comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a quo est om̃is modus numersecctona¬
ture. Ss nec ipe homo cont᷑ naturam
Icem fact nisi cum pecert  qatuxam
fupelicio redigitur ad naturã. Qd nã¬
turalem chpe iusticie ordineꝰ ꝑtines.
uo aut pecrata non fiano. duitł ipii¬
nita ẽẽ non ualeant. Qdlib hoꝵ sit. nat᷑a¬
lis ordo seruatur: si nõ ab anima. certe a
deo. Hexant eñi peccata conscientiam.
ip̃iq animo nocent cum luce iusticie pͦ¬
cando priuatur: etiã si nõ seqũat᷑ dolorẽ.
qui uel corrigendis ingerunt᷑. uel non
correctis ultimi reseruant᷑. S contra
naturã non incongrue dicimꝰ aliquid
d̾m facere: qd̾ facit contra id qd̾ nouimꝰ
in natura. Hanc eñi etiã appellamus
naturã. cognitum nobis cursum solitũ¬
q nature: contra quẽ d̃s cum aliqͥd facit
magnalia uel mirabilia nominant᷑. Cõ¬
tra illam u̾o sũmam nature legem a
noticia remotam siue impioꝵ sue adh
infirmoꝵ : tam d̾s nullo modo facit. ꝙͣ
contra seip̃m non facit. Spiritalis aũ

Expanded text:
a quo est omnis modus, numerus, ordo naturae. sed nec ipse homo contra naturam quicquam facit, nisi cum peccat, qui tamen subplicio redigitur ad naturam. ad naturalem quippe iustitiae ordinem pertinet, ut aut peccata non fiant, aut inpunita esse non ualeant . quodlibet horum sit, naturalis ordo seruatur, si non ab anima, certe a deo. uexant enim peccata conscientiam ipsique animo nocent, cum luce iustitiae peccando priuatur, etiamsi non consequantur dolores, qui uel corrigendis ingeruntur uel non correctis ultimi reseruantur. sed contra naturam non incongrue dicimus aliquid deum facere, quod facit contra id, quod nouimus in natura. hanc enim etiam appellamus naturam, cognitum nobis cursum solitumque nã:turae, contra quem deus cum aliquid facit, magnalia uel mirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum siue adhuc infirmorum tam deus nullo modo facit quam contra se ipsum non facit. spiritalis autem
Abbreviated transcription (Latin):
dut. nec alter fien opoctuisse quem
di sapientia udicauit Qngsi fisem
porius hereticeꝵ disputatonibi aderr¬
ponimus: consiliũ aut̃ sapientie det
supea om̃e consiliũ crestupe eitie dei
laudamus. Tamen faustus sebrun es e¬
damus hortatur dicens. et mn uera dẽ¬
centi uuis credere. uterq eoꝵ apud he¬
breos falsam traxit opinione ihc de¬

Expanded text:
cuit; nec aliter fieri oportuisse, quam cuit; nec aliter fieri oportuisse, quam dei sapientia iudicauit. euangelii fidem omnibus haereticorum disputationibus anteponimus; consilium autem sapientiae dei supra omne consilium creaturae cuiuscumque laudamus. Tamen Faustus sibi ut credamus, hortatur dicens: et si mihi uera dicenti uis credere, uterque eorum apud Hebraeos falsam traxit opinionem,
Abbreviated transcription (Latin):
lis elementis corꝑeis que ꝑ illum creꝗ¬
ta sunt corpus assum̾e. s prorsus ex no
creare sibi uerã carnem. sicut ꝑ eũ re¬
ata sunt cunta que nõ erant᷑. q̃snrm
contradic̾et Quis nr̃m fieri nõ potuĩ¬
se contenderet. Non gͥ ideo credimus
natum ex uirgine maria. qd̾ alit᷑ in
uera carne existere atꝙ hom̃ib appa¬
rere nõ posset. S qr sic scriptum ẽ pa
ea scptura cui nisi credid̾imus. nͥ xp̃ia¬
tuũ qr scͥptum est sic in cũngłis: et ne¬
re natum et uere mortuũ. qr ueritas
est euͣngłm. Curaut̃ illa om̃ia in car¬
ne ex utero femmne assũpta pati uo¬
luerit. sũma consilii penes ip̃m est ÷
siie qd utrumꝙ sexum que creasat
etiã hoc mͦ cõmendandũ honorandu¬
ꝙ iudicauit assumendo formẽ urerĩ
et nascendo de femina : sinie alia aliq
causa qͥuenam illa sit nõ temere die¬
serim. Illud tñ fidenter dicam̃. nec a¬
luer factum ee qͣm eũnglica uitaeto¬

Expanded text:
lis elementis corporeis, quae per eum crealis elementis corporeis, quae per eum creata sunt, corpus adsumere, sed prorsus ex nihilo sibi creare ueram carnem, sicut per eum creata sunt cuncta, quae non erant: quis nostrum contradicere, quis nostrum fieri non potuisse contenderet? non ergo ideo credimus natum ex uirgine Maria, quod aliter in uera carne existere atque hominibus adparere non posset. sed quia sic scriptum est in ea scriptura: cui nisi crediderimus, nec christiatuum, quia sic scriptum est in euangelio; et uere natum et uere mortuum, quia ueritas est euangelium. cur autem illa omnia in carne ex utero feminae adsumpta pati uoluerit, summa consilii penes illum est: siue quod utrumque sexum, quem creauerat, etiam hoc modo commendandum honorandumque iudicauit et nascendo de femina; sive aliqua alia causa, quaenam illa sit, non temere dixerim. Illud tamen fidenter dicam, nec aliter factum esse, quam evangelica veritas do
Abbreviated transcription (Latin):
cius ex uirgme natiunate nullã mor¬
tem aut incruce fallam fiulle comõ¬
bitidi hoc est etia ip̃am ntiliau coriẽ
ludificandos humanos ociullos sisada¬
sam: adnidil aliud nisiuet abei la
isea trediderint. etã uobis omia nẽ¬
tientib ignoscatur. Qui aur uodie
ꝓponat qd sibi qͣͣ ex ꝑsona catholici faust̾
ꝓponit. iħc si natus nõ est: quomͦ mor¬
tuus est: nisi qui parum considerat ip̃m
adam et natum nõ ẽẽ. et tñ mortuũ eẽ
Si gͦ uoluisset filius di inde sibi humanã
carnem ueramq formare. unde formꝗ¬
uit et illi pͥmo homini. qm̃ omĩa ꝑ ip¬
sum facta sunt. quis eum nõ potiusse
audeat affirmare: Si deniq de celesti
uel aeria. uel humida creatura corpus
assumptum uellet cõmutare in hũa¬
ne carnis iussimam qualitatẽ. in qua¬
et uiuere ut mortalis hõ posset et mori.
hoc eum potiusse facere qͥs negaret qui¬
negare om̃ipotentẽ om̃ipotentis fiisi
nõ auderet: Poftremo si uoluiss de nua¬

Expanded text:
eius ex uirgine natiuitatem nullam, mortem autem in cruce falsam fuisse contenditis, hoc est etiam ipsam nullam, sed ad ludificandos humanos oculos simulatam, ad nihil aliud, nisi ut ab eis, qui ista crediderint, etiam uobis omnia mentientibus ignoscatur. Quis autem uobis proponat, quod sibi quasi ex persona catholici Faustus proponit: Iesus si natus non est. quomodo mortuus est? nisi qui parum considerat ipsum Adam et natum non esse et tamen mortuum esse. si uoluisset ergo filius dei inde sibi humanam carnem ueramque formare, unde formauit et illi primo homini, quoniam omnia per ipsum facta sunt, quis eum non potuisse audeat adfirmare? si denique de caelesti uel aeria uel humida creatura corpus adsumptum uellet commutare in humanae carnis uerissimam qualitatem. in qua uiuere et mortalis homo posset et mori, hoc eum potuisse facere quis negaret, omnipotentem omnipotentis filium? non auderet. postremo si uoluisset de nul
Abbreviated transcription (Latin):
reb conseq̃ntiam querere nature. Alioqͥn
infirmabitur om̃is ur̃a fides. Nam ⁊ uoᷤᷤ
iħm ex urgine natum sine uiri coitu
creditis: et si ex conseq̃ntib pͥora ꝓbanda
sunt. erit hoc falsum. Poterit eñi et uob̾
responder⁊ in hunc modũ. qr si natus ẽ
ex femina iħc: gͦ et senu natus ex uiro
est. Si u̾o seminatus ex uiro nõ est: gͦ
nec natus ex femĩa est. Potuit aut̃ ut
uos creditis: nasci nõ satus. Quare gͦ ñ
potu̾it et pati nõ ꝑtus
UGustinus respondit. Hemo tͥ¬
quem decipis nõ instructus a quo con¬
uinceris. Nam iħt et nasci potuit nõ
satus. et non pati nõ ꝑtus: s unum
horum uoluit. alterum noluit. Nasci
noluit: quia partus est ⁊ passus ẽ. Di¬
cis michi. Unde scis: Quia hoc in eunge¬
lio iũtatis lego. Si aut̃ tibi dicam uñ
scis ista que dicis. manichei mͥ opponis
auctoritatẽ: dicis eẽ et in eungelio fal¬
sitatẽ. Ego aut̃ manicheo ista dicenti

Expanded text:
rebus consequentiam quaerere naturae; alioquin rebus consequentiam quaerere naturae; alioquin infirmabitur omnis uestra fides. nam et uos Iesum ex uirgine natum sine uiri coitu creditis et, si ex consequentibus priora probanda sunt, erit hoc falsum. poterit enim et uobis responderi in hunc modum, quia "si natus est ex femina Iesus, ergo et seminatus ex uiro est; si uero seminatus ex uiro non est, ergo nec natus ex femina est." potuit autem, ut uos creditis, nasci non satus; quare ergo non potuerit et pati non partus? AUGUSTINUS respondit: Nemo tiquem decipis, non instructus, a quo conuinceris. nam Iesus et nasci potuit non satus et pati non partus; sed unum horum uoluit, alterum noluit. nasci noluit, quia partus est passus. dicis mihi: unde scis? quia hoc in euangelio ueritatis lego. si autem tibi dicam: unde seis ista, quae dicis? Manichaei mihi obponis auctoritatem, dicis esse in euangelio falsitatem. ego autem Manichaeo ista dicenti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ om̃es humane conditõnis simulauit
affectus: Prorsus si dixit eungłista dor¬
miuit iħc. si dixit esuriuit. sitiuit con¬
tristatus est. exhilaratus est. et si quid
aliud: omĩa uera sunt que ita narrata
sunt ut nõ eum simulasse. S plane fe¬
cisse uel exhibuisse conscripta sunt: sane
nõ necessitate conditõnis s magisterii uo¬
luntate. et diuina etiã potestate. Nam
homo plerumq et si nolit irascctur ⁊ si no¬
lit contristatur. et si nolit dormit. et si
nolit esurit. ac sitit: ille aut̃ omĩa ista.
quia uoluit. Sic etiam nascuntur homi¬
nes atq pat̾iuntur. non quia uolunt
nec qd uolunt: ille aut̃ ista etiã quia
uoluit. Tamen uera hec et de illo fide¬
liter ueraciterq conscripta sunt: ut qͥs¬
quis euͣngłio eius crediderit u̾tate in¬
struatur: non mendaciis illudatur.
iħo: nec passus est. Si aut̃ pass
est: gͦ et natus est. Non uobis
expedit. michi credite: in hiis

Expanded text:
quod omnes humanae condicionis simulauit quod omnes humanae condicionis simulauit adfectus? prorsus si dixit euangelista: dormiuit. Iesus, si dixit: esuriuit, sitiuit, contristatus est, exhilaratus est et si quid aliud: omnia uera sunt, quae ita narrata sunt, ut non eum simulasse. sed plane fecisse uel exhibuisse conscripta sint sane non necessitate condicionis, sed magisterii uoluntate et diuina etiam potestate. nam homo plerumque etsi nolit, irascitur; etsi nolit, contristatur; etsi nolit, dormit; etsi nolit, esurit ac sitit: ille autem omnia ista, quia uoluit. sic etiam nascuntur homines atque patiuntur, non quia uolunt nec quod nolunt; ille autem etiam ista, quia uoluit. tamen uera haec et de illo fideliter ueraciterque conscripta sunt, ut quisquis euangelio eius crediderit, ueritate instruatur, non mendaciis inludatur. Iesus, nec passus est; si autem passus est, ergo et natus est. non uobis expedit, mihi credite, in his
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis simulauit affectus: sic ab ue
nõ erat. si in fine consignande. ẽconomĩe
gr̃a fuisset uisus et mori. Homo pessime
ac fallacissime: quomͦ gͦ tibi credam qͣi
uera dicenti. cum xp̃m dicas mortẽ po¬
tuisse mentiri: Ergo ille mentiebatur
qͣndo dicebat. oportet filium hominis
occidi. et t̾cia die resurgere: et tu ñ mẽ¬
tiris. et dicis ut tibi uera dicenti credamꝰ:
ueratior gͦ petrus: qͣndo ei dixit absit
dñe ne fiat istud. Et unde meruit audi¬
re: redi retro me sathanas: Et ille quidẽ
non hoc infructuose audiuit: qr eam pos¬
tea u̾itatom mortis xp̃i usq ad suã mor¬
tem correctus ꝑfectusq predicauit. ue¬
rum si ille quia tantum putauit xp̃m
moriturũ audire meruit sachanas: tu
quid mereris audire. qui nõ solum negas
mortuum. s etiã dicis mortem fuisse m̃¬
titum: S ideo inquis mortẽ simulasse
credendus est: quia om̃s humane con¬
ditõnis simulauit affectus. Quis em̃ tͥ
hec contra euͣngłium concessurus est.

Expanded text:
dicionis simulauit adfectus, sic ab re non erat, si in fine quoque consignandae oec.onomiae gratia fuisset uisus et mori. homo pessime ac fallacissime, quomodo tibi ego credam quasi uera dicenti, cum Christum dicas mortem potuisse mentiri? ergo ille mentiebatur, quando dicebat: oportet filium hominis occidi et tertia die resurgere, et tu non mentiris et dicis, ut tibi uera dicenti credamus? ueracior ergo Petrus, quando ei dixit: absit, domine, non fiet istud. et unde meruit audire: redi retro, satanas. et ille quidem non hoc infructuose audiuit, qui eam postea ueritatem mortis Christi usque ad suam mortem correctus perfectus'Iue praedicauit. uerum si ille, quia tantum putauit Christum non moriturum, audire meruit: satanas, tu quid mereris audire, qui non solum negas mortuum, sed etiam dicis mortem fuisse mentitum ? sed ideo, inquit, mortem quoque simulasse credendus est, quia omnes humanae condicionis simulauit adfectus. quis enim tibi hoc contra euangelium concessurus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Austus dixit. Ih̾e si natꝰ
non est: quomodo mortuus
est: Hoc sane iam coniestu¬
ra est. Comecturis aut̃ nemo
nisi quẽ ꝓ bationes defecerint.
utitur. Respondebimꝰ tamen
etiã ad hoc : nec aliunde qͣm
de his que credere soletis afferentes exẽ¬
pla. Que si uera sunt: confirmabunt
et nos. Si falsa destruent et uos. Dicis
gͦ. Quom̃ mortuus est ihe si hõ ñ fuit :
Et ego abl te requiro. Helyas quomͦ mor¬
tiuis nõ est cum fuit homo:. An hiuit inde¬
tab pret conditionẽ suam licuit uut ma¬
mortalitatis euadere: xp̃o nõ liculdim¬
mortali de morte si necesse adiqͥs htti
surpare: Et si helyas in etnum iuuit
cont᷑ naturã. iħm ad triduũ tantum
sue nõ magis contra nat᷑am mori potũ¬
isse concedas : presertim cũ ediã hoc ñ solũ
de helpa credatis s et de moyse atq enoci
id sinit ĩ mortales et ip̃i rapti cum corpn¬
to recti colligitur. ihm fuisse homidiẽ ir
mortuus este pot̾io nichominꝰ anuẽ te

Expanded text:
AUSTUS dixit: Iesus si natus non est, quomodo mortuus est? hoc iam sane coniectura est; coniecturis autem nemo, nisi quem probationes defecerint, utitur. respondebimus. tamen etiam ad hoc nec aliunde quam de his, quae credere soletis, adferentes exempla: quae si uera sunt, confirmabunt et nos; si falsa, destruent et uos. dicis ergo: quomodo mortuus est Iesus, si homo non fuit? et ego abs te requiro: Helias quomodo mortuus non est, cum fuerit homo ? an huic mortali praeter condicionem suam licuit ius inmortalitatis inuadere, Christo non licuit inmortali de morte, si necesse fuit, aliquid usurpare? et si Helias in aeternum uiuit contra naturam, Iesum ad triduum tantum cur non magis contra naturam mori potuisse concedas, praesertim cum etiam hoc non solum de Helia credatis, sed et de Moyse atque Enoch, quod sint inmortales et ipsi rapti cum corpoto recte colligitur legum fuisse hominem, quia mortuus es
Abbreviated transcription (Latin):
sẽptura scã certis et magnis sule
fidei documentis in sũmo euimine au¬
storigatis locata testatmi. pi remeraus:
nõ qd̾ nos faustus credere suspicetuu
Nitid sit aut scd̾m naturã. qquid cont᷑
naturã homines qui ficut nos cirãt
nosse non possunt. Dici asit hor anõ
miore contra naturã eẽ qd̃ est. cone
nature usum. mortalib notum. nẽc
nos negamus. sicut illud est. qd apso
Au. Si tu ex naturali incisus es olet¬
stro ed contra naturã insertus es ĩ eoo¬

Expanded text:
scriptura sancta certis et magnis suae scriptura sancta certis et magnis suae fidei documentis in summo culmine auctoritatis locata testatur, hoc credimus, non quod Faustus nos credere suspicatur. quid sit autem secundum naturam, quid contra naturam, homines, qui sicut uos errant, nosse non possunt. dici autem humano more contra naturam esse, quod est contra naturae usum mortalibus notum, nec nos negamus . sicut illud est, quod apostolus ait: si tu ex naturali incisus oleastro ei contra naturam insertus es in
Abbreviated transcription (Latin):
eecos Adeo ut uidei ip̃i conclama renteas
quis sꝑuiss ocłos ceti nati. Manũ aridã
anasse. uocem ac libum pesatia hario
naturã redonasse. mortiuis et in tabem
iar resoluuis corꝑib compage eodta
aualem redintegrasse sp̃m quẽ nõ ao
stuporẽ adducat. et cogat qͦdammo¬
do mininie credere cogitantem quio
licoit. quidue nõ liceat ꝑnaturã e Que
tamen omĩa nos cõmunit facta ab eodẽ
tredimꝰ xpĩani nõ consideratõne iam
nature s potestatis tantũ et iiratis
di. Legiti id quoq qdꝰ de suꝑciliio mõ¬
tis iactatus aliqͥndo a iudeis. illesira
abrerit. Qui gͦ de sublimi monte preti¬
pitatus mortuus non est. quia etrost
noluit: cup nõ potueri ttiã mori uim
uoluitꝰ Et hoc quidem nunc a nobrs
ita responsum sir. qr nobis platro axͦ¬
gumentari et arma temptatis aliena:
dialestice disputare uolentes. Aliorena
nobis nec iho mortuus est. nec est imor¬
talis helyas.
Ugustinus respondit. Quicquid
de enoch. et de helya. et dẽ mopse

Expanded text:
i exclamarent ab iquis aperuisset oculos caeci nati. manum aridam sanasse, uocem ac uerbum priuatis his per naturam redonasse, mortuis et in tabem iam resolutis corporibus compage reddita uitalem redintegrasse spiritum, quem non ad stuporem adducat et cogat quodam modo minime credere cogitantem quid liceat quidue non liceat per naturam ? quae tamen omnia nos communiter facta ab eodem credimus christiani, non consideratione iam naturae, sed potestatis tantum et uirtutis dei. legitur id quoque, quod de supercilio montis iactatus aliquando a Iudaeis inlaesus abierit. qui ergo de sublimi monte praecipitatus mortuus non est, quia utique noluit, cur non potuerit etiam mori cum uoluit? et hoc quidem nunc a nobis ita responsum sit, quia uobis placet argumentari et arma temptatis aliena dialectice disputare uolentes: alioquin nobis nec Iesus mortuus est nec est inmortalis Helias.- AUGUSTINUS respondit: Quicquid de Enoch et de Helia et de Moyse
Abbreviated transcription (Latin):
rat. stulte hac nocte animã tuam expe¬
tam. que aut̃ p̾ꝑasti cuiꝰ erunt. et dicunt
nõ minus huic capitulo legis eẽ contͣ¬
rium. cum in isto inanitas irrisa sit. ua¬
ne lecicie. qui incerta illa ꝓ certis babu¬
io ppło aut̃ isrł certam faciat illam pol¬
licitationem omnipotentia pollicentis.
eccłie membris habere suũ locum. ita
loquitur. Diuitib huiꝰ scli p̃cipe nõ su¬
pbe saꝑe. neq sꝑare in incerto diuitiar
 in deo uiuo. qui prestat nobis om̃ia

