comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tere solebat. ut alios quoͦlib ad¬
serentes poss refutare: Eam dis¬
putacionem qua iusticia euertit᷑
apud ciceronem. Li furius recor¬
datur. Credo quoniam de re.p. dic
serebat. ut deffensionem lauda¬
cionemq eis induceret. sine qͣ
putabat regi non posse rẽ publicã:
Carueades autem ut aristotilez
refelleret. ac platouem insticie
patro nos. prima illa d isputacio¬
ne collegit ea oumnia que pro uis¬
ticia dicebantur. ut poss illa sic̃
fecit euertere: Erat enim facilli¬
unum iusticiam radices non ha¬
bentem la be factare. ut diceret.¬
utiua in tot ac tale niri tã quam¬
tum elo quencie. quautum aui¬
in. tantum eciam. sciencie ad ĩ¬
plendam deffensionem summã
unrtutis habuissent. cuius origo
in religione racionie quitate ẽet.
Hii qui primani illam partem
uescierunt. ne secundai quidez
tenere potuerunt. Uolo autez
prius circunscripte breniter ꝙͥ
sit ostendere ut intelligatur phi

Expanded text:
cere solebat, ut alios quidlibet afcere solebat, ut alios quidlibet afferentes posset refutare. Eam disputationem, qua justitia evertitur, apud Ciceronem L. Furius recordatur: credo, quoniam de republica disserebat, ut defensionem laudationemque ejus induceret, sine qua putabat regi non posse rempublicam. Carneades autem, ut Aristotelem refelleret ac Platonem justitiae patronos, prima illa disputatione collegit ea omnia, quae pro justitia dicebantur, ut posset illa, sicut fecit, evertere. Erat enim facillimum justitiam radices non habentem labefactare, quia tutinam tot ac tales uiri quantum eloquentiae, quantum animi, tantum etiam scientiae ad inplendam defensionem summae uirtutis habuissent, cuius origo in religione, ratio in aequitate est! sed ii qui primam illam partem nescierunt, ne secundam quidem tenere potuerunt. uolo autem prius circumscnpte ac breuiter quid sit oste
Abbreviated transcription (Latin):
natura speciem quanidem stulti¬
cie habet. quod ergo ex dininis et
humains testimoniis confirmar̃
possum. sed nichil fortasse apud
istos agemus. insi eos ex suis do¬
ceamus auctoribus non posse quẽ¬
quam nstum ẽẽ quod est conunc¬
tum cum uera sapiencia. nisi idez
stultus esse uide atur. carneades.
disserendo queius fuerit. que elo¬
quencia. quod a cumen qui uescit.
ipsum ex predicacione ciceronis i¬
apud quem disserens neptimus
de re diffi cillima. ostendit. nõ pos
se id explicari. nec si carne a dem. ip¬
sum orcus uemittat. Is cum lega¬
tus satathe mensibus romã mis¬
sus esset. disputauit de iusticia co¬
piose audiente galba. et cathone
censoribus: Maximis tunc orato¬
ribus. sed idem disputacionẽ suã
posttridie contraria disputacione
subuertit. et nsticiam quam pͥ¬
die lau dauerat sustulit. non quid̾
stabilis debet ẽe sentencia. sed qͣsi
oratorii exercicii genere in utrãq
partem disserendi: Quod ille fa¬

Expanded text:
natura speciem quandam stultinatura speciem quandam stultitiae habet, quod ego et diuinis et humanis testimoniis confirmare possum. sed nihil fortasse aput istos agamus, nisi eos de suis doceamus auctoribus non posse quemquam iustum esse, quod est coniunctum cum uera sapientia, nisi idem stultus esse uideatur. Carneades Adisserendo quae uis fuerit, quae eloquentia, quod acumen, qui nescit ipsum, ex praedicatione Ciceronis aput quem disserens Neptunus de re difse id explicari, nec si Carneadem ipsum Orcus remittat. Is, cum legatus ab Atheniensibus Romam missus esset, disputavit de justitia copiose, audiente Galba, et Catone censorio, maximis tunc oratoribus. Sed idem disputationem suam postridie contraria disputatione subvertit; et justitiam, quam pridie laudaverat, sustulit, non quidem stabilis debet esse sententia, sed quasi oratorio exercitii genere in utramque partem disserendi. Quod ille fa
Abbreviated transcription (Latin):
Quid iam uobis ulterius uel inqͣ¬
tur. si eciam hoc quod uol muͣte fieri
oportet. libido extorquet aliena. ne¬
mo istud efficiet. si quid uobis ad
contem nendain mortem. dolorẽ¬
qz uirtutis est. Qua in coustanci¬
amn si tenemus. cur stulti iudica¬
mur. fa cientes ea que phĩ laudãt.
recte igitur. senecca incongruen¬
ciam hominibus obiectantibus
ait. summa uirtus ⁊llutd illius
uidetur. magnus animus. et idez
eum qui contempuit mortem pro
furioso babent. quod est utiq sum¬
me peruersitatis: Sed michi na¬
narum religionum cultores e adez
stulticia id obiciunt. qua uerum de
surdos scilicet excordes qui nec au¬
diant diuna nec senciant. sed
terram digitis sins sins nnagna¬
tam metuunt et odorant. Que ue¬
ro causa sit. Ut eos qui sapientes
sunt. stultos putent. magna ra¬
cio est. nec enim frustra falluntur.
que nobis diligenter est explicã¬
da. ut errores suos tandein si fieri
potest agnoscant. Iusticia sua pe

Expanded text:
Quid jam nobis ulterius relinquQuid jam nobis ulterius relinquetur, si etiam hoc, quod voluntate fieri oportet, libido extorquet aliena? nemo istud efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque virtutis est. Quam constantiam si tenemus, cur stulti judicamur, facientes ea quae philosophi laudant? Recte igitur Seneca incongruentiam hominibus objectans, ait: Summa virtus illis videtur magnus animus. Et iidem eum, qui contemnit mortem, pro furioso mae peruersitatis. sed hi uanarum religionum cultores eadem stultitia id obiciunt qua uerum deusurdos scilicet et excordes, qui nec audiant diuina nec sentiant, sed terram digitis suis imaginatam metuant et adorent. Quae uero causa sit ut eos qui sapientes sunt stultos putent, magna ratio est — nec enim frustra falluntur —: quae nobis diligenter est explicanda, ut errores suos tandem si fieri possit adgnoscant. iustitia suapte
Abbreviated transcription (Latin):
tes nichil ẽẽ tain congruens uiri
sapientis grauitati atq constan¬
cie quam nullis terroribus de pro¬
tanti ẽe cruciari et mori ne fidem
prodat. ne abofficio discedat.
ne metu mortis ant dolore a cer¬
bo subactus aliquid faciat inius¬
tum. Nisi forte delirare illis uider
flaccus. inliricis. cum dicit instum
et tenacem propositi nirimi uon
cunum ardor. praua inbencium.
non uultus stantis tiraum mẽ¬
tem quatit solidam. quo nichil
uerius dici potest. si hoc ad eos re
feratur. q ui uaillus nillos cruci¬
atus. nullam mortem recusant.
ne a fide instiftae iusticia que de¬
cliuent. qui non tiranuicas iussi¬
ones. non pres idum gladios tre¬
munt quominus ueram et soli¬
dam li bertatem coustanti mente
deffeudant. que ni hoc solo tuenda
sapiencia est. Quis e nuui taui so¬
leus. tam electus qui ne uetet. oc¬
culos incel um tollere. q ui inponat
michi ueccessitatem. uel colendi qd̃
nolim nel quod uelim non colẽdi:

