comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisq suꝑbiȩ in se tirannidem
captiuata mente susceꝑit: hoct
primũ cdampnũ patit᷑. qđ clauso
cordis oculo iudicii ȩquitatem perdit᷑
Nam euncꝰta quȩ ab aliis uł bene gerunt᷑
displicent. & sola ei quȩ ipse ut praue
egisse se singularit᷑ credit: atq in eo
qđ exhibet ꝑ głȩ cupiditatẽ. sibimet¬
ipsi fauet ꝑ cogitationẽ: & cum se in
cimetis transeendere cȩteros estimat:
ꝑlata cogitationum sꝑacia. secũ deam¬
Builan̾s. laudesi fuas tacitꝰ elamat: Nlon¬
numquã uͦ ad tantã elationẽ mens
ducit᷑: ut in eo qđ tumet etiam ꝑ often
tationẽ loquutionis effrenet᷑ S tanto
facilis riuna sequit᷑. quanto apud se qͥsq¬
Eimpudentiꝰ exaltat᷑ sicut scriptum ẽ:
Ante ruinam: exaltat᷑ cor Suꝑbi enim¬
quia humilitatẽ quȩ uirtutum mat᷑ ẽ
nesciunt: usum sui laboris ꝑdunt etiã
si bona sunt quȩ oꝑari uident᷑: quia
surgentis fabricȩ̃ cęlsitudo robusta non

Expanded text:
uis vero eius in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo iudicii aequitatem perdit. Nam cuncta, quę ab aliis vel bene geruntur, displicent, et sola ei, quae ipse vel prave egisse se singulariter credit atque in eo, quod exhibet per gloriae cupiditatem, sibimetipsi favet per cogitationem. Et cum se in cunctis transcendere ceteros ęstimat, per lata cogitationum spatia secum deambulans, laudes suas tacitus clamat. Nonnumquam vero ad tantam elationem mens ducitur, ut in eo, quod tumet, etiam tationem locutionis effrenetur. Sed tanto facilis ruina sequitur, quanto apud se quisque imprudentius exaltatur. Hinc enim scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor . Hiquia humilitatem quae virtutum mater est nesciunt, usum sui laboris perdunt; etiamsi qua bona sint, quae operari videantur, quia surgentis fabricae robusta celsitudo non
Abbreviated transcription (Latin):
quatenꝰ tando ueriꝰ hoc qd ageret uir¬
tuis eet ⁊ quanto & a bono cessans iaue¬
tori suo se subchitum humiliꝰ ex hib̾et
Sed notandum qđ illic dicit᷑ ex om̃i
ligno paiadẏsi edite: de ligno aut̃
scientio boni⁊ mali ne detigerias:
Qui enum ab uno quolibet bono subꝰ¬
iec dos uitat. necesse ẽ ut multa con¬
cedat: ne obedientis mens fundit᷑
intereat.si a bonis om̃ibꝰ penitus
repulsa ierunat Omnes autẽ ꝑa¬
rã cpsi arbores ad gsũ dñs c̃cessit.
cum ab una ꝓhibuit: ut ereaturã suã
quã nolebat᷑ extingui s ꝓuehi. tanto
facilius ab una restringeret: quanto ad
cunctas latiꝰ relaxaret: S qͥa ñnumq̃¬

Expanded text:
erius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans, auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi comedite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunat. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius relaxaret. 30. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
non ueni facere uoluntatẽ meã s uolun¬
menbra sua loquit᷑ dicens: Nullum
pratum sit qđ ñ ꝑtranseat lucuria ur̃a:
coronemus nos rosis anteꝗͣ. marrescant:
ubiq: relinqulamꝰ signa lȩtieiȩ ur̃e⁊
ñs menbris suis ꝓrenuntiat cicens
Plorabitis & flebitis uos: mundus aut᷑
gaudebit: Ile nichil altud mentes sibi
subclitas doet. quã celsitudinis oulm̃
appeterer cuncta ȩqualia ments dumore
transcendere: societatẽ om̃iũ hominũ
alta elatione transire. ac sese. o&. contra
potentiam conditoris erigere : sicut ꝑ¬
psalmistã drẽ. ransier̃t in dispositio¬
nem eordiseo gtłauert & loquuti st
nequitias: iniquitatẽ in excelso loquu¬
ti sunt: Iste ad sputa ⁊ palmas. &t cola¬
phos.ad spineam coronam. ad cruẽe
ad lanceam.atq mortẽ ueniens: m̃bra
fua admonet dicens: Siquis mͥminis¬
trat: me sequat᷑ Quia gͥ redemptor nr
corda regit humiliũ. & diabolus rexar¬

Expanded text:
Non quaero voluntatem meam, sed volunmembra sua loquitur, dicens: Nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra; coronemus nos rosis antequam marcescant, ubique relinquamus signa laetitiae nostrae ; iste membris suis praenuntiat, dicens: Plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit . Ille nihil aliud mentes sibi subditas docet quam celsitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem omnium hominum alta elatione transire, ac sese et contra potentiam conditoris erigere, sicut Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositione cordis; cogitaverunt et locuti sunt nequitias, iniquitatem in Excelso locuti sunt . Iste ad sputa, ad palmas, ad colaphos, ad spineam coronam, ad crucem, ad lanceam, atque ad mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Quia igitur Redemptor noster corda regit humilium, et mortis a
Abbreviated transcription (Latin):
ad sapientiam paͣuuilos uocat dicens:
Siquis est paruulus: ueniat ad eam Qui
enim necdum semetipsum despicit: hu¬
apprehendit: Hĩc in eu̾głio dñs dicit:
abscondisti hȩc a sapientibꝰ & prudentibꝰ.
⁊ reuelasti ea paruulis: Hinc rursim
psalmista ait E ustodiens paruulos dñs:
Ninc magister gentium dicit: Facꝰti suimus
paruuuili in medio ur̃m Hine discͥpulos
admonens ait Suꝑiores uos inuicem ar¬
bitrantes: Namq iniquus quisq inferi¬
orem se omnẽ quem cogitat putat E diu̾so
iustꝰ studet: ut suꝑiorem quelibet ꝓxiꝰ¬
mũ attendat: Ae ne dumse alii alter
utramq ꝑartem admonuit dicens. suꝑio¬
res sibi inuicem arbitrantes: ut in cogita¬
tionibꝰ cordis & ego illum michi p̾feram.
& uicissim ille me sibi: ut cum utraq
parte cor inferius premitur: nullus ex
impenso honore subleuct᷑ xx. Item de¬

Expanded text:
ad sapientiam parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad eam . Qui enim necdum semetipsum despicit, huapprehendit. Hinc magister gentium dicit:abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc Magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Hinc discipulos admonens ait: Superiores sibi invicem arbitrantes . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet, ut superiorem quemlibet proximum attendat; ac ne, dum se alii alter utramque partem admonuit, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis et ego illum mihi praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex impenso honore sublevetur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
composuit recordatꝰ ẽ scripsit contra
eosdem uolumen p̃cipuũ. & adu̾sus
gentes iudȩosq libros alios: & pͥnci¬
ꝑibꝰ illius temporis apologeticũ dedit
Floruit autem marci antonini. cõmo¬
diq temporibus: .xl.¬
POLLONIUS uir disertissimꝰ
scripsit adu̾sum montanum.
priscam & maximillã insigne
& longum uolumen. in quo asserit
montanũ & in sanas uates eiꝰ perisse
suspendio: & multa alia in quibꝰ de
prisca & maximilla refert. si negant
eas accepisse munera confiteantur
ñ e̾e ꝓpħas qui accipiant: E mille
hocꝰ testibꝰ approbabo: s ex aliis
fucat ꝓp̾hetes. stibio oculos linit. ꝓ¬
ad tabulas ludit & tesseras. ꝓpħa
fenus accipit: Respondeant utrũ
hȩc fieri liceat an non: meũ ẽ appro¬
bare quȩ fecerint: Dicit in eodem
libro quadragesimũ e̾̃e annũ usq
ad tempꝰ quo &e ipse scribebat librũ:
ex qͦ heresis catafrigaꝵ habuerit
exordium Tertullianꝰ sex uolumi¬
nibꝰ adu̾sus eccłiam editis qͦs scripsit

Expanded text:
ipsit contra eosdem volumen praecipuum, et adversus Gentes Judaeosque libros alios, et Principibus illius temporis Apologeticum dedit. Floruit autem M. Antonini Commodique temporibus.on., vir disertissimus, scripsit adversus Montanum, Priscillam et Maximillam insigne et longum volumen, in quo asserit Montanum et insanas vates perisse suspendio, et multa alia. In quibus de Priscilla et Maximilla refert: « Si negant eas accepisse munera, confiteantur non esse prophetas qui accipiunt; et mille hoc testibus probabo. Sed et ex aliis fucat es tabula ludit et tesseris? Propheta fenus accipit? Respondeant, utrum hoc fieri liceat, an non: meum est approbare, quod fecerint. Dicit in eodem libro, quadragesimum esse annum usque ad tempus, quo ipse scribebat librum, ex quo haeresis Cataphrygarum habuerit exordium. Tertullianus sex voluminibus adversus Ecclesiam editis, quae scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
sẏriȩ ep̃c patre prb̃o magis gram¬
matieis in ad.olescentia oꝑam
dedit: & postea in sc̃as script᷑as innume¬
rabilia sert bens uolumina. sub theodo¬
sio imꝑatore obiit: Extant eius adu̾sus

Expanded text:
Syriae episcopus, patre Probo, magis grammaticis in adolescentia operam dedit, et postea in sacras Scripturas innumerabilia scribens volumina, sub Theodosio imperatore obiit. Exstant ejus adversum
Abbreviated transcription (Latin):
ticors commentarios. & multa alia q̃
uulgo lectitant᷑ Ad extremũ nouissi¬
me ꝑsequutionis siue ut alii affirmant
sub decio ⁊ ualeriano in calchidȩ greciȩ¬
martyrio coronatꝰ est .Lxxxiiii.¬
composuit. & ñnulla eodem metro ad
sacramentorꝑ ordinem ꝑtinentia Floru¬
it sub c̃stantino pͥncipe: .Lxxxu.¬
Usła CEIIUS genere pamphylꝰ.¬
deinde antiochiȩ rexit ȩccłiã.
& aduersum arrianum dogma. multa
componens. sub constantino principe
pulsus est in exilium traianopolim
thratiarum: ubi & usq hodie conditꝰ
est: Extant eius uolumina de anima.
de engastrin mitõ adu̾sum origenem.
et infinitȩ epistolȩ quas enumerare

Expanded text:
ticorum commentarios; et multa alia, quae ticorum commentarios; et multa alia, quae vulgo lectitantur. Et ad extremum novissimae persecutionis, sive, ut alii affirmant, sub Decio martyrio coronatus est. Jcomposuit, et nonnulla eodem metro ad sacramentorum ordinem pertinentia. Floruit sub Constantino principe. Eustatius, genere Pamphiludeinde Antiochiae rexit ecclesiam, et adversus Arianum dogma multum componens multa sub Constantino principe pulsus est in exsilium Trajanopolim Thraciarum, ubi usque hodie conditus est. Exstant ejus volumina de Anima, de Engastrimytho adversum Origenem, et infinitae epistolae, quas enumerare
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiasticȩ hẏstoriȩ libri decem. chroni¬
corum canonum om̃imodã hẏstoriam.
diafonia. in ysaiam libri decem. & c̃tra
porphiriũ qui eodem tp̃r scribebat in
de uita pamphili libri tres. de marty¬
ribꝰ alia opꝰcula. & in.cl. psalmos eru
ditissimos cõmentarios. & multa alia
Floruit maxime sub c̃stantino imꝑa¬
tore &e c̃stantio. & ob amicitiã pampͥhili
martẏris ab eo cognom̃tũ sortitꝰ est:
ETICIUS eduorum. lxxxii.
id ÷ augustidunensis episcopꝰ sub
constantino celeberrimȩ famȩ¬
fuit. habitꝰ est in gallia Legunt᷑ eius
cominentarii in cantico canticorẜ. &
aliud grande uolumen adu̾sũ nouatia¬
olimpi liciȩ & postea tyri ep̾e.
nitidi compositiq sermonis
aduersum porphyriũ confecit libros ⁊¬
⁊ simposium decem uirginũ: & de re¬
surrectione opꝰ egregium ẽtra origenẽ.
& adu̾sus eundem de phitonissa & de
autexusiõ. In genesi qͦ & in cantico can¬

Expanded text:
Ecclesiasticae historiae libri decem, ChroniEcclesiasticae historiae libri decem, Chronicorum Canonum omnimoda historia, Diaphonia, in Isaiam libri decem, et contra Porphyrium, qui eodem tempore scribebat in de Vita Pamphili libri tres, de Martyribus alia opuscula, ditissimos commentarios et multa alia. Floruit maxime sub Constantino imperatore et Constantio, et ob amicitiam Pamphyli martyris ab eo cognomentum sortitus est. hetitius Heduorum, id est, Augustodunensis episcopus, sub Constantino celeberrimae famae habitus est in Gallia. Leguntur ejus commentaria in Canticum canticorum, et aliud grande volumen adversus NovatiaOlympi Lyciae, et postea Tyri episcopus, nitidi compositique sermonis, adversum Porphyrium confecit libros, et Symposium decem virginum, de resurrectione opus egregium contra Origenem, et adversus eumdem de Pythonissa, et de 923 Autexusio; in Genesim quoque et in Cantica can
Abbreviated transcription (Latin):
arnobiĩ discipłs. sub diocletiano
Q pͥncipe accitus cum fauo grammã¬
tico. cuiꝰ de medicinalibꝰ uersibꝰ cõpo¬
siti extant libri. nicomediȩ rethoricã
docuit : ac penuria discipłoꝵ ob grecã
uidelicet ciuitatem ad scribendum se
contulit: Habemꝰ eius sipositum qł¬
adolescentulus seripsit africȩ & hodiẽ¬
poricum̃ de africa usq nicomediam
ex ametris scriptum uersibꝰ. & alium li¬
brum qui inscribit᷑ grammnaticus. et
pulcherrimũ de ira dei & institutionũ
diuinarũ adu̾sum gentes libros septẽ.
&t de ꝑsequitione librũ unũ ad ꝓbum.
libros duos. ad demetrianũ auditorẽ
dĩ uł formatione hominis librũ unũ
Hic in extrema senecꝰtute magist᷑ cesaris
crispi filii constantini in gallia fuit:
postea a patre int̾fectꝰ est: .Lxxxi.
Us E.bl U s cesareȩ palestinȩ
ep̃c in seripturis diuinis studi¬
osissimus. & bibliotecȩ diuine
cum pamphilo martyre diligentissimꝰ
ꝑuestigator: edidit infinita uolumina

