comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suppletur qđ defuit: ñ imꝓbatur qđ fuit. Nam &
in ipsis que sumimꝰ alimentis usq adeo lac̾ti ñ ẽ con-¬
trariꝰ solidus cib ut ipse lac̾tescat: quo possit esse. aptus
infantib. ad quosꝑ matris uel nutricis ꝑuenit car¬
nem. Sic̃ fecit etiam mat̾ ipsa sapientia: que cũ sit
in eacelsis angłorum solidus cib. dignata ẽ quodã¬
modo lactescere pariuilis: cũ uerbũ caro fac̾tũ est.

Expanded text:
suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam et suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrarius solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fecit etiam mater ipsa sapientia, quae cum sit in excelsis Angelorum solidus cibus, dignata est quodammodo lactescer
Abbreviated transcription (Latin):
orantes. ut uideamꝰ faciẽ urãm: & suppleamꝰ quede¬
sunt fidei ur̃e. Intelligendi sunt utiq ita primũ cathe¬
Titati: ut lac̾te alerentur ñ solido cibo. Cuiuslactis ad he-¬
breos cõmemorat᷑ ubertas: eis quosuolebat cibi solidita¬
te iam pascere. Propt̃ qđ ait. Ideoq intermittentes ini
dei in deum. lauacri doc̃trine. impositionis manus.
resurrectionis etiã mortuorũ. & iudicii eterni. Hec
ẽ lacͣtis ubertas. sine quo non uiuunt qui iam quidẽ
ratione utuntur. ut possint credere: s bonũ amalo
non credendo tantum. uerum etiã intelligendo qđ
ꝑtinet adsolidum cibum. separare non possunt. Qd̾
autem in lac̾tis cõ memorationẽ posuit. & doc̃trinã.
ipsa ẽ que ꝑ simbolũ traditur & orationẽ dñicã.S
huic lacti absit ut sit contrarius cib rerũ sꝑitalium.
firma intelligentia capiendus qui colosensib & tes¬
salonicensib defuit. & supplendꝰ fuit. Quando enĩ

Expanded text:
orantes, ut videamus faciem vestram, et suppleamus quae deorantes, ut videamus faciem vestram, et suppleamus quae desunt fidei vestrae . Intelligendi sunt utique ita primum catechizati, ut lacte alerentur, non solido cibo: cujus lactis ad Hebraeos commemoratur ubertas eis quos volebat cibi soliditate jam pascere. Propter quod ait: « Ideoque remittentes initdei in Deum, lavacri doctrinae, et impositionis manuum, resurrectionis etiam mortuorum, et judicii aeterni » . Haec est lactis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalonicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim
Abbreviated transcription (Latin):
mi sensib. intelligit ꝑcipit. nouit: ñ est iam metu¬
endum. ne seducatur ab eis qͥ malũ putando ẽẽ sub-¬
stantiã quã nonfecit deus. mutabilẽ substantiam faci¬
unt ipsum dm̃ sicut manichei. uel sique alie pestesita
desipiunt: s mente ad huc paruulis quosdicit apł̃s car¬
nales lacte nutriendos. om̃is dehac re sermo quo agit᷑
ut ñ solum credatur. uerũ etiã intelligatur. sciaturq
qđ dicitur. ꝑ ciꝑe talia ñ ualentib honerosus ẽ: faciliꝰ¬
q illos p̃mit quã pascit. Ex quofit. ut sꝑitales ista car¬
nalib ñ om̃imodo taceant ꝓpt̃ catholicam fidem que
om̃ib p̃dicanda ẽ: nec tam̃ sic disserant. ut uolentes ea
ꝑ ducere ad intelligentiã. ñ capacem. facilius fastidiri¬
magis faciant in ueritate sermonẽ. quã in sermone ꝑ¬
cipi ueritatẽ. Propterea dicit. scribens ad colosenses. Et
ad tessalonicenses. Nocte ac die inquit habundantius

Expanded text:
mi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metumi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, quos dicit Apostolus carnales lacte nutriendos, omnis de hac re sermo, quo agitur ut non solum credatur, verum etiam intelligatur sciaturque quod dicitur, percipere talia non valentibus onerosus est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea dicit scribens ad Colossenses; Et ad Thessalonicenses: Nocte ac die, inquit, abundantius
Abbreviated transcription (Latin):
lud quod ad corinthiosscriptũ est sapientiã loqͥmur
int̾ ꝑfectos. Quos autẽ ꝑ fec̾tos uoluerithoc loco intel¬
ligi: subiecit atq ait. Qui ꝑ habitũ exercitatos habent
sensus. ad separandũ bonũ amalo. hii gͦ qͥ inualida &
in exercitata mente ñ possunt. ꝓ fec̾to nisi fidei quodã
lac̾te teneant᷑. ut & inuisibilia que ñ uident. & intelli¬
gibilia que nonduni intelligunt credant facile ad ua¬
n̾as & sacrilegas fabulas ꝓ missione scientie seducun¬
tur.: ut & bonũ & malũ non nͥ corporalib unaginib
cogitent. & ipsũ dm̃. ñ nisi aliquod esse corpꝰ existiment:
& malũ nisi substantiã putare non possint. c̃ sit potiꝰ
ab immutabili substantia mutabilium substantiarũ
qͥdã defec̾tus: quas fecit ex nichilo ipsa inmutabilis
& sũma substantia qđ est deus. Qđ ꝑfec̾to quisqͥs ñ so¬
lum credit. uerũ etiam exercitatis interiorib ani¬

Expanded text:
lud quod ad Corinthios scriptum est, Sapientiam loquimur lud quod ad Corinthios scriptum est, Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem perfectos voluerit hoc loco intelligi, subjecit atque ait, Qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo. Hoc ergo qui invalida et inexercitata mente non possunt, profecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident, et intelligibilia, quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae ducuntur: ut et bonum et malum nonnisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum nonnisi aliquod esse corpus existiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit, verum etiam exercitatis interioribus ani
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt esse nisihomines. quẽ ad modum xp̃s crucifixꝰ
factus sit nobis sapientia adeo. & iusticia. & scĩficatio.
& redemptio. ut quẽ admodũ scriptũ est. quigłiatur in
dño głietur: ꝓculdubio non gloriarent᷑ in homine. nec
carnalit̾ dicerent. ego qͥdem sum pauli. ego autẽ apollo.
ego uero cephe. s spĩtalit̃ ego sum xp̃i. Uerũ illud adhuc
questionẽ facit: qđ in epła ad hebreos legitur. Cũ iã de¬
beretis tempore illo esse doctores. iterũ doctrina indige¬
tis. que sint elem̃ta sermonũ dei: & facti estis opꝰ habenteᷤᷤ
lacͣte. ñ solido cibo. Om̃is enĩ qui lac̾tat: in exꝑtꝰ est uer¬
bum iusticie. Infans enĩ est. Perfectoꝵ autẽ ẽ solidus cib:
eorũ qui ꝑhabitum exercitatos habent sensus. ad sepa-¬
randum bonũ amalo. hic enim uidemꝰ tamquã defini¬
tum esse. quem ꝑfec̾toꝵ dicit solidũ cibũ: & hoc esse il¬

Expanded text:
nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus factus sit nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio, ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur in Domino glorietur ; procul dubio non gloriarentur in homine, nec carnaliter dicerent, Ego quidem sum Pauli; ego autem Apollo; ego vero Cephae: sed spiritualiter, Ego sum Christi . 4. Verum illud adhuc quaestionem facit, quod in Epistola ad Hebraeos legitur: « Cum jam deberetis tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inexpertus est verbum justitiae; infans eorum qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo » . Hic enim videmus tanquam definitum esse quem perfectorum dicit solidum cibum; et hoc esse il
Abbreviated transcription (Latin):
talib. s quasi carnalib. Hocipsum enum qđ non iudica
uit se scire in eis. nisi iħm axp̃m & hunc crucifixũ. ipsis
ñ pocuit loqui quasi sꝑitalib. s quasi carnalib: quia
id sicut spĩtales caꝑe nonualebant. Quicũq autẽ spĩta¬
bant. sp̃itali intellec̾tu ipsi capiebant: uit sic intelligat᷑
qđ ait ñ potui uobis loqͥ quasi sp̃italib. s quasi carnalib.
ac si diceret. Nonpotuistis quasi sp̃italess quasi carnaleᷤᷤ
caꝑe qđ ioquebar. Animalis enĩhomo. idest qͥscdmho¬
minem sapit. animalis qͥppe dicit᷑ ab anima. carnalis a
carne. quia ex anima & carne constat totꝰ homo. ñꝑci¬
pit que sunt sp̃s dei. id est quid gr̃e credentib crux con¬
ferat xp̃i: & putat hoc illa cruce actũ esse tantũ modo.
ut nobis usq admortẽ ꝓ ueritate certantib imitandũ
p̃beretur exemplũ. Nam siscirent huiꝰ modi homines qui

Expanded text:
itualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non juitualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non juvit scire in eis nisi Christum Jesum et hunc crucifixum, ipsis non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, quia id sicut spirituales capere non poterant. Quicunque autem spirituabant, spirituali intellectu ipsi capiebant, ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo; non percipit quae sunt Spiritus Dei , id est, quid gratiae credentibus crux conferat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui
Abbreviated transcription (Latin):
certa cognitio teneretur. de ꝑ hoc illi ea ipsa credebant.
que sꝑitales insuꝑ agnoscebant. Ignorabit᷑ autem ait qͥ
ignorat. quia nondum ei reuelatum ẽ ut qđ credit sci¬
at: qđ cum fit in hominis mente. ipse dicitur agnosci a
deo. quia ds illum cognoscentẽ facit: sic̃ alibi ait. Nunc
autẽ cognoscentes dm̃: immo cogniti adeo. Neq enim
tunc eos cognouerat deus p̾cognitos & electos. ante
constitutionẽ mundi: s tunc eosseipsum cognosce¬
re fecerat. Hoc gͥ primitꝰ cognito. qđ ea ipsa que simul
audiunt sp̃itales atq carnales. ꝓ suo quiq modulo
capiunt. illi ut paruuli. isti ut maiores. illiut lactis a¬
limentum. isti ut cibi solidam̃tum: nulla uideturẽẽ
necessitas. ut aliqua secreta doctrine taceant᷑. & abs¬
condantur fidelib paruulis. seorsum dicenda maio¬
rib. hoc ẽ intelligentiorib: & hoc ideo faciendum
putetur. qͥa dix̃ apłs. non potui uobis loqui quasispĩ¬

Expanded text:
certa cognitio teneretur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, certa cognitio teneretur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut aliautem cognoscentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante constitutionem mundi; sre fecerat. 3. Hoc igitur primitus cognito, quod ea ipsa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, quia dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spir
Abbreviated transcription (Latin):
lacteus potus: istis tamquã solidus cib Nonquia hoc
illi alit̾ in popłis. isti alit̃ in cubiculis cognouerunt sed
quod eodem modo utriq cum palam diceretur audie¬
bant. ꝓ suo modo quiq capiebant. Cum enĩ xp̃s ꝓpterea
sit crucifixus. ut in remissionẽ peccatorũ sanguinẽ
funderet. qua eius unigeniti passione. diuina gr̃ã cõm̃¬
datur. ut nemo in homine głietur: quomͦ intelligebãt
xp̃m crucifixũ qͥ adhuc dicebant ego sum pauli: Nũ
fixo &. ipse cibũ ꝓ sua capacitate sumebat: & illos lacte
ꝓ eoꝵ infirmitate nutriebat. Deniq illa que scripsit ad
corinthios aliter ab ipsis utiq pariuilis aliter a capatio¬
rib posse intelligi sciens: ait. Si qͥs est int̾ uos ꝓpheta
aut spĩtalis. agnoscat que scͥbo uobis: qͥa dni ẽ manda¬
tum. Si qͥs autẽ ignorat: ignorabit᷑. Solidã ꝓfec̾to uolu¬
it esse scientiã sp̃ĩtaliũ: ubi ñ sola accõmodaret᷑ fides. s¬

Expanded text:
lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, pro suo modo quique capiebant. Cum enim Christus propterea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numfixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia Domini est mandatum: si quis autem ignorat, ignorabitur . Solidam profecto voluit esse scientiam spiritualium, ubi non sola fides accommodaretur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lis in xp̃o lac uobis potũ dedi ñ escam. ñdũ enĩpoteratiᷤ
s nec adhuc quidem potestis. adhuc enim estis carnales:
Si autem dixerimꝰ habent. tunendũ & cauendũ ẽ. ne sub
hac occasione in occultis nepharia doceant᷑ & spĩtaliũ
nomine uelut ea que carnales caꝑe ñ possunt. ñ solum
ex eusatione dealbanda uerũ etiam p̃dicatione laudanda
ipsa uera caro eius inqua facta ẽ uera morseiꝰ & uulne¬
ra uera confixi. sangiusq ꝑcussi ñ eo modo acarnalib
qͥ aspĩtalib cogitant᷑ & illis est laoistiscib qͥa & si ñau¬
diunt amplius. intelligunt amplius. Nonenim equali¬
ter mente ꝑcipit᷑. etiam qd infide parit̃ ab utrisq reci¬
is esset scandalũ. & gentib stulticia. & ipsis uocatis uide¬
is & grecis. dei uircus & dei sapientia: s carnalib par¬
uulis. id tantũ credendo cenentib. sp̃italib autem ca¬
patiorib etiam intelligendo cernentib. Illis gͦ tamquã

Expanded text:
lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda ipsa vero caro ejus, in qua facta est vera mors ejus et vulnera vera confixi, sanguisque percussi, non eo modo a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque reciis esset scandalum, et Gentibus stultitia, et ipsis vocatis Judaeis et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
x uerbis dñi nr̃i ubi ait. adhuc multa habeo uob̃
dicere s ñ potestis portare modo. exortã diffici¬
Ilem questionẽ me recolo distulisse. ut de spatio
tractaret᷑. quia illum modus competens cõpellebat fi¬
nire sermonẽ. Nunc gͦ qm tempꝰ est ꝓmissa reddendi ꝑ¬
tractet᷑ ut dñs ipse donauerit: qͥ cordi nr̃o ut ꝓponeret᷑
ingessit. Hec ẽ autẽ questio: utrũ spũales homines habe

Expanded text:
x verbis Domini nostri, ubi dicit, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, exortam difficilem quaestionem me recolo distulisse, ut inde otiosius tractaretur, quia illum modus competens compellebat finire sermonem. Nunc ergo quoniam tempus est promissa reddendi, pertractetur ut Dominus ipse donaverit, qui cordi nostro ut proponeretur ingessit. Haec est autem quaestio: utru
Abbreviated transcription (Latin):
certaui. Non ait bono certamine. qđ usitatius & tam¬
quam rectius diceretur. Quomodo autem dilectio qũa
dilexit pater filium. ẽ & in nobis. nisi quia menbraeiꝰ
sumus. & in ipso diligim᷑. cum ipse diligat᷑ totus. id est
caput & corpus: Ideo subiunxit. & ego inipsis. Tam¬
quã diceret. qm̃ ego sum & inipsis. alit̾ enim ẽ in nob
tamquam in tempło suo. aliter autem nos in illo. quia
esset homo fac̾tus est. corpuseius sumꝰ. finita est salua¬
toris oratio. incipit passio. Ergo & iste sermo finiat᷑.
ut de passione qđ ipse donauerit: aliis sermonibꝰ disputet᷑¬

Expanded text:
certavi : non ait, bono certamine, quod usitatius et tancertavi : non ait, bono certamine, quod usitatius et tanquam rectius diceretur. Quomodo autem dilectio quam dilexit Pater Filium, est et in nobis, nisi quia membra ejus sumus, et in illo diligimur, cum ipse diligitur totus, id est caput et corpus? Ideo subjunxit, et ego in ipsis; tanquam diceret, quoniam ego sum et in ipsis. Aliter enim est in nobis tanquam in templo suo; aliter autem quia esset, homo factus est, corpus ejus sumus. Finita est Salvatoris oratio. Incipit Passio. CAPUT ut de passione quod ipse donaverit, aliis sermonibus disputetu
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq sequit᷑. Ego autẽ te cognoui. Ipse fons gr̃e est ds
natura. homo autem de sp̃u scõ & uirgine in effabili
sti. Ipse est mundꝰ reconciliatꝰ. S quia tume misisti: ido
cognouert̃. Ergo gr̃a cognouert̃. Et notum fecieis
inquit nomentuum: & notum faciam. Notum feciꝑ
fidem. notum faciam ꝑ spetiem. Notum feci cũ fide
ꝑegrinantib: notũ faciam sine fine regnantib. Ut
dilectio inquit qũa dilexistime in ipsissit: & ego in ipsis.
Nonest usitata locutio. dilectio quã dilexisti me. Usitate qͥp¬
pe diceretur. dilectio qua dilexisti me. De greco quidẽ
ista translata est.s sunt similes & latine linguȩ. sic̃ dicinꝰ
fidelem seruitutem seruiuit. strenuã miliciam militauit.
cum dici debuisse uideatur. fideli seruitute seruiuit. stre¬
nua miliciamilitauit. Qualis autem istalocutio est. dile¬
ctio quã dulexistime: tali & apłs usus est: bonũ certam̃

Expanded text:
Denique sequitur, Ego autem te cognovi. Ipse fons gratiae est Deus Denique sequitur, Ego autem te cognovi. Ipse fons gratiae est Deus natura, homo autem de Spiritu sancto et Virgine ineffabili sti. Ipse est mundus reconciliatus. Sed quia tu me misisti, ideo cognoverunt: ergo gratia cognoverunt. 6. Et notum feci eis, inquit, nomen tuum, et notum faciam. Notum feci fidem, notum faciam per speciem, notum feci cum fide peregrinantibus, notum faciam sine fine regnantibus: Ut dilectio, inquit, qua dilexisti me, in ipsis sit, eNon est usitata locutio, dilectio quam dilexisti me. Usitate quippe diceretur, dilectio quam dilexisti me. De Graeco quidem ista translata est; sed sunt similes et Latinae, sicut dicimus: Fidelem servitutem servivit, strenuam militiam militavit; cum dici debuisse videatur, Fideli servitute servivit, strenua militia militavit. Qualis autem ista locutio est, dilectio quam dilexisti me; tali et Apostolus usus est, Bonum certamen
Abbreviated transcription (Latin):
credidisse ac sꝑasse. antequã essemꝰ. faciet hoc ille. cui fi¬
lius cum dixisset. ut uid eant elaritatem meã. quã
dedisti mͥ. continuo subumn xit: quia dilex isti me ante
cõstitutionem mundi In illo enimdilexit & nos aute cõ
stitutionẽ mundi: & tẽ p̃destinauit qđ infine facturẽ
mundi. Pater inquit iuste: mundus te non cognouit.
Quia iustus es: ideo te non cognouit. Mundus quippe
ille dampnationi p̃destinat᷑: merito ñ cognouit. Mun¬
dus uero quẽ ꝑ xp̃m reconciliauit sibi: ñ merito s gr̃a
cognouit. Quid est enim eum cognoscere. nisi uita eter¬
na Quã mundo dampnato utiq ñdedit. recõciliato
dedit. Propterea itaq mundꝰ non cognouit. quia iustꝰ
es: & meritis eius ut non cognosceret retribuisti. Et
ꝓpterea mundus reconciliatꝰ cognouit. quia miseri¬
corses: & ut cognosceret. ñ ei merito s gr̃a sub uenisti.

Expanded text:
credidisse ac sperasse antequam essemus. Faciet hoc ille, cui Ficredidisse ac sperasse antequam essemus. Faciet hoc ille, cui Filius cum dixisset: Ut videant claritatem meam quam dedisti mihi, continuo subjunxit: Quia dilexisti me ante constitutionem mundi. Istitutionem mundi, et jam praedestinavit quid in fine facturus est mundi. Pater, inquit, juste, mundus te non cognovit , quia justus es, ideo te non cognovit. Mundus quippe ille damnationi praedestinatus merito non cognovit; mundus vero quem per Christum reconciliavit sibi, non merito, sed gratia cognovit. Quid est enim eum cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliato dedit. Propterea itaque mundus non cognovit, quia justus es, et meritis ejus, ut non cognosceret, tribuisti: et propterea mundus reconciliatus cognovit, quia misericors es, et ut cognosceret non ei merito, sed gratia subvenisti.
Abbreviated transcription (Latin):
diu fide mundatur. atq ut illic habitare ualeat scĩs morib
p̃paratur. Quomodo gͦ nonerimꝰ eum axp̃o ubi ẽ: quando
in patre cum illo erimus in quo est: N eq hinc apłs nob̾
quamuis nondum rẽ tenentib s tam̃ spem gerentib tacuit.
Ait enim. Si resurrȩ xistis c̃ arp̃o. que sursũ sunt querite. uͥ
xp̃s ẽ indextera dei sedens: quȩ sursum sunt sapite non
quȩ suꝑ t̾ram. Mortui enim estis inquit: & uita uestra
abscondita ẽ cum xp̃o indeo. Ecce interim fide acspe uita
nr̃a ubi ap̃s est cum illo est. quia cum ap̃o in deo est. Ecce
uelut iam factum est qđ orauit ut fieret: dicens. uolo ut u̾
ego sum. & illi sint mecum. S ncꝑ fidem. Quando autem
fiet ꝑ spetiem  Cum xp̃s inquit apparuerit uita ur̃a tẽ¬
& uos cum illo apparebitis ingłia. Tunc apparebunus
qđ tunc erimꝰ quia tunc apparebit non inaniter nos i

Expanded text:
diu fide mundatur, atque ut illic habitare valeat, sanctis moribus diu fide mundatur, atque ut illic habitare valeat, sanctis moribus praeparatur. 4. Quomodo ergo non erimus cum Christo ubi est, quando in Patre cum illo erimus in quo est? Neque hinc Apostolus nobis, quamvis nondum rem tenentibus, sed tamen spem gerentibus, tacuit. Ait enim: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapquae super terram. Mortui enim estis, inquit, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Ecce interim fide ac spe vita nostra ubi Christus est, cum illo est, quia cum Christo in Deo est. Ecce velut jam factum est quod oravit ut fieret dicens: Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, sed nunc per fidem, quando autem fiet per speciem? Cum Christus, inquit, apparuerit vita veet nos cum illo apparebimus in gloria . » Tunc apparebimus quod tunc erimus; quia tunc app
Abbreviated transcription (Latin):
in hac oratione sicut tu pater in me inquit. & ego inte. Et
loctis noster ipsi sunt: quia sequitur ut & ipsi in nobis unũ
sint. Et nos locus dei sumꝰ. qm̃ templum eius sumꝰ sicut orat
ꝓ nobis. qui mortuus est ꝓ nobis. uiuitq ꝓ nobis. In ipsis
unum sumꝰ quia factus est in pacelocus eius. & habita¬
tio eiusinsion. que nos sumus.S quis idoneus loca ista.
uel que sunt in locis istis. sinespatiosis capacitatib & sine
corporeis molib cogitare: Nomparũ tamen ꝓficitur si
saltem quioquid tale oculo cordis occurrit negatur. respuit᷑
unꝓbatur: & lux quedam. inqua ista neganda. respuenda.
imꝓbanda cernuntur. sicut potuerit cogitatur. & quã sit
certa cognoscitur & amatur: ut inde surgatur. atq adin¬
terioratendatur. Que cum penetrare mens inualida q minꝰ
quam illa sunt pura neqͥuerit. non sine amoris geinitu. &
desideru lacrimis inde pellatur: & patienter ferat quam¬

Expanded text:
in hac oratione, Sicut tu Pater, inquit, in me, et ego in te: et in hac oratione, Sicut tu Pater, inquit, in me, et ego in te: et locus noster ipsi sunt, quia sequitur, Ut et ipsi in nobis unum sint : et nos locus Dei sumus, quoniam templum ejus sumus; sicut orat pro nobis qui mortuus est pro nobis, vivitque pro nobis, ut in ipsis unum simus; quia factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion , quae nos sumus. Sed quis idoneus loca ista, vel quae sunt in locis istis, sine spatiosis capacitatibus et sine corporeis molibus cogitare? Non parum tamen proficitur, si saltem quidquid tale oculo cordis occurrit, negatur, respuitur, improbatur: et lux quaedam in qua ista neganda, respuenda, improbanda cernuntur, sicut potuerit, cogitatur; et quam sit certa cognoscitur, et amatur, ut inde surgatur, atque ad interiora tendatur: quae cum penetrare mens invalida, et minus quam illa sunt, pura, nequiverit; non sine amoris gemitu et desiderii lacrymis inde pellatur; et patienter ferat quam
Abbreviated transcription (Latin):
at claritatem dñi. Quã: nisi illam qua deus est: Beati enĩ
mundicordes. qͥ a ipsi dm̃ uidebunt. Nec inundicordessunt
impii. ꝓpterea non udebunt. Tunc ibunt ipsi in suppliciũ
et̾num. Sic enĩ tolletur impuis: neuideat claritatem dm̃.
usti autem ibunt inuitam eternam. Et que ẽ uita eternaᷤ
dicordes. tam̃ in forma serui clarificata uidicantẽ uidẽ po¬
tuerunt: s sic̃ cognoscendus est a mundis corde solus uerus
ds. cũ patre & scõ sp̃u filius: quia ipsa trinitas est. solus ue¬
rus deus. Si gͦ scđ̾m id qđ filius dei deus est patri equalis.
atq coeternus. accipiamꝰ hoc dictum. uolo ut ubi ego sum &
ipsi sint mecum. in patre cum xp̃o erimꝰ. s ille sicut ille.
nos sicut nos. ubicũq corpore fuerunꝰ. Si enim loca dicen¬
da sunt & quib non corpora continentur. & locus est cuiq
rei ubi est: locus xp̃i eternus. ubi semꝑ ẽ ipse pater est. &¬

Expanded text:
at claritatem Domini ; quam, nisi illam qua Deus est? Beati enim at claritatem Domini ; quam, nisi illam qua Deus est? Beati enim mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt : nec mundicordes sunt impii, propterea non videbunt. Tunc ibunt ipsi in supplicium aeternum; sic enim tolletur impius ne videat claritatem Domini: justi autem ibunt in vitam aeternam . Et quae est vita aeterna? dicordes, tamen in forma servi clarificata judicantem videre potuerunt; sed sicut cognoscendus est a mundis corde solus verus Deus, cum Patre et Spiritu sancto Filius, quia ipsa Trinitas est solus verus Deus. Si ergo secundum id quod Filius Dei Deus est Patri aequalis atque coaeternus; accipiamus hoc dictum, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum, in Patre cum Christo erimus; sed ille sicut ille, nos sicut nos, ubicumque corpore fuerimus. Si enim loca dicenda sunt, et quibus non corpora continentur, et locus est cuique rei ubi est; locus Christi aeternus ubi semper est, ipse Pater est, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. inqua uidebimꝰ eum sicuti est. Nemo serenissimũ
sensum nubilosa contradictione ꝑturbet: cum seguentia ꝑhi¬
beant testimoniũ precedentib uerbis. Nempe c̃ dixisset uolo
ut ubi ego sum & ipsisint mecum. continuo secutus adiunr᷑.
ut uideant claritatẽ meam. quã dedistimͥ. quia dilexistime
ante constitutionẽ mundi. Ht uideant dixit. ñ ut eredant.
fidei merces est ista: non fides. Si enim fides ad hebreos inepła
recte definita ẽ conuictio rerũ que non uidentur: eur ñ mer¬
ces fidei definiatur. uisio rerum que credite sꝑ abantur: Cũ
uderimꝰ enim claritatem quã dedit pat̾ filio. etiam si eam
dici hoc loco intelligamꝰ. non quam pater equalis filio gignen
eum dedit.s quã fac̾to hominis filio dedit ei post morcẽ cruci
quando gͦ uidebimꝰ eam filii claritatẽ ꝓfecto tune fiet u¬
dicium uiuoꝵ atq mortuoꝵ. Tunc tolletur impius ne uide¬

Expanded text:
dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . Nemo serenissimum dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . Nemo serenissimum sensum nubilosa contradictione perturbet. Consequentia perhibeant testimonium praecedentibus verbis. Nempe cum dixisset: Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, continuo secutus adjunxit: Ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi, quia dilexisti me ante constitutionem mundi. Ut videant, dixit, non Ut credant. Fidei merces est ista, non fides. Si enim fides ad Hebraeos in Epistola recte definita est convictio rerum quae non videntur , cur non merces fidei definiatur visio rerum quae creditae sperabantur? Cum viderimus enim claritatem quam dedit Pater Filio, etiamsi eam dici hoc loco intelligamus, non quam Pater aequali Filio gignens eum dedit, sed quam facto hominis Filio dedit ei post mortem crucis, quando ergo videbimus illam Filii claritatem, profecto tunc fiet judicium vivorum atque mortuorum, tunc tolletur impius, ne vide
Abbreviated transcription (Latin):
esse non poterunt nisi ex illo. Annon deo ueraciter die¬
tum est: si ascendero in celum tuibi es. si descendo in in¬
fernum ades: aut uero.xp̃s non est dei sapientia. quȩ
attingit ubiq ꝓpter suam mundiciam : S luxlucet
in tenebris: nec eam tenebre comp̃hendunt. Ac ꝑhoc
ut dere uisibili quamuis longe dissimili. qualecũ ꝙ su¬
mamꝰ exemplum. sicut cecus etiam subi sit ubi lu x est.
non est tam̃ ipse cum luce. s absens ẽ ap̃sente ita infi¬
delis atq impius. aut etiam si fidelis & pius nondum tam̃
ad intuendum sapientie lum̃ idoneus. etiã siesse nusquam
possit. ubi non sit & xp̃s: non est camen ipse cũ xp̃o. dum¬
taxat ꝑ speciẽ. Nam hominẽ pie fidelem: non ẽ dubitandũ
cum xp̃o esse ꝑfidem. Propter qđ dicit. Qui non ẽ mecum:
aduersũ me est. S cum patri deo dicebat quos dedisti michi
uolo ut ubi ego sum & ipsi sint mecum: despecie illa om̃ino

Expanded text:
esse non poterunt, nisi ex illo. An non Deo veraciter dicesse non poterunt, nisi ex illo. An non Deo veraciter dictum est: Si ascendero in coelum, tu ibi es. Si descendero in infernum, ades . Aut vero Christus, non est Dei sapientia, quae attingit ubique propter suam munditiam? Sed lux lucet in tenebris, nec eam tenebrae comprehenderunt . Ac per hoc, ut de re visibili quamvis longe dissimili qualecunque sumamus exemplum, sicut caecus etiam si ibi sit ubi lux est, non est tamen ipse cum luce, sed absens est a praesente, ita infidelis atque impius, aut etiam fidelis et pius, nondum tamen ad intuendum sapientiae lumen idoneus, etiam si esse nusquam possit, ubi non sit et Christus, non est tamen ipse cum Christo, duntaxat per speciem. Nam hominem pie fidelem, non est dubitandum cum Christo esse per fidem; propter quod dicit: Qui non est mecum adversum me est . Sed cum Patri Deo dicebat: Quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, de specie illa omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
filius. ubi sit: qm̃ nemo inuenit ubi non sit. S qui uult
querere querat potius. ut cum illo sit: ñ ubiq sicut ille.
s ubicumq esse potuerit. Qui enim homini penalit̾ pen¬
denti & salubrit̾ confitenti ait. hodie mecum eris in
paradiso: scđm id qđ homo erat. anima eius ipso die fu¬
tura fuerat in inferno. caro insepulero. Scđm id autẽ
qđ deus erat: utiq & in paradiso erat. Et ideo latronis
anima a pristinis facinorib absoluta. & illius munere
iambeata: quãuis ubiq sicut ille ẽẽ non poterat. tamen
etiam ipso die cum illo inparadiso esse poterat: unde il¬
le qui ubiq semꝑ est. ñ recesserat. Propterea nimirum
non ei satis fuit dicere. uolo ut ubi egosum & ipsi sint:
s addidit mecũ. Cum illo enim esse: magnum bonũ ẽ.
Nam & miseri possunt ẽẽ ubi est & ille: qm̃ quicũq ubic̃¬
q fuerint. est & ille. S beati soli sunt cum illo: quia beati

Expanded text:
Filius ubi sit, quoniam nemo invenit ubi non sit. Sed qui vult Filius ubi sit, quoniam nemo invenit ubi non sit. Sed qui vult quaerere, quaerat potius ut cum illo sit; non ubique sicut ille, sed ubicumque esse potuerit. Qui enim homini poenaliter pendenti, et salubriter confitenti ait, Hodie mecum eris in paradiso ; secundum id quod homo erat, anima ejus ipso die futura fuerat in inferno, caro in sepulcro; secundum autem id quod Deus erat, utique et in paradiso erat. Et ideo latronis anima a pristinis facinoribus absoluta, et illius munere jam beata, quamvis ubique sicut ille esse non poterat; tamen etiam ipso die cum illo in paradiso esse poterat, unde ille qui ubique semper est, non recesserat. Propterea nimirum non ei satis fuit dicere, Volo ut ubi ego sum, et illi sint; sed addidit, mecum. Nam et miseri possunt esse ubi est ille, quoniam quicunque ubicunque fuerint, est et ille. Sed beati soli sunt cum illo, quia beati
Abbreviated transcription (Latin):
excitauit. & simulsedere fecit. in celestib. in xp̃o ih̃u
Hoc ergo potest intelligi dixisse dñs: ut ubi ego sum &
illisint mecum. Et ipse quidem de sedixit. quodibi iam
esset: de nobis autem uelle se dixit. ut essemus ibi cum
uelle se dixit ut fieret: tamquã factum fuerit est locutꝰ.
Non enim ait excitaturus est nos. & incelestib sedere fac¬
turus. s excitauit. & sedere in celestib fecit: quia ñ in¬
anit̾ s fideliter iam deputat factum. qđ futurũ esseñ
dubitat. Quod uero attinet ad formã dei in qua equalis
est patri. si scđm eam uelimꝰ intelligere qđ dictumẽ uo¬
lo ut ubi ego sum & illi sint mecum. abscedat ab animo
om̃is imaginum corporalium cogitatio: quicquid menti
occurrerit longum. latum. crassum. qualibet luce corpo¬
rea coloratum. ꝑ quelibet locoꝵ spatia. uelfinita uel infi¬
nita diffusum: abhisom̃ib quantum potest aciẽ sue con

Expanded text:
excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus in Christo Jesu excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus in Christo Jesu . Hoc ergo potest intelligi dixisse Dominus, Ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Et ipse quidem de se dixit quod ibi jam esset; de nobis autem velle se dixit ut essemus ibi cum quod Dominus velle se dixit ut fieret, tanquam factum fuerit est locutus. Non enim ait, Excitaturus est, et in coelestibus sedere facturus; sed, excitavit, et sedere in coelestibus fecit: quia non inaniter sed fideliter jam deputat factum quod futurum esse non dubitat. Quod vero attinet ad formam Dei in qua aequalis est Patri, si secundum eam velimus intelligere quod dictum est, Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum; abscedat ab animo omnis imaginum corporalium cogitatio: quidquid menti occurrerit longum, latum, crassum, qualibet luce corporea coloratum, per quaelibet locorum spatia vel finita, vel infinita diffusum, ab his omnibus, quantum potest, aciem suae co
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dignatꝰ est ꝓmittere uideamꝰ. Quos dedistimͥ inqͥt.
uolo ut ubi ego sum: & ipsi sint mecum. Quantũ atti¬
net ad creaturã. in qua fac̾tus ẽ ex semine dauid se¬
cđm carnẽ. nec ipse ad huc erat ubi futurꝰ erat. s eo
modo dicere potuit ubi ego sum. quo intelligeremꝰ
qđ cito fuerat ascensurus in celum. ut iam ibi esse
se diceret. ubi fuerat mex futur. Potuit & illo modo
quo ante iam dixerat loquens ad nichodemum: ne¬
mo ascendit in celum. nisi qui decelo descendit. filiꝰ
hominis qui est in celo. Nam & ibi non dixit erit s
est: ꝓ pter unitatem ꝑsone. inqua & deus homo est.¬
& homo deus. Incelo ergo nos futuros ẽẽ ꝓmisit. Ilo enim
forma seruileuata est quã sumpsit ex uirgine. & adpatris
dexterã collocata. Propter spem huius tantiboni. & apł̃s
lectionem qua dilexit nos. & cũ essemꝰ mortui pecratis con
uiuificauit nos xp̃o cuius gr̃a sumus salui facti. & simul¬

Expanded text:
quod dignatus est promittere videamus. Quos dedisti mihi, inquit, quod dignatus est promittere videamus. Quos dedisti mihi, inquit, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum. Quantum attinet ad creaturam in qua factus est ex semine David secundum carnem, nec ipse adhuc erat, ubi futurus erat; sed eo modo dicere potuit Ubi ego sum, quod intelligere debemus, quod cito fuerat ascensurus in coelum, ut jam ibi esse se diceret, ubi erat mox futurus. Potuit et illo modo quo ante jam dixerat loquens ad Nicodemum: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Nam et ibi non dixit Erit, sed Est, propter unitatem personae, in qua Deus et homo est, et homo Deus. In coelo ergo nos futuros esse promisit. Illo enim forma servi levata est, qua sumpsit ex Virgine, et ad Patris dexteram collocata. Propter spem tanti hujus boni et Apostlectiouiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti.
Abbreviated transcription (Latin):
ter om̃ib ꝓrsus ouib suis bonꝰpastor. om̃ib m̃bris
sius magnũ caput. ꝓmisit hoc p̃miũ: ut ubi est ip¬
se: & nos cum illo simus. Nec poterit nisifieri: quod
om̃ipotenti patri se uelle dix̃ om̃ps filius. Ibi ẽ enim
& sp̃s sc̃s. parit̾ eternꝰ. pariter ds̃. sp̃s unus duorum:
& substantia uoluntatis amboꝵ. Nam illud qđ dixiꝰ¬
se legitur ꝓpinquante passione. uerum non qđ ego
uolo s qđ tu uis pater. quasi alia patris alia filii sit
uoluntas aut fuerit. sonus est nr̃e infirmitatis qͣm¬
ius fidelis: quam in secaput nr̃m transfigurauit.
quando etiam peccata nr̃a portauit. Unam uero eẽ
patris & filii uoluntatem. quoꝵ etiam sp̃s unus est.
quo ad uncto agnoscimꝰ trinitatẽ: & si intelligere
nondum ꝑmittit infirmitas. credat pietas. S qm̃¬
sit. & quam firma sit ipsa ꝓmissio. ꝓ sermonis breui¬
tate iam diximꝰ hoc ipsum quantũ ualemꝰ quidsit

Expanded text:
ter omnibus prorsus ovibus suis bonus pastor, omnibus membris ter omnibus prorsus ovibus suis bonus pastor, omnibus membris suis magnum caput, promisit hoc praemium, ut ubi est ipse, et nos cum illo simus, nec poterit nisi fieri quod omnipotenti Patri se velle dixit omnipotens Filius. Ibi est enim et Spiritus sanctus pariter aeternus, pariter Deus, Spiritus unus duorum, et substantia voluntatis amborum. Nam illud quod dixisse legitur propinquante passione: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , quasi alia Patris, alia Filii sit voluntas, aut fuerit, sonus est nostrae infirmitatis quamvis fidelis, quam in se caput nostrum transfiguravit, quando etiam peccata nostra portavit. Unam vero esse Patris et Filii voluntatem, quorum etiam Spiritus unus est, quo adjuncto agnoscimus Trinitatem, etsi intelligere nondum permittit infirmitas, credat pietas. Seet quam firma sit ipsa promissio, pro sermonis brevitate jam diximus, hoc ipsum, quantum valemus, quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
non sint de mundo. sicut non ẽ & ipse demundo. Et
beraretur: ne mundꝰ deo recõciliandus cũ mundo in¬
iquissimo dampnaretur. Sicut enim ait in huiꝰ ora¬
tionis exordio. dedit ei potestatẽ om̃is carnis. idest
hominis: ut om̃e qđ dedit ei det eis uitam eternam.
Ubi ostendit potestatẽ se quidem om̃is hominis accepiꝰ¬
se. ut liberet quos uoluerit. dampnet quos uoluerit.¬
quiuos & mortuos iudicabit: s eossibi esse datos.
quib om̃ib det uitam eternam. Sic enĩ ait: ut om̃e
qđ dedisti ei det eis uitam eternam. Proinde ñ eida¬
ti sunt. quib uitam non dabit eternã: quãuis & ip¬
sorum potestas data sit. cui potestas data ẽ om̃iscar¬
nis. id est omnis hominis. Ita mundꝰ reconciliatꝰ ex
inimico lib̃abit᷑ mundo: cũ in illo exeret potestatem
suam. ut eum in mortem mittat eternam. hunc au¬
tem facit suum: cui uitam donet eternam. Qua ꝓp¬

Expanded text:
non sint de mundo, sicut non est et ipse de mundo, et non sint de mundo, sicut non est et ipse de mundo, et beraretur, ne mundus Deo reconciliandus cum mundo inimicissimo damnaretur. Sicut enim ait in hujus orationis exordio: Dedisti ei potestatem omnis carnis, id est omnis hominis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam . Ubi ostendit potestatem se quidem omnis hominis accepisse, ut liberet quos qui vivos et mortuos judicabit; sed eos sibi dicit esse datos, quibus omnibus det vitam aeternam. Sic enim ait: Ut omne quod dedit ei, det eis vitam aeternam. Proinde non ei dati sunt, quibus vitam non dabit aeternam, quamvis et ipsorum potestas ei data sit, cum potestas ei data est omnis carnis, id est, omnis hominis. Ita mundus reconciliatus ex inimico liberatur mundo, cum in illo exercet potestatem suam, ut eum in mortem mittat aeternam; hunc autem facit suum, cui vitam donet aeternam. Quaprop
Abbreviated transcription (Latin):
N magnam spem dñs iħs uoserexit: qua maiorom¬
nino esse non possit. Audite & estote in spegauden¬
tes. ꝓpter quod uita ista non amanda s toleranda
sit: ut esse possitis in eius tribulatione patientes.
audite inquam: & quo spes nr̃a leuetur attendite . Xp̃s
iħs dicit. filius dei unigenitꝰ qui patri coeternꝰ &. eqͣ¬
lis est dicit: qui ꝓpternos homo fac̾tus est. s sicut om̃is
homo mendax non factus est. Dicit uia. uita. ueritaᷤ
dicit qui mundum uicit: de his quib uicit dicit. Audi¬
te. credite. sꝑate: desidate quod dicit. Pater inquit
quos dedisti michi uolo ut ubi ego sum. & illi sint me¬
cum. Qui sunt isti. quos ait apatre datos sibi: Non¬
ne illi de quib alio loco dicit. nemo uenit ad me. nisi
pater qui misit me traxerit eum: Iam quomodo ea qͦ
fieri dicit a patre faciat. & ipse cum patre: siqͥd in hoc
euanglio ꝓfecimus noumꝰ. Ipsi sunt gͦ quos a patre
accepit. quos& ipse de mundo elegit atq legit: ut iã

Expanded text:
n magnam spem Dominus Jesus suos erigit, qua major omnino esse non possit. Audite, et estote in spe gaudentes, propter quod vita ista non amanda, sed toleranda sit, ut esse possitis in ejus tribulatione patientes. Audite, inquam, et quo spes nostra levetur, attendite. Christus Jesus dicit, Filius Dei unigenitus qui Patri coaeternus et aequalis est, dicit; qui propter nos homo factus est, sed sicut omnis homo mendax non factus est, dicit; via, vita, veritas dicit ; qui mundum vicit , de his quibus vicit, dicit. Audite, credite, sperate, desiderate quod dicit: Pater, inquit, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Qui sunt isti quos ait a Patre datos sibi? Nonne illi de quibus alio loco dicit, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum ? Jam quomodo ea quae fieri dicit a Patre, faciat et ipse cEvangelio profecimus, novimus. Ipsi sunt ergo quos a Patre accepit, quos et ipse de mundo elegit. Ad quae elegit? ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
etiã iudas ꝑditꝰ ministrauit. Nam & loculos ipsehabebat:
& quamuis ex eis que mutebant᷑ sceleratissime fura¬
retur ꝑ illũ tam̃ eriã necessaria parabant᷑. Hinc ẽ illud.
qđ cum ei diceret dñs qđ facis fac celerit̾. arbitrati sunt
quidã qđ eũ iusserit ꝓpt̾diem festũ necessaria p̃para

Expanded text:
etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria pra
Abbreviated transcription (Latin):
illic & minister m̃s erit. Gratis amet᷑: & oꝑis quo mini¬
strat᷑ illi p̃ciũ sit. ẽẽ cum illo. Ubi enim bene erit sine il¬
lo: Aut qͣndo male esse poterit c̃ illo : Audi euidentius.
Si qͥs mͥ ministrabit. honorificabit eũ pat̾ m̃s. Quo hono¬
re. nͥ ut sit c̃ filio eius: Qd̾ enim suꝑius ait. ubi ego sũ
illic & minister m̃s ait. hoc intelligitur exposuisse cũ
dicit. honorificabit eum pat̾ m̃s. Nam quẽ maiorem ho-¬
norem poterit acciꝑe adoptatꝰ. quã ut sit. ubi ẽ unicꝰ:
Quid sit autẽ ministrare. xp̃o. cui oꝑi merces tanta ꝑ¬
mꝰ eẽ ministrare xp̃o. ea que st̃ corpori necessaria p̾pa¬
rare. aut cenanti cibũ coquere. uł apponere. uł pocu¬
lũ dare potũq miscere. fecert̃ hoc illi qͥ potuert̃ eũ in¬
in corpore p̃sentem habere. sicut marcha & maria qͣn¬
do & latarꝰ unꝰ erat ex recumbentibꝰ. Sed eo modo xp̃o

Expanded text:
illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo miniillic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait: « Ubi ego sum, illic et minister meus erit, » hoc intelligitur exposuisse cum dicit: « Honorificabit eum Pater meus. » Nunquam majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus; Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta p ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare potumque miscere; fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazaru
Abbreviated transcription (Latin):
tabis dñm dm̃ tuũ. Petro autẽ dix̃. significans quamor¬
te clarificaturꝰ erat dm̃. Cũ esses unior cingebas te.&
ibas quo uolebas. Cũ autẽ senueris alter te cinget: & fe¬
ret quo tu ñ uis. Ubi satis exp̃ssit. ñ a se ipso sed ab alio
debere occidi: qͥ uestigia sequit᷑ rp̃i. Cũ gͦ cause articu¬
lus uenerit. ut hec conditio ꝓponat᷑. aut faciendũ esse
contra dei p̃ceptũ. aut exhac uita esse migͣndũ. quo¬
rũ duoꝵ homo cogatur alterũ eligere. cõminante mor¬
tẽ ꝑ secutore: ibi eligat deo dilecto mori. quã offenso iuiue¬
re. Ibi oderit in hoc mundo animã suam: ut in uitã etͣnã
custodiat eã. Si qͥs mͥ ministrat: me sequat᷑. Quid ẽ me se-
petrus. relinquens nobis exemplum: ut sequam᷑ uestigia
eius. Ecce qđ dic̾tũ ẽ. si quis mͥ ministrat. me sequatur.
Quo fructu. qua mercede: quo p̃mio: & ubi sum inqͥt ego.

Expanded text:
tabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua mortabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, mePetrus, relinquens nobis exemplum ut sequamur vestigia ejus. Ecce quid dictum est, si quis mihi ministrat me sequatur? quo fructu? qua m
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑdas in et̾na uita. hoc autẽ qđ posteriꝰ dixi: magis
hab̾e uidet᷑ euangłicus sensus. Seqͥt᷑ enĩ. & qͥ odit animã
suã in hoc mundo: inuitam eternã custodit eam. Ergo
qđ supradictũ est. qui amat sub intelligit᷑ in hoc mun¬
do: ipse utiq ꝑdet. Qui autẽ odit utiq in hoc mundo:
in uitam et̾nam ipse custodit. Magna & mira sententia.
quẽ ad modũ sit hominis in animã suã amor ut ꝑ eat: o¬
diũ ne ꝑeat. Si male amaueris: te̾ odisti. Sibene oderiᷤᷤ¬
tc̃ amasti. felices qͥodert̃ custodiendo: ne ꝑdant amando.
Sed uide ne tͥ subrepat ut te ipsum uelis interimere: sic
intelligendo qđ debes odisse in hoc mundo animã tuã.
Hinc enĩ quidã maligni atq ꝑuersi homines. & in seip¬
sis crudeliores. & sceleratiores homicide. flãmisse do¬
nant. aquis p̃focant: p̾cipitio collidunt. & ꝑ eunt.
Hoc xp̃s ñ docuit: immo etiã diabolo p̃cipitiũ sugge¬
renti respondit. Redi retro sathana: scͥptũ est ñ tẽp¬

Expanded text:
perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus. Sequitur: « Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. » Ergo quod supra dictum est, « qui amat, » subintelligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet. Qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum homini sit in animam suam amor ut pereat, odium ne tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non ten
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ recordati st̃ quia hec scripta erant de eo: ꝙ hec fe¬
cerunt ei: idẽ ñ alia fecerunt ei. quã illa qͥerant
de eo scͥpta. Recolentes quippe scd̾m scripturã que ante
ergo ꝑhibebat turb̾a que erat cum eo. quando lazarum
uocauit de monumento. & suscitauit eũ a mortuis: ꝓp¬

Expanded text:
tunc recordati sunt quia haec scripta erant de eo, et haec fetunc recordati sunt quia haec scripta erant de eo, et haec fecerunt ei, id est, non alia fecerunt ei, quam illa quae erantde eo. Recolentes quippe secundum Scripturam, quae ante ergo perhibebat turba quae erat cum eo quando Lazarum vocavit de monumento,