comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubicumq essent ipse semꝑ pat̾na
sollicitudine erat cum eis. Ad eñ
enim cotidie seu leticia seu tristiciã
filiorum suceum reuertebatur.
Sepe eciam sine omni reuelacione
carnis et sanguinis ei diuinitus
innotescebat᷑ quid circa aliquos
corum longe a se oistantes ag̾etur.
si quid eis ꝓuidendum si quid in
eis emendandum fuisset. tempta¬
ciones quoq et excessus eorum in¬
firmitates et obitus et diuersarũ
tribulacionum incursus. Nam et
pro absencium fratrum certis neces
cionem induxit. non nunqͣm eclã

Expanded text:
ubicunque essent, ipse semper paterna ubicunque essent, ipse semper paterna sollicitudine erat cum eis. Ad eum enim quotidie seu laeta, seu tristia filiorum suorum revertebantur. Saepe etiam sine omni relatione carnis et sanguinis ei divinitus innotescebat, quid circa aliquos eorum longe a se distantes ageretur; si quid eis providendum, si quid in eis emendandum fuisset, tentationes quoque et excessus eorum, infirmitates et obitus, et diversarum tribulationum incursus. Nam et pro absentium fratrum certis necesstionem indixit: nonnunquam etia
Abbreviated transcription (Latin):
ipsins circa ultraq alpes et maria de¬
seita plurima implenetunt cotidie
confiuentibus quibus locus esset que¬
tendus. Siquidem pecebantur undi¬
q frẽs et mictebantur ab eo: cum
beatos se estimarent reges gencu
et p̾sules ecclesiarum ciuitates et re¬
giones que de domo illa et discipli¬
na uiri dei meruissent contuberni¬
um aliquod adipisci. Nam usq ad
barbaras naciones in quibus natu¬
ralis feritas naturam quodam mͦ
exiuit humam teligio hec ꝑ eum
ꝑfecta est: ubi ꝑ eum bestie silue
homines fiunt. et cum hominid
assuete conuersari discunt afini¬
bus tetre cantare domino canti¬
cum nonum. Gooꝑante siquidem
grã sp̃c sancti quocumq ibat plenus
redibat et sua eum plenitudo co¬
mitabatur: et aliis abeuntibus.
aliis succedentibus in locum eoeum
nunquam indiebus eius sancte il¬
lius congregacionis plenitudo mi¬
nuebatur. Net tamen dimittebat
suos quos ase transmittebat. set

Expanded text:
ipsius, citra ultraque Alpes et maria, deipsius, citra ultraque Alpes et maria, deserta plurima impleverunt, quotidie confluentibus quibus locus erat quaerendus. Siquidem petebantur undique fratres, et mittebantur ab eo; cum beatos se aestimarent reges gentium et praesules Ecclesiarum, civitates et regiones, quaecunque de domo illa et disciplina Viri Dei meruissent contubernium aliquod adipisci. Nam usque ad barbaras nationes, in quibus naturalis feritas naturam quodammodo exuit humanam, Religio haec per eum profecta est, ubi per eam bestiae silvae homines fiunt, et cum hominibus assuetae conversari, discunt a finibus terrae cantare Domino canticum novum. Cooperante siquidem gratia Spiritus sancti, quocunque ibat, plenus redibat, et sua eum plenitudo comitabatur; et aliis abeuntibus, aliis succedentibus in locum ipsorum, nunquam in diebus ejus sanctae illius congregationis plenitudo minuebatur. 44. Nec tamen dimittebat suos, quos a se transmittebat: sed
Abbreviated transcription (Latin):
uinq dilectus deo et hominib
bernatdus in illa ualle sua ⁊
uicinis ciuitatibus regionibus mł¬
tis et magnis floreret uirtutibus
et miraculis: cepit magis ac ma¬
gis in oculis omnium in rabiliset
uenerabilis apparere. Postmodũ
uero feliciter in eo ꝓficiente et usu
sancte p̾dicacionis et exemplo scẽ¬
conuersacionis rete u̾bi dei in ma¬
mi piscatoris tam copiosas pisciũ
racionalium multitudines cepit
concludere: ut de singulis eius
capturis nauicula domus illius
impleri uideretur. Unde factum
est ut in breui maiori miraculo
pre omnuibus que inhac uita ges¬
sit miraculis: ꝑ unũ hominem
languidum cooꝑante grã dei
obscara usq ad illud tempus illa
uallis re et nomine clara uallit
efficeretur. Iam uero ad eamdem
daritatem confluente cotidie di¬
uersarum regionum et ordinum
multitudine copiosa: de locis an
busdam reuelaciomibus transire in
spaciosiorem et planiorem locum in¬
habitantibus placuit. Iam domus
illius filie et filie filiarum comus

Expanded text:
umque dilectus Deo et hominibus Bernardus in illa valle sua, et vicinis civitatibus et regionibus, multis et magnis floreret virtutibus et miraculis, coepit magis ac magis in oculis omnium mirabilis et venerabilis apparere. Postmodum vero feliciter in eo proficiente et usu sanctae praedicationis, et exemplo conversationis, rete verbi Dei in manu piscatoris Dei tam copiosas piscium rationalium multitudines coepit concludere, ut de singulis ejus capturis navicula domus illius impleri posse videretur. Unde factum est, ut in brevi, majori miraculo prae omnibus, quae in hac vita gessit, miraculis, per unum hominem languidum, cooperante gratia Dei, obscura usque ad illud tempus illa vallis, re et nomine Clara-Vallis efficeretur. Jam vero ad eamdem claritatem confluente quotidie diversarum regionum et ordinum multitudine copiosa, de locis augbusdam revelationibus translatae, spatiosiorem et planiorem locum inhabitantibus praebent. Jam domus Ordinis illius filiae, et filiae filiarum domus
Abbreviated transcription (Latin):
uiro dei predicta beata uirgo: duo¬
bus illis stipata ministris. beato
scilicet lautencio et beato bene¬
dicto . Adetant autem in ea sua¬
uitate et serenitate que cos de¬
cebat. et tam maniffeste ut ex
ipso incroitu cellule personas
quoq discerneret singulorum.
Imponentesq ei manus et loca
doloris attactu puissimo lementes
omnem ꝓtinus egritudinem de¬
puletunt. Iiccatus est enim ilico
flegmatis tiuus: et dolor omnis
abscessit. de¬

