comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lant iuxta traditionẽ senioꝵ. s cõmunib
manib mantlucant panẽ  A ira pharise¬
oꝵ scbarumq stulticia. Dĩ filium arguuns.
qrͣ̃ hominũ traditiones & p̾cepta ñ seruet.
Manꝰ aut̃ id ÷ oꝑa. ñ corporis utiq manꝰ s
animȩ lauande sunt: ut fiat in illis uerbũ
qei. Et diçebat illis. Bene irritum fecistis
p̾ceptũ dĩ. ut traditionem urãm seruetis.
Falsam calũpniam uera responsione confu¬
tat. Cum inqͥt uos ꝓpt̾ traditi onẽ homi¬
nũ p̾cepta dnĩ negłigatiᷤᷤ. qr̃ discipł
meos arguendos creditis. qd̾ senioꝵ iussa par¬
uipendant. ut dei scita custodiant e Moyseᷤ
enim dixit. Honora patrem tuũ & matrẽ
tuam: & qui maledixerit patri aut matri
morte moriat᷑. Honor in scripturis. ñ tan¬
tũ in salutationib & officiis deferendis: qͣn¬
tum in elemosina & munerũ collatione sen¬
titur. Honora inquit apłs uiduas. quȩ ue-¬
re uiduȩ sunt. hic honor donũ intelligitur.

Expanded text:
ta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant panem? Mira Pharisaeorum Scribarumque stultitia. Dei filium arguunt, quare hominum traditiones et praecepta non servet. Manus autem, id est opera, non corporis utique manus, sed animae lavandae sunt, ut fiat in illis verbum Dei. Et dicebat illis: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditionem vestram servetis. Falsam calumniam vera responsione confutat. Cum inquit vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis, quod seniorum jussa parvi pendant, ut Dei scita custodiant. Moyses enim dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam. Et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur. Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora inquit Apostolus viduas quae vere viduae sunt . Hic honor donum intelligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rꝰ. turbatus est sp̃u ut ioħes scribit᷑ . ꝙ ꝓtes¬
tatꝰ est & dix̃. Am̃ am̃ dico uob̃ : quiã unꝰ
ex uob̃ tradet me. Qd aut̃ ait. si dabitur
generationi isti signũ: significat ñ dabitur.
iuxta illud in psalmo. Sẽmel uiraui in scõ
meo: si dauid mentiar .i. non dauid men¬
tiar. Beniq sc̃s augustinꝰ de consensu euan-¬
głistarum loquens: ita in marco scͥptũ ẽẽ.
testatur: & signũ ñ dabit᷑ ei. Non gͦ datur
generationi signũ illi. id est tep̃tantiũ dñm:
& resultantium uerbis eiꝰ. Tale utiq signũ.
quale tẽptantes querȩbant. hoc est decęlo.
Quib tam̃ multa cȩlestia signa dabat in
terra. Ceterum generationi quęrentiũ do¬
minũ. requirentiũ faciem dĩ iacob signũ
de celo ostendebat:. qͣndo cernentib apłis
ascendit in cȩlum: qͣndo misso desuꝑ sp̃u
pͥmitiuam impleuit eccłiam: quando ad
impositionẽ manꝰ apłoꝵ in samaria cesa¬
ria. epheso. aliisq urbib ac locis plurimiꝰ

Expanded text:
t Joannes scribit, et protestatus est, et dixit: Amen amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me . Quod autem ait: Si dabitur generationi isti signum, significat non dabitur, juxta illud in psalmo: Semel juravi in sancto meo, si David mentiar , id est, non David mentiar. Denique sanctus Augustinus, de consensu evangelistarum loquens, ita in Marco scriptum esse testatur: Et signum non dabitur ei. Non ergo dabitur generationi illi et insultantium verbis ejus, tale utique signum, quale tentantes quaerebant, hoc est, de coelo, quibus tamen multa coelestia signa dabat in terra. Caeterum generationi quaerentium Dominum, requirentium faciem Dei Jacob, signum de coelo ostendebat, quando cernentibus Apostolis ascendit in coelum, quando misso de Spiritu primitivam implevit Ecclesiam: quando ad impositionem manus Apostolorum in Samaria, Caesarea, Epheso, aliisque urbibus ac locis plurimis,
Abbreviated transcription (Latin):
adinirabant᷑ regẽ eũ facere uellent: fugit
in montẽ orare. Cũ uͦ illi qui uirtutib eiꝰ
inuidebant eũ morti tradere disponerent:
occurrit ꝓͣpͥtus. & uinciendũ se crucifigen¬
dũ q furentib obtulit: euidenti nos infor¬
mans exẽplo: ut parati simꝰ ad adu̾sa scł̃i
toleranda. cauti ad blandim̃ta cũ forte ar¬
riserint declinanda: & ne nos ꝓsꝑa mun¬
di si affluant emolliendo decipiant: crebriᷤᷤ
a dño p̾cib imploreinꝰ. Precedebant autẽ
discipłi dñm traus fretũ ad bethsaidã. quȩ
est in galilea ciuitas andreȩ & petri et

Expanded text:
admirabantur, regem eum facere vellent, fugit in montem orare. Cum vero illi qui virtutibus ejus invidebant, eum morti tradere disponerent, occurrit promptus, et vinciendum se crucifigendumque furentibus obtulit, evidenti nos informans exemplo, ut parati simus ad adversa saeculi toleranda, cauti ad blandimenta cum forte arriserint, declinanda: et ne nos prospera mundi affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus imploremus. Praecedebant autem Dominum discipuli trans fretum ad Bethsaidam, quae est in Galilaea civitas Andreae et Petri et
Abbreviated transcription (Latin):
& dimissa turba ascendit in nauicłam᷑: & ue¬
nit in fines magedan. Non aut̃ dubitandũ
est eundẽ locũ ẽẽ. sub utroq noĩe. Nã pleri¬
q codices ñ habent etiam scđm marcũ: nͥ
magedan. Et exiert᷑ pharisei: & ceꝑunt
conquirere cũ iħu. quęrentes ab illo signũ
de cȩlo. tẽp̾tanteᷤ eum. Sic sigritĩ quȩrt̃. qͣl

