comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis humanȩ: guerstisone et siẽ dyxi iudris. quo
eco uado uor nom potestis uerure . et uoris dico modox
Hoc ẽ mado non potestis Isti itaq non poterant uenire. tunc
qđ ile hibat. se poterant postea : Nonigitur ad huc
ininus idanei erant sequi dñm. ideoq: docens quaomodo
idonei eẽ possint ꝑgere quo ille antecedebat : Mtandatũ
inquid nouum do uobis ut diligatis inuicem sicut dile¬
xauos : hii sunt gressus quibus sequendus ẽxp̃r: Dilec¬
tio ista nos innouat: ut simus homines nouiheredes testa¬
mentinoui: camatores canticinoui: dexitei eymora
petrus: drc̃e quo uadis etẽs: Sicutiq hocdix̃ ma¬
gistro discipulus & dño seruus : tamquam sequi paratus:
Propterea quippe dñs quieius animum uidit quare hoc
interrogauerit: sic ei respondit: quo ego uado non
pates: oe sequi nodo: Quidfestinas p&re nondũ
te suo spũ solidauit: p&re noliatolli p̃sumendo : Non
poter modo noli deici desperando: sequeris postea :¬

Expanded text:
 et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire, et vobis dico modo. Hoc est, modo non potestis. Isti itaque non poterant venire tunc quo ille ibat, sed poterant postea. Non igitur adhuc minus idonei erant sequi Dominum, eosque docens, quomodo idonei esse possent pergere, quo ille antecedebat: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, hi sunt gressus quibus sequendus est Christus. Dilectio ista nos innovat, ut simus homines novi, haeredes testamenti, novi cantatores cantici novi. Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis, etc. Sic utique hoc dixit magistro discipulus, et Domino servus, tanquam sequi paratus, propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit, quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado non potes me sequi modo. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra, noli extolli praesumendo, non potes modo, noli dejici desperando, sequeris postea. E
Abbreviated transcription (Latin):
auteo crueipixerunt eũ ditus eã uegtimenita eius
Sortem ontterates Haȩc euangłt ioħs plenius &posuit
quia scilic& milites c&ra: Inquattuor partes iuxtasiũ
numerũ diuidentes d&unica quȩ in consutilis erat ede¬
suꝑ contȩxta ꝑtotum sorte miser̃. Quadriꝑtita aũt uestr
hñi. quadriꝑtitã eĩ figura uit eccłam totoscilic& quiquat¬
tuor partibus constat terrarũ orbe diffusã &omnib: eius¬
dem partib: ae qualiter idem concorditer distributã : tuni¬
ca uero illa sortita omnium partium significat: unitatemꝰ
q: caritatis uinculo contin&ur. sienim caritas iuxta a płm¬
p̃cepta ẽ merito uestis quã signisicatur desuꝑ conteta phi¬
b&ur in sorte aũt quidnisidĩ grã cõmendataẽ sicquip¬
pe in uno ad om̃s ꝑuenit cum sors intertur non ꝑsonȩ¬

Expanded text:
autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes. Haec evangelista Joannes plenius exposuit, quia scilicet milites, caetera in quatuor partes, juxta suum numerum dividentes, de tunica, quae inconsutilis erat, desuper contexta per totum, sortem miserunt. Quadripartita autem vestis Domini quadripartitam ejus figuravit Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Tunica vero illa sortita omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. Si enim charitas, juxta Appraecepta est , merito vestis qua significatur desuper contexta perhibetur. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus pla
Abbreviated transcription (Latin):
naspem dñs suis ꝓmisit orantibus dicens : Quod cum que
pacieris in nomine meo hoc fatiam. Ipsum enĩ qđ cũꝙ: nonait
petieritis uttumq: sed in nomine : Ins̃ enim interp̃tatur sal¬
uator qua ꝓpter quando uolumus ut fatiat qđ cũq p&ci¬
mus non uicumq sed in namine saluatoris p&amus Ñ ergo
contra salutẽ nram pecamus. Sicergo ꝑrexit ad patrẽ : utnon re¬
linquer& indigentes : sed exaudir& petentes: Sidilicitis me
mandata onea serruate . & ego nocano patraem. et aliũ pa¬

Expanded text:
spem Dominus suis promisit orantibus, dicens: Quodcunque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Ipsum enim quodcumque, non ait petieritis utcunque, sed in nomine meo, Jesus enim interpretatur Salvator, quapropter quando volumus ut faciat quodcunque petimus, non utcunque, sed in nomine salvatoris petamus. Non ergo contra salutem nostram petamus. Sic ergo perrexit ad patrem, ut non relinqueret indigentes, sed exaudiret petentes. Si diligitis me, mandata mea servate, et ego rogabo patrem, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
Li indiqnati sunt dicentes ut quid perditio heo: patuit
enuor istud uenundari multo etdari pauperisus:
Hoc marcus quomodo & matheus sinec dochicos loquit᷑:
pluralem uidelic& numerum ꝓ singulari ponens. Nam
io hannes distinctius loquens iudam hȩc locutum suisse
testatur : & hoc gratia cupiditatis eo qđ fursuiss& & locu¬
ligi quod & alii discipuli : aut senserint hocaut dixerint
aut eis uida dicente persua sumsit atq: omnium uolunta¬
te matheus & marcus &iam uerb̵ &x presserint : sediudas
ꝓpterea dix̃ quia furerat. C&eri uero ꝓpter pauperum curã:¬

Expanded text:
li indignati sunt, dicentes, ut quid perditio haec? potuit li indignati sunt, dicentes, ut quid perditio haec? potuit enim istud venundari multo, et dari pauperibus. Hoc Marcus quomodo et Matthaeus synecdochicos loquitur, pluralem videlicet numerum pro singulari ponens. Nam Joannes distinctius loquens, Judam haec locutum fuisse testatur, et hoc gratia cupiditatis, eo quod fur fuisset, et loculegi, quod et alii discipuli aut senserint hoc aut dixerint aut eis Iuda dicente persuasum sit, atque omnium uoluntatem Matthaeus et Marcus etiam uerbis expresserint, sed ludas propterea dixerit, quia fur erat, ceteri uero propter pauperum cura
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosi Vi delic& qđ unguentum illud qđ attulit mariadño
non solum deradice confectum nardi. uerum &iã qđ prȩ¬
ciosius e& spicarum quoq: & soliorum eĩ adiectione hodoris
acuirtutis illius erat accumulata gratia: Ferunt aũt de
nardo fysio logi : qđ principalis sit inungentis. unde merito
unctioni capitis & pedum dñi oblata est Sunt quidem mul¬
ta eigenera : sed omnia herbȩ preter indicũ qđ precio¬
sius est : mistice autem deuotio hȩc mariȩ dño ministrantis
fidem acpi&atem designat ecđȩ scȩ̃ quae loquitur in amoris
cantico dicens : Dum ee&rex in ac cubitasuo. Nardus mea
xp̃i quȩ illiuna est cũ p̾atre digna reuerentia confit&ur.
capud ꝓfelto illius ungtento prȩcioso ꝑfundit : Cum uero
ad sumptȩ humanitatis mxsteria digna reuerentia
suscipit : In pedes utique dñi unguentum nardi pisticum
id est sidele acuerum ꝓsundit tudeates autem discipu¬

