comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi. Tu qui me accusas. meas ta¬
les litteras non tenes. Crimen michi
unde componis: Aut inde ego accusa¬
ri debeo. unde tu falsum fecisti:
em planissimam dico. Quatuor libri
sunt isti quos interprȩtatꝰ sum: in qui¬
bꝰ de trinitate sparsim ꝑ singulas pe-¬
ne paginas disputat᷑. Relegant
uniuersa. Si usquam talis aliquis de
trinitate inuentus fuerit in interp̃ta¬
tione nr̃a sensus. qualem in isto capite
calumniantur: tunc demũ credatur
etiam hoc eo sensu quo isti confingunt
ẽẽ ꝓlatum. Si uero ꝑ omne libroꝵ
corpus nũ quã fit illa differentia tri¬
nitatis: nonne uesanum stultumq
commentum ẽ. dicere quod uno solo
capite heresis confirmata est. ab eo
qui eam mille capitibus expugnarit:
Sed & rei ipsius consequentia pruden¬
tẽ quemq satis edocet: quod si hoc in
meis litteris inuenisset & uere scrupulũ
aliquem ex ipsa lectione cȩpisset: cum me
sicut ipse nosti Romȩ positum haberet

Expanded text:
scripsi. Tu qui me accusas, et meas tascripsi. Tu qui me accusas, et meas tales literas non tenes, crimen mihi unde componis? Aut inde ego accusari debeo, unde tu falsum dixisti? Rem planissimam dico. Quatuor libri sunt isti, quos interpretatus sum, in quibus de Trinitate sparsim per singulas pene paginas disputatur. Relegantur universa, si usquam talis aliquis de Trinitate inventus fuerit in interpretatione nostra sensus, qualem 329 in isto capite calumniantur: tunc demum credatur etiam hoc eo Al. in eo sensu, quo isti confingunt, esse prolatum. Si vero per omne librorum corpus nusquam sit illa differentia Trinitatis, nonne vesanum stultumque pariter commentum est dicere, quod uno solo capite haeresis confirmata est ab eo, qui eam mille capitibus expugnaverit? Sed et rei ipsius consequentia prudentem quemque satis edocet. Quod si hoc in meis literis invenisset, et vere scrupulum aliquem ex ipsa lectione cepisset, cum me, sicut ipse nosti, Romae positum haberet
Abbreviated transcription (Latin):
gerebam macharii. qui scedulas ipsas
meas uel ab initio legistis. uel etiam
licet nondum completa & ad integrũ
emendata exemplaria retinetis: id ẽ qr
solum numquam scripsi. sed ȩ contra¬
rio qm̃ ille falsauit dico. Si qui negat
quod non ita uidet filius patrẽ. sicut
& lux lucem: & non ut caro carnẽ. sed
gat. sit anathema in ȩternum. Qui au¬
tẽ uos conturbat:. sicut dixit apłs. por¬
tabit uidicium quicũq est ille. Memi¬
ni sane quod aliquis eoꝵ cum argue¬
retur falsasse hȩc: respondit michi in
greco ita haberi: me autẽ in latino
exequi. quia nec quidem uerum dict̃:
co. & ego hoc in latino non scripserã.
Promiseram me enĩ in prȩfatiunculis
tale aliquid facturum. Quod si fece¬
ram. ut quae ibi offendebant in la-¬
tino comniodius scriberẽ: quid absq
ꝓmisso uel quid absq ratione nr̃a
feceram:. Tu certe qui hoc in latinis
meis exemplatibus non inueneras.
legebas: Ego qui interprȩtatꝰ sum ñ

Expanded text:
gerebam, Macarii, qui schedulas ipsas gerebam, Macarii, qui schedulas ipsas meas vel ab initio legistis, vel etiam licet nondum completa, et ad integrum emendata exemplaria retinetis, id est, qsolum unquam non scripsi, sed e contrario, quia ille falsavit, indico. Si quis negat, quod non ita videt Filius Patrem, sicut et lux lucem, et non ut caro carnem, sed gat, sit anathema in aeternum. Qui autem vos conturbat, sicut dicit Apostolus, portabit judicium, quicunque est ille . 20. Memini sane, quod aliquis eorum cum argueretur falsasse haec, respondit mihi, in Graeco ita haberi, me autem in Latino exsequi, quia nec quidem verum dicunt, co, et ego in Latino hoc non scripseram. Promiseram me enim in Praefatiunculis tale aliquid facturum. Quod si feceram, ut quod ibi offendebat, in Latino commodius scriberem: quid absque promisso, vel quid absque ratione nostra feceram? Tu certe qui hoc in Latinis meis exemplaribus non inveneras, legebas? Ego qui interpretatus sum, non
Abbreviated transcription (Latin):
In multis enim offendimus om̃s. Qui
autẽ in uerbo non offendit. hic ꝑfectꝰ
est. Erratum putat᷑ in uerbo. corrigat᷑.
emendet᷑. si id utilitas postulat &̃ au¬
feratur. Inseri uero quȩ non sunt scri-¬
pta literis alienis & falsa interseri. ad
hoc solum ut uitam frĩs infames. teme¬
rare aliena scripta ut scriptori conferaᷤᷤ
notam. ut subripias auribꝰ popłorum.
ut conturbes corda simplicium. ut ni¬
chil aliud ex eo nisi apud homines
opinioni maculam conferas: uidete
si alterius ẽ opus nisi illius qui ab
initio mendax fuit. ꝙ fr̃s criminando.
diabolus id est criminator nomen ac-¬
cepit. Nam cum falsam huuiscemodi
sententiam apud mediolanum recita
rentur: interrogatus a quo accepisset
exemplaria. respondit matronãm sibi
illa est nichil dico. sed suȩ eam ꝙ dĩ con¬
scientiȩ derelinquo. Alichi tamen in hoc
dĩ & urm sufficit testimonium. idest
tu um. &. scĩ uiri ipsius cui hoc opus

Expanded text:
In multis enim offendimus omnes: qui In multis enim offendimus omnes: qui autem in verbo non offendit, hic perfectus est vir . Erratum putatur in verbo? Corrigatur, emendetur, si id utilitas postulat, et auferatur. Inseri vero quae non sunt scripta literis alienis, et falsa interseri ad hoc solum ut vitam fratris infames, temerare aliena scripta, ut scriptori inferas notam, ut subrepas auribus populorum, ut conturbes corda simplicium, ut nihil aliud ex eo nisi apud homines opinioni maculam conferas: videte si alterius est opus, nisi illius qui ab initio mendax fuit, et fratres criminando, diabolus, id est, criminator, nomen accepit. Nam cum falsam hujusmodi sententiam apud Mediolanum recitarrentur, interrogatus a quo accepisset exemplaria, respondit matronam Marceilla est, nihil dico; sed sui eam et Dei conscientiae derelinquo. 328 Mihi tamen in hoc Dei et vestri sufficit testimonium, id est, tuum et sancti viri ipsius, cui hoc opus
Abbreviated transcription (Latin):
norunt om̃s quid consequeret᷑ ex legi¬
bus publicis. eius modi criminis reus.
Nunc uero quia secularem uitam iam¬
reliquit̃. & a tergiuersatione illa actuũ
publicorum ad monasterium conuer
ipso edocetur iterum ob modestiam
falsarius. Crede michi quod huius
sceleris nequitia uerum ẽtiã fugisset
exemplar: nisi iezabel tibi illa occurre-¬
ret. Illa ẽ enim quȩ hoc crimen aduer¬
sum nabutheum israheliten. uineȩ
causa composuit: & mandauit prb̃ris
iniquitatis. falsis eum conscriptionibꝰ
ꝑurgere quasi qui benedixisset idest
blasphemasset regem ꝙ dm̃. Sed quis
in hoc infelicior:. illa quȩ mandat. aut
hi qui mandato iniqͥtatis obtẽperant.
Rauia hȩc: & ut opinor in eccł̃ia pene
huiuscemodi facinus inauditum est.
Sed additur adhuc aliquid. Requiris
quid illud. ut rei uidices fiant. & in¬
sidiatores sententias ferant. Nam erras¬
se scribentem. aut lapsum esse in sermo
dignum est: quia & scriptura dicit.

Expanded text:
norunt omnes, quid consequeretur ex leginorunt omnes, quid consequeretur ex legibus publicis ejusmodi criminis reus. Nunc vero quia saecularem vitam reliquit, et a tergiversatione illa actuum publicorum ad monasterium conversipso edocetur iterum pro modestia falsarius. Crede mihi, quod hujus sceleris nequitia etiam verum fuisset exemplar, nisi Jezabel tibi illa occurrisset. Illa est enim, quae hoc crimen adversus Nabotheum Jezraeliten vineae caussa composuit, et mandavit presbyteris iniquitatis, falsis eum conscriptionibus perurgere, quasi qui benedixisset, id est, blasphemasset Deum, et regem. Sed quis in hoc felicior, illa quae mandat, aut hi qui mandato iniquitatis obtemperant? Gravia haec, et ut opinor, in Ecclesia pene hujusmodi facinus inauditum est. Sed additur adhuc aliquid. Requiris quid illud, Ut rei judices fiant, et insidiatores sententias ferant. Nam errasse scribentem, aut lapsum esse in Al. tdignum est, quia et Scriptura dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
criminosum: Quomͦ criminis loco du¬
cet᷑: ubi inuisibilitatis ȩqualitas inter
patrem & filium & sp̃m sc̃m confir¬
matur: Non puto hoc ita cuiqu̾a
uideri. Ꝙ quid dico cuiquam: Sed
ne istis quidem ipsis criminatoribus
meis esse aliquid in meis litteris uisũ
esse: quod posset offendere. Deniq si
hoc putassent. ipsa si cut transtulerã
uerba mea posuissent.
ed nunc ausculta quid faciunt: ꝙ fla¬
gitii eoꝵ require si ullum prȩcessit ex¬
emplum. In eo loco ubi scriptum erat.
quod si requiris a me quid etiam de
ipso unigenito sentiam. si ne ipsi qui-¬
dem uisibilem dicam naturam dĩ quȩ
naturalit᷑ inuisibilis ẽ. non tibi statim¬
uel impium uideat᷑ esse uel absurdũ.
rationẽ quippe dabimus consequen-¬
ter. ꝓ eo ergo quod nos scripsimꝰ. ratio¬
nem quippe dabimus consequenter:
illi scripserunt non tibi statim impiũ
uel in negotiis secularibus cõmisisset
calumniandi ꝑitissimus missus est :

Expanded text:
criminosum? Quomodo criminis loco ducriminosum? Quomodo criminis loco ducetur, ubi invisibilitatis aequalitas inter Patrem et Filium et Spiritum Sanctum confirmatur? Non puto hoc ita cuiquam videri. Et quid dico cuiquam? Sed ne istis quidem ipsis criminatoribus meis, aliquid in meis literis visum esse quod possit offendere. Denique si hoc putassent, ipsa, sicut transtuleram, mea verba posuissent. 19. Sed nunc ausculta, quid faciunt, et flagitii eorum require, si ullum praecessit exemplum. In eo loco ubi scriptum erat: « Quod si requiris a me, quid etiam de ipso Unigenitio sentiam, si ne ipsi quidem visibilem dicam naturam Dei, qui naturalitvel impium videatur esse, vel absurdum, rationem quippe dabimus consequenter; » pro eo quod nos scripsimus, Rationem quippe dabimus consequenter, illi scripserunt, « Non tibi statim impium,us, vel negotiis saecularibus commisisset calumniandi peritissimus missus est,
Abbreviated transcription (Latin):
prȩupue quia ȩuangłii talis auctori¬
tas ẽ. Simul & cautelȩ ꝑ hoc plurimum
credidit fore ne antropomorphitȩ qͦ qͦ mͦ
audirent uisibilem dm̃.
ȩc ratio quia non faciebat aliqũa diffe¬
rentiam trinitatis. uisa michi ẽ non de¬
bere pęnitus abici: etiam si aliqua uer¬
ba in greco incautius fortasse posita de¬
clinauimus. Sit sane adhuc in uidicio
legentium: utrum & hoc aduersum supͣ¬
dictas hereses utile aut minus utile
uideat᷑. Tamen ponamꝰ quȩ etiam hii.
qui norunt de litteris & huiuscemodi
sensibus iudicare. quibus cum peritia
adest & dĩ timor. qui nichil ꝑ contentio¬
nẽ neq ꝑ inanẽ głam gerunt. quorum
animꝰ ab inuidia ꝙ fauore ꝙ odio uacat:
dicant. non multum ad instructionẽ uł
ad expugnandas supradictas hereses
caput istud ualere Nũquidnã id non
licet prȩterire. & tanꝗͣ. minꝰ ualidum
ad depellendos aduersarios transcurre¬
re: Pone quia sit otiosum. Nũquid ꝙ

Expanded text:
praecipue, quia Evangelii talis auctoripraecipue, quia Evangelii talis auctoritas est. Simul et cautelae per hoc plurimum credidit fore, ne Anthropomorphitae, quoquo modo audirent visibilem Deum. Haec ratio, quia non faciebat aliquam differentiam Trinitatis, visa mihi est non debere penitus abjici, etiam si aliqua verba in Graeco incautius fortasse posita, declinavimus. Sit sane adhuc in judicio legentium, utrum et hoc adversum supradictas haereses 326 utile, aut minus utile videatur. Tamen ponamus, quod etiam hi qui norunt de literis, et hujuscemodi sensibus judicare, quibus cum peritia adest et timor Dei: qui nihil per contentionem, neque per inanem gloriam gerunt, quorum animus ab invidia et favore, et odio vacat, dicant non multum ad instructionem, vel ad expugnandas supradictas haereses caput istud valere, numquidnam id non licet praeterire, et tanquam minus validum ad depellendos adversarios transcurrere? Pone quia sit otiosum, numquid et
Abbreviated transcription (Latin):
de comꝑatione patris ac filii dicebat᷑. s
de ipsa deitatis natura querebat᷑. si ei ap¬
tũ ullo genere insibilitatis uocabulũ uide¬
ret᷑. Respondi ut supͣdiximꝰ hiis hereticis qͥ
idcirco dm̃ uisibilem es se asserunt.
quia & corporeum dicunt: pro eo
quod uisio proprie corporis ẽ. Unde
& illi ualentunam quod supradixi¬
mus heretici: corporaliter ꝙ usibi¬
lit̾ generasse patrẽ. &. generatũ filium
dicunt. Refugiens ergo ut opinor
orisenes uisionis appellationem tãꝗͣ
suspectam: ait melius esse in natura di
illo sermone quod ipse dñs definiit
dicens. Nemo nouit filium nisi pa¬
ter: neq patrem quis nouit nisi filius.
Omnem ergo occasionem supradictis
heresibus credidit excludendam. si no¬
tionem in natura ditatis potius diceret
qũa uisionem: dum uisio occasionem
aliquam p̃bere uideatur hereticis. no¬
tio uero unius naturȩ inter patre ꝙ
filium seruat in dissotiabilẽ ueritatẽ:

Expanded text:
de comparatione Patris ac Filii dicebatur, sed de comparatione Patris ac Filii dicebatur, sed de ipsa Deitatis natura quaerebatur, si ei aptum ullo genere visibilitatis vocabulum videretur. Respondi, ut supra diximus, his haereticis, qui idcirco Deum visibilem esse asserunt, quia et corporeum dicunt, pro eo quod visio proprie corporis est. Unde et illi Valentiniani, quos supra diximus, haeretici, corporaliter et visibiliter generasse Patrem, et generatum Filium, dicunt. Refugiens ergo, ut opinor, Origenes visionis appellationem tanquam suspectam, ait melius esse in natura Deiillo sermone, quem ipse Dominus definivit, dicens: Nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius : omnem ergo occasionem supradictis haeresibus credidit excludendam, si notionem in natura Deitatis potius diceret, quam visionem, dum visio occasionem aliquam praebere videatur haereticis. Notio vero unius naturae inter Patrem et Filium servat indissociabilem veritatem:
Abbreviated transcription (Latin):
citur: hoc inter patrem & filium no¬
scere dicitur & nosci. ꝑ uirtutẽ scien¬
tiȩ non ꝑ uisibilitatis fragilitatẽ. Qͥa
ergo de incorporea natura & in uisi¬
bili. nec uidere proprie diciturr nec
uideri: id circo neq pater ã filio. neq
filius a patre uideri in ȩuangłio dici¬
tur. sed nosci. Quod si ꝓponat nobis
aliquis quare dictum est. beati mun¬
do corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: mul¬
tomagis ex hoc ut ego arbitror. asser¬
tio nr̃a firmabit᷑. Nam quid aliud ẽ
corde dm̃ uidere. nisi scđm quod supͣ
exposiumus mente eum intelligere
atq cognos cers.
stud est caput. quod isti qui ad insi¬
diandum michi de oriente transmissi
sunt non solum ꝑuersa intelligentia.
uerum etiam uerboꝵ adulterio cona¬
ti sunt infamare. Quod ego idcirco
ut alia quoq nonnulla eius quid̃e
interprȩtabar. scriptoris suspectum
habere non potui. neq prȩtermitten¬
dum iudicaui. quia non in eo aliqͥd

Expanded text:
citur, hoc inter Patrem et Filium nocitur, hoc inter Patrem et Filium noscere dicitur et nosci, per virtutem scientiae, non per visibilitatis fragilitatem. Quia ergo de incorporea natura, et invisibili, nec videre proprie dicitur, nec videri, idcirco neque Pater a Filio, neque Filius a Patre, videri in Evangelio dicitur, sed nosci. Quod si proponat nobis aliquis, quare dictum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ? multo magis ex hoc, ut ego arbitror, assertio nostra firmabitur. Nam quid aliud est corde Deum videre, nisi 325 secundum quod supra exposuimus, mente eum intelligere atque cognoscere? » 18. Istud caput, quod istis, qui ad insidiandum mihi de Oriente transmissi sunt, non solum perversa intelligentia, verum etiam verborum adulterio conati sunt infamare. Quod ego idcirco, ut alia quoque nonnulla ejus quem interpretabar Scriptoris, suspectum habere non potui, neque praetermittendum judicavi, quia non in eo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
imago inuisibilis di. Sed & ioħs in
ȩuangłio dicens. dm̃ nemo uidet un¬
qũa: manifeste declarat om̃ibꝰ qui
intelligere possunt. quia nulla na¬
tura est cui uisibilis sit ds̃. non qͣsi
qui uisibilis quidem sit ꝑ naturam
& uelut fragilioris creaturȩ euadat
atq excedat aspectũ: sed qm̃ natu¬
raliter uideri impossibilis ẽ. Sed si
requiras a me quid etiam de ipso
unigenito sentiã: si ne ipsi quidem
dum. Rationẽ quippe dabimus
ud noscere. Uideri q uidere.
corpoꝵ ẽ. Nosci & noscere: intellectua¬
lis est naturȩ. Quicquid ergo propri¬
um corporeum est: hoc nec de patre
nec de filio sentiendum est. Quoduͦ
ad naturam ꝑtinet ditatis: hoc int̾
patrem & filium constat. Deniq etiã
ipse in euangłio non dixit. quia ne
mo uidet patrem nisi filius. neq fi¬
lium nisi pater. sed ait. nemo nouit
filium nisi pater. neq patrem quis
nouit nisi filius: ex quo manifeste in¬
dicatur. quod quic quid inter cor

Expanded text:
«Imago invisibilis Dei.» Sed et Joannes in «Imago invisibilis Dei.» Sed et Joannes in Evangelio dicens, Deum nemo vidit umquam , manifeste declarat omnibus qui intelligere possunt, quia nulla natura est, cui visibilis sit Deus, non quasi qui visibilis sit quidem per naturam, et velut fragilioris naturae evadat atque excedat aspectum, sed quoniam naturaliter videri impossibile est. Sed si requiras a me, quid etiam de ipso Unigenito sentiam: si ne ipsi quidem dum: rationem quippe dabimus ud noscere. Videri et videre corporum est: nosci et noscere, intellectualis naturae est. Quidquid ergo proprium corporum est, hoc nec de Patre, nec de Filio sentiendum est. Quod vero ad naturam pertinet Deitatis, hoc inter Patrem et Filium constat. Denique etiam ipse in Evangelio non dixit: quia nemo vidit Al. videt Patrem nisi Filius, neque Filium nisi Pater; sed ait, Nemo novit Filium nisi Pater: neque Patrem quis novit nisi Filius . Ex quo manifeste indicatur, quod quicquid inter corp
Abbreviated transcription (Latin):
bituq describunt. quod asserere p̃cipue
ualentinianoꝵ &. antropoinorphitarũ
heresis solet. cui isti accusatores nr̃i
nimis ut uideo dextras dederunt:
& origenes ȩccłiasticam contra eos
fidem defendens om̃i genere in cor-¬
poreum esse dm̃ & idcirco etiã inui-¬
sibilem confirmaret: ꝓuocante se or¬
dine quȩstionis respondit contra he-¬
reticos in hoc loco quȩdam. quȩ ã no¬
bis isto modo uersa sunt in latinũ.
aliquanta. Uerum istȩ assertiones
minꝰ fortasse auctoritatis habere
uideant᷑. apud eos qui ex scĩs scri-¬
pturis de rebus diuinis institui uo
poꝵ naturam. Uide ergo si non etiã
apłs hoc idem ait cum de xp̃o lo qͥt᷑
dicens. Qui est imago inuisibilis d̃i.
primogenitus om̃is creaturȩ. Non
enim ut quidam putant natura di
alicui uisibilis ẽ & aliis ininsibilis:
bilis di hominibꝰ aut inuisibilis pec¬
catoribus. Sed ualde constant̃ prę¬
nuntiat de ipsa natura di dicens.

Expanded text:
bituque describunt quod asserere praecipue bituque describunt quod asserere praecipue Valentinianorum et Anthropomorphitarum haeresis solet, cui isti accusatores nostri nimis, ut video, dextras dederunt et Origenes Ecclesiasticam contra eos fidem defendens, defendens, omni genere incorporeum esse Deum, et idcirco etiam invisibilem confirmaret, provocante se ordine quaestionis, respondit contra haereticos in hoc loco quaedam, quae a nobis isto modo versa sunt in Latinum. aliquanta : « Verum istae assertiones minus fortasse auctoritatis habere videantur apud eos, qui ex sanctis Scripturis de rebus divinis institui volporum naturam. Vide ergo si non etiam Apostolus hoc idem ait, cum de Christo loquitur, dicens: Qui est imago invisibilis Dei, primogenitus omnis creaturae . Non enim, ut quidam putant, natura Dei alicui visibilis est, et aliis invisibilis, bilis Dei hominibus, aut invisibilis peccatoribus, sed valde constanter pronuntiat de ipsa natura Dei dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
misimus: quȩ puto quod in om̃ibus
cum ȩccłiastica confessione concordet.
Interprȩtandi obseruantiam distinximꝰ:
cuius reuera nobis in qũa pluribꝰ exẽ¬
plum ipse prȩbuerat: qui nunc accu¬
sator existit Quid propositi in inter¬
prȩtando gesserim designaui. Iam si
plene id. aut minus plene implere
ualui. a legentibꝰ comꝑbetur: a qui¬
bꝰ uel laudari uel rideri solet. ñ tam̃
ad crimen uocari. cum in alterã lin¬
guam uel ꝓprie uel minꝰ proprie
aliena uerba uertuntur. Uerum
ipsa quo quomodo sunt: tamen nisi
falsi sint criminari ea nullatenꝰ potuis¬
sent. ipsum caput manus falsarias
iniecerunt: conueniens puto huic apo¬
logiȩ nr̃ȩ inserere. ne me studio subtrahe¬
re putent. hoc quod illi addito suo fal¬
sa crimina obtendunt. Etenim cum
in quodam supradicti oꝑis loco. huic¬
quem interprȩtati sumus quȩstio ha¬
beret᷑. aduersum eos qui dm̃ corporeũ
dicunt & humanis eum mẽbris ha-¬

Expanded text:
misimus, quae puto quod in omnibus misimus, quae puto quod in omnibus cum Ecclesiastica confessione concordet. Interpretandi observantiam distinximus, cujus revera nobis in quam pluribus exemplum ipse praebuerat, qui nunc accusator existit. Quid propositi in Al. tac. in interpretando gesserim, designavi. Jam si plene id, aut minus plene implere valui, 323 a legentibus comprobetur, a quibus vel laudari, vel rideri solet, non tamen ad crimen vocari, cum in alteram linguam, vel proprie, vel minus proprie aliena verba vertuntur.. 17. Vipsa, quoquo modo sunt, tamen nisi falsa sint, criminari ea nullatenus potuissent, ipsum caput, in quod manus falsarias imposuerunt, conveniens puto huic Apologiae nostrae inserere, ne me studio meo subtrahere putent hoc, quod illi addito suo falsa crimina obtendunt. Etenim cum in quodam supradicti Operis loco, quem interpretati sumus, quaestio haberetur adversum eos, qui Deum corporeum dicunt, et humanis eum membris ha
Abbreviated transcription (Latin):
in sequentibꝰ unxerimꝰ. Illud sane om-¬
nem qui hos libros uel descripturiis
est uel lecturus. in conspectu di patͥs
& filii & sp̃s scĩ contestor atq conuenio.
ꝑ futuri regni fidem. ꝑ resurrectionis
locum ȩterna hereditate possideat.
ubi est fletus & stridor dentiũ: & ubi
ignis eoꝵ non extinguet᷑ ꝙ uermis
eoꝵ non moriet᷑: ne addat aliquis
huic scripturȩ ne auferat. ne infe¬
rat. ne immutet. Et tam̃ post ista
om̃ia tam honorifica tamq ter¬
ribilia adiurationum sacramenta. fal¬
sare hec & corrumpere non tunue¬
runt illi. qui se dicunt credere resur¬
rectionem carnis futuram: qui uel
hoc ipsum si crederent quod ẽ ds: nũꝙͣ
hȩc tam criminosa ꝙ nefanda cõmit¬
terent. Ubi tamen in his quȩ p̃fati
sumꝰ aut origenes laudibꝰ usq ad cȩ¬
quale ipse de eo scripserat. dictum ẽ:
Nut in quo ꝓrsus alio inueniunt
criminandi locum: fidem nr̃ãm prȩ¬

Expanded text:
in sequentibus junxerimus: « Illud sane, omin sequentibus junxerimus: « Illud sane, omnem qui hos libros vel descripturus est, vel lecturus, in conspectu Dei Patris et Filii et Spiritus Sancti contestor atque convenio per futuri regni fidem, per resurrectionis locum aeterna haereditate possideat, ubi est fletus et stridor dentium, et ubi ignis eorum non extinguetur, et vermis eorum non morietur, ne addat aliquid huic Scripturae, ne auferat, ne inserat, ne immutet. » Et tamen post ista omnia, tam horrifica, tamque horribilia adjurationum sacramenta, falsare haec atque corrumpere non timuerunt illi, qui se dicunt credere resurrectionem carnis futuram. Qui vel hoc ipsum si crederent, quod Deus est, nunquam haec tam criminosa et nefanda committerent. Ubi tamen in his, quae praefati sumus, aut Origenes laudibus usque ad coequale ipse de eo scripserat, dictum est? Aut in quo prorsus alio inveniunt criminandi locum? Fidem nostram prae
Abbreviated transcription (Latin):
criminando suscipere. Audiant quia
nichil nr̃m diximus. q. iterum acꝰ
sepius audiant quia nichil nr̃m di¬
ximus: sed licet in aliis locis dicta.
sua tamen sibi reddidimꝰ. Et ne nos
bȩc ipsa ante p̃dixisse quȩ faciunt.
Post hȩc enim addidimus etiã ista.
ec autẽ idcirco in prȩfatione cõmo¬
nui: ne forte calumniatores iterũ
se criminandi putent in uenisse ma¬
teriam. Quod dixi. iterum: illa est
lam de fide ad scm theophilum scri¬
ptam criminati sunt. quando corpꝰ
humanum aliud nescio quid finge¬
bant esse quam carnẽ. Idcirco iterum
uersi & contentiosi homines agant.
Nobis interim tantus labor.si ta¬
co susceptus ẽ: non ut calumniosis
os quod fieri non potest. licet forte
etiam hoc ds̃ faciet clauderemꝰ. sed ut
ꝓficere ad scientiam rerum uolentibus
materiã pręberemus. Ut autẽ scias.
quia & quod falsaturi hȩc essent. ꝙ
prȩuidimus & p̃diximus: uide qͥd

Expanded text:
criminando, suscipere. Audiant quia criminando, suscipere. Audiant quia nihil nostrum diximus, et iterum ac saepius audiant, quia nihil nostrum diximus, sed licet in aliis locis dicta, sua tamen sibi reddidimus. Et ne nos ideant nos haec ipsa ante praedixisse, quae faciunt. Post hoc enim addidimus etiam ista: « Haec autem idcirco in Praefatione commonui, ne forte calumniatores iterum se criminandi putent invenisse materiam. » Quod dixi, iterum, illa Al.lam de fide ad sanctum Theophilum scriptam criminati sunt, quando corpus humanum, aliud nescio quid fingebant esse, quam carnem, idcirco, iterumatque contentiosi homines agant. « Nobis interim tantus labor, si taco susceptus est, non ut calumniosis os, quod fieri non potest, licet forte etiam hoc Deus faceret Al. faciet, clauderemus, sed ut proficere ad scientiam rerum volentibus materiam praeberemus. » Ut autem scias, quia et quod falsaturi haec essent, et praevidimus et praediximus, vide quid
Abbreviated transcription (Latin):
p̃termisimꝰ. aut scdm eam regulam
ꝓtulimus quã ab ipso frequent̃ inue¬
nimꝰ affirmatam. Nũquid & hic in¬
caute aliquid diximus: Nũ quid dixi
quod erat utiq iam pęnitus modũ
interpretis. & ex greco in latinum
uertentis excedere: Sed scdđm eam
ipso frequenter inuenimꝰ affirmatã.
Itẽ his addidimus.
tibus loquens dum breuiter transire
uult. obscurius ꝓtulit: nos ut mani¬
festior fieret locus. & ea quȩ de ipsa
re in aliis libris aꝑtiꝰ legeramus adie¬
cimꝰ explanationi studentes. Nichil
tamen nr̃m diximus. sed licet in aliis
locis dicta. sua tam̃ sibi reddidimue.
Uto quod etiam apud iniquissimos
iudices sufficere michi posset sola ista
me in aliquo obnoxium feci᷑. Nũqͥd
ꝓmisi me meum aliquid dicturum.
Ubi est quod accusant. quod ca¬
lumniant᷑. quod confingunt. me
dixisse: quia mala tuli & bona dixi.
& quȩtumq bona sunt transtuli:
Erubescant aliquando & desinant

Expanded text:
praetermisimus, aut secundum eam regulam praetermisimus, aut secundum eam regulam protulimus, quam ab ipso frequenter invenimus affirmatam. Nunquid et hic incaute aliquid diximus? » Nunquid dixi,quod erat utique jam penitus modum interpretis, et ex Graeco in Latinum vertentis excedere? Sed secundum eipso frequenter 321 invenimus affirmatam. Item his addidimus tibus loquens, dum breviter transire vult, obscurius protulit: nos ut manifestior fieret locus, et ea quae de ipsa re in aliis libris apertius legeramus, adjecimus, explanationi studentes. Nihil tamen nostrum diximus, sed licet in aliis locis dicta, sua tamen sibi reddidimus. » 16. Puto quod etiam apud iniquissimos judices sufficere mihi posset sola ista me in aliquo obnoxium feci? nunquid promisi me meum aliquid dicturum? Ubi est quod accusant, quod calumniantur, quod confingunt me dixisse, quia mala tuli, et bona dixi, et quaecunque bona sunt transtuli? Erubescant aliquando, et desinant
Abbreviated transcription (Latin):
libris ipsiꝰ origenis scripsit. edidimus.
breuissimo libello suꝑ addito: in quo
euidentibꝰ ut arbitror ꝓbam̃tis cor¬
ruptos esse inqũa plurimis ab hereti¬
cis q maliuolis libros eius ostendimꝰ.
& prȩcipue istos quos nunc exigitis
ut interprȩtemur. id est periarchon.
quod uel de principiis uel de prin¬
cipatibꝰ dici potest: qui sunt reuera
ꝙ obscurissimi & difficiłimi. De rebus
enim ibi talibus disputat. in quibꝰ
philosophi om̃i sua ȩtate consũpta
inuenire potuerunt nichil. Hic uͦ
nr̃. quantum potuit id egit: ut crea-
ad pietatẽ iste conuerteret. Etiã hic
quod creatoris quidem fidem diximus.
creaturarum uero rationẽ: scientes qd̃
ea quȩ de deo dicuntur ad fidem ꝑti¬
nent. quȩ uero de creaturis dispu¬
tantur. ad rationem. Sed quod seqͥt᷑.
adhuc addamus. Sicubi gͦ nos in
libris eius aliquid contra id inueni¬
mus. quod abipso in cȩteris locis pie
ad ulteratum hoc & alienum. aut

Expanded text:
libris ipsius Origenis scripsit, edidimus, libris ipsius Origenis scripsit, edidimus, brevissimo libello superaddito, in quo evidentibus, ut arbitror, probamentis, corruptos esse in quamplurimis ab haereticis et malevolis libros ejus, ostendimus, et praecipue istos quos nunc exigis, ut interpreter, id est, περὶ Ἀρχῶν, quod vel de Principiis, vel de Principatibus dici potest, qui sunt revera et obscurissimi et difficillimi. De rebus enim talibus ibi disputat, in quibus Philosophi omni sua aetate consumta, nihil invenire potuerunt. Hic vero noster quantum potuit id egit, ut Creatoad pietatem iste converteret. » Etiam hic quod Creatoris quidem fidem diximus, creaturarum vero rationem: scientes quod ea quae de Deo dicuntur, ad fidem pertinent: quae vero de creaturis disputamus, ad rationem. Sed quod sequitur adhuc addamus: « Sicubi ergo nos in libris ejus aliquid contrarii invenimus, quod ab ipso in caeteris locis pie adulteratum hoc et Al. est alienum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ne ea quȩ in libris origenis a semet¬
ipso discrepantia inueniuntur atq
contraria: ꝓferamus. U emento qui
legis. nec hic te breuiter dictꝰ sermo
p̃tereat quem dixi: quia non ꝓferã
ea quȩ in libris origenis asemetipso
discrepantia inueniuntur atq con¬
traria. Non enĩ generaliter ꝓmisi me
non ꝓlaturum. quȩ essent fidei con¬
traria. sed quȩ sibi ipsi essent contra¬
ria: uel quȩ asemetipso discrepant.
non quȩ a me uel ab alio aliquo
discreparent. Non ergo ex hoc sermo¬
ne subripientes inimici calumnias
generent: ut dicant me ꝑmisisse. qa
siquid contrarium est uel discrepat
ã fide nr̃a ꝓferam. Hoc etiã si facere
potui. tamen ꝓmittere non auderẽ.
Et si quidem factum id in oꝑe meo
inuenies. amplecti poteris. si uero
in aliquo tibi minus impletum ui
sionis meȩ tale uinculum non tenes.
Sed coniungamus etiam cȩtera. Quiꝰ
diuersitatis in qũa causas. plenius tͥ
in apologetico quem pamphilus pro

Expanded text:
ne ea, quae in libris Origenis a semetne ea, quae in libris Origenis a semetipso discrepantia inveniuntur atque contraria, proferamus. » Memento; qui legis, ne hic te breviter dictus sermo praetereat, quem dixi, quia non proferam ea quae in libris Origenis a semetipso discrepantia inveniuntur atque contraria. Non enim generaliter promisi me non prolaturum, quae essent fidei contraria, sed quae ipsi sibi essent contraria, vel quae a semetipso discrepant, non quae a me, vel ab alio aliquo discreparent. Non ergo hoc Al. ex sermone subripientes inimici calumnias generent, ut dicant me promisisse, quia si quid contrarium est, vel discrepat a fide nostra, proferam. Hoc etiam si facere potui, tamen promittere non auderem. 320 Et si quidem factum hoc in opere meo invenies, amplecti poteris. Si vero in aliquo tibi minus impletum vidsionis meae tale vinculum non tenes. 15. Sed conjungamus etiam caetera. « Cujus diversitatis, inquam, caussas plenius tibi in Apologetico, quem Pamphilus pro
Abbreviated transcription (Latin):
cturum eẽ ꝓmiserim: quomͦ adhuc
locus calumniantibꝰ datur. cum utiq
prima confessionis meȩ uox. ab omni
suspitione contrarii dogmatis tutum
me faciat ꝙ̃ munitum: Prȩterea enim
suis unusquisq uerbis & non ex alie-¬
nis. uel iustificabit᷑ uel condemnabitur.
ed ꝙ in ea nichilominꝰ prȩfatiuncula
quã in ipsis periarchon libris prȩmi¬
simus. qualiter interprȩtationis nr̃ȩ
fidem obseruandam distinxerimꝰ. ex ipsis
eque sermonib comꝓbetur. Equum
namq est. etiam ex ipsa quȩ ad rem ꝑti-¬
nent inseri. Nam cum honoris grã.
mentionẽ fecissemus huiꝰ uiri qui hȩc
nunc adducit ad crimen ꝓ eo quod
ante nos ipse prior origenis quam¬
plurima fuisset interpretatꝰ. & eius
uel eloquentiam in explicando uel
interprȩtando diligentiam laudasse¬
mus. eumq nobis sequendum in
nos licet non eloquentiȩ uiribꝰ. di¬
sciplinȩ tamen regulis in quantum
possumꝰ sequimur: obseruantes hoc

Expanded text:
cturum esse promiserim, quomodo adhuc cturum esse promiserim, quomodo adhuc locus calumniantibus datur, cum utique prima confessionis meae vox ab omni suspicione contrarii dogmatis tutum me faciat et munitum? Praeterea enim, suis unusquisque verbis, et non ex alienis, vel justificabitur, vel condemnabitur. Sed et in ea nihilominus Praefatiuncula, quam in ipsis περὶ Ἀρχῶν libris praemisimus, qualiter interpretationis nostrae fidem observandam dixerimus, ex ipsis aeque sermonibus comprobetur. Aequum namque est, etiam ex ipsa, quae ad rem pertinent, inseri. Nam cum honoris gratia mentionem fecissemus hujus viri, qui haec nunc adducit ad crimen, pro eo quod ante nos ipse prior Origenis quamplurima fuisset interpretatus, et ejus vel eloquentiam in explicando, vel in interpretando diligentiam laudassemus, eumque nobis sequendum in nos, licet non eloquentiae viribus, disciplinae tamen regulis, inquantum possumus, sequimur: observantes hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
Salius gͣ prerogatiuis futuri corꝑis
uel carnis: resurrectio carnis credenda
est integre atq ꝑfecte: ut & natura
carnis eadem seruetur. ꝙ incorrupti
ac spiritalis corporis statꝰ ꝙ̃ gła non
corruptio incorruptionẽ ñ possidebit.
ec sunt quȩ in ierosolimis in ȩccłia
dicantur: hȩc nos cum ipso q didici-¬
mus & tenemus. Siqui prȩter hȩc
uel credit uel docet uel a nobis ali¬
ter credi qũa ex posuimus putat.
anathema sit. Nostrȩ ergo fidei do¬
cumentum siquiꝰ habere uult: habeat
aut interprȩtamur. salua huius nr̃e
ab om̃i spetie mala nos abstinentes.
Et siqui hanc regulam sequuntur: pax
suꝑ illos. & suꝑ isrł dei. Cum igitur
hȩc ego anteqũa calumniatoꝵ aliquis
exurgeret de mea fide p̾fatus sim. ne
qui forte diceret quod ab ipsis ammo¬
nitus uel coactus hȩc modo dicerem
quȩ ante non senseram: cumq me
siquid illud interpretandi necessitas
poposcisset. integro fidei meȩ statu fa-¬

Expanded text:
Salvis ergo praerogativis futuri corporis, Salvis ergo praerogativis futuri corporis, vel carnis, resurrectio carnis credenda est integrae atque perfectae, ut et natura carnis eadem servetur, et incorrupti ac spiritalis corporis status, et gloria non ossidebit . Haec sunt, quae in Jerosolymis in Ecclesia praedicantur: haec nos cum ipso et dicimus et tenemus. Si quis praeter haec vel credit, vel docet, vel a nobis aliter credi quam exposuimus putat, anathema sit. » Nostrae ergo fidei documentum si quis habere vult, habeat aut interpretamur, salva hujus fidei ab omni specie mala nos abstinentes . Et si qui hanc regulam sequuntur, pax super illos, et super Israel Dei . 14. Cum igitur haec ego antequam calumniatorum aliquis exsurgeret, de mea fide praefatus sim, ne quis forte diceret, quod ab ipsis admonitus, vel coactus haec modo dicerem, quae ante non senseram: cumque me si quid illa interpretandi necessitas poposcisset, 319 integro fidei meae statu fa
Abbreviated transcription (Latin):
niuntur. quid causȩ sit. in ultimo
breui adiecta assertione docebimꝰ.
Nos autẽ sicut traditum nobis est
trinitas coęterna sit. & ut uniꝰ uir¬
tutis atq substantiȩ. & quod filiꝰ
đi in nouissimo tempore homo fa¬
ctus est. & ꝓ peccatis nr̃is passus ẽ.
& in ea ipsa carne in qua passus est
resurrexit a mortuis. ꝓpter quod &
resurrectionis spem humano gene-¬
ri tribuit. Carnis uͦ resurrectionẽ
non ꝑ aliquas prestigias sicut non¬
nulli calumniantur dicimus: sed
aliam ꝓ alia. neq corpus aliud quã
huius carnis dicimus. Siue ergo cor
est ille: siue carnem dicimus. scdm tra¬
ditionem symboli confitem᷑. Stulta
enim adinuentio calumniȩ est: corpus
humanum aliud putare esse quam
carnem. Siue ergo caro scđm cõmu¬
nem fidem. siue corpus scdm apłm
dicimus quod resurget. ita credendũ
ẽ sicut apłs definiuit: quia quod re¬
surget in uirtute resurgat & in gła.
& in corruptibile ac spiritale corpus.

Expanded text:
niuntur, quid caussae sit, in ultimo niuntur, quid caussae sit, in ultimo brevi adjecta assertione docebimus. Nos autem sicut traditum est nobis Trinitas coaeterna sit, et ut unius virtutis atque substantiae: et quod Filius Dei in novissimo tempore homo factus est, et pro peccatis nostris passus est, et in ea ipsa carne, in qua passus est, resurrexit a mortuis: propter quod et resurrectionis spem humano generi tribuit. 318 Carnis vero resurrectionem, non per aliquas praestigias, sicut nonnulli calumniantur, dicimus: sed aliam pro alia, neque corpus aliud, quam hujus carnis dicimus. Sive ergo corpest ille. Sive carnem dicimus, secundum traditionem Symboli confitemur. Stulta enim adinventio calumniae est, corpus humanum aliud putare esse quam carnem. Sive ergo carnem secundum communem fidem, sive corpus secundum Apostolum dicimus, quod resurget: ita credendum est, sicut Apostolus definivit, quia quod resurget, in virtute resurget, et in gloria, et incorruptibile ac spiritale corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
uenirentur quȩdam de fide tra catho¬
licȩ scripta ut ȩccłia p̃dicat. quȩdã
antẽ his contraria. cum de una re ea-
scdm illam semper regulam ꝓferen¬
da. quam ipse catholicȩ sententię expo¬
sitione ꝓtulerat. ꝙ̃ ea quȩ a semetip¬
so inuenirent᷑ ẽẽ contraria. uel inser¬
ta ab aliis. id enĩ epłȩ suȩ quȩrimo¬
nia contestat᷑. abicerẽ. uel certe ut
nichil ȩdificationis in fide haben¬
tia prȩterirem.
oꝵ autẽ suꝑfluum puto uideri
inserere etiam ipsa loca de prefa¬
tiunculis meis: ut nichil careat
teste quod dicimus. Sane ne in le¬
gendo error sit: ex his quȩ huic
scripturȩ nunc aliunde inserimus.
si quidem mea sunt. simplices ad¬
uersuum capita habent notas:
si accusatoris mei. duplices. Ex p̃¬
fatruncula de apologetico pam¬
phili post aliquanta ita diximus.
Qualiter ergo sentiat origenes. tenor
libelli huius edoceat. De his autẽ
quȩ apud eum contraria sibi inue¬

Expanded text:
venirentur quaedam de fide ita cathovenirentur quaedam de fide ita catholice scripta, ut Ecclesia praedicat, quaedam autem his contraria, cum de una eademqul. et secundum illam semper regulam proferenda, quam ipse catholicae sententiae expositione protulerat, et ea quae a semetipso invenirentur esse contraria, vel inserta ab aliis id enim epistolae suae querimonia contestatur abjicerem, vel certe, ut nihil aedificationis in fide habentia praeterirem. Non autem superfluum puto videri, inserere etiam ipsa loca de Praefatiunculis meis, ut nihil careat teste quod dicimus. Sane ne in legendo error sit ex his, quae huic scripturae nunc aliunde inserimus, si quidem mea sunt, simplices adversum capita habent notas, si accusatoris mei, duplices. 13. Ex Praefatiuncula de Apologetico Pamphili, post aliquanta, ita diximus: Qualiter ergo sentiat Origenes, tenor libelli hujus edoceat: « De his autem quae apud eum contraria sibi inve
Abbreviated transcription (Latin):
dicebam me usum huiuscemodi oꝑis
habuisse: ꝙ ad latinum sermonẽ tri¬
cennali iam pene incuria torpuisse
Perstitit tamen. deprȩcans qualicũq
sermone notitiã sibi tantum eoꝵ quȩ
tui sermone fecissem: maiore desiderio
accensus est ad illa ipsa plenus co¬
gnoscenda: ẽ quibus pauca illa quȩ
transtuleram uidebantur assumpta.
Excusantem me urgere uehementiꝰ
cepit. et sub d̃i testimonio conue¬
nire. ne sibi ad opus bonum quȩ¬
rem. Cumq uehementer insifteret
& desiderium eius scđm dm̃ esse ꝑ¬
spicerem. ad quieui tandem. & inter¬
pretatus sum quidem: in prȩfatiun-¬
culis tam̃ utriusq oꝑis & maxime
in pamphili libello. que primum
trans tuleram. exposui primũ om̃iũ
fidem meam. ꝙ protestatus sum me
quidem ita credere sicut fides catho¬
lica est: siquid autẽ uel legeret᷑ uel
interprȩtaretur a me. id me salua
fidei mex facere ratione. In istis uero
monui: quod cum in ipsis libris in¬

Expanded text:
dicebam me usum hujuscemodi operis dicebam me usum hujuscemodi operis habuisse, et ad Latinum sermonem tricennali jam pene incuria torpuisse. Perstitit tamen deprecans qualicumque sermone notitiam sibi tantum eorum, quae tui sermone fecissem, majori desiderio accensus est ad illa ipsa plenius cognoscenda, e quibus pauca illa, quae transtuleram videbantur assumta. Excusantem me urgere vehementius cepit, et sub Dei testimonio convenire, ne sibi ad opus bonum, vehementer insisteret, et desiderium ejus secundum Deum esse perspicerem, acquievi tandem, et interpretatus sum quidem. 12. In Praefatiunculis tamen utriusque operis et maxime in Pamphili libellum, quem primum transtuleram, exposui primum omnium fidem meam, et protestatus sum, me quidem ita credere, sicut fides catholica est. Si quid autem vel legeretur, vel interpretaretur a me, id me salva fidei meae facere ratione. In istis vero monui, quod, cum in ipsis libris in
Abbreviated transcription (Latin):
bilitate. uixta clarus macharius. cũ
opuscula aduersum fatum uel mathe-¬
sin haberet in manibꝰ. eaq utili & ꝑ¬
necessario sudore componeret. in ali¬
quantis uero quia erat ꝑ difficilis
materia de diuinȩ prouidentiȩ disse-¬
rere dispensationibꝰ hesitaret: ꝑ sopo¬
rem sibi a dño tale aliquid dicebat
ostensum. quod nauis ei quȩdam de-¬
monstraretur eminus aduentare ꝑ
pelagus: quȩ cum portum fuisset in¬
gressa. nodos suȩ hesitationis absolue¬
ret. Exurgens uero cum de uisu solli¬
citus cogitaret. nos suꝑuenisse aiebat
in tempore: quib continuo et opuseu¬
la sua. & ambiguitatẽ indicauit ꝙ
uisum. Quid porro origenes qu̾e opina¬
tissimum apud grȩcos audierat sen¬
tias orat exponi. Ego rem ꝑ me dice-¬
bam factu esse difficilem. sc̃m̃ tamen
pamphilum martyrem dixi. quadã
ex parte tale aliquid oꝑis conscripsis¬
se in apologetico suo. Continuo id
sibi poscit in latinum uerti. Nullum

Expanded text:
bilitate, vita clarus Macarius cum bilitate, vita clarus Macarius cum opuscula adversus Fatum, vel Mathesim haberet in manibus, eaque utili et pernecessario sudore Al. labore componeret, in aliquantis vero, quia erat perdifficilis materia, de Divinae providentiae disserere dispensationibus haesitaret, per soporem sibi a Domino tale aliquid dicebat ostensum, quod navis ei quaedam demonstraretur eminus adventare per pelagus, quae cum portum fuisset Al. esset ingressa, nodos suae haesitationis absolveret. Exsurgens vero cum de visu sollicitus cogitaret, nos supervenisse aiebat in tempore; quibus continuo et opuscula sua et ambiguitatem indicavit et visum. Quid porro Origenes, quem opinatissimum apud Graecos audierat, sentias orat exponi. Ego rem primum dicebam factu esse difficilem: sanctum tamen Pamphilum Martyrem dixi quadam ex parte tale aliquid operis conscripsisse in Apologetico suo. Continuo id sibi poscit in Latinum verti. Nullum
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰto me petit. ꝙ totus fertur in me. Et
quid dico me petit: Immo uero ut
in me deseuiat. nec institutori suo par¬
cit. dum putat se ex his quȩ interprę¬
tatus sum libellis eius. posse in me
aliquid calumniȩ retorquere: quia int̾
cȩtera quȩ culpat in nobis etiam hoc
inuidiosus addidit. dicens me hoc
opus ad interp̃tandum elegisse quod
neq ipse neq aliꝰ quis ueterum in¬
terprȩtum delegisset.
uius ergo rei causam. primo cur hoc¬
opus potissimũ adorsus sim. quia hinc
maxime mordemur: qũa potero pau-¬
cissimis ꝙ̃ uerissimis absoluam. Licet
gesta est bene nosti. suꝑfluum uideat᷑.
tamen & ignorantes conuenit. noscere.
simul etiã quia q hoc non solum ipse
sed ꝙ om̃is scola eiꝰ iactat de nobis.
quod cum aliter ꝓmiserimus nos in
prȩfationibus transiaturos. alit̾ feceri-¬
mus in oꝑe: ideo non solum ipsis sed
ꝙ̃ aliis respondebimꝰ. quibus uel ꝓpriꝰ
liuor mentem uel criminatio aliena

Expanded text:
cto me petit, et totus fertur in me. Et cto me petit, et totus fertur in me. Et quid dico, me petit? Imo vero, ut in me desaeviat, nec institutori suo parcit: dum putat se ex his quos interpretatus sum libellis ejus, posse in me aliquid calumniae retorquere. Quia inter caetera, quae culpat in nobis, etiam hoc invidiosus addidit, dicens, me hoc opus ad interpretandum delegisse, quod neque ipse, neque alius quis veterum interpretum delegisset. Hujus ergo rei caussam primo, cur opus potissimum adorsus sim, quia hinc maxime mordeor, quam potero paucissimis et verissimis absolvam. Licet gesta est 316 bene nosti, superfluum videatur, tamen et ignorantes convenit noscere; simul etiam quia et hoc non solum ipse, sed et omnis schola ejus jactat de nobis, quod cum aliter promiserimus nos in Praefationibus translaturos, aliter fecerimus in opere: ideo non solum ipsis, sed et aliis respondebimus quibus vel proprius livor mentem, vel criminatio aliena,
Abbreviated transcription (Latin):
bus sentiamus. Designaui fidem meã
de trinitate: designaui de incarnatione.
passione. & resurrectione. & de scdo ad¬
uentu in gła. & iudicio futuro dñi &
saluatoris nr̃i: designaui ꝙ de resurre¬
ctione carnis nr̃ȩ: ꝙ nichil ut opinor
ambiguum dereliqui. Quid nunc suꝑ-¬
quod origenem interp̃tatꝰ es: qui restitu¬
tionem om̃ium dicit futuram. In qua
non solum om̃s peccatores absoluen¬
dos. sed ꝙ ipsum diabolum & angłos
eius. quandoq dicit relaxandos esse
de pęnis: ut restitutio om̃ium conse-¬
quenter possit intelligi. Et animas an¬
te dicit creatas ẽẽ quam corpꝰ easq e cȩ¬
lo deductas & corporibꝰ insertas.
go nunc nichil pro origene ago: nec
apologicum ꝓ ipso scribo. Siue enĩ stat
apud deum. siue lapsus est. ipse uide-¬
rit: suo dño stat aut cadit. Sed cogor
in aliquibꝰ eius facere mentionẽ. quia
dum illum arguit rethor nr̃. non
iam oblique sed palam mucrone distri¬

Expanded text:
bus sentiamus. Designavi fidem meam bus sentiamus. Designavi fidem meam de Trinitate, designavi de Incarnatione, Passione ac Resurrectione, et de secundo adventu in gloria, et de judicio futuro Domini Salvatoris nostri. Designavi et de resurrectione carnis nostrae, et nihil, ut opinor, ambiguum dereliqui. Quid nunc supequod Origenem interpretatus es, qui restitutionem omnium dicit futuram, in qua non solum omnes peccatores absolvendos, sed et ipsum diabolum et angelos ejus quandoque dicit relaxandos esse de poenis, ut restitutio omnium consequenter possit intelligi. Et animas ante dicit creatas esse quam corpora, easque de caelo deductas, et corporibus insertas. Ego nunc nihil pro Origene ago, nec apologeticum pro ipso scribo. Sive enim stat apud Deum, sive lapsus est, ipse viderit: suo Domino stat aut cadit . Sed cogor in aliquibus ejus facere mentionem: quia dum illum arguit rhetor noster, non jam oblique, sed palam mucrone distri
Abbreviated transcription (Latin):
nia ac fragilitate deposita. atq om̃ibus
mortalitatis uitiis parit̾ amputatis:
ita ut nichil prorsus ex natura sua de¬
sit spiritali illi corpori. quod resurget
a mortiuis. nisi sola corruptio.Latius
quam proposueram huic uni titulo de
resurrectione respondi. uerens ne iterũ
ꝑ breuitatẽ aliquibus calumniis pate¬
remus: ꝙ ideo non solum corporis in
quo calumniat᷑. sed & carnis frequen¬
ter fecimꝰ mentionem: q non solum car-¬
nis. sed addidimus & huius carnis. &.
non solum huius carnis. sed q naturã
huiꝰ carnis commemorauimꝰ. nec con¬
tenti fuimꝰ hoc. sed ne mẽbroꝵ quidẽ
resurrecturis integritatẽ diximus de-¬
futuram: ita tamen ut scđm apł̃i defi-¬
nitionem corpus quod resurget ex cor¬
ruptibili incorruptibile. ex ignobili
głosum. ex fragili immortale. ex ani-¬
mali spiritale credat᷑: ut ita demum
spiritalis corporis membra absq ullis
esse corruptelȩ uel fragilitatis suspicioni¬

Expanded text:
nia ac fragilitate deposita atque omnibus nia ac fragilitate deposita atque omnibus mortalitatis vitiis pariter amputatis, ita ut nihil prorsus ex Al. de natura sua desit spiritali illi corpori, quod resurget a mortuis, nisi illa corruptio. 9. Latius quam proposueram, huic uni titulo de resurrectione respondi, verens ne iterum per brevitatem aliquibus calumniis pateremus. Et ideo non solum corporis in quo calumniantur, sed et carnis fecimus frequenter mentionem, et non solum carnis, sed addidimus hujus carnis: et non solum hujus carnis, sed et naturam hujus carnis commemoravimus, nec contenti fuimus hoc, sed ne membrorum quidem 315 resurrecturis integritatem diximus defuturam. Ita tamen ut secundum Apostoli definitionem, corpus quod resurget ex corruptibili incorruptibile, ex ignobili gloriosum, ex fragili immortale, ex animali spiritale credatur, ut ita demum spiritalis corporis membra, absque ullis esse corruptelae, vel fragilitatis suspicioni