comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cinorib: arguuntur. uerba iustorũ ꝓcensura declinata
obiciunt. seruantes se diuino udicio quo puniendis duriꝰ
dũ tẽporalit̾ contẽpnunt iudicari se ab hominib iniquis
Molesta est ueritas. & amara disciplina iustitiȩ. Nec delectan¬
t᷑ nisi placentia proprio in becillitas in iustitiȩ fecundi. ste¬
riles ueritate. cȩci ad contuendã lucẽ. & occulti ad tenebrarũ
aspiciendũ errorẽ. Corda reprob: orũ lubrica sunt ad ma¬
le consentiendũ fluxa. ad bene consentiendũ durissima.
Probat salomon & iuisti em̃dationẽ correpti. & stulti obstina¬
tionẽ admoniti dicens. Doce iustũ & festinabit accipere.
De stulto aũt ait. qui erudit derisorẽ. ipse sibi facit iniuriã.
gi neglegunt. correptoꝵ falsa criminatione de tractant.
&sui scęleris solatiũ usurpant. si uel falso conpererint
qđ ad infamiã bonorũ obiciant. Sicut est illud ex salomone.

Expanded text:
cinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda cinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam .gi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone:
Abbreviated transcription (Latin):
amicos aliqua redargutionis enutrita discordia. maiorẽ
postea caritatẽ partũriat : ut pote cũ corrigunt᷑ ea quȩ
displicere in animo uident᷑. & hoc quidem primũ ñsine qͣu¬
dã ȩmulatione ad monitus suscipit. sed correctus post modũ
gr̃as agit. At contra multi ꝓ parua lesione uĩ caritatis
rescindunt. & ab amore dilectionis sese ꝑennit̾ retrahunt.
Pleriq correptionẽ suã officium caritatis existimant. pleriq uͦ
hoc ipsum qđ ex caritate corripiunt᷑ ad iniuriȩ contumeliam
trahunt. Vnde occurrit & euenit. ut exeo de teriores efficiant᷑
ꝑ qđ em̃dari oboediendo potuer̃: Salubrit̾ accipiunt iusti.
quoties de suis excessib arguunt᷑. Suꝑflua autẽ ẽ. humilitas.
eoꝵ qui se gessisse accusant quȩ ñ ad miser. Qui uero sine ar¬
rogantia bona facta sua ꝓnuntiat: ꝓculdubio ne qua quã
peccat. Est quorundã excusatio ꝑuersorũ. quidũ ꝓsuis fa¬

Expanded text:
amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate corripiuntur, ad injuriae contumeliam trahunt. Unde occurrit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat. 7. Est quorumdam excusatio perversorum, qui, dum pro suis fa
Abbreviated transcription (Latin):
opia breuis est & fugata ista pura atq perpetua. De ona
habenda est. nã qui ea male utunt̃ non sibi amici sed ini
ut mali inuicẽ sint discordes. Vn animitatẽ quippe malo¬
rũ bonoꝵ eẽ . contrariã paulus apłs ad ꝓbat qui malos con¬
tra se diuidit quos in necẽ suã concordas se conspexit. Inde
contagionib seruit. In probũ est erũ arguere quẽquã
in alio. qđ adhuc rephendit insem&e ipso. qui ueracit᷑ fr̃nã
uult corriꝑe ac sanare infirmitatẽ. talem se prestare fr̃ne
utilitati studeat. ut eũ quẽ corripere cupit humili corde
admoneat. & hoc faciens ex compassione quasi cõmunis peri¬
culi. ne forte sub iciat᷑ tẽptationi. Sicut uiri spitales alieni
peccati em̃dationẽ expectant. ita ꝓter ui delinquentib de¬
ridendo in sultant. & quantũ in ipsis est eos in sanabiles pu¬
entes detestant᷑ atq blasphemant. Nonnũquã accidit int̃

Expanded text:
opia brevis est et fucata, ipsa pura atque perpetua. 319 CAopia brevis est et fucata, ipsa pura atque perpetua. 319 CAhabenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi coculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant. Et quantum in ipsis est, eos insanabiles puentes detestantur atque blasphemant. Plerique correptionem
Abbreviated transcription (Latin):
dulentus de tegitur. statimq despicit quẽ se diligere si¬
mulauit. Amuĩcitia certa nulla ui excludit᷑. nullo tp̃re
ab olitur. Vbicũq enĩ se uerterit tẽpus. illa firmata est.
R arisunt qui usq infinem existunt cari. nã multos a ca¬
ritate aut aduersitas tẽporis. aut contentio qualib&
actionis uertit. Sȩpe & ꝑhonorẽ quorundã mutantur
& mores. & quos ante conglutinatos caritate habuer.
post quã ad culm̃ honoris uenerint amicos habere des
pier ueros amicitia ex beni uolentia orit̾. int̾ fictos
benefitio udiungit᷑. Nons̃ fideles in amicitia. quos munꝰ
ñ gr̃a copulat. Nam cito deserunt. nisi semꝑ acceperir᷑.
Dilectio enĩ quȩ munere glutinat᷑. eodem suspenso dissol¬
uitur . Illa uera est amicitia. quȩ nichil quęrit ex rebus
amici. nisi solam beni uolentia. Scilic& ut gratis am&
amantem. Plerũq amicitia ex necessitate uel indigen

Expanded text:
dulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere sidulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa firma est. 5. Rari sunt amici qui usque ad finem existant chari. Multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere despnter veros amicos amicitia ex benevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigent
Abbreviated transcription (Latin):
ergo bonũ est qui ꝓdõ frẽm diligit. tanto ꝑnitiosũ qui
eũ ꝓ seipso amplectit᷑. Plerũq diligit in alio homo qđ
odit inse. ut pote in infantib Amamus enĩ quandã eoꝵ
ignauiã. & tam̃ odimꝰ quia ignaur eẽ. nolumus. Sic lapides.
ito ꝑ aduersu fraudulentus patet amicus. nã inp¬
speritate incerta est amicitia. nescit᷑ utrũ ꝑsona an
felicitas diligat᷑. Sȩpe ꝑsimulationẽ amicitia colit᷑. ut qui
ñ potuit aꝑte decipere decipiat fraudulent̃. Iunc quisq ma¬
gis fit pietati iustitieq diuinȩ contrarius. quando despic̃
amicũ aliqua aduersitate ꝑcussum. Qua inre & sibi occa¬
sionẽ mercedis tollit. & erga ꝑcussionẽ ꝓximi crudelis
existit. ueluti actũ est int̾ lazarũ ulcerosũ diuitẽq suꝑbũ.
Per aduersa igit᷑ & ꝓspera conprobant᷑ si utiq uere diligat᷑
ds̃ & ꝓximus. Quia dũ aduersci ꝓcȩdunt. amicus frau¬

Expanded text:
ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, ito per adversa fraudulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. 318 3. Tunc quisque magis fit pietati justitiaeque divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum divitemque superbum. Per adversa igitur et prospera comprobatur, si utique vere diligatur Deus, et proximus; nam dum adversa procedunt, amicus frau
Abbreviated transcription (Latin):
OESUIrI erg̃a dilectionẽ ꝓximi conseruanda. Onum
ne malũ quis inferat. alterũ ut bonũ inpendat. Primũ
ut caueat ledere. sequent̃ ut discat prestare. Amiciaa est
animoꝵ societas. Hȩc quippe a duob incipit. Nã minꝰ quã int̾
duos. eẽ. dilectio ñ poterit. Antiqui dixer̃ de societate duoꝵ
unã. eẽ. animã in duo corpora. ꝓpt̾ uim scilicet amoris fic̃
in actib apłoꝵ legimus. Erat illiscor unũ & anima unu.
Mon quia multa corpora unã habeant animã. sed qr uin¬
culo & igne caritatis conpuncti unũ om̃s generalit᷑ sine dis¬
ne amici consolatio udiungit᷑. nec frangit᷑ animꝰ. nec ca¬
dere patit᷑. Tunc uere amĩcus amat̾. si ñ pse sed ꝓdõ a
mat᷑. Qui uͦ pse amicũ diligit: insipient̾ eũ amplecti¬
tur. Multũ in t̾ra de mersus ẽ: qui carnalẽ hominem
moriturũ plus diligit quã oportet. Qui eñi intẽperant᷑
amicũ amat ꝓse magis illũ quã ꝓdõ amat. Quantũ

Expanded text:
o sunt erga dilectionem proximi conservanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animam in duobus corporibus, propter vim scilicet amoris, sicut in Actibus apostolorum legimus: Erat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine disne amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiis p̃carem᷑ Hȩc & hissimilia sc̃s augustinus in suis uolumi¬
nib docens. hoc unũ ponit exemplũ qđ non est medio crit̃ ad mi¬
randũ. Audiuimus aut̃ ait idẽ doctor qđ cũ debitũ repete¬
ret᷑a quodã de functi patris captione ꝓlata quod filio nesci¬
ente a patre iam fuerat ꝑsolutũ. contristari homo grauis¬
sime coepit atq: mirari quod ei pat̃ moriens erit qͥđ¬
berit qͥd
deberet cũ feciss& etiã testam̃tũ. Tunc e i
graplũ qđ pat̾ non receperat quan
bat amagna molestia liberar &¬

Expanded text:
precaremur. Haec et his similia sanctus Augustinus in suis voluminibus ponens, hoc unum ponit exemplum, quod non est mediocriter admirandum: « Audivimus, ait idem doctor, quod cum debitum repeteretur a quodam, defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre jam fuerat persolutum, contristari homo gravissime coepit, atque mirari, quod ei pater moriens non dixerit quid deberet, cum fecisset etiam testamentum. Tunc ei graphum, quod pater non receperat, quanbat, magna molestia liberar
Abbreviated transcription (Latin):
beatis simꝰ augustinus. nescire quidẽ mortuos qͥđ agatur
auiuis. Sed cũ hic agit᷑ postea uero audire poss̃ ab eis qui
hinc ad eos moriendo ꝑgunt. Non quidem om̃ia sed quȩ si¬
nunt᷑ indicari qui sinunt᷑ etiã ista meminisses & quȩ illos
quib hex indicant oport& nos audire. Possunt hȩc ab
ane lis qui rebus quȩ agunt᷑ hic prestosunt audire aliqͥd
mortui qđ unũquẽq illorũ audire debere uidicat cui cunc¬
ta subiecta sunt. Nisi eñĩ essẽnt angłi qui possent int̃ eẽ uiuo¬
rũ & mortuorũ locis ñ dixiss& dñs ihs contigit aut̃ mori
mortuorũ aliqua quȩ hic agunt᷑ quȩ necessariũ est eis nosse & qđ
necessariũ est ea nosse non solũ p̃sentia uł preterita uerũ etã
futura spũ dĩ reue lante cognoscere. Sicut ñ om̃s homines
sed ꝓphetȩ dũ hic uiuerent cognoscebant. nec ipsi om̃ia
sed quȩ illis eẽ. reuelanda dĩ ꝓuidentia iudicabat.

Expanded text:
beatus Augustinus, nescire quidem mortuos quid hic agatur a vivis: sed dum hic agitur, postea audire possunt ab eis qui hinc ad eos moriendo pergunt: non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire. Possunt et ab angelis, qui rebus quae hic aguntur praesto sunt, aliquid mortui, quod unumquemque eorum audire debere judicat cui cuncta subjecta sunt. Nisi enim essent angeli qui possent interesse vivorum et mortuorum locis, non dixisset Dominus Jesus: Contigit aumortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ita fuisse morte multatos. ut etiã quicquid deeorũ stirpe
ess& exortum. eadem pȩna teneretur ob noxium: non enĩ
aliud ex eis quã qđ ipsi fuerant nasceretur. Promagni¬
tudine quippe illius naturȩ. dampnatio mutauit in
peius. ut quod paenaliter prȩces sit in peccantib homi¬
nib: primis: & tam naturaliter sequeretur in nascentib
ceteris.

Expanded text:
ita fuisse morte multatos, ut etiam quidquid de eorum stirpe esset exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam quod ipsi fuerant, nasceretur. Pro magnitudine quippe culpae illius naturam damnatio mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit in peccantibus hominibus primis, etiam naturaliter sequeretur in nascentibus ceteris.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ mala s̃. eaquȩ nobis nocent : nã lux cũ sit bona: infirmis ocuł
noxia est & tunc oculorũ uitiũ nonlucis est : sic & cetera:cũ creaturaꝵ
stimulis & elementorũ aduersitatib: homo uerberat᷑. peccati hoc
exigere poenã ut dõ suꝑbiens homo ea quȩ infraipsã sunt paciatur
uduersa. Unde & insapientia legit᷑ ꝓdõ pugnauit cũ eo orbis
terrarũ contra insensatos: merito ergo peccatorũ hoc actũ est. ut
naturalit̾ prospera mutent᷑ homini in aduersis: unde & salo¬
amon: creatura exardescit intorm̃tũ aduersus in uistos. & leui¬
or est adbene faciendũ his qui in dm̃ confidunt: nonerit caro sub¬
iecta animȩ . nec uitia rationi. si animus ñ est subditus conditori
unc aut̃ recte subiciunt᷑ nobis om̃iaquȩ subnos s̃. sinos subi cim᷑
a quo nobis illa subiecta sunt: nã & quȩ uident᷑ eẽ subiecta ei qui

Expanded text:
nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera. 10. Cum creaturarum stimulis et elementorum adversitatibus homo verberatur, peccati hoc exigere poenam, ut Deo superbiens homo ea quae infra ipsum sunt patiatur adversa. Unde et in Sapientia legitur pro Deo: Pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos. Merito ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatura exardescit in tormentum, adversus injustos, et lenior est ad benefaciendum his qui in Deo confidunt. 134 11. Non erit caro subjecta animae, nec vitium rationi, si animus non est subditus Conditori. Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta sunt. Nam et quae videntur esse subjecta ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obcaust̃ ꝑmiserit dĩmali obor riristatũ. nisi ut ex cont᷑¬
riis malis bonȩ naturȩ doceret inherere : modus iste & iã in uerbis
ria ꝓsperis ꝓferunt᷑ Ita in reb ꝑmixtũ est malũ ua nature
bonũ ad conparationẽ excelleret mali: sudedas suꝑciliũ homi¬
& uniuersitate creaturȩ si extremũ uermiculũ natura malũ
dixeris. uniuerse creaturȩ iniuriã facis: cuncta mala ꝑpecca¬
tũ primi hominis ꝓpaenas trans lata in uniur sũ genus hu¬
manũ ꝓinde quȩcũq uident᷑ mala partim nobis seuiunt origine.
partim culpa: maladicunt multa increaturis ꝑuersi. ut ignẽ
quia urit . ut ferrũ quia occidit. ut ferã quia mord&: sed cõmoda
ipsorũ non intendens homo accusat in illis qđ sibi deb& potius
inputari. cuiusq ꝓpeccato ista effecta s̃ noxia.quȩ illi om̃i ex
parte fuerant aante peccatũ subiecta: nr̃o uitio ñsua natura

Expanded text:
Quam ob causam permiserit Deus mali oboriri statum, nisi ut ex contraQuam ob causam permiserit Deus mali oboriri statum, nisi ut ex contrariis malis bonae naturae decor emineret? Modus iste etiam in verbis ria positis proferuntur. Ita et in rebus permistum est malum, ut naturae bonum ad comparationem excelleret mali. 6. Fecit Deus omin universitate creaturae est: si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. 8. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura,
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo nihil est malũ. quia sinedõ factũ est nihil: ds̃ aũt malũ
non fecit: non qs alicubi aut aliquando erat malũ undefieret diabo¬
lus malus. sed qͥa uitiũ est dũ e&̃ angłs bonus suꝑbiendo effectus est
malus & ideo recte dr̃ ab eo inuentũ malũ: nullãeẽ naturã mali.
quia natur& om̃is aut in cõmutabilis ut dsest. aut cõmutabilis
ut creatura est: malũ uero idõnatura nulla ẽ quia accedendo
inbonã naturã efficit eã uitiosam : quȩdũ discedit. natura ma¬
net & malũ qđ inerat nusquã ẽ: exeo ꝙ uitiũ noc& natur ẜag¬
noscit᷑ uitiũ natura ñ eẽ qaͥ nihil qđ naturale est noc&: dũ natustẽ.
bona dãpnat᷑ ꝓpt̃ uoluntatẽ malã . ipsã mala uoluntas testis est
naturȩ bonȩ. quȩ intanto testat᷑ eã eẽ bonã ut illã ds̃ ꝓmalo
ñ relinquat inultã. Credit᷑ abhereticis. m̃tẽ adõ. uitia udiabol
fuisse creata inde & ab ipsis duȩ naturȩ bona & mala putant᷑.

Expanded text:
 ideo nihil est malum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventum malum. 2. Nullam esse naturam quia natura omnis aut incommutabilis, ut Deus est, aut commutabilis, ut creatura est. Malum vero idin bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur propter voluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bon
Abbreviated transcription (Latin):
uulnus. qđ iã putrescentib: mebris longo post tp̃r cura¬
tionib adhibet᷑. Mora peccandi in manitatẽ facit sceleris.
Unde & ꝓpheta. Uȩ inquit qui trahitis iniquitatẽ in funiculis ua¬
nitatis. & quasi uinculũ plaustri peccatũ. trahit enĩ iniquitatẽ
ut funiculũ. qui tardat conuerti ad dm̃. Trahere est iniqui¬
tatẽ. morã facere iniquitati. Vnde & psalmus. Prolonga¬
uer̃ iniquitates suas. dñs uistus concid& ceruices peccaorũ¬

Expanded text:
vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curavulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur. Unde et propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaverunt iniquitates suas; Dominus justus concidet cervices peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult peccatũ ad mittat. Alapsu uero cito resurgere. non
est in ꝓfundũ ire. Apłs legem peccati dicit inm̃bris nr̃is
quȩ lex consuetudo est quã peccando concipimꝰ. & ñ ab ea
sultat casu male consuetudinis lege. Bene aut̃ audact̃ pro
bona conscientia exultat. qui ualent̾ inse reprimit qđ insolent̃
inpugnat. Frequent᷑ peccare cauendũ est Nam hoc ipsũ qđ
demalo nr̃o plerũq ds̃ nobis salutẽ operat᷑. quanto mirabile
est tanto ꝑrarũ est . Propterea metuendũ est confidere ita sal¬
uari neforte dũ expectamus auitiis sanari. et uitia multipli¬
cemꝰ . & salutẽ ñ adipiscamꝰ Ergo studeamus aut ñ cadere.
aut cito conuersi alapsu consurgere. Omnino peccare ca¬
uendũ est. Quodsi humana fragilitate peccatũ subripit.
confestim erit corrigendũ ꝙ nequit̾ sentit᷑ cõmissũ. Cito
enĩ corrigit᷑ culpa. quȩ cito cognoscit᷑. Tardius aut̃ sanat᷑

Expanded text:
non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris, que lex consuetudo est, quam peccando concipimus et ab ea sultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur
Abbreviated transcription (Latin):
existimat᷑ & sine ullo metu cõmittit᷑. Istis fomitib: quasi quib¬
dam gradib coalescit om̃e peccatũ: actio consuetudinẽ. con¬
suetudo necessitatẽ. Sicq his uinculis homo implicatis. quadã
cathena uitiorũ tenet᷑ adstrictus. ita ut ab ea auelli nequaꝗ
ualeat nisi diuina grã manũ iacentis ad p̃hendat. Peccatũ
admittere. cadere est inputeũ. Consuetudinẽ uero facere¬
petcandi os putei est quo angustare nehis qui cȩcidit ua¬
leat exire. Sed interdũ etiã tales ds̃ liberat. dũ eorũm
desperationẽ ad conuersionẽ miseratus cõmittat. Ipso enĩ pec¬
cata miserante dimittunt᷑ quo ꝓtegente fit ne in deterius
peccando eat᷑ Nequis simũ est peccare. peius est peccan¬
di consuetudinẽ facere. S illud facile hoc cũ labore re
consuetudinẽ retessũ eẽ ꝓpheta asserit in ꝓfundũ: cuis
usu quasi quadã lege homo tenet᷑ astrictus ut etiã quando

Expanded text:
existimatur, et sine ullo metu committitur. Istis fomitibus quasi quibuexistimatur, et sine ullo metu committitur. Istis fomitibus quasi quibusdam gradibus coalescit omne peccatum. suetudo necessitatem, sicque his vinculis homo implicatus quasi quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum iacentis apprehendat. Peccatum admittere cadere est in puteum, consuetudinem vero peccandi facere os putei est coangustare, ne is qui cecciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc cum labore resconsuetudinem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando
Abbreviated transcription (Latin):
gessisse malũ. sed etiã deipso malo opere głamt᷑. Sicq ad con¬
parationẽ mali fit deterius. dũ deuitiis gratulantes extollunt᷑
existimus. Uertenda est aut̃ necessitas mali in uoluntate bo¬
ni Pleriq ñ uoluntate sed sola necessitate peccant. ꝑtimes¬
centes tẽporalẽ in opiã. & dũ p̃sentẽ scłi necessitatẽ refugiunt.
a futuris bonis priuant᷑ Itẽ non nulli peccatũ uoluntate non
necessitatẽ cõmit tunt. nullaq quo acti in opia existunt iniqͥ:
sed tantũ gratis cupiunt eẽ mali: Neq enĩ ipsã rem amant quã
appetunt᷑. sed ipsã tantũ peccati malitiam delectantur.
peccatũ cauere quã emendare. Facilius enĩ resistimꝰ
hosti quiñdũ uicti sumꝰ. quã ei a quo iã superati ac deuicti
cognoscim᷑. Om̃e peccatũ ante quã admittat᷑ amplius
ꝑtimescit᷑. Quãuis aut̃ grauesĩt dũ inusũ uenerit leue¬

Expanded text:
gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comgessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitia delectantur. peccatum quam emendare. Facilius enim resistimus hosti, quo nondum victi sumus, quam ei a quo superati ac devicti esse cognoscimur. Omne peccatum antequam amittatur amplius pertimescitur, quamvis autem grave sit
Abbreviated transcription (Latin):
amplectendo iustitiȩ bonũ. Nec eũ delectẽt peccatũ &iã siscȩ
leris inpunitas ꝓmittat᷑. Qui uero sola poena supplicii inse ui¬
tia reprimit. quãus ñ expleat opus peccati. uiuit tam̃ in eo
uoluntas petcandi: dol&q illicitũ. qđ lex ꝓhibere dinoscit᷑.
lle ergo mercedemboni operis ꝑcipit. qui amando iustitiam
facit: ñ is qui eã solo metu poenarũ inuitus custodit. Quidã
enĩ & diligunt peccatũ & faciunt. quidam diligunt tantũ
& ñ faciunt: pleriq uero tantũ faciunt & ñ diligunt
N onnulli peccatũ ñ faciunt. & tam̃ uistitiã odiunt. Grauius aut̃
peccat qui ñsolũ peccatũ diligit sed & facit. qũã qui ñ facit & dili¬
git. G̃rauiusq in t̾dũ qui diligit & ñ facit. quã qui facit & odit.
Grauissimũ est ñsolũ facere sed & diligere peccatũ. Nãsunt quidã
qui confestim ꝑ acto flagitio confundunt᷑ & s̃ quinon solũ ñ dolent

Expanded text:
amplectendo justitiae bonum; nec eum delecamplectendo justitiae bonum; nec eum delecleris impunitas promittatur. Qui vero sola poena supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non diligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius autem peccat qui non solum peccatum diligitiusque interdum, qui diligit et non facit quam qui facit, et odit. Gravissimum est non solum facere, sed et diligere peccatum. 3. Nam sunt quidam qui confestim peracto flagitio confunduntur, et sunt qui non solum non dolent
Abbreviated transcription (Latin):
aloris esł culpȩ manifeste quã occulte lisq reccatis.¬
peccare. Duplicit̾ enĩ reus ẽ qui aꝑte delinquit. qui &
agit & doc&. Detalib enĩ isaias dicit. Et peccata sua quasi sodo¬
ma p̃dicauer̃ nec absconder. Multi enĩ publice delinquentes
sine ullo pudore sua flagitia p̃dicant. nec ullã utunt᷑ scȩleris
uere cundia. Quȩdã eñĩ iã uistitiȩ portio est iniquitatẽ suã
homini abscondere . & insemet ipso depeccatis ꝓpriis erubescere.
Peccatũ ꝑpetrare crim̃ est. peccatũ p̃dicare damor ẽ. Dequo
etiã dicit apłs & clamor auferet᷑ auobis cũ om̃i malitia: id ÷
cũ ipsis peccatis. Ex ed ipsẽ quoquisq peccatũ ađ ait abscondit
udicii iã eẽ indiciũ. quia ñerubescit᷑ nisi de conscientiȩ reatu.
Ergo & hoc ipsũ qđ qsq defacto suo erubescit. ipse sibi iam uidex
Liud est ñ petcare amore dilectionis dĩ. aliud timore suppli¬
cii. Qui enĩ amore caritatis dĩ non peccat. orrescit om̃e malũ

Expanded text:
ajoris est culpae manifeste quam occulte peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpetrare crimen est, peccatum praedicare clamor est, de quo etiam dicit Apostolus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescit, ipse sibi jam judex Aliud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum,
Abbreviated transcription (Latin):
angłos impleri posse credenda est. Nã cũ psalmista diceret.
ad̾ uocauit cȩlos desursum & t̾ram discernere popłm suum.
tũ est congregate illi scõs eiꝰ. nisi utiq angłos : sic eñi scs augustinis
in hoc locodicit. Con uersio sermonis ad angłos facta est: cum ꝓphe¬
tadiceret. congregate illi iustos eiꝰ: ꝓfecto eñiꝑ angłicũ misteri¬

Expanded text:
angelos impleri posse credenda est. Nam cum Psalmista diceret: Advocavit coelos sursum, et terram discernere populum suum , tum est: Congregate illi sanctos ejus, nisi utique angelis? Sic enim sanctus Augustinus dicit in hoc loco : « Conversio sermonis ad angelos facta est, cum Propheta diceret: Congregate illi sanctos ejus. Profecto enim per angelicum ministeri
Abbreviated transcription (Latin):
inse peccanti debita ñ dimittit. Formã enĩ nobis indulgen¬
tiȩ. ds̃ ex merito conditionis nr̃ȩ in posuit: dũ ita orare
nos p̃cipit. Dimitte nobis debita nr̃a sicut & nos dimittm
debitorib nr̃is. Iustũ est enĩ dĩ uidiciũ. Tantũq peccatori
ase indulgi ostendit. quantũ alteri unusquisq se offenso
indulget: Quidã de suis fidentes meritis pigre in se de¬
linquentib ueniã prestant. sed nichil ꝓficit eẽ inlibatũ
aculpu. qui non est paratus aduenaã. dũq potius hȩc
magna sit culpa quando tardius relaxatur fr̃tna de¬
lictã. Qui frẽm sibi tardius reconciliat. dm̃ sibi tardius
placat. F rustra enĩ ꝓpiciari sibi dm̃ quęrit. qui cito pla¬
cari in ꝓximũ negligit.¬

Expanded text:
in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgenin se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita nos orare praecepit: « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est enim Dei judicium, tantumque peccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutrum unusquisque in se offenso indulget. 6. Quidam de suis fidentes meritis pigre in se delinquentibus veniam praestant, sed nihil proficit esse illibatum a culpa, qui non est paratus ad veniam; dum potius haec magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna delicta. 7. Qui fratrem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placari in proximum negligit.
Abbreviated transcription (Latin):
iñsidiarũ sagittas cȩlat. ut falsam faciat securitatẽ. decipiatq:
callide eũ contra quẽ molit᷑ occulte. Cauendus est in imicus
qui manifestus est. sed magis ille qui uideri ñ potest. Facile enĩ
uincimus. quẽ uidimus. Quẽ aut̃ non uidemus. difficile a no¬
bis expellimus. Raro nocetur homo ab extraneis si sui eũ non
ledant. Magis enĩ insidiis nostrorũ. quã aliorũ periditam̃.
Latent sȩpe uenena circũlita melle uerboꝵ. Et tãdiu decep
Elebilit̃ aut̃ deplorandis̃. qui odio infrẽ tabescunt.
& contra alios ꝑnitiosũ animi dolorẽ seruant. Aregno enĩ
dĩ se se parant: qui sem& ipsos a caritate dissotiant Sicut
mat̃ ȩcła praue ab om̃ib hereticis p̃mit᷑ sed tam̃ eos ad se¬
uenientes benigna caritate amplectit᷑. ita & singuli nr̃m
quoscũq inimĩcos sustinemꝰ. reuertentes mat̾na imitati¬
one amplectere statim debemꝰ. Cito est ignoscendũ cuiquã.
dũ ueniã postulat. Non enĩ posse peccata dimitt ei qui

Expanded text:
insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam aliorum periclitamur. 4. Latent saepe venena circumlita melle verborum; et tandiu deceptFlebiliter autem deplorandi sunt, qui odio in fratrem tabescunt, et contra alios perniciosum animi dolum servant . 2. A regno enim Dei se separant, qui semetipsos a charitate dissociant. 3. Sicut mater Ecclesia prave ab hominibus haereticis premitur, sed tamen eos venientes benigna charitate amplectitur, ita et singuli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dis soluit. Quȩrit ait forsitan aliquis si post factũ iudiciũ iste¬
mundus ardebit antequã ꝓ illo cȩlũ nouũ & t̃ra noua reponatur.
eo ipso tẽpore conflagrationis eius ubi er̃ scĩ cũ eos habentes cor¬
pora in aliqua corporali loco necessesit : possumꝰ respondere sũ¬
turos eẽ in superiorib partib quo ita ñ ascend& flãma incendu
quẽ ad modũ nec unda diluui i. Talia quippe illis er̃ corpora ut
illi sint ubi ẽẽ uoluer̃ sed inignẽ conflagrationis illius non ꝑtimes¬
ardenti in lesa uiuere potuer̃¬

Expanded text:
dissolvit : « Quaerit, ait, forsitan aliquis, si post factum judicium mundus iste ardebit, antequam pro eo coelum novum et terra nova reponatur, eo ipso tempore conflagrationis ejus ubi erunt sancti? cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere, futuros eos esse in superioribus, quo ita non ascendit flamma incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimesardenti inlaesa uiuere potuer
Abbreviated transcription (Latin):
faciã ȩgrptios aduersus ȩgyptios regnũ ad uersus iegnũ
cũ egr̃ptus ñ multa regna sed unũ habuisse scribat᷑ rẽgori
Quinta regula est de tẽporib ꝑꝗͣ aut parsmaxima tẽporis

Expanded text:
faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ prudent̃ legerit intellig&. Tercia regula est delit tera
& spu id est delege & grã. Lege ꝑquã p̃ceptt facienda admone
etiã sp̃italit̃ senciendasit. Nãq & hr̃storice oportte fidẽ tene¬
re & spitalit᷑ legẽ intelligere. Quarta regula est despecie
siuni popłouł ciuitat loquatꝰ ds. & tam̃ intelligat᷑ omnẽ
contingere mundũ: Nã licet aduersus unã ciuitatẽ babilo¬
infra generalit̃ & disꝑdam omnẽ terrã & uisitabo super
arbes malat & c&era quȩ sequit᷑ ad int̃r donẽ mundi
ne t̾rã & hȩc est manꝰ extenta suꝑ om̃s gentes. Item post¬
quã sub ꝑsona babiloniȩ arguit uniuersũ mundũ : run¬
sus ad eandẽ quasi degenere udspeciẽ reuertit᷑ dice.as. quȩ
eidẽ ciuitati specialit continiger̃ Ecce ego suscitabo suꝑ
eosmedos Nam regnante balthasar amedis obtenta est
totũ uult intelligere mundũ dicendo & concurrere

Expanded text:
qui prudenter legerit discet. Tertia regula est de littera qui prudenter legerit discet. Tertia regula est de littera et spiritu, id est de lege et gratia; lege per quam praecepta facienda admovenetiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de speciesi uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mundum. Nam licet adversus unam civitatem Babyloinfra generaliter: Et disperdam omnem terram, et visitabo super orbem mala, et caetera quae sequuntur ad internecionem mundi omnem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere
Abbreviated transcription (Latin):
Audi isrł dñs ds̃tuus ds̃ unus ÷ hoc primũ est. Scđm uero
simile huic diligesꝓximũ tuũ sic̃ teipsũ. Unũ nãq p̃cep¬
dealia tabula qđ ad hominis ꝑtin& dilectionẽ.
regulꝰs locutionũ scãrũ scripturarũ quidã sapientes
dixer̃. Prima regula est de dño & eus corpore : quȩ deuno
aut adunũ loquitur. atq in una ꝑsona modo caput modo
corpus ostendit sicut isaias ait: induit me uestim̃to salu¬
tari. quasi sponsũ decoratũ corona. & quasi sponsã ornatam
monilib sius Inuna enĩ ꝑsona duplici uocabulo nomina¬
ta. & caput idest sponsur̃ ecđam id est sponsũ manifestauit
Proinde notandũ inscripturis quando specialit̃ caput scri¬
bit᷑ quando & caput & corpus & quando exutroq transeat
intelligat. Scđa regula est dedñi corpore uͦ& ꝑmixto.
Sic enĩ udom̃s loquitur scriptura ut & boni redarguit᷑
cũ malis. & mali laudent᷑ ꝓbonis. Sed qͥd adquẽ ꝑtineat.

Expanded text:
unus est, hoc primum est. Secundum vero simile est huic: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praecepum vero de alia tabula, quod ad hominis pertinet dilectionem. locutionum sanctarum Scripturarum quidam sapientes dixerunt. 167 2. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavitProinde notandum est in Scripturis, quando specialiter caput scribitur, quando et caput et corpus, aut quando ex utroque transeat intelligat. Secunda regula est de Domini corpore uno sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudentur propter bonos; sed quid ad quem pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
ud ex hoc in aliis codicib legerim non facile mihi occur¬
rit. Hoc tam̃ ꝓph& a iohel uaticin ante didicimꝰ qđ in ualle

Expanded text:
d ex hoc in aliis legerim, non facile mihi occurrit: hoc tamen Joel propheta vaticinante didicimus, quod in valle
Abbreviated transcription (Latin):
inmatris uterũ uiuere ex tunc ueracit̃ definiri potest qđ &
mori utiq potuiss&e. sicque eũ qui uitã habuit & mori potuit &
resurrectionis tẽpore reparari. Nam beatus augustinus hanc
quȩstionẽ non tã disserens quã exponens int̃ cȩtera sic ait : Ex quo
incipit homo uiuere. exillo utiq mori potest. Mortuus uero ubi¬
cũq illi mors potuit euenire : quomodo ad resurrectionẽ ñ ꝑtine¬
at mortuorũ : Iulianus quoq pomerius ait. Sane illi qui piciunt᷑
exutero resurrecturi sunt si uixer̃ ñ iudicandi sed puniendi qͥa
cũ essent dãpnatione ade damnati . ñ sunt suȩ dãpnationis nexib abso¬
luti & tam̃ siue in utero siue iã natiuitate priuent᷑ infantes. in ea re
surrecturi credunt᷑ ȩtate ad quã ꝓfecto essent siuiuerent annis
p̃cedentib ꝑuenturi . quia sinaturã resurrectio reparat aliquid
de eẽ. plenitudini naturã non poterit

Expanded text:
 vivere, ex tunc quoque veraciter definiri potest quod mori utique potuisset, sicque eum qui vitam habuit et mori potuit, resurrectionis tempore reparari. Nam et beatus Augustinus hanc quaestionem non tam disserens quam proponens, inter caetera sic dicit : « Ex quo incipit homo vivere, ex illo utique mori potest. Mortuus vero, ubicunque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum? » Julianus quoque Pomerius ait: « Sane illi qui projiciuntur ex utero, resurrecturi sunt, si vixerunt, non judicandi, sed puniendi; quia cum essent Adae peccato damnati, non sunt suae damnationis nexibus absoluti. Et tamen sive in utero, sive jam nati, vita priventur infantes, in ea aetate resurrecturi creduntur, ad quam profecto essent, si viverent, annis subsequentibus perventuri; quia si naturam resurrectio reparabit, aliquid deesse plenitudini naturae non poterit
Abbreviated transcription (Latin):
libera uiuunt. ubi & sipeccatt cauere possunt tam̃ sine pecca Sñ¬
to eẽ ñ poss̃. Quomodo ibi ñ liberioste animo er̃: ubi uic adhesuri
sunt dõsuo ut nulli possint obnoxiari peccato : tanto enĩ quis
liberior fit quanto absolutior apeccatis. acsi in illa beatti eo
liberiores er̃ quo peccare ñ poter. Nã iuxta qđ mihi uidet᷑
si aequalitus nobis ꝓmittit᷑ angłoꝵ qđ illi ad laudandũ dm̃
sine int̃missione utunt᷑. qđ tam̃ utrũ in reꝓbis habeat᷑ & for¬
tiã in illis qxalieni er̃ auita scõrũ nescio acsi eẽ possit liberum
ut cũq arbitriũ quib: in ȩterna ultriciũ missis cõbustione flam¬
marũ nec animus nec corpuserit ullomodo liberum. Quod

Expanded text:
cavere possunt, tamen sine peccato esse non possunt; quomodo non ibi liberiori animo erunt, ubi sic adhaesuri sunt Deo suo, ut nulli possint obnoxiari peccato? Tanto enim quis liberior fit, quanto absolutior a peccatis. Ac sic in illa vita beata eo liberiores erunt, quo peccare non poterunt. Nam juxta quod mihi videtur, si aequalitas nobis promittitur angelorum, sine intermissione utuntur? Quod tamen utrum in reprobis habeatur, est fortiam, in illis qui alieni erunt a vita sanctorum, nescio an esse possit liberum utcunque arbitrium, quibus in ultricium missis combustionem flammarum, nec animus nec corpus erit ullo modo liberum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ICT Alios. eẽ diximus quicũ xp̃o iudices consedebunt. ita alii
eẽ credendi sunt qui eorũ consedentiũ examine iudicent᷑. Due¬
sunt enĩ differentiȩ uł ordines hominũ inuiditio collectorũ hoc est
electorũ & reꝓborũ. Quitam̃. inquattuor diuidunt᷑. Perfectoꝵ
ordo est unus qui cũ dño udicat de quib dñs ait. sed ebitis & uos
Hi non uidicant᷑ & regnant. Alius quaq
torũ quib dicit᷑. esuriui & dedistis mihi
manduca¬
re. Hi uidicant᷑ & regnant. Itẽ reꝓboꝵ
dequib etiã psal mista ait. ñ resurgent̃ impii iniudicio. Alter
quoq ordo reꝓborũ est. eorũ qui uidicabunt᷑ & pereunt. quib
dicit᷑. esuriui & ñ dedistis mihi manducare. ite maledicti in ig

Expanded text:
icut alios esse diximus, qui cum Deo judices considebunt, ita alii esse credendi sunt, qui eorum considentium examine judicantur. Duae enim differentiae vel ordines hominum erunt in judicio collectorum, hoc est electorum et reproborum, qui tamen in quatuor dividuntur. Perfectorum ordo est unus, qui cum Deo judicat, de quibus Dominus ait: Sedebitis et vos Hi non judicantur, sed regnant. Alius quoque torum, quibus dicetur: Esurivi et dedistis mihi manducare . Hi judicantur et regnant. Item reprobode quibus et Psalmista ait: Non resurgent impii in judicio . Alter quoque ordo reproborum est, qui judicabuntur et peribunt, quibus dicetur: Esurivi et non dedistis mihi ma
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Siue ut etiã sit hic bonis tẽporalis afflictio. & illic ȩter¬
na remuneratio. Id circo sunt necessarii mali. ut quoties
boni offendunt flagellent᷑ ab illis. Huic est qđ assur uir¬
gã furoris sui testatur dñs. Sed quoties ita fit: dedĩ in¬
dignatione ꝓcȩdit. ut ds̃ ꝑ illos in eos seuiat. quos flagel¬
lando em̃dare desiderat. Sed ille iustissima uoluntãte.
illi uero sȩpe ꝑcrudelẽ intentionẽ. sicut ꝑpropħam dr̃
dũ paratũ ẽ. cor eus. Atrocẽ suꝑ eos diuinũ furorẽ uen¬
turũ. qui existunt ꝑsecutores & uiolenti fidelib conso

Expanded text:
nis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeternis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione, sicut per Prophetam dum paratum est cor ejus. 8. Atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores et vi
Abbreviated transcription (Latin):
nescis. M agis mala facientib quã mala pacientib: dolere
debemus illi enĩ praua faciendo inmalũ ꝓficiunt. isti¬
paciendo amalo corrigunt᷑. Ds aut̃ ꝑ malas uoluntates
aliorũ : in aliis multa operat̃ bona. Malignantiũ hominũ uo¬
luntas : ne quaquã potest impleri. nisi ds̃ dederit potesta¬
tem. pãdũ homines dõ ꝑmittente malũ qđ concupiscunt
ꝑficiunt: ipsẽ dicit᷑ facere qui ꝑmitat. Indeest qđ scriptũ ẽ
ꝑpropham. Sierit malũ qđ dñs ñ fecit. Uerũ tam̃ qđ iniqͥ
mala ex uoluntate quȩr̃. id circo ds̃ ꝑficiendi dat pote¬
statẽ ꝓsuã bonã uoluntatẽ : quia de nr̃o malo ipse mul¬
ta oꝑatur bona. Quidã cũ dĩ uoluntatẽ resistunt. nes¬
cientes consiliũ dĩ faciunt quo noueris sic dõ sub iecta
.eẽ. om̃ia. ut & ips̃ qui eius dispositione aduersantur.
eius impleant uoluntatẽ. Propt̃ea in hac uita boni u¬
dicant᷑ amalis : ut iterũ in illa uita mali iudicent᷑ abo¬

Expanded text:
seria quam nescis » . 3. Magis mala facientibus quam mala patientibus dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur facere qui permittit. Inde est quod scriptum est per prophetam: Si erit malum, quod Dominus non fecit. Veruntamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes consilium Dei faciunt, quod noverint sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bo
Abbreviated transcription (Latin):
sed & his qui cito aurẽ criminib p̃ber.Qui met potesta¬
& ueritatẽ occultat: eiusdem ueritatis ira cundia ibi
clitus ꝓuocat qr plus ꝑtimescie hominẽ quã diuinã
trepidat in dignationem. Beatus cuiꝰ testimonio irno¬
cens ab scelere obiecto purgatur. impius cuiꝰ ꝓditione
&iã iniquus ꝑ imitur. Neq enĩ dec& xp̃ianũ mortis
obnoxium ꝓdere. & ad effundendũ sanguinẽ infelici

Expanded text:
sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis veritatem occultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prodere, et ad