Expanded text:
Et dimissa turba ascendit in naviculam, et veEt dimissa turba ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan . Non autem dubitandum est eumdem locum esse sub utroque nomine. Nam plerique Codices non habent, etiam secundum Marcum, nisi Magedan. Et exierunt Pharisaei, et coeperunt conquirere cum eo, quaerentes ab illo signum de coelo, tentantes eum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Iuncus quippe suꝑ aquas nasci consueuit.
Palma uͦ iuctricem ornat manũ. E iunces
uasis recte cõparant᷑ electi: cũ radicẽ cordis
ne forte ab amore ȩt̾nitatis arescant: in ip¬
so uitȩ fonte collocant. Assimilantur&e eis
quȩ de palmarũ st̃ foliis contexta: cũ inde¬
fectiuam eternȩ recͥbutionis memoriã puro
in corde retinent. E bene turbas qͣnuis re¬
liquias dnĩci prandii ñ caꝑet. manducasse
tam̃ & saturata ẽẽ. narratur: quia sunt ñ¬
nulli qui & si omĩa sua relinquere neq̃unt.
neq explere hoc qd̃ de uirginib dr̃. qui pot̃
capere capiat. ceteraq huiꝰ modi : tam̃ esuri¬
entes c sitientes iusticiam saturabunt᷑. cũ au¬
diendo mandata legis dĩ. ad uitã ꝑueniunt
nit. or milia. ut ipso etiam numero docerent e¬
uangelicis se pastos e̾ẽ cibariis. Et statĩ as¬
cendens nauem cũ discipłis suis: uenit in par¬
tes dalmanutha. Pro hoc in matheo legimnꝰ

Expanded text:
Juncus quippe super aquas nasci consuevit: Juncus quippe super aquas nasci consuevit: palma vero victricem ornat manum. Et juncis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab aeternitatis amore arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum indefectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinent. Et bene turba, quamvis reliquias Dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur: quia sunt nonnulli qui, etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat, caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandata legis Dei ad vitam perveniunt  Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent, evangelicis se pastos esse cibariis. Et statim ascendens navem cum discipulis suis venit in partes Dalmanutha. Pro hoc in Matthaeo legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
q & ñ saturant᷑. qui panẽ uerbi dĩ audi-¬
endo degustant. s ñ faciendo quȩ audiunt.
nichilq ex his internȩ dulcedinis quo cor
ipsoꝵ confirmet᷑ in memorie uentre recipi¬
unt. Et sustulert̃ qđ suꝑauerat de frag¬
m̃tis : .uii. sportas. Qđ turbis saturatis su¬
ꝑat. apłi sustollunt & septem sportas impleq̃:
quia sunt altiora ꝑfectionis p̾cepta uł potiꝰ
ex hortam̃ta & consilia. quȩ generalis fideli¬
um multitudo neqͥt seruando & ĩplendo
attingere. Quoꝵ ex sequutio ꝓpͥe respicit il¬
popłi dĩ conu̾sationem m̃tis atq oꝑis sub¬
limitate tnͣscendunt. Qualib dicit᷑. Sius
ꝑfectus eẽ: uade uende om̃ia quȩ habes.
⁊ cetã. Unde bene sporte quib dnĩcoꝵ sc̃
condita fragm̃ta ciboꝵ. ꝓpt̾ septinformẽ¬
sp̃c grãm. Uii. fuisse memorant᷑. Nam qͥa
sportȩ iunco & palmarũ foliis solent conte¬
.xi: merito in scõꝵ significatione ponunt᷑

Expanded text:
ue, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiue, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventrem memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis septem sportas. Quod turbis saturitatis superat, apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie populi Dei conversationem mentis atque operis sublimitate transcendunt, qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, etc. . Unde bene sportae, quibus Dominicorum sunt condita fragmenta ciborum, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui de turbulentis huiꝰ scłi fluctib erep¬
ti. ac diuina benedictione consecrati. refecᷤ¬
tionem nob̾ internã ne in huiꝰ mundi tnͣ¬
seuntis excursu deficiamꝰ. exemplo suȩ uł
uitȩ p̾buere uł monitis. Et manducaue¬
r̃t. & saturati sunt. Manducant de panib
diui ac piscib & saturant᷑: qui audientes
uerba dĩ & exempla intuentes. ad ꝓfecꝰtũ
uitȩ correctioris. ꝑ hȩc excitari atq exur¬
gere festinant. Quib apte congruit illud
psalmistȩ. Edent pauꝑes & saturabunt᷑.
& laudabunt dñm qui requirant eũ. ui¬
uent corda eoꝵ in scłm scłi. Qd est aꝑte di¬
cere. Audiłnt humiles uerbũ dĩ & faciens:
& ad laudẽ ñ suam s suꝑni largitoris cu¬
ncta quȩ bene gerunt referent: unde meri¬
to ad uitam int̾ioris hominis ȩternã. ut po¬
te pane uite saturati ꝑuenient. Cui contra
ducastĩ. & ñ estis saturati. Manducant nã-¬

Expanded text:
Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepQui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum; qui requirent eum, vivet cor eorum in scere: Audient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, utpote pane vitae saturati, pervenient. Cui contra ducastis, et non estis saturati . Manducant namq
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ:. nec erat qui frangeret eis. Qđ est
aliis uerbis dicere. Iudocti quesiert̃ pa¬
bulo uerbi dĩ quo ad uirtutẽ bonȩ oꝑa¬
tionis conualescerent refici: nec erat ma¬
gistris deficientib qui eis scͥpturȩ archa¬
na patefaceret: eosq ad uiam ueritatis
instrueret. Acceptis aut̃ ad frangendũ
panib dñs grãs agit: ut & ipse quantũ
de salute generis humani congaudeat
ostendat: &̃ nos ad agendas sem̃ꝑ dõ grãs
informet: uł cũ terreno pane carnẽ. uł
animã cęlesti suꝑna gr̃a largiente refici¬
inꝰ. Et habebant piscicłos pancos: & ip¬
sos benedixit & iussit apponi. Si in pa¬
nib septem scͥptura noui testam̃ti desig
ternas mentiũ epulas inuenimꝰ: qͥd in piͦ¬
ciculis quos benedicens pariter dñs turbȩ
iussit apponi. nͥ scõs accipimꝰ illiꝰ temporiᷤᷤ
quo eadem est condita scriptura. uł quoꝵ
ipsa scͥptura fidem. uitã ꝙ passioneᷤᷤ ꝯtinet:

Expanded text:
panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat, ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designternas mentium epulas invenimus, quid in pisciculis quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet?
Abbreviated transcription (Latin):
ui testam̃ti spei ꝑmanentis firmam̃tũ. tan-¬
ꝗͣ ipsiꝰ montis soliditas nullo feno int̾posito
continebat. Et accipiens uii. panes: grãs
agens fregit. & dabat discipłis suis ut ap̃po¬
nerent: Ꝙ apposuert̃ turbȩ. Dñs accipi¬
ens panes dabat discipłis: ut ipsi acceptoᷤᷤ
turbȩ apponerent: quia spiritalis dona
scientie tribuens apłis. ꝑ eoꝵ i minist̾i¬
ũ uoluit eccłiȩ sue ꝑ orbem uite cibaria
distribui. Qd aut̃ fregit panes quos disci¬
pulis daret: aꝑtionẽ designat sacͣm̃toꝵ
quib ad ꝑpetuam salutẽ nutͥendus erat
mundus. Cũ enĩ ait ipse dñs. & nouit
nemo filiũ nͥ pater. neq patrẽ quis no¬
uit nͥ filius. & cui uoluerit filius re
uelare: quid nͥ panẽ uite nobis ꝑ se aꝑi-¬
endũ demonstrauit. ad cuiꝰ int̾iora cer¬
nenda ꝑ nos ipsos penetrare nequiuimꝰ:
Cui contra ꝓpħa miserabilẽ quoꝵdã fa¬
mẽ deplorans. aiebat. Paruuili petiert̃

Expanded text:
vi testamenti, spei permanentis firmamentum tanqvi testamenti, spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt turbae. Dominus accipiens panes dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis, per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae, per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluvelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, et cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis. & credenda reuelat᷑. ꝙ credita
datur. Neq ordeacei fuisse ꝓduntur. sic̃
illi qͥnq de quib quinq sunt hominũ
milia saturata: ne iterũ sic̃ un lege uitale
anime alimentũ corporalib sacram̃tis ob¬
tegeretur. Ordei & enĩ medulla. tenacissi¬
ma palea tegit᷑. Et p̾cepit turbȩ discũ¬
b̾e suꝑ t̾ram. Supra in refectione qͥnq
panũ. turba supra fenũ uiride discũbe¬
bat : nc̃ uͥ .uii. panib reficienda est. supͣ
t̾ram discũb̾e p̾cipitur: qͥa ꝑ scͥpturã le¬
gis carnis desidia calcare & cõprimere
iubem᷑. Om̃is enim caro fenũ: & om̃is gła
eiꝰ tanꝗͣ flos feni. In nouo aut̃ testam̃to
ipsam quoq terram ac facultates tẽpo¬
rales derelinquere p̾cipim᷑. Uel certe qͥa
mons in quo turba dnicis panib reficie¬
terram reficitur. Ibi enim celsitudo xp̃i
ꝓpter carnales homines & hierłm t̾renã
carnali spe & desidio tegitur. hic aut̃ remo¬
ta om̃i cupiditate car̃nali. conuiuas no¬

Expanded text:
cunctis, et credenda revelatur et credentibus datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus quinque sunt hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur, hordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectione quinque panum turba supra fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni. In novo autem testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur, vel certe, quia mons in quo turba Dominicis panibus reficieterram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur; hic autem remota omni cupiditate carnali convivas no
Abbreviated transcription (Latin):
rant ostenditur cum dr̃: quęrentes ab illo
signũ de cȩlo. Uł in morẽ helyȩ ignẽ de suib
uenire¬
limi cupiebant. uł in similitudinẽ samu¬
elis tẽpore estiuo mugire tonitrua: chorus¬
care fulgura imbres ruere. quasi ñ possint
tis aeris passionib accidisse. At tu qui calũp¬
niaris ea quȩ oculis uides: manu tenes: uti¬
litate sentis: quid facies de his quȩ de cęlo
uenerint. Utiq respondebis & magos in e¬
gypto multa signa fecisse de cęlo. Uel certe
signũ de celo quęrt̃: ut qui multa hominũ
milia scđo paucis de panib satiauit: nc̃ in
exemplũ moysi manna celitus misso. & per
omĩa passim disꝑso: popłm omẽm multo tẽ¬
pore reficiat. Qd̾ in eugłio ioħis pꝰ edulium
panũ turbas ab eo quęsisse legimꝰ dicenteᷤᷤ Ql¬

Expanded text:
b illo signo de coelo. Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint iis aeris passionibus accidisse. At tu qui calummaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et Magos in Aegypto multa signa de coelo fecisse. Vel certe signum de coelo quaerunt, ut qui multa hominum millia secundo paucis de panibus satiavit, nunc in exemplum Moysi manna coelitus misso et per omnia passim disperso, populum omnem multo tempore reficiat. Quod in Evangelio Joannis post edulium panum turbas ab eo quaesisse legimus, dicentes: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad pedes eiꝰ: & curauit eos. Turba gͦ triduo
dñm ꝓpt̾ sanationẽ infirmoꝵ suoꝵ susti¬
net: cũ electi qͥq fide sc̃ȩ trinitatis lucidi.
dño ꝓ suis suoꝵq peccatis. animȩ uidelicet
languorib ꝑseua̾nti instantia supplicant.
ltem̃ turba triduo dnm̃ sustinet: qͣndo mul¬
titudo fidelium peccata quȩ ꝑpetrauit ꝑ
penitentiã declinans:. ad dnm se in oꝑe.
in loquutione. atq in cogitatione conuer¬
tit. Quos dimitere ieiunos in domũ suã
dũs ñ uult ne deficiant in uia: qͥa iudelicet
conuersi peccatores in p̾sentis uitȩ uiade¬
ficiunt: si in sua ꝯscientia sine docꝰtrinę
sc̃ȩ pabulo dimittant᷑. Ne gͦ lassent᷑ in hu¬
ius ꝑegͥnationis itinere: pascendi sunt saoͣ
admonitione. Ualde aut̃ pensanda est pia
sententia: quȩ ꝓcessit ex ore ui̾tatis. quadr̃
Quidã enĩ ex eis delonge uenert̃. Est autem
qui nichil fraudis. & nicħ carnalis corrup¬
tionis exꝑtus: ad om̃ipotentiᷤ dĩ seruitium

Expanded text:
os . Turba ergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium, peccata quae perpetravit per poenitentiam declinans, ad Deum se in opere, in locutione, atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via: quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur: ne ergo lassentur in ejus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore Veritatis, qua dicitur: Quidam enim ex eis de longe venerunt. Est qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus, ad omnipotentis Dei servitium
Abbreviated transcription (Latin):
uet quomͦ dicat marchꝰ ꝑ acto miracło
panũ discipłos uenisse tͣns fretũ ad bethsa¬
idã: cũ uideatur dicere lucas. qđ in locis
bethsaidȩ factum fuerit miracłm illud
memorabile. & refectio cęlestis. Ait enĩ.
Assũptis illis secessit seorsũ in locũ desertũ
qui : bechsaida. Qd cũ cognouissent turbȩ:¬

Expanded text:
et, quomodo dicat Marcus, peracto miraculo panum discipulos venisse trans fretum ad Bethsaidam, cum videatur dicere Lucas, quod in locis Bethsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile, et refectio coelestis. Ait enim: Assumptis illis, secessit: seorsum in locum desertum, qui et Bethsaida. Quod cum cognovissent turb
Abbreviated transcription (Latin):
fecitꝰ & surdos fecit audire: & mutos loqͥ
Si sciebat eoᷤ sicut ille qui notad habebat
& p̾sentes & futuras hominũ uoluntates:
tantomagis p̾dicaturos. qͣnto magis ne
p̾dicarent eis p̾cipiebat. utqͥd hoc p̾cipie¬
bat: nisi quia pigris uolebat ostendẽ.
quanto studiosius quantoq feruentiuᷤ
eũ p̾dicare debeant quib ubet ut p̾¬
dicent: qͣndo illi qui ꝓhibebant᷑ tacere

Expanded text:
fecit, et surdos fecit audire, et mutos loqui. fecit, et surdos fecit audire, et mutos loqui. Si sciebat eos, sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum voluntates, tanto magis praedicaturos quanto magis ne praedicarent eis praecipiebat, ut quid hoc praecipiebat, nisi quia pigris volebat ostendere quanto studiosius quantoque ferventius eum praedicare debeant, quibus jubet ut praedice
Abbreviated transcription (Latin):
tura manifeste distincta est. Suspiciens
enĩ in cȩlũ quasi homo dm̃ p̾caturꝰ ingemu¬
it: s mox uno sermone quasi diuina po¬
tens maiestate curauit. Bene aut̃ dici¬
tur deeo cuiꝰ dñs aꝑuit aures ac linguę
unculum soluit ÷ quia loquebatur recte.
Ille etenim solus recte loquitur. siue dm̃
confitendo. siue aliis p̾dicando: cuiꝰ audi¬
tũ ut cęlestia possit auscultare. & obsecun¬
dare mandatis. diuina grã reserat. Cuius
linguã dñs tactu sapientie quȩ ipse est
ad loquendũ instituit. Talis enim merito
potest dicere cũ psalmista. Dñe labia mea
apies: & os ineũ annuntiabit laudẽ tuã.
Ꝙ cũ ysaia. Dñs dedit mͥ linguã eruditã:
ut sciam sustentare eum qui lapsus est
uerbo. Erigit mane. mane erigit mͥ au¬
rem: ut audiam qͣsi magistrum. Et p̾¬
cepit illis: necui dicent. Quanto autẽ eis
p̾cipiebat. tanto magis plus p̾dicabant: &
eo ampliꝰ ãmirabantur dicentes. Bene om̃ia

Expanded text:
tura manifeste distincta est. Suscipiens tura manifeste distincta est. Suscipiens enim in coelum quasi homo Deum precaturus ingemuit, sed mox uno sermone quasi divina potens majestate curavit. Bene autem dicitur de eo, cujus Dominus aperuit aures, ac linguae vinculum solvit, quia loquebatur recte. Ille etenim solus recte loquitur, sive Deum confitendo, seu aliis praedicando, cujus auditum ut coelestibus possit auscultare et obsecundare mandatis, divina gratia reserat, cujus linguam Dominus tactu sapientiae, quae ipse est, ad loquendum instituit. Talis autem merito potest dicere cum Psalmista: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Et cum Isaia: Dominus dedit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum qui lassus est verbo. Erigit mane, mane erigit mihi aurem, ut audiam quasi magistrum . Et praecepit illis ne cui dicerent. Quanto autem eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant, et eo amplius admirabantur dicentes: Bene omnia
Abbreviated transcription (Latin):
los ceci nati aꝑuit: quia genꝰ humanũ per
confessionẽ utriꝰq suȩ naturȩ ab ingenitis
erroꝵ suoꝵ tenebris. eruit. Ex puens gͦ dñs
linguã muti ut loqui ualeat tangit. cũ ora
diu bruta ad uerba sapientię ꝓferenda. con¬
tacꝰtu suȩ pietatis informat᷑. Bene aut̃ subdit᷑.
Et suspiciens in cęlũ : ingemuit & ait
illi. E ffeca: qd ÷ adaꝑire. Suspexit nã¬
q in cęlũ: ut inde mutiꝰ loquelã. inde
auditũ surdis. inde cunctis infirmita¬
tib medelam. doceret ẽẽ. quęrendã. In.¬
gemuit aũ. ñ quia opꝰ ipsi ẽẽt. cũ gemi¬
tu aliqͥd petere apatre: qui cunc̾ta pe¬
tentib donat cũ patre: s ut nob̾ ge¬
ꝑire : ad aures ꝓprie ꝑtinet. Aures etenĩ
ad audiendum aꝑiendȩ:. lingua uͦ ut loqui
possit. a retinacłis erat sue carditatis sol¬
sunt aures eiꝰ : & loquebat᷑ rec̾te. Ubi ut᷑q
uniꝰ eiꝰdemq mediatoris dĩ & hominũ na¬

Expanded text:
los caeci nati aperuit, quia genus humanum per los caeci nati aperuit, quia genus humanum per confessionem utriusque suae naturae ab ingenitis errorum suorum tenebris eruit. Exspuens ergo Dominus, linguam muti ut loqui valeat tangit, cum ora diu bruta ad verba sapientiae proferenda contactu suae pietatis informat. Bene autem subditur: Et suspiciens in coelum, ingemuit; et ait illi: Effeta, quod est adaperire. Suspexit namque in coelum, ut inde mutis loquelam, inde surdis auditum, inde cunctis infirmitatibus medelam doceret esse quaerendam. Ingemuit autem, non quia ipsi opus esset cum gemitu aliqtentibus donat cum patre, sed ut nobis geperire, ad aures proprie pertinet. Aures etenim ad audiendum aperiendae, lingua vero, ut loqui possit, a retinaculis erat suae tarditatis sollinguae ejus, et loquebatur recte. Ubi utraque unius ejusdemque mediatoris Dei et hominum na
Abbreviated transcription (Latin):
in agnitione diuinȩ uoluntatis erudim᷑.
Digiti gͦ dĩ missi in auricłas eiꝰ qui sanandꝰ
erat. dona sunt scĩ sp̃c: quib corda quȩ a uia
scĩ sp̃c aberrauerant: ad scientiam salutis
audiendam discendãq reuelat. Et quia
cognitã ueritatiᷤᷤ lucẽ sequi confessio debet:
apte subiungit᷑. E expuens tetigit lingͣm
eiꝰ. Ex puens quippe dñs linguã tangit egͦ¬
ti: cũ ad confessionẽ fidĩ ora catecitatoꝵ in¬
struit. Sputũ nanq dñĩ saporem designat
sapientiȩ: quȩ teste uiro sapiente loquit᷑.
Ego ex ore altissimi ꝓdiui primogenita. Un¬
de & alibi sputo eiꝰ terrȩ cõmixto: cecꝰ natus
illuminatur. Sputũ etenĩ qd̃ ex capite dni¬
descendit. diuinã eiꝰ naturam quȩ ex deo ÷.
portio terrȩ cui idem spuitũ ĩmiscuit: huma¬
nã quȩ ex hominib assũpta est. designat. Et
ꝑ medicam̃tũ ex sputo suo ac t̾ra cõpositũ. ocu¬

Expanded text:
in agnitione divinae voluntatis erudimur. in agnitione divinae voluntatis erudimur. Digiti ergo Dei in auriculas missi ejus qui sanandus erat, dona sunt sancti Spiritus, quibus corda quae a via veritatis aberraverant, ad scientiam salutis audiendam discendamque revelat. Et quia cognitam veritatis lucem sequi confessio debet, apte subjungitur: Et exspuens tetigit linguam ejus. Exspuens quippe Dominus linguam tangit aegroti, cum ad confessionem fidei ora catechizatorum instruit. Sputum namque Domini saporem designat sapientiae, quae, teste viro sapiente, loquitur: Ego ex ore Altissimi prodivi primogenita . Unde et alibi sputo ejus terrae comisto, caecus natus illuminatur. Sputum etenim quod ex capite Ddescendit divinam ejus naturam, quae ex Deo est; portio terrae cui idem sputum immiscuit, humanam quae ex hominibus assumpta est, designat. Et per medicamentum ex sputo suo ac terra compositum ocu
Abbreviated transcription (Latin):
longuo usu didicert̃: dño sanandoᷤᷤ offerant:
quatinꝰ eos quos humana fragilitas neqͥt: ipse
dext̾ȩ sue gra saluet. & app̃hendens eunde
turba seorsũ: misit digitos suos in auriculas.
Prima salutis ianua est: infirmũ app̾hent᷑e
dño. de turba se orsũ educi. App̾hendens
nanq infirmũ de turba seorsũ educit. c̃um
mentẽ peocatid languidã. uisitatione suȩ pi¬
etatis illustrans. a consuetudinis humanȩ ꝯ¬
uersationis morib auocat. atq ad sequenda
p̾ceptoꝵ suoꝵ itinera ꝓuocat. Hitit digitos
ligenda ac suscipienda uerha salutis aꝑit.
Nanq digitũ dĩ appellari sp̃m scm̃. testat᷑
ipse dñs: cum dicit iudeis. Si ego in digito
dei eͥtio demonia. filii ur̃i in quo eitiunt e
Qd exponens alius euglista dicit. Si ego in
spũ dei eicio demonia. Quo nimirũ digito.
& magi in egypto suꝑati a moyse dicentes:
fendim᷑ hominũ siue sp̃iuim malignoꝵ: &

Expanded text:
longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, quatenus eos quos humana fragilitas nequit, ipse gratiae suae dextera salvet. Et apprehendens eum de turba seorsum, misit digitos suos in auriculas. Prima salutis janua est infirmum apprehendente Domino de turba seorsum educi. Apprehendens namque infirmum de turba seorsum educit, cum mentem peccatis languidam, visitatione suae pietatis illustrans, a consuetis humanae conversationis moribus avocat, atque ad sequenda praeceptorum suorum itinera provocat. Mittit digitos ligenda ac suscipienda verba salutis aperit. Namque digitum Dei appellari Spiritum sanctum testatur ipse Dominus, cum dicit Judejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt ? Quod exponens alius evangelisspiritu Dei ejicio daemonia . Quo nimirum digito et magi in Aegypto superati sunt a Moyse dicentes: fendimur hominum, sive spirituum malignorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
baptirandi infantes. quia uidelicet ꝑ fidem
& confessionẽ parentũ in baptismo lib̾antur
a diabolo paruuli: qui necdũ ꝑ se saꝑe: uł a¬
liqͥd agere boni possunt. aut mali. Et ite¬
rum exiens de finib tyri: uenit ꝑ sydonẽ
ad mare galileȩ int̾ medios fines decapoleos
Decapolis est ut ipso nomine ꝓbatur regio
decẽ urbium trans iordanẽ ad orientẽ circa
hyppũ &e pellam & gadarã. contra galileam.
Qđ gͦ dicitur quia dñs uenit ad mare galilee
inter medios fines decapolis : non ipsos fines
decapolis intrasse eum significat. Neq enĩ ma¬
re trans nauigasse dicitur: s potiꝰ ad mare usq
uenisse: atq ad ipsum ꝑuenisse locũ. qui me
dios fines longe trans mare positos respiciebot
& adducunt ei surdũ & mutũ. & dep̾cabantur
eum : ut imponat illi manũ. Surdus & mu¬
tus est: qui nec aures audiendis dei uerbis.
nec os aꝑit ꝓloquendis. Quales necee̾. est. ut
hi qui loqui iam & audire diuina oꝑa eloqͥa

