comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. responsum sit. ut reqͥescerent ad
scõꝵ de sua immortalitate gaudentes
resurgenteb aut̃ corꝑib iuxta ifaiã in
resurrõnis abnuit᷑. s ex colligendoꝵ frm
augm̃to differtrir. Namet ip̃a animarũ
leticia porest stolis albis figurari cũ dño
reuelante didicerint et impios infine dãp¬
nandos. et usq adfinem scłi multos suo
numero ꝑmartiriũẽe sociandos: atq int̾ira
caritate ꝑfusi maluerint hac consolati¬
one conten ti ꝓsupplendo frm̃ mimero
hactenꝰ sira gandia differri¬

Expanded text:
t adhsanctorum de sua immortalitate gaudentes, resurgentibus autem corporibus, juxta Isaiam, in resurrectionis abnuitur, sed ex colligendorum fratrum augmento differtur. Nam et ipsa animarum laetitia potest stolis albis figurari, cum Domino revelante didicerint, et impios in fine damnandos, et usque ad finem saeculi multos suo numero per martyrium esse sociandos, atque, interna charitate perfusi, maluerint hac consolatione contenti pro supplendo fratrum numero hactenus sua gaudia differri
Abbreviated transcription (Latin):
teria. Nã causa pat̾ est. Alat̾ significat ȩccle¬
sianut ẽ illud psalmistȩ. Qui habitare
facit sterilem in domo matrem filiorum
lȩtantem. Item mat̾ est celestis irłmut in a-¬
postolo. Que autemsursum est. lib̾a est: qͥẽ
deorum intelligit᷑ ut ẽ illud iheremiȩ pro¬
phetȩ. In scelerib ur̃is dimisi matrẽ urãm.
Rursum pat̾ uel mat̾ babylonia siue car¬
pat̾ meus ⁊ mat̾ mea dereliquerunt me.
Pat̾familias autem dictꝰ quod omnibus
in familia sua positis seruis tanquã pat̾

Expanded text:
teria. Nam causa pater est. Mater significat Eccleteria. Nam causa pater est. Mater significat Ecclesiam, ut est illud Psalmistae: Qui habitare facit sterilem in domo matrem filiorum laetantem . Item mater est coelestis Jerusalem, ut in Apostolo: Quae autem sursum est, libera est, quae est daeorum intelligitur, ut est illud Jeremiae prophetae: In sceleribus vestris dimisi matrem vestram . Rursum pater vel mater Babylonia sive genpater meus et mater mea dereliquerunt me . Paterfamilias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis, tanquam pat
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib ait. Licet multos magistros ha¬
bea tis:tam̃ non multos patres: ego enim
ratione. sic̃ monastiea disciplina docet
monachos: ut illum qͥ suꝑ eos pastor con¬
cent. S querit᷑ cum dñs discipłis suis
iusserit dicens. patrem nolite uocare su
erit: aut qͦmͦ uulgato sermone maxime
in palestinȩ ce egypti monasteriis se inuicẽ
patres uocent quod sic solutt aliud ẽẽ na¬
tura patrem uł magistrum: aluro indul¬
gentia. Nos si hominem patrem uocamꝰ.
honorem ȩtati deferimꝰ. non auetor ẽ nr̃ȩ
ostendimꝰ uitȩ: qͥ nec initium uitȩ ex eis
habem. s tͣnsitum uitȩ ꝑ eos accepimus.
Magist̾ qͦq d̾r ex consortioueri magistri. Ine
infinita replicem. qͦmͦ unꝰ ꝑ naturam d̃s
& unꝰ filiꝰ non p̾iudicat cȩt̾is ne ꝑ adoptio¬
nem dii uocent᷑ &e filii. Ita ce unꝰ pat̾ ⁊ ma¬
gister ñ p̾iudicat aliis ne abusiue appel¬
lentur patres &e magistri. Mat̾ dr quod
exinde efficiat᷑ aliqͥd. mat̾ enim quas: ma-¬

Expanded text:
fidelibus ait: Licet multos magistros haberetis, tamen non multos patres. Ego enim ratione, sicut monastica disciplina docet monachos: ut illum, qui super eos pastor concent. Sed quaeritur, cum Dominus discipulis suis jusserit, dicens: Patrem nolite vocare vobis erit: aut quomodo vulgato sermone, maxime in Palestinae et Aegypti monasteriis se invicem patres vocent? Quod sic solvitur, aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem nostrae ostendimus vitae: quia nec initium vitae ex eis habemus, sed transitum vitae per eos accepimus. Magister quoque dicitur ex consortio veri magistri. Et ne infinita replicem, quomodo unus per naturam Deus et unus filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et filii: ita et unus pater et magister non praejudicat aliis, ne abusive appellentur patres et magistri. Mater dicitur quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi ma
Abbreviated transcription (Latin):
initium nascit᷑ generis: itãq pat̾¬
familias uoeitat᷑. Pater autem dictꝰ.
eo quod patratione ꝑacta filium pro¬
creet. Patratio enim est rerueneriȩ consũ¬
matio: lucretius & bene patratio patrũ.
Genitores autem a gignendo.& paren¬
tes quasi parientes:idem &e ereatores.
Crementum enim ẽ semen masculi:
unde animalium &e hominũ corpora
concipiunt᷑. hinc creatores parentes di¬
cuntur. Multis modis inscͥpturis pa¬
ter positꝰ reꝑit᷑: quia aut naturaliter
pater dicit᷑ ut d̾s pat̾ omnium a qͦ st̾
omnia. qͥa ab eo omnia originem ha¬
bent: aut generatione. sic̃ nominat᷑¬
pat̾ ab hoc qͦd filium genuit. ut est il¬
lud abraham genuit ysaac. ysaac aut̃
genuit iacob. ⁊ cet̾a. aut posteritate
gentis ab eo orte sic̃ in euangłio legitur
iudeos dño dixisse. pat̾ nr̃ abraham e:
&e diues in inferno positꝰ patrem uocauit
abraham. Pat̾ uero homo pͥmus adam in¬
telligitur: ut est illud ysaiȩ. Pat̾ ũr pͥmus

Expanded text:
initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. Lucretius: Et bene patratio patrum. Genitores autem a gignendo: et parentes, quasi parientes, et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Multis modis in Scripturis pater positus reperitur: quia aut naturaliter pater dicitur, ut Deus pater omnium, a quo sunt omnia, quia ab eo omnia originem habent; aut generatione, sicut nominatur ab eo, quod filium genuit, ut est illud: Abraham genuit Isaac, Isaac autem genuit Jacob , etc.; aut posteritatem gentis ab eo ortae: sicut in Evangelio legitur, Judaeos Domino dixisse: Pater noster Abraham est , et dives in inferno positus patrem vocavit Abraham . Pater vero homo primus, Adam intelligitur: ut est illud Isaiae: Pater vester primus
Abbreviated transcription (Latin):
Ro as d̾e nuies locus est ubi opus
aliquod fit greco enim sermone. er¬
Ergastula quoq & ipsa agreco uocabulo
numcupant᷑: ubi deputantur noxii ada¬
liquod opus faciendum ut solent gladiato¬
res & exules qui marmora secant & tam̃
unculorum custodus alligati sunt. Gene.¬
cium grece dictum eo quod ibi conuentus
feminarum ad opus lanificii exercendum
ꝯueniat. Mulier enĩ grece gene nun cupa¬
tur. Pistrinum quasi pilistrinum: quia pi
lo antea tundebant granum: unde & apͣ
ueteres non molitores sed pistores dicti.
quasi pinsores: a fidendis granis frumenti
Mole enum usus nondum erat. sed granum
pilo findebant: unde & uirgilius. Nc̃ flã¬

Expanded text:
rgasterium locus est ubi opus aliquod fit. Graeco enim sermone ἔErgastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. lo antea tundebant granum: unde et apud veteres non molitores, sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsandis granis frumenti; molae enim usus nondum erat, sed granum pilo findebant: unde et Virgilius: N
Abbreviated transcription (Latin):
gume coctũ. s et multi temꝑis aliquid
coctũ uocattia. Assum qđ ardeat. qsi arsũ: elixum:
eo qd inaqͣ sola deqͦquit᷑. Lixa eni aqͣ
dr᷑ ab eo qđ sit soluta. unde et solutio
libidins luxus et menbͣ loco mota luxa
agni carn ib in pascha uescendis ñ co¬
medetis exeo crudũ qͥd nec coctũ aqͣ s

Expanded text:
guine coctum. Sed et multi temporis aliquid coctum vocatur. Assum, quod ardeat, ut arsum. Elixum, quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa agni carnibus in Pascha vescendis: Non comedetis ex eo crud
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. ne forte grauentim corda ur̃a in cra¬
pula et ebͥetate. et curis huiꝰ uite: et suꝑ¬
ueniet repente suꝑuos dies illa. et reli
qͣ. prandiũ ab apparatu edendi dictũ. ꝓͥe
enĩ ueteres pͣndiũ uocabant oĩũ militũ
cibũ ante pugnã: ut illud du cis alloqͥuͣ
pͣndeamꝰ tanꝗͣ ap̃ inferos cenaturi. Cenã uo¬
cari auint acõmunione uescentiũ cȩnon
qͥppe g̾ci cõmune: unde et cõmunicantes¬
qd̃ cõmunicant̃ idẽ. parit᷑ conuemiant
Ap̃ uet̾es enĩ solitũ erat inpatulo uesci
et cõmunit̾ epulari: ne singłitas luxuriã
gign̾ẽt. Est aut̃ cena uesꝑtinꝰ cib ꝙͣ nes¬
ꝑtinã antiqͥdicebant. inusu enĩ ñ erat¬
pͣndiũ. prandiũ enĩ mistice pastũ signi

Expanded text:
forte graventur corda vestra in crapula et ebrietate et curis hujus vitae, et superveniat repente super vos dies illa, etc. . Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis alloquium: Prandeamus, tanquam apud inferos coenaturi. Coenam vocari aiunt a communione vescentium. Coinon quippe Gquod communiter, id est pariter, conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non eraprandia. Prandium enim mystice pastum signif
Abbreviated transcription (Latin):
rimͦꝰ dedalꝰ m̃sam et sellã fecit.
Coqͥne aũ apparatũ appicius
quidã cõposuit: qui in eo ab¬
sumptis bonis. morte uolun¬
taria ꝑiit. et merito: qͥa his
qͥ gule atq edacitati seruit: et animã
et corpꝰ int̾ficit. Abesu et comessu m̃¬
se factũ uocabulũ ẽ: nullũ enĩ alium
ht̃ usum h Coq̃re gͦ significat. u̾bũ sig¬
nificat u̾bũ dnĩ subtilit̾ incorde deb̾e
meditari : hoc ẽ. quasi m̃te deqͦquere:
cuiꝰ. iu̾bi freqͣntatio in libro leuitici
reꝑꝑit᷑. Comedere enĩ mistice significat
ũba diuina sp̃italit᷑ sumere. et panẽ
illũ qui decelo descendit auide delecta

Expanded text:
rimus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus conposuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit; et merito, quia is, qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum; nullum enim alium habet usum. Coquere ergo significat verbum Domini subtiliter in corde debere meditari, hoc est, quasi mente decoquere: cujus verbi frequentatio in libro Levitici reperitur. Comedere enim mystice significat verba divina spiritaliter sumere, et panem illum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
bant.s pꝰꝙͣ inuentũ ẽ uiruͭletiferi fuci. hoc
uinũ uocatũ ẽ. illud uenenũ. Uñ et iero¬
nimꝰ in libro quẽ de uirginitate conseruan¬
dascͥpsit adolescentulas inqͥt. ita uinũ fug̾e
deb̾e ut uenenũ: neꝓ etatis calore fer¬
uenti bibant et ꝑeant. Inde ẽ. qđ ap̃ ue¬
sacroꝵ causa certis dieb Merũ dicimꝰ cũ
uinũ purũ significamꝰ. nam merũ dici¬
mꝰ quicqͥd purt̃ atq sincerũ sic̃ et aqͣ me

Expanded text:
 hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud venisi sacrorum causa certis diebus. Merum dicimus cum vinum purum significamus; nam merum dicimus quidquid purum atque sincerum e
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Sacietas aũ et saturitas sibidis¬
fert̾. nã sacietas et ex uno cibo dici pot̾
ꝓ eoqd̃ satis ẽ saturitas aũ asatira nom̃
accepit. qd ẽ. uario alim̃toꝵ apparatu
cõpositũ. Sacietas aũ aliq̃nã bonã partẽ
aliꝗͣdo uͦ incontrariã ponit᷑ Inbonã qͣn¬
do habundantiã uirtũtũ inp̾sentib.
plenitudinẽ remunerationis infuturo
significat Unde scͥptũ ẽ. ineuangłio. sa¬
tiauit dñs qͥnq milia hoĩm. et ꝓpħa sacia¬
bor in quit. dum manifestabitrurr gła tua
Incontͣriã partẽ aũ satietas ponit᷑. dũ scͥp¬
t᷑a dicat de ĩpiis satiabũt᷑ penis suis. hoc ẽ.
habundabt̃ torm̃tis fut᷑is. Similit̾ et sa¬
turitas in bonã et incontͣriã partẽ posi
pauꝑes et saturabuntur: et in eu᷑głio dñs.
beati qui esuriunt et siciunt iꝰticiã. qm̃
ipsi sattirabunt᷑. Inmalã uͦ uͥ de uidĩs. psal

