comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ : eiꝰdẽq renouationẽ. Quȩ om̃ia qͥdẽ uentura
.eẽ. credendũ. ẽ : sed qͥb modis & qͦ ordine uenianͥ
magis tunc docebit rerũ exꝑientia. quã nunc ad
ꝑfectũ hominũ intelligentia conseqͥualeat. Existi¬
mo tam̃ eo qͦ ame cõmemorata s̃ ordine. eẽ. uenturboe
¶Duo nob̾ ad hoc opus ꝑtinentes reliqͥ s̃ libri: ut ad¬
iuuante dño ꝓmissa cõpleamꝰ. Quoꝵ erit unꝰ de
maloꝵ supplicio: alius defelicitate uistoꝵ. In qͥb
maxime sic̃ dñs donauerit argum̃ta refellentur
humana qͥb cuncta ꝓmissa ac p̃dicta diuina sa¬
pient̃ sibi miseri rodere uident᷑. & salubris fidei
nutrim̃ta uelut falsa & ridenda contemnunt.
Qui uͦ scđm dm̃ sapiunt: omĩa quȩ incredibilia
uidentur hominib & tam̃ scripturis scĩs qͥrũ iã
ueritas multis modis asserta .ẽ. continentur : ma¬
ximũ argumentũ teneant ueracẽ dĩ om̃i poten¬
tiã quẽ certũ habent nullo mͦ meis potuisse men¬

Expanded text:
nem eiusdemque renouationem. Quae omnia quidem uentura esse credendum est; sed quibus modis et quo ordine ueniant, magis tunc docebit rerum experientia, quam nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura. Duo nobis ad hoc opus pertinentes reliqui sunt libri, ut adiuuante Domino promissa conpleamus; quorum erit unus de malorum supplicio, alius de felicitate iustorum; in quibus maxime, sicut Deus donauerit, argumenta refellentur humana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapienter sibi miseri rodere uidentur et salubris fidei nutrimenta uelut falsa et ridenda contemnunt. Qui uero secundum Deum sapiunt, omnia, quae incredibilia uidentur hominibus et tamen scripturis sanctis, quarum iam ueritas multis modis adserta est, continentur, maximum argumentum tenent ueracem Dei omnipotentiam, quem certum habent nullo modo in eis potuisse men
Abbreviated transcription (Latin):
debat᷑. crucifigebat᷑. qͣndo & ipsi discipłi spẽ ꝑ¬
dicłant qͣm in illo siabe iã ceꝑant: qͦd tunc uia
unꝰ latro sꝑauit meruce. nunc sꝑant gentes lon¬
ge lateq diffusȩ Et ne iȩt̃nũ moriant᷑ : ipsa in
qͣ ille mortuus ÷ cruce signant᷑. Nullus gͥ uel
litteris p̃nuntiat᷑ nouissimũ futurũ. eẽ. uidiciũ.
nisi qͥ eisdẽ lit teris nescio qͣ in credibili animosi¬
tate seu cȩcitate ñ credit. qͦȩ iã ueritatẽ suã or¬
bi demonstrauere t̾rarũ. In illo itaq uidicio uel
circa illud iudiciũ has res dicimꝰ. eẽ. uenturas:
heliã thesbiten. fidẽ udȩorũ. anti xp̃m ꝑsecutu

Expanded text:
discipuli spem perdiderant, quam in illo habere iam coeperant? Quod tunc uix unus latro sperauit in cruce, nunc . sperant gentes longe lateque diffusae, et ne in aeternum moriantur, ipsa in qua ille mortuus est cruce signantur. Nullus igitur uel litteris praenuntiatur, nouissimum futurum esse iudicium, nisi qui eisdem litteris nescio qua incredibili animositate seu caecitate non credit, quae iam ueritatem suam orbi demonstrauere terrarum. In illo itaque iudicio uel circa illud iudicium has res didicimus esse uenturas, Heliam Thesbiten, fidem Iudaeorum, Antichristu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ : nec audit᷑ ÷ qͣndo qͥdẽ ab eis qͥ foris ab eiꝰ corpore
p̃cisi s̃ ñ illi obȩdit̾. Ipsosq suos ꝑsecutores uideos qͥ
calamo qͣs sato ꝑdita integritate & lino fumiganti
amisso lumine cõparati st̃. ñ contriuit ñ extinx̃. quia¬
ꝑeꝑcit eis qͥ ñ dũ uenerat eos uidicare. sed uidicari
ab eis. In ueritate sane ꝓtulit iudiciũ: p̃dicens eis
qͣndo pumendi. eẽnt sunsua malignitate ꝑsiste¬
rent Refiusit in monte facies eiꝰ: in orbe fama eiꝰ Nec
confractꝰ siue contritꝰ.e: qͥa neq in se neq ineccłia
sua ut . eẽ desisteret ꝑsȩcutorib cessit. Et idõ ñ ÷ facꝰ¬
tũ nec fiet qd mimici dixer̃ uel dicunt. Qndomori

Expanded text:
ejus, nec auditur; quandoquidem ab eis qui foris ab ejus corpore ejus, nec auditur; quandoquidem ab eis qui foris ab ejus corpore praecisi sunt, non illi obeditur: ipsosque suos persecutores Judaeos, qui calamo quassato perdita integritate, et lino fumanti amisso lumine comparati spepercit eis, qui nondum uenerat eos iudicare, sed iudicari ab eis. In ueritate sane protulit iudicium praedicens eis, quando puniendi essent, si in sua malignitate persisterent. Refulsit in monte facies eius, in orbe fama eius; nec confractus siue contritus est, quia neque in se neque in ecclesia sua, ut esse desisteret, persecutoribus cessit; et ideo non est factu
Abbreviated transcription (Latin):
manifestabit᷑ homo udicaturꝰ. sic̃ homo ÷ iudica¬
tus . Q. s ⁊ enĩ alius de qͦ itẽ ds̃ loqͥt᷑ ꝑisaiã sub no¬
mine ia cob& isrł decuiꝰ semine corpꝰ accepit : qͦd
ita scriptũ. ẽ. ia cob puer m̃s suscipiã illũ. isrł
electꝰ m̃s. assũpsit eũ anima mea: dedi sp̃m meũ
in illũ iudiciũ gentib ꝓferet: ñ clamabit. neq
cessabit. neq audiet᷑ foris uox eiꝰ : calamũ qͣssatũ
ñ conteret. & linũ fumigans ñ eoctingͣet : sed inue¬
ritate ꝓferet iudiciũ: refulgebit & ñ confringet᷑.
donec ponat in t̾ra iudiciũ. & in nomine eiꝰ gentes
sꝑabunt : in hebreo ñ legit᷑ ia cob& isrł sed ibi le
nere qͣtinꝰ id accipiendũ sit. qͥa scilicet ꝓpt̃ formã
ludiciũ gentib ꝓtulit: qͥa p̃nuntiauit futurũ. qͦd gen¬
tib erat occultũ. Mansueaidine ñclamabit: nec tam̃
in p̃dicanda ueritate cessauit. sed ñ ÷ audita foris uox