Expanded text:
tes nihil esse tam congruens uiri tes nihil esse tam congruens uiri sapientis grauitati atque constantiae quam nullis terroribus de sentanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dicferatur, qui nullos cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide justitiaque declinent; qui non tyrannicas jussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus veram et solidam libertatem constanti mente defendant; quae in hoc solo tuenda sapientia est. Quis enim tam insolens, tam elatus est, qui me vetet oculos in coelum tollere? Quis imponat mihi necessitatem, vel colendi quod nolim, vel quod velim non colendi?
Abbreviated transcription (Latin):
perare. latronos ⁊ robusti corporis
uiri enis mioĩ laceraciones perfer¬
re non queunt. erclamant. et ge¬
nitus edunt: Uincuntur em̃
dolore. quia de est illis iuspiraci¬
o paciencie. uostri autem pueri.¬
ut de niris taceam. pueri ⁊ mu¬
liercule tortores suos taciti uin¬
cunt. et exprimere illis genuitũ
nec igus potest: Eant roui aui.
et imicio glorientur ant rei gu¬
lo. quorum alter. necan duui se
hostibus tradidit. et quod capti¬
num puduit uinere. alter ab
hostibus deprehensus. cum ui de¬
ret se morten uitare non posse.¬
marium manũ focoiiecit. ut
profacinore suo satisfaceret hos¬
ti quemi uoluit occidere. ea qz pe¬
ma nemani quan non meruer̃t
acepit. Etce sexus infirimis. et
fingilis etas dilacerari se toto cor¬
pore utriq perpetiti. non necces¬
sitate quam licet uitare si uelit.
sed uolmitate qua confidunt de¬
oł Hec est uera uirtus. qua i phi
quoqz gloriabantur. nou re sed
uerbis manibus iactant. disserẽ¬

Expanded text:
perare. Latrones et robusti corporis perare. Latrones et robusti corporis viri ejusmodi lacerationes perferre nequeunt: exclamant, et gemitus edunt; vincuntur enim dolore, quia deest illis inspirata patientia. Nostri autem ut de viris taceam pueri, et mulierculae, tortores suos taciti vincunt; et exprimere illis gemitum nec ignis potest. Eant Romani, et Mutio glorientur, aut Regulo: quorum alter necandum se hostibus tradidit, quod captivum puduit vivere; alter ab hostibus deprehensus, cum videret se mortem vitare non posse, manum foco injecit, ut pro facinore suo satisfaceret hosti, quem voluit occidere, eaque poena veniam, quam non meruerat, accepit. Ecce sexus infirmus, et fragilis aetas dilacerari se toto corpore urique perpetitur, non necessitate, quia licet vitare, si vellent, sed voluntate, quia confidunt Deo. haec est uera uirtus, quam philosophi quoque gloriabundi non re, sed uerbis inanibus iactant disseren
Abbreviated transcription (Latin):
placari eos credunt.. Quid est tã¬
dem cur deum uostrum tauimim¬
tem. tam inplabilem putent. ut
uideaturis iam xpĩanus ẽe non
posse. qui diis corum co actus in ui¬
tusq libarit. insi forte conta u na¬
tos semel putent aminum trans¬
laturos. aut sua spoute iani face¬
re incipiant quod per tormenta
fecerunt. Quid quis officium libẽs
obeat. quod inuria cepit. Quis
cum uideat laterum suorum cica¬
trices. nou magis oderit deos. ꝓpt̾
quos eterna penarum insigiia ⁊
inpressas uisceribus sius notas
gestet. Ita fit. ut data diunitus
pasce. et qui fuerunt auersi re de¬
ant. et alius propter miraculũ
uirtutis nonus populus accedat
nam cum uideat uulgus dilacerã¬
ri hommes uariis tormentoruu
gene ribus. ⁊ inter fatigatos car¬
uifi ces innictam tenere pacienci ẽ¬
ciam. existimat. id quod res est.
nec consensuni multoru. uec
persene rauciam moriencium na¬
uam esse. uec ipsam pacienciaz
sine deo cruciatus tantos posse su¬

Expanded text:
placari eos credunt, quid est tanplacari eos credunt, quid est tandem cur deum nostrum tam inmitem, tam inplacabilem putent, ut uideatur is iam Christianus esse non posse qui diis eorum coactus inuitusque libarit? nisi forte contaminatos semel putant animum translaturos, ut sua sponte iam facere incipiant quod per tormenta fecerunt. quis id officium libens obeat quod ab iniuria coepit? quis cum uideat laterum suorum cicatrices, non magis oderit deos, propter quos aeterna poenarum insignia et inpressas uisceribus sugestet? Ita fit ut, data divinitus pace, et qui fuerint aversi, redeant, et alius propter miraculum virtutis novus populus accedat. Nam cum videat vulgus dilacerari homines variis tormentorum generibus, et inter fatigatos carnifices invictam tenere patientiam, existimant, id quod res est, nec consensum tam multorum, nec perseverantiam morientium vanam esse, nec ipsam patientiam sine Deo cruciatus tantos posse su
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uero ab ortu solis usq ad oc¬
casu i lex diuina suscepta sit. et
omnis sexus. omins etas ⁊ gens.
et regio imis ac patri paribus a¬
nims sermat. eadem sit uiq ubiq
sapiencencia. idem contemptus.
mortis. intelligere de buerant a li¬
quid mea reesse racionis quod nõ
sine causa usq ad mortem defenda¬
tur. aliquid fundamenti ac solidi¬
tatis. quod eam religionem nõ tã¬
tum inuiriis et uexacione nou sol¬
nat. sed augeat semper. et faciat
firmiorẽ: nam in hoc quoq illoꝵ
malicia connicitur que euertisse
se funditus ueligionem dei opina¬
tur. si homines iiquinanerint. cũ
et deo satis facere liceat. et muillus
sit malus dei cultor. quin data fa¬
cultate ad placandum deum ren̾¬
tatur. et quid̃ denocione maiore:
Pectati enim consciencia ⁊ metus
pene. religiouem faciet. et sepe
multo firimor est fides. quam re¬
point penitencia: Si ergo ipsi c̃
deos sibi arbitrantur iratos cum
donis. et sacrificiis. et odoribus