Expanded text:
pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attulit Maria Domino, pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam, quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt autem de nardo physiologi, quod principalis sit in unguentis. Unde merito unctioni capitis et pedum Domini oblata est. Sunt quidem multa ejus genera, sed omnia hebetiora praeter Indicum, quod pretiosius est. Mystice autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea Christi, quae illi una est cum Patre, digna reverentia confitetur, caput profecto illius unguento pretioso perfundit. Cum vero assumptae humanitatis mysteria digna reverentia suscipit, in pedes utique Domini unguentum nardi pisticum, id est, fidele ac verum profundit. Videntes autem discipu
Abbreviated transcription (Latin):
guento piȩ confessionis liniuit : & quia multũ dilexit mul¬
torum ueniã peccatorum apio iudice ꝓmeruit. Nunc uero
iustificata & familiaris effecta dño. Non tantũ pedeseius :¬
utidem io hannes narrat. uerum &iam capud. ut matheus
marcus qu eꝑhibent oleo scõ ꝑfudit Est autem a laba stra
genus marmoris candidi uariis coloribus intertincti qđ
aduasa ungentaria cauare solent : eo quod obtime ser¬
uare ea in corrupta dicatur. Nascitur circa thebas egyp¬
tias & dam ascum syriȩ c&eris candidius : ꝓbatissimũ ue¬
ro in in dia. Nardus uero ẽ frutex a romatica graui ut
aiunt & crassa radice : sedbreui acnigra fragiliq: quam¬
uis pingui situ redolente ex pressum a spero sapore filio
paruo densoq cuius cacumin a in aristasse spargunt. ideo¬
que gemina dote pigmentarii : nardi spicas acfolia cȩle¬
brantꝰ: & hoc est quad ait marcus unguenti nardi spicati

Expanded text:
guento piae confessionis linivit, et quia multum dilexit, mulguento piae confessionis linivit, et quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus ut idem Joannes narrat verum etiam caput ut Matthaeus Marcusque perhibent oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genus marmoris candidi, variisque maculis intertincti, quod ad vasa unguentaria cavari solet, eo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias, et Damascum Syriae caeteris candidius, probatissimum vero in India. Nardus vero est frutex aromatica, gravi ut aiunt et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, quamvis pingui, sinum redolente, aut cypressum, aspero sapore, folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati
Abbreviated transcription (Latin):
et reliqua: Congregantur in euntes consilium quomodo
occidant dñm. Non timentes seditionem ut simplex sermo
demonstrat : sed cauentes neauxilio populi desuis manib:
toller&ur: cum auteo esset iñs ita bet uania indocno si¬
miouis Leprosi : Non quo leprosus eotempore ꝑmaner&.
sed qui ante lepsus : postea a saluatore mundatus est : nomi¬
ne pristino ꝑmanente: Simon quoque ipse oboediens di¬
citur qui uxta aliam intelli gentiam mundus inter p̃tari
potest incuius curata ẽ ecc̃ła. Accessit adeum mulier
capud ipsius recum penitis: Mulier ista maria erat
magdalenȩ soror lazari quem suscitauit iħis amortuis. ut
io hannes a ꝑte commnemorat quia hoc &iam factum ante
sex dies pasch& testatur : Pridiȩ quam a sino sedens cũ pal¬
mis & laude turbarum iuero solimam uenir&. Ipsa est
autem maria quȩ quondam ut lucas scribit peccatrix
Adhuc ueniens pedes dñi lacrimis paenitentiȩ pigauit & un¬

Expanded text:
et in populo. Congregantur, ineuntes consilium, quomodo et in populo. Congregantur, ineuntes consilium, quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat, sed caventes ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Cum autem esset Jesus in Bethania, in domo Simonis leprosi. Non quo leprosus eo tempore permaneret, sed quia ante leprosus, postea a salvatore mundatus est, nomine pristino permanente. Simon quoque ipse obediens dicitur, qui juxta aliam intelligentiam, mundus interpretari potest, in cujus domo curata est Ecclesia. Accessit ad eum mulier caput ejus. Mulier ista Maria erat Magdalene, soror Lazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat, qui hoc etiam factum ante sex dies paschae testatur pridie quam asino sedens cum palmis et laude turbarum Jerosolymam veniret. Ipsa est autem, non alia, quae quondam ut Lucas scribit peccatrix adhuc, veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et un
Abbreviated transcription (Latin):
Pascha qđ hebraicȩ dicitur phase : non a passione
seda transitu nominatur eo qđ &x termi nator ui¬
dens sanguinem in phorib: infrahelitarum ꝑtran¬
sierit: nec ꝑcusserit eos: Moraliter aũt transitus
nr̃ idẽ phasȩ itacȩlebratur : si terrena & aegyp¬
tum dimitentes ad cȩlestia festinemus: Hoc
stonȩ iux tau&eris instrumenti scripturam in¬
terpas cha & atima distat quod pascha ipse
solus dies appellatur in quo agnus occidebatur
acdues peram: Hoc est quarta decimaluna primi
mensis. Quinta decima aũt luna quando egres¬
sus est de egopto. suc celebat festiuitus atimoꝵ
quȩseptem hebus idẽ usque aduice simum primum diem ẽĩdẽ
mensis aduesperam est statuta sollempnitas. Verum euan¬
geliste in differenter & diem azimorum propascha : & ꝓ
diebus azimorum pascha ponere solent: tunc congre¬
cati sunt prrincires sacerdotum et serores popula
inatarum principis Sacer dotuor. quidice patur caxphas

