comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prȩmissa discriptio perseuerat beatidomus est mentis secr&um
ubidiuitias scãs & gloriã ꝑ p&uam reponite quisquis dñi precepta
cõ pleuerit Sedisia gloria non hab& finem : Illȩdiuitiue ñ maligna
subreptione dispereunt sed dedñi mandatis ueniutis unde quiequies
adiquurtue  ꝑcniintegritate seruatur. Depicunis dieuutur. S luise¬
dod angunto prtacstitur ramcumsa nomenge nerulen nd uarmitur
timen peopiume cum diuina dispensatione ad unum quemterti
hominum resco tuces sa pet uenerit & nealiquis se temporalie sxisti¬

Expanded text:
praemissa descriptio perseverat. Beati domus est mentis secretum, ubi divitias sanctas et gloriam perpetuam reponit quisquis Domini praecepta impleverit. Sed illa gloria non habet finem; illae divitiae non maligna subreptione dispereunt, sed de Domini mandatis veniunt; unde quidquid acquiritur, perenni integritate servatur. Denique sic sequitur, o largiente, praestatur. Nam cum sit nomen generale, advertitur tamen propria, cum divina dispensatione ad unumquemque hominem res concessa pervenerit. Et ne aliquis se temporaliter existi
Abbreviated transcription (Latin):
psal musex Incip̃ psalcous ext aleluia e nueusioi
aqqei et ⁊a c̃haniae. Dumiam frequerier sole pasuern allelũ
uidat adectio ista nominũ quid uelit intelligi  pgeuis ctachebu
pegelongo post tempr proph& arunt quã istasum : careita ñ:
Reuer siemm in hierusalem patriã suã Cum reperarate ipsum:
uidrent laudes dñi magna exultatione pro fuder una Rd qua
simlatudinem &e hic ꝑsalmꝰ inte gerrimi al fab&i Litteris quas utgu
aureis noscnt eẽ. contextus Suem post absolutinem peccatoꝵ
ꝑfectissima debeat xp̃iañ ala criate cantarei & memento quod
institutor fidelium hic qua rtus est psalmus ostenditenĩ posł
liberahone delictoꝵ quanta sint bona fidelium & quuer& ribu¬

Expanded text:
SALMUM CXI. Alleluia, conversionis Aggaei et Zachariae. Cum jam frequenter solum posuerit Alleluia, videamus adjectio ista nominum quid velit intelligi. Aggaeus et Zacharege longo post tempore prophetaverunt quam ista sint cantata. Reversi enim in Jerusalem patriam suam, cum reparari templum viderent, laudes Domini magna exsultatione profuderunt. Ad quam similitudinem et hic psalmus integerrimi alphabeti litteris, quasi regulis aureis noscitur esse contextus; quem post absolutionem peccatorum perfectissima debeat Christianus alacritate cantare. Et memento quod institutor fidelium hic quartus est psalmus; ostendit enim post liberationem 383 delictorum quanta sint bona fidelium, et quae sit retribu
Abbreviated transcription (Latin):
ce&ua: Re dramus in quaterra potentes dicant efficrquiqi
ꝓbantur ẽẽ dirisui In illa scilic& quamcum dño regnatari sunt
scĩ ubi non diuitiue humanȩ nec honores tomporales faciunt
potentes sed contem platio dñi & sine fine laudatio. Ipsa reuera ẽ
potentiũ cui non succedit in firmitas sed qđ ẽ e meruerit ut na
felicitate custodit Sement opera significat bonarũ rerum. qug in
ratio autem rectorum dicit᷑ nonista carnis sed illaquȩ immitatione
iustoꝵ ꝑsimilitu dines operum noscitur ẽe ꝓpagata. unde & diabolus¬

Expanded text:
uaeramus in qua terra potentes dicantur effici, qui hic probantur esse derisui. In illa scilicet qua cum Domino regnaturi sunt sancti, ubi non divitiae humanae, nec honores temporales faciunt potentes, sed contemplatio Domini et sine fine laudatio. Ipsa revera est potentia cui non succedit infirmitas; sed quod esse meruerit, aeterna felicitate custodit. Semen opera significat bonarum rerum, quae in ratio quoque rectorum, non est ista carnis, sed illa quae imitatione justorum, per similitudinem operum noscitur esse propagata. 3 Glo
Abbreviated transcription (Latin):
Duer sis modis þea tusuir in mediũ deducit᷑ nedis sigru lagtione abqueor
ei apporenta neglegatur dec& enimanimo nos fieꝰquent reuoluer
unde ꝓbam ir sabex nitaie gaudere Sed cumbeatudo nualiste ub
uiro romuncda no qui potius miseros faet cyanifestum est tarien
nulla pna reperure gaulian easi qru edm̃ fiepint timore p̃paricta : Ipsoen
conpellento desideramus quod nos beatos pos stt ef fecereꝵ bemꝙ si sequatur.

Expanded text:
rsis modis Beatus vir in medium deducitur: ne dissimulatione aliqua ejus appetentia negligatur. Decet enim animo nos frequenter revolvere, unde probamur sub aeternitate gaudere. Sed cum beatitudo nulla sit sub timore mundano, qui potius miseros facit, manifestum est tamen nulla aeterna reperiri gaudia, nisi quae Domini fuerint timore praeparata. Ipso enim compellente, desideramus quod nos beatos possit efficere. Denique sic sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
& in illa calesti hierusalem abcatis constar eõ ꝑagendum Eauilat
nenĩeꝰ non claudit terminoe qua nec finem haberepoarbanefin
Hic laudatur quia poccatores liberat : ibi prae dicat᷑ quiaiꝓuotos
uronat Merito ergo alleluia intitulo psalmiste eẽ groses suscepifr
qui& alaude dñi fet inium & inẽi laude finitus est Ntẽo. Intellecꝰ¬

Expanded text:
 in illa coelesti Jerusalem a beatis constat esse peragendum. Laudatio enim ejus non clauditur termino, quia nec finem habere potest beneficium. Hic laudatur, quia peccatores liberat; ibi praedicatur, quia devotos coronat. Merito ergo Alleluia in titulo psalmus iste cognoscitur suscepisse, qui et a laude Domini fecit initium, et in ejus laude finitus est. Conc
Abbreviated transcription (Latin):
quid speciclit̃ desideremñ reuerentis simꝰ
pph&a patefecit. ut biabitarȩ xp̃i ec¬
clesiã modis omnib: app&amꝰ : hoc
patulis auris audientes cedsidua supꝰ¬
plicatione dep̃cemur quȩ nec breuius
quicquã potuit dici nec latius in petra¬
ri: Innumero aut̃ p̃sentis psalmi
etquorundum qui subsecuntur ne¬
quaquã potumꝰ calculorũ singularẽ
reperire ratione scilic& etqualis
studiosis relinquimꝰ ut scđ exẽplaquȩ
dictas̃ quaondo ñ inueniunt rationẽ
mnum ero singulari tuncaliquas si¬
militud mes in partito calculo siuebis
siue testio debeent indagare. uerbi
rio numero et iterũ uiginti xui in t̃no¬
ueni tunc facilius calculus diuisus
fortiesse cõpetens ratio poterit inue¬
niri : quid enĩ int̃ẽ sibmas aut t̃nas
on&r&as capiant uasa ꝓsalinorum
si uero nec ibi aliquid conuenient̃
agnouerit credere. conuenit caelit̾re¬
q creatorẽ operationes et dicta sua
ꝑdiuersorũ calculorũ distribuiges
sine combiguitate uirtutes qui onsa

Expanded text:
 desideremus reverendissimus propheta patefecit, ut inhabitare Christi Ecclesiam modis omnibus appetamus. Hoc patulis auribus audientes, assidua supplicatione deprecemur; quia nec brevius quidquam potuit dici, nec latius impetrari. In numero autem praesentis psalmi, et quorumdam qui subsequuntur, nequaquam potuimus calculorum singularem reperire rationem; scilicet qualis studiosis relinquimus, ut secundum exempla quae dicta sunt, quando non inveniunt rationem in numero singulari, tunc aliquas similitudines in partito calculo, sive bis, sive tertio debeant indagare. Verbi rium numerum, et Iterum viginti septem in ter novem. Tunc facilius calculis divisis, fortasse competens ratio poterit inveniri. Quid enim interest si binas aut ternas metretas capiant vasa psalmorum? Si vero nec ibi aliquid convenienter agnoveris, credere 91 convenit coeli terraeque Creatorem, operationes et dicta sua per diversorum calculorum distribuisse sine ambiguitate virtutes, qui omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
cticua ut in sexto psalmo
dusiste ñ recipit. sed finitosep¬
timo redit semꝑ ad primũ.
In istis enĩ dieb: pluralis ẽ nume¬
nis ille aut̃ singurodis accipit
qui nullo succedente mutat᷑.
qua̧ ꝓpt̃ dicenda uistus ẽ psal¬
mi ut ꝑ eiꝰ intentionẽ inscrip¬
tio tituli facilius possit ind¬
quitatem mundiistius distru
ut ud illam ueritatẽ future
ꝓmissionis debeat ꝑuenirt
Sic illud in ꝑturbabile regũ
significat᷑ quando eĩ beucti¬
tudo indesinent̃ ex p&itus
Merito ergo huic psalmo oe¬
tocuus diesoptatus ẽ. ubi sȩ¬
culi istius consu&udo uitiosa
deseritur. Et illius uenire
in nocentia postulactur c&¬
ra uero huius tituli uerba
p̃cedentib: expositionib ps¬
bcentur eẽ notissima:¬

Expanded text:
ctava, ut in sexto psalmo dus iste non recipit, sed finito septimo redit semper ad primum.In istis enim diebus pluralis est numerus: ille autem singularis accipitur, qui nullo succedente mutatur. Quapropter dicenda virtus est psalmi, ut per ejus intentionem inscriptio tituli facilius possit intiniquitatem mundi istius destrui, ut ad illam veritatem futurae promissionis debeat perveniri. Sic illud imperturbabile regnum significatur, quando ejus beatitudo indesinenter expetitur. Merito 45 ergo huic psalmo octavus dies aptatus est, ubi saeculi istius consuetudo vitiosa deseritur, et illius venire innocentia postulatur. Caetera vero hujus tituli verba praecedentibus expositionibus probantur esse notissima
Abbreviated transcription (Latin):
goricȩ trans latiuis uerbis
edicia s. C&erũ dñs nec ira con¬
funditur nec furore turbatur.
sed in una eademq semꝑgloriȩ
suae tranquillitate consistit
similit̃ & mor sesdic̃. sic l&a¬
tus ẽ dñs ȩdificansuos & cres¬
cerefaciens. sic l&abitur ad¬
fligens uos atq sub uestens.
P&il unt ut ante iudiciun
non in iudicio corripiatur
quia qui ibi arguitur. sinedi¬
bitatione damnatur. Qm̃tes
condendũ ẽ qđ dies iudiciiꝓ
timore magnitudinis suae
ira & furor uocatur: sic̃ &
in secundo psalmodictũ ẽ
Tunc loqu&ur ad eos in inesiu

Expanded text:
gorice translativis verbis gorice translativis verbis edicta sunt. Caeterum Dominus nec ira confunditur, nec furore turbatur: sed in una eademque semper gloriae suae tranquillitate consistit. Similiter et Moyses dicit: Sicut laetatus est Dominus aedificans vos, et crescere faciens, sic laetabitur affiigens vos atque subvertens . Petit ergo ut ante judicium, non in judicio corripiatur: quia qui ibi arguitur, sine dubitatione damnatur. Et mente condendum est, quod dies judicii pro timore magnitudinis suae ira et furor vocatur; sicut et in secundo psalmo dictum est: Tunc loquetur ad eos in ira su
Abbreviated transcription (Latin):
considertenda ẽ quã sit uerboꝵ
istorũ. congrua sadutarisq¬
positio. Nonenim supplicat dnõ
patri sic̃ & aluis uisũ ẽ ut ñ argua¬
tur. sed ne in iudicii seueritate
culp&ur. quae hic multis argui
salus ẽ. sic̃ in a pocalipsi ioħcnis
legit᷑. Ego quos amo redarguo
& castigo Nãita &ipsidđ conti¬
git cũ eũ ꝓph&ica correxit in uec¬
tio arguit & filius. sic̃ maliopsal¬
molegit᷑. Arguã te & statuã illec
mundũ depeccato. Dicite nunc
ꝑ uersi ubiẽ hic naturȩ potes¬
tatis quedistantia. quando
nec ipsa discrepdit uerba. Con¬
ticescat cerrianic nequit ia ne
qui uolunt in scã trinitate sacri¬
legas diuisiones inferre. ip¬
si se aregnodũi probentur abs¬
cidere: neque infurore tuo corri¬
piasme Troc & furor iudi¬
cis contrarerum damnationis
effectus ẽ. Id ẽ motus animi
concitatus. ad poenã ꝓuocans
inferendã sed ira longa in dig¬
natio ẽ furor repentina.
mentis accessio. Haec ulle¬

Expanded text:
considerandum est quam sit verborum considerandum est quam sit verborum istorum congrua salutarisqpositio. Non enim supplicat Domino Patri, sicut et aliis visum est, ut non arguatur, sed ne in judicii severitate culpetur: quia hic multis argui salus est, sicut in Apocalypsi Joannis legitur: Ego quos amo redarguo et castigo . Nam ita et ipsi David contigit, cum eum prophetica correxit invectio. Arguit et Filius, sicut in alio psalmo legitur: Arguam te, et statuam illa mundum de peccato . Dicite nunc, perversi, ubi est hic naturae potestatisque distantia, quando nec ipsa discrepant verba? Conticescat Ariana nequitia: ne qui volunt in sancta Trinitate sacrilegas divisiones inferre, ipsi se a regno Domini probentur abscindere. Neque in furore tuo corripias me. Ira et furor judicis contra reum damnationis effectus est; id est, motus animi concitatus ad poenam provocans inferendam. Sed ira longa indignatio est: furor repentina mentis accensio. Haec autem alle
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ nosse debemꝰ omni poten¬
tiã dñi eloquentiã suãc itic ir ua¬
rus disciplinis atq astib plenissi¬
me ditasse. ut ipsa mirabiliter
exquirentib ornata resplendeat
& semina diuersarũ doctrinarũ
diligenter r&ract&ł concedat.
hinc ẽ enĩ qđ in ipsa reperiuntur
quȩ magistri sȩculariũ littera¬
rum cd sua p̾ uolumina traenstu¬
ler̃ Nã int̃ alios status quosora¬
tores causis emergentib indider̃
Concessiuã dep̃cationem eẽ di¬
xerunt. Cum reus non id qđ fac¬
tum ẽ defendit. sed ut ignoscatur
expostulat. quistatus lic& in¬
ermis apud terrena iudicia uide¬
atur. Humanisq uirib: destitu¬
tus. in uicta tamen apud dm̃ mu¬
nitione p̃cingitur. Vt quemi
nulla p̃ualent argum̃ta defen¬
dere sola possit fidelis confessio
indicare. Hocuere pęnitentib
datur quidũ secupiunt absoł¬
uere. ipsi potius propria ni¬
tunt᷑ facta damnare. sic &esa¬
ias mon&. Dictu iniquitates
tuas prius ut iustificeris. Nunc

Expanded text:
rimum nosse debemus omnipotentiam Domini, eloquentiam suam ita variis disciplinis atque artibus plenissime ditasse, ut et ipsa mirabiliter exquirentibus ornata resplendeat, et semina diversarum doctrinarum diligenter retractata concedat. Hinc est enim quod in ipsa reperiuntur, quae magistri saecularium litterarum ad sua post volumina transtulerunt. Nam inter alios status, quos oratores causis emergentibus indiderunt, concessivam deprecationem esse dixerunt; cum reus non id quod factum est defendit, sed ut ignoscatur expostulat. Qui status licet inermis apud terrena judicia videatur, humanisque viribus destitutus, invicta tamen apud Deum munitione praecingitur, ut quem nulla praevalent argumenta defendere, sola possit fidelis confessio vindicare. Hoc vere poenitentibus datur, qui dum se cupiunt absolvere, ipsi potius propria nituntur facta damnare. Sic et Isaias monet: Dic tu iniquitates tuas prius, ut justificeris . Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
prropt̃ mis ecordiã tuam.
um dedõ dicitur conuerte¬
Cire uindictȩ relaxatio pos¬
tulatur ut debitas de nobiuis¬
titia ipsius non exigat ultiones
siue more nro dicitur dõ con¬
uestere. sic̃ auersi solent rogari
qui aut respicere nolunt. aut
sub uenire contempnunt.
eripe animã meã ab iminenti
scilic& supplicio qđ deb&ur
errantibus. Auestit enim
a nob̵ debitas pȩnas. cũ easre¬
liexauerit benigna remissio.
Congrue uero conuestere in
penitentis p̃ce ponitur : qđ
satis facientib: dñs pollic&ur
dicens. Conuertimini ad me
& conuertar aduos saluum
mefac ꝓpt̃ micđiam tuam.¬
quã pulcherrime ista suppli¬
catio propriis hac ꝓficuis ser¬
monibus explicatur. saluũ
se p&it fieri. ñ secundũ meri¬
iti sua sed ppt̃ diuinã micđiã
inquadum fixa spesponitur
ueniua facilius imp&tetur¬

Expanded text:
am. Cum Deo dicitur, Convertere, vindictae relaxatio postulatur, ut debitas ipsius justitia de nobis non exigat ultiones. Sive more nostro dicitur Deo, 29 Convertere, sicut aversi solent rogari: qui aut respicere nolunt, aut subvenire contemnunt. Eripe animam meam, ab imminenti scilicet supplicio, quod debetur errantibus. Avertit enim a nobis debitas poenas, cum eas relaxaverit benigna remissio. Congrue vero, convertere, in poenitentis prece ponitur; quod satisfacientibus Dominus pollicetur dicens: Convertimini ad me, et ego convertar ad vos . Salvum me fac pQuam pulcherrime ista supplicatio propriis ac proficuis sermonibus explicatur! Salvum se petit fieri, non secundum merita sua, sed propter divinam misericordiam, in qua dum fixa spes ponitur, venia facilius impetratur
Abbreviated transcription (Latin):
Infiroꝰ sum.
nifirmitittes confessio cae¬
lestis medici micđiam mo¬
u& a quo facile in p&rentus
remedia. cũ ostenduntur
uulnenx manifesta. Not
enĩ dixit qm̃ mereor. sed qis
iustitiã tuã sustinere non
ualeo. Ocdementia magnl
crecctoris. Aiudiceꝑcipimus
quid reidicered ebeamus do¬
cemur pi&atem p&ere ne
nos iustitia possit cebsumes
quis icom dubit& cum uero
sua audire posse si talis
st p̃cantis animus . qualẽ ip¬
scest iubere dignati¬

Expanded text:
infirmus sum. Infirmitatis confessio coelestis Medici misericordiam movet, a quo facile impetrantur remedia, cum ostenduntur vulnera manifesta. Non enim dixit: quoniam mereor, sed, quia justitiam tuam sustinere non valeo. O clementia magna Creatoris! a judice percipimus quid rei dicere debeamus; docemur pietatem petere, ne nos justitia possit absumere. Quis enim jam dubitet eum verba sua audire posse: si tamen talis sit precantis animus, qualem ipse est jubere dignat
Abbreviated transcription (Latin):
pata sunt omnictossamea:
iudep̃catione eic dẽ ꝑse¬
uerat piũ medicũ dicits
gritudinem tccuidã usq
interiore uenisse nedif¬
srret auxiliũ cui inminere
iognoscebat exitium. Ossahic
pullegoriã fostitudinem
mentis debemꝰ aduestere:
quaecũ deficit uigor omni¬
selabitur sic̃ & ossib: quas¬
sis corpꝰminime contin&ur.
et anim mea Turbata
ẽ ualde. et tud neusq quo:
Ie corpus intelligeres qđ
Uossa nominauit. animã
suã dixit ẽẽ turbatã. Bene
utẽ ualde additũ ẽ nede¬
nens auditor pater&ur diu¬
us diferendum. sinimis eũ
ion cognoscer& fuissetur¬
atũ. usquequo sub audien¬
dum differes. quiusq ad finẽ
preces supplicũ non soles
ullatenus obliuisci suplica
quppẽ ista magnis cõ¬
mendatur cngustus. ut re¬
cepta sanitas p̃ciosior possit
agnosci. & intuere quacius¬
titiam dñi semꝑ pęnitensiste
refugit . & consu&udinem eius
benignitatis exposcit:

Expanded text:
ia ossa mea. In deprecatione eadem perseverat. Pio Medico dicitur, aegritudinem tabidam usque ad interiora venisse, ne different auxilium, cui imminere cognoscebat exitium. Ossa hic per allegoriam, fortitudinem mentis debemus advertere, quae cum deficit, vigor omnis elabitur, sicut et ossibus quassatis corpus minime continetur.Et Anima mea turbata est valde: et tu, Domine, usquequo? Ne corpus intelligeres, quod ossa nominavit, animam suam dixit esse turbatam. Bene autem valde additum est, ne clemens auditor pateretur diutius differendum, si nimis eum non cognosceret fuisse turbatum. Usquequo subaudiendum, differs, qui usque ad finem preces supplicum non soles ullatenus oblivisci? Supplicatio quippe ista magnis commendatur angustiis; ut recepta sanitas pretiosior possit agnosci. Et intuere, quia justitiam Domini semper poenitens iste refugit, et consuetudinem ejus benignitat
Abbreviated transcription (Latin):
regladiotuo m&aphora abellatore
uncepta : quidimicaturus gladio
accingit᷑ ut prosternat in imicum. sed
hicgladiũ : sermonẽ p̃dicationis debe¬
nꝰ accipere. De quoipse ieugło testat᷑:
ñ ueni pacẽ mittere int̾rã sed gladiũ¬
Cilidius aut̃ dicit᷑ sermodĩ quȩ corpu¬
lonta uitiis corda hominũ. ictꝰ suȩ
urtutis inrũpit. Nec potest in becil¬
ltas humana resistere : ubi illa forti¬
udinis gła dignat᷑ intratre. pemor
uero in carnationẽ significat dñi sal¬
uatoris. sic̃ in genesi legit᷑ ñ defici&¬

Expanded text:
re gladio tuo, metaphora a bellatore concepta, qui dimicaturus gladio cingitur, ut prosternat inimicum. Sed hic gladium sermonem praedicationis debemus accipere. De quo ipse in Evangelio testatur: Non veni pacem mittere inGladius autem dicitur sermo Dei, quia corpulenta vitiis corda hominum ictu suae virtutis irrumpit; nec potest imbecillitas humana resistere, ubi illa fortitudinis gloria dignatur intrare. Femur vero incarnationem significat Domini Salvatoris, sic
Abbreviated transcription (Latin):
uesileas idẽ ñ differas dare sententiã
qđ utiq tacendo ñ potest fieri sedloquendo:
nã qđ dic̃ nediscedas ame : a paste accipi¬
endũ ẽ humanitatis quȩ subiacuit pas¬
Cic̃ sepedictũ ẽ abhumana consu&u¬
dine ex surgedicit᷑ illiqui semꝑ uigilat:
semꝑ intent᷑ ẽ : & cũiugit̃ omã respiciat
tunc tam̃ putat᷑ intendissedũ uindicat :
Iudicio meo qđ ꝑtulit auidȩis iudicium
sineiure : Torm̃ta : sine scelere: mostẽ :¬
sine peccato: ꝑ eneaut̃ dix̃ meo qđ reue
raꝑtulerat: Pulchre si quidẽ dix̃ : in cau¬
sã meã respice i inpoenã : Poena enĩ
sceleratis uidebat᷑ eẽ consimilis : Causa
uerotalis : cũ nullo poterat eẽ cõmunis :
sed quȩ ẽ ista causa quȩ a dõpetebatur
intendi: scilic& ut quidare uenerat sa¬
lutẽ humano generi : ab in sanis & ꝑfidis
insultantiũ potest habere nequitia otꝰ
potuimꝰ fecimꝰ egim̃: sed p̃cat᷑ it mali

Expanded text:
Ne sileas, id est non differas dare sententiam, Ne sileas, id est non differas dare sententiam, quod utique tacendo non potest fieri, sed loquendo. Nam quod dicit, ne discedas a me, a parte accipiendum est humanitatis, quae subjacuit pasSicut saepe dictum est ab humana consuetudine, Exsurge dicitur illi qui semper vigilat, semper intentus est; et cum jugiter omnia respiciat, tunc tamen putatur intendisse dum vindicat. Judicio meo, quod pertulit a Judaeis, judicium sine jure, tormenta sine scelere, mortem sine peccato. Bene autem dixit meo, quod revera pertulerat. Pulchre siquidem dixit, in causam meam respice, non in poenam; poena enim sceleratis videbatur esse consimilis; causa vero talis cum nullo poterat esse communis. Sed quae est ista causa, quae a Deo petebatur intendi? scilicet ut qui dare venerat salutem humano generi, ab insanis et perfidis insultantium potest habere nequitia, id est potuimus, fecimus, egimus; sed precatur ut mala
Abbreviated transcription (Latin):
latronib: incrucependeres enmira
patientia in quo erat sũma maiestas.
nũ quid ñ ualuit ad confundondos ini¬
micosuiuus discendere decrucis pati¬
bulo : quimortuus die testio resurgere
potuit desepulchro : Sedñ conueniebat
diuinauis tute ad uerba insal itantiũ
cõmoueri : ut amplius erubescerent dũ
omnã p̃dicta constarent : sed quã uif
iud ȩos euge euge dixisse ineugło ñ legat᷑
similiatam̃ in sultationũ uerbalocutis̃
ut unares ꝑsermonũ uari&ates ueraciter
ꝓb&ur eẽ narrata : Euge euge ꝑ figurã
dictũ ẽ epił eusis quando sine aliqua int̃¬
positione in uno uersu uerba geminant᷑ :
Adh ȩc &istatria uerba ꝑtinent : quȩ su¬
perius denoscunt᷑ eẽ narrata : Ulidisti
hoc ꝓbasti cõpl&a quȩ contrame p̃uide¬
ras eẽ cogitanda: sic enĩ dicimꝰ: quando ali¬
quid inmemoriã reuocare desideramꝰ:
uidisti: quã crudelis exatit mihi: uidisti
quantã mefecerit latronis inꝓbitas:

Expanded text:
latronibus in cruce penderes. En mira latronibus in cruce penderes. En mira patientia, in quo erat summa potestas. Nunquid non valuit ad confundendos inimicos vivus descendere de crucis patibulo, qui mortuus die tertia resurgere potuit de sepulcro? Sed non conveniebat divinae virtuti ad verba insultantium commoveri, ut amplius erubescerent, dum omnia praedicta constarent. Sed quamvis Judaeos Euge, euge dixisse in Evangelio non legatur, similia tamen insultationum verba locuti sunt, ut una res per sermonum varietates veraciter probetur esse narrata. Euge, euge per figuram dictum est epizeuxis, quando sine aliqua interpositione in uno versu verba geminantur. Ad haec et ista tria verba pertinent quae superius dignoscuntur esse narrata. Vidisti, hoc est probasti completa, quae contra me praevideras esse cogitanda. Sic enim dicimus, quando aliquid in memoriam revocare desideramus: Vidisti quam crudelis exstitit mihi; vidisti quanta in me fecerit latronis improbitas.
Abbreviated transcription (Latin):
iram dolose cogitabant: Predicit᷑
iudeorũ nefanda dolositas quȩ ñ nr̃is
sed uerbis euangelicis indic& pacificelo
quebant̾: quando dicebant. magst̃ scimꝰ
quia uerax es. & uiã dĩ inueritate doces:
Lic & tributũ dare cȩsariannon. sed po¬
test dolũ cogitare &iã quiñ disponit oc¬
ciderelut siquis pecuniã aut possessionẽ
proximo machin&ur auferre : sed ad¬
didit irã ut dolus eorũ exitialis fuisse
declar&ur : Hoc adillud refertur : quan¬
do dolos a machinatione tractabant
o post& unũ pro omnib: mori & c&era:
sdilatauer̃ inmeossuũ dixer̃ euge eͥge
uiderunt oculinrĩ: Dilattiuer
utiq ossuũ quando clamabant crucifi¬
ge crucifige iã ñ annuentes oculis ñ dolo¬
se cogitantes. sed a ꝑta & libera uocedã¬
nantes: Oscȩlestũ facinꝰ negauit iudex
feri qđ populus clamabat impleri: secunt᷑
uerba l&alit̃ l&antiũ iudȩorũ ac sidi¬
cerent benebene uidimꝰ d&e qđ deside¬
rabam̃ efficere ut dissuasor plebis cũ

Expanded text:
iram dolose cogitabant. Praedicitur Judaeorum nefanda dolositas, quae non nostris, sed verbis evangelicis indicitur. Pacifice loqui videbantur quando dicebant: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces: licet tributum dare Caesari, an non ? Sed potest dolum cogitare etiam qui non disponit occidere, ut si quis pecuniam aut possessionem proximo machinetur auferre. Sed addidit iram, ut dolus eorum exitialis fuisse declaretur. Hoc ad illud refertur, quando dolosam machinationem tractabant: Oportet unum pro omnibus mori . Vers. 24. Dilataverunt in me os suum; dixerviderunt oculi nostri. Dilataverunt utique os suum quando clamabant: Crucifige, crucifige ; jam non annuentes oculis, non dolose cogitantes, sed aperta et libera voce damnantes. O scelestum facinus! Negavit judex fieri quod populus clamabat impleri. Sequuntur verba lethaliter laetantium Judaeorum; ac si dicerent: bene, bene videmus de te quod desideramus efficere; ut dissuasor plebis cum
Abbreviated transcription (Latin):
dunã aiduos rcuestetur: Tadis ẽ &ista
oratio quȩ fundebatur ad nõ : Nãdũ cam
d&estabiles iudȩi minime suscipere me¬
rerent᷑ insinuei. Idẽ in secr&o pectoris
undefuerat egressarem eabat: sienĩ in
peccatorib: fuiss& operata ñ conuersa
utiq sed dicer&ur effusa: sic̃ proximũ¬

Expanded text:
os revertetur . Talis est oratio quae fundebatur a Domino. Nam dum eam detestabiles Judaei minime suscipere mererentur, in sinu ejus, id est in secreto pectoris, unde fuerat egressa, remeabat. Si enim in pectoribus fuisset operata, non conversa utique, sed diceretur effusa. Vers. 1
Abbreviated transcription (Latin):
incladib : exultem̃ in periculis:
Nãcura fidelib: seruis deb& refugi
qđ illererũ dñs pominũ salute susti¬
nuit: Notandũ p̃terea scđ hunc eẽ
psalmum qui passionẽ & resurrec¬
tionẽ dñilatius intimare noscuntur :
exp̃ł. psł xoxiiii. Hac ip̃xcu.

Expanded text:
in cladibus, exsultemus in periculis. in cladibus, exsultemus in periculis. Nam cur a fidelibus debet refugi, quod ille rerum Dominus pro omnium salute sustinuit? Notandum praeterea secundum hunc esse psalmum eorum qui passionem et resurrectionem Domini latius intimare noscuntur. EX
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in sesed in laudib ponunt: Qđ aut̃
dix̃ serui eiꝰ adhumilitatis respicit
formã : quia in ad sũpta carne humi¬
litas. ẽ. in maiestate uero potentia: Sic
utrũq ꝑfectũ atq uerissinũ : unꝰ ẽ dñs
xp̃i: Quiergo ualt pacẽserui ei: Scilic&
quiauitiis reddunt᷑ alieni & in conti¬
nentie bonodiuino munere animi
tranquillitate uersant᷑ : et linguamea
ingua ipsius meditata ẽ : iustitiã
quando nouũ testam̃tũ populis p̃di¬
cauit: Totadiesic̃ sepedictũ ẽ uni¬
uessũ uitȩ temp̃ ostendit: sed quȩ hu¬
manitati in possibile uid& dm̃ con
nosbonoꝵ actuũ transferamꝰ. quia sẽꝑ
dm̃ laudat : qui in õni uoluntate sua¬
dignat̃ ẽ ẜ ec̃ enĩ ab oratione princi¬
piũ : sic̃ & in aliis similib: psalmis : de¬
inde passionis & resurrectionis suae
uentura narrauit: postremo : finit
in spemagna fideliũ ut dubiũ ñ sit:
& huncpsalmũ p̃fata regula fuisse
conclusũ: Qua propt̃ gtiudeamus

Expanded text:
n in se, sed in ejus laudibus ponunt. Quod autem dixit, servi ejus, ad humilitatis respicit formam: quia in assumpta carne humilitas est, in majestate vero potentia. Sic utrumque perfectum atque verissimum, unus es Qui ergo volunt pacem servi ejus? Scilicet qui a vitiis redduntur alieni, et in continentiae bono, divino munere animi tranquillitate versantur. Vers. 32. Et e laudem tuam. Lingua ipsius meditata est justitiam, quando Novum Testamentum populis praedicavit. Tota die, sicut saepe dictum est, universum vitae tempus ostendit. Sed quia humanitati impossibile videtur Deum conferamus: quia semper Deum laudat qui in omni voluntate sudignatus est. Fecit enim ab oratione principium, sicut et in aliis similibus psalmis. Deinde passionis et resurrectionis suae ventura narravit. Postremo finit in spe magna fidelium, ut dubium non sit et hunc psalmum praefata regula fuisse conclusum. Quapropter gaudeamus
Abbreviated transcription (Latin):
rentiã quimalgena locunt᷑ aduer fin
igna uindicta pocra sufficiens ͤ¬
erubescit actus suos ꝓpria estimatio¬
aedã nat᷑ ẽ & seultore torqu& qui uincu¬
lo confusionis in uoluit᷑ : potesttam̃ ali¬
quis erubescere & reuerentiã ñ habere:
hicaut̃ addidit: Qreuereant᷑ simul: ut
ionuessionis eorũ indicia declar&: Reue¬
qđillis ꝓuenit qui uoluntate sincerissima
aonfessionis munera c̃secunt᷑: sequit᷑:
nduant᷑ pudore & reuerentia : quasi
quodã cilicio poenitentiȩ quasi ueste
lucubri pudorẽ contraaudatiã ponit
quã habuerfurentes : Reuerentiã contra
inpudentiã falsitatis: ut duab: untuti
lcurent qđ duob: cõmisere criminib:
magna enĩ dix̃ locutos: id ẽ suꝑba modũ
pbtatis excedentia Sic̃ bectꝰ ioħs in apo¬
u lipsi cõmemorat: uidios loquens
pst quã de ꝑsecutorib sufficienter
edictũ ẽ: uenit ud pastẽ fid eliũ: Illos
punss alubri penitudine cruciari:
stos sumabeatitudinis exultatione

Expanded text:
rentia, qui maligna loquuntur adversum me. Digna vindicta, poena sufficienserubescit actus suos, propria aestimatione damnatus est, et se ultore torquetur, qui vinculo confusionis involvitur. Potest tamen aliquis erubescere, et reverentiam non habere. Hic autem addidit, et revereantur simul, ut conversionis eorum indicia declararet. Revequod illis provenit qui voluntate sincerissima confessionis munera consequuntur. Sequitur, induantur pudore et reverentia. Quasi quodam cilicio poenitentiae, quasi veste lugubri. Pudorem contra audaciam ponit, quam habuerunt furentes; reverentiam contra impudentiam falsitatis, ut duabus virtutibus curent, quod duobus commisere criminibus. Magna enim dixit locutos, id est superba modum probitatis excedentia, sicut beatus Joannes in Apocalypsi commemorat: Vidi os loquens Postquam de persecutoribus sufficienter edictum est, venit ad partem fidelium: illos optans salubri poenitudine cruciari, istos summa beatitudinis exsultatione
Abbreviated transcription (Latin):
malã conscientiã suã : nepossint poenils
subire sententiã : Oingens & in m̃saro¬
tas creatoris ñ patit᷑ eos la&os tẽporl
relinqui: nedebeant acba calamiut
subita celeritate transmita: qđ uo

Expanded text:
ne possint poenalem subire sententiam. O ingens et immensa pietas Creatoris! non patitur eos laetos temporaliter relinqui, ne debeant aeterna calamitate  alterius subita celeritate transmitti; quo
Abbreviated transcription (Latin):
aleonib unicã metem: Quandore¬
cies ꝓ consu&udine in firmitatis humar
dicit᷑ cui morosũ uid& qđ cũq futirã ẽ
quȩ mox ut cupit aliquid festina t ime¬
ri: Restituȩ uõ dix̃ quasi ereptã redde.
hoc ẽ p̃sta resurgere a malefactis qm̃i
iustȩ ꝓbabat᷑ occisus: aleonib eñ ap¬
testatib cruentis: atq mudelib sgnsi¬
cant : unicãquidã carnẽ dnĩ adutar
uoluer̃: Quȩlic& sit ista cõmunis ina
na : unica nuncupat᷑ a quaher&icoran
conuenticula õni modis excludums
nãut ꝓbes ipsã diciunicã sequensus¬
sus ostendit quide ȩccła locuturusẽ
& respice rerũ ordinẽ pulcherrine
fuisse reseruatũ: prius presurratias
sua dep̃catus ẽ quȩreuera iã contiss¬

Expanded text:
eam. Quando respicies? pro consuetudine infirmitatis humanae dicitur, cui morosum videtur quodcunque futurum est, quae mox ut cupit aliquid, festinat implere. Restitue vero dixit, quasi ereptam redde; hoc est, praesta resurgere a malefactis: quia injuste probatur occisus. A leonibus enim, a potestatibus cruentis atque crudelibus significat. Unicam, quidam carnem Domini advertere voluerunt, quae licet sit ista communis, unina, unica nuncupatur, a qua haereticorum conventicula omnimodis excluduntur. Nam ut probes ipsam dici unicam, sequens versus ostendit, qui de Ecclesia locuturus est. Et respice rerum ordinem pulcherrime fuisse servatum: prius pro resurrectione sua deprecatus est, quae revera jam conti
Abbreviated transcription (Latin):
ioder̃ me gratis & annuentes oculis :¬
ydo uerborũ talis ẽ ñ insultent in
neqͥ aduerrant᷑ mihi inique : annuentes
aulis quio der̃megratis : Insultant
bettici quando aliquos denumerofi
oi nefiat piacdũ int̃cession edeposcit᷑
seuts quioder̃ mogratis. hocẽquib
hl nocui in anit̃ siquidẽ exsecratur
unlsionis causa nulla p̃mittit᷑: Annu¬
odesaut̃ oculis dix̃ qđ sol& fieri quando
soluntatẽ nrtom tacita & dolosa signisi

Expanded text:
 annuunt oculis. Ordo verborum talis est: Non insultent in me qui adversantur mihi inique, annuentes oculis, qui oderunt me gratis. Insultant haeretici, quando aliquos de numero fHoc ne fiat pia Domini intercessione deposcitur. Sequitur, qui oderunt me gratis; hoc est quibus nihil nocui. Inaniter siquidem exsecratur, cui laesionis causa nulla praemittitur. Annuentes autem oculis dixit, quod solet fieri quando voluntatem nostram tacita et dolosa signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Smagna inppło graui lacudabo tes¬
Venit ad testiũ membrũ ubiiã ꝑcpto
iones unã laudis. alitra penitentiȩ
seduc ut p̃conialẽ debiuisses ad uestere
nulo p̃sequit᷑. Lauda bote : Magna
iro ȩcła ẽ populus xp̃ianꝰ : Recte fidei
inax qui ãplitud ine sui totius mundi
patia conp̃hendit: sequit᷑: Inppło
qtui utiq fructuoso qui ñ in leuib
uleis sed infrum̃talib: granis noscitur
institutꝰ quẽ ueniens aura tẽptationis
darea xpĩ ñ abicit : sed uentilationib:
purgat᷑ potius quã longe picitur : qua¬
a sideuacuis utiq blasphematur: Non¬

Expanded text:
magna: in populo gravi laudabo teVenit ad tertium membrum, ubi jam percepto siones, unam laudis, alteram poenitentiae. Sed hic ut praeconialem debuisses advertere, paulo post sequitur, laudabo te. Magna vero Ecclesia est populus Christianus, rectae fidei tenax, qui amplitudine sui totius mundi spatia comprehendit. Sequitur, in populo gravi, utique fructuoso, qui non in levibus paleis, sed in frumentalibus granis noscitur constitutus. Quem veniens aura tentationis de area Christi non abjicit, sed ventilationibus purgatur potius quam longe projicitur. Quaet fide vacuis ut
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dotũ deridentes eũ cũ scribis apharisȩ¬
is dicebant: alios suluos fec̃ seipsũ saluũ
foccere ñ potest : Cenꝰ aut̃ istud locutionis
tunc adhib&ur : quando resaliqua co¬
piosissime significat᷑ impl&a ut benedi¬
cens benedicãte : & maledicens maledicã
te : edificans edificabote: et hissimilia
qđ argum̃tũ dicit̃ notatio cũ ex uerbi po¬
sitione elicit᷑ similitudo sermonis seqͥtur:
Strider̃ in medentib suis: qđ fit a seuis
hominib: quandoratione uincuntur
Nã cũ eis proueritate uerba defecerim
inpatient̃ dentib fremens suasq ud u¬
tes tacita in t̃minatione denuncunt :
sed hoc totũ ad magnã humani geners
ȩdificationẽ refestur: nec membra sib
existiment onero sũ pati: qđ capud siun
sustenuisse cognoscunt: Dẽquand¬

Expanded text:
ibis et Pharisaeis dicebant: Alios salvos fecit, seipsum salvum facere non potest . Genus autem illud locutionis tunc adhibetur, quando res aliqua copiosissime significatur impleta; ut, Benedicens benedicam te, maledicens maledicam te, aedificans aedificabo te, et his similia. Quod argumentum dicitur notatio, cum ex verbi positione elicitur similitudo sermonis. Sequitur, striderunt in me dentibus suis, quod fit a saevis hominibus, quando ratione vincuntur. Nam cum eis pro veritate verba defecerint, tunc impatienter dentibus fremunt, suasque voluntates tacita interminatione denuntiant. Sed hoc totum ad magnam humani generis aedificationem refertur: ne membra sibi existiment onerosum pati, quod caput suum sustinuisse cognoscunt. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
& fratre conplacuisse nosdicimꝰ sed
hic mutatꝰ ẽ nominũ casus ꝓablatiuis enĩ
acusatiui positiquȩ figuradicit᷑ antip¬
tosis. quando casus ꝓcasa ponit᷑ dic̃enĩ sic̃
de proximo sic̃ de fratrenrõ. ita mihi con¬
cebã : Id ẽ deeorũ ad finitate gauidebã
qui mehostilit̃ in sequebant᷑: Ipsa ẽ enĩ
ꝑfecta r&ributio. si podio gratia sibenesi¬
ciũ plesione p̃st&ur. conplacebat enĩ in illis
dño quando eos docebat nedelinquerent
quiendo proipsis patri incruce positꝰ sup¬
plicabat: sequit᷑: Tãquã lugens & contris¬
tat̃ sic humiliabar : Illadnĩ sc̃itas & in¬
pensa caritas quã docebat quãuis sicut
fr̃ & proximos seiudȩos dilexisse test&:
Contristatũ setam̃ uste cõmemorit
quia in cunctis fidẽ in uenire ñ potuit
quã magnopere ꝑquirebat: si quis enĩ
nob̵beneue lit necesse ẽ ut contrist&ur.

Expanded text:
acuisse nos dicimus: sed hic mutatus est nominum casus; pro dativis enim accusativi sunt positi. Quae figura dicitur antiptosis, quando casus pro casu ponitur. Dicit enim sicut de proximo, sicut de fratre nostro, ita mihi complacebam; id est de eorum affinitate gaudebam, qui me hostiliter insequebantur. Ipsa est enim perfecta retributio, si pro odio gratia, si beneficium pro laesione praestetur. Complacebat enim in illis Dominus, quando eos docebat ne delinquerent, quando pro ipsis Patri in cruce positus supplicabat. Sequitur, tanquam lugens et contristatus sic humiliabar. Illa Domini sanctitas et impensa charitas quam docebat, quamvis sicut fratres et proximos se Judaeos dilexisse testetur, contristatum se tamen juste commemorat, quia in cunctis fidem invenire non potuit, quam magnopere quaerebat. Si quis enim nobis bene velit, necesse est u
Abbreviated transcription (Latin):
ñtiũ cõmutationũ : demitte ad flictos
insemissione & omnẽ r&ributionẽ in i¬
quã disrũpe: frangeesurienti panẽ
tiũ & pauperes sine tecto induc indomũ
tã siuides nudũ coperi & domesticos
soministui ñ despicies : Tunc erũ p&
natutinũ lum̃ tuũ & sanitas tuacito
bis &d s exaudi&te : Adhucteloquente dic̃
ue udsum : Et c&eraquȩ text̃ illemirabi¬
is cindentib: monstrauit exẽplis: addidit
quq secretiorẽ causã quȩ bene cuangelica
simlitudine referat᷑: Dic̃ enĩ dñs dir suis :¬

Expanded text:
tte afflictos in remissione, et omnem retributionem iniquam disrumpe; frange esurienti panem tuum, et pauperes sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, cooperi, et domesticos seminis tui non despicies. Tunc erumpet matutinum lumen tuum, et sanitas tua citobis, et Deus exaudiet te, adhuc te loquente dicet: Ecce adsum , et caetera, quae textus ille mirabitus evidentibus monstravit exemplis. Addidit quoque secretiorem causam quae bene evangelica similitudine reseratur. Dicit enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uxp̃sdnĩ pie contristare t᷑ iudȩi im¬
pia libtate l& abant᷑: Sed diuessacrit
ista r&ributioxp̃r gui debit de tristitia sua
iudei deꝓpria er̃ exultatione cruciandi:
Nãbeatis̃ qui propt̃ iustitiã lugent : Et mi¬
seriqui in epta gratulatione suꝑbiunt:
exponit&iũ ca sũ pessimȩ cecitatis : quia
indnmsuũ torm̃ta p̃parabant quȩ in ip¬
sos erant iustitiȩ cõpensatione reditura:
hoc ẽ enĩ qđ dic̃ : et ignorauer̃ : quȩ in eos
in medentib suis: Postimpie teme¬
ritatis excessũ dic̃ quȩ iudȩis accider int :
nec tam̃ obstinationẽ eorũ cõmemorat : po¬
tuis se conuesti: Dissoluti r̃ utiq cũ passi¬
onednĩ sol tenebras accepit : t̃ra c̃tremu¬
it: uelũ templiscissũ ẽ: et cũ hȩctanta fu¬
erłt ostensa miracula : ñ s̃ tam̃ conuersi
faciente duritia : Temptauer̃ uero:

Expanded text:
us pie contristaretur, Judaei impia libertate laetabantur. Sed diversa erit ista retributio: Christus gaudebit de tristitia sua, Judaei de propria erunt exsultatione cruciandi; nam beati sunt qui propter justitiam lugent , et miseri qui inepta gratulatione superbiunt. Exponit etiam casum pessimae caecitatis: quia in Dominum suum tormenta praeparabant, quae in ipsos erant justitiae compensatione reditura. Hoc est enim quod dicit: Et ignoraverunt: quia in eos in me dentibus suis. Post impiae temeritatis excessum, dicit quae Judaeis acciderint; nec tamen obstinationem eorum commemorat potuisse converti. Dissoluti sunt utique, cum passione Domini sol tenebras accepit, terra contremuit, velum templi scissum est ; et cum haec tanta fuerint ostensa miracula, non sunt tamen conversi faciente duritia. Tentaverunt vero
Abbreviated transcription (Latin):
ñ desua integritate confisus ẽ sed dea¬
liena uoce sollicitus: dequolo coma¬
theus euangelistaficait No ĩassimi
aut̃ uener̃ falsitestes & dixer̃ : Audiui¬
mꝰ hunc dixisse possũ destrũ ere tẽplũ¬

Expanded text:
non de sua integritate confisus, sed de anon de sua integritate confisus, sed de aliena voce sollicitus. De quo loco Matthaeus evangelista sic ait: Novissime autem venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Audivimus hunc dixisse: Possum destruere templu
Abbreviated transcription (Latin):
rogabant me :
Post quã dixit mul¬
tiplices calamitates quib: p̃mebat᷑ huma¬
nitas ut seab ea ñ redder& alienũ quã pro
nob̵ ad summeresuapi& ate dignatꝰ ẽ :
Nunc ꝓpriã cõmemorat passionẽ : Tes
tesigit᷑ qui subito imp&u ułuino consuir¬
gunt nec moderate adducunt᷑ ad medi¬
um s̃ sine dubitatione falsissimi quos
uno uerbo potent̃ designat dicens :
Iniqui reuera iniqui : qui erant contra
equitatẽ iustitiã que locuturi: Iun
nesciebã: Sienĩ deillis dicimꝰ quised ñĩ
beneficio recta conuersatione custo¬
diunt: Nescit mentire nescit rapere
nescit ob p̃mere: Ignorabat enĩ dñs
blasfemare qđ ei princeps sac̃ dotum
scissis uestib inputauit. quandochixit.
uid ebitis filiũ hominis sedentẽ ad dex¬
terã patris & subsecutꝰ ẽ princepsiudcoꝵ
blas phemauit quid adhuc egenius tes¬
tib: sed qualetestimoniũ fuerit sub¬
sequenti uerbo declarauit ut eos ñ di¬
cer& conuicisse sed int̃rogasse quas.

Expanded text:
rogabant me. Postquam dixit multiplices calamitates quibus premebatur humanitas, ut se ab ea non redderet alienum, quam pro nobis assumere sua pietate dignatus est, nunc propriam commemorat passiontes igitur qui subito impetu belluino consurgunt, nec moderate adducuntur ad medium, sunt sine dubitatione falsissimi, quos uno verbo denotat potenter dicens: Iniqui revera. Iniqui qui erant contra aequitatem justitiamque locuturi. Jungnesciebam. Sic enim de illis dicimus, qui se Domini beneficio recta conversatione custodiunt: Nescit mentiri, nescit rapere, nescit opprimere. Ignorabat enim Dominus blasphemare, quod ei principes sacerdotum scissis vestibus imputavit quando dixit: « Videbitis filium hominis sedentem ad dexteram Patris ; et subsecutus est princeps Judaeorum: Blasphemavit; quid adhuc egemus testibus? Sed quale testimonium fuerit, subsequenti verbo declaravit; ut eos non diceret convicisse, sed interrogasse, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
partes positi : Ergod nr̃ quia carnẽ paa¬
tiad sũpsit ciliciũ se induisse cõmontt
Nã sihistorie accipias nusquã eũ legsib
fuisse cilicio: Ergodũ iudȩi ꝑcontunt¬
lias & in sidias eẽnt molesti Illedums¬
tatẽ suã carnisuelamine tenebrosisñd
occultabat quia ñ merebant᷑ agnoscers
Quẽ tali impi&atȩ tractabant hocsdos
m&rias mos idẽ mediocritas dict̃ ques
rẽ magnã humili uoto deicimꝰ quãfis̃¬

Expanded text:
t positi . Ergo Dominus quia carnem peccati assumpsit, cilicium Nam si historice accipias, nunquam eum legis usum fuisse cilicio. Ergo dum Judaei per contumelias et insidias essent molesti, ille divinitatem suam carnis velamine tenebrosis mentibus occulebat, quia non merebantur agnoscere quem tali impietate tractabant. Hoc schema metriasmos, id est mediocritas dicitur, quoties rem magnam humili voto dejicimus. Quam fi
Abbreviated transcription (Latin):
fidei repperire ñ potuit nec pectaradi
credulitatis germina red dider̃ ques ato
stupore durata s̃ sed neiud ȩi selenũ ai¬
ment ad dictos: Huic sterelitatiamn
ficulnea illa euaengelio teste malahẽ
inqua fructꝰ omnino ñ reppert:¬

Expanded text:
fidei reperire non potuit; nec pectora eorum credulitatis germina reddiderunt, quae saxeo stupore durata sunt. Sed ne Judaei se leviter aestiment addictos huic sterilitati, et in ficulnea illa Evangelio teste maledixit, in qua fructus omnino non reper
Abbreviated transcription (Latin):
iste minoebili breuitate conplexus
ẽ. ut quorũ futunes poenas agnos¬
cimꝰ Ab eorũ prauitatib arcea¬
mur. E enĩ innumero ipso & uir¬
tus scã da calogiꝗ humanȩ uitȩ p¬
uenit glorisissimꝰ institutor: Nã
sic̃ ille hominũ uitia condẽnat.
sic & iste sensũ inique p̃dicatio¬
nis inpugnat. Tanto amaiore
periculo liberans. quanto plus
ẽ infide delinquere quã carnis
fracgilitate peccare. Merito
ergo & hic psalm hunc muneruĩ
ten& qui sensus nr̃os inhorto doxa
credulitate ꝑ fectissima institu¬
tione confirmat. Nã & ineu¬
angelio bonꝰ seruus offerens
x talenta liuidatus ẽ & potes¬
tactẽ suproc x ciuitates accipit
in p̃miũ. Apłs quoq: in magnũ
sacram̃tũ uerbũ dnĩ x. scripsit
ecclesus. significans sacrȩ doc¬
trinȩ plenitudinẽ hanc con¬
plecti num eriquantitactẽ.
Nã & numerus ipse in mugnã
ustutẽ lidẽq collect ẽ qui li¬
c& in extensũ calculũ infinitũ¬
q tendatur. Ipse tunc inseme¬

Expanded text:
iste mirabili brevitate complexus est! ut quorum futuras paenas agnoscimus, ab eorum pravitatibus arceamur. Est enim in numero ipso et virtus sancta Decalogi, qui humanae vitae provenit gloriosissimus institutor. Nam sicut ille hominum vitia condemnat, sic et iste sensum iniquae praedicationis impugnat: tanto a majore periculo liberans, quanto plus est in fide delinquere, quam carnis fragilitate peccare. Merito ergo et hic psalmus hunc numerum tenet, qui sensus nostros in orthodoxa credulitate perfectissima institutione confirmat. Nam et in Evangelio , bonus servus offerens decem talenta laudatus est, et potestatem supra decem civitates accepit in praemium. Apostolus quoque in magnum sacramentum, Verbum Domini decem scripsit Ecclesiis: significans sacrae doctrinae plenitudinem, hanc complecti numeri quantitatem. Nam et numerus ipse in magnam virtutem laudemque collectus est; qui licet in extensum calculum, infinitumque tendatur, ipse tamen in seme
Abbreviated transcription (Latin):
xerit holo caustis aut̃ ñ delectabe¬
ris : quȩrendũ ẽ quare hiciterũ uitu¬
los immolandos. eẽ ꝓmiserit : Dictũ
ẽ enĩ ꝑfigurã ͥlegoriã quȩ ciliud
dicit aliud significatur : Uitulos
quippe posuit aut ꝓinnocentib ad¬
ultis quorũ &as prima ẽ. & aiugo
peccati ceruix ꝓbatur aliena. Et
ideo intali uerbo ꝑmansit ut actũ
illũ p̃teritȩ legis iudicar& fuisserere
imaginẽ futurarũ. si ueillos p̃dica¬
tõres eucengelii ꝓmittit. quore ima
ginẽ inuituli figura lucas euange¬
lista suscipit : qui ñ mugitib aerem
uerberarent : sed orbem terrarum
dominicȩ fidei prȩdicatione cop¬
plerent: si ueillos magis uitulos
debemꝰ ad uestere : quianima suas
in hostiam suauitatis sacris alta¬
rib: obtulerunt: Nã & pat̃ agusti¬
nus cũ defiguris illis euaengelicis
ageretur : quodã loco ipsũ dnm̃¬
uitulũ dicio .r. qui se hostiã obtulit
ꝓsalute cunctorum: Quaꝓpt̃siue

Expanded text:
xerit, holocaustis autem non delectabexerit, holocaustis autem non delectaberis, quaerendum est quare hic iterum vitulos immolandos esse promiserit? Dictum est per figuram allegoriam, quae aliud dicit, aliud significat. Vitulos quippe posuit, aut pro innocentibus adultis, quorum aetas prima est, et a jugo peccati cervix probatur aliena; et ideo in tali verbo permansit, ut actum illum praeteritae legis indicaret fuisse rerum imaginem futurarum. Sive illos praedicatores Evangeliginem in vituli figura Lucas Evangelista suscipit, qui non mugitibus aera verberarent, sed orbem terrarum Dominicae fidei praedicatione complerent, sive illos magis vitulos debemus advertere, qui animas suas in hostiam suavitatis sacris altaribus obtulerunt. Nam et pater Augustinus, cum de figuris illis evangelicis ageretur, quodam loco ipsum Dvitulum dicit, qui se hostiam obtulit pro salute cunctor