comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad oblationẽ sacrandam ꝑ̾tin&. numquã accederent:
Vndedicebat senene Confido indm̃ meum quia non habeogran¬
de iuditium ꝓpt̃ ordinationẽ hanc: quia oblationẽ non nuhi
presumsi offerre: Nã ordinatio illorume quis ineculpasunt.

Expanded text:
tum ad oblationem sacrandam, nunquam accederent. tum ad oblationem sacrandam, nunquam accederent. Unde dicebat senex: Confido in Deum meum quia non habeo grande judicium propter ordinationem hanc, quia oblationem offerre non praesumpsi; nam ordinatio illorum est qui sine culpa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
u latuit interbasi Contigit aut̃ ut & patrer quudq bantor eũ into de¬
& dimise runt asi nusuũ ut pascer&ur : ille autẽ pascendo pue:¬
nit adlocum ubilatebat abbas ischae: et mane sacto querttes s¬
asinum inuenerunt et senẽ : & admiratisunt : Cum autẽ uel:¬
lene eum ligare dicit eis : iam non fugio quia scio hoce ussi¬
onedĩeẽ : & quocũq: fugiero ad hoc ꝑuenturus sũ Abbas
mor hoes uenitaliquando deloco quiuocatur ragt:
potentibus gͣbalonis. erat autẽ cum eo xiam discipuluss
Scioeni quiabanc causã nolebas. sed ego atebenedicidesi
derans. hoc presum si: Cuise nenePraehumilitateait: & mea
cogitatio parum uolebat: sed in hoc laboro. quia diuidiabeo
fratre qui mecũ ẽ nolo.: & solus non sufsitio orationes meas
Respondit abbas mothoes Si quidẽ dignussit nescio: linium
aute scio quia atme melior est: Ordinauit autẽ et illũ: utriq̃
tamen itaꝑ manserunt. usque ad fine suu. ut ad altare quan¬

Expanded text:
 latuit inter herbas . Contigit autem ut Patres, qui sequebantur et dimiserunt asinum, ut pasceretur. Ille autem pervenit pascendo ad locum ubi latebat abbas Isaac. Et mane facto, quaerentes asinum, invenerunt et senem; et mirati sunt. Cum autem vellent eum ligare, dicit eis: Jam non fugio, quia scio ex jussione Dei esse; et quocunque fugero, ad hoc perventurus sum. 3. Abbas Motois venit aliquando de loco qui vocatur Ragita, in partibus Gebalonis: erat autem cum eo etiam discipulus ejus scio enim quia hanc causam derans, hoc facere praesumpsi. Cui senex pro humilitate ait: Et mea cogitatio parum volebat, sed in hoc laboro, quia dividi habeo a fratre qui mecum est, et solus non sufficio orationes meas  illum. Respondit abbas Motois: Si quidem dignus sit, nescio; unum tamen scio, quia melior est me. Ordinavit autem et illum. Uterque tamen ita permanserunt usque ad finem suum, ut ad altare, quan
Abbreviated transcription (Latin):
sedente incebobio reqͥsiuit dicens: Dic mibiunde
adept᷑ es hranc uirtutt̃ pr̃. ut quociens cuq tinbu¬
lacio contingit incenobio neque loquaris ne que
mediator accedas : et cũ nollet dicere porteque¬
pulsus asene dixit Indulge mihi abba: qm̃mprin¬
cipio quando ingressussum incenobio dixi cogitaci¬
onimee :eccetu hicasinꝰ unũ estis: Sicũt enĩ
istr asinus uapulat. non loqͥtur e inutneatum̃
et nibil respond& : itaer go esto ec tunãq Sic

Expanded text:
sivit, dicens: Unde adeptus es hanc virtutem, frater, ut quotiescunque tribulatio contigit in coenobio, neque loquaris, neque mediator accedas ? Et cum nollet dicere, postea compulsus a sene, dixit: Indulge mihi, abba, quia in principio quando ingressus sum, dixi cogitationi meae: Ecce tu et hic asinus estis pares. Sicut enim hic asinus vapulat, et non loquitur; injuriatur, e
Abbreviated transcription (Latin):
promisi esccait Egote cum postome diũ peccati
illius: Tunc illestat diacit Modopossum aniboparit
munert Et manserunt simul usquȩ ad tempustrausit¬
auic quidorr& homo: alii nefatiat. Orre senim
si quis detra et tibi. tunedetra as alteri Orressiquis
alia his similia Nie facias alicui Quienĩ hȩc uerba ser¬
uaiuerit: potest illi sufficere ad salutt̃. Dicebat abbas

Expanded text:
it senex: Ego tecum porto medium peccati illius. Tunc ille frater dixit: Modo possumus ambo pariter manere. Et manserunt pariter usque ad tempus transitQuidquid horret homo, alii omnino ne faciat . Horres enim, si quis detrahit tibi? tu ne detrahas alteri. Horres, si quis alia his similia ne facias alicui. Qui enim hoc verbum servaverit, potest illi sufficere ad salutem. 154. Abbas
Abbreviated transcription (Latin):
tero: Erun duo fratres. & unus ex ipsis senȩ erat:
me cum habitare abba. Ille uero rogabat dicens
Possum: Erat autem ille senior muridus & no¬
Cunier gopost septimanam sene fuenisset adillum.
ille uero uolens ex perir eum dicit Ini grandi
temptotionie incidi septi mana harc abba.

Expanded text:
 Erant duo fratres: unus ex ipsis senex erat, mecum habitare. Ille vero rogabat eum, dicens: Possumus. Erat autem ille senior mundus, et noCum ergo post septimanam senex venisset ad eum, ille volens experiri eum, dixit ei: In grandem tentationem incidi in septimana
Abbreviated transcription (Latin):
inscitii multos expatrib occidissent: abbape
men unacũ alio abbate seniore sibi nomine nubh
et cũ aliis quinque patribus fugiens inde: uenit
temipariter donec cognoscerent ubi mansuri es
querat semor: Septimanahac unusquisq requi¬
escat apud se: et alt̃ ad alterum ñ loquatur:
Cum autem sic facerent: erat in templostatua cu¬
iusdam idoli: Abba ergo nuph: exurgens mane
eam: Pec caui indulgemihi Et ꝑ totã septi ma¬

Expanded text:
ns, multos ex Patribus occidisset, abbas Pimenius una cum alio Patre seniore, nomine Anub, et cum aliis quinque Patribus fugiens inde, venit  hi septem pariter, donec cognoscerent ubi unusquisque se, dicentes: Septimana hac unusquisque requiescat apud se, et alter ad alterum non loquatur. Cum autem id facerent, erat in templo illo statua cujusdam idoli. Abbas ergo Anub exsurgens, mane eam: Peccavi, indulge mihi. Et sic feci
Abbreviated transcription (Latin):
ep̾erae et manuum. Cui sene.  Om̃ia quȩcũq ꝓman¬
datisdĩ ꝓficimus. in operibus animac reputandas:
haec operamanuum ẽẽ. noscuntur: Abbas apollo
do hodie o perari ꝓ anima mea: haec est eni mer eis
ꝑbapemen dicẽ Bat. Uolumtatẽ tuã num¬
quam ad impleas : sed magis umiliate ipsum e
ut facias uoluntatẽ proximitui. Idem abbs