Expanded text:
cum uero ab ortu solis usque ad occum uero ab ortu solis usque ad occasum lei diuina suscepta sit et omnis sexus, omnis aetas et gens et regio unis ac paribus animis deo seruiat, eadem sit ubique patientia, idem contemtus mortis, intellegere debuerant aliquid in ea re esse rationis quod non sine causa usque ad mortem defendatur, aliquid fundamenti ac soliditatis quod eam religionem non tantum iniuriis et uexatione non soluat, sed augeat semper et faciat firmiorem. nam et in hoc quoque illorum malitia conuincitur, quod euertisse se funditus religionem dei opinantur, si homines inquinauerint, cum et deo satisfacere liceat et nullus sit tam malus dei cultor quin data facultate ad placandum deum reuertatur et quidem deuotione maiore. peccati enim conscientia et metus poenae religiosiorem facit et semper multo firmior est fides quam reponit paenitentia. si ergo ipsi cum deos sibi arbitrantur iratos, tamen donis et sacrificiis et odoribus
Abbreviated transcription (Latin):
muatur. quoniam pecare homi¬
nes et inquinari ca crificio possũt.¬
auerti autem nou possunt. Ualz
enim ui sua ueritas: Quis est tan¬
dem tam excors. tanq cecus. qui¬
in uide at. inutra sit parte sapienci¬
a¶Sed illi malicia et furore cecan¬
tur. ne uideant. stultos q ẽẽ arbi¬
trantur. Quod cum habeant in po¬
testate suplicia uitare. cruaritam̃
uniuersi. et mori malunt. cum pos¬
sit ex eo ipso inderi non ẽe stulticia.
in quam tanta hominum milia ꝑ
orbem totum una et pari mente cõ¬
senciant: Si enim femmne sexus.
infirmitate labuntur. naui inter¬
dum isti muliebrem. aut amlem sr̃¬
sticionem uotant. Uiri certe sapiꝰ¬
unt. si pueri. si adulescentes inp¬
indi sunt per etatem. matitri cer¬
te ac senes habent stabile iudiciũr
Si una cinitas desipit. cetere utiq
immimerabiles stulte ẽe non pñt:
Si una prouincia. una nacio pru¬
dencia caret. cetere omnes habere
intelligenciam uecti neccesse est.

Expanded text:
uatur quoniam peccare homiuatur quoniam peccare homines, et inquinari sacrificio possuauerti autem non possunt a deo: ualet enim ui sua ueritas — quis est tandem tam excors tamque caecus quin uideat in utra sit parte sapientia? sed illi malitia et furore caecantur, ne uideant, stultosque esse arbitrantur qui cum habeant in potestate supplicia uitare, cruciari tamen et emori malunt, cum possint ex eo ipso peruidere non esse stultitiam in quam tanta hominum milia per orbem totum una et pari mente consentiant. si enim feminae sexus innrmitate labuntur - nam interdum isti muliebrem aut anilem superstitionem uocant — uiri certe sapiunt. si pueri, si adulescentes inprouidi sunt per aetatem, maturi certe ac senes habent stabile iudicium. si una ciuitas desipit, ceterae utique innumerabiles stultae esse non possunt. si una prouincia, una natio prudentia caret, ceteras omnes habere intellegentiam recti necesse est.
Abbreviated transcription (Latin):
qualitas expopuli pendebit erro¬
ribus. quam exconsciencia uostra.
et iudiciodi. ant aliqua nos feli¬
cius ueram bouitatem cum omni
malo. quam falsam cum ouini
prosperitate malimus: Sua si¬
bi ha beant regna reges suas diui¬
cias diuites. ut loquitur plantus.
suam uero prudenciam prudentes.
relinquant iusticiam nostram:
Quain uel ex hoc apparet ẽẽ sapiẽ¬
ciam. quod eam nobis inuident.¬
Quid quis enim stulto inuideat.
usi qui sit ipse stultissimus. Illi
autem non sunt ad eo stulti ut
stultis inuideant. sed ex eo quod
accurate. quod sollicite persecim¬
tur. stultos non ẽẽ concedunt:¬
Cur enm tain crudeliter fermant.¬
seniant. insi quia metuunt. ne in
dies si non inualescente instici a
cum diis suis nariosis relinquã¬
tui. Si ergo cultores deorum sa¬
pientes sunt. et nos stulti. quid
metuunt ne sapientes in liciau¬
numerus semper de deorum culto¬
ribus augeatur. nunquam uero
ne in ipsa quidꝰ persecucione in¬

Expanded text:
qualitas ex populi potius pendebit erroqualitas ex populi potius pendebit erroribus, quam ex conscientia nostra, et judicio Dei? Aut aliqua nos illitius veram bonitatem cum omni malo, quam falsam cum omni prosperitate malimus? Sua sibi habeant regna reges, suas divitias divites ut loquitur Plautus, suam vero prudentium prudentes: relinquant nobis stultitiam nostram, quam vel ex hoc apparet esse sapientiam, quod eam nobis invident. Quis enim stulto invideat, nisi qui sit ipse stultissimus? Illi autem non sunt adeo stulti, ut stultis invideant: sed ex eo, quod accurate, quod sollicite persequuntur, stultos non esse conceduntCur enim tam crudeliter saeviant, nisi quia metuunt, ne in dies invalescente justitia, cum diis suis cariosis relinquantur? Si ergo cultores deorum sapientes sunt, et nos stulti, quid metuant, ne sapientes illiciannumerus semper de deorum cultoribus augeatur, nunquam vero, ne in ipsa quidem persecutione min
Abbreviated transcription (Latin):
uis faciant. qui ius uocant. carni¬
ficinas ueterum tirannorum ad¬
nersus innocentes rabide senien¬
cium. Et cum sint inusticie. cru¬
delitatisqz doctores. iustos se ta¬
men ac prudentes inderi uolunt.
ceci et hebetes et rerum ac uerita
tis ignari. a deo ne uobis operdi¬
tã mentes minsa iusticia est. ut
eam simims sceleribus a dequetis.
A deo ne apud nos perit innocen cia.
Ne morte quid̃ simplici dignam iu¬
dicatis. sed supra omnia faciuor a
habeatur nullum facinuis ad uit¬
tere. pectus qz purum ab omi sce¬
leris contagione prestare: Et quo¬
uia in comiuũiter cum deorum cl̾
totus. ut bonos et iustos uiros tã¬
quain malos et inpios perse qua ͤ
et cruciet. dampuet. occidat. naz
quod ait neminem ẽẽ tam demẽ¬
tem qui dubitet utrum se malit
hoc sensit malle sapientem malũ
ẽe cum bona existimacione. quaz
bonum cum in ala. a nobis auter
absit hec amentia. ut falsum ue¬
ro aute pouainus. an boni nostri

