comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sset Qui presertim usq eo de suis rebus scribi
cuperet ut etiam cor dube natiss poctis pin¬
gue quiddam sonantibus atq pcregrinu mͥ
Aures suas dedexit teq enim hoc dissimula¬
dum quod obscurari non potest Sed p̃nob
ferendu. Irahimur omẽs studio laudis et
optimus quisq maxime gloria ducit᷑. Ipsi
illi phy etiam illis libellis quos de contemno¬
da gloria scribunt nomen suũ scributit. In
co ipso in quo predicationem nobilitatemq
despitiunt et predicari dese ac nominari uo¬
lunt. Detius quidem brutus sũmus uix et
Imꝑator accii amicissimi sui carmimbus
temploꝵ ac monumẽtoꝵ aditus exornanit
suoꝵ. Iam uero illequi cum etholis Enmoco¬
mite bellauit fuluius nõ dubitauit Martis
Manubias musis consecrare Quarc ĩ qua
urbe Imperatores prope arman poetar nom
et musaꝵ delubra coluerũt in ea non debent
locati Iudices amusaꝵ honore et poetar saluit

Expanded text:
isset? qui praesertim usque eo de suis rebus scribi isset? qui praesertim usque eo de suis rebus scribi cuperet ut etiam Cordubae natis poetis pingue quiddam sonantibus atque peregrinum tamen auris suas dederet. neque enim est hoc dissimulandum quod obscurari non potest, sed prae nobis ferendum: trahimur omnes studio laudis, et optimus quisque maxime gloria ducitur. ipsi illi philosophi etiam in eis libellis quos de contemnenda gloria scribunt nomen suum inscribunt; in eo ipso in quo praedicationem nobilitatemque despiciunt praedicari de se ac se nominari volunt. Decimus quidem Brutus, summus vir et imperator, Acci, amicissimi sui, carminibus templorum ac monumentorum aditus exornavit suorum. iam vero ille qui cum Aetolis Ennio comite bellavit Fulvius non dubitavit Martis manubias Musis consecrare. qua re, in qua urbe imperatores prope armati poetarum nomen et Musarum delubra coluerunt, in ea non debent togati iudices a Musarum honore et a poetarum salute
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne Theophanem Mithilenum scripto¬
rem rerum suarum in contione militu Ci¬
uitate donarurnt. Et nostri illi fortes uiri
sed rustici ac milites dulccdine quadam glo¬
rie cõmoti quasi participes ciusdem laudis
magno illud clamore approbauerũt Itaq cre¬
do sicuius romanus Archias legibus nõ cẽt
ut ab aliquo imperatore ciuitate donaretꝰ
perficerȩ non potuit Sylla cum hyspanos et
tallos donaret credo hunc potentem repu¬
cibellu malus poeta de populo subiecisset
ꝙͥ epigrama in eu fecisset tantũmõ alteriuis
uersibus longiusculis statim ex his rebus quas
tum uendebat iussit ei premiu tribui subea cõ¬
ditione nequid postea scriberet Qui sed ulita¬
tem mali poete duxerit aliquo tamen p̃mio
dignam cuius ingemu et uictutem ĩstribẽdo
et dopiam non expetisset. Qd a&. Metellopio
familiarissimo suo qui ciuitate multos do¬
nauit neq per se neq per Lucullos ĩpetram¬

Expanded text:
nonne Theophanem Mytilenaeum, scriptononne Theophanem Mytilenaeum, scriptorem rerum suarum, in contione militum civitate donavit, et nostri illi fortes viri, sed rustici ac milites, dulcedine quadam gloriae commoti quasi participes eiusdem laudis magno illud clamore approbaverunt? itaque, credo, si civis Romanus Archias legibus non esset, ut ab aliquo imperatore civitate donaretur perficere non potuit. Sulla cum Hispanos et Gallos donaret, credo, hunc petentem repulibellum malus poeta de populo subiecisset, quod epigramma in eum fecisset tantum modo alternis versibus longiusculis, statim ex eis rebus quas tum vendebat iubere ei praemium tribui, sed ea condicione ne quid postea scriberet. qui sedulitatem mali poetae duxerit aliquo tamen praemio dignam, huius ingenium et virtutem in scribendo et copiam non expetisset? quid? a Q. Metello Pio, familiarissimo suo, qui civitate multos donavit, neque per se neque per Lucullos impetrav
Abbreviated transcription (Latin):
Nam siquis minorem glorie fructu prtat
ex grecis uersibus percipĩ ꝙͣ ex latins uehe¬
menter errat propterea ꝙ greca leguntꝰ ĩ oĩb
fere gentibus Latina sui fimibus exigius saue
confinentꝰ Quaresi res he quas gessimus orb
terre regionibus defimũtur enpere deberus
quominus manuu mraru tela peruenetint
codem gloriam famamq penetrare. Quod
cum ipsis populis de quoꝵ rebus scribitur hec
ampla sunt tu iis certe qui de uita glorie ca
dimicant hoc maximu et peticulosu ĩcita¬
mentu est et laboꝵ Ꝙ multos scriptores reꝵ
suaꝵ Magnus ille Alexander secum habuisse
dicitur Atq is tamen cum in Sigeo ad Achił
tumultu astitisset Ofortunate inquit ado¬
lescens qui tue uirtutis hometu preconem
ĩueneras. Et uere nam nisi illi ars extitisset
idem tumulus qui corpus cius contexerat
nomen etiam obruisset Ꝙd uidetur hic ma¬
gnus qui cum uirtute fortunam adequauit

