comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in re publica fuit. grauiꝰ ũꝙͣ nec mauis odiũ. Ita confili¬
is diligentiaq nr̃a celerit̾ de manib audacissimoꝵ ciui¬
um delapsa arma ipsa ceciderunt. Quȩ res gͥ gesta ũꝗͣ.
in bello tanta. qͥ triumphus conferendus: Licet enĩ
mͥ marce fili apud te głiari. ad quẽ & hereditas huiꝰ
głȩ & factorꝰ imitatio ꝑtinet. Michi qͥdẽ certe uir
habundans bellicis laudib .c.i. pompeius multis audi¬
entib hoc tribuit. ut diceret frustra triũphũ traciũ
deportaturũ fuisse. nͥ meo in re publica beneficio ubi
triumpharet esset habiturus. St̃ gͥ domesticȩ for¬
titudines non inferiores militarib in qͥb etiam
honestũ. qͦd ex animo excelso magnificoq querimus
aninui efficit᷑ non corporis uirib. Exercendũ tam̃
corpus & ita afficiendũ ẽ. ut obȩdire consilio rationiq
possit. in excequendis negotiis & in labore tolerando

Expanded text:
in re publica fuit gravius umquam nec maius otium. Ita consiliin re publica fuit gravius umquam nec maius otium. Ita consiliis diligentiaque nostra celeriter de manibus audacissimorum civium delapsa arma ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui tm, Marce fili, apud te gloriart, ad quem et haereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit, ut diceret frustra se triumphum tertium deportaturum fuisse, nisi meo in rem publicam beneficio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt igitur domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribus. Exercendum tamen corpus et ita afficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore tolerando.
Abbreviated transcription (Latin):
putat᷑. tam̃ ne minima qͥdẽ ex parte ligurgi legib &
disciplina conferendi st̃. qͥnetiã ob has ipsas causas & pa¬
rentiores habuert̃ exercitus. & fortiores. Michi qͥdẽ neq
pueris nobis . M. scaurus .G. mario. neq cũ uersarem᷑ in re
publica .&. catulus .c.N. pompeio cedere uidebat᷑. Parua
enĩ st̃ foris arma. nͥ ẽ domi consiliũ. Nec plus affricanus
singularis & uir & imꝑator. in excrndenda numantia
rei publice ꝓfuit. ꝙͣ eodẽ tẽpore .p. nasica priuatus. cũ.
t. gracchũ int̾enit. Quãꝙͣ hec qͥdẽ res. ñ solũ ex domes¬
tica ẽ ratione. attingit etiã bellicã. qm̃ ui manuq con¬
fecta ẽ. S tam̃ id ipsũ ẽ gestũ consilio urbano sine exer¬
citu. Illud aut̃ optimũ e᷑ꝰ in qđ inuadi solere ab imꝓbis.
& inuidis audio. Ced ant arina. toge. concedat laurea
linguȩ. Ut enĩ alios omittam. nobis rẽ publicã guber¬
nantib nonne toge. arma cessert̃: Neq enĩ ꝑiculum

Expanded text:
putatur, tamen ne minima quidem ex parte Lycurgi legibus et disciplinae confercndi sunt; quin etiam ob has ipsas causas et parentiores habuerunt exercitus et fortiores. Mihi quidem neque pueris nobis M. Scaurus C. Mario neque, cum versaremur in re publica, Q. Catulus Cn. Pompeio cedere videbatur; parvi enim sunt foris arma, nisi est consilium domi; nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in exscindenda Numantia rei publicae profuit quam eodem tempore P. Nasica privatus, cum Ti. Gracchum interemit; quamquam haec quidem res non solum ex domestica est ratione attingit etiam bellicam, quoniam vi manuque confecta est, sed tamen id ipsum est gestum consilio urbano sine exercitu. Illud autem optimum est, in quod invadi solere ab improbis et invidis audio: Cedant arma togae, concedat laurea laudi. Ut enim alios omittam, nobis rem publicam gubernantibus nonne togae arma cesserunt? neque enim periculum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã cura adhibenda ẽ. Nullũ enĩ officiũ referenda
grã magis necessariũ ẽ. Qđ si ea quȩ intuenda ẽ acceꝑis:
maiore mensura si modo possis. iubet reddere esiodus

Expanded text:
quaedam cura adhibenda est; nullum enim officium referenda quaedam cura adhibenda est; nullum enim officium referenda gratia magis necessarium est. Quodsi ea, quae utenda acceperis, maiore mensura, si modo possis, iubet reddere Hesiodus,
Abbreviated transcription (Latin):
entib s cũ his in qͥb p̃clare agit᷑. si st̃ simulachra uirtutis
Etiã hoc intelligendũ. neminẽ omĩno esse negligendũ.
in qͦ aliqͥ significatio uirtutis appareat. Colendũ aut̃ esse
ita quẽq maxime. ut qͥsq maxrime uirtutib his leni¬
orib erit ornatus. modestia. tẽꝑantia. hac ipsa de qͣ mul¬
ta iã dicta st̃ iusticia. Nã fortis animus & magnꝰ in homi
ne ĩꝑfecto nec sapient e feruentior plerũq ẽ. Iue uirtu¬
tes bonũ uirũ uident᷑ potiꝰ attingere. Atq hȩc inmorib
De beniuolentia aut̃ quã qͥsq habeat erga nos. pͥmũ illud
ẽ in officio: ut ei plurimũ tribuamꝰ: a qͦ plurimũ diliga¬
m᷑. S beniuolentiã ñ adolescentuloꝵ more. ardore qͦdã
amoris. s stabilitate potiꝰ & constantia iudicemꝰ. Sin
ert̃ merita. ut ñ in eunda s referenda sit grã. maior

Expanded text:
entibus, sed cum iis, in quibus praeclare agitur si sunt simulacra virtutis, entibus, sed cum iis, in quibus praeclare agitur si sunt simulacra virtutis, etiam hoc intellegendum puto, neminem omnino esse neglegendum, in quo aliqua significatio virtutis appareat, colendum autem esse ita quemque maxime, ut quisque maxime virtutibus his lenioribus erit ornatus, modestia, temperantia, hac ipsa, de qua multa iam dicta sunt, iustitia. Nam fortis animus et magnus in homine non perfecto nec sapiente ferventior plerumque est, illae virtutes bonum virum videntur potius attingere. Atque haec in moribus. De benivolentia autem, quam quisque habeat erga nos, primum illud est in officio, ut ei plurimum tribuamus, a quo plurimum diligamur, sed benivolentiam non adulescentulorum more ardore quodam amoris, sed stabilitate potius et constantia iudicemus. Sin erunt merita, ut non ineunda, sed referenda sit gratia, maior
Abbreviated transcription (Latin):
equiꝰ ẽ &r relinqͥ eas transferunt ad alienos. In est aut̃ tali
liberalitate cupiditas plerũq rapiendi & auferendi ꝑ iniu¬
riã ut ad largiendũ suppetant copiȩ. Hidere etiã licet ple¬
rosq ñ tã natura liberales. ꝗͣ qͥdã gła ductos. ut benefici ui¬
deant᷑ facere multa. quȩ ꝓficisci ab ostentatione magis ꝙͣ
a uoluntate uideant᷑. Talis aut̃ simulatio. uanitati ẽ con¬
iunctior. qͣ uut liberalitati aut honestati. Terciũ ẽ ꝓposi¬
tũ. ut beneficientia dilectus esset dignitatis. In qͦ  mores
eits ert̃ spectandi in quẽ beneficiũ conferat᷑. & animus
circa nos & cõmunitas ac societas uitȩ. & ad nr̃as utilita¬
tes officia ante collata. Quȩ si concurrant omĩa: optabi¬
le est. Si minus. plures cause maioresq ponderis plus habe¬
bunt. Qñ aut̃ uiuit᷑ ñ cũ ꝑfectis hominib pleneq sapi¬