Expanded text:
r. Satietas autem et saturitas sibi differunt: nam satietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. in contrariam ponitur. In bonam, quando abundantiam virtutum in praesenti, vel plenitudinem remunerationis in futuro significat; unde scriptum est in Evangelio: Satiavit Dominus quinque millia hominum . Et Propheta, Satiabor, inquit, dum manifestabitur gloria tua . In contrariam autem partem satietas ponitur, dum Scriptura dicit de impiis: Satiabuntur poenis suis, hoc est, abundabunt tormentis futuris. Similiter et saturitas in bonam et in contrariam partem reposita pauperes et saturabuntur . Et in Evangelio Dominus: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi satura
Abbreviated transcription (Latin):
renouationis. facta uet̾a fugiamꝰ. im¬
mũ diciã omt̃m habentes a nob̾. q̃ est
corruptio: qr sic̃ ferm̃tũ totã massam
corrũpit. ita et mala uita totũ hoĩe.
Similit̾ aũ dapes et delicie sp̃itales de¬
titur hõ terrenis deliciis. et corꝑali
pulm̃tũ nocat᷑ apulte: siue enĩ sola
pultis siueqͥd aliud eiꝰ ꝑmixtione su¬

Expanded text:
fugiamus, immunditiam omnem abjicientes a nobis, quae est corruptio: quia sicut fermentum totam massam corrumpit , ita et mala vita totum hominem. Similiter autem dapes et deliciae spiritales detitur homo terrenis deliciis, et corporali Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione su
Abbreviated transcription (Latin):
gana: qͣtũ enĩ panes alaganis admi¬
tͥendũ sunt aptiores. tantũ u̾ba apłoꝵ
ꝗ̃ fiũt defarre qͣs alii liba dicunt. eo qd̾
libeant et placeant. dulcra st̃. gn̾e pis¬
torũ oꝑis asapore dicta: melle enĩ as¬
ꝑsa suminit᷑ Crustra suꝑficies panis:.
ipsa et fragm̃ta quȩ diuidunt᷑ ẽt frac¬
ta. De placentis imeremia fit mentio. uͥ
inc̾pat᷑ popłs. qđ placentas siue pepo¬
nes regine celi coxerit. id ẽ. qđ ħenci

Expanded text:
gana; quantum enim panes a laganis ad nutriendum sunt aptiores, tantum verba apostquae fiunt de farre, quas alii liba dicunt eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim aspersa sumuntur. Crusta est superficies panis, ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. De placentis in Jeremia mentio fit, ubi increpatur populus, quod placentas sive focacios reginae coeli coxerint: quod hae
Abbreviated transcription (Latin):
sterium. fetꝰ gemelli: duo caritatis
p̃cepta. id ẽ dilectio dei ce ꝓximi. In
canticis canticoꝵ. Omnes gemellis
fȩtib: & sterilis non ẽ int̾ eas. Hedi
ab edendo uocati parui enim pin¬
guissimi sunt &e saporis iocundi: un¬
de &e edere. inde ce edulium uocat᷑.
Hi quoq iuxta allegoriam sig̾cant
peccatores. qͥ ad sinistram iudicis in
fine statuendi sunt: sic̃ iusti ad dexte¬
ram quos oues significant. Unde ipsa
ueritas ait in eugłio. Statuet quidem
oues a dextͥs: hedos autem a sinistris.
Int̾dum autem &e iusti hoc nomine ex¬
primunt᷑ ob confessionem peccatoꝵs:
ut in iheremia. Recedite inquit de
medio babylonis. de t̾ra chaldeorum:
egredimini & estote qͣsi hedi ante gre¬
ges. Hedus xỹs ꝓpt̾ similitudinem car¬
nis peccati: ut in deut̾onomio. Non
coques hedum in lacte matͥs. Hedus an¬
tixp̃m sig̾cat: ut ẽ illuo in euangłio. stũ¬
quam dedistimͥ hedum: ut eũ amicis

Expanded text:
sterium. Fetus gemelli, duo charitatis sterium. Fetus gemelli, duo charitatis praecepta, id est, dilectio Dei et proximi. In Canticis canticorum: Omnes gemellis fetibus, et sterilis non est inter eas . Haedi ab edendo vocati: parvi enim pinguissimi sunt et saporis jucundi. Unde et edere; inde et edulium vocatur. Hi quoque juxta allegoriam significant peccatores, qui ad sinistram judicis in fine statuendi sunt, sicut justi ad dexteram, quos oves significant. Unde ipso Veritas in Evangelio ait: Stataet quidem oves a dextris, haedos autem a sinistris . Interdum autem et justi hoc nomine exprimuntur, ob confessionem peccatorum, ut in Jeremia: Recedite, inquit, de medio Babylonis: de terra Chaldaeorum egredimini, et estote quasi haedi ante greges . Haedus Christus propter similitudinem carnis peccati: ut in Deuteronomio: Non coques haedum in lacte matris . Haedus Antichristum significat, ut illud in Evangelio: Nunquam dedisti mihi haedu
Abbreviated transcription (Latin):
arietib. Agnum quem greciuocañ
apotuagno qͣsi pium. latimi autem
hoc nom̃ hab̃e putant. eo qͦd p̃ cȩtis
anim antib matrem agnoscant: adeo.¬
ut etiam si in magno grege errauit.
statim balatu recognoscat uocem pa¬
rentis. Agnus aut̃ aut ꝑsonam salua¬
toris nr̃ imistice gerit. cuiꝰmors inno¬
cens saluauit genꝰ humanum. De qͦ
ioħs ait. Ecce agnꝰ dei. ecce qͥ tollit
peccata mundi. Aut cuiuslibet ca-¬
tholici uitam innoxiam. qͥ matris
sue hoc ẽ eccłie uocem agnoscens.
obediendo eiꝰ adheret lateri. ce obȩdit
mandatis. Agni. scĩ in euangłio. las¬
ce agnos meos. Agni. homines lasci¬
uientes. in ysaia. Inerassatꝰ ẽ gladiꝰm̃s.¬
de sanguine agnorum & hyrcorum.
Agna. uita act̾iua. In leuitico: agat pe¬
nitentiam. & offerat agnam de grege
siue capram: que est contemplatiue
in lege deo insacͥficium offerri p̃cipi¬
untur: scõrum omnium plenitudi¬
nem. uel oꝑisinnocentie obtinent mi¬

Expanded text:
arietibus . Agnum, quanquam Graeci vocent arietibus . Agnum, quanquam Graeci vocent apo tou agnou, quasi pium: et Latini tamen hoc nomen habere putant, eo quod prae caeteris animalibus matrem agnoscat adeo, etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. Agnus autem aut personam Salvatoris nostri mystice gerit, cujus mors innocens salvavit genus humanum, de quo Joannes ait: Ecce Agnus Dei: ecce qui tollit peccata mundi : aut cujuslibet catholici vitam innoxiam, qui matris suae, hoc est, Ecclesiae vocem agnoscens obediendo ejus adhaeret lateri, et obedit mandatis. Agni sancti, in Evangelio: Pasce agnos meos . Agni homines lascivientes in Isaia: Incrassatus est gladius mede sanguine agnorum et hircorum . Agna vita activa in Levitico: Agat poenitentiam, et offerat agnam de grege sive capram ; quae est contemplativae , quae in lege Deo in sacrificium offerri praecipiuntur, sanctorum omnium plenitudinem, vel operis innocentiae obtinet my
Abbreviated transcription (Latin):
catus Unde apud nos in gregibus maᷤ¬
culi mares dicunt᷑: siue quod hoc pecꝰ
a gentib pͥmum aris ẽ immolatum:
unde est illud. aries mactatur ad aram.
Arietes aut̃ sigͥcant apłos uel eccłiarum
pͥncipes: unde in ysaia legit᷑. Arietes
nabaioth: ministrabunt tͥ. Im psal¬
terio. Afferte dño filios arietum. Hi
tanqm duces gregum: in caulas dñi
ꝑduxerunt popłm xp̃ianum. filios
autem arietum offerendos dic̃: quos
apłi recta p̃dicatione genuerunt. ñ
qͥ prauo dogmate ꝓbant᷑ extranei. Arie¬
tes autem bene sunt apłis comparati:
qm̃ut diximꝰ. animalia ipsa plurimũ
fronte ualent: & obiecta semꝑ impin¬
gendo deitiunt: qͦd p̃dicando fecert̃
apłi. qͥ diu̾sas suꝑsticiones ⁊ idola fir¬
missima cęlestis ũbi quadam fronte
ruperunt. Aries enim dictꝰ est: quasi
a fronte ruens. Iin aliam partem.
arietes pͥncipes sunt pͣui: de qͥb legit᷑
in hezechiele. Cum hedis &e agnis &

