comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consentientib cognitione dilata pridie ꝑ notarũ peterent ut sibi nr̃m inanda¬
tũ ab officio ederet᷑. Quo istructi ad eẽ. possent causantes. qͦd scribendis gestis
tã angusto tẽꝑe occurrere ñ posset officiũ. Sic enuĩ factũ ẽ. ut sequenti die cog¬
uitionis qͣmuis uustã peterent acciꝑent dilacionẽ. Qui considerata causa q̃
mandato nr̃o tota continebat᷑ magnas patiebant᷑ angustias: conuincerent᷑ tñ
cont᷑ suos uenire consensus. Quid eiũ iustiꝰ quã petere dilationẽ tanta ueritatis
firmicate turbatos. quod eis utinã ꝓfuisset. ut considerato mandato nr̃o cui res¬
pondere inimine potuerunt. corrigere potiꝰ pͣuitatẽ quã in deteriꝰ augere ina¬
liussent. Iuste itaq dilationẽ petebant. Sed pridie ñ debuerant innotaria sua
dicere. ideo sibi nr̃m edi debere mandatũ. ut parati ad diẽ constitutũ ueni¬

Expanded text:
consentientibus cognitione dilata pridie per notoriam peterent, ut sibi nostrum mandaconsentientibus cognitione dilata pridie per notoriam peterent, ut sibi nostrum mandatum ab officio ederetur, quo instructi adesse possent, causantes quod conscribendis gestis tam angusto tempore occurrere non posset officium? sic enim factum est, ut sequenti die cognitionis, quamuis iustam peterent et acciperent dilationem, qui considerata causa, quae mandato nostro tota continebatur, magnas patiebantur angustias, conuincerentur tamen contra suos uenire consensus. quid enim iustius quam petere dilationem tanta ueritatis firmitate turbatos? quod eis utinam profuisset, ut considerato mandato nostro, cui respondere minime potuerunt, corrigere potius prauitatem quam in deterius augere maluissent. iuste itaque dilationem petebant, sed pridie non debuerunt in notoria sua dicere ideo sibi nostrum edi debere mandatum, ut parati ad diem constitutum ueni
Abbreviated transcription (Latin):
ci ñ potuerint uenire carthaginẽ. Quo mͦ gͦ uerũ ẽ. plures quadringentos eos ẽẽ. qͣn¬
do illos solos carthaginẽ ñ uenisse dixerunt. quos ualitudo corꝑis ĩpediuit: Cũ et
ꝑ ipsis quibꝰdam alii subscripserunt ut ñ dicamꝰ hoc ꝓ omĩbꝰ egrotantibꝰ eẽ factũ.
ante force sic eos inuaserat pestilentia. ut eoꝵs terciã partẽ repente ꝓsterneret. Sic
aũt aprimatii suo ꝑtracorã fuerant euocati. quo p̃cermissis omĩb ꝓꝑarent con¬
uenire carthaginẽ. ut scirent se dece passe qͦd haberent optimũ in causa: qͥcũq
uenire noluissent. Hoc erat uidelicet optimũ in causa. ut ingens eoꝵ numerꝰ
appareret. Quasi tanto plus ꝓsit adaliqͥd faciliꝰ inueniendũ: qͣnto maior fuerit
querentiũ inultitudo cecoꝵ. Quanti einere debuimꝰ ut iudiẽ ꝑ endinũ utͥsq nr̃m

Expanded text:
ti non potuerint uenire Carthaginem. quomodo ergo uerum est plures quadringentis eos esse, quanti non potuerint uenire Carthaginem. quomodo ergo uerum est plures quadringentis eos esse, quando illos solos Carthaginem non uenisse dixerunt, quos ualetudo corporis impediuit, cum et pro ipsis quibusdam alii suscripserunt, ut non dicamus hoc pro omnibus aegrotantibus esse factum? an forte sic eos inuaserat pestilentia, ut eorum tertiam partem repente prosterneret? sic autem a primate suo per tractoriam fuerant euocati, quo praetermissis omnibus properarent conuenire Carthaginem, ut scirent se decepisse quod haberent optimum in causa, quicumque uenire noluissent. hoc erat uidelicet optimum in causa, ut ingens eorum numerus appareret, quasi tanto plus prosit ad aliquid facilius inueniendum, quanto maior » fuerit quaerentium multitudo caecorum. Quanti emere debuimus, ut in diem perendinum utrisque nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
Mhac mendatia sua ꝓderent. nã eũ aliquanto amplior nr̃oꝵ nuinerus ad fuis¬
set. dictũq anobis esset alios centũ ferme ep̃os catholicos partĩ seneccute. partĩ
ualitiidine. partĩ diuersis necessitatib impeditos ñ uenisse carthaginẽ: Ali
hoc audito multo plures suos ñ uenisse dixerunt. Sicut etiã nc̃ plusqͣm qua¬
aringentos ꝑ cotã affricã se eẽ iactantes obliti sunt qͦd insua notaria posuerunt
usq ad eo sc om̃s uenissent carthaginẽ ut eis solis exceptis quos uel in ꝓpͥis sedi¬
b uel in itinere tenuit corꝑis egritudo. uec gͣiussimos senes annositas et labor
ꝓlixi itineris potuerit ĩpedire. Et lectȩ st̃ in mandato eoꝵ subscriptiones. sic̃ facca
supputatione respondit officiũ. Ducente septi aginta tres. ad numeratis etiã us
in quibꝰ falsitas dep̃hensa ẽ et qui ꝓ absencibꝰ subscripserant qͦa egritu dine deten¬

Expanded text:
in hoc mendacia sua proderent? nam cum aliquanto amplior nostrorum numerus adfuisin hoc mendacia sua proderent? nam cum aliquanto amplior nostrorum numerus adfuisset dictumque a nobis esset alios centum ferme episcopos catholicos partim senectute, partim ualetudine, partim diuersis necessitatibus impeditos non uenisse Carthaginem, illi hoc audito multo plures suos non uenisse dixerunt; sicut etiam nunc plus quam quadringentos per totam Africam se esse iactantes obliti sunt, quod in sua notoria posuerunt, usque adeo se omnes uenisse Carthaginem, ut eis solis exceptis, quos uel in propriis sedibus uel in itinere tenuit corporis aegritudo, . nec grauissimos senes annositas et labor prolixi itineris potuerit impedire. et lectae sunt in mandato eorum suscriptiones, sicut facta supputatione respondit officium, ducentae septuaginta nouem, adnumeratis etiam his, in quibus falsitas deprehensa est et qui pro absentibus suscripserant, quod aegritudine deten
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ cuiꝰ in uos suspitionẽ intendere uoluerunt: ita ut ñ solũ quidã in eoꝵ manda¬
to legerent᷑ subscripsisse ꝓ absentibꝰ qui nec carthaginẽ uenerant. uerũ etiã qͦn¬
dͥam recitacã et ñ respondentem cũ in itinere defecisse dixissent. quȩsitũq ab eises¬
set quo mͦ apuq̾ carthaginẽ subseribere pocuerit qͥ in itinere iã defecerat post inag¬
nas angustias ꝑturbationis atq in constantis et uariȩ responsionis suȩ ñ uenientẽ:
sca pꝰeã quã subscripsit ad ppͥa rem eantem initinere de fecisse ad seuerarent. Dei¬
ae sub diuina testificatione int̾rogati utrũ eũ constaret. fuisse carthagini uehe¬
ientiꝰ ꝑturbati dicerent quia si aliꝰ se ꝓ eodẽ opposuit: Atq ita uerbis suis fal¬
sitatẽ quã nobis obiecerant in suo mandato apparuisse et conuictã claruisse fir¬
marent. Quanti emere debuimꝰ ut cũ uellent de numerosicate gloriari. etiam

Expanded text:
nem intendere uoluerunt, ita ut non solum quidam in eorum mandato legerentur suscripsisse pro absentibus qui nec Carthaginem uenerant, uerum etiam quendam recitatum et non respondentem, cum in itinere defecisse dixissent quaesitumque ab eis esset, quomodo apud Carthaginem suscribere potuerit qui in itinere iam defecerat, post magnas angustias perturbationis atque inconstantis et uariae responsionis suae non uenientem, sed posteaquam suscripsit, ad propria remeantem in itinere defecisse adseuerarent. deinde sub diuina testificatione interrogati, utrum eum constaret fuisse Carthagini, uehementius perturbati dicerent: \'quid, si alius se pro eodem opposuit?,\' atque ita uerbis suis falsitatem, quam nobis obiecerant, in suo mandato apparuisse et conuictam claruisse firmarent. Quanti emere debuimus, ut, cum uellent de . numerositate gloriari, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sermones. Cȩterũ scio qͥa tu cius ueritas auditur: quam
p̃dicat᷑. Uiide nunc dep̾cor om̃s uenerab les p̾sules. &
reliciuos scãe aeccliae p̾latos & dericos simul sensatos qui
haec lecturi sunt: Neme p̾sumptorẽ iudicent aut temerariũ.
quasi ego eos incathedris sedentes. & diuine philosophiae
arcana scientes suꝑbȩ coner in struere. Non queso ita
existiment. sed haec pie & aequanimit᷑ legant atq susci¬
piant. Opto enĩ ut & ipsi om̃s uenerabiles patres & dñi
corroboretur: & firmo pacis fdedere iũgiter ꝑfruatur:
ricula nob sanũ & in columen. conseruare dignetur. Am̃.
Exslicit̃ eRolos58
X CI PI ILBER

Expanded text:
sermones. Caeterum scio quia tutius vesermones. Caeterum scio quia tutius vepraedicatur. Unde nunc deprecor omnes venerabiles praesules et reliquos sanctae aecclesiae praelatos et clericos simul sensatos, qui haec lecturi sunt, ne me praesumptorem iudicent aut temerarium, quasi ego eos in cathedris sedentes et divinae philosophiae arcana scientes superbe coner instruere. Non, queso, ita existiment, sed haec pie et aequanimiter legant atque suscipiant. Opto enim, ut et ipsi omnes venerabiles patres et domini corroboretur et firmo pacis foedere iugiter perfruatur.ricula nobis sanum et incolumem conservare dignetur. Amen. EXPLICIT PROLOGUS. INCIPIT LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
urae pͥuilegio confirmetur & corroboret᷑. & ꝑ loca plurima
disꝑgatur: uł si fuerit inutile. disrumpat᷑. In hac etiã re
sequor antiquoꝵ uirorũ uestigia: qui sua studia otim regib
imbutis litt̾arum studus p̾sentabant. Precor deniq excel¬
lentiã celsitudinis urãe. ut illud & seorsum & cũ uiris sapi¬
entib: qui uobcum sunt retractetis. & diligent̃ examinetis.
et ut quecunq in eo confutanda uideritis. detergere sata¬
gatis. Scio enĩ qͥa abhis qui rerũ ordinẽ sua cemeritate
conantur euertere: ñ solũ dampnabit᷑. sed etiã conspuetur.
uł eo quod abeoꝵ sententia deuiare uidet᷑ uł idõ qͦd tem
ꝓpositã explanare rusticano sermone uidetur. Nain cȩcis
corde. plerũq sua ꝓdolor cȩcitas atq temeritas placet.
Ueruptam̃ p̾cor eos ꝑ eorum magnificentiã: ne eis sordescat
meũ rusticanũ eloqͥũ. sed malint ueros qu̾a disercos audire

Expanded text:
vestrae privilegio confirmetur et corroboretur, et per loca plurima vestrae privilegio confirmetur et corroboretur, et per loca plurima dispergatur, vel si fuerit inutile, disrumpatur. In hac etiam re sequor antiquorum virorum vestigia, qui sua studia olim regibus imbutis litterarum studiis praesentabant. Precor denique excellentiam celsitudinis vestrae ut illud et seorsum et cum viris sapientibus qui vobiscum sunt, retractetis et diligenter examinetis, et ut quaecunque in eo confutanda videritis, detegere satagatis. Scio enim quia ab his qui rerum ordinem sua temeritate conantur evertere, non solum damnabitur, sed etiam conspuetur, vel eo quod ab eorum sententia deviare videtur, vel ideo quod rem propositam explanare rusticano sermone videtur. Nam caecis corde plerumque sua, proh dolor! caecitas atque temeritas placet. Verumtamen precor eos per eorum magnificentiam ne eis sordescat meum rusticanum eloquium sed malint veros quam disertos audire
Abbreviated transcription (Latin):
tib & uerbis rationabilib adquiescent. Error qͥppe ñ tantũ
inmaiorib: sed etiã inreb minorib est uitandꝰ. Error aut̃
nichil aliud ÷ quã putare falsũ qͦd uerũ est: & uerũ quod
falsũ est. ul ꝓincerto uerũ habe. seuarationis tramite
deuiare. Illi uͦ qͥ suo furori tantũmͦ satis facere cupientes.
rerũ ordinẽ que ds disposuit student p̾uertere. sacrilegi
crimen incurrunt: & pharisei merito nuncupant᷑. Nam ido
sacro scõ misterio uocari dignatꝰ ẽ. ut nob ostendet quanto
federe uł affinitate rex & sacerdos sibi in uicẽ debeant cor¬
uenire. In dissociabile enim est: quod in unitate ciungitur.
His nempe potestatib in uicem dissidentib & confligentib
par dissoluitur: & aecclia quam ipse ap̃c suo sanguinẽ redime
re dignatus ẽ. infelicit̃ ꝑturbatur. Proinde dñe rex. iccirco
uob opꝰ hoc assignare uel dedicare decreui: ut auctoritatis

Expanded text:
tibus et verbis rationabilibus adquiescent. Error quippe non tantum tibus et verbis rationabilibus adquiescent. Error quippe non tantum in maioribus, sed etiam in rebus minoribus est vitandus. Error autem nichil aliud est quam putare falsum quod verum est, et verum quod falsum est, vel pro incerto verum habere seu a rationis tramite deviare. Illi vero, qui suo furori tantummodo satisfacere cupientes rerum ordinem, quem Deus disposuit, Student pervertere, sacrilegii crimen incurrunt, et pharisei merito nuncupantur. Nam idesacrosancto misterio vocari dignatus est, ut nobis ostenderet, quanto foedere vel affinitate rex et sacerdos sibi invicem debeant convenire. Indissociabile enim est quod in unitate coniungitur. His nempe potestatibus invicem dissidentibus et confligentibus pax dissolvitur, et aecclesia, quam ipse Christus suo sanguinre dignatus est, infeliciter perturbatur. Proinde, domine rex, idcirco vobis opus hoc assignare vel dedicare decrevi, ut auctoritatis
Abbreviated transcription (Latin):
EN RICO INELORUM AEBI GLORIOSISSIUO
ER HUSO monachoꝵ om̃ium extremꝰ scĩssimi
BENEDICTI floriacensis monachꝰ: pacis ꝑpetuȩ murꝰ
Considerans dñe rex discrim discordiȩ. in quo
sc̃a uersatur aeccłia depotestate regia & sac̃dotali
dignitate. quas quidã abinuire secernunt &
diuidunt: Libellulũ istũ pia cura & fr̃no cõpunctꝰ amore.
condere statui: qͦ ĩtentio haec aliquatenꝰ sopiat᷑. & error qui
longe lateq difsundit᷑ parit mitiget᷑. Error in quã illors
qͥ sac̃dotalẽ dignitatẽ a regia dignitate temere secernentes.
ordinẽa dõ dispositum euertunt: dũ opinant᷑ se scire quod
nesciunt. Putanteni. qͦd t̾reni regni dispositio ñ adõ sed
abhominib si ordinata siue disposita: & idõ sac̃dotalem
dignitatẽ nia iestati regiae p̾ferunt. cũ ei subẽẽ. ordine ñ
dignitate debeat. sic p̃sens libellulus declarabit. Erroris
gͥ huiꝰ depulsa tenebrosa caligine: forsitandiuinis dogina¬

