comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nabi putem amegratius ÷ eferri posse non sapiam ie p ootens
sids suꝑ pensonamea: scae animae tile restituerqua
merdurꝑ eroenim indignus nec aestimarer ernqisfeo
potui netoptare ut mibi tantũ inxp̃o largicoris abte¬
tumi nee lie& me sceletatũ quidam putent : & ominbus
flagitis obrutu i propeccits mneis e iamipa malss bo
famen fubono facis: quod extua mente & irr ius locloare
piras tubritusa sun quodippet̃ deseruo alterius uedicare:
llasiti &secum dolebis ardere non paucos: ego probrosu
egouet sipellis & lubricus egomendax. & satana fintis
decipiens quidest tutius haec ueleredidisse uel finxis¬
se deinsontibus: an&iam denoxiis credere inoleneo de
otababantr dolebant labiis corde gaudebseruũ sude
futuro cũeis uudicio reseruabat : Alius ince sũ ineu
calum nubitu Qrisumille uultui d& rahebatni dinesisi¬
utpotu eiomillis saepe disserui⁊ leetio assiduitatẽ. a siduttas
fapsilar natem i fanliarnas fiducũ fecerat : dicant qeruniã

Expanded text:
bi putem a me gratias referri posse, non sapiam. potens est deus super personam meam sanctae animae tuae restituere, quod meretur. ego enim indignus nec aestimare umquam potui nec optare, ut mihi tantum in Christo largireris adfectum. et licet me sceleratum quidam putent et omnibus flagitiis obrutum et pro peccatis meis etiam haec parua sint, tamen tu bene facis, quod ex tua mente etiam malos bonos putas. periculosum quippe est de seruo alterius iudicare et illa dies, et mecum dolebis ardere non paucos. Ego probrosus, ego uersipellis et lubricus, ego mendax et satanae arte decipiens! quid est astutius, haec uel credidisse uel finxisse de insontibus, an etiam de noxiis credere noluisse? trahebant; dolebant labiis, corde gaudebant: uidebatuturo cum eis iudicio reseruabat. alius incessum meum calumniabatur et risum, ille uultui detrahebat, haec in simut potui, nonnullis saepe disserui; lectio adsiduitatem, adsiduitas familiaritatem; familiaritas fiduciam fecerat. dicant, quid
Abbreviated transcription (Latin):
recipere ueritatis hocest xp̃m. quia caritasdĩ diffusa
est incorda credentiũ : & ipsedicit Egosum ueritas : de
quo inpsalmis scriptumẽ ueritas de terra ortaẽ Qui
ergo caritatem & ueriatem non receperunt. ut saluatore
suscepto saluifierent : Mittit illis ds̃ non operatorẽ sed
ipsam operationẽ: idest fontẽ erroris ut credant menda¬
tio qui amendax ẽ ipse & pat̃ eius: & siquidem anticris¬
tus de uirgine natus ess&. & primus ueniss& inmundũ:
poterant habere iuda ei excusationẽ : & dicerent quod
putauerint ueritatẽ: &idcirco mendaciũ ꝓueritate
susceperint : Nunc autẽ ideo iudicandi sunt. Immo
proculdubio condemnandi quia xp̃o ueritate contẽp¬
ta: postea mendaciũ. idestanticristũ suscepturi sinT

Expanded text:
recipere ueritatis, hoc est Christum, quia caritas dei diffusa recipere ueritatis, hoc est Christum, quia caritas dei diffusa est in corda credentium et ipse dicit: ego sum ueritas, de quo in psalmis scriptum est: ueritas de terra orta est. qui ergo caritatem et ueritatem non receperunt, ut saluatore suscepto salui fierent, mittit illis deus non operatorem, sed ipsam operationem, id est fontem erroris, ut credant mendacio, quia mendax est ipse et pater eius. et siquidem antichristus de uirgine natus esset et primus uenisset in mundum, poterant habere Iudaei excusationem et dicere, quod putauerint ueritatem et idcirco mendacium pro ueritate susceperint; nunc autem ideo iudicandi sunt, immo procul dubio condemnandi, quia Christo ueritate contempta postea mendacium, id est antichristum, suscepturi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cristus : & quo modo tenebrae solis fugantur aduentui
sic inlustratione aduentus sui eũ dñs destru&: atque de¬
lebit Cuius opera satanae sunt opera: & sicut lnxp̃ople¬
nitudo diuinitatis fuit corporaliter .: Ita in anticristo
omnes et unt fortitudines: & signaatq prodigia. sed
uniuet sa mendacia : quomodo enĩ signis dĩ qua̧ope¬
rabatur ꝑ mor sen. magi sus resisterȩ mendacus: & uir¬
ga morsi deuorauit uirgas eorũ: Ita mendaciũ anti¬
cristi: xp̃iueritas deuorabiit. ⁊ seducuntur autẽ eius
mendacio : quiꝑditioni sunt praeparati : & quia tacita
quaestio poterat commoueri Cur eñ c̃cessitds̃ omnẽ
cũ habere uirtutẽ. signaatq prodigia per quae sedu¬
cuntur si fieripotest. & iamelectidĩ : solutio praeuent
quaestionẽ : & quod opponi poterat. antequã oppanatus
absoluit: faci& inquid omnia non sua uirtute : sed con¬
cessionedĩ propt̃ iuda eos. ut qui noluerunt caritatem

