comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m manꝰ dei om̃tpotentis eos cõ¬
mendans. et gratiosa beneclictio¬
ne confirmans: iubet sc̃e ꝯmumo¬
nis misterrum ante se celebrari
Quod cum ꝓtensis manib de
celesti mensa porrectũ susce¬
pisset: hac oratione deo suppli¬
care cepit. Gła tibi om̃ipotens
pater. qui timentib te panẽ
uite de celo dedisti: ut me¬
mores simꝰ mirabilium tuoꝵ.
que in medio terre oꝑatꝰ es:
mittendo nobis uingentum
tuum: uerum hominem de
uera uirgine natum. Libi sc̃e
pater mitas referimꝰ grates.
qui & nos dum nͣ eramꝰ cre¬
asti. et dum pecc̃ores ẽẽmus.
huiꝰ gr̃e participes fecisti: ꝑ
eundem filium tuum dm̃
et dñm nr̃m. omia tecũ et
cũ sp̃u sc̃o facientem. guber¬
nantem. & ꝑ infinita secuboꝵ
secula regnantem. Inter que
uerba. ex om̃ib animi me¬
dullis. ad dm̃ quem sẽꝑ desi¬
derauerat effusa. audet illos
qui se ad celeste conuunum
inuitauerant. beatos angłos
assistentes: et celeste illi ob¬

Expanded text:
in manus Dei omnipotentis eos comin manus Dei omnipotentis eos commendans, et gratiosa benedictione confirmans, jubet sanctae communionis mysterium ante se celebrari. Quod cum protensis manibus de coelesti mensa porrectum suscepisset, hac oratione Deo supplicare coepit. Gloria tibi, omnipotens Pater, qui timentibus te Panem vitae de coelo dedisti, ut memores simus mirabilium tuorum, quae in medio terrae operatus es, mittendo nobis Unigenitum tuum, verum hominem de vera Virgine natum. Tibi, sancte Pater, meritas referimus grates, qui et nos dum non eramus creasti, et dum peccatores essemus, hujus gratiae participes effecisti per eumdem Filium tuum Deum, et Dominum nostrum, omnia tecum et Spiritu sancto facientem, gubernantem, et per infinita saeculorum saecula regnantem. Inter quae verba ex omnibus animae medullis ad Deum quem semper desideraverat effusa, videt illos qui se ad coeleste convivium invitaverant beatos angelos assistentes, et coeleste illi ob
Abbreviated transcription (Latin):
lem clementiȩ sue bonitatem
deus non attenderit: nichil ho¬
mo patit᷑. qd̃ sibi iusto dei uidi¬
cio ex sua culpa nͣ debeat᷑. In his¬
uerbis sensit beatissimꝰ pater. ui¬
res corporis paulatim deficere:
cũ sp̃c ab integritate sui defice
nesciret. Ita namq facie serenꝰ.
sensu sobriꝰ. docendi locutione
assiduus. toto illo die ac sequen¬
ti feria sexta ꝑmanebat: ut qͥ¬
cumq se cõmendaturi. & bene¬
dictionẽ tanti patris postulatu¬
ri aduenissent: recreatos se. ⁊ mł̃ti¬
pliciter in amore diuinitatis
confirmatos assererent. Ꝙ iam
ꝓmisse beatitudinis salbatũ illux¬
erat. ĩa tẽpꝰ requiescenti ab oĩb
laborib suis dunstano instabat:
cũ ecce multiplex filioꝵ caterua
scurrit. filioꝵ quos ipse infra gre¬
miũ matris eccłe teneriꝰ nutri¬
erat. atq ad exceslentiorẽ sp̃ualis
gr̃e ꝑfectionem adduxerat: cla¬
morib et nimiis eiulatib que¬
ritans. qd̃ se derelictis recederet:
nec illis liceret cõmori. At ille

Expanded text:
lem clementiae suae bonitatem Deus non attenderit, nihil homo patitur quod sibi justo Dei judicio ex sua culpa non debeatur. Viverbis sentit beatissimus Pater vires corporis paulatim deficere, cum spiritus ab integritate sui deficere nesciret. Ita namque facie serenus, sensu sobrius, docendi locutione assiduus, toto illo die ac sequenti feria sexta permanebat, ut quicunque se commendaturi, et benedictionem tanti Patris postulaturi advenissent, recreatos se, et multipliciter in amore divinitatis confirmatos assererent. Et jam promissae beatitudinis Sabbatum illuxerat, jam tempus requiescendi ab omnibus laboribus suis Dunstano instabat, cum ecce multiplex filiorum caterva currit, filiorum quos ipse infra gremium matris Ecclesiae tenerius nutrierat, atque ad excellentiorem spirituali gratiae perfectionem adduxerat, clamoribus et nimiis ejulatibus queritans quod se derelictis recederet, nec illis liceret commori. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiatio. Ex quib om̃ib id
elicit᷑ ut si ign̾e gehenne uolu¬
eris effugere. scło studeas renu¬
ciare. Ad hec. Quod precipue
inmundo appetit᷑. libertas est
hominis. Hac enĩ omissa. oete¬
ra possideri nequeunt. Quod
si possident᷑: illa non desinit
habere. Quappt̾ quãdiu illam
retinueris. illud deo ñ decdisti.
qd̃ maxime dilexisti. Ut ergo
des quod maxime diligis: illa
desinat haberi. Cũ igit᷑ his. et
huiꝰcemodi u̾bis. ꝑ singłos dies
ep̃c insisteret. & dunstanꝰ aut
ueris. aut uerisimillimis
rationib insistentẽ differret.
quadã die uehement̃ hoc cogi¬
tationis ambiguo pulsatꝰ est.
ut quid in uita. quam maxime
appetendũ fuisset. uirtꝰ an uo¬
luptas. uxoran uirginitas.
magnoꝑe deliberaret. Quem
sub tali ambigno positũ. gra ͦ¬
issima febris inuasit. atq
ad desperationẽ uite ꝑduxit.
Iacebat itaq sine expectatione
salutis egrotans. nec ullum
intuentib uiuentis sensum

Expanded text:
renuntiatio. Ex quibus omnibus id renuntiatio. Ex quibus omnibus id elicitur, ut si ignem gehennae volueris effugere, saeculo studeas renuntiare. Ad haec quod praecipue in mundo appetitur, libertas est hominis. Hac enim omissa, caetera possideri nequeunt: quod si possidentur, illa non desinit habere. Quapropter quandiu illam retinueris, illud Deo non dedisti quod maxime dilexisti. Ut ergo des quod maxime diligis, illa desinat habere. » Cum igitur his et hujuscemodi verbis per singulos dies episcopus insisteret, et Dunstanus aut veris, aut verisimillimis rationibus insistentem differret, quadam vehementer die hoc cogitationis ambiguo pulsatus est, ut quid in vita quam maxime appetendum fuisset, virtus an voluptas, uxor an virginitas, magnopere deliberaret. Quem sub tali ambiguo positum gravissima febris invasit, atque ad desperationem vitae perduxit. Jacebat itaque sine exspectatione salutis aegrotans, nec ullum intuentibus viventis sensum
Abbreviated transcription (Latin):
rofectꝰ autẽ inde. cognatũ
pontificẽ adut elphegũ
qui tc̃ tẽporis. Wentane pre¬
sidens ecd̃ie. uit̾ã uirtutib de¬
corabat. aquo frequenti suppli¬
catione rogatꝰ. ut monachum
indueret. quatinꝰ qͥ angelice
conuersationis uncia haberet.
ꝑseuerantiam in habitu de¬
monstraret. respondit ille ex¬
cellentioris gr̃e esse. qui in scło
consenuit. et tam̃ que monacho
digna sunt fecit. eo qui se mo¬
nasterio dedit. nec qͥoqua ali¬
ud. preter qͣm quod sibi statu¬
tum est. post hec facere potuit.
Alteruͣ inqͥt necessitatis est. al¬
terũ uero libertatis. Ad hec ep̃c
necessitas est. ut qui ignẽ ge¬
henne uoluerit effugere. ignẽ
concupiscentie studeat extin¬
guere. Ignis uͦ concupiscentie
non multũ extinguit᷑. si fom̃¬
ta illiꝰ humanis sensib non
subtrahunt᷑. Sic̃ enĩ ligna ad
ignẽ. sic qũe eã sensih subia¬
oent ad concupiscentiam. S mul¬
la erit fomentoꝵ subtractio: si
seculariũ negotioꝵ. non fuerit