Expanded text:
pera manuum. Cui senex: Omnia quaecunque pro mandato Dei facimus, in operibus animae reputanda suhaec omnia opera manuum esse noscuntur. 3. Abbas Apollo,do hodie operari pro anima mea. Haec est enim merces, Poemen dicebat: Voluntatem tuam nunquam adimpleas, sed magis humilia teipsum, ut facias voluntatem proximi tui. Item abbas
Abbreviated transcription (Latin):
Abbas morses ad solit tarios solebat profer resentencias
Uidest tacendi : seruandi mandata dĩ humiliarise m&¬
ipsum  angustia pauꝑtatis. Tres autẽ hasuir tutes homo
difficile possidet: id est ut semꝑ lageat. & ut semꝑ suo¬
rum memorsit peccatorum : & ut omnihora ponat sibi
prȩoculis suis mortẽ : Beatus antonius soleb at dicere:
Patres antiqui egressi sunt in deserto. & ipsꝰ sani effecti
facti sunt medici & reuersi alios sanauerunt: Ex nobis
autẽ siquidem egredi contigerit indeserto : antequam
ipsisanemur: Cur ab aliis adiubemur : & reuertitur
ad nos insirmitas nr̃a: & fiunt ultima nr̃apeiora priori¬
bispropt̃ quod dicitur nobis medice tibi priuscuram
A
facient ¶Atille respondit: Media forte conple

Expanded text:
1. Abbas Moyses ad solitarios solebat proferre sermonem, d id est, tacendi, servandi mandata Dei, humiliandi semetipsum, et angustia paupertatis . Tres autem has virtutes homo difficile possidet, ut semper lugeat, et semper suorum memor sit peccatorum, et omni hora ponat sibi prae oculis mortem. 2. Beatus Antonius solebat dicere: Patres antiqui egressi sunt in desertum, et ipsi 681 sani effecti, facti sunt medici: et reversi, alios sanaverunt; ex nobis autem si quem egredi contigerit in desertum, antequam ipsi sanemur, curam aliis adhibemus; et revertitur ad nos infirmitas nostra, et flunt ultima nostra pejora prioribus, propter quod dicitur nobis: O medice, prius tibi curam a t? At ille respondens dixit: Media forte comple
Abbreviated transcription (Latin):
sos flaxignis deore eius egressa ascendebat ad celum
Idem maior dum decantar&: quotiens adpsallendum
labia deducer& uelut funiculum ignis exore eiussimi¬
liter tendebat ad caelum: Post quo ego quoq aliquantu
minorem uero adhuc demones inpugnarent: Post paucos

Expanded text:
sus fax ignis egressa ascendebat ad coelum. Item et major cum decantaret, quoties ad psallendum labia deducebat, velut funiculus ignis de ore ejus similiter tendebatur ad coelum. Postquam vero expleverunt minorem vero adhuc daemones impugnarent. Post paucos
Abbreviated transcription (Latin):
suscepti  oratio neftita conscderunt: Cũ autẽ beatus
taceret arsenius. illequi fratre deduxeratait : Ego disce¬
do: sed & ipse qui ex deside riouenerat: quia nichil ad¬
citus. sedensrespondit: Ego quoque eccũ fr̃ abscedã :¬
hacsic utriq discesserunt: Hostulauit autẽ ut &iã
adabłm moy sen qui ex latronib conuersus fuerat::
duces Etur: A quo susceptiis: facta caritate dimiss ẽ
Frat̃ autem quieum adutrosq ꝑduxerat dicit illi Ecce
utrosq quospostulaue ras ui disti Qiuistibi plusexam bobi
placa Atillean Michiinterea Ic melior iudetur

Expanded text:
suscepti, et oratione facta, consederunt. Cum autem beatus taceret Arsenius, ille, qui fratrem adduxerat, ait: Ego discedo. Sed et is qui ex magno desiderio venerat, videns quia niEt ego quoque tecum, frater, abscedo. Ac sic uterque discesserunt. Postulabat autem ut etiam ad abbatem Moysen, qui ex latronibus conversus fuerat, deduceretur. A quo susceptus, facta charitate dimissus est. Frater autem qui ad utrosque ipsum duxerat, dixit illi: Ecce utrosque quos postulabas vidistiquis tibi plus ex ambobus placet? At ille ait: Mihi interea hic melior videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
adiuã dĩꝑueniet: Idemabbaspemen quando uo
plorans rienon oboedire t fratrisuo & contristaret
ꝓpriani feceroucluntatẽ Abbas pafnutius nongus
cognitus est a principe latronũ. quisciebat eum: qđ
uinum non liberet : Et uidens quia eã ꝙ labore
itinero fatigatus impleuit calicengrandemuino.
ladium tenens inmanusua dia it seni Nr

Expanded text:
i tui. Item abbas Poemen quando vocplorans, ne inobediens fratri suo contristaret propriam fecero voluntatem. 151. Abbas Paphnutius non guscognitus est a principe latronum, qui sciebat eum quod vinum non biberet: sed videns quia ex labore itineris fatigatus esset, implevit calicem grandem vino, et gladium tenens in manu sua, dixit seni: Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Hociẽ memoria praeteritorũ facinorum : recorditio
frturae ux penarũ consi deratio peregrinationis suȩ in hiuius uitac m¬
seria desiderium suꝑnȩ patriae quateñ adeam quantotius. l aleat ꝑ¬
lacrimas poenitentiae ex citet cordinr̃o: Thesaurũ desiderabile
incordehominis conpunctonis dulcedo : Ani ma homiois quae
moratione conpungitur: ualde illi proficit ad salutẽ : Cũ ꝑhorati¬
onẽ compunctio effunditur : sp̃s sc̃i praesentiam cordibus nr̃is non
dubiumẽ: XII. DECON FESSIONE
ORIATURNOS SAEPIUSU

Expanded text:
hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae miseria; desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat placrymas poenitentiae excitat cordi nostro. Thesaurus desiderabilis in corde hominis, compunctionis dulcedo. Anima hominis quae in oratione compungitur, valde illi proficit ad salutem. Cum per orationem compunctio effunditur, Spiritus sancti praesentiam adesse cordibus nostris non dubium est. CAPUT XII. De confessione. Hortatur nos saepius
Abbreviated transcription (Latin):
exhumilitatis uirtute nascitur : De conpunctione: confessio
Ipeccatorũ : Dec onfessione poenitentia : De poenitentia ueri :¬
ꝓueniet delictorum indulgentia: Conpunctio cordis. ehumi¬
litas mentis cum lacrimis & recordatione pec catorũ eti¬
more iuditii: Ex gemino fonte conpunctionis solent ꝓflu¬
rat: altera dũ desiderio aeternȩ uitae suspirat : Unde& ꝓph&a.
ait : Sitiuit anima mea addm uiuum: quando ueniam & pare¬
boante fatiem dĩ. Fuer̃ mihi lacrime meae panesdiehac nocte:

Expanded text:
ex humilitatis virtute nascitur; de compunctione confessio peccatorum; de confessione poenitentia; de poenitentia vera proveniet delictorum indulgentia. Compunctio cordis est humilitas mentis, cum lacrymis, et recordatione peccatorum, et timore judicii. Ex gemino fonte compunctionis solent proflurat; altera dum desiderio aeternae vitae suspirat. Unde Propheta ait: Sitivit anima mea ad Deum vivum: quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Fuerunt mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tibus gloriaretuis : quia alterũ habiturus eris iudicem nonte¬
illete ex altet intempore retributionis tuae: Descende : ut ascen¬
das: Humiliare ut exalteris neex altatus humilieris : Qui
cent : Estoigitur paruus in oculistuis : ut sis magnus in oculisdi:
Tanto em̃ eris apud dm̃ p̃ciosior: quanto fueris ante oculostuos
dis pectior : Insũ mohonore : sumatibi sit humilitas honoris:

Expanded text:
tibus gloriari tuis, quia alterum habiturus es judicem, non tetibus gloriari tuis, quia alterum habiturus es judicem, non teille exaltet in tempore retributionis suae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris: qui ecent. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei; tanto enim eris apud Deum pretiosior, quanto fueris ante oculos tuos despectior. In summo honore summa tibi sit humilitas; honoris
Abbreviated transcription (Latin):
bilis angłorum ereatura caceidit deciedo ꝑhumilitatẽ di fragulitas
humane naturae ascendit incadum: Honesta eñ ẽ inthomines. hu¬
militatis consuetudo : sicut salo monait: Vbisuerit suꝑbia: ibierit
a contumelia: Ubi autẽ humilitas ibi et sapientia : Itẽ aliusra¬
humilem et qui&em & trementẽ uerba meis quicũq humi¬
uantũ humilitate inelinat᷑ eor adima : tantu pficit insȩ xcuiso:
est : ueritatis ser monẽ humilit᷑ audire. memorit̃ retine: e. uo¬
luntariae ꝑficere: Eam quippe quam non inuenit humilem
ueritas sugit mentẽ : Quanto quis humiliorerit descipso tari¬
to maior erit in cons pectudĩ Su ꝑbus uero quanto gloriosior
apparet int̾ homines: tanto de ietior erit antedm̃: Quienim
snehumilit atebona opera agit: inuentũ pul uerem portat:
Quid suipbit cerra & cinis duuento ppbiat dis ꝑgicur iquod
ie iuniis uel elimosinis congegare uidet & noli. obmo inurtu

Expanded text:
bilis angelorum creatura cecidit de coelo, per humilitatem Dei fragilitas bilis angelorum creatura cecidit de coelo, per humilitatem Dei fragilitas humanae naturae ascendit in coelum. Honesta est enim inter homines humilitatis consuetudo, sicut Salomon ait: Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia; ubi autem humilitas, ibi et sapientia ; item alius sahumilem, et quietum, et trementem verba mea . Quicunque humiQuantum humilitate inclinatur cor ad ima, tantum proficit in excelso. est veritatis sermonem humiliter audire, memoriter retinere, voluntarie perficere. Eam quippe, quam non invenit humilem veritas fugit mentem. Quantum quis humilior erit de seipso, tanto major erit in conspectu Dei. Superbus vero quanto gloriosior apparet inter homines, tanto dejectior erit ante Deum. Qui enim sine humilitate bona opera agit, in ventum 133 pulverem portat. Quid superbit terra et cinis, dum vento superbiae dispergitur, quod jejuniis et eleemosynis congregare videtur? No
Abbreviated transcription (Latin):
nimo seruamus cũ proximis nr̃is : Laudabilius ẽ iniuriamta¬
cendo declinare: qua respondendo superare : Qui pacienterto¬
lerat mala : in futuro coro nã merebitur sempĩter nam:
X. DEHUMILITATE MMAUU
Quanta sit uerahumilita s uirtus. facile ex uerbis dñi agnosc itus
quiut suꝑbiam pharisaeorũ dam naret dixit Omnis qui se ex¬
altat humiliabitur. & qui sehumiliat ex altabitur: Humilia¬
tis passibus ad celi culmina conscenditur qui a ds̃ ex celsus nons
suꝑbia sethumilitate ad tingitur : de quo dictũ m ẽ: Disupo¬
eecelses dñs humilia respiet et alta alongea moscit: Alta posi
tꝓsupbis humilia uero respicit ut at tollat : Alta idef supld
cogioscitut deicuat: Discamus humilitatẽ ꝑquã dõ ꝓpinquare po¬
terimus: sicut ipse in euangelioait: Discite a mequi amittis sũ ethu¬
milis corde & inuenietis requiem animabus uris: ꝑsupbiam amra¬

Expanded text:
nimo servamus cum proximis nostris. Laudabilius est injuriam tanimo servamus cum proximis nostris. Laudabilius est injuriam tacendo declinare, quam respondendo superare. Qui patienter tolerat mala, in futuro coronam merebitur sempiternam. CAPUT X. De humilitate. Quanta sit verae humilitatis virtus, facile ex verbis Domini cognoscitur, qui ut superbiam Pharisaeorum damnaret, dixit: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur . Humilitatis passibus ad coeli culmina conscenditur; quia Deus excelsus non superbia, sed humilitate attingitur. De quo dictum est: DeuExcelsus Dominus, et humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Alta posuit pro superbis. Humilia vero respicit ut attollat; alta, id est, superba cognoscit ut dejiciat. Discamus humilitatem, per quam Deo propinquare poterimus, sicut ipse in Evangelio ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Per
Abbreviated transcription (Latin):
apacientia enĩ dicitur in euangelio : possi debitis animas uras: In omni
enĩ uita humana : patientia necessaria ẽ : Sic itaque pacienter suf¬
ferre debemus in iurias ab aliis in nos delatas: ita et patienter tribula¬
tiones quae nobis eueniunt sufferre necessẽ ẽ: Sȩpissi me in hoc secu¬
lo: boniare probis tribulationes patiuntur. Ideosiquis libettt

Expanded text:
patientia vestra, dicitur in Evangelio, possidebitis animas vestras . In omni enim vita humana patientia necessaria est. Sicut itaque patienter sufferre debemus injurias ab aliis in nos delatas, ita et patienter tribulationes quae nobis evenient, sufferre necesse est. Saepissime in hoc saeculo boni a reprobis tribulationes patiuntur. Ideo si quislibet p
Abbreviated transcription (Latin):
que turbonis et qđ ipse non habet : alio inuidet habere:
Omnibus inimicaebonis: inuidia : libiẽ inuidia caritas
esse non potest : Et ubi caritas nonẽ : hibi nichilbonicẽpo
terit : Qu in uid& diabolo similis ẽ quiꝑ inuidiã hominem
deparadisi felicitate deiecit: Magnusuir ẽ qui inuidum
humilitate superat : dis cordiam caritate destruit: quid infe¬
litius homini quã alterius bonũ suũ egisse suppliciumo omnis
eni inuidus animotorquetur: Vnde igiturbonus ꝓficit inde
inuidus contabescit: Melius e bonorum imitare exempla ÷
quam eos inuidiãe stimulis agitare : Inuidi sensũ mordit.
pectus urit mentem ad fligit : Nullus de alterius cuius libet
doleatbono: uł felicitate aliena contriscetur: Potes ł itaque
facit: XXIII. DESUPERSIA
UPERBIS UERODSRESIS TIT

Expanded text:
quetur bonis: et quod ipsa non habet, alios invidet habere. quetur bonis: et quod ipsa non habet, alios invidet habere. Omnibus inimica est bonis invidia. Ubi est invidia, charitas esse non potest. Et ubi charitas non est, ibi nihil boni esse poterit. Qui invidet, diabolo similis est, qui per invidiam hominem de paradisi felicitate dejecit. Magnus vir est, qui invidiam humilitate superat, discordiam charitate destruit. Quid infelicius est homini, quam alterius bonum suum egisse supplicium? Omnis enim invidus animo torquetur. Unde igitur bonus proficit, inde invidus contabescit. Melius est 140 bonorum imitari exempla, quam eos invidiae stimulo agitare. Invidia sensum mordet, pectus urit, mentem affligit. Nullus de alterius cujuslibet doleat bono, vel felicitate aliena constristetur. Potest itaque facit. CAPUT XXIII. De superbia. Superbis Deus resistit
Abbreviated transcription (Latin):
desideru t: Amore : dumamicos uł ꝓpinquos contraius ticiã
defendit potentior : His quat tuor modis. saepae aequitas iuditu
sub uertitur : et in nocentia leditur: Magis dolendisunt quiob¬
primunt pauperes: quã qui patiunt᷑ iniuriam: Illieni qui ob¬
primuntur : temporalem my seriam citofiniunt: Illi uero
Hic uero saepe amalis boni iudicantur: infutura siquidem
uita: maliiudicantur abo nis: Sepae etiam ethicboni infeli¬
cessunt et misericorlam hominibus: et malifelices: In illai¬
taq aeterna retributione sẽꝑbo nifeliceserunt et maliseper
nebona ꝑdanꝗꝓ&uo: Et qui molestias patiuntur. fortiter eas
sufferant: uit aeter nabeatitudine digniinueniantur: X XII.
mors sub intrauuit in orbem ter rarum: Dũ inuidebat homi¬
Initer reno caelum: quęrebat quo modo eum ꝑderer ꝑ
trans gressioñe in illius mandatis quod creator homuini
statuit: Nichil nequius porest. eẽ inuidia quae alienistor¬

Expanded text:
desiderat; amore, dum amicos vel propinquos contra justitiam desiderat; amore, dum amicos vel propinquos contra justitiam defendit potentior. His quatuor modis saepe aequitas judicii subvertitur, et innocentia laeditur. Magis dolendi sunt qui opprimunt pauperes, quam qui patiuntur injuriam. Illi enim qui opprimuntur, temporalem miseriam cito finiunt  Al., traHic vero saepe a malis boni judicantur: in futura siquidem vita mali judicabuntur a bonis. Saepe etiam et hic boni infelices sunt et miseri coram hominibus, et mali felices. In illa itaque aeterna retributione semper boni felices erunt, et mali semper ne bona perdant perpetua: et qui molestias patiuntur, fortiter eas sufferant, ut aeterna beatitudine digni inveniantur. CAPUT XXII. boli mors introivit in orbem terrarum . Dum invidebat homini terreno coelum, quaerebat quomodo eum perderet per transgressionem illius mandati, quod Creator homini statuit. Nihil nequius potest esse invidia, quae alienis tor
Abbreviated transcription (Latin):
TESTIBUS
dicitsalo mon. nonerit in punitus : Quifalsu m tescimoni
Aprofert contra ꝓximum suum: extinguetur lucer naeius en l e
uldmo: Qui metucinus lib& potestatis ueritatẽ occulta i ra¬
cundiamdi suꝑse prouocat quia magistimet hominẽ quã ł m
łal sidicus testis tribus ẽ ꝑsonis obnoeius : Primumdõ eaius
praesentiam contempnit : Dẽinde iudici quem mentiendo
tallit: Postremo in nocenti : quem falso testimomolaedit :
Sisalsi testes separantur : mox mendaces inueniuntur:
Naerque reus ẽ et qui ueritatem occui tat. & quimendaciũ
dicit : quia et ille prodesse nonuult: et iste nocere desiderat:
Beat᷑: cuustesti monium in conspectudĩ ꝓbabile inueniet᷑:¬
&Quatuor modis iusticia iniuditiis subuertitur: limore.
cupiditate hodio amore : Timore : dum metu potestatis ali¬
cuius ueritatem dicere uel iudicare quis libet pauescit:
Cupiditate dum praemio muneris alicuius corrumpitur
iudex : Odio dũ cuius libet inimititiae causa noceri alteri

Expanded text:
testis, dicit Salomon, non erit impunitus. Qui falsum testimonium profert contra proximum suum, extinguetur lucerna ejus in die ultimo. Qui metu cujuslibet potestatis veritatem occultat, iram Dei super se provocat: quia magis timet hominem quam Deum. Falsidicus testis tribus personis est obnoxius. Primum Deo, cujus praesentiam contemnit. Deinde judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti, quem falso testimonio laedit. Si falsi testes separantur, mox mendaces inveniuntur. Uterque reus est, et qui veritatem occultat, et qui mendacium dicit: quia et ille prodesse non vult, et iste nocere desiderat. Beatus cujus testimonium in conspectu Dei probabile invenietQuatuor modis justitia in judiciis subvertitur: timore, cupiditate, odio, amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem dicere vel judicare quislibet pavescit; cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpitur judex; odio, dum cujuslibet inimicitiae causa nocere alteri
Abbreviated transcription (Latin):
hanñe monachũ insilencio sedentẽ & orantẽ
Cumq salutassent eũ conuersus inaliam partem
cepittacens operart: Dicunt ei frs. Iohannes quis
abidedit scemã monachi: et quare ñdocuit tes ascipert
sr̃s & dicere illis orate ł sedere : Dicit illis iohsi
Nonuaccat homo peccator: adhȩc dicit abbas theodo¬
rꝰ Uerũ dicis Homi qͥ st in supplicacionȩ & peni¬
tencia ds̃ non reqͥrit hoc mandatũ: Quida fr̃ regui¬
siuit abbatempemẽ nem dicens: Pat̃ doceme quidfac

Expanded text:
oannem monachum in silentio sedentem et operantem; oannem monachum in silentio sedentem et operantem; cumque salutassent eum, conversus in alteram partem coepit operari. Dicunt illi fratres: Joannes, quis tibi dedit schema monachi, et quare non docuit te suscipere fratres, et dicere illis: Orate, vel, Sedete. Dicit eis Joannes: Non vacat homo peccator. Ad haec dicit abbas Theodorus: Verum dices: Homo, qui est in supplicatione et poenitentia. Deus non requiret hoc mandatum. 45. Frater requisivit abbatem Poemenem, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
nes: Respđ: Uide & lo quere eis : Dicite quid que¬
ro ego au̾quã causam habeo nobiscũ : & habeb requi¬
em: Eto despectus et uoluntatẽ tuã iacta poste :
lost simaad fine celeriis ꝑuenire  res pđ quo modoer¬
geꝑ parebit homo quiamat dm̃. Nisi cuma liqua suhͥmmis¬
sodemonis est et cnc conpellmꝰ nos ipsos iuolent᷑ ca¬
ritate atimore di retenti: idem dixit : Suc cense ol¬
lȩnon ad ꝓpinquant muscȩ : tepidȩ uero insi dent : ĩtae
monachum suc censu diuini sp̃s igne fugiunt demones:
tepidũ uero inlidunt: Idem dixit Sitẽ ꝑsecunt᷑
aqduersarii primofuge secundo fugi. ⁊ Tercio esto
rom phea contra ipsos: et eciens suꝑ ipsos conci¬
de illos. Quidã fr̃ uenit ad abbatẽ pemenẽ indi¬
eb quadragesime : et dũ consuluissa illũ decogi¬
ebis quad ragesime in clausus eẽs Resꝑđ seneRh Ion
idicimus nos ligneũ claudere ostiũ sẽt magis osti¬
ũ linguȩ: Uener̃ aliquando fiatres desc̃icii adio¬

Expanded text:
nes? Respondit: Vade et loquere eis: Dicite mihi, quid quaero ego, aut quam causam habeo vobiscum? et habebis requiem. Esto despectus, et voluntatem tuam jacta post te, lo, festino ad finem celerius pervenire? Respondit: Quomodo ergo apparebit homo, qui amat Deum, nisi cum aliqua submissio daemonis est, et tunc compellimus nos ipsos violenter charitate et timore Dei retenti. 42. Idem dixit: Succensae ollae non appropinquant muscae, tepidae vero superinsidunt. Ita et monachum succensum divini Spiritus igne fugiunt daemones, tepidum vero illudunt . Item dixit: Si te persequuntur adversarii, primo fuge, secundo fuge, tertio esto rhomphaea contra ipsos, et exies super eos, concide illos. 43. Quidam frater venit ad abbatem Poemenem in diebus quadragesimae , et dum consuluisset illum pro cogiebus Quadragesimae inclusus esses. Respondit senex: Non didicimus nos ligneum claudere ostium, sed magis ostium linguae. 44. Venerunt aliquando fratres de Scythi ad J
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Fratres alii mecũ habitant : et uolunt iubsi
pong ego illis precipiam quomodo iubespat̃. R
ta so c̃for mulã pbeas. Dicebit ꝓ ubbate m ada¬
.rio.
maiore quiasicutds̃ prociga totũ mundũ &portit
peccata hominum: itae ille uasi quidẽ dĩ cei ꝑnifut
iifatrib cooperiens delictacoꝵ et caquȩ uidebat
uł audiebat erat quasi ñ udens et u audiens Inte
gaiut planctu liberabit᷑ abeis E qui uult adificart¬
inse uirtutes. planctũ ȩdific E psaenĩ seriptura
planctꝰ est : Nã &xpatres nr̃i discipułsuis hoc dixe¬
runt ꝓlangite Alteraenĩ uia non est aduitã: hi¬
siipsa: Requisiuit fr̃senẽ dicens: Quid faciopat¬

Expanded text:
dicens: Fratres alii mecum cohabitant, et volunt ipsi ut ego illis praecipiam quomodo jubes ut facita, sed et formulam praebeas 107. Dicebant pro abbate Macario majore, quia sicut Deus protegit totum mundum, et portat peccata hominum, ita et ille quasi quidam Deus terrenus fuit in fratribus, operiens delicta illorum, et ea quae videbat vel audiebat, quasi non videns et non audiens. 108. is, planctu liberatur ab eis, et qui vult in se aedificare virtutes, planctu aedificet. Ipsa enim Scriptura planctus est. Nam et Patres nostri hoc discipulis suis dixerunt: Plangite. Altera enim via non est ad vitam nisi ipsa. 34. Requisivit frater senem , dicens: Quid facia
Abbreviated transcription (Latin):
inueniant fr̃s folia quȩ operentur: Dicit illis senex
roguit sr̃ senem dicens: Quid est qđ dix̃ dñs: in car¬
cere eram & nonuenistis adme. Respđ lica hoc
in ꝑximis sibi dñs imputetfactũ tam̃ quia carcer
est sedere incella : si quissedens incella memoriã seꝑ ha¬
qͥ esce & ñ temensures cũ magnis. et esto tacens incor¬
detuo: Interro gauit sr̃ abbatẽ antoniũ dicens: quid
est ꝓnihilo seipsum homoe istimare : respđ : similem
seium̃tis in racionabilib estimare ꝓ eo qđ nihil diuidi¬
cant : sic̃ scriptũ est: E ueludium̃ tum factussit̃¬
godiebus surgens mane sume initiũ unũ in omnẽ uirtu¬
te & mom̃i manda todĩ in magna paciencia & longa¬
nimitate anime : cũtimore & caritatedĩ. cũ humilitate ani

Expanded text:
inveniant fratres folia quae operentur. Dicit illi senex:inveniant fratres folia quae operentur. Dicit illi senex:rogavit frater senem, dicens: Quid est quod dixit Dominus: In carcere eram, et venistis ad me ? Respondit: Licet hoc in proximis sibi Dominus imputet factum, tamen quia carcer est sedere in cella, si quis sedens in cella memoriam semper haquiesce, et non te mensures cum magnis, sed esto tacens in corde tuo. 53. Interrogavit frater abbatem Antonium, dicens: Quid est pro nihilo seipsum homo aestimare? Respondit: Similem se jumentis irrationabilibus aestimare, pro eo quod nihil dijudicant sicut scriptum est: Ego diebus surgens mane, sume initium unum in omnem virtutem, et in omne mandatum Dei. In magna patientia et longanimitate, cum timore
Abbreviated transcription (Latin):
seuiam facert: euaginagladium tuum et eximbellũ
Dicit ei sr̃ : non mẽ ꝑmittunt cogitaciones Re spđ senq
hor. mittentes lutũ intecto celle et dixȩr̃ unis
ad al terum : modosiinuitat nos ds̃ quidsumus
facturi Tunc al terutrũ ambo plangentes dimiser
Abbassiluan dũ seder& incella fas tus in extasi pen¬
debat infaciesua et postmultas horas surgens plange¬
bat: Adstans aut̃ discipulus eiꝰ dixit: Quidhabes pat̃
dixit: Ego in iudicioraptus sumfili & uidi multos efce¬
mat monachoꝵ euntes insupplicia et̃na : & multos
laicoꝵ euntes in reqͥemdĩ: Abbas moyses uenit¬
aliquando ad pute ũ aurireaquã etuidit fritrem
tachariam orante᷑ et sp̃mdĩ suꝑ ȩum reqͥ escentẽ
Dicebat᷑ ꝓ abbate iohanne quia nũ quã ꝑmit tebat co¬
gitaciones :sas ascenderemc ordesuo: neque lo que¬
batur decaus a scłi huiꝰ Temptauer̃ ergo eũ pratres
dicentes Gr̃as agimꝰ dõpat̃ pluit enim nis& pal¬
me arbores inrigate . ꝓducent germina ex quib:

Expanded text:
si vim facere; evagina gladium tuum, et exi in bellum. Dicit ei frater: Non me permittunt cogitationes. Respondit sOr mittentes lutum in tectum cellae , et dixerunt unus ad alterum: Modo si visitat nos Deus, quid sumus facturi? Tunc ad alterutrum ambo plangentes dimiserunt Abbas Silvanus dum sederet in cella factus in exstasi pendebat in facie sua, et post multas horas surgens plangebat . Astans autem discipulus ejus dixit: Quid habes, Pater? dixit: Ego in judicium raptus sum, fili; et vidi multos schematis monachilis euntes in suppliciis, et multos laicorum euntes in regnum. 49. Abbas Moyses venit ad puteum haurire aquam, et vidit fratrem Zachariam orantem, et Spiritum Dei super eum requiescentem . Dicebatur de abbate Joanne quia nunquam permittebat cogitationem otiosam ascendere in corde suo, neque loquebatur de causis saeculi hujus . Tentaverunt ergo eum fratres, dicentes: Gratias agimus Deo, Pater; pluit enim nimis, et palmae arbores irrigatae producunt germina, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃i tẽpeacione ueniente suꝑse et om̃i cogi¬
deba incespectubonitatisdi ut sue curres al¬
ulietur illi Scriptũ est enĩ: dns adiutor est¬
fecit: quid dicit tume seruus dnõ : responđ Sinonõ
scuus malus dicit dño: peccaui miserere mei: a alnit
ihildicit: sa cũipse cognosee peccatũ suũ & con¬
fitetur quia peccaiuit : indulga illidñs Reqͥsiuit
fugiendum : Res pđ: Vbi audieris ortodoxos fide¬
les : lluc uade: Reqͥsiuit fr̃ abbatẽ pemenẽ dicens
quid faciam quia conturbant me cogitaciones seden¬
temincella : responđ Neminẽ despicias nullum
diuidices : denullomalũ loquaris : et ds̃ dabit tibi
requiem & statue sessionẽ tuã sine c̃turbacione
Custodi enimsermonẽ : & qͥ se ipsum intendit et
discreciones dilecciones sunt anime: Siquis ergo
proccut semet ipsum in conspectudĩ et non sẽipsũ
exaltans mensura cũ magnis et suã uoluntatũ
non statuat s& sedens in cella sua ordinẽ suũ ser¬

Expanded text:
omni tentatione veniente super se et omni cogidebet in conspectu bonitatis Dei, ut succurrens auxilietur illi. Scriptum est enim: Dominusfecit, quid dicet tunc servus domino? Respondit: Si non est servus malus, dicet domino, Peccavi, miserere mei, et aliud nihil dicit . Sed cum ipse cognoscit peccatum suum, et confitetur quia peccavit, indulget illi dominus. fugiendum? Respondit: Ubi audieris orthodoxos esse fideles, illic vade. 39. Requisivit frater abbatem Poemenem, dicens: Quid faciam, quia conturbant me cogitationes sedentem in cella ? Respondit: Neminem despicias, nullum dijudices, de nullo malum loquaris, et Deus dabit tibi requiem, et statuet sessionem tuam sine conturbatione; custodi enim sermonem, et qui seipsum intendit, et discretio directiones sunt animae. Si quis ergo projiciat seipsum in conspectu Dei, et non seipsum exaltans mensuret cum magnis, et suam voluntatem non statuat, sed sedens in cella sua ordinem suum ser
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ sener oA minort accione usq: inmaiorẽ quã agit
sumptus sae in om̃ e sumptusalis est condim̃tum
Qui uult adificare domũ multa necessan¬
a procurat ut possit ꝑficere: ita & monachum multã
curã habere oportet. ut possit operadi ꝑficere

Expanded text:
86. Dixit senex: A minore actione usque ad majorem quam agit sumptus, sed in omni sumptuali est condimentumQui vult aedificare domum, multa necessaria procurat, ut possit perficere; ita et monachum multam curam habere oportet ut possit opera Dei perficere
Abbreviated transcription (Latin):
terrã: Dicit illist̃: Quid est sepulchum hespdiẽnex
Loc̃ est planctꝰ etluctus: cibbas moyses dix̃ Sinon
concordã actꝰ & oracio : inuanõ laborat homo.
Cũ eni orat proseipso ut in dulgeatur illipeecata¬
sua: Obserua ne il la faciat itrrũ. Quando enim
uoluntatẽ peccandi quis dimiserit & ambulaue
rit intimore dei istum mex cũ gaudio suscipio¬

Expanded text:
terram. Dixit illi frater: Quid est sepulcrum? Respondit: Locus est planctus et luctus. 35. Abbas Moyses dixit : Si non concordant actus et oratio, in vanum laborat homo; cum enim orat quis pro se ipso, ut indulgeantur illi peccata, observet ne illa faciat iterum. Quando enim voluntatem peccandi quis dimiserit, et ambulat permanens in timore Dei, istum mox cum gaudio suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
uos feci dicite ergo mihi: Numquid quãdo ego
idolum lapidabã locutuest idolũ aut iratũ : & ite¬
ut parit̃ maneanius : sicut idolũ istũ nequan¬
atur: siaut̃ ita ñ uultis: unusquisq quo uultua
aut nolo comedere: quatuor siqͥdem oris dor miebant¬
in nocte : & quatior psallebant & quatuor operabant:
Indie uero : usq: ad sextã operabantur: De inde uero¬
epost hoc uictũ sib p̃parabanti. NONDEBINT

Expanded text:
os feci; dicite mihi, nunquid quando hoc idolum lapidabam, locutum est aut iratum? ut pariter maneamus, sit idolum istud natur si autem ita non vultis, unusquisque vadat quo aut, Istud nolo comedere. Quatuor siquidem in nocte, et quatuor psallebant, et quatuor operabantur; in die vero usque ad horam sextam operabantur, deinde post hoc victum sibi praeparabant, colligent
Abbreviated transcription (Latin):
nim uirtus custodia oris est:. Egotresres
timeo id est cũ animamea egressurat. decorpore
& cũm p̃senciad ĩ uentur sum : et cũ sentencia con¬
tranie danda eo isen . In quo cũq locosedes¬
doo teune nas adullos quabent consolacionẽ suã . sed
hahemotisort̃dĩ et hunulitatem sẽmꝑ debet
opisest icipere ucusiciũ sitondiscat ꝑficere illit ÷
consscienciã cordistiu, Dĩ sener Constitiset
rullono quã homini mulefacere Te parͣ ũ habe

Expanded text:
nim virtus custodia oris est. 97. Dixit senex: Ego tres res timeo, id est, cum anima egressura est de corpore, et cum in praesentia Dei venturus sum, et cum sententia contra me danon respicias ad illos qui habent consolationem suam, sed ita homo timorem Dei et humilitatem semper debet opus est incipere artificium, si non discat perficere illud? conscientiam cordis tui. 104. Dixit senex: Constitue tecum nulli unquam homini male fa
Abbreviated transcription (Latin):
impiorũ ho dio habenda sunt non homines ipsi quãuis malisinit:
promeretur: Paxdilectionis mater ẽ: Pax inditiũ ẽ sc̃ĩtatis:
dequa dñs ꝑ proph&ã ait: Pacẽ & ueritatẽ diligite: P ax plebis
sanitas gloria sacerdotis. & patriae lacticiae : & terror hosti¬
um siue uisibiliũ siue in uisibiliũ : Omnibus uiribus. paẽcusto¬
populiest inhumilitate audire quae amonet sacerdos:
test peccator miseri cordiam adõ sperare : qui miseri cordiã
non facit pec cantibus in se: Ergo dimittat homo remporale
debitũ : ut mereatur recipere aeter nalebonũ : Sianimas
nr̃as cupimus peccatorũ sordibus emundari misericordim
in nos pec cantib non ne gemus. ut indie retributionis ad ꝓuser¬
Quo modo adõ iscdiam spectat qui crudelis ẽ in conseruoss
Sicuo quiscus pit dñ sibi misereri ita & misereatur debitorb
suis ertos sime indulgentiam ex pecture portert qu

Expanded text:
impiorum odio habenda sunt, non homines ipsi, quamvis mali sunt,impiorum odio habenda sunt, non homines ipsi, quamvis mali sunt,promeretur. Pax dilectionis mater est. Pax indicium est sanctitatis, de qua Deus per prophetam ait: Pacem et veritatem diligite . Pax plebis est sanitas, gloria sacerdotis, et patriae laetitia, et terror hostium sive visibilium, sive invisibilium. 131 Omnibus viribus pax est custopopuli est in humilitate audire quae monet sacerdos. test peccator a Deo misericordiam sperare, qui misericordiam non facit peccantibus in se. Ergo dimittat homo temporale debitum, ut mereatur recipere aeternale bonum. Si animas nostras cupimus peccatorum sordibus emundari, misericordiam in nos peccantibus non negemus, ut in die retributionis ad promeo exspectat vel sperat, qui crudelis est in conservos Si quis cupiat Deum sibi misereri, ita et misereatur debitoribus suis. Certissime indulgentiam exspectare poterit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
offendit quã uidens : Sic ignorans legenidi sepius ignor anter
peccat. quã ille quiscit: sic ut cȩcus si neductore: sic ho mosine
doctore uiam rectã uix graditur: AI: ele ralre
ad patrẽ rediens quasi speciale munus discipulis pacis
dedit prae ceptis dicens: Pacem meã douobis pacẽ ieam
relinquo uobis: In pac euosdimistinpace uos inueniam
Proficis cens uoluit darequae desiderabat reddiens in ommꝰ¬
bus inuenire : Cuiꝰ pacisornamenta mirabiliter alioloco
ostendit dicens: Beati pacifici qm̃ filuidĩ uocabuntur:
Enfilius dĩ incipit uocari : qui pacificus esse um coepit:
Non uult filius dĩ dici : qui pacem noluerit amplectie¬
gat sibi patrẽ dm̃ : qui pacificus ẽẽ contempnit: sed haeo
pax cũbonis et dĩ pcepta seruantibus custodienda est :
noncũ iniquis & sceleratis qui pacẽ inter se habent in pec¬
ctissius: Pax xp̃i ad salutẽ ꝓficiat sempicernã Pax quȩ¬

Expanded text:
offendit quam videns: sic ignorans legem Dei saepius ignoranter offendit quam videns: sic ignorans legem Dei saepius ignoranter peccat, quam ille qui scit. Sicut caecus sine ductore, sic homo sine doctore viam rectam vix graditur. CAPUT VI. De ad Patrem rediens, quasi speciale munus discipulis pacis dedit praecepta, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . In pace vos dimitto, in pace vos inveniam. Proficiscens voluit dare, quae desiderabat rediens in omnibus invenire. Cujus pacis ornamenta mirabiliter alio ostendit loco, dicens: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . En Filius Dei incipit vocari, qui pacificus esse jam coepit. Non vult Filius Dei dici, qui pacem noluerit amplecti. Negat sibi Patrem Deum, qui pacificus esse contemnit. Sed haec pax cum bonis et Dei praecepta servantibus custodienda est, non cum iniquis et sceleratis, qui pacem inter se habent in pecatis suis. Pax Christi ad salutem proficit sempiternam. Pax qu
Abbreviated transcription (Latin):
dat: Lectio assidua purificat animã: timarẽ incucit gehea¬
ne ad gaudia suꝑna corinstigit legentis : Qui uult cumdo
sẽꝑ eẽ : frequent debet orare & legere : Nacułoramusi psicu
dõ loquimur : Cũ uero legimus : dĩ nobiscum loquitur : Geret¬
num confertdonũ lectiosc̃arũ scripturarũ : siuequia ir¬
tellectũ mentis erudit seu quod amundi uanitatibus abstractꝰ
hominẽ adamorẽ dĩ ꝑducit : Labor honescus est lectionisa
multũ ad emundationẽ animae ꝓficit: Sicut enĩ ex carnalt¬
bus escis alitur caro : ita exdiuinis eloquiis interior homo
nutritur hac pascitur sicut psal mista ait: Quã dulciafaui¬
cibus meis eloquia tuadñe : suꝑ mel et fauum ori meo: Ita
illebeatissimus ẽ : qui diuinas scripturas legens uerbauert
in opera: Omnis plane scriptura scã ad nr̃ãm seripta ẽ salutẽ
ut ꝓficiamus in eis inueritatis cognitione: Sae piuscoec us

Expanded text:
dat. Lectio assidua purificat omnia, timorem incutit gehendat. Lectio assidua purificat omnia, timorem incutit gehennae, ad gaudia superna cor instigat legentis. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur; cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum; sive quia tellectum mentis erudit, seu quia a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Labor honestus est lectionis, et multum ad emundationem animae proficit. Sicut enim ex carnalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloqnutritur et pascitur, sicut Psalmista ait: Quam dulcia faucicibus meis eloquia tua, Domine! super mel et favum ori meo . Sed ille beatissimus est, qui divinas Scripturas legens, verba vertit in opera. Omnis plane Scriptura sancta ad nostram scripta est salutem, ut proficiamus in eis in veritatis cognitione. Saepius caecus
Abbreviated transcription (Latin):
tissi me filideuotionł nominitim curibo: ut paucis in alle
necessaria egregius gentium doctor dicenis sues. sider cintis
Iriahaec sunc: maior autẽ his caritas: Ne moigitur. qu̾aius in gen¬
n peccatorũ pondere p̃matur debonitate diuine pi&atis deipe¬
rare debet : sed spe certe miseri cordiae illius indulgentianisibi
cotidianis dep̃cari lacrimis quã rectȩ sperare possunt suib
hactione praui operis cessabunt: Ideo nec ꝓpt̃ spem uenie ꝑ¬
seue rant̃ pecare debemus: neque quiadĩ iuste peccatapu¬
nnit ueniamͦsperare debemus: Sedutroque periculo euitato:
xamalo declinemus: & depixatedĩ ueniam spere mus
Similit̃ et in omnitribulationũ angustia spe adsolatium sup¬
ne pi&atis currendum ẽ : quia in illo solo omnis spesetsalus
si ne dubio consisit: Dicente ꝓpͥaa: indõ salutare meum &do¬
na mea. dĩ auxilii mei & spes mea indõ ẽ : .U. DELECTIO
carum lectio scripnirarũ. HIS STUDIOA
speculo homo seipsũ considerare potest: qualis sit uł quor e¬

Expanded text:
tissime fili, devotioni nominatim curabo, ut paucis intellecnecessaria egregius gentium doctor, dicens: Spes, fides, charitas, tria haec: major autem his est charitas . Nemo igitur, quamvis ingenti peccatorum pondere prematur, de bonitate divinae pietatis desperare debet: sed spe certae  Ms., certa misericordiae illius indulgentiam sibi quotidianis deprecari lacrymis; quam recte sperare possunt, si ab actione pravi operis cessabunt. Ideo nec propter spem veniae perseveranter peccare debemus, neque quia Deus juste peccata punit, veniam desperare debemus: sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Similiter et in omni tribulationum angustia, spe ad solatium supernae pietatis currendum est, quia in illo solo omnis spes et salus sine dubio consistit, dicente Propheta: In Deo salutare meum et gloria mea: Deus auxilii mei, et spes mea in Deo arum lectio Scripturarum, divinae est speculo homo se ipsum considerare potest, qualis sit, vel quo ten
Abbreviated transcription (Latin):
ensercordiã : do offert sacrisittum satispli cabile: In iuliusior¬
eycordia et disciplina debet et̃ quia una sinealterabencese nn
pereni Ne mis ca sola si fuerit ssec urtatẽ faciat peccandicor
sbos Pterũ si disciplina seꝑ adere ⁊ uert tacia n umtcardlisi
docatis indisperatione & iidee non nererar i quo cnler
enouos peccatissuis parat s lamase bent nisericorsẽ quise
plo incipit & sediligenter cus todit nepu natur cũdubolo
Et sic aliis praestet: quod sibibo nũ ẽẽ perspiciti: cudlabolo
itis hominibus percata eorũ : dimittet & uobispater
ster caelestis peccata urã : Si non dimiseritis hominibus pec

Expanded text:
misericordiam Deo, offert sacrificium satis placabile. In judice misericordia et disciplina debet esse, quia una sine altera bene esse non poterit. Misericordia sola si fuerit, securitatem faciet peccandi subjectis; iterum, si disciplina semper aderit, vertitur animus duas peccatis suis parat flammas. Bene misericors est, qui a seipso incipit, et se diligenter custodit, ne puniatur cum diabolo, et sic aliis praestet, quod sibi bonum esse perspicit. CAPUT VIII ritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester
Abbreviated transcription (Latin):
beatus ẽ : qui et recte credendo beneuiuit & bene uiuendo
fidem rectam cus todit: Igitur sicut ociosa ẽ fidessine ope¬
ribus bonis ita nichil ꝓficiunt operabona sine fideree¬
ta: Vnde & beatꝰ lacobus apłsdixit: Quid ꝓderit fr̃smer
sifidem quisdicat sehabere opera autẽ non habeat & nũ

Expanded text:
qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Igitur sicut otiosa est fides sine operibus bonis, ita nihil proficiunt opera bona sine fide recta. Unde beatus Jacobus apostolus dixit: Quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ querendũ est homini : quae sit uera
scientia: uera que sapientia: Quia sapientia
huius scłi : stulticia est apud dm̃: Scientia. ẽ
adiaboli seruitio : quod sunc pec cata recedere & sapien¬
Etia ꝑfecta est dm̃ colere secundum mandatorum illius ue¬
ritatẽ : quia in his duobus uitabeata adquiritur : sicut psalnus¬
ta ait: deuerte amalo & facbonũ : Nec xiam sufficit cuiquam
Omnis ergo quisic sapiens ẽ : procul dubiobeatꝰ erit in &ernũ:
Beatasiqui deuta ẽ: cognitio diuinitatis : Cognitio diuinita¬
tis uirtꝰ boni operis ẽ : Uirtus boni operis: fructus esi aet̃

Expanded text:
omnium quaerendum est homini quae sit vera scientia, veraque sapientia: quia sapientia hujus saeculi, stultitia est apud Deum . Scientia vera est, a diaboli servitio, quod sunt peccata, recedere; et sapientia perfecta est, Deum colere secundum mandatorum illius veritatem: quia in his duobus vita beata acquiritur, sicut Psalmista ait, Diverte a malo, et fac bonum . Nec etiam sufficit cuiquam Omnis ergo qui sic sapiens est, procul dubio beatus erit in aeternum. Beata siquidem vita est cognitio divinitatis; cognitio divinitatis, virtus boni operis est; virtus boni operis, f
Abbreviated transcription (Latin):
ba reddit: Sieni tunc uis pae nitentiam agere quando peccare
non poces: peccata tedimiserunt non tuilla: Satis alienus a fide
ẽ: qui ad igendam paenitentiã. tempus senectutis ex pectat:
Metuendum ẽ nedũ sperat miscdiam: incidat in iudicium:
que enĩ tunc ueniam inueniet : qui modo aptũ uenie cempus
didit: Ibi iamadõ non potese mereri quod petit: quihie noliu

Expanded text:
ba redit. Si enim tunc vis poenitentiam agere quando peccare ba redit. Si enim tunc vis poenitentiam agere quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Satis alienus a fide est, qui ad agendam poenitentiam tempus senectutis exspectat. Metuendum est, ne dum sperat misericordiam, incidat in judicium. Neque enim tunc veniam inveniet, qui modo aptum veniae tempus perdidit. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit