissimo vertici manu nostra imposuimus, et tenentes frenum ipsius pro reverentia beati Petri, stratoris officium illi exhibuimus, statuentes eodem phrygio omnes successores
Abbreviated transcription (Latin):
tis dei corrũpit.
qui usq in finẽ mundi in sede beati petri ert̃
sessuri. atq de p̃senti contͣdimꝰ palatiũ imꝑii¬
nr̃ lateranense. qͦd om̃ib in toto orbe t̾rarũ
pͣfert᷑ atq p̾cellit palatiis. De inde diade¬
ma uidelicet coronã capitis nr̃i. simulq
frigiũ. nec ñ & suꝑ humeralẽ uidł lorum¬
imꝑialescͥcũdari a solet collũ. uerũ etiã
clamide̾ purpureã atq tunicã coccineam.
&omnia imꝑialia indumͣta. seu dignita¬
tẽ imꝑialiũ p̃sidentiũ. Equũ conferentes
imꝑialia. Et omnẽ ꝓcessionẽ imꝑialis
culminis. & głam potestatis nĩȩ. U̾iris enĩ
reuentissimis. clericis in diu̾sis ordinib
eidem sacro sc̃ȩ romanȩ ȩccłȩ seruientib.
illud culm̃ singłare potentiã & p̃cellentiã
habere sancimus. cuius amplissimꝰ nr
senatꝰ uide t̾ gła ad ornari. idẽ patricios
tib imꝑialib eos ꝓ mulgantibꝰ decorari.

Expanded text:
tis Dei corrumpit? tis Dei corrumpit? qui usque in fine mundi in sede beati Petri erunt sessuri, atque de presenti contradimus palatium nostrum Lateranense, quod omnibus in toto orbe terrarum prefertur atque eminet palatiis; deinde diadema, videlicet coronam capitis nostri, simulque frigium nec non et superumerale, videliale circumdare assolet collum: verumetiam et chlamydem purpuream atque tunicam coccineam, et omnia imperialia indumenta, sed et dignitatem imperialium praesidentium equitum; conferentes menta imperialia, et omnem processionem imperialis culminis, et gloriam potestatis nostrae. Viris autem reverendissimis c eidem sacrosanctae Romanae ecclesiae servientibus illud culmen singularitate, potentia et praecellentia habere sancimus, cujus amplissimus noster senatus videtur gloria adornari, id est patricios tibus imperialibus eos promulgantibus decorari,
Abbreviated transcription (Latin):
habitũ mutat. & ꝓsolito muliebri a¬
micttũ uirilẽ sumat. anathema sit.
at condet quos ei d̾s ad subiectionis
ndmoriã tribuit. tanquã p̃ceptũ dissoluens
& scĩmonialiũ frequent᷑ introeat. &
bile in uen̾it. corrigere satagat. Scimonia¬
lium etiã pudicitiã subtiliter in uestige.
& si aliqua inuenitur quȩ neglecto ꝓposi¬
io castitatis. clerico aut laico in pudenter
misceat᷑. acrit᷑ uerbib coherceatur. & in
pͥuata custodia retrudatur. ubi qͦd male
cõmisit digne peniteat. Intͣdicat᷑ etiã exau¬
ctoritate sc̃oꝵ canonũ. ut nullus laicus.
aut clericꝰ. in earuͣ claustris & secretis ha¬
bitationib accessũ habeat. neq pb̃ri. nͥ tan¬
tũ admissam. Expleta missa ad ȩccłias
suas redeant. Om̃ib pͣterea publice & pͥua¬
tim denuntiet. quantũ sit piaculũ qͥ spon¬
sam xp̃i uitiare p̃sumit. Si eniͣ ille reus
tenet᷑ qui sponsam hõis uiolat. qͥnto magis
reus maiestatis efficit᷑. qͥ sponsam oĩpoten¬

Expanded text:
avit, et pro solito muliebri amictum virilem sumat, anathema sit. attondet, quos ei Deus ad subjectionis memoriam tribuit, tanquam praeceptum dissolvens imonialium frequenter introeat, et bile invenerit, corrigere satagat. Sanctimonialium etiam pudicitiam sublimiter investiget, et si aliqua invenitur, quae neglecto proposito castitatis clerico aut laico impudenter misceatur, acriter verberibus coerceatur, et in privata custodia retrudatur, nisi quod male commisit digne peniteat. Interdicatur etiam ex auctoritate sacrorum canonum, ut nullus laicus aut clericus in earum claustris et secretis habitationibus accessum habeat, neque presbyteri nisi tantum ad missam. Expleta missa, ad ecclesias suas redeant. Omnibus praeterea publice et privatim denuntiet, quantum sit piaculum qui sponsam Christi vitiare praesumit. Si enim ille reus tenetur qui sponsam hominis violat, quanto magis reus majestatis efficitur, qui sponsam omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ de coniunctionib agitur. Quic̃¬
sensus cũ solus in nuptiis forte defue
r̃it. geta om̃ia etiã cũ ipso coitu gȩlebrata
frustrant᷑. ioħe chrisostomo magno docto¬
re cestante qui ait. M atrimoniũ ñ facit

