comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dom ubentis sententiã sufficere uideretur. Nam nemine siclo qui uidicat
dñs ad quem mitteret & ut eũ & ũilli quos mittebat inuenire possent prȩ¬
nonuit quod inditum sequerentur. de homine geftaonte aquae laguena ułon
sram ut eion secuti ad domum quam uolebant uenire. Cũitq non hic posse
acite ad quem lib& quo integritas quidem locutionis admittit. Sedhoc
loo reihuus quae in sinuabatur ueritas non admittit. Quanto minus hic
dupotuit. Ite ad quendẽ quod omninonumquam rectalo cutionȩ dici
petest. Sedplane discipulos adomino nonad quem lib&. sed ad quendam
homine idest adcertum aliquem missos eẽ mani festum est. Quod nobis ete ꝑ¬
sona sua recte potuit euangłista narrtire utdicer & misit eos adquendamn
undicerent ei aipudte facio pascha: potuit &xiam sic misit eos ad quendãdians.

Expanded text:
dam iubentis sententiam sufficere uideretur. nam neminem sic loqui, ut dicat dam iubentis sententiam sufficere uideretur. nam neminem sic loqui, ut dicat Dominus ad quem mitteret. Et ut eum etiam illi quos mittebat, invenire possent, praemonuit quod indicium sequerentur, de homine gestante aquae lagenam vel amphoram, ut eum secuti, ad domum quam volebat, venirent. Cum itaque non hic posset dici, Ite ad quemlibet, quod integritas quidem locutionis admittit, sed hoc loco rei hujus quae insinuabatur veritas non admittit; quanto minus hic dici potuit, Ite ad quemdam, quod omnino nunquam recta locutione dici potest? Sed plane discipulos a Domino, non ad quemlibet, sed ad quemdam hominem, id est, ad certum aliquem missos esse manifestum est. Quod nobis ex persona sua recte potuit Evangelista narrare, ut diceret, Misit eos ad quemdam, ut dicerent ei, Apud te facio Pascha. Potuit etiam sic, Misit eos ad quemdam dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
suhil in hoc capitulo contrarium putari potest marco. & lucae quihocidẽ
simliter narrant. quod eñ dicit matheus. Ite inciuitatẽ ad quenda & dici¬
ttei. Magister dicit tempus meum ꝓpeest. apud tefticio pascha cũdisci¬
pulis meis. Cum significait que marcus. & lucis. diciot patrẽ familias uł
dominũ domus inqua eis cenaculum de monstratũ est ubi parent pascha
Quod ergo int̃ posut matheus ad quendam tam quam ex ꝑsona sua studo
brciutatis illum comͣpendio uoluit in sinucre sieni dicer& dixisse dnm̃
Iteinciuititẽ & dicite ei. magister dicit. tempus meum ꝓpeẽ. apudte
faciopas cha. tam quan ciuntut dicendum acciperetur. Acꝑ hoc nõ exdñi
cuus mandatum narrabait. sed eox sua ꝑsona int̃ posuit adquendam
ussise dñm ut irent ne habere necesse totũ dicere cum hoc illi ad sinucn¬

Expanded text:
nihil in hoc capitulo contrarium putari potest Marco et Lucae, qui hoc idem nihil in hoc capitulo contrarium putari potest Marco et Lucae, qui hoc idem similiter narrant. quod enim dicit Mattheus: ite in ciuitatem ad quendam et dicite ei: magister dicit: tempus meum prope est, aput te facio pascha cum discipulis meis, eum significat quem Marcus et Lucas dicunt patrem familias uel dominum domus, in qua eis cenaculum demonstratum est, ubi pararent pascha.. quod ergo interposuit Mattheus ad quendam tamquam ex persona sua studio breuitatis illum conpendio uoluit insinuare. si enim diceret dixisse dominum ite in ciuitatem et dicite ei: magister dicit: tempus meum prope est, aput te facio pascha\', tamquam ciuitati dicendum esset, acciperetur. ac per hoc non ex domini, cuius mandatum narrabat, sed ex sua persona interposuit ad quendam iussisse dominum ut irent, ne haberet necesse totum dicere, cum hoc illi ad insinuan
Abbreviated transcription (Latin):
eundem udam significatiom locutione illa quade philippo inquinq patio
in sinucuumus plurali numero pro singulari usurpato. Potest &iã intd¬
legi quod & alii discipuli aut senserint hoc. autdi derint aut ei sudo
dicente ꝑ sua sumsit . atq omnium uoluntatẽ matheus & marcus &iũ
uerbis ee presserint sed iudas ꝓpterea dixit quia furerat. Cȩteriuro
ꝓpt̃ pauperum curam io hannem cũt doloso illo id commemorare uoluisse.
cuius occasione furandi consuetudinẽ credidit intimandam. lxx uiiii.¬
Sequitur matheus. Tunc abiit unus deduodecim quidicitur uidas
scarioth ad principes sacer dotum. & aitillis. Quid uultis mihi dare &cgo
eum uobis tradam. dit illi constituerunt eitrigintu argenteos usq adili
ubiat. Etfecerint discipuli sicut conftituit illis iłs & parauerunt pascha

Expanded text:
ipulorum nomine eundem ludam significatum locutione illa, quam de Philippo in quinque panibus ipulorum nomine eundem ludam significatum locutione illa, quam de Philippo in quinque panibus insinuauimus, plurali numero pro singulari usurpato. potest etiam intellegi, quod et alii discipuli aut senserint hoc aut dixerint aut eis Iuda dicente persuasum sit adque omnium uoluntatem Mattheus et Marcus etiam uerbis expresserint, sed ludas propterea dixerit, quia fur erat, ceteri uero propter pauperum curam, Iohannem autem de solo illo id commemorare uoluisse, cuius ex hac occasione furandi consuetudinem credidit intimandam. Sequitur Mattheus: tunc abiit unus de duodecim, qui dicitur ludas Scarioth, ad principes sacerdotum et ait illis: quid uultis mihi dare et ego uobis eum tradam? at illi constituerunt ei triginta argenteos, usque ad illud ubi ait: et fecerunt discipuli sicut constituit illis Iesus et parauerunt pascha.
Abbreviated transcription (Latin):
mosus ẽ. ut aliquid inuase fracto nega& remanere potuisse : unde etiampedes
ꝑfunder&. Sed cũ iste contenderit siceẽ. frictum ut nihil ibi residui fuerit
nitens cduersus ueriteitẽ euangłi quanto melius & religius contendit alus
non eẽ itasractum ut totum effunderent nitens ꝓueritate euangłii: Ille
aũt calum niator sit amꝑtinaciter caecus est ut euangłista rum concordiã
de a labastro fracto srangere conetur. prius accipiat ꝑfusus pedes anteqũ
illud fractum et̃. ut integro remanera. Vnde &iã cciput ꝑ funder&ir
ubi fractura illa totum effundera&. Accipite quippe nobis ordinate consu
li agnos cimus sed ordinate &iam nos apedibus ad ciput aiscendimus. Cȩ¬
tera stictihuius nullam mihi uidetur: habere questionẽ. Quod enĩdicuit
alii discipulos murmurasse deunguenti effusione p̃tiosi : iohannes auten

