comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orantes. ne nos inferas intẽptationẽ. Quisqͥs gͥ exaudit᷑ hoc poscens: ñ
infert᷑ in contumacie teptation̾ẽ. qua possit uel dignus sit ꝑ seuerantiã
scĩtatis amittere. At enĩ uoluntate sua quisq deserit dm̃. ut me¬
rito deserat᷑ a deo. Quis hoc negauerit. Sed idõ petimꝰ ne inferam̃
intẽptationẽ. ut hoc ngnfiat. & si exaudimͦ. utiq nonfit: quia ds
non ꝑmittit ut fiat. Nichil enimfit. nͥ qͦd aut ipse facit. aut fieri
ipse ꝑmittit. Potens est gͦ & ã malo in bonũ flectere uoluntates: &
in lapsum ꝓnas conuertere ac dirigere in sibi placitũ gressũ. Cui
ñ frustra dicit᷑. ds̃ tu conuertens uiuificabis nos: non frustra dici¬
tur. ñ des ad mouentu pedem meũ. non frustra dicit᷑. ne tradas
me dñe a desiderio meo peccatori. Postremo ne multa cͣoͣmemore.
ũ uobis plura fortassis occurrant. ñ frustra dicit᷑.¬

Expanded text:
orantes, Ne inferas nos in tentationem. Quisquis igitur exauditur hoc poscens, non orantes, Ne inferas nos in tentationem. Quisquis igitur exauditur hoc poscens, non infertur in contumaciae tentationem, qua possit vel dignus sit perseverantiam sanctitatis amittere. 12. At enim, « voluntate sua quisque deserit Deum, ut merito deseratur a Deo. » Quis hoc negaverit? Sed ideo petimus ne inferamur in tentationem, ut hoc non fiat. Et si exaudimur, utique non fit; quia Deus non permittit ut fiat. Nihil enim fit, nisi quod aut ipse facit, aut fieri ipse permittit. Potens ergo est, et a malo in bonum flectere voluntates, et in lapsum pronas convertere, ac dirigere in sibi placitum gressum. Cui non frustra dicitur, Deus, tu convertens vivificabis nos : non frustra dicitur, Ne des ad movendum pedem meum : non frustra dicitur, Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori : postremo, ne multa commemorem, cum vobis plura fortassis occurrant, non frustra dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
ti contumacit̾ non potest. Cũ enĩ ꝑseuerauerauerit qͥsq usq infinẽ: neq
hoc donũ potest amitt̾e. nec alia que poterat ante finẽ. Q uomͦ gͥ potest¬
amitti ꝑ qͦd fit ut non amittat᷑ etiã qđ poss amitti: Sed ne forte dicat᷑.
usq infinẽ ꝑseuerantiã non amitti qͥdẽ cum data fuerit. id est cũ perse-¬
ueratũ fuerit usq infinẽ. sed tc̃ amitti qͦdãmͦ. quando agit homo
ꝑ contumatiã ut ad eam ꝑuenire ñ possit. sic̃ dicimꝰ hominẽ qui ñ
per seuerauit usq infinẽ. amisisse uitã et̾nam uel regnũ dei: nor
qͦd iam acceꝑat ⁊ habebat. sed qͦd et acciperet & haberet si perseue¬
rasset: uerboꝵ. controuersias auferamꝰ. & non nulla etiã quȩ non haben-¬
tur.s habenda sꝑabant᷑ : posse dicamꝰ amitti. Dicat michi qͥsqͥs au¬
det. utrũ ds dare non possit qͦd a se poscrimꝑauit. Hoc certe qui

Expanded text:
ti contumaciter non potest. Cum enim perseveret quisque usque in finem, neque ti contumaciter non potest. Cum enim perseveret quisque usque in finem, neque hoc donum potest amittere, nec alia quae poterat ante finem. IX. Impamitti, per quod fit ut non amittatur etiam quod posset amitti? 11. Sed ne forte dicatur, usque in finem perseverantiam non amitti quidem, cum data fuerit, id est, cum perseveratum fuerit usque in finem: sed tunc amitti quodam modo, quando agit homo per contumaciam, ut ad eam pervenire non possit: sicut dicimus hominem, qui non perseveraverit usque in finem, amisisse vitam aeternam, vel regnum Dei; non quod jam acceperat et habebat, sed quod acciperet et haberet, si perseverasset: verborum controversias auferamus, et nonnulla etiam quae non habentur, sed habenda sperantur, posse dicamus amitti. Dicat mihi quisquis audet, utrum Deus dare non possit, quod a se posci imperavit. Hoc certe qui
Abbreviated transcription (Latin):
infinẽ. que si data ÷ : ꝑ seueratũ est usq infinem.Si aũ non ẽ
ꝑseueratũ usq infinẽ. non ẽ data: qͦd iam & superiꝰ satis egimꝰ
Non itaq dicant homines. ꝑ seuerantiã cuiquã datã usq infi-
i: nisicum ipse uenerit fi̾nis: ⁊ ꝑ seuerasse cui data e
siue ñ sit in eade castitate mansurꝰ & si quid aliud diuim muneris
habeat quod tenẽri & amitti potest. dicimꝰ eum habere quadiucũq
habet: & si aniiserit. dicimꝰ habuisse. Perseuerantiã uͦ usq infinem
qm non habet qͥsquã. nisi qͥ ꝑseuerat usq infinẽ. multi eam posst̾ ha
hab̾e. nullus amitt̾e. Neq enĩ metuendu est. ne forte cũ ꝑseuerauerit
homo usq infinem. aliqua in eo mala uoluntas oriat᷑. ne ꝑseueret usq
infinem. Hoc gͦ dĩdonum supplicit̾ emereripotest. s cum datũ fuerit amit:¬

Expanded text:
in finem: quae si data est, perseveratum est usque in finem; si autem non est in finem: quae si data est, perseveratum est usque in finem; si autem non est perseveratum usque in finem, non est data; quod jam et superius satis egimus . Non itaque dicant homiem, nisi cum ipse venerit finis, et perseverasse cui data essive non sit in eadem castitate mansurus, et si quid aliud divini muneris habeat, quod teneri et amitti potest, dicimus eum habere quandiucunque habet; et si amiserit, dicimus habuisse. Perseverantiam vero usque in finem, quoniam non habet quisquam nisi qui perseveret usque in finem, multi eam possunt habere, nullus amittere. Neque enim metuendum est, ne forte cum perseveraverit homo usque in finem, aliqua in eo mala voluntas oriatur, ne perseveret usque in finem. Hoc ergo Dei donum suppliciter emereri potest, sed cum datum fuerit, amit
Abbreviated transcription (Latin):
quia peccatũ non habemꝰ: nos ipsos seducimꝰ. & ueritas in nob̾ non ÷:
& cet̾a que hic inserere longũ est. Iam uͦ cum dic̾t sc̃i. ne nos in
feras intẽptationẽ. sed libera nos a malo. qͥd aliud qua ut insci̾ta¬
te ꝑseuerent p̾cant᷑. Nam ꝓfecto concesso sibi isto d̃i dono. qͦd ẽẽ dĩ
donũ. cum ab illo poscit᷑. satis aperteq monstrat᷑. ito ergo coucesso
sibi dei dono. ne inferant᷑ intẽptationẽ: nęmo scoꝵ. non tenet
usq infinẽ. ꝑ seuerantiã scĩtatis. Neq enĩ qͥsquã in ꝓposito xp̃iano
ꝑseuerare desistit. nͥ intẽptationẽ pͥmitꝰ inferat᷑. Si gͦ conceda¬
tur ei qͦd orat ut ñ inferat᷑: utiq inscĩficatione quã deo donan¬
te ꝑcepit. do donante persistit. Sed nolunt ut scribitis isti
fr̃s ita hanc ꝑseuerantiã p̃dicari: ut ñ uel supplicit̾ emereri.