Expanded text:
quorum de conjunctionibus agitur, qui coquorum de conjunctionibus agitur, qui consensus cum solus in nuptiis defuerit, forte caetera omnia etiam cum ipso coito celebrata, frustrantur, Joanne Chrysostomo magno doctore attestante, qui ait: « Matrimonium non facit
Abbreviated transcription (Latin):
anit uer ualet sociale uincłm. uit cum
causa ꝓcreandi colligit᷑. nec ipsa causa
perandi soluat᷑. Posset enĩ homo ainusa
sterilem urorẽ. & duce de qua filios ħat.
tiarũ.ediã si ples ciuꝰ causa iuinctũ ẽ. ma¬
inisesta steristite nͣ subsequat᷑. uautia
scientib coniugib ñ se filios habituros se¬
parare se gam̃ uł ipsa causa filioꝵ. atq ais
copulare nͣ liceat. Qđ si fecerint. cũ eis qbi¬
se copulat̾unt. adult̾iũ cõmittunt. Ipsiaũ
conuigi manente plane uxoris uoluntate
adhibere alia̾ u̾n cõmunes filii nascant᷑
unius cõmixtione ac semine. alt̾ius autẽ
uire ac potestate a pudantiquos patres fas
erat. Utrũ & ñc fassit temere ñ dix
qui coniugale consortiũ nulla culpa
grauiore dimitcunt. uł etiã dimisert᷑
ꝓnullas causa discidii ꝓbabilit᷑ ꝓponentes
ꝓptea sua matrimonia climittunt. ut aut
illicita. aut aliena pͣsumant. si anteꝗͣ. apt̾
ep̃os conpuniciales discidis causas dixerint.

Expanded text:
antum valet socialevinculum, ut cum causa procreandi colligetur, nec ipsa causa procreandi solvatur. Posset enim homo dimittere sterilem uxorem, et ducere de qua filios habeat, tiarum, etiamsi proles cujus causa initum enifesta sterilitate non subsequatur, ita, ut jam scientibus conjugibus non se filios habituros, separare se tamen vel ipsa causa filiorum, atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis, quibus copulaverint, adulterium committunt, ipsi autem conjuges manent. Plane uxoris voluntate adhibere aliam, unde communes filii nascantur unius commixtione ac semine, alterius autem jure ac potestate, apud antiquos patres fas erat. Utrum et nunc fas sit, temere non dixqui conjugale consortium nulla culpa graviori dimittunt vel etiam dimiserunt, et nullas causas discidii probabiliter proponentes, propterea sua matrimonia dimittunt ut aut inlicita aut aliena praesumant, si antequam apud episcopos conprovinciales dissidii causas dixerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Qchanias ep̃c. seruus seruoꝵ dei re¬
uerentissimo & sc̾issimo fr̃i. Theodoro ep̃o
eccłe ticinensis. E pła pitaciũ qͦd nob tua ue¬
neranda fr̾nitas obtulit. ꝑqͦd nos siscitari
curasti. si liceat filiũ cuiꝰ pͥat̾ alt̾ius filiã ex
saero baptismate susceptã. idest spualẽ ean¬
dem patris filiã qͦd dici crudele ẽ inmatri¬
monio acciꝑe. Qd apud te enoriit᷑ asseriusti
abstineri. multomagis a spũali patris nr̃i
filla. Omni occasione aut argum̃to seposito
sub nimia districtione nos cauere conuenit.
ne iram diuinȩ examinationis incidat. siqͥs
faui saciori fuixtus minimȩ restrinxerit
suna lururiȩ.Unde & om̃s om̃ino cauendi
sunt atalis sceleris cõmixtione. ne in ȩtͣnũ
dut matrimonio. ꝑ om̃ia tua fr̾nitas stu¬
deat separe. & penitentiȩ digne submit t̾e.
qustenus ab ȩterna eruti dapnatione. ani¬
mas eoꝵ lucteris p̃stante dño. De filus aut̃
em ereis nati eẽ ꝓbant᷑ retulistisi liceat eos

Expanded text:
CHARIAS EPISCOPUS, SERVUS SERVORUM DEI, REVERENTISSIMO ET SANCTISSIMO FRATRI THEODORO EPISCOPO ECCLESIAE TICINENSIS. Pittatium nobis tua veneranda fraternitas optulit, per quod nos sciscitari curasti, si liceat filium, cuius pater alterius filiam ex erit, susceptam, id est spiritualem ejus patris filiam quod dici crudele est, in matrimonio accipere, quod apud te enormiter asseruisti abstinere, multo magis a spirituali nostri patris filia omni excusatione aut argumento seposito sub nimia districtione nos cavere convenit, ne in iram divini examinis incidat, si quis tali facinore mixtus minime restrinxerit frena luxuriae. Unde et omnes omnino cavendi sunt a tali sceleris commixtione, ne in perpetuucuit matrimonio, per omnia tua fraternitas studeat separare, et poenitentiquatenus ab aeterna eruti damnatione animas eorum lucretis praestante Domino. De filiis autem qui ex eis nati esse probantur retulisti si liceat eos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ festinatione mutau̾it. Sc̾s enĩ basilius epͥs
de hac re talit᷑ dicit. Siquis coniugatꝰ uult
coni̾ti ad monast̾iũ. ñ est recipiendꝰ. nͥ pͥus
a coniuge castimoniã ꝓfitente fuerit abso
nec recipitur apud d̾m eius modi uiri conu̾̃¬
sio. cuius sequitur coniugalis federis ꝓstia¬
tio. Tales gͥ tunc sine culꝑa relicto scło secuitt᷑
xp̾m. si habeant ex pari uoluntate castitatis
si sic canonice atua es absolutus uxore. & tua
uxor ita pollicita est. & cu & illa adimplete
bonũ inceptũ. & uotũ ur̃m: alitͣ aut̃ non
debemus uobis necessitatẽ impon̾e separa¬
uod debeant feminȩ quȩ captis uiris.
e in captiuitatẽ uiris ductis aliis nup¬
serant putantes interemptos maritos.
remeatis decaptiuitate pͥorib uiris copula¬
ri. ut cuiq id qͦd legitime ħuit reformet᷑.
& recipiat unus quisq qͦd suũ ẽ. redintegren¬
tur federa nuptiarum. Leo Nicete aqͥuillien

Expanded text:
cum festinatione mutaverit. Sanctus enim Basilius episcopus cum festinatione mutaverit. Sanctus enim Basilius episcopus de hac re taliter dicit: « Si quis conjugatus vult converti ad monasterium, non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolnec recipitur apud Dominum ejusmodi viri conversio quam sequitur conjugalis foederis prostitutio. Tales igitur tunc sine culpa relicto saeculo sequuntur Christum, si habeant ex pari voluntate castitatis si sic canonice a tua es solutus uxore, et tua uxor ita pollicita est; et tu et illa adimplete bonum incoeptum, et votum vestrum; aliter enim non debemus vobis necessitatem separaQuod debeant feminae quae, captis viris et in captivitatem ductis, aliis viris nupserunt, putantes interemptos maritos, reversis de captivitate prioribus viris copulari, ut cuique id quod legitime habuit reformetur, et recipiat unusquisque quod suum est, et redintegrentur foedera nup
Abbreviated transcription (Latin):
scło reman̾e. Alexander .ii. laudulfo incorsiu
otificasti te morte tenus infirmatũ. & pec
ri. & atua uxore minis & terrorib eã occi¬
dendi ad hoc licentiã extorsisse. & sic te mo¬
nachiã uestẽ sine ab bate sũpsisse. & monaste¬
riũ petiisse. Postea uͦ cũ sanus factus eẽs tue
deuictus domũ remeasse. & pͦ multos dies
quoꝵdã sapientiũ consilio adiam dictȩ muli¬
uti liceat. nrͣm requiris consiliuͣ. Si ita deni¬
q eͣ ut tuus nuntius narrat. ñ uidetur nob
rationabilitͣ. neq sana m̃te id factũ. qm̃ cũ
om̃i homini ad monachiã uitã tendenti. le¬
galit᷑ sc̃ȩ & iuste sit ꝑagendũ. tu contͣ leges
mortis partim tuȩ infirmitatis dolorib ex¬
aminat᷑. de uia secutus. nulla ut dr licentia
accepta recessisti. & monasteria petisti. Non
dicunt hoc fieri debet. neq uir in monaste¬
riũ recipiendus ẽ. nͥ uxor illiꝰ femineũ mona¬
st̾iũ elegerit. aut ꝓfessa continentiã. habitũ

Expanded text:
ALEXANDER II LANDULFO in Corsica. Notificasti te morte tenus infirmatum esse, eri, et a tua uxore minis et terroribus eam occidendi ad haec licentiam extorsisse, et sic te monachicam vestem sine abbate sumpsisse et monasterium petiisse. Postea vero cum sanus factus esses, tuae devictus, domum remeasse et post multos dies quorumdam sapientum consilio ad jam dictae muliuti liceat, nostrum requiris consilium. Si ita denique est ut tuus nuntius narrat, non videtur nobis rationabiliter neque sana mente id factum. Quoniam cum omni homini ad monachicam vitam tendenti legaliter et juste sit peragendum, tu contra leges mortis, partim tuae infirmitatis doloribus exinanitus, devia secutus, nulla, ut dicitur, licentia accepta, recessisti et monasteria petiisti. Nondicunt, hoc fieri debet: neque vir in monasterium recipiendus est, nisi uxor illius femineum monasterium elegerit, aut professa continentiam, habitum