Expanded text:
christus. et quomodo tenebrae solis fugantur aduentu, christus. et quomodo tenebrae solis fugantur aduentu, sic inlustratione aduentus sui eum dominus destruet atque delebit, cuius opera satanae sunt opera, et, sicut in Christo plenitudo diuinitatis fuit corporaliter, ita et in antichristo omnes erunt fortitudines et signa atque prodigia, sed uniuersa mendacia. quomodo enim signis dei, quae operabatur per Moysen, magi suis resistebant mendaciis et uirga Moysi deuorauit uirgas eorum, ita mendacium antichristi Christi ueritas deuorabit; seducentur autem eius mendacio, qui perditioni sunt praeparati. et quia tacita quaestio poterat commoueri: cur enim concessit deus omnem eum habere uirtutem et signa atque prodigia, per quae seducantur, si fieri potest, etiam electi dei?\', solutione praeuenit quaestionem et, quod obponi poterat, antequam obponatur, absoluit. faciet, inquit, haec omnia non sua uirtute, sed concessione dei propter Iudaeos, ut qui noluerunt caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
romanũ imperiũ destruendum: quod ipsi qui imperan
a& ernũ putant : ut᷑ secundũ a pocalypsin io hannis in
fronte purpuratȩ mer&ricis. scriptũ ẽ nomen blasphe¬
miae : idest roma aderne: Sienim aꝑte audac¬
terq dixiss&. non ueni& anti cristus. nisi prius romanũ
deleat᷑ imperium : iusta causa ꝑ secutionis Inorien¬
tẽ unc ecclesiam: consurgere uidebatur: quodque
sequitur. Iamenim misteriũ inquitatis operatun
tantũ ut quitenent nunc teneant. donec de medio fiat
& tuncre uelabitur ille iniquus: hunc hab& sensumn
multis malis atq peccatis. Quibus nero impurissimus
caesarũ mundũ praemit. anticristi parturitur aduen¬
tus & quodille operatusẽ Postea histo exparte con¬
pl&ur: santum utromanũ imperiũ quodnunie un¬
uersas gentes ten& recedat. & demedio fiat Stunc
tus multitudine: non in robore militũ : non in angelorũ
auxilio: sed statim ut ille aduenerit interfici&ur anti¬

Expanded text:
Romanum imperium destruendum, quod ipsi, qui imperant, Romanum imperium destruendum, quod ipsi, qui imperant, aeternum putant. unde secundum Apocalypsin Iohannis in fronte purpuratae meretricis scriptum est nomen blasphemiae, id est \'Romae aeternae\'. si enim aperte audacterque dixisset: \'non ueniet antichristus, nisi prius Romanum deleatur imperium\', iusta causa persecutionis in orientem tunc ecclesiam consurgere uidebatur. Quodque sequitur: iam enim mysterium iniquitatis operatur, tantum ut, qui tenet nunc, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelMultis malis atque peccatis, quibus Nero impurissimus Caesarum mundum premit, Antichristi parturitur adventus, et quod ille operaturus est postea, in isto ex parte completur, tantum ut Romanum imperium, quod nunc universas gentes tenet, recedat, et de medio fiat, et tunc tus multitudine, non in robore militum, non in angelorum auxilio, sed, statim ut ille aduenerit, interficietur anti
Abbreviated transcription (Latin):
Ipseestenim uniuersorũ ꝑditio : quiaduersatur xp̃os &
ideo uocatur antichristus: & extollitur supta omne. qd
dicitur ds̃: & cunctarũ gentium deos. siue omnẽ ꝓbatã
& ueram religionẽ suo calc& pede : & lntemplo di uel hie¬
rosolimis utquidam putant: uel inecclesia ut uerius
arbitramur sederit: ostendens se eẽ tam quã ipsesitxp̃s.
& filius dĩ : Nisi inquid fuerit romanũ ante imperiũ
desolatũ. & anticristus praecesserit : xp̃s nonueni&.
Quiideo ita uenturus ẽ: ut anti cristum destruat: me¬
ministis ait quodhaec ipsa quaenunc scribo ꝑ epistulã
cumaput uos essem praesenti sermone narrabã. & dice¬
bã uobisxp̃m non ee uenturũ nisi praecessiss& anticris¬
tus : & nunc quid d&ineat scitis ut reuel&ur in suo tem¬
pore : hocest quae causa sit. ut anticristus in praesentia¬
rũ nonueniat: optime nostis: nec uult aperte dicere

Expanded text:
ipse est enim uniuersorum perditio —, qui aduersatur Christo et ipse est enim uniuersorum perditio —, qui aduersatur Christo et ideo uocatur antichristus, e t extollitur super omne, quod dicitur deus, ut cunctarum gentium deos siue omnem probatam et ueram religionem suo calcet pede et in templo dei — uel Hierosolymis, ut quidam putant, uel in ecclesia, ut uerius arbitramur- sederit ostendens se, tam quam ipse sit Christus et filius dei. nisi, inquit, ante Romanum imperium fuerit desolatum et antichristus praecesserit, Christus non ueniet, qui ideo ita uenturus est, ut antichristum destruat. meministis, ait, quod haec ipsa, quae nunc scribo per epistulam, cum apud uos essem, praesenti sermone narrabam et dicebam uobis Christum non esse uenturum, nisi praecessisset antichristus. et nunc quid detineat, scitis, ut reueletur in suo tempore, hoc est: quae causa sit, ut antichristus in praesentiarum non ueniat, optime nostis. nec uult aperte dicere
Abbreviated transcription (Latin):
te epistulae: uelficta reuelatio. quae ꝑ somniũ decepe¬
rat dormientes uel aliquorũ coniectura : Esaiae
& danihelis. euangeliorũq uerba deanti christo pra¬
nuntiantia : in illud tempus inter p̃tantiũ mouerat
atq turbauerat. in maies tate sua: tunc xp̃m speraren
eẽ uenturũ : cuierrori med&ur apłs: & exponit.
quae ante aduentũ anticristi debeant praestolari: ut
cum illa facta uiderint: Tunc sciant anti cristi. idest
hominẽ peccati & filiũ ꝑditionis quiaduersatur & ex tol¬
litur. suꝑ omne quod dicitur ds̃ aut quod colitur & qui intẽ¬
plodĩ sed eat : eẽ uenturũ : Nisi inquit uenerit discessio pri¬
mũ. quod graece dicitur a noctacia : ut omnes gentes quae
romano imperio subiacent recedant ab eis & reuelatus
fuerit homo peccati id est ostensus. que mominiũ pro¬
ph&arũ uerba pronuntiant: homo peccati. In quofons
omniũ peccatorumẽ : & filius perditionis idẽ diaboli

