comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patres. quos ds̃ uedut luminaria in mundo ad instructionem
nostrã uere fidei clarificauit inditio. Quorũ fidẽ ita dignatꝰe
a se inspiratã ostendere. ut eorũ sẽ dĩ inueniat᷑ euidentis¬
sime nominare dicens . Egosũ ds̃ abraham & ds̃ isaac & ds̃
iacob: hor. nom̃ e sempit̾nũ & memoriale in generationẽ &
generationẽ. Cũ itaq nos dicimꝰ sacrifitiũ. ñ solũ patri sed
simul unũ patri filioq offerri. Illi autẽ patri soli existimant
immolari: in sacrifitio patriarcharũ. uere ac dõ placitȩ quȩ¬
ramꝰ immolationis inditiũ. Ab illo itaq nobis e documentor
series inchoanda. In cuius inuenit᷑ semine futura cunctarũ gen¬
tiũ benedictio reꝓmissa. dicente paulo Ab rahȩ dictae sunt
ꝓmissiones. & semini eiꝰ. Nondicit & seminib: quasi in mul¬
tis : sed quasi inuno & semini tuo quie̾ xp̃s. Et iterũ. Vt in

Expanded text:
patres, quos Deus, velut luminaria in mundo, ad instructionem patres, quos Deus, velut luminaria in mundo, ad instructionem nostram verae fidei clarificavit indicio, quorum fidem ita dignatus est a se inspiratam ostendere, ut eorum se Deum inveniatur evidentissime nominare, dicens: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi nomen est sempiternum et memoriale in generationem et generationem . Cum itaque nos dicimus sacrificium non soli Patri, sed simul unum Patri Filioque offerri, illi autem Patri soli existimant immolari, in sacrificio patriarcharum, verae ac Deo placitae quaeramus immolationis indicium. Ab illo itaque nobis est documentorum series inchoanda, in cujus invenitur semine futura cunctarum gentium benedictio repromissa, dicente Paulo: Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Non dicit, et seminibus, quasi in multis, sed q
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ quidẽ uerbis negare ñ possunt. sed eũ anatura patris
in considerata ꝑuersitate discernunt:Aut quomodo ina¬
nimas suas impie ñ fatiunt : qui dĩ unugenitũ filiũ dm̃scili
uerũ nec glorificaricũ patre consentiunt : nec uno eodẽq
sacrifitio parit̃ honorari ꝑmittunt: Quib: cũ dĩ ad iuto¬
rio inquantũ series p̃sentis operis capit. breuit̃ respon¬
dentes: Hanc int̃rogationẽ praemittimꝰ ut dicant utrũ
credens placuit. & in qua cunctas gentes t̃rae in suo semine bene¬
dicendas accepit: an aliã sibi religionis normã diuinitꝰ ꝓfite¬
ant᷑ traditã. ut patriarcharũ ac ꝓph& arũ fidem aestiment
abdicandã. Et lico ab hac fide sicut de monstratura e̾ uerita
omnimodis habeant᷑ extranei. ipsã tam̃ eccłae datã dicunt.
ipsãq. apud se iniolatã manere contendunt. Dũ ergo int̃
nos & illos sacrifitii uertit᷑ questio. ad illos recurrendũ est

Expanded text:
nitum quidem verbis negare non possunt, sed eum a natura Patris, nitum quidem verbis negare non possunt, sed eum a natura Patris, inconsiderata perversitate, discernunt? aut quomodo in animas suas impie non faciunt, qui Dei unigenitum Filium, Deum scilicet verum, nec glorificare cum Patre consentiunt, nec uno eodemque sacrificio pariter honorari permittunt? Quibus, cum Dei adjutorio in quantum series praesentis operis capit, breviter respondentes hanc interrogationem praemittimus, ut dicant: Utrum credens placuit, et in qua cunctas gentes terrae in suo semine benedicendas accepit: an aliam sibi religionis normam divinitus profiteantur traditam, ut patriarcharum et prophetarum fidem aestiment abdicandam? Et licet ab hac fide sicut demonstratura est veritas omnimodis habeantur extranei, ipsam tamen Ecclesiae datam dicunt, ipsamque apud se inviolatam manere contendunt. nos et illos sacrificii vertitur quaestio, ad illos nobis recurrendum est
Abbreviated transcription (Latin):
sibi confusionẽ ñuident imminere : sed cũ aueritate superant᷑:
loc in illis utiq impletur. ut unde gloriant᷑. inde confundant᷑
Non e igit᷑ nimirũ si illi quos malitia sua sicut scriptũ ẽ ex¬
cȩcatõs. ueritas ipsa quae lux e uera deseruit. quorũ squa¬
lentẽ puersi cordis obtutũ tetri erroris obscuritas cireũ sep¬
sit. in separabilẽ trinitatem quã substantiali diuersitate
dis parem praedicare ñdubitant: consequent̃ honorificentie
quoq in paris offitio impie dissipare contendant : Et qm̃ in
ipsa sapientia peccare conuincunt᷑: ipsius sapientiȩ in eis ser¬
mo conpletur : ut dũ in ipsa peccant. in animas suas peccatũ im¬
pietatis admittant: Sic namq dicit ipsa sapientia. Qui autẽ
mine peccant. impie fatiunt in animas suas : & quime odert̃
diligunt mortẽ: Quomodo enĩ dĩ filiũ ñ oderunt quẽ unige¬

Expanded text:
sibi confusionem non vident imminere. Sed cum a veritate superantur, sibi confusionem non vident imminere. Sed cum a veritate superantur, hoc in illis utique impletur, ut unde gloriantur inde confundantur. Non est igitur mirum, si illi, quos malitia sua sicut scriptum est excaecatos, veritas ipsa quae lux est vera deseruit, quorumque squalentem perversi cordis obtutum tetri erroris obscuritas circumsepsit, inseparabilem Trinitatem, quam substantiali diversitate disparem praedicare non dubitant, consequenter honorificentiae quoque imparis officio impie dissipare contendant. Et quoniam in ipsam sapientiam peccare convincuntur, ipsius sapientiae in eis sermo completur, ut dum in ipsam peccant, in animas suas peccatum impietatis admittant; sic namque dicit ipsa Sapientia: Qui autem in me peccant, impie faciunt in animas suas: et qui me oderunt diligunt mortem . Quomodo enim Dei Filium non oderunt, quem unige
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsã uoluntatẽ malã ñ alit̃ e̾e̾nt habit uri. Nisi in eo
quo fuis sent ad nõ recessuri: nec dm̃ praedestinasse dis¬
cessionem hominis ase. cũ causa ipsius discessionis sola uolunta¬
ria cet auersio peccatoris : Quae quia dm̃ futura ñ latuit. in ae¬
t̾na praescientia eiꝰ p̃paratã sibi pȩnã iustae retributionis in¬
nraẽ disputationis dirigat intentio : Dicis a nonnullis tẽ inter¬
rogatũ desacrifitio corporis & sanguinis xp̃i : quod pleriq
soloꝰ patri existimant immolari: Hanc etiã asseris herceicorũ
ee quasi palmarem in terrogationẽ : sed nouũ ñ est ut heretici
priuati lumine ueritatis: illis sẽ ꝓpositionib ueritatẽ supe¬
raturos arbitrent᷑ quib: facillime superant᷑: Cloria namq:
in confusione ipsorũ ẽ qui terrena sapiunt: Hoc erigo sec tantes
heretici ea sibi quasi palmaria & inuicta uident᷑ ꝓ̃ponert unde

Expanded text:
cum ipsam voluntatem malam non aliter essent habituri, nisi in eo cum ipsam voluntatem malam non aliter essent habituri, nisi in eo quo fuissent a Domino recessuri. Nec Deum praedestinasse discessionem hominis a se, cum causa ipsius discessionis sola voluntaria esset aversio peccatoris. Quae quia Deum futura non latuit, in aeterna praescientia ejus praeparatam sibi poenam justae retributionis innostrae disputationis dirigatur intentio. Dicis a nonnullis te interrogatum de sacrificio corporis et sanguinis Christi, quod plerique soli Patri existimant immolari. Hanc etiam asseris haereticorum esse quasi palmarem interrogationem. Sed novum non est, ut haeretici, privati lumine veritatis, 28 illis se propositionibus veritatem superaturos arbitrentur, quibus facillime superantur: Gloria namque in confusionem ipsorum est qui terrena sapiunt . Hoc ergo sectantes haeretici, ea sibi, quasi palmaria et invicta, videntur proponere, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ALIS UARBIBROR
MONIME CARISSIME QUESTIONEACDE
diuersitate praedestinationis iustorũ scilic& & iniquorũ.
hoc ẽ eorũ quos gratuita miscđĩa dĩ praeueniens iustificano
conueruit glorificatura conuersos. & eorũ quos iustadĩ
seueritas inp̃eccatis derelinquit punitura dãpnatos. Supe¬
rior sermo inquantũ dñs pus illitatẽ nr̃am dignatus e ad¬
iuuare. & ꝑtractatã contin& & solutã: ita ut̃ pleriq lic&
in ea soleant ñ leuit̃ ꝑ moueri. facile possint & duunorũ li¬
brorũ testimoniis instrui. & scĩ AoUSTIΝI libris & ꝓsperi
eruditissimi uiri responsionib: in formari: quib: agnoscant
praedestinationẽ dĩ. nihil aliud ẽe̾ nisi praeparationẽ operi
eiꝰ quae in aet̃na suadispotione. aut misericordit᷑ se fac¬
turũ praesciuit aut iuste : & quia in peccatis nec miscdia
inuenit᷑ nec iustitia. Ideoq. omnẽ miquorũ malã uoluntatẽ
quã peccant adõ praescitã ñtam̃ ee adõ praedestinatam:

Expanded text:
atis, ut arbitror, Monime carissime, quaestionem de diversitate praedestinationis justorum scilicet et iniquorum, hoc est eorum quos gratuita misericordia Dei praeveniens justificando convertit, glorificatura conversos; et eorum quos justa Dei severitas in peccatis derelinquit punitura damnatos; superior sermo in quantum Dominus pusillitatem nostram dignatus est adjuvare et pertractatam continet et solutam, ita ut plerique, licet in ea soleant non leviter permoveri, facile possint, et divinorum librorum testimoniis instrui et sancti Augustini libris, et Prosperi eruditissimi viri responsionibus informari, quibus agnoscant praedestinationem Dei nihil aliud esse, nisi praeparationem operum ejus, quae in aeterna sua dispositione, aut misericorditer se facturum praescivit, aut juste; et quia in peccatis nec misericordia invenitur nec justitia, ideoque omnem iniquorum malam voluntatem, qua peccant, praescitam, non tamen esse a Deo praedestinatam,
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ ñ habent. Propt̃ quad pauł apłs dicit Anunalisbonꝰ
ñpcipit quae st̃ spsdĩ Tales itaq faciles st̃ addiusione
quit spm̃ ñ habent in quo uno menbra xp̃i carã seuant
sputiulit̃ unnate. Vnde manifestũ ẽ apud homines here¬
ori st̃ posse dõ placere neq spiritalis graẽ scĩ ficationẽ sa¬
enfitus eorũ tribui quae offerunt ab ecdesi astici corporis
mtite disuinet Solius enĩ ecłae ds̃ delectat᷑ sacrifitis
quã sacrifitiũ dõ facit unitas spirital is. Vnde & fider
uereas nullã oredit intrinttate distantiã ce pacis tenacnas
prateruu serit incaritare concordiã. Nequis uitẽ nos¬
tionẽ nram prae munire sententbis. Sc̃s & enĩ augustinꝰ in libris
debaptismocũ quaestionẽ dehereticorũ receptĩone sinebap¬
tis matis iteratione uersara. int̾tio eiusdẽ operis libro int̾

Expanded text:
Spiritum non habent. Propter quod Paulus apostolus dicit: Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei . Tales itaque faciles sunt ad divisionem, quia Spiritum non habent, in quo uno membra Christi caram servant spiritaliter unitatem. Unde manifestum est apud omnes haeretici sunt, posse Deo placere, neque spiritalis gratiae santificationem sacrificiis eorum tribui qui offerunt ab ecclesiastici corporis unitate disjuncti: solius enim Ecclesiae Deus delectatur sacrificiis, quae sacrificia Deo facit unitas spiritalis: unde ubi et fidei veritas nullam credit in Trinitate distantiam, et pacis tenacitas fraternam servat in caritate concordiam. CAPUT XII. tionem nostram praemunire sententiis. Sanctus enim Augustinus in libris de Baptismo , cum quaestionem de haereticorum receptione sine baptismatis iteratione versaret, in tertio ejusdem operis libro, inter
Abbreviated transcription (Latin):
matur doquio. Sp̃s scs̃ suꝑ uenia inte.&e uirtꝰ al tissimi obuns¬
brabit tibi. ideoq quod nascet᷑ exte scm̃ uocabit᷑ filius di e
gelista quoq matheus eodẽ sp̃us cõrepletꝰ affirmat. quia cũ
desponsata eet mat̃ eiꝰ mania ioseph prius quĩ conuenirent
inuentat̾ mutero habens despũ sco. Et ad ios ephsic memorat
uero ẽ illius incarnationis dominicae mysterio factũ. nisiut di¬
uisa unirent᷑ & discordantia pacarentur Testis e enĩ paulus
de xp̃o quia ipse c̾ pax nrã quifecit utraq unũ ãe mediũ paries
maceriȩ soluens inimicitias in carne sui. legẽ manditorũ dero

Expanded text:
niet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque quod nascetur ex te sanctum vocabitur Filius Dei . Evangelista quoque Matthaeus eodem Spiritu sancto repletus affirmat, quia cum desponsata esset mater ejus Maria Joseph, priusquam convenirent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto . Et ad Joseph sic memorat ncto est. Quid vero est illius incarnationis dominicae mysterio factum, nisi ut divisa unirentur, et discordantia pacarentur? Testis est enim Paulus de Christo: Quia ipse est pax nostra qui fecit utraque unum et medium parietem maceriae, sol
Abbreviated transcription (Latin):
siat . Propt̃ quod ipse unigenitus scã humilitatis doctor atq
largitor dicit : Discite am̃e qui amitis sũ & humilis corde. x in¬
uenietis requiem animab uris: Hano requiem ꝑdiderunt: qͥ
humilitate reiecta. adũsus uitã suã tumuerunt. & in mor¬
tẽ psuꝑbiam reciderunt Detalib enĩ dictũ est: De iecisti
es cũ extollerent᷑: Talibus autẽ ꝓpterea ds̃ resistit. quia in cis
supbiã ipse ñ fecit : ꝑ quã in iuste malunt in peccatũ cadere.
eꝑquã iuste merentur in peccato remanere Proinde quia¬

Expanded text:
fiat. Propter quod ipse Unigenitus sanctae humilitatis doctor atque fiat. Propter quod ipse Unigenitus sanctae humilitatis doctor atque largitor dicit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris . Hanc requiem perdiderunt, qui humilitate rejecta adversus vitam suam tumuerunt, et in mortem per superbiam reciderunt. De talibus enim dictum est: Dejecisti eos, cum extollerentur . Talibus autem propterea Deus resistit, quia in eis superbiam ipse non fecit: per quam injuste malunt in peccatum cadere, et per quam juste merentur in peccato permanere. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
quid religare : quȩ int̃ summubonũ a quo creatae̾. & in fimum
bonũ eui praelata e̾ medio quodã loco posita. ꝓfecto aut in in¬
simo bono necesse eͥ miserabilit̾ iaceat: aut insum mobono ue¬
racit᷑ felicit̃q. requiescat: Quodã & enĩ amore rapit᷑ : seucum
obȩdientia subleuat᷑. & creatori bono bene subicit᷑ : seͥue cũ su¬
pbia deprimit᷑: ut creaturȩ bonȩ male dominet᷑ Sicut enĩ fit
elatione humilis : sio fit humilitate sublimis Dicit enĩ dñs de
magist̃ nr̃. Omĩs quise ex altauerit humiliabit᷑ : & quise humilia¬
uerit exaltabitur: ꝓpt̃ quoditẽ seriptũ e̾. Ds suꝑbis resistit:¬
humilib dat gram̃: Ueq uero ds̃ humiles quib dat gram̃. an¬
te datã gram̃ humiles inuenit : sed dando gram̃ humilẽs facit:
oc ipsũ enĩ ds̃ ꝑ gram̃ donat. ut quis quis eã accȩperit. humilis

