comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
futuri ppłi sui. qd̾ ꝑ liberas genuerunt
nõ solum in lib̾tatem sicut ꝑ sarã. et re¬
becoam et lẏam. et rachel. uerũ etiã ĩ ser¬
uitutẽ. sicut ꝑ eandẽ rebeccam natus est
esau. cui dictum est. eris seruus frĩs tui.
ꝙ ꝑ ancillas nõ solum in seruitutẽ sicut
ꝑ agar. uerũ etiã in lib̾tatem sicut ꝑ ba¬
lam et zelpham. Ita eñi et in ppło dei ⁊
ꝑ spiritales uiros nascunt᷑. nõ solum in
laudabilem lib̾tatem. quẽ ad modũ illi qͥ¬
b dicitur. imitacores mei estote sicut ⁊
ego xp̃i: uerum etiã in dãpnabilem ser¬
uititem. sicut ꝑ philippũ symon: et ꝑ

Expanded text:
futuri populi sui, quod per liberas genuerunt futuri populi sui, quod per liberas genuerunt non solum in libertatem. sicut per Saram et Rebeccam et Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut per Agar, uerum etiam in libertatem, sicut per Balam et Zelpham. ita enim et in populo dei et per spiritales liberos nascuntur non solum in laudabilem libertatem, quemadmodum illi, quibus dicitur "imitatores mei estote sicut et ego Christi," uerum etiam in damnabilem seruitutem, sicut per Philippum Simon
Abbreviated transcription (Latin):
luis acceptante ꝓderetur. Nunc gͦ ꝑtra¬
ctatis ꝑsonis om̃ib ꝑ quas faustus pu¬
tauit scͥpturas ueteris testamenti c̃e cul¬
pandas. redditoq suo ciuq sermone cõ¬
gruo: quo uel defensi sunt hommes d̾i.
adu̾sus h̾eticoꝵ carnaliũq calũpnias.
uel rep̾hensis hominib tamen sc̃ptura
laudabilis uenerabilisq monstrata est :
iudeamꝰ deinceps ex ordine quo eos hoĩes
faustus accusando cõmemorauit. quid
etiã significent ip̃a facta hominũ. qͥd
ꝓpħie gerant. que futura p̾nuntient:
qd̃ iam fecimus de abraham. ⁊ ysaac
⁊ iacob: quoꝵ se d̾s ita dici uoluit. tan¬
qͣm soloꝵ tẽt d̾s. qui d̾s est uniu̾se cre¬
ature: nõ frustra utiq tantũ eis tri¬
buens honorẽ. nisi quia nouerat ĩ eis
Qd solus etiã ꝑfecde sũmeq nosse pote¬
rat sinceram p̃cipuamq piedatem: et qr
in eis trib patrib quodammͦ cõnsũma¬
uit. magnum ac mirabile sacramentũ

Expanded text:
lius acceptante proderetur. Nunc ergo iam pertralius acceptante proderetur. Nunc ergo iam pertractatis personis omnibus, per quas Faustus putauit scripturas ueteris testamenti esse culpandas, redditoque suo cuique sermone congruo, quo uel defensi sunt homines dei aduersus haereticorum carnaliumque calunmias uel reprehensis hominibus tamen scriptura laudabilis uenerabilisque monstrata est, uideamus deinceps ex ordine, quo eos homines Faustus accusando commemorauit, quid etiam significent ipsa facta hominum, quid prophetiae gerant, quae futura praenuntient: quod iam fecimus de Abraham et Isaac et Iacob, quorum se deus ita dici uoluit, tamquam solorum esset deus. qui deus est uniuersae creaturae, non frustra utique tantum eis tribuens honorem, nisi quia nouerat in eis, quod solus etiam perfecte summeque nosse poterat, sinceram praecipuamque caritatem, et quia in eis tribus patribus quodam modo consummauit magnum ac mirabile sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
manens placebat ut d̾m ip̃oꝵ ño ligã¬
ret: qͣm unius uiri facta uicor ut parer
De salomone aut̃ qͥd dicam. nͥ qr grauiꝰ
ip̃ius fidelis et sc̃e scͥpture testimonio
redarguit᷑: qͣm petulantib et nugacib
fausti comutiis. Illa em̃i de illo et quid
boni prius habuiss. et qͥd mali faciendo
bonum in quo pͥmo fuerat reliquiss. ue¬
raciter fideliterq locuta est: iste aut̃ ocu¬
lis clausis. uel potius extinctis. nõ quo
lumine manifestante ducebat᷑ ibat: Ss
quo maliuolentia p̃cipitante ferebatur
irruebat. Hoc ip̃o eñi magis insinuaue¬
runt sc̃i libri religiosis lectorib ⁊ elec¬
torib suis. qͣm caste habuerint sci iuri
plures uicores: qd̃ salomon qui ea ñ illo
modo s magis ad libidinẽ qm ad ꝓpagi¬
nem habuit imꝓbatus est. et reprehens
his u̾bis. ut appellaret᷑ amator mulier̃:
et ude ad ꝓfundum ydolatrie lapsus. at¬
q demersus. eadem u̾itate ꝑsonam nul¬

Expanded text:
manens placebat, ut deum ipsorum non ligamanens placebat, ut deum ipsorum non ligaret, quam unius uiri facta uxor ut pareret. De Salomone autem quid dicam, nisi quia grauius ipsius fidelis et sanctae scripturae testimonio redarguitur quam petulantibus et nugacibus Fausti conuiciis? illa enim de illo et quid boni prius habuisset et quid mali faciendo bonum, in quo primum fuerat, reliquisset, ueraciter fideliterque locuta est; iste autem oculis clausis uel potius extinctis non quo lumine manifestante ducebatur, ibat, sed quo maliuolentia praecipitante ferebatur, inruebat. hoc ipso enim magis insinuauerunt sancti libri religiosis lectoribus et electoribus suis, quam caste habuerint sancti uiri plures uxores, quod Salomon, qui eas non illo modo, sed magis ad libidinem quam ad propaginem habuit. inprobatus est et reprehensus his uerbis, ut appellaretur amator mulierum et inde ad profundum idolatriae lapsus atque demersus eadem ueritate personam nul
Abbreviated transcription (Latin):
rephensionib fausti quib nõ respondeo:
csd locutus dñs ad osee ꝓpham dixit. Acci¬
pe tibi uxorem fornicͤariã: et fac filioᷤ
de fornicaria. In qua scͥptura sic execa¬
tum est ĩmundũ cor eoꝵ. ut nec aꝑ¬
tissima uerba eungłica intelligant
dñi dicentis ad iudeos. Meretrices ⁊
publicam. p̾cedent uos in regno celoꝵ
Quid eñi adu̾sum clementie u̾itatis.
qͥd unmicũ fidei xp̃iane si m̾etrix re¬
licta fornicatõne in castũ coniugiũ
cõmutetur: Et qͥd tam incongruũ et ali¬
enũ a fide ꝓpħe: qͣm si non crederet oĩa
peccata impudice. dimissa ẽẽ in meliꝰ
ꝯmuitate: Itaq cum metricem ꝓph̾a
fecit uxorem. et ad uitam corrigendam
mulieri consultũ est et figure sacram̃¬
tum de quo mox loq̃mur exp̾ssum. S
qͥs nõ uideat in hoc facto: qͥd potiꝰ mani¬
cheoꝵ offendat errorem: Scilicet quia
solent dare oꝑam metrices. ne grauide
fiant. Proide istis fornicaria magis ꝑ¬

Expanded text:
reprehensionibus Fausti. quibus nunc respondeo, reprehensionibus Fausti. quibus nunc respondeo, quod locutus dominus ad Osee prophetam dixit: accipe tibi uxorem fornicariam et fac filios de fornicaria. in qua scriptura sic excaecatum est inmundum cor eorum, ut nec apertissima uerba euangelica intellegant domini dicentis ad Iudaeos: meretrices et publicani praecedent uos in regno caelorum. quid enim aduersum clementiae ueritatis, quid inimicum fidei christianae, si meretrix relicta fornicatione in castum coniugium commutetur? et quid tam incongruum et alienum a fide prophetae, quam si non crederet omnia peccata inpudicae dimissa esse in melius commutatae ? itaque cum meretricem propheta fecit uxorem, et ad uitam corrigendam mulieri consultum est et figurae sacramentum, de quo mox loquemur, expressum. sed quis non uideat, in hoc facto quid potius Manichaeorum offendat errorem ? scilicet. quia solent dare operam meretrices, ne grauidae fiant. proinde istis fornicaria magis per
Abbreviated transcription (Latin):
p̾buit ferienti alteram ꝑtem. aut ut
iterum feriret ammonuit. Tenebat
certe int̾uis dilectionis affectum: et ex¬
t̾ius requirebat correstionis ꝯcemplũ
Siue hoc uerũ sit siue confictũ: cur
uolunt credere dali animo famulum
d̾i moysen ydoli fabricatores ꝙ adorato¬
ratores gladio ꝓstrauisse: cum et ĩ eiꝰ
u̾bis satis apparear. ita huiꝰmodi peccato
eum ueniam deprecatũ ut nisi impetͣ¬
ret deleri se uellet de libro d̾i: Et qͥd si¬
mile ignotus homo palma ꝑcussus. ⁊ d̾s
ex egypti seruitute liberani ꝑ diuisũ ma¬
re traiciens fluctib ꝑseq̃ntes inmicos
oꝑiens. ydolo sibi p̃lato relictus atq cõ¬
temptus: Si aut̃ penas ip̃as comparemꝰ.
qͥd simile ferro int̾imi. et a feris trucida¬
ri atq lanari: qͣndo quidẽ udices publi¬
cis legib seruientes maioris cͥminis re¬
os bestiis subrigi. qͣm gladio ꝑcuti iu¬
bent: Restat in maledicis et sãcrilegis.

Expanded text:
praebuit ferienti alteram partem aut ut praebuit ferienti alteram partem aut ut iterum feriret admonuit. tenebat certe interius dilectionis adfectum et exterius requirebat correctionis exemplum. siue hoc uerum sit siue confictum, cur nolunt credere tali animo famulum dei Moysen idoli fabricatores et adoratores gladio prostrauisse, cum et in eius uerbis satis adpareat ita huiusmodi peccato eum ueniam deprecatum, ut nisi inpetraret, deleri se uellet de libro dei? et quid simile ignotus homo palma percussus et deus ex Aegypti seruitute liberans per diuisum mare traiciens, fluctibus persequentes inimicos operiens, idolo sibi praelato derelictus atque contemptus ? si autem poenas ipsas conparemus. quid simile ferro interimi et a feris trucidari atque laniari? quandoquidem iudices publicis legibus seruientes maioris criminis reos bestiis subrigi quam gladio percuti iubent. Restat in maledicis et sacrilegis
Abbreviated transcription (Latin):
in quib ip̃e discumbebat apłs. Quid
hoc uideri crudelius potestꝰ. Uerũ quia
ibi nisi tamen fallor hoc etiã scͥptum
est. qd̾ ei ueniam in futuro scło pen¬
uerit. facta est compensatio beneficii
hunc timorem cõmendaretur ignotis:
et illi post hanc uitam qͣndoq fuuendã
in et̾num consuleretur. Utrũ illa u̾a fit
an conficta narratio: nichil mea nũc
it̾est. Certe eñi manichei a quib ille
stͥpture quas canon etcłiasticus respuit:
tanqͣm uere atq sincere acceptantur.
saltem hiic coguntur fat̾i uirtutem
illam patientie qͣm docet dñs dicens.
si quis te ꝑcusserit in maxcillã tuã dex¬
teram. prebe ei et sinistram posse esse
in pparatione cordis. etiã si non exhibe¬
atur gustu corꝑis. et exp̾ssione u̾boꝵ:
qͣndo quidem apłs palma ꝑcussus potiꝰ
d̾m rogauit. ut iniurioso homini ĩ fu¬
turo scł̃o ꝑceretur: in presenti aut̃ illa
iniuria nõ multa relinq̃retur. qͣm uel

Expanded text:
in quibus ipse discumbebat apostolus. quid in quibus ipse discumbebat apostolus. quid hoc uideri crudelius potest? uerum quia ibi, nisi tamen fallor, hoc etiam scriptum est, quod ei ueniam in saeculo futuro petiuerit, facta est conpensatio beneficii sset, per hunc timorem commendaretur ignotis et illi post hanc uitam quandoque finiendam in aeternum consuleretur. utrum illa uera sit aut conficta narratio, nihil mea nunc interest. certe enim Manichaei, a quibus illae scripturae, quas canon ecclesiasticus respuit, tamquam uerae atque sincerae acceptantur, saltem hinc coguntur fateri uirtutem illam patientiae, quam docet dominus dicens: si quis te percusserit in maxillam tuam dexteram, praebe illi et sinistram, posse esse in praeparatione cordis, etiamsi non exhibeatur gestu corporis et expressione uerborum, quandoquidem apostolus palma percussus potius deum rogauit. ut iniurioso homini in futuro saeculo parceretur, in praesenti autem illa iniuria non inulta relinqueretur, quam uel
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo sic seuit. qui fic amat. Sic plane.
minẽ sachane in int̾itum carnis: ut
sp̃c saluus sit in diem dñi ihu. Tradi¬
dit et alios: ut discerent nõ blasphe¬
mare. Legunt scͥpturas a pocriphas ma¬
nichei a nescio quib sutorib fabularũ
sub̃ apłoꝵ nomine scͥptas. que suorum
scͥptoꝵ temporib in auctoritatẽ scẽ eccẽ
recipi mererent᷑. si sci et docti hoĩes qui
tunc in hac uita trant it ecaminare
talia pot̾ant: eos uera locutos eẽ cogno¬
scerent. Ibi tamen legunt apłm tho¬
mam. cum eẽt in quodam nuptiaꝵ cõ¬
iuuio ꝑegrinus et prorsꝰ incognatus.
A quodam ministro palma ꝑcussum.
imprecatũ fuisse homini continuam
seuamq undictam. Nam cũ egressiis
eẽt ad fontem. unde aqͣm conuuan¬
tib ministraret. eum leo irruens int̾¬
emit: manumq eius qua caput apłi
leui ictu ꝑcusserat. a corꝑe auulsam
scd̾m u̾bum eiusdem apłi id optantis
atq imprecantis oanis intulit mẽsis:

Expanded text:
quando sic saeuit, qui sic amat. sic plane equando sic saeuit, qui sic amat. sic plane eminem satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. tradidit et alios, ut discerent non blasphemare. legunt scripturas apocryphas Manichaei a nescio quibus sutoribus fabularum sub apostolorum nomine scriptas: quae suorum scriptorum temporibus in auctoritatem sanctae ecclesiae recipi mererentur, si sancti et docti homines, qui tunc in hac uita erant et examinare talia poterant, eos uera locutos esse cognoscerent. ibi tamen legunt apostolum Thomam, cum esset in quodam nuptiarum conuiuio peregrinus et prorsus incognitus, a quodam ministro palma percussum inprecatum fuisse homini continuam saeuamque uindictam. nam cum egressus fuisset ad fontem, unde aquam conuiuantibus ministraret, eum leo inruens interemit manumque eius, qua caput apostoli leui ictu percusserat. a corpore auulsam secundum uerbum eiusdem apostoli id optantis atque inprecantis canis intulit mensis,
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpter se contempnenda molestras tem¬
porales. et a se posse temꝑari. et ꝓpt̾ se de¬
bere tolerari. Quid gͦ crudele moyses au
mandauit aut fecit. tũ cõmissum sibi
ppłm scẽ zelans et uni u̾o deo subdi cu¬
piens. postea qͣm cognouit ad fabricã¬
dum et colendũ ydolum defluxisse. mẽ¬
temq impudicã ꝓstituisse demonib:
in paucos eoꝵ iundicans gladio. quos
d̾s ip̃e quẽ offenderãt. alto et secreto iu¬
ditio feriendos uoluisset inferri. et inp̾¬
senti salubrit̾ terruit. et disciplinã in
post̾um sanxit: slam eum nulla crude¬
litate s magna dilectione fecisse qd̃ fecit.
qͥs non in u̾bis eius agnoscat orantis pꝑ
pcc̃o eoꝵ et dicentis. si dimiccis illis pec¬
catum dimitte. sin aut̃ dele me de libro
tuo: Comꝑans gͦ unusqͥsq pie prudens
illam cedem. et hanc precem. iudet ꝓfec¬
to aꝑtissime. uidet qͣntum malũ sita¬
nue ꝑ symulachra demonũ fornicari:

Expanded text:
et propter se contemnenda, molestias temet propter se contemnenda, molestias temporales et a se posse inperari et propter se debere tolerari. quid ergo crudele Moyses aut mandauit aut fecit, cum commissum sibi populum sancte zelans et uni uero deo subditum cupiens posteaquam cognouit ad fabricandum et colendum idolum defluxisse mentemque inpudicam prostituisse daemonibus, in paucos eorum uindicans gladio, quos deus ipse, quem offenderant, alto et secreto iudicio feriendos uoluisset inferri, et in praesenti salubriter terruit et disciplinam in posterum sanxit? nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, quis non in uerbis eius agnoscat orantis pro peccato eorum et dicentis: si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo? conparans ergo unusquisque pie prudens illam caedem et hanc precem uidet profecto apertissime, uidet, quantum malum sit animae per simulacra daemonum fornicari,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑctatib alii corrumpant᷑. alii tẽꝑan¬
ter utantur. et eisdem adusitatib alii
deficiant. alii ꝓficiãt cũq ip̃a humana mor¬
tałꝙ uita tẽptatõ sit sr̃tram. qͥs homino
noiit cui ꝓsit aut obsit in pace regna¬
re. aut seriure. uel uiui̾e. uel mori. ĩ bel¬
lo. aut imꝑare uel pugnare uel uinc̾e
uł occidi: cum hoc tamen constet. ⁊ cui
ꝓdest. nõ nisi ꝑ diuinũ ꝓdesse bñficiũ.
Et cui obest non nͥ ꝑ diuinũ obeẽ iudi¬
cium: Qaud gͦ insiłimus intemarias re¬
p̃hensiones: atq utinam hominũ ⁊ ñ
d̾i: Seriuerint dispensatores uet̾is te¬
stamenti idemq prenuntiatores noui
testamenti peccatores occidendo: seruie¬
rint dispensatores noui testamenti idem¬
s expositores uet̾is testamentia pcc̃ori¬
b moriendo: deo tamen uni utriq ser¬
iuerunt. ꝑ diu̾sa et congrua tenpora
docenti bona temꝑalia. et a se petenda.

Expanded text:
prosperitatibus alii corrumpantur, alii temperanprosperitatibus alii corrumpantur, alii temperanter utantur, et eisdem aduersitatibus alii deficiant, alii proficiant, cumque ipsa humana mortalisque uita temptatio sit super terram: quis hominum nouit, cui prosit aut obsit in pace regnare uel seruire uel uacare uel mori, in bello autem imperare uel pugnare uel uincere uel occidi ? cum hoc tamen constet et cui prodest non nisi per diuinum prodesse beneficium et cui obest non nisi per diuinum obesse iudicium. Quid ergo insilimus in temerarias reprehensiones atque utinam hominum et non dei? seruierint dispensatores ueteris testamenti idemque praenuntiatores noui testamenti peccatores occidendo, seruierint dispensatores noui testamenti idemque expositores ueteris testamenti a peccatoribus moriendo, deo tamen uni utrique seruierunt per diuersa et congrua tempora docenti bona temporalia et a se petenda
Abbreviated transcription (Latin):
et deprimit terrena inhabitatio sensũ
multa cogitantẽ. uerissimũ nobis q
notissimũ est. et qr de hac iusta pe¬
na nõ liberat nisi misericors gratia
certum est. Et hinc apłs gemebundꝰ
exclamat. Infelix ego homo. qͥs me
liberabro de corpore mortis huiꝰ: Gr̃a
distribunio uidicantis et miserantis
D̾i. cur alius sic. alius aut̃ sio: occulti
fit causis. iustis tamen. Non tamen
ideo nescinns omĩa ista iudicio ⁊ mi¬
serucordia d̾i fieri. licet in abdito positis
mẽsuris. et numeris. ⁊ ponderib qͥb
omĩa disponuntur. a deo creatore om̃i¬
um que naturalit̾ sunt. nec auctore
S tam̃ ordinatore etiã petcatoꝵ ut eã
que peccata nõ essent. nisi contra natu¬
ram ẽẽnt sic iudicentur ⁊ ordinentur
ne uniu̾sitatis naturã turbare uł tur¬
pare ꝑmittantur: m̾itorũ suoꝵ locis
et conditionib deputata. Que cũ ita
sunit. et cum ꝑ hoc secretum iudicioꝵ d̃i
notusq humanaꝵ uoluntatũ eisdem

Expanded text:
et deprimit terrena habitatio sensum multa cogitantem, uerissimum nobisque notissimum est, et quia de hac iusta poena non liberat nisi misericors gratia, certum est. et hinc apostolus gemebundus exclamat: infelix ego homo! quis me liberabit de corpore mortis huius? gradistributio iudicantis et miserantis dei, cur alius sic, alius autem sic, occultis fit causis, iustis tamen. non tamen ideo nescimus omnia ista iudicio aut misericordia dei fieri, licet in abdito positis mensuris et numeris et ponderibus, quibus omnia disponuntur a deo creatore omnium, quae naturaliter sunt, nec auctore, sed tamen ordinatore etiam peccatorum, ut ea, quae peccata non essent, nisi contra naturam essent, sic iudicentur et ordinentur, ne uniuersitatis naturam turbare uel turpare permittantur, meritorum suorum locis et condicionibus deputata. quae cum ita sint et cum per hoc secretum iudiciorum dei motusque humanarum uoluntatum eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
si cum in utero fĩgimur. ut feregent̾ib
ꝑlacet eo iudeis. et ip̃is uobis: tine nos
de format. ad imaginem suam. et uece¬
res nos facit. et ꝑ furorem ac libidine
creat: Qd haud scio utrum diumitati es
cpaueniat. Si uero cum credimus. ⁊ ad
meliorẽ uitẽ conu̾timur statum tunc
formamur N deo. ut fere xp̃o placet ⁊ eiꝰ
aplis et nobis : ꝓfecto et nouos nos facit
de. et honeste facit ⁊ pure. Quo quid cõ¬
sentaneum quid ue conueniens malgͣ
scẽ euis est. ao uenerabili maiestati: Qd̾¬
siec uos auctoritatẽ pauli nõ sꝑnitis. ex
ip̃o uobis. quẽnam et qͣndo. et quẽ qdͤ¬
modũ d̾s hominẽ faciat ostendemꝰ. Dic̃

Expanded text:
si cum in utero fingimur, ut fere gentibus si cum in utero fingimur, ut fere gentibus placet et Iudaeis et ipsis uobis. tunc nos deus format ad imaginem suam et ueteres nos facit et per furorem ac libidinem creat — quod haud scio utrum diuinitati eius conueniat — si uero cum credimus et ad meliorem uitae conuertimur statum, tunc formamur a deo, ut fere Christo placet et eius apostolis et nobis: profecto et nouos nos facit deus et honeste facit ac pure. quo quid consentaneum quidue conueniens magis sanctae eius est ac uenerabili maiestati? quodsi et uos auctoritatem Pauli non spernitis, ex ipso uobis quemnam et quando et quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
tos ad fidem. Qd̾ tempus scd̾e natiuita¬
tis in eungłio iħc significans ait. Nisi
qͥs natus fuerit denuo: nõ potest uidere
regnum d̾i. Qd̾ cum nichodemus parum
intelligens hesitaret. et qualit id fieri pͥ¬
set ꝑcunctaretur. neq eñi posse senẽ ho¬
mun̾em in matris uterum intioire ⁊ itm
nasci: iħc ei respondens. nisi qͥs renatur
fuerit inqͥt ex aqua et spũscõ nõ poteit
tudere regͥnum di. Et sequitur. Qd uasci¬
tur de care caro est. et qd nascitur de
spũ sp̃c est. Qraꝑpter si et natiuitas nõ
ea sola est eua m̃ corꝑe gignim̃. s et ali
a quo terascimur spũ: non minor eque
cura est. et hoc ipm reqͥrere. inqua nam
rar non faciat S. Modiis qͥppe mascend
duplox est. Unus ille furoris et intema¬
te ꝓprius. qo sumus agenitorib tupi¬
sex ẽt ꝑ libidinem sati: alter uo hone
muis adfidem Unde omnis etia religio t
maxime xpĩana. aid sacramentũ rudes

Expanded text:
atos ad fidem. quod tempus secundae natiuitaatos ad fidem. quod tempus secundae natiuitatis in euangelio Iesu significans dicit: nisi quis natus fuerit denuo, non potest uidere regnum dei. quod cum Nicodemus parum intellegens haesitaret et qualiter id fieri posset, percunctaretur — neque enim posse hominem senem matris uterum introire et iterum nasci — Iesus ei respondens, nisi quis natus fuerit, inquit, ex aqua et spiritu, non potest uidere regnum dei. et sequitur: quod nascitur de carne, caro est: et quod nascitur de spiritu, spiritus est. quapropter si et natiuitas non ea sola est, qua in corpore gignimur, sed et illa alia, qua renascimur spiritu, non minor aeque cura est et hoc ipsum quaerere, in quanam earum nos faciat deus. modus quoque nascendi duplex est: unus ille furoris et intemperantiae proprius, quo sumus a generatoribus turpiter et per libidinem sati; alter uero honmus ad fidem: unde omnis etiam religio et maxime christiana ad sacramentum rudes
Abbreviated transcription (Latin):
mutatõne in natura ꝓpͥa iniuolabilit᷑
ꝑmanens templũ sibi hominẽ coapta¬
łit: et ideo uobis carus est d̾s ur̃. qr tot
uinculis carnium colligatus et inqͥna¬
tus. in illa ꝑte etiam qua in globo figendꝰ
est sine causa suppetias dep̃catur: aut ⁊̃
penitꝰ opp̃ssus deprecari nõ sinitur. expl
Iuid ita hominẽ negatis fieri ad̾o
Non quidem nos om̃i fariã hominẽ
a deo fieri ꝑnogamus. S qͥs et q̃ndo
et quẽ admodũ. fiat hoc querimꝰ. qm̃ quidẽ
sunt scd̾m apłm homines duo quoꝵ alte¬
rum quidem int̾dum extiorem uocat. ple¬
rum uo terrenũ. nõnunq̃m etia uete¬
rem:. alt̾m uo int̾iorem. et celestem dicto
ac nouũ. Hoꝵgͥ uter fiat a deo q̃rimus
qm̃quidem et natuutatis nr̃e tempora
duo sunt: unum illud quo nos irretitos
parnalib iunculis. in lucem hanc nat᷑a
ꝓduxit: alterũ u̾o cum ueritas nos ex
errore conu̾sos ad se regenerauit inite¬

Expanded text:
ommutatommutatpermanens, templum sibi hominem coaptarit; et ideo vobis charus est deus vester, quia tot vinculis carnium colligatus et inquinatus in illa parte qua etiam in globo figendus est, sine causa suppetias deprecatur, aut etiam penitus oppressus deprecari non sinitur? LIBERUS dixit: Quid ita hominem negatis fieri a Deo? Non quidem nos omnifariam hominem a deo fieri pernegamus; sed quis et quando et quemadmodum fiat, hoc quaerimus, quoniam quidem sunt secundum apostolum homines duo, quorum alterum quidem interdum exteriorem uocat, plerumque uero terrenum, nonnumquam etiam ueterem, alterum uero interiorem et caelestem dicit ac nouum. horum ergo uter fiat a deo, quaerimus, quoniam quidem et natiuitatis nostrae tempora duo sunt: unum illud, quo nos inretitos carnalibus uinculis in lucem hanc natura produxit, alterum uero, cum ueritas nos ex errore conuersos ad se regenerauit initi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i ⁊ ĩ ut̾o młieris ĩcludit qͣi ex ñ sit q̃i celi ⁊ t̾re
Ao m̃ist̾cõem deseruerit qͥi a pr̃e retessĩt S uos
mãichei cordeillo qͦ nͥ potestis nͥ crnalia phãtasnata
sapientia. et in se manens. et apud pa¬
trem. et uniu̾sam creaturam regens.
ꝑtendat a fine usq ad finem fortiter.⁊
disponit omĩa suauit̾: in cuiꝰ dispositõ¬
nis ammirabili et in effabili facilitate
seruos suos de cerruptionis seruitute li¬
b̾andos in ea formam serui. hoc est mor¬
tale corpus accepit: acceptum monstra¬
uit. monstratumq et morte ꝓstratũ
resurrectione rursꝰ erexit: Et ͨtanqͣm
templũ solutum iterũ edificauit. uos
tamen qui hec credere. quasi facrilega
formidatis. nõ membra d̾i ur̃i ĩ utẽro
uirginis: s in ut̾is om̃iun feminaꝵꝵ
carnalium ab elefantis usꝙ ad mus¬
cas includitis. An ideo uobis udetur iu¬
lior uerus xp̃c. qr sic uerbũ dicimꝰ carnẽ
factum niut̾o uirginali et nulla siu ꝯ¬

Expanded text:
udit, quasi extra non sit, quasi caeli et terrae administrationem deseruerit, quasi a patre recesserit. sed uos, Manichaei, corde illo, quo nihil potestis nisi corporalia phantasmata tus atque sapientia et in se manens et apud patrem et uniuersam creaturam regens pertendat a fine usque ad finem fortiter et disponat omnia suauiter. in cuius dispositionis admirabili et ineffabili facilitate seruos suos de corruptionis seruitute liberandos in ea formam serui, hoc est mortale corpus accepit, acceptum monstrauit monstratumque et morte prostratum resurrectione sursum erexit et tamquam templum solutum iterum aedificauit. uos tamen, qui haec credere quasi sacrilega formidatis, non membra dei uestri in utero uirginis. sed in uteris omnium feminarum carnalium ab elephantis usque ad muscas includitis. an ideo uobis uidetur uilior uerus Christus, quia sic uerbum dicimus carnem factum in utero uirginali, ut nulla sui c
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Apparet eñi in ꝑsona salomonis¬
huiꝰ mira excellentia et mira subuer¬
sio. Quod gͥ in illo du̾sis temporib ex¬
titit prius bonum o post̾ius malum:
hoc in eccłia in isto adhuc scło simul u¬
no tempore ostenditur. Nam bono illiꝰ
bonos eccłie. malo aut̃ illuis malos ec¬
clesie significatos puto. tanqͣm ĩ uni-¬
tate unius aree : sicut in illo uno hoĩe
bonos ingranis. malos in palea: ut u
nitate unius segetis bonos in tritico
malos intizaniis. Si quid hinc sane
his qui de illo scͥpta sunt diligentius
ꝑtractatis. siue mͥ siue docłorib atq me¬
liorib aliud ꝓbabiluis eluc̾e potuerit:
ñc tamen non eã ita dimisimus. ut
intentionẽ nr̃am in alia proꝑantẽ tan¬
qͣm int̾rupta series contextiõnis impe

Expanded text:
mus. apparet enim in persona huius Salomonismus. apparet enim in persona huius Salomonis mira excellentia et mira subuersio. quod igitur in illo diuersis temporibus extitit, prius bonum et posterius malum, hoc in ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. nam bono illius bonos ecclesiae, malo autem illius malos ecclesiae significatos puto, tamquam in unitate unius areae — sicut in illo uno homine — bonos in granis, malos in palea, ut in unitate unius segetis bonos in tritico, malos in zizaniis. si quid hinc sane his quae de illo scripta sunt diligentius pertractatis siue mihi siue hoc doctioribus atque melioribus aliud probabilius elucere potuerit, nunc tamen non eam rem ita dimisimus, ut intentionem nostram in alia properantem tamquam interrupta series contextionis impe
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. eamq sibi ꝑpetuo conubio copu¬
eotinguamus. Amemus illum dauid
qnͣtum amandus est. qui nos a diabolo
ꝑ miscd̃iam liberauit: Amemus ⁊ istũ
dauid qui tam graue in se uulnus iniqͥ¬
tatis pnĩe humilitate sanauit. Iam de
salomone quid dicam: Quẽ uehement᷑
arguit sc̃a scͥptura atq condempnat. ni¬
chilq de psũa eius. uel in eum indulgẽ¬
tia d̾i om̃ino cõmemorat. Nec mͥ prorsꝰ
occurrit. quid saltem in allegoria boni si¬
gnificet hec tius flenda submersio: nisi
forte quis dicat mulieres alienigenas
quaꝵ amore exarserat. significare eccle¬
sias electas de gentib. Posset hoc fortas¬
se non absurde incelligi. si ille ꝓpt̾ salo¬
monẽ desererent deos suos. ꝙ colerent
d̾m eius. Cum u̾o ip̃e ꝓpter illas offendit
d̾m suum. et coluit deos earũ: non est
qͥd inde boni coniectare possimꝰ. Nec
tamen nicħ arbitror significare s ma¬
lum ⁊ sicut de uxore filiabq loch dixi¬

Expanded text:
occidit eamque sibi perpetuo conubio copuoccidit eamque sibi perpetuo conubio copuetiam non extinguamus; amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniquitatis paenitentiae humilitate sanauit. ISalomone quid dicam? quem uehementer arguit sancta scriptura atque condemnat nihilque de paenitentia eius uel in eum indulgentia dei omnino commemorat. nec mihi. prorsus occurrit quid saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas de gentibus. posset hoc fortasse non absurde intellegi, si illae propter Salomonem desererent deos suos et colerent deum eius. cum uero ipse propter illas offendit deum suum et coluit deos earum, non est quid inde boni coniectare possimus. nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Loth dixi
Abbreviated transcription (Latin):
nonũs huiꝰ int̾pretatione significat :
Huius erant pessimo coniugio delega¬
ti om̃s. quos grã di liberat: ut eccłia
sine macula et ruga saluatori ꝓp̾o copu¬
letur. Urias namq int̾pretat᷑ lux mea
d̾i. itheus aut̃ abscissus siue qd̾ in u̾ita¬
te non stetit. s a luce sua suꝑna qͣm de
deo habebat suꝑbie m̾ito abscissus est:
siue qd̾ cadendo ueris urib ꝑditis tñs¬
figurat se tamen in angłm lũcis. Au¬
dens aidhuc dicere lux mea d̾i est. Ergo
iste quidem dauid grauit᷑ scelerateq
peccauit : qd̃ scelus euis etiam ꝑ ꝓph̾am deꝰ
arguit increpando: et ip̃e abluit penitẽ¬
do. uerumptam̃ ille desiderabilis om̃ib
gentib adamauit eccłiam suꝑ tectum se
lauantẽ: idest mundantẽ se a sordib se¬
cłi. et domũ luteam sp̃itali contemplati¬
one tnͣscendentem atq calcantẽ. & incho¬
ata cum illa pͥme conuentõnis noticia:
post abea penitus seꝑatum dyabolum

Expanded text:
nominis sui interpretatione significat? nominis sui interpretatione significat? Hujus erant pessimo conjugio deligati omnes quos gratia Dei liberat, ut Ecclesia sine macula et ruga Salvatori proprio copuletur. Urias namque interpretatur lux mea Dei. Cetheus autem abscisus sive quod in veritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de Deo habebat superbiae merito abscisus est, sive quod cadendo veris viribus perditis transfigurat se tamen in angdens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid grauiter scelerateque peccauit; quod scelus eius etiam per prophetam deus arguit increpando et ipse abluit paenitendo. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
tis: siue puteus seꝑtimus. Qͣmlib aũ
haꝵ nominis huiꝰ int̾pretationũ in id
qd̾ dicere intendemꝰ assumamus ⁊ satis
congruit. Nam et in cantico canticoꝵ
sponsa illa que ecclia ect. uocatur putẽ
aque uiue: ⁊ huic puteo septenariĩ.
numeri nomen in sp̃c sc̃i significatõne
comiungitur: ꝓpt̾ ratõnem pentecostes
quo die de celo missus sp̃c sc̃s uenit. De
septimanis eñi constare eundem festũ
diem. thobie quoq scͥptura testat᷑. Ad
quadragita aut̃ nouem qd̾ est septies
septem unum additur: quo unitas
cõmendatur. In hac ratione uiuit apłica
illa sententia. sufferentes inuicẽ in dile¬
stione: studentes seruare unitatẽ sp̃c. in
unculo pacis. Dono itaq spiritali hoc ÷
septenario facta est eccłia puteus sanie¬
tatis: qr. factus est in eo fons aque saliẽ¬
tis in uitam ȩt̾nam. Quẽ qui habu̾it
nõ sitiet in et̾num. Urias u̾o qui fu̾at
maritus euis. quid aliud qm̃ dẏabolũ

Expanded text:
tis" siue "puteus septimus;" quamlibet autem tis" siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis congruit. nam et in canticis canticorum sponsa illa ecclesia est, quae uocatur puteus aquae uiuae. et huic puteo septenarii numeri nomen in spiritus sancti significatione coniungitur propter rationem pentecostes, quo die de caelo missus spiritus sanctus uenit. de septimanis enim constare eundem festum diem Tobiae quoque scriptura testatur. ad XLVIIII autem, quod est septies septeni, unum additur, quo unitas commendatur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferentes inuicem, in dilectione studentes seruare unitatem spiritus, in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit, non sitietmaritus ejus, quid aliud quam diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hunc eẽ ppłm xp̃i: nec habere nos
semen abrahe. S ꝓlatis certissimis do¬
cumentis nr̃e uocationis. iustificatõ¬
nis. ꝙ gsificatõis sine dubio confun¬
dentur:̃ et nõ magis qͣm se iustifica¬
tos ẽẽ fatebunt᷑. Enucleatius hec ⁊ mẽ¬
bratim quodammͦ argiculatimq scruta¬
rer atq dissererem. qͣntum incentionem
meã dñs adiuuaret: nisi me ab hac la¬
boriosiore diligentia. finiendi huiꝰ oꝑis
qd̾ plusqͣm uellem iam ꝓlixũ est cura ꝓ¬
hiberet. Nunc poc̃m dauid qͥd in ppħia
significauit: qnͣta possum breiutate
ꝑstringam. Nomĩa qͥppe ip̃a int̾pretata
satis ostendunt: qͥd etiã hoc factum p̾¬
figurau̾it. Dauid int̃pretat᷑ mañ for¬
tis siue desiderabilis. Et q̃d fortius leone il¬
lo de tribu iuda. qui uicit mundũ Et
qͥd desi derabilius illo de quo ꝓpħa dicit.
ueniet desideratus cunctis gentibus :
Sechsabee int̾pretatur puteus satieta¬

Expanded text:
non hunc esse populum Christi nec habere nos non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis et glorificationis sine dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntur. enucleatius haec et membratim quodam modo articulatimque scrutarer atque dmeam dominus adiuuaret, nisi me ab hac laboriosiore diligentia finiendi huius operis, quod plus quam uellem iam prolixum est, cura prohiberet. Nunc peccatum Dauid quid in prophetia significauerit, quanta possum breuitate perstringam. nomina quippe ipsa interpretata satis ostendunt, quid etiam hoc factum praefigurauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" siue "desiderabilis:" et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum? et quid desiderabilius illo, de quo propheta dicit: ueniet desideratus omnibus gentibus? Bersabee interpretatur "puteus satieta
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ int̾pretatur fontes. Cucurrit enim
uelut ceruus ad fontes aquaꝵ: ꝑueni¬
re ad semen abrahe. Illic a nõ cognos¬
cente. fetatur: qr de illa p̾dictum est.
Popłs quẽ non cognoui. seruiuit michi
Accipit in occulto anulũ. monile. ex
u̾gã. uocatõe signatõe ĩtificatõe deceat᷑ur glo¬
rificatõne exaltatur. Quos eñi p̃destina¬
uit: hos et uocauit. Quos aut̃ uo¬
cauit: illos et iustificauit. Et quos ꝰ¬
tificauit: illos et głificauit. S hec
ut dixi adhuc in occulto: ubi fit ẽt
conceptio sc̃ẽ ub̾tatis. Mittitur aut̃
ꝓmissus hedus tanqͣm m̾etrici. hedui
exꝓbatio pcc̃i. ꝑ eundẽ odollamitẽ. tã¬
quã increpantẽ et dicentem gen̾atio
iuꝑarũ. S non eam inuenit pcci exp¬
bratio: qͣm mutauit confessionis am̃a¬
pitudo. Post u̾o iam publicis signis a¬
nuli. monilis et iuirge. uicit tem̾e iu¬
dicantes uideos quoꝵ iam ꝑsonam iu¬
das ip̃e gestabat. qui hodĩeq dicunt

Expanded text:
uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non cognoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi accipit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus hedus tamquam meretrici, hedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitem tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam Iudas ipse gerebat, qui hodieque dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
nouit ꝑfectͥus ex columba: et ideo tanꝙͣ
odollanutes uere testimoniũ ꝑhibuit in
aqua. uenit aut̃ dñs ad oues tondendas
hoc est exonerandas sarcinis laboriosis:
ex quib eccl̃ie laudate in cantico canti¬
coꝵ dentes eẽnt uelut grex deconsarũ
Iam thamar hĩtum mutet. nam ⁊ cõ¬
mutans int̾pretat᷑ thamar. S in ea
prorsus nomen amaritudinis mane¬
at. nõ illus amaritudinis in qua dño
fel ministrauit: S illuis in qua petiꝰ
amare fleuit. Nam et uidas latine cõ¬
fessio est. Confessioni gͦ a maritudo mis¬
ceatur: et uera penitentia p̾signetiur.
Ea penitentia fecundatur eccłia: in om̃i¬
b gentib constituta. Oportebat eñi xͥ
pati et resurgere t̾cia die. et p̃dicari in
nomĩe eius pnĩam et remissionẽ pec¬
catoꝵ ꝑ om̃s gentes: incipientib ab¬
ihrłm. Nam et ip̃e habitus m̾etricius:
confessio peccatoꝵ est. Typum qͥppe iã
eccłie gerit thamar ex gentib euoca¬

Expanded text:
nouit perfectius ex columba et ideo tamquam nouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat, non illius amaritudinis, in qua domino fel ministrauit. sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatoHierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euoca
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑pretatur deficiens. Iam eñi defecerat pͥn¬
ceps ex uida. et omne magist̾ium atq
unctio iudeoꝵ : ut ueniret cui repofitũ
erat. Uenit aut̃ cum suo pastore q dolla¬
mite : cui nomen erat iras. Et int̾pre¬
tatur odollamites testimoniũ in aqua
Cum hoc plane testimonio dñs uenit.
habens qͥdem testimoniũ maiꝰ iohãne:
s tamen ꝓpter oues infirmas hoc testi¬
monio usus in aqua. Nam ⁊ ip̃e iras
qd̾ nomen illius pastoris fuit: int̾p̾tat᷑
frĩs mer uisio. Uidit om̃io frẽm suũ
ioh̾es. frẽm scd̃m semen abrahe. scd̃m
cognationem marie matͥs eius. ⁊ ely¬
zabeth mat̾s sue: eundẽq dñm ⁊ d̾m
suũ. qr sicut ip̃e ait. ex plenitudine etꝰ
accepit. uidit om̃ino et ideo in natis mu¬
lierum maior illo nõ exsurrexit: qͥa
ex om̃ib p̾nuntiantib xp̃m ip̃e uidͭ
qd̾ multi iusti et ꝓpħe cupierunt uid̾e
⁊ nõ uderunt. Salutauit ex ut̾o. Ag¬

Expanded text:
terpretatur "deficiens." iam enim defecerat printerpretatur "deficiens." iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Iras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris. mei uisio." uidit omnino fratrem suum Iohannes, fratrem secundum semen Abrahae, secundum cognationem Mariae matris eius et Elisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit, quod multi iusti et prophetae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, ag
Abbreviated transcription (Latin):
lo mystico uideoꝵ: ut et ip̃i uidei publi¬
ce clamarent. frendentes adu̾sus xp̃m¬
Non habemꝰ regem nisi cesarẽ. Neq ħ
uerum nͥ illa uniu̾sali dñatione. roma¬
rent: ideo se tali uote dampnarũt . Illo
gͦ tempore quo iam de tribu iuda regñ
defecerat: ueniendũ erat xp̃o u̾o salua¬
Sic eñi fuerat ꝓpħatum. Non deficiet
pͥnceps de uida. neq dux de femore eiꝰ:
donec ueniat cui repositũ est. et ip̃e e¬
expectatio gentiũ. Iam isto temꝑe ome
quoq magist̾ium uideoꝵ. et mystica
unde xp̃i uocabantur. unctio defecerat
nit cui respositũ erat expectatio genti¬
um ÷̃ et unctus est sc̃s sc̃oꝵ oleo exulta¬
tionis pre ꝑticipib suis. Natus ẽ eñi
herodis maioris temꝑe: passus ẽ aut̃
herodis minoris tethrace. Huiꝰ itaq ue¬
nientis ad oues que ꝑierant domꝰ iłrł:
figuram gessit ip̃e uidas. cum iret ad
tondendas oues suas in thamna: qd̃ in¬

Expanded text:
lo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publilo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione Romarent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iuda regnum defecerat, ueniendum erat Christo, uero saluasic enim fuerat prophetatum: non dceps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repromissum est. et ipse expectatio gentium. iam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur — unctio ipsa defecerat nit cui repositum erat, expectatio gentium, et unctus est sanctus sanctorum oleo exultationis prae participibus suis. natus est enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
uide s eum maritũ thamar nõ accipie¬
bat: qr erat eadem trib uida. s iã ppło
uide nemo regnabat. Unde et nom̃ eius
idest sela: int̾pretatur dimissio eiꝰ. Non
ꝑtinẽt sane ad hanc significatõnem
iiri sci et iusti. qui licet illo tempore fu¬
erint: ad nouũ tamen ꝑtinent testam̃¬
tum. cui ꝓpħando scienter utiles fuert̃.
qualis dauid fuit. Eo sane temꝑe quo
iam uidea ceperat. reges ex tribu iuda
nõ habere: nõ est computandus herodẽ
maior in regib eius tanqͣm maritꝰ tha¬
mar. Erat eñi alienigena. nec ei sacra¬
mento illo mystice unctionis tanꝙͣ cõ¬
iugali federe coherebat. s tanqͣm extra¬
neus dñabatur. qm potestatem a ro¬
manis et a cesare acceꝑat. Sic et eius
filii tethrace quoꝵ unus erat herodes pa¬
tris nomine appellatur. qui cũ pylato in
passione dñi concordauit. Isti gͦ alienige¬
ne usq ad̾o nõ deputabant᷑ in regno il¬

Expanded text:
Iudae, sed eum maritum Thamar non accipieIudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam populo inde nemo regnabat. unde et nomen eius, id est Selo, interpretatur "dimissio eius." non pertinent sane ad hanc significationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere. non est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno il
Abbreviated transcription (Latin):
terram fundebat ne semen daret ad fecun¬
dandam thamar. Nec sunt ampliꝰ quã
duo gen̾a hominũ mutilia gen̾i humano.
ꝑdentium. tanqͣm in t̾ram fundentium
.Et qm̃ in malo prior est qui nocet. qͣm il¬
men aut̃ maioris qui uocabatur herc. in¬
t̃pretatur pellicius: qualib tunicis indu¬
ti sunt pͥmi homines in penam damp¬
nationis sue. dimissi ex ꝑadyso. Seq̃ntĩ
quoq nomen qui uocabatur aunam: ĩ
t̃pretatur meror eoꝵ. Quoꝵ nisi quib
nichil ꝓdest: cum habeat unde ꝓdesse
possit. atq id ꝑdit in terra: Mauis por¬
ro malum est ablate uite. qd̃ significat
pellis qͣm ñ adiute: qd̾ significat meror
roꝵ. D̾s tamen ambos occidisse dictus
ist: ubi figuratur regnum talib hõi¬
b abstulisse. Tercius u̾o filius uide qd̾ illi
mulieri nõ uingitur: significat tempꝰ
ex quo reges plebi uideoꝵ ceꝑunt de tͥbu
iuda nõ fieri. Et ideo quidem erat filius

Expanded text:
terram fundebat ne semen daret ad fecunterram fundebat ne semen daret ad fecundandam Thamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: perdentium, tanquam in terra fundentium, et quoniam in malo prior est qui nocet quam ilmen quoque majoris qui vocabatur Her, interpretatur, pellicius, qualibus tunicis induti sunt primi homines, in poenam damnationis suae dimissi ex paradiso. Sequentis autem nomen qui vocabatur Aunam Onas interpretatur moeror eorum; quorum? nisi quibus nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit, atque id perdat in terra. Majus porro malum est ablatae vitae quod significat pellicius, quam non adjutae quod significat moeror eorum. Deus tamen ambos occidisse dictus est, ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. Tertius vero filius Judae, quod illi mulieri non jungitur, significat tempus ex quo reges plebis Judaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius
Abbreviated transcription (Latin):
tatem dicentis attendas quib agebat
ut iustus iniuste necaretur. utiq mala¬
erant. tamen magnũ bonũ illo nesci¬
ente significabant qͣndo ait expedit ut
unus Moriatur hõ ꝓ ppło. et nõ tota gẽs
dixit. s cum eẽt pontifex ꝓphauit. qͥa
oportebat iħm mori ꝓ gente: ita fc̃m
uide scd̾m illius libidinẽ malũ fuit. s
illo nesciente magnũ bonũ significa¬
uit. A se ip̃o quippe malum fecit: s nõ
a se ip̃o bonum significauit. Hoc aut̃
qd̃ necessario p̃loq̃ndũ putaũ. non
ad hoc tantũ modo uide factum. s enã
ad cer̾a ualeat: si qua occurreruit. ma¬
la oꝑa hominũ. quib bonũ aliqͥd a nr̃¬
rante ꝓphatum est. In thamar gͦ nuru
iude intelliginur plebs regni uideorũ:
cui de tribu uida reges tanqͣm mariti ad¬
hibebantur. Merito nomen eius amaritu¬
do int̾pretatur. Ip̃a eñi dño fellis poculum
dedit. Duo aut̃ gen̾a pͥncipũ qui nõ recte

Expanded text:
tatem dicentis adtendas, quibus agebat, tatem dicentis adtendas, quibus agebat, ut iustus iniuste necaretur, utiqerant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant, quando ait: Expedit vobis ut unus moriatur homo, et non tota gens dixit, sed cum esset pontifex, prophetavit: quia oportebat Jesum mori pro gentJudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum significavit. A se ipso quippe malum fecit, sed non a seipso bonum significavit. Hoc autem quod necessario praeloquendum putavi, non ad hoc tantummodo Judae factum, sed etiam ad caetera valeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Judae intelligitur plebs regni Judaeorum, cui de tribu Juda reges tanquam mariti adhibebantur. Merito nomen ejus amaritudo interpretatur: ipsa enim Domino fellis poculum dedit. Duo autem genera principum qui non recte
Abbreviated transcription (Latin):
rator: quoꝵ int̾positio nõ uacaret a p̃¬
signatione rerũ quas intenderet ꝓpħa¬
re. Ad significanda aut̃ aliqͣ bona nich
int̾est: facta illa quib ea significant᷑
seu bona seu mala sint. Quid eñi mea ĩ¬
terest. cum uolo aliqͥd legendo cognosc̾e:
utrũq ex nimio repꝑiam. scͥptos nigros
ethyopes: et exatramento candidos gal¬
los: Uerũptamen si nõ scͥpturã s pistu¬
ram talem uiderẽ: sine dubitatione re¬
p̾henderem. Ita infactis hominũ q̃ ad
imitandũ uitandũue p̃ponuntur: ma¬
gni iit̾ est bona ne an mala sint. Que
aut̃ ad significandũ scribunt᷑ siue dicũ¬
tur. nichil refert in morib facientiũ
qm laudem rep̾hensionẽue mereant᷑:
si mͦ hñt aliquã rei de qua agitur. ne¬
cessariã p̃figurandi congruentiã. Sic̃
en̾i cayphe in euͣngłio. q̃ntum ad eius
noxxium ꝑnitiosumq animũ ꝑtinebat
qͣntũ deniq ad ip̃a u̾ba si in eis uolun-¬

Expanded text:
rator, quorum interpositio non uacaret a prrator, quorum interpositio non uacaret a praesignatione rerum. quas intenderat prophetare. ad significanda autem aliqua bona nihil interest, facta illa, quibus ea significantur, seu bona seu mala sint. quid enim mea interest, cum uolo aliquid legendo cognoscere. utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes et ex atramento candidos Gallos ? uerumtamen, si non scripturam. sed picturam talem uiderem, sine dubitatione reprehenderem. ita in factis hominum, quae ad imitandum uitandumue proponuntur, magis interest, bonane an mala sint. quae autem ad significandum scribuntur siue dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem reprehensionemue mereantur, si modo habent aliquam rei, de qua agitur, necessariam praefigurandi congruentiam. sicut enim Caiphas in euangelio, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uolun