comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aptum &testimonio ueritatis fuit congruũ. uide¬
lic& insinuans qđ & ipsum dñi corpus melius post
mortem eẽ uisturum resuscitatum ingloria
& ipsamors illius nobis uitam donar&. Hoc quoq
qđ sudor eius instargut tarum sanguinis decurre¬
bat interra testimonium ꝑhibebat illi sacro sc̃o
misterio qđ ecłam totam ꝑ orbem suo sanguine
lauar& et tres unuor gunt : Indiuidua namq
haomanent nihilq: eorum a sui conexione seiungi¬
tur quae nec sine uera diuinitate humanitas. nec
sine uera credenda ẽ humanitate diuinitas:
Sed hec in nobis hȩc unum sunt nonnature eĩdem
subsistentia sed eiusdem operatione misterii:
N am sicut beatus ambrosius ait. spr̃ mentẽ renouat.
aqua ꝓficit adlauacrum sanguir spestat adp̃ciũ.
spr̃ enim nosꝑ adoptionem filios dĩ facit. sacrifontis
undanos abluit. sanguis dñi nosredemit. Alterũ
igitur inuisibile. alterum uisibile testimonium sa¬

Expanded text:
aptum, et testimonio veritatis fuit congruum . Videaptum, et testimonio veritatis fuit congruum . Videlicet, insinuans, quod et ipsum Domini corpus, melius post mortem esset victurum, resuscitatum in gloria, et ipsa mors illius nobis vitam donaret. Hoc quoque quod sudor ejus instar guttarum sanguinis decurrebat in terram, testimonium perhibebat illis, sacrosancto mysterio, quod Ecclesiam totam, per orbem suo sanguine lavaret. Et tres unum sunt. Individua namque haec manent, nihilque eorum a sui connexione sejungitur, quia nec sine divinitate vera humanitas, nec sine vera credenda est humanitate divinitas. Sed haec in nobis unum sunt, non natura ejusdem subsistentiae, sed ejusdem operatione mysterii. Nam sicut beatus Ambrosius ait: Spiritus mentem renovat, aqua proficit ad lavacrum, sanguis exspectat ad pretium. Spiritus enim nos per adoptionem filios Dei fecit; sacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile, testimonium sa
Abbreviated transcription (Latin):
inspũ scõ & egouidi & testimonium ꝑhibui quia
tem testatur. ipsese ueritatem eẽ cognominat
Baptista illum ueritatem p̃dicat filius tonitrui.
ueritatem euangelizat. Taceant blas phemi.
qui hunc fantasma eẽ dogmatitant. pereat de
dm̃ ẽẽ uerum denegant: quia tres sunt quites¬
tiororuum danit. Sp̃s aqua & sanguis: Sp̃s
utatum descendit si enim uerus filius di non e&
nequaquam in eum tanta manifestatione spr̃ sẽr
uenir&. Aqua &iam & sanguis dedere testimo
mortui manar̃ qđ nullatenus fieri poss& siuerã
carnis naturã non haber& sed & hoc qđ ante pas¬
sionem cum orar&. factus ẽ sudor eĩ sic̃ gutiae
sanguinis decurrentis interram Veritati car¬
nis ad supte testimonium dit Nec r&icendum
qđ in hoc quoq sanguis &aqua testimonium illi deder̃
quod de latere mortui uiuaciter effluxerunt : Qđ
erat contra naturam corporis atq obid misteriis

Expanded text:
itu sancto, et ego vidi, et testimonium perhibui, quia itu sancto, et ego vidi, et testimonium perhibui, quia se veritatem testatur, ipse se veritatem cognominat. Baptista illum veritatem praedicat, filius tonitrui veritatem evangelizat. Taceant blasphemi, qui hunc fantasma esse dogmatizant. Pereat de ominem esse verum denegant. Quia tres sunt qui testimonium dant, Spiritus, aqua et sanguis. Spiritus tizatum descendit. Si enim verus filius Dei non esset, nequaquam in eum tanta manifestatione spiritus sanctus veniret. Aqua etiam et sanguis dedere testimonmortui manarunt. Quod nullatenus fieri posset, si veram carnis naturam non haberet. Sed et hoc quod ante passionem, cum oraret, factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis, decurrentis in terram, veritati carnis assumptae testimonium dat. Nec reticendum quod in hoc quoque sanguis et aqua testimonium illi dederunt, quod de latere mortui vivaciter effluxerunt, quod erat contra naturam corporis, atque ob id mysteriis
Abbreviated transcription (Latin):
Quiergo erat a&nus dĩfilius factus homo intem pore
ut dñs ꝑ diuini tatis suȩ potentiã creauerat ꝑhuma¬
nitatis suȩ infirmitatem recrear& quiuenit ꝑ aquã
& sanguinem. a quam uidelic& lauacri & ranqu
nem suȩ passionis. Non inaqua solum. SediNaqua
et sanguitueor Non solum baptitari ꝓpter nr̃am ab¬
lutionem dignatus est ut nob̵ baptismi sacram̃tum
consecrar& aotrader&: Verum &iam sanguinẽ
suum dedit ꝓnobis sua nos passione redemit cuius
sa cramentis semꝑ refecti nutriremur ad salutem¬
ritas ẽ. hoc est uerus dĩfilius uerus mediatordĩ &
hominum uerus humani generi redemptor hac
re conciliator. Vereipse mundus ab omni labe
peccati. uere sufficiens tollere peccata mundi
qđ &iam ipse baptista uisio eiusdem sp̃s aduentũ
intelligens ait. Quime misit baptizare in aqua
illemihi dixit Suꝑquem uideris sp̃m descenden¬
tem & manentem suꝑ eum. hic ẽ quibaptizat

Expanded text:
Qui ergo erat aeternus Dei Filius, factus est homo in tempore, ut qui nos per divinitatis suae potentiam creaverat, per humanitatis suae infirmitatem recrearet. Qui venit per aquam eQui ergo erat aeternus Dei Filius, factus est homo in tempore, inem suae passionis. Non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Non solum baptizari propter nostram ablutionem dignatus est, ut nobis baptismi sacramentum consecraret ac traderet: verum et sanguinem suum dedit pro nobis, cum sua nos passione redemit, cujus sacramenti semper refectione nutriremur ad salutemritas est, hoc est verus Dei Filius, verus mediator Dei et hominum, verus humani generis Redemptor ac reconciliator, vere ipse mundus ab omni contagione peccati, vere sufficiens tollere peccata mundi. Quod etiam ipse Baptista, viso ejusdem Spiritus adventu intelligens, ait: Qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, hic e
Abbreviated transcription (Latin):
mento ponitur ꝓpt̃ sidei inchoacionẽ & in angu¬
lo ꝓpt̃ unitam utriusq populi coniunctionem
& insummitate ꝓpt̃ omnium bonorum operum ꝑ¬
fectionem Ipse eniẽ: a& cõ primus & nouissi¬
mus initium & finis: oonris quicredit ineuor
nonconpundetur: Spes autem bonorum non con¬
fund&ur quia qđ modo fideliter & sirmiter credunt
in a& nũ ueraciter accipienter cũ gaudio optine¬
bunt: uõbis igit honor credentibus: Cran¬
dis enim honor credentibus in xp̃m donatur. ut sint
Vt sint heredes dĩ patris. quo heredes autem xp̃i :
Grandis inquam honor ẽ eis ut fulgeant sicut sol in
regno patris & sedeant suꝑ duodecim thronos iudi¬
canter duodecim tribur isrł Crandis honor ẽeis

Expanded text:
mento ponitur, propter fidei inchoationem, et in angumento ponitur, propter fidei inchoationem, et in angulo propter unitam utriusque populi conjunctionem, et in summitate, propter omnium bonorum operum perfectionem. Ipse enim est α et ω, primus et novissimus, initium et finis . Omnis qui credit in eum, non confundetur. Spes autem bonorum non confundetur, quia quod modo fideliter et firmiter credunt, in aeternum veraciter accipientes cum gaudio obtinebunt. Vobis igitur honor credentibus. Grandis enim honor credentibus in Christum donatur, ut sint Ut sint haeredes Dei patris, cohaeredes autem Christi. Grandis, inquam, honor est eis, ut fulgeant sicut sol in regno Patris, et sedeant super duodecim thronos judicantes duodecim tribus Israel. Grandis honor
Abbreviated transcription (Latin):
lapide uiuo resus citati &uiui ficati. Potens ẽ enim
dr̃ aiteuangelium delapidibus istis suscitare filios
Domus spiritalis eccła est iustorum delapidibur uiuis
& animabus aedificata scõrum: Sacer dotiuor sc̃o
dẽ non sicut ueteris testamenti scđm aa ron sacerdo¬
hostias: Spiritales hostiȩ sunt orationes scõrum:
Dirigatur ait psalmus oratiomea sicut incensum in
cons pestutuo. Siue spiritales hostiȩ sunt corpora pura
iustorum. dequib: paulus ait. Obsecro uos ꝑmicđiam
pulus isrł carnales hostias ꝑplures offerebant sa¬
cerdotes Nosaũt spiritales ꝑ unum pontisicem ilim̃
xp̃m uerum & acernum offerimus sacerdotem cui
dictum ẽ . Tues sacerdos in a&̃ nũ scđm ordinẽ melchi¬
sedech: propter quod continet scraptura:
Haecenim qui secuntur isaiȩ contin& ꝓph&ia: ecce
poriam itasiori lapide sumouo: Sionquȩ in¬
terp̃tatur speculatio deutroq populo congrega¬

Expanded text:
lapide vivo resuscitati et vivificati: Potens est enim lapide vivo resuscitati et vivificati: Potens est enim Deus, ait Evangelium, de lapidibus istis suscitare filios Domus spiritualis Ecclesia est justorum de lapidibus vivis et animabus aedificata sanctorum. Et sacerdotium sanctum. Id est, non sicut Veteris Testamenti secundum Aaron sacerdohostias. Spirituales hostiae sunt, orationes sanctorum. Dirigatur, ait Psalmus, oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo. Sive spirituales hostiae sunt, corpora pura justorum. De quibus Paulus ait: Obsecro vos per miserpuli Israel, carnales hostias per plures offerebant sacerdotes, nos autem spiritales per unum pontificem Jesum Christum verum et aeternum offerimus sacerdotem, cui dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Propter quod continet Scriptura. Haec enim quae sequuntur Isaiae continet prophetia. Ecce pono in Sion lapidem summum. Sion quae interpretatur specula, de utroque populo congrega
Abbreviated transcription (Latin):
bur deipsius munere gustauerunt: ad queo acceden¬
tes Lapidem tuuuoi Hiclapis xp̃r intelligitur de quo
danihelait. Vidilapidem abscisum demonte sine ma¬
nibus qui omnem terram impleuit & pralmus Lapi¬
dem quemrȩpbauerunt aedificantes. hic factus ẽ in capud
anguli. Quiuiuus dicitur quia tertia diȩ resurrexit
uiuus amortius quiiam non moritur &mors illi ul¬
tra non dominabitur. ad quem omnis qui recte cre¬
dit &iuste uiuit accedit: ab oonaubus guidem repro¬
batuos: Auideis scilic& qui clamauerunt pilato . Tolle
Crucisige talem. Nos non habemus regem nisi cerarẽ
adõ autem electum. Sicutdẽ pater de eo ꝑ iruam ait.
ꝑcceseruus meus elestus meus. & in euangelio. hic ẽ siliur
indextera patris sessione & omnium potestatis accep¬
tione sicut illeait dataẽ mihi omnis potestas incaelo
& interra. & quia datum ẽ illi nomen quod ẽ super
omnem nomen . ut in nomine eius omne genu flecta

Expanded text:
bus de ipsius munere gustaverunt. Ad quem accedenbus de ipsius munere gustaverunt. Ad quem accedentes lapidem vivum. Hic lapis Christus intelligitur, de quo Daniel ait: Vidi lapidem abscissum de monte sine manibus, qui omnem terram implevit . Et Psalmus: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli, qui vivus dicitur, qui tertia die resurrexit, vivus a mortuis, qui jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur. Ad quem, omnis qui recte credit et juste vivit, accedit. Ab hominibus quidem reprobatum. A Judaeis scilicet, qui clamaverunt Pilato: Tolle, crucifige talem: Nos non habemus regem, nisi Caesarem . A Deo autem electum. Sicut Deus pater, de eo per Isaiam ait: Ecce servus meus, electus meus, . Et in Evangelio: Hic est Filius in dextera patris sessione, et omnium potestatum acceptione, sicut ille ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Quia datum est illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine ejus omne genu flectat
Abbreviated transcription (Latin):
riseorum: Sicut modo geruti inpantes: Ad &xem¬
plum scilic& illius paruuli dequo dñrait: Nisiquis
suerit ut paruulus hic nonin trabit in regnum ce¬
lorum. &de quibus ait sinite paruulas uenire
adme talium ẽ enĩ regnum caelorum. Hanc enim scãm
puram & innocentem in fantiam ꝑbaptismi gratiam
castamater gignit eccła rationapiles siue dolo
dẽ sensu racionabiles ut uiri. & sine dolo fallatiȩ es¬
tote ut pariuili Lac concupi scite. Hoc est larga
ubera a&̃nȩ sapientiȩ sugite & euangeliorũ & apłoꝵ
doctrinam concupis center implete Utineo cresca¬
tis in saluteo: Idẽ noui ac ueteris testamenti uerbũ
sinceriter sumite ut adeum panem qui decęlo descen¬
dit ꝑuenire ualeatis crescentes insalutem: gõidul¬
cis estdr̃s. Custus iste non ꝑtin& hodoris palatum.
sedadanimȩ suauissimum sensum: Dulcis enĩ est eis
quibona ipsius spiritaliter inbiberunt & deuotis sensi¬

Expanded text:
risaeorum. Sicut modo geniti infantes. Ad exemrisaeorum. Sicut modo geniti infantes. Ad exemplum scilicet illius parvuli, de quo Dominus ait: Nisi quis fuerit ut parvulus hic, non intrabit in regnum coelorum . Et de quibus ait: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum. Hanc enim sanctam, puram et innocentem infantiam, per baptismi gratiam, casta mater gignit Ecclesia. Rationabiles sine dolo. Id est, sensu rationabiles et veri, et sine dolo fallaciae, estote ut parvuli. Lac concupiscite. Hoc est, larga ubera aeternae sapientiae sugite, et Evangeliorum et apostolorum doctrinam concupiscentes implete. Ut in eo crescatis in salutem. Id est, Novi ac Veteris Testamenti verbum sinceriter sumite, ut ad cum panem qui de coelo descendit pervenire valeatis, crescentes in salutem. Quoniam dulcis est Dominus. Gustus iste non pertinet ad oris palatum, sed ad animae suavissimum sensum. Dulcis enim est eis, qui bona ipsius spiritualiter imbiberunt, et devotis sensi
Abbreviated transcription (Latin):
temaLIA
EX po Si tio
Seponenter omnemmalitiam: Dicendo omnẽ ma¬
Elitiam cunctorum criminum matrem uin ouerbo con¬
clusit: Et oonieodolum. Quamius dolus maxime ad
decipiendum ꝑtineat ꝓximum illetamen omnem ase
dolum deponit quise ueraciter peccitorem cagnoscit.
& qđ r&in& corde hoc confit&ur &hore : et sioiula¬
tiones. Simulatio quȩ alio nomine uocatur finstioẽ
in homine quando aliud tegit in corde aliud mons¬
trat in opere. bona hostendit supersiciem & malaten&
in pectore : et in uidiam. Inuidit diabolus adebeatitu¬
dini &felicitati &ideo peccare illisuasit & sic ꝑ inuidi¬
am diaboli mors in orbe terrarum intrauit et detrac¬
tiones: D&ractio &blas phemia ẽ & suspiciosa rep̃hen¬
sio & malorum operum existimatio &omnis omnina
uenenata & absens defratre lucutio. aliter malitia
hoc in loco intelligitur gentium paganorum dolusgen¬
tis iudȩorum Simulationes her&acorum inuidia
principum iudaorum. D& ractioner scribarũ &pha¬

Expanded text:
ALIA EXPOSITIO. Deponentes omnem malitiam. Dicendo omnem malitiam, cunctorum criminum matrem, uno verbo conclusit. Et omnem dolum. Quamvis dolus maxime ad decipiendum pertineat proximum, ille tamen omne a se dolum deponit, qui se veraciter peccatorem cognoscit, et quod retinet corde, hoc confitetur et ore. Et simulationem. Simulatio, quae alio nomine vocatur fictio, est in homine, quando aliud tegit in corde, aliud monstrat in opere, bona ostendit superficie, et mala tenet in pectore. Et invidiam. Invidit diabolus Adae beatitudini et felicitati, et ideo peccare illi suasit, et sic per invidiam diaboli mors in orbem terrarum introivit. Et omnes detractiones. Detractio et blasphemia est, et suspiciosa reprehensio, et malorum operum existimatio, et omnis omnino venenata et absens de fratre locutio. Aliter: Malitia hoc in loco intelligitur gentium paganorum; dolus gentis Judaeorum; simulationes haereticorum; invidia principum Judaeorum; detractiones scribarum et Pha
Abbreviated transcription (Latin):
sic dicendum Sp̃rẽ qui testificat quia ihs̃ ẽ ueritas
idẽ uerus homa cui utrumq: idẽ aqua & sangius
testimonium uere ꝑ hibent carnis & non solum illa
sed & sp̃r hominis qui ineo ẽ. De quo ineuan gelio dicit
Inclinato capite emisit sp̃m testificat idẽ demanstat

Expanded text:
testificatur quia Jesus est veritas, id est, verus homo, cui utrumque, id est aqua et sanguis, testimonium vere perhibent carnis. Et non solum haec, sed et spiritus hominis, qui in eo est, de quo in Evangelio dicit: Inclinato capite, emisit spiritum. Testificatur, id est, demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
rio nr̃ȩ redemptionis ꝑ quam adlucem suꝑne mansi¬
onis inlustrante nos hacducente xp̃i grãtendimus
cuius lucem gr̃ȩ &iam illa nubes & ignis columpnȩ¬
monstrauit quae eos ln toto itinere illoꝰ a tenebris de¬
fendit noctium & ad ꝑmissas patriȩ sedes in ennarra¬
bili cal le ꝑduxit: Quialiguando nori populus. munc
los qđ his quidegentibus adsidem uenerant hane
scripsit epistolam qui quandam alienati a conuer¬
satiane populidĩ tuncꝑ grãmfidȩi populo sunt eĩ
Adsumit autem eos de ꝓph&a oseae quideuocatione
gentium p̃cinens ait. Vocabo inquid non plebem
meam plebemmeam : & non mnidam consecutã mi¬
sericordiã consecuitm. Meritinlaco ubiditum ẽ

Expanded text:
rio nostrae redemptionis per quam ad lucem supernae mansirio nostrae redemptionis per quam ad lucem supernae mansionis illustrante nos ac ducente Christi gratia tendimus; cujus lucem gratiae etiam illa nubes et ignis columna praemonstravit, quae eos in toto itinere illo a tenebris defendit noctium et ad promissas patriae sedes in venerabili calle perduxit. Qui aliquando non populus, nunc los, quod his qui de gentibus ad fidem venerant hanc scripsit epistolam; qui quondam alienati a conversatione populi Dei, tunc per gratiam fidei populo sunt ejusAssumit autem eos de propheta Oseae qui de vocatione gentium praecinens ait: Vocabo, inquit, non plebem meam, plebem meam, et non misericordiam consecutam, misericordiam consecutam. Et erit in loco u
Abbreviated transcription (Latin):
spr̃sc̃s posuit apostolos epõs regere eccłam dñiquã
adquisiuit sanguinesuo. populus ergo ad quisi¬
tionis factisumus in sanguine nr̃i redemptoris qđ
erat quondam populus isrł redemptus sanguine
agni deaegypto. Vnde & in sequenti quoq uersicu¬
lomistice u &eris recordatur historiȩ & hanc no¬
uodĩ populo spiritaliter doc& implendum dicens:
ut urtutes aduuatietis eius puide tenẽbras
uos uocauit inadonnabile Iuorenisuuoo: Sicut
enim hii quide aegyptia seruitute liberati sunt per
moysen carmen trium phale post transitum maris
rubri & demersum pharaonis &ercitum dño can¬
tarint Ita & eus nos oport& post acceptã in baptis¬
mo re missionem peccatorum dignas beneficus
caelestibus rependere gratices nam qđ egeptii
nen sobumquia populum dĩ ad fligebant uerũ
&iam quia tenebre uł tribulationes interp̃tan¬
tur apte ꝑsequentia nos peocata sed inbaptis mate
signisicant del&a. Liberatio quoq: filiorum isrł &
ad ꝓmissam olimpatriam ꝑ ductio congruit miste¬

