comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtate discͥminaret᷑: nicħ apicũ raritati lioere. ĩcepte fanullaritatis officia ꝑmit¬
terẽ. neq iã semel missa fundam̃ta certantis amicicie. diu̾sis honort gn̾ib exoruere
cessarẽ. S aĩoꝵ ꝯũictoni. seꝑata utͥnq porrectorib t̾minis olisistit habitato: eqͥd̾e se¬
meł deuictis parũ nocit᷑a pectorib. Sx tñ exip̃a cõmuniũ municipioꝵ discͤconeꝓ
uolumꝰ tnsferre cõmunẽ. cũ de nat᷑aliũ rerũ difficultate nͨ culpa nos debeat maue¬
re nͦ uenia. Dñe illustͥs gerulos littarũ nediscipline tue ĩstitutõne formatos. ⁊ mo
heriliũ uereodiã p̃ferentes. oportune ad mis patient᷑ audius oõpetent᷑ explicus.

Expanded text:
nquitate discriminaretur, nihil apicum raritati licere in coeptae familiaritatis officia permitnquitate discriminaretur, nihil apicum raritati licere in coeptae familiaritatis officia permitterem neque iam semel missa fundamenta certantis amicitiae diversis honorum generibus extruere cessarem. sed animorum coniunctioni separata utrimque porrectioribus terminis obsistit habitatio, equidem semel devinctis parum nocitura pectoribus. sed tamen ex ipsa communium municipiorum discretione volumus transferre communem, cum de naturalium rerum difficultate nec culpa nos debeat manere nec venia. domine inlustris, gerulos litterarum de disciplinae tuae institutione formatos et morum erilium verecundiam praeferentes opportune admisi, patienter audivi, competenter explicui.
Abbreviated transcription (Latin):
solũ molosicas anapesticasq t̾narias: s epitͥtoꝵ  peonũq: qͣ ternas suꝑuenire iuõ¬
turas. Ex eͤscit ãplitudo ꝓloqͥi angꝰtias regłares. ⁊ tanꝗͣ paruo auro gͣndis gẽmauix capit᷑:
errucatq u eqͥ potentis aĩositas. cui srem̃t si it̾ tesqua ł confraga frenoꝵ lege tenent᷑ :
Nã dĩi ĩ pacte ꝓfessionis obtentu. nouũ scͥbendi morẽ gͣdat̃i appeeo. ⁊ uecerẽ saltua q̃
tuba : totꝰ qͣ patuit orbis iure uenembit᷑. Qͣm constat geminata felicitate cecinisse: oñ
n emulũ repperit nͦ eqͣlẽ: cũ pͥdẽ aures ⁊ ora populoꝵ me ⁊ cirꝯferente ꝑuagaret᷑. No
aũ gͣndis audacia si uł apud mnunicipales ⁊ cathedrarios oratores. aut foienses rauu¬
las garriamꝰ: qͥ ÷ cũ ꝑorãt. salua pace potioꝵ. tͦba numerosior illicteratissimis litteris
uacãt. Nã te cui seu liberũ seu ligatũ placeat alt̾nare sermonẽ. ĩtonare abifaria sup¬

Expanded text:
tiam paeonumque quaternas superuenire iuncturas. excrescit amplitudo proloquii angustias regulares et tamquam paruo auro grandis gemma uix capitur emicatque ut equi potentis animositas, cui frementi si inter tesqua uel confraga frenorum lege teneatur nam dum inpactae professionis obtentu nouum scribendi morem gradatim adpeto et ueterem saltuatim tubam totus qua patet orbis iure uenerabitur, quam constat geminata felicitate cecinisse, quando nec aemulum repperit nec aequalem, cum pridem aures et ora populorum me etiam circumferente peruagaretur. nobis autem grandis audacia, si uel apud municipales et cathedrarios oratores ant forenses rabulas garriamus, qui etiam cum perorant salua pace potiorum turba numerosior inliteratissimis literis uacant. nam te, cui seu liberum seu ligatum placeat alternare sermonem intonare ambifariam sub
Abbreviated transcription (Latin):
aquaꝵ ia ⁊ suꝑ celoᷤᷤ unfta firmam̃tũ fuerat facta discreero.
qͣnto magis dubitare nõ porest. &ia montiuĩ uertices illa
suꝑ fusione latusse: Quo qͥ illa om̃is aqͣr redũ dantia dirua¬
ta ẽ: q̃ receptacula ea.tã conimia atq conexa. ab sorbete po¬
tuer̃: De qͦ multꝰ nob̾ potest sermo subpeter&. Srimui qͥa poruit
ũ firmantes ꝓpnã posuer̾ sententia. Ego qͥd face potuerit. nͥ
p̃t mitto qd̾ fererit. Qd̃ aꝑte scͥpt̾aꝵi auctoritate nõ didia. qͣsi
secitiũ p̾tereo: ne forte etiẽ hĩo aliassibi questiones reqͥrant.
Ad sero tam̃ sođm scͥptunis. qui potuit lochoꝵ humilia ⁊ campoꝵ
aꝑta diffundẽ. sic ipse ait. aute te ambulabo. ⁊ montes plano
tanto fluctiũi motu tanto queltu coneitacioris dem̃ti. qͥ ooudie
yma pelagi torquere ⁊ anenas uersare soleat d ꝓfundo. Quis d¬
ind̾ scicet. in qͣntũ se illud magnũ unaltũ ausã nauigantibꝰ atq

Expanded text:
arum iam et super caelos et infra firmamentum fuerat facta discretio: quanto magis dubitaiidubitari non potest etiam montium uertices illa superfusione latuisse ? quo igitur illa omnis aquarum redundantia deriuata est? quae receptacula eam tam continua atque conexa absorbere potuerunt? de quo multus nobis potest sermo subpetere. primum quia potuitconfirmantes propria posuerunt sententia. ego quid facere potuerit non praetermitto: quid fecerit, quod aperte scripturarum auctoritate non didici, quasi secretum praetereo, ne forte etiam hinc alias sibi quaestiones requirant. adsero tamen secundum scripturas quia potuit locorum humilia et camporum aperta diffundere, sicut ipse ait: Ego ante te ambulabo, et montes planostanto fluctuum motu, tantoque aestu concitatioris elementi, qui quotidie ima pelagi torquere, et arenas, vertere soleat de profundo. Quis deinde sciat, in quantum se illud magnum et inausum navigantibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
grãdinis iactu: aud qͣcũq excausa sol iubaris sterelitate muhttur¬
erat tr̾a dñata maledicto. Antiqͥoiẽ mũdi nascentis exordia. quã nĩa pecca
s. & recẽsior culpa ꝓpt̃ quã cõdepñati sumꝰ. ĩ sudoro uultꝰ nñ pane mãducare :¬
alim̃ta nescrre. Denique hode fecũditas tre uetẽ afflucia. spotaneo usu
fertilitatis opact᷑. Quã mlta sunt enĩ quę adhuc sponte generãt
s. &̃ inhis ipsis quę manu querunt᷑ magna expaite manent
nob diuina beneficia. ut frum̃ta ipsa quiescentibꝰ infercint᷑
uod ꝓposita. doco łconis exẽplũ dicente dño. Quici sic est re¬
gnũ di que ad modũ siqͥs iacctet sem̃ suꝑ tr̃ã. ⁊ obdornaicit

