comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiaꝵ celebratio declarat᷑. De¬
niq quã ñ accepit. nemo dimit¬
tit. Ideo qͥ uolebat dimittere. fa¬
tebat᷑ acceptã: Simul ętiã moue¬
re ñ debet. qd̾ ait eugłista.ñ co¬
gnouit eã donec peperit filiũ.

Expanded text:
nuptiarum celebratio declaratur. denuptiarum celebratio declaratur. denique quam non accepit nemo dimittit et ideo qui uolebat dimittere fatebatur acceptam. Simul etiam mouere non debet quod ait euangelista: non cognouit eam, donec peperit fi
Abbreviated transcription (Latin):
noscoͥ S ⁊ lucas uirginẽ de¬
clarauit dicens. ⁊ nom̃ uirgi¬
uit qͥ ait. ecce uirgo cõcipiet.
Et ioseph designauit. qͥ qm pre¬
gnantẽ uidit quã ñ cognoue¬
rat. dinuttere gestiebat. Et dñs¬
la hora suscepit eã discipłs in
suã. Utiq si cognouisset. nunqu̾ã
uirũ ꝓpͥũ reliqͥsset. nec uir eã ni¬
stus ase discedere passus ȩẽt. Quo
bet dimittere uxorẽ excepta cau¬
sa fornicationis : lulere aũt do¬
cuit matheus qͥd facere debeat
iustꝰ. qͥ probrũ cõuigis dep̾hende¬
rit. ut ineruentũ ab homicidio.
castũ ab adulterio p̃stare se debe¬
at. Qui enĩ cõuingit᷑ meretrici.
unũ corpꝰ ẽ. Ergo ubiq inioseph
iusti grã ⁊ ꝑsona seruat᷑. ut testis
ornet᷑. Os enĩ iusti m̃daciũ nes¬
cit ⁊ lingua eiꝰ torquet᷑ iudiciũ.
Iudiciũ eiꝰ loquet᷑ uenitatẽ. Nec
te moueat qd̾ frequent̃ scriptã
cõiugẽ dicit. Nõ en uirginita¬
tis ereptio. s cõuigii testificatio.

Expanded text:
nctus Lucas uirginem declarauit dicens: et nomen uirgiuit, qui ait: ecce uirgo in utero accipiet, et Ioseph designauit, qui quoniam praegnatem uidebat quam non cognouerat dimittere gestiebat, et domla hora suscepit eam discipulus in sua . Utique, si convenissent, nunquam virum proprium reliquisset, nec vir eum justus a se discedere passus esset. Quombet dimittere uxorem excepta causa fornicationis. Pulchre autem dous Matthaeus quid facere debeat iustus, qui probrum coniugis deprehenderit, ut incruentum ab homicidio, castum ab adulterio praestare se debeat; qui enim coniungitur meretrici unum corpus est. ergo ubique in Ioseph iusti gratia et persona seruatur, ut testis ornetur; os enim iusti mendacium nescit et lingua eius loquitur iudicium, iudicium eius loquitur ueritatem. nec te moueat quod frequenter scriptura coniugem dicit; non enim uirginitatis ereptio, sed coniugii testificatio,
Abbreviated transcription (Latin):
me redimi dñi morte fecissent.
Fefellit gͦ ꝓnob̾. fefellit ut um¬
ceret. fefellit diabolũ cũ tep¬
taret᷑. cũ rogaret᷑. cũ dĩ filiꝰ di¬
ceret᷑. ut nusquã diuinitatem
ꝓpͥam fateret᷑. s tam̃ magis fe-¬
fellit pͥncipẽ scli. Piabolus enĩ
⁊ si aliquando dubitauit cũ di¬
ceret. si filiꝰ dĩ es mitte te deorsũ.
tam̃ uel sero cognouit ⁊ dicessit
abeo: Cognouert ⁊ demones

Expanded text:
me redimi domini morte fecissent. fefellit ergo pro nobis, fefellit ut uinceret, fefellit diabolum, cum temtaretur, cum rogaretur, cum dei filius diceretur, ut nusquam diuinitatem propriam fateretur. sed tamen magis fefellit principem saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitauit, cum diceret: si filius dei es, mitte te deorsum, tamen uel sero cognouit et discessit ab eo. cognouerunt et daemones
Abbreviated transcription (Latin):
ti fuerint hoĩes. reddent racio
nẽ de eo indie iudicii. Ociosum
qͥppe u̾bũ ẽ qd̾ aut utilitate rec¬
tituamii. aut ratione iuste ne¬
cessitatis caret. Ociosa gͦ colloqͥa.
ad edificanionis studiũ uertria.
quã cęlerrime huiꝰ uitȩ tẽpora
fugiunt cõsiderate. quã districtꝰ
inquantũ uires supperunt. si
annuntiare eũ ñ negligitis.

Expanded text:
ti fuerint homines, reddent de eo ti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Otiosa ergo colloquia ad aedificationis studium vertite: quam celerrime hujus vitae tempora fugiant, considerate: quam districtus inquantum vires suppetunt, si annuntiare eum non negligitis,
Abbreviated transcription (Latin):
doctrine sapientiã ministrare
fialas ñ potestis. inqu̾atũ ꝓdiui¬
na largitate sufficitis: ꝓrimis
urĩs. boni u̾bi ciatos date. In
qͣntũ uos ꝓfecisse pensatis. ȩciã
alios trahite. muiadĩ. habere
socios desiderate. Siqͥs ur̃m fr̃s
ꝑgit. quẽ ociosũ ẽẽ considerat.
ut secũ ueniat inuitat. Ipsa gͦ t̃¬
rena actio uos ur̃a cõueniat: ⁊ si
ad dm̃ tenditis. curate ne adeũ
soli ueniatis.Hinc enĩ scriptũ ẽ.
Qui audit dicat ueni ut qͥ iã in
foris ꝓrimis uocẽ exhortacionis
reddat. Et fortasse panẽ ut indi¬
genti helemosinã porrigat nõ
habet. s maiꝰ ẽ qd̃ tribuere ualet
qͥ linguã habet. Plus ẽ enĩ u̾bi
pabulo uicturã inimetuũ m̃tẽ
reficere. quã uentrẽ moriture
carnis t̾reno pane saciare. Nolite
neo. ab ocioso. sermone parcamꝰ.
inutilit̃ loqͥ declinemꝰ. In quãtũ
retinere linguã p̃ualemꝰ. inuen¬
tũ u̾ba ñ defluant. cũ iudex
dicat. Om̃e u̾bũ ociosũ qd̾ locu¬

Expanded text:
doctrinae sapientiam ministrare phialas minime potestis, in quantum pro divina largitate sufficitis, proximis vestris boni verbi cyathos date. In quantum vos perfecisse existimatis, etiam alios trahite, in via Dei habere socios desiderate. Si quis vestrum,pergit, quem otiosum esse considerat, ut secum veniat, invitat. Ipsa ergo terrena actio vos vestra conveniat, et si ad Deum tenditis, curate ne ad eum soli veniatis. Hinc enim scriptum: Qui audit, dicat veni . » Item proximis vocem exhortationis reddat. Et fortasse panem, ut indigenti eleemosynam porrigat, non habet; sed majus est quod tribuere valeat, qui linguam habet. Plus enim est verbi pabulo victuram in perpetuum mentem reficere, quam ventrem moriturae carnis terreno pane satiare. Nolite neo, ut ab otioso sermone parcamus, inutiliter loqui declinemus. Inquantum reniti linguae praevalemus, in ventum verba non defluant, cum judex dicat: Omne 1457 verbum otiosum quod locu
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m inquantũ suffic̃. inquantũ
grãm suꝑnȩ aspirationis accep̾
si aprauitate ꝓximũ reuocat. ex
ortari adbene oꝑandũ curat. si
ȩt̃nũ regnũ suppliciũ ue erran¬
ti denuntiat. cũ u̾ba sc̃ȩ annun¬
tiacionis impendit. ꝓfecto angłs
existit. Et nemo dicat ãmonere
ñ sufficio. exhortari idoneus ñ
male seruatũ qd̾ acceꝑas intorm̃¬
tis exigaris. Neq enĩ plusquam
unũ talentũ acceꝑat. qͥ hoc abscõ¬
dere magis studuit quã erroga¬
fiale. sed p̾cipiente dño ętiã ciati
facti st̃. ꝑfialas qͥppe doctrina
angusta scientia designat᷑. Alius
doctrina ueritatis plenꝰ audien¬
ciũ m̃tes inebriat. ꝑhoc gͦ qd̾
dicit ꝓfecto fialã porrigit. Aliꝰ
explere qd̾ sentit ñ ualet. s qͥa

Expanded text:
um in quantum sufficit, in quantum gratiam supernae aspirationis accepit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum sanctae annuntiationis verba impendit, profecto angelus existit. Et nemo dicat: Admonere non sufficio, exhortari idoneus non male servatum quod acceperas in tormentis exigaris. Neque enim plus quam unum talentum acceperat qui hoc abscondere magis studuit quam erogaphialae, sed praecipiente Domino etiam cyathi facti sunt. Per phialas quippe doctrina rva atque angusta scientia designatur. Alius doctrina veritatis plenus, audientium mentes inebriat: per hoc ergo quod dicit, profecto phialam porrigit. Alius expl
Abbreviated transcription (Latin):
hi ĩ qͥ ꝓ dõ ꝑpeti asꝑa fugiunt.
s solis exterioribꝰ dediti. p̃sentis
uitȩ molliciem ⁊ delectationẽ
querunt: Nemo gͦ estimet influ¬
peccatũ de ẽẽ. qͥa si hoc culpa ñ
m̃ti sui asꝑitate laudasset. Si
dicens. ñ inueste p̃ciosa: Pensate
gͦ que culpa sit hoc uiros appete¬
re. a quo curauit pastor ȩcclę femi¬

Expanded text:
a fugiunt, sed, solis exterioribus dediti, praesentis vitae mollitiem et delectationem quaerunt? Nemo ergo existimet in flupeccatum deesse, quia si hoc culpa non menti sui asperitate laudasset. Si dicens: Non in veste pretiosa . Pensate ergo quae culpa sit hoc etiam viros appetere, a quo curavit pastor Ecclesiae et femi
Abbreviated transcription (Latin):
Mira quidẽ facio. s abiecta ppeti
ñ dedignor Quia gͦ moriendo te
me mortẽ despiciant. qͥ signa ue¬
nerant᷑. S dimissis ioħis discipłis.
qͥd de eodẽ ioħe turbis dicat au¬
diamꝰ. Quid existis indesertum
uidere: Arundinẽ uento agitatã:
Quod uidelicet ñ asserendo. s ne-¬
gando intulit. Arundinẽ qͥppe
mor ut aura cõtigerit. inpartẽ
alteram flectit. Et qͥd ꝑarundi¬
Qui mox ut fauore uel derractioẽ
ris flauerit. hilarescit. ex tollit᷑.
totũq se quasi ad grãm inflectat
S si inde uentꝰ de tractionis eru¬
perit. unde laudis aura ueni¬
ebat. mox hunc quasi in partẽ
alterã adium furoris inclinat.
S arundo uento agitata iohs
ñ erat. qͥa hunc nec blandum
nec adu̾sa nouerant inclinare.
Arundo gͦ uento agitata ioh̃s
nõ erat. quẽ abstatu suꝑ recti¬
tuditus nulla rerũ uarietas in¬
stet inflexibi statꝰ m̃tis: Nulla
nos detractio adirã ꝓuocet. atq
ad remissionẽ inutilis gr̃ȩ. nullꝰ

Expanded text:
Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te me mortem despiciant, qui signa venerantur. 2. Sed dimissis Joannis discipulis, quid de eodem Joanne turbis dicat audiamus: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura contigerit, in partem alteram flectit. Et quid per arundiQui mox ut favore vel detractione ris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox eum quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec blandum nec adversa noverant inclinare. Arundo ergo vento agitata Joannes non erat, quem a status sui rectitudine nulla rerum varietas instet inflexibilis status mentis. Nulla nos detractio ad iram provocet, atque ad remissionem inutilis gratiae nullus
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ ⁊ deuocionẽ: ncillam
tino exaltata ꝓmisso ẽ. Simul an
cillã dicendo. nullã p̾rogatiuam¬
sibi tante grȩ uendicauit. quȩ
faceret qd̾ iuberet᷑. Mitẽ enĩ hu¬
milẽq paritura humilitatẽ debu
bes uotũ. Ecce ancilla dñi. appa-¬

Expanded text:
militatem, vide devotionem. Ancillam tino exaltata promisso est. cillam dicendo nullam sibi praerogatiuam tantae gratiae uindicauit, quae faceret quod iuberetur; mitem enim humilemque paritura humilitatem debuides uotum; ecce enim ancilla domini appa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝓph̾e nom̃ huic impar ẽẽ ꝑhi-¬
bet᷑. iã qͥd digne dici possit audi¬
amꝰ. Seqͥt᷑. Hic ẽ de quo scriptũ ẽ.
Ecce ego mitto angłm meũ ante
faciem tuã. qͥ p̃parabit uiã tuã
ante te. Quod enĩ grece angłs.
hoc latine nuntius dr̃. Recte gͦ
qͥ nuntiare suꝑnũ uidicẽ mitti¬
tur angłs uocat᷑. ut dignitatẽ
seruet in nomine. quã explet in
oꝑatione. Aitũ qͥppe nom̃ ẽ sed
quia om̃s qui sacerdocii noĩȩ cen¬
sent̃. angłi uocant᷑. Apħa testante
q̃ ait. Labia sacerdotis custodiunt

Expanded text:
ae nomen huic impar esse perhibetur, jam quid digne dici possit audiamus. Sequitur: Hic est de quo scriptum est: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te . Quod enim Graece angelus, hoc Latine nuntius dicitur. Recte ergo qui nuntiare supernum judicem mittitur angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine, quam explet in operatione. Altum quidem nomen est, sed quia omnes qui sacerdotii nomine censentur angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custod
Abbreviated transcription (Latin):
uentura ura ᷑ Vnde ꝑ salomonem
dr̃. Uerba sapientiũ quasi stimuli.
⁊ sic̃ claui in altũ de firi. Clauis
qͥppe atq stimulis sapientiũ u̾ba
cõparant᷑. qͥa culpas delinquenti¬
um nesciunt palpare s pungere.