Expanded text:
festabitur homo iudicaturus, sicut homo est iudicatus. Quis est enim alius, de quo item Deus loquitur per Esaiam sub nomine Iacob et Israel, de cuius semine corpus accepit? quod ita scriptum est: Iacob puer meus, suscipiam illum; Israel electus meus, adsumsit eum anima mea. Dedi Spiritum meum in illum, iudicium gentibus proferet. Non clamabit neque cessabit neque audietur foris uox eius. Calamum quassatum non conteret et linum fumans non exstinguet; sed in ueritate proferet iudicium. Refulgebit et non confringetur, donec ponat in terra iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. In Hebraeo non legitur Iacob et Israenere quatenus id accipiendum sit, quia scilicet propter formam iudicium gentibus protulit, quia praenuntiauit futurum, quod gentibus erat occultum; mansuetudine non clamauit, nec tamen in praedicanda ueritate cessauit; sed non
Abbreviated transcription (Latin):
rit ipse de cȩlo de qͦ iã uidemꝰ impletũ qͦd hic ulti¬
mũ positũ. ẽ. Et in nomine eiꝰ gentes sꝑabunt. Per
hoc certe qͥd negari ñ potest: etiã illud credatur
qͣd impudent̃ negatꝰ. & senĩ sꝑaret qͦd etiã hi qui
nolunt ad huc crełe in xẽm iã nob̾cũ uident :
& q̃m negare ñ posit̃: dentib suis fremunt & ca¬
bescunt. & s in quã sꝑaret gentes in nomine & ẽi

Expanded text:
rit ipse de coelo. De quo jam videmus impletum, quod hic ultimum positum est: Et in nomine ejus gentes sperabunt. Per hoc certe quod negari non potest, etiam illud credatur quod impudenter negatur. Quis enim speraret, quod etiam hi qui nolunt adhuc credere in Christum, jam nobiscum vident, et quoniam negare non possunt, dentibus suis frendent, et tabescunt? Quis, in
Abbreviated transcription (Latin):
sed lȩtitiã & exultationẽ inuenient in ea. Ecce ego
faciã ierłm exultationẽ & popłm meũ lȩtitiam
& exultabo inierłm & lȩtabor in popło meo: & ultͣ
ñ audiet in illa uox fletꝰ. & cȩt̃a quȩ qͥdẽ ad illos
carnales mille annos referre conantur . Locutio
tellectũ sp̃ualẽ in textio sobria cũ qͦdã utili ac sa¬
lubri labore ꝑueniat. Pigritia uͦ carnalis uel in¬
erudita atq in exercitata tarditas m̃tis contenta
lit terȩ suꝑfitiȩ. nichil putat in teriꝰ reqͥrendũ.
haec de ꝓpħicis uerb̃ quȩ ante istũ locũ scripta
st̃ satis dixerim. In hoc aut̃ loco unde ad illa
digressi sumꝰ cũ dixisset & ossa ur̃a ut herba ex¬
orient᷑ . ut resurrectionẽ carnis qͥdẽ s tam̃ bonoꝵ
se nunc cõmemorare monstraret. ad unac̃. & cog¬
noscet manꝰ dñi colentib eũ. Qͥd ÷ hoc nisi manꝰ
distinguentis cultores suos a contẽptorib suis :

Expanded text:
sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo meo, et ultra non audietur in illa uox fletus. et per alium carnales mille annos referre conantur. Locutiontellectum spiritalem intentio sobria cum quodam utili ac salubri labore perueniat; pigritia uero carnalis uel ineruditae adque inexercitatae tarditas mentis contenta litterae superficie nihil putat interius requirendum. Haec de propheticis uerbis, quae ante istum locum scripta sunt, satis dixerim. In hoc autem loco, unde ad illa digressi sumus, cum dixisset: Et ossa uestra ut herba exorientur, ut resurrectionem carnis quidem, sed tamen bonorum se nunc commemorare monstraret, adiunxit: Et cognoscetur manus Domini colentibus eum. Quid est hoc nisi manus distinguentis cultores suos a contemtoribus suis?
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eras. &d sunt & anteqͣm putrescant omĩa¬
corpora mortuoꝵ: qͣd er̃ & illa si morient᷑ ubicũq
moriant᷑ cũ uita carebunt. quã continuo receptura
st̃. Sic gͦ ibunt int̾rã: qͥa ex uiuis hominib t̃ra eruN.
quẽ ad modũ it incinerẽ qͦd fit cinis. ut inuetusta¬
tẽ qͦd fit uetꝰ ut in testã qͦd fit ex luto testa. & alia
sexcenta sic loqͥm᷑. Qͦ mͦ aut̃ sit futurũ qͦd nunc pro
nr̃ȩ ratiunculȩ uirib ut cũq conicimꝰ: cunc erit po¬
tius ut nosse possimꝰ. Resurrectionẽ mor tuoꝵ futu¬
rã & in carne qͣndo xẽcuenturꝰ ẽ. uiuos uidicatur
& mortuos. oportet si xp̃iani. eẽ uolumꝰ ut creda¬
mꝰ. Sed ñ idõ de hac re inanis. ẽ. fides nr̃a : si qͦẽ ad¬
modũ futurũ sit ꝑfecte cõp̃hende ñ ualemꝰ. Uerũ
iã sic̃ supͣ ꝓmisimꝰ de hoc iudiciodĩ nouissimo etiã
ꝓpħici ueteres : libri qͥd p̃nuntiauerint. qͣntũ sa¬

Expanded text:
sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omsicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omcorpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testsexcenta sic loquimur. Quomodo autem sit futurum quod nunc pro nostrae ratiunculae viribus utcumque conjicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. Resurrectionem qu in carne quando Christus venturus est vivos judicaturus et mortuos oportet, si Christiani esse volumus, ut credamus. Sed non ideo de hac re inanis est fides nostra, si quemadmodum futura sit, perfecte conprehendere non ualemus. Verum iam, sicut supra promisimus, de hoc iudicio Dei nouissimo etiam prophetici ueteres libri quid praenuntiauerint, quantum sa
Abbreviated transcription (Latin):
breuissima ñ tam̃ nulla. Cur aut̃ nob̃ in credibi¬
le uideat᷑ illã multitudinẽ corporũ in aere qͦdã
mͦ seminari. atq ꝓtinꝰ immortalit̃ atq: in cor
ruptibilit̃ reuiuiscere. cũ credamꝰ qͦd idem ipse
apłs aꝑtissime dicit. in ictu oculi futurã resur¬
rectionẽ. & in m̃bra sine fine uictura tanta faci¬
litate tãq in estimabili uelocitate rediturum
antiqͥssimorũ cadauerũ puluerẽ : nec ab illa
sententia qͣ homini dictũ t̾ra es & int̃rã ibis
futuros illos scõs arbitrem immunes si eorũ
morientiũ in t̾rã ñ recedant corpora. s sic̃ in
ipso raptu morient᷑ & resurgent. dũ feruntur
inaera : In t̾rã qͥppe ibis .ẽ. in hoc ibis amissa
anunatꝰ qͦd eras antequã eẽs animatꝰ Terra
qͥppe in sufflauit ds̃ in faciẽ flatũ uitȩ cũ factꝰ
.ẽ. homo in animã uiuentẽ. Tanqͣm diceretur.
Terra es animata qͦd ñ eras : tra eris exanitis

Expanded text:
breuissima, non tamen nulla. Quur autem nobis incredibibreuissima, non tamen nulla. Quur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo semiruptibiliter reuiuescere, cum credamus quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem ? nec ab illa sententia, qua homini dictum est: terra es et in terram ibis, futuros illos sanctos arbitremur immunes, si eorum morientium in terra non reccident corpora, sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum feruin aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa animatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis,
Abbreviated transcription (Latin):
nullã ꝓrsus exꝑiant᷑ mortẽ: siue paululũ more
antur. Sed aliud rurs occurrit qͦd idẽ dix̃ apłs
cũ dȩ resurrectione corporũ ad corinthios loqͦe¬
ret᷑. Om̃s resurgemꝰ : uel sic̃ alii codices habent
om̃s dormiemꝰ. Cũ gͦ nec resurrectio fierinisi
mors p̃cesserit possit. nec dormitionẽ illolocoi
telligere nisi mortẽ. qͦmͦ om̃s uel dormient uel
resurgent. si tam multi qͦs in corpore inuenturꝰ
credidimꝰ in eodẽ raptu de mortalib: corporibus
exituros. & ad eadẽ mox immortali& redituros:
nullas in uerb̾ apłi patiem᷑ angustias. siue ubi
dicit. tu qͦd seminas ñ uiuificat᷑ nisi moriat᷑. siue
ubi dicit om̃s resurgemꝰ uel om̃s dormiemꝰ: qͥa nec
illi ꝑ immortalitatẽ uiuificabunt᷑. nisi qͣm libet
paululũ ante moriant᷑. ac ꝑ hoc & a resurrectio¬
ne ñ er̃ alieniquã dormitione p̃cedent. qͣm uis

Expanded text:
nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: Omnes resurgemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; quia nec illi per inmortalitatem uiuificabuntur, nisi, quamlibet paululum, tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ sic erimꝰ habentes corpora sẽpit̃na. ubicũq
cũ illoserimꝰ ad hunc aut̃ sensũ qͦ estimamꝰ etiã
illos qͦs hic uiuos inuenturꝰ ÷ dñs in ipso paruo
spatio & passuros mortẽ & accepturos immorta¬
litatẽ. ipse apłs nos uidet᷑ urgere ubi dicit. in xio
om̃s uiuificabunt᷑ : cũ alio loco de ipsa loqͥens re¬
surrectione corporũ dicat. Iu qͦd seminas ñ uius¬
ficabit᷑ : nisi moria t̃. & modo gͥ qͦs uiuentes hs
xic in ueniet ꝑ immortalitatẽ in illo uiuificabugs
& siñ moriant᷑. cũ uideamꝰ ꝓpt̃ hoc eẽ dictũ tu
qͦd seminas ñ uiuificat᷑ nisi moriat᷑. Aut si recte
ñ dicimꝰ seminari nisi ea corpora hominũ q̃ mo¬
riendo qͦ qͦmͦ reuertunt᷑ in t̾rã sic̃ sese habet etiã
illa in transgressorẽ patrẽ generis humani di¬
unitꝰ ꝓlata sententia t̾ra es & in t̾rã ibis: faten
nesi ñ teneri qm̃ hi sursũ innubib rapti ñ utiq
seminant᷑. qͥa nec eunt in t̾rã nec redeunt: siue

Expanded text:
a, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urguere ubi dicit: in Christo omnes uiuificabuntur, cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur. quomodo igitur quos uiuentes hic Christus inueniet per immortalitatem in illo uiuificabuntur,  non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? Aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: Terra es, et in terram ibis: fatennesi non teneri; quoniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, siue
Abbreviated transcription (Latin):
tunc secũ uiuebant. trans figurabat apłs nũquã
om̃ino morituri sint. an ipso tẽporis puncto qͦcũ
resurgentib rapient᷑ in nubib: obuiã xp̃o in aera
adimmortalitatẽ ꝑmortẽ mira celeritate tran¬
sibunt. Neq enĩ dicendũ ÷ fieri ñ posse ut dũ ꝑ
aera in sublime portant᷑. in illo spatio & mori¬
ant᷑ & reuiuiscant. Qͦd eñi ait. & ita sẽꝑ cũ dño
erimꝰ : ñ sic accipiendũ ÷ tanquã in aer& nos di

Expanded text:
tunc secum uiuebant transfigurabat apostolus, numquam omnino morituri sint an ipso temporis puncto, quo cum resurgentibus rapientur in nubibus in obuiam Christo in aera, ad immortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. quod enim ait: et ita semper cum domino erimus, non sic accipiendum est, tamqua
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ iudicis saluatoris ñ immerito sꝑat᷑. eẽ. uenturꝰ.
qͥa etiã nunc uiuere ñ immerito credit᷑. Curru nãq
igneo raptꝰ ÷ de reb humanis : qͦd euidentissime scã
scriptura testat᷑. Cũ uenerit gͦ ex ponendo legẽ spũ¬
alit̃ qͣm nc̃ uidȩi carnadit̃ sapiunt:. conuertet cor
patris ad filiũ. id ÷ corpatrũ ad filios. Singularẽ
sensus. ut etiã filii sic intelligant legẽ id ÷ iudȩi

Expanded text:
uentum iudicis saluatoris non immerito speratur esse uenturus, uentum iudicis saluatoris non immerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non immerito crediigneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. cum uenerit ergo expo- nendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios. singularem sensus, ut etiam filii sic intellegant legem, id est Iudaei,
Abbreviated transcription (Latin):
Diceret etiã. Nũ qͥd in uano iustificaui cor meũ. & d
laui int̃ in nocentes manꝰ meas : ut aut̃ solueret hanc
difficillimã quȩstionẽ quȩ fit cũ uident᷑ boni. ẽẽ:
miseri & felices mali: hoc inqͥt labor ẽ. ante me. do¬
nec intrẽ in scũ ariũ dĩ & intelligã in nouissima.
Iudicio qͥppe nouissimo ñ sic erit: sed in aꝑta in iqͦ¬
rũ miseria & aꝑta felicitate iustorũ longe qͥã nc̃
.ẽ. aliud apparebit. Cũ aut̃ ad monuisset ut me¬
minissent legis morsi qm̃ p̃indebat eos multo ad¬
huc tẽpr ñ eã spũalit᷑ sic̃ oportuerat accepturos:
biten anteqͥã ueniat dies dñi magnꝰ & illustris: qͥ
conuertet cor patris ad filiũ. & cor hominis ad ꝓ¬
xinũ suũ. ne forte ueniens ꝑcutiã t̾rã penitꝰ. Per
hunc heliã magnũ mirabilẽq ꝓpħam ex posita
.ẽ in sermonib cordibq fideliũ. Ipse qͥppȩ ante ad¬