Expanded text:
aequius est et relinqui, eas transferunt ad alienos. Inest autem in tali aequius est et relinqui, eas transferunt ad alienos. Inest autem in tali liberalitate cupiditas plerumque rapiendi et auferendi per iniuriam, ut ad largiendum suppetant copiae. Videre etiam licet plerosque non tam natura liberales quam quadam gloria ductos, ut benefici videantur, facere multa, quae proficisci ab ostentatione magis quam a voluntate videantur. Talis autem sinulatio vanitati est coniunctior quam aut liberalitati aut honestati. Tertium est propositum, ut in beneficentia dilectus esset dignitatis; in quo et mores eius erunt spectandi, in quem beneficium conferetur, et animus erga nos et communitas ac societas vitae et ad nostras utilitates officia ante collata; quae ut concurrant omnia, optabile est; si minus, plures causae maioresque ponderis plus habebunt. Quoniam autem vivitur non cum perfectis hominibus planeque sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tis e s etiã dissoluti. Gst aut̃ qͦd differat. in hominũ
rasione habenda int̃ iusticiã & uertcundiã. Iusto¬
eie partesst̃ non uiolare hominez. uerecundie non
illi cui ꝓdesse uelle uideant᷑ ñ benefici neq liberales. s ꝑ¬
nitiosa assentatione iudicandi st̃. & qͥ aliis nocent ut a
liis liberales sint. in eadẽ sint iniusticia: ut si in suã rem
alienã conuertant St̃ aut̃ multi. & qͥd ẽ cupidi splendo¬
ris & głȩ. qͥ arripiunt aliis. qͦd aliis largiant᷑. Hiq arbi¬
tͣnt᷑ se beneficos in suos amicos uisũ iri: si locupletent eos
amicis. noceat nemini. Quare .l. scillȩ .o. cesaris peccunia¬
rũ transiatio a iustis dñis ad alienos: ñ debet liberalis ui¬
deri Nichil ẽ enũ liberale. qđ ñ idem iustũ. Ait̃ locus erat
cautionis. ne benignitas maior esset ꝙͣ facultates. qͦd qͥ be¬
nigniores uolt̃ esse qͣ res patit᷑. pͥmũ in eo peccant. qͦd in¬
iuriosi st̃ in ꝓximos Quas enĩ copias his & suppeditari

Expanded text:
tiam omnino dissoluti. Est autem, quod differat in hominum ratione habenda inter iustitiam et verecundiam. Iustitiae partes sunt non violare homines, verecundiae nonilli, cui prodesse velle videantur, non benefici neque liberales, sed perniciosi assentatores iudicandi sunt, et qui aliis nocent, ut in alios liberales sint, in eadem sunt iniustitia, ut si in suam rem aliena convertant. Sunt autem multi, et quidem cupidi splendoris et gloriae, qui eripiunt aliis, quod aliis largiantur, iique arbitrantur se beneficos in suos amicos visum iri, si locupletent eos amicis, noceat nemini. Quare L. Sullae, C. Caesaris pecuniarum translatio a iustis dominis ad alienos non debet liberalis videri; nihil est enim liberale, quod non idem iustum. Alter locus erat cautionis, ne benignitas maior esset quam facultates, quod, qui benigniores volunt esse, quam res patitur, primum in eo peccant, quod iniuriosi sunt in proximos; quas enim copias his et suppeditari
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ magnęq constantiȩ Non ẽ aut̃ consentaneũ qͥ metuñ
frangat᷑ eũ frangi cupiditate: nec qͥ inuictũ se a labore
p̃iliterit. uinci a uoluptate. Quãobrẽ & hȩc uidenda ce
pecumȩ sugienda cupiditas Nichil enĩ ta angusti animi
taq arui ꝗͣ amare dicitias. Hichil honestiꝰ magnificen¬
tiꝰq ꝗͣ pecuniã contẽpnere. si ñ habeas Si nabeas ad bene¬
ficientiã liberalitatesq conferre. Cauenda ẽ etiã głe cu¬
piditas ut supͣdiari. Er ipit enĩ libertatẽ ꝓ q̃ magnaninus
uiris om̃is debet esse contentio. Nec uͦ imꝑia expeteridi
ac pori aut ñ accipienda int̃dũ. aut deponenda non nũꝗͣ¬

Expanded text:
est magnaeque constantiae. Non est autem consentaneum, qui metu non est magnaeque constantiae. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pecuniae fugienda cupiditas; nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias, nihil honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, si habeas, ad beneficentiam liberalitatemque conferre. Cavenda etiam est gloriae cupiditas, ut supra dixi; eripit enim libertatem, pro qua magnanimis viris omnis debet esse contentio. Nee vero imperia expetenda ac poti
Abbreviated transcription (Latin):
niohl hominẽ nisi qđ honestũ decoꝵq sit. aut adiirari¬
Mi
aut optare. aut expetere oportere. nulliq neq homini. neq
qꝑturbationi animi. nec fortunȩ succũbere. Altera ẽ res. ut
cũ ita sis affectus animo ut supͣdiri res geras magnas illas
qͥdẽ & maxime utiles. s uelut uehem̃ter arduas. plenasq la¬
nent Harũ rerũ duarũ splendor: omĩs ãplitudo. addo etiã.
utilitatẽ quȩ in posteriore ẽ: causa aut̃ & ratio efficiens magnos
uiros in priore. In eo ẽ enĩ illud. qđ excellentes animos & huma:¬
sis. Nã & ea quȩ eximia plerisq & p̃clara uident᷑ parua duce¬
re eaq ratione stabili firmaq contẽpnere. fortis animi mag.¬
niq dicendũ ẽ. & ea quȩ uident᷑ acerba quȩ multa & uaria in
hominũ uita fortunaq uersant᷑ ita ferre. ut nichil astatu
naturȩ discedas. nichil a dignitate sapientis robusti animi

