comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matis. cuiꝰ tẏpus p̾cessit in ru¬
bro mari infundit gr̃am. cul¬
pamq abluit. Doce gͦ plebẽ.
ut non ex alienigenis. s ex
copula. Nemo fraudet mer-¬
cennariũ mercede debita. qr
et nos mercennarii sumus
quidẽ oquicunq es negotia¬
tor. mercennarid tuo merce¬
dem pecumiariã negas. id ẽ
uilẽ. caducã. tibi autẽ negabi.¬
tur merces ꝓmissoꝵ celestiũ.
Nonfraudabis gͦ ut lex dicit
mercennariũ mercede sua.
nõ dabis pecuniam tuam
is qui peccuniã suã nõ dedit
ad usuram. habitabit intab̾¬
naculo di. Nam ille supplã¬
tatur qui usurarũ captat e¬
molum̃ta. Itaq uir xͥanus
si ht det peccuniã qͣi ñ recept᷑us.
aut certe forte qͣm dedit recep¬
turꝰ. ht̃ in ea ñ mediocrẽ usu¬
subuenire. Quid eñi durius
quã ut des pecuniã tuã non
habenti. et ipse duplũ exigas:
Qui simplum ñ habuit ũn
solueret. quẽ admodũ du¬
plum soluet: Exemplo nob̃
sit tob̃ qui num qͣm requisi¬

Expanded text:
matis, cujus typus praecessit in Rumatis, cujus typus praecessit in Rubro mari infundit gratiam, culpamque abluit. Doce ergo plebem, ut non ex alienigenis, sed ex copula. 3. Nemo fraudet mercenarium mercede debita; quia et nos mercenarii sumus quidem, o quicumque es negotiator, mercenario tuo mercedem pecuniariam negas, id est, vilem, caducam: tibi autem negabitur merces promissorum coelestium: Non fraudabis ergo, ut Lex dicit, mercenarium mercede sua . 4. Non dabis pecuniam tuam is qui pecuniam suam non dedit ad usuram, habitabit in tabernaculo Dei ; nam ille supplantatur, qui usurarum captat emolumenta. Itaque vir christianus si habet, det pecuniam quasi non recepturus: aut certe sortem, quam dedit, recepturus. Habet in ea non mediocrem grasubvenire. Quid enim durius, quam ut des pecuniam tuam non habenti, et ipse duplum exigas? Qui simplum non habuit unde solveret, quemadmodum duplum solvet? 5. Exemplo nobis sit Tobias, qui numquam requisi
Abbreviated transcription (Latin):
opocisti ame institucio¬
nis tue insignia. qu̾o
nouus asscitus es ad
sacerdotiũ. Ꝙ quomͦ te ip̃m
ecdificasti ut oportuit. qui dig¬
nus habitus es tanto mun̾e.
quomͦ et alios edifices signifi¬
candũ iuidetur. Primũ om̃i¬
um cognosce eccłam tibi dñi
cõmissam. ideoq uitandum
semꝑ nequid obrepat offen¬
sionis. et fiat uelut cõmune
corplis eiꝰ gentiliũ ãmixtione.
Uñ scͥptura tibi dicit. Ne ac¬
cipias uxorẽ de filiab chana-¬
neoꝵ. s uade in mesopotami¬
am indomũ bathuel. id est
domũ sapientie. et eius tibr
ad quire copulam. Mesopota¬
mia autẽ regio ẽ in partib
orientis. que duob maximis
ꝑea locoꝵ euphrate et tygri
fluminib. circũuenitur. qͥ¬
bus origo ẽ in armenie locis.
Influunt autẽ diu̾so meatu
in mare rubrũ. et ideo meso¬
potamie noĩe signatur figu¬
ra eccłie. que maximis fluen¬
torum prudentie. irrigius
atq iusticie fecundat men¬
tes fideliũ. quib sacri baptis¬

Expanded text:
oposcisti a me institutionis tuae insignia, quoniam novus accitus es ad sacerdotium. Et quoniam te ipsum aedificasti, ut oportuit, qui dignus habitus es tanto munere; quomodo et alios aedifices, significandum videtur. 2. Primum omnium cognosce Ecclesiam Domini tibi commissam; ideoque vitandum semper, ne quid obrepat offensionis, et fiat velut commune corpus ejus gentilium admixtione. Unde Scriptura tibi dicit: Ne accipias uxorem de filiabus Chananaeorum, sed vade in Mesopotamiam, in domum Bathuel, id est, domum sapientiae; et ejus tibi acquire copulam . Mesopotamia autem regio est in partibus Orientis, quae duobus maximis per ea locorum Euphrate 843 et Tigri fluminibus circumvenitur, quibus origo est in Armeniae locis. Influunt autem diverso meatu in mare Rubrum; et ideo Mesopotamiae nomine signatur figura Ecclesiae, quae maximis fluentorum prudentiae irriguis atque justitiae fecundat mentes fidelium, quibus sacri baptis
Abbreviated transcription (Latin):
opinione falleris contra gen¬
tes hoc ẽe licitum in aliis dis¬
putationib dissimulandũ.
Quia om̃s pene om̃ium li¬
bri exceptis his qui cũ epicuro
litteras nõ didicerunt erudi¬
cionis doctrineq plenissime
sunt. Quãquã ego illum ma¬
gis rear qd̾ dictanti uenit miẽ¬
tem. Non te ignorare qd̃ semꝑ
adoctis uiris usurpatũ ẽ. s
ꝑte michi ꝓponi abalio ques¬
tionẽ qui forsitan. ꝓpter amo¬
rem hystoriarũ salustii calpur¬
nius cognomento lanarius
sit. cui queso ut suadeas ne
uescentiũ dentib edentulus
inuideat et oculos caprearũ
talpa contẽpnat. Diues ut
cernis addisputandum ma¬
terias sed iam epłaris angus¬
tia finienda est

Expanded text:
opinione fallaris, contra genopinione fallaris, contra gentes hoc esse s licitum, in aliis disputationibus dissimulandum, quia omnes paene omnium libri exceptis his, qui cum Epicuro litteras non didicerunt, eruditionis doctrinaeque plenissimi sunt. quamquam ego illud magis rear, quod dictanti uenit in mentem, non te ignorare, quod semper doctis uiris usurpatum est, sed per te mihi proponi ab alio quaestionem, qui forsitan propter amorem Historiarum Sallustii Calpurnius cognomento Lanarius sit. cui quaeso ut suadeas, ne uescentium dentibus edentulus inuideat et oculos caprearum talpa contemnat. diues, ut cernis, ad disputandum materia, sed iam epistolari angustia finienda est
Abbreviated transcription (Latin):
torem. Quid gentiliũ litt̾arũ
dimisit intactũ .uii. libros ad¬
uersus gentes arnobuis edi-¬
dit totidẽq discipłis eius
lactantius. Qui de ira quoq
et de opificio d̃i duo uolumi¬
na condidit. Quos si leg̾e uo¬
lueris dialogum ciceronis¬
tormo martiri in libris suiᷤ
licet desit erudicio tamen
ñ de est erudicionis uolun¬
tas. Cyprianꝰ qd̵ ydola dii nõ
sint quia breuitate quia hys¬
toriarũ om̃iũ scientia quoq
uerboꝵ et sensuũ splendoꝵ
ꝑstrinxit. Hylaruis meorum
tempoꝵ confessor et ep̃c. Duo¬
decim quintilliani libros et
stilo unitatus ẽ et numero
breuiq libello quẽ scripsit
contradioscorũ medicũ quid
in lit̾is possit oftendit. Iuuẽ¬
culus p̃sb̃r subconstantino hy¬
storiã dñi saluatoris uersib
explicauit. Nec ꝑtuuit euã¬
głii maiestatẽ submetri leges
mittere. Deceteris uł mortius
tis suis et uires manifeste sũt
et uoluntas. Nec statim pͣua