Expanded text:
s qui ius uocant carnis qui ius uocant carnificinas ueterum tyrannorum aduersus innocentes rabide saeuientium? et cum sint iniustitiae crudelitatisque doctores, iustos se tamen ac prudentes uideri uolunt, ctis ignari. Adeone vobis, o perditae mentes, invisa justitia est, ut eam summis sceleribus adaequetis? Adeone apud vos perit innocentia, ut ne morte quidem simplici dignam judicetis? Sed supra omnia facinora habeatur, nullum facinus admittere, pectusque purum ab omni sceleris contagione praestare. Et quoniam communiter cum deorum ctotus, ut bonos et justos viros, tamquam malos et impios, persequatur, excruciet, damnet, occidat. Nam quod ait, neminem esse tam dementem, qui dubitet utrum se esse malit;hoc sensit, malle sapientem malum esse cum bona existimatione, quam bonum cum mala. A nobis autem absit haec amentia, ut falsum vero anteponamus. An boni nostri
Abbreviated transcription (Latin):
exquisitos dolores corporibus in¬
mittunt. et nichil aliud euitant.
quam ut ne torti moriantur. q̃i
uero mori tantum modo beatos
faciat. ac non eciam tormenta
que quanto fuerint graniora. tã¬
to maioris nrtutis gloriam pa¬
riunt. Illi autem pertinaci stul¬
ticia iubent curam tortis diligen¬
ter ad hibere. ut ad alios crucia¬
tus membra renouentur. et re¬
paretur nouus sangnis ad penã.
Quid tam pium. tam beneficu.
tam humanum fieri potest. nõ
curassent tam sollicite quos a¬
marent. Hec est deorum discip¬
lina. ad hec opera cultores eru di¬
unt. hec sa cra desiderant. quin eci¬
am sceleratissimi homici de contͣ
pios pios ura impia condiderũt.
Nam et constituciones sa crilege
et disputaciones iuris peritorum
leguntur. in niste donuicius. de of¬
ficio pro consulis libro septimo re¬
scripta principum nefaria colle¬
git. ut doceret quibus penis ad fi¬
ci oporteret eos qui secultores dĩ
confiterentur. Quid hiis facias. ꝙ¬

Expanded text:
exquisitos dolores corporibus imexquisitos dolores corporibus immittunt, et nihil aliud devitant, quam ut ne torti moriantur. Quasi vero mors tantummodo beatos faciat, ac non etiam tormenta, quae quanto fuerint graviora, tanto majorem virtutis gloriam pariant. Illi autem pertinaci stultitia iubent curam tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renouentur et reparetur nouus sanguis ad poenam. quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fieri potest? non curassent tam sollicite quos amarent. haec est deorum disciplina, ad haec opera cultores suos erudiunt, haec sacra desiderant. quin etiam sceleratissimi homicidae contra pios iura inpia condiderunt: nam et constitutiones sacrilegae et disputationes iuris peritorum leguntur iniustae. Domitius de officio proconsulis libro septimo rescripta principum nefaria collegit, ut doceret quibus poenis adfici oporteret eos qui se cultores dei confiterentur. Quid iis facia
Abbreviated transcription (Latin):
to senior. tanto clemencior inueĩtͤ
Illud uero pessuum genus est. cͥ
clemencie species falsa blauditim
Ille gramor. ille semor est carnifex.
qui ueminem statint occidere. Itaq
dici non potest. huius modi iudices
quanta et quam grama tormen¬
torum genera exco gitauerint. ut
deffectum propositi sin peruenirẽt.
Hec autem non tanti i deo faciũt
ut gloriari possint. nllum se in¬
nocencim peremisse. tamen et iꝑ¬
se audi maliquos gloriantes. qd̾
ad iuinistracio sua in hac parte fu¬
erit incruenta. sed nndie cansa.
ne ant ipsi inucantur. aut illi nͥ¬
tutis sue gloriam consequantur
Itaq mnexcogitandis penaruu ge¬
ueribus uichil aliud quam uic¬
torian cogitant. sciunt enim cer¬
tamen illud eẽ pugnam: Uidi
e go in bythuna presideu gaudio
mnrabiliter el atum. tamquam
barbarorum gentem aliqua i sb̾¬
egisset. quod unus qui per bien¬
nium magna uirtute resciterat.
postremo cedere uisus esset: Cõ¬
tendunt igitur. ut uincant et

Expanded text:
to saevior, tanto clementior invenitur. to saevior, tanto clementior invenitur. Illud vero pessimum genus est, cui clementiae species falsa blanditur: ille gravior, ille saevior est carnifex, qui neminem statuit occidere. Itaque dici non potest, hujusmodi judices quanta et quam gravia tormentorum genera excogitaverint, ut ad effectum propositi sui pervenirent. Haec autem non tantum ideo faciunt, ut gloriari possint, nullum se innocentium peremisse nam et ipse audivi aliquos gloriantes, quod administratio sua in hac parte fuerit incruenta, sed et invidiae causa; ne aut ipsi vincantur, aut illi virtutis suae gloriam consequantur. Itaque in excogitandis poenarum generibus, nihil aliud quam victoriam cogitant. Sciunt enim certamen esse illud, et pugnam. Vidi ego in Bythynia praesidem gaudio mirabiliter elatum, tamquam barbarorum gentem aliquam subegisset; quod unus, qui per biennium magna virtute restiterat, postremo cedere visus esset. Contendunt igitur ut vincant, et
Abbreviated transcription (Latin):
non ut ipsi ad deuni ueniant. que¬
nam illa feritas q rabies. que in¬
sa ma est lucem uiuis. terrain mor¬
tius denegasse: Dico igitur nich̾
ẽẽ miserius hiis hominibus quos
ninistros furoris alieni. quos sa¬
tellites impie iussionis neccessitas.
aut iueuit. aut fecit. non enini
honor ille ant pronectio dignitatis
fuit. sed hominus dampnacio. ad
carin ficiuam diuͦero. ad penan
sempiteruam: Que autem per
totum orbem singuli gesserunt.
en arrare impossibile est. Qnis e¬
nim uoluminum nimerus capͭ
tam infinita. tam uaria gen̾a
crudelitatis: Accepta enim potes¬
tate pro suis moribus quisq senͭ
cunt quam iubebatur alii suo ꝓ¬
prio aduersus iustos odio quid
natura li mentis feritatenon uł¬
li ut placerent. et hoc officio mã
sibi ad alciora munnent. alii qͥ d̾
ad occidendum precipites extiterũt.
sicut unus infrigia qui uinuersũ
populum cum ipso pariter cõnec¬
ti culo concremanit. sed hic quã¬

Expanded text:
non ut ipsi ad Deum perveniant. Quaenon ut ipsi ad Deum perveniant. Quaenam illa feritas, quae rabies, quae insania est, lucem vivis, terram mortuis denegasse? Dico igitur nihil esse miserius iis hominibus, quos ministros furoris alieni, quos satellites impiae jussionis necessitas aut invenit, aut fecit. Non enim honor ille, aut provectio dignitatis fuit, sed hominis damnatio ad carnificinam, Dei vero ad poenam sempiternam. Quae autem per totum orbem singuli gesserint, enarrare impossibile est. Quis enim voluminum numerus capiet tam infinita, tam varia genera crudelitatis? Accepta enim potestate, pro suis moribus quisque saevsunt, quam jubebatur: alii suo proprio adversus justos odio; quidam naturali mentis feritate; nonnulli ut placerent, et hoc officio viam sibi ad altiora munirent. Aliqui ad occidendum praecipites extiterunt, sicut unus in Phrygia, qui universum populum cum ipso pariter conventiculo concremavit. Sed hic quan
Abbreviated transcription (Latin):
sit habit᷑us. quanto est miserii.
sui hounuis figura animo fuisse
effrenato: Michi quid̾ tauto inde¬
tur. quanto prestabiliore stanimnꝰ
corpore. aspernantur itaq corpo¬
ra beluarum. quibus sunt ipsi
seniores sibi q̃ adeo placat pla
rum nichil uisi limamenta. et
summam figuram gerunt. naz
quis caucasus que iudia. que hir-¬
cama. tãiumanes. tam sangui¬
nariadum quam bestias aluit. qͦ¬
niam ferarimi ominum rabies us¬
q ad uentris sacietatem furit. fa¬
meq sedata. protinis conqmesat.
Illa nero bestia. cunis una iussio¬
ne fuuditur aterubiq cruor crude¬
lis ubiq luctus ubiq panor. et
pliuima mortis ymago: Nemo hu¬
nis tandem bestie nuimanitatem
potest pro merito describere. que
uno loco recubans. tamen per to¬
Et non tautum artus hominum
dissipat. sed et ipsa ossa comu¬
nuit. et incineres fundit. ne quis
extet sepulture lotus: Quasi uero
id ad fectent qui deum confitentur
ut ad eorum sepulcra ueniatur. a̾

Expanded text:
sit habiturus; quanto est miserius sit habiturus; quanto est miserius in hominis figura animo esse efferato? Mihi quidem tanto videtur, quanto praestabilior est animus corpore. » Aspernantur itaque corpora belluarum, quibus sunt ipsi saeviores; sibique adeo placent, orum nihil, nisi lineamenta et summam figuram gerunt. Nam quis Caucasus, quae India, quae Hircania tam immanes, tam sanguinarias unquam bestias aluit? Quoniam ferarum omnium rabies usque ad ventris satietatem furit, fameque sedata, protinus conquiescit. Illa est vera bestia, cujus una jussione. Funditur ater ubique cruor . . . Crudelis ubique Luctus, ubique pavor, et plurima mortis imago. Nemo hujus tantae belluae immanitatem potest pro merito describere, quae uno loco recubans, tamen per toet non tantum artus hominum dissipat; sed et ossa ipsa comminuit, et in cineres furit, ne quis extet sepulturae locus; quasi vero id affectent, qui Deum confitentur, ut ad eorum sepulcra veniatur, ac
Abbreviated transcription (Latin):
cebunt. qui iouem. hertulem. libe¬
rum. apollinem. ceteros qz uene¬
uantur. quorum a dulteria ⁊ stu¬
pra in mares et infeumas nou
tantum doctis uota sunt. sed ex¬
primuntur eciam inteatris atq
cautantur. ut sint omnibus no¬
ciora. possunt ne inter hec iusti
esse homines. qui si eciam natura
suit bom. ab ipsis tamen erudiã¬
tur diis ad iniusticiam: ad pla¬
candum enim deum quemi colas.
hiis uebus opus est. quibus illũ
gaudere ac delectari scias. sic fit
ut uitam colligencium deus pro
qualitate nominis sui formet. qͦ¬
mam religiossissimus est. cultus
qui deorum suorum moribus con¬
gruunt. quia granis est. et a cer¬
ra iusticia. eauidem inpietatem
suam quain ceteris rebus utuuitͦ
ad uersus nistos uiolent̾ exerceut.
Nec in merito a prophetis bestie no¬
miuantur. preclare itaq memi¬
nit tullius. et enim si uemo est
in quit qui nemori malit quai
conuerti mn al iquam figuram bes¬
tie. quamuis hominis menten

Expanded text:
cebunt, qui Jovem, Herculem, Libecebunt, qui Jovem, Herculem, Liberum, Apollinem, caeterosque venerantur quorum adulteria, et stupra in mares et foeminas, non tantum doctis nota sunt, sed exprimuntur etiam in theatris, atque cantantur, ut sint omnibus notiora? Possuntne inter haec justi esse homines, qui, etiamsi natura sint boni, ab ipsis tamen diis erudiantur ad injustitiam? Ad placandum enim Deum quem colas, iis rebus opus est, quibus illum gaudere ac delectari scias. Sic fit ut vitam colentium Deus pro qualitate nominis sui formet, quoniam religiosissimus est cultus, qui deorum suorum moribus congruunt, quia gravis est et acerba justitia, eamdem impietatem suam, qua in caeteris rebus utuntur, adversus justos violenter exercent. Nec immerito a prophetis bestiae nominantur. Praeclare itaque Marcus Tullius: « Etenim si nemo est, inquit, quin emori malit, quam converti in aliquam figuram bestiae, quamvis hominis mentem
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt. quod si esset. ulla cultorib
sius nuniquam uoceret. Merito
igitur hoc modo pietatem conseqͥ¬
tur. et offensa diuiuitas scelere
honiinum prane ueligiosorum g̃ͣ¬
in eos in fortunio mactat: Qui li¬
cet sauctis moribus uiiant ĩ suu¬
ma fide atqz inuocencia. tanu̾e qr
deos colunt quorum et ritus impi¬
os ac profauos. deus uerus odio
habet. aiusticia. et a nouune u̾e
pietatis. aliem sint. nec difficile
docere. cur deoruni cultores boui
et nisti ẽẽ non possint: Quo mõ
e nun sanguine abstine bunt qui
colunt cruentos deos. martemi at¬
qz bellonem: Quo modo aut pa¬
rentibus parcent. qui ex pulsorez
patris sui iouem. aut natis ex se
infantibus qui satuaum: Qu̾o
pudiciciam tuebuntur qui colũt
deam m dam et adulteram. ⁊ qua¬
si apud deos prostitutam: Qu̾o se
rapuns et fraudibus abstine bñt.
qui mercurii furta nonerunt. docẽ¬
tis non fraudis ẽẽ decipere. sed as¬
tucie: Quomodo. libidines cober¬