Expanded text:
izandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo, liberantur a diabolo parvuli, qui necdum per se sapere vel aliquid agere boni possunt aut mali. Et iterum exiens de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos. Decapolis est ut ipso nomine probatur regio decem urbium trans Jordanem ad Orientem circa Hippum et Pellem et Gadaram, contra Galilaeam. Quod ergo dicitur quod Dominus venit ad mare Galilaeae, inter medios fines Decapoleos, non ipsos fines Decapolis eum intrasse significat. Neque enim mare transnavigasse dicitur, sed potius ad mare usque venisse, atque ad ipsum pervenisse locum qui medios fines Decapolis longe trans mare positos respiciebat. Et adducunt ei surdum et mutum; et deprecabantur eum, ut imponat illi manum. Surdus et mutus est, qui nec aures audiendis Dei verbis, nec os aperit proloquendis, quales necesse est ut hi qui loqui jam et audire divina eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
Et rogabat inquit eum: ut demonium
eiceret de filia eiꝰ. Qui dixit illi. Sine pͥus
saturari filios eiꝰ. Quasi aꝑtiꝰ dicẽt. Restat
futurũ ut etiam uos qui ex gentib estis sa¬
lutẽ consequamini. s pͥmo oportet iudeos qͥ
merito antique electionis filioꝵ dei nomine
solent censeri. pane cȩlesti refici᷑ & sic tan¬
dem gentib uite pabula ministrari. Non÷
enĩbonũ sumere panẽ filioꝵ & inittere ca¬
nib. At illa respondit. & dix̃ ei. Utiq dñe.
ra sub ꝑsona mulieris cananitidis. eccłiȩ fi¬
des patientia. humilitaᷤᷤ p̾dicat᷑. Fides: qͥa
credidit posse sanari filiam suam. Patien¬
b ꝑseuerat. Humilitas: qua ñ canib s catu
lis se cõparat. Scio me inquit filioꝵ pane ñ
mereri. nec integroᷤ caꝑe posse ciboᷤᷤ: nec se¬
dere ad mensam cũ patreꝰ s contenta sũ reli¬
quiis catuloꝵ: & humilitate micarũ ad panid
integri ueniã magnitudinẽ. Mira rerũ con¬

Expanded text:
Et rogabat, inquit, eum ut daemonium Et rogabat, inquit, eum ut daemonium ejiceret de filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius saturari filios. Quasi apertius diceret: Restat futurum ut etiam vos qui de gentibus estis, salutem consequamini; sed primo oportet Judaeos, qui merito antiquae electionis filiorum Dei solent nomine censeri, pane coelesti refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. At illa respondit et dixit ei: Utiqra sub persona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia et humilitas praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patienerseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Scio me, inquit, filiorum panem non mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum, ut humilitate micarum ad panis integri veniam magnitudinem. Mira rerum con
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ partẽ dĩ ẽẽ. se iactans: cõmunes cibos uo¬
cat. quib om̃s utunt᷑ homines. Uerbi gr̃a Su¬
illam carnẽ. ostreas. lepores. & istiꝰmodi aĩan¬
tia quȩ ungulam ñ findunt nec ruminañ
nib patet. & quasi ñ ẽ. de parte dĩ: ꝓ ĩmundo
appellatur. Nichil ÷ inquit extra hominẽ in¬
troiens in eum: qd̾ possit eũ comquinare.s
que de homine ꝓcedunt. illa sunt quȩ com¬
quinant hominem. Opponat prudens lectar
& dicat. Si qđ intrat in os ñ comquinat ho¬
minẽ: quare idolotitis ñ uesscim᷑. E apłs
scribit. Non potestis calicem dnũi bib̾e: & cali¬
cẽ demonioꝵ. Sciendũ gͥ qđ ipsi quidẽ cibi.
& dei creatura ꝑ se munda sunt. s ydoloꝵ

Expanded text:
orum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia: suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Nihil est inquit extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare. Sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant hominem. Opponat prudens lector et dicat: Si quod intrat in os, non coinquinat hominem, quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum ergo quod ipsa quidem cibaria, ut Dei creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ pharisei frustra om̃s iudei lauant manꝰ
& a foro baptizant᷑ : qͣdui contẽpnunt fonte
saluatoris ablui. In uanũ baptismata ser¬
uant uasoꝵ. qui cordium suoꝵ & corpoꝵ
eluere sordes negligunt. cũ certum sit moy¬
uł igne pͣgari. uł oleo scĩficari qͥcunq ex
causa iusserunt. ñ in hoc mat̾ialiũ rerum
emundationẽ. s mentiũ potiꝰ & oꝑum casti¬
gationem ac scĩmoniã. atq aĩarum nobis

Expanded text:
autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, et a foro baptizantur quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. In vanum baptismata servant vasorum, qui cordium suorum et corporum eluere sordes negligunt, cum certum sit Moyvel igne purgari, vel oleo sanctificari, quacunque ex causa, jusserunt, non in hac materialium rerum emundatione; sed mentium potius et operum castigatione ac sanctimonia atque animarum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ponebant infirmos. & dep̾cabantur eũ. ut uł
fmbriam uestim̃ti eiꝰ tange̾nt. & qͦt qͦt tange¬
bant eum : salui fiebant. Qui male se habent
ñ tangunt corpꝰ iħu. neq totũ uestim̃tũ eiꝰ s
extremã fmnbriam. Et quicunq tetigerint: sa-¬
nabunt᷑ finbria uestim̃ti eiꝰ. Iinutũ man¬
datũ intellige. Qd̃ qui transg̾ssus fuerit :
minimꝰ uocabitur in regno cęloꝵ. Uł assũpti¬
onẽ carnis ꝑ qͣm uenimꝰ ad uerbũ dĩ ce illius

Expanded text:
infirmos, et deprecabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent. Et quotquot tangebant eum, salvi fiebant. Qui male se habent, non tangant corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint, sanabuntur. Fimbriam vestimenti ejus, minimum mandatum intellige, quod qui transgressus fuerit, minimus vocabitur in regno coelorum: vel assumptionem carnis per quam venimus ad verbum D
Abbreviated transcription (Latin):
onꝰ corporeũ. & cũ ponde atq onere corporali
incede inced̾e suꝑ aqͣs ñ infusis pedib. Nam
dyonisiꝰ eg̾gius int̾ eccłasticos scͥptores in o¬
puscłis de diuinis noĩb. hoc modo loqͥtur
Ignoramꝰ enĩ qualit̾ de uirgineis sanguitub
alia lege p̾ter naturalẽ formabat᷑: & qͣliter¬
ñ infusis pedib corporale pondꝰ habentib
& mat̾iale onꝰ deambulabat in humidã et
instabilem sub̃am. Quomͦ aut̃ uolebat dñs
eos p̾t̾ire tanqͣm alienosᷤ ad qͦs de ꝑicło nau¬
fragii lib̾andos aduenerat : nͥ ut ad horã tͦ¬
batĩ & pauentes. s continuo lib̾ati ampliuᷤ
ereptionis suȩ miracłm stuꝑent. ac maioreᷤᷤ¬