Expanded text:
catus. Unde apud nos in gregibus mascatus. Unde apud nos in gregibus masculini mares dicuntur: sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Unde est illud: Aries mactatur ad aram. Arietes autem significant apostolos vel ecclesiarum principes. Unde in Isaia legitur: Arietes Nabaioth ministrabunt tibi . Et in Psalterio: Afferte Domino filios arietum . Hi, tanquam duces gregum, in causas Domini perduxerunt populum Christianum. Filios autem arietum offerendos dicit, quos apostoli praedicatione genuerunt, non qui pravo dogmate probantur extranei. Arietes autem bene sunt apostolis comparati, quoniam ut diximus animalia ipsa plurimum fronte valent, et objecta semper impingendo dejiciunt: quod praedicando fecerunt apostoli, qui diversas superstitiones, et idola firmissima coelestis verbi quadam fronte ruperunt. Aries enim dictus est, quasi a fronte ruens. Et in aliam partem arietes principes sunt pravi, de quibus legitur in Ezechiel: Cum haedis et agnis et
Abbreviated transcription (Latin):
diximus: innocentes ⁊simplices qͦsq
in popło xp̃iano signifieant. Necñ ⁊
ipsiꝰ dñi aliqñ mansuetudinem ⁊ pa-¬
tientiã ouis typice demonstrat: ut est
illud ysaie de innocenti morte salua¬
toris. Sic̃ ouis inquit ad occisionem
ducet᷑: & non aꝑiet ossuum. Oues po¬
puli fideles in euangłio. Ouesmeȩ: uo¬
cemmeam audient. Iin psalmo. Omĩa
subiecisti subpedibus eiꝰ oues ⁊ boueᷤ.
quas nutriet homo id ẽ xp̃s: de quo
legit᷑ in ꝓpħa. In diebus illis nutriet
homo uaccam boum & duas oues: &
p̃ub̃tate lactis comedet butẏrum. Itẽ
oues reꝓbi in psalmo.Sic̃ oues in infer¬
no positi st̾: &e mors depascet eos. id est
diabolus. Ueruex uł a uirib dict̾us.
quod cȩt̾is ouib sit fortior: uel quod
sit uir id ẽ mascls: uel quod u̾mes in
capite habeãt. quoꝵ excitati pruritu¬
inuicem se concutiunt: et pugnantes
cum magno impetu feriunt. Si c̃ ⁊ ari¬
es uel a potoy areos id ẽ amare uo¬

Expanded text:
diximus innocentes et simplices quoque diximus innocentes et simplices quoque in populo Christiano significant: necnon et ipsius Domini aliquando mansuetudinem et patientiam ovis typice demonstrat; ut est illud Isaiae de innocenti morte Salvatoris: Sicut ovis, inquit, ad occisionem ducetur et non aperiet os suum . Oves populi fideles in Evangelio: Oves meae vocem meam audient . Et in Psalterio: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves . quas nutriet homo, id est, Christus, de quo legitur in Propheta. In diebus illis nutriet homo vaccam boum, et duas oves, et prae ubertate lactis comedet butyrum . Item oves reprobi in Psalterio: Sicut oves in inferno positi sunt, et mors depascet eos , id est, ant. Vervex vel a viribus dictus, quod ceteris ovibus sit fortior; vel quod sit vir, id est masculus; vel quod vermem in capite habeat, quoinvicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt. Sic et aries vel apo tou areos, id est, a Marte vo
Abbreviated transcription (Latin):
pascunt᷑. Ouessunt: cum iam intra
uina diẽ. Meȩ sunt omnes ferȩ silua¬
rum: ium̃ta inmontib &e boues. fẽ¬
r siluarum gentes significant: quȩ
inscłi istiꝰ nemorib suꝑsticione fero¬
cissima u̾sabant᷑. Iumenta in montibꝰ.
sunt simplices in eccłia catholiea con¬
stituti: qͥ in cacumine fidei habitare
ꝓpħas: qui in agro dñi assiduo la¬
bore uersati sunt. Quaꝓpt̾ his al¬
lusionibus comyetent̾ appositis: p̃¬
figurat eccłiam eatholicam de diu̾sis mu¬
dipartib colligendam: Discretio ẽ autẽ
int̾ armenta &e greges. Nam armenta eqͦ¬
rum & boum sunt: greges uͦ camelorũ
caprarum ⁊ ouium. Ouis molle pecus
lanis. corpore inerme. animo placroũ.
Ab oblatione dictum: eo qͦd apud ueteᷤ
ininitio ñ tauros s oues in sacͥficio ma-¬
ct̾arentur. Ex his quasdam bidentes
uocant: eas: que int̾ uiiͦ. dentes duos
altiores hñt: qͣs maxime gentiles in sa¬
crificium offerebant. Ques autemut

Expanded text:
pascuntur; oves sunt, cum jam intra pascuntur; oves sunt, cum jam intra vina dicit: Meae sunt omnes ferae silvarum, jumenta in montibus, et boves . Ferae silvarum gentes significant, qui in saeculi istius nemoribus superstitione ferocissima versabantur. Jumenta in montibus sunt simplices in Ecclesia catholica constituti, qui in cacumine fidei habitare os et prophetas, qui in agro Domini assiduo laborare versati sunt. Quapropter his allusionibus competenter appositis praefigurat Ecclesiam catholicam de diversis mundi partibus colligendam. Discretio est autem inter armenta et greges. Nam armenta equorum et boum sunt; greges vero camelorum, caprarum et ovium sunt. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum: ab oblatioin initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant eas, quae inter octo dentes duos altiores habent, qcrificium offerebant. Oves autem ut
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Pasce pecora occisionis. Iin psalmo
Oues &e boues insuꝑ ce pecora campi. le¬
cora simpliciores qͥq. minꝰ p̃diti ratioei¬
nandi subtilitate.: ut in salomone. Di¬
ligenter agnosce uultum pecoris dur
tuosq greges considã. Oues electum
popłm xp̃ianum significant: sicut in
euangłio dñs petro dic̃ apło. Pas ce
oues meas. Qͥ ideo comparantur o¬
uibus: qm̃ se p̾stante dño innoxia
conseruatione moderant᷑: deinde
exuuias. sine aliqͦ sensu doloris amit.¬
tunt. Nam sic̃ ouis tondentem se ñ in¬
crepat: ita nec iustꝰ cupiditatẽ se expo¬
liantis accusat. Boues autem p̾dicatoreᷤ
designant: qͥ humana pect̾ora manda¬
tis cȩlestib uirtutum messem germina.¬
refecerunt. Nee uacat quod dic̃ insu¬
per: qͥa nonsolum illi sc̃i subiec̃t st̾
s etiam peccatores. Sepe enim de conu̾¬
sis talib: maiori gła triumphat dñs
xp̃s. Pecora enim sunt: dum in campoꝵ
libtate id ẽ inmundi istiꝰ uoluptate