Expanded text:
Viro Dei praedicta beata Virgo, duoViro Dei praedicta beata Virgo, duobus illis stipata ministris, beato scilicet Laurentio, et beato Benedicto. Aderant autem in ea serenitate et suavitate quae eos decebat, et tam manifeste, ut ex ipso introitu cellulae, personas quoque discerneret singulorum. Imponentesque ei manus, et loca doloris attactu piissimo lenientes, omnem protinus aegritudinem depulerunt. Siccatus est enim illico phlegmatis rivus, et dolor omnis abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
set nauis ad litus festinadat in¬
gredi: ⁊ illa cedens impingedat
in aquam. Usq tercio ita faciens
tandem relicto eo nauis ibat: et
non reuercebatur. Incellexit autẽ
ꝓtinus : nec dum tempus sue mi¬
gracionis adesse. Adhuc tamen
crescebat dolor. eo utiq magis mo¬
lestus: quominus eum spes im¬
minentis exitus consolabatur.
contigit autem aduesperascente
iam die. ut ceteris fratribus scd̾m
consuetudinem accedentibus
ad lectionem collacionum. solus
albas cum duobus fratribus sibi
assistentibus temanet indiuerso¬
tio in quo iacebat. Cumq uehe¬
mencius affugetetur. et supra
uires dolor extresceret: ad nocansal¬
detum eeduobus inbet cicius ora¬
tum itẽ. Excusantem demq et di¬
cencem non sum talis orator: obe¬
diencie auctoritate compeslit. Itum
est et oratum ad altaria que in ca¬
dem occlesia erant tria. Primum
cumposita in honore beati laurẽ¬
cii martyris. et beati benedicti
albatis. Cadem igitur hora affuit

Expanded text:
set navis ad littus, festinabat inset navis ad littus, festinabat ingredi, et illa cedens impingebat in aquam. Usque tertio ita faciens, tandem relicto eo navis ibat, et non revertebatur. Intellexit autem protinus necdum tempus suae migrationis adesse. Adhuc tamen crescebat dolor, eo utique magis molestus, quominus jam eum spes imminentis exitus solabatur. Contigit autem advesperascente jam die, ut caeteris fratribus, juxta consuetudinem accedentibus ad lectionem collationum, solus Abbas cum duobus fratribus sibi assistentibus remaneret in diversorio in quo jacebat. Cumque vehementius affligeretur, et supra vires dolor excresceret, advocans alterum e duobus, jubet citius oratum ire. Excusantem denique et dicentem, « Non sum ego talis orator; » obedientiae auctoritate compellit. Itum est, et oratum ad altaria, quae in eadem basilica erant tria. Primum,cumposita, in honore beati Laurentii martyris, et beati Benedicti abbatis. Eadem igitur hora adfuit
Abbreviated transcription (Latin):
ad extrema deuema deuenit.
Gonuenerunt itaq filii et amici
cus : uelut ad exequias tanti
patris. Cumq ad extremum iã
tradere sp̃m nideretur: in exces¬
su mentis ante tribunal domi
ni sibi uisus est presentaris af
fuit et sacham ex aduerso. im¬
pri bis eum accusacionibus pul¬
sans. Ubi ille uero omnia fuerat
parce dicendum: nichil terri¬
tus aut curdatus ait. Fateor nõ
sum dignus ego. nec ꝓprus pos¬
sum meritis regnum obtine ce¬
lorum. Ecterum dupplici uire
illud obtinens dominus meus
hereditate scilicet patris. et meri¬
to passionis altero ipse contentus
alterum michi donat: ex cuius
dono iure illud michi uendicans
non confundor. In hoc uerbo con¬
fusus inimicus conuentus ille
solutus. et homo dei inse reuer¬
sus est. ẽumq ex hoc magis disso¬
lucionem sui corporis imminere
speraret: uisio alt̾a longe oissi¬
milis est sequta. Siquidem uelut
in lictore quodam positufuideba-
tur sibi nanem que se transue¬
hecet expectare. Cumq applicuis¬

Expanded text:
ad extrema devenit. Convenerunt itaque filii et amici ejus velut ad exsequias tanti Patris. Cumque extremum jam trahere spiritum videretur, in excessu mentis ante tribuni sibi visus est praesentari. Adfuit autem et Satan ex adverso improbis eum accusationibus pulsans. Ubi vero ille omnia fuerat parte dicendum, nil territus aut turbatus, ait: « Fateor, non sum dignus ego, nec propriis possum meritis regnum obtinere coelorum. Caeterum duplici jure illud obtinens Dominus meus, haereditate scilicet Patris, et merito passionis, altero ipse contentus, alterum mihi donat, ex cujus dono jure illud mihi vindicans, non confundor. » In hoc verbo confusus inimicus, conventus ille solutus, et Homo Dei in se reversus est. Cumque ex hoc magis dissolutionem sui corporis imminere speraret, visio altera longe dissimilis est secuta. 58. Siquidem velut in littore quodam positus videbatur 1085 sibi navem quae se transveheret exspectare: cumque applicuis
Abbreviated transcription (Latin):
forte imꝓbus quisq petitor duruis
extorsisset a nogante responsum.
aut facile deinceps cum eatem re¬
pulsa dimitteretur in anis. Si guidẽ
uelut naturaliter ut fatebatur
oderat omne scandalum et gra¬
uamen cuinslibet hominis sustine-¬
re ei ad modum graue. et non
sentire impossibile erat. Plus enam
piissimum pectus gracurtum af¬
fligebat alterius scandalum qmͣ
ꝓprie immumitas consciencie sola¬
batur. Sicuudem dolebat et minus
sperabat possẽ sanari. quod unde
ꝓcederet non uidebat magnum
sibi es eregione solacium fore
ꝑhibens ꝗ nociens inuenire unde

Expanded text:
forte improbus quisque petitor durius forte improbus quisque petitor durius extorsisset a negante responsum, haud facile deinceps cum eadem repulsa dimitteretur inanis. Siquidem velut naturaliter, ut fatebatur, oderat omne scandalum; et gravamen cujuslibet hominis sustinere ei admodum grave, 1266 non sentire impossibile erat. Plus ejus piissimum pectus gratuitum affligebat alterius scandalum, quam propriae immunitas conscientiae solabatur. Siquidem dolebat, et minus sperabat posse sanari, quod unde procederet non videbat; magnum sibi e regione solatium fore perhibens, quoties inveniret unde
Abbreviated transcription (Latin):
cua tanquam iaculum feriens
et resiliens. Quid animi cunc ha¬
bere putatis fratres. Nonne angor
duobus et quid eligam nescio. Pla¬
cere ue michi in eo quod locuitus
sum. quoniam quod dedui feci
an penitenciam agere suꝑ uerbo
meo : quia quoduolui non rece¬
pi. Et infra. Dicas forsiram michi
bonum neum ad me reueitat᷑
et cuua liberaui amimam meam
et iuundus sum asanguine hominis
cir ammninciaui: et locuitus sum
ut auerteretur auia sua mala et
niueret. Et si innumeta talia addas
me tamen minime ista consola¬
buntur. mortem filii intuentem.
Quasi uero ineam ĩlla teprehensio¬
ne liberacionem ciuesierim et non
iagis illius. Que enim mater et¬
si omnem quam potui penam curã
et diligenciam egrocanti filio ad¬
bibiusse se sciat. si demimise fru¬
stratam uiderit et omnes labores
suos esse penitus inefficaces illo ni¬
chilominus moriente: ꝓpterea nũ¬
auam afletibus tempabit: et hec
bactenus. De cet̾o tantus emulator
erat mansuetuduns et pacis ut si

Expanded text:
cua tanquam jaculum feriens et resiliens, quid me animi tunc habere putatis, fratres? Nonne angor? duobus, et quid eligam nescio : placerene mihi in eo quod locutus sum, quoniam quod debui, feci; an poenitentiam agere super verbo meo, quia quod volui, non recepi. » Et infra: « Dicas forsitan mihi, quod bonum meum ad me revertatur, et quia liberavi animam meam, et mundus sum a sanguine homincui annuntiavi et locutus sum, ut averteretur a via sua mala, et viveret. Etsi innumera talia addas, me tamen minime ista consolabuntur, mortem filii intuentem. Quasi vero meam illa reprehensione liberationem quaesierim, et non magis illius. Quae enim mater, etsi omnem, quam potuit curam et diligentiam aegrotanti filio adhibuisse se sciat, si demum se frustratam viderit, et omnes labores suos esse penitus efficaces, illo nihilominus moriente, propterea unquam a fletibus temperabit? Et haec hactenus. 69. De caetero tantus aemulator erat mansuetudinis et pacis, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
petebat. Sigatus autem statim
conualuit. et post paucissimos
dies regressi ꝑ idem opidum sanũ¬
enim atq incolumem inuene¬
runt. eeterum predictus uirbe
ati frater ne ipso quidem poterat
compesci miraculo quo minus
increparet enur et p̾sumpcionis
argueret : quod aquieuerit tan¬
gete hominem: tanta siquidem
cantate ꝓ eo solutus erat. de quoda

Expanded text:
petebat. Signatus autem statim petebat. Signatus autem statim convaluit, et post paucissimos dies regressi per idem oppidum, sanum atque incolumem invenerunt. Caeterum saepe dictus beati Viri frater ne ipso quidem poterat compesci miraculo, quominus increparet eum, et praesumptionis argueret, quod acquieverit tangere hominem: tanta siquidem charitate pro eo sollicitus erat. 36. Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
metuebant. In quo nimirum
zelo gaboritus auunculus eius
et guido primogenitus fratrum
cetetos ante ibant ut ipsos tan¬
quam genimos quosdam stimu¬
los caruis sue. ne graciarum mag¬
nitudo cum extolleret accepisse
diuinitus uideretur. Neq enim di¬
uinitus parcebant uerbis duriori¬
bus exagitantes teneram uerecũ¬
diam eis calumpniantes eciam
bene gesta signa omnia ad nichi¬
lantes et hominem mansuetissi¬
mum nichil q contradicentem
frequenter usq ad lacrimas. imꝑ¬
petus et opprobriis affligentes.
arrare solebat
uenerabilis ep̃c lingonensis
godefridus sancti niri et ꝓpinqui
sanguine et in conuersione socius
et ex tunc ꝑ omnia indiuidinis
comes peimo miraculo quod ꝑ
manum eius fieri uidit.: p̃dictum
germanum enis affuisse guidonẽ.
Frat enim eis transitus ꝑ castrum¬
nantonis ni terricorio senonum:
et iuuenis quidam cuius pedem
fistula occupauerat. p̾dicti prĩs
bernardi tactum et benedictio¬
nem cum multa supplicacione

Expanded text:
metuebant. In quo nimirum metuebant. In quo nimirum zelo Galdricus avunculus ejus, et Guido primogenitus fratrum, caeteros anteibant; ut ipsos tanquam geminos quosdam stimulos carnis suae, ne gratiarum magnitudo eum extolleret, accepisse divinitus videretur. Neque enim parcebant verbis durioribus, exagitantes teneram verecundiam ejus, calumniantes etiam bene gesta, signia omnia annihilantes, et hominem mansuetissimum, nihilque contradicentem, frequenter usque ad lacrymas improperiis et opprobriis affligentes. Narrare solebat venerabilis episcopus Lingonensis Godefridus, sancti Viri et propinquus sanguine, et in conversione socius, et extunc per omnia individuus comes, primo miraculo quod per manum ejus fieri vidit, praedictum germanum ejus adfuisse Guidonem. Erat enim eis transitus per Castrum-Nantonis in territorio Senonum, et juvenis quidam, cujus pedem fistula occupaverat, praedicti patris Bernardi tactum et benedictionem cum multa supplicatione
Abbreviated transcription (Latin):
occasio ut quasi hominibus de
seculo expositus quorum iam
ad cum multitudo magna con¬
fluebat. ipse eciam presenciam
suam liderius eis ac liberalius
aconmodans uerbum uite predi¬
caret. Eumiq lougius amonaste¬
rio pro çausis ecclesie cominuni¬
bus int̾dum obediencia traheret᷑
qnocumg ueniret de deosilere
non posset. et agere que dei sunt
non cessaret: sit in breni apud
homines innotuit: ut ecclesta dei
tam utili menbeo in corpore suo
reꝑto. uti ad quodcumq oporte¬
bat non dissimnlaret. Ab eotem¬
pore copiosius addita est ei dedie
in diem mamfestacio sp̃t qui erat
in eo ad utilitatem scilicet fecun¬
dior sapiencie et sciencie cum gͣ¬
tum et diuersarum opitulacio¬
nes sanitatum.
rant autem huius beati
uiri fratres et filii sp̃uales
nurantes suꝑ huis que audiebãt
et uidebant deco. Nec tamen mo¬
te carnalium in gloriam cleua¬
bantur humanam: set iuue¬
nili eius etate et noue adhuc con¬
uersacioni spũali sollicitudine

Expanded text:
occasio, ut quasi hominibus de occasio, ut quasi hominibus de saeculo expositus, quorum jam ad eum multitudo magna confluebat, ipse etiam praesentiam suam liberius eis ac liberalius accommodans, verbum vitae praedicaret. Cumque longius a monasterio pro causis Ecclesiae communibus interdum obedientia traheretur; et quocumque veniret, de Deo silere non posset, et agere quae Dei sunt non cessaret: sic in brevi apud homines innotuit, ut Ecclesia Dei tam utili membro in corpore suo reperto uti ad quodcunque oportebat, non dissimularet. Ab eo tempore copiosius addita est ei de die in diem manifestatio spiritus, qui erat in eo ad utilitatem; sermo scilicet fecundior sapientiae et scientiae cum grtum, et diversarum opitulationes sanitatum. 35. Erant autem hujus beati viri fratres et filii spirituales mirantes super his, quae audiebant et videbant de eo. Nec tamen more carnalium in gloriam elevabantur humanam, sed juvenili ejus aetati et novae adhuc conversationi, spirituali sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ane non confundedatur
ex hoc accusare se iꝑsum ut¬
pote qui uerebatur omnia oꝑa
sua : arguens se quod seruicio dei
et fratrum suorum abstulit coe¬
pus fuum: dum indiscreto feruo¬
te umbecille illud reddidit. ac pene in¬
utile. Infirmus camen: in opere
dei potens factus est. Untus nam¬
q dei uehemencius ininfirmita¬
te eius refulgens. digniorem quam¬
dam apud homines ei effecit reue¬
renciam: et in reuerencia ancto¬
ritatem. et in aucdoritate obedien¬
ciam. Iam tunc enim ad opus pre¬
dicacionis diuinitus aptabatur.
ad quod ut supradictum est ex
utero matris sue cum testimonio
diuine reuelacionis olim fuerat
presignatus. Et primum quidem
cuta resuscitandum in monastico
ordine ancique religionis feruo¬
rem priniicias iuuentutis sue
dedicauit exemplo et uerbo intra
septa monasterii ad frattium salu¬
tem omni studio uacans. Post ⁊¬
modii uero cum cum acominu¬
ni conuersacione conuentus infir¬
mitatis neccesfitas plus solito se¬
questraret: hec prima cepit esse

