comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uultis inestimabilis sit huius preroga¬
tiua sermonis que non auctoritate ali¬
qua designatur sed ur̃o estimatur ar¬
bitrio. Quo igitur hoc proficit. ut ex u¬
bo uelitis facere inter patrem et filiũ
distaritiam nature. distantiã ptatis.
Ingenitus inquit et genitus ñ possunt
unius ẽẽ nature atq substantie. ut
quemãdmodum interdum dicũt mo¬
peratus et factus non sũt unius nature.
Neq eñ discretionem facũt ingeniti
et moperati: neq distantiam uolunt
ẽẽ inter genitum uel creatum. modo ut
creaturam filiũ dicunt. Ergo quia pa¬
ter omnem causam hoc ẽ et yan sicut
greci dicunt supergressa cũm ex alio
sit: non aliunde principium heris uel
causam ex qua sic. Et ĩdeo inquiunt
alia talis substantia ẽẽ nõ põt: quia
omnia ex patre deo habert subsisten¬
di causam. Unde non ẽẽ uerisimile di¬
cunt. ut filius quia ex patre ẽ et ex
secausam non habet ut sit sed ex patre.

Expanded text:
vultis, inaestimabilis sit hujus praerogavultis, inaestimabilis sit hujus praerogativa sermonis, quae non auctoritate aliqua designatur, sed vestro aestimatur arbitrio. Quo igitur hoc proficit, ut ex verbo velitis facere inter Patrem et Filium distantiam naturae, distantiam potestatis? Ingenitus, inquit, et genitus non possunt unius esse naturae atque substantiae; aut, quemadmodum interdum dicunt, inoperatus et factus non sunt unius naturae. Neque enim discretionem faciunt ingeniti et inoperati, neque distantiam volunt esse inter genitum vel creatum, modo ut creaturam Filium dicant. 96. Dicunt ergo quia Pater omnem causam, hoc est αἰτίαν, sicut Graeci dicunt, supergressus, cum ex alio sit, non aliunde principium habens vel causam, ex qua sit: et ideo, inquiunt, alia talis substantia esse non potest, quia omnia ex Patre Deo habent subsistendi causam. Unde non esse verisimile dicunt, ut Filius quia ex Patre est, et ex se causam non habeat ut sit, sed ex Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
sanctum. unicatem diuine nature et
substancie non negetis. Si enim ĩ eo ẽ
ẽẽ nature: ergo qui non ẽ genitus. cũ
eo qui non fit genitus unius nature
atq substantie ẽ. Et si ideo putamus
patrem maiorem ẽẽ quia genitus ñẽ.
nuunqrud et spũs sanctus maior ẽ filio:
multa possurt ininimera exempla sup¬
petere: ut de coquod ingenitum non sit
dicatur ingenitum. Nam et mundum
płeriq ingenitum ẽẽ dixerunt: et ma¬
teriam rerũ omnium quam greci ylen
dicunt. quasi siluam materialem irge¬
nitam ẽẽ memorarunt. Uident igitut
in hoc uerb̾o prerogatiuam quandã po¬
testatis eẽ non posse: nisi forte hoc uerbo
sibi horiorare deum uidentur. quo phi
mundum putauerunt ẽẽ donandum.
llum qrid ergo fic ingenitus pater sicut
muñdus: absit. Aut hic solus deũ decet
sermo. cũ deus ultra sermonum õi sit
ambitum: Nichil igitur preciosum deo
in eo sermone: qui communis possit ẽẽ
cum ceteris. Sed tamen quemadmodũ

Expanded text:
sanctum, unitatem divinae naturae et sanctum, unitatem divinae naturae et substantiae non negetis. Si enim in eo estsse unius naturae: ergo qui non est genitus, cum eo qui non sit genitus, unius naturae atque substantiae est. Et si ideo putatis Patrem majorem esse, quia genitus non est; numquid et Spiritus sanctus major est Filio? 94. Multa possunt et innumera exempla suppetere, ut de eo quod genitum non sit, dicatur ingenitum. Nam et mundum plerique ingenitum esse dixerunt, et materiam rerum omnium, quam Graeci hylen dicunt, quasi silvam materialem, ingenitam esse memorarunt. Vident igitur in hoc verbo praerogativam quamdam potestatis esse non posse, nisi forte hoc verbo sibi honorare Deum videntur, quo philosophi mundum putaverunt esse donandum. Numquid ergo sic ingenitus Pater, sicut mundus? Absit. Aut hic solus Deum decet sermo, cum Deus ultra sermonum omnium sit ambitum. Nihil igitur pretiosum Deo in eo sermone, qui communis possit esse cum caeteris. 95. Sed tamen quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
creatum filium. Quo auctorẽ contra apo¬
stolica scripta contendant. Contendant
tamen si modo arrii se discipulos esse
fateantur. Nam quomõdo negant ma¬
gistro. cuius imuentum secuntur: s si
illi hoc dicunt quod arrius: iustiuis ego
debeo dicere. quod aplus dixit. Patrem
cñ dixit: non ingenitum nominauit.
filium dixit: et genitum filiũ dirit. Qͦd
legi non nego: muno libenter usurpo.
Quod non legi: usurpare non debeo.
Sẽdtamen quod in dialectica nõ fa¬
ceremus. usurpent: si non ne forte di¬
cant. Quia genitum non legimus pa¬
trem ficut filium: ideo ingenitum esti¬
mare debemus. Intelligitur hoc ergo
non legitur. s si intelligitur: nec sp̃m
sanctum legi genitũ. Ergo et spũs quia
genitus non ẽ: ingenitus utiq secũdũ
nañdus ẽ. Si igitur ingenitum dicitis
et genitum. non posse unius ẽẽ sustãtie:
superest ut de patre et spũ saricto quia
neq patrem genitum legiꝰ nec sp̃m

Expanded text:
creatum Filium. En quo auctore contra apocreatum Filium. En quo auctore contra apostolica scripta contendant: contendant tamen, si modo se Arii discipulos esse fateantur. Nam quomodo negant magistrum, cujus inventum sequuntur? 92. Sed si illi hoc dicunt, quod Arius: justius ego debeo dicere, quod Apostolus dixit . Patrem enim dixit, non ingenitum nominavit: Filium dixit, et genitum Filium dixit. Quod legi, non nego; immo libenter usurpo: quod non legi, usurpare non debeo. Sed tamen, quod in dialectica non faceremus, usurpent; si non et forte dicant quia genitum non legimus Patrem sicut Filium, ideo ingenitum aestimare debemus. 93. Intelligitur hoc, ergo non legitur. Sed si intelligitur, nec Spiritum sanctum genitum legi: 724 ergo et Spiritus, quia genitus non est, ingenitus utique secundum nandus est. Si igitur ingenitum dicitis et genitum non posse unius esse substantiae; superest ut de Patre et Spiritu sancto, quia nec Patrem genitum legimus, nec Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
illi asserant ubi ingenitum patrem
legerint. ued si dialectico more ꝯcedi
siba id postulant. ut quod lectum nõ sit
pro lecto usurpent . Produnt se conten¬
tionas scudio differre non cognitionem
querere ueritatis. Namq in ip̃a dialecti¬
ca si non concedatur quod concẽdi sibi
postulant: qui aditum contentionis
inuenire desiderant. principium inue¬
nire nequeunt disputandi. Et hoc ibi
ubi contentio ẽ magis dedi disputatio¬
nis argutus ꝙͣ de exumine ueritatis pͣ
ẽ enim dialecticorũ gloria: siuideant᷑
expugnare uerbis et refellere ueritatẽ.
Contra definitio fidei ẽ: utueritas ñ
uerba pañdantur. Deniq uetha phi¬
losophoꝵ excludit simplex ueritas pi¬
scatoꝵ. Que igitur ista assertio ẽ ubi
si non dona uero eis uerbum ingeniti.
assertionis principium inuenire non
possint: ubi ergo legerint demonstrent.
Erciderant animo nunc redeo in memo¬
riam. Lectum ẽ inquint. Namarrius
dixit ingenitum patrem: et genitum et