Expanded text:
nam si quis minorem gloriae fructum putat nam si quis minorem gloriae fructum putat ex Graecis versibus percipi quam ex Latinis, vehementer errat, propterea quod Graeca leguntur in omnibus fere gentibus, Latina suis finibus exiguis sane continentur. qua re, si res eae quas gessimus orbis terrae regionibus definiuntur, cupere debemus, quo hominum nostrorum tela pervenerint, eodem gloriam famamque penetrare, quod cum ipsis populis de quorum rebus scribitur haec ampla sunt, tum eis certe qui de vita gloriae causa dimicant hoc maximum et periculorum incitamentum est et laborum. quam multos scriptores rerum suarum magnus ille Alexander secum habuisse dicitur! atque is tamen, cum in Sigeo ad Achillis tumulum astitisset: 'o fortunate,' inquit, 'adulescens, qui tuae virtutis Homerum praeconem inveneris!' et vere. nam, nisi Ilias illa exstitisset, idem tumulus qui corpus eius contexerat nomen etiam obruisset. quid? noster hic Magnus qui cum virtute fortunam adaequavit,
Abbreviated transcription (Latin):
duce non maxima manuu ĩnumerabiles at¬
menior copias fudit populi .ro. laus ẽ urbem
Amicissimam Agricenoꝵ eiusdem consilio
et omni impetu regio ac tonus belli ore ac
faucibus crectam ẽẽ ⁊tq sernatam Nostra sẽ¬
per feretur et predicabitur. Lucullo dimica¬
te cum interfectis ducibus depressa hostiu
classis et incredibilis apud Teredum pugna
illa naualis Nostra sunt trophea nostra mo¬
numẽta nostri triumphi Quia quor ĩgeniis
ista ferunt᷑ ab his populi romam fama cele¬
brabatur Catus fuit Africano noster Enmus
constitutus et marmoratis laudibus certe nõ
solum ip̃e qui laudatur sed etiam populi ro¬
mani nomen otnatur. In celum huius pro¬
aiuis Cato tollitur magnus honos populi .to.
rebus adiungitur Omnes demq illi maxi¬
rudem tum hoĩem maiores nostri ĩ ciuita¬
te recepetunt Nos himc Fracliensem mul¬
tis ciuitatibus expetitum In hac autem de¬
legibus constitutu de nostra ciuitate eiitie

Expanded text:
duce non maxima manu innumerabilis Arduce non maxima manu innumerabilis Armeniorum copias fudit, populi Romani laus est urbem amicissimam Cyzicenorum eiusdem consilio ex omni impetu regio atque totius belli ore ac faucibus ereptam esse atque servatam; nostra semper feretur et praedicabitur L. Lucullo dimicante, cum interfectis ducibus depressa hostium classis est, incredibilis apud Tenedum pugna illa navalis, nostra sunt tropaea, nostra monumenta, nostri triumphi. quae quorum ingeniis efferuntur, ab eis populi Romani fama celebratur. carus fuit Africano superiori nosconstitutus ex marmore. at eis laudibus certe non solum ipse qui laudatur sed etiam populi Romani nomen ornatur. in caelum huius proavus Cato tollitur; magnus honos populi Romani rebus adiungitur. omnes denique illi maxiRudinum hominem, maiores nostri in civitatem receperunt; nos hunc Heracliensem multis civitatibus expetitum, in hac autem legibus constitutum de nostra civitate eiciamus?
Abbreviated transcription (Latin):
et legibus noster est repudiam. presertim
cunt omẽ olim studi atq omne ĩgemu
contulerit Archias ad popiili romam glo¬
riam laudemq celebrandam Nam et cim¬
bricas tes adolescens attigit et ipsi illi .G. ma¬
rio qui durior ad hec st̾ndia iudebat᷑ ioca¬
dem illu sũrtiu athems uiru dixisse auit
cum exco quereret᷑ quod Acroama ant cui
uocem libenitissime audiret eius aquo sua uirt
optime predicaretur. Itaq ille Marius item
eximie.Lplotiu dilexit cui ingemo prita¬
bat ea que gesserat posse celebras Mittidati¬
cum uero bellu magnu atq difficile et in
multa uarietate terra mariq uersatu totu
ab hoc expressum est Qui libri non modo. L
Lucullu fortissimu et clarissimu uitu etiam
populi .xo. nomen illustrant. Populus cin ro¬
manus aperit Lucullo imperante pontum
et regiis quondam opibus et ipsa nature regi¬
onc uallatum populi romani exercitus codẽ

Expanded text:
et legibus noster est repudiamus, praesertim et legibus noster est repudiamus, praesertim cum omne olim studium atque omne ingenium contulerit Archias ad populi Romani gloriam laudemque celebrandam? nam et Cimbricas res adulescens attigit et ipsi illi C. Mario qui durior ad haec studia videbatur iucunclem illum, summum Athenis virum, dixisse aiunt, cum ex eo quaereretur quod acroama aut cuius vocem libentissime audiret: 'eius a quo sua virtus optime praedicaretur.' itaque ille Marius item eximie L. Plotium dilexit, cuius ingenio putabat ea quae gesserat posse celebrari. Mithridaticum vero bellum magnum atque difficile et in multa varietate terra marique versatum totum ab hoc expressum est; qui libri non modo L. Lucullum, fortissimum et clarissimum virum, verum etiam populi Romani nomen inlustrant. populus enim Romanus aperuit Lucullo imperante Pontum et regiis quondam opibus et ipsa natura et regione vallatum, populi Romani exercitus eodem
Abbreviated transcription (Latin):
insq accepimus ceteraru rerum studia et doc¬
trina et preceptis et arte constare foctam na¬
tura ipsa ualere et mentis uiribus excitari et
quasi diumno quodam spiritu inflari. Quaẽ
suo iure noster ille Ennnis sanctos appellat po¬
ctas ꝙ quasi deoꝵ aliquo dono atq inunete
cõmendati nobis esse uideant᷑. Sit ergo ĩn
dices sanctum apud uos humanissimos ho¬
mines hoc poete nomen quod nulla unqͣ
barbatia uiolauit.Saxa et solitudines uoce it¬
sponderit. bestie sepe ĩmanes cantu flectũt
atq consistunt Nos ĩstituti rebis optimis no
poetaru uoce moncamur Homeru colopho¬
ni ciuem esse dicunt suu chii suu indicat
Salamini repetunt Simmurnii uero sum esle
confirmant. Itiq ctiam delubru eiis ĩ Opi¬
do dedicauerũt Per multi alii preterca pu¬
gnant inter se atꝙ contendunt Ergo illia¬
Pienu quia pocta fuit post mortem etiam
x petunt Nos hunc uirum qui uolũtate

Expanded text:
misque accepimus, ceterarum rerum studia ex docmisque accepimus, ceterarum rerum studia ex doctrina et praeceptis et arte constare, poetam natura ipsa valere et mentis viribus excitari et quasi divino quodam spiritu inflari. qua re suo iure noster ille Ennius 'sanctos' appellat poetas, quod quasi deorum aliquo dono atque munere commendati nobis esse videantur. sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa atque solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt, permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt. ergo illi alienum, quia poeta fuit, post mortem etiam expetunt; nos hunc vivum qui et voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
mnaliis uideremiis Quis nostru tam animo
a gresti ac duro fuit ut Roscii morte nupet
non cõmoueretur Qui cum ẽẽt senex mor¬
tuus tamen propter excellente artem ac ue¬
nustatem indebatur oiõ mori nõ debiusse
Ergo illecorporis motu tantu amorem sibi
conciliarat a nobis omĩbus Nos aĩoꝵ incre¬
dibiles motus celexitattmq ingemor negli¬
gimus Quotiens ego hunc archiam uidi Iu¬
dices. Utarenim nestra benignitate qui me
in hoc nouo genere dicendi tam diligenter
attenditis Quotiens hunc archiam uidicũ
literam scripsisset nullam magnum nũm
optimoꝵ uersim de his ipsis rebus quetur
agerentur dicere extempore Quotiens reuo¬
catum candem rem dicere cõmittatis uerbis
atq sententiis Que uero accurate cogitateq
scripsisset ea sic uidi probari ut ad ueter scripto
laudem peruemrent. Hunc ego non diligim
non adirer non omni rafione defendẽdũ
putem at qui sic asũmis homĩbus cruditissi¬

