comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Andabitur illi. ante iuditium para tͥ iusticiam. Qui eustodit
usticiam continebit sensum eiꝰ. Si sequeris usticiam. apphen¬
dcs cam. & indues quasi pondere honorem. Qui cͦtodit iꝰtici¬
am. ipse exaltabitur. Augustinꝰ dixit. Si enim ustꝰ sum nicħ
timeo. nemo me conterere potest. Iustus ingͥt considit ut
les. Sregprꝰ dixit. Iusticia si mundum non habet. ñ in credu¬
litatẽ cadit. Malitia remanentium mereret᷑. ut hii qͥ ꝓdes¬
se poterant. festine substrahunt᷑. ut c̃ mundi finis apꝓpinqͣt.
electi tollunt᷑. ne deteriora uideant. Sic in iustis iraseit ds.
ut tam̃ eoꝵ corda. ꝑ iustaꝵ consortiũ consolet᷑. Isidoiꝰ dix̃. oł¬
ti apd̾ homines putant᷑ electi.⁊ apd̾ dñm repbi ft̃o ⁊ mubai

Expanded text:
tibi . Qui custodit judicium, continebit sensum suum . Si sequaris justitiam, apprehendes illam, et indues quasi pudorem honoris . Qui custodit justitiam, ipse exaltabitur AUGUSTINUS. Si enim justus sum, nihil timeo, nemo me terrere potest. Justus, inquit, confidit ut leo. GREGORIUS. Justitia, si modum non habet, in crudelitatem vadit. Malitia remanentium meretur ut hi qui prodesse poterant, festine subtrahantur; et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Sic injustis irascitur Deus, ut tamen eorum corda per justorum consortium consolentur. ISIDORUS. Multi apud h
Abbreviated transcription (Latin):
ut oe in cõpunctione cilicii cognoscamꝰ uitia. q̃ ꝑ culpam
cõmisimꝰ. Non tã consid̾anda ẽ m̾sura tẽꝑis quam doloris.
Quanta fuit in malum abrutȩ mentis intentio. tanta
necesse ẽ in dilectionẽ deuotio. Duplex ẽ aut̃ penitentiȩ
gemitꝰ. uł dũ plangimꝰ qd̾ male gessimꝰ. uł dũ ñ gimꝰ quod
age̾ debueranus. Alle aut̃ uere penitentiã agit. qͥ nec pe¬
nitẽ p̃tita neglig̃. nec adhuo penitenda cõmittit. Si bona
ẽ ad extremĩ conu̾sio. melior tam̃ ẽ. q̃ longe ante finem
agit᷑. ut ab hac uita securꝰ transeat. In hoc scło peniten¬
tiãm oꝑantib dei misod̾ia subuenit. infuto᷑ aut̃ iam non
oꝑant᷑. sed rationẽ nr̃oꝵ oꝑm ponimꝰ. Nullus desꝑare de¬
bet ueniã etiam si fine uite ad penitentiã conu̾tat᷑. Si enĩ
qd̾ conu̾sis clement̃ ignoscat. Sic̃ enĩ ñ oportet reminisce̾
peccata affectum. sic necesse ẽ unũquẽq suũ indeflendo cõ¬

Expanded text:
ut et in punctione cilicii cognoscamus vitia quae per culpam commisimus. Non tantum consideranda est mensura temporis, quantum doloris. Quanta fuit in malo abruptae mentis intentio, tanta necesse est sit in dilectione devotio. Duplex autem est poenitentiae gemitus: vel dum plangimus quod male gessimus, vel dum non egimus quod agere debueramus. Iste autem vere poenitentiam agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec adhuc poenitenda committit. Si bona est in extremis conversio, melior tamen est quae longe ante finem agitur, ut ab hac vita securius transeatur. In hoc saeculo poenitentiam operantibus Dei misericordia subvenit. In futorum ponimus. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae ad poenitentiam convertatur. Si enim quia conversis clementer ignoscat. Sicut enim non oportet reminisci peccati affectus, sic necesse est unumquemque suum in deflendo com
Abbreviated transcription (Latin):
oroni ardentius insistere debemꝰ. ad dm̃ qͥppe corda eu
manib leuare ẽ oronis nr̃e studium cũ merito bonio¬
ꝑis ĩponere. Ciciꝰ ad p̃cem uidex flectit᷑ si a pͣuitate
fua qͥ patit᷑ corrigat᷑. Ille gͦ in nomine saluatoris
petit. qui illud petit qd ad uerã salutẽ ꝑtinet. Nã si id
qd̾ nõ expedit petierit non in nomine iħu petit᷑. Cũ uͦ
orationi uehen̾it̾ insistimꝰ stat iħs ut lucem restituat.
qr ds in corde sigit᷑. ⁊ lux amissa reꝑatur. Qui autẽ a¬
terrenus actib liber soli deo uacare moruit ꝓ delinquẽ¬
tib ꝓximi exoret. Ea q̃ ꝑscrutare̾ nosmet ipsos pleniꝰ
nitimur. sepe uiriꝰ orando quã inuestigando penetͣmꝰ.¬

Expanded text:
orationi ardentius insistere debemus. Ad Deum quippe corda cum orationi ardentius insistere debemus. Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationi nostrae studium cum merito boni operis imponere. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Ille ergo in nomine Salvatoris petit, qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur. Cum vero orationi vehementer institerimus, stat Jesus ut lucem restituat. Quia Deus in corde figitur, lux amissa reparetur. Qui autem terrenis actibus liber soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus proximis exoret. Ea quae perscrutari in nobismetipsis plenius nitimur, saepe
Abbreviated transcription (Latin):
Ante gionem p̾ꝑa animã tuam. ⁊ noli ee quasi homo
qui tẽptat dmi. Qui uͦ conseruat legem multipli¬
cat oronem dep̾cationem lesi exaudiet d̃s. Oratio
humilitatis suꝑ penetrauit. fili in tua infirmitate
si liceat. si ñ liceat melus ẽ orare quã lege. Quia in ora¬
tione agnoscimꝰ quid fac̾e debemꝰ. in oratione eade̾ acci
piemꝰ quȩ postulamꝰ. Neq enĩ die uaces. neq nocꝰte sed
cũ sũpnꝰ de occłis tius ceciderit. tc̃ sensus tuus in ora¬
tione uigilet. Oratio mundata a peccatis. habet salutẽ.
In oratione ꝑatus esto: ostende continentiã cordis tui.
ut apliorem grãm consequaris. Ieronimꝰ dixit. Sic̃¬
enĩ mult̾i sinẽ armis ad bellum exire nõ uenit. ⁊ta
homini xp̃iano ꝓcedere qͦlibet sine orone ñ expedit.
Ingredientes uͦ inhospitium armet oratio. regredien¬
tib de platea oratio occurrat. Gregoriꝰ dixit. Quantũ
grauiori tumultu cogitationũ carnaliũ p̃mim̾. tantũ

