comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te gessimꝰ. sȩ̃pe dormientib in animo u pparent. sed inngxie
si non concupiscendo occurr. Qui noc turna illusione pollu¬
itur. quã uis si extra memoriã turpiũ cogitationũ sẽ per¬
sentiat inquinatũ. tam̃ ut hoc tẽptaretur culpȩ suȩ tri¬
buat suãq inmunditiã statim fletib tergat. DE ORA
estuat. quoties quolib& tangit᷑ uitio. toties ad oratio¬
nẽ sẽ subdat. Quia frequens oratio. uitiorũ in pugnationẽ
orando atq pulsando. quousq inportunas desideriorũ car¬
naliĩ suggestiones quȩ nr̃is obstrepunt sensib fortissima
intentione superemus. Ac tandiu insistere. quousq ꝑsisten¬
do uincamꝰ. nã neglegentes orationes. nec ab ipso homine
impetrare ualent qđ uolunt. Quando quisq orat . scm̃
ad se sp̃m ad uocat. At ubi uenerit. confestim tẽptam̃ta
demonioꝵ quȩ se m̃tib humanis in mergunt. p̃sentiã eiꝰ¬

Expanded text:
te gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, te gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immunditiam statim fletibus tergat. CAPUT estuat, ut quoties quolibet tangitur vitio, toties ad orationem orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spiritum advocat: at ubi venerit, confestim tentamenta daemoniorum, quae se mentibus humanis immergunt, praesentiam e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credatis. somnia similia sunt auguris. & qui in ea
intendunt rȩuera auguriare noscunt᷑. Mentes enĩ ñnũquam¬
moriã admentẽ reducimꝰ. ꝑ hȩc gehennȩ uindictã in nobis
ipsi recolen.do imaginamus. Huius modi mentis imagina¬
tiones aut de p̃teritis ad missis. aut defuturis suppliciis in¬
memoriã uigilantib fint. & ꝑuersionis somniaq occur¬
runt & cogitantiũ mentes concutiunt. Nam una ui me¬
moriȩ funt. utraq siue uigilantib siue dormientib nob̃.
Tali eñĩ animi motione orribili pauore. etiã ꝑ quietẽ con¬
cutimꝰ. & quã grauia s̃ quȩ cõmisimus. & quã dura quȩ
ꝑtimescimꝰ mentis aspectu. etiã in somnia cõtemplamꝰ. Non
eẽ peccatũ quando nolentes imaginib nocturnis illudimꝰ.
sed tunc eẽ peccatũ. si antequã illudam᷑ cogitationes affec¬
ctib prȩuenimꝰ. Luxuriȩ quippe imagines quas inuerita¬

Expanded text:
non credatis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea non credatis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse moriam ad mentem reducuntur, per haec gehennae vindictam in nobis ipsis recolendo imaginamur. Hujusmodi mentis imaginationes, quae aut de praeteritis admissis, aut de futuri supplicii memoria vigilantibus fiunt, et per visiones somniaque occurrunt, et cogitationum mentes 279 concutiunt. Nam una VI memoriae fiunt utraque, sive vigilantibus, sive dormientibus nobis. 12. Tali enim animi motione horribili pavore etiam per quietem concutimur; et quam gravia sunt quae commisimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in verita
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatione. danielo dicente. Tu inquit rex cogitare cȩpis¬
sti instratu tuo quid e&̃ futurũ post hȩc. Sed qui reuelat
misteriei ostendit tibi quȩ uentura sunt. Q enĩ sȩpe ea in
quib cogitationũ nr̃arũ sensũ porrigimꝰ quodã m̃tis exces¬
su reuelant dũ requiescimꝰ. quã uis ñ nulla uera sint som¬
nia. facile tam̃ credi eis non opus est. quia aduersis ima¬
ginationũ qualitatib oruint᷑. & unde ueniant ritre con¬
siderant᷑ . Tam facile igitur somniis fides adhibenda ñ est
ne forte satanas in angłm lucis se trans formans quẽ lib&
in cautũ fallat. & aliqua erroris fraude decipiat. Nonnũꝗ¬
int̃dũ dȩmones deteptoria fraude ita quosdã curiosos
obseruantesq illudͣ ut quȩdã somnia ñ alit̾ ȩueniant quã
ostendunt᷑. Ut enĩ in multis fallant. int̾dũ & uera pro¬
niũ scripture dicentis. si dixerint uobis & ita euenerit

Expanded text:
revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepirevelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura sunt . Etenim saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamen eis credi 278 non opus est, quia diversis imaginationum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam facile igitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdum et vera pronium Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
quos uigilantes inuitia traxit. dormientes fatigat ut
nũ quã securos requi escere sinat . Nonnũquã etiã elec¬
superant. acrit̾ dormientes inpugnant. Scĩ autem
&si ad mom̃tũ huius mundi uisionib: cõmoueant᷑. mox tam̃
euigilantes illusionũ uanitates despiciunt. intentionẽ nãq
suã ꝓtinus ad dm̃ conuertunt. Diuersẽ qualitates s̃ somnioꝵ.
Quȩdam enĩ ex saturitate seu in anitione occurrunt. quȩdã
die cogitamꝰ. in nocti b recognoscimꝰ. Non nullȩ autẽ uisi¬
ones spuũ inmundorũ fuint illusione. salomone ꝓbante
Multos inquit errare fecerunt sõnia. & illusiones uane.
Porro quȩdã iuisto fiunt modo. id est suꝑne reuelationis mis¬
terio. sicut legit᷑ in lege de iosẽph filio it cob qui somnia
fratrib p̃ferendus p̃dicit̃. uł sicut in euangłio de ioseph
sponso mariȩ. qui ut fugeret cũ puero in egypto somnio