Expanded text:
rofectus autem inde cognatum pontificem adiit Elfegum, qui tunc temporis Wentanae praesidens Ecclesiae vitam virtutibus decorabat. A quo frequenti supplicatione rogatus, ut monachum indueret, quatenus qui angelicae conversationis initia haberet, perseverantiam in habitu demonstraret. Respondit ille excellentioris gratiae esse qui in saeculo consenuit, et tamen quae monacho digna sunt fecit, eo qui se monasterio dedit, nec quidquam aliud praeter quam quod sibi statutum est post haec facere potuit. Alterum, inquit, necessitatis est, alterum vero libertatis. Ad haec episnecessitas est, ut qui ignem gehennae voluerit effugere, ignem concupiscentiae studeat exstinguere. Ignis vero concupiscentiae non multum exstinguitur, si fomenta illius humanis sensibus non subtrahuntur. Sicut enim ligna ad ignem, sic ea quae sensibus subjacent ad concupiscentiam. Sed nulla erit fomentorum subtractio, si saecularium negotiorum non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
gelice dignitatis. S ecce supra
uires uiuentiuͣ est. uiuentis tui
in corpore laudib immorari:
eternalit̾ regnantis. condignas
laudes ualebimꝰ effari: Prestet
omipc deus ꝑpotentissima me¬
rita tua. ut uel finẽ uite tuȩ
qͣntulũcumq laudabili ualeamꝰ
sermone describere. quatinus
quem semꝑ nob̾cũ corporalit᷑
uiuentem non licuit habere.

Expanded text:
gelicae dignitati! Sed ecce supra gelicae dignitati! Sed ecce supra vires viventium est viventis tui in corpore laudibus immorari; aeternaliter regnantis condignas laudes valebimus effari. Praestet omnipotens Deus per potentissima merita tua, ut vel finem vitae tuae, quantulumcunque laudabili valeamus sermone describere: quatenus quem semper nobiscum corporaliter viventem non licuit habere
Abbreviated transcription (Latin):
net ore pio. Cumq ab aliis iuir¬
ginib hoc furisset exceptũ: alie.
qͥ secunt᷑. u̾sus ꝓnuntiabant.
Orimꝰ ad ima rint: magna de lu¬
ce suꝑb Sic homo cum tumu¬
it. primꝰ ad ima ririt. Umꝰ ob
meritũ cuncti periere mitiores.
Cuncti saluant᷑. uniꝰ ob meritũ
Sola fuit mulier. patiit qua
ianua leti. Ex qua uita redit.
sola fuit mulier. Atq in hunc
modum. totiꝰ carminis bini ac
bini u̾sus ꝓcurrebant: illis sẽꝑ
repetitis. qui primi a matre
dni dicebantur. Cantemꝰ dño
pontificum dignissime. acutis¬
sima ui corporalium ocłorum
in sp̃ualem potentiam transla¬
toꝵ uidere potusti: hec tu in¬
time celestium archanoꝵ ꝑscru¬
tator audire potuisti. his tan¬
tis. tamq stupendis reb inter¬
esse potuisti. O sancta animi
tui puritas. & pura sc̃itas: qͣm
sic honorat suꝑne ciuitatis su¬
p̾ma dignitas. O decus. ac p̃miũ
uirginitatis. cui sic aggaudet
natura uirgineȩ.simul atq an¬

Expanded text:
net ore pio. Cumque ab aliis virnet ore pio. Cumque ab aliis virginibus hoc fuisset exceptum, aliae qui sequuntur versus pronuntiabant. Primus ad ima ruit magna de luce superbus: Sic homo cum tumuit, primus ad ima ruit. Unius ob meritum cuncti periere minores: Cuncti salvantur unius ob meritum. Sola fuit mulier, patuit qua janua lethi; Ex qua vita redit, sola fuit mulier. Atque in hunc modum totius carminis bini ac bini versus procurrebant, illis semper repetitis qui primi a Matre Domini dicebantur. Cantemus Domipontificum dignissime, acutissima VI corporalium oculorum in spiritualem potentiam translatorum videre potuisti; haec tu, intime coelestium arcanorum perscrutator, audire potuisti; his tantis tamque stupendis rebus interesse potuisti. O sancta animi tui puritas, et pura sanctitas, quam sic honorat supernae civitatis suprema dignitas! o decus ac praemium virginitatis, qui sic aggaudet naturae virgineae simul atque an
Abbreviated transcription (Latin):
uertant᷑: & angłice ruine ꝑ
illos damna reparentur.
Iam uero quib exultationis.
labiis edicam. qd̃ matrem dñi
saluatoris. reginã mundi. dnͣã
angeloꝵ. uirgineis oculis uidis¬
ti:. non uestali choro circunda¬
ta. s uirginali corona circum¬
fusam: felices oculi tui. qͥ illa
uidere potuerunt: cuiꝰ castissi¬
ma uiscera. celi ac terre opificẽ
portare meruerunt. Felices ocłi
tui. quib datũ est illam uide¬
reͥ ꝙͣ speciosam suꝑ filias ierłm
angeli uenerant᷑. homines desi¬
derant: pauescit tartarus. & oĩs
creatura heram mirat᷑. Nec inde
solumm felix. qd illud singu¬
lare totiꝰ orbis decꝰ uidere po¬
tinsti: potuisti etiã mellifluas
eiꝰ uoces audire. qͥb socias uir¬
gines ad collaudandũ regem
scłoꝵ. ex sua carne temporaliter
procreatum hortabat᷑: concinets
illud uiri sapientis. ac senatoris
sedulii. Cantemꝰ dño sociȩ: can¬
temꝰ honorẽ. Dulcis amor xͥ: ꝑso¬

Expanded text:
vertantur, et angelicae ruinae per vertantur, et angelicae ruinae per illos damna reparentur. Jam vero quibus exsultationis labiis edicam quod Matrem Domini Salvatoris, Reginam mundi, Dominam angelorum, virgineis oculis vidisti, non vestali choro circumdatam, sed virginali corona circumfusam! Felices oculi tui qui illam videre potuerunt, cujus castissima viscera coeli et terrae Opificem portare meruerunt! felices oculi tui, quibus datum est illam videre, quam speciosam super filias Jerusalem angeli venerantur, homines desiderant, pavescit tartarus, et omnis creatura heram miratur. Nec inde solummodo felix, quod illud singulare totius orbis decus videre potuisti; potuisti etiam mellifluas ejus voces audire, quibus socias virgines ad collaudandum Regem saeculorum ex sua carne temporaliter procreatum hortabatur, concinens illud viri sapientis ac senatoris Sedulii: Cantemus Domino, sociae, cantemus honorem. Dulcis amor Christi perso
Abbreviated transcription (Latin):
plationis est pater mirabilis.
pater inestimabilis. qͣnte illud
contemplationis est. qͣm ex¬
cedens õiũ e mortaliũ men¬
tes. qd̃ uel dei genitricẽ. in hac
mortali uita. uel tuã genit᷑¬
cem in eterna uidebas uita:
In celum namq deduceba¬
ris. intereras beatis agminib
illis: oblectabaris modulati¬
onib angeloꝵ: eandem ge¬
intricẽ tuã. qͣi nuptiali tha¬
lamo ȩterno regi copulanti¬
um. & suaue kyraeleyson. mo¬
dulantib organis resonanti¬
um. Cũq de tue tacituri ta¬
tis filentio arguereris. qđ in¬
ter tanta eterne uite gaudia.
solus tu ã diumis laudib
cessares ÷ cum precipue ribi
ꝓ honore parentis gaucdendũ
fuisset. referresq huiꝰ tante
suauitatis inscium te esse:
qͣm breuiter. qͣmq dulciter.
a ciuib eruitatis illiꝰ edoctꝰ
in has uoces cantando eril¬
pisti. Orex dñator gentium.
salua genꝰ xͥanoꝵ. in terra ad¬
huc ꝑegrinantiũ: ut et ipsi
post mimicitias ad gr̃am re¬

Expanded text:
plationis est, Pater mirabilis, plationis est, Pater mirabilis, Pater inaestimabilis, quantae illud contemplationis est, quam excedens omnium mortalium mentes, quod vel Dei Genitricem in hac mortali vita, vel tuam genitricem in aeterna videbas vita! In coelum namque deducebaris, intereras beatis agminibus, illis oblectabaris modulationibus angelorum eamdem genitricem tuam quasi nuptiali thalamo aeterno Regi copulantium, et suave Kyrie eleison modulantibus organis resonantium. Cumque de tuae taciturnitatis silentio arguereris, quod inter tanta vitae aeternae gaudia solus tu a divinis laudibus cessares, cum praecipue tibi pro honore parentis gaudendum fuisset, referresque hujus tantae suavitatis inscium te esse; quam breviter, quamque dulciter a civibus civitatis illius edoctus in has voces cantando erupisti: O Rex Dominator gentium, salva genus Christianorum in terra adhuc perigrinantium, ut et ipsi post inimicitias ad gratiam re
Abbreviated transcription (Latin):
sic ad ulciscendui uirilem: in
promptu esse. ut potentiam
illiꝰ ipse exꝑiat᷑. si hereditatẽ
illiꝰ uexare non destiterit. Con¬
tẽptꝰ a rege dunstanꝰ. iterum
currentib nͣ. ciis ead̾e sugge¬
rit. insuꝑ argenti pondo cen¬
tum transmitit. Qui accipi¬
ens: recessit ab obsidione. Qd̃
simul atq pontifici renunci¬
atũ finsset. miratꝰ cupiditate
hominis. hoc illi scribere cu¬
rauit. Qmͣ p̾tulisti pecuniam
deo. argentũ apło. meȩ uolun¬
tati tuam cupiditatẽ: uelocit᷑
uenient suꝑ te mala que lo¬
cutꝰ est dñs: mala qualia non
fuerunt. ex quo gens angloꝵ.
regnare cepit: usq ad tempꝰ
illud. At . tamen uiuente
me ista nͣ erunt. qmͣ & hoc lo¬
cutus est dñs. Que omnia ita
contigisse. & in annalib legere.
& nr̃is tẽporib est uidere. S¬
ut iam beatum illum de qͦ
loquim᷑ fidentiꝰ ꝓ obsequio
alloquam᷑. & sic ad felicẽ eius
transitũ madentib a. ocłis
transeamꝰ. qͣnte illud contem¬

Expanded text:
sic ad ulciscendum virilem in promptu esse, ut potentiam illius ipse experiatur, si haereditatem illius vexare non destiterit. Contemptus a Rege Dunstanus iterum currentibus nuntiis eadem suggerit, insuper argenti pondo centum transmittit; qui accipiens recessit ab obsidione. Quod simul atque pontifici renuntiatum fuisset, miratus cupiditatem hominis, hoc illi scribere curavit: Quoniam praetulisti pecuniam Deo, argentum apostolo, meae voluntati tuam cupiditatem, velociter venient super te quae locutus est Dominus mala, qualia non fuerunt ex quo gens Anglorum regnare coepit usque ad tempus illud. Attamen vivente me ista non erunt, quoniam et hoc locutus est Dominus. Quae omnia ita contigisse, et in annalibus legere, et nostris temporibus est videre. ut jam beatum illum, de quo loquimur, fidentius pro obsequio alloquamur, et sic ad felicem ejus transitum madentibus oculis transeamus; quantae illud contem
Abbreviated transcription (Latin):
flumine.usq ad flum̃ tami¬
sium: qͥ flumine amboꝵ reg¬
num ab inuicẽ dirimebatur.
Ita regnũ qsd unu fuerat. in
duos reges dirisum. grauib
aliqͣntisꝑ conflictib belloꝵ su¬
dabat. impleta tunc ueridica
illa saluatoris sententia. qua
om̃ẽ regnũ in se ipsũ diuisũ
asserit destruendum. & domũ
suꝑ domũ esse casurã. Elgarus
cotidie erat ꝓficiens ut dauid:
pietate ac fortitudine: atq ut

Expanded text:
flumine usque ad flumen Tamiflumine usque ad flumen Tamisium; quo flumine amborum regnum ab invicem dirimebatur. Ita regnum, quod unum fuerat, in duos reges divisum gravibus aliquantisper conflictibus bellorum sudabat, impleta tunc veridica illa Salvatoris sententia, qua omne regnum in se ipsum divisum asserit destruendum, et domum super domum esse casuram . Edgarus quotidie erat proficiens, ut David, pietate ac fortitudine, atqu
Abbreviated transcription (Latin):
edwium. qͥ om̃s qͣi in unum
hominẽ tranlati. non modo
regnũ ipsius abicere. uerum
etiã ipsam regno expellere
moliti sunt. ꝓpterea qd̃ in com¬
misso regimine insipient̾ egis¬
It. sapientes disꝑderet. igna¬
ros bom. suis consiliis ascisc̾e̾t.
prorsus libidine atq arrogan¬
tia preceps abiret. Coacti itaq
in turbam: regem cũ adulte¬
ra fugitantẽ. atq in inuiis se¬
se occultantẽ. armis ꝑsequi
ñ desistunt. Et ipsam qͥdem
iuxta claudiam ciuitatem re¬
ꝑtã subneruauere : deinde
qua digna fuerat morte
multauere. Porro reg̃e ꝑ di¬
uersa locoꝵ semetra deuiantẽ:
ultra flum̃ tamisiũ ꝯpulere.
Deinde accito fr̃e illiꝰ obtime
indolis adolescente nomine
edgaro. quẽ futurũ regem ce¬
lesti qͦndam oraculo. desig¬
natũ finsse p̾diximꝰ. dũ pac̃e
regniq salutẽ. siis ac dunsta¬
ni tẽporib angłi p̾dicarent:
statuunt illũ regem suꝑ om̃s
ꝓuincias ab humbre magno

Expanded text:
Edwium. Qui omnes, quasi in unum Edwium. Qui omnes, quasi in unum hominem translati, non modo regnum ipsius abjicere, verum etiam ipsum regno expellere moliti sunt, propterea quod in commisso regimine insipienter egisset, sapientes disperderet, ignaros boni suis consiliis adscisceret, prorsus libidine atque arrogantia praeceps abiret. Coacti itaque in turbam regem cum adultera fugitalentem, atque in inviis sese occultantem armis persequi non desistunt. Et ipsam quidem juxta Claudium civitatem repertam subnervavere. Deinde qua digna fuerat morte multavere. Porro regem per diversa locorum semetra deviantem ultra flumen Tamisium compulere. Deinde accito fratre illius optimae indolis adolescente, nomine Edgaro, quem futurum regem coelesti quondam oraculo designatum fuisse praediximus, dum pacem regnique salutem suis ac Dunstani temporibus angeli praedicarent, statuunt illum regem super omnes provincias ab Humbre magno
Abbreviated transcription (Latin):
ui. ꝓpterea qͦd illud. ceteris illi
regionis monast̾iis. et ꝓfessio¬
ne uͥtutis. & philosophie docu¬
mentis excellere uidebat᷑. Nec
tam̃ cessat. uesana furentis mu¬
lieris insania. qui om̃ib qui
inrũ dei tempore sue recessio¬
nis hospicio fouerant ꝑscruta¬
tis. ꝓscriptis. dãnatis. ipsiꝰ qͦ o¬
culis eruendis. malignos trans¬
mitteret ministros. Herũ mise¬
rante diuina clementia. cuiꝰ
nunꝗͣ auxilio destituebat᷑: an¬
te illum gallia susceꝑat. qua¬
equoreos serui iezabelis fluctꝰ
attigissent. Exulat itaq sc̃s.
nulla exilii ꝑ gr̃am dei dam¬
na deplorans. dum suis meri¬
tis ita sibi om̃s deuinciret. ut
patriam esse exilium puta¬
ret.Suꝑ hec illum amnci apłi
consolatio fotnt. qͥ nulliꝰ rei
re ꝑmisit.
tia angloꝵ popłm tanto
pat̾rono destitutum. suscita¬
uit corda itiroꝵ. ab humbre
fluirio usq ad flum̃ tamisiũ.
supͣ qd̃ urbs lundonia est fun¬
data. adu̾sus impiũ regem.

Expanded text:
vi, propterea quod illud caeteris illius vi, propterea quod illud caeteris illius regionis monasteriis et professione virtutis, et philosophiae documentis excellere videbatur. Nec tamen cessat vesana furentis mulieris insania, quae omnibus qui, virum Dei tempore suae recessionis hospitio foverant, perscrutatis, proscriptis, damnatis, ipsius quoque oculis eruendis malignos transmitteret ministros. Verum, miserante divina clementia cujus nunquam auxilio destituebatur, ante illum Gallia susceperat, quam aequoreos servi Jezabelis fluctus attigissent. Exsulat itaque sanctus nulla exsilii per gratiam Dei damna deplorans, dum suis meritis ita sibi omnes devinciret, ut patriam esse exsilium putaret. Super haec illum amici apostoli consolatio fovet, qui nullius rei  permisit. ntia Anglorum populum tanto patrono destitutum, suscitavit corda virorum ab Humbre fluvio usque ad flumen Tamisium, supra quod urbs Lundonia est fundata, adversus impium regem
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuisset: inter lacrimts mo¬
nachoꝵ eiꝰ manu nuttorũ.
int̾ lamenta uementiũ ad se
ex om̃ib locis amicoꝵ. inter ge¬
mitꝰ pauꝑm. ꝯsuetis stipendiis
ꝑ singłos dies ab illo recreatoꝵ
audita est in atͥo tẽpli uox
plaudentis diaboli. qͣi uox iu¬
uencule acrit atq minute
cachinnantis. Quem sc̃s seue¬
ra fronte suspiciens. nichil ait.
suꝑ exilio meo gratuleris. qm
plus est. qd̃ me redeunte dole¬
as. ꝙͣ. quicquid me exulante
letari ualeas. Ad qd̃ dictum:
pallidi regni pallidus mini¬
ster abscessit. Dunstanꝰ autẽ nͣ
immemor. qͥd sibi diuinꝰ olĩ
citharedus p̾cinuerit. immo
dñice memor ꝓmissionis. qua
deatos fore. qͥ ꝓ iusticia ꝑsecu¬
tionẽ paciuntur xp̃c asseruit.
marinis se fluctib tradit: con¬
trarium littus in gente flandri¬
tarũ attingens ybi eminenti
corã pͥncipe terre illiꝰ gr̃a in¬
uenta: manebat in monastĩo
beati petri. qd̃ sitũ est ganda¬

Expanded text:
tus fuisset, inter lacrymas motus fuisset, inter lacrymas monachorum ejus manu nutritorum, inter lamenta venientium ad se ex omnibus locis amicorum, inter gemitus pauperum, consuetis stipendiis per singulos dies ab illo recreatorum, audita est in atrio templi vox plaudentis diaboli, quasi vox juvenculae acriter atque minute cachinnantis. Quem sanctus severa fronte suspiciens, Nihil, ait, super exsilio meo gratuleris, quoniam plus est quod me redeunte doleas, quam quidquid me exsulante laetari valeas. Ad quod dictum pallidi regni pallidus minister abscessit. Dunstanus autem non immemor quid sibi divinus olim citharoedus praecinuerit, imo Dominicae memor promissionis, qua beatos fore qui pro justitia persecutionem patiuntur Christus asseruit, marinis se fluctibus tradit, contrarium littus in gente Flandritarum attingens ubi eminenti coram principe terrae illius gratia inventa, manebat in monasterio sancti Petri quod situm est Ganda
Abbreviated transcription (Latin):
ne cõpescat. mulieris adultere
meretriciũ. suspendii cõmina¬
tione ꝑcellat. Fecit hoc ille. et
parũ est hoc. reꝑtũ insuꝑ cũ
atultera simul. et filia illius
pͥncipẽ. a mechali thoro uio¬
lenter abstraxit. positaq in ca¬
pite corona eiꝰ : ante sũmum
pontificẽ odonẽ adduxit. At
ganea sanguineos intorquens
ocłos: tu inqͥt mortis me sus¬
pendio addixisti: ego te m̃bro¬
rum decore pͥuatũ. sempit᷑no
exilio dãpnabo. Cinꝰ inuectio¬
nis tenore sp̃c neqũã arreptꝰ:
ultionẽ de uiro dei nefande
meretͥcis impulsu expectat. Ita¬
q mulieris animũ diabolus
instigat: regis rrã mulier exal¬
tat. ambo exiliũ uunstano in¬
tentant. Et primo qͥd̃e urgen¬
te regis edicto om̃s monasti¬
ce religionis eccłie suis rebus
spoliabant᷑. ut que p̃cipue sẽꝑ
uiro fuere leticie. nc̃ eidem ꝙͣ.
maximo fierent merori. Dein¬
de cũ uentũ fuisset olestoniã
& descriptis om̃ib. ipse ꝓscrip¬

Expanded text:
ne compescat, mulieris adulterae ne compescat, mulieris adulterae meretricium suspendii comminatione percellat. Fecit hoc ille, et parum est hoc. Repertum insuper cum adultera simul et filia illius principem a moechali toro violenter abstraxit, positaque in capite corona ejus ante summum pontificem Odonem adduxit. At ganea sanguineos intorquens oculos: Tu, inquit, mortis me suspendio addixisti; ego te membrorum decore privatum sempiterno exsilio damnabo. Cujus invectionis tenore spiritus nequam arreptus, ultionem de viro Dei nefandae meretricis impulsu exspectat. Itaque mulieris animum diabolus instigat; regis iram mulier exaltat; ambo exsilium Dunstano intentant. Et primo quidem, urgente regis edicto, omnes monasticae religionis ecclesiae suis rebus spoliabantur, ut, quae praecipuae semper viro fuere laetitiae, nunc eidem quam maximo fierent moerori. Deinde cum ventum fuisset Glastoniam, et descriptis omnibus ipse proscrip
Abbreviated transcription (Latin):
insictiarũ suarũ laqueos illi
intendere statuit. Translatꝰ itaq
in speciem ursi ꝯsimilem. hi¬
anti rictu orantẽ aggredit᷑:
ieictisq ungulis. pastoralem
quã manu tenebat uirgam
ꝯplectit᷑: atq ad se trahere co¬
nat᷑. At diuinꝰ dunstanꝰ diui¬
miatis sp̃u fortit᷑ roboratꝰ: re¬
tractũ ad se baculum. erigit
in sublime. fugientẽ beluam
dirissime cechit. nec priꝰ mon¬
strũ cedendo desistit. ꝙͣ fla¬
gellũ in t̾go illiꝰ trib in par¬
tib cõminutũ apparuit.
aliis inctorẽ suũ uic̾e
querit. Neq enĩ rerũ occasio¬
nes longe abfuerant. qͥb id
qd̃ ꝑu̾se moliebatur. in usus
malignos transferret Nam re¬
ge prefato eod̾e quo ꝯsetratꝰ
fuerat die. in tͣpes ꝯcubit᷑ de¬
senatorio ordine offenso: ne¬
mine tam̃ eius lascuniã redar¬
guere auso: pari ac ꝯmuni
om̃iu uoto ounstanꝰ ꝯpellat᷑.
qͥ regẽ ꝯstant̃ adeat. regium
stuprum diuma humanasratio¬

Expanded text:
insidiarum suarum laqueos illi insidiarum suarum laqueos illi intendere statuit. Translatus itaque in speciem ursi, consimilem hianti rictu orantem aggreditur, injectisque ungulis pastoralem, quam manu tenebat, virgam, complectitur, atque ad se trahere conatur. At divinus Dunstanus, divinitatis spiritu fortiter roboratus, retractum ad se baculum erigit in sublime, fugientem belluam dirissime caedit; nec prius monstrum caedendo desistit, quam flagellum in tergo illius tribus in partibus comminutum apparuit. aliis victorem suum vincere quaerit. Neque enim rerum occasiones longe abfuerant, quibus id quod perverse moliebatur, in usus malignos transferret. Nam rege praefato eodem quo consecratus fuerat die in turpes concubitus psenatorio ordine offenso, nemine tamen ejus lasciviam redarguere auso, pari ac communi omnium voto Dunstanus compellatus qui regem constanter adeat, regium stuprum divina humanaque ratio
Abbreviated transcription (Latin):
taq relicto illo monasterio re-¬
cipit᷑: ibiq in tanta celsitudine
religionis deguit.ut mensurã
sc̃a excederet deuotio.Hoc in
loco turris extructa erat. quã
necdum ulla. in sup̃mo cacu¬
mine tectura claudebat. Cũq
popłs trabem. totiꝰ oꝑis susten¬
tatricẽ. sũmis muris applica¬
re ꝯtenderet. repente ruptis
funb. eadem trabes deorsũ
ruere cepit.Clamor ingens
totiꝰ ppłi: dunstanũ iteratis
uocib ꝑstrepentis. Aduolat
itaq ocior sc̃s. elatam dexte¬
ram machine opponit. e regi¬
one crucẽ depingit. Necdum
scã manꝰ. sc̃os ꝯtraxerat digitos:
cũ ea que u̾gere ceꝑat trabes.
ñ iunculis astͥcta. non machi¬
nis leuata. ñ deniq ullo hu-¬
mami ingenii apparatu. sus¬
tentata. ad locũ de qͦ ruere ce¬
ꝑat. reuehi uidebatur. Si tan¬
ret. cui inuideret: Si t̃c uirꝰ
malignitatis sue nͣ effunderet:
quando effunderet: Nichilergo
dubietatis. ulteriꝰ de uiro dei
habens: semel atq simul om̃s

Expanded text:
taque, relicto illo, monasterio recipitur, ibique in tanta celsitudine religionis deguit, ut mensuram sancta excederet devotio; hoc in loco turris exstructa erat, quam necdum ulla in supremo cacumine tectura claudebat. Cumque populus trabem totius operis sustentatricem summis muris applicare contenderet, repente ruptis funibus eadem trabes deorsum ruere coepit. Clamor ingens totius populi Dunstanum iteratis vocibus perstrepentis. Advolat itaque ocior sanctus, elatam dexteram machinae opponit, e regione crucem depingit. Necdum sancta manus sanctos contraxerat digitos, cum ea quae vergere coeperat trabes, non vinculis astricta, non machinis levata, non denique ullo humani ingenii apparatu sustentata, ad locum de quo ruere coeperat revehi videbatur. Si tanret, cui invideret? Si tunc virus malignitatis suae non effunderet, quando effunderet? Nihil ergo dubietatis ulterius de viro Dei habens, semel atque simul omnes
Abbreviated transcription (Latin):
por ingens circundedit om̃s.
ꝓpterea qd̃ idem uir. tam mira
de loco. tẽpore ac ꝑsona p̾chixisset.
que om̃ia post hec. uera ipsi &
manifesta uidissent. Ipse aut̃ẽ
de ostensa. ac ꝓmissa sibi uite
eterne gła letissimꝰ efficit᷑. de ce¬
teris uͦ non parũ tristis. atq
sollicitꝰ redditur.

Expanded text:
por ingens circumdedit omnes, propterea quod idem vir tam mira de loco, tempore ac persona praedixisset, quae omnia posthaec vera ipsi et manifesta vidissent. Ipse autem de ostensa ac promissa sibi vitae aeternae gloria laetissimus efficitur; de caeteris vero non parum tristis atque sollicitus redditur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis.⁊ ipsa erigebatur. Itaq lo¬
cus ille totus erat amenus. et
precipua iocunditate repletꝰ
Hunc gͦ ad inhabitandum sibi¬
elegit. anselmꝰ. Tunc ductor eiꝰ
dixit ei. Eia uis uidere. quid sit
pactentia uera : Ad quod cũ
ille magno cordis affectu ges¬
tiret. et se id quã maxime uel¬
le responderet. ad se subito re¬
uersus. et uisionem.:⁊ uisionis
demonstratorem. dolens ac ge¬
mebundas pariter amisit. Du¬
as autem quas uiderat uisio¬
nes intelligens secumq reuol¬
uens. eomagis uniꝰ horrorem
fugere. quo alteriꝰ amenitate
stuctuit delectari. Totum gͦ de¬
utreps sese dedit in hoc ait ue
monachicam firma ratione
cõprehenderet. aliisq prõpo
derio suo. Quod quidem ut esti¬
mo aliquantũ ꝑcipi poterit ex
uerbis eius. que ꝑ inces huic o-¬
puscalo indere rati sumus uix¬
ta quod series geste rei quam
suscepimus enarrare postulabit.
Nlec enĩ uidet᷑ michi. pleniter
posse ꝑtingi ad noticiam insti¬

Expanded text:
ipsis, et ipsa erigebatur. Itaque loipsis, et ipsa erigebatur. Itaque locus ille totus erat amoenus, et praecipua jucunditate repletus; hunc ergo ad inhabitandum elegit sibi Anselmus. Tunc ductor ejus dixit ei: Eia! vis videre quid sit patientia vera? Ad quod cum ille magno cordis affectu gestiret, et se id quam maxime velle responderet, ad se subito reversus, et visionem, et visionis demonstratorem dolens ac gemebundus pariter amisit. Duas autem quas viderat visiones intelligens, secumque revolvens, eo magis unius horrorem fugere, quo alterius amoenitate studuit delectari. Totum ergo deinceps sese dedit in hoc, ut vermonachicam firma ratione comprehenderet, aliisque proponderio suo. Quod quidem, ut aestimo, aliquantum percipi poterit ex verbis ejus, quae per vices huic opusculo indere rati sumus, juxta quod series gestae rei quam suscepimus enarrare postulabit. Nec enim mihi videtur pleniter posse pertingi ad notitiam insti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa nimis turbida. et unmunda
et om̃i spurciciarum sorcde hor¬
rida. Rapiebat igitur in se qͥc¬
quid attingere poterat. et de¬
uoluebat. tam uiros quã muli¬
eres. diuites ⁊ inopes simul. Quod
cũ anselmus indisset. et tam ob¬
scenam reuolutionẽ illoꝵ mi¬
seratus unde uiuerent. aut uñ
sitim suam refocillarent. qui sic
ferebant᷑ inquireret. accepissetq
responsum. eos ea qua traheban
pro ipso hominũ pudore se
ferret: Ad hoc ille. qui eũ co¬
micabatur. ne mireris ait. Tor¬
rens mundi est qd uides. quo
rapiuntur. & inuoluunt᷑ homi¬
nes mundi. Et adiecit. Uisne
chatus. Respondit. Uolo. Dłxit
gͦ illum qͣi inconseptũ cuius¬
dam magni. ⁊ ampli claustri
& dixit ei. Circũspice. Aspexit
et parietes ecc̃e claustri illiuis
obducti erant argento purissi
medie planitiei uirens erat.
et ipse argentea. mollis quidẽ
et ultra humanã opinionẽ de
be. sub his. qui in ea pausabant.
lenit̾ flectebat᷑. et surgentibus

Expanded text:
ipsa nimis turbida et immunda, ipsa nimis turbida et immunda, et omni spurcitiarum sorde horrida. Rapiebat igitur in se quidquid attingere poterat, et devolvebat tam viros quam mulieres, divites et inopes simul. Quod cum Anselmus vidisset, et tam obscenam revolutionem illorum miseratus unde viverent, aut unde sitim suam refocillarent qui sic ferebantur, inquireret; accepissetque responsum, eos ea qua trahebantpro ipso hominum pudore se ferret? Ad hoc ille qui comitabatur eum: Ne mireris, ait; torrens mundi est quod vides, quo rapiuntur et involvuntur homines mundi; et adjecit: Visne chatus? Respondit: Volo. Duxit ergo illum quasi in conseptum cujusdam magni et ampli claustri, et dixit ei: Circumspice. Aspexit, et ecce parietes claustri illius obducti erant argento purissimmediae planitiei virens erat et ipsa argentea, mollis quidem et ultra humanam opinionem delrbae sub his qui in ea pausabant, leniter flectebatur, et surgentibus
Abbreviated transcription (Latin):
b quieti mentis studeas. sine
qua nulli licet. callidi hostis in¬
sidias circumspicere. uel semitas
uirtutum angustissimas ꝓspicere.
Ad hanc uero monachus. qui
in monasterio conu̾sat᷑ ꝑtinge¬
re nullatenus ualet sine con¬
stantia. & mansuetudine. que
mansuetudo indissolubilis co¬
mes est pacientie.⁊ nisi monas¬
teri sui instituta. que diuimiᷤ
ñ prohibent᷑ mandatis. etiã si
rationem eoꝵ non ꝑuiderit.
ut religiosa studuerit obser
at gressus tuos in semitis suis.
ut non moueant᷑ uestigia tua.
ut in iusticia appareas conspec¬
tui ciei. et sacieris. cũ apparu¬
sui in nullo discordarent. totam
sue mentis intentionem. in con¬
tenptum mnundi composuisset.
et his solis que dei erant totũ
studium suum infixisset. con¬
tigit. ut infirmitate correptus
grauiter affligeret᷑. S ipse in
guore paulisper sedato. extra
se per mentis excessum raptus
uidit fluuiũ unum rapidun
atq precipitem. in quẽ conflu

Expanded text:
bus quietae mentis studeas, sine bus quietae mentis studeas, sine qua nulli licet callidi hostis insidias circumspicere, vel semitas virtutum angustissimas prospicere. Ad hanc vero monachus, qui in monasterio conversatur, pertingere nullatenus valet sine constantia et mansuetudine, quae mansuetudo indissolubilis comes est patientiae; et nisi monasterii sui instituta, quae divinis non prohibentur mandatis, etiamsi rationem eorum non perviderit, ut religiosa studuerit observat gressus tuos in semitis suis, ut non moveantur vestigia tua ; ut in justitia appareas conspectui Dei, et satieris cum apparusui in nullo discordarent, totam suae mentis intentionem in contemptum mundi composuisset, et his solis quae Dei erant totum studium suum infixisset, contigit ut infirmitate correptus graviter affligeretur. Sed ipse in guore paulisper sedato, extra se per mentis excessum raptus vidit fluvium unum rapidum atque praecipitem, in quem conflue
Abbreviated transcription (Latin):
uini timoris sollicitudim. et
amoris delectationi sit uacua.
sam timor ꝑsollicitudinem cus¬
todit. amor uero ꝑ delectationẽ
ꝑficit. Scio quia hec maiorem
aut scribencli. aut colloquendi
exigunt amplitudinẽ. ut plemꝰ
intesligat᷑. quib scilicet dolis. an¬
tiquuis serpens. ignarũ mona¬
chum. in hoc genere tẽptatio¬
nis illaqueet. ⁊ econtra quib
rationib. prudens monachus.
uat & annichilet. S qm̃ iam
breuitatem. quã exigit epła
excessi. & totũ qͦd hine dixi. aut
dicendum fuit. ad custodiendã
terminet. Nlec putes kiñe. hec
me dicere iccirco. quod suspi¬
cer te aliqua mentis inquietu
cogit me aliquã admonitionẽ
tibi scribere. nescio quid potiꝰ
moneam. quã cauere hoc sub
specie recte uoluntatis. qͦd scio
nouitiis quibusdam solere sub¬
ripere. Quappter amice mi frat
dilectissime consulit. monet. p̾¬
cat᷑. te tuus dilectus dilector to
tis cordis iuscerib. ut totis uiri¬

Expanded text:
vini timoris sollicitudine et vini timoris sollicitudine et amoris delectatione sit vacua. Nam timor per sollicitudinem custodit, amor vero per delectationem perficit. Scio quia haec majorem aut scribendi aut colloquendi exigunt amplitudinem, ut plenius intelligatur quibus, scilicet, dolis antiquuchum in hoc genere tentationis illaqueet, et contra quibus rationibus prudens monachus evat et annihilet: sed quoniam jam brevitatem quam exigit epistola excessi, et totum quod hinc dixi, aut dicendum fuit, ad custodiendam terminet. Nec putes, charissime, haec me dicere idcirco quod suspicer te aliqua mentis inquietudcogit me aliquam admonitionem tibi scribere, nescio quid potius moneam, quam cavere hoc sub specie rectae voluntatis, quod scio novitiis quibusdam solere subrepere. Quapropter, amice mi et frater dilectissime, consulit, monet, precatur te tuus dilectutis cordis visceribus, ut totis viri
Abbreviated transcription (Latin):
aut etiam cũ iactura. locum uel
uite ordinem mutando. incon¬
stantie. leuitatisq frustra crim̃
subeat. aut maiora suis ui¬
rib exꝑi endo. fatigatus de¬
terius. in priora. aut etiã in
peiora priorib deficiat. Si autẽ
uere meliora illis. que in prõp¬
tu sunt. nondũ meritꝰ optat.
pacienter toleret diuinũ iudi¬
cium. qd̾ ulli aliqͥd intuste ñ
denegat. Nle per inpacientiam
uidicem iustum exasperans. me¬
reatur qd̃ non habet ñ acciꝑe.
& qd̃ accepit amittere. aut quia
non amat. imitilit̾ tenereSSeu
uero misccłiam. seu iudicium
erga se in illis que ñ habet. et
optat. ꝑsentiat. letus ex his que
accepit. largitati suꝑne gr̃as
dignas ꝑsoluat. Et quia ad qua¬
lemcũq portũ. de ꝓcellosis mun¬
di turbinib potuit ꝑtingere.
caueat in portus tranquillita¬
tem. uentum leuitatis. et impa¬
cientie turbinẽ. inducere. Qua¬
tims mens constantia. et man¬
suetudine tutantib quieta. di¬

Expanded text:
aut etiam cum jactura, locum vel aut etiam cum jactura, locum vel vitae ordinem mutando, inconstantiae levitatisque frustra crimen subeat, aut majora suis viribus experiendo fatigatus deterius in priora, aut etiam in pejora prioribus deficiat. Si autem vere meliora illis, quae in promptu sunt, nondum meritus optat, patienter toleret divinum judicium, quod ulli aliquid injuste non denegat, ne per impatientiam judicem justum exasperans, mereatur quod non habet non accipere, et quod accepit amittere, aut quod non amat, inutiliter tenere. Seu vero misericordiam seu judicium erga se in illis, quae non habet et optat, persentiat; laetus ex his quae accepit, largitati supernae gratias dignas persolvat. Et quia ad qualemcunque portum de procellosis mundi turbinibus potuit pertingere, caveat in portus tranquillitatem ventum levitatis et impatientiae turbinem inducere: quatenus mens constantia et mansuetudine tutantibus quieta, di
Abbreviated transcription (Latin):
cunq cenobitarũ forte ꝓposi¬
tũ agredit᷑ expe dit . ei. ut
in quocunq monasterio ꝓfes¬
sus fuerit. nisi tale fuerit. ut i¬
tota mentis intentione. amous
radicib ibi radicare studeat. atq
alioꝵ mores. aut loci consuetu¬
dines. si contra diuina precepta.
non sunt etiã. si inutiles uideant᷑
diuidicare refugiat. Gaudeat se
iam tandem inuenisse. ubi se ñ
inuitũ. s uoluntariũ. tota uita
mansurum. om̃i transinigrandi
sollicitudine ꝓpulsa deliberet. ut
quietus ad sola pie uite exerci¬
tia exquirenda sedulo uacet.
Quod si sibi uidet᷑. maiora que¬
dam ac utiliora spũali feruore
appetere. quã illi presentis mo¬
nasterii institutionis liceat. esti¬
met aut se falli. siue preferen¬
do paria parib. uel minora ma
se. quod non possit. aut certe
credat se non meruisse. qd̃ desi¬
derat. Quod si fallitur. agat gr̃as
diuine misccłie. qua ab errore suo
defenditur. Ile sine emolumento.¬

Expanded text:
cunque coenobitarum forte proposicunque coenobitarum forte propositum aggreditur, expedit ei ut in quocunque monasterio professus fuerit, nisi tale fuerit ut itota mentis intentione amoris radicibus ibi radicare studeat, atque aliorum mores aut loci consuetudines, si contra divina praecepta non sunt, etiamsi inutiles videantur, dijudicare refugiat. Gaudeat se jam tandem invenisse ubi se non invitum, sed voluntarium tota vita mansurum, omni transmigrandi sollicitudine propulsa, deliberet: ut quietus ad sola piae vitae exercitia exquirenda sedulo vacet. 28. Quod si sibi videtur majora quaedam ac utiliora spirituali fervore appetere, quam illi praesentis monasterii institutionibus liceat, aestimet aut se falli sive praeferendo paria paribus, vel minora majse quod non possit, aut certe credat se non meruisse quod desiderat. Quod si fallitur, agat gratias divinae misericordiae, qua ab errore suo defenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝓficiat. nec qͦd accepit teneat.
pe dum incessanter laboriosis
cogitationib de mutando. aut
si mutari non ualet saltem de
impbando initio meditat᷑. nun¬
quam ad finem ꝑfectionis ten¬
dere conat᷑. Nlam qm̃ illi fun¬
damentũ. qd̃ posunt displicet.
nullatenꝰ illi structuram bone
uite suꝑedificare libet. Unde
fit. ut quemadmodũ arbuscu
quã radicare ualens ariditatẽ
cito attrahit. nec ad aliquam
fructus fertilitatẽ ꝓuenit. sic
infelix monachus. si sepuis de
loco ad locum ꝓprio appetitu
mutat᷑. aut in uno ꝑmanens.
frequent᷑ eiꝰ odio concutit᷑. nus¬
qͣ amoris stabilitꝰ radicib. ad
om̃e utile exertitium langues¬
cit. & nulla bonoꝵ operum ub̾¬
tate ditescit. Cumq se nequaꝗͣ.
ad bonum. s in malum profice¬
re. si forte hoc recogitat. ꝑpendit
omẽm sue miserie causam. non
suis. s alioꝵ morib inustus in¬
tendit. atq inde se magis ad odi¬
um eoꝵ. inter quos conu̾sat᷑. in¬
feliciter accendit Quappt̃ qui¬

Expanded text:
roficiat; nec quod accepit teneat, pe dum incessanter laboriosis cogitationibus de mutando, aut si mutari non valet, saltem de improbando initio meditatur, nunquam ad finem perfectionis tendere conatur. Nam quoniam illi fundamentum quod posuit displicet, nullatenus illi structuram bonae vitae superaedificare libet. Unde fit ut quemadmodum arbusculaquam radicare valens, ariditatem cito attrahit, nec ad aliquam fructus fertilitatem pervenit; sic infelix monachus, si saepius de loco ad locum proprio appetitu mutatur, aut in uno permanens frequenter ejus odio concutitur, nusquam amoris stabilitus radicibus ad omne utile exercitium languescit, et nulla bonorum operum ubertate ditescit. Cumque se nequaquam ad bonum, sed in malum proficere, si forte hoc recogitat, perpendit; omrem suae miseriae causam non suis, sed aliorum moribus injustus intendit; atque inde se magis ad odium eorum, inter quos conversatur, infeliciter accendit. Quapropter qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppiã postularet. uix aliqua in¬
tercedente moruia. ab eadem
susciperet ut emͣ sine tedio le¬
gentium. aliquantulã ab incep¬
to digressionẽ faciã. neq enm
a re. quã tenemꝰ multũ deuiat.
dũ quodã tẽpore prefatꝰ rex. ꝓpt̾
loci religionẽ. Glestoniam ue

Expanded text:
quidpiam postularet, vix aliqua inquidpiam postularet, vix aliqua intercedente morula ab eadem susciperet. Ut enim sine taedio legentium aliquantulam ab incoepto digressionem faciam neque enim a re quam tenemus multum deviat, dum quodam tempore praefatus rex propter loci rel
Abbreviated transcription (Latin):
ulier quedam nomine el¬
gifu regali exorta ꝓgeme
magnarũ diuitiarũ. que om̃e
sem̃ regiũ materno semꝑ affec¬
tu dilexerat. fouerat. nitͥerat. i¬
nisa manib suoꝵ. ad hominem
dei accessit. sc̃issimo illius collo¬
quio ꝑfrui desiderans. Que cũ
ex ore illius uerbũ audisset:
ad eo delectata est dulcedine
uite eterne. ut ulteriꝰ neq do¬
mũ repetere. neq loco discede.
s cũ beato dunstano manere.
uiuere. mori deligeret. Proinde
habitationẽ sibi in affmitate
sacri tẽpli ostituens. audiendo
u̾bo dei sedula adesse. famelicis
stipem dare. uestem algentib.
ipsa multe ꝯtinantie oꝑam da¬
re. prorsus ad om̃e opꝰ iusticie ꝓm¬
tissima existeret. Circa ueneratio¬
nem beate uirginis marie ita
feruens erat. ut intẽplo illiꝰ. ꝗͣ
plures sacri ordinis uiros locaret.
quib ipsa quecunq necessaria
forent sua liberalitate exiberet.
Quade re intantũ. ap̃ud eande
uirginẽ eius merita ualuere
ut si qͣndo necessitate coacta.

Expanded text:
ulier quaedam, nomine Elgifu, regali exorta progenie, magnarum divitiarum, quae omne semen regium materno semper affectu dilexerat, foverat, nutrierat, innixa manibus suorum ad hominem Dei accessit, sanctissimo illius colloquio perfrui desiderans. Quae cum ex ore illius verbum audisset, adeo delectata est dulcedine vitae aeternae, ut ulterius neque domum repetere, neque loco discedere, sed cum beato Dunstano manere, vivere, mori deligeret. Proinde habitationem sibi in affinitate sacri templi constituens, audiendo verbo Dei sedulo adesse, famelicis stipem dare, vestem algentibus, ipsa multae continentiae operam dare, prorsus ad omne opus justitiae promptissima existere. Circa venerationem beatae virginis Mariae ita fervens erat, ut in templo illius quam plures sacri ordinis viros locaret, quibus ipsa quaecunque necessaria forent sua liberalitate exhiberet. Qua de re in tantum apud eamdem Virginem ejus merita valuere, ut si quando necessitate coacta
Abbreviated transcription (Latin):
itaq nominis eiꝰ. uniu̾sam per¬
currit regionẽ. que aduisendũ
hominẽ dei. om̃iũ corda accen¬
dit. Om̃is ȩtas. uterq sexus. cla¬
rus & ignobilis. tenuis & pecun¬
osus: priuatꝰ & cũ potestate. om̃s
om̃ino dunstanũ loquunt᷑. sapi¬
entiam p̾dicant. uͥtutẽ magni

Expanded text:
itaque nominis ejus universam peritaque nominis ejus universam percurrit regionem, quae ad visendum hominem Dei omnium corda accendit. Omnis aetas, uterque sexus, clarus, ignobilis, tenuis et pecuniosus, privatus et cum potestate, omnes omnino Dunstanum loquuntur, sapientiam praedicant,
Abbreviated transcription (Latin):
mens ululatꝰ. O quid fecit cal¬
uus iste: o qͥd fecit caluus iste.
Tenui nãq s formosa cesarie
erat. & ea re talia de homine
clamitabat. Mane autẽ facto.
congregata est ad eum. ñ parua
propinqui pꝰpłi multitudo. scici¬
tans quisnã ille clamor fuisset.
qui tanta eos uehementia dor¬
mientes terruisset. Demonis
ait. fuit ille fiiror. qui nusꝗͣ me
uiuere sinit. ẽ cella qͦ tẽptat eice¬
re. Caute uos agite ab illo. qr si uo¬
cem irati ferre ñ potinstis. socie¬
tatem dãpnati. quo pacto susti¬
nebitis: Post hunc diem dun¬
stanꝰ. qͣi in ꝓcinctu belli manere
uͥtutib diabolum ad certamen
lacessere. corpꝰ inedia macerare. ami¬
mam orationib decorare: sciens
in nulla re magis diabolum su¬
ꝑari posse. qũã in ea qũa domi¬
nꝰ dicebat. ieiumo & oratione.
Unde cũ pudicicia corporis. tan¬
tam cordis mundiciam obtimi¬
it: ut uix euͣ latere posset. qͥsqͥd
sinister sp̃c molitꝰ fuisset. fama

Expanded text:
mens ululatus: O quid fecit calmens ululatus: O quid fecit calvus iste, o quid fecit calvus iste! Tenui namque sed formosa caesarie erat, et ea re talia de homine clamitabat. Mane autem facto, congregata est ad eum non parva propinqui populi multitudo, sciscitans quisnam ille clamor fuisset, qui tanta eos vehementia dormientes terruisset. « Daemonis, ait, fuit ille furor, qui nusquam me vivere sinit. E cella quoque tentat ejicere. Caute vos agite ab illo, quia si vocem irati ferre non potuistis, societatem damnati quo pacto sustinebitis? » Post hunc diem Dunstanus quasi in procinctu belli manere, virtutibus diabolum ad certamen lacessere, corpus inedia macerare, animam orationibus decorare, sciens in nulla re magis diabolum superari posse, quam in ea quam Dominus dicebat jejunio et oratione. Unde cum pudicitia corporis tantam cordis munditiam obtinuit, ut vix eum latere posset quidquid sinister spiritus molitus fuisset. Fama
Abbreviated transcription (Latin):
minis adoꝑtꝰ imaginẽ. sub ob¬
scuro uesꝑe cellam petit ado¬
lescentis. immisso capite fe¬
nestre incũbit. cernit illũ fabͥ¬
li ope occupatũ. postulat sibi
quippiam oꝑis fabricari. Dunsta¬
nus autẽ. neq eiꝰ calliditatẽ adu̾¬
tens. neq importunitatẽ ferens.
oꝑi qd̵ postulabat᷑. anmũ inten¬
dit. Interim ille ꝑu̾sa ꝯpositio¬
ne. uerba facere. mulierũ nomi¬
na inserere. luxurias ꝯmemo¬
rare. Deinde religionẽ ostend̾e
athleta xͥ. qͥ esset intelligens. te¬
nacula qͥb ferra tenebat fortit
ignire. supp̃ssis labiis xp̃m in¬
uocare. Cumq ꝑ sũmos fines. ẽa¬
dem tenacula candentia uide¬
ret. sco actus furore. celeriter
ea de igne rapit. larualem faciẽ
tenaculis includit. & totis uirib
renitens. monstrͣuͣ introrsũ tͣħit.
Iam stando uires sumebat duiz¬
stanꝰ. cũ is qͥ tenebat᷑. a nullo pa¬
riete tenentis se manib aufu¬
gerat. tales immani rugitu fre¬

Expanded text:
minis adopertus imaginem, sub obminis adopertus imaginem, sub obscuro vespere cellam petit adolescentis, immisso capite fenestrae incumbit, cernit illum fabrili opere occupatum, postulat sibi quippiam operis fabricari. Dunstanus autem neque ejus calliditatem advertens, neque importunitatem ferens, operi quod postulabatur animum intendit. Interim ille perversa compositione verba facere, mulierum nomina inserere, luxurias commemorare; deinde religionem ostendereathleta Christi quis esset intelligens, tenacula quibus ferra tenebat fortiter ignire, suppressis labiis Christum invocare. Cumque per summos fines eadem tenacula candentia videret, sancto actus furore celeriter ea de igne rapit, larvalem faciem tenaculis includit, et totis viribus renitens monstrum introrsum trahit. Jam stando vires sumebat Dunstanus, cum is qui tenebatur a nullo pariete, tenentis se manibus aufugerat, tales immani rugitu fre