Expanded text:
niosus est, ut aliquid in vase fracto neget remanere potuisse, unde etiam pedes niosus est, ut aliquid in vase fracto neget remanere potuisse, unde etiam pedes perfunderet. Sed cum iste contenderit sic esse fractum, ut nihil ibi residui remaneret, nitens adversus veritatem Evangelii, quanto melius et religiosius contendit alius, non esse ita fractum, ut totum effunderet nitens pro veritate Evangelii; ille autem calumniator si tam pertinaciter caecus est, ut evangelistarum concordiam de alabastro fracto frangere conetur; prius accipiat perfusos pedes, antequam illud fractum esset, ut in integro remaneret; unde etiam caput perfunderetur, ubi fractura illa totum effunderet. A capite quippe nobis ordli agnoscimus, sed ordinate etiam nos a pedibus ad caput ascendimus. Cetera facti huius nullam mihi uidentur habere quaestionemquod enim alii dicunt discipulos murmurasse de unguenti effusione pretiosi. fohannes autem
Abbreviated transcription (Latin):
matheo & marco. Int̃ istosigitur tres matheum & marcum & iohannẽ quẽ ad mo¬
dihocconueniat adtendamus dequibus non est dubium quod eandem remnarrãt
gestam in b& hania ubi &iam discipuli quod om̃s tres commemorant. murmura¬
motheus. & marcus. caput dñi unguento illo ꝑfusum dicunt. Io hannes cũt pedes
regula illa ostenditur non eẽ contrarium quam demonstrauimus cum dequinq
non potuĩ uideri contrarium. potuiss& aũt si alios centenos. tantum potiisso
sicut alios quinqua genos. & ttmen debuit inuenire utrumq factum eẽ. quo
exemplo informari nosoportuit. Sicut illic ad monui ubi singula euge¬
listȩ comme moraĩt utrumq stctum intellegere. ꝓinde & hic non solum
caput sed & pedes dñi accipiamus ꝑfudisse mulierem nisi forte qm̃ marcus
fracto a la bastro ꝑfusum caput comme morat tã quisq ab surdus & calum¬

Expanded text:
Mattheo et Marco. Inter istos igitur tres, Mattheum, Marcum et Iohannem, quemadmoMattheo et Marco. Inter istos igitur tres, Mattheum, Marcum et Iohannem, quemadmodum hoc conueniat adtendamus, de quibus non est dubium, quod eandem rem narrent gestam in Bethania, ubi etiam discipuli, quod omnes tres commemorant, murmuraMattheus et Marcus caput domini unguento illo perfusum dicunt, Iohannes autem pedes, regula illa ostenditur non esse contrarium, quam demonstrauimus, cum de quinque non potuit uideri contrarium, potuisset autem, si alius centenos tantum posuisset, sicut alius quinquagenos, et tamen debuit inueniri utrumque factum esse. quo exemplo informari nos oportuit, sicut illic admonui, etiam ubi singula euangelistae commemorant, utrumque factum intellegere. proinde et hic non solum caput, sed et pedes domini accipiamus perfudisse mulierem. nisi forte, qfracto alabastro perfusum caput commemorat, tam quisque absurdus et calum
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃ẽ petcata qm̃ dilexcit multum. Sed etndem mariam bis hoc fecisse. semel
selic& qđ lucas narrauit cum primo accedens cũ illa humilitate. & lacrimis
meruit pecatoꝵ remissionẽ. Nam & hoc & iohannes quamuis non sicut lucas
quẽ ad modũ factum e& narrauit. tamenipscõmariã cõm̃dans cõmemortiuit
ciniã delagaro resuscitando coepis & loqui antequã uenirt& inb& haniam
qdita ibinarrat. Erat aũt quidam in quid languens laģarus ab & hania
decastello marice & martae soris eius. Alaria cũt erat quaeunxit dñm unguento
& ext sit pedes eius capillissiuis. cuius frat̃ lazaris infirmabatur. Hoc dicens
iohannes ad testatur luce. qui hac indomo phariscei cuiusdã simonis factũ ẽe
nerrauit. Iã itaq. hoc maria fecerat quod aũt inb& hania rur suffecit. aliud est
quod alucȩ narrationẽ non ꝑtin&. sed parit̃ narratur atribus iohanne : scilic&.

Expanded text:
a esse peccata multa, quoniam dilexit multum — sed eandem Mariam bis hoc fecisse, semel a esse peccata multa, quoniam dilexit multum — sed eandem Mariam bis hoc fecisse, semel scilicet, quod Lucas narrauit, cum primo accedens cum illa humilitate et lacrimis meruit peccatorum remissionem. nam hoc et Iohannes, quamuis non sicut Lucas quemadmodum factum esset narrauerit, tamen ipsam Mariam commendans commemorauit, cum iam de Lazaro resuQuod ita ibi narrat: Erat autem quidam, inquit, languens Lazarus a Bethania de castello Mariae et Marthae sororis eius. Maria autem erat, quae unxit dominum unguento et extersit pedes eius capillis suis, cuius frater Lazarus infirmabatur. hoc dicens Iohannes adtestatur Lucae, qui hoc in domo Pharisaei cuiusdam Simonis factum esse narrauit — iam itaque hoc Maria fecerat —, quod autem in Bethania rursus fecit, aliud est, quod ad Lucae narrationem non pertinet, sed pariter narratur a tribus, Iohanne scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
dic& & qđ hac fecit in memoriã eus. Nunc iam demuliere atq unguento p̃tio so
quod i b hamna gestim est. consi deremus. Lucs enm̃ quamiussimile factu demuli¬
& eiis apud quẽ conuiuabatur dñs. nam & ipsum simonemdicit. tam̃quia nonẽ cõrti
natura. ulcont ramorẽ hominũ ut sipotest unus homo habere nominaduo. multo
magis possint & unũ nom̃ habere homines duo. potius credibileest aliũ fuisse illu
simone non lepro sum incuius domu hoc inb& ania gerebatur. Nam nec lucas in
behania remgestã dicit qua nerrat. & quã ius non cõmemor&e ciuntitẽ aut castel¬
lu ubi factionsit : tconen non uidetur in eodẽ loco uerseri eius narratio. nihilitaq
aliud intellegendũ arbitror. Nisi non quidẽ aliam fuisse tũc mulierẽ que pecca¬
trix accessit ad pedes iħi & os culataest. & lauit lacrimis. & t̃sit capillis. &
undxit unguento. Cui dñs ad hibita similitudine deduob debitorib ait dimis