Expanded text:
in aliis videremus. quis nostrum tam animo in aliis videremus. quis nostrum tam animo agresti ac duro fuit ut Rosci morte nuper non commoveretur? qui cum esset senex mortuus, tamen propter excellentem artem ac venustatem videbatur omnino mori non debuisse. ergo ille corporis motu tantum amorem sibi conciliarat a nobis omnibus; nos animorum incredibilis motus celeritatemque ingeniorum neglegemus? quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices,—utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis—quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de eis ipsis rebus quae tum agerentur dicere ex tempore, quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem? atque sic a summis hominibus eruditissi
Abbreviated transcription (Latin):
tioq doctrinc tum illud nescio quid p̃dar
ac singulate solere existere. Ex hoc eẽ hunc
numero quera patres nostri uiderũt diuiu
hominem africanum Exhoc Caiu lelium
Lucium furium moderatissimos hoĩes et cõ¬
tinentissimos. Ex hoc fortissimu uiru et ilł
temporibus doctissimu Catonem illu senc
Qui profecto si nihil ad percipiendu colen¬
dimo uirtutem littris aduinarentꝰ nummꝙp
se ad carum studiu contulissent. Ꝙ si nõ hic
tanitus fructus ostenderetur et si ex his studiis
delectatio sola peteretur tamen opinor hãc
uãduersionem humanissimam ac liberalis¬
simam iudicaretis Nam cetere neq tempo¬
rum sunt neq etatum oni neq locoꝵ Hec
studia adolescentiam agunt senectute ob¬
lectant. secundas res ornant aduersis pro¬
fugin ac solatiu delectant prebent Delectãt
domi non impediũt foris pernoctant no¬
ssemus tamen ea mirari deberemis etia cũ

Expanded text:
tioque doctrinae, tum illud nescio quid praeclarum tioque doctrinae, tum illud nescio quid praeclarum ac singulare solere exsistere. ex hoc esse hunc numero quem patres nostri viderunt, divinum hominem, Africanum, ex hoc C. Laelium, L. Furium, moderatissimos homines et continentissimos, ex hoc fortissimum virum et illis temporibus doctissimum, M. Catonem illum senem; qui profecto si nihil ad percipiendam colendamque virtutem litteris adiuvarentur, numquam se ad earum studium contulissent. quod si non hic tantus fructus ostenderetur, et si ex his studiis delectatio sola peteretur, tamen, ut opinor, hanc animi remissionem humanissimam ac liberalissimam iudicaretis. nam ceterae neque temporum sunt neque aetatum omnium neque locorum; at haec studia adulescentiam acuunt, senectutem oblectant, secundas res ornant, adversis perfugium ac solacium praebent, delectant domi, non impediunt foris, pernoctant nossemus, tamen ea mirari deberemus, etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
omia nisi literaru lumen accenderet. Eiltas
nobis imagines nõ solum ad intuendũ uer
ctiam ad imitandu fortissimoꝵ iuroꝵ exp̃s¬
sas scriptores et greci et latim reliquerũt. Quas
ego mihi semper mnad ininistranda re.p. pro¬
ponens animam et mentem meam ipsa co¬
gitatione horũ excellentiu confirmabam&
cet quispiam. quid illi ipsi sũmi uiri quoꝵ uir¬
tutes literis proite sunt ista ne doctrina q
tu affers lalidibus eruditi fuerũt. Difficile ẽ
hoc de omĩbus contirmnare. Sed tartierẽ
certum quid respondeam Ego multosho¬
mines excellenti animo ac uirtute fuisse¬
& sinc doctrina nature ipius habitu ppe
diuino per se ip̃os et moderatos et graues ex¬
titisse fateor etlam illud adiungo sepiusad
laudem atq uirtutem naturam sine doctri¬
na ꝗͣ sinc natura ualuisse doctrinam Att
der contendo cũ ad naturam eximiã atq
illustrem accesserit oratio quedam cõfirma¬

Expanded text:
omnia, nisi litterarum lumen accederet. quam multas omnia, nisi litterarum lumen accederet. quam multas nobis imagines non solum ad intuendum verum etiam ad imitandum fortissimorum virorum expressas scriptores et Graeci et Latini reliquerunt! quas ego mihi semper in administranda re publica proponens animum et mentem meam ipsa cogitatione hominum excellentium conformabam. quaeret quispiam: 'quid? illi ipsi summi viri quorum virtutes litteris proditae sunt istane doctrina quam tu effers laudibus eruditi fuerunt?' difficile est hoc de omnibus confirmare, sed tamen est certum quid respondeam. ego multos homines excellenti animo ac virtute fuisse sine doctrina, et naturae ipsius habitu prope divino per se ipsos et moderatos et gravis exstitisse fateor; etiam illud adiungo, saepius ad laudem atque virtutem naturam sine doctrina quam sine natura valuisse doctrinam. atque idem ego hoc contendo, cum ad naturam eximiam et inlustrem accesserit ratio quaedam conforma
Abbreviated transcription (Latin):
aut quis mihi urte succenseat si quantũ cete¬
ris ad suas res obeundas quãtum ad festos di¬
es ludor celebrandos quantu ad ceteras uo¬
luptates et ad ipsam requiem animi et corpo¬
ris conceditur tempoꝵ quantu alii tribuunt
recolenda sumpsero Atq hoc adco mihi con¬
cedendum est magis ꝙ exhis studiis hec qͦq
crescit oratio et facultas que quantacimqi
leruor uidetur illa quidem certe que sũma
sunt ex quo fonte hauriam sentio Nam mii
multoꝵ preceptis multisq literis mihi ab ad¬
olescentia suasissem rabilessem uita magnopere
expetendum insi laudem atq honestatem. Inca
autem prosequenda om̃es crutiatus corporis
omiã pericula mortis atq exilii parui ee du¬
cenda nunꝙͣ me pro lalute uestra intot ac
tantas dimicationes atq inhos profligatoꝵ
horũ quotidianos impetus obiecissemꝰ Set ple¬
ni sunt omẽs libri plene sapientu uoces plena
exemploꝵ uetustas. Que iacerent intencbris