Expanded text:
tiunt quod si esset ulla, cultoribus tiunt quod si esset ulla, cultoribus suis nunquam noceret. Merito igitur hujusmodi pietatem poena consequitur, et offensa divinitas scelere hominum prave religiosorum gravi eos infortunio mactat; qui licet sanctis moribus vivant, in summa fide atque innocentia, tamen quia deos colunt, quorum ritus impios ac profanos Deus verus odio habet, a justitia, et a nomine verae pietatis alieni sunt. Nec est difficile docere, cur deorum cultores boni et justi esse non possint. Quomodo enim sanguine abstinebunt qui colunt cruentos deos, Martem atque Bellonam? quomodo aut parentibus parcent, qui expulsorem patris sui Jovem; aut natis ex se infantibus, qui Saturnum? quomodo pudicitiam tuebuntur, qui colunt deam nudam et adulteram, et quasi apud deos prostitutam? Quomodo se a rapinis et fraudibus abstinebunt, qui Mercurii furta noverunt, docentis non fraudis esse decipere, sed astutiae? quomodo libidines coer
Abbreviated transcription (Latin):
cum oumibus senant. qui a mi¬
ci sunt eciam inimicis. qui om̾es
homines pro fratribus diligunt.
qui cohibere iram sciunt. om̃em¬
qr auimi furorem transquilla mo¬
deracione lenire: Quauta igitur
caligo. quauta tenebrarum et
errorum nubes hominum pectora.
Qui cum se maxime pios putãt.
tum maxine fiunt impii: Qnͣto
enim religio suis terrenis istis si¬
mul acris inseruunt. tanto ma¬
gis scelerati ad uersus nomen ue¬
re diuiuitatis existunt: Itaq pro me¬
rito impietatis sue. gramoribus ma¬
lis sepe uexãtur. quorum causain
quia nesciunt fortime culpa omĩs
ad scubitur. et locum iuenit epicu¬
ri phĩa nichil ad deos pertinere cẽ¬
sẽtis. nec gracia eos tangi. nec re
moueri. quia et contemptores e¬
orum sepe uide ant beatos. et culto
res miseros: Quod eo fit. quia cũ
religiosi uideantur et natura bomi.
nichil tale creduntur mereͭͥ qua le.
sepe paciuntur. Consolantur se
tamen occasione fortune. nec sẽ¬

Expanded text:
cum omnibus servant, qui amicum omnibus servant, qui amici sunt etiam inimicis, qui omnes homines pro fratribus diligunt; qui cohibere iram sciunt, omnemque animi furorem tranquilla moderatione lenire. Quanta igitur caligo, quanta tenebrarum et errorum nubes hominum pectora obduxit; qui cum se maxime pios putant, tum maxime fiunt impii! Quanto enim religiosus terrenis istis simulacris inserviunt, tanto magis scelerati adversus nomen verae divinitatis existunt. Itaque pro merito impietatis suae gravioribus malis saepe vexantur, quorum causam quia nesciunt, fortunae culpa omnis adscribitur: et locum invenit Epicuri philosophia, nihil ad deos pertinere censentis; nec gratia eos tangi, nec ira moveri, quia et contemptores eorum saepe videant beatos, et cultores saepe miseros. Quod eo fit; quia cum religiosi videantur, et natura boni, nihil tale creduntur mereri, quale saepe patiuntur. Consolantur se tamen accusatione fortunae; nec sen
Abbreviated transcription (Latin):
tebat equidem et uinis concedere
uellem: Cum uiuos quos habebat
in potestate. uice peccudum iub̾e̾t
occidi: Sed hee ut dixi culpa nou
illius fiit qui litteras fortasse nõ
didicerat. sed tua: Qui cum esses
eruditus. ignorasti tamen quid
esset pietas: Et illud ipsum qd̾
quod nefarie quod detestabiliter
fecit pietatis esse officium credi¬
disti. uidelicet ob hoc unim ꝓius
uocatur. quod patrem dilexit: ꝙͣ¬
quod non bonus eneas. bau̾da sꝑ¬
nanda peccantis trucidauit. ad¬
niratus enim per euidem pr̾em
perpercit furus acceusus et ira: qͥs¬
quam ue igitur hunc putet aliꝙͣ
inse mrtutis habuisse. qui ⁊ furore
taiquam stipula exarserit. ⁊ ma¬
nu patris perqueni rogatatur ob¬
litus littera frenare uon quiuerit.
Nullo igitur modo pus. qui nou
tantum repugnantes. sed eciam
ꝑ recantes uiteremt. dicet hic a¬
li quis. que ergo. aut ubi. aut q̃¬
lis est pietas: Nimirum apude¬
os qui bella uesciunt. qui ꝰ cordiaz

Expanded text:
tebat, Equidem et vivis concedere tebat, Equidem et vivis concedere vellem; cum quos vivos habebat in potestate, vice pecudum juberet occidi? Sed haec, ut dixi, culpa non illius fuit, qui litteras fortasse non didicerat, sed tua, qui cum esses eruditus, ignorasti tamen quid esset pietas, et illud ipsum, quod nefarie, quod detestabiliter fecit, pietatis esse officium credidisti. Videlicet ob hoc unum pius vocatur, quia patrem dilexit. Quid quod: Bonus Aeneas haud aspernanda precantes trucidavit; adjuratus enim per eumdem patrempepercit, Furiis accensus et ira. Quisquamne igitur hunc putet aliquid in se virtutis habuisse, qui et furore tamquam stipulo exarserit, et manium patris, per quem rogabatur, oblitus, iram fraenare nequiverit? Nullo igitur modo pius, qui non tantum non repugnantes, sed etiam precantes interemit. Dicet hic aliquis: Quae ergo, aut ubi, aut qualis est pietas? Nimirum apud eos, qui bella nesciunt, qui concordiam
Abbreviated transcription (Latin):
ab hiis contra uira pietatis gerũ¬
tur .. At ne quein udeas indear
inclementer incessere. atq are. aͥ¬
liquam michi personam poeticaz
sumami. que sit uel maxnnm
pietatis exemplum. Apud maro¬
nem. rex ille quo instior alter nec
pietate fuit. nec bello maior et ar¬
mis. que nobis documenta iustie
protulit: Uinxerat et post erga
manus. quos uitteret umbris:
Inferias. ceso. sparsurus sangiñe
flãmas: Quid potest hac pietate
clemencius. quam mortuis hũ a¬
nas uictimas immolare. et ignẽ
cruore hominumi tamquam oleo
pascere: Sed fortasse hoc non ip¬
sius nicium fuerit. sed poete. qui
in siguem poetarum. insigni sce¬
lere fedauerit. Ubi est igitur po¬
eta pietas illa quam sepissime
moue creatos. quattuor hic iiue¬
nes totidem quos educat. u feus.
uiuentis rapit inferias quos imi¬
molet umbris. captiuoq regi per¬
fundat sanguine flaminas: Cur
ergo dicebat eodem ipso tempore
quo uinctos ad immolacionem mit¬

Expanded text:
ab his contra jura pietatis gerunab his contra jura pietatis geruntur. Ac ne quem videar inclementer incessere, aliquam mihi personam poeticam sumam, quae sit vel maximum pietatis exemplum. Apud Maronem rex ille, Quo justior alter Nec pietate fuit, nec bello major et armis, quae nobis documenta justitiae protulit? Vinxerat et post terga manus, quos mitteret umbris Inferias, caeso sparsurus sanguine flammas. Quid potest esse hac pietate clementius, quam mortuis humanas victimas immolare, et ignem cruore hominum tanquam oleo pascere? sed fortasse hoc non ipsius vitium fuerit, sed poetae, qui Insignem pietate virum insigni scelere foedaverit. Ubi est igitureta, pietas illa quam saepissime mone creatos Quattuor hic juvenes, totidem quos educat Ufens, Viventes rapit, inferias quos immolet umbris, Captivoque rogi perfundat sanguine flammas. Cur ergo dicebat eodem ipso tempore quo vinctos homines ad immolationem mit
Abbreviated transcription (Latin):
potest obici. cuius omins religio
est sine scelere. sic sine macula ui¬
uere.¶ Cum igitur uideant et se ⁊
suos ea que dixinus gerere. nr̃os
autem nichil aliud operari equũ
et bonum. poterant si quid sape¬
rent ex hoc intelligere. et illos qͥ
bonum faciunt pios ẽe. et se mmi¬
pios qui nefanda committunt:
Neq enim fieri potest. ut qui mõi¬
bus uite sue actib nou errant. in
ipsa summa errent. hoc est iureli¬
gione que rerum omnium capd̾
est. Impietas enim suscepta in
eo quod est suminum per cetera u¬
muersa sequetur eo qne fieri nõ
potest. ut ipsi qui ercant in om̃i
uita. non et in religioue fallant ͤ
Quomam pietas in summo re¬
guiam tenens. tenorem sinim ẜ¬
nat inceteris. Ita ut ut inutra s
partes decondicione rerum que
geruntur. qualis sit summa ip¬
sa noscatin. Opere precium est co¬
gnoscere illorum pietatem. ut ex
hiis que clemeuter aic pie faciũt.
possit intelligi qualia sunt que

Expanded text:
potest obici, cuius omnis religio potest obici, cuius omnis religio est sine scelere ac sine macula uiuere? cum igitur uideant se ac suos ea quae diximus gerere, nostros autem nihil aliut operari nisi aecum et bonum, poterant, si quid saperent, ex hoc intellegere et illos qui bonum faciunt pios esse et se inpios qui nefanda committunt. neque enim fieri potest ut : qui in omnibus uitae suae actibus non errant, in ipsa summa errent, hoc est in religione, quae rerum omnium caput est: inpietas enim suscepta in eo quod est summum per cetera uniuersa sequeretur. aeque fieri non potest ut ipsi qui errant in omni uita, non et in religione fallantur, quoniam pietas in summo regulam tenens tenorem suum seruaret in ceteris. ita fit ut in utraque parte de condicione rerum quae geruntur qualis sit summa ipsa noscatur. Operae pretium est cogniis, quae clementer ac pie faciunt, possit intelligi qualia sint quae
Abbreviated transcription (Latin):
ant. anit inmeritos perdant mer¬
cede corrupti. aut noxios inpune
dimittaut qui celum quoq ipsũ
ueneficiis ad petant. taniquam
illorum maliciam terrara non
capiat: hec inquam. et hiis plu¬
rima scelera. ntiq ab hiis funit
quod eos colunt: Quis inter hec
tot et tanta iusticie locus. Et e¬
go demultis pauca collegi. nõ ut
arguerem. sed ut ostenderem qui
uolet scire omnia. sen ece libros
in manum sumat. qui in alorũ
uiciorumq publicorum. et des¬
criptor uerissimus. et accu sator
a cerrimus fint. Sed et lu ciliꝰ
tenebrosam istam uitam scribit.
breinter q depuxit hiis nersib
totus item pariterqz dies. popu¬
los q patresq iactare. induforos
omes descedere: Nusquam un
se atq idem studio omnes de dere.
et arti uerta uerba dare. ut cante
possint pugnare. dolo blandici a¬
pugnare certare. bonunisimula¬
re. nirum se insidias facere. ut
si hostes sint ommbus omnes:
Nostro autem populo quid horum

Expanded text:
ant, aut inmeritos perdant merant, aut inmeritos perdant mercede corrupti aut noxios inpune dimittant, qui caelum quoque ipsum ueneficiis adpetant, tamquam illorum malitiam terra non capiat: haec, inquam, et his plura scelera utique ab iis fiunt qui deos colunt. quis inter haec tot et tanta iustitiae locus est? et ego de multis pauca collegi, non ut arguerem, sed ut ostenderem. qui uolet scire omnia, Senecae libros in manum sumat, qui morum uitiorumque publicorum et descriptor uerissimus et insectator acerrimus fuit. sed et Lucilius tenebrosam istam uitam circumscripte breuiterque depinxit his uersibus: totus item pariterque die populusque patresque iactare indu foro se omnes, decedere nusquam, uni se atque eidem studio omnes dedere et arti, uerba dare ut caute possint, pugnare dolose; blanditia certare, bonum simulare uirum se; insidias facere, ut si hostes sint omnibus omnes. nostro autem populo quid horum
Abbreviated transcription (Latin):
grassari non licint. uenenum clã
temperent qui uxores necent ut
dotes earum lucrentu aut ma¬
ritos ut adulteris mibant: Qui
uatos ex se pueros aut strangu¬
lant. ant si ninnui pii fueruit
exponant: Qui li bidines incestas.
nec filia. nec sorore. nec matre.
nec sa cerdote contineant. qui ad¬
uersus suos cines patriai que
demq ant quid̃ q̃ sa crilegia cõmittant.
ac deorum templa quos colunt dis¬
polient. Et ut que lema sunt ait¬
q usitata dicamus. qui heredita¬
tes captent. et testanienta subpo¬
nant. iustos heredes nel auferant.
nel excludant. qui corpora sua li¬
bidinibus prostituant: Qui dez¬
qz inmemores quid uati sint cñ
femmis paciencia certent. qui sãc¬
tissimai quoq corporis sin par¬
tem contra fas omne polluant
uirilia sua ferro metant. et quod
est scelacius. ut sint religionis ã¬
tistites. qui ne uite quid̾ sue ꝑcãt.
sed extingnendas publice animas
suas uendant. Qui si iudices se de¬