Expanded text:
quid religare, quae inter summum bonum, a quo creata est, et infimum quid religare, quae inter summum bonum, a quo creata est, et infimum bonum, cui praelata est, medio quodam loco posita, profecto aut in infimo bono necesse est miserabiliter jaceat, aut in summo bono veraciter feliciterque requiescat. Quodam etenim amore rapitur, seu cum obedientia sublevatur, et creatori bono bene subjicitur: sive cum superbia deprimitur, ut creaturae bonae male dominetur. Sicut enim fit elatione humilis, sic fit humilitate sublimis. Dicit enim Dominus et Magister noster: Omnis qui se exaltaverit, humiliabitur: et qui se humiliaverit, exaltabiturm dat gratiam . Neque vero Deus humiles, quibus dat gratiam, ante datam humiles invenit: sed dando gratiam, humiles facit. Hoc ipsum enim, Deus per gratiam donat: ut quisquis eam acceperit, humilis
Abbreviated transcription (Latin):
hoo. superius cet infimo bono melius ereatũ ereatũ bonum
cu sũmũ bonũ quod creatũ ñ eͥ & a quo omne mutabile bonũ ereatum ẽ
iuste dominaretur : Cuius etiã participatione beatũ e̾et : si summo
bono humili dilectione seruiroe : Creaturae quippe rationalis. Alia
beatitudo nec potuit nec potest e̾e̾ nec poterit. nisi ut agnoscens
aquo ñsolũ facta. sed etiã a quo rationalis e facta. maiorẽ dilec¬
nonẽ ex hibeat bono creatori quãsibi Neq enim ei in e̾e̾ pos¬
s& ullatenꝰ ratio. nisi ei possae creatoris in e̾e dilectio: Quia
nec ẽ alia quae uera sit sapientia uel intellegentia creaturae
rationalis. nisi dilectio creatoris: In quã quantõ magis minũsue
edilectio sui: tantõ magis minus ue dilectionem suo ex hib& cre¬
atori : Voluntas porro ereaturae rationalis sine qualicũq amor
ñ potest ee̾: nec sic potest diligere ut amorẽ suũ ñ uelit ad ali¬

Expanded text:
hoc, superius esset infimo bono melius creatum bonum, hoc, superius esset infimo bono melius creatum bonum, cui summum bonum quod creatum non est, et a quo omne mutabile bonum creatum est juste dominaretur. Cujus etiam participatione 15 beatum esset, si summo bono humili dilectione serviret. Creaturae quippe rationali alia beatitudo nec potuit, nec potest esse, nec poterit, nisi ut agnoscens, a quo non solum facta, sed etiam a quo rationalis est facta, majorem dilectionem exhibeat bono creatori quam sibi. Neque enim ei inesse posset ullatenus ratio, nisi ei posset creatoris inesse dilectio, quia nec est alia quae vera sit sapientia vel intelligentia creaturae rationalis, nisi dilectio creatoris, in qua tanto magis minusve est dilectio sui, quanto magis minusve dilectionem suo exhibet creatori. Voluntas porro creaturae rationalis sine qualicunque amore non potest esse: nec sic potest diligere, ut amorem suum non velit ad ali
Abbreviated transcription (Latin):
refuga qui illã in ꝑturbabilem requiem fugerat. de inceps ptur¬
lutioni seruirae : atq abono d nõ relinqueret᷑ iuste quẽ ipse re¬
liquit iniuste : Ita factũ e ut ꝑseuerans inordinatꝰ exse ordina¬
ret᷑ inse : & in eo quĩ inse ordinẽ ꝑderae : diuini ordinis ratioñ pe¬
rirae: Hoc & in homine contigit : quẽ ipse diabolus serpentina
calliditate deiecit: Ad nõ quippe bono dissentiens & seruoma¬
lo consentiens. male uoluntatis effectũ plenũ ad ipisci ñ potut
quia ipsa malitia uoluntatis adõ ñ fuit : Hanc enĩsi adõ non
disc ederae ñ habera : Bonus ergo ds̃ bonarũ ł conditor natu
rarũ. Vidĩ enĩ dr̃ sicut scriptũ ẽ om̃ia quȩ sȩc̃ : e ex cebonaual¬
de : inquib: om̃ib quȩ fȩc̃ rationalem creaturã meliorẽ ceo
fecit:dsic tam̃ potiori creaturȩ maius uoluit in c̾e bonũ ut
etiã infimȩ creaturȩ nullũ in eet substantialit̃ malũ : Aoꝑ