Expanded text:
er Salomonem dicitur: Verba sapientium quasi stimuli, et sicut clavi in altum defixi . Clavis quippe atque stimulis sapientum verba comparantur, quia culpas delinquentium nesciunt palpare, sed pungere. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
mus: e si dicat. Sic̃ ꝓ hõibꝰ nasci
dignatꝰ es: an ȩtiã ꝓ hõibꝰ mori di¬
gneris insinua. ut qͥ natiuitatis
tuȩ p̃cursor extiti. mortis ȩtiã p̃¬
cursor fiã. ⁊ uenturũ inferno te nũ¬
ciem. quẽ iã uenisse mũdo nũtiaui:
Unde ⁊ in quisitꝰ dñs. enumeratis
potentiȩ suȩ miraculis. de mortis
suȩ humilitate ꝓtinꝰ respondit di¬
cens. Ceci uident claudi ambulant.
leprosi mũdant᷑. Surdi audiunt.
mortui resurgunt: pauꝑes euãgłiᷤ¬
zant᷑. Et beatꝰ ẽ qͥ ñ fuerit scanda-¬
lizatꝰ in mẽ. Uisis tot signis tantisq
eũ post tot miracła morientem
udit: Vnde ⁊ paulus dicit. Nos

Expanded text:
e dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi mortui resurgunt, pauperes evangelizantur, et beatus est qui non fuerit scandalizatus in me. Visis tot signis, tantisqueum et post tot miracula morientem vidit. Unde et Paulus dicit: Nos
Abbreviated transcription (Latin):
naturalit̃. quecũq sunt increa¬
turis. omĩa omnino quȩ fira
incelo st̃. que fulgent desuper.
quę uolitant subcęlo.⁊ quę mo¬
uent᷑. uniu̾sa nat᷑a rerum . omĩs
om̃ino creat᷑a. dicã planiꝰ. dicam
fr̃s ut intelligatis. ab angło usq
ad p̾miłms. Quid p̃clarius anglo
mereaturis: Qd extremius uer
posuit. Si poneret u̾miculum
incęlo. reỹhenderes. Si uellet
angłos nasci deputrescentibꝰ
carnibꝰ. rep̾henderes. Et tamen
ꝓpe hoc facit ds̃. ⁊ ñ ẽ rep̃hen¬
dendus. Nã om̃s hoĩes de car¬
ne nascentes. qͥd st̃ ñ u̾mes:
Et deuermibꝰ angło̾s facit. Si
enĩ ipse dñs dic̃ ego aũt sũ
uermis ⁊ ñ nõ. quis dubitat
hoc dicere qd̾ scriptũ ẽ. ⁊ in
dixit hõ putredo. ⁊ postea filiꝰ
hominis uermis: Quia u̾mis
deputredine nascit᷑. idõ homo
putredo. ⁊ filiꝰ hominis u̾mis.
Ecce qͥd fieri uoluit ꝓpt̃ te. illud
ad̾ in principio erat u̾bũ. ⁊ u̾¬

Expanded text:
unt, quaecumque sunt in creaturis, omnia omnino quae fixa in coelo sunt, quae fulgent desuper, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est et in dixit, homo putredo; et postea, filius hominis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne uile aliquid putes. quale cõ¬
sueuisti cogitare cũ u̾ba huma¬
na soleres audire. audi qͥd cogi¬
tes. Ns̃ erat u̾bũ: Exeat nc̃ nescio
quis infidelis arrianꝰ. ⁊ dicat
quia dĩ u̾bũ factũ ẽ. Quomodo
potest fieri ut u̾bũ dĩ factum
sit. quãdo ds̃ ꝑu̾bũ fecit omĩa:¬

Expanded text:
ne vile aliquid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat nunc nescio quis infidelis Arianus, et dicat quia Verbum Dei factum est. Quomodo potest fieri ut Verbum Dei factum sit, quando D
Abbreviated transcription (Latin):
sona pastoꝵ. Certe quo uilior
ad prudentiã. eo p̃ciosior ad fidẽ.
Nõ gimnnasia chioris referta sa¬
pienciũ s plebem dñs simplicẽ
raquisiuit. quȩ fa lere audita
⁊ fuscare nesciret. Simplicitas
enĩ querit᷑. ñ ambicio desidera¬
tur. Nec cõtẽpnenda putes qua¬
si uilia: u̾ba pastoꝵ: Apastoribꝰ
ȩtiã maria fidẽ colligit. apasto¬
ribꝰ ppłs ad dei reuerentiã con¬
gregat᷑. Mirati enĩ st̃. de his
quȩ dicebant᷑. apastoribꝰ a ipsos:
Maria aũt cõseruabat omĩa uer
ba hec cõferens incorde suo
Discamꝰ sc̃ȩ uirginis in om̃ibus
castitatẽ. quȩ nõ minus ore
pudica quã corpore. argum̃ta
ria ante p̃cepta apłica tacet.
cur tu post apłica p̾cepta ma¬
gis cupis docere quã discere:
Bisce ꝑsone uiciũ ẽẽ. ñ serus:
Sexus enĩ scs: Peniq maria
p̃ceptũ ñ accepit. exemplum

Expanded text:
ersona pastorum. certe quo uilior ersona pastorum. certe quo uilior ad prudentiam eo pretiosior ad fidem. non gymnasia choris referta sapientium, sed plebem dominus simplicem requisiuit, quae falerare audita et fucare nesciret; simplicitas enim quaeritur. non ambitio desideratur. nec contemnenda putes quasi uilia uerba pastorum. a pastoribus etiam Maria fidem colligit, a pastoribus populus ad dei reuerentiam congregatur; mirati enim sunt de his quae dicebantur a pastoribus ad ipsos. Maria autem conseruabat omnia haec uerba conferens in corde suo. discamus sanctae uirginis in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore argumenta ria ante praecepta apostolica tacet, cur tu post apostolica praecepta magis cupis docere quam discere? disce personae uitium esse, non sexus; sexus enim sanctus. denique Maria praeceptum non accepit, exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
in excelsis deo. ⁊ int̾ra pax homi¬
nibꝰ bone uoluntatis. Bene an¬
geloꝵ nominat᷑ exercitꝰ. qͥ ducẽ
miliciȩ sequebant᷑ Cui gͥ laudẽ
angłi. nͥ dño suo dicerent: Iur¬
ta qd̃ scriptũ ẽ. Laudate dñm
de cȩlis. laudate eũ in excelsis:
Laudate eũ om̃s angłi eiꝰ. Impleta
qͥa cũ bestiis erat.⁊ angłi mini¬
strabant ei. ut in altero mĩȩ insi¬
gne. in alt᷑o diuinȩ indiciũ p̃ie¬
tatis agnoscas. Tuũ ẽ qd̾ bestias
parit᷑. suũ qd̾ abangũs p̃dicatur
E aiunt. Uideamꝰ hoc u̾bũ qd̾ fac¬
ctũ est: qͦd dñs ostendit nobis:
Et uenert̃ festinantes. Uides fe¬
stinare pastores. nemo enĩ cũ de¬
sidia xp̃m requirit. Uides eos
Uide quã signate scriptã singłaꝵ
libret mom̃ta u̾boꝵ. restinant
inquit uerbũ uidere. Et enu
cũ caro dm̃ uidet᷑. u̾bũ uidet᷑.
qd̾̃ ẽ filiꝰ: Nõ mediocre fidei tibi
hoc uideat᷑ exemplũ. ñ uilis ꝑ¬