Expanded text:
rat: stulte, hac nocte a te animam tuam experat: stulte, hac nocte a te animam tuam expetam; quae autem praeparasti, cuius erunt? et dicunt non minus huic capitulo legis esse contrarium, cum in isto inanitas inrisa sit uanae laetitiae, quia incerta illa pro certis habuit, populo autem Israhel certam faciebat illam pollicitationem omnipotentia pollicentis. ecclesiae membris habere suum locum, ita loquitur: diuitibus huius saeculi praecipe non superbe sapere neque sperare in incerto diuitiarum, sed in deo uiuo. qui praestat no
Abbreviated transcription (Latin):
licet qd̃ dñs ait. nolite portare aurũ ne¬
q argentũ neq nummos in zomis ue¬
stris nõ peram in uia. neq duas tuni¬
cas. neq calciamenta. neq uirgam: di¬
gnus est eñĩ oꝑarius mercede sua. quid
mirũ si hec euͣngłistis donauerat: Nũ¬
quid in hoc misteriũ ppłs uidaicus no¬
cabatur: Que tamen om̃ia sꝑitalit̾ ꝑ¬
scrutanda sunt. ne ip̃e dñs hominib
impu̾s contra sua precepta fecisse uide.¬
atur qui etiã loculos habebat. quib
ad necessariũ uctum pecunia portã¬
batur: nisi forte dicturi sunt in Ronis
habere peciniã pccm̃ eẽ. in loculis aũ
nõ ẽẽ pccm̃. Non aut̃ ista uissa. s per¬
missa ẽẽ apostoł ex hoc intelligitur qd̾
apłs paulus manib suis oꝑatus. uictũ
querebat: nõ abusus ea potestate sicut
ip̃e loquitur qͣm dñs eungłistis declit.
licet: qd̾ aut̃ uibetur. nisi fiat pcc̃m ẽ.
Addunt etiã de illo diuite. cui deus dixe¬

Expanded text:
licet, quod dominus ait: nolite portare aurum nelicet, quod dominus ait: nolite portare aurum neque argentum neque nummos in zonis uestris, non peram in uia neque duas tunicas nequs calciamenta neque uirgam; dignus est enim operarius mercede sua, quid mirum si haec euangelistis donauerit ? numquid in hoc ministerium populus Iudaicus uocabatur? quae tamen omnia spiritaliter perscrutanda sunt, ne ipse dominus hominibus inpiis contra sua praecepta fecisse uideatur, qui etiam loculos habebat, quibus ad necessarium uictum pecunia portabatur. nisi forte dicturi sunt in zonis habere pecuniam peccatum esse. in loculis autem non esse peccatum. non autem ista iussa, sed permissa esse apostolis ex hoc intellegitur, quod apostolus Paulus manibus suis operatus uictum quaerebat non abusus ea potestate, sicut ipse loquitur, quam dominus euangelistis dedit. licet; quod autem iubetur, nisi fiat peccatum est. Addunt etiam de illo diuite, cui deus dixe
Abbreviated transcription (Latin):
lau̾tis in lege et p̃cepta mea cu¬
stodieritis. dabo pluiias tempore suo
et ꝓducet terra fructus suos. et arbo¬
res poma. et uindemie tue mensib suc¬
cedent. et satio uindemis et saturabimin.
et sedebitis in pace in terra ur̃a. et dormie¬
tis. et nõ crit qui uos terreat. Et ꝑdam
omnẽ beluam ex terra ur̃a. et ꝑseqͥuim ĩ
inimicos urõs. et candent ante uos ĩ gla¬
dio. et inseqntur qͥnq ex uobis centum.
et centum ex uobis ꝑ seq̃ntur decem milia
et concident inimici ur̃i ante uos in gla¬
dio: et ueniam et benedicam uos. et mł¬
tiplicabo uos et disponã uos. Manducabitĩ
uetus qd̃ inuet̾auit: et ꝓicietis uetus añ
nouũ. Iam neminẽ oportet postulare a no¬
bis: ut hec ostendamus qͣm congruent̾
illi ppło d̾s ꝓmiserit. Multa enĩ de hac
re dicimus. Et cui ꝑua sunt. nimis tard
est. S tamen qd̃ etiam huic loco de nouo
testamento dicunt ẽẽ contrariũ. illud uide¬

Expanded text:
laueritis in lege et praecepta mea culaueritis in lege et praecepta mea custodieritis, dabo pluuias tempore suo et producet terra fructus suos et arbores poma et uindemiae tuae messibus succedent et satio uindemiis: et saturabimini et sedebitis in pace in terra uestra et dormietis et non erit, qui uos terreat; et perdam omnem beluam ex terra uestra et persequemini inimicos uestros, et cadent ante uos in gladio; et insequentur quinque ex uobis centum et centum ex uobis persequentur decem milia et concident inimici uestri ante uos in gladio; et ueniam et benedicam uos et multiplicabo uos et disponam uos. manducabitis uetus, quod inueterauit, et proicietis uetus ante nouum. iam neminem oportet postulare a nobis, ut haec ostendamus quam congruenter illi populo deus promiserit. multa enim de hac re diximus. et cui parua sunt, nimis tardus est. sed tamen quod etiam huic loco de nouo testamento dicunt esse contrarium illud uide
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus uir qui inuenit sapientiam:
et ĩmortalis qui iudet prudentiã. Me¬
lius eñi illam mercari: qm auri et
argenti thesauros. Preciosior est Aut̃
lapidib optimis. non resistit illi ullũ
malum. bene nota est om̃ib aꝓpuqͣn¬
tib eis. et tis qui considerant eam di¬
ligenter: omne aut̃ preciosũ nõ est
illi dignum. Et illud. Propter hoc op¬
taui. et datus est mͥ sensus: et ĩuo¬
caui et uenit in me spc̃ sapientie. Et
p̾posui illam regimoniis et sedib. ⁊ hone¬
statem nichil ẽẽ dixi ad comꝑationem
ip̃ius. Nec comꝑaui illi lapidem preci¬
osum. qm̃ om̃e aurũ in comꝑatõne
illuis harena est exigua. et tanqͣm lu¬
tum estimabitur argentũ ad illam
Hec isti si aut legerent. Aut nõ impie
legerent. uide̾nt omĩa in utͥusq tes¬
tamenti scͥpturis. et ad expetendũ et
ad fugiendũ. et ad sumendũ. et ad rei¬
ciendum sibi concordantia. et suis gra¬
E eo qd̃ scͥptum est in lege. si ãbu¬

Expanded text:
Beatus vir qui invenit sapientiam, Beatus vir qui invenit sapientiam, et immortalis qui videt prudentiam. Melius est enim illam mercari, quam auri et argenti thesauros. Pretiosior est autem lapidibus optimis, non resistit illi ullum malum; bene nota est omnibus appropinquantibus ei, et eis qui considerant eam diligenter. omne autem pretiosum non est illi dignum et illud: propter hoc optaui. et datus est mihi sensus. et inuocaui, et uenit in me spiritus sapientiae. et praeposui illam regimoniis et sedibus, et honestatem nihil esse duxi ad conparationem ipsius. nec conparaui illi lapidem pretiosum, quoniam omne aurum in conparatione illius arena est exigua et tamquam lutum aestimabitur argentum ad illam. haec isti si aut legerent aut non inpie legerent. uiderent omnia in utriusque testamenti scripturis et ad expetendum et ad fugiendum et ad sumendum et ad reiciendum sibi concordantia et suis graquod scriptum est in lege: si ambu
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Et ue uobis diuitib. quia ꝑce¬
pistis consolationẽ nrãm. S cuy no¬
lunt et alia in eungłio contueriꝰ Ilbi
Beati mites : qm̃ ip̃i hereditate posside¬
bunt t̾ram. Ette habent amicos dei
hereditate terre diuites fieri. Cũ aut̃
ad tantam egestatem diuis redigit᷑.
ut ab eo pauꝑe quẽ neglexerat digi¬
to breui in aquã tucto. Arenti lingne
sue humorem stillari deprecetur : ĩtel¬
ligant qͦmͦfiãt pauꝑes in imici d̾i et id
eẽ cognoscant qd̃ in lege scͥptum ẽ. ego
sum qui duutas do amicis meis: ⁊ pau¬
ꝑtatem inimicis. Nam istas diuitias
temꝑales et in uẽt̾i scͥptura ẽẽ contẽ¬
ptas. et suꝑius docui: et innumera¬
bilib locis qui legere uolu̾it inueni¬
et. Unde est etiã illud. Melius est mo¬
dicum iusto: suꝑ diuitias peccatorum
młtas. Et illud. Bonum mͥ lex oris
tui: suꝑ milia auri et argenti. Et
illud. Iudicia dñi dͥm̃ uera. iustificata
in semetip̃a: desiderabilia suꝑ aurum

Expanded text:
caelorum et: uae uobis diuitibus, quia percepistis consolationem uestram. sed cur nolunt et alia in euangelio contueri? ubi ebeati mites. quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. ecce habent amicos dei hereditate terrae diuites fieri. cum autem ad tantam egestatem diues ille redigitur, ut ab eo paupere, quem neglexerat, digito breui in aqua tincto arenti linguae suae humorem stillari deprecetur, intellegant, quomodo fiant pauperes inimici dei, et id esse cognoscant. quod in lege scriptum est: ego sum. qui diuitias do amicis meis et paupertatem inimicis. Nam istas diuitias temporales et in uetere scriptura esse contemptas et superius docui et innumerabilibus locis, qui legere uoluerit inueniet. unde est etiam illud: melius modicum iusto super diuitias peccatorum multas et illud: bonum mihi lex oris tui super milia auri et argenti et illud: iudicia dei uera iustificata in id ipsum desiderabilia super aurum
Abbreviated transcription (Latin):
gere assuescerent: qͣmuis plus ibi oꝑetꝰ
timor. Que tamen omĩa dona temꝑalia.
figure sunt donoꝵ et̾noꝵ: et illa de ini¬
micis uictoria. presignat uictoriam de
diabolo et angelis euis. Et qd̃ isti ad iece¬
runt. qͣi contrarium uet̾i testaniento qd̾
apłs loquitur.d̾m nõ pugna et dissen¬
sione s pace delestari: sciant talem de¬
um p̾dicari in scͥpturis illis. cui pacem su¬
am nemo possit auferre. nõ qualem ip̃i
p̾̃dicant. qui timens ne irruerent bellũ
regionib suis. membra sua longe mi¬
sit. ut ꝑegrina bella tolerarent. et postea
liberari atq purgari. iucta et inqͥnata
non possent. In natura uo̾ humana q̃
peccato in infiora defluxit. ita d̾s pace

Expanded text:
gere adsuescerent, quamuis plus ibi operaretur gere adsuescerent, quamuis plus ibi operaretur timor. quae tamen omnia dona temporalia figurae sunt donorum aeternorum et illa de inimicis uictoria praesignat uictoriam de diabolo et angelis eius. Et quod isti adiecerunt quasi contrarium ueteri testamento, quod apostolus loquitur deum non pugna et dissensione, sed pace delectari. sciant talem deum praedicari in scripturis illis, cui pacem suam nemo possit auferre, non qualem ipsi praedicant; qui timens, ne inrueret bellum religionibus suis, membra sua longe misit, ut peregrina bella tolerarent et postea liberari atque purgari uicta et inquinata non possent. in natura uero humana, quae peccato in inferiora defluxit, ita deus pace
Abbreviated transcription (Latin):
nites sict in oꝑib bonis. facile tͥbuant
cõmunicent. thesaurizent sibi fundam̃¬
tum bonum in futurũ: ut app̾hendãt
ueram uitam. Quis hec non intelligat
nõ eẽ culpabile habere ista. s amare et
spem in eis ponere. et ea preferre. aut e¬
tiam conferre u̾itati usticie. sapientie.
fid̾i. bone conscientie caritati. et di et
ꝓꝯcimi: quib om̃ib anima pia diues
est in secretis suis coram ocłis dei c S
ut diligatur deꝰ qͥ diligentib se ista cũ¬
cta inuisibilia et eterna largitur. idest
seipm̃ his om̃ib plenum donat dile¬
ctorib suis. ut gͦ ip̃e diligatur illo ⁊̃
tempore quo carnalis anima. carnis ui¬
delicet affectib implicata. nisi temꝑalia
desiderare nõ nouit ꝑsuadendũ illi est.
qd̾ etiã ista d̾s dat ħomini: quia uerũ
est. et utilissime creditur. Hoc ppło isrł
factum eẽ ꝑ illas pollicitatõnes quas un¬
ꝑitissime miseri derident. ut etiam ĩ ip¬
sis infinus reb. quomͦ possent d̾m dili¬

Expanded text:
bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut a d prehendant ueram uitam. quis hic non intellegat non esse culpabile habere ista, sed amare et spem in eis ponere, ea praeferre aut etiam conferre ueritati, iustitiae, sapientiae, fidei, bonae conscientiae, caritati dei et proximi, quibus omest in secretis suis coram oculis Dei? Sed ut diligatur Deus, qui diligentibus se ista cuncta et invisibilia et aeterna largitur, id est, se ipsum his omnibus plenum donat dilectoribus suis: ut ergo ipse diligatur, illo etiam tempore quo carnalis anima, carnis videlicet affectibus implicata, nisi temporalia desiderare non nouit, persuadendum illi est, quod etiam ista dat deus homini, quia et uerum est et utilissime creditur. hoc populo Israhel factum est per illas pollicitationes, quas inperitissime miseri derident, ut etiam in ipsis infimis rebus, quoquomodo possent, deum dili
Abbreviated transcription (Latin):
mine.quẽ nõ t̾renũ s fallacib elemen¬
tis indutũ contra apłm p̾dicant dicẽtẽ
pͥmus homo de terra t̾renus: et qͣnta cura
nos idem monu̾it apłs dicens. siqͥs uob̾
annũtiau̾it pret̾ qͣm qd̾ annũtiauimus
uobis anathema sit. Quaꝓpt̾ restat ut
filiũ hominis xp̃m ita credamus ficut
apłica u̾tate p̾dicatur: nõ sicut ma¬
nicheoꝵ falsitate confingitur. Cum gͥ
eum eungłiste annũtient. natum ex
femina de domo dauid. hoc est defamili¬
a dauid. paulus qͦ ad thimotheũ sc̃bat
dicens. memor esto ihm xp̃m resurrexis¬
se a mortuis ex semine dauid scd̃m eun¬

Expanded text:
mine, quem non terrenum, sed fallacibus elemenmine, quem non terrenum, sed fallacibus elementis indutum contra apostolum praedicant dicentem: primus homo de terra terrenus, et quanta cura nos idem monuerit apostolus dicens: si quis uobis adnuntiauerit praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema sit. quapropter restat, ut filium hominis Christum ita credamus, sicut apostolica ueritate praedicatur, non sicut Manichaeorum falsitate confingitur. cum igitur eum euangelistae adnuntient natum ei femina de domo Dauid, hoc est de familia Dauid, Paulusque ad Timotheum scribat dicens: memor esto Christum Iesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid s
Abbreviated transcription (Latin):
nuscͣm. Aut docete sicubi scͥptum ẽ. b̃m
eẽ regnũ ue ꝑcepturũ. aut etͥnam hĩtus
uitam: qui eum fassus fu̾it natum ex
femina. Int̾im tũ si et hec pars est fid̾i. b̃t¬
tudinẽ nõ habet. Cum u̾o eã nec partẽ
fid̾i hab̾e ꝓbau̾imus quid fiet: Nempe eri¬
tis uos manes. qd̾ et ip̃m utiq mõstrabit᷑
S int̾ini hoc satis est nobis ad ꝓpositum:
quia portio hec nr̃a b̾itudinib coronata
sit. Cui tamen accedit ꝙ illa alia b̃itudo
ex confessione quoq sermonis: qr iħm cõ¬
fitemur ẽẽ xp̃m filiũ d̾i uiui. Qd̃ eq̃ ip̃e
ore suo testatur ih̃c dicens ad petrũ. beat᷑
duas easdemq ratas fid̾i ꝑtes tenemus.
et in utraq parit̾ bĩ appellamur. a xp̃o.
quia alt̾am earũ oꝑib exercentes. alte¬
ram sine blasphemia predicamꝰ.
UGustinus respondit. Iam sup̃ cõ
manichei fabulã nefandi sui error in¬
ducãt. denescio quo cõmenticio pͥmo ho¬

Expanded text:
nusquam. aut docete sicubi scriptum est beatum nusquam. aut docete sicubi scriptum est beatum esse regnumue percepturum aut aeternam habiturum uitam, qui eum fassus fuerit natum ex femina. interim tamen, si et haec pars est fidei, beatitudinem non habet. cum uero eam nec partem fidei probauerimus, quid fiet? nempe eritis uos inanes, quod et ipsum utique monstrabitur. sed interim hoc satis nobis est ad propositum, quia portio haec nostra beatitudinibus coronata sit. cui tamen accedit et illa alia beatitudo ex confessione quoque sermonis, quia Iesum confitemur esse Christum filium dei uiui, quod aeque ipse ore suo testatur Iesus dicens ad Petrum: beatusduas easdemque ratas fidei partes tenemus et in utraque pariter beati appellamur a Christo, quia alteram earum operibus exercentes alteram sine blasphemia praedicamus. AUGUSTJNUS respondit: Iam supra comManichaei fabulam nefandi sui erroris inducant de nescio quo commenticio primo ho
Abbreviated transcription (Latin):
natus: s ut mandata conseruent. Itẽ ali¬
bi. Amici mei eritis. si fet̾itis que p̃cipio uo¬
bis. Non dixit si natum me crediditis.
Rursũ si fec̾itis mandata mea. manebitiᷤ
in mea caritate. & alia multa. Necnõ ꝙ
in monte cũ docerit. beati pauꝑes dicens
bĩ mites. bi pacifici. b̃i puro corde. bĩ qui
lugent. b̾i qui esuriunt. beati qui ꝑsecu¬
tõnem paciunt᷑ ꝓpt̾ usticiã. nusqm dix̃
beati qui me confessi fu̾int natũ. Et ĩ dis¬
cretione agnoꝵ ab hedis. in iudicio se dic¬
turũ dicit. his qui ad dext̾am erũt. Esu¬
riui ⁊ çibastis me. sitiui et potastis me
quia natum me credidistis regnum ꝑci¬
pite. Necno et diuiti q̃renti uitã etẽrnã.
uade inquit ꝙ uende omĩa que habes. &
seq̃re me. Non dycit crede me natũ. ut ĩ
et̾num uiuas. Etce gͥ portioni mee qm
mͥ degemina ut uultis. fide delegi. ubiq
regnum. uita. bĩtudo ꝓmittit᷑: ur̃e ui

Expanded text:
natus, sed ut mandata conseruent. item alinatus, sed ut mandata conseruent. item alibi: amici mei eritis, si feceritis, quae praecipio uobis, non dixit: si natum me credideritis. rursum: si feceritis mandata mea, manebitis in mea caritate et alia multa. necnon et in monte cum doceret: beati pauperes, dicens, beati mites, beati pacifici, beati puro corde, beati qui lugent, beati qui esuriunt, beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, nusquam dixit: beati, qui me confessi fuerint natum. et in discretione agnorum ab haedis in iudicio dicturum se dicit iis, qui ad dexteram sunt: esuriui, et cibastis me; sitiui, et potastis me quia natum me credidistis, regnum percipite. necnon et diuiti quaerenti uitam aeternam, uade. inquit, uende omnia, quae habes, et sequere me; non dixit: crede me natum, ut in aeternum uiuas. ecce igitur portioni meae, quam mihi de gemina, ut uultis, fide delegi, ubique regnum, uita, beatitudo promittitur, uestrae uero
Abbreviated transcription (Latin):
arduã ego et difficiliorem mn partẽ eleg̾im:
tu uide qͣm leuissimã et faciliorẽ. Nec um¬
m̾ito plebs ad te confluit a me refugit:
nesciens utiq quia regnũ d̾i ñ sit in uerbo.
s in uͥtute. Qiud gͦ est qd̾ me lacessis. si dif¬
ficiliorẽ fidei aggressus ꝑtem.t̾ ut infmo
reliqui faciliorem: S ego attribuendam
unqͥt salutẽ animis hanc ꝑtem fid̾i effi¬
catiorẽ puto. ac magis ydoneã qm̃ tu re¬
luq̾sti. i dest xp̃m fieri natum. Age ergo
ip̃m eundẽ int̾rogemus xp̃m. et unde po¬
tissimũ nobis salutis oriatur occasio. ex
euis ore discamus. Quis hominũ intͣbit
in regnum tuũ xp̃e: Qui fec̾it inqͥt uo¬
luntatẽ pat̾s mei qui in celis est. Non
dixit. qui in me ꝓfessus fu̾it natum. Et
alibi ad discipłos. Ite docete om̃s gentes.
baptitantes eos in noĩe pat̾s et filis et
sp̃c sc̃. s docentes eos seruare omĩa q̃ man¬
daui uobis Non dixit docentes cos qr sun

Expanded text:
arduam ego et difficiliorem mihi partem elegerim; arduam ego et difficiliorem mihi partem elegerim; tu uide quam leuissimam et faciliorem. nec inmerito plebs ad te confugit. a me refugit, nesciens utique, quia regnum dei non sit in uerbo, sed in uirtute. quid ergo est, quod me lacessis, si difficiliorem fidei adgressus partem tibi ut infirmo reliqui faciliorem ? sed ego ad tribuendam, inquit, salutem animis hanc partem fidei efficaciorem puto ac magis idoneam, quam tu reliquisti, id est Christum fateri natum. Age ergo, ipsum eundem interrogemus Christum et, unde potissimum nobis salutis oriatur occasio, ex eius ore discamus. quis hominum intrabit in regnum tuum, Christe? qui fecerit, inquit, uoluntatem patris mei, qui in caelis est. non dixit: qui me professus fuerit natum. et alibi ad discipulos: ite, docete omnes gentes baptizantes eos in nomine patris et filii et spiritus sancti et docentes eos seruare omnia, quae mandaui uobis, non dixit: docentes eos, quia sim
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. ut credas quia natus est iho: s ut fa¬
cias etiã qd̃ p̾cepit. Ac si me idcuto eungłm
ñ acciꝑe putas qr genatoẽm p̃t̾mitto. nec
tu gͦ accipis. Et multomagis ñ accipis. qr
p̃cepta contẽpnis. Ac ꝑ hoc interim pares
sumus: donec discutiamus et partes. Aut si
tibi ñ preiudicat p̾ceptoꝵ ista contemptõ. ad
ꝓficendũ quia ñ accipias eũngłm. mͥ qͣre
ad hoc p̃iudicet genealogia dampnata᷑ Qd̾¬
si acciꝑe euͣngłm in duob his constat ut di¬
cis genealogias credere. ꝙ seruare mandata:
strum indicet alterutro. Sin qd̾ certius ẽ
acciꝑe tũngłm in sola obieruatõne constat
celestium mandatoꝵ : duplicimͦ impb es.
qui ut dici solet desertor arguas militem.
Et tñ age ponamus. qr ita ius: duo ħ par¬
tos ẽẽ fidei ꝑfecte. quaꝵ una quidẽ cõstet
in u̾bo. idest fateri xp̃m natum ⁊ alt̾a u̾o
in oꝑe. qd̾ est obseruatio p̃ceptoꝵ. uide gͦ q̃m

Expanded text:
accipere, ut credas, quia natus est Iesus, sed ut faaccipere, ut credas, quia natus est Iesus, sed ut facias etiam, quod praecepit. ac si me idcirco euangelium non accipere putas, quia generationem praetermitto. nec tu ergo accipis et multo magis non accipis, quia praecepta contemnis. ac per hoc interim pares sumus, donec discutiamus et partes; aut si tibi non praeiudicat praeceptorum ista contemptio ad profitendum, quia accipias euangelium, mihi quare ad hoc praeiudicet genealogia damnata? quodsi accipere euangelium in duobus his constat, ut dicis, genealogias credere et seruare mandata, strum eget alterutro. sin, quod certius est, accipere euangelium in sola obseruatione constat caelestium mandatorum. duplici modo inprobus es, qui, ut dici solet, desertor arguas militem. et tamen age, ponamus, quia ita uis, duo haec partes esse fidei perfectae, quarum una quidem constet in uerbo, id est fateri Christum natum, altera uero in opere, quod est obseruatio praeceptorum. uides ergo quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutiones et odia sustinentẽ ꝓpter iusti¬
ciam : et dubitas utrum accipiam eungłi¬
um ꝰ Non gͦ iam mirũ est ioħem baptis¬
tam iuso iħu. et eius item auditis oꝑib
q̃ rere adhuc. utrum ip̃e eẽt xp̃c. Cui digne
et nũto ihũ nec dignatus quidẽ est renun¬
tiare qd eẽt ip̃e. s oꝑa rursus eadẽ illi que
iam dudum audierat remandauit. Ceci
uident. surdi audiunt. mortui resurgunt ⁊ ce¬
t̾a. Qd̃ ego quoq circa te nõ ĩnu̾to fecerim:
si ꝑroganti utrum accipiam eungłm dix̾o.
Omĩa mea dimisi. patrem. matrẽ. uxorẽ. fi¬
lios. aurum. argentũ. manducare. bibere
delicias. uoluptates. Hoc tͥ ad int̾rogata sa¬
tis responsum puta: ꝙ beatũ te futurũ: si
ĩme nõ fuis scandalizatus. S nõ inquid
acciꝑe euͣngłm hoc solum est. si qd̃ p̾cepit
facias: s ut etiã credas om̃ib que ii eodem
scͥpta sunt. quoꝵ pͥmum est illud. qꝙr natꝰ sit
ihc xp̃c. S nec item illud solum est euͣngłm

Expanded text:
ter iustitiam, et dubitas, utrum accipiam euangelium? non ergo iam mirum est Iohannem Baptistam uiso Iesu et eius item auditis operibus quaerere adhuc, utrum ipse esset Christus, cui digne et merito Iesus nec dignatus quidem est renuntiare, quod esset ipse, sed opera rursus eadem illi, quae iamdudum audierat, remandauit: caeci ui dent, surdi audiunt, mortui resurgunt et cetera. quod ego quoque circa te non inmerito fecerim, si perroganti, utrum accipiam euangelium, dixero: omnia mea dimisi, patrem, matrem, uxorem, filios, aurum, argentum, manducare, bibere, delicias, uoluptates. hoc tibi ad interrogata satis responsum puta et beatum te futurum, si in me non fueris scandalizatus. Sed non, inquit, accipere euangelium hoc solum est, si quod praecepit, facias, sed ut etiam credas omnibus, quae in eodem scripta sunt, quorum primum est illud, quia sit natus Iesus. sed nec item illud solum est euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
eungłica ꝓmissa sꝑantes: s ur̃m ocłm
maliuolus error in solam paleam nr̃e se¬
getis ducit. Nam ⁊ triticũ ibi cito uid̾etis:
si et ẽẽ uelletis. In uobis aut̃ et qui mani¬
chei ficti sunt. mali sunt: et qui ficti ñ st̃.
uani st̃. Ubi eñi fides ip̃a ficta est. et qui ea
simulate utitur fallit: et qui eã ueram ex¬
istimat fallitur. nec ex ea potest existere
bona uita qr ex amore suo quisq uiuit
uel bene uł male. Nos aut̃ si sp̃italis atq
intelligibilis boni caritate. ac ñ corꝑaliũ
phantasmatũ cupiditate arderetis ut cito
dicam qd̃ de uobrs notissimũ est solem istũ

Expanded text:
euangelica promissa sperantes. sed uestrum oculum euangelica promissa sperantes. sed uestrum oculum maleuolus error in solam paleam nostrae segetis ducit; nam et triticum ibi cito uideretis, si et esse uelletis. in uobis autem et qui Manichaei ficti sunt, mali sunt; et qui ficti non sunt, uani sunt. ubi enim fides ipsa ficta est, et qui ea simulate utitur, fallit et qui eam ueram existimat, fallitur; nec ex ea potest existere bona uita, quia ex amore suo quisque uiuit uel bene uel male. uos autem si spiritalis atque intellegibilis boni caritate, ac non corporalium phantasmatum cupiditate arderetis, ut cito dicam, quod de uobis notissimum est, solem istu
Abbreviated transcription (Latin):
eungłicam ꝑtin̾et. ñ debuit dic̾e dñs. esu¬
riui et dedisti mͥ manducare. s esuristis
S manducastis me. aut esuriui ⁊ man¬
dueaui uos. Neꝙ eñi ex illo iam m̃istra¬
tionis m̾ito. scd̾m ur̃a deliraniẽta. quisquã
recipiet᷑ in regnum di. quia manducare scĩs
dedit.s quia uel manducauit qͦs anhelarz
uel manducatus est a quib anhelaret᷑ in
celum: nec illi dicerent. dñe qͣndo te iuidumꝰ
esurientẽ et dedimꝰ tͥ manducare. s dr̃ent
qͣndo te uidimus esurientẽ & manducasti
nos. Quib ille ñ responderet. cum uni ex
minimis meis dedistis mͥ dedistis: s cũ unꝰ
ex minimis meis uos manducauit. ego mã
ducaui uos. Hec portenta sentientes et docẽ¬
tes. et scd̃m hec uiuentes audetis uos dic̾e
eungłica p̾cepta seruare. et catholice eccłie
derogarer in qua sunt tam multi pusillit̃
magnis. quos utrosꝙ dñs benedicit ꝓ sius
gradib eunglica mandata seruantes. ꝙ

Expanded text:
euangelicam pertineret, non debuit dicere dominus: esueuangelicam pertineret, non debuit dicere dominus: esuriui et dedistis mihi manducare, sed: esuristis et manducastis me, aut: esuriui et manducaui uos. neque enim ex illo iam ministrationis merito secundum uestra deliramenta quisquam recipietur in regnum dei, quia manducare sanctis dedit, sed quia uel manducauit, quos anhelaret. uel manducatus est, a quibus anhelaretur in caelum. nec illi dicerent: domine, quando te uidimus esurientem, et dedimus tibi manducare? sed dicerent: quando te uidimus esurientem, et manducasti nos? quibus ille non responderet: cum uni ex minimis meis dedistis, mihi dedistis, sed: cum unus ex minimis meis uos manducauit, ego uos manducaui. Haec portenta sentientes et docentes et secundum haec uiuentes audetis uos et dicere euangelica praecepta seruare et catholicae ecclesiae derogare, in qua sunt tam multi pusilli cum magnis, quos utrosque dominus benedicit pro suis gradibus euangelica mandata seruantes et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tantum qui modicũ uini thimothes de¬
dit ꝓpt̾ stomachum. et freq̃ntes int̾iteaites
eius. sed etiã qui samori atq firmiori cali¬
cem aq̃ frigide porrex̾it tantũ in nomĩe
discipuli.siut ibi sequit᷑ ñ ꝑder m̾cedem
suam. Quid aut̃ fallitis auditores uĩs. qͥ
cum sius uxorib et filiis. et familus. et
domib ꝙ agris uobis seruiunt. siquisquis
omĩa ista ñ dimisit. ñ accipit eungłin: Sed
quia eis nĩ resurrectionẽ s reuolutõnõ ad istã
mortalitatẽ ꝓmittis. ut rursus nascanitur
et uita elcorum uioꝵ uiuant. tam uana⁊
mepta et sacrilega qͣm uos uiuitis qͣndo
ualde laudamini. aut si meliores miti st̃.
ĩ melones et cucumes uel in alios aliquos
cybos ueniant qͦs uos manducati᷑ estis. ut
uũis rustatib cito purgent᷑. mito tos a mã¬
datis eungłicis alienatis. S ⁊ uos ip̃os tali¬
a scientes. Atꝙ sentientes. maxime inde se¬
pare debetis. Si eñi hec uanitas ad fidem

Expanded text:
non tantum qui modicum uini Timotheo denon tantum qui modicum uini Timotheo dederit propter stomachum et frequentes infirmitates eius. sed etiam qui saniori atque fortiori calicem aquae J'rigidae porrexerit tantum in nomine discipuli, sicut ibi sequitur non perdet mercedem suam. Quid autem fallitis auditores uestros, qui cum suis uxoribus et filiis et familiis et domibus et agris uobis seruiunt, si quisquis ista omnia non dimiserit, non accipiet euangelium? sed quia eis non resurrectionem, sed reuolutionem ad istam mortalitatem promittitis, ut rursus nascantur et uita electorum uestrorum uiuant, tam uana et inepta et sacrilega, quam uos uiuitis, quando ualde laudamini; aut si melioris meriti sunt, in melones et cucumeres uel in aliquos alios cibos ueniant, quos uos manducaturi estis, ut uestris ructatibus cito purgentur: merito eos a mandatis euangelicis alienatis; sed et uos ipsos talia sentientes atque suadentes maxime inde separare debetis. si enim haec uanitas ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓpt̾ qͦddam qͣi cõmertium caritatis. subiũ¬
gitur etiã q̃dam stipendraria multitudo. cui
dicetur in sine. esuriui ⁊ dedisti mͥ mandu¬
care. ꝙ cet̾a. Alioqͥn dampnandi erũt illi. qͦꝵ
domos tam diligenti et sollicita cura cõpo¬
nit apłs. monens mulieres subditas eẽ ui¬
ris suis. uiros dilig̾e uxores suas. filios optẽ¬
ꝑare ꝑentib. ꝑentes filios nut̾re in discipli¬
na et correctione dñi. seruos obedire cũ metu
dñis carnalib. dños quos iustum ẽ ꝙ equũ
seruis p̃stare. S absit ut istos a mandatis
eungłicis alienos. et a uita et̾na seꝑandos
iudicet apłs. qr ubi ait dñs. si quis ñ tu¬
lerit crucem suã. et secutus me fu̾it. ñ pot̃¬
meus ẽẽ discipulus: exhortans finiores ad
ꝑfc̃ionem. ibi statim et ip̃os consolatus ẽ
dicens. qui receꝑit ustum in noĩe iusti m̃¬
cedem iusti accipiet: et qui receꝑit ꝓpħam
in noĩe ꝓpħe. mercedem ꝓpħe accipiet. Unde

Expanded text:
er quoddam quasi commercium caritatis subiungitur etiam quaedam stipendiaria multitudo, cui dicetur in fine: esuriui et dedistis mihi manducare et cetera. alioquin damnandi erunt illi, quorum domus tam diligenti et sollicita cura conponit apostolus monens mulieres subditas esse uiris suis, uiros diligere uxores suas; filios obtemperare parentibus, parentes filios nutrire in disciplina et correptione domini; seruos oboedire cum metu dominis carnalibus, dominos quod iustum est et aequum semis praestare. sed absit, ut istos a mandatis euangelicis alienos et a uita aeterna separandos iudicet, quia ubi ait dominus: si quis non tulerit crucem suam et secutus me fuerit. non potest esse discipulus meus, exhortans firmiores ad perfectionem, ibi statim et istos consolatus est dicens: qui receperit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet; et qui receperit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet. unde
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃am sestam uanissimi erroris me ista
dic̾e̾ quisꝙͣ rephendat. Hoc dico. Talia sũt
ista p̃cepta manichei. ut si ea ñ faciatis. de¬
ceptores. si aut̃ faciatis decepti sitis. Neq
eñi xp̃c uobis p̾cepit. ut herbam ñ euella¬
tis. ne homicidiũ ꝑpetretis: qͥ discipulos su¬
os ꝑ segetem tnseuntes et esurientes uellẽ
spioas sabb̾o ñ ꝓhibuit. unde coniuinceret
ꝙ p̾sentes uideos. et futuros manicheos:
illos qͥa sabb̾o fiebat. istos uo quia fiebat
S plane manicheus p̾cepit: ut ociosis
manib ur̃is. de homicidiis uiuatis alie¬
nis. Et illa quidẽ falsa sunt homiadia. sed
usra uera sunt: cum tali demonioꝵ doctrina
miseras animas trucidatis In est tam̃ illi he¬
ticus typus intolerabibq suꝑbia. uides ĩ me

Expanded text:
in ipsam sectam uanissimi erroris me ista in ipsam sectam uanissimi erroris me ista dicere quisquam reprehendat, hoc dico: talia sunt ipsa praecepta Manichaei, ut si ea non faciatis, deceptores, si autem faciatis, decepti sitis. neque enim Christus uobis praecepit, ut herbam non euellatis, ne homicidium perpetretis, qui discipulos suos per segetem transeuntes et esurientes uellere spicas sabbato non prohibuit, unde conuinceret et praesentes ludaeos et futuros Manichaeos: illos, quia sabbato fiebat, illos, quia fiebat. sed plane Manichaeus praecepit, ut otiosis manibus uestris de homicidiis uiuatis alienis. et illa quidem falsa sunt homicidia, sed uestra sunt uera, cum tali daemoniorum doctrina miseras animas trucidatis. Inest tamen ille haereticus typhus intolerabilisque superbia. uides in me