comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ diłm filiũ nrm cyriacũ monasterii ur̃i
prem uob̾ in õibꝰ cõm̃damꝰ. ut nulla hunc
inmassiliensi ciuitate mora detineat: s
easde eccłȩ imagines confregit atq ꝓiec̃: Et
qͥd̾ẽ zelũ uos neqͥd manufactũ adorari possit
habuisse laudauimꝰ ͥ s frangere easdẽi¬
magines ñ debuisse iudicauimꝰ Iccirco enĩ
pictura in ȩccłiis adhibet᷑: ut hi qͥ litt̃as
nesciunt. saltẽ inparietibꝰ uidendo legãt
qͣ legere incodicibꝰ ñ ualent. Tuagͦ fr̃nitaᷤᷤ
& illa seruare. & ab eoꝵ ad oratu ꝓhib̾e¬
debuit: qͣtinꝰ & licterarũ nescii. haberent
unde scientiã historiȩ colligerentꝰ: et
ppłs inpicturȩ adoratione minime pec¬
caret.
GG ẜ runichilde regine fran
ostquam excellentiȩ uestrȩ coꝵ. laxui
sollicitudo regia. ẽ. ubiq gubernatione
laudabilis : ad augm̃tũ głȩ suȩ uigilan-¬
tiorẽ se debet & ꝓuidã exhibere: ut qs
consilio regit exterius. ꝑ ire interius

Expanded text:
um filium nostrum Cyriacum, monasterii nostri Patrem, vobis in omnibus commendamus, ut nulla hunc in Massiliensi civitate mora detineat, sedeasdem in Ecclesiis imagines confregit atque projecit. Et quidem zelum vos, ne quid manufactum adorari posset, habuisse laudavimus, sed frangere easdem imagines non debuisse indicamus. Idcirco enim pictura in Ecclesiis adhibetur, ut hi qui litteras nesciunt, saltem in parietibus videndo legant quae legere in Codicibus non valent. Tua ergo fraternitas et illas servare, et ab earum adoratu debuit, quatenus et litterarum nescii haberent unde scientiam historiae colligerent, et populus in picturae adoratione minime peccaret. Brunichildae reginae Francorum. Postquam excellentiae vestrae sollicitudo regia est ubique gubernatione laudabilis, ad augmentum gloriae suae vigilantiorem se debet et providam exhibere, ut quos consilio regit exterius, perire interius
Abbreviated transcription (Latin):
sic uenena mortifera elemosinȩ. cęlata
obũbͣcione transfundat. Nã nec uena¬
tor ferã. aut auem auceps deciperet. uel
piscẽ piscator caꝑet: si aut ille laqueũ in
aꝑto ꝓponerent. aut ille hamũ in ȩsca
absconditũ ñ haberet. Oĩno gͦ mȩtuenda
& cauenda . ẽ. hostis astutia: ne qͦs aꝑta
neqͥt tẽptatione subuertereꝰ latente

Expanded text:
sic venena mortifera eleemosynae celata sic venena mortifera eleemosynae celata obumbratione transfundat. Nam nec venator feram, nec avem auceps deciperet, vel piscem piscator caperet, si aut ille laqueum in aperto proponeret, aut ille hamum esca absconditum non haberet. Omnino ergo metuenda et cavenda est hostis astutia, ne quos aperta nequit tentatione s
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptor nr̃ ingressus: cathedras uen¬
dentiũ colũbas. euertit. Qd. ẽ. colũbas
uendere. nisi p̃ciũ de manꝰ imposicione
hõibꝰ tribuit. uenundare: Quoꝵ sacer¬
dociũ ante dei ocłos cade̾. cathedrarum
utiq patent̾ euersione signatũ ẽ: & tam̃
exerit ad huc neqͥciȩ pͣuitas uires suas.
Nã cogit uende quos decepit ut emerẽt.
Et dũ ñ attendit᷑ qđ diuina uoce p̃cipit᷑.
gͣtis accepistis gͣtis date: agit᷑ ut crescat.¬
& geminata fiat in uno eodẽq delicti con¬
dicio. em̃tis scilicet & uendentis: ut cũ
liqueat hanc heresim ante om̃s radice pe¬
cauet᷑. cur ñ ꝑpendit᷑. qͥa benedictio illi
inmaledictione conũtit᷑. qͥad hoc. ut fiat
aĩarũ dũ non potest in his quȩ ad faciẽ st̃
pͣua surriꝑe. callide specie qͣsi pietatis
iniecta nitit᷑ supplantare: suadeto for¬
sitan debere ab habentibꝰ accipi. ut sit qd̾
possit ñ habentibꝰ erogari. dũ modo uel

Expanded text:
redemptor noster ingressus cathedras venredemptor noster ingressus cathedras vendentium columbas evertit. Quid aliud est columbas vendere, nisi pretium de manus impositione hominibus tribuit, venundare? Quorum sacerdotium ante Dei oculos cadere, cathedrarum utique patenter eversione signatum est; et tamen exerit adhuc nequitiae pravitas vires suas. Nam cogit vendere, quos decepit ut emerent. Et dum non attenditur quod divina voce praecipitur: Gratis accepistis, gratis date , agitur ut crescat, et geminata fiat in uno eodemque delicti contagio, ementis scilicet et vendentis. Et cum liqueat hanc haeresim ante omcauetur cur non perpenditur quia benedictio illi in maledictionem conuertitur qui ad hoc ut fiat animarum, dum non potest in his quae ad faciem sunt prava subripere, callide specie quasi pietatis injecta, nititur supplantare; suadetque forsitan debere ab habentibus accipi, ut sit quod possit non habentibus erogari, dummodo vel
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut nulla de actu ꝓbatio. nulla sollici¬
tudo de moribꝰ. nulla sit de uita discussio.
s ille solũ modo dignꝰ qͥ dare p̾ciũ suffecerit.
estimet᷑ : Exqͣre si recti libͣminis exami¬
natione penset᷑. dũ imꝓbe ad inanẽ głam
locũ festinat utilitatis arriꝑe: eo ipso
magis qd̾ honorẽ qͣrit indignꝰ.ẽ. Sicut
aut̃ is qͥ inuitatꝰ renuit. quesitꝰ refugit.
sacris ẽ altaribꝰ admouendꝰ:. sic qͥ ultro am¬
bit. uel importunũ se ingerit. ẽ. ꝓculdu¬
bio repellendꝰ. Hãqͥsic nitit᷑ ad alciora con¬
scendere: qͥd agit. nisi ut crescendo decreᷤᷤ¬
cat. & ascendendo exteriꝰ. interiꝰ in ꝑfun
plex sine uenalitate consensꝰ pura p̃fe¬
rat᷑ electio: ut ad sũma sacerdocii non
suffragio uenditoꝵ ꝓuectꝰ. s dĩ credat᷑ ȩȩ̃
iudicio. Nã qͥa gͣue õĩno sit facinꝰ. dĩ donũ
uelle p̃cio cõparare uel uendere: euangłi¬
ca ẽ. testis auctoritas. Tẽpłu autẽ dñs &