Expanded text:
ctae epistulae uel ficta reuelatio, quae per somnium decepectae epistulae uel ficta reuelatio, quae per somnium deceperat dormientes, uel aliquorum coniectura Esaiae et Danihelis euangeliorumque uerba de antichristo praenuntiantia in illud tempus interpretantium mouerat atque turbauerat, ut in maiestate sua tunc Christum sperarent esse uenturum. cui errori medetur apostolus et exponit, quae ante aduentum antichristi debeant praestolari, ut, cum illa facta uiderint, tunc sciant antichristum, id est hominem peccati et filium perditionis, qui aduersatur et extollitur super omne, quod dicitur deus aut quod colitur, et qui in templo dei sedeat, esse uenturum. n i s i, inquit, uenerit discessio primum — quod Graece dicitur ajzoovaoia, ut omnes gentes, quae Romano imperio subiacent, recedant ab eis — et reuelatus fuerit id est ostensus, quem omnium prophetarum uerba praenuntiant — homo peccati — in quo fons omnium peccatorum est — et filius perditionis — id est diaboli;
Abbreviated transcription (Latin):
intecto non descendat. tollere aliquid dedomosua, & tte
tecredere : surgent enĩ pseudo xp̃i. & pseudo ꝓphae
& dabunt signa magna & prodigia itaut herroreeio
inducantur si fieri potest &iam electi: Ecce praedixi
uobis ⁊ siergo dixerint uobis. etce in deserto nolite exire
ecce inpen& rabilib: nolite credere : Sicutenim fulgur¬
exit ab oriente & par& usq inoccidente : itaerit & ad̃¬
uentus fili hominis : Ac deinde : tunca pparelinis ueñ
filihominis incaelo: & udebunt filium bominis uenit¬
ente innubibus : cũ uirtute multa & maiestateegobunt¬
t& angelossuos cũ tuba & uoce magna: & congregabun
electoseius aquattuor uentis. a summo caeloruni
usq: adterminos eorũ. Rursũq deanticristo loqurt
adiudaeos ⁊ Egoueni in nomine patrismei & noncre¬
ditismihi : si alius uenerit in nominesuo illũ suscipi&is
Igitur t hessa lonicensiũ animos. uel occasio non intelle¬

Expanded text:
in tecto non descendat tollere aliquid de domo sua et in tecto non descendat tollere aliquid de domo sua et pseudoprophetae, et dabunt signa magna et prodigia, ita ut in errorem ducantur, si fieri potest, etiam electi. Ecce praedixi vobis. Si ergo dixerint vobis, ecce hic est in deserto, nolite exire: ecce in penetralibus est, nolite credere . Et quexit ab oriente et paret usque in occidentem, ita erit et aduentus filii hominis. ac deinde: tunc apparebit signum filii hominis in caelo et uidebunt filium hominis uenientem in nubibus caeli cum uirtute multa et maiestate. et mittet angelos suos cum tuba et uoce magna et congregabunt electos eius a quattuor uentis a summo caelorum usque ad terminos eorum. rursumque de antichristo loquitur ad Iudaeos: ego ueni in nomine patris mei et non credidistis mihi. si alius uenerit in nomine suo, illum suscipietis. igitur Thessalonicensium animos uel occasio non intelle
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui uiuimus qui residuisumus simulrapiemur cũ illis
innubibus obuiam dño. inaerem : & sic semꝑ cũ dño erimus:
Itaq consolamini in iniuicẽ in uerbis istis : Quod audientes
macedones. non intellexerunt : quossecũ uiuentes apłs uoc&:
& quidicantur residũi quicũ illo rapiantur innubibus
obuiam dño: Sed arbitratisunt dumadhuc esser In cor¬
pore & antequã gustarer mortẽ: xp̃m in sua maiestate uen¬
ꝑ sermonẽ: neq ꝑepistulã tamquã abeo scriptã : quasi
inst& dies dñi : Duosautẽ eẽ aduentus dm̃i saluatoris.
Qomnia proph&arũ docent uolumina & euangeliorũ
fides: quod primũ in humilitate uenirit: & postea sit
uenturus ingloria ipso dño protestante: quae ante can¬
summationẽ mundi fututa sint: & quo modo uentu¬
rus antichristus : quando loquitur ada posto los : Cum
ui deritis ab ominationẽ desolationis quae dictaest
ad anihele proph&ã stantem in locoscõ: quilegit iigcelle¬
gat: Tunc qui lniudea sunt fugiant ad montes & qui

