comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentem sicut &electione & ad sũptionẽ
& c&erti nomina. quae contentiose con¬
gregasti ut ad sirmares necessario ꝓpt̃
haeo nomina xpm̃ eẽ adoptiuum. quod
omnino uerũ non ee intellegit quidiligen¬
ter sacras si uesaeculacres legitlit teras.
dicinon potest. quia uidelic& adoptio
quaedã ẽ uoluntatis significatio ñ
natiuitatis ueritas. Vult eĩ habere
in nominequi adoptat sibi filiũ ex quo¬
lib&. alieno illũ quẽ non hab& ꝓprium
innatura. iuxtapsalmis tã uero ueri¬
tus de terra osta ẽ. uerusutiq filius di
quide terrannttĩe naturae id÷ decurginal
carne ortus .ẽ. & natusuerus dr̃ &uerus homon
Hocigitur quod ẽ id ẽ ueritas. De eo credi¬
decuit. ut indifilio ꝓpri&atis e& nobili¬
tas & ueritas dignitas non adoptionis
communio cũ c&eris uel nuncupationis
fragilitas intc&eros. qui a nullũ figmentũ
apellationis in xp̃o. qui ẽ ueritas & inqo

Expanded text:
pertinentem, sicut et electionem et assumptionem, pertinentem, sicut et electionem et assumptionem, et caetera nomina, quae contentiose congregasti, ut affirmares necessario propter haec nomina Christum esse adoptivum; quod omnino verum non esse intelligit, qui diligenter sacras, sive saeculares legit litteras. dici non potest: quia videlicet adoptio quaedam est voluntatis significatio, non nativitatis veritas. Vult enim habere in nomine, qui adoptat sibi filium ex quolibet alieno, illum quem non habet proprium in natura. Juxta Psalmistam vero, veritas de terra orta est : verus utique Filius Dei, qui de terra nostrae naturae, id est, de virginali carne ortus est, et natus verus Deus, et verus homo. Hoc igitur quod est, id est, veritas de eo credecuit, ut in Dei Filio proprietatis esset nobilitas, veritas, et dignitas, non adoptionis communio cum caeteris, vel nuncupationis fragilitas inter caeteros: quia nullum figmentum appellationis in Christo, qui est veritas, et in quo
Abbreviated transcription (Latin):
negare contendit quod cocera siarenon
possint pulla tenus uerũ ẽ. scilic& quod
ꝓpter ad sumptionẽ necesscrio sit. adop¬
tiuus. dĩ patris filius homo deuir ginenatus
sicut superius probauimus. &si hoc unũ
esse non pocest. omninin o secundum tucĩ
sententiã & alia omnia abicienda surt quia
hoc unũ sinedubio. stare non potest. quod
ꝓpter ad sũtionẽ carnis sitadoptiuus xp̃sdi
patris filius. Dicis quod nomen adoptionis
electae crecturaesit & non reꝓbae. & hocquã
uerũ sit. sciens quisq: intellegit. Possunt
& boni. Et hoc nomen commune ẽ. bonis
& malis quia mutrisq: inueni&ur. Nã qui
legit storias. saecula res inueni& &in paga¬
nis. banc consu&udinẽ. adoptionis esse
net necessẽ .ẽ. seꝑ ubiq: esseadoptionẽ ubi
gratia ẽ. Micitur in conspectu custodis car¬
ceris. Iosephinuenire gratiam. Nonta¬
men intellegendum .ẽ. eũ sibi ad optasre
infiliũ sed & in multis. locis aliter inuenies
gratiam nominari nec sẽꝑ ad adoptionẽ

Expanded text:
ontendit, quod caetera stare non possint; » nullatenus verum est: scilicet, quod propter assumptionem necessario sit adoptivus Dei Patris Filius homo de virgine natus, sicut superius probavimus. Et si hoc unum esse non potest, omnino secundum tuam sententiam et alia omnia abjicienda sunt, quia hoc unum sine dubio stare non potest, quod propter assumptionem carnis sit adoptivus Christus Dei Patris Filius. XII. Dicis: « Quod nomen adoptionis electae creaturae sit, et non reprobae. » Et hoc quam verum sit, sciens quisque intelligit, possunt  boni: et hoc nomen commune est bonis et malis, quia in utrisque invenitur. Nam qui legit historias saeculares, inveniet et in paganis hanc consuetudinem adoptionis esse: nec necesse est semper ubique esse adoptionem, ubi gratia est. Dicitur in conspectu custodis carceris Joseph invenisse gratiam : non tamen intelligendum est eum sibi adoptasse in Filium; sed et in multis locis aliter inveniet gratiam nominari, nec semper ad adoptionem
Abbreviated transcription (Latin):
omni potentis unicum filiũ natũ de
caro factum .ẽ. adiuinitatẽ quidem¬
carne suscepta: sed nõn incarnem
diuinite tẽmutata Carnem por¬
rohichominem debemus accipere
apcq tetotũ  sini fican telocutione
sicut dictum ẽ. qnm̃ exoperib: legis
noniustificabitur omniscaro idẽ
omnis homo Nã nihil naturae hu¬
mcene inilla susceptione stos ẽ dice¬
rede fuisse sed naturae ab ominipecca¬
tinexu omnimodo liberae: Nonqua¬
lis deutroq sexunascitur ꝑ concupis¬
centiã carnis cũ obligatione. delilt
cuius recitus regeneratione diluitur
sed qualem deuirgine nasci oportebu
quem fides matris non libido concepe¬

Expanded text:
omnipotentis unicum Filium natum de omnipotentis unicum Filium natum de caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido concepe
Abbreviated transcription (Latin):
ad sumpsit ut nihilamisissa& qđ
habuit. & cũ susceptione hominis
fuit uerus filius di. sicut semper .ẽ
Nec &iam minorata ẽ. diuinitas
ꝓpt̃ hominẽ Nec mutt᷑ in hominem
sicut pechomo anatura humanitatis
reces sit ut non e& homo sed natura
humanitatis: ꝓ pri&ate naturae
seruauit : & substntice diuinitatis
proprieatẽ diuinitatis non amisit
dm̃ designcns & incarnis nomine ho¬
minem demonstrans. De quobeatis
hieronimus in libro contraio uinianũ ait
Verbũ ccro stctũ ẽ. ut nos decdorne
transiremus in uerbum nec uerbũ
desuit essequod fuerat nec homoꝑ
didit et̃ quo dnactus e. gloria aucta
ẽ. non mutata ẽ natura Etbeatus
agustinus in libro encheridion. dequo
medicitore inquit longũ e. ut quan¬
tadignũ ẽ. taonticdicantur quacuis ab
homine dicidigna non posint qui senĩ
hoc solũ congruentib. explic& uerbis
quod uerbum caro stctũ ẽ. ut habita¬
N& in nobis. ut crederemus indipatris

