comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sinꝰ dicitur : quicum mu¬
lieribus non sunt com¬
quinati. uirgines mum
sunt quis ecuntur
agnium quo cum quȩ
ticum cantant quod
nanopossit dicere :
nisi illa centum qua¬
draginta quat tuor
milia ÷ Singulari ter
quippe canticum agno
canta set: cum eo
inꝑ p&uum praecunc¬
tis fide libus &ĩ amde
casnis incorruptione
ele ticeericanti¬
cum audisepos sunt.
lic& dicere nequeant
Quia ꝑ caritatem quidẽ
millorũcelsitudinẽ
l&isunt quamuis
adcorũ praemia non
adsurgunt :
xudiant pergata castiis
ignari : qued ꝑsona ip¬
sam de hacintegrita¬
te uerita sdicat ÷
Non om̃s capiunt uer¬
bum hoc quodeo inno¬
tuit sumum. quodene¬
gauit omnium: Etdũ
praedicit quia diffici¬
le capitur audientib
innuit. ceptum cum
qua caute latineatur :
Ammone di sunt pecca¬
ta casius ignorantes.
ut & praeminere
uirginitatem coniu¬
gusciant : & tamense¬
suꝑ coniuges non ex¬
tollant. quate nus
dum & iur ginitatem
proferunt & sepost¬
ponunt : & illut non
deserant quod esseme¬

Expanded text:
qui cum mulieribus non sunt coinquinati: virgines enim sunt, et sequuntur Agnum quocunque ticum cantant, quod nemo potest dicere, nisi illa centum quadraginta quatuor millia. Singulariter quippe canticum Agno cantare, est cum eo in perpetuum prae cunctis fidelibus etiam de incorruptione electi caeteri canticum audire possunt, licet dicere nequeant, quia per charitatem quidem in illorum celsitudine laeti sunt, quamvis ad eorum praemia non assurgant. Audiant peccatorum carnis ignari quod per semetipsam de hac integritate Veritas dicit: Non omnes capiunt verbum hoc . Quod eo innotuit summum, quo denegavit omnium; et dum preadicit quia difficile capitur, audientibus innuit captum cum qua cautela teneatur. Admonendi sunt itaque peccata carnis ignorantes, ut et praeeminere virginitatem conjugio sciantsuper conjuges non extollant; quatenus dum et virginitatem praeferunt, et se postponunt, et illud non deserant quod esse me
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ieiunar&ĩs & plan¬
ger&is in quinto & in
septimo mense ꝑ os
sꝙ tuaginta annos.
num qui dieiunium
ieunastis mihi:
Et cum comeditis & cũ
bibitis. num quid non
uobis comeditis & uo¬
bism& ipsis bibitis. &
non enim dõ sed sibiquis¬
que ieiunat . si caquȩ
uentriad tompus sũb¬
trahita non in opib
tribuit. seduentripost¬
modum offesenda custodit :
Mlerum que abstinen¬
ter in patientiȩ. sepe
uero suꝑbiȩ culpaco¬
mitatur: Nisi enum
mentes abstinetiũ.
plerũque in patien¬
tia asinu tranquilli¬
tatis ex cuter&x nequa¬
quam pecrus cumdi¬
cere. ministrate
insi de uestrauir tu¬
tem. inuir tute aum
scientiã : inscientia
aum abstinentiam.
protinus uigilanter
adiunger& dicens
in abstinentia aũm:
patietiã : De esse
quippe abstinoitib
patientiam praeuidit:
quȩ eis ut adess&
am monuit:
Nisi cogitationes absti¬
nentiũ nonnum quã
suꝑbiȩ culpa tranfige¬
r& paulus minime
dixissex : qui non man¬
ducat manducantẽ
non iudic& : Dumigitur

Expanded text:
cum ieiunaretis et plangeretis in quinto et septimo per hos septuaginta annos numquid ieiunium ieEt cum comeditis et bibitis, nunquid non vobis comeditis et vobis metipsis bibitis ? Non enim Deo, sed sibi quisque jejunat, si ea quae ventri ad tempus subtrahit, non inopibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Plerumque abstinentes impatientiae, saepe vero superbiae culpa comitatur; nisi enim mentes abstinentium plerumque impatientia a sinu tranquillitatis excuteret, nequaquam Petrus cum diceret: Ministrate in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam ; protinus vigilanter adjungeret, dicens: In abstinentia autem patientiam . Deesse quippe abstinentibus patientiam praevidit, quae eis ut adesset admonuit. Nisi cogitationes abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigeret, Paulus minime dixisset: Qui non manducat, manducantem non judicet . Dum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
dit: quies se se omni poten¬
tis dñi filiũ moribus demons¬
trat. atq: in obilitate inti¬
ma operum suorũ ignobi¬
litate non discrepat: quae
in altaritota cremari p̃ci¬
pitur : ut uidelic& holocaus¬
tũ fiat: Similaitaq: insar¬
tagine ẽ : mundamens iusti
intelisp̃alis afflictione quaȩ
ꝑ sollicitudine animarũ fri¬
gitur : & non solũ sacrifici

Expanded text:
dit, qui esse se omnipotendit, qui esse se omnipotentis Domini filium moribus demonstrat, atque a nobilitate intima operum suorum ignobilitate non discrepat. Quae in altari tota cremari praecipitur, ut videlicet holocaustum fiat. Simila itaque in sartagine est munda mens justi in zeli spiritualis afflictione, quae per sollicitudinem animarum frigit
Abbreviated transcription (Latin):
cat. a perte ostenditur :
cũ offerriꝑlegem simila
insacrificiũ iub&ur:
Scriptũ quippe ẽ
ins artagine oleo
consꝑsa frig&ur
offer&q eam ca¬
lidam in odorẽ suauissimũ
dño sacerdos quipatriiure
successerit & totacrema¬
bitur in altari :
Tuncsimila in sartagine
frigitur. cummundamens
iustiꝑgeliscĩ ardorẽ crema¬
tur : quae cons pergi oleo
p̃cipitur. idest caritatis m¬
sericordie misceri : quae
in cons pectu omnipotentis
dĩ ard& & luc& : Consper¬
gatur ergo oleomenr quae
in sartagine frigitur : qua
scĩ zeli districtionecesse ẽ
ut ex misericor die uir tute
& ardeat & clarescat: a mat
enimeindẽ ipsum : quem in¬
sequiuid &ur: unde & cali¬
da inodorẽ suauissimũ dño
offerrip̃cipitur : qui asia¬
morẽ zelus ñ hab&. eaque
desar tagine offertur ca¬
lorẽ simila amisit:
Notandũ ualde est : quis
similam offerre p̃cipitur
uidelic& sacerdos. quipatri
iure successerit: Ille enĩ
sacerdos patriiure succe¬