Expanded text:
Arnobii discipulus sub Diocletiano principe accitus cum Flauio grammatico, cuius De medicinalibus uersu conpositi extant libri, Nicomediae rhetoricam docuit ac penuria discipulorum ob Graecam uidelicet ciuitatem ad scribendum se contulit. habemus eius Symposium, quod?adulescentulus scripsit Airicae et hodoeporicum Africa usque Nicomediam hexametris scriptum uersibus et alium librum qui inscribitur Grammaticus et pulcherrimum De ira dei et Institutionum Diuinarum aduersus gentes libros septem eDe persecutione librum unum, Ad Probum libros duos. Ad Demetrianum auditorem dei uel formatione hominis librum unum. hic extrema senectute magister Caesaris Crispi filii Constantini in Gallia fuit. qui postea a patre interfectus est. II.Eusebius, Caesareae Palaestinae episcopus in Scripturis divinis studiosissimus, et Bibliothecae divinae, cum Pamphilo martyre, diligentissimus pervestigator, edidit infinita volumina.
Abbreviated transcription (Latin):
usluͣliani imꝑium latuit: a qͦ recepta gccłi.
sub ualente morit᷑: ferunt᷑ eiꝰ adu̾sũ gentes
duo libri. & c̃tra ualentem & ursatiũ unꝰ.
⁊ de uirginitate. & de ꝑsequutionibꝰ arri¬
anoꝵ plurimi. & psalmorꝑ titulis. et

Expanded text:
iani imperium latuit, a quo recepta Ecclesia, sub Valente moritur. Feruntur ejus adversum Gentes duo libri, et contra Valentem et Ursacium unus, et de virginitate, et de persecutionibus Arianorum plurimi, et de Psalm
Abbreviated transcription (Latin):
sub constantino & constantio
principibꝰ floruit. multaq
diuersarum ẏpotescoñ scͥpsit uolumina
&e maxime adu̾sum arrianos: ferunt᷑
c̃tra hc̃ asterii & apollinaris libri. sabel¬
lianȩ eum hereseos arguentes: Sed et
hylarius in septimo adu̾sum arrianos
libro. nominis eius quasi heretici memui¬
nit: Porro ille defendit se ñ e̾e dogmatis
cuiꝰ accusatꝰ ẽ. s cõmunione iulii & atha¬
nasii romanȩ et alexandrinȩ urbis pon¬
tificum se esse munitũ.Lxxxxuii.¬

Expanded text:
Constantio principibus floruit, multaque diversarum ὑποθέσεων scripsit volumina, et 925 maxime adversum Arianos. Feruntur contra hunc Asterii et Apollinarii libri, Sabellianae eum haeresis arguentes, sed et Hilarius, in septimo adversum Arianos libro, nominis ejus, quasi haeretici meminit. Porro ille defendit, se non esse dogmatis, cujus accusatur, sed communione Julii et Athanasii, Romanae et Alexandrinae urbis pontificum, se esse munitum.
Abbreviated transcription (Latin):
tractatuum qui usq hodie extant.
dedit elegantiam᷑: ut origenes uinior
& appetitorem uoluntariȩ pauꝑtatis.
scientissimũq dialecticȩ artis post ꝑse¬
quutionẽ omne uitȩ suȩ tempusromȩ
fuisse uersatum: Huius ẽ longissimus
tractatus de ꝓpħa osee: quem in uigilia¬
paschȩ habitum aipse sermo demonstrat:¬

Expanded text:
tractatuum, qui usque hodie exstant, tractatuum, qui usque hodie exstant, venit elegantiam, ut Origenes junior ppetitorem voluntariae paupertatis, scientissimumque dialecticae artis: post persecutionem omne vitae suae tempus Romae fuisse conversatum. Hujus est longissimus tractatus de pPaschae habitum ipse sermo demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
IC TORIHUSpitabionensis
ep̃c.ñ eque latine ut grece no¬
uerat Unde oꝑa eiꝰ grandia sen¬
sibꝰ. uiliora uident᷑ compositione uer¬
borꝑ Sunt aut̃ hȩc : cõmentaria in
genesim. in exodum. in leuiticum.
in ysaiam. in hiezechielem. in ab bacue
in ȩccłiasten. in canticum canticors.¬
in apocalẏpsin ioħis. adu̾sum omnes
hereses. & multa alia: ad extremũ
martyrio coronatꝰ est Lxxx.
AMPΗILUS pb̃r eusebii cesa¬
riensis ep̃i necessarius: tanto
bibliothece diuinȩ amore fla¬
grauit. ut maximã partem origenis
uoluminũ sua manu descripserit.
quȩ usq hodie in cesariensi biblio¬
uigintiquinq ex geneseon origenis
uolumina manu eius exarata repꝑi:
quȩ tanto amplector & seruo gaudio:
ut magnas croesi opes hab̾e me credã:
Si enim leticiȩ ÷ unamepłam habere
ticum ꝓ origene: & passus est cesareȩ
palestinȩ. sub ꝑsequutione maximini
ep̃c regebat. Florentissime ppłos docu
it: & in tantam sermonis diu̾soꝵq

Expanded text:
ictorinus, Petavionensis episcopus, non aeque Latine ut Graece noverat. Unde opera ejus grandia sensibus, 915 viliora videntur compositione verborum. Sunt autem haec: Commentarii in Genesim, in Exodum, in Leviticum, in Isaiam, in Ezechiel, in Abacuc, in Eccin Apocalypsin Joannis, adversum omnes haereses, et multa alia, ad extremum martyrio coronatus est. Pamphilus presbyter Eusebii Caesariensis episcopi Neocaesareae, tanto bibliothecae divinae amore flagrans, ut maximam partem Adamantii voluminum sua manu descripserit, quae usque hodie in Caesariensi biblioiginti quinque ἐξηγήσεων Origenis volumina, manu ejus exarata reperi, quae tanto amplector et servo gaudio, ut Croesi opes habere me credam. Si enim laetitia est, unam epistolam habere ticum pro Origene, et passus est Caesareae Palaestinae sub persecutione Maximini. opus regebat, florentissime docuit populos, et in tantam sermonis diversorumque
Abbreviated transcription (Latin):
a du̾sum paulũ samosatenũ qͥ antio¬
nis instaurarat. excipientibꝰ notariis
ex ꝑsona sinodi ab eo scripta ad dio¬
nisium & maxime romane & alexan¬
drinȩ eccłi ȩ ep̃os dirigit᷑ Foruit
sub claclio & aureliaõno:. Lxxii.¬
RCHELAUS ep̃c mesopotamiȩ¬
e
librum disputationis suȩ quẽ
suit: Qui translatꝰ in grecum. habet᷑¬
NMOLIUSalexandrinꝰ Hexini
lao diciȩ sẏriȩ ep̃c sub probo¬
& caro imꝑatoribus floruit.
rethorica. dialectica Suius ingeni
magnitudinẽ. de uolumine quod
suꝑ pascha composuit. & decem
lib̾ris arithinetic̃e institutionis

Expanded text:
adversum Paulum Samosatenum, qui Antionis instaurarat, excipientibus notariis ex persona synodi, ab eo scripta ad Dionysium et Maximum Romanae et Alexandrinae Ecclesiae episcopos dirigitur. Floruit sub Claudio et Aureliano. rchilaus episcopus Mesopotamiae librum disputationis suae quem e composuit. Qui translatus in Graecolius Alexandrinus Laodicae Syriae episcopus, sub Proboratoribus floruit, rhetorica, dialectica. Cujus ingenii magnitudo de volumine quod super Pascha composuit, ac decem libris arithmeticae institutionis
Abbreviated transcription (Latin):
oUAl laNUs romanȩ urbis
pb̃r. adu̾sum cornelium ca¬
thedram sacerdotalẽ conatꝰ
apostatas susciꝑe pęnitentes: Huius
auctor nouati: eyprianꝰ pb̃r fuit: Scͥp¬
sit aut̃ de pascha. de sabb̃o. de circũci¬
sione. de sac̾dote de oratione. de cybis¬
uidaicis. de instantia. de attallo. mul¬
taq alia. & de trinitate. grande uolu¬
men. quasi epitomen oꝑis t̃tulliani fa¬
ciens: qd̾ plurimi nescientes cypriani¬

