comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ misit ut exꝓbraret nobis suꝑ dm̃ uiuentẽ. & cȩte ra
rius ezechias dñi dimore ꝑderritꝰ orare. in tẽplo nꝰ audebat
uel liberas fundere p̃ces. nunc autẽ quia audit isaiam di¬
centem ne. timeas a facie uerborũ quȩ audisti & reliqua.
audacter dñm deprecatur. Misit autẽ isaias filiꝰ amosad
erechiam dicens. Hȩc dicit dñs ds isrł. Quȩ deprecatꝰ es me
locutus ẽ. dñs de eo. Spreuit te & subsannauit te uirgofiliꝰ
syon. post tergũ tuum caput mouit filia ierłm. Cui expro¬
brasti & quẽ bͣlasphemasti. contraquẽ ex altasti uocẽ & ele¬
uasti in excelsũ ocłos tuos: Contra scm̃ isrł. & reliqua¬
anq ezechias audacter dñm deprecatur. nec mittat. ade
irlm. Quȩ ido uirgo dicit᷑ & filia. quuia cunctis gentibꝰ
smnachra mortuorũ adorantibus. hȩc sola conseruar¬
castitatẽ religionis dei & uniꝰ diuinitatis ecltũ. &.quo
ne admaiorem blasphemia concitaret p̾senti n respon¬

Expanded text:
quae misit ut exprobraret nobis Deum viventem, » et reliqua. Prius Ezechias Domini timore perterritus, orare in templo non audebat, vel liberas fundere preces: nunc autem, quia audit Isaiam dicentem: « Ne timeas a facie verborum quae audisti , » et reliqua, audacter Dominum deprecatur. « Misit autem Isaias filius Amos ad Ezechiam, dicens: Haec dicit Dominus Deus Israel: Quae deprecatus est me locutus est Dominus de eo: Sprevit te et subsannavit te virgo filia Sion, post tergum tuum caput movit filia Jerusalem. Cui exprobrasti, et quem blasphemasti? Contra quem exaltasti vocem, et elevasti in excelsum oculos tuos? Contra sanctum Israel, » etc. Denique Ezechias audacter Dominum deprecatur; nec misit ad Jerusalem, » quae ideo virgo dicitur et filia, quia, cunctis gentibus simulacra mortuorucastitatem, religionis Dei et unius divinitatis cultum; et quae ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respon
Abbreviated transcription (Latin):
mens asieno añs exercituũ. quȩ ñ relmauet eis radiee & ger¬
mens. Qc or iecius. uobis cimentib nomen meũ sol iusticiãe
et sanitas in pennis eius. Et egrediemini & salietis sicut
uituli de armento. & calcabitis impios cũ fuerint ci¬
nis sub planta pedum ur̃orum. Et recte dictũ ÷ qͦdñ Fa
ctum fuerit phase tale adieb iudicũ qui iudicauerun
isrł. & om̃ium dierũ regum isrł & regũ udasicut in
octauo decimo anno regis iosiȩ in ierłm. quia ablatis fi
aduitam. de corruptione adgłam. sicq in conspectu
condidoris sui in cęlesti ierłm in eternũ gaudebunt.
quia uidebitur deus deoꝵ in syon: & ciuitas illa n eget

Expanded text:
rcituum, quae non relinquet eis radicem et germen. orietur uobis timentibus nomen meum sol iustitiae et sanitas in pennis eius: et egredimini et salietis sicut uituli de armento: et calcabitis impios, cum fuerint cinis sub planta pedum uctum fuerit Phase tale a diebus judicum, qui judicaverunt Israel, et omnium dierum regum Israel, et regum Juda, sicut in octavo decimo anno regis Josiae in Hierusalem: » quia, ablatis figte ad vitam, de corruptione ad gloriam. Sicque in conspectu Conditoris sui in coelesti Hierusalem in aeternum gaudebunt, quia videbitur Deus
Abbreviated transcription (Latin):
iosias thophet uł ossa mortuorũ sicut insequentibu᷑:
de aliis idolorum locis fecisse legitur. uel alia quȩlibet
mimnunda disꝑgens quatinꝰ ab ominationi podus quã
relectationi aptus om̃ibus qui aspicerent locus abꝑat̃e¬
pe: Qd sequitur de eodẽ rege iosia absculio qͦ equosas
dederant. reges iuda soli in introitu templidna &u paulo
post. curruis autẽ solis cõbussit igni: osterda oriso gran¬
tulm idola terrarũ supstitioni iudeos eod tepore fuisse. mar¬
cipatos. ita ut inuenerationẽ solis que paore genculiin
duam co. credebant. simulachro eiꝰ qd fecerano eurtuns
equosq subdiderint. & hoc in atrus demuli dñi. Dic enĩ
solent gentiles pingere uel facere simulachrũsolis ut gue¬
rum imberbem in curru ponentes. equos eidem quasi eur¬
sucelũ petentes subiungant. Cui ꝓpt̾ea pueri aptant una¬
tiniem. quiã sol uelut cotidie. nouo ortunatus. millum

Expanded text:
Josias Thophet, vel ossa mortuorum ibi sicut in sequentibus Josias Thophet, vel ossa mortuorum ibi sicut in sequentibus de aliis idolorum locis fecisse legitur, vel alia quaelibet immunda dispergens, quatenus abominationi potius quam delectationi aptus omret. Quod sequitur de eodem rege Josia: Abstulit quoque equos quos dederant reges Juda soli in introitu templi Domini; et paulo post: Currus autem solis combussit igni, ostendit omnium gentium idololatrarum superstitioni Judaeos eo tempore fuisse mancipatos, ita ut in venerationem solis, quem more gentilium Deum esse credebant, simulacro ejus quod fecerant currus equosque subdiderint, et hoc in atriis templi Domini: sic enim solent gentiles pingere vel facere simulacrum solis, ut puerum imberbem in curru ponentes, equos eidem quasi curru coelum petentes subjugent. Cui propterea pueri aptant imaginem, quia sol velut quotidie novo ortu natus nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ac dixisse egredere ad uallẽ filii ennon quȩ ẽ. iuxta intro¬
tum portȩ fictilis. paulopost. dicit. & non uocabitur loc
iste amplius chophet & uallis filii ennon. sed uallis occisi¬
onis. Et dissipabo consiliũ iudȩ & ierłm in loco isto. & sub¬
uertam eos gladio. Isaias quoq manifestissime thophet
infernum appellat. Quicũ ꝑpetuum diaboli interitũ
sub nomine. assur describeret dicens. a uoce enim dñi par¬
bit. assur uirga ꝑcussus. & erit transitus uirgȩ funda¬
tus quã requiesdere faciet dñs suꝑ eũ. statim quomod
et ubi ẽẽt. periturus subdidit dicens. Prȩparata ẽ. enĩ
ab herithopheth a rege p̃parata ꝓfunda &e dilatat a
ulchre ait & dilatata. quia thophet dicitur latitudo
utrimenta inquit eiꝰ ignis & ligna multa. flatus dñi sicu
torrens sulphuris succendens eam. Contaminauit autẽ