Expanded text:
illi asserant ubi ingenitum Patrem legerint. Sed si dialectico more concedi sibi id postulant, ut quod lectum non sit pro lecto usurpent, produnt se contentionis studio differri, non cognitionem quaerere veritatis. Namque in ipsa dialectica si non concedatur, quod concedi sibi postulant, quo aditum contentionis invenire desiderant, principium invenire nequeunt disputandi. Et hoc ibi, ubi contentio est magis de disputationis argutiis, quam de examine veritatis. Haec est enim dialecticorum gloria, si videantur expugnare verbis et refellere veritatem: et contra definitio fidei est, ut veritas, non verba pendantur. Denique verba philosophorum excludit simplex veritas piscatorum. 90. Quae igitur ista assertio est, ubi si non donavero eis verbum ingeniti, assertionis principium invenire non possunt? Ubi ergo legerint, demonstrent. 91. Exciderat animo: nunc redeo in memoriam. Lectum est, inquiunt; nam Arius dixit ingenitum Patrem, et genitum et
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃m respicant. Ergo quia ita ẽcur
te uelut tetrũ speculum uiiuer sorum
oculis demonstras. ita ut non possint
obscuritate tua se comptius exornare:
dotibris paululum dilatasse sermonẽ.
in quo eoꝵ excellentiam simul et casũ
monstriumus: ne fidentes in sublumi¬
tate honop minime requirerent ꝑfec¬
tionem morum. et in solo se crederent
sacerdotes nomine plus ꝙ̃ opere gliari.
Et quamꝙͣ scias pro hoc libello pluri¬
mos michi sacerdotes qui hec que lo¬
quimur agere nolunt infideliter eẽ
detracturos: credo tamen pluriores qͥ
hec agunt uel agere obnituntur pro
nobis oraturos. Sed sicut lacerationib
obtrectatorũ minime pregrauam᷑. sic
demum probatorum et sanctoꝵ uiroꝵ
oratiomibus adiuuannur. Age iã nunc
sanctificus spus. qui nos in hoc opere di¬
uiuis inspirationibus adiuuasti cunc¬
tos sacerdotes adiuua: et presta ut fa¬
ciant que in hoc opusculo ip̃e eloqui
inspirasti. ut eis ura mecum tribu¬

Expanded text:
in ipsum respiciant. Ergo quia ita est, cur in ipsum respiciant. Ergo quia ita est, cur te velut tetrum speculum universorum oculis demonstras; ita ut non possint obscuritate tua se comptius exornare? dotibus paululum dilatasse sermonem, in quo eorum excellentiam simul et casum demonstravimus; ne fidentes in sublimitate honorum, minime requirerent perfectionem morum, et in solo se crederent sacerdotis nomine plus quam opere gloriari. Et quamquam sciam pro hoc libello plurimos mihi sacerdotes, qui haec quae loquimur, agere nolunt, infideliter esse detracturos; credo tamen plurimos, qui haec agunt, vel agere obnituntur, fideliter pro nobis oraturos. Sed sicut lacerationibus obtrectatorum minime praegravamur, sic demum probatorum et sanctorum virorum orationibus adjuvamur. Age jam nunc, sanctificus Spiritus, qui nos in hoc opere divinis inspirationibus adjuvisti, cunctos sacerdotes adjuva, et praesta ut faciant quae in hoc opusculo ipse eloqui inspirasti; ut eis una mecum tribu
Abbreviated transcription (Latin):
ocusus tuus nequam ẽ: totum corpus
tuum tenebrosum erit. Id est si ep̃us qͥ
iudebatur corporis subrto lucẽ prebere.
obnubiletur nequitie cecitate: quid
cetera faciunt membra quibus lur a¬
demptu ẽ oculoꝵ. Id ẽ quid secularis
factura ẽ multitudo. cum uoluptatib
illicitis. et accionib uetitis. ad similẽ
facino ꝵuoraginem ep̃s multitudiniẽ
populi prouocauerit. ut nulłi iamiãq
illicitum ẽẽ uideatur quod ab ep̃o qiͣ
licitum perpetratur. Sed ip̃m magis
credunt homines eẽ laudabile: quicqͥd
epũs habuerit delectabile. Ne quisquã
quod agere poritifex nop dubitat: se
indubitanter agere dicat. Epũs enim
a cunctis indribitanter uocaris. preser¬
tim cum ip̃o nomine censeris: si tamẽ
accio concordet nomini et nomen se so¬
ciet actioni. Nam quid aliud interpre¬
tatur epus nisi super inspector: maxĩe
cum solio in ecc̃a ditiore resideat: et ita
cunctos respiciat ut eccunctorum oculi

Expanded text:
oculus tuus nequam est, totum corpus oculus tuus nequam est, totum corpus tuum tenebrosum erit'; id est: Si eptscopus, qui videbatur corpori subdito lucem praebere, obnubiletur nequitiae cecitate, quid cetera menbra faciunt, quibus lux adempta est oculorum? id est: Quid secularis factura est multitudo, cum voluptatibus illicitis et actionibus vetitis ad similem facinorum voraginem episcopus multitudinem populi procreaverit? Ut nulli iamiamque illicitum esse videatur quod ab episcopo quasi licitum perpetratur, sed ipsum magis credunt homines esse laudabile quicquid episcopus habuit delectabile; nec quisquam quod agere pontifex non dubitat se dubitanter agere dicat. Ea cunctis indubitanter vocaris, praesertim cum ipso nomine censeris: si tamen actio concordet nomini, et nomen se societ actioni. Nam quid aliud interpretatur episcopus, nisi superinspector, maxime cum solio in Ecclesia editiore resideat, et ita cunctos respiciat, ut et cunctorum oculi
Abbreviated transcription (Latin):
quio rutisante conscientiaꝵo latebras
illuminet: cur ip̃e palpabilib tenẽ¬
bris tenetur obstrictus: et non solũ
quia ip̃e dum mase agit digne perit:
insuper et alios secum indigne perdit.
Si eni meriusti salis possidere sapo¬
rem ut insipientium possis arua cõ¬
dire. cur infatuatus tali uicio im¬
mundis te porcoꝵ conculcandis pe¬
dibus prebuisti. ita ut nec alios nec
te ip̃m possis condire. Oculoꝵ etiam¬
in corpore officium idem in eccͣa uo¬
luntarius appetisti ut reliquum
ꝑte corpus dricatum lucis haberet.
et nunc quadam sippitudine et całi¬
gine uicior obtenebratus. nec te
ip̃m luci ĩdoneum prebes et aliis adi¬
mis lucem. De quib oculis ieuan¬
gelio dicitur. si oculus tuus simplex
fuerit totum corpustuum lucidũ
erit. Idẽ si epus qui lumen ꝓmeruit
preesse in corpore simplicitate ẽ sc̃a¬
et innocentia decoratus: ominis ecclesia
spleudore luminis radiatur. Si autem