Expanded text:
nihil hominem, nisi quod honestum decorumque sit, aut admirarnihil hominem, nisi quod honestum decorumque sit, aut admirari aut optare aut expetere oportere nullique neque homini neque perturbationi animi nec fortunae succumbere. Altera est res, ut, cum ita sis affectus animo, ut supra dixi, res geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed ut vehementer arduas plenasque lanent. Harum rerum duarum splendor omnis, amplitudo, addo etiam utilitatem, in posteriore est, causa autem et ratio efficiens magnos viros in priore; in eo est enim illud, quod excellentes animos et humasis. Nam et ea. quae eximia plerisque et praeclara videntur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contemnere fortis animi magnique ducendum est, et ea, quae videntur acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferre, ut nihil a statu naturae discedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi
Abbreviated transcription (Latin):
potius suꝑiores: ꝗͣ iusticia pares. S qđ difficiliꝰ: hoc p̃cla¬
rius. Nullũ enĩ tẽpus: qđ iusticia uacare debeat. Fortes
gͥ & magnanimi st̃ habendi. ñ qͥ faciunt: s qͥ ꝓpulsant
iniuria. Nera aut̃ ae sapiens animi magnitudo honestũ
illud qͦd maxime natura seqͥt᷑. in factis positũ ñ in gła
iudicat. pͥncipẽq se esse mauult. ꝗͣ uideri. Uenĩ qͥ ex errore
ĩperitȩ multitudinis pendet. hic in magnis uiris ñ ẽ ha¬
bendiis: Fac illime aut̃ ad res iniustas impelit᷑. ut qͥsq altis¬
simo animo. & głȩ cupiditate. Qui locus ẽ sane lubricus.
eͦd uix inuenit᷑ qͥ laborib susceptis ꝑiculisq aditis ñ qͦsi
mercedẽ rerũ gestarũ desideret głam. Omĩno fortis
animus &e magnꝰ duab reb maxime cernit᷑. Quarũ u gͥ¬
na in rerũ ext̾narũ despicientia ponit᷑. cũ ꝑsuasũ sit

Expanded text:
vi potius superiores quam iustitia pares. Sed quo difficilius, hoc praeclavi potius superiores quam iustitia pares. Sed quo difficilius, hoc praeclarius; nullum enim est tempus, quod iustitia vacare debeat. Fortes igitur et magnanimi sunt habendi, non qui faciunt, sed qui propulsant iniuriam. Vera autem et sapiens animi magnitudo honestum illud, quod maxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat principemque se esse mavult quam videri; etenim qui ex errore imperitae multitudinis pendet, hic in magnis viris non est habendus. Facillime autem ad res iniustas impellitur, ut quisque altissimo animo est, gloriae cupiditate; qui locus est sane lubricus, quod vix invenitur, qui laboribus susceptis periculisque aditis non quasi mercedem rerum gestarum desideret gloriam. Omnino fortis animus et magnus duabus rebus maxime cernitur, quarum una in rerum externarum despicientia ponitur, cum persuasum est
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuni impellit᷑ audaciȩ potiꝰ nonĩ habet ꝗͣ fortitudinis
Itaq uiros fortes. magnanimos eosdẽ. bonos. & sĩplicis ue¬
ritatis amicos minimeq fallaces esse uolumus. quȩ st̃ ex
media laude iusticiȩ. S illud odiosũ ẽ. qͦd in hac elatione
& magnitudine animi facillime ꝑtinacia & nimia cupidi¬
tas principatus innascit᷑. Ut enĩ platonẽ ẽ. omẽm morẽ
lacedemonioꝵ inflãmatũ esse cupiditate uincendi. sic ut
qͥsq animi magnitudine excellet. ita maxime uult pͥn¬
ceps om̃iũ uł potiꝰ solus esse. Difficile aut̃ ẽ cũ p̃stare om̃ib
concupieris. seruare eqͥtatẽ. quȩ ẽ iusticiȩ maxime ꝓpͥa:
E x qͦfit. ut neq disceptatione uinci se. nec ullo publico ac le¬
gitimo iure patiant᷑. Existuntq in re publica plerũq
largitores & factiosi. ut opes qͣ maximas conseqͥnt᷑. & sint

Expanded text:
communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes et magnanimnos eosdem bonos et simplices, veritatis amicos minimeque fallaces esse volumus; quae sunt ex media laude iustitiae. Sed illud odiosum est, quod in hac elatione et magnitudine animi facillime pertinacia et nimia cupiditas principatus innascitur. Ut enim apud Platonem est, omnem morem Lacedaemoniorum inflammatum esse cupiditate vincendi, sic, ut quisque animi magnitudine maxime excellet, ita maxime vult princeps omnium vel potius solus esse. Difficile autem est, cum praestare omnibus concupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maxime propria. Ex quo fit, ut neque disceptatione vinci se nec ullo publico ac legitimo iure patiantur, exsistuntque in re publica plerumque largitores et factiosi, ut opes quam maximas consequantur et sint
Abbreviated transcription (Latin):
piones. hinc .m. marcellus. in numerabiles alii maximeq:
ipie popłs romanus animi magnitudine excellit. Decla¬
rat᷑ aut̃ studiũ bellicȩ głȩ. qͦd statuas qͦq uidemꝰ ornatu
fere militari.S ea ammi elatio quȩ cernit᷑ in ꝑiculis
& lauorib si iusticia uacat pugnatq ñ ꝓ salute cõmuni.
s ꝓ suis cõmodis in uicio ẽ. Non modo enĩ id uirtutis ñ ẽ.
s ẽ potiꝰ immanitatis omẽm humanitatẽ repellentis:
Itaq ꝓba diffinit᷑ a stoicis fortitudo. cũ eã uirtutẽ esse di¬
cunt ꝓpugnantẽ ꝓ eqͥtate. Quo circa nemo qͥ fortitudi¬
nis głam consequutus ẽ. insidiis & malicia laudẽ ẽ adeptꝰ
Nichil honestũ esse potest. qđ iusticia uacat. Preclarũ gͥ
illud platonis. Non inqͥt solũ scientia quȩ ẽ remota abius¬
ticia calliditas potiꝰ ꝙͣ sapientia ẽ appellanda uerũ etiã
animus paratus ad periculũ si sua cupiditate ñ utilitate

Expanded text:
piones, hinc M. Marcellus, innumerabiles alii, maximeque ipse populus Romanus animi magnitudine excellit. Declaratur autem studium bellicae gloriae, quod statuas quoque videmus ornatu fere militari. Sed ea animi elatio, quae cernitur in periculis et laboribus, si iustitia vacat pugnatque non pro salute communi, sed pro suis commodis, in vitio est; non modo enim id virtutis non est, sed est potius immanitatis omnem humanitatem repellentis. Itaque probe definitur a Stoicis fortitudo, cum eam virtutem esse dicunt propugnantem pro aequitate. Quocirca nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est insidiis et malitia, laudem est adeptus; nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Non, inquit, solum scientia, quae est remota ab iustitia, calliditas potius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
quid quẽq deceat ex ꝑsona iudicabunt. nobis aut̃ perso¬
nã imposuit ipsa natura magna cũ excellencia prestan¬
tiaq animantiũ reliquoꝵ. Quo cirea poetȩ in magna ua¬
rietate ꝑsonarũ etiã uitiosis qͥd conueniat & qͥd deceat
uidebunt: Nobis aut̃ cũ a natura constantiȩ moderatio¬
nis. tẽperantiȩ uerecundiȩ. partes date sint. cũq cadẽ
natura doceat ñ negligere quead modũ nos aduersus
homines geramus. efficit᷑ ut & illud qͦd ad omẽm hones¬
tatẽ ꝑtinet decorũ ꝙͣ late fusũ sit appareat. & hoc qͦd spec¬
tat᷑ in uno qͦq genere uirtutis. Ut enĩ pulchritudo
corporis apta cõpositione membroꝵ mouet oculos a de¬
lectat hoc ipso qͥd int̾ se om̃s partes cũ qͦdã lepore coni¬
sentiuit. sic hoc decorũ qͦd elucet inuita mouet ad ꝓba¬