Expanded text:
cat, aperte ostenditur, cat, aperte ostenditur, cum offerri per legem simila in sacrificium jubetur. Scriptum quippe est: In sartagine oleo conspersa frigetur, offeretque eam calidam in odorem suavissimum Domino sacerdos, qui patri jure successerit, et tota cremabitur in altari . Tunc simila in sartagine frigitur, cum munda mens justi zeli sancti ardore crematur. Quae conspergi oleo praecipitur, id est charitas misericordiae misceri, quae in conspectu omnipotentis Dei ardet et lucet. Conspergatur ergo oleo mens quae in sartagine frigitur, quia sancti zeli districtio necesse est ut ex misericordiae virtute et ardeat et clarescat. Amat enim eumdem ipsum quem insequi videtur. Unde et calida in odorem suavissimum Domino offerri praecipitur, quia si amorem zelus non habet, ea quae de sartagine offertur calorem simila amisit. Notandum valde est quis similam offerre praecipitur, videlicet sacerdos, qui patri jure successerit. Ille enim sacerdos patri jure succe
Abbreviated transcription (Latin):
rum cruciatus dicebat.
Quis infirmatur. & ego ñ
infirmor: quis scandali¬
gatur. &egononuror
Ipsum suumcor qđ anima¬
rum zelo succenderat.
quid aluid quam quasi s ar¬
taginẽ fecerat. in quo amo¬
re uir tutum contrauitia
ardebat : Quod enimure¬
batur sar tagoerat : In ar¬
descebat enim &c uoque¬
bat. qui a incendebatur
amaritudine : seduir tutũ
alimenta p̃parabat ex sua
afflista cogitatione :¬
uidest quode zechiel
proph&a sartaginemin¬
terse & ciuitatem murũ
ferreũ ponit . nisi qđ his¬
inmente doctoris agitur.
indie extremi iudicii inter
eum & animã quam auitus
gelatur testisest ut & siau¬
dire his quidoc&ur nolue¬
rit. doctor tam̃ progelo
quod exib& de auditorir
neglegentia reus ñ sit
Murũ ferreũ proph&a
inter se &ciuita tẽ ponit :
quia inultionis tempore
inde doctor adaminationis
periculo munitur unde
nuncper zelũ custodie.
cordis frixurã patitur:
Quantum frixura cordis
quae ꝑsp̃alem zelũ agitur.
omni poten tem dñmpla¬

Expanded text:
atus, dicebat: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Ipsum suum cor, quod animarum zelo succenderat, quid aliud quam sartaginem fecerat, in quo amore virtutum contra vitia ardebat? Quod enim urebatur, sartago erat. Inardescebat enim et coquebat, quia incendebatur amaritudine; sed virtutum alimenta praeparabat ex sua afflicta cogitatione. Quid est quod Ezechiel propheta sartaginem inter se et civitatem murum ferreum ponit , nisi quod iin mente doctoris agitur, in die extremi judicii inter eum et animam quam a vitiis zelatur testis est? Ut etsi audire is qui docetur noluerit, doctor tamen pro zelo quem exhibet de auditoris negligentia reus non sit. Murum ferreum propheta inter se et civitatem ponit, quia in ultionis tempore inde doctor a damnationis periculo munitur, unde nunc per zelum custodiae cordis frixuram patitur. Quantum frixura cordis, quae per spiritalem zelum agitur, omnipotentem Deum pla
Abbreviated transcription (Latin):
ci tinitura fulgescit:
Iuisicauitoris speciem
hanelat ut proximorũ
curam neglegat : uel sic
proximorũ curam ex sequi¬
tur. ut adiuino amore tor¬
pescat: quia unũ horũ quod¬
lib& negligit. insuꝑ hume¬
ralis ornamento habere
coccum bistinctumnescit .
um rectorse ad loquendũ
p̃parat. subquanto cau¬
tele studioloquatur ad¬
tendat: nesi in ordinate
ad loquendũ rapitur. erro¬
ris uulnere audientiũ cor¬
daferiantur: & cum for¬
tasse sapiens uideridesi¬
derat unitatis conpagẽ
insipienter abscidat:
neu angelio ueritas ait :
hab&e sal in uobis: & pacẽ
hab&e interuos: persal

Expanded text:
ci tinctura fulgescit. ci tinctura fulgescit. Qui sic ad auctoris speciem anhelat ut proximorum curam negligat, vel sic proximorum curam exsequitur ut a divino amore torpescat, quia unum horum quodlibet negligit, in superhumeralis ornamento habere coccum bis tinctum nescit. Cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur attendat; ne si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur, et cum fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscidat. In Evangelio Veritas ait: Habete sal in vobis, et pacem habete in
Abbreviated transcription (Latin):
toq facilius subditos ad me¬
lioraper trahat . quanto ꝑ
uitae meritum de supernis
clamat :¬
ectae &iam sacerdos suꝑ si¬
humerale ex auro. iacinto
purpura bistini tococco
& torta fieribisso habere
precipitur : ut quanta uir¬
tutum diuersitate clares¬
ceredebeat de monstr&ur:
nsacerdotis quippe habitu
ante omnia aurum fulg& :
ut meo intellectus sapien¬
tiae principalit̃ emic& :
Cui iacintus qui aerło co¬
lore resplen d& adiungi¬
tur : ut per omne qđ intel¬
legendo pen&rat ñ ad fauo¬
res infimos sed ad amorẽ
caelestiũ surgat : nedum suis
incautus liudib: capitur.
ipso &iam ueritatis intellec¬
uro uidelic& iacinto ac
purpuret bis tinctus coccus
adiungitur : ut ante in terni
iudicis oculo somnia uirtu¬
tum bona ex caritate de co¬
rentur & cuncta quae corã
hominib rutilant. haec
inconspectu occulti arbi¬
tris flamina intimiamoris
accendat: quae scilic& ca¬
ritas quia dm̃simul acpro¬
ximũ diligit: quasi ex dupli¬

Expanded text:
toque facilius subditos ad metoque facilius subditos ad meliora pertrahat, quanto per vitae meritum de supernis clamat. Recte etiam sacerdos superhumerale ex auro, hyacintho, purpura, bis tincto cocco, et torta fieri bysso habere praecipitur; ut quanta virtutum diversitate clarescere debeat, demonstretur. In sacerdotis quippe habitu ante omnia aurum fulget, ut in eo intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui hyacinthus, qui aereo colore resplendet, adjungitur; ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amorem coelestium surgat; ne dum suis incautus laudibus capitur, ipso etiam veritatis intellecuro videlicet, hyacintho ac purpurae bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni Judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur, et cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspectu occulti arbitris flamma intimi amoris incendat. Quae vero scilicet charitas, quia Deum simul ac proximum diligit, quasi ex dupli
Abbreviated transcription (Latin):
ficationis artenum quã
recedat:
Quidenim sunt intente
mentes auditorũ. nisut ita
dixerim quaedam incithara
tensiones strate cordarũ :
Quas tangendi artifex ut non
sibim & ipsi dissimile can¬
ticum ficciat : dissimilit̃
pulsat: & id cirocorde
consonam modulationẽ
seddunt : qui auno idemple¬
tro sed nonuno quidẽ pulsu
feriuntur:
octor quisq ut unacunc¬
tos uirtute claritatis edifi¬
c& exunadoctrina non
una eademq: exortatione.
tangere corda audientiũ
octor & enim qui locis ui
necessitate. exigitur sũ ma
dicere: ac eadem neces sitate.
conpellitur summa mons¬
trare : Illanamq: uox liben¬
tius auditorũ cõrpen&rat.
quam dicentis uita cõmen¬
dat : quia quodloquendo
imperat. ostendendo ad¬
iuuat ut fiat :¬
erpro ph&am dñr dicit :
Super montem ex celsũ
ascend&cii qui euangelizas
syon: ut uidelic& quicaeles¬
tip̃dicatione utitur ima
iam terrenorũ operum
deserens inrerum culmi¬
ne stare uideatur : tan¬

Expanded text:
ficationis arte nunquam ficationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi, ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum, quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissimiliter pulsat? Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno quidem impulsu feriuntur. Doctor quisque, ut una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audientium Doctor etenim qui loci sui necessitate exigitur summa dicere, hac eadem necessitate compellitur summa monstrare. Illa namque vox libentius auditorum cor penetrat quam dicentis vita commendat, quia quod loquendo imperat, ostendendo adjuvat ut fiat. Per prophetam Dominus dicit: Super montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion . Ut videlicet qui coelesti praedicatione utitur, ima jam terrenorum operum deserens, in rerum culmine stare videatur, tan
Abbreviated transcription (Latin):
do transcendat:
Nectoris officiumes sede¬
b& ut ingratos beneficis
adamorẽ prouoc& ut gra¬
tos quoq: ministerus in a¬
morẽ seru& ut proximo¬
rũ mala cum corrigere
non ual& taceat : & quae¬
cumq corrigiloquendo
possunt silentiũ consensũ
esse pertimescat :
XXXU. QLAUTERPRATLAI
CUSIECIDE DOCUANT
AECEATIESOS DISCRE¬
TA CIRCURPSPTCUONT
PRATUIDTANT
uia igitur qualis esse
debeat pastor superius
ostendimus : nuncqualit̃
doceat de monstremus:
Nonuna eademq cunctis
exhor tatio congruit quia
nec cunstos parmorũ qua¬
litas astringit: Sepenãq
aliis officiunt quae aliis pro¬
sunt : qui a & plerumq: her¬
bae quae haec animalianu¬
triunt. alia occidunt: & le¬
nis sibilus equos mitigat
catulor instigat : & medi¬
camentum quod huncmor¬
bum inminuit. alteriuires
iungit : & panis quiuitam
fortium roborat. paruulo¬
rumnecat:
Proqualitate igitur audi¬
entium.formarideb&
sermodoctorum : ut &
ad sua singulis congruat.¬
& tamen a comiunis edi¬

Expanded text:
do transcendat. do transcendat. Rectoris officium esse debet ut ingratos beneficiis ad amorem provocet, ut gratos quosque ministeriis in amore servet: ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat; et quaecunque corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat. CAPUT XXXV. Qualiter praelati subjectos doceant ac semetipsos discreta circumspectione praevideant. Quia igitur qualis esse debeat pastor superius ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt quae aliis prosunt, quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt, et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit: et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedi
Abbreviated transcription (Latin):
regatur ab altero :
uncti quip̃ sunt ñ in se potes¬
tatem debent ordinis. sed
equalitatẽ pensare conditi¬
onis : necp̃ esse hominib:
gaudeant sed prodesse :
Quãmui de lic& potentiã
bene regit : qui & tenere
illam nouerit. & inpug¬
nare: benehancregit qui
scit per illam super culpas
erigi. scit cum illa c&eris
equalitatem conponi
Quam tamen potes tatem
rectae dispensat. quisol¬
licite nouerit & sumere
ex illa quod adiuuat: & ex¬
pugnare quod tem ͤtat :
& equalemse cum illa cele¬
riscernere & tamen se
peccantibus ⁊eloultionis
ante ferre :¬
redicator quisq studeat.
ut minas potentium ratio¬
cinatione mitig& : ut obpres¬
sorum angustias quanta
p̃ual& ope leu& ut foris
resistentibus opponat pati
entiam : & intus superbien¬
tibus. exibeat cum patien¬
tia disciplinam. ut erga
errata subditorũ sic man¬
su&udo zelũ temper&:
quatinus aiustitiae studio
non eneru&. sic adultio¬
nem ⁊elus ferueat: nela¬
menpi&atis limitẽ feruen¬

Expanded text:
regatur ab altero. Unde regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis: nec praeesse hominibus gaudeant, sed prodesse. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit, et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas eraequalitate componi. Quam tamen poterecte dispensat, qui sollicite noverit, et sumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat: et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Praedicator quisque studeat ut minas potentium ratiocinatione mitiget; et oppressorum angustias, quantum praevalet, ope levet: ut foris resisentiam, et intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam: ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet; sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem ferven
Abbreviated transcription (Latin):
adu&us tatem uitae perso¬
ci&atem s aec ulariũ ducitur
ad amorẽ semper sp̃alis
patriae conpunctionis ad¬
spiratione renou&ur :¬
PRAEPO SITO RVA
it rector dis cr&us insi¬
lentio : humilis in uerbo
ne aut tacenda proferat.
aut proferenda re&icescit
Nam sicut in cauta locutio
inerrorẽ pertrait: itain¬
dis cr&um silentium hos
quierudiri poterant iner¬
rore derelinquid
Sit restor bene agentibus
perhumilitatẽ socius. con¬
tra delinquentiũ uitia per
zelum iustitiae erectus. ut
& bonis innullose p̃ferat :¬
& cum prauorũ culpaexi¬
git. potestem protinus sui
prioratus agnoscat : quati¬
nus & honore subpresso
equalẽ sesubditis beneui¬
uentibus deput& . & erga ꝑ¬
uersos iura rectitudinis.
non exercere formid& :¬
Om̃s homines natura equa¬
les genuit : sed uariante me¬
ritorũ ordinealios aliis cul¬
papostponit : Ips a autem
diuersitas quae accessit
exuitio. diumo iudicio dis¬
pensatur : ut qui omnis homo
equae stare ñ ual& alter

Expanded text:
ad vetustatem vitae per soad vetustatem vitae per societatem saecularium ducitur, ad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratione renoveturpraepositorum. Sit rector discretus in silentio, utilis in verbo: ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos, qui erudiri poterant, in errore derelinquit. Sit rector bene agenper humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, ut et bonis in nullo se praeferat, et cum pravarum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso, aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis non exercere formidOmnes homines natura aequales genuit: sed variante meritorum ordine, alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur: ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter
Abbreviated transcription (Latin):
nouit dicens non aũtego:
Sed qui a p̃ueniens gratia
liberum in eo arbitrium
fecerat inbono. quolibe¬
ro arbitrio eandem grati¬
am est subsecutus in ope¬
re: adiunxit. Sed gratia
dĩ mecũ: acsidicer&: in
bono opese laboraui non
ego sedego In eo enim
quod solodnĩ dono p̃uen¬
tus sum: nonego: ineo aut̃
quod donũ uolumtate
s ubsecutus & ego
espicere dĩ est eaquae
amissa acperdita fuerant
ad suamgratiam re forma¬
re respiciendonamq: lau¬
tatis nr̃e mala quohercuit :¬

Expanded text:
novit, dicens: Non autem ego. novit, dicens: Non autem ego. Sed quia praeveniens gratia liberum in eo arbitrium fecerat in bonum, quo libero arbitrio eamdem gratiam subsecutus est in opere, adjunxit: Sed gratia Dei mecum: ac si diceret: In bono opere laboravi non ego, sed et ego. In eo enim quod solo Domini dono praeventus sum, non ego. In eo autem quod donum voluntate subsecutus, et ego. Respicere Dei est ea quae amissa ac perdita fuerant ad suam gratiam reformare. Respiciendo namque levitatis nostrae mala coercuit
Abbreviated transcription (Latin):
ips aueritas discipulis dicit:
sine me nihil potestis fa¬
cere
onsiderandum nobis est.
qui a sibon anrã sicomnipo¬
tentis dĩ donasunt ut in
eis aliquid nr̃m ñ sit. quur
nõs quasi promeritis ader¬
nam r&ributionẽ quaeri¬
mus si autemitanr̃ asunt.
ut donadĩ omnipotentis
non sint quur ex eis omni¬
potentidõ gratias agimus. &¬
ciendũ qui amalinrã solũ¬
modo nr̃a sunt : bona aũt
nr̃a & omnipotentis dĩr̃
& nr̃a quia ipse adspiran¬
donos p̃uenit ut uelimus :
quiadiuuando subsequitur
ne in anit̃ uelimus. sed
possimus implere quae
uolumus:
Preueniente gratia & bona
uolumtare subsequento
hoc qđ omni potentis dĩ
donumest : fit̃ meritum
nr̃m : Quod bene paulus
breui sententia explicat
dicens: plus illis omnibus
laboraui: quine uides&ur
suae uir tuti tribuisse qđ
fecerat: adiunxit : non aiũ
ego sed gratia dĩ mecum:
in acaelestidono paulus
p̃uentus est : quasi alie¬
numse ab onosuo opere ag¬

Expanded text:
ipsa Veritas discipulis dicit: ipsa Veritas discipulis dicit: Sine me nihil potestis facere . Considerandum nobis est, quia si bona nostra sic omnipotentis Dei dona sunt ut in eis aliquid nostrum non sit, cur nos quasi pro meritis aeternam retributionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt ut dona Dei omnipotentis non sint, cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sciendum quia mala nostra solummodo nostra sunt, bona autem nostra et omnipotentis Dei sunt et nostra; quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando subsequitur ne inaniter velimus, sed possimus implere quod volumus. Praeveniente gratia et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est, fit meritum nostrum. Quod bene Paulus brevi sententia explicat dicens: Plus illis omnibus laboravi : Qui ne videretur suae virtuti tribuisse quod fecerat, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum. Quia coelesti dono Paulus praeventus est, quasi alienum se a bono suo opere ag
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicandum discipulor
mittit : quatenus hoc
nobis tacitus insinu&.
quia qui caritate merga
alterum non hab& p̃di¬
cationis officiũ suscipere
nullatenus deb&
nȩ dificio lapis lapidem
portat quia lapis super
lapidẽ ponitur : & quipor¬
tat alterũ portatur ab
altero : sicitaq sic insc̃a
ecclesia unusquisq & por¬
tat alterũ & portatur ab
altero: nam uicissim se
proximitolerant : ut ꝑeos
edificium caritatissur¬
gat : Hincenim paulus
ammon& dicens: in uicẽ
honera ur̃a portate & ic
adimplebitis legem xp̃¬
XX DECRATIADI
PRAEUEMIENTISH
SUBSEQUENTISNOS
xomnipotentis dĩ
gratia adbona ope¬
ra conariquidem
possumus sed hȩc imple¬
re non possumus supse
ñ adiuuat qui lub&
Paulus apłs discipulos
ammon& dicens : cumme¬
tu& tremore ur̃am ipso¬
rum salute moperamini :
Ilicoquis ineis haecips a bo¬
na operar&us adiunxit
dicens : dr̃ est enim qui
operatur in uobis & uelle
&perficere probonauo¬
lumtate: Hincest quod

Expanded text:
praedicandum discipulos praedicandum discipulos mittit, quatenus hoc nobis tacitus insinuet quia qui charitatem erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. In aedificio lapis lapidem portat, quia lapis super lapidem ponitur; et qui portat alterum, portatur ab altero. Sic itaque sic in sancta Ecclesia, unusquisque et portat alterum, et portatur ab altero. Nam vicissim se proximi tolerant, ut per eos aedificium charitatis surgat. Hinc enim Paulus admonet, dicens: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem X. De gratia praeveniente et subsequente nos. Ex omnipotentis Dei gratia ad bona opera conari quidem possumus, sed haec implere non possumus, si ipse non adjuvet qui jubet. Paulus apostolus discipulos admonet, dicens: Cum metu et tremore vestram ipsorum salutem operamini . Illico quis in eis haec ipsa bona operaretur adjunxit, dicens: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate . Hinc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
diligitur scit .:
uis quis caritatẽ hab& :
&iamdonaalia percipit :
Quis quis caritatem non
hab& &iamdona quae ꝑ¬
cepisse uidebatur ammit¬
tit :
Necesse nobis est ut ꝑom
ne quod agimus incarita¬
tis custodi auigilemus:
Caritas uera est. amicũ
diligere indõ: & inimicũ
diligere p̃p̃dm̃ : quam quis¬
quis ñ hab& omnebonũ
amittit quodhab&.
Nos cum contramalig¬
nos sp̃s in spalis certami¬
nis aciem ponimur. sum¬
mopere necesse est ut
per caritatem semper
uniti atq constristi. &
numquam interrupti ꝑ
discordiam inueniamus.
uae lib& bonain nobir
opera fuerint sicari¬
tas desit permalun dir¬
cordiae: locus aperitur
in acie:÷ unde adserien¬
dosnos ualeat hostis in¬
trare:
uos̃ prȩcepta caritatis
dĩ uidelic& amor & pro¬
ximi : & minus quamint᷑
duor. caritas haberinon
potest : Nemo enim pro¬
prie adsem& ipsum ha¬
bere caritatem dicitur.
sed dilectionẽ in alterũ
tendit . ut esse caritar
possit:
Redemptor nr̃binos ad

Expanded text:
diligitur scit. diligitur scit. Quisquis charitatem habet, etiam dona alia percipit; quisquis charitatem non habet, etiam dona quae percepisse videbatur, amittit. Necesse nobis est ut per omne quod agimus in charitatis custodia vigilemus. Charitas vera est amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisquis non habet, omne bonum amittit quod habet. Nos cum contra malignos spiritus spiritalis certaminis aciem ponimus, summopere necesse est ut per charitatem semper uniti atque constricti, et nunquam interrupti per discordiam inveniamur. Quaelibet bona in nobis opera fuerint, si charitas desit, per malum discordiae locus aperitur in acie, unde ad feriendos nos valeat hostis intrare. Duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor et proximi; et minus quam inter duos charitas haberi non potest. Nemo enim proprie ad semetipsum habere charitatem dicitur, sed dilectio in alterum tendit ut esse charitas possit. Redemptor noster binos ad
Abbreviated transcription (Latin):
sit inpertur batione : nu¬
triatur permisericor di¬
am intranquillitate:
quatenus omnipotenti dõ
primum discat suampen¬
dere : post modunse:
neuangelio ueritas at:
uos autem dixi amicos:
quia omnia quaecumq au¬
diui apatre meo nota feci
uobis: Quae sunt omnia
quae audiuit a patre suo.
quae nota fieri uoluit ser¬
uis suis ut eos efficer& ami¬
cos suor nisi gaudiamt̃ nae
caritatis. nisi illa festa
supernae patriae quae
nrĩs cotidie mentibus
per ads pirationem sui
uoris inprimit: dumenĩ
audita suꝑcaelestia ama¬
mus. amata iam nouim: :
quia amor ipse notitiaẽ :¬
Nemo cum quempiam
diligit. habere se pro¬
tinus caritatem put&. nisi
prius ipsam uimsuae dilec¬
tionis ex amine : Namsiquis
quem lib& amat sed pp̃ dm̃
ñ amat caritatem ñ hab&
sed habẽse seputat :¬
aritasuera est cum &
in dõ diligitur amicus: &
propt̃ dm̃ diligitur in imi¬
cus : Ille enim p̃p dm̃ dili¬
git eos quos diligit : qui iam
& eos diligere : aquibus non

Expanded text:
sit in perturbatione, nusit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate; quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendere, postmodum se. In Evangelio Veritas ait: os autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri veluit servis suis, ut eos efficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia Nemo cum quempiam diligit, habere se protinus charitatem putet, nisi prius ipsam vim suae dilectionis examinet. Nam si quis quemlibet amat, sed propter Deum non amat, charitatem non habet, sed habere se putat. Charitas vera est cum et in Deo diligitur amicus, et propter Deum diligitur inimicus. Ille enim propter Deum diligit eos quos diligit, qui jam et eos diligere a quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
cos diligi propt̃ se: ille enĩ
ueracit̃ caritatem hab&
qui& amicum diligit indõ
& inimi cumdiligit p̃p dm̃
proximos sed ꝑ affectũ cog¬
nitionis & carnis : Quibus
tamenin hac dilectione.
sacraelo quia ñ contradi¬
cunt: sed aliudest quod
sponte inpenditur nature :
aliud quod p̃ceptir dñi cir
excaritate deb&uroboe¬
dientiae:
Qui proximos suos carna¬
lit̃ diligunt. illa sublimia
dilectionis p̃mia ñ asse¬
cuntur : quia amorẽ suum
ñ s̃ palit̃ sed carnalit̃ in pen¬
dunt: Prõ indecum dñs
diccr&. hocest mandatũ
meum ut diligatis inuicẽ:
protinus addidit. Sicut
dilexiuos: acsi aꝑtȩdicat :
adhocamate : adquod ama¬
ina & summa est probatio
caritatis si& ipse diligitur
qui aduersatur: Hincest
quod ips aueritas. & crucir
patibulum sustin&. & ta¬
men ipsis suis per secutori¬
bur affectum dilectionis
inpendit: dicens : Pat̃ ignor¬
ce illis. quia nesciunt quid
faciunt : Quidergomirũ
siinimicos diligant discipu

Expanded text:
cos diligi propter se. Ille enim cos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter proximos, sed per affectum cognationis et carnis. Quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Qui proximos suos carnaliter diligunt, illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritualiter, sed carnaliter, impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem , protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amaUna et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectionis impendit dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipul
Abbreviated transcription (Latin):
caritas dicitur : qui a omne
bonum quod agitur. nimi¬
rumper illam ne pereat
ligatur: a temptatore
namq citius quod lib& opus
euellitur : siso lutum auincu¬
locaritatis inuenitur
Siunius cuiusq mens dĩ
ac proximidilectione cons¬
tringitur: cum temptatio¬
num motus quaeli b& ei
iniusta suggesserint. obi¬
cemse illis ipsadilectio
opponit: & prauae suasio¬
nis undã uis tutũ hostus
acuecte intimiamoris
frangit
Mandata dĩ proiussione
facere seruientis & oboe
Qui aperscientiã caritas
misericor diae discitur :
& ꝑ caritatẽ. misericordiae
scientia multiplicatur
Quasi ala in nobis alamper¬
cutit : quiauirtus uir tutẽ
excitat :
Omne mandatum desola
dilectione est. & omnia
unum p̃ceptums̃ : qui a
quicquid p̃cipitur. in sola
caritate solidatur:
sunt & unum: multa per
diuersitatẽ operis: unũ
inradice dilectionis: qua¬
lit᷑ aũm ista dilectiosit
tenenda ipse insinuat
quiim plerisq: scripture
suae sententir & amicos
iub& diligi inse : & inimi¬

Expanded text:
aritas dicitur, quia omne bonum quod agitur, nimirum per illam, ne pereat, ligatur. A tentatore namque citius quodlibet opus evellitur, si solutum a vinculo charitatis invenitur. Si uniuscujusque mens Dei ac proximi dilectione constringitur, cum tentationum motus quaelibet ei injusta suggesserint, obicem se illis ipsa dilectio opponit, et pravae suasionis undam virtutum hostiis ac vecte intimi amoris frangit. Mandata Dei pro jussione facere servientis et obedquia per scientiam charitas misericordiae discitur, et per charitatem misericordiae scientia multiplicatur, quasi ala in nobis alam percutit, quia virtus virtutem excitat . Omne mandatum de sola dilectione est, unum praeceptum sunt. Quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur. t unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimi
Abbreviated transcription (Latin):
Impis econtra horren¬
da supplicia
confert.¬
Sublimis anima. consei¬
de ad regia
Impiger ad curre. careal
Et picei fontis. horren¬
espice flam
bilis summus & u&er¬
nus existait

Expanded text:
Impiis e contra horrenda supplicia confert.Sublimis anima, consd regia Impiger accurre, careas Et picei fontis horrenespice flammbilis, summus enus existat
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Ꝙsicut psalmis¬
insynagoga deorum :
in medio aũm deos
discesnit.
Sicut ipse ad moysen
dĩ nomen ab essentia¬
li discesnese ait:
omnia ds̃ benedictus
in saecula : Nuncupa¬
tiuus enim dr̃ inter
omnia : Essentialis
autem. dr̃ suꝑ omnia :
Paulus apł ut osten¬

Expanded text:
 sicut Psalmisin Synagoga deorum, in medio autem deos discernit . dicitur, sicut ipse ad Moysen Dei nomen ab essentidiscernere, ait: omnia Deus benedictus in saecula . Nuncupativus enim Deus inter omnia, essentialis autem Deus super omnia. Paulus apost
Abbreviated transcription (Latin):
solur hab& inmortali¬
tatem : dequoper ia¬
cobum dicitur: Aput
quem nonest transmu¬
tatio nec uicissitudinis
obum bratio: acper
hoc quia in do muta¬
bilitas ñuenit: nullaei.
lumen umbra uicissi tu¬
dinis intercidit:
QuidantaBILISRERŨ
nisimoss quaed amẽ :
uaedum rem̃ quem lib&
in aliut inmutat : quasi
occidit quod fuerat.
ut incipiat esse quod ñ
erat: Nam de in com
insem& ĩpsis : propriã
mutabilitatem habent :
seddum in mutabili ueri¬
tati studiose semper
inhere re desiderant :
inherendo aguntut in¬
mutabiles fiant: cumq
adhanc toto affectu
setenent. quandoq
accipiunt ut etiã per
sem & ipsos ductiuincant
hoo quod insem& ipsis
mutabiles extiterunt:
CuMnSITNATURAE IN¬
commutabilis omnipo¬
tens dr̃. in ira iudicu per¬
turbabilis nonẽ:
Sed plerumq humano
uerbo motus dĩ dicitur.
ipsa rectitudinis eius
districtio quahum ana
prauitas feritur : Sicut
ꝑbeatum iob dicitur:
Statim ut sec ommo uerit

Expanded text:
solus habet immortaliatem: de quo per Jacobum dicitur: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio : ac per hoc quia in Deo mutabilitas non venit, nulla ejus lumen umbrae vicissitudo intercidit. Quid mutabilitas rerum nisi mors quaedam est? Quae dum rem quamlibet in aliud immutat, quasi occidit quod fuerat ut incipiat esse quod non erat; nam de incommuin semetipsis propriam stabilitatem non habent. Sed dum immutabili veritati studiose semper inhaerere desiderant, inhaerendo agunt, ut immutabiles fiant; cumque ad hanc toto affectu se tenent, quandoque accipiunt ut supra semetipsos ducti vincant hoc quod in semetipsis mutabiles exstiterunt. Cum sit naturae incommutabilis Deus, in ira judicii perturbabilis non est. Sed plerumque humano verbo motus Dei dicitur ipsa rectitudinis ejus districtio, qua humana pravitas feritur, sicut per beatum Job dicitur: Statim ut se commoverit,
Abbreviated transcription (Latin):
cumdicitur: Factus¬
q. ẽ sepente de caelo
sonus tamquã adueni¬
entis sp̃s uehementis:
Angustat omnis creatu¬
ra creatori ꝑ eundem
sp̃m quini hil inse uel
iux tase abut nisi semꝑ
eẽ hab&: & quidest
nob̵ semꝑ inp̃senti quae¬
rere. nisi adillud cu ni¬
luluenit. nihil p̃terit
gaudiũ afernitatis
Sp̃s scs. cumse notmae
humanae infirmitatis
insinuat. & sonita uehe¬
lenis exprimitur : quia
uide lic& ueniens &
ue hemens ẽ & lenis.
Lenir quia notitiam suã
quatinus cognosciut¬
cumq ualeat nr̃is sen¬
sib temperat : uelie¬
menrquia quantum li¬
b& hanc temper&
aduentutam̃ sua infir¬
mititis nr̃ae caecita¬
tem in luminando per
sed inopiam nr̃am im¬
manit̃ concutit:¬
Desp̃uscõ scriptumẽ:
sp̃s ei: ornauit caelos:
Ornamenta enim caelo¬
tiũ: quae uide licei
ornamenta : paulus
enumerat dicens :
alii datur ꝑ spm sermo
sapientiae alii sermo
scientiae : secundum

Expanded text:
cum dicitur: Factuepente de coelo sonus tanquam advenientis spiritus vehementis . Angusta est omnis creatura Creatori, per eumdem Spiritum qui nihil in se vel juxta se aliud nisi semper se habet. Et quid est nobis semper in praesenti quaerere, nisi ad illud cui nihil venit, nihil praeterit, gaudium aeternitatis Spiritus cum se notitiae humanae infirmitatis insinuat, et sonitu vehelenis exprimitur; quia videlicet veniens, vehemens est et lenis. Lenis quia notitiam suam quatenus cognosci utcumque valeat, nostris sensibus temperat: vehemens, quia quantumlibet hanc temperat, adventu tamen suo infirmitatis nostrae caecitatem illuminando pertsed inopiam nostram inaniter concutitSpiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelotium. Quae videlicet ornamenta Paulus enumerat, dicens: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum
Abbreviated transcription (Latin):
noster adnos sedemp¬
tor processit:
Redemptorir nr̃is p̃r¬
esse in eius naribus
dicitur : ut uidelic&
scientia illius. esse in
prescientia designe¬
tur: quiaquae cumq
scire innatura huma¬
nitatis innotuit : haec
nimirum ante saecula
ex diuinitate prȩsciuit:
Quiunde spm innaribus
habuerit: mox esaias
proph&a subiungit di¬
cens: quia excelsus sepu¬
tatus est ipse : acsidice¬
o&: in inferioribus uen¬
tura psȩscit: quia ad
im̃a de caelestibus uenit:
De quo ipse in euangeliũ
dicit:. & quimisit me
pat̃: ipse testimonium
perhibuit deme :
Quirectie &iam conscius
dicitur : qui a una uolum¬
tate un o consilio pater
cum filio semꝑ operatur:
Cuius &iam testis ẽ : quia
nemonouit filiũ nisi pat̃:¬

Expanded text:
noster ad nos Redempnoster ad nos Redemptor processit. Redemptoris nostri spiritus in ejus naribus esse dicitur: ut videlicet scientia illius esse in praescientia designetur, quia quaecunque se scire in natura humanitatis innotuit, haec nimirum ante saecula ex divinitate praescivit. Qui unde spiritum in naribus habuerit, mox Isaias propheta subjungit, dicens: Quia excelsus reputatus est ipse . Ac si diceret: In inferioribus ventura praesciit, quia ad ima de coelestibus venit. de quo ipse in Evangelio dicit: Et qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me . Qui recte etiam conscius dicitur, quia una voluntate, uno consilio Pater cum Filio semper operatur. Cujus etiam testis est quia nemo novit Filium nisi Pat
Abbreviated transcription (Latin):
atus filius. ex patre sine
tempose. Exmatre
nasciest dignatur in
tempore : ut ꝑ hoc qđ
ostum suũ. int̃ initiũ
finemq: concluderet.
liumanae mentis ocu¬
lir ortum quinec ini¬
tio sumitur: nec fine
angustatur a perira :¬
Manus uel brachium
dñi filius dicitur. quia
ꝑ ipsum omnia factar̃ :
Dequo&iam psalmista
ait: Fiat manustua :
ut saluum me faciat:
Manus quippe dĩ quae
ꝑ diuinitatem ñ ẽ fac¬
angelis atq archangelis
omnib:q uistutibus
p̃sidens . uelut electri
similitudine. unus ex
utraq & inutraq: natu¬
ra & dr̃ ꝑmansit cum
patre : & ad redemptio¬
nem nostram factusẽ
discipulis suir palam de
patre annuntiare se
asserit : Quiaꝑ pate¬
fastam tunc maiestatis
suae speciẽ & quomo
doipse gignenti ñ in par
utrorumq sp̃s. utriq
codernus procedit
ostendit:
sons occultusẽ unigenitu
patris : in uinbilis dr̃
f.ons uero patens est : his¬
dem ds̃ in carnatur:
Quifons patens. rectae
domus dauid dicitur :
quia ex dauid genere.

Expanded text:
atus igitur ex Patre sine tempore, ex matre nasci dignatus est in tempore, ut per hoc, quod ortum suum inter initium finemque concluderet, humanae mentis oculis, ortum, qui nec initio sumitur, nec fine angustatur, aperiraperiret, Brachium Domini Filius dicitur, quia per ipsum omnia facta sunt. De quo etiam Psalmista ait: Fiat manus tua, ut salvum me faciat . Manus quippe Dei quae per divinitatem non est facius Patris angelis atque archangelis, omnibusque virtutibus praesidens, velut electri similitudine unus ex utraque, et in utraque natura, et Deus permansit cum Patre, et ad redemptionem nostram factus esdiscipulis suis palam de Patre annuntiare se asserit, quia per patefactam tunc majestatis suae speciem, et qudo ipse gignenti impar utrorumque spiritus utrique coaeternus procedat, ostendit. Fons occultus est Unigenitus Patris invisibilis Deus. Fons vero patens est idem Deus incarnatus. Qui fons patens recte domus David dicitur, quia ex David genere
Abbreviated transcription (Latin):
audi srł :
ẽ: In hoc testimonio
trinam taxationem
dĩ uniuit: dñs inquid:
deniq: quid pater.
unus est: quiest in
trinitate per sonarũ
unus dr̃:¬
quo duirtus & sapien¬
tia dĩe de patre ante
tempora natus est:
uel potius quia nec
cepit nasci nec de sut
Dicamus ueriur semꝑ
natur: ñ aum possu¬
mus dicere semꝑnas¬
citur : ne in ꝑfectus
esse uideatur: at ueri
ut adernus de signa¬
riualeat & perfectus¬
& semꝑ dicamus natus
quatenus & natus ad ꝑ¬
fectionẽ pertineat.
& semꝑ ad adernita¬
tem: ut quocumq
modo illa essentiasine
tempose : temporali
ualeat de signari
sermone :
Redemptor noster. inilla
natiuitate diuina. ab
humano genese cog¬
noscinon poterat :
oro inde inhumanita¬
temuenit ut uiderdur:
uideriuoluit: ut imita¬
ilius dĩpatris omni poten¬
tis. iuxta hoc quod ds̃
ẽ cumpatre datomnia:
uxta iduero quod homo
est apatse accipit in¬
ter omnia. Sicut scrip¬
tumẽ. Potestatem
dedit ei iudicium fa¬
cere: quia filiur homi¬
nisest: &rur sum

Expanded text:
Audi Israel, est . In hoc testimonio trinam taxationem Dei univit. Dominus, inquit, denique quid Pater, unus est, qui est, in trinitate personarum unus Dquod uirtus et sapientia Dei est, de Patre ante tempora natus est, uel potius, quia nec cepit nasci nec desiit, dicamus uerius semper nasci. Non autem possumus dicere 'semcitur, ne imperfectus esse videatur. At vero, ut aeternus designari valeat et perfectus, semper dicamus et natus: quatenus et natus ad perfectionem pertineat, et semper ad aeternitatem; ut quocunque modo illa essentia sine tempore, temporali valeat designari sermone. Redemptor noster in illa nativitate divina ab humano genere cognosci non poterat; proinde in humanitatem venit ut videretur, videri voluit ut imitaFilius Dei Patris omnipotentis, juxta quod Deus est, cum Patre dat omnia; juxta id vero quod homo est, a Patre accepit inter omnia, sicut scriptum est: Potestatem dedit ei, et judicium facere, quia Filius hominis est . Et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
aum̃ dñi filius ẽ patris
Sed eos demcaelos. uide¬
lic& scõs apłos ut tota
simultrinitas ostenda¬
tur operata : Repente
de sc̃ĩ sp̃r diuinitate ad¬
iungitur. & sp̃uorir eius
omnis uir tus eorum:
despũ sumta ẽ quia
mundi huius potestits
contraire ñ prȩ sume¬
rent nisi eos sc̃ĩ sp̃rfor¬
titudo solidass&:¬
Lib& oculos fidei inuir¬
tute operis huius ad¬
tollese atq sparsim
patres testamentinoui
& uatris considerare :
ece aꝑtis fide ioculis.
qualis sit artifex conside¬
rare uolo sed in ipsa mea
consideratione deficio:
tam puerũ & psalmistã
facit: Impl& pastorem
armentariũ sic omoras
uellicantẽ : & proph&a
facit: Impl& abstinen¬
tem puerũ : & iudicem
senum facit Impl& pis¬
atorem & p̃dicatose
facit: Impl& ꝑsecutorẽ :¬
& doctorem gentiũ facit:¬

Expanded text:
enim Domini, Filius est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidassLibet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis  Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. dum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet abstinentem puerum, et judicem senum facit . Implet piscatorem, et praedicatorem facit . Implet persecutorem, et doctorem gentium facit
Abbreviated transcription (Latin):
eaclaritate ab inferior¬
bus cernitur : qua in supe¬
rioribus dominad
Scriptum quippeest:
Caligo sub pedibus eius
ascendit suꝑ cherub in
& uolauit: Cherubin
quippe : plenitudo scien¬
tiae dicitur: proinde
suꝑ plenitu dinem scien¬
tiae ascendis se ꝑhibe¬
tur & uolasse : quiamai¬
tatis eius celsitudinẽ.
scientia nulla conpse¬
endit:
olauit omnipotens dr̃
quia longe in altum ab
intellectu nr̃o serapu¬
it: Volauit suꝑ pennas
uentorum : quia scien¬
tiam transcendit
animarum:
um caligine nostrae
infirmitatis obscura¬
rpur. perinorantiam
nr̃am nobis abscondi¬
tur dr̃ : ne a nobir modo
in a eerna & intima.
atq: incircum scripta
elaritate uideatur:
icut scriptumẽ Posu

Expanded text:
am claritate ab inferioram claritate ab inferioribus cernitur, quia in superioribus dominatur. Scriptum quippe est: Caligo sub pedibus ejus. Ascendit super cherubim et volavit . Cherubim quippe plenitudo scientiae dicitur. Proinde super plenitudinem scientiae ascendisse perhibetur et volasse, quia majestatis ejus celsitudinem scientia nulla comprehendit. Volavit omnipotens Deus, quia longe in altum ab intellectu nostro sese rapuit. Volavit super pennas ventorum, quia scientiam transcendit animarum. Dum caligine nostrae infirmitatis obscuramur, per ignorantiam nostram nobis absconditur Deus, ne a nobis modo in aeterna et intima atque incircumscripta claritate videatur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
idem unus . ubiq: tamen
est totus :
ta potestatis suae in men¬
si tate concludit : neceua¬
dendi potentiae eius quis
aditum incienise poterit:
Quia illȩ omnia circum¬
ta coastantur. siue
quae continenda sunt
ut salua sint : seu que
amputanda sunt ut
pereant: Nullatȩ¬
nus ergo posse effugere scimꝰ
dm̃quempiam: quienĩ
ñ hab& placatum: ne¬
qua qua meua d&iratũ:
decori mittone ali¬
cuius facti dicitur per¬
fectio: dr̃ autem qui
non est factus. quomo¬
do est perfectur : sed
hunc sermonem de
usu nr̃o sumit humana
inopia sicut & reliqua
uerba : quati nus id quod
ineffabile ẽ ut cumq
dicipossit :
ut unaquȩq: res pro
magnitudine postionis
suae capiat cum: idest
maxima maius. & mini¬
ma minus : dum sit po¬
tius ipse totus in toto ipsac
Sumlocalis non sit dr̃.
loc aliter tamen in suis
ambulat scĩs : dumde
loco in locum praedica¬
tur ab eis: nam ds̃ quine
loco mou&ur nec tempo¬
re inserus tamensuis
deus:
mnipotens ds̃ nequaqu¬

Expanded text:
 unus, ubique tamen  unus, ubique tamen est totus. ta potestatis suae immensitate concludit, nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumta coarctantur; sive quae continenda sunt ut salva sint, sive quae amputanda sunt ut pereant; nullatenus ergo dicimus effugere posse Deum quempiam. Qui enim non habet placatum, nequaquam evadet iratum. De consummatione alicujus facti dicitur perfectio: Deus autem qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro sumit humana inopia sicut et reliqua verba: quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit: ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in tota, ipse um localis non sit Deus, localiter tamen in suis ambulat sanctis, dum de loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis tamen suisDeus. Omnipotens Deus nequaqu