Expanded text:
quio rutilante conscientiarum latebras quio rutilante conscientiarum latebras illuminet, cur ipse palpabilibus tenebris tenetur obstrictus? Et non solum quia ipse dum male agit, digne perit; insuper et alios secum indigne perdit. Si enim meruisti salis possidere saporem, ut insipientium possis arva condire; cur infatuatus tali vitio, immundis te porcorum conculcandum pedibus praebuisti, ita ut nec alios, nec te ipin corpore officium, id est, in aecclesia voluntarius appetisti, ut reliquum per te corpus ducatum lucis haberet; et nunc quadam lippitudine et caligine vitiorum obtenebratus nec te ipsum lucis idoneum praebes, et aliis adimis lucem. De quibus oculis in euangelio dicitur: 'Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit'; idest: Si episcopus, qui lumen promeruit praeesse in corpore, simplicitate est saet innocentia decoratus, omnis aecclesia splendore luminis radiatur. 'Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi solum seruitium quod ei credit᷑.
au deo totum negatur qui ip̃m ordi¬
nem tibi sargitur. Iustum ne tibi
uidetur at seruus honoretur. et dñs
iniuriam patiatur. Et imuste acci¬
piant sacerdotes pecuniam et deus
patiatur ab homine inuriam. Sed
quia proconcesso ordine deus a teni¬
chil expectat. cur a te sacerdos impru¬
denter pecumam expectat. Deꝰ ho¬
mim concẽdere uosuit gratis: et epũs
iapax pecumam ab homine expetit
gratis. Deus homini ut certe beri¬
gnus gratis donauit. et sacerdos
malignris eum sine causa p̾dauit.
Quid enm habes quod non accepisti:
si autem accepisti quid gloriatis
quasi non acceperis: Ecce ad que ma¬
lã uoluitur deisicus ordo: ecce ad que
probra sunt prolapsi sacerdotes qui
audire meruerunt a iudice mundi.
uox estis lux mundi. Ecce ꝯuib subi¬
cuntur gentes. quib a dño dictũ ẽ.
uos estis sal terre. Ergo si lux ẽ ecclie
ritie tenebras prẽdicacionis sue elo¬

Expanded text:
nisi solum servitium, quod ei creditur: nisi solum servitium, quod ei creditur: cur Deo totum negatur, qui per ipsum ordinem tibi largitur? Iustumne tibi videtur, ut servus honoretur, et Dominus iniuriam patiatur, et iniuste accipiat sacerdos pecuniam, et Deus patiatur ab homine iniuriam? Sed quia pro concesso ordine Deus a te nichil exspectat, cur a te sacerdos inprudenter pecuniam exspectat? Deus homini concedere voluit gratis, et episcopus rapax pecuniam ab homine expetit. Gratis? Deus homini, ut certe begnus, gratis donavit, et sacerdos malignus eum sine causa praedavit! « Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? » Ecce ad quae mala volvitur deificus ordo! ecce ad quae probra sunt prolapsi sacerdotes, qui audire meruerunt a judice mundi: Vos estis lux mundi . Ecce quibus subjiciuntur gentes, quibus a Domino dictum est: Vos estis sal terrae . Ergo si lux est Ecclesritiae tenebras praedicationis suae elo
Abbreviated transcription (Latin):
fuissem ordinatus: si pecunias nõ de¬
dissem. Ergo ut apparet ex responsioni¬
bus tius gratiam cũ ordinareris nõ
suscepiste. quia gratis eam ñ meriusti.
et ideo frater si gratiam non accepisti
quomõdo epis effici potiusti: n am et
ad discipulos suos dñs dicit. Gratis
accepistis gratis date.Cur ergo gra¬
tuitam gratiam estimasti te precio
possidere: nam ut uideo aurũ dans
perdidisti: et sanctam gr̃am atquisi¬
sti. Adhuc tamen semel adiciens fra¬
trem perquiro epm: ne quid de appro¬
bamentis ueridicis nos pretermifisse
uideamur. Qui dat finter ep̃alem
grãm deus an homo: respondes. sine
dubio deus. Sedtamen per hominem
dat deus. Homo imponit manus. de
largitur gr̃ãm. Sacerdos imponit sim¬
plicem dexteram: deus benedicit potẽ¬
ti dextema. Epũs mitiat or̃dinẽ: et deꝰ
tribuit dignitatem. Oiusticia o equi¬
tas. Si homini pecuma datur. qui
nichil in ordine amplius operatur

Expanded text:
fuissem ordinatus, si pecuniam non defuissem ordinatus, si pecuniam non dedissem'. Ergo ut apparet ex responsionibus tuis, gratiam, cum ordinareris, non suscepisti, quia gratuito eam non meruisti. Et ideo, frater, si gratiam non accepisti, quomodo episcopus effici potuisti? Nam et ad discipulos suos Dominus dicit: 'Gratis accepistis, gratis date'. Cur ergo gratuitam gratiam aestimasti te pretio possidere? Nam ut video, aurum dans perdidisti, et sanctam gratiam non acquisisti. Adhuc tamen semel adiciens fratrem perquiro episcopum, ne quid de approbamentis veri iudicii nos praetermisisse videamur. Quis dat, frater, episcopalem gratiam? Deus, an homo? Respondes sine dubio: 'Deus; sed tamen per hominem dat Deus. Homo imponit manus; Deus largitur gratiam. Sacerdos imponit supplicem dexteram, et Deus benedicit potenti dextera. Episcopus initiat ordinem, et Deus tribuit dignitatem'. O iusticia! O aequitas! Si homini pecunia datur, qui nichil in ordine amplius operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
interiorem hominem. Caro fuscipit
dignitatem: et amina perdidit hone¬
statem. Caro ancilla domina factaẽ
amme. et amma que erat dña fc̃a
est famula carm. Caro dominatur
popusis: et anima seruit demoni
Carui sacerdotium comparauit: et
amme detrimentum parauit. Et qͥd
prodest huiusmodi honum si totum
imundum lucretur et amme sue detri¬
mentũ pariatur. Aut quam dabit ho¬
mo comimitationem pro anima sua.
Quod dedit cũ ordinaretur epũs au¬
nm fuit: et quod perdidit aĩa suit.
Cum asiũ ordinaret. quod accepit pe¬
cuma fuit: et quod dedit lepra furt.
Hec sunt mercimonia iniquore M
pisti: gratiam ep̃alem accepi. Ergo
nterrogo te. Hec gratia curtałi uo¬
cabulo nuncupatur: respondit. Cur
inqus: ut reor pro eo quod gratis
ditur: ideo gratia uocatur. Ergo si
gratia gratis datur et auro nõ esti¬
metur a tecur gratia pecuniis compa¬
ratur: respondet. Non inquis michida¬
retur. si pecuniis nõ emeret. Nec epũs