Expanded text:
quid quemque deceat, ex persona iudicabunt; nobis autem persoquid quemque deceat, ex persona iudicabunt; nobis autem personam imposuit ipsa natura magna cum excellentia praestantiaque animantium reliquarum. Quocirca poëtae in magna varietate personarum, etiam vitiosis quid conveniat et quid deceat, videbunt, nobis autem cum a natura constantiae, moderationis, temperantiae, verecundiae partes datae sint, cumque eadem natura doceat non neglegere, quem ad modum nos adversus homines geramus, efficitur, ut et illud, quod ad omnem honestatem pertinet, decorum quam late fusum sit, appareat et hoc, quod spectatur in uno quoque genere virtutis. Ut enim pulchritudo corporis apta compositione membrorum movet oculos et delectat hoc ipso, quod inter se omnes partes cum quodam lepore consentiunt, sic hoc decorum, quod elucet in vita, movet approba
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ de scmiptio duplex. Nã & generale qͦdã decorũi¬
celligimus. qͦd in omĩ honestate uersat᷑ & aliud huic
subiectũ ꝗd ꝑtinet ad singulas partes honestatis
Atq ulud suꝑius. sic fere diffiniri solet: Decoꝵ io
esse qͦd consentaneũ sit hominis excellentie in eo
in qͦ natura eiꝰ a reliqͥs animantib differat. Quȩ aut̃
pars subiecta generi ẽ. eã sic diffiniunt. ut ia dõꝵ uelint
&x tẽperantia appareat. cũ specie qͣdã liberali. Hec ita
intelligere possumus estimari ex eo decore qͦa poctȩ seqͣun¬
tur. De qͦ alio loco plura dici solent. s tũ seruare illud
poetas qͦd decet dicimus. cũ id qđ qͣq ꝑsona dignũ est
& fit & dr̃. ut si ea causa aut minus dicerent aderint
dũ metuant. aut natis sepulchro ipse ẽ parens. indecoꝵ
uideret᷑. qͦd eos fuisse iustos accepimus. at atreo dicente
plausus excitant᷑ Est enĩ digna ꝑsona oratio.S poctę

Expanded text:
eius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum ieius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum intellegimus, quod in omni honestate versatur, et aliud huic subiectum, quod pertinet ad singulas partes honestatis. Atque illud superius sic fere definiri solet: decorum id esse, quod consentaneum sithominis excellentiae in eo, in quo natura eius a reliquis animantibus differat. Quae autem pars subiecta generi est, eam sic definiunt, ut id decorum veliet temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio loco plura dici solent. Sed tum servare illud poëtas, quod deceat, dicimus, cum id, quod quaque persona dignum est, et fit et dicitur; ut, si Aeacus aut Minos diceret: óderint, dum métuant, aut: natís sepulchre ipse ést parens, indecorum videretur, quod eos fuisse iustos accepimus; at Atreo dicente plausus excitantur; est enim digna persona oratio. Sed poëtae,
Abbreviated transcription (Latin):
&x agere qͦa agas considerate. omĩq in re qđ set ueriĩ ui¬
deree intueri decet. Contraq fali errare. labi decipi.
tã decet ꝙͣ delirare & mente esse captũ. & iusta omĩa
decora sunt. in iusta contͣ ut turpia. sic indecora. Simi¬
lis ẽ ratio fortitudinis. Qđ enĩ uirilit̾ animoq mag¬
nofit. id dignũ uiro & decoꝵ uidet᷑. Qđ cont᷑ id ut
turpe sic indecorũ. Quare pertinet qͥdẽ ad omnẽ ho¬
nestatẽ hoc qđ dico decoꝵ. & ita ꝑtinet. ut ñ recondita
qͣlã ratione cernat᷑. s sit in ꝓmptu Est enĩ qͥddã idq
intelligitur. in omi uirtute qͦd deceat. qͥd cogitatio¬
ne magis a uircute potest ꝙͣ re separari. ut uenustas
&e pulchritudo corporis secerni non potest a ualitudi¬
ne si hoc de quo loqͥm᷑ decorũ totũ ulud qͥdẽ ẽ cũ uirtu¬
te confusũ s mente & cogitatione distinguit᷑ Est aut̃

Expanded text:
et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri viet agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum; et iusta omnia decora sunt, iniusta contra, ut turpia, sic indecora. Similis est ratio fortitudinis. Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est enim quiddam, idque intellegitur in omni virtute, quod deceat; quod cogitatione magis a virtute potest quam re separari. Ut venustas et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine, sic hoc, de quo loquimur, decorum totum illud quidem est cum virtute confusum, sed mente et cogitatione distinguitur. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
parsimonia. nec libidini potiꝰ luxuriȩq qͣ liberalitati
beneficientiȩ pareat. Hȩc p̃scripta seruantẽ. licec mag̃¬
nifice grauiter animoseq uiuere. atq etiã sĩpliciter
fideliter. Uere hominiũ amice seqͥt᷑: ut de una reliqͣ
parte honestatis dicendũ sit Inqͥ ueretundia &e qͣsi qͥd a
ornatuis uite temperantia & modestia. omisq sedacio ꝑtꝰ¬
bationũ animi & rerũ modus cernit᷑ hoc ioco continet᷑ io qͦd
dici latine decorũ potest. Grece enĩ preponi. decorũ dicit᷑.
Huiꝰus ea ẽ. ut ab honesto non queat separari. siã a qͣd de¬
cet t bonestũ ẽ. & qđ honestũ ẽ decet. Qualis autẽ aifte¬
rereia sit honesti & decori. faciliꝰ intelligi ꝙͣ explanari
potest. Quicqͥdẽ enĩ qđ deceat id cũ apparet. cũ antegres¬
sa sit honestas. Itaq non solũ in hac parte honestais
de qͣ hoc loco disserendũ ẽ. s etiã in trib suꝑiorib qđ ae¬
ceat apparet Nã &̾ ratione uti atq or atione prudenter

