comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur ñ potest cõparari. cũ definitur. ip¬
sa definitione sua crescit. qui celũ ma¬
nii sua operit: pugno om̃e muncdi abi¬
tũ claudit. quẽ cotũ om̃ia nesciunt. &¬
metuendo sciunt. cuiꝰ nomini & uirtu¬
ti famulatur hic orbis. & ipsa elem̃toꝵ
sibi succedentiũ. momentanea uicissitu¬
do testatur. Uide ergo si potest aliqͥd
esse. cui possit pat̃ & filiꝰ cõparari: quia
talis ẽ filiꝰ qualis &e pat̃. Non eñ ipse
se unũ cũ patre diceret: nͥ calẽ se qͦlis
est pat̃ sciret. Ratio quedã ẽ. quȩ apud
grecos logos nuncupat᷑. quȩ int̃ patrẽ
& filiũ ꝑsonas uel uocabula distingint:
quia ⁊ ipse filnis ratio dr̃. Quȩ tamen
ratio multis nominib appellatur: modo
uerbũ. modo uirtꝰ. mͦ sapientia. mͦ de¬
tera. mͦ brachiũ. mͦ margͣita. mͦ thesai¬

Expanded text:
tur, non potest comparari; cum definitur, iptur, non potest comparari; cum definitur, ipsa definitione sua crescit. Qui coelum manu sua operit, pugno omnem mundi ambitum claudit. Quem totum omnia nesciunt, et metuendo sciunt. Cujus nomini et virtuti famulatur hic orbis, et ipsa elementorum sibi succedentium momentanea vicissitudo testatur. Vide ergo si potest aliquid esse cui possit Pater et Filius comparari; quia talis est Filius qualis et Pater. Non enim ipse se unum cum Patre diceret, nisi talem se qualis est Pater sciret. Ratio quaedam est quae apud Graecos Λόγος nuncupatur, quae inter Patrem et Filium personas vel vocabula distinguit: quia et ipse Filius ratio dicitur: quae tamen ratio multis nominibus appellatur. Modo Verbum, modo virtus, modo sapientia, modo dextera, modo brachium, modo margarita, m
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ de eodẽ sole procedit. Sed quanta ad
hȩc responderipo̾sunt. quȩ lites generent:
quod apłs prohibet. Longũ ẽ dicere: qͥppe
cũ constet lum̃ illud qd̾ ds̃ ẽ. ȩstimari.
cõprehencdi & definiri ñ posse: nec uere
ex his aliquid quȩ in hoc mundo sunt
maiestati diuinȩ cõparari. quia nichil
de om̃ib istis quȩ uidentur aut dicunt᷑.
scłm id quod ds̃ ẽ concligna similitudi¬
ne estimari potest. quippe cũ ipsis intel¬
lectib & sensib maior sit. Idõ premonu¬
it ut diumitatẽ substantiȩ crederes:
⁊ uerũ filiũ de uero patre cognosceres:
de qualitate aut̃ rei requirere ñ debe¬
res: quale aut quantũ sit scire ñ posses.
Hoc enĩ prophe: hoc apłi p̃dicarunt.¬
nr̃a intueam᷑. ds̃ quid sit: & uideamus
an ei possit aliquid cõparari. Certe hic
est de quo & cũ chicitur. ñ pot est dici cũ
estimatur ñ potest ȩstimari. cũ cõpara¬

Expanded text:
e de eodem sole procedit. Sed quanta ad e de eodem sole procedit. Sed quanta ad haec responderi possunt quae lites generant, quod Apostolus prohibet , longum est dicere: quippe cum constet lumen illud quod Deus est, aestimari, comprehendi et definiri non posse: nec vere aliquid ex his quae in hoc mundo sunt, majestati divinae comparari; quia nihil de omnibus istis quae videntur aut dicuntur, secundum id quod Deus est, condigna similitudine aestimari potest, quippe cum ipsis intellectibus et sensibus major sit. Ideo praemonuit ut divinitatem substantiae crederes, et verum Filium de vero Patre cognosceres: de qualitate autem rei requirere non deberes; quia quale aut quantum sit, scire non possis. Hoc enim prophetae, hoc apostoli praenostra intueamur, Deus quid sit, et videamus an ei possit aliquid comparari. Certe hic est de quo et cum dicitur, non potest dici; cum aestimatur, non potest aestimari; cum compara
Abbreviated transcription (Latin):
si de hoc ipso quod mecũ profiteris. ad
aliquã similitudinẽ uelis in dõ confer¬
re: nescio an quod cõparaueris possis
exp̃ssius defimre: ut puta cũ dicis lum̃
ex luine. si ad explanandũ illud scru¬
pulosa narratione cogaris. quȩro quomͦ
lum̃ ex lumine credas. utrũ lucernã ex
lucerna. uel quasi solẽ ex sole. ut aut chi¬
as lncernas aut duos soles. quasi duos dõs
sub hoc exẽplo inducas. aut splendorem
luminis eiusdẽ lucernȩ. uel claritatẽ
solis de eodẽ sole fulgente: lum̃ de lu¬
mine consignes. ut in matrice lumi¬
nis patris figurã assimiles: filiũ uero
in splendorẽ claritatis ostendas. quod
ex eo propħa chxerit. apud te ẽ fons ui¬
te & in lumine tuo uidebimꝰ lumen.
uel salomon cũ licit. candor est. lucis
ȩt᷑nȩ ⁊ speculũ siue macula csi maiesta¬
tis. & imago bonitatis illiꝰ. uel apłs hic
p̃dicauerit saluatorẽ nr̃m imaginẽ e̾e̾

Expanded text:
si de hoc ipso quod mecum profiteris, ad si de hoc ipso quod mecum profiteris, ad aliquam similitudinem velis in Deo conferre, nescio an quod comparaveris, possis expressius definire: ut puta cum dicis lumen ex lumine, si ad explanandum illud scrupulosa narratione cogaris, quaero quomodo lumen ex lumine credas? Utrum quasi lucernam ex lucerna, vel quasi solem ex sole; ut aut duas lucernas, aut duos soles, quasi duos deos sub hoc exemplo inducas? Aut splendorem luminis ejusdem lucernae, vel claritatem solis de eodem sole fulgentem, lumen de lumine consignes, ut in matricem luminis Patris figuram assimiles, Filium vero in splendorem claritatis ostendas; quod de eo Propheta dixerit: Apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ; vel Salomon, cum dicit: Candor est lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius ; vel Apostolus hic p
Abbreviated transcription (Latin):
dicis inscripturis diuinis omousyon ñ
mnueniri. quasi aliud sit omouszon quã
quod dicit. ego de dõ patre exii. et.
ego n pat̃ unũ sumꝰ. uel quod propħȩ
ex aperto substantiã dĩ intimabunt :
Hȩc ẽ antẽ nominis ratio. ut in patre
e filio imitatẽ substantiȩ credas. lic et
rẽ ipsam quȩ est in enarrabilis definire ñ
possis: ut siue lum̃ de lumine dicas. siue
uerbũ de uerbo. siue sp̃m le sp̃u. siue
ch̃m de chño. quodc̃q de eo clixeris. uniꝰ
tam̃ essentiȩ patrẽ &e filiũ credas: ut de
eo ipso quod pater ẽ. filiũ intelligas. Nã
si aliquã cõparationẽ de his reb q̃ uiden¬
tur in eo facias dissimilitudine re¬
rũ ñ rationẽ ostendes. sed alt̾cationẽ
disputationũ induca̾s: ut cuiꝰ uoce
descriptũ ẽ. cui me cõparabitis. ac per¬
inde ds cui assimilari nichil pocest suf¬
ficiat credi quod ipse sentitur. quẽ ip¬
se credi se uoluit ñ indicari. Deniq

Expanded text:
dicis in Scripturis divinis ὁμούσιον non dicis in Scripturis divinis ὁμούσιον non inveniri? quasi aliud sit ὁμούσιον quam quod dicit, Ego de Deo Patre exivi ; et, Ego et Pater unum sumus ; vel quod prophetae ex aperto substantiam Dei intimabant? Haec est autem nominis ratio, ut in Patre et Filio unitatem substantiae credas, licet rem ipsam quae est inenarrabilis definire non possis; ut sive lumen de lumine dicas, sive verbum de verbo, sive spiritum de spiritu, sivedominum de domino; quodcumque de eo dixeris, unius tamen essentiae Patrem et Filium credas: et de eo ipso quod Pater est, Filium intelligas. Nam si aliquam comparationem de rebus his quae videntur, in eo facias; ipsa dissimilitudine rerum non rationem ostendes, sed altercationem disputationum induces, ut cujus voce descriptum est: Cui me comparabitis ? Ac proinde Deus cui assimilari nihil potest, sufficiat credit, quod ipse sentitur, quem ipse credi se voluit, non indicari. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
Prgo ipsũ quod ẽ. hoc ẽ substantiȩ eius
rei quȩ defenditur esse. quod tam̃ iam
actũ ẽ. quantũ ⁊ quale sit. nec m̃te con¬
cpi nec sensu estimari. nec animo defi¬
um potest. Dũ mͦ constet esse quod esse
rrechitur. ut de eo ipso quod ds̃ ẽ. inde sit
pnꝰ. ut uerus sit filius & uerus sit pater
nfilio ⁊ filiꝰ in patre. Hoc erit omonsy¬
in. id ẽ uniꝰ substantiȩ cũ patre. sicut ip
seañs ait. Ego in patre ⁊ pat̃ in me. Pt.
łgo n pat̃ imũ sumꝰ .&. Ego de dõ pa¬
patrẽ. Non ĩ merito. quia filiꝰ cdĩ de dõ
patre natꝰ ẽ : & idõ de unitate substantiȩ
e de maiestate csitatis uũ sunt. sicuti
it hieremias prophetanit. Qs stabit in
substantia dñi & indebit uerbũ dm̃i
Et iterũ. & si stetissent insubstantia
mea n audissent uerba mea: auertissem
cos ab studiis eorũ pessimis. Et apud sa¬
omonẽ. Substantia mea: dulcedo mea
ptre n filio. ñ solũ prophetica sed nȩuan¬
sica auctoritate cognoscas: quomodo

Expanded text:
ipsum quod est, hoc est substantia ejus rei, quae esse defenditur; quod tamen jam dictum est, quantum et quale sit, nec mente concipi, nec sensu aestimari, nec animo definiri potest; dummodo constet esse, quod esse creditur; ut de eo ipso quod Deus est, inde sit Filius, ut verus sit Filius, et verus sit Pater in Filio, et Filius in Patre. Hoc erit ὁμοούσιος, id est, unius substantiae cum Patre, sicut ipse Dominus ait: Ego in Patre, et Pater in me ; et: Ego et Pater unum sumus ; et: Ego de PaP: et ideo de unitate substantiae, et de majestate deitatis unum sunt, sicuti et Jeremias prophetavit: Quis stabit in substantia Domini, et videbit verbum Domini ? Et iterum: Si stetissent in substantia mea, et si audissent verba mea, avertissem eos a studiis eorum pessimis . Et apud Salomonem: Substantia mea, dulcedo mea Patre et Filio non solum prophetica, sed et evangelica auctoritate cognoscas, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
uite gra redundaret. quẽ ⁊ si passũ
credimꝰ ⁊ sepulcũ. sed homo ille pasẜ
est. quẽ filiꝰ dĩ suscepit. quẽ incluit quẽ
portauit. Sed quia totũ ad auctorẽ
referebatur. quicqͥd homo ille patieba¬
tur: idõ mors ⁊ passio lm̃ iudicatur.
Nã constat ĩ mortale esse qd̃ clĩ est:
hominis qd cachuicũ. Tertia quoq clie
resurrexit. ñ d̃s in hominẽ. sed homo
potiꝰ indm̃. ascencht in cȩlos. obtulit
patri suo hominẽ illũ. gratissimũ mu¬
mis. consedit ad dexterã patris scłm
quod̾ scriptũ ẽ. dixit cdñs dño meo sede
ad clexterã meã: misit nobis sp̃m sc̃m.
de propria sua ⁊ ipsa una substantia
sua. ꝓtectorẽ. scĩficatorẽ. ⁊ deductorẽ
inuitã et̃nã. sicut scriptũ ẽ ex uoce

Expanded text:
itae gratia redundaret. Quem etsi passum credimus et sepultum; sed homo ille passus est, quem Filius Dei suscepit, quem induit, quem portavit. Sed quia totum ad auctorem referebatur, quidquid homo ille patiebatur: ideo mors et passio Domini indicatur; nam constat immortale esse, quod Dei est: hominis, quod caducum. Tertia quoque die resurrexit, non Deus in hominem, sed homo potius in Deum. Ascendit in coelos, obtulit Patri suo hominem illum gratissimum munus, consedit ad dexteram Patris, secundum quod scriptum est: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam . Misit nobis Spiritum sanctum de propria sua, et ipsa una substantia sua, protectorem, sanctificatorem et deductorem in vitam aeternam, sicut scriptum est ex voce
Abbreviated transcription (Latin):
nominari. quasi om̃e quod substantia
dicitur. res ipsa uniꝰ generis habeatur.
An ignoras alit̃ celestia. alit̾ t̾rena con-¬
stare: Sed &e in ipsis cȩlestib atq munca¬
nis reb magnã differentiã int̾esse:
Alit̃ enĩ angłi. alit̾ singłȩ uirtutes. con¬
stitutionũ suarũ substantias. accepert.
sicuti apł ait. Alia claritas solis alia cla¬
ritas lunȩ. alia claritas stellarũ. Sic &
in hoc mundo ut cliuersa genera rerũs
ita & chuersa corpora animantiũ: et
om̃ib sui cuiꝰq generis substantia. sic̃
apłs dicit. Non om̃is caro: eadẽ caro.
Si ergo ea quȩ acdõ facta sunt dnier¬
sas qualitates substantiarũ suarũ habet
tu putas in dõ talẽ esse substantiã qualẽ
habet aliqͥd hoꝵ quod factũ ẽ. ut possit
contraria reciꝑe: Absit. Quȩ ẽ enĩ sub

Expanded text:
nominari, quasi omne quod substantia nominari, quasi omne quod substantia dicitur, res ipsa unius generis habeatur. An ignoras aliter coelestia, aliter terrena constare; sed et in ipsis coelestibus rebus atque mundanis magnam differentiam interesse? Aliter enim angeli, alitstitutionum suarum substantias acceperunt, sicuti Apostolus ait: Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum . Sic et in hoc mundo, ut diversa genera rerum, ita et diversa corpora animantium; et omnibus sui cujusque generis substantia, sicut Apostolus dicit: Non omnis caro eadem caro . Si ergo ea quae a Deo facta sunt, diversas qualitates substantiarum suarum habent; tu putas in Deo talem esse substantiam, qualem habet aliquid horum quod factum est, ut possit contraria recipere? Abs
Abbreviated transcription (Latin):
derent: aut credentes professi inderen¬
tur. subtili ingemio excusantes. qd aut
scriptũ ñ esset: aut dm̃ in substatia di¬
ci ñ oportere. ne corporeus crederetur.
Ds̃ & enĩ inquiunt efficit. ut sit substan¬
tia: ñ tam̃ ut ipse ds̃ in substantia de pu¬
tetur : quippe ainnt. cũ om̃is substantia
contraria recipiat: ds̃ uero qui nichil di¬
uersũ admitt̃e potest. in substantia dici
ñ debet. Ignoscerẽ tibi si hoc simplicit̃
diceres: si rationẽ rei uelles scire.si ru¬
dis ad hanc questionẽ accederes. siñ ipse
esses qui sẽꝑ uel de alia substantia. uel
de nullis extantib dĩ filiũ asserebas.
At cũ idẽ ipse sis qui hinc sȩpe comnc¬
tꝰ. sepe confessus. sepe negasti. sepiꝰ aliter
me putas ignoscere tibi posse. frequentus
eadẽ retractanti: Sed ne indeatur hȩc
ꝑuersitas p̃nidicata magis quã examina¬
ta dãpnari: breuit̃ tͥ de hac oppositioni
respondeã. Prohibes itaq idõ substantũ

Expanded text:
derent, aut credentes professi viderenderent, aut credentes professi viderentur: subtili ingenio excusantes, quod aut scriptum non esset, aut Deum in substantia dici non oportere, ne corporeus crederetur. Deus etenim, inquiunt, efficit ut sit substantia, non tamen ut ipse Deus in substantia deputetur; quippe, aiunt, cum omnis substantia contraria recipiat. Deus vero qui nihil diversum admittere potest, substantia dici non debet. Ignoscerem tibi si hoc simpliciter diceres, si rationem rei velles scire, si rudis ad hanc quaestionem accederes, si non ipse esses, qui semper vel de alia substantia, vel de nullis exstantibus Dei Filium asserebas: at cum idem ipse sis qui hinc saepe convictus, saepe confessus, saepe negasti, saepius alitedo putas me ignoscere tibi posse frequentius eadem retractanti? Sed ne videatur haec perversitas praejudicata magis quam examinata damnari, breviter tibi de hac oppositione respondeam. Prohibes itaque in Deo substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
resurgant: ᷤ S ed si discutias eos cur
hoc chixerint. cũ scias illos carnis resur¬
rectionẽ om̃ino negare: cdicent cibi.
Utiq ille erit qui in carne baptizatꝰ
ñ fuerit: ut anma ipsns dũ in corpore
est de morte delictoꝵ suoꝵ & de sepulchro
criminũ ꝑ baptismũ in eadẽ resurgat.
Solnis enĩ animȩ ꝑlauacri uitalis gr̃am
resurrectionẽ in carne defendunt: nã
ipsius carnis salutẽ exdudunt. & hii ꝑ
uerisimilẽ confessionẽ: innocentiũ m̃tes
occulta fraude seducunt. Et ut solet le¬
tale poculũ. mellis dulcedine tẽperatũ.
suauitate fallente ꝑimere: sic ⁊ hoc ma¬
lũ ꝑblandim̃tũ auriũ audientiũ sensus
quadã labe contaminans. contagione
uitii adherentis inficit. Demq & mmc
ad aliã intelligentiã seuo sensu ꝑuerte¬
rent. Sed cũ uiderent se in hoc uerbo
conclucd: nullã om̃io m̃tionẽ huiꝰ fieri
uoluerunt. ne aut profitendo hoc cre¬

Expanded text:
non resurgunt. Sed si discutias eos cur non resurgunt. Sed si discutias eos cur hoc dixerint, cum scias illos carnis resurrectionem omnino negare, dicent tibi: Vae utique illi erit, qui in carne baptizatus non fuerit, ut anima ipsius dum in corpore est, de morte delictorum suorum, ut de sepulcro criminum per baptisma, in eadem resurgat. Solius enim animae per lavacri vitalis gratiam resurrectionem in carne defendunt; nam et ipsius carnis salutem excludunt. Et hi per verisimilem confessionem innocentium mentes occulta fraude seducunt. Et ut solet lethale poculum mellis dulcedine temperatum, suavitate fallente, perimere; sic et hoc malum per blandimentum aurium, 351 audientium sensus quadam labe contaminans, contagione vitii adhaerentis inficit. CAPUT IV.-- ad aliam intelligentiam scaevo sensu perverterent: sed cum viderent se in hoc verbo concludi, nullam omnino mentionem hujus fieri voluerunt; ne aut profitendo hoc cre
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrȩ eã ñ sunt assecutȩ. hii scilicet ho¬
inquit lux mundi. qͥ me secutꝰ fuerit.
ñ ihit in tenebris sed habebit lum̃ utȩ
Ergo qua lum̃ pat̃ ⁊ lix filiꝰ: recte lum̃
delumine. Sed lum̃ ex lumine ita as¬
seris: quasi ãpatre qui uerũ lum̃ ẽ. ali¬
ud lum̃ sit factũ. quod de ipsa pacris
substantia ñsit: sed sicuti alind quodlib&e
lum̃ quãꝙͣ acdõ sit factũ. longe tam̃ aliud
sit ab eo. qui fecerit: ⁊ idõ lum̃ ex lumine
ñ de lumine dicis. Cũ ergo hec p̃locutꝰ
sim: licet mecũ ñ intelligas. tam̃ ipsa
An non &e uniꝰ sustantiȩ uocabulũ. quod
in scripturis ñ putas contineri mecũ
parit̃ profiteris. nisi quia illic habinsti
quomͦ malignos sensus tuos. occulta
fraude inutroq contegeres. sed mecũ
hoc ipsũ sono nocis expͥmeres. sed tam̃
longe dicti intelligentiã separares.
sicuti ⁊ illi heretici qui resurrectionẽ
carnis negant ad decipiendas anmas
simplitiũ. dicunt his quia ñ in carne

Expanded text:
tenebrae eum non sunt assecutae . Hi scilicet hosum, inquit, lux mundi: qui me secutus fuerit, non ibit in tenebris; sed habebit lumen vitae . Ergo quia lumen Pater, et lux Filius, recte lumen de lumine. Sed lumen ex lumine ita asseris, quasi a Patre qui verum lumen est, aliud lumen sit factum, quod de ipsa Patris substantia non sit: sed sicuti aliud quodlibet lumen, quamquam a Deo sit factum, longe tamen aliud sit ab eo, qui fecerit; et ideo lumen ex lumine, non de lumine dicis. Cum ergo haec praelocutus sum, licet mecum non intelligas, tamen quomAn non et unius substantiae vocabulum, quod in Scripturis non putas contineri, mecum pariter profiteris: nisi quia illic habuisti quomodo malignos sensus tuos occulta fraude in utroque contegeres; ut mecum hoc ipsum sono vocis exprimeres, sed tamen longe dicti intelligentiam separares? Sicuti et illi haeretici qui resurrectionem carnis negant, ad decipiendas animas simplicium, vae dicunt his qui in carne
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m totũ. An tu putas mane aliquis
blasphemia ẽ: ut inane putet᷑ ꝑ quẽ
cuncta constiterunt. qui om̃ia uerbo
ecdidit. ratione cõposint. uirtute ꝑfecit
cuiꝰ nutu & imꝑio umuersa regunt᷑.
cuncta deseriunt. & bene de dõ le¬
gis scriptũ. Ego sũ qͥ sũ: & qui ẽ misit
me aduos. Et ipse saluator dñs. hȩc est
inquit uita et̾na ut cognoscant te so

Expanded text:
sanctum totum. An tu putas inane aliquid blasphemia est, ut inane putetur, per quem cuncta constiterunt, qui omnia Verbo edidit, ratione composuit, virtute perfecit, cujus nutu et imperio universa reguntur, cuncta deserviunt. Et bene de Deo legis scriptum: Ego sum, qui sum ; et: Qui est, misit me . Et ipse Salvator Dominus: Haec est, inquit, vita aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ea ego probo cdm̃ꝰ ex dõ. & lum̃ de lu¬
mine ⁊⁊ uniꝰ substantiȩ uocabulũ. in
a fliꝰ qui d̃s est in ȩuangłio suo licat.
go de patre exnn: iure ⁊ merito dm̃
de dõ profitemur. qina de dõ patre
fliũ dĩ. dm̃ uerũ de dõ uero natũ
ese cognoscimꝰ: sed ñ eo genere ut noᷤ
dĩs sumꝰ appellati. uelut morses phara¬
mis ãs ẽ aictꝰ S ed quia uerus ẽ filius.
de uero patre natꝰ ẽ: uere ⁊ confiden¬
ter cĩs de d̾o dicendus ẽ: sic & lumen
ex luminȩ. quod scriptũ ñ est mecũ quidem
dicis sed mecũ om̃mo ñ sentis: ut quia scrip¬

Expanded text:
Sed ego probo Deum de Deo, lumen de luSed ego probo Deum de Deo, lumen de lumine, et unius substantiae vocabulum in Dei Filius, qui Deus est in Evangelio suo dicat: Ego de Patre exivi , jure et merito Deum de Deo profitemur, quia de Deo Patre Filium Dei Deum verum de Deo vero natum esse cognoscimus. Sed non eo genere, ut nos dii sumus appellati , vel ut Moyses Pharaonis deus est dictus : sed quia verus est Filius, de vero Patre natus est; vere et confidenter Deus de Deo dicendus, et sic lumen ex lumine. Quod scriptum non est, mecum quidem dicis, sed mecum omnino non sentis. Et quia scrip
Abbreviated transcription (Latin):
buiisse cĩ filiũ nincupari facturã. sed cũ
ibrimgis sicuti aliquid horũ quod factũ
ex apto ostentis. ñ ob hoc facturã dici
oluisse quasi ñ debeat factꝰ intelligi. sed ñ
ta factũ uis sicut aliqͥd horũ quod factũ
 sed tam̃ factũ. Alit̃ enĩ dicis factũ: ut
pote ꝑ fa̾ctã creaturã ꝑ quã facta sunt
m̃ia. dũ mͦ & ipsũ factũ intelligas. licoe
nita ut cet̾a. Sed ut ad id reuertar qd̾
dicis scripturis chuinis omonsyon. id ẽ
imiꝰ substantiȩ uocabulũ ñ inueniri:
singe hoc interĩ sic sit. eo quod ubic̃q
ubstantia legit᷑. res ci. ñ ds̃ accipiat᷑.
mãqͣ & alnid quod scriptũ ñ ẽ pariter
frofitearis. id ẽ dm̃ ex dõ. lum̃ ex lumi¬
ne. Qind ad hec dicis : Aut totũ me¬
cũ tene: aut cotũ omitte. Si enĩ uniꝰ
substantiȩ uocabulũ inde times dicere.
niia scriptũ ñ est: timere identidẽ de¬
ues. dm̃ ex dõ:. sum̃ exlumine profiteri.

Expanded text:
buisse, Dei Filium nuncupari facturam; sed cum buisse, Dei Filium nuncupari facturam; sed cum subjungis, Sicuti aliquid horum quod factum est, ex aperto ostendis non ob hoc facturam dici noluisse, quasi non debeat factus intelligi; sed non ita factum vis, sicut aliquid horum quod factum est, sed tamen factum. Aliter enim dicis factum, ut pote perfectam creaturam, per quem facta sunt omnia; dummodo et ipsum factum intelligas, licet non ita ut caetera. Sed ut ad id revertar, quod dicis in Scripturis divinis ὁμοούσιον id est, unius substantiae vocabulum non inveniri; finge hoc interim sic sit, eo quod ubicumque substantia legitur, res Dei, non Deus accipiatur; quamquam et aliud quod scriptum non est, pariter profitearis, id est, Deum ex Deo, lumen ex lumine: quid ad haec dicis? Aut totum mecum tene, aut totum omitte. Si enim unius substantiae vocabulum inde times dicere, quia scriptum non est; timere identidem debes Deum ex Deo, et lumen ex lumine profiteri.
Abbreviated transcription (Latin):
nari ñ debet. quia scriptũ ñ ẽ. an qͥa
ita credi ñ liceat: Quod si ita creden¬
dũ ẽ: cur ñ ita profitendũ : Corde eñ
inquit apłs creditur ad iustitiã. ore
autẽ confessio fit ad salutẽ. ut si ido
nominandũ ñ ẽ. quia nec ita credeno
obtimuit arrianȩ labis assertio. quȩ i
patrẽ & filiũ uniꝰ substantiȩ denegaus
quia filiũ cdĩ mͦ ex nichilo. mͦ ex patre
se ab alia substantia quando uolint. &
quomͦ uoluit. & unde uoluit factum
inchicit: dũ mͦ aliunde eũ & ñ de eo
quod pat̃ ẽ extitisse confingat. Que
⁊ si natũ dic̃. sed hoc dicto gems qui
rursus om̃e quod natũ ẽ factũ intel¬
ligit. eo quod & nos adõ geniti appelle¬
mur. quos constat esse facturã. Uel
si arrianꝰ ñ es. & uerũ filiũ de uero pa¬
tre natũ non factũ agnoscis. cur non
eũ cũ patre imã substantiã dicis:
frustra tiies homo profiteri quod cre¬
qs: & frustra credis si ita non credis.

Expanded text:
nari non debet, quia scriptum non est, an quia nari non debet, quia scriptum non est, an quia ita credi non liceat? Quod si ita credendum est, cur non ita profitendum? Corde enim, inquit Apostolus, creditur ad justitiam: ore autem confessio fit ad salutem . Aut si ideo nominandum non est, quia nec ita credendum; obtinuit Arianae labis assertio, quae ideo Patrem et Filium unius substantiae denegavit, quia Filium Dei modo ex nihilo, modo ex Patrsed ab alia substantia, quando voluit et quomodo voluit, et unde voluit factum inducit, dummodo aliunde eum, et non de eo quod Pater est, exstitisse confingat. Quem etsi natum dicit, sed hoc dicto tenus, quia rursum omne quod natum est factum intelligit; eo quod et nos a Deo geniti appellemur, quos constat esse, facturam. Vel si Arianus non es, et verum Filium de vero Patre natum non factum agnoscis, cur non eum cum Patre unam substantiam dicis? Frustra times, homo, profiteri quod credis; aut frustra credis, si ita non credis,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatiis. siue potestates. Om̃ia ꝑ ipsũ
⁊ in ipso conchita sunt: & ipse ẽ ante om̃na.
&e om̃ia impso constant. Hec ⁊ salomon
cũ sit inquit una om̃ia potens. ⁊ ꝑma¬
nens inse. om̃ia innouat: ⁊ ꝑ nationes
in animas sc̃as se transfert. Qd̃ confirmans
apłs ait. in interiorẽ hominẽ habitare xp̃m
ut ꝑ quẽ aprincipio om̃ia facta sunt. ꝑ ips
& in fine cuncta saluentur. Sic diocis ma¬
omousion uniꝰ substantiȩ nom̃ ob hoc p¬
tius quã creatorẽ adorant seruientes:
eadẽ utiq quȩ apłs qͥ dixit. ut in nomi¬
ne iħ̾u om̃s genu flectant celestiũ ter¬
restriũ & infernoꝵ: & om̃is lingua an¬
fiteatur. Et morses. A dorant inqui
eũ om̃s angłi cñ. Et daind. Om̃s reges
adorabunt eũ. Quod quidẽ in scripti¬
ris ñ diceretur: sed quia ipse ẽ sermo si¬
lius. om̃iũ opifex. Sed clicis omousron
nommari non oportere: quia in scri¬
turis diumis ñ continetur. Quero a
ego. homo qͥ hoc probibes si iclõ nomi¬

Expanded text:
ipatus, sive Potestates: omnia per ipsum, et in ipso condita sunt: et ipse est ante omnia, et omnia in ipso constant . Hinc et Salomon: Cum sit, inquit, una, omnia potest; et permanens in se, omnia innovat, et per nationes in animas sanctas se transfert . Quod confirmans Apostolus ait in interiore homine habitare Christum; ut per quem a principio omnia facta sunt, per ipsum et in fine cuncta salventur. CAPUT st, unius substantiae nomen ob hoc potius quam creatorem adorant, servantes eadem utique quae Apostolus dixit: Ut in nomine Jesu omnes genu flectant, coelestium, terrestrium et infernorum; et omnis lingua confiteatur . Et Moyses: Adorent, inquit, eum omnes angeli Dei . Et David: Omnes reges adorabunt eum . Quod quidem in Scripturis non diceretur, sed quia ipse est Sermo Filius omnium opifex. Sed dicis ὁμοούσιον, nominari non oportere, quia in Scripturis divinis non contineatur. Quaero et ego, homo, qui hoc prohibes; si ideo nomi
Abbreviated transcription (Latin):
brosnis cũ ignoraret quod factũ esset:
nec diutiꝰ posset plebẽ tenere in ȩccłia¬
constitutã: ascendens protribunali de
eadẽ questione quȩ fuerat ꝓposita ser¬
monẽ adorsus ẽ dicens.

Expanded text:
brosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
tem infers. qͥ infirmũ opmaris. immo
quod grauius est. & si diumnitas uul¬
nus sentire non possit. quod in te tam̃
est maiestatẽ suã in xp̃o ñ corpus in¬
tare. ñ possumus. qũe uerũ dĩ filium
de carnisices crediderunt. & demoneᷤ
fatebant᷑. quorũ nunc testimonia re¬
quirunt᷑. sed tuis tam̃ sacrilegiis prȩ¬
feruntur. Illos nominauimꝰ ut erube¬
sceres. diuina qͦ responsa adhibuimus
cent m̃ uerũ. & qͥ urant suꝑ terrã

Expanded text:
tem infers, qui infirmum opinaris; immo, tem infers, qui infirmum opinaris; immo, quod gravius est, etsi divinitas vulnus sentire non possit, quod in te tamen est, majestatem suam in Christo, non corpus inpossumus, quem verum Dei Filium et carnifices crediderunt, et daemones fatebantur: quorum nunc non testimonia requiruntur, sed tuis tamen sacrilegiis praeferuntur. Illos nominavimus, ut erubesceres divina quoque responsa adhibuimus,cent Deum verum: et qui jurant super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate. ita unitas seruat᷑. quia
& uirtus dĩ in diuinitatis ꝓprietate
est. et libertas ñ in aliqua differentia
s in unitate est uoluntatis Turbati
in freto apłi licet acdhuc ñ credenteᷤᷤ
corde. ubi pͥmũ sub pedib añ lude¬
re aquas. & inquieto maris estu de¬
ambulantis dñi suꝑ aquas. intrepida
uidere uestigia subitoq naui quȩ
fluctib turbarent᷑. ubi eã tamen
et elementa conspexere famulantia:
uerũ dĩ filium crediderunt dicentes.
Nere dĩ filius ẽ Hoc idem centurio
eũ aliis qui secũ erant. tremefactis mun¬
dli car slinib in passione dñi consitet᷑
&e tu heretiee negas: Centurio dicit.
uere filius erat iste Erat inqͥt centurio.
&e arrianus dicit ñ erat:  Ille gͦ gene¬
rationis & ueritatẽ & eternitatem as¬
seruit. manii eruentus ͤes mente. deuotꝰ:
tu heretice ueritat̾ẽ gen̾a̾tionis negas.
tempus ascribis: Ntinã manꝰ potiꝰ qu̾a
ammũ eruentasses. Sed nec manu

Expanded text:
voluntate: ita unitas servatur; quia voluntate: ita unitas servatur; quia et virtus Dei in divinitatis proprietate est; et libertas non in aliqua differentia, sed in unitate est voluntatis. 113. Turbati in freto apostoli, licet adhuc non credentes corde, ubi primum sub pedibus Domini ludere aquas, et inquieto maris aestu deambulantis Domini super aquas intrepida videre vestigia; subitoque navi quae fluctibus turbaretur, ubi eam tamen et elementa conspexere famulantia, verum Dei Filium crediderunt, dicentes: Vere Dei Filius es . 114. Hoc idem Centurio cum aliis qui secum erant, tremefactis mundi cardinibus in passione Domini confitetur: et tu, haeretice, negas! Centurio dicit: Vere Filius Dei erat iste . Erat, inquit Centurio, et Arianus dicit, non erat. Ille ergo generationis et veritatem et aeternitatem asserit manu cruentus, sed mente devotus: tu, haeretice, veritatem generationis negas, tempus ascribis. Utinam manus potius quam animam cruentasses! Sed nec manu
Abbreviated transcription (Latin):
uine genationis aduertimus. ut non
epł oco aliquo uicdeat᷑ exisse̾ seclut
asꝰ ex ciõ filus ex patre: nec uideat᷑
cepisse ex tempore. qͥex patre naseen¬
do ꝓcliuit. ut axit ipse qui natus est.
Ex ore ego altisimi ꝓdiui. Secl si natu¬
ram ñ agnoscunt si ñ eredunt scͥpturi:
ut oꝑibus cretdant Cui dicit pat̾. faci¬
amus homimnẽ. nͥ ei qũẽ uerũ filiũ sciret:
In quo nͥ in uero suã maginẽ recog¬
nosceret: Non ẽ unũ adoptuius & uerꝰ.
Nec filius diceret unũ sumꝰ si se cũ ue¬
ro qͥ uerus ñ erat ipse conferret facia¬
mus gͦ dixit pater Qui cuxit uerus est
fotest ne gͦ uerus ñ esse ille qͥ fecit:
&e quod dicenti defert᷑. facienti negat᷑:
Quomͦ autẽ nisi uerũ filiũ sciret com¬
mitteret ei uoluntatis suȩ unitatem.
&e operis ueritatem: Cũ enĩ eadẽ faci¬
at filius oꝑa quȩ pat̾ facit. & quos
uult uuificet. filiꝰ sicut scriptum ẽ:
nec indifferens potestate. & liber ẽ

Expanded text:
vinae generationis advertimus; ut non vinae generationis advertimus; ut non ex loco aliquo videatur exisse, sed ut Deus ex Deo, Filius ex Patre; nec videatur coepisse ex tempore, qui ex Patre nascendo prodit, ut dixit ipse qui natus est: Ex ore Altissimi prodii . 111. Sed si naturam non agnoscunt, si non credunt Scripturis, vel operibus credant. Cui dicit Pater: Faciamus hominem , nisi ei quem verum Filium sciret? In quo nisi in vero suam imaginem recognosceret? Non est unum adoptivus et verus; nec Filius diceret: Unum sumus ; si se cum vero, qui verus non esset ipse, conferret. Faciamus ergo dicit Pater. Qui dixit, verus est: potestne ergo verus non esse ille, qui fecit; et quod dicenti defertur, facienti negatur? 112. Quomodo autem nisi verum Filium sciret, committeret ei voluntatis suae unitatem, et operis veritatem? Cum enim eadem faciat Filius opera, quae Pater facit, et quos vult vivificet Filius, sicut scriptum est ; nec differens potestate, et liber est
Abbreviated transcription (Latin):
quęrimꝰ ueritas est Si maiestatem
quȩrimꝰ naturalem eo usq filius di
uerus est. ut & ꝓprius Scptũ est
enĩ Qui ꝓprio filio ñ peꝑcit. sed ꝓ
scdm carnẽ f roprietas diuinitatis
est ueritas ꝓprietatis. miscdłia pietati
oblatio securitatis Secl ne calũp¬
niarent᷑ qͥa scͥptũ est. tradidit eũ pat̃.
pro peccatis nr̃is &e alibi. Sicut xp̃e
dilexit nos. & tradidit semetipsum
pro nobis Si gͦ & traditus ẽ a patre.
& ipse se tra didit: apparet unã esse
oꝑationẽ. unã ẽẽ patris & filii uolun¬
tatem: Si naturalem gͦ maiestatẽ quȩ¬
rimꝰ genitus est Qui genitũ inficiat᷑.
ꝓpriũ negat. qͥ ꝓprũ abnuit. cõmu¬
nem ceteris arbitrat᷑. Sin uͦ genãtion
ipsiꝰeiꝰ ꝓprietatẽ requirimꝰ: ex dõ exi¬
uit Nã cũ in usu nr̃o id sit exire.
qͦd iam sit. & ex interiorib secretis
ꝓdire uideat᷑. quod exire ꝑhibet᷑.
angustis lieet sermonib ꝓprietatẽ di¬

Expanded text:
quaerimus, veritas est: si majestatem quaerimus, veritas est: si majestatem quaerimus naturalem, eo usque Filius Dei verus est, ut et proprius. Scriptum est enim: Qui proprio Filio non pepercit, sed pro secundum carnem. Proprietas divinitatis est, veritas proprietatis, misericordia pietatis, oblatio securitatis. 109. Sed ne calumniarentur, quia scriptum est: Tradidit eum Pater; pro peccatis nostris ; et alibi: Sicut Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Si ergo et traditus est aunam esse operationem, unam esse Patris et Filii voluntatem. 110. Si naturalem ergo majestatem quaerimus, genitus est. Qui genitum inficiatur, proprium negat: qui proprium abnuit, communem caeteris arbitratur. Sin vero generationis ipsius proprietatem requirimus, ex Deo exivit. Nam 466 cum in usu nostro id sit exire quod jam sit, et ex interioribus secretis prodire videatur, quod exire perhibetur: angustis licet sermonibus proprietatem di
Abbreviated transcription (Latin):
tura in dõ esse potest: Eteñ ds̃ natu¬
rȩ simplicis ẽ non conuincte atq com¬
positȩ. cui nichil accidat. sed solũ quod
diunũ ẽ in natura habeat sua. cõplenꝰ
omia. nusi qu̾a ipse confusus penetranꝰ
omĩa. nusqũa ipse penetiandus. ubiq
totus. eodẽty tempore ut in cȩlo uel
in terris. uł in nouissimo maris p̾sens.
uisuꝰ cõphensibilis. fatu int̾pretabilis
sensu inestimabilis. fide sequendus.
religione uenerandus: ut qͥequid
religiosius sentiri potest. quic quid
prestantiꝰ ad decorẽ. qͥeqͥd sublimius
ad potestatẽ. hoc dõ intelligas conuen
re. Ergo qͥa infllio cõplacet pater.
crede quia dignus patre alius. erest
qͥa a dõ exiuit filius. ut ipse testatur
dicens Ex dõ ꝓcessi & ueni. &e alibi
a dõ exiui Qlui ex dõ ꝓcessit & a cõ
exiuit: nichil aliud potest nͥ quos¬
dĩ est Unde ñ solũ dẽ sed etiã ue¬
rus ds̃. uerus ẽ uero. & a deo uerus
ut ipse sit ueritas Itaque si nomen

Expanded text:
in Deo esse potest? Etenim Deus naturae simplicis est, non conjunctae atque compositae: cui nihil accedat, sed solum quod divinum est in natura habeat sua: complens omnia, nusquam ipse confusus: penetrans omnia, nusquam ipse penetrandus: ubique totus, eodemque tempore vel in coelo, vel in terris, vel in novissimo maris praesens: visu incomprehensibilis, fatu ininterpretabilis, sensu inaestimabilis, fide sequendus, religione venerandus; ut quidquid religiosus sentiri potest, quidquid praestantius ad decorem, quidquid sublimius ad potestatem, hoc Deo intelligas convenire. 107. Ergo quia in Filio complacet Pater , crede quia dignus Patre Filius, crede quia a Deo exivit Filius, ut ipse testatur dicens: Ex Deo processi, et veni ; et alibi: A Deo exivi . Qui ex Deo processit, et a Deo exivit, nihil aliud potest  Unde non solum Deus, sed etiam verus Deus, verus e vero, et adeo verus, ut ipse sit veritas. Itaque si nomen
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓgenies est parentis. & ideo qͥ dic̃
hic est filiꝰ ms̃. ñ dixit hic ẽ tempora¬
lis. ñ dixit hec ẽ creatura mea. hec fac¬
tura mea. hic seruus m̃s. sed hic filiꝰ mẽ
que uidetis in gła. Hic ẽ ds̃ abraham.
ds̃ isaac. ds̃ iacob qͥ apparuit in rubo
moysi de quo moyses ait. Qui est:
misit me ad uos. Non pat̾ in rubo.
ñ pat̃ in heremo: sed filiꝰ moysi locutꝰ
est. Deniq de ipso stephanꝰ dixit.
hic est qui fuit in ȩccła in heremo¬

Expanded text:
sed progenies est parentis. 83. Et ideo qui dicit: sed progenies est parentis. 83. Et ideo qui dicit: Hic est Filius meus, non dixit: Hic est temporalis; non dixit: Haec est creatura mea, haec factura mea, hic servus meus; sed hic Filius meus, quem videtis in gloria. Hic est Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, qui apparuit in rubo Moysi, de quo Moyses ait: Qui est, misit me . Non Pater in rubo, non Pater in eremo: sed Filius Moysi locutus est. Denique de ipso Stephanus dixit: Hic est qui fuit in Ecclesia, in eremo
Abbreviated transcription (Latin):
parabat obsequiũ. uniꝰ tam̃ expectabat
imꝑium. Sed qm̃ uł tab̾naculorũ numerũ
deserendũ trib simplieit̃ estimautt. emen¬
dat᷑ dĩ patris auctoritate dicentis hic
est dc̃filius m̃s dilectissimꝰ ipsũ audite
Id est. qͥd conseruos tuos cũ dño socias
tuo:Hic ẽ filius ms̃ Non moy ses fueꝰ
ñ helias filiꝰ. sed hic filius. Sensit emen¬
dationẽ apls. ꝓcidit in faciem consternat᷑
patris uoce & filii claritate. sed eleuat᷑
a filio qui iacentes erigere consueuit.
Nnũ uidet. solũ uidet dĩ filium fecesse¬
runt enĩ seruuli: ut solus dñs qͥ solus de¬
signabat᷑ filius uideret᷑ Quid gͥ sibi uo¬
luit illa uisio. ñ ȩqualitatẽ xp̃i seruoꝵs ꝙ
significans. secd mysteriũ signans. nͥ ut ap¬
congruentes. sempit̾nũ dĩ filiũ quem
annuntiauerant reuelarent: Ergo et
nos cũ audimꝰ. ex utero filium. excorde
sed ex patre natus: non artificis opus

Expanded text:
parabat obsequium, unius tamen exspectabat parabat obsequium, unius tamen exspectabat imperium. Sed quoniam vel tabernaculorum numerum deferendum tribus simpliciter aestimavit, emendatur Dei Patris auctoritate dicentis: Hic est Filius meus dilectissimus, ipsum audite , id est: Quid conservos tuos cum Domino socias tuo? Hic est Filius meus. Non Moyses filius, non Elias filius: sed hic Filius. Sensit emendationem apostolus, procidit in faciem, consternatus Patris voce, et Filii claritate: sed sublevatur a Filio, qui jacentes erigere consuevit. Unum vidit, solum vidit Dei Filium. Recesserunt enim servuli, ut solus Dominus, qui solus designabatur Filius, videretur. 82. luit illa visio, non aequalitatem Christi servorumque significans, sed mysterium signans, nisi ut apangelio congruentes, sempiternum Dei Filium, quem annuntiaverant, revelarent? Ergo et nos cum audimus ex utero Filium, ex corde sed ex Patre natus: non artificis opus,
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. & reputatũ est ei ad iustitiã. Nec so¬
lũ ingen̾atione filii sermo ddesicit: sedetiã
in oꝑib dĩ Scriptũ ẽ enĩ Om̃ia oꝑa eius.
infide Oꝑa gͦ in fide. genãtio sine fide:¬
&t discutimus quȩ ñ uidemꝰ. qui iube¬
mur credere magis quã discutere quȩ
non meum: Noli gͦ credere qͦd fuerit
uł momentũ aliqͦd̾. quo fuerit sine sapi¬
entia. ds̃. aut sine splendore lux s loli
arriane ex nr̃is estimare diuina. sed di¬
uina crede. ubi humana ñ inuenis Rex
gentilis. in igne cũ trib pueris hebreiᷤ.
qͣrti quasi angłi uidit figurã. & qͥa prȩstare
putabat angłis dĩ filiũ. qũe ñ legit.
sed credidit iudicauit Abraham quoqꝙ
tres uidit. & unũ adorauit. fetrus in
monte moysen & heliã cũ filio dĩ uidit.
nec erraut in natura nec errauit in¬
gloria Deniq qͥd facere deberit. non il¬
los secd xp̃m int̃rogauit slam & si trib

Expanded text:
Deo, et reputatuDeo, et reputatusermo deficit, sed etiam in operibus Dei. Scriptum est enim: Omnia opera ejus in fide . Opera ergo in fide, generatio sine fide? Et discutimus quae non videmus, qui jubemur credere magis quam discutere, quae non est meum. Noli ergo credere quod fuerit vel momentum aliquod quo fuerit sine sapientia Deus, aut sine splendore lux . Noli, Ariane, ex nostris aestimare divina: sed divina crede, ubi humana non invenis. 80. Rex gentilis in igne cum tribus pueris Hebraeis quarti quasi angeli vidit figuram: et quia praestare putabat angelis, Dei Filium, quem non legit, sed credidit, judicavit . Abraham quoque tres vidit, et unum adoravit . 81. Petrus in monte Moysen et Eliam cum Filio Dei vidit, nec erravit in natura, nec erravit ingloria. Denique quid facere deberet, non illos, sed Christum interrogavit; nam etsi tribus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ꝙ facta st̃. ipse mandauit & cre¬
atafẽ: cur ñ credamꝰ p̃cipuã gen̾ationẽ Ø¬
onẽ in oꝑib eiꝰ agnoscimus: Dignũ
certe ẽ ut spetialt̃ & p̃cipue uideat᷑
patre genãti oxp̃i: admirabilis etiã ipsa
generatio eius ex uirgine. Tu illã dicis
similem. immo te ipsum cogõr fateri
Dic qũead modũ sit natus ex maria:¬
quo usu uterus eũ habuerit uirginalis.
quomͦ sine semine uiri partus. unde uirgo
pregnans. que admodũ puella matris ante
fetus qũa copulã uxoris exꝑta: Causa de¬
erat. & generabat᷑ filius: Unde gͦ legis
nõuate partus. Si gͥ in uirgine usus defuit
generationis humanȩ. queadmodũ in dõ
patre ꝓpriȩ gen̾ationis usũ requiris: Cer¬
te usus in sexu ẽ. quia sexus in carne est:
Ubi gͦ caro non ẽ. qũeadmodũ carnis in¬
firmitatẽ exigis:. Nemo meliorẽ discutit
Cretlere tͥ uissũ est: & ñ discutere ꝑmiss̃
est. Scriptũ est enĩ Credidit abraham

Expanded text:
dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et credixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt : cur non credamus praecipuaonem in operibus agnoscimus? Dignum certe est ut specialiter et praecipue videatur Patre generatio Christi, admirabilis etiam ipsa generatio ejus ex Virgine. Tu illam dicis similem, immo te ipsum cogam fateri. Dic quemadmodum sit natus ex Marquo usu uterus eum habuerit virginalis, quomodo sine semine viri partus, unde virgo praegnans, quemadmodum puella mater ante fetus, quam copulam ut uxor experta? Causa deerat, et generabatur filius. Unde ergo legis novatae partus? 78. Si igitur in Virgine usus defuit generationis humanae, quemadmodum in Deo Patre propriae generationis usum requiris? Certe usus in sexu est, quia sexus in carne est: ubi ergo caro non est, quemadmodum carnis infirmitatem exigis? Nemo meliorem discutit: credere tibi jussum est, non discutere permissum est. Scriptum est enim: Credidit Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo nullo eoꝵs pat̾ indiget. qͥa ñ habet
mutationẽ sui aliqũa. uł ꝓfectũ quo nos
egemus. quorũ infirmitas ex huiꝰmodi reb
ꝓfectũ accipit Qui autẽ omp̃s est: utiꝙ¬
ñ ereatus. & sine loco & supͣ tempora est.
Nichil eñ ante dm̃. immo hoc ipsum
uerbũ ante dm̃. dicere esse aliqͥd graue
Ergo siita ẽ. qͥa nichil horũ est in dõpa¬
tre. quȩ ꝓfectũ significent quia ds̃ est:
nichil horũ aptari potest᷑ dĩ filio etiã.¬
ut ist initiũ accipiat uł ꝓfectũ. quia
as uerus ex dõ uero ẽ E rgo qͥa usitatũ
repperimus ordinẽ: ad quiesce arriane
precipuã filii gen̾ationẽ fuise Aa qui¬
esce inqũa. & si mͥ non credis. erubesce
ut dĩ uocẽ dicentis Cui me similẽ exi¬
stimatis & iterũ Quia ñ sicut homo
ita & cds Etenĩ si oꝑatio dĩ p̃cipua ẽ.
quia ñ manib oꝑat᷑ aliqͥd. ñ labore
conficit. ñ dieb absoluit ipse enim

Expanded text:
 ideo nullo eorum Pater indiget, qui non habet  ideo nullo eorum Pater indiget, qui non habet mutationem sui aliquam, vel profectum quo nos egemus, quorum infirmitas ex hujusmodi rebus profectum accipit. Qui autem omnipotens est, n creatus, et sine loco, et supra tempora est. Nihil enim ante Deum, immo hoc ipsum Verbum, ante Deum dicere esse aliquid, grave. Ergo si ita est, quia nihil horum est in Deo Patre, quae profectum significent; quia Deus est: nihil horum aptari ut vel initium accipiat, vel profectum; quia Deus verus ex Deo vero est. 76. Ergo quia usitatum non reperimus ordinem, acquiesce, Ariane, praecipuam Filii generationem fuisse. Acquiesce, inquam; et si mihi non credis, erubesce vel Dei vocem dicentis: Cui me similem aestimastis ? Et iterum: Quia non sicut homo, ita et Deus . Etenim si operatio Dei praecipua est, quia non manibus operatur aliquid, non labore conficit, non diebus absolvit; Ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
usum queris. ego sexum: Tu tempus exigi.
ego orclinem Tu finẽ discutis. ego quȩro
cipiũ habet: & ex tempore eẽ cepit
Qd ipsorũ ore sit dictũ Ego autem
filiũ natũ eẽ ꝓfiteor. qͦd reliquũ est.
impietatis horresco Dm̃ confiteris hõ:
ꝙ tali circũscribis calũpnia Ds̃ hanc
Ergo non ẽ filius: si ñ habet quȩ habent
filii Ignoscat mͥ pater. ignoscat mͥ filiuᷤ.
etate referre cupienti Est certe pater:
& manet semꝑ Sunt etiã creature ꝓ
dispositione diuna Est gͦ aliqͥd eorũ
qͦd ñ subiectũ sit aut locis aut tempo¬
rib. aut creationi. aut causȩ alicui.
uł auctorie Profecto nichil Quid gͦ
dicitis: Est horũ aliqͥd quo egeat pat̾:
Impiũ est dicere Ergo aut desinite quȩ
creaturarũ sunt aptare diumitati.
aut si cõparare contenditis. considerate
quo ur̃a ꝓcedat impictas. Qͦd absit. uł
in sensus nrõs aliqͣndo ueniat E Ios enim
piã responsionẽ tenemꝰ. Nãq om̃ps as̃ ẽ.

Expanded text:
usum quaeris, ego sexum: tu tempus exigis, usum quaeris, ego sexum: tu tempus exigis, ego ordinem: tu finem discutis, ego quaero cipium habet, et ex tempore esse coepit. Quod ipsorum ore sit dictum. Ego autem Filium natum esse profiteor: quod reliquum est impietatis, horresco. Deum confiteris, homo, et tali circumscribis calumnia? Deus hanc Ergo non est Filius, si non habet quae habent filii. Ignoscat mihi Pater, ignoscat Filius, ign pietate referre cupienti. Est certe Pater, et manet semper: sunt etiam creaturae pro dispositione divina. Est ergo aliquid earum quod non subjectum sit aut locis, aut temporibus, aut creationi, aut causae alicui vel auctori? Profecto nihil. Quid ergo dicitis? Est horum aliquid quo egeat Pater? Impium est dicere. Ergo aut desinite, quae creaturarum sunt, aptare divinitati: aut si comparare contenditis, considerate quo vestra procedat impietas; quod absit ut vel in sensus nostros aliquando veniat. 75. Nos enim piam re
Abbreviated transcription (Latin):
cũ desint cet̾a hoc solũ exigis. ergo qͥa
usũ requris. qͣndo gen̾atus ẽ ex patre.
paruulus fuit Uidisti in cunis infantulũ
uagientẽ ꝓcessus aliquos accepit etats.
Si enĩ infirmitatẽ gen̾ationis habuit:
necesse ẽ. ut ñ solũ nascendi sed etiam
uiuendi inciderit infirmitatem. Sea for¬
tasse eo ꝓlaberis amentiȩ. ut de filio ista
non annuas qͥ eũ ex infirmitate meti¬
ris humana. Quid si dm̃ negare dm̃¬
non potes nomine infirmitare tamen
hominẽ uis ꝓbare: Qͥa si dũ filiũ diseu¬
tis patr̃ẽ arguis. ꝙ dũ xp̃o p̃uidicas. pa¬
trem adiudicas: Nam si cliuma gen̾a¬
tio subiecta tempori fuit. & idex usu
genationis usurpat᷑ humane g & pat̃
corporali utero por tauit filium decẽ
mensiũ curriculis onus uexit. Sed qͦ¬
modo sine sexu altero gen̾ationis usus:
Hides sollempnẽ gen̾ationis seriẽ non
cepisse. & tu partuꝰ cuiꝰdã corporei ne¬
cessitates putas fuisse sollempnes Tu

Expanded text:
cum desint caetera, hoc solum exigis? Ergo quia cum desint caetera, hoc solum exigis? Ergo quia usum requiris, quando generatus est ex Patre, parvulus fuit. Vidisti in cunis infantulum vagientem, processus aliquos accepit aetatis; si enim infirmitatem generationis habuit, necesse est 458 ut non solum nascendi, sed etiam vivendi inciderit infirmitatem. 71. Sed fortasse eo prolabaris amentiae, ut de Dei Filio ista non abnuas, qui eum ex infirmitate metiris humana; quid si Deum negare non potes nomine, infirmitate tamen hominem vis probare? Quid si dum Filium discutis, Patrem arguis: et dum Christo praejudicas, Patrem adjudicas? 72. Nam si divina generatio subjecta tempori fuit, et id ex usu generationis usurpatur humanae; ergo et Pater corporali utero portavit Filium, decem mensium curriculis onus vexit. Sed quomodo sine sexu altero generationis usus? Vides solemnem generationis seriem non coepisse, et tu partus cujusdam corporeae necessitatis putas fuisse solemnes. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ferens signisicat. ut neꝙ posteriorẽ neco
alterius diuinitate filiũ eẽ credamus.
Dam si posterior est. recens est: & si uniꝰ
ñ est diuinitatis alienꝰ est Sed nec posti¬
rior. quia recens ñ est nec alienꝰ qͥa ex
patie natus quia supra onĩa est as be¬
nedictus in scła sicut scriptũ est Sed
si alienũ putant.cur adorant eũ cum
scͥptũ sit. neq adorabis adm̃ alienum
Aut si ñ ad orant fateant᷑ &e finis est
ne qũe sub religiosi nominis ꝓfessione dea
Hȩc nempe sunt testimonia scriptura¬
rũ Aut si habes aliud. ꝓferre debebis
Suꝑest ut & argumentis ueritas colli¬
gatur Quã qũa etiã humanis testimo¬
niis argumenta cedere soleant argu¬
mentare tamen heretice ut uoles. Usu
inqͥt accipimꝰ eo qui nascit᷑ priorem eẽ
qui generat. Fersequere gͥ ista omĩa
uestigia consuetudinis. &ͦ si cetera con¬
ueniunt: ñ obsisto quin ꝙ istud requiraꝰ
Si autẽ nulla concortdant. qũeadmodũ

Expanded text:
ferentis significat; ut neque posteriorem Patre, neque alterius divinitatis Filium esse credamus. Nam si Patre posterior est, recens est: et si unius non est divinitatis, alienus est. Sed nec posterior; quia recens non est: nec alienus, quia ex Patre natus; quia supra omnia est Deus benedictus in saecula , sicut scriptum est. 69. Sed si alienum putant, cur adorant eum, cum scriptum sit: Neque adorabis Deum alienum ? Aut si non adorant, fateantur, et finis est; ne quem sub religiosi nominis professione decipiant. Haec nempe sunt testimonia Scripturarum. Aut si habes aliud, proferre debebis. 70. Superest ut et argumentis veritas colligatur. Quamquam etiam humanis testimoniis argumenta cedere soleant; argumentare tamen, haeretice, ut voles. Usu, inquis, accipimus eo qui nascitur, priorem esse qui generat. Persequere igitur omnia vestigia consuetudinis, et sicaetera conveniunt, non obsisto quin et istud requiras: si autem nulla concordant, quemadmodum