comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes iã credentes in xp̃m. & quasi suꝑbi ȩ
cupientes contͣ uideos qͥ crucifixerurt
xp̃m. cũ & de ipso popło uenerit alius
paries occurrens in angulo id ÷ in
ipso xp̃o. de diu̾so uenienti parieti
sic eas repͥmit. Si enĩ tu inqͥt ex natu¬
rali incisus oleastro in sertus es in illiꝰ.
noli głari adu̾sus ramos. Nam si głariᷤᷤ:
non tu radicẽ portas. s radix te. Ergo
de radice patriarcharũ dicit fractos
qͦsdã ramos ꝓpt̾ infidelitatẽ. & insertũ
ibi oleastrũ ut eẽt. particeps pingue¬
dinis oliuȩ. id ÷ eccłiã ex gentib ue¬
mentẽ. Et quis inserit oleastrũ in oli¬
ua: Oliua solet in oleastro. oleastrũ in
oliua nunquã uidimꝰ. Nam qͥcqͥs fece¬
rit: ñ ueniet bacas nͥ oleastri. Qđ enĩ
inserit᷑ hoc crescit. & eiꝰ rei fructus
inuenit᷑. Inuenit᷑ ñ radicis fructus
s. surculi. hic ostendens apłs om̃ipo¬
tentia sua dm fecisse. ut oleaster in
radice oliuȩ insereret᷑. & ñ bacas sil¬

Expanded text:
dentes in Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos qui crucifixerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti sic illas reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas sil
Abbreviated transcription (Latin):
quando haberet publice p̾dicari: pͣ¬
nunciauer̃ futura hȩc tẽpora. & ad¬
dũ ipse xp̃c. scđ̾m carnẽ nasciturus.
in radice erat occultꝰ insemine patri¬
archarũ. & quodã tẽpore reuelantꝰ
tanquã fructu apparente. sic̃ scrip¬
tũ .ẽ. floruit uirga de radice iesse.
sic etiã ipsũ nouũ testam̃tũ qđ in xp̃o
est. pͥorib illis tẽporibꝰ occultũ erat.
solis ꝓpħis cognitũ & paucissimis

Expanded text:
quando haberet publice praedicari, prquando haberet publice praedicari, praenuntiaverunt futura haec tempora, et adus ipse secundum carnem nasciturus, in radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum Novum Testamentum, quod in Christo est prioribus illis temporibus occultum erat, solis Prophetis cogni
Abbreviated transcription (Latin):
canticũ. Quid .ẽ. gͦ defecert̃ ymin: De¬
fecert̃ laudes quȩ cantant᷑ in d̾m:
Molestã rẽ. & quasi luctuosam uidet᷑ nun¬
ciare. Qui enĩ cantat laudẽ. ñ solũ lau¬
dat. sed etiã hilarit̃ laudat. Qui cantat
laudẽ. ñ solũ cantat.: s & amat eũ quẽ
cantat. In laude confitentis ÷ p̃dicatio.
in cantico amantis affectio. Defecer̃
Eͦ ymni dauid ait. & addidit filii ies¬
se. Erat enĩ dd̃ rex isrł filiꝰ iesse. tẽpo¬
re quodã ueteris testam̃ti. quo tẽpo¬
re nouũ testam̃tũ occultũ ibi erat.
tanquã fructꝰ in radice. Si enĩ quęras
fructũ in radice ñ inuenis. nec tam̃
inuenis in ramis fructũ nͥ qui de
radice ꝓcessit. Illo gͦ tẽpore popło pͥ¬
mo uenienti ex semine abrahȩ car¬
nalit̃. nã & popłs scds ꝑtinens ad no¬
uũ testam̃tũ. ad sem̃ abrahe ꝑtinet.
s iã spũ alit̾. illi gͦ popło primo ad¬
huc carnali. ubi pauci ꝓpħȩ intelli¬
gebant & qͥd desideraretur adeo. &

Expanded text:
canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum laudat, sed etiam hilariter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo tempore, populo primo venienti ex semine Abrahae carnaliter; nam et populus secundus pertinens ad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯd patͥã suꝑnę ꝓmissionis dei. Et ibi
iã fr̃s in heremo. qͥcqͥd passus . ẽ. ille po¬
płs & qͥc qͥd eis ds largit᷑ ẽ. quecunq illa
flagella fuerant. quęcunq dona: signi¬
ficationes st̃ rerũ quas in hac solitudi¬
ne huiꝰ uitȩ ambulantes in xp̃o. quȩren¬
tes pat̾am. & accipimꝰ ad consolationẽ.
& patim᷑ ad ꝓbationẽ. Non gͦ mirũ. qr¬

Expanded text:
ibi jam, fratres, in eremo quidquid passus est ille populus, et quidquid eis Deus largitus est; quaecumque illa flagella fuerunt, quaecumque dona, significationes sunt rerum quas in hac solitudine hujus vitae, ambulantes in Christo, quaerentes patriam, et accipimus ad consolationem, et patim
Abbreviated transcription (Latin):
referunt᷑. Hoc aut̾ in terra. eẽ. uolu¬
illa conscripta st̃. Unde & ipse ue
nit in terrã. ut ea cuncta firma¬
ret. id÷ in se monstraret impleri.
Oportebat enĩ inqͥt impleri om̾ia.
quę scripta st̃ in lege & ꝓpħis et

Expanded text:
est. Hoc autem in terra esse voluilla conscripti sunt, unde et ipse in terram venit, ut ea cuncta firmaret: id est, in se monstraret impleri. Oportebat enim, inquit, impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et
Abbreviated transcription (Latin):
sus. ẽ. in remisionẽ peccatorũ. Redimet
gͦ ab usuris dimittendo peccata: quȩ de¬
beant ampliora supplicia. Redimet᷑
aut̾ ab iniquitate: ad iuuando ꝑ gr̾am
etiã ad faciendã tꝰticiã. Cadẽ itaq duo
repetita sunt. quȩ supͣ dicta erant. Qd̃
ex iniquitate: ut redimet ad utrunq
subaudiat᷑. Nam parcendo redimet ab
usuris. saluos aut̃ faciendo redimet
ab iiquitate. Ita cũ parcet pauꝑi &
inopi. & animas pauꝑũ saluas faciet.
ex usuris & iniqͥtate redimet animas
eoꝵ. Et honorabile nom̃ eiꝰ corã ipsis.
Dant enĩ honorẽ nomini eiꝰ ꝓ tantis
beneficiis. qui respondent dignũ &
itũ. eẽ grãs agere dño do suo. Uel
qđ habent codices aliqui. & honora¬
bile nom̃ eoꝵ corã ipso. Quia & si
uident᷑ huic scło cõteptibiles xp̃iani:

Expanded text:
sus est in remissionem peccatorum. Redimet sus est in remissionem peccatorum. Redimet ergo ab usuris, remittendo peccata, quae debebant ampliora supplicia: redimet autem ab iniquitate, adjuvando per gratiam etiam ad faciendam justitiam. Eadem itaque duo repetita sunt quae supra dicta erant. Quod Ex iniquitate: ut redimet ad utrumque subandiatur. Nam parcendo redimet ab usuris; salvos autem faciendo redimet ab iniquitate. Ita, cum parcet pauperi et inopi, et animas pauperum salvas faciet; sic ex usuris et iniquitate redimet animas eorum. Et honorabile nomen ejus coram ipsis. Dant enim honorem nomini ejus pro tantis beneficiis, qui respondent dignum et justum esse gratias agere Domino Deo suo. Vel quod habent codices aliqui, Et honorabile nomen eorum coram ipso: quia etsi videntur huic saeculo contemptibiles Christiani,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑũ saluas faciet: utrunq adiutori¬
ũ gr̃ȩ cõmendauit. & qđ ÷ in remis¬
sione peccatoꝵ cũ ait. parcet pauꝑi
saluas faciet. Nemo enĩ sibi .ẽ. idoneus
ad salutẽ. quȩ salus. e̾ ꝑfecta tꝰticia:
nisi di adiuuet gr̃a. Quia plenitudo
legis ñ ÷ nͥ caritas. quȩ ñ a nobis exi¬
stit in nobis. s diffundit᷑ in cordibus
usuris & iniquitate redimet animas
eoꝵ. Quȩ st̃ iste usurȩ nͥ peccata. quȩ
etiã debita nominant᷑. Usuras enĩ ap¬
pellatas puto. qr plus mali inuenitur
in suppliciis. quam cõmissũ. e̾. in pec¬
catis. Nam u̾bi gr̃a. cũ homicida cor¬
pus tantũ hominis ꝑimat. aminȩ aut̃
nocere pͥossit: ipsiꝰ & anima & corpꝰ ꝑdi¬
t᷑ in gehenna. sropt̾ huiꝰ modi contẽpto¬
res presentis precepti. & irrisores fu¬
turi supplicii dictũ ÷ ego uemiens cũ
usuris exigerẽ. Ab his usuris redimun¬
t᷑ animȩ pauꝑũ. sanguine illo qui fu¬

Expanded text:
perum salvas faciet, utrumque adjutoriperum salvas faciet, utrumque adjutorium gratiae commendavit; et quod est in remissionem peccatorum, cum ait, Parcet paupernimas pauperum salvas faciet. Nemo enim sibi est idoneus ad salutem, quae salus est perfecta justitia, nisi Dei adjuvet gratia; quia plenitudo Legis non est nisi charitas, quae non a nobis existit in nobis, sed diffunditur in cordibususuris et iniquitate redimet animas eorum. Quae sunt istae usurae, nisi peccata, quae etiam debita nominantur ? Usuras autem appellatas puto, quia plus mali invenitur in suppliciis, quam commissum est in peccatis. Nam, verbi gratia, cum homicida corpus tantum hominis perimat, animae autem nocere nihil possit; ipsius et anima et corpus perditur in gehenna. Propter hujusmodi contemptores praesentis praecepti, et irrisores futuri supplicii dictum est: Ego veniens, cum usuris exigerem . Ab his usuris redimuntur animae pauperum, sanguine illo qui fu
Abbreviated transcription (Latin):
adorantes eũ. Non enĩ egeni. eẽ. dedi¬
gnant̾ & pauꝑes. id ẽ. humilit̾ pecca¬
ta confitentes. & egentes gła & gr̃a
di: ut eos rex ille filiꝰ regis liberet
a potente. Idẽ qͥppe. ẽ. potens ille qͥ
suꝑiꝰ calũniator. e̾. dictus. quẽ poten¬
tẽ ad homines sibi subdendos. & in
captiuitate retinendos : ñ uirtus
eiꝰ fecit. s humana peccata. Idem ipse
& fortis .e̾. dictꝰ. ideo & hic potens. S
qui humiliauit calũniatorẽ. & in¬
trauit in domũ fortis. ut eo alligato
uasa eiꝰ diriperet: hic liberauit ege¬
nũ a potente. & pauꝑem cui ñ erat
adiutor. Non enĩ hoc efficere potuit.
cata homo tenebat᷑ a diabolo. nunqͥd¬
nã xp̃o qͥ eruit egenũ a potente. pec¬
cata placuerunt: Absit. S parcet
ipse inopi & pauꝑi. id ÷ peccata di¬
mittit humili. & ñ de suis meritis
confidenti. aut de sua uirtute salu¬
tẽ sꝑanti. s indigenti grã saluatoriᷤᷤ
sui. Cũ aut̃ addidit & animas pau¬

Expanded text:
enim egeni esse dedignantur et pauperes, id est humiliter peccata confitentes, et egentes gloria et gratia Dei, ut eos rex ille, filius Regis, liberet a potente. Idem quippe est potens, ille qui superius calumniator est dictus: quem potentem ad homines sibi subdendos et in captivitate retinendos non virtus ejus fecit, sed humana peccata. Idem ipse et fortis est dictus; ideo et hic potens. Sed qui humiliavit calumniatorem, et intravit in domum fortis, ut eo alligato vasa ejus diriperet , hic liberavit egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Non enim hoc efficere potuit vcata homo tenebatur a diabolo, numquidnam Christo qui eruit egenum a potente, peccata placuerunt? Absit: sed, Parcet ipse inopi et pauperi; id est, peccata dimittet humili, et non de suis meritis confidenti, aut de sua virtute salutem speranti, sed indigenti gratia Salvatoris sui. Cum autem addidit, Et animas pau
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ ante fidẽ predestinatꝰ iã do. &
adhuc seruiens demonibꝰ. & diabolo
principi eoꝵ. Ecce popłs subiugatꝰ
egyptiis. seruiens peccatis suis. Non
enĩ nisi ꝑ peccata nr̃a potest dñari
diabolus. Liberat᷑ popłs ab egẏptiis

Expanded text:
 ante fidem praedestinatus jam Deo, et adhuc serviens daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus subjugatus Aegyptiis, serviens peccatis suis; non enim nisi per peccata nostra potest diabolus dominari. Liberatur populus ab Aegypt
Abbreviated transcription (Latin):
rex nr̃. filiꝰ di. s rex dauid filiꝰ iessẽ.
qr gͦ defecturũ erat illud regnũ. ꝑ
qd̾ regnũ acceptũ laudabat᷑ tc̃ deus
a carnalib. hoc solũ enĩ ꝓmagno ha¬
bebant. q liberati erant tẽporalit᷑
abhis a qͥb opprimebant᷑. & euaserant
hostes ꝑsequentes ꝑ mare rubrũ. & du¬
cti erant ꝑ solitudinẽ. & inuenerant
patͥa & regnũ. hi. nc solũ laudabant

Expanded text:
rex noster, Filius Dei, sed rex David, filius Jesse: quia ergo defecturum erat illud regnum, per quod regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant per solitudinem, et invenerant patriam et regnum; hinc sol
Abbreviated transcription (Latin):
ex reuelatione futuroꝵ. Nam qͥd si¬
bi uult fr̃s ut unũ quiddã cõmemo¬
rẽ. qd abrahã mittens seruũ suũ fi¬
delem ad desponsandã uxorẽ unico
filio suo. facit eũ iurare sibi. & in
iuram̃to dic̃ ei. pone matiũ sub femo¬
re meo & iura. Ed erat in femore
brahe. ubi ille manũ iurans posuit:¬

Expanded text:
atione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid erat in femore Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
da ÷.quȩ scłihuiꝰ societatẽ significat.
Non enĩ frustra pͥmꝰ caim condidit
ciuitatẽ. Exaltato itaq fructu xp̃i
suꝑ libanũ id ÷ suꝑ arbores diutur¬
nas. & ligna imputribilia. qr ille fru¬
ctus ȩt̾nus e̾: om̃is claritas hominis
scđm tẽporalẽ scłi celsitudinẽ fȩno¬

Expanded text:
aeculi hujus societatem significat: non enim frustra primus Cain condidit civitatem . Exaltato itaque fructu Christi super Libanum, id est super arbores diuturnas et ligna imputribilia, quia ille fructus aeternus est; omnis claritas hominis secundum temporalem s
Abbreviated transcription (Latin):
Et uiuet & dabit᷑ ei de auro arabiȩ.
Non diceret᷑ & uiuet. de quo enĩ ñ
possit hoc dici qͣntulocunq spacio
tẽporis uiuente in hac t̾ra: nisi illa
uita cõmendaret᷑ in qua iã ñ morit᷑.
& mors ei ultra ñ dominabit᷑. Atq ideo
et uiuet. qͥ cõtẽptꝰ.ẽ. moriens: qm̃ sic̃ aliꝰ

Expanded text:
Et vivet, et dabitur ei de auro Arabiae. Non diceretur, Et vivet, de quo enim non posset dici hoc quantulocumque spatio temporis vivente in hac terra? nisi illa vita commendaretur, in qua jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Atque ideo e
Abbreviated transcription (Latin):
uũ tẽpꝰ st̃ xp̃iani. post ea peribunt. &¬
redibunt idola. Redit qđ erat antea.
Quã diu ert xp̃iani: Usq insenectã et
seniũ. id. ẽ. usq in finẽ scłi. Tu cũ
expectas miser. infidelis. ut transeans
tu ꝑ infidelitatẽ tuam cũ finieris
breuẽ uitã tuã. qua fronte exis ad iu¬
dicẽ. quẽ cũ uiueres blasphemasti.
me. Non quomͦ dicunt inimici mei.
usq ad tempꝰ erit. Ne derelinquas me.
donec annunciẽ brachiũ tuũ genera¬
tioni om̃i suꝑuenturȩ. Brachiũ dñi
xp̃c. Noli gͦ derelinquere me. ñ gau-¬
deant qui dicunt usq ad certũ tẽptis
ext̃ xp̃iani. sint qui annuncient bra¬
chiũ tuũ. Cui : benerationi om̃i suꝑ¬
uenture. Si om̾i generationi suꝑ uen¬

Expanded text:
vum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et vum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant tu per infidelitatem tuam, cum finieris brevem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem cum viveres blasphemasti? me. Non, quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superventurae. Et brachium Domi. Noli ergo derelinquere me; non gaudeant qui dicunt: Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient brachium tuum. Cui? Generationi omni superventurae. Si ergo omni generationi superven
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Grã tua semꝑ ꝑseueret mecũ.
hoc diceret etiã unꝰ homo. cu. ille. ego.
Quia uͦ uox ista uniꝰ cuiꝰdã magni ho¬
minis est hoc est ipsius unitatis.
eccłiȩ. Quando uenit xp̃c. mortuus¬
ẽ. crucifixus e̾. resurrex̃. uocauit gen
tes. ceꝑunt conu̾ti. facti st̃ martrreᷤ
fortes in xp̃o. fusus.e̾ sanguis fideł.
surrexit seges eccłiȩ. Hȩc iuuentus.
Progredientibꝰ aut̃ tẽporibꝰ confitea¬
tꝰ ȩccłia et dicat. Usq nc̃ annunciabo
mirabilia tua. Non tantũ inui¬
uentute. quando paulus. quando
petrus. qͣndo p̾mi apłi nunciauer̃.
Procedente etiam ętate. ego ipse. id ẽ.
unitas tua. membra tua. corpꝰ tuũ.
annunciabo mirabilia tua. Quid pꝰea:
Et usq in senectã & seniũ. Annuncia¬
bo mirabilia tua. Usq infinẽ scłi erit
hic eccłia. Si enĩ ñ hic futura est usq
scripturis: Quia futuri erant inimi
ci xp̃iane fidei. qui dicerent. Ad par¬

Expanded text:
mei: gratia tua semper perseveret mecum. mei: gratia tua semper perseveret mecum. Hoc diceret etiam unus homo, tu, ille, ego: quia vero vox ista unius cujusdam magni hominis est, hoc est ipsius unitatis; Ecclesiae. Quando venit Christus, crucifixustes; coeperunt converti, facti sunt martyres fortes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges Ecclesiae: haec juventus. Progredientibus autem temporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in juventute, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, ego ipse, id est unitas tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo mirabilia tua: usque in finem saeculi erit hic Ecclesia. Si enim non hic futura est usqueScripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad par
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a p̾terita. et innouat quodãmͦ ui¬
tã nr̃am : dicimꝰ ei. D̾s docuisti me
ex iuuentute mea. Quia uͦ ñ recedit
ab eis qͦs suscitat. ne cũ recesserit mo¬
riant᷑: dicimꝰ ei. E usq nc̃ annuncia¬
bo mirabilia tua. Quia cũ mecũ es
uiuo. & animȩ meȩ uita tu es: quȩ
moriet᷑ si dimitat᷑ ÷ͥ. Ergo dũ ad est
Et usq insenectã et seniũ. Duo ista no¬
mina senectuͭ ᷤᷤ st̃. et discernuntur
a grecis. Grauitas enĩ post iuuentu¬
tẽ. aliud nom̃ ht̃ apud grecos. & pꝰ
ipsã grauitatẽ ueniens ultima ȩtas.
lingua duũ istorũ nominũ distin¬
ctio defecit. de senectute ambo st̃
posita. senecta et seniũ. Scitis autẽ
duas. eẽ. ȩtates. Docusti me grãm
tuã a iuuentute mea. & usq nc̃ post
iuuentutẽ meã annunciabo mira¬
bilia tua. qr mecũ es ut ñ moriar᷑
qr uenisti ut surgã. & usq in senectã
et seniũ. id ÷ usq ad ultimũ meũ nisi
mecũ fueris: ñ erit aliquid meriti

Expanded text:
nostra praeterita, et innovat quodammodo vitam nostram, dicimus ei: Deus, docuisti me ex juventute mea. Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, ne cum recesserit moriantur, dicimus ei: Et usque nunc annuntiabo mirabilia tua; quia cum mecum es vivo, et animae meae vita tu es, quae morietur si dimittatur sibi. Ergo dum adest Et usque in senectam et senium. Duo ista nomina senectutis sunt, et discernuntur a Graecis. Gravitas enim post juventutem aliud nomen habet apud Graecos, et post ipsam gravitatem veniens ultima aetas alilingua duorum istorum nominum distinctio deficit, de senectute ambo sunt posita, senecta et senium: scitis autem esse duas aetates. Docuisti me gratiam tuam a juventute mea; et usque nunc, post juventutem meam, annuntiabo mirabilia tua, quia mecum es ut non moriar, qui venisti ut surgam; et usque in senectam et senium, id est usque ad ultimum meum, nisi mecum fueris, non erit aliquid meriti
Abbreviated transcription (Latin):
uiã significauit dicens. guttȩ stillan¬
tes ñ iã suꝑ uellus s suꝑ terrã. Quid
.c̾. enĩ aliud pluuia. quã gutte stillan¬
tes. Ideo aut̃ illã gentẽ uelleris no¬
mine significari puto: uel qr expoli¬
mda fuerat auctoritate doctrine
sic̃ ouis expoliat᷑ uellere. uel qr in
abdito eandẽ pluuiã detinebat. quã
nolebat p̃putio p̃dicari. id ÷ in cirtun¬
cisis gentibꝰ reuelare. Oriet᷑ in diebꝰ¬