Expanded text:
 luxuriaeque quam liberalitati et beneficentiae pareat. Haec praescripta servantem licet magnifice, graviter animoseque vivere atque etiam simpliciter, fideliter, ° vere hominum amice. Sequitur, ut de una reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest; Graece enim pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter
Abbreviated transcription (Latin):
ruĩ hoc qͣ ułud iudicandũ ẽ. Iuud eniꝰ semel ꝓfuit hoc
sẽꝑ ꝓderit ciuitati. hoc consilio leges atheniensiũ. hac
maior instituta seruant᷑ & themistocles qͥdẽ nichil
dixerit in qͦ ipse ariopagũ iuuerit. at ille uere se ad¬
uitũ themistoclen. Est enĩ bellũ gestũ consilio senan

Expanded text:
rum hoc, quam illud, iudicandum est. Illud enim semel profuit, hoc rum hoc, quam illud, iudicandum est. Illud enim semel profuit, hoc semper proderit civitati: hoc consilio leges Atheniensium, hoc maiorum instituta servantur. et Themistocles quidem nihil dixerit, in quo ipse Arcopagum adiuverit: at ille adiuvit Themistoclem, est enim bellum gestum consilio
Abbreviated transcription (Latin):
Quocirca ñ sine causa maiores motus animoꝵ concitan
magis his & magnitudo animi ẽ adhibenda & uacuitas
ab angorib Ad rẽ gerendã aut̃ qͥ accedit: caueat ne
id mͦ consideret ꝗͣ illa reshonesta sit. s etiã ut habeat
efficiendi facultatẽ. In qͦ ipso considerandũ ẽ. ne aut teme¬
re desperet ꝓpt̾ ignauiã aut nimis confidat ꝓpt̃ cu¬
piditatẽ. In om̃ib aut̃ negotiis priꝰqͣ aggrediare ad¬
hibenda ẽ p̃paratio diligens S cũ pleriq arbitrent᷑ res
bellicas maiores esse ꝗͣ urbanas. minuenda ẽ hȩc opinio:
t̃ si uolumus iudicare. multȩ res extiterunt urbanȩ
maiores clarioresq ꝗͣ bellice. Quãuis enĩ themistocles
uire laudet᷑ & sit eiꝰ nom̃ ꝙͣ solonis illustriꝰ. citet᷑q sala¬
miꝰ clarissimȩ testis uictoriȩ. quȩ ante ponat᷑ consilio
solonis ei quȩ pͥmũ constituit ariopagitas ñ minꝰ pela¬

Expanded text:
Quocirca non sine causa maiores motus animorum concitantQuocirca non sine causa maiores motus animorum concitantmagis iis et magnitudo est animi adhibenda et vacuitas ab angoribus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat propter cupiditatem. In omnibus autem negotiis, prius quam aggrediare, adhibenda est praeparatio diligens. Sed cum plerique arbitrentur res bellicas maiores esse tem si volumus iudicare, multae res extiterunt Urbanae maiores, clarioresque, quam bellicae. Quamvis enim Themistocles iurelaudetur, et sit eius nomen, quam Solonis, illustrius; citeturque Salamis clarissimae testis victoriae, quae anteponatur consilio Solonis, et, quo primum constituit Arcopagitas, non minus praecla
Abbreviated transcription (Latin):
res & molestias tũ offensionũ &e repulsarũ qͣsi qͣndã igno¬
miniã timere & infamiã. St̃ eiũ qͥ in reb contͣriis parũ sibi
constent. uoluptatẽ seuerissune contẽpnant. in dolore
sint molliores. głam negligant. frangant᷑ infamia. atq
ea qͥdẽ non satis constant. s his qͥhabeant a natura adium̃¬
tũ rerũ gerendarũ abiecta onuĩ cunctatione adipiscendi
magistratus. & gerenda res publica ẽ. Nec enĩ alit̾ aut regi
ciuitas aut declarari animi magnitudo potest. Capessen¬
tib auit̃ re publicã nichil minus qͣ phylosophis haud scio
an magis etiã & magnificentia & despicientia adhibenda sit
rerũ humanarũ qͥm sepe dico & tranqͥllitas animi atq securi¬
tas. Siqͥdẽ nec anii futuri st̃ & cũ grauitate constantiaq
uicturi. quȩ faciliora st̃ phẏlosophis. qͦ minus multa pa¬
tent in eoꝵ uita quȩ fortuna feriat. & qͦminus multis reb
egent. & qͥa si qͥd aduersi eueniat tã grauit̾ cadere ñ posst̃.

Expanded text:
ionum et repulsarum quasi quandam ignominiam timere et infamiam. Sunt enim, qui in rebus contrariis parum sibi constent, voluptatem severissime contemnant, in dolore sint molliores, gloriam neglegant, frangantur infamia, atque ea quidem non satis constanter. Sed iis, qui habent a natura adiumenta rerum gerendarum, abiecta omni cunctatione adipiscendi magistratus et gerenda res publica est; nec enim aliter aut regi civitas aut declarari animi magnitudo potest. Capessentibus autem rem publicam nihilo minus quam philosophis, haud scio an magis etiam et magnificentia et despicientia adhibenda est rerum humanarum, quam saepe dico, et tranquillitas animi atque securitas, siquidem nec anxii futuri sunt et cum gravitate constantiaque victuri. Quae faciliora sunt philosophis, quo minus multa patent in eorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quid adversi eveniat, tam graviter cadere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& his forsitan concedendũ sit rẽ publicã ñ capessentib qͥex
cillitate aut aliqͣ grauiore causa ĩpediti a re publica recesse¬
runt. cũ eiꝰ ad muustrande potestatẽ aliis laudesq concessert̃.
Quib aut̃ tał nulla sit causa. si despicere se dicant ea quȩ ple¬
riq mirent᷑ imꝑia &e magistratꝰ. his ñ mͦ ñ laudi uerũ etiã
uicio dandũ puto. Quors iudiciũ in eo qͦd głam contẽpirant¬

Expanded text:
et iis forsitan concedendum sit rem publicam non capessentibus, qui et iis forsitan concedendum sit rem publicam non capessentibus, qui cillitate aut aliqua graviore causa impediti a re publica recesserunt, cum eius administrandae potestatem aliis laudemque concederent. Quibus autem talis nulla sit causa, si despicere se dicant ea, quae plerique mirentur, imperia et magistratus, iis non modo non laudi, verum etiam vitio dandum puto; quor
Abbreviated transcription (Latin):
tã qmi dico tranqͥlitatẽ expetentes a negociis publicis
se remouert̃. ad otiũq ꝓfugert̃. In his & nobilissii phẏlo¬
sophi. longeq pͥncipes. & qͥdã homines seueri & graues. nec
popłi nec principũ mores ferre potuerunt. uixert̃q ñ nul¬
li in agris delectati resua familiari. His idẽ ꝓpositũ fuit.
qͦd regib ut ne qͣ re egerent. nec cui parerent. libertate
uterent᷑. Cuiꝰ ꝓpriũ ẽ sic uiuere ut uelis. Quare cũ hoc
cõmune sit potentiȩ cupidoꝵ cũ his qͦs dixi otiosis. alteri
se adipisci id posse arbitrant᷑. si opes magnas habeant. alt̾i
si contẽpti sint & suo & paruo. In qͦ neutroꝵ omĩno contẽp¬
nenda sententia ẽ. S & facilior & tutior & minꝰ aliis gra¬
uis aut molesta uita ẽ otiosoꝵ. fruc tuosior aut̃ hominũ
generi & ad claritatẽ ãplitudinẽq aptior. eors qͥ se ad rẽ
publicã & ad magnas res gerendas accõmodauert᷑. Qua ꝓpt̃

