comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum quarum sunt quat tuor initia. inquasapientia ista diuiditur: Quae sunt
quat tuorinitia uirtutum: nisi unum prudentiae. aliud temperantiae. testiũ
fostitudinis quartum iustitiae : quae &iam sapientes istius mundi ex nostris ad¬
sumpta. in suorum scripta librorum transtulerunt: Itaque sicut fons sapientiae
ita &iam flumina ista quattuor quaedam exillo fonte manantia sunt flumina
ustutum: fisonigitur prudentia . ẽ & ideo hab& bonum aurum. splendidum car¬
bunculum: & prasinum lapidem. Auru menim pinuentis prudentibus frequent̃
epimus : Vnde & dñs ꝑproph&amait: Dediillis aurum & argentum: Et dauid
deprudentibus dicit: Sidormiatis intermedios cleros: penne columbae deargen¬
tate & posteriora eius inspecie duri : Eoquodu&eri & nouo qui in haeserit testam̃
in ipsa secr&a sapientiaedi : disputtitionis possit ubertate procedere: Hocergo

Expanded text:
tum, quarum sunt quattuor initia, in quae sapientia ista diuiditur. quae sunt tum, quarum sunt quattuor initia, in quae sapientia ista diuiditur. quae sunt quattuor initia uirtutum nisi unum prudentiae, aliud temperantiae, tertium fortitudinis, quartum iustitiae ? quae etiam sapientes istius mundi ex nostris adsumpta in suorum scripta librorum transtulerunt. itaque sicut fons sapientia est, ita etiam flumina ista quattuor quaedam ex illo fonte manantia sunt fluenta uirtutum. Phison igitur prudentia est et ideo habet bonum aurum, splendidum carbunculum et prasinum lapidem. aurum enim pro inuentis prudentibus frequenter accipimus, unde et dominus per prophetam ait: dedi illis aurum et argentum et Dauid de prudentibus dicit: si dormiatis inter medios cleros, pinnae columbae deargentatae et posteriora eius in specie auri, eo quod ueteri et nouo qui inhaeserit testamento in ipsa secreta sapientiae dei disputationis possit ubertate procedere. hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
igitur quat tuor sunt flumina: hoc .ẽ fison: Secundum hebreos fisondr̃ gan¬
ges autem secundum grecos. qui fluit contraindiam: geon autemnilus: quicircu¬
it terram aegypti uel & hiopiã: Meso potamia autem dicitur. quotigris & eu¬
frates incluserint eam. eo quod interduo. haec flumina constitutasit. quod &iã
longe positis. nomen ipsum &opinio communis expressit: Sedquem admodum
fonsdicitur Sapientia dĩ fonsenim ẽ. secundum euangelium dicens: Siquissi¬
tt ueniat adme & bibat : fons ẽ & secundum ꝓph&am quiait: uenite &edite
demeis panibus: & bibi teuinum qđ miscui uobis sicut ergo fonsuitae est sapientia
fons gratiae spiritalis: ita fons uirtutum .ẽ. ceterarum. quae nos ad aeternaȩ cur¬
sum dirigunt uitae: Exhacigituranima quaeculta est non exea quae inculta:
fons isteꝓcedit ut in rig& para drsum: hoc ẽ quaeiam diuersarum frutecta uistu¬

Expanded text:
igitur quattuor sunt flumina, hoc est Phison — secundum Hebraeos Phison dicitur, Ganigitur quattuor sunt flumina, hoc est Phison — secundum Hebraeos Phison dicitur, Ganges autem secundum Graecos —, qui fluit contra Indiam. Geon autem Nilus, qui circuit terram Aegypti uel Aethiopiam. Mesopotamia autem dicitur, quod Tigris et Euphrates incluserint eam, eo quod inter duo haec flumina constituta sit, quod etiam longe positis nomen ipsum et opinio communis expressit. sed quemadmodum fons dicitur sapientia dei? fons enim est secundum euangelium dicens: si quis sitit, ueniat ad me et bibat, fons est et secundum prophetam, qui ait: uenite et edite de meis panibus et bibite uinum, quod miscui uobis. sicut ergo fons uitae est sapientia, fons gratiae spiritalis, ita fons uirtutum est ceterarum, quae nos ad aeternae cursum dirigunt uitae. ex hac igitur anima, quae culta est, non ex ea quae inculta fons iste procedit, ut inriget paradisum, hoc est quaedam diuersarum frutecta uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
tre eius fluent aquae uiue: & fons legitur. & fluuius legitur quunrigat paradi¬
silignum frustuo sum quod fera fructum inuitam a&ernã. Hic ergo fonssicut le¬
gisti. fonsenim ꝓcedit inquid ex aedem. Id ẽ in animatua fons est : Vnde & salomon
ait Bibeaquam detuis uasis & deputeorum tuorum fontibus hic ẽ fonsquip¬
cedit exilla exercitata & plena uolupititis anima : hic fonsqui inrigat paradisum
hoc ẽ uirtutss animae eminentis simomerito pullulantis : & diuiditur inquid fons in
quat tuor initia : Nomen ẽ. unifison: hic ẽ qui circuit omnem terram euilat ubi. ẽ
durum Terae autem illius aurum bonum ẽ ubiẽ carbunculus & lapis prasinus:
& nomen secundo geon hic ẽ qui circuit omnem aethiopiam : & flumentertiũ
tigris hic .ẽ. quiua dit contra assirios: Et flumen quartum ẽ eufrates: Haec

Expanded text:
tre eius fluent aquae uiuae. et fons legitur et fluuius legitur, qui inrigat paraditre eius fluent aquae uiuae. et fons legitur et fluuius legitur, qui inrigat paradisi lignum fructuosum, quod ferat fructum in uitam aeternam. hic ergo fons, sicut legisti — fons enim procedit inquit ex Edem, id est: in anima tua fons est, unde et Solomon ait: bibe aquam de tuis uasis et de puteorum tuorum fontibus-hie est fons, qui procedit ex illa exercitata et plena uoluptatis anima, hic fons, qui inrigat paradisum, hoc est uirtutes animae eminentissimo merito pullulantes. et diuiditur mquit fons in quattuor initia. nomen est uni Phison; hic est qui circuit omnem terram Euilat, ubi est aurum. terrae autem illius aurum bonum est, ubi est carbunculus et lapis prasinus. et nomen secundo Geon; hic est qui circuit omnem Aethiopiam. et flumen tertium Tigris; hic est qui uadit contra Assyrios. et flumen quartum est Euphrates. haec
Abbreviated transcription (Latin):
gines illas in euangelio accensis facibus uel extinctis expectantes sponsi aduentum pro
sensibus uelintegris sapientium uel corruptis insipientium posuit Namsicua hoc e
sensus primae mulieris accensas habuiss& faces numquam prȩuaricationis suae noscri¬
niculis implicass& neque exilla uirtutis in mostalitate cecidiss&: Estergo para dr¬
sus terx quaedam fertilis hoc .e anima fecunda in aodem plantatt hoc ẽ in uolup¬
tate quadam uel exercitata terra inqua animasit delestatio : E&iam noys tãqua
adam : ẽ & sensus tamquam eua: Ac ne haberes quod ad infirmum r&orqueres na¬
curae uelut obnoxiam in tolerandis periculis conditione considera quaehabeat a¬
nima ista subsidia. Erat fons qui inrigar& para drsum: qui fons nisi dñs ilis xp̃s fonsuitȩ
acternae sicut pater quia scriptum ẽ qm̃ apudte fonsuitae: deniq flumina deuen¬