Expanded text:
aut quis mihi iure suscenseat, si, quantum ceteaut quis mihi iure suscenseat, si, quantum ceteris ad suas res obeundas, quantum ad festos dies ludorum celebrandos, quantum ad alias voluptates et ad ipsam requiem animi et corporis conceditur temporum, quantum alii tribuunt recolenda sumpsero? atque id eo mihi concedendum est magis quod ex his studiis haec quoque crescit oratio et facultas quae, quantacumqulevior videtur, illa quidem certe quae summa sunt ex quo fonte hauriam sentio. nam nisi multorum praeceptis multisque litteris mihi ab adulescentia suasissem nihil esse in vita magno opere expetendum nisi laudem atque honestatem, in ea autem persequenda omnis cruciatus corporis, omnia pericula mortis atque exsili parvi esse ducenda, numquam me pro salute vestra in tot ac tantas dimicationes atque in hos profligatorum hominum cotidianos impetus obiecissem. sed pleni omnes sunt libri, plenae sapientium voces, plena exemplorum vetustas; quae iacerent in tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
cio Lucullo pretore et consule Quere arguniẽta
si qua potes. Nunꝙͣ enim neq suo neq ami¬
cotum iuditio reuincetur Queres a nobis a
Gracchi cur tantopere hoc homie delectemꝰ
quia suppeditat nobis Ubi et enim lex hoc fo¬
rensi strepitu reficiatur et aures conitio de¬
fesse conquiescant. Antu existimas aut suppe¬
tere nobis posse quod quotidie dicamus ĩtãta
uarietate rerum insi animos nostros doctti¬
na excolam aut ferre aiõs tantam posse con¬
tentionem isi eos doctrina eadem relaxem
Ego uero fateor meis his. studiis esse deditũ
Ccteros pudeat siqui ita se literis addiderũt
ut inhil possint ex his neq ad comunem af¬
ferre fructum neq naspectum lucemq pro¬
ferre Me autem quid pudeat quitot arlnos
ita uiuo Iudices uta nullis unꝙͣ me tempore
aut cõmodo aut otium meum abstrarerit ã
uoluptas auocarit. aut demq somnus retar¬
darit Quare quis tandem me rep̃hendat

Expanded text:
L. LuculL. Luculsi quae potes; numquam enim hic neque suo neque amicorum iudicio revincetur. quaeres a nobis, Gratti, cur tanto opere hoc homine delectemur. quia suppeditat nobis ubi et animus ex hoc forensi strepitu reficiatur et aures convicio defessae conquiescant. an tu existimas aut suppetere nobis posse quod cotidie dicamus in tanta varietate rerum, nisi animos nostros doctrina excolamus, aut ferre animos tantam posse contentionem, nisi eos doctrina eadem relaxemus? ego vero fateor me his studiis esse deditum. ceteros pudeat, si qui ita se litteris abdiderunt ut nihil possint ex eis neque ad communem adferre fructum neque in aspectum lucemque proferre; me autem quid pudeat qui tot annos ita vivo, iudices, ut a nullius umquam me tempore aut commodo aut otium meum abstraxerit aut voluptas avocarit aut denique somnus retardarit? qua re quis tandem me reprehendat,
Abbreviated transcription (Latin):
ri solebant. id hiuc sũma ingeniĩ predito glo¬
ria noluisse. Quod cum ceteriꝰ non modo
post Ciuitatem datam sed enam post lege
papiam aliquo modo in eoꝵ municipioꝵ
tabulas irrepserunt. Hic qui nõ quidem
illis in quibꝰ est scriptus ꝙ semper eracli¬
ensem eẽ uoluit reiiceretur Census nostros
requiris sciscet Est enim obscuꝵ ꝓximis
censoribus hunc cum clarissimo¶ mpatoe
Lunio lucullo apud exercitu fuisse sup̃eri¬
oribus cum codem questore fuisse ĩ Asya¬
In primis Iulio et Crasso nulla populi ꝑtẽ
ẽc̃ tenseam. Sed quoma Census nõ ius ci¬
uitatis confirmat ac tantũ modo indicat
cum qui sit census ita se iam tu gessisse ꝓ
ciue his temporibus que cum crifinaris
ne ipsius quidem iuditio in ciuiu romanoꝵ
uire esse uersatum. Et testamentum sepe fecit no¬
stris legibus et aduit hereditates ciuiu romano¬
rum et in benefitiu ad Exariu delatus ẽ alu

Expanded text:
ri solebant, id huic summa ingeni praedito glori solebant, id huic summa ingeni praedito gloria noluisse! quid? cum ceteri non modo post civitatem datam sed etiam post legem Papiam aliquo modo in eorum municipiorum tabulas inrepserunt, hic qui ne utitur quidem illis in quibus est scriptus, quod semper se Heracliensem esse voluit, reicietur? census nostros requiris. scilicet ; est enim obscurum proximis censoribus hunc cum clarissimo imperatore L. Lucullo apud exercitum fuisse, superioribus cum eodem quaestore fuisse in Asia, primis Iulio et Crasso nullam populi partem esse censam. sed, quoniam census non ius civitatis confirmat ac tantum modo indicat eum qui sit census ita se iam tum gessisse, pro cive, eis temporibus is quem tu criminaris ne ipsius quidem iudicio in civium Romanorum iure esse versatum et testamentum saepe fecit nostris legibus, et adiit hereditates civium Romanorum, et in beneficiis ad aerarium delatus est a
Abbreviated transcription (Latin):
non est professus imo uero his tabulis pro¬
fessus que sola ex illa professione collegioq
p̾toꝵ obtinent publicaru tabulaꝵ aurori¬
tatem. Nam cum appii tabule negligẽti.
asscruate dicerentur Gabii ꝙͣ duiꝰ ĩ dolu¬
mis fuit leuitas post damnationem cala¬
mitas omnem tabulaꝵ fidem resignasset
Actellus homo sanctissimus modestissi qi
oiũ tanta diligentia fuit ut ad lutiu Lẽ¬
tulum pretoremꝰ et ad iudices uencrit et
unius hom̃is litera se cõmotu esse dixcrit
His etgo tabulis nullam literam ĩ nomen
Auli Lucinii uidetis Quecum ita sint quid
est quod de eius ciuitae dubitetis p̃sertim
cum aliis quoq cimitatibo fuerit ascriptui
Et enim cum mediocribus multis et aut
nulla aut humili aliqua arte preditis gra¬
tuito Ciuitatem ingrati homĩes imptiebat
Reginos credo aut lo̾crenses aut neap̃olitanos
auł Tarentinos Ꝙd scemcis artificibus Iargi¬