Expanded text:
ac dixisse : « Egredere ad vallem filii Ennon, quae est juxta introac dixisse : « Egredere ad vallem filii Ennon, quae est juxta introitum portae fictilis. » Paulo post dicit: « Et non vocabitur locus iste amplius Thophet et vallis filii Ennon, sed vallis occisionis: et dissipabo consilium Judae et Hierusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. » Isaias quoque manifestissime Thophet infernum appellat. Qui cum perpetuum diaboli interitum, sub nomine Assur, describeret, dicens : « A voce enim Domini pavebit Assur virga percussus, et erit transitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum: » statim quomodo, et ubi esset periturus, subdidit, dicens: « Praeparata est enim ab heri Thophet, a rege praeparata, profunda, et dilatata. » Pulchre ait « et dilatata, » quia Thophet dicitur latitudo. « Nutrimenta, inquit, ejus ignis et ligna multa, status Domini sicut torrens sulphuris, succendens eam. » Contaminavit autem
Abbreviated transcription (Latin):
ennon siue ennon iuxta murũ ierłm contra orientem.
in qua nemꝰ pulcherrimũ silos fontib irrigatur. Ta¬
phech autẽ siue thopheth. utrunq enĩ seribitur. erat
locus in eadẽ conualle. iuxta piscinã fullonis cuiꝰ meminu
scriptura. & iuxta agrũ acheldemach. quiusq hodie
monstratur ad australem plagã montis syon Soleban
autem in thophech quia locus erat amenissimꝰ. uNde
hodieq ortorũ prebet delicias posita ara sacrificare de¬
monibus. nefandoq igne suos consecrare. liberos. siue
holocaustũ offerre. sicut in libro uerboꝵ dierũ de achar
rege scriptũ est. ipse ÷ qui adoleuit incensũ in uallebe¬
nennon: & lustrauit filios suos in igne. Benennon siqui¬
dem. ennon significat. Uallis autẽ ennon dicit᷑ hebraice
gehennon: cuiꝰ nomine. in nouo testamento pena inferorũ
gehenna cognominatur. Quia nimirũ sicut in conual¬
punientur. Deniq ieremias eũ referret p̃cepisse sibi dñm

Expanded text:
Ennon, sive filii Ennon juxta murum Hierusalem contra orientem, Ennon, sive filii Ennon juxta murum Hierusalem contra orientem, in qua nemus pulcherrimum Siloe fontibus irrigatur. Thophet autem sive Thophec utrumque enim scribitur erat locus in eadem convalle juxta piscinam fullonis, cujus meminit Scriptura, et juxta agrum Aceldema, qui usque hodie monstratur ad australem plagam montis Sion. Solebant autem in Thophet quia locus erat amoenissimus, unde hodie quae hortorum praebet delicias posita ara sacrificare daemonibus, nefandoque igne suos consecrare liberos, sive holocaustum offerre: sicut in libro Verborum dierum de Achaz rege scriptum est : « Ipse est, qui adolevit incensum in valle Benennon, et lustravit filios suos in igne. » Benennon siquidem Ennon significat, vallis autem Ennon dicitur Hebraice Benennon, cujus nomine in Novo Testamento poena inferorum gehenna cognominatur. Quia nimirum sicut in convalpunientur. Denique Jeremias cum referret praecepisse sibi Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
cultum strenue exereuit. Ed merito. quia longe ante
do dñi. Quod autẽ sequitur de eodem rege. qđ audito libe
legis dni quem helchias sacerdos inuenit in domo dm̃ sei¬
disses uestimenta sua. & misisset helchiam sacerdodẽ. et
ceteros qui subsequent̾ annumerant᷑ ad oldan ꝓpheces:
uxorem sellum quȩ habitabat in ierłm inscda. Quid si¬
gnificat illud aͦd dicitur in scdã. in libro paralipome¬
non declaratur ubiscriptũ ÷ de prȩfato rege er echia. Edi¬
pprium nomen loci transtulitꝰ in masena. Masena qͥppe.
int̾pretatur seda. Qͦd ergo dicit᷑ ꝓphecissa habitas se
in scdã. in scdi muri parte intellige. Eͦd dicitur de losia
rege contam in auit. quoq thopheth qͦd ẽ. in conualle fili
ennon. ut. nemo consecraret. filiũ suum aut filiã per ignẽ
moloch: Frequens ẽ. in scripturis hoꝵ mentio locorũ. mna¬
xime in libro regũ & iereinia ꝓpħa. Est autẽ uallis fili¬

Expanded text:
cultu strenue exercuit. Et merito, quia longe ante cultu strenue exercuit. Et merito, quia longe ante do. Quod autem sequitur de eodem rege, quod audito libro legis Domini, quem Helchias sacerdos invenit in domo Domini, scidisset vestimenta sua, et misisset Helchiam sacerdotem et caeteros qui subsequenter annumerantur, ad Oldam prophetam uxorem Sellum, quae habitabat in Hierusalem in secunda. Quid significet illud quod dicitur, « in secunda, » in libro Paralipomenon declaratur, ubi scriptum est de praefato rege Ezechia : « Aediproprium nomen luci transtulit in Masena. Masena quippe interpretatur secunda. Quod ergo dicitur prophetissam habitasse « in secunda, » in secundi muri parte intellige. Quod dicitur de Josia rege: « Contaminavit quoque Thophet, quod est in convalle filii Ennon, ut nemo consecraret filium suum aut filiam per ignem Moloch. » Frequens est in Scripturis horum mentio locorum, maxime in libro Regum et Jeremia propheta. Est autem vallis
Abbreviated transcription (Latin):
cecera. Post morte quoq er echie narrat scriptura manal¬
sen filium eiꝰ regnasse in ierłm. Quicũ ad idola colenda se
abominationes faciendas se conuerteret relinquens dmpa¬
trum suorũ & bona exempla quȩ ingenitore suo erechia
orum cepert̾q manassen. & uinctũ catenis atq compedibus
duxert̃ inbabylonẽ. Qui postquã coangustatus ẽ. orauit
dnĩn deum suũ. & egit pęnitentiã ualde coram dõ patrum
suorum. Deprecatusq est eũ & obsecrauit intente. & exau¬
diuit orationem eiꝰ: reduxitq eũ ierłm in regnũ suur.
iteognouit manasses qͦd dñs ipse ÷ deus. Exemplar audem
ethec pęnitentia manassȩ qd post cõmissa scdera nullus
debet de dĩ miscđia desꝑare. sed magis ꝑ pęnitentiã con¬
gruam sꝑem habere. uẽniȩ si eã rite ꝑfecerit. Post hunc¬
regnauit filiꝰ eius amon idolatra. Poit quẽ iosias filius ci
rex iustissimus regnauit. qui omnẽ spurcitiam sdoloriẽ
quam patres sui fabricauerunt emundauit: & se urder