Expanded text:
Pascha quidem, quod Hebraice dicitur Phase, non a pasPascha quidem, quod Hebraice dicitur Phase, non a passed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum pertransierit, nec percusserit eos. Moraliter autem transitus noster, id est, Phase ita celebratur, si terrena et Aegyptum dimittentes, ad coelestia festinemus. Hoc sane juxta veteris instrumenti scripturam, inter Pascha et azyma distat, quod Pascha ipse solus dies appellabatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quartadecima luna primi mensis, quintadecima autem luna, quando egressus est de Aegypto, succedebat festivitas azymorum, quae septem diebus, id est, usque ad vicesimum primum diem ejusdem mensis ad vesperam est statuta solemnitas. Verum evangelistae indifferenter, et diem azymorum pro Pascha, et pro diebus azymorum Pascha ponere solent. Tunc congregati sunt principes sacerdotum et seniores populi in atrium principis sacerdotum, qui dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
niti nom̃ accipit: ut qđ est ipsum dĩ uerbum antesđa¬
hoc simul cumad sũpto homine dicer&ur: singularis ẽ
ipsa susceptio. Nec cum hominib: aliquib: sc̃is quanta¬
lib& sapientia & sc̃ĩtate p̃stantibus ullo modo potest eẽ
communis : ut innomine ihũ oorue cenu plecta¬
tur. caeles tiuoi. terrestriuo. et IΡERNO Ruor¬
deo ꝓomnibus passus & mortuus ẽ Nomnis creatura
in nomine eius p̃cemsundat. Cȩlestium : commoranti¬
um incȩlo: Terrestrium : uiuentium in terra & in¬
fernorum : siue hominum mortuorum siue ut aliqui
uolunt: Decustodibus dicit infernorum: et oontus lins¬
gua conpiteatur: Idẽ & omnium diuersarum gen¬
tum lingua: Quiadũs iñs xp̃s iticł̃a ẽ dĩ patis:
Hocest innatura &gloria dĩtatis dum eius demẽ gła¬
cuius estpater: Incipit passio dr̃nn
Post duos dies clarissimi luminis u&eris ac noui
testamenti uerũ ꝓmundo pascha caelebratur:

Expanded text:
niti nomen accepit, ut quod est ipsum dei uerbum anteniti nomen accepit, ut quod est ipsum dei uerbum antehoc simul cum assumpto homine diceretur. Singularis est illa susceptio, nec cum hominibus aliquibus sanctis, quantalibet sapientiae sanctitate praestantibus, ullo modo potest esse communis. Ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium, etc. Ideo pro omnibus passus et mortuus est, ut omnis creatura in nomine ejus precem fundat, coelestium commorantium in coelo, terrestrium viventium in terra, et infernorum, sive hominum mortuorum, sive, ut aliqui volunt, de custodibus dicit infernorum. Et omnis lingua confiteatur, etc. Id est, omnium et diversarum gentium lingua, hoc est, in hoc simul cum assumpto homine diceretur. Singularis est illa susceptio, nec cum hominibus aliquibus sanctis, quantalibet sapientiae sanctitate praestantibus, ullo modo potest esse post duos dies clarissimi luminis Veteris ac Novi Testamenti, verum pro mundo Pascha celebratur.
Abbreviated transcription (Latin):
angelos & potestates cherubin & sera phyn diui¬
nis testimonus ad orasse cognoscimus: aut quomodo
dicitur Ex altatus qui magis ꝑ ad sumptam humiliatus
dicitur Carnẽ uerũ siadtendas qđ uerbũ caro fastum
est : Mon eum miraberis & altatum referri. aut nomen
p̃dicabile suscepisse Inipso enim humana cagnosci¬
tur &x altata natura : Tuinipsius Ohomo suscepci¬
onem carnis : ꝓmeriusti nominis dignitatem: hȩc enĩ
deeo dicuntur ex quo uerbum caro factum ẽ & abita¬
uit in nob̵ ꝓpter hoc qđ tamquam in templo in illo cor¬
pore habitat omnis plenitudo diuinitatis : est aliud
qđ qđ intersit inter illud capud. & cuius lib& membri
&xcellentiam. Estplenȩ qđ singulari quedã susceptio¬
ne hominis illius una facta ẽ ꝑ sona cũ uerbo. denullo
enim scõꝵ dici potuit aut potest. aut poterit uerbũ caro
factum ẽ. Auillus scoꝵ qualib& p̃stintia gratiȩ unige¬

Expanded text:
angelos et potestates, cherubin et seraphin, diviangelos et potestates, cherubin et seraphin, divinis testimoniis adorasse cognoscimus. Aut quomodo dicitur exaltatus, qui magis per assumptam humiliatus dicitur carnem? Verum si attendas, quod verbum caro factum est, non eum miraberis exaltatum referri, aut nomen praedicabile suscepisse. In ipso enim humana cognoscitur exaltata natura; tu in ipsius, o homo, susceptione carnis promeruisti nominis dignitatem. Haec enim de eo dicuntur, ex quo verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Praeter hoc quod tanquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo divinitatis, est aliud quod intersit inter illud caput et cujuslibet membri excellentiam. Est plane quod singulari quadam susceptione hominis illius, una facta est persona cum verbo. De nullo enim sanctorum difactum est; nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unige
Abbreviated transcription (Latin):
qui nontrans figuratione ⁊ in hominẽ : sed habitu fac¬
tus est : Cumindutus ẽ hominẽ quem sibi ueniens
quodammodo atq confirmans: In mortalitati &cna¬
tatiq sgtiar&: Huonliauit geipsuo factus oꝑoȩ
Hicnobis ꝑfeste obȩdientiȩ monstrat &emplũ Nulla
enim potest mors d&erior ẽe morte crucis: prop¬
ten quod etos̃ illum exaltauit Locus iste scđm
humanam naturam potius intellegendus ẽ quam
diuinam: Natura enim humana humiliari & ꝙ al¬
tari potuit : nondiuina. Siergo & nos & altari cupi¬
mus dõ ac sc̃ĩs eius usq ad mortem oboedire &iam
debemus magistrum humilem. suꝑbi discipuli se¬
quamur Nec dñmmitẽ serui contẽpnamus ingrati:
Nec in dignum sit noł aequalib: praebere muisterium:
cum ille dñs obsecutus sit seruis : et donauit illi Nocoeq¬
adoraripotiuss&. Largitor omnium caelestium inunerum
quem non solum patri archas & ꝓph&as uerum &iam

