comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis sollertia Qui locus arupa¬
gos. appellatur a marte. Mars
enim grece: aris uocatur. Quĩ¬
ta regio ciuitatis eiusdem u̾sa
.ẽ. ad portam scheam. hermyspa¬
gos ex nomine mercurii qui her¬
mis grce dicitur. appellata: in
qua staticulum ipsius mercurii
mis menib. mari florido: mel¬
litis ut ita dictum sit ruiulis.
et fluminib satis pinguissimis:
nemorib consitis. et aromatib
odoratis: uinetis nectareis et
ubertatis copia effluentibus:
oliuetis habundantissimis. ui¬
rectis florentib: pascius pecco¬
rum sufficientissimis. auri.ar¬
genti. ceterorumq metallorũ
omnium copiis: nauium quoq
ac uectigalium commeatibus.
et uoluptatum cunctarum af¬
fluentiis. ultra urbes alias ex¬
ornata: quondam nobilissime
floruit. S quȩ suo priori scło
cunctis mundi felicitatib su¬
ꝑerat: modo gentium freqñti
et condenso impetu oppressa
et intercepta dirimitur. Ubũ
aduentu pauli quidam uir no¬
bilis erat: qui sinmystes id est

Expanded text:
nis solertia, qui locus Areopanis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius Mercurii mis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui grece lronos uocatur.
Decunda regio athenȩ est quȩ
respicit thraciam. ubi terebintꝰ
mire magnitudinis inerat. sub
qua siluani et fauni agrestium
hominum simulachra: statutis
dieb apastorib uenerabantur.
Quȩ regio panospagos appella¬
tur: ex nomine siluani & fauni.
Greci enim siluanum pan: et
faunos ficarios panitas uoci¬
tant. Iertia regio possedonospa¬
gos appellatur: quȩ intendit
portum neptum. Possedon nãq
grece: neptunus dicit᷑. Ciuus
simulachrum et dianȩ effigiem
aegeubidem colebant. et quo
recursus totius populi luna re¬
nascente inmultis functionib
confluebat. Quarta regio in ea¬
dem urbe.ẽ. ubi ydolum mar¬
tis. et simulachrum herculis in
colle tritonii montis in medio
urbis positi stecerat. ad colen¬
dum multis immolationibus
et delusionib martem et hercu¬
lem. quos illi deos maximos
et fortissimos adorabant. Ubi
etiam exercebant᷑ iudicia. et
docebantur fora: ingeniiq om¬

Expanded text:
qui Graece Kronos vocatur. qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique om
Abbreviated transcription (Latin):
omnium copia: p̃urbib cunctis
emicuit. Hȩc sita. ẽ. inattica ella¬
dis prouincia. qua ꝙcrops et
menander reges generosi splen¬
duerunt: ubi apollo et ypocras
ac arystotiles. &ȩteriq inuentores
et ꝓpagatores totius ꝑitiȩ sunt ex¬
orti: et in toto orbe sius presentia.
et temporib nr̃is memoria fulgẽt.
In hac summoꝑe urbe tempori¬
b cẏcropis et menandri regum¬
q succedentium: cultus simula¬
chrorum et statuarum adoratio.
ydolorumq suꝑsticiosa religio
pͥmo. ẽ. reꝑta: et sanctionib pro¬
palata. Hȩc quoq inprouectu sui
.ẽ. inuieruȩ sacrata: et ipsi eius
de nomine nomen aptatum. ħ
pͥma cunctarum urbium leges
condidit. et aliis uira uł tͣlidit
minata signatur. Pri¬
ma regio.ẽ. quȩ aegeum mare
respicit: in qua situs monᷤ extat
suꝑeminens urbi. ubi saturni
et priapi aureȩ statuȩ: uariar
illusionum colebant᷑ clementiis.
Hec enim regio kronospagos
appellatur ex saturni nomine:

Expanded text:
omnium copia prae urbibus cunctis omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe suis praesentia, et temporibus nostris memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidit, et aliis jura vel tradidiminata signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio non solum ab hieroso¬
limis usq in illicitum. uerum et
usq ad t̾minos quom adeo consti¬
tutus magister omnium genti¬
um. ꝑagrans suꝑiores et iucinas
ciuitates: tempore quo pͥnceps
claudins agebat insceptris deue
magnarum metropolis. in confi¬
nio thraciȩ prospiciens lacedemo¬
niȩ t̾minos posita. media int̃ a¬
chaiam et macedoniam iacet: ꝗͣ
nichil habuit. zrecia clarius. Di¬
ti t̾rarum. eminentib et frequen¬
tib collib montuosa: antiqua
scriptorum facundia pat̃na ius¬
cera et mat̃na ubera appellata.
Lonici maris fancib bitalassi
more intclusa aegeum pelagꝰ
aleua contingit. Urbs inclita et
antiqua sola preter ext̃num incce¬
mentum głosa. Cuius ciuib nõ
dedit initium collecta natiuitas.
s quȩ illis sedes. eadem. ẽ. et origo
Terrarum fertilitate opulenta.
fandi et eloquentiȩ nutrix: phylo¬
sophorum: et sapientium genigr.
artium liberalium et diuitiarũ

Expanded text:
Evangelio, non solum ab HierosoEvangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agebat in sceptris devenmagnarum metropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum fertilitate opulenta, fandi et eloquentiae nutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
et adorandam eius abinferis re¬
surrectionem. seu in cȩlos głosã
ascensionem. qua se manifesta¬
uit cliuinitate numqͣm defius¬
se quo rediit: in unit̾isis gñtib
apłorum p̃clicatio ꝓfut᷑a succes¬
sit. ita ut fide crescente multi
mererentur fieri xͥ nominis con¬
fessores: quos catholica postmo¬
ruisse martẏres et fidi bellato¬
res. quȩ letabatur in apłis tantoꝰ
se ħre duces atq rectores. Qui si
quidem cum imminere suas cer
confessionis głam et p̃mium tͣnꝰ¬
tuorum prestitisti. ẽẽ. et ñ uuln̾a:
s int cetera karismatum muña.
talem tiuis testib tribiusti pro
labore mercedem: ut nullum
tuorum fuisse gaudeat hostis in¬
bellem. Quinimmo ꝑpetuum il¬
lis es largitus triumphum: ut
eccłiȩ tuȩ semꝑ sint mexemplũ.
De quorum collegiobeatꝰ pauluꝰ
apłs. quem celo p̃sidens benigni¬
tas et humanitas saluatoris nr̃i di
compellans: saulum strauit.as
paulum statuit: eorumq merito
ac numero sociaitit. replens xp̃i