Expanded text:
etc. » Post mortem ergo Ezechiae, narrat Scriptura Manassem filium ejus regnasse in Hierusalem; qui cum ad idola colenda, et abominationes faciendas se converteret, relinquens Deum patrum suorum et bona exempla, quae in genitore suo Ezechia orum, ceperuntque Manassen, et vinctum catenis atque compedibus, duxerunt in Babylonem. Qui postquam coangustatus est, oravit Dominum Deum suum, et egit poenitentiam valde coram Domino Deo patrum suorum. Deprecatusque est eum, et obsecravit intente, et exauit orationem ejus, reduxitque eum Jerusalem in regnum suum, et cognovit Manasses quod Dominus ipse est Deus . » Exemplar autem est haec poenitentia Manassae, quod post commissa scelera nullus debet de Dei misericordia desperare, sed magis per poenitentiam congruam spem habere veniae, si eam rite regnavit filius ejus Ammon idololatra. Post quem Josias filius ejus rex justissimus regnavit, qui omnem spurcitiam idolorum quam patres sui fabricaverunt, emundavit, et se in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
samariȩ. Qͦd cũ non crederet unꝰ de ducib suꝑ cuius
manũ rex incũbebat. homini dĩ ait. Si dñs fecerit etiã
cataractas in celo. nunqͥd poterit eẽ. quod loqueris: Q
ait. Uidebis ocłis tuis. & inde ñ comedes. Potest hoc lo¬
co benadab eũ suo exercitu diabolus mystice accipi. qͥa
corda iniquoꝵ ꝑ inuidiam contra eccłam bellũ gere¬
re excitat. dub hoc quidẽ rege st̃ modo falsi iudei. de
qilibus in apocalipsi scriptũ ÷. qui dicunt. se iudeos eẽ
et non st̃. sed sunt synagoga sathanȩ. Sub hoc rege st̃
pagani. sunt & heretici. Facta gͦ ꝑsecutione ab antiquo
hoste ꝑtales affligitur popłs dei quiẽ. positus in sama¬
ria hoc ẽ. in custodia legis diuinȩ. fitq fames ualida
cum ñ ꝑmitatur doctorib libere uerbũ dei prȩdicare
Ded helideo reuelante hoc ẽ. redemptore nr̃o ꝑ euangliũ
indicante. salus quȩ a peccatorib longe .ẽ. timentibus

Expanded text:
non crederet, unus de ducibus super cujus manum rex incumbebat, homini Dei ait: Si Dominus fecerit etiam cataractas in coelo, nunquid poterit esse quod loqueris? Qui ait: Videbis oculis tuis, et inde non comedes. » Potest hoc loco Benadab cum suo exercitu diabolus mystice accipi, quia corda iniquorum per invidiam contra Ecclesiam bellum gerere excitat. Sub hoc quidem rege, sunt modo falsi Judaei, de quibus in Apocalypsi scriptum est , qui dicunt se Judaeos esse et non sunt, sed sunt synagoga Satanae. Sub hoc rege sunt pagani, sunt et haeretici: facta ergo persecutione ab antiquo hoste, per tales affligitur populus Dei, qui est positus in Samaria, hoc est in custodia legis divinae: fitque fames valida, cum non permittitur doctoribus libere verbum Dei praedicare. Sed Elisaeo revelante, hoc est, Redemptore nostro per Evangelium judicante, « salus, » quae « peccatoribus longe est , » timentibus
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus ad dñm flectat sententiã eius. Qͦd quidẽ & inq
na ꝓpħa legimus & in cõminationib contra dauid quȩ o¬
cuntur futura nec facta st̃. non dõ mutante sententiã seo
ꝓuocante humanũ genus ad noticiam sui. dñs pęnitens
suꝑ malicus. Hulla qͦuȩ in hoc mundo hominibꝰ fiunt
absq om̃ipotentis dĩ occulto consilio ueniunt. Nã cun
cta ds̃ secutura pręsens ante scła decreuit. qualiter ꝑscła
disponantur. Statutũ quippe iam hominib ẽ. uel qͥuant
huiꝰ mundi ꝓspitas sequatur. quantũ ue. aduersitatis fa¬

Expanded text:
conversus ad Dominum, flectat sententiam ejus. Quod quidem et in conversus ad Dominum, flectat sententiam ejus. Quod quidem et in Jona propheta legimus , et in comminationibus contra David, quae dicuntur futura, nec facta sunt . Non Deo mutante sententiam, sed provocante humanum genus ad notitiam sui, Dominus poenitens est super malitiis. Nulla quae in hoc mundo hominibus fiunt absque omnipotentis Dcta Deus secutura praesciens, ante saecula decrevit qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam homini est vel quantum hunc mundi prosperitas sequatur, vel quantum adversitas f
Abbreviated transcription (Latin):
luum. quasi uictoriã de hostib reportaret: & u delubrũ
loolisus triumphans & gratulabundꝰ incederet. conteptao
ueri di imphano falsi nominis trucidatur. Nec angbico
perit gladio qderat cõmunc eũ ꝓluribꝰ sed pareicidiofi¬
llorum. Qui cũ fugissent interrã ararath &ͦd intelligitur
ar meniȩ. successit in patris locũ asoradon qus serip̃tura
testatur misisse habitatores samariȩ ne t̾ra remanes
inculta. Ararath autẽ regio in armenia campestris ẽ. pe
quam araxes fluit incredibilis ubertatis ad radices caur
montis. qui usq illuc extenditur. Ergo & archa inqualib¬
ratus ẽ. noc cũ liberis suis cessante diluuio ñ ad mont
generaliter armeniȩ delata ẽ : sed ad montes thauri ali¬
simos qui ararath imminei. campis. Indiebus illis egrota¬
rieris enĩ & non uiues. Ne eleuaretur cor ezechiȩ pt inere¬
dibsles triumphos & de media captiuitate uictoriam
firmitate corporis uisitatur. & audit se eẽ: moriturũ .i

Expanded text:
taret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei in fano falsi numinis trucidatur, nec angeli perit gladio, quod erat commune pluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugissent in terram Ararath, quod intelligitur Armeniae, successit in patris locum Asarhaddon, quem Scriptura testatur misisse habitatores Samariae. Successit, ne terra maneret inculta. Ararath autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxes fluit incredibilis ubertatis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, quae appellantur Ararath. Sed ad montes Tauri altissimos, qui Ararath imminent campis. In diebus illis aegrotaorieris enim tu, et non vives. » Ne elevaretur cor Ezechiae, post incredibiles triumphos, et de media captivitate victoriam, infirmitate corporis visitatur, et audit se esse moriturum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rotessamq ciuitatẽ istam & saluabo eã ꝓpder me & ppt̃
aauid seruũ meum. Propter futuroꝵ spem. preseplene¬
ocutes timorẽ. Dicit autẽ quia ñ suo merito sed dielene¬
dia conseruentur. ĩmo patris eoꝵ dauid memoriain euo
monentur &e suȩ negligentiȩ et illiꝰ fidei & iusticiȩ. quia
in tantũ diligat ds iusticiã ut posteros maioꝵ uirtute ner¬
eatur. ⁊ actũ ÷ igitur in nocte illa. uenit angłs dñi &eper¬
cussit castra assyriorũ centũ octoginta quimq mieta or
umq diluculo surrexisser. uidid om̃ia corpora mortuo
urrececdens abiit. Centũ octoginta qumnq milia fortussimo¬
rum uirorũ ab imno angło una noete ceduno᷑ s absq uul¬
neribus occisorũ mors seua discurrit: excludens a cor¬
poribus animas dñi uoluntate. Suꝑ quo in paral ipome¬
robustum & bellatorẽ et pͥncipem exercitꝰ regisassyrioꝵ
reuersusq ẽ. eũ ignominia interrã suam. Qui iccues ser¬

Expanded text:
Protegamque civitatem istam, et salvabo eam propter me et propter David servum meum. » Propter futurorum spem praesentem excutit metum. Dicit autem quia non suo merito, sed Dei clementia conserventur; imo patris eorum David memoria, in quo monentur et suae negligentiae, et illius fidei et justitiae, quia in tantum diligat Deus justitiam, ut posteros majorum virtute tueatur. « Factum est igitur in nocte illa venit angelus Domini, et percussit in castris Assyrumque diluculo surrexisset, vidit omnia corpora mortuorum, et recedens abiit. » Centum octoginta quinque millia fortissimorum virorum ab uno angelo una nocte caeduntur, et absque vulneribus occisorum mors saeva discurrit, excludens a corporibus animas, Domini voluntate. Super quo in Paralipomerobustum, et bellatorem, et principem exercitus regis Assyriorum: reversusque est cum ignominia in terram suam . Qui idcirco ser
Abbreviated transcription (Latin):
amplius accipere pecuniã iuxta ordinẽ. ur̃m. sed ad instas
te regiones quia albȩ st̃ iam ad messem. Rogate dñm me¬
sis. ut mittat oꝑarios in messem suã: Etitẽ. Euntes inqͥt
prȩdicate euangłium om̃i creaturȩ. Infir mos eurate mor

Expanded text:
amplius accipere pecuniam juxta ordinem vestrum, sed ad instauramplius accipere pecuniam juxta ordinem vestrum, sed ad instaurte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Rogate Dominum messis, ut mittat operarios in messem suam . » Et item: « Euntes, inquit, praedicate Evangelium omni crea
Abbreviated transcription (Latin):
in teplum dñi ꝓ precio animȩ & uoto cordis sui. eũ quic¬
quid a prȩtereuntib iustis scientiȩ spũalis uel bonoꝵ exẽploꝵ
in thesaurũ dñi collatum ẽ. ꝑsacerdotũ hoc prędicadoꝵ
officia ad instaurationẽ templispũalis conferatur. qua
restaurent : ne forte ꝓ negligentia magistrorũ depereat
multitudo auditorũ. Quod autẽ sequitur igit᷑ usq adu
cesimum terciũ annũ regis ioas ñ instaurauer sacerdodes
sarta tecta tẽpli significat qͦd ante aduentũ saluatoris li¬
cet doctrina legis ingente. iudeorũ fuerit. tamen ꝑdoctoꝵ
negligentiam in multis corrũpebatur. donec ueniret ip̃se
qui legem dedit. & ꝑsc̃ȩ trinitatis fidem decalogũ legis
in moysi & ꝓpħarum scriptis sp̃ualiter obseruandum
doceret. Uocauitq rex ioas ioladam pontifict & sacerdotes
dicens eis. Quare sarta decta ñ instaurastis tẽpli: Nolite gͦ

Expanded text:
in templum Domini pro pretio animae et voto cordis sui, cum quidin templum Domini pro pretio animae et voto cordis sui, cum quidquid a praetereuntibus justis, scientiae spiritalis vel bonorum exemplorum in thesaurum Domini collatum est, per sacerdotum, hoc est, praedicatorum officia ad instaurationem templi sprestaurent: ne forte per negligentiam magistrorum, depereat multitudo auditorum. Quod autem sequitur: « Igitur usque ad vicesimum tertium annum regis Joas non instauraverunt sacerdotes sarta tecta templi, » significat, quod ante adventum Salvatoris licet doctrina legis in gente Judaica fuerit, tamen per doctorum negligentiam in multis corrumpebatur, donec veniret ipse qui legem dedit, et per sanctae Trinitatis fidem Decalogum legis in Moysi et prophetarum scriptis spiritaliter observandum doceret. « Vocavitque rex Joas Joiadam pontificem et sacerdotes, dicens eis: Quare sarta tecta non instaurastis templi? Nolite ergo
Abbreviated transcription (Latin):
monium. in diademate insigne capitis regiũ. intester¬
monio designat. decreta legis dei quib quidagere rer
debeat: qualiter uiuere. p̾cipiatur. Deniq inlibrouer¬
borm dierũ apertius. & imposuert inquitei diadema
deoeruntq in manu eiꝰ tenendã legem. E magnutiꝙx
arat. salutarisq prudentiȩ ut pt tyrannice impisꝙ ne¬
cem reginȩ. succedenti in regnũ filio regis legitami. eum
ipso hãbitu regni simul disciplina legis dĩ seruanda cõ¬
muteretur. Et̃ qui se prȩlatũ popło regendo iuderet.
ipse se regendũ diuinis legib subdi debere meminisset.
precio animȩ. & quã sponte & arbitrio cordis su inferum
in templũ dñi accipiant saceydotes iuxta ordinẽ suup
et instaurent sarta tecta domꝰ. si quid necessarium iude¬
rinc instaurationi. Mandat rex nr̃ doctoribus suis
ut accipiant omnẽ pecuniam quȩ aprȩt̾euntib offertur