Expanded text:
lis in nubibus obuiam domino in aera et sic semper cum domino erimus. itaque consolamini inuicem in uerbis istis. quod audientes Macedones non intellexerunt, quos secum uiuentes apostolus uocet et qui dicantur residui, qui cum illo rapiantur in nubibus obuiam domino, sed arbitrati sunt, dum adhuc esset in corpore et antequam gustaret mortem, Christum in sua maiestate uenper sermonem neque per epistulam tamquam ab eo scriptam, quasi instet dies domini. duos autem esse aduentus domini saluatoris et omnia prophetarum docent uolumina et euangeliorum fides, quod primum in humilitate uenerit et postea sit uenturus in gloria, ipso domino protestante, quae ante consummationem mundi futura sint et quomodo uenturus antichristus, quando loquitur ad apostolos: cum ideritis abominationem desolationis quae dicta est a Danihelo propheta stantem in loco sancto qui legit intellegat tunc qui in Iudaea sunt fugiant ad montes et qui
Abbreviated transcription (Latin):
&cũ iniquis reputatus est: ut nos impios & infirmos
& peccatores pios & robustos &iustos facer& : Nonnu¬
li ita int̃ praetantur : Sulle pronobis impus mortuus
est & peccatoribus. Quanto magis nos absq ulla dubi
tatione prousto & bono debemus occumbere : iustũ
autem & bonũ: nonputemus ẽẽ diuersum: nec ali¬
quam propriȩ significare personã : sed absolute iustam
rem & bonam: proqua difficulter sed interdum aliquis
Inueniri potest: qui suum sanguinẽ funidat
Quid sibi uelit quod ad romanos scribit apłs : Oc casione
accepta peccatũ. permandatũ operatũ ẽ in me omnẽ
concupiscentiã : ponamus totum testimoniũ: & sin¬
gula xp̃i auxilio disserentes quid nobis uideatur sim¬
pliciter Indicemus: non praeiudicantes tuo sensui
quiduelis intellegere: Sed nr̃am sententiã breuiter
explicantes: Quidergo dicimus: lexpeccatũ ẽ absit.
Sedpeccatum non cognoui nisiꝑ legem: Nam concu¬

Expanded text:
et cum iniquis reputatus est, ut nos inpios et infirmos et cum iniquis reputatus est, ut nos inpios et infirmos et peccatores pios et robustos et iustos faceret. nonnulli ita interpretantur: si ille pro nobis inpiis mortuus est et peccatoribus, quanto magis nos absque ulla dubitatione pro iusto et bono Christo debemus occumbere! iustum autem et bonum non putemus esse diuersum nec aliquam proprie significare personam, sed absolute iustam rem et bonam, pro qua difficulter interdum aliquis inueniri potest, qui suum sanguinem fundat. Quid sibi uelit, quod ad Romanos scribit apostolus: accept o ne accept a peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. — Ponamus totum testimonium et singula Christi auxilio disserentes, quid nobis uideatur, simpliciter indicemus non praeiudicantes tuo sensui, quid uelis intellegere, sed nostram sententiam breuiter explicantes. oquid ergo dicimus? lex peccatum est? absit.. sed peccatum non cognoui nisi per legem. nam concu
Abbreviated transcription (Latin):
semundũ illud quod ds̃ dixerat ꝑproph&ani effundam
despũmeo superomne: carnẽ: miratur bonitatẽxpi
&mori oppor tuno tempore ÷ dequo ipse dieti. Terupote
oportuno exaudiuite : & indie salutis auxibatus sum tu
Qrursũ. eccetempus acceptabile eccedies salutis. nQuan¬
do om̃s peccauerunt simul inutiles factisunt: non fuit
qui facer& bonũ : non fuit usque adunũ ⁊ Incredibulis
ergo bonitas & clementia inaudita mori pro impus
ilixenim pro iusto aliquẽ & bono suum sanguinem
funder& : m&u mortis cuncta terrente : nam inueni
interdum : ut aliquis prore iusta & bona audeat mo¬
ri : Caritas autemdĩ quae in nobis est : hinc maxime
conprobatur : Quodcum ad huc peccatores esseimus. xp̃
pronobis mortuus ẽ & sublata est deterra uita eius
& pro iniquitactibus populi ductus est ad mortẽ : & po¬
tauit peccata nr̃a: & traditaest in morte animailu

Expanded text:
secundum illud, quod deus dixerat per prophetam: effundam secundum illud, quod deus dixerat per prophetam: effundam de spiritu meo super omnem carnem, miratur bonitatem Chrmori oportuno tempore, de quo ipse dicit: tempore oportuno exaudiui te et in die salutis auxiliatus sum tui et rursum: ecce tempus acceptabile, ecce dies salutis. quando omnes peccauerunt, simul inutiles facti sunt, non fuit, qui faceret bonum, non fuit usque ad unum. incredibilis ergo bonitas et inaudita clementia mori pro inpiis — uix enim pro iusto aliquem et bono suum sanguinem fundere metu mortis cuncta terrente; nam inueniri interdum, ut aliquis pro re iusta et bona audeat mori —, caritas autem dei, quam in nobis habuit, hinc maxime conprobatur, quod, cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est et sublata est de terra uita eius et pro iniquitatibus populi ductus est ad mortem et portauit peccata nostra et tradita est in morte anima illius
Abbreviated transcription (Latin):
sequentibus inpingit & conruit : quomodo enĩ propatre
quis aud& mori & profilio uix moritur : cũ propt̃ nomenxp̃i
tantus martrrũ sanguis effusus sit : quiigitur simpliciter
hunc exponit locũ : hoc potestdicere : quod inu&erilege. Inqua
iustitia est uix pauci inuenti sunt: Quisuum fuderint san¬
guinẽ: In nouo autẽ instrumento in quo bonitas est atque
clementia Innumerabiles extiterint martrres ÷ sedex eo
quod posuit forsitan. quis &iam audeat mori. & pendulo
gradu sententiã temperauit. Inueniri posse nonnullos.
quiaudeant mori proeuangelio: & ostenedt noubi aecipieu.¬
quiuode superioribus & inferioribus sensũ lociliuuus debe
umctars dicen senim paulus apłs segloriati hoatibuladio¬
nibus quiatribulatio patientiam operatir non eori sumeit¬
batione probatio uero spem spes autem non corfundit
cquaoner et certam habeat promissionẽ aquacasesa ndbu
tus acst incordibus nr̃is per spm̃ scm quidatus est obus

