comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uc̃ in parte resper duo: leonis catulos iacente: uidi. mat̾̃ a ut̃
illoꝵ iuxta illos mortua iacebat. Quã ego foris eiciens sepeliui. & dñor
collaudans glorificaui. qͥ tanta in me mirabilio fec. & detã graiab
igustiis liberauit psos autẽ leunculos. frondes arboꝵ decerpens
acillis porrigens ut ꝑprios enutriui filios. sicq duos. simul
qͥetẽ habitantes cõpleuimꝰ annos. ũ ecce post hȩc laqueus diaboli
euiꝰ nũ quã aseruis dĩ cessat inuidia affuit. Nã die quadã hora
quasi uͭiͣ. espelunca foris egressus. sole feruente resedi. T̃unc subito
sub tile fasciolũ. & oculis delectabile iuxta me int̾rã positłaspexi.
Ego uͦ in memet ipso cogitans dixi. Unde inhac solitudinę fasci-¬
olũ : Estimans tam̃ qͥa inueritate. eet fasciolũ. oblitꝰq miser-¬
rimꝰ me signo crucis munire. qm̃ qͥdẽ sacro sçẽ crucis signacu.¬
lũ omnẽ inimici eneruat fantasiã: misi manũ eleuans

Expanded text:
 prospexi duos leonis catulos jacentes, mater autem illorum juxta illos mortua jacebat. Quam ego foras ejiciens, sepelivi, et Dominum collaudans, glorificavi, qui tanta in me mirabilia fecit, et de tam gravibus angustiis liberavit, ipsos autem leunculos, rondes arborum decerpens ac illis porrigens, ut proprios enutrivi filios; sicque duos annos insimul quiete habitantes complevimus. Cum ecce post haec laqueus diaboli, cujus nunquam a servis Dei cessat invidia, adfuit. Nam die quadam, hora quasi septima, e spelunca foras egressus, sole fervescente resedi: tunc subito subtile fasciolum et oculis delectabile juxta me in terra positum aspexi. Ego vero in memetipso cogitans dixi: Unde in hac solitudine fasciolum? Aestimans tamen quia in veritate esset fasciolum, oblitusque ego miserrimus me signo crucis munire, quoniam quidem sacrosanctae crucis signaculum omnem inimici enervat phantasiam, misi manum, et levans
Abbreviated transcription (Latin):
simi p̾tendebat: a parte uͦ occidentali tota erat alba ad instar
& calebat. quã in huiꝰ t̾rȩ regione. Al pes & arbores om̃s plus
altȩ. & folia fructꝰq pluriores & duluores quã istius mundi
arbores habebant. Sed & aues cȩli alia ibi uoce reson᷑ bant.
quã aues t̾rȩ istius. O mĩs autẽ t̾ra ipsa duplices habebat
colores. id est una facie alba ut nix. alia rubicundissimi colo.¬
ris erat. Nos igit᷑ stupentes. & in eodẽ loco ad orantes ac ipsos
uiros scõs salutantes cũtimore: egressi cęptũ it̃ arripuimꝰ.¬

Expanded text:
simi praetendebat, a parte autem Occidentali tota erat alba, instar lasimi praetendebat, a parte autem Occidentali tota erat alba, instar la calebat, quam in hujus terrae regione; alpes et arbores omnes plus altae, et folia ac fructus plures et dulciores, quam istius mundi arbores habebant; sed et aves coeli aliter resonabant, quam aves terrae istius: omnis autem terra ipsa duplices habebat colores, id est, una facies alba erat ut nix, et alia rubicundissimis coloribus erat. Nos igitur stupentes, et in eodem loco adorantes, ac ipsos viros salutantes, cum timore egressi, coeptum iter arrip
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ bibentes. Ambulantib ergo nob̾. subito uoces pͦpłi innu¬
merabilis audiuimꝰ psallentiũ. odorq suauissimꝰ qͣsi balsami
optimi ac p̃tiosissimi uenit nob̾. & sic̃ demellis fauo dulcissimo
os nr̃m indul corauit. Desuauissimi igit᷑ odoris nectare. adecȩlestis
melodia cantilenȩ sopor nos arripuit. P ost modicũ autem
surgentes esõno. uidimꝰ ante nos ȩccłam mirabili or natu
decoratã ac p̾ciosissimã: quȩ tota quasi cristallina uidebat᷑.
Inmedio autẽ ipsius eccłȩ altare honorificũ. & de altarȩ aqua
egrediebat᷑: quȩ lactis candidissimi colorẽ habebat. Nos autẽ
a quã ipsã inueritate lac ee. sperauimꝰ. In circurtu uͦ fontis illiꝰ.
stabant uiri scĩ & honorabiles: & cantabant canticũ cęleste.
id est uoces cherubĩ. Nos autẽ hȩc intuentes. timuimꝰ ualde.
Ipsa uͦ ȩccła a parte meridiana similitudinẽ habebat lapidis
prasini p̾ciosi. a parte australi colorẽ sanguinis mundis.¬

Expanded text:
Ambulantibus ergo nobis, subito voces populi innumerabilis audivimus psallentium, et odor suavissimus, quasi balsami optimi et pretiosissimi, venit nobis, et sicut de mellis favo dulcissimo, os nostrum indulcoravit. De suavissimo igitur odoris nectare, ac coelestis melodia cantilenae sopor nos arripuit. Post modicum autem surgentes e somno, vidimus ante nos ecclesiam, mirabili ornatu decoratam, ac pretiosissimam, quae tota quasi crystallina videbatur, in medio autem ipsius ecclesiae altare honorificum, et de altari aqua egrediebatur, quae lactis candidissimi colorem habebat. Nos autem aquam ipsam in veritate lac speravimus. In circuitu vero fontis illius stabant viri sancti et honorabiles, et cantabant canticum coeleste, id est, voces cherubim. Nos autem haec intuentes, timuimus valde. Ipsa vero ecclesia a parte Meridiana similitudinem habebat lapidis prasini pretiosi, a parte Australi colorem sanguinis mundis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m inscemate uiri. quasi aurea habentẽ incapiti
ꝑsonantẽ. Uoxaut᷑ illius uehemens & fortis. quasi mille hominũ
a udiebat᷑. Cũ u iã melodiȩ cȩlestis canticũ expler&. repente uox
trib uicib in sonuit dicens. am̃. & insẽpit̾nũ am̃. In ipsa igit᷑
hora egressus aspelunca saluator. scandebat adęthera. Et ecce
c̃tinuo maxima ignis colu̾na quasi nubes ualida intrauit

Expanded text:
Christum in schemate viri, quasi auream habentem in personantem; vox autem illius vehemens et fortis, quasi mille hominum audiebatur. Cum vero jam melodiae coelestis cantici explerentur, repente vox tribus vicibus insonuit, dicens: Amen, et in sempiternum amen. In ipsa igitur hora egressus a spelunca Salvator, scandebat ad aethera, et ecce continuo maxima ignis columna, quasi nubes valida, intravit
Abbreviated transcription (Latin):
laudauimꝰ dnm̃ misericordẽ: qͥ nob eã demonstrauit.¬
git᷑ ꝑdies plurimos ipsã uiã sequentes. tandẽ adspeluncã
ꝑuenimꝰ honorabilẽ. T unc signaculo scȩ̃ crucis m̾bris
undiq munitis. in eandẽ ingressi sumꝰ criptã. Sed nullũ
ibidẽ inuenientes habitatorẽ. diximꝰ int̾nos. Mundicia
lassi resedimꝰ: & subito odore suauissimo ꝑfusi obdormiuimus.
Rursus igit̃ paruo int̾ uallo excitati a sõno. foris speluncã exiuimꝰ
&e c̃tra orientẽ respeximꝰ. Et ecce figurã hominis alonge ꝓperants
inare uolantes totũ uiri corpꝰ cooꝑuer̃. Ipse autẽ ut nos a longe

Expanded text:
laudavimus Dominum misericordem, qlaudavimus Dominum misericordem, q dies plurimos ipsam viam sequentes, tandem ad speluncam pervenimus honorabilem. Tunc signaculo sanctae crucis membris undique munitis, in eamdem ingressi sumus cryptam, sed nullum ibi invenientes habitatorem, diximus inter nos: Munditia lassi, resedimus, et subito odore suavissimo perfusi, obdormivimus. Rursum igitur parvo intervallo excitati a somno, foras speluncam exivimus, et contra Orientem respeximus; et ecce subito figuram hominis a longe properantis in aera volantes, totum viri corpus operuerunt. Ipse autem mox, ut nos a longe
Abbreviated transcription (Latin):
nfecti cibo sumꝰ. a quanos firquentius refocilantes. cũ ecce subito
cuntib nob uenit popłs innumerabilis multitudin is¬
uiroꝵ acmulierũ obuiã inunũ c̃globati. Non aut̃ inter eol
longiorẽ p̃t̃ quã unius cubiti staturã uidimꝰ. Igit̾ uisis
illis ualde ꝑtimuimꝰ. Tunc miserabilis ego peccator cheophilꝰ
dixi frĩb meis sergio & giino. Soluentes capillos nr̃os
ueniamꝰ contra illos. forsitan fugient a nob̾: & lib̾abit nos
ans demanib illoꝵ. Qd cũ ipsis uisũ fuiss& bonũ: solutis
nos : & transeuntes flum̃ inuenimꝰ herbas candidas & albas
sic̃ lac. dulcesuͦ uelut mel: altas uͦ usq ad unũ cubitum.
Manducantes itaq deherbis illis mellifluis. ac nos s atu¬
rantes ex eis: grãrũ actiones creatori omiũ obtulimus.
qͥ nos ꝑtanta ser uauit ꝑicula: ac gratuita nos sua grã
nutriebat. Nos interea diuit agentes ꝑdeuia. subito semi¬
tã inuenimꝰ speciosã: & cadentes int̾rã adorauimꝰ. & col-¬

Expanded text:
um ecce subito euntibus nobis, venit populi innumerabilis multitudo virorum ac mulierum obviam, in unum conglobati; non autem inter illos longiorem praeterquam unius cubiti staturam vidimus. Igitur visis illis, valde pertimuimus. Tunc miserabilis ego peccator Theophilus dixi fratribus meis Sergio et Hygino: Solventes capillos nostros, veniamus adversus eos; forsitan fugient a nobis, et liberabit nos Dominus de manibus illorum. Quod cum ipsis visum fuisset bonum, solutis nos; et transeuntes flumen, invenimus herbas candidas et albas, sicut lac, dulces velut mel, altas vero usque ad unum cubitum. Manducantes itaque de herbis mellifluis, ac nos saturantes ex eis, gratiarum actiones Creatori omnium obtulimus, qui nos per tanta servavit pericula, ac gratuita nos sua gratia nutriebat. Nos interea iter agentes per devia, subito semitam invenimus speciosam; et cadentes in terram, adoravimus et col
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃ualeat nocere. At ipsi respondentes dixer̃ nob̾. Nolite timere
uiã quã uob̾ dñs demonstrauit ite securi. Nos enĩ dñs in pͣosuit
ac delonge eos salutantes. ꝑ transiuimꝰ locũ ipsũ: & ꝑdies .xi.¬

Expanded text:
non praevaleant nocere. At illi respondentes nobis, dixerunt: Nolite timere, non praevaleant nocere. At illi respondentes nobis, dixerunt: Nolite timere, viam quam vobis Deus demonstravit, ite securi: nos enim Dominus in isto posuit ac de longe eos salutantes, pertransivimus locum ipsum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis. uolatilia multa similia auib cęli. uoceq humana fortit̃ clamaban
dicentes Parce nob̾ dnẽ qͥ plas mastinos: parce nob̾misericors. qͥa peccauimꝰ
ante faciẽ tuã suꝑ omnẽ t̾rã: nos aut̃ orauimꝰ dicentes. Dnẽ misericor.¬
dissime ostende nob̾ ista quȩ uidimꝰ miracula tua. qm̃ ignoramꝰ
in locũ honorabilẽ acspeciosissimũ. inquo uri quattuor stabant.
habentes figuras uenerabiles tanquã mira pulchritudine decoras
ut credi aut fari omĩno facile uix possit: sti siqͥdẽ coronas aureas
gẽmis & lapidib honorifice cõpositas incapitib habebant. & in
manib palmas aureas gestabant. Ignis uͦ maximꝰ ac t̾ribilis ante
illos. & spatas acutissimas ante setenebant. Nos gͦ ista cernentes.
acualido ꝑculsi timore. ex clamauimꝰ ad illos dicences. Dnĩ
& seruidĩ excelsi miseremini nr̃i. ut spatȩ & ignis iste nobis

Expanded text:
ipsis volatilia multa, similia avibus coeli, voce humana fortiter clamabant, ipsis volatilia multa, similia avibus coeli, voce humana fortiter clamabant, dicentia: Parce nobis, Domine, qui plasmasti nos; parce nobis, misericors, quia peccavimus ante faciem tuam, super omnem terram. Nos autem oravimus, dicentes: Domine misericordissime, ostende nobis ista, quae vidimus, miracula tua, quoniam ignoramus ad locum honorabiliorem ac speciosissimum, in quo quatuor viri stabant, habentes figuras venerabiles, tanquam mira pulchritudine decoras, ut credi aut fari omnino facile vix possit: isti siquidem coronas aureas, gemmis et lapidibus honorifice compositas, in capitibus habebant, et in manibus palmas aureas gestabant; ignis vero maximus ac terribilis ante illos, et spathas acutissimas ante se tenebant. Nos vero ista cernentes, ac valido perculsi timore, exclamavimus ad illos, dicentes: Domini et servi Dei excelsi, miseremini nostri, ut spathae et iste ignis nobis
Abbreviated transcription (Latin):
longa statura. quasi .c. cubitoꝵ. & ipse catenis ȩreis toto ligatꝰ corpore:
duȩ autẽ catenȩ deuna corporis parte inmontẽ unũ fixȩ. & duȩ
in montẽ alcerũ. ignisq maximꝰ incircuitu eiꝰ exomĩ parte. Uoxaut̃
plorans & eiulans fortissime exclamauit: crudelit᷑ eniꝰ abigne
facies nr̃as. alonge ipsos traonsiuimꝰ montes. Et ecce c̃tinuo in aliũ
deuenimꝰ locũ. ubi rupes multȩ. & ꝓfunditas magna erat.
Ibi etiã quandã uidimꝰ feminã crinib solutis stantẽ. toto
corpore a maximo & t̾ribili dracone in uolutã. Quandocũq
ergo adloquendũ ossuũ aꝑire uoluiss&: caput suũ draco c̾festim
in eiꝰ os mittens. linguã ipsius mordebat. Capilli autẽ huiꝰ mulieris
ad t̾rã usq descendebant. Cũq in illã mirantes & pauidi aspicerenꝰ.
& meiore simul &timore. uenimꝰ in locũ aliũ in qͦ arbores
multas & maximas uidimꝰ. habentes similitudmẽ ficoꝵ. Inramis autem

Expanded text:
longa statura, quasi centum cubitorum, et ipse catenis constrictus aereis, toto ligatus erat corpore. Duae autem catenae de una corporis parte, in monte uno erant fixae, et duae in monte altero, et ignis maximus in circuitu ejus ex omni parte. Vox autem plorans et ejulans fortissime exclamavit crudeliter enim ab ignefacies, a longe ipsos transivimus montes; et ecce in alium continuo devenimus locum, ubi rupes multae et profunditas magna erat. Ibi etiam quamdam vidimus feminam crinibus solutis stantem, toto corpore a maximo et terribili dracone involutam. Quandocunque ergo ad loquendum os suum aperire voluisset, caput suum draco confestim in os ejus mittens, linguam ipsius mordebat. Capilli autem hujus mulieris ad terram usque descendebant. Cumque in illam mirantes et pavidi aspiceremus, et moerore simul et timore venimus in locum alium, in quo arbores multas et maximas vidimus, habentes similitudinem ficorum: 227 in ramis autem
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enĩ sic̃ lignũ secꝰ decursus ꝯquarũ plantatũ. & p̃ senetute
nimia oculi eiꝰ ñ apparebant: eo qđ suꝑ cilia eos cooꝑirent.
eiꝰ om̃e cirtũ deder. loquela illius exib.s. &. qͣsi de ꝑsunditate
emissa. Cutis defacie eiꝰ quase pellis testudinis. Puno ipse
huc aciuenistis: Dicrie nob̾.& qualit sc habeat genꝰ hum in ũ.
dedimꝰ. simul adicientes angustias & ꝑicula nr̃a quȩ ꝑomnẽ passi sumꝰ
uiã : & quȩ uoluntas ac desideriũ eet nob̾ ire ubi celũ set̾rȩ iungit.
apuimꝰ. Ipse uͦ adhȩc respondens dix̃. filioli mei lm̃i. auditeme.
ens ulterius ꝑcedere. ubi finẽ t̾rȩ acpoli cernere qͥuissẽ. S nocte
in deliciis erant. Posuit aut̃ dñs ante eundẽ paradisũ cheru un
sũ nealiqͥs ibi appropinquare ualeat. :go itaq hȩc audiens auangło.
ãplius nichil respondi. nec ulterꝰ ꝓcedere tẽptaui. Igit᷑ ego theo¬

Expanded text:
Erat enim sicut lignum secus aquarum decursus plantatum , et prae senectute nimia, oculi ejus non aperiebantur, eo quod supercilia eos cooperiebanejus omne circumdederunt: loquela illius exilis, et quasi de profunditate emissa; cutis faciei ejus quasi pellis testudinis. CAP. XVI.-huc advenistis? dicite nobis qualiter se habeat genus humanum, dedimus, simul dicentes angustias et pericula, quae per omnem passi sumus viam, et quia voluntas ac desiderium esset ire ubi coelum terrae se jungit, aperuimus. Ipse autem ad haec respondens, ait: Filioli mei charissimi, audite me. ens ultra procedere, ut finem terrae ac poli cernere quivissem, sed nocte in deliciis erant. Posuit denique Dominus ante eumdem paradisum cherubim sum, ne aliquis illuc proximare valeat. Ego itaque haec audiens ab angelo, amplius non respondi, nec ultra procedere tentavi. Igitur ego Theo
Abbreviated transcription (Latin):
par uulã &angustã: quã &e ego subsecutꝰ sũ. Sicq duos
cõpleuimꝰ diessimul ambulantes. Dic uͦ tr̃ia aspeximꝰ
ceruũ mux magritud nis alonge. quẽ onager uidens & ꝑtimescers.
declinarit ame. Itũm ego solus relictꝰ angustiatꝰ sũ. uiã omĩno¬
ñ habens. Tunc crca ceruũ clamitans dixi. Quia adiutoriũ michi
tlisti: ꝑ dñm te c̾iuro semitã m ostende. Adhanc uocẽ ueluti
animal domesticũ ad me declinans. angustũ ingressus cͤallem.
postͣgũ me iẽꝑ respiciens. S ic ergo tressimul ãbulauimꝰ dies.
Cũ ecce qͣrta die imm̃sũ ac t̾ribilẽ offendimꝰ draconẽ. medium
ditentũ ꝑucã. Qũ ut ceruus uic it. repente fuga lapsꝰ euasit.
Ego interi timore ualido ꝑculsꝰ. int̾rã cecidi: deinde c̃fortatꝰ in dña
surrexi. ac me signo crucis muniens ad dracnẽ dixi. Dm̃ omĩpotentẽ
time. & m noli nocere. Cunc ipse t̾rihilit̾ aet̾ra se erigens in me¬

Expanded text:
parvulam et angustam. Quem ego subsecutus sum, sicque duos parvulam et angustam. Quem ego subsecutus sum, sicque duos complevimus dies, simul ambulantes. Die autem tertia, aspeximus cervum mirae magnitudinis a longe. Quem onager videns et pertimescens, declinavit a me; iterum ego solus relictus, angustiatus sum, viam omnino non habens. Tunc contra cervum clamans, dixi: Quia adjutorium mihi tulisti, per Deum te conjuro, semitam mihi ostende. Ad hanc vocem veluti animal domesticum ad me declinans, angustum ingressus ad callem, post tergum me semper aspiciens. Sic ergo tres insimul ambulavimus dies. Tum ecce quarta die immensum ac terribilem offendimus draconem, mediam distentum per viam. Quem ut cervus vidit, repente fuga elapsus evasit. Ego interim timore valido perculsus, in terram cecidi; deinde confortatus in Domino, surrexi, ac me signo sanctae crucis muniens, ad draconem dixi: Deum omnipotentem time, et noli mihi nocere. Tunc ipse terribiliter de terra se erigen
Abbreviated transcription (Latin):
uiarũ omĩum. unde uos uenire dixistis. Cũ gͦ ad xxͣx. miliaria
ꝓpe locũ istũ uenissemꝰ: quodã die sedentib nob̾. int̾ ipsa mutua
colloqͥa repente socius disparuit. Iuncego nimiũ tͣbatus.
& quo gressũ u̾terẽ ignarꝰ. cadens intrã plangebã ualidissime.
Etecce c̾festĩ sine mora isqͥ ante disparuit cũmagna claritate
apparuit & ita affatꝰ ẽ . me. Noli tͣbari dilectissime. ego enĩsũ
angłs raphael in adiutoriũ tͥ missus: qͥ te hucusq ꝑduxi
p̃cepto altissimi. Ons aut̃ uiã tuã ꝓsꝑam fec̃. Loca siqͥdem
tenebrarũ. loca torm̃toꝵ. loca pęnarũ ꝑtransisti. in lucem
uenisti. fontẽ aquę uiue & loca iustoꝵ uidisti: ic circo noli
timere. sed surgens uiã tuã ꝓf̾iciscere. Quo dicto: rursus
ambulare cȩpi: & alonge onagrũ in tuens clamarecȩpi:¬
Ipse autẽ c̾cite accurrens. ingressus. ẽ. anteme semitã qͣndã

Expanded text:
viarum omnium, unde vos venire dixistis. Cum ergo ad triginta milliaria viarum omnium, unde vos venire dixistis. Cum ergo ad triginta milliaria prope locum istum venissemus, quadam die sedentibus nobis, inter ipsa mutua colloquia, repente socius meus disparuit. Tunc ego nimium turbatus, et quo me verterem, ignarus, cadens in terram, plangebam validissime. Et ecce confestim sine mora is qui ante disparuit cum magna claritate apparuit, et ita affatus est me: Noli turbari, dilectissime, ego enim sum angelus Raphael, in adjutorium tibi missus, qui te huc perduxi praecepto Altissimi. Dominus autem viam tuam prosperam fecit. Loca siquidem tenebrarum, loca tormentorum, loca poenarum pertransisti, in lucem venisti, fontem aquae vivae et loca justorum vidisti; idcirco noli timere, sed surgens, viam tuam proficiscere. Quo dicto, rursus ambulare coepi, et a longe onagrum intuitus, clamaviipse autem concite occurrens, ingressus est ante me per semitam quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ aut᷑ pueriles excessisse᷑ annos: me renitente ac nolente.
pat̾ m̃s desponsauit mͥ uxorẽ. diemq c̾stituit nuptiarum.
nib intentis furtĩ exiui. & domũ uiduȩ cuiꝰdã familiaris
intraui: ac uii dies cũ ula latitans ꝑmansi. Ipsa aut̃ diebus
singulis domũ pairis mei ingressa. audiuit quȩq demea
inbͥsit one loquebant᷑. & ueniens cuncta mͥ replicans dix̃.
Pat̾ aut̾ m̃s cũme undiq inqͥrendo ñ inuenire: fleuit ama.¬
rissime. sed a nat̾ ac tota familia. Octaua ex hinc die idest
hilari uultu ad me c̾u̾sus ait. Ubi tuire desideras. & ego tecum
ire dispono: eo qđ itinera ipsa mͥ oppidost̃ cognita. Tunc ego c̃fortat᷑
cȩpi hominẽ seqͥ. ꝑdomos uͦ exinde in trantes uicinas ꝑuiam.
panẽ rogauimꝰ accipere: & accepimꝰ. Per plurimos autẽ dies ambu.¬
lañtes. tandẽ ꝑuenimꝰ ad locũ torm̃toꝵ: & intrauimꝰ angustias

Expanded text:
Cum autem pueriles excessissem annos, me renuente ac nolente, Cum autem pueriles excessissem annos, me renuente ac nolente, pater meus desponsavit mihi uxorem, diemque statuit nuptiarum. nibus intentis, furtim exivi, et domum viduae cujusdam familiaris intravi, ac septem dies cum illa latitans permansi. 229 Ipsa autem diebus singulis domum patris mei ingressa, audivit quae de mea inquisitione loquebantur; et veniens, cuncta mihi replicans dixit. Pater autem meus cum me undique requirendo non inveniret, flevit amarissime, sed et mater, ac tota familia. Octava exinde die, id esthilari vultu ad me conversus, dixit: Quo tu ire desideras, ego tecum ire dispono, eo quod itinera ipsa mihi oppido sunt cognita. Tunc ego confortatus, coepi hominem sequi. Per domus vero exinde intrantes vicinas, per viam panem rogavimus accipere, et accepimus. Per plurimos autem dies ambulantes, tandem pervenimus ad locum tormentorum, et intravimus angustias
Abbreviated transcription (Latin):
ãbii antes. sero ad me reu̾tunt᷑: neigsis iubito uenientib mali
aliqͥd patiami abeis. Nob̾ cũ pai.yre paululũ f. is exeuitab
leones rugiendo extĩplo affuer̃.: & ipsũ sonꝰ dei ado uauerunt.
Ipse uͦ manꝰ suꝑ eos poners. accolla demulceris ait lis fii oluno
boni. fr̃s tres descło ad nos uener̃: p̃cor nefaciatis illis malũ. Conti¬
nuo autẽ nos ad uocans dix̃. fr̃s uenite. & iã timere nolite. Nos uͦ
cũpauore nimio intrantes salutauimꝰ eũ. & uesꝑtina sinaxi
celebrata resedimꝰ: glandes acherbarũ radices ꝓcibo sum̾tes.: ⁊ aqͣm
bibentes cũ silentio. Mane aut̃ facto. locuti sumꝰ uiro scõ dicentes
Pat̾̃ scẽ & dñẽ. obsecramꝰ tuã beatitudinẽ. c̃u̾sationẽ tuã nobis
enarra: & qͦmͦ huc aut unde uenisti. & quo nõe uoceris edicito
simi fr̃s & filii macharius uocor in regali ciuitate natꝰ & nutritꝰ.
filiꝰ uiri romani. qͥ sincletitꝰ fuit. & in imꝑiali pollebat ciuitate.

Expanded text:
 ne ipsis subito venientibus, mali aliquid patiamini ab eis. Nobis ergo cum pavore paululum exeuntibus, leones rugiendo extemplo advenerunt, et ipsum sanctum Dei adoraverunt. Ipse vero manus super eos ponens, ac colla demulcens, ait illis: Filioli mei, boni fratres tres de saeculo venerunt ad nos, ne faciatis illis malum. Continuo nos advocans, dixit: Fratres, venite, et jam timere nolite. Nos vero cum pavore nimio intrantes, salutavimus illum, et vespertina synaxi celebrata, resedimus, glandes ac herbarum radices pro cibo sumentes, et aquam bibentes cum silentio. Mane autem facto, locuti sumus viro sancto, dicentes: Pater sancte et domine, obsecramus tuam beatitudinem, ut conversationem tuam nobis enarres, et quomodo huc, aut unde venisti, et quo nomine voceris, edicito simi fratres et filii, Macarius vocor, in regali civitate natus et nutritus, filius viri Romani, qui inclytus fuit, et in imperiali pollebat civitate.
Abbreviated transcription (Latin):
siuicor ob trectator exulcerat. sue meitis lum̃ iracundꝰ obcȩcat. suã animã
inuidꝰ ueneno liuoris aspergit. Inquoillud quoq Salomonis implet᷑. Fili
certamine manꝰ damus. nec inferuore quo cȩpimꝰ perseueramꝰ. sed debellan-¬
te tepore suc cubimꝰ. Ideoq magnis uirib defendendũ : magnȩ nob̾nom̃¬
ꝓfessionis. MLultũ est qđ ad heremũ ueniendo ꝓmisimꝰ dõ. quãlibet mul¬¬
ta sint quȩ sꝑamꝰ adõ. Ideoq discutiamꝰ omnẽ in ertiã. omnẽ lassitudinẽ
m̃tis. & p̃ciosam militiã p̃cioso agamꝰ affectu. Non expectemꝰ ad obse¬
quia dñi nr̃i mercennarioꝵ ac seruoꝵẜ more cõpelli. Neq contenti
simꝰ ut aliꝰ a nob̾ exigat. qͥc qͥd ad salutẽ & gloria nr̃am ꝑtinere cognos

Expanded text:
suum cor obtrectator exulcerat, suae mentis lumen iracundus obcaecat, suam animam suum cor obtrectator exulcerat, suae mentis lumen iracundus obcaecat, suam animam invidus veneno livoris aspergit. In quo illud quoque Salomonis impletur: Fili, certamine manus damus. Nec in fervore quo coepimus perseveramus, sed debellante tepore succumbimus. Ideoque magnis viribus defendendum est magnae nomen professionis. Multum est quod ad eremum veniendo promisimus Deo, quamlibet multa sint quae speramus a Deo. Ideoque discutiamus omnem inertiam, omnem lassitudinem mentis, et pretiosam militiam pretioso agamus affectu. Non exspectemus ad obsequia Domini nostri mercenariorum ac servorum more compelli, neque contenti simus ut alius a nobis exigat quid
Abbreviated transcription (Latin):
pla mutari. frendens & tanquã leo rugiens om̃s nocendi aditus ꝑuigil
in sidiator explorat: dirigit contra nos uisionũ aties ex hibens secũ septẽ
sp̃s nequiores se. si forte domũ nr̃am spualib bonis inueniat uacuam.
acuacantem. & cũ turbis suis eã ualeat occupare. ac sibi in ea p̃missis uitus
quasi quibusdã metatorib p̃paret mansionẽ. Atq ideo Rmñi mille
decorosis gulȩ blandim̃tis atteptat. uł aculeis non edomitȩ carnis
impugnatꝰ. si possit eoꝵ sensꝰ uł honestas cogitationes polluere. &
ac seniores ꝑ elationis ac iactantiȩ malũ. ꝓfecto ipso ac meritis ꝓpri¬
is expugnare conatur: utdũ tẽpora dũ merita ingerit.ꝑimmun¬
miliare malũ ÷. qđ armat contranos linguȩ nr̃ȩ gladios. qđ irarũ
stimules inflãmat. atq ita diuersis passionib in ebriat inencem.
ut quando aut irascim̃ aut ob trectamꝰ aut maledicimn: aliis.

Expanded text:
pla mutari, frendens, et tamquam leo rugiens, omnes nocendi aditus pervigil pla mutari, frendens, et tamquam leo rugiens, omnes nocendi aditus pervigil insidiator explorat , dirigit contra nos visionum acies, exhibens secum septem spiritus nequiores se, si forte domum nostram spiritualibus bonis inveniat vacuam ac vacantem, et cum turbis suis eam valeat occupare; ut sibi  Al. ac sibi in ea praemissis vitiis quasi quibusdam metatoribus praeparet mansionem. Atque ideo, charissimi, mille decorosis gulae blandimentis attentat, vel aculeis non edomitae carnis impugnat, si possit eorum sensus vel honestas cogitationes polluere, etac seniores, per elationis ac jactantiae malum, profectu ipso ac meritis propriis expugnare conatur; ut dum tempora, dum merita ingerit, per immunmiliare malum est, quod armat contra nos linguae nostrae gladios, quod irarum inflammat stimulos. Atque ita diversis passionibus inebriat mentem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
amorib nr̃is ex cidere festinemꝰ. Quomodo enĩ p̃uidere poterimꝰ
sed contra nos met ipsos cotidie dimicemꝰ & uniuersos hostes nr̃os in
nobis met ipsis uigicer ꝑsequentes. palmã spũalis crĩumphi adno
consequam᷑. Et quidẽ qua diu ad mundu ꝑtinebamꝰillis actib ac
negotis militantes inquib nc̃ erubescimꝰ tunc nob aduersarius ñ
obstabi̾t immo ecia consentiebat. quia cir ca miserabilẽ &e ꝑditã
uitã nram. non inueniebat in quo sud exerceret inuidi a. Delestabant
illii nr̃a oꝑa. fufficiebant illi ꝑse nr̃a srimina. Quis en̾i suscipiat bellum
cũ milite suo. Quis uelit impugnart subiectũ suum: Supra omnẽ in¬
telicitatẽ erat uita illius. cui nocere ñ dignabat᷑ inimicus. Atuͦ nc̃ post¬
quã uoluptatib illius renuntiamꝰ uidet cultores suos ad auctoris pri-¬
stini redisse famulatũ. uidet in nobis quodã modo idola sua indĩ tem¬

Expanded text:
a moribus nostris excidere festinemus. Quomodo enim praevidere poterimus a moribus nostris excidere festinemus. Quomodo enim praevidere poterimus sed contra nosmetipsos quotidie dimicemus, et universos hostes nostros in nobismetipsis jugiter persequentes, palmam spiritalis triumphi a Domino consequamur: et quidem quamdiu ad mundum pertinebamus, illis actibus ac negotiis militante, in quibus nunc erubescimus, tunc nobis adversarius non obstabat, immo etiam consentiebat, quia circa miserabilem et perditam vitam nostram non inveniebat in quo suam exerceret invidiam. Delectabant illum nostra opera, sufficiebant illi per se nostra crimina. Quis enim suscipiat bellum cum milite suo? Quis velit impugnare subjectum suum? Supra omnem infelicitatem erat vita illius cui nocere non dignabatur inimicus. At vero nunc postquam voluptatibus illius renuntiavimus, videt cultores suos ad auctoris pristini redisse famulatum, videt in nobis quodammodo idola sua in Dei tem
Abbreviated transcription (Latin):
intdui post speratã ueniã ñ pęniteat᷑ utinã non pęniteret humiliari. qͦs
ñ pęnitet p̃ueniri. Respondeat mͥlla anima quȩ peccatũ suiĩ confu.¬
sione mortifera in conspectu frum sic agnoscere erubuit quomodo
uitare debiuisset. quid faciet cũ ante cribunal diuinũ & ante cȩlestis
uchem̃tissimis testib urgeri cȩperit uetib circũdata malis. quȩ ꝑ
humilitatis & conpunctionis remedium curare noluit dũ licebat:
Quȩ p̃positis subtrahendo atq cęlando. eterno examini atq ȩt̃no
quȩ parue ȩsti mant᷑ p̃senti deflet atq ex ponit reatu. nouerit se de
supplicio et̾no breui transisse compendio. Itaq si cupimꝰ ut nos ne:¬
quaquã fallat atq decipiat sollicitissima carnis uanitas & secretȩ
in honestȩq cogitationis obsceintas tacitȩ m̃tis uoluptas. incauti cor¬
dis impietas prius ea quȩ manifesta st̃ id est gulȩ appetitꝰ irȩ motus.
suꝑbiȩ impetus. contradictiones cumid as. obtrectationes ump ohas.

Expanded text:
interdum post speratam veniam non poeniteatur! utinam non poeniteret humiliari, quos non poenitet praeveniri! Respondeat mihi illa anima quae peccatum suum confusione mortifera in conspectu fratrum sic agnoscere erubuit, quomodo vitare debuisset, quid faciet cum ante tribunal divinum, cum ante  Al. evehementissimis testibus urgeri coeperit, veteribus circumdata malis, quae per humilitatis et compunctionis remedium curare noluit, dum licebat, quae praepositis subtrahendo atque celando aeterno examini atque aeterno quae parvae aestimantur, praesenti deflet atque exponit reatu, noverit se de supplicio aeterno brevi transiisse compendio. Itaque si cupimus ut nos nequaquam fallat atque decipiat sollicitissima carnis vanitas, et secretae inhonestaeque cogitationis obscenitas, tacitae mentis voluptas, incauti cordis impietas; prius ea quae manifesta sunt, id est, gulae appetitus, irae motus, superbiae impetus, contradictiones tumidas, obtrectationes improbas
Abbreviated transcription (Latin):
contritio conpunctionis. Sed qͥd ego debis occultis loquar. quȩ ser¬
pentino quodã lapsu ad ipsã anima penetrantes uenenato nescios sn
ignares dence ꝑcutiunt: A pertis interdũ a nab̾ ipsis scandalor bellis
colidimꝰ obtrectationib ac maliloquiis linguȩ nr̃ȩ uelut ꝓprio mu¬
crone confõdimͣ. conuitus int̾ dũ etiã in p̃posicos il atis iuolam &
ineor ũ in uriis ipsũ quodã modo xxp̃mdñm colafizamꝰ qur dixit qqi¬

Expanded text:
contritio compunctionis! Sed quid ego de his occultis loquor, quae sercontritio compunctionis! Sed quid ego de his occultis loquor, quae serpentino quodam lapsu ad ipsam animam penetrantes, venenato nescios et ignaros dente percutiunt? apertis interdum a nobisipsis scandalorum bellis collidimur, obtrectationibus ac maleloquiis linguae nostrae, velut proprio mucrone confodimur, cum vitiis interdum etiam in praepositos illatis violamur, et in eorum injuriis ipsum quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ geramꝰ bellũ. & intꝰ patiam᷑ excidium: Ideoq sime de uigiluis re¬
uertentẽ in obȩdientiȩ passio. si sps inuidiȩ. si consuetudo obtrectationis
excipiat. si ad transgressionẽ regulȩ p̃sup̃tio furtiua sollicitet. Et sitiza.¬
nia tritico miscui. qđ uidebar congregare dispsi spem messis auib: ferisq
donaui. Ac siuno momento labore totiꝰ noctis effudi. & qđ peius est nec
constet ad quiri. tã facile pereant ut uix possit intelligi. Et inde est
qđ nos interdũ scõs putamꝰ qui a lucra de laborib estimamꝰ e detrimei¬
ta subsequentia dephendẽ ñualem. O quã frequent̃ io culationis malũ.
uanitatis ac iactantiȩ t iorbũ dũ nonse.timꝰ incurrimus. Qua frequen
ter inuidiȩ spũ adurim. uł monestis atq obseenis cogitationib in ip
so confundim̃ & ꝑceptionẽ uulneris nullus sequit̃ sensus deloris nulla

Expanded text:
civitatem geramus bellum, et intus patiamur excidium? Ideoque si me de vigiliis recivitatem geramus bellum, et intus patiamur excidium? Ideoque si me de vigiliis revertentem inobedientiae passio, si spiritus invidiae, si consuetudo obtrectationis excipiat, si ad transgressionem regulae praesumptio furtiva sollicitet, et si zizania tritico miscui, quod videbar congregasse dispersi, spem messis avibus ferisque donavi. Ac sic uno momento laborem totius noctis effudi, et quod pejus est, nec constet acquiri, tam facile pereant, ut vix possit intelligi: et inde est quod nos interdum sanctos putamus, quia lucra de laboribus aestimamus, et detrimenta subsequentia deprehendere non valeamus. O quam frequenter judicationis malum, vanitatis ac jactantiae morbum, dum non sentie spiritu adurimur, vel inhonestis atque obscenis cogitationibus in ipso esse confundimur, et perceptionem vulneris nullus sequitur sensus doloris, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
dũ conuersationis nr̃ȩ usũ. saltẽ de primordiis nr̃s sumamꝰ exemplum.
Sipericulosũ : ñ cotidie aliqͥd ad didisse quanto periculosius : etiã abi¬
nitus recessisseꝰ. Opus ÷ gͦ ut corporalẽ laborẽ spũalis fructꝰ id ẽ. morũ
emendatio subsequat᷑. uit.a quȩ utrũq hominẽ impetunt. uni cuiq: la¬
bore uincenda st̾ atq expugnanda. Parũ ꝓdest carnis contritio. si nor¬
ođ inbeat᷑ cordis sollaeitudo. & mentis intent̾io. Qđ si solũ laboret corpꝰ
ncẽ:ueniunt᷑ hab̾e cũ dña. Ma leuius : si interdũ carosola impug¬
nationibus quibus cũq uexetur Abigra. si concupiscentia gule. acluxu.¬
mens respuat uoluptatem. Qđ si cqͥ cupiscentia peccati arcẽ mencis obtine¬
at. qͥd mͥ ꝓdest si nondũ maculatꝰ ulleat᷑ exterior homo. meliore sui parte
uitiataꝰ Siem̃ interior uictus ẽ: iapterq captiuus est. Qd pdest si extra

Expanded text:
dum conversationis nostrae usum saltem de primordiis nostris sumamus exemplum: dum conversationis nostrae usum saltem de primordiis nostris sumamus exemplum: si periculosum est non quotidie aliquid addidisse, quanto periculosius est etiam ab initiis recessisse? Opus est ergo ut corporalem laborem spiritalis fructus, id est, morum emendatio subsequatur. Vitia quae utrumque hominem impetunt, uniuscujusque labore vincenda sunt atque expugnanda. Parum prodest carnis contritio, si non habeatur cordis sollicitudo et mentis intentio. Quod si solum laboret corpuspacem inveniuntur habere cum domina? Nam levius est, si interdum caro sola impugnationibus quibuscumque vexetur, verbi gratia, si concupiscentia gulae ac luxumens respuat voluptatem. Quod si concupiscentia peccati arcem mentis obtineat, quid mihi prodest, si nondum maculatus videatur exterior homo meliore sui parte vitiata? Si enim interior victus est, jam uterque captivus est. Quid prodest, si extra
Abbreviated transcription (Latin):
in quib nichil: nisi quicqͥd amaritudinis atq rancoris.ẽ. Propt̃ amorẽ
dni nr̃i ad reluiquendos dulces asfectꝰ & cara pignora fortissimi fuimus.
iocundissimos piissimoꝵ uultꝰ parentũ quasi odissemꝰ ita fugimꝰ. Bellum
quodã modo pietati ipsi indixintꝰ & nc̃ ad de clinandas neglegentias. ad ex'¬
pugnanda leuissima uitia infirmi ac desides sum. mabdicanda scłi iocun¬¬
ditate ta magna p̾inisimꝰ & nc̃ maledicere. obtrectare. moueri contra uilia
irstiꝑ & in hominẽ irasci & scandalizari. Hȩc uincere impossibile ac supͣ
humanã putamꝰ ẽe̾. uirtutẽ. Sed qđd̃ nc̃ inminorib cȩdimꝰ. ꝑbona inͥtia nr̃a
ipsinos accusamꝰ. Docemꝰ eni qđ quicqͥd nc̃ agimꝰ. non impossibilitatis: sed
teporis. Ideoq fr̃s tespiciamꝰ ad fudẽ illã feruorẽq quo cȩpimꝰ. & ad ornan¬

Expanded text:
in quibus nihil est, nisi quidquid amaritudinis atque rancoris est. Propter amorem in quibus nihil est, nisi quidquid amaritudinis atque rancoris est. Propter amorem Domini nostri ad relinquendos dulces affectus et chara pignora fortissimi fuimus, jucundissimos piissimorum vultus parentum quasi odissemus, ita fugimus. Bellum quodammodo pietati ipsi indiximus, et nunc ad declinandas negligentias, ad expugnanda levissima  Al. lenissima vitia infirmi ac desides sumus. In abdicanda saeculi jucunditate tam magna praemisimus, et nunc maledicere, obtrectare, moveri contra vilia, insuper et in hominem irasci, et scandalizari, haec vincere impossibile, ac supra humanam putamus esse virtutem. Sed quod nunc in minoribus cedimus, per vitia nostra ipsi non accusamus. Docemus enim quod quidquid nunc agimus, non impossibilitapiciamus ad fidem illam fervoremque quo coepimus, et ad ornan
Abbreviated transcription (Latin):
labore conficere. Sed in primis mentẽ extirpatione uicioꝵ mun.¬
dare conemͣ. circuncidere mores. excidere passiones. eradicare suꝑ.¬
biã. plantare humilitate. effodere ira. fundare patientiã.ampu¬
tare inuidiã. inserere beni uolentia: & huiuscemodi uirtutib agru
cordis quasi quibusda bonȩ frugis fecundare seminibus. Cȩterũ
si caro contericur & anima ñ fructificat. simile ÷ acsi arari cãpus
nondesinat. & nunquã tam̃ messis appireat. Quã obrẽ si nteriꝰ non¬
inundamͣ & exteriꝰ affligim᷑. quantũ uideo inimicitias contra utrũq
suscipim. Tantũ nobis laboris indicimꝰ ꝓpt̾ animã: & nichil impendi-¬
mꝰstudii circa ipsã animã. Interdiximꝰ nob̾diuersas scłi uoluptates. uari¬
os delitiarũ sapores. inquib erat aliqͥd iocunditatis atq dulcedinis. &
nunc al stinere ñ possumꝰ asuꝑbia. abira. ab inuidiȩ uenenatis passionib

Expanded text:
labore conficere, sed in primis mentem exstirpatione vitiorum munlabore conficere, sed in primis mentem exstirpatione vitiorum mundare conemur, circumcidere mores, excidere passiones, eradicare superbiam, plantare humilitatem, effodere iram, fundare patientiam, amputare invidiam, inserere benevolentiam, et hujuscemodi virtutibus agrum cordis, quasi quibusdam bonae frugis fecundare seminibus. Caeterum si caro conteritur, et anima non fructificat, simile est ac si arari campus non desinat, et numquam tamen messis appareat. Quamobrem si interius non mundamur, et exterius affligimur, quantum video, inimicitias contra utrumque suscipimus. Tantum nobis laboris indicimus propter animam, et nihil impendimus studii circa ipsam animam. Interdiximus nobis diversas saeculi voluptates, varios deliciarum sapores, in quibus erat aliquid jucunditatis atque dulcedinis; et nunc abstinere non possumus a superbia, ab ira, ab invidiae venenatis passionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uras cotidie resecemꝰ & circũ cidamꝰ passiones. deteriores nos multo effi¬
ci quã fuimꝰ dũ in scło uiueremꝰ ĩta ut fiant extreina nr̃a peiora pͥorib.
IQUANDO terrȩ oꝑari & ruris cultor agrũ suũ
seminib p̃parat. ñ sibi sufficere putat rudem cãpũ uomere
proscindisse. & assiduo aratro duras edomuisse glebas. ac sul¬
cis frequentib confecisse.: sed in suꝑ studet agru illũ in fȩcundis ger
tes ex clusa radice conuellere:sciens tra sua sine purgatione mali
germinis boni ferace. eẽ.ñposse. ad se dictu putans illud. qđ ad
spũalẽ agricolã ꝑtinet. Nouate uobis noualta.&nolite serere
suꝑ spinas. Ita & nos qui dĩ agri cultura effefti sumꝰ. qui spem fruc¬
tuũ nr̃oꝵ non trȩ credimꝰ sed cęlo repositũ. Ĩmi nob̃ sufficere pute.¬
mꝰ terrã corporis nr̃i uigiliarũ exercitiis edomare. uł ieuinioꝵ

Expanded text:
nostras quotidie resecemus et circumcidamus passiones, deteriores nos multo effinostras quotidie resecemus et circumcidamus passiones, deteriores nos multo effici quam fuimus dum in saeculo viveremus, ita ut fiant extrema nostra pejora prioribus. quando terrae operarius et ruris cultor agrum suum seminibus praeparat, non sibi sufficere putat rudem campum vomere proscidisse, et assiduo aratro duras edomuisse glebas, ac sulcis frequentibus confecisse, sed insuper studet agrum illum infecundis germtes excussa radice convellere, sciens terram suam sine purgatione mali germinis, boni feracem esse non posse; ad se dictum putans illud quod ad spiritalem agricolam pertinet, novate vobis novalia, et nolite serere super spinas . Ita et nos qui Dei agricultura effecti sumus, qui spem fructuum nostrorum non terrae credimus, sed coelo repositum; non nobis sufficere putemus terram corporis nostri vigiliarum exercitiis edomare, vel jejuniorum
Abbreviated transcription (Latin):
luminis suidã nũ plurimꝰignis accensus. nec miniũ solis lucẽ conside.¬
rantiũ multitudo. Sed quanti ad eũ conspexerint. tantis munera sua
cõmodat: & ipse semꝑ integer ꝑmanet. Benedicta illa dõ anima
cui humilitas alterius confundit suꝑbiam: Cui patientia ꝓximi
extinguit iracundiam. cuiꝰ obȩdientia pigritiã al terius tacite in¬
crepat. cui feruor in ertia alieni teporis exsuscitat. qui ꝓximi sui
turbatũ p̃ira oculũ cordis grã consolationis atq edificationis illa.¬
minat. Melius hic quã ille qui frem paululũ abaliquo contrista.
tũ non iam solatio porrecta ihanu sulleuat. sed magis titubantẽ
sicut parietẽ in clinatũ malibquiorũ impulsu adiuuat ad ruinam:
sie armat ut perimat. Itaq frscui mala ꝓps̃ ñ sufficiunt. ille sic agit
ut udiciũ etiã aliene ꝑditionis incurrat. Gertũ est carissimi. nisi hic

Expanded text:
luminis sui damnum plurimis ignis accensus, nec minuit solis lucem consideluminis sui damnum plurimis ignis accensus, nec minuit solis lucem considerantium multitudo. Sed quanti ad eum conspexerint, tantis munera sua commodat, et ipse semper integer permanet. Benedicta illa Deo anima, cujus humilitas alterius confundit superbiam, cujus patientia proximi exstinguit iracundiam, cujus obedientia pigritiam alterius tacite increpat, cujus fervor inertiam alieni teporis exsuscitat. Qui proximi sui turbatum prae ira oculum cordis, gratia consolationis atque aedificationis illuminat. Melius hic quam ille qui fratrem paululum ab altum non tamen solacio suo porrecta manu non subleuat, sed titubantem sicut parietem inclinatum maleloquiorum impulsu adiuuat ad ruinam esic ut judicium etiam alienae perditionis incurrat. Certum est, charissimi, nisi hic
Abbreviated transcription (Latin):
multorũ ꝓfectꝰ est: ita ille merito lugen lus ẽ cuiꝰ uita multorũ ruina
est. Ideoq carissimi quȩ adȩdificatione ꝑtine̾t ea in medio positi age¬
re studeamꝰ. ne uitia nr̃a aliorũ uirtutibus noceant. ne aliors
contaminet. ne alioꝵ ardentes extinguamꝰ lampadas. si nr̃as illu-¬
minare non possumꝰ. Et quidẽ ille stultȩ uirgines quã libet stul.¬
tȩ eẽnt. non tam̃ alienas extinguere: sed suas illuminare cupiebant.
Ideo ad istarũ similicudinẽ sicui nr̃m de ÷ pinguissimagr̾a. si humi-¬
litatis. si fidei ignis. si flãma feruoris. si oleũ caritatis. si lumen discre.¬
tionis. Ueniat ad eos quos magis abundare ꝑspexerit. & grãm ad
se ꝑximi non auferendo s imitando trans fundat. & bona posfef¬
sionis alienę sine damrio immoͣ lucro possessoris inuadat. Nun¬
quã enĩ tͥ deficit. quicqͥd alteri de te ꝓficiet. Nunquã enĩ sensic

Expanded text:
multorum profectus est; ita ille merito lugendus est, cujus vita multorum ruina multorum profectus est; ita ille merito lugendus est, cujus vita multorum ruina est. Ideoque, charissimi, quae ad aedificationem pertinent, ea in medio positi agere studeamus, ne vitia nostra aliorum virtutibus noceant, ne aliorum contaminet, ne aliorum ardentes exstinguamus lampadas, si nostras illuminare non possumus. Et quidem illae stultae virgines, quamlibet stultae essent, non tamen alienas exstinguere, sed suas illuminare cupiebant. Ideo ad istarum similitudinem, si cui nostrum deest pinguissima gratia, si humanitatis, si fidei ignis, si flamma fervoris, si oleum charitatis, si lumen discretionis veniat ad eos quos magis abundare perspexerit, et gratiam ad se proximi non auferendo, sed imitando transfundat, et bona possessionis alienae sine damno, immo cum lucro possessoris invadat. Numquam enim tibi deficiet quidquid alteri de te proficiet. Numquam enim sensit
Abbreviated transcription (Latin):
UI IITTER MULTOS uitã agere constituert᷑: aut cũ grandi
fructu. aut cũ grandi periculo. uł etiã diligentes uł neglegentis
sunt. Unde felix ẽ. illa anima.que du bene in cono rega.¬
tione uersat᷑. multorũ gaudiũ est. Et plurimi ex ea uel ȩdificantur:
qđ etia sapientis illius sententia respicit. fili si sapiens fueris. tibi & ꝓximis
eris. Itaq sin congregatione positus oboedientiã tenuit. si humilẽ pa¬
tienteq se phuit. quantos edificauit. tantis fenerauit : Et quantu bonũ
ex se ꝓximis cõmodauit. tantũ in sua lucra conuertit. Si uͦ econtrario
ꝑ in obȩdientiã uel suꝑbiã suã aliis qđ facilius euenire solet admacu
lam compulit. Quantoꝰ destruxit. de tantii periculũ dã ationis in¬
currit. Dequantis de trimentũ fuit. de cantis d Na cmitraxit. Et pec¬
catũ qđ ab illo semel ꝓcessit. ad eũ mulciplicit̃ redundauit. Quan¬
obrẽ sicut ille ualde art mirandus atq lauidanansest usꝰcur sus

Expanded text:
ui inter multos vitam agere constituerunt, aut cum grandi fructu, aut cum grandi periculo, vel etiam diligentes vel negligentes sunt; unde felix est illa anima quae, dum bene in congregatione versatur, multorum gaudium est, et plurimi ex ea vel aedificantur quod etiam Sapientis illius sententia respicit: Fili, si sapiens fueris tibi, et proximis tuis . Itaque si in congregatione positus obedientiam tenuit, si humilem patientemque se praebuit, quantos aedificavit, tantis feneravit; et quantum bonum ex se proximis commodavit, tantum in sua lucra convertit. Si vero econtrario per inobedientiam vel superbiam suam alios quod facilius evenire solet ad maculam  Al. malum compulit, quantos destruxit, de tantis periculum damnationis incurrit; de quantis detrimentum fuit, de tantis damna contraxit; et peccatum quod ab illo semel processit, ad eum multipliciter redundavit. Quamobrem sicut ille valde admirandus atque laudandus est, cujus cursus
Abbreviated transcription (Latin):
Nec. ante opꝰ contradicamꝰ. nec in oꝑe mur muremꝰ nec nob de consũma¬
to oꝑe placeam mole blandiente. iactantia. Ante omia frꝰs sollicito
cordis oculo neglegentias nr̃as cotidie discutiamꝰ easq nob̃ discus so
teporis nubilo ante oculos constituamꝰ. dicentes illud. peccatũ etto ag

Expanded text:
 ante opus contradicamus, nec in opere murmuremus, nec nobis de consummato opere placeamus, male blandiente jactantia. Ante omnia, fratres, sollicito cordis oculo negligentias nostras quotidie discutiamus, easque nobis discusso teporis nubilo ante oculos constituamus, dicentes illud: Peccatum meum eg
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. stabit sę̧culis materia reparabilis: & nũquã ad
metã malorũ t̾mino fugiente ꝑueniet. Etdũ sibiu¬
llã spẽ ꝓmittere poterit uel postimmensa tẽpora. iã etiam
in psenti sentientur consequentiũ tormenta seculoꝵ. Ac
sic dolorẽ mortis. conscientiȩ impositȩ ĩmortalitas augebit.
Iȩ qui hȩc lugenda inposterũ. ridenda nunc deputant.
Dȩ qͥb hȩc prius experienda sunt: quã credenda. Ideoq
carissimi hȩc omia quȩ illic finiri ñ poter̃. hic redimi poᷤ¬
sunt ꝑ emendationẽ prioris uitȩ. ꝑ elemosinas. ꝑ lacrimaᷤᷤ.
ꝑhum ilitatẽ cordis. ꝑ corporis castitatẽ. ꝑ exercitia iusticiȩ
ac misericordiȩ. Quȩcũ ita sint: quid ꝑ tot errores festi¬
namus admortẽ. qui tot uias accepimus ad salutem

Expanded text:
tentia, stabit saeculis materia reparabilis, et numquam ad tentia, stabit saeculis materia reparabilis, et numquam ad metam malorum termino fugiente perveniet; et dum sibi nullam spem promittere poterit vel post immensa tempora, jam etiam in praesenti sentientur consequentium tormenta saeculorum; ac sic dolorem mortis conscientiae impositae immortalitas augebit. Vae qui haec lugenda in posterum, ridenda tunc deputant! Vae quibus haec prius experienda sunt quam credenda! Ideoque, charissimi, haec omnia quae illic finiri non poterunt, hic redimi possunt per emendationem prioris vitae, per eleemosynas, per lacrymas, per humilitatem cordis, per corporis castitatem, per exercitia justitiae ac misericordiae. Quae cum ita sint, per tot errores festinamus ad mortem, qui tot vias accepimus ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
feruentia & anhelantis gurgitis exuretur: transituris
ꝑuada ignea mora erit supplicu magnitudo peccati.
scas ardorib crimina ministrabunt. M anebit in hoc pͣ¬
ceptũ auctoris & iudicis. utuiscera dolorib obnoxia
& solis cruciatib consecrata. ignis arbit depasta ñ deuo¬
iuentũ corporis nr̃i in antiquis scelerib mortuũ. ei
ad sola tormenta rediuiuũ. finẽ in ipso interitꝰ c̃finio
non inueniat: sed exinanita iãq tolerantię uirtus. sic pereat
ut resurgat. Illa eiũ non casualis sed rationabilis & pęnal
exustio. quia culpã iub et᷑ inquirere: substantia nescit ab su-¬
ipsa purgatio. ẽ: flãma illa non tã reũ ꝑ sequitur quã reatũ.
Et si modus fuerit delictoꝵ. erit & mensura cruciatuũ
Siuͦ totã naturã occupauit parit̾ & in uoluit excessus ca¬
pitaliũ scelerũ: quia ñ recipit causa remediũ carebit fine
suppliciũ. Occidente itaq poena & uiuificante sen-¬

Expanded text:
ferventia anhelantis gurgitis exuretur, transituris ferventia anhelantis gurgitis exuretur, transituris per vada ignea mora erit supplicii magnitudo peccati; escas ardoribus crimina ministrabunt, manebit in hoc praeceptum et auctoris et judicis, ut viscera doloribus obnoxia, et solis cruciatibus consecrata, ignis arbiter depasta non devomentum corporis nostri in antiquis sceleribus mortuum, et ad sola tormenta redivivum finem in ipso interitus confinio non inveniat, sed exinanita jamque tolerantiae virtus sic pereat, ut resurgat. Illa enim non casualis, sed rationabilis et poenalis exustio, quia culpam jubetur inquirere, substantiam nescit absuipsa purgatio est, flamma illa non tam reum persequitur quam reatum; et si modus fuerit delictorum, erit et mensura cruciatuum. Si vero totam naturam occupavit pariter, et involvit excessus capitalium scelerum quia non recipit causa remedium, carebit fine supplicium. Occidente itaque poena, et vivificante sen