Expanded text:
interiorem hominem. Caro suscepit interiorem hominem. Caro suscepit dignitatem, et anima perdidit honestatem. Caro ancilla domina facta est animae, et anima, quae erat domina, facta est famula carnis. Caro dominatur populis, et anima servit demoni. Carni sacerdotium comparavit, et animae detrimentum paravit. Et quid prodest huiusmodi homini, si totum mundum lucretur, et animae suae detrimentum patiatur? Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Quod dedit, cum ordinaretur episcopus, aurum fuit, et quod perdidit, anima fuit. Cum ordinaret alium, quod accepit pecunia fuit, et quod dedit lepra fuit. Haec sunt mercimonia iniquorum ipisti?' 'Gratiam episcopalem accepi'. Ergo interrogo te hoc: 'Gratia cur tali vocabulo nuncupatur?' Respondes: 'Cur inquiris? Ut reor, pro eo quod gratis datur, ideo gratia vocatur'. Ergo, si gratia gratis datur et auro non aestimatur, a te cur gratia pecuniis comparatur? Respondes: 'Non', inquis, 'mihi daretur, si pecuniis non emeretur; nec episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde melius michi ẽ aurũ desacello
muchere: ꝙͣ tantum sacerdotiũ ꝑdere
Aurum dedi et ep̃atum comparaui:
Quos tamen solidos si uiuo. receptu¬
rum ilico non diffido. Ordino pbr̃os.
consecro diacones: et accipio aurum.
Nam et de aliis inchisominus ordimi
pecunie questum profligare confid
Ecce et aurum quod dedi in meo sacal
recepi: et ep̃atum gratis accepi. Nen¬
pe hoc ẽ quod doleo: quia archiep̃s car¬
naliter ep̃m fecit. Nam propter pecum¬
as specialiter leprosum ordinauit. Pe¬
cuma inquit tecum sit in perditione
quia donum sancti spus gratie prccio
comparasti: et cominerciũ miserabi¬
le in ammar exicium peregisti. Et
nescii homines et indocti in ordina¬
tiomib eoꝵ clamant: et dicũt dignꝰ
es et iustus es. Et conscientia misera
indignus es et iniustus es dicit. Pro
nalibus uidetur quasi epus magnꝰ.
et diuinis optutib inspicitur lepro¬
sus magnus. Per pecumam acquisi¬
uit indebrtum ordinem: et deo ꝑdidit

Expanded text:
Unde melius mihi est aurum de saccello Unde melius mihi est aurum de saccello invehere, quam tantum sacerdotium perdere. Aurum dedi et episcopatum comparavi. Quos tamen solidos, si vivo, recepturos me ilico non diffido. Ordino presbyteros, consecro diacones et accipio aurum, nam et de aliis nichilominus ordinibus pecuniae quaestum profligare confido. Ecce et aurum, quod dedi, in meo saccello recepi et episcopatum gratis accepi. Nempe hoc est quod doleo, quia archiepiscopus carnaliter epias spiritaliter leprosum ordinavit. Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem; quia donum sancti Spiritus gratiae pretio comparasti , et commercium miserabile in animarum exitium peregisti. Et nescii homines et indocti in ordinationibus eorum clamant et dicunt: Dignus es, et justus es; et conscientia misera: Indignus es, et injustus es, dicit. Pronnalibus videtur quasi episcopus magnus, et divinis obtutibus inspicitur leprosus magnus. Per pecuniam acquisivit indebitum ordinem, et apud Deum perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
prai cum giezi a sancto fuscepisse se¬
credat heliseo qui grãdum sacerdota
lem se estimant pecuniis comparare:
quib cum ita dixerimus sufficere de¬
buit suam comparando lepram pos¬
sidere. Nam sicut ualidiorib morbis
capite uiciato. reliquum necesse ẽ cor¬
pus mundatione superioris morbi
letaliter irrigari: ita et hi qui capita
uidentur ẽẽ eccͣe morbo pescifero fra¬
ternũ uiciant corpus. ut nichil ex
toeuis corporis compage in sauciatũ
possit euadere. quod negligc̃tiũ sacer¬
docum uiciositritis mortale infecerit
uirus. itaut uideas in eccͣa passim
quos non merita sed pecume ad epi¬
scopatus ordinem peruexerunt. nugatẽ
populum et indoctum qui talem sibi
asciuerunt sacerdotem. Quos si per¬
contari fideliter uelis qui eos prefecit
sacerdotes: respondent mox et dicent
centumq ei solidos dedi ut episcopa¬
lem gr̃am consequi meruissem. Qtuos
si minime dedissem: hodie ep̃s ñ ẽẽm

Expanded text:
pram cum Giezi a sancto se suscepisse pram cum Giezi a sancto se suscepisse credant Eliseo, qui gradum sacelem se existimant pecuniis comparasse. Quibus cum ista dixerimus sufficere, debuit suam comparando lepram possidere. Nam sicut validioribus morbis capite vitiato, reliquum necesse est corpus inundatione superioris morbi letaliter irrigari, ita et hi, qui caput videntur esse ecclesiae, morbo pestifero fraternum vitiant corpus, ut nichil ex toto corporis compage insauciatum possit evadere, quod neglegentium sacerdotum vitiositatis mortale non infecerit virus. Ita videas in ecclesia passim quos non merita, sed pecuniae ad episcopatus ordinem provexerunt. Nugacem populum et indoctum, qui talem sibi asciverunt sacerdotem, quos si percontari fideliter velis, quis eos praefecerit sacerdotes, respondebunt mox et dicent: opus, centumque ei solidos dedi, ut episcopalem gratiam consequi meruissem; quos si minime dedissem, hodie episcopus non essem.
Abbreviated transcription (Latin):
obtrectandi et infamare incipiant ca
ut reor in hoc opere uesut grandi feno¬
re nos persensimus liberatos. cũ non
nr̃a contra epõs sed sancti apłi oppo¬
suimus testimonia ne uelut uulga¬
rib fabulis nr̃m irriderent opus. Cũ
uero auctoritas nobis per singula scĩ
artisit apłi pauli: ip̃m potius apłmn
si ausi sunt ꝙͣ nos reprehendant. Et
sicet iam coartet nos libelli huius pro¬
lixitas. et tempus nos urgeat ut ad
finem huius operis ueniamus : solli¬
ctudo tamen fraterni nos retardat
amoris. illoꝵ precipue sacerdotũ. qui
mentis tempore hebetati sacerdotalẽ
diffamant honorem: et qui nouai
prodigialiter regulam ac tempestatẽ
peperisse deflentur. et giezi sectantes
et simoruis sentenciam: sancti ep̃atus
gratiam pecuniis coemerunt. Neq̃ꝙͣ
timentes cum honorem sacerdotalem
pecuniis emerunt: a beato petro apło
secum simone fuisse damnatos. sicuc
didisti pecuniis comparare. sed et le¬

Expanded text:
obtrectandi, et infamare incipiant catobtrectandi, et infamare incipiant catut reor, in hoc opere velut a grandi fenore nos persensimus liberatos, cum non nostra contra episcopos, sed sancti Apostoli opposuimus testimonia; ne velut vulgares fabulas nostrum irriderent opus. Cum vero auctoritas nobis per singula sancti arriserit apostoli Pauli, ipsum potius Apostolum, si ausi sunt, quam nos reprehendant. Et licet jam coarctet nos libelli hujus prolixitas, et tempus nos urgeat, ut ad finem hujus operis veniamus; sollicitudo tamen fraterni nos retardat amoris, illorum praecipue sacerdotum, qui mentis torpore hebetati, sacerdotalem diffamant honorem: et qui novam prodigialiter regulam hac tempestate peperisse deflentur et Giezi sectantes et Simonis sententiam, sancti episcopatus gratiam pecuniis coemerunt, nequaquam timentes, cum honorem sacerdotalem pecuniis emerint, a beato Petro apostolo se cum Simone fuisse damnatos, sicut didisti pecuniis comparare . » Et le
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qui cordrs sui domum excolere ñ
ualet. quomodo plurimoꝵ adhibebit
diligenciam: et qui peccati trabem ex
suo non potest eruere oculo quomodo
ex alterius oculo poterit amprtare fe
phitum. Hoc ẽ qui nuper ad fidem ex
gentilitate ãduenit: aut certe ex mi¬
licia seculari ad clericatus ẽ officium
sociatus. Hi ergo non tam passim sacer¬
docrlem arripiant gradum.ne esati
in fuperbiã in iudicium incidant et ĩ
laqueum diaboli: quia quod longotem¬
pore minime discunt in ꝑuotempore
seruare non possunt. Et concludens
regulam et ep̃alem formã: ad ext̾mũ
intulit dicens. Oportet autem illũ et¬
testimonium bonum habere ab his qui
foris sunt. Id ẽ hereticos seu sasmaticos
qui extra sanctam eccam cathosicam
conuenticula sibi profana preficiunt
quos tumen testes aplus et testimomi¬
uin dicit habere bonum debere. de ĩnia¬
culata uita et sancta ep̃i conuersatio¬
ne. ne forte accipiant inimici locũ ep̃o

Expanded text:
mus, qui cordis sui domum excolere non mus, qui cordis sui domum excolere non valet, quomodo plurimorum adhibebit diligentiam? et qui peccati trabem de suo non potest eruere oculo, quomodo ex alterius oculo poterit amputare fesphytum , hoc est, 362 qui nuper ad fidem ex gentilitate advenit, aut certe ex militia saeculari ad clericatus est officium sociatus. Hi ergo non tam passim sacerdotalem arripiant gradum, ne elati in superbiam, in judicium incidant, et in laqueum diaboli; quia quod longo tempore minime discunt, in parvo tempore servare non possunt. Et concludens regulam et episcopalem formam, ad extremum intulit, dicens: Oportet autem et illum testimonium bonum habere ab iis, qui foris sunt, , id est, ab haereticis et schismaticis, qui extra sanctam Ecclesiam catholicam conventicula sibi profana praeficiunt; quos tamen testes Apostolus et testimonium dicit debere bonum habere de immaculata vita, et sancta episcopi conversatione; ne forte accipiant inimici locum episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
homo maledicatur. Quia non pocest¬
de uno fonte duscem et amaram pro¬
ducere aquam. Deinceps subsecutus
ẽ dicens. Non cupidum. Id ẽ ñ turpis
sucri cupidum. Ne sucri cupiditate ep̃s
teneatur obnoxius: et mitriat auari¬
ciam que ẽ radix omnium masorum.
Qui scipendiis tantum contentus ecc̃ẽ
sue. penitus non ambrat que intelligit
ẽẽ superfłua: sed de ip̃a potius pauꝑ¬
tate ecc̃e sue. libenter impertiat paupe¬
rib xp̃i sicut scriptum ẽ. Hilarẽ datorẽ
habentem subditos cũ omni castitate.
Domui sue bene preesse potest. qui cor¬
poris sui seruauerit castitatem. Domũ
inquit hoc ẽ corpus suũ imperioso iure
dommetur: ne subdatur ip̃e corpori suo
et in desiderio luxurie deditus in preci¬
pitium demergat: sed potius filios suos¬
siro castitatis exemplo ad pudicicie regu¬
lam doceat. Nam si quis domui sue pre¬
esse nescit. quomodo ecc̃e dei diligentiã
adhibebit. Hoc ẽ enm de quo supra dixi¬

Expanded text:
homo maledicatur; quia non potesthomo maledicatur; quia non potestde uno fonte dulcem et amaram producere aquam. Deinceps subsecutus est dicens: Non cupidum , id est, non turpis lucri cupidum: ne lucri cupiditate episcopus teneatur obnoxius, et nutriat avaritiam, quae est radix omnium malorum . Qui stipendiis tantum contentus ecclesiae suae, penitus non ambiat, quae intelligit esse superflua: sed de ipsa potius paupertate ecclesiae suae libenter impertiat pauperibus Christi, sicut scriptum est: Hilarem datorem habens subditos cum omni castitate . Domui suae bene praecesse potest, qui corporis sui servaverit castitatem. Domui, inquit, hoc est, corpori suo imperioso jure dominetur; ne subdatur ipse corpori suo, et in desiderio luxuriae deditus, in praecipitium demergatur: sed potius filios suos castitatis exemplo ad pudicitiae regulam doceat. Nam si quis domui suae praeesse nescit, quomodo Ecclesiae Dei diligentiam adhibebit ? Hoc est enim, de quo superius dixi
Abbreviated transcription (Latin):
deditum. Ut sic credatur et uideat᷑ ep̃s.
utrũ biberit an non ignoret᷑. Ne post
largum potationem uini mulierum
desectetur illecebra. ne per uiiũ fĩcut
ait apsũs ominis nitriatur lururies.
Demum subsequitur dicens. Non per¬
cussorem sed modestum. Id ẽ manus ĩ¬
probas ad cẽdem nõ habeat. et suspi¬
conib prauis minime pectutiat con¬
saentias ałiorũ. ne dum petusans in¬
uenit᷑ ad cẽdem atħseta magis ꝙͣ ep̃s
uidicetur. Sedmagis ediuerso abaliis
illatas patienter ferat iniurias. ut
mentis modestiam cunctis hominib̾
tranquillam demonstret. et firmam
patientiam curictis ostendat. Iterum
addidre dicens. Non litigiosum. Id ẽ ñ
singuam ad conuicium resaret epũs:
ne per eandem singuam per quã lau¬
des refert deo et diuina libat sacrifici¬
alitium uenena proferat. Quia nõ
decet de ore ep̃i benedictionem simul
et maledictionem egredi: ne ꝑ eandẽ
linguam per quam deus laudatur