Expanded text:
sequentibus inpingit et corruit. quomodo enim pro patre sequentibus inpingit et corruit. quomodo enim pro patre quis audet mori ct pro filio uix moritur, cum propter nomen Christi tantus martyrum sanguis effusus sit? qui igitur simpliciter hunc exponit locum, hoc potest dicere, quod in ueteri lege, in qua iustitia est, uix pauci inuenti sint, qui suum fuderint sanguinem, in nouo autem instrumento, in quo bonitas est atque clementia, innumerabiles extiterint martyres. sed ex eo, quod posuit: forsitan quis etiam audeat mori et pendulo gradu sententiam temperauit, inueniri posse nonnullos, qui audeant mori pro euangelio, ostendit non sic accipiendum, sed ex superioribus et inferioribus sensum loci huius debere tractari. dicens enim Paulus apostolus se gloriari in tribulationibus, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes uero non confundit, quaqui datus est nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
quis audeat mori: Duae hereses ex occasione huius testimo¬
nii quod non intellegunt : diuerso quidem errore : sed pari
Impi&ate blasfemant: marcion enĩ qui iustum dm̃ &creato¬
rẽ legis facit. & proph&arũ. Gonũ autẽ euangeliorũ &
a postolorũ. cuius uult ẽẽ filium xp̃m: duos introducit deois
Alterũ iustũ & alterũ bonũ : & proiusto adserit. uel nullos uel
paucos obp&isse mortẽ : Probono autẽ idest xp̃o innumera¬
biles martrres extitisse : Porro arrius iustum adx p̃mrefert:
de quodictũ ẽ ds iudiciũ tuum regida & iustitiam̃ tuã filio
regis: &ipsedese in euangelio Non enĩ pater iudicat quẽ quã
sedomne iudiciũ dedit filio: &ego sicut audio i taiudico: bo¬
nũ autem dm̃ patrẽ : dequo ipse filius confit&ur : quid medicis
bonũ : ne moe bonus nisi solus ds̃pater. Cumque huc usque
blas phemiae suae de uios calles potuerint inuenire : In con¬

Expanded text:
quis audeat mori. - Duae hereses ex occasione huius testimoquis audeat mori. - Duae hereses ex occasione huius testimonii, quod non intellegunt, diuerso quidem errore, sed pari inpietate blasphemant. Marcion enim, qui iustum deum et creatorem legis facit et prophetarum, bonum autem euangeliorum et apostolorum, cuius uult esse filium Christum, duos introducit deos: alterum iustum et alterum bonum. et pro iusto adserit uel nullos uel paucos obpetisse mortem, pro bono autem, id est Christo, innumerabiles martyres extitisse. porro Arrius iustum ad Christum refert, de quo dictum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis ipse de se in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio et: ego, sicut audio, ita iudico —, bonum autem deum patrem, de quo ipse filius confitetur: quid me dicis bonum? nemo est bonus nisi unus deus pater. cumque hucusque blasphemiae suae deuios calles potuerit inuenire, in con
Abbreviated transcription (Latin):
naq fuit paulus apłs intrans gressio ne legis: Filus quon¬
damlucis qui inlegis obseruatione uersati: Xpm̃ quidĩ
patris uerũ lumenest ꝑdiderunt: Ambrosius mediouanen
pis ep̃s  quid dehoc loco senserit in conmentarus eiusiduo¬
repoteris ÷ Origenis & didimi in hac parabolau ex plonationẽ
inuenire non potui: &utrũ oblitasit temporũ u&ustate
amipsi non seripserint : Incertũ habeo mibi Iuxta priorõ
inter p̃tationẽ. hocuid&ur : quod deiniquo mamona ddebe¬
amus nobis amicos facere : Non quos lib& pauperes: sedeos
quinos possint recipere indomossuas. & in aernataberna¬
cula : ut cumeis parua praebuerimus : recipiamus abillis mag¬
na. & dantes aliena : nr̃ a suscipiamus : & seminemus in benẽ¬
dictione : ut me tamus benedictionẽ: Quienĩ parae semina¬
uerit : parce & m&&.
Quosensu accipiendũsit quod inepistula legimus ad roma¬
nos: uixenĩ proiusto quismoritur: nam probono forsitam

Expanded text:
taque fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quontaque fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione uersati Christum, qui dei patris uerum lumen est, perdiderunt. Ambrosius, Mediolanensis episcopus, quid de hoc loco senserit, in commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et metet. Quo sensu accipiendum sit, quod in epistula legimus ad Romanos: uix enim pro iusto quis moritur; nam pro bon a forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
& magna indigebunt mi seri cordiadi & de cemte uario auie
qui proprie paenitentũ ẽ. iuxta iubeleũ. & illamꝰ aueniau¬
gelo parabolam inqua alteri quingenti. Altera irtunqua¬
ginta denarii dimittuntur : Secundũ autẽ uocauit popi¬
lumiu da corũ : quitritico mandatorũ di nutritus erate&
debebat eicentenariũ numerũ: &coegit utdecentũ oetio¬
ginta facer& id est credere Indni resurrectionẽ . quae octaue
diei numero contin&ur : & deocto contin&ur decadis. ut
de sabbato transir& ad primã sabbati ⁊ Obhane causamiadñc
praedicatur quodbene fecerit : & prosalutesua Ineuorass idue
sclementiã delegis austeritate mutatus sit: Quo d sigus¬
sieris quare uoc&sus uilicus iniquitatis. In lege quaecdi eo
iniquus eratuilicus Quibene quidem offerebat: sednon
bene diui debat.. Credens in patre : sed filiũ ꝑsequerentio¬
bens dm̃ omni potentẽ : sed spm̃ scm̃ negans  Puudenitosi¬