Expanded text:
quasi homo qui tentat Deum . Qui conservat verbum, multiplicat orationem . Deprecationem laesi exaudiet Deus . Oratio humiliantis se nubes penetrabit . Fili, in tua infirmitate si liceat: si non liceat, melius est orare quam legere, quia in lectipimus quae postulamus. Neque die vaces, neque nocte: sed cum somnus de oculis tuis ceciderit, tunc sensus tuus in oratione vigilet. Oratio munda a peccatis habet salutem. In oratione paratus esto: ostende conscientiam cordis tui, ut ampliorem gratiam consequaris. HIERONYMUS. Sicut militem sine armis ad bellum exire non convenit, ita homini christiano procedere quolibet sine orationibus non expedit. Egredientes de hospitio armet oratio. Regredientibus de platea oratio occurrat. GREGORIUS. Quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
Aaltissimꝰ odit pecaatores ⁊ misertꝰ ẽ penitentibꝰ. Conu̾¬
tere ad dñn dm̃. ⁊ relinq̾ peccata tria. fili peccasti
ne aditias iterum. s de pristinis dep̾care. ut remit¬
tant᷑ tibi. Quasi uͦ a facie colubriᷤᷤ fuge peccata. ⁊ si
accesseris ad illa suscipient te: Origenes dixit. Penitẽ¬
tia ꝗͣuis sit exigua ñ despicit᷑ apud̃ iudicẽ iustũ dm̃.
Augͦtinꝰ dix̃. Ille uͦ qui sua scelera cogitat ⁊ statĩ con-¬
u̾sus fuerit. ueniam sibi credat. Si enĩ tc̃ uis peni-¬
tentiam age quando peccare ñ potes. peccata te dimi¬
sert̃ nontu illa. Impia uͦ anima plangit in malis. dũ
desꝑat de bonis. Ieronimꝰ dirit. Utinã tã otto oonu̾ta¬
t᷑ peccator ad penitentiã. ꝗͣcito dñs ꝑ̃ꝑatꝰ ẽ etiã p̾fi

Expanded text:
Altissimus odio habet peccatores, et misertus est poenitentibus . Convertere ad Dominum, et relinque peccata tua . Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de pristinis deprecare, ut remittantur tibi . Quasi a facie colubri fuge peccata, et si accesseris ad illa, suscipient te . ORIGENES. Poenitentia, quamvis sit exigua, non despicitur apud judicem justum Deum. AUGUSTINUS. Ille vero qui sua scelera cogitat, et statim conversus fuerit, veniam sibi credat. Si enim tunc vis poenitentiam agere, quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Impia anima plangitur in malis, dum sperat de bonis. HIERONYMUS. Utinam tam cito convertatur peccator ad poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
teꝑe oportuno. ⁊ in die salitis accipies cȩlestẽ thesaurũ.
eronimꝰ dixit. Ridicłm ẽ debilitati: ⁊ fractȩ totiꝰ eorꝑis uul¬
as̃ ulcisci malitiã. qͥ confiteri peccata ꝑsuadet. Optat dissol¬
ui confitentes. ne contumaces piinire cogat᷑. Tantũq ẽ ho¬
mo sarcinis peceatoꝵ gͣuatꝰ. ꝗͣtum a bonis oꝑib alienꝰ. Ea q̃¬

Expanded text:
s coelestem thesaurum. HIERONYMUS. Ridiculum est, debilitato et fracto toto corpore, vulDeus ulcisci malitiam, qui confiteri delicta persuadet. Optat Deus dissolvi confitentes, ne contumaces punire cogatur. Tantumque erit homo sarcinis peccatorum gravatus, quantum a bonis operibus fuerit a
Abbreviated transcription (Latin):
in lacͥiis cęlestis regni desidio affligit. In riguum uͦ inferꝰ ac-¬
eupit. cum inferni supplicia flendo ꝑtimescit. Reu̾tentes nos¬
dñs clem̾t̾ amplectitur qͥa peccatoꝵ uita ⁊ eẽ indigna iã ñ
re hominem ꝑpenitentiȩ conpunctionẽ. s qr raro id fieri so¬
let. metuendum ẽ ne dũ ad finem differt᷑ cõusio insperata
ante occupet mors. ꝗͣ subueniat penitentia. son gͦ in fletib
ñ in actib nr̃is s in dn̾o considamꝰ. Eͥa gͦ pꝰotest baptisma uiqͥ¬
nauimꝰ uitam. baptizemꝰ lacͥmis conscientiam. Inqͥnati nã¬
q post aquam salutis renascam᷑ in lacͥmis. Basiliꝰ dixit.
ubi aut̃ fueruit lacͥmȩ. ibi sp̾alis ignis accendit᷑ qui secre¬
id qd̾ querimꝰ contẽplemꝰ. uit dum antea flendo a nob̃ pec¬
cati caligo det̾gitur mandatũ cordis occłs libere suꝑna ĩs¬
piciatur. Qͥ uͦ lacͥmas indesinent̾ fundit. ⁊ tam̃ peccare

Expanded text:
in lacrymis coelestis regni desiderio affligit, irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. dominus clementer amplectitur, quia peccatorum vita ei esse indigna iam non ri hominem per poenitentiae compunctionem. Sed quia raro id fieri solet, metuendum est ne dum ad finem differtur conversio, insperata ante occupet mors quam subveniat poenitentia. Non ergo in fletibus, non in actibus, sed in Domino confidamus. Quia ergo post baptismum inquinamus vitam, baptizemus in lacrymis conscientiam. Inquinati post aquam salutis, renascamur ex lacrymis. BASILIUS. Ubi autem fuerint lacrymae, spiritualis ignis accenditur, qui secreid quod quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo a nobis peccati caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere superna inspiciantur. Qui veras lacrymas indesinenter fundit, et tamen p
Abbreviated transcription (Latin):
lige dm̃. ut in om̃ib actib tuis. placeas illi. Ds̃ enim
ñ se uult u̾bis tantũ dilig̾e. s corde puro ⁊ oꝑibus
iustis. Magis gͦ om̃ib diligamꝰ dtñ qui ⁊ nos ⁊ paren¬
tes nr̃os ꝓpͥis manib fuxit. ⁊ cuncta nobis bona. q̃ erga
nos geruntur: cotidie eiꝰ beneficiis ad scͥbamꝰ. Xp̾s nanqͦ
ailigendus ẽ suꝑ parentes. qi ñ nob̃ tribuunt parenteᷤ
ea que xp̾s. Eximum tuũ nãq habe. tanꝗͣ unum ex
menbris tuis. Cũ gͥ nobis ds̃ magna benesitia prestet.
nicħ exigit a nob. nͥ ut diligamꝰ eum. ut tẽpla nr̃a ei
seruemꝰ. ut ille in nobis sẽꝑ habitet. ⁊ nos in illo ꝑma¬
minẽ odit. dilectio enum dei morti coꝑat᷑. dicente salomo¬
ne. Ualida ẽ ut mors dilectio. Sic̃ aut̃ mors uiolent̃ se-¬
pat animã a corꝑe. ita dilectio dei iuolent̾ segͥgat ho-¬

