comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& in tellige an occasionem aliquã p̃di¬
candi dm̃ et dm̃ negligat. Tenes nempe
ex dictis eius. Audi isrł dñs ds̃ tuus
unus est. Tene nẽ diuine illius cautioĩs
suȩ dicta. Ait namq Uidete uuidete qͥa
ego sum deus. et non est ds̃ preter me.
Et cum omnis sermo ei exꝑsona dei usq¬
ad finem cautionis fuisset: ait. Letamini
cȩli simul cum eo. et ad orent eũ om̃s filii
dei. Letamini gentes cum populo eius. &
honorificent eum om̃s angeli dei. Hono¬
rificandus est adei angelis deus dicens. qm̃
ego sum dñs. et non est ds preter me. Est
enim unigenitus ds̃. Neq consortem uni¬
geniti nomen admittit: sicuti non recipit
in nascibilis in eo tantum quod est innasci¬
bilis participem. Est ergo unus ab uno.
Neq preter innascibilem dm̃. innascibił
d̾s alius est: neq preter unigenitum dm̃
unigenitus ds quisquam est. Uterq ita¬
q unus est. solus est ꝓprietate uidelicet.

Expanded text:
t intellige an occasionem aliquam praedit intellige an occasionem aliquam praedicandi Deum et Dominum negligat. Tenes nempe ex dictis ejus, Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est . Tene nunc divinae illius cantionis suae dicta: ait namque, Videte, videte quoniam ego sum Dominus, et non est Deus praeter me . Et cum omnis sermo ei ex persona Dei usqad finem cantionis fuisset, ait, Laetamini coeli simul cum eo, et adorent eum omnes filii Dei. Laetamini gentes cum populo ejus, et honorificent eum omnes angeli Dei . 95 Honorificandus est a Dei angelis Deus, dicens: Quoniam ego sum Dominus, et non est Deus praeter me. Est enim Unigenitus Deus: neque consortem unigeniti nomen admittit sicuti non recipit innascibilis, in eo tantum quod est innascibilis, participem; est enim unus ab uno. Neque praeter innascibilem Deum innascibilis Deus alius est, neque praeter unigenitum Deum unigenitus Deus quisquam est. Uterque itaque unus et solus est, proprietate videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
alterius: Hic mendacii locus nullus ẽ.
Ait enim scriptura. Apparuit autẽ illi
angelus dñi flãma ignis de rubo. Et rursũ.
Uocauit eum dñs derubo. Moy ses moy¬
ses. Et respondit. Quid est: Et dixit dñs.
Ne accesseris huc. Solue calciamentum
de pedibus tuis. Locus enim in quo stas.
terra sc̃a est. Et dixit ei. Ego sum deus a¬
braham. et deus.isaac et deus iacob. Qui
apparuit in rubo. de rubo loquitur. et ui-¬
sionis locus unus et uocis est: neq alius
quam qui est uisus auditur. Qui angłs
dei est cum uidetur: idem rursum cum
auditur dñs est. Ipse uero dñs qui audi¬
tur: ds̃ deinde abrahȩ & isaac et iacob
esse cognoscitur. Cum angelus dei dicitur:
non ꝓprius sibi ac solitarius ẽẽ monstra¬
tur. Est enim dei angelus. Cum dñs et
ds noncupat᷑: in honore naturȩ suȩ. &
nomine predicatur. Habes gͦ angelum
qui derubo apparuit. et dm̃. et dñm.
Prȩcurre ad huc moysi testimonia tua¬

Expanded text:
alterius? Hic mendacii locus nullus est. alterius? Hic mendacii locus nullus est. Ait enim Scriptura, Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo . Et rursum, Vocavit eum Dominus de rubo, Moyses, Moyses. Et respondit: Quid est? Et dixit Dominus: Ne accesseris huc, solve calciamentum de pedibus tuis; locus enim, in quo stas, terra sancta est. Et dixit ei: Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob . Qui apparuit in rubo, de rubo loquitur: et visionis locus unus et vocis est; neque alius, quam qui est visus, auditur. Qui angelus Dei est cum videtur, idem rursum cum auditur est Dominus; ipse vero Dominus qui auditur, Deus deinde Abrahae, Isaac et Jacob esse cognoscitur. Cum angelus Dei dicitur, non proprius sibi ac solitarius esse monstratur; est enim angelus Dei: cum Dominus et Deus nuncupatur, in honore naturae suae et nomine praedicatur. Habes ergo angelum, qui de rubo apparuit, et Dominum et Deum.--Percurre adhuc Moysi testimonia; e
Abbreviated transcription (Latin):
monstrandum fuit. angelum dei qͥ
cum agar locutus esset. et dm̃ esse. et
dñm. cum isdem de rebus abraham lo¬
cutus ipse sit. & uirum qui abrahe uisꝰ
sit. & deum esse et dñm. Angelos autem
duos et cum dño uisos. & ab eo ad loch
missos: nichil aliud aꝓpheta nisi ange¬
los predicatos. Non solũ aũ adhabrahã
in uiro ds̃ affuit: sed etiam ad iacob.
in homine ds uenit. Neq solum uenit:
sed luctatus ostenditur. Neq tantum¬
modo luctatus: sed etiam aduersus eũ
cum quo luctabatur infirmus. Nunc
de luctȩ sacramento. non est neq intẽ-¬
pore neq in materia aliquid tractare. Ds̃
certe est: quia iacob aduersus dm̃ inua
angelus dĩ deus esse sit cognitus. Cogni¬
tus plane est. Neq solum ds̃. sed etiam
deus abraham. et deus isaac. et deus ia-¬
cob. reꝑtus. Angelus enim dñi moysi
de rubo apparuit. dñs de rubo loqͥtur.
Uocem cuius intelligendam ȩxistimas.
utrum eius qui uisus est an alicuius

Expanded text:
monstrandum fuit, angelum Dei, qui monstrandum fuit, angelum Dei, qui cum Agar locutus esset, et Deum esse et Dominum, cum iisdem de rebus ad Abraham locutus ipse sit: et virum, qui Abrahae visus sit, et Deum esse et Dominum; angelos autem duos, et cum Domino visos, et 94 ab eo ad Lot missos, nihil aliud a propheta nisi angelos praedicatos. Non solum autem ad Abraham in viro Deus adfuit, sed etiam ad Jacob in homine Deus venit. Neque solum venit, sed luctatus ostenditur : neque tantummodo luctatus, sed etiam adversus eum, cum quo luctabatur, infirmus. Nunc de luctae sacramento non est, neque in tempore, neque in materia, aliquid tractare. Deus certe est; quia Jacob adversus Deum invalangelus Dei Deus esse sit cognitus. Cognitus plane est. Neque solum Deus, sed etiam Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob repertus. Angelus enim Domini Moysi de rubo apparuit, Dominus de rubo loquitur: vocem cujus intelligendam existimas, utrum ejus qui visus est, an alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
tingentem cȩlum. et ꝑ eam ascendentes
& descendentes angelos dei. & dñm incũ¬
bentem suꝑ illam. sibiq omnes benedicꝰ¬
tiones quas abrahȩ et ysaac dederat.
imꝑtientem. Ad hunc postea sermo dei
talis est. Dixit autem d̾s ad iacobdur¬
gens ascende in locum bethlem et habita
ibi: & fac ibi altarium deo. qui apparu¬
it tibi. cum fugeres afaciȩ fratris tui.
Deus honorem deo postulat. et postu¬
lat cum alterius significatione ꝑsonȩ.
Qui inquit apparuit tibi cum fuge¬
res: ne qua ꝑsone eiusdem confusio
nasceretur. Deus ergo qui loquit᷑. ds̃.
et de quo loquitur. Honoris confessio
naturȩ nomine non discernit: quod
significatio subsistentis esse distingu
nimus ad pleniorem absolutionem ne¬
cessaria: sed scđm ꝓpositionis ordinem.
responsionis quoq ordo retinendus ẽ.
Itaq quȩ ei reliqua sunt in libro alt̾o.
suo locõ exequemur. Tantum hoc nẽ
indeo. qui honorem deo postulat de¬

Expanded text:
tingentem coelum, et per eam adscendentes tingentem coelum, et per eam adscendentes et descendentes angelos Dei, et Dominum incumbentem super eam, sibique omnes benedictiones, quas Abrahae et Isaac dederat, impertientem . Ad hunc postea talis Dei sermo est: Dixit autem Deus ad Jacob, surgens adscende in locum Bethel, et habita ibi, et fac ibi altarium Deo, qui apparuit tibi cum fugeres a facie fratris tui . Deus honorem Deo postulat, et postulat cum alterius significatione personae: Qui, inquit, apparuit tibi cum fugeres; ne qua personae ejusdem confusio nasceretur. Deus ergo est qui loquitur, Deus et de quo loquitur: honoris confessio a naturae nomine non discernit, quos significatio subsistentes esse distinguini ad pleniorem absolutionem necessaria: sed secundum propositionis ordinem, responsionis quoque ordo retinendus est. Itaque quae ei reliqua sunt, in libro altero suo loco exsequemur. Tantum hoc nunc in Deo, qui honorem Deo postulat, de
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ bẏstoria duos detribus tantũ ange¬
los fuisse significat: illic dñm. et deum
predicat. Ait enim. Et dixit dñs ad abra¬
ham. Quare risit sara dicens. ergo uere
paritura sum. ego autẽ senui: Nũqͥd
impossibile est a dño uerbum: In tempo¬
re hoc reuertarad te infuturum. et
erit sare filus. Tenet gͦ scriptura ordi¬
nem ueritatis. nec pluralem significati¬
onem in eo qui et dñs et ds̃ agnoscebat᷑
admiscens. neq angelis duobus honorẽ.
qui deo tantum fuerat dilatus imꝑci-¬
ens. Loth quidem dñs dicit. sed script᷑a
angelos nuncupat. Illic hominis officiũ
in sodomã et gomorrã iusti pęna iudicii.
Et quid tandem momenti. in eo est dñs
namq in euangelio. Pater non iudicat
quemquã: sed omne iudicium dedit
dicis cognitionem: cognominis eiusdẽ.
in deo et deo cognosce consortiũ. Iacob
descendens ob metum fratris sui somnians
uiderat scalam fundatam in terra. & con¬

Expanded text:
turae historia duos de tribus tantum angeturae historia duos de tribus tantum angelos fuisse significat, illic Dominum et Deum praedicat. Ait enim: Et dixit Dominus Abraham, Quare risit Sara, dicens, Ergo vere paritura sum? ego autem senui. Numquid impossibile est 93 a Deo verbum? In tempore hoc revertar ad te in futurum, et erit Sarae filius . Tenet ergo Scriptura ordinem veritatis, nec pluralem significationem in eo qui et Deus et Dominus agnoscebatur admiscens, neque angelis duobus honorem, qui Deo tantum fuerat delatus, impertiens. Lot quidem dominos dicit, sed Scriptura angelos nuncupat. Illic hominis officium in Sodomam et Gomorrham justi poena judicii. Et quid tandem momenti in eo est? Dominus namque in Evangelio, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit dicis cognitionem, cognominis ejusdem in Deo et Deo cognosce consortium. Jacob discedens ob metum fratris sui, somnians viderat scalam fundatam in terra et con
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Ita se dm̃ et loquendo. et faciendo sig¬
nificat. Uiris deinde conspectis tribus.
duo abeunt: sed qui residet dñs et ds̃ ẽ.
Stans enim ante dñm abraham dixit.
Nullomodo tu facies hoc uerbumoc¬
cidere iustum cum imꝑio. et erit iustꝰ
sicut impius. nequaquam qui iudicas
omnem terram facies hoc iudiciũ. Ioto
igitur sermone suo abrahã fidem ob ꝗͣ
iustificatus est docet dñm suũ extribus
agnitum. et solum adoratũ. et dñm con-¬
fessus. & iudicem. Ac ne forte existimes
in unius confessione trium omniũ uiroꝵ.
qui simul uidebantur honorẽ contineri:
contuere quid conspectis duobus qui
discesserant. loth dixerit. Et uidit loth.
et surrexit in obuiam illis. et adorauit
in faciem interra et dixit. Ecce dñi. diuer¬
tite in domum pueri ur̃i. Nic pluralem
retinuit significationem. simplex uisio
angeloꝵ: illic singularem honorem pa¬
triarchȩ fides confitetur. Hic diuinȩ scͥp¬

Expanded text:
tit. Ita se Deum et loquendo et faciendo sigtit. Ita se Deum et loquendo et faciendo significat. Viri deinde de conspectis tribus duo abeunt: sed qui residet, et Dominus et Det judex est. Stans enim ante Dominum Abraham dixit, Nullo modo tu facies hoc verbum, occidere justum cum impio, et erit justus sicut impius. Nequaquam, qui judicas omnem terram, facies hoc judicium . Toto igitur sermone suo Abraham fidem, ob quam justificatus est, docet, Dominum suum ex tribus agnitum, et solum adoratum, et Dominum confessus et judicem. in unius confessione, trium omnium virorum, qui simul videbantur, honorem contineri; contuere quid conspectis duobus qui discesserant Lot dixerit: Et ut vidit Lot, exsurrexit obviam illis, et adoravit in faciem in terram: et dixit, Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri . Hic pluralem retinuit significationem simplex visio angelorum, illic singularem honorem patriarchae fides confitetur. Hic divinae Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ret diem meum: et uidit. et gauisus est.
Uir ergo conspectus. rediturũ se tẽpore
eodem pollicetur. Contuere responsioniᷤ
effectum: memento tamen uirum esse
qui spondeat. Quid ergo scriptura dic̃:
Et dñs uisitauit saram. Uir ergo iste
dñs est: efficiens quod spopondit. Quid
autem sequitur: Et fecit deus sarȩ. sicut
locutus est. Uir in loquendo nuncupatus.
dñs inuisitatione significatus: deus pre¬
dicatur infacto. Locutum certe iuirum
non ignoras: qui habrahȩ uisus est et
locutus. Deum quomodo ignorabis. scrip¬
tura eadem quȩ uirum dixerat dñm c̃¬
fitente: Ipsa enim dixit. et concepit et
peperit sara abrahȩ filium insenectute
Uirum crede tantũ. nisi qui uenit. et do¬
minus et ds̃ est. Causam compara. Uir
certe obid ueniet: ut sara et concipiat. et
pariat. Fidem disce. Dñs et ds ad hoc ue¬
nit ut sara et conciꝑet. et pareret. Inpote¬
state di uir locutꝰ ẽ: ineffectu di deus presti¬

Expanded text:
ret diem meum: et vidit, et laetatus est . ret diem meum: et vidit, et laetatus est . Vir ergo conspectus rediturum se tempore eodem pollicetur. Contuere sponsionis effectum: memento tamen virum esse qui spondeat. Quid ergo Scriptura dicit, Et Dominus visitavit Saram ? Vir ergo iste Dominus est, efficiens quod spopondit. Quid autem sequitur? Et fecit Deus Sarae sicut locutus est . Vir in loquendo nuncupatus, Dominus 92 in visitatione significatus, Deus praedicatur in facto. Locutum certe virum non ignoras, qui Abrahae et visus est et locutus. Deum quomodo ignorabis, Scriptura eadem, quae virum dixerat, Deum confitente? Ipsa enim dixit, Et concepit et peperit Sara Abrahae filium in senectuteVirum crede tantum, nisi qui venit, et Deus et Dominus est. Causam compara. Vir certe ob id veniet, ut Sara et concipiat et pariat, Fidem disce. Dominus et Deus ob hoc venit, ut Sara et conciperet et pareret. In potestate Dei vir locutus est: in effectu Dei Deus praesti
Abbreviated transcription (Latin):
Benedixi inquit ei. Non itaq demutauit
ꝑsonȩ suȩ significationem. Se enim iam
benedixisse de monstrat. Scriptura certe
sacramenti ordinem. & uere predicatiois
modum. ab angło dei incipiens. et postea
isoem de rebus eundem loquentem dm̃
niore doctrinȩ ꝓfectu sermo diuinus.
Ds̃ istic ad abraham loquitur: pariturã
saram pollicet᷑. Post hec uiri tres. seden¬
ti assistunt. Unum ad orat: & dñm c̃fitet᷑.
demq & ad oratus. et confessus ab illo tẽ¬
pore. eodem in futurũ rediturum se ꝓmit¬
tit. & sarȩ filium futurũ. Ds̃ abraham
locutus est. Isdem postea de rebus ipsis
eundem uir ab eo tusus alloquit᷑. Demu-¬
tatio tanta fit nominum. nichil tamen de
confessione decessit. Uirum enim licet c̃¬
speccum abraham tamen dñm adorauit.
sacramentum scilicet futurȩ corporatio¬
nis agnoscens. Nec tamen tantȩ fidei te¬
stimonio caruit: dño in euangelio dicen¬
te. Abraham pater ur̃ letabatur ut uide¬

Expanded text:
Benedixi, inquit, ei . Non itaque demutavit Benedixi, inquit, ei . Non itaque demutavit personae suae significationem: se enim jam benedixisse demonstrat. Scriptura certe sacramenti ordinem et verae praedicationis modum, ab angelo Dei incipiens, et postea iisdem de rebus eumdem loquentem Deum niore doctrinae profectu sermo divinus, Deus isthic ad Abraham loquitur, parituram Saram pollicetur. Post haec viri tres sedenti assitunt, unum adorat, et Dominum confitetur. Idemque et adoratus et confessus ab illo, tempore eodem in futurum rediturum se promittit, et Sarae filium futurum Deus ad Abraham locutus est. Idem postea de rebus ipsis eumdem vir ab eo visus alloquitur. Demutatio tantum fit nominum, nihil tamen de confessione decessit. Virum enim licet conspectum, Abraham tamen Dominum adoravit : sacramentum scilicet futurae corporationis agnoscens. Nec tamen tantae fidei testimonio caruit; Domino in Evangeliis dicente, Abraham pater vester laetabatur, ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
puerum. et tene manum eius. Ingentem
enim magnã faciam eum. Quȩ ꝑfidiȩ ceci¬
tas. quȩ in creduli cordis obtunsio est. q̃
irreligiositatis temeritas. aut ignorare
hec. aut non ignorata negligere: Certe
ita commemorata et dicta sunt: ne intel¬
ligentiam ueritatis. error aliquis. aut
obscuritas impediret. Quȩ si non posse
ignorari docemus. impietatis esse crim̃
necesse est quod negatur. Angelus dei
loqui ad agar cepit. ismaelem ingentem
magnam adaucturus. eiq innumerabilẽ
gentis ꝓgeniem prestaturus. Confessio au¬
dientis. et dñm eum esse. et dm̃ edocet.
Sermonis enim exordium ab angło dĩ
cepit. sed inconfessione dei constitit. Ita
qui subministerio magni consilii nunci¬
andi dei angelus est. ipse et natura. et
nomine ds est. Nomen enim nature: ñ
nomini natura componitur. Isdem etiã
de rebus ad abraham ds̃ loquitur. Be¬
nedictum iam ismaeli edocetur: et mul-¬
tiplicandum eundem esse ingentem.

Expanded text:
puerum, et tene manum ejus; in gentem puerum, et tene manum ejus; in gentem enim magnam faciam eum . 26. Etas est, quae increduli cordis obtusio est, quae irreligiositatis temeritas, aut ignorare haec, aut non ignorata negligere? Certe ita commemorata et dicta sunt, ne intelligentiam veritatis error aliquis aut obscuritas impediret. Quae si non posse ignorari doceamus; impietatis esse crimen necesse est quod negatur. Angelus Dei loqui ad Agar coepit, Ismaelem in gentem magnam adaucturus, eique innumerabilem 91 gentis progeniem praestaturus. Confessio audientis et Dominum eum esse et Deum edocet. Sermonis enim exordium ab angelo Dei coepit, sed in confessione Dei constitit. Ita qui sub ministerio magni consilii nuntiandi, Dei angelus est, ipse et natura et nomine Deus est. Nomen enim naturae, non nomini natura componitur. Iisdem etiam de rebus ad Abraham Deus loquitur: benedictum jam Ismaeli docetur, et multiplicandum eumdem esse in gentem:
Abbreviated transcription (Latin):
mittimus: cum de iustis una cum inius¬
tis ꝑdendis abraham esset sollicitus. ait.
Nequaquam qui iudicas terram facies
hoc iudicium. Et dixit dñs. Si in uenero
sodomis quinquaginta iustos inciuitate.
remittam omni loco ꝓꝑter illos. Etrursum
consummato sermone ad loth fratrẽ abra¬
hȩ scriptura dicit. Et dñs pluit suꝑ sodo¬
mam. et gomorram sulphur. et ignem. a
dño decȩlo. Et rursum. Et dñs uisitauit.
abraham sicut dixit. et fecit ds̃ abrahe
sicut locutus est. et concepit. et peꝑit
sara abrahȩ filium insenectute sua. &
intempore sicut locutus est dñs. Et de¬
hinc expulsa de abrahe domo cũ filio
suo ancilla. et in deserto ob aquȩ mopi¬
am interitũ pueri timente: eadẽ scrip¬
tura ait. Exaudiuit dñs ds̃ uocem pu¬
eri ubi erat. et uocauit angelus dñi
agar decȩlo. et dixit ei. Quid est agar:
Noli timere. Exaudiuit eñi dñs uocem
pueri de loco inquo est.Surge. et accipe

Expanded text:
mittimus, cum de justis una cum injusmittimus, cum de justis una cum injustis perdendis Abraham esset sollicitus, ait: Nequaquam, qui judicas terram, facies hoc judicium. Et dixit Dominus, Si invenero in Sodomis quinquaginta justos in civitate, remittam omni loco propter illos . Et rursum consummato sermone ad Lot fratrem Abrahae, Scriptura dicit, Et Dominus pluit super Sodomam et Gomorrham sulphur et ignem a Domino de coelo . Et rursum: Et Dominus visitavit Saram, sicut dixit, et fecit Deus Sarae sicut locutus est, et concepit et peperit Sara Abrahae filium in senectute sua, et in tempore sicut locutus est illi Dominus . Dehinc expulsa de Abrahae domo cum filio suo ancilla, et in deserto ob aquae inopiam interitum pueri timente, eadem Scriptura ait, Et exaudivit Dominus Deus vocem pueri ubi erat, et vocavit angelus Dei Agar de coelo, et dixit ei, Quid est Agar? noli timere; exaudivit enim Deus vocem pueri de loco in quo est. Surge, et accipe
Abbreviated transcription (Latin):
demonstratus: ne qui d̃s est et esse angłs
credereturSequit᷑ sermo ordinem rerũ
Angelus dñi ad agar locutus est. idem ad
abraham ds loquitur. exeodem adutrũ¬
q fit sermo. Benedicit᷑ ismael & ingentẽ
magnam amplificandus esse ꝓmittitur.
queretur ostendit. Abrahe quoq. isaac
filius ꝓmitcitur. De hinc postea assistunł
uiri tres. et abraham conspectis tribus
unum ad orat. et dño confitetur. Scrip¬
tura astitisse tres uiros edidit: sed pa¬
triarcha non ignorat. qui et adorandus
sit. et confitendus. In discreta assistenti¬
um species est: sed ille dñm suum fidei
oculis. et uisu mentis agnouit. De hinc
sequitur. et dixit ei. Reuertens ueniã
ad te. ad hoc tempus in futurum. & habe¬
bit filium sara uxor tua. Et post hec dir̃
ei dñs. Non celabo ego abraham pue¬
ro meo quȩ facturus sum. Et rursum
ualde. Et rursum post multum aliũ
sermonem. quem breuitatis studio p̃ter¬

Expanded text:
demonstratus est, ne qui Deus est, esse angelus demonstratus est, ne qui Deus est, esse angelus crederetur. Sequatur sermo ordinem rerum. Angelus Domini ad Agar locutus est; idem ad Abraham Deus loquitur, ex eodem ad utrumque fit sermo. Benedicitur Ismael, et in gentem magnam amplificandus esse promittiturqueretur, ostendit. Abrahae quoque Isaac filius promittitur. Dehinc postea assistunt viri tres. Abraham conspectis tribus unum adorat, et Dominum confitetur. Scriptura adstitisse viros tres edidit: sed patriarcha non ignorat qui et adorandus sit et confitendus. Indiscreta assistentium species est; sed ille Dominum suum fidei oculis et visu mentis agnovit. Dehinc sequitur: Et 90 dixit ei, Revertens veniam ad te ad hoc tempus in futurum, et habebit filium Sara uxor tua . Et post haec dixit ei Dominus, Non celabo ego Abraham puerum meum quae facturus sum . Et rursum:ta eorum magna valde . Et rursum post multum alium sermonem, quem brevitatis studio praeter
Abbreviated transcription (Latin):
filium tibi. et uocabis nomen eius ysaac.
et statuam testamentum meum ad illũ
intestamentum ȩternum: et semini eiꝰ
post illum. De ismael autem hȩc. Ecce
exaudiui te et benedixi ei: & amplifica¬
bo eum ualde. Duodecim gentes genera¬
bit: et dabo eum ingentem magnã. Nun-¬
quid ambigitur. quin qui angelus dei
dictus est. idem rursum dicatur et ds̃:
Pariterq de ismael sermo est: et nunc &
dudum multiplicandus ab eodem est:
& ne forte non idem qui esset locutꝰ ad
agar nunc loqui crederetur. eiu̾dem ꝑ¬
sone significationem diuinus sermo testa¬
tur dicens. Et benedixi eum. et ampli¬
ficabo eum. Benedictio ex preterito ẽ.
iam enim ad agar sermo fuerat. ampli¬
ficatio uero infuturum. Nunc em̃ pri¬
ad agar uero angelus dei locutus ẽ. Deus
igitur est: qui et angelus est: quia qui
et angelus dei est. ds̃ est ex deo natus. Dei
autem angelus obiddictus. quia magni
consilii est angelus. Deus uero idem pꝰea

Expanded text:
filium tibi, et vocabis nomen ejus Isaac: filium tibi, et vocabis nomen ejus Isaac: et statuam testamentum meum ad illum in testamentum aeternum, et semini ejus post illum. De Ismael autem, ecce exaudivi te, et benedixi ei, et amplificabo eum valde: duodecim gentes generabit, et dabo eum in gentem magnam . Numquid ambigitur, quin qui angelus Dei dictus est, idem rursum dicatur et Deus? Pariterque de Ismael sermo est, et nunc et dudum multiplicandus ab ecdem est. Et ne forte non idem, qui esset locutus ad Agar, non loqui crederetur: ejusdem personae significationem divinus sermo testatur, dicens, Et benedixi ei et multiplicabo eum. Benedictio ex praeterito est; jam enim ad Agar sermo fuerat: amplificatio vero in futurum; nunc enim priad Agar vero angelus Dei locutus est. Deus igitur est, qui et angelus est: quia qui et angelus Dei est, Deus est ex Deo natus. Dei autem angelus ob id dictus, quia magni consilii est angelus: Deus vero idem postea
Abbreviated transcription (Latin):
testas multiplicandarum gentium ex¬
cedit. Sed quid tandem de eo. qui ange¬
lus dei quȩ soli deo ꝓpria sunt loqueba¬
tur scriptura testata est: Et uocauit
nomen dñi qui loquebatur secũ: tu d̃s
qui aspexisti me. Primum angłs dei : se¬
cundo dñs. Uocauit enim nomen dñi
qui loquebatur secum. De hinc tercio
deus. lu enim es ds̃ qui aspexisti me Q
angłs dei dictus est: idem dñs. et ds̃ est.
Est autem scđ̃m ꝓpham. filius dei mag¬
ni consilii angelus. Ut ꝑsonarũ distin¬
ctio ab soluta esset angelus di est nuncu¬
patus. Qui enim est deus exdeo: ipse ẽ &
angelus dei. Ut uero honor debitus red¬
deretur: et dñs et deus est predicatus.
idem postea et dñs et ds̃. Abraham uero
tantum ds̃. Tuta enim iam ꝑsonarum
discretione premissa: ne solitarii error sub¬
esset absolutum et uerum eius nomen edi-¬
citur. Scriptum namq est. Et dix̃ dñs
ad abraham. Ecce sara uxor tua pariet

Expanded text:
testas multiplicandarum gentium extestas multiplicandarum gentium excedit. Sed quid tandem de eo, qui Dei Angelus quae soli Deo propria sunt loquebatur, Scriptura testata est? Et vocavit nomen Domini qui loquebatur secum, Tu Deus qui adspexisti me. Primum angelus Dei, secundo Dominus; vocavit enim nomen Domini qui loquebatur secum; dehinc tertio Deus, Tu enim es Deus qui adspexisti me. Qui angelus Dei dictus est; idem Dominus et Deus est. Est autem secundum prophetam filius Dei magni consilii angelus . Ut personarum distinctio absoluta esset, angelus Dei est nuncupatus; qui enim est Deus ex Deo, ipse est et angelus Dei. Ut vero honor debitus redderetur, et Dominus et Deus est praedicatus.idem postea et Dominus et Deus: ad Abraham vero tantum Deus. Tuto enim, jam personarum discretione praemissa, ne solitarii error subesset, absolutum et verum 89 ejus nomen edicitur. Scriptum namque est: Et dixit Deus ad Abraham, Ecce Sara uxor tua pariet
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo omnia. sed non ꝓpterea ignoran¬
dum esse quia filius deus est: cum idẽ
moyses dm̃. et deum toto oꝑis sui cor¬
pore sit ꝓfessus. Igitur uidendum est.
quomodo et electio. et legis latio. dm̃. et
Post multas namq dei ad abraham allo¬
cutiones. cum aduersum agar sara cõmo¬
ueretur. conceptui ancillȩ dña sterilis
inuidens: cumq discessisset a conspec̃¬
tu eius. ita de ea scriptura loquitur. Et
dixit angelus dñi ad agar. Redi ad dñam
tuam. et humilia te sub manibus eiꝰ Et
dixit ei angelus dñi. Multiplicans mul¬
tiplicabo semen tuum: et non dinume¬
rabitur amultitudine. Et rursum. Et
uocauit nomen dñi qui loquebatur se¬
cum: tu ds̃ qui aspexisti me. Angelꝰ dĩ
loquitur. Duplex autem in angelo dei
significatio est: ipse qͥ est. et ille cuiꝰ est.
Et loquitur non res scđ̃m nomen officii
sui. Ait enim. Multiplicans multiplicabo
semen tuum: et non dinumerabitur
amultitudine. A inisterium angeli po¬

Expanded text:
ex quo omnia: sed non propterea ignoranex quo omnia: sed non propterea ignorandum esse, quia Filius Deus est; cum idem Moyses Deum et Deum toto Operis sui corpore sit professus. Igitur videndum est, quomodo et electio et legislatio Deum et Post multas namque Dei ad Abraham allocutiones, cum adversum Agar Sara commoveretur, conceptui ancillae domina sterilis invidens, cumque discessisset a conspectu ejus, ita de ea Scriptura loquitur: Et dixit Angelus Domini ad Agar, Redi ad dominam tuam, et humilia te sub manibus ejus. Et dixit ei Angelus Domini, Multiplicans multiplicabo semen tuum, et non dinumerabitur a multitudine . Et rursum: Et vocavit nomen Domini qui loquebatur secum, Tu Deus qui adspexisti me . Angelus Dei loquitur duplex autem in angelo Dei significatio est: ipse qui est, et ille cujus est: et loquitur non res secundum nomen officii sui; ait enim: Multiplicans multiplicabo semen tuum, et non dinumerabitur a multitudine. Ministerium angeli po
Abbreviated transcription (Latin):
pientia docuit. Letabat᷑ obleticiã patris in ꝑ¬
fectione mundi et in filiis hominum
letantis. Scriptum est enim. Et uidit ds̃
quia bona sunt. Placere patrroꝑa sitas
gaudet. ꝑse ex precepto eius effecta. Ga¬
udium enim suum hinc esse ꝓfitet᷑. qͦd
in consũmato orbe. et infiliis hominum
pater letus existeret. et infiliis hominũ:
ob id qͥaiã in uno adam omne humani ge¬
neris exordiũ constitisset. Non ergo infa¬
bricatione mundi solitarius pater sibi
loquitur: sapientia sua secum et coope
ta. et maxima ad absolutionem horum
dictoꝵ esse reliqua: sed dilata anobis
potius quam dissimulata habentur. Ple¬
nior namq eorum tractatus proposi¬
tionibus cȩteris reseruatur. Nunc eñi
tantum ad id respondetur quod in ex¬
positione fidei suȩ. uel potius perfidiȩ
abimpiis dictum est. unum tantũ deũ
amoyse predicatum. Et uere ita predi¬
catum meminimus. quia unus deus ẽ.

Expanded text:
pientia docuit. Laetatur ob laetitiam Patris, in ppientia docuit. Laetatur ob laetitiam Patris, in perfectione mundi et in filiis hominum laetantis. Scriptum est enim: Et vidit Deus quia bona sunt . Placere Patri opera sua gaudet, per se ex praecepto ejus effecta. Gaudium enim suum hinc esse profitetur, quod in consummato orbe et in filiis hominum Pater laetus existeret: in filiis hominum ob id, quia jam in uno Adam omne humani generis exordium constitisset. Non ergo in fabricatione mundi solitarius Pater sibi loquitur, Sapientia sua secum et cooperta et maxima ad absolutionem horum dictorum esse reliqua: sed dilata a nobis potiusquam dissimulata habentur; plenior namque eorum tractatus propositionibus caeteris reservatur. Nunc enim tantum ad id respondetur, quod in expositione fidei suae, vel potius perfidiae, ab impiis dictum est, unum tantum Deum a Moyse praedicatum. Et vere ita praedicatum meminimus, quia unus 88 Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
componens. Ego eram ad quam gaude¬
bat. Cotidie autem letabar in conspectu
eius in omni tempore: cum letaretur
orbe ꝑfecto. & letabatur in filiis hominũ.
Conclusa est omnis occasio. & coartatur
adueri confessionem uniuersus error. Ad¬
est deo genita aute secula sapientia. neq
solum ad est. sed etiam componit. Est gͦ
componens apud ipsum. In tellige cõpo¬
sitionis. uel dispositionis offictum. Pat̾
enim in eo quod loquitur efficit: filiꝰ
in eo quod oꝑatur. quȩ fieri sunt dic̾ta
componit. ꝑ sonarum autem ita facta
discretio est: ut opus referatur adutrũ¬
q. Nam in eo quod dicitur faciamus:
& uissio exequatur. et factum. In eo uͦ
quod scribitur etiam apud illum com¬
ponens: non solitarium sibi esse inoꝑati¬
one significat. Letatur autem ante eum:
quem sibi significabat ad gaudere letan¬
ii. Codidie autem letabar in conspectu
eius in omni tp̃r qñ letabat᷑ orbe ꝑfec̾to. &¬

Expanded text:
componens. Ego eram, ad quam gaudecomponens. Ego eram, ad quam gaudebat. Quotidie autem laetabar in conspectu ejus in omni tempore cum laetaretur orbe perfecto et laetaretur in filiis hominum . Conclusa est omnis occasio, et coartatur ad veri confessionem universus error. Adest Deo genita ante saecula Sapientia. Neque solum adest, sed etiam componit. Est ergo componens apud ipsum. Intellige compositionis vel dispositionis officium. Pater enim in eo quod loquitur, efficit; Filius in eo quod operatur quae fieri sunt dicta, componit. Personarum autem ita facta distinctio est, ut opus referatur ad utrumque. Nam in eo quod dicitur, Faciamus, et jussio exaequatur, et factum: in eo vero quod scribitur, Eram apud illum componens , non solitarium se sibi esse in operatione significat. Laetatur autem ante eum, quem sibi significabat adgaudere laetanti. Quotidie autem laetabar in conspectu ejus in omni tempore, quando laetabatur orbe perfecto,
Abbreviated transcription (Latin):
ret. feci ad imaginem meam. Dixerat
enim ad demonstrandam naturȩ uni-¬
tatem faciamꝰ adimaginem nr̃am. Neq
rursum confudit de solitario. ac ñ soli¬
tario intelligentiam: cum hominem
ds faciens. ad imaginem dei fecerit. Quod
tum fuisse affirmare uoles: tamquam
concedi tibi possit. ut unus secum. uelud
cum altero sit locutus. credaturq in eo
quod adimaginem dei fecit hominem.
ita uoluisse in telligi tanquam adima¬
ginem meam feci hominem. primum
ipse testimonio tuo redargueris. Dix¬
isti enim expatre omnia. sed ꝑfiliũ oĩa
Namq ꝑ id quod dictum est. faciamus
hominem adimaginem: ex eo origo ẽ.
exquo cepit sermo. In eo uero quod ds
adimaginem dei fecit: significatur etiã
is. ꝑ quem consummatur oꝑatio. Tum¬
deinde nequid tibi hinc liceat mentiri:
sapientia quam ipse tu xp̃m confessus
es contraibit dicens. Cum certos pone
bat fontes sub celo. cum fortia faciebat
fundamenta terrȩ.eram apud illum

Expanded text:
ret, Feci ad imaginem meam. Dixerat ret, Feci ad imaginem meam. Dixerat enim ad demonstrandam naturae unitatem, Faciamus ad nostram. Neque rursum confudit de solitario ac non solitario intelligentiam: cum hominem Deus faciens, ad imaginem Dei fecerit. 20. Ptum fuisse affirmare voles, tamquam concedi tibi possit, ut unus secum velut cum altero sit locutus, credaturque in eo, quod ad imaginem Dei feci hominem, ita voluisse intelligi, tamquam, Ad imaginem meam feci hominem; primum ipse testimonio tuo redargueris. Dixisti enim, Ex Patre omnia, sed per Filium omnia. Namque per id quod dictum est. Faciamus hominem, ex eo origo est ex quo coepit et sermo: in eo vero quod Deus ad imaginem Dei fecit, significatur etiam is per quem consummatur operatio. deinde, ne quid tibi hinc liceat mentiri, Sapientia, quam tu ipse Christum confessus es, contraibit dicens, Cum cerbat fontes sub caelo, quando fortia faciebat fundamenta terr
Abbreviated transcription (Latin):
deo imaginem. atq eandem similitudi¬
nem hominem reꝑitur operari: ut nec
solitudinis intelligentiam. significatio
efficientis admittat. nec diuinitatis
diuersitatem ad eandem imaginem.
existimetur ultra aliquid afferre quia
in diuinis rebus non frequentius di¬
cta. sed tantum dicta sufficiunt. tam̃
quid de hoc eodem dictum sit cognos¬
ci oportet. Non enim diuinorum di¬
ctorum. sed intelligentiȩ nr̃ȩ anobis ra¬
tio prestanda est. Deus ad noe inter
multa mandata ita loquitur. Neffude¬
rit sanguinem hominis. ꝓsanguine eius
effundetur anima eius: quia adimaginẽ
dei feci hominem. Etiam hic distingui-¬
tur exemplum opus operans. Deus testa¬
tur se adimaginem dei hominem fecisse.
cum faciendus homo est. Quia neq de
se. neq ad se loquebatur: dixit adima¬
ginem nostram. Cum autem factus hõ
est: fecit ds̃ hominem adimaginem
dei. Non ignorauit utiq uerbi ꝓprie¬
tatem. si sibi ipsi loqueretur: ut dice¬

Expanded text:
Deo imaginem atque eamdem similitudiDeo imaginem atque eamdem similitudinem hominem reperitur operari: ut nec solitudinis intelligentiam significatio efficientis admittat, nec divinitatis diversitatem ad eamdem imaginem aexistimetur ultra aliquid afferre, quia in divinis rebus non frequentius dicta, sed tantum dicta sufficiunt: tamen quid de hoc eodem dictum sit, cognosci oportet. Non enim divinorum dictorum, sed intelligentiae nostrae a nobis ratio praestanda est. Deus ad Noe inter multa mandata ita loquitur: Qui effuderit sanguinem hominis, pro sanguine ejus effundetur anima ejus; quia ad imaginem Dei feci hominem . Etiam hic distinguitur exemplum, opus, operans. Deus testatur se ad imaginem Dei hominem fecisse. Cum faciendus homo est, quia de se, neque ad se loquebatur, dixit ad imaginem nostram: cum autem factus homo est, Fecit Deum hominem ad imaginem Dei. Non ignoravit utique verbi proprietatem, si sibi ipse loqueretur, ut dice
Abbreviated transcription (Latin):
neq differentem esse significat: nobis qͦq
nec solitarius tantum. ita neq differen-¬
tendus. cognita ꝑ id qͦd nr̃am imaginẽ
dicit non etiam imagines nr̃as unius
inutroq proprietate naturȩ. Non suf¬
ficit autem solam uerborum atculisse
rationem. nisi dictorum in telligentiã
etiam rerum oꝑatio consequatur.
Scriptum enim ita est. Et fecit deus
hominem. ad imaginem dei fecit eum.
Quero si solitarius. atq ipsi ad se eun¬
dem fuit sermo. quid hic sentiendũ
existimes. Uideo enim nunc triꝑtitã
significationem. et facientis. et facti. &
exempli. Et qui factus est: homo est.
Deus autem fecit. Et quem fecit: ad
imaginem dei fecit.Si de solitario ge¬
nesys esset locuta: dixisset utiq. et fe¬
cit adimaginem suam. Sed sacramentũ
euangelicum annuntians. non deos duos.
sed deum. et deũ elocuta est: cum hoĩem
ꝑ dm̃ effectum adimaginem dei dicit.
Atq ita deus ad communem sibi cum

Expanded text:
neque differentem esse significat; nobis quoque neque differentem esse significat; nobis quoque nec solitarius tantum, nec dtendus: cognita per id, quod nostram imaginem dicit, non etiam imagines nostras, unius in utroque proprietate naturae. Non sufficit autem solam verborum attulisse rationem, nisi dictorum intelligentiam etiam rerum operatio consequatur: scriptum enim ita est: Et fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum . Quaero, si solitario atque ipsi ad se eumdem fuit sermo, quid hic sentiendum existimes? Video enim nunc tripertitam significationem, et facientis, et facti, et exempli. Qui factus est, homo est; Deus autem fecit; et quem fecit, ad imaginem Dei fecit. Si de solitario Genesis esset locuta, dixisset utique, 86 Et fecit ad imaginem suam. Sed sacramentum evangelicum annuntians, non duos deos, sed Deum et Deum elocuta est, cum hominem per Deum effectum ad imaginem Dei dicit. Atque ita Deus ad communem sibi cum
Abbreviated transcription (Latin):
esset ut fieret: absolutus uoluit intelli-¬
gi significationem hanc non ad se tan-¬
tum esse referendam. dicendo faciamꝰ
stulit singularis intelligentiam: ꝓfes¬
sione consortũ. Consortium autem esse
aliquod solitario ipsi sibi non potest.
neq rursum recipit solitarii solitudo
faciamus. neq quisquam alieno a se no-¬
stram loquetur. Uterq sermo. et faciamꝰ.
& nr̃am. ut solitarium eundemq ñ pati¬
tur: ita neq diuersum ase. alienumq
significat. Aut quero si eum audias soli¬
tarium. utrum non ipsum eundemq ẽẽ
existimes: aut cum audias non ipsũ neq
eundem. an ne qͦd solitarius tantum sit
intelligas. In solitario ergo. solitarus.
in non eodem uero neq ipso: non solita¬
rius reperietur. Solitario ergo conue¬
nit faciam. et meam: non solitario uͦ
mus. faciamus hominem ad imaginẽ.
& similitudinẽ nostram: quia sermo
uterq ut non solitarium tantum. ita

Expanded text:
esset ut fieret?; absolutius voluit intelliesset ut fieret?; absolutius voluit intelligi significationem hanc non ad se tantum esse referendam. Dicendo, Faciamustulit singularis intelligentiam professione consortii. Consortium autem esse aliquod solitario ipse sibi non potest. Neque rursum recipit solitarii solitudo faciamus; neque quisquam alieno a se nostram loquitur. Uterque sermo, et faciamus et nostram, ut solitarium eumdemque non patitur; ita neque diversum a se alienumque significat. Aut quaero, si cum audias solitarium, utrum non ipsum eumdemque esse existimes? aut cum audias non ipsum neque eumdem, anne quod solitarius tantum sit intelligas? In solitario ergo solitarius, in non eodem vero neque ipso, non solitarius reperietur. Solitario ergo convenit, faciam, et meam: non solitario vermus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; quia sermo uterque, ut non solitarium tantum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
credatur esse: tamen ne quid ambigi pos¬
sit. oportet ea quȩ mundi creationem
esset: talis de eo sermo est. Et dixit ds̃.
faciamus hominem et adimaginem. &
similitudinem nrãm. Et rursum. Et fec̃
As̃ hominem. adimaginem dei fecit eũ.
Quero nunc solum ne sibi dm̃ locutum
existimes: an uero sermonem hunc eiꝰ
intelligas. non sibi sed ad alterum exticis¬
se. Si solum fuisse dicis: eius ipsius uoce
argueris dicentis. faciamus hominẽ. et
adimaginem. et similitudinem nr̃am.
cognitionem nobis eorum quȩ gessit
imꝑtiens. Significato namq dei filio.
ꝑquem facta sunt omnia. in eo quod
dictum est. et dixit deus. fiat firmam̃¬
tum: rursum ita dictum est. & fecit d̃s̃
firmamentum. Ne tamen hic idem
in anis. ac suꝑfluus sermo existimaret᷑.
si sibi ipse dixisset. ut fieret. et rursum
ipse fecissec. quid eñi tam sihil alie¬
num ab eo qui solus esset. ut sibi facien¬
dum diceret cum uoluntate tantũ opꝰ

Expanded text:
esse credatur; tamen ne quid ambigi posesse credatur; tamen ne quid ambigi possit, oportet ea, quae mundi creationem esset, talis de eo sermo est: Et dixit Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Et rursum, Et fecit Deus hominem; ad imaginem Dei fecit eum . Quaero nunc, solumne sibi Deum locutum existimes, an vero sermonem hunc ejus intelligas non sibi, sed ad alterum exstitisse? Si solum fuisse dicis; ejus ipsius voce argueris dicentis, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. cognitionem eorum nobis quae gessit impertiens. Significatio namque Dei filio per quem facta sunt omnia, in eo quod dictum esset, Et dixit Deus, Fiat firmamentum; firmamentum: ne tamen hic idem inanis ac superfluus sermo existimaretur, si sibi ipse dixisset ut fieret, et rursum ipse fecisset quid enim tam alienum ab eo qui solus esset, ut sibi faciendum diceret, cum voluntate tantum opus
Abbreviated transcription (Latin):
complacitum est. extiterunt: ut media¬
toris officium. inter se et ea quȩ essent
creanda cessaret. Dicit ergo deus fieri ex
quo omnia sunt: et fecit ds ꝑquem oĩa
sunt. eodem pariq nomine. et in dicentiᷤ
significatione. et in efficientis oꝑatione
confesso.Siautem loqui audebis. non
de filio dicit et fecit deus: et ubi erit
qͦd mI. dictum est. omnia ꝑ eum fa¬
iħc xp̃s. ꝑ quem omnia. et illud ipse dix̃
et facta sunt: Quod si impudentiam tuã
hȩc diuinitus dicta conuincent: non adi¬
minitur dei filio quod ds̃ sit. ꝑid quod
dictum est. audi israhel dñs ds̃ tuus. unꝰ
est. cum ab eoipso qui hȩc locutus est. in
ipsa constitutione mundi. deus fuerit
predicatus. et filius. Sed uideamus inqͦm
ꝓfectum. hec distinctio iubentis dei et faci¬
entis dei agatur. Nam tam et si sensus
cominunis intelligentiȩ nr̃e non recipiat.
ut in eo quod dictum est. iussit et facca
sunt. solitarius atq idem significatus

Expanded text:
complacitum ei est, exstiterunt; ut ita Mediacomplacitum ei est, exstiterunt; ut ita Mediatoris officium inter se et ea quae essent creanda cessaret. Dicit ergo fieri Deus ex quo omnia sunt, et facit Deus per quem omnia, eodem parique nomine et in dicentis significatione et in efficientis operatione confesso. Si autem loqui audebis, non de Filio dici, Et fecit Deus; et ubi erit quod dictum est, Omnia per ipsum fa per quem omnia ; et illud, Ipse dixit, et facta sunt ? Quod si impudentiam tuam haec divinitus dicta convincent; non adimitur Dei filio quod Deus sit, per id quod dictum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est: cum ab eo ipso, qui haec est locutus, in ipsa constitutione mundi Deus fuerit praedicatus et Filius. Sed videamus, in quem profectum haec distinctio jubentis Dei, et facientis Dei augeatur. Nam tametsi sensus communis intelligentiae non recipiat, ut in eo quod dictum est: Jussit, et facta sunt, solitarius atque idem significatus
Abbreviated transcription (Latin):
sa firmauerit. Sed hȩc diuinȩ scripturȩ
ratio non recipit. Omnia eñi scd̃m ꝓphe¬
tam facta ex nichilo sunt. Nec natura
aliqua manens de mutata in aliud est:
sed id quod non erat creatum. et abso¬
lutum est. ꝑquem: Audi euagelistam.
Omnia ꝑ ipsum facta sunt. Siqueris ꝑ
quem: audies eundem euangelistam
dicentem. In principio erat uerbum.
& uerbum erat apud deũ. et deus erat
uerbum. Hoc erat inprincipio is¬
apud deum. Omnia ꝑipsum facta ft̃.
Quod si negare uoles apatre dictum
uideri. fiat firmamentum: audies rur¬
sum ꝓphetam dicentem. Iꝑse dixit. et
facta sunt: ipse mandauit. et creata st̃.
Quod ergo dictum est. fiat firmam̃tũ.
in eo quod pater sit locutus ostendicur& d̾
autem adicitur. et factum est sic. et quod
fecisse deus dicitur: in eo ꝑsona efficientis
est intelligenda qui faciat. Dixit enim &
facta sunt. non utiq solum uoluit. et fec̃.
Mandauit. et creata sunt. Non quia ei

Expanded text:
sa firmaverit. Sed haec divinae Scripturae sa firmaverit. Sed haec divinae Scripturae ratio non recipit. Omnia enim, secundum prophetam, facta ex nihilo sunt : nec natura aliqua manens demutata in aliud est, sed id quod non erat creatum est, et absolutum est. Per quem? Audi evangelistam: Omnia per ipsum facta sunt . Si quaeris per quem, audies eumdem Evangelistam dicentem, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt . Quod si negare voles a Patre dictum videri, Fiat firmamentum , audies rursum prophetam dicentem, Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt. Quod ergo dictum est, Fiat firmamentum; in eo quod Pater sit locutus ostenditur. Quod autem adjicitur: Et factum est sic, et quod fecisse 84 Deus dicitur; in eo persona efficientis est intelligenda qui faciat. Dixit enim, et facta sunt, non utique solum voluit, et fecit: mandavit, et creata sunt, non utique quia
Abbreviated transcription (Latin):
gi non oporteat. quin nascendo ex deo
ds̃ sit. ꝑ quod fidei nr̃ȩ ds̃ unus est. tam̃
uideamus an moy ses qui ad isrł dyxerit.
dñs deus tuus unus est. dei filium deum
predicauerit. Uti enim nos ad confiten
monio illius oportebit: cuius auctorita¬
te heretici unum tantum dm̃ confiten¬
tes. filio putent negandum esse quod ds̃
sit. Igitur cum absoluta hȩc de deo et ꝑ¬
unus ds pater ex quo omnia. et unus
mus originem mundi. quid de ea moy¬
ses loquatur. Ait namq. Et dixit ds.
F iat firmamentum in medio aquȩ. et
sit diuidens inter aquam et aquam.
Et factum est sic. Et fecit d̾s firmamen¬
tum. et diuisit ds ꝑmedium aquȩ. Ha¬
bes ergo deum ex quo: habes dm̃ per
quem. Aut si id negabis: necesse est id
quod factum est. ꝑ quem factum sit
doceas. aut certe naturam ipsam crean¬
dorum deo obedientem esse de mon¬
stres. quȩ ad id quod dictum est. fiat
firmamentum. se ipsa dei uerbo ius¬

Expanded text:
gi non oporteat, quin nascendo ex Deo gi non oporteat, quin nascendo ex Deo Deus 83 sit, per quod fidei nostrae Deus unus est; tamen videamus an Moyses, qui ad Israel dixerit, Dominus Deus tuus unus est, Dei filium Deum praedicaverit. Uti enim nos ad confitendmonio illius oportebit, cujus auctoritate haeretici unum tantum Deum confitentes Filio putent negandum esse quod Deus sit. Unus Deus pater ex quo omnia, et unus mus originem mundi, quid de ea Moyses loquatur. Ait namque: Et dixit Deus, Fiat firmamentum in medio aquae, et sit dividens inter aquam et aquam: et factum est sic, et fecit Deus firmamentum, et divisit Deus per medium aquae . Habes ergo Deum ex quo, habes Deum per quem. Aut si id negabis, necesse est id quod factum est per quem factum sit doceas: aut certe naturam ipsam creandorum Deo obedientem esse demonstres, quae ad id quod dictum est: Fiat firmamentum, se ipsam Dei verbo jus
Abbreviated transcription (Latin):
crederent cognitum est. nisi unum dm̃
esse ex quo omnia. unam uirtutem in¬
nascibilaem. et unam hanc esse sine mni¬
tio potestatem: Sed non ꝑid quod deus
unus sit. dei filio accidit negari posse qͦd
deus est. Moyses namq. uel potius ds̃
ꝑmoy sen populo. et inegypto. et in deser¬
to ydolis et deorum ut putabant reli¬
gionibus occupato hoc consticuit pͥn¬
cipale mandatum. ut unum dm̃ crede¬
ret. Et uere. ac merito constituit. Unꝰ
est enim deus exquo omnia. Sed uide¬
amus an idem moyses eum quoq per
quem omnia sunt deum esse confessus
sit. Non enĩ patri adimitur quod unꝰ
deus est: quia et filius deus sit. Est
eñi deus exdeo: unus exuno. Ob id.unus
deus: quia exse ds̃. Contra uero non
minus ꝑ id filius ds̃: quia pater. ds̃ unꝰ
sit. Est eñi unigenitus filius dei. non
in nascibilis ut patri adimat quod ds
unus sit. neq aluid ipse quam deus. qͥa
ex deo natus est. de quo quamuis ambi¬

Expanded text:
crederent, cognitum est, nisi unum Deum crederent, cognitum est, nisi unum Deum esse ex quo omnia, unam virtutem innascibilem, et unam hanc esse sine initio potestatem? Sed non per id, quod Deus unus est, Dei filio accidit negari posse quod Deus est. Moyses namque, vel potius Deus per Moysen, populo et in Aegypto et in deserto idolis et deorum, ut putabant, religionibus occupato, hoc constituit principale mandatum, ut unum Deum crederet: et vere ac merito constituit. Unus est enim Deus ex quo omnia. Sed videamus, an idem Moyses eum quoque, per quem omnia sunt, Deum esse confessus sit. Non enim Patri adimitur quod Deus unus est, quia et Filius Deus sit. Est enim Deus ex Deo, unus ex uno: ob id unus Deus, quia ex se Deus. Contra vero non minus per id Filius Deus, quia Pater Deus unus sit; est enim unigenitus filius Dei: non innascibilis, ut Patri adimat quod Deus unus sit; neque aliud ipse quam Deus, quia ex Deo natus est. De quo quamvis ambi