Expanded text:
d haec fecit in memoriam eius. nunc iam de muliere atque ungento pretioso quod in Bethania gestum est consideremus. Lucas enim, quamuis simile factum commemat eius, aput quem conuiuabatur dominus — nam et ipsum Simonem dicit —, tamen, quia non est contra naturam uel contra morem hominum, ut, si potest unus homo habere nomina duo, multo magis possint et unum nomen habere homines duo, potius credibile est alium fuisse illum Simonem, non leprosum, in cuius domo hoc in Bethania gerebatur. nam nec Lucas in Bethania rem gestam dicit, quam narrat, et quamuis non commemoret ciuitatem aut castellum, ubi factum sialiud intellegendum arbitror nisi non quidem aliam fuisse mulierem, quae peccatrix tunc accessit ad pedes Iesu et osculata est et lauit lacrimis et tersit capillis et unxit ungento — cuius dominus adhibita similitudine de duobus debitoribus ait dimiss
Abbreviated transcription (Latin):
um discpłi eius dicentes. Deser tus est locus. & hora iam pr&erut
dimitte turbas ut euntes in castella emant sibi escas Iħus aut̃ dix̃
eis. nõ habent necesse irx date illis uos manducare. & cętera usq ad
illud ubi ait: Manducantiũ aut̃ fuit numerus quinq. milia uiroꝵ
exceptis mulierib & paruulis: Hoc ergo miraculũ qđ om̃s quattuor
euglistȩ commemorant. & putantur int̃ se aliquid discrepare consi¬
derandũ atq tractandũ est. ut ex hoc &iam ad e&era similia regulae
locutionũ discantur quibusdam diuersis eadem tam̃ sententia retin&.
& eadem rerum ueritas custoditur & inchoanda quidẽ est ratio.
Non amatheo scđ mordinẽ euanglistarũ. sed aiohanne potius a quo
nta expraes saest ista narratio. ut &ĩã nomina discipuloꝵ dicer &.
cũ quibus de acre locutus est dñs. itaeñidicit. Cũ subleuasset ergoiħs

Expanded text:
um discipuli eius dicentes: desertus est locus et hora iam praetum discipuli eius dicentes: desertus est locus et hora iam praetbi escas. Iesus autem dixit eis: non habent necesse ire, date illis uos manducare, et cetera usque ad illud ubi ait: manducantium autem fuit numerus quinque milia uirorum exceptis mulieribus et paruulis. evangelistae commemorant, et putantur inter se aliquid discrepare considerandum atque tractandum est; ut ex hoc etiam ad caetera similia regulae locutionum discantur, quibus tam diversis eadem tamen senet eadem rerum ueritas custoditur. et inchoanda quidem est consideratio non a Mattheo secundum ordinem euangelistarum, sed a Iohanne potius, a quo ita expressa est ista narratio, ut etiam nomina discipulorum diceret, cum quibus de hac re locutus est dominus. ita enim dicit: cum subleuasset ergo Iesus
Abbreviated transcription (Latin):
discpłis suis ꝓximo pascha die festo uidȩoꝵ: Tunc leuatis oculis & uisa
multi tudine maxnna pauisse eã depanib quinq & duob. ꝓpiscib. :
Qd & cȩteri eugłistȩ dicunt. ac ꝑ hoc pret̃ misisse illũ quȩ illi narran
do ad huuis miraculi comiemorationẽ uenerunt certũ ẽ : Verun¬
tamen tãquã ex aliu narrationis uia. cũ &illi tacuissent quȩ iste
dixiss& ad hoc miraculũ depanib quinq occurrerunt sibi & illitres
qui pene parit̃ ambulabant. & iste qui sermonũ dñi alta cõsec tans
ꝑ aliu quȩ illi tacuerunt circũ uolauit quodam modo & eis ad mira¬
culũ dequinq panib parit̃ commemorandũ: Nõ multo post abeis rur¬
sus maltiora reuolaturus occurrit: xlui
Sequitur ergo matheus & ad ipsũ dequinq panib factũ narratio¬
nem suã exordine ita ꝑducit: Uespere aut̃ facto accesserunt ade¬

Expanded text:
discipulis suis proximo pascha die festo Iudaeorum, tunc leuatis oculis et uisa discipulis suis proximo pascha die festo Iudaeorum, tunc leuatis oculis et uisa multitudine maxima pauisse eam de panibus quinque et duobus piscibus, quod et ceteri euangelistae dicunt. ac per hoc praetermisisse illum qdo ad hujus miraculi commemorationem venerunt, certum est: verumtamen tanquam ex alia narrationis via, cum et illi tacuissent quae iste dixisset, ad hoc miraculum de quinque panibus occurrerunt sibi et illi tres qui pene pariter ambulabant, et iste qui sermonum Domini alta consectans, per alia quae illi tacuerunt circumvolavit quodammodo, et eis ad miraculum de quinque panibus pariter commemorandum non multo post ab eis rurin altiora reuolaturus occurrit. XLVI. Sequitur ergo Mattheus et ad ipsum de quinque panibus factum narrationem suam ex ordine ita perducit: uespere autem facto accesserunt ad e
Abbreviated transcription (Latin):
ergo id cõmemorauit ioħns intransitueiꝰ. ꝑsamariã muliti quȩ
locutus est. & occasione illius samaritanȩ quam inuenit ad
puteũ contecit narrationis suce. & post duos dies dicit eũ inde
exisse ingali letĩ. deinde uenisse inc anangalileae ubi fecerit de
aquauinũ & sanasse filiũ reguli cuiusdã. alia uero quae illum
ingalilȩa fecisse atq dixxisse. aluidiecer̃. ioħs tac&. Sed sanc qđ illi
tacuerant dicit ascendisse eũ inde iter ũ hie rusolimis. & fecisse
ibi miraculũ illud de homine qui. docͣx. & octo annos habebat
in infirmitatẽ. & nõ habebat hominẽ aquo inpiscinã depo¬
ner&ur. in qua uariis ualitudinib: afectissanabantur. &
ex hac accas ione. multa eũ locutũ fuisse com memorat. Post
haec eũ dicit abisse trans maregalil rȩ quod ẽ trberiadis & se¬
cutã multitudinẽ magnã. de inde abisse in montẽ. & ibi sedisse cum

Expanded text:
ergo id commemorauit Iohannes, in transitu eius per Samariam multa quae ergo id commemorauit Iohannes, in transitu eius per Samariam multa quae locutus est ex occasione illius Samaritanae, quam inuenit ad puteum, contexit narrationi suae, et post duos dies dicit eum inde exisse in Galilaeam, deinde uenisse in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum, et sanasse filium reguli cuiusdam. alia uero quae illum in Galilaea fecisse adque dixisse alii dixerunt Iohannes tacet; sed sane, quod illi tacuerunt, dicit ascendisse eum in die festo Hierosolymis et fecisse ibi miraculum illud de homine, qui triginta octo annos habebat in infirmitate nec habebat hominem, a quo in piscinam deponeretur, in qua uariis ualetudinibus affecti sanabantur, et ex hac occasione multa eum locutum fuisse commemorat. post haec eum dicit abisse trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis, et secutam multitudinem magnam, deinde abisse in montem et ibi sedisse cum
Abbreviated transcription (Latin):
panib & duob piscib om̃s qui aderant pascerentur. Quodn
raculũ om̃s quattuor euangłistae cõmemorauer̃. Lucas & ĩa quĩa
longe supra de ioħis paissione narrauerat ex coccaisione quad ixmmꝰ
nũc postea quã cõmemorauit illã herodis hesitationẽ dedño qͥs¬
nã et̃ hoc continuo subumgit qđ marcus idẽ: reddisse adillum
cessit in locum desertũ atq eo secuite turbamultae. & locutũ eẽ
deregno dĩ. & eos quicura indigebant sanasse. atq inde &iam
ipse. die declinante commemort miraculũ dequinq panibus
factũ. At uero ioħs quimul tũ abeis trib: euangłistis eo distat quo
magis in sermonib quos dñs habuit inmoratur. qua in stictis
quae mi rabilit̃ fecit. posteaquã cõmemortuit eũ relicta uidara
abisse iterũ ingalileã. Quod tunc intelligit̾ factũ: cũ et alii
euangłista dicunt eũ iohanne tradito isse ingalilȩã. Postaiquã