Expanded text:
et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmoruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernconfessionis gloriam et praemium transtuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo animas intulerunt. Ialiq
ad dnm meruerunt ꝓfessione
migrare: ut amputatis capitib
adhuc putaretur lingua palpi
Qm̃ unde mentib inerat amor:
qd ore iam sumpserat: sermoni¬
b estuabat. ardor. ¶Uere beata
nimium et deo nr̃o grata socie¬
tas: inter quos nec pͥmus alter
potuit. ẽẽ. nec tercius. s trinitate
confitentes trino meruerunt de¬
corari. martyrio: quatinus fide
cum illo et incirciitu ciuitatis
ꝓ xͥ nomine cesa. et diũssissimis
acantea inauditis suppliciis. est
affecta: ut parisius uderetur
uaticinio fuerat ꝑ oratum. Po¬
suerunt mortalia seruorum tuo¬
rum in circuitu eiꝰ. et nonerat
qui sepeliret.Namq ad decla¬
randa martyris et galliarum
primi sacerdotis merita głosa.
lit ubi salutifer primo ceꝑat fru¬
ctus ori.: eo amplius głȩ ipsius pa¬
teret triumphus: maximus cũc
tos assistentes horror inuasit.
ac lux ineffabił cunctis resplen¬
diuit: et beatissimi dẏonisii.

Expanded text:
coelo animas intulere. Talique coelo animas intulere. Talique ad Dominum meruere professione migrare, ut amputatis capitibus adhuc putaretur lingua palpitfiteri. Quoniam unde mentibus inerat amor, od ore jam sumpserat, sermonibus aestuabat ardor. Vere beata nimium et Deo nostro grata societas, inter quos nec primus alter potuit esse, nec tertius: sed Trinitatem confitentes, trino meruere decorari martyrio, quatenus fide cum illo, et in circuitu civitatis pro Christi nomine caesa et diversissimis ac antea inauditis suppliciis est affecta, ut Parisiis videretur phetico vaticinio fuerat peroratum: posuerunt mortalia servorum tuorum in circuitu ejus, et non erat qui sepeliret. Namque ad declaranda sancti martyris et Galliarum primi sacerdotis merita gloriosa, ut ubi salutifer primo coeperat fructus oriri, eo amplius gloriae ipsius pateret triumphus, maximus cunctos honor assistentes invasit, ac lux ineffabilis cunctis resplenduit; et beatissimi Dionysii
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib ad quecumq ꝑrexi.
tͥ gr̃as ago ꝓcunctis quȩ fecisti
et ostendisti mͥ: atq dignatꝰ es
oꝑari ꝑme. Maxime qui nũc
humilitatem meam uifitasti
ꝑte: et uocasti senectutem meã
tuo desidio fatigatam ad te:
sciens quia iam ex multo tem¬
pore largius concupui udere
te: Nunc iam dñe ꝑcoronam
martyrii cum fr̃ib meis seruiꝰ
tius: suscipe me: Iuosq tuȩ cu¬
stodiȩ commendo: quos mini¬
sisti.Cunctos etiam qui te ꝑ
nos in nomine tuo petieruit.
ut pollicitus es clement exau¬
di: qm̃ tuum. ẽ. regnum et po¬
testas cum patre et sc̃o spu:
ante omnia et in omnia secula
scłorum. Cumq beatus rusticꝰ
et eleutherus cunctiq fideles
et multi etiam paganorum
qui eum lamentantes ꝓseque¬
bantur. respondissent am̃: po¬
sitis genib et protensis ceruicib
uno eodemq momento hãbea¬
curib decollati sunt. atq in
hac ficłi constantia ꝑmanentẽ:
reddentes terrȩ corꝑa beatas

Expanded text:
in omnibus, ad quaecunque perrexi; in omnibus, ad quaecunque perrexi; tibi gratias ago pro cunctis quae fecisti et ostendisti mihi, atque dignatus es operari per me. Maxime quia nunc humilitatem meam visitasti per te, et vocasti senectutem meam, tuo desiderio fatigatam, ad te: sciens quia jam ex multo tempore largius concupivi videre te; nunc jam, Domine, per coronam martyrii cum fratribus meis servis tuis suscipe me: tuosque tuae custodiae commendo, quos minisisti: cunctosque etiam, qui te, per nos in nomine tuo petierint, ut pollicitus es, clementer exaudi: quoniam tuum est regnum et potestas cum Patre et sancto Spiritu ante omnia, et in omnia saecula saeculorum. Cumque beatus Rusticus et Eleutherius, cunctique fideles, et multi etiam paganorum, qui eum lamentantes prosequebantur, respondissent, amen: positis genibus, et protensis cervicibus, uno eodemque momento, hebetacuribus decollati sunt: atque in hac fidei constantia permanentes, reddentes terrae corpora, beatas
Abbreviated transcription (Latin):
pliciis macerati: xp̃ise famuloᷤ
magna confessionis uoce ꝓnu¬
tiant. Lacerabaturq p̃cipue sc̃s
di sacerdos humana rabie: cui
seruiuit et bestia. Qycurrebat
ad tormenta: ne tardius ꝑueni¬
ret ad głam. Prouocabat in se
penam: ut maior. ẽẽt.uictoria.
Confligebant int se. illinc car¬
nifices: hinc palmata uox mar¬
tyris. Ambiebat supplicia: ut
tormento crescente cresceret et
corona. Quapter iterum uelut
abinttio iurgis inconspectu om¬
nium sancti martyres nudi ce¬
si. et suis uestib reinduti:eregi¬
one idoli mercurii ad locum
constitutum educti. ad decolla¬
tõnem sunt genua flectere ius
dyonisius manus expandens
et oculos ad cȩlum erigens: ait.
Ds d̾s meus qui creasti me: et
gratia tua inuitam hanc in¬
duxisti me. qui et̾na sapientia
tua dociusti me: et consilia secre¬
dorum tuorum ñ abscondisti
ame. s semꝑ in miscdia et mi¬
serationib tiuis multis conso¬
latus es me. et fiusti mecum

Expanded text:
pliciis macerati, Christi se famulos pliciis macerati, Christi se famulos magna confessionis voce pronuntiant: lacerabaturque praecipue sanctus Dei sacerdos humana rabie, cui servivit et bestia: qui praecurrebat ad tormenta, ne tarde iret ad gloriam. Provocabat in se poenam, ut major esset victoria. Confligebant inter se, illinc carnifices, hinc palmata vox martyris. Ambiebat supplicia, ut tormento crescente, cresceret et corona. Quapropter iterum, velut ab initio, virgis in conspectu omnes sancti martyres nudi caesi, et suis vestibus reinduti, e regione idoli Mercurii, ad locum constitutum educti, ad decollationem sunt genua flectere jussDionysius manus expandens, et oculos ad coelos erigens, ait: Deus, Deus meus, qui creasti me, et gratia tua in vitam hanc induxisti me, qui aeterna sapientia tua docuisti me, et consilia secretorum tuorum non abscondisti a me: sed semper in misericordia et miserationibus multis consolatus es me, et fuisti mecum
Abbreviated transcription (Latin):
nifices. qui xͥ famulos squa¬
lore carceris educentes: p̃fecti
obtutib iterum p̾sentarũt. Qb
p̃fectus ait. Si prudenti cõsilio
tandem ad uitam tenditis: im¬
molate diis et uiuite:Si uero
mori eligitis: mortuorũ quos
seduxistis cadauera infelicit
inhumata. et torm̃torum adhuc
signa seruantia euntes cerni¬
te: et si ñ resipueritis infelici¬
tatem eorum infelicitate ex¬
cedite: et infelicit ut desid̾ati
d hanc uocem sobite:¬
xͥ martyres dyoniSius
rusticus. et eleutheriꝰ.
inagonia pari confessione fi¬
dĩ et uirtutis constantia robo¬
rati: post nunia torm̃ta gło¬
sum complere martyrium e¬
legerunt. Et uidicis abstrac¬
ti conspectib ac fuñib sibi sc̃o¬
rum ostensis: diuina iusta
et occulta laudauere iuditia.
qui sic eos in p̾senti humilia¬
re disponit: quos in cȩlesti re¬
gno tam głose exaltari ante
omne tempus decreuit.De¬
inde terrore subiuncto. młtiq
inuriis et non antea ꝑlatis sup¬

Expanded text:
nifices, qui Christi famulos de squanifices, qui Christi famulos de squalore carceris educentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et vivite: si vero mori eligitis, mortuorum quos seduxistis, cadavera infeliciter inhumata, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eorum infelicitate excedite, et infeliciter, ut desideratid hanc vocem Christi martyres, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et judicis abstracti conspectibus, ac funeribus sibi sanctorum ostensis, divina justa et occulta laudavere judicia, qui sic eos in praesenti humiliare disponit, quos in coelesti regno tam gloriose exaltari ante omne tempus decrevit. Deinde terrore subjuncto, multisque injuriis et non ante perlatis sup
Abbreviated transcription (Latin):
tas et ꝑnecessarias popuili qui
eum sequendo carcerem irruꝑ¬
ant exortationes. et ad asentes
directa institutionum p̃cepta
dominica missa sollempnia
ut confirmarentur partici¬
patione corporis et sanguiniꝰ
nelut iam in cęł positus cele¬
braret. hora qua frangebatur
panis sc̃s. quo ip̃e et populus
communicare debebant: res¬
plenduit huiꝰmodi lux de ce¬
lo suꝑ eum. et om̃s qui ibidem
aderant: qualem nemo eorũ
anteꝰ uiderat. In qua ueniens
ne angłorum. Et accipiens
panem sanctũ: dedit illi dicẽs.
Accipe ħ o kare meus. quod
mox complebo tͥ una cum pa¬
tre meo: qm̃ mecum ẽ: maxi¬
ma merces tua: et his qui au¬
dierint te salus in regno meo.
Nunc faties fortiter & memo¬
ria tua erit in laude. Dilectõ
autem et benignitas qͣm ħs.
impetrabit. Huiꝰ uero t̾ribił
et admirandi spectaculi mis¬
terio: qͣmqͣm ad huc pagana.
curiositate tam̃ miracłorum
sollicita: predicta larcia interat.

Expanded text:
tas et pernecessarias populi, qui tas et pernecessarias populi, qui eum sequendo, carcerem irruperant, exhortationes, et ad absentes directa institutionum praecepta, Dominica missarum solemnia, ut confirmarentur participatione corporis et sanguinis velut jam in coelis positus celebraret: hora, qua frangebatur panis sanctus, quo ipse et populus communicare debebant, resplenduit hujus modi lux de coelo super eum et omnes qui ibi aderant, qualem nemo eorum antea viderat: in qua veniens ne angelorum: et accipiens panem sanctum, dedit illi, dicens: Accipe hoc, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo: quoniam mecum est maxima merces tua, et his qui audierint te, salus in regno meo. Nunc facies fortiter, et memoria tua erit in laude, Dilectio autem et benignitas, quam haimpetrabit. Hujus vero terribilis et admirandi spectaculi mysterio, quanquam adhuc pagana curiositate, tamen miraculorum sollicita, praedicta Larcia intererat
Abbreviated transcription (Latin):
Preparant᷑ quoq ingentia cli¬
bani incendia: et in ea uir dñi¬
sanctus dẏonisius uexillo
sc̃ȩ crucis armatus ꝓicitur. Et
perpetui torm̃ti imaginaria
incrematione egrediar: rore¬
q tui sancti sp̃c hos fidi meȩ¬
rogo sedes rogos. qui romphe¬
am ignitam incustodiam pa¬
radisi cruoris tui latice fide¬
lib tuis ad iuitam p̾bens tran
rius flentes. et ad penas simi¬
les uoto promptissimo ꝓꝑan¬
tes: iuncti differuntur non
dimittunt᷑. Cumq extincto
adorationem eius fornacis
incendio. beatus domini pon¬
tifex dyonisius. fuisset sple¬
didior auro eductus: patibu¬
lo cruciare stipitis tormenta¬
lium instrum̃torum confixio¬
ne appenditur. unde semꝑ xͫ. iħm
tib p̃dicans: diutius tortꝰ nec
mortuus deponitur. et in car¬
cere glaucini tres simul electi
dñ cum fidelium multitudine
recluduntur. Ducebant᷑ sane
a delicto obligatis iusti in uin¬
culis: condempnandi adamp¬
natis et innocentes a nocentib.
exponunt᷑. Ubi cum post mul¬

Expanded text:
Praeparantur quoque ingentia clibani incendia, et in ea vir Domini S. Dionysius, vexillo sanctae crucis armatus, projicitur, et perpetui tormenti imaginaria concrematione egrediar: roreque tui sancti Spiritus, hos fidei meae sedes rogos, qui rhomphaeam ignitam in custodiam paradisi, cruoris tui latice, fidelibus tuis ad vitam praebens transrius flentes, et ad poenas similes voto promptissimo properantes, vincti differuntur, non dimittuntur. Cumque exstincto ad orationem ejus fornacis incendio, beatus Domini pontifex Dionysius fuisset splendidior auro eductus, patibulo cruciarii stipitis, tormentalium instrumentorum confixione appenditur. Unde semper Jesum tibus praedicans, diutius tortus nec mortuus, deponitur, et in carcere Glaucini, tres simul electi Domini, cum fidelium multitudine recluduntur. Ducebantur sane a delicto obligatis, justi in vinculis, condemnandi a damnatis, et innocentes a nocentibus exponuntur. Ubi cum post mul
Abbreviated transcription (Latin):
Mirat᷑ euangłista. Ecce mulier
uetera arma diaboli q̃ hominem
de paradiso expulit: mat᷑ peccati.
initium iniquitatis. p̃uaricatõmꝰ
mat̾ia. ip̃a illa mulier uenit ip̃a
natura. Noua res ⁊ admiranda.
Iucdi fugiunt ⁊ mulier sequit᷑. Et
ecce mulier afinib ilł egressa. cla¬
mauit dicens ei. Miserere mei
dñe fili dauid. Oyclara ꝯfessio.
Quanglistra fit mulier. ditat̾e
eius ⁊ dispensationem eiꝰ adnum¬
tians. Confitetur enim ⁊ domina¬
tonem: ⁊ incarnatione eius. Mi¬
serere mei. Uide philosophicam
mulieris animam dicentis. mi¬
serere mĩ. Non inquic habeo ꝯ¬
scĩam bonorum oꝑum. nec recte
iute fiduciam. ad miscdiam cõ¬
fugio. ad tranquillum peccantiũ
cessat iudicium. ad miscdiam
confugio. uͥ ineffabilis salus est.
Dic mͥ mulier. qͤ madmodum
ausa es cum sis peccatryo ⁊ ũqͣ
accedere ad eumͦ Ego inquit no¬
ui quid agam. uide prudentiã
mulieris. Non rogat iacobum. ñ

Expanded text:
Miratur evangelista. Ecce mulier vetusta armatura diaboli, quae hominem de paradiso expulit, mater peccati initium iniquitatis, praevaricationis materia: ipsa illa mulier venit, ipsa natura. Nova res et admiranda: Judaei fugiufinibus illis egressa, rogabat eum, dicens: Miserere mei, Domine fili David. O praeclara confessio! Evangelista fit mulier, deitatem ejus et dispensationem annuntians. Confitetur enim et dominationem et incarnationem ejus. Miserere mei. Vide philosophicam mulieris animam, dicentis: Miserere mei. Non, inquit, habeo conscientiam bonorum operum nec rectae vitae fiduciam. Ad misericordiam confugio, ad tranquillum portum cessat judicium; ad misericordiam confugio, ubi ineffabilis salus est. Dic mihi mulier quemadmodum ausa es, cum sis peccatrix et iniqua, accedere ad eum? Ego, inquit, novi quid agam. Vide prudentiam mulieris. Non rogat Jacobum, n
Abbreviated transcription (Latin):
arte. Transiens inquid iłic. uidit
matłim sedentem inteloneo et
dixit ei. Sequere me: Duirtꝰ ser¬
monis. Quasi qͥdam introiit da¬
mꝰ. ⁊ captiuum militem fecit. et
ex luto aurum. ẽ. oꝑat᷑. Uenit
uncinus. ⁊ statim exurgens secutꝰ
est eum. Inꝓfundo malignitatis
erat. ⁊ usq ad ũticem iurtutis cõ¬
turał malignitas non. ẽ. Lib̾i qͥp¬
pe arbitrii creauit nos. ds̃. uolũ¬
tate nr̃a cum adiutorio dĩ qd̾ uo¬
lumus faciamus. Si publicanꝰ es:
potes fieri euangłista. Si fueris¬
blasphemus. potes fieri apłs. Si
latro es pot̾is paradisi colonus
effici. Si magus es potis dm ad¬
orare. Nec ÷ ulla malitia.que pe¬
nitencia non soluat᷑. ⁊ ĩo tanqͣm
pͥncipia malignitatum elegit.
xp̃c. ut nemo usq infinem sema¬
ipsum despitiat. Noli mͥ dicere
perii. quia iam medicum habeᷤ
satis fortiorem te.⁊ potentiorem
quam infirmitas tua. ẽ. Medic̃
ħs. uoluntate tua si uolueris
em̃dantem: ⁊potentem.⁊ cupi¬

Expanded text:
a: « Transiens, inquit, Jesus vidit Matthaeum sedentem in teloneo, et dixit ei: Sequere me . O virtus sermonis! quasi quidam introiit hamus, et captivum militem fecit, et ex luto aurum est operatus. Venit uncinus, et statim exsurgens secutus est eum. In profundo malignitatis erat, et usque ad verticem virtutis conturalis malignitas non est. Liberi quippe arbitrii nos creavit Deus, ut voluntate nostra cum adjutorio Dei quod volumus faciamus. Si publicanus es, potes fieri evangelista. Si blasphemus es, potes fieri apostolus. Si latro es, potes paradisi colonus effici. Si magus es, poteris adorare. Non est ulla malitia, quae poenitentia non solvatur. Et ideo tanquam principia malignitatum elegit Christus, ut nemo usque in finem semetipsum despiciat. Noli mihi dicere: Perivi, quia jam medicum habes satis fortiorem te, et potentiorem quam infirmitas tua est. Medicum habes voluntatem tuam, si volueris emendantem, et potentem, et cupi
Abbreviated transcription (Latin):
nem sine fine posfideant. Dũ apłs
dicat. ñ est potestas nisi adõ. quomͦ¬
dñs ꝑ ꝓph̃am de quibꝰdam potesta¬
tibꝰ dicit. ip̃i regnauert̃ sñ ex me.
Dabo inquit tͥ regem in furore
meo. Quo manifestius elucet. bo¬
nam malamq potestatem adeo
picius. malam irat᷑. Reges qͣn bo
ẽẽ popłi Scd̃m mĩtum enim ple¬
bium. disponit᷑ uita rectorũ. testã¬
te iob. Qui regnare facit hypocri¬
tam ꝓpter peccata popłi. Irascente
ꝓmalicia pleb. cẽ reges inutantur.
et qui ante uidebant᷑ cẽ bom. accep¬
to regno fiunt mniqͥ. de iꝰticia pͥn¬

Expanded text:
nem sine fine possideant. 10. Dum Aposnem sine fine possideant. 10. Dum Aposas, nisi a Deo. Quomodo per prophetam de quibusdam potestatibus dicitur: Ipsi regnaverunt, sed non ex me? Dabo, inquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo pitius, malam iratus. Reges quando esse populi. Secundum meritum enim plebium, disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam, propter peccata populi, irascente pro malitia plebis, etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰmũdi adet̾nam transieat głam.
Qui uͦ praue regnum exercent. pꝰ
uestem fulgentem. ⁊ lumina lapil¬
lorum. nudi ⁊ misi ad inferna cor¬
quendi descendũt. Reges a recte
agendo uocati st̃. idõq recte faciẽ¬
doregis nom̃ tenet᷑. peccando amn¬
eo qd̾ recte agant. sensq: propͥos be¬
ne regant. ⁊ motꝰ resistentes sibi.
ratõnabili dispositõcõponant.
Recte gͥ illi reges uocantur. qui
cam semetipsos qͣm subiectos bñ
regendo modificare nouert̃. Qui¬
dam ip̃m nom̃ regiminis ad mi¬
mantatẽ transũtunt crudelita¬
tis. dũq ad culm̃ potestatis uene¬
unt. in apostasiam cõfestĩ labut.
tantoq setumore cordis extollũt.
ut cunctos sub dices in sun cõpa¬
ratõne despiciant. eosq quibꝰ p̃esse
cõtigit. non agnoscant. Quib con
sublimiores se ẽẽ. cet̾is sentiant. mor¬
tales cam̃ se ẽẽ agnoseant. nec reg¬
ii głam qͣ in scło sublimant᷑ aspi¬
ciant.s opꝰ qd̾ secum ad inferos de¬

Expanded text:
d aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. Reges a recte agendo vocati sunt; ideoque recte faciendo regis nomen obtinetur, peccando amimus, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnsublimiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos de
Abbreviated transcription (Latin):
tatis insigne. s tc̃ uere est utile si
bñ geratur. Tc̃ autem bñ gi̾tur
qͣndo subiectis ꝓdest. quibꝰ t̾re¬
ni honores p̃ferunt᷑. Potestas bo¬
na est quȩ adõ donata÷. ut malũ
timorem coherceat. ñ ut temere
malũ cõmittat. Nichil autẽ petus
qͣm ꝑpotestatem peccandi lib̾ta¬
tem hr̃e. nichilq infeliciꝰ mali
agendi felicitate. Qui intra se

Expanded text:
tatis insigne, sed tunc vere est utile, si tatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male a
Abbreviated transcription (Latin):
subicit. ut bumilior innotescat.
Probatur aũ hoc apostolico exem¬
plo. qui data sibi pocestate oẽ nec
ad hec usus est q̃ docebat. s dum
posset uti licita abnuit. seseq ut
paruulũ in medio eorum quib
preerat ostendit. Qui in appetin¬
dis houorib scł̃i aut ꝓsꝑitatib
mũdi instanti desudat labore.:
hic et infuturo uans inuenit᷑
arequie. Tantoq sarcmnis peccato¬
rũ est grauat᷑. qͣnto a bonis oꝑibꝰ
cularis honoris dignitate sub¬
limatur. tanto grauiꝰ curarum
pond̾ib ad grauatur. eisq m̃te
mag̃ ce cogitatõne subicit᷑. quibꝰ
sublimitatis gradu p̃ponit᷑. Nam
ut quidam patrum ait. om̃e qd̵
suꝑeminet. plus merorib affi¬
citur. qͣm honorb gaudet. Qnͣto
quisq curis mundi maioribꝰ oc¬
cupat᷑. tanto faciliorib uiciis p̃¬
mit᷑. Si enim uir ualet peccata
animꝰ deuitare quietus. qͣntoma¬
gis occupatõne seculan deuĩct᷑:
Non statim utile est om̃e poteͤ¬

Expanded text:
subjicit, ut humilior innotescat. subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis operibisque amplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potes
Abbreviated transcription (Latin):
nopter peccatum pͥmi hoĩs
humano gĩi pena diuinit᷑¬
illata est. serintutis. ita ut qͥbꝰ d̾s as¬
picit ñ congruere lib̾tatem. his mi¬
serie iroget seruitutem. Et licet ꝑ
ut licencia male agẽdi. in suis po¬
testace duãntium restringat᷑. Nã
si om̃s sine metu fuissent. qͥs eẽt qͥ
amał quempiam cobiberet: Iñ
& ingentib pͥncipes regosq electi
cohercerent. atq ad recte uiuend̾
legib: subderent. Quantũ nonẽ ad
bilia⁊ cõtẽptibilia. ⁊ quȩ ñ st̾. ut
ea quȩ st̃ destiueret. ne głiet᷑ om̃is
caro. hoc ÷ camał potentia coram
illo. Unus enim dñs. equalit ce do¬
muns fert consultum ⁊ suis. Me¬
lior est. subiecta sint᷑. qͣm elata lib̾¬
tas. Multi enim inueniunt᷑ deo
lib̾i. seruientes. sub dñis cõstitu⁊
flagiciosis. qͥ ͥ subiecti st̃ ilł corꝑe.¬
iR iustus aut om̃i potesta¬
te seculari eruitur. aut si
aliqͦcingitur ñ sub illa curuat᷑.
ut suꝑb tumeat. s eam iam sibi

Expanded text:
opter peccatum primi hominis humano generi poena divinitillata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libsericordius irroget servitutem: et licet per ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum pertinet bilia, et contemptibilia et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro , hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consultum et servis. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corVir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uiderũt. addens et ũba quȩ ei
tunc sepefatus apollofanius
dix̃at. uti plenius in epła ad
ipsum directa infra docebit᷑.
Quam ob pleniorem gestarũ
rerum. cognitione: huic subnec¬
tere iudicauimꝰ: hñtem se in ħ

Expanded text:
viderunt: addens et verba, quae ei viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec
Abbreviated transcription (Latin):
olicaͬpo etiam smirneo¬
rum ep̃o. beati iudelicet
ioħis apłi discipło: epis¬
tolam quasi apologeticam
misit: innuens qđ ꝑtinaces
contradictores ĩutatis sepuis
corrrepti: aliqͣntulum sint de¬
clinandi. Simul et grecos as¬
cusans. qd̃ ꝑ sapientiam ad eo
acceptam. ñ sc̃e diuinis in diui¬
na utentes: diuinum eicere tẽp¬
tent cultum. et ꝑmultã unam
głam poetarum. seruitut̾e in¬
ducere studeant creaturȩ potꝰ
qͣm creatori. Inde et apollofa¬
nii.sophiyste cultoris scilicet
solis faciens mentionem: et
sc̃o policarpo de eo suadens. acci
insole sub ezechia miraculi re¬
cordatur. cui fidem accommo¬
dare eisdem apollofanius de¬
treccabat. Atq ut ei non possit
monenti resistere:beatum po¬
licarpum instruit.et rememo¬
rari eum apollofanio petit de
signo tenebrarũ in saluatoris
crucifixione facto. earumdẽq
tenebrarum accessionem et re¬
cessionem aboriente inoriente
extitisse mirabilem. sic in elyo¬
poli ciuitate parĩt constituti.

Expanded text:
olycarpo etiam Smyrneorum episcopo, beati videlicet Joannis apostoli discipulo, epistolam quasi apologeticam misit, innuens quod pertinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo acceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam vanam gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum instruit, et rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Qmͣuis nc filiorũ nde hoĩes fi¬
deles uocent᷑. tñ ex eoqd̃ hãc suitu¬
tem corruptionis patiunt᷑. adhuc
ingo suitutis addicti st̃. accepturi
plenam filiorum dĩ lib̾tatẽ. dicin
corruptibile hoc indu̾nit ĩcorruptõ¬

Expanded text:
amvis nunc filiorum Dei nomine homines fideles vocentur , tamen ex eo quod hanc servitutem corruptionis patiuntur adhuc jugo servitutis addicti, sunt accepturi plenam filiorum Dei libertatem, Dum corruptibile hoc induerit incorrupt
Abbreviated transcription (Latin):
sua ds dona ñ retrahit. ut ad spẽ
diuine ꝓpiciatõnis mens huma¬
na c̃surgat. Nam ñ posse c̾ou̾sum
sꝑnere. qͣm peccantem sins bene¬
ficiis ꝓuocat adrͤe redire. Confeᷤ¬
sionem hominis ñ eẽ humane

Expanded text:
sua Deus dona non retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem homini
Abbreviated transcription (Latin):
pħam dr̃. confessio ⁊ magnifi-¬
centia opꝰ eius: Ab illo eñĩ nob
omĩa botia gr̃a p̃ueniente donã¬
tur. Ham nicħ bomi oꝑis dedimꝰ
ꝑ qd̃ cõfessionem fidĩ acciꝑe me¬
reret᷑ Profectꝰ hominis donum

Expanded text:
r: Confessio et magnificentia opus ejus ? Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Nam nihil boni operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere mereamur. 3. Profectus hominis donum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm recte quererẽt. si ab actione pͣ¬
ua cessarcut. Metuendum ual¬
de est. ut neq ꝑ sp̃e uenie qͣm ꝓ¬
mittit ds̃ ꝑseueraut̾ pecceiuͦ. ne¬
q qr iꝰte peccata diffͥngit. ueniam
desꝑemꝰ. s utroq ꝑidõ euitato. &

Expanded text:
am recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam des
Abbreviated transcription (Latin):
÷. fides neqͣꝗͣ in extorquetur. s
rat᷑one atq eremplis suadetur.
Quib aũ exigit᷑ iolent̃. ꝑseuera¬
re ĩ eis ñ potest. exemplo ut ait qͥdã
nouelle arboris. cꝰ si qͥsq cacinũ
iuolent̃ imp̾ssit. denuo dũ lara¬
t᷑ in id qd̾ fuerat cõfestĩ reu̾tit᷑.

Expanded text:
 Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur; quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest; exemplo, ut ait quidam, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter depresserit, denuo cum laxatur, in id quod fuerat c
Abbreviated transcription (Latin):
& dilectio dĩ uiolent̃ seggat. hoĩe
amũdano ⁊ carnali amore. Qui
heq enim regem diligu. si odio¬
leges eiꝰ babem. Tenenda ÷ cũ scĩs
uiris unitas caritatis. & qͣto qͥs¬
ut se associet bouorũ cõsortio.
caritas indilectione di: ꝓximi
constat. Seruat aũ in se dilectio¬
nem dĩ qui acaritate ñ diuidit᷑.
ꝓrimi. Qui a fraterua societate
secernit᷑. adiuma carita¬
tis participatõe pͥuat᷑. nec pot̾it
dm̃ diligẽ. qͥ noscit᷑ inꝓrimi di

Expanded text:
a dilectio Dei segregat hominem a mundano et carnali amore. Qui neque enim regem diligleges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quaut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui nosc
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ ipãm fidem qͣm u̾bo colit. obor¬
ta tẽptatione facile ꝑdit. Multi
mano terrore eandẽ ꝑ ypocͥsim
tenere se simulant: qͥ eẽ ñ pꝰst̃
ni noscunt᷑. Amatores mũdi
pugnant aliqnͣ ꝓfide : aliis qͥ¬
dem ꝓficiunt. ip̃i uͦ amore t̾re¬
no ĩplicati. celestia ñ reqͥrt̃. s ũ¬
bo tantũ fidem defendut̃. Qͥdã
arrogantiam eos qui intͣ eccłi¬
am st̃ cõtẽpnunt. Adu̾sarios
quidem fidi cõfutat ꝓ in fidelita¬
te. s fideles p̃mũt fasce suꝑbie.

Expanded text:
etiam ipsam fidem, quam verbo colit, oboretiam ipsam fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile perdit. 13. Multi mano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non ni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quarrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premunt fasce superbiae.
Abbreviated transcription (Latin):
In corpe respicit ds̃ fidem. uͥ se ñ
poss homines excusare. qͥ ore si¬
mulant u̾itatis ꝓfessionẽ. & cor¬
de retentant erroris impietatẽ.
Sic̃ nicħ ꝓficit fides q̃ ore retine¬
tur & corde non credit᷑. ita nicħ
ꝓfutura : fides q̃ corde tenet᷑.si o¬
re ñ ꝓfãtur. De tali enim fide ꝓ¬
pħa ita qͦsdam obiurgat diceis.
Periit fides ablata ÷ de ore eorũ.
fides enim q̃ corde c̃dit᷑. cõfessiõe
oris ad salutem ꝓfertur. Nacuã¬
sola fide blandit᷑. bonis oꝑibꝰ ñ
ornat᷑. Qui crucem portat debit¬
mundo ⁊ mori. Nam ferre crucẽ
ni ortificare semnet ip̃m̃ est. fer¬
re et non mori. simulatõ ypocͥ¬
tarum est. Qui ꝑ fidem cognitõ¬
nem di habent & oꝑib obscurã¬
t᷑. ex̃plum balaam secunt᷑. qͥ cadñs
oꝑe aꝑtos ocłos habuit ꝑcõtẽpla¬
tionis fidem. Carnales fidem ñ
temꝑali. Uñ ⁊ dñs dicit. Queritiᷤ
me ñ qr itdistis signa. s qi mãdu¬
castis de panib xp̃ianꝰ malꝰ dũ¬

Expanded text:
corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita nihil profutura fides, quae corde tenetur, si ore non proferatur. De tali enim fide propheta ita quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vasola fide blanditur, qui bonis operibus non ornatur. Qui crucem portat, debmundo mori. Nam ferre crucem, et mori, mortificare seipsum est; ferre, et non mori, simulatio hypocritarum est. 10. Qui per fidem cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non temporali. Unde et Dominus dicit: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis
Abbreviated transcription (Latin):
et inmultis errorib labim᷑. Qui cm̃ ĩ nr̃is
delictis clem̃tes sumͦ. in alieno pecc̃õ
rigorem tenere neqͣqͣin debemꝰ. Multi
aliorum uicia cernunt. sua ñ aspici¬
unt.:⁊ cum ipsi maxums cruminib
obnoxii teneantur. minora peccata
frib ñ duinitũt. Hypocrite tͦbem ĩ
ocło suo istentem ñ sentrunt. &e he¬
rentem festucam in lumine frĩs ĩten¬
dunt. faciliꝰ rep̃hendimꝰ uicia aliena.
qͣm nr̃a. Nam sepe que ꝑu̾sa in aliis
iudicamꝰ. in nob̃ nocibilia eẽ minꝰ sẽ¬
tumꝰ.⁊ qd̃ in aliis rep̃hendimꝰ. agẽ ip̃i
ñ erubescimꝰ. Facilius uicia umuscꝰq¬

Expanded text:
et in multis erroribus labimur. Qui enim in nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt, et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniusc
Abbreviated transcription (Latin):
tate eorum quos corripuit ñ recedt̃.
Sepe eccł̃ie censura. arrogantib uide¬
tur ẽẽ suꝑbia. & qd̾ abonis pie fit cui¬
deliter fieri putatur a prauis. qr non
discernũt recto ocło. qd̃ abonis recto
agat. qͥnto durins a xp̃o iudicari for¬
midat. Ham sic scriptum est. inqua
m̃sura m̃si fueritis. in ip̃a remetiet᷑¬

Expanded text:
tate eorum quos corripiunt non recedunt. 17. tate eorum quos corripiunt non recedunt. 17. Saepe Ecclesiae censura arrogantibus videtur esse superbia; et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a pravis, quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto agat, quanto durius a Christo se judicari formidat; nam sicut scriptum est: In qua mensura mensi fueritis, remetiet
Abbreviated transcription (Latin):
male acta st̃ resecant. ut ea q̃ admit¬
trina succurrente p̃ueniant. Qui błã¬
do u̾bo castigat᷑ non corrigit᷑. acrius
necesse est arguatur. Cum dolore enĩ
abscidenda st̃. quȩ lemter sanari non
possũt. Qui ad monitꝰ᷑ secrete corrigi¬
de peccato negligit. pupͥlice arguend̃
est. ut uulnꝰ qd̾ occulte sanari nescit.
manifeste debeat emendari. Mam
festa peccata. non occulta correptõne
purganda st̃. Palamemm st̃ arguen¬
diqui palam nocent. ut dum aꝑta
obiurgatõnc sanant᷑. hi qui eos imi¬
tando deliquerãt. corrigant᷑. Dũ imꝰ
corrpit᷑. płum emendantur. Necẽe
est enim ut ꝓ multorum saluatoue.
unus cõdepnct᷑. qͣm ꝑumiꝰ licenciam.
multi ꝑiclitent᷑. Ita erga in delinqñ¬
tem smo ÷ ꝓferendꝰ. sic̃ eiꝰ qui corripi¬
gere. lenitatem tñ corde opꝰ ÷ retiñe.
Doctores ñ nunqͣm duris feriunt in¬
crepatõnib subditos. qui tñ acari¬

Expanded text:
male acta sunt resecant, ut ea quae admitmale acta sunt resecant, ut ea quae admittrina succurrente praeveniant. 11. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possude peccato negligit, publice arguendus est, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifesifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi, qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerant, corrigantur. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim, ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam pro unius licentia multi periclitentur. 15. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripigere, lenitatem tamen corde opus est retinere. 16. Doctores nonnunquam durius feriunt increpationibus subditos; qui tamen a chari
Abbreviated transcription (Latin):
die. Inde est qd̵ et apłs om̃ib om̃a
factus est. ñ unitatõne erroris. s cõ¬
passionis miseratione. scilicet ut ita
uicia aliena fleret: quemadmodũ si
tali ⁊ ipse implicaretur errore. Bo¬
ni pastores. popłi debent delictade¬
flere. et totos se planctib trad̾e. imni¬
tantes ieremiam ꝓpħam. dicentem.
Quis dabit capiti meo aqͣm. et ocłis
meis fontem lacͥmarũ: ⁊ plorabo die
ac nocte. interfectos popłi mei: lã
dos flere debet. s affectu compatien¬
ne eiciunt. ut peniceant. s qͣli sorte
uinere debeant. meliꝰ exhortando
ñ uisitant. qͥbꝰ congrue sino diui¬
nus increpans comminat᷑. Pastoreᷤ
ligentia oẽ parua plebium facta
ꝑquirant. ut dum ĩ minimis sub¬
ditorum peccatis. se acerrimos p̃s¬
tant. maiores malos cautos sibi
subditosq ac sollicitos faciant. Sic̃
medici morbos ĩminentes curandoᷤᷤ
suscipiunt. futuros uͦ ne ĩcipiant. me¬
dicine obiectu qͣdam p̾scientia aute¬
cedunt. ita et doctores bon. sic ea q̃

Expanded text:
s omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ? Tados flere debet: sed affectu compatienne eiciunt, ut peniteant; sed quali sorte vivere debeant, ad melius enon visitant. Quibus congrue sermo divinus increpans comminatur: « Pastorligentia etiam parva plebis facta perquirunt, ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi, subjectosque, ac sollicitos faciant. 335 10. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objecto quadam praescientia antecedunt, ita et doctores boni, sic ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
uncłi. uł eorum exemplaria mea¬
dem urbe ualeant repperiri. Prop¬
terea exemplar eorum qđ michi
retini. ur̃o deuoto et bono studio
offerendum putaui. ut si qux sũt
illorum reliquie: qui negabant
dõnum et patrem nrm. patronũ
ur̃m dyONIsIUM. ẽẽ. ariopagi¬
tam. et abeato paulo apło baptita¬
tum. et atheniensium ordinatum
epm. et in galuas a sancto cleinte
directum. ex his que greca testifica¬
tio. et romane sedis assertio. et gal¬
licana intimat contestatio. ratii
et in hac recognoscant qđ inde ate
nos dictum. ẽ. Nam u̾itas sepius
agitata magis splendescit in luc̃ẽ:¬

Expanded text:
unculi vel eorum exemplaria in eaunculi vel eorum exemplaria in eadem urbe valeant reperiri. Propterea eorum exemplarium quod mihi retinui, vestro devoto et bono studio offerendum putavi: ut si quae sunt illorum reliquiae, qui negabant Dominum et Patrem nostrum, patronum nostrum Dionysium esse Areopagiten, et a beato Paulo apostolo baptizatum, ac Atheniensium ordinatum episcopum, et in Gallias a sancto Clemente directum, ex his quae Graeca testificatio et Romanae sedis assertio et Gallicana intimat contestatio, ratum et in hac recognoscant, quod inde ante nos dictum est. Nam veritas saepius agitata magis splendescit in luce