Expanded text:
ria: Pasce pecora occisionis . Et in Psalterio: ria: Pasce pecora occisionis . Et in Psalterio: Oves et boves, insuper et pecora . Pecora, simplices quique minus praediti ratiocinandi subtilitate, ut in Salomone: Diligenter agnosce vultum pecoris tui, tuosque greges considera . Oves electum populum Christianum significant: sicut in Evangelio Dominus Petro dicit apostolo: Pasce oves meas . Qui ideo comparantur ovibus, quoniam se, praestante Domino, innoxia conversatione moderantur; deinde exuvias sine aliquo sensu doloris amittunt. Nam sicut ovis tondentem se non increpat, ita nec justus cupiditatem se exspoliantis accusat. Boves autem praedicatores designant, qui humana pectora mandatis coelestibus virtutum messem germinare fecerunt. Nec vacat quod dicit, insuper, quia non solum illi sancti subjecti sunt, sed etiam peccatores. Saepe enim de conversis talibus majore gloria triumphat Dominus Christus. Pecora enim sunt, dum in camporum libertate, id est in mundi istius voluptate
Abbreviated transcription (Latin):
minum in gradiendo laborem temꝑãt.
Unde ce ium̃ta appellant᷑: ab eo quodiu¬
uent homines. Sunt enim magnarum
uirium animalia. Ium̃ta aut̃ mistice
fideles st̃ in eccłia: s sp̃itali intellec̾tu ca¬
rentes. In psalmo. Homines ⁊ iumenta
saluos facies dñe. Item ium̃ta intellectu ⁊
eloqͥo carentes: in psalmo. Ut um̃tum
factus sum apud te. Rursum iumenta
homines luxuriosi st̃: de quib in iobita
scͥptum est. Computruerunt iumenta.
instercore suo. Item iumentum corpꝰ est
xp̃i. ut qͥdam uolunt: unde est illud e¬
uangelii. Imposuit illum in ium̃tum
suum: ce duxit illum in stabulum. se¬
cudes autem significant simplices hoĩes.
& minꝰ callentes ingenio: quos dñs per
suum. & int̾ oues suas numerari facit.
Unde psalmista de xp̃o dic̃. Omnia
subiecisti sub pedib eiꝰ. oues ⁊ boues u¬
niuersa: insuꝑ ce pecora campi. Pecora
autem aliqnͣdo
peccatores. & qͥ¬
uoluptatibus dediti sunt: ut in zacha¬

Expanded text:
minum in gradiendo laborem temperant. minum in gradiendo laborem temperant. Unde et jumenta appellantur ab eo, quod juvent homines. Sunt enim magnarum virium animalia. Jumenta autem mystice fideles sunt in Eeclesia, sed spiritali intellectu carentes in Psalmo: Homines et jumenta salvabis, Domine . Item jumenta intellectu et eloquio carentes in psalmo: Ut jumentum factus sum apud te . Rursum jumenta homines luxuriosi sunt, de quibus in Joel ita scriptum est: Computruerunt jumenta in stercore suo . Item jumentum corpus est Christi, ut quidam volunt. Unde est illud Evangelicum: Imposuit illum in jumentum suum, et duxit illum in stabulum . Pecudes autem significant simplices homines et minus calentes ingenio, quos Dominus psuum et inter oves suas numerari facit. Unde Psalmista de Christo dicit: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves, universa insuper et pecora campi . Pecora autem aliquando peccatores, voluptatibus dediti sunt; ut in Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
pedia uocata: qͥa.iiiiͦ. pedib gradiunt᷑.
Quoꝵ quedam dumsint similia peco-¬
rib. tamensub cura humana non sũt:
ut cerui. dammȩ & onagri. ⁊ cȩt̾a. Ded
neq bestiȩ sunt ut leones: neq ium̃ta
ut usꝰ hominum iuuare possint. Pecꝰ
dicimꝰ: omne quod humana lingua ⁊ ef¬
figie caret. ⁊ prie autem pecorum nomen
his animalibꝰ accõmodari solet: quȩ suñ
aut ad uescendum apta ut oues ⁊ sues:
aut usui hominum commoda ut equi
ce boues. Differunt int̾ pecora &e pecudeᷤ.
Namuet̾es communit̾ in significatione
omnium animaliũ. pecora dixert̾. Peco¬
des autem tantum illa animalia quȩ
edunt᷑ qͣsi pecueudes. Generalit̾ autem:
omne animal pecꝰ a pascendo uocatum.
Iumenta nomina inde traxerunt: quod
nr̃m laborem uł onꝰ suo adiutorio subue-¬
ctando uel arando iuuent. Nam boscar¬
pentum trahit: & durissimas t̾re glebaᷤᷤ
uomere u̾tit. Equus & asinꝰ: onera ce ho¬

Expanded text:
pedia vocata, quia quatuor pedibus gradiuntur. pedia vocata, quia quatuor pedibus gradiuntur. Quorum quaedam dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt, ut cervi, damae et onagri, etc.; sed neque bestiae sunt, ut leones, neque jumenta, ut usus hominum juvari possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus accommodari solet, quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues: aut usui hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes. Nam communiter veteres in significatione omnium animalium pecora dixerunt. Pecudes autem tantum illa animalia, quae edunt, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Jumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem, vel onus suo adjutorio, subjectando, vel arando juvent. Nam bos carpentum trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit: equus et asinus onera, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iudeoꝵ. qͥ testamentum uetꝰ ore me-¬
ditant᷑. s nouum minime recipiunt.
Item animalia cornuita que in sacrificio
dei offerri p̃cipiunt᷑.: in esum fidelium
carnes illoꝵ concedunt᷑. Sicut uituli. ari¬
etes. hyrci. cerui. dãmule. & cap̾oli. uir-¬
tutes significant scõꝵ: cornua uirtutum
adusus diabolum ⁊ uitia peceatorum
gestantes. Cornu mistice. xp̃i regnum in
euangłio significat. Ierexit cornu salu¬
tisnob: in domo dauid puerisui. Cor¬
nua.uͭii. potestates ꝑomne tempꝰ: unde
in apocalipsi. Uidi inquit agnum quasi
Cornua tropheum est crucis xp̃i: in aba¬
cuch. Cornua inmanib eius: ibi abscon¬
dita est fortitudo eiꝰ. Cornua. suꝑbia diabo¬
li uel potestas eiꝰ p̾senti in tempore. siue
regnum antixp̃i in apocalipsi. Cornua.
regna scł̃ihuiꝰ. Indaniele. Cornua. super¬
bia. In psalmo. Ia cornib unicorni ors.
humilitatem meam. Ialibi. Iomnia cor¬
nua peccatorum confringam. Quadru-¬

