comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atep&ere nolo qđ meũ eẽ cognoseo qđ
foste pauꝑ ñ hab& dũ aut ñ uaduit ca¬
pere: autminus potuit enutrire Sed
p&it sidẽ rectã confessionẽq deuotã:
quã om̃s dure ipso miserante. p̃uc¬
lent &iã quipulla t̾rena possessione
grantulantur: Subhocigit᷑ sensu ꝑ
enumerationes reliquas currit: addi¬
dit. Ium̃ta in montib: & boues: nequis
defacultate confisus: minus conscientiȩ
operã dar&. dũ secrederit pecudũ
immolationib: expiare : qđ iniqua
mente deliquiss& potest & alio
modo intelligi: ferȩ siluarũ gentes
significant qui in scłustius nemorib
suꝑstitione fero cissima uersabãtur:
Ium̃ta in moritib sunt simplices in
ȩccła catholica constituti: qui in ca¬
cuminefideihabitare noscuntur:
in agrodnĩ assiduo labore uersatis̃
Queꝓpt̃ his allusionib: cõpaenter
a positis p̃figurat ecłam catholicã
dediuersis mundi pastib: colligendã:¬

Expanded text:
a te petere nolo quod meum esse cognosco; quod a te petere nolo quod meum esse cognosco; quod forte pauper non habet, dum aut non valuit capere, aut minus potuit enutrire; sed petit fidem rectam, confessionemque devotam, quam omnes dare, ipso miserante, praevalent, etiam qui nulla terrena possessione gratulantur. Sub hoc igitur sensu per enumerationes reliquas currit. Addidit, jumenta in montibus et boves; ne quis de facultate confisus, minus conscientiae operam daret, dum se crederet pecudum immolationibus expiare, quod iniqua mente deliquisset. Potest et alio modo intelligi: ferae silvarum gentes significant, quae in saeculi istius nemoribus superstitione ferocissima versabantur; jumenta in montibus, sunt simplices in Ecclesia catholica constituti, qui in cacumine fidei habitare noscuntur; in agro Domini assiduo labore versati sunt. Quapropter his allusionibus competenter appositis praefigurat Ecclesiam catholicam de diversis mundi partibus colligenda
Abbreviated transcription (Latin):
ta incensa dicuntur : Hȩc xp̃s uenuns
respuit quia ipseuerauictima fuit :
Aliudẽ holo caustũ qđ dns ante cons¬
pectũ suũ sẽꝑ eẽ ꝓnuntiat. scilic&
quando mensnra diuino amore
succensa peuata sua tribulatione
dequoquit & ad illius holo causti si¬
militudinem omniauitia sua
cruciatu corporeo exusta consumit:
Non accipiã dedomotua uitulos neq
degregib tius hyrcos:
erhunc uersum & duos aliosquȩ
secuntur breuiter quim erat:
quȩ serespuerȩ ꝓfit&ur : Hȩc figura
dicitur brachylogia Iẽ breuislo¬
cutio cũ plura paucis amplectimur:
sed ne audito holocausto adantiqua
Aꝑte sennuit consu&udinem pri¬
orẽ ut spitalit̃ intelleger& qđ insi¬
militudinẽ p̃missa gerebatur: sed
cum hȩc duo respuit uniuersa pri¬
mi temporis sacrificia designat modis
siluarum iumenta in montib: &b oues :¬
ausã reddidit. quare abipso ñ expetat
Quadrupedũ immolation es dicensq

Expanded text:
ta incensa dicuntur. Haec Christus veniens ta incensa dicuntur. Haec Christus veniens respuit, quia ipse vera victima fuit. Aliud est holocaustum, quod Dominus ante conspectum suum semper esse pronuntiat; scilicet quando mens nostra divino amore succensa, peccata sua tribulatione decoquit, et ad illius holocausti similitudinem omnia vitia sua cruciatu corporeo exusta consumit. Vers. 9. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos. Per hunc versum et duos alios qui sequuntur, breviter enumerat quae se respuere profitetur. Haec figura dicitur brachylogia, id est brevis locutio; cum plura paucis amplectimur. Sed ne audito holocausto ad antiqua aperte renuit consuetudinem priorem, ut spiritualiter intelligeretur quod in similitudine praemissa gerebatur. Sed cum haec duo respuit, universa primi temporis sacrificia designat modis silvarum, jumenta in montibus et boves. Causam reddit quare ab ipso non exspectat quadrupedum immolationes, dicens: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
atq & nũ man& sic̃ morsires ponsũ
ẽ egosũ quisum. etrursus quiẽ mi¬
sit me aduos. sed ꝑscrutandũ ẽ Cur
istud nom̃ essentiȩ solussibi uindic &
ds ÷ Tunc enĩquando dictũ ẽ. erant
angeli erant cȩlestia erant t̃rena
omnia sic̃ eẽ decreta s. sedquȩ illa
sola ẽ infecta & &̃ nanatura necali¬
ꝑsonis deitas una subsistit : Merito
sistit: Est ibi & uliud sacram̃tũ qđ
ta aut̃ tua in conspectumeo s̃ semꝑ.
loriosius doctor & ꝑfectissimus ins¬
titutor iudaicũ ppłm uolcus¬
arebus carnadib: ammouere & ud sp̃i¬
taclia sacramenta ꝑducere: pecddũ
sacrificia iã ñ dic̃ exquirenda nec eũ
exinde argui posse testatur: Simi¬
nime animaliũ uictimas immolan&
sed holo causta illa potius in conspec¬
tusuodandã cõmemorat. qua humi¬
liato corde pis alutarib offerunt᷑:
holo causta aut̃ dicta s̃ sacrificia quȩ
p̾quã fuissent immolata ignis ueni¬
ens desuꝑ absumebat quȩ latinȩ to¬

Expanded text:
ternum manet; sicut Moysi responsum est, Ego sum qui sum ; et rursum, Qui est misit me. Sed perscrutandum est cur istud nomen essentiae solus sibi vindicet Deus? Tunc enim quando dictum est, erant angeli, erant coelestia, erant terrena omnia, sicut esse decreta sunt. Sed quia illa sola est infacta et aeterna natura, nec ali6 tribus personis Deitas una subsistit, merito sistit. Est ibi et aliud sacramentum, quod ta autem tua in conspectu meo sunt semper. Gloriosus doctor et perfectissimus institutor Judaicum popua rebus carnalibus amovere, et ad spiritualia sacramenta perducere, pecudum sacrificia iam non dicit exquirenda; nec eum exinde argui posse testatur, si minime animalium victimas immolaret; sed holocausta illa potius in conspectu suo danda commemorat, quae humiliato corde piis altaribus offeruntur. Holocausta autem dicta sunt sacrificia, quae, postquam fuissent immolata, ignis veniens desuper absumebat; quae Latine to
Abbreviated transcription (Latin):
S uos: Exion species decoris eius
Hic hiero so lyma significatur inta
quã ciuitatẽ monsiste puris mentil
uelutaurea massa resplendit: dehac
enĩ urbe ex euntes apłi speciẽ decons
xp̃i cdnuntiauer in toto orbetrarũ
dnĩ dehierusalem : Veneranda urbsc̃s
culm̃ ut illu dregis nrĩ in signe domic
uersas gentes euocare Nunc &iã de¬
signat unded oc trina er̃tã quã depu¬
rissimoatq affluentissimo fonteꝑ
spatia totius orbis effluxerit: hisenꝰ
dictis eu cengelica uerba comcordant
Ind cenĩ p̃dicari coepit xp̃rcuius
ces decora cognoscitur: testante alio spł
speciosus forma p̃siliis hominũ ubi suf¬
ficient̃ expositũ ẽ: curs peciosus singu¬
larit̃ dicatur: Dĩmanifesteueni&

Expanded text:
 Ex Sion species decoris ejus. Hic Jerosolyma significatur, intra quam civitatem mons iste puris mentibus velut aurea massa resplendet. De hac enim urbe exeuntes apostoli speciem decoris Christi annuntiaverunt in toto orbe terrarum; ni de Jerusalem . Veneranda urbs, sanctum culmen; ut illud Regis nostri insigne domicium universas gentes evocare, nunc etiam designat unde doctrina ejus tanquam de purissimo atque affluentissimo fonte per spatia totius orbis effluxerit. His enim dictis evangelica verba concordant Inde enim praedicari coepit Christus, s species decora cognoscitur, testante alio psalmo: Speciosus forma prae filiis hominum ; ubi sufficienter expositum est cur speciosus specialiter dic
Abbreviated transcription (Latin):
ipso creatore uidentꝰ omnimodis
discrepare sequit᷑: Cõparat᷑ ẽ iu¬
mentis insipientib & similis factꝰ
ẽ illis, similitudo dat᷑ digna ue¬
cordib ut quise i magiñ dĩgesta¬
re ñ intellegunt: congrueium̃tis
insipientib cõparent᷑: Nã cõpara¬
tionẽ ꝑceptã : iussionib dnĩman¬
datisq ñ ex hibent : merito ecẽtic̃¬
quã in dignitanto munere ꝑdider̃
Nã tolle homini dĩ c̃sideratioñ
& omnino pecus insipiens ẽ . p̃sũp¬
tioliana & caduca suꝑbia sed quã¬
uis de mostalib: dicatur & homo
cũ in honore e& non intellexit
poss̃ hic p̃uaricatores angeli acci¬
pi qui decelo piectis: quȩ nec ipsi
intellexer̃ honorẽ suũ : dũ aucto¬
ri suꝑbissimi monstrant᷑: homo
enĩ & ꝓdiabolo ponit᷑ sic̃ in eugło¬
testat᷑ : in imicus aut̃ homo qui suꝑ¬
seminauit tizania est diabolus
Hȩc decima species definitionis ẽ
quã greci ostypos. latini ueluti

Expanded text:
ipso Creatore videntur omnimodis ipso Creatore videntur omnimodis discrepare. Sequitur, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Similitudo datur digna vecordibus; ut qui se imaginem Dei gestare non intelligunt, congrue jumentis insipientibus comparentur. Nam cum rationem perceptam jussionibus Domini mandatisque non exhibent, merito eam tanquam indigni tanto munere perdiderunt. Nam tolle homini Dei considerationem, et omnino pecus insipiens est, praesumptio vana, et caduca superbia. Sed quamvis de mortalibus dicatur: Et homo cum in honore esset non intellexit, possunt hic et praevaricatores angeli accipi qui de coelo projecti sunt, quia nec ipsi intellexerunt honorem suum, dum auctori superbiisse monstrantur. Homo enim et pro diabolo ponitur, sicut in Etestatur : Inimicus autem homo qui superseminavit zizania est diabolus. Haec decima species est definitionis, quam Graeci ὡς τύπῳ, Latini veluti
Abbreviated transcription (Latin):
diuitũ põpadiscribit᷑ qui sibi ȩdifi¬
cant sepulchramagis tractatib
exquisita: Uidimꝰ en ĩ quedã mau¬
solea pulcherrimis renidere mar¬
morib ut dom̃ estim̃tur &nȩ magnis
molib fabricate: P̾hȩcuenit ad
eorũ tabn acula quȩ copiosa largi¬
tate fulcita s̃ : ut in longas genera¬
tiones & ꝓgenies constanti pulchri¬
tudine ꝑducantur: Subiungit
&iã ritũ quegentilitas inparenta¬
lib: agere consueuit: quando fatua
suꝑstitione intris eorũ. Idẽ in se¬
pulchris in uocant nomina mortuoꝵe
&credunt hoc illis ꝓdeẽ qd eorũ ui¬
dentur ex hiberememoriae:¬
s & homo cũ in honore e&̃ ñi intellex̃¬
s cõparatus ẽ ium̃tis insipientib &¬
similis tibi faccusestillis: Deipsis
adhuc loquit᷑ qui mundustius hono¬
re floruer̃: Nã quãuis peccator
in honoresit dũ uiuit: quiadĩportat
imaginẽ rectedicit᷑ dignitatẽ suã
ñ intellegere dũ tulia fac̃ quȩ ub

Expanded text:
divitum pompa describitur, qui sibi aedifidivitum pompa describitur, qui sibi aedificant sepulcra magnis tractatibus exquisita. Videmus enim quaedam mausolea pulcherrimis renitere marmoribus, ut domus aestimentur aeternae magnis molibus fabricatae. Post haec venit ad eorum tabernacula, quae copiosa largitate fulcita sunt, ut in longas generationes et progenies constanti pulchritudine perducantur. Subjunxit etiam ritum quem gentilitas in parentalibus agere consuevit, quando fatua superstitione in terris eorum, id est in sepulcris invocant nomina mortuorum; et credunt hoc illis prodesse, quod eorum videntur exhibere memoriaeintellexit: comparatus est jumentis insipientibsimilis factus est illis. De ipsis adhuc loquitur qui mundi istius honore floruerunt. Nam quamvis peccator in honore sit dum vivit, quia Dei portat imaginem, recte dicitur dignitatem suam non intelligere, dum talia facit, quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
npotuer̃. Cũ uideritpeccator utq
lapientes scłi istius ab interitu ñ libera¬
n. ut fuit solonatheniensis philon
lace demonios aristippus. & c&eri
quimundanesapientiȩ celeberrima
laudeuiguerunt sed uid & eos cõmu¬
nient̃ mori. quos diuinȩ sapientiae
pasticipes estim abat. sequit᷑. simul
insipiens & stult̾ peribunt: Necesse ẽ
enĩ ut insipiens & stultus disperatione
pereant: cũ suossupientes cognouerĩ
interire: uerũ uthȩc magis spita¬
lit̃ acciperedebeamꝰ᷑: Insipientes s̃
qui p̃dicationib: ꝓph&arũ adqui¬
escerenoluer̃: Stulti aut̃ iure dicen¬
reciperem aluer̃: Huergo simul
peribunt qm̃ infutura iudicatione
dãnandis̃: Reliquer̃ autẽ iudȩi
alienis diuitiassuas qm̃ sꝑnentib:
eis dnm suluatore : ugentes ex tra¬
neccssalutis eorũ p̃mia transier̃ :¬
et sepulchraeorũ domꝰ eorũ ingenũ.
tub̵ nacula eoꝵ ingeneratione et
pgenie. In uocabunt nomina eorũ
interris ipsor: Morientium

Expanded text:
potuerunt . Cum viderit peccator utique sapientes saeculi istius ab interitu non liberari, ut fuit Solon Atheniensis, Philo Lacedaemonius, Aristippus, et caeteri qui mundanae sapientiae celeberrima laude viguerunt; sed videt eos communiter mori, quos divinae Sapientiae participes aestimabat. Sequitur, simul insipiens et stultus peribunt. Necesse est enim ut insipiens et stultus desperatione pereant, cum suos sapientes cognoverint interire. Verum ut haec magis spiritualiter accipere debeamus; insipientes sunt qui praedicationibus prophetarum acquiescere noluerunt; stulti autem jure dicenentem recipere maluerunt. Hi ergo simul peribunt, quoniam in futura judicatione damnandi sunt. Reliquerunt autem Judaei alienis divitias suas, quoniam spernentibus eis Dominum Salvatorem, ad gentes extraneas salutis eorum praemia transierEt sepulcra eorum domus eorum in aeternum; tabernacula eorum in generatione et progenie, invocabunt nomina eorum in terris ipsorum. Morientium
Abbreviated transcription (Latin):
Ipseenĩ cũ patre & spũ scõ ueredicit᷑
dr̃ deorũ. qđ tam̃ nom̃ ñ omnino di¬
uinitatis ẽ ꝓpriũ sed humana lingua
sic̃ iã diximꝰ sumitatẽ eiꝰ. ultrahoc non
potest indicare : dt̃os enĩ greca lingua
transiuit: Legit᷑ enĩ in exodo: nom̃
ieũ adonai ñ indicaui eis Vt sciamꝰ
nom̃ eẽ sec retũ qđ nec electis sacmulir
cognoscitur indicatũ: Hocutus ẽ ergo

Expanded text:
ipse enim cum Patre et Spiritu sancto vere dicitur Deus deorum; quod tamen nomen non omnino Divinitatis est proprium, sed humana lingua, sicut jam diximus, summitatem ejus ultra hoc non potest indicare. Deus enim Graeca lingua transivit. Legitur enim in Exodo: Nomen meum Adonai non indicavi eis ; ut sciamus nomen esse secretum, quod nec electis famulis cognoscitur i
Abbreviated transcription (Latin):
na in unũ cumulũ colliguntur:
Nã p̃illa quaedicta r̃ sententialit̃
enuntiatur hȩc uiacorũ: uia
uitã debemꝰ accipere : inqua in hoc
sđo actuũ nr̃orũ uestigiis abulam
Sedh ȩc uia quid malis faciat ñta¬
c&ur scandalũ utiq auctorib sus
Idẽstimulũ atq dolorẽ : Non eñ
ad securitatẽ suã quiquã peccator
efficit: cui desuapuenit actionetos¬
queri: Sequit᷑. & postea in oresuo
benedicent : Hic describitur con¬
su&udo peccantiũ : qui p̃ quã uotũ
nequissimedispositionis imple¬
uerint: mox diuinitati grãs ugur
tes miserrimihominũ quuilloues¬
toritanto ad scãdesideria ꝑuenis
sed isti in ore ñ in corde benedicon
Vndȩ ꝓcedit plerũq: simulata sos¬
tia sic̃ esaias dic̃ popłr hic labis
mehonorat: coraut̃ eorũ loges

Expanded text:
 colliguntur. Nam post illa quae dicta sunt, sententialiter enuntiatur, Haec via eorum. Viam, vitam debemus accipere, in qua in hoc saeculo actuum nostrorum vestigiis ambulamus. Sed haec via quid malis faciat, non tacetur: scandalum utique auctoribus suis, id est stimulum atque dolorem. Non enim ad securitatem suam 163 quidquam peccator efficit, cui de sua provenit actione torqueri. Sequitur, et postea in ore suo benedicent. Hic describitur consuetudo peccantium, qui, postquam votum nequissimae dispositionis impleverint, mox Divinitati gratias agutes, miserrimi hominum, quia illo auctore tantum ad sancta desideria pervenitur. Sed isti in ore, non in corde benedicent, unde procedit plerumque simulata sententia; sicut Isaias dicit: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe
Abbreviated transcription (Latin):
illi benefeceris: quisi aliquid contra¬
rium patiatur blasphemare ñ de¬
sinit : Et id eb cbnsu&udoista uitan¬
daẽ quae in scderatissȩpius inuenũ
nos cdit̃ piocorde omnitẽ pr̃ conlan¬
Vdemꝰ dm̃n quia salutẽ nrcem & in u¬
t uersis & iͥ psperis semꝑ operatur

Expanded text:
illi benefeceris; quid si aliquid contrailli benefeceris; quid si aliquid contrarium patiatur, blasphemare non desinit. Et ideo consuetudo ista vitanda est, quae in sceleratis saepius invenitur. Nos autem pio corde omni tempore collaudemus Dominum, qui salutem nostram et in adversis, et in prosperis semper operatur
Abbreviated transcription (Latin):
cceratio redditur quane timeri
ñ debeat mundigloriosus : Cur
enĩ timeamꝰ diuitẽ quimoriturt
nec aliud secũ uad& postare. nisi
unde possit arderi: quã deformẽ
in illa patria respicies. quã hic mun¬
dissimũ p̃tios auestemiraris : Et be¬
nedixit descendere mostuos peccato¬
tes quasi in abrssosaltas quecsim
ꝓfundissimã foueã sed sinegła ser¬
culicri sine turba satellitũ sine p̃to¬
tione gazarũ dom̃ illa quã miraba¬
ris reman& tota : sed honera quȩ q̃
uidebas transmittit ingentia
tiũ facuorabiles uoces. benedic&
enĩ dictũ ẽ: ꝓpt̃ linguã satellitũ qu
intergtrrullitates & epulas pasto¬
rib: suis beneoptare consuerunt
quorx anima ñ debono actii sedex
delician p̃paratione lccudatur
Sequit᷑. confitebitur tibi cũbene¬
feceris ei: Malitunc dm̃benedi¬
cuNł quando tẽporclia donaꝑcip¬
unt. Boñ aut̃ laudat dnm̃ & cũma¬
lorũ fasce deprimitur sic fec̃ iob
peccator confitebit᷑ tibi. sed quando

Expanded text:
cce ratio redditur quare timeri non debeat mundi gloriosus. Cur enim timeamus divitem, qui moritur nec aliud secum valet portare, nisi unde possit ardere. Quam deformem in illa patria respicies, quem hic mundissimum pretiosa veste miraris. Et bene dixit descendere mortuos peccatores quasi in abyssos altas, quasi in profundissimam foveam; sed sine gloria saeculari, sine turba satellitum, sine praesumptione gazarum. Domus illa quam mirabaris, remanet tota; sed onera, quae non videbas, transmittit ingentia. tium favorabiles voces. Benedicetur enim dictum est, propter linguam satellitum, qui inter garrulitates et epulas pastoribus suis bene optare consueverunt, quorum anima non de bono actu, sed ex deliciarum praeparatione laudatur. Sequitur, confitebitur tibi, cum benefeceris ei. Mali tunc Deum benedicunt, quando temporalia bona percipiunt: bonus autem laudat Dominum et cum malorum fasce deprimitur; sicut fecit go Patri: Iste peccator confitebitur tibi: sed quando
Abbreviated transcription (Latin):
Susq: inu&nũ nonuid ebit lumeisꝰ
ui patres pessimos imita t᷑ eorus
societatedam nandi sunt. Et ido
peccatores dicitur usq ad patrõs¬
rogemes in troisse. Patre senĩ ipsore
appellauit p̃tantũ ex seminecarnis quaon
oquos mox imitatione secuti s̃ sic incugł

Expanded text:
usque in aeternum non videbit lumen. Qui patres pessimos imitantur, eorum societate damnandi sunt; et ideo peccatores dicit usque ad patrurogenies introisse. Patres enim ipsorum appellavit non tantum ex semine carnis, quantum quos morum imitatione secuti sunt; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ tam̃ dr̃ liberauit animã meam
de manu infericum acciperit me:
Post terrores expositos peccatone
merito sententia sidutaris infestur
ut sic̃ humana fragilitas t̃rorȩ ꝓstra¬
taẽ : itec spefuturi p̃mii subleuata¬

Expanded text:
erumtamen Deus liberabit animam meam de manu inferi, cum acceperit me. Post errores expositos peccatorum, merito sententia Salvatoris infertur; ut sicut humana fragilitas terrore prostrata est, ita spe futuri praemii suble
Abbreviated transcription (Latin):
desedicat siue a paste membrorũ
suorũ ut ad sol& loquat᷑ ac cõmo¬
dũ ẽ: Ipseenĩ descendens animã
suã ab inferno libenuit. Sedsimul
& illore quicduentũ eiꝰ. constanti
animo credider : Demanucut̃ in¬
feridicit᷑ de potestatediaboliquian¬
te aduentũ eĩ animas tenebat ob¬

Expanded text:
de se dicat, sive a parte membrorum suorum, ut assolet, loquatur, accommodum est. Ipse enim descendens animam suam ab inferno liberavit; sed simul et illorum qui adventum ejus constanti animo crediderunt. De manu autem inferi, dicit de potestate diaboli, qui ante adventum ejus animas tenebat ob
Abbreviated transcription (Latin):
iusti inmatutino Vnitos
testiã sectionem ubi iustis &ins
ꝓsuis meritis dic̃ eẽ reddenduo
petatores enĩ in infernopositos. mors
qñadepascit. Nã sic̃ oues lanȩsuȩ
imissione iugit̃ ꝑseuerant sic in illos
seꝑ sine inminutione substantiȩ in¬
uenit qđ poena discruti& Depasc it
nũ aium̃tis tractũequi herbas ñ ra¬
dicitꝰ uellunt. sed abscidunt ipsaspo¬
tius sũmitates. sequit᷑ & obtinebunł
cos iusti inmatutino Obtinebunt
dix̃ supercbunt: Gdutiq in illare¬
surrectione feliciũ ẽ ut malis p̃mi¬
neant: Hic enĩ iustos obtinent pec¬
atores. In illo uero iudicio iusti infi¬
delesmodis omnib: obtinebunt: In
matutino: Ac sidicer & in albescente
die cũ głac resurrectionis in luxerit
quando iã beactituamis clurita sape¬
rit᷑ & inchoat eẽ dies qui nulla noc¬
resc& in inferno & agłu suu expulsis :
dhuc peccatorũ infelicitatẽ mise¬
Ariasq discribit quorũ auxilia
ãquã panni putrefactiu& eresc&

Expanded text:
tino. Venit ad tertiam sectionem, ubi justis et impiis pro suis meritis dicit esse reddendum. Peccatores enim in inferno positos mors aeterna depascit. Nam sicut oves lanae suae amissione jugiter perseverant, sic in illos semper sine imminutione substantiae invenit, quod poena discruciet. Depascet enim a jumentis tractum est, quae herbas non radicitus evellunt, sed abscindunt ipsas potius summitates. Sequitur, et obtinebunt eos justi in matutino. Obtinebunt, dixit superabunt, quod utique in illa resurrectione felicium est, ut malis praemineant. Hic enim justos obtinent peccatores: in illo vero judicio justi infideles modis omnibus obtinebunt. In matutino, ac si diceret, in albescente die cum gloria resurrectionis illuxerit, quando jam beatitudinis claritas aperitur, et inchoat esse dies qui nulla nocrascet in inferno, et a gloria sua expulsi sunt. Adhuc peccatorum infelicitatem miseriasque describit, quorum auxilia tanquam panni putrefacti veterascunt.
Abbreviated transcription (Latin):
di: uersus istos it a peccatoribestimant
uent in hoc mundo infiñ: qui despe¬
rant & ad lib̾tatẽ luxuriant: quaꝓpt̃
inuoluntateerit legentiũ eligere quid
equantur: Nos tõ defidelib: hac¬
anꝰ dictũ eẽ ꝑspeximꝰ : nec audicmus
ꝑfidi quanta passuri s̃int: Cũuide¬
astultꝰ peribunt & relinquent alienis
diuitias suas: Uenit adsecđ docen¬
dimodũ. ubi peccatores cũ sapienti¬
b hui mundidic̃ eẽperituros. & di¬
uitiassuas quas magno peredilige¬
bant: ñ suis. sed qd grauius urer&
ixtraneis successorib: desinit eẽrelin¬
quendas: Vt ꝓpt̃quas: omã peccata
c̃miserant : nec possession eipsarum
nec ꝓprio successore l&arentur:

Expanded text:
Alii versus istos ita peccatoribus aestimant vivent in hoc mundo in fine, qui desperata libertate luxuriant. Quapropter in voluntate erit legentium eligere quid sequantur. Nos tamen de fidelibus hactenus dictum esse perspeximus; nunc audiamus perfidi quanta passuri sint. Veet stultus peribunt, et relinquent alienis divitias suas. Venit ad secundum docendi modum, ubi peccatores cum sapientibus hujus mundi dicit esse perituros, et divitias suas, quas magnopere diligebant, non suis, sed, quod gravius ureret, extraneis successoribus definit esse relinquendas; ut propter quas omnia peccata commiserant, non possessione ipsarum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
aecpendent desuperiore uer¬
siculo quib iungendũ ẽ talescir¬
cũdantur iniquitate calcanei:
Nã p̃sumunt inuistute sua quiali¬
qua uidentur possibilitate confi¬
dere : ut uirib: corporeis ualentes
animi robore & lingue diissestitu¬
dine p̃minentes: Sedp̃quã dix̃
intrinsecus a tributa : nuncuenit
addiuitius quȩ ex trinsecus ueni¬
unt ꝑ quasmaxime inflatur huma¬
nitas: Karo enĩ diues sostẽ sibicum
pauperib intellegit eẽ cõmunem:
Et necesse ẽ ut talestimeant finem.
qui & deserere mundananolunt:
& peccatorum suorx poenas conscieñ¬
tia teste formidanit: frat̃ non re

Expanded text:
aec pendent de superiore versiculo, quibus jungendum est, tales circumdantur in iniquitate calcanei. Nam praesumunt in virtute sua, qui videntur aliqua possibilitate confidere, ut viribus corporeis valentes, animi robore et linguae 162 disertitudine praeminentes. Sed postquam dixit intrinsecus attributa, nunc venit ad divitias quae extrinsecus veniunt, per quas maxime inflatur humanitas. Raro enim dives sortem sibi cum pauperibus intelligit esse communem. Et necesse est ut tales timeant finem, qui et deserere mundana nolunt, et peccatorum suorum poenas conscientia teste formidant. Vers. 7. Frater
Abbreviated transcription (Latin):
dño prȩstante purificat: Iste terrena
uitiorũ qualitate sordescit : Et uide
quia in primo aduentu oms̃ indiscre¬
to uocauerat ut ad moniti in hocmun
do corrigeredebuissent: sic̃ in eugło
dic̃ & exier̃ in exitus uiarũ & uocaue¬
runt quo scũq: inuener̃bonos& ma¬
rius sic̃ hic confusis habitationib mis¬

Expanded text:
no praestante, purificat, iste terrena vitiorum qualitate sordescit. Et vide quia in primo adventu omnes indiscrete vocaverat; ut admoniti, in hoc mundo se corrigere debuissent; sicut in Evangelio dicit: Et exierunt in exitus viarum, et vocaverunt quoscunque invenerunt bonos et marius, sicut hic, confusis habitationibus mis
Abbreviated transcription (Latin):
possessionib: cũ totahominum
fuerie lcude cȩlebrata & nihilsi¬
bi nisi solũ de eẽ put& imperiums
Et uide quȩ dom̃ eius. dix̃ ut ñ solũ
ipse : uenĩ &ic̃ om̃s quiad ipsum ꝑ¬
tinent magna põpa florere uide¬
antur sed quare isti ñ debeanttis¬
meripuldire subsequitur : qm̃¬

Expanded text:
possessionibus, cum tota hominum possessionibus, cum tota hominum fuerit laude celebrata, ut nihil sibi nisi solum deesse putet imperium. Et vide quia domus ejus dixit, ut non solum ipse, verum etiam omnes qui ad ipsum pertinent, magna pompa florere videantur. Sed quare isti non debeant timeri, pulchre subsequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta pars psalmi exore ueritati segre¬
ditur ut nob̵ sa luberrimamedicina
prȩst&ur Nã totius mundi hȩc una
querela ẽ: qui cremn hoc scło floreaNT
homines quos acultura dnĩ cognos¬
cimalienos sed peccatorib ista ꝑmis
sas̃. Ideoq pius doctor uiros udlo¬
quitur xp̃ianos net̃raꝵ diuites
ꝑtimescant qm̃benegenera lit̃ pecu¬
niosus pauescit᷑ : cũ ei facmulccriho¬
minũ cupiditas aestimatur: diues
enĩ dictus ẽ adiuo quiqua sid r̃ ni¬
hilereditur indigere. hominem hic
impium debemꝰ accipere qui se sub¬
iectis formid ubilem facie dũ ȩqui¬
tatis iura contemnit : sequit᷑ &cũ
multiplicata fuerit gładomꝰ eiꝰ:
Iunge netimueris quȩ figura dicit᷑¬
superiora ad inferiora resplendeNt
Et respice qua gratia cunctaꝓfici¬
uNt Minꝰ enĩ fuerat diuitẽ fieri
quȩ hoc frequent̃ inuenis in nego¬
ticctorib & in hominib: abiectis
Addidit et cũ multi plicata fuerit
gloria dom̃ ciꝰ. Idẽ cũ honorib cũ

Expanded text:
ta pars psalmi ex ore veritatis egreditur, ut nobis saluberrima medicina praestetur. Nam totius mundi haec una querela est: Quare in hoc saeculo floreant homines quos a cultura Domini cognoscimus alienos. Sed peccatoribus ista promissa sunt; ideoque pius doctor veros alloquitur Christianos, ne terrarum divites pertimescant, quoniam bene generaliter pecuniosus pavescitur, cum ei famulari hominum cupiditas aestimatur. Dives enim dictus est a divo, qui quasi Deus nihil creditur indigere. Hominem hic impium debemus accipere, qui se subjectis formidabilem facit, dum aequitatis jura contemnit. Sequitur, et cum multiplicata fuerit gloria domus ejus. Junge ne timueris. Quae figura dicitsuperiora ad inferiora respondent. Et respice qua gratia cuncta proficiant. Minus enim fuerat divitem fieri, quia hoc frequenter invenis in negotiatoribus et in hominibus abjectis. Addidit, et cum multiplicata fuerit gloria domus ejus; id est, cum honoribus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nunciate fratrib: meis. Et inpsłmo
narrabo nom̃tuũ fratrib meis:
Ipse siñ redimat qui fudit sanguinẽ
p̃ciosũ. redemturus e homo idẽ
udam qui humanũ genꝰ trans gressi¬
onis uitio uitiauit: p̃d abit negan¬
tis ẽ quia nulla oblatio nulla placi¬
tio potest conpensare quod nosdi¬
uinitas ẽdignata redi mere :
primauersus huiꝰ ad sententiã res¬
pic̃ superiorẽ. quia homo libera
ñ dabitdõ placationẽ suã : nec p̃ciũ

Expanded text:
nuntiate fratribus meis ; et in psalmo: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Ipse si non redimat qui fudit sanguinem pretiosum; redempturus est homo, id est Adam, qui humanum genus transgressionis vitio sauciavit? Non dabit, negantis est; quia nulla oblatio, nulla placatio potest compensare, quod nos Divinitas est dignata redimere. Veprima versus hujus ad sententiam respicit superiorem: quia homo liberatus non dabit Deo placationem sua
Abbreviated transcription (Latin):
necorda fideliũ longa tristitia turba¬
pit uenit ad t̃cã pastem ubi deuo¬
tos ud loquit᷑ ut dñi dispensatione
&uita ustorũ: Nunc intendam̃ quã
suauis intimorednĩ dedar& affectꝰ:
T mor humanꝰ ñ lacudẽ pasturit sed ui¬
uperationẽ: Dĩ aut̃timor quia ius¬
ius & rect̾ ẽ. laudẽ generat amorẽ
ribuit. ardorẽ caritatis in flãmat.
hauda teergo dic̃ qui tim&is dnm̃
idẽ qui r euerentiã hab&is nominis eiꝰ
qua eũ ñ mereretur p̃dicare nisi
qui cognoscit᷑ & timere uniuersũ .s .i.¬
in pastẽbonorũ accipe quia illos tan¬
tũuult intellegi quȩ fidei ia cobde¬
uotioniq consentiunt. superantes
ꝑredigionis affectũ ueteris hominis

Expanded text:
ne corda fidelium longa tristitia turbarentur, venit ad tertiam partem, ubi devotos alloquitur, ut Domini dispensatione et vita justorum. Nunc intendamus quam suavis in timore Domini declaretur affectus. Timor enim humanus non laudem parturit, sed vituperationem: Dei autem timor, quia justus et rectus est, laudem generat, amorem tribuit, ardorem charitatis inflammat. Laudate ergo, dicit, qui timetis Deum, id est qui reverentiam habetis nominis ejus: quia eum non meretur praedicare, nisi qui cognoscitur et timere. Universum in partem bonorum accipe: quia illos tantum mavult intelligi qui 77 fidei Jacob devotionique consentiunt, superantes per religionis affectum veteris hominis
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑ sed cuncturũ gentiũ
inoscit᷑ plenitudo. Vn de constat
ilon colligendã & qui superius di¬
erat luudate qui tim &is hnm
unc ad quos timor ipseꝑtinere
possit dicit᷑. ad is rahelita sutiq idẽ

Expanded text:
 sed cunctarum gentium cognoscitur plenitudo, unde constat Ecclesiam colligendam. Et quia superius dixerat: Laudate, qui timetis Dominum, nunc ad quos timor pertinere possit edicitur; ad Israelitas utique, id
Abbreviated transcription (Latin):
restionẽ dicite fratrib meis & dbi
qui fecerit uoluntat ẽ patris mei
qui incelis ẽ hic meus pat̃ & nãt &¬
frater est: In medio uero ecdesis
liudat chĩm qui piase c̃uersationt
trastauerit : Ipsius enĩ p̃coniũe
morũ scĩtas custodita quandoni
uid& uliquid boni caro facerenis
sumꝰ & in c̃uersatione multorũus
recte m̃tis operatiore liquis fide

Expanded text:
rectionem: Dicite fratribus meis ; et alibi: Qui fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, hic meus pater, et mater, et frater est . In medio vero Ecclesiae laudat Dominum, qui se pia conversatione tractaverit. Ipsius enim praeconium est morum sanctitas custodita, quando nihil valet aliquid boni caro facere, nipalam et in conversatione multorum, ubi rectae mentis operatio reliquis fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
ille uirscs̃ affectu generalitatis
merito cupiebat aspicert: quȩ
mundũ dignata ẽ cadestiuisita¬
tione saluare. Sic & desideriũ
diuini amoris ostensũ ẽ. &im¬
pl&am caritatem constat in
pximis. Quando iugit̃ expete¬
bat qđ omnib prod eẽ cognoue

Expanded text:
ille vir sanctus affectu generalitatis ille vir sanctus affectu generalitatis merito cupiebat aspicere, quae mundum dignata est coelesti visitatione salvare. Sic et desiderium divini amoris ostensum est, et impletam charitatem constat in proximis: quando jugiter expetebat quod omnibus prodesse cogno
Abbreviated transcription (Latin):
uisceris me InΡINea
eus humanationem auidesus¬
tinebat. Confident̃ eructuans
dic̃ differri se diutius ab ex¬
pectationesua: quando omni
desideranti. ualdemolesta
dilactio ẽ quẽ lic&. in luminati¬
one fidei credebat eẽ uenturũ.
deeius tam̃ tarditate conqueri᷑
cuius ad huc speratũ cernere
ñ merebat᷑ aduentũ. Ñ enĩ obli¬
uiscitur ds̃ sed ab eo quideside¬
rat obliuionẽ credit᷑ pati.
quando diffest donare qđ
p&itur: Infinẽ hic temptis
significat. quo incarnationẽ
dnĩ p̃uidebat eẽ uenturam
tulis enĩ quȩre la fidedesanimas
pulsat. ut sine fine cȩlestic
sone confidant. Et intuen¬
dum qđ ꝑ hos quałtuor uersus
ibiq uerba constantissimȩ
patientiȩ ponit. Dic̃ enim
usq quo quousq quã diure¬
peens &ic̃ usq quo quȩ figa
sdicitur epimone quando
simila dicta crebra repeti¬
tone geminantur : Int
suousq auertis faciem tuã aome:
pparitionem postulat xpĩ.
lib oculis potuit apparere : Quã

Expanded text:
isceris me in finem? ejus humanationem avide sustinebat, confidenter eructans dicit differri se diutius ab exspectatione sua: quando omni desideranti valde molesta dilatio est. Quem licet illuminatione fidei credebat esse venturum, de ejus tamen tarditate conqueritur, cujus adhuc speratum cernere non merebatur adventum. Non enim obliviscitur Deus, sed ab eo qui desiderat, oblivionem creditur pati, quando differt donare quod petitur. In finem, hic tempus significat quo incarnationem Domini praevidebat esse venturam. Talis enim querela fideles animas pulsat, ut et sine fine coelestia sione confidant. Et intuendum, quod per hos quatuor versus ubique verba constantissimae patientiae ponit; dicit enim: Usquequo, quousque, quandiu, repetens etiam usquequo. Quae figura dicitur epimone, quando similia dicta crebra repetitione geminantur. Vers. 2. Quousque avertis faciem tuam a me? Apparitionem postulat Christuae carnalibus oculis potuit apparere: quam
Abbreviated transcription (Latin):
& đđ frequenti expositione iã notas
quȩ ideo ad ꝑsonã dnĩ ꝑtinere noscunt᷑
qm̃ ei c̃uenire ipsorũ nominũ exposi¬
primo membro c̃tẽptores legis uehemt̃
accusat eos quadic̃ ñ habitare cũ dño
cõmemorans eorũ impias uoluntates
Nec moueat qđ p̃titulita de principiũ
ab insipientib facerediligit in itiũ cõ¬
m̃dat enĩ uehem̃tius bonoꝵ pastẽquan¬
doprius p̃mittit᷑ qđ grauit̃ horreatur:
secundo sublauded nĩ collatabeatorx
p̃mia describunt᷑ eosq dic̃ domꝰ dñi ub¬
tate cõpleri breuit̃q inruina malon
psalmꝰ iste concludit᷑ nequis putar&
fortcsse tẽptandũ qđ taenta exserati¬
one nouerat accusatũ qua ꝓpt̃ subti¬

Expanded text:
 frequenti expositione jam nota sunt; quae ideo ad personam Domini pertinere noscuntur, quoniam ei convenire ipsorum nominum exposiicitur. In primo membro contemptores legis vehementer accusat, eosque dicit non habitare cum Domino, commemorans eorum impias voluntates. Nec moveat quod post tituli, tale principium ab insipientibus facere delegit, initium. Commendat enim vehementius bonorum partem, quando prius praemittitur quod graviter horreatur. Secundo sub laude Domini collata beatorum praemia describuntur, eosque dicit domus Domini ubertate compleri. Breviterque in ruina malorum psalmus iste concluditur, ne quis putaret fortasse tentandum quod tanta exsecratione noverat accusatu
Abbreviated transcription (Latin):
o qddiẽ quihabitant in ea d est
ĩ qui conueniunt & recedunt sed
qufixam̃ tis stcobilitate ꝑdurant:
quusq cadobitũ suũ infide rectis¬
sna ꝑseuerat : sic̃ & alius psalmꝰ
dic̃ ut in habitem indomodñi õ¬
maria fundauit et̃ & suꝑflumina
praeparauit ecm:
ud ẽ suꝑmaria fundare. nisi
supra uitiox hui scłi. tremu¬
ossfluctus eccłam firmissima
nedulitate solidareut ancora
si deifundata procelles cuius lib&ac
priculũ ñ pauescat : Vn de& apłs

Expanded text:
 dicit: Qui habitant in ea, id est, non qui veniunt et recedunt: sed qui fixa mentis stabilitate perdurant. qui usque ad obitum suum in fide rectissima perseverat, sicut et alius psalmus dicit: Ut inhabitem in domo Domini ommaria fundavit eam, et super flumina praeparavit eam. Quid est super maria fundare, nisi supra vitiorum hujus saeculi tremulos fluctus Ecclesiam firmissima credulitate solidare, ut anchora fidei fundata, procellas cujuslibet periculi non pavescat? Unde et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
borabat. prima parte definienldũ
uniuersũ orbẽ eẽ trarũ. ut sic̃e
nullus cobeiꝰ imperio ꝓbar&e eut¬
tũ. Itacnec afide creder& caliens
secundo loco daminans quibus
tutib p̃diti sint in eĩ ȩccła conba¬
ti testio demontissimos suꝑstis¬
sos adloquitur ut uero dnõ for¬
lantes a noxia sibi ꝑuersitateds¬

Expanded text:
r. Prima parte definiens Domini universum orbem esse terrarum, ut sicut se nullus ab ejus imperio probaret exceptum, ita nec a fide crederet alienum. Secundo loco determinans quibus virtutibus praediti sint in ejus Ecclesia constituti. Tertio dementissimos superstitiosos alloquitur, ut vero Domino famulantes, a noxia sibi perversitate dis
Abbreviated transcription (Latin):
luntates turbulentas ꝑsecutorx
pateł constat eułani ut ei praue
idintates nocere ñ ualecent quã¬
es contra etc̃ in sanamentiũ p̃ci¬
pitatione consurgant: quis as¬
cend& in montẽ dñĩ aut quisstabit

Expanded text:
luntates turbulentas persecutorum aptatam constat Ecclesiam; ut ei pravae voluntates nocere non valeant, quamvis contra eam insana mentium praecipitatione consurgant. Vers. 3. Quis ascendet in montem Domini? aut quis stabit
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ extinctus. Et intende qd
delictum eius nec inueni&ur.
A nte oculos ꝓph&ae antixp̃ĩ nequi¬
Atia redit & rogat neilli batari
diutius liceat in sanguine beatorũ
contere idẽ adnihilũ redigebrachi¬
um eĩ dic̃ potentiã qua peccatores
maleutebant᷑. quic in signit̃ impia
faciebat. & hoc nom̃ singularit̃¬
ab eo meruit qm̃ in scelerib similẽ
ñ habeat. malignꝰq iniquus dissu¬
a sorerit: ut quos trore ñ potest
ꝑ uertere saltĩ con&ur ꝑ noxia
p̃mia declinare. Delictũ aut̃ eiꝰ
dic̃ cõmissa ꝑperã. quod lic& sin¬
gulcerit̃ ꝓnunciatũ sit in numera¬
bilia. Tunceiꝰ stabunt sine dubi¬
tatione peccata. omnia siquidẽ
nec inueni&ur. quicc dubium
non ẽ perire scelestẽ potestatẽ.
cuius damnandũ constatauctorẽ :¬

Expanded text:
robatur exstinctus. Et intende quorobatur exstinctus. Et intende quodelictum ejus, nec invenietur. Ante oculos prophetae Antichristi nequitia redit; et rogat ne illi bacchari diutius liceat in sanguine beatorum. Contere, id est ad nihilum redige. Brachium ejus dicit potentiam qua peccatores male utebantur: quia insigniter impia faciebat; et hoc nomen ab eo singulariter meruit, quoniam in sceleribus similem non habebit. Malignus, quia iniquus dissuasor erit; ut quos terrore non potest pervertere, saltem conetur per noxia praemia declinare. Delictum autem ejus, dicit commissa perperam; quod licet singulariter pronuntiatum sit, innumerabilia tamen ejus exstabunt sine dubitatione peccata. Omnia siquidem nec invenietur, quia dubium non est perire scelestam potestatem, cujus damnandum constat auctore
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubitatione cõpl&ur
o sugiat quẽ tanta uirt᷑ in seꝰ¬
iecõmittat Lic & scelent.
& diuersorũ hominũ sub uersione
pascatur. quid quid fecerit ñerit
inpunitũ. cũ &nadãnatione tor
uictis redit adiustos. ut sic̃ illi
digna factis recipiunt: ita istip.¬
missa p̃mia consequaot᷑. Nã cũ
dic̃. tibi derelict̾ ẽ pauꝑ. oftendit
qm̃ qui illi derelinquit᷑ pullac uti¬
litate fraudat᷑ qm̃ hoc ẽ pio prin¬
cipi demitti qd bonis omnib tradi.
Pauꝑ enĩ dictꝰ ẽ a paululo lure
Relictũ ergo dic̃ pauperẽ dõ ut
om̃s uidecnt quȩ bona possint
de eĩ reportare iudicio pupillũ
uero dic̃ ñ cuĩ genitor carnalis
obcubuit sed cui pat̃ sepultus ẽ
mundus Nãc multos pupillos in¬
uenias orbatos patre uisibili:
Et sunt blasphemi abligurrito¬
res & qđ milla &ate creberrimũ
ẽluxoriosi. & hii adnõ ꝓbantur
alieni sed ab illis pupillis diuidi
ñ potest ad iutoriũ dĩ. quorũ pat̃
dabolus inactione facinorũ ꝓ¬

Expanded text:
ione completur. Quo fugiat, quem tanta virtus insequitur? Committat licet scelera, et diversorum hominum subversione pascatur; quidquid fecerit non erit impunitum, cum aeterna damnatione torqnvictis, redit ad justos; ut sicut illi digna factis recipiunt, ita isti promissa praemia consequantur. Nam cum dicit: Tibi derelictus est pauper, ostendit quoniam qui illi derelinquitur, nulla utilitate fraudatur, quoniam hoc est pio principi dimitti, quod bonis omnibus tradi. Pauper enim dictus est a paululo lare. Relictum ergo dicit pauperem Deo, ut omnes videant quae bona possint de ejus reportare judicio. Pupillum vero dicit, non cujus genitor carnalis occubuit, sed cui pater sepultus est mundus. Nam multos pupillos invenies orbatos patre visibili, et sunt blasphemi, abliguritores, et quod in illa aetate creberrimum est, luxuriosi, et hi a Domino probantur alieni. Sed ab illis pupillis dividi non potest adjutorium Dei, quorum pater diabolus in actione facinorum p
Abbreviated transcription (Latin):
piũ munificũ qu uenturũ ẽ.
ꝑmittit᷑ enĩnimis p̃currere scles¬
tũ malũ ut graetius regnũdnĩ susci¬
piatur optatũ. ubiã bectorum
cd epta securitas conquiescat
nec ulterius formidentur in sidiȩ
quas mecgis scs̃uir in hõ mundo
cogitur sustinere gentes autẽ
posuit peccatores & impios qui
gruis exprimuntur dĩ
enĩ. Desideriũ pauperũ qđ
fec̃ semꝑ amore p̃misso. utilliu
euident̃ uidere cupiant ubinurs
& icc̃m̃tis lumine transferuntur
Sequit᷑. Conpͣiscentia cordis eorun
hoc uerbũ constat eẽ uiolentius
Concupiscentia enĩ ibi dicit᷑ ubi
coniuratis quodã modo animȩo¬
rib: aliquid ardore m̃tis appabo
Sequit᷑. Exaudiuit auriftua o
regula rit̃ debemꝰ ad uertere nh
indõ corporaliũ cẽ membrori¬
sed uirtutis eiꝰ effect᷑ qua audtu
ris uocatur. Quauid& oculis
qua ꝑfic̃ manus: uerũ hacm¬
fastidium facere uideamus¬

Expanded text:
ium, munificumque venturum est. Permittitur enim nimis praecurrere scelestum malum, ut gratius regnum Domini suscipiatur optatum: ubi jam beatorum adepta securitas conquiescat, nec ulterius formidentur insidiae, quas magis sanctus vir in hoc mundo cogitur sustinere. Gentes autem posuit peccatores et impios, qui gruis exprimuntur. Dicit enim, desiderium pauperum, quod fit semper amore praemisso, ut illic eum evidenter videre cupiant, ubi nunc etiam mentis lumine transferuntur. Sequitur, concupiscentiam cordis eorum. Hoc verbum constat esse violentius. Concupiscentia enim ibi dicitur, ubi conjuratis quodammodo animae viribus aliquid ardore mentis appetitur. Sequitur, exaudivit auris tua. Quod regulariter debemus advertere, nihil in Deo corporalium esed virtutis ejus effectus, qua audit, auris vocatur; qua videt, oculus; qua perficit, manus. Verum hafastidium facere videamu
Abbreviated transcription (Latin):
& ad mirabiles causae quae quã uis
expositȩ uidecent᷑: Ad huc titm̃
sine dubitatione secr&ȩs̃ nã cũ
p̃dicunt᷑ non habentur in cognitȩ
dũ ignarantur quando ueniant
cdhuc obstrusȩ eẽ monstrantur
sic & secr&ũ ẽ quod dicit᷑ & queren¬
tib ñ tacc&ur qu& ꝓpt̃ effusius
dño supplicemus ut nob̵ emenda¬
tionẽ saluberrimã conferredig¬
n&ur. quia sine excusatione
peccat. Cui r&ributio meritorũ
p̃dicitur eẽ uentura mente quo¬
q: r&inendũ ẽ. Hunc psalmũ
primũ eẽ in quo aduentus ꝓphe¬
tatus cnti xp̃i. numerus quoq
p̃sens & illud occultũ ꝓbatur
aperire qđ nonah ora dñs emisit
spm̃. Ncc̃ cũ int̃adia & depassio¬
ne ipsius psalm̾ iste locutus sit
merito & ꝑcalculũ suũ transit̃
eĩ horã adnuntiat quando &ic̃
crucis ipsius noscit᷑ narasse
tũ uidecct᷑ infiñ. & intenti¬
onẽ mentis nr̃ȩ ducat semꝑ¬

Expanded text:
quae quamvis expositae videantur, adhuc tamen sine dubitatione secretae sunt! Nam cum praedicuntur, non habentur incognitae; dum ignorantur, quando veniant, adhuc obstrusae esse monstrantur. Sic et secretum est quod dicitur, et quaerentibus non tacetur. Quapropter effusius Domino supplicemus, ut nobis emendationem saluberrimam conferre dignetur; quia sine excusatione peccat, cui retributio peccatorum praedicitur esse ventura. Mente quoque retinendum est, hunc psalmum esse primum in quo adventus prophetatur Antichristi. Numerus quoque praesens et illud occultum probatur aperire, quod hora nona Dominus emisit spiritum. Nam cum inter alia et de passione ipsius psalmus iste locutus sit, merito, et per calculum suum transitus ejus horam annuntiat, quando etiam crucis ipsius noscitur narrasse tum videatur, In finem, et intentionem mentis nostrae ducat sem
Abbreviated transcription (Latin):
latione dicendũ ẽ: uides qm̃¬
tibi nullus in lud& superius
eñ dyxerat sub lingua eiꝰ labor
a dolor hȩc nunc uerba re¬
p& it. Videsquia laborẽ & do¬
lort̃ consideraes. quȩ & ille ꝑfi¬
disdũ sub linguasua haber&
dẽ in cogitatione reuoluer&.
ognosci poenitꝰ ñ credebat.
sonsidenas ꝓfecto quando in
auismanib Id ẽ iudicio tradit᷑
icuadit. sed digna factis recip̃
quiuacandũ abscelerib: ñ puta¬
ĩ. sic omĩs potestas poenes dm̃
ideclarat᷑ qui peccatores ipse
b& tradit & punit. Nã qđ ꝑ¬

Expanded text:
latione dicendum est: Vides quoniam nullus tibi illudet. Superius enim dixerat: Sub lingua ejus labor et dolor; haec nunc verba repetit: Vides quia laborem et dolorem consideras, quae et ille perfidus dum sub lingua sua haberet, id est in cogitatione revolveret, cognosci penitus non credebat. Consideras profecto, quando in tuis manibus, id est judicio traditus non evadit; sed digna factis recipit, qui vacandum ab sceleribus non putavit. Sic omnis potestas penes Deum esse declaratur, qui peccatores ipse sibi et tradit et punit. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
tionem quȩ inscripturis sacris saepi¬
us inueni tur. Debeat intellegi
quod utilit̃ suos faciat nescire sub¬
iectos. Nã in genesi abraham dr̃
dic̃. Nunc cognoui qm̃times dm̃m
dm̃tuũ. id ẽ nunc te cognoscere
feci sic & hic positũ ẽ nescio. idẽ nes¬
cire uos facio. Nã ipsedns alibi si¬
miltt̃ dic̃ nescio uos : cũ utiq quos
damnabat ignorare nõ poterat de
utrũq seruatũ ẽ ut & homines ig¬
norterent quȩ illos nono portebat
agnoscere & hoc dĩ filius nequa¬
quã carnis infirmitate nescir&
qđ si maiestatẽ illam qđ dicinefas
est texisse ignorantiã suspicemur
fostior utiq in uenir& ignoroen¬
tia quẽc diuma natura quae ut
stulti dicam ob p̃mere uccluit.
puidentic̃ ꝑ quã omnias̃ creata
Sed cum hȩc nimis docecintur ab¬
surda credere dignũ ẽ totam tri¬
nitatẽ. Cui una atq: omni potens
natura ẽ omniũ rerũ indefectã
semꝑ habere notiticon:

Expanded text:
tionem, quae in Scripturis sacris saepius invenitur, debeat intelligi, quod utiliter suos faciat nescire subjectos. Nam in Genesi Abraham Deus dicit: Nunc cognovi quoniam times Dominum Deum tuum , id est nunc te cognoscere feci. Sic et hic positum est, nescio, id est nescire vos facio. Nam ipse Dominus alibi similiter dicit: Nescio vos ; cum utique quos damnabat ignorare non poterat. Deutrumque servatum est, ut et homines ignorarent quae 43 illos non oportebat agnoscere, et hoc Dei Filius nequaquam carnis infirmitate nesciret. Quod si majestatem illam, quod dici nefas est, texisse ignorantiam suspicemur, fortior utique inveniretur ignorantia quam divina natura, quae, ut stulte dicam, opprimere valuit providentiam, per quam omnia sunt creata. Sed cum haec nimis doceantur absurda, credere dignum est totam Trinitatem, cui una atque omnipotens natura est, omnium rerum indefectam semper habere
Abbreviated transcription (Latin):
cce aucturitate prophale
cõmonemur. p̃ solũ qued
pupillũ sed pupillũ & huso
do eẽ gratissimũ. Nã cũ dic̃ iudica¬
repupillo & humile significat
proipso ferri possesententiã sedũ
humilis dicit᷑ iustissimꝰ ad ꝓbatur
seq̃i quoq definitiua promissio.
ideo illa quaedictas ficri ut ulte¬
rus anullo hominũ ꝑmittatur
excedi Tunc siquidem om̃a ma¬
lasinienda s̃ quando auctorom¬
nũ peccatorũ cum sua plebedã¬
naibitur: Haec sunt occulta fili
quae psalmi huiurtitulus canit
Nam lic & ꝑ quȩdã indicia frequert̃
uideant᷑ edicta. quando tunc ueni¬
ant hominib: in cognita habentur.
deipso enĩ die dñrs in euangelio dic̃
dedie aut̃ illa & hora nemoscit.
utqangli cȩlorũ neq filius nisi
qt̃ solus. Dequo locobeatissimi
pitres hilarius & augustus eccłae
scãe lumina plurima & luculenta
axer̃ iudicantes eẽ nefariũ si il¬
laomp̃s uerbi humanatio aliqđ
defuturis ignorasse putar&ur.

Expanded text:
cce auctoritate prophetica commonemur, non solum quemlibet pupillum, sed pupillum et humilem Deo esse gratissimum. Nam cum dicit: Judicare pupillo et humili, significat pro ipso ferri posse sententiam. Sed cum humilis dicitur, justissimus approbatur. Sequitur quoque definitiva promissio, ideo illa quae dicta sunt fieri, ut ulterius a nullo hominum permittatur excedi. Tunc siquidem omnia mala finienda sunt, quando auctor omnium peccatorum cum sua plebe damnabitur. Haec sunt occulta filii, quae psalmi hujus titulus canit. Nam licet per quaedam indicia frequenter videantur edicta, quando tamen veniant, hominibus incognita habentur. De ipso enim die Dominus in Evangelio dicit: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, neque Filius, nisi Pater solus . De quo loco beatissimi Patres Hilarius et Augustinus Ecclesiae sancta lumina, plurima et luculenta dixerunt: judicantes esse nefarium, si illa omnipotens Verbi humanatio aliquod de futuris ignorasse putaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est. propt̃ quid inritabit impi¬
us dm̃. deinde respondendũ ẽ
dixit enĩ incordesuo ñ requir&
tabat posse requirere. sed in¬
ueni& memorẽ quẽ sperabat
oblitũ. &usq ad dim̃ sũ sentit re¬
opi quȩ p̃multitudine delicto¬
rũ credebat in memoria non

Expanded text:
est: Propter quid irritavit impius Deum? Deinde respondendum est: Dixit enim in corde suo, non requiret. tabat posse requirere. Sed inveniet memorem, quem sperabat oblitum, et usque ad immensum sentit recipi, quae prae multitudine delictorum credebat in memoria non