Expanded text:
diceret etiam: Numquid uano iustificaui cor meum et diceret etiam: Numquid uano iustificaui cor meum et laui in innocentibus manus meas? Ut autem solueret hanc difficillimam quaestionem, quae fit, cum uidentur boni esse miseri et felices mali: Hoc, inquit, labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei et intellegam in nouissima. Iudicio quMe nouissimo non sic erit; sed in aperta iniquorum miseria et aperta felicitate iustorum longe quam nunc est aliud apparebit. CAPUT minissent legis Moysi, quoniam praevidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter sicut oportuerat accepturos, biten, antequam veniat dies Domini magnus et illustris qui convertet cor patris ad filium, et cor hominis ad roximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita est in sermonibus cordibusque fidelium. ipse quippe ante ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa t̾rena rerũ cȩlestiũ figuras. eẽ. nescientes
in illa murmura corruer̃: ut dicere audent. Uanꝰ
ẽ qͥ seruit dõ. Et qͥd ampliꝰ : qͥa custodiuimꝰ manda¬
ta eiꝰ. & qͥa ambulauimꝰ supplices. ante faciẽ dĩ om̃i¬
potentis & nunc nos beatos dicimꝰ alienos: & edificaÑ
cõpulsus ÷ nouissimũ p̃nuntiare iudiciũ. ubi mali
nec saltim falso sint beati. sed aꝑtissime miserrimi
appareant : & boni nulla tẽporali saltm miseria
laborent. sed clara ac sẽpit̾na beatitudine ꝑfruant᷑.
Dixerant qͥppe istoꝵ talia quędã uerba etiã suꝑius
dicentiũ. om̃is qͥ facit malũ bonus ÷ in conspectudm̃:
& tales ei placent. Ad hȩc inquã contͣ dm̃ murmura
ꝑuener̃ : legẽ morsi accipiendo carnalit᷑. Unde &
suos & effusos gressus suos utiq in lapsũ: qͥa zelaui
in peccatorib pacẽ peccatorũ in tuens: ita ut inter

Expanded text:
promissa terrena rerum caelestium figuras esse nescientes promissa terrena rerum caelestium figuras esse nescientes in illa murmura conruerunt. ut dicere auderent: Vanus est qui seruit Deo, et quid amplius, quia custodiuimus mandata eipotentis? Et nunc nos beatos dicimus alienos, et aedificantur conpulsus est nouissimum praenuntiare iudicium, ubi mali nec saltem falso sint beati. sed apertissime miserrimi appareant, et boni nulla temporali saltem miseria laborent, sed clara ac sempiterna beatitudine perfruantur. Dixerat quippe istorum talia quaedam uerba etiam superius dicentium: Omnis, qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent. Ad haec, inquam, contra Deum murmura peruenerunt legem Moysi accipiendo carnaliter. Unde et suos et effusos gressus suos, utique in lapsum, quia zelauit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens; ita ut inter
Abbreviated transcription (Latin):
dñs om̃ps. Post głam misit me ad gentes quȩ
spoliauer̃ uos: qͥa qͥ tetigerit uos tanquã su
tangat pupillã oculi eiꝰ. Ecce ego inferbi
nisi xxẽm loquentẽ scilicet ouib quȩ perierant do¬
mꝰ isrł : ait nãq: in euangłio. Non sũ missus nisi ad
oues quȩ ꝑier̃ domꝰ isrł. Qs hic cõparauit pupille
oculi dĩ: ꝓpt̃ ex cellentis simũ dilectionis affectũ.
Ix qͦ genere ouiũ etiã ipsi apłi fuer̃: sed pꝰ głam re¬
surrectionis utiq suȩ qͥȩ antequã fieret ait euange¬
usta. iħc ñdũ erat głificatꝰ etiã suꝑ gentes missus
seruierant qͣndo s̃ gentib subditi. ñ uicissim eodem
mͦ spoliarent᷑. sed ipsi spolia fierent israhelitarũ.
hoc enĩ apłis ꝓmiserat dicens. Paciã uos piscatores
hominũ. Et uni eoꝵ eochociã hões eris capiens. Spo¬
lia gͦ fierent sed in bonũ: tanqͥã erepta uasa illi for¬
ti. sed fortiꝰ alligato. Itẽ ꝑ eundẽ ꝓpħam dñs loqͥens.

Expanded text:
misit me super gentes, quae spoliauerunt uos; quia qui tetigerit uos, quasi qui tangit pupillam oculi eius. Ecce ego inferam nisi Christum loquentem, scilicet ouibus quae perierant domus Israel? Ait namque in euangelio: Non sum missus nisi ad oues quae perierunt domus Israel; quas hic comparauit pupillae oculi Dei propter excellentissimum dilectionis adfectum; ex quo genere ouium etiam ipsi apostoli fuerunt. Sed post gloriam resurrectionis utique suae quae antequam fieret, ait euangelista: Iesus nondum erat glorificatus etiam super gentes missus seruierant, quando sunt gentibus subditi, non uicissim eodem modo spoliarentur, sed ipsi spolia fierent Israelitarum hoc enim apostolis promiserat dicens: Faciam uos piscatores hominum, et uni eolia ergo fierent, sed in bonum, tamquam erepta uasa illi forti, sed fortius adligato. Item per eundem prophetam Dominus loquens:
Abbreviated transcription (Latin):
ficos & suꝑ adulteros. & cȩt̃a. Quib dãnabili¬
bus enumeratis criminib ad didit. qm̃ ego
turũ: qͥa in udicio suo ñ indiget testib eũq uelocẽ
siue qͥa repente uenturꝰ ÷ eritq iudiciũ ipso inopi¬
nato eiꝰ aduentu celerrimũ qͦd tardissimũ uide¬
bat᷑ : siue qͥa ipsas conuincet sine ulla sermonis
plixitate conscientias. Incogitationib enĩ sicut
scriptũ. ẽ. impii in t̾rogatio erit. & a płs. cogitati¬
onib in qͥt accusantib uel etiã excusantib in
in telligendus ÷ uelox. cũ sine mora reuocaturꝰ
.ẽ. in memoriã unde conuincat puniatq consci¬
ex isto ꝓpħa posui ad uidiciũ nouissimũ ꝑtinet.

Expanded text:
ficos et super adulteros. et cetera, quibus damnabilificos et super adulteros. et cetera, quibus damnabilibus enumeratis criminibus addidit: Quoturum, quia in iudicio suo non indiget testibus, eumque uelocem, siue quia repente uenturus est eritque iudicium ipso inopinato eius aduentu celerrimum, quod tardissimum uidebatur, siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim, sicut scriptum est, inpii interrogatio erit; et apostolus: Cogitationibus, inquit, accusantintellegendus est uelox, cum sine mora reuocaturus est in memoriam, unde conuincat puniatque consciex isto propheta posui, ad iudicium nouissimum pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc tam graue malũ deuenimꝰ: ita ꝑ unũ hominẽ
eundẽq uistificantẽ. ad illud bonũ tam sublime
ueniemꝰ. Nec qͥsqͣm se debet abisto ad illũ transisse
confide : nisi cũ ibi fuerit ubi tẽptatio nulla erit.
uariis certaminib quęrit. Hoc aut̃ bellũ nũquam
ullũ. eẽt: si natura humana ꝑliberũ arbitriũ in
rectitudine inqͥ facta ẽ. ꝑstitisset. Nunc uͦ quȩ pa¬
cẽ felix cũ dõ hab̾e noluit: secũ pugnat infelioe.
It cũ sit hoc malũ miserabile : meliꝰ. ẽ. tam̃ quã pͥora
cũ sine ulla conflictione dominant᷑. Melius ÷ in qͣm
bellũ cũ spe pacis ȩt̃nȩ : quã sine ulla libationis co¬
gitatione captiuitas. cupimꝰ qͥdẽ hoc bello carere.
& ad capessendã ordinatissimã pacẽ. ubi firmissi¬
ma stabilitate potiorib inferiora subelunt. igne
diuini amoris accendim̃. Sed si qͦd absit alias tanti

Expanded text:
in hoc tam graue malum deuenimus, ita per unum hominem in hoc tam graue malum deuenimus, ita per unum hominem eundemque Deum iustificantem ad illud bonum tam sublime ueniemus. Nec quisquam se debet ab isto ad illum transisse confidere, nisi cum ibi fuerit, ubi tentatio nulla erit; , multis et uariis certaminibus quaerit. Hoc autem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora m sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris accendimur. Sed si quod absit illius tanti
Abbreviated transcription (Latin):
nimis nefario qd in paradrso ꝑpetratũ .ẽ. factã no¬
bis. eẽ. pęnalẽ totũq qͦd nobiscũ agit᷑ ꝑ testam̃tũ
nouũ ñ ꝑtinere nisi ad noui scłi hereditatẽ nouã.
ut hic pignore accepto illud cuiꝰ hoc pignꝰ. ẽ. suo
tẽpr̃ conseqͣm᷑. Nunc aut̃ ambulemꝰ inspe & ꝓfi¬
cientesneedie indie spũ farta carnis mortificemꝰ
s̃ dĩ sed gr̃a ñ natura. Unicus enĩ natira dĩ filius
ꝓpt̃ nos miscđia factus ẽ hominis filiꝰ: ut nos natu
ra hominis filii. filu dĩ ꝑ illũ gr̃a fieremꝰ. Manetᷤ
qͥppe ille immutabilis. naturã nr̃am in qͣ nos susci¬
peret suscepit a nob̃. & tenax diuinitatis suȩ nr̃ȩ
in firmitatis particeps factꝰ .ẽ. ut nos in meliꝰ cõmu¬
tati qͦd peccatores mortalesq sumꝰ. eiꝰ immortalis
& iusti participatione amittamꝰ & qͦd in natura
nr̃a bonũ fecit impletũ sũmo bono ineiꝰ naturȩ bo¬
nitate seruemꝰ. Sic̃ enĩ ꝑ unũ hominẽ peccantem

Expanded text:
diso perpetratum est, factam nobis esse poenalem totumque, quod nobiscum agitur per testamentum nouum, non pertinere nisi ad noui saeculi hereditatem nouam, ut hic pignore accepto illud cuius hoc pignus est suo tempore consequamur, nunc autem ambulemus in spe et proficientes de die in diem spirsunt Dei , Sed gratia, non natura. Unicus enim natura Dei Filius, propter nos misericordia factus est filius hominis, ut nos natura filii hominis, filii Dei per illum gratia fieremus. Manens quippe ille immutabilis, naturam nostram, in qua nos susciperet, suscepit a nobis; et tenax divinitatis suae, nostrae infirmitatis particeps factus est: ut nos in melius commutati, quod peccatores mortalesque sumus, ejus immortalis et justi particnostra bonum fecit, inpletum summo bono in eius naturae bonitate seruemus. Sicut enim per unum hominem peccantem
Abbreviated transcription (Latin):
appareat : ut qͣndo ñ sic apparet & tam̃ ad illud
qͦd dico euident̃ ostendit. Dñs enĩ ꝑ ꝓpħam. au¬
di me inqͥt iacob& isrłquẽ ego uoco. Ego sum
pͥmꝰ : & ego in sempit̃nũ. Manꝰ mea fundauit
t̃rã: & dextera mea fundauit cȩlũ. Uocabo eos
& stabunt simul: & congregabunt᷑ om̃s & audiet
Qs ei nuntiauit hȩc : diligens te feci uoluntatẽ
tuã suꝑ babrlonẽ : ut auferrẽ sem̃ chaldeorũ.
Et locutꝰ sũ & ego uocaui & ad duxi eũ: & ꝓsꝑam
feci uiã eiꝰ. Accedite ad me & audite hec: ñ a pͥn¬
cipio in abscondito locutꝰ sũ. Qndo fiebant ibierã¬

Expanded text:
appareat, ut et quando non sic apparet et tamen ad illud quod dico euidenter ostendit. Deus enim per prophetam: Audi me, inquit, Iacob et Israel quem ego uoco. Ego sum primus et ego in sempiternum, et manus mea fundauit terram, et dextera mea firmauit caelum. Vocabo eos, et stabunt simul, et congregabuntur omnes et audient. Quis ei nuntiauit haec? Diligens te feci uoluntatem tuam super Babylonem, ut auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego uocaui; adduxi eum et prosperam feci uiam eius. Accedite ad me et audite haec. Non a principio in abscondito locutus su
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ dicunt. eẽ. periturũ: Ecce in litteris pie¬
tatis hebreorũ dr̃ dõ: quẽ confitente tanto phylo¬
sopho etiã ipsa numina ꝑ horrescunt. Oꝑa manuũ
tuarũ st̃ cȩli: ipsi ꝑibunt. Nũ qͥd qͣndo cęli ꝑibunt
mundꝰ cuiꝰ idẽ cȩli suꝑior pars. ẽ. & tutior ñ ꝑibi.
Si hȩc sententia ioui displicet. cuiꝰ ut scribit iste.
philosophus uelut grauioris auctoritatis oracul
in xp̃ianoꝵ credulitate culpat᷑. cur ñ similit̃ sa¬
pientiã tanqͥã stultitiã culpat hebreorũ.
in qͦrũ libris piissimis in uenit᷑ : Porro similla sa¬
pientia quȩ porphyrio tam multũ placet. ut cã de
.ẽ. ista fallatia. ut in fide xpianoꝵ uel int̾̃ cȩt̃a uel p̃
cȩteris hoc detestent᷑ qͦd in ea ꝑiturꝰ credit᷑ mundus :
huiꝰ mundi: legit᷑ mundꝰ transit: legit᷑ cȩlũ & t̃roc
transibunt. Sed puto qͦd p̃terit: transit. Transibunt

