comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitꝰ gesta sunt: s
qm̃ quedã de his nuꝑ reperi qͦs
beate conu̾sationis meritũ euexit
ad celũ. quoꝵq uite tramitem
certis relalionib cognitũ eccłiam
edificare putaui: dicere aliqua
ex illis oportunitate cogente non
differo. quia scõrũ inita non modo
eoꝵ pandit ꝓpositũ: uerũ etã audi¬
torũ animos incitat ad ꝓfectũ.
Et queritur a quibdã utrum
uitas sc̃oeũ uel itã dicere de¬
beamus. Magelliꝰ quoq et qͣm¬
plures philosophoꝵ uitas dice̾
uoluerunt. Nam plimꝰ auctor
in t̾cio artis gramatice libro
ait. uitas antiqui cuiꝰcũq nr̃m
dixerunt: s gramatici plura
Unde manifestũ ẽ. meliꝰ dici
uitam patrũ quã uitas. Quia
cũ sic diu̾sitas meritoꝵ uirtu¬
tumq: una tam̃ om̃s uita cor¬
poris alit in mundo. Et scripsi
fateor in inferiore confessorũ li¬
bro aliqua de quoꝵdã uita.
que in corpore oꝑati st̃ breuiora.
Iccirco quia cũ de dei uirtute
ingentia censeant᷑: parua ta¬

Expanded text:
ta sunt: sed quoniam quaedam de iis nuper reperi quos beatae conversationis meritum evexit ad coelum, quorumque vitae tramitem certis relationibus cognitum Ecclesiam aedificare putavi, dicere aliqua ex illis opportunitate cogente non differo, quia sanctorum Vita non modo eorum pandit propositum, verum etiam auditorum animos incitat ad profectum: Et quaeritur a quibusdam, utrum vita sanctorum an vitas dicere debeamus. A. Gellius quoque et conplures philosophorum vitas dicere voluerunt. Nam Plinius auctor in tertio artis grammaticae libro ait: Vitas antiqui cuiuscumque nostrum dixerunt; sed grammatici pluralUnde manifestum est, melius dici vitam patrum quam vitas, quia, cum sit diversitas meritorum virtutumque, una tamen omnes vita corporis alit in mundo. Et scripsi, fateor, in inferiore confessorum libro aliqua de quorundam vitam quae in corpore operati sunt breviora, idcirco-quia, cum de Dei virtute ingentia censeantur, parva ta
Abbreviated transcription (Latin):
clusus ẽ. Cũq imꝑasset annosaxx.
quinq: cũ uxore et liberis suis fu¬
git. Ita rome regnatũ ẽ ꝑ .uii. re¬
ta trib : cũ ad huc roma ubi plu¬
rimũ uix usq ad qͥntũdecimũ
miliariũ possideret. Tarquini
sane temporib castissima iuditb.
holofernem ꝑemit: hisdẽq tẽ¬
porib pythagoras philosophus.
claruit. qui samo oriundus co-¬
trone deguit: nouissime meta¬
pontũ ad iit.ibiq sepultꝰ est.
Ainc consules ce pere. ꝓ uno

Expanded text:
clusus est, cumque imperasset annos || clusus est, cumque imperasset annos || XXXV, || cum uxore et liberis suis fugit. ita Romae regnatum est per septem rei, cum adhuc Roma ubi plurimum vix usque ad quintum decimum miliarium possideret. || Tarquinii sane temporibus castissima Iudith Holofernem peremit. || isdemque temporibus Pythagoras philosophus claruit, qui Samo oriundus Crotone decuit novissime Metapontum adiit ibique sepultus est. || Hinc consules coepere, pro uno
Abbreviated transcription (Latin):
regũ inuasit imꝑiũ. Quo tp̃r ad
relaxationẽ cyri regis ꝑsarũ reu̾si
.cccc. Iste pͥmꝰ excogitauit uincla.
taureas. fustes. lautumias. carce¬
res. cõpedes. cathenas. exilia. metal¬
la. Uulscos que gens ad campaniã
euntib non longe ab urbe ẽ: ui¬
cit. Gabiorũ ciuitates ⁊ suessã ⁊ po¬
metiã subegit: cũ triscis pacẽ fecit.
et templũ ioui in capitolio edifi¬
cauit. Postea ardeam oppuguans
in .xuiii. miliario ab urbe roma
positã ciuitatẽ: imꝑiũ ꝑdĩdit.
Nam cũ filiꝰ eiꝰ ⁊ ip̃e tarquimꝰ ium¬
or. nobilissimã conlatimi uxorem
stuprasset: eaq de iniuria marito
et patri ⁊ amicis. questa fuisset: in
conspectu om̃iũ se occidit. ꝓpter
quã causã brutus parens ⁊ ip̃e tar¬
quinii popłm concitauit: ⁊ tarqͥ¬
nio ademit ĩperiũ. Mox exercitus
quoq. eũ qui ciuitatẽ ardeã cũ ip̃o
rege obpugnabat reliquit: ueni¬
ensq ad urbẽ rex. portis clausis ex¬

Expanded text:
regum invasit imperium. || quo tempore ad regum invasit imperium. || quo tempore ad relaxationem Cyri regis Persarum reversi . || iste primus excogitavit vincla taureas fustes lautumias carceres compedes catenas exilia metalla. Vulscos, quae gens ad Campaniam euntibus non longe ab urbe est, vicit, Gabios civitatem et Suessam Pometiam subegit, cuet templum Iovi in Capitolio aedificavit. postea Ardeam obpugnans in octavo decimo miliario ab urbe Roma positam civitatem imperium perdidit. nam cum filius eius et ipse Tarquinius iunior nobilissimam Conlatini uxorem stuprasset eaque de iniuria marito et patri et amicis quaesta fuisset, in omnium conspectu se occidit. propter quam causam Brutus parens et ipse Tarquinii populum concitauit et Tarquinio ademit imperium. mox exercitus quoque eum, qui civitatem Ardeam cum ipso rege obpugnabat, reliquid veniensque ad urbem rex portis clausis ex
Abbreviated transcription (Latin):
te tarquinio: arion metunneus a
delphino in termariũ dr̃ tͣnspor¬
tatus. Tunc ẽ etiã massilia condita:
eodemq tempore. ierłm a nabugo¬
douosor rege subu̾sa. Post hunc¬
etiã seruiꝰ tullius suscepit imꝑumi
genitus ex nobili semina captiua ta¬
men et ancilla: regnauitq annis tͥ¬
guita .iiiͦi. Quo regnante balthasar
imꝑabat caldeis:: sub gͦ daniel scrip¬
turã misticã in pariete legit. ⁊ int̾¬
montes tres quirimalẽ. uiminalem
et culinũ urbi adiuuxit. fossas cir¬
ca murũ duxit. pͥmus om̃iũ cen¬
sum ordinauit: qui adhuc ꝑ orbẽ
terrarũ incognitus erat. Sub eo
roma om̃ib in censũ delatis habu¬
it capita.lxxͣx.iiͦii. nuilia ciuiũ ro¬
manorũ: cũ his qui in agris erant.
Occisus uͦ ẽ scelere generi sui tar¬
quinii suꝑbi. filii eiꝰ regis cui ip̃e
successerat: et filie quã tarquinius
habebat uxorẽ. Lucius de hinc tar¬
quiniꝰ suꝑbus. septimꝰ atq ultimꝰ

Expanded text:
te Tarquinio Arion Methymneus a te Tarquinio Arion Methymneus a delphino in Taenarum dicitur transportatus || ; tunc est etiam Massilia condita. || eodemque tempore Hierusalem a Nabuchodonosor rege subversa. || Post hunc Servius Tullius suscepit imperium, genitus ex nobili femina captiva tamen et ancilla. || regnavitque annis tuor; || quo regnante Balthasar imperabat Chaldaeis, sub quo Danihel scripuram mysticam in pariete legit et intemontes tres Quirinalem Viminalem Aesculinum urbi adiunxit, fossas citra murum duxit. primus omnium censum ordinavit, qui adhuc per orbem terrarum incognitus erat. sub eo Roma omnibus in censum delatis habuit capita LXXXIIII milia civium Romanorum cum his, qui in agris erant. occisus est scelere generi sui Tarquinii Superbi, filii eius regis, cui ipse successerat, et filiae, quam Tarquinius habebat uxorem. L. dehinc Tarquinius Superbus septimus atque ultimus
Abbreviated transcription (Latin):
fulmine ictus cũ domo sua ar¬
sit. His tp̃rib bizantiũ ciuitas
ẽ condita: que postea constau¬
tinopolis ẽ appellata. Post hc̃
ancus marciꝰ nunie ex filia nepos
suscepit imꝑiũ: quo etiã tp̃r iosi¬
as regnabat apud hebreos. Con¬
tra latinos dimicauit. auentinũ
montẽ ciuitati adiecit. et iaui¬
culũ. apũd hostiã ciuitatẽ supra
mare .xͦuͦiͦ. miliario ab urbe
roma condidit. Uicesuuo t̾cio an¬
no ĩꝑii sui: morbo ꝑiit. Hoc tam̃
regnante: epidaurus ẽ condita:
que postea duratiũ ẽ nominata.
Dein regnũ priscus tarquimꝰ
accepit. Hic numerũ seuatorũ
duplicauit. circũ rome edifi¬
cauit. ludos romanos instituit
quiad nr̃am memoriã ꝑmanẽt.
uicit idem etiã sabinos: ⁊ ñ parũ
agrorũ sublatũ hisdẽ. rome ur¬
bis t̾ritorio runxit: primꝰq tri¬
umphans romam intrauit. mu¬
ros fecit ⁊ cloacas. capitoliũ in¬
anno. ꝑ anci filios occisus ẽ. regiͤ
eiꝰ scił cui ip̃e successerat. Regnan¬

Expanded text:
fulmine ictus cum domo sua arsit. || his temporibus Byzantium civitas est condita, || quae postea Constantinopolis est appellata. || Post hunc Ancus Marcius Numae ex filia nepos suscepit imperium. || quo etiam tempore Iosias regnabat apud Hebraeos. || contra Latinos dimicavit, Aventinum montem civitati adiecit et Ianiculum, apud Ostiam civitatem supra mare sexto decimo miliario ab urbe Roma condidit. vicesimo tertio anno imperii morbo periit. || hoc tamen regnante Epidamnus est condita, quae postea Dyrrachium est nominata. Deinde regnum Priscus Tarquinius accepit. hic numerum senatorum duplicavit, circum Romae aedificavit, ludos Romanos instituit, qui ad nostram memoriam permanent. vicit idem etiam Sabinos et non parum agrorum sublatum hisdem Romae urbis territorio iunxit primusque triumphans Romam intrauit. muros fecit et cloacas, Capitolium inanno per Anci filios occisus est regis eius, cui ipse successerat. || regnan
Abbreviated transcription (Latin):
tũ non tibi do. Habentes gͥ uictũ et te¬
guinentũ: hiscontenti simus. Audi
iacob in sua oratione quid postulet.
Si fuerit dñs ms̃ metũ ⁊ seruau̾it
me in uia hae ꝑquã ego iter facio.
et dederit mͥ panem ad mandu¬
caudũ ⁊ uestem ãd induendũ. san¬
tum necessaria dep̃catus ẽ. Et post
annos uiginti diues dñs ⁊ditior
patre ad terrã reuertit᷑ chanaam.
Infinita de scͥpturis exempla suꝑ¬
peditant: que auariciã docent esse
fugiendã.
erũ quia nunc ex parte de eadici¬
tur. ⁊ suo si xp̃s aniuerit uolu¬
mine reseruatur: quid ante quã
plures annos nitrie gestũ ẽ restrã.
Qdam ex fratrib partior magis qͣm
auarior. ⁊ nesciens triginta argen¬
teis uenditũ ẽẽ dũm. centũ solidos
quos lina terendo acquisierat mo¬
riens dereliquit. Initũ ẽ int̾ mona¬
chos consiliũ. nam in eõdẽ loco circitꝰ
quinq milia diuersis cellulis habi
alii dandos eccłie: nonnulli paren¬
tib remutendos. Machariꝰ uero

Expanded text:
tum, non do tibi. habentes igitur uictum et uestitum his contenti sumus. \' audi, Iacob in sua oratione quid postulet: si fuerit dominus deus mecum et seruauerit me in uia hac, per quam ego iter facio, et dederit mihi panem ad manducandum et uestem ad induendum. tantum necessaria deprecatus est et post annos uiginti diues dominus et ditior pater ad terram reuertitur Chanaan. infinita de scripturis exempla subpeditant, quae et auaritiam doceant esse fugiendam. Verum quia nunc ex latere de ea dicitur et suo, si Christus adnuerit, uolumini reseruatur, quid ante non plures annos Nitriae gestum sit, referam. quidam e fratribus parcior magis quam auarior et nesciens triginta argenteis dominum uenditum centum solidos, quos lina texendo quaesierat, moriens dereliquit. initum inter monachos consilium — nam in eodem loco circiter quinque milia diuisis cellulis habitalii dandos ecclesiae, nonnulli parentibus remittendos. Macarius uero
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidiustũ derelictũ. nec semen eius
querens panẽ. Helyas coruis mrinistnͣ¬
tib pascitur. uidua sareptana ip̃a
cit esurientẽ. Imirũ in mõdũ cõ¬
pleto capsace qui alendus uenerat

Expanded text:
n uidi iustum derelictum nec semen eius quaerens panem. Helias coruis ministrantibus pascitur; uidua Sareptena ipsa cit esuriens et mirum in modum capsace conpleto, qui alendus uenerat,
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ intulisset. Igit᷑ carthago
nis quingentis octoguita ⁊ qͥnq
iuri pareres Seqñti deinde an¬
no gesericꝰ ad siciliã tͣnsiens dũ
magnis eã calamitatib afflig̾et:
accepto nuncio de sabastuno qui
ab hispaniis ad africã tenderet
celerit carthaginẽ rediit: ratꝰ
ꝑicłosũ sibi ac suis fore. si uir
bellandi ꝑitus recipiende cartba¬
gini incubuisset. Uerũ ille ami¬
cũ se magis qͣm hostẽ uideri uo¬
lens. dũ de regis barbari ami¬
ciciis imꝓuise p̃sumit: infelici
morte ꝑemptꝰ eĩ Post hec ĩꝑator
theodosiꝰ. bellũ contͣ guandalos
mouit. ariouindo ⁊ ansila atqi
g̾mano ducib magna cũ clas¬
se directis. Qͥ longis cunctatioĩ¬
b negociũ differentes: sicilie
magis oneri qͣm africe p̃sidio
cias ⁊ illiricũ seua popłatione
uastantib : er̃citus qui m sicilia
iorabat᷑ ᷤ ad defensionẽ orienta

Expanded text:
bellum intulisset. igitur Carthago bellum intulisset. igitur Carthago nis quingentis octoginta et quinque iuri parere. sequenti deinde anno Geisericus ad Siciliam transiens, dum magnis eam calamitatibus affligeret, accepto nuntio de Sabastiano, qui ab Hispaniis ad Africam tenderet, celeriter Carthaginem rediit ratus periculosum sibi ac suis fore, si vir bellandi peritus recipiendae Carthagini incubuisset. verum ille amicum se magis quam hostem videri uolens, dum de regis barbari amicitiis inprovise praesumit, infelici morte peremptus est. Post haec imperator tor bellum contra Wandalos movet, Ariobindo et Ansila atque Germano ducibus cum magna classe directis, qui, longis cunctationibus negotium differentes, Siciliae magis oneri quam Affricae presidio cias et Illiricum seva depopulatione vastantibus, exercitus qui in Sicilia morabatur, ad defensionem orienta
Abbreviated transcription (Latin):
respousis ⁊ demonũ significatio¬
nib fidit pugnã cũ gothis im¬
prudent̾ conseruit: ac pͥmũ qͥdẽ
magnã hostiũ stragem dedat.
Postmodũ uͦ suis pene omnib
trucidatis: ip̃e a gothis turpit᷑
captus est. Postremo pax cũ eisdẽ
facta ẽ: cũ eam romani post huiꝰ
lacͥmabilis belli ꝑniciem humi¬
liꝰ quã unqm antea popocissẽt.
Ethio itaq reb que in galliis
cõponebaut᷑ intento: gesericus
de cuiꝰ amicicia nichil metuebat᷑
eqͥthaginẽ dolo pacis inuadit.
om̃isq opes eiꝰ excruciatis diu̾so
corm̃toꝵ gon̾e ciuib in iussuũ
uertit. nec ab eccłiarũ despolia¬
tiono abstinens. quas sacris ua¬
sis exinanitas. ⁊ sacerdocũ ammi¬
nistratione pͥuatas: ñ iam di¬
uini cultus loca. s suorũ ẽẽ nis¬
sit habitacła. In imiu̾sũ captiui
popłi ordinẽ seuus. s p̃ci¬
pue nobilitati ⁊ religioni
infestus: ut discerni om̃ino ñ
posset hominib magis an deo

Expanded text:
responsis et daemonum significatioresponsis et daemonum significationibus fidit, pugnam cum Gothis inprudenter conseruit. ac primum quidem magnam hostium stragem dedit, postmodum vero suis paene omnibus trucidatis ipse a Gothis turpiter captus est. postremo pax cum eisdem facta est, cum eam Romani post huius lacrimabilis belli perniciem humilius quam umquam antea poposcissent. Aetio itaque rebus quae in Gallis conponebantur intento Geisericus, de cuius amicitia nihil metuebatur, Carthaginem, dolo pacis invadit omnesque opes eius excruciatis diverso tormentorum genere civibus in ius suum vertu nec ab ecclesiarum despoliatione abstinens, quas sacris vasis exinanitas et sacerdotum administratione privatas non iam divini cultus loca sed suorum esse iussit habitacula, in universum captivi populi ordinem saevus, sed praecipue nobilitali et religioni infestus, ut discerni omnino non possit, hominibus magis an deo
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ea gothi pacis placida con¬
turbant: ⁊ pleraq municipia
uicina suis sẽdib occupant sũq
eẽnt maxune oppĩdo narbouen¬
si infesti.ciuesq eiꝰ louga obsi¬
dione ⁊ fame afflig̾ent: ad ue¬
niens comes littorius. hostes in
fugã uertit: ⁊ ciuitatẽ allata
fruñiti copia a fame liberauit. De¬
huic anno seq̃ũti bellũ adu̾sum
gothos hunis auxiliantib ge¬
stũ est.Hac tempestate. geseri¬
cus apud africã intra labitatio¬
nis sue lunites cupiens catholicã
fidẽ arriana impietate subũt̾e.
suni regis t̾rorib cedet. His demi¬
q dieb ualentiniauus augustus
ad theodosiũ pͥncipẽ suũ fratru¬
elem constantinopolĩ ꝓfectus ẽ.
filiãq eiꝰ in matͥmonuũ accepit.
ꝑ idem tempus multas insulas p̃¬
cipueq siciliã. popłati st̃ gothi.
Inter hec litoruis qui scd̃a abe
thio patͥcio potestate. hunis au¬
riliantib p̃erat dũ ȩthii głam
suꝑare appetit. dumq aruspicũ

Expanded text:
interea Gothi pacis placita perinterea Gothi pacis placita perturbant et pleraque municipia vicina suis sedibus occupant cumque essent maxime oppido Narbonensi infesti civesque eius longa obsidione et fame affligerent, adveniens comes Litorius hostes in fugam vertit et civitatem adlata frumenti copia a fame liberavit. Dehinc anno sequenti bellum adversum Gothos Hunnis auxiliantibus gestum est. Hac tempestate Geisericus apud Africam intra habitationis suae limites cupiens catholicam fidem Arriana inpietate subverteresimi regis terroribus cederet. his denique diebus Valentinianus Augustus ad Theodosium principem suum fratruelem Constantinopolim profectus est filiamque eius in matrimonium accepit. per idem tempus piratae multas insulas praecipueque Siciliam populati sunt. Inter haec Litorius, qui secunda ab Aetio patricio potestate Hunnis auxiliantibus praeerat, dum Aetii gloriam superare appetit dumque aruspicum
Abbreviated transcription (Latin):
cl̾icatu seu in ep̃atu transegerat.
ce totiꝰ orbis et consensione mira¬
bili bonifaciꝰ ab africa ad italiã
ꝑ urbẽ rediit: accepta magistri
militũ dignitate. Qui cum resi¬
stentẽ sibi ȩthiũ p̃lio suꝑauisset:
paucis int̾iectis dieb morbo ex¬
tinctusẽ. thius uͦ cũ deposita
dignitate in agro suo degeret.
ibiq eũ quidã eius emulus re¬
pentino incursu oppͥmere temp¬
tasset: ꝓfugus ad urbẽ. atq illine
ad dalmatiã. deinde pannonias
ad hunos ꝑuenit. Quorũ amici¬
ciis auxilioq usus. pacem pͥncipũ
et ius int̾polate potestatis obti¬
nuit: nec multopost patͥciatus
etiã dignitatẽ adeptus ẽ ¶Post
eam gͥ que p̃missa ẽ africe clãdẽ
data ꝑ trigeciũ ad habitandũ
gandalis africe portione. pax
cum eisdẽ necessaria magis
qͣm utilis facta ẽĩ his etiã tp̃rib
gundicariũ burgundionũ re¬
gem iutra gallias habitantem
ȩthiꝰ patricius bello obtriuit:
pacemq ei supplicanti ꝯcessit.

Expanded text:
clericatu seu in episcopatu transegerat, ce totius orbis et consensione mirabili Bonifatius ab Africa ad Italiam per urbem rediit accepta magistri militum dignitate. qui cum resistente sibi Aetio proelio superavisset, paucis interiectis diebus morbo extinctus est. Aetius vero cum deposita dignitate in agro suo degeret ibique eum quidam eius aemulus repentino incursu opprimere temptasset, profugus ad urbem atque illinc ad Dalmatiam, deinde Pannonias ad Hunnos pervenit, quorum amicitiis auxilioque usus pacem principum et ius interpolatae potestatis obtinuit nec multo post patriciatus etiam dignitatem adeptus est. post eam igitur, quae praemissa est, Africae cladem data per Trigetium ad habitandum Wandalis Africae portione pax cum eisdem necessaria magis quam utilis facta est. His etiam temporibus Gundicarium Burgundionum regem intra Gallias habitantem Aetius patricius bello obtrivit pacemque ei supplicanti concessit.
Abbreviated transcription (Latin):
ret ab animo qd̾ male conceperat
leuitatis arbitrio. Coniunctusq
psallentio in exequiis sc̃i ꝑgressus
tumulauit eũ cũ reliquis qui ade¬
rant fr̃ib: in ipso colũbarensi mo¬
nast̾io. Ad cuiꝰ sc̃m sepulchrsi pru¬
dentia ceca cũ alia lemouicina pu¬
ella similit̾ lumine uiduata ut se¬
pulcrũ sc̃m in oratione osculate st̃
lumen reciꝑe meruerunt. Maxoni¬
diꝰ aũ post quintũ cecitatis sue annũ
hoc tumulũ sc̃m adiit: lum̃q rece¬
pit. Inergumnin quoq lupus theo
dulfus. rucho. scopilia. nectariola.
tatihildis: ad hoc sc̃i sepulchrũ mun¬
dati st̃. S ⁊ puelle due de lemouici¬
no uenientes. oleo qd ip̃e sc̃s bñdixe.
rat ꝑuncte. a nequitia qua obside¬
bant᷑ mundate sunt. Cotidie enã ibi¬
dẽ ad corroborandã fidẽ degentiũ¬

Expanded text:
ret ab animo, quod male conceperat ret ab animo, quod male conceperat levitatis arbitrio, coniunctusque psallentio in exequiis sancti progressus, tumulavit eum cum reliquis qui aderant fratribus in ipso Columbariense monasterio. Ad cuius sanctum sepulchrum Prudentia caeca cum alia Lemovicina puella similiter lumine viduata, ut sepulchrum sanctum in oratione osculatae sunt, lumen recipere meruerunt. Maxonidius autem post quintum caecitatis suae annum, hoc tumulum sanctum adiit, lumenque recepit. Inergumini dulfus, Rucco, Scopilia, Nectariola et Tacihildis ad hunc Sancti tumulum sunt mundati: sed et puellae duae de Lemovicino venientes, oleo quod ipse Sanctus benedixit perunctae, a nequitia qua obsidebantur mundatae sunt. Et quotidie ibidem ad corroborandam fidem gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
minice erat expressũ. agnoscensꝙ munꝰ
diuiũ: intellexit sibi ad om̃ia munda¬
ue ꝑsuasionis incitamenta hoc eẽ inex¬
quinq a cellula ħemi in qua habita¬
bat.Et congregatis monachis ut solitu¬
dine libero pociꝰ fungeret᷑ arbitrio
abbatẽ instituit : qui gregi monast̾i¬
ali peẽt. Sclauũ enĩ et decimũ in hoc he¬
nu loeo expleuerat annũ. Tum congre¬
gatis fr̃ib tͣnsitũ suũ annuncians¬
biit insenectute bona. scĩtate p̃ci.¬
pua. Qui aqua ablutus feretro¬
q ĩpositus ferebat᷑ ad monast̾iũ
suũ: ubi se obiens sepeliri mauda¬
u̾at. Tunc archiprbr nereensis ui¬
ci collecta cłicoꝵ cohorte uolebat
ui auferre glebã sc̃i corpusculi.
uidelicet ut in uico suo unde egres¬
sus fuerat sepeliret᷑. d cũ furibun¬
dus ueniens uidisset alonge pallã
que sc̃os tegebat artus eximio al¬
bere nitore. ita nutu dei ẽ metu ꝑ¬
territus. ut om̃i uelocitate reuoca¬

Expanded text:
minicae erat expressum; agnoscensque munus minicae erat expressum; agnoscensque munus divinum, intellexit sibi ad omnia mundanae persuasionis incitamenta hoc esse inexquinque a cellula eremi in qua habitabat, et congregatis monachis, ut in solitudine libero potius fungeretur arbitrio, abbatem instituit, qui gregi monasteriali praecesset. Octavum enim et decimum in hoc eremi loco expleverat annum. Tunc congregatis fratribus, transitum suum adnuntiansbiit in senectute bona, sanctitate praecipua. Qui aquis ablutus feretroque inpositus, ferebatur ad monasterium suum, ubi se vivens sepelire mandaverat. Tunc archipresbiter Nereensis vici, collecta clericorum cohorte, voluit vi auferre glebam sancti corpusculi, videlicet ut ad vicum suum, unde egressus fuerat, sepeliretur. Sed cum furibundus veniens vidisset a longe pallam quae sanctus tegebat artos eximio albere nitore, ita nutu Dei est metu perterritus, ut omni velocitate revoca
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmutit ei cogitationẽ ut p̃t̾misso h̾emo
ad scłm reu̾ti deberet. S hic sẽs eũ uirꝰ
grassari sensisset inpectore: in oratione
eẽt placitũ exerceret. Tunc apparuit ei
angelus dñi ꝑ uisũ dicens. Siuis mun¬
dũ uidere: ecce colũpna inquã ascen¬
dens contemplare om̃ia que gerunt᷑ meo.
Erat enĩ aute eũ ꝑ ipsam uisionẽ colũpna
mire celsitud inis collocata. In quã cum¬
dia. furta. cedes. adult̾ia. forncationes.:¬
et om̃ia praua que gerunt᷑ in mundo.
Et descendens ait. Ne queso dñe reuertar
ad has prauitates. quas dudũ te confes¬
sus oblitꝰ sum. Tunc ait illi angelus qui
cũ eo loquebat᷑. Desiue gͦ querere mun¬
dũ ne ꝑeas cũ eo. s pocius uade morato¬
riũ in quo dñm dep̃caris: et qd̾ ibi inue¬
neris hoc tͥ erit consolatio inꝑegrinatio¬
ne tua. Ingressusq cellulã oratorii inue
uit tegulã fictilẽ: in qua signũ crucis do¬

Expanded text:
inmisit ei cogitationem, ut, praetermisso heremo, inmisit ei cogitationem, ut, praetermisso heremo, ad saeculum reverti deberet. Sed hic sanctus, cum virus crassari sensisset in pectore, in oratione esset placitum, exerceret. Tunc apparuit ei angelus Domini per visum, dicens: 'Si vis mundum videre, ecce columna, in qua ascendens, contemplare omnia quae geruntur in eo!'. Erat enim ante eum per ipsam visionem columna mirae celsitudinis collocata, in qua dia, furta, caedes, adulteria, fornicationes vel omnia prava quae geruntur in mundum. Et discendens, ait: 'Ne, quaeso, Domine, revertar ad has pravitates, quas dudum te confessus oblitus sum'. Tunc ait illi angelus, qui cum eo loquebatur: 'Desine ergo quaerere mundum, ne pereas cum eo, sed potius vade in oratorium, in quo Dominum deprecaris; et quod ibi inveneris, hoc tibi erit consolatio in peregrinatione tua'. Ingressusque cellulam nit tegulam fictilem, in qua signum crucis do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓriis lamabat. ꝓͥ quo ꝑ triduũ in
oratione ꝓstratus obtinuit apud il¬
lam diuine miserationis potentiã.
ut mitigato furore leto obnoxius
mundaret᷑. Immissisq in os eiꝰ digi¬
tis. fugato feralis atrocitatis sp̃u ꝑ
sonã restituit incolumitati. Hullas
hos qui uexabant᷑ emundabat. ita
et que ĩmittebat occulte atrocia
auctor criminis. repellebat sacratis¬
sime crucis ꝑ uirtutẽ. Nam leobelle
cuidã femine cũ ꝑ luem illã ingiuna¬
riã diabolꝰ martinũ mentitꝰ oblati¬
ones quib qͣi ppłs saluaret᷑ nequit᷑
obtulisset: hee ad sc̃m de late ñ solũ
reuelante sp̃u sc̃o euanuerunt: uerũ
etiã ip̃e incentor maloꝵ sc̃o teterri¬
mꝰ apparens. q̃ uequiter gesserat ẽ
ꝓfessus. Transfigurat enĩ se sepe diabolꝰ
inangelusn lucis. ut hac fraude deciprat
innocentes. S cũ ei multas intentaret in¬
sidias. ne hic ascend̾et unde ille corruerat:

Expanded text:
ropriis laniabat. Pro quo per triduum in ropriis laniabat. Pro quo per triduum in oratione prostratus, obtenuit ad illam divinae miserationis potentiam, ut, mitigato furore, leto obnoxius mundaretur, inmissisque in os eius digitis, fugato feralis atrocitatis spiritu, personam restituit incolomitati. Nullas hos qui vexabantur emundabat, ita et quae inmittebat occultae atrocia auctor criminis repellebat crucis sacratissimae per virtutem. Nam Leubellae cuidam feminae, cum per luem illam inguinariam diabolus Martinum mentitus oblationes, quibus quasi populus salvaretur, iniquiter obtulisset; haec ad sanctum dilatae, non solum, revelante Spiritu sancto, evanuerunt, verum etiam ipse incentor malorum sancto teterrimus apparens, quae nequiter gesserat est professus. Transfigurat enim se saepe diabolus in angelum lucis, ut hac fraude decipiat innocentes. Sed cum ei multas intentaret insidias, ne hic ascenderet, unde ille corruerat,
Abbreviated transcription (Latin):
luerat: s patefacta uirtus pu-¬
blicũ usq quaq reddebat. lunc
ꝓ auspicio quodã breuib conscͥp¬
tis posuit suꝑ altare iugilans et
manifestissime declarare. S pie¬
ratis diuine inclita miseratio que eũ
p̃sciens heremitã ẽẽ decreuerat. bre¬
uẽ illũ acciꝑe iubet ut ad heremũ ꝑ¬
peraret. Ille aũ in cellula qua degebat
congregatis uirginib monast̾iũ in¬
stituit puellarũ: nichil de om̃i labore
suo qd ibidẽ aggregau̾at cũ absced̾et
sumens. nͥ rastrũ unũ unamq bipen
nẽ. Ingressusq altas siluarũ solitu¬
diues uenit ad locũ qui dr̃ mediocan¬
tus ibiq constructa sibi cellula in
oꝑe quo supͣ diximꝰ deo uacabat: atq
inibi cũ multis merguminis manu
imposita ꝑ signũ crucis effugatis
demonib menti integre reddidis¬
set: unus ad eũ adductus ẽ rabidus
qui rictib patulis dentibq cruen¬
tis. qd attingere pot̾at dentib ꝓ¬

Expanded text:
luerat, sed patefacta virtus puluerat, sed patefacta virtus publicum usquequaque reddebat. Tunc pro auspitio quoddam brevibus conscriptis, posuit super altare, vigilans et manifestissime declarare. Sed pietatis divinae inclita miseratio, quae eum iam praesciens heremitam esse decreverat, brevem illum accipere iubet, ut ad heremum properaret. Ille autem in cellula qua degebat, congregatis virginibus, monasterium instituit puellarum, nihil de omni labore suo quod ibidem adgregaverat, cum abscederet, sumens, nisi rastrum unum unamque bipnem: ingressusque altas silvarum solitudines, venit ad locum qui dicitur Mediocantus; ibique constructa cellula, in opere, quod supra diximus, Deo vacabat; atque inibi cum multos energumenos, manu imposita, per signum crucis effugatis daemonibus, mente integra reddidisset, unus ad eum adductus est rabidus, qui rictibus patulis dentibusque cruentis quod attingere poterat dentibus p
Abbreviated transcription (Latin):
biturice urbis ep̃m. petiitq sibi co¬
mã capitis touderi: asciriq se in
lente sine mora cõpleuit Nec multo
post diaconatus officiũ sumens.
uacabat ieuuriis. delectabat ugi¬
liis. exescebat᷑ lectione. atq in ora¬
tione assĩd ua ꝓmptus effundebat᷑:
ut nec ad conuiuiũ mense canoni¬
ce cũ cet̾is acced̾et cłicis. Qd̃ aũdi¬
eus archidiaconꝰ frendens contͣ eũ
ait. Aut cũ reliquis fr̃ib cibũ su¬
me: aut certe discede a nobis. hon
enĩ rectũ uidet᷑ ut dissimules cũ
his habere uictũ. cũ quib eccłiasti¬
cũ implere putaris officiũ. Nonẽ
qui iam heremi sitiebat adire se¬
cretũ: s egressus ab urbe memo¬
rata. uenit ad uicũ nereensem:
ibiq edificato oratorio. ac sc̃i mar¬
tini reliquiis consecrato: pueros
erudire cepit instudiis litt̾arũ.
ueniebant aũ ad eum infirmi
nomen eiꝰ confitentes emunda¬
bant᷑. Nec ei erat solitudo ut uo¬

Expanded text:
Bituricae urbis episcopum, petiitque sibi coBituricae urbis episcopum, petiitque sibi comam capitis tonderi, ascirique se in, Domino volente, sine mora complevit. Nec multo post diaconatus officium sumens, vacabat ieiuniis, delectabatur vigiliis, exercebatur lectione atque in oratione assidua prumptus effundebatur, ut nec ad convivium mensae canonicae cum reliquis accederet clericis. Quod audiens archidiaconus, frendens contra eum, ait: 'Aut cum reliquis fratribus cibum sume, aut certe discede a nobis. Non enim rectum videtur, ut dissimules cum his habere victum, cum quibus eclesiasticum implere putaris officium'. 2. qui iam heremi sitiebat adire secretum; sed egressus ab urbe memorata, venit ad vicum Nereensim, ibique aedificato oratorio ac sancti Martini reliquiis consecrato, pueros erudire coepit in studiis litterarum. Veniebant autem ad eum infirmi et nomen eius confitentes emundabantur; nec ei erat solitudo, ut vo
Abbreviated transcription (Latin):
te imbutꝰ ẽ: ut frẽm suũ et in scien¬
tia litt̾ali. p̃ced̾et. ⁊ alacritate sen¬
sus annuente diuini numinis au¬
xilio auteiret. Debine nonmoni qͥ
quondã eũ childeberto parisioꝵ re¬
ge magnus habebat᷑: ãd exercen¬
dũ cõmendatꝰ ẽ. A quo cũ in sũma
amoris diligentia nutͥret᷑: ita se hu¬
nulẽ atq subiectũ om̃ib exhibebat:
ut om̃s eũ tanqͣm ꝓpriũ parentẽ in
sũma bonitate dilig̾ent. Regressusq
ad domũ patre iam de functo: reperi
matrẽ suã adhuc suꝑstitẽ. Cui illa
ait. Ecce genitor tuus o dulcissime
nate obiit: ego uero absq solacio
dego. Requirã gͦ tͥ puellã pulchrã
ingenuãq : cui copulatꝰ solaciũ p̃¬
beas mat̾ne uibuitati. At ille respon¬
dit. Non coniungor mundane con¬
iugi: s que concepit. animꝰ cũ dñi
uoluntate ꝑficiã. Cui cum genitrix
non intelligens q̃reret quid hoc et̃t:
ꝓdere noluit. s abiit ad archadiũ

Expanded text:
te, inbutus est, ut fratrem vel in sciente, inbutus est, ut fratrem vel in scientia praecederet vel alacritate sensus, adnuente divini Numinis auxilio, anteiret. Dehinc Nunnioni, qui quondam cum Childebertho Parisiorum rege magnus habebatur, ad exercendum commendatus est. A quo cum in summa amoris diligentia nutriretur, ita se humilem atque subiectum omnibus praebebat, ut omnes eum tamquam proprium parentem in summa ad domum, patre defuncto, reperit matrem suam adhuc superstitem. Cui illa ait: Ecce genitor tuus, o dulcissime nate, obiit; ego vero absque solatio dego. Requiram puellam pulchram ingenuamque, cui copulatus solatium praebeas maternae viduitati. At ille respondit: Non conjungor mundanae conjugi, sed quae concepit animus cum Domini voluntate perficiam. Cui cum genitrix non intelligens quaereret quid hoc esset, prodere noluit, sed abiit ad Arcadium
Abbreviated transcription (Latin):
nobis de beati patrocli ui¬
ta nuꝑ data relanio q̃dã
tam̃ oculi arbitratꝰ sũ que ds̃ ges¬
sit ꝑ famulũ suũ. Igitͣ beatissimus
patroclus bituricensis t̾ritorũ inco¬
la etherio patre ꝓgenit᷑: cũ decem
ec̃t annoꝵ pastor ouiũ destinat᷑.
bilitate gen̾is sublimes: ingenuita¬
men. Cumq die quodã hora meri¬
diana hic ascolis ille a grege sibi¬
cõmisso ad capiendũ cibũ in hospi
cio pat̾no conuenissent: dixit an¬
tomiꝰ fr̃i suo. Discede longiꝰ hinc oru¬
stice. Luũ ẽ enĩ opus oues pascere:
meũ uͦ litt̾is exerceri. Qua de reno.¬
biliorẽ me ipsiꝰ officuĩ mei cura fa¬
cit: cũ te huiꝰ custodie seruitus ui¬
lem reddat. Qd̃ ille audiens ⁊ hanc
increpationẽ qͣi a deo sibi tͣnsmissã
existimans: reliquit oues in campi
planicie. et scolas pueroꝵ nisu ani¬
mi agili atq cursu uelocissimo ex¬
petiuit. Traditisq elementis ac de¬
inceps que studio puerili necessatu
erant. ita celerit̾ memoria opituilan¬

Expanded text:
nobis de beati Patrocli Vita nuper data relatio quaedam tamen occuli arbitratus sum quae Deus gessit per famulum suum. I. Igitur beatissimus Patroclus Biturigi territorii incola, Aetherio patre progenitus , cum decem esset annorum pastor ovium destinatur, bilitate sublimes, ingenui tamen; cumque quodam meridie hic ab scolis, iste a grege commisso ad capiendum cibum paterno in hospitio convenissent, dixit Antonius fratri suo: 'Discede longius, o rustice. Tuum est enim opus oves pascere, meum vero litteris exerceri; qua de re nobiliorem me ipsius officii cura facit, cum te huius custodiae servitus vilem reddit'. Quod ille audiens et hanc increpationem quasi a Deo sibi transmissam putans, reliquit oves in campi planitiae et scolas puerorum nisu animi agile atque cursu velocissimo expetivit, traditisque elementis ac deinceps quae studio puerili necessaria erant, ita celeriter, memoria opitulan
Abbreviated transcription (Latin):
uidit sp̃m. Quo emisso: om̃is cellu¬
la ab odore suauitatis repleta: tota
contremuit. Unde dubiũ non est
angelicã ibi affuisse uirtutẽ: que
sci meritũ signans cellulã eiꝰ dim¬
ins fec̾it aromatib efflagrare. Cuiꝰ
głosũ corpus sacerdos sc̃s ablutũ
recondidit in tumulo. xp̃s aĩam
suscepit incelo. am̃ z¬

Expanded text:
didit spiritum. Quo emisso, mox omnis celludidit spiritum. Quo emisso, mox omnis cellula ab odore suavitatis repleta tota contremuit; unde indubitatum est angelicam ibidem adfuisse virtutem, quae Sancti meritum signans, cellulam divinis faceret aromatibus effragrare: cujus gloriosum corpus sacerdos ablutum recondit in tumulo, Christus animam suscepit in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq ille occasione nescio qua detin̾et᷑:
mandatũ misit es dicens. Rogo sifi¬
eri potest ut me mõdicũ sustineas:
donec moris actionũ dissolutis ad
te usq ꝑueniã. Reu̾tentib uͦ nunci¬
is et. ista dicentib: cũ iam lectulo
de ⁊ct cubatet. ait. Surgamꝰ gͦ et
sustineamꝰ fr̃em nr̃m. O uirũ ic̃ita¬
te inessabilẽ. qui quãqͣm festinarei
caritatẽ obtinuit apud dñm adhuc
ẽẽ in mundo ut fr̾em cerñet spiritali
intuitu: s nec illũ infimi reor fuisse
m̾iti. cuiꝰ aduentu dũs huiꝰ scĩ dila¬
tare dignatꝰe diẽ. de qua tardita¬
te accepto nuncio ꝓtinꝰ quiescente
febre sanus surrexit a lectulo. Post
multũ uͦ tẽpus adueniente ep̃o a fe¬
bre corripitur: ingressũqr ad se sa¬
lutat ⁊ osculat᷑ dicens. Grandes mͥ
moras de itiñe debito facisti: o sce
sac̃dos. Quib uigilantib tota nocte¬
illa que erat dm̃ca: mane facto tra¬

Expanded text:
Cumque ille occasione nescio qua detineretur, Cumque ille occasione nescio qua detineretur, mandatum misit, dicens: Rogo si fieri potest ut me modicum sustineas, donec, moris actionum dissolutis, ad te usque perveniam. Revertentibus vero nuntiis et ista dicentibus, cum jam lectulo decubaret, ait: Surgamus ergo, et sustineamus fratrem nostrum. O virum sanctitate ineffabilem! qui quanquam festinaret charitatem, obtinuit apud Dominum adhuc ecce in mundo, ut fratrem cerneret spiritali intuitu. Sed nec illum infimi reor fuisse meriti, cujus adventu Dominus hujus sancti dilatare dignatus est dies. De qua tarditate accepto nuntio, protinus quiescente febre, sanus surrexit a lectulo. Post multum vero tempus, adveniente episcopo, a febre corripitur, ingressumque ad se salutat et osculatur, dicens: Grandes mihi moras de itinere debito facis, o sancte sacerdos! Quibus vigilantibus, nocte, quae erat Dominica, mane facto, tra
Abbreviated transcription (Latin):
bente florũ ornamenta ꝓduxit: s pociꝰ
ate incrementũ reparationis indul¬
Et hec dicens. accepta securt amputa¬
ta arboris colũpna suꝑ radices que
adhuc herebant colũpnã ipsã in mo¬
dũ sũdis fecit acutã: eamq terre de¬
sixit. Moxq ligatis sine radice radi¬
cib ad pͥstinũ restituta statũ flores
qui aruerant uiruerunt: ipso qͦ an¬
no hec arbor fructus cultori suo resti¬
lũ p̃sens exegit loqui. quia obtinere
potuit hic oratione sua uitã mortus
adño imꝑtiri: qui obtinunt arbore ᷤ
aridas inreduuua uiriditate fron¬
descere. Idem cũ plerũq transitum
suũ fr̃ib p̃dic̾et: quadã die tactus
a febre dicit suis. Ite ad felicẽ xp̃m
et nunciate ei decessũ meũ dicentes.
frat tuus friardus dicit. Eoce consũ¬
mato cursu uite huiꝰ. de hoc mundo
requiẽ qͣm mͥ ꝓmisit rex et̾nus ds̃. ue¬
nigͦ obsecro ut iudeã te ptiꝰ qͣm obeã.

Expanded text:
bente florum ornamenta produxit: sed potius bente florum ornamenta produxit: sed potius a te incrementum reparationis indulEt haec dicens, accepta secure, amputata arboris columna, super radices quae adhuc haerebant, columnam ipsam in modum sudis fecit acutam, eamque terrae defixit. Mox ligatis sine radice ramis, ad pristinum restituta statum, flores qui aruerant viruerunt, ipso quoque anno haec arbor fructus cultori suo resti quod miraculum praesens exegit loqui, quia obtinere potuit hic oratione sua vitam mortuis a Domino impertiri, qui obtinuit arbores aridas in rediviva viriditate frondescere. IV. Idem cum plerumque transitum suum fratribus praediceret, quadam die tactus a febre, dicit suis: Ite ad Felicem episcopum, et nuntiate ei discessum meum, dicentes: Frater tuus Friardus dixit: Ecce, consummato cursu vitae hujus, de hoc mundo requiem quam mihi promisit Rex aeternus Deus. Veni, obsecro, et videam te prius quam obeam.
Abbreviated transcription (Latin):
titudine demonũ tanta eũ cẽde
mactauit ut uix putaret᷑ euadere. Et¬
it. Idem postea diaconꝰ in summa
scĩtate ꝑduraus: die debito defun¬
ctus ẽ. Beatꝰ uero friardus cũ ma¬
gnis uirtutib effulgeret. quadã u¬
ce effractũ uento ab arbore ramũ
quẽ ut ferunt ipse inseruerat colle¬
git: cõpositũq baculũ exinde quẽ
manu gereret fecit. Post multũ uero
tempꝰ iam a refacłã uirgã in terra
plantauit : infusaq aqua sepius
bacuslus ille frondes emisit ⁊ poma:
atq nnfra duos aut tres annos in
magna arboris ꝓceritate distensus
excreuit. Qd̃ cũ grande miraculũ
popłis cernentib habetur. ⁊ co¬
tidie ad hanc uisendã ĩmanis tur¬
ba conflueret. ut etiã ipsã remoti¬
onẽ insule uirtus ꝓdita publica¬
ret: scõ dei ne uane głe labe sub¬
rueret᷑ eandẽ arborẽ arrepta secu¬
ri succidit. Rursũq sc̃s alterius
arboris ruinã cernens. quȩ acta
uenti uiolentia florib plena corruerat

Expanded text:
titudine daemonum, tanta eum caede mactavit, ut vix putaretur evadere, etit. Idem postea diaconus in 1205 summa sanctitate perdurans, die debito defunctus est. III. Beatus vero Friardus, cum magnis virtutibus effulgeret, quadam vice effractum e vento ab arbore ramum, quem, ut ferunt, ipse inseruerat collegit, compositumque baculum sibi exinde, quem manu gereret, fecit. Post multum vero tempus jam arefactam virgam in terra plantavit, infusaque aqua saepius, baculus ille frondens emisit et poma, atque infra duos aut tres annos in magnam arboris proceritatem distentus excrevit. Quod cum grande miraculum populis cernentibus haberetur, et quotidie ad hanc visendam immanis turba conflueret, ut etiam ipsam remotionem insulae virtus prodita publicaret, Sanctus Dei, ne vanae gloriae labe subrueret, arborem arrepta securi succidit. Rursusque Sanctus alterius arboris ruinam cernens, quae acta venti violentia floribus plena corruerat,
Abbreviated transcription (Latin):
reri: cũ ipse ꝑ ꝓpħam dieat. Nolo
mortẽ peccatoris: s ut conu̾tat᷑ et
uitiat. Orantib au̾ illis aduẽnit
it̾m temptator in simili sp̃e ad se¬
cundellũ diaconũ dicens. Nonne
p̃ceꝑam tͥ eo qd̾ oues mee morbsde gẽnt
et pastore indigerent ut egredereris
et uisitares eas: atq opem sanitatiᷤ
eis tribueres: Et ille. In ueritate
inquit cõperi qd̃ seductor sis: ne¬
q te dĩncredo cuiꝰ te sp̃em menti¬
ris habere. Tam̃ si xp̃s es crucẽ cu¬
am quã reliquisti ipsã mͥ ostende
et credã tͥ. Cũq ille ñ ostend̾et: di¬
aconꝰ crucem dñi inos eiꝰ fecit. et¬

Expanded text:
am dicat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Orantibus autem illis, advenit iterum tentator in simili specie ad Secundellum diaconem, dicens: Nonne praeceperam tibi, eo quod oves meae morbidae essent, et pastore indigerent, ut egredereris et visitares, atque opem sanitatis eis tribueres? Et ille: In veritate enim comperi quod seductor sis, neque te Deum credo, cujus te speciem mentiris habere. Tamen si Christus es, crucem tuam quam reliquisti ipsam ostende, et credam tibi. Cumque non ostenderet, diaconus crucem Domini in os ejus facien
Abbreviated transcription (Latin):
tunc aũ miemoratũ uirũ di uehementi ac
dulci affectu diligebant: hec dicentes ei.
Ueni frat̾ kĩe ut iam te lib̾tate donemꝰ:
eo qd̃ ip̃e prior de turpi nos seruituce li¬
berasti. Ad quos magnus ille serapyon
respondit. Nunc uobis ego iam necessariꝰ
ur̃aꝵ ductus anuaꝵ. quas magno er¬
rore implicitas uidebã: cũ eẽm liber mo¬
nachus ex egypto genꝰ ducens: ꝓpt̾̃ea
me ip̃m uend̾e uolui: ut uos liberi a
magnis peccatis eẽ possetis. Qͥ agͥ ãd
plenũ ꝑ humilitatẽ meã fecit d̾s: gau¬
deo. Iocirdo aurũ qd̃ ꝓ me dedistis ac¬
cipite: ut alios quoq quib subuem¬
re possim reꝑiam. Quicũ illũ freqũ¬
ter atq instant̾ rogarent. uera asser
b: qd̾ nos tͥ ueluti arras quasã ꝓ¬
ille respondit. Date hoc uos quia
ur̃m ẽ: ego enĩ alienas pecunias ñ
dono pauꝑib. Dicunt ergo ei. Salte
hoc te magnoꝑe p̃camͣ: ut ul post
anni circulũ nos requiras athenis.

Expanded text:
c dulciter diligebant virum, hoc dicentes ei: Veni, frater, jam te libertate donamus, eo quod ipse nos prior de turpi servitio liberasti. Ad quos magnus ille Serapion respondit: Nunc vobis ego jam necessariusvestrarum adductus animarum, quas magno errore implicitas videbam, cum essem liber monachus, ex Aegypto genus ducens, propterea meipsum vendere volui, ut vos liberi a magnis peccatis esse possetis. Quia igitur ad plenum per humilitatem meam hoc fecit Deus, gaudeo; idcirco aurum quod pro me dedistis, accipite, ut alios quoque quibus subvenire possim, reperiam. Qui cum illum frequenter atque instanter rogarent, vera assertquod nos veluti arrhas quasdam it illis: Date hoc vos, quia vestrum est; ego enim alienas pecunias non dono pauperibus. Dicunt ergo ei: Saltem hoc te magnopere deprecamur, ut vel post anni circulum nos requiras Athenis.
Abbreviated transcription (Latin):
intali seruitute ꝑmansit: qͣndur ⁊ xp̃ianos
longi temporis spacio prior mume mari¬
tus animo stumilante cõpunctusẽ. tunc
⁊ ipsa eius coniunx : ad postremũ etiã do¬
mus tota. Dicebat᷑ aũ qd̃ anteqͣm aliqͥs eiꝰ
cognosc̾ẽt uitã: pedes quoq ipsis lauaret
ut dñis. Postea uͦ qͣm sp̃uale lauacrũ ut̾q

Expanded text:
in tali servitute permansit, quandiu et Christianos in tali servitute permansit, quandiu et Christianos longi temporis spatio prior mimae maritus animo stimulante compunctus est, tunc et ipsa ejus conjunx, ad postremum etiam domus tota. Dicebatur autem, quod antequam aliquis ejus cognosceret vitam, pedes quoque ipsis lavaret, ut dominis: postea vero
Abbreviated transcription (Latin):
dei se rayon noĩe fuit. qui
sindoniꝰ cognonĩ acceꝑat: qͥa nlła
alia ueste nisi sola sindone utebatur.
Quẽ nichil unqͣm habuisse uł posse¬
soisse: satis notũ om̃ib fuit. ꝓpt̾ qd̃ etĩa
apathes id ẽ ĩpassibił uocabat᷑: qͥa
nullũ patiebat᷑ desid̾iũ possidendi.
Peritissimꝰ au̾ erat in scientia litt̾oꝵ:
scͥpturasq om̃s tenacit̾ ⁊ memoriter
recolebat. Qͥ ex nimia abstiuentia om
ipsiꝰ trahebat᷑. Toto᷑ gͥ mundi fine discur¬
rens: ad talisgłe uirtutẽ ascendit. Huiꝰ
enĩ habitus id ẽ uoluntatis mens eiꝰerat.
unde et uoluntatũ affectionũq diffe̾ntias
ũ substantiaꝵ uocamus. Hoc aũ de eo pa¬
tres sc̃i aliqñ referebant q̃d̾ ꝑ monachum
aliquẽ collusorẽ suũ in oppido quodã ui¬
giti solidoꝵ p̃cio paganis semet ip̃m di¬
straxerit mimis: et quos signatos ꝓ se ac¬
ceꝑat solidos apud se ip̃e seruau̾nt. Tam¬
du gͦ cũ p̃diclis quieum emerant munis

Expanded text:
dam Serapion nomine fuit , qui Sindonius cognomen acceperat, quia nulla alia veste nisi sola sindone utebatur. Quem nihil unquam habuisse vel possedisse satis notum omnibus fuit, propter quod et apathes, id est impassibilis, vocabatur, quia nullum patiebatur desiderium possidendi. Peritissimus autem erat scientia litterarum, Scripturasque omnes tenaciter memoriterque recolebat. Qui ex nimia abstinentia omnipsius trahebatur. Toto igitur mundi fine discurrens, ad talis gloriae virtutem ascendit. Hujus enim habitus id est voluntatis mens ejus erat; unde et voluntatum affectionumque differentias, non substantiarum vocamus. Hoc autem de eo patres sancti aliquando referebant, quod per monachum aliquem conlusorem suum, in oppido quodam viginti solidorum pretio paganis semetipsum distraxerit mimis; et quos signatos pro se acceperat solidos, apud se ipse servaverit. Tandiu ergo, cum praedictis qui eum emerant mimis,
Abbreviated transcription (Latin):
positã. Cumq strenue in oratione ꝑ¬
sisterent: nocte secundello diacono
apparuit temp̃tator nnisp̃e dm̃ dicẽs.
Egͥo sum xp̃s quẽ cotidie dep̃caris. Iã
enĩ sc̃s effectꝰ es. et nom̃ tuũ in libro
uite.cũ reliquis scĩs meis ascripti.
Egrede gͦ nc̃ ab bat insula ⁊ uãde
fac sanitates in ppłos. his ille illectus
deceptionib discessit ab insula: nec
cũ infirmis ui nomine. xp̃i manꝰ ĩpo¬
u̾et: sanabant᷑. Regressus aũ post
multũ tempꝰ ad infulã uenit ad so¬
ciũ cũ uana gła d̾icens. Ecce abii ex¬
tra insulã: ⁊uirtutes multas inpo¬
płis feci. Cumq cont̾ritꝰ ille int̾roga¬
ret quid hoc sibi uellet. tuncta que
gesserat simplicit̾ pandit. At seni¬
or obstupescens suspirans q ⁊ lacri¬
mans ait. ue nobis. In qͣnͣtũ enĩ au¬
dio a temptatore delusus es. uãde au̾¬
et age penitentiã: ne ultͣ tͥ p̃ualeãt
eiꝰ doli. Qd̃ ille intelligens ⁊ perisse

Expanded text:
positam. Cumque strenuae in oratione ppositam. Cumque strenuae in oratione persisterent, nocte Secundello diacono apparuit temptator in specie Domini, dicens: 'Ego sum Christus, quem cotidie deprecaris. Iam enim sanctus effectus es, et nomen tuvitae cum reliquis sanctis meis ascripsi: egredere nunc ab hac insula et vade, fac sanitates in populos. His et ille illectus deceptionibus discessit ab insula, nec cum infirmis in nomine Christi manus imponeret, sanabantur. Regressus autem post multum tempus ad insulam, venit ad socium cum vana gloria, dicens: Abii enim extra insulam, et virtutes multas in populis feci. Cumque conterritus ille interrogaret quid hoc sibi vellet, cuncta quae gesserat simpliciter pandit. At senior obstupescens, suspiransque et lacrymans, ait: Vae nobis, in quantum audio a tentatore delusus es! Vade, age poenitentiam, ne ultra tibi praevaleant ejus doli. Quod ille intelligens, et periisse
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i et inuocatio nominis eiꝰ atq adiu¬
toriũ postulatũ ab eo tantã potentiã
ht̃ ut asꝑa queq mundi deuincat ꝑi¬
cłosa obruat. temptationũ atra de¬
pellat. et om̃ia que sunt scłi huiꝰ oble¬
ctamenta ꝓ nichilo reputata fasti¬
diat: quid mͥ ⁊mundo nͥ ut relictis
om̃ib que eius sunt. in illiꝰ uacare
solus debeã obsequiis. cuiꝰ nominis
inuocatione a ꝑicłis sum saluatus in¬
iquis. Et egressus ab hospiciolo suo
oblitus parentes ⁊ pat̾am heremũ pe¬
tiit: ne in scło habitanti impedim̃tũ
aliqd̃ de ratione mundi sollicitudo
quondã regis clotarii minist̾ fuerat
penitentiã accipientes uindoniten¬
sẽ nanuetici t̾ritorii insulã sc̃ aggͤssi.
Habebant au̾ secũ ⁊ secundellũ dia¬
conẽ. Abbas uͦ abaudꝰ ablata de arat᷑
dñi manu ab insula discedens. ad mo¬
nast̾iũ rediit: nec multopost occultiᷤ
cta insula stetit ĩmobilis. Habebat ta¬
m̃ ut̃q eoꝵ ꝓpriã cellulã: s ꝓcul a se

Expanded text:
ominis ejus, atque adjutorium postulatum ab eo tantam potentiam habet, ut aspera quaeque mundi devincat, periculosa obruat, tentationum atra depellat, et omnia quae sunt saeculi hujus oblectamenta pro nihilo reputata fastidiat; quid mihi et mundo, nisi ut relictis omnibus quae ejus sunt, in illius vacare solius debeam obsequiis, cujus nominis invocatione a periculis sum salvatus iniquis? Et egressus ab hospitiolo suo, oblitus parentes et patriam, eremum petiit, ne in saeculo habitanti impedimentum aliquod de oratione mundi sollicitudo quondam regis Clotarii minister fuerat, poenitentiam accipientes, Vindunitensem Namnetici territori: insulam sunt aggressi: habebant autem secum et Secundellum diaconem. Abbas vero, ablata de aratro Domini manu, ab insula discedens ad monasterium rediit, nec multo post, occultiscta insula stetit imen uterque eorum propriam cellulam, sed procul a se