comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mors. ⁊ seip̃a fortior ẽẽ nõ potesti
Sona mors nõ uite.s mortis. Ro¬
na mors.⁊  neqͣqͣm abhorrenda.
q̃ uitam ⁊ si adimit nõ ꝑimit⁊
Addim̃t quidem s ad tempus.
restituendam in temꝑe: dura¬
turam sine temꝑe. Deniq mor¬
tui estis inquit.⁊ uita ur̃a abs¬
condita est cum xp̃o in deo: cum
in et̾num possideam.⁊ ista suffi¬
tiant. Pro eo qd̾ scriptum est.
ssaritas de corde puro. Sane in
tanta obliuione sui necesse est.
cor bñ est conscium sibi quo se
in lucra securius foris extendat.
cum securam intra se reliq̃rit
conscientiam. Quid enim pro¬
dest homini si uniu̾sum mun¬
dum lucretur anume uo suede¬
trimentum patiatur: S ⁊ ordi
nis exigit ratio: ut qui ad sui
mensuram ꝓximũ iubet᷑ dili¬
g̾e̾ pͥus se ip̃m dilige̾ norit.
Itaq duo sunt p̃cipue q̃ bonã
reddunt conscientiam. penit̾e̾
de malis. abstin̾e̾ a malis. hoc
est ut uerbis loquar beati gre¬

Expanded text:
mors, et se ipsa fortior esse non potest? mors, et se ipsa fortior esse non potest? Bona mors, non vitae, sed mortis. Bona mors, et nequaquam abhorrenda, quae vitam etsi adimit, non perimit. Adimit quidem, sed ad tempus, restituendam in tempore, duraturam sine tempore. Denique mortui estis, inquit, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum in aeternum possideam. Et ista sufficiant pro eo quod scriptum est: Charitas de corde puro . Sane in tanta oblivione sui necesse est cor bene esse conscium sibi, quo se in lucra securius foris extendat, cum securam intra se reliquerit conscientiam. Quid enim prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem suae detrimentumnis exigit ratio, ut qui ad sui mensuram proximum jubetur diligere, prius se ipsum diligere norit. Itaque duo sunt praecipue quae bonam reddunt conscientiam, poenitere de malis, et abstinere a malis: hoc est, ut verbis loquar beati Gre
Abbreviated transcription (Latin):
cere potest cum dño. Si ego q̃ro o
głam meain gła mea nichil est.
uoni datus sum tamqͣm mortu¬
us a coede: id est a ꝓpͥa uoluntate.
Eona obliuio si te ip̃m nescias ut
ꝓximo psis. Bene aut̃ mortuus
a corde. si iam nõ tibi studeas uĩ¬
uere. s ei qui ꝑ te mortuus ẽ. Bene¬
aut̃ mortuus est a corde: qui dicit.
Uiuo aut̃ iam nõ ego. S si mor¬
tuus est a se: nõ cam̃ a xp̃o. Se¬
quitur enim. Uiuit u̾o in me
xp̃c. Mortem hanc que fit᷑ a cor¬
de infert caritas. de qua loquit᷑
sponsa in canticia. Uuln̾ata cr¬
ritate ego sum. Fortis qͥppe est
ut mors dilectio. ⁊ mortem in
nobis nõ uitam occiditi Unde
⁊ audacter minatur: O mors ero
mors cua. Pctm̃ extinguit qd̾
anime uitam expulerat: aĩam¬
ꝙ restituit m̃nocentiẽ. Uerum
si p̃ualet morti caritas ita ut illã
in ing̾ssu ꝑim̾e possit. cur dicit᷑
fortis ut mors. ⁊ nõ potius mor¬
te fortior. An forte qr ⁊ ip̃a est

Expanded text:
cere potest cum Domino: Si ego quaero cere potest cum Domino: Si ego quaero gloriam meam, gloria mea nihil est ;vioni datus sum, tanquam mortuus a corde , id est a propria voluntate. Bona oblivio, si te ipsum nescias, ut proximo prosis. Bene autem mortuus a corde, si jam non tibi vivere studeas, sed ei qui pro te mortuus est. Bene mortuus est a corde, qui dicit: Vivo autem jam non ego. Sed, si mortuus a se, non tamen a Christo: sequitur enim Vivit vero in me Christus . Mortem hanc, quae fit a corde, infert charitas, de qua loquitur sponsa in Canticis: Vulnerata charitate ego sum . Fortis quippe est ut mors dilectio , et mortem in nobis, non vitam occidit. Unde et audacter minatur: O mors, ero mors tua . Peccatum exstinguit, quod animae vitam expulerat; animamque restituit innocentiae. 11. Verum, si praevalet morti charitas, ita ut illam in congressu perimere possit, cur dicitur fortis ut mors, et non potius, morte fortior? An forte quia et ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manus suas transeuntia seu
diuina bñficia ad homines siue
hominũ uota ad deum colum¬
bino intuens ocło. nichil sibi re¬
tentat ex om̃ib Nee ppłi reqͥ¬
rit datum s lucrum̃: uec deio
głam usurpat sibi. Acceptum
talentum nõ ligat in sudariois
partitur nũmulariis a quib. ⁊
usuras reciptt: nõ sibi s dño.
Non habet foueam ut uulpes.
nõ tamqͣm uolucres uidum.
nõ loculos quomodo uidas. nõ
deniq sicut maria locum in diu̾¬
sorio. Imitatur ꝓfecto illum qͥ
nõ habebat ubi reclinaret capuitz
factus in p̃sentiarũ tamqͣm
uas perditum. qͣndoꝙ ꝓculdubio
futurum uas in honorem. ⁊ nõ
in contumeliam. Deniq ꝑdit
anmmiam suam in hoc mundo. ut
in uitam et̾nam custodiat eam.
Hoc tanto puritatis intime bo¬
no głar nõ potest ueraciter: lusi
qui extrmsetus glor̾as ꝑfeste res¬
puerit. Nec enim ualet pure dei
contempserit. Is tantũ pirritatiᷤᷤ
int̾ioris gła nõ fraudatur: qui di¬

Expanded text:
per manus suas transeuntia, sive per manus suas transeuntia, sive divina beneficia ad homines, sive hominum vota ad Deum, columbino intuens oculo, nihil sibi retentat ex omnibus. Nec populi requirit datum, sed lucrum, nec Dei gloriam usurpat sibi. Acceptum talentum non ligat in sudario, sed partitur nummulariis, a quibus et usuras recipit, non sibi, sed Domino. Non habet foveam ut vulpes, non tanquam volucres nidum, non loculos quomodo Judas; non denique, sicut nec Maria, locum in diversorio. Imitatur profecto illum qui non habebat ubi rectinaret caput; factus in praesentiarum tanquam vas perditum: quandoque procul dubio futurum vas in honorem, et non in contumeliam. Denique perdit animam suam in hoc mundo, ut in vitam aeternam custodiat eam. Hoc tanto puritatis intimae bono gloriari non potest veraciter, nisi qui extrinsecas 466 gloriolas perfecte respuerit. Nec enim pure valet Dei ia non contempserit. Is tantum puritatis interioris gloria non fraudatur, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓximoꝵ aut utrũq. Hoc
enim agens implebit nõ solum
ponficis officiũ. s ⁊ ethymolo¬
giam nominis: pontem utiq
se ip̃m fatiens int̾ deum ⁊ ꝓxi¬
mum. ꝑtingit pons iste usq ad
deum. ea fidutia qua nõ suam.
s illius głam querit. Ptingit
usq ad ꝓximum: illa pietate
quã ⁊ ei ipino sib ꝑdesse desid̾at
Offert deo bonus mediatai p̃¬
ces ⁊ uota ppłoꝵ reportans illis
bñdictoẽm ⁊ grãm. Supplicat
maiestati ꝓ excessib delinquen¬
tium: uñ dicat in peccantes in¬
iurram dei. Ingratis imꝑperat be¬
nefitia dei pietatis contempnẽ¬
tib potentie seu̾itatem insmu¬
atur. Utrisq tam̃ nichilonimꝰ
placare stũdet indignantis fu¬
rorem: nũc quidem bommũ ob¬
tendens infirmitatem. nũc di¬
uine magnitudinem pietatis.
Deniq siue excẽdat deo siue so¬
brius sit nobis. aut deo sempẽr
utile querens. s quod multis.
fidelis pontifex qui bona q̃libet

Expanded text:
tem proximorum, aut utrumque. Hoc tem proximorum, aut utrumque. Hoc enim agens implebit non solum pontificis officium, sed et etymologiam nominis, pontem utique se ipsum faciens inter Deum et proximum. Pertingit pons iste usque ad Deum ea fiducia, qua non suam, sed illius gloriam quaerit. Pertingit usque ad proximum illa pietate, qua et ipsi, non sibi prodesse desiderat. Offert Deo bonus mediator preces et vota populorum: reportans illis a Deo benedictionem et gratiam. Supplicat majestati pro excessibus delinquentium, vindicat in peccantes injuriam Dei. Ingratis improperat beneficia pietatis, contemnentibus potentiae severitatem insinuat, utrisque tamen nihilominus placare studet indignantis furorem: nunc quidem hominum obtendens infirmitatem, nunc divinae magnitudinem pietatis. Denique sive excedat Deo, sive sobrius sit nobis, aut Deo semper, utile est quaerens, sed quod multis. 11. Fidelis pontifex, qui bona quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
constitutum. Derum qͣntali¬
bet uenustate sui castitas emm̾e
appareat. sine caritate tam̃ p̃tium¬
nõ habet nec meritum. Nec mirũ.
Quod enim absq illa bonum sus¬
cipitur: fides. ł si net montes tͣnf¬
ferat. Scientia: S ne illa quidem
que lingua loquit᷑ angłoꝵ. Mar¬
tẏrium: Nec si tradidero corpus
meum ita ut ardeam. Nec absq
isla quodlibet bonum suscipitur.
nec cum illa qͣm libet exiguũ res¬
puitur. Castitas sine caritate lã¬
pas est sine oleo. Subtrahe oleum:
lampas nõ lucet. Tolle caritatem:
castitas nõ placet S ut oqͣm pul¬
cra est. ut sapiens clamat. casta
gen̾atõ cum caritate. Cuni illa i
imqͣm caritate quam describit
apłs. de corde puro ⁊ consciã bona
⁊ fide nõ ficta. Porro purttas cor¬
dis in duob consistit. in queren¬
da gła dei. ⁊ utilitate ꝓximi: ut
in om̃ib iudelicet actis uł dictiꝰ
suis nichil suũ querat ep̃c s tan¬
tum aut dei honorem. aut salu¬

Expanded text:
constitutum. 9. Verum quantaliconstitutum. 9. Verum quantalibet venustate sui castitas eminere appareat, sine charitate tamen nec pretium habet, nec meritum. Nec mirum. Quod enim absque illa bonum suscipitur? Fides? Sed nec si montes transferat. Scientia? Sed ne illa quidem quae lingua loquitur angelorum. Martyrium? Nec si tradidero, inquit, corpus meum ita ut ardeam . Nec absque illa quodlibet bonum suscipitur, nec cum illa quamlibet exiguum respuitur. Castitas sine charitate, lampas est sine oleo. Subtrahe oleum, lampas non lucet. Tolle charitatem, castitas non placet. Sed o quam pulchra est, ut Sapiens clamat, casta generatio cum charitate! Cum illa, inquam, charitate, quam describit Apostolus, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . 10. Porro puritas cordis in duobus consistit: in quaerenda gloria Dei, et utilitate proximi; ut in omnibus videlicet actis vel dictis suis nihil suum quaerat episcopus, sed tantum aut Dei honorem, aut salu
Abbreviated transcription (Latin):
immortalis głe rep̃sentat. Sola
aut̃ nuptiarum sollempnia more
beate illius uendicat regionis.
in qua neq nubunt neq nubũ¬
tur. p̃sentans quodam modo t̾ris
celestis iam illius conu̾satoĩs ex¬
ꝑientiam̃. Uas interim fragile qͦd
portamꝰ. in quo. ⁊ crebro ꝑiclitamꝰ.
tenet castitas ut monet apłs. in
stĩficatõem ⁊ instar odoriferi bal¬
sami. quo condita cadau̾a incor¬
rupta seruantur. sensus ita ⁊ ar
dissoluantur in otiis. ne corrum¬
pantur in desid̾iis. ne carnis uo¬
luptatib computrescant. quẽ¬
admodum legitur de quibdam.
quia computruerũt ut iumen¬
ta in stertore suo. Hoc itaq tan¬
te pulcritudinis ornam̃tum dig¬
ne dixerim sacerdotiũ honorare.
quod dilectum deo ⁊ hominib
fatiat sacerdotem. cuiꝰ qͥppe me¬
moria.nõ in carnis suctessione.
s in sp̃ali bñdictõe sit. reddat ꝙ
similem in gła scõꝵ. in hac licet
adhuc regione dissimilitudiniꝰ¬

Expanded text:
immortalis gloriae repraesentat. Sola immortalis gloriae repraesentat. Sola inter nuptiarum solemnia morem beatae illius vindicat regionis, in qua neque nubunt, neque nubuntur: praebens quodammodo terris coelestis jam illius conversationis experientiam. Vas interim fragile quod portamus, in quo et crebro periclitamur, tenet castitas ut monet Apostolus in sanctificationem , et instar odoriferi balsami, quocondita cadavera incorrupta servantur. Sensus ipsa et artdissolvantur otiis, ne corrumpantur desideriis, ne carnis voluptatibus computrescant: quemadmodum legitur de quibusdam, quia computruerunt ut jumenta in stercore suo . Hoc itaque tantae pulchritudinis ornamentum digne dixerim sacerdotium honorare, quod dilectum Deo et hominibus faciat sacerdotem, cujus quippe memoria, non in carnis successione, sed in spirituali benedictione sit, reddatque similem in gloria sanctorum, in hac licet adhuc regione dissimilitudini
Abbreviated transcription (Latin):
stiau̾nt. stante qͥppe ꝓ eis patre
enim tũc uox eriti Qͣm diu nõ
fetistis uni ex minimis nieis:
talib honorificandum putetis i¬
minist̾ium ur̃m. Dident᷑ qͥppe ho¬
norifica: s ocło qui uidet in fatie
nõ qui udet in abscondito. Nã
que uident᷑ in abscondito: nulliᷤ
apparent fucata colorib spectabi¬
lia sunt tam̃. Nullis condita sapo¬
rib: p̃dultia tam̃. Nullis eleuata
culminib: excelsa tñ. Castitas.
caritas. humilitas. nullius qui¬
dem coloris sunt. s nõ nullius de¬
toris. Nec mediocris decoris qui
diuinos qͦ delectare possit aspec¬
tus. Quid castitate decorius.
Que mundum de inmundo con¬
ceptum semine. de boste domesti¬
Differũt quidem int̾ se homo pu¬
dicus ⁊ angłs: s felicitate nõ uir¬
tute. S si illuis castitas felicior:
huius tũ fortior ẽẽ cognoscit᷑. Sola
est castitas que in hoc morta litatiꝰ
⁊ loco ⁊ temꝑe: statum quenidam

Expanded text:
stiaverunt, stante quippe pro eis patre stiaverunt, stante quippe pro eis patre enim tunc vox erit: Quandiu non fecistis unis de his minimis meis, talibus honorificandum putetis ministerium vestrum. Videntur quidem honorifica, sed oculo qui videt in facie, non qui videt in abscondito. Nam, quae videntur in abscondito, nullis apparent fucata coloribus, spectabilia sunt tamen; nullis condita saporibus, praedulcia tamen; nullis elevata culminibus, excelsa tamen. Castitas, charitas, humilitas, nullius quidem coloris sunt, sed non nullius decoris; nec mediocris decoris, qui divinos quoque delectare possit aspectus. Quid castitate decorius, quae mundum de immundo conceptum semine, de hoste domestiDifferunt quidem inter se homo pudicus et angelus, sed felicitate, 465 non virtute. Sed, etsi illius castitas felicior, hujus tamen fortior esse cognoscitur. Sola est castitas, quae in hoc mortalitatis et loco, et tempore statum quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
hitur quicqͥd accedit uanitatib
ur̃is. Duo denꝙ mala de una p¬
deunt rãdice cupiditatis. dum
⁊ uos uanitando ꝑitis ⁊ nos spo¬
liando perimitis Iumenta gradi¬
untur onusta genimis. ⁊ nr̃a nõ
curatis crura nuda caligulio: ꝯ¬
Anuli. cathenule. tintinabula
⁊ clauate quedam corrigie mul¬
taꝙ talia tam spetiosa colorib¬
qͣm ponderib p̃tiosa muloꝵ depẽ¬
dent ceruicib. frm̃ aut̃ laterib
nec semicuitia miserantes appo¬
nitis. Huo accedit qd̾ hec om̃ia
nec negotiatõis studio. nec ꝓprio
manuũ exertitio uobis elaborastiᷤ.
s nec iure hereditario possidetis nͥ
forte ⁊ uos in corde ur̃o dix̾itis.he¬
reditate possideamꝰ sanctuariũ dei.
Et bec pauꝑes modo quidem torã
deo tantũ cui corda loquũtur. Nec
enim audent aꝑte causari aduer¬
sum uos: quib interĩ ꝓ sua uita
necesse hãbent supplicare. Ceterũ
in futuro stabunt in magna cõ¬
stantia adu̾sus eos qui se angu¬

Expanded text:
hitur, quidquid accedit vanitatibus hitur, quidquid accedit vanitatibus vestris. Duo denique mala de una prodeunt radice cupiditatis, dum et vos vanitando peritis, et nos spoliando perimitis. Jumenta gradiuntur onusta gemmis, et nostra non curatis crura nuda caligulis. Annuli, catenulae, tintinnabula, et clavatae quaedam corrigiae, multaque talia, tam speciosa coloribuuam ponderibus pretiosa, mulorum dependent cervicibus: fratrum autem lateribus nec semicinctia miserantes apponitis. Huc accedit, quod haec omnia nec negotiationis studio, nec proprio manuum exercitio vobis elaborastis, sed nec jure haereditario possidetis: nisi forte et vos in corde vestro dixeritis: Haereditate possideamus sanctuarium Dei . Et haec pauperes modo quidem coram Deo tantum, cui corda loquuntur. Nec enim audent aperte causari adversum vos, quibus interim pro sua vita necesse habent potius supplicare. Caeterum in futuro stabunt in magna constantia adversus eos qui se angu
Abbreviated transcription (Latin):
in scõ. s in freno quid facit au¬
ium: Qͣm colerabiliuo cernit᷑
in scõ qͣmi i freno. Lxc me etiam
tacente. ⁊ si nõ curia regum tam̃
penuria pauꝑinclamat. Sileat
licet fama: s nõ fames lama qͥdẽ
silet quia nõ potest mundus odiᷤᷤ¬
arguet̃ ꝑcc̃m a quo potius lauda¬
tur peccator in desideriis aĩe sue.
⁊ iniquus bñdicit᷑. Ciamant gͦ
nũdi. clamant famelici. conque¬
b̾ runtur ⁊ dicunt. Dicite pontifi¬
ces. in freno quid facit aurum:
Nunquid aurum a freno repellit
frigus. siue esuriem: Nobis fa¬
tib quid conferint tot muta¬
toria. uł extensa in ꝑticis. uł pli¬
cata in manticis: Nr̃m est quod
effunditis. nobis crudelit̾ subtra¬
hitur quod inaniter expenditio.
Et nos enun dei plasmatõ. xp̃i¬
⁊ nos sanguine redempti sumus.
Nios gͦ frẽs ur̃i. Uidete quale sit
de frat̾na portõe pasce̾ ocłos ur̃os.
Uita nr̃a cedit uobis in suꝑflu¬
as copias. Nris necessitatib derͣ¬

Expanded text:
in sancto, » sed in freno, « quid facit auin sancto, » sed in freno, « quid facit aurum? » Quam tolerabilius cernitur in sancto, quam in freno! Hoc me etiam tacente, etsi non curia regum, tamen penuria pauperum clamat. Sileat licet fama, sed non fames. Fama quidem silet, quia non potest mundus odis mundus peccatum, a quo potius laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur! 7. Clamant vero nudi, clamant famelici, conqueruntur, et dicunt: Dicite, pontifices, in freno quid facit aurum? Nunquid aurum a freno repellit frigus sive esuriem! Nobis frtibus, quid conferunt tot mutatoria, vel extensa in perticis, vel plicata in manticis! Nostrum est quod effunditis; nobis crudeliter subtrahitur, quod inaniter expenditis. Et nos enim Dei plasmatio, et nos sanguine Christi redempti sumus. Nos ergo fratres vestri. Videte quale sit de fraterna portione pascere oculos vestros. Vita nostra cedit vobis in superfluas copias. Nostris necessitatibus detra
Abbreviated transcription (Latin):
Mlagna u̾õ p̃sumptõ si ꝯuis cum
sim in ip̃m pastorem lupas seuis¬
simas uanitatem ⁊ curiositatẽ
irruere cernens iñfremuero. qͦd
ad ineum forte balatum cruentis
bestiis a quoppiam occurrat᷑ ⁊ suc¬
curratur ꝑtturo. Quid fatient
de me qui ouicula sum. que ini
pastorem tanta feritate insiliũt:
Et quidem si nõ uult ut clamẽ
ꝓ se. nunqͥd nõ ⁊ ꝑ me balare li¬
cebit. S ⁊ si ego sileo ne iudear
pon̾e in celum os meum: clama¬
tur cam̃ in eccł̃ia nõ in ueste p̃ci¬
osa. Clamatur aut̃ spalit̾ ad fe¬
minas. ut erubestat in se dep̃hen¬
di ep̃s. qd̃ in fragiliori ꝙͦ sexu au¬
dierit rephendi. An forte nulla
timetur confusio si solus ego sub¬
musitare desiero: Nunquid ⁊ si
ego nõ loquor. sua cuiq nõ loqͥ¬
tur. conscientia: Qd̾ si alius au¬
datior me qͣuidem de apło ut
deniq quippiam ecc̃asticum. s
illũd tantum gentilicum inge¬
rat. dicite pontifices. nõ quidẽ

Expanded text:
Magna vero praesumptio, si ovis cum Magna vero praesumptio, si ovis cum sim, in ipsum pastorem meum lupas saevissimas, vanitatem et curiositatem, irruere cernens, infremuero, quo ad meum forte balatum cruentis bestiis a quopiam occurratur, et succurratur perituro. Quid facient de me, qui ovicula sum, quae et in ipsum pastorem tanta feritate insiliunt? Et quidem si non vult ut clamem pro se, nunquid non et pro me balare licebit? 464 Sed, etsi ego sileo, ne ponere videar in coelum os meum, clamatur tamen in Ecclesia: Non in veste pretiosa. Clamatur autem specialiter ad feminas: ut erubescat in se deprehendi episcopus, quod in fragiliori quoque sexu audierit reprehendi. An forte nulla timetur confusio, si ego solus submussitare desiero? Nunquid etsi ego non loquor, sua cuique non loquitur conscientia? Quid si alius audacior me, non quidem de Apostolo, ut denique quidpiam ecclesiasticum, sed illud tantum gentilicum ingerat: « Dicite, pontifices, » non quidem «
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ ut dixi sacerdos: Si u̾o qͦd
addidi placere intendis nõ mũ¬
do s deo. cur qualis ppłs talis
⁊ sacerdos: Enim uo̾ si sacerdos
pastor est. ⁊ ppłs oues. Dignum est
ut in nullo appareat ouib pastor
dissimilis: Si instar mei qui o¬
ouis sum pastor m̃s ⁊ ip̃e incuruus¬
rus graditur uultum gerens
deor sum. ⁊ t̾ram samꝑ respitiõa.
⁊ soli uentri mente ieiunus pa¬
bula queritans in quo discerni¬
mur: Uel si uen̾it lupus ñ erit
qui p̃uideat. qui occuirat. qui
erpiat. Decet ne pastorẽ more
pecorum sensib incubare cor¬
poreis. herere in fimis. inhiare
terrenis: ⁊ nõ potius erectum
stare. ut hominẽ celum mente
suspice. que sursum sunt ⁊ que¬
rere ⁊ sapere: nõ que suꝑ t̾ram:
Ceterum mͥ mndignatur si uł mu¬
tum fac̾e audeam. iubet ꝙ ori ma¬
nũ nppon̾e. Dicens monachũ qui
nõ habeam iudicare de ep̃is. Utinã
ita oculos mͥ claudas ut nec cern̾e
possem que contradicẽ ꝓhibes.

Expanded text:
Cur ergo, ut dixi, sacerdos? Si vero, quod addidi, placere intendis, non mundo, sed Deo, cur qualis populus, talis et sacerdos? Enimvero, si sacerdos pastor est, et populus oves, dignum est ut in nullo appareat ovibus pastor dissimilis? Si instar mei, qui ovis sum, pastor meus et ipse incurvus graditur, vultum gerens deorsum, et terram semper respiciens, et soli ventri mente jejunus pabula quaeritans, in quo discernimur? Vae, si venerit lupus! non erit qui praevideat, qui occurrat, qui eripiat. Decetne pastorem more pecorum sensibus incubare corporeis, haerere infimis, inhiare terrenis: et non potius erectum stare ut hominem, coelum mente suspicere, quae sursum sunt et quaerere et sapere, non quae super terram? 6. Caeterum mihi indignatur, si vel nutum facere audeam, jubetque ori manum apponere, dicens monachum, qui non habeam judicare de episcopis. Utinam et oculos mihi claudas, ut nec cernere possem, quae contradicere prohibes!
Abbreviated transcription (Latin):
stores: Quanto plures sentiõ curã
gerere mei: tanto securior exeo in
pascua. Stupenda insania. Anna¬
rum nõ cunctor turbas mͥ custodi¬
eñdas collig̾e. ⁊ unũ suꝑ ꝓpͥam gͦ¬
uor habere custodem: Et quidem
subiecti me de rẽddenda ꝓ se rati¬
one sollicitant. Nui aut̃ p̃sunt mͥ
ip̃i potius paulo dicente ꝑuigilant
tamqͣm ratoẽm ꝓ me reddituri. Illi
⁊ si honorant onerant. hii nõ tã
p̃munt qͣm ꝓtegunt. Scio me le¬
gisse. Iuditium durissimum hũs
qui p̃sunt. extiguo aut̃ concẽdi¬
nachi sacerdotum gͣuat auctoritaᷤ
Metuitis infestinatõam: S si quid
patimini ꝓpt̾ iustitiam. beati. Scła¬
ritatem contempnitis: S scłarior
nemo pilato: cui dñs iħ̾c astitit
uidicandus. Non haberes inqͥt mi
me potestatem nisi tͥ eẽt datũ desuꝑ.

Expanded text:
stores? Quanto plures sentio mei curam stores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas colligere, et unum super propriam gravor habere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi potius, Paulo dicente, pervigilant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt. Scio me legisse: Judicium durissimum his qui praesunt; exiguo autem concedinachi, sacerdotum gravat auctoritas? Metuitis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data esset desuper .
Abbreviated transcription (Latin):
tui putas iniuriam pͥoratus.
minorẽ sũmis uideri sacerdoti¬
b. nõ magis indignũ est esti¬
mandum. minimũ uocari in
reguo celoꝵ: Si multum suꝑ¬
bus es plus minimus qͣm mi¬
nor uocari confunde. prmor
qͥite uilitas est: minorẽ uideri
qͣm minimũ. Longe aut̃ p̃stã¬
cio. s quero eccłie libertatem.
Olibertas om̃i ut ita loqͣr ser¬
uitute seruilior. Patientꝰ ab huiꝰmodi
libercate abstineam. que me pessime
addicat suꝑbie seruituti. Plus timeo
dentes l lupi. qͣm uirgam pastoris.
Certus sum enĩ ego monachus ⁊ mo¬
nachoꝵ qͣliscũꝙ ałbas si mei qͣndoqꝑ
quod sathane mox tyramũdi me ĩp̃m
subitio. Adu̾tens nimirũ cruenta
illa bestia que circuit querens quẽ
deuoret. elongatam custodiam. heu
statim insilit in p̃sumptorem. n¬
Merito enim nõ cunctatur p̃sidere
suꝑbo qui se iure regem głatur. suꝑ
om̃s filios suꝑdie. Quis dabit mͥ cen¬
tum in mei custodiam deputari pa¬

Expanded text:
tui putas injuriam prioratus, tui putas injuriam prioratus, minorem summis videri sacerdotibus, non magis indignum aestimandum est, minimum vocari in 476 regno coelorum? Si multum superbus es, plus minimus, quam minor vocari confundere. Minor quippe vilitas est minorem videri, quam minimum: longe autem praestancio, sed quaero ecclesiae libertatem. O libertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualiscunque abbas, si mei quandoque quod Satanae mox tyrannidi me ipsum subjicio. Advertens nimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Merito enim non cunctatur praesidere superbo, qui se jure regem gloriatur super omnes filios superbiae. Quis dabit mihi centum in mei custodiam deputari pa
Abbreviated transcription (Latin):
imponunt in humeros homi¬
num. digito aut̃ suo nolunt
ea moi̾e. Quoꝵ gͦ tibi indigniꝰ
consortium udicas delicatoꝵ
magistroꝵ quos u̾itas m̃crepati
an obedientium monachoꝵ qͦs
amicos suos cõ memorat: Ait
si quidem. Uos amici mei estis.
si fec̾itis que ego p̃cipio uobis di
re. quõd ip̃e nõ feceris. aut nol¬
le fac̾e quod docu̾us: Deide ut
taceam illud de regła ubi a sco
bñ dicto tͥ p̃cipitur. ut que do¬
ces discipłis ẽẽ contraria in tuis
factis uidices. nõ agenda. ut itẽ
p̃termitram quod aꝑte diffinit
t̾cium humilitatis eẽ grãdum
ut quis pro dei amore omni
obedientia se subdat maiori. in
regła u̾itatis attende quod legi¬
tur. Qui solu̾it in quit unum
de hiis minimis mandatis ⁊ do¬
cuerit sic homines: minimus
uocabitur in regno celoꝵ. Pin¬
de tu docens. ⁊ renuens obedi¬
re. nõ mmimũ s maximum
conuinceris. Itaq doctor ⁊ solu¬
tor mandati.minimus tu uo¬
candus es in regno celoꝵ. Sigͦ

Expanded text:
imponunt humeris homiimponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Quorum ergo tibi indignius consortium judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis . re quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices non agenda; ut item praetermittam, quod aperte definit tertium humilitatis esse gradum, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Proinde tu docens et renuens obedire, non minimum, sed maximum convinceris. Itaque doctor et solutor mandati, minimus tu vocandus es in regno coelorum. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
fatit ꝓfessio. p̃latum necessitas.
Ut aut̃ nõ p̃uidicet necessitas ꝓ¬
fessioni: accẽdat nõ succedat pre¬
latio monachatui. Alioqͥn quo¬
modo illud implebitur pͥncipẽ
te constituerũt. esto int̾ illos
tamqͣm unua ex illis: Quomͦ
tamqͣm unus exsslis. manens
int̾ humiles suꝑbus. int̾ subdi¬
tos rebellis. iminittis int̾ mã¬
suetos: Ut te putemus taintͣ
unũ ex illis: uideamus tam exhi¬
bere ꝑatum qͣm exige̾ obedien¬
tiam. iudeamus tam libent̾ p̃po¬
sitis obtemꝑare subiectum. qͣm
imꝑare subiectis. Qd̃ si semꝑ
uis obedientes habere. ⁊ nũqͣm
ẽẽ ꝓbas te nõ ẽẽ tamqͣm unum
ex illis dum umus ẽẽ renius ex
obedientib. Aquil dum te su¬
ꝑbiendo segregas quoꝵ ag̾g̾is
consortio patent̾ adu̾timus. ⁊
si tu uel impudent̾ contempnis
uł imprũdent̾ dissimulas. Re¬
putan ꝓfecto int̾ illos te nou̾is
de quib scuptum est. Alligant
onera grauia ⁊ importabilia.⁊

Expanded text:
facit professio, praelatum necessitas. facit professio, praelatum necessitas. Ut autem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin quomodo illud implebitur: Principem te constituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis, manens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare subjectis. Quod si semper vis obedientes habere, et nunquam esse, probas te non esse tanquam unum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et importabilia, et
Abbreviated transcription (Latin):
rit sub pedib euis. offendenti se
infensa reddid̾it. ⁊ is quem humi¬
lem constituerat suꝑ om̃ia oꝑa
manuũ suarum suꝑbie m̾ito cõ¬
ꝑatus iumentis insipientib ⁊ si¬
milis factus sit illis. Nou̾at ⁊ for
ri subditus subiectam sibi posse¬
derit camem. rebellis rebellem
inuen̾it. factusq tͣnsgͥssor legis
suꝑioris sentire ceꝑit aliam legẽ
in menbris suis. repugnantẽ legi
mentis sue. ⁊ captiuantẽ se in legẽ
monastioꝵ abb̾es hanc bumilita¬
tiꝗ gͣlam odiosa contentõe infrin¬
gere ⁊ sub humili quod peuis est
habitu ⁊ tonsura tam suꝑbe saꝑe.
ut cum ne unsi u̾bulum de sius
imꝑiis subditos p̃tergredi pati¬
antur. ip̃i ꝓpriis obedire cõtemp¬
mnan eplo. apolant eclas ut
emancipent᷑. redimũt se ue obe¬
diant. Non ita xp̃c. Ille sicruidem
dedit uitam ne ꝑderet obedien¬
tram. qua isti ut careant totũ
fere suũ suoꝵ q uictum expen¬
dunt. Quid est hoc p̃sumptõis

Expanded text:
rit sub pedibus ejus; offendenti se rit sub pedibus ejus; offendenti se infensa reddiderit; et is, quem humilem constituerat super opera manuum suarum, superbiae merito comparatus jumentis insipientibus, et similis factus sit illis. Noverat et fori subjectam sibi possederit carnem: rebellis rebellem invenerit: factusque transgressor legis superioris, sentire coeperit aliam legem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et captivantem se in lege monasteriorum abbates hanc humilitatis regulam odiosa contentione infringere, et sub humili quod pejus est habitu et tonsura tam superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de suis imperiis subditos praetergredi patiantur, ipsi propriis obedire contemnant episcopis. Spoliant ecclesias, ut emancipentur ; redimunt se, ne obediant. Non ita Christus. Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, totum fere suum suorumque victum expendunt. Quid hoc est praesumptionis,
Abbreviated transcription (Latin):
xerat dauid. Sciant gentes qm ho¬
mines sunt. Homo inquit. ⁊ hõ
sub porestate. Iam quicqͥd subin¬
feras: suspectam nõ habemus iac¬
tantiam. Premissa si quidem est
humilitas. ne altitudo pcipitet
Nec enim locum inuenit arrogan¬
tia. ubi tam clarum humilitatis
insigne p̃cessent.Agnoscis infir
nem.iam ⁊ te sub te habere mili¬
tes pfitere securus. Reuera quia
nõ confusus est de subiectõe ure
ex p̃latõe meruit honorari. Nõ eru¬
buit suꝑ se potestatem. ⁊ id̾o dignꝰ
qui haberet.⁊ sub se milites. Ex
habundantia cordis̃ os loquebat᷑.
⁊ uixta quod iñtus ordinatas ba-¬
buit affectões.foris qͦ u̾ba decent̾
composuit. Dedit pͥus honorem
p̃positis. ut iam a subditis iuste re¬
ciꝑet. sciens se a suꝑiorib accipere
quod impenderet inferiorib. Et
quia melius ꝓpͥe subiectõis disc̾e̾t
exꝑimento sua ip̃e moderari im¬
peria. Forte nõ ignorabat qd̾ sub¬
iecto sibi homini d̾s omĩa subiete¬

Expanded text:
xerat David: Sciant gentes quoniam hoxerat David: Sciant gentes quoniam homines sunt . Homo, inquit, sum, et sub potestate. Jam quidquid subinferas, suspectam non habemus jactantiam. Praemissa siquidem est humilitas, ne altitudo praecipitet. Nec enim locum invenit arrogantia, ubi tam clarum humilitatis insigne praecesserit. Agnoscis infirmnem: jam et te sub te habere milites profitere securus. Revera quia non confusus est de subjectione, jure ex praelatione meruit honorari. Non erubuit super se potestatem, et ideo dignus qui haberet et sub se milites. Ex abundantia cordis os loquebatur: et juxta quod intus ordinatas habuit affectiones, foris quoque verba decenter composuit. Dedit prius honorem praepositis, ut jam a subditis juste reciperet: sciens se a superioribus accipere, quod impenderet inferioribus, et quia melius propriae 475 subjectionis disceret experimento sua ipse moderari imperia. Forte non ignorabat, quod subjecto sibi homini Deus omnia subjece
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere qͣlit̾ ab antiquo inter
eccł̃ias ordinatum est. S que
sunt inquit apłs a deo ordina¬
ta sunt. Uiderint gͦ huiꝰ ignomi¬
nie dissuasores quale sit dei ordi¬
natõi resist̾e. Ualde ignominiosũ
seruo si sit sicut dñs eius. aut dis¬
cipulo si sit sicut magister eiꝰ. Plu¬
rimũ se uobis deferre putant. cũ
uos xp̃o p̃ferre conant᷑ ip̃o redamã¬
te ac dicente. Non est seruus maior
dño suo. neq apłs eo qui misit
eum. Quõd nõ dedignatus est ma
indignum sibi uidicabit seruus bo¬
nus deuotusq discipłs: Qͣm pul¬
cre locutus est beatus ille centuriõ
cuius fidei nulla par inuenta est
in istł. Et ego inquit homo sum ⁊¬
sub potestate habens subine muli¬
tes. Non iactabat potestatem quã
nec solam ꝓtulit nec pͥorem. Dictu¬
rus qͥrte habens sub me milites p̃¬
misiti homo sum sub potestate cõ¬
nem homo gentilis. ut in se iam
impleri ostend̾et qͦd longe ante di¬

Expanded text:
exhiberi, qualiter ab antiquo inter exhiberi, qualiter ab antiquo inter Ecclesias ordinatum est? Sed quae sunt, inquit Apostolus, a Deo ordinata sunt . Viderint ergo hujus ignominiae dissuasores, quale sit Dei ordinationi resistere. Valde ignominiosum servo, si sit sicut dominus ejus: aut discipulo, si sit sicut magister ejus. Plurimum se vobis deferre putant, cum vos Christo praeferre conantur, ipso reclamante ac dicente: Non est servus major domino suo, neque apostolus eo qui misit eum . Quod non dedignatus est maget dominus, indignum sibi judicabit servus bonus, devotusque discipulus? 32. Quam pulchre locutus est beatus ille Centurio, cujus fidei nulla par inventa est in Israel! Et ego, inquit, homo sum sub potestate, habens sub me milites . Non jactabat potestatem, quam nec solam protulit, nec priorem. Dicturus quippe, habens sub me milites, praemisit: Homo sum sub potestatenem homo gentilis, ut in se jam impleri ostenderet, quod longe ante di
Abbreviated transcription (Latin):
rem honorem. Om̃is anima ĩ¬
quit potestatib sublimiorib ⁊
subdita sit. Si om̃is ⁊ ur̃a. Qͥs
uos excipit ab unu̾sitate: Si
quis temptat exciꝑe conatur
decipere. Nolite illoꝵ acqͥesc̾e̾ cõ¬
bis dice̾ solent. Seruate ur̃e
sẽdis honorem. Decebat quidem
ex uobis uobis cõmissam eccłiã
cresce̾. Nunc u̾o saltem in illa qͣ
sus cepistis maneat dignitate.
Et uos enmi uro p̃decessore im¬
potentior: Si nõ crescit ꝑ uos.
gͦ q̃ sunt cesaris cesari: ⁊ q̃ sunt
dei deo. Quod ore locutus est
mox oꝑe implere curauit. Con¬
ditor cesaris cesari nõ cunctatus
est redd̾e censum. Exemplũ enĩ
dedit uobis ut ⁊ uos ita fatia¬
tis. ¶ndo u̾o dei sacerdotib debi¬
tam negaret reu̾entiam qͥ hanc
scłarib qͦ potestatib exhibere
curauit: Porro uos nõ cesari suc¬
cessori idest regi sedulus in sius
curiis. consilus. negotus. exerci¬
tib ꝙ adestis. m̾dignum erit
uobis cuicumq xp̃i uicario talit̾

Expanded text:
rem, honorem. Omnis anima, inrem, honorem. Omnis anima, inquit, potestatibus sublimioribus subdita sit . Si omnis, et vestra. Quis vos excipit ab universitate? Si quis tentat excipere, conatur decipere. Nolite illorum acquiescere conbis dicere solent: « Servate vestrae sedis honorem. Decebat quidem ex vobis, vobis commissam Ecclesiam crescere: nunc vero saltem in illa qua suscepistis maneat dignitate. Et vos enim vestro praedecessore impotentior? Si non crescit per vosait, quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo . Quod ore locutus est, mox opere implere curavit. Conditor Caesaris, Caesari non cunctatus est reddere censum: exemplum enim dedit vobis, ut et vos ita faciatis. Quando vero Dei sacerdotibus debitam negaret reverentiam, qui hanc saecularibus quoque potestatibus exhibere curavit? Porro vos, si Caesaris successori, id est regi, sedulus in suis curiis, consiliis, negotiis, exercitibusque adestis; indignum erit vobis cuicunque Christi vicario taliter
Abbreviated transcription (Latin):
se sibi comꝑantem ⁊ metientem
scd̾m mensuram regule quã men¬
sus est ei d̾s. Audiendo etiam ex
ore eius. Nolite fraudare inuicẽ
ꝓpͥis placebit ẽẽ contemptũ. Qͥ
⁊ ꝓuocans ad humilitatem. suũ
illud archiep̃m nõ cunctabitur
salubrit̾ intimare. Noli altum sa¬
pere. s tine. In alto ꝓpõito nõ altũ
sapere difficile est. ⁊ om̃io inusita¬
tum. s qͣnto inusitatius: tanto
gloriosius. Timor de adepta iam
altitudine tedere magis qͣmpla¬
cere fatiet altiora. Non uos gͦ fe¬
licem quia pestis. s si nõ ꝓdestis
infelicem putatẽ. Ut aut̃ secure
ẽẽ possitis subẽe ⁊ uos sicui debe¬
tis nõ indignemins. Dedignatõ
qͥppe subiectõis p̃lationis reddit
indiguum. Sapientis est consi¬
lium. Quanto maior es: tanto
frat sicut iunior. Quod si expe¬
dit etiam mmorib ẽẽ sub iectũ.
maioꝵ iugum quomͦ licebit cõ¬
bis subditi quod nobis redibeãt.
Inteligitio que dico. sui hono¬

Expanded text:
se sibi comparantem, et metientem se sibi comparantem, et metientem secundum mensuram regulae, quam mensus est ei Deus . Audiendo etiam ex ore ejus, Nolite fraudare invicem , propriis placebit esse contentum. Qui et provocans ad humilitatem, suum illud archiepiscopo non cunctabitur salubriter 474 intimare: Noli altum sapere, sed time . In alto posito non altum sapere difficile est et omnino inusitatum: sed, quanto inusitatius, tanto gloriosius. Timor de adepta jam altitudine taedere magis quam placere faciet altiora. Non vos ergo felicem, quia praeestis: sed si non prodestis, infelicem putate. 31. Ut autem secure praeesse possitis, subesse et vos, si cui debetis, non dedignemini. Dedignatio quippe subjectionis, praelationis reddit indignum. Sapientis est consilium: Quanto major es, tanto fiat sicut minor . Quod si expedit etiam minoribus esse subjectum, majorum jugum quomodo licebit contius subditi quod vobis redhibeant. Intelligitis quae dico: cui hono
Abbreviated transcription (Latin):
retribictões. Nude nuda loqͣr. nec
retego uerenda: s in uerecunda cõ¬
fto. Utinam pͥuatim. ⁊ in cameris
aliqͣtenus oꝑiri. Nunc u̾o cernen¬
te orbe mundi fabulam soli tace¬
bimua: Caput meum undiq cas¬
satum est.⁊ ego sangume circum¬
qͣq ebulliente putau̾im ẽẽ tegen¬
dum: Quicqͥd apposuero cruenta¬
bitur. ⁊ maior erit confusio uo¬
lusse celare. cum celare neqͥu̾it:¬
Bona humilitas que ⁊ in p̃sen¬
tiarum ab huiꝰmodi mordacib ⁊
curis mentem facit ẽẽ qͥetam.
⁊ a minacib penis in futuro se¬
curam reddit conscientiam. Hec
ur̃os pat̾ animos ab horum om¬
nium pestifera emulatõe cõpes¬
cat. Audite potius ꝓpħam talit̾
emulari in malignantib neꝙ ze¬
laiu̾s fatientes miqͥtatem. Emu¬
lari magis oportet apłm nõ głan¬
tem in inmensum. nec se ultra
se extendentem. nec audentẽ se
ut ip̃e fatetur comꝑare quib dã
qui semet ip̃os commendant. s

Expanded text:
retributiones. Nude nuda loquor, nec retributiones. Nude nuda loquor, nec retego verenda, sed inverecunda confuto. Utinam privatim et in cameris aliquatenus operiri! Nunc vero cernente orbe mundi fabulam, soli tacebimus? Caput meum undique conquassatum est, et ego sanguine circumquaque ebulliente putaverim esse tegendum? Quidquid apposuero, cruentabitur; et major erit confusio voluisse celare, cum celari nequiBona humilitas, quae et in praesentiarum ab hujusmodi mordacibus curis mentem facit esse quietam, et a minacibus poenis in futuro securam reddit conscientiam. Haec vestros, pater, animos ab horum omnium pestifera aemulatione compescat. Audite potius Prophetam, taliter aemulari in malignantibus, neque zelaveris facientes iniquitatem . Aemulari magis oportet Apostolum non gloriantem in immensum, nec se ultra se extendentem: nec audentem se, ut ipse fatetur, comparare quibusdam qui se ipsos commendant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ut cue p̃stes eccłie: o eccłi¬
arum sponso nõ placet tale ⁊¬
unus incrementum. quod sit
detrunentum alt̾ius. rũdelis
ambitõ ⁊ incredibilis si fidem
ocłi nõ astruerint. Uix tenent
mranus qͥn illud ad litt̾amim¬
pleant quod legitur in ppha.
secuerũt p̃gnantes galaad
ad dilatandum terminos suoꝰ.
Udi est illa terrifica cõminatõ:
Ueh qui cõuingitis domũ ad
domũ. ⁊ agrumagio copulatiꝰ.:
Numquid in huĩs dum taxat
exiguis. ueh istud metuendũ
est. nõ aut̃ cum urbes urbib.
antur. Immo etiam respondeant ui
uolunt se imitari dñm ih̾m xp̃ma.
fatientes ⁊ ip̃i utraq unũ. addu¬
centes ⁊ ip̃i ex diu̾sis pascuis gre¬
ges ut fiat unus pastqr ⁊ unum
ouile. Huius rei gr̃a  pignitant᷑
crebro terere lumina apłoꝵ muen
est qui sue faueant imꝓbe uolun¬
tati nõ quod ualde romanĩ curẽt
quo fine res terminent᷑ s quia ÷¬
ualde diligunt mun̾a sequintur

Expanded text:
est. Ut tuae praestes Ecclesiae? Sed Ecclesiest. Ut tuae praestes Ecclesiae? Sed Ecclesiarum Sponso non placet tale unius incrementum, quod sit detrimentum alterius. Crudelis ambitio, et incredibilis, si fidem oculi non adstruerent! Vix tenent manus, quin illud ad litteram impleant quod legitur in propheta: Secuerunt praegnantes Galaad ad dilatandum terminos suos . 29. Ubi est illa terrifica comminatio, Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis? Nunquid in his duntaxat exiguis Vae istud metuendum est, non autem cum urbes urbibus,antur? Imo etiam respondeant, si volunt, se imitari Dominum Christum, facientes et ipsi utraque unum, adducentes et ipsi ex diversis pascuis greges, ut fiat unus pastor, et unum ovile. Hujus rei gratia non pigritantur crebro terere limina apostolorumest qui suae faveant improbae voluntati: non quod valde Romani curent, quo fine res terminentur; sed, quia valde diligunt munera, sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt se ad ĩlud ambiendi
genus. in quo nichilomimꝰ ape¬
riunt eamlquam habent dñan¬
di libidinem. Nam cum p̃side¬
ant urbib ualde popło̾sis.⁊ to¬
tas ut ita dicam patrias ꝓpͥe di¬
ocesis ambitu cutum cludant
occasione inuenta. ex quocũq
uet̾i pͥuulegio satis agunt. ut¬
obant sub uno redigant᷑ antisti¬
te. Rogo que hec tam odiosa pre¬
sumptio. quis hic tantus ardor
dñandi suꝑ t̾ram. que pͥncipan¬
ditam effrenis cupiditas. Cerce
cum pͥmum tractus es ad cathe¬
dram. flebas. refugiebas. uim q̃¬
rebaris. multum ad te ⁊ om̃io
supͣ te ẽẽ dicens. miserum cla¬
mitans ⁊ indignum. qui nõ ẽes
ydoneus tam sc̃d mĩst̾i̾o tantis
nõ sufficeres curis. Quid gͥ nc̃
uerecunda depulsa formidine
sponte ambis ad ampliora. im¬
mo irreu̾enti audatia ꝓpriis nõ
contentus inuadis aliena: E¬
Cur hoc: fõrte ut plures ppłoᷤᷤ
salues: S in alienam messem
tuam mitt̾e falcem iniriosũ

Expanded text:
vertunt se ad aliud ambiendi vertunt se ad aliud ambiendi genus, in quo nihilominus aperiunt eam, quam habent, dominandi libidinem. Nam cum praesideant urbibus valde populosis, et totas, ut ita dicam, patrias propriae dioecesis ambitu circumcludant; occasione inventa ex quocunque veteri privilegio, satagunt utciebant, sub uno redigantur antistite. Rogo, quae haec tam odiosa praesumptio? quis hic tantus ardor dominandi super terram? quae principandi tam effrenis cupiditas? Certe cum primum tractus es ad cathedram, flebas, refugiebas, vim querebaris, multum ad te et omnino supra te esse dicens; miserum clamitans et indignum, qui non esses idoneus tam sancto ministerio, tantis non sufficeres curis. Quid igitur nunc verecunda depulsa formidine, sponte ambis ad ampliora; imo irreverenti audacia, propriis non contentus, invadis aliena? Cur hoc? Forte ut plures populos salves? Sed in alienam messem, tuam mittere falcem, injuriosum
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłia. menierint aut̃ uł uite
m̾ito uł peccunie siue etiam car¬
nis ⁊ sanguinis que regnum dei.
nõ posldẽbunt. pͥrogatiua nõ dẽo
corda quiescunt duplici sempers
estuantia defid̾io. quo utiꝙ magiᷤᷤ
ac magis. ⁊ dilatentur in plura. ⁊
ad celsiora subliment᷑. Uerbi gr̃a.
sum factus quis fu̾it in qͣcumq
eccłia decanus. ppõitus. arbidiaco¬
nus. autaliquid huiꝰmodi. nõ
contentus uno in una. pluies sibi
ĩmmo qͦtqͦt ualet conquirere ho¬
nores satagit. tam iñ una qͣm in
plurib. Quib tñ om̃ib si locus
euen̾it. libent̾ imius p̃ferret ep̃ii
Dignitatem. S nunquid sic sati
sid̾at. Quo forte adepto rursum
nescio quid altius sompnians
laboriosis itin̾ib. ⁊ sumptuosis
familiaritatib romanũ sta tu¬
it steq̃ntare palatium. q̃stuo¬
sas sibi quasdam exinde cõꝑans
amicitias. Si lucri spũalis gr̃a
hec fatiunt laudandus est ze
tua s p̃sumptio corrigenda.
Non nulli cum ista nõ possunt

Expanded text:
e merito, vel pecuniae, sive etiam carnis et sanguinis, quae regnum Dei non possidebunt, praerogativa, non ideo corda quiescunt, duplici semper aestuantia desiderio, quo utique magis ac magis et dilatentur in plura, et ad celsiora sublimentur. Verbi gratia, cum factus quis fuerit in quacunque Ecclesia decanus, vel praepositus, archidiaconus, aut aliquid hujusmodi, non contentus uno in una, plures sibi, imo quotquot valet, conquirere honores satagit, tam in una, quam in pluribus. Quibus tamen omnibus, si locus evenerit, libenter unius praeferet episcopi dignitatem. Sed nunquid sic satia esse desiderat. Quo forte adepto, rursum nescio quid altius somnians, laboriosis itineribus et sumptuosis familiaritatibus Romanum statuit frequentare palatium, quaestuosas sibi quasdam exinde comparans amicitias. Si lucri spiritualis gratia haec faciunt, laudandus est zelus; 473 sed praesumptio corrigenda. 28. Nonnulli cum ista non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
homines a me u̾loitiũ. Pater nõ
u̾doicat quemqͣm. s om̃e uidiciũ
dedit filio. ⁊ ego mͥ psumam. quod
nec ip̃e pater sibi assum it. Uelim
nolim ip̃i me astare necesse est:
ip̃i horum que gesserim in cor ꝑ ra
sũbt̾fugit cogitatõ. Sub tam eqͦ
ubratore m̾itoꝵ. sub tam intimo se¬
cretoꝵ inspectore. quis głabit᷑ cor
castum se habere cꝙ: Sola ꝓfecto q̃
nõ solet głari nõ nouit psume. cõ¬
tend̾e nõ consueuit grãm inuen

Expanded text:
homines a me judicium. Pater non homines a me judicium. Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : et ego mihi praesumam quod nec ipse Pater sibi assumit? Velim, nolim, ipsi me adstare necesse est: ipsi horum quae gesserim in corpore, subterfugit cogitatio. Sub tam aequo libratore meritorum, sub tam intimo secretorum inspectore, quis gloriabitur castum se habere cor? Sola profecto, quae non solet gloriari, non novit praesumere, contendere non co
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc eẽ iustificatum oportet. me s¬
głari. Non enim qui se ip̃m cõmen¬
dat ille ꝓbatus est: s quem d̾e con¬
mendat. Si applauserit mͥ uisticiã
humanus dieo ꝓ mninimo habeo e
qm̃ ille lucet tm̃ in fatie. Homo
enim uidet in fane. d̾s aut̃ intu¬
etur cor. Propt̾ hoc ieremias non
satis popłarib sententũs uelut
quib dam humani diei radiis mo¬
uebatur. s fident᷑ deo loquebatur.
Diem hominia nõ concupiui. tu
scis. Si meus mͥarriserit dies ne¬
ꝙ me ip̃m iiqͣm iudico. quia nec
ip̃e me satis intelligo. Solus me¬
nito constitutus est uidex uiuoꝵ
⁊ mortuoꝵ. qui finxit sigillatim
corda uniu̾soꝵ ⁊ indelligit om̃ĩa
oꝑa eoꝵ. Solum attendo udicem.
quem ⁊ solum uistiti catoemas¬
nosco. Pater̃ dedit ei uiditis̃ face̾.
qiia filius hominis est. Nõ usur¬
po mͥ uł suꝑ me seruus filii potesta¬
tem. nec me annumero illis de
quib ita conqueri solet. Tulerũt

Expanded text:
in hoc esse justificatum oporteret me gin hoc esse justificatum oporteret me gloriari: Non enim qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat. . Si applauserit mihi justitiam humanus dies, pro minimo habeo, quia ille lucet tantum in facie. Homo enim videt in facie, Deus autem intuetur cor. Propter hoc Jeremias non satis popularibus sententiis, velut quibusdam humani diei radiis, movebatur, sed fidenter loquebatur Deo: Diem hominis non concupivi tu scis. Si meus mihi arriserit dies, neque me ipsum, inquit, judico : quia nec ipse me satis intelligo. Solus merito constitutus est judex vivorum et mortuorum, qui finxit singillatim corda universorum, et intelligit omnia opera eorum. Solum attendo judicem, quem et solum justificatorem agnosco. Pater dedit ei judicium facere, quia filius hominis est . Non usurpo mihi vel super me servus Filii potestatem, nec me annumero illis, de quibus ita conqueri solet: Tulerunt