Expanded text:
assumpsit, ut nihil amisisset quod assumpsit, ut nihil amisisset quod habuit, et cum susceptione hominis fuit verus Filius Dei, sicut semper est; nec etiam minorata est divinitas propter hominem, nec mutata in hominem; sicut nec homo a natura humanitatis recessit, ut non esset homo, sed natura humanitatis proprietatem naturae servavit, et substantia divinitatis proprietatem divinitatis non amisit. Deum designans, et in carnis nomine hominem demonstrans, de quo beatus Hieronymus contra Jovinianum ait: « Verbum caro factum est, ut nos de carne transiremus in Verbum: nec Verbum desiit esse quod fuerat: nec homo perdidit esse quod natus est. Gloria aucta est, non mutata est natura. » Et beatus Augustinus in libro Enchiridion: « De quo mediatore, inquit, longum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digna non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis , ut crederemus in Dei Patris
Abbreviated transcription (Latin):
dere. expas tequidem uerũ dicis ex parte
uerotuo solitomore stlso ccdumniaris
nosuũq ducis naturcas in uncxp̃i ꝑsona.
nonuitu dicis cum cutice confuscs
sed cum ecclesia catholica sic ineffa¬
biliter. conunctas credimus & confi¬
temur : ut manente u triusq naturae
ꝓpri&ate &ut itadicam. salucu nte¬
gritate combarum & diuina buma¬
nis & humana diuinis communicent.
essecq: in hac scã & mirabili coniunc¬
tione nondĩ tatis conuersio. sed hu¬
mapitatis excliatio idẽ non ds̃ con¬
uersus in hominẽ sed homo glori¬
ficatus in dm̃. Nec diuina natura
amisisseedeẽ. quod erat id est ds̃
sed humana natura inciper& eẽ quo dñ
erat sicq ut sce pedixim: & semꝑ dicem:
unus sit xp̃s. ex duabi naturis mirabi¬
liter & in effabiliter unitatis totus
unus &uerus filiusdi. ac ꝑ hoc inducib
naturis unus uerus dr̃ & nominatur¬
hoc enĩ afide catholica omnino alienũ
ẽ. sedita ut diximus. dĩ filius hominẽ

Expanded text:
dere, ex parte quidem verum dicis; ex parte dere, ex parte quidem verum dicis; ex parte vero solito tuo more falso calumniaris. Nos namque duas naturas in una Christi persona, non, ut tu dicis, cum Eutyche confusas, sed cum Ecclesia catholica sic ineffabiliter conjunctas credimus et confitemur, ut manente utriusque naturae proprietate, et ut ita dicam, salva integritate ambarum, et divina humanis, et humana divinis communicent: essetque in hac sancta et mirabili conjunctione non deitatis conversio, sed humanitatis exaltatio: id est, non Deus conversus in hominem, sed homo glorificatus in Deum; nec divina natura amisisset esse quod erat, id est, Deus, sed humana natura inciperet esse quod non erat: sicque, ut saepe diximus, et semper dicemus, unus sit Christus ex duabus naturis mirabiliter et ineffabiliter unitis, totus unus et verus Filius Dei. Ac per hoc in duabus naturis unus verus Dhoc enim a fide catholica omnino alienum est; sed ita, ut diximus, Dei Filius hominem
Abbreviated transcription (Latin):
qui haec passus ẽ. ꝓ nobis At siunus ẽ in
ꝑsona: unuse &iam &in propri&ate.
filu quia ꝓpriifilii &adoptiui sicut scepe
dictũ ẽ. duaesunt ꝑ sonae. dr̃ igitur &ho.¬
moquiassũtus ẽ una ẽ ꝑsona & nocesse .ẽ.
unã essȩ ꝓpri&atẽ in una ꝑsona ut tottip¬
sona proprius sit filius uel tota adoptiuus
Vnc ꝑsona tecogit una consiteri ꝓpriaatẽ
filii inducib naturis. ponis utq uerba
aepisto la enrãe ubi post conuenientẽ ser¬
monisnĩ. exortationẽ diximus. Oquan¬
tisscorũ patrũ exemplis hancfidem pro¬
bare possumus quod xp̃s hs uerus ẽ. dĩ
patris filius. & mox a conceptione uirgi¬
Haec sunt sententiae. credulitatis urãe
de geminas inxp̃o naturas. quacs itec in soni¬
gularitatẽ ꝑsonae consunditis ut in te
crecitorẽ & creaturã. intersuscipientẽ
& susceptum Nullã eẽ differentia mad¬
struatis.. Quod dicis geminas nosnaturas
insingulcritatem unus ꝑsonae confun¬

Expanded text:
qui haec passus est pro nobis. At si unus est in qui haec passus est pro nobis. At si unus est in persona, unus est etiam in proprietate filii: quia proprii filii et adoptivi, sicut saepe dictum est, duae sunt personae. Deus igitur et homo qui assumptus est, una persona; et necesse est unam esse proprietatem in una persona, ut tota persona proprius sit filius, vel tota adoptivus. Una persona te cogit unam confiteri proprietatem filii in duabus naturis. XVII. Ponis itaque verba epistolae nostrae, ubi post convenientem sermonis nostri exhortationem diximus: « O quantis sanctorum Patrum exemplis hanc fidem probare possimus, quod Christus Jesus verus est Dei Patris Filiusntentiae credulitatis vestrae de geminis in Christo naturis, quas ita in singularitatem personae confunditis, ut inter creatorem et creaturam, inter suscipientem et susceptum nullam esse differentiam astruatis. » Quod dicis geminas nos naturas in singularitatem unius personae confun
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliis dñs deserer& sacramentũ sedutis
humane : Dũ irascer&ur obiniuriã. sed mig¬
nadĩ saluatoris nr̃i pacientia trium phi
dispensationẽ & redem ptionis nrãe mes¬
terium ad resurrectionis gloriã reserua ues
maiori siquidem miraculo mostuus desepul¬
chroresur rexit aduitã quã uiuus descen¬
dissa decruce. sequitur quoq: inepistola
tu. Sicut et inquisq deillo celsa adq
gloriosa sunt credimus. & conlacudamus
it ahumilitatem eius & omnia indigna quae.
ꝓpternos miseri corditer suscipere uoluit
dispicere. nullomodo debemus. Dici suto¬
q illũ quinos creccuit. cum ñ essemus. haec
indigna omnia pati ꝓnobis scimusqđ
ille ẽ quinos creauit ꝓprius filius dĩ: quo¬
modo potest eẽ utrũq uerũ: ut illequi con¬
didit haecindigna passus essoc ꝓnobis.
siille quicreauit ẽ ꝓprius filius di & ille
quipassus .ẽ. adoptiuus sit. Nulla tenus di¬
uidere poteris sicut ipsa consequentia
sermonis tui testatur creatorẽ abeo.

Expanded text:
s desereret sacramentum salutis humanae, dum irasceretur ob injuriam. Sed magna Dei Salvatoris nostri patientia triumphi dispensationem et redemptionis nostrae mysterium ad resurrectionis gloriam reservavit, majori siquidem miraculo mortuus de sepulcro resurrexit ad vitam, quam vivus descendisset de cruce. XVI. Sequitur quoque in Epistola tua: « Sicut ea, inquis, quae de illo celsa, atque gloriosa sunt, credimus et collaudamus, ita humilitatem ejus et omnia indigna, quae propter nos misericorditer suscipere voluit, despicere nullo modo debemus. » Dicis itaque illum, qui nos creavit, cum non essemus, haec indigna omnia pati pro nobis. Scimus quis ille est, qui nos creavit, proprius Filius Dei. Quomodo potest 819 utrumque esse verum, ut ille qui condidit, haec indigna passus esset pro nobis, si ille qui creavit, est proprius Filius Dei, et ille qui passus est, adoptivus sit? Nullatenus dividere poteris, sicut ipsa consequentia sermonis tui testatur, creatorem ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
fitenda ter aliaiquoq testimonia
quae congregus descã scriptura
tusccepe dictefelix ponis euani¬
gelicam sententiã. & postolicam
quib: inceximae: totam clecreduli¬
tcitis tuae distruitur impi&tes
ub. ipsescluator oculis eleuatis
iterum de epistola beccti io hannis
eucngelistae tibiait. Et ad sũpsit
uos & dedit nobis sensum ut cognos¬
camus uerum dm̃ & simas inuero filio
tatẽ uereomni no uuxta tes timoniũ
eiusdem eũ angelistae: siu e in euange¬
lio ipsecueritate dicen teabsiue in epis¬
haec nomina tollenda sunti ab huma¬
nitate filii diic Aut si haec sunt nomi¬
Ergo & illehdm̃o quinatus exuir gine
& his nominib: uocatum uerusẽ ds̃
& uerdis filius dĩ des  ed quia debac
ipsec̃ questioneplura uidentur eẽ
dicenda u precesentis libelli. hic ter¬
minum ponere curt uimus. ut ec
quace sequuntur sequentis libelli
disputatione

Expanded text:
Inter alia quoque testimonia quae congregas de sancta Scriptura, tu saepe dicte Felix, ponis evangelicam sententiam et apostolicam, quibus maxime tota malae credulitatis tuae destruitur impietas, ubi ipse Salvator oculis elevatis iterum de epistola beati Joannis evangelistae, ubi ait: Et assumpsit nos, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in vero Filio itatem, vere omnino juxta testimonium ejusdem evangelistae, sive in Evangelio ipsa Veritate dicente, sive in epishaec nomina tollenda sunt ab humanitate Filii Dei: aut, si haec nomit ex virgine, et his nominibus vocatur, verus est Deus et verus Filius Dei. Sed quia de hac ipsa quaestione plura videntur esse dicenda, praesentis libelli hic terminum ponere curavimus, ut ea quae sequuntur. sequentis libelli disputationi
Abbreviated transcription (Latin):
genere humano imaginor maiora quip¬
abangelis filiciter x pm̃ credere dm̃
&adortre necum diabolo inseliciter
dubitare incipias. uel quod peuis ẽ
eũ negare : in quoille dubi tabat ille
dixit si filius dĩ es. tudicis filius dĩ ñ .ẽ.
quod ille in terro gauit dubitanter
tunegas instanter. Nemo adhuc in¬
uentus .e. p̃terhuius sectae auctores
qui impi &actem diabolicã fuerinit
suꝑ gressi quod illeindño confessus ẽ ẽẽ
posse. Vos non creditis eẽ potuisse. Atsi
ille ualidissimis. sacraescripturae. testi¬
moniis. repulsus disceder& axp̃otamen
mansit in eo usq ad ips̃ dñi crucem suspi¬
tio diuinitactis eius. Nec tunc quidem opi¬
nari eũ filiũ didesiit. Postquã taeptũ
in eo ꝑsecutorib: suis. licere cognouit.
sed callidus utiq hostis interipsas quoq
corporetis passiones. Omnimodo ꝑue¬
nire addĩcgnitionẽ. &iã in ipso mostis
articulo tẽptauit dicens ꝑ eosqui crucifixe¬

Expanded text:
genere humano imaginor: majora quipgenere humano imaginor: majora quipab angelis feliciter, Christum credere Deum, et adorare, ne cum diabolo infeliciter dubitare incipias, vel, quod pejus est, eum negare, in quo ille dubitabat: ille dixit: Si Filius Dei es; tu dicis: Filius Dei non est: quod ille interrogavit dubitanter, tu negas instanter. Nemo adhuc inventus est praeter hujus sectae auctores, qui impietatem diabolicam fuerint supergressi, quod ille in Domino confessus est esse posse, vos non creditis esse potuisse. At si ille validissimis sacrae Scripturae testimoniis repulsus discederet a Christo, tamen mansit in eo usque ad ipsam crucem omnis suspicio divinitatis ejus; nec tunc quidem opinari eum Filium Dei desiit, postquam tantum in eo persecutoribus suis licere cognovit. Sed callidus utique hostis inter ipsas quoque corporeas passiones omnimodo pervenire ad Dei agnitionem, etiam in ipso mortis articulo, tentavit dicens per eos, qui crucifixe
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc uero deruscepto hominedictũ eẽ
bbannes tracittor eiusde epistolce ad¬
firmat in omelis. quas in eandem epistola
ubi haeclegitur sententia composuit.
quoties enĩ inquit magna quaedã & alto¬
radicturus .e. p̃stuit illa primũ &e faci
illa susceptibilia. superius enĩ cdxerat
quod exipso argumen tatus ẽ nomine:
Hic autemiam exalia reuult argumen¬
tadeducere exqua ista : & cdoratio¬
ne uidelic&. Nãtanto cũ meliorẽ eẽ¬
demonstrat quantodnm seruis consu
eẽ meliorẽ. Quomodo siquis inquandes
domũ introducat adiquem & confeson
omnes illius domus principes iubeat
& xpm̃ secundũ carnẽ iussitacuncas
angelis ad oraridicens Et adorencũ
omnes angelidi. & insequenti alterius
omeł loco eundem replicat sensũ dicens
Reuera magnum &mirabile & stupore
plenũ ẽ carnẽ nram sursum sedere & ad¬
orari ab angelis & archangelis & cerubim
& seraphim. Hoc scepius ego inmente
uersans excessum patior. &maiora de

Expanded text:
to homine dictum esse, Joannes tractator ejusdem epistolae affirmat in homiliis, quas in eamdem epistolam, ubi haec legitur sententia, composuit. « Quoties enim, inquit, magna quaedam et altiora dicturus est, praestruit illa primum, et facit illa susceptibilia. Superius enim dixerat quod ex ipso argumentatus est nomine: hic autem jam ex alia re vult argumenta deducere. Ex qua ista? Ex adoratione videlicet. Nam tanto eum meliorem demonstrat, quanto Dominum servis constat esse meliorem. Quomodo si quis in quamdam domum introducat aliquem, et confestim omnes illius domus principes  Chryset Christum secundum carnem jussit a cunctis angelis adorari dicens: Et adorent eum omnes angeli Dei. » Et in sequenti alterius homiliae loco eumdem replicat sensum dicens: « Revera magnum et mirabile et stupore plenum est, carnem nostram sursum sedere et adorari ab angelis et archangelis, et cherubim et seraphim. Hoc saepius in mente versans excessum patior, et majora de
Abbreviated transcription (Latin):
pere . qui nemo in eobaptismoremis¬
sionẽ peccatorũ consequi ualuit. sed
tantum baptizati sunt in puenitentiã
credere deberent quia tantũ modo
fides catholica hab&. credendũ esse
inpatrem & infiliũ & inspm̃ soñ¬
Hoc ẽ in scam trinitatẽ Caeterũ in aluis
catholicaefidei ꝓressionib: in p̃positio¬
ne cepponere noluNt doctore s ecclesiastiq
sed tũ modo dicere. credimus scam̃ ecdesã
& remissionẽ peccatorũ. et resir rectio¬
nẽ mortuorũ. Et cae tera qua ein simbulo
scõ continentur. Dediscretione uero bcp¬
tis matis xp̃i & baptismatis ioħ beatus
agustinus in libro encheridion itaait.
Illud tamen unũ peccatũ quod tã mag¬
nũ in loco & habitutam tefelicitatis am¬
missus .ẽ. Vt in uno homine originaliter
atq ut ita dixerim radicaliter totũ ge¬
opus esse renasci. Non enĩ renasce¬
bantur quibaptizabantur baptismate
sed quodc̃ p̃curs orio illius minis terio

Expanded text:
pere? quia nemo in eo baptismo remispere? quia nemo in eo baptismo remissionem peccatorum consequi valuit; sed tantum baptizati sunt in poenitentiam, credere deberent, quia tantummodo fides catholica habet, credendum esse in Patrem et in Filium, et in Shoc est in sanctam Trinitatem: caeterum in aliis catholicae fidei professionibus in praepositionem apponere nolunt doctores ecclesiastici, sed tantummodo dicere: Credimus sanctam Ecclesiam, et remissionem peccatorum, et resurrectionem mortuorum, et caetera quae in symbolo sancto continentur. De discretione vero baptismatis Christi, et baptismatis Joannis beatus Augustinus in libro Enchiridion ita ait: « Illud tamen unum peccatum, quod tam magnum, in loco et habitu tantae felicitatis admissum est, ut in uno homine originaliter, et, ut ita dicam, radicaliter totum geopus esset renasci: non enim renascebantur qui baptizabantur baptismate sed quodam praecursorio illius ministerio,
Abbreviated transcription (Latin):
habuit ut amorte peccatorũ resur¬
geroc. uelutinos in peccatis nati ꝓpt̃
primorũ praeuaricationẽparentũ
untur filiidĩ. Quinpotius xp̃s ihs̃
absq: omnipecccito conceptus & natus
uenitadbaptismũ exemplum humili¬
tatis ostendere. Et aquas suo scĩ ficare
baptismo. nonut. scifica recur in
Aquis quinihil habuit insepec cati a
quomundari debuissa ꝑbaptis mum
IDeo & ipsebeatus baptista uenienti ad se
dĩfilio ait. Ego a tedebeo baptizari. et
tuuenis adme. qua si dixissoc inme est
quod ꝑte purgari debe inte ñ ẽ qđ ꝑ meper
sed queda p̃cursoria significatiobap¬
tis matis xpi id eo & in actib a postolori
legimus becctũ paulũ apostolũ eosrebas¬
tizare quibaptizati sunt baptismo ioh
Nec quis quã inbaptis ate lohannis ad¬
optionẽ filiorũ dĩ. potuit accipere
quantomagis nec xp̃s adoptatus fuit
insiliũ dõpatri. in cobaptismo inquo
nullus potuit adoptionis gratiã acci¬

Expanded text:
habuit, ut a morte peccatorum resurhabuit, ut a morte peccatorum resurgeret, veluti nos in peccatis nati propter primorum praevaricationem parentum; untur Filii Dei? Quin potius Christus Jesus absque omni peccato conceptus et natus venit ad baptismum, exemplum humilitatis ostendere, et aquas suo sanctificare baptismo; non ut sanctificaretur in aquis, qui nihil habuit in se peccati, a quo mundari debuisset per baptismum. Ideo et ipse beatus Baptista venienti ad se Dei Filio ait: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? quasi dixisset. In me est, quod per te purgari debet; in te non est quod per sed quaedam praecursoria significatio baptismatis Christi: ideo et in Actibus apostolorum legimus, beatum Paulum apostolum eos rebaptizare qui baptizati sunt baptismo Joannis . Nec quisquam in baptismate Joannis adoptionem filiorum Dei potuit accipere. Quanto magis nec Christus adoptatus fuit in Filium Deo Patri in eo baptismo, in quo nullus potuit adoptionis gratiam acci
Abbreviated transcription (Latin):
initiauit in lauaro. a mortuis resur¬
gendo Et hocadfirmare neteris ex
genealogiis quae in euangelio leguntus
Vna secundũ matheũ. Alterti secundũ
lucã qua e omnia sicut ateposita sunt
fastidiũ magis quã ꝑ fectum generant
legentib Donecadultimũ ꝑuenires
in huius modi sententiã Siquis uero ais¬
hanc spiritalem generationẽ quie ꝑ ad¬
optionẽ fit a xp̃o secundũ hominẽ ab di
careuult prius necesse .ẽ. ut illcc̃ quae
secundum carnẽ .ẽ. ab eo funditus absci¬
dat N comsi ista quae spiritedis ẽ nobis¬
cum non communicat. ꝓculdubione¬
q: in illa quae carnadis .ẽ. Videat qui R¬
legat has procefacti doctorissententias
Primo partium orationis quodã mo¬
do in consonantia & sensuũ obcurita¬
tẽ in uoluit sententias Neluceat intel¬
legentia. Quidautem uult intellegi
in eo quodait . Iii ticuit cmor tuis re¬
surgendo a quib: mortuis resurrexit
xp̃s inbaptismo Num quid peccata

Expanded text:
initiavit in lavacro a mortuis resurinitiavit in lavacro a mortuis resurgendo. » Et hoc affirmare niteris in genealogiis, quae in Evangelio leguntur, una secundum Matthaeum, altera secundum Lucam. Quae omnia sicut a te posita sunt, fastidium magis quam profectum generant legentibus, donec ad ultimum pervenires in hujusmodi sententiam: « Si quis vero, aishanc spiritalem generationem, quae per adoptionem fit, a care vult, prius necesse est, ut illam, quae secundum carnem est, ab eo funditus abscindat. Nam si in ista, quae spiritalis est, nobiscum non communicat, procul dubio neque in illa quae carnalis est. » XVII. Videat qui legit has praefati doctoris sententias. Primo partium orationis quodammodo inconsonantiam et sensuum obscuritatem involvit sententiae, ne 810 luceat intelligentia. Quid autem vult intelligi in eo quod ait: Initiavit a mortuis resurgendo? A quibus mortuis resurrexit Christus in baptismo? Nunquid peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ptulit testimonium dicens. Et ego uidi
quid ad huc odoctor mirabilis adoptio¬
nis nomen xp̃o in ponis quem in super¬
tores iamnati. ꝑ generationẽ carnalẽ:
infilios irae. ut cꝑte extus uerbiis intel¬
legi potest. cis enĩ intercae tera.
Vnm̃ sicut in prima generatione ex
qua secundũ carnẽ nas cimur nullus
homo eẽ potest quia aliunde originẽ
trahat. nis deillo primo adam
qui ex trauirgine crecctus .ẽ. It cunhac secun¬
dacgeneratione spiritali inquarenascimur
ex ciqua & spũ scõ. Nemo gratiã adoptionis
consequi ual&. p̃terillũ qui ett̃ in ec̃ in xp̃o
excarneuir ginis crecctũ &natũ qui ẽ. se¬
cundus adit̃ acceperit hasgeminas gene¬
rationes prima uidelic& quae secundũ
carnẽ .ẽ. secunda uero spiritalem
quae ꝑcadoptionem sit idem redem tornt
secundũ hominẽ conplexus insem & ipso
contina. Primã uidelicoe quã suscepit
ex uirgine nascendo secundã uero quã

Expanded text:
protulit testimonium dicens: Et ego vidi,protulit testimonium dicens: Et ego vidi,lius Dei . XVI. Quid adhuc, o doctor mirabilis, adoptionis nomen Christo imponis? quem insuptores jam nati per generationem carnalem in filios irae, ut aperte ex tuis verbis intelligi potest; ais enim inter caetera: « Quoniam sicut in prima generatione, ex qua secundum carnem nascimur, nullus homo esse potest, qui aliunde originem trahat, nisi de primo illo Adam, qui ex terra virgine creatus est; ita in hac secunda generatione spiritali, in qua renascimur ex aqua et Spiritu sancto, nemo gratiam adoptionis consequi valet, praeter illum, qui eam  Locus coex carne virginis creatum et natum, qui est secundus Adam, accepit has geminas generationes: primam videlicet, quae secundum carnem est; secundam vero spiritalem, quae per adoptionem fit; idem Redemptor noster secundum hominem complexus in semetipso continet: primam videlicet, quam suscepit ex Virgine nascendo; secundam vero, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃omnia in omnib Posthaec &ia
praefatus felix non planio pede sed
turae currit ÷ multa propones testi¬
monia quae suis pastib non conueniun
Vt sermonẽ seciss& longiorẽ usq dum
ꝑ ueniret adiordanicas undas. ut xp̃o
bciptizado nomen in posuis set adoptionis
Necadhuc paternauoce decaelis territus
ꝑ hibuit huiusmodiclamans. hic ẽ. filius
meus dilectus in quomihibene conplacui
De quo testimonio supraplenius diximus
nunc tantum in hoc loco interrogare
lib& si haec uox paterna aedunam xp̃i
ꝑsonam ꝑtiner& sicidunã ergo illa
unci ꝑsona ad quã haecuox facta ẽ
tota ẽ filius dilectus. lic& induab: natu¬
ris. Siad diui nitatẽ tantum ergo
diuinitas baptizata ẽ ibi & non
humanitas quia suꝑ baptizatũ haec
zatus ẽ di filius adõ patre praedicatqr
monstitor& quibaptizatusẽ. Dequo &iã
et ipsebaptista eo inspirante qui semiss it
adbaptizandum patna euoci consonũ

Expanded text:
Deus omnia in omnibus. XV. Post haec etiam Deus omnia in omnibus. XV. Post haec etiam praefatus Felix non plano pede, sed e sanctae currit multa proponens testimonia, quae suis partibus non conveniunt, ut sermonem fecisset longiorem, usque dum pervenisset ad Jordanicas undas, ut Christo baptizato nomen imposuisset adoptionis. Nec adhuc paterna voce de coelis territus perhibuit hujusmodi, clamans: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . De quo testimonio supra plenius diximus. Nunc tantum in hoc loco interrogare libet, si haec vox paterna ad unam Christi personam pertineret? Si ad unam: ergo illa una persona, ad quam haec vox facta est, tota est Filius Dei dilectus, licet in duabus naturis. Si ad divinitatem tantum, ergo divinitas baptizata est ibi, et non humanitas: quia super baptizatum haec est, Dei Filius a Deo Patre praedicatur,monstraret, qui baptizatus est. De qua etiam et ipse Baptista eo inspirante, qui se misit ad baptizandum, paternae voci consonum
Abbreviated transcription (Latin):
nis uiri caput ẽ. xp̃s caput cutẽmulieris¬
menbra aadoptiua. adoptiuũ habere.
caput Siigitur xp̃s qui ẽ caput omniũ
nostrũ adoptiuus .ẽ. proptermembra ad¬
optiua quod nossumus ñ neuides earatio¬
ne. possedicidm̃ patrem esse cadoptiuũ
quicaput .ẽ. xp̃i nãcapud in corpore
membrũ .ẽ. Et quicaput ẽ capitis
put adoptiuum. quod quã impium
Et ab surdum st ne moscriũ scpienis
ñ intellegit Ergo haec sententia aposto¬
licae auctoritatis non ccornaliter sed spi¬
ritaditer intellegenda .ẽ. Alitercaro ex
carnenascitur : Aliter sp̃r exspũ sicut
ipsa ueritas in euan gelio dicit. quod na¬
tũ ẽ exccorne caro ẽ. quod natũ ẽ ex spũ¬
tadis natiuitas nos facit membra eẽ xp̃i
ñ arnalis donec ipsa creatura corporis
Nr̃i liberata a seruitute corruptionis
reno u&urꝰ cad sumptione filiorũ di
Et in imica destruatur mors: & indua¬
tur hoc mortale inmortaditate. Et sit

Expanded text:
 caput 809 autem Chris caput 809 autem Chrismembra adoptiva adoptivum habere caput. Si igitur Christus, qui est caput omnium nostrum, adoptivus est propter membra adoptiva, quod nos sumus, nonne vides ea ratione posse dici Deum Patrem esse adoptivum, qui caput est Christi? Nam caput in corpore membrum est: et qui caput est capitis,put adoptivum? Quod quam impium et absurdum sit, nemo sanum sapiens non intelligit. Ergo haec sententia apostolicae auctoritatis non carnaliter, sed spiritaliter intelligenda est. Aliter caro ex carne nascitur, aliter spiritus ex spiritu, sicut ipsa Veritas in Evangelio dicit: Quod natum est ex carne, caro est: quod natum est ex sptalis nativitas nos facit membra esse Christi non carnalis; donec ipsa creatura corporis nostri liberata a servitute corruptionis renovetur in assumptione filiorum Dei, et inimica destruatur mors; et induatur hoc mortale immortalitate, et sit
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝑtineat ad corpusxp̃i. quod ꝓnobis
pependit incruce quodais apostolũ dicere¬
B Hoc inquit scientes quia uetus homo
noster simulcrucifixus .ẽ. ut destruatur
corpus pecaati. utulotinon seruiamus
peccato. A p̃s nãq nũquã uetus homo
fuit nũquã corpus peccati habuit. sed ab
initio conceptionis ds̃ uerus & uerus filius
di absq omnipeccato conceptus ẽ. &natus
Nosuero omnes ueteres homines fuimus
in peccatis adam. sed innouos gratiabap
Quã p̃distinationẽ ad seris xp̃m aequa¬
liter nobiscũ habere: Non adtendens
destinatum aliter &nos illũdicit
p̃distinatum essefilium dĩ sicut ait.
quae p̃destinatus .ẽ. filius dĩ inuirtute
inquauirtute ni si diuinitates: nos uero
pricedistinator esse ꝑillũ in adoptionem
filiorũ dicit nosꝑillum non ille ꝑ nos prae¬
distinationẽ habemus. Nonis quoq arga¬
mentũ desententia eius dẽ praedicatoris
egregii ubiait. Ec ire debemus quodom

Expanded text:
quid pertineat ad corpus Christi, quod pro nobis quid pertineat ad corpus Christi, quod pro nobis pependit in cruce, quod ais Apostolum dicere: Hoc inquit, scientes, quia vetus homo noster simul crucifixus est, ut destruatur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato . Christus namque nunquam vetus homo fuit, nunquam corpus peccati habuit, sed ab initio conceptionis Deus verus, et verus Filius Dei, absque omni peccato conceptus est et natus. Nos vero omnes veteres homines fuimus in peccatis Adam: sed in novos gratia bapQuam praedestinationem asseris Christum aequaliter nobiscum habere, non attendens se praedestinatum, aliter et nos. Illum dicit praedestinatum esse Filium Dei, sicut ait: Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute . In qua virtute, nisi divinitatis? Nos vero praedestinatos esse per illum in adoptionem filiorum dicit. Nos per illum, non ille per nos, praedestinationem habemus. . XIV. Ponis quoque argumentum de sententia ejusdem praedicatoris egre
Abbreviated transcription (Latin):
fuit in una substantia. Inadsumptionenãq
carnis adõ. persona perit hominis non natu¬
ro innobis ẽ. ꝑsona adoptionis non in filio di
quia singulariter illeunus homo exdõ con¬
ceptus & indm̃ adsuptus haba ꝑꝓpri&atẽ
filiusdĩ esse quodomnes scĩ habent ꝑ adop¬
tionẽ gratiae : qui habitu iruentus ut homo
sed diuiniate ut ds̃ nec inilla ad sumptio¬
ne alius ẽ dr̃ alius homo uel cdius filiusde
& cdius filius uirginis. sedidem ẽ filiusdĩ
qui & filius uirginis & idem filius uirginis
qui & filius dĩ & situnus filius &iam ꝓprius
& ꝑ fectus inducibus naturis dĩ & hominis
De quo &iam xp̃ĩ habitu. becctus agustinis
liter excellentius atq coniunctius quã
uestis ab hominecũ induitur. Hocer¬
gonomine habitus satis significauit
a postolus quem ad modum dixerit insi¬
militudinẽ hominũ secctus. quia non
intransfiguratione in homine sed ha¬

Expanded text:
fuit in una substantia. In assumptione namque fuit in una substantia. In assumptione namque carnis a Deo, persona perit hominis, non natura. In nobis est persona adoptionis, non in Filio Dei, quia singulariter ille unus homo ex Deo conceptus, et in Deum assumptus habet proprietatem Filius Dei esse, quod omnes sancti habent per adoptionem gratiae Dei, qui habitu inventus ut homo, sed divinitate ut Deus. Nec in illa assumptione alius est Deus, alius homo, vel alius Filius Dei, et alius filius Virginis: sed idem est Filius Dei, qui et filius Virginis: et idem filius Virginis, qui et Filius Dei: ut sit unus Filius etiam proprius et perfectus in duabus naturis Dei et hominis. De quo etiam Christi habitu beatus Augustinus liter excellentius atque conjunctius, quam vestis, cum ab homine induitur. Hoc ergo nomine habitus satis significavit Apostolus, quemadmodum dixerit: In similitudine hominum factus : quia non transfiguratione in hominem, sed ha
Abbreviated transcription (Latin):
matris sit creca et facta sed de subs¬
tantia patrissicut & diuinitas eius gene
Pro poncẽ & ego argumentum
tibi si ille homo quẽ cađ sumpsit filiusdi
Adoptiuus .ẽ. adoptiuus ẽ & ille qui eũ
adsumpsit quiac unc ꝑsona ẽ in homine
&indõ & ẽ. omnino unus filius non duo
Linusccutem filius quo modo potesł tẽ
ꝓprius & adoptiuus unius patris. si ad¬
optiuus est ꝓprius eẽ non poterit. si pro¬
prius .ẽ. adoptiuus et non poterit eiusdem
patris. Duo scutem eẽ filios unũ ꝓprium
&cdierũ adoptiuum nesundissimũ ẽ crede¬
redexp̃o Ad sũsitnãq sibi filius dicarnẽ ex
uirgine & non amisit ꝓpri&atẽ quã habu¬
it infilii nomine. sed quã quã duas habuis¬
s&. post natiuitatem exuirginenaturas
tamenuna ꝓpri&atem infilii ꝑsona fir¬
miter tenuit. Accessit humanitas in unitatẽ
ꝑsonae filiidi. Et mansit eadem ꝓpriocas in
ducb naturis infilii nomine. quae ante

Expanded text:
matris sit creata et facta, sed de subsmatris sit creata et facta, sed de substantia Patris, sicut et divinitatis ejus generata? » Proponam et ego argumentum tibi: Si ille homo, quem assumpsit Filius Dei, adoptivus est, adoptivus est ille qui eum assumpsit, quia una persona est in homineo, et est omnino unus filius, non duo filii. Unus autem filius, quomodo potest esse proprius et adoptivus unius patris? Si adoptivus est, proprius esse non poterit: si proprius, adoptivus esse non poterit ejusdem patris. Duos autem esse filios, unum proprium et alterum adoptivum, nefandissimum est credere de Christo. Assumpsit namque sibi Dei Filius carnem ex Virgine, et non amisit proprietatem, quam habuit in Filii nomine. Sed quanquam duas habuisset post nativitatem ex Virgine naturas, tamen unam proprietatem in Filii persona firmiter tenuit. Accessit humanitas in unitatem personae Filii Dei; et mansit eadem proprietas in duabus naturis in Filii nomine, quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis potestatẽ hab& int̃radi¬
mit tendi peccata. Tunc aut paralitico
surge & ambula & statim sanus factus ẽ.
homo sumus itacq utais uel magis ut a¬
postolus ait osex ossib & caro decarne eius
Non sicut prima mat̃ euacarnaliter
aedificcco ẽ de costauiri sed spiritadi¬
ter scinguin expĩ quidelaterecius effusus
ẽ Redeptisi quidem magnop̃tio filudĩ
noncuius liba adoptiui. Quaeꝓpter&
a postolus ait misteriũ hoc magnũ est
misteriũ nominauit quod gestũ ẽ car
naliter incedam & eua quia spiritalit
hoc in nobis accũẽ. Ideo factus ẽ illeuerus
filiusdĩ cuius sanguis ꝓ nobis effusus .e.
ut nos possimus eẽcidoptiui per illum
Proponis quoq: huius modi argumentũ
dicens Quod ũ io cinredemtor noster
incarnesua quã exutero uirginis ab ipso
uidelica conceptu suscepit adoptiuus
apud patrẽñ .ẽ. seduerus &ꝓprius filius
quid suꝑ .ẽ. nisi ut eaidem caro eius non
demas sechumani generis. Neq decarne