Expanded text:
quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est » : quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est » : et caetera quae hic insereferas in tentationem, sed libera nos a malo ; quid aliud quam ut in sanctitate perseverent, precantur? Nam profecto concesso sibi isto Dei dono, quod esse Dei donum, cum ab illo poscitur, satis aperteque monstratur: isto ergo concesso sibi dono Dei, ne inferantur in tentationem, nemo sanctorum non tenet usque in finem perseverantiam sanctitatis. Neque enim quisquam in proposito christiano perseverare desistit, nisi in tentationem primitus inferatur. Si ergo concedatur ei quod orat, ut non inferatur; utique in sanctificatione, quam Deo donante percepit, Deo donante persistit. CAPUT VI. 10. « Sed nolunt, » ut scribitis, « isti fratres, ita hanc perseverantiam praedicari, ut non vel suppliciter emereri,
Abbreviated transcription (Latin):
łu habere omĩno peccatũ. & intalib hominib e̾ẽ iam p̾senti tẽpore
ecclãm non habentẽ maculã aut rugã. aut aliqͥd eiꝰ modi. que una &
sola sponsa sit xp̃i. tanquã sponsa eiꝰ ñ sit. quȩ ꝑ uniuersã terrã. qͦd
ab eo didicit. dicit : dimitte nob̾ debita nr̃a. Sed attendite qͦmodo
istos głiosusimꝰ cypͥanꝰ interimat. Cum enĩ locũ ipsũ dñice orationis
exꝑoneret: ait int̾cet̾a. Qũa necessariȩ autẽ. quã ꝓuident̃ &
salubrit̾ admonem᷑ qđ peccatores sumꝰ. qui ꝓpeccatis rogare cõ¬
pellim: ut dũ indulgentia de d̾o petit᷑. conscientiȩ suę animꝰ re¬
cordetur : ne qͥs sibi quasi in nocens placeat.⁊ se extollendo plus
pereat. Instruit᷑ & docet᷑ peccare se cotidie: dũ cotidie ꝓ peccatis
iub et᷑ orare. Sic deniq ⁊ iohs in epła sua ponens dixit. Si dixerimꝰ

Expanded text:
lum habere omninolum habere omninoEcclesiam non habentem maculam, aut rugam, aut aliquid ejusmodi , quae una et sola sponsa sit Christi: tanquam sponsa ejus non sit, quae per universam terram quod ab eo didicit, dicit, Dimitte nobis debita nostra. Sed attendite quomodo istos gloriosissimus Cyprianus interimat. Cum enim locum ipsum dominicae orationis exponeret, ait inter caetera: « Quam necessarie autem, quam providenter et salubriter admonemur quod peccatores sumus, qui pro peccatis rogare compellimur: ut dum indulgentia de Deo petitur, conscientiae suae animus recordetur. Ne quis sibi quasi innocens placeat, et se extollendo plus pereat, instruitur et docetur se peccare quotidie, dum quotidie pro peccatis jubetur orare. Sic denique et Joannes in Epistola sua ponens dixit, Si dixerimus
Abbreviated transcription (Latin):
dente aliqͦ grauiore delicto : dũ abstenti ⁊ ñ cõmunicantes
ã cęlesti pane ꝓhibemͣ: a xꝑi corpore separemͣ. hec uerba scĩ
hominis dei. ꝑ seuerantiã ꝓrsus a dño scõs uidicãt poscere:
quando hac intentioe diciuit. panẽ nrͣm cotidianũ da nobis
hodie. ne a xꝑi corpore separent᷑ : sed in ea scĩtate ꝑmaneant
to orationis loco dicinꝰ dimitte nobis debita nr̃a sic̾ ⁊ nos di¬
mittimꝰ debitorib nr̃is. In qua sola petitione ñ inuenit᷑ posci perseueran¬
tia P reterita enĩ sunt peccata: quȩ nobis ut dimittant᷑ oramꝰ. ł seuen¬
rantia uͦ quȩ in et̾num saluos facit: tempori qͥđe huiꝰ utȩ. ñ tam̃ ꝑacto sed
ei quodusq ad eiꝰ finẽ restat est necessaria: Opere p̾cium ẽ tamen paui¬
lisper intueri: qͦmodo ⁊ in hac petitione ĩa te̾ lingua cyprian. tanquã
telo inuictissimo ueritatis. longe postea futuri. confodiebant᷑ hereti¬
cu Etiã hoc pelagiam audent dicere. hominẽ iustũ in hac uita nul¬

Expanded text:
dente aliquo graviore delicto, dum abstenti et non communicantes a coelesti pane prohibemur, a Christi corpore separemur. » Haec verba sancti hominis Dei, perseverantiam prorsus a Domino sanctos indicant poscere, quando hac intentione dicunt, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; ne a Christi corpore separentur, sed in ea sanctitate permaneant, V. 8. Quinto orationis loco dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. In qua sola petitione non invenitur posci perseverantia. Praeterita enim sunt peccata, quae nobis ut dimittantur oramus: perseverantia vero quae in aeternum salvos facit, tempori quidem hujus vitae, non tamen peracto, sed ei quod usque ad ejus finem restat, est necessaria. Operae pretium est tamen paulisper intueri, quomodo et in hac petitione jam tunc lingua Cypriani, tanquam telo invictissimo veritatis, longe postea futuri confodiebantur haeretici. Etiam hoc enim Pelagiani audent dicere, hominem justum in hac vita nul
Abbreviated transcription (Latin):
ibi nconstantiar &. omẽ quis praũi. Quȩ aũ de sursum ẽ sapientia. pͥmũ qͥde
pitdica esti deude pacifica modesta Suactibilis. plena musdĩa & fruct̾ib bonis in¬
estimabilis. sine simulatione. Quid boni gͦ non habebit: qui bancsabent a
post ularit & impetrarit a dño: E hic intelligite gram. quia siernobis
eẽt ista sapientia. de sursum non e̾ẽt. nec ab ipso qui nos creauit dõ postu
hocselo ex pectantes illam beatam spem & manifestationẽ dnĩ &. saluato

Expanded text:
us pravum. Quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione Quid boni ergo non habebit, qui hanc sapientiam postularit et impetrarit a Domino? Et hinc intelligite gratiam; quia si ex nobis esset ista sapientia, desursum non esset, nec ab ipso qui nos creavit Deo postulhoc saeculo, exspectantes illam beatam spem, et manifestationem Domini et Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
eore r tune reddet uncuiq scdm̃ opera eiꝰ. Resdet omĩno socim alaꝑ
bonus & iustis est. ⁊̃ antũ mods mala pro bonis non reddit .quĩ tunt
malas grãm pro miustitia: as reddet bona ꝓbonis. gram progrã. Kepe.
tice assicdue librum istum: & si intelligitis gͣrãs agite ⁊̃ sbi autẽ nonie¬
celligicis  orate ut intelligatis. Sabit enĩ uobis dns incellectũ. Me¬
mentote scriptũ e̾ẽ Siqͥs urm indiget sapientia. postulet a do quis
cat om̃ib affluent᷑ & ñ improperat᷑ & dabit᷑ ei ipsa ẽ sapientia de sursũ

Expanded text:
eorum, tunc reddet unicuique secundum opera eius. reddet omnino deus et eorum, tunc reddet unicuique secundum opera eius. reddet omnino deus et bonus et justus est. Tantummodo mala pro bonis non reddet, quoniam inmalis, gratiam pro injustitia, et reddet bona pro bonis, gratiam pro gratia.tite assidue librum istum, et si intelligitis, Deo gratias agite: ubi autem non intelligitis, orate ut intelligatis: dabit enim vobis Dominus intellectum. Mementote scriptum esse: Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter et non improperat, et dab
Abbreviated transcription (Latin):
bulate. im hoc quoq chs uobis reuelauit: & si non inbac uita. certe in
altera. Nichil ẽ enĩ occultum quod non reuelabit᷑. Quando gͦ aulitis
imiseretur .& quẽ uult obcturat: in eoque seduci ꝑ mitditeuł ob cdiarcon
mala eiꝰ merita cretite: in es uero cuius miseretur. grã eđei non redden¬
tis mala ꝓmalis. sectͥ bona ꝓmalis ficteliter &. indubitant agnoscites ħ les
icteo aiferatis a pͥharione liberum arbitrium. q uia mltil doense hot esi
proptea ipse ꝑ haras non ind̾uraint eor suum. Plam e hoe det ilo leg tuu
quando ab lata ẽ. ab egiptiis cmomia dicente scripꝑturase ingrauauit ꝓ lu¬
rao cor suum̃ .&. in isto tepore noluit ctimitdere popłim eleꝑhoe &des us¬
etis eaustignistũ iuclienim: ipse pharao ꝑ liberumarbit riue seet ig
estote quĩa nonerit mains labor uest̾. si in bono ꝓposito ꝓficientes pet¬
seueretis usq in finẽ. Is̃ enĩ qui mͦ illis quos liberat ñreddit scd̃m oꝑa

Expanded text:
bulate, et hoc quoque deus uobis reuelabit, etsi non in hac uita, certe in altera. nihil est enim occultum, quod non reuelabitur. quando ergo audistis miseretur, et quem vult obdurat , » in eo quem seduci permittit vel obdurari, mala ejus merita credite; in eo vero cujus miseretur, gratiam Dei non reddendis mala pro malis, sed bona pro malis, fideliter et indubitanter agnoscite. Nec ideo auferatis a Pharaone liberum arbitrium, quia multis locis dicit Deupropterea ipse Pharao non induravit cor suum. Nam et hoc de illo legitur, quando ablata est de Aegypto cynomyia, dicente Scriptura: « Et ingravavit Pharao cor suum in isto tempore, et noluit dimittere populum . » Ac per er iustum iudicium et ipse Pharao per liberum arbitrium. certi ergo estote, quia non erit inanis labor uester, si in bono proposito proficientes perseueretis usque in finem. deus enim, qui modo illis quos liberat non reddit secundum opera
Abbreviated transcription (Latin):
bona ab eis qui fecerunt mala: non ut ꝑseuerent in malis & redti sibi
existiment bona. Non itaq ita debent dicere. faciamꝰ mala ut ueniant
bona: sed fecimꝰ mala.&. uenerunt bona. Iam faciamus bona ut infut᷑o
sclo recipiamus ꝓ bonis bona: qui in hoc scło re cepimꝰ ꝓ malis bona. Propter
qd̾ scriptũ est inpsalmo. Miscdĩam & iudicium cantabo tͥ dñe. Prius itaq
rus ẽ iuidicare uiuos & mortuos. Quãuis & in hoc tempore ipsa saluatio
nonfuat sine uclicio. sect oculto. Iło ait. In iuicdicium ueni in hune mundũ. uit
qui non uident uideant: &. qui uudent ceci fiant il doceulta g dei udicia
reioeate. quando uidetis ininia causa quã certe habent om̃s paruuli heredi¬
tarium malum trahentes ex adam: hunic subueniri ut baptiretur. illi non
subueniri ut in illa obligatione moriat᷑. illum baptiratum relinqui in
hac uita quem psciuit deus impium futurũ. istum uero bapticatũ rapi

Expanded text:
bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recipimus pro malis bona." propter quod scriptum est in psalmo: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. prius itaquerus est iudicare uiuos et mortuos, quamuis et in hoc tempore ipsa saluatio non fiat sine iudicio, sed occulto; ideo ait: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. Ad occulta ergo dei iudicia reuocate, quando uidetis in una causa, quam certe habent omnes paruuli, hereditarium malum trahentes ex Adam, huic subueniri, ut baptizetur, illi non subueniri, ut in ipsa obligatione moriatur, illum baptizatum relinqui in hac uita, quem praesciuit deus impium futurum, istum uero baptizatum rapi
Abbreviated transcription (Latin):
anus ad quirinũ scribens. ipsũ subiecerit illi titulo inquo ait. in nul
natione ista diuine gr̃e largitate discreti st̃: non ẽ dubium qd̃ ⁊ ꝓcu-¬
ti emendantur. & qͥda eorũ ⁊ si ab hominib ñ corripiunt᷑ inuiam
quã reliquerant redeunt: ⁊ ñnulli accepta grã inquac̾q libet
potestate pericislis huiꝰ uite mortis celeritate subtrahunt᷑. Hȩc enĩ omĩa
opatur in eis. qui uasa inscdĩe oꝑatus est eos qui & elegit eos infilio suo
ante constitutionẽ munci ꝑ electionẽ gr̃e. Si aũ gr̃a: non iã eroꝑibus.¬

Expanded text:
anus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuti emendantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in eis, qui vasa misericordiae operatus est eos, qui et elegit eos in Filio suo, ante constitutionem mundi per electionem gratiae. Si autem gratia, jam no
Abbreviated transcription (Latin):
q m ipse dixit. nemo uenit ad me nͥ datum ei fuerit a patre m eo. & qͥ
ꝑ etatem paruułã nec credere potuert᷑ s ab originali noxa solo possent
lauacro regenerationis absolui. quo tam̃ non accepto mortui periert̃: non
st̃ ab illa consparfione discreti. quã constat ẽẽ cdãpnatã. euntib omĩb
ex uno in condẽpnationẽ. Discernunt᷑ aũ non meritis suis. s ꝑ gr̾am medi¬
atoris. hoc ẽ. in sanguine scdĩ ad̾a: iustificati gratis. Itaq cũ ãdimus qͥs
autẽ te discernit. qͥd aut̃ habesqd̃ non accepisti. si autẽ accepisti qͥd głã¬