Expanded text:
non est professus? immo vero eis tabulis pronon est professus? immo vero eis tabulis professus quae solae ex illa professione conlegioque praetorum obtinent publicarum tabularum auctoritatem. nam, cum Appi tabulae neglegentius adservatae dicerentur, Gabini, quam diu incolumis fuit, levitas, post damnationem calamitas omnem tabularum fidem resignasset, Metellus, homo sanctissimus modestissimusque omnium, tanta diligentia fuit ut ad L. Lentulum praetorem et ad iudices venerit et unius nominis litura se commotum esse dixerit. his igitur in tabulis nullam lituram in nomine A. Licini videtis. quae cum ita sint, quid est quod de eius civitate dubitetis, praesertim cum aliis quoque in civitatibus fuerit ascriptus? etenim cum mediocribus multis et aut nulla aut humili aliqua arte praeditis gratuito civitatem in Graecia homines impertiebant, Reginos credo aut Locrensis aut Neapolitanos aut Tarentinos, quod scaenicis artificibus largi
Abbreviated transcription (Latin):
tuu ascriptum negabis Adest uir sũma
autoritate et religione et fide Marcus Lu¬
cullus qui se non opmnari sed scire nõ andi¬
uisse sed uidisse non inter fuisse sed egisse dicit
Ad sunt eraclienses legati nobilissimiꝰ hoies
huiꝰ iditi causa cum mandatis et cum
publico testiõmo uenerũt quihune ascrip¬
tum eracliensem dicunt. Hic tu tabellas
desideratas eracliensiu publicas quas ita¬
licobello intenso tabulario interisse scimus
omẽs. Est tidiculum ad ea que habemus
i hil dicere. Querere que habere nõ possu¬
mus et de memoria honĩ tacęre literarum
memoriam flagitare et cur habeas ampli¬
ssimi uiri religionem integerrimi mumi¬
cipii iusuirandum fidemꝙ ea que depraua¬
ri nullo modo possunt repudiare tabulas
quas idem dicis solere corrumpi desidere
At domiciliu rome non habuit is qui tot
annis ciuitatem datam. sed orũ reru ac
fortunaru suarum rome collocauit At

Expanded text:
tum ascriptum negabis? adest vir summa tum ascriptum negabis? adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus; qui se non opinari sed scire, non audisse sed vidisse, non interfuisse sed egisse dicit. adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudici causa cum mandatis et cum publico testimonio venerunt; qui hunc ascriptum Heracliae esse dicunt. hic tu tabulas desideras Heracliensium publicas, quas Italico bello incenso tabulario interisse scimus omnes? est ridiculum ad ea quae habemus nihil dicere, quaerere quae habere non possumus, et de hominum memoria tacere, litterarum memoriam flagitare et, cum habeas amplissimi viri religionem, integerrimi municipi ius iurandum fidemque, ea quae depravari nullo modo possunt repudiare, tabulas quas idem dicis solere corrumpi desiderare. an domicilium Romae non habuit is qui tot annis ante civitatem datam sedem omnium rerum ac fortunarum suarum Romae conlocavit? an
Abbreviated transcription (Latin):
affitiebatur sũmo honore ꝙ eum non solu
colebant qui aliquid percipere atq andire
studebant uerum etiam si qui forte simu¬
labant.Iterum satis longo interuallo cũ ẽẽt
cum Lutio Lucullo in siciliam profectus et
cum ex ea proumtia cum eodem Lncullo de¬
cederet uenit Fracloam. Que cum eẽt cini¬
tas equissimo iure ac federe ascribi se mea
ciuitatem uoluit Idq cum persę digniis pu¬
taretur tum autoritate et gloria Luculli ab er¬
Eracliensibus impetrarur. Data est cruntas
Sillani lege et carbonis siqui federatis Ci¬
tatibus ascripti fuissent. Situm cumlex fere¬
batur initalia domiciliu habussent et si sex¬
aguita diebus apud p̃tores essent professi
Clim hic domiciliu rome multos iam an¬
nos haberet professus est apud pretores Q.
Metellum familiatissimu siu Si mhil asi¬
ud insi de ciuitate ac lege dicimus inhil
dico ampluis. Causa dicta est Quid eram
hoꝵ infitmari gratis potest. Eradie ne ẽẽ

Expanded text:
adficiebatur summo honore, quod eum non solum adficiebatur summo honore, quod eum non solum colebant qui aliquid percipere atque audire studebant verum etiam si qui forte simulabant. interim satis longo intervallo, cum esset cum M. Lucullo in Siciliam profectus et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam. quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, ascribi se in civitatem voluit idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate et gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit. data est civitas Silvani lege et Carbonis: si qui foederatis civitatibus ascripti fuissent, si tum cum lex ferebatur in Italia domicilium habuissent et si sexaginta diebus apud praetorem essent professi. Cum hic domicilium Romae multos iam annos haberet, professus est apud praetorem Q. Metellum, familiarissimum suum. si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius; causa dicta est. quid enim horum infirmari, Gratti, potest? Heracleaene esse
Abbreviated transcription (Latin):
miis ceterisq donatũt. Et omẽs qui aliquid
de ingeniis poterant iudicare & cogmtioe
atq hospitio dignu nidicarunt. Hac tãta
celebritate fame̾ cum eẽt iam absentibꝰ not
Romam uenit Mario Consule et Catulo Nac¬
tus est primu consules cos quoꝵ alter res ad
scribendum maximas alter cum res gestas
tum etiam studiu atq aures adhibere pos¬
set statira Luculli cu pretestatus et Archias
ẽẽt eum domu suam receperũt.S& etiam
hoc non solum ingenii ac litexar ueretia
nature atq uirtutis ut domus que huiꝰ ad¬
olescentie prima fuerit eadem ẽẽt familiari¬
ssima senectuti. Erat tpribus illis iocundus
Qnto Metello illi Humidico et euis piofilio
Audiebatꝰ᷑ a Marco e Milo Unebat cum
Quinto Catulo et patre. et filio ALutio Cras¬
socolebatur. Lucullos uero et Drusum & OC¬
tauios et Catonem et totam Hortensiorui
domum deuictam consuetudine cũ tenẽt