Expanded text:
deditum; ut si credatur vel videatur episcopus, deditum; ut si credatur vel videatur episcopus, utrum biberit an non, ignoretur; ne post largam potationem vini mulierum delectetur illecebra, nec per vinum, sicut ait Apostolus, omnis nutriatur luxuries . Demum subsequitur dicens; Non percussorem, sed modestum , id est, manus improbas ad caedem non habeat, et suspicionibus pravis minime percutiat conscientias aliorum; ne dum petulans invenitur ad caedem, athleta magis quam episcopus judicetur. Sed magis e diverso ab aliis illatas patienter ferat injurias; ut mentis modestiam cunctis hominibus tranquillam demonstret, et firmam patientiam cunctis ostendat. Iterum addidit dicens: Non litigiosum , id est, non linguam ad convicium relaxet episcopus, ne per eamdem linguam, per quam laudes refert Deo, et divina libat sacrificia, litium venena proferat: quia non decet de ore episcopi benedictionem simul et maledictionem egredi, ne per eamdem linguam, per quam Deus laudatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Et post hec addidit. Hospitalem. Uc hu¬
mantatis intuitu hospicio recipiat
non habentes hospitium. et egenum
fo tecto indrcat in domum. uec solus
deuoret dona xp̃i que ei largita est bo¬
nt̃as xp̃i. Et ut hilarem datorẽ dili¬
gat xp̃us. sine murimure contribuat
pauperib xp̃i. Sequitur dem̃de et ait.
Potibilem. Idẽ sic polleat epũs sapĩa ut
non solum creditum sibi populũ fuffi¬
ciencer doceat. uerum etiam cunctarũ:
queat heresum contradictiones a catho¬
sica repellere eccͣa. ne sua imperitia ĩ¬
prites mimiie doceat. et huiuismodi ca¬
si preuentus eueniat illi quod scͥptũ
e Cecus ceto ducatum prebens ambo ĩ
foueam cãdunt. Qui uero tulem se ut
dirimus ẽẽ ignorat. sacerdotiũ mini¬
me appetat. nec locum alterius usur¬
pare presirmat. presertim illius qui
tulgore sue sapientie populorũ pocest
corda lustrare. Subiirit et ait. Nõ
umolentum. Hoc ẽ non multum uino

Expanded text:
Et post haec addidit: Hospitalem ; ut huEt post haec addidit: Hospitalem ; ut humanitatis intuitu hospitio recipiat non habentes 361 hospitium, et egenum sine tecto inducat in domum suam, nec solus devoret dona Christi, quae ei largita est bonitas Christi: et quia hilarem datorem diligit Deus, sine murmure contribuat pauperibus Christi. Sequitur deinde, et ait: Docibilem , id est sic polleat episcopus sapientia, ut non solum creditum sibi populum sufficienter doceat; verum etiam et cunctarum queat haeresum contradictiones a catholica repellere Ecclesia, ne sua imperitia imperitos minime doceat, et hujusmodi casu praeventus eveniat illi, quod scriptum est: Caeco caecus ducatum praebens, ambo in foveam cadunt . Qui vero talem se, ut diximus, esse ignorat, sacerdotium minime appetat, nec locum alterius usurpare praesumat, praesertim illius qui fulgore suae sapientiae populorum potest corda lustrare. Subjunxit et ait: Non vinolentum , hoc est, non multo vino
Abbreviated transcription (Latin):
usurpare eccͣas. Et si adhuc introrsus
profundiora perscruteris. monet apo
stolicum dognia ne sensum inuenia:
non uinotantum. s et uiciis pͥarcum.
Ue nec uino amplius indulgeat ꝙͣ o
portet. et mente semper sobrius esse ĩ¬
ueniatur. Et adiuuxit sequentia dicõs.
puidentem. Prudentiam qrippe nõ
murdialem de qua dicitur qd stulti¬
cia sit apud deum: s prudentiã spiri¬
talem id ẽ que et opere circumspecta
sit et uerbo perita. ut sit astutus sicut
serpens et simpler sicut columba. Et
denuo infert. Ornatum. Quod si iuxͣ
sensum lictere tantũ respiciamus. ñ
aliuid sacerdotis ꝙͣ amictum querimꝰ
clariorem. Uerbigratia. castorinas
querimꝰ et sericas uestes. Et ille se int̾
ep̃os credat ẽẽ auctiorem. qui uestẽ
induerit clariorem. Sed sanctꝰ aplũs
taliter sẽ intelligi non uult. quia nõ
carne ep̃m sed mente docet ẽẽ orna¬
tum. Ut ille sacerdos placeat des. qui
animam habuerit compositam deo.

Expanded text:
usurpare Ecclesias: et si adhuc introrsus usurpare Ecclesias: et si adhuc introrsus profundiora perscruteris, monet ne post catholicum dogma, sensum inveniatur non vino tantum, sed et vitiis parcum; ut nec vino amplius indulgeat, quam oporteat, et mente semper sobrius inveniatur. Et adjunxit sequentia, dicens: Prudentem. Prudentiam quippe non mundialem, de qua dicitur quod stultitia sit apud Deum : sed prudentiam spiritalem, id est, quae et opere circumspecta sit, et verbo perita; ut sit astutus sicut serpens, et simplex sicut columba . Et denuo infert: Ornatum. Quod si juxta sensum litterae tantum respiciamus, non aliud, sacerdotes, quam amictum quaeremus clariorem; verbi gratia, castorinas quaeremus et sericas vestes : et ille se inter episcopos credit esse altiorem, qui vestem induerit clariorem. Sed sanctus Apostolus taliter se intelligi non vult, quia non carne episcopum, sed mente docet esse ornatum; ut ille sacerdos placeat Deo, qui animam habuerit compositam Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
postolica nobis ẽ regula reuoluenda q̃
de his per singula epãles accus depĩgit.
Sic ad cunctos epos beatus ait aposto¬
lus. fidelis sermo. Ac si diceret. de quosũ
locuturus: ueraciter loquor. Ne quis me¬
existimet fuisse mentitum subiunxit.
soi quis ep̃atum desiderat bonũ opus de¬
siderat. Hoc ẽ si epũs eẽ desideras. mag¬
nũ ẽ quod eẽ cupis: s si et opus bonũ
sumul amplectaris. Nam si alicer esse
cupis. epũs eẽ non potes quia sequit᷑.
Oportet emĩ ep̃m irreprehensibilẽ eẽ.
Irreprehersibilem ait.Nam si epus re¬
prehenditur deformiter subdit᷑ culpe.
Et profecto culpa ad reatum trahit.
reatus ad penam producit usq ad mor¬
tem Ecce ad quid uoluitur dignitas epi¬
scopalis. Et post paululum ait. omus
uroris uirum. Si ad superficiem tm̃
lictere respiciamus. prohibet bigamũ
ep̃m ordinari. Si uero ad astiorem sẽ¬
sum conscendimus. inhibet ep̃m duas