Expanded text:
sunt Judaeorum, qui testamentum vetus ore mesunt Judaeorum, qui testamentum vetus ore meditantur: sed novum minime recipiunt. Item animalia cornuta, qui in sacrificio Deo offerri praecipiuntur, in esum fidelium carnes illorum conceduntur, sicut vituli, arietes, hirci, cervi, damulae, et capreoli virtutes significant sanctorum, cornua virtutum adversus diabolum et vitia peccatorum gestantes. Cornu mystice Christi regnum in Evangelio significat: Et erexit cornu salutis nobis in domo David pueri sui . Cornua septem potestates per omne tempus. Unde in Apocalypsi, Vidi, inquit, agnum quasi tem . Cornua trophaeum crucis Christi. In Habacuc: Cornua in manibus ejus: ibi abscondita est fortitudo ejus . Cornua superbia diaboli, vel potestates ejus praesenti in tempore, sive regnum Antichristi in Apocalypsi. Cornua regna saeculi hujus in Daniele. Cornua superbia in Psalmo: Et a cornibus unicornium humilitatem meam . Et alibi: Et omnia cornua peccatorum confringam . Quadru
Abbreviated transcription (Latin):
duerit ĩ corruytionẽ. Ax̃ale corpus est
dum cibis sustentat᷑ ut uiuat. Sp̃itale
autem: cum hors nicħ indigebit conuer¬
sũ inuitã omnia supͣdicta hoc dict̾u
claudunt᷑. Non enim aliud continet᷑
insuꝑioribꝰ. nͥ qͦd animale corpꝰ morit᷑.
&e resurgit sp̃itale. Quod neq iam man¬
ducet. nec infirme t᷑. nec sit fȩtidum.
nec egrum natura: qͦd animale ex adam.
munda descͥbunt᷑. homines sunt sc̃i.
diuina p̾cepta ore ⁊ corde siue ce opere
semꝑ meditantes: ut illud est in psalmo.
Meditatio cordis mei in corspectu tuo
semꝑ.Animalia uͦ quȩ non rum inaÑ.
peccatores immundi minime lege dei oꝑã
dantes. nec in eiꝰ meditatione studentes.
Animalia qͥppe que ungłam findunt¬
& ruminant. quȩ in lege munda descri-¬
buntur: sunt fideles in utroq testam̃to
credentes: & uelut in duab ungulis pe¬
dem oꝑis formã gressus figentes. Anima¬
lia enim que ruminant ⁊ ungłam non
findunt quȩ immunda narrant᷑: popłi

Expanded text:
duerit incorruptionem. Animale corpus est, dum cibis sustentatur, ut vivat: spiritale autem, cum horum nihil indigebit conversus in vitam. Omnia supradicta hoc sensu clauduntur. Non enim aliud continetur in superioribus, nisi quia animale corpus moritur, et resurget spiritale, quod neque jam manducet, nec infirmetur, nec sit fetidum, nec aegrum natura; quia animale ex Adam, munda describuntur, homines sunt sancti divina praecepta ore et corde sive opere semper meditantes; ut est illud in psalmo: Meditatio cordis mei in conspectu tuo semper . Animalia vero, quae non ruminant, peccatores sunt et immundi, minime legi Dei operam dantes, nec in ejus meditatione studentes. Animalia quippe, quae ungulam findunt et ruminant, quae in lege mundana describuntur, sunt fideles, in utroque testamento credentes, et velut in duabus ungulis pedem operis forma gressus figentes. Animalia enim quae ruminant et ungulam non findunt, quae immunda narrantur, populi
Abbreviated transcription (Latin):
mat enim aqua dulci purissimaq sati¬
ari. Huiꝰ decora comparatio nr̃m deside¬
rium ardent̾ instigat: ut quando ue-¬
nena antiqͥ serpentis haurimꝰ. ⁊ in i¬
mis faucib estuamꝰ: ad fontem diuinȩ
miscđiȩ ilico festinemꝰ: quatinus quod
peceati adu̾sitate contrahit᷑. dulcissi¬
mi haustꝰ puritate uincat᷑. Nec uacat:
qͦd ad fontes aqͣrum dixit. ñ aquas.
fons enim aqͣrum xp̃s est dñs: unde
omnia fluunt quecunq reficiunt.
fluenta enim plerunq ficcari posft̾:
fonsautem aquarum semꝑ irriguus
est. Unde merito dictum ẽ ad liquorẽ
sacrȩ originis festinandum: ubi desi¬
ierunium. Item alibi scͥptum est. Mon¬
tes excelsi ceruis. Item cerui patͥarchȩ:
unde in canticis canticorum ꝓsalua-¬
tore qͥ ex eorum styrpe scđm carnem

Expanded text:
mat enim aqua dulci purissimaque satimat enim aqua dulci purissimaque satiari. Hujus decora comparatio nostrum desiderium ardenter instigat, ut quando venena antiqui serpentis haurimus, et in intimis faucibus aestuamus, ad fontem divinae misericordiae illico festinemus; quatenus quod peccati adversitate contrahitur, dulcissimi haustus puritate vincatur. Nec vacat quod, ad fontes aquarum, dixit, non, aquas. Fons enim aquarum Christus est Dominus, unde omnia fluunt quaecunque reficiunt. Fluenta enim plerumque siccari possunt: fons autem aquarum semper irriguus est. Unde merito dictum est, ad liquorem sacrae originis festinandum: ubi desijejunium. Item alibi scriptum est: Montes excelsi cervis . Item cervi, patriarchae. Unde in Canticis canticorum pro Salvatore, qui ex eorum stirpe
Abbreviated transcription (Latin):
Cerui dicti a potoy cerasten. id est a
cornibus. Cerasta enim grece: cornua
dicunt᷑. Hi serpentum inimici sese
gratiatos infirmitate ꝑsenserint: sp̃y
narium eos extrahunt de cauernis:
& suꝑata ꝑnitie ueneni. eorum yabu¬
loreꝑarant᷑. Diptamnum herbam
ipsi ꝓdiderunt. Nam eo pasti excuti¬
unt acceptas sagitcas. Mirant᷑ autẽ
sibilum fistularum arrectis aurib
acute audiunt:. Submissis nilsiqua
immensa flumina uel maria trans¬
natant capita clunib p̾cedentium
ꝓponunt. sibiq inuicem succeden-¬
tes. nullum laborem ponderis sen¬
tiunt. Ceruus enim scos uiros sig̃cat.
dm̃ desiderantes. Unde ꝓpħa ait.
Sic̃ ceruus desidat ad fontes aqͣrũ.
ita desidat anima mea ad te deus.
Est enim illud animal primo inno¬
xium: deinde uelocissimum: teio
desiderio in ardescente siticulosum. Ser¬
pentesnarib trahit: quos ut uorauerit.
ueneno estuante ꝑmotꝰ. ad fontem aqͣ¬
rum qͣnta potest uelocitate festinat. A¬