Expanded text:
monium; » in diademate insigne capitis regium, in testimonium; » in diademate insigne capitis regium, in testimonio designat decreta legis Dei, quibus, quid agere rex debeat, qualiter vivere, praecipitur. Denique in libro Verborum Dierum apertius: « Et imposuerunt, inquit, ei diadema, dederuntque in manu ejus tenendam legem . » Et magnae utique erat salutarisque prudentiae, ut post tyrannicae impiaeque necem reginae, succedenti in regnum filio regis legitimi, cum ipso regni habitu simul disciplina legis Dei servanda committeretur, ut qui se praelatum populo regendo videret, ipse se regendum divinis legibus subdi debere meminisset.pretio animae et quam sponte et arbitrio cordis sui inferunt in templum Domini accipiant illam sacerdotes iuxta ordinem suum et instaurent sarta tecta domus, si quid necessarium viderint instauratione, » etc. Mandat rex noster de doctoribus suis, ut accipiant omnem pecuniam, quae a praetereuntibus offertur
Abbreviated transcription (Latin):
et uenert̃ ꝑuiam portȩ scutariorũ in palatiũ. & sedit suꝑͣ
thronumꝰ regũ. ubi & porta seir & domꝰ messa quȩ cũ polia
scutarioꝵ nominant᷑ esse uidentur. Seutarios autẽ tuto¬
res regis appellat destante libro paralipomenon. qui cũ
roboam scuta ęrea ꝓ aureis fecisse cõmemorasset. adiecit.
Ed tradidit illos principib scutarioꝵ qui custodiebant ue¬
stibulum palatii. In quo uidelicet libro. cuncta hae c
abbatũ sacerdotum & leuitarũ et ianitorũ erit in portis
aiauͭ pars addomũ regis. & tercia inporta quȩ appellae
sundamenti. Om̃e uͦ reliquum uulgus sit inatrus dorras
om. Nec quisquã alius ingrediatur domũ dñi nisisacerdo¬
oh & qui ministrant de leuitis ipsi tantũ modo ingrodo¬
antu quia scificatisunt . Et om̃e reliquum uragus ob
sentes singuligrina sua. & cetera. Qd sequt de eodem
bduxitq filiuꝰ regis. & posuit suꝑ cũ dia dema et testi¬

Expanded text:
et venerunt per viam portae scutariorum in palatium, et sedit super et venerunt per viam portae scutariorum in palatium, et sedit super thronum regum. Ubi etiam porta Seir, et domus Messa, quae cum porta Scutariorum nominatur, esse videntur. Scutarios autem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon; qui cum Roboam scuta aerea pro aureis fecisse commemorasset, adjecit: Et tradidit illos principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . In quo videlicet libro distinctius haec sabbatum sacerdotum et Levitarum et ianitorum erit in portis tertia vero pars ad domum regis et tertia in porta quae appellatur Fundamenti omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini nec quisquam alius ingrediatur domum Domini nisi sacerdotes et qui ministrant de Levitis ipsi tantummodo ingrediantur quia sanctificati sunt et omne relibentes singuli arma sua . » Quod sequitur de eodem: « Produxitque filium regis, et posuit super eum diadema et testi
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui intrandi sepͣtimanã ordinem habebant. suscepit
et illos qui iã suam septimanã ministrando impleue
rant. ne abirent retinuit. Qui alios qͦ leuitas de cuncais
urbibus iuda simul & pͥncipes familiarũ isrł. missis
in hoc centurionib lerosolimã congregauerat ut uer¬
ba dierũ narrant᷑ : quo educturꝰ filium regis tali ratio¬
ne distinxit. ut om̃s qui impleuerant sabbatũ et egre¬
suri erant in duas diuisi partes regẽ. in interiorib atru
locis armati circunstarent. Reliqͦua uͦ multitudo idẽ.¬
ii qui ñ erant de stirpe leui. exderiores atrioꝵ ianua
contra furorẽ. regine si quid forte aduersi moliretur cu¬
stodirent. Porro ii qui nuꝑ ad sabbatũ uenerant sacer¬
dotes. leuitȩ & ianitores intres diuisi partes domũ regis
idẽ. palatium obseruarent. ne uel hoc regina collecto ex
debatur sicut infra dicto᷑. Duxeruntq regẽ de domo dñi

Expanded text:
eos qui intrandi septimanam ordinem habebant, suscepit, eos qui intrandi septimanam ordinem habebant, suscepit, et illos qui jam suam septimanam minrant, ne abirent, retinuit. Qui alios quosque Levitas de cunctis urbibus Juda simul, et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus Hierosolymam, congregaverat, ut Verba dierum narrant, quos educturus filium regis tali ratione distinxit, ut omnes, qui impleverant sabbatum, et egressuri erant, in duas divisi partes regem in interioribus atrii locis armati circumstarent: reliqua vero multitudo, id est qui non erant de stirpe Levi, exteriores atriorum januas contra furorem reginae, si quid forte adversi moliretur, custodirent. Porro hic qui nuper ad sabbatum venerant Sacerdotes, Levitae, et Janitores in tres divisi partes, domum regis, id est palatium, observarent: ne vel hoc regina collecto exedebatur, sicut infra dicitur: duxeruntque regem de domo Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatũ cum iis qui egrediebant᷑ asabbato: uenerunt
ad ioiadã sacercdotẽ. Qui dedit eis hastas & arma regis
dauid quȩ erant in domo dñĩ. & steterunt singłi
habentes arma in manusua a parte. tẽpli dextra
usq ad partẽ sinistram altaris & edis circũ regem.
Hȩc autẽ quomodo facta sint & in quib locis. si quis
ea quȩ suꝑius de atriis domꝰ dñi dicta sunt bene com¬
memor auerit. ita intelligere potest. Sed ne fastidium
faciamus lectori. his omissis quȩ iã exposita st̃ adil
lud qđ de diuisione turbȩ diccum ẽ. ueniamus. Cuiꝰ
rei ratio talis ẽ. E rant autem sortes uiginti quatauor et̃
sacerdotum & leuitarũ et lanitorum. qui ꝑ dotidẽ septim¬
nas sibi ex ordine succederent sabbato noua turma in¬
trante ad officiũ. & pͦt sabbatum ea quȩ ꝓxima sept¬
mana ministrauerat domũ redeunte. ded hic pontife
ꝓpter necessitatẽ agendi circa nouũ regem exercitꝰ. et

Expanded text:
abbatum, cum his qui egrediebantur a sabbato, venerunt abbatum, cum his qui egrediebantur a sabbato, venerunt ad Joiada sacerdotem: qui dedit eis hastas et arma regis David, quae erant in domo Domini. Et steterunt singuli habentes arma in manu sua a parte templi dextra usque ad partem sinistram altaris et aedis circum regem. » Haec autem quomodo facta sint et in quibus locis, si quis ea quae superius de atriis domus Domini dicta sunt bene commemoraverit, ita intelligere potest. Sed ne fastidium faciamus llud quod de divisione turbae dictum est veniamus, cujus rei ratio talis est. Erant autem sortes viginti quatuor et sacerdotum et levitarum et janitorum, qui per totidem septimanas sibi ex ordine succederent, sabbato nova turma intrante ad officium, et post sabbatum ea quae proxima septimana ministraverat domum redeunte. Sed hic pontifex propter necessitatem augendi circa novum regem exercitus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ueri  nis. Aimno autẽ septimo misit loiada. &e assumepes
centuriones & milites introduxit ad se in templũ. ñi. pepi¬
qnq cũ eis fectus. E adiurans eos in domo dñi ostendt en
filium regis. & p̃cepit eis dicens. Iste ẽ. sermo quẽ facere cle¬
betis. Tercia pars ur̃m introeat. sabbato. & obseruet excubi¬
dum domus regis. Tercia autẽ pars sit ad portã seir. et̃
tercia pars ad portã quȩ ẽ. post habitaculũ scutario¬
rum. & custodietis excubitũ domus messa Due uͦ partes
e uobis om̃s egredientes sabbato custodiant Excubias dom
dñi circum regẽ. & uallabitis eũ habentes arma in ma¬
nibus ur̃is. Si Quis autẽ ingressus fuerit septa t̾epli:. int̾fi¬
ciatur. Eritisq cũ rege intrgeunte & egrediente. Et fece¬
runt centuriones iuxta om̃ia quȩ p̃cẽperat eis ioiada sa¬
cerdos & assumentes singuli uiros suos qui ingrediebant᷑