Expanded text:
quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonnunquam etiam elecsuperant, acriter dormientes impugnant. 5. Sancti autem etsi ad momentum hujusmodi visionibus commoveantur, mox tamen evigsuam protinus ad Deum convertunt. 6. Diversae qualitates sunt somniorum. Quaedam enim ex saturitate, seu inanitione occurrunt, quae etidie cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiunt modo, id est, supernae revelationis mysterio, sicut legitur in lege de Joseph filio Jacob, qui somnio fratribus praeferendus praedicitur . Vel sicut in Evangelio de Joseph sponso Mariae, qui ut fugeret cum puero in Aegyptum somnio
Abbreviated transcription (Latin):
Lerumq dȩmones in noctb occurrentes humanos sen¬
sus ꝑuisiones conturbant. ut formidolosos & timidos
minant. Non nũquã aut̃ & aꝑta inpugnatione crassan¬
tes humana corpora uerberant. Quod tam̃ dõ ꝑmitten¬
piciunt. dormientes quadã uana spei ꝓsperitate illu¬
dint. quosdã uͦ quos formidare aliqua aduersa ꝑsenti¬
unt. dormaentes in ani trore concutiunt. Sicq misero¬
rũ corda uariis illusionib: intentantes. modo uacua ꝓ¬
speritate de mulcent. modo uana formidine terrent. qr
ut nullis aut raris consciis delictis. aut nũquã aut raro
t̃rorib fatigant᷑ noc curnis. sed placato somno ⁊ iescentes.
Interdũ etiã ꝑsoporẽ quȩdam archana & mistica cintuent᷑
ac uident. Qui uͦ corda sua grauiorib: uiti is polluer cons¬
cientiȩ pauore illusi. species tremendas aspiciunt. Fallax
enĩ imago m̃tes miserorũ diuersis ȩludit imaginibus &

Expanded text:
rum. 1. Plerumque daemones in noctibus occurrentes humanos senrum. 1. Plerumque daemones in noctibus occurrentes humanos sensus per visiones conturbant, ut formidolosos et timidos minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, piciunt, dormientes quadam vana spei dunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et
Abbreviated transcription (Latin):
ad meritũ ꝓficit. Nam siue in animo siue in corpore ꝑ
instinctũ in mundoꝵ spirituũ qualib& aduersa iuistus
patiat᷑. ex dĩ utiq ꝑmisso patiat᷑. Quod siħ ipsum ad dĩ
głam humilis referat. & dicat ꝙ ꝓcorporis passione
tob dixit. si bona suscepimꝰ de manu dñi mala quare ñ
suscipiamꝰ. iste non se parat᷑ adõ. sed coniungit᷑: quã lib&
a troci angustia torqueat᷑. Multa uistus aduersã in a¬
nima pat̾it᷑. instigatione dȩmonũ. sed talib tẽptam̃tis
perire auita ȩterna ñ potest. ꝙ pius dñs ad tẽptationẽ¬
culpȩ ñ reputat qđ de suȩ maiestatis ꝑmisso nolens qui patitur
portat. nam ibi peccamꝰ ubi cupiditate uel uoluntate deflec¬
timꝰ. obi uero uiolent̃ addicimur & si facimus. aut flagitiũ
non est miseria tam̃ ꝓflagitio & facinore est. Sed qui dm̃
p irrogata laudat miseriu. cõmissa ꝓculdubio caret faci

Expanded text:
ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed conjungitur, quamlibet atroci angustia torqueatur. 37. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationeculpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret facin
Abbreviated transcription (Latin):
quens occultis cupiditatib Quidã uͦ ob incorruptibilẽ
iniqͥtatẽ qr sponte ñ corrigunt᷑ inmundis sp̃itib uexan¬
di tradunt᷑. ut arripiendi eos dȩmones corporalit᷑ habe¬
ant potestatẽ. t̾roribusq eorũ afflicti humilient᷑ pęnite¬
ant & saluent᷑. Sicut & apłs chorintiis scribens dicit. tradere
huius modi satane in interitu carnis ut sp̃s saluus sit. Otile
est quosdã peccantes ut inanima saluent᷑ satane corpora¬
lit deputari. quatinꝰ exp̃senti correptione futurũ iuditiũ
timeant. & decetero delinquere caueant. Quidã autẽ
potestate dȩmonũ ad em̃dationẽ deputant᷑. quidã uero
despecti ad solam ꝑditionẽ tradunt᷑. Nũquã diabolus ad¬
mouere. Aut enĩ tribulationes cordis illi exaggerat: aut
dolores corporis suscitat. Hinc est qđ apłs ait. datus est mͥ
unde int̃dũ usq ad desperationis angustiã coartatur.
ermanenti aut̃ indĩ amore animȩ . & ipsa talis angustia

Expanded text:
t cupiditatibus. 34. Quidam ob incorreptibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim quosdam peccantes, ut in anima salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurorum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. 35. Nunquam vacat dium. Aut enim tribulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est, quod Apostolus ait: Datus est mihunde interdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia
Abbreviated transcription (Latin):
sicq in nocentia uitȩ existere simplicẽ ut tam̃ oporteat
cũ simplicitate eẽ prudentẽ. Qui prudentiã simplici¬
tati non miscet. uixta ꝓphetã columba est seducta non
habens cor. Sed ideo columba. quia simplex. Idõ aut̃ cor
ñ habens. quia ignara prudentie est. Sȩpe fraus satane
scõꝵ cordib aperitur. quando ꝑspeciem boni angłm se
simulans lucis dum nitit᷑ electõs deciꝑe detegitur atq
contẽpnit᷑. Sic & uerba fallacis doctrine scõs suos ds̃ fa
noscant ac sollicite cai¬
int. Discretio scõrum
tanta eẽ deb&. ut int̾
rationẽ diuidicent ne eos diabolus ꝑspeciem bõni su¬
fallat. Hȩc ẽ. enĩ ꝑcunctatio iosue dicentis. nr̃ es an ad¬
uersariorũ : ꝓpt̃ hoc & hieremiȩ dr̃. Si separaueris p̃¬
ciosũ auilii quasrosmeũ eris. Tunc̾ enĩ bene dese iudicant¬