Expanded text:
in altissimis deo et in terra pax homiin altissimis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. bene angelorum nominatur exercitus, qui ducem militiae sequebantur. cui igitur laudem angeli nisi domino suo dicerent iuxta quod scriptum est: laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. laudate eum omnes angeli eiquia Cum bestiis erat, et angeli ministrabant ei ; ut in altero migne, in altero diuinae indicium potestatis agnoscas. tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis praedicatur. et aiunt: uideamus hoc uerbum quod factum est, sicut dominus ostendit nobis. et uenerunt festinantes. uides festinare pastores; nemo enim cum desidia Christum requirit. uides pastuide quam signate scriptura singulorum libret momenta uerborum. festinant\' inquit \'uerbum uidere. etenim cum caro domini uidetur, uerbum uidetur, quod est filius. non mediocre fidei tibi hoc uideatur exemplum, non uilis p
Abbreviated transcription (Latin):
cudũ. ra p̃sepia more uiuẽ¬
tes. alimonie sacrȩ ubertate
pascende. Agnouit gͦ asina
species scilicet ⁊ forma genti
res cõfitent᷑. exutero funditur.
s chorusscat incęlo. Terreno
indiu̾sorio iacet.s celefti lumi¬
ne uiget. Nupta peperit. s uir̾¬
go cõcepit. Nupta cõcepit. s uir¬
stores in illa faciebat regione
uigilare. custodientes uigilias
noctis suꝑ gregẽ suũ: Uidete
eccłȩ surgentis exordiũ. xp̃c na
uertes inaulã dni cõgregarent.
Iquos sp̃utͣliu bestiaꝵ. ꝑ effu¬
sas noctis tenebras paterent᷑ in¬
cursus. Et bene pastores uigilãt.
quos bonꝰ pastor informat. Grex
sit pastor. cui dr̃. Etͦ uigilans
⁊ cõfirmare. Qua ñ solũ ep̃os ad
modũ diuina cu fidẽ astruat.
Angłs mariã. angłs ioseph angłs
pastores edocet. Nõ satis ẽ semel
missũ. Huobꝰ ⁊ enĩ ⁊ tribꝰ testibᷤᷤ
stet om̃e u̾bũ. Et facta ẽ cum
angło multudo exercitꝰ celęstiũ.

Expanded text:
cudum intra praesaepia more uiuencudum intra praesaepia more uiuentes alimoniae sacrae ubertate pascendos. agnouit ergo asina, species scilicet et forma gentilres confitentur? ex utero funditur, sed coruscat e caelo; terreno in deuersorio iacet, sed caelesti lumine uiget. nupta peperit, sed uirgo concepit; nupta concepit, sed uirstores in illa faciebat regione uigilare custodientes uigilias noctis supra gregem suum. uidete ecclesiae surgentis exordium: Christusuentes in aulam domini congregarent, ne quos spiritalium bestiarum per offusas noctium tenebras paterentur incursus. et bene pastores uigilant, quos bonus pastor informat. grex sit pastor, cui dicitur: esto uigilans et confirma, quia non solum episcopos ad modum diuina cura fidem adstruat. angelus Mariam, angelus Ioseph, angelus pastores edocet. non satis est semel missum; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. et facta est cum angelo multitudo exercitus caelestium
Abbreviated transcription (Latin):
mitas dni: mea uixtꝰ ẽ. Maluit
sͥ egere. ut omibꝰ habundaret.
Ale uiiꝰ infanciȩ uagientis. ab¬
luunt fletꝰ. Lacrimȩ illȩ. mea
iniuriis tuis debeo qd̾ redẽptꝰ
sum: quã oꝑibꝰ quod creatꝰ sũ:
fuisset. S nemo intra usum
corporis ⁊ formã omnẽ diui.¬
ntatẽ includat. Alia ẽ carnis¬
natã. alia ẽ diuinitatis gła:
Propt̃ te infirmitas. inse poten¬
cia: Propt̃ te in opia. inse opu¬
lentia.Noli hoc estimare qd̃
cernis. s qd̾ redimeris agnosce.
Quia in pannis ẽ uides. qͥa inceł
ẽ ñ uides:. Infantis audis uagnus¬
gatꝰ ñ audis bouis dñm cogno¬
scentis mugitꝰ: Agnouit enim
bos possessorẽ suũ. ⁊ asinꝰ p̃sepe
dñi sui. Immo p̃sepiũ dixerĩ.
sic̃ scripsit qͥ transtulit. Nichil
enim apud me distat in u̾bo.
qd̃ nõ distat insensu Deniq
co deliciarũ. s suco naturalis
alimoniȩ. p̃sepia scã pauerunt.
nobis diuinũ misteriũ reuela¬
tũ ẽ. irracionabili gentes pe¬

Expanded text:
t sibi egere, ut omnibus abundaret. me illi infantiae uagientis abluunt fletus, mea lacrimae illae iniuriis tuis debeo quod redemtus sum quam operibus quod creatus sum. rofuisset. Sed nemo intra usum corporis formam omnem diuinitatis includat. alia natura carnis, alia diuinitatis est gloria. propter infirmitas, in se potentia; propter te inopia, in se opulentia. 15 noli hoc aestimare quod cernis, sed quod redimeris agnosce. quia in pannis est uides, quia in caelis est non uides. infantis audis uagitus, non audis bouis dominum agnoscentis mugitus; agnouit enim bos possessorem suum et asinus praesaepe domini sui, immo praesaepium dixerim, sicut scripsit qui transtulit; nihil enim aput me distat in uerbo, quod non distat in sensu. nam co deliciarum, sed suco naturalis alimoniae praesaepia sancta pauerunt. nobis diuinum mysterium reuelatum est, inrationabili gentes pe
Abbreviated transcription (Latin):
cipio erat u̾bũ. Si erat ñ est fac¬
tũ. ut ista omĩa ꝑ ipsũ fierent.¬
⁊ sine ipso nichil.Si gͦ erat in
⁊ ds̃ erat u̾bũ. si ñ potes cogita¬
re qͥd sit. differ ut crescas. Ille
cibus est. Accipe. lac. ut nutriariᷤᷤ.
ut sis ualidus ad capiendũ cibũ.
Sane qd̾ sequit᷑. omĩa ꝑ ipsũ facta
sunt. Et sine ipsũ factũ ẽ nichil.
uidete ne sic cogitetis. qͥa nichil
aliquid sit. Solent enĩ multi ma¬
le intelligentes sine ipso factum
ẽ nichil putare aliqͥd ẽẽ nichil:
Peccatũ quidẽ. ñ ꝑ ipsũ factũ est:
Et manifestũ ẽ. quia peccatũ nichł
est. ⁊ nichil fiunt hoĩes cũ peccãt.
n idolũ ñ ꝑu̾bũ factũ est. Habet
s ipse hõ ꝑt̾ibũ factꝰ ẽ. Nã for¬