Expanded text:
qui non transfigurationem in hominem, sed habitu facqui non transfigurationem in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est homine, quem sibi uniens quodammodo atque confirmans immortalitati aeternitatique sociare. HumiliHic nobis perfectae obedientiae monstrat exemplum, nulla enim potest mors deterior esse morte crucis. Propter quod et Deus exaltavit illum. Locus iste, secundum humanam naturam potius intelligendus est, quam divinam. Natura enim humana humiliari et exaltari potuit, non divina. Si ergo et nos exaltari cupimus, Deo ac sanctis ejus usque ad mortem obedire etiam debemus. Magistrum humilem superbi discipuli non sequamur, nec Dominum mitem servi contemnamus ingrati, nec indignum sit nobis aequalibus praebere ministerium, cum ille Dominus obsecutus sit servis. Et donavit illi nadorari potuisset largitor omnium coelestium munerum, quem non solum patriarchas et prophetas, verumetiam
Abbreviated transcription (Latin):
faciant : & quodam modo formantur. ab eis quibus
habitum faciunt sicuti estuestis. Nam ꝓiecta non
hab& eam formã : quam cum induitur. Induta ergo
accepit formam : quã non habebat ecuta quid est
ergo habituinuentus : ut homo ẽ nisi habendo homi¬
nem inuentus ut homo ẽ. non enim poterat inueniri
ut homo. ab his quicor inmundum habebant &uer¬
bum apud patrem uidere non poterant nisi suscipien¬
do hoc quod possent uidere &ꝑ quod ad illum lum̃
interius ducerentur : Iste aũt habitus non ẽ & primo
illo genere dequo superius diximus. Non enĩ manens
in senatura hominis naturam dĩ cõmutauit: neque
& secundo: Non enim in mutabit homodm̃ : utmutatus
ab illo ẽ . Sed potius &terior ẽ habitus Sic enĩ ad sũptus
est ut cõmutar&ur in effabiliter & &cellentius atq:
conunctius : quam uestis ab homine cuminduitur
Hocergo nomine h alitũsatis significauit apłs que mad¬
modum dixerit . In simili tudinem hominum factus:

Expanded text:
faciant, et quodammodo formantur ab eis, quibus faciant, et quodammodo formantur ab eis, quibus habitum faciunt, sicuti est vestis, nam projecta, non habet eam formam, quam cum induitur, induta ergo accipit formam quam non habebat exuta. Quod est ergo, Habitu inventus ut homo, nisi habendo hominem, inventus ut homo est? non enim poterat inveniri ut homo, ab his qui cor immundum habebant, et verbum apud patrem videre non poterant, nisi suscipiendo hoc quod possent videre, et per quod ad illud lumen interius ducerentur. Iste autem habitus non est, ex primo illo genere, de quo superius diximus, non enim manens in se natura hominis, naturam Dei commutavit. Neque ex secundo, non enim immutabit homo Deum, et mutatus ab illo est, sed potius ex tertio est habitu, sic enim assumptus est, ut commutaretur ineffabiliter et excellentius atque conjunctius quam vestis ab homine, cum induitur. Hoc ergo nomine habitus, satis significavit Apostolus, quemadmodum dixerit in similitudinem hominum factus,
Abbreviated transcription (Latin):
r& eẽ diuinitas : nec creatura in diuinitatem utoe¬
sister& ẽẽ creatura: et hasitu inuentus ut homo:¬
ãc Nomen labitus dicitur ab illo uerbo quodẽ habere: er¬
goinilla redicitur habitus. quȩ nobis ut habeatur ac¬
cidit : multis enim modis habitum dicimus uł animi
sicuti est dis ciplinȩ ꝑceptio usu roboratas uł corporis
sicutiẽ alius alio luculentior uł membris accõmoda¬
tus ut dicimus uestitum calciatum. armatum & si
quid huius madi est. Verũ tam̃ hoc interẽ qđ queda
eorum quȩ accidunt̃ nobis ut habitum faciant Nõ
mutantur a nobis : sed ipsanos mutant in sem& ipsa.
Sicuti sapientia cum acidihomini. non ipsamutat᷑:
sed hominem mutat. quem de stulto sapientem facit:
Quȩdam uero sic accidunt ut & mutent & mutentur
Sicuti cibus & ipse amitens speciem suam ancorpꝰ nr̃m
uertitur & nos sefecti in robur mutamur: Tertium
genus ẽ cumipse quȩ accidunt : mutantur ut habitum

Expanded text:
ret esse divinitas, nec creatura in divinitatem, ut deret esse divinitas, nec creatura in divinitatem, ut desisteret esse creatura. Et habitu inventus ut homo. Nomen habitus dicitur, ab illo verbo, quod est habere. Ergo in illa re dicitur habitus, quae nobis ut habeatur accidit. Multis enim modis habitum dicimus, vel animi, sicuti est, disciplinae perceptio usu roborata, vel corporis sicut est alius alio succulentior: vel membris accommodatur, ut dicimus, vestitum, calciatum, armatum, et si quid hujus modi est. Verumtamen hoc interest, quod quaedam eorum quae accidunt nobis, ut habitum faciant, non mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant in semetipsa, sicuti sapientia cum accidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutent et mutentur, sicuti cibus et ipse amittens speciem suam, in corpus nostrum vertitur, et nos refecti in robur mutamur. Tertium genus est, cum ipsa quae accedunt mutantur, ut habitum
Abbreviated transcription (Latin):
sum exinatuuit: Exinanitio autem ẽ dõ uerbo eoꝵ
quȩ humana sunt ꝓpt̃ unitatem ad carnem quȩ dispen¬
satiuȩ facta est: Exinaniuit non formam suam mutans
sed firrmam serui accipiens. Neq: conuersus aut trans¬
mutatus in homine. amissa in commutabili stabilitate:
sed tamquam uerum hominem suscipiendo ipse sus ceptor
Insimilitudine hominum factus . Non sibi sed eis quibus
in homine apparuit dĩ filius. Dõ patrinatura equalis. ha.¬
bituminor. In formaenim serui quam accepit minor est
patre. In forma autem dĩ inqua erat. &iam ante quam
hanc accepiss& equalis ẽpatri Ergo quia informadĩ
accepit formam serui: utrumq: ds̃: utrumq homo:
Sedutrumq ds̃ ꝓpt̃ accipi entem dm̃: utrumq aũt homo
ꝓpt̃ acceptũ hominem. Neq: enĩ illa susceptione alte¬
rum eorum in alterum conuersum atq mutatum est¬
nec diuinitas quippe increatura mutataẽ. Vt desiste¬

Expanded text:
sum exinanivit. Exinanitio autem est, Deo verbo eorum, sum exinanivit. Exinanitio autem est, Deo verbo eorum, quae humana sunt, aut propter unitatem ad carnem, quae dispensative facta est. Exinanivit, non formam suam mutans, sed formam servi accipiens, neque conversus aut transmutatus in hominem, amissa incommutabili stabilitate, sed tanquam verum hominem suscipiendo, ipse susceptor. In similitudine hominum factus, non sibi, sed eis, quibus in homine apparuit. Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor, in forma enim servi quam accepit, minor est Patre, in forma autem Dei, in qua erat etiam, antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. Ergo quia forma Dei accepit formam servi, utrumque Deus, utrumque homo. Sed utrumque Deus, propter accipientem Deum, utrumque autem homo, propter acceptum hominem. Neque enim illa susceptione alterum eorum in alterum conversum atque mutatum estnec divinitas quippe in creaturam mutata est, ut desiste
Abbreviated transcription (Latin):
Ir̃s. Hoc enioi sertite iuosis quod et in xp̃o inũ
Hoc loco apłs humilitatem tenerenos doc&. exem
subistantia dĩtatis Vnus cum patre patentiȩ suȩ
fortitudine & maestate abs condita formam serui idẽ
ad sumpti hominis accepit. Sienim ille dñs & magister
seruis & discipulis ministrauit. quanto magis nos ȩ qua¬
libus & maioribus seruire debe mus: Quicuo in porma
dĩ esset. Per hoc enim quad dixit. quicũ informa dĩ
e& uerbi substantiam innatura dĩ eẽ ostendit. ꝑ hoc
sicauit. Nec enim dixit quł eum qui in forma serui erat.
accepit. Neante plas mato homini unitum ẽẽ dm̃ uer¬
bum ostender&. Noni rapinam arsitaatus est es se
se aequalem dõ: Non rapina usurpauit : qđ naturali¬
ter possidebat. Cumigitur apłs de unigenito dĩfilio lo¬
quer&ur : quantum ꝑtin& ad diuinitatem eius. Secđm
id qđ uerissime dr̃ est aqualem eum ẽẽ dixit patri:
Quod non ei suit tamquam rapina. Idest quasi alienum
app&ere sed quas ꝓprium possidere : Sed secnetip¬