Expanded text:
nisi ut nulla de actu probatio, nulla sollicitudo de moribus, nulla sit de vita discussio, sed ille solummodo dignus, qui dare pretium suffecerit, estimetur? Ex qua re, si recti libraminis examinatione pensetur, dum improbe ad inanem gloriam locum festinat humilitatis arripere, eo ipso magis, quo honorem quaerit, indignus est. Sicut autem is, qui invitatus rennuit, quaesitus refugit, sacris est altaribus admovendus, sic qui ultro ambit vel importunum se ingerit, est procul dubio repellendus. Nam qui sic nititur ad altiora conscendere, quid agit, nisi ut crescendo decrescat et asceplex sine venalitate consensus, pura praeferatur electio, ut ad summam sacerdotii non suffragio venditorum provectus, sed Dei credatur esse judicio. Nam quia grave omnino sit facinus, Dei donum vel pretio comparare vel vendere, euangelica est testis auctoritas. Templum enim Dominus et
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes. a monophisitarũ errore con¬
uersist̃: atq sc̃ȩ uniuersali ȩccłȩ semet¬
ipsos adunauert. Q adbeati petri
apłoꝵ pͥncipis ȩccłam ꝑtendentes. popoᷤ¬
cert̃ a me. ut eos meis epłis ur̃ȩ beaticu¬
dini cõm̃dare debuisse qͥtis a heretics
qͥuxta ipsos st̃. nullã ĩã iuolentiam ꝑ¬
peti ꝑmittant᷑. Qqͥa unꝰ eoꝵ dicit. no¬
nasteriũinqͦ fuit a parentibꝰ suis fuisse con
repellant᷑. Hȩc a nob̃ uob indicata es
sufficiant. Nã de ur̃a beatitudine noum.
qͥa qcqͥd ad telũ dei oĩpotentis ꝑtinet.
cũ om̃i facere feruore festinat. Ame u̾
ut oretis peto: qͥa int̾ gladios langobar¬
doꝵ qͦs sustineo. podagrȩ doloribꝰ uehe¬
ment affligor.

Expanded text:
enientes a Monophysitarum errore conversi sunt, atque sanctae universali Ecclesiae semetipsos adunaverunt. Qui ad beati Petri apostolorum principis ecclesiam pertendentes, poposcerunt a me ut eos meis epistolis vestrae beatitudini commendare debuissem, quatenus ab haereticis qui juxta ipsos sunt nullam jam violentiam perpeti permittantur. Et quia unus eorum dicit monasterium in quo fuit a parentibus suis fuisse consrepellantur. Haec a nobis indicata vobis esse sufficiant; nam de vestra beatitudine novimus quia quidquid ad zelum Dei omnipotentis pertinet, cum omni facere fervore festinet. Pro me vero ut oretis peto, quia inter gladios Langobardorum quos sustineo podagrae doloribus vehementer affligor.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ ꝑ definitionẽ synodicã ascã ȩccła remo¬
ueri. De qͦ synodo omẽm nob̾ subtiliter
ordinẽ. tuam fr̃nitatẽ uolumꝰ scriptis
discurrentibꝰ nuntiare : ut ipse cuꝰ nobis
scĩtas ualde exꝑta ẽ. nos reddas de õibꝰ
certiores.

Expanded text:
 definitionem synodicam a sancta ecclesia removere. De qua synodo omnem nobis subtiliter ordinem tuam fraternitatem volumus scriptis discurrentibus nuntiare, ut ipse, cujus nobis sanctitas valde experta est, nos reddas de omnibus certiores.
Abbreviated transcription (Latin):
consideratio nouu hoc inconsulte & su-¬
bito ñ ꝑmitteret indulgere: iccirco po¬
stulatȩ rei ꝓlongatꝰ effectꝰ ẽ: Nc̃ uͦ carita¬
tis tuȩ bona reuocantes ad animũ. huiꝰ
auctoritatis nr̃ȩ serie petita concedimuᷤ:
atq te uel archidiaconẽ tuum dalmati¬
carũ usu decorandos ȩssȩ concessimꝰ: easdẽq
dalmaticas dilectissimo filio nr̃o cyriaco
abbate deferente transmisimꝰ. Prȩt̾ea in ea
synodo qua contͣ symoniacam heresim

Expanded text:
consideratio novum hoc inconsulte et suconsideratio novum hoc inconsulte et subito non permitteret indulgere; idcirco postulatae rei prolongatus effectus est. Nunc vero charitatis tuae bona revocantes ad animum, hujus auctoritatis nostrae serie petita concedimus, atque te vel archidiaconum tuum dalmaticarum usu decorandos esse concessimus, easdemque dalmaticas dilectissimo filio nostro Cyriaco abbate deferente transmisimus. Praeterea in ea synodo quam contra simoniacam haeresim
Abbreviated transcription (Latin):
illã annisu ad caulas reuocare dominicas
contendamꝰ: ut de pastoris noĩẽ qd̃ habemꝰ.
non suppliciũ. s p̃miũ conseqͣm᷑. Cagͦ
in his om̃ibꝰ diuinȩ gr̃ȩ ad iutorio opus. ẽ.
om̃ipotentis dei assiduis p̾cibꝰ clem̃tiam
exoremꝰ: quatinꝰ adhȩc nob̾ oꝑanda. & uel¬
le tribuat. & posse concedat: atq in ea noᷤᷤ
uia cũ fructu boni oꝑis qmse pastor pastoꝵ
ęssȩ testatꝰ.ẽ. dirigat: ut sine qͦ nichil as¬
surgimꝰ. ꝑ ipsũ implere om̃ia ualeamus.
Pret̾ea cõmunis filiꝰ diaconꝰ petrus nob̾
innotuit. qd̾ fr̃nitas ur̃a tẽpore qͦhic fuit
poposcerit. ut sibi & archidiacono suo
utendi dalmaticis licentiam p̾beremꝰ.
S qͥa ita hõiũ suoꝵ. infirmitate cõpul¬
suꝰ festinant̃ abscessit. ut nec ipse meror
in cũbens diu ut dignũ erat & res deside
rata poscebat. sineret imminere. & nos
inmultis implicitos ȩccłasticȩ rationiᷤᷤ

Expanded text:
illam adnisu ad caulas revocare dominicas illam adnisu ad caulas revocare dominicas contendamus, ut de pastoris nomine quod habemus, non supplicium, sed praemium consequamur. Quia ergo in his omnibus divinae gratiae adjutorio opus est, omnipotentis Dei assiduis precibus clementiam exoremus, quatenus ad haec nobis operanda et velle tribuat, et posse concedat, atque in ea nos via cum fructu boni operis, quam se Pastor pastorum esse testatus est, dirigat; ut sine quo facere nihil assurgimus, per ipsum implere omnia valeamus. Praeterea communis filius innotuit, quod fraternitas vestra tempore, quo fuerat hic, poposcerit, ut sibi et archidyacono suo utendi dalmaticis licenciam preberemus; sed quia omnium suorum infirmitate compulsus festinanter abcessit, ut nec ipse meror incumbens diucius, ut dignum erat et res desrata poscebat, sineret imminere; et nos in multis implicitos, ecclesiasticae rationis
Abbreviated transcription (Latin):
diffidentiȩ quodãmodo genꝰ.ẽ. contra
hoc qd qͥsq p̃dicat. torqueri iꝰtitiam:¬
dicente apło. Nolumꝰ autẽ ignorare ud¬
fr̃s de dormientibꝰ ut non contristemi¬
ni sicut & cȩteri qͥ sp̃e ñ habent. Hac
nobis. ẽ. ut sicut diximꝰ ñ de mortus af-
fligam᷑: s affectũ uiuentibꝰ impendamꝰ:
qͥbꝰ & pietas ad utilitatẽ. & sit ad fructũ
dilectio. Proinde obiurgando. hortando.
suadendo. blandiendo. consolando. pro¬
desse qͥbꝰ possumꝰ festinemꝰ. Lingua nr̃a.
bonis fom̃tũ sit: pͣuis aculeuꝰ. Tumidoᷤᷤ
retundatꝰ iratomitiget: pigros exa. cuatꝰ
desides hortatu succendat. Refugients
suadeat: asꝑis blandiat᷑: desꝑatos con¬
solet᷑ :ͥ ut qͥa ductores dicim̃ uia saliti
gradientibꝰ ostendamꝰ. Simꝰ in custodia
uigilantes: ad itꝰ contͣ hostis insidias solli¬
citi muniamꝰ. & si quando ꝑdeuia ouẽ
de cõmissis gregib error ad duxeritꝰ. toto

Expanded text:
diffidentiae quodammodo genus est, contra diffidentiae quodammodo genus est, contra hoc quod quisque praedicat torqueri moestitia « Nolumus autem vos ignorare de dormientibus, ut non contristemini sicut et caeteri qui spem non habent . » Hnobis est ut, sicut diximus, de mortuis non affligamur, sed affectum viventibus impendamus, quibus et pietas ad utilitatem et sit ad fructum dilectio. Proinde objurgando, hortando, 1012 suadendo, blandiendo, consolando prodesse quibus possumus festinemus. Lingua nostra bonis fomentum sit, pravis aculeus; tumidos retundat, iratos mitiget, pigros exacuat, desides hortatu succendat, refugientibus suadeat, asperis blandiatur, desperatos consoletur: ut quia ductores dicimur, viam salutis gradientibus ostendamus. Simus in custodia vigilantes, aditus contra hostis insidias solliciti muniamus. Et si quando per devia ovem de commissis gregibus error abduxerit, toto
Abbreviated transcription (Latin):
Anitatis ur̃ȩ afflictio qm de
amissione ur̃oꝵ uos hominũ habu¬
issȩ cognouimꝰ. tantã nob̾ causã meroriᷤᷤ
in iecit: ut qͥa nos de duobꝰ caritas unũ
fecit. cor nr̃m in ur̃is specialiter uri¬
tribulationibꝰ sentiremꝰ. S in hoc dolo¬
re multũ me consolata . ẽ. scitatistuȩ ad
animũ reducta discretio: quã & pat¬
ent̃ ferre tristia. & decet de morte spe
uitȩ alteriꝰ longã non habere mesticia
Netam̃ aliqͣ adhuc tribulatio inura
m̃te seteneat: hortor qͥesce dolere: de¬
sine tristis ȩssȩ. Nã ĩdecens. ẽ. de ilis
tedio afflictionis addici: qͦs credendus
ad uerã uitã moriendo ꝑuenisse. Habet
forsitan illi iꝰtã longidoloris excusatio¬
nẽ. qͥ uitã altera nesciunt: qͥ de hoc sclo
ad meliꝰ ȩssȩ transitũ ñ confidunt. Fsos
autẽ qͥ nouimꝰ. qͥ hoc credimꝰ & docemꝰ.
contristari nimiũ de obeuntibꝰ ñ debe¬
mꝰ: neqd apud alios pietatis tenet spe¬
ciem. hoc magis nob̾ inculpa sit. Ham

Expanded text:
m de amissionis vestrorum vos hominum habuisse cognovimus, tantam nobis causam moeroris injecit, ut quia nos de duobus charitas unum fecit, cor nostrum in vestris specialiter tribulationibus sentiremus. Sed in hoc dolore multum me consolata est sanctitatis vestrae ad animum reducta discretio, quam et patienter ferre tristitiam, et decet de morte, spe vitae alterius, longam non habere moestitiam. Ne tamen aliqua adhuc tribulatio in vestra mente se teneat hortor, quiesce dolere, desine tristis esse. Nam indecens est de illis taedio afflictionis addici, quos credendum est ad veram vitam moriendo pervenisse. Habent forsitan illi justam longi doloris excusationem, qui vitam alteram nesciunt, qui de hoc saeculo ad melius esse transitum non confidunt. Nos autem qui novimus, qui hoc credimus et docemus, contristari nimium de obeuntibus non debemus, ne quod apud alios pietatis tenet speciem, hoc magis nobis in culpa sit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti auctoritate suffulta. ad geͥnũ¬
ense urbẽ auxiliante dño ꝓficiscens.
deusdedit diaconẽ
ȩccłȩ mediolanensis. si tam̃ a cunctis electꝰ
ẽ. & nichil. ẽ. qđ ei ex anteacta uita possit̃
canones obuiare: epm̃ sollẽpnit̾ fatiat
ordinare. Prȩt̾ea qͥa multȩ illic ȩccłȩ nr̃ȩ
utilitates st̃ quȩ do ꝓpitio ꝑagant᷑. solli¬
citũ te ęssȩ necesse. ẽ: & ita om̃ia scd̃m ca-¬
pitularẽ subt̃ adnexũ reqͥrere utilit̾q
disponere: ut innullo te neglectꝰ culpa
respicere. s magis uigilantia đo & homi¬
nibꝰ ualeat commendare:¬

Expanded text:
senti auctoritate suffulta, ad Genuensem urbem, auxiliante Domino, proficiscens, Deusdedit diaconum Ecclesiae Mediolanensis, si tamen a cunctis electus est, et nihil est quod ei ex anteacta vita per sacros possit canones obviare, episcopum solemniter faciat ordinari. Praeterea, quia multae illic Ecclesiae nostrae utilitates sunt, quae Deo propitio peragantur, sollicitum te esse necesse est, et ita omnia secundum capitularem subter annexum requirere, utiliterque disponere, ut in nullo te neglectus culpa respicere, sed magis vigilantia Deo et hominibus valeat commendare
Abbreviated transcription (Latin):
cellentissimũ exarchũ nichil potes: uel
ħ non uidearis neglexisse q̃ potes. De loco
autẽ albini qͥd dicã de qͦ nob̾ aꝑte contͣ
iustitiã respondet᷑: De qͦ tam̃ debes
districtiꝰ cogitare. Prȩt̾ea añ aliqͣntum
tp̃is exꝑientiȩ tuȩ p̃ceꝑamꝰ ut apud
eminentissimũ filiũ nr̃m p̃fectũ ageret.
qͣtinꝰ cura formarũ cõmitti augustino¬
ũc debuisset. ꝓ eo qđ oĩno sollicitꝰ atq
strenuuꝰ uir. ẽ. et ita hactenꝰ distulisti:
ut nob̾ nec quid egeris. indicares. Et idõ
apud eundẽ eminentissimũ filiũ nr̃m
uel mom̃i agere intentione festina.
ut formȩ p̃dicto clarissimo uiro ꝑ oĩa
cõmittant᷑ : qͣtinꝰ sollicitudine sua aliqͥd¬
in eas ualeat reparare. Nã sic dispici-¬
unt᷑ atq negligunt᷑ formȩ ipsȩ: uit nͥ
maior sollicitudo fuerit. intͣ paucum
tẽpꝰ om̃ino deꝑeant. Sicut gͦ nosti ꝗͣ
necessaria causa sit & generalitati utilis.

Expanded text:
cellentissimum exarchum nihil potes, vel cellentissimum exarchum nihil potes, vel haec non videaris neglexisse quae potes. De loco autem Albini quid dicam, de quo nobis aperte contra justitiam respondetur? De quo tamen debes districtius cogitare. Praeterea ante aliquantum temporis experientiae tuae praeceperamus ut apud eminentissimum filium nostrum praefectum ageret, quatenus cura formarum committi Augusto vicecomiti debuisset, pro eo quod omnino sollicitus atque strenuus vir est. Et ita hactenus distulisti, ut nobis nec quid egeris indicares. Et ideo apud eumdem eminentissimum filium nostrum vel modo omni agere intentione festina, ut formae praedicto clarissimo viro per omnia committantur, quatenus sollicitudine sua aliquatenus eas valeat reformare. Nam sic despiciuntur atque negliguntur formae ipsae, ut nisi major solltempus omnino depereant. Sicut ergo nosti quam necessaria causa sit et generalitati utilis,
Abbreviated transcription (Latin):
opus ppłareͥ & rudibꝰ auditoribꝰ. impedi¬
m̃tũ magis ꝗͥ ꝓuectũ generat. & dic ei
ut cõm̃ta psalmoꝵ legi ad uigilias faciat:
quȩ m̃tes scłariũ ad bonos mores p̃cipue
informent. Neq enĩ uolo dũ in hac carne
sũ. siqͣ dixisse me contigit: ea facile hoĩbꝰ
imꝑatori librũ regulȩ pastorał dedit:
S mͥ ualde displicuit: ut qͥ meliora
habent. inminimis occupent᷑. In parte
aut̃ t̃ciabeati iob. in eo u̾su. in qͦ scͥptũ. ẽ.
scio qͥa redẽptor m̃s uiuit: suspicor qr
codicẽ hãt. Nã inscrinio nr̃o isdẽ locis
alit̃ habet᷑ ꝗ hc inalioꝵ codicibꝰ essȩ cog¬
noui.Atq ido eundẽ locũ releuari fees
ut sicut inscrinio nr̃o.ẽ. ita quoq hunc
&e sȩpe fatꝰ fr̃ m̃s hãt. Qtuor eni uaba
sc̃. qͣ si eidẽ loco defuerint: ñ modium
posst̃ lectori scrupulũ generare. Hȩcõa
subtilit̾ & celerit exeq̃re ÷ & si apud ex¬

Expanded text:
opus populare, et rudibus auditoribus impediopus populare, et rudibus auditoribus impedimentum magis quam provectum generat. Sed dic ei ut commenta Psalmorum legi ad vigilias faciat, quae mentes saecularium ad bonos mores praecipue informant. Neque enim volo dum in hac carne sum, si qua dixisse me contigit, ea facile hominibus i domno imperatori librum Regulae pastoralis dedit, sed mihi valde displicuit ut qui meliora habent in minimis occupentur. In parte autem tertia beati Job in eo versu in quo scriptum est: Scio quod Redemptor meus vivit, suspicor quicodicem habeat. Nam in scrinio nostro idem locus aliter habetur quam hunc in aliorum Codicibus esse cognovi, atque ideo esicut in scrinio nostro est, ita quoque hunc et saepefatus frater meus habeat. Quatuor enim verba sunt, quae si eidem loco defuerint, non modicum possunt lectori scrupulum generare. Haec omnia subtiliter et celeriter exsequere. Et si apud ex
Abbreviated transcription (Latin):
łonẽ differat. neq ad nos ulteriꝰ hac de re
quȩrela ꝑueniat. Prȩt̾ea qr isdẽ carissimꝰ
qͦndã filiꝰ m̃s claudiꝰ aliqͣ me loqnte
de libris quoq regũ. & de eptatico au-¬
dierat. qͦ ego scͥpto tͣde p̃infirmitate ñ
potui ips ca suostilso dietauit ne obliuoe¬
deꝑirent: ut apto tp̃r hȩc eadẽ mͥ in
ferret & em̃datiꝰdictarent᷑ Quȩ cũ in
legisset: inueni dictoꝵ meoꝵ sensũ ual¬
de inutiliꝰ fuisse ꝑmutatũ. Unde necesse
est ut tua exꝑientia om̃i excusatione
atq mora cessante. ad eiꝰ monasterium
accedat conuenire fr̃s fatiat: & sub oĩ
ueritate qͣntascũq dediuersis scͥpturiᷤ
carcas detulit ad mediũ deducant. Qs
tu suscipe: & mͥ celerrime transmitte.
De tuo autẽ reditu qr molestiã te ua¬
lidã in currisse cognouimꝰ: đo ꝓpitio
in subsequenti cogitamꝰ. Illud autem
nus legi cõm̃ta beati iob publice ad ui¬

Expanded text:
o differatur, neque ad nos ulterius hac de re o differatur, neque ad nos ulterius hac de re querela perveniat. Praeterea, quia idem charissimus quondam filius meus Claudius, aliqua me loquente de libris quoque Regum, et de Heptateuco audierat, quae ego scripto tradere prae infirmitate non potui, ipse ea suo sensu dictavit, ne obliviondeperirent, ut aferret, et emendatius dictarentur. Quae cum mihi legisset, inveni dictorum meorum sensum valde inutilius fuisse permutatum. Unde necesse est ut tua experientia, omni excusatione atque mora cessante, ad ejus monasteaccedat, convenire fratres faciat, et sub omni veritate quantascunque de diversis Scripturis chartulas detulit, ad medium deducant, quas tu suscipe, et mihi celerrime transmitte. De tuo autem reditu, quia molestiam te validam incurrisse cognovimus, Deo propitio, in subsequenti cogitamus. Illud autemnus legi commenta beati Job publice ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ abbatẽ habere qͦsiuert̃. Cognoui
enim qđ isdẽ constantiꝰ peculiaritati
studeat. Quȩ res: maxime testat᷑. eũ
cor monachi ñ hr̃e. Ac deinde cognoui
qa ad monasterui qđ in picem puincia
qͥsine teste ambulat. recte non uiuat.
Aut qͦm aliis regulã teneat÷ quã sͥmet¬
ipsi nescit tenere : Abhoc gͥ recedente ᷤ.
cellerarium qͤnda noie maurũ petiuert̃:
cuꝰ uitȩ atq in dustriȩ multa testificant᷑.
qr & qͦndã abbas laudiꝰ eũ qͥbꝰdã lauda¬
uit. Tua itaq exꝑientia sollicite reqͥ¬
rat  & sieiꝰ uita ad locũ regiminis digna.
Sinũ. ẽ. qđ ei oĩo obuiet & ex sua con¬
gregatione inuenire aptũ minimȩ posst.
me potuit studiosissime cõpescat: & h
ipsũ monasteriũ a tali peste mundari.
festinet: qͥa si illic peculiaritas a mona¬
chis habet̾: neq concordia. neq caritas
in congregatione eadẽ pot̾it ꝑmanere.
tua exꝑientia faciat ũneq loci ordinati¬

Expanded text:
hominem abbatem quaesiverunt habere. Cognovi enim quod idem Constantius peculiaritati studeat. Quae res maxime testatur eum cor monachi non habere. Ac deinde cognovi quia ad monasterium quod in Piceni provincia imus quia qui sine teste ambulat recte non vivat, aut quomodo aliis regulam teneat quam sibimetipsi nescit tenere. Ab hoc igitur recedentes, cellerarium quemdam nomine Maurum petiverunt, cujus vitae atque industriae multa testificantur, quia et quondam abbas Claudius eum quibusdam laudabat. Tua itaque experientia sollicite requirat; et si ejus vita ad locum regiminis digna eSi vero est quod ei omnino obviet, et ex sua congregatione invenire aptum minime possunt, me potuit, studiosissime compescat, et hoc ipsum monasterium a tali peste mundare festinet, quia si illic peculiaritas a monachis habetur, neque concordia neque charitas in congregatione eadem poterit permanertua experientia faciat, ut neque loci ordinati
Abbreviated transcription (Latin):
mandũ prb̃m a surrentinis ad
epatũ głosa filia electũ ȩssȩ cognoᷤ¬
cas. Quẽ qͥa huc scripsimꝰ debere trans-¬
mittiͥ contristari de eiꝰ absentia non
debetis: qͥa nec abscedere credit᷑. qͥ m̃te
uobiscũ ẽ. & qm̃ pastorẽ querentibꝰ is
qͥ uob̾ ołi placuit. gͣt᷑ ẽ: oĩpotentẽ dm̃
benedicentes. xp̃iana magis in hoc de-¬
uocione gaudete: & ut ad nos celeriꝰ
aliis ꝓfutuꝰ uenire debeat. hilariter
studete: qͥa sincerȩ caritatis. ẽ. exultare.
quando is qͥ diligit᷑ ad hoc uocat᷑ ut cres

Expanded text:
mandum presbyterum a Surrentinis, ad patum, gloriosa filia, electum esse cognoscas. Quem quia huc scripsimus debere 1053 transmitti, contristari de ejus absentia non debetis, quia nec abscedere creditur qui mente vobiscum est. Et quoniam pastorem quaerentibus is qui vobis olim placuit gratus est, omnipotentem Deum benedicentes, Christiana magis in hoc devotione gaudete; et ut ad nos celerius aliis profuturus venire debeat, hilariter studete, quia sincerae charitatis est exsultare, quando is qui diligitur, ad hoc vocatur ut cres
Abbreviated transcription (Latin):
ordo confunditur : si aut tẽme¬
re inlicita p̃sumantur. aut inpune
non concessa tẽptant᷑. Puenit itaq
adnos. diacones ȩccłȩ catinensis cal¬
ciatos cãpagis ꝓcedere p̃sũpsisse: qd¬
quia nulli hactenꝰ. ꝑ totam siciliam
licuit. nisi solis cantũ modo diaconi-¬
b ȩccłȩ messanessis quibꝰ olim a p̃de¬
cessoribꝰ nr̃is non dubitatur ȩssȩ con-¬
cessum. bene recolitis. Quia gͦ tantȩ
temeritatis ausus. non .ẽ. leuiter at¬
tendendus: cũ om̃i hoc fraternitas
ur̃a subtilitate perqͥrat. Ꝙsi ita sic̃
uel alicuius hoc auctoritate p̃sũpse-¬
rĩt. nobis subtiliter innotescat: ut
cognita ueritate qͥd fieri debeat. diᷤ¬
ponamus. Namsi negligent̃ ea quȩ
male usurpantur omittimꝰ: excessus
uiam aliis aperimus:

Expanded text:
ordo confunditur, si aut temere illicita praesumantur, aut impune non concessa tententur. Pervenit itaque ad nos, diaconos ecclesiae Catanensis calceatos campagis procedere praesumpsisse. Quod nulli hactenus per totam Siciliam licuisse, nisi solis tantummodo diaconibus ecclesiae Messanensis, quibus olim a praedecessoribus nostris non dubitatur esse concessum, bene recolitis. Quia ergo tantae temeritatis ausus non est leviter attendendus, cum omni hoc fraternitas tra subtilitate perquirat; et si ita sicut vel alicujus hoc auctoritate praesumpserint, nobis subtiliter innotescat, ut, cognita veritate, quid fieri debeat, disponamus. Nam si negligenter ea quae male usurpantur omittimus, excessus viam aliis aperimus.
Abbreviated transcription (Latin):
credimus cognouisse diłme filium diᷤl ii pol¬
quatuor equarum capita luminosȩ ancil
tenti dil̾mo filio nr̃o florentio diacono
xenodochio anichiorum cui preee dinos.¬
citur decem equarum capita cum emis.¬
sario suo preuidimus largienda. hac tͥ
iccirco p̃ceptione mandamꝰ. ut latori p̃¬
sentium qui adhoc illic ex oꝑe missus ẽ
tam quatuor quȩ leuata s̃ qͣm decẽ eqͣrs
capita qͣs xenodochio concessimꝰ de gquab
allii.⁊ debeas excusatione uł mora contͣdere¬

Expanded text:
credimus cognovisse, dilectissimum filium nosquatuor equarum capita Luminosae ancilltente dilectissimo filio nostro Florentino diacono, xenodochio Anichiorum, cui praeesse dignoscitur, decem equarum capita cum emissario suo praevidimus largienda, hac tibi idcirco praeceptione mandamus ut latori praesentium, qui ad hoc illic ex opere missus est, tam quatuor quae legata sunt, quam decem equarum capita quas xenodochio concessimus, de equabaliqua debeas excusatione vel mora contradere
Abbreviated transcription (Latin):
arbitros eligant qͥ earũ ualeant alliga¬
tiones discingere. Aqͥbꝰ qͥcꝗͥd fuerit
statutũ. ita ura ꝓuisione seruet᷑. ut nul¬
lũ int̾ uenerabilia loca uirgiũ rema¬
neat: qͣ magnoꝑe alt̾na pacis st̃ fouen-¬
da concordia. Alia gͥ om̃ia qͦ extestam̃to
p̃nominate syricȩ detinent᷑. qͥppe quod
nullũ ȩssȩ legali sanctione ꝑmictit᷑. ne¬
cesse. ẽ. ut iurȩ monasterii. fr̃nitatis ur̃ȩ
sollicitudine sacerdotali ꝑ om̃ia studio

Expanded text:
arbitros eligant qui earum valeant allegaarbitros eligant qui earum valeant allegationes distinguere. A quibus quidquid fuerit statutum, ita vestra provisione servetur, ut nullum inter venerabilia loca jurgium remaneat, quae magnopere alterna pacis sunt fovenda concordia. Alia igitur omnia quae ex testamento praenominatae Siricae detinentur, quippe quod nullum esse legali sanctione permittitur, necesse est ut juri monasterii fraternitatis vestrae sollicitudine sacerdotali per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
liariis nr̃is quã cũ aliis huiꝰ ciuitatis
tͣctantes respondert̃. postqua sollenni
more abbatissa ab ep̃o ordinata. ẽ. & in
monasterii regimine ꝑ annos płimos
sic esse ꝓmiserit: ñ cam̃ potuisse monasterio
p̃iudiciũ irrogare. s res ipsius eide loco
ex eo qͦ illuc ingressa & abbatissa consti¬
tuta ẽ. manifesto iure cõpetere. Et ido
qͥa ex dimissis illicite rebꝰ xenodochiũ
possessionẽ asserit indebite retinere: hiᷤᷤ
uos hortam affatibꝰ. ut qͥa & monasteriũ
& xenodochiũ ipsũ in ur̃a. ẽ. ciuitate po¬
atis  qͣtinꝰ si possessio ipsa ex nullo p̃ce¬
denti contͣctu. s ex memorate syricȩ le-¬
gato descendit: antedicto monasterio
post posito strepitu uel excusatione red¬
datur. Si uͦ ex alio forte dr̃ obuenisse
contractu: aut frat̾nitas ur̃a int̾ parteᷤᷤ
cognita ueritate qd̾̃ legał suaserit ordo
definiat: aut mutuo sibi consensu

Expanded text:
lia riis nostris quam cum aliis hujus civitatis lia riis nostris quam cum aliis hujus civitatis tractantes responderunt, postquam solemni more abbatissa ab episcopo ordinata est, et in monasterii regimine per annos plurimos sic esse permiserit, non tamen potuisse monasterio praejudicium irrogare, sed res ipsius eidem loco ex quo illuc ingressa et abbatissa constituta est manifesto jure competere. Et ideo quia ex dimissis illicite rebus xenodochium possessionem asserit indebite detinere, his vos hortamur affatibus, ut quia et monasterium et xenodochium ipsum in vestra est civitate poatis, quatenus si possessio ipsa ex nullo praecedenti contractu, sed ex memoratae Siricae legato descendit, ante dicto monasterio, postposito strepitu vel excusatione, reddatur. Si vero ex alio forte dicitur obvenisse contractu, aut fraternitas vestra, inter partes cognita veritate, quod legalis suaserit ordo definiat, aut mutuo sibi consensu
Abbreviated transcription (Latin):
uia ingredientibꝰ monasterium
conuertendi gr̃a. ulterius nulla sit
testandi licentia: s res eoꝵ eiusdẽ mona-¬
sterii iuris fiant aꝑta legis definicione
inenagna noꝰ gauine abbatiᷤse monast̾ui sc̃oꝵ
gauini atq luxorii. insinuatio ãmiratioẽ
ꝑdux̃ͥ qđ syricã monasterii sui abba-¬
tissã postqm regendi suscepit officiũ.
condito cestam̃to legata qͥbꝰda asseruit
reliqͥsse. Et dũ de sc̃itatis ur̃ȩ sollicitudi¬
ne ꝗͣreremꝰ. cur res monasterio cõpeten¬
tes abaliis ꝑtulerit detineri ÷ cõmunis
uꝰq addiẽ obitꝰ sui indui se monachica
ueste noluisse: s inuestibꝰ qͥbꝰ loci illius
utunt᷑ prb̃ȩ ꝑmansisse. Ad hȩc replica¬
bat p̃dicta gauinia hoc pęne ex consue¬
tudine licuisse: adeo ut abbatissã qͦ ante
supͣscriptã syricã fuerat. talibꝰ usa fuisse
uestib allegaret. Cũq gͦ de qͣlitate ue¬
stiũ nec nos mediocrit̾ cȩpissemꝰ ambi¬
gere: necessariũ uisũ. ẽ. ut tã cũ consi¬

Expanded text:
uia ingredientibus monasterium convertendi gratia ulterius nulla sit testandi licentia, sed res eorum ejusdem monasterii juris fiant, aperta legis definitione in magnam nos Gaviniae abbatissae monasterii sanctorum Gavini atque Luxorii insinuatio admirationem perduxit, quod Siricam monasterii sui abbatissam, postquam regendi suscepit officium, condito testamento legata quibusdam asseruit reliquisse. Et dum de sanctitatis vestrae sollicitudine quaereremus cur res monasterio competentes ab aliis pertulerit detineri, communis usque ad diem obitus indui se monachica veste noluisse, sed in vestibus quibus loci illius utuntur presbyterae permansisse. Ad haec replicabat praedicta Gavinia hoc pene ex consuetudine licuisse, adeo ut abbatissam quae ante suprascriptam Siricam fuerat talibus usam fuisse vestibus allegaret. Cum ergo de qualitate vestium nec nos mediocriter coepissemus ambigere, necessarium visum est, tam cum consi
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ placuerit: ueneranda excellentiȩ
ur̃ȩ desideria implere curabimꝰ. Nos
itaq ꝓmunitione locoꝵ de qͥbꝰ excellen-¬
tia ur̃a scͥpsit: oĩa sicut uoluit sancire
studuimꝰ. S ne fortasse ab eoꝵ locoꝵ
p̃positis eadẽ decreta nr̃a tp̃r quoqͦ¬
suppriorant᷑ ꝓ eo qđ eis qͥdã int̾dicta ȩȩ
noscunt᷑: hȩc eadẽ constitucio gestis. ẽ.
publicis inserenda . qͣtinꝰ sicut innrĩs
ita quoq in regalibꝰ scriniis teneatur.
Om̃pc ds excellentiã urãm in suo sẽꝑ
timore custodiatͥ atq ita uota ur̃a
infilioꝵ ur̃oꝵ excellentissimoꝵ regũ
apłoꝵ pͥncipe cui eos cõm̃datis adim-¬
pleat: ut stabile uobis gaudiũ de eoꝵ
sep incolumitate sicut cupitis habere

Expanded text:
dictum placuerit, veneranda excellentiae dictum placuerit, veneranda excellentiae vestrae desideria implere curabimus. Nos itaque pro munitione locorum de quibus excellentia vestra scripsit, omnia, sicut voluit, sancire studuimus. Sed ne fortasse ab eorum locorum praepositis eadem decreta nostra quosupprimantur, pro eo quod eis quaedam interdicta esse noscuntur, haec eadem constitutio gestis est publicis inserenda, quatenus sicut in nostris, ita quoque in regalibus scriniis teneatur. Omnipotens Deus excellentiam vestram in suo semper timore custodiat, atque ita vestra vota et filiorum excellentissimorum regum apostolorum principe, cui eos commendatis, adimpleat, ut stabile vobis gaudium de eorum semper incolumitate, sicut cupitis, habere
Abbreviated transcription (Latin):
canones insecunt᷑ subiecti st̃. ipse eos
debeat ordinare. Excellentiȩ gͦ ur̃ae
cura nr̃ȩ se dipositioni coniungat:
quatinus nec ȩccłȩ utilitates quarũ
uobis maximꝰ amor. ẽ. ꝑeant: & bonis
excellentiȩ ur̃ȩ mercedis augm̃ta suc-¬
crescant. Similit̾ ũ de quodã bigamo
reqͥsiti. an ad sacrũ ordinẽ potuisset
omnino uetauimꝰ. Absit enĩ ne urĩs
tẽporibus in quibꝰ taminulta pia ac reli¬
giosa agitis. aliqͥd contra ȩccłasticum in¬
stitutũ fieri ꝑmittatis. Prȩfati autẽ uiri
magnifici filii nr̃idato capitulari inder
cuncta quȩ contra sacratissimos canone
qnͣtũ deuita animę & de regni ur̃i soli-¬
ditate cogitatis: qͥa redẽptorẽ nr̃m for¬
midantes eiusq in om̃ibꝰ p̃cepta seruan¬
tes. & hic agitis ut diu regni ur̃i guber¬
nacula subsistant÷ & pꝰlonga annoꝵ c̾ri¬
cula. uos quoq de t̾reno regno ad regnũ
cȩleste tnͣseatis. Apto autẽ tp̃r si deo

Expanded text:
canones insequuntur subjecti sunt, ipse eos canones insequuntur subjecti sunt, ipse eos debeat ordinare. Excellentiae ergo vestrae cura nostrae se dispositioni conjungat, quatenus nec Ecclesiae utilitates, quarum vobis maximus amor est, pereant, et bonis excellentiae vestrae mercedis augmenta succrescant. Similiter vero de quodam bigamo requisiti, an ad sacrum ordinem potuisset omnino vetuimus. Absit enim ne vestris temporibus, in quibus tam multa pia ac religiosa agitis, aliquid contra ecclesiasticum institutum fieri permittatis. Praefati autem viri magnifici filii nostri, dato capitulari, inter cuncta quae contra sacratissimos canones i soliditate cogitatis, quia Redemptorem nostrum formidantes, ejusque in omnibus praecepta servantes, et hic agitis ut diu regni vestri gubernacula subsistant, et post longa annorum curricula vos quoque de terreno regno ad regnum coeleste transeatis. Apto autem tempore, si Deo
Abbreviated transcription (Latin):
afligere in aliquo deberemus. Dequo¬
dam autem ep̃o que capitis infirmitas
sicut nobis predicti magnifici uiri dixer̃
amminist̾re suũ non sinit officium. fr̃ĩ
coep̃oq nr̃o etherio scͥpsimꝰ: ut si int̾ualla
eiꝰdẽ infirmitatis habuerit. data peti¬
tione adimplendũ se locũ suũ ꝓfiteat᷑
non posse sufficere. s aliũ ȩccłȩ suȩ postu¬
let ordinandũ: qͥa uiuente ep̃o quẽ ab
ãministͣcione officii sui non culpa sed
ȩgritudo subducit: aliũ loco ipsiꝰ. sacri
nullom ꝑmittunt canones ordinari.
Siuͦ nullo tp̃r adm̃tis sanȩ redit offi¬
cium: quęri ꝑsona debeat uita & mo-¬
ribꝰ decorata. quȩ & animarũ curam
salubri ualeat ordinatione disponere:
taliꝰq sit uͥ si suꝑ extiterit eiꝰ possit loco
ante fato reuerentissimo fr̃inr̃o etherio
sitam̃ ipsius . ẽ. dioceseos. reseruandũ
renuntiandũq decreuimꝰ: ut inde ha-¬
bita inqͥsitione sinulliculpȩ qͣs sacri

Expanded text:
fligere in aliquo deberemus. De quofligere in aliquo deberemus. De quodam autem episcopo, quem capitis infirmitas, sicut nobis praedicti magnifici viri dixerunt, administrare suum non sinit officium, fratri coepiscopoque nostro Etherio scripsimus, ut si intervalla ejusdem infirmitatis habuerit, data petitione ad implendum se locum suum profiteatur non posse sufficere, sed alium Ecclesiae suae postulet ordinandum, quia vivente episcopo, quem ab administratione officii sui non culpa, sed aegritudo subducit, alium loco ipsius sacri nullo modo permittunt canones ordinari. Si vero nullo tempore ad mentis sanae redit officium, quaeri persona debet vita et moribus decorata, quae et animarum curam salubri valeat ordinatione disponere, talisque sit ut si superstes exstiterit, ejus possit loco antefato reverendissimo fratri nostro Etherio, si tamen ipsius est dioeceseos, reservandum nuntiandumque decrevimus, ut inde habita inquisitione, si nulli culpae quam sacri
Abbreviated transcription (Latin):
uel ad modicũ differre ꝑtulimꝰ. lat̾na
p̃t̾ea caritate salutationis p̃mittenteᷤᷤ
alloqͥũ. indicamꝰ illustribꝰ filiis nr̃is¬
ur̃ȩ uͦ excellentię famulis ac legatis
quȩ sͥ iniuncta dixerant: subtili nob̾
insinuatione reserasse noscunt᷑. De qͥbꝰ
cura nobis erit. seqͣnti tp̃r excellentiȩ
ur̃ȩ qͥd actũ fuerit indicare. Nã nos
qcqͥd possibile qͥcqd .ẽ. utile. & ad ordi¬
nandã pacẽ int̾uos & rẽ publicã ꝑtin&.
fuerãt reqͥrentes. innullo inuenimus¬
culpabilẽ ȩȩ ͥ ꝗͥ insuꝑ ad sacratissimũ
corpꝰ beati petri apłi subiureiurando
satisfatiens. abhis quȩ obiectã eiꝰ opini¬
oni fuerant se demonstrauit alienũ.
reuerti illłe pͣgatũ absolutũq ꝑm̃iss¬
mus: qͥa sicut dignũ erat ut si in aliqͥ
reus existeret. culpã ineo canonice punl¬
remꝰ: ita dignũ non fuit. ut eũ ad ui¬
uante innocentia diutius retinere uel¬

Expanded text:
vel ad modicum differre pertulimus. Paterna vel ad modicum differre pertulimus. Paterna praeterea charitate salutationis praemittentes alloquro excellentiae famulis ac legatis quae sibi injuncta dixerunt, subtili nobis insinuatione reserasse noscuntur. De quibus curae nobis erit sequenti tempore excellentiae vestrae quid actum fuerit indicare. Nam nos quidquid possibile, quidquid est utile, et ad ordinandam pacem inter vos et rempublicam pertinet, fuerant reqculpabilem esse, qui insuper ad sacratissimum corpus B. Petri apostoli sub jurejurando satisfaoni fuerant se demonstravit alienum, reverti illuc purgatum absolutumque permisimus, quia sicut dignum erat ut, si in aliquo reus existeret, culpam in eo canonice puniremus, ita dignum non fuit ut eum adjuvante innocentia diutius retinere vel
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatũ qđ inmediis huiꝰ mundi
fluctibꝰ. qͥ regentis aiõs tͥbulenta solent
uexatione confundere: ita cor ad diuini
cultꝰ amorẽ & uenerabiliũ locoꝵ dispo¬
nendã qͥ etẽ reducitis. ac si nulla uos
alia cura sollicitet. Unde qͥa huiꝰcemodi
p̃positoꝵ actio. sub iectoꝵ magna solet
essȩ munitio: p̃ aliis gentibꝰ francorum
gentẽ asserimꝰ felicẽ ꝗ̃sic bonis om̃ibꝰ p̃ditã
meruit habere reginã. Epłis autem
ur̃is indicantibꝰ agnoscentes ȩccłam
uos scĩ martini in suburbano augustu¬
dunensi. atq monasteriu ancillar un
dei. nec ñ & xenodochiũ inurbe eadẽ
construxisse. ualde letati sumꝰ: & grãs
om̃ipotenti deo retulimꝰ. q cordis ur̃i
sinceritatẽ ad hȩc oꝑanda cõpungit.
Qua de re ut & nos bonis ur̃is in aliqͦ
participes hab̾em. pͥuilegia locis ipsis
ꝓqͥete & munitione illic degentium
sicut uoluistis indulsimꝰ: nec excellen¬
tiȩ ur̃ȩ amplectenda nobis desideria

Expanded text:
ncipatum, quod in mediis hujus mundi fluctibus, qui regentis animos turbulenta solent vexatione 1219 confundere, ita cor ad divini cultus amorem et venerabilium locorum disponendam quietem reducitis, ac si nulla vos alia cura sollicitet. Unde quia hujusmodi praepositorum actio subjectorum magna solet esse munitio, prae aliis gentibus gentem Francorum asserimus felicem, quae sic bonis omnibus praeditam meruit habere reginam. Epistolis autem vestris indicantibus agnoscentes ecclesiam vos sancti Martini in suburbano Augustodunensi, atque monasterium ancillarum Dei, necnon et xenodochium in urbe eadem construxisse, valde laetati sumus, et gratias omnipotenti Deo retulimus, qui cordis vestri sinceritatem ad haec operanda compungit. Qua de re ut et nos bonis vestris in aliquo participes haberemur, privilegia locis ipsis pro quiete et munitione illic degentium, sicut voluistis, indulsimus, nec excellentiae vestrae amplectenda nobis desideria
Abbreviated transcription (Latin):
causã: apud scĩssimã eiꝰ metropolitam
scđm scãs regulas & nr̃as leges causa iu-¬
dicetur. Et siqͥd iudicatuᷤ contͣdixerit:
adbeatissimũ archiep̃m & pr̃iarcham
dioceseos illiꝰ referat᷑ causa: & ille scd̾m
canones & leges huic p̃beat finẽ. Contͣ
hoc sidictũ fuerit. qͥa nec metropolitã
habuit nec prĩarchã dicendũ . ẽ. qͥa
a sede apłica quȩ om̃iũ ȩccłarũ capud. ẽ.
causa audienda ac dirim̃da fuerat. sic̃
Qa gͦ sententia ñ a suo iudice dicta nicħ
firmitatis optineat: lectioĩs huiꝰ tenor
ttỹuicariũ. E inpͥuatis causis huiꝰ modi
forma seruet᷑: ne qnꝗͣ litigatoꝵ senten-¬
tia ñ a suo iudicȩ dicta constringat.

Expanded text:
causam, apud sanctissimum ejus metropolitam, secundum sanctas regulas et nostras leges causa judicetur. Et si quis judicatis contradixerit, ad beatissimum archiepiscopum et patriarcham dioeceseos illius referatur causa, et ille secundum canones et leges huic praebeat finem. Contra haec si dictum fuerit, quia nec metropolitam habuit nec patriarcham, dicendum est quia a sede apostolica, quae omnium Ecclesiarum caput est, causa haec audienda ac dirimenda fuerat, sicutQuia ergo sententia non a suo judice dicta nihil firmitatis obtineat, lectionis hujus tenor titum vicarium: Et in privatorum causis hujusmodi forma servetur, ne quemquam litigatorum sententia, non a suo judice dicta, constringat.
Abbreviated transcription (Latin):
cernimꝰ. ꝑom̃ia loca ualit̾a. excepta hac
urbe regia inqͣnos diuinitate ꝓpicia
degentes. & qͦciens usus exegerit inuo¬
catis singłis causis atq ꝑsonis p̃senta¬
nea constituta pr̃amꝰ: nullos pęnitꝰ
cuiꝰcũq conditionis de sacroscĩs ęccłiis
orthodoxȩ fidei expelli aut tͣhi uel ꝓtͣhi
atq cͣctatu ausi fuerint tẽptare: capi¬
tali & ultima supplicii aiaduersione
plectendi st̃. Ex his gͦ locis eoꝵ q̃ finib
qͦs anterioꝵ legũ p̃scͥpta sanxer̃. nulloᷤᷤ
expelli aut eici aliꝗͤ patim᷑: nec ipsis
ȩccłis reuerendis ita qnꝗͣ detineri atq
constringi: ut ei aliqͥd aut uictualiũrerũ
aut uestis neget᷑. aut reqͥes. & reliqua.¬

Expanded text:
cernimus per omnia loca valitura, excepta hac urbe regia, in qua nos divinitate propitia degentes, quoties usus exegerit invocati, singulis causis atque personis praesentanea constituta praestamus, nullos penitus cujuscunque conditionis de sacrosanctis Ecclesiis orthodoxae fidei expelli, aut trahi, vel protrahi  atque tractatu ausi fuerint tentare, capitali et ultima supplicii animadversione plectendi sunt. ex his ergo locis eorumque finibus, quos anteriorum legum praescripta sanxerunt, nullos expelli aut eici aliquando patimur nec in ipsis ecclesiis reverendis ita quemquam detineri atque constringi, ut ei aliquid aut victualium rerum aut vestis negetur aut requies. Sed si qu
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r ab ruciũ pastorali sollicitudi¬
ne destitutũ. ubi diu qͣsiuimꝰ qordinari
debuiss. & neqͣꝗͣ potuimꝰ inuenire.S qr¬
inꝰ portunꝰ mͥ inmoribꝰ suis in psalmodię
studio. in amore orationis ualde laudat᷑.¬
& religiosa uita om̃imodo agere dr̃: he
uolumꝰ ut frnitas ur̃a ad se faciat uenire ÷¬
& de aĩa sua ãmoneat. qͣtinꝰ inbonis stu¬
diis crescat: & si nulla ei crimina qͣ ꝑlegi
sacrȩ regulã morte multata st̃ obuiantꝰ
placuerit: ipse ad pastoralẽ curã debeat
ꝓmoueri. Siqͣuͦ gͣuia obuiant: multoma¬
gis amonendꝰ.ẽ. ut scłm relinqtͣ. & hȩc
ꝑfectiꝰ defleat. Peto autẽ ut ꝓme orare
debeas: qr cũ tribulationibꝰ cord is facigor
nimis doloribꝰ corporis.

Expanded text:
pore Aprutium pastorali sit sollicitudine destitutum. Ubi diu quaesivimus quis ordinari, debuisset, et nequaquam potuimus invenire. Sed quia Opportunus mihi in moribus suis, in psalmodiae studio, in amore orationis valde laudatus, religiosam vitam omni modo agere dicitur: hunc volumus ut fraternitas vestra ad se faciat venire, et de anima sua admoneat, quatenus in bonis studiis crescat. Et si nulla ei crimina, quae per legis sacrae regulam morte mulctata sunt, obviant, placuerit, ipse ad pastoralem curam debeat promoveri. Si quae vero gravia obviant, multo magis admonendus est, ut saeculum relinquat, et haec perfectius defleat. Peto autem ut pro me orare debeas, quia cum tribulationibus cordis fatigor nimiis doloribus corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
Lerus ȩccłȩ regitanȩ multa contͣ
reuerentissimũ frẽm nr̃m boni¬
fatiũm ep̃m suũ data nobis petitione
conquestꝰ ẽ: petens ut ad nos debuisset
habere ueniendi licentiam. quatinuᷤᷤ
causȩ ipsȩ hic subtilit̾ ꝓbarent᷑. S qͥa
nos interim p̃dictũ frẽm nr̃m hic mͦ
non p̃uidimꝰ deducendũ: uisũ nobis. ẽ.
illic deputare causam eandem cognos¬
cendã. & ideo mediis sacro scĩs ęuan¬
geliis experientia tua una cũ paulino
ꝓculo. palubo. uel uenerio atq mar¬
tiano reuerentissimis fr̃ibꝰ coep̃isq
nr̃is. sine cuiusqu̾ã ꝑsonȩ respectu. tã
clericoꝵ querelã. quã aduersus suũ
sicut diximꝰ habet ep̃m. uel si quam
forte ille contra eos habuerit cũ om̃i
equitate ac sollicitudine ꝑscrutet᷑. & qͥcqͥd
in ueritate cognouerit: nobis una
cũ p̃dictis fr̃ibꝰ nr̃is subtiliter diligen¬
terq significetꝰ ut renuntiatione ur̃a
redditi certiores. qͥd fieri debeat decer¬
namus

Expanded text:
lerus Ecclesiae Regitanae multa contra reverendissimum fratrem nostrum Bonifacium episcopum suum, data nobis petitione, conquestus est, petens ut ad nos debuisset habere veniendi licentiam, quatenus causae ipsae hic subtiliter probarentur. Sed quia nos interim praedictum fratrem nostrum huc modo non praevidimus deducendum, visum nobis est illic deputare causam eamdem cognoscendam. Et ideo mediis sacrosanctis Evangeliis experientia tua una cum Paulino, Proculo, Palumbo, vel Venerio, atque Martiano reverendissimis fratribus coepiscopisque nostris sine cujusquam personae respectu, tam clericorum querelam quam adversus suum, sicut diximus, habent episcopum; vel si quam forte ille contra eos habuerit, cum omni aequitate ac sollicitudine perscrutetur. Et quidquid in veritate cognoverit, nobis una cum praedictis fratribus nostris subtiliter diligenterque 962 significet, ut renuntiatione vestra redditi certiores, quid fieri debeat decernamus
Abbreviated transcription (Latin):
omꝑimus benenatum mesenantem̃
facinus qd̃ de se ꝑscripturam manus
Pͥus ꝓfessus est ab negare Et ideo quia
huiꝰ sceleris negatio sicut maiori diseus¬
sione ita et maiore indiget ultione: ex.¬
ꝑientiȩ tuȩ presenti auctoritate precipi¬
mus. ut eundem benenatum accusatorẽq
ipsius. simul et ꝑsonas de quib accusatꝰ e
atq om̃s qui in accusationis cartula legun¬
tur sub omĩ huc cautela &e celeritate tͣns¬
mittat. quatinꝰ causȩ huiꝰ ueritas distric.¬
ta ut dignũ ẽ inquisitionis examinari
ualeat et agnosci¬

Expanded text:
imus Benenatum Misenatem facinus quod de se per scripturam manus prius professus est abnegare. Et ideo quia hujus sceleris negatio, sicut majori discussione, ita et majori indiget ultione, experientiae tuae praesenti auctoritate praecipimus ut eumdem Benenatum, accusatoremque ipsius, simul et personas de quibus accusatus est, atque omnes qui in accusationis chartula leguntur, sub omni huc cautela et celeritate transmittat, quatenus causae hujus veritas districta, ut dignum est, inquisitione examinari valeat et agnosci
Abbreviated transcription (Latin):
ydrontine ciuitatis ep̃c questus est
nob̃ ꝑuincentium diaconẽ suũ frunis
torem & non solũ nolle eũ satisfacere de
his quib tenet᷑ obstrictꝰ: s etiam comtẽp¬
nere subire iudicium: Inde exꝑientiȩ
tuȩ p̾senti auctoritate precipimꝰ ut eũ
amonere studeat quatinꝰ si quid de ob-¬
srictu. uł eccłȩ se redibere cognoscit.
satisfacere dilatione postposita ñ desis.¬
lat: Alioquin mora cessante. ad electoꝵ
te cõpellente accedat udicium & qͥcqͥo
ueritate cognita medis sacroscis eu̾głiis
serit statutũ. ita ad effectum executionis
ad nos aentia ꝑducat᷑ ut huiꝰ rei querela
ad nos dert¬

Expanded text:
Hydruntinae civitatis episcopus, questus est nobis per Vincentium diaconum suum, Frunisctorem; et non solum nolle satisfacere de his quibus tenetur obstrictus, sed etiam contemnere subire judicium. Unde experientiae tuae praesenti auctoritate praecipimus ut eum admonere studeat, quatenus si quid de obstrictu Ecclesiae se redhibere cognoscit, satisfacere dilatione postposita non desistat. Alioquin mora cessante ad electorum te compellente accedat judicium. Et quidquid veritate cognita mediis sacrosanctis Evangeliis fuerit statutum, ita ad effectum exsecutionis tua instantia perducatur, ut hujus rei querela ad nos de