Expanded text:
cipio erat Verbum. Si erat, non est faccipio erat Verbum. Si erat, non est factum, ut ista omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo erat in et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis validus ad capiendum cibum.s, quod sequitur, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, videte ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet sed ipse ho
Abbreviated transcription (Latin):
eugłistȩ. Poterat enĩ dicere. in
pͥncipio fecit ds̃ u̾bũ. qͦmͦ dix̃
moyses inpͥncipio creauit ds̃
cȩlũ ⁊ t̾rã: Et omĩa sic enu¬
merat. dixit ds̃ fiat. ⁊ factũ ẽ.
Si dixit. qͥs dixit: Utiq deus.
Et quid factũ ẽ : Creatã aliqua.
Int̾ dicentẽ dm̃ ⁊ factã creatam.
Quia ds̃ dixit fiat. ⁊ factũ est.
Hoc u̾bũ incõmutabile. quãuis
mutabilia ꝑ u̾bũ fiant. ipsũ in¬
cõmutabile ẽ. Noli gͦ credere fac
cõti Si aup mala fuerit fides
tua de u̾bo. ñ poteris refici ꝑu̾bũ
ficis. ille te reficiat qui te fecit.
Si ꝑte de terior efficeris. ille te
recreet qͥ te creauit. Quomͦ aũt
te recreet ꝑ u̾bũ. si male aliquid
sentias de uerbo: Cugłi̾sta dic̃
inpͥncipio erat u̾bũ. ⁊ tu dicis
in principio factũ ẽ u̾bũ. Ille
om̃ia ꝑ ipsũ facta st̃ dicit ⁊ tu
dicis qͥa ⁊ ipsũ u̾bũ factũ est
Poterat dicere eugłista. in pͥncipio
factũ ẽ u̾bũ. S quid ait. In pͥn¬

Expanded text:
 dicere, In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat, et factum est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam um est. Hoc Verbum incommutabile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere factrbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt, dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum factum est. Poterat dicere Evangelista, In principio factum est Verbum: sed quid ait? In prin
Abbreviated transcription (Latin):
te tua. ut mens tua pariat cõsili¬
um. ⁊ insit cõsiliũ quasi ꝓles m̃¬
tis tuȩ cõsiliũ quasi filiꝰ cordis
tuz. Priꝰ enĩ cor generat cõsiliũ. ut
aliquã fabricã cõstruas. aliquid
amplũ int̾ra molianis. Iam natũ
ẽ cõsiliũ ⁊ opꝰ ñdũ impletũ est.
Uides tu quid facturꝰ sis. s alius
ñ mirat᷑. nisi cũ feceris ⁊ cõstru¬
xeris molem. ⁊ fabricã illã. adex¬
culcionẽ ꝑfectionẽq ꝑduxeris:
Attendunt homines mirabilem
fabricã. ⁊ mirant᷑ cõsiliũ fabri¬
cantis. Stupent qd̃ uident. ⁊ a¬
mant qd̾ udent. Quis ẽ qͥ potest
uidere cõsiliũ : Si gͦ exaliqua
dei: Attende fabricã istã mũdi.
mundi corporea. cȩlũ ⁊ t̾rã. Quis
explicat u̾bis ornatũ cȩli: Qs
explicat uerb̾ fecũditatẽ t̃rȩ:
Es digne coliaudat. tẽpoꝵ uiceꝰ.
Quis digne collaudat. seminum
uim: Videtis que taceã. ne di¬
u cõmemorando parũ dicam.
forte quã potestis cogitare. fa

Expanded text:
te tua, ut mens tua pariat consilium, et insit consilium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor generat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilium, et opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non miratur, nisi cum feceris et construxeris molem, et fabricam illam ad exsculptionem perfectionemque perduxeris: attendunt homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest videre consilium? Si ergo ex Dei? Attende fabricam istam mundi; mundi corpora, coelum et terram: quis explicat verbis ornatum coeli? quis explicat verbis fecunditatem terrae? quis digne collaudat temporum vices? quis digne collaudat seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
At uͦ decȩlesti generatione siqueras
erorsus ad t̾rena descendit. Illic
inuenies quãdo erat. ⁊ qͦmͦ erat.
qͥd erat. ⁊ qͥd egerat. qͥd agebat. ubi
erat qͦ uenerit. qͦmͦ uenerit. quo

Expanded text:
at uero de caelesti generatione si quaeris, exorsus ad terrena descendit. illic inuenies et quando erat et quomodo erat et quid erat, quid egerat, quid agebat et ubi erat et quo uenerit, quomodo uen
Abbreviated transcription (Latin):
rat : Omĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Qͥdi
agebat. Erat lux uera. que illu¬
minat omnẽ hominẽ uenien¬
tẽ inhunc mundũ. Ubi erat:
In hoc mundo erat. Quo uenit:
Insua ꝓpͥa uenit. Quomͦ uenerit.
u̾bũ caro factũ ẽ. Quando uenit:
Ioħs testimoniũ ꝑhibet dicens

Expanded text:
rat: omnia per ipsum facta sunt, quid agebat: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, et ubi erat: in hoc mundo erat, quo uenerit: in sua propria uenit, quomodo uenerit: uerbum caro factum est. quando uenerit Iohannes testimonium perhibet
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc forte carnalis. ñ mͥ potuit
respõdere. nͥ incõmutabilẽ dm̃.
Om̃ĩs aut̃ creata᷑ mutabilis Quomͦ
gͦ potusti scintillare in illud qd̃
ẽ suꝑ omem creat᷑am. ut certus
mͥ respõderes incõmutabilẽ dm̃s
Quid ẽ illud gͦ incorde tuo. quan¬
do cogitas quandã substanciam
uiͣam.ꝑpetuam. om̃ĩpotentẽ. in¬
finitam. ubi p̃sentẽ. ubi totam.
nusquã inclusam: Quando ifta
cogitas. hoc ẽ u̾bũ de deo in cor¬
de tuo. Nũquid aũt hoc ẽ sonꝰ
ille. qͥ quatuor litteris cõstat &

Expanded text:
adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas quamdam substantiam vivam, perpetuam, omnipotentem, infinitam, ubique praesentem, ubique totam, nusquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est verbum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor litteris constat, et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt. ⁊ sine
ipso factũ ẽ nichal: Quomͦ ꝑ
illii regit᷑ qd̃ ꝑ illud creatũ est.
dat caritas ur̃a. Magna res ẽ.
Cotic̃ dicendo u̾ba uiluerunt
nobis. da sonando ⁊ transeun¬
do u̾ba uiluerunt. ⁊ nichil ali¬
ud uident᷑ quã u̾ba Est u̾bũ
⁊ in ipso homine. qd̾ manet
intꝰ. Nã sonꝰ ꝓcedit exore. Est
u̾bũ qd̾ uere spiritalit̃ dicit᷑
illud qd intelligis de sono. ñ
ipse sonꝰ. Ecce u̾bũ dica eũ dico
ds̃. Quã breue ẽ qͦd dixi. qua¬
tuor litteras ⁊ duas sillabas:
Iũquid nã hoc totũ ẽ ds̃. qua¬
tuor litterȩ. ⁊ duę sillabȩ: An
quantũ hoc uile est. tantum
carũ ẽ qd̃ in eis intelligitun:
Quid factũ ẽ incorde tuo cum
audisses ds̃: Quid factũ ẽ m
corde meo cũ dicere ds̃: Ma¬
gna ⁊ sũma quedã substancia co¬
gitata ẽ. quȩ transcendit omnẽ¬

Expanded text:
ta sunt, et sine ipso factum est nihil? quomodo per illud regitur, quod per illud creatum est, dat Charitas vestra: magna res est. Quotidie dicendo verba viluerunt nobis, quia sonando verba et transeundo viluerunt, et nihil aliud videntur quam verba. Est verbum et in ipso homine, quod manet intus: nam sonus procedit ex ore. Est verbum quod vere spiritualiter dicitur, illud quod intelligis de sono, non ipse sonus. Ecce verbum dico, cum dico, Deus. Quam breve est quod dixi, quatuor litteras, et duas syllabas! Numquidnam hoc totum est Deus, quatuor litterae, et duae syllabae? An quantum hoc vile est, tantum charum est quod in eis intelligitur? Quid factum est in corde tuo, cum audisses, Deus? Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Magna et summa quaedam substantia cogitata est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝑtinent ad sensũ corporis.
Pulud u̾bũ. ⁊ angłi facti sunt.
Pillud u̾bũ. ⁊ archangłi facti st.
Potestates. sedes. dñationes. pͥn¬
cipatꝰ. ꝑ illud u̾bũ facta sunt
om̃ia. Hinc cogitate quale uͥ
bũ ẽ. Respõdet mͥ modo forte
nescio qͥs. Et qͥs hoc u̾bũ cogi¬
tat: Noli t̾ gͦ quasi uile aliqͥd
u̾ba quȩ audis cotidiȩ. Ille ta¬
lia u̾ba dixit. talia u̾ba locutꝰ
ẽ. talia u̾ba mͥ narras ssidue
uiluert̃ u̾ba. Et quando audis

Expanded text:
inent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, Dominationes, Principatus; per illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogitate quale Verbum est. 10. Respondet mihi modo forte nescio quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile aliquid verba quae audis quotidie, Ille talia verba dixit, talia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue viluerunt, verba. Et qua
Abbreviated transcription (Latin):
nus dĩ. ecce qui tollit peccata mũ¬
di.Si gͥ generacionẽ utrãq cog¬
nouimꝰ. ⁊ utriꝰq unũ. ⁊ causã qua
uenit adu̾timꝰ. ut pereuntis m̃u¬
di peccata suscipiens. peccati la¬
bem ⁊ om̃iũ mortẽ inse qui uin¬
ci ñ posset aboleret. cõsequens est.
ostendit᷑. Nec quẽ mouere debet.
qd alciore cõsilio ion̾is infanciam
asserimꝰ descriptã ȩȩ Nõ em̃ oĩũ
ẽ dicere factꝰ sũ infirmꝰ infirmi.
ut insirmos lucrifaciam: Omĩbꝰ
omĩa factꝰ sũ. Neq enĩ de quoqͣm
alio ita dici p̃otest: qͥa uulneratꝰ
possis eẽ ꝑfectꝰ. Ille inuolutꝰ pan¬
nis ut tu mortis laqueis sis ab¬
solutꝰ. Iule in p̃sepibꝰ. ut tu in al¬
taribꝰ. Ille in terris. ut tu instell.
Ille aliũ locũ nͥ indiu̾sorio ñ habe¬
bat. ut tu pluref haberes incȩle¬
stibꝰ mansiones. Qui cũ diues

Expanded text:
i, ecce qui tollit peccatum mundi. si igitur generationem utramque cognouimus et utriusque munus et causam qua uenit aduertimus, ut pereuntis mundi peccata suscipiens peccati labem et omnium mortem in se, qui uinci non posset, aboleret, consequens est uostendat. nec quemquam monere debet quod altiore consilio Iohannis infantiam asserimus esse descriptam, non enim omnium est dicere: Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifaciam: omnibus omnia factus sum : neque de quoquam alio ita dici potest, quia Vulneratuspossis esse perfectus: ille involutus in pannis; ut tu mortis laqueis sis absolutus: ille in praesepibus; ut tu in altaribus: iille alium locum in eo deuersorio non habebat, ut tu plures haberes in caelestibus mansiones. qui cum diues
Abbreviated transcription (Latin):
pore uolutari: Cũq hoc fecisset.
subito locus in quo scm̃ corpꝰ uolu¬
tabat᷑ cõmotꝰ ẽ. ⁊ pars pauietis ceci¬
dit. ⁊ oppressit cõsiliariũ iudicis
nõiȩ siluanũ. ⁊ amicũ eiꝰ noĩȩ falco¬
õs ciues cucurrert̃ ad secretarium
fugiens exuno latere t̾remotur¬

Expanded text:
pore uolutare Cumque hoc fieret . subito locus in| quo sanctum corpus uolutabatur . commotus est et pars pari| etis cecidit . et oppressit consiliarium iudicis . nomine salui| num . et amicum eius nomine falcoue| omnis ciues cucurrerunt ad secretarium fugiens . ex uno latere terre| motu
Abbreviated transcription (Latin):
int. Quidã locũ istũ de hereticis
dictũ putant. quod inmundus
sp̃c qui in eis ante habitauerat qͦn
tiles erant. ad cõfessionem
uei: idei eiciant᷑. postea uero cũ
ie eresim transtulerint ⁊ simu¬
latis uirtutibꝰ ornauerint domũ
.ĩ. te aliis septẽ nequã sp̃ibꝰ ad¬
iunctis. reu̾tat᷑ ad eos diabolus¬
⁊ habitet incis & antq noui¬
ma eoꝵ peiora prioribꝰ. Multo qͥp¬
pe peiori cõdicione sunt heretici
quã gentiles. quia in illis spes fidĩ
ẽ. istis pugna discordiȩ. cũ hec in¬
telligentia plausũ quendã ⁊ colo¬
rem doctrine p̾ferat. nescio an
habeat ueratatẽ. Ex eo quod fini
ta parabola uel exemplo. sequit᷑
sic erit ⁊ generationi huic̾ pessime.
cĩpellim̃ ad hereticos ⁊ quoslibet
rabolam. Et cũ textus loci ñ uag̾
tiũ more turbet᷑. sed herens sibi
ad pͥora uel adposteriora responde¬
at. in mundus sp̃e exiit a iude¬
is. quando acceꝑunt legem:i am¬
bulauit y loca irida querens re