Expanded text:
icens, Guttae stillantes; non jam super vellus, sed super terram. Quid est enim aliud pluvia quam guttae stillantes? Ideo autem illam gentem velleris nomine significari puto, vel quia exspolianda fuerat auctoritate doctrinae, sicut ovis exspoliatur vellere; vel quia in abdito eamdem pluviam detinebat, quam nolebat praeputio praedicari, id est, incircumcisis gentibus revelari.
Abbreviated transcription (Latin):
sitorẽ s contẽplatorẽ desiderat. im¬
mo non solũ lȩtantiũ fideliũ sed
etiã infideliũ gementiũ infertur
aspectibꝰ. nͥ qđ fortasse quȩrendum
.ẽ. qͥd dictũ sit. dona adducent. Ca
qͥppe adduci solent: quȩ ambulare
possunt. Nunqͥdnã gͦ de immolan¬
dis uictimis dici potuit: Ab sit. ut
talis oriat᷑ in diebꝰ eiꝰ iꝰticia. S ista
na adduxerint: ñ scientes qͥd facerefs.
poneret causas cur ei tantꝰ honor de¬
ferret᷑ a regibꝰ. eiq seruiret᷑ ab om̾ibꝰ
gentibꝰ. q̃m liberauit inquit egenũ
a potente. et pauꝑem cui ñ erat ad¬
uitor. Iste egenꝰ & pauꝑ. popłs ÷ creden¬

Expanded text:
rem, sed contemplatorem desiderat; imo non solum laetantium fidelium, sed etiam infidelium gementium infertur aspectibus: nisi fortasse quaerendum est quid dictum sit, dona adducent. Ea quippe adduci solent, quae ambulare possunt. Numquidnam ergo de immolandis victimis dici potuit? Absit ut talis oriatur in diebus ejus justitia. Sed ista na adduxerint, non scientes quid facerent poneret causas cur ei tantus honor deferretur a regibus, eique serviretur ab omnibus gentibus: Quia liberavit, inquit, egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Iste egenus et pauper, populus e
Abbreviated transcription (Latin):
calũniatore. sedet ad dexterã patriᷤ
hoc sit ꝑmanere cũ sole. Splendor
enĩ ȩterne głȩ intelligit᷑ filiꝰ. tanꝙͣ
sol sit pater. & splendor eiꝰ filiꝰ eius.
s sic̃ ista dici possunt de iuisibili
substantia creatoris. ñ sic̃ de ista ui¬
sibili creatura in qua st̃ corpora
quo hȩc similitudo adhibita .ẽ. sic̃
adhibet᷑ etiã de terrestribꝰ petra leo.
agnꝰ. homo habens duos filios & cete¬
ra. Ergo humiliato calũnatore ꝑ¬
manet cũ sole.qr uicto diabolo per
resurrectionẽ. sedet ad dexterã patͥs.
ubi iam ñ morit᷑. & mors ei ultra
ñ dñabit᷑. Et̃ hoc ante lunã tanquã
primogenitꝰ a mortuis. p̾cedens
eccłiam mortaliũ decessione ac suc¬
cessione transeuntẽ. Ipsȩ st̾ genera¬
generationes aut̃ generationũ quibꝰ
generam᷑ immortalit᷑: & hoc ÷ eccłia
quã ille ante cessit. ut maneret ante
lunã pͥmogenitꝰ ex mortius. Sane
int̾prȩtati st̃ ñ generationes. s gene

Expanded text:
et ad dexteram Patris, hoc sit permanere cum sole. Splendor enim aeternae gloriae intelligitur Filius ; tanquam sol sit Pater, et splendor ejus Filius ejus; sed sicut ista dici possunt de invisibili substantia Creatoris: non sicut de ista visibili creatura, in qua sunt corpora quo haec similitudo adhibita est; sicut adhibetur etiam de terrestribus, petra, leo, agnus, homo habens duos filios, et caetera. Ergo humiliato calumniatore permanet cum sole; quia victo diabolo per resurrectionem, sedet ad dexteram Patris , ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Et hoc ante lunam, tanquam primogenitus a mortuis praecedens Ecclesiam, mortalium decessione ac successione transeuntegenerationes autem generationum, quibus regeneramur immortaliter. Et haec est Ecclesia quam ille antecessit, ut permaneret ante lunam, primogenitus ex mortuis. Sane interpretati sunt, non gene
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse circũcisionis ꝓpt̾ ueritatẽ
dĩ: ad confirmandas ꝓmissiors
patrũ. Sic pluuia descendit super
uellus. sicca adhuc area. S qm sequi¬
t᷑. gt̃s autẽ suꝑ miscrłia glorificare
noui seruuiuit michi. in obaũ¬
ditu auris obȩ̨diuit mͥ: uidemꝰ

Expanded text:
se circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Sic pluvia descendit super vellus, sicca adhuc area. Sed quoniam sequitur, Gentes autem super misericordia glorificare novi servivit mihi: in obauditu auris obedivit mihi : videmus
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ appareret elegit. ibi discipłos qͥbꝰ hoc
idem p̾cepit dicens. In uiã gentium
ne abieritis. et in ciuitates samari¬
tanorũ ne introieritis. ite pͥmum
ad oues quȩ ꝑierunt domꝰ isrł. Cũ di¬
cit ite pͥmũ ad illas : ostendit & postea
cũ iã. eẽt. area cõpluenda. ituros
eos etiã ad alias oues. quȩ ñ eẽnt ex
ueteri popło isrł. De quibꝰ dicit.
habeo alias oues quȩ ñ sunt ex hoc

Expanded text:
s quibus hoc idem praecepit, dicens: In viam Gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne introieritis: ite primum ad oves quae perierunt domus Israel . Cum dicit, Ite primum ad illas, ostendit et postea, cum jam esset area compluenda, ituros eos etiam ad alias oves quae non essent ex veteri populo Israel, de quibus dicit: Habeo alias oves quae non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ante solẽ. qd intelligeret᷑ & cũ tẽpo¬
ribꝰ & ante tẽpora. Qđ gͦ tempꝰ ante¬
cedit: ȩt̾nũ. ẽ. & hoc uere habendũ
in pͥncipio erat u̾bũ.S ꝑ lunã signi¬
ficare maluit increm̃ta. defectusq
mortaliũ. Deniq cũ dixisset ante
liiã: uolens quodã mͦ exponere ꝓ qua
re lunã posuerit. generationes in¬
quit generationũ. Tanquã diceret.
Ante lunã. id ÷ ante generationes gẽ¬
nerationũ. quȩ transeunt acessionie¬

