comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ouire ubratilibꝰ .s. sermonibꝰ qͦs pecc̃or
culpã uelare desid̾ans. aut diabolũ
aelicti memorat auctorẽ. ũ carnis pe¬
tendde illetebras. aut aliũ quẽpiã
psuasorẽ ꝓdit erroris. & audiert̃¬

Expanded text:
peccator culpam uelare desiderans aut diabolum delicti memorat auctorem aut carnis praetendit inlecebras aut alium quempiam persuasorem prodit erroris. et de
Abbreviated transcription (Latin):
lianũ. Petilianꝰ dix̾it. Si qͥsꝙ car¬
mina sac̃dotis memorit᷑ teneat. nũ¬
qͥd inde sac̃dos ÷ qͦd ore sacͥlego car¬
m̃ publicat sac̃dotis: Aug̃. Ita istud
dicis. qͣsi q̃ramꝰ qͥs sit uerꝰ sacerdos.
iñ qͦd sit uerũ baptisma. Ut .n. sit

Expanded text:
lianum : « Petilianus dixit: Si quisquam carmina sacerdotis memoriter teneat, nunquid inde sacerdos est quod ore sacrilego carmen publicat sacerdotis? Augustinus: Ita istud dicis quasi quaeramus quis sit verus sacerdos, et non quid sit verum baptisma. Ut enim quis
Abbreviated transcription (Latin):
culpa qͦsꝙ ab offitio remoueatur
satiñto dñi semel imposito ñ ca¬
rebit. ꝙͣuis ad iuditiũ ꝑmanente.
dãnatis. Od qͥdã dicunt baptis¬
mũ quẽ accepit ñ amitet qͥ rece¬
dit ab ȩccła. s iuis cñ dandi qͥd ac¬
cep̃ amitit. multis modis apparet sacm̃t¬
trustra ⁊ inanit̾ dici. pͥmo qr nul¬
Ia ostendit᷑ causa cur ille qͥ ipsũ
baptisma amittẽ ñ pot̃. ius ddan¬
di possit amitẽ. Utrũq. .n. sacͣ¬
hõi dat᷑. illud cũ baptirat᷑. illud

Expanded text:
culpa quis ab officio removeatur, sacramento Domini semel imposito non carebit, quamvis ad judicium permanente. Quod quidam dicunt baptismum quem accepit non amittit qui recedit ab Ecclesia, sed jus tamen dandi quod accepit amittit, multis modis apparet frustra et inaniter dici. Primo, quia nulla ostenditur causa cur ille qui ipsum baptisma amittere non potest, jus dandi possit amittere. Utrumque enim sacrhomini datur; illud cum baptizatur, istud
Abbreviated transcription (Latin):
tama que ñ putas ẽe sacdotem
tꝙ enĩ fieri pot̾. ut qͥ ĩ baptisma¬
te sc̃s̃ ẽ. sit ad altare peccator:
dta recedit sacrorũ ordinũ sacm̃¬
ta ñ amittit. q̃ ubicũq st̃ ipsa¬
cator ñ ꝑ meritũ suũ. cũ neut̃

Expanded text:
tisma, quem non putas esse sacerdotem. Neque enim fieri potest, ut qui in baptismate sanctus est, sit ad altare peccator. clesia recedit, sacrorum ordinum sacramenta non amittit, quae ubicunque sucator
Abbreviated transcription (Latin):
Or̃ cͣ pͥꝰ inc̾pat᷑ adã. c̃ mulier añ gus¬
tauerit. s ad p̃uaricationẽ sexus in¬
firmior. cep̃. a uerecundia ⁊ excusati¬
one fortior. ũ femina erroris causa
fuĩt. uir pudoris. ⁊ dix̃ mulier. Serpẽs
pa. ꝗͣ sequit᷑ ꝯfessio delictorũ. Io ñ de¬

Expanded text:
r ante increpatur Adam, cum mulier ante gustauerit? sed a praeuaricatione sexus infirmior coeperit, a uerecundia et excusatione fortior, ut femina erroris causa fuerit, uir pudoris. Et dixit mulier: serpens pa, quam sequitur professio delictorum. ideo non de
Abbreviated transcription (Latin):
teris testam̃ti instituta: ubi ÷ di¬
iectio d̃i ⁊ ꝓximi. ubi st̃ p̃cepta
deta logi. ubi ÷ ordo leuitarũ ⁊ sa¬
cerdotui. dedicatio altaris ⁊ templi
Hȩc oiã ab illis ad nos ñ defitiendo.
s ꝓfitiendo tͣnͣsiert̃. Enchenia pas¬
cha pentecosten. quadragesimã.
qr ĩ uet̾i lege instituta stͣ. celebrare
ñ desistimꝰ. pontifices. sacerdotes.
leuitas. reliqͦsq eccłiasticos ordi¬
nes ad exemplũ ueterũ institui¬

Expanded text:
tuta, ibi est dilectio Dei et proximi, ubi sunt praecepta Decalogi, ubi est ordo levitarum et sacerdotii, dedicatio altaris et templi? Haec omnia ab illis ad nos non deficiendo, sed proficiendo transierunt. Encaenia, Pascha, Pentecosten, Quadragesimam, quia in veteri lege instituta sunt, celebrari non desistimus; pontifices, sacerdotes, levitas, reliquosque ecclesiasticos ordines ad exemplum veterum institui
Abbreviated transcription (Latin):
istud malũ ut ancistes diaboli
audeat eucharistiã facẽ. cũ nec
scĩficari illic oblatio possit. ubi
taria. ⁊ illicita sac̃dotra. ⁊ sacrifi¬
tia sacrilega ⁊ oĩa adultãta fin-
atq unitate eccdẽ catholicȩ recessis¬

Expanded text:
illud malum, ut antistes diaboli audeat eucharistiam facere, cum nec sanctificari illic oblatio possit, ubitaria, et illicita sacerdotia, et sacrificia sacrilega, et nomina adulterata fingeatque ab unitate ecclesiae recessis
Abbreviated transcription (Latin):
utunt᷑ iudei ĩ ritibꝰ suis: ita &̃
corũ uetet᷑ ferm̃tatũ. qr eo & utun¬
tur iudei in facrifitiis suis. Uñ
leuitico. Offeret panes ferm̃tatos
cũ hostia gr̃arũ: q̃ offert᷑ ꝓ pasci¬
ficis. Itẽ ĩ eodẽ. In pentecoste offe¬
retis panes pͥmitiarũ de duabꝰ
detimis similȩ ferm̃tatȩ. Quia
gͥ nulla ratio cogit. ut azimũ
Axpi sacrifitio repellat᷑. dignũ
t̃ ut qͦd xp̃c instituit. om̃is aut̃¬
ccła p̾t̾ greçã. a pͥmordio sui
at. sic̃ ipse instituit. Si enĩ qr apłs

Expanded text:
in ritibus suis, ita etiam eorum vetetur fermentatum, quia eo etiam utuntur Judaei in sacrificiis suis. Unde in Levitico: Offeret panes fermentatos cum hostia gratiarum, quae offertur pro pacificis . Item in eodem: In Pentecoste offeretis panes primitiarum de duabus decimis similae fermentatae . Quia ergo nulla ratio cogit ut azymum a Christi sacrificio repellatur, dignum est ut quod Christus instituit, omnis autaeter Graecam a primordio sui at, sicut ipse instituit. Si enim quia Apos
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ xꝑc ap̃ qͦslibet hereticos. re
aut̃ ipsa ñ ÷ ap̃ eos. Itẽ ciprianꝰ.
Constat oleũ un baptizati ungunt᷑
scificari. ⁊ eucharistiã ap̃ illos fieri
ñ posse ubi spes nulla ẽ ⁊ fides fal¬
sa ubi oiã ꝑ m̃datia gerunt᷑. Itẽ¬

Expanded text:
itur Christus apud quoslibet haereticos: re autem ipsa non est apud eos. » Item Cyprianus: « Constat eos oleum unde baptizati unguntur sanctificare, et eucharistiam apud illos fieri non posse: ubi spes nulla eum, et fides falsa, ubi omnia per mendacium geruntur. » Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fatiens nos ħ ipsũ face̾ p̃cepit:
Cũ dic̃ ħ facite. conuenient̾ subaudi¬
tur. qͥd ego: qͥs eque cõpetent̃ sub¬
audire audeat. s ñ de ħ unde egoa
tẽ si mutandũ ẽ ferm̃tato azimũ.
mutet᷑ & qͦlibet alio liquore uinũ.
Si enĩ uinũ recipit᷑. cur azimũ refu¬
tet᷑ cũ sic̃ ex arimo. sic ex uino xꝑc

Expanded text:
nos hoc ipsum facere praecepit. Cum dicit, Hoc facite, convenienter subauditur, quod ego; quis aeque competenter subaudire audeat, sed non de hoc unde ego? Item, si mutandum est fermentato azymum mutetur etiam quolibet alio liquore vinum. Si enim vinum recipitur, cur azymum refutetur? cum sicut ex azymo, sic ex vino C
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis xꝑi ⁊ sanguinis transea
Sicunt tñ greci latiꝰnos iniuste a¬
Zunã immolare. cũ azimũ ueti
testam̃ti sit. ⁊ xꝑc omĩ uetustate
sublata. ut pote p̾sente ueritate
erit. Contendt̃ enĩ qr nouũ testi¬
m̃tũ ñ ꝑfecte instituisset. nͥ omns¬
no uetꝰ tã in azimis. ꝙͣ in ceteriss
suis ritibꝰ destituisset. Detestant᷑
gͥ latinorũ sacrifitia: qr ĩ eis ipsos
iudaitare reputãt. ĩ molando ati¬
ma. Dicunt econtͣ latini xꝑm

Expanded text:
Christi et sanguinis transeat. Dicunt tamen Graeci Latinos injuste azyma immolare, cum azyma veteris testamenti sit, et Christus omni vetustate ablata, utpote praesente veritate erit. Contendunt enim quia novum testamentum non perfecte instituisset, nisi omnino vetus tam in azymis quam in caeteris suis ritibus destituisset. Detestantur ergo Latinorum sacrificia, quia in eis ipsos judaizare reputant, immolando azyma. Dicunt econt
Abbreviated transcription (Latin):
atisionis suȩ causã udei. inue¬
nisset̃. si eũ ut legis tͣngressorẽ
punirẽt. Qui enĩ adu̾sus eũ tã
studiose tot falsos testes suborna¬
ieit̃: ꝓditore ipso qͥ cenȩ int̾fuit
leferente:. tã iustã causã ñ reticu¬
isset̃. Oppont̃ greci. qr ⁊ si añ passionẽ
legis debitor fuit. pꝰ resurrectionem
legi nichil debuit: qr ut ait apłs.¬

Expanded text:
nis suae causam Judaei invenissent, si eum ut legis transgressorem punirent. Qui enim adversus eum tam studiose tot falsos testes subornaverunt, proditore ipso qui coenae interfuit deferente, tam justam causam non reticuissent. Opponunt Graeci: Quia et si ante passionem legis debitor fuit, post resurrectionem legi nihil debuit, quia, ut ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ad ueritatẽ tnͣsimꝰ azimaͦ ⁊ purã
carnẽ xp̃i in qͦcũq pane ꝯsecra¬
to sumimꝰ. Astruunt &̃ qr sicut
ad inuocationẽ diumi nominis
inullo sacram̃to annullari crede
s sola ꝑ di grãm omĩa in omes¬

Expanded text:
ad veritatem transivimus, azymam et puram carnem Christi in quocunque pane consecrato sumimus. Astruunt etiam, quia sicut ad invocationem divini nominis, quae in nullo sacramento annullari creditur, sed sola per Dei gratiam omnia in om
Abbreviated transcription (Latin):
inde exiretis. nec tam̃ iđo ñ ha¬
betis qr ñ estis ibi uñ dabatis.¬
tastis sic̃ habetis appbant᷑ a nob̾.
ne forte cũ ur̃am᷑ pͣuitatẽ corige̾
tate depͣuata ñ st̃ saclegã fatramꝰ¬

Expanded text:
inde exiretis. Non tamen ideo non habetis quod non estis ibi unde stastis, sicut habetis, approbantur a nobis, ne forte, cum vestram pravitatem corrigere tate dep
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ioħem. Si tͣnsfert᷑ potestas a
dñõ ad ministros. tot ẽẽnt bap¬
tismata qͦt ministri: ⁊ ñ staret
unitas baptismi. Quis gͦ bapti
quẽ descendit. colũba. de qͦ dic̃¬
tũ ẽ. hic ÷ qͥ baptizat ĩ spũ scõ.
Petrus baptizat. hic ÷ qͥ baptizat.
Iudas baptizat. hic ÷ qͥ baptizat.
Nam si ꝓ diu̾sitate meritorũ bap¬
diu̾sa ert baptismata. S qͦ mͦcũ
baptizat bonꝰ ⁊ melior ñ iđo
tizat malꝰ. qͦd datũ ÷ unũ ẽ. nec
impar ꝓpt̾ impares ministros.
zat . Sed ne putet᷑ de his
malis. qͥ ignorant᷑ aut tolerant᷑
cresconiũ gͣmaticũ. Si q̃ris qͦmͦ
baptizet̃ qͦs dãnauit eccła. re¬
mus qͥ ꝑ meliorẽ dat᷑. nullomͦ¬

Expanded text:
Si enim transferretur potestas a Domino ad ministros, tot essent baptismata quot ministri, et non staret unitas baptismi. Quamvis ergo bquem descendit columba, de quo dictum est: Hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Petrus baptizat: hic est qui baptizat. Judas baptizat: hic est qui baptizat. Nam si pro diversitate meritorum bapdiversa erunt baptismata; sed quzat bonus et melior, non ideo tizat malus; quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros, zat. » Sed ne putetur dictum de his malis, qui vel ignorantur aut tolerantur Cresconium grammaticum : « Si quaeris quomodo baptizent quos damnavit Ecclesia, remus qui per meliorem datur, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sał eccłe manibꝰ offerant᷑. Itẽ
idẽ. In una nãq domo agiꝰ
comedit᷑. qr ĩ una catholica et¬
clesia uera hostia redep̾toris i¬
molat᷑. His om̃ibꝰ auctoritat
uident᷑ scĩ astruere extͣ eccl̃am
ab hereticis uł scismaticis corpꝰ
xꝑi ꝯfici ñ posse. cũ nec xꝑc nes
spc̃ sc̃s ꝑ quẽ omĩa scificant᷑ sit
ap̃ eos. nec locꝰ sacrifitii. nec sacer¬
dotiũ subsistat ap̃ eos. ⁊ ido offe¬
rant sacrifitia sacrilega. ⁊ inanis
⁊ falsa. Ad ħ &̃ accedit qͦd cet̾a
sacram̃ta forma st̃ tantũ ⁊figã
suorũ effectuũ. ñ ipsa ueritas. pos

Expanded text:
esiae manibus offerantur. » Item idem : « In una namque domo agnus comeditur: quia in una catholica Ecclesia vera hostia Redemptoris immolatur. » His omnibus auctoritatibus videntur sancti astruere, extra Ecclesiam ab haereticis vel schismaticis corpus Christi confici non posse cum nec Chriss, per quem omnia sanctificantur, sit apud eos, nec locus sacrificii, nec sacerdotium subsistat apud eos: et ideo offerant sacrificia sacrilega, inania et falsa. Ad hoc etiam accedit, quod caetera sacramenta forma sunt tantum et figura sanctorum effectuum, non ips
Abbreviated transcription (Latin):
se: sic̃ de qͥnq panibꝰ legit᷑.u. mi¬
lia hominũ pauisse. E ꝯtͣ latini.
uia ħ miraculũ eũ fecisse ñ legit᷑.
licet potuerit. qd̾ tñ fecerit. nul¬
la auctoritate firmat᷑: p̃sertĩ qui
otenꝰ ita legẽ seruauerat. ut ex
ta nec iota unũ soluere uoluerit
uia enĩ natꝰ ex muliere factꝰ sub
lege. debitor legis extiterat. si eote¬
nuis legẽ soluisset. legẽ tnͣsgredien¬
do peccatar fieret: causaq nr̃e
salutis ꝑiret. Nisi enĩ omino
mnnocens ⁊ mundus ꝓ nob̾ ĩmun¬
dis ⁊ iniustis occũb& ñ alienȩ s
suȩ culpe debitũ moriendo sol¬
ueret: ⁊ sic ade peccato ñ deleto.
ii enĩ de obseruantia azimorũ
lex dicat. qͥcũq ferm̃tatũ come

Expanded text:
que panibus legitur millia hominum pavisse. Econtra Latini: Quia hoc miraculum eum fecisse non legitur, licet potuerit, quod tamen fecerit nulla auctoritate firmatur; praesertim qui eotenus ita legem servaverat, ut ex ea nec iota unum solvere voluerit. Quia enim natus ex muliere, factus sub lege, debitor legis extiterat; si eotenus legem solvisset, legem transgrediendo peccator fieret, causaque nostrae salutis periret. Nisi enim omnino innocens et mundus pro nobis immundis et injustis occumberet, non alienae, sed suae culpae debitum moriendo solveret, et sic Adae peccato non deleto, Cum enim de observantia azymorum lex dicat: Quicunque fermentatum come
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ipsa caro xꝑi ut dictũ ẽ. ñ
txanguis ⁊ mortua. s uiua ⁊ ui¬
uificatrix credit᷑. Uñ ut ait au¬
gustinꝰ. nec caro sine sanguine. nec
sanguis sine carne iure cõmuni
cruoris abstineat᷑. Qui ꝓculdubio
aut integra sacram̃ta accipiãt. aut
ab integris arceant᷑: qr diuisio uniꝰ
eiꝰdẽq mysterii sine grandi sacrile¬
gio ñ potest ꝓuenire.ix

Expanded text:
dum ipsa caro Christi, ut dictum est, non exsanguis et mortua, sed viva et vivificatrix creditur. Unde, ut ait Augustinus, nec caro sine sanguine, nec sanguis sine carne, jure communiccruoris abstineant, qui procul dubio aut integra sacramenta accipiant, aut ab integris arceantur, quia divisio unius ejusdemque mysterii, sine grandi sacrilegio non potest provenire. »
Abbreviated transcription (Latin):
cret᷑ caro xꝑi magis ꝗͣ ĩ ferm̃tato
uł fecato. cũ sanguis ꝯsecret᷑ ĩ uino
seu defecato ⁊ puro. seu cũ fece.
ut musto de racemis statĩ exp̃sso.
Quare gͥ fex uł ferm̃tũ ĩ pane re¬
futat᷑. cũ recipiat᷑ ĩ uino. qͦ idẽ sacra¬
nis ⁊ uinũ. unũ sacram̃tũ ẽ: qr in¬
an ex ferm̃tato pane corpꝰ xꝑi con¬
fici debeat: int̾ latinos ⁊ grecos
magna ꝯcertatio ẽ: adeo ut illi is¬
tos azimitas. isti illos ferm̃tarioᷤ
qͣsi cuiꝰlibet heresis notent. uocabu¬
lo: cũ tũ ut multis bonis catholi¬
cis uidet᷑. ñ sit ꝯtra fidẽ xꝑtanam
seu ax̃imũ seu ferm̃tatũ sacrificet᷑.
tũ qr utrũq panis ẽ. ⁊ sic̃ utrũq

Expanded text:
risti magis quam in fermentato, vel faecato, cum sanguis consecretur in vino seu defaecato et puro, seu cum faece, ut musto de racemis statim expresso? Quare igitur faex vel fermentum in pane refutatur, cum recipiatur in vino quo idem sacranis et vinum unuan ex fermentato pane corpus Christi confici debeat inter Latinos et Graecos magna concertatio est, in tantum, ut illi istos Azymitas, isti illos Fermentarios quasi cujuslibet haeresis notent vocabulo, cum tamen, ut multis bonis catholicis videtur, non sit contra fidem Christianam seu azymum seu fermentatum sacrificetur, tum quia utrumque p
Abbreviated transcription (Latin):
affte ⁊ ex surg ͭ am̃oᵇꝰ .uii. habens abori¬
eute flumẽ malica̾ asoptẽtone fretũ ga¬
ditaũ ab occasu octea im̃ athlãticũ a n̾idie
glausasum gentes us ad ꝯccegnũ hes¬
ꝑuin ꝑ errantes ⁊ ẽ regio gignẽs feras¬

Expanded text:
riente flumen Malvam, a septentrione fretum Gaditanum, ab occiduo oceanum Atlanticum, a meridie Gaulalum gentes usque ad oceanum Hesperium pererrantes, regio gignens feroc
Abbreviated transcription (Latin):
marĩ et rotũdi climes pecto lato pateus.¬
et tõtũ corpꝰ inuicłor censitate nodosami
pes siccus et migla ꝯcana solidatus pulca
sit cũ pelle ꝓpe ossibus ad heiente aures b̾¬
nes et acute oci magni uaies ꝑ atul. cux¬
ta c̾mi coma densa et canda uugnlarum
soliditate fira rotunditas actenditur et¬
mentum ut sit. aĩo audar. pedibus a lat̾
trementibus menoris qrod fortitudinis s̃¬
indicum. qui ersũma quiete facile conto¬
tur uel ercita feamacõue non dificile te¬

Expanded text:
mae et rotundae clunes, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus, et cornu concavo solidatus. 46. siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves, et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa, et cauda, ungularum soliditate fixa rotunditas. 47 47. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium, quique ex summa quiete facile concitetur, vel ex citata festinatione non difficile te
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in muici qui cum se granatos infu¬
mitate presenserint spñ nariu in eos ex¬
tra liñt de cau̾nis et supata puicie uẽ¬
nem eorum pabulo ieperant: diptan¬
num hbam ipsi pͥmitꝰ prodiderunt.
nani eo et pasti excuciunt sagittas qñ¬

Expanded text:
 inimici cum sese gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et, superata pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam eo pasti excutiunt acceptas s
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla enim nouerunt. adultmia. et qũ
ueratos in medis sui recipiunt et g̃os
pius quam septotegnut et defenount.
quandoc ipnutur. baitu orcei manine.¬
cunt. Sit .ii. foncasus tenanea n sue

Expanded text:
nulla enim noscunt adulteria. Quando vero neratos in medio sui recipiunt, et ipsos plus quam se protegunt et defendunt. Quando capiuntur haustu ordei, mansuesc
Abbreviated transcription (Latin):
so tria capita exessebant. sedi fubulo¬
sum est. Nam coustat ydĩ̃ locul euouientẽ
aquas uactantes uicinaui ciuitatem in
qua una meam clauso multi eriuupebãs
Ꝙ ħ cules iudeus loca tpr̃a excusit et sit¬

Expanded text:
68 tria capita excrescebant, sed hoc fabulosum est. Nam constat hydram locum fuisse evomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo, uno meatu clauso, multi erumpebant. Quod Hercules videns, loca ipsa exussit, et si
Abbreviated transcription (Latin):
mcpite macula uelut drademate uisigmn¬
tin. Sibuo omnes fugant seipentes. nec tie¬
tu multiplici reliqum corpus inpeit. seõ
cellus et erectꝰ in medio gradit et in cedit¬
tactu u̾m eciam. sibilo et est uerenositatis

Expanded text:
in capite macula ut quodam diademate insignem. sibilio omnes fugat serpentes nec flexu multiplici, ut reliquae, corpus inpellit, sed celsus et erectus in medio incedenta
Abbreviated transcription (Latin):
ue. nec de facili percuciunt nisi cuu ca lescunt.
nam quando sunt frigidi nullum tangunt¬
de nocte torpunt enim noctis algore et
m̾ito cuna frigidi sunt nocturuo rore: In
ingent. Iude est quod quiq ueneno serpen

Expanded text:
, nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidi, nullum tanguntnocte nocent, torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidi sunt nocturno rore. In i
Abbreviated transcription (Latin):
ardus eit.
hͥba modica et sꝑinosa culida et
odorifera. Unde et agiecis nardi
spica uardoctates applłatur ut dicit. p᷑.¬
sinacu et celicita non triũ crescit insiria
Sedinqundam t̾ra montuosa que in uno
iatere tangit siriam et in alio indiam me

Expanded text:
ardus est herba modica et spinosa, calida et odorifera; unde et a Grecis nardi spica nardostaces appellatur. Et est ia, et Celte Gallie. Non tamen crescit in Siria, sed in quadam terra montuosa que in uno latere tangit Syriam et in alio Indiam. De
Abbreviated transcription (Latin):
hos affrica h̃t magnos et indomi¬
tos in destis nagantes. Singłi autem
femnarum giegibus ꝑtesunt nascẽ¬
tibus masculis celant masculi et te¬
sticulos corum morsu docrũt. ant quod
cauentos maties in locis secretis cos¬

Expanded text:
Hos Africa habet magnos et indomitos, et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis, zelant, et testiculos eorum morsu detruncant, quod tamen caventes matres eos in secretis lo
Abbreviated transcription (Latin):
o poli cuntate egỹpti templũ adsiłitudinem
templi posoluuoꝵ edificasset pͥmo die azimoꝵ
cũ młta lingua aromatica suꝑ altare cõgie¬
gass ⁊ in ignẽ ad offendũ sacͥficium succẽdis¬
s subito om̃ibꝰ uidentibꝰ descendit ĩ medi

Expanded text:
opoleos in Egypto templum ad similitudinem templi Salomonis edificasset, primo die azimorum cum ligna multa aromatica super altare congessisset, et ad ignem ad offerendum sacrificium subiecisset; subito omnibus videntibus descen
Abbreviated transcription (Latin):
defectũ uidũ facit ex lignis a romaticis et¬
młtũ siccis que ĩ estate ex fernore soł flãte fa¬
nomo accedũt᷑ quibꝰ iam accensis sponte in¬
dñ ingredit᷑ ⁊ ibidẽ int̾ lingna ardencia u¬
cu̾atur. ex quo cine. Infra tͥduum quidam
uernutulꝰ uascit᷑ qui paulatĩ plumas recipi¬
surgit paulatĩ qr ad holescit ⁊ ꝓcessu tpr̃is¬
alaꝵ induit remugia atq in anis spem̃ repa¬

Expanded text:
defectum, nidum facit ex lignis aromaticis valde siccis, que in estate et fervore solis, flante favonio, accenduntur; quibus accensis fenix sponte nidum ingreditur et ibidem inter ligna ardentia incineratur; ex quo cinere infra triduum quidam vermiculus nascitur, qui paulatim plumescsurgit, paulatimque adolescit, et processu temporis induit alarum remigia, atque in avis spetiem repa
Abbreviated transcription (Latin):
lii conpositi. alu mediocres. Simplices sñt
qui nullam alim ꝑtem hñt iusi solam
uuitatemi ut t̾narius solam terciam et qͥ
compositi Cunt qui non sola unitate me¬
tut ͬ. led et alieuo nuuiero procreant᷑¬
ut ix. et xu. ⁊ xxi. ⁊ xyu. deicimꝰ enim ter
g̾ni et lepcies t̾ui es ter quiui et ququies
quim mediocres muueri qui quodam nodd
simplices et incompositi esse uioent : alo
uero modo compositi ut u̾bi gr̃a .ix. et xxu.
mus est et incompositus. quia non b̃t m¬

Expanded text:
lii conpositi, alii mediocres. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent nisi solam unitatem, ut ternarius solam tertiam, et quConpositi sunt, qui non solum unitate metiuntur, sed etiam alieno numero procreantimus enim ter terni, et septies terni, et ter quini, et quinquies quini. Mediocres numeri sunt, qui quodammodo simplices et incompositi esse videntur, alio vero modo compositi, ut verbi gratia, IX rimus est et incompositus; quia non habet com
Abbreviated transcription (Latin):
quo pocest ire ueticulum sic eit dc̃a ab
ĩcurlu uediculorũ. Namduos actꝰ capt
pp̾ eunciũ et uenieicum uehienorum
aũt ma. aut eit publica aut p̾uata.
publicũ est quei solo publico ẽ. q̃ int̾
actus ppło pi. hec aũt ao mare aut ad
lucanus. strate que iam nulgi pedib

Expanded text:
qua potest ire vehiculum: et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit propter euntium et venientium vehiculorum autem via aut publica, aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare, aut adcretius: Strataque jam vulgi pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
et plauturia. quarta dio fecit tria.
solam auuã et scenes. quinta die
olia terreet honuinem. et frã cunt.
xxii. rerũ genera indiebus .ui. et xxii
generaciones sunt ab adaui usq

Expanded text:
et plantaria; quarta die III: solem, lunam et stellas; quinta die tilia terre et hominem. Et facta sunt omnia XXII genera in diebus VI, et XXII generationes sunt ab Adam usque
Abbreviated transcription (Latin):
meroꝵ ali dũr suꝑflui. alii dimituti.
de pleurtu ͤ ͫͫ suam excedunt ut puta
duo denarius. ht eniui ꝑtes quinq
buocecimam quod. eid unũ. lexdam ꝙ
duo quartam quod ires s̾ciam quod
quatuor diuuram quos sex. unum
bus sius conputati minorem cũ¬
mam efficut ut puta uenarius
cuiꝰ ꝑtes sunt tres decia quoo eit u¬
Unũ eium et duo et quinq simł uit̃
sinulis huc eit octonarius et alii plum
qui iuptes redacti in fra consistunt per fec
senarius ht .ii. tres ꝑtes .s. sextam terciam
duo. et diuidiam .s. tres et hee per ties in sũ¬
mam ducte .s. bnum duo et ta senanum ꝑ

Expanded text:
merorum alii sunt superflui, alii diminuti, tae plenitudinem suam excedunt, ut puta duodenarius; habet enim partes quinque: duodecimam, quod est unum; sextam, quod duo; quartam quod tria; tertiam, quod quatuor; dimidiam, quod sex; unum bus suis computati minorem summam efficiunt, utputa denarius, cuius partes sunt tres: decima, quod est Unum enim et duo et quinque simul Similis est huic octonarius, vel alii plurimi qui in partes redacti infra consistunt. Perfectsenarius; habet enim tres partes, sextam, tertiam, duo, dimidia tres. Haec partes in sum
Abbreviated transcription (Latin):
s quo ad indñ ⁊ gu̾onis affciũ feĩe adem
bitũ p̾senẜit ultra secũ nõ cohĩtat s rostro
si potest eam traus u̾berat atq uecit ut dic̃
in cubando suꝑ oua mas cũ feĩa mors nuuitat
pissos s uos miro affcũ diligit ⁊ custodit et
maria tnͣl uolant ⁊ collecto agine ad cali¬
das regiones siuł uolant in suo aũt disce¬
su comites hñt cornices q̃ ipãs p̾cedũt ⁊.q.
ciconus ducatũ p̾bentes ꝯͣ aues ĩfestas eis

Expanded text:
o ad generationis officium, femine fidem cubitum presenserit, ultra secum non habitat, sed rostro si potest eam transverberat atque necat. Alias incubando super ova, masculus cum femina vices mutat. Pullos suos miro affectu diligit ac custodit, et maria transvolant, et collecto agmine ad regiones calidas simul volant. In suo autem discessu habent cornices que ipsas precedunt et, quasi ciconiis ducatum prebentes, contra aves eis
Abbreviated transcription (Latin):
crida uidicat uitus corimiipoctort
firnuitis eotũ nicapite septi auenacote¬
bus terram contuentur lit i aicisa tos¬
spectis uenatorib tenrautur uotana
tiuent strepitus sed igneo iogis cũ

Expanded text:
cauda indicat. Virtus eorum in pectore; firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tie prost̾uit taute auteui est fortitudĩs
ut nulli uenancium uirtute capiatur
Sed sicut aiẜunt qui deliaturis reuim
scriplenuit uirgo puella p̾poĩtur que
uenieus si cum appent iuquo ills oñi fe¬
iocit. ⁊tem ceposit.a capud potcit sic que

Expanded text:
ternit. 13. Tantae autem est fortitudinis, ut nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella proponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille, omni ferocitate deposita, caput ponit, sicque
Abbreviated transcription (Latin):
rsus est.
nocatus co quod ote suo founat
mater lambenco menbda componite
Unde est illud sic format linguo fetũ
quem protulit insa. etc̃: sed lt in ma¬

Expanded text:
rsus fertur dictus, quod ore suo formet mater lambendo in membra componit. Unde est illud: Sic format lingua fetum, cum protulit ursa. Sed hoc imma
Abbreviated transcription (Latin):
crcũducit qđ si eos ab harenaꝵ cumuł
impediri contigeris aque mrtitudiue
i ore collectami: suꝑ eos fundst. ⁊ sic eos
a periculo liberans ad profiuidũ pelagi re¬
nocat ⁊ reducit contͣ om̃es occursus ip¬
sis nocinos ꝓ eoꝵ defensione se opponit
ad huc inneues et teneros in uentrẽ sm̃i
uictus fu̾it pisces p̾dicti morĩt᷑. Nnd̾
si nõ pot̾it ille pisas pestifer deuincere
fuuo odorifero de ore emisso fetidũ odorez
repeslit et sic se et suos protegit ⁊ de fõ¬

Expanded text:
circumducit, quod si eos ab arenarum cumulis circumducit, quod si eos ab arenarum cumulis impediri contigerit, multitudinem aque in ore collectam super ipsos fundit, et sic eos a periculis liberans, ad profundum pelagi revocat et reducit. Contra omnes occursus nocivos pro filiorum defensione se opponit,adhuc iuvenes et teneros in ventrem suum victus fuerit, pisces predicti moriuntur. Quod si non poterit ille piscis pestifer devincere,odorifero de ore suo emisso, fetidum odorem illius repellit, et sic se et suos protegit et def
Abbreviated transcription (Latin):
reui odoriferum. ad modnu odoris ambrõ
ex ore suo onuttit in quo pisces delectãtur
et pp̃ uaporis redolenciam̃ ipaus orisiqũ ĩ¬
grediuntur. et sic deceꝑti ab ꝓpõ deuorãtur¬
tur plus ꝙͣ aque ⁊ itõ młte ẽ corpinõae et
pinguedĩs. Unde ĩsentiae pre maguit ᷤ
cors: in eiꝰ dorso coadimatur palius ⁊ cõden¬
satur ĩ cãtã qd̾ hͥbe ⁊ frutices ibi cresqratita
nigantes in caute appro pĩqͣuerĩt siue ꝑicie
iux enadunt. ⁊ Nam a quani ⁊̃ tanta quͣti ͭ ͤ
aliꝙͣdo obruit ⁊ sb̾ugit. Tante eciam ẽ ꝑ iu¬
guedĩs ad̾ qñ cũ piscatoꝵ porcutit᷑ ne nabuł
siuo reł nuliius nõ sentit uisi pͥus ꝑĩguedoto
tałr perforetur. set qũ cato ĩ terior leditur cuĩc
facilius capitur quia a maritudĩe a que car¬
se nõ sufferens licꝰ petit tante autẽ ẽ qnͣti¬
tatis quod aũ capitur tota pact ex suꝰ cap¬
tuta emendatur. Catulos suos iniro
amore diligit ⁊ eos in pelago longo tẽpe

Expanded text:
rem odoriferum ad modum odoris ambre de ore suo emictit, in quo pieces delectantur et propter vaporis redolentiam ipsius orificium ingrediuntur et sic decepti ab ipso devoratur plus quam aque, et ideo multe est corpulentie et pinguedinis. Unde in senectute, pre magnitudine corporis, in eius dorso coadunatur pulvis et condempsatur in tantum quod erbe et fructices ibi crescunt, it navigantes incaute appropinquaverint, sine periculo vix evadunt; nam aquam in tanta quantitate aliquando horruit et submergit. Tante etiam est pinguedinis, quod cum piscatorum percutit venabulis sive telis, vulnus non sentit nisi prius pinguedo sua totaliter perforetur. Sed quando caro interior leditur, tunc facillime capitur, quia amaritudinem aque salse non sufferens, litus petit; tante autem est quantitatis, quod quando capitur, tota patria ex sua captura repletur. Catulos suos balena miro amore diligit, et eos in pelago longo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑui u ͨ. uñ ꝑ artem demonũ magi ꝑ ħois spen¬
tes ⁊ rauas cb̃ito produx̾ũt sic̃ suꝑ exo.gło. d
.It̃ demonũ ĩtencõ tota ẽ ad malũ ⁊ ad fatiga¬
tõuem bonoꝵ ⁊ iõ clem̃ta sepe ꝑturbant tẽpe¬
states ĩ mari ⁊ ĩ aere cõcitant fructꝰ t̾re corrũ¬
ra fac̾ent. si bomi augłi coꝵ maliciam ũ cohi

Expanded text:
 Unde per artem demonum magi Pharaonis serpentes et ranas subito produxerunt, sicut super Exodum dest ad malum et fatigationem bonorum; et ideo elementa sepe perturbant, tempestates in mari et in aere concitant, fructus terre corrumra facerent, si boni angeli eorum malitiam non cohi
Abbreviated transcription (Latin):
ti deus resouitum est intus pigue eti¬
gni appos itum tacile aideus et applłatur ap̃d
nos masculus eo quod natina sit iocundũ
ad modum testiculorũ. Reliquũ uero est plausĩ
et piene scabiosum enĩ est adulteratur aut¬
gnoscitur. ꝓpria qualitate. N am thus igni a¬
positum ardescit resina uero fumescit gñm¬

Expanded text:
t cum frangitur intus, pingue, et igni appositum facile ardescit: et appellatur apud nos masculus eo quod sit natura rotundum, in modum testiculorum, reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autgnoscitur sua proprietate. Nam thus igni impositum ardescit: resina fumescit. Gum
Abbreviated transcription (Latin):
adracons et barro et elephante
guiueni diun implicant eiephantes.
niunt enim belue et dracones ob iunt᷑
quorum fusus cruor teraui in ẜicit fit¬
q pignentum quicquid solum tiuxit.

Expanded text:
dracone et barro, id est elephanto sanguinem, dum implicant elephantos. Ruunt enim bellve et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quicquid solo tinxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
uut cist lux clara aut obscura. uel est pauca
nel eit multi. nec dico luceni magnam per
sb̾u magnum diff̾nsam sed sicut de luce u̾
concanum soli et lux caceus super tocam ip̃e¬
culi superficiemi nicentrum spere specdĩ refloc¬

Expanded text:
aut est lux clara vel obscura, pauca vel multa. Nec dico lucem multam per subiectum magnum diffusam. Sed in puncto ur soli et lux cadens super totam superficiem speculi in centrum sphaerae speculi reflec
Abbreviated transcription (Latin):
tedo leonis nepos pꝙͣ iͥ hũit pͥncipa¬
tũ mutauit uocabłm. ⁊ eã macedoĩa
Est a ofinis ab oriente egeo mari. a
m̃idie achaie. ab occasu dalmatie. a
ta alexand̾ magni. ⁊ regio ĩ aureis ue¬
nis ⁊ argẽteis optima. Lapidẽ ꝙ̃ gurẽ

Expanded text:
ncipatum, mutavit vocabulum, Macedoniamque em confinis ab Oriente Aegaeo mari, a eridie Achaiae, ab Occasu Dalmatiae, ia Alexandri Magni, et regio aureis venis argente
Abbreviated transcription (Latin):
uũ capd̾. ⁊ sit eu pelle ꝓpe ossibꝰ adhente.
aures orcues ⁊ acute. ocłi magni.nares
patuli. erecta ceruix. coma densa.⁊ ca¬
uda ungłaꝵ solidi ͭ ͤ fixa. iccũditas at
tẽdit᷑ ⁊merit᷑ ut sit aĩo. audax. pedib a¬

Expanded text:
uum caput, et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves, et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa, et cauda, ungularum soliditate fixa rotunditas. 47 47. Meritum, ut sit animo audax, pedibus a
Abbreviated transcription (Latin):
pupillis nocturnaꝵ tenebͣ¬
rũ caliginosũ ñ sentit hor
ĩ offensos excet uolatꝰ.
Exorta a die ⁊ cͥꝯfuso splen¬
dore solis iusus eiꝰ hebetat᷑
qiͣ qͥb dã exret ĩ tenebris qͥ¬
brdã. Nocte cibos suos q̃cit.
q̃ si dre uolaret: a cet̾is deris
auib ĩpet̾et᷑. Noctua ut uul¬

Expanded text:
pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrum inoffensos exercet uolatus, exorto autem die et circumfuso splendore solis uisus eius hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. q nocte cibos suos querit; nam si de die volaret, a ceteris avibus impeteretur. Nocte, ut vul
Abbreviated transcription (Latin):
noris ꝙͣ carbũcłs. Uñ nͤ te¬
nebras nocte fugat. u̾ͥtu¬
cet̾os lapides p̾ ciosior ⁊ ele¬
gaucior colore syderẽo. ba¬
guli młto uilior ẽ colore.
⁊ uaspide dignior estimat᷑.

Expanded text:
tenebras noctis fugat; virtuceteros lapides pretiosior et elegantior colore sydereo. Bamulto vilior est colore, et iaspide dignior estimatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pẽnas dorsuales q̃ ĩhorres¬
b dã receptacłis oꝑũit᷑. spi¬
rare eos ĩ aqͥs negͥãt. ⁊ ui¬
tales auras ñ nͥ ĩ aere su¬
pero recupare. ꝓ noce ge¬

Expanded text:
 inhorresbusdam receptaculis operiuntur. Spirare eos in aquis negant et uitales auras nonnisi in aere supero recuperare. Pro uoce ge
Abbreviated transcription (Latin):
at ramosa le uissimi corti¬
cis folio piri mĩore at sp̾¬
rutilo. Naturał u̾o uinde¬
mia eiꝰ ccͣ canis ortũ ẽ.
maxĩe urͣ p̾gnans temus¬
simiꝰ ẽ cortex. tũc cortex eiꝰ¬

Expanded text:
que ramosa, levissimi corticis, folio pyri minori, atque subrutilo, naturalis eius vindemia est circa Canis ortum, estu maxime videtur pregnans, tenuissim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃tare nouit ad eo qͥeta stat.
tlã. Sñ fit ut icautis piscib
uuiꝰ suspta sit. S ⁊ collũ cũ
longlł heat: breue recͥuita¬
te facit ut cũ pisces ĩcauciꝰ

Expanded text:
adeo quieta stat, t; unde fit ut incautis piscibus minus suspecta sit. Sed collum cum longum habeat, breve recurvitate facit; ut cum pisces incautius
Abbreviated transcription (Latin):
deinde fetũ. postͤmo ad ultas.
Besertoris penis adiudicat᷑
qͥ ab hac lege cessam̾t. In
syria iuilitari ĩꝑio cogũt᷑ ac¬
cole debellare eas. ꝑthi ip̃as

Expanded text:
deinde fetum et tandem adultas; desertorisque penis adiudicatur, qui ad hac lege cessaverit. In Syria quoque militari imperio coguntur accole eas debellare. Parthi vero eas
Abbreviated transcription (Latin):
Ad grossitudinẽ hũam b¬
chu colore ⁊ uẽtre aureo.
dorso nirenti. hꝰ flatus ad¬
recent̾ cesã ori suo adhi¬
beas cortitẽ eiꝰ flatu fa
ciat ł nesicas felleas ebul¬
lire. S si gladiũ fulgẽtẽ
ori eiꝰ ad hibeas sola lui¬

Expanded text:
ad crassitudinem humani brachii, colore in ventre aureo et dorso virenti. Huius flatus adrecenter cesam ori eius adhibeas; corticem eius flatu suo faciat in vesicas felleas ebullire: sed gladium fulgentem, si ori eius adhibeas, lin
Abbreviated transcription (Latin):
um alueũ aduetasse sesciũt.
lapidũ sarcina pedes lib̾ant.
ħ naute ꝓdiderũt cõplica se¬
pe ex ilło casu imbre saxa¬
eo ut si q̃ defecunt 9gͥant
Uniu̾se. lassatasq sustol¬
lũt us dũ uires ocio recu

Expanded text:
um alueum aduentasse se sciunt, scrupulorum sarcina pedes liberant. Ita nautae prodiderunt conpluti saepe ex illo casu imbre saxaeo ut si qua defecerit congruant uniuersae lassatasque sustollant usque dum uires otio recu
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ agĩi: uota castigat alias
ut ordinẽ ñ deserãt. qͣ rau¬
cescente alia succedit eid̾ of¬
ficio depututa. Nocte int̾ se
excubias dłdũt ut decĩa q̃q
ĩ sõp̃nis sit. Ille q̃ uigilant
suppsso a t̾ra pede. lapillos te¬
uẽt. Ouo labente dũ dormi

Expanded text:
ti agmini, voce castigat alias, ut ordinern non deserant, qua raucescente alia succedit eidem officio deputata. Nocte inter se excubias dividunt, ut decima queque exsompnissit. Et ille, que vigilant, suspenso a terra pede lapillum tenent, quo labente, dum dormi
Abbreviated transcription (Latin):
neo. corꝑe leouino. cauda scor¬
piouis. aculeo spicłata. uoce
tam sibila ut uuitet᷑ modu¬
los fistulaꝵ tubaꝵq ꝯciñe¬
ciũ. hũanas crͣues auidissiẽ

Expanded text:
corpore leonino, cauda velut scorpionis aculeo spiculata, voce tam sibila ut imitetur modulos fistularum tubarumque concinentum. Humanas carnes avidissime
Abbreviated transcription (Latin):
tardat. n ͨ cũ sedulitatẽ ma¬
tris memoria fraudis exclu¬
dit. cassã u̾sat ymaginẽ ⁊ qiͣ
lactatura fetꝰ residet. dic pi¬
etatis studio decepta: ⁊ iundic¬

Expanded text:
tardat, nec tamen sedulitatem matris, memoria fraudis excludit. Cassam versat imaginem, et quasi lactatura fetum residet. Sicque pietatis sui studio decepta et vindic
Abbreviated transcription (Latin):
ysidorꝰ d ͭ a planctu ⁊ luc¬
tu nõiata. Cũ .ii. clamat
aut fletũ nuitat᷑ a ͭ gemi¬
tũ. Uñ pło apd̾ augures
si lam̃tet᷑ tͥsticiã. tacẽs oñ¬

Expanded text:
id est a planctu et luctu, nominata; cum enim clamat aut fletum imitatur aut gemitum. Unde et apud augures si lamentetur tristitiam, tacens o
Abbreviated transcription (Latin):
gema fom̃ta suscipiens
ĩ urens eiꝰ sensim lamben¬
do dim̾git᷑ sꝑsis miuutis¬
simis libris tuorẽ suꝑiec¬
te telluris nascẽdo ꝓrũpit.
fũdatũ q firmit̾ facibe cõ¬
surgit. tot nũo sursũ ca¬
lamos explicaus. qtͦ de or¬
sũ radices excẽdit. atq
ita ten̾tudo ꝯt̾mĩs tepe¬
fc̃a: W̾iecto uãpore qͥ tac¬
tu culoris illapsus ẽ ꝑ ra

Expanded text:
ta suscipiens et in venas ejus sensim labendo demergitur, sparsisque minutissimis fibris tumorem supetae telluris nascendo perrumpit, fundatumque jam firmiter, facile consurgit tot numero sursum calamos explicans, quot deorsum radices extenderit. Atque ita teneritudo germinis tepefacta, subjecto vapore, qui tractu
Abbreviated transcription (Latin):
lores efficit ĩ radio solis.
grũ uł bulliturã arboris
siccã accendit. Uũ qͥda egͤ¬
ĩ ꝑ sona berilli lapidis. Me
dedit ĩ signẽ uͥtus q̃ format
ĩ igne. solis splendorẽ nõ
ignis passa calorẽ. Siuis
et̾na descr̃dit ab arte su¬

Expanded text:
lores efficit in radio solis; grum, vel bullituram arboris siccam accendit. Unde quidam egrpersona berilli dicens. Me dedit insignem, virtus que format in ignem: Solis splendorem, non ignis passa calorem. Sic lux eterna, descendit ab arce su
Abbreviated transcription (Latin):
Septiͫ ꝯenꝰ brictauicũ est.
obtin pͥncipatũ ut n ͨ auis
audeat corã eo aucupari. n ͨ
pͨtũ flãmeũ. ocłos t̾ribłes.
caput ⁊ pectꝰ grossũ Iuga
alaꝵ magna qui ⁊ facili¬

Expanded text:
ptimum genus britannicum est, obtinet principatum; ut nec ulla avium coram eo aucupari, vel pectum flammeum, oculos terribiles, caput et pectus crassa, iuga alarum magna: facilli
Abbreviated transcription (Latin):
Auil&. Autiochie p̾erũt ĩ re¬
mocori ꝑte a turbis crepus¬
cuło necictũ uirũ qͥ canẽ sibi
adiũctũ hebat. Sui uules qͥdã
p̾ dãdi studio m̃ist̾ cedis extite¬
rat. Tectꝰ id̾ teuebrosodiei ex¬
ordio: ad alias ꝑtes secessat.
Iacebat ĩbumatũ cadauer fre¬
ques spͨtaciũ nulgꝰ astabat. Ca
erũꝑua. ⁊ forte is qͥ nece ĩtu¬
lerat ut se ht̃ u̾sucia ĩgenĩ
hũaui qͦ u̾sandi ĩ medio aucto¬
cẽcie. ad illã cͥcũstãtis ppłi ac¬
app̾hẽ sũ tennit. uelut ẽpsla¬
go qͦdã misabłe carnẽ ĩuiur¬

Expanded text:
um. Antiochiae ferunt in remotiore parte urbis crepuscolo necatum uirum, qui canem sibi adiunctum haberet. miles quidam praedandi studio minister caedis extiterat. tectus idem tenebroso adhuc dies exordio in alias partes concesserat: iacebat inhumatum cadauer, frequens spectantium uulgus adstabat, caaerumnam. Forte is qui necem intulerat, ut se habet versutia humani ingenii, quo versandi in medio auctocentiae, ad illam circumspectantis populi acapprehensum tenuit et velut epilogo quodam miserabile carmen immur
Abbreviated transcription (Latin):
lor ex fetu uũ meliꝰ cib dig̃¬
tur. nͭ tante sr̃fluitates oriũ¬
trit᷑ fetus ñ ĩdiget pur gacõ¬
ne. Inde ẽ ꝙ cũ c̾et̾a ałia ex
qͦ uata sũt gͣdiũt᷑. hõ u̾o ñ gra¬
dit᷑ qr ex sangͥue m̃struo uut

Expanded text:
lor ex fetu. Unde melius cibus digeritur, nec tantae superfluitates oriuntritur fetus, non indiget purgatione. Inde est quod caetera animalia ex quo nata sunt gradiuntur, homo non graditur, quia ex sanguine menst
Abbreviated transcription (Latin):
caloris estu descedens aqͥs fri¬
gidissimis t̾ cõ ĩ m̾git᷑ Inde q
resurgẽs statĩ udũ petit. ⁊
int̾ pullos iã robustos ad pre¬
dã ĩ eqͣlitate f̾goris ⁊ tilloris
qiͣ q̃dã febre correpta sudore
plumas exuit. Fouet᷑q pullis
suis ⁊ pascit᷑ qͦus plundas pẽ¬

Expanded text:
scendens, aquis frigidissimis tertio immergitur: indeque resurgens, statim nidum petit et inter pullos iam robustos ad predam, inequalitate frigoris et caloris, quasi quadam febre correpta, sudore plumas exuit, foveturque a pullis suis et pascitur, donec plumas pen
Abbreviated transcription (Latin):
tres ãnos castratꝰ. ⁊ ptꝰ
sitim extinguit. Unctorio¬
sus ẽ. pacẽ recõciliat. hs¬
nores reformat diser tũ
facit ⁊ gcũ ⁊ maxĩe uxo¬

Expanded text:
tres annos castratur et possitim extinguit, victoriosus est, pacem reconciliat, honores reformat, disertum facit et gratum, maxime uxo
Abbreviated transcription (Latin):
cauũt. Bulcis ẽ ĩ exi guo
cycadis gucture cantilena
uũdiano estu arbusta rũ¬
qͦ pĩorẽ a erẽ ꝑ id tpr̃is at¬
tͣhũt spũ. eo cantu reso¬
nãt clariores. Iu resmo a

Expanded text:
am dulcis etiam in exiguo cicadis gutture cantilena, aestu arbusta rumpuriorem aerem id temporis attrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. Nec a
Abbreviated transcription (Latin):
gema fom̃ta suscipiens
ĩ urens eiꝰ sensim lamben¬
do dim̾git᷑ sꝑsis miuutis¬
simis libris tuorẽ suꝑiec¬
te telluris nascẽdo ꝓrũpit.
fũdatũ q firmit̾ facibe cõ¬
surgit. tot nũo sursũ ca¬
lamos explicaus. qtͦ de or¬
sũ radices excẽdit. atq
ita ten̾tudo ꝯt̾mĩs tepe¬
tu culoris illapsus ẽ ꝑ ra

Expanded text:
ta suscipiens et in venis eius sensim labendo dimergitur. Sparsisque minutissimis fibris tumorem supete telluris nascendo perrumpit, fundatumque firmiter, iam facile consurgit, tot numero sursum calamos explicans, quot deorsum radices extenderit et ita teneritudo germinis tepeto
Abbreviated transcription (Latin):
t̃̾ra distinguit᷑. Quoꝵ dno
ex̾iui sũt ĩhĩtabłes algo¬
re. mediꝰ ĩhĩtabił calore
a qͥb sol nũꝙͣ recedit. ad
alios nũꝙͣ accedit. me¬
du duo hĩdabłes hĩc ar¬
dore hĩt frigore tẽꝑaci.
u̾bi gr̃a. Si iguis ĩ hẏe¬
me s diuo accendit᷑ qn

Expanded text:
terra distinguitur. Quorum duo extremi sunt inhabitabiles algore; medius inhabitabilis calore, a quo sol nunquam recedit, ad illos nunquam accedit. Medii duo habitabiles, hinc ardore, inde rigore temperati. Verbi gratia, si ignis in hieme sub dio accendit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcella uehem̃tissum uenti
nubib se repente miscue¬
rit turbine ĩualescẽte exi¬
uabat ĩpetu magno rescin¬
dit. ac sic cũ horrẽdo fra¬
gore def̾tͤ ad auras. S nu

Expanded text:
cella vehementissimi venti nubibus se repente immiserit, turbine invalescente exivavit, impetu magno praescindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
uã ꝓpaginẽ sͥ fucuit circa
uĩrem. Umbra folioꝵ eiꝰ oĩ¬
b nocet q̃ sb̾ eis cre scũt.
fructũ giguit coctũ sole pre¬
dulci sapore. qͣꝵ cibo sapien¬
dia huic dulcior. S ex neoꝵ

Expanded text:
paginem faciunt circa matrem. Umbra foliorum eius omnibus nocet que sub eis crescunt, fructum gignit coctum sole, predulci sapore, cuius fructu sapienficus dulcior, s
Abbreviated transcription (Latin):
re nirgulta eiꝰ lapideis cul
tris. uł uitreis. plaga teni¬
issima ĩcidit᷑. ⁊ tũc succꝰ ĩ ui¬
treis uasis sr̃põĩtis gucta¬
tim distillat. Fro .ii. si ier¬

Expanded text:
r virgultum eius, lapideis aut vitreis cultris, plaga tenuissima inciditur et tunc succus in vitreis vasis suppositis guttatim distillat; ferro namque si i
Abbreviated transcription (Latin):
fongas ũ laborat. s uestia
tẽ: uulpes dolosa ĩ ing̾ssu fo¬
uee uentr̃e suũ st̾corib exo¬
n̾at. ĩ fecore digestionis pu¬
tͥde fouea put̾da uilescat. ꝑ¬

Expanded text:
s non laborant, sed bestia tem, vulpes dolosa ingressu fovee ventrem suum stercoribus exonerat, ut fetore egestionis putride fovea polluta vilescat;
Abbreviated transcription (Latin):
pupillis nocturnaꝵ tenebͣ¬
rũ caliginosũ ñ sentit hor
dore solis iusus eiꝰ hebetat᷑
qiͣ qͥb dã exret ĩ tenebris qͥ¬
brdã. Nocte cibos suos q̃cit.
q̃ si dre uolaret: a cet̾is deris
auib ĩpet̾et᷑. Noctua ut uul¬

Expanded text:
pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrdore solis, visus ejus hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. Q nocte cibos suos querit; nam si de die volaret, a ceteris avibus impeteretur. Nocte, ut vul
Abbreviated transcription (Latin):
utit᷑ spiuis loco pedũ. an
ora ꝯtigna. horrori ẽ cetĩs
piscib maris. qr spinis hys¬
pidus. Uñ de facili ñ fit pre¬
da ulli pisciũ. Carnes eiꝰ

Expanded text:
utem spinis loco pedum; eius iora continua: horrori fit ceteris piscibus, quia spinis hispidus; unde non de facili fit ulli piscium preda. Carnes eius
Abbreviated transcription (Latin):
stia ẽ echiopie. hoc ał la¬
ut bones. caput ut camelꝰ
albas hc̃ macłas. colorẽ ru¬
tilũ ualde m̃bͣ singła distiu¬
gnẽtẽ. Cũ gͦ tantõ decore ał¬

Expanded text:
stia est Ethiopie, collum velut bos, caput ut camelus, albas habet maculas, colorem rutilum valde, membra singula distinguentem; cumque tanto decore
Abbreviated transcription (Latin):
occide̾ mãifestũ ẽ. n ͨ tũ exaui¬
mes repꝑũt᷑. lapillos ⁊̃ can¬
didos cũ fetib eoꝵ ĩuẽiri fre¬
nͨ ꝙ nulgꝰ edocuit eas ñ posse
par̾e nͥ p̾sente lapillo. Troa¬

Expanded text:
occidere manifestum est, nec tamen exanimes reperiuntur. Lapillos etiam candidos cum earum fetibus inveniri frende vulgus edocuit, non posse parere nisi presente lapillo.
Abbreviated transcription (Latin):
nãdo fecũdat.¬
cũ eis
pascit᷑. s neqͣꝙͣ eas defen¬
dit. Nlõ cantat᷑. n horas di¬
ei uł noctis discutit. hñ
ad uicħ utiles st̃ ꝙͣ ad̾ coqͥ¬

Expanded text:
nando fecundatcum eis pascitur, sed non eas defendit, non cantat, nec horas diei vel noctis discernit. Igitur ad nihil utilis est, nisi ad coq
Abbreviated transcription (Latin):
S admod̾ formosa ⁊ gͣta.
S In matutino ĩ ortu solis ⁊ sol¬
liciciꝰ disc̾tiꝰ ⁊ tenaciꝰ reti¬
le carnes pruritũ capitis ex¬
citãt. uñ ⁊ ip̃a appetit ĩ capi¬
te fricuri.

Expanded text:
d formosa et grata, , in matutino cum ortu solis sollicitus, discretius et tenacius retis carnes pruritum capitis excitant, unde et ipsa appetit in capite fircari.
Abbreviated transcription (Latin):
lo uelocõr fugrenti ĩuiniet.
tardat. n ͨ cũ sedulitatẽ ma¬
tris memoria fraudis exclu¬
dit. cassã u̾sat ymaginẽ ⁊ qiͣ
lactatura fetꝰ residet. dic pi¬
etatis studio decepta: ⁊ iundic¬

Expanded text:
lo velocior fugienti imminet. tardat; nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit: cassam versat imaginem, et quasi lactatura fetus residet. Sic pietatis suae studio decepta, et vindic
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ ẽ nasus ori ꝯtignus sic̃ ĩ
symia. s c̾tũ spaciũ ĩt̾ os
⁊ nasũ ẽ sic̃ ĩ hoĩe. Int̾ has
ant. astucia tñ ⁊ aĩosita¬
te bellandi symiis p̾ferũ¬

Expanded text:
nec est nasus ori continuus sicut in simia, sed certum spatium inter utraque, sicut in homine. Inter has ant, astutia tamen et animositate bellandi simiis preferu
Abbreviated transcription (Latin):
cñt᷑. Rostrũ hñt delphimi.
⁊ caudã .xu. cubitoꝵ ĩ lon¬
gitudinẽ hũte. hiis socie
st̃ belue qrͣ stachiore no¬
cãt brachiis binis. his Ui¬
phantes ad potũ uẽientes
morsib ĩfestent. ⁊ eoꝵ ꝓ.¬
miscides abstͣ hant

Expanded text:
lphini , caudam XVI cubitorum longitudinem habentem, quibus socie sunt belue quas stacios vocant, branchiis binis. His taphantes ad potum venientes morsibus infestent et eorum promuscides abstrahant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aliqũtulũ gallo maior.
coloris ht̃. rostrũ u̾o latũ. a
las albo m̾dis ⁊ nigͦ distĩctas.
torqu̾e albũ ht̃ cc collũ. pe¬
des ruffos ⁊ latos ht̃ qͥb in
aqͥs sb̾reuugat. nã aqͥs flu¬
minũ gandẽt. difficileq sine

Expanded text:
 aliquantulum gallo maior; coloris habet, rostrum vero latum et alas albo viridi nigroque distinctas. Torquem habet album circa collum, pedes rufos et latos, quibus in aquis subremigat; nam aquis fluminum gaude
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dispõitũ ut melos misicũ
ĩ se ꝯtinẽt ⁊ cttũ resonaret.
nũc ꝯfractũ ⁊ ĩutile erogi¬
one iacet. cia nõ rec̾rẽtib¬
ad regiones suas elem̃toꝵ¬

Expanded text:
et dispositum, ut melos musicumque in se contineret et motum resonaret, nunc confractum et inutile iacet. Anima vero recurrentibad regiones suas elemento