Expanded text:
eam, quam dico, tranquillitatem expetentes a negotiis publicis se removerint ad otiumque perfugerint; in his et nobilissimi philosophi longeque principes et quidam homines severi et graves nec populi nec principum mores ferre potuerunt, vixeruntque non nulli in agris delectati re sua familiari. His idem propositum fuit, quod regibus, ut ne qua re egerent, ne cui parerent, libertate uterentur, cuius proprium est sic vivere, ut velis. Quare cum hoc commune sit potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis, alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas habeant, alteri, si contenti sint et suo et parvo. In quo neutrorum omnino contemnenda sententia est, sed et facilior et tutior et minus aliis gravis aut molesta vita est otiosorum, fructuosior autem hominum generi et ad claritatem amplitudinemque aptior eorum, qui se ad rem publicam et ad magnas res gerendas accommodaverunt. Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. ꝙͣ ille qͥb inuste ademptũ ẽ: iccirco etiam
pius ualent slon enĩ nuimero hȩc iudicant᷑: s pou¬
possessũ aut etiã seculis qͥ nullũ habuit habeat. qͥ
aut haduit amictat Ac ꝓpt̾ hoc iniurie geius
Uc. demonii lisandrũ ephorum expulerunt. hagi
rege qđ nũꝙͣ ante apud eos acciderat necauerunt.
Atq co tẽpore tantę discordiȩ sequutę sunt. ut & cy¬
uanni existerent. & optimates exeterminarert᷑. & p̃¬
larissime constituca rẽs hublica dilaberet᷑. Nec uͦ
sꝯlũ ipsa cecidit. s etiã reliqͥm greciã euertit conta¬
gionib malorũ quȩ alacedemoniis ꝓfette manart̃
latius. Quid uros gracos tyherii gracesũma uiri
sios affricani nepotes. nonne agrarię contentione:
ꝑdiderunt At uͦ aratus sicionius iure laudabat
qui cũ eiꝰ ciuita qͥnqͥginta annis a cyrannus ene¬
retur ꝓfectus̃ argis sicione clandestino introitu

Expanded text:
tum est, quam illi, quibus iniuste ademptum est, idcirco plus tum est, quam illi, quibus iniuste ademptum est, idcirco plus etiam valent; non enim numero haec iudicantur, sed ponpossessum, qui nullum habuit, habeat, qui autem habuit, amittat? Ac propter hoc iniuriae genus Lacedaemonii Lysandrum ephorum expulerunt, Agim regem, quod numquam antea apud eos acciderat, necaverunt, exque eo tempore tantae discordiae secutae sunt, ut et tyranni exsisterent et optimates exterminarentur et praeclarissime constituta res publica dilaberetur; nec vero solum ipsa cecidit, sed etiam reliquam Graeciam evertit contagionibus malorum, quae a Lacedaemoniis profectae manarunt latius. Quid? nostros Gracchos, Ti. Gracchi summi viri filios, Africani nepotes, nonne agrariae contentiones perdiderunt? At vero Aratus Sicyonius iure laudatur, qui, cum eius civitas quinquaginta annos a tyrannis teneretur, profectus Argis Sicyonem clandestine introitu
Abbreviated transcription (Latin):
Ia uioet᷑ ñ solũ lacedemoniis. s etiã omĩb opuleatis¬
simis poptis p̃dixrisse. Nulla aut̃ ut reconciliare iaet¬
liꝰ beniuolenti ã multiudinis posiunt iu qui rei pu¬
blicȩ presunt aostinentia e continenria. Qui u̾se
populares uorunt. od eãq causã aut agrariã rem
temptant. ut possessores pellant᷑ suũ e sedib aut
pecinias creditas dehiensb condonandas putaut
ladefactant fundamenta rei publicȩ. concordiã pri¬
mũ quȩ ee ĩ potest cũ iliis adimunt᷑ alis condonan
pecunie.
Deinde ȩquitate quę tollitur omis. si nabere sui
custodia. Atq in hac ꝑniciȩ rei publicę neuã qͥdẽ
consequuntur qͥm putant grãm. Ha cui res crepta
cꝰ est inimicus cui data ẽ. cͦtiã dissinullat se acci¬
pere uoluisse & maxime in pecurriis creditis oceul¬
tat suũ gauaiũ ne uideatur non fuisse soluendo:
Ac uͦ ule qͥ accipit iniuriã & memunt. & presse

Expanded text:
id videtur non solum Lacedaemoniis, sed etiam omnibus opulentid videtur non solum Lacedaemoniis, sed etiam omnibus opulentis populis praedixisse. Nulla autem re conciliare facilius benivolentiam multitudinis possunt ii, qui rei publicae praesunt, quam abstinentia et continentia. Qui vero se populares volunt ob eamque causam aut agrariam rem temptant, ut possessores pellantur suis sedibus, aut pecunias creditas debitoribus condonandas putant, labefactant fundamenta rei publicae, concordiam primum, quae esse non potest, cum aliis adimuntur, aliis condonantur pecuniae, deinde aequitatem, quae tollitur omnis, si habere suumcustodia. Atque in hac pernicie rei publicae ne illam quidem consequuntur, quam putant, gratiam; nam cui res erepta est, est inimicus, cui data est, etiam dissimulat se accipere voluisse et maxime in pecuniis creditis occultat suum gaudium, ne videatur non fuisse solvendo; at vero ille, qui accepit iniuriam, et meminit et prae se
Abbreviated transcription (Latin):
leainus. Laudat affricanũ panetius qđ fuerit
abstinens. Quid ni laudet : S in illo alia maiora
Laus sapientiȩ non hominis ẽ solũ. s etiã tẽporum
alloꝵ Omĩũ macedonũ gaza quȩ fuit maxima pr¬
ticu̾s c̃ paulus. tantũ inerariũ pecuniȩ intudit. ut
uniꝰ imperatoris preda finẽ attiderit tributoꝵ Vt
me tion hȩc in doitũ suã intiulit. p̃tꝰ memoriã nomi¬
nis sempiternã unitatus patrẽ. affricanus nichilio
cuplerim carthagine euersa. Quio qđ eiꝰ colega fut
incensura lucius mũmius : Nũqͥd copionor esĩ orio¬
sissimã urbẽ funditus sustilisset: It aliã ornare ꝙͣ
unde egressa ẽ referat s̃e oratis. ꝗͣ auaritia. p̃sertĩ
in principib & rẽ publicã gubernantib. Habere
ũ questui rẽ publicã nommꝰ turpe ẽ. s etiã sceleri
tũ & nefarium. Itaq qđ apollo pychius in oraculũ
edicat. spartã nulla re alia nisi auaritia esse ꝑiturũ