Expanded text:
olem; quod intelligeretur, Et cum temporibus, et ante tempora. Quod ergo tempus antecedit, aeternum est: et hoc vere habendum in principio erat Verbum. Sed per lunam significare maluit incrementa defectusque mortalium. Denique cum dixisset, ante lunam; volens quodammodo exponere pro qua re lunam posuerit, generationes, inquit, generationum: tanquam diceret, Ante lunam, id est ante generationes generationum, quae transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguus casus ÷ in greco. & utrũ
genitiuus singularis sit tors geneaᷤ.
id ÷ huiꝰ generationis. an accusati¬
nerationes ñ euident᷑ apparet. nisi
qr merito sensus ille pͣlatus. ẽ: ut tan¬
quã exponendo qđ dixerit lunam.
secutas adiungeret. generationes
factũ .e̾. ꝑ iudicẽ gedeon. de xp̃o id
habere finẽ. Petiit quippe ille signũ
a dño. ut in area positũ solũ uellus
complueret᷑. & sicca ẽẽt area. & rur¬
sũ solũ uellus siccũ. eẽt. & complueret᷑
area. & ita factũ.ẽ. Qđ significauit
tanquã in area in toto orbe t̾rarũ.
siccũ uellus fuisse pͥorẽ popłm isrł.
Idẽ ipse gͦ xp̃c descendit sic̃ pluuia in

Expanded text:
ambiguus est casus in graeco, et utrum genitivus singularis sit τῆς γενεᾶς, id est, hujus generationis, an accusatinerationes, non evidenter apparet; nisi quia merito sensus ille praelatus est, ut tanquam exponendo quid dixerit lunam, secutus adjungeret, generationes factum est per judicem Gedeon, de Christo id habere finem. Petiit quippe ille signum a Domino, ut in area positum solum vellus complueretur, et sicca esset area; et rursum solum vellus siccum esset, et complueretur area; et ita factum est . Quod significavit, tanquam in area in toto orbe terrarum, siccum vellus fuisse priorem populum Israel. Idem ipse ergo Christus descendit sicut pluvia in
Abbreviated transcription (Latin):
qui humiliauit calũmatorẽ. falsa
crimina. iniqͦs iudices. falsos testes.
ut eũ ꝑderet immittentẽ. Et ꝑmane
Qđ si latine uno u̾bo dici posset. cõ¬
ꝑ manebit dicendũ. eẽt. Ideo qr u̾bũ
latine ñ potest dici: ut saltẽ senten¬
tia expͥmeret᷑. dictũ ÷ ꝑmanebit cũ
sole. Hichil. ẽ enĩ aliud cõꝑmanebit
soli: quã ꝑmanebit cũ sole. Quid aut̃
magnũ.e̾ ꝑmanere cũ sole ei ꝑquẽ
facta st̃ om̾ia. & sine quo factũ ÷ nichil

Expanded text:
qui humiliavit calumniatorem, falsa crimina, iniquos judices, falsos testes, ut eum perderent immittentem. 8. vers.αμενεῖ. Quod si latine uno verbo dici posset, compermanebit dicendum esset: ideo quia latine verbum non potest dici; ut saltem sententia exprimeretur, dictum est, permanebit cum sole. Nihil est enim aliud compermanebit soli, quam permanebit cum sole. Quid autem magnum est permanere cum sole ei per quem facta sunt omnia, et sine quo fa
Abbreviated transcription (Latin):
ni usq ad certũ tempꝰ in hoc scło ui¬
cturã. & post ea ñ futurã. s ꝑ manebit
gͦ cũ sole. quã diu sol orit᷑ & occidit.
Hoc ÷ quã diu tẽpora ista uoluunt᷑ ñ
deerit ȩccłia đi. id ⁊ xp̃i corpꝰ in t̾ris.

Expanded text:
ni usque ad certum tempus in hoc seculo uicturam et postea non futuram. Permanebit autem cum sole, quandiu sol oritur et occidit. Hoc est quandiu tempora ista uoluuntur, non deerit ecclesia id est Christi corpus in terris.
Abbreviated transcription (Latin):
Uelut ꝓpħas atq apłos pauꝑes. filios autͥ
eoꝵ. id ÷ qui sub eoꝵ auctoritate ꝓfi¬
iudicabit. Ad hoc enĩ iudicabit ut
in tẽpore nouissimo. Atalibꝰ qͥppe
illi dicit᷑. Ne cõꝑdas cũ impiis animã
meã. Et. Iudica me d̾s & discerne cau¬
sam meã. a gente ñ scã. Consideran¬

Expanded text:
ue Apostolos, pauperes; filios autem eorum, id est, qui sub eorum auctoritate profijudicabit. Ad hoc enim judicabit, ut in tempore novissimo . A talibus quippe illi dieitur, Ne comperdas cum impiis animam meam ; et, Judica me, Deus, et discerne causam mea
Abbreviated transcription (Latin):
ait in sũmis montiũ. Suꝑ ex tolle¬
t᷑ suꝑ libanũ fructus eiꝰ Libanũ
solemꝰ acciꝑe ueluti huiꝰ scłi digni¬
tatẽ. qm̃ mons ÷ libanꝰ ex celsas ar¬
bores habens. & nom̃ ipsũ int̾pretat᷑
tores  om̃ia scłaria culmina con¬
tẽpsert: Si aut̃ in bono accipimꝰ liba¬
nũ. ꝓpt̾ cedros libani quas plantauit.
qͥs aliꝰ fructꝰ intelligendus est qui
super hunc libanũ extollit᷑. nͥ de quo
hoc enĩ & in pͥmo ꝓponit᷑ mimerum
diuinorũ ubi ait. fructus aut̃ spc̃ est
enĩ dictũ ÷ de ciuitate eiꝰ. uel de ciui¬
tate dĩ. s tantũ de ciuitate: in bono
cłia floreant sic̃ fęnũ. s fęnũ fructi¬
ferũ. sicuti .e. frum̃ti. Nam & hoc fe¬
nũ appellat᷑ in scã scriptura. sicut in
genesi iussũ ÷ ꝓducere terrã om̃e lig¬
nũ & ome fenũ. nec adiunctũ. ẽ. om̃e

Expanded text:
letur super Libanum fructus ejus. » Libanum solemus accipere veluti hujus saeculi dignitatem; quoniam mons est Libanus excelsas arbores habens, et nomen ipsum interpretatur tores omnia saecularia culmina contempserunt? Si autem in bono accipimus Libanum, propter cedros Libani quas plantavit ; quis alius fructus intelligendus est, qui super hunc Libanum extollitur, nisi de quo Hoc enim et in primo ponitur munerum divinorum, ubi ait: Fructus autem spiritus est enim dictum est, de civitate ejus, vel de civitate Dei, sed tantum de civitate; in bono  de Ecclesia floreant sicut fenum; sed fenum fructiferum, sicuti est frumenti: nam et hoc fenum appellatur in sancta Scriptura; sicut in Genesi jussum est producere terram omne lignum et omne fenum , nec adjunctum est, omne
Abbreviated transcription (Latin):
tes pacẽ popło. & colles iticiã: ut hoc
mͦ utrisq concordantibꝰ. fiat qđ scrip¬
tũ ÷ iꝰticia & pax osculate sunt se. Qđ̃
uͦ alii codices habent suscipiant mon¬
tes pacẽ popło & colles. utrosq p̾dicato¬
res euangłicȩ pacis intelligendos puto.
siue p̾cellentes. siue subsequentes. In
his aut̃ codicibꝰ illud sequit᷑. Iusticia iu¬
dicabit pauꝑes popłi. S illi magis codi¬
ces approbatur. qui habent qđ supra
exposuimꝰ. suscipiant montes pacẽ po¬
pło. & colles ĩticiã. Aliqui autẽ habeN
popło tuo. aliqui ñ habent tuo: s tan

Expanded text:
hoc modo utrisque concordantibus, fiat quod scriptum est, Justitia et pax osculatae sunt se . Quod vero alii codices habent, Suscipiant montes pacem populo, et colles: utrosque praedicatores evangelicae pacis intelligendos puto; sive praecedentes, sive subsequentes. In his autem codicibus illud sequitur: In justitia judicabit pauperes populi. Sed illi magis codices approbantur, qui habent quod supra exposuimus, Suscipiant montes pacem populo, et colles justitiam. Aliqui autem habent, populo tuo
Abbreviated transcription (Latin):
Colles aut̃ iꝰticiã hoc ÷ obȩdientiã. qđ ÷
in hominibꝰ & in om̃i rationali crea¬
tura om̃is iꝰticiȩ origo atq ꝑfectio:
ita ut duorũ hominũ. id ÷ adam qui
put salutis nr̃e. hȩc cõmendet᷑ magna
distinctio. ꝙr sic̃ ꝑ in obȩdientiã uniꝰ ho¬
minis peccatores constituti sunt mul

Expanded text:
itiam; hoc est obedientiam, quod est in hominibus et in omni rationali creatura omnis justitiae origo atque perfectio; ita ut duorum hominum, id est, Adam qui put salutis nostrae, haec commendetur magna distinctio: quia sicut per inobedientiam unius hominis, peccatores constitu
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus ẽ. aut in nomine pauli
baptizati estis: Ita suscipiant pacẽ po¬
pło dĩ. id ÷ pauꝑibꝰ di. non illis s cum
illis regnare cupientes. Illi quoq non
dicant. ego sũ pauli. ego aut̾ apollo. ego
u cephȩ s om̃s dicant. ego sũ xp̃i. Hȩx¬
nec ȩquare. ita leuare ocłos in montes
unde ueniat auxiliũ sibi: ut tamen
auxiliũ ñ sꝑent a montibꝰ. sed a dño qͥ
fecit cȩlũ et t̾rã. Potest & sic conueni¬
entissime intelligi. suscipiant montes
pacẽ popło: ut pacẽ intelligamꝰ in recon¬
ciliatione. qua do reconciliam᷑. Montes
quippe eã suscipiant popło eiꝰ. Hoc
apłs ita testat᷑. Uetera transiert᷑. ecce
facta sunt noua. Om̾a aut̾ ex deo qui
qͥ mͦ suscipiunt montes pacẽ popło eiꝰ.
Ds enĩ erat in xp̃o mundũ reconcilians
sibi. ũ reputans illis delicta eoꝵ. & po¬
nens in nob̾ u̾bũ reconciliationis. In
qͥbus nͥ in moritibꝰ. qͥ suscipiunt pacẽ po¬

Expanded text:
crucifixus est, aut in nomine Pauli crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant pacem populo Dei, id est, pauperibus Dei; non illis, sed cum illis regnare cupientes. Illi quoque non dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Chnec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino qui fecit coelum et terram . 6. Potest et sic convenientissime intelligi, Suscipiant montes pacem populo, ut pacem intelligamus in reconciliatione qua Deo reconciliamur: montes quippApostolus ita testatur: Vetera transierunt; ecce facta sunt nova: omnia autem ex Deo, quiquomodo suscipiunt montes pacem populo ejus. Deus enim erat in Christo, mundum reconcilians sibi; non reputans illis delicta eorum, et ponens in nobis verbum reconciliationis. In quibus, nisi in montibus qui suscipiunt pacem po
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiant montes iꝰticiã popło. & clles
pacẽ: Utrisq enĩ iͦticia. & iarisq pa
necessaria.ẽ. Et fieri potest. ut alio
nomine pax appellata sit ipsa iꝰticia.
hȩc enĩ uera pax. ñ qualẽ iniusti int̾̃
se faciunt. An potiꝰ cũ distinctione
ñ contẽpnenda. intelligendũ. ẽ. qđ
ait montes pacẽ. & colles iusticiã.
Excellentes qͥppe in ęccłia paci deber
uigilanti intentione consulere.: ñ ꝓpt̃
suos honores suꝑbe agendo scismata
faciant. unitatis cõpage dirupta.
Colles aut̾ ita eos imitando & obȩdien¬
do subsequant᷑. ut eis xp̃m antepo¬
nant: ne maloꝵ montiũ q̃m uiden¬
t᷑ excellere nana auctoritate seducti.
se a xp̃i unitate dirũpant. Ideo dictũ
ẽ. suscipiant montes pacẽ popło. Dicats
quidẽ. imitatores mei estote. sic̃ & ego
xp̃i. s rursus dicant. Licet si nos aũt
angłs de cęlo uob̾ annunciauerit prȩ¬
ter quã qđ accepistis: anathema sit.
Dicant etiã. Nunquid paulus ꝓ uobis

Expanded text:
montes justitiam populo, et colles pacem? Utrisque enim justitia, et utrisque pax necessaria est: et fieri potest ut alio nomine pax ap pellata sit ipsa justitia; haec est enim vera pax, non qualem injusti inter se faciunt. An potius cum distinctione non contemnenda intelligendum est quod ait, Montes pacem, et colles justitiam? Excellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dictum est: Suscipiant montes pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Numquid Paulus pro vobis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s dilectus. hinc gͦ doctrina eiꝰ mei¬
piens & magisterii cęlestis auctoritas
dilatat᷑ usq ad t̾minos orbis terre.
cũ prȩdicat᷑ euangłiũ regni in uniu̾¬
so orbe. intestimoniũ om̃ibꝰ gentib.
ȩthyopes. & inimici eiꝰ t̾rã lingent.
simũ nominaret. quȩ in finib terrȩ
.ẽ. Corã illo ꝓcident dictũ ẽ. ad orabuss
eũ. Et qͣm scismata futura erant ꝑdi
u̾sa t̾rarũ loca. quȩ inuiderent ȩccłiȩ
catholicȩ toto t̾rarũ orbe diffusȩ. eadẽ
porro scismata ꝑ hominũ nomina se
fuerant diuisura. & homines aman
dixisset. corã illo decident ethyopes.
adiunxit. & inimici eiꝰ terrã lingent.
Id ÷ homines amabunt. ut inuideant
głȩ. xp̃i cui dictũ est. exaltare super
cȩlos ds. & suꝑ omnẽ terrã gła tua.
homo qͥppe audire meruit t̾ra es. et
in terrã ibis. hanc t̾rã lingendo id ÷
taliũ auctoritate uaniloqua delecta¬
ti eos amando & suauissimos haben¬

Expanded text:
meus dilectus . Hinc ergo doctrina ejus incimeus dilectus . Hinc ergo doctrina ejus incipiens et magisterii coelestis auctoritas, dilatatur usque ad terminos orbis terrae, cum praedicatur Evangelium regni in universo orbe, in testimonium omAethiopes, et inimici ejus terram lingent. simum nominaret, quae in finibus terrae est. Coram illo procident, dictum est, adorabunt eum. Et quia schismata futura erant per diversa terrarum loca, quae inviderent Ecclesiae catholicae toto terrarum orbe diffusae; eadem porro schismata per hominum nomina se fuerant divisura, et, homines amanddixisset, Coram illo decident Aethiopes; adjunxit, et inimici ejus terram lingent; id est, homines amabunt, ut invideant gloriae Christi, cui dictum est, Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Homo quippe audire meruit: Terra es, et in terram ibis . Hanc terram lingendo, id est, talium auctoritate vaniloqua delectati, eos amando, et in suavissimos haben
Abbreviated transcription (Latin):
di in iudicio. & eo iudicio discernet ã
diuitibꝰ eoꝵ pauꝑes suos. s quos pauꝑta¬
te sua facit diuites suos. Clamat ei qͥppe
popłs pauꝑ. Iudica me d̾s & discerne cau¬
sam meã de gente ñ scã. Qd̃ aut̃ mutato¬

Expanded text:
Dei in judicio: et eo judicio discernet a Dei in judicio: et eo judicio discernet a divitibus eorum pauperes suos; sed quos paupertate sua fecit divites suos. Clamat ei quippe populus pauper: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . 4. Quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
didero corpꝰ meũ ut ardeã. caritatẽ
autẽ ñ habeã: nichil mͥ ꝓdest. Tan¬
quã si diceret. Si distribuero om̃ia mea
pauꝑibꝰ. & pauꝑ dĩ ñ fuero: nichil mͥ
ꝓdest. Caritas enĩ ñ inflatur. Nec ÷
uera di caritas in eo. qͥ in gratꝰ ÷ scõ¬
spũi eiꝰ. ꝑ quẽ diffundit᷑ in cordibꝰ nr̃iᷤ
caritas eiꝰ. Et ideo tales ñ ꝑtinent ad po¬
di dicunt. Nos autẽ non sp̃m huius
mundi accepimꝰ. s sp̃m̃ qͥ ex do est.
ut sciamꝰ quȩ a deo donata ft̃ nobis.
Nã cũ & in isto psalmo ꝓpt̾ suscepti ho¬
minis sacram̃tũ. quo u̾bũ caro factũ
.e̾. dicat᷑ do patri regi. iusticiã tuã da
filio regis: nolunt isti sibi dari iꝰticiã.
s a se ipsis eã habere confidunt. Igno¬
rantes enĩ di iꝰticiã & suã uolentes con¬
stituere: i̾ticiȩ di ñ st̾ subiecti. Non st̃
itaq ut dixi pauꝑes di s diuites sui:¬
qr ñ st̾ humiles s suꝑbi. Ueniet uͦ ille
iudicare popłm di in iꝰticia. & pauꝑes

Expanded text:
didero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest. Tanquam si diceret: Si distribuero omnia mea pauperibus, et pauper Dei non fuero, nihil mihi prodest. Charitas enim non inflatur ; nec est vera Dei charitas in eo qui ingratusper quem diffunditur in cordibus nostris charitas ejus . Et ideo tales non pertinent ad poDei dicunt: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Nam cum et in isto psalmo, propter suscepti hominis sacramentum quo Verbum caro factum est , dicatur Deo Patri regi, Justitiam tuam da filio regis; nolunt isti sibi dari justitiam, sed a semetipsis eam habere confidunt. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Non sunt itaquumiles, sed superbi. Veniet vero ille judicare populum Dei in justitia, et pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã posuit. deinde iudiciũ. dicens.
tuos in udicio: magis ostendit iudi¬
ciũ se appellasse iꝰticiã. nichil int̾eẽ
demonstrans. quo ordine ponat᷑ cum
idẽ significat. Solet enĩ iudiciũ pra¬
uel iniustã dicere ñ solemꝰ. Si enĩ praua
et iniusta erit: nec iusticia iã dicenda
.ẽ. ꝓ inde ponendo iudiciũ. atq id tͥticie
nomine repetendo. uel ponendo iusticiã
et eã iudicii nomine repetendo: satis
edocet ꝓpriȩ se appellasse iudiciũ. qđ
ꝓ ĩticia poni solet. id ÷ qđ in male iudi¬
cando intelligi ñ potest. Ubi enĩ dñs
dicit. nolite iudicare ꝑsonalit̾. s rectũ
iudiciũ iudicate: ostendit. eẽ. prauũ
posse iudiciũ. cũ dicit. rectũ iudicium
iudicate. Deinq illud uetat. hoc p̃cipit.
Cũ uͦ sine ulla adiectione dic̃ iudiciũ:
continuo uult iꝰtũ intelligi. sicut :

Expanded text:
ustitiam posuit, deinde judicium, dicens, tuos in judicio; magis ostendit judicium se appellasse justitiam, nihil interesse demonstrans quo ordine ponatur, cum idem significet. Solet enim dici judicium pravel injustam dicere non solemus. Si enim prava, et injusta erit; nec justitia jam dicenda est. Proinde ponendo judicium, atque justitiae nomine repetendo; vel ponendo justitiam, et eam judicii nomine repetendo, satis edocet proprie se appellare judicium quod pro justitia poni solet, id est, quod in male judicando intelligi non potest. Ubi enim Dominus dicit, Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate , ostendit esse posse pravum judicium, cum dicit, Rectum judicium judicate: denique illud vetat; hoc praecipit. Cum vero sine ulla adjectione dicit judicium, c
Abbreviated transcription (Latin):
& paupes tuos in iudicio. Rex pater
regi filio. ad quã rem dedit iudiciũ
suũ. & i̾ticiã suã. satis ostendit᷑ cũ di¬
cit. Iudicare popłm tuũ in iusticia.
Id÷ ad iudicandũ popłm tuũ. T̃alis
locutio ÷ apud salomonẽ. duerbia
salomonis filii dauid. scire sapien¬
tiã & disciplinã. hoc ÷ ꝓ u̾bia salomo¬
nis. ad sciendã sapientiã & disciplinã.
ta & iudiciũ tuũ da udicare popłm tuũ.
id÷ uidiciũ tuũ da ad iudicandũ
popłm tuũ. ĩ autẽ ait pͥus popłm
tuũ hoc ait posteriꝰ pauꝑes tuos. &
qł ait pꝰ in iꝰticia. hoc posteriꝰ in uidi¬
cio: more illo repetionis. Ubi sane de¬
monstrat popłm d̾i pauꝑẽ. eẽ. debere.
ia ẽ ñ suꝑbũ. s humilẽ. Beati enĩ pau

Expanded text:
et pauperes tuos in judicio. Rex Pater et pauperes tuos in judicio. Rex Pater regi Filio ad quam rem dedit judicium suum et justitiam suam satis ostenditur, cum dicit, Judicare populum tuum in justitia, id est, ad judicandum populum tuum. Talis locutio est apud Salomonem: Proverbia Salomonis, filii David, scire sapientiam et disciplinam ; hoc est, Proverbia Salomonis, ad sciendam sapientiam et disciplinam. Ita, judicium tuum da, judicare populum tuum; id est, judicium tuum da, ad judicandum populum tuum. Quod autem ait prius, populum tuum; hoc ait posterius, pauperes tuos: et quod ait prius, in justitia; hoc posterius, in judicio; more illo repetitionis. Ubi sane demonstrat populum Dei pauperem esse debere, id est, non superbum, sed humilem. Beati enim pau
Abbreviated transcription (Latin):
s iudiciũ tuũ regida. & sticiã
Ituã filio regił. Dnis ipse ine¬
uangłio dic̃. Pat̃ ñ iudicat quẽ quã.
s orñe iudiciũ dedit filio. hoc ÷ gͦ.
ãs iudiciũ tuũ regi da. Qui rex etiã
filio suo. More aut̃ scͥpturȩ idẽ re¬
pent᷑. Nam qđ dix̃ iudiciũ tuũ.
ioc alit̃ dixit iꝰticiã tuã. Et qđ dix̃
regi: hoc alit̃ dix filio regis. Sic̃ ⁊ illud.
Qui habitat in celis irridebit eos. & dñs
eos: hoc ÷ subsannabit eos. Et cęli enar¬
rant głam di: & oꝑa manuũ eiꝰ annun¬
ciat firmam̃tũ. Celi repetiti st̃ in no¬
mine firmamenti. & qđ dictũ ÷ głam¬
cũ repetitũ ÷ oꝑa manuũ eiꝰ. Et qđ di¬
ctũ ÷ enarrant.: repetitũ .e. annun¬
ciant. Iste aut̃ repetitiones multũ
eloqͥa diuina cõmendant. siue eadẽ
u̾ba. siue aliis u̾bis eadẽ sententia
repetat᷑. Et maxime repperiunt᷑ in
psalmis. & in eo genere sermonis quo
animi ÷ mouendus affectꝰ. Deinde se¬
quit᷑. Iudicare popłm tuũ iun iꝰticia.

Expanded text:
iam tuam filio regis. Dominus ipse in Evangelio dicit, Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio : hoc est ergo, Deus, judicium tuum regi da. Qui rex etiam filio suo . More autem Scripturae idem repetitur. Nam quod dixit, judicium tuum; hoc aliter dixit: justitiam tuam: et quod dixit, regi; hoc aliter dixit, filio regis; sicut est illud. Qui habitat in coelis, irridebit eos, et Dominus eos; hoc est, subsannabit eos. Et, Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Coeli repetiti sunt nomine firmamenti: et quod dictum  repetitum est, opera manuum ejus: et quod dictum est, enarrant; repetitum est, annuntiat. Istae autem repetitiones multum eloquia divina commendant; sive eadem verba, sive aliis verbis eadem sententia repetatur: et maxime reperiuntur in Psalmis; et in eo genere sermonis quo animi est movendus affectus. 3. Deinde sequitur: Judicare populum tuum in justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
meã relinquo uob̃. & multis aliis
testimoniis dñs xp̃c pacificus. eẽ.
monstrat᷑. ñ scđ̾m pace̾ quã nouit
ũ uerũ. pacẽ suꝑ pacẽ. cũ scilicet paci
reconciliatioris. addit᷑ pax immor¬
talitatis. Nam post om̃ia reddita
que ꝓmisit ds. nouissimã pacẽ nos
expectare debere qua cũ dõ uiuamꝰ
quando nouissima inimica destru¬
et᷑ mors. Et inquo erit hoc nͥ in
pacifico illo reconciliatore nr̃o.
Sicut enĩ in adã om̃s moriunt᷑: sic

Expanded text:
. Et multis aliis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monstratur: non secundum pacem quam novit um verum, pacem super pacem ; cum scilicet paci reconciliationis additur pax immortalitatis. Nam post omnia reddita quae promisit Deus, novissimam pacem nos exspectare debere, qua cum Deo vivamus quando novissima inimica destruetur mors. Et in quo erit hoc, nisi in pacifico illo reconciliatore nostro? Sicut enim in Adam omnes moriuntur; sic
Abbreviated transcription (Latin):
a uita iꝰticie. Ecce soluit p̾ceptũ. excus¬
sit aceruice iugũ discipline. habenas
regiminis exaltante animositate di¬
rupit. Ubi. ẽ. nc̃ : Eece captiuus clamat.
Dñe quis similis tibi : Holui. eẽ. ꝑu̾se
similis tͥ. & factus sũ similis petori.
Sub tua dñatione. sub tuo p̾cepto uere
similis eram. s homo in honore po¬
sitꝰ ñ intellexit. cõꝑatꝰ. e̾. ium̃tis insen¬
satis. & similis factus .ẽ. illis. lã de si

Expanded text:
a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excusa via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice jugum disciplinae, hab nas regiminis exaltan e animositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est i
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑: quando erubescent. nͥ in fine
scłi: Duobus enĩ modis confunden¬
t. Aut cũ eredunt in xp̃m: aut cum
uenerit xp̃c. Nam quamdiu hic ÷ eccłia.
quadiu gemit triticũ int̾ paleas.
quãdiu gemunt spicȩ int̃ tirania.
quã diũ gemunt uasa miscđ̾iȩ int̾
uasa ire facta incontumeliã. quã¬
diu gemit liliũ int̾ spinas: ñ deer̾t
mͥ qui dicant. Quando moriet᷑. & ꝑiet

Expanded text:
undentur, quando erubescent, nisi in fine saeculi? Duobus enim modis confundentur; aut cum credent in Christum, aut cum venerit Christus. Nam quamdiu hic est Ecclesia; quamdiu gemit triticum inter paleas, quamdiu gemunt spicae inter zizania , quamdiu gemunt vasa misericordiae inter vasa irae facta in contumeliam , quamdiu gemit lilium inter spinas, non deerunt inimici qui dicant, Quando morietur, et
Abbreviated transcription (Latin):
lomonis. ad figuratã significa¬
tionẽ adhibitũ. ut in eo xp̃e ac¬
cipiat᷑. Salomon qͥppe int̾pretat᷑
pacificꝰ. ac ꝑ hoc tale uocabulum
illi uerissime atq optime con¬
gruit: ꝑ quẽ mediatorẽ ex ii¬
micis accepta remissione ꝑac̃a¬
torũ reconciliam᷑ d̾o. Et enĩ cũ
inimici essemꝰ. reconciliati sumꝰ do

Expanded text:
ficationem adhibitum, ut in eo Christus accipiatur. Salomon quippe interpretatur Pacificus; ac per hoc, tale vocabulum illi verissime atque optime congruit, per quem mediatorem ex inimicis, accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat reductiones nr̃as ab abyssis
corpꝰ in re. audi eas duas. Et erũ ego
confitebor tͥ inuasis psalmi ueritatẽ
tuã. hoc ÷ scđm sp̃m. Quid de corpore:
ssallã tͥ in esthara sc̃s ifrł. Iterũ hoc au

Expanded text:
dixerat reductiones nostras ab abyssis dixerat reductiones nostras ab abyssis corpus in re; audi eas duas: Etenim ego confitebor tibi in vasis psalmi veritatem tuam. Hoc secundum spiritum: quid de corpore? Psallam t