Expanded text:
mundum dicunt esse periturum? Ecce in litteris piemundum dicunt esse periturum? Ecce in litteris pietatis Hebraeorum dicitur Deo. quem confitente tanto philosopho etiam ipsa numina perhorrescunt: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. Numquid quando caeli peribunt, mundus, cuius idem caeli superior pars est et tutior, non peribit? Si haec sententia Ioui displicet, cuius, ut scribit iste philosophus, uelut grauioris auctoritatis oraculo in Christianorum credulitate culpatur: quur non similiter sapientiam tamquam stultitiam culpat Hebraeorum, in quorum libris piissimis inuenitur? Porro si in illa sapientia, quae Porphyrio tam multum placet, ut eam deoest ista fallacia, ut in fide Christianorum uel inter cetera uel prae ceteris hoc detestentur, quod in ea periturus creditur mundus, qhuius mundi; legitur: Mundus transit: legitur: Caelum et terra transibunt. Sed puto. quod praeterit, transit, transibunt
Abbreviated transcription (Latin):
multos ꝓ pt̃ ea & abrahȩ dictũ .ẽ. Patrẽ multarũ
gentiũ posui te. Cui tam̃ alio loco in semine inqͥt
tuo benedicent᷑ om̃s gs̃. De tali aut̃ resurrectione
huic qͦq ipsi ꝓpħȩ daniheli paulo pꝰ dr̃. & tu ueni
& reqͥesce. Ad huc enĩ dies in cõpletionẽ consũma¬
tionis. & reqͥesces & resurges in sorte tua in fine
dierũ Multa de iudicio nouis simo dicunt᷑ in psal¬
mis: s eorũ plura transeunt̃ & strictim. Hoc tam̃
qͦd de fine huiꝰ scłi aꝑtissime ibi dictũ.ẽ. neqͦqͣm
silentio p̃teribo. Principio t̃rã tu fundasti dñe : &
oꝑa manuũ tuarũ st̃ cȩli. Ipsi peribunt tu aut̃ ꝑ¬
riũ mutab̃ eos & mutabunt᷑ : tu aut̃ idẽ ipse es &
anni tui ñ defitient. Qͥd ÷ qͦd porphrriꝰ cũ pietatẽ
laudet hebreoꝵ qͣ magnꝰ & uerꝰ & ipsis numinib
terribił ab ipsis colit ds. xp̃ianos obhoc arguit na¬
xime stultitiȩ etiã ex oraculis dõrũ suorũ. qͦd istũ

Expanded text:
multos. Propterea et Abrahae dictum est: Patrem multarum gentium posui te, cui tamen alio loco: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes. De tali autem resurrectione huic quoque ipsi prophetae Danieli paulo post dicitur: Et tu ueni et requiesce; adhuc enim dies in conpletionem consummationis, et requiesces et resurges in sorte tua in fine dierumis, sed eorum plura transeunter et strictim. Hoc tamen quod de fine huius saeculi apertissime ibi dictum est, nequaquam silentio praeteribo. Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. Ipsi peribunt, tu autem p eos, et mutabuntur: tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Quid est quod Porphyrius, cum pietatem laudet Hebraeorum, qua magnus et uerus et ipsis numinibus terribilis ab eis colitur Deus, Christianos ob hoc arguit maximae stultitiae etiam ex oraculis deorum suorum, quod istum
Abbreviated transcription (Latin):
sio sermonis ad angłos facta . ẽ. Congregate illi scõs
eiꝰ ⁊fecto enĩ ꝑ angłicũ ministeriũ restanta per¬
agenda. ẽ. Si aut̃ qͦerimꝰ qͦs iustos congregaturi sint
angłi : qͥ disponunt in qͥt testam̃tũ eiꝰ suꝑ sacrificia :
hoc .ẽ. om̃is uita iustorũ : disponere testam̃tũ dĩ. Su¬
ricordiã uolo quã sacrificiũ. aut si suꝑ sacrificia in
qͥb placet᷑ dõ sic̃ in libro huiꝰ oꝑis.xͦ. me disseru¬
isse reminiscor. In qͥb oꝑib disponunt iusti testa¬
m̃tũ dĩ: qͥa ꝓpt̃ ꝓmissiones q̃ nouo eiꝰ cestamento
continent᷑ hȩc faciunt. Unde congregatis sibi
iustis sius & ad suã dexterã constitutis nouissi¬
mo utiq iudicio dicturꝰ. ẽ. xp̃c. Uenite benedicti
patris mei possidete paratũ uob regnũ a consti¬
tutione mundi. Esuriui enĩ. & dedistis mͥ man

Expanded text:
sio sermonis ad angelos facta est: Congregate illi iustos sio sermonis ad angelos facta est: Congregate illi iustos eius; profecto enim per angelicum ministerium res tanta peragenda est. Si autem quaerimus, quos iustos ei congregaturi sunt angeli: Qui disponunt, inquit, testamentum eius super sacrificia. Haec est omnis uita iustorum: disponere testamentum Dei suricordiam uolo quam sacrificium; aut si super sacrificia inquibus placetur Deo, sicut in libro huius operis decimo me disseruisse reminiscor; in quibus operibus disponunt iusti testamentum Dei, quia propter promissiones, quae nouo eius testamento continentur, haec faciunt. Unde congregatis sibi iustis suis et ad suam dexteram constitutis nouissimo utique iudicio dicturus est Christus: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitut
Abbreviated transcription (Latin):
xło inaera. Nã scđ̾m litterȩ suꝑficiẽ qͦmͦ ad uoca¬
t oelũ sursũ. qͣsi posset. eẽ. nisi sursũ : ad autẽ
ad iunctũ .ẽ. & trã discernere popłm suũ. si tantũ¬
mͦ sub audiat᷑ ad uocabit : id ÷ ad nocabit & t̃rã.
ne subaudiat᷑ sursũ. hunc uidet᷑ hab̾e sensũ scđm
rectã fidẽ. ut cęlũ in telligat᷑ ineis qͥ cũ illo iudicatu¬
ri s̃ : & t̾ra in eis qͥ uidicandi s̃ : ut ad uocabit cęlũ
sursũ ñ intelligamꝰ rapiet in aera sed iniudicarias
eriget sedes. Potest & illud in telligi. ad uocabit
cȩlũ sursũ. ad uocabit angłos in suꝑnis & excel¬
sis locis cũ qͥb descendat ad faciendũ iudiciũ.
Ad uocabit & t̾rã: id ÷ homines utiq int̾ra iudican
cȩlũ sursũ & trã ad uocabit sursũ nichil meliꝰ in¬
telligi existimo qͥã om̃s qͥ rapiunt in obuiã xp̃o in
aera. Sed celũ dictũ ꝓpt̃ animas : trã ꝓpt̃ corpora.
bonos a malis tanqͥã oues ab hedis : De inde conuer¬

Expanded text:
o in aera. Nam secundum litterae superficiem, quo modo aduocatur caelum sursum, quasi possit esse nisi sursum? Quod autem adiunctum est: Et terram discernere populum suum, si tantummodo subaudiatur aduocabit, id est aduocabit et terram, nec subaudiatur sursum, hunc uidetur habere sensum secundum rectam fidem, ut caelum intellegatur in eis, qui cum illo iudicaturi sunt, et terra in eis, qui iudicandi sunt; ut aduocabit caelum sursum non hic intellegamus \'rapiet in aera\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis, cum quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iudicandcaelum sursum, et terram aduocabit sursum: nihil melius intellegi existimo quam omnes qui rapientur in obuiam Christo in aera, sed caelum dictum propter animas, terram propter corpora. bonos a malis, tamquam oues ab haedis? Deinde conuer
Abbreviated transcription (Latin):
annis pͥorib it accedã ad uos inudicio: & ero
testis uelax suꝑ maleficos & suꝑ adulteros. & suꝑ
eos qͥ uirant in nomine meo mendacit᷑ . & qͥ frau¬
dant mercedẽ mercennario. & oppͥmunt ꝑ po¬
tentiã uiduas. & ꝑcutiunt pupillos. & ꝑuer¬
dicta s̃ uidet᷑ euidentiꝰ apparare in illo iudicio
qͣsdã qͦrũdã purgatorias pęnas futuras. Ubi enĩ
dr̃ qͥs sustinebit diẽ introitꝰ eiꝰ. aut qͥs ferre po¬
terit ut aspiciat eũ. qͥa ipse ingredit᷑ qͣsi ignis

Expanded text:
ero testis uelox super maleficos et super adulteros et super eos, qui iurant in nomine meo mendaciter, et qui fraudant mercedem mercennario et obprimunt per potentiam uiduas et percutiunt pupillos et peruerdicta sunt uidetur euidentius apparere in illo iudicio quasdam quorundam purgatorias poenas futuras. Ubi enim dicitur: Quis sustinebit diem introitus eius, aut quis ferre poterit, ut adspiciat eum? Quia ipse ingredit
Abbreviated transcription (Latin):
multi dormientiũ in t̾rȩ aggere exurgent: hi inuitã
ȩt̃nã: & hi moppbriũ. & in confusionẽ ȩt̾̃nã. Et in tel¬
ligentes fulgebunt sic̃ claritas firmam̃ti: & ex iustis
multi sic̃ stellȩ in scła. & ad huc sententiȩ illi ÷ euan¬
głicȩ locus iste simillimꝰ de resurrectione dũ taxit
mortuoꝵ corporũ. Nã qͥ illidicti st̃. eẽ in monum̃tis :
ipsi hic dormientes in t̾rȩ aggere. uel sic̃ alii int̃pre¬
tati s̃ in t̾rȩ puluere. Et sic̃ ibi ꝓcedent dictũ. ẽ: ita
hic ecurgent. Sic̃ ibi qͥ bona fecer̃ in resurrectionẽ
uitȩ : qͥ aut̃ mala eger̃ in resurrectionẽ iudicui :

Expanded text:
multi dormientium de limo terrae exsurgent: hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium et confusionem aeternam. Et intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamentiurgent: hi in vitam multi sicut stellae in saecula et adhuc. Sententiae illi euangelicae est locus iste simillimus de resurrectione dumtaxat corporum mortuorum. Nam qui illic dicti sunt esse in monumentis, ipsi hic dormientes in terrae aggere, uel, sicut alii interpretati sunt, in terrae puluere; et sicut ibi procedent dictum est, ita hic exsurgent; sicut ibi qui bona . fecerunt, in resurrectionem uiiae; qui autem mala egerunt, in re
Abbreviated transcription (Latin):
głia gentiũ. Pilii eoꝵ inhumeris portabunt᷑ : &
suꝑgenua consolabunt᷑. Quẽ ad modũ siquẽ mat̃
consolet᷑. ita ego uos consolabor: & in ierłm conso¬
lamini. Et uidetis & gaudebit corurm̃ : & ossa ur̃a
ut herba ex orient᷑. Et cognoscet᷑ manꝰ dñi colentib¬

Expanded text:
gloriam gentium. Filii eorum super umeros portabuntur et gloriam gentium. Filii eorum super umeros portabuntur et super genua consolabuntur. Quem ad modum si quem mater consoletur, ita ego uos consolabor; et in Hierusalem consolabimini, et uidebitis, et gaudebit cor uestrum et ossa uestra ut herba exorient
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchris & lȩtabunt᷑ om̃s qͥ st̃ suꝑ t̾rã. Ros enĩ
qͥ abste ÷ sanitas . ẽ. illis : t̃ra uͦ impioꝵ cadet.
Totũ illud suꝑuis ad resurrectionẽ ꝑtinet beatoꝵ
tũ. corpora uͦ impiorũ ruina dãnationis excipiet.
lam porro si de bonoꝵ resurrectione qͦd dictũ. ẽ
diligentiꝰ & distinctiꝰ uelimꝰ in tueri. ad pͥmã referen¬
dũ ẽ. qͦd dictũ . ẽ. resurgent mortui : ad scđam uero
qͦd seqͥt᷑. & resurgent qͥ erant insepulchris. lãs& il
los inqͥramꝰ scõs qͦs hic uiuos inuenturꝰ. ẽ dñs: eis:
congruȩ deputabit᷑ qͦd ad uinxit. Et lȩtabunt᷑
Sanitatẽ loco isto immortalitatẽ certissime acci¬
pimꝰ.Ea nãq est plenissima sanitas. quȩ ñ reficit᷑
alim̃tis tanqã cotidianis medicam̃tis. Itẽ de ui¬
dicii die spem pͥus dans bonis : deinde t̾rens ma¬
los idẽ ꝓpħa sic loqͥt᷑. Hȩc dic̃ dñs. Ecce ego decli¬
no in eos ut flum̃ pacis: & ut torrens inundaNs

Expanded text:
s enim, qui abs te est, sanitas illis est; terra uero inpiorum cadet. Totum illud superius ad resurrectionem pertinet beatorutum: \'Corpora uero inpiorum ruina damnationis excipiet.\' Iam porro si de bonorum resurrectione quod dictum est diligentius et distinctius uelimus intueri, ad primam referendum est quod dictum est: Resurgent mortui; ad secundam uero quod sequitur: Et resurgent qui erant in sepulcris. Iam si et illos inquiramus sanctos, quos hic uid adjunxit, Et laetabuntur Sanitatem loco isto, immortalitatem rectissime accipimus. Ea namque est plenissima sanitas, quae non reficitur alimentis tanquam quotidianis medicamentis. Item de judicii die spem plos idem propheta sic loquitur: Haec dicit Dominus: Ecce ego declino in eos ut flumen pacis et ut torrens inundans
Abbreviated transcription (Latin):
rentes eoꝵ fecerint : sic & isti se dolebt̃ fecisse
qͥdã mͦ qͦd fecer̃ illi ex qͥoꝵ stirpe descẽdunt. Q mius
cũ impiis parentib suis: dolebt̃ tam̃ tanqͣm ipsi fece¬
rint qͦd ab illis factũ .ẽ. Nongͣ dolebunt reatucrimi¬
nis sed pietatis affectu Sane ubi dixer̃ laxx int̃p̃tes¬
& aspicient ad me ꝓ eo qͦd in sultauer̃. sic int̃p̃tatũ. ẽ.
ex hebreo. E aspicient ad me quẽ confixcer̃. &ͦ qͥdem
uerbo euidenti xẽc crucifixcꝰ apparet. Sed illa insulta
siom. Nã & de tento & alligato. & adiudicato. & ob¬
ꝓbrio ignominiosȩ uestis induto. & spinis coronato.
& calamo in caput ꝑcusso. & irrident̃ fixis genib
ad orato. & crucẽ suã portanti. & in ligno iã pen¬
denti. utiq insultauer̃. Proinde int̃p̃tationẽ ñ seqͣn¬
tes unã s utrãq uingentes. cũ & insultauer̃ & cori¬
fixer̃ legimꝰ plenius ueritatẽ dñicȩ passionis agnos¬
cimꝰ. Cũ gͦ in ꝓpħicis litteris ad nouis simũ iuidiciũ