Expanded text:
gines illas in euangelio accensis facibus uel extinctis expectantes sponsi aduentum pro gines illas in euangelio accensis facibus uel extinctis expectantes sponsi aduentum pro sensibus uel integris sapientium uel corruptis insipientium posuit. nam si Eua, hoc est sensus primae mulieris accensas habuisset faces, numquam praeuaricationis suae nos criniculis inplicasset neque ex illa uirtutis inmortali tate cecidisset. Est ergo paradisus terra quaedam fertilis, hoc est anima fecunda, in Edem plantata, hoc est in uoluptate quadam uel exercitata terra, in qua animae sit delectatio. est etiam vooc tamquam Adam, est et sensus tamquam Eua. ac ne haberes quod ad infirmum retorqueres naturae uel ad obnoxiam in tolerandis periculis condicionem, considera quae habeat anima ista subsidia. erat fons qui inrigaret paradisum. qui fons nisi dominus Iesus Christus, fons uitae aeternae sicut pater? quia scriptum est: quoniam apud te fons uitae, denique: flumina de uen
Abbreviated transcription (Latin):
qui sibi auxilium nonnorit accersere: & ideo qua fraude tempta uerit primum
hominem quidue in homine putauerit. eẽ temptandum . quo ordine. qua arte cog¬
noscere opus ẽ ut cauere possimus pleriq tamen qui uolunt in para drso diabolũ
non fuisse: lic& in caelo ad stantem cum angelis legerimus ne in isto sermone uide¬
antur offendi: secundum suam accipiant uoluntatem interpra&ationem istius lec¬
tionis Namque antenos fuit quiꝑuoluntatem & sensum. praeuaricationẽ abho¬
minȩ memora uerit ẽẽ commissam inspecie serpentis figuram accipiens delectatio¬
nis Infigura mulieris sensum animi mentisque constituens quam aesthesin uocant
greci: Decepto autem sensu prae uarica tricem secundum historiã mentem adseruit
quamgreci NOΥX uocant: sesteigitur ingreco noys uiri figuram accipit aesthesis
mulieris unde & quidam adam novω terrenum interpra& atisunt : Dñs autem uir¬

Expanded text:
qui sibi auxilium non norit accersire. et ideo qua fraude temptauerit primum qui sibi auxilium non norit accersire. et ideo qua fraude temptauerit primum hominem quidue in homine putauerit esse temptandum, quo ordine, qua arte cognoscere opus est, ut cauere possimus. plerique tamen, qui uolunt in paradiso diabolum non fuisse, licet in caelo adstantem cum angelis legerimus, ne in isto sermone uideantur offendi, secundum suam accipiant uoluntatem interpretationem istius lectionis. namque ante nos fuit qui per uoluptatem et sensum praeuaricationem ab homine memorauerit esse commissam, in specie serpentis figuram accipiens delectationis, in figura mulieris sensum animi mentisque constituens, quam αἴσθησιν uocant Graeci, decepto autem sensu praeuaricatricem secundum historiam mentem adseruit, quam Graeci voov uocant. recte igitur in Graeco voos uiri figuram accepit, αἴσθησις mulieris. unde et quidam Adam voov terrenum interpretati sunt. dominus autem uir
Abbreviated transcription (Latin):
adescam erat : qmescieius uid&ur hominibus obfuisse. Ergo est quod singulis noceat in
commune ꝓsit: ut iudae nocuit diabolus. sed pra&erillum omnes apostolos coronauit. qui
malitiae eius temptamenta uicerunt. Itaq neque dubitandum. nequere praehendendũ
quod inpara drso diabolus erat . quando quidem occludere scis non potuit iter nequis as¬
cender& neque enim iustis habitationem in colatus. tam quam possessor eripuit: Esto ir
ut aliquos desides atqueuitiosos ab incolatu suꝑnae possessionis a uesterst̃. illud multo au¬
gustius multoque pulchrius quod scorum orationibus exclud&ur cum conpl&um fuerit
illud : Videbam satanan sicut fulgur deccelo cadentem Ergo non maua mus cum qui
eousque in firmus ẽ ut &ipse casurus interram sit: Accepit quidem temptandilicen¬
tiam sed non accepit copiam subruendi nisi sua sponte labatur infirmus affectus

Expanded text:
ad escam erat, quoniam esca eius uidetur hominibus obfuisse. ergo est quod singulis noceat, in ad escam erat, quoniam esca eius uidetur hominibus obfuisse. ergo est quod singulis noceat, in commune prosit. ut Iudae nocuit diabolus, sed praeter illum omnes apostolos coronauit, qui malitiae eius temptamenta uicerunt. I Itaque neque dubitandum neque reprehendendum quod in paradiso diabolus erat, quandoquidem occludere sanctis non potuit iter, ne quis ascenderet; neque enim iustis habitationem incolatus tamquam possessor eripuit. esto enim ut aliquos desides atque uitiosos ab incolatu supernae possessionis auerterit: illud multo augustius multoque pulchrius, quod sanctorum orationibus excludetur, cum conpletum fuerit illud: uidebam Satanan sicut fulgur de caelo cadentem. ergo non metuamus eum, qui eo usque infirmus est, ut et ipse casurus in terram sit. accepit quidem temptandi licentiam, sed non accepit copiam subruendi, nisi sua sponte labatur infirmus affectus,
Abbreviated transcription (Latin):
cestar& & uincer& & uistoriam corona sequer&ur. Nemoenim nisiquilegitime cesta¬
uerit coronatur : Ioseph quoque castimonia numquã ad nr̃imemoriã ꝑueniss& nisi
mulier dñi eius contubernalis ignitis diabolispiculis incitcita temptass& eius affectũ
nisi postremo affectas sed eius interitum quoclarior ess& castimonia uiri. quimortẽ
procastitate contempserit: Visscre consilium di: nempediabolo austore neces ui¬
dent᷑ iustis hominibus praeparari : exerceriquoque parricidia filiorum : Attam̃
dñs abraham &iam hac arte tempiciuit : ut immolarisibi filium ab eodẽpostular&
quatemptatione abraham fidelis est dño conꝓbatus quod ad euotionis obsequio nec
dilecti filii miseratione reuocatus ẽ. Itaergo & lignum scientiae boni & mali in para dr¬
so quoderat speciosum adusum & bonum adescam specie uidebatur : Non enim usubonum

Expanded text:
certaret et uinceret et uictoriam corona sequeretur; nemo enim nisi qui legitime certacertaret et uinceret et uictoriam corona sequeretur; nemo enim nisi qui legitime certauerit coronatur. Ioseph quoque castimonia numquam ad nostri memoriam peruenisset, nisi mulier domini eius contubernalis ignitis diaboli spiculis incitata temptasset eius affectum, nisi postremo affectasset eius interitum, quo clarior esset castimonia uiri, qui mortem pro castitate contempserit. uis scire consilium dei? nempe diabolo auctore neces uidentur iustis hominibus praeparari, exerceri quoque parricidia filiorum. attamen dominus Abraham etiam hac arte temptauit, ut immolari sibi filium ab eodem postularet. qua temptatione Abraham fidelis est domino conprobatus, quod a deuotionis obsequio nec dilecti filii miseratione reuocatus est. ita ergo et lignum scientiae boni et mali in paradiso, quod erat speciosum ad uisum et bonum ad escam specie uidebatur; non enim usu bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ram sciens dr̃ Scientiã boni & mali in paste constitut ut in commune prodect᷑: Deniq
serpentem in para drso inuenis utique non sinedĩ uoluntate generatum : In serpentis auꝰ¬
temfigura diabolus est. Fuisse enim diabolum in para drso &iam erechiel ꝓpheta
doc& : quidicit suꝑ principemtrri : In uoluntate in quid para drsi factuses. Principem tr¬
ri autem : infigura accipimus diaboli: Num quid & hinc accusauimus dm̃ quia thesauros
eius altitudinis eescientiae absconditos in xp̃o & occultos conp̃hendere non possumus ni¬
si quosipse reuelare dignatus est : reuel auit tamen ut sciamus &iam diaboli malitiã
ad salutem ꝓd eẽ hominibus. non quod diabolus prod eẽ uelit sed quod malitiã eius
etiam repugnantes conuestit nobis dñs ad salutem. Denique huius malitia. iobscĩ uiri
fecit esse uirtutem: & patientiam clariorem. Huius malitia iustitiam eius exercuit. ut

Expanded text:
ram sciens deus scientiam boni et mali in parte constituit, ut in commune prodesset. I denique ram sciens deus scientiam boni et mali in parte constituit, ut in commune prodesset. I denique serpentem in paradiso inuenis utique non sine dei uoluntate generatum. in serpentis autem figura diabolus est; fuisse enim diabolum in paradiso etiam Ezechiel propheta docet, qui dicit super principem Tyri: in uoluptate inquit paradisi factus es; principem Tyri autem in figura accipimus diaboli. numquid et hinc accusabimus deum, quia thensauros eius altitudinis et scientiae absconditos in Christo et occultos conprehendere non possumus, nisi quos ipse reuelare dignatus est? reuelauit tamen, ut sciamus etiam diaboli malitiam ad salutem prodesse hominibus, non quod diabolus prodesse uelit, sed quod malitiam eius etiam repugnantis conuertit nobis dominus ad salutem. denique huius malitia lob sancti uiri fecit esse uirtutem et patientiam clariorem. huius malitia iustitiam eius exercuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
exeo homines intellexerunt esse senudos: At tamen ad consũmationem diuinae operati¬
onis dicamtibi & hoclignum in para drso exortum &ideo adõ eẽ ꝑmissum ut possimus
supeminentiam boniscire. Quomodo enim sinon ess& scientia boni & mali. interbonum
& malum discr&ionem aliquam disceremus Nam neque quod malumerat malum iu¬
dicaremus eẽ nisi ess& scentiaboni Scientia autem boni eẽ non poss& nisi eẽt & bonũ
Nequerursus quod bonum erat sciremus bonum. eẽ. nisi eẽt scientia mali: Cape exem¬
plum deipsa condicione humanicorporis: Nempe hab & &amaritudinem quandam
fellis : quaesi in communem prospitias. adsalutem hominis utilis inuenitur: Ergo & qđ
malum putamus plerumq non pomnia malum ẽ sedin commune utile. Namsicut fel
impaste ẽ corporis & tamen ad totius utilitatem corporis ꝓdẽ ĩ tautilitatiomnium ꝓfutu¬

Expanded text:
ex eo homines, intellexerunt esse se nudos: attamen ad consummationem diuinae operatiex eo homines, intellexerunt esse se nudos: attamen ad consummationem diuinae operationis dicam tibi et hoc lignum in paradiso exortum et ideo a deo esse permissum, ut possimus supereminentiam boni scire. quomodo enim, si non esset scientia boni et mali, inter bonum et malum discretionem aliquam disceremus ? nam neque quod malum erat malum indicaremus esse, nisi esset scientia boni — scientia autem boni esse non posset, nisi esset et bonum — neque rursus quod bonum erat sciremus bonum esse, nisi esset scientia mali. cape exemplum de ipsa condicione humani corporis. nempe habet et amaritudinem quandam fellis, quae si m commune prospicias, ad salutem hominis utilis inuenitur. ergo et quod malum putamus plerumque non per omnia malum est, sed in commune utile. nam sicut fel in parte est corporis et tamen ad totius utilitatem corporis prodest, ita utilitati omnium profutu
Abbreviated transcription (Latin):
erit sicut c&era : Eoenim loco hoc oportunius disputaibitur. quo hominem ex hocgustantẽ
inuenimus eẽ deceptum : Interim nihil habemus quod nunc rephendere debeamus. & sirati¬
onem scire non possimus: Neque enim in haccreatura est mundi. Siqua nobis difficilia in¬
cellec tuuidentur & in conp̃hensibilia ingenio nro temerario quodã debemus condemp¬
nare iudicio ut creaturam serpentium uenenatiq alicuius animantis. quippehomines
quaratione singula quaeque sint facta. intellegere adhuc & scire non possumus:
Sicergo & inscripturis diuinis non facile reprehendamus aliquid qđ intellegere non pos¬
sumus : Sunt enimplurima quae non nr̃o ingenio mertienda sunt: sed ex altitudine di¬
uinae dispositionis & uerbi sunt estimanda. Pone enim sine praeiudicio ta men ad sertionis
fucurae ĩ deo tibi hoclignum descientia boni & mali displicere quia postea quã gusttiuerunt

Expanded text:
erit sicut cetera. eo enim loco hoc oportunius disputabitur, quo hominem ex hoc gustantem erit sicut cetera. eo enim loco hoc oportunius disputabitur, quo hominem ex hoc gustantem inuenimus esse deceptum. interim nihil habemus, quod nunc reprehendere debeamus, etsi rationem scire non possumus. neque enim in hac creatura mundi, si qua nobis difficilia intellectu uidentur et inconprehensibilia ingenio nostro, temerario quodam debemus condemnare iudicio, ut creaturam serpentium uenenatique alicuius animantis, quippe homines qua ratione singula quaeque sint facta intellegere adhuc et scire non possumus. sic ergo et in scripturis diuinis non facile reprehendamus aliquid quod intellegere non possumus; sunt enim plurima quae non nostro ingenio metienda sunt. sed ex altitudine diuinae dispositionis et uerbi sunt aestimanda pone enim, sine praeiudicio tamen adsertionis futurae, ideo tibi hoc lignum de scientia boni et mali displicere, quia posteaquam gustauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem di ẽ posuit sed eum qui secundum corpus. In corporalis enim in loconon est:
Posuit cutem eum inpara drso sicut solem incdelo expectantem regnum caelorum :
quemadmodum creatura expectat reuelationem filiorumdi. Ergo siparadrsusẽ in
quoerant exhorta uirgulta : uid&ur para drsus anima eẽ qua ẽ multiplicat semen
acceptum : inqua uistus unci quaeque plantatur inquaerat &iam lignum uitae hoc ẽ
sapientia sicut dixit salomon quia sapientia non de terra exorta ẽ sed depatre
Estenim splendor lucis a et̃nae : & manatio omnipotentis gloriae: Erat autẽ lignũ
scientiaeboni & mali in paradrso : Sic enim habes quia ꝓduxit. ds lignum speciosum
ad aspectum & bonum adescam & lignum uitae inparadrso & lignum scientiae boni &
mali: Postet uidemus utrum & hoclignum speciosum adaspectum. & bonum adescam fu¬

Expanded text:
imaginem dei est posuit, sed eum qui secundum corpus; incorporalis enim in loco non est. imaginem dei est posuit, sed eum qui secundum corpus; incorporalis enim in loco non est. posuit autem eum m paradiso sicut solem in caelo expectantem regnum caelorum, quemadmodum creatura expectat reuelationem filiorum dei. ergo si paradisus est in quo erant exorta uirgulta, uidetur paradisus anima esse, quae multiplicat semen acceptum, in qua uirtus unaquaeque plantatur, in qua erat etiam lignum uitae, hoc est sapientia, sicut dixit Solomon quia sapientia non de terra exorta est, sed de patre; est enim splendor lucis aeternae et manatio omnipotentis gloriae. Erat autem lignum scientiae boni et mali in paradiso. sic enim habes, quia produxit deus lignum speciosum ad aspectum et bonum ad escam et lignum uitae in paradiso et lignum scientiae boni et mali. postea uidebimus utrum et hoc lignum speciosum ad aspectum et bonum ad escam fu
Abbreviated transcription (Latin):
plena suci atque uirtutis. De quibus dictum .e.: Exultabunt omã ligna siluarum
Ligna semꝑ florentia uiridicatem meritorum: sicut illud lignum quod planta tũ
ł secus decursus aquarum cuius folium nondeflu&. quici totus in eo fructus exube¬
rat. Hicergo para drsus .ẽ. Locus autem eius inquo . ẽ. planctitus. uoluptas dicitus
Vnde & sc̃s dauid ait. Excorrente uoluptatis tuae potubis eos. Legistienim quia
fonsꝑcedit ex aedem quirigat para drsum. hocigitur scõrum lumina quae planta¬
a sunt in para drso quasi pfluuio quodam torrentis sp̃s inrigantur. Dequo&iam
alibiait. Fluminis imp&us. laxificat ciuicatem dĩ: Est autem ciuitas illa quae sur su
sł hierusalem libera. inquadiuersa scorum merita pullularunt: In hoc ergo para drso
ominemds̃ posuit quem plasmauit. intellegeiam qui a non eum hominem quisecundũ

Expanded text:
plena suci atque uirtutis, de quibus dictum est: exultabunt omnia ligna siluarum, plena suci atque uirtutis, de quibus dictum est: exultabunt omnia ligna siluarum, ligna semper florentia uiriditate meritorum, sicut illud lignum, quod plantatum est secus decursus aquarum, cuius folium non defluet, quia totus in eo fructus exuberat. hic ergo paradisus est. locus autem eius, in quo est plantatus, uoluptas dicitur. unde et sanctus Dauid ait: ei torrente uoluptatis tuae potabis eos. legisti enim quia fons procedit ex Edem, qui rigat paradisum. haec igitur ligna, quae plantata sunt in paradiso, quasi profluuio quodam torrentis spiritus inrigantur. de quo etiam alibi ait: fluminis impetus laetificat ciuitatem dei. est autem ciuitas ilia quae sursum est Hierusalem libera, in qua diuersa sanctorum merita pullularunt. in hoc ergo paradiso hominem deus posuit, quem plasmauit. intellege iam quia non eum hominem qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
simulcumpaulus excollere se reuelationum sublimitate situeritus : quantomagis no¬
bis studendum ẽ id sollicitius indicare cuius &iam reuelatio ob noxiasit periculo Non
uulemigitur hunc para drsum aestimare debemus & ideore linquamus pauli. et secretum
Famen qm legimus ingenesi adõ paradisum eẽ plantatum secundum orientem & ibi eẽpo¬
situm hominem quem plasmauitcis istius paradisi austoremiam posiimus inuenire: Quis e
enim qui potuit fingere para drsum nisi omp̃s ds̃ qui dixit & facta sunt Num quã indigens
corum quae generariuell& : Ipscergo plantauit para disum. De quodicit sapientia omnis
plantutio quam non plantauit patermeus eradiccibitur. Bona angelorum. plantatu
cona scorum: Scienim subficu etuite dicuntur: in illo pacis futuri tempore. inquibus tr¬
pus ẽ angelorum : Ergo paradisus ẽ plurima ligna habens. sed ligna fructi fera ligna

Expanded text:
simul cum Paulus extollere se reuelationum sublimitate sit ueritus, quanto magis nosimul cum Paulus extollere se reuelationum sublimitate sit ueritus, quanto magis nobis studendum est id non> sollicitius indicare, cuius etiam reuelatio obnoxia sit periculo! non uilem igitur hunc paradisum aestimare debemus, et ideo relinquamus Pauli esse secretum. tamen quoniam legimus in Genesi a deo paradisum esse plantatum secundum orientem et ibi esse positum hominem, quem plasmauit deus, istius paradisi auctorem iam possumus inuenire. quis est enim qui potuit fingere paradisum nisi omnipotens deus, qui dixit et facta sunt, numquam indi-. gens eorum quae generari uellet? ipse ergo plantauit paradisum, de quo dicit sapientia: omnis plantatio, quam non plantauit pater meus, eradicabitur. bona angelorum plantatio, bona sanctorum; sancti enim sub ficu et uite dicuntur in illo pacis futuri tempore, in quibus typus est angelorum. Ergo paiadisus est plurima ligna habens, sed ligna fructifera, ligna
Abbreviated transcription (Latin):
epara dyso adoriendus sermo non mediocre mestum nobis uid&ur incutere : Quid nãsit
paradrsus &ubisit qualisue sit in uestigare & explicare cupientibus maximecũ
a postolus siue in corpore siue ex tracorpus nesciat Raptum s& amendicat usque ad testium caelum
&rursus. Scio inquid eus modi hominem siue in corpore siue ex tracorpus nesciods̃ scit qm̃ raptus¬
est in para disum & audiuit uerba in effabilia qua e non lic& hominiloqui. Prohuius modiglo¬
riabor promeautem non gloriabor nisi infirmitatibus meis Sienim uoluero gloriari non
erostultus namueritutẽmdico Ergo si huius modipara disus ẽ ut cum solus paulus aut
uix aliquis pauli similis cum inuita deger& uidere potuerit idem tamen siue in corpore
siue extra corpus uiderit meminis se non possit : audierit tamen uerba quibus ꝓhibitus sit
uulgare quod audierat : Quotandem modonos paradisi situm pocerimus ab soluere quem
necuidere potuimus &si potuisemus uidere ctimen prohiberemur aliis intimare

Expanded text:
bi hominem, quem fincxit. De paradiso adoriendus sermo non mediocrem aestum nobis uidetur incutere quidnam sit paradisus et ubi sit qualisue sit inuestigare et explicare cupientibus, maxime cum apostolus siue in corpore siue extra corpus nesciat, raptum se tamen dicat usque ad tertium caelum. et rursus scio inquit eiusmodi hominem, siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit, qu et audiuit uerba ineffabilia, quae non licet homini loqui. pro huiusmodi gloriabor, pro me autem non gloriabor nisi in infirmitatiero stultus; nam ueritatem dico. ergo si huiusmodi paradisus est, ut eum solus Paulus aut uix aliquis Pauli similis, cum in uita degeret, uidere potuerit, idem tamen, siue in corpore siue extra corpus uiderit, meminisse non possit, audierit tamen uerba, quibus prohibitus sit uulgare quod audierat, quo tandem modo nos paradisi situm poterimus absoluere, quem nec uidere potuimus et, si potuissemus uidere, tamen prohiberemur aliis intimare?
Abbreviated transcription (Latin):
ute noseam tenendam putemus : quid plura. adhibentur uariarum genera poena¬
rum seduicit piectis immanitatis furorem, Exclusa e anima non religio secundus
ucessit nec degener fratris munia piae confessionis impleuit & cumde traher&ur
membrana capitis. respondit: Aufertis quidem mebranam sed habeo galeam spirita¬
lem quam non potestis auferre. & uere nemo auferre hancgaleam potest sicut pos¬
ouer ꝓtstolus docuit in ecclesi a dm̃: quia caput uirixp̃s e & cius sumus membra Recte
puerustandiuino spũ dostrinam a postolicam pracui debat ł xuebant inmanes bestiac
qnun napiiss & pardalicis fericatibus sȩuiebant atille deficiens. Quam dulctest
uonuiti norpreligione quam suauis omnis a cerbitas nortis ꝓpietate quia mana¬
iscorqnemiunerdtco laborum Tua sunt rexgr auioratormenta tucitius uehement¬
ibicrqueris supplieus quia uidestẽ uinciin poresttice & hoc de functo testium statui

Expanded text:
ute nos eam tenendam putemus?\' quid plura? adhibentur uariarum genera poenaute nos eam tenendam putemus?\' quid plura? adhibentur uariarum genera poenarum. sed uicit pietas inmanitatis furorem: exclusa est anima, non religio. Secundus accessit nec degener fratris munia piae confessionis inpleuit. et cum detraheretur membrana capitis, respondit: \'aufertis quidem membranam, sed habeo galeam spiritalem, quam non potestis auferre\'. et uere nemo auferre hanc galeam potest, sicut postea apostolus docuit in ecclesia domini: qui a caputuiri Christus est et eius sumus membra. recte puer istam diuino spiritu doctrinam apostolicam praeuidebat. exuebant inmanes bestiae conum capitis et pardalicis feritatibus saeuiebant. at ille deficiens \'quam dulce est\' inquit <mori pro religione, quam suauis omnis acerbitas mortis phorum remuneratio laborum! Tua sunt, rex, graviora tormenta: tu tuis vehementius torqueris suppliciis; quia vides te vinci in potestate. 48. Et hoc defuncto, tertium statui
Abbreviated transcription (Latin):
adculpam urgeb at terroribus ad formidinem. Atilli nonde generes canto duce :res¬
pondent Quid contemnis uel circum scribis ut pueros: sed fides cana est: sed ualida
disciplinai Experirecerte subice quibus plac& poenis puerilia uiscera : non inuenies
corda puerilia Nec potentiores erunt tormentorum machinae : quam legiti mȩ obser¬
iitionis excubiae Quemuicit senestus superabit acmula senectutis pueritia: Sequi¬
nur patrem filii : discipulidoctorem. Colli gesuppliciorum instrumenta ꝓposita: me¬
ditatione patieniae. non terrorem inscitiae afferunt dumuidentur: Ius sit maxi¬
mum natueligi, Atilleridens, Rec tenaturae ordinem seruas: sed curdi legem te¬
merandam putas. & propietate quidem omnes maximisumus: sed tamen ame incho¬
atum gaudeo quod quaeris trrannae. Confiteor nos summodo seruire: x doces quid
agere debeamus. sit anca pestinacia uis extorquẽre ueritatem: curno n omniuir¬

Expanded text:
ad culpam, urgebat terroribus ad formidinem. at illi non degeneres tanto duce resad culpam, urgebat terroribus ad formidinem. at illi non degeneres tanto duce respondent: quid contemnis < nos  uel circumscribis ut pueros? sed fides cana est, sed ualida disciplina. experire certe, subice quibus placet poenis puerilia uiscera, non inuenies corda puerilia, nec potentiores erunt tormentorum machinae quam legitimae obseruationis excubiae. quem uicit senectus superabit aemula senectutis pueritia. sequimur patrem filii, discipuli doctorem. collige suppliciorum instrumenta proposita: meditationem patientiae, non terrorem inscitiae adferunt, dum uidentur\'. iussit maximum natu eligi. at ille ridens: recte naturae ordinem seruas. sed cur dei legem temerandam putas? et pro pietate quidem omnes maximi sumus: sed tamen a me inchoatum gaudeo. quid quaeris, tyranne ? confiteor nos summo deo seruire. et doces quid agere debeamus. si tanta pertinacia uis extorquere ueritatem, cur non omni uirt
Abbreviated transcription (Latin):
erabi quidam scu longeuam miseratus a &atem. seu temptamentis circum¬
mire desidrans Respondẽ inquit tantum modo temanducaturum nosce escac eius
imunem praesitibimus Atilleclamans Nequaquam contingat mibi. ut fiam senex
uuim uuenilis erroris quihucusque eram salutaris forma institutii Hisergoludi
mse pululum uiuam lucrabor: & totius uitae labores addicami Breuis uiatico senec
seneicus portus deb& ce non naufragium uitae superioris. Nonte negabolexpa
Seacusigitur inquo non pocuerunt tormenta rationem uincere: Annonbeatus qui
pocuit uistute animi uictor esse poenarum. pietatis que remgiom seruare integra
intantis fluctibus passionem post ipsum statuti sunt septem pueri cum matre In¬
sultarelic& erranno quidum callide a sene incipiendum putatamagiseru melegat
autuscipilos facer& fortaones quorum uclut puerilem actatem praemus puo cabat

Expanded text:
gerebat. et quidam seu longaeuam miseratus aetatem seu temptamentis circumgerebat. et quidam seu longaeuam miseratus aetatem seu temptamentis circumuenire, desiderans \'responde\' inquit tantummodo te manducaturum: nos te escae eius inmunem praestabimus. at ille clamans: \'nequaquam contingat mihi, ut fiam senex incentiuum iuuenilis erroris, qui huc usque eram salutaris forma instituti. his ergo ludibriis, ut paululum uiuam, lucrabor et totius uitae labores addicam breuis uiatico senectutis? senectus portus debet esse, non naufragium uitae superioris. non te negabo, lex beatus igitur, in quo non potuerunt tormenta rationem uincere. an non beatus qui potuit uirtute animi uictor esse poenarum pietatisque remigio seruare integram in tantis fluctibus passionem ? Post ipsum statuti sunt septem pueri cum matre. insultare licet tyranno, qui dum callide a sene incipiendum putat, magistrum elegit, qui discipulos faceret fortiores, quorum uelut puerilem aetatem praemiis prouocabat
Abbreviated transcription (Latin):
suilla qui inminimis legem contempserit. quomodo in magnis tenebit : aut sip̃tiosa ẽ. cre¬
atura istius modi uindicaris cumeo quod sit pulcherrimum defraudamus: Abstinentia
autem nostra. disciplina ẽ. castimoniae: Discimus enim resecare luxuriam : cupiditates
uincere excludere concupiscentias. delectationibus corporis obuiare: fortitudinis quo¬
que exercitium ẽ poenis prolege noncedere : Iustitia e quoque insigne atque pruden¬
tae ut quod sequendum elegimus timoredĩ mortȩ ꝓposita reseruemus: Quis escam
moer& liberis : quis autem seridendum praebeat ut in hoc seruiat: sed non ridebit
Vonsumita senex ut mihinoniuuenescat animi fostitudo: Suspensus itaque cum hinc
it que inde grauiter uerberar&ur. neciam ferrent senilia membra uerberum poe¬
as las satis carnificibus atquȩ extensoribus interrã deflexus inflexibilem mento

Expanded text:
suilla, qui in minimis legem contempserit quomodo in magnis tenebit? aut si pretiosa est cresuilla, qui in minimis legem contempserit quomodo in magnis tenebit? aut si pretiosa est creatura istiusmodi, uindicaris, cum eo quod sit pulcherrimum defraudamur. abstinentia autem nostra disciplina est castimoniae. discimus enim resecare luxuriam, cupiditates uincere, excludere concupiscentiam, delectationibus corporis obuiare. fortitudinis quoque exercitium est poenis pro lege non cedere, iustitiae quoque insigne atque prudentiae, ut quod sequendum elegimus timore dei morte proposita reseruemus. quis escam imperet liberis? quis autem se ridendum praebeat, ut in hoc seruiat? sed non ridebis. non sum ita senex, ut mihi non iuuenescat animi fortitudo.\' E Suspensus itaque cum hine atque inde grauit ir uerberaretur\' nec iam ferrent senilia membra uerberum poenas, lassatis carnificibus atque extensoribus in terram deflexus inflexibilem mentem
Abbreviated transcription (Latin):
dosperitus inlege maturus eui cumoblatus esses anthio choꝑsecutori nec temptam̃tis
potuisticcipi nec pmus inflecti nec suppliciorum a cerbitatibus frangi. Denique
blandimentis coepit. quia iudicabat tormenta sua posse superari: Crubesco inquit
caniciem tuã reuereor senec tutẽ miror prudentiam : Curabstinendũ bonis aepulis
putes quas natura largitur relaxa istius modi ꝑuicaciam exꝑgisce aliquando
dum adhucmalo tibi ꝑsuadere quam extorquere. neuictus suppliciis facias quod refuctis
ratione inuitatus: Ad haec respondit senex: Nos antioche. non intentioneducimur sed
reuerentia legis tenemus: quae asuilla carne abstinendum praecepit: Pulcherrimã
creaturã iudicas. negare tamen non potes quod potiorsit temperantia quam uoluntas :
potior legis oboedientia quam praeuaricatio: Quodsi hoc leueputus ut carneues cam

Expanded text:
dos, peritus in lege, maturus aeui, cum oblatus esses Antiocho persecutori, nec temptamentis dos, peritus in lege, maturus aeui, cum oblatus esses Antiocho persecutori, nec temptamentis potuisti capi nec praemiis inflecti nec suppliciorum acerbitatibus frangi. denique a blandimentis coepit, quia iudicabat tormenta sua posse superari. erubesco inquit \'canitiem tuam, reuereor senectutem, miror prudentiam: cur abstinendum bonis epulis putas, quas natura largitur? relaxa istiusmodi peruicaciam, expergiscere aliquando, dum adhuc malo tibi persuadere quam extorquere, ne uictus suppliciis facias quod refutas ratione inuitatus. ad haec respondit senex: nos, Antioche, non intentione ducimur, sed reuerentia legis tenemur, quae a suilla carne abstinendum praecepit. pulcherrimam creaturam iudicas, negare tamen non potes quod potior sit temperantia quam uoluptas, potior legis oboedientia quam praeuaricatio. quodsi hoc leue putas, ut carne uescamur
Abbreviated transcription (Latin):
surgantꝰ ut fias primogenicus exmortuis. ut addexteram sedeas patris: Vnde & filius dix̃:
Amodo uidebitis filium hominis sedentem addexteram uistutis. Neg& quis beatũ ia cob
in ipsomortis supremo quidiuina fundebat oracula : neg& beatum iosephincarcere ubisa¬
pientiae spũ inter pretabatur somniorum quae audierat ueritatem. & futurorũ seri¬
em reuelabat: neg& beatũ esaiam cum medius secar&ur: hieremiam cum merger&us:
danihel scm̃ cum interleones stara intrepidus. & praendium ei raptus ab angelo ꝓph&a
deferr& : Non utiq id eobeatus quia alienum prandebat prandium sed quia meritis suis
inpastulconum ora claudebat : quis autem non beatam dixerit matrem machabeorũ quae
septem filiorum funeribus oc cauam seaddidit ad laudem caelestis triumphi: nec teeleara¬
re praetermictam ut̃ potesa cerdotum sacerdos sed tuis iuuandus oratis quigentis sacer¬

Expanded text:
surgant, ut fias primogenitus ei mortuis, ut ad dexteram sedeas patris. unde et filius dixit: surgant, ut fias primogenitus ei mortuis, ut ad dexteram sedeas patris. unde et filius dixit: amodo uidebitis filium hominis sedentem ad dexteram uirtutis. neget quis beatum Iacob in ipso mortis supremo, qui diuina fundebat oracula? neget beatum Ioseph in carcere, ubi sapientiae spiritu interpretabatur somniorum quae audierat ueritatem et futurorum seriem reuelabat? neget beatum Esaiam, cum medius secaretur, Hieremiam, cum mergeretur, Danihel sanctum, cum inter leones staret intrepidus et prandium ei raptus ab angelo propheta deferret? non utique ideo beatus, quia alienum prandebat piandium, I sed quia meritis suis inpasta leonum ora claudebat. quis autem non beatam dixerit matrem Machabaeorum, quae septem filiorum funeribus octauam se addidit ad laudem caelestis triumphi ? Nec te Eleazare, praetermittam, utpote sacerdotem sacerdos, sed tuis iuuandus oratis, qui genus sacer
Abbreviated transcription (Latin):
& peccatum factus e. ut mundi peccatum toller& sit aobꝓbrium factus ẽ ut gentilitatis
iuferr& obprobrium: Sedillud obꝓbrium xp̃i: thesauris a egrpti praetiosius aestimatũ
est : & ideo morses fara oregis aulam reliquid: & fidei elegit obprobrium : cui se obꝓbrio. maria
diuidebant: Ipseergoneptalim uitis tocum remissa ꝑmundum.: ut omnibus populis ubestatẽ
poculi spiritalis infunder& : Ipse ẽ amplicitus : habens nomen suꝑ omne nomen : Qui quoniam
sepro omnibus obtulit morti Ideo audit a patre: ad mere uertere: Loquebatur ia cob: &
ds audiebatur: Illebene dicebat & dns ꝑsonabat. dicens filio: ad mereuestere: Hoc ẽ post
passionem reuestere : reuertere ad sedem tuam: reuerterecum tropȩo. reuertere ad me.
ut tere surgentem defuncti sequantur. & tua potestate paricer adque exemplo. re¬

Expanded text:
et peccatum factus est, ut mundi peccatum tolleret, ita obprobrium factus est, ut gentilitatis et peccatum factus est, ut mundi peccatum tolleret, ita obprobrium factus est, ut gentilitatis auferret obprobrium, sed illud obprobrium Christi thensauris Aegypti pretiosius aestimatum est. et ideo Moyses Pharao regis aulam reliquit et fidei elegit obprobrium, cui se obprobrio maria diuidebant. ipse ergo Nephthalim uitis totum remissa per mundum, ut omnibus populis ubertatem poculi spiritalis infunderet, ipse est ampliatus, habens nomen super omne nomen, qui quoniam se pro omnibus obtulit morti, ideo audit a patre: ad me reuertere. loquebatur Iacob et deus audiebatur. ille benedicebat et dominus personabat dicens filio: ad me reuertere, hoc est post passionem reuertere. reuertere ad sedem tuam, reuertere cum tropaeo, reuertere ad me, ut te resurgentem defuncti sequantur et tua potestate pariter atque exemplo re
Abbreviated transcription (Latin):
sublimen illum animum mentem que mulcebat, Hoc cantumundustius asperamiti¬
gauit hoc sonitu saeculi dura molliuit: hocpsal terio. terrorem mortis infregit: hac sua¬
iutate cordarum inferna calcauit: Sed audiamus &iam alia : quae sc̃spatri archaia cob
admirabili illo suae orga nomentis increpuit: Nepthalim uitis remissa. porrigens inger¬
mine suo decorem: Fnlius meus ampliatus iosephfilius meus ampliatus. zelo ad paicus filius
meus filius ineus adolescentior admereuestere: & infra. Praeualuit suꝑbenedictiones
montium manentium : & desideria aeternorum collium: quid dulcius benedictione. qͣuidgrae¬
tius aeternicate : & ipsa uerba sunt cantus. & in uerbis magna uotorum sunt praemia
neritorum fastigia: Quid suauius scõ ioseph. quinos liberauit ab opꝓbrio crucis domini¬
cae sacramento : sicut enim maledictum factus est xp̃s. ut maledictum soluer& legis.

Expanded text:
sublimem illum animum mentemque mulcebat. hoc cantu mundi istius aspera mitisublimem illum animum mentemque mulcebat. hoc cantu mundi istius aspera mitigauit, hoc sonitu saeculi dura molliuit, hoc psalterio terrorem mortis infregit, hac suauitate cordarum inferna calcauit. sed audiamus etiam alia quae sanctus patriarcha Iacob admirabili illo suae organo mentis increpauit: Nephthalim uitis remissa, porrigens in germine suo decorem. filius meus ampliatus Ioseph, filius meus ampliatus, zelo adpetitus filius meus, filius meus adulescentior, ad me reuertere et infra: praeualuit super benedictiones montium manentium et desideria aeternorum collium. quid dulcius benedictione, quid gratius aeternitate? et ipsa uerba sunt cantus et in uerbis magna uotorum sunt praemia, meritorum fastigia. Quid suauius sancto Ioseph, qui nos liberauit ab obprobrio crucis dominicae sacramento? sicut enim maledictum factus est Christus, ut maledictum solueret legis,
Abbreviated transcription (Latin):
membrare solutus tamen adtollens se animo et erigens spũ corporissui. tam quam crtha¬
rae armoniã dissoluta membrorum conpage destructam. altamente despitiens non re¬
qui rebat. sed otiosam iacerehumi patiebatur: Ipse autẽ cantusemulcebat interno & ꝓphe¬
tico se modulamine delectabat dicens, Iuda te conlaudent fratrestui: Manus tuae super
dorsum in imicorum tuorums ado abunt tefilii patristui. Eatulus leonis iuda: exgermi¬
nemihi ascendisti recumbens dormistiueleo. & tamqua catulus leonis. quis excitabit illũ
Vinfra: Lauabit in uino stolam suam & insanguine uuac nabolarium suum: Hilares
oculieius auino. &dentes candidiores lacte. Quicantus dultior quisonus suauior quãre¬
missio peccatorum & resurrectio mortuorum : hinc cantum ses dauid ille diuinae or¬
ganum uocis &dominici sermonis interpres. crthara cecinit spiritali: his modulis gratiac

Expanded text:
membra resolutus tamen adtollens se animo et erigens spiritu corporis sui tamquam cithamembra resolutus tamen adtollens se animo et erigens spiritu corporis sui tamquam citharae harmoniam dissoluta membrorum conpage destructam alta\', mente despiciens non requirebat, sed otiosam iacere humi patiebatur, ipse autem cantu se mulcebat interno et prophetico se modulamine delectabat dicens: Iuda, te conlaudent fratres tui. manus tuae super dorsum inimicorum tuorum; adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Iuda: ex germine mihi ascendisti: recumbens dormisti ut leo et tamquam catulus leonis. quis excitabit illum? et infra: lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae anaboladium suum. hilares oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. qui cantus dulcior, qui sonus suauior quam remissio peccatorum et resurrectio mortuorum? hunc cantum sanctus Dauid ille, diuinae organum uocis et dominici sermonis interpres, cithara cecinit spiritali. his modulis gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
lio praesumebat : &ideo tamquã alteri mandabat sepulchrum sui autem securus. mor¬
tem illam in morttlicatem putbat: uidebatur corporis inplicitus inpedim̃to : & uigi¬
anti in futura tempora praecurrebat affectudicens De ꝑsecutoribus domini. quide
tribusrmeon & leui auctores erant nequitiae ꝓcessuri: In consilium eorum nonueniat
animamea : & in occursum eorum non contendant uiscera mea : Quis autem tamualidus
inuis tute. quã iste fortis in infirmitate. quidicebat: maledictus furor illorum quia su¬
ꝑbus & temerarius. &ira illorum quia indurati .ẽ: diuidam illos iniacob. & disꝑgam
illos inisrahel: quis uero tcmcanorus cantibus. quamis te uocibus. quitoto auditus est
mundo qui ꝑoms populos. suꝑ omnes auditur a& ates : quistam suauł nomen euis septẽ
uocum differentia ablocutus. quamisteseptem plici sp̃s scĩ gratia resultauit: quilic&

Expanded text:
lio praesumebat. et ideo tamquam alteri mandabat sepulchrum, sui autem securus morlio praesumebat. et ideo tamquam alteri mandabat sepulchrum, sui autem securus mortem illam inmortalitatem putabat. uidebatur corporis inplicatus impedimento et uigilanti in futura tempora praecurrebat affectu dicens de persecutoribus domini. qui de tribu Symeon et Leui auctores erant nequitiae processuri: in consilium eorum non ueniat anima mea et in occursum eorum non contendant uiscera mea. quis autem tam ualidus in uirtute quam iste fortis in infirmitate, qui dicebat: maledictus furor eorum, quia superbus et temerarius, et ira illorum, quia indurata est. diuidam illos in Iacob et dispergam illos in Istrahel? Quis uero tam canorus cantibus quam iste uocibus, qui toto auditus est mundo, qui per omnes populos, per omnes auditur aetates? quis tam suauis numeris septem uocum differentias oblocutus quam iste septemplici spiritus sancti gratia resultauit? qui licet
Abbreviated transcription (Latin):
equamistenfame: quistam fortis miuuentute quamiste inseneet ato quists macene¬
sus inegotio quã iste iotio: qustam uel ox incurriculo quamiste in lectulo : quis tamlas¬
res nisionu adolescentiae quam iste in mortis confinio quistundiues in regno quamis te in
peregr inolis no denique reges benedicebat: Necin merito ꝓauꝑ nomerat quin ullo indo
peion Q anporerte quise pauperem nonpuicabrit & quis pciuperem dicat cuius conuer¬
satione dignus orbisterrarum non fuit : &ideo conuersacioeius erat in caicio Flicues dinac¬
diues indiuitus simplicitatis & sinceritatis decorus maiore animae quam corporis pulchri¬
tudine quae marcescere non nouit aetate : inpiger cui licer& cum uell& corporeo isto ex¬
ire gurgustio & suꝑna para disimentis uigore penetrare : Exulitins spũ. cumsepulchri ex¬
trema mandar& : Non enim terreno setumulo claudendum: sed suꝑno recipiendum domici¬

Expanded text:
te quam iste in fame? quis tam fortis in iuuentute quam iste in senectute? quis tam actuote quam iste in fame? quis tam fortis in iuuentute quam iste in senectute? quis tam actuosus in negotio quam iste in otio? quis tam uelox in curriculo quam iste in lectulo? quis tam laetus in flore adulescentiae quam iste in mortis confinio ? quis tam diues in regno quam iste in peregrino loco? denique reges benedicebat. nec inmerito pauper non erat, qui nullo indigebat. pauper non erat, qui se pauperem non putabat. et quis pauperem dicat, cuius conuersatione dignus orbis terrarum non fuit, et ideo conuersatio eius erat in caelo? hic uero praediues in diuitiis simplicitatis et sinceritatis, decorus maiore animae quam corporis pulchritudine, quae marcescere non nouit, aetate inpiger, cui liceret, cum uellet, corporeo isto exire gurgustio et superna paradisi mentis uigore penetrare, exultans spiritu, cum sepulchri extrema mandaret. non enim terreno se tumulo claudendum, sed superno recipiendum domici
Abbreviated transcription (Latin):
com & causam praelationis a diunxit dicens Semencius erit multitudo gentiũ ad¬
enimelius inpedito lic& corporis aspectu uidebat ut uidentem docer& errasse Quis
enimmelius uid & quam qui uid & xp̃m : aut quis potest dicere oculis in peditum eum quiui
uebat imxpo edesiam refulgentem : non neigicurdarum e quod debilitas betitituadinẽ
impedire non possit: illeoculorum in peditus munere ille destitigat᷑ corporis uiribus in
ecto comquam in sepulchro corpus :elinquens adsurrexit inse & longe ab aliis atq intra
soin&ipsum sese colligens praesentibus serebus subduxerat & nouis simorum dierum future
uobis in nonissous si Sic enum scriptum est Achuntiabo inquiduobis qua eoccur sura sunt
uobis innonis simis diebus. quidigitur eideerat ciuds aderat quio i pfecturo dixerat desen¬
baquameste in don potens in suo domicilio quamiste in alieno quisttm habuncdans inuberta¬

Expanded text:
rit. et causam praelationis adiuncxit dicens: semen eius erit multitudo gentium. adrit. et causam praelationis adiuncxit dicens: semen eius erit multitudo gentium. adeo melius inpedito licet corporis aspectu uidebat, ut uidentem doceret errasse. quis enim melius uidet quam qui uidet Christum? aut quis potest dicere oculis inpeditum eum qui uidebat in Christo ecclesiam refulgentem ? nonne igitur clarum est quod debilitas beatitudinem impedire non possit? ille oculorum impeditus munere, ille defatigatis corporis uiribus. in lecto tamquam in sepulchro corpus relinquens adsurrexit in se et longe ab aliis atque intra semet ipsum sese colligens praesentibus se rebus subduxerat et nouissimorum dierum futurae miscebatur aetati. sic enim scriptum est: adnuntiabo inquit uobis quae occursura sunt uobis in nouissimis diebus. Quid igitur ei deerat, cui deus aderat, qui ei profecturo dixerat: descenus loquebatur. quis tam potens in suo domicilio quam iste in alieno? quis tam abundans in uberta