Expanded text:
refuga, qui illam imperturbabilem requiem fugerat, deinceps perturrefuga, qui illam imperturbabilem requiem fugerat, deinceps perturbationi serviret, atque a bono domino relinqueretur juste, quem ipse reliquit injuste. Ita factum est ut perseverans inordinatus ex se, ordinaretur in se: et in eo qui in se ordinem perderet, divini ordinis ratio non periret. Hoc et in homine contigit, quem ipse diabolus serpentina calliditate dejecit. A domino quippe bono dissentiens, et servo malo consentiens, malae voluntatis effectum plenum adipisci non potuit: quia ipsa malitia voluntatis a Deo non fuit. Hanc enim, si a Deo non discederet, non haberet. rarum. Vidit enim Deus sicut scriptum est omnia quae fecit, et ecce bona valde . In quibus omnibus quae fecit, rationalem creaturam meliorem caeteris fecit. Sic tamen potiori creaturae majus voluit inesse bonum, ut etiam infimae creaturae nullum inesset substantialiter malum. Ac per
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ quoq uoluntatẽ . operationẽ ac retributionẽ oosiderare ae¬
bemꝰ ut agnoscamꝰ uerũ malos ds̃ iustus ad hoc prȩdestin auerit fiies
quocdtinens puniturus e factũ anid circo iniquos ad suppliciũ iuse
si inĩũ pecciti requirit᷑: nihil aliud nisi suꝑbia inuenit᷑: Dicit enin
seriptura: Initiũ omis peccati s uꝑbia : Quae utiq tunc initiũ sun¬
sit: cũ angłs adũsus dm̃ elatꝰ & ipsa clatione ꝓstratꝰ ꝓcoͥcupiscenu
quȩ radix e om̃iũ malorũ uolens usurpare quod illiditũ adõ ñ fut
A dõ disces sit & cȩcidit: in quo sistetis sa ĩñ cecidissir : sed ꝑco cupis¬
centiã malã quia cocupiuit plus extrase : minus factus ẽ in seꝰ
Quã co̾cupiscentiã licoe explere nequiuerit opere : tam̃ retinut
uoluntate: Sic ipse sibi iam factus e poena : ut suppliciũ semp
tẽt malo uoluntas mala : tamquã çȩco ipsa cȩcitas sua ce dodei¬
piscentia peccandi torm̃tũ fierae pec catori : Et rebellis ac

Expanded text:
 quoque voluntatem, operationem ac retributionem considerare debemus. Ut agnoscamus utrum malos Deus justus ad hoc praedestinaverit faciendum, quod in eis puniturus est factum. An idcirco iniquos ad supplicium juste si initium peccati requiritur, nihil aliud nisi superbia invenitur. Dicit enim Scriptura: Initium omnis peccati superbia . Quae utique tunc initium sumpsit, cum angelus adversus Deum elatus, et ipsa elatione prostratus, per concupiscentiam quae radix est omnium malorum volens usurpare quod illi datum a Deo non fuit, a Deo discessit et cecidit, in quo si stetisset, non cecidisset. Sed per concupiscentiam malam, quia concupivit plus extra se, minus factus est in se. Quam concupiscentiam, licet explere nequiverit opere, tamen retinuit voluntate. Sic ipse sibi jam factus est poena, ut supplicium semper esset malo voluntas mala, tanquam caeco ipsa caecitas sua. Et concupiscentia peccandi tormentum fieret peccatori, et rebellis, ac
Abbreviated transcription (Latin):
perire uoluit: ñ tamen sic pereat quem ad modũ uoluit Qui ens
sic peri it delectatione peccatorũ in lectus : ut si posse fieri mas¬
nerae in opere peccati ꝑ petuus: iuste quidẽ e̾ in ꝑditione peca
dimissus. quo ꝓpria cȩeͥdit uoluntate : sed ñ ibi fuit inpune din¬
tendus. ned s̃ fidelis in quo noneꝰ iniquitas quie iustus & sc̃s si po¬
catorẽ semꝑ in peccato relinquer& inpunitũ. putaret᷑ illi pla¬
cere peccatũ: Quam sententiã in quib dã ds̃ arguit. ꝑmalachio
ꝓph&am quidicunt: Omĩs qui facit malũ bonꝰ e corãdõ : & ipss
ineo placuit: Et ubie̾ ds̃ iustinȩ : Iuste igit᷑ ẽ consecuta seuert
udicis. ubi prȩcessit iniquitas peccatoris : Quia illius reids̃ ul¬
tor ẽ cuius auctor ñ ẽ. id e̾ iniquitatis : quã potest ds̃ punire
ñ facere: Scriptũ eͥ enĩ. Omĩs qui facit peccatũ & iniquitato

Expanded text:
perire voluit, non tamen sic pereat, quemadmodum voluit. Qui enim perire voluit, non tamen sic pereat, quemadmodum voluit. Qui enim sic periit, delectatione peccatorum illectus, ut si posset fieri, maneret in opere peccati perpetuus, juste quidem est in perditione peccati dimissus, quo propria cecidit voluntate. Sed non ibi fuit impune dimittendus, ne Deus fidelis, in quo non est iniquitas, qui est justus et sanctus, si peccatorem semper in peccato relinqueret impunitum, putaretur illi placere peccatum. Quam sententiam in quibusdam Deus arguit per Malachiam prophetam, qui dicunt: Omnis qui facit malum, bonus est coram Domino, et ipse in eo placuit, et ubi est Deus justitiae . Juste igitur est subsecuta severitas judicis, ubi praecessit iniquitas peccatoris, quia illius rei Deus ultor est, cujus auctor non est, id est iniquitatis, quam potest Deus punire, non facere. Scriptum est enim: Omnis qui facit peccatum, et iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
nauit : quia homini eã daturus ip̃se ñ fuit: Quomodo enĩ dẽlo¬
minẽ quẽ ad imaginẽ suam fȩcit praedestinar& ad malam
uoluntatẽ quã ipse ñ fȩcit : Itaq pec care in hoc homo cȩpiti
quo adõ discessit Scriptũ eͥ enĩ. quia initiũ suꝑbiȩ a postaa
adõ. Et alio loco: Ecce om̃s quise elongant ate peribunt: ꝑdids
onis qui fornicat᷑ abste: Isti ergo quise elongant & fornicantus
adõutiq peccando pereunt ꝑ suã malã uoluntatẽ quae ñe
exdõ : Perd& autẽ illos ds̃ iuste udicando quod conpetit dõ: Non
enĩ eos ds iudicio ꝑderoe: nisi ꝑsuas iniquitates ipsi perissent: So
ergo a sũmobono ad ifimũ bonũ hoc ẽ peccatoris ꝓpriũ & uoliu¬
tariũ malũ : quo malo sẽ ipsũ ꝑdit iniustus : Et quia huic mal
auctor ñ est ds. sed homo ꝑuersus : digne utiq homini quise pad¬
dit peccato. reddit᷑ intorm̃tis ȩt̾na ꝑditio: ut pereat quidẽ qui

Expanded text:
stinavit, quia homini eam daturus ipse non fuit. Quomodo enim Deus hominem, quem ad imaginem suam fecit, praedestinaret ad malam voluntatem, quam ipse non fecit? Itaque peccare in hoc homo coepit, in quo a Deo discessit. Scriptum est enim: Quia initium superbiae apostatare a Deo . Et alio loco: Ecce omnes qui se elongant a te, peribunt: perdidisti omnes qui fornicantur abs te . Isti ergo qui se elongant et fornicantur a Deo, utique peccando pereunt per suam malam voluntatem, quae non est ex Deo. Perdet autem illos Deus juste judicando, quod 16 competit Deo. Non enim eos Deus judicio perderet, nisi per suas iniquitates ipsi periissent. Scergo a summo bono ad infimum bonum, hoc est peccatoris proprium et voluntarium malum, quo malo seipsum perdit injustus. Et quia huic malo auctor non est Deus, sed homo perversus, digne itaque homini, qui se perdidit peccato, redditur in tormentis aeterna perditio: ut pereat quidem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
interfitiens inimicitias in sem& ipso. Et ueniens euangelitauit
pacẽ hĩs quilonge : & pacẽ his quiꝓpe : quia in ipsõ habemꝰ¬
ambo accessũ in uno spũ ad patre. hoc ergo factũ e caritas
duuna. ut exipso spũ corpus illius capitis cet renatum
dequo ipsũ caput enatũ. Et obhoc neces saruĩ nobis est
inutero uirginis unitꝰ homini suo. tam quã sponsus
ꝓcessit dethalamo suo : sic ȩccła dono sp̃s scĩ adhe¬
reat xpõ tamquã mulier uiro suo. & tam quã corpi
corporis eiꝰ dec arne eiꝰ & de ossib: eius. Propt̃ hoc
relinquoe homo patrẽ & matrẽ suã & ad herebit¬

Expanded text:
interficiens inimicitiam in semet ipso. et ueniens euangelizauit pacem uobis, qui longe, pacem iis, quiambo accessum in uno Spiritu ad Patrem . Hoc ergo factum est caritate divina, ut ex ipso Spiritu corpus illius capitis esset renatum, de quo ipsum caput est natum. Et ob hoc necessarium nobis est, in utero Virginis, unitus homini tanquam sponsus processit de thalamo suo: sic Ecclesia dono Spiritus sancti adhaereat Christo, tanquam mulier viro suo, et tanquam corpus corporis ejus, de carne ejus et de ossibus ejus, propter hoc relinquet homo patrem
Abbreviated transcription (Latin):
denti & sulphure: quod e̾ mors scđa Illã sec undã nuncupat
mortẽ. quae sequit᷑ ex sententia iusti iudicis. ñ illã quae prae¬
cessit inmala concupiscentia peccatoris: Quã morte. sal¬
uator quos dã mortuos asserebat. dicens. Dimitte mortuos.
sepelire mortuos suos: Et apłs deuidua. Quae autẽ inde¬
litus ẽ. iuens mortua e: Ad ephesios quoq. sic loquitur:
Etuos cũ eͥetis mortui delictis & peccatis uris. inquib ali¬
quando ambulastis. scđm scłm mundi huius. scđm principẽ¬

Expanded text:
dente, et sulphure, quod est mors secunda . Illam secundam nuncupat dente, et sulphure, quod est mors secunda . Illam secundam nuncupat mortem quae sequitur ex sententia justi judicis, non illam quae praecessit in mala concupiscentia peccatoris. Qua morte Salvator quosdam mortuos asserebat, dicens: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Et Apostolus de vidua: Quae autem in deliciis est vivens mortua est . Ad Ephesios quoque sic loquitur: Et vos, cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambulastis, s
Abbreviated transcription (Latin):
ineis quod ei displic&. sed operat᷑ ꝑ eos qđ ei placae: post modũ
eis redditurꝰ quod ab eiꝰ iustitia merentur Recipient enĩ
ip̃si male ab usi st̃ dĩ operib bonis: Tales itaq ds̃ aptauit
in interitũ punitionis. quẽ peccatori iustus iudex pra¬
destinatione iusta decreuit: ñ in peccatũ quod homo ex
praedestinatione duuna. sed ex uoluntate sua male con¬
cupiscendo cȩpit. & male operando ꝑfȩcit : Concupiseen¬
primã sed praedestinatist̃ ad scđam. ide̾ ad stagnũ ignis
& sulphuris : dequobeatꝰ iohannes dicit . Et diabolus quise¬
ducebat eos. missus e instagnũ ignis & sulphuris: Et alio
loco & mors & in fernꝰ missi sunt instagnũ ignis : Haec mors
scđa ẽ. stagnũ ignis. Ꝙ qui ñ e̾ inuentꝰ in librõ uitae scriptus.
missus e in stagnũ ignis Rursus dicit. Dubis autẽ. & in fide¬
lib contaminatis. & homicidis. & inpudicis. & ueneficis. &
idolis seruientib & omĩb mendacib pars eorũ instagno ar¬

Expanded text:
in eis quod ei displicet, sed operatur per eos quod ei placet, postmodum eis redditurus quod ab ejus justitia merentur. Recipient enim,ipsi male abusi sunt Dei operibus bonis. Tales itaque Deus aptavit in interitum punitionis, quem peccatori justus judex praedestinatione justa decrevit, non in peccatum, quod homo non ex praedestinatione divina, sed ex voluntate sua male concupiscendo coepit et male operando perfecit. « Concupiscenprimam, sed praedestinati sunt ad secundam, id est « ad stagnum ignis et sulphuris, » de quo beatus Joannes dicit: « Et diabolus qui seducebat eos missus est in stagnum ignis et sulphuris ; » et alio loco: « Et mors et infernus missi sunt in stagnum ignis . » Haec mors secunda est « stagnum ignis; » et qui non est inventus in libro vitae scriptus, « missus est in stagnum ignis impudicis, et veneficis, et idolis servientibus, et omnibus mendacibus, pars eorum in stagno ar
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodõ potestis uos credere. quigłam ab inuicẽ accipitis . &
głam quȩ a solo dõ eͥ ñ quȩritis : Hunc sensũ habens paulus &e
ueracit᷑ dicens. Nos autẽ sensũ xp̃i habemꝰ. sic̃ głam uerã ad õ
ee nouerat: ita iustiti ã uerã ex dõ e̾eꝰ confirmat dicens. Ut in

Expanded text:
Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis: et Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis: et gloriam quae a solo Deo est, non quaeritis ? Hunc sensum habens Paulus et veraciter dicens: Nos autem sensum Christi habemus , sicut gloriam veram a Deo esse noverat, ita justitiam veram ex Deo esse confirma
Abbreviated transcription (Latin):
ti sic subsequentes seĩ ñ possunt sine p̃cendentib ꝑfici Donũ
itaq ꝑfectũ tunc om̃ib dabit᷑: quando scĩs aet̃na glorificatio tri¬
buet᷑: Iunc sicut ueritas dic̃ iusti fulgebt̃ sicut sol in regno patris
sui: Illius e igit᷑ etiã hoc donũ ꝑfectũ : a quo e doni totius inditiũ.
uodutiq donũ ñdiceret᷑ : siñ etiã hoc ex gratia donaretur. Unus¬
tos: & glorificat iustificatos Sicut autẽ ñ e aliud iustificare
nisi iustos facere : sic ñ e aliud glorificare nisi gloriosos facere
Proinde quia dr̃ suos & iustificat & glorificat : sic̃ gr̃ae ipsius opꝰ
e cũ fac̃ iustos. sic graẽ ipsius opus erit cũ facit gloriosos. Quia
sic̃ nemo potest habere uerã iustitiã nisi fuerit iustificatꝰ. sic ne¬
mo potest habere uerã głam nisi fuerit glorificatꝰ: Vnde autẽ¬
sit uera gloria. saluator nr̃ cũ uidȩos increpar& ostendit dicens

Expanded text:
ti: sic subsequentes sancti non possunt sine praecedentibus perfici. Donum ti: sic subsequentes sancti non possunt sine praecedentibus perfici. Donum itaque perfectum tunc omnibus dabitur quando sanctis aeterna glorificatio tribuetur. Tunc sicut Veritas dicit: Justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Illius est igitur etiam hoc donum perfectum, a quo est doni totius initium. Quod utique donum non diceretur, si non etiam hoc ex gratia donaretur. CAtos, et glorificat justificatos. Sicut autem non est aliud justificare, nisi justos facere, sic non est aliud glorificare, nisi gloriosos facere. Proinde, quia Deus suos et justificat et glorificat, sicut gratiae ipsius opus est, cum facit justos, sic gratiae ipsius opus erit, cum faciet gloriosos. Quia sicut nemo potest habere veram justitiam, nisi fuerit justificatus, sic nemo potest habere veram gdicens:
Abbreviated transcription (Latin):
hoo sentianꝰ. Ite dicit : Uonquodiim acceperim aut ian
pfectus sum: E uit ergo ꝑfectus sp̃e futurae glorificationis fuit autẽ
imꝑfectus onere carruptionis & mortalit᷑atis. Corpus enĩ quod cor¬
rũpit᷑ ad grauat animã : & de primit terrena in habitatio sensũ
multa cogitantem: Fuit ꝑfectus expectatione muneris : fuit
imꝑfectũs fatigatione certaminis: Fuit ꝑfectꝰ quod m̃te serui¬
ebat legidĩ. fuit imꝑfectus qđ carne seruiebat legi peccati:
fectus. qui a quandiu fuit in corpore peregrinabat᷑ ad nõ fuit
ꝑfectus. plenis sime sciens quiads̃ quaecũq ꝓmisit potens ẽ ae
facere : fuit autẽ imꝑfectus. quia ds̃ inscis suis quȩdã ñ dũ fec̃
ex omĩb quȩ ꝓmisit. Propt̃ qđ etiã om̃s antiqͥ iusti. sic̃ idẽ apłs
dic̃ testimonio fidei cͦ ꝓbati ñ accȩpert̃ reꝓmissionẽ : dõ ꝓ nob¬
monio fidei comꝓbati. ñst̃ sine subsequentiũ ꝑfectione ꝑ fec¬

Expanded text:
hoc sentiamus , idem dicit: Non quod jam acceperim, aut jam rfectus sim . Fuit ergo perfectus spe futurae glorificationis; fuit autem imperfectus onere corruptionis et mortalitatis. Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Fuit perfectus exspectatione muneris; fuit imperfectus fatigatione certaminis. Fuit perfectus, quod mente serviebat legi Dei; fuit imperfectus, quod carne serviebat legi peccati. t autem imperfectus, quia quandiu fuit in corpore, peregrinabatur a Domino. Fuit perfectus, plenissime sciens, quia Deus, quaecunque promisit, potens est et facere ; fuit autem imperfectus, quia Deus in sanctis suis quaedam nondum fecit ex omnibus quae promisit. Propter quod etiam omnobmonio fidei comprobati, non sunt sine subsequentium perfectione perfec
Abbreviated transcription (Latin):
nus quã quidẽ desunt. & tam̃ adquẽ uolunt̃ ueniunt. ꝑgran
enĩ ueniunt. qui ꝑ potentiã nusquã desunt. sic etiã in missior
uel aduentꝰ sp̃s scĩ. nullus localis illius accipiendus e monis
sed nraẽ credendus ẽ scĩficationis effectus. Nã si localit̃ scdm
mensitatẽ suã ds̃ ipse talit̃ nobis insinuat dicens cȩlũ & tram
ego impleo : Filii quoq inm̃sitatẽ ꝓpheticus nob sermo com¬
m̃dat. dequo scs̃ hieremias sic loquit᷑. Magnus e & ñ haba
finẽ. excelsus & in m̃sus. Et quia ipse ẽ uirtus & sapientiadi
in xp̃o condita sunt uniuersa incȩlis & in t̾ra uisibilia & in ui
sibilia siue throni. siue dominationes siue principatꝰ. siue
potestates : om̃ia ꝑipsũ & in ipso creata st̃. Et ipse e ante om̃s
& om̃ia in ipso constant. Quidergo e quod implere sua p̃¬
sentia nequeat. in quo apłs uniũsa incȩlis & in t̾ra uisibilia
& inuisibilia constare ꝓnuntiat: Scĩ quoq sps in mensitatt᷑

Expanded text:
nusquam quidem desunt, et tamen ad quem volunt, veniunt per gratiam enim veniunt, qui per potentiam nusquam desunt, sic etiam in missione vel adventu Spiritus sancti nullus localis illius accipiendus est motus, sed nostrae credendus est sanctificationis effectus. Nam si localiter secundum mensitatem suam Deus ipse taliter nobis insinuat dicens: Coelum et terram ego impleo , Filii quoque immensitatem propheticus nobis sermo commendat. De quo sanctus Jeremias sic loquitur: Magnus est et non habet finem: excelsus et immensus . Et quia ipse est virtus et sapientia Dei, in Christo condita sunt universa in coelis et in terra, visibilia principatus, sive potestates. Omnia per ipsum et in ipso creata sunt, et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant . Quid ergo est quod implere sua praesentia nequeat, in quo Apostolus universa in coelis et in terra, visibilia et invisibilia constare pronuntiat? Sancti quoque Spiritus immensitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ut depreoi. Sis doni recribuit. Illis iudelica quos iustifie it inpa
ur depureb fides eorũ adiustitiã: Dequa retributione danitd dieo
Quid re tribuã dnõ ꝓ omĩb quȩ retribuit mihi: Gratiit ce illaus
nesributio quã bonis sius meliora retribuens dr̃ glori ficitiiss
uestos: Ot hoc enĩ grãe opus erit : quia ut hoc mereant᷑ ipipe¬
ueniendo miseri cordit̃ incipit : i psi sub sequendo custodit hq
nie pomĩs dies uitat meȩ: Prȩuenit igit᷑ impiũ ut fiat iustis
subs equit᷑ iustũ nefiat impius : Pixuenit cecũ ut lum̃ quo d ñ
inuenit donae : subsequit᷑ indentẽ ut lumen quod contulit ser
Plxuenit edsũ ut surgat : sub sequit᷑ eleuatũ neradat: Pieuenq
lop nans hominibonã uoluntatẽ sub sequit᷑ bene uolentẽ o¬
ensoitẽ iustificando aduiã reuocat : sed eti ã bent ambulane
custodit & adiuuat ut ad donũ glorificationis ȩternȩ ꝑduc
Heo autẽ om̃ia id ẽ & uocationis mae untia. & istificationis uis¬

Expanded text:
re malis bona retribuit: illis videlicet