Expanded text:
tatem habet in terra dimittendi peccata, tunc ait paralytico: Surge et ambula , et statim sanus factus est homo. Sumus itaque, ut ait, vel magis ut Apostolus ait, os ex ossibus, et caro de carne ejus: non 808 sicut prima mater Eva carnaliter aedificata est de costa viri; sed specialiter sanguine Christi, qui de latere ejus effusus est; redempti siquidem magno pretio Filii Dei, non cujuslibet adoptivi. Quapropter et Apostolus ait: Mysterium hoc magnum est ; mysterium nominavit, quod factum gestum est in Adam et Eva, quia spiritaliter hoc in nobis actum est. Ideo factus est ille verus Filius Dei, cujus sanguis pro nobis effusus est, ut nos possimus esse adoptivi per illum. XII. Proponis quoque hujusmodi argumentum dicens: « Quod si idem Redemptor noster in carne sua, quam ex utero Virginis ab ipso videlicet conceptu suscepit, adoptivus apud Patrem non est, sed verus et proprius Filius, quid superest, nisi ut eadem caro ejus non de massa humani generis, neque de carne
Abbreviated transcription (Latin):
quidem scandadũ gentib autẽ stultitiã
Cruxenĩ dnĩ quaestultitia gentib & iu¬
daeis scandalũ fuit. tibi utrũq ẽ.
Neq enĩ aut stultitiã ullamaior est.
quã ñ credere ueritati : Aut mais scap¬
delum quã audire qđ uerũ ẽ nolle
stultitia uiscẽ gentib: dm̃ crucifigi.
&iudaeis dĩ filiũ mori. scandadũ fuit
Parforte uideri potuis s& impi& cstua
cũ iudaeis nisi quod in hoc maius ẽ cri¬
mentuũ quod illieũ negcibant dm̃ eẽ
in quo adhucpassio ostendebat hominẽ
Tueũ denegcs dm̃ quẽ tam resurreltio
ꝓbauit dm̃. Ac ꝑ hoc illi eũ ꝑsequebantur
in terra. tueũ ꝑsequeris & incaelo. polens
illum dm̃ p̃dicare regnante incelo cu¬
iusministerio. fungeris in ecclesia. post
horum itaq: enumerationẽ nominũ quib:
xpm̃niteris. confirmaretadoptiuũ eẽ
Addis &hoc Quisquis unũ quod libe
denegare de creuerit. qui aunũ absq aliud
starenequid: quin potius quicũq ille est

Expanded text:
quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Crux enim Domini, quae stultitia gentibus, et Judaeis scandalum fuit, tibi utrumque est. Neque enim aut stultitia ulla major est, quam non credere veritati: aut majus scandalum, quam audire quod verum est nolle. Stultitia visa est gentibus, Dominum crucifigi; et Judaeis, Dei Filium mori, scandalum fuit. Par forte videri potuisset et impietas tua cum Judaeis, nisi quod in hoc majus est crimen tuum, quod illi eum negabant Deum esse, in quo adhuc passio ostendebat hominem: tu eum denegas Deum, quem jam resurrectio probavit Deum. Ac per hoc illi eum persequebantur in terra, tu eum persequeris et in coelo, nolens illum Deum praedicare regnantem in coelo, cujus ministerio fungeris in Ecclesia. XI. Post horum itaque enumerationem nominum, quibus Christum niteris confirmare adoptivum esse, addis et hoc: « Quisquis unumquodlibet denegare decreverit, quia unum absque alio stare nequit: quin potius, quicunque ille est,
Abbreviated transcription (Latin):
in carnationis misterium. aliquid de¬
cesserat ex uerbo quod eimunere
redder&ur Forma autem ꝑquã in¬
ẽ quae ingloriã diuince. potestatis
euecta .ẽ. Intanttt̃ unita tẽ abip¬
so conceptu uirginis dĩtaete & humi¬
diuina nec sin edõ agerentur humana.
Nullatenus ergote õselx humana rationa¬
tione in uestigare natiuitatem uerbi dĩ qua
caro fuctum ẽ. posseputes non enim huma¬
na possibilitate. omnipotentiã. diuinita¬
tismo iri debes. Ipsequilex est nacurarum
pullalege alterius naturte subiac&
Nec in firmis humanae coniecturae ratiun¬
culis qui in conphensibilis .ẽ. comphendi poterit
Qua propter unigeniti dinatiuitatẽ uł diui¬
tadicitis in possibilitttẽ redigere neq ei
qui ex tit conceptũ humane originis natus
ẽ humanis diffintiunculis p̃iudicare :¬
tepteris quomodo nasci potuiss& uł quo¬
modo e& ꝓprius filius di dumnatus ers&
Sidõ omnia possibilia cognoscas. & hocei

Expanded text:
incarnationis ministerium aliquid deincarnationis ministerium aliquid decesserat Verbo quod Dei Patris munere redderna humilitas est quae in gloriam divinae potestatis evecta est in tanta unitate ab ipso conceptu Virginis deitate et humadivina, nec sine Deo agerentur humana. » Nullatenus ergo te, o Felix, humana ratione investigare nativitatem Verbi Dei, qua caro factum est, posse putes: non enim humana possibilitate omnipotentiam divinitatis metiri debes. Ipse, qui lex est naturarum, nulla lege alterius naturae subjacet, nec infirmis humanae conjecturae ratiunculis, qui incomprehensibilis est, comprehendi poterit. Quapropter unigeniti Dei nativitatem, vel divitalitatis impossibilitatem redigere: neque ei, qui extra conceptum humanae originis natus est, humanis diffinitiunculis praejudicare tentes, quomodo nasci potuisset, vel quomodo esset proprius Filius Dei, dum natus esset. Si Deo omnia possibilia cognoscas, et hoc ei
Abbreviated transcription (Latin):
patris anima & carnetotus uela dop¬
tiuus uel ꝓprius ꝓ ut conditio nominis
uelnaturae. sibi adtulerit: potestuero
in una ꝑsona eẽpassibilis. & in pasmbilis
mortalis & in mortalis. Ueluti homo
inmortalis ẽ anima mortalis carne.
Sic &iam & xp̃s in passibilis diuinitate
passibilis carne. Tamen totus unus
madĩ & unus xp̃s informa serui. &
unus xp̃s aequalis patri & unus ẽ. xp̃r
minor patre Idem dẽ idem homo
unus filius dĩ patris totus ꝓprius &
uirginis matris totus ꝓprius. Quod
bectus leo papa romanus in epistolc
ad flauianum ꝑspicue tes tatur
ipso unceprorsus etdemq ꝑ sona sit.
exultationem tamen qua illum sicut
doctor gerłium dicit. exalieauuit & do¬
excellit At ecdem intellegimus
ꝑtinere formam. quiditanda erat
tuntae glorificationis augmento
Informaquippedĩ. aequalis eraet filius
patri. & intergenitorẽ. atq: unigeni¬
tum nulla erat essentiae discretio
pulla inmaiestate diuersits nec per

Expanded text:
patris anima et carne, totus vel adoppatris anima et carne, totus vel adoptivus, vel proprius, prout conditio nominis vel naturae sibi attulerit. Potest vero in una persona esse passibilis et impassibilis, mortalis et immortalis, veluti homo immortalis est anima, mortalis carne: sic etiam et Christus impassibilis divinitate, passibilis carne; tamen totus unus ma Dei, et unus Christus in forma servi, et unus Christus aequalis Patri, et unus est Christus minor Patre, idem Deus, idem homo, unus Filius Dei Patris totus proprius, et Virginis matris totus proprius. Quod beatus Leo papa Romanus in epistola ad Flavianum perspicue testatur: ipso una prorsus eademque persona sit, exaltationem tamen, qua illum, sicut Doctor Geexcellit eadem, intelligimus pertinere formam quae ditanda erat tantae glorificationis augmento. In forma quippe Dei aequalis erat Filius Patris, et inter Genitorem atque Unigenitum nulla erat in essentia discretio, nulla in majestate diversitas, nec per
Abbreviated transcription (Latin):
modo dm̃ patrom legimus suꝑ xpm̃ uocẽ emit¬
teredicendo Tues filius meus dilectus in quo
mibibene complacui. Sedillũ quẽ paterna
uox filiũ suũ dilectũ testata est Hunc eun
pater ꝓprius non ẽ xp̃ipater. Ergo nullã
hab poriũ patrem. Quiabecittiuir go &x
nullius uiri semine concepit sed de spũ sc̃o
in praegnata est Sidi patris testimonio
credere natum arbi treris crede eundem
quis filius dicitur dauid dnm̃ et̃ illius. Dicis
itaq quod unus homo duos patres natura
unũ filiũ potest habere. Vtrũq & natu¬
ralem sibi: & adoptiuum. Quia ille
unus filius non potest diuidi. ut sit unus
patris & naturalis & adoptiuus. uel
quaedam pars filiisit adoptiua &cel¬
tera naturalis infilii dignitate uelut
siuna manus sit adoptiua: & altera
ꝓpria. Velanima sit adoptiua:
& carompropri&ate filii. quã uis
enĩ anima non sit e patris semine
sicut est caro. Tamen unus ẽ. filius

Expanded text:
modo Deum Patrem legimus super Christo vocem emitmodo Deum Patrem legimus super Christo vocem emittere dicendo: Tu es Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Sed illum, quem paterna vox Filium suum dilectum testata est, hunc eumPater, proprius non est Christi Pater: ergo nullum habet proprium Patrem: quia beata Virgo ex nullius viri semine concepit, sed de Spiritu sancto impraegnata est. Si Dei Patris testimonio credere rectum arbitreris, crede eumdem, qui Filius dicitur David, Dominum esse illius. II. Dicis itaque quod unus homo duos patres naturalunum filium potest habere, utrumque et naturalem sibi et adoptivum: quia ille unus filius non potest dividi, ut sit unus patris et naturalis et adoptivus: vel quaedam pars filii sit adoptiva, et altera naturalis in filii dignitate, velut si una manus sit adoptiva, et altera propria, vel anima sit adoptiva, et caro in proprietate filii. Quamvis enim anima non sit ex patris semine, sicut est caro, tamen unus est filius
Abbreviated transcription (Latin):
ouaproponentis argumentatio. nouum
libelli poscit exordium. ne con fusa sermonis
series legenti sastidium faciat. Et minus in¬
tellegatur quidcui parti conueniat si non
competentibus locis ab alio principio ora¬
tionis incipiat tetus Sȩpedictus igitur
sophisit subito abaptis mate xp̃i. recur¬
rit adnatiuita tem. Et quem adopittũ
infiliumdĩ secunda generatione uult in¬
tellegi eundem dauid regis magis ec̃filiũ quã
dĩ patris testatur. & ut eiusdem uerba po¬
namus ait ergo. Certe enĩ idem redẽptor o¬
nt̃ in forma huminitatis ut sacra deillo¬
eloquia testatur filius dauid .ẽ. & filius dĩ
Quodutrũq uerũ .e. quod itmen non ab¬
surde quaerendũ .ẽ. quomõ in eum utrũq
conueniat Neq enĩ fieri potest ut unis
filius naturaliter duospatres habere possit.
unũ tumen ꝑnaturam alium autẽ ꝑadop¬
pisi forte hocaddendũ eẽuidecitur quodnus¬
quã inscripcuris scĩs inuenies scriptũ dauid
dexp̃odixisse tues filius ineurdilectus. Quo¬

Expanded text:
ova proponentis argumentatio, novum libelli poscit exordium, ne confusa sermonis series legenti fastidium faciat, et minus intelligatur quid cui parti conveniat, si non competentibus locis ab alio principio orationis incipiat textus. Saepe dictus igitur sophista subito a baptismate Christi recurrit ad nativitatem: et quem adoptatum in Filium Dei secunda generatione vult intelligi, eumdem David regis magis esse Filium quam Dei Patris, testatur. Et ut ejusdem verba ponamus; ait ergo: « Certe enim idem redemptor noster in forma humanitatis, ut sacra eloquia testantur, filius David est et filius Dei. Quod utrumque verum est: quod tamen non absurde quaerendum est, quomodo in eum utrumque conveniat. Neque enim fieri potest, ut unus filius naturaliter duos patres habere possit: unum tamen per naturam, alium autem per adopnisi forte hoc addendum esse videatur, quod nusquam in Scripturis sanctis invenies scriptum, David de Christo dixisse: Tu es Filius meus dilectus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
nãq sũ madis putatio nis nrae. Nã ego
dico & non solus ego sed & cotti unani¬
mitas chatholicae ecdesiae. piacredo¬
sc̃o & maria uirgine. Tu dicis eundem
adopeuum eẽfiliũ & nuncũpatiuum
dm̃ Hoc ergo ate audi redero sullũ
qui crucifixus ẽ & mortuus ẽ. & die
tertia resurrexit dm̃ ad orare uelis¬
si adorandum eũ eẽdicis utiq conse¬
quenter dm̃ eẽ que madora ueris ut fa¬
tetoris necesse .ẽ. n&ce testimoniũ illud
dc̃n& diuinum quodiabolus territus
recessit axp̃o Audiens ab eo uccde
r&ro satanas scriptũ ẽ dñm dm̃tuũ
adorabis &illisoli seruies si autem
non adort indum eũ aestimes quicru¬
cifixus .ẽ. Ergoculpanderunt angeli¬
cae potestates. quae euntrono pater¬
nẽ maiestatis sedentẽ ad orarȩ ꝓbantꝰ
Apostolo atcestante quiait. Cũ in¬
troducit primo genitũ i norber terrae

Expanded text:
namque summa disputationis nostrae; nam ego dico, et non solus ego, sed et tota unanimitas catholicae Ecclesiae pia creducto et Maria virgine: tu dicis eumdem esse adoptivum filium et nuncupativum Deum. Hoc ergo a te audire desidero, si illum qui crucifixus est, et mortuus est, et die tertio resurrexit, Deum adorare Si adorandum eum esse dicis, utique consequenter Deum esse, quem adoraveris, ut fatearis necesse est, ne te testimonium illud damnet divinum, quo diabolus territus recessit a Christo, audiens ab eo: Vade retro, Satanas; scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Si autem non adorandum Deum aestimes, qui crucifixus est, ergo culpandae sunt angelicae potestates, qui eumdem in throno paternae majestatis sedentem adorare probantur, Apostolo attestante, qui ait: Cum introducit primogenitum