Expanded text:
lige Deum, ut in omnibus actibus tuis placeas illi. Deus enim lige Deum, ut in omnibus actibus tuis placeas illi. Deus enim non tantum vult verbis diligi, sed corde puro et operibus justis. Magis ergo omnibus diligamus Deum, qui et nos et parentes nostros propriis manibus finxit: et cuncta nobis bona quae erga nos geruntur quotidie ejus beneficiis ascribamus. Christus diligendus est supra parentes, quia non nobis tribuunt parentes ea quae Christus. Proximum tuum habeto tanquam unum ex membris tuis. Cum nobis Deus magna beneficia praestat, nihil exigit a nobis, nisi ut diligamus eum, et templa nostra ei servemus: ut ille semper in nobis habitet, et nos in illo permaminem odit. Dilectio Dei morti comparatur, dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio . Sicut mors violenter separat animam a cor
Abbreviated transcription (Latin):
onis pͥmia ñ sequunt᷑. qͥ amorẽ suu̾ ñ sp̾alit̾ s carna¬
lit̾ ĩpendt᷑. Sic aut̃ amoris tui ignis m̃tẽ erigit. ita ig¬
nis malitiȩ m̃tẽ inuoluit. Amando enĩ deo nr̃a in
nobis mala ꝑseqͥm᷑. Diligendo aut̃ ꝓximum. ⁊ in
qͣ ꝓdesse possumꝰ festinamus. Sic̃ enim mors corpꝰ in¬
terimit sic ab amore rerum corꝑaliũ et̾nȩ uitȩ ca¬
ritas occidit᷑. Uis enĩ amoris hoc agere solet in ani¬
mo utq ipse sẽꝑ cogitat. nullũ alium credat ig¬
norare. Sc̃a enĩ desid̾ia dilatione: creset̃. si aut̃ delatio¬
ne defitiunt. desicłia non fuert̃. Quicqͥd enĩ ꝓuidet᷑
amat. si ꝓpt̾ dm̃ ñ amat. caritatẽ ñ habet. s hab̾e se
putat. Caritas aut̃ uera ẽ cum ⁊ in deo diligit᷑ ami¬
eus. ⁊ ꝓpt̃ dm̃ diligit᷑ inimicꝰ. Ille enĩ ꝓpt̾ dm̃ diligit
eos quos diligit. qͥ amet eos diligere a quib si diligit᷑
fuerit in amore ꝓximi. tantũ alta erit in cognitio¬

Expanded text:
mia non assequuntur, qui amorem suum non spiritualiter, sed carnaliter impendunt. Sicut autem ignis amoris mentem erigit, ita ignis malitiae mentem involvit. Amando enim Deum, nostra in nobis mala persequimur. Diligendo enim proximum, in quo prodesse possumus, festinamus. Sicut mors corpus interimit, sic amorem rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Vis amoris hoc agere solet in animo ut quae ipse semper cogitat nullum alium credat ignorare. Sancta enim desideria ex dilectione crescunt; si autem dilatione deficiunt, desideria non sunt. Quidqamat, sed propter Deum non amat, charitatem non habet, sed habere se putat. Charitas vera est cum et in Deo diligitur amicus, et propter Deum diligitur inimicus. Ille enim propter Deum diligit eos quos diligit, qui jam et eos diligere a quibus non diligitur fuerit in amore proximi, tantum alta erit in cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
monachi uirtꝰ. humilitas. sũmũ uitiũ eiꝰ suꝑbia. Esto in hu¬
militate fundatus. esto om̃ium nouissimꝰ ⁊ ultimꝰ. humilia¬
qͥdẽ te ut exalteris. minimũ te fac in om̃ib. nulli te p̾po-¬
nas. nulli te suꝑiorem deputes. estima om̃s Cuꝑiores ẽẽ tibi.
Quãuis enĩ sis iũmꝰ. humilitatẽ tene. qr si humilitatẽ tenu¬
eris głosus eris. Quantũ enĩ humilior fueris. tanto seqͥt᷑
ris. ne exaltatꝰ humilieris. humilitas auit̃ casum nescit.
ẽ. Qui enĩ sibi iuł ẽ ante dm̃ magnus ẽ. Et qui sibi displi¬
cent. deo placent. Esto gͥ paruus in occłis tuis. ut sis mag¬
nus. in occłis dei. Tantum enĩ eris ante dm̃ preciosior. quantũ
fueris ante ocłos tuos despectior. Porta nanq uerecundiã
in uultu. de recordatione delicti. Puluis es.⁊ inpuluem
sede. Cinis es ⁊ in cinerẽ uiue. In sũmo honore. sũma tͥ

Expanded text:
monachi virtus est humilitas. Summum ejus vitium, superbia. Esto in humonachi virtus est humilitas. Summum ejus vitium, superbia. Esto in humilitate fundatus, esto omnium novissimus et ultimus. Humilia te ut exalteris, minimum te fac omnibus, nulli te praeponas, nullum te superbiorem reputes. Aestima omnes superiores esse te.quamvis summus sis. Humilitatem tene, quia si humilitatem tenueris, gloriosus eris. Quantum enim humilior fueris, tantum te seqris, ne exaltatus humilieris. Humilitas autem casum nescit, vilis est ante Deum magnus est. Et qui sibi displicet Deo placet. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tantum enim eris ante Deum pretiosior, quantum fueris ante oculos tuos despectior. Porta quoque semper verecundiam in vultu de recordatione peccati. Pulvis es, in pulvere sede. Cinis es, in cinere vive. In summo honore summa tibi
Abbreviated transcription (Latin):
iã ñ erit si humilitate caruerit. Qͥ enĩ humił fuerit.
exaltabit᷑ ingła. Magna ẽ uirtꝰ humilitatis. qͥ ex desibio lo¬
ca ultina tenentes. sẽꝑ humilitatẽ in alto ñ se subleuantur
⁊ celestis regni purpurant in mente seruant. Uia dñi ad cor
dirigit᷑. cũ uitatis sermo humilit᷑ audit᷑. In eunctis se nãq¬
despieit. qͥ in suis occłis eẽ se humilẽ ꝓfitet᷑. Quȩlibet adsint
lior quisq debet ex munere. quantũ se obligatiorem ẽẽ cõs¬
pic̃ in reddenda ratione. Eam quippe quã ñ inuenit humilẽ
ueritas fugit mentem. lllic eos asorte humiliũ iudex seꝑat
qͥ se hic in suꝑbie cornib exaltat. humiles dũ accipiunt. qd̃
Cogitatio enim cordis nr̃i tanto apud dm̃ in imo ẽ. quantũ
abħominib in alto. Et humilitas cordis nr̃i tantũ apud dm̃
in alto ẽ. quantũ ab hominib in imo. humilia ualde sp̃m tu¬
um. qm̃ uttȩ carnis impii ignis ⁊ u̾mis. Si humilitate nãq

Expanded text:
caruerint. Qui enim humilis fuerit, exaltabitur in gloria. Magna virtus humilium est: qui ex desiderio loca ultima tenentes si per humilitatem in altum non sublevant coelestis regni purpuram in mente servant. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. In cunctis se despicit, qui in suis oculis esse humilem profitetur. Quaelibet adsintlior quisque ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Eam quippe, quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Humiles donum accipiunt, quo Cogitatio cordis nostri tanto apud Deum in imo est, quanto ab hominibus in alto. Et humilitas cordis nostri tantum apud Deum in alto est, quantum hominibus in imo. Humilia valde spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ orationem ꝓ te facis. s maledictione̾ suꝑ te inducis. Sic:
etñ dicis. Sic mͥ dimitte. sic̃ ⁊ ego dimisi. In collationib dicit. la¬
tũ enim remittet᷑ nobis. quantũ nos remiserimꝰ eis qͥ in
nobis qͥc̃q malignitate nocuerint. Cipͥanꝰ dixit. Qͥsqͥs emiuilli
qͥ in eũ peccauit dimittimꝰ. ignoscendo peccatum sine dubio