Expanded text:
rentes eorum fecerint: sic et isti se dolebunt fecisse quodam modo, quod fecerunt illi, ex quorum stirpe descendunt. Quamuis cum impiis parentibus suis; dolebunt tamen tanquam ipsi fecerint, quod ab illis factum est. Non igitur dolebunt reatu criminis, sed pietatis affectu. Sane ubi dixerunt Sed me pro eo quod insultauerunt, sic interpretatum est ex Hebraeo: Et adspicient ad me, quem confixerunt; quo quidem uerbo euidentius Christus crucifixus apparet. Sed illa insultatsioni. Nam et detento et adligato et adiudicato et obprobrio ignominiosae uestis induto et spinis coronato et calamo in capite percusso et inridenter fixis genibus adorato et crucem suam portanti et in ligno iam pendenti utique insultauerunt. Proinde interpretationem non sequentes unam, sed utramque iungentes, cum et insultauerunt et confixerunt legimus, plenius ueritatem dominicae passionis agnoscimus. Cum ergo in propheticis litteris ad nouissimum iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
ad iungendo atq dicendo. Et aspient ad me ꝓeo qͥd
insultauer̃ & plangent suꝑ eũ planctũ qͣsi suꝑ ca¬
rissimũ siue dilectũ : & dolebunt dolore qͣsi super
unigenitũ. Pȩnitebit qͥppe iudeos indie illa etiã
sione in sultauerint xp̃o cũ ad eũ aspecerint in
sua maiestate uenientẽ. eũ qͣ cognouerint quẽ priꝰ
humilẽ in sius parentib illuser̃: qͥmuis & ipsi pa¬
rentes eoꝵ tantȩ illiꝰ impietatis auctores resur¬
gentes uidebunt eũ. sed puniendi iã ñ ad huc cor¬
rigendi. Non itaq hoc loco ipsi intelligendi sus
ubi dictũ .ẽ. & effundã suꝑ domũ dđ & suꝑ habi¬

Expanded text:
 dicendo: Et adspicient ad me pro eo quod insultauerunt, et plangent super eo planctum quasi super carissimum siue dilectum et dolebunt dolore quasi super unigenitum. Paenitebit quippe Iudaeos in die illa, etiam, quod in eius passione insultauerint Christo, cum ad eum adspexerint in sua maiestate uenientem eumque esse cognouerint, quem prius humilem in suis parentibus inluserunt; quamuis et ipsi parentes eorum tantae illius inpietatis auctores resurgentes uidebunt eum, sed puniendi iam. non adhuc corrigendi. Non itaque hoc loco ipsi intellegendi sunt, ubi dictum est: Et effundam super domum Dauid et super habi
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝓeo qͦd in sultauer̃. & plangent suꝑ eũ planctũ
qͣsi suꝑ carissimũ & dolebunt dolore qͣsi suꝑ unige¬
nitũ Nũ qͥd nisi dĩ ÷ auferre om̃s g̃s in imicas sc̃ȩ ci¬
uitatis ierłm quȩ ueniuint contͣ eã id ÷ contrariȩ
suꝑ habitatores eiꝰdẽ ciuitatis spm̃ gr̃ẽ & miscđiȩ¬

Expanded text:
anctum quasi super carissimum, et dolebunt dolore quasi super unigenitum. Numquid nisi Dei est auferre omnes gentes inimicas sanctae ciuitatis Hierusalem, quae ueniunt contra eam, id est contrariae super habitatores eiusdem ciuitatis spiritum grati
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Nec dubitauit apłs addere ac dicere. Idõmitaet
illis ds̃ oꝑationẽ erroris : ut credant m̃dacio. Ds enĩ
mittet : quia ds̃ diabolũ ista facere ꝑmittet iusto
ipse iudicio. qͣm uis faciat ille iniqͦ malignoq con¬
silio: ut udicent᷑ inqͥt om̃s qͥ ñ credider̃ ueritati
s consenser̃ iniqͥtati. ꝓ inde uidicati seducent᷑ &
seducti uidicabunt᷑ : s uidicati seducent᷑ illis iudi¬
ciis dĩ occulte iustis: & iustȩ occultis: qͥbabinitio
peccata rationalis creaturae nũqͣm iudicare cessa¬
uit. Seducti aut̃ iudicabunt᷑ nouis simo manifestoq
me iudicatũ . S hic apłs tacuit de resurrectione

Expanded text:
rent. Nec dubitauit apostolus addere ac dicere: Ideo mittet rent. Nec dubitauit apostolus addere ac dicere: Ideo mittet illis Deus operationem erroris ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationa- . lis creaturae numquam iudicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestoque me iud
Abbreviated transcription (Latin):
soluet᷑ satanas : & ꝑ illũ anticristũ in om̃i sua uir¬
tute mirabilit̃ qͥdẽ. sed m̃dacit᷑ oꝑabit᷑. Quȩ solet
ambigi utrũ ꝓpt̃ ea dicta sint signa & ꝓdigia m̃¬
dacii: qm̃ mortales sensus ꝑ fantas mata decepturꝰ
.ẽ. ut qͦd ñ facit facere uideat᷑: an qͥa illa ipsa etiã¬
si er̃ uera ꝓligia ad mendaciũ ꝑtrahent creditu¬
ros ñ ea potuisse nisi diuinitꝰ fieri uirtutẽ diabo¬
li nescientes. maxime qͣndo tantã qͣntã nũqͣm ha¬
buit acceꝑit potestatẽ. Ñ enĩ qͣndo ignis decelo ceci¬
dit & tantã familiã cũ tantis gregib pecoꝵ sc̃i iob
uno impetu absũpsit. & turbo irruens. & domũ
deiciens filios eiꝰ occidit. fantasma fuer̃. Qe tam̃
qͥd horũ gͦ dicta sint signa & ꝓdigia m̃dacii: tuno
potiꝰ apparebit Sed ꝓpt̃ qͦd libet hoꝵ dictũ sit sedu¬
cent᷑ eis signis atq ꝓdigus qͥ seduc i merebunt᷑ : ꝓeo
qͦd dilectionem ueritatis in qͥt ñ receper̃ ut salui fie¬

Expanded text:
uetur satanas et per illum Antichristum in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis adque prodigiis. qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis nonreceperunt, ut salui fie
Abbreviated transcription (Latin):
libro reꝑit᷑. tanqͥã mare uitreũ simile crystallo.
S tunc ñ de isto fine scłi loqͥebat᷑ : nec ꝓpriȩ di¬
xisse uidet᷑ mare. sed tanqͥã mare : quã uis & nc̃
sic̃ amat ꝓpħica locutio ꝓprus uerbis transla¬
ta miscere. ac sic qͦdã mͦ uelare qͦd dr̃. potuit
de illo mari dicere & mare iã ñ.ẽ. de qͦ supͣ di¬
xerat & exhibuit mortuos mare qͥ in eo erant
lam tunc enĩ ñ erit hoc scłm uita mortaliũ tur¬
bulentũ & ꝓcellosũ. qͦd maris nomine figura

Expanded text:
libro reperitur: Tamquam mare uitreum simile crystallo. libro reperitur: Tamquam mare uitreum simile crystallo. Sed tunc non de isto fine saeculi loquebatur, nec proprie dixisse uidetur mare, sed tamquam mare. Quamuis et nunc, sicut amat prophetica locutio propriis uerbis translata miscere ac sic quodam modo uelare quod dicitur, potuit de illo mari dicere: Et mare iam non est, de quo supra dixerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant. Iam enim tunc non erit hoc saeculum uita mortalium turbulentum et procellosum, quod maris nomine figura