Expanded text:
enrico Anglorum regi gloriosissimo frater Hugo monachorum omnium extremus, sanctissimi Benedicti Floriacensis monachus, pacis perpetuae munus. Considerans, domine rex, discrimen discordiae, in quo sancta versatur aecclesia de potestate regia et sacerdotali dignitate, quas quidem ab invicem secernunt et dividunt, libellulum istum pia cura et fraterno compunctus amore condere statui, quo contentio haec aliquatenus sopiatur et error, qui longe lateque diffunditur, pariter mitigetur: error, inquam, illorum, qui sacerdotalem dignitatem a regia dignitate temere secernentes ordinem a Deo dispositum evertunt, dum opinantur se scire quod nesciunt. Putant enim, quod terreni regni dispositio non a Deo, sed ab hominibus sit ordinata sive disposita. Et ideo sacerdotalem dignitatem maiestati regiae praeferunt, cum ei subesse ordine, non dignitate, debeat, sicut praesens libellulus declarabit. Erroris igitur huius depulsa tenebrosa caligine, forsitan divinis dogma
Abbreviated transcription (Latin):
legedi uͥgilũ causa uigilo. legẽdo uͥgilio iugilo.
legẽdũ uͥgiliũ puto. ł ad legẽd̾ u̾giliũ uenio. in
legendo u̾gilio laboro. infeminino simłr. Celebñde
u̾ͥtutis grã scͥbo: ⁊ płarit᷑. Inuocãdar̃ musar̃ grã
scbo Gerũdia uͦ eisd̾ t̃minatiõibꝰ ⁊ g̾ia diu̾sa :¬

Expanded text:
legendi Virgilii causa uigilo, legendo Virgilio uigilo, legendum Virgilium puto, ad legendum Virgilium uenio, in legendo Virgilio laboro; feminino similiter celebrandae uirtutis gratia scribo et pluraliter inuocandarum Musarum gratia scribo. gerundia uero eisdem termin
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ ͥͤ similia.¶Sciẽd̾ tñ qͥd in hoc sensu fqnt̃ ĩue¬
nimꝰ ꝓ ĩfinito u̾bo subiũẽtm̃ poni uͭ uibeo facias.
iubeo dicas ĩꝑo uenias. hortor legas. ĩqͥb de ẽ uͭ qͦd
amarẽ discẽ. Cũ amauĩm discẽ didicisse. amare discẽ ꝓd:
amans discẽ ͤi młr. ĩtelliga sẽtire. ĩtellige sẽtire. ut̃
ĩtellige̾m sẽtire. cũ ĩtellexi̾m sẽtire ĩcelligẽ sẽtire filiũ¬

Expanded text:
legere. sic et similia. sciendum tamen, quod in hoc sensu frequenter inuenimus pro infinito uerbo subiunctiuum poni, ut iubeo facias, iubeo dicas; impero uenias; hortor legas, in quibus deest ut, amarem discere, cum amauerim discere, amare discere prodest, amans discere. similiter intellego sentire, intellege sentire, utinam intellegerem sentire, cum intellexerim sentire, i
Abbreviated transcription (Latin):
ad eã reciꝑpcet᷑ aliud ũbũ uͭ rogat me ille ũ adse ueniã
fetit te uͭ sͥ des. hortat᷑ milites ĩꝑator uͭ se largo po
nec suipassioẽm nec retnsitionẽ habeãt. supͣdicti ꝓno-¬
nõis freqñt̃ ꝯstͣunt᷑. Ut augy ille sub̾am sui. defẽd̾
brutꝰ lib̾tatẽ sͥ. lsid ille similẽ sui ł sibi hoiẽm.

Expanded text:
ciprocetur aliud uerbum, ut rogat me ille, ut ad se ueniam; petit te, ut sibi des; hortatur milites imperator, ut se largo potnec sui passionem nec retransitionem habeant, supra dicti pros frequenter construuntur, ut auget ille substantiam sui, defendit Brutus sibi libertatem, uidet ille similem sui uel sibi hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
illa ad eãd̾ actꝰ aliqͥs referat᷑. uͭ supͣ ostẽdimꝰ. ũ rogat
me ille uadseueniã. pecit te ille usu misc̃ariᷤ yo¬
gat tͦnꝰ eneã uͭ sͥ parcat. Necẽe ẽ n obliqͦs cas ad no-¬
nunat̾ referri int̾positis u̾b. actũ qͥd̃ ad noĩatõs.
passionẽ uͦ ad oblicos reddẽtibꝰ. uͭ cesar uic̃ põpeium.

Expanded text:
 supra ostendimus: rogat me ille, ut ad se ueniam; petit te ille, ut sui miserearis; rogat Turnus Aeneam, ut sibi parcat; necesse est enim obliquos casus ad nominatiuos referri interpositis uerbis actum quidem ad nominatiuos, passionem uero ad obliquos reddentibus, ut Caesar uicit Pompeium,
Abbreviated transcription (Latin):
significatiotm̃ ⁊⁊ ẽ ĩ finit̃ ĩꝑsonale. Nã ꝑ leg̾e uolo
ip̃o debes⁊ similia. Possumꝰ tñ ⁊ ĩꝑsonale si mili
m ꝑferr̃tes dice̾ amari ame uis. ꝓ amare me
ĩ fiuit̃ resoluit᷑ actm̃. uͭ amari ame uolo ꝓ
amare uolo. qͦmͦ ambłari ame uolo ꝓ ãbłare

Expanded text:
ificationem et est infinitum impersonalis: nam pro legere uolo ipso debes et similia. possumus tamen et impersonale simili modo proferentes dicere amari a me uis pro amare me infinitum resoluitur actiuum: amari a me uolo pro amare uolo, quomodo ambulari a me uolo pro ambulare
Abbreviated transcription (Latin):
sũare. ꝗͣuiͦ ⁊ ap̾ os actores uꝰ cem̾i fig᷑a latissime pateat.
Oibꝰ ms aliis pot̃ ĩfinit᷑ ꝯiũgi u̾bũ uͭ studeo legere.
stude lege. ut studeni lege̾. cũ studeã legẽ. ⁊ ĩfinitũ
ifinito. uidõ illũ stud̾e leg̾e. Participalibꝰ ⁊̃ ł supinis
uͭ causa spectãdi c̾rere eqͣs ascẽdi cͥcũ. Spectãdo cͦre¬
re eqͦs delector.spect adũ ẽ cͣrere eqͦs spectatũ crere
eqͦs eorocũdũ ẽ. spectatu cͣrers eqͦs. ⁊ noĩbꝰ tñ pulcͣ
sociat᷑ figͤa .i. infinitũ. bonꝰ uidicare. fortis bella