Expanded text:
Cervi dicti apo ton ceraton, id est, a Cervi dicti apo ton ceraton, id est, a cornibus. Cerata enim Graece cornua dicuntur. Hi enim serpentum inimici cum sese gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et, superata pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum: arrectis auribus acute audiunt, submissis nil. Si quando immensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium imponunt, sibique invicem succedentes nullum laborem sentiunt ponderis. Cervus enim sanctos viros significat, Deum desiderantes. Unde Propheta ait: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Est enim illud animal primo innoxium, deinde velocissimum, tertio desiderio inardescente siticulosum. Serpentes naribus trahit: quos ut voraverit, venene aestuante permotus ad fontem aquarum, quanta potest velocitate, festinat. A
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵs. Caprȩ autem iusti int̾dum
ex gentib uenientes: insalomone. Ca¬
pillatura tua sicut grex caprarum: que
ascenderunt de monte galaad. Hinc
item dic̃ sponsꝰ aosponsam. Duo ubera
tua sic̃ duo hinul capreȩ gemelli qui
pascuntur inllus:donec aspiret dies ⁊
inelinent᷑ umbre. Quod enĩ hec ani¬
malia ferarum uel hominum adu̾sita-
te ꝑt̾rita de altissimis rupib se p̃cipi¬
tando cornib suis illesa suscipiunt:
sig̾cat quod iusti quiq ⁊ dm̃timentes.
legem dei in duob testamentis medi¬
tantes. & duob p̃ceptis caritatis eam
adimplentes. ab omni adu̾sitate ille-¬
si custodiunt᷑. Orex intelligitur fide¬
lium congregatio. ueterem conũsato¬
nem in baptismo relinquens: ut est
illud in cantico canticorum. Dentes
tui sic̃ greges tonsarum que ascen¬
derunt de lauacͦ. Item grex ẽ pecca¬
torum collectio: in iheremia. Con¬
grega eos: quasi gregem ad uictimam.

Expanded text:
peccatorum. Caprae ergo justi interdum peccatorum. Caprae ergo justi interdum ex gentibus venientes, in Salomone: Capillatura tua sicut grex caprarum, quae ascenderunt de monte Galaad . Hinc item dicit sponsus ad sponsam: Duo ubera tua sicut duo hinnuli capreae gemelli, qui pascuntur in liliis, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae . Quod enim haec animalia ferarum vel hominum adversitate perterrita, de altissimis rupibus se praecipitando, cornibus suis illaesa suscipiunt, significat quod justi quique, et Deum timentes, legem Dei in duobus testamentis meditantes, et duobus praeceptis charitatis eam adimplentes, ab omni adversitate illaesi custodiuntur. Grex intelligitur fidelium congregatio, veterem conversationem in baptismo relinquens, ut est illud in Cantico canticorum: Dentes tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro . Item grex est peccatorum collectio. In Jeremia: Congrega eos quasi gregem ad victimam .
Abbreviated transcription (Latin):
ueneris in regnum tuum. Capros ⁊ cap̃s
a carpendis uirgultis. quidam dixert̃.¬
fuii qͦd carpint asꝑa: ñ nulli a crepitu cru
uerunt. Morant᷑ enim in excelsis monti¬
bus. & quamuis delonge. uident tamen
om̃s qͥ uenunt. Ide autem ⁊ caprȩ Id̾e
ibices quasi abices: eo qͦd instar auium
ardua ⁊ excelsa teneant. & insublime
inhabitent. ita ut de sublimitate uix hu¬
manis obtutib pateant. Unde &e meri-¬
diana parsibices aues uocat: qͥ in nili
fluentis inhabitant. Hȩc itaq aialia
ut diximꝰ in petris altissimis cõmorant᷑:
& si quando ferarum uł hominum ad¬
uersitatem ꝑsenserint: de altissimis
saxorum cacuminib sese p̾cipitant.
insuis c̃ornib illesa suscipiunt. Capra
carnem saluatoris sig̾cat. hoc ẽ si militu¬
dinem carnis peccatrut in salomone.
fuge dilecte mi: assimilare caprȩ. Item
capre peccatores siue gentiles: in dani¬
ele. Ecce hẏrcꝰ caprarum: id ẽ pͥnceps

Expanded text:
veneris in regnum tuum . Capros et capras veneris in regnum tuum . Capros et capras a carpendis Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurerunt. Morantur enim in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altisaxorum cacuminibus sese praecipitantes, in suis cornibus illaesa suscipiunt. Capra carnem Salvatoris significat, hoc est, similitudinem carnis peccati, ut in Salomone: Fuge, dilecte mi, assimilare capreae . Item caprae, peccatores sive gentes, in Daniele: Ecce hircus caprarum , id est, princeps
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiȩ lacͥmissoluit duriciam pec¬
catorum. Unde in psalt̾io ad dñm dicit
eccłia. Offeram tͥ boues cum hyrcis. Hyr¬
ei peccatores siue gentiles: in daniele.
Eece autem hyrcꝰ eaprarum: ueniebat
abaquilone. Duohyrci. ut̾q populus
iudeoꝵ scilicet & gentium: ex traduce
peccati uenientes. In leuitico. Alii autẽ
duos hyrcos. xp̃m &e barraban intellexer̃.
Bouesut suyͣdiximus intelligunt᷑ p̾dica¬
tores: qͥ pect̾ora humana felicit̾ exaran-¬
tes. eorum sensib cȩlestis uerbi semma fru-¬
ctuosa condebant. Hyrciuͦ intelligunt᷑.
qui diabolicis prauitatib studentes. his¬
pidis
pidis uitus uestiunt᷑. Hyreus enim dietꝰ
est: qͣsi hirsutꝰ. S ce eos cum bub offert
eccłia. qͣndo conu̾si xp̃o dño confitent᷑.
Hyrcꝰ enim fuit latro ille qui pendebat
in cruce: s mox factꝰ est bos. quando ad
confessionem u̾itatis respiciens ꝑuenit.
Dixit enim. Memento mei dñe: dum

