comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onsoient nouauectigalia iucõ¬
sultis principib institui gͦ iexigi alide
auod illicite poscatur ꝯpetous uidex
uetabit ⁊ d ꝙ exactum udetur si c̾ot᷑
racionem iuris excortum t est rosti¬
tui iubẽoit¬
d̾.S i puincialium nr̃oꝵ querela de
ꝯductoꝵ auiditate eytiterit pꝓbatũ
fcnt ultra uestutam ꝯsuetudinem et
ur̃o cͥminos iussiorus aliquid eosꝓfligas¬
sercitanti crimiuss ꝓpetuo exilio pum
mp̃. Negociatores si qui ad domum
urãm ꝑtinent pocor quoq homines
necessitatem debitam pensitacõnum ut
honest̾as postulat agnoscere moneantur
ut ꝑ ciictos qui emolumenta nego ca¬
cionib captant tosabiles fiant aquos¬
cende deuocionis effectus.
D̾ on solum aurum bai baris miui¬
me prebeatur set ĩ apd̾ eos si inuentũ
fu̾it subtili auferatur ingeniosiult̾ns
barbaricum fa̾it translatũ auiercatori¬
bus non iam dapnis set suppliciis subiu¬
gentur ⁊ si iduidex reꝑtim non uindi¬
cat teg̾ent cõcius criminos a festinat

Expanded text:
on solent nova vectigalia inconsultis princibus institui. Ergo et exigi aliquid, quod illicite poscatur, competens iudex vetabit et id quod exactum videtur, si contra rationem iuris extortum est, restitui iubeum querella de conductorum aviditate extiterit et probatum fuerit ultra vetustam consuetudinem et nostrae terminos iussionis aliquid eos profligasse, rei tanti criminis perpetuo exilio puni. Negotiatores, si qui ad domum nostram pertinent, potiorum quoque homines necessitatem debitam pensionum, ut honestas postulat, agnoscere moneantur, ut per cunctos, qui emolumenta negotiationibus captant, tolerabiles fiant agnoscendae devotionis effectus.Non solum aurum barbaris minime praebeatur, sed etiam si apud eos inventum fuerit, subtili auferatur ingenio. Si ulterius barbaricum fuerit translatum a mercatoribus, non iam damnis, sed suppliciis subiugentur, et si id iudex repertum non vindicat, tegere ut conscius criminosa fes
Abbreviated transcription (Latin):
cͥpiaui dignitatissi ue iũmilicia ꝯstitutisa¬
ꝑatꝰ tuusprecũ nõie licet non
taxata quantitate aliamposse̾em.
nec patris tui culpa enictum est. adexemplũ
ex empto actionis non t̃merito id quod tua
siderasłat .n. si cum uonalis possõ non eẽti

Expanded text:
piam dignitatis sive in militia constituti, scipater tuus pretii nomine, licet non taxata quantitate, aliam possessionem dnec patris tui culpa evictum est, ad exemplum ex empto actionis non immerito id quod tua sideras. at enim si, cum venalis possessio non esset,
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ ac precii amissionem auid filit nui̾iatũ
ł ꝯtntatum exilii se pona sempit̾ na subded̾
non defutura ꝯtra uidices eoꝵ apparitẽue
ꝑ singulos contractus qui ex̃ memorata lo¬
ca fuerint agitati .xxx. libratum auri con¬
dempnacõe ꝑ quoꝵ limites inhibita loda
exceptis in delicet hiis qui legatoꝵ ꝑ sar̃
quolibet temꝑe adinũm clemenciam ĩ mnit¬
cendoꝵ it̾ ꝯmitati merces duxerint ꝯmin¬
tandas quib humanitatis et legacõnis
intuitu excra profiuita loca meitandi co¬
piam non negamꝰ uisi sub sp̃e legacionis
dicuis in qualibet ꝓuincia residonces
ne legati reditum ad propria ꝯmitontur
hos .n. mercature insistentes non ĩ merito
unacum hũs cum quib ꝯtraxerunt cur¬
s iosederunt pena h̾is anotõis ꝑsequut᷑.¬

Expanded text:
 ac pretii amissionem, quod fuerit numeratum vel commutatum, exilii se poenae sempiternae subdendum. Non defutura contra iudices eorumque apparitiones per singulos contractus, qui extra memorata loca fuerint agitati, triginta librarum auri condemnatione, per quorum limitem ad inhibita loca Exceptis videlicet his, qui legatorum persarum quolibet tempore ad nostram clementiam mittendorum iter comitati merces duxerint commutandas, quibus humanitatis et legationis intuitu extra praefinita etiam loca mercandi copiam non negamus, nisi sub specie legationis diutius in qualibet provincia residentes nec legati reditum ad propria comitentur. Hos enim mercaturae insistentes non immerito una cum his, cum quibus contraxerint, cum resederint, poena huius sanctionis persequet
Abbreviated transcription (Latin):
inscupsisse lictum ne inpͥmum casũ.
an filio suo qͣ hũit in potcitate mortis
amꝑe si incra quartum dounum e¬
tacũ sue amm̃ an postoi decessit᷑ Estitu
non est inc̃ti uiris ꝙ siquidem ĩ pactis
milits põitus poitstate pͥmo casu cm̃¬

Expanded text:
ipsisse, utrumne in primum casum an filio suo, quem habuit in potestate mortis tempore, si intra quartum decimum aetatis suae annum an postea decesserit. Nam non est incerti iuris, quod, si quidem in patris milit
Abbreviated transcription (Latin):
ni poces ł neptes ꝓneptes ł ꝓneptes mo¬
rencis cransmitante :i n onͣ alit̾ sabsti¬
cucõne locum hñce nisi ip̃i lib̾i sine
iulta sobole decessi̾nt ut ꝙ int̃ niust¬
tos lib̾os scĩcum est ħ ⁊ innaturales

Expanded text:
eptes morientis transmittente, et non aliter substitutione locum accipiente, nisi ipsi liberi sine iusta subole decesserint: ut, quod inter iustos liberos sanctum est, hoc et in naturales
Abbreviated transcription (Latin):
tus successionis morientis exitus uidor¬
cur c̃to subllitucõnis ł reititucõnis sine
concludi. cui enum ferendus est intelle¬
as libos euis ommi pene fructu pat̾no
d̾ fraudari uas itãꝙ impiam obiltuẽ¬
ces ut nequis alius. deuiauent huius
facimus scĩonemu hanc logem ĩꝑpe¬
cuum ualituram iuditamis dam patͥ¬
bus ꝙͣ lib̾is gratã qͦ exmplo ł alus ꝑͥs¬
licet extumee sint doquibus huuis a
aucẽ ĩ uenimꝰ excessi ingrnui papinia¬
num inhiũ asu inquo pat̾ falio suo
subititũit nulla lib̾oꝵ exhiis ꝓcoran¬
dor adieccone htc̃a exopͣtno incellecaui
disposuisse euanesc̾e substituc̃onem

Expanded text:
ertus successionis morientis exitus videatur certo substitutionis vel restitutionis fine concludi. Cui enim ferendus est intelleas liberos eius omni paene fructu paterno defraudari? viam itaque impiam obstruentes, ut ne quis et alius deviaverit, huiusmodi facimus sanctionem et hanc legem in perpetuum valituram inducimus tam patribus licet extraneae sunt, de quibus huiusmodi autem invenimus excelsi ingenii papinianum in huiusmodi casu, in quo pater filio suo substituit nulla liberorum ex his procreandorum adiectione habita, ex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. ħ umanitatis intuitu paron¬
cibis ĩdulgem̃ ut sifiluem ł npo¬
hãnt nec alia ꝓles descodẽtiũ ei sic
iste cũ silius ł filia ł uepos ł ꝓuep¬
as u m̃te captus ł m̃te cͥapta
ꝑꝑetua sit ł si duo ł plures isti sue¬
mic nullus uͦ cor saperet liccat hi¬
ude̾ parentibus legattima porcoe
hui substituere ut occ̃one huĩ
subilicucõnis ad exemplum pu¬
pillaris nulla queresa coucra cus¬
cam̾tũ eor oniatur ita cũ ut sip¬
ea irsipiũt calis subilitucõ cisset
ł si nuii aut alu oecendenees ex
huius ñte capta ꝑsona capienteͤ
sint non licoit panua qui ł que
crstatur alios quam exeo desam¬

Expanded text:
. Humanitatis intuitu parentibus indulgemus, ut, si filium vel nepohabeant nec alia proles descendentium eis sit, iste tamen filius vel filia vel nepos ves mente captus vel mente capta perpetuo sit, vel si duo vel plures isti fuerint, nullus vero eorum saperet, liceat isdem parentibus legitima portione his substituere, ut occasione huiusmodi substitutionis ad exemplum pupillaris nulla querella contra testamentum eorum oriatur, ita tamen, ut, sirint, talis substitutio cesset, vel si filii aut alii descendentes ex huiusmodi mente capta persona sapientes sint, non liceat parenti qui vel quae testatur alios quam ex eo desce
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Sipat̃ filium q̃ inpotestate ha¬
bebat sub condicõneq̃ inip̃ius potes.¬
tate non erat hedem scapsit nec inde¬
fectum eius exhrdauit iure cestatus
non uidetur cum aũt cransmareu sõ¬
ge te. agente subhac condicõne ħod̾e
ses noc hedatum te alleges sime um
locum non redusses. manifestũ
eit multis casibus ñ uoluntacis soc
fortuitis euerure potiusse ut eam
implere non potuisses udeo adire¬

Expanded text:
 Si pater filium quem in potestate habebat sub condicione, quae in ipsius potestate non erat, heredem scripsit nec in defectum eius exheredavit, iure testatus non videtur. Cum autem trans mare et longe te agentem sub hac condicione heredem ses, nec exheredatum te adleges, si in eum locum non redisses, manifestum est multis casibus non voluntariis sed fortuitis evenire potuisse, ut eam implere non posses: et ide
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem suam exparte uentam uero
exaliq̃ parte ⁊ adieat sinon ⁊ postumꝰ
natus sũit alium sibi esse ħodom ẽe
postaꝰ. aũt natus ĩpubes detessit dubiꝰ¬
ulpiano uiris disc̾cissimis uolutacis

Expanded text:
uxorem suam ex parte, ventrem vero ex alia parte, et adiecit, si non postumus natus fuerit, alium sibi esse heredem, postumus autem natus impubes decessit, dubiulpiano
Abbreviated transcription (Latin):
mp. Siabeo cuius suus fuistima¬
numisuti sus es frustra lib̾tatis con¬
troũsiam sialines marnne ab hr̃de
cius qui manumisit cũ. i siuire nb¬
cas ñ processit respectu cñ adite hr̃da¬
catis uoluntatẽ defuncti suo ꝯsensu
firmare debuit
mio c̾te quancitatis uos manumict̃et
ute cm̃ modo lsb̾auit adicus rector ꝓ¬
uncie ortabitur cum salua reneren

Expanded text:
. Si ab eo cuius servus fuisti manumissus es, frustra libertatis controversiam sustines, maxime ab herede eius qui manumisit, cum, etsi iure libertas non processit, respectu tamen aditae hereditatis voluntatem defuncti suo consensu firmare debuit.nummo certae quantitatis vos manumitteret, et te tantummodo liberavit, aditus rector provinciae hortabitur eum sa
Abbreviated transcription (Latin):
oribuuti acce nescience quasi ancula
incotem datam conscriptum mllium̃¬
tum est nichil ħ lib̾ati cue noce̾ pote¬
tunt maxime. cum temuinoie̾ ecate
ãuis nulla rõne mutare stacum acpro
li̾is suos sĩ nec añ lib̾tatẽ ĩ consuice

Expanded text:
iente quasi ancilla in dotem data conscriptum instrumentum est, nihil haec libertati tuae nocere potuerunt, maxime cum te minorem aetate annis nulla ratione mutare statum ac pro liberis servos fieri, ne ante libertatem inconsulte
Abbreviated transcription (Latin):
ucori uł curatori sinuł
nõ habet᷑. qͥ cit̾ mãdatũ negm̃
alienũ sponte gerit q̃nupe su¬
ꝑiorib qd̾ iuneris necessitas
luntas facit. at satis habunde¬
q. sufłicit sicui uł ĩpaueis amici

Expanded text:
utori vel curatori similis non habetur, qui citra mandatum negotium alienum sponte gerit, quippe superioribus quidem muneris necessitas luntas facit ac satis abunde sufficit, si cui vel in paucis amici
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾tãtur que incãm caduci fieri ꝯtĩge¬
cueni̾nt similiquid̾ modo man̾e ap̾eos
aquibus sunt decelicta ħides forte ł lega¬
tarios Pasios qui fida ꝯmisso ꝯnuat pos¬
sunt. isi uinhune casum uẽl subilicu¬
tus ł ꝯuinct̃̾ cos añcodebat. set omnes
dus est is qui lucr̃ quide̾ amplectitur
honus aũt ciadner̃ ꝯtempnt innouis ¶¬
simo aũc articulo tibi ꝓprie caducat fie
lui fũit adita transtitti nec uet̾es cõ¬
suꝑ huius ca̾is incroducca loquitui.

Expanded text:
ea vertuntur, quae in causa caduci fieri contingeevenerint, simili quidem modo manere apud eos, a quibus sunt derelicta, heredes forte vel legatarios vel alios, qui fideicommisso gravari possunt, nisi et in hunc casum vel substitutus vel coniunctus eos antecedat: sed omnes m. neque enim ferendus est is, qui lucrum quidem amplectitur, onus autem ei adnexum contemnit. In novissimo autem articulo, ubi proprie caduca fiebanisi fuerit adita, transmitti nec veteres consuper huiusmodi causis inducta loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Q cire debetis fid̾i ꝯmissi quid̾ i logaci
sacidacõnem remitti posse diuũ marchũ
arbitratu is cui ususr̃ relictus est utatur
fruacur minime sacisdacone̾ tenuoti cesto¬
m̾co posse

Expanded text:
 Scire debetis fideicommissi quidem et legati satisdationem remitti posse divum Marcum e boni viri arbitratu is, cui usus fructus relictus est, utatur fruatur, minime satisdationem remitti testamento posse
Abbreviated transcription (Latin):
non solum aũt suntestatus auiis auia ne
lisiauus łauia quibus huuis nepotes erũt
testaci abicrunt. ip̃tierint nepoces aut
q̃ filic pot̾ant ł depx ł de lite conpatẽ acc̃o¬
nes nepotibus defecimus set iustum nr̃e
conpecunt filtis
mpͥ. ⁊  bi ammior successio moite ĩc̃ue¬
mente discutitur capicis diminucio pacͥa il¬
mp̃.¶Simatie suꝑitice filius ł filia auiã¬
Nmp̾. q Uotiens aliquids saliqua intes¬
tatus inteitata ue mortuus ł moitua fu¬
ciit nepotibus ł ꝓnepocibus cuiuscomꝙs
sexus ł alus deinceps deescendentibus deulic¬
⁊ insuꝑ exlacẽ quib comq agnatis minime
possunt id̾ agnati quartam ꝑta̾m h̾roita¬
tis moitue ꝑsone sibi uendicate. set soli des¬
cendentes ad mortu successionẽ uocentur

Expanded text:
Non solum autem si intestatus avus aviave et si avus vel avia, quibus huiusmodi nepotes erunt, testati obierint et praeterierint nepotes aut  filiae poterant vel de re vel de lite conpetere actiones nepotibus deferimus secundum iustum conpetunt filiisp. Vbi aviarum successio morte interveniente discutitur, capitis deminutio materna qumae. Si matre superstite filius vel filia, quipp. Quotiens aliquis vel aliqua intestatus vel intestata mortuus vel mortua fuerit nepotibus vel pronepotibus cuiuscumque sexus vel deinceps aliis descendentibus derelicet insuper ex latere quibuscumque agnatis, minime possint idem agnati quartam partem hereditatis mortuae personae sibi vindicare, sed soli descendentes ad mortui successionem vocentur
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ alt̃am ucro dimidiam om̃s soroies hu̾t.
Rã cum soroubus incestatus quis ue ĩtelta¬
ta monacur incapita distribuatur cius
ħr̾ottas. nec liceat matri occ̃one sorotũ mo¬
tui ł mortue ãpliorẽ ꝑtẽ sibi uendicateqͣ
iata porcõ capicũ exig̾. pacrua s. moitui¬

Expanded text:
t vel etiam cum sororibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas nec liceat matri occasione sororum mortui vel mortuae ampliorem partem sibi vindicare, quam rata portio capitum exigit: patruo s
Abbreviated transcription (Latin):
ab incestate successoies cam acipiat᷑.¬
ł sinulli sint ł accipere nuuolunt.ł
aliquo modo u̾ capiant tunc ad nĩm
censemꝰ cã inteiłis sũ scriptis sũ sine
scriptis habicis quam incodicilł. oĩ
ultimo elogio ł siꝗͥ ab incestato fu̾it
d̃̾relictũ nec non inmorts cã donacõ¬
nibus cm̃ ⁊ enĩ nobis suꝑẽ clemẽtie¬
ꝙ quid̾ scĩentes ⁊ fiscum nr̃m ulcut̾
ad caducor uendicacõnẽ uecati. cñ

Expanded text:
ab intestato successores eam accipiant vel, si nulli sint vel accipere nolunt vel aliquo modo non capiant, tunc ad nostrum estamentis sive scriptis sive sine scriptis habitis quam in codicillis et omni ultimo elogio vel si quid ab intestato fuerit derelictum nec non in mortis causa donationibus. Tantum etenim nobis superest clementiae, quod scientes etiam fiscum nostrum ultimum ad cad
Abbreviated transcription (Latin):
ssnum legatum ĩminutũ ht̃ s ut
uariccatis inocculte non sit rõ cũ ude
acur ccilator disuĩctũ ħ reliquisse ut
unusquisq suum honus ñ alienum
cogcioscat. nam si contrariũ uolebat
nulla crat dissiculias ꝯinctĩ ea difpi¬
ne Qui aũt antiquis legibus dr̃a sũt

Expanded text:
legatum imminutum habet. Et varietatis non in occulto sit ratio, cum ideo videtur testator disiunctim haec reliquisse, ut unusquisque suum onus, non alienum agnoscat. nam si contrarium volebat, nulla erat difficultas coniunctim ea disponere. Quae autem antiquis legibus dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nip. Siqua mulier nequaauã religionẽ
puori uiro exquo filio ł filias ñ ht̃ nupciar̾
festinacõne p̾stici̾t ⁊ exiure quid̃ nouissimo
sic in famis nisi hiuꝰ maculam cẽpałe b ñ ficiũ
ciremitat ssin au̾t sili ercrunt siue silii¬

Expanded text:
p. Si qua mulier nequaquam religionem priori viro, ex quo filios seu filias non habet, nuptiarum festinatione praestiterit, ex iure quidem notissimo sit infamis, nisi huiusmodi maculam imperiale beneficium ei remittat. Sin autem ei filii erunt seu fili
Abbreviated transcription (Latin):
des licet non sint ĩuic̾e susticuti. scu
cum extranei seu cum soli sũt ĩllicuti.
iance aꝑtas cabislas defuncti. sũ seno¬
lib̾os suos cuiuscomq sint serus ł orad̾
derelictam sibi ħiditariam porc̃onem

Expanded text:
des, licet non sint invicem substituti, seu cum extraneis seu soli sint instituti et ante apertas tabulas defuncti, sive se noliberos suos, cuiuscumque sint sexus vel gradus, derelictam sibi hereditariam portionem
Abbreviated transcription (Latin):
coniũctos similit̾ cum suo hon̾e ꝓ
porcõne hr̃oitatis ꝑueniat hocita
tam uarie qr ꝯuĩcti quid̃ ꝓpt̾ uni¬
catem smonis quasi ĩ unum corpus
ip̃o testatoris smone a ꝑtisime sũt
disc̾ti isuũ quid̾ hñt alienil aũtñ

Expanded text:
iliter cum suo onere pro portione hereditatis perveniat. Haec ita tam varie, quia coniuncti quidem propter unitatem sermonis quasi in unum corpus ipso testatoris sermone apertissime sunt discreti et suum quidem habent, alienum au
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i pudicinie quam semꝑ collandam¬
ciłe censemus mĩco dedicamꝰ sinau̾t
ꝯ cubnia lib̾e ꝯdicõntis conilituta fili¬
q̃ caiure legutimo ⁊ĩ suo patumo¬
uio possidet nulla ĩuidia eit
rioam aucile sue ꝑfideis¬
missum licacc̃ reliquit. eo aũt aqͦ
lib̾cas ixlicta eit moram ĩ libcatẽ
p̾standa facience peꝑit aucilla. ies¬
se quid̾ ĩ genuũ pu̾m ł puellam qͥ¬

Expanded text:
i pudicitiae, quam semper colendam censemus, merito dedicamus. Sin autem concubina liberae condicionis constituta filiquae ea iure legitimo et in suo patrimonio possidet, nulla invidia estQuidam ancillae suae per fideicommissum libertatem reliquit, eo autem, a quo libertas relicta est, moram in libertate praestanda faciente peperit ancilla.et esse quidem ingenuum puerum vel puellam, q
Abbreviated transcription (Latin):
ad quirat cum c̾ciuiris sitͥ nnstituc̾onib
ilegatis ⁊ fidei ꝯmissis et morois cã dona¬
cõmb posse substicui sec ii manifeitetur
ut ꝓ qua parte manẽ opportet hoc quod
fu̾it defunͤctum apud eos aquibus sithe¬
reticcum sc̃mus siquidẽ ad ht̃des lugrum

Expanded text:
adquirat, cum certi iuris sit et in institutionibus et legatis et fideicommissis et mortis causa donationibus posse substitui. Sed ut manifestetur, pro qua parte manere oportet hoc, quod fuerit defectum, apud eos, ex quibus sit derelictum, sancimus, si quidem ad heredes lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
tariot auatitiam antiquicas uatia
m̃te suscepit ⁊̃ uno cm̃ modo gn̾e
puendam esłe cilimans. nos aũtõi¬
leoritis i fidci ꝯmissis inponences
i ancuruam dissonanciam ĩ unam
trahentes ꝯ coidiam. hoc au̾t sł sd̃m̃
posuũt ut ut̃uquid̾ res solida alii
aut estimacẽ ioi singulis i insolid
p̾stecur ¶Sin uero non omnes le¬
batarii quid uos siꝑatimm relieca sit
in eius ad quisicrlem ꝯcurrunt

Expanded text:
uitas varia mente suscepit, in uno tantummodo genere respuendam esse existimans, nos autem omnilegatis et fideicommissis imponentes et antiquam dissonantiam in unam trahentes concordiam. Haec autem ita posuerit, ut uni quidem res solida, aliis autem aestimatio rei singulis in solidum praestetur. Sin vero non omnes legatarii, quibus separatim res relicta sit, in eius adquisitionem concurrant
Abbreviated transcription (Latin):
cis m̃ĩ inꝑii cẽꝑibus ab oibe romano ĩ clu.¬
dẽ ut quĩ b isĩ callamitas incrodut ħ pa¬
cis lenitas sopiret. ii quã ad mod̾ ĩ mulcis
capłis lex papia ab eͣnt̾ionb pͥncipibuse¬
mãdata fuit i ͭ de suctudiu̾ẽ abolita ita
i nobis cirra caducor ob suacone ĩiudie¬
siuit siuum amitat uigorẽ qui u ip̃is
prudẽtusunis uius displicuit mulcas
ĩeĩencibus uias ꝑ quas caducũ neficrrt
set mp̃is testam̃cor cõditoui sic giius¬
sima caducor obsuacio uisa eit utusub¬
sticucões incrodũcent ne siat̃ caducrisi

Expanded text:
nostri imperii temporibus ab orbe Romano recludere, ut, quod belli calamitas introduxit, hoc pacis lenitas sopiret. Et quemadmodum in multis capitulis lex Papia ab anterioribus principibus emendata fuit et per desuetudinem abolita, ita et a nobis circa caducorum observationem invidiosum suum amittat vigorem, qui et ipsis prudentissimis viris displicuit, multas invenientibus vias, per quas caducum ne fieret. Sed et ipsis testamentorum conditoribus sic gravissima caducorum observatio visa est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant caduca et, si
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Gihir quos suos cuos esse dicis
libꝰ cise ad ũsa ꝑte dicantur destacu
earum more solito q̃ri oꝑt nec enim
re indicata qͣ de ꝓpͥetace cot pronũo¬
acum cit opponi cãt tib̾ali pot̾¬

Expanded text:
 hi, quos servos tuos esse dicis, liberi esse a diversa parte dicuntur, de statu eorum more solito quaeri oportet: nec enim res iudicata, qua de proprietate eorum pronuntiatum est, opponi causae liberali pot
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑitice usufrutuario ab hac luce li¬
Gcus suĩt exemptus hĩditas eius fogi¬
usufauctuarius tm̃ modo lib̾tacem
inposiũt siquid̾ hoc modo ut cedatut
fructu ꝓpuetano ꝑ lonssimũ huius
ei suius ad quirat ẜ ea q̃ieñalic ĩ suos¬

Expanded text:
tuario ab hac luce fuerit libertus exemptus, hereditas eius legiusufructuarius tantummodo libertatem imposuerit, si quidem hoc modo, ut cedat usu fructu proprietario, plenissimum ius ei servus adquirat se
Abbreviated transcription (Latin):
set noc inueniri ẜur cui res ad se uoni¬
cutes ad quuat. sec si cam ꝓpͥ ecanus
quam usufructuanꝰ lib̾tatẽ ei consẽ¬
ciences iposuerunt ꝑleno iure lib̾m
euiti cifici.. isiquid postea sibi ad qui¬
sicrt hoc inbonis suis ht̃e. sin aũt ꝓ
puetarius solus liu̾tatẽ inposiãt usu¬
fruccuatio mu̾ue consenciente sit quid̾

Expanded text:
sed nec inveniri personam, cui res ad se venientes adquirat: sed si tam proprietarius quam usufructuarius libertatem ei consentientes imposuerant, pleno iure liberum eum effici et, si quid postea sibi adquisierit, hoc in bonis suis habere. Sin autem proprietarius solus libertatem imposuerit usufructuario minime consentiente, sit quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi hañtii sue poff̾itati reluiquat
saluo patronacus iuire ꝑominia custe¬
diendo nisi i hoc eiꝰ logibus suĩt iemi¬
isum ip̃e cm̃ lib̾cus quasi suus ap̃ siue¬
tuarium ꝑmaneat donec usufint¬

Expanded text:
sibi habeat, suae posteritati relinquat, salvo patronatus iure per omnia custodiendo, nisi et hoc ei legibus fuerit remissum. Ipse tamen libertus quasi servus apud usufructuarium permaneat, donec usufruc
Abbreviated transcription (Latin):
cõ int̾ s uos ulibos. iñ ẜ iusanciqũ
id̾ fuus remaneat iinullũ cespiciat
dñm ulud quoq huic logi adici¬
mus ut explosa antiqua ꝑsonatũ
disfrã liceat parentib cam fominis¬
quam masculis filus filiabus sũ ĩ
sacas conilitutis sũ em̃cipacis cuius¬
com gradus mandatũ in pon̾ẽ qua¬

Expanded text:
ius antiquum idem servus remaneat et nullum respiciat Illud quoque huic legi adicimus, ut explosa antiqua personarum differentia liceat parentibus tam feminquam masculis filiis filiabus sive in sacris constitutis sive emancipatis cuiuscumque gradus mandatum imponere, qua
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ingenui nascutir lsb̾tini mauis¬
missione tñ conlliciñtui pauccũ aut̃
nestus nec lił ciuis ĩ genuitacem aisig¬
nat nec hus qui cuinsaccõnem ñ ꝯsẽ¬
serunt quicquã p̾indicate potꝰ¬
uasci uacalibus euidentis ac manfesti
ums eit cum igitur temr̃e lib̾cia edi¬
eta dem̃ ab hollibus captam postluni
minã ꝯꝑata publice conscasuͦ ͥ delan¬
dos natales uigenius simittẽtur mi¬
nime nocet natos ꝙ licet ĩ minilłio
suitucis libere condicõnis ĩ fuos posse¬
lus sec ingenui conilin. oꝑas m̃cise
płacita locastis noc statui quicquã nt̾o
decoatum nec ad conuencõnis ĩ plen¬
dam fidem sollempnit̃ agere ꝓhibemi
conmisum plagii nuisi ꝓmou̾et sit
ad huctam natales quibus nata cit pͥ
hunc ũ casum obciñe conuenit

Expanded text:
ascuntur, libertini manumissione tantum constituuntur: pactum autem nec servis nec libertinis ingenuitatem adsignat nec his, qui transactioni non consenserunt, quicquam praeiudicare potnasci natalibus evidentis ac manifesti iuris est. Cum igitur te matre libertina editam, dehinc ab hostibus captam postliminmina comparata publico consensu, ob celandos natales ingenuis si mutentur, minime nocet, natosque, licet in ministerio servitutis, liberae condicionis non servos posselus, sed ingenui constituti operas mercede placita locastis, nec statui quicquam vestro derogatum est nec ad conventionis implendam fidem sollemniter agere prohibemicommissum plagii nihil promovet, sed abductam natales, quibus nata est, post hunc etiam casum obtinere convenit
Abbreviated transcription (Latin):
tam lib̾is ꝙͣ sius sine metu calũꝑ¬
nie uł accͣoue cͥminis licẽtiam mi¬
uist luus dec̾nentes iudices eoꝵ¬
ꝙ officia t̾cenis libris auri multa¬
uł depositã scͥbi cõcedaut.

Expanded text:
tam liberis quam servis sine metu calumniae vel accusatione criminis licentiam ministramus, decernentes iudices eorumque officia tricenis libris auri multavel depositam scribi concedant.
Abbreviated transcription (Latin):
dem c Num seruum quispiam repe¬
tit fugitiuum et alus euitande legis
gr̃a que inoccultantes mancipia certã
penam statuit ꝓprietatem opponet uel
inuocem lib̾tatis eum aĩauertit illico
nequissimu  ũbo suꝑbo quo ambigitur
tormentis subiciatur. ut aperta u̾itate
disceptacõni t̾minus siat quod non so¬
lum ucrisq uirgantibus ꝑdent sec q̃s¬

Expanded text:
m. Cum servum quispiam repetit fugitivum et alius vitandae legis gratia, quae in occultantes mancipia certam poenam statuit, proprietatem opponet, vel in vocem libertatis eum animaverit, ilico nequissimus verbero super quo ambigitur tormentis subiciatur, ut aperta veritate diceptationi terminus fiat. Quod non solum utrisque iurgantibus proderit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
seruor fabricis ser alus oꝑibus deputa¬
ti camquam ꝓp̾e condicõnis in memore
domibus se alienis ex pͥuatarũ ancillar̾
consorcus adiunxerunt cam ip̃i quam
tixores eorum et lib̾i confestim condicõ¬
nis pͥstine labou q restituãtur de fur¬
cua mandantib ẜuis cuis qͥdam p̾̃dia
comparauet̾t elig̾e debes utrum fuiti
accõni et condicõm an mandati pociꝰ

Expanded text:
vorum fabricis seu aliis operibus deputati tamquam propriae condicionis immemores domibus se alienis et privatarum ancillarum consortiis adiunxerint, tam ipsi quam uxores eorum et liberi confestim condicioni pristinae laborique restituantur. D. ua mandantibus servis quidam praedia comparaverunt, eligere debes, utrum furti actionem et condictionem an mandati potius
Abbreviated transcription (Latin):
COroeurator ueus qui uice
presidisꝑiũcie nõ fungitꝰ sicut exigͥ̾e
penani deserte accͣois pot̾ ita iidicare
ut eainferat᷑ s̃ nã sua nõ potꝰ¬
d̾ um uendẽte ꝓciratoremeoe¬
misse tͥe p̃dia dicas p̃cit̃ eoꝵ necessario
solũe debescũhiis quib mandantib aad
p̃dia emisse te. ⁊ tradidisse dicas aigẽte
te ꝓcurator meussi eiꝰ audĩam cleg̾is
ꝯgnoscet ut peccuma q̃ precũ nõie
tͥ debetͦ rusuras q̃ fudo soluende st̃¬

Expanded text:
Procurator meus, qui vice praesidis provinciae non fungitur, sicut exigere poenam desertae accusationis potest, ita iudicare, ut ea inferatur sententia sua, non potum vendente procuratore meo emisse te praedia dicas, pretium eorum necessario solvere debes. Cum his, quibus mandantibus eadem praedia emisse te et tradidisse dicas, agente te procurator meus, si eius audientiam elegeris, cognoscet, ut pecuniam quae pretii nomine tibi debetur et usuras quae fisco solvendae s
Abbreviated transcription (Latin):
Dñieis colonis i patmonialibi
gͣuitatem tuam cenasluimꝰ disceptatẽ
ẽẽ deb̾e duces .n. ⁊ p̃positos militũ ⁊ cas¬
croꝵ ⁊ rectores ꝑĩciaꝵ euocandis i
arcessendis colonis abitin̾e opert:¬

Expanded text:
nicis colonis et patrimonialibus gravitatem tuam censemus disceptatricem esse debere. Duces enim et praepositos militum, et castrorum, et rectores provinciarum evocandis et arcessendis colonis abstinere oport
Abbreviated transcription (Latin):
tunt uictos consticutos siquis eos conili¬
suspetunt. hosit̃m ad serenocate conatiet
sinli neci̾tati subiugare noꝙ hu quieos
pietatis rõne suadente sustuletũt ferendi
funto denuo suam mutantes sm̃am et
luit neuiteatur quasi matrimonio
contracto ita pietatis osftm̃ gerere. ħ
oi ẜudncibus tam uiris clacusimis p̾¬
sidibus ꝓuinciatum. quã uius religio¬
sissimis ep̃it ut ũ osficas p̃sid alibuset

Expanded text:
itutos, si qui eos susceperunt, hos iterum ad se revocare conari et servili necessitati subiugare: neque hi, qui eos pietatis ratione suadente sustulerunt, ferendi sunt denuo suam mutantes sententiam et luerint, ne videantur quasi mercimonio contracto ita pietatis officium gerere. Haec conservantibus tam viris clarissimis praesidibus provinciarum quam viris religiosis
Abbreviated transcription (Latin):
np̾. S cõnui nemini lic̾e siueab in¬
genuis genitorib puer pronullus pre¬
croatus siue a liłtina ꝓgenie. siuȩ sculi
cõnd̾. maculatꝰ expõitus sit eum pue¬
rum insuu̾ dominũ nendicare sine
noĩe dñu siue ascripcõne siue colonaue
set iy hus quieos nutriendes sustule¬
runt liuam concedi penitͥ tunc quad̾

Expanded text:
. Sancimus nemini licere, sive ab ingenuis genitoribus puer parvulus procreatus, sive a libertina progenie, sive servili conditione maculatus, expositus sit, eum puerum in suum dominium vindicare, sive nomine dominii, sive ascriptione, sive colonariae e his qui eos nutriendos sustulerunt licentiam concedi penitus cum quadam
Abbreviated transcription (Latin):
ad hanc litem ꝑnenre s cadat ab i¬
stituta accõe qͣi inꝑbus litigator ⁊
tͥsticia iudicũ ei c̃ sũma intͥminacõe
curunt ⁊ auitico eum quam lõgissi¬
me expellat ¶Sta au̾ reus ħ sacͣm̃¬
ꝓferant arbit᷑um qͥd aliud insi ptoq᷑
hõĩbꝰ deum mo̾ibꝰ causis iudicemẽt᷑
ꝯpendiosa interris clar omnibus
⁊ sit maximũ dirimẽdar̾ cãrũ re¬

Expanded text:
us ad litem pervenire, sed cadat ab instituta actione quasi improbus litigator, et tristitia iudicum ei cum sancta interminatione occurrat et ab iudicio eum quam longissime expellat. Sin autem reus hoc sacramenproferant arbitrium, quid aliud, nisi pro hominibus deum in omnibus causis iudicem essecompendiosa in terris clareat omnibus et sit maximum dirimendarum causarum re
Abbreviated transcription (Latin):
b uł auoẜ̾ disposita sũt ĩ sua flimicate
durat᷑is ss in aũt abfuerit alt̾ut᷑ pars
cẽtiau hãt actorlitem excendã suo
ꝓ ca̾tori mandare nͥ pͥus actis ĩc̾ueniẽ¬
tib ĩꝑũcia ĩ qͣ degit sacram̃tũ calũ¬
ni e subeat similiar i sireus au fue¬
rit.⁊ forsitan ꝑiudicatũ solui sapła¬

Expanded text:
itate duraturis. Sin autem afuerit alterutra pars centiam habeat actor litem exercendam suo procuratori mandare, nisi prius actis intervenientibus in provincia qua degit sacramentum calumniae subeat, similique modo si reus afuerit et forsitan vel per iudicatum solvi stipula
Abbreviated transcription (Latin):
hõib pasim diffo̾nes i udicu ⁊ lude scĩssimo
ꝯsensum ut qͦisaciam̃ti religione us ꝓcedat
u ip̃i qͥdem litigatores septis hoc sius mãib
uł ꝑ publicas ꝑ sonas sẽpseruit ił apd̃ ip̃m
arbitrũ ĩ actisꝓpͥauoce deposuerint ad̾¬

Expanded text:
ibus passim definitiones iudicum eludere, sanctissimo consensum, ut cum sacramenti religione lis procedat, et ipsi quidem litigatores scriptis hoc suis manibus vel per publicas personas scripserint vel apud ipsum arbitrum in actis pro
Abbreviated transcription (Latin):
mendũ siue pp̃ quicd̃ in quo uecessitas
ꝓ bõnis ineũbit scĩmꝰ nõ alit̾ easdeni
ꝑbones p̃stare ꝯpelli nͥ pͥusquieas ex¬
ciones nars. cam̃ti timore ꝯtenciosa
litigancium ĩ staricia ꝯpescet te aũt
ꝑperam ĩ ssõnem seruoꝵ quid̾ adiciẽ:

Expanded text:
aliud, in quo necessitas probationis incumbit, sancimus non aliter easdem probationes praestare compelli, nisi prius qui eas extiones: nam sacramenti timore contentiosa litigantium instantia compescitur. Ne autem per
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipase debitum ab micio ea ꝙͣici¬
tate mimies᷑ ut tam iptminuenda
parsquã iisine eiꝰ exigi ꝓhibeant᷑
machinacões ⁊̃ creditoꝵ amiex hac
lege ꝓhĩcisint maiores usuras
stipulari alios medios sũbiciunt qͥb
si ip̃e qui alium int̾posuit fuiss.
stipulatus. in quo cãu sacramẽti

Expanded text:
ncipale debitum ab initio ea quantitate minuetur, ut tam ipsa minuenda pars quam usurae eius exigi prohibeantur. Machinationes etiam creditorum, qui ex hac lege prohibiti maiores usuras stipulari alios medios subiciunt, quibus se esset, si ipse qui alium interposuit fuisset stipulatus: in quo casu sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
usure usuraꝵ a debitorib exigan¬
tur ⁊ uet̾ib quid̾ legib ꝯstitut̃
fu̾at set non ꝑfoctissime cautum
si .ii. usuras insortem redig̾e fu̾at
ꝯcessum ⁊ tocius ssĩme usurassti¬
pulari que diserencia erat debito¬
rib qui it nͨ usuraꝵ usuras exige¬
zbant hoc c̾ce erat nou reb sec¬

Expanded text:
usurae usurarum a debitoribus exigantur, et veteribus quidem legibus constitutum fuerat, sed non perfectissime cautum. si enim usuras in sortem redigere fuerat concessum et totius summae usuras stipulari, quae differentia erat debitoribus, qui re vera usurarum usuras exigebantur? hoc certe erat non rebus se
Abbreviated transcription (Latin):
ut ii lice palsetur quidex ñ ĩ ip̃m
nem ꝓferat uet̾is uiris ĩ t̾p̃tes dubi¬
tabant ne ꝙ obstaculum lib̾taci ex
hac causa ꝓcodat.i si placu̾it oaind̾
deb̾i lib̾cacem aquo danda utrũ ue
ab h̾rde au alegatane set si hr̃s ĩpo¬
nat lib̾catẽ an logatariꝰ qui expecu¬
matia condãpnacõne accepit sirmi¬

Expanded text:
ipsum nem proferat: veteris iuris interpretes dubitabant, ne quid obstaculum libertati ex hac causa procedat et, si placuerit eandem deberi libertatem, a quo danda est utrumne ab herede an a legatario, et si heres imponat libertatem, an legatarius, quod ex pecuniaria cond
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑt̾riti uolitutacẽ cestatous ad ĩplere
ꝓcurant. i sibi non om̃iũ exlib̾tate
quanidã alfemri paciantur iacturã
ꝙ si reclamau̾int stbi cale dispendi¬
um ĩpucent ñ exnr̃a soge s. ex sua
lugentes sentencia. iustancia

Expanded text:
ti et voluntatem testatoris adimplere procurent et sibi non ex omnium libertate quandam adferri patiantur iacturam. Quod si reclamaverint, sibi tale dispendium imputent, non ex nostra lege, sed ex sua lugentes instantia. IUST. A
Abbreviated transcription (French):
ussariam lib̾tate possibłe
essẽ relinqui suo quiad huc ĩ ueni¬
tre poitaretur il home fisparetur
nos uecus inurgiũ docidentes lib̾ta Nt¬
tis fauoie ceusemus ⁊ fidĩconussa¬

Expanded text:
ossibile esset relinqui servo, qui adhuc in ventre portaretur et homo fieri speraretur, nos vetus iurgium decidentes libertatis favore censemus et fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
placitũ interte nalium ꝑmutacõis inter.¬
ceisisse eumq fuud̾ ace datũ uondidisse ꝯͣ
emptorein quidera nullam te hab̾e actõem
perspicis cum ab cosusceꝑit duĩum cui deto¬
dissetitulo ꝑmutacẽis non negas si scd̾m fidẽ

Expanded text:
onis intercessisse eumque fundum a te datum vendidisse, contra emptorem quidem te nullam habere actionem perspicis, cum ab eo susceperit dominium, cui te tradidisse titulo permutationis non negasti. Secundum fidem
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. um qui
cum testõ possit obtũie
hĩditat̾e ab incestõ nis successionisuo¬
luit ampleci lib̾catibus eodẽ ceits da¬
cis o besse non posse iã pͥdem placuit
ti ñ usurpabitur set ad uitũ urcis
de scupto aũt alt̾ ab intestato adnt
hr̃dicatem i lib̾caces ix legata extesbõ

Expanded text:
. Eum, qui, cum testamento posset obtinere hereditatem, ab intestato ius successionis voluit amplecti, libertatibus eodem testamento datis obesse non posse iam pridem placuiti non usurpabitur, sed ad irritum iuris ede scripto alter ab intestato adiit hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Exlogato nominis accõnib ab hiu
qui successer̾t non mandatis dircctas
quid̾ accõnes los atarius hr̃e non pot̃
ntilib aũt suo nomine experietur
temꝑis marit̃ uxoris ceitõ stuptꝰ succe¬
d̾ nec legata nec fid̾i̾ ꝯmussa seu donac̾o¬
nes cc̃ꝑis huiꝰ amgustia capi ꝓhibet

Expanded text:
. Ex legato nominis, actionibus ab his qui successerunt non mandatis, directas quidem actiones legatarius habere non potest, utilibus autem suo nomine experietur.temporis maritus uxori testamento scriptus succedit, nec legata vel fideicommissa seu donationes temporis huius angustia capi prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
musa parte hr̃d̾itatis uendicati possede¬
claracur iatlsigis desid̾io tuo iusta uins
formam esse consultum u̾ba qͥd̾ resyõsa.¬
ħ sunt filie mat̃ p̾dium ita logauit p̃
cipito sumito eit̾ ꝑt̾e hĩditatis cũ hr̾¬
dicati matiᷤ alia renuncialłe̾ nicilo
miũ cam recte logatum uendicate uis

Expanded text:
missa parte hereditatis vindicari posse declaratur, intellegis desiderio tuo iuxta iuris formam esse consultum. Verba vero responsi haec sunt: filiae mater praedium ita legavit: " praecipito sumito extra partem hereditatis": cum hereditati matris filia renuntiasset, nihilo minus eam recte legatum vindicare
Abbreviated transcription (Latin):
set pꝰ exẜ̾rdacõnis ĩ uiriam ĩ subititu¬
dõnem ei ad didit  ab sulituto legat̃
retiquid q̃rebatur si huiꝰ logatum ł fid̾i¬
dẽ exh̾rdaco filio pat̾ reliquit . sublticiũt
ci exhĩdato fc̃õ aliꝗͣ extuaneum it̾i c̾ca¬
batur si saltem ꝑeuind̾ mod̾ fideicõmis¬
sum pot̃ celinq̃re: cum igitur antiquitas
subltitut᷑ qui exħrdato pupillo dacus
est p̾grauari. nec si ip̃am rem quam
pupillo logauit a subiticuto euꝰde̾. loga¬
ħ mlucem cm̃sit anposset log atum sibi
dericcum is qui celauĩt exoo cestã irẽ
si non ꝓscapte ap̃ ħ̾rdem. uc qui alii no¬
cand̾ esse exntimauit. ip̾c suam senciat
iacturani ꝗͣ ad mod̾ silogatarius cui ppt̃
tucelam ocrendam aliquid derclict̾ sit.
non subient cutelam. ei quid̾ logatum
anferatur. pupillo aũt aisignetur cui
ille ucił esse noluit

Expanded text:
sed post exheredationis iniuriam etiam substitutionem ei addidit et a substituto legatum reliquit, quaerebatur, si huiusmodi legatum vel fideidem exheredato filio pater reliquerit et substituerit ei exheredato facto aliquem extraneum, iterum certabatur, si saltem per eundem modum fideicommissum potest relinquere. Cum igitur antiquitas substitutum qui exheredato pupillo datus est praegravari, nec si ipsam rem quam pupillo legavit a substituto eius vel legain lucem emerserit, an possit legatum sibi derelictum is qui celaverit ex eo testamento pro non scripto apud heredem, ut, qui alii nocendum esse existimavit, ipse suam sentiat iacturam, quemadmodum, si legatarius, cui propter tutelam gerendam aliquid derelictum sit, non subierit tutelam, ei quidem legatum aufertur, pupillo autem adsignatur, cui ille utilis esse noluit
Abbreviated transcription (Latin):
huius cãibus sũ inslitucõnũ suie
hit ambo uenint. equa lance ad
hrdicat̾e ãbo legata similit̃ acti¬
dacur. lib̾tas utrosq capiat cuto¬
ris ambo fungantur offr̃o. sic ne¬
mo fraudetur acomode testacoris
sic maim ꝑ uidencia pupillis infe¬
ratur. nedum dubitatur ap̾ ꝙͣ dels
esse cutela ĩmedio res pupulor̾
ꝑsonas hmodi ꝓ feratur ĩ criptura
ita dcrelicte nuila illã aut illani

Expanded text:
num sive et ambo veniant aequa lance ad hereditatem, ambo legata similiter accidatur, libertas utrumque capiat, tutoris ambo fungantur officio. 1c . Sic nemo defraudetur a commodo testatoris, sic maior providentia pupillis inferatur, ne, dum dubitatur, apud quem debet esse tutela, in medio res pupillorum personas huiusmodi proferatur scriptura ita derelictae: "illam aut illam
Abbreviated transcription (Latin):
ad mittantur anut̾q omnimꝰ cũ alii
pͥmum instititucõib quasi młlitutũ
admitti. scom̃ quasi substitutil. auiĩsi
d̾ĩ ꝯmissis polłiorem solum acceptu̾r
sidci ꝯmilsum existimauaĩt. quasire¬
cenciore uoluntate testatons utẽt̾e
⁊isiquis cot alt̾racõñe singlatũ expo¬

Expanded text:
admittantur, an uterque omnimodo, cum alii primum in institutionibus quasi institutum admitti, secundum quasi substitutum, alii in fideicommissis posteriorem solum accepturum fideicommissum existimaverunt, quasi recentiore voluntate testatoris utentem. Et si quis eorum alterc
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ uimu̾se facultates quas pat̾n̾r
reliquit debito fiscali aut pͥuate ausu¬
ta sunt ualẽ pot̾ qd̾ si deducto debito
ta nec nonq̃ i fideiꝯ missa salua lige
falcidia p̾standa sunt

Expanded text:
 universae facultates, quas pater vester reliquit, debito fiscali aut privato absuta sunt, valere potest. Quod si deducto debito ta nec non fideicommissa salva lege falcidia praestanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sueluem̃t necinurbe romana morari
debet Qui aũt dexuincia certa nec iu
italia itaq ꝯtra segem ꝯłtitutam fc̃m
d̾. p. D refẽt urbis araicus ñr̃ eam que
itauenit ut si ꝑstituta fuisset ab ducẽ
cultateni¶ Ꝙ sieum pacienciam a cõmo¬
dasse ꝯtra legem quam dixent ip̃i ut
in turpi questu mulier haberetur
aĩauertit libertate ꝯpetente scd̾m ĩ¬
t̃̾ pretacionem oiꝰdem p̾ncipis ꝑ duci eã
ad pretorem cuiꝰde liberali causa iurdõ
est ut lis ordinetur inbebit nec eũ
sonas ad pͥmum qui ꝓstituit sinelege
ita uenisse allegas ne ꝓstitueretur
aut si ꝓstituta fu̾it libera eẽt ꝑ offici
d̾. E am queitaueuit ne corꝑe q̃stũ
faceret nec incauponã sub spẽ adm̃st᷑¬
cionis ꝓstitui nefraus legi dc̃e fiat

Expanded text:
sua venit, nec in urbe roma morari debet: qui autem de provincia certa, nec in italia. Si itaque contra legem constitutam factum  . Praefectus urbis amicus noster eam, quae ita venit, ut, si prostituta fuisset, abducendcultatem : quod si eum patientiam accommodasse contra legem quam ipse dixerat, ut in turpi quaestu mulier haberetur, animadverterit, libertate competente secundum interpretationem eiusdem principis perduci eam ad praetoest, ut lis ordinetur, iubebit. nec enim personas ad primum qui prostituit sine legeita venisse adlegas, ne prostitueretur aut, si prostituta fuerit, libera esset, per officiu. Eam, quae ita venit, ne corpore quaestum faceret, nec in caupona sub specie ministrandi prostitui, ne fraus legi dictae fiat
Abbreviated transcription (Latin):
D̾s Bi predium cuus sub ea lege ꝯparauit
ut si displicuit inemptiun eritudut pete
sul ꝯdoõe uenditum resclus et redibitoriã
adu̾sus uenditorem. xpet̾e palam est id̾ ob¬
scruatur et sipestibiłꝰ fundus .i. pestibulas

Expanded text:
 Si praedium quis sub ea lege comparaverit, ut, si displicuerit, inemptum erit, id utpote sub condicione venditum resolvi et redhibitoriam adversus venditorem competere palam est. Idem observatur et si pestibilis fundus, id est pestibulas
Abbreviated transcription (Latin):
iue donato̾is causa dedit lege dcã ut sixx.
reus itaut cuiꝰ romanus eẽs cemꝑe ꝑac¬
to simodo pattodus non ꝯtrarie uolun¬
tatis fuerit. aut si iam decesserat ad lib̾¬
tatem ꝑuenisti qm̃ placuit nou soł ad
uenditosset ⁊̃ addonatos eam legem ut
manumut̾ent ꝑtinere nec tepotint sa
trauslato dñio meuiam postea aliipa
ubtatem qm̃ obtinueras desfend̾e.
turalem filium ueninidedit ut em¬
tor oum manumtt̾et quaruis uou:
manumissus exconstõne di uoꝵ mairi
i cõmodiadaufidium nestoriũ missa¬
nopuellam noĩe firmam agentem
tunc annos .uii. hac lege uendid̾it ut
bertatis pacto non sit insertum set

Expanded text:
iae donationis causa dedit lege dicta, ut, si reris ita, ut civis Romanus esses, tempore peracto, si modo Patroclius non contrariae voluntatis fuerit aut si iam decesserit, ad libertatem pervenisti, quoniam placuit non solum ad venditos, sed etiam ad donatos eam legem, ut manumitterentur, pertinere, nec te potuit semel translato dominio in Hermiam postea alii Palibertatem quam obtinueras defendere. turalem filium venumdedit, ut emptor eum manumitteret, quamvis non est manumissus, ex constitutione divorum Marci et Commodi ad Aufidium Victorinum libno puellam nomine firmam agentem tunc annos septem hac lege vendiderit, utre praestandae libertatis pacto non sit insertum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
te acceperat ut ctatuto temꝑe te li¬
ber tate douaret. morani reꝓuusse li¬
bertatis prestitit ex eo celis am eẽ
ꝯfectai mamfestumest ex quo c̃
possit dari libertas non est p̾stica. ⁊
ideo extenatos iugenuos uid̾i crei¬
tos non est iucerte opiuiouis.¬

Expanded text:
te acceperat, ut statuto tempore te libertate donaret, moram repromissae libertati praestitit, ex eo te liberam esse factam manifestum est, ex quo, cum posset dari libertas, non est praestita. Et ideo ex te natos ingenuos videri procreatos non est incertae opinionis
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ut siintia certum tempus sosuta
potes iuri tuo ꝯsułe.
tegram seruari si abea post̾iore non roce
d̾Siqnisita pasciseie᷑ in uendicõis
ł alienacõis ꝯtractunt nouodũo nullo
modoliceat in loco uendito ẜalio tͦ gibi
nus non solum quem nollet aꝙ̾et ᷑ set
deuuaiacoe manusinicient̾e lib̾tatem
abemptore uł qui suocessit ĩ lodum
euis anteqiũ fides rimpatur accipe posᷤ¬
sint quetũ cutopost manumissionem
diendicaut᷑ur. ⁊ mꝑpetuam ẜuitutem
eadem lege ueniũt.cun ĩ hũs ciuitati¬
buis ꝯuersantin quas ꝯtrahentes exce
manus facultas non detͥegatur atq
d̾ ¶S uit manus miectõem haberes
caiuisti iure tno uti potes. Q si hoc obmi¬
sisti ⁊ penam st ipulatus esꝰ hõ quidem
fisco ꝯmissus est. tuuͦ nactus es exstipu¬

Expanded text:
venit, ut, si intra certum tempus soluta potes iuri tuo consuletegram servari, si ab ea posteriore non receSi quis ita paciscatur in venditionis vel alienationis contractu, ut novo domino nullo modo liceat in loco vendito vel alio modo sibi nus non solum quem nollet adgregetur, denuntiatione manus iniciendae libertatem ab emptore, vel qui successit in locum eius, antequam fides rumpatur, accipere possunt. Quae tamen fisco post manumissionem vindicantur et in perpetuam servitutem eadem lege veneunt, cum in his civitatibus conversantur, quas contrahentes excepmanus facultas non denegatur atque . Si, ut manus iniectionem haberes, cavisti tibi, iure tuo uti potes. Quod si hoc omisisti et poenam stipulatus es, homo quidem fisco commissus est, tu vero nactus ex stipu
Abbreviated transcription (Latin):
metiẽd̾s. ut ĩ pͥmis ꝑentis uicẽ plebi ox¬
beas discͥptõnur tuiticos sui urtanos ꝙ nͥ
paciari atfugi offiçialiũ ĩ solentie indicũ
ꝑracirati salua reu̾entia pudoris occuiras
Lerediendi ꝯuoles adidicẽ lcłam hãs
faculeate̾ suꝑ exoendi aĩpna ł spolia plus
ꝑenaum al hus quoꝙ t̾ibͥor loco cũi dobes
ealudas nec pacians aquã ulcei delegom¬

Expanded text:
et ut imprimis parentis vicem plebi exhibeas, descriptionibus rusticos urbanosque non patiaris adfligi, officialium insolentiae, iudicum procacitati salva reverentia pudoris occurras, ingrediendi, cum voles, ad iudicem liberam habeas facultatem, superexigendi damna vel spolia plus petentium ab his, quos liberorum loco tueri debes, excludas, nec patiaris quicquam ultra deleg
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio se .⁊. utimimime prohibet᷑.
Si uero tutores petit ⁊ sponte pericł m
suscepiss quo mnius teneatur auct¬
oritate uiris se tuebitur.
si sciens creditor a marito sp ꝓͥpũ
ieri aufferrinequimt nec tibi necẽe
⁊ prestito precõ emptori uenditari
Si mr̃i hereꝰ extitisti
d̾ Si paternam obligatõnẽ nõ tm̃.¬
çipate in se receperũt qͣmuns filie.¬

Expanded text:
us consulti uti minime prohibetur. Sin vero tutores petiit et sponte periculum suscepit, quominus teneatur, auctoritate iuris tuetur. Si sciens creditor a marito propter plieri auferre nequivit, nec tibi necesse est praestito pretio emptori vindicare, si matri heres extitisti Si paternam obligationem non tacipatae in se receperunt, quamvis fili
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ueri a treditore tibi data est siũ
tota quantitas fenoris siuĩ pars eius
in usum mariti processisse ꝓponatur
decreto prin non adiuuaris licet cre¬
drtorcãm ccͣcus non ignorauerit.
excepcõne fideuissorẽ eius uti posse.
iuris auctoritas probat iinde si m̃r
tua marito quondam suo heres non
extitit sat̃ idonce excepcõis remedro.¬

Expanded text:
fidem veri a creditore tibi data est, sive tota quantitas fenoris sive pars eius in usum mariti processisse proponatur, decreto patrum non adiuvaris, licet creditor causam contractus non ignoraverit. exceptione fideiussorem eius uti posse iuris auctoritas probat. unde si mater tua marito quondam suo heres non extitit, satis idoneae exceptionis remedio
Abbreviated transcription (Latin):
maxito tuo s tecum negociũ gessit
tu hrmismõi obligacõnum non pot¬
es recusare. enimuerosi cum eostẽ
funtos non tibi s marito tuo locaret.
personam tuamut ytoneam sequtus
d̾ i dotare filiam uolens genero res
ruas obligasti pertinere adto dñficiũ¬

Expanded text:
tuo, sed tecum negotium gessit, tu eiusmodi obligationum non potes recusare. enimvero si, cum eosdem fundos non tibi, sed marito tuo locaret, personam tuam ut idoneam secutus Si dotare filiam volens genero res tuas obligasti, pertinere ad te beneficiu