comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suaue uidet᷑ qd seqͥt᷑: tͣ fas appetens usũ ⁊ sententiã er¬
toris carnis. In carne enĩ error mundanꝰ signat᷑ qͣc̃q ex
enĩ illi utile uidet̾ saꝑe.:qd̾ ꝯueniat legi. Nã p̾ruden¬
tia carnis mors: Prudentia carnis peccatũ ⁊ qd̵ gñrtat
mortẽ. Erudentia enĩ idõ dr̃ c̃ res stulta sit qr sctarib hõĩ¬
b errores ex uisibilib ꝯcepti siue insensu siue in acty
tͣ legẽ dĩprudentia uident᷑. maxime qd̾ oĩs industria
⁊ astutia illoꝵ in eo ÷ ut peccent. Saꝑe enĩ sibi uident᷑
si istud diligentiꝰ curent: c̃ icħ stultiꝰ sit ꝗͣ peccare.
Est & alia prudentia carnis q̃ mundanis rationibꝰ in¬
flata. negat aliqͥd fieri ut mundi careat ratione. Unde
deridet uirginis partũ: carnis resurrectionẽ. Pr̾uden¬
dentia aut̃ sp̃s: uita ⁊ pax. Uere ħ ÷ sapientia q̃ uitã

Expanded text:
sequitur, contra fas appetens usum et sententiam erroris carnis: in carne enim error mundanus signatur, quacunqprudentia carnis mors est. Pruentia carnis peccatum est, quod generat mortem. Prudentia enim ideo dicitur, cum res stulta sit; quia saecularibus hominibus errores ex visibilibus concepti sive in sensu sive in actu contra legem Dei, prudentia videntur: maxime quia omnis industria et astutia illorum in eo est, ut peccent. Sapere enim sibi videntur, si istud diligentius curent; cum nihil stultius sit, quam peccare. Est et alia prudentia carnis, quae mundanis rationibus inflata, negat aliquid fieri, ut mundi careat ratione. Unde deridet Virginis partum, carnis resurrectionem. Prudentia autem spiritus vita et pax. Vere haec est sapient
Abbreviated transcription (Latin):
sec gr̃a xp̃i ad statũ pͥstinũ sententia obstitit data in
adã. Iniquũ enĩ erat soluere sententiã iure deꝓmptã.
Iccirco manente sententia ꝓuidentia dĩ remediũ in¬
uentũ e. ut red deret᷑ hoĩ salus ꝗͣ ꝓpͥo uitio amiserat:
ut hic renatꝰ cred̾et. qr adu̾sariꝰ eiꝰ deuictꝰ potentia
xp̃i: ñ audet tnͣspuncta sententia pͥmȩ mortis hõẽ
sibi defende adunato gnr̃e adȩ: nead pͥme originis
reddet᷑ facturã. iã totꝰ ꝑmaneds ĩmortat. Nicħ gͦ nc̃¬

Expanded text:
set Christi gratia ad statum pristinum, sententia obstitit data in set Christi gratia ad statum pristinum, sententia obstitit data in Adam ; iniquum enim erat solvere sententiam jure depromptam. Idcirco manente sententia, providentia Dei remedium inventum est, ut redhiberetur homini salus, quam proprio vitio amiserat; ut hic sanatus crederet quia adversarius ejus devictus potentia Christi, non auderet, transpuncta sententia primae mortis, hominem sibi defendere, adunato genere Adae, ne ad primae originis redderetur facturam jam totus permanens immortalis. C
Abbreviated transcription (Latin):
dĩa qͦrũ qͣsi onus qͦndã tͣnffert ad animũ ut ĩ ipse
gͣuet᷑. S qͥ respuit illã: Mors gr̃ȩ dĩ. Mente seruio legi
dĩ: carne aũ legi peccati: sic̃ dictũ ÷ Iã enĩ lib̾ aĩmꝰ
malas suggestiones pot÷ sꝑnere. Reddita ÷ enĩ illi
auctoritas ꝗͣ audeat resistere inmico. Qͥ enĩ iã ñ ẽ
ob noxiꝰminime pot̾it indagari inuitꝰ. Caro aũ qr iudictũ
ñ ht̃. neq capax ÷ discernendi. Et bruta nat᷑a ñ pot:
ininico aditũ claude. ne ueniens int᷑eat. atq aĩo
traria suadeat ãc ꝑ ħ carne ait seruit legi peccaticx̃
enĩ unꝰ hõ carne ꝯstet ⁊ aĩa: ex illa parte qͣsapit dõ ser¬
uit: ex alt̾a aũ qͣ stolidꝰ ÷: legi peccati. Si aũ hõ in eo qd̾
factꝰ ẽ ꝑdurasset. Sñ eẽt potestas inimico ad carnẽ eiꝰ acced̾e:
⁊ aĩȩ ꝯtͣria susurrare. Ut aut̃ totꝰ hõ minime reꝑatꝰ fuis¬

Expanded text:
deria, quorum quasi onus quoddam transfert ad animum, ut et ipse deria, quorum quasi onus quoddam transfert ad animum, ut et ipse gravetur. Sed quid respuit illam? Mors gratiae Dei. Mente servio legi Dei, carne autem legi pemalas suggestiones potest spernere; reddita est enim illi auctoritas, qua audeat resistere inimico. Qui enim jam non est obnoxius, minime poterit indagari invitus. Caro autem quia judicium non habet, neque capax est discernendi est enim bruta natura non potest inimico aditum claudere; ne veniens introeat, atque animo contraria suadeat, ac per hoc: Carne, ait, servio legi peccati. Cum enim unus homo carne constet et anima, ex illa parte qua sapit, Deo servit; ex altera autem qua stolidus est, legi peccati. Si autem homo in eo quod factus est, perdurasset, non esset potestas inimico ad carnem ejus accedere, et animae contraria susurrare. Ut autem totus homo minime reparatus fuis
Abbreviated transcription (Latin):
a peccato crucifigit᷑ qͥ ÷ sathanas peccauit peccatũ in
carne corꝑis saluatoris ͦ facto dãpnanit ds̃ peccatũ in
carne ibi utiq uͥ peccauit: sic̃ ⁊ in alia epła ait. tͥum¬
Inqͣ causa dãpnatꝰ ẽ: Respondet᷑. Ut putam homici¬
dio. Ita ⁊ peccatũ in carne dãpnatũ ẽ.ħ ÷ in peccato qd
Amisit in carne. hoc itaq peccato reus factꝰsathanas.
Amisit dñiũ retentarỹ animarq̃: ut iã signatos signo ery¬
cisin qͣ uictꝰ ẽ. in scd̾a morte tenere ñ audeat Auã obrẽ ad
sccuritatẽ nr̃a hȩc tctat apłs. Ut iustificatio legis ĩplere¬
t᷑ in nob̾: qͥ ñ scd̾m carnẽ ambulamꝰ s scd̾m sp̃m. Idõ dãp¬
natũ dic̃peccatũ: ut ĩpleret᷑ in nob̾ iustificatio legis datȩ
moyse. Sublatienĩ de ꝯditione legis: facti sumꝰ amici
ciꝰdem. Iustificatienĩ amici legis st̃. Qͦ mͦ aũ ĩplet̾ in nob̾
iustificatio. nͥ c̃ dat᷑ remissio oiũ peccatoꝵ : ut sublatis

Expanded text:
cifigitur, qui est Satanas, peccavit peccatum in carne corporis Salvatoris: quo facto damnavit Deus peccatum in carne, ibi utique ubi peccavit, sicut et in alia epistola ait: DetriumIn qua causa damnatus est? Respondetur, ut puta, in homicidio. Ita et peccatum in carne damnatum est, hoc est, in peccato, quod admisit in carne. Hoc itaque peccato reus factus Satanas, amisit dominium retentarum animarum, ut jam signatos signo crucis, in qua victus est, in secunda morte tenere non audeat. Quamobrem ad securitatem nostram haec tractat Apostolus. Ut justificatio Legis impleretur in nobnatum dicit peccatum ut impleretur in nobis justificatio legis datae a Moyse: sublati enim de conditione legis facti sumus amici ejusdem, justificati enim amici legis sunt. Quomodo autem impletur in nobis justificatio, nisi cum datur remissio omnium peccatorum, ut, sublatis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u id m̃te seruiat dõ. Sic̃ enĩ mulier mortuo uro
lib̾ata: a legt uiri. ñ a lege nat̾ȩ : ita & hiigͣta dĩ li¬
berati a lege st̃ a qͣ cenebant᷑ rei ut mortua illis sit:
et xp̃anis mo iuncti ñ st̃ adulq̾. Si enĩ ap̃ illos ui¬
obnoxii est̃ ultioni. Nec enĩ legis erit adult̃ s eyͣ¬
głii.: qͥ mortua lege iunct᷑ eygło. pꝰ redit ad legẽ. Mor¬
tua enĩ lex dr̃ qͣndo quẽ tenebat reũ ignotũ ⁊ ei: au¬
ctortate legis cessante. Qd si mortuus fuerit uir lib̾ata
sͥ a lege uiriut ñ sit ad ult̾a: iuricta si fuerit alt̾i uiro.
ublati a lege accepta remissione peccatoꝵs ⁊ iuncti
xͣgłio ñ st̾ adulci legis: qr mortua apd̾ illos e̾. Si aut̃
seruantes legẽ acced̾e se putant ad cyͣgłmꝰ rei ert̃ ⁊

Expanded text:
st mente, serviat Deo. Sicut enim mulier, mortuo viro, liberata est a lege viri, non a lege naturae: ita et hi qui gratia Dei liberati a lege sunt, a qua tenebantur rei; ut mortua illis sit, ut Christianismo juncti non sint adulteri. Si enim lex apud illos viobnoxii erunt ultioni. Nec enim legis erit adulter, sed Evangelii, qui mortua lege junctus Evangelio, post redit ad legem: mortua enim lex dicitur, quando quem tenebat reum, ignotum est ei, auctoritate legis cessante. Quod si mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri; ut non sit adultera, juncta si fuerit alteri viro. Sublati a lege, accepta remissione peccatorum, et juncti Evangelio, non sunt adulteri legis, quia mortua apud illos est. Si autem servante
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine peccandi gͣuat᷑: & faciliꝰ succũbit peccato ꝗͣ le¬
gi. ꝗͣ scic bona docere. Ac si uelit bona facere: p̃mit illõ
suetudo aduitore inimico. Non enĩ qd̾ uolo faciobo¬
ũ s qd nolo malũ ħ ago.Sepe repetit ut dilucidet᷑ hoc
gͦ ẽ qd̾ sup᷑ dictũ ÷ qi ut captiuus ꝑ sup̃ dictas causas u¬
lud cogit᷑ face̾ qd̾ uult peccatũ. Si aũ qd̾ noloħ faciõiã ñ

Expanded text:
consuetudine peccandi gravatur, et facilius succumbit peccato quam leconsuetudine peccandi gravatur, et facilius succumbit peccato quam legi, quam scit bona docere; ac si velit bona facere, premit illum consuetudo, adjutore inimico. Non enim quod volo, facio bonum: sed quod nolo malum, hoc ago. Saepe repetit, ut dilucidet. Hoc ergo est, quod supra dictum est, quia ut captivus per supradictas causas illud cogitur facere, quod vult peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
lã s qd̾ habitat in carne ñ ee̾ bonũ: s eẽ peccatũ Q mͦ in ha¬
ditat in carne peccatũ c̃ ñ sit substantia s p̾uaricatio bo
m: Qm̃ pͥmi hõĩs corpꝰ corruptũ ẽ ꝑ peccatũ ut possit dis¬
lui: ipsa peccati corruptio ꝑꝯditionẽ offensionis manet
si corꝑe. robur tenens diuinȩ sententiȩ datxinadã: qd ÷
nignũ diaboli cuiꝰ instinctu peccauit. ł id gͦ qͦs facti cau¬
sa manet: in habitare dr̃ peccatũ in carne. Ad qmͣ diabo¬
ł accedit qͣsi ad suã legẽ: & manet qͣsi in peccato peccatũ:
qi caro iã peccati ẽ ut decipiat hõẽ suggestionib malis.
ne hõ faciat qd p̾cepit lex. Nã uelle adiacet mͥ. Tã bona
asserit q̃ iubet lex. ut naturalit̃ sibi placere dicat & uelit
sicere. ꝑ ficere aut̃ bonũ ñ inuenio. Et placet gͦ qd̾ a lege
iibet᷑: & uoluntas: faciendi. S: ut ĩpleat᷑. uirtꝰ ⁊ pote¬
neq ualeat ꝯtͣdice qr potestatis eiꝰ. alt̃ ÷ dñs. Hõ enĩ iã

Expanded text:
n carne, non esse bonum, sed peccatum. Quomodo inhabitat in carne peccatum, cum non sit substantia, sed praevaricatio boni? Quoniam primi hominis corpus corruptum est per peccatum ut possit dissolvi: ipsa peccati corruptio per conditionem offensionis manet in corpore, robur tenens divinae sententiae datae in Adam, quod est signum diaboli, cujus instinctu peccavit. Per id ergo quod facti causa manet, inhabitare dicitur peccatum in carne, ad quam diabolus accedit, quasi ad suam legem, et manet quasi in peccato peccatum; quia caro jam peccati est, ut decipiat hominem suggestionibus malis; ne homo faciat, quod praecipit lex. Nam velle adjacet mihi. Tam bona asserit, quae jubet Lex, ut naturaliter sibi placere dicat, et velit facere. Perficere autem bonum non invenio. Et placet ergo quod a Lege jubetur, et voluntas est faciendi: sed ut impleatur, poteneque valeat contradicere; quia potestatis ejus alter est Dominus. Homo enim jam
Abbreviated transcription (Latin):
deunt: ꝯfusa in nat᷑a. ħ dic̃ de his ⁊ salomon: qr oĩa ħ ua
nitas. Nec discordat abhis dauid. dics̃. Ueruntñ uanitas
õis hõ uiuens. Manducare enĩ ⁊ bib̾e & res mundi cura¬
re.nonne uanitas ẽ: Et ꝑd ÷ tũ ipsa uanitas. ꝓficit enĩ ho¬
minib natis ĩmundo: ut ꝑ ħ in corꝑib exercitati discans
mist̾iũ creatoris. Ad cõꝑationẽ enĩ ȩt̃noꝵ: uana sc̃. Nã in
suo bona st̃ qͥppe c̃ sint necessaria. S ꝓpt̃ eũ qͥ subiec̃ illã in
spe. Quȩ sic spes: statĩ subiec̃ dic̃s. Qm̃ ⁊ ipsa c̾at᷑a lib̾abit᷑

Expanded text:
deunt confusa in naturam. 75 Hoc dicit de his et Salomon, quia omnia haec deunt confusa in naturam. 75 Hoc dicit de his et Salomon, quia omnia haec vanitas . Nec discordat ab his David, dicens: Verumtamen vanitas omnis homo vivens . Manducare enim et bibere, et res mundi curare, nonne vanitas est? Et prodest tamen ipsa vanitas; proficit enim hominibus natis in mundo, ut per haec in corporibus exercitati, discant mysterium Creatoris. Ad comparationem enim aeternorum vana sunt; nam in suo bona sunt, quippe cum sint necessaria. Sed propter eum qui subjecit illam in spe. Quae spes sit, statim subjeci
Abbreviated transcription (Latin):
at qd̵ patim̃: s qr ille occasionẽ q̃tit renunerandi nos.
hoc p̾cepit. Ut bonꝰ enĩ uel ꝓfusus largitor causas q̃rit.
qͦnͦ donet: aut in dignis aut uerecund̾. Deniq ut ipsa
exitia tolerari possint. ipse suggerit uires. Nam expec-¬
tatio creat̾ȩ reuelationẽ filioꝵ dĩ expectat. Qm̃ p̃sentis
creatura hoc expectet. ut cõpleat᷑ numerꝰ filiors dĩ de¬
stinatꝰ aduitã. Ut tẽ demũ ⁊̃ ipsa creat̾a possit lib̾ari
a seruitute corruptionis: ⁊ cessare a seruitio. Uanitati
enĩ creata subiecta: ñ uoluntaria. In oñ ⁊ creatoris
potestate posita creatura. ñ utiq sponte subiecta ẽ
uanitati. Non enĩ sibi ꝑderit qd̾ subiecta ÷ s nob̾. Qͥd
Oꝑat᷑ enĩ. ut fructꝰ faciat corruptibiles. Corruptio gͦ ipsa:
uanitas. Omĩa enĩ q̃ nascunt᷑ in mundo: infirma. cado¬
ca ⁊ corruptibilia: ac ꝑ ħ uana st̃. Uana st̃ enĩ qr statũ suq̃
tenere ñ posst̃. Nã cuncta deformata. ꝑfluxũ sẽꝑ in se re¬

Expanded text:
at, quod patimur: sed quia ille occasionem quaerit remunerandi nos, hoc praecipit; ut bonus enim vel profusus largitor causam quaerit, quomodo donet aut indignis, aut verecundis. Denique ut ipsa exitia tolerari possint, ipse suggerit vires. Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Quoniam praesentis creatura hoc exspectat, ut compleatur numerus filiorum Dei, destinatus ad vitam; ut tunc demum etiam ipsa creatura posionis, et cessare a vitio. Vanitati enim creatura subjecta est non voluntaria. In Domini et creatoris potestate posita creatura, non utique sponte subjecta est vanitati; non enim proderit sibi quod subjecta est, sedOperatur enim, ut fructus faciat corruptibiles: corruptio ergo ipsa vanitas est; omnia enim quae nascuntur in mundo, infirma, caduca et corruptibilia, ac per hoc vana sunt. Vana sunt enim, quia statum suum tenere non possunt: nam cuncta deformata per fluxum semper in se re
Abbreviated transcription (Latin):
iutorẽ ht̃ sp̃m scm̃ nec in sua causa laborat addito ħ
qd̾ea q̃ labore suo gnrat ut alim̃tis seruoꝵ dĩ ꝓfici¬
ãt. ꝯtͣ fasuidet idolis ĩmolari᷑. Unde plus dolet. ⁊ op¬
tat citiꝰ lib̾ari sciens ħ ad inuiriã ꝓfice̾ creatoris. Sp̾e e¬
nĩ saluati sumꝰ. ħ dic̃ qr spando qd ꝓmisit ds̃ i aͦ no¬

Expanded text:
itum sanctum, neque in sua causa laborat: addito hoc, quod ea quae labore suo generat, ut alimentis servorum Dei proficiant, contra fas videt idolis immolari! Unde plus dolet, et optat citius liberari, 76 sciens hoc ad injuriam proficere Creatoris. Spe enim salvati sumus. Hoc dicit, quia sperando quod promisit Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
sibile erat legis in qͦ infirmabat᷑ ꝑ carnẽ: ds̃ filiũ suũ mit¬
tens in similicudinẽ carnis peccati: de peccato dãpna¬
uit peccatũ in carne. Hȩc dic̃ ut baptizatos securos red¬
dat. qr lib̾ati a peccato st̃. Qm̃ qd̃ impossibile erat in qͥt
legis sui ĩpomile ẽ: Hob̾ scilicet ĩpossibile erat mandatỹ
legis ĩplere: qr sub iecti eramꝰ peccato. Ob hoc dĩ filiũ su
ũ misit in similitudinẽ carnis peccati. Hȩc ÷ similitu
in ut̾o ÷ & nata. sic̃ & caro nr̃a. Est enĩ scĩficata in uto
i nata sine peceato: & neq ipse in illa peccauit. dõ em̃
uirginalis uterꝰ electꝰ ẽ ad partũ dnĩcũ ut in scĩtate dif¬
ferret caro dñi a carne nr̃a. In causa enĩ simił ẽ: ñ in qͣli¬

Expanded text:
sibile erat Legis, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum mittens in similitudinem carnis peccati, de peccato damnavit peccatum in carne. Haec dicit, ut baptizatos securos reddat, quia liberati sunt a peccato. Quoniam quod impossibile erat, inquit, Legis. Cui impossibile est? Nobis scilicet impossibile erat mandatum Legis implere; quia subjecti eramus peccato. Ob hoc Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccati. Haec est similitin utero est et nata, sicut et caro nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato, et neque ipse in illa peccavit. Ideo enim virginalis uterus electus est ad partum Dominicum, ut in sanctitate differret caro Domini a carne nostra; in causa enim similis est, non in quali
Abbreviated transcription (Latin):
uenire potuit demonstret. Inuenio gͥ legẽ uolenti mͥ fa¬
cere bonũ qr inẽ mͥ malũ. Legẽ moysi asserit uoluntati
suȩ dare ꝯsensũ tͣ peccatũ qd̾ in carne habitat: qd aliud
uuli face qmͣ qd iuilt hõ ⁊ lex. Condelector enĩ legi d̃
scdm int̾iorẽ hõe. Animũ his oblectari dic̃q̃ a lege t̃duꝰ.¬

Expanded text:
subvenire potuit, demonstraret. Invenio igitur Legem volenti mihi facere bonum, quia inest mihi malum. Legem Moysi asserit voluntati suae dare consensum contra peccatum quod in carne habitat, quod aliud cogit facere, quam quod vult homo et Lex. Condelector enim Legi Dei secundum interiorem hominem. Animum his oblectari dicit, quae a Lege tradu
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Hinc ÷ unde ait. Lex sp̃ialis ẽ. Ego aũ carnalis sũ ue¬
nundatꝰ sub peccato. ħ÷ lex firma s ⁊ iusta: ⁊ caret cul
testate suiuti ñ possit circa obedientiã legis. idõ ÷ ad dĩ
tꝰ delicts de cet̾o dõ fauente. inimico resistat. Qͥd ÷ enĩ sub¬
iectũ ẽe̾ peccato: nͥ corpꝰ hr̃e uitio aĩȩ corruptũ. cui se in¬
serat peccatũ ⁊ impellat hõe qͣsi captiuũ delictis. ut fa¬
ciat uoluntatẽ eiꝰ : hinc dꝰ int̾ cȩt̾a ait. Uenic diabolꝰ &
tollit qd seminatũ ÷ in cor eoꝵ ne salui fiant. Unde idẽ¬

Expanded text:
unde ait: Lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato, hoc est, Lex firma est et justa, et caret culptestate sui uti non possit circa obedientiam Legis. Ideo est ad Detus delictis, de caetero Deo favente, inimico resistat. Quid est enim subjectum esse peccato, nisi corpus habere vitio animae corruptum, cui se inserat peccatum, et impellat hominem quasi captivum delictis, ut faciat voluntatem ejus? Hinc Dominus inter caetera ait: Venit diabolus, et tollit quod seminatum est in cor
Abbreviated transcription (Latin):
rei st̃ ꝯstituti. Spm̃ gͦ timoris legẽ dix̃: qr hões peccati
causa in timore ostituit. Lex aũ fidĩ q̃ in sp̃u adoptioĩs
significat᷑. lex securitatis ÷ qi a timore noseruit. dũ c̃do¬
hc̃ mundũ. S accepistis sp̃m adoptionis filior. in qͦ la¬
re lib̾ati accepimꝰ sp̃m adoptionis filioꝵ: ut ꝯsid̾antes
qͥd eramꝰ & qͥd dono dĩsumꝰ adepti magna c̃ diligentia
uitã nr̃ã ordinemꝰ ne nomĩ dĩpatͥs in nob̾ in uiriã pa¬
ciat᷑. ⁊ ea oĩa q̃ euasimꝰ ueluti ingͣti incͦramꝰ. Talẽit g̾rã ꝯseciti

Expanded text:
rei sunt constituti. Spiritum ergo timoris Legem dixit; quia homines peccati causa in timore constituit. Lex autem fidei, quae in spiritu adoptionis significatur, Lex securitatis est; quia a timore nos eruit dum do. Sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clare liberati, accepimus spiritum adoptionis filiorum; ut considerantes quid eramus, et quid dono Dei sumus adepti, magna cum diligentia vitam nostram ordinemus; ne nomen Dei Patris in nobis injuriam patiatur, et ea omnia qua
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ: u̾tim᷑ sub lege: &̾ incipit nr̃i dnãri peccatũ Aa qͥ
fac̃ peccatũ seruus ÷ peccati: & necesse s ut sit sub le¬
ge ꝗͣ diu remissã ñ accip̃. Peccatũ enĩ auetoritate le¬
gis reũ fac̃ peccatorẽ. Ac ꝑ h cui data remissio ÷ & custo¬
dit se ne de cęt̾o peccet: neq peccatũ ei dñabic᷑: neq
sub lege ẽ. Cessat enĩ circa eũ auctoritas legis qͥ lib̾at ẽ.
exutꝰ ẽ: ñ pot÷ eẽ sub lege. Qͥ d gͦ peccabimꝰ qi ñ simiꝰ
sub lege s sub gr̃a:.Absit Am̃ lexa dõ ẽ: ne ꝑ hoc for.¬
te opponeret᷑ ipse sibi ꝓposuit. Siex dõ ẽ inqͥt lex cur
ñ debemꝰ ẽe sub legee Hoc purgatac docet c̃ũ
dĩ uoluntate qͥ legis auctor ẽ a xp̃onos lib̾atos de sub
lege. qͣuis enĩ rectedata sit lex: data ÷ enĩ ut ⁊ reos osten¬
det apd̾ dm̃ qͥ peccauert̃ ant̾ legẽ: ⁊ timori ee̾t ut dece
manũ a peccatis se in bib̾e ñ potuit. factũ ob naxiũ

Expanded text:
timur sub Lege, et incipiet nostri dominari peccatum; quia qui facit peccatum, servus est peccati : et necesse est ut sit sub Lege, quamdiu remissa non accipit; peccatum enim auctoritate Legis reum facit peccatorem: ac per hoc cui data remissio est, et custodit se, ne de caetero peccet, neque peccatum ei dominabitur, neque sub Lege est. Cessat enim circa eum auctoritas Legis, qui liberatusexutus est, non potest esse sub Lege. Quid ergo? peccabimus, quia non sumus sub Lege, sed sub gratia? Absit. Quoniam Lex a Deo est, ac per hoc ne forte opponeretur, ipse sibi proposuit: Si ex Deo est Lex, inquit, cur non debemus esse sub Lege. Hoc purgat, ac docet cum Dei voluntate, qui Legis auctor est, a Christo nos liberatos de sub lege, quamvis enim recte data sit Lex data est enim, ut et reos ostenderet apud Deum, qui peccaverunt ante Legem; et timori esset, ut de caetero manum a peccatis se inhibere non potuit, factum obnoxium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmandatũ. Qd: supͣmodũ qͣsi datꝰ sit mod̾ delinq̃ntibꝰ:
c̃ peccare ñ liceat:s dĩ u̾ba st̃ dicentis. Nõst̃ cõpleta pec¬
cata amorreoꝵ. ꝑ qd̾ ostendic m̃surã e̾e qͣndã delictoꝵ.
Qi c̃ impleu̾int peccatores: uita digni mini me iudicen᷑.
S ic̃ ⁊ pharaoq ĩtũ istũ modũ ĩpleu̾at d̃i u̾ͥtutes ⁊ signa¬
ad
erat añ legẽ. supͣ hc̃ modũ peccatoꝵs ãpliorẽ modĩ sig¬
nificat creuisse pꝰ legẽ. inuidia ⁊ astucia sathanȩ. ut
ꝓuidentia dĩ ꝯtria fieret hõi. cũ timore legis mini¬
me peccare debuerit.Idõ ds̃ ut inuidiã diaboli uin¬
c̾et ⁊ ꝓuidentiã suã hoĩ ratã fac̾e̾t: mutauit ordi¬
nẽ mittens saluatorẽ xp̃mr: qͥ ⁊ diabolũ uincet:⁊ statitta
dĩ gͣ hoĩẽ firmaret. Scimꝰ enĩ qd̾ lex sp̃alis ÷ Qm̃ scien

Expanded text:
modum? quasi datus sit modus delinquentibus, cum peccare non liceat? sed Dei verba sunt dicentis: Non sunt completa peccata Amorrhaeorum, per quod ostendit mensuram esse quamdam delictorum, quam cum impleverint peccatores, vita digni minime judicentur: Sicut et Pharao, quia istum modum impleverat, Dei virtutes et signa erat ante Legem, supra hunc modum peccatorum ampliorem modum significat crevisse post Legem invidia et astutia Satanae; ut providentia Dei contraria fieret homini, cum timore Legis minime peccare debuerit. Ideo Deus ut invidiam diaboli vinceret, et providentiam suam homini ratam faceret, mutavit ordinem, mittens Salvatorem Christum qui et diabolum vinceret, et statuta Dei erga hominem firmaret. Scimus enim quod Lex spiritalis est. Quon
Abbreviated transcription (Latin):
tũ : peccatũ reuix̃. Idõ dix̃ reuixisse peccatũ ut sig¬
nificaret qi antea uixerat. Postea aut̃ desidia ho¬
minũ mortuũ estimatũ ẽc̃ uiu̾et. sic̃ assolet fal
sa fieri fama ꝑegͥnis ñ u̾a. ħ gͦ significat qd̾ in ini¬
estimatũ ẽ ut cͥm̃ c̃ ꝑsona defice̾ putaret᷑. Cũ aut̃ data
eẽt ł reformata reuix̃ ap̃ eos ap̃ qͦs mortuũ estimatũ e¬
rat: cȩpert̃ enĩ ĩputare peccatũ. Eg̾o aut̃ mortuus sum.

Expanded text:
ut significaret quia ante vixerat: postea autem desidia hominum mortuum aestimatum est, cum viveret, sicut assolet falsa fama fieri peregrinis. Hoc ergo significat quod in iniaestimatum est; ut crimen cum persona deficere putaretur. Cum autem data esset Lex vel reformata, revixit apud eos, apud quos mortuum aestimatum erat; coeperunt enim scire imputari peccatum. Ego autem mortuus s
Abbreviated transcription (Latin):
lis lapideis formata ẽ. Lex aũ sp̃s in tabuł cordis
sp̃ualit̾ scͥbit᷑: ut sit ȩt̃na. Litt̾e aut̃ legis uet̾is ȩtate
pere malo inhibuit. Hec aũ c̃ nec in corde peccare
leb̾e dic̃. lex sp̃s uocat᷑ ut cotũ hõem faciat sp̃ualẽ.
Qa gͦ dicemꝰ: Lexpeccatũ ẽ:Absit. Qm̃ legẽ mortis hãc
dix̃ & erutos nos ab ea gͣtulat᷑. & in illa dõ seruire ne¬
at: ne unꝗͣ hanc asserere putaret᷑: ħ purgat c̃ dic̃.
ibsit. S peccatũ ñ cognoui. nͥ ꝑ legẽ. Non gͦ peccatũ
ẽ lex: s indexpeccati. Ostendit enĩ & q̃ latebant pec

Expanded text:
cordis spiritaliter scribitur, ut sit aeterna: littera autem legis veteris aetate r lex ab opere malo inhibuit, haec autem, cum nec in corde peccare debere dicit, lex spiritus vocatur; ut totum hominem faciat spiritalem. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Quoniam legem mortis hanc dicit, et erutos nos ab ea gratulatur, et in illa Deo servire negat; ne iniquam hanc asserere putaretur, hoc purgat, cum dicit: Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per Legem. Non ergo peccatum est Lex, sed index
Abbreviated transcription (Latin):
factũ sub lege: ꝓcerto habuit de suo sublatũ dnio.
Agnouerat enĩ hõ qͦmͦ penã inferni euadet. hinc ex¬
arsit iracundiã adu̾sus hõẽ. ut illi legẽ inu̾t̾et. ut
ꝓhibita admttendo. dm̃ rursꝰ offendet: & denuo
in potestate diaboli cadet. Cȩpit ñ imꝑare s subtili¬
peccatũ mortuũ erat ħ duplici gñre intelligends̃
eͣut & diabolũ in peccato sciat significatũ dͥe ħ ipsõ
peccatũ qd̾ uocat᷑ peccatũ. Mortuus enĩ dr̃ fuisse
diabolꝰ qr cessabat ab illusione hõĩs ante legẽ. s
erat qͣsi qͥetꝰ. Securꝰ enĩ erac de possessione eiꝰ. Peccatỹ
dm̃. Idõ apud hõẽ mortuũ erat: qͣsi impune pecca¬
uixisse peccatũ. Qr reuixit: nisiqr añ uixerat
& pꝰea desidia hõiũ mortuũ estimatũ : c̃uiueret.:
Putabat᷑ enĩ ñ imputari peccatũ c̃ imputaret᷑. Iuiers

Expanded text:
factum sub Lege, pro certo habuit de suo sublatum dominio; agnoverat enim homo quomodo poenam inferni evaderet. Hinc exarsit iracundia adversus hominem, ut illi Legem inverteret; ut prohibitas admittendo, Deum rursus offenderet, et denuo in potestatem diaboli caderet. Coepit non imperare, sed subtilipeccatum mortuum erat. Hoc duplici genere intelligendum est, ut et diabolum in peccato scias significatum, et hoc ipsum peccatum, quod vocatur peccatum. Mortuus enim dicitur fuisse diabolus; quia cessabat ab illusione hominis ante Legem, sed erat quasi quietus; securus enim erat de possessione ejus. Peccatum Deum: ideo apud hominem mortuum erat, quasi impune peccavixisse peccatum. Quare revixit, nisi quia ante vixerat, et postea desidia hominum mortuum aestimatum est, cum viveret? Putabatur enim non imputari peccatum, cum imputaretur. Vivens
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uiuebamꝰ : ħ ÷ carnales sensꝰ seq̃ntes uitiis & pec¬
catis subiacebamꝰ. Sensᷤ enĩ carnis ÷ ñ crede sp̃italia. id:
sine cõmyetione uiri uͥginẽ peꝑisse: et ex aqͣ& spũ scõ
hõem denuo nasci: & solutã aĩam acopula carnis. rur¬
sus in carne resargere. De his diffidens: in carne ẽ. Hinc
admittenda: ut fructũ faciat morti scd̾e. Lucrũ enĩ
tõ fac̃ mor: c̃ peccat᷑. In m̃bris tñ dic̃ uitia oꝑari ñ in
corꝑe. ne occasio ẽẽt male tẽtantib corpꝰ: qi in mali lo¬
qͥo lingua arguit᷑. & in furto manꝰ corripit᷑. & indissi¬
in carne agentib dic̃ ꝑ legẽ ostendi nͥ ꝑ legẽ fieri de¬
monstrat. Index enĩpeccati lex ẽ ñ genitͥx: reos facieis
peccatores. Nc̃ aut̃ soluti sumꝰ a lege mortis in qͦ detine¬
bam᷑ soluti sumꝰ a lege: dũ remissionẽ peccatoꝵ accepi
b dñat᷑: lex aut̃ mortis idõ dicta ẽ qr punit reos morti

Expanded text:
peccatis subjacebamus. Sensus autem carnis est, non credere spiritalia, id est, sine commixtione viri virginem peperisse, et ex aqua et Spiritu sancto hominem denuo nasci, et solutam animam a copula carnis rursus in carne resurgere. De his diffidens, in carne est, hinc: admittenda; ut fructum faciat morti secundae: lucrum enim tunc facit mors, cum peccatur. In membris tamen dicit vitia operari, non in corpore, ne occasio esset male tractantibus corpus; quia in maliloquio lingua arguitur, et in furto manus corripitur, et in dissiin carne agentibus dicit, per Legem ostendi, non per Legem fieri demonstrat; index enim peccati Lex est, non genitrix, reos faciens peccatores. Nunc autem soluti sumus a Lege mortis, in qua detinebamur. Soluti sumus a Lege, dum remisbus dominatur. Lex autem mortis ideo dicta est, quia punit reos morti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in me oẽm ꝯcupiscentiã. Om̃ẽ dic̃s ꝯcupiscentiã: cũc¬
ta peccata significat. Supͣ enĩ ꝯcupiscentiã iuxta le¬
gẽ memorat: cui nc̃ cȩt̾a addens uitia. oẽ dix̃ cupiᷤ¬
centiã oꝑatã in hõe impulsu diaboli. quẽ in pecca¬
to significat: ut in ꝯtͣriũ fieret hõi lex. q̃ data erat
ut ꝓdesset. Nidens enĩ diabolꝰ auxiliũ ꝑ legẽ hõĩ ꝓ

Expanded text:
ntiam. Omnem dicens concupiscentiam, cuncta peccata significat. Supra enim concupiscentiam juxta Legem memorat, cui nunc caetera addens vitia, omnem dixit concupiscentiam operatam in homine impulsu diaboli, quem in peccato significat; ut in contrarium fieret homini Lex, quae data erat, ut prodesset. Videns enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͣ utiq peccata delent᷑. legẽ diy fecisse ut abunda¬
rent peccata sic̃ sup̃ dixi: qr ñ data ÷ ut abolerent᷑
peccata s ut abundarent : dũ & antilege peccato¬
res ostendit: ⁊ pꝰ legẽ reos õis̃ teniit. Ubi ab undauic
peccatũ sr̃ ab undauit gr̃a. Manifestã : q c̃abunda

Expanded text:
 utique peccata delentur, legem dixit fecisse, ut abundarent peccata, sicut supra dixi, quia non data est, ut abolerentur peccata, sed ut abundarent; dum et ante legem peccatores ostendit, et post legem reos omnes tenuit. Ubi autem abundavit peccatum, superabu
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Mori enĩ legi uiu̾e ẽ dõ: qr lex dñat᷑ peccatoribꝰ.
Cui gͦ dimittunt᷑ peccata morit᷑ legi. h ÷ lib̾ari a lege
ũ saluator mortẽ uicit & peccatũ dãpnauit. In ipso enĩ
peccauit di abolus ꝯ illũ innocentẽ occidit: qͥ peccatũ
oĩo nesciret. Cũ enĩ hõem s̃ peccati causa defend̾et: in
tes in xp̃m eruant᷑ a lege. dãpnato peccato:

Expanded text:
tos. Mori enim legi vivere est Deo: quia lex dominabitur peccatoribus. Cui ergo dimittuntur peccata, moritur legi, hoc est liberari a lege.um Salvator mortem vicit, et peccatum damnavit, in ipso enim peccavit diabolus, cum illum innocentem occidit, qui peccatum omnino nesciret: cum enim hominem sibi peccati causa defenderet, intes in Christum eruantur a lege, sublato peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
deant se ad tp̃s dissolui: scientes hanc se uitã ꝯsecut̾os.
q̃ ce oĩtedio careat: ⁊ successionẽ ñ bãt. Im sc̃s symeon
ex optans petit se hinc dissolui ut iret in pace. io÷ uitã quȩ
tꝰ agamꝰ. dñignoratis fr̃s. scientib enĩ legẽ loqͦr. Ut ãi¬
mos illoꝵs firmet in doctͥna diuina exẽplo humanȩ le¬
ex aliqͣ tñ parte sibi inuicẽ similes st̃. Sciunt gͥ legem
romani q ñ st̃ barbari. s cõp̾hendert̃ nat̾alẽ iticiã
ñ latuerit lex: s ordoñ erat neq auctoritas. Nã le¬
gis ordo romanis ex athenis ꝑlatꝰ ẽ. Nignorantib gͦ¬
cultũ õem uitã hõis ee̾ sub lege nat̾e q̃ data ÷ mun¬
a ipsa gnr̃alis ẽ: s dũ ñ recipit᷑ ab õĩb fit specialis ꝑ
ꝗͣ uult ꝓbare assertionẽ suã. Gradat̃ enĩ uult tͣdere
neq ex i̾ticia t̾rena. Aliqͥd gͦ duce natͥa aliqͥd ex lege

Expanded text:
deant se ad tempus dissolvi, scientes se hanc vitam consecuturos, quae et omni taedio careat, et successionem non habeat. Quam sanctus Simeon exoptans, petiit se hinc dissolvi ; ut iret in pace, id est vita, quae T VII. An ignoratis, fratres, scientibus enim legem loquor. Ut animos eorum firmet in doctrina divina, exemplo humanae leex aliqua tamen parte sibi invicem similes sunt. Sciunt ergo legem Romani; quia non sunt barbari: sed comprehenderunt naturalem justitiam non latuerit lex, sed ordo non erat neque auctoritas. Nam leges Romanis ex Athenis perlatae sunt. Non igcultum omnem vitam hominis esse sub lege naturae, quae data est munet ipsa generalis est, sed dum non recipitur ab omnibus, fit specialis per quam vult probare assertionem suam; gradatim enim vult tradere neque ex justitia terrena. Aliquid ergo, duce natura, aliquid ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
cat enĩ ñ credentes. S: ñ ita e̾. ł ides enĩ data ÷ q̃ iusti¬
ficat ꝯfugientes ad se ut renuiitat eisqͦs lex tenet re¬
osiut a gentes sub fide lib̃i sint a peccato. Nã sub lege
agentes obnoxii st̃. Q gͦ ñ obediunt fidĩ: ñ occident᷑
a fide s a lege. Qͥa ñ accedentes ad fidẽ rei tenebant᷑ a

Expanded text:
cat enim non credentes? Sed non ita est. Fides enim data est, quae justicat enim non credentes? Sed non ita est. Fides enim data est, quae justificat confugientes ad se; ut remittat eis, quos Lex tenet reos; ut agentes sub fide, liberi sint a peccato: nam sub lege agentes obnoxii sunt. Qui ergo non obediunt fidei, non occidentur a fide, sed a Lege; quia non accedentes ad fidem, rei tenetur a
Abbreviated transcription (Latin):
iħu ħ ÷ ꝑ fidẽ xp̃i lib̾at credentẽ a lege peccati & morteᷤ.
Lex peccati ÷ ꝗͣ in m̃bris dic̃ habitare : q̃ suadẽ nitit᷑ ad¬
u̾sa: lex uͦ mortis moysi lex e̾: qr mortificat peccatores.
Nã & in alia epła int̾ cȩt̾a dic̃ de auctoritate legis. Simi¬
nistratio mortis formata in lapidib fuit in gła. N
eodẽ mͦ sit. Dic̃ enĩ alio loco int̃ cȩt̾a. Aliis odor uitȩ ad
uitã: aliis odor mortis ad mortẽ. Qͦs enĩ opinio uͥtu¬
tũ aut rerũ gestarũ uisus aut auditꝰ att᷑hebat ad fidẽ:
his odor uitȩ erat euͣgłm. Illis aũ qͦꝵ sensũ inflamabat
facta uirtꝰ ad ꝯtͣdicendũ: mortis erat odor. p̾uaricatio
fidĩ. Uagͦ c̃sit fides diu̾sitatẽ pr̃at hoĩb sic̃ & sol c̃ sit
unꝰ cerã soluit: lutũ uͦ stringit. A gͦ qͥs m̃te odoratꝰ fu¬
erit fidẽ: sic ꝓficiet illi. S dr̃ forte si eadẽ p̾stat fides
q̃ & lex cur ñ etiã ipsa ex parte lex mortᷤ dicat᷑: Mortifi¬

Expanded text:
lege peccati et mortis. Lex peccati est, quam in membris dicit habitare, quae suadere nititur adversa: lex vero mortis Moysi lex est, quia mortificat peccatores. Nam et in alia Epistola inter caetera dicit de auctoritate legis: Si ministratio mortis formata in lapidibus fuit in gloriaeodem modo sit. Dicit enim alio loco inter caetera: Aliis odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem . Quos enim opinio virtutum, aut rerum gestarum visus aut auditus attrahebat ad fidem, his odor vitae erat Evangelium: illis autem quorum sensum inflammabat facta virtus ad contradicendum, mortis erat odor praedicatio fidei. Una ergo cum sit fides, diversitatem praestat hominibus; sicut et sol cum sit unus, ceram solvit, lutum vero stringit. Qua ergo quis mente odoratus fuerit fidem, sic et proficiet illi. Sed dicitur forte: Si eadem praestat fides quae et Lex, cur non etiam ipsa ex parte lex mortis dicatur; mortifi
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit᷑ S: ñeq exhibeatis m̃bra ur̃a arma iniqͥtatis
peccato. Ostendit diabolũ nr̃is nos iacłis impugnare.
Occasio enĩ dat᷑ illi ꝓpt̃ nr̃a peccata. ut deserente nos dõ
accepta potestate illudat & mortificet nos. Idd m̃bra
nr̃a ab oĩ oꝑe iniqͥtatis ꝯtinere debemꝰ: ut inimicꝰ nr̃
inermis inuentꝰ subiciat᷑. Et ñ dix̃ exhibete corꝑa ur̃a
minist̾s erra t᷑ ñ toto corꝑe. Sꝰ exhibett uos dõ canqͣ
ex mortuis uiuentes. osortẽ ignorantiã & infidelitatẽ
c̃ mala uita significat: qi uita ÷ cognoscere dm̃ ꝑ iħm
cep̃m. Q a enĩ nemo sine parente ortũ sumit uitẽ. oĩa aũt

Expanded text:
dicabitur. Sed neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato. Ostendit diabolum nostris nos jaculis impugnare; occasio enim datur illi per nostra peccata; ut deserente nos Deo, accepta potestate illudat et mortificet nos. Ideo membra nostra ab omni opere iniquitatis continere debemus, ut inimicus noster inermis inventus subjiciatur. Et non dixit: Exhibete corpora vesris erratur, non toto corpore. Sed exhibete vos Deo, tamquam ex mortuis vivecum mala vita significat; quia vita est cognoscere Deum per Christum. Quia enim nemo sine parente ortum sumit vitae, omnia aute
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtati ad miqͥtatẽ.ita nc̃ exhibete m̃bra ur̃a serui¬
re iusticiȩ in scĩficationẽ. Ut occasionẽ nob auferret
timoris accedendi ad fidẽ qr qͣsi ĩportabilis nob̾ & as¬
ꝑa uidẽt᷑ ea m̃sura nos dõ seruire p̾cep̃. qͣ pͥus famu¬
labam diabolo c̃utiq ꝓpensuis deb̾et seruri dõꝗͣ
diabolo: qͥppe c̃ hic salus. illic dãpuatio oꝑet᷑. Medic̾
tñ sp̾alis ñ plus a nob̾ exigit nedũ p̃cepta qͣsi gͣuia fuge¬
reniꝰ ꝑ pendentes infirmitatẽ ñrã maneremꝰ in mor¬
tẽ. Unde d̾. Tollite inqͥt iugũ meũ fuꝑ uos qr suaue ẽ.

Expanded text:
ti, ad iniquitatem; ita nunc exhibete membra vestra servire justitiae, in sanctificationem. Ut occasionem nobis auferret timoris accedendi ad fidem, quia quasi importabilis nobis et aspera videretur, ea mensura nos Deo servire praecepit, qua prius famulabamur diabolo: cum utique propensius deberet serviri Deo quam diabolo, quippe cum hic salus, illic damnatio operetur; medicus tamen spiritalis non plus a nobis exigit, ne dum praecepta quasi gravia fugeremus, perpendentes infirmitatem nostram, maneremus in morte. Unde Dominus: Tollite, inquit, jugum meum super vos . . .
Abbreviated transcription (Latin):
tali corpe: ut obediatis ꝯcupiscentiis eiꝰ. Mortale corꝑꝰ ẽ.:
ex causa pͥuaricationis ade. Eufide aut̃ xͥ. fore c̾dit᷑ im¬
mortale: Ut aũ ad ꝓmissionẽ hanc ueniat᷑. nĩ obedien¬
añ dic̃ peccato: ne regnet in nr̃o mortali corꝑe. Reg¬
nat aut̃: dũ ĩꝑat. Si aũñ regnat. ñ uidebit᷑ corpꝰ h ee
mortale: q in spe ȩcnitatis ÷. N ꝓpt̃ dissolutionẽ dyẽ¬
cat᷑ qͥ ingehenna mittendꝰ ÷ qr qͥ peccato obediunt.
mortẽ scdã inferni ñ euadt̃ a qͦ saluator in se c̾denteᷤᷤ
libauit. Mortale gͦ dic̃s corpꝰ. totũ hoiẽ significaũ qi

Expanded text:
atis concupiscentiis ejus. Mortale corpus est ex causa praevaricationis Adae, ex fide autem Christi fore creditur immortale. Ut autem ad promissionem hanc veniatur, non odediendum dicit peccato; ne regnet in nostro mortali corpore: regnat autem dum imperat. Si autem non regnat, non videbitur corpus hoc esse mortale, quicatur, qui in gehennam mittendus est; quia qui peccato obediunt, mortem secundam inferni non evadunt, a qua Salvator in se credentes liberavit. Mortale ergo dicens corpus, t
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ s ppłs uet̾ẽ ꝯsuetudinẽ seq̃ns multiplicauit peccata
psoenĩ usu plus cȩp̃peccare. qm antea peccauerat. Et
sic factũ ÷ utdata lege ñ minuerent᷑ s ab undareq̃
peccata. Apłs enĩ ostendit qͥd ꝓuenerit data lege. ñqͥd
iex fecerit. ͦmͦ aũ legis uitio crescebant peccata: quȩ
cõminat᷑ ne peccȩt᷑: s: subintisse dr̃: ut abundaret pec¬
catũ. Uerũ ⁊. qi qͣsi ꝓ fut᷑a int᷑uit & c̃ humilitate. P ostea
aut̃ cȩp̃ dñari eis qͥb: p̾ceꝑat ne peccarent: ⁊ peccabat.
stendẽ enĩ cȩpit lex abundantiã peccatoꝵs. c̃ꝗͣ inter¬
dix̾at plus fiebatit qͣm facta erant. Għmut abun¬

Expanded text:
: sed populus veterem consuetudinem sequens multiplicavit peccata. : sed populus veterem consuetudinem sequens multiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare, quam antea peccaverat: et sic factum est, ut data Lege non minuerentur, sed abundarent peccata: Apostolus enim ostendit quid provenerit data Lege, non quid Lex fecerit. Quomodo autem Legis vitio crescebant peccata, quae comminabatur, ne peccetur: sed subintrasse dicitur ut abundaret peccatum? Verum est, quia quasi profutura intravit, et cum humilitate: postea autem coepit dominari eis, quibus praeceperat ne peccarent, et peccabant. Ostendere enim coepit lex abundantiam peccatorum; cum quae interdixerat, plus fiebant quam facta erant. Igitu
Abbreviated transcription (Latin):
i̾ticiã in õs hões in ĩtificationẽ uitȩ. Hoc s sic̃ ꝑ uniꝰ de¬
lictũ õs condẽpnationẽ meruert̾ similit peccantes. ita
dientiã uniꝰ hoĩs peccatores ostituti st̃ plurim: ita ⁊ ꝑ uniꝰ
obedientiã i̾i ꝯstituent᷑ multi. Qͦs sup᷑ õs dixit̾. hic plures
& multos significat. Plures enĩ d̃ elictũ ade secuti sunt
in eos regnauit mors qͥ ñ peccauert̾ insimilitudine p̾¬
uaricationis adȩ. Lex aut̃ sub intͣnit. ut abundaret de¬
lictũ. Pot÷ dicie cõtͣ. Nongͦ oportuit darilegẽ: ne pec¬
cata increscerent. Sienĩ antelegẽ minꝰ peccatũ erat: ñ
opꝰ fuit lex. Plane necessaria fuit lex. ut oscendet ĩpu¬
tari ap̃ dm̃ peccata. q̃ impune fieri credebant᷑: ut de
cȩt̾o scirent qͥd o̾nitare deb̾ent. Unde ysaias ꝓpħa. Lex in
ciȩ semina: addita lex÷ cuiꝰ auctoritate ⁊ magift̾io inge¬
Consuetudine enĩ delinq̃ndi pͥmit̾. ne crescat infruc¬

Expanded text:
s homines in justificationem vitae: hoc est, sicut per unius delictum omnes condemnationem meruerunt similiter peccantes, ita nius hominis peccatores constituti sunt plures: ita et per unius obedientiam justi constituentur multi. Quos supra omnes dixit, hic plures et multos significat; plures enim delictum Adae secuti sunt udinem praevaricationis Adae. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Potest dici e contra: Non ergo oportuit dari Legem, ne peccata increscerent; si enim ante Legem minus peccatum est, non opus fuit lege. Plane necessaria fuit Lex, ut ostenderet imputari apud Deum peccata, quae impune fieri credebantur; ut de caetero scirent quid evitare deberent. Unde Esaias propheta: Lex, intiae semina, adderetur lex, cujus auctoritate et magisterio ingeConsuetudine enim delinquendi premitur ne crescat in fruc
Abbreviated transcription (Latin):
cepta occasione ꝑmandatũ se dux̃ me. & ꝑ illud oc¬
cidit. Peccatũ ħ loco diabolũ intelligite. qr auctor pecca¬
de nece hõis saciaret. Ut qr lexc̃minata ÷ peccatorib. hõ
instinctui eiꝰ ꝓhibita sẽꝑ admittens offenso dõ ultionẽ
legis incurreret: ut ab ea q̃ illi ꝓfut᷑a data erat dãpna¬
ret᷑. Qͥa enĩ inuito illolex data ẽ ex arsit inuidia adu̾sus
hõemut eo ãpliꝰ uitiosis uoluptatib macłaret. ne manꝰ
eiꝰ euadet. Itaq lex qͥdẽ scã ⁊ mandatũ scm ⁊ iustũ ⁊ bo

Expanded text:
cepta per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. Peccatum hoc loco diabolum intellige, qui auctor peccade nece hominis satiaret, ut quia lex comminata est peccatoribus, homo instinctu ejus prohibita semper admittens, offenso Deo, ultionem legis incurreret, ut ab ea quae illi profutura data erat damnaretur; quia enim invito illo lex data est, exarsit invidia adversus hominem, ut eum amplius vitiosis voluptatibus macularet, ne manus ejus evaderet. It
Abbreviated transcription (Latin):
ũ doceat allo qͥt᷑ gentiles abrahã ipsi dõ credidisse
& iꝰtificatũ e̾e̾ anc̃ eũ in q̃ & g̃s credt̃ ut iꝰtificent᷑. ut
ñ sit distantia uidei & g̾ci in fide: qͥ a sublata circũ¬
cisio̾e & p̾putio unũ fiunt in aoͦ: qͥa & abrahã in p̾pu¬
tio credidit & iͨtificatꝰ ꝰ. Qͥuiui ficat mortuos & uo

Expanded text:
tiles, Abraham ipsi Deo credidisse, et justificatum esse ante eum, in quem et gentes credunt; ut justificentur, ut non sit distantia Judaei et Graeci in fide; quia sublata circumcisione et praeputio, unum fiunt in Christo; quia et Abraham in praeputio credidit, et justificatus est. Qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ historie. ⁊ auctoritas obseruat᷑. Nã hodie q̃ in latinis re¬
p̃hendunt᷑ codicibꝰ: sic in uenunt᷑ a uet̾ib postta tertul
destruit᷑: dũ magna ex parte exfiliᷤᷤ diaboli. fiunt filii dĩ.
taꝙ ñ in õs regnaũ morss: in eos qͥ peccauert̃ in similitudi¬
ne p̃uaricationis adȩ. sic̃ supͦ memoraui. Adã aut̃ ido for

Expanded text:
et historia et auctoritas observatur: nam hodieque in Latinis reprehenduntur codicibus, sic inveniuntur a veteribus posita, Tertuldestruitur, dum magna ex parte ex filiis diaboli fiunt filii Dei. Itaque non in omnes regnavit mors, sed in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, si
Abbreviated transcription (Latin):
la: qr iͦte infert irã. Itaq ñ mala e̾ peccatoribꝰ: s iꝰta.
Bonis uͦ sp̃ualis ẽ. Quis enĩ dubitet sp̃ualẽ ee ꝓhibere
peccare: S qi ħ ñ potuit ut saluaret hõem remitten¬
do peccata: lex fidĩ data ẽ q̃ credentes lib̾aret a dñio
legis. ut possint reꝑare se ad uitã qͦs lex tenebat re¬
os mortis. Ipsis enĩ lex mortis ÷ qͥb: irã oꝑat᷑ causa
te litt̾ȩ. Hic legẽ tang̾e putat᷑ ꝗͣ qͥdẽ ad cõꝑationẽ le
gis fidĩ inferiorẽ fac̾ ñ tñ inimicã iudicat. Nã ĩo
dic̃ nos erut os a lege mortis ut seruiamꝰ legi fidei.
quȩ nob̾ p̾sidiũ ꝯtulit salutare qd̾ uetꝰ lex ñ potuit :
ne gr̃e beneficiũ in anire uideam᷑. legi uet̾i serui¬
entes. Lex uetꝰ ñ utiq criminis nom̃ ÷: s tp̃ris ł eta
dĩ qr fides in animo e̾. nec oꝑib addiscit᷑. s corde cre¬
dit᷑. Et mens ipsa intelligit nat̾e suȩ ee̾ qd̾ credit. Nec

Expanded text:
t iram. Itaque non mala est peccatoribus, sed justa, bonis vero spiritalis est. Quis enim dubitet, spiritale esse prohibere peccare? Sed quia hoc non potuit ut salvaret hominem remittendo peccata, lex fidei data est quae credentes liberaret a dominio legis, ut possent reparare se ad vitam, quos lex tenebat reos mortis. Ipsis enim lex mortis est, quibus iram operatur causa de lgis fidei inferiorem facit; non tamen inimicam judicat. Nam ideo dicit nos erutos a lege mortis, ut serviamus legi fidei, quae nobis praesidium contulit salutare, quod vetus lex non potuit; ne gratiae beneficium inanire videamur, legi veteri servientes. Lex vetus non cdei, quia fides in animo est, nec operibus addiscitur, sed corde creditur, et mens ipsa intelligit, naturae suae esse quod credit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs aut̃ ñ regnauit qͥ ñ peccauer̾t in similitudine p̾uari¬
cationis adȩ sub spe reseruati st̃ aduentu saluatoris in li¬
bera sic̃ legit᷑ de abrahã qr qͣnuis apd̾ inferos fuerit discre¬
tꝰ tñ longo int̃ uallo eͥ. ita ut chaos ee̾t ingens int̾ iꝰtos &
rib estusampiis uͦ arior: ut añ iudiciũ qͥd unꝰ qͥsq dignꝰ
eẽo ñ lat̾et:. Ac ꝑ hoc regnabit in eos mors qr uidebant oꝑa
subtilitatis suȩ ꝓfecisse eis ad pęnã qͣsi minncis. Non
enĩ latuic illũ adh factũ hoẽm in mundout imꝑiũ uniꝰ
dĩ p̾dicaret. qd̾ p̃uaricatꝰ ÷ sathanas ac sung̾co ñ ita cautẽ
dicat᷑. Sic enĩ dr̃ scͥptũ & in eos regnasse mortẽ qͥ ñ pecca¬

Expanded text:
quos autem non regnavit, quia non peccaverunt in similitudinem praevariquos autem non regnavit, quia non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, sub spe reservati sunt adventui Salvatoris in libera: sicut legitur de Abraham, quia quamvis apud inferos fuerit; discretus tamen longo intervallo est; ita ut chaos esset ingens inter justos et d unusquisque dignus esset, non lateret? Ac per hoc regnabat in eos mors, quia videbat opera subtilitatis suae profecisse eis ad poenam quasi inimicis. Non enim latuit illum ad hoc factum hominem in mundo, ut imperium unius Dei praedicaret, quod praevaricatus est Satanas. Ac si in Graeco non ita cautum dicatur; sic enim d
Abbreviated transcription (Latin):
se hoẽm fut᷑m dm̃. Estimauit enĩ ħ magis ꝓ fut̾m qd̾ diabolꝰ
suasit qm qd̾ ds̃ iussit: in loco dĩ diabolũ statuens. Unde ⁊ sub¬
iectꝰ ÷ diabolo. dimilit̾ ⁊ hii tnͣsgresso dõ dũ creat̾e seruiunĩ.
in lege naturali. Qui enim intellexit siue ex traduce
siue indicio nat᷑ali et uen̾atꝰ ⁊ dm̃ nulli honorificen¬
tiã noĩs ac maiestatis eiꝰ imꝑciens: si peccauit qr ĩpossibile
÷ ñ peccare. sub dõ peccauit ñ in dm̃ ꝙͣ iudicẽ sensi. Idõq
in huiꝰmodi mors ñ regnauit In hos aut̃ sic̃ dixi regnauit:
qr sub specie idoloꝵ seruiert̃ diabolo. p̾tẽa qd lex in auc¬
toritate ñ erat ꝓmulgata iudicẽ dm̃ p̾sentire neqͥuert̃. Ma¬
xima parsmundi dm̃ fore iudicẽ ignorabat. ꝑ pauci aut̃ eãt
in qͦs ñ regnauit morsin qͦs aut̃ regnauit: post istã mor
dẽ q̃ pͥma dr̃ a scd̾a exepti st̃ ad penã & ꝑdicionẽ futurã. In

Expanded text:
se hominem futurum Deum. Aestimavit enim hoc magis profuturum, quod diabolus se hominem futurum Deum. Aestimavit enim hoc magis profuturum, quod diabolus suasit, quam quod Deus jussit, in loco Dei diabolum statuens; unde et subjectus est diabolo. Similiter et hi, transgresso Deo, dum creaturae serviunt, in lege naturali. Qui enim intellexit, sive ex traduce, sive indicio naturali, et veneratus est Deum, nulli honorificentiam nominis ac majestatis ejus impertiens; si peccavit, quia impossibile est non peccare, sub Deo peccavit, non in Deum, quem judicem sensit: ideoque in hujusmodi mors non regnavit. In hos autem, 56 sicut dixi, regnavit, qui sub specie idolorum servierunt diabolo. Propterea quod lex in auctoritate non erat promulgata, judicem Deum praesentire nequiverunt. Maxima enim pars mundi Deum fore judicem ignorabat: perpauci autem in quos non regnavit mors; in quos autem regnavit, post ista perditionem futuram. In
Abbreviated transcription (Latin):
ciem obedientiꝰ.: Cuiꝰ imꝑi uoluntas caput ÷ idolatͥe. ꝰ tñ¬
sic p̃scribit᷑ nob̃ deg̾c̾is codicib qͣsi ñ ipsi ab inuicẽ discre¬
pent: qͥd̾ fac̃ studis̃ ꝯtentionis. Qͥa enĩ ꝓpͥa qͥs auctoritate
uti ñ pot: ad nictoriã: u̾ba legis adult̾at. ut sensũ suũ qͣsi
u̾ba legis asserat. ut ñ ratios auctoritas uideat᷑ ꝑ scbere.

Expanded text:
ciem obedientis, cujus imperii voluntas caput est idololatciem obedientis, cujus imperii voluntas caput est idololatiscrepent; quod facit studium contentionis. Quia enim propria quis auctoritate uti non potest ad victoriam, verba legis adulterat; ut sensum suum quasi verba legis asserat, ut non ratio, sed auctoritas praescribere