Expanded text:
is. » Hoc enim sentite in vobis, quod et in Christo Jesu. Hoc loco Apostolus humilitatem tenere nos docet, et substantia deitatis, unus cum Patre, potentiae suae fortitudine, et majestate abscondita, formam servi, id est, assumpti hominis accepit. Si enim ille Dominus et Magister, servis et discipulis ministravit, quanto magis nos aequalibus et majoribus servire debemus. Qui cum in forma Dei esset. Per hoc enim quod dixit: Qui cum in forma Dei esset, verbi substantiam in natura Dei esse ostendit, per hoc significavit. Nec enim dixit, quod eum qui in forma servi erat, accepit, ne anteplasmato homini unicum esse Deum Verbum ostenderet. Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo. Non rapina usurpavit quod naturaliter possidebat. Cum igitur Apostolus de unigenito Dei Filio loqueretur, quantum pertinet ad diuinitatem eius, secundum id, quod uerissime deus est, aequalem esse dixit patri, quod non ei fuit tamquam rapina, id est quaappetere, sed quasi proprium possidere. Sed semetip
Abbreviated transcription (Latin):
catum morti : prȩcium r&ulit sacerdotib: quacsi insua
potestate e& : ꝑ secuto rum ẽ mutare sententiã . Itccq
lic& mutauerit uoluntatem suam : tamen uoluntatis
prime &itum non mutauit. Nihil prosuit egisse
paenitentiam : ꝑ quam scelus corrigere non potuit:
principes auteo sacerdotuo acceptis argente¬
is dixerunt. NoN Licet onttere EOS IN CORBANAN
quia precium Sanquins est:. Vere culicem liquan¬
tes & camelum glucientes: Sienim ideo non mittunt pe¬
cuniã in corbanan. hoc est ingazofilatium &donadĩ quia
p̃cium sangunis est. Quur ipse sangius effunditur
consiliuor autem inito emerunt ex illis acrũ piculi
in sepultuna perecrinorum Illiquidem fecerunt
alia uoluntate ut a&ernũ impi&atis suȩ relinquerent
& agriemptione monum̃tum. C& erum nos q uiperegri¬
ni eramus alege &ꝓph&is praucc eorum studia suscepi¬
mus in salutem & in p̃cio sanguinis eĩ requiescimus: figuli
aũt ager appellatur : quia figulus nr̃ ẽ xp̃s : Tunc imple¬

Expanded text:
dotibus, quasi in potestate sua esset persecutorum mutare sententiam. Itaque licet mutaverit voluntatem suam, tamen voluntatis primae exitum non mutavit. Nihil profuit egisse poenitentiam, per quam scelus corrigere non potuit. Principes autem sacerdotum acceptis argenteis, dixerunt: Non licet mittere eos in corbonam, quia pretium sanguinis est. Vere culicem liquantes, et camelum glutientes. Si enim, ideo non mittunt pecuniam in corbonam, hoc est in gazophylacium et dona Dei, quia pretium sanguinis est, cur ipse sanguis effunditur? Consilio autem inito, emerunt ex illis agrum figuli in sepulturam peregrinorum. Illi quidem fecerunt alia voluntate, ut aeternum impietatis suae relinquerent ex agri emptione monimentum. Caeterum nos qui peregrini eramus a lege et prophetis, prava eorum studia suscepimus in salutem, et in pretio sanguinis ejus requiescimus. Figuli autem ager appellatur, quia figulus noster est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendat corporissui fractionem. Non absq: sua spon¬
te acꝓcuratione: uenturam sed sicut alibidicit. potes¬
tatem sehabere ponendi animani suam: & potestatem se
habere iterum summendieam. Quem uidelic& panẽ:
certiquoq gratia sacramenti prius quam franger&
benedixit quia naturam humanam quam passurus
minem ad sumptum Ita morte subdere dignatus est :
ut ei diuinȩ in mortalitatis ueraciter in ẽe potentiam
demonstrar&. Ideoq uelotius : a morte resuscitandum
ẽẽ docer& etaccipiens calicem gracias egit etdedit

Expanded text:
ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et potestatem se habere iterum sumendi eam. Quem videlicet panem certi quoque gratia sacramenti, priusquam frangeret benedixit, quia naturam humanam quam passurus minem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis veraciter inesse potentiam demonstraret, ideoque velocius eum a morte resuscitandum esse doceret. Et accepto calice gratias agens dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ridicunt : Nuorguid eco suordne Iste quinpe qui
ꝓ dituruf erat: non dñm sed magistrum uocat. quasi
excusationem habeat : sid ño denegato saltimmagis¬
trum ꝓdiderit. Cȩnantibus autem eis accepit i hrpa¬
nem & bene dixit acfregit deditq: discipulis suis & ait:
accipite et coororedite hoc corpus oeuor: Postquam
typicum pascha fuerat impletum &agni carnes cum
apłis comiederat : ad sumpsit panem qui confortat
corhominis & aduerum pasche trans greditur sacra¬
mentum. Vt quomodo in p̃siguratione eius melchi sedech
summidĩ sacerdos. panem &unum offerens secerat :
ipse quoq inueritate sui corporis & sanguinis rep̃senta¬
r&: & in luca legimur duos calices quibus discipulos
ꝓpinarit unum primi mensis : & alterum scđi Vt quu
inter sc̃or primomense agnum cominedere non patu¬
erit: sedõ mense interpenitentes hedum commedat:
rangit autem ipse panem : quem discipulis porrigit :