Expanded text:
onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius, egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus, hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter infusis pedibus corporale pondus habentibus, et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire, tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptionis su
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑni lum̃ p̾sidii. & ꝑpetuȩ dona retͥbu¬
tionis erexerit: quasi int̾ umbras noctiꝰ
repente exortũ lucifrri conspicit. qͥ diem
ꝓximũ nuntiet. Lucifer nanq cũ pluri¬
nũ tres horas noctis. id÷ totã uigiliã ma¬
tutinã illuminare ꝑhibet᷑. Aderitq do¬
minꝰ qui sopitis tẽptationũ ꝑicłis. plenã
lib̾atis fidutiam suȩ ꝓtectionis attͥbuat.
Seqͥtur. Et uolebat p̾tire eos. At illi
ut uidert̃ eum suꝑ mare ambulantem:
putauert̃ fantasia ẽẽ. E exclamauert̃.
Om̃s enĩ eũ uidert̃: & turbati sunt. Ad¬
huc heretici putant phantasma fuisse
dñn: nec uerã assũpsisse carnẽ de uͥgine:
Deniq teodorꝰ pharaniticꝰ qͦndã ep̃c ĩta scͥ¬
psit. corporale pondꝰ ñ habuisse scđm car¬
nẽ dñm. s absq ponde & corpore suꝑ ma-
re ambulasse. At contra fides catholica
& pondus scđm carnẽ hab̾e eũ p̾dicat. &

Expanded text:
superni lumen praesidii, et perpetuae dona retribusuperni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente ortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiet. Lucifer namque cum plurimum tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam, illuminare perhibetur. Aderitque Dominus qui sopitis tentationum periculis, plenam liberatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequitur: Et volebat praeterire eos. At illi ut viderunt eum super mare ambulantem, putaverunt phantasma esse, et exclamaverunt. Omnes enim eum viderunt, et conturbati sunt. Adhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de virgine. Denique Theodorus Pharanitanus quondam episcopus ita scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum: sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica, et pondus secundum carnem habere eum praedicat, et
Abbreviated transcription (Latin):
pũ herodis maioris filiũ. sub qͦ dñs fugit in
egyptũ. frẽm eiꝰ herodis sub qͦ passus est xp̃c:
duxisse uxorẽ herodiadem filiam regis are¬
thȩ. Postea uͦ socerum eiꝰ exortis quib dã contͣ
se. Quis sit aut̃ hic philyppꝰ: eũgłista lucas

Expanded text:
lium, sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem filiam regis Petiphere; postea vero socerum ejus, exortis quibusdam contra se. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur. Sepe enĩ ita fideles in tͥbulatiõe
positos suꝑna pietas deseruisse uisa est: ut
quasi laborantes in mari discipłos p̾t̾ire iħc
uoluisse putaret᷑. Unde ÷ illud eccłiȩ marty¬
rii certamina desudantis. Quare me oblitꝰ ᷤᷤ.
quare me reppulisti: & qr̃ tristis incedo dũ af¬
fligit me inimicꝰ. & dũ confringunt᷑ om̃ia

Expanded text:
ostenditur; saepe enim ita fideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putaretur. Unde est illud Ecclesiae martyrii certamina desudantis: Quare me oblitus es, quare me repulisti? et quare tristis incedo dum affligit me inimicus, dum confringuntur omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eoꝵ est dnm̃ tẽptare. nec docꝰtrinȩ eiꝰ atq
oꝑib credere: s insultando alia quib cre¬
dere debeant petere. Ferm̃tũ ẽ. herodis. ad¬
ult̾ium. homicidiũ. temu̾tas uirandi.
simulatio religionis. & qd̃ om̃iũ caput ẽ.
& origo scelerũm. odiũ & ꝑsecutio in xp̃m
& p̾cursorem eiꝰ p̾conẽq primũ regni
cȩlestis. A quo utroꝵq feriñto. etiã apłs
nos ꝓhibens. ait. Itaq epulem᷑. ñ in fer¬

Expanded text:
tum eorum est Dominum tentare, nec doctrinae ejus aut tum eorum est Dominum tentare, nec doctrinae ejus aut operibus credere, sed insultando alia quibus credere debeant petere. Fermentum Herodis est adulterium, homicidium, temeritas jurandi, simulatio religionis, et quod omnium caput est et origo scelerum, odium ac persecutio in Christum et praecursorem ejus praeconemque primum regni coelestis. A quo utrorumque fermento etiam Apostolus non prohibens ait: Itaque epulemur non in fer
Abbreviated transcription (Latin):
fretũ. & obliti sunt sumere panes. & nuisi
unũ panem ñ habebant secũ in naui. Que¬
rat aliqͥs & dicat: Quomͦ panes ñ habebant e¬
Qui statim impletis septem sportis ascende¬
rt̃ in nauicłam. & uenert̾ in fines mage¬
dan: ibi q audiunt nauigantes. qd̾ cauere
deberent a fermento phariseoꝵ. & saduceqꝵ.
s scͥptura testatur qd̾ obliti sunt eos secum
collere. Qđ aut̃ nauigaturi trans fretũ obli¬
ti sunt uiaticum sumere secũ: indiciũ est
qͣmi modicam carnis hab̾ent in reliqͥs. qͥb
ipsa reficiendi corporis necessitas quȩ natu¬
raliter cunctis mortalib in est: intentione
dñici comitatꝰ menti excesserat. Unꝰ uͦ panis
quẽ secum habebant in naui. nustice ipsũ
panẽ uitȩ. dñm uidelicet saluatorẽ designat
Cuiꝰ amore quia semꝑ intꝰ reficiebantur in
corde: minꝰ de t̾reno pane qͦ corpꝰ pasci solet
ferm̃tum phariseoꝵ ẽ. decreta legis diuinȩ
uerbis p̾dicare: factis impugnare᷑. fermen¬

Expanded text:
s, et nisi unum panem non habebant secum in navi. Quaerat aliquis et dicat quomodo panes non habebant qui, statim impletis septem sportis, ascenderunt naviculam, et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Saducaeorum. Sed Scriptura testatur quod obliti sint eos secum tollere. Quod autem navigaturi trans fretum obliti sunt viaticum sumere secum, indicium est quam modicam carnis curam haberent in reliquis, quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis mortalibus inest, intentione dominici comitatus menti excesserat. Unus vero panis quem secum habebant in navi, mystice ipsum panem vitae, Dominum videlicet Salvatorem, designat. Cujus amore quia semper intus reficiebantur in corde, minus de terreno pane, quo corpus pasci solet,Fermentum Pharisaeorum est decreta legis divinae gem verbis praedicare, factis impugnare. Fermen
Abbreviated transcription (Latin):
tͥna scͥpturȩ sacrȩ distinctione: totã uetis tẽs¬
tam̃ti seriem cõphendi. dñica auctoritate do¬
cem᷑. Apparens enĩ pꝰ resurrecꝰtionẽ discipliᷤ
ait dñs ipse. quia oportebat impleri om̃ia q̃
de me. Et cũ aꝑuit illis sensũ ut intellige̾nt
scͥpturas. & intellecta sp̾italit̾ fidelib traden
auditorib. qͥsi benedicens panib apłicis ac piꝰ¬
cib. hosq int̾nȩ suauitatis dono multiplicais.
turbis disꝑtiri precepit. Bene aut̃ iuxta eũgłm
ioħis. panes qͥ legem designant ordeacii fuisse
referunt᷑: qui ium̃toꝵ maxime rusticoꝵq oi
bꝰ est seruoꝵ: quia incipientib necdũq ꝑfecti
auditorib asꝑiora & qͣsi grossiora st̃ ꝯmit¬

Expanded text:
trina Scripturae sacrae distinctione, totam Veteris Instrina Scripturae sacrae distinctione, totam Veteris Instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis, ait Dominus ipse: Quia oportebat impleri omnia quade me . Et cum aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas et intellecta spiritualiter fidelibus traderent auditoribus, quasi benedicens panibus apostolicis ac piscibus, hosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis dispertiri praecepit. Bene vero juxta Evangelium Joannis panes, qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum. Quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus asperiora, et quasi crassiora s
Abbreviated transcription (Latin):
dã specii in urna sub t̾ra ñ pauco tempore in¬
nobilit̾ reconditum. donec denuo idẽ ioħes
sese suũq capt̃ ostendit marcello cuidã re¬
ligioso albati ac prb̃o. dũ in eodẽ specu habi¬
taret. Qd̃ uidelicet capt̃ lulioramo eiꝰdẽ ep̃o
Oe quo tẽpore cepit in eadẽ oiuitate. bea¬
ti p̾cursoris decollatio. ipso ut arbit᷑m᷑ die
qͦ capt̃ inuentũ siue eleuatũ est. celebrari.
es. Et dicit eis. Quot panes habetis: Ite
& uidete. & cũ cognouissent : dicunt. Qͥ n¬
os pisces: tota testam̃ti uetis scͥptura signat᷑.
ꝑquinq uidelicet panes. quinq mosaicȩ legiꝰ
libri. quib diuinȩ ęt̾nitatis cognitio. mundi
creatio. ꝓcursus scłi labentis: & uera deo serui¬
endi religio generi humano innotuit. ꝑ duos
uͦ pisces psalmi sunt & ꝓpħȩ figurati: qui eru¬
ditũ in lege dĩ popłm de ꝓmissione dnĩce in¬
carnationis noua gr̃ȩ dulcedine pascebant. qͣ

Expanded text:
adam specu in urna sub terra, non pauco tempore igadam specu in urna sub terra, non pauco tempore ignobiliter resese suumque caput ostendit Marcello cuidam religioso abbati ac presbytero, dum in eodem specu habitaret. Quod videlicet caput Lulioramo ejusdem Ex quo tempore coepit in eadem civitate beati praecursoris decollatio, ipso ut arbitramur die quo caput inventum sive elevatum est celebrari. es. Et dicit eis: Quot panes habetis? Ite et videte. Et cum cognovissent, dicunt: Quinos pisces, tota Testamenti veteris scriptura signatur. Per quinque videlicet panes, quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo serviendi religio generi humano innotuit. Per duos vero pisces, psalmi sunt, ditum in lege Dei populum, de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
diret. inysteriũ dnicȩ passionis ẽẽ. cõpletũ Ẽt
ꝓpte̾a qd̾ in libro sacram̃toꝵ natale eiꝰ quarto
kalendarũ septẽbrium die notatũ est. & i
martyrologio qd̾ eusebii & hieronimi uocabu¬
lis insignitum est. legr̃. Quarto kalendas
septẽbris in edessa ciuitate fenice ꝓuintię na¬
tale iohis baptistȩ. die quo decollatus est. ñ spe¬
ȩccłia est conditũ : designat. Si qͥdem ut chro¬
nica marcellini comitis testant᷑. tẽpore marti¬
ani pͥncipis duo monachi orientales uenerañ
adorare in herosolimis. & loca sc̃ã uidẽ: q̃uib
ꝑ reuelationem assistens idem p̾cursor dñi p̾ce¬
pit. ut ad herodis qͦndam regis habitacłm ac¬
cedentes. caput suũ ibi requirerent. & inuen¬
tũ digno honore recond̾ent. Qđ ibi ab eiꝰ in¬
uentũ & assũptũ. s ũ multo pꝰ culpa incuriȩ
ꝑditum : ꝑlatum ÷ emissam ab aliis. & in qͦ¬

Expanded text:
diret, mysterium Dominicae passionis esse completum; et diret, mysterium Dominicae passionis esse completum; et propterea quod in libro Sacramentorum natale ejus quarto Kalendarum Septembrium die notatum est; et in Martyrologio, quod Eusebii et Hieronymi vocabulis insignitum est, legitur quarto Kalendarum Septembris in Emissa civitate Phoenicae provinciae natale Joannis Baptistae die quo decollatus est, non spe in ecclesia est conditum, designat. Siquidem, ut Chronica Marcellini comitis testantur, tempore Marciani principis duo monachi orientales venerant adorare in Hierosolymis, et loca sancta videre; quibus per revelationem assistens idem praecursor Domini praecepit, ut ad Herodis quondam regis habitaculum accedentes caput suum ibi requirerent, et inventum digno honore reconderent. Quod ibi ab eis inventum et assumptum, sed non multo post culpa incuriae perditum, prolatum est Emissam ab aliis, et in qu