Expanded text:
torem — quid gentilium litterarum torem — quid gentilium litterarum dimisit intactum? septem libros aduersus gentes Arnobius edidit totidemque discipulus eius Lactantius, qui de ira quoque et de opificio dei duo uolumina condidit; quos si legere uolueris, dialogorum Cicerotorino martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis uoluntas. Cyprianus, quod idola dii non sint, qua breuitate, qua historiarum omnium scientia, quo uerborum et sensuum -splendore perstrinxit! Hilarius, meorum temporum confessor et episcopus, duodecim Quintiliani libros et stilo imitatus est et numero breuique libello, quem scripsit contra Dioscorum medicum, quid in litteris possit, ostendit. Iuuencus presbyter sub Constantino historiam domini saluatoris uersibus explicauit nec pertimuit euangelii maiestatem sub metri leges mittere. de ceteris uel mortuis tis suis et uires manifestae sunt et uoluntas. Nec statim praua
Abbreviated transcription (Latin):
tea gregorius appellatus ẽ ui¬
ri apłicoꝵ signoꝵ atq urtu¬
tum et dyonisi alexandrini
ep̃i. Anathonii quoq laodi¬
cene eccłie sacerdotis. nec nõ
p̃sb̾roꝵ pampili. pierii. luci¬
ani malchionis eusebii cesa¬
riensis ep̃i. et eustachi antio¬
chene. et athanasii alexandri¬
ni.eusebii quoq emiseni et
trifilli. cyprii et asterii seito¬
polite ac sarapionis confesso¬
ris. titi quoq bostrensis ep̃i
cappado cumq basilii gregorii.
amphilocii. qui om̃s intan¬
tum phylosophoꝵ doctrinᷤ
atq sententiis suos referunt
libros. Ut nescias qͥd in illis
primũ admirari debeas eru-¬
dicionẽ scłi. an scientia scrip¬
turarũ. Ueniã adlatinos qͥd
tertulliano erudicius quid
acutius apolegiticus eius et
contra gentes libri cunctam
seculi continent disciplinã.
Minutius felix causedicus
romane fori inlibro cui titu¬
lus octauus est. et in altero
contra mathematicos si tam̃
inscriptio nõ mentitur aue¬

Expanded text:
tea Gregorius appellatus est, uitea Gregorius appellatus est, uiri apostolicorum signorum atque uirtutum, et Dionysii, Alexandrini episcopi, Anatolii quoque, Laodicenae ecclesiae sacerdotis, nec non presbyterorum Pamphili, Pierii, Luciani, Malchionis, Eusebii, Caesariensis episcopi, et Eustathii Antiocheni et Athanasii Alexandrini, Eusebii quoque Emiseni et Triphyllii Cyprii et Asterii Scythopolitae ac Sarapionis confessoris, Titi quoque, Bostrensis episcopi, Cappadocumque Basilii, Gregorii, Amphilochii: qui omnes in tantum philosophorum doctrinis atque sententiis suos referserunt libros, ut nescias, quid in illis primum admirari debeas, eruditionem saeculi an scientiam scripturarum. Ueniam ad Latinos. quid Tertulliano eruditius, quid acutius? Apologeticus eius et contra gentes libri cunctam saeculi continent disciplinam. Minucius Felix, causidicus Romani fori, in libro, cui titulus \'Octauius\' est, et in altero contra mathematicos — si tamen inscriptio non mentitur auc
Abbreviated transcription (Latin):
neo photini martiris succes¬
sorem qui origenis hereseon
singularũ ex quib phylosopho¬
rum fontib emanarint mul-¬
tis uoluminib explicarunt.
Panthenꝰ stoice secte phyloso¬
phus obp̃cipue erudicionis głs̃
ad emetris alexandrie ep̃o miᷤ¬
sus est indiam ut xp̃m ap̃
brachamanas et illius gentis
phylosophos precticare. Cle
eruditissimus octo scripsit
stromimatũ libros et toti-¬
um contra gentes pedagogi
quoq tria uolumina quid
in illis indoctum ĩmo qͥd ñ
de media phylosophia ẽ hc̃ imitatꝰ
origenes decem scripsit strõ¬
mateas xͥanoꝵ et phylosopho¬
rum inter se sententias con¬
parans et omĩa nr̃e religio¬
nis dogmata de platone et
aristotile. mimenio cornuto¬
q confirmans scripsit et mi¬
litia descontra gentes uolu¬
men egregium. Ypolitusq
et apollonius romane urb̃
senator ꝓpria opuscula condi¬
derunt. Extant et iulii afri¬
cani libri qui tempoꝵ scͥpsit
hystorias et theodori qui pos¬

Expanded text:
aeo Photini Martyris succesaeo Photini Martyris successore, qui origines hereseon singularum, ex quibus philosophorum fontibus emanarint, multis uoluminibus explicarunt? Pantaenus, Stoicae sectae philosophus, ob praecipuae eruditionis gloriam a Demetrio, Alexandriae episcopo, missus est Indiam, ut Christum apud Bragmanas et illius gentis philosophos praedicaret. Cleeruditissimus, octo scripsit Stromatum libros et totium contra gentes, Paedagogi quoque tria uolumina. quid in illis indoctum, immo quid non de media philosophia est? hunc imitatus Origenes decem scripsit Stromateas Christianorum et philosophorum inter se sententias conparans et omnia nostrae religionis dogmata de Platone et Aristotele, Numenio Cornutoque confirmans. scripsit et Miltiades contra gentes uolumen egregium Hippolytusque et Apollonius, Romanae urbis senator, propria opuscula condiderunt. extant et Iulii Afncani libri, qui temporum scripsit historias, et Theodori, qui pos
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓbans uidaici ppłi duos li¬
bros scripsit contra appionem
alexandrinũ gramaticũ et
tanta seculariũ ꝓfert testimo¬
nia ut michi miraculũ sube¬
at quomͦ uir hebreus et ab
infantia sacris litteris erudi¬
tus cunctã grecoꝵ bybliothe¬
cam euoluerit. Qͥd loqͣr dephi¬
tus apłoꝵ discipulus et athe¬
ne adriano pͥncipi eleusine
sacra inuisenti librũ ꝓ nr̃a
religione tradidit et tante
admiratione omiũ fuit ut
ꝑsecutionẽ grauissimã illiꝰ
excellens sedaret ingenium
Aristides phylosophus uir elo-¬
textũ phylosophoꝵ sententiis
quẽ imitatus postea iustinus
et ip̃e phylosophus antoni-¬
no pio et filus eius senatuiq
librum contra gentes tradi¬
dit. Defendens ignominiam
crucis et resurrectionẽ. xp̃i to.¬
ta p̃dicans libertate. Quid lo¬
quar de militone sardenfi
ep̃o. quid de apollinare ihe¬
rapolitane ecołie sacerdote.
Dionisioq corithioꝵ ep̃o et
tatiano et bardasane et hyre-¬