Expanded text:
quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui per aetatem parvulam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audimus, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti; quid g
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑi petunt. ut ꝑseuerent in eo qđ ẽẽ cepert̃. Nullo autẽ dubitante.
uerent. ñ in eo ꝑseuerauert᷑. Ex bona qͥppe inmała uitã sua uoluntate¬
mutati st̃: & idõ correptione st̃ digni. & sinichil eoͥs correptio ꝓfuerit.
s inuita ꝑdita usq ad mortẽ ꝑseuerauerint: etiã diuina in et̾num d̾ãp¬
natione st digni. Nec se excusabunt dicentes. sic̃ hic mͦ dicunt. quare
corripimur. ita tunc quare dãpnamur: quando qͥd̾e ut ex bono reuerte¬
remur ad malũ: ꝑseuerantiã non accepimꝰ qua ꝑmaneremꝰ in bono. Nul
lomͦ hac excusatione. a iusta cłãpnatione. se liberabt̃. Si enĩsicut ueritas
loquit᷑ nemo liberabit᷑ a dãpnatione quȩ fact̾a ͤ ꝑ adam. nͥ ꝑfidem iħu¬
ꝑseuerantiã non accepimꝰ : Iustior enĩ uidet᷑ excusatio. dicłnt̾ium. non
accepimꝰ auditũ. quã dicentium ñ accepimꝰ perseuerantiã: qm̃ pocest
& qui euangłio audito uenire ad xpͣm hoc est u eum credere noluert̃.

Expanded text:
Christi petunt, ut perseverent in eo quod esse coeperunt. Nullo autem dubitante, verent, non in eo perseverarunt. Ex bona quippe in malareptio profuerit, sed in vita perdita usque ad mortem perseveraverint, etiam divina in aeternum damnatione sunt digni. Nec se excusabunt dicentes, sicut modo dicunt, Quare corripimur? ita tunc, Quare damnamur, quandoquidem ut ex bono reverteremur ad malum, perseverantiam non accepimus qua permaneremus in bono? nullo modo hac excusatione a justa damnatione se liberabunt. Si enim, sicut veritas loquitur, nemo liberatur a damnatione quae facta est per Adam, nisiPerseverantiam non accepimus? Justior enim videtur excusatio dicentium, Non accepimus audientiam, quam dicentium, Non accepimus perseverantiam: quoniam potest et qui Evangelio audito venire ad Christum, hoc est, in eum credere noluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xpo. non qͦmͦ electꝰ est uidas. ad opus eui congruebat. Ab illo qͥppe
electus ÷ qͥ nouit bene uti etiã malis : ut per eiꝰ opus damnabile. illud
re electos ꝑ miscd̃iam. illũ ꝑ iudiciũ. Illos gͦ elegit ad optinendu suum. ilłu

Expanded text:
cum Christo; non quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe cum Christo; non quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile, illud gere electos per misericordiam, illum per judicium; illos ad obtinendum
Abbreviated transcription (Latin):
Non scdm̃ oꝑa nr̃a in qͥt. sed scdm suum ꝓpositũ &. grͣam. Cũ aũ audi¬
mus. quosaũ p̃ destinauit illos & uocau̾it: scđm ꝓpositũ uocatos
debemꝰ agnoscere. qm̃ inde cȩpit dicens. omĩa cooꝑantur in bonũ
his qui sccm ꝓpositum uocati st̃ ac deinde subiunxit. qm̃ qͦs ante pre
sciit. & predestinauit conformes i magilus filii sui. ut sit ipse pͥmoge¬
nitꝰ inmultis fr̃ib. atq his p̃missis. subdidit. qͦs aut̃ p̃destinauit:
illos ⁊ uocauit. Eos itaq uul intelligi qͦs scđm ꝓpositũ uocauit. ne
putent᷑ in eis ẽ̾ẽ aliqui uocati & non electi ꝓpt̾ illam dñicã sententiã :
multi uocati. pauri uero electi. uicũq enim electi sine dubio etiã
uocati: ñ aũ quicũq uocati. consequent̾ electi. Illi gͦ elect̾i ut sepe dic-¬
tum ẽ: qͥ scd̃m propositũ uocati. qui etiã predestinati atq p̾sciti. Hoꝵ.
siquisquã perit: fallitur ds. S nemo eoꝵ perit: quia ñ fallit᷑ ds̃. Hoꝵ

Expanded text:
nostra, inquit, sed secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt; ac praedestinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus: sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
gamꝰ. atq sapiamꝰ. obedientiã nr̃am requirit: quȩ nulla pocest e̾e̾ siuie
b̾o arbitrio. S si posset hoc ipsum sine aduitorio grͣe fi
arbitrium. ut i telligeremꝰ atq saperemꝰ non diceret᷑ do. di inichi
intellectͥũ ut discam mandata tua: neq in euangło scriptum esset.
tt̃ aperuit illis seusũ ut intelligerent scripturas. nec iacob apls dicer&.
si qͥs autẽ urm̃ indiga sapientia. postulet a d̾o qͥdat om̃ib affluenter.
& ñ imꝑperat. & dabitur .ei. Potens ẽ autẽ dñs qͥ & uobis donet ⁊ nob̾. ut
de ur̃a pace. & pia consenione nuntiis celerrimis gaudeamꝰ. Saluto uos
ñ sołu meo nomine. s etiã frm. qui mecũ st̃: & rogo ut ꝓnobis concor¬
dit̾ atq in stant̾ oretis. Sit uobiscum dn̾̃s ame̾ N. dõ gr̃as¬

Expanded text:
gamus atque sapiamus, oboedientiam nostram requirit, quae nulla potest esse sine libero arbitrio. sed si posset hoc ipsum sine adiutorio gratiae fieri per liberum arbitrium, ut intellegeremus atque saperemus. non diceretur deo: Da mihi intellectum, ut discam mandata tua, neque in euangelio scriptum esset: Tunc aperuit illis sensum, ut intellegerent scripturas, nec Iacobus apostolus diceret: Si quis autem uestrum indiget sapientia. postulet a deo. qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. potens est autem dominus, qui et nobis donet et nobis, ut de uestra pace et pia consensione nuntiis celerrimis gaudeamus. saluto uos non solum meo nomine sed etiam fratrum. qui mecum sunt, et rogo, ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. sit uobiscum dominus. amen.
Abbreviated transcription (Latin):
terribilit̾ dicit ⁊ sentitis ñ uos intelligere. interĩ credite diuinis
eloquiis. quia & liberũ hominis ẽ arbitriũ. & grã dĩ. sine cuiꝰ adu-¬
torio liberũ arbitͥum nec conuerti potest add̾m. nec ꝓficere potest¬
in d̾o. E qͦd pie crectitis. etiã ut sapient̾ ui telligatis orate: & ad
hoc ipsũ enĩ. id ẽ. ut sapient̾ intelligamꝰ. ẽ utiq liberũ arbitͥum.
Nisi enĩ lib̾o arbitrio. intelligeremꝰ atq saperemꝰ. ñ nobis p̃ciperet᷑

Expanded text:
terribiliter dicit, et, ubi sentitis non uos intellegere, interim credite diuinis terribiliter dicit, et, ubi sentitis non uos intellegere, interim credite diuinis eloquiis. quia et liberum hominis est arbitrium et gratia dei, sine cuius adiutorio liberum arbitrium nec conuerti potest ad deum nec proficere in deum, et, quod pie creditis, ut etiam sapienter intellegatis, orate. et ad hoc ipsum enim, id est ut sapienter intellegamus, est utique liberum arbitrium. nisi enim libero a
Abbreviated transcription (Latin):
te dño tani sc̃s dies ur̃am pace̾ quã dissensionẽ potius uuenire. Me¬
lius aũ facietis qđ multũ rogo: si ipsum a qͦ dicunt se fuisse turba¬
tos. ad me mitt̾e non grauemini. Aut enĩ ñ intelligit librũ meu̾ aut
forte ipse non intelligit᷑. qͥndo dificillimã questionẽ. & paucis in¬
telligibilem. soluere atq enodare conatur. Ipsa ẽ enĩ questio de grã
dei. quȩ fecit ut homines non intelligentes. ꝓutarent apłm paułu
culati apud eũ repperiri inpace. & dñi nr̃i patientiã salutẽ existima¬
te: sicut & dilectissimꝰ fr̃ nrͣ paulus. scd̾m eam que data ẽ ei sapientiã
ipsit uobis. ut ⁊ in om̃ib epłis. loquens in eis de his. inqͥb
cdifficilia intellect̾u. quȩ indocti & instabiles homines ꝑuertunt. sicut
& ceteras scripturas. ad ꝓpriũ suum interitũ. Cauete gͦ qd̃ tantꝰ apłs tã

Expanded text:
te domino tam sanctus dies uestram pacem quam dissensionem potius inuenire. Mete domino tam sanctus dies uestram pacem quam dissensionem potius inuenire. Melius autem facietis, quod multum rogo, si ipsum, a quo dicunt se fuisse turbatos, ad me mittere non grauemini. aut enim non intellegit librum meum aut forte ipse non intellegitur. quando difficillimam quaestionem et paucis intellegibilem soluere atque enodare conatur. ipsa est enim quaestio de gratia dei, quae fecit, ut homines non intellegentes putarent apostolum Paulum culati apud Deum eum reperiri in pace, et Domini nostri patientiam salutem existimate, sicut dilectissimus frater noster Paulus secundum eam quae data est ei sapientiam scripsit vobis, ut et in omnibus epdifficilia intellectu, quae indocti et instabiles homines peruertunt sicut et ceteras scripturas ad proprium suum inter itum. Cauete ergo, quod tantus apostolus tam
Abbreviated transcription (Latin):
dei scd̾m merita ur̃a dari. qd̃ omĩno falsissimũ est: ñ quia nulłu est meri¬
tũ. uł bonũ pioꝵ uł malu impior. Alioquin qͦmͦ uidicabit d̾s hunc mun¬
miscd̾a eiꝰ p̃ueniet me: ut iustificet᷑ impiꝰ. hoc ẽ ex impio fiat iustꝰ. &. in-¬
cipiat meritũ bonum. qͦd dñs coronabit qͣndo iudicabit᷑ mundus. Mul¬
ta erant quȩ uobis mitt̾e cupiba: quib lectis totam ipsam causã quȩ
conciliis episcopalib acta est ad uersus eosd̾e pelagianos hereticos. dili¬
gentius ⁊pleniꝰ nosse possetis. s festinauert᷑ fr̃s. qui ex numero urͣo ad
nos uenerant. ꝑquos uobis ñ rescripsimꝰ ista. sed scripsimꝰ. Nullas enĩ
ad nos ur̃e caritatis licteras attulerant. Tam suscepimꝰ eos : qmͣ sim¬
plicitas eorũ satis indicabat nichil illos nobis potuisse confingere.
Idõ aut̃ festinauert᷑. ut apud uos agerent pascha: quo possit ad iuuan-¬

Expanded text:
dei secundum merita nostra dari, quod omnino falsissimum est, non quia nullum est meridei secundum merita nostra dari, quod omnino falsissimum est, non quia nullum est meritum uel bonum piorum uel malum impiorum - alioquin quo modo iudicabit deus muns, misericordia eius praeueniet me, ut iustificetur impius, hoc est ex impio fiat iustus et incipiat habere meritum bonum, quod dominus coronabit, quando iudicabitur mundus. Multa erant, quae uobis mittere cupiebam, quibus lectis totam ipsam causam, quae conciliis episcopalibus acta est aduersus eosdem Pelagianos haereticos, diligentius et plenius nosse possetis, sed festinauerunt fratres, qui ex numero uestro ad nos nenerant, per quos uobis non rescripsimus ista, sed scripsimus, nullas enim ad nos uestrae caritatis litteras adtulerant; tamen suscepimus eos, quoniam simplicitas eorum satis indicabat nihil illos nobis potuisse confingere. ideo autem festinauerunt, ut apud uos agerent pascha, quo possit adiuuan
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ te discernit. posset respondere uł uoce uł cogitatione. ⁊ direre dis-¬
ceruit me fides mea. discernit me oratio mea. discernit me iustitia
mea: mox apls occurrit cogitationib elꝰ & dixit Quid enĩ habesqͦd non
accepistisᷤᷤ Si aut̃ accepisti. quid głaris quasi non acceꝑis: Sic enim głi¬
antur. quasi non acceꝑint. qͥ se a se ipsis iustificari putant: ac ꝑhoc inse
ipsis ñ in ctnõ głant᷑. Propt̃ qđ ego in hac epła que ad uos ꝑuenit. ꝓbatu
ꝑ testimonia scripturarũ scãrum. quȩ ibi potestis inspicere. ⁊ bonã oꝑa
nr̃a. & pias orationes. & rectam fid̾e nullomͦ in nobis ẽẽ potuisse. nͥ hec
acciꝑemꝰ ab illo. de qͦ dicit iacob apłs. om̃e datũ optimũ. ⁊ om̃e do¬
num ꝑfectũ de sursũ ẽ. descendens a patre luminũ: neqͥsquã dicat.
meritis oꝑum suorũ. uł meritis orationũ suarũ. uł meritis fidei suȩ.
sibi traditã dĩgram. & putet uerum ẽẽ qͦd illi heretici dicunt. gram

Expanded text:
enim te discernit? posset respondere uel uoce uel cogitatione et dicere: Discernit me fides mea, discernit me oratio mea, discernit me iustitia mea\', mox apostolus occurrit cogitationibus eius et dixit: Quid enim habes, quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc in se ipsis non in domino gloriantur. Propter quod ego in hac epistula, quae ad uos peruenit, probaui per testimonia scripturarum sanctarum, quae ibi potestis inspicere, et bona opera nostra et pias orationes et rectam fidem nullo modo in nobis esse potuisse, nisi baec acciperemus ab illo, de quo dicit apnum perfectum desursum est descendens a patre luminum, ne quisquam dicat meritis operum suorum uel meritis orationum suarum uel meritis fidei suae sibi traditam dei gratiam et putetur uerum esse, quod illi haeretici dicunt, gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terita intelligi uoluit . & futura: p̃terita scilicet que nulla erant.
futura que nond̾u erant. Predestinatꝰ ẽ gͦ uas in honorẽ. s non ex¬
ne forte uasa in honore p̾destinata. suis aliqͥd uirib tͥbuendo. nega¬
rent głam creatori. alio ea loco apłs uasa miscdie. nominaũ. ut totũ¬

Expanded text:
operibus; ibi et praeterita intelligi voluit, et futura; praeterita scilicet quae nulla erant, operibus; ibi et praeterita intelligi voluit, et futura; praeterita scilicet quae nulla erant, futura quae nondum erant. Praedestinatus est ergo Jacob vas in hne forte vasa in honorem praedestinata aliquid suis viribus tribuendo negarent gloriam Creatori, alio ea loco Apostolus vasa misericordiae no
Abbreviated transcription (Latin):
que sequunt᷑ ad hanc sententiã suspensa referant᷑. & relata soluant᷑. qui
negauit apud dm̃ e̾e̾ iniqͥtatẽ. S hic qͥd egerit apłice disputationis in¬
tentio. satis ad mođu claret. Non sołu enĩ frs.s & geminos. nec sołu ge¬
minos. s uno etiã concubitu fusos inutero comꝑauit: ut qͣm in ñdum
natis nonduq aliqͥd operatis. nulla e̾e̾ poterant mom̃ta meritoꝵ. ne ex
parentũ qͥde meritis. que diuerso qͥdẽ tꝑre uaria e̾e̾ potuert᷑. aliqͥd
contra gram relinqueret᷑ obstaculi. Uuȩ utiq parentũ merita. etiam¬
si ꝑmittamꝰ diuinũ paruulis uł auertisse uł c̾ciliasse p̾sidiũ: seubona
seu mala. circa geminã ꝓlẽ que eodẽ c̾cepta concubitu. eodẽq in luce
ꝓ iecta mom̃to ẽ : e̾e̾ paria debuert᷑. Quod si futuros eoꝵ. mores dicit᷑
diuinũ discreuisse iudiciũ: ꝓfect̾o illud euabit᷑. qđ p̃misit apl̃s dicens.
non ex oꝑib sed ex uocatione dict̃ũ est: quia maior seruiet minori.

Expanded text:
quae sequuntur, ad hanc sententiam suspensa referantur, et relata solvantur, qua negavit apud Deum esse iniquitatem. Sed hic quid egerit apostolicae disputationis intentio, satis admodum claret. Non solum enim fratres, sed et geminos; nec solum geminos, sed uno etiam concubitu fusos in utero comparavit: ut quoniam in nondum natis nondumque aliquid operatis nulla esse poterant momenta meritorum, ne ex parentum quidem meritis, quae diverso tempore varia esse potuerunt, aliquid contra gratiam relinqueretur obstaculi. Quae utique parentum merita, etiamsi permittamus divinum parvulis vel avertisse vel conciliasse praesidium, seu bona, seu mala, circa geminam prolem, quae eodem concepta concubitu, eodemque in lucem projecta momento est, paria esse debuerunt. Quod si futuros eorum mores dicitur divinum discrevisse judicium, profecto illud evacuabitur quod praemisit Apostolus dicens, Non ex operibus, sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori.
Abbreviated transcription (Latin):
onabili dignitate suffulta sibi ipsa sufficiat humana natura: continuo
psalmus astendit. Ꝙ non audiuit popłs m̃s uocẽ meã. & isrł non inten
etiã ab ipsis fieri usserat. qͦs de t̾ra egipti & ignorantie tenebris libe¬
ratos. & in luce mandatoꝵ. suoꝵ. splendore uocatioĩs eduxerat: Dilata
inqͥt os tuũ. Statiq quasi dicer&. s dilatare te me deserente nichil
proderit: ita addit. & ad implebo illud. Quid gͦ ille qui uocauerat.
uocatos docuerat. querula de eisd̾e uoce subiungit: Et

Expanded text:
onali dignitate suffulta sibi sufficiat ipsa humana natura, continuo onali dignitate suffulta sibi sufficiat ipsa humana natura, continuo Psalmus ostendit, Et non audivit populus meus vocem meam, et Israel non intendit etiam ab ipsis fieri jusserat, quos de terra Aegypti et ignorantiae tenebris liberatos, in luce mandatorum suorum splendore vocationis eduxerat? Dilata, inquit, os tuum. Statimque quasi diceret, Sed dilatare te deserente me, nihil proderit; ita addidit, et adimplebo illud. Quid ergo ille qui vocaverat, et vocatos docuerat, querula de iisdem voce subjungit? Et
Abbreviated transcription (Latin):
luntate. Ab ipso habemꝰ uelle : quia uocat & illuminat. Ab ipso ꝑficere.
qͣm ad nos ꝑtinet conari bona: que & uelle tonauit. Nec in caute ab apło
cũ dixisset. quia ab ipso habemꝰ & uelle & perficere. additũ ẽ ꝓ bona uolun¬
tate : ut etiã atq etiã uideant ubi habeant a dĩ iustitia liberũ de quo
lantur arbitͥum. S illũ ordinẽ quo miscdas diuersa dñs tẽ¬
satione distribuit : sic̾ moysen dixisse sensit apłs etiã in continua psal¬
mi huiꝰ oratione uideamꝰ. Quid enĩ ait:  Postquã uocatos docuerat di
oftuũ ⁊ ad implebo illud̃. Hic aliqͥd rursus apparet homini fuisse serua¬
tũ: qͦd ꝑ liberũ facere deberet arbitriũ. Dilatare enĩ iubet᷑ ossuum:
s ds̃ se iplere ꝓmittit. sicut etiã disciplis suis in eugło dñs dixerat.
libent̾ ꝓ ueritate susciperent. penes se aũ ꝓmisit effect̾ũ. Lib̾o gͦ qui lo¬
cus reseruat᷑ arbitͥo. ubi si ne dĩ ad uitorio. ad explendu qͦd uoluerit. pati¬

Expanded text:
luntate . Ab ipso habemus velle, quia vocat et illuminat: ab ipso perficere, quoniam ad nos pertinet conari bona, quae et velle donavit. Nec incaute ab Apostolo, cum dixisset, Quia ab ipso habemus et velle et perficere; additum est, pro bona voluntate: ut etiam atque etiam videant, ubi habeant a Dei justitia liberum, de quo gloriantur, arbitrium. Sed illum ordinem, quo misericordias diversa Dominus tesatione distribuit, sicut Moysen dixisse sensit Apostolus, etiam in continua Psalmi hujus oratione videamus. Quid enim ait, postquam vocatos docuerat dicet ego adimplebo illud. Hic aliquid rursus apparet homini fuisse servatum, quod per liberum facere deberet arbitrium. Dilatare enim jubetur os suum, sed Deus se implere promittit. Sicut etiam discipulis suis in Evangelio dixerat: libenter pro veritate susciperent: penes se autem promisit effectum. Libero ergo qui locus reservatur arbitrio, ubi sine Dei adjutorio ad complendum quod voluerit rati
Abbreviated transcription (Latin):
derelict̾o ad impiã rursus defluxere ꝑfidiã: ipsis dĩ gr̃a deserente. ad
implendu qd̃ uoluerant sufficit arbitriũ. Uide enĩ quẽ ad mod̾u psal¬
mus miscdiarũ dĩ ordin̾ẽ quẽ ex morsi sensu int̾pretatur apłs. ꝓphetici¬

Expanded text:
derelicto, ad impiam rursus defluxere perfidiam, ipsis, Dei gratia deserente, ad derelicto, ad impiam rursus defluxere perfidiam, ipsis, Dei gratia deserente, ad implendum quod voluerant suffecit arbitrium. Vide enim quemadmodum Psalmista, misericordiarum Dei ordinem, quem ex Moysi sensu interpretatur Apost
Abbreviated transcription (Latin):
apud đm & seqͥt᷑. Absit. & quasi diceret᷑ ei. unde probas: parum
putauit auctoritatẽ sue ualere doctͥne. nͥ sententiã suã etiam legisdo-¬
ceret exemplo. Sic enĩ intelligi uoluit q̃d morses dixerat. misereor
cuiꝰ miserebor. & miscd̾am p̾stabo cui misericors fuero: ut pͥmã ado
niscdiã uocatione credamꝰ hominib p̾rogari. q̃ sola ad recte uiuen¬
bo cui misericors fuero. ut a dõ accipi manifestũ sit etiã ipsa mise¬
ricordie oꝑa: que cũ uidemur impend̾e. dĩ miscd̃am promeremur.
Sic enĩ ui euangło dñs dic̃. Beati misericortes. qm̃ ipsis miserebit᷑
peruenire mereant᷑. sic̾ dͣns in eugłio dicit. multi uocati pauci uero
electi : hinc intelligat qualȩsit qd̾ contra d̾i grãm defensare molit᷑.
qͥ de libero sibi blandit᷑ arbitͥo. Quic̾q enĩ diuine uocationis munere.

Expanded text:
apud Deum? Et sequitur, Absit . Et quasi diceretur ei, Unde probas? Parum apud Deum? Et sequitur, Absit . Et quasi diceretur ei, Unde probas? Parum putavit auctoritatem suae valere doctrinae, nisi sententiam suam etiam legis doceret exemplo. Sic enim intelligi voluit quod Moyses dixerat, Misereor cujus miserebor, et misericordiam praestabo cui misericors fuero : ut primam a Deo misericordiam vocatione credamus hominibus praerogari, quae sola ad recte viveniam praestabo cui misericors fuero: ut a Deo accipi manifestum sit etiam ipsa misericordiae opera, quae cum videmur impendere, Dei misericordiam promeremur. Sic enim in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur pervenire mereantur, sicut Dominus in Evangelio dicit, Multi sunt vocati, pauci vero electi : hinc intelligat, quale sit quod contra Dei gratiam defensare molitur, qui de libero sibi blanditur arbitrio. Quicumque enim divinae vocationis munere
Abbreviated transcription (Latin):
pietate subiunxit. Non ego aũ s grã di mecũ. Iam gͦ & uocato & uocationẽ
ꝑ oꝑa iustitie subsecuto. qͥd suꝑerat aliud: nͥ ut liberatꝰ cde corꝑe mortis bu-¬
uis. ad illiꝰ alteriꝰ uite quȩ scĩs omĩb ueritatis ore ꝓmissa ẽ beatitudinẽ ꝑ¬
ueniret. Oͦd nullis humanis meritis reddi. s dei docens grã largiente
cdonari sibi ipse respondos post gemitꝰ qͥb ctixerat. Miser ego homo. qͥs
Hanc itaq distributionẽ qua diximꝰ a do homines nullis erstentib meri-¬
tis uocari. & uocatos ut boni aliqͥd oꝑent᷑ dĩ ad miniculis ad iuuari: sũp¬
to de ueterib litt̾is apls monstrat eremplo. postꝗͣ. ilła de duob gemimiᷤᷤ
electionẽ omĩ repulsa laude meritoꝵ. ad di gr̃am udiciũq retulerat:
uidens qͥł impia posset blasphemare garrulitas. Nũqͥd iniqͥtas inqͥes

Expanded text:
pietate subjunxit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Jam ergo et vocato et vocationem pietate subjunxit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Jam ergo et vocato et vocationem per opera justitiae subsecuto, quid supererat aliud, nisi ut liberatus de corpore mortis hujus, ad illius alterius vitae, quae sanctis omnibus Veritatis ore promissa est, beatitudinem perveniret? Quod nullis humanis meritis reddi, sed Dei docens gratia largiente donari, sibi ipse respondet, post gemitus quibus dixerat, Miser ego homo, quis Hanc itaque distributionem, qua diximus a Deo homines nullis existentibus meritis vocari, et vocatos, ut boni aliquid operentur, Dei adminiculis indigere, sumpto de veteribus Litteris Apostolus monstrat exemplo: postquam illam de duobus geminis electionem, omni repulsa laude meritorum, ad Dei gratiam judiciumque retulerat, videns quid impia posset blasphemare garrulitas, dixit, Numquid iniquitas est
Abbreviated transcription (Latin):
cedentes. atq in peccati durissimã seruitutẽ. libero a iustitia uolun¬
tatis arbitrio defluentes. scđ̾m suã iustitiã derelinqͥt. eos uero qͥ
uocatiõis munꝰ congrua pietate suscepert᷑. qui carnalib ñ subiugan
tur illecebris. qui iactantiȩ uicio. auariciȩ facib. uento suꝑbie caruert:
& quantũ in homine ẽ. dĩ inse dona seruantes. ad spiritalia excercitia
om̃e studiũ contulert̃: & in agone huiꝰ uite certantes ad iuuat: & coromis
uiꝰcentib largit᷑ et̾nas. Ipse rursus delinquentes deserit: resistentes in du
questio ẽ. Quã si dñs assit enodare conamur. ut eiꝰ sensib ꝑ diuersa uo¬
lumina. uaria quidẽ locutione. s una atq rade intentione digestis. si
qͥd in hoc loco latoo. alteriꝰ seiscientie collatione reseret᷑. Uocatũ a dõ
sic dic̃. Plus om̃ib illis laboraui. S ne hoc ipsũ quidẽ sibi tͥbuens. sollicita

Expanded text:
cedentes, atque in peccati durissimam servitutem libero a justitia voluncedentes, atque in peccati durissimam servitutem libero a justitia voluntatis arbitrio defluentes, secundum suam justitiam derelinquit. Eos vero qui vocationis munus congrua pietate susceperint, qui caillecebris, qui jactantiae vitio, avaritiae facibus, vento superbiae caruerunt, et quantum in homine est, Dei in se dona servantes ad spiritualia exercitia omne studium contulerunt, et in agone hujus vitae certantes adjuvat, et coronas vincentibus largitur aeternas: ipse rursus delinquentes deserit, resistentes indurest quaestio; quam, si Dominus adsit, enodare conamur, ut ejus sensibus per diversa volumina, varia quidem locutione, sed una atque eadem intentione digestis, si quid in hoc loco latet, alterius sententiae collatione reseretur. Vocatum a Deo sic dicit: Plus omnibus illis laboravi. Sed ne hoc ipsum quidem sibi tribuens, sollicita
Abbreviated transcription (Latin):
actiuuante dei gr̃ã non nͥ labore gradiendũ. inerti sibi crederet pos¬
se deferri. & nulliꝰ laboris industriã studio sui ꝓfectꝰ adhiberet: ita¬
& int̾ se atq homines ds tempora officiaq distribuens: ordinauit. ut.
uocatione ipsius. bonorũ pͥncipia sumeremꝰ. uocati aũ atq illumina¬
ti. uias mandatoꝵ eius. racionis ingenite intelligentia nosceremu
& eas libero uel eligeremꝰ uł relinqueremꝰ arbitͥo: quas tam̃ si ipsius
fulti ad iutorio. continua deuotione sequeremͣ. infine rursus ñ re¬
pugnante mandatis suis. subiect̾ã in nobis obedientiã coronar&. Libe¬
rũ uero qđ ab eo habemꝰ arbitriũ. ꝓno ad neqͥtiã lapsu fluit: & cũ
ad uirtutis indolẽ dei auxilio deserente nichil possit: ad genus om̃e¬
ccati. idonea fultũ uirtute subsistit. Trahit enĩ nos le
bris nata peccati: & ds̾ a leni uigo mandatoꝵ suoꝵ. leuiq sarcina re¬

Expanded text:
adjuvante gratia Dei, nonnisi labore gradiendum, inerti sibi crederet posadjuvante gratia Dei, nonnisi labore gradiendum, inerti sibi crederet posse deferri, et nullius laboris industriam studio sui profectus adhiberet, ita inter se atque homines Deus tempora officiaque distribuens ordinavit, ut vocatione ipsius bonorum principia sumeremus; vocati autem atque illuminati, vias mandatorum ejus rationis ingenitae intelligentia nosceremus, et eas libero vel eligeremus vel relinqueremus arbitrio. Quas tamen si ipsius fulti adjutorio continua devotione sequeremur, in fine rursus non repugnantem mandatis suis, subjectam in nobis obedientiam coronaret. Liberum vero quod ab eo habemus arbitrium, prono ad nequitiam lapsu fluit; et cum ad virtutis indolem Dei auxilio deserente nihil possit, ad genus omne peccati idonea fultum virtute subsistit. Trahit enim lex in membris nata peccati, et Deus a leni jugo mandatorum suorum levique sarcina re
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas: in istis gratis nulla ustitia in unerat᷑. Nec suffecit bea¬
to morsi quod dixerat. ñ ꝓpt̾ merita ipsoꝵ hereditatẽ t̾re illius
israhelitico popło fuisse concessam. nͥ etiam adderet quoł adiunxit: unde
eos omĩ bono monstraret indignos. Sequit᷑ enĩ post illud qđ supra m̃emo¬
rauimꝰ. Et scies hodie. quia ñ ꝓpter iustitias tuas dñs cs tuus dat tibi
terrã istam bonã hereditare. qm̃ popłs dure ceruicis es tu. Quis hic
scđm debitũ p̾cedentiũ meritoꝵ mercedẽ redditã dicat: Quis non
gr̃am fateat᷑ indebitã. quotiens ait ꝓph̃a tẽptauert̾ eum indeserto.
quotiens in iracundiã dei. cordis auersione meruert̃: et saluauit eos prop¬
ꝓpt̃ miscdãm suã. ut notã faceret potentiã suã:Hoc iterũ aplĩ dic̃.
homo inultimã fecẽ desidie resolutus. arduũ uirtutis iter .&. quãuis

Expanded text:
iniquitas; in istis gratis nulla justitia muneratur. Nec suffecit beainiquitas; in istis gratis nulla justitia muneratur. Nec suffecit beato Moysi quod dixerat, non propter merita ipsorum haereditatem terrae illius Israelitico populo fuisse concessam, nisi etiam adderet quod adjunxit, unde eos omni bono monstraret indignos. Sequitur enim post illud quod supra memoravimus: Et scies hodie quia non propter justitias tuas Dominus Deus tuus dat tibi terram istam bonam haereditare, quoniam populus durae cervicis es tu . Quis hic secundum debitum praecedentium meritorum mercedem redditam dicat? quis non gratiam fateatur indebitam? Quoties ait Propheta, Tentaverunt eum in deserto ? quoties iracundiam Dei cordis aversione meruerunt, et salvavit eos propter misericordiam suam, ut notam faceret potentiam suam ? Hoc iterum Apostolus dichomo in ultimam faecem desidiae resolutus, arduum virtutis iter, et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dĩ tui. quia ipse tibi dat fortitudinẽ facere uirtutẽ ut statu¬
at testam̃tum suum. quod iurauit patͥb tuis. Itẽ paulo post ibid̾e ad
eos. Ne dicas inqͥt in corde tuo. cũ consũpserit dñs ds̾ tuus gentes
istas ante faciem tuã dicens: ꝓpt̾ iustitias meas indurit me dñs he-
intras hereditare terrã eoꝵ. : sed propt̾ iniquitatẽ gentiũ istarũ dñs
disꝑctet eos a facie tua. Ecce qu̾ã antiqu̾ũ diuini spẽ dogia. non sołu:
in apłicis litteris p̃dicatũ. sed etiã in ꝓħicis atq in ipsis israhelitici
popłi exordiis. scĩ sp̃c uoce firmatũ : nouelle p̃sũptionis impietas co¬
nat᷑ euertere. Clare siqͥde̾ in uno atq eode scripture loco. bonitatẽ
& seueritate dei. ꝓpħa beatꝰ ostendit dicens. non propt̾ iustitias
suas. poplõ hereditatẽ terre illius reddi. sed grã tantũ miserante
cdonari: illos aũ ꝓpt̾ in iustitias suas pelli. Ecce in illis iuste punit᷑

Expanded text:
ni Dei tui, quia ipse tibi dat fortitudinem, facere virtutem, ut statuat testamentum suum quod juravit patribus vestris . Item paulo post ibidem ad eos: Ne dicas, inquit, in corde tuo, cum consumpserit Dominus Deus tuus gentes istas ante faciem tuam dicens: Propter justitias meas induxit me Dominus hintras haereditare terram eorum, sed propter iniquitatem gentium istarum Dominus disperdet eas a facie tua. Ecce quam antiquum Spiritus sancti dogma, non solum in apostolicis Litteris praedicatum, sed etiam in propheticis atque in ipsis Israelitici populi exordiis sancti Spiritus voce firmatum, novellae praesumptionis impietas conatur evertere. Clare siquidem in uno atque eodem Scripturae loco, bonitatem et severitatem Dei Propheta beatus ostendit, dicens, non propter justitias suas populo haereditatem terrae illius reddi, sed tantum gratia miserante donari, illos autem propter injustitias suas pelli. Ecce in illis juste punitur
Abbreviated transcription (Latin):
sane qd̃ nullus de his qui contͣ dei gr̃am exaltato ante ruinã sicut scriptũ
est corde blasphemant. tantũ arrogantie impudentis assumat. ut bea¬
ti ꝓph̃e dauid meritis. aut equancdu se. aut etiã existimet p̃ferendũ. Cuiꝰ
ut de illa pͥma remuneratione quã nullus ñ fateat᷑ indebitã. delati scili¬
cet regni. interĩ taceã: orationẽ & confessionũ eiꝰ intentiones affectusq pen

Expanded text:
i mecum . Puto sane, quod nullus de his qui contra Dei gratiam exaltato ante ruinam, sicut scriptum i mecum . Puto sane, quod nullus de his qui contra Dei gratiam exaltato ante ruinam, sicut scriptum est, corde blasphemant, tantum arrogantiae impudentis assumat, ut beati prophetae David meritis aut aequandum se, aut etiam existimet praeferendum. Cujus, ut de illa prima remuneratione, quam nullus non fateatur ut indebitam, delati scilicet regni, interim taceam, orationum et confessionum ejus intentiones affectusque pen