Expanded text:
terisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid terisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare cognitione atque hospitio dignum existimarunt. hac tanta celebritate famae cum esset iam absentibus notus, Romam venit Mario consule et Catulo. nactus est primum consules eos quorum alter res ad scribendum maximas, alter cum res gestas tum etiam studium atque auris adhibere posset. statim Luculli, cum praetextatus etiam tum Archias esset, eum domum suam receperunt. dedit etiam hoc non solum lumen ingeni ac litterarum verum etiam naturae atque virtutis ut domus, quae huius adulescentiae prima favit, eadem esset familiarissima senectuti. erat temporibus illis iucundus Q. Metello illi Numidico et eius Pio filio, audiebatur a M. Aemilio, vivebat cum Q. Catulo et patre et filio, a L. Crasso colebatur, Lucullos vero et Drusum et Octavios et Catonem et totam Hortensiorum domum devinctam consuetudine cum teneret,
Abbreviated transcription (Latin):
tractata est uti prope nono quodam et musi¬
tato genere dicendi. Quod si mihi anobis tͥbui
concediq sentiam perfitiam profecto ut huc̃
Aulum Licimu non modo non segregandũ
cum sit ciuis a nũo ciuium ueru etiam sinõ
eẽt puteris ascistendu frasse. Nam ut pͥmum
ex pͥueris excessit Archias atq ab his artibꝰ
quibus etas puerilis ad humamtatem ĩfor¬
mari solet se ad scribendi stadio contulit
Primu Anthiochie nam ibi natus est locono¬
bili celebri quondam urbe et copiosa atq eni¬
ditissimis homĩbus laboriosissimisq studiis af¬
fuenti celeriter ante cellere omĩbus ingenti
gloria contigit. Post meeteris Asie partibus
cuncteq gretie sicut eius aduentus celebra¬
bantur ut famam nigenii expectatio hoĩs
expectationem ipius aduentiis adimratioq
supetaret Erat italia tunc plena grecaꝵ artĩ
ac disciplinaꝵ studiaq hec etiam in latino
uehementius tum colebant ꝙ̃ nũc iisdem in

Expanded text:
tractata est uti prope novo quodam et inusitractata est uti prope novo quodam et inusitato genere dicendi. quod si mihi a vobis tribui concedique sentiam, perficiam profecto ut hunc A. Licinium non modo non segregandum, cum sit civis, a numero civium verum etiam, si non esset, putetis asciscendum fuisse. nam ut primum ex pueris excessit Archias atque ab eis artibus quibus aetas puerilis ad humanitatem informari solet, se ad scribendi studium contulit, primum Antiochiae— nam ibi natus est loco nobili—celebri quondam urbe et copiosa atque eruditissimis hominibus liberalissimisque studiis adfluenti, celeriter antecellere omnibus ingeni gloria coepit. post in ceteris Asiae partibus cunctaque Graecia sic eius adventus celebrabantur ut famam ingeni exspectatio hominis, exspectationem ipsius adventus admiratioque superaret. erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in
Abbreviated transcription (Latin):
hec dicendi ratio aut disciplina nec nos
quidem huic ennti studio penitis unq
dediti fiumꝰ Et emm om̃es artes que ad
humantate ꝑtinẽt habent quoddam cõ¬
munc uincułum et quasi cognatione quada
iterse continentur. Sed neciu uestru mi
esse uideatur me m questione legittima et
in iuditio publico cum tes agattr apud p̃¬
torem populi roman lectissimu uiru et
apud seuerissimos iudices tanto connentuho¬
minu et frequentia hoc uti genere dicendi qđ
non modo a consuetudine uiditioꝵ ueru etia
a forensi sermone abhorreat queso auobis ut
inhac causa mihi detis hanc ueniam accomo¬
datam huic reo uobis quemad modu spero
non molestiam ut me pro sũmo poeta atq
eruditissimo hominę dicentem hoc concurlu
hoiũ literatissimoꝵ hac uestra humanitate
hoc demq pretore exercente iiditui patia¬
mini de studiis humantatis ac literaru pau¬
lo loqui liberius et meius moĩ persona que pp
otiu ac studiu miime inuiditiis periculisq

Expanded text:
e nos quidem huic uni studio penitus umquam dediti fuimus. etenim omnes artes quae ad humanitatem pertinent habent quoddam commune vinclum et quasi cognatione quadam inter se continentur. sed ne cui vestrum mirum esse videatur, me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia hoc uti genere dicendi quod non modo a consuetudine iudiciorum verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis ut in hac causa mihi detis hanc veniam accommodatam huic reo, vobis, quem ad modum spero, non molestam, ut me pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiamini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque
Abbreviated transcription (Latin):
dum dare aut ad prandiu inuitare minime
sed uulgo possim quid est uulgo umuersos Nõ
igitur si lucius Nacta sũmo loco adulescens q
cł quo animo ian sit et qualis uir futur sit u¬
dernus incquitum Centuriis uoluit eẽ et ad
hoc offitiu uecessitudinis et ad teliquurr tp̃s
gratiosus id erit eius ictrico fraudi aut cti¬
numi nec si uirgo uestalis cius propinqua et
uecessatia locum suu gradiatoriu conassic
huic nõ et illa pie fecit et hic aculpa ese re¬
motus Omiã hec sunt offitia uccessatior cõ¬
moda tenuor munia candidator At enma¬
git mecum aultere et storte Cato. Negat uer
esse allici beniuolentia cibo negat inditiu ho¬
minu in magistratibus mandandis corrũpi
uoluptatibus oportere ergo ad cenam petition
cansa siquis uocat condemnetꝰ quippe ĩquit
tu mihi sũitiu impetiu sũmar autoritato
tu gubetnacula reipublice petas fouendis hou