Expanded text:
grassari non licuit, uenena clam grassari non licuit, uenena clam temperent, qui uxores necent, ut dotes earum lucrentur, aut maritos, ut adulteris nubant, qui natos ex se pueros aut strangulent aut, si nimium pii fuerint, exponant, qui libidines incestas nec a filia nec sorore nec: matre nec sacerdote contineant, qui aduersus ciues suos patriamque m metuant, qui denique sacrilegia committant et deorum quos colunt templa despolient, et, ut quae levia sunt atque usitata dicamus, qui hereditates captent, testamenta supponant, iustos heredes uel auferant uel excludant, qui corpora sua libidinibus prostituant, qui demque inmemores quid nati sint, cum feminis patientia certent, qui sanctissimam quoque corporis sui partem contra fas omne polluant uirilia sua ferro metant et, quod est sceleratius, ut sint religionis antistites, qui ne uitae quidem suae parcant, sed extinguendas publice animas suas uendant, qui si iudices sede
Abbreviated transcription (Latin):
senserint. eos laudant. et operibz
magnificant. ut eorum exemplo
ceteros inliciant. Qui auten.
magni estimauerint fidem. cul¬
tores qz se dei. non abuegauerint.
ineos uero totis carinficine sue
uiribus neluti sau guinem siciãt.
Incunibunt. et desperatos uocãt.
quia corpori suo miine ꝑcunt:
Quasi quitquam desperacius eẽ
possit. quani torquere ac dilama¬
re eum quem scias esse mn̾nocen¬
tem: a deo nec pudor ullus apud
eos superest. aquibus o uinis hu¬
inanitas abest. et recorquent in
homines iustos connicia sibi con¬
gruencia¶ Inpios eniui uocaut ip¬
si scilicet puet ab humano san¬
guine abhorrentes. cum si et actꝰ
suos considerent. et illorum quos
tainquani impios dampnant.
iam intelligunt quam mendaces
sint. ex hiis ommbus que ad uer¬
sus bonos ant dicunt aut faciũt
digniores: Non enim de uostro s
ex illorum numero semper exis¬
tunt qui uias obsideant. arina¬
ti maria predentur. Uel si palã

Expanded text:
senserint, eos laudant, et honoribus senserint, eos laudant, et honoribus mactant, ut eorum exemplo caeteros illiciant. Qui autem magni aestimaverint fidem, cultoresque se Dei non abnegaverint, in eos vero totis carnificinae suae viribus, veluti sanguinem sitiant, incumbunt; et desperatos vocant, quia corporis suo minime parcunt: quasi quidquam desperatius esse possit, quam torquere ac dilaniare eum, quem scias esse innocentem. Adeo nec pudor ullus apud eos superest, a quibus abest omnis humanitas! Et retorquent in homines justos convicia sibi congruentia. Impios enim vocant, ipsi scilicet pii, et ab humano sanguine abhorrentes; cum si et actus suos considerent, et illorum quos tanquam impios damnant, jam intelligant, quam mendaces sint, et iis omnibus, quae adversus bonos aut dicunt, aut faciunt, digniores. Non enim de nostro, sed ex illorum numero semper existunt, qui vias obsideant arti, maria praedentur, uel si palam
Abbreviated transcription (Latin):
postatiue bom. qui corruptis maĩ¬
moribus publicis comunctum be¬
ne uinendo faciunt: Cur nou om¬
nes sint eq̃miali. rapaces. inpudi¬
ci. adulteri. pniri. cupidi. fraudu¬
lenti. quin pocius auferautur. qui¬
bus coram male uniere pudet. qͥ
peccancium fontem. et si non uerb̃
quia tacent. tamen ipso uite gene¬
re dissimili ferut et uerberant:
Castigare eniui uidetur. quicumq
dissentit: uec est maguo per enu¬
randum. si aduersus honnnes is¬
ta fiunt. cum aduersus ipsum de¬
um propter eauidem causam in¬
sirexerit eciam populus ĩ spe con¬
stitutis. nec dei uescius: Sequit¬
que iustos eadem neccessitas. que
ipsum iusticie uiolauit auctorem:
Uexant ergo. et exquisitis pena¬
rum generibus excruciant. Parũq
habent interficere quos oderunt.
Nisi eciam crudelitas corporibus in¬
lu dat. Si qui autem doloris nel
mortis metu. nel sua apte perfidi¬
a. cel este sacramentum de serue¬
rint. et ad funesta sa crificia con¬

Expanded text:
pestiue boni, qui corruptis pestiue boni, qui corruptis moribus publicis conuicium bene uiuendo faciant? cur non omnes sint aeque mali rapaces inpudici adulteri periuri cupidi fraudulenti? quin potius auferantur quibus coram male uiuere pudet, qui peccantium frontem etsi non uerbis, quia tacent, tamen ipso uitae genere dCastigare enim videtur quicumque dissentit. Nec est magnopere mirandum, si adversus homines ista fiunt, cum adversus ipsum Deum, propter eamdem causam, insurrexerit etiam populus in spe constitutus, nec Dei nescius; sequiturque justos eadem necessitas, quae ipsum justitiae violavit auctorem. Vexant ergo, et exquisitis poenarum generibus excruciant; parumque habent interficere quos oderunt, nisi etiam crudelitas corporibus illudat. Si qui autem doloris vel mortis metu, vel sua perfidia coeleste sacramentum deseruerint, et ad funesta sacrificia con
Abbreviated transcription (Latin):
seu raptores atam nebula. quos¬
in prola uentris exegit cecos rabies:
Uerum hos non uentris. sed cord
rabies efferaint. nec atra inuebu¬
la. sed aperta pe̾rdacione grassãt᷑
nec eos iuquam consciencia sce¬
lerum reuocat. ne sauctum ac pi¬
um nomen iusticie ore illo uiolent.
quod cruore innocencium tamquã
rictu bestiarum in adet. Huns tã¬
ti et tam pertinacis odii. quam po¬
tissimum causamẽe dicamus:
Ntrum ne ueritas odium parit.
ut ait proꝵ ueta. quasi diuino spi¬
ritu instinctus: an erubescunt co¬
ram iustis et bonis eẽnequam. ã
pocius utrumq: Nam et ueritas
semper ideo nnsa est. Quod is qͥ
pectat nult habere liberum peccau¬
dilocum: Nec aliter se putat ma¬
le factorum uo luptate securius ꝑ¬
sit cui delicta non placeant. Ergo
quasi sceleriun et malicie sue tes¬
tes extirpare fiiditus iituntur.
et tollere graues. qui sibi putant.
tamquam inta eorum coarguan¬
tur. Cur enim sint aliqui intem¬

Expanded text:
ceu raptores atra in nebula, quosceu raptores atra in nebula, quosinproba uentris exegit caecos rabies. uerum hos non uentris, sed cordis rabies efferauit nec atra in nebula, sed aperta praedatione grassantur nec eos umquam conscientia scelerum reuocat, ne sanctum ac pium nomen iustitiae ore illo uiolent quod cruore innocentium tamquam rictus bestiarum madet. huius tanti et tam pertinacis odii quam potissimum causam esse dicamus? utrumne ueritas odium parit, ut ait poeta quasi diuino spiritu instinctus, an erubescunt coram iustis et bonis esse nequam, an potius utrumque? nam et ueritas ideo semper inuisa est, quod is qui peccat uult habere liberum peccandi locum nec aliter se putat malefactorum uoluptate securius psit cui delicta non placeant. ergo tamquam scelerum et malitiae suae testes extirpare funditus nituntur et tollere grauesque sibi putant, tamquam uita eorum coarguatur. cur enim sint aliqui intem