Expanded text:
leamus. Laudat Africanum Panaetius, quod fuerit leamus. Laudat Africanum Panaetius, quod fuerit abstinens. Quidni laudet? Sed in illo alia maiora; laus abstinentiae non hominis est solum, sed etiam temporum illorum. Omni Macedonum gaza, quae fuit maxima, potitus est Paulus tantum in aerarium pecuniae invexit, ut unius imperatoris praeda finem attulerit tributorum. At hic nihil domum suam intulit praeter memoriam nominis sempiternam. Imitatus patrem Africanus nihilo locupletior Carthagine eversa. Quid? qui eius collega fuit in censura. L. Mummius, numquid copiosior, cum copiosissimam urbem funditus sustulisset? Italiam ornare quam eo, unde egressa est, referat se Oratio quam avaritia, praesertim in principibus, et Remp. gubernatibus Habere enim quaestui rem publicam non modo turpe est, sed sceleratum etiam et nefarium. Itaque, quod Apollo Pythius oraclum edidit, Spartam nulla re alia nisi avaritia esse perituram,
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ in ꝓmptu. Locus tautĩ attingendus fuit
Caput aut̃ ẽ in omĩ ꝓcuratione regotii & mune¬
ris publici ut auaritię pellat᷑ etiã minima suspicio
Utinã inqͥt .s. pontius sannis ad illa tẽpora me for¬
tuna reseruasset. & tũ essẽ natus quando romani
dona acciꝑe cȩpissent. non essẽ passis diutius eos
imperare. Ne ilimulta secula experenda fue¬
runt. modo erũ hoc malũ in hatic rẽ publicã inuasit:
Itaq facile patior tũ potiꝰ pontiũ fuisse.Si qͥdẽ in
ilo tantũ fuit roboris. Nondũ centũ & decẽ anni
sunt. cũ de pecuniis repetendis . a .i. puone lata lea
est. nulla ante cũ fuisset. At uͦ postea tot leges.
cẽ ꝓarime queq duriores. tot rei. tot dãpnati
Tamen italicũ bellũ ꝓpt̾ iudiciorũ metũ excitatũ.
tanta sublatis legib: & iudiciis expilatio direptioq
socioꝵ. ut imbecillitate alioꝵ non in nr̃ã uirtute ua¬

Expanded text:
est enim in promptu; tantum locus attingendus fuit. est enim in promptu; tantum locus attingendus fuit. Caput autem est in omni procuratione negotii et muneris publici, ut avaritiae pellatur etiam minima suspicio. Utinam, inquit C. Pontius Samnis, ad illa tempora me fortuna reservavisset et tum essem natus, quando Romani dona accipere coepissent! non essem passus diutius eos imperare. Ne illi multa saecula exspectanda fuerunt; modo enim hoc malum in hanc rem publicam invasit. Itaque facile patior tum potius Pontium fuisse, siquidem in illo tantum fuit roboris. Nondum centum et decem anni sunt, cum de pecuniis repetundis a L. Pisone lata lex est, nulla antea cum fuisset. At vero postea tot leges et proximae quaeque duriores, tot rei, tot damnati, tantum Italicum bellum propter iudiciorum metum excitatum, tanta sublatis legibus et iudiciis expilatio direptioque sociorum, ut imbecillitate aliorum, non nostra virtute va
Abbreviated transcription (Latin):
ioncinũ qui rẽ haberent. capitalis oratio ẽ: ail equa¬
conem bonoꝵ ꝑtinens. Qua peste quȩ potest esse ma¬
uor. Hane enĩ ob causã maxime ut sua teuerenẽ
res publica ciuitatesq constitutȩ sunt Nã assiduce
natura congregabant᷑ homines tam̃ sꝑgeustodie
rerũ suarũ urbiũ prȩsidia quȩ rebant. Danda etia
erari tenuitatẽ assiduitateq̃ belloꝵ trbtu eder¬
ftrendu d ne eueniat: multo ante eret yuden¬
aũ Sun qͥ necessitas huiꝰ muneris aueui rei publice
obuenerit malo enĩ alteri ꝙͣ urẽ cominari. Neq
tam de nra s de omĩ re publica disputo. danda cert
oꝑa ut om̃s intelligant si salui esse uelint. neces¬
sitati esse parendum. atq in om̃s qui rẽ pubuea
gubernabunt consulere dȩbebunt. ut earũ rerũ
copia sit. quȩ sunt necessatiȩ. Quarũ qualis cõpata¬
to fieri debeat & soleat. non ẽ necesse disputare.

Expanded text:
hominum, qui rem baberent. Capitalis oratio est, ad aequahominum, qui rem baberent. Capitalis oratio est, ad aequationem bonorum pertinens; qua peste quae potest esse maior? Hanc enim ob causam maxime, ut sua tenerentur, res publicae civitatesque constitutae sunt. Nam, etsi duce natura congregabantur hominess, tamen spe custodiae rerum suarum urbium praesidia quaerebant. Danda etiam aerarii tenuitatem assiduitatemque belloruferendum, idque ne eveniat, multo ante erit providendum. Sin quae necessitas huius muneris alicui rei publicae obvenerit malo enim quam nostrae ominari; neque tamen de nostra, sed de omni re publica disputo, danda erit opera, ut omnes intellegant, si salvi esse velint, necessitati esse parendum. Atque etiam omnes, qui rem publicam gubernabunt, consulere debebunt, ut earum rerum copia sit, quae sunt necessariae. Quarum qualis comparatio fieri soleat et debeat, non est necesse disputare;
Abbreviated transcription (Latin):
ad uniuersos. queq ad rẽ publicã ꝑtinent disputati¬
dũ ẽ. Eoꝵ autẽ ipsoꝵ partĩ eiusmodi sunt ut ad ura¬
uersos ciues ꝑtineant. partĩ ut singulos attingant.
quȩ st̃ etiã gratiora. Danda ẽ opera omĩno si possit utris¬
q nec miinus ut etiã singulis consulat᷑ s ita ut eire
aut ꝓsit aut certe ne obsit rei publicȩ. Publii.g. gracei
frumentarii magna largiio. ex hauriebat gͥei¬
um. Modica m. oc tauii. & rei publicȩ tolerabis on
plebi necessaria. Ergo & ciuib: & rei publicȩsaiaris:
In primis aut̃ uidendũ erit ei qui rẽ publicã ad¬
minuistrabit ut suũ qͥsq teneat. neq de bonis priua¬
toꝵ publicȩ diminutio fiat. Pernitiose enĩ phylit¬
pus in tribinatu cũ legẽ agrariã ferret qͣmra¬
men antiqͥri facile passus est. & in eo se uehemenã
moderatũ prebuit.S cũ in agendo multa popũ¬
lariter tũ illud male ñ esse in ciuitate duo mnilla