Expanded text:
est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic enim dicis: Sic mihi dimitte, sicut et ego dimisi. IN COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. CYPRIANUS. Quisquis enim illi qui in eum peccavit dimittit ignoscendo peccatum, sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ. Grogoriꝰ dixit. Ille recte sui delicti ueniam postulat. qͥ
hoc qd pͥꝰ in ipso delinqͥt᷑ relaxat. Dimittamꝰ enim qd̾ debet᷑ nob̃
ut dimitei̾tur qd̾ debetur a nob̃. Tẽ qͥsq qd̃ recte petit adipis¬
citur. cũ eiꝰ animꝰ in pcͤtititionẽ nec inmici odio fuscat᷑. futi¬
dimꝰ enĩ ꝓ adu̾sariis pͣcem. s utinam corteneat amorẽ. Cũ aũ¬
diligendo lucrũ de immicis fac̾e̾ possumꝰ. etiã ipsi amici st̃
qͥ ꝑ secunt᷑. Nec curat antiquus hostis ut t̾rena tollat a no¬
bis. s ut caritatẽ in nob̾ feriat. ysidorꝰ dix̃. Non enĩ posse
peccata dimitti ei. qui in se peccanti debita non dimittit.Q¬
uero fre̾m suũ tardiꝰ placat. frustra enim sibi ꝓpitiari dm̃ que¬
rit. qͥ cito placari in ꝓximo negligit. Cito ÷ ignoscendũ cuiꝗͣ.
clemt̃ indulserit. nullũ peccati uestigrum in illiꝰ anima
remanebit. Anastasiꝰ dixit. Si gͦ ñ dimittitis inuiriã qͥ tͥ facta

Expanded text:
tamus. GREGORIUS. Ille recte sui delicti veniam postulat, qui hoc quod prius in ipso delinquitur, relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Fundit os pro adversario precem, sed utinam cor teneat amorem. Cum diligendo lucrum de inimicis facere possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. Nec curat antiquus hostis ut terrena tollat a nobis, sed ut charitatem in nobis feriat. ISIDORUS. Non enim possunt peccata dimitti ei qui in se peccanti debita non dimittit. Q Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placari in proximum negligit. CAPUT XXVIII. De dilectione. clementer indulserit, nullum peccati vestigium in illius anima remanebit. ANASTASIUS. Si non dimittis injuriam quae tibi facta
Abbreviated transcription (Latin):
Cesariꝰ dixit. Nũꝗͣ enĩ uera humilitas. ⁊ uera obedientia
sine caritate aut fuert̃. aut ẽẽ potuert᷑. Qͥ a sic̃ ignis
sine calore uł splendore cuiꝰ modi ñ ẽ: ita ⁊ caritas sine
humilitate.⁊ uera obedientia eẽ ñ potest. In uitas patrũ¬
dix̃. Corꝑalis labor dux ẽ humilitatis. Om̃is enĩ labor sĩ¬
ne humilitate uanitas ẽ. Humilitas uͦ nec ipsa irascit᷑.
nec ipsa aliis irasci ꝑmittit. Humilitas na̾q ẽ. si ꝗͣdo pecea¬
u̾it in te fr̃ tuus anteꝗͣ ille peniteat indulseris ei. hu-¬

Expanded text:
uam enim vera humilitas et vera obedientia sine charitate aut erunt, aut esse poterunt. Quia sicut ignis sine calore vel splendore non est, ita et charitas sine humilitate et vera obedientia esse non potest. EX VITIS PATRUM. Corporalis labor dux est humilitatis. Omnis enim labor sine humilitate vanitas est. Humilitas nec ipsa irascitur, nec aliis irasci permittit. Humilitas est, si, quando peccaverit in te frater tuus, antequam ille poeniteat, indulseris ei.
Abbreviated transcription (Latin):
gat pena caritatis. Basiliꝰ dixit. Pacisicus homo consor¬
tium angłoꝵ merebitur. Inuidꝰ aut̃ particeps demonioꝵ
effieit᷑. Item dic̃. Qui patient̃ tolerat mala: in futuro co¬
ronam merebitur. Item dic̃. Pax enim effugat discordias.
securam possidet mentem. Inuidꝰ aut̃ in tribulatione¬
semꝑ ẽ. Ipse dicit. fili si cupis ĩ apientiam habere: mone
pͥmum te ipsũ. ad mandata diuina. excites mentẽ tuã.¬
tẽ dic̃. Ex habundantia leticiȩ pacificꝰ homo dinoscit᷑. ⁊
ex uultu marcido furore pleniis: inuidus demonstrat᷑. Ite¬
rum dicit. Uir benignus etiam si patiat᷑ in uiriam ꝓ nichilo
ducit. Iniquus autem ȩtiã paruũ ubum audiens. a ꝓtimo
contumelias arbitrat᷑. alibi dicit. Qͥ enum ãplectit᷑ pacem
in m̃tis suȩ hospitio. mansionem p̾ꝑat xp̾o. qr xp̃c pax est

Expanded text:
toleramus. BASILIUS. Pacificus homo consortium angelorum merebitur; invidus autem particeps daemoniorum efficietur. Qui patienter hic tolerat mala, in futuro gloriam merebitur. Pax enim effugat discordias, securam possidet mentem. At invidus in tribulatione est semper. Fili, si cupis patientiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur, et ex vultu marcido et furore pleno invidus demonstratur. Vir benignus etiamsi patiatur injuriam, pro nihilo ducit. Iniquus autem etiam parvum verbum audiens a proximo, contumeliam arbitratur. Qui enim amplectitur pacem in mentis suae hospitio, mansionem praeparat Christ
Abbreviated transcription (Latin):
cũ mitibꝰ ꝙͣ diuid̾e spolia c̃ suꝑbis. hiesus filiꝰ sirac dixit.
Quanto magnꝰ es humilia te in oĩb ⁊ coram dõ inuemies
grãm. Ab humilib honorat᷑ ds̃. Holieẽ humilis in sapi¬
entia tua. ne humiliatꝰ in stultitia seducaris. Est qͥn. eqͥt᷑
humiliat se. ⁊ int̾iora eiꝰ plena ft̃ dolo. Origens̾s dixit. Si
humił ⁊ qͥetꝰ ñ fueris: ñ potest habitare in te grã sp̃s scĩ¬

Expanded text:
lia cum superbis . JESUS SIRACH. Quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Ab humilibus honoratur Deus . Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris . Est qui nequiter humiliat se, et interiora ejus plena sunt dolo . ORIGENES. Si humilis et quietus non fueris, non potes habere in te gratiam Spi
Abbreviated transcription (Latin):
orat. Item dicit. Lex xͥ quippe ẽ caritas unitatis¬
Iterum dicit. Nichil om̃ino est oꝑatio si ñ habeamꝰ
caritatẽ q̃ his om̃ib mandatis dei arcem atq pͥnci¬
patum tenet. Alibi dicit. Caritas dilectio dei & ꝓri¬
mi in toto corde ⁊ in tota mente ⁊ q̃ õq uolumus
ut faciant nobis homines bona. ita  nos faciamus
illis. hec ẽ enimlex ⁊ ꝓpħȩ. Item dic̃. habenti enĩ dabit᷑
ce habundabit qr quisquis caritatem habet etiã do

Expanded text:
charitas unitatis. Nihil hominis est operatio, si non habemus charitatem, quae in his omnibus mandatis Dei, arcem atque principatum tenet. Charitas est dilectio Dei et proximi in toto corde, et in tota mente: ut quaecunque volumus ut faciant nobis homines bona, ita et nos faciamus illis. Haec est enim lex et prophetae. Habenti namque dabitur, et abundabit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ derelinquas. & dilige eum. ⁊ inuoca eum in salute
tua. Om̃e enĩ animal diligit similẽ sibi. sic ⁊ om̃is hõ
ꝓximum sibi. Om̃is aut̃ caro ad similem sibi coniunqit᷑.
⁊ omis homo simili sibi sociat᷑. Certe dilige ꝓximũ tiũ.¬
coniunge sidem c̃ illo. Sic̃ enĩ qͥ emitcet auem d. ni¬
niu sua :̃ sic qui delinquit ꝓximũ suũ. Occli uͦ dea: in
felicitate. diabolum autẽ uinois inimici dilectione.
Nutriat᷑ enĩ in te dilectio q̃ sola ducit ad uttam. hoaut
carnalis. s sp̃uał: int̾ uos debet ẽẽ dilectio. Nichil uase¬
eiosiꝰ deo. uirtite dilectionis. Nicħ desid̾abiliꝰ ẽ dabiso:
ex tinctione caritatis. Ieronimꝰ dix̃. Sic̃ amor in plcai¬
entiam ñ habet. falsus rumor cito oppͥmit᷑. Onẽm aut̃¬
hominẽ. frem tuum uidica eẽ. mem̃to qd̾ unꝰ artif e caõ¬
didit nos. Amor ordinẽ nescit. faciliꝰ enim negligentia
em̾dare potest. quã amor nasoi. Ambrosiꝰ dix̃. Aꝓximiꝰ

Expanded text:
ni vita tua dilige Deum, et invoca eum in salute tua. Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis homo, proximum sibi. Omnis caro ad similem sibi conjungitur, et omnis homo simili sibi sociatur. Si communiconjungere fide cum illo . Sicut qui dimittit avem de manu sua, sic qui dereliquisti proximum tuum . Oculi Domini in felicitate, diabolum vincis inimici dilectione. Enutriatur in te dilectio, quae sola ducit ad vitam. Non autem carnalis, sed spiritualis inter vos debet esse dilectio. Nihil pretiosius Deo virtute dexstinctione charitatis. HIERONYMUS. Sanctus amor impatientiam non habet, falsus rumor cito opprimitur. Omnem hominem fratrem tuum judica esse: memento quod unus artifex condidit nos. Amor ordinem nescit. Facilius enim negligentia emendari potest, quam amor nasci. AMBROSIUS. Proximos
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemantem illic tenere patientiam non debentꝰ. S resis¬
tere sacͥlego ⁊ os blasphemo ueritatis responsione diͣgnare.
Ambrosius dix̃. Ad faciem publicam patientiam fingunt.
in animo iraeundiȩ uirꝰ abscondũt. Ad nocendũ ꝑati: cũ
nocendi tempꝰ inuenerint. Itẽ dic̃. Trib modis uirtꝰ patien¬
nanq ꝑsecutionis dapna & contumelias. ab antiquo adu̾¬
sario temptam̾ta. a deo aut̃ flagella toleramꝰ. Gregorius¬
ena mala unanimit̃ ꝑpeti. contra eum qui mala irrogat
nullo dolore morderi. Iterũ dixit. Sine ferro martires esse
possumꝰ. si patientiam ueracit̾ in animo seruamꝰ. Alibi dix̃.
Tantũ gͦ quisq minꝰ ostendit᷑ doctus. ꝗͣtum minꝰ conuincit᷑
patiens. Item dic̃. lgͥ cõpatienͣda relinquit᷑ etiam bona reliqͣ
q̃ iam gesta st̃ destruunt᷑. Ipse dicit. Patientia enĩ uera ẽ.
q̃ ⁊ ipsum amat quem portat. Nam tolerare ⁊ odisse. ñ ẽ
uirtus mansuetudinis s uelamentũ furoris. Item dicit. Cũ

Expanded text:
blasphemantem, illic tenere patientiam non debemus, sed resistere, et os blasphemum veritatis responsione damnare. AMBROSIUS. Ad faciem publicam patientiam fingunt, et in animo iracundiae virus abscondunt. Ad nocendum parati, cum nocendi tempus advenerit. Tribus modis virtus patiennamque persecutiones, damna et contumelias. Ab antiquo adversario tentamenta, a Deo autem flagella toleramus. GREGORIUSena mala unanimiter perpeti, et contra eum qui mala irrogat nullo dolore morderi. Sine ferro martyres esse possumus, si patientiam veritquisque minus ostenditur doctus, quanto minus convincitur patiens. Igitur, cum patientia relinquitur, etiam bona reliqua quae jam gesta sunt, destruuntur. Patientia enim vera est quae et ipsum amat quem portat. Non tolerare et odisse, non est virtus mansuetudinis, sed velamen furoris. Cum resistere
Abbreviated transcription (Latin):
Quis si nulli fide atq oꝑib sc̃is uideant᷑ eẽ parcicipeᷤᷤ.
tam̃ qr pͥuantur caritate fr̾ne dilectionis nullum ha¬
bent incrementum uirtittiᷤᷤ. Itẽ dic̃. Nullũ p̃miũ
caritati pensantur: saritas enim uirtutũ om̃iũ
optinet pͥncipatũ. Iterũ dic̃. Tenenda ẽ cum scĩs

Expanded text:
vis nonnulli fide atque operibus sanctis videantur esse participes, tamen quia privantur charitate fraternae dilectionis, nullum habent incrementum virtutis. Nullum praemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtin
Abbreviated transcription (Latin):
ctioꝵ conpunctionis effectu. qͥ om̃s ad se carnalium desideri¬
oꝵ affectꝰ repellit. ⁊ intentionẽ suam toto mentis studio u
dei contẽplationem desigͥ. Geminã ẽẽ conpunctionẽ qͣ ꝓpt̾¬
dm̃ aniia cuꝰq electi affici id÷ uł dum aꝑum suoꝵ mala
considerat. uł dum desidĩo et̾nȩ uitȩ suspirat. Quatuor st̃ qͣ¬

Expanded text:
st compunctionis effectus, qui a se omnes carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. Gemina quoque compunctione anima electi afficitur, id est dum operum suorum mala considerat, vel dum desiderio vitae aeternae suspirat. Quatuor s
Abbreviated transcription (Latin):
cordis conpunctione. sui accusatores fiunt. s tamen ad hue
ẽẽ se peccatores adsignant. ut ex sicta humilitate confessionis
lis sit ad penitendũ deuotio. Grauia peceata. grandia lamenta
desiderant. Effrem dixit. Beatus nanq ẽ ⁊ tͥ beatus
quisqͥs habet conpunctionẽ secd̾m dm̃. Conpunctio sa¬
nitas animi ẽ. Conpunctio illuminatio annne est.
punctio unigenitum xpͥm facit habitare in se. Lacri¬
me nãq apud dm̃ fidutiam dant semꝑ. Uͥ uͦ lacrime
habundant. ibi cogitationes sordide ñ approximant:¬

Expanded text:
cordis compunctione sui accusatores fiunt, seu tantum ad hoc se esse peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis, lis sit ad poenitendum devotio. Gravia enim peccata grandia lamenta desiderant. EPHRAEM. Beatus namque est, et ter beatus, quisquis habet compunctionem secundum Deum. Compunctio sanitas est animae. Compunctio illuminatio est animae.punctio unigenitum Christum facit habitare in se. Lacrymae apud Deum fiduciam dant semper. Ubi lacrymae abundant, ibi cogitationes sordidae non approximan
Abbreviated transcription (Latin):
uiris unitas caritatis: quantũ se quisq subst̾hit mundotã¬
tum necesse ẽ ut se adsociet bonoꝵ consortio. Itẽ dic̃. Carita
indilectionẽ dei & ꝓximi constat Seruat autẽ in se dilectio¬
nem dei qui a caritate ñ diuidit᷑ ꝓximi. Iterum dicit. Qui¬
⁊frna soeietate se cernitur a diuinȩ caritatis participati¬
one priuatur. Alibi dicit. A regno enim dei se seꝑant qui
semet ipsos a caritate dissociant. Item dic̃. Caritas ẽ ꝑfecta di¬
lectio in deo ⁊ ꝓximo. lp̃se dixit. Om̃is enim bonitas ex carita¬
te ⁊ humilitate ꝓcedit. Ciprianꝰ dixit. Adissentionis malo
Continere linguã suam debet qͥ nouit & diligit unculũ
caritatis. Basilius dixit. Qͥ caritate plenus ẽ tranquillo ani

Expanded text:
iris unitas charitatis: et quanto se unusquisque subtrahit mundo, tanto necesse est ut se associet bonorum consortio. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. A regno autem Dei se separant qui semetipsos a charitate dissociant. Perfecta charitas est dilectio Dei et proximi. Omnis enim bonitas ex charitate et humilitate procedit. CYPRIANUS. A dissensionis malo continere suam linguam debet qui novit et diligit vinculum charitatis. BASILIUS. Qui charitate plenus e
Abbreviated transcription (Latin):
re. Allibi dicit. Suꝑnꝰ arbit᷑ nr̃. ⁊ si pondus consid̾at in retͥ¬
butione. tam̃ iures pensat in pondere. Itẽ dicit. Quantum
ganimitatem. Iterum dixit. Tantum quisq portat ꝓri¬
mum quantum amat. Si enim amas portas. Si desistis a¬
mare desistis &e tolerare. Alibi dic̃. Quẽ enĩ minꝰ diligimꝰ.

Expanded text:
ram, quia supernus arbiter, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. Simile est ganimitatem. Tantum quisque portat proximum, quantum amat: si enim amas, portas; si desistis amare, desistis et tolerare. Quem minus diligimus,
Abbreviated transcription (Latin):
iracundꝰ. Cesariꝰ dixit. Ueram gͦ caritatem ⁊ uerã obedientĩ. reti¬
nentes nichil de nr̃is meritis p̾sumamꝰ sed de dei uirtute con-¬
fidamꝰ. ltẽ dic̃. Talia enim st̃ sine caritate ieiunia. qualis sine
oleo lucerna. Iterum dicit. Nicħ nobis ꝓdest qđ nos p̃tiosis ui-¬
giliis laborib q conficimus. si intra nos caritatem non habe¬
amus. Iuia nichil ꝓdest qđ affligis corpꝰ tuum quando ni¬
chil ꝓficis cordi tuo. Alibi dicit. Si caritas uera & humilitas
non fuerit. de solo habitu religionis p̾sum̾e ⁊ confidere nõ
debemus. Effrem dixit. Carrcas colũpna ⁊ firmamentũ in

Expanded text:
em charitatem et veram obedientiam retinentes, nihil de nostris meritis praesumamus, sed de Dei virtute confidamus. Talia enim sunt sine charitate jejunia, qualis sine oleo lucerna. Nihil nobis prodest quod nos continuis vigiliis laboribusque conficimus, si intra nos charitatem non habemus. Quia nihil prodest quod affligis corpus tuum, quando nihil proficit in corde tuo. Si charitas vera et humilitas non adfuerint, de solo habitu religionis praesumere et confidere non debemus. EPHRAEM. Charitas columna et firmamentum in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝓt̃ dm̃. Itẽ dixit᷑. Uires quas imꝑitia denegat. caritaᷤᷤ
subministrat. Alibi dicit. Plerũq earitas qͥblã occu.¬
pationib p̃pedicta ⁊ integra flagrat in corde. ⁊ cam
ñ monstrat᷑ in oꝑe. Quia sol cũ nube tegit᷑ ñ uiderꝰ
interra. & tam̃ ardet incelo. Sic ẽẽ occupata caritĩ
solet ut ⁊ intus uim sui ardoris exierit. ⁊ foris flam

Expanded text:
ia denegat, charitas subministrat. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et integra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere. Quia sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo: sic esse occupata charitas solet, et intus
Abbreviated transcription (Latin):
sidorꝰ dixit. Non potest aut̃ et̃ in pace qui spem suã ponit
in homine. Item dicit. Qui uitȩ futurȩ p̾mia diligenter
excogitandõ: mala om̃ia uitȩ presentis eqͣnimit᷑ por¬
bit. Itẽ dic̃. Pacienter ab uno ferendum ÷ qđ multis
accidit tolerabile. Ipse dicit. Pena huius uitȩ breuis est
⁊ qͥ affligit & qͥ affligit᷑ mortalis ẽ. Item dieit. Maloꝵ pͣui

Expanded text:
ISIDORUS. Non autem potest esse in pace qui spem suam ponit in homine. Qui vitae futurae diligenter excogitat praemia, mala omnia vitae praesentis aequanimiter porbit. Patienter ab uno ferendum est, quod multis accidit tolerabile. Poena hujus mundi brevis est: et qui affligit, et qui affligitur, mortalis est.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Qui patiens ẽ multa gubernatur prudentia. Qui
aut̃ ĩpatiens ẽ ex altat stulticiam suam. Itẽ dic̃. Melior ẽ
patiens uiro forti &e qui dñat᷑ animo suo expugnatore
urbium. Iterũ dicit. Doctrina uiri ꝑ patientiam noscit᷑.¬
tẽ dicit. Batientia liniet᷑ pͥnceps ⁊ lingua molł confringit
duritiã. Alibi dic̃. Melior ẽ patiens arrogante. Augtinꝰ¬
dixit. Qui gͦ fu̾it patientior ad inuiriã. potentior consti¬
actitꝰ nr̃is. Ieronimꝰ dixit. Si aut̃ eredentiũ pax xp̃s ẽ.
quic̃q̃ sine pace ÷ inconsequent᷑ neo xpm̃ habet. Item

Expanded text:
n: Qui patiens est, multa gubernat prudentia; qui autem impatiens, exaltat stultitiam suam . Item: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium . Item: Doctrina viri per patientiam noscit . Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam . Melior est patiens arrogante . AUGUSTINUS. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, potentior constiactibus nostris. HIERONYMUS. Si autem credentium pax Christus est, quicunque sine pace est, consequ
Abbreviated transcription (Latin):
lestia. Iterum dic̃. Contumelias detrahentium patienti¬
se dicit. Magna ẽ uirtꝰ. si ñ ledas. a qͦ lesus es. Magna est¬
na ẽ gła. si eui potiusti nocere parcas. Cipͥanus dixit.
Pacificos & concordes. ds̃ in domo sua habitare recipit.
ẽ. unus sit animꝰ ⁊ sensus. Itẽ dic̃. Sacͥficium deo. ma¬
gis ẽ pax nr̃a ⁊ fr̃na concordia. lterũ dicit. Qͥ pacẽ xp̃i

Expanded text:
etrahentium calca, contumelias detrahentium patientisus es. Major loriae, si, cui potuisti nocere, parcas. CYPRIANUS. Pacificos enim et concordes Deus in domo sua habitare praecepit. us unus est, unus sit animus et sensus. Sacrificium Deo majus est pax vera et fraterna concordia. Qui pace
Abbreviated transcription (Latin):
um suscitat rixas. ⁊ uiniu̾sa delicta oꝑit caritas. Au.
caritatem q̃ ÷ ds̃. Iterum dicit. Regnat enĩ carnalis
cupiditas uͥ non ẽ dei caritas. asibi dicit. Tc̃ enĩ homo
ꝑfectus ẽ quando caritate plenus ẽ. Item dicit. Sine
amore caritatis ꝗͣuis quisq recte credat. ad beatitu¬
caritatis uirtꝰ ut etiã ꝓpħia ⁊ martirium sine illa

Expanded text:
um suscitat rixas, et universa delicta operit charitas . AUGcharitatem quae Deus est. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. Tunc enim homo perfectus est, quando charitateamore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitucharitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa
Abbreviated transcription (Latin):
tet in diuinis sermonib qui caritatẽ tenet in mori
Qui claudunt ocłos suos contͣ caritatem obdormiscunt
in concupiscentiis & delectatione carnis. Iterũ dic̃. Ex¬
tende caritatem ꝑ totum orbem sius xp̃m amare. quia
menbra xp̃i ꝑ orbem iacent. Alibi dicit qͦmͦ enĩ corpus
tuum sine sp̃u. ħ ẽ sine anima si fuerit mortuũ ẽ. ita
⁊ cũ unũ st̃ odiosi st̃. molesti st̃. ebulenti suit. ancretã¬
te sua ceterasit turbant. Ambrosiꝰ dixit. Sic̃ sine uia
nullus ꝑuenit qd̾ tendit ita sine caritate q̃ dicta est
uia ñ ambulare posft᷑ homines. s errare. Itẽ dic̃. Eos aut̃
qͦs ad tolerantiam passionũ fortes dĩ caritas reddit.
nulla delectatio carnis nulla uoluptas mala blande
corrũpit. Gregoriꝰ dixit. Una quippe ⁊ sũma ẽ ꝓbatio
caritatis si ⁊ ipse diligit᷑ qui adusat᷑ ⁊ ille qͥ bonũ ĩpen
ritas om̃ib ce ꝓpinquis &e extͣneis. nec tam̃ ꝓ ead caritite

Expanded text:
tet in diuinis sermonibus qui caritatem tenet in moribQui claudunt oculos suos contra charitatem, obdormiscunt in concupiscentiis et in delectatione carnis. Extende charitatem per totum orbem, si vis Christum amare: quia membra Christi per orbem jacent. Quomodo enim corpus tuum sine spiritu, hoc est sine anima, si fuerit, mortuum: ita bulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros. AMBROSIUS. Sicut sine via nullus venit quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines, sed errare. Eos autem quos ad tolerantiam peccatorum fortes Dei charitas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas mala blande corrumpit. GREGORIUS. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipsi diligitur qui adversatur, et ille charitas omnibus et propinquis et extraneis, nec tamen pro eadem charitate
Abbreviated transcription (Latin):
serret fieri ñ posse qd̾ p̃cipit. Non nunc querit᷑
utrũ fieri possit. si istam ꝑfectione̾ ad hoc ac¬
cipiunt. ut sine ullo sit quisq peccato cum
hanc agio uitã. iã enĩ supͣ respondimꝰ posse flerr
s utrĩi aliqͥs faciat. hoc nc̃ querimꝰ. Neminẽ
aut̃ cẽ. qui tantũ uelit quantũ res exigit. an¬
te p̃cognitũ ẽ. sic̃ scripturarũ quȩ supͣ cõmemo¬
raui tanta testimonia declarant. Et tam̃ cũ dici

Expanded text:
sciret fieri non posse quod praecipit. non nunc quaeritur . sciret fieri non posse quod praecipit. non nunc quaeritur . utrum fieri possit, si istam perfectionem ad hoc accipiunt, ut sine ullo sit quisque peccato, cum hanc agit uitam — iam enim supra respondimus posse fieri -, sed utrum aliquis faciat, hoc nunc quaerimus. neminem autem esse, qui tantum uelit, quantum res exigit, ante praecognitum est, sicut scripturarum quae supra commemoraui testimonia tanta declarant. et tamen cum d
Abbreviated transcription (Latin):
facti fc̃ eiusdẽ iusticiȩ uiatores. Sic itaq om̃s
quicũq in hac uita diuinarũ scripturarum
testimoniis in bona uoluntate atq actib iusti¬
ciȩ p̃dicati sc̃. & quicũq tales uł post eos fu¬
erunt. qu̾auis ñ eisdẽ testimoniis p̾dicati atq
laudati ut nc̃ usq etiã sunt uł postea quoq
futuri sunt om̃s magni. om̃s iusti. om̃s ue¬
racit̾ laudabiles st̃. s sine peccato aliquo ñ
st̃. qm̃ scripturarũ testimoniis quibꝰ de illoꝵ
laudib credimꝰ. hoc etiã credimꝰ. ñ iustificari
in conspectu dĩ omem iuuentẽ. Idõ rogari
ne intret in iuditiũ cũ serius suis. & tantũ
uniu̾salit̾ fidelib om̃ib uerũ etiã singłis e̾e̾. ora¬
tionem dñicam necessariam qu̾a tradidit disci¬
ptilis siis. Ait enĩ dñs. Estote ꝑfecti. sic̃ pat̾ ur
cȩlestis ꝑfectꝰ ẽ. Quod ñ p̃ciperet inquiunt. si

Expanded text:
facti sunt eiusdem iustitiae uiatores. Sic itaque omnes, facti sunt eiusdem iustitiae uiatores. Sic itaque omnes, quicumque in hac uita diuinarum scripturarum testimoniis in bona uoluntate atque actibus iustitiae praedicati sunt et quicumque tales uel post eos fuerunt quamuis non eisdem testimoniis praedicati atque laudati uel nunc usque etiam sunt uel postea quoque futuri sunt, omnes magni, omnes iusti, omnes ueraciter laudabiles sunt, sed sine peccato aliquo non sunt, quoniam scripturarum testimoniis, quibus de illorum laudibus credimus, hoc etiam credimus non iustificari in conspectu dei omnem uiuentem et ideo rogari, ne intret in iudicium cum seruis suis, et non tantum uniuersalitcr fidelibus omnibus, uerum etiam singulis esse orationem dpulis suis. At enim ait dominus: estote perfecti, sicut pater uester caelestis perfectus est; quod non praeciperet, inquiunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
palmã suꝑnȩ uocationis dĩ in xp̃o tħui. lpse
se confitetur nondũ accepisse. non dũ e̾e̾. ꝑfec¬
tũ in plenitudine iusticiȩ quã adipisci dilex̃
in ap̃o: s adhuc scd̾m uttentionẽ sequi. & p̾te¬
rita obliuiscentẽ in ea quȩ ante st̃ extendi. ut
nouerimus etiã ad ipsũ ꝓtinere illud qd̾ ait.
& si ext̾ior homo nr̃ corrũpit᷑. s int̾ior renoua¬
tur dedie in diem: qu̾auis ia ec̾t. ꝑfectus uia¬
tor. & si nondũ uiator. erat ipsius itineris ꝑfec¬
tione ꝑuentor. Denq tales uult secũ in isto
cursu comites raperes. quib continuo subum¬
git. & dicit. Quotqͦt gͦ ꝑfecti: hoc sapiamꝰ. &
siqͥd alit̾ sapitis: hoc quoq d̃s uobis reuelauit
Uerumtam in qd̾ ꝑuenimꝰ: in eo ambulemus.
Ambulatio ista ñ corporis pedib s m̃tis affecti¬
b & uitȩ morib geritur: ut possint ẽe̾. ꝑfec¬
ti iusticie possessores. qui recto itinere de dies

Expanded text:
palmam supernae uocationis dei in Christo Iesu, ipse palmam supernae uocationis dei in Christo Iesu, ipse se confitetur nondum accepisse, nondum esse perfectum in plenitudine iustitiae, quam adipisci dilexit in Christo, sed adhuc secundum intentionem sequi et praeterita obliuiscentem in ea quae ante sunt extendi, ut nouerimus etiam ad ipsum pertinere illud quod ait: et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem, quamuis iam esset perfectus uiator, etsi nondum erat ipsius itineris perfectione peruentor. denique tales uult secum in isto cursu comites rapere, quibus continuo subiungit et dicit: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, hoc quoque deus uobis reuelabit; uerum tamen in quod peruenimus, in eo ambulemus. ambulatio ista non corporis pedibus, sed mentis affectibus et uitae moribus geritur, ut possint esse perfecti iustitiae possessores, qui recto itinere fidei
Abbreviated transcription (Latin):
in fide. ad cognoscendum eũ & uirtutẽ refur¬
rectionis eius &e cõmunicationẽ passionis eiꝰ.
conformatꝰ morti eiꝰ. si quo mͦ occurram in
resurrectionem mortuorũ. Tantũ gͦ. longeẽ.
utt ꝓpt̾ illa u̾ba zachariã & elisabet eredamꝰ
sine ullo peccato ꝑfectam habuisse iusticiam:
ut nec ipsũ apłm eiꝰdẽ regłȩ sũmitate arbitre¬
mur fuisse ꝑfectũ. ñ solum in illa legis iusti¬
cia quã similem istis habuit. quã int̃ dãna
& stercora deputat. in cõꝑatione eminentis¬
simȩ iusticiȩ quȩ infide xp̃i ẽ. uerũ etiam in
ipso quoq ȩuangłio ubi & tanti apostolatꝰ me¬
ruit pͥncipatũ. Quod dicere ñ auderem: nͥ ei
ñ credere nefas ducerẽ. Ibi enĩ sequit᷑: & adiun¬
git. Nonqͥa iã acceperim: aut iã ꝑfectus sim.
Sequor aut̃ si cõp̾hendã in quo & cõapp̾hensus
disse: unĩi aut̃. Quȩ retro oblitꝰ in ea quȩ an¬
te st̃ extentus: scd̾m intentionẽ sequor. ad

Expanded text:
 uirtutem resurrectionis eius at communicationem passionis eius, conformatus morti ipsius, si quo modo occurram in resurrectionem mortuorum. tantum ergo longe est, ut propter illa uerba Zachariam et Elisabeth credamus sine ullo peccato perfectam habuisse iustitiam, ut nec ipsum apostolum eiusdem regulae summitate arbitremur fuisse perfectum non solum in illa legis iustitia, quam similem istis habuit, quam inter damna et stercora deputat in conparatione eminentissimae iustitiae, quae in fide Christi est uerum etiam in ipso quoque euangelio, ubi et tanti apostolatus meruit principatum, quod dicere non auderem, nisi ei non credere nefas ducerem. ubi enim sequitur et adiungit: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim, sequor autem si conprehendam, in quo et adprehensus a quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad
Abbreviated transcription (Latin):
auqua sc̃itas trahit᷑ : & contra nrãm quidem
ñ ẽ. assertionẽ etiã si ex fidelib sc̃i ꝓpagant᷑.
Q̾ eos dicimꝰ. si ñ baptitant᷑ ꝑgere in dãnatio¬
nem: Quib & ipsi regnũ cȩlorũ int̾cludint.
qu̾aius eos dicant ñ habere ullũ uł ꝓpͥum
uł originale peccatũ. aut si eis indignũ ui¬
detur. ut sc̃ĩ danentur. quo mͦ ẽ dignũ ut
a regno dĩ sci separentur: Illud potiuts adtẽ¬
dant. quomꝰ ñ de peccatorib trahatur paren¬
tibus aliquod peccatũ. si de scis atiqua sc̃ĩtas
trahit᷑. & immunditia de inmundis. Utrũq
enĩ dirit qui dir̃. Alioqͥn fiii unĩ immundi
ẽent. Nc̃ aut̃ sci st̃. frplicent etiã quomͦ iustũ
sit uit scĩ ex fidelib. & iimunoi ex infidelib.
nati. parit̃ tam̃ si baptrati ñ fueruit. regnũ
dĩ ñ perittant᷑ intrare. Qiuidgͦ. illis isti seĩtas

Expanded text:
aliqua sanctitas trahitur? et contra nostram quidem aliqua sanctitas trahitur? et contra nostram quidem non est adsertionem, etiamsi ex fidelibus sancti propagantur, quod eos dicimus, si non baptizantur, pergere in damnationem, quibus et ipsi regnum caelorum intercludunt, quamuis eos dicant non habere ullum uel proprium uel originale peccatum. aut si eis indignum uidetur, ut sancti damnentur, quomodo erit dignum, ut a regno dei sancti separentur? illud potius adtendant, quomodo non de peccatoribus parentibus trahatur aliquod peccatum, si de sanctis aliqua sanctitas trahitur et inmunditia de inmundis. utrumque enim dixit qui dixit: alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. explicent etiam quomodo iustum sit, ut sancti ex fidelibus et inmundi ex infidelibus nati pariter tamen, si baptizati non fuerint, regnum dei non permittantur intrare. quid ergo illis ist
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib decimas iuta sua crebas
solent
p̃bere leitͥtis. baptismm̃i aut̃ tale sa crañ¬
tũ ee. qd̾ semel datur. & si iã hoc ac¬
ceperat quisq cũ in ꝑatre suo eẽt. ñ
nisi baptitatũ fitisse deputandũ. cũ de illo
qui baptizatꝰ fuerat gigneret᷑ : qui hoc dic̃.
ne diu disputem circũtisionẽ fecipiat quȩ
semel fiebat & tam̃ in singulis singulatĩ febat.
siẽ gͦ. tẽpore illiꝰ sacram̃ti de circu̾ciso qui
nascebat᷑ circu̾cidendus futt: sic nc de bap¬
tizato qui natꝰ suerit. baptizandus c̃. Ait
nc̃ aut̃ scĩ st̃. Etidõ inquiunt filii fildeliũ
iã baptitari minime debuerunt. Miror hoc
dicere. qui negant. peocatũ ex adã originalit᷑
trahi. Si em̃ hanc apłi sententiã sic accipiũt.
ut credant de fidelib sct̃ficatos filios nasci.
cur eos etiã ipsi baptitari opartere ñ dubitãt
cur deniq nolunt fateri de parente peccato¬
re. auquod peccatũ originalit̃ trabi. si de scõ

Expanded text:
mnibus decimas tota uita sua crebras solent praebere Leuitis, baptismum autem tale sacratum esse, quod semel datur et, si iam hoc acceperat quisque, cum in patre suo esset, non nisi baptizatum fuisse deputandum, cum de illo qui baptizatus fuerat gigneretur: qui hoc dicit, ne diu disputem, circumcisionem respiciat, quae semel fiebat et tamen in singulis singulatim fiebat. sicut ergo tempore illius sacramenti de circumciso qui nasceretur circumcidendus fuit, sic nunc de baptizato qui natus fuerit baptizandus est. At nunc autem sancti sunt; et ideo, inquiunt, fidelium filii iam baptizari minime debuerunt. miror hoc dicere qui negant peccatum ex Adam originaliter trahi. si enim hanc apostoli sententiam sic accipiunt, ut credant de fidelibus sanctificatos filios nasci, cur eos etiam ipsi baptizari oportere non dubitant? cur denique nolunt fateri de parente peccatore aliquod peccatum originaliter trahi, si de sancto