Expanded text:
sanctus posuit episcopos regere Ecclesiam Domini, quam acquisivit sanguine suo . Populus ergo acquisitionis facti sumus in sanguine nostri Redemptoris, quod erat quondam populus Israel redemptus sanguagni de Aegypto. Unde et in sequenti quoque versiculo mystice veteris recordatur historiae, et hac novo Dei populo spiritaliter docet implendum dicens: Ut virtutes annuntietis ejus qui de tenebris vos vocavit in admirabile lumen suum. Sicut enim hi qui de Aegyptia servitute liberati sunt per Moysen carmen triumphale post transitum maris Rubri, et demersum Pharaonis exercitum Domino cantarunt, ita et nos oportet post perceptum in baptismo remissionem peccatorum dignas beneficiis coelestibus rependere gratias. Namque Aegyptii non solum quia populum Dei affligebant, verum etiam quia tenebrae vel tribulationes interpretantur apte persequentia nos peccata, sed in baptismate significant deleta. Liberatio quoque filiorum Israel, et ad promissam olim patriam perductio congruit myste
Abbreviated transcription (Latin):
ere scĩs & ꝑ eorum bonam conuersationem prauis il¬
lius a eui hominib: utadmeliora conuerterent p̃¬
qđ omnis caro corriperat uiã suã qđ aut̃ dic̃ in quo
signisicat in eo qđ ꝓmiserat ut nos osferr& dõ quod &
tunc sequi acdp̃dicationẽ cdñ quã post iuitã sidelium
pr&en debat credere noluissent & ipsos offerr& dõ
patri gaudebat. si qui autem derahebant: debonis
tam quam demale factorib hi ueniente diluuio con¬
sundebantur. Nam & deutro que potest intellegi qđ
ait. in quo idẽ. In quo&eis qui incarne conclusierant
& his qui infidelitate ꝑsisterent consusio nascer&ur
quidam codices habent in quo & his qui in carcere
erant spũ ueniens p̃dicauit qđ ad eandem prauorum
atq incredulorum intentionem respicit qui quo tene¬
bris obscuratum habent sensum merito &iam in hac
uita incarcere con. lusi ẽẽ dicuntur. in quo uidelic&

Expanded text:
ere sanctis, et per eorum bonam conversationem pravis ilere sanctis, et per eorum bonam conversationem pravis illius aevi hominibus, ut ad meliora converterent, prQuia omnis caro corruperat viam suam . Quod autem dicit, in quo, significat in eo quod praemiserat, ut nos offerret Deo. Quia et tunc si qui ad praedicationem Domini, quam per vitam fidelium praetendebat, credere voluissent, et ipsos offerre Deo Patri gaudebat. Si qui autem detrahebant de bonis tanquam de malefactoribus, hi veniente diluvio confundebantur. Nam et de utroque potest intelligi quod ait, in quo, id est, et in eis qui inet his qui in infidelitate persisterent confusio nasceretur. Quidam codices habent, In quo et his qui in carcere erant, Spiritu veniens praedicavit. Quod ad eamdem pravorum atque incredulorum intentionem respicit, qui quoniam tenebris obscuratum habent sensum, merito etiam in hac vita in carcere conclusi esse dicuntur. In quo videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
tos autemspũ. Sc̃s a thanasius alexandriae pontifix ñ
adhominis sp̃m quimortificata carne melius uiui¬
ficatur. Dicente ꝓph& adedño ut uiuific& spm humi¬
lium &uiuific& cor contritorum sed ad gratiã poci¬
us refert sp̃s scĩ quimor tificantibus carnẽ suã uitã
r&ribuit sempi ternam Vtiturenim & hoc testimonio
contra arrianos qui aequalitati scãẽ trinitatis contra¬
dicunt adstruensq indiuidua diuinȩ operationis
hunitate. Viuisic& pater: uiuific& filius: uiuific& spr̃
sc̃s: Proindelic& & filius quia scriptum ẽ sic̃ enim
quodicitur defilio ut nos offerr& dõ mortificatus quidem
carne uiuificatos aũt spũ. Ideoq quorum una apera¬
tio ẽ. Horum ẽẽ dispar substantia uł essentia ñ possit¬
Mens puedicauit : qui increduli fuenant aliquan¬
do : Quinr̃is temporib: carneueniens iter uitȩ mundo
p̃dicauit ipse &c̃iam ante diluuium eis qui tunc incre

Expanded text:
tos autem Spiritu: sanctus Athanasius Alexandriae pontifex, non tos autem Spiritu: sanctus Athanasius Alexandriae pontifex, non ad hominis spiritum, qui mortificata carne melius vivificatur, dicente propheta de Domino: Ut vivificet spiritum humilium, et vivificet cor contritorum , sed ad gratiam potius refert Spiritus sancti, qui mortificantibus carnem suam vitam tribuit aeternam. Utitur enim et hoc testimonio contra Arianos, qui aequalitati sanctae Trinitatis contradicunt, astruens quia individua divinae operationis unitate qua vivificsanctus. Proinde licet et filius, quia scriptum est: Sicut enim quo dicitur de Filio, ut nos offerret Deo, mortificatos quidem carne, vivificatos autem spiritu. Ideoque quorum una operatio est, horum eniens praedicavit, qui increduli fuerant aliquando . Qui nostris temporibus in carne veniens iter vitae mundo praedicavit, ipse etiam ante diluvium eis qui tunc incred
Abbreviated transcription (Latin):
sugerant uinde scriptumẽ &repl&is untomnes
spũsco &loquebantur uerbũdĩ cũ fidutia. Sp̃r cla¬
risicauit xp̃m cũ impl&igrã spĩtali. doctores scĩ tot
& tanta miracula innomine xp̃i fecer̃ quib: orbẽ
dotũ ad sidem xp̃i conuerterent. tot ac tanta
pxp̃i nomine passionũ certamina ꝑtuler̃ Clarisi¬
cat dũ caritatem in cordibus nr̃is diffundit. &
a&ernȩ patriȩ amorem inspirat quia de meo acci¬
pi& &adnunciab uob idẽ demeo patrȩ. depatre
accipit sp̃r sẽs quia depatre ꝓcedit de quo &filius
natur est quiuero denullo natussit denullo ꝓcȩ¬
dit pat̃ ẽ solus. Om̃a quaecumq hab& pat̃ mea
sunt ꝓpterea dixi quia de meo accipi& & adnun
ciabitꝰ uobis. Dehis dix̃ quȩ adipsã patris diuinitatẽ
ꝑtinent in quib: ille ẽ aequalis patri in quo ẽ sp̃s
sc̃p. Equalis in patri & filio quia una substantia
una natura. una magestas. unagła una &¬

Expanded text:
fuerant. Unde scriptum est: Et repleti sunt omnesfuerant. Unde scriptum est: Et repleti sunt omnes loquebantur verbum Dei cum fiducia. Spiritus clarificavit Christum, cum impleti gratia spiritali doctores sancti tot et tanta miracula in nomine Christi fecerunt, quibus orbem totum ad fidem Christi converterent, tot ac tanta pro Christi nomine passionum certamina pertulerunt. Clarificat, dum charitatem in cordibus nostris diffundit, et aeternae patriae amorem inspirat. Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, id est, de meo Patre. De Patre accepit Spiritus sanctus, quia de Patre procedit, de quo et Filius natus est: qui vero de nullo natus sit, de nullo procedit, Pater est solus. Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt, propterea dixi quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. De his dixit quae ad ipsam Patris divinitatem pertinent, in quibus ille est aequalis Patri, in qua Spiritus sanctus aequalis est Patri et Filio, qui una substantia, una natura, una majestas, una gloria, una
Abbreviated transcription (Latin):
loquetur. audi& uidelic& ꝑ unitatem substantiȩ
& ꝓpri&atem scientiȩ non loquitur asem & ipso.
quia non ẽ a sem&ipso. Pat̃ quippesolus dealio
a sem& ipso sed ab illo a quo ꝓcedit aquo illi ẽ intel¬
legentia. ab illo utiq & scientia ab illo igitur audi
tamen altius sunt hȩc uerba dñi considerandaq
omnib: sc̃ĩs cominunia eẽ possunt Igitur sp̃radue
niens quae uenturarunt ad nuntiabit eũ gaudia nob
patriȩ calestis ad memoriã reducit. Cã festa illa
sci ꝑnȩ ciuitatis ꝑdonũ nob̵ suȩ ad puirationis in¬
notuit. Ventura nob̵ adnunciat cum nos a delec¬
tatione p̃sentiũ abstrahens ꝓmissũ incaelis regnum
nr̃is cordibus desideris inflammat: Illeonȩ clani¬
picabit quia deoeo accipiet etadraum ciab̵ uopis
p̃ clarisicauit xp̃m quia ꝑeum ea caritas in cordib:
dscipulo rum accessaẽ ut abiecto timorẽ carna¬
li essectum resurrectionis eius constanter p̃dica¬
rent. quipaulo ante tempore passionis pauidi

Expanded text:
unitatem substantiae et proprietatem scientiae. Non enim loquitur a semetipso, quia non est a semetipso: Pater quippe solus de aliot, quia non est a seipso, sed ab illo a quo procedit. A quo illi est intelligentia, ab illo utique et scientia: ab illo igitur audietamen altius sunt haec verba Domini consideranda, quae omnibus sanctis communia esse possunt. Igitur Spiritus adveniens quae ventura sunt annuntiabit, cum gaudia nobis patriae coelestis ad memoriam reducit, cum festa illa supernae civitatis per donum nobis suae aspirationis innotuit. Ventura nobis annuntiat, cum nos a delectatione praesentium abstrahens, promissum in coelis regnum nostris cordibus desiderandum inflammat. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet et annuntiabit vobis Christum, quia per eum ea charitas in cordibus discipulorum accensa est, ut abjecto timore carnali, effectum resurrectionis ejus constanter praedicarent, qui paulo ante tempore passionis pavidi
Abbreviated transcription (Latin):
toleramus. Ipse sponte morte suc cumbere uoluit
ad quamnos uenimus inuiti. Sequitur. Tunc erco
intronnt etille digcipulus quiuenerat prius ad
moriuonentuo Postquam intrauit petrus ingres¬
sus est & iohannes posterir intrauit quiprior ue¬
nerat Notum ẽ qđ insine mundi ad redemptoris
sidem &iam iudea colligitur. Paulo ad testante
quiait. Donec plenitudo gentium intrar&. & sic
omnis isrł saluus fuer&: etuidit et cnedidit. Quid
ergo uidit & quid credidit. Viditlinte amina posi¬
ta & credidit qđ mulior doxerat de monumento
chm̃ suisse sublatum. adhuc enim tenebre erant
in monumento . idẽ inmentibus illorum deo segui¬
tur. etdixit noniduo enuoi sciebant ꝯcrptuas
ouio portenet eum amortius nesurgene. Abi¬
erunt ergo iterum discipuli ad sem& ipsos. id est
ubi habitabant & unde ad monumentum cucurre¬
rant: CONCORdia. Winlapidis nomine & in
duorum significatione populorum istarũ luarũ

Expanded text:
toleramus, ipse sponte morti succumbere voluit, toleramus, ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat prius ad monumentum. Postquam intravit Petrus, ingressus est et Joannes: posterior intravit qui prior venerat. Notum est quod in fine mundi ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligitur, Paulo attestante qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid ergo vidit, et quid ore credidit? Vidit linteamina posita et credidit quod mulier dixerat de monumento Dominum fuisse sublatum. Adhuc tenebrae erant in monumento, id est, in mentibus illorum, ideo sequitur. Et dixit: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos, id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant: CONCORDIA. Et in lapidis nomine, et in duorum significatione populorum, istarum duarum
Abbreviated transcription (Latin):
rium capius dñi cum linte aminib: non in uenitur
mitatis nr̃ae cognitione dis unsta sunt eiusq: potentia
creaturȩ trans cendit naturam & notandum qđ non
solum separatim sed &iam Inuolutum inuenire di¬
citur . linteum quippe qđ inuoluitur eĩ nec initiũ
neo sinis aspicitur. Reste ergo sudarium capitis in uo¬
lutum Inuentum ẽ : quia celsitudo diuinitatis nec
cȩpit eẽ nec desinit. bene aũt additur in unum
locum quia ins cissura mentium ds̃ non est. Dr̃quip¬
pe inuntate est & illi eius habero grãm merentur
qui se ab inuicem ꝑ sectarum scandala non diuidunt:
Potest quoq ꝑsudarium passio clñi nr̃i ihũ xp̃i desig¬
nari cuius passianis sacramenta infidelibus sunt:
inuoluta. quia quem uidebant carnem mortalem
dm̃ eẽ in mortalem noncredebant. Sud ariũ ergo
qđ suꝑ capud eius fuerat. seor sum inuenitur quia
passio ipsa redemptoris nr̃i longe a nr̃a passione dis
iuncta ẽ quã ipse sine culpa ꝑtulit qđ nos cũ culpa

Expanded text:
rium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur mitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandumsolum separatim, sed etiam involutum inveniri dicitur. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo Divinitatis, nec coepit esse, nec desiit. Bene autem dicitur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Potest quoque per sudarium, passio Christi Domini nostri designari, cujus passionis sacramenta infidelibus sunt involuta, quia quem videbant carne mortalem, Deum esse immortalem non credebant. Sudarium ergo, quod super caput ejus fuerat, seorsum invenitur, quia ipsa passio Redemptoris nostri longe a passione nostra sejuncta est, quam ipse sine culpa pertulit. Quod nos culpa
Abbreviated transcription (Latin):
datis obsecund& quidam codices habent inquo & po¬
siti sunt qđ intelligitur iuxta hoc quod paulus decdõ
loquens ait In ipso enim uiuimus & mouemur & su¬
mus dios auteo gratus electum reģale sacendo¬
tuio getas gt̃a populus adeuigitionus: Hocẽ lauos
testimanium quondam antico dĩ populo ꝑmox sen
datume qđ nunc reste gentibus dat apłs p&rus qui
uidelic& in ex p̃m crediderunt quiauł ut lapis an¬
gularis in eam quam inse isrł habuerat salutȩ gentes
adunauit quos genus eleltum uocat ꝓpter sidem̃ it
distinguat ab eis qui lapidem uiuum reꝓbando fac¬
tisunt ipsi rȩpbi regale autem sacerdotium qui illius
corporis sint uniti quire summus & sacerdos est
uerus regnum suis tribuens ut re & pontif& eoꝵ
peccata sui sanguinis hostiam mundans. Regode
sacerdotium eos nominat ut &regnum spertere
perp&uum & hostias in maculatȩ conuersationis

Expanded text:
datis obsecundet. Quidam codices habent, in quo et podatis obsecundet. Quidam codices habent, in quo et positi. Item quod intelligitur juxta hoc, quod Paulus de Domino loquens ait: In ipso enim et vivimus, et movemur, et sumus. Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis. Hoc est, laudis testimonium quondam antiquo Domini populo per Moysen datum, quod nunc recte gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet in Christum crediderunt, qui velut lapis angularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunivit, quos genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium qui illius corpori sunt uniti qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens ut rex, et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia mundans, Regale sacerdotium eos nominat, et ut regnum sperare perpetuum et hostias immaculatae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
honoris credentium non credentium autem repbatio
buousq ꝑtingit. hincitem decredentibus infert
hic pactus est incapud aricuili: Nuia uidelic&
sicut lapis angularis duos pari&es coniungit:
Itadñs iudearum plebem & gentium in una sibi fidȩi
soci&ate copulauit. Ac mox de infidelibus addit:
etlapis oppersionis et petira scandali: hinc
quidem scandalum gentibus autem stultitiam:
his qui oppendunt uerto non credunt inquoetpo¬
siti suait. Offendunt ergo quieo ipso qđ uerbumdĩ
audire eos contingit. offendunt animo . dum nolunt
credere qđ audiunt quorum stultitiam & agerin¬
do subiecit nec credunt inquo & positi sunt qui in hi
positi sunt idest in hoc ꝑnaturam homines facti sunt
utcredant dõ & eius uoluntati obtemperent. Salo¬
mone ad testante cumait. dm̃time. & mandata eius
obserua. hoc est enim omnis homo idẽ in hoc natura¬
liter factus ẽ omnis homo ut dm̃ timens eius man¬

Expanded text:
honoris credehonoris credehucusque pertingit, hinc item de credentibus infert: Hic factus in caput anguli. Quia videlicet sicut lapis angularis duos parietes conjungit, ita Dominus Judaeorum plebem et gentium in una sibi fidei societate copulavit. Ac mox de infidelibus addit: Et lapis offensionis et petra scandali. Hinc quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. His qui offendunt verbo, nec credunt in quo positi sunt. Offendunt verbo eo ipso quod verbum Dei audire eos contingit; offendunt animo, dum nolunt credere quod audiunt. Quorum stultitiam exaggerando subjecit, nec credunt in quo et positi. Sunt qui in hoc positi, id est per naturam homines facti sunt ut credant Deo et ejus voluntati obtemperent, Salomone attestante cum ait: Dominum time et mandata ejus observa, hoc est omnis homo, id est, in hoc naturaliter factus est omnis homo ut Deum timens ejus man
Abbreviated transcription (Latin):
ni. pul chre autem conuenit hicꝓph&ia eius apłi sermo
qđ dicitur. accedenter adlapidem uiuum uł credenes
in eo non consundi in illius psalmi uersiculo. in quo cum
dictum e&. Accedite ad eum & in luminamini. continuo
subiunctum ẽ & uultus ur̃i non erubescent. Cui simile
est qđ iohannes ait & nunc silioli man&e ineo. ut
cum apparuerit habeamus fidutiam & non consunda¬
mur ab eo in aduentu eius: Uobis içitur honor cae¬
decitibus: Ille nimirum honor ut non consundami¬
ni abeo in aduentu eius sed sicut ipse ait. Siquis mihi
ministrauerit honorificabit eum patermeus:
noncredentibus auteo Lapis queo Reprobauer̃
adipicanites Vt sicut illum rȩꝓbauerunt cumaȩ disi¬
carent actus suos. Nolentes eum insundamento cordis
sui ponere Ita&ipsi reꝓbentur ab eo in aduentu eius:
Nolente illo tunc eos qui se reꝓbauerint in aedficatione
accipere domus suȩ quae estincaelis. & hec distinctio

Expanded text:
ni. Pulchre autem convenit huic prophetiae Apostoli sermo, ni. Pulchre autem convenit huic prophetiae Apostoli sermo, quo dicitur: Accedentes ad lapidem vivum, vel credentes in eo non confundi, illius psalmi versiculo, in quo cum dictum esset: Accedite ad eum, et illuminamini, continuo subjunctum est: Et vultus vestri non erubescent. Cui simile est quod Joannes ait: Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit, habeamus fiduciam, et non confundamur ab eo in adventu ejus . Vobis igitur honor credentibus. Ille nimirum honor, ut non confundamini ab eo in adventu ejus, sed sicut ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Non credentibus autem, lapis quem reprobaverunt aedificantes. Ut sicut illum reprobaverunt cum aedificarent actus suos, nolentes eum in fundamento cordis sui ponere, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaverunt in aedificatione accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur: ad distinctionẽ carnalium in lege uictimarũ :
Q uod aũt in canclusione dicitur ꝑ ihim̃ x̃m. acuncta quȩ
p̃miserat ꝑtin&. tamquam ꝑ ipsius gratiam & suꝑ aedisi¬
camur in illo ꝑ architectos sapientes. hocẽ ministros
noui testamenti & domus spiritales efficimur ꝑ sp̃m
eius contra pluuias uentis flumina temptationũ mu¬
niti & sacerdotio scõ participari & boni aliquid accep¬
tabile dõgerere nonnisi ꝑ ipsum ualeamus. Sicutenim
palmes nom potest ferre fructum a sem& ipso nisimanse¬
rit inuitȩ . sic neo uos inquid nisi in me manseritis:
propter quad coritinet scriptura. ecceponiã insiore
Holtostimonium deusa ia ponit ad consirmandum hoc
quod ꝓmiserat adquem accedentes lapidem uiuum ad¬
struens & ad sirmans dñm saluatorem ꝓpt̃ firmitatẽ suamn
lapidem aꝓph&is uocari & qđ addit: et oonuis qui¬
quod dixerat. & uos tamquam lapidesiuiu suꝑ edisicami¬

Expanded text:
dicuntur, ad distinctionem carnalium intellige victimarum. dicuntur, ad distinctionem carnalium intellige victimarum. Quod autem in conpromiserat pertinet quo per ipsius gratiam et superaedificamur in illo per architectos sapientes, hoc est ministros Novi Testamenti, et domus spiritales efficimur per spiritum ejus contra pluvias, ventos, flumina tentationum muniti, et sacerdotio sancto participari, et boni aliquid acceptabile Domino gerere, non nisi per ipsum valemus. Sicut enim palmes non potest ferre fructum a semetipso nisi manserit in vite, sic nec vos, inquit, nisi in me manseritis. Propter quod continet Scriptura: Ecce pono in Sion testimonium de Isaia ponit, ad confirmandum hoc quod praemiserat: Ad quem accedentes lapidem vivum, astruens et affirmans Dominum Salvatorem propter firmitatem suam lapidem a pquod dixerat: Et vos tanquam lapides vivi superaedificami
Abbreviated transcription (Latin):
intuendus appareo quia tempus est utepl&a
dispensatione ad sumpte mortalitatis cum resur¬
rectionis triumpho iamreuertar ad patrem:
Haecuero uerbadñi ut dixiillis specialiter
quieius resur rectionem uidere potuerunt :¬
conueniunt qu apłi tunc temporis non potuerunt
intelligere & hanc illorum ignorantiam pius
magister intellegens subsequenter secundum
animȩ illorum dubitationem respondit. qua¬
si & positurus quid e&̃ qđ dixit modicũ & non
uidebitis me &iterum modicũ &uidebitisme:
cocuouit erco iħs quia uolesant eum ueterro ca¬
re. etdixit eis. dehoc gueratis interaos quia dixi mno¬

Expanded text:
intuendus appareo, quia tempus est, ut expleta intuendus appareo, quia tempus est, ut expleta dispensatione assumptae mortalitatis, cum resurrectionis triumpho jam revertar ad patrem. Haec vero verba Domini, ut dixi, illis speciatim, qui ejus resurrectionem videre potuerunt conveniunt, quae apostoli tunc temporis non potuerunt intelligere. Et hanc illorum ignorantiam pius magister intelligens, subsequenter secundum animae illorum dubitationem respondit, quasi expositurus quid esset, quod dixit: Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Cognovit ergo Jesus quia volebant eum interrogare, et dixit eis: De hoc quaeritis inter vos, quia dixi: M
Abbreviated transcription (Latin):
noriui debitis ore. Iteruor orodicuor etiude¬
bitisme. dillos specialiter hȩc quedictas
ꝑtinent quieiur discipulatui p̃dicantis in carne
addierere & post tristitiam passionis uisa resur¬
rectione & as censione eius l&cificari meruerunt:
Modicum &iam fuit ab illahora illius noctis quatra¬
ditus ẽ in horam passionis suȩ quod eum discipuli
carnaliter uidebant: Ꝙ iteram modicum suit
qđ clausus insepulchiro tertia die resiu recturus
iacuit. &illorum aspectib uiderł non potuit. hoc
est qđ aig modicum & non uidebitis me: Quod
uero ait Iterum modicum &uidebitis me. signifi¬
cat tempus post resurrestionem icumdis¬
cipulis conuerratur ẽ & illis multimoda u¬
ostensione
apparuit usq: dum ascendit incaeli¬
m illis ui¬
dentibus. ut in euan gelio & in actib
apłorũ legi¬
tur. & hocest qđ ait quia uado ada
patrem:
Acsipaten terdicat . quia post modicu
tib inmonumenti claustra absco¬
indar: & terũ
postmodicum destructo mortis imperio uob

Expanded text:
debitis me, et iterum modicum et videbitis me. Ad illos specialiter haec quae dicta sunt pertinent, qui ejus discipulatui praedicantis in carne adhaerere, et post tristitiam passionis suae, visa resurrectione et ascensione ejus, laetificari meruerunt. Modicum etiam fuit ab illa hora illius noctis qua traditus est in hora passionis suae, quod eum discipuli carnaliter videbant. Et iterum modicum fuit, quod clausus in sepulcro tertia die resurrecturus jacuit, et illorum aspectibus videri non potuit, hoc est quod ait: Modicum et non videbitis me. Quod vero ait: Iterum modicum et videbitis me, significat tempus post resurrectionem, quo cum discipulis conversatus est, et illis multimoda ostensione apparuit, usque dum ascendit in coelum illis videntibus, ut in Evangelio et in Actibus Apostolorum legitur. Et hoc est, quod ait: Quia vado ad Patrem, ac si patenter dicat: Quia post modicum tibus in monumenti claustra abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis
Abbreviated transcription (Latin):
confirmar& sese inserere dignatus ẽ uiuus autem
quidicere potuit. Ego sum uia &ueritas & uita quia
ab hominibus reꝓbatus ẽ cumdicerent. Nos non ha¬
bemus regem nisi caesarem. adõ autem electus cũ ait
ipse. Ego autem constitutus sum rex abeo & c&¬

Expanded text:
confirmaret, sese inserere dignatus est. Vivus autem confirmaret, sese inserere dignatus est. Vivus autem qui dicerab hominibus reprobatus est, cum dicerent: Non habemus regem nisi Caesarem . A Deo autem electus, cum ait ipse: Ego autem constitutus sum rex ab eo ,
Abbreviated transcription (Latin):
qui &si secr&a quidam intel legendo ꝑcipiunt eorũ
dulcedinem &perire non possunt & sinouer̃ quomo¬
do sunt ignorant ut dixi quomodo sapiunt. & qm̃ in ip¬
so psalmo dequo hunc uersiculum ad sumpsit p̃mis¬
sumẽ. Accedite adeum & inluminamini. Reste be¬
atus petrus subdit dicens ad quem accedentes La¬
pidemuiuuor ab hominibus quideo reprobatũ
adõ autem electuor ethorioripicatuor. & hoc dela¬
pide testimonium sumpsit & psalmo ubi scriptum ẽ:
Lapidem quem reꝑbauerunt aedisicantes hic factus ẽ
in caput anguli. qđ nequis iudaico sensu putar& de
materiali lapide aꝓph&a cantatum qui in aedificatio¬
ne terrene cuius lib& domus contra hominum dis¬
positionem diuino iuditio inponer&ur : Consulte ad¬
dit uiuum adquem accedentes inquiens lapidẽ uiuũ.
utdexp̃o dictum signisic& qui reste lapis appellatus ẽ
qui in carne ueniens aedificationis sc̃e eccłȩ quo hanc

Expanded text:
Qui et si secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum Qui et si secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt. Et si noverunt quomodo sunt, ignorant, ut dixi, quomodo sapiunt. Et quo modo in ipso psalmo de quo hunc versiculum assumpsit praemissum est: Accedite ad eum et illuminamini; recte beatus Petrus subdit dicens. Ad quem accedentes lapidem vivum, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum et honorificatum. Et hoc de lapide testimoniam sumit ex Psalmo, ubi scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Quod ne quis Judaico sensu putaret de materiali lapide a propheta cantatum, qui in aedificatione terrenae cujuslibet domus, contra hominum dispositionem divino judicio non poneretur, consulte addit, vivum: Ad quem accedentes, inquiens, lapidem vivum, ut de Christo significet, qui recte lapis appellatus est, qui in carne veniens, aedificationi sanctae Ecclesiae, quo hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dolo lac con cupis cite ut in eo crescatis insalutem Prȩ¬
cepto concupis cendi lac uerbi tangit eos. qui ad audi¬
endas lectiones sacras inuiti & fastidiosi adueniunt
ignacri illi ussitis &esuri ei dequa dñs ait. beati qui
esuriunt & siciunt iustitiam. Ideoq: tardius ad per¬
fectum salutis crementũ ꝑuenientes quo possint so¬
lidi uerbi cibo resici id est archana cognoscere diui¬
na uł maiora facerebona. Si tamengustastis qm̃dul¬
cis estoñr: Hoc inquid pacto dimissa atque mun¬
data cordis ur̃i malitia & spurcitia spiritalẽ
xp̃i alimoniam concupiscite. sidiuine dulce¬
dinis quanta sit multitudo sapitis. Nam qui
ni hil de suꝑna suauitate gustat animo non mirũ
si hunc terrestribus in lecebris sordidare non euitat:
Sene autem psalmista gustare mon& quam dulcis sit
d̃s quia sunt non nulli quinon id dedõ sentiunt qđ
dulce interis sapiat sed qđ & cussum & terius son&

Expanded text:
dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Praedolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Praecepto concupiscendi lac endas lectiones sacras inviti et fastidiosi adveniunt, ignari illius sitis et esuriei de qua Dominus ait: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, ideoque tardius ad perfectum salutis crementum pervenientes, quo possint solido verbi cibo refici, id est, arcana cognoscere divina, et majora facere bona. Si tamen gustastis quomodo dulcis est Dominus. Hoc, inquit, pacto dimissa atque emundata cordis vestri malitia et spurcitia spiritalem Christi alimoniam concupiscite, sic divinae dulcedinis quanta sit multitudo sapitis. Nam qui nihil de superna suavitate gustat animo, non est mirum si hunc terrestribus illecebris sordidare non evitat. Bene autem Psalmista gustare monet quam dulcis sit Dominus, quia nonnulli sunt qui non id de Domino sentiunt quod dulce interius sapiant, sed quod excussum interius sonet.
Abbreviated transcription (Latin):
detractiones. Sicut modo seuiti itipanites ratio¬
nabiles sinedolo lac corcupis cite ut ineo eres¬
catis insalutem: Quirenati estis inquid nuꝑ & fili
dĩ ꝑbaptisma facti tales modo estote ꝑstudium bone
conuersationis quales sunt recens editi infantes ꝑna¬
turam in noxe aecatis ignari malitiȩ oms & doli si¬
mulare inuidere derahere aliisghuius madi ui¬
ciis mancipari. Omni modis ignoranter quisic̃ lac
in a&nũ naturaliter desiderant ut ad salutẽ cres¬
cere atq ad panẽ cõmedentes ꝑuenire ualeant
ta& uos simplicia rudimenta fidei primo de ecłȩ
matris uberibus querite hoc est de utrius que testam̃ti
doctoribus quidiuina eloquia uł scripture uł &iam
uiua uoce uobis p̃dicant ut bene discendo ꝑuenia¬
tis adrefectionem panis uiui quidecȩlo descendit. Hoc
est ꝑsacramenta dominice in carnationis quibus rena¬
tiestis & quibus nutrimini. ꝑueniatis ad contemplati¬
onem diuinȩ maiestatis rationabile inquid &sine

Expanded text:
sicut modo geniti infantes, rationabiles, sine dolo, lac concupiscite, etc. Qui renati estis, inquit, nuper, et filii Dei per baptisma facti, tales modo estote per studium bonae conversationis, quales sunt recens editi infantes, per naturam innoxiae aetatis, ignari malitiae et omnis doli, simulare, invidere, detrahere, aliisque hujusmodi vitiis mancipari omnimodis ignorantes. Qui sicut lac in aeternum naturaliter desiderant, ut ad salutem crescere atque ad panem comedendum pervenire valeant. Ita et vos simplicia rudimenta fidei, primo de Ecclesiae matris uberibus quaerite, hoc est, de utriusque Testamenti doctoribus, qui divina eloquia, vel scripsere, vel etiam viva voce vobis praedicant, ut bene discendo, perveniatis ad refectionem panis vivi qui de coelo descendit, hoc est, per sacramenta Dominicae incarnationis, quibus renati estis, et quibus nutrimini, perveniatis ad contemplationem divinae majestatis: Rationabiles, inquit, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Proeis egoscifico meipsum utsint & ipsi sc̃ĩficati
inueritate: populus ad guisitiorus: Sicut enĩ
de cegypto eductus populus ꝑ moy sen ad quisitus
est dõ : sic & populus xp̃ianus precioso sanguine xp̃i
redemptus est decaligine & insidelitatis tenebris li¬
beratus quo tidie adquiritur dõ: utiuiatutes ad poripo¬
cietis quide tenebris uos uocauit inad onnabile

Expanded text:
ait pro eis: Ego sanctifico me ipsum, ut sint ipsi sanctificati ait pro eis: Ego sanctifico me ipsum, ut sint ipsi sanctificati in veritate. Populus acquisitionis. Sicut enim de Aegypto eductus populus per Mosen, acquisitus est Deo, sic et populus Christianus pretioso sanguine Christi redemptus est, de caligine et infidelitatis tenebris liberatus, quotidie acquiritur Deo. Ut virtutes annuntietis ejus, qui de tenebris vos vocavit in admirabile