Expanded text:
grandinis iactu aut quacumque ex causa soli uberis sterilitate multaturgrandinis iactu aut quacumque ex causa soli uberis sterilitate multaturerat terra damnata maledicto. antiquiora enim mundi nascentis exordia quam nostra peccata sunt et recentior culpa, propter quam condemnati sumus in sudore uuitusunitus uernarealimenta nescire. Denique hodieque fecunditas terrae veterem affluentiam spontaneae usu fertilitatis operatur. Quam multa sunt enim quae adhuc sponte generantur. Sed etiam in his ipsis quae manu quaeruntur, magna ex parte manent nobis divina beneficia, ut frumenta ipsa quiescentibus inferantur. Quod propositae docet lectionis exemplum, dicente Domino: Quia sic est regnum Dei quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͥd ẽ regnũ dĩ. quẽ admodũ si homo iarct sem̃ sr̃. ẽrã. Est homo qui
sominat u̾bũ : d̾ quo scͥptũ ẽ. Qui seminat. u̾bũ senunat. Hic homo
u̾bum seitunauit sr̃ t̾rã: quãdo dix̃ germn& t̾rã herbã. Et subito
tĩaꝵ germina pullulauer̃. ⁊ diuse reꝵ species refulser̃
Hinc plactoꝵ uirens gr̃a. Habiidantia pabuli ministraui
uđ cãpoꝵ spica flauescens. ymaginẽ pelagi fluctuantis
cõmoc̾nẽ segeti uberioris exp̃ssit. Spõte os stuctꝰ tra sugẽgessit
&̾ su arata sine cultore eẽ nõ poterat : ñ dũ erat formatus
agͥcoli : nõ arata tam̃ opimuis messibꝰ redundabat. Et aut
dubito amiore ꝓuentu. si qͥdẽ nec cultore̾s desidia t̾raꝵ disti¬
tuere poterat ub̾tatẽ Nunc euĩ fecunditaᷤ unicuiq ꝓ merito
laboris ad qͥrit̾. ubi cultꝰ expectat᷑ agroꝵ. U̾ t ueglegentia
uł offensa. aut diliuus pliuuaꝵ: aut t̾raꝵ arditatibꝰ. aut

Expanded text:
homo uanum semen super terram. Est et homo, qui seminat uerbum, de quo scriptum est: qui seminat uerbum seminat. hic homo uerbum seminauit super terram, quando dixit: germinet terra herbam: et subito terrarum germina pullularunt et diuersae rerum species refulserunt. hinc pratorum uirens gratia abundantiam pabuli ministrauit, inde camporum spica flauescens imaginem pelagi fluctuantis commotione segetis uberioris expressit. sponte omnis fructus terra suggessit. etsi arata sine cultore esse non poterat — nondum enim erat formatus agricola —, inarata tamen opimis messibus redundabat et haut dubito an maiore prouentu, siquidem nec cultoris desidia terrarum destituere poterat ubertatem. nunc enim fecunditas unicuique pro merito laboris adquiritur, ubi cultus spectatur agrorum, et neglegentia uel offensa aut diluuiis pluuiarum aut terrarum ariditatibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
sceni qͦꝵq mente emolliaut. ad amores. s conoentꝰ eccdie. s cõsona
cura di laudes ppłi uax ⁊ pra uita delectae. Qyib nõ purpũ¬
rea ꝓib&e asmata. nõ aulea p̃ciosa spectare uoluptati sit : s hãc
pulcheminã mundi fabricã hanc distantiã int̾ se helem̃tau
copulã: cȩlũ sic̃ camerã extensũ. ut in habitantes. inħ mundo
tegat. Ierã ad oꝑandũ datã. diffusũ aerẽ. clausa maria :
ppłm hunc diuine opciẽnis organũ. inqͦ duuni modulam̃ resul¬
dhuc uidertra ⁊ situstrã extendes i sem̃ tũ gentes ÷ eredira¬
te possidebit.⁊ cuutates desertas in habitabis. Hlaba ergo
aulea quibꝰ attulit bonã uitã. P eccata tegit : culpã ob¬
umbrat. Hȩc est eccła q̃ suꝑ maria fundata ẽ. ⁊ suꝑ flumina
p̃parata. Supͣ uoᷤ enĩ firmata est : ⁊p̃parata: qͥ sic̃ flumui᷑

Expanded text:
nicorum quae mentem emolliant ad amores, sed concentus Ecclesiae, et consona nicorum quae mentem emolliant ad amores, sed concentus Ecclesiae, et consona circa Dei laudes populi vox et pia vita delectet: quibus non purpurea pulcherrimam mundi fabricam, hanc distantium inter se elementorum copulam, caelum sicut cameram extentum, ut inhabitantes in hoc mundo tegat, terram ad operandum datam, diffusum aerem, clausa maria, populum hunc diuinae operationis organum, in quo diuini modulamen resuladhuc in dexteram et sinistram extende, et semen tuum gentes haeredite possidebit, et civitates desertas inhabitabis . Habet ergo aulaea, quibus attollit vitam bonam, peccata tegit, culpam obumbrat. 6. Haec est Ecclesia quae super maria fundata est, et super flumina praeparata. Supra vos enim confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
adstricti. qͣ ꝓuidentia diuina formaũ. Uue fruges muncosiqriꝰ pon¬
dere. łut qͦdĩ cedt fultura culmoꝵ: uaginis qͥbda ipse culmiꝰ inclũdit᷑.
ut geminatis uiriꝰ frugẽ possit multiplioe̾ sustiuẽ : ne t̃par honeri c̃ue̾i¬

Expanded text:
adstricti, quam prouidentia diuina formauit. et ne frugis numerosioris ponadstricti, quam prouidentia diuina formauit. et ne frugis numerosioris pondere uelut quaedam cedat fultura culmorum, uaginis quibusdam ipse culmus includitur, ut geminatis uiribus frugem possit multiplicem sustinere, ne mpar oneri cu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdã sui morte resoluta: inubenores fruct resurgãt Suscip̃ qͥ gninũ tritici
putris gleba ⁊ sparsũ q̃ libae ocacio hac uel ut nicct̃no gremio fouot &
cõpͥmit. Ind cũ se granũ illuo resoluerit. herbã germintt. gͣra ipsa iã
species herbescentis uiriditatis. q̃ stañ genꝰ satiui similitudine̾ sui ꝓ ditꝰ
ut inipso sue stupis erordio cui gen̾is erba sit. pecognosca: atq inerbi
fruct᷑ appareat. Paulatĩq adolesc̃ ut fenũ culmoq pubesces engitur
⁊ ad surã. At ubi se geniculata iã spicc sustulent: ueguie q̃ dã
fute̾ frugi parant᷑ : in qͥbꝰ granũ format᷑ uitii. Hec tenera ei pͥmor¬
diq uit frigꝰ ledat aut soł estꝰ exurat. aut uentoꝵ ĩ dem̃cia. ł im¬
briũ uis seua d scriciat. Suocediit qͥdã ordines spice. mirabili ape
formati. uł aspetiẽ gͣti. uł ad tintaũ nexu qͥdã ut̃ se nactał coligaẽnis