Expanded text:
approbans Judaici populi, duos liapprobans Judaici populi, duos libros scripsit contra Appionem Alexandrinum Grammaticum: et tanta saecularium profert testimonia, ut mihi miraculum subeat, quomodo vir Hebraeus, et ab infantia sacris Litteris eruditus, cunctam Graecorum Bibliothecam evolverit. Quid loquar de Phitus Apostolorum discipulus, et Athene Adriano Principi, Eleusinae sacra invisenti, librum pro nostra religione tradidit? Et tantae admirationi omnibus fuit, ut persecutionem gravissimam, illius excellens sedaret ingenium. Aristides Philosophus, vir elotextum Philosophorum sententiis: quem imitatus postea Justinus, et ipse Philosophus, Antonino Pio et filiis ejus, Senatuique librum contra Gentiles tradidit, defendens ignominiam crucis, et resurrectionem Christi tota praedicans libertate. Quid loquar de Melitone Sardensi Episcopo? quid de Apollinario Hierapolitanae Ecclesiae Sacerdote, Dionysioque Corinthiorum Episcopo, et Tatiano, et Bardesane, et Iren
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾sus demetͥanũ scͥrbens
testimoniis usus sit ꝓpħarũ
taticia ẽẽ dicebat et nõ potiꝰ
phylosophoꝵ ac poetarũ qͦꝵ
auctoritati ut et hnicus con¬
traire nõ poterat. Scͥpserunt
contra nos celsius atq porfi¬
rius priori origenis alteri me¬
thodius. eusebius. et apollina.¬
ris fortissime responderunt.
Quoꝵ origenes octo scripsit
libros methodius usq ad de-¬
cem milia ꝓcedit. uersuum
lege eos et inuenies nos com¬
paratione eoꝵ imꝑitissimos
et post tanti temporis otiũ
uix quasi ꝑsompniũ quod
pueri didicimus recordari.
Iulianus augustus .uii. libtos
in ex peditione parthica aduer.
scribere temptauero puto in
terdicis michi. Ne rabidum
canẽ phylosophoꝵ et hysto¬
ricoꝵ doctrinis idẽ herculis
clauare ꝑcutiam. Quãqͣm na¬
zarcũ nr̃m et ut ipse solebat
dicere galileũ statim inp̾lio
senserit et merredẽ lingue pu¬
ditissime contumelia ꝑfossus
acceꝑit. Iosephus antiquitatẽ

Expanded text:
aduersus Demetrianum scribens aduersus Demetrianum scribens testimoniis usus sit prophetaticia esse ducebat, et non potius philosophorum ac poetarum, quorum auctoritati ut ethnicus contra ire non poterat. scripserunt contra nos Celsus atque Porphyrius: priori Origenes, alteri Methodius, Eusebius et Apollinaris fortissime responderunt. quorum Origenes octo scripsit libros, Methodius usque ad decem milia procedit uersuum,lege eos et inuenies nos conparatione eorum inperitissimos et post tanti temporis otium uix quasi per somnum, quod pueri didicimus, recordari. Iulianus Augustus septem libros in expeditione Parthica aduersuscribere temptauterdices mihi, ne rabidum canem, Philosophorum 428 et Stoicorum doctrinis, id est, Herculis clava percutiam ? quanquam Nazarenum nostrum, et ut ipse solebat dicere Galilaeum, statim in praelio senserit; et mercedem linguae putidissimae, conto ilia perfossus acceperit. Josephus antiquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
captiue radendũ caput. suꝑ¬
cilia. om̃s pilos. et ungͥes cor¬
poris amputandos. et sic eã
habendã coniugio. Qđ̃ gͦ
mirũ si et ego sapĩam secularẽ
ꝓpter eloquii uenustatẽ et
mẽbroꝵ pulchritudinẽ: de
ancilla atq captiua israhe¬
liten facere cupio. Et sic qͥcqͥd
in ea mortuũ est. idolairie uo¬
luptatis erroris libidinum
uł p̃cido uel rado. et mixtus
purissimo corꝑi uernaculos
ex ea genero dño salbaoth la¬
bor meus infamilia xp̃i ꝓfi¬
cit stuprũ in alienã auget nu¬
merũ conseruoꝵ. Osee accepit
uxorẽ filiã debelaim id ẽ dul-¬
cedinum et nasceretur ei de
meretrice filuis iez rahel qui
uocatur semen dĩ. Isaias no¬
uacula acuta barbã et crura pec¬
cantiũ radit. E zechiel intypo
fornicantis ihrłm tondit cesa-¬
riem suam ut quicqͥd mea
absq sensu et uita est aufera¬
tur. Cyprianus uir eloquen¬
tia pollens et martirio firmi¬
ano narrante mordetur. Cur

Expanded text:
captiuae radendum caput, supcaptiuae radendum caput, supercilia, omnes pilos et ungues corporis amputandos et sic eam habendam in coniugio. quid ergo, mirum, si et ego sapientiam saecularem propter eloquii uenustatem et membrorum pulchritudinem de ancilla atque captiua Israhelitin facere cupio, si, quidquid in ea mortuum est idolatriae, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado et mixtus purissimo corpori uernaculos ex ea genero domino sabaoth? labor meus in familiam Christi proficit, stuprum in alienam auget numerum conseruorum. Osee accipit uxorem filiam Debelaim, id est dulcedinum, et nascitur ei de meretrice filius Iezrahel, qui uocatur \'semen dei\'; Isaias nouacula acuta barbam et crura peccantium radit; Ezechiel in typo fornicantis Hierusalem tondet caesariem suam, ut, quidquid in ea absque sensu et uita est, auferatur. Cyprianus, uir et eloquentia pollens et martyrio, Firmiano narrante mordetur, cur
Abbreviated transcription (Latin):
uersutiasq uerboꝵ parabo¬
las et obscurũ sermonẽ. dicta
sapientiũ et enigmata que
ꝓprie dialecticoꝵ et phyloso¬
phoꝵz sunt. S et paulus apls
epimenidis poete abusus uer¬
siculo est scribens ad titum.
cretenses semꝑ mendaces.ma¬
le bestie. uentris pigri. Cuius
heroici emistictũ postea cali¬
machus usurpauit. Nec mi¬
rum si apud latinos metrũ
nõ seruet aduerbũ: exp̾ssa
translatio. Cũ omerus eadẽ
ponit senariũ. cõrrũpunt
mores bonos confabulationes
pessime. Et apud athenienses
inmartis curia disputans
aratum testem uocat. Ipsius
et ẽ clausula uersus heroici.
Ac neparum hoc ẽẽt ductor
xp̃i exercitus et orator inuic¬
tus ꝓ xp̃o causã agens etiam
inscriptionẽ fortuitã arte
torquet in argumentũ filei.
Didicerat enĩ auero deo: ex¬
torquere de manib hostiũ:
gladium. et głe suꝑbissimi
caput: ꝓprio mucrone trun¬
care legerat indeut̾onomio
dñi uoce p̃ceptũ. Mulieris

Expanded text:
uersutiasque uerborum, parabouersutiasque uerborum, parabolas et obscurum sermonem, dicta sapientium et enigmata, quae proprie dialecticorum et philosophorum sunt. sed et Paulus apostolus Epimenidis poetae abusus uersiculo est scribens ad Titum: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, uentres pigri. cuius heroici hemistichium postea Callimachus usurpauit. nec mirum, si apud Latinos metrum non seruet ad uerbum expressa translatio, cum Homerus eadem ponit senarium: corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae. et apud Athenienses in Martis curia disputans Aratum testem uocat: ipsius μέν et est clausula uersus heroici. ac ne parum hoc esset, ductor Christiani exercitus et orator inuictus pro Christo tausam agens etiam inscriptionem fortuitam arae retorquet in argumentum fidei. didicerat enim a uero Dauid extorquere de manibus hostium gladium et Goliae superbissimi caput proprio mucrone truncare. legerat in Deuteronomio domini uoce praeceptum, mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m cui monitis pro¬
fecisse. Nõ tam epła
tua quã ipsius penitudine
didicimus. Et mirũ in modũ
plus correctus placuit quam
errans leserat. Certauerunt
inter se indulgentis parentis
et filii pietas. Dũ alter preteri¬
toꝵ non menunit alter infu¬
turũ quoq officia pollicetur.
Uñ et mutuo nob̃ tibiq gai¬
dendum ẽ. quia nos filiũ rec¬
pimus. Tu discipulũ cõꝓbasti.
Quod autẽ queris in calce epłe.
Cur in opuscłis nr̃is scłariũ lit¬
terarum int̾dum ponamꝰ exẽpla
⁊ candorẽ eccłie et huicoꝵ sor¬
dib polluamus: Breuit̾ respõ¬
sum habeto. nũquã hoc quere¬
res: nisi te totũ tulluis posside¬
ret. si scripturas sc̃as legeres. sim
catio euolueres. Quis eñi nes¬
ciat et inmoyse ac ꝓpħarum
uoluminib quedam ad sũp¬
ta de gentiliũ libris et salomo¬
nẽ phylosophis tyri et ꝓposiuiᷤ¬
se non nulla. et aliqua respõ¬
disse: Uñ in exordio ꝓuer¬
bioꝵ cõmonet et intelliga¬
mus sermones prudentie

Expanded text:
trum tuis monitis profecisse non tam epistula tua quam ipsius paenitudine didicimus. et mirum in modum plus correctus placuit, quam errans laeserat. certauerunt inter se indulgentia parentis et filii pietas, dum alter praeteritorum non meminit, alter in futurum quoque officia pollicetur. unde et mutuo nobis tibique gaudendum est, quia nos filium recepimus, tu discipulum conprobasti. Quod autem quaeris in calce epistulae, cur in opusculis nostris saecularium litterarum interdum ponamus exempla et candorem ecclesiae ethnicorum sordibus polluamus, breuiter responsum habeto: numquam hoc quaereres, nisi te totum Tullius possideret, si scripturas sanctas legeres, si catio evolveres. Quis enim nesciat et in Moyse ac prophetarum voluminibus quaedam assumpta de gentilium libris, et Solomonem philosophis Tyri et proposuisse nonnulla et aliqua respondisse? Unde in exordio Proverbiorum commonet, ut intelligamus sermones prudentiae
Abbreviated transcription (Latin):
sed uob̃ tumere plus cepi. Si¬
nite queso ur̃m sacerdotẽ
congredi. habenius aduer¬
sarium qui lacessit. Aduer¬
sarius enĩ nr̃ diabolus. sic̃
leo rugiens circuit querẽs
quẽ deuoret. ut apłs dixit.
Accepit sine dubro accepit:
nõ fallunur sed admone¬
mur temptandi huius mo¬
di potestatem. ne forte cor¬
poris mei uulnerib possim
a fidei intentione reuocari.
Legitis et uos quia multis
his temptauit sc̃m iob dia¬
bolus. Ad postremũ potesta¬
tem huiusmodi petiit et ac¬
cepit. ut temptaret corpus
uasa traderemus. hoc respor¬
si reddidi. me si demeis ali¬
quid posceretur aut fundus.
aut domus. aut aurum. aut
nicħ posse decerꝑe. nec trad̃e
illud quod eustodiendũ nõ
tradendum acceꝑim. Dem̃¬
consulere consulere me etiã
imꝑatoris saluti. quia nec
michi expediret tradere. nec
illi acciꝑe. Accipiant enim
uocem libri sacerdotis. Si
uult sibi ẽẽ consultũ recedat
a xp̃i iniuria. Hec plena hu¬

Expanded text:
sed vobis timere plus coepi. Sised vobis timere plus coepi. Sinite, quaeso, vestrum sacerdotem congredi: habemus adversarium qui lacessit; adversarius enim noster diabolus, sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, ut apostolus dixit . Accepit sine dubio, accepit non fallimur, sed admonemur tentandi hujusmodi potestatem; ne forte corporis mei vulneribus possim a fidei intentione revocari. Legistis et vos quia multis his tentavit sanctum Job diabolus: ad postremum potestatem hujusmodi petiit, et accepit, ut tentaret corpus vasa jam traderemus, hoc responsi reddidi: mequid posceretur, aut fundus, aut domus, aut aurum, aut nihil posse decerpere, nec tradere illud, quod custodiendum, non tradendum acceperim. Deinde consulere me etiam imperatoris saluti, quia nec mihi expediret tradere, nec illi accipere. Accipiat enim vocem liberi sacerdotis, si vult sibi esse consultum, recedat a Christi injuria. Haec plena hu
Abbreviated transcription (Latin):
et relinquere eccłiam non
soleo. ne quis grauioris pe¬
ne metu factũ interp̃tetur.
Scitis et uos ipsi qd̃ imꝑato.¬
rib soleam deferre nõ cedere
suppliciis me libenter offer¬
re nec metuere que paran¬
tur. Utinã essem securus. qd̾
eccłia hereticis minime tra¬
deretur. Ad palatium imꝑa¬
toris irem libenter. si hoc con¬
grueret sacerdotis officio. ut
inpalatio magis certarem qͣm
in ecclesia. S inconsistorio
non reus solet xp̃c esse sed
uidex. Causam fidei in eccłia
agendã quis abuuat. Si
quis confidit. huc ueniat.
Inclinatũ iam uel imꝑato¬
ris iudicium qd̃ lata lege
patefecit. qd̃ impugnat fi¬
dem. uł sꝑata ambientiũ
quorũdam studia non reqͥ¬
rat. Nõ cõmitto ut quisqͣm
uendat iniuriam xp̃i. Cir¬
cum fusi milites. armorum
crepitus. quib uallata est
eccłia fidem nõ terrent meã.
s mentẽ exagitant. ne dũ
me tenetis ꝑnitiosum ali¬
quid ur̃e oboriatur saluti
Ego eñi iam didici nõ tim̾e.