Expanded text:
it. Quidam istum locum de haereticis dictum putant, quod immundus spiritus, qui in eis antea habitaverat quando gentiles erant, ad confessionem verae fidei ejiciatur: postea vero cum se ad haeresim transtulerint et simulatis virtutibus ornaverint domum suam, tunc aliis septem nequam spiritibus adjunctis, retet in illis: fiantque novissima eorum pejora prioribus. Multo quippe pejori conditione sunt haeretici quam gentiles: quia in illis spes fidei est, et in istis pugna discordiae. Cum haec intelligentia plausum quemdam et colorem doctrinae praeferat, nescio an habeat veritatem. Ex eo enim quod finita vel parabola, vel exemplo, sequitur: Sic erit et generationi huic pessimae: compellimur non ad haereticos et quoslibet rabolam, ut contextus loci non passtium more turbetur; sed haerens sibi, vel ad priora, vel ad posteriora respondeat. Immundus spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt Legem, et ambulavit per loca arida, quaerens
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut ꝑfecerunt omĩa scđm legem
anĩ. reu̾sisunt ingalileã inciuita¬
tẽ suam nazareth Pret̃ misit hoc
loco lucas. quȩ amatheo satis ex
egiptum aparentibꝰ delatũ. defun¬
reth cuitatẽ habitare cepisse. So¬
lent aũt eugli̾ste singłis sic omit
cõrinuata nartationis suȩ seriȩ.
qiasi ruilla p̃ru sse uideant᷑. Quȩ
tam̃ alteuiꝰ mafiste cõfiderata s

Expanded text:
Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam in civitatem suam Nazareth. » Praetermisit hoc loco Lucas, quae a Mattheo satis expAegyptum a parentibus esse delatum. Defunreth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim evangelistae singuli sic omittcontinuata suae narrationis serie quasi nulla praetermisisse videantur. Quae tamen alt
Abbreviated transcription (Latin):
ducaueritis carnẽ filii hõis.
⁊ biberitis eiꝰ sanguinẽ. ñ ha¬
Mutet gͦ uitam. qui uult acciꝑe
uitã. Nam si ñ mutat uitã ad
iudiciũ accipit uitã.⁊ magis
exipsa corrũpit᷑ quã sanet᷑. ma¬
gis hoccidit᷑ quã uiuificetur.

Expanded text:
is carnem filii hominis et biberitis sanguinem eius, non hamutet ergo uitam, qui uult accipere uitam. nam si non mutet uitam, ad iudicium accipiet uitam et magis ex ipsa corrumpetur quam sanabitur, magis occiditur quam uiuificatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ ante multos dies abstinere
debetis: Quoties cũq aũt natalẽ
dni aut reliquas sollẽpnitates
cȩlebrare disponitis. ebrietatem
ante omĩa sugite. iracũ diȩ qua¬
si bestie crudelissime repugna¬
te. odiũ uelut uenenũ morrife¬
rum de corde ur̃o expellite.⁊
tanta inuobis sit cariras que ñ
solũ ad amicos. s ȩtiã ad inimi¬
cos ꝑueniat. ut securi possitis

Expanded text:
natale multis diebus abstinere debetis. Quotiescunque, ante natale Domini aut reliquas solemnitates celebrare disponitis, ebrietatem ante omnia fugite, iracundiae, quasi bestiae crudelissimae, repugnate, odium rum de corde uestro repellite et tanta sit in uobis caritas, quae non solum usque ad amicos sed etiam ad ipsos inimicos perueniat, ut securi possitis
Abbreviated transcription (Latin):
aperuerit mͥ intrabo ad eũ. ⁊ cena¬
bo cũ illo ⁊ ille mecũ. Quã felir
ẽ illa aĩa. quȩ uitã suã ita dõ au¬
xiliante studuerit gubernare.
ut xp̃m hospitẽ ⁊ habitatorem
mereat᷑ acciꝑe: Sic̃ ecõtrario qͣm
infelix illa cõsientia. toto lacri¬
maꝵ fonte lugenda. quȩ se ita
malis oꝑibꝰ cruentauit. auariciȩ
nigredins obscurauit. iracundiȩ
igne cõbussit. assidua luxuria
sordidauit. suꝑbie tirannide des
enĩ aĩa si medicam̃tũ penitentiȩ¬
ñ cito subuenerit. a lucȩ relinque¬
tur. ⁊ tenebris occupabit᷑. Uacua¬
bit᷑ dulcedine. implebit᷑ amaritu.¬
dine. amorte inuadet᷑. auita re-¬
pudiat᷑. Non tam̃ de dñeͥ miscdia
diffidat qͥ talis ẽ. nec mortifera
desperatione frangat᷑. sed magis
ad penitentiã cito recurrat
dũ ad huc noua st̃. ⁊ calent pec¬
catoꝵ uulnera. sic sibi adhibeat
medicam̃ta salubria. qͥa medicꝰ¬
as nrãs curare. ut nec cicatricũ
faciat uestigia remanere. s idõ¬

Expanded text:
ntrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ille mecum . Quam felix est illa anima, quae vitam suam ita, Deo auxiliante, studuerit gubernare, ut Christum hospitem et habitatorem mereatur excipere: sicut e contrario quam infelix est illa conscientia, toto lacrymarum fonte lugenda, quae se ita malis operibus cnigritudine obscurauit, iracundiae igne conbussit, adsidua luxuria sordidauit, superbiae tyrannide destenim anon cito subvenerit, a luce relinquitur, a tenebris occupatur; vacuatur dulcedine, impletur amaritudine; a morte invaditur, a vita repudiatur. Non tamen de Domini pietate diffidat qui talis est, nec mortifera desperatione frangatur; sed magis ad poenitentiam cito confugiat, et dum adhuc nova sunt et calent peccatorum suorum vulnera, sic sibi adhibeat medicamas nostras curare, ut nec cicatricium faciat uestigia remanere. Et id
Abbreviated transcription (Latin):
dis. quã splendidis. quoꝵ nec uetu¬
stas. nec uilitas. nec aliqͣ feditas
ocłos inuitantis offendẽt: Tali gͦ
studio in quantũ p̃uales xp̃o au¬
xiliante cõtende. ut diu̾sis uirtu¬
tum oenam̃tis aĩa tua cõposita.
simplicitatis geminis ⁊ sobrieta
tis ornata. sollẽpnitatẽ regis et̾¬
ni idẽ adnatalẽ dñi saluatoris.¬
cũ secura cõscientia ꝓcedas. casti¬
tate nitidus. caritate splendidus.
elemosinis candidatꝰ. Ap̃ẽ enim
dns. si te ita cõpositũ natalicium
suũ cȩlebrare cognouerit. iple ꝑse
uenire ⁊ aĩam tuã ñ solũ uisitare.
s ȩtiã requiescere in ꝑpetuũ. ⁊ in
illa dignabit᷑ habitare. Scriptũ¬

Expanded text:
dis uel quam splendidis, quorum nec uetudis uel quam splendidis, quorum nec uetustas nec uilitas aliqua seu foeditas oculos inuitantis offenderet. Tali ergo studio, in quantum praeuales, Christo auxiliante contende, ut diuersis uirtutum ornamentis anima tua conposita gemmis simplicitatis et sobrietaornata ad sollemnitatem regis aeterni, id est natalem domini saluatoris cum conscientia pura procedas castitate nitidus, caritate splendidus, elimosynis candidus. Christus enim dominus, si te ita conpositum natalicium suum celebrare cognouerit, ipse per se uenire et animam tuam non solum uisitare, sed etiam requiescere perpetuo et in illa dignabitur habitare, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
cat ⁊ bibit: Et licet nos om̃i
tp̃r bonis oꝑibꝰ ornatos ac sple¬
didos eẽ cõueniat. p̾cipuȩ indie
xit. lucere debent hominibus
qͥndo aliqͥs homo potens aut
nobilis natalẽ suu aut filii
sui cęlebtare desiderat. qͣnto stu¬
dio ante plures dies. qͥcqͥd in
domo sua sordidũ uiderit ordi¬
nat mũdari. qͥcqͥd in eptũ ⁊ in¬
⁊ necessariũ p̃cipit exhiberi:
Domꝰ ętiã si obscura fuerit de¬
albat᷑. pauim̃ta scopis mũdãt᷑.
⁊diu̾sis resꝑssa floribꝰ adornan
ut dies natal Quis cũ gaucus cęle¬
bret᷑ hõi morituri᷑ Si gͦ tanta
p̃paras in natalicio tuo aut filii
tui. quanta ⁊ qualia p̃parare de¬
bes suscepturꝰ natalẽ dñi tui ᷤ. Si
talia p̃paras morito. qualia debes¬
nire indomo tua. quantũ potes
labora ut ñ inueniat ds̃ in aĩa
tua. Certe si te rex t̾renꝰ aut qͥcũq
pat̾ familias ad suũ nataliciũ in¬
uitaret. qualibꝰ uestibꝰ studeres or¬
natꝰ incedere. quã nouis. uel niti¬

Expanded text:
conscientia. Et licet nos omni tempore bonis operibus ornatos ac splendidos esse conveniat, praecipue tamen in die xit, lucere debent hominibus quando aliquis homo potens aut nobilis natalem aut suum aut filii sui celebrare desiderat, quanto studio ante plures dies quidquid in domo sua sordidum viderit, ordinat emundari, quidquid ineptum et inet necessarium, praecipit exhiberi: domus etiam, si subobscura fuerit, dealbatur, pavimenta scopis mundantur, et diversis respersa floribus adornantut dies natalitius cum gaudio celebretur hominis morituri? Si ergo tanta praeparas in natalitio tuo, aut filii tui; quanta et qualia praeparare debes suscepturus natalem Domini tui? Si talia praeparas morituro; qualia praenire in domo tua, quantum potes, labora ut tua. certe si te rex terrenus aut quicumque paterfamilias ad suum natalicium inuitaret, qualibus uestimentis studeres ornatus incedere, quam nouis et niti
Abbreviated transcription (Latin):
carnis humane susceptio. Ecõtra
iudeus. cõtͣ nat᷑am inqͥt parere¬
peperit. Et de  tandus menicheus.
fero de historia ueteris testam̃ti
necessariũ exemplũ cõtra iudeũ.
gas afferri: Allate st̃ duodecim
uirge. int̾ quas una erat quȩ
aaron fuerat sacerdotis. lositȩ st̃
ascõ moyse intabernaculo testi¬
monii. uirga aut̃ aaron post
alterũ diem inuenit᷑ ꝓdurisse
Delectat hoc misteriũ cũ carita¬
cõmiscere. uel maxime figuram
int̾uenit sacram̃ti. Uirga hȩc
ꝓtulit qͦd ante ñ habuit. ñ radi¬
cata plantatione. ñ defossa sarcu
lo. ñ animata succo. nec fecunda¬
ta seminario: C cũ illic de eent
uniu̾sa uira nat᷑ę. ꝓtulit uirga
qđ nec insemine surgere potuit
nec radice. Uirgo gͦ potut cotra
buit tẽpora pariendi. uirga aũt¬
pora germinandi. Iila enĩ decur¬
sis nouem mensibꝰ peperit. uir¬
ga aũt alia die qd̃ nata ñ ha¬

Expanded text:
tra Judaeus, Contra naturam, inquit, parereet detestandus Manichaeus, fero de historia Veteris Testamenti necessarium exemplum contra Judaeum, gas afferri . Allatae sunt duodecim virgae, inter quas una erat, quae Aaron fuerat sacerdotis. Positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterum diem invenitur subito pDelectat hoc mysterium cum charitacommisceri, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga haec protulit quod ante non habuit, nec radicata plantatione, nec defossa sarculo, non animata succo, nec fecundata seminario; et tamen cum illic deessent universa jure naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra  tempora pariendi; virga autpora germinandi. Virgo enim decursis novem mensibus peperit; virga autem alia die, quod natura non ha
Abbreviated transcription (Latin):
deserere ñ potuert̃. quando indi¬
uinitatis unitate manser̃t. Ad hoc
cytharã respice. ut musicũ molos
tonis dulcibꝰ reddat. Tria parit᷑
nec ars nec manꝰ sonũ reddunt.
s ea cũ corda parit̾ oꝑant᷑: Sic
nec pat̾ nec sp̃c sc̃s suscepert̃ car¬

Expanded text:
deserere non potuerunt, quando in divinitatis unitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariternec ars nec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus sanctus susceperunt car
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã. ⁊ nec aĩa sine ratione.
tionẽ ꝑtinet sapientia. licet
ñ recedat ab aĩa. Ecce aliud inso¬
le calor. ⁊ splendor in uno radio
st̃. s calor exicat. splendor illu¬
minat. Aliud suscipit calor. ali¬
ud splendor. ⁊ licet calor ⁊ splen¬
dor abinuicẽ nequeant seꝑari.
suscipit splendor illuminationẽ
ñ feruorẽ. suscipit calor feruorẽ
ñ illuminationẽ. Aliud simul
aliud singulare agunt. ⁊ tam̃
ab inuicẽ ñ separant᷑. Sic ⁊ filiꝰ
suscepit carnẽ. ⁊ͥ deseruit pa¬
tr̃e nec se diuisit apatre.Susce

Expanded text:
tamen nec anima sine ratione, tionem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patrem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nis qasi etiã intra matris uisce¬
ra iam clainarer. eci ignus dei
xxce qͥ iollit peccata munli. uel
cũ ortũ dñi angło nunciante: pa¬
stores cęlestis exercitus st̃ clarita¬
te cirriundati. ut ñ ambigerent
de maiestate pueri. quẽ erant in
p̃sepe uisuri nec putarent quod
insola nat᷑a hominis eẽt editus.
cui suꝑne miliciȩ famularet᷑ oc¬
cursiis. S hec alia atq huuismo¬
di. paucis tunc uident᷑ in notuis¬
se ꝑsonis. quȩ ad cognationẽ ma¬
riȩ uirginis. uel adioseph fami¬
liam ꝑtin ebant. Noc aũt signũ
quod magos in longniquo positos
efficacit̃ mouit. ⁊ ad dñm ꝑ seue¬

Expanded text:
is viscera jam clamaret: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; vel cum ortum Domini angelo nuntiante pastores coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant in praesepe visuri; nec putarent quod in sola natura hominis esset editus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc autem signum, quod magos in longinquo positos et efficaciter movit, et ad Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait apłs fustis aliquando
tenebre. nunc aut̃ lur in dño.
ut filii lucis ambula te. Implea¬
turq inuobis. qd intriũ magoꝵ
imagine p̾cessit. Et sic luceat
lur ur̃a corã hominibꝰ ut uidẽ¬
tes ur̃a bona oꝑa. magnificent
patrẽ ur̃m qͥ incęlis. Sic̃ enim¬

Expanded text:
ut ait Apostolus, fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino, ut filii lucis ambulate ; impleanturque in vobis quae in trium magorum imagine praecesserunt; et sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videntes opera vestra bona, magnificent Patrem vestrum qui in coelis