Expanded text:
postolica est nobis regula revolvenda, quae postolica est nobis regula revolvenda, quae de iis per singula episcopales actus depingit. Sic ad cunctos episcopos beatus ait Apostolus: Fidelis sermo ; ac si diceret: De quo sum locuturus, veraciter loquor; ne quis existimet me fuisse mentitum. Subjunxit: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat , hoc est, si episcopus esse desideras, magnum est quod esse cupis: sed si et opus bonum simul amplectaris. Nam si aliter esse cupis, episcopus esse non potes, quia sequitur: Oportet enim episcopum irreprehensibilem esse . Irreprehensibilem ait; nam si episcopus reprehenditur, deformiter subditur culpae. Et profecto culpa ad reatum trahit, reatus ad poenam, poena perducit usque ad mortem. Ecce ad quid volvitur dignitas episcopalis. Et post paululum ait: Unius uxoris virum . Si ad superficiem tantum litterae respiciamus, prohibet bigamum episcopum ordinari: si vero ad altiorem sensum conscendimus, inhibet episcopum duas
Abbreviated transcription (Latin):
preclarus ẽ: s si ruinam sustineat dolor
magnus ẽ. Nlam quantum pre ceteris
grãdus epalis altior ẽ. tanto si per negli¬
gentiam delabatur ruina grauior est.
Magna sublimitas magnã deb hẽre
cautelam. Honor grandis. grandiori
debet sollicitudine circumuallari. Cui
plus creditur plus ab eo exigitur sicut
pessima. et alibi. Potentes potentiora
tormenta pariuntur. Et scienti legẽ et
non facienti eam peccatum est grande.
Et seruus sciens uoluntatem dñ sui et
non fecerit eam. uapulabit multum.
Aliud ẽ enĩ quod ab ep̃o requirit deus.
et aliuid aclerico: et aliuid quod a laico.
uel a singulis quibusq hominib. Et li¬
cet ominum hominum opera deus ĩ fuo
exammet iudicio. plus tamen ab eo exi¬
gitur cui plus committitur. Ampliores
enĩ penas luit. cui nuimerosior regendo¬
rũ populoꝵ fuerit cura cõmissa. Et ut
specialiter ip̃ius ep̃atus modum et formu¬
lam ommnib sacerdotib depingamus. a¬

Expanded text:
praeclarus est; sed si ruinam sustineat, dolor praeclarus est; sed si ruinam sustineat, dolor magnus est. Nam quanto prae caeteris gradus episcopalis altior est, tanto si per negligentiam delabatur, ruina gravior est. Magna sublimitas magnam debet habere cautelam: honor grandis grandiori debet sollicitudine circumvallari. Cui plus creditur, ab eo plus exigitur, sicutpessima; et alibi: Potentes potentiora tormenta patientur ; et: Scienti legem et non facienti eam, peccatum est grande ; et: Servus sciens voluntatem domini sui, si non fecerit eam, vapulabit multum . Aliud est enim quod ab episcopo requirit Deus, et aliud quod a clerico, et aliud quod a laico, vel a singulis quibusque hominibus. Et licet omnium hominum opera Deus in suo examinet judicio, plus tamen ab eo exigitur, cui plus committitur; ampliores enim poenas luit, cui numerosior regendorum populorum fuerit cura commissa. CAPUT IV.-- Et ut specialiter ipsius episcopatus modum et formulam omnibus sacerdotibus depingamus; a
Abbreviated transcription (Latin):
proriectus. Ne sit gradus excelsus. et de¬
formis excessus. Nle habeat᷑ in ecclia
cathedra sublimior. et conscientia sa¬
cerdotis reperiatur humisior. Nesocu¬
tionem simulemus columbinam. et
mentem hẽamus caninam. Ne pro¬
fessionem monstremus ouinam. et
lus hic labiis me honorat. cor autem
eor longe ẽ a me. Ergo frẽs sicut sena¬
torem clamis ornat. agricultura ru¬
sticum. sicut barbarum arma. sicut
nautam naiugationis peritia. et sin¬
gulos quosqz opifices operis sui quali¬
tas ip̃os demoristrat auctores. sic epm̃ ñ
alitet iisi ep̃alis opera designat. Ut ex
bono opere magis ꝙͣ professione noscat᷑.
tur. Quia sicut nchil eẽ diximus ep̃o
excellentius. sic rachil ẽ miserabilius
si de sancta uita epus periclitetur. si sa¬
ẽ de plano corruere. sic grauius ẽ qui de
sublum ceciderit dignitate. Quia ruina
que de alto fit grauiori casu colliditur.
Honor quidem epalis coram hominib

Expanded text:
provectus: ne sit gradus excelsus, et deprovectus: ne sit gradus excelsus, et deformis excessus; ne habeatur in Ecclesia cathedra sublimior, et conscientia sacerdotis reperiatur humilior: ne locutionem simulemus columbinam, et mentem habeamus caninam: ne professionem monstremus ovinam, et lus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Ergo, fratres, sicut senatorem chlamys ornat, sicut agricultura rusticum, sicut barbarum arma, sicut nautam navigationis peritia, et singulos quosque opifices operis sui qualitas ipsos demonstrat auctores: sic episcopum non aliter nisi episcopali operatio designat; ut ex bono opere magis, quam professione noscatur tur; quia sicut nihil esse diximus episcopo excellentius, sic nihil est miserabilius, si de sancta vita episcopus periclitetur, si saest de plano corruere, sic gravius fit, qui de sublimi ceciderit dignitate; quia ruina quae de alto est, graviori casu colliditur. Honor quidem episcopalis coram hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
gregem non solum tũc beatus suscepit
aplus petrus. s et nobiscũ eas accepit
et cum illo eas suscepimus om̃s. Unde
regende sacerdotib contradunt. Meri¬
torectorib sius subdi dicunt᷑. quia e¬
uangelico coruscante mandato iuide¬
mus nichilominus eẽ prefixũ. Non ẽ
discipulus super magistrum. nͨ ẜuus
super dñm suũ. S fufficit discipulõ ue¬
eius. Hec uero cumita fratres ĩdeo nos
premisisse debetis cognoscere. ut ostende¬
remus nichil ẽẽ in hoc seculo excellentiꝰ
sacerdotib nichil sublimius ep̃is repe¬
tiri. ut cum dignitatem ep̃atus ep̃orũ
ocusis demonstramus et digne nosca¬
mus quid sumꝰ et quod sumus profes¬
siorie actione potius ꝙͣ nomine demõ¬
stremus. Ut nomen congruat actioni.
actio respondeat nomini. Nesit nomẽ
mane. et crimen immane. Ne sit honor
sublimis et uita digna periclis. Ne sit
deifica professio. et illicita actio. Ne
sit religiosus amictus. et irreligiosus

Expanded text:
gregem non solum tunc beatus suscepit gregem non solum tunc beatus suscepit apostolus Petrus; sed et nobiscum eas accepit, et cum illo eas nos accepimus omnes. Unde quia regendae sacerdotibus contraduntur, merito rectoribus suis subdi dicuntur; quia evangelico coruscante mandato videmus nihilominus esse praefixum: Non est discipulus super magistrum, nec servus super dII.-- Haec vero cuncta, fratres, ideo nos praemisisse debetis cognoscere, ut ostenderemus nihil esse in hoc saeculo excellentius sacerdotibus, nihil sublimius episcopis reperiri; ut cum dignitatem episcopatus episcoporum oculis demonstramus, et digne noscamus quid sumus, et quod sumus professione, actione potius quam nomine demonstremus; ut nomen congruat actioni, actio respondeat nomini; ne sit nomen inane, et crimen immane: ne sit honor sublimis, et vita deformis: ne sit deifica professio, et illicita actio: ne sit religiosus amictus, et irreligiosus
Abbreviated transcription (Latin):
prius noscatur a nobis. et sic demde
seruetur a nobis ut psalmograsi sen¬
tentia queat repessi a nobis. Homo
cum in honore ẽẽt non inteslexit. com¬
paritus ẽiumentis insipientib et si¬
milis factus ẽ illis. Honor igitur frẽs
comparationib adequari. Si regum
fulgori compares et principũ diade¬
mati. lorige erit inferius quasi plũ¬
bi metallum ad auri fulgorẽ cõpares.
Quippe cum uideas regum cossa et
piincipum summitti genib sacerdotũ.
et exosculatas eoꝵ dexteras orationib
coꝵ credant se communiri. Quidiam
de plebeia dixerim mustitudine cui nõ
solum preferri a dño meruit. sedut
eam quoq iure tueatur patrio pre¬
ceptis imperatum ẽ euangelicis. sic
certe a dño ad beatum dicitur petrũ.
Petre amas me. et ille. tu scis domine
quia amote. Et cũ tercio fuisset int̾¬
rogatus et trina responsione fuisset
subsecutus. repetitum ẽ adño tercio
pasce oues meas. Quas oues et quem

Expanded text:
prius noscatur a nobis, et sic deinde prius noscatur a nobis, et sic deinde servetur a nobis; ut psalmographi sententia queat repelli a nobis: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Honor igitur, fratrcomparationibus adaequari. Si regum fulgori compares et principum diademati, longe erit inferius, tamquam si plumbi metallum ad auri fulgorem compares, quippe cum videas regum colla et principum submitti genibus sacerdotum, et exosculata eorum dextra, orationibus eorum credant se communiri. Quid jam de plebeia dixerim multitudine, cui non solum praeferri a Domino meruit, sed ut eam quoque jure tueatur patrio, praeceptis imperatum est evangelicis? Sic certe a Domino ad beatum Petrum dicitur: Petre, amas me? Et ille: Tu scis, Domine, quia amo te . Et cum hoc tertio fuisset interrogatus, et trina responsione fuisset subsecutus, repetitum est a Domino tertio: Pasce oves meas. Quas oves, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
ide epũs sacerdotib. Antistes pontifi¬
 aũdacter predicare sulutis cõmu¬
ma non retardabo. Nec prerogatiuã
nichi et scientie. si hec meis consacer¬
dotib caritatis intuitu prerogem uĩ¬
dicuts. aut iuite perfecte me eẽ fateor.
sum de uita perfecta alios morieo: sed
miis cum hec ad illos loqui audeo. si¬
aistate quã ualeo. et eoꝵ precibus ad¬
uitus ad quos nr̃ respicit sermo defide¬
intum carpam iter et ingrennio qͣsi
consacerdotum positus ipos alloquar
saterdotes. Audite me beatissimi pr̃es.
et sidignum oucitis sarctissimi frẽs.
Audite me stirps leuitica. germen sa¬
andotale. propago sanctificata duces
itrectores gregis xp̃i. audite me rogã¬
tem uos pariter et timentem. et com¬
modis commonitionib solito consule¬
tem. et honorem ep̃atus demonstrare
uosentem. ut cum honoris eos preroga¬
tiua monstramus merita etiam con¬
grua requiramus. nec falli possimꝰ

Expanded text:
id est, episcopus sacerdotibus, antistes pontifiid est, episcopus sacerdotibus, antistes pontificibus, audacter praedicare salutis commonitoria non retardabo. Nec praerogativam mihimet scientiae, si haec meis consacerdotibus charitatis intuitu praerogem, vindicabo, aut vitae perfectae me esse fateor, cum de vita perfecta alios moneo: sed potius cum haec ad illos loqui audeo, sicultate qua valeo, et eorum precibus adjutus, ad quos noster respicit sermo, desideratum carpam iter, et in gremio quasi 359 consacerdotum positus, ipsos alloquar sacerdotes. Audite me, beatissimi patres, et si dignum ducitis, sanctissimi fratres. Audite me, stirps levitica, germen sacerdotale, propago sanctificata, duces et rectores gregis Christi. Audite me rogantem vos pariter et timentem, et commodis communibus sollicite consulentem, et honorem episcopatus demonstrare volentem; ut cum honoris ejus praerogativam monstramus, merita etiam congrua requiramus; nec falli possimus
Abbreviated transcription (Latin):
predicemtus. Et licet ad hec predicanda
nos retardet uite huis improbitas.
in uita nos trmen pͥrecepti necessitas
Et ue iam michi ẽ si minime predica¬
uero. Et si susceptum thesaueũ in
terra defossum. id est in meo corde
diu occulero. et lucernam diuim uerbi
compressam sub modro retentauero.
et non super candelabrũ propositã
cunctoꝵ oculis manifestauero. et
claustra humane imperitie ꝑ claues
illas regni celoꝵ quas in beato petro
apłõ cuncti suscepimus sacerdotes
minie reserauero. ut audire ꝑ hec
merear pro lingue mee modulo. eu¬
ge serue bone et fidelis. quia ĩ pauca
fiusti fidelis. supra multa te ꝯstituã
intra in gaudium dm̃i tui. Unde ue¬
rens his increpationibz et suppliciis
sub dei timore pene percussus. Amo¬
re fraterno inuitatus. non iam ad sub¬
dicum loquor uulgus. quos iugiter
monete consueui. sed ad ip̃os iam predi¬
aitor es busgo mea uerba conuerto. et
meis conseruis uelut obẽdiens seruus.

Expanded text:
praedicemus. Et licet ad haec praedicanda praedicemus. Et licet ad haec praedicanda nos retardet vitae hujus improbitas, invitat nos tamen praecepti necessitas. Et vae jam mihi est, si minime praedicavero, et si susceptum thesaurum in terra defossum, id est, in meo corde diu occultavero, et lucernam 358 divini verbi compressam sub modio retentavero, et non super candelabrum propositam, cunctorum oculis manifestavero; et claustra humanae imperitiae per claves illas regni coelorum, quas in beato Petro apostolo cuncti suscepimus sacerdotes, minime reseravero; ut audire per haec merear pro linguae meae modulo: Euge, serve bone et fidelis, quia in pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam: intra in gaudium Domirens his increpationibus et suppliciis sub Dei timore pene percure fraterno invitatus, non jam ad subditum loquor vulgus, quod jugiter monere consuevi, sed ad ipsos jam praedicatores vulgi mea verba converto: et meis conservis velut obediens servus,