Expanded text:
ane non confundebatur ex hoc accusare seipsum, utpote qui 1249 verebatur omnia opera sua, arguens se quod servitio Dei et fratrum suorum abstulerit corpus suum, dum indiscreto fervore imbecille illud reddidit ac pene inutile. 34. Infirmus tamen, in opere Dei potens factus est. Virtus namque Dei vehementius in infirmitate ejus refulgens, digniorem quamdam apud homines ei effecit reverentiam, et in reverentia auctoritatem, et in auctoritate obedientiam. Jam tunc enim ad opus praedicationis divinitus aptabatur, ad quod, ut supra dictum est, ex utero matris suae cum testimonio divinae revelationis olim fuerat praesignatus . Et primum quidem circa resuscitandum in monastico Ordine antiquae Religionis fervorem, primitias juventutis suae dedicavit, exemplo et verbo intra septa monasterii ad fratrum salutem omni studio vacans. Postmodum cum eum a communi conversatione conventus, infirmitatis necessitas plus solito sequestraret; haec prima coepit esse
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u et tocius boni emulator ex
hac luce migrauit. Qui ante unã
fere horam mortis curbatus. ad
momentum et toto corpore terri¬
biliter motus infremuit set ad
pristinam statim serenitatem re¬
uersus uultu deincenps placidissi¬
mo expirauit. Noluit autem dñs
sollicitum albatis animum huiꝰ
rei cognicione fraudari. Siqui¬
dem post aliquot dies idem gal¬
dricus apparens ei in uisu noctis
cum oninia erga se ꝓfera esse sci¬
scitanci responderet. et in magna
sese gratularetur felicitate loca¬
tum: demum interrogatus est
quidnam sibi uoluic acerba illa
in morte tam q repentina com¬
mocio. dicebat autem quod ea
hora duo sp̃c neqmͣ uelut in pute¬
um horrende ꝓfunditatis eum
precipitare parassent. unde cerri¬
tus ita contremuit set beacipetro
accurtente creptus nichil sensit de¬
inceps lesionis. de quodam fr̃e qui¬

Expanded text:
spiritu et totius boni aemulator, ex spiritu et totius boni aemulator, ex hac luce migravit. Qui ante unam fere horam mortis turbatus ad momentum, et toto corpore terribiliter motus infremuit: sed ad pristinam statim serenitatem reversus, vultu deinceps placidissimo exspiravit. Noluit autem Dominus sollicitum Abbatis animum hujus rei cognitione fraudari: siquidem post aliquot dies idem Galdricus apparens ei in visu noctis, cum omnia erga se prospera esse sciscitanti responderet, et in magna sese gratularetur felicitate locatum; demum interrogatus est, quidnam sibi voluit tam acerba illa in morte, tamque repentina commotio. Dicebat autem, quod ea hora duo spiritus nequam velut in puteum horrendae profunditatis eum praecipitare parassent, unde territus ita contremuit: sed beato Petro accurrente ereptus, nihil sensit deinceps laesionis. 38. Longum esset cu
Abbreviated transcription (Latin):
ne seruari. Iet et dispoluit domni
sue. et elemosinas dedit: et sic
demum xp̃iano more in bona
spe misericordie dei animam ex¬
al auit. et hoc quidem signum
ui manu scrui sui effecit xp̃oc
mundo ccledee.
aminculus eius galdricus
qui zelo pie sollicitudinis eius man¬
suetudinem sicut p̾diximus duris
increpacionibus odruebat: grauis¬
simis febribus laboraret. Demum
ingrauescente morbo ipsa doloris
magnitudine suꝑatus albatem hu¬
nuli supplicacione compellatut sui
misereatur et opemi sidi ferat: qmͣ
ceretis consueuit. At ille cuius spẽ
suꝑ mel dulcis. primũ leuiter breni¬
ter q commemorans crebras suꝑ
huiusmodi obiurgaciones ipsius
et impouens ei ne forte hoc diceret
temptans eum: ꝑsistenti tamen
manum imponit et febrem abs¬
cedere iubet. Nec mora ad impe¬
num eius teliquit illum febris
ciꝑtum in semet ipso quod in ce¬
teris arguebat. Idem quoq gal¬
oricus cum in clateualle aliquan¬
tos iam ꝑegisset annos feruens

Expanded text:
ne servari. Sed et disposuit domui ne servari. Sed et disposuit domui suae, et eleemosynas dedit: et sic demum christiano more in bona spe misericordiae Dei animam exhalavit. Et hoc quidem signum in manu servi sui effecit Christus mundo celebre. avunculus ejus Galdricus, qui zelo piae sollicitudinis, ejus mansuetudinem, sicut praediximus, duris increpationibus obruebat, gravissimis febribus laboraret. Demum ingravescente morbo, ipsa doloris magnitudine superatus, Abbatem humili supplicatione compellit, ut sui misereatur, et opem sibi ferat quam caeteris consuevit. At ille, cujus spiritus super mel dulcis, primum leniter breviterque commemorans crebras super hujusmodi objurgationes ipsius, et imponens ei, ne forte haec diceret tentans eum, persistenti tamen manum imponit, et febrem abscedere jubet. Nec mora, ad imperium ejus reliquit eum febris, expertum in semetipso quod in caeteris arguebat. Idem quoque Galdricus cum in Clara-Valle aliquantos jam peregisset annos, fervens
Abbreviated transcription (Latin):
suorum confessionem faciet delic¬
torum: diuina quoq suscipiet
sacramenta deuotus. Mirantur
omnes. letatur filius: Ramilia oĩs
exultat. quicquid p̾cipit homo
dei firmiter ei promititur et im¬
pletur. Uerum frater eius gerar¬
dus et galdricus auunculus qui
erant cum eo non parum turba¬
ti et territi secrecius cum super
tali ꝓmissione connenuunt du¬
rius arginunt: accrius inuchunt᷑.
Quibus breuiter simpliciterq res¬
pondens facile inquit potest fac̾e
deus: quod difficile credere uos po¬
testis. Itaq post secretam oracionẽ:
ad oblacionem sacrificii immor¬
talis accessit. Quo offerente nun¬
cius suꝑuenit. qui indicaret p̾¬
fatum iosbertum libere iam lo¬
quentem. togare subnixiusꝰ ut
uir dei festinaret ad eum. Gui
post oblatum sactificium ueni¬
enti cum lacriniis et gemitu pͤ
ta suscepit: et tribus postea die¬
bus uiuens et loquens ea maxĩ¬
me que p̾ceperat albas sauctus.
constituit sine ulla retractacio¬

Expanded text:
suorum confessionem faciet delicsuorum confessionem faciet delictorum, divina quoque suscipiet Sacramenta devotus. » Mirantur omnes, laetatur filius, familia omnis exsultat; quidquid praecipit Homo Dei, firmiter ei promittitur et impletur. Verum frater ejus Girardus et Galdricus avunculus, qui erant cum eo, non parum territi et turbati, secretius eum super tali promissione conveniunt, durius arguunt, acrius invehuntur. Quibus breviter simpliciterque respondens: « Facere, inquit, potest facile Deus, quod difficile credere vos potestis. » Itaque post secretam orationem ad oblationem sacrificii immortalis accessit. Quo offerente nuntius supervenit qui indicaret, praefatum Josbertum, libere jam loquentem, rogare obnixius ut Vir Dei festinaret ad eum. Cui post oblatum Sacrificium venienti cum lacrymis et gemitu pecta suscepit, et duobus aut tribus post haec diebus vivens et loquens. ea maxime quae praeceperat Abbas sanctus, constituit sine ulla retractatio
Abbreviated transcription (Latin):
um autem aliquantum
i clareualle tempus uir
domini beruardus eplesset: con¬
tigit uirum nobilem ipsius scd̃m
carnem ꝓpinqum iosbertum de
firmitate. quod est opidum ꝓxi¬
mum clareuallensi monasterio
grauiter infirmari. Qui subito
preoccupatus amisit penitus in¬
tellectum. pariter et loquelam.
Unde et filius iosbertus iunior et
omues simus amici eo magis
affligebantur dolore: quod sine
confessione et uiatico uir mag¬
nificus et magnifice honoratus
obiret. Eucurrit mincius ad alba¬
tem : neq enim tunt in mona¬
sterio etat. Uenit et inuenit eũ:
iam triduo sic tatentem. Com¬
passus antem homini set et mo¬
tus lacrimis filii eius et simul
lugencinm ceterorum: confi¬
sus de misericordia dei sermonẽ
magnificum ꝓtulit dicens eis.
Nocum est uobisi quod homo
iste in pluribus grauauit ecclesias.
oppressit paupetes: offendit deum.
Si michi creditis ut ecclesus restitu¬
antur ablata. et nsurpata ingraua¬
men pauperum consuetudines di¬
mittantur. loquetur adhuc et

Expanded text:
um autem aliquantum in Clara-Valle tempus vir Domini Bernardus explesset, contigit virum nobilem, ipsius secundum carnem propinquum, Josbertum de Firmitate, quod est oppidum proximum Clarae-Vallensi monasterio, graviter infirmari. Qui subito praeoccupatus, amisit penitus intellectum pariter et loquelam. Unde et filius ejus Josbertus junior et omnes simul amici eo magis affligebantur dolore, quod sine Confessione et Viatico vir magnificus et magnifice honoratus obiret. Cucurrit nuntius ad Abbatem; neque enim tunc in monasterio erat. Venit, et invenit eum jam triduo sic jacentem. Compassus autem homini, sed et motus lacrymis filii ejus, et simul lugentium caeterorum, confisus de misericordia Dei, sermonem magnificum protulit eis, dicens: « Notum est vobis quod homo iste in pluribus gravavit ecclesias, oppressit pauperes, offendit Deum. Si mihi 1250 creditis, ut ecclesiis restituantur ablata, et usurpatae in gravamen pauperum consuetudines dimittantur; loquetur adhuc, et
Abbreviated transcription (Latin):
fractum quorum ampliorem no¬
uerat sanctitatem. eidem suduenire
monebat. Nec uero destitit donec
sicu preceperat ꝑ aliam teue lacio¬
nem cognita eius liberacione me-
dei et uelut rinulus quidam fleg¬
matis incessanter ab eius ore flu

Expanded text:
fratrum, quorum ampliorem nofratrum, quorum ampliorem noverat sanctitatem, eidem subvenire monebat. Nec vero destitit, donec, sicut praeceperat, per aliam revelationem cognita ejus liberatione meruDei, et velut rivulus quidam phlegmatis incessanter ab ejus ore
Abbreviated transcription (Latin):
ongum esset cunaa narrate
que fuꝑ hiis qui dehac uita
discesserant. et eorum felicitate seu
eciam neccessitate diuina ei gracia
reuelare ab ipsis iniciis consueuit.
Unum tamen ex eis fuit quod ob
fratrum communionem alignoci¬
ens cciam ipse pater commemorare
solebat. Frater quidam bone intẽ¬
cionis set durioris erga ceteros fres
conuersacionis. et mimuis compaci¬
ens quam deberet in monasterio de¬
functus est. Post paucos autem di¬
es uiro dei apparnit uultu lugu¬
bri et habitũ miferabili signifi¬
cans non ad notum sibi cuncta suc¬
cedere. Interrogatus autem ab eo
quid sibiesset: quatuor dilaceratori¬
bus sese traditum querebatur.
Ad auod uerbum continuo impul¬
sus est et quasi ꝓrecipitanter ex¬
pulsus a facie uiri dei. Qui graui¬
us ingemiscens: post cergum esꝰ
clamauit. Precipio inquit tibi
in nomine domini ut qualiter
tecum agatur. in ꝓximo michi
iterum innotescas. et conuersus
ad oracionem ꝓ eo et odlacionem
hostie salutaris: aliquos eciam

Expanded text:
ongum esset cuncta narrare, quae super his qui ex hac vita discesserant, et eorum felicitate, seu etiam necessitate, divina ei gratia revelare ab ipsis initiis consuevit. Unum tamen ex eis fuit, quod ob fratrum commonitionem aliquoties etiam ipse Pater commemorare solebat. Frater quidam bonae intentionis, sed durioris erga caeteros fratres conversationis, et minus compatiens quam deberet, in monasterio defunctus est. Post paucos autem dies Viro Dei apparuit vultu lugubri et habitu miserabili, significans non ad votum sibi cuncta succedere. Interrogatus autem ab eo quid sibi esset, quatuor dilaceratis sese traditum querebatur. Ad quod verbum continuo impulsus est, et quasi praecipitanter expulsus a facie Viri Dei. Qui gravius ingemiscens, post tergum ejus clamavit: « Praecipio, inquit, tibi in nomine Domini, ut qualiter tecum agatur in proximo mihi iterum innotescas. » Et conversus ad orationem pro eo, et oblationem hostiae 1251 salutaris, aliquos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
fiebant cum fide multa ⁊ deuotone ad fe¬
retrum uenit: ⁊ ex aqua lauatõnis reli¬
quiaꝵ bibens ea q lotus ꝓtimis coram ppło
est erectus. Q d̾ miraculum intanta uene¬
ratõne est habitum: ut confestim ger¬
manis eius ip̃ins castri p̃positus ad fercitũ
quadraginta solidos anglice monete ob¬
tuletit. infinitus q ppłs post cum multa

Expanded text:
fiebant, cum fide et multa devotione ad fefiebant, cum fide et multa devotione ad feretrum venit, et ex aqua lavationis reliquiarum bibens, eaque lotus protinus coram populo est erectus. Quod miraculum in tanta veneratione est habitum ut confestim germanus ejus ipsius castri praepositus ad feretrum quadraginta solidos Anglicae monetae obtulerit, infinitusque populus post eum multa
Abbreviated transcription (Latin):
Monachiis etiam quidam religiosꝰ
de caritate ibidem manebat in cella qrͣ
p̾fatus pͥnceps ioellus edificauerat qui
ꝑ bicmmium morbo in sanabili quem
medici uocant sciam adeo laborauerat:
ut nusquam nisi e auclicando ⁊ baculo
sustentante poss incidere. Hic gͦ ꝑ to¬
tum triduum nobis in eadem eccłia
remorantib pro posse suo dultissime ⁊¬
seruiens ⁊ ex aqua lauatõnis reliquiaꝵ
tro egressi licentiam a ꝓpło gr̃as agentes
pet̾emus: ⁊ ip̃e nos cum baculo el aucdic̃a¬
do ꝓsequeretur repente curatus baculũ
ꝓietit. ⁊ ad feretrum cursim ueniens
udentib cunctis libenter ⁊ hilariter il¬
lud amplexando de osculatus humerum
supposuit. ⁊ ex una parie longnis
ceps io helli castellum uenimus qd̾ tote.¬
nes dicitur declutentib nos quib dam
ex hominib eius ybi honorifut a quib da
monachis suscepti triduo ibi mansimꝰ
Quidam gͦ senex ibi mauebat a natiui¬
tate claudus ⁊ omnib notus ut pote
gerinanus. Hiis auditis miratulis que

Expanded text:
Monachus etiam quidam religiosus de charitate ibidem manebat, in cella quam praefatus princeps Joellus aedificaverat, qui jam per biennium morbo insanabili, quem medici sciam vocant, adeo laboraverat ut nusquam nisi claudicando et baculo substendando posset incidere. Hic ergo per totum triduum nobis in eadem ecclesia remorantibus pro posse suo dulcissime serviens et ex aqua lotarum reliquiarum tro egressi licentiam a populo gratias agentes peteremus, et ipse nos cum baculo claudicando prosequeretur, repente curatus baculum projecit, et ad feretrum cursim veniens, videntibus cunctis libenter, et hilariter illud amplexando deosculatus humerum supposuit, et ex una parte longius ncipis Joelli castrum venimus, quod Totenes dicitur, deducentibus nos quibusdam ex hominibus ejus, ubi honorifice a quibusdam monachis suscepti triduo ibi mansimus. Quidam ergo senex illic manebat a nativitate claudus, et omnibus notus, ut pote germanus. Hic, auditis miraculis quae
Abbreviated transcription (Latin):
per dominam nostram audierat fc̃a gra¬
tantissime nos suscipiens ꝑ triduum se
nentur ettłia l et equm qui ea deferret
letis ẽẽ domini nr̃a euidens ibidem mira¬
culum ostendit. Puella namq duode¬
mus menis domo manebat adeo toto
corpore incumata ut nusquam nre na¬
leret: insi quod solum modo cum scabel¬
lulis reptendo ꝑterram setrahebat pro¬
ut poterat Hoc gͦ ad fererrum adduc¬
reliquiarum lota quam clui ibi fuimus
non est curata S cum iam nobis disce¬
dentib cum magno fietu iamaret.
Hen puissima domina sancta maria
ergo ne sic cliscedes: ⁊ me ñ curatam
dimittex. Protinus uidentib cunctis
sana fc̃a ꝓiectis scabeslulis exiliens ste

Expanded text:
per Dominam nostram facta didicerat, gratantissime nos suscipiens, per triduum secvantur ecclesia, sed et equum, qui ea deferret, lens esse Domina nostra, evidens ibi miraculum ostendit. Puella namque duodenis in ejus domo manebat, adeo toto corpore incurvata ut nusquam ire valeret, nisi quod solummodo cum scabellulis rependo per terram se trahebat prout poterat. Haec ergo ad feretrum adducreliquiarum lota, quandiu ibi fuimus non est curata, sed cum jam nobis discedentibus cum magno fletu clamaret, Heu! piissima Domina sancta Maria, ergone sic discedes, et me non curatam relinques? protinus videntibus cunctis sanata, projectis scabellulis ex
Abbreviated transcription (Latin):
currit. Staum ꝙ uelut domina nostra
uolenre eum ulterius fangari. perfecte
gr̃as agens in media uia cucurrit. In hoc
trucra ꝓbatum ao est illud qd̾ suꝑiꝰ
dixims: nullũ ꝯtrancum ep̃atũ¬
suum potusse san sanari: Inde gͦ sicut
dispositum fuerat ad ip̃am utbem sales¬
berias
ꝑuenimus. uͥ ho¬
suscepti sumuis

Expanded text:
currit; statimque velut Domina nostra nolente eum ulterius fatigari, perfecte eretrum gratias agens in media via cucurrit. In hoc revera probatum est illud, quod supra diximus, nullum extra suum episcopatum potuisse sanari. Inde ergo, sicut dispositum fuerat, ad ipsam urbem Salesberias pervenimus ubi hosuscepti sumus ab
Abbreviated transcription (Latin):
alius contractus nomine caput¬
gloctims. qui merito sic nocabatur: qm̃
toto corpore sic erat conglitinatus. ut¬
ut talcanei natib ⁊ tibie dorso ibere¬
rent. ita ut uelut minium globum
redactus faniem assidue suꝑ genua
tenerot. Hioe gͦ cum peccata sua con¬
fessus ⁊ aqua lauatõnis reliquiarum
lotus intra detem dies quib ibi mansi¬
mus ñ curaretur. ⁊ mirantib nobis. ⁊
unde eĩt auerentib ꝓftectur señ ẽt de il¬
lo ep̃atu. s de salesberiensi. Prormus a nob
acriter obuirgatus cur temptass ibi sami¬
lacrimis ⁊ nimio curlati cepit nos mirabi¬
liter adiuuare ut pro dei sancteq matris
euis amore. ad ip̃am urbem salesterias
ꝓficisceremur. Tam ip̃uis gͦ qmͣ tocus ple¬
bis id ip̃m exorantis satisfacientes p̾cibus:
posit decem dies egressi de exestria. ⁊ retro¬
gradum iter arripientes: ad p̾dictam ur¬
bem tendere cepimius. Et ecte ip̃e itineris
ꝑitus inuchiculo sedens iam p̃cesserat. ⁊ ĩ

Expanded text:
alius contractus, nomine Glutinus, qui merito sic vocabatur, quoniam toto corpore sic erat conglutinatus, ut calcanei natibus, et tibiae dorso inhaererent, ita ut velut in unum globum redactus, faciem assidue super genua teneret. Hic ergo, cum peccata sua confessus et aqua lavationis reliquiarum lotus, intra decem dies quibus ibi mansimus non curaretur, mirantibus nobis et unde esset quaerentibus, profitetur se non esse de ipso episcopatu, sed de Salesberiensi. Protinus a nobis acriter objurgatus cur tentasset ibi sanilacrymis et nimio ejulatu coepit nos miserabiliter adjurare ut, pro Dei sanctaeque Matris ejus amore, ad ipsam urbem Salesberias proficisceremur. Tam ipsius ergo quam totius plebis id ipsum exorantis satisfacientes precibus, post decem dies egressi de Essecestra, et retrogradum iter arripientes, ad ipsam urbem tendere coepimus. Et ecce ipse itineris peritus vehiculo sedens jam processerat, et in
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ⁊ ex ea lotus obdormuitt ꝑromus
mirabile dicta sanatus. ex integto exi¬
uit de grabato inaiuo ala. Qũo tanto¬
tib cunctis ad ferectum curens et
coram eo stans: in uoct exultatõnis et
confessionis grãs ded euisq pie matti re

Expanded text:
rum et ex ea lotus obdormivit. Protinusque, rum et ex ea lotus obdormivit. Protinusque, mirabile dictu! sanatus ex integro, exsiluit de grabato, in quo tantotibus cunctis ad feretrum currens, et coram eo stans in voce exsultationis et confessionis, Deo et piae Matri e
Abbreviated transcription (Latin):
cumligatas antequam dracho ue¬
niret reposuerant. Terrorem tantum
sera motus penitentia nudis petlib illud
pscutus est. ⁊ toram eo ꝓstratus uidina
d̾i iusta estore ꝓtestatus:. qd̾ male gesserat
dicitur extestria.: u erat robertus archidia¬
conus quidui manserat laudimum: ꝓ
audicnda lectone magt̃i anselmi: Aquo
gratantissimt suscepti: mansimuis ibi ꝑ
detem dies. In quib miritula plurina
contingerunt: quorum p̾cipua ⁊ extallen¬
ciora fuetunt de .xu. infirmis cratis: quib¬
dam cetii. aliis surdis nittis ⁊ elancus:
sontendebant qies mirabiliter quis eoꝵ
nos hospicio susciperit. uł quil susciptis
netessaria ꝓcuraret Fint ibi quidam infir¬
mus: qui iamꝙ ꝑ uingentti quatuor
annos ad portam templi recubuisse
iuigiter in lecto ferebatur. ⁊tã nusquam
ire poss nisi a duob portaretur. Hic sep¬
timo die aducn ce. tus n̾ri consilium
a nobis querens confessus est pet¬
cata sua bibit ex aqua lauatõnis reliqͥa¬

Expanded text:
cumligatas antequam draco vecumligatas antequam draco veniret reposuerant. Terrorem tamen msera motus poenitentia, nudis pedibus illud prosecutus est, et coram eo prostratus, judiciaque Dei justa protestatus, quod male gesserat, sibi dicitur Essecestra, ubi erat Robertus archidiaconus, qui diu manserat Lauduni pro audienda lectione magistri Anselmi. A quo gratantissime suscepti mansimus ibi per decem dies. In quibus miracula plurima contigerunt, quorum praecipua et excellentiora fuerunt de septemdecim infirmis curatis, quibusdam caecis, aliis surdis, mutis et claudis. Contendebant cives mirabiliter quis eorum nos hospitio susciperet, vel quis susceptis necessaria procuraret. Erat ibi quidam infirmus qui jam per viginti quatuor annos ad portam templi recubuisse jugiter in lecto ferebatur, ita ut nusquam ire posset, nisi a duobus portaretur. Hic, septimo die adventus nostri consilium a nobis quaerens, confessus est peccata sua, bibit ex aqua lavationis reliquia
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i parietes. inimo maximi lapides ip̃o
lectilem suam festinanter colligens ⁊
cirtumligans: ad nauem quȩ inꝓximiꝰ
maris littore erat defixa fenit deferri¬
sperans ea ibi ab igne posse saluari. S
draco ꝓtinus ac si ꝓpter hoc solum uenis¬
set nauem uolatu petens. anctaque
in ca erant succendit: Deinde mirum
dictu ⁊ incredibile auditu ip̃am quoq
hospitis nr̃i uenientes. ⁊ quomodo sȩ
haberet. scire uolentes: inuenimus eu
salua domo ⁊ omnil que babebat exul¬
tantem. suam q liberatõnem boue hos¬
pite sue regine celi deputantem. Nonso¬
lum u̾o ip̃a domus eius inqua hospitaa
fuius. s ⁊ alia ꝓcul posita inqua pttora
enis seruari diximus mansit illesa. ita
ut de omnib sius nichil omnino ꝑcliderit
Hegociator es eciam qui multam no¬
bis impenderant beniuolenciam ita sr̃
ibidem consuetito erat uns tm̃ die
durare nandinas: finito prandio iam
oumos saremas suas coslegerant ⁊ cir¬

Expanded text:
 parietes et maximi lapides, et i parietes et maximi lapides, et i supellectilem suam festinanter colligens et circumligans, ad navem quae in proximo maris littore erat defixa, desperans ea ibi ab igne posse salvari. Sed draco protinus, ac si propter hoc solum venisset, navem volatu petens, cuncta quae in ea erant succendit, deinde, mirum dictu et incredibile auditu! ipsam quoquhospitis nostri venientes, et quomodo se haberet scire volentes, invenimus eum, salva domo, et omnibus quae habebat, exsultantem, suamque liberationem bonae hospitae suae coeli Reginae deputantem. Non solum vero ipsa domus ejus, in qua hospitati fuimus, sed et alia procul posita, in qua pecora ejus servari diximus, mansit illaesa, ita ut de omnibus rebus suis nihil omnino perdiderit. Negotiatores etiam, qui multam nobis impenderant benevolentiam, ita supibidem consuetudo erat uno tantum die durare nundinas, finito prandio jam omnes sarcinas suas collegerant, et cir
Abbreviated transcription (Latin):
litentia ab incolis accepta ⁊ ꝙ xuii.
de oppido exiuimus. S non clistulit iꝰ¬
iustus uidex : mr̾i sue fcãm iniuriam
uindicare. Uix enim dimiclio staclio
procul recesseramus: cmecte post nos
cum elamore cursores suꝑ equos adue¬
niunt. ⁊ ut ardaiti uille succurramus
exorant Respicientes post tergum:
iudemus totam uillam succensam ere¬
mari. Interrogantes u̾o quomodo id
contigerit: audiuimus ab eis draco
quam exnarib suis emitebat succendis¬
se. Quod audientos ⁊ humana curiositatȩ
tantum ꝓcligiuim uidere sicientes: deputa¬
as feretro ydoneis custodib ueloaiter suꝑ
etrios ad uicum returrimus. cernimus¬
r draconem incredibilis longraidinis
quinqs capita habentem ꝑ nares fĩ ammas
sulphurtas emitentem: ⁊ de loco ad locim
uolantem. domos q sigillatim suecendẽ¬
tem. Redeuttes uo usq ad etcłiam. iã
eam inuenimus contrematem. ⁊ sic incre¬
dibiliter ut non solum ligna s eciam

Expanded text:
licentia ab incolis accepta gratiarumqlicentia ab incolis accepta gratiarumqde oppido exivimus. Sed non distulit justus Judex Matri suae factam injuriam vindicare. Vix enim dimidio stadio procul recesseramus, cum ecce post nos cum clamore cursores super equos adveniunt, et ut ardenti villae succurramus exorant. Respicientes post tergum, videmus totam villam succensam cremari. Interrogantes vero quomodo id contigisset, audivimus ab eis draconquam ex naribus suis emittebat, succendisse. Quod audientes et humana curiositate tantum prodigium videre sitientes, deputatis feretro idoneis custodibus, velociter super equos ad vicum recurrimus cernimusque draconem incredibilis longitudinis quinque capita habentem, per nares flammas sulphureas emittentem, et de loco ad locum volantem, domosque singillatim succendentem. Redeuntes vero usque ad ecclesiam jam eam invenimus concrematam, et sic incredibiliter, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
ingrederetur: quinq solidos sociis ꝑsolue¬
ret. Ent tunc salbatum: ante octalas pen¬
tetosten Tantam itaq hospitis nr̃i bemiuo¬
lenciam: ꝓtimis ostendit domina nostra
se gratant recepisse. Habebat ⁊ enim idem
lospes ñr ꝓpe oppidum unam domum in
qua boncs ⁊ petora seruabantur: ibiq n
manebat quidam pauper rustins hustem
pecorib seruandis deputatus. Huius rus¬
tici filia puella quedam paruula tortum
pedem anatiuitate habebat. ita ut calca¬
neus in anteriori pede parte digiti u̾o
peclis in posteriori positi eeñt. Rogati
gͦ ab bospite nro ut de aqua reliquiaꝵ
tur: fecmmnis eam adduci. ẜibit ex ip̃a
aqua: pos q eus ea lotus est. Uigilauit
coram feretro illa nocte. ⁊ cice mane dũ
more solito missam toram eodem feretro
in ip̃a domo sollempniter cantaremus.
sanim omnib ostendit. dominos q
suos quinos banigne susceperant et
magnifice letificauit de dracone do¬
eadem die dominica comburentẽ

Expanded text:
ingrederetur, quinque solidos sociis persolveingrederetur, quinque solidos sociis persolveret. Erat autem tunc Sabbatum ante octavas Pentecostes. Tantam itaque hospitis nostri benevolentiam protinus ostendit Domina nostra se gratanter recepisse. Habebat siquidem idem hospes noster prope oppidum unam domum, in qua boves ejus et pecora servabantur, ibique manebat quidam pauper rusticus, eisdem pecoribus custodiendis deputatus. Hujus rustici filia, puella parvula, tortum pedem a nativitate habebat, ita ut calcaneus in anteriori parte, digiti vero pedis in posteriori positi essent. Rogati ergo ab hospite nostro ut de aqua reliquiarutur, fecimus eam adduci. Bibit ex aqua ipsa, pesque ejus ex ea lotus est. Vigilavit coram feretro illa nocte. Mane autem facto, dum more solito missam coram feretro in eadem domo solemniter cantaremus um omnibus ostendit, dominosque suos, qui nos benigne receperant, magnifice laetificavit. CAP. eadem die Dominica,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepit illud de ercli̾a cici. Eiccto feretro
non est facile dictu quantam anrietate
ad huc tam nos quam equeds nostros
uehementer deprimebat. ⁊ tota uilla ne¬
gonatorib replcta. omnino nobis
Nam matrona quedam calamitati nr̃e
compaciens. uirum suum exorat ut domũ
expulsa ip̾a die commodet ⁊ inea tam ip¬
sam quam cli̾cos euis sequenti nocte hos¬
pitari permitiat. negetiatorib q man¬
deit ut interim sͥ aliud hospicium querãt
in domum suam nouam ali suscepit.
uestes q nr̃as luto perfusas s ttñ alblui
⁊ sictari fecit: feretrum domine nostre
competenti loco detenter cortinis exornato
collecat. Edeinde nobis omrtm hospitali¬
tatem exhibere curat. Uinis ex negotiã¬
tib tres campanas quas ouenales habe¬
bat ad domus laquerria suspensas pulsat.
sociosq suos carim sontu conuocat. de¬
inde locum eminenciorem ascendens quo¬
modo decams seretrum ex eccłiã cicterit
narrat: ⁊ ut nullus corum ad eccłiam e¬
diuinum officium audituri conueniant

Expanded text:
it illud de ecclesia ejici. Ejecto feretro, non est facile dictu quantam anxietatemuviae, tam nos quam equos nostros adhuc vehementer deprimebat, et tota villa negotiatoribus repleta, nusquam nobis . Nam matrona quaedam calamitati nostrae compatiens, virum suum exorat ut domum fuerat, ipsa die commodet et in ea tam ipsam quam clericos ejus sequenti nocte hospitari permittat, negotiatoribusque mandet ut interim sibi aliud hospitium quaerant. in domum suam novam suscepit, vestesque nostras luto perfusas abluiet siccari fecit, et feretrum B. Virginis competenti loco decenter cortinis adornato collocavit, et eis deinceps omnem hospitalitatem exhibuit. Unus ex negotiatoribus tres campanas quas venales habebat, ad domus laquearia suspensas pulsans, socios suos earum sonitu convocat, et locum eminentiorem ascendens, quomodo decanus feretrum de ecclesia ejecerit, enarrat; et ut nullus ad ecclesiam divinum officium audituri conveniant
Abbreviated transcription (Latin):
dam habens ibidem coram feretro pro sa¬
nitate recipienda ingilabat. S sicut bri¬
tones solent nugari cum frantis pro ar-¬
turo idem uir apit rixari cumuno ex fa¬
mulis nr̃is nomine baginello. Unde ni
rixam coram firecto suo fcãm credimus
domine nostre displicuisse. nam idem
arturo tumultum fecerat sanititem ñ
ad castrum qd bannistaplum tis occo
dicitur : ubi manebat quidam princeps
nomine ioellus de: totenes: cuius
nxor erat germana Wermundi de pin

Expanded text:
dam habens, coram feretro pro sadam habens, coram feretro pro sanctitate recipienda vigilabat. Sed sicut Britones solent jurgari cum Francis pro rege Arturo, idem vir coepit rixari cum uno ex famulis nostris, nomine Haganello, qui erat rixam coram feretro suo factam credimus Dominae nostrae displicuisse, nam idem Arturo tumultum fecerat, sanitatem non d castrum Banniubi manebat quidam princeps, nomine Joellus de Totenes, cujus uxor erat germana Guermundi de Pin