Expanded text:
ovatianus Romanae urbis presbyter adversum Cornelium cathedram sacerdotalem conatusapostatas suscipere poenitentes. Hujus auctor Novatus Cypriani presbyter fuit. Scripsit autem de Pascha, de Sabbato, de Circumcisione, de SacJudaicis, de Instantia, de Attalo multaque alia, et de Trinitate grande volumen, quasi ἐπιτομὴν operis Tertulliani faciens, quod plerique nescientes, Cypriani
Abbreviated transcription (Latin):
uidebo eum: se si abierit ñ intelligam
Ac si aꝑte deploret dicens: Postqua semel
creitatem patiorꝰ nec ortum iam nec occa¬
mat nos humiliari in conspecꝰtu our¬
nipotentis łi. cum ꝑ iudicium aut
ꝑ aliquã molestiã ab eo int̾rogamur:
quem constat quia si uolumꝰ in aliqͦ
suꝑbe contraire. nequimus om̃ino
omo qui infirmitatis pęna p̾mit᷑.
& cecitatis suȩ caligine grauat᷑:
ad suꝑnȩ lucis iudicium ꝓꝑat ÷
ut suoꝵ ac tuum rationẽ reddat᷑ Unde¬
gat: cum nos ad districꝰtionẽ sui examinis
inopinatos uocat: Sed int̾rogationi illiꝰ¬
homo respondẽ non sufficit: qui si remo¬
ta tẽ pietate discutit᷑: in illo examine
etiam iustoꝵ uita succumbit. Uel certe
int̾rogat. cum duris nos ꝑcussionibꝰ pul¬
sat: ut cummens nr̃a magna de se in tͣn¬
quillitate existimat . semetipsã ueracit᷑
qualis sit in ꝑturbatione deprehendat:

Expanded text:
videbo eum; et si abierit, non intelligam. videbo eum; et si abierit, non intelligam. Ac si aperte deploret, dicens: Postquam semel ctis caecitatem patior, nec ortum jam, nec occaniat nos humiliari in conspectu omnipotentis Dei cum per iudicium aut per aliquam molestiam ab eo interrogamur quem constat quia si volumus in aliquo superbe contraire omnino omo qui infirmitatis poena premitur, et caecitatis suae caligine gravatur, ad supernae lucis judicium properat, ut suorum actuum rationem reddat. Undegat cum nos ad districtionem sui examinis inopinatos vocat. Sed interrogationi illius respondere homo non sufficit, quia si remota tunc pietate discutitur, in illo examine etiam justorum vita succumbit. Vel certe interrogat cum duris nos percussionibus pulsat, ut cum mens nostra magna de se in tranquillitate aestimat, semetipsam veraciter qualis sit in perturbatione deprehendat.
Abbreviated transcription (Latin):
inhonesta ad animũ congeri. & ante
cogitationis ocłõs m̃ulla imnꝓba ⁊ ĩmun
da uersari : E ttam̃ cum fatigant ista nec
suꝑant: nequaꝗͣ. ꝑ pollutionẽ trucidant
s ꝑ humilitatẽ seruant ⁊̃ ut dum infirmũ
se animus in temptatione dep̃hendit. to¬
tum se ad diuinitatis adiutorium c̾ferat:¬
& sui fiduciam funditꝰ amtitat: Sicq fit.
ut inde altius deo mhereat: unde se a
deo ꝓfunchus cecidisse suspicabatur:
Accessus gͥ recessusq dĩ a mente nostra
minime cognoseit᷑ ⁊ quousq rerũ alt̾nan¬
tium finis ignorat᷑ : quia ⁊ de temptatione
incertũ ÷ utrum ꝓbet an trucidet: & de
donis nequaꝗͣ. dep̾hendit᷑ utrum hic
desertos remunerant: an in uia nutruits
it ad patriam ꝑducant: Homo ergo ab
unsternis gaudus semel pulsus. elausas
contra se ianuas secreti sp̃ualis aspiciatꝰ.
atq ad semetipsum foras ꝓiecꝰ ⁊ꝰ in carne
considerans dicat: Si uenerit ad me nͣ

Expanded text:
inhonesta ad animum congeri, et ante inhonesta ad animum congeri, et ante cogitationis oculos nonnulla improba et immunda 298 versari? Et tamen cum fatigant ista, nec superant, nequaquam per pollutionem trucidant, sed per humilitatem servant, ut infirmum se animus in tentatione deprehendens, totum se ad Divinitatis adjutorium conferat, et sui fiduciam funditus amittat; sicque fit ut inde altius Deo inhaereat, unde se a Deo profundius cecidisse suspirabat. Accessus igitur recessusque Dei a mente nostra minime cognoscitur, quousque rerum alternantium finis ignoratur, quia et de tentatione incertum est utrum probet an trucidet, et de donis nequaquam deprehenditur utrum hic desertos remunerent, an in via nutriant, ut ad patriam perducant. Homo ergo ab internis gaudiis semel expulsus clausas contra se januas secreti spiritalis aspiciat, atque ad semetipsum foras projectus in carne considerans, dicat: Si venerit ad me, non
Abbreviated transcription (Latin):
lapsum
eclusum ab internis gaudiis genꝰ
humanũ ÷ exigente culpa mentis
oculos ꝑdidit: & quo meritoꝵ suoꝵ
passibꝰ gradit᷑ nescit: Sepe enim donũ ẽ
gr̃ȩ qd iram deputat : & sepe diuinȩ distric̃¬
tionis ira ẽ qđ gr̃am putat: Ham plerũq
gr̃am existimat dona uirtutũ: ettamen¬
de eisdem donis elatꝰ corruit: Plerumq
uelut iram metuit adu̾sus temptationeᷤ.
et tam̃ eisdem temptationibꝰ p̾ssus ⁊ ad
uirtutum custodiam cautior surgit: Quis
enim deo se ꝓpinquare ñ existimet. cum
cionũ. uł docꝰ trinȩ magisteriũ ꝑcipit.
uł ad exercendam curationum gr̃am conua¬
lescit : E t tamen sepe mens dum de uirtu¬
tis sue securitate resoluitur  insidiante
adu̾sario inopinatȩ culpȩ telo ꝑforat᷑:¬
&e inde deo in eternũ longe fit. unde ei
ad tempꝰ sine cautelȩ eustodia ꝓpinqͣuit.¬
Et quis se derelicꝰtum iam gr̃a diuina non
deputet. cum pꝰ exꝑimentũ mundiciȩ li¬
cessiri se carnis temptationibꝰ uidet

Expanded text:
lusum uippe ab internis gaudiis genus humanum, exigente culpa, mentis oculos perdidit, et quo meritorum suorum passibus graditur nescit. Saepe enim donum gratiae est, quod iram deputat, et saepe divinae districtionis ira est, quod gratiam putat. Nam plerumque gratiam aestimat dona virtutum, et tamen eisdem donis elatus corruit. Plerumque velut iram metuit adversa tentationum; et tamen, eisdem tentationibus pressus, ad virtutum custodiam cautior enim Deo se propinquare non aestimet cum onum vel doctrinae magisterium percipit, vel ad exercendam curationis gratiam convalescit? et tamen saepe mens, dum de virtutis suae securitate resolvitur, insidiante adversario, inopinatae culpae telo perforatur, et in aeternum longe a Deo fit, unde ei ad tempt.  Vet. XI.  Et quis se derelictum jam gratia divina non deputet cum post experimentum munditiae lacessiri se carnis tentationibus videt,
Abbreviated transcription (Latin):
lamenta hñt: s humilitatẽ ñ hñt Hii
nimirũ aquas habent: s niuis aquas
ñ habent: & mundi e̾e nequeunt: quia
humilitatis fletibꝰ minime lauant᷑. Aqͥs
aut᷑ nuis a culpa se lauerat: qui dicebat:
Cor contritũ ⁊ humiliatũ. ds ñ sꝑnit. Qui
enim lamentis affligunt᷑ s murmurando
rebelles sunt: mentẽ quidẽ conterunt:
s humiliari ẽtempnunt: Quasi enim ex
terrȩ aqua perfusi sunt : qui ꝓ t̾renis bonis
in precibꝰ compungunt᷑: Qui uͦ ideirco plo¬
rant quia premia suꝑna desid̾ant: aqua
niuis hos diluit: quia cȩlestis compuncꝰtio¬
ree te dr Tamen sordibꝰ intingues me D̃
nos sordibꝰ intinguere dr: intinctos sor¬
mundicia discordamus: Subdit᷑ etiam:
terrenum corpꝰ exprimit᷑ : qđ indutum
anima tegitur. ne in subtilitate suȩ sub¬
stantiȩ nuda uideat᷑: N inc etenĩ salomon
ait. Omni tempore sint uestimenta tua

Expanded text:
lamenta habent, sed humilitatem non habent. Hi lamenta habent, sed humilitatem non habent. Hi nimirum aquas habent, sed nivis aquas non habent et mundi esse nequeunt, quia humilitatis fletibus minime lavantur. Aquis autem nivis a culpa se laverat, qui confidenter dicebat: Cor contritum et humiliatum deus non spernit. Qui enim lamentis adfliguntur, sed murmurando rebelles sunt, mentem quidem conterunt, sed humiliari contempnunt. Uterrae aqua perfusi sunt, qui pro terrenis bonis in precibus compunguntur. Qui vero idcirco plorant, quoniam praemia superna desiderant; aqua nivis hos diluit, quia cungitur: Tamen sordibus 315 intinges me. Deus nos sordibus intingere dicitur, intinctos sormunditia discordamus. Ait ergo: terrenum corpus exprimitur, quo induta anima tegitur, ne instabilitate suae substantiae nuda videatur? Hinc enim Salomon ait: « Omni tempore sint vestimenta tua
Abbreviated transcription (Latin):
pauore quatitur ⁊̃ dum sinistris suspicio¬
nibꝰ urgetur: tedet hanc uiuere quȩ se
id uitam uł ꝑ labores ambigit ꝑuenire:
Uide & subsequent᷑ adiungit᷑ Si aut̃ & sic
impius sum. quare frustra laboraui ꝰ Si
enim remota pietate discutim᷑: opusnr̃m
pena dignũ est qđ remunerari prȩmiis
opꝰ agit᷑ lacrimȩ dep̃cationis exquirant᷑:
quatenꝰ ad ȩterna premia. meritũ recꝰti
oꝑis subuehat humilitas postulationis:
ꝑfecꝰtum reddere ł uita uł lacrimȩ non
ualent÷ quousq nos mortalitas nr̃ȩ cor¬
ruptionis tenet Unde ⁊ apte subiungit᷑:¬
Si lotꝰ fuero quasi aquis niuis. & fulserint
uelut mundissimȩ manus meȩ: tamen
sordibꝰ intingnes me. & ab hominabunt᷑
lamenta humilitatis Que ꝓfecꝰto humilitas
quia ante distrieti uidicis ocłos cęteris
uirtutibꝰ preminet: quasi ꝑ magni meriti
colorem candet Sunt namq ñnulli qui

Expanded text:
pavore quatitur, dum sinistris suspiciopavore quatitur, dum sinistris suspicionibus urgetur, taedet hanc vivere, quae se ad vitam vel per labores ambigit pervenire. Unde et subsequenter adjungituimpius sum, quare frustra laboravi? - Si enim remota pietate discutimur, opus nostrum poena dignum est, quo remunerari praemiis opus agitur lacrymae deprecationis exquirantur, quatenus ad aeterna praemia meritum recti operis subvehat humilitas postulationis. perfectum reddere, vel vita, vel lacrymae non valent quousque nos mortalitas nostrae corruptionis tenet. Unde et apte subjungitSi lotus fuero quasi aquis nivis, et fulserint velut mundissimae manus meae, tamen sordibus intinges me, et abominabuntur lamenta humilitatis. Quae profecto humilitas, quia ante districti Judicis oculos caeteris virtutibus praeeminet, quasi per magni meriti colorem candet. Sunt vero nonnulli qui
Abbreviated transcription (Latin):
paulus cum redemptoris nom̃ conaretur
extinguere: eius uerba de cȩlomeruit
uocauit ueritas dieit. Ego oftendam eiqͣnta
sporteat eum ꝓ nomine meo pati Delin¬
quenti qͦ dñs nequaꝗͣ. parcit: qͥa delictũ
sme ultione ñ deserit Aut enim ipse hoc
homo in se pęnitens punit: aut hoc ds
cum homine uindicans ꝑcutit: Nequaꝗͣ
qͥ peccatum pareit᷑: quia nullatenus sine
atam̃ multis crueiatibꝰ afflicꝰtꝰ ae fugiens.
rettum culpȩ quã ꝑpetrauerat ex soluit:
Senos salutis unda a culpa pͥmi parentis
i soluimur: s tam̃ reatum eiꝰdẽ culpȩ
diluentes ⁊ absoluti qͦq adhue carnaliter
obimus: Bͥ ene gͦ dr̃ sciens qđ ñ parceres
deliquenti: quia delicꝰta nr̃a siue ꝑ nos
seu ꝑ semetipsum resecat etiã cũ relaxat
Ib electis enimsius studet iniquitatũ ma¬
culas temporali afflictione dergere. qͥs
m eis in ꝑpetuum ñ uult uidere: Sed
sepe mens dum plus iusto trepidat. dum

Expanded text:
Paulus cum Redemptoris nomen in terra conaretur Paulus cum Redemptoris nomen in terra conaretur exstinguere, ejus verba de coelo meruit vocavit Veritas dicit: Ego ostendam ei quanta eum oporteat pro nomine meo pati . Delinquenti ergo Dominus nequaquam parcit, quia delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse hoc homo in se poenitens punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur quia nullatenus sine tamen multis post cruciatibus afflictus ac fugiens, reatum culpae quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur; sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus. Bene ergo dicitur: Sciens quod non parceres delinquenti, quia delicta nostra sive per nos, sive per semetipsum resecat, etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas in eis in perpetuum non vult videre. Sed saepe mens dum plus justo trepidat, dum
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum ad studia bonȩ acꝰtionis inuiglat.
nec ad corporalis rei premia. nec ad laudhs
u̾ba. neo ad humani iudicii gr̃am anhelat.
Ipsa gͥ bona nr̃a quia insidiantis culpe
euadẽ gladtum nequeunt. nisi sollicito
humili confessione diceret᷑. Que aperte
egerim uideo: s quid in his latent̃ ꝑtuleñ
ignoro Sepe etenim bona nr̃a latrocinan¬
ti fraude deꝑeunt: quia rectis se nr̃is ac̾t¬
bꝰ concupiseentiȩ t̾renȩ subiung̃t: Sepe
desidia int̾ueniente deficiunt: quia a
feruore quo cepta sunt. frigescente amore
cordi se obicit: qđ subiungit: Sciens qd
ñ parceres delinquenti Si enim delinq̃nti
non parcit᷑. quis ab ęt̾na morte eripitur:
cum a delicto mundus nemo reꝑit᷑ ͦ.An
penitenti parcit:. &t delinquenti ñ parcite
Quia cum delicꝰta plangimꝰ: nequaꝗͣ. iam
delinquentes sumus: Sed quid qđ petrꝰ
cum negat respictt᷑ ÷ &e redemptoris negat
respecᷤ tu. ad lacrimas uocat᷑s Iuid qđ

Expanded text:
qui cum ad studia bonae actionis invigilat, qui cum ad studia bonae actionis invigilat, nec ad corporalis rei praemia, nec ad laudis verba, nec ad humani judicii gratiam anhelat. Ipsa igitur bona nostra, quia insinuantis culpae evadere gladium nequeunt, nisi sollicito humili confessione diceretur: quae aperte egerim video, sed quid in his latenter pertulerim ignoro. Saepe etenim bona nostra latrocinante fraude depereunt: quia rectis se nostris actibus concupiscentiae terrenae subjungunt. Saepe desidia interveniente deficiunt, quia a fervore quo coepta sunt, frigescente amore cordi se objicit quod subjungit: Sciens quod non parceres delinquenti. Si enim delinquenti non parcitur, quis ab aeterna morte eripitur, cum a delicto mundus nemo reperitur? An poenitenti parcit et delinquenti non parcit? Quia cum delicta plangimus, nequaquam jam delinquentes sumus. Sed quid quod Petrus cum negat respicitur, et Redemptoris negati re
Abbreviated transcription (Latin):
qui facit opꝰ dñi fraudulent᷑ et desidiose
Sed sciendum magnoꝑe ẽ: quia desicdia ꝑ
torporem nascitur ⁊ fraus ꝑ priuatã dilec¬
tionẽ: Illam namaminor dĩ amor exaggerat.
hanc autẽ malȩ mentẽ possidens ꝓprius
hoc q recte egerit. ad remunerationis
transitoriȩ bona festinat Sciendum qͦ ẽ
qđ tribꝰ modis fraus ipsa committt᷑ : qͥa
ꝑ hanc ꝓculdubio aut tacita cordis huma¬
ni gr̃a ÷ aut fauoris aura. aut resquelib&
munere: Quia enim ñ solũ fraus in accep¬
tione pecuniȩ ẽ: munus ꝓculdubio unũñ ͥ
Tres uͦ sunt acceptiones munerũ: ad quas
ex fraude festinat᷑: Munusnamq a corde ẽ:¬
captata gr̃a a cogitatione Aunus ab ore c
gła ꝑ fauorem Munus ex manu ẽ: p̃miũ
ꝑ dationẽ Sed iustꝰ quisq ab om̃ munere
manus excutit : quia in eo qđ recꝰte agit.
nec ab humano corde inanẽ głam. nec ab
ore laudem ÷ nec a manu reciꝑe datioñe
querit Solus gͥ in di oꝑe fraudẽ ñ facit:

Expanded text:
qui facit opus Dei fraudulenter et desidiose. » Sed sciendum magnopere est, quia desidia per torporem nascitur, fraus per privatam dilectionem: illamque minor Dei amor exaggerat: hanc autem male mentem possidens proprius ens, per hoc quod recte egerit ad remunerationis transitoriae bona festinat. Sciendum quoque est, quod tribus modis fraus ipsa committitur, quia per hanc proculdubio, aut tacita cordis humani gratia, aut favoris aura, aut res quaelibet munere . » Quia enim non solum fraus in acceptione pecuniae est: munus proculdubio unum non est. Tres vero sunt acceptiones munerum, ad quas ex fraude festinatur. Munus namque est a corde captata gratia a cogitatione. Munus ab ore est, gloria per favorem. Munus ex manu est, praemium per dationem. Sed justus quisque ab omni munere manus excutit, quia in eo quod recte agit, nec ab humano corde inanem gloriam, nec ab ore laudem, nec a manu recipere dationem quaerit. Solus in Dei opere fraudem non facit:
Abbreviated transcription (Latin):
pondere: quia uera obsequia deo ñ redamꝰ
si ex timore mandatis illius ⁊ ñ potius ex
amore seruimus: Sed cum menti nr̃ȩ eiꝰ
dulcedinis amor accendit᷑: omne desicłiũ
p̃sentis uitȩ leuigat᷑: In tedium delecꝰ tato
uertit᷑: atq hanc eum merore mens tolett
cui uicta priꝰ reꝓbo amore seruiebat:¬

Expanded text:
pondere, quia vera obsequia Deo non reddimus, pondere, quia vera obsequia Deo non reddimus, si ex timore mandatis illius, et non potius ex amore servimus. Sed cum menti nostrae ejus dulcedinis amor accenditur, omne desiderium praesentis vitae levigatur, in taedium dilectio vertitur, atque hanc cum moerore mens tolerat, cui victa prius reprobo amore serviebat
Abbreviated transcription (Latin):
Respondere quippe cuilibet dicimur: cum
factis illius digna oꝑa recompensamꝰ. Deo
respondere ẽ: donis eiꝰ p̃cedentibꝰ. nr̃a obseqͥa
notantur: Rec tum itaq ds̃ hominẽ ẽdidit.
eumq ad ꝑu̾sa defluentẽ. cũ longantmitate
tolerauit: Cotidie culpas aspicit: etcamen
uiuendi spacia ñ citius abscidit:. Dona
largitur : benignitate sua & erga malos
utitur: Responde̾ homo tot beneficuis
debet : s tam̃ respondere metuens ñ ualet:
quia humani generis conditorẽ. qͥ adhuc
seruilit᷑ formidat: ꝓeuldubio ñ amat: Ham
tẽ solum deo uera obsequia reddimꝰ: cum
eum ꝓpt᷑ amoris fiduciam ñ timemus. eũ
nos ad bona oꝑa affectꝰ nͣ metꝰ dirigit:
cũ malũ nr̃ȩ menti iam ñ placet etiam si
licet: Nam qui a ꝑuersitatis oꝑe ex timore
restringit᷑: ꝑuersa libent᷑ ageret si liceret:
Nequaqũã gͦ ueracit᷑ rectꝰ est: qui adhuc
a prauitatis desiderio liber ñ est: Bene
itaq dr : neq enim possum metuens res¬

Expanded text:
Respondere quippe cuilibet dicimur cum factis illius digna opera repensamus. Deo ergo respondere est donis ejus praecedentibus nostra obsequia notantur. Rectum itaque Deus hominem condidit, eumque ad perversa defluentem cum longanimitate toleravit. Quotidie culpam aspicit, et tamen vivendi spatia non citius abscidit; dona largitur, benignitatem suam, et erga malos utitur. Respondere homo tot beneficiis debet, sed tamen respondere metuens non valet; quia humani generis Conditorem, qui adhuc serviliter formidat, procul dubio non amat. Nam tunc solum Deo vera obsequia reddimus, cum eum propter amoris fiduciam non timemus; cum nos ad bona opera affectus, non metus dirigit; cum malum nostrae menti jam non placet, etiam si licet. Nam qui a perversitatis opere ex timore restringitur, perversa libenter ageret, si liceret. Nequaquam ergo veraciter rectus est, qui adhuc a pravitatis desiderio liber non est. Bene itaque dicitur: Neque enim possum metuens res
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimꝰ quia diuinȩ irȩ ñ resistit᷑ ł et
uerũ quia multi sepe restitert̃ Om̃s etenĩ
ut contra impetũ ꝑ cussionis eiꝰ opponant᷑:
atq ut ita dixerim cum ipso se erigt c̃tra
ipsum: eosq diuina uis sibi opponit secũ:
quia in eo qd adu̾sum seuientis iram foras
obtinent. intꝰ eos gr̃a irascentis fouet: et
famulantes int̾ius leuat: quos qͣsi adu̾santes
ext̾ius tolerat: Portat gͦ contradicꝰtionẽ dep̃¬
cantium quã aspirat: & uelut nolenti in¬
ponit᷑ qđ ab ipso ut fiat imꝑatur. Moysi
etenim dic̃ Dimitte me ut irascat᷑ furor
m̃s c̃tra eoste deleam eos: facĩamq te inꝰ
gentẽ magnã: Quid est seruo dicere dim̃at¬
te me nͥ dep̃candi ausum p᷑bere ede si ei¬
aꝑte diceret᷑: Pensa quanti apud me ualeas:
& cognosce quia obtinent ꝑdt̾is quicquid
ꝓ ppło exoras: Qułqͥa hac mente agit᷑.
retinet: nec se utilit̾ euiꝰlibet deprecatio

Expanded text:
cognoscimus quia divinae irae non resistitur, et cognoscimus quia divinae irae non resistitur, et verum quia multi saepe restiterunt.  Vet. XII.ut contra impetum percussionis ejus opponantur, atque, ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque divina vis sibi opponit secum, quia in eo quod adversum saevientis iram foris obtinent, intus eos gratia irascentis fovet; et famulantes interius levat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Portat ergo contradictionem deprecantium quam aspirat; et velut nolenti imponitur, quod ab ipso ut fiat imperatur. Moysi etenim dicit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos; faciamque te in gentem magnam . Quid est servo dicere, Dimitte me, nisi deprecandi ausum praebere? Ac si aperte diceretur: Pensa, quantum apud me valeas, et cognosce quia obtinere poteris quidquid pro populo exoras. Quod quia hac mente agitur, retinet. Nec se utiliter cujuslibet deprecatio
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ resistere irȩ nemo pot̾ Sed
mirũ ualde qđ irȩ dĩ nullum re
sistere posse dr: cum multos indignationi
suꝑne animadu̾sionis obuiasse. eloquia
diuina testant᷑. An ñ irȩ di moyses restitit.
sionis impetũ.  mortis suȩ oblatione
restringitdicens⁊ dimitte illis
hanc noxã. Salioquin dele me de libro
que scͥpsistisAn ñ irȩ dĩ aaron resticit.
cum int̾ uiuentes ac mortuos thuribulũ
sumpsit. atq animadu̾sionis ignẽ incensi
fumo temꝑauit : An ñ irȩ dĩ finees restitit ⁊
qui luxuriantes cum alienigenis in ipso
chottu trucidans. furorem suum diuinȩ
indignationi obtulit:. & furorẽ gladio placa¬
uit  An ñ irȩ dĩ dauid restitit: qui angło
ferienti se offerens. placationis gr̃am & ante
tempꝰ ꝓpositum exegit: An ñ ire di helyas
restitit: qui longo iam tempore t̾ra arente.
sub ducꝰtas de cȩlo pluuias u̾bo reuocauit:
Quomͦ gͥ diuinȩ irȩ nullus posse resistere dr:
cum multos seꝑe restitisse exemplis existen

Expanded text:
cujus resistere irae nemo potest . Mirum valde quod irae Dei nullum posse resistere dicatur, cum multos indignationi supernae animadversionis obviasse eloquia divina testentur. Annon irae Dei idem Moyses restitit, sionis impetum mortis suae oblatione restrinxit, dicens: Dimitte illis hanc noxam; alioqui dele me de libro tuo, quem scripsisti ? An non irae Dei Aaron restitit, cum inter viventes ac mortuos thuribulum sumpsit, atque animadversionis ignem incensi fumo temperavit ? An non Phinees irae Dei restitit, qui, luxuriantes cum alienigenis in ipso coitu trucidans, zelum suum divinae indignationi obtulit, et furorem gladio placavit ? An non irae Dei David restitit, qui, angelo ferienti se offerens, placationis gratiam et ante tempus propositum exegit ? An non Elias irae Dei restitit, qui longo jam tempore terra arente, subductas de coelo pluvias verbo revocavit ? Quomodo ergo divinae irae nullum posse resistere dicitur, cum multo
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ꝑ hoc qđ de humo sumptꝰ est:
iudicia suꝑna diseutere dignꝰ ñ ẽ. Unde qͦ¬
apte subiungit᷑: Uł quis dicere ei potest.
cur ita facis e Auctoris facꝰta semꝑ indiscussa
ueneranda sunt: quia iniusta e̾e nequaquã
possunt: Rationẽ quippe de occulto eius
c̃silio querere: niłaliud quã ẽtra eiꝰ ẽsiliũ
suꝑbire Cum gͦ facꝰtor in causa ñ rep̾hen¬
dit᷑ ⁊ restat ut sub factis illius eum humi¬
litate taceatur: quia nequaꝗͣ. suffic̃ sensus¬
carnis carnis. ut secreta penetret maiesta¬
tis: Quia enim in factis di rationẽ non
uidet: infirmitatẽ suam considerans. eur
ñ uideat rationem uidet Unde ꝑ paulum
quoq subsequent᷑ adiungit᷑. Num qͥd diẽ
figm̃tum ei qui se finxit quare me fecisti
sie: Quo enim se cernit figmentũ diuini
oꝑis eo semetipsũ redarguat. ne contra
manũ resultet oꝑantis: quia qui benigne
qd ñ erat fecit᷑. qđ est. iniuste ñ deserit:
Ad semetipsã gͦ in ꝑcussione mens redeat᷑:

Expanded text:
uia per hoc quod de humo sumptus est, judicia superna discutere dignus non est. Unde in Job legitur: Quis dicere ei potest, Cur ita facis? Auctoris facta semper indiscussa veneranda sunt, quia injusta esse nequaquam possunt. Rationem quippe de occulto ejus consilio quaerere, nihil est aliud quam contra ejus consilium superbire. Cum ergo factorum causa non deprehenditur, restat ut sub factis illius cum humilitate taceatur, quia nequaquam sufficit sensus carnis, ut secreta penetret majestatis; qui ergo in factis Dei rationem non videt, infirmitatem suam considerans, cur non videat rationem videt. Unde per Paulum quoque subsequenter adjungitur: Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit, quare me fecisti sic? quo se enim cernit figmentum divini esse operis, eo semetipsum redarguit, ne contra manum resultet operantis, quia qui benigne quod non erat fecit quod est, injuste non deserit. Ad semetipsam ergo post percussionem mens redeat,
Abbreviated transcription (Latin):
qui reatum totius plebis apud dñm sũis p̃¬
cibꝰ tersit : dumq se obicem optulit diunȩ
iracundiȩ uim placauit: ad petram oreb
ueniens & ꝓ aquȩ exhibitione diffidens:
repromissionis t̾ram in gredi dño irascente
ñ potuit : Et sepe hac de re affligit᷑: sepe
desidio se excitante turbat᷑: & dispositȩ ul¬
tionis iracundiam. repellere a semetipso nͣ
ualuit: qui hanc uolente dño ⁊ a popło
amouit: Hinc dauid quia ꝓstrata plebe
pꝰmodũ angłi gladium p̃ce compescuit:
priꝰ plorans ⁊ ẽiulans nudis pedibꝰ filium
fugit: & qͦusq ꝑpetrati facinoris ultionẽ
ad plenũ reciꝑet÷ iram di nequaꝗͣ. ualuit
ꝓ semetipso temꝑare: Hinc helyas ut sic̃
homo parum aliqͥd quasi de diuina animad¬
u̾sione sentiret: qui u̾bo cȩlos aꝑuit . ante
indignatione̾ mulieris territꝰ ꝑ desertum
fugit: & ꝓ semetipso infirmat᷑ in formidineꝰ.
qui furorem dĩ placat alus ꝑ int̾uentionẽ:¬

Expanded text:
qui reatum totius plebis apud Deum suis precibus tersit, dumque se obicem obtulit, divinae iracundiae vim placavit : ad petram Oreb veniens, et pro aquae exhibitione diffidens, repromissionis terram ingredi, Domino irascente, non potuit. Et saepe hac de re affligitur, saepe desiderio se excitante turbatur, et dispositae ultionis iracundiam repellere a semetipso non valuit, qui hanc, volente Domino, et a populo amovit. . Hinc David quia prostrata plebe postmodum angeli gladium prece compescuit, prius plorans et jejunans, nudis pedibus filium fugit, et quousque perpetrati facinoris ultionem ad plenum receperit, iram Dei nequaquam valuit pro semetipso temperare . Hinc Elias, ut sicut homo parum aliquid quasi de divina animadversione sentiret, qui verbo coelos aperuit, ante indignationem mulieris territus per desertum fugit, et pro semetipso infirmatur in formidine, qui furorem Dei placat aliis per interventione
Abbreviated transcription (Latin):
sapientium sapientem dicimus : quẽ ipsam
esse sapientiam scimus: & quid mirũ qđ
fortem e̾e memorat: quẽ hanc ipsam esse
fortitudinẽ nullus ignorat : Sed sc̃s uir
duobꝰ uerbis in laude ereatoris ꝓlatis: aliqͥd
nob̾ intimat unde nos ad cogitationem
nr̃am trepidos reducat: Sapiens quippe
ds cłr: quia occulta nr̃a subtilit̾ agnoscit
& esse fortis adiungit᷑: quia ualent᷑ cognita
ꝑcutit: Nec falli gͦ a nob̾ quia sapiens:
nec uitari quia fortis est ualet: Nunc ut
sapiens omĩa inuisibilis aspicit: te̾ ut
fortis sine ullo obstaculo quos reprobat
iuinȩ fortitudinis facta tunc uerius
explemus: cum hȩc nos explere n᷑
posse cognoscimꝰ: Tc̃ facundiꝰ loquim᷑:
cum ab his obstupescendo reticemus: Ad
narranda quippe dĩ oꝑa habet defecꝰtꝰ nr̃
quam sufficient᷑ exerat linguã suam: ut
que comp̃hendere idoneȩ ñ ualet. Haee
idonee mutus laudet. Unde bene ꝑpsal¬
mistã dr: Laudate eum in potentatibꝰ eiꝰ.

Expanded text:
ium, sapientem dicimus, quem ipsam esse sapientiam scimus? Et quid mirum quod fortem esse memorat, quem hanc ipsam esse fortitudinem nullus ignorat? Sed sanctus vir duobus verbis in laudem auctoris prolatis, aliquid nobis intimat, unde nos ad cognitionem nostram trepidos reducat. Sapiens quippe Deus dicitur, quia occulta nostra subtiliter agnoscit; et esse fortis adjungitur, quia valenter cognita percutit. Nec falli ergo a nobis, quia sapiens; nec vitari, quia fortis est, valet. Nunc ut sapiens omnia invisibilis aspicit, tunc ut fortis sine ullo obstaculo quos reprobat ivinae fortitudinis facta tunc verius explemus, cum haec nos explere non posse cognoscimus; tunc facundius loquimur, cum ab his obstupescendo reticemus. Ad narranda quippe Dei opera habet defectus noster, quam sufficienter exerat linguam suam, ut quae comprehendere idonee non valet, haec idonee mutus laudet. Unde bene per Psalmistam dicitur: Laudate eum in potentatibus ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
naculum c̃struxerat: qui dicebat: Anima
habes multa bona reposita in annoᷤ multoᷤ:
requiesce. cõmede. & bibe. & epulare: Sed
quia eiꝰ tabnaculũ in ueritatis fundam̃to
ñ subsistit: ilieo audiuit: Stulte hac nocte
dum studiose se in p̃sentibꝰ construunt. re¬
pente ad gt̾na rapiuntur:. Lxuiii. De¬

Expanded text:
rnaculum construxerat, qui dicebat: Anima, rnaculum construxerat, qui dicebat: Anima, habes multa bona reposita in annos multos: requiesce, comede et bibe, et epulare . Sed quia ejus tabernaculum in veritatis fundamento non subsistit, illico audivit: Stulte, hac nocte dum studiose se in praesentibus construunt, repente ad aeterna rapiuntur. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentibꝰ gemunt bonoꝵ sequentiũ amore
ẽsolant᷑: Sic q temporali refouent᷑ subsi¬
dio: sic̃ uiator in stabulo utit᷑ lecꝰto: Pausat:¬
& recedere festinat: Quiescit corpore: s
ad aliud tendit mente: Nonnumꝗͣ uero
⁊ adu̾sa ꝑpeti appetunt᷑⁊̃ in transitoriis
ꝓsꝑari refugiunt: ne delectatione iti¬
neris a patriȩ ꝑuentione sequestrent᷑ :
ne gressum cordis in uia ꝑ egrinationis fi
nec dolent se. nec neccessitatibꝰ affligi
Qui gͦ contra p̃sentia se adu̾sa ñ muniunt:
quasi ẽtra estus ⁊ pluuias hab̾e tab̾nacu¬
lum nolunt: Iusti ttaq hic se construere
neglig̃t : ubi se ꝑegrinos e̾e & hospites nouerͣ:
Iuia enim in ꝓpriis gaudẽ desiderant: in
alieno e̾e felices recusant: Iniusti aut̃ qͣnto
longiꝰ ab ȩt̃nȩ patriȩ hereditate diuisi st̃.:
tanto in t̾ra altiꝰ fundam̃ta cogitationis¬
figunt: Quasi munitũ sibi diues ille tab̾¬

Expanded text:
praesentibus gemunt, bonorum sequentium amore praesentibus gemunt, bonorum sequentium amore consolantur. Sicque temporali refoventur subsidio, sicut viator in stabulo utitur lecto, pausat et recedere festinat: quiescit corpore, sed ad aliud tendit mente. Nonnunquam vero et adversa perpeti appetunt, in transitoriis prosperari refugiunt; ne delectatione itineris a patriae perventione tardentur; ne gressum cordis in via peregrinationis fignec dolent se necessitatibus affligi. Qui igitur contra praesentia se adversa non muniunt, quasi contra aestus et pluvias habere tabernaculum nolunt. Unde et negligunt, ubi peregrinos se et hospites noverunt. Quia enim in propriis gaudere desiderant, esse in alieno felices recusant. Injusti autem quanto longius ab aeternae patriae haereditate divisi sunt, tanto in terra altius fundamtumebat. Quasi munitum sibi dives ille tabe