Expanded text:
ri dicunt: Nunquid ego sum, Domine? Iste quippe qui ri dicunt: Nunquid ego sum, Domine? Iste quippe qui proditurus erat non Dominum, sed magistrum vocat, quasi excusationem habeat, si Domino denegato, saltem magistrum prodiderit. Coenantibus autem eis, accepit Jesus panem et benedixit, ac fregit deditque discipulis suis et ait: Accipite et comedite, hoc est corpus meum. Postquam typicum Pascha fuerat impletum, et agni carnes cum apostolis comederat, assumpsit panem, qui confortat cor hominis, et ad verum Paschae transgreditur sacramentum. Ut quomodo in praefiguratione ejus Melchisedech summi Dei sacerdos panem et vinum offerens fecerat, ipse quoque in veritate sui corporis et sanguinis repraesentaret. Et in Luca legimus duos calices, quibus discipulis propinarit. Unum primi mensis et alterum secundi, ut qui inter sanctos primo mense agnum comedere non potuerit, secundo mense inter poenitentes haedum comedat. Frangit autem ipse panem, quem dis
Abbreviated transcription (Latin):
se docendo carnaliter ultra u&et &xibere immo
umbra transeunte ueri iampasche lumen aduens¬
se demonstrat: pilius qui deo hoontus uadit siẽ
Scuiptuoestd illo. iie aũt hooni illi perqueo l¬
lius hocnar taadetum: Poenam p̃cdiet ut quł¬
pudor non uicerat: corrigant denuntiata supplitia :
sed & hadiȩ quoque & in sempi ternum uȩ homini
illi qui admensam dñi indignus accedit : quunsiduis
mente in quinatus : quip̃ cordus aliquo scelere pollu¬
tus : misterium xp̃i oblationibus sacro scĩ partic ipcere
nonmetuit: Bonuor erat ei Sinatus noripuis set
hocno ille: Non in deputandur ẽ ante fuisse quam
nascer&ur . Cum nulli possii ẽẽ benenisi ei qui suerit
sed simpliciter distura est. multomelius ẽẽ non sub¬
sistere : quammale subsistere : Respondent autem
nidas dixit. Numquid egosuo rabbi: ait illi iñs
tudixisti Glandientis iuncxit ad fectusiue inore¬
dulitatis signum. Ceerienim qui non erant ꝓditu¬

Expanded text:
se docendo, carnaliter ultra vetet exhiberi, imo se docendo, carnaliter ultra vetet exhiberi, imo umbra transeunte, veri jam Paschae lumen advenisse demonstret. Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de illo. Vae autem homini illi, per quem filius hominis tradetur. Poenam praedicit, ut quepudor non vicerat corrigant denuntiata supplicia. Sed et hodie quoque et in sempiternum vae homini illi, qui ad mensam Domini malignus accedit, qui insidiis mente inquinatus, qui in praecordiis aliquo scelere pollutus, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non meruit. Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille. Non ideo putandus est, ante fuisse quam nasceretur, cum nulli possit esse bene, nisi ei qui fuerit, sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere, quam male subsistere. Respondens autem Judas dixit: Nunquid ego sum Rabbi? Ait illi Jesus: Tu dixisti. Blandientis junxit affectum, sive incredulitatis signum. Caeteri enim qui non erant proditu
Abbreviated transcription (Latin):
litterã seruauerit qui non aliud in agno quã pecus intelle¬
xerit : iste nimirum inimis pascha fac̃ quia spr̃ magesta¬
tem conp̃hendere necdum didicit: ad qui aque baiulũ
hoc est gratia p̃conem in domum eccłe suerit secutus: hic
ꝑ sp̃m uiuisicantem tecum littere transcendendo : in al¬
tomentis diuersorio xp̃o mansionem p̃parat : Quia
cunsta uel pasche sacramenta : uł cetera legis decre¬
ta de hoc scripta intellegit: ues pere autem pacto
dis cuorerat cuoduo decio discipulis et edertis:
illis dixit. amendico uoꝵis quia unus uestrũ
metradituuus eat. & cetera. Lucas in hoc loco
d̃m introducit dicentem : Desiderio desideraui hoc
pascha manducare uobiscum antequam patiar
Desiderate primo trpico pascha cumdis cipulis siuis man¬
ducare : & sic passionis suȩ mundo misteria declara¬
re : quatenus & antiqui legalis quȩ pasche ꝓbator
& istat & hoc adsuȩ dis pensationis figuram ꝑtinuis¬

Expanded text:
litteram servaverit, qui non aliud in agno, quam pecus intellelitteram servaverit, qui non aliud in agno, quam pecus intellexerit, iste nimirum in imis Pascha facit, quia spiritus majestatem comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per spiritum vivificantem tectum litterae transcendendo, in alto mentis diversorio Christo mansionem praeparat, quia cuncta, vel Paschae sacramentum, vel caetera legis decreta de hoc scripta intelligit. Vespere autem facto discumbebat cum duodecim discipulis. Et edentibus illis, dixit: Amen dico vobis, quia unus vestrum me traditurus est, etc. Lucas in hoc loco, Dominum introducit dicentem: Desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo typicum pascha cum discipulis manducare, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, quatenus et antiqui legalisque Paschae probator existat, et hoc ad suae dispensationis figuram pertinuis
Abbreviated transcription (Latin):
Marcus dicit. Ite inciuitatem & occurrit uob̾ homo
Laguenam aquȩ ba iulans . Laguena fragilitatem de¬
sign& apłorum ꝑ quos eadem erat gratia mundo mi¬
nistranda. Vnde aiunt. habemus autem thes aurum
istum in uasis fictilibus Lucas uero ait. Intro entib:
uobis inciuitatem occurr& uobis homo anforã aque
portans &c&̃. Pulchreautem paraturis pascha disci¬
pulis homo anforam aque portans oc currit ut osten¬
datur huius pasche misterium ꝓ ablutione ꝑfecta
mundi totius eẽ caelebrandum. Aqua quippe laua¬
crum gratiȩ. Anphora : mensuram ꝑ festam significat:
Parant ergo pascha ubi infertur anphora : quia tẽpus¬
delimine cruor auferatur : & ad tollenda crimina
uiuifici fontis baptisma consecr&cur. In alia eugl̃ta¬
scriptum est : qđ inuener̃ caenaculũ magnũ stratum atq
mundatũ : & ibi para uerunt ei : Cȩnaculum magnum:
le spiritalis ẽ : quȩ de angustiis littere egrediens in subli¬
miloco recipit saluatorem : Namqui adhuc occidentem

Expanded text:
in civitatem, et occurret vobis homo lagenam aquae bajulans . Lagena fragilitatem designat apostolorum, per quos eadem erat gratia mundo ministranda. Unde aiunt: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus. Lucas vero ait: Introeuntibus vobis in civitatem, occurret vobis homo amphoram aquae portans, etc. Pulchrae autem paraturis Pascha discipulis homo amphoram aquae portans currit, ut ostendatur hujus Paschae mysterium, pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphora mensuram perfectam significat. Parant ergo Pascha, ubi aquae infertur ade limine auferatur cruor et ad tollenda crimina uiuifici fontis baptisma, consecretur XXII. scriptum est, quod invenerunt coenaculum magnum stratum atque mundatum, et ibi paraverunt ei. Coenaculum magnum lex spiritalis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem
Abbreviated transcription (Latin):
uesperã : qđ & ponens apłr ait &enim pascha nr̃m immo¬
latus est xp̃s. qui lic& die sequenti hoc est quinta decima
luna sit crucifixus : actamen nocte qua agnus immo
sius immolationis hoc est passionis suȩ sacrauit &xor¬

Expanded text:
vesperam. Quod exponens Apostolus, ait: Etenim Pascha nostrum immovesperam. Quod exponens Apostolus, ait: Etenim Pascha nostrum immolatus est Christus . Qui licet diluna sit crucifixus, hac tamen nocte qua Agnus immolsius immolationis, hoc est, passionis suae, sacravit exor
Abbreviated transcription (Latin):
tamen cauent. Namcum ꝓmuneribus falsum contra
quem lib& testimonium dicunt: ꝓfecto quia ueritatẽ
ꝓpecunia negant dm̃ pecunia uendunt: Ipse enim dix̃
Egosum ueritasscum soci&ate fraternitatis aliqua discor¬
diȩ peste conmaculant : dñm ꝓdunt : quia ds̃ caritas est :
Quia ergo caritatis & ueritatis iussas ꝑnunt : dm̃ utiq qui ẽ
caritas &ueritas ꝓdunt. Scribit in eugło suo iohannes.
quia cumintinxiss& dñs panem: dedit iudȩ sy moni
scariathis : & post bucellam tunc introiuit in illũ satanas
sed non est contrarium lucȩ qui eum & ante bucellam asa¬
tana inuasum iam ẽẽ commemorat : quiaquem nunc
intrauit ut deciper& postmodum intrauit ut sibi iam tra¬
ditum plenius possider&: priora auteodie atioronuor
oustipi coororedene pascha : Primum diem at imoꝵ
quartũ decimũ primimensis apollat quando fermento
ab iesto immolgre id est agnum occidere solebant add

Expanded text:
tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum contra tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto quia veritatem pro pecunia negant, Dominum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas . Cum societatem fraternitatis aliqua discordiae peQui ergo charitatis et veritatis jussa spernunt, Deum utique, qui est charitas et veritas, produnt. Scribit in Evangelio suo Joannes: Quia cum intinxisset Dominus panem, dedit Judae Simonis Iscariotis; et post buccellam tunc introivit in illum Satanas , sed non est contrarium Lucae, qui eum et ante buccellam a Satana invasum jam esse commemorat , quia quem nunc intravit, ut deciperet, postmodum intravit, ut sibi jam traditum plenus possideret. Prima autem azymorum, mus tibi comedere pascha? Primum diem azymorum quartumdecimum primum mensis appellat, quando fermento abjecto pascha immolare, id est agnum occidere solebant ad
Abbreviated transcription (Latin):
peritis uobiscuor: meaute noti seoperhaꝵepitis: Mihi
uid&ur in hoc loco dep̃sentia dicere corporali : qđ nequa¬
quã cumeis ita futurussit. Postresurrectionem quo modo
nunc in omni cõuictu & familiaritate Cuius enĩ memor apłr
eũ: oniteas eaĩ hec uaquentũ hoc in corpus oeũ ad sepe¬
liendum mepecit Quoduos putatis: ꝑditionem ẽẽ un¬
guenti officium sepulture ẽ : Nec mirum simihi bonum
odorem fidei suȩ dederit : cume goꝓea fusurussim san¬
guinemmeum: ameni dico uopis usicuoque prȩdi¬
catuorpuenit hoc euancelitim intoto munido dicetur
et quod pecit hȩc iN memoniam eius: In to tomundo nõ¬
tam mulier ista : quam ec cła p̃dicatur : qđ sepelierit
saluatorem quodunxerit capud eius: Tunc haꝑiit
unus deduodecior guidicitur iudas scari hot. adpRIN¬
cipes Sacerdotuoietait illis. quid uultis onhi dare et
scelus quia dñm acm agistrum dm̃ suum pecunia uen¬
diderit : uelud inmane & nefarium &horrent : nec

Expanded text:
 loquatur, me autem non semper habebitis. Sed mihi videtur in hoc loco de praesentia dicere corporali, quod nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc in omni convictu et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus tens enim haec unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit. Quod vos putatis perditionem esse unguenti, officium sepulturae est. Nec mirum si mihi bonum odorem fidei suae dederit, cum ego pro ea fusurus sim sanguinem meum. Amen dico vobis, ubicumque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur et quod haec fetam mulier ista, quam Ecclesia praedicatur, quod sepelierit Salvatorem, quod unxerit caput ejus. Tunc abiit unus de duodecim, qui dicitur Judas Ischarioth ad principes sacerdotum, et ait ilscelus, quod Dominum ac Magistrum Deumque suum pecunia vendiderit, velut immane et nefarium exhorrent, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutores suos dñr sese abs condendo declinauerit: Qui
si diuinitatis suȩ potentiam &xercere uoluis s&: tacito nu¬
tumentis insuis eos ictibus ligar& aut in pȩna mortis
subitȩ obruer& : sed quia pati uenerat . &ercere iuditium
nolebat. Quur abscondit se nisi qđ homo inter homines
factus redemptor noster alia nobis uerbo loquitur : alia
&emplo ÷ quid autem nobis hoc exemplo loquitur nis i
ut&iam cumresistere possumus iram superbientium hu¬

Expanded text:
secutores suos Dominus sese abscondendo declinaverit, qui si divinitatis suae potentiam exercere voluisset, tacito nutu mentis in suis eos ictibus ligaret, aut in poenam mortis subitae obrueret. Sed quia pati venerat, exercere judicium nolebat. Cur abscondit se, nisi quod homo inter homines factus redemptor noster, alia nobis verbo loquitur, alia exemplo. Quid autem nobis hoc exemplo loquitur? nisi ut etiam cum resistere possumus, iram superbientium hu
Abbreviated transcription (Latin):
acm̃ am̃ dicouosis. Siguis s er moneo oreuor seruauenit.¬
morte a& na demorte dampnationis cũ diabolo &angelis eius
ipsa est ueramors namistamors corporis migratio quȩ damẽ
scĩs ad meliorẽ uitam impiis uero ad pȩnas ꝑpecuas quã mor¬
tem hicueritas designare uoluit. cumdicit mortẽ noniui debit
ma&̃nũ dixerunt enco iudȩi nunc cocnouionis quia
demontũ hares. apnanam mortuus est et prophetie. & tu

Expanded text:
 amen dico vobis, si quis sermonem meum servaverimorte aeterna, de morte damnationis, cum diabolo et angelis ejus, ipsa est vera mors. Nam ista mors corporis, migrato quaedam est sanctis ad meliorem vitam. Impiis vero ad poenas perpetuas. Quam mortem hic veritas designare voluit, cum dicit: Mortem non videbit in aeternum. Dixerunt ergo Judaei: Nunc, cognovimus quia daemonium habes, Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
nos noudum hares et arrahao uidisti: e Quos benigne
redemptor noster a carnissuȩ intuitu submouit & adiꝰ¬
uinitatis contem plationem trahit dicens: añt añ dicouo¬
eis ante quam apratiam pieret egosuor: Ante enĩ praȩte¬
ritum temporis est sum p̃sentis & quia p̃teritum tempus¬
& futurũ diuinitas non hab& . sed semꝑ ẽẽ hab&. Nonait ante
abraham egosui : sed ante abraham egosum. Vnde admoysen
dicitur Egosum quisum & dices filiis isrł quiẽ misitme
adior Ante ergo uł post abraham habuit qui & accedero
poruit ꝑ &hibitionem p̃sentiȩ & secedere ꝑcursum uitȩ:
Veritas uero sẽꝑ ẽẽ hab& quia ei quicquã nec priore tẽp̃r inci¬
pitur. nec sub sequenti terminatur. sed sustinere ista gẽnitatis
uerbamente infidelium nonualentes adlapides cur¬
runt : & quem intelle gere non poterant obruere quȩre¬
bant. quid aũt contra surorem lapidantium cdñs fec̃ os¬

Expanded text:
nos nondum habes, et Abraham vidisti? Quos benigne nos nondum habes, et Abraham vidisti? Quos benigne Redemptor noster a carnis suae intuitu submovet, et ad divinitatis contemplationem trahit, dicens: Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego sum. Ante enim praeteriti temporis est, Sum praesentis. Et quia praeteritum et futurum tempus Divinitas non habet, sed semper esse habet, non ait: Ante Abraham ego fui, sed Ante Abraham ego sum. Unde et ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum. Et, Dices aliis Israel: Qui est misit me ad vos . Ante ergo et post Abraham habuit, qui et accedere potuit per exhibitionem praesentiae, et recedere per cursum vitae. Veritas vero semper esse habet, quia ei quidquam nec priori tempore incipitur, 1509 nec subsequenti terminatur. Sed sustinere ista aternitatis verba mentes infidelium non valentes, ad lapides currunt, et quem intelligere non poterant, obruere quaerebant 4. Quid autem contra furorem lapidantium Dominus fecerit os
Abbreviated transcription (Latin):
cocnouistis eram. ego auteo noui eum: & sidixero quia
Nonuoui eum eriosionlis uobis mrendax. Sed scio tũ et
Serononeor eius senuo : Refert ergo głam suamadpatrẽ
dicebant cdm̃ suum quemnon cogno uerunt. Si enĩ patrẽ
cognouissent : eius silium recepissent : sermonem patris tam¬
quam filius seruans loquebatur & ipse erat sermo & uerbũ
patris qui hominibus loquebatur : & notandum qđ uidit
eos dñs aꝑta sibi inpugnatione resistere. & tameneis seite¬
rata non desinit uoce p̃dicare dicens apratiam paterur̃
exultauit ut uideret diem meum utoit & cauisus est
T unc quippe diem dñi abraham uidit cuminfigura summȩ
trinitatis tres angelos ospitio recepit. Quibus ꝓfecto suscep¬
tis sio tribus quasi uno locutus est quia & si in ꝑsonis nume¬
rus trinitatis ẽ . Innatura unitas diuinitatis. Sed carnales
mentes audientium oculos a carnȩ non subleuant . In eo
solã carnis aetatẽ pensant dicentes Quin ꝗua qrata at¬

Expanded text:
ovi eum. Et si dixero, quia non novi eum, ero similis vobis mendax; sed scio eum, et ser monem ejus servo. Refert ergo gloriam suam ad patredicebant Deum suum, quem non cognoverunt. Si enim patrem cognovissent, ejus filium recepissent. Sermonem patris tanquam filius servans loquebatur, et ipse erat sermo, et verbum patris, qui hominibus loquebatur. Et notandum, quod vidit eos Dominus aperta sibi impugnatione resistere, et tamen eis se iterata non desinit voce praedicare, dicens: Abraham pater vester exsultavit, ut videret diem meum, vidit et gavisus est. Tunc quippe diem Domini Abraham vidit, cum in figura summae trinitatis tres angelos hospitio recepit. Quibus profecto susceptis, sic tribus quasi uno locutus est. Quia et si in personis numerus trinitatis est, in natura unitas divinitatis. Sed carnales mentes ausolam carnis aetatem pensant, dicentes: Quinquaginta an
Abbreviated transcription (Latin):
& iudiciũ noncredamus restitutionẽ futurã quã origenes
delerat ut demones uł impii homines posttorm̃ta quasi suppli¬
cus &purgati uł illi in angelicã qua creatis redeant dignita
pi&ctu utnequid & rationebilib pereat creaturis sed q̃đ lib&
modo saluentur : Sed nos credamus ipsi iudici omniũ &reoribu¬
toriustoꝵ. Quidix̃ hibunt impii insuppliciũ a&nũ iustiautem
creauit dr̃ celũ & terrã & coquã &x nihilo &cũ ad huc tenebre
a qucõ ipsã accultarent & itqua terrã absconder& factis angeli &
om̃s celestes uirtutes ut non ee tociosa dĩ bonitas sed haber& inqui¬
bus ꝑmulia ante spatia bonita tẽ suã ostender& &ita hic iusibilis
& filĩ &̃ spm̃ scm quieeo in corporeus creditur quia ubi quae ẽ.
& im̃a ut pl& ueq constringit. ideo in uisibilis omnib: creaturis¬
corporeus ẽe credimus intelleciualer naturas: qđ lo calitate cir¬

Expanded text:
 judicium, non credamus resurrectionem futuram, quam Origenes delirat, ut daemones vel impii homines, post tormenta quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicam qua creati sunt redeant dignitatpietati, ne quid ex rationabilibus pereat creaturis, sed quolibet modo salventur. Sed nos credamus ipsi judici omnium et retributori justo, qui dixit: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem  adhuc tenebrae aquam ipsam occultarent, et aqua terram absconderet, facti sunt angeli et omnes coelestes virtutes, ut non esset otiosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante spatia bonitatem suam ostenderet, et ita hic visibilis Spiritum sanctum, qui ex eo incorporeus creditur, quia ubique est, et omnia implet atque constringit; ideo invisibilis omnibus creaturiscorporeas esse credimus intellectuales naturas, quod localiter cir