Expanded text:
verit poenis. « Anno autem septimo misit Joiada, et assumens verit poenis. « Anno autem septimo misit Joiada, et assumens centuriones et milites, et introduxit ad se in templum Domini, pepigitque cum eis foedus, et adjurans eos in domo Domini, ostendit eis filium regis, et praecepit illis dicens: Iste est sermo, quem facere detia autem pars vestrum introeat sabbato, et observet excubitum domus regis; tertia autem pars sit ad portam Seyr, et tertia pars ad portam quae est post habitaculum scutariorum. Custodiete vobis, omnes egredientes sabbato, custodiant excubias domus Domini circum regem, et vallabitis eum habentes arma in manibus vestris. Si quis autem ingressus fuerit septa templi, interficiatur. Eritisque cum rege introeunte et egrediente. Et fecerunt centuriones juxta omnia quae praeceperat eis Joiada sacerdos. Et assumentes singuli viros suos, qui ingre
Abbreviated transcription (Latin):
sere bene impiecatẽ exprimit synagoge qbe ꝑnequitiamr
mentis seminis dauid hoc ÷ xp̃i insidiatrir erat. ce oluem
contra eũ semꝑ in corde gerebat: quȩ aliquando regnare ue¬
debatur cũ legis cerimonias tẽporaliter obseruabat. Iũpre¬
catur athalia tẽporalis dnĩi. Sed iosabeth strenintate. quae
Interpretatur saturitas dñi id ẽ. eccłs inqua uere sĩ delicie
in euo memoria ẽ. nominis dñi. ne ꝑ crudelitatẽ seuien¬
cis hostis interimatur in cordib electoꝵ magisꝙ nutritur
in domo ioiadȩ pontificis qui dilectꝰ dñi sonat. dequouor
patris ait. hic ẽ. filius m̃s dilectus. in quo m bene compla¬
cuit. Cuius domꝰ ẽ. sca eccła. ubi in scã fide electorũ ma
nens cotidie facit auginentũ corporis si done dempore
lucdicu sceptrũ regni et potentiã aduersus eos exgollec & eũ
deprimere cogitabant. & interfectricẽ sc̃orum ȩt̾nis deputa¬

Expanded text:
lere, bene impietatem exprimit Synagogae, quae per nequitiam lere, bene impietatem exprimit Synagogae, quae per nequitiam mentis, seminis David, hoc est Christi, insidiatrix erat, et odium contra eum semper in corde gerebat, quae aliquando regnare videbatur cum legis caeremonias temporaliter observabat. Interpretatur Athalia temporalis Domini. Sed Josaba strenuitate quae interpretatur saturitas Domini, id est Ecclesiae, in qua verae sunt deliciae licet, in quo memoria est nominis Domini, ne per crudelitatem saevientis hostis interimatur in cordibus electorum, magisque nutritur in domo Joiadae pontificis qui dilectus Domini sonat, de quo Patris vox ait: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . » Cujus domus est sancta augmentum corporis sui, donec tempore judicii, sceptrum regni et potentiam adversus eos extollet, qui eum deprimere cogitabant, et interfectricem sanctorum aeternis deputa
Abbreviated transcription (Latin):
al int̾ficiendos. Qui & ꝑcussit iorã regem isrł & achariã
regem uida. & ierabel impiissimã reginam de palatio
In ier rahel precipitari fecit. leu enĩ Tyꝑice potest designa
uit ut in sacrilega ciuitate quȩ ꝓpħas et ipsum dñm
et eam ultione. iusta ꝑimeret. atq sacerdotiũ uanum
qͦd post xp̃i aduentũ inaniter habuerat destrueret. tem¬
plumq subuerteret. nacñ et impiam synagogã quȩ san¬
guinem sc̃orum semꝑsitiebat de regni culminie p̃cipita¬
uidens mortuum filiũ suum. surrexit & int̾fecit om̃e se¬
men regium. Sed iosabeth filia regis iorã soror ochoriȩ
oas filiũ ochoriȩ tollens furata ẽ. de medio filioꝵ regis
Dui intficiebantur. & abscondit cũ a faciȩ athalieut ñ
terficeretur. E ratq cũ ea indomo dĩ clam sex annis
quia iosabeth uxor erat ioiadȩ pontificis. Athaliag hes

Expanded text:
al interficiendos. Qui et percussit Joram regem Israel, et Ahaziam al interficiendos. Qui et percussit Joram regem Israel, et Ahaziam regem Juda, et Jezabel impiissimam reginam de palatio in Jezrael praecipitari fecit. Jehu enim typice potest designar destinavit ut in sacrilega civitate, quae prophetas et ipsum Domincia exerceret, et eam ultione justa perimeret, atque sacerdotum vanum, quod post Christi adventum inaniter habuerat, destrueret templumque subverteret, necnon et impiam synagogam quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitamater Ahaziae, videns mortuum filium suum, surrexit et interfecit omne semen regium. Sed Josaba filia regis Joram, soror Ahaziae Joas filium Ahaziae tollens, furata est de medio filiorum regis qui interficiebantur, et abscondit eum a facie Athaliae, ut non interficeretur, eratque cum ea in domo Domini clam sex annis, quia Josaba uxor erat Joiadae pontificis. » Athalia igi
Abbreviated transcription (Latin):
critȩ. quia clauditis regnũ cȩloꝵ. ante. homines:. uos eniꝰ
non intratis nec introeuntes sinitis intrare. Quẽ concul¬
cauit turba inporta. quia inutilit᷑ ante ostiũ fidei sta¬
bat & gressũ introeuntium imꝑediebat. Unde merito
conculcatus. hoc ẽ. ex amine iusti iudicis dãnatus ꝓpe¬
tuas mitet᷑ in denebras. Nã & dñs in euangłio ait. i
foras & conculcetur ab hominibus. Heliseus autẽ ꝓphe¬
des uocauit unũ de filuis ꝓpħarum. & ait illi. Accinge
lumbos tuos. & dolle lenticulã olei hanc in manu tua
et uade in ramoth galaad. Cumq ueneris illuc. uidebi
leit filium.ios aphat filu nansi. Et ingressus suscitabi
eum de medio fr̃m suorũ. & intro duces in interius cu¬
biculum. Tenensq lenticulã olei. fundes suꝑ caput ei
et dices. Hec dicit dñs. Unxi te in regẽ suꝑ isrł. & reliqͥ¬
ehinc refert᷑ in historia hac regũ qualiter ieu dñs ordi¬
nauerit ad extirpandã domum achab & sacerdotes ba¬

Expanded text:
egnum coelorum ante homines; vos enim non intratis, nec alios introeuntes sinitis intrare . » -- « Quem conculcavit turba in porta, » quia inutiliter ante ostium fidei stabat, et gressum introeuntium impediebat. Unde merito conculcatus, hoc est, examine justi judicis damnatus, perpetuas mittetur in tenebras. Nam et Dominus in Evangelio ait: « autem prophetes vocavit unum de filiis prophetarum, et ait illi: Accinge lumbos tuos, et tolle lenticulam olei hanc in manu tu, et vade in Ramothgalaat. Cumque veneris illuc, videbis Jehu filium Josaphat, filii Namsi, et ingressus suscitabis eum de medio fratrum suorum, et introduces in interius cubiculum, tenensque lenticulam olei, fundes super caput, et dices. Haec dicit Dominus: Unxi te regem super Israelehinc refertur in historia hac Regum, qualiter Jehu Dominus ordinaverit ad exstirpandam domum Achab, et sacerdotes Ba
Abbreviated transcription (Latin):
urbs coele syriȩ quȩ ncͣ epiphania dr̃. iuxta emessam u
supra monuimꝰ. Arphat urbs damasci. quã expugnatã
a rege assyrioꝵ & ieremias scribit. Sepharuaim qͦd nume¬
ro plurali libros uł litteras sonat. nomen ẽ. locoꝵ de quibu
assyrii transmigrantes habitauer̃t in samaria: ut in locorũ
upris inuenimus. Uerũ inisaia hoc qͦ uocabulir̃ cẽ. eiui¬
cametsi pluralit᷑ dictum. ui chebarũ athenacũ. Porigo
Aa c& aua uetus elitio quasi uniꝰ urbis nonen anetiga¬
uam posuit. Et quidẽ in hebreo ita scriptũ est. Detoiara
quinta sillaba .ti. quȩ in medio nomine positae. conum¬
dionem & apudeos significat. potest & ita distingud
dicatim ane & gaue ut aquila transtulio. siue anaos aii.
decem tribꝰ uicimus facile. quantomagis solam ierlim
uno dõ prȩsule uincenns: Uere iustus erechias omia
aiens eũ consilio. ꝓhibuit ei respondere.: ne eũ ad inaio¬

Expanded text:
urbs Celesyriae, quae nunc Epiphania dicitur, juxta Emesan, ut urbs Celesyriae, quae nunc Epiphania dicitur, juxta Emesan, ut supra monuimus. Arphad urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum et Jeremia scribit. Sepharvaim, quod numero plurali libros vel litteras sonat, nomen est locorum de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in Locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc quoque vocabulum esse civipharvaim ? » tametsi pluraliter dictum ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana et Ava, vetus editio, quasi unius urbis nomen Anetigavam posuit; et quidem in Hebraeo ita scriptum est. Verum quia quinta syllaba ti quae in medio nominis posita est, conjunctionem et apud eos significat, potest et ita distingui, ut dicatur, ane et gave, ut Aquila transtulit, sive Ana et Ava,quinque tribus vicimus facile, quanto magis solam Hierusalem uno Deo praesule vincemus? Vere justus Ezechias omnia regens cum consilio prohibuit ei respondere, ne eum ad majo
Abbreviated transcription (Latin):
cit ꝑsuasione. decipiat. & dicit ex ꝑsona regis. facite. inecum
benedictionẽ. hoc ẽ. facite qͦd in urãm benedictionẽ ꝓficiat
enedicite regi assyrio. & eũ dñm confidemini. ut pmia consc¬
mini. Donec reuertar de egypto uł capta lobnã redeam.
habitate in urbe ur̃a & reb ur̃ĩs fruimini. & postea ducã
uos in similẽ derrę ur̃s derram. Quã tamen ñ nominauit
quia similem ei inuenire ñ potuit. sed similitudinẽ porut.
oc enĩ unusquisq uult in quo natus ẽ. Alii putant terrã medi
eis repmitti quȩ t̾rȩ. iudee similitudinẽ habeat tã insitu qͣm
infructibus. Ed ait rapsaces int̾ alia quib dm̃ blasphemabat
pharuaim ana.⁊ aua. nunqͥd lib̾auerunt samariã de ma¬
nu mea. ostendit harũ om̃ium ciuitatũ siue gentiũ diis ser¬
uisse samaritas. Et quia ñ erant dii sed idola. merito cul¬
tores uanitatis ut decebat eẽ. subuersos. Est autẽ emath

Expanded text:
ncit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: « Facite mecum ncit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: « Facite mecum benedictionem, » hoc est, facite quod in vestram benedictionem proficiat. Benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini, donec revertar de Aegypto, vel, capta Sobna, redeam. Habitate in urbe vestra, et rebus vestris fruimini, et postea ducam vos in similem terrae vestrae terram. Quam tamen non nominavit, quia similem ei invenire non potuit, sed similitudinem non ponit; hoc enim unusquisque vult, in quo natus est. Alii putant terram Mediae eis repromitti, quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam in situ quam in fructibus. Quod ait Rabsaces, inter alia, quibus Deum blasphemabat, pharvaim, Ana et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? » ostendit harum omnium civitatum sive gentium diis servisse Samaritas. Quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis, ut decebat, esse subversos. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
uachiaut helchie & somna et ioat rapsaci. Precamur
hanc linguã. & ñ loquaris nobis iudaice audiente popł
qui ẽ. suꝑ murũ. Responditq eis rapsaces. Nunqͥd ad dñm
tuum & ad te misit. me dñs meus ut loquar sermones hos¬
et non potiꝰ ad uiros qͥ sedent suꝑ murũ ut comedant sterco¬
ra sua. & bibant urinã suam uobiscum᷑ & cętera. Rapsacis
accusatio ezechiȩ testimoniũ ẽ. quia captis iudeȩ urbib in
dño confisus sit. & confortauit popłm ut in dño speraret.
Unde rapsaces destruere uult quȩ ille construxit. & dicit ad
popłm. Non seducat uos ez echias. & ñ uobis tribuat fiduciã
suꝑ dño deo. Qͦd autẽ eliachim & somna et ioae humiliter
deprecant᷑ rapsacen ut syriace loqueret᷑. hunc sensũ habet.
uid necesse ẽ. popłm falsiserrorib cõmoueri. & uanaᷤ iacta¬
re uirtutẽ: Loquere linguã quam popłs non nouit. Nam et
en dos. simulq illecebrã iungit. timori. ut qͦs t̾rore non ui¬

Expanded text:
ius Helciae et Sobna et Ioahe Rabsaci precamur hanc linguam et non loquaris nobis iudaice audiente populo qui est super murum responditque eis Rabsaces numquid ad dominum tuum et ad te misit me d ad viros qui sedent super murum, ut comedant stercora sua, et bibant urinam suam vobiscum, » etc. Rapsacis accusatio, Ezechiae testimonium est, quia captis Judaeae urbibus, in Domino confisus sit, et confortavit populum ut in Domino speraret. Unde Rapsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: Non seducat vos Ezechias, et non vobisuper Domino Deo. » Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? Loquere linguam, quam populus non novit, nam et endos. Simulque et illecebram jungit timori, ut quos terrore non vi
Abbreviated transcription (Latin):
rege assyrioꝵ. & unaqueq gens sabricata ẽ. deum suũ. posi¬
eruntq eos in phanis excelsis quȩ fecerant samarie genᷤ
et gens inurbib suis in quib habitabant. Uiri enĩ babr̃¬
lonii. fecerunt sochot benoth. Uiri autt̃ cutheni fecer unt
nergel. & uiri de emath fecert̃ asima. Porro euei fecerunt
nab aath & charcha. In libro quid̃ locorum lebatuon eͦo bengch
iberis e fucrint ciuitatos quas constricit inr̾egio neo nader
amaritani qde babilonia transierant. a sua s. oppilum

Expanded text:
que gens fabricata est Deum suum, posueruntque eum in fanis excelsis, quae fecerant Samariae gens, et gens in urbibus suis, in quibus habitabant. Viri enim Babylonii fecerunt Sochoth Benoth: Viri autem Cutheni fecerunt Nergel. Et viri de Emetha fecerunt Asima. Porro Hevaei fecerunt Nebaaz, et Thartha. In libro quidem locorum legitur, quod Benoth, et Nergel fuerunt civitates, quas construxerunt in regione Judeae Samaritani, qui de Babylonia transierant. Asima quoque oppi
Abbreviated transcription (Latin):
ãtq obsidendo cotidie. afficit. cũ eos ꝓpt̾ peccada cõmissa
de sedib ꝓpriis euellens defert. in terrã alienam. qͦ magis
luigere delectat quã cantica lȩticiȩ ꝓferre. Unde & psalmi¬
sta mystico eloquio hoc idem cõmemorat clicens. Suꝑ flu¬
mina babylonis illic sedimꝰ & fleuimus dũ recordaremur
cui syon: in salicib in medio eiꝰ suspendimus organa nr̃a.

Expanded text:
atque obsidendo quotidie efficit, cum eos propter peccata commissa, atque obsidendo quotidie efficit, cum eos propter peccata commissa, de sedibus propriis evellens, defert in terram alienam, quo magis lugere delectat, quam cantica laetitiae proferre. Unde et Psalmista mystico eloquio hoc idem commemorat, dicens: « Super flumina Babylonis illic sedimus, et flevimus, dum recordaremur tui, Sio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt insuis finib & in suis urbibus dominent᷑. Cũ autẽ
consũmationis tẽpus aduenerit hoc ẽ. sexaginta qͥnq ann
et tam mundires quȩ in sex dieb factȩ sũnt. quã omĩa quȩ
ad quinq sensus ꝑtinent᷑ finẽ acceꝑint. tunc uniuerda
esse soluenda quȩ gentiles & heretiei futura ñ credunt. et
ꝓpter infidelitatem ñ intelligunt quȩ dicunt᷑. Iratusq c̃.
dñs uehementer in isrł & abStulit eos de conspectu suo. et
non remansit nͥ trib iuda tantũ modo. sed nec ipse iudascu¬
stodiuit mandata dni dei sui. Ueruntamen abulauit in er¬
roribus isrł quos oꝑatꝰ fuerat. Proiecitq dñs om̃c semen isrl
afflixit eos. & tradidit in manu diripientiũ. donec ꝓi¬
ceret eos a facie sua. dubuersio autẽ isrłitarum quȩ ab
assyruis regib ꝑpecrata ẽ. quid significat nisi miserabi¬
rex assyrius hocẽ. diabolus cũ suo exercitu deuastando

Expanded text:
sunt, in suis finibus et in suis urbibus dominentur. Cum autem sunt, in suis finibus et in suis urbibus dominentur. Cum autem consummationis tempus advenerit, hoc est sexaginta quinque anni, et tam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus pertinent finem acceperint, tunc universa esse solvenda, quae gentiles et haeretici futura non credunt; et propter infidnus vehementer Israel, et abstulit eos de conspectu suo, et non remansit nisi tribus Juda tantummodo; sed nec ipse Judas custodivit mandata Domini Dei sui, verumtamen ambulavit in erroribus Israel quos operatus fuerat. Projecitque Dominus omne semen Israel, et afflixit eos et tradidit in manu diripientium, donec projiceret eos a facie sua. » Subversio autem Israelitarum, quae ab Assyriae regibus perpetrata est quid significat, nisi miserabirex Assyrius, hoc est diabolus, cum suo exercitu devastando
Abbreviated transcription (Latin):
ductus sed inextremis finib piscine suꝑioris quȩ erat in
agro fulionis: ubisordes &e maculȩ purgabantur.Quanuis
enim achattegnares suꝑ iudã. tamen quia impius erat. insuꝑ¬
oris piseins extremis finib morabatur. Ergo ds nontã xegis
miseretup quẽ indignũ estimabat salute. quã populs del.
uas auto caudas torriũ fumigantiũ ut priꝰ diximus uocat
sapientiã scłaremhereticũq Sermonẽ. quoꝵ finiserustio
est. Qui frustra inierunt consiliũ ut ascenderent contra iudã.
et quasi negligentẽ & dorinientẽ caꝑent & suis errorib copu¬
larent. ponerentq suꝑ eũ regem filiũ chabeel hoc ẽ. bonum
deum. Uterq enĩ aduersariꝰ apud se ueritatẽ. apud se est¬
mat optimã esse doctrinã. Deniq marcion hereticus boni
illis dicentib dñs cõminatur qͦd ñ stet consiliũ ipsorum
sed interim quã dui nc̃ mundus iste. stat & ea quȩ mundi

Expanded text:
ductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in ductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur . Quamvis enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia impius erat, in superioris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponerentque super eum regem filium Tabehel, hoc est, bonum Deum. Uterque enim adversarius, apud se veritatem, apud se optimam aestimat esse doctrinam. Denique Marcion hillis dicentibus Dominus dominator, quod non stet consilium ipsorum, sed interim quandiu nunc iste mundus stat, et ea quae mundi