Expanded text:
in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suosnoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meu
Abbreviated transcription (Latin):
utilia teistus grempla prestat hominibus: necesse est iterũ
eał & aduersitatib tangi. quaanꝰ eiꝰ pacientia cõp
ut denuo sertitudinius docuũta exeo sumant qu
speritatis eiꝰ tẽperantiã agnouer̃ : qui passionib
me utsidiante aduersario cruciat̃. ion id circo
credat alierari a xp̃o qui talia patit᷑. sed magis ꝑli
dõ cõnĩdabilẽ sese existim&. si dũ hȩc patit̾ lauda¬

Expanded text:
ecesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco credat se alienari a Christo qui talia patitur, sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum haec patitur, laud
Abbreviated transcription (Latin):
inflagellis dĩ peccator homo ñ debet. qr maxime
ꝑhec qđ etrripie᷑ em̃dat᷑. Vnus quisq aut̃ tunc leuius por¬
tat qđ parit̃. si sua discusserit mala ꝓquib. illi infertur
retributie uutit. Discat non mur munare qui mala pa¬
tit᷑. etiã ssignirat cur mala patit᷑. & ꝑ hoc iustȩ sẽ pati

Expanded text:
in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quod corripitur, emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala, pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur, etiamsi ignorat cur mala patitur; et per hoc juste se pati
Abbreviated transcription (Latin):
merositas librorũ quȩrenti animȩ laboriosa non esset. sed
mulaplust lectoris sitim hȩc collecta breuitas saciaret: in suꝑ
quoque definitum a nobis est alternȩ caritatis cõmertio. ut
de resuri et tione ultima corporũ quantȩ possent causȩ uel
questiunculȩ memoriȩ nr̃ae serecolende ingerere simili
tituloru stilo renotando curarẽ. Ex trahos igitur duos
libros Alud quoq sotio mestificati cordis fieri affectu censui¬
nius. ut his duobus prȩcedentib libellis primus liber candi¬
retur dehuius corporis morte quititulorũ simi

Expanded text:
merositas librorum quaerenti animae laboriosa non esset, sed merositas librorum quaerenti animae laboriosa non esset, sed multiplicem lectoris sitim haec collecta brevitas satiaret. Insuper quoque definitum est a nobis, alternae charitatis commercio, ut de resurrectione ultima corporum, quantae possent causae vel quaestiunculae memoriae nostrae se recolendae ingerere, simili titulorum stylo renotanda curarem. Extra hos ergo duos libros illud quoque socio moestificati cordis affectu fieri censuimus, ut his duobus praecedentibus libellis, primus liber conderetur de hujus corporis morte, qui titulorum simi
Abbreviated transcription (Latin):
pcassiAnI uoluminib: legimus qđ non sint ociosȩ post bus¬
separationẽ huius corporis animȩ neq nihil ñsentiant. cum
diues ille in inferno cruciarise inflamma ad lagarũ pauperẽ
clamat. & illud decruce dñs ad latronẽ dixit. hodie mecũ eris
in paradiso. quod illi nequaquã dñs ꝓmisisset . si eus animam
nosset post separationẽ carnis uł priuandã sensu uł innihilũ
resoluaendam. Non eñĩ caro eius in para diso. sed anima eiuserat¬
in para diso ingressura cũ xp̃o. Quibus dictis ut idem doctor
enunciat. manifeste ꝓbatur animas defunctorũ non solum
tia gaudio ac metu carere & ex eisquȩ sibi in illo generali
examine reser uant᷑: Quidam eas iã incipere p̃gustare. nec
scđm opinionẽ quorundã in fideliũ innihilũ eas resolu post
huius cõmorationis excessũ sed uiuatius subsistere: in eptas ñ¬
dicã fatuitatẽ sed insania est uellenit suspicari. illã p̃ciosio
cina corporali insensibilem fieriquȩ omnẽ rationis iuim¬

Expanded text:
ni voluminibus legimus quod non sint otiosae post separationem hujus corporis animae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno cruciari se in flamma ad Lazarum pauperem clamet : et illud quod de cruce Dominus ad latronem dixit: Hodie mecum eris in paradiso . Quod illi nequaquam Dominus promisisset, si ejus animam nosset post separationem carnis vel privandam sensu, vel in nihilum resolvendam. Non enim caro ejus in paradiso, sed anima erat ingressura cum Christo. Quibus dictis, ut idem doctor ait, manifeste probatur animas defunctorum non solum tia, gaudio atque metu carere, et ex eis quae sibi in illo gexamine reseruantur quiddam eas iam incipere praegustare, nec secundum opinionem quorundam infidelium in nihilum eas resolui post huius commorationis excessum, sed uiuacius subsistere deique dico fatuitatem, sed insaniam esse, vel leviter suspicari, illam pretiosiorcina corporali, insensibilem fieri, quae omnem vim rationis in s
Abbreviated transcription (Latin):
nũ non peccabis. His igitur ꝑ actis quȩ dinoscentiȩ uel re¬
cordationis causa p̃missa sunt : id precor & peto ut librorũ
hȩc oblata formatio siue placens siue sit displicens. aut
censurȩ urȩ stilo meliore sub eat palam aut iudicii ur̃i¬

Expanded text:
rnum non peccabis . His igitur peractis, quae rernum non peccabis . His igitur peractis, quae recordationis causa praemissa sunt, id precor, id expeto, ut librorum haec oblata formatio, sive placens, sive displicens sit, aut censurae vestrae stylo meliorem sui subeat palmam, aut judicii
Abbreviated transcription (Latin):
quid in hoc opere male captus forsitan delictorũ contra¬
xi. abolere iubeat cõmerciũ illud pii sanguinis dñi nr̃iihu
xp̃i & saluatoris nr̃i. Hoc igitur opus non ad hoc tantum
formare mihi ꝑplacuit. ut quasi in cognita legentibus
demonstrarẽ. cũ multos. es̃. non dubitẽ harũ rerũ scientiã
multipliciũ librorũ uoluminib didicisse. sed potius ut sub
uno colles a hic futurorũ ratiamentes mortaliũ. eoue¬
hementius tangeret quo sine labore hic posita ꝑlegissa:
& eo cõpi ncta mens rediret ad tempus. quo facillime hic
illi cibus occurriss& ablatus. Hȩc ergo librorũ formatio
ordinata ꝓ notitia collecta sufficiat. ut in hoc scło nr̃
sese animꝰ recognoscat. Nam si id quod futuri sumus sedu¬
la meditatione rumina uerimus. credo qđ aut raro aut
nũquã aliquando peccabimꝰ. Sic eñĩ scriptũ est. Filiin
omnib operib tuis memorare nouissim̾a tua: & in et̃¬