Expanded text:
ad universos quaeque ad rem publicam pertinent, disputanad universos quaeque ad rem publicam pertinent, disputandum est. Eorum autem ipsorum partim eius modi sunt, ut ad universos cives pertineant, partim, singulos ut attingant; quae sunt etiam gratiora. Danda opera est omnino, si possit, utrisque, nec minus, ut etiam singulis consulatur, sed ita, ut ea res aut prosit aut certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio; exhauriebat igitur aerarium; modica M. Octavi et rei publicae tolerabilis et plebi necessaria; ergo et civibus et rei publicae salutaris. In primis autem videndum erit ei, qui rem publicam administrabit, ut suum quisque teneat neque de bonis privatorum publice deminutio fiat. Perniciose enim Philippus, in tribunatu cum legem agrariam ferret, quam tamen antiquari facile passus est et in eo vehementer se moderatum praebuit—sed cum in agendo multa populariter, tum illud male, non esse in civitate duo milia
Abbreviated transcription (Latin):
uic lor adibendus Qui cũ consuleret᷑ utrũ bono
uiro pauperi aut minus ꝓbato diuiti filiã collocaret. ego
uͦ inquit malo uirũ qui pecunia egeat ꝙͣ pecuniã quę
uiro. S corrupti mores deprauatiq sunt admiratio¬
ne diuitiarũ. quarũ magnitudo qͥd ad unũ quẽq
nri pertinet. illũ foxtasse adiuuat qui habet. ne id
quidẽ semꝑ. s fac iuliare. Utensior sane sit. honestior
uͦ quomodo Qđ si etiã bonus erit uir ne impediant diui¬
tiȩ quo minus iuuet᷑ modo ne adiuuent. sitq omẽ iudi¬
ciũ nũ ꝙͣ ioc uplebs. sed qualis qͥsq sit. Ex tremũ autr̃ p̃¬
ceptũ in beneficiis oꝑaq danda neqͥd contra ȩqͥtatẽ
contendas. ne qͥd ꝓ iniuria. Fundamentũ erũ ẽ ꝑ petuȩ
cõmendationis. &e fame iusticia. sine qua nichil potest
esse laudabile.¶Sed qm̃ de eo genere beneficiorũ
dictũ ẽ quȩ ad singulos spectant. deinceps de his quȩ

Expanded text:
auctor adhibendus; qui cum consuleretur, utrum bono auctor adhibendus; qui cum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti filiam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, qui pecunia egeat, quam pecuniam, quae viro. Sed corrupti mores depravatique sunt admiratione divitiarum; quarum magnitudo quid ad unum quemque nostrum pertinet? Illum fortasse adiuvat, qui habet. Ne id quidem semper; sed fac iuvare; utentior sane sit, honestior vero quo modo? Quodsi etiam bonus erit vir, ne impediant divitiae, quo minus iuvetur, modo ne adiuvent, sitque omne iudicium, non quam locuples, sed qualis quisque sit! Extremum autem praeceptum in beneficiis operaque danda, ne quid contra aequitatem contendas, ne quid pro iniuria; fundamentum enim est perpetuae commendationis et famae iustitia, sine qua nihil potest esse laudabile. Sed, quoniam de eo genere beneficiorum dictum est, quae ad singulos spectant, deinceps de iis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quidem beneficio uolunt. quinetiã beneficiũ sẽ accepisse
arbitrantur Cũ ipsi ꝙͣuis magnũ aliqͥd acceperuit ȩque
tiã a se aut postulari. aut expettari aliqͥa suspicant᷑.
Patrocinio uͦ se usos. aut clientes appellari: mortis in¬
tar putant. At uͦ ille tenuis cũ qͥd factũ sit. se ex pecta¬
cũ non fortunã putat. non mͦ illi qui ẽ tenuuss meritꝰ.
sed etiã ulis ĩ quib expectat. Eget eni multis gratuni
se uideristudet Neq uͦ uerbis auget suũ munis si qͣ
runatt̃ ꝙ defenderis in uno illo aut forte in liberis ÷ꝰ
manet grã. Sin aut̃ inopẽ ꝓbũ tamen & modestũ. om̃s
nrauuꝓbi hutuiles quȩ magna in popło multitudo ẽ
p̃sidium sibi paratũ uident. Quã obrẽ meliꝰ apud ponos
ꝯmipiao forcunatos beneficiũ collocari puto. Danda gͥ¬
umino oꝑa est ut omĩ generi satisfacere possimus S
sures in contentionẽ uenit : nimirũ chemistocles est

Expanded text:
quidem beneficio volunt; quin etiam beneficium se dedisse quidem beneficio volunt; quin etiam beneficium se dedisse arbitrantur, cum ipsi quamvis magnum aliquod acceperint, atque etiam a se aut postulari aut exspectari aliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum sit, se spectatum, non fortunam putet, non modo illi, qui est meritus, sed etiam illis, a quibus exspectat eget enim multis, gratum se videri studet neque vero verbis auget suum munus, si qutunatumque defenderis, in uno illo aut, si forte, in liberis eius manet gratia; sin autem inopem, probum tamen et modestum, omnes non improbi humiles, quae magna in populo multitudo est, praesidium sibi paratum vident. Quam ob rem melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto. Danda omnino opera est, ut omni generi satis facere possimus; sed si res in contentionem veniet, nimirum Themistocles est
Abbreviated transcription (Latin):
Si scientes: temeritatis. Ytendũ ẽ etiã excũsatione ad¬
uersus eos qͦs inuitiis offendas quacunq possis. Que¬
re id qđ feceris necesse fuerit. uec alit̃ facere potueris.
in hominib iuuandis aut mores spectari aut fortuna soleat.
dictu quidẽ ẽ ꝓcliue. Itaq uulgo loqͥt᷑ se in beneficiis couo¬
candis mores hominũ non fortunã sequi. honesta oratio ẽ:
S qͥs ẽ tandẽ qͥ inopis & optimi uiri causȩ non ante ponat in
oꝑa danda grãm fortunati & potentis: A quo enĩ expedicior
& celerior remuneratio fore uidetur. in eo ẽ uoluntas nrã
ꝓpensior.S ammaduertendũ ẽ diligentiꝰ. quȩ rerũ natura
su. Nlimirũ enĩ inobs ille bonus ẽ uir: etiã si referre grãm
habent non reddidisse. qui reddiderit non habere grãm
autẽ a qui reddiderit habere. & qui habeat retulisse. At
qui seao cupletes beatos nonoratos putant. hine obligari

Expanded text:
si scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adsi scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adversus eos, quos invitus offendas, quacumque possis, quare id, quod feceris, necesse fuerit nec aliter facere potueris, m. Sed cum in hominibus iuvandis aut mores spectari aut fortuna soleat, dictu quidem est proclive, itaque volgo loquuntur, se in beneficiis collocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio est; sed quis est tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur, in eum fere est voluntas nostra propensior. Sed animadvertendum est diligentius, quae natura rerum sit. Nimirum enim inops ille, si bonus est vir, etiamsi referre gratiahabeat, non reddidisse, qui reddiderit, non habere, gratiam autem et, qui rettulerit, habere et, qui habeat, rettulisse. At qui se locupletes, honoratos, beatos putant, ii ne obligari