Expanded text:
uare; quamuis et apud omnes auctores huiuscemodi figura latissime pateat. omnibus modis aliis potest infinitum coniungi uerbum, ut studeo legere, stude legere, utinam studerem legere, cum studeam legere, et infinitum infinito, ut uideo filium studere legere. participiut causa spectandi currere equos ascendo, circumspectando currere equos delector, spectandum est currere equos, spectatum currere equos eo, iucundum est spectatu currere equos. et nominibus tamen pulchra so
Abbreviated transcription (Latin):
ad iungut᷑. uͭ egeo tui. insidior tͥ metuo te. fruor
illare sͦ si iũgãt᷑ duo u̾ba qͦͣ alt̾m sit ĩfinitũ
eoss̾ casꝰ asciscẽtia. fit dubitatio. uͭ misereri tui
eg aĩmꝰ mei. Cũ n utrũꝙ u̾bũ gentt̾o soleat iũgi:
dubiũ ẽ cꝰ aĩmꝰ mise̾at᷑ ł egeat. Simiłr ꝑdatõs¬

Expanded text:
adiunguntur, ut egeo tui, insidior tibi, metuo te, fruor illa re. ergo si coniungantur duo uerba, quorum alterum sit infinitum, eosdem casus asciscentia, fit dubitatio, ut misereri tui eget animus mei; cum enim utrumque uerbum genetiuo soleat iungi, dubium est, cuius animus misereatur uel egeat. simi
Abbreviated transcription (Latin):
concilis nr̃i p̃sentiã. Ex quo concilio ñ nͥ decẽ et octo scłm edictũ couitorss aderamꝰ
et questionẽ falsitatis inferrent. qͦd alii ꝓ aliis subseripti subseribere potuert̃. Sic

Expanded text:
concilii nostri praesentiam, ex quo concilio non nisi decem et octo secundum edictum cognitoris aderamus, concilii nostri praesentiam, ex quo concilio non nisi decem et octo secundum edictum cognitoris aderamus, et quaestionem falsitatis inferrent, quod alii
Abbreviated transcription (Latin):
gere non possent: satis aꝑte monstrarent. Quã malã causã haberent quã ꝓferre
et agere sic timebant aptiq̃ cũ iudicẽ cuiꝰ erga se benignitatẽ atq insticiã tanto
p̃conio latdauerant: et cuiꝰ iotũ aduer sũ se millũ adhuc senserant. Qnci eme¬
re debuimꝰ ut ipsi deunde exigerent. ñ secũ agi debere forensib formulis. sed diuinis
poti testimoinis ut de scripturis sc̃is similiter se responsuros ẽẽ. ꝓmicteient: et cũ
mandatũ concilii catholici qͦd optuleramꝰ recitatũ esset. Atq m̃eo ipsis ȩtiã confi¬
se rursus tauquã obliti quid sibi placere dixissent: ad easdẽ forenses p̃scriptioues
ꝑpleris et odiosis contentionib remearent: Quanti emere debiumꝰ ut subscriptionũ
nr̃arũ quȩ in eodẽ mandato demonstrabant᷑: ne morositate cõmoti exigerent cotiꝰ

Expanded text:
gere non possent, satis aperte monstrarent quam malam causam haberent, quam proferre gere non possent, satis aperte monstrarent quam malam causam haberent, quam proferre et agere sic timebant apud eum iudicem, cuius erga se benignitatem atque iustitiam tanto praeconio laudauerant et cuius motum aduersum se nullum adhuc senserant? quanti emere debuimus, ut ipsi deinde exigerent non secum agi debere forensibus formulis, sed diuinis potius testimoniis, et de scripturis sanctis similiter se responsuros esse promitterent et, cum mandatum concilii catholici, quod obtuleramus, recitatum esset atque in eo ipsis etiam confise, rursus tamquam obliti, quid sibi placere dixissent, ad easdem forenses praescriptiones perplexis et odiosis contentionibus remearent? Quanti emere debuimus, ut suscriptionum nostrarum, quae in eodem mandato demonstrabantur, numerositate commoti exigerent totius
Abbreviated transcription (Latin):
se acq ꝑsonȩ eccłie catholicȩ. Si uec causa causȩ p̃iudicat uec ꝑsona ꝑ sone. et
tñ obitiunt nobis ut ad huc uos seducant. qͦd aurũ iudici dederimꝰ ut ꝑ nobis con¬
cra illos sententiã diceret Uos dicite si pocestis qͣntũ dare dũbuerimꝰ electis dͥefen¬
soribꝰ ep̃is ur̃is: ut canta contra se ꝓ nobis uel dicerent uel ꝓferrent ut sic agent
causã nrãm sic ꝑimerent suã. Quanti emere dũbuinꝰ ut post uerba pͥmianiqͥ¬
bus dixerat. in dignũ ẽ ut inunũ conuenitent filii in artrrũ et ꝓgeinens tradito¬
rũ uenirent tñ et inunũ nobsscũ qͦd indignũ eẽ. dixerant conuenirent. Quanti
cinere debumꝰ ut inore forensiũ aduocatoꝵ de teniꝑibꝰ et diebꝰ de ꝑsonis ȩtiã
uobis p̃scribere conarent᷑. Ec sic omib hõibꝰ etiã illis qͥ nr̃as disputationes intelli¬

Expanded text:
sae atque personae ecclesiae catholicae, si nec causa causae praeiudicat nec persona personae; et sae atque personae ecclesiae catholicae, si nec causa causae praeiudicat nec persona personae; et tamen obiciunt nobis, ut adhuc uos seducant, quod aurum iudici dederimus, ut pro nobis contra illos sententiam diceret. uos dicite, si potestis, quantum dare debuerimus electis defensoribus episcopis uestris, ut tanta contra se pro nobis uel dicerent uel proferrent, ut sic agerent causam nostram, sic perimerent suam. quanti emere debuimus, ut post uerba Primiani, quibus dixerat: indignum est ut in unum conueniant filii martyrum et progenies traditorum, uenirent tamen et in unum nobiscum, quod indignum esse dixerant, conuenirent? quanti emere debuimus, ut more forensium aduocatorum de temporibus et diebus, de personis etiam nobis praescribere conarentur et sic omnibus hominibus, etiam illis qui nostras disputationes intelle
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ cũ fuerit cecilianꝰ carthaginiensis ep̃s. et p̃iudicat ei causa nouelli tizicensis.
fauitim cuburbitani quos nec accusandos postea sicut cecilianũ felicẽq putauerunt:
quoꝵ nomina ĩmo uͦ ipsarũ in quibꝰ fuerunt ciuitatũ nͦ mina nec uniuersȩ atrice
noca sunt. aut forte . nec uniuersali ꝓ consulari ꝓuintiȩ. Ecce quoꝵ pisciculors eciã¬
simali fuerunt tã in ꝑfundo latentiũ causã uoliit p̃iudicare causȩ tantȩ ꝑiscatio¬
nis cuiꝰ plena retia toto orbe disfusa st: qͥ piscibꝰ uixta natantibꝰ uix noti eẽ. potuert̃
CU r aũt ñ eredens etiã istos innocentes fuisse: qͣndo nec accusari abeis sicut dixi pꝰ ea
meruerunt. et ille purgari potuit quẽ maiores eoꝵ maloꝵ omĩtĩ fontẽ inconcilu illiꝰ
enĩ uere ñ nobis concedunt ut istoꝵ nescio quoꝵ causa atq ꝑ sona ñ p̃iudicat cau¬