Expanded text:
quadam sui morte resoluta, in uberiores fructus resurgant. suscipit igitur granum tritici quadam sui morte resoluta, in uberiores fructus resurgant. suscipit igitur granum tritici putris glaeba et sparsum cohibet occatio ac uelut materno terra gremio fouet et conprimit. inde cum se granum illud resoluerit, herbam germinat grata ipsa iam species herbescentis uiriditatis, quae statim genus satiui similitudine sui prodit, ut in ipso suae stirpis exordio cuius generis herba sit recognoscas atque in herbis fructus appareat: paulatimque adolescit ut faenum culmoque pubescens erigitur et adsurgit. ast ubi se geniculata iam spica sustulerit, uaginae quaedam futurae frugi parantur, in quibus granum formatur interius, ne tenera eiuerit laedat aut solis aestus exurat aut uentorum inclementia uel imbrium uis saeua decutiat. succedunt quidam ordines spicae mirabili arte formati uel ad speciem grati uel ad tutamen nexu quodam inter se naturalis conligationis
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃e pͥmũ germñ e. libi se paululii susculent. ste erba: pꝰei phenũ. inde st
fictꝰ. Srnt nascerma que deradiee germment ut arbores que
nõ s sate: ex aliar arbor radice nascunt᷑. In arandine udemꝰ. quomͦ
mextremo eiꝰ. ł ut qͥdã fit nodꝰ elatere. unđ alia arundo germint
st qͦ inradice ius quedã seminarii. insatua qͦq insupioribꝰ gurmninãt
Alus q̃ aradice. aliis diuso inunere series succ essionis ad quirit᷑. In ẽ
eñi nascentibꝰ singł. aut sem̃. aut uirtꝰ aliq̃ seminaria. Et ea sc̃dm
De tritico triticũ. De milio milui. Depiro pirꝰ albo flore ꝓrupit.
tũ iuriditatiᷤ grͣa fecunditatiᷤᷤ ad sũpsit : diu̾si̾a compta geiminib
pͥos suscep ornatꝰ. Mirim ꝙͥ tã ecto generũ uerit. quauito ingiora
miracula s̃. si erpectes singla. que ad modĩ uel iactata intra senuna
resoluant᷑: Hac nͥ mortua fueruit : nullũ fructũ ad ferant. si u fuerĩt

Expanded text:
enum, inde fit fructus. Sunt nascentia quae de radice germinant, ut arbores quae non sunt satae, ex aliarum arborum radice nascuntur. In arundine videmus quomodo in extremo ejus velut quidam fit nodus e latere, et inde alia arundo germinat. Est ergo in radice vis quaedam seminarii. Insitiva quoque in superioribus germinant. Aliis ergo a radice, aliis diverso munere series successionis acquiritur. Inest enim nascentibus singulis aut semen, aut virtus aliqua seminaria, et ea secundDe tritico triticum, de milio milium, de pyro pyrus albo flore prorumpit: tum viriditatis, 46 gratiam fecunditatis assumpsit, diversisque compta germinibproprios suscepit ornatus. miramur quod tam cito generauerit: quanto maiora miracula sunt, si spectes singula, quemadmodum uel iacta in terram semina resoluantur ac, nisi mortua fuerint, nullum fructum adferant, si uero fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ scd̾m genꝰ: cuiꝰ sem̃ eiꝰ unpso. Sir ifacta s̃. ⁊ sub̾tto ut sup̃
floribꝰ erbairq uinditatibꝰ ita ħ ne moribꝰ tr̃a uestita eit. Cõ cuner
ꝓcessit. Hec nõ laurꝰ ad sutges. hodorẽ suũ dedit. nuꝗͣ suo exuen
ineliquũ: qd subiectũ mundi surgentis accep̃. uind inauiet suc
ilicil proganua. Manet qͥ p̃ssib. ut nulli uenti ect crun sui hono
res d espolient. s ouerenit añte fioribꝰ: iniuta t̾renuis sui spime
rosca .⁊ pulchenmꝰ No̾ sine ulla fraude ueniabat. ł ostea spina sepsit
on flori. tãqͣ humanę speculũ pferens utte. qͥ sua uitate ꝑ fuici¬
tionis sue. sinitimis euraꝵ stimuł sepe cõpungat. ballata e eñ¬

Expanded text:
eius in ipso. dixit et facta sunt et subito ut supra floribus herbarumque uiriditatibus ita hic nemoribus terra uestita est. concurrerunt processit. nec non et laurus adsurgens odorem suum dedit numquam suo exin reliquum, quod sub ictu mundi surgentis accepit. et inde manet sua ilicibus praerogatiua, manet uirescant, ut nulli uenti eas crinis sui re despolient. Surrexerat ante floribus immixta terrenis sine spinis rosa, et pulcherrimus flos sine ulla fraude vernabat: postea spina sepsit gratiam floris, tamquam humanae speculum praeferens vitae, quae suavitatem perfunctionis suae finitimis cura
Abbreviated transcription (Latin):
stat lunes nocti. ⁊ dies udecct̾ eẽ p̾scͥptꝰ Drẽ sol cdarifiate .÷¬
lur fac. Fieq̃nt̃ eelũ nubib terit᷑. ut sol tegat᷑. ne uiłꝰ mdius
eĩ apparecit. Lux mñ diẽ deniostrat. tenebras abscõdit.¬
morauit: ne forte noctẽ pri ꝗͣ diẽ significare uideatur
N ec adũtit pͥmo. qͥd pͥmiserit die dicendo. Et uocauit
dis̃ diẽ luce. ⁊ tenebras uocaũ noctẽ. De inde q uespe fini diei set. & mai
fuiis noctis. Ergo ut p̃rogatiuã ⁊ pͥmatꝰ naiunttitis diei dare. pͥ finẽ
diei significaũ pꝰꝙͣ secutura nor ẽẽt đ ind̾ p̾ea fine noctiᷤ aduneuit.
Lo usq aut noctẽ diei. scͥpt᷑a ant̃̾ fene nõ potuit. ut & diei ⁊ nocti

Expanded text:
es nocti et diei videatur esse praescriptus. Diem sol clarificat, lux facit. Frequenter coelum nubibus texitur, ut sol tegatur, nec ullus radius ejus appareat; lux tamen diem demonstrat, tenebras abscondit.morauerit, ne forte noctem prius quam diem significare uideatur. nec aduertunt primo quod praemiserit diem dicendo: et uocauit deus diem lucem et tenebras uocauit noctem, deinde quod uespere finis diei sit et mane finis noctis. ergo ut praerogatiuam et primatus natiuitatis diei daret, prius finem diei significauit, post quam secutura nox esset, deinde postea finem noctis adiunxit. eo usque autem noctem diei scriptura anteferre non potuit, u
Abbreviated transcription (Latin):
gła homins incarne qͣs fenũ ⁊ que putat᷑ eẽ subluniᷤ. erigua
quasi herba ẽ. Słemnat᷑ uͥ flos caduco. qͣsi phenũ germinae
iunditatẽ inspecię : nõ infructu soliditatẽ. Hylarioris uite
bncas potest ẽe dut̾nti: Hodiȩ uideais adolescente uođdũ pubescen¬
tis ętatis iurtute florentẽ grata spoae. suaui colore. Crastina
c̃ grata. alio die misenad̾ appaire egͥtudinis alicuiꝰ infumitate
solutꝰ. Plerosq aut labor fatignt. aut in opra macerat. aud cru¬
delitas uerat. aut uinci comipũt. aut senect᷑ debiłtat. aut
eiuratoᷤᷤ delicię reddiit: lururia dcolorat. Nõne uer ẽ quia aruit
lat̾ tecbũ ꝓducens maxiã ac reducens familiã: repente al qͣ acidn¬

Expanded text:
utatur esse sublimis exigua quasi herba est. praematura ut flos, caduca quasi faenum germinat uiriditatem in specie, non in fructu soliditatem, hilarioris uitae britas potest esse diuturna? hodie uideas adulescentem ualidum, pubescentis aetatis uiriditate florentem, grata specie suauique colore: crastina est gratia, alio die miserandus apparet aegritudinis alicujus infirmitate resolutus. Plerosque aut labor frangit, aut inopia macerat, aut cruditas vexat, aut vina corrumpunt, aut senectus debilitat, aut eviratos deliciae reddunt, luxuria decolorat. Nonne verum est, quia aruit latus tectus, producens maximam ac reducens familiam, repente aliqua acciden
Abbreviated transcription (Latin):
taculũ eluect Illa herba ⁊ flo fem. figura est carus humca¬
ne sic̃ bonꝰ diuinitatis int̾ pres. organo su&e nocis exp̃slit diẽs.
Uama. Qiuid lamabo: Dis carophenũ ⁊ois gła hominis ut floᷤ¬

Expanded text:
speculum elucet. Illa herba et flos feni figura est carnis humaspeculum elucet. Illa herba et flos feni figura est carnis humanae, sicut bonus divinitatis Interpres organo suae vocis expressit, dicens: Clama. . Quid clamabo? Omnis caro fenum, et omnis glo
Abbreviated transcription (Latin):
uos plures estis illis. Cu eiũ illa pascant᷑ dĩ gr̃a: nemo sibi deba
d sua simplici industria .uuitute blandire. De ind̾ qͥa simplice
uictũ incct̾alẽ cibũ. reliqͥs cibi ᷤᷤ debuit ante fem. ħͥ eñ sobrietatiᷤᷤ
cib ille paucoꝵ E xeplũ itaq fnigaltatiꝰ magesteriũ parsimonie
est Herlii simplicis uictũ. olerisq uił aut ponu contentos esse
onis oportere que nat᷑a obtulit quę libaltaᷤ di pͥma doncũ Illa
salubris ille uuł cib quę morbo reppellat. qͥ reces & crudelitates nullo
hominũ paratꝰ labore .s. diuno effus munere. Qũ raene fruges
frictꝰ siae sin semine tam dulcis ⁊ gratꝰ ut oẽ repletiᷤᷤ uolutati atq
nsui sit D eniq ad pͥmits datꝰ m̃sas. ad scd̾as remansit. Quid aut
cͤate ħ ad tereã miraculũ. ⁊ sapientie oꝑittriciꝰ arguintũ. Expͥmã: In
hac enĩ germinũ specię ullo uiremis erbe munere imago ẽ uite
humane mate. cõdicionisq nre. Insigne qͦdã spectatur ⁊ fpec

Expanded text:
uos pluris estis illis? cum enim illa pascantur dei gratia, nemo sibi debet de sua industria et uirtute blandiri. deinde quia simplicem uictum et naturalem cibum reliquis cibis debuit anteferre. hic enim sobrietatis est cibus, ille paucorum. exemplum itaque frugalitatis, magisterium parsimoniae est herbae simplicis uictu holerisque uilis aut pomi contentos esse omnes oportere, quem natura optulit, quem liberalitas dei prima donauit. ille salubris, ille utilis cibus, qui morbos repellat, qui resecet cruditates, nullo hominum partus labore, sed diuino effusus munere, sine satione fruges, fructus sine semine, tam dulcis et gratus, ut etiam repletis uoluptati atque usui sit. denique ad primas datus mensas ad secundas remansit. Quid autmiraculum 44, et sapientiae operatricis argumentum exprimam? In hac enim germinum specie, et illo virentis herbae munere imago est vitae humanae, et naturae conditionisque nostrae insigne quoddam spectatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
pere. atq exinariire tr̃as. que ante fuso ꝓunuu̾sũ flumine stagnabiai
Nã si ita optaͣ est omĩa nõ enĩ dicer& uisa ẽ t̾ra nasi recta. uł locis

Expanded text:
pere atque exinanire terras, quae ante fuso per universum flumine stagnabantur. pere atque exinanire terras, quae ante fuso per universum flumine stagnabantur. Nam si ita operta erant omnia; non enim diceret, visa est terra, 39 nis
Abbreviated transcription (Latin):
fuso orbe traꝵ includit. Ocean intiꝰq qͦ tureno hadrias. ha¬
arie ceta mana miscent᷑ nĩub. distincta nõ fluctibꝰ. An de
pulcre habes. qͥa ds congregaciones aquaꝵ uoc auit maria
ta uina ẽ gñał collectio quę dr̃ mare ulte collechones
que mana ꝓregionibꝰ nuncupant. Sic̃ eni multe tre. ut astriẽ.
hyspania.uacia. macedonia. syria. eaypt̾. gallia. atq ira¬
lict. proregionũ appellont᷑ uocabuł. Et una ẽ tra. ita młta di¬
cunt᷑ ꝓ locoꝵ appellacionib maria. ⁊unũ ẽ. Sic ait ꝓpħa dic̃s¬
Quis celi ⁊ eua est tr̃a orbẽ traꝵ ⁊ plenitudine eiꝰ. tu fundas¬
ti a qͥlone ⁊ merre ni grrasti. Et adiob ipse dñs ait. Con¬
olusi aut mare portis. Nune quia d una collectio¬
ne dixunꝰ illud &cunt utrũ cũ ꝑ om̃e fere m̃iꝵ. ut suꝑ t̾rã fuent
imodo eqͦuis fusa. cõgregucione. unã potuerit om̃s aqͣs illas reci¬

Expanded text:
fuso orbem terrarum includit oceano; interius quoque Tyrreno Hadrias, Hafuso orbem terrarum includit oceano; interius quoque Tyrreno Hadrias, Hadriae cetera maria miscentur nominibus distincta, non fluctibus. unde pulchre habes quia deus congregationeset multae collectiones quae maria pro regionibus nuncupantur. Sicut enim multae terrae, ut Africa, Hispania, Thracia, Macedonia, Syria, Aegyptus, Gallia, atque Italia pro regionum appellantur vocabulis, et una est terra: ita multa dicuntur pro locorum appellationibus maria, et unum est matui sunt caeli et tua est terra; orbem terrarum et plenitudinem eius tu fundasti. aquilonem et mare tu creasti. et ad Iob ipse dominus ait: conclusi autem mare portis. Nunc quia de una collectione diximus, illud occurrit, utrum, cum per omnem fere terram et super terram fuerint modo aequoris fusa congregatio una potuerit omnes illas aquas reci
Abbreviated transcription (Latin):
fusas uallib̾ ⁊ capis om̃ibq planiorib lociᷤ. ciurentes fontib atq flu¬
minib una potuerit reciꝑe collectio: aud qͦm un collectio. cũ ho¬
dieq duisa sint mania: Hã ⁊ ocetaiĩ mare dicimꝰ. uyrenum
& adriaticũ undicũ ⁊⁊ egiptiũ ⁊ pontũ ⁊ ipontidẽ.⁊ ellespontuoi¬
& euxinui. egeũ. ionicũ. athalanticũ. Pleriq & creticũ ⁊ sep̃tẽ¬
tronale caspiũ. appellãt mare Und ⁊ considerem scpt̾e u̾ba
que librato s̃ nratinata examine. Colligat in qͥd aqua
s diu̾si sinꝰ mari. ut qͥdã de scͥptorib. forensibꝰ ait. Nãq potꝰ
maris ũri sinꝰ amplissimꝰ. Merctoq in diusi lociᷤ diu̾sa sunt
rina. qͥ a uocabula aqͥs exregionus uocabuł ad heserũt. Unt at
cõgregacio aqͣr eo qͥ iugis unda atq cõtinua. abindico mari
usq ad gaditoni orã lutoriᷤᷤ. und̾ mare tubrũ extrema cutũ¬

Expanded text:
fusas uallibus et campis omnibusque planioribus locis currentes fontibus atque flufusas uallibus et campis omnibusque planioribus locis currentes fontibus atque fluminibus una potuerit recipere collectio, aut quomodo una collectio, cum hodieque diuersa sint maria? nam et oceanum mare dicimus et TTrrenum et Hadriaticum et Indicum et Aegyptium et Euxinum, Aegaeum Ionium, Atlanticum. Plerique etiam Creticum, et Septentrionale Caspium appellant mare. Unde consideremus Scripturae verba, quae librato sunt trutinata examine. Colligatur, inquit, aqua orensibus ait. namque Pontus maris nostri sinus amplissimus meritoque in diuersis locis diuersa sunt nomina, quia uocabula aquis ex regionum uocabulis adhaeserunt, una autem congregatio aquarum, eo quod iugis unda atque continua ab indico mari usque ad Gaditani oram litoris et inde in mare rubrum extremum circum
Abbreviated transcription (Latin):
uni ulis sablonis puluere uis incri intepestate coibet᷑. ⁊ulut ab enis
quibdã celesti imꝑu. apscͥpto sibi fui reuoeat. uolentiq eqͦus motuᷤ
insese srangit᷑ atq uireductos sin suos scindit. Ceteꝵ nisi uisstatut
edestis ĩ iberte qͥd obcaroe. Quun ꝑ plana egipti que maxune humilio¬
ribꝰ iacens uallib̾ capestri adserit̾ mare rubrũ ęgipẽo pelago nuscet᷑.
Uiniq docent ħ quolueruit. hec duo s mania conectere atꝙ uise tras¬
cõtuitu potentiẽ iu effectũ uoluit ad duce qͦd ab iudigena fuerat
ante tẽptatũ. Que res inuidicio ẽ qͥ suꝑi est. Mlare indicũ ĩ qͦ
mare rubrũ ꝗͣ eqͦr egeptiũ qͥ infeni ad luit. Et fortasse ne laciꝰ
se mare effundere de suꝑioribꝰ ad inferiora p̾cipitans. ido moliminͣ
sua rex ittq reuocauit. Quero nc̃ cũ duxerit colligat᷑ aqͣ incolla¬
cione una. quomodo diffusa ꝑ lac̾.⁊ paludes. stagna. aqͣs. ⁊ suꝑ¬

Expanded text:
enis quibusdam caelestis imperii praescripto sibi fine reuocatur uiolentique aequoris motus in sese frangitur atque in reductos sinus suos scinditur. ceterum nisi uis statuti caelestis inhiberet, quid obstaret quin per plana Aegypti, quae maxime humilioribus iacens uallibus campestris adseritur, mare rubrum Aegyptio pelago misceretur ? denique docent hoc qui uoluerunt haec duo sibi maria conectere atque in se transui maioris contuitu potentiae in effectum uoluit adducere quod ab indigena fuerat ante temptatum. quae res indicio est quod superius est mare Indicum, in quo mare rubrum, quam aequor Aegyptium, quod inferius alluit. et fortasse ne latius se mare effunderet de superioribus ad inferiora praecipitans, ideo molimina sua rex uterque reuocauit. Quaero nunc cum dixerit: colligatur aqua in congregationem unam, quomodo diffusas per lacus paludes stagna 25 aquas et super
Abbreviated transcription (Latin):
strda C õ responsoriis ꝑsalmoꝵ cantꝰ. iuroꝵ. mulier. iurgi¬
nĩ paruulore. cõson undaꝵ fingor resubras. Hã illus qͥd diui:
ulla successuũ flumina ꝓsperũ ligno aurere Tuto portu c̃sistere
neqͥciȩ spũał grauiora ꝗͣ fenre possun teptatta nescire. sid ei
ignorare naufragia. hab̾e pacẽ ꝓfundã. Et si qͣndo aliqͥd sit
quod ꝗrauis nob scłi h. excitte fluct᷑: euigilantẽ ꝓnob hab̾er¬

Expanded text:
stridet, cum responsoriis psalmorum, cantus virorum, mulierum, virgistridet, cum responsoriis psalmorum, cantus virorum, mulierum, virginum, parvulorum, consonus undarum fragor minus illa successuum flumina prospero ligno currere, tuto portu consistere, nequitiae spiritalis graviora quam ferre possumus, tentamenta nescire, fidei ignorare naufragia, habere pacem profundam: et si quando aliquid sit, quod graves nobis saeculi hujus excitet fluctus, evigilantem pro
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solũ t̾rena teꝑat siocitatẽ s & ieiuna arua fecundat. Iuid enu¬
merẽ insulas. qͣs ulit munilia plerũq. p̃tex̃: Inqͥbꝰ lnĩ qͥse abdicãt
intẽpantię scłaris in celebris. fido continentię ꝓ posito eligũt mͣdo.
latere utis huiꝰ ddincite dubio ani fractos. Dare est gͦ secretii
nanqͥllitas scłiꝰ niundi hui sobrictas. ni fidelibꝰ uiris atq đuotis.
incentiuiu d uocionis: ut cũ undaꝵ lenit̾ ad luentiũ soro certert.
cantu psalleiũ plaudant. Insule tranqͥllo fluctuũ. sc̃oꝵ choro
hyminis score ꝑsonent. U nd michi int omne pelagi pulcͥtudinẽ
cop̃hendã quã uidit. oꝑator: U qͥd plura. Et quid aliud ille
cõcentꝰ undaꝵ. nisi qͥdã cõcentꝰ ẽ plebiᷤ. Und bũ mari plerũq
cõpit᷑ ecclia qͦ pͥmo ingrediens ppłi agmine. totiᷤ uestibuł unda
uanit. Deinde in oracrone taciꝰ plobis. tãqͣ undis refluentibus

Expanded text:
non solum terrenam temperat siccitatem, sed etiam ieiuna arua fecundat. ; Quid enunon solum terrenam temperat siccitatem, sed etiam ieiuna arua fecundat. ; Quid enumerem insulas, quas uelut monilia plerumque praetexit, in quibus ii qui se abdicant intemperantiae saecularis resoluuntur fido continentiae proposito eligunt mundo latere et uitae huius declinare dubios anfractus? mare est ergo secretum tranquillitas saeculi, huius mundi sobrietas, tum fidelibus uiris atque deuotis incentiuum deuotionis, ut cum undarum leniter adluentium sono certent cantus psallentium, plaudant insulae tranquillo fluctuum sanctorum choro, hymnis sanctorum personent. unde mihi ut omnem pelagi pulchritudinem conprehendam, quam uidit operator? et quid plura? quid aliud ille concentus undarum nisi quidam concentus est plebis? unde bene mari plerumque comparatur Ecclesia, quae primo ingredientis populi agmine totis vestibulis undas vomit: deinde in oratione totius plebis tamquam undis refluentibus
Abbreviated transcription (Latin):
nel indiciĩ ł effectũ.ideo noᷤ nõ putamus ab furdu. id quod ꝑibet᷑.
auctoritas. Multa enĩ nõ ociose aseptuaguita uiris hebraice. latini¬
tati ad dita & ad uic̾ta cõpimꝰ. Uidit ꝗͦ as quia bonũ mare .⁊ si pulcra
tranqͥllitatis purpures certẽ p̃feit colore. Qui eminꝰ spectantibꝰ frequent
effundit. qño nõ uiolentis fluctibꝰ uicmia tundit lixora s uł ut pa¬
cificis ambit ⁊ saliccat amplexibꝰ. Quã dulcis sonꝰ ꝗͣ iocundꝰ fragor
ꝗͣ grata ⁊ cõsona resultacõ. SGo tam nõ ocł estunctrũ creat᷑e acorem
mneatũu. Quos ibi distantes ppłi copulant᷑. qͦ p̃lior remouent᷑ picula
nens cõpendiũ. transfugiũ labonuntiũ. subsidiũ uectigaliũ. stereli¬
tatis alimtũ. EAħ pluua int̾ras tran̾sfundit᷑. Siqͥdem. dmari aqͥ
radiis soł aunt᷑⁊ qͦd subtle eiꝰ est rapit᷑. Deid̾ qͣnto alci eleuatͥ.
tanto magis & nubiũ obũbracione frigescit. Et fid iber qui

Expanded text:
fectum, ideo nos non putamus absurdum id quod perhibetur auctoritas. Multa enim non otiose a Septuaginta viris Hebraicae lectioni addita et adjuncta comperimus. Vidit ergo Deus quia bonum mare. Etsi pulchra anquillitatis purpurescentem praefert colorem, qui eminus spectantibus frequenter offunditur, quando non uiolentis fluctibus uicina tundit litora, sed uelut pacificis ambit et salutat amplexibus — quam dulcis sonus, quam iocundus fragor, quam grata et consona resultatio —, ego tamen non oculis extimatum creaturae decorem onmeatum, quo sibi distantes populi copulantur, quo proeliorum remouentur pericula, neris conpendium, transfugium laborantum, subsidium uectigalium, sterilitatis alimentum. ex hoc pluuia in terras transfunditur, siquideitur et quod subtile eius est rapitur: deinde. quanto altius eleuatur tanto magis etiam nubium obumbratione frigescit et fit imber, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Nã ⁊ si aliis lociꝰ scła appellat. iudet᷑ magis diusitates statuã
publicoꝵ. uł negocoꝵ significare : ꝗͣ scłor successiones aliqͣs d fini¬
se qͥa dies dñi magnus ⁊p̃clar. U alibi. Ut qͥd uob̃ quere diẽ
dni: ⁊hic tenebre nõ lux. Manifestũ ẽ enĩ qd̃ cõcuis ⁊ indignis die
ille tenebrosꝰ sit. qͦ fulgebit innocentii ⁊mens noxia cruciabit᷑.
luçę in coare diẽ docer& unlucẽ desinere. Nõ oũ ẽ integriĩ diei
tep̾ uioctiᷤ : nͥ fu̾it expletũ. Und ⁊ nos sep qͣsi indic̃ honeste ambuleriꝰ

Expanded text:
dicit. Nam etsi aliis locis saecula appellat, videtur magis diversitates statuum publicorum vel negotiorum significare, quam saeculorum successiones aliquas definire: Quia dies Domini magnus hic tenebrae et non lux. Manifestum est enim quod male consciis et indignis dies ille tenebrosus sit, quo fulgebit innocentia, et mens noxia cruciabitur. luce incohare diem doceret et in lucem desinere. non enim est integrum diei tempus et noctis, nisi fuerit expletum. unde et nos semper quasi in die honeste ambule
Abbreviated transcription (Latin):
ra t potest iluto ẽẽ ꝑmirra. aqͥs madida. cui species suꝑ fusis aqͥs
nõ a apparecit. A fuda aut nõ solũ ad genꝰ s ge̾ ad speciẽ t̾rai re
fert᷑. Ut sit unł sicca abillis. Papta cictis. Simił ꝓspectũ ẽ. ne
uidet᷑ sole magis qua di papto esse sucrata. qͥa anta facta est ante¬
Qͣ sol erraret᷑ . Und ⁊dd discernens maixe mtra : ait đ dũo đo. Um ipsi¬
e marę &e qose fec̃ illuo ⁊ andĩ ianꝰ eiꝰ fundauerũt. & rida eni eepsio
pnecatẽ. Sic̃ enĩ animal generis significatio est. cuiinẽ ꝓpͥiu. aliqͥd
& ercellens racionabile aũt ꝓpͥũ e hominis. ita ⁊ tr̃a potest comunut
dici ł scatens aqͥs. uł deserta. ⁊inuia ⁊ siue aqͥ. Prgo ⁊ llli qͥescat &¬

Expanded text:
ra enim potest et luto esse permixta, aquis madida, cuius species superfusis aquis non appareat. arida autem non solum ad genus, sed etiam ad speciem terrarum rerefertur, ut sit utilis, sicca, habilis et apta culturis. Simul prospectum est, ne videatur sole magis quam Dei praecepto esse siccata, quia arida facta est antequam sol crearetur. Unde et David discernens mare et terram, ait de Domida enim expressio prietatem. Sicut enim animal generis significatio est, cui inest proprium aliquid et excellens; rationabile autem proprium est hominis: ita et terra potest communiter dici vel scatens aquis, vel deserta et invia, et sine aqua.
Abbreviated transcription (Latin):
& sedi occulte secreta nat᷑a. Cctere qͥs ignorat qͦd ripido pleruq
impaetu. uxina discedens. insuꝑiora se subrigat. atq insuꝑciliũ monti
adtollat. pleꝵq &ia canalib manu artificis diriuata. quaaitũ des¬
cenderit tantũ rurs ascendat. Itaq siue unpctu suo fert᷑. ł artifi¬
cis ingenio cõtra naturã suã ducit᷑ & eleuact᷑. M iramini si
lunm opacione p̃cepti aliqͥd adusũ nact̾e eiꝰ aceełt. q iusum¬
de petra educere a qͣ quȩ nõ enit. nõ ponut aqͣ educ̃e que erit.

Expanded text:
 occultae secreta naturae. ceterum quis ignorat quod rapido plerumque impetu in ima descendens in superiora se subrigat atque in supercilium montis adtollat, plerumque etiam canalibus manu artificis deriuata, quantum descenderit, tantum rursus ascendat? itaque si uel impetu suo fertur uel artificis ingenio contra naturam suam ducitur et eleuatur, miramini si diuini operatione praecepti aliquid ad usum naturae eide petra educere aquam quae non erat, non potuit aquam educere quae erat?
Abbreviated transcription (Latin):
man. quȩ possit liliis speciẽ reformare: qͥs tantꝰ imitantar
nat̾e. ut florẽ hũc red integrare p̃suncit. cui dñs tantum
testimoniũ reddit uͥ dicer&. Nȩc salomõ in oĩ gła succ sua sic
uestiebat᷑ sic̃ unũ erhistis. Rer opulentissim ⁊ sapientissimus: in¬
herlia salubres qͥd irgultori hac folioꝵ remedia: seruus eger
ramusculo oliue madit. ⁊ sati fit. locta qͦ folia oliue ad rosa.
libat᷑ ab egͥtudine. Rubi folia suꝑ iactata serpenti: intimunt
eũ. Culices. nõ tangũtte. si ab sintii ħbã o qͦqͣs ⁊ eo te ꝑ¬
rus dephendit᷑. aconita qͦ fallunt frequent &e decipiunt collige¬
tẽ. S ħita ẽ huc si rephiendas trã. qͥa nõ oñs honunes boni. Sed q
plus e̾ accipe. qͥa nõ os boni angłi incelo S ol ipse pͥuimio carlor e
spicas tonte. aduro aut̃ gignentiũ pͥmat erordia. Lunͣ q̃q uiantibꝰ

Expanded text:
manus, quae possit lilii speciem reformare ? quis tantus imitator manus, quae possit lilii speciem reformare ? quis tantus imitator naturae, ut florem hunc redintegrare praesumat, cui dominus tantum testimonium tulit, ut diceret: nec Solomon in omni gloria sic uestiebatur sicut unum ex istis? rex opulentissimus et sapientissimus inherbarum salubres? quid virgultorum ac foliorum remedia? Cervus aeger ramusculos oleae mandit, et sanus fit. Locustas quoque folia oleae arrosa liberant ab aegritudine. Rubi folia superjacta serpenti, interimunt eum. Culices non tangent te, si absinthii herbam cum oleo rum deprehenditur. Aconita quoque fallunt frequenter, et decipiunt colligentem. Sed hoc ita est, ac si reprehendas terram, quia non omnes homines boni. Sed quod plus est accipe, quia non omnes boni Angeli in coelo. Sol ipse prae nimio calore spicas torret, adurit autem gignentium prima exordia. Luna quoque viantibus
Abbreviated transcription (Latin):
nimia sicettas. aut im̃sa ius imbriũ. alio año sppiari anni dana coni¬
liũ suo inferat cͤatori. Auę uͦ species pleni agͥ: qͥoder. qͣ sua uirasi.
q̃ uoluptas aq colau ꝗd digne explicare possum simo utaunr
alloqͥo. U habemꝰ sc̃pt̾e restimonit: qͥb ig suauitatẽ bñdic̃eni ⁊ gr̃a¬
scõr adũtim copatã. D iete scõ x sciac. Odor filii mi odor ag ple¬
ni.Quid qͥ d scbã p̾putescentes uiolas: eñdida lilia nitil int es ro¬
sas. đ pictatura. Nuc aureis ne uariis : nc luceis. lacteis floribꝰ
inqͥb nescias utrũ spetias apliꝰ floꝵ an uis odor ad nectar. Pascit
ocłi grato erpectacło lõge lacteq odor spingit᷑ cui suttttẽ cõ¬
enĩ. q̃ ipse formaũ. Qiis enĩ ali artifex. possit tãta reri singilai
ut sciphi erpͥmãt faimet̃. Ut auri qͥda species int̾ effulgettt.
que tum̃ uallo incirtuitu flors obsepta: nulli pateat ñuriȩ
Siqͥs hũc florẽ decerpat ⁊ sua soluat infolia. q̃ ranti ẽ arrifiers

Expanded text:
siccitas, aut immensa vis imbrium, alio anno superioris anni damna comdium suo inferat creditori. Quae vero species pleni agri! Qui odor! Quae suavitas! Quae voluptas agricolarum! Quid digne explicare possumus, si nostro utamur alloquio? Sed habemus Scripturae testimonia, quibus agri suavitatem benedictioni et gum aduertimus comparatam dicente sancto Isaac: odor fili mei odor agri pleni. quid igitur describam purpurescentes uiolas, candida lilia, rutilantes rosas, depicta rura nunc aureis, nunc uariis. nunc luteis floribus, in quibus nescias utrum species amplius florum an uis odora delectant ? pascuntur oculi grato spectaculo, longe lateque odor spargitur, cuius suauitate comenim quam ipse formavit. Quis enim alius artifex possit tantam rerum singularum ut scyphi exprimant formam, ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamen uallo in circuitu floris obsaepta nulli pateat iniuriae. si quis hunc florem decerpat et sua soluat in folia, quae tanti est artificis
Abbreviated transcription (Latin):
Is cedente aqͣ cõueniebat ut species tre daret᷑ & gr̃a. ut in¬
usibił & in coposita desinetae eẽ. Na plenq. & ħ dicũt ec̃¬
iniusibile q speciẽ nõ hab&. ⁊ tdo accipiut trã in uisibilẽ fuise
nõ qͥa uideti nõ possit assũmo do uł angłi eiꝰ. Hã ad huc
homines creaiti nõ erãt. ł &ẽ pecudes s qͥa sĩ sua specie erat.
peties aut t̾re ẽ germinacõ uuriditas agri. und̾ ut uisibili
eã. ⁊ copositã faceret dĩ ait. Geriince nã herbã pheni
seminantiᷤ sem̃ sed̾m gemis ⁊ ligũ fructifer faciens

Expanded text:
iscedente aqua, conveniebat ut species terrae daretur et gratia, ut invisibilis et incomposita desineret esse. Nam plerique e ideo accipiunt terram invisibilem fuisse, non quia videri non posset a summo Deo vel angelis ejus, nam adhuc homines creati non erant, vel etiam pecudes, sed quia sine sua specie erat. Species autem terrae est germinatio et viriditas agri. Unde ut et visibilem eam et compositam faceret Deus, ait: Germinet terra herbam feni, seminans semen secundum g
Abbreviated transcription (Latin):
q̃si ꝓfa bueĩ laudit. que ad huç in pͥmi opis exordio s̃ fiunẽ oꝑs eo¬
gniẽne p̃uenuens. Nec mirũ ap̃ quẽ iru ꝓfecc̃ nõ in cosumaene oꝑis .s.
nisue pdestinatione ẽ uoluttatis. Laudat singula : qs c̃uenientiã
betis piulandas uleniudin ẽ senglo uenustat coposita  ue e eni
uera puleritudo unsingł membns et đ doceat. ⁊ ĩtoto ut i suigł¬

Expanded text:
quasi perfecta iam laudat quae adhuc in primi operis exordio sunt, finem operis cognitione praeueniens. nec mirum apud quem rerum perfectio non in consummatione operis, sed in suae praedestinatione est uoluntatis. laudat singula quasi conuenientia futuris, laudat plenitudinem singulorum uenustate conpositam. illa est enim uera pulchritudo
Abbreviated transcription (Latin):
ł color eiꝰ species. ei uiferior forma rogat. S ħ si q̃no accidit nõ
umbre incididet᷑.: speciẽ. magi q̃ genere : colore qͦq ⁊ comupẽne
mutatũ. enĩq frequt̃ madidata frumta. insui generiᷤᷤ speciẽ reũtã¬
degerauerat inparente. Und nõ piclitam. nec p̃ceptũ illud di cuiꝰ
usus natͣe. inoleuit. irelicũ successionis uicio destitutũ sit. cu hodie que ise¬
minibꝰ gen̾is sui. sinceritaᷤᷤ reseruet᷑. ã ioliũ ⁊ reliqͣ adult̾ina que frugi

Expanded text:
r forma reddatur? sed hoc si quando accidit, non imbre uacabat, sed specie magis quam genere, colore quoque et corruptione mutatum. denique frequenter madidata frumenta in sui generis speciem reuertunin subole quod degenerauerat in parente. unde non periclitamur, ne praeceptum illud dei, cuius usus naturae inoleuit, in relicum successionis uitio destitutum sit, cum hodieque in seminibus generis sui sinceritas reser
Abbreviated transcription (Latin):
omnia nesi lege qucida sui co iberet᷑ auctoris: ut nec flumina. ne
lar ors nee ꝓpsa earia ium eiꝰ possẽ restinguere. Eies de super aqͣ
impeta qͥdã descendes. in tatos pleruo imbres iũpit ut flumina

Expanded text:
omnia, nisi lege quadam sui cohiberetur auctoris, ut nec flumina nec omnia, nisi lege quadam sui cohiberetur auctoris, ut nec flumina nec lacus nec ipsa maria uim eius possent restinguere ? et ideo desuper aqua inpetu quodam descendens in
Abbreviated transcription (Latin):
ubertas aquaꝵ sit: tam̃ plerũq tĩa meridiana plaga & drit ar¬
doribi ator estu foluta fateseit in puluerẽ. Aliseiadi agrigole labore
eosupto ut freqũet adpotũ sicatis puteiꝰ arido gurgite. subsidiũ uitale
de ficis. Sterniquãdo qͥdẽ dicat abisso de serta eris : & os fluuios
sic cabo. sic̃ per esayam futurũ adnũciauit. E eciã antequã ille di¬
es enueniat diuino p̃stitutꝰ. arbitrio: nõ minimũ & inter se ipsa
his quatitur: aud nimio estu & ariditate uexatur. Noli ꝗͥ ineredibile
opanari aquaꝵ multitudnẽ : sed respice adium caloris. & incredulũs
mo ertes usultũ est quod ignis absorbet uł qͦs exillo nobis debet ee
in afestum. sũ mediei udsa queda angusta hore. plaiuora de suꝑ
in tus concausa. leui lucerno concepto lumine ad figuat corpor. que¬
ad modũ calor ille omnẽ inse rapiat humore. Quis igit᷑ dubiter qͦs
ignitus aether. & magno ferues uapore. inflamaret atq ex ureret

Expanded text:
ridianae plagae torretur ardoribus atque aestu soluta fatiscit in puluerem miserandi agricolae labore consumpto, ut frequenter ad potum siccatis puteis arido gurgite subsidium uitale deficiat. et erit quidem quando dicat abysso: deserta eris, et omnes fluuios siccabo, sicut per Esaiam futurum adnuntiauit. sed etiam antequam ille dies adueniat diuino praestitutus arbitrio, non minimum inter se ipsa s inclementiam quatitur aut nimio aestu et ariditate uexatur. Noli igitur incredibilem opinari aquarum multitudinem, sed respice ad uim caloris et incredulus non eris. multum est quod ignis absorbet quod uel ex illo nobis debet esse manifestum, cum medici uasa quaedam angusta ore, planiora desuper, intus concaua, leui lucernae concepto lumine adfigunt corpori, quemadmodum calor ille omnem in se rapiat umorem? quis igitur dubitet quod ignitus aether et magno feruens uapore inflammaret atque exureret
Abbreviated transcription (Latin):
solo odore: ꝓ quodda nat̾s inistenũ cũ sint raconis exꝑtes.
rac̾nẽ tam̃ euandendi picłi. uł tuende salutis agnoscunt.
orictq pant̾ hãc ꝓ futura distingunt. ita ut pleꝵq cũ ar¬
mate uenenis. cela inser̃ notaᷤᷤ petere erbas. atq his remediũ
iulnori dicant᷑ adhibere cibo̾. Illiꝰ q̃ medicina ẽ ut resilere
sagitas uidecis uulnere : ⁊ fuge uenena nõ serpere. Deniq cerimnꝰ
cibis uenenũ ẽ. Colub̾. ceniui fug̃. leonẽ int̾fic̃. Draco. elefan¬
ue posteriore. extremꝰ pede. ut calli capiat᷑ angusto. ubi ł
ipse se nõ quett torquere ⁊ drachonẽ graui ꝓtenere uesti¬
gio. ł seq̃ntiᷤ elefante auriliũ nõ hab̾e . U rgo si iracnabilia

Expanded text:
int rationis expertes, rationem tamen euadendi periculi uel tuendae salutis agnoscunt noxiaque pariter ac profutura distinguunt, ita ut plerumque, cum armata uenenis tela senserint, notas petere herbas atque his remedium uulneri dicantur adhibere? cibus illis ergo medicina est, ut resilire sagittas uideas ex uulnere, fugere uenena, non serpere. denique ceruis cibus uenenum est: coluber ceruum fugit, leonem interficit: draco helefanne posteriore extremus pede aut calle capiatur angusto, ubi uel ipse se non queat retorquere et draconem graui proterere uestigio uel sequentis elefanti auxilium no
Abbreviated transcription (Latin):
grega c̃nes: qmodo etm nat᷑a sui. aqͣ ad supiora conscendit. itiꝙ aut
sodm natͥales curs impio nõ eguit: aut cõt᷑ nat̾a impio ꝓficete
no poturt Cui questioni facile respondebo si m psi ante respondeuit.
te p̃ceptũ dñ hanc aquar fuisse nat᷑a. ut ⁊ abet ut flueror oet
exusu ħ halie oeteror helem̃toꝵ seu speciale ⁊ ppͥum. nõ exqͥdã ordine
si magis ex uoluntare ⁊ optitione di sũmi. qͥd iusserit ds̃ auint. Uar aut
di ifficiens natͥe est: eã uocem effetus oꝑacionis impleuit. Cep̃ labi
aꝗͣ uinunã fluere cõgregacionẽ : quę añ erat diffusa ꝑtras ⁊plitrimniᷤ
peceptacuł increbat. Sursꝰ eiꝰ añ nõ legi morũ ei. an nõ didici nec
ods m̃s udit. nec auriꝰ audiuit. Stabit aqͣ diĩsi lasꝰ. aduocẽ di mota
.None uidet᷑ qͥ. nata eiꝰ sĩmodi uor di fecit: ⁊ secuta ẽ cͥat᷑ p̃ceptũ .¬
& usu fec eplege: Plurma eni cõstitucõis let forenĩ in postenĩ derelit.¬

Expanded text:
gregationes, quomodo contra naturam suam aqua ad superiora conscendit? Itaque aut naturalis cursus imperio non eguit: aut contra naturam imperio proficere non potuit. Cui quaestioni facile respondebo, si mihi ipsi ante respondeant ante praeceptum Domini hanc aquarum fuisse naturam ut laberetur, ut flueretex usu hoc habet ceterorum elementorum, sed speciale et proprium, non ex quodam ordine, sed magis ex uoluntate et operatione dei summi. quid iusserit deus audiunt. uox autem dei efficiens naturae est. eam uocem effectus operationis impleuit. coepit labi aqua et in unam confluere congregationem, quae ante erat diffusa per terras et plurimis receptaculis inhaerebat. cursum eius ante non legi, motum eius ante non didici, nec oculus meus uidit nec auris audiuit. stabat aqua diuersis locis: ad uocem dei mota est. nonne uidetur quia naturam ei huiusmodi uox dei fecit? secuta est creatura praeceptum et usum fecit ex lege; primae enim constitutionis lex formam in posterum dereli
Abbreviated transcription (Latin):
orbiũ cou̾siones. qͥ maiores utiq sic̃ motꝰ ferri estimant᷑. ita uehe¬
inentiores sonitꝰ excitarent no audirenꝰ: Addut p̃t̾ea ido sonũ hc̃
nõ ꝓuenire ad tras. ne capti homines ꝑsauitẽ etꝰ atq dulcedinem
quę celebemmꝰ ille celor effic̃ motꝰ : ab onentalibꝰ partibꝰ usq in oc

Expanded text:
orbium conuersiones, qui maiore utique sicut motu ferri aestimantur, ita ueheorbium conuersiones, qui maiore utique sicut motu ferri aestimantur, ita uehementiores sonitus excitarent, non audiremus? addunt praeterea ideo sonum hunc non peruenire ad terras, ne capti homines per suauitatem eius atque dulcedinem, quam celerrimus ille caelorum efficit motus, ab orientalibus partibus usque i
Abbreviated transcription (Latin):
orbiũ c̃crepante: cũ ille celestiꝰ orb̾. au adfiroᷤ fer̾ stellaꝵ curs qͥsite
intnissione uoluunt᷑. c̃citac̾rẽ habetit cõu̾sionẽ atq accutũ sonũ
excit&. hic aut lungris grauissimũ nõ audiret᷑ a nob̾. cũ leuiora
audire soleamꝰ: Iidẽ gͦ eiꝰ disputac̾nis. si testimonio nr̃o ⁊ auditus
munere erigamꝰ : ꝓbari neferut. obsordiusse aures nĩas. ⁊ ebectio¬
rẽ nob sensũ. audiendi factũ ꝓpt̾ illã apͥncipio nr̃e gn̾ae̾nis cõcep¬
ti sonit᷑ꝰ cõsuetudiuẽ. E⁊ exẽplũ adferunt eo qͦ tuillꝰ flu uioꝵ ma¬
ximꝰ co uidelic& loco ubi se exaltissunis montibꝰ hinc adita illã
p̃cipitat. m agnitudinẽ fragoris sui auditꝰ auriculaꝵ obstruat:
ut audiendi munere carere dicant᷑. S facile his ipsa responda&
ueritas. Nã qͥ tonitrua audiuimꝰ nubiũ cõlisione genenita. tantor

Expanded text:
orbium concrepante, cum ille caelestis orbis, cui adfixos ferunt stellarum cursus, qui sine orbium concrepante, cum ille caelestis orbis, cui adfixos ferunt stellarum cursus, qui sine intermissione uoluuntur, concitatiorem habeat conuersionem atque acutum sonum excitet, hic autem lunaris grauissimum, non audiretur a nobis, cum leuiora audire soleamus? fidem ergo eius disputationis si testimonio nostro et auditus munere exigamus probari, referunt obsurduisse aures nostras et hebetiorem nobis sensum audiendi factum propter illam a principio nostrae generationis concepti sonitus consuetudinem et exemplum adferunt eo quod Nilus, fluuiorum maximus, eo uidelicet loci, ubi se ex altissimis montibus in catadupa illa praecipitat, magnitudine fragoris sui aures accolarum obstruat, ut audiendi munere carere dicantur. sed facile his ipsa respondet ueritas. nam qui tonitrua audimus nubium conlisione generata tantorum