Expanded text:
dum dare aut ad prandium invitare? minime, dum dare aut ad prandium invitare? minime, sed volgo, passim. quid est volgo? Vniversos. non igitur, si L.Lucius Natta, summo loco adulescens, qui et quo animo iam sit et qualis vir futurus sit videmus, in equitum centuriis voluit esse et ad hoc officium necessitudinis et ad reliquum tempus gratiosus, id erit eius vitrico fraudi aut crimini, nec, si virgo Vestalis, huius propinqua et necessaria, locum suum gladiatorium concessit huic, non et illa pie fecit et hic a culpa est remotus. omnia haec sunt officia necessariorum, commoda tenuiorum, munia candidatorum. at enim agit mecum austere et Stoice Cato, negat verum esse adlici benivolentiam cibo, negat iudicium hominum in magistratibus mandandis corrumpi voluptatibus oportere. ergo, ad cenam petitionis causa si quis vocat, condemnetur? 'quippe' inquit 'tu mihi summum imperium, tu summam auctoritatem, tu gubernacula rei publicae petas fovendis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
stino excludere At spectacula sunt tributu
lata et ad praudiui iullgo uocati et sihoc fac¬
um a mureua diõ iudice̾s nõ est ab enis ami¬
cis autem more et modo factiu est tã ad mo¬
nitus re ipia recordor quãtu he conquestio¬
nes in Senatu habut puctor nobis seriu de¬
raxerint quod enim tempus fuit aut nostra
uut patrus nostru memoria quo hec siue am¬
bitio est suie liberalitas non fuerit ut locus
t meneo et inforo daretur amicis et tribulib
lce hories teniuores
disse quid statueat in uiros primarios qui ĩcirco
totas tabernas tribulum causa compararũt hec
omiã sectator spectaculoꝵ prandior item crimi¬
na a multitudine in tuam miiam diligentia
Serui comiecta sunt inquibus tamen Murena
ab Senatus autoritate defenditur quid enim
Senatus num obuiam prodite crimen putat
non sed mercede conuice nu sectore multos
non sed conductos doce nu locum ad spectã¬

Expanded text:
officiorum excludere. at spectacula sunt tributim officiorum excludere. at spectacula sunt tributim data et ad prandium volgo vocati. etsi hoc factum a Murena omnino, iudices, non est, ab eius amicis autem more et modo factum est, tamen admonitus re ipsa recordor quantum hae conquestiones in senatu habitae punctorum nobis, Servi, detraxerint. quod enim tempus fuit aut nostra aut patrum nostrorum memoria quo haec sive ambitio est sive liberalitas non fuerit ut locus et in circo et in foro daretur amicis et tribulibus? haec homines tenuiores disse, quid statuent in viros primarios qui in circo totas tabernas tribulium causa compararunt? haec omnia sectatorum, spectaculorum, prandiorum item crimina a multitudine in tuam nimiam diligentiam, Servi, coniecta sunt, in quibus tamen Murena ab senatus auctoritate defenditur. quid enim? senatus num obviam prodire crimen putat? non, sed mercede. convince. num sectari multos? non, sed conductos. doce. num locum ad spectan
Abbreviated transcription (Latin):
est a nobis ant ab equitibus romanis ut suos
necessarios candidatos aut sectent totos dics
iquibus si dotiius uostra celebrat si tatcrdi
id forum deducino: siuuoba silice spatioho¬
ueltamu diligente: obicruari uidemus et co¬
litemuo amitor et nõ occupatoꝵ est uta assi¬
Iutas quor copia bonu iuris et beneficis de¬
omia atiobis sperant habere ipsos quoq aliqd
quod nobis tribuere possit si inhil erit p̃ter
por suffragium tenue ese siut suffragantdit
ihil ualcat grã ipĩ demq ut solent loqui no
dicete non pr̾o nobis non spondere nõ uoca¬
e domu suam possint. Atq hec a nobis pe¬
tunt omtiĩ neq ulla re alia que ⁊ nobis con¬
equũtur nisi opera sua cõpensan putant po¬
sse itaq et legi fabie que est de m̃o sectator
et Senatus consulto quod est Lutio Cesare fac¬
tum et testititũt nulla est cim pena que po¬
ssit obsetuatitia teniaoꝵ ab hoc uetere ĩstiturt

Expanded text:
est a nobis aut ab equitibus Romanis ut suos est a nobis aut ab equitibus Romanis ut suos necessarios candidatos adsectentur totos dies; a quibus si domus nostra celebratur, si interdum ad forum deducimur, si uno basilicae spatio honestamur, diligenter observari videmur et coli; tenuiorum amicorum et non occupatorum est ista adsiduitas, quorum copia bonis viris et beneficis deomnia a nobis sperant habere ipsos quoque aliquid quod nobis tribuere possint. si nihil erit praeter ipsorum suffragium, tenues, etsi suffragantur, nil valent gratia. ipsi denique, ut solent loqui, non dicere pro nobis, non spondere, non vocare domum suam possunt. atque haec a nobis petunt omnia neque ulla re alia quae a nobis consequuntur nisi opera sua compensari putant posse. itaque et legi Fabiae quae est de numero sectatorum, et senatus consulto quod est L.Lucio Caesare consule factum restiterunt. nulla est enim poena quae possit observantiam tenuiorum ab hoc vetere instituto
Abbreviated transcription (Latin):
nerũt quar ex nũo multi sedent iudices. quid
simulti homĩes nostri ordinis honestissimi ꝗd
siilla offitiosissima que neminem prtit non
Honiste murbem introire tota natio candi¬
datoru sidemq ipse accusatoꝵ noster postu¬
mus obuias cum bene magna cattrua sua
uenit quid habet ista multitudo admiratioĩs
Omitto clientes uicmnos tribulis exercitu totũ
Luculli qui ad triumphum per eos dies uene¬
rat. Noc dico frequentiam in isto offitio gra¬
titam non mõ dignitati ullius unꝙͣ sed ric
uoluntati quidem defusse At sectabant᷑ꝰ mul¬
ti doce mercede concedam eẽ crimen hoc qui¬
dem remoto quid reprehendis quid opus
st inquit sectatoribus ame tuid queris quid
opus sit eoquo semper usi sinti hoies tenues u¬
num habent in nostrum ordinea aut prome¬
cadi aut proferendi benefitii locum hanc
in nostris petitionibus operam atq assect¬
tionem neq emm fieri poidt neq postulatidu

Expanded text:
nerunt quarum ex numero multi sedent iudices; quid? nerunt quarum ex numero multi sedent iudices; quid? si multi homines nostri ordinis honestissimi; quid? si illa officiosissima quae neminem patitur non honeste in urbem introire tota natio candidatorum, si denique ipse accusator noster Postumus obviam cum bene magna caterva sua venit, quid habet ista multitudo admirationis? omitto clientis, vicinos, tribulis, exercitum totum Luculli qui ad triumphum per eos dies venerat; hoc dico, frequentiam in isto officio gratuitam non modo dignitati nullius umquam sed ne voluntati quidem defuisse. at sectabantur multi. doce mercede; concedam esse crimen. hoc quidem remoto quid reprendis? 'quid opus est' inquit 'sectatoribus?' A me tu id quaeris, quid opus sit eo quo semper usi sumus? homines tenues unum habent in nostrum ordinem aut promerendi aut referendi benefici locum, hanc in nostris petitionibus operam atque adsectationem. neque enim fieri potest neque postulandum
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ridiculim quod est dubiu id reli¬
quere incerturi quod nemim dubun pot
esse id iudicare atq id deceritꝰ᷑ omĩbus
postulantibus candidatis ut ex senatus cõ¬
ulto neq cuius intersit neq contra que
sit intelligi possit Quare dote a lutio mu¬
Murena illa esse cõmissa tum ego met tibi con
legem cõmissa ẽẽ concedam Multi obuiam pro¬
dierunt de pronintia decedenti consulatum
petenti solet fieri et cui autem nõ proditur re¬
uertenti Que fuit ista multitudo ẜtimu sitibi
istam rationem non possum reddere quid ht̃
adimcationis tali uiro aduenienti Candidato
consulari obuiam iuisse multos. quod insicẽt
num aut criminosum sit aut mirandu qꝰ
in ciuitate roganti infimor homine filios ꝓpe
denocte ex ultima sepe urbe deductum uem¬
re solcatinus mea non esse grauatos horẽs ꝓdite
hora tertia in campum Martiu p̃sertimꝰ talis
uiri nomiẽ rogatos Quid si omẽs sotictates ue¬

Expanded text:
igitur ridiculum, quod est dubium, id relinigitur ridiculum, quod est dubium, id relinquere incertum, quod nemini dubium potest esse, id iudicare. atque id decernitur omnibus postulantibus candidatis, ut ex senatus consulto neque cuius intersit, neque contra quem sit intellegi possit. qua re doce ab L.Lucio Murena illa esse commissa; tum egomet tibi contra legem commissa esse concedam. 'multi obviam prodierunt de provincia decedenti.' consulatum petenti solet fieri; eccui autem non proditur revertenti? 'quae fuit ista multitudo?' primum, si tibi istam rationem non possim reddere, quid habet admirationis tali viro advenienti, candidato consulari, obviam prodisse multos? quod nisi esset num aut criminosum sit aut mirandum, qua in civitate rogati infimorum hominum filios prope de nocte ex ultima saepe urbe deductum venire soleamus, in ea non esse gravatos homines prodire hora tertia in campum Martium, praesertim talis viri nomine rogatos? quid? si omnes societates ve
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ut ad id quod institin reuertar tol¬
le mihi ecausa nomencatonis remoue pre¬
termitte autoritatem que in iuditiis aut ni¬
Hil ualere aut ad salutem debet ualere cõ¬
gredere metum criminibus ip̃is Quid ac¬
eusas Cato. Quid affers ad iuditiu Quid
arguis ambitu accusas non deferdo me
reprehendis ꝙidem defendata ꝙ lege pu¬
merim puniui ambitu non ĩnocentłata
ambitũ uero ip̃m uel tecum accusabo si
uoles dixisti Senatus cõsultu me x̃ferẽte
ẽsse factum si mercęde conducti obiuam cã¬
didatis issent si conducti sectare si gladiato¬
ribus ilgo locus tributi et item p̾randia
si uulgo essent cdata contra legem culphur¬
mam factum iuderi ergo ita Sęnatus it¬
dicat contra legem facta hec inderi si facta
sint decerint Quod mhil opus dum can¬
didatis morem gerit. Nam factum sit nec¬
ne uehementer queritur si factum sit ꝗn
contra legem sit dubitare nemo potest est

Expanded text:
qua re, ut ad id quod institui revertar, tolqua re, ut ad id quod institui revertar, tolle mihi e causa nomen Catonis, remove vim, praetermitte auctoritatem quae in iudiciis aut nihil valere aut ad salutem debet valere, congredere mecum criminibus ipsis. quid accusas, Cato, quid adfers ad iudicium, quid arguis? ambitum accusas; non defendo. me reprehendis, quod idem defendam quod lege punierim. punivi ambitum, non innocentiam; ambitum vero ipsum vel tecum accusabo, si voles. dixisti senatus consultum me referente esse factum, si mercede obviam candidatis issent, si conducti sectarentur, si gladiatoribus volgo locus tributim et item prandia si volgo essent data, contra legem Calpurniam factum videri. ergo ita senatus iudicat, contra legem facta haec videri, si facta sint; decernit quod nihil opus est, dum candidatis morem gerit. nam factum sit necne vehementer quaeritur; sin factum sit, quin contra legem sit dubitare nemo potest. est
Abbreviated transcription (Latin):
mi cuius oranone et preceptis quanꝙͣ erat
eadem ista quete delectant tñ asperior nõ
est factus s& ut accepi asembus leuissinnis ꝗs
uero est Lelio comior quis iocundior codem
ex studio isto quis illo granior sapientior
Fossum de lutio philippo de Caio gallo dicc
hec eadem s& te domum iam deducam tuã
Quenꝙͣ ne existimas Catone pro auotuo
cõmodigrem cõmumorem moderatiorem
fuisse ad omnem rationem humamtatis decuiꝰ
prestanti uirtute cum uere grainterq diccres
tandum Est illud quidem exemplu tibi pro¬
positum domi set tamen nature similitudo
illius adte magis qui ab illo ortus es ꝙͣ ad x¬
num quẽq nostrum peruenire potuit Ad
imitandut uerotam mihi ꝓpositum exem¬
plar illud est ꝙͣtibi s& si illuis comitatem &
facilitattm tuie grauitati facilitatiq asper¬
scris non ista quidem erunt meliora que
nũc sunt optima sed certe condita iocundi

Expanded text:
mi; cuius oratione et praeceptis, quamquam erant mi; cuius oratione et praeceptis, quamquam erant eadem ista quae te delectant, tamen asperior non est factus sed, ut accepi a senibus, lenissimus. quis vero C.Gaio Laelio comior fuit, quis iucundior eodem ex studio isto, quis illo gravior, sapientior? possum de L.Lucio Philo, de C.Gaio Gallo dicere haec eadem, sed te domum iam deducam tuam. quemquamne existimas Catone, proavo tuo, commodiorem, communiorem, moderatiorem fuisse ad omnem rationem humanitatis? de cuius praestanti virtute cum vere graviterque diceres, tandum. est illud quidem exemplum tibi propositum domi, sed tamen naturae similitudo illius ad te magis qui ab illo ortus es quam ad unum quemque nostrum pervenire potuit, ad imitandum vero tam mihi propositum exemplar illud est quam tibi. sed si illius comitatem et facilitatem tuae gravitati severitatique asperseris, non ista quidem erunt meliora, quae nunc sunt optima, sed certe condita iucundius.