Expanded text:
panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pascerentur. quod panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pascerentur. quod miraculum omnes quattuor euangelistae commemorauerunt. Lucas etiam, qui iam longe supra de Iohannis passione narrauerat, ex occasione qua diximus nunc, posteaquam commemorauit illam Herodis haesitationem de domino quisnam esset, hoc continuo subiungit quod Marcus, id est redisse ad illum cessisse in locum desertum, adque eo secutas turbas et locutum esse de regno dei et eos qui cura indigebant sanasse. adque inde etiam ipse die declinante commemorat miraculum de quinque panibus factum. At uero Iohannes, qui multum ab eis tribus euangelistis eo distat, quia magis in sermonibus, quos dominus habuit, inmoratur quam in factis, quae mirabiliter fecit. posteaquam commemorauit eum relicta Iudaea abisse iterum in Galilaeam. quod tunc intellegitur factum, cum et alii euangelistae dicunt eum Iohanne tradito isse in Galilaeam, posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt eum pedestres deciuitatib Et exciens uidit tur bã muliã & mser¬
tus est eis. & curauit laugiudos eoꝵ. hoc continuo post iohannis passio¬
nẽ factũ eẽ cõmemorat. Unde posthaec facta sunt il laque primonq¬
ratasunt. Quib motus herodes dixit. Iohannẽ egodecollaui Illa
eni posteriora debent intellegi quae ad herodẽ ꝑtulit ftima ut cõme¬
morar& : & hȩsitar&. Quis nã iste eẽ poss& de quo audir& talia de
iohanne qđ ipse occidiss&. Marcꝰ aũt postea quã passions ioħis
narrauit cõmemorat discipulos missos adiłm & renuntiasse illi
om̃a quoe egerant & docuerant . & dñm eis qđ ipse solus cõmemorit
dicisse ut requi escerent pusillũ inde serto. & ascendisse cumeis in
nauẽ & isse. & turbas hocuidentes praeuenisse eos illuc quaꝵ mier¬
tum dñm docuissemulta. & horaiã ꝓgrediente factũ eẽ. utdequinq

Expanded text:
sunt eum pedestras de civitatibus. Et exiens vidit turbam multam, et misersunt eum pedestras de civitatibus. Et exiens vidit turbam multam, et misertus est eius et curauit languidos eorum. hoc continuo post Iohannis passionem factum esse commemorat. unde post haec facta sunt illa quae primo narrata sunt, quibus motus Herodes dixit: Iohannem ego decollaui. illa enim posteriora debent intellegi, quae ad Herodem pertulit fama, ut moueretur et haesitaret, quisnam iste esse posset, de quo audiret talia, cum Iohannem ipse occidisset. Marcus autem, posteaquam passionem Iohannis narrauit, commemorat discipulos missos redisse ad legum et renuntiasse illi omnia quae egerant et docuerant et dominum eis — quod ipse solus commemorat — dixisse, ut requiescerent pusillum in deserto, et ascendisse cum eis in nauem et isse, et turbas hoc uidentes praeuenisse eos illuc, quarum misertum dominum docuisse multa, et hora iam progrediente factum esse, ut de quinque
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc ipsoloco non quilib& alius. sedidẽ lucas hoc ꝓbat. Sienim
post uerba illi continuo ioħns incarcerẽ missus est. Quomodo post
ipsã cõmemorationẽ ioħis incarcerẽ missi baptigatꝰ ẽ iħs scđm ipsuiꝰ
cupasse & ante multa quae prius quã io hanni hoc fier&. gesta narra¬
turus erat hoc p̃ occupatũ insua narratione prȩmisisse. sed nec iliquo
matheus & marcus eodẽ ordine deiohanne in carcerẽ misso insua
narratione posuer̃. qđ factũ appar& &ĩã in eoꝵ scriptis. Nã & ipsidi¬
xer̃ tradito iohanne dñmisse ingalileã. & postmultu quae fecit ingu¬
lilȩa ueniũt ad herodis ad monitionẽ. uł hesitationẽ qđ iołms quẽ decolla¬
uit amor tuis resurrexit. & ex hac occasione narrant om̃a quȩde
iohane contiger̃ incluso & occiso
innauicula in locum desertũ seorsũ. Etcũ audissent turbae secutae

Expanded text:
et hoc ipso loco non quilibet alius sed idem Lucas hoc probat. si enim et hoc ipso loco non quilibet alius sed idem Lucas hoc probat. si enim post uerba illa continuo Iohannes in carcerem missus est, quomodo post ipsam commemorationem Iohannis in carcerem missi baptizatus est Iesus secundumcupasse et ante multa, quae, priusquam Iohanni hoc fieret, gesta narraturus erat, hoc praeoccupatum in sua narratione praemisisse. sed nec illi duo Mattheus et Marcus eo rerum ordine de Iohanne in carcerem misso in sua narratione posuerunt, quo factum apparet etiam in eorum scriptis. nam et ipsi dixerunt tradito Iohanne dominum isse in Galilaeam, et post multa quae fecit in Galilaea ueniunt ad Herodis admonitionem uel haesitationem, quod Iohannes, quem decollauit, a mortuis resurrexit, et ex hac occasione narrant omnia quae Iohanne contigerunt incluso et occiso. in navicula in locum desertum seorsum. Et cum audissent turbae secutae
Abbreviated transcription (Latin):
lier̃ illud. & uenientes nuntiauer̃ iħu. mareꝰ. hoc similit̃ narui.
Lucas cut nõ codc̃ ordine iud rt cordatur. sed eircapsũ baptis mim
qđ cdñs baptizatus est. Unde hoc p̃occupasse intellagitur. & ipse e co ccsio¬
ne . ubinarraret qđ multo post factũẽ. Cũ eñ cõme mortissc& ioħis uerba
dedño ꝗduenti l abrũ inmanueꝰ & mund abit areã suã & frum̃ta recõ¬
di inorreũ suũ. Paleas cũt cõbur& igni in extingiubili. continuo sub
iecit qđ nõ continuo factũ ẽẽ. Iołns euanglista aꝑtissime exponit cũ
de aqua. & in depost paucoꝵ dierũ incaphar naũ habitationẽ re dis¬
se adiudatuam t̃rã. & ibi baptizas semultos circa iordanen. antequã
missus eãe iołis in carcerẽ. Quis aũt nõput& quiminus in his litteris
eruditus est. tam quã post illa uerba deuentilabro. & dearea mim¬
datu continuo sit aiohanne offensus herodis & eũ incarcerẽ miserit
Nõaũt hoc ordine istanarratic quo gesta sunt. & alibii ãꝓbauimꝰ.

Expanded text:
 illud et uenientes nuntiauerunt Iesu. Marcus hoc similiter narrat. Lucas autem non eodem ordine id recordatur, sed circa ipsum baptismum. quo dominus baptizatus est. unde hoc praeoccupasse intellegitur et ipse ex occasione, ut ibi narraret quod multo post factum est. cum enim commemorasset Iohannis uerba de domino, quod uentilabrum in manu eius et mundabit aream suam, frumentum recondet in horreum suum, paleas autem conburet igni inejecit, quod non continuo factum esse Joannes evangelista apertissime exponit, cum de aqua uinum, et inde post paucorum dierum in Capharnaum habitationem redisse ad Iudaeam terram et ibi baptizasse multos circa Iordanen, antequam missus esset Iohannes in carcerem. quis autem non putet qui minus in his litteris eruditus est, tamquam post illa uerba de uentilabro et de area mundata continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcerem miserit? non autem hoc ordine ista narrata quo gesta sunt et alibi iam probauimus
Abbreviated transcription (Latin):
euangłistaꝵ enodandã dõ ad iuuante suscepimus. plurimũ neces¬
sariũ ẽ. nonnescientes aliquid eos p̃t̃ misisse. Aut nescientesquẽ¬
admodũ seordo rerũ gestaꝵ habert aliũ potius ordinẽ sucereca¬
dationis tenuisse qđ hĩc euidentissime intelligi potest. Quic luas
ante quã aliquid narrare dñm fecisse capharnaũ preoccupaut
hũc locum quẽ nũc consideramus ubiciues eiꝰ. & pontentiã uirtiais
in eo stupebant. & ignobitatẽ generis contẽpnebant. Nã hoc eũ
dicit eis dideisse. Utiq dicitis mihi. medice curate ipsũ. Quanta
audiuimus facta incapharnaum. fac & hic in patriatua. Cũ scđ mn
ipsius lucae narrationẽ. nihil ad huc legatur fecisse capharnaũ
qđ quiu longum non ẽ facillimũ & ꝑnecessariũ totũ inserimus.
Vnde adhoc narrandũ. & quomodo uenerit postea quã baptizatũ
& tẽptatũ dñm indicaiuit. Ita sequit. & consumatu om̃itẽptano¬

Expanded text:
euangelistarum enodandam deo adiuuante suscepimus, plurimum neceseuangelistarum enodandam deo adiuuante suscepimus, plurimum necessarium est, non nescientes aliquid eos praetermisisse aut nescientes, quemadmodum se ordo rerum gestarum haberet, alium potius ordinem suae recordationis tenuisse. quod hinc euidentissime intellegi potest, quia Lucas, antequam aliquid narraret dominum fecisse Capharnaum, praeoccupauit hunc locum, quem nunc consideramus, ubi ciues eius et potentiam uirtutis in eo stupebant et ignobilitatem generis contemnebant. nam hoc eum dicit eis dixisse: utique dicetis mihi: medice, cura te ipsum: quanta audiuimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua, cum secundum ipsius Lucae narrationem nihil adhuc legatur fecisse Capharnaum. quod quia longum non est et facillimum est et pernecessarium, totum inserimus, unde ad hoc narrandum et quomodo uenerit. posteaquam baptizatum et temtatum dominum indicauit, ita sequitur: et consummata omni temtatio
Abbreviated transcription (Latin):
superius recolens int̃posuit. Nunc gͦ quaȩ in patria sua dñsdixerit
uł eidicta sunt. ui deamus utrũ cũ aliis duob marco. & luca concor¬
dent. Nam ioħs longe indiuersis & desimilibus narrationis suae
locis uł dictt eẽ domino talia. uł eum dixisse commemorat qualiu
hoc loco tresc&&eri meminerunt. Et marcus quidẽ eadẽ prope. cõ¬
memorat. hic om̃a quae matheus. nisi qđ dñm fabrũ & mariae filiũ
dicit aciuibus suis dictum. Non sicut matheus fabri filiũ. Nec mira¬
dumẽ utrũq dicit potuerit eoenĩ & fabrũ credebãt qđ fibrifiliũ.
Lucas aũt eandẽ remgestã latius indicat & plurtubi cõmemorat.
Nec longe post baptismum. & tẽptationẽ eius hoc inserit. sine di¬
bio p̃ occupans qđ multis int̃positis. post cagestũ est. Unde quiso
possit aduertere qđ huic tã magnȩ quaestioni quãdeon sensu

Expanded text:
superius recolens interposuit. nunc ergo quae in patria sua dominus dixerit superius recolens interposuit. nunc ergo quae in patria sua dominus dixerit uel ei dicta sint uideamus utrum cum aliis duobus Marco et Luca concordent. nam Iohannes longe in diuersis et dissimilibus narrationis suae locis uel dicta esse domino talia uel eum dixisse commemorat, qualia hoc- loco tres ceteri meminerunt. Et Marcus quidem eadem prope commemorat hic omnia quae Mattheus, nisi quod dominum fabrum et Mariae filium dicit a ciuibus suis dictum, non, sicut Mattheus, fabri filium. nec mirandum est, cum utrumque dici potuerit; eo enim et fabrum credebant quo fabri filium. Lucas autem eandem rem gestam latius indicat et plura ibi commemorat; nec longe post baptismum et temtationem eius hoc inserit sine dubio praeoccupans quod multis rebus interpositis postea gestum est. unde quisque possit aduertere, quod huic tam magnae quaestioni, quam de consensu
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantiae quaestionẽ. Quae aũt ipse solus dixxit. multomagis
sine contro uersi a sũt. Nec ipso ordine quã uis aliquanto diuersũ
alius aliũteneat partĩ gestarũ rerũ parti recordationis suae
uideo quid uł cui quisq aduersetur. xLii
Sequitur ergomatheus. & factũ ẽ cioncm sumass& iħs paribolis
istas transut inde &ueniens in patriam suam docebat eos insina
gogis eoꝵ. & c&era usq adillud ubiait. & non fecit ibiuir tutes
multas ꝓpt̃ incredulitatẽ illoꝵ. Asuperiore sermone parabolaꝵ
sic tran sut ut non ostendat consequentis ordinisnecessitatẽ. łr a¬
sertim quia marcus abistis parabalis non inqđ iste. sed inaliud
tendens. In quo & lucas ita conexiuit narrationẽ uttredibilius
ostendatur. hoc eẽ pocius consequent̃ gestum qđ ipsiduo continu¬
anter adiungũt. denaui scilic& inquador miebat iłis. & deillomi¬
raculo expulsoꝵ daemonioꝵ apud gerassenos quaeduos matheusĩã

Expanded text:
pugnantiae quaestionem; quae autem ipse solus dixit multo magis pugnantiae quaestionem; quae autem ipse solus dixit multo magis sine contrauersia sunt. nec in ipso ordine, quamuis aliquanto diuersum alius alium teneat partim gestarum rerum partim recordationis suae, uideo quid uel cui quisque aduersetur. XLII. Sequitur ergo Mattheus: et factum est, cum consummasset Iesus parabolas istas, transiit inde. et ueniens in patriam suamis eorum, et cetera usque ad illud ubi ait: et non fecit ibi uirtutes multas propter incredulitatem illorum. a superiore sermone parabolarum sic transit, ut non ostendat consequentis ordinis necessitatem, praesertim quia Marcus ab istis parabolis, non in quod iste, sed in aliud tendens, in quod et Lucas ita conexuit narrationem, ut credibilius ostendatur hoc esse potius consequenter gestum, quod ipsi duo continuanter adiungunt, de naui scilicet, in qua dormiebat Iesus, et de illo miraculo expulsorum demoniorum aput Gerasenos. quae duo Mattheus iam
Abbreviated transcription (Latin):
multa in parabolis dicens. & c&erausq ad illud ubiait. Ideo om̃is
scriba doctus in regnocȩloꝵ similis homini patri familias ꝗ ꝓfert
dethes auro suo noua & uera. Post illud qđ narratũ ẽ de matre
& fr̃ib dñi. hoc continuo gestũ ẽe & eũordinẽ matheũ &iã innar¬
rando teniusse eares insinuat. Quiacũ illic trainsir& itu conexuus
ut dicer& . Illo die exiens iħ sdedomo sedebat secusmare. & congre¬
gate sunt ad eum turbae multae. Cũ enĩ dix in illo die nisi fortediẽ
more scripturaꝵ tempꝰ. signific& satit indicat. ut hoc consequent᷑
gestũ aut nõ multu int̃pomipotuisse madenne quiu & marcus
cũor dinẽ ten&. Lucas cũt postillud qđ narrat dematre & frĩbus
dñi in aliud transiuit. Nec eotran situ conecionẽ aliquã facit qua
huic ordini repugnareuideatur. Om̃iũ gͦ hoꝵ quae matheus cbm̃m
locutũ eẽ narrauit quacũ illo dixer̃ marcꝰ. & lucas nõ habent re¬

Expanded text:
mnis scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert thesauro suo nova et vetera . Post illud quod narratum est de matre et fratribus Domini, hoc continuo gestum esse, et eum ordinem Matthaeum etiam in narrando tenuisse, ea res insinuat, quia cum illinc transiret, ita contexuit ut diceret, In illo die exiens Jesus de domo, sedebat secus mare, et congregatae sunt ad eum turbae multae. Cum enim dicit, In illo die nisi forte dies, more Scripturarum, tempus significet, satis indicat aut hoc consequenter gestum, aut non multa interponi potuisse; maxime quia et Marcus eum ordinem tenet : Lucas autem post illud quod narrat de matre et fratribus Domini, in aliud transit, nec eo transitu connexionem aliquam facit, qua huic ordini repugnare videatur . Omnium ergo horum quae Matthaeus Dominum locutum esse narrauit, quae cum illo dixerunt Marcus et Lucas, non habent re
Abbreviated transcription (Latin):
secutus euangłista ait. Illeaũt uolens seuisti ficare dixit. Et quis ẽ mihi
ꝓdcimus Tunc narytiuit dñs deilo quidescendebat abhierusalẽ in hie¬
ficho & incidit in latrones. Vnde quia & temptans p̃dictus. & duo prȩ
upta ipserespondit. & post amonitionẽ dñ dicentis. hoc fac & iuues. Nõ
bonus commendatur cumdicitur deeo: Illecũt uolensseiustificare. ste
aũt quẽ pariordine. matheus marcusq com memorant tambene cõm̃¬
datus est ut eidicer & dñ s ñõ longe es aregno ꝓbabilius credit᷑. huc aliũ cẽ ñ illuĩ¬

Expanded text:
secutus euangelista ait: ille autem uolens se iustificare dixit: et quis est mihi secutus euangelista ait: ille autem uolens se iustificare dixit: et quis est mihi proximus? tunc dominus nan-auit de illo qui descendebat ab Hierusalem in Hierichum et inciditepta ipse respondit, et post admonitionem Domini dicentis, Hoc fac, et vives, non bonus commendatur cum dicitur de eo, Ille autem volens se justificare; iste autem quem pari ordine Matthaeus Marcusque commemorant, tam bene commendatus est, ut ei diceret Dominus, Non longe es a regno Dei: probabilius creditur hunc alium esse, non illu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓoximiontium sicut teipsum . In his duobus mandatis uniuer salee
pend& & ꝓph&rae. Hoc & marcus com memorat eundem ordinem
seruans. nec moueat quod matheus dicit. temptantẽ fusse illum
a quo dñs int̃rogatus est. lucas aut hoctac&. & infine mar cus ita
concludit quod ei dñs scipient̃ respondenti dixerit. Non longe es arg¬
no dei fierienĩ potest utquamuis temptan f accesserit. dñi tam̃
res ponsione correctus sit autcerte ipsam temptationẽ non accipi¬
tuoñ est quisftacile credileius corde minorabitir: Lucis ũt non hocordine
sd longe alibitale aliquid int̃ponit utrum aut hoc recordetur an alius ille
hccũt & iam recte uidetur alius eẽ. non solum ꝓpt̃ ordinis multã differen¬
tam. sed quia & ic̃ipse dicitur respondisse dño non int̃ roganti. & in sua
responsione commemorasse. duo ista p̃cepta. & cum eidixisset dñs hoc
fac & iuues. utillid facer & quod magnum eẽ in lege ipseresponderat

Expanded text:
sum. in his duobus mandatis uniuersa lex pendet et prophetae. hoc et Marcus commemorat eundem ordinem seruans. nec moueat, quod Mattheus dicit temtantem fuisse illum, a quo dominus interrogatus est, Marcus autem hoc tacet et in fine ita concludit, quod ei dominus sapienter respondenti dixerit: non longe es a regno dei. fieri enim potest, ut, quamuis temtans accesserit, domini tamen responsione correctus sit. aut certe ipsam temtationem non accipitum est: qui facile credit leuis corde minorabitur. Lucas autem non hoc ordine, sed longe alibi tale aliquid interponit. utrum autem hoc recordetur, an alius ille ertum est. hinc autem etiam recte uidetur alius esse, non solum propter ordinis multam differentiam, sed quia etiam ipse dicitur respondisse domino interroganti et in sua responsione commemorasse duo ista praecepta; et cum ei dixisset dominus: hoc fac, et uiues, ut illud faceret quod magnum esse in lege ipse responderat,
Abbreviated transcription (Latin):
sequentir locutũ post int̃rogationẽ suam ipsum sibi quo dd modo respondisse¬
uneam aliis. sed fticile potest intellegi illoꝵ uocẽ it a subiertã ut non inter¬
poner&ur illi dierunt aut illis esponderunt. sedtantum ĩs telleger&:
uit id eo responsionẽ istã dño pocius ad tributam quiacionuerum dixerint
&iam deillis hoc ipse respondit quiueritas est. Sed illud magis moi& quod
lu cas non solum eos hoc respondisse nondicit. haec &iã uerba ipseqͦq
sicut marcus dño adtribuens. Uerum &iam contrariam retulisseres¬
ponsioneem dicentes. absit. itaenĩnarrit. Quid gͦ faci& dñs uinete.¬

Expanded text:
sequenter locutum post interrogationem suam ipsum sibi quodsequenter locutum post interrogationem suam ipsum sibi quodvineam aliis. Sed facile potest intelligi vel illorum vocem ita subjunctam, ut non interponeretur, Illi dixerunt, aut, Illi responderunt, sed tamen intelligeretur; aut ideo responsionem istam domino potius adtributam, quia, cum uerum dixerunt, etiam de illis hoc ipse respondit qui ueritas est. Sed illud magis mouet, quod Lucas non solum eos hoc respondisse non dicit haec etiam uerba ipse quoque sicut Marcus domino adtribuens, uerum etiam contrariam rettulisse responsionem dicentes: absit. ita enim narrat: quid ergo faciet i
Abbreviated transcription (Latin):
usq adillud ubi cut. & quiceriderit suꝑ lapidẽ istum confrĩg&ir. suꝑquemue¬
socetiderit conter& eum. Alarcus & lucas non commemorunt deduobiusistis
silis quibus imperaitim est utirent atq opertrentur iniune cis. & quod post
hoc narrat matheus deuinea quae locataẽ agricolis. quiꝑ secuti sunt seruos
missos adse. & post eadilectum filium occiderunt. & eiecer̃ ex truineã. &iã
illiambo nontacent eodẽ or dinecustodito. id est postea quam debaptismo iohis
introgati sene scire dixerunt. Et responditeis. Nec ego dico uobis inquapo¬
testate hac facio. Nullius hic gͦ repugnantiae quaestionascitur nisi quod mat¬
heus cumditeisse& quod dñs int̃rogauerit iudȩos. Cum uenerit dominis uinece
quid faci& agricolis illis : Illoscũt respondisse subiungit atq dixis se. malos
male ꝑd&. & uineam locabit aliis agricolis quireddãt ei fructũ temporibus
suis. quod marcus non ab ipsis responsum eẽ tommemorat. sed dnm hocaomꝰ¬

Expanded text:
ubi ait: et qui ceciderit super lapidem istum confringetur; super quem uero ceciderit, conteret eum. Marcus et Lucas non commemorant de duobus istis filiis, quibus imperatum est, ut irent adque operarentur hi uinea, sed quod post hoc narrat Mattheus de uinea, quae locata est agricolis, qui persecuti sunt seruos missos ad se et postea dilectum filium occiderunt et eiecerunt extra uineam, etiam illi ambo non tacent eodem ordine custodito, id est posteaquam de baptismo Iohannis interrogati Iudaei se nescire dixerunt et respondit eis: nec ego dico uobis, in qua potestate haec facio. Nullius hic ergo repugnantiae quaestio nascitur, nisi quod Mattheus, cum dixisset quod dominus interrogauerit Iudaeos: cum uenerit dominus uineae, quid faciet agricolis illis? illos respondisse subiungit adque dixisse: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui reddent ei fructum temporibus suis. quod Marcus non ab ipsis responsum esse commemorat, sed dominum hoc con
Abbreviated transcription (Latin):
segͦ facillime credi. Eundem &iam ipsed ñ int̃posuisse sermo¬
nẽ. Aliquas aũt p̃ter misisse sententias qucis matheus posuit
Itẽ alias posuisse quas iste non dix. Quasdam & iã nonis dem
uerbis. custoditatam̃ uertiatis integritate similit̃ exepli casse
losset hoc uitdioci facillime credi nisi mouere qđ matheus in mon¬
tedicit hũc habitum eẽ sermonẽ ad nõ sedentẽ. Lucas aũt inlo¬
ocam pestri adño stante. Haec itaq diuersitas facit uideri aliũ fuisse
illim. alum istum. Quid eñ prohiberet ap̃malibi quadã repetere
que antea iam dixerat. &iterum quaedam ficere quȩ conte iã fece¬
sut Nonsie istos duos sermones quo rum unũ matheus. al terum
lncs inserut longritemporis distantia separirihincprobabiliter
creditur quod & cintea & posteti quaedam similia uł eadẽ ambo
nernanes̃ nom ab surde sentiadtur eorum narrationes : Hcec int̃po¬

Expanded text:
ergo facillime credi eundem etiam ipse domini interposuisse sermoergo facillime credi eundem etiam ipse domini interposuisse sermonem, aliquas autem praetermisisse sententias, quas Mattheus posuit, item alias posuisse, quas iste non dixit, quasdam etiam non isdem uerbis, custodita tamen ueritatis integritate similiter explicasse. Posset hoc, ut dixi, facillime credi, nisi moueret, quod Mattheus in monte dicit hunc habitum esse sermonem a domino sedente, Lucas autem in loco campestri a domino stante. haec itaque diuersitas facit uideri alium fuisse illum, alium istum. quid enim prohiberet Christum alibi quaedam repetere quae antea iam dixerat aut iterum quaedam facere quae ante iam fecerat? non sane istos duos sermones, quorum unum Mattheus, alterum Lucas inseruit, longa temporis distantia separari hinc probabiliter creditur, quod et ante et postea quaedam similia uel eadem ambo narrarunt, ut non absurde sentiatur eorum narrationes haec interpo
Abbreviated transcription (Latin):
genu flexo & dixẽ. Siuis potes memundare. & c&era. De hoc
leꝓso mundato taliu conectĩ ut ipse intellegat̾. quẽ matheus
cõmemorat. Tũc eẽ mundatum quando post illũ ser monẽ
dñs demonte descendit. Sic enĩ matheus. Cum aũt des¬
cendisset demonte secute sunt eum tur bȩ multte Etecce
leꝓsus ueniens adorabat eum dic̃s. Dñe siuis pores me mundare
& cȩtena. Huilepsi &iam lucas meminit nõ sane hoc ordine
sed ut solent p̃t̃missa recordari uł poterius facta poccupari sic̃
diunitus sugerebat. Quce anteci cognita post ea recordando con¬
scriberent: Uerunttm̃ idem lucas sermonẽ & iã ipsed ñs ꝓliceũ
ratione similia sunt ad eetremũ sermonis ipsa conclusio: Pror¬
sus etidẽ repperitur de homine prudente qui aedi ficat suꝑt̾rã:
Et deftolto quice dificat suꝑ arenam. Nisi quodibi flum̃ tãtũ
dieit in lisũ domui. Non & ia pluuiam &uentꝰ sicut matheus : Pos

Expanded text:
genu flexogenu flexoleproso mundato talia connectit, ut ipse intelligatur, quem Matthaeus commemorat tunc esse mundatum, quando post illum sermonem Dominus de monte descendit. Sic enim ait Matthaeus: Cum autem descendisset de monte, secleprosus ueniens adorabat eum dicens: domine, si uis, potes me mundare, et cetera. Huius leprosi etiam Lucas meminit non sane hoc ordine, sed ut solent praetermissa recordari uel posterius facta praeoccupari, sicut diuinitus suggerebantur quae ante cognita postea recordando conscriberent. uerum tamen idem Lucas sermonem etiam ipse domini prolixum ratione similia sunt. et ad extremum sermonis ipsa conclusio prorsus eadem repperitur, de homine prudente, qui aedificat super petram, et de stulto, qui aedificat super harenam, nisi quod ibi flumen tantum dicit inlisum domui, non etiam pluuiam et uentos, sicut Mattheus. posset
Abbreviated transcription (Latin):
intellegimus iã fuisse traditũ iohannẽ. Iudaros uero audisse
qđ plures discipulos facer &. & baptigar&. quam fecerat.¬
& baptizauerat io hannes:
am nunc de illo ser mone ꝓlido quem scđm matheũ in mon¬
te habuit dñs uide amus utrum ei c&eri euangłistae nihl
aduer sariuide antur. Mlarcus quippe nõ eũ cõmemorauit
omnino. nec aliquid eius simileditit. Nisi quas dam sententias
non contextim seð parsim quas dñs locis aliis repetiuit. Reli¬
qͥđ tam̃ locum intextii narrationis suce ubi intellegamus hũc
dictum eẽ ser monẽ. sed abeo p̃t̃missũ Et erat in quið praedicĩs
insinagogis eoꝵ & om̃igalilaa. & daemonia eiciens. in hac p̃¬
dicatione quã dixẽ eũ habuisse in om̃igalilȩa: Intelligitur &i
sermo iste habitꝰ. in monte cuius cõmemorationẽ sticit matheis:
Nam idẽ marcꝰ iti seꝗt. Etuenit ad eum lepsus dep̃canseũ

Expanded text:
intellegimus iam fuisse traditum Iohannem, Iudaeos uero audisse, intellegimus iam fuisse traditum Iohannem, Iudaeos uero audisse, quod plures discipulos faceret et baptizaret, quam fecerat et baptizauerat Iohannes. am nunc de illo sermone prolixo, quem secundum Mattheum in monte habuit dominus, uideamus, utrum ei ceteri euangelistae nihil aduersari uideantur. Marcus quippe non eum commemorauit omnino nec aliquid eius simile dixit nisi quasdam sententias non contextim, sed sparsim, quas dominus locis aliis repetiuit. reliquit tamen locum in textu narrationis suae, ubi intellegamus hunc dictum esse sermonem, sed ab eo praetermissum: et erat, inquit, praedicans in synagogis eorum et omni Galilaea et demonia eiciens. in hac praedicatione, quam dicit eum habuisse in omni Galilaea, intellegitur etiam sermo iste habitus in monte, cuius commemorationem facit Mattheus. namque idem Marcus ita sequitur: et uenit ad eum leprosus deprecans eum et
Abbreviated transcription (Latin):
iolis traditus e&̃ secessit ingalilea. Similit & marcus. Postqua
uũt eraditus est inquid ioł̃ns. uenitiħs ingcilileã. Lucas & i cnihil
quidem dieit detradito iohmnne. Sedtam̃ & ipse postbaptismũ
oosteptationẽ xp̃idicit eumisse ingalilȩã. sicut illiduo. Nãitu
conteit narrationẽ suam & consumatu omnitem ptatione
diabolis recessit abeo uisq adtempus. Et regessus est ibis muirtu¬
te sp̃s ingalilȩã & fama eacut ꝑimiuersã regionẽ de illo. Unde mn¬
telligitur hos tres euangłistas non iohanni euanglistae contrara¬
narrasse sed p̃t̃ misisse primũ dñi ciduentũ ingclilecã post ea¬
quam baptizatus est quando illic iquã conuertit in uinum
Tunc enĩ nõdum erat traditus iołms. Cumuero aduentũ eiusd
nouit iħ̃s quia audier̃ phari sȩi. quiaciħis plures discipulos feicit
& baptizat quam iołns. quãquã iħs non baptit ara sed disci¬
pulieius. Reliquid ud eam & abut iterum ingalilȩam: Tũc gͦ

Expanded text:
eam. similiter et Marcus: posteaquam autem traditus est, inquit, Iohannes, uenit Iesus in Galilaeam. Lucas etiam nihil quidem dicit de tradito Iohanne, sed tamen et ipse post baptismum et temtationem Christi dicit eum isse in Galilaeam, sicut illi duo. nam ita contexit narrationem suam: et consummata omni temtatione diabolus recessit ab illo usque adte in Galilaeam, et fama exiit per universam regionem de illo. Unde intelligitur hos tres evangnarrasse, sed praetermisisse primum domini aduentum in Galilaeam, posteaquam baptizatus est, quando illic aquam conuertit in uinum — tunc enim nondum erat traditus Iohannes —, eum uero aduentum eius nouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quia Iesus plures discipulos facit et baptizat quam Iohannes, quamquam Iesus non baptizaret, sed discipuli eius, reliquit Iudaeam et abiit iterum in Galilaeam. tunc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Hloc & marcus subiungit eundem or dinẽ seruans. sed ipse non dicit
defilio hominis uenturo cum angłissuis. & reddat unicuiq scđmopus
suum. commemorat tamen & icamillud dixisse dñm. Quieni mecon¬
fessus fuerit. & mea uerba. ingenerttione ista adultera & pecearice
& filius hominis confitetur eum cumuenerit ingła sua cum cmngłis sisis.
quod in tellegi potest ad eandem sententiã ꝑtinere quia diait matheus
untreddat unicuiq scđm apussuum. Lucas quoq eadem eodemq ordi¬
nẽ ad nectit. Non multum diuerso uerboꝵ modo eademtam̃ sententiarũ
ueritate simillimus
equitur matheus. amendico uobis. Sint quidam dehistanab¬
qui nonguftabunt mor tẽ donecuideant filium hominis uenientẽ

Expanded text:
hoc et Marcus subiungit eundem ordinem seruans; sed ipse non dicit hoc et Marcus subiungit eundem ordinem seruans; sed ipse non dicit de filio hominis uenturo cum angelis suis, ut reddat unicuique secundum opus suum. commemorat tamen etiam illud dixisse dominum: qui enim me confusus fuerit et mea uerba in generatione ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur eum, cum uenerit in gloria sua cum angelis sanctis. quod intellegi potest ad eandem sententiam pertinere, qua dixit Mattheus, ut reddat unicuique secundum opus suum. Lucas quoque eadem eodemque ordine adnectit non multum diuerso uerborum modo. eadem tamen sententiarum ueritate simillimus. LVI. Sequitur Mattheus: amen dico uobis. sunt quidam de hic stantiqui