Expanded text:
quid in hoc opere male cautus forsan delictorum contraquid in hoc opere male cautus forsan delictorum contraxi, abolere jubeat commercium illud pii sanguinis Jesu Christi et Salvatoris nostri. Hoc igitur opus, non ad hoc tantum mihi formare perplacuit, ut quasi incognita legentibus demonstrarem, cum multos non dubitarem harum rerum scientiam multiplicium librorum voluminibus didicisse; sed potius, ut sub uno collecta futororum ratio mentes mortalium eo vehementius tangeret, quo sine labore hic posita perlegisset, et eo compuncta mens redderetur ad tempus, quo facillime hic illi cibus occurrisset oblatus. Haec ergo librorum formatio ordinata, pro notitia collecta sufficiat, ut in hoc speculo noster sese animus recognoscat. Nam si id quod futuri sumus, sedula meditatione ruminaverimus, credo, quod aut raro aut nunquam peccabimus. Sic enim scriptum est: Fili, in omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aete
Abbreviated transcription (Latin):
buentosc eos popłorũ ꝓfecturos secũ ad aega: quo cre¬
do tũ. ec̃. ut selus mentis nrae postruinas placidis aurarũ
fab inciperet serenari. & tui prȩcepti & mei ꝓmissi re¬
cordiri me contigit. Etiergo & sinon ut debiu. saltem¬
tis. i qu anuodo se animȩ defunctorũ ante resurrecti¬
oneapshabeant. tertiũ deipsa resurrectione futu¬
ra conormans: Qđͥ totũ sub uno uolumine intrib: libris
secul uell.x Inquo tam̃ ñ mea sed maiorũ exempla
doctma i repperies e tam̃ si alicubi parum aliquid
uern n scnuit n n aliud quã quod in eorũ libris
legisse ⁊ meniiripprio stilo conscripsi. Sed et ibi siqua
erant temerator ad posui. caritas quȩ om̃ia suffert & telerat
confitenti mihi ignoscat. Idque apud animos tuȩ scĩtatis obtine¬
at. ut quod inbecillitatis nr̃ȩ sensus minus docte for mauit.
prudentiae tuae supplementũ corrigat. elucidet & exorn&
at ꝙ hoc prȩceteris ad ño ob tentu precis obtineat. ut quic¬

Expanded text:
bulentos cuneos populorum secum abegit, quo credo actum esse, ut salum mentis nostrae post turbines placidis aurarum flatibus inciperet reserenari; et tui praecepti et mei promissi recordari me contigit. Egi ergo, etsi non ut debui, saltetis; secundum, quomodo se animae defunctorum ante resurrectionem corporum habeant; tertium de ipsa resurrectione conformans. Quod totum sub uno volumine in tribus libris saeculi appellatur. In quo tamen non mea, sed majorum exempla doctrinamque reperies; et tamen si alicubi parum aliquid vox mea insonuit, non aliud quam quod in eorum libris legisse me memini, proprio stylo conscripsi. Sed et ibi si quaerant, temerator apposui, charitas quae omnia suffert et tolerat, confitenti mihi ignoscat: idque apud animum tuae sanctitatis obtineat, ut quod imbecillitatis nostrae sensus minus docte formavit, prudentiae vestrae supplementum corrigat, elucidet et exornet: atque hoc prae caeteris a Domino obtentu precum obtineat, ut quid
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ita de aduentu iudicis dicit. Ipse autẽ dñs in iussu & in uoce
archangeli & intuba dĩ descend& decęlo. Et ignis ante eũ psalmis
ta dicente ardebit. & in circuitu eiꝰ tẽpestas ualida quia idem qͥ
aliquando uenit ut iudicet᷑ occultus: tunc ueni& ut om̃s iudi¬
diciũ: Trem̃dus igit᷑ ualde & pauendus adueniet indie examina¬
tionis suȩ quando angłis & archangłis thronis & dominationib:
ceterisq uirtutib cęlis quoq ac terris ardentib cunctis in sui ob

Expanded text:
utem Dominus in jussu, et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo . Ignis enim ante eum, Psalmista praedicente, ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida : quia idem qui aliquando venit ut judicaretur occultus, tunc veniet ut omnes judidicium . Tremendu sigitur valde et pavendus adveniet in die examinationis suae, quando cum angelis et archangelis, thronis et dominationibus, caeterisque virtutibus, coelis quoque ac
Abbreviated transcription (Latin):
istoriȩ in hoc quo uiuit unus quisq resurrecturus est corpore :
Resurrectionẽ aut̃ carnis uerissimȩ confitem. non ut quidã
delirant aut in aeria uł qualib& alia carne resurgemus. sed.
in hac qua sumus & uiuimus: in hac quaetiã aut ꝓrecte factis
coronam. aut ꝓmalegestis unus quisq merebitur ꝑcipere
poenam

Expanded text:
itatem, in hoc quod quisque vivit, resurrecturus est corpore. N« Resurrectionem autem carnis verissime confitemur, non, ut quidam delirant, ut in aeria vel qualibet alia carne resurgamus, sed in hac qua sumus, in hac qua etiam pro recte factis coronam, aut pro male gestis unusquisque merebitur recipere poenam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius bonũ est. Alioquin male intentionis etiã sibonũ factis opꝰ
aut reꝓbat᷑ indignũ. Bona est ergo intentio quȩ ꝓpt̃ dm̃ est
intentione ñ facit. ꝑ hoc magiscecat᷑ opere ꝑ qđ illuminari po¬
tuerat. Unusquisq bonũ opus qđ agit. intentione bona agat
Qm̃ ꝓmala intentione plerũq opus bonũ qđ agimus ꝑdimus
& minus culpa uacamus. Sȩpe apud hominũ uidiciũ bona
patent. apud exam̃ diligentis simi & acutissimi uidicis rȩꝓba
detegunt᷑ Id eoq om̃is ses̃ ueret᷑ neforte bonũ qđ agit ꝓaliqͣ
animi intentione in oculis dĩ reꝓbũ sit.