Expanded text:
et relinquere Ecclesiam non et relinquere Ecclesiam non soleo; ne quis gravioris poenae metu factum interpretetur. Scitis et vos ipsi quod imperatoribus soleam deferre, non cedere: suppliciis me libenter offerre, nec metuere quae parantur. 3. Utinam essem securus quod Ecclesia haereticis minime traderetur? Ad palatium imperatoris irem libenter, si hoc congrueret sacerdotis officio; ut in palatio magis certarem, quam in Ecclesia. Sed in consistorio non reus solet Christus esse, sed judex. Causam fidei in Ecclesia agendam quis abnuat? Si quis confidit, huc veniat: inclinatum jam vel imperatoris judicium, quod lata lege patefecit, quod impugnat fidem: vel sperata ambientium quorumdam studia non requirat. Non committo, ut quisquam vendat injuriam Christi. 4. Circumfusi milites, armorum crepitus, quibus vallata est Ecclesia, fidem non terrent meam: sed mentem exagitant, ne dum me tenetis, perniciosum aliquid vestrae oboriatur saluti. Ego enim jam didici non timere:
Abbreviated transcription (Latin):
preter solitum subito
ẽẽ turbatos atq ad ser¬
uantes me. Miror quid hoc
sit. nisi forte quia ꝑ tribunoᷤ
me iudistis. alii audistis. a¬
lii imꝑiali mandato esse.
conuentũ. ut quo uellem
abrrem. hinc et si qui uel¬
lent sequendi potestatẽ
haberent. Metiustis ergo ne
eccłiam desererem. et dum
saluti mee timeo uos relin¬
querem. S quid et ipse mã¬
dauerim potiustis aduert̾e.
deserende eccelie michi uo¬
luntatẽ sub ẽẽ nõ posse quia
plus dñm mundi quam
rem. Sane si me ius aliqua
abduceret abeccłia carnẽ
meã exturbari posse non
mentẽ. paratum me esse ut
sulle faceret qd̃ solet ẽẽ re¬
gie potestatis. ego subirem
qd̃ sacerdotis ẽẽ consueuit.
Quid ergo turbamini Uo¬
lens nunqͣm uos deseram.
Co actus repugnare nõ no¬
ui. Dolere potero. potero fle¬
re.potero gemere. aduersus
arma. milites gothos quoq.
lacrime mee arma sunt. Ta¬
lia enĩ munimenta sũt sa¬
cerdotis. Aliter nec debeo nec
possum resist̾e. fugere autẽ

Expanded text:
praeter solitum subito esse turbatos, atque asservantes mei. Miror 864 quid hoc sit, nisi forte quia per tribunos me vidistis aut audistis imperiali mandato esse conventum; ut quo vellem, abirem hinc: et si qui vellent, sequendi potestatem haberent. Metuistis ergo ne Ecclesiam desererem, et dum saluti meae timeo, vos relinquerem? Sed quid et ipse mandaverim, potuistis advertere: deserendae Ecclesiae mihi voluntatem subesse non posse; quia plus Dominum mundi, quam rem: sane si me vis aliqua abduceret ab Ecclesia, carnem meam exturbari posse, non mentem: paratum me esse, ut si ille faceret, quod solet esse regiae potestatis; ego subirem, quod sacerdotis esse consuevit. 2. Quid ergo turbamini? Volens numquam vos deseram, coactus repugnare non novi. Dolere potero, potero flere, potero gemere: adversus arma, milites, Gothos quoque lacrymae meae arma sunt; talia enim munimenta sunt sacerdotis. Aliter nec debeo, nec possum resistere: fugere autem
Abbreviated transcription (Latin):
rum aera disꝑsit ut domus
dei domus uocaretur oratio¬
nis et non latronum spelun-¬
ca. Huius uicinis sectare ues¬
tigia et ceteroꝵ qͥ uͥrtutũ illiꝰ
similes sunt. quos sacerdoti¬
um et humiliores facit et
pauꝑes. Aut si ꝑfecta desides
Exi cum abrahã de patria et de
cognatione tua et ꝑge quo neᷤ¬
cis si habes substantiã uende
et dapauꝑib. Si non habes
grandi onere liberatus es nu-¬
dum xp̃m nudus sequere
durũ grande difficile sed
magna sunt premia. Hiero¬

Expanded text:
rum aera dispersit, ut domus rum aera dispersit, ut domus dei domus uocaretur orationis et non latronum spelunca. huius e uicino sectare uestigia et ceterorum, qui uirtutum illius similes sunt, quos sacerdotium et humiliores facit et pauperiores, aut, si perfecta desideras, exi cum Abraham de patria et de cognatione tua et perge, quo nescis. si habes substantiam, uende et da pauperibus, si non habes, grandi onere liberatus es; nudum Christum nudus sequere. durum, grande, difficile, sed magna sunt praemia. CXX
Abbreviated transcription (Latin):
regiam ꝑqͣm isrł ad terrã reꝓ¬
missionis ꝓperanᷤᷤ se tͣnsitu¬
rum ẽẽ ꝓmittit atq utinã
exaudiatur uox eccłie cõplo¬
rantis. Dñe pacem da nobis
omĩa enĩ declisti nobis. Uti¬
nam qd̃ renuntiamus scło
uoluntaᷤᷤ sitͫ necessitas et pau¬
ꝑtas habeat expetitã głam
nõ in lata cruciatũ ceterũ iux¬
ta miseriam huiꝰ temporis
et ubiq gladios seuientes.
Satis diues est. qui pane nos
indiget. Nimiũ potens ẽ. qͥ
seruire nõ cogitur. Sc̃s exsu¬
peruis tolose ep̃c uidue sarap¬
tenis imitator esuriens pascit
alios et ore pallente ieumiis
fame torquetur aliena. Omnẽ¬
q substantiã xp̃i. xp̃i uisceribꝰ
erogauit. Nicħ illo dicius qui
corpus dñi canistro uimineo
sanguinẽ portat inuitro. Qͥa
auaritiã ꝓiecit de templo qui
absq funiculo et increpatio¬
ne. uendentiũ columbas idẽ
dona sp̃c sc̃i mensasq subuer¬
tit. mãmone et nũmulario¬

Expanded text:
regiam, per quam Israhelad terram repregiam, per quam Israhelad terram repromissionis properans se transiturum esse promittit. atque utinam exaudiatur uox ecclesiae conplorantis: domine, pacem da nobis; omnia enim reddidisti nobis. utinam, quod renuntiamus saeculo, uoluntas sit, non necessitas, et paupertas habeat expetita gloriam, non inlata cruciatum. ceterum iuxta miserias huius temporis et ubique gladios saeuientes satis diues est, qui pane non indiget, nimium potens, qui seruire non cogitur. sanctus Exuperius, Tolosae episcopus, uiduae Saraptensis imitator, esuriens pascit alios et ore pallente ieiuniis fame torquetur aliena omnemque substantiam Christi uisceribus erogauit. nihil illo ditius, qui corpus domini canistro uimineo, sanguinem portat uitro, qui auaritiam proiecit e templo, qui absque funiculo et increpatione uendentium columbas, id est dona spiritus sancti, mensas subuertit mammonae et nummulario
Abbreviated transcription (Latin):
beatos uos dicant. seducunt
uos et semitas pedũ uestroꝵ
si aliis mala mea referas sime
nesciente peccatis immo de¬
tractionib tuis aliũ uulne¬
res et certatim om̃ib narres
sic singuli loquaris quasi nul¬
li alteri dixeris. hoc est. nõ me
emendare sed uitio tuo satis¬
facere. Precepit dñs peccantes
ĩn os argui debere secreto uł ad¬
hibito teste. et si audire nolue¬
rit referri ẽccłiam habendi¬
que in malo ꝑtinaces quasi et¬
huicos et publicanos. Hec ex¬
presius loquar. ut ad olescentẽ
meũ et lingua auriũ pͣurigi¬
ne liberem. ut renatum in
xp̃o sine ruga et macula qͣ¬
si pudicam uirguiẽ exhibeã
scãm q tã mente quã corꝑe
ne solo nomine głetur. et
absq oleo bonoꝵ oꝑum. ex¬
tincta lampada excludatur
absponso habes ibi scm doc¬
tissimũq pontificẽ ꝓculum
qui uia et p̃senti uoce nr̃as
tedulas suꝑet cotidianisq
tatatib iter tuum dirigat.
Nec patiatur in partẽ aliam
declinando luã relinquere

Expanded text:
beatos vos dicunt, seducunt vos et semitas pedum vestrorum si aliis mala mea referas, si nesciente peccatis meis, immo detractionibus tuis alium vulneres et, cum certatim omnibus narres, sic singulis loquaris, quasi nulli alteri dixeris? Hoc est non me emendare, sed vitio tuo satisfacere. Praecipit dominus peccantes in nos argui debere secreto vel adhibito teste et, si audire noluerint, referri ad ecclesiam habendosque in malo pertinaces quasi ethnicos et publicanos. Haec expressius loquor, ut adulescentem meum et linguae et aurium prurigine liberem, ut renatum in Christo sine ruga et macula quasi pudicam uirginem exhibeam sanctamque tam mente quam corpore, ne solo nomine glorietur et absque oleo bonorum operum extincta lampade excludatur ab sponso. habes ibi sanctum doctissimumque pontificem Proculum, qui uiua et praesenti uoce nostras scidulas superet cotidianisque tractatibus iter tuum dirigat nec patiatur te in partem alteram declinando uiam relinquere
Abbreviated transcription (Latin):
et uulnerat uulnerantem.
illudq cõpletur. facti sunt
michi marcũ prauũ. Et ali¬
bi. qui mittet inaltũ lapidẽ
recidet in caput eius. Ita de¬
tractor cũ tͥstem faciẽ iuderit
audientis immo ne audien-¬
tis quidẽ sed obdurantis au¬
res suas ne audiat iudicium
sanguinis ilico conticescit pal¬
lent uultus herent labia sali¬
ua siccantur. Uñ idem uir sa¬
piens cũ de tractorib inqͥt
ne miscearis qm̃ repente ue¬
niet ꝑdicio eoꝵ et rumam
utriusq quis nouit. Tam
scilicet eius qui loquitur qͣm
illius qui audit loquentẽ.
ueritas angulos nõ amat. nec
querit susurrones. Tlinotheo
dicitur aduersus p̃sb̃rum ac¬
cusationẽ cito ne receꝑis. Peccan¬
tem autẽ coram om̃ib argue.
ut ceteri metũ habeant. Nõ
est facili de ꝑfecta etate cre¬
dendũ qͣm et uita p̃terita de¬
fendit. et honorat uocabulũ
dignitatis. Uerũ qͥa. homi¬
nes sumus et interdũ contͣ
annoꝵ maturitatẽ. pueroꝵ

Expanded text:
et vulnerat vulnerantem; et vulnerat vulnerantem; illudque completur: Facti sunt mihi in arcum pravum . Et alibi: Qui mittit in altum lapidem, recidet in caput ejus : ita detractor cum tristem faciem viderit audientis, imo ne audientis quidem, sed obturantis aures suas, ne audiat judicium sanguinis, illico conticescit, pallet vultus, haerent labia, saliva siccatur. Unde idem vir sapiens: Cum detractoribus, inquit, ne miscearis: quoniam repente veniet perditio eorum et ruinam utriusque quis novit : tam scilillius, qui audit loquentem. ueritas angulos non amat nec quaerit susurrones. Timotheo dicitur: aduersus presbyterum accusationem cito ne receperis. peccantem autem coram omnibus argue, ut et ceteri metum habeant. non est facile de perfecta aetate credendum, quam et uita praeterita defendit et honorat uocabulum dignitatis, uerum, quia homines sumus et interdum contra annorum maturitatem puerorum
Abbreviated transcription (Latin):
postremo dracho. mectiã ipsa
chi mera. Nũqͣm ergo tales ui¬
deas: nec huiusmodi hominib
ad pliceris: Nec de clines cor
tuũ inuerba malicie et audi¬
as sedens aduersus fratrẽ tuũ
de trahebas. et aduersus filium
matris tue. ponebas scandalũ:
Eiterum: filii hominũ: dentes
eorum arma et sagitte. Et ali¬
bi snolliti sunt sermones eiꝰ
suꝑ oleum:. ipsi autẽ sũt iacu¬
la: et aꝑtius in eccłiasten. si mor¬
deat serpens insilentio sic qui
fratri suo occulte de trahet sed
dices ipse nõ detraho aliis loq̃n¬
tib facere quid possum. Ad excu¬
sandas excusationes in peccatis:
ista p̃tendimus. Xp̃e arte non
diluditur. nequaqͣm mea sed
apłi sententia ẽ. Nolite errare
deus nõ inridetur. ille incorde.
nos uidemus infacie. Salomo
loquitur inꝓuerbiis. uentus
aquilo dissipat nubes et uultꝰ
tristis linguas de trahentium.
Sic̃ enĩ sagita si muttatur
contra durã materiẽ nõ nũ¬
quam inmittentẽ reuertet᷑.

Expanded text:
postrema draco, media ipsa postrema draco, media ipsa chimaera. Numquam ergo tales videas nec huiusce modi hominibus adpliceris, ne declines cor tuum in verba malitiae et audias: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas et adversus filium matris tuae ponebas scandalum, et iterum: Filii hominum dentes eorum arma et sagittae et alibi: molliti sunt sermones eius super oleum et ipsi sunt iacula et apertius in Ecclesiaste: si mordeat serpens in silentio, sic, qui fratri suo occulte detrahit. sed dicis: ipse non detraho, aliis loquentibus facere quid possum?\' ad excusandas excusationes in peccatis ista praetendimus. Christus arte non luditur. nequaquam mea, sed apostoli sententia est: nolite errare; deus non inridetur. ille in corde, nos uidemus in facie. Salomon loquitur in Prouerbiis: uentus aquilo dissipat nubes et uultus tristis linguas detrSicut enim sagitta si mittatur contra duram materiam, nonnunquam in mittentem revertitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uitia in uehimur: muti. de elo¬
quentib iudicantes: testudi-¬
neo grunnius incedebat ad
loquendũ gradu et ꝑ inter¬
ualla quedã ux pauca uerba
carpebat. ut eum putares sin¬
gultire nõ ꝓloqui. Et tamen
cũ mensa posita libroꝵ expo¬
suisset instruẽ ad ducto suꝑci¬
lio. contractisq naribus. ac fron¬
te rogata duob digitulis con¬
crepabat: Hoc signo ad audien¬
dum discipulos ꝓuocans: Tc̃
nugas meras fundere. et adu̾¬
sum singulos de clamare. cre¬
ticum diceres ẽe longinũ cen¬
soruũ que romane facundie.
notare quẽ uellet. et de sena¬
tu doctorẽ excludere: Hic bene
nũmatus: plus placebat inpͣn¬
diis. Nec mirũ qui multos in¬
crepare solitus erat. factoq cu¬
neo circum strepentiũ garru¬
loꝵ ꝓcedebat inpublicũ: Intꝰ
nero. foris cato: totus ambigu¬
us. ut excontrariis diuersisq
naturis unũ monstrũ nouã¬
q bestiam diceres ẽẽ conpacta:
Iuxta illud poeticũ: primã leo