Expanded text:
demus, cum fuerit Caecilianus Carthaginiensis episcopus, et praeiudicat ei causa Nouelli Tizicensis, demus, cum fuerit Caecilianus Carthaginiensis episcopus, et praeiudicat ei causa Nouelli Tizicensis, Faustini Tuburbitani, quos nec accusandos postea sicut Caecilianum Felicemque putauerunt, quorum nomina, immo uero ipsarum in quibus fuerunt ciuitatum nomina nec uniuersae Africae nota sunt aut fortasse nec uniuersali proconsulari prouinciae? ecce quorum pisciculorum, etiamsi mali fuerunt, tam in profundo latentium causam uolunt praeiudicare causae tantae piscationis, cuius plena retia toto orbe diffusa sunt, qui piscibus iuxta natantibus uix noti esse potuerunt. cur autem non credamus etiam istos innocentes fuisse, quando nec accusari ab eis, sicut dixi, postea meruerunt et ille purgari potuit, quem maiores eorum malorum omnium fontem in concilii illius neque enim uere non nobis concedunt, ut istorum nescio quorum causa atque persona non praeiudicet cau
Abbreviated transcription (Latin):
anoꝵ gentiũ ceterarũ. contͣ quas uti ñ inuenerunt omĩno qusd dicerent. Uerũptñ
ignotã ceciliam causã recte credimꝰ bonã: quẽ semel inimicoꝵ factione dãnatum.
ipsis aũt accus antibꝰ tercio legimꝰ absolutũ. aut credant isti centũ ferie ep̃is par¬
tis donati de criminbꝰ pͥiniam: et tunc nos cogant credere septuaginta maiorib
suis de criminibꝰ ceciliani. Qͦqͥ aũt dicunt cecilianũ obiecta sibi in illo concilio cͥmina:
cũ absens fuerit tacendo fu:masse. firmauit gͦ et primianꝰ crimina quȩ a centũ ep̃is
sibi obiecta nec postea saltĩ ostendit᷑ diluisse. Sed uidelicet nec causa cause p̾iudicat
nec ꝑsona ꝑsone: ne pars donati minuat᷑. Freiidicat aũt ut xp̃i hereditas diuida¬
t᷑. an uͦ ceciliani causa ñ p̃iudicat unitati catholicȩ quã tenemꝰ : et cuiꝰ societate gau¬

Expanded text:
stianarum gentium ceterarum, contra quas isti non inuenerunt omnino quod dicerent. uerumtamen stianarum gentium ceterarum, contra quas isti non inuenerunt omnino quod dicerent. uerumtamen ignotam Caeciliani causam recte credimus bonam, quem semel inimicorum factione damnatum, ipsis autem accusantibus tertio legimus absolutum. aut credant isti centum ferme episcopis partis Donati de criminibus Primiani, et tunc nos cogant credere septuaginta maioribus suis de criminibus Caeciliani. quod autem dicunt Caecilianum obiecta sibi in illo concilio crimina, cum absens fuerit, tacendo firmasse, firmauit ergo et Primianus crimina, quae a centum episcopis sibi obiecta nec postea saltem ostenditur diluisse. Sed uidelicet nec causa causae praeiudicat nec persona personae, ne pars Donati minuatur, praeiudicat autem, ut Christi hereditas diuidatur. an uero Caeciliani causa non praeiudicat unitati catholicae, quam tenemus et cuius societate gau
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa tua et laborẽ et pacientiã : et quia ñ potes sustinere malũ. et quia tẽptasti¬
eõs qui sedicunt apłos ẽẽ. et ñ sunt. Et temptast eos menda ces et pacientiã ha¬
bes. et sustinuisti eos ꝓpt̾ nomen meũ: et ñ defecisti. Sic illi laudent᷑ qͥ in ista
uita ceciliani tẽꝑe fuerunt: qui ꝓpt̃ nomen dm̃i qͦd sicut unguentũ effusũ ꝑ inira
in erabiles gentes. toto iã orbe slagrabat ñ deficerent pacientissime sustinendo. etiã
quẽ malũ nossent. Si malus esset qui eoꝵ iudicio aliis demonstrari. et ab eis auel¬
li separariq ñ posset. nr̃a alia causa ẽ: arrogare nobis laudẽ huiꝰ pacientiȩ ñ de¬
bemꝰ. No enĩ possumꝰ dicere nos ꝓ pace colerasse quod ad nr̃am cognitionẽ ꝓrsus
ñ potint ꝑuenire. Nobis ceciliani causa sub flactibꝰ fuit: uox nr̃a talis ẽ. qualis xp̃i¬

Expanded text:
opera tua et laborem et patientiam, et quia non potes sustinere malos, et opera tua et laborem et patientiam, et quia non potes sustinere malos, et eos qui se dicunt apostolos esse et non sunt, et inuenisti eos mendaces; et patientiam habes, et sustinuisti eos propter nomen meum, et non defecisti. sic illi laudentur, qui in ista uita Caeciliani tempore fuerunt, qui propter nomen domini, quod sicut unguentum effusum per innumerabiles gentes toto iam orbe fragrabat, non deficerent, patientissime sustinendo etiam quem malum nossent, si malus ille esset, qui eorum iudicio aliis demonstrari et ab eis auelli separarique non posset. nostra alia causa est; arrogare nobis laudem huius patientiae non debemus. non enim possumus dicere nos pro pace tolerasse, quod ad nostram cognitionem prorsus non potuit peruenire. nobis Caeciliani causa sub fluctibus fuit. uox nostra talis est, qualis chri
Abbreviated transcription (Latin):
unt. quoꝵ mala facta nesciunt᷑. Fuerunt quidã ceciliani tẽꝑe beati pacifici
qͥ eũ etiã si innocens ñ ẽẽt. scientes ꝑ cadolica unitate tolerarent. cũ eũ uident
tot ignocis gentib ꝑ quas ipsa unitas dilatat᷑. sacramentoꝵs participandoꝵ com¬
munione coherere.: eisq talẽ ñ posse monstrari. qualẽ ipsi cũ eẽ cognoscerent Ipsi
se contra se istas calũnias defenderent uerbis beati et pacifici crpriani: dama¬
rentq fidenter et dicerent. Idõ ꝓpt̃ cecilianũ ñ deseru̾imꝰ unitatem. quia et siui¬
Titania ẽẽ. in ȩccłia ceriuimꝰ: ipsi de eccłia recedamꝰ. Istors pacificę pacientię conue¬
niret p̃clarissima laus illa qua laudat᷑ angłs eccłiȩ quȩ ẽ ephesi: cũ nemo rec¬
te intelligens dubitat ipsiꝰ eccłiȩ gestare ꝑsonã. cui dicit in apoca lr̃psi sp̃s. Scio

Expanded text:
unt, quorum mala facta nesciuntur. Fuerunt quidam tempore Caeciliani beati pacifici, unt, quorum mala facta nesciuntur. Fuerunt quidam tempore Caeciliani beati pacifici, qui eum, etiamsi innocens non esset, scientes pro catholica unitate tolerarent et, cum eum uiderent tot ignotis gentibus, per quas ipsa unitas dilatatur, sacramentorum participandorum communione cohaerere eisque talem non posse monstrari, qualem ipsi eum esse cognoscerent, ipsi se contra istas calumnias defenderent uerbis beati et pacifici Cypriani clamarentque fidenter et dicerent: <ideo propter Caecilianum non deserimus unitatem, quia, etsi uinia esse in ecclesia cernimus ipsi de ecclesia recedamus\\ istorum pacificae patientiae conueniret praeclarissima laus illa, qua laudatur angelus ecclesiae quae est Ephesi, quem nemo recte intellegens dubitat ipsius ecclesiae gestare personam, cui dicit in Apocalypsi spiritus: scio
Abbreviated transcription (Latin):
Mica sit que cã cruda stulticia. quis tã ferreus codis soninꝰ ñ excutiat᷑ possitq.
aliqͣndo sentire ceciliani causã catholico orbi t̾rarũ: cui ĩ cõmunicat parsaonati
pͣuidicare ñ posse: siã p̃uidicare parti donati causa maximiani uel potiꝰ causa
feliciam et primiani. Nodo coniunccoꝵ paulo ante inuicẽ dã natord suffieit ceine
ut scam ip̃ sos loqͥnuu quoo pisces mali sub fluctib latitantes ignaros ñ polluunt
uiscator es s mins ñ sit de piscatoribꝰ questio qͦs fortasse in illa sumlitudine año¬
angłos intelligi uoluit. Magis enĩ actendendũ ẽ. intͣipsa recia pisces bonosama¬
lis ñ posse maculari. Neq enĩ et ipsi ñ uident inuicẽ sunul natantes: sinul apis¬
catoribꝰ int᷑ aquã posita̾ ñ uident᷑. Sed ut dixi sufficit causȩ nr̃e qͦd inali ñ pollu¬

Expanded text:
cum ita sit, quae tam cruda stultitia, quis tam ferreus cordis somnus non excutiatur possitque cum ita sit, quae tam cruda stultitia, quis tam ferreus cordis somnus non excutiatur possitque aliquando sentire Caeciliani causam catholico orbi terrarum, cui non communicat pars Donati, praeiudicare non posse, si non praeiudicat parti Donati causa Maximiani uel potius causa Feliciani et Primiani modo coniunctorum, paulo ante inuicem damnatorum? sufficit certe, ut secundum ipsos loquamur, quod pisces mali sub fluctibus latitantes ignaros non polluunt piscatores, quamuis non sit de piscatoribus quaestio, quos fortasse in illa similitudine los intellegi uoluit. magis enim ad- õ tendendum est intra ipsa retia pisces bonos a malis non posse maculari. neque enim et ipsi non uident inuicem simul natantes, sicut a piscatoribus intra aquam positi non uidentur. sed, ut dixi, sufficit causae nostrae, quod mali non pollu
Abbreviated transcription (Latin):
dcerat mulla gra: ut inillis eẽnt. qui resurrectionẽ mortuors ad huc usq ñ creden.
Huto aut qͥd isti quibꝰ nichil deerat in nulla gr̃a ñ ducebant iogũ. et eisi ͥ eresuie¬
recturus mortuos ñ credebant E cce qͦ mͦ ñ ducant iugã cũ infidelibꝰ qͣmiuis eidẽ po¬
i ui fidelitati consentiret quoꝵ iã fides tenebat resurrectionẽ mortuoꝵ. ñ eis p̃a¬
pit corꝑalẽ separationẽ. Multi enĩ erant ñ sicut ille unꝰ qͥ urorẽ patris habuit sa
quẽ lip eriore correptione. et ex cõmunicatione iudicat dignũ Longe aliter iste ali¬
ter uitiosa curanda et sananda ẽ multitudo ne forte si plebs aplebe separet ꝑ scibna
diaens N olite seduci. C errũpunt mores bonos collo quia mala Non cor congressã sel
de ecclia erant qͥ resurrectionẽ mortuors ñ credebant. in qua erant quibꝰ nicinlde¬
. cordele ietia natente pisces utriqi nec causa cause p̃iudicat nec ꝑsona ꝑsone. Ett

Expanded text:
resurrectionem mortuorum adhuc usque non crederent. puto autem quod isti, quibus nihil deerat in ulla gratia, non ducebant iugum cum eis, qui resurrecturos mortuos non credebant. ecce quomodo non ducunt iugum cum infidelibus fidetolus, ne huic infidelitati consentirent, quorum jam fides tenebat resurrectionem mortuorum, non eis praecepit corporalem separationem: multi quippe erant: non sicut ille unus qui uxorem patris sui habuit, quem liberiore correptione et excommunicatione judicat dignum : longe aliter iste, aliter vitiosa curanda et sananda est multitudo, ne forte si plebs a plebe separetur, per schismatdicens, Nolite seduci, corrumpunt mores bonos colloquia mala . Non eorum congressum, sed eadem ecclesia erant, qui resurrectionem mortuorum non credebant, in qua erant quibus nihil deintra eadem retia natent pisces utrique, nec causa causae praeiudicat nec persona personae. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
rant uͥait. Nolite ugũ dicere cũ infidelibꝰ. quȩ enĩ participatio luci aqd tenebras. et cc̃a
que supͣ cõmeinorauimꝰ. Q quo mͦ recte intelligerent᷑ ostendimꝰ. Quid aliuid agunt
nͥ ut nos cõmemorent quibꝰ hoc apłs scripserit. uicodẽ quippe ipso popło chorindnoꝵ
qͦa dicimꝰ qemonstramꝰ. Ne forte arbitent᷑ ꝓpħarũ cautũ moo moris fuisse. et ñ a
noui testamenti sed adueteris consuctudinẽ ꝑtiuere. sic arguere rep̃hensibiles qͣsi
om̃s in eopopło arguant᷑. Et sic alloqui laudabiles: quasi om̃s ibi laudent᷑. Ecce et at
eccłie dĩ que ẽ coruithi. scificatis in xp̃o iłx. uocatis scĩo cũ oĩibꝰ qͥ inuocant nomen

Expanded text:
rant, ubi ait: nolite iugum ducere cum -infidelibus; quae enim participatio luci ad tenebras? et cetera, rant, ubi ait: nolite iugum ducere cum -infidelibus; quae enim participatio luci ad tenebras? et cetera, quae supra commemorauimus et quomodo recte intellegerentur ostendimus, quid aliudnisi ut nos commemorent quibus hoc Apostolus scripserit? In eodem quippe ipso populo Corinthiorum quod dicimus demonstramus; ne forte arbitrentur Prophetarum tantummodo moris fuisse, et non ad Novi Testamenti, sed ad Veteris consuetudinem pertinere, sic arguere reprehensibiles, quasi omnes in eo populo arguantur; et sic alloqui laudabiles, quasi omnes ibi laudentur. Ecce et ad Ecclesiae Dei quae est Corinthi, sanctificatis in Christo Jesu, vocatis sanctis, cum omnibus qui invocant nomen
Abbreviated transcription (Latin):
qua fundatũ ẽ. templũ dni. pouite incordibꝰ ur̃ĩs si ad huc cognoscet᷑ marea: aut si ui¬
tis aut inalũ. aut ficus. et malũ gͣnatũ et ligna oleȩ quȩ ñ fecerunt fructũ adie hoc
benc dicã. E cce ipso die etiã benedici meruerunt. Beuedictio gͦ hȩc puto qͦd ñ ꝑtineat
adillos ad quoꝵꝰ ĩmundiciã ꝓhibet accedi. sed ad illos bonos qui ꝓhbent᷑ accederc: in
uno gͦ fuerunt et ꝑmixti et separati. ꝑmixti quidẽ corꝑali tactu: separati aũt uolun¬
tatis abscessu. Sed̾ more suo scriptura loquit᷑: que sic̃ arguit malos tanqͣm om̃s iic.
popło mali suit et sic consolat᷑ bouos tanquã onĩs ibi tales suit. ꝓ uobs gͦ om̃s ep̃i
nos cõmemorarent euidentiꝰ ꝓbare qͦd dicimꝰ quia et inuno popło. in uno tẽplo
sub eisdẽ sacerdotibꝰ. int̾ eadẽ sacͤm̃ta hõibꝰ dissumli uoluntate uiuentibꝰ. et ꝯiu̾sis mo¬

Expanded text:
qua fundatum est templum domini ponite in cordibus uestris, si adhuc cognoscetur in area, aut si uiqua fundatum est templum domini ponite in cordibus uestris, si adhuc cognoscetur in area, aut si uitis aut malum aut ficus et malum granatum et ligna oleae quae non fecerunt fructum. a die hoc benedicam. ecce ipso die etiam benedici meruerunt. benedictio ergo haec puto quod non pertineat ad illos, ad quorum inmunditiam prohibet accedi, sed ad illos bonos, qui prohibentur accedere. in uno ergo fuerunt et permixti et separati, permixti quidem corporali tactu, separati autem uoluntatis abscessu. sed more suo scriptura loquitur, quae sic arguit malos, tamquam omnes in eo populo mali sint, et sic consolatur bonos, tamquam omnes ibi tales sint. pro nobis ergo episcnos commemorarent euidentius probare quod dicimus, quia et in uno populo, in uno templo, sub eisdem sacerdotibus, inter eadem sacramenta hominibus dissimili uoluntate uiuentibus et diuersis mo
Abbreviated transcription (Latin):
quud sequit᷑: attendite quid dicat᷑. Eo ipso ddie hoc ẽ. uice sima et quarta noni m̃¬
sis quo die dictũ ẽ. sic popłs iste et gens ista . omĩs qui accesserit illo inquinabit᷑ cũ
enĩ hoc dixisset et inala eor cõiemorasset quoꝵs merito demonstrarent iniundi ad¬
deus etiã et dicens odio habebatis in portis arguentes: continuo subiunxit. Et nẽ ponite
incordibꝰ uris adie hoc et supra priqͣm poueret᷑ lapis suꝑ lapididẽ intẽplo anĩ qͥeratis:
Cõiuittebatis in capsella ordei uiginti sata et fiebant decẽ sata. et intrabatis in corcu¬
lar ex haurire quin qͣginta amphoras et fiebant uiguiti. ꝑ cussi uos infecundita¬
te. et uenti corruptione et gͣname omĩa oꝑa ur̃a. et ñ estis conuersi adie dicit dñs.
Constituite gͥ corda ur̃a adie hoc et deinceps. U quarta et uicesina noni nieisis. et adie

Expanded text:
quid sequitur, adtendite quid dicatur eo ipso die, hoc est uicensima et quarta noni menquid sequitur, adtendite quid dicatur eo ipso die, hoc est uicensima et quarta noni mensis, quo die dictum est: sic populus iste et gens ista, omnis qui accesserit illo inquinabitur. cum enim hoc dixisset et mala eorum commemorasset, quorum merito demonstrarentur inmundi, addens etiam et dicens: odio habebatis in portis arguentes, continuo subiunxit: et nunc ponite in cordibus uestris a die hoc et supra, prius, quam poneretur lapis super lapidem in templo domini, qui eratis cum mittebatis in capsella hordei uiginti sata, et fiebant decem sata, et in tra batis in torcular exhaurire quinquaginta amphoras, et fiebant uiginti. percussi uos infecunditate, et uenti corruptione et grandine omnia opera uestra, et non estis conuersi ad me, dicit dominus. constituite igitur corda uestra a die hoc et deinceps, a quarta et uicensima noni mensis, et a die
Abbreviated transcription (Latin):
plo et ab eisdẽ altaribꝰ seꝑ abat. t̃ rgo spiritalẽ phibebat accessã consensionẽ q faccoꝵo: qͦd
ct ipsa uerba damant si aures adsint quas animositas furiosa ñ clauait: aut strepitꝰ
uane contentionis impediat. Qt enĩ ꝓpħa. Onis qui accesserit illo in quinabit᷑
Uiciũ nocauit quo accedi ꝓhibuit. ñ hoĩes abhoĩb corꝑali disuunetione seclusit. Lc¬
cedit᷑ aut ad uitiũ corruptionis uicio consensionis: ac ne qͥsqͣm diceret illũ popłin
teriꝰ cõmutatũ ut audux mereret᷑ sic popłs iste et geiis uꝰta. om̃is qui acce ssert
illo inquuniabit᷑. Dies enĩ ferme nonaginta cõputant᷑ inter uerba illa que bona
in popłm dicta st̃. et ista quibꝰ eiꝰ ĩmundicia uitanda p̃cipit᷑: Ne qͥs gͦ hoc putaret
bonũ illũ popłm quãuis hoc paruo temꝑis interuallo tã pessimũ effectũ. uidete

Expanded text:
plo et ab eisdem altaribus separabat. Ergo spiritualem prohibebat accessum consensionemque factorum: quod plo et ab eisdem altaribus separabat. Ergo spiritualem prohibebat accessum consensionemque factorum: quod et ipsa verba clamant, si aures adsint, quas animositas furiosa non claudat aut strepitus variae contentionis impediat. Ait enim Propheta, Omnis qui accesserit illo, inquinabitur. Vitium notavit quo accedi prohibuit, non homines ab hominibus corporali disjunctione seclusit. Acceditur autem ad vitium corruptionis, vitio consensionis. 32. Ac ne quisquam diceret, illum populum,  ut audire mereretur: sic populus iste et gens ista, omnis qui accesserit illo inquinab : tur — dies enim ferme nonaginta conputantur inter uerba illa, quae bona in populum dicta sunt, et ista, quibus eius inmunditia uitanda praecipitur —, ne quis ergo hoc putaret bonum illum populum quamuis hoc paruo temporis interuallo tam pessimum effectum, uidete
Abbreviated transcription (Latin):
alta tr hostias offerebant et tñ distinguebant᷑ factis ñ locis. animo ñ templo. inoubꝰ
ñ consenciebant: ne pariter dainarent᷑. Non eiĩ et illos malos mor es tantꝰ ꝓ płra nes¬
ciebat quoꝵ ĩpia murmura et horrendas amaritũdines quotidie sufferebat᷑. s istã
nescisse faciamꝰ. Nũ quid et samuel saulẽ nesciebat. quẽ ꝑ os eiꝰ et̾na sententia dam¬
nauerat dõ  Uerũ ꝑtñ et ipsũ et scm̃ cͥauid unũ dĩ tabernacalũ intrantes intͥ ea¬
Ne sucri ficia ui uebant sed anstincte utiq uiuebat. quia antinctos uiuebat. Et unũ eoꝵ¬
med̃nũ amabat: aliũ ꝓ temꝑe tolerabat. Sic et aggeus nouerat in uno popło: duos po¬
plos. Unu tẽplũ initrantes sub uno magno sacerdote uiuentes. & alterũ ostendebat
imundũ alterũ ad ĩmundũ accedere ꝓhibebat. Et tũ nec illos nec seipsũ ab eodẽ tem¬

Expanded text:
altari hostias offerebant, et tamen distinguebantur, factis non locis, animo non templo, moribualtari hostias offerebant, et tamen distinguebantur, factis non locis, animo non templo, moribunon consentiebant, ne pariter damnarentur. non enim et illos malos Moyses tantus propheta nesciebat, quorum impia murmura et horrendas amaritudines cotidie sufferebat. sed istum nescisse faciamus: numquid et Samuhel Saulem nesciebat, quem per os eius aeterna sententia damnauerat deus? uerumtamen et ipsum et sanctum Dauid unum dei tabernaculum intrantes. inter eadem sacrificia uiin aeternum amabat, alium pro tempore tolerabat. Sic et Aggaeus noverat in uno populo duos populos unum templum intrantes, sub uno magno sacerdote viventes; et alterum ostendebat immundum, alterum ad immundum accedere prohibebat: et tamen nec illos nec se ipsum ab eodem tem
Abbreviated transcription (Latin):
cui auctũ ẽ. p̃ualesce et sp̃o ms̃ inmeddio ur̃m : Absit ut ille sit. Duo gͥ erant : unꝰ ĩmur¬
uus. et alter quiad ĩmundũ ꝓ hibet᷑ accedere: qui exlortabat᷑ p̃ualesceredͥa sp̃ñdũ
quo ille ingrediabant᷑. Ostendant᷑ et altaria duo. Unum in quo iste: alterũ inquo
ille uictimat offerebat. Ostendant᷑ et sacerdoces. Nuꝰ alis. et illiꝰ alii quiꝓ suo guisq
popło scparatĩ sacrificabant. Si aũt̃ quisquis hoc affirmare conat᷑ in sanit. Siceran
ser auo popłt inuno popło sub uno sacerdote magno: unũ temiplũ intrantes. seut
erant᷑ isti  sub uno mosse quidã dm̃ offendentes. quidã dõ placentes. De quibꝰ dicit
apꝰbo. Non in om̃itꝰ illis beneplacitã ẽ dõ. Nieq euĩ ait in omĩbꝰ illis ñẽ. plactũ dõ tan¬
qͣin om̃s displituerinit dõ. sea ait Non in omĩb illis beneplacitũ ẽ qõ Crgo inqͥbdam
ñ in omitꝰ et om̃s sub eisdẽ sacerdotibꝰ erant inuno codemq tabnaculo in uno codãtpi

Expanded text:
cui dictum est: praeualesce, et spiritus meus in medio uestrum? absit ut ille sit. duo igitur erant, unus inmundus et alter qui ad inmundum prohibetur accedere, qui exhortabatur praeualescere, quia spiquo ille ingrediebatur; ostendantur et altaria duo, unum in quo iste, alterum in quo ille uictimas offerebat; ostendantur et sacerdotes, huius alii et illius alii, qui pro suo quisque populo separatim sacrificabant. si autem quisquis hoc adfirmare conatur insanit, sic erant isti duo populi in uno populo, sub uno sacerdote magno, unum templum intrantes, sicut erant etiam sub uno Moyse quidam deum offendentes, quidam deo placentes, de quibus dicit apostolus: non in omnibus illis beneplacitum est deo. neque enim ait: \'in omnibus illis non beneplacitum est deo, ergo in quibusdam, non in omnibus. et omnes sub eisdem sacerdotibus erant in uno eodemque tabernaculo, in uno eodemque
Abbreviated transcription (Latin):
aum: quoto st aum fictũ suꝑ eos fuerit uerbũ dni ut ostenderemꝰ quã manit
et realũpnio se. ae diebꝰ et consulib. episcoaliũ concilioꝵ questiones uanistimas erci¬
carent fieri enĩ pot̾ ut in codicibꝰ sit psta ueritas. aͥũ etiã alii dies et consul sedur¬
geitia maiore describunt: alu canqͣm suꝑfiuũ p̃cerintitunt. Dicut ediã soden
de qͣ ꝯͥmũ legim᷑ iudiciũ constantini qͦ int̾ partes cecilianũ inuocentẽ illos ait̃

Expanded text:
anni, quoto die mensis factum super eos fuerit uerbum domini, ut ostenderemus, quam inaniter anni, quoto die mensis factum super eos fuerit uerbum domini, ut ostenderemus, quam inaniter et calumniose de diebus et consulibus episcopalium conciliorum quaestiones uanissimas excitarent. fieri enim potest, ut in codicibus sit ista uarietas, dum alii etiam dies et consules diligentia maiore describunt, alii tamquam superfluum praetermittunt: sicut etiam codex, de quo primum legimus iudicium Constantini
Abbreviated transcription (Latin):
ates: mnillo aut ipsoꝵ carchaginensi. uec dies. Hos aũt qͦd inmanibꝰ erat. Romanũ
conciliũ miltiadis sic̃ illua cuthiense: et dͥiẽ habere monstrabamꝰ et consules. Heq enĩ
tẽ adhorã antiq archiua ec cłiastica discutienda nob̾ fuert̃. uinde ista corisuetudo
etiã ueterũ fuisse doceret᷑: nec tñ maues cis eciã uos calũ pinas mouere doçiuimꝰ qͣ¬
uabant᷑. Nã etiã hoc exigebant ut de scripturis sc̃is ostend̾emꝰ alicubi aies et consa¬
les cẽꝰ. conscriptos. quia epõrs concilia scripturis canonicis aliqͣnto fuerut cõꝑata
aut possint ipsi de scripturis sc̃is ꝓ ferre conciliũ uͥ apłi uidices sederint et accu¬
atũ aliquẽ uel d anauerint uel absoluerant. Et tũ respondumꝰ eis etiã ppłias l¬
bros suos p̃uiotates set aefinitis cõmendasse tẽꝑibꝰ. quo anno eniꝰ pegisꝰ qͥuoto m̃se

Expanded text:
dies, in illo autem ipsorum Carthaginiensi nec dies. nos autem quod in manibus erat Romanum dies, in illo autem ipsorum Carthaginiensi nec dies. nos autem quod in manibus erat Romanum concilium Miltiadis, sicut illud Cirtense, et diem habere demonstrabamus et consules. neque enim tunc ad horam antiqua archiua ecclesiastica discutienda nobis fuerunt, unde ista consuetudo etiam ueterum fuisse doceretur. nec tamen inanes eis etiam nos calumnias mouere uoluimus, quonabamur auertere. nam etiam hoc exigebant, ut de scripturis sanctis ostenderemus alicubi dies et consules esse conscriptos; quasi episcoporum concilia scripturis canonicis aliquando fuerint conparata aut possint etiam ipsi de scripturis sanctis proferre concilium, ubi apostoli iudices sederint et accusatum aliquem uel damnauerint uel absoluerint. et tamen respondimus eis etiam prophetas libros suos praenotatis et definitis commendasse temporibus, quo anno cuius regis, quoto mense
Abbreviated transcription (Latin):
gesta mart rũ itendere. et inuenimꝰ et diximꝰ feruente tẽꝑe ꝑsequutioms et¬
ptiatã do nnũ qͦd feri potuisse negauerant cong̃gationi xpianoꝵ fuisse cocessã
e incarcere fuissȩ martyres baptiratos : ut uiderent quã ñ eet incredibile tẽpe
osequutionis in pͥuatã donũ paucos ep̃os cong̃gari: qͣndo impso carcere celebrenti
cestacmartrria ꝑferendo quis ñ uideat. qui ñ similẽ noctẽ habet incorde. qͣlẽ illa
babebant qui hec ñ ui debant: qui etiã hiuc gestis ipsis cirthensibꝰ calũnabant. a
ubi aies et consules legebant᷑. et exigebant anobis ut aliqua ȩccłiastica concilia ꝓfer¬
remꝰ uͥ dies recitarent᷑ et consules. Ipsi eĩ carchaginiense conciliũ factũ sine die et
consule ꝑferebant. Dicebant eis̃ etiã conciliũ cprians consules ñ habere uͥ tũ legit̃

Expanded text:
gesta martyrum intendere; et invenimus, et diximgesta martyrum intendere; et invenimus, et diximpriuatam domum, quod illi fieri potuisse negauerant, congregationi christianorum fuisse concessam et in carcere fuisse martyres baptizatos, ut uiderent, quam non esset incredibile tempore persecutionis in priuatam domum paucos episcopos congregari, quando et in ipso carcere celebrarentur gesta martyrum proferendo, quis non uideat, qui non similem noctem habet in corde, qualem illi habebant qui haec non uidebant? Qui etiam hinc gestis ipsis Cirtensibus calumniabantur, quia ibi dies et consules legebantur, et exigebant a nobis, ut aliqua ecclesiastica concilia proferremus, ubi dies recitarentur et consules. ipsi enim Carthaginiense concilium factum sine die et consule proferebant. dicebant enim etiam concilium Cypriani consules non haber