Expanded text:
poenitentiae lacrymis solvit duritiam pecpoenitentiae lacrymis solvit duritiam peccatorum. Unde in Psalterio ad Dominum dicit Ecclesia: Offeram tibi boves cum hircis . Hirci peccatores sive gentiles, in Daniele: Ecce autem hircus caprarum veniebat ab aquilone . Duo hirci, uterque populus, Judaeorum scilicet et gentium, ex traduce peccati venientes in Levitico. Alii autem duos hircos, Christum et Barrabam, intellexerunt. Boves ut supra diximus, intelliguntur praedicatores, qui pectora humana feliciter exarantes, eorum sensibus coelestis verbi semina fructuosa condebant. Hirci vero intelliguntur, qui diabolicis pravitatibus studentes, hispidis vitiis vestiuntur. Hircus enim dictus est, quasi hirsutus; sed et eos cum bubus offert Ecclesia, quando conversi Christo Domino confitentur. Hircus enim fuit latro ille, qui pendebat in cruce, et mox factus est bos, quando ad confessionem veritatis respiciens pervenit. Dixit enim: Memento mei, Domine, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qr non est qͥ disꝑsa colligat. ⁊ cet̾a. Custos
dñs: in iob. Tibi peccaui o custos hoĩum:¬
ia. Custos qͥ de noct̾e: custos qͥ de nocte.
Custodes apłi uel cȩt̾i p̾dicatores: in ysaia.
Suꝑ muros tuos irłm: constitui custodes.
tota die ⁊ tota nocte. Mercennarii. popłs
iudeoꝵ: in euangłio. Quanti mercenna¬
rii indomo patͥsmei abundant panib
Inquilinus hereticꝰ. mercennariꝰ. popłs
iudeoꝵ. In leuitico. Inquilinꝰ sacerdotis ⁊
mercennariꝰ ñ comedet ex eo: hoc est ex
sacͥficio corporis dñi. Hyrcꝰ lasciuũ ani¬
mal ce petulcum: & feruens semꝑ ad eos¬
tum. Cuius ocłi oblibidinem intranuer¬
sum aspiciunt: unde ⁊ nomen traxit.
Nã hyrqͥ sunt ocłoꝵs anguli. scdm sueto¬
nium. cuiꝰ natura adeo calidissima est.
ut ad amantem lapidem. quem nec ig¬
nis nec ferrum domars ualet. solus huiꝰ
cruor dissoluat. Nam hyreꝰ qui in lege
ꝓpeccatis offerebat᷑. peccatorum osten¬
dit ꝑsonam: qui fuso sanguine hoc est

Expanded text:
 non est qui dispersa colligat, etc. . Custos, Dominus; in Job: Tibi peccavi, o custos homia: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? . Custodes apostoli vel caeteri praedicatores. In Isaia: Super muros tuos, Jerusalem, constitui custodes, tota die et tota Judaeorum; in Evangelio: Quanti mercenarii in domo patris abundant panibus? Inquilinus haereticus, mercenarius populus Judaeorum. In Levitico: Inquilinus sacerdotis et mercenarius non comedet ex eo , hoc est ex sacrificio corporis Domini. Hircus, lascivum animal et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transversum aspiciunt: unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium, cujus natura adeo calidissima est, ut ad adamantem lapidem, quem nec ignis nec ferrum domare valet, solus hujus cruor dissolvat. Nam hircus, qui in lege pro peccatis offerebatur, peccatorum ostendit personam, qui fuso sanguine, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
arcũ suũ tetendit. et ꝑauit illũ. Ar-¬
cũ ittq scͥpturã noui et uetis testa¬
m̃ti congruent̃ accipimꝰ : qͥ duob qͦdã¬
terribilia declarat᷑. Tetendit ad¬
iectum ẽ: ne eus pacientia remissa pu¬
taretur. Qd aũ sequit᷑. et in ipso paraũ
uasa mortis. sagittas suas ardentib
effecit: hic distributio diuinȩ maiesta¬
tis ostenditur. quia ꝑ artũ idẽ. ꝑuetꝰ¬
& nouum testamentum. sic̃ ram uictũ
ẽ. et effectus mortis uenit. et sagittis
ipsuis uitta prestat᷑. Egresse sunt
qui ardentib hoc ẽ. desid̾antib animis.
inmodum sagittarum p̾cepta saluta¬
ria trans misserunt: unde et impu sau¬
crarentur. et fidelib esficar cura ꝓue¬
niret:

Expanded text:
illum . Arcum itaque Scripturam Novi et Veteris Testamenti congruenter accipimus: quia duobus quodamterribilia declarantur: tetendit, adjectum est, ne ejus patientia remissa putaretur. Quod autem sequitur: Et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit , hic distributio divinae majestatis ostenditur: quia per arcum, id e Novum Testamentum sicut jam dictum est, et effectus mortis venit, et sagittis ipsius vita praestatur. Egressae sunt qui ardentibus, hoc est desiderantibus animis, in modum sagittarum praecepta salutaria transmiserunt: unde et impii sauciarentur, et fidelibus efficax cura proveniret.
Abbreviated transcription (Latin):
memorat᷑ nãq ĩuineiᷤ engaddi ut p̃fat
sumus. balsamum gignitur: qđ in
chrismatis confectione liquori oli¬
benedictione solet consecrar: quati¬
nus fideles om̃s cum impositione ma¬
nus sacerdotalis qua sp̃s sc̃s accipit᷑.¬

Expanded text:
memoratur: namque in vineis Engaddi, ut praefati memoratur: namque in vineis Engaddi, ut praefati sumus, balsamum gignitur quod in chrismatis confectione liquori olibenedictione solet consecrari: quantenus fideles omnes cum impositione manus sacerdotalis, qua Spiritus sanctus accipit
Abbreviated transcription (Latin):
tur amelle. sicũ lact̾e coagulauerit.
aboleo sinstillatũ aque aut admixtũ
facile fuerit resolutũ ÷ preterea et si
lanee uestes exipso pollutȩ ñ macu¬
lantur: adulteratũ quidẽ neq cum
lacte coagulat. et ut oleum inaqua
suꝑnatat: et uestem maculat. Bel¬
sama aut̃ sipura fuĩnt. tantamiũ
habent. ut si sole excanduerint.
sustineri inmanu ñ possint. huius
gͦ liquoris hoc ẽ. balsami mistice mͣ¬
tio fit in libro iħu filii sirach: ubi
ita scͥptum ẽ et balsamum ñ mix¬
tum. odor meus et incantico can¬
ticorum dicente sponsa de sponso ita
scriptum ẽẽ legitur: dum ẽẽt rex in
recubitu suo: nardus mea dedit odo¬
rem suum: fasciculus mirrȩ dilectus
meus michi: int̾ ubera mea cõmora¬
bitutr. Botrus cipri dilectus meus
michi inuineis engadidi. Botrus gͦ
cipri factris ẽ. dñs inresurrõne: qui
fuerat falciculus mirre inpassione.
Qui bene etiam inumeis engaddi eẽ.

Expanded text:
tur a melle, si cum lacte coagulaverit; tur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus; praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol sustineri in manu non possint. Hujus ergo liquoris, hoc est balsami, mystice mentio fit in libro Jesu filii Sirach, ubi ita scriptum est: Et balsamum non mistum, odor meus . Et in Cantico canticorum, dicente sponsa de sponso, ita scriptum legitur: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum: fasciculus myrrhae dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur. Botrus Cypri dilectus meus mihi in vineis Engaddi . Bortrus ergo Cypri factum est Dominus in resurrectione, qui fuerat fasciculus myrrhae in passione. Qui bene etiam in vineis Engaddi esse