Expanded text:
uitia inuehimur muti de elouitia inuehimur muti de eloquentibus iudicantes. testudineo Grunnius incedebat ad loquendum gradu et per interualla quaedam uix pauca uerba capiebat, ut eum putares singultire, non proloqui. et tamen, cum mensa posita librorum exposuisset struem, adducto supercilio contractisque naribus ac fronte rugata duobus digitulis concrepabat hoc signo ad audiendum discipulos prouocans. tunc nugas meras fundere et aduersum singulos declamare: criticum diceres esse Longinum censoremque Romanae facundiae notare, quem uellet, et de senatu doctorum excludere. hic bene nummatus plus placebat inis. Nec mirum, qui multos inescare solitus erat factoque cuneo circumstrepentium garrulorum procedebat in publicum intus Nero, foris Cato, totus ambiguus, ut ex contrariis diversisque naturis unum monstrum novamque bestiam diceres esse conpactum iuxta illud poeticum: Prima leo,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de thalamo uirgo ꝓcedas :¬
et habeas deforis bonũ testimo¬
niũ femineq̃ nomen tuũ no¬
uerint. uultũ nesciant. Cũ ad
ꝑfectam etatẽ ueneris. si tam̃
uita comes fuerit et te uł po¬
pulus uł pontifex cuitatis in
clericũ ad legerint: agito qͣ cleri¬
ci sunt. et inter ipsos sectare me¬
liores: quia in om̃i condicione
et gradi optimis mixta sunt
pessima te ad scribendũ eito ꝓ¬
sileas et leui cducaris in sania:
multo tempore disce qtł do¬
ceasstie credas laudatorib tuis:
inmo inrisorib aurẽ ne liben¬
ter adcõmodes: qui cum te ad¬
ulationib fouerint. et quodã
modo inpotem. mentis effice¬
rint. si subito respexeris: aut
ciconioꝵ dep̃hendis postea col¬
la curuari: aut manu auricu¬
las agitari asini:aut estuan¬
tem canis ꝓtendi linguã Hul¬
li de trahas. necineo te sc̃m
putes: si ceteros laceres: Accu¬
samus sepe qd̃ facimus. et con¬
tra nos met ipsos diserti in nr̃a

Expanded text:
quasi de thalamo uirgo procedas quasi de thalamo uirgo procedas et habeas de foris bonum testimonium feminaeque nomen tuum nouerint, uultum nesciant. cum ad perfectam aetatem ueneris, si tamen uita comes fuerit, et te uel populus uel pontifex ciuitatis in clerum adlegerit, agito, quae clerici sunt, et inter ipsos sectare meliores, quia in omni condicione et gradu optimis mixta sunt pessima. Ne ad scribendum cito prosilias et leui ducaris insania. multo tempore disce, quod doceas. ne credas laudatoribus tuis, immo inrisoribus aurem ne libenter adcommodes, qui cum te adulationibus fouerint et quodam modo inpotem mentis effecerint, si subito respexeris, aut ciconiarum deprehendas post te colla curuari aut manu auriculas agitari asini aut aestuantem canis protendi linguam. nulli detrahas nec in eo te sanctum putes, si ceteros laceres. accusamus saepe, quod facimus, et contra nosmet ipsos diserti in nostra
Abbreviated transcription (Latin):
nus pannis aurũ tegitur: et con¬
tra om̃ium oppinionẽ plenis
sacculis morimur diuites: qui
quasi pauꝑes uiximus: Tibi cũ
in monasterio fueris. hec facere
non licebit: et inolescente pau¬
latim consuetudine. qd̃ pͥmum
cogebaris: uelle incipies. et delec¬
tabit te labort tuus: oblitusq
p̃teritoꝵ semꝑ priora sectaberis:
nequaqͣm considerans qͥd alii
mali faciant. sed quid boni tu
facere debeas: neq uero peccan-¬
tium ducaris multitudine. et te
ꝑeuntium turba sollicitet. ut
tacitus cogites. Quid gͦ õmnes
ꝑibunt qui murbib habitãt.:
Ecce illi fruuntur siuis rebus:
ministrant eccłiis: ad eunt bal
ante respondi: Et nũc breuĩt
respondebo: me inp̃senti opus¬
culo ñ de clericis disputare. s
monachũ instituere: sci sunt
clerici: et om̃ium uita laudabi¬
lis. Ita gͦ age. et uiue inmonaᷤᷤ¬
terio. ut clericus ẽẽ merearis:
et ad olescentiã tuã nulla sorde
conmacules. Ut ad altare xp̃i

Expanded text:
nus pannis aurum tegimus et connus pannis aurum tegimus et contra omnium opinionem plenis sacculis morimur diuites, qui quasi pauperes uiximus. tibi, cum in monasterio fueris, haec facere non licebit et inolescente paulatim consuetudine, quod primum cogebaris, uelle incipies et delectabit te labor tuus oblitusque praeteritorum semper priora sectaberis nequaquam considerans, quid alii mali faciant, sed quid boni tu facere debeas. Neque uero peccantium ducaris multitudine et te pereurtium turba sollicitet, ut tacitus cogites: quid ? ergo omnes peribunt, qui in urbibus habitant? ecce illi fruuntur suis rebus, ministrant ecclesiis, adeunt balnante respondi et nunc breuiter respondebo: me in praesenti opusculo non de clericis disputare, sed monachum instituere. sancti sunt clerici et omnium uita laudabilis. ita ergo age et uiue in monasterio, ut clericus esse merearis, ut adulescentiam tuam nulla sorde conmacules, ut ad altare Christi
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quid conicientes. stupen¬
tib que interrã oculis tumen¬
tia uerba trutinantur: ut si
p̃conem addideris. putes in¬
cedere p̃facturam: sunt qui
humore cellarũ inmoderatis¬
q ieuiniis tedio solitudinis
anumia lectione. Dum dieb
ac noctib aurib suis ꝑsonãt.
uertuntur in melancolian et
ypocratis magis fomentis qͣm
nr̃is monitis indigent: pleriq
artib et negotiationib pͥsti¬
nis carere non possunt: Muta¬
tisq nominib institorum ẽa-¬
dẽ exercent conmercia. nõ uic¬
sed maiora quã seculi homines
emolumenta sectantes: et priꝰ
quidẽ abedib quos ãt o ea¬
No auo c̃. greci appellant uen¬
dentiũ cohercebantur rabies:
nec erat inpune peccatũ. Nc̃
autẽ subreligionis titulo exer¬
centur iniusta conpendia: et
honor nominis xͥani fraudẽ
magis facit quã patitur. qd̃ q
putet dicere. sed necesse est. ut
saltim sic ad nr̃m erubescamus.
dedecus publice extendentes ma¬

Expanded text:
nescio quid cornicantes stupennescio quid cornicantes stupentibus in terram oculis tumentia uerba trutinantur, ut, si praeconem addideris, putes incedere praefecturam. sunt, qui humore cellularum inmoderatisque ieiuniis, taedio solitudinis ac nimia lectione; dum diebus ac noctibus auribus suis personant, uertuntur in iielay%oUav et Hippocratis magis fomentis quam nostris monitis indigent. plerique artibus et negotiationibus pristinis carere non possunt mutatisque nominibus institorum eadem exercent conmercia non uicsed maiora quam saeculi homines emolumenta sectantes. et prius quidem ab aedilibus, quos dyoQavofiovg Graeci appellant, uendentium cohercebatur rabies nec erat inpune peccatum, nunc autem sub religionis titulo exercentur iniusta conpendia et honor nominis Christiani fraudem magis facit quam patitur. quodque pudet dicere, sed necesse est, ut saltim sic ad nostrum erubescamus dedecus, publice extendentes ma
Abbreviated transcription (Latin):
salutare quicqͥd ille p̾ceꝑit:
nec de maioris sententia iudi¬
ces cuiꝰ officii ẽ obedire. et im¬
plere que uissa sunt.: Dicen¬
te moyse: Audi isrł et tace
tantis negotiis occupatus nul¬
lis uacabis cogitationib: et dũ
abalio transis ad aliud opus¬
q succedit oꝑi illud solũ m̃te
retinebis qd̾̃ agere conpelleri.
Uidi ego quosdã qui postꝗͣ
renuntian̾e seculo uestimen¬
tis dũ taxat et uocis ꝓfessiõe
nõ rebus: nichil de pͥstina cõ¬
uersatione mutarunt. Res
familiaris magis aucta qͣm
inminuta: eadem ministeria
seruuloꝵ. idem apparatus con¬
uiuii. inuitro et patella ficti¬
li aurũ comeditur. et inter
turbas et examina ministͤ¬
rum nomen sibi uindicant
solitarii: Qui uero pauꝑes sũt
et tenui substantiola. uiden¬
dentur que sibi scioli: pom¬
parũ ferculis similes ꝓcedũt
ad publicum: ut caninam exer-¬
ceant facundiã. Alii sublatis
in altum humeris. et intra se

Expanded text:
salutare, quidquid ille praeceperit, salutare, quidquid ille praeceperit, nec de maioris sententia iudices, cuius officii est oboedire et inplere, quae iussa sunt, dicente Moyse: audi, Israhel, et tace. tantis negotiis occupatus nullis uacabis cogitationibus et, dum ab alio transis ad aliud opusque succedit operi, illud solum mente retinebis, quod agere conpelleris. Uidi ego quosdam, qui, postquam renuntiauere saeculo — uestimentis dumtaxat et uocis professione, non rebus — nihil de pristina conuersatione mutarunt. res familiaris magis aucta quam inminuta est; eadem ministeria seruulorum, idem apparatus conuiuii; in uitro et patella fictili aurum comeditur et inter turbas et examina ministrorum nomen sibi uindicant solitarii. qui uero pauperes sunt et tenui substantiola uidenturque sibi scioli, pomparum ferculis similes procedunt ad publicum, ut caninam exerceant facundiam. alii sublatis in altum humeris et intra se
Abbreviated transcription (Latin):
in domo unus dñs in quo uᷤ
grandi exercitu uniꝰ signum
expectatur: et ne plura repli-¬
cando fastidiũ legenti faciam:
ꝑ hec omĩa ad illud tendit ora¬
tio ut doceam. te non tuo ar
ciplina patris. consortio que
multorum: ut abalio discas
humilitatẽ. Ab alio pacien¬
tiam. hic te silentiũ ille do¬
ceat mansuetudinẽ. nõ faci¬
as qd uis comedas qd̃ iube¬
acceꝑis. uestiaris. Quod acce¬
peris oꝑis tui pensa ꝑsoluaᷤ.
subiciaris cui nõ uis lassus
ad stratũ uenias. ambulans¬
q dormites: nec dũ expleto
sompno. surgere cõpellaris:
Di cas psalmũ in ordine tuo:
in quo nõ dulcedo uocis. sed
mentis affectus queritur. scͥ¬
bente apło. psallã sp̃u. psallã
et mente. et cantantes incor¬
dib ur̃is: legerat eñi ẽẽ p̃ceptũ:
psallite sapienter: seruias fr̃i¬
bus: hospitũ pedes laues: pas¬
sus iniuriã. taceas: prepositũ
monasterii timeas ut dñm:
diligas ut parentẽ. credas tͥ

Expanded text:
in domo unus dominus; in quamuis in domo unus dominus; in quamuis grandi exercitu unius signum expectatur. et ne plura replicando fastidium legenti faciam, per haec omnia ad illud tendit oratio, ut doceam te non tuo arbciplina patris consortioque multorum, ut ab alio discas humilitatem, ab alio patientiam, hic te silentium, ille doceat mansuetudinem, non facias, quod uis, comedas, quod iubeacceperis, uestiaris, quod acceperis, operis tui pensa persoluas, subiciaris, cui non uis, lassus ad stratum uenias ambulansque dormites, necdum expleto somno surgere conpellaris, dicas psalmum in ordine tuo — in quo non dulcedo uocis sed mentis affectus quaeritur scribente apostolo: psallam spiritu, psallam et mente et: cantantes in cordibus uestris; legerat enim esse praeceptum: psallite sapienter —, seruias fratribus, hospitum laues pedes, passus iniuriam taceas, praepositum monasterii timeas ut dominum, diligas ut parentem, credas tibi
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit illã querere nisi inuen¬
tam fugientẽq om̃i studio per¬
sequamur que exsuꝑat omnẽ
sensum in quo habitatio dei ẽ.
dicente ꝓpħa et factus est in
pace lociis eiꝰ. Pulchreq pacis¬
ꝑsecutio dicitur. iuxta illud
apłi hospitalitatẽ ꝑsequentes
ut nõ leui usitatoq sermone
et ut ita loquar summis labi¬
is hospites inuitemus. s toto
mentis ardore teneamus qͣsi
auferentes secũ de lucro nr̃o
atq cõpendio. Nulla ars abs¬
q magistro dicitur etiã muta
animalia et ferarũ greges duc¬
tores secuntur suos inapibus
principes sunt grues unã secun¬
tur ordine litt̾ato. Imperator
unus iudex unus ꝓuintie.
roma ut condita est. duos fr̃s
simul reges habere nõ potuit.
et parricidio dedicatur. In re¬
becce utero esau et iacob bella
gesserunt singuli eccłarum
ep̃i singuli archip̃sb̾ri singłi
arce diaconi. et om̃is ordo ec-¬
clesiasticus suis rectorib niti¬
tur in naui unus gub̾nator.

Expanded text:
sufficit eam quaerere, nisi inuensufficit eam quaerere, nisi inuentam fugientemque omni studio persequamur, quae exsuperat omnem sensum, in qua habitatio dei est dicente propheta: e t factus est in pace locus eius. pulchreque persecutio pacis dicitur iuxta illud apostoli: hospitalitatem persequentes, ut non leui citatoque sermone et - ut ita loquar — summis labiis hospites inuitemus, sed toto mentis ardore teneamus quasi auferentes secum de lucro nostro atque conpendio. Nulla ars absque magistro discitur. etiam muta animalia et ferarum greges ductores sequuntur suos. in apibus principes sunt; grues unam sequuntur ordine litterato. imperator unus, iudex unus prouinciae. Roma, ut condita est, duos fratres simul habere reges non potuit et parricidio dedicatur. in Rebeccae utero Esau et Iacob bella gesserunt. singuli ecclesiarum episcopi, singuli archipresbyteri, singuli archidiaconi et omnis ordo ecclesiasticus suis rectoribus nititur. in naui unus gubernator,