Expanded text:
ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam si bonum in factis opus aut reprobatur indignum. Bona est ergo intentio, quae propter Deumintentione non faciunt, per hoc magis caecantur opere per quod illuminari potuerant. 3. Unusquisque bonum opus, quod agit, intentione bona agat; quoniam pro mala intentione plerumque opus bonum, quod agimus, perdimus, et minus a culpa vacamus. 4. Saepe quae apud hominum judicium bona apparent, apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba deteguntur. Ideoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi intentione in oculis Dei reprobum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
simulitudine consolatus est : ut siqui suorũ adhuc morte inmi¬
nente turbant᷑ ipsũ intueant᷑ ne hoc ipso seputantes reprobos
peione desperationis morte absorbeant᷑ Quantũ itaq bo
horũ departicipatione diuinitatis eiꝰ expectare & sperare dẽ¬
bemius. cuius nos & ꝑturbatio tranquillit & infirmitas fir¬
Nat i nã & beatus apłs petrus dicente dño sibi. cu senueris
qute ndes manus tuas & alius te cinget & ducet quon uis
quid aliud niss solutus a corpore uolebat cõ cũ xpos sedi fieri
posset sublata mortis molestia uitã concupiscebatir idlerulã as ser
pe quone sesartus auferne potuerit cua dictiũest euusenue ru
molestia ñ eã tam magna martyrũ gła¬

Expanded text:
similitudine consolatus est? ut si qui suorum adhuc morte immisimilitudine consolatus est? ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur, ipsum intueantur, nec hoc ipso se putent reprobos, et pejore desperationis morte absorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cuente sibi Domino: Cum senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis , quid aliud nisi solutus a corpore volebat esse cum Christo? Sed si fieri posset, sublata mortis molestia, vitam concupiscebat aeternam: ad quam Petro nec senectus auferre potuerit: cui dictum est, cum senueris, molestia, non esset tam magna martyrum g
Abbreviated transcription (Latin):
q dstesta deprecanti & iã poene morienti uiuenis honore &
malestate ue nerabilis statura cȩlsus& clarus aspectu: Et quem
amĩstenit̃ ũbi uix posset humanus aspectus oculis carnalibuntu¬
eni nisi quod talem uidere iã poterat scło recessurus. Ad que
ille nonsine quadam animi & uocis indignatione in fremuit. & die¬
aueas & timeais & exire non uultis : quid fatiã uobis increpant¬
tes uoresti & monentis Qui depsecutione sollicitus de arcessione
seturus. non consentit ad presens desideriũ. sed consulit infuturũ .
Hdumquid animus xp̃idebuit etiã morte imminente tur¬
bari s qui eñĩ hȩc dicunt. accipiant congruũ sibi responsũ¬
ł irine s tmi quidam sunt xp̃iani siquis̃ qui ne quaquã morte im¬
nimente turbant: sednũ quid xp̃o firmiores : quis hoc in sanis¬
imꝰ dixerit : quidest gͦ ꝓ ille turbatis est. nisi quia infinmos
insuo corpore hoc est in sua eccła suȩ infirmitatis uoluntaria¬

Expanded text:
adstitit deprecanti et iam paene morienti iuuenis honore et adstitit deprecanti et iam paene morienti iuuenis honore et maiestate uenerabilis, statu celsus et clarus aspectu et quem adsistentem sibi uix possit humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem uidere iam poterat de saeculo recessurus. adque ille non sine quadam animi et uocis indignatione infremuit et dixit: pati timetis, exire non uultis, quid faciam uobis?> increpantis uox et monentis, qui de persecutione sollicitus, de arcessitione securus non consentit ad praesens desiderium sed consulit in futurum. quid animus Christiani etiam morte imminente debet turbari? Qui enim haec dicunt, accipiant congruum sibi responsum. Firmi quidem sunt Christiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed nunquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est, in sua Ecclesia, suae infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
hrent seadi sacere debere. scđm qđ nos dñs cotidie u sost uiare
Quã preposterũ est quãq puersũ ut cũdi ucolixtatẽ fier postulemꝰ
quandorosbeat nos a ar cessit dehoc mundo ds nons tacam uoluntatis
ciuus imperis pareamꝰ obnitamur & reluetam̃ & ꝑuicatiũ more
seruorũ ad conspectũ dnĩ. cũ tristicia & merore paucim u uole¬
untues istinc necessitatis uinculo non obsequio uoluotorsios ulqus¬
ueninuas mertius uidergo oramius & petĩ ut adueoiut retnũ
ueumus imapttutas ceprena delectat: quid p̃cib frequenter
trer deis pog aunus& poscimus ut acceleret dies regni. si maiora deside¬
mu & uorai pottora sunt seniure ustic diabolo quã regnare desm
repio. deniq ut narifestius duuns ꝓiudentiȩ indita carescer¬
seot uiued dĩs prescius futurorũ suis consolat᷑ aduerã salutem¬
uerbi sedo quidam decollenis &e sacerdotib nr̃is infirmitte sefestum
& ad ppinquante mortẽ sollicitus cõmeatũ sibi precaretusus.

Expanded text:
t orare. quam praeposterum est quamque peruersum, ut cum Dei uoluntatem fieri postulemus, quando euocat nos et arcessit de hoc mundo Deus, non statim uoluntatis eius imperio pareamus! obnitimur et reluctamur et peruicacium more seruorum ad conspectum Domini cum tristitia et maerore perducimur exeuntes istinc necessitatis uinculo, non obsequio uoluntatis: et uoluuenimus inuiti. quid ergo oramus et petimus ut adueniat regnum caelorum, si captiuitas terrena delectat? quid precibus frequenter iteratis rogamus et poscimus ut adceleret dies regni, si maiora desideria et uota potiora sunt seruire istic diabolo quam regnare cum Christo ? Denique ut manifestius diuinae prouidentiae indicia clareseerent quod Dominus praescius futurorum suis consulat ad ueram salutem, cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus et de adpropinquante morte sollicitus commeatum sibi precaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
PECCatŨ PRion hominis solaITUR. QUARE¬
uos mouet mors baptizatos hoonnes su
mireatus absoluit᷑. at tendant. Qui enĩ hȩc dicunt.

Expanded text:
peccatum primi hominis solvitur, quare mors baptizatos homines submi reatus absolvitur, intendant. Qui enim haec dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ p̃dicatio utilit̃ ꝓfertur. quando efficatit̃ ad implet᷑
Unusquisq doctor & bone actionis & bone p̃dicationis ha¬
Sed deb& iustus bene agere. ut sequent̃ possit bene docere.
Secut innũmisma metallũ & figura & pondus inquiritur.
uita in om̃i doctore ecdȩsi astico quid sequatur. quid doceat.
uomodo uiuat. Perqualitatẽ igit᷑ metalli doctrina ꝑfigu
Vsimilitudo patrũ. ꝑpondus humilitas designatur.

Expanded text:
enim praedicatio utiliter profertur, quando efficaciter adimpletur. 3. enim praedicatio utiliter profertur, quando efficaciter adimpletur. 3. Unusquisque doctor et bonae actionis, et bonae praedicationis hased praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur; ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli, doctrina; per figuram, similitudo patrum; per pondus, humilitas designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
offitio retrahunt᷑. Illi enĩ exemplis suis uitã bonoꝵ
corrũpunt. isti sua ignauia iniquos corrigere nei¬
ciunt. Quid enĩ dicere poter̃. quid ipsi ñ didicerunt:
desinat locũ docendi suscipere. qui nescit docere. Igno¬
rantia quippe p̃sulũ. uitȩ ñ congruit sub iectorũ. Cȩcus
eñi si çȩco ducatũ p̃beat. ambo infoueã cadunt. Sacer¬
pastores ignorauer̃ in tellegentiã. Et iterũ. Specula¬
tores oȩci om̃s. idẽ. inperiti ẽp̃i. Nescier̾ inquit uniuer¬
si. Canes muti ñ ualentes latrare. hoc est plebes cõmissas
quã uita clarere deb& ecclesiasticus doctor. Nam doc¬
trina sine uita. arrogantẽ reddit. uita sine doctrina. in¬
utilem facit. Sacerdotis p̃dicatio operib confirmanda est.
ita ut qđ doc& uerbis instruat exemplis. Uera est enĩ illa doc¬
trina. quã uiuendi sequit᷑ forma. Nam nichil turpius est

Expanded text:
officio retrahuntur, Illi enim exemplis suis vitam bonorum officio retrahuntur, Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt, isti sua ignaciunt. Qui Quid enim docere poterunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum ducendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Sacerpastores ignoraverunt intelligentiam . Et iterum: Speculatores caeci omnes, id est, imperiti episcopi, nescierunt, inquit, universi, canes muti, non valentes latrare , hoc est, plebes commissasquam vita clarere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. 2. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruat exemplo. Vera est enim illa doctrina, quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est
Abbreviated transcription (Latin):
uiat. Qui regim̃ sacerdotii contendit appetere. ante inse
discutiat siuita honori sit congrua. Quod si non discre¬
pat. humilit̾ ad id qđ uocat᷑ accedat. Reatũ quippe culpȩ
geminat. si quisq cũ culpa ad sacerdotale culm̃ aspirat.
nius cuiusq casus tanto maioris est criminis. quanto prius¬
quã caderet maioris erat uirtutis. Precedentiũ nãq mag¬
nitudo uirtutũ. crescit ad cumulũ sequentiũ delictorũ.
Pleriq sacerdotes. suȩ magis hutilitatis causa quã gregis
p̃eẽ desiderant. Nec ut p̃sint p̃sules fieri cupiunt. sed ma¬
gis ut diuites fiant & honorent᷑. Suscipiunt enĩ sublimita¬
tis culm̃ non pro pastorali regimine sed ꝓsolius honoris
petunt dignitatẽ. Dũ mali sacerdotes dõ ignorante non
fiant. tam̃ ignorant᷑ adõ ipso ꝓpheta testante. Principes
extiter̃ sed non cognoui. Sed hic nescire dĩ. reprobare est.
Dle assequi ꝓhibent᷑. ita in docti & imperiti a tal

Expanded text:
ur. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quis cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto, priusquam caderet, majoris erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium delictorum. Plerique sacerdotes, suae magis utilitatis causa quam gregis, praeesse desiderant: nec ut prosint, praesules fieri cupiunt: sed magis, ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius regipetunt dignitatem. Dum mali sacerdotes Deo ignorante non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per prophetam testante: Principes exstiterunt, sed non cognovi Ose, VIII. Sed hic nescire Dei, reprobare est, le assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali
Abbreviated transcription (Latin):
cuius anima qr igne tenebat᷑ insinuat. qui abrahã dep̃ca¬
bat᷑ dicens. mit te laz arũ ut intinguat extremũ digita
sui in aqua & refrigeret lin guã meã qr crucior in
hac flãma. Dũ ergo peccatorẽ diuitẽ dã pnatũ ueritas¬
in ignib ꝑ hib& quisnã sapiens reꝓborũ animas teneri
NUSQUIDem est gehennȩ ignis. sed ñ uno modo om̃s
cruciat peccatores. Unius cuiusq & eñĩ quantũ ex igit cul
pa: tantũ illic sentiet᷑ & poena . Nam sicut in hoc mundo sub
uno sole multi consistunt. nec tam̃ eiusdẽ solis ardorẽ ȩqualit̃
sentiunt qr & alius plus sentit atq alius minus. ita illic in uno
igne ñ unus est modus incendii. quia quod hic diuersitas cor¬
porũ. hoc illic agit diuersitas peccatorũ. ut ignẽ ñ dissimilẽ
habeant. & tam̃ eosdẽ singulos similit̾ exurat

Expanded text:
Cujus anima quia in igne teneatur, insinuat, qui Abraham deprecaCujus anima quia in igne teneatur, insinuat, qui Abraham deprecatur, dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret lingc flamma . Dum ergo peccatorem divitem damnatum in ignibus perhibet, quisnam sapiens reproborum animas teneri atores. Unus quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes cruciat peccatpa, tantum illic sentitur et poena. Nam siuno sole multi consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt: quia alius plus aestuat, atque alius minus, ita illic in uno igne non unus est modus incendii: quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum; ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exuret
Abbreviated transcription (Latin):
gia sententia augustini. Ait enĩ. Pro fiteri animã habere
posse similitudinẽ corporis & corporaliũ omnino m̃brorũ
quisq negat. potest negare animã eẽ quȩ in somnis uidet uł
militudinẽ etiã apud inferos egerit non corporalẽ sed &¬
doloribus
SI AxIorA CΥ̃ Incorporea Sit iẜrie
CREDATUR CORPoreo ERUCIARI
SIUIUENTIS hominis in corporeus sp̃s tenet᷑ incorpo¬
rẽ .cur ñ post mortẽ cũ in corporeus sit sp̃s &iã incorporeo
igne teneat᷑ : teneri aut̃ ꝑ ignẽ sp̃m dicimꝰ: ut in torm̃to ignis sit
uidendo atq sentiendo ignẽ nãq eo ipsopatit᷑ qđ uid&. Et quia
concremari se aspicit. cremat᷑. sicque fit ut rescorporea in cor¬
poreã exurat dũ ex igni uisibili ardor acdolor in uisibił tra¬
hit᷑ ut ꝑignẽ corporeũ mens in corporea etiã corpora flãma
incen diũ anima ñ solũ uidendo. sed etiã experiendo paciat᷑
Ueritatis enĩ uoce diues mortuus in infernũ dr̃ sepultis.

Expanded text:
gii doctoris Augustini. Ait enim: « Profiteor animam habeposse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest negare animam esse, quae in somnis uidet uelmilitudinem etiam apud inferos gerit non corporalem, sed doloribus anima, cum incorporea sit, igne credatur corporeo cruciari. Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritus, etiam corporeo eneatur? Teneri autem per ignem spiritum dicimus, ut in tormiendo puniatur. Ignem namque eo ipso patitur quod videt, et quia cremari se aspicit, crematur: sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igni visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur. Ut per ignem corporeum mens incorporea etiam corporea al., incendium anima non solum videndo, sed etiam experiendo patiatur. Veritatis enim voce, dives mortuus in inferno dicitur sepultus.
Abbreviated transcription (Latin):
us ualeat dño copulari dicens. Desideriũ abexdissolui. & cũ
xp̃o eẽ multo enĩ melius. Qm̃ dũ sumus incorpore peregri¬
nam᷑ a dño & id circo audemꝰ & bonã uo luntatẽ habemis

Expanded text:
us valeat Domino copulari, dicens: Desiderium habeo dissolvi, et cum us valeat Domino copulari, dicens: Desiderium habeo dissolvi, et cum Christo esse, multo enim melius , quoniam dum sumus in corpore, peregrinamur a D
Abbreviated transcription (Latin):
Leria ue ꝓpt̃ hoc qđ dicit apłs donec occurramꝰ ei in uirũ
ꝑfectũ om̃s feminas in uiris sexi resurgere credunt: ꝓeo qđ
uir exlimo. mulier uero exuiri latere factasit . Nos aut̃ catholi¬
corũ magistrorũ sententiis eruditi hoc credimus hoc tenemus:¬
qđ om̃ps ds̃ utrũq etiã in resurrectione restitu&. Nã rp̃s dñs
demuliere tẽptatus quȩ ammissis septẽ uiris quos habuerat
hinc ipse quoq transiss& . cũ quȩreret᷑ ab eo in resurrectione
cui eorũ potis simꝰ red deret᷑ respondit : quod in resurrectiono¬
tione suis facit. eẽ. sensibilẽ. cũ utiq consequens sit & hoc rationis
ipsius ordo contineat. ut exuta mens ista carnali quã nunc
euitat᷑ pinguedine. in tellectuales uirtutes suas in melius repa¬
ret & puriores eas ac subtiliores recipiat potius quã amit tat
Intantũ aut̃ hoc qđ dicimꝰ beatus apłs uerũ eẽ cognoscit.
ut etiã optet abhac carne discedere ut separatione eiꝰ enixi¬

Expanded text:
lerique propter hoc quod dicit Apostolus: Donec occurramus ei in virum perfectum , omnes feminas in virili sexu resurgere credunt, pro eo quod vir ex limo, mulier vero ex viri latere facta sit. Nos autem catholicorum magistrorum sententiis eruditi, hoc credimus, hoc tenemusredemit, utrumque in resurrectione restituet. Nam Christus Dominus de muliere tentatus, quae amissis septem viris quos habuerat, hinc quoque ipsa transisset, cum quaereretur ab eo in resurrectione cui eorum potissimum redderetur, respondit: Quod in resurrectiontione sui facit esse sensibilem? cum utique consequens sit, et hoc rationis ipsius ordo contineat, ut exuta mens ista carnali, qua nunc hebetatur pinguedine, intellectuales virtutes suas in melius reparet, et puriores eas ac subtiliores recipiat potius quam amittat. In tantum autem hoc quod dicimus, beatus Apostolus verum esse cognoscit, ut etiam optet ab hac carne discedere, ut separatione ejus enixi
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑ arrogantiã eos qui intra eccłam sunt contẽpnunt
Aduersarios quidẽ fidei confutant ꝓ infidelitatẽ: sed fideles
tam̃ qui priuant᷑ a caritate fr̃nȩ dilectionis nullum
habent increm̃tũ uirtutis . Nam sic̃ ait apłs sitra didero
corpus meũ ita ut ardeãtcaritatẽ aut̃ ñ habuero nihil mͥ¬
ꝓdest. Sine amore caritatis quãuis quisq recte credat.
adbeatitudinẽ ꝑuenire non potest. quia tanta est caritatis
uirtus ut etiã ꝓphetiȩ & martrriũ sine illa nihil eẽ cre¬
dant᷑ Nullũ premuĩ caritatis peniant᷑. Caritas eñi uir¬
tutũ om̃iũ obtin& principatũ. Unde & uinculũ ꝑfectionis caritatis

Expanded text:
sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles tamen, quia privantur charitate fraternae dilectionis, 194 nullum habent incrementum virtutis. Nam sicut ait Apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam, charitatem non habueroprodest . Sine amore charitatis quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire non potest. Quia tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. Nullum praemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatu
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ferre crucẽ mortificare seipsum est. ferre & ñmori. simula¬
tio hypocritarũ est. Qui ꝑfidem cognitionis dĩ habent & oꝑib
obscurant᷑. exemplũ balaam sequunt᷑ qui cadens opere aꝑtos
oculos habuit ꝑ contẽplationis fidem: Carnales fidẽ ñ ꝓuir¬
tute animȩ sed ꝓcõmodo quȩrere tẽporali unde & dñs dicit
Quęritis me non quia uidistis signa sed quia manducastis de
panibus : Xp̃ianus malus dũ scđm euangłii doctrinã ñuiuit.
iã ipsam fidem quẽt uerbo colit oborta tẽptatione facile ꝑdit
tiunt. Multiquoq fidẽ xp̃i ex corde ñamant. sed umano
t̾rore eandẽ ꝑhr̃ pochrisin tenere se simulant: & qui ẽẽ ñ
possunt aꝑte mali. ꝑ t̾rorẽ ficte boni cognoscunt᷑ Amato¬
res mundi pugnant aliquando ꝓfide. & alii quidẽ ꝓficiunt.
ipsi uero amore t̾rȩno implicati cȩlestia ñ requir : sed uerbo
tantũ fidẽ defendt̃. Quidã ꝓfide etiã hereticos insequunt᷑

Expanded text:
Nam ferre crucem, et mori, mortificare seipsum est; ferre, et non mori, simulatio hypocritarum est. 10. Qui per fidem cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtute animi, sed pro commodo quaerere temporali. Unde et Dominus dicit: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis de panibus . 12. Christianus malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile perdit. 13. tiunt. Multi quoque fidem Christi ex corde non amant, sed humano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
pietate requir. quã recte quererent sĩ ab accione praua.
cessarent:. Metuendũ ualdeest ut neq ꝑspẽ ueniȩ quã ꝓ¬
mittit ds̃ ꝑseuerant̃ peccemꝰ. neq quia iustȩ peccata distringit
ueniã desperemꝰ. sed utroq periculo euitato & amalo decline¬
mus & depietate dĩ ueniã speremꝰ . Om̃is quippe iustus spe¬
& formidine nitet. quia nunc illũ ad gaudiũ spes erigit
nunc ad formidinẽ t̾ror gehenne addicit .u.¬

Expanded text:
pietate requirunt; quam recte quaererent, si ab actione prava pietate requirunt; quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. 2. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus; sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremet formidine nitet; quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae adducit.
Abbreviated transcription (Latin):
tio Quia sicut mors uiolent̃ sẽparat animã a corpore. ita di¬
lectio dĩ iuolent̃ segregat hominẽ amundano & carnali a mo¬
re. Quidĩ precepta contẽpnit dm̃ non diligit. Neq enĩ regem
diligimꝰ. si odio leges eiꝰ habemus: Tenenda est cũ sc̃is uiris unitas¬
caritatis. Quanto se quisq subtrahit mundo. tanto opus est ut se
ad soci& bonorũ consortio. Caritas indilectione di & ꝓximi con¬
stat. Seruat aut̃ inse dilectionẽ dĩ qui acaritate ñ diuidit᷑
ꝓximi. Qui afrat̾na societate serernit᷑. a diuine caritatis
participatione priuat᷑ Nec poterit dm̃ diligere. qui nos¬
non odire ꝑsonas sed culpas. & recte dicta ꝓfalsis. ñ sꝑnere sed
ꝓbare. Qui inꝑfecti sunt indĩ amorȩ sepe se auiciis separari
disponunt. sed pondere uitiorũ grauati rursus ad ea uitia
quȩ obtant relinquere reuoluunt᷑. De SEe. IIII.
De Sre. iiIi.
uioiale agere non desistunt. uana spe indulgentiã dedĩ

Expanded text:
mors violenter separat animam a corpore, ita dilectio Dei segregat hominem a mundano et carnali amore. Qui praecepta Dei contemnit, Deum non diligit; neque enim regem diligimcharitatis; et quanto se quisque mundo, tanto opus est ut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui nosnon odire personas, sed culpas; et recte dicta pro falsis non spernere, sed probare. 9. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe vitia superare disponunt; sed pondere vitiorum gravati, rursus ad ea vitia quae optant relinquere revolvuntur. 195 CAPUT IV. De spe. 1. Qui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimus augustinꝰ inferorũ substantia: sed eã spĩtalẽ¬
I arbitror eẽ ñ corporalẽ Nec audiendi sunt. qui ad fir¬
mant inferos in hac uita explicari: nec eẽ post mortẽ: uiderint
enĩquẽ ad modũ poetita figm̃ta in t̃p̃tent᷑: nos ab auctorita¬
te diuinarũ scripturarũ: quib solis dehacrȩ fides habendaẽ :
recedere ñ debemis

Expanded text:
ergo prorsus inferorum substantia, sed eam spiritalem arbitror esse, non corporalem. Nec audiendi sunt, qui adfirmant inferos in hac uita explicari nec esse post mortem; uiderint enim, quemadmodum poetica figmenta interpretentur. nos ab auctoritate diuinarum scripturarum, quibus solis de hac re fides habenda est, recedere non debemus