Expanded text:
et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numeret magna indigebant misericordia dei, et de centenario numerqui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium persequens, habens deum omnipotentem, sed spiritum sanctum negans. prudentior i
Abbreviated transcription (Latin):
pare substantiã. correptus ad nõ est : Saule saule quid me
ꝑsequeris : durum tibiest. contra stimulũ calcitrart:
Dixitq Incordesuo ÷ quid faciam. quia magister fui &iulicus¬
cogor ẽẽ discipulus & operarius: fodere non ualeo Om
nia mandata legis quae terrae incubabant. cerno des¬
tructa: & legem & proph&as usq adiohannẽ baptistam
eẽ finitos Mendicare erubesco: ut quidoctor fueram
iuda eorũ : Cogar agentibus & adiscipulo annania : salu¬
tis & fidei mendicare doctrinã ⁊ fabiamignur. diusadu
mihi utile eẽ intellego ⁊ ut postquã proiectus fuero de
& sic in ep̃o crediderant. ut arbitrarentur selnlege iustificandos
dicerer segem ab olitam: prophoas pra&erisse auot quae antea
prolucro fuerint reputari instercora: Vocauit itaque
duos pͣlurimis debitoribus: primũ quidebebato eneat
batos olti eosuideliea quifuerant ex gentiban eourio nu

Expanded text:
pare substantiam, correptus a Domino est. Saule, Saule, quid me pare substantiam, correptus a Domino est. Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Dixitque in corde suo: Quid faciam, qui magister fui cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati
Abbreviated transcription (Latin):
&si in his quae aliena sunt. alienum autẽ ẽ a nobis: om¬
ne quod saeculiẽ: infideles fuistis. Eaquae ur̃a sunt &
propriae deputata homini. quis uobis credere poterit:
unde corripit a uaritiam : & dicitꝰeũ quiamat paecu¬
niã dm̃ amare non posse  Igitur & apłis siuelint
amare dm̃ : eẽ paecunias contemnendas :: unde scribae
& pharisaei quierant auari. aduersumse dictam in¬
tellegentes parabolam : sub sannabanteũ : carnalia. & cer¬
ta & praesentia spĩtalibus ac futuris : & quasi incertis prae¬
ponentes : theofilus anthio chene ecdesiae. septimus
opus dicta conpingens. Ingeni sui nobis moni menta
dimisit: haec suꝑ hac parabola : in suis commentariis
ds̃ om̃ps ẽ quonihil est ditius: Huius dispensator paulus
quiadpedes gamiliel sacras litteras didicit : Liegem dĩ
susceperat dispensandam.: Quicum coepiss& credentes
inxp̃o ꝑsequi. ligare. occidere. & omne dm̃ sui dissi¬

Expanded text:
uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omuobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata, quis uobis credere poterit ?\' unde corripit auaritiam et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis  deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandain Christum persequi, ligare, occidere, et omnem Dei sui dissi
Abbreviated transcription (Latin):
tadelementiã. Taudauit discipulossuos. si in eos qui
crediti sibi sunt misericordes fuerint Denique post
parabolam intulit: & ego dico uobis: facite uobis amicos
deiniquo mamona: Iniquus autẽ mamona non hae¬
braeorũ sed srrorũ lingua diuitiae nuncup antur.
quod de iniquitate collectaesint.⁊ Siergo iniqua
bene dispensata uertitur iniustitiam. Quanto magis
sermo diuinus. in quo nulla est Iniquitas. qui a postolis
creditus est. sibene fuerit dispensatus. despensatores
suos leuabit incaelum: quam obrem sequitur : qui
fidelis ẽ inminimo. hoc est in carnalibus : & in multis
fideliserit : id est in sp̃italibus : Quiautẽ in paruo ini¬
quus est: ut nond& fratrib adutendũ quod adõ pro
omnibus ẽ creatũ : Iste & inspĩritali paecuna diu¬
denda. Iniquuserit : & non pronecessitate : sed pro
diuitias quac labuntur. non bene dispens&is. ueras
adernasque diuitias doctrinaedĩ quisd& uobis

Expanded text:
est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro diuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet
Abbreviated transcription (Latin):
uobis & si in alieno fideles non fuistis quodur̃m ẽ quis
dabit uobis Nemoseruus potest duobus dominis serui¬
re ⁊ Autenim unum hab& odio & alterũ dilig&: aut unũ
audi&. & alterũ contempn&.: non potestis dõ seruire & ma¬
monae.: Audiebant autẽ haec omnia pharisaei quieraN
auari : & subsannabant illum: totum parabo laehuius
textum posu: ut non nobis intellegentiã aliunde
quaeramus & in parabolas cerias nitamur inuenire
personas: Sed inter pra&emur eã quasi parabolam:
hocest similitudinẽ quae ab eouocatur quod alteripan¬
pro emium ueritatis est sic ergo dispensator iniqui
mamonȩ dñi uoce laudatur: quod dere iniqua: sibi
iustitiam praepararit : & passus dispendium dñs lau¬
dat dispensatoris prudentiam : quod aduersus dñm qui¬
demfraudulenter : sed prose prudenter egerit: Quanto
magis xp̃s quinullũ damnũ sustinere potest. & pronus

Expanded text:
credet? et si in alieno fideles non fuistis, quod uestrum est, quis credet? et si in alieno fideles non fuistis, quod uestrum est, quis dabit uobis? nemo seruus potest duobus dominis seruire. aut enim unum habebit odio et alterum diliget aut unum audiet et alterum contemnet. non potestis deo seruire et mamonae. audiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari, et subsannabant illum. totum parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo uocatur, quod alteriprooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciam : ut quando sublata mihi fuerit dispensatio: susci¬
piantme indomossuas  Vocauitq sigͥulos debitorũ domini
sui: & dixit primo: Quantũ debes domino meo quidixit ei.
centũ batos olei : Aitilli: tollecautionẽ : & sedens cito scribe
quinquaginta : Deinde ad aliũ locutus ẽ: tuautẽ quantũ
debes: atille respondit: centum choros tritici: dicitq ei:
tolle cautionẽtuã : & scribe octoginta : Ꝙlaudauit dñs uilicũ
siue dispensatorẽ iniquitatis : quod prudenter fecerit : Quia
filii saeculi huius: prudentiores sunt filiis lucis ingenera¬
tione sua: & dico uobis : facite uoliis amicos de iniquo mamo¬
na: ut quando defecerit: suscipiant uos in a& ernataberna¬
cula: Qui fidelis est in paruo: & in multis fidelisẽ: Qui in
minimo iniquus est : & in multis iniquus erit: Siergo in ini¬
quo mamona fideles non fuistis. quod ur̃m est quiscdabit

Expanded text:
quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, susciquid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona, ut, quando defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus est, et in multis iniquus erit. si ergo in iniquo mamona fideles non fuistis, quod uerum est, quis uobis
Abbreviated transcription (Latin):
nos dimittimus debitoribus nr̃is : Quae est ergo parabola ad
clementiã discipulos prouocantis :  Homo quidamerat diues
quihabebat uilicum : siue dispensatorẽ : Hoc autẽ GΠ̃ΟΝΟΜΟΥ
significat : Vilicus autẽ propriae : uillȩ gubernator ẽ: unde
& auilla uilici nomen accepit: oinono mor̃e autẽ  tampaecu¬
niaȩ quam frugum. & omniũ quae dñs possid& dispensator
est: unde & oIΚOΝΟ MINΟYS Xenophontis pulcherrimus
liber est: qui nongubernationẽ uillae : sed dispensationẽ uni¬
uersae domus tullio int̃pra&ante significat: Isteigitur dis¬
pensator. accusatus ẽ ad dnm suũ : quod dissipar& substantiã
eius : quouocato dixit : Quid hoc audio d&e redderationem
dispensationis: Neq enim ultra mea poteris dispensare.: Qui
dixit insem&ipso: quid faciam quiadominusmeus aufert ame
dispensationem fodere non ualeo: mendicare erubesco: scio

Expanded text:
nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensatorem; hoc enim olxovo/xog significat. uilicus autem proprie uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio,
Abbreviated transcription (Latin):
erit coram angelisdĩ super uno peccatore paenitentiã agen¬
te: Tertiam quoque parabolam proposuit. hominis haben¬
tis duos filios : & diuidentis inter eos substantiã : Cumq minor
facultatib ꝑditis egere coepiss&. & comedere siliquas. porco¬
rũ cibum  reuersus ad patrẽ susceptus ab eo est: F. rater quoq
Inuidens senior patris uoce corripitur: quod la&ari debuerit
& gaudere quia frat̃ eius mortuus fuerat & reuixit. perditus
&inuentus ẽ: Hastres parabolas contra pharisaeos & scribas
locutus est: Quinolebant recipere paenitentiã peccatorũ &
publicanorũ salutẽ : Dicebatautẽ inquit & ad discipulossuos:
Aut dubiũ quinparabolã sicut prius adscribas & pharisaeos
qua parabola adcdementiã discipulos hortar&ur : & aliis uer¬
bis dicer& : dimittite & dimitt&ur uobis.: & in oratione domi¬
nica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nr̃a. sicut &

Expanded text:
erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agenerit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos — haud dubium, quin \'parabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
Quite ꝑ cusserit inmaxillã praebe ei & alterã. & diligite
lteram de euangelio lucae quaestiunculã proposiusti
quisit uilicus iniquitatis quidñi uoce laudatus est. Cuius cũ
uellem scre rationẽ⁊ & dequo fonte processerit. Reuol
ui uolumen euangelicũ: & interc&era repperi. quod
ad ꝓpinquantib saluatori. publicanis & peccatoribus int
audirent eũ Murmurabant pharisaei & scribae dicentes
Quare iste peccatores suscipit & comedit cũ eis: : Qui locutus ẽ
eis parabolam centũ ouiũ : & unius ꝑditae : quae inuenta
pastoris humeris reportata ẽ : &cur ess& proposita. Statim
intulit: dico uobis: sicerit gaudiũ incaelo. suꝑ uno peccato¬
re paenitentiã agente : Magis quã suꝑ nonaginta noueni
iustis qui non habent opus paenitentia :⁊ Aliã quoq para¬
bolã decem drachmarũ uniusq perditae & repperte cũ
proposuiss& : similieã fine conpleuit.: Sic dico uobis: gaudiũ

Expanded text:
Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram : Et, Diligite Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram : Et, Diligite lteram de Evangelio Lucae quaestiunculam proposuisti: quis sit villicus iniquitatis, qui Domini voce laudatus est. Cujus cum vellem scire rationem, et de quo fonte processerit, revoui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: qeis parabolam centum ovium, et unius perditae, quae inventa pastoris humeris reportata est. Et cur esset 864 proposita, statim intulit: Dico vobis, sic erit gaudium in coelo super uno peccatore poenitentiam agente, magis quam super nonaginta novem justis, qui non habent opus poenitentia. Aliam quoque parabolam decem drachmarum uniusque perditae, et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ iustitiã nouerant: Oculũ ꝓoculo. dentẽ ꝓdente.
ulciscinituntur iniuriam: &imitari heliam. ad cuius uocẽ
duas pente contadas militum ignis ad sumpserat. Dicuntq
ad dnm : uis dicimus ut ignis descendat decaelo & consumat
eos pulchreuis inquiunt dicimus : Ham & helias dixerat :
sermo efficientiã habeat: uoluntatis ẽdnĩ: Nisiem̃ ille ius¬
serit : frustra dicunt apli: utignis descendat suꝑ eos: & quo¬
dam modo uerbis aliis hocloquitur.: Si adserui heliae
iniuriam ignis descendit ecaelo. & non samaritas. sed
uiudaeos consumpsit incendium. quanto magis ad contẽp¬
tũ filidĩ. in impios sãmaritas deb& flamma seuire:
eregionedñs qui ñ adiudicandũ uenerat sed ad saluandũ.
Non in potestate sed in humilitate. Non in patris gloria
sed in hominis uilitate: Increpateos. quod ñ meminerint
doctrinaesuae & bonitatis euangelice in quadixerat:

Expanded text:
tantum iustitiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, tantum iustitiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur iniuriam et imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad dominum: uis dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam et Helias dixerat: sermo efficientiam habeat, uoluntatis est domini. nisi enim ille iusserit, frustra dicunt apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodam modo uerbis aliis hoc loquuntur: \'si ad serui Heliae iniuriam ignis descendit de caelo et non Samaritas, sed ludaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum filii dei in inpios Samaritas debet flamma saeuire!\' e regione dominus, qui non ad iudicandum uenerat, sed ad saluandum, non in potestate, sed in humilitate, non in patris gloria, sed in hominis uilitate, increpat eos, quod doctrinae suae, et bonitatis Evangelicae, in qua dixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
alienũ : & eũ quia dinimicos perger& suscipere noluet̃
Quã quam & alia nobis subiciatur intellegentia: quod
uoluntatis dñi fuerit non suscipi. asa maritis : quia
festinabat hierusalem: ibiq pati & sanguinẽ fundere
Neoccupaitus susceptione samaritica. & doctrina gentis
illius . passionis differr& diem: ad quam uenerat susti¬
nendam : unde dicit & inalioloco: nonueni nisi ado ues
perditas domus isrł & a postolis praecepit ÷ Ciuitates
samaritanorũ ñ in trabitis: uolens tollere omnẽ occasi¬
onẽ persecutionis iuda ⁊ c&e: nepostea dicerent: Crucifixi¬
mus eũ : quia selnimicis nr̃is. & hostibus iunxerat : facies
igitur eius erat pergens hierusalem: & idcirco iuxta al¬
teram intellegentiã. Non receperunt eũ samarita: quia
festinaebat ingredi hierusalem ÷ ut autẽ non reciperent:
fuit dominica uoluntatis deniq apłi inlege uersati. inqua

Expanded text:
alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergentis Hierusalem et idcirco iuxta alteram intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusalem. ut autem non reciperent, fuit dominicae uoluntatis. denique apostoli in lege uersati, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
inter se samaritani. atq udaei discordant odio: &cu
om̃s oderint gentes: proprio contrase furore ba cantur
dam utriq delegis possessione contendunt : & lntiantũ
semutuo ꝑ sequuntur : Vt postquã iudaei debabrlonia
sunt reuersi dedificationẽ templi samaritani inpedie¬
rint : Cumq uellent & ipsi cum eis aedificare templũ
responder int iudaei : Non lic& nobis & uobis aedificare
domumdñi : Deniq prosũma iniuria : pharisiei expro¬
bam dño: nonne daemoniũ habes & samaritanus es
& in parabola dehierusalem. descendentis hiericho: sama¬
ritanus ponitur: Prosigno atq miraculo : quod malis
benefecerit : ad puteum sa maritanae scriptũ est: nonenĩ
coutuntur samaritani uida eis: Uidentes ergo samari¬
taedñm hierusalem pergere. idest. adhostes suos quod
audierant adiscipulis eius: quia ad parandũ hospitiũ
uenerant : iuda eũ eẽ cognoscant: & quasi iudaeũ atq

Expanded text:
inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iudaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exprobrant domino: nonne daemonium habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, quod malus bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani Iudaeis. uidentes ergo Samaritae dominum Hierusalem pergere, id est ad hostes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque
Abbreviated transcription (Latin):
ait calicem quem dedit mihi pater. nonbibã illum.
Omnẽq doctrinã suam patibulo roborar&. Iuxta illud
quod scriptũ ẽ Cum ex altatus fuero omnia traham
sionẽ sponte properantis. unde & ez echieli cuidixerat
ds̃: fili hominis in medio scorpionũ tu habitas: & ne
timeas eos. obfirma inquid faciemtuã. & dedi faciẽtuã
aeream & frontem tuam ferream & si forsitanssir¬
cexis s& contracum malleus uniuersae terrae: qua siba¬
cudo durissima r esister &. malleumq conterera deqͦ
scriotumẽ. Quo modo confractus est & contritus inlleus
unuer sac terrae: misit nuntios. idest angelos ante
faciem suam. : Iustumenim erat : utdĩ filio angeli mines¬
trarent ÷ siue angelos a postolos uocat quia & iobannies
praecur sordñi angelus appellatus est ꝗ Curoo lngresi
essent uicum sa mariae. ut p̃pararentei non suscepet
illũ: quia facies eius erat uadens in hierus alem ⁊ hostili

Expanded text:
ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham sionem sponte properantis; unde et Ezechiheli, cui dixerat deus: fili hominis, in medio scorpionum tu habitas et ne timeas eos: obfirmaui, inquit, faciem tuam et dedi faciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appellatus est. cumque ingressi essent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili