comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista ꝑ singłai noctes lectũ¬
sui cordis: ac stratum cogitacio¬
num suarum piis fletib rigant
Sicq tͥduo catholice confessionis
ꝑfidem. spem. ⁊ caritatem. oratio¬
nem suam explentes: quarto tan¬
dem die. hoc ÷ euangłuchoruscã¬
te luce uictoriam sibi de hoste p̃¬
ꝑant. ip̃mq mortis ac tenebrar̃
auctorem ꝓͥpͥa malitia cecatum.
et̾uo reatu obnoxium dampnãt.
R ita mat̾ eccłia innocentes ab
iniqua ꝑsecutione ⁊ in iusta op¬
p̾ssione gr̃a dĩ opitulante lib̾at:
ac tumphum de hoste nefando
ad cuies suos rediens głosissime
secum reportat. lũc introiuit ua¬
gao ad udith: ⁊ dix̃. Hon uereat᷑
bona puella int᷑ire ad dñm me¬
um: ut honorificet᷑ añ faciẽ eiꝰ.
& manducet cum eo. ⁊bibat um̃
in iocunditate. Cui respondit. Q
ego sum ut contͣdicam dño meo:
Om̃e qd erit ante ocłos eius bonũ
et optimum: faciam. Quicqͥd au¬
tem illi placuerit: hoc mͥ erit

Expanded text:
psalmista per singulas noctes lectpsalmista per singulas noctes lectum cordis sui ac stratum cogitationum suarum piis fletibus rigant; 6 sicque triduo catholicae confessionis per fidem, spem et caritatem orationem suam explentes, quarto tandem die, hoc est evangelii choruscante luce, victoriam sibi de hoste praeparant, ipsumque mortis ac tenebrarum auctorem, propria malitia caecatum, aeterno reatu obnoxium damnant. 7 Et ita mater ecclesia innocentes ab iniqua persecutione et iniusta oppressione, gratia Dei opitulante, liberat, ac triumphum de hoste nefando ad cives suos rediens gloriosissime secum reportat. 8 «Tunc introivit Vagao ad Iudith et dixit: “Non vereatur bona puella introire ad dominum meum ut honorificetur ante faciem eius, et manducet cum eo et bibat vinum in iucunditate”. Cui respondit: 9 “Quae ego sum ut contradicam domino meo? Omne quod erit ante oculos eius bonum et optimum faciam. Quicquid autem illi placuerit, hoc mihi erit
Abbreviated transcription (Latin):
tis suꝑati ipãm u̾itatẽ usq qͣq
absconde non poss. unmo pler̃ꝙ
eam lucid sententũs ꝓmunt.
Uñ in libro iob amici ipsiꝰ iob qui
ad consolandum eum uenerant
suꝑ plaga q̃ ei accid̾at. ꝓ consola¬
tione inuiriam inferentes. ali¬
qua in sius dictis u̾a inserebãt:
s tñ ꝑ om̃ia ip̃i u̾itati ñ concor¬
dabant. Habent qͥppe ħ hereti¬
ei ꝓpͥum. ut mał bona ꝑmis ceãt:¬
S conqueritur holofernes uidith iue¬
tualia que secum apportauit defi¬
cere. & querit si quomodo poss sui
cõuiuiieam participem efficere: c̃
apud gentilium pͥncipes aliqͣnͣ¬
do despectus ⁊ uilis e̾ẽ. uidetur
cultus religionis xp̃iane. & execti¬
tores eius student ad ĩmunditi¬
am idolorum. seu ad illecebras
carnalium uoluptatum ꝑtͣhere.
S illi fido animo. ⁊ spe certa pro¬
mittunt sibi grãm celerit᷑ sub¬
uenire diuinam: insistunt p̾cibꝰ
tota nocte istiꝰ mundi. i lacͥmar̃
fonte se baptizant. Lauant cũ

Expanded text:
s superati ipsam veritatem usquequaque abscondere non possunt, immo plerumque eam lucidis sententiis promunt. 7 Unde in libro Iob amici ipsius Iob, qui ad consolandum eum venerant super plaga quae ei accederat, pro consolatione iniuriam inferentes aliqua in suis dictis vera inserebant, sed tamen per omnia ipsi veritati non concordabant. Habent quippe heretici proprium ut malis bona permisceant conqueritur Holofernes Judith victualia, quae secum apportavit, deficere, et quaerit si quo modo possit sui convivii participem efficere, cum apud gentilium pdo dispectus et vilis esse videtur cultus religionis Christianae, et exsecutores eius student ad inmunditiam idolorum seu ad inlecebras carnalium voluptatum pertrahere. 5 Sed illi fido animo et spe certa promittunt sibi gratiam celeriter subvenire divinam, insistunt precibus tota nocte istius mundi et lacrimarum fonte se baptizant; lavant cum
Abbreviated transcription (Latin):
bñdixer̃t illã om̃s tina uoce dicẽ¬
tes. Tũ gła hierłm. tu leticia ifrł.
tu honorificentia popłi nr̃i: quia
fecisti urilit̾ ⁊ cõfortatũ ÷ cortu¬
um. eo qđ castitatẽ amau̾is. n pꝰ
iuirũ cuũ alt̾m nescieris. Id̾o et
manꝰ dñi ꝯfortauit te: n⁊ id̾o eriᷤᷤ

Expanded text:
nedixerunt illam omnes una voce dicentes tu gloria Hierusalem tu laetitia Israhel tu honorificentia populi nostri quia fecisti viriliter et confortatum est cor tuum eo quod castitatem amaveris et post virum tuum alterum non scieris ideo et manus Domini confortavit te et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
udith nr̃a. hoc : scã eccłia res¬
puit: ⁊ quasi nocuum contẽpnit.
Qd̃ insequentib manifeste declara
filii idox. filii ioseph. filii orie. filii
elai. filii ianmor. filii gedeon. filii
rafaim. filii achitob. filii melchie.
filii enam. filii nathanie. filii sa¬
lathiel. silii sy meon. filii ruben:
& iur eiꝰ fuit manasses. qͥ mortuuᷤ
÷ in diebꝰ messis hordͤarie. Instabat
enim suꝑ alligantes manipulos
in campo. ⁊ uenit estꝰ suꝑ caput
eius. ⁊ mortuus ÷ in bethulia ciu
tate sua. i sepultꝰ ÷ illic cũ patͥbuᷤᷤ
suis. Erat aut̃ uidith relicta eui
uidua iam annis tͥb. ⁊ mensib sex:
& insuꝑiorib domꝰ sue fecit sibi
secretum cubiłm. in quo cũ pu¬
ellis suis clausa morabat᷑. ⁊ habẽs
suꝑ lumbos suos ciliciũ. ieuna¬
bat om̃ibꝰ dieb uite sue. preter
sabbata ⁊ neomenia. i festa domꝰ
isrł. Erat aut̃ eleganti aspec̃tu ni¬
mis. Cui uir suus reliq̃rat diuiti¬

Expanded text:
Iudith nostra, hoc est sancta ecclesia, resIudith nostra, hoc est sancta ecclesia, respuit et quasi nocivum contemnit, quod in sequentibus manifeste declarabfilii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchiae, filii Enam, filii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben, et vir eius fuit Manasses, qui mortuus est in diebus messis hordiariae; instabat enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius, et mortuus est in itate sua, et sepultus est illic cum patribus suis. Erat autem Judith relicta ejus vidua jam annis tribus, et mensibus sex. Et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum, in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat diviti
Abbreviated transcription (Latin):
fusus lacͥmis dix̃. Equo animo es¬
tote frẽs:.i hos qͥnq dies expectemꝰ.
di miscdĩam. forsitan eñi indigna¬
tionem suam abscidit: n dat głam
nomini suo. Si aut̾ tnsactis qͥnq
dieb ñ uen̾it adiutoriũ: faciemꝰ
hec uerba q̃ lociti estis. Qͥnq dies
isti: qͥnq sensus corꝑis. cũ quib p̾sẽs
uita deducit᷑. posst̃ accipi. Quasi
eñi qͥnq dier̃ spatium ad inducias
doctor mners petit: qui corꝑale solati¬
um auditorib sius a dño p̾sentia¬
liter dandũ incliscrete ꝑmittit. qͣsi
in sua potestate sit sũmu datoris
mimificentia. cũ mag̾ tempꝰ ac mo¬
dus tͥbuendi indantũ ꝙ accipientiᷤᷤ
ꝯsistat potestate. Sin aut̾ p̾sentis
uite illis uixta ꝓmissũ suũ denega¬
tur a suꝑno iudice conferri ꝯmo¬
dũ: eos ꝑtinꝰ deser̃ ad illicitũ decli¬
nare appetitum. ⁊ cedendo ꝑsecu¬
toribꝰ suis corꝑale deuitare suppli¬
cium. Cuiꝰ conuentionis placitũ

Expanded text:
fusus lacrimis dixit: “Aequo animo esfusus lacrimis dixit: “Aequo animo estote, fdiam. Forsitan enim indignationem suam abscindet, et dabit gloriam nomini suo. Si autem transactis quinque diebus non venerit adjutorium, faciemus haec verba, quae locuti estis.  Cap. isti quinque sensus corporis, cum quibus praesens vita deducitur, possunt accipi. Quasi enim quinque dierum spatium ad indutias doctor iners petit, qui corporale solatium auditoribus suis a Domino praesentialiter dandum indiscrete promittit, quasi in sua potestate sit summi datoris munificentia, cum magis tempus ac modus tribuendi in dantis quam accipientis consistat potevitae illis juxta promissum suum denegatur a summo Judice conferri commodum, eos protinus sinunt ad illicitum declinare appetitum, et cedendo persecutoribus suis corporale declinare supplicium; cujus conventionis placitum
Abbreviated transcription (Latin):
ud̃o ñ ÷ qͥ adiuuet. cũ ꝓst̾nam ante
ocłos eoꝵ insiti ⁊ ꝑditiõe magna.
Et n̾c cong̾gate imiu̾sos. qͥ in ciuita¬
te sunt. ut sponte nos tͥclamꝰ om̃s
popłi holoferni. Meliꝰ ÷ eñi ut cap¬
tiui b̾ndicamꝰ dñm iuuenteᷤᷤ. quã
moriam᷑ .⁊ simꝰ obꝓbriũ om̃i carni.¬
H uox carnaliũ ÷ qͥ fide tantum
manẽt in eccłia. ceter̃ moribꝰ uald
discreyant: uixta illã euangłii ꝑa¬
bolã ubi mali pisces cũ bonis insa¬
gena dñi hactenꝰ in clusi memorãt᷑.
donec ad litus futuri iudicii ꝑduc̾ti.
penitꝰ excludant᷑. Hii quoq p̾sentis
uite in cõmoda gͣuit̃ ferentes. meliꝰ
esse credunt p̃sentib uti delitiis:
quã ꝓ xp̃i nõie corꝑalib affici penis.
⁊ celestib ꝓ hoc infuturo remune¬
rari bonis. Tales frequent᷑ magist᷑s
srios in portunis q̃rimoniis gͣuant:¬
⁊ sibi ad luxum scłi sequendũ assẽ¬
fatigati his clamoribꝰ.⁊ his fletibũ¬
siluissent lassati: exurgens orias in¬

Expanded text:
diuvet cum prosternamur ante oculos eorum in siti et perditione magna. Et nunc congregate universos qui in civitate sunt, ut sponte nos tradamus omnes populi Holoferni. Melius est enim ut captivi benedicamus Dominum viventes, quam moriamur et simus obprobrium omni carni vox carnalium est qui fide tantum manent in ecclesia, ceterum moribus valde discrepant, iuxta illam evangelii parabolam ubi mali pisces cum bonis in sagena Domini hactenus inclusi memorantur, donec ad litus futuri iudicii perducti poenitus excludantur. 14 Hi quoque praesentis vitae incommoda graviter ferentes melius esse credunt praesentibus uti deliciis quam pro Christi nomine corporalibus affici poenis, et caelestibus pro hoc in futuro remunerari bonis. Tales frequenter magistros suos inportunis querimoniis gravant, et sibi ad luxum saeculi sequendum assen «Et cum fatigati his clamoribus et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ os sc̃e femine uoluit p̾monstre: qd̾
sciebat nefarium principem nequi¬
tia sua ꝓmereri. Necnon ⁊ illud eti¬
am in mystico oꝑe p̾sagare: quod
om̃is hereticꝰ. suie scismaticꝰ. seu cẽ
iudeus uł paganꝰ. qͥ eccl̃iam xp̃i pͣ
uo doginate seu ꝑu̾so exemplo cor¬
rumꝑe uoluerit: ꝓpͥo suꝑbie sue
gladio capt̃ uoluntatis miq ꝑ sẽ
tentiam iusti iudicis amputet᷑.
ac inferni cruciatib subigenduᷤᷤ.
penas doloꝵ sentiet met̾num.
factum ÷ autem uidith cũ cessass
clamare ad dñm: surrex̃ de loco
quo iacuerat ꝓstrata dño: uoca¬
uitq abram suam. Ꝙ descendẽ
in domum suam abstulit a se cili
cium. nexuit se uestibꝰ uiduitatiᷤᷤ
sue: & lauit corpꝰ simm. nunixit
se mirro optimo. n discͥminauit
crinem capitis sui. nimposuit mi¬
itram caput suum. ninduit se
uestimentis iocunditatis sue. in¬
duitq sandalia pedib suis. assũp¬
splendorem: qm̃ om̃is ista ꝯpositio
ñex libidine s ex uͥtute pendebat.

Expanded text:
 os sanctae feminae voluit praemonstrare quod sciebat nefarium principem nequitia sua promereri; nec non et illud etiam in mystico opere praesagare quod omnis hereticus sive scismaticus, seu etiam Iudaeus vel paganus, qui ecclesiam Christi pravo dogmate seu perverso exemplo corrumpere voluerit, proprio superbiae suae gladio caput voluntatis iniquae per sententiam iusti iudicis amputetur, et inferni cruciatibus subigendus poenas dolorum sentiet in aeternum. factum est autem cum cessasset clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a cium, et exuit se vestibus viduitatis, et lavit corpus suum, et unxit se myrrha optima, et discriminavit crinem capitis sui, et imposuit mitram super caput suum, et induit se vestimentis iucunditatis suae induitque sandalia pedibus suis adsumpsplendorem quoniam omnis ista conpositio non ex libidine sed ex virtute pendebat et
Abbreviated transcription (Latin):
eloquium ur̃m corda eoꝵ erigite:
ut meniores sint. quia temptati st̃
patres nr̃i. ut ꝓbarent᷑ siue recole¬
rent dñi suum. Memores eẽ. debẽt.
multas bulationes ꝓbatꝰ amicuᷤᷤ¬
d̾ĩ effec̾tus÷. Sic ysaac. sic iacob. sic

Expanded text:
loquio vestro corda eorum erigite ut memores sint quia temptati sunt patres nostri ut probarentur si vere colerent Deum suum memores esse debent multas tribulationes probatus Dei amicus effectus
Abbreviated transcription (Latin):
dicti reuocant᷑. Es b̃n in euuangłio
illa decem lepsoꝵ mundatio de¬
signat. In lepra quippe ce pars cuti
in fulgorẽ ducit᷑. & pars in colore
sano retinet᷑. Leꝑsi itaq hereticoᷤᷤ
expͥmunt: quia ditm rectis pita
ꝑmiscent. colorẽ sonũ maculis
asꝑgunt. Unde & bñ ut saluent᷑
clamant iħu p̾ceptor. Qui enim
in eius u̾b se errasse signifieant hc
saluandi humilit̃ preceptorẽ uo

Expanded text:
dicti revocantur; quos tamen in Evangelio dicti revocantur; quos tamen in Evangelio illa decem leprosorum mundatio designat. In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur, et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaque haereticos exprimunt, qui dum rectis prava permiscent, colorem sanum maculis aspergunt. Unde et bene ut salventur, clamant: « Jesu, praeceptor, » qui enim in ejus verbis se errasse significant hunc salvandi humiliter praeceptorem vo
Abbreviated transcription (Latin):
citiꝰ in sua pͣuitate cogniti. qđ uellẽt
minime ꝑsuacdent. Rursũ si semꝑ
recta sentirent: ꝓfecto heretici non
sussent. S dum fallendi arte ad
rtͣq deseriuunt. ⁊ ex mał bona ĩ¬
ficiunt. & ex bonis mała ut recipi¬
ant᷑ abscondt̃: sic̃ qui ueneni po¬
cłm porrigit. oram pocłi dulceli¬
ne mellis tangit. Dumq hoc quod
dulce est pͥmo tractu clelibatur:
etiam illd̾̃ quod ÷ mortifer̃ iundu¬
bitant̃ absorbet᷑. Ita heretici licet
ꝑmisceant recta ꝑuersis. ut osten¬
dendo bona auditores sibi attͣ¬
hant. & exhibendo mala latent̃
eos peste corrũpant. Aliquando
tam̃ p̾dicatiõe sc̃ẽ eccłie. i exhorta¬
tione correcti. ab hac sensus sui di¬
dens uictoriã iudith reliquit
errorem pristinum. ce associatus
est israhelitis ꝑ credulitatẽ. circũ¬
cidens carnẽ p̃putũ sui. &e apposi¬
tus: ad popłm dĩ. Huic ce amici
iob reconciliationis sue sac̾sium
eiusdẽ sci uiri manib offerunt:
atq ad suꝑni uidicis grãm. ł ad¬

Expanded text:
citius in sua pravitate cogniti, quod vellent minime persuaderent. 8 Rursum si semper recta sentirent, profecto heretici non fuissent; sed dum fallendi arte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala, ut recipiantur, abscondunt. Sicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedine mellis tangit, dumque hoc quod dulce est primo tactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. 9 Itaque heretici, licet permisceant recta perversis, ut ostendendo bona auditores sibi adtrahant et exhibendo mala latenter eos peste corrumpant, aliquando tamen praedicatione sanctae ecclesiae et exortatione correcti, ab hac sensus sui didens victoriam Judith, reliquit errorem pristinum, et associatus est Israelitis per credulitatem circumcidens carnem praeputii sui, et appositus est ad populum Dei. Hinc et amici Job reconciliationis suae sacrificium ejus de sancti viri manibus offerunt, atque ad superni judicis gratiam vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
t factum est Uiii. c¬
cum cessass loqui achior uer¬
ba hec: irati sunt om̃s magnates
holofernis. ⁊ cogitabant int̾ficere
eum dicentes adalterntrũ. Qs iste¬
÷ qui filios ifrł̃ posse dicat resiste¬
re regi nabuchodonosor & exerci¬
tib eius homines mnermes. ⁊ sine
uirtute. i sine ꝑitia artis pugne:
ut gͦ agnoscat achior qm̃ fallit noᷤᷤ.
ascendamꝰ in montana. & cũ capti
fuerint potentes eoꝵ. t̾c cũ eisdẽ¬
gladio tnͣsuerb̾abit᷑. Magnateᷤᷤ
holofernis audito uĩtatis testimo¬
nio irascunt᷑: cũ hii qui in fastu
mundano suꝑbiunt. testifican¬
te eunͣgłio uirtutẽ xp̃i irritant᷑.
atq p̾dicatores ip̃iꝰ simul cũ cetera
turba fidelium interimere minã¬
tur. Qsi homĩes iuermes & in habi¬
les pugne forinsecꝰ despiciunt: qui
iugorẽ animi eor ce sidĩ uirtutẽ
qͥb inuisibilit̃ ꝯtͣ hostes sꝑitales
pugnant. consid̾are in teriꝰ neqͣunt.
Q si turbe ꝑiture p̾cones u̾itatis
tradere iubent: qui spe falsa po¬

Expanded text:
t factum est, cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis, et cogitabant interficere eum, dicentes ad alterutrum: Quis est iste, qui filios Israel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor, et exercitibus ejus, homines inermes, et sine virtute, et sine peritia artis pugnae? Ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos, ascendamus in montana: et cum capti fuerint potentes eogladio transverberabitur. » Magnates Holofernis audito veritatis testimonio irascuntur, cum hi qui in fastu mundano superbiunt testificante Evangelio virtutem Christi irritant, atque praedicatores ipsius cum caetera turba fidelium interimere minantur, quasi homines inermes et inhabiles pugnae forinsecus despiciunt, qui vigorem animi eorum et fidei virtutem, quibus invisibiliter contra hostes spirituales pugnant, considerare interius nequeunt, quasi turbae periturae praecones veritatis tradere jubent, qui spe falsa po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquant. sim dibalarii ꝯtra
eos eg̾lłi. iaculis ꝑt̾ritos fugant.
tioni frequentiꝰ adherent. testi¬
monioꝵ diuinor̾sagittis maliuo¬
los ꝑturbant. At illi eũ uocum
suum ad effectum ꝑducere ueq̃¬
unt: iunc̃tum ad arborẽ mani¬
bus et pedibus ligare disponunt:
quia militem. xp̃i cum ꝑsuasu pͣuo
seducere ñ possunt: crucis ac mor

Expanded text:
propinquant fundibalarii contra propinquant fundibalarii contra eos» egressi iaculis perterritos fugant; tioni frequentius adhaerent, testimoniorum divinorum sagittis malivolos perturbant. 3 At illi, cum votum suum ad effectum perducere nequeunt, «vinctum ad arborem manibus et pedibus ligare» disponunt; quia militem Christi cum persuasu pravo seducere non possunt, crucis ac mor
Abbreviated transcription (Latin):
eius: nos autem moysi discipłi su¬
mus. Quia eum ꝑditum estima¬
uerunt. qui de suo consortio seꝑa¬
tus redemptoris discipła tui ad he¬
sisset quem crucifigere ac morti
tradere iam tunc decreuerant:
Un bñ huic rõni ꝯuenit: qd̃ de a¬
chior factũ scͥptura ꝯmemorat
dicens. Tunc hołofernes p̃cepit
seruis suis. ut comp̾hendent achi¬
or ⁊ ducerent eum in bethuliã:
et traderent eum in manũ filior
ifrł. Et accipientes eum serui holo¬
fernis. ꝓfecti sunt ꝑ campestria.S
cum aꝑpinquassent ad montana:
exier̃ ꝯtͣ eos fundibalarii. Illi aut̃
diuertentes a latere montis. ligaue
runt achior ad arborẽ manibus
& pedib. ⁊ sic uĩctum de restibus
dimiser̃ eum. ⁊ reu̾si sunt ad do¬
minũ suum. Sertu holoferni s
comp̃hensum achior ꝑ campestria
ducunt: cum ꝑsecutores fidĩ catho
lice. confessorem. xp̃i ad illicita de¬
sidĩa. et adlatam atq spaciosam
uiam scłi que ducit ad mortem.
ꝓthere cupiunt. S cũ ad montes

Expanded text:
is, nos autem Moysi discipuli sumus», quia eum perditum aestimaverunt qui de suo consortio separatus redemptoris discipulatui adhaesisset, quem crucifigere ac morti tradere iam tunc decreverunt. Unde bene huic rationi convenit quod de Achior factum Scriptura commemorat dicens: VI 1 «Tunc Holofernis praecepit servis suis ut conprehenderent Achior ut ducerent eum in Bethuliam et traderent eum in manu filiorum Israhel et accipientes eum servi Holofernis profecti sunt per campestria sed cum adpropinquassent ad montana exierunt contra eos fundibalarii illi autem divertentes a latere montis ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum de restibus dimiserunt eum et reversi sunt ad dominum suum». 2 «Servi Holofernis conprehensum Achior per campestria ducunt», cum persecutores catholicae fidei confessorem Christi ad inlicita desideria et ad latam atque spatiosam viam saeculi, quae ducit ad mortem, pertrahere cupiunt; sed «cum ad montes
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi filii isrł cognito aduentu ho¬
lofernis ext̾riti st̃. ⁊ cepert̃ p̾para¬
re munitiões & clamare ad ln̾m
instantissima orõne. U De eo qđ
eliachim sac̾dos magnꝰ filios isrł
confide de dĩ potẽtia cohortatur
.Lll. Qd̃ holofernes audiens fili¬
os isrł mnera montium conclu¬
suis exqͥrit ic̃n filii isrł originẽ
ducerent. uł q̃ eoꝵ uirtꝰ ẽẽt. cui
achior pleniꝰ de hac re respondit.
cipes holofernis eum ad betuliã¬

Expanded text:
Ubi filii Israel, cognito adventu Holofernis, exterriti, et coeperunt praeparare munitiones et clamare ad Dominum instantissima voce. De eo quod Eliachim sacerdos magnus filios Israel confideV. Quod Holofernes audiens filios Israel itinera montium conclusuis exquirit, unde filii Israel originem ducerent, vel quae eorum virtus esset, cui Achior plenius de hac re respondit. cipes Holofernis. « Nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
duxer̃. ix. De eo qđ holoferne
exercitum ad bethuliam admo¬
uit. ⁊ eor a q ductũ incidi p̾ce¬
pit. eosq a fontib arceri. .x. Qd¬
ciues bethulie sitis penuria co¬
artati ad oziam uener̃ p̾cantes
irbem tͣdi in manꝰ holofernis.
qͦs ille qnq adhuc dies expectare
carmi p̾sbit̾os arguit ꝓ eo quod
orias pͥnceps diem lib̾ationis do¬
mino statuit. ip̃aq se ad lib̾an¬
dum popłm acciungens ñ uult
qͥd sit actura inqͥri. Xll. Iudith¬
suscepta ab exploratorib adho¬
losernem ducta:.XLLI. Holofer¬
nes sciscitat᷑ iudith quam ob

Expanded text:
UT VII. De eo quod Holofernes exercitum ad Bethuliam duxit, et eorum aquaeductus incidi praecepit, eosque a fontibus arceri. Quod Bethuliae cives, sitis penuria coarctati, ad Oziam venerunt, precantes urbem tradi in manus Holofernis, quos ille quinque adhuc dies exspectare Charmi presbyteros arguit pro eo quod Ozias princeps diem liberationis Domino statuit, ipsaque se ad liberandum populum accingens, non vult quid sit actura inquiri. « Etst, quae, suscepta ab exploratoribus, ad Holofernem deducta est. Holofernes sciscitatur Judith quam ob
Abbreviated transcription (Latin):
umnitabilẽ uob añ ocłos cordis sẽ¬
ꝑ ponite: quatinꝰ illiꝰ scĩtatis
m̃itũ ad equãtes. de t̾reno reg¬
no acl celestis regni apicẽ cons¬
cend̾e ualeatis. ꝑ ip̃iꝰ scilicet gͣ¬
tiam qͥ illas scas mulieres tͥum¬

Expanded text:
imitabilem, vobis ante oculos cordis semimitabilem, vobis ante oculos cordis semper ponite, quatenus illius sanctitatis meritum adaequantes de terreno regno ad caelestis regni apicem conscendere valeatis: 9 per ipsius scilicet gratiam qui illas sanctas mulieres t
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod sꝑitales hostes anum uigo¬
re. & corꝑales consilii maturitate
uicert̃. Sic ⁊ ur̃a n̾c laudabilis
prudentia. q̃ iam hostes suos ñ
parua ex parte uicit. si in bono
cepto ꝑseuerare atꝙ semcr ip̃am
semꝑ meliorare contenderit: cũ¬
ctos aduersarios suos felicit̾ suꝑa¬
bit. Adhuc gͦ in agone consisti¬
tis. ac ido necesse ÷ diuinũ im¬
plorare auxiliũ: ut qͥ suo san¬
guine mortẽ uicerat. mortisꝙ
auctorẽ captiuau̾at: in certami¬
ne istius mũdi u̾am uob̃ uicto¬
riam pariat. sic q u̾acit̾ tͥum¬
phantes ad et̾ne beatitudinis
gaudia uos ꝑuenire concedat.
Accipite gͦ uidith omoniam
ur̃ãm castitatis exemplar. & tri¬
umphali laude ꝑpetuis eã p̾co¬
niis declarate: ip̃mq suꝑ om̃ia
bñdicite. qͥ ei talẽ uͥtutẽ tͥbuit.
ut inuictũ om̃ib hominibꝰ uin¬
ceret. insuꝑabilẽ suꝑaret. Hest̃
qͦq similit̾ reginã regina in
om̃i pietatis.⁊ scĩtatis actione

Expanded text:
eo quod spiritales hostes animi vigoeo quod spiritales hostes animi vigore, et corporales consilii maturitate vicerunt. Sic et vestra nunc laudabilis prudentia, quae jam hostes suos non parva ex parte vicerat, si in bono coepto perseverare atque semetipsam semper meliorare contenderit, cunctos adversarios suos feliciter superabit. Adhuc ergo in agone consistitis, ac ideo necesse est divinum implorare auxilium, ut qui suo sanguine mortem vicerat, mortisque auctorem captivaverat, in certamine istius mundi veram vobis victoriam pariat; sicque veraciter triumphantes, ad aeternae beatitudinis gaudia vos pervenire concedat. Accipite ergo Judith homonymam vestram, castitatis exemplar, et triumphali laude perpetuis eam praeconiis declarate: ipsumque super omnia benedicite qui ei virtutem talem tribuit ut invictum omnibus hominibus vinceret, insuperabilem superaret. 8 Hester quoque similiter reginam, regina, in omni pietatis et sanctitatis actione
Abbreviated transcription (Latin):
omine electe. et merito mag¬
ne pietatis ab om̃ib ueneran¬
de atq amande Iudith augꝰ¬
nam in xp̃o supplex optat salutem.
Cum celsitudo magnitudinis ur̃e.
atq largitio benignitatis. q̃ non
solum amicis. s etiam inimicis
ab ipsiꝰ dñi ore instructa ꝓdesse
didicit. płimos faciat sibi deuotos: noꝰ
&̃ quantulac̃q pars pleb a do uob̃ cõ¬
crarũ orõnum ñ sumꝰ om̃ino ua¬
offerimꝰ. dep̾cantes ut ip̃iꝰ dono
diu incolumes.⁊ in futura ui¬
ta semꝑ sitis felices atq gauden¬
tes. Decet̾o qͥa uos comꝑi lauda¬
bili excellere iugenio. & scãrum
rat uͥtutes ac studiũ in bono oꝑe
imitari: ñ frust᷑ arbitratꝰ sũ qua¬
ridã illar̃ istoriam allegorico
sensu ad sc̃e eccłie mist̾ium a nob̾
tͣnslatã ur̃o nõi dicare atq tnͣs¬
mittere. iudith uidelicet atq
hester. qrũ unã coequatis nõie.
alt̾am dignitate. Ꝙ quidẽ ob
insigne m̾itũ uirtutis tam uiriᷤᷤ
quã ĩ feminis sunt imitabiles:

Expanded text:
ominae electae et merito magnae pietatis ab omnibus venerandae atque amandae, Iudith auguaeternam in Christo supplex optat salutem. 2 Cum celsitudo magnitudinis vestrae atque largitio benignitatis quae non solum amicis, sed etiam inimicis, ab ipsius Domini ore instructa, prodesse didicit, plurimos faciat sibi devotos; nos etiam, quantulacumque pars plebis a Deo vobis comcrarum orationum non sumus omnino vaofferimus: deprecantes ut ipsius dono diu hic incolumes et in futura vita semper sitis felices atque gaudentes. 4 De cetero, quia vos comperi laudabili excellere ingenio et sanctarum rat, virtutes ac studium in bono opere imitari, non frustra arbitratus sum quarumdam illarum historiam, allegorico sensu ad sanctae ecclesiae mysterium a nobis translatam, vestro nomini dicare atque transmittere, Iudith videlicet atque Hester: quarum unam coaequatis nomine, alteram dignitate. 5 Quae quidem ob insigne meritum viquam etiam feminis sunt imitabiles,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑauit. Li. De nabugodono¬
sor rege assirioꝵ. qͥ ꝓpt̾ sp̃cos ñ¬
tios suos. holofernẽ pͥncipem
militie cũ exercitu direx̃ ut ei
omĩem occidentẽ subiugaret
.III. Ubi holofernes ꝓuintias
deuastans diu̾sar regioñ le¬
gatos ad se missos suscepit. qui
se ⁊ cuncꝰta sua ei tͣclider̃t. IIIl.
Qd̃ holofernes ex his qͦs ceꝑat sibi¬

Expanded text:
UT II. De Nabuchodonosor rege Assyriorum, qui propter spretos nuntios suos Holofernem principem militiae cum exercitu direxit, ut ei omnem Occidentem subjugareII. Ubi Holofernes provincias devastans diversarum regionum legatos ad se missos suscepit, qui se et cuncta sua ei tradiderungatos ad se missos suscepit, qui se et cuncta sua ei tradiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
na aurem cuam et obliuisc̾e̾ popłm
tuum. & domum patris tui: qm̃
concupiuit rex speciem tuam. qr
ip̃e ÷ dñs deus tiuis. Unde subseqͥ¬
tur ꝑ mardochei typum. sollerti¬
am magistror demonstrando scͥp¬
tura dicens. Qui deambulabat
cotidie ante uestibulum domus
inqua electe uirgines seruabant᷑.
curam agens salutis hester. et
scire uolens quid ei accideret. Qa
sc̃i doctores cura ꝑuigili cotidie
excubant in doctrina euangłii:
ut plebis sibi cõmisse explorent
crudelitatem & oꝑationem. si forte
reglam recte fidi ꝑ quam salus
eterna adipiscit᷑ intenta mente
sequant᷑. si cliligentiam habeant
in cultura clĩ. nin bonoꝵ oꝑum
obseruantia. ꝑ quam regni celestiꝰ
merces in futura uita ꝓut᷑. Hec
eñi ulla hora huiꝰ sollum amis
nacua sieri potist: apud cos in qͦr̃
cordib arbor am l

Expanded text:
bliviscere populum tuum, et domum patris tui; quoniam concupivit rex speciem tuam, quia ipse est Dominus Deus tuus . » Unde subsequitur per Mardochaei typum solertiam magistrorum demonstrando Scriptura dicens: « Qui deambulabat quotidie ante vestibulum domus, in qua electae virgines servabantur, curam agens salutis Esther, et scire volens quid ei accideret. » Quia sancti doctores cura pervigili quotidie excubant in doctrina Evangelii, ut plebis sibi commissae explorent credulitatem et operationem, si forte regulam rectae fidei, per quam salus aeterna adipiscitur, intenta mente sequantur, si diligentiam habeant in cura Dei et in bonorum operum observantia, per quam regni coelestis merces in futura vita promeretur; nec enim ulla hora hujus sollicitudinis vacua fieri potest apud eos in quorum cordibus ardor
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑatione sequerent᷑. ipsiꝰ discipli¬
natui salubrimo subrogauit: scili¬
cet ut ꝓfectu ficłi ⁊ om̃ium uirta¬
tum adornata fulgore. ad regis su¬
ꝑni thorimm ꝑ om̃ia habilis ĩuemi¬
ret᷑. Q noluit᷑ indicare popłm et
patriam suam. Mardocheis em̃
p̃ceꝑat. ut de hac re om̃mo reticeret.
Holuit em̃ eccłia gentiũ scõr doctor̾
p̃ceptis instructas pate n popłi siu ꝓ¬
ta. neqͣquã ult̾ obꝓbriũ sustinet pͥsti¬
ne impictatis. Cui cẽ ꝑ ꝓpħam dñs p̃¬

Expanded text:
na operatione sequerentur, ipsius disciplinatui saluberrimo subrogavit; scilicet ut profectu fidei et omnium virtutum adornata fulgore, ad regis aeterni thorum per omnia habilis inveniretur. « Quae noluit indicare populum et patriam suam, Mardochaeus enim praeceperat ut de hac re omnino reticeret. » Noluit enim Ecclesia gentium, sanctorum doctorum praeceptis instructa, patriae et populi sui prota, nequaquam ultra opprobrium sustinet pristinae impietatis. Cui etiam et p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃busse. Uñ nemo nos rephend̾e debet. qꝙͣ
regis magni pia oꝑa aciusta iudicia
regi et udici omnium seculorum
eo refugit omnis miquitas. Si cu au¬
tem udettr incongruum esse
quod dicimꝰ: legat ysaiam ꝓphã
qui ꝙrum regem ꝑsarum. hominem
gentilem comꝑanit redemptori nr̃s
dicens ex ꝑsona dñi. Dabo tͥ chesau¬
ros absconditos. ⁊ archana secretor.
ut scias quia ego dn̾s. qui uoco nom̃

Expanded text:
praebuisse. Unde nemo nos reprehendere debet quod praebuisse. Unde nemo nos reprehendere debet quod regis magni pia opera ac justa judicia regi et judici omnium saeculorumeo refugit omnis iniquitas. Si cui autem videtur incongruum esse quod dicimus, legat Isaiam prophetam, qui Cyrum regem Persarum hominem gentilem comparavit Redemptori nostro, dicens ex persona Domini: « Dabo tibi thesauros absconditos et arcana secretorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
siue fidelis seu ettam ꝑfidi. ipsius ac¬
enim societas lucis ad tenebras: Aut
que conuentio xͥ ad beliał: S bona
facta ac itista iudicia cuiꝰquam ad
nullum melius referunt᷑. ꝗͣ ad illum
a quo ÷ om̃e bonum. de quo scͥptũ
Iudicabit orbem t̾re in equitate: et
poplos inueritate sua. Namsieut
gentilium errores atq impia facta:
ita nec fidelium tnͣgressiones atq
peccata facile ꝑsimilitudinem ue¬
ritati competunt. hec id̾o diximus:
quia quidam doctor. dauid factũ
in uriam nuxorẽ eis. figitraliter
cranfferunt ad xp̃m et eccłiam. Qd
cause ÷ ut aliquis dicat moy si du¬
bitationem ad aquam ꝯtͣditionis.
aaronis finctionem in factura uitu¬
li. salomonis libidinem. ezechie ar¬
rogantiam. petri negationem. ac
saulis blasphemrã redẽptori nr̃o fi¬
garalit̾ conuenire : at tn̾ rite nul¬
lus denegare potest: eor bona fac¬
ta ac rectã docłuã plurimũ illi cestimoniũ

Expanded text:
sive fidelis, sive etiam perfidi, istius acsive fidelis, sive etiam perfidi, istius acenim societas luci ad tenebras; aut quae conventio Christi ad Belial . » Sed bona facta ac justa judicia cujusquam ad nullum melius referuntur, quam ad illum de quo est omne bonum, de quo scriptum est: « Judicabit orbem terrae in aequitate, et populos in veritate sua . » Nam sicut gentilium errores atque impia facta, ita nec fidelium transgressiones atque peccata facile per similitudinem veritati competunt. Haec enim ideo diximus, quia quidam doctorum David factum in Uriam et uxorem ejus figuraliter transferunt ad Christum et Ecclesiam. Quid causae est ut aliquis dicat Moysis dubitationem ad aquam contradictionis, Aaronis fictionem in factura vituli, Salomonis libidinem, Ezechiae arrogantiam, Petri abnegationem ac Saulis blasphemiam Redemptori nostro figuraliter convenire? Attamen rite nullus denegare potest eorum bona facta ac rectam doctrinam plurimum illi testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
s sic rex stattierat p̃ponens mensis
singłos de principib suis: ut su¬
meret unusqͥsq quod uellet. hec
p̾fatio opulentissimi coniiii licet
hystorialit̾ cliuitiar̃ pompã acde¬
litiar̃ luxum regis potentis demõs¬
trare uideat᷑. tam̃ sacratiore mis¬
tiam. quas ile sccd̃m moctũ dis¬
pensationis sue unicuiq fideliũ
suor largit̾ distͥbuit significat.
Nec eñi aliciu rex ille ditissimus
qui uxoris sue fidelissime p̾cibus
exoratus uidor̾ quem innqui me¬
ditabant᷑ ĩminentẽ remouit in¬
teritum. quam redemptori nr̃o
ꝑfiguram aptat᷑. qui cotidie scẽ
eccłie que sponsa ipsius ÷ dilactiᷤ¬
sima orationib interpellatus.
liberat electos suos de hostium ma¬
nibus. atq inimicos eoꝵ digne subi¬
cit uindicte. Quod aut̃ hest̾ typũ
eccłie teneat: nulli dubium÷. Hec
ip̃a alicuius sponsa quam xp̃i ullo
modo dicenda ÷. Unde refugere
quislibet hanc int̾pretationẽ ñ de¬
bet: ꝓ eo quod ille rex hystorie̾ ꝑfidꝰ

Expanded text:
ex statuerat, praeponens mensis singulos de principibus suis, ut sumeret unusquisque quod vellet. » Haec praeparatio opulentissimi convivii, licet historialiter divitiarum pompam et deliciarum luxus regis potentis demonstrare videatur, tamen sacratiore mystiam, quas ille secundum modum dispensationis suae unicuique fidelium suorum largiter distribuit, significat. Nec enim alicui rex ille ditissimus, qui uxoris suae fidelissimae precibus exoratus, Judaeorum, quem iniqui meditabantur, imminentem removit interitum, quam Redemptori nostro per figuram aptatur, qui quotidie sanctae Ecclesiae, quae sponsa ipsius est dilectissima, orationibus interpellatus, liberat electos suos de hostium manibus, atque inimicos eorum dignae subjicit vindictae. Quod autem Esther typum Ecclesiae teneat, nulli dubium est; nec ipsa alicujus sponsa quam Christi ullo modo dicenda est. Unde refugere quilibet hanc interpretationem non debet, pro eo quod ille rex historicus perfi
Abbreviated transcription (Latin):
meis. Ill Cum autem uenis¬
set tempus singłar̃ ꝑ ordinẽ pu¬
ellarimi intrarent ad regẽ: exple¬
tis om̃ib q̃ ad cultum mulie¬
brem ꝑtinebant. mensis duode¬
cimꝰ uertebat᷑. Ita ut dum taxat
sex mensib ungerent᷑ oleo myrti¬
no. et aliis sex quib dam pigmentiᷤᷤ
et aromatib uterent᷑. Quid ÷ qd̾
puelle q̃ ad regis cubicłm intro¬
ducende erant. duodecim m̃sibꝰ
oleo atq aromatib p̾ꝑabant᷑. ita
ut sex mensib oleo myrtino qͥ bo¬
ni odoris esse constat unguerent᷑.¬
& aliis sex pignientis .⁊ aromatib

Expanded text:
 Cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum ut intrarent ad regem, expletis omnibus quae ad cultum muliebrem pertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita duntaxat ut sex mensibus oleo ungerentur myrrhino, et aliis sex quibusdam pigmentis et aromatibus uterentur. » Quid est quod puellae quae ad regis cubiculum introducendae erant, duodecim mensibus oleo atque aromatibus praeparabantur, ita ut sex mensibus oleo myrrino, quod boni odoris esse constat, ungerentur; et aliis sex, pigmentis et aromatib
Abbreviated transcription (Latin):
memoratꝰ iosephus refert. errum
.eẽ. filium xersis regis. qui pꝰ dariũ
patrłm scium regnauit in ꝑside.
hunc gͦ oyrum dicit artarrersen
apud grecos uocari: qui longimanꝰ
cognominabat᷑. regnum tenens an
pore fuisse. Nunꝗͣ eñi ezras deip̃a
siluiss. qui scribit eo temꝑe errã
& neemiam reu̾sos. eẽ. de babilone.
et ea deinceps consecuta q̃ ab ista
referunt᷑. Ensebiꝰ gͦ in chronieis
suis arbitrat᷑ hunc assuierum. ẽẽ.

Expanded text:
memoratus Josephus refert Cyrum esse filium Xerxis regis, qui post Darium patruum suum regnavit in Perside. Hunc ergo Cyrum dicit Artaxerxem apud Graecos vocari, qui Longimanus cognominabatur, regnum tenens annpore fuisse, nunquam enim Esdras de ipsa siluisset, qui scribit hoc tempore Esdram et Mennam reversos esse de Babylone, et ea deinceps consecuta quae ab his gesta referuntur. Eusebius ergo in Chronicis suis arbitrabatur hunc Assuerum esse
Abbreviated transcription (Latin):
sit sibi afferri hystorias et amales
pͥor tempor. qͥ dum corã eo legerẽ¬
tur ꝑuentum ÷ ad locum ubi mar¬
docheus enuchos insidiatores ꝓdi¬
dit. ob quod eũ rex uocato aman
stola regali et diademate decorari
p̾cepit. ⁊ equo regio suꝑpositum a¬
micũ regis ꝑ ip̃m amaa p̾cdicari.

Expanded text:
sit sibi afferri historias et annales priorum temporum, qui dum coram eo legerentur, perventum est ad locum ubi Mardochaeus eunuchos insidiatores prodidit, ob quod cum rex, vocato Aman, stola regali et diademate decorari praecepit, et equo regio superpositum amicum regis per ipsum Aman praedicari.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ficere gestut: ħ sꝑitalib hoe
÷ sacris uirtutib hostes suos ꝑ di¬
umum adiutorium suꝑare contẽ¬
dunt. Unde certum eis semper
p̾statur auxiliũ: sic̃ insequentibꝰ
Perierunt in p̾lio: a facie dñ m̃i.
Dñs enim fortis dñs potens inplio.
ipse dabit uirtutẽ. ⁊ fortitudinẽ
plebi sue. ⁊ ꝑtextor salutariũ xp̃i

Expanded text:
ficere gestiunt, sed spiritualibus, hoc est, sacris virtutibus hostes suos per divinum adjutorium superare contendunt: unde certum eis semper praestatur auxilium, sicut in sequentibus Perierunt in praelio a facie Domini mei. » Dominus enim fortis Dominus, potens in praelio ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae, et protector salutarium Christi
Abbreviated transcription (Latin):
a dũo dispensator consertus sus in
temꝑe trttici dat mensurã. uoce
dñica laudat᷑: et suꝑ om̃ia bona
sua constituendus ꝑmittit᷑. U̾n neces
sez ut qui u̾bi pocula ministrat. dis¬
cretionis normam teneat: quatinus
de ministio suo mag̾laudẽ⁊ p̾mia ꝗͣ¬

Expanded text:
a domino dispensator, conservis suis in a domino dispensator, conservis suis in tempore tritici dat mensuram, voce Dominica laudatur, et super omnia bona sua constituendus promittitur. Unde necesse est ut qui verbi pocula ministrat, discretionis normam teneat, quatenus de ministerio suo magis laudem
Abbreviated transcription (Latin):
atur actionis. Sic inquietis pona¬
tur modus: ut tam̃ ociosis ñ fiat
torpor securꝰ. Sic ab impacientibus
extinguat᷑ ira: ut tñ remissis acle¬
nib ñ crescat negligentia. Sic le¬
nes accendant᷑ ad zelum: ut tu ira¬
cundis non addat᷑ incedium. Sic
tenacib infundat᷑ tͥbriendi lar¬
gitas: ut tam̃ ꝓdigis effusionis
frena minue laxent᷑. Sic ꝑdi¬
gis p̾dicet᷑ parcitas. ut tñ tenaci¬
bus ꝑttura rer̃ custodia ñ au¬
geatur. Sic in continentib laude¬
tur coniugium: ut t̾n continẽ¬
tes ñ reuocent᷑ ad luxũ. Sie con¬
tinentib laudet᷑ uirginitas cor¬
poris: ut t̾n in conuigib despecta¬
ñ fiat fecũditas carnis. Sic p̾di¬
canda sunt bona: ne ex latere
iubeant᷑ . ⁊ mala. Sic laudanda
sunt bona sũma: ne desꝑent᷑ ul¬
tima. Sic nutrienda sũt ulti¬
ma: nec dum credunt᷑ sufficẽ.
nequaꝗ tendatur ad summa. Sertuis
gͦ fidelis et prudens qui constitutus

Expanded text:
atur actionis. Sic inquietis ponaatur actionis. Sic inquietis ponatur modus, ut tamen otiosis non fiat torpor securus. Sic ab impatientibus exstinguatur ira, ut tamen remissis ac lenibus non crescat negligentia. Sic lenes accendantur ad zelum, ut tamen iracundis non addatur incendium. Sic tenacibus infundatur tribuendi largitas, ut tamen prodigis effusionis frena minime laxentur. Sic prodigis praedicetur parcitas, ut tamen tenacibus periturarum rerum custodia non augeatur. Sic incontinentibus laudetur conjugium, ut tamen jam continentes non revocentur ad luxum. Sic continentibus laudetur virginitas corporisnon fiat fecunditas carnis; sic praedicanda sunt bona, ne ex latere jubeantur et mala; sic laudanda sunt bona summa, ne despiciantur ultima, sic nutrienda sunt ultima, ne dum creduntur sufficere, nequaquam tendatur ad summa. Servus ergo fidelis et prudens, qui, constitutus
Abbreviated transcription (Latin):
serua manctata. Et item. Si uis
ait ꝑfectus esse: uade uende om̾ia
que habes. ⁊ da pauꝑib: ⁊habebis
thesatir̃ in celo: ⁊ ueni sequere me.
lebri ac sacro conuuno doctores
suos suꝑ mensam sc̃ar̃ sept᷑ar̃. ut
ut unicuq sidelium dispensẽt
cuiisq qualitatẽ ꝯformẽt u̾bi p̃¬
dicationẽ. ut inde sumat unꝰqͥsq
qͦd sibi possibile  utile esse ꝑspere¬
rit. Tanta quippe arte uox doctoris
temꝑanda ÷: ut cũ dit̾isa sint audi¬
torum uitia. & singłis inueniat᷑ congru¬
a: et tamen sibimet ipsi ñ sit diu̾sa.
ut inter passiones medias uno quidẽ
ductu tuͣseat: s more ancipitis gla¬
dii tumores uirtatũ cogitationum
carnalium ex diu̾so latere incidat:
quatinꝰ sic suꝑb̾ p̾dicet᷑ humilitas:
ut tñ tumidis ñ augeat᷑ metris.
Sic timid̾ infuidat᷑ auctoritas:
ut tam̃ stiꝑbis non crescat effrena¬
tio. Sic ociosis ac torpentib p̾dice¬
tur sollicitudo boni oꝑis: ut tam̃
inquietis ĩmod̾ate licentia ñ auge¬

Expanded text:
is, ait, perfectus esse, vade, vende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me .lebri ac sacro convivio doctores suos super mensam sacrarum Scripturarum, ut unicuique fidelium dispensent scujusque qualitatem conforment verbi praedicationi, ut inde sumat unusquisque quod sibi possibile et utile esse perspexerit. Tanta quippe arte vox doctoris temperanda est, ut cum diversa sint auditorum vitia, et singulis inveniatur congrua, et tamen sibimetipsi non sit diversa; ut inter passioductu transeat, sed more bicipitis gladii tumores cogitationum carnalium ex diverso latere incidat, quatenus sic superbis praedicetur humilitas, ut tamen timidis non augeatur metus, sic timidis infundatur auctoritas, ut tamen superbis non crescat effrenatio. Sic otiosis ac torpentibus praedicetur sollicitudo boni operis, ut tamen inquietis immoderatae licentia non auge
Abbreviated transcription (Latin):
rex ininuo furore suecens: int̾ro¬
gauit sapientes qͥ ex more regio sẽꝑ
ei aderant. et illorũ faciebat cunc̃ta
confilio. scientium leges ac iupa ma¬
iorum. erant autẽ pͥmi ⁊ ꝑximi
echarsena. nsechar. et admatha. et
tharsis. ⁊ mares. ⁊ marsana. ⁊ manu¬
cha septem duces ꝑsarũ atq medor̃.
qͥ uidebant faciem eiꝰ. npͥmi pꝰ eũ resi¬
dere soliti erant: cui sentenne uasthi
regina subiaceret. q̃ assueri regis imꝑi¬
um quod ꝑ eunuchos mandaue¬
rat facere noluiss Responditq
manuchan: audiente rege atq
pͥncibus. Non solũ regem lesit
uasthi: s om̃s pͥncipes ⁊i popłos. qͥ
sunt incimetis ꝓuintus regis as¬

Expanded text:
rex, et nimio furore succensus, interrogavit sapientes, qui ex more regio semper ei aderant, et illorum faciebat cuncta consilio, scientium leges ac jura majorum erant autem primi et proximi, Charsena, et Sethar, et Admatha, et Tharsis, et Mares, et Marsana, et Mamuchan, septem duces Persarum atque Medorum, qui videbant faciem regis, et primi post eum residere soliti erant cui sententiae Vastregina subjaceret, quae Assueri regis imperium, quod per eunuchos mandaverat, facere noluisset. Responditque Mamuchan, audiente rege ac principibus; Non solum regem laesit Vasthi, sed omnes principes et populos, qui sunt in cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinẽ. erat em̃ pulchra
ualde. Que renuit.: &e ad regis imꝑi¬
uenire contempsit. Septimꝰ dies
conuiuii. plenitudinẽ temꝑor sig¬
nificat: in qua dñs incar natus.
om̃ia usst̾ia legis et ꝓpħar̃ quibus
pie mentes religiosor homiñ eatenꝰ
pascebant᷑ abundantiori gr̃a ma¬
nifestauit: De qua plenitudine
paulꝰ ad galachas scribens ait. Cum
autem uenit plenitudo temꝑor: mi¬
sit deus filium suum factum̃ ex mu¬
liere factum sub lege. ut eos qͥ sub le

Expanded text:
 erat enim pulchra valde. Quae renuit, et ad regis impevenire contempsit. » Septimus dies convivii pulchritudinem temporum significat, in qua Dominus incarnatus omnia mysteria legis et prophetarum, quibus piae mentes religiosorum hominum eatenus pascebantur, abundantiori gratia manifestavit. De qua plenitudine Paulus ad Galatas scribens ait: « Cum autem venit plenitudo temporum, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
se bene humili au̾it: uite exaltabi¬
tur. Hinc eaclem iu̾tas alibi in
euangłio ad cuscipłos ait. Dicite
ame quia mitis sum ⁊ humilies
corde: &e inuenietis requiẽ ani¬
aue: et honus meũ leue÷ Hibe¬
bant autẽ qͥ inuitati erant ad
regale conui .I. uium aureis po¬
ferebant᷑: Aureis pocłis bibunt:
qui in p̾ciosissimis sc̃i eu angłii
dictis sapientiam diuinrã hau¬
riuut. ħisq eibi diu̾sis uasis in¬
ferunt᷑: qui in lectionib legis et

Expanded text:
se bene humiliaverit, rite exaltabitur . » Hinc eadem Veritas alibi in Evangelio ad discipulos ait: « Discite a me quia mitis sum, et humilis corde, et invenietis requiem aniest, et onus meum leve . » « Bibebant autem, qui invitati erant ad regale convivium, aurcis po» Aureis poculis bibunt, qui in pretiosissimis sancti Evangelii dictis sapientiam divinam hauriunt; hisque cibi diversis vasis inferuntur, qui in lectionibus legis et
Abbreviated transcription (Latin):
accipunt. Dmaragelꝰ eñi gẽma
animia uiriditate uocata: pariũq
genꝰ: mamoris canclidlisimt. Et
apte dicit᷑ his duobꝰ lapidib pauui¬
mentum esse depictum. ubi lecta
fuerunt posita: quia ꝑ cancdorem
hoc÷ castitatem corꝑis. et ꝑ uiro¬
rem bone mentis in gr̃a cłi semꝑ¬

Expanded text:
accipiunt. Smaragdus enim gemma est accipiunt. Smaragdus enim gemma est a nimia viriditate vocata; Pariusque genus est marmoris candidissimi. Et apte dicitur his duobus lapidibus pavimentum esse depictum, ubi lecti fuerunt positi, quia per candorem, hoc est, castitatem corporis, et per virorem bonae mentis in gra
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo ad multorum noticiam
ꝑuenire: ut ab his instrueti. his
incitati atq confortati. ad aułam
celestis imꝑĩ rite ꝑtinere possint.
Ibi quoq lectuli aurei ⁊ argentei
suꝑ pauimentũ smaragdino. et
pario stratitm lapide dispositi e¬
rant. quod mira uarietate pictu¬
ra decorabat: quia humilitas scõꝵ
diu̾sis specieb uariarum uͥtutũ
decorata. in meditatione diuini
uerbi ⁊ in indagatione uere sapi¬
entie electis dĩ quietem int̾ne p̃¬
parat contẽplationis: ubi sua¬
uitas aguitionis .⁊ dilectionis dĩ
pie querentib dono sp̃s sc̃ĩ largis¬
simo infundit᷑. De quo lectulo
sponsa in cantico canticor dicit.
Lectulus nr̃ floridus. Quia utmi¬
rum sc̃i quiq c̃tranqͥllitate tẽꝑorꝰ
utunt᷑. et a tbulationũ laborib¬
templatione tunc sese altiꝰ attollt̃.
ad speculandũ utiq głam maies¬
tatis diuine: cũ serenum ab ex¬
teriorib ꝑturbationib tempus

Expanded text:
exemplo ad multorum notitiam exemplo ad multorum notitiam pervenire, ut ab his instructi, his incitati atque confortati, ad aulam coelestis imperii rite pertingere possint. Ibi quoque « lectuli aurei atque argentei super pavimentum smaragdino et pario stratum lapide dispositi erant, quod mira varietate pictura decorabat, » quia humilitas sanctorum diversis speciebus variarum virtutum decorata, in meditatione divini verbi, et in indagatione verae sapientiae electis Dei quietem internae praeparat contemplationis. Ubi suavitas agnitionis et dilectionis Dei pie quaerentibus dono Spiritus sancti largissime infunditur. De quo lectulo sponsa in Cantico canticorum dicit: « Lectulus noster floridus , » quia nimirum sancti quique cum tranquillitate temporum utuntur, et a tribulationum temporibntemplatione tunc sese altius attollunt, ad speculandum utique gloriam majestatis divinae, cum serenum ab exterioribus occupationibus tempus
Abbreviated transcription (Latin):
aerii coloris. ⁊ carbasini. ⁊iacin¬
ctini: quia ibi ornatus sꝑitał
studii .⁊ splendor celestis sapi¬
entie cũ fulgore uͥtutum ad
instructionem in ea digne cõ¬
sistentium micat. Carbasinus
comꝑat᷑ diuine sapientie: que
in caltu ⁊ religione pietatis ma¬
xime excellit. & hec tentoria
byssinis funib atq purpureis
extenta erant: et colunnis mar¬
moreis fulciebant᷑. Byssus esũ
mortificationẽ carnis signifi¬
cat. Purpurea: sanguinẽ mar¬
tirii. Ebur castitatẽ corꝑis. Et
coliine marmoree: firmitatem
scõꝵ doctor̾. ħene gͦ dr quod
tentoria diu̾si coloris byssinis
funib atq purpureis ꝑ cirełos
eburneos in colũnis marmore¬
is suspensa een̾t: qr decor sc̃e ec¬
desie siue sit in meditatione
sapientie. seu in ꝓfectii uirtutum. ꝑ
continentiam atq castitatẽ corꝑor̾
suul cõ martyrui dignitate indoe¬
torib sc̃i euangłii fulgere debet
Etam in illorum u̾bo quam etiã

Expanded text:
aerei coloris et carbasini et hyacinaerei coloris et carbasini et hyacinthini, » quia ibi ornatus spiritualis studii, et splendor coelestis sapientiae cum fulgore virtutum ad instructionem in ea digne consistentium micat. Carbasinus comparatur divinae sapientiae, quae in cultu et religione pietatis maxime excellit. « Et haec tentoria byssinis funibus atque purpureis extenta erant, et columnis marmoreis fulciebantur. Byssus enim mortificationem carnis significat, purpura sanguinem martyrii, ebur castitatem corporis, et columnae marmoreae firmitatem sanctorum doctorum. Bene ergo dicitur quod tentoria diversi coloris byssinis funibus atque purpureis per circulos eburneos in columnis marmoreis suspensa essent, quia decor sanctae Ecclesiae, sive sit in meditatione sapientiae seu in profectu virtutum per continentiam atque castitatem corporum, scilicet cum martyrii dignitate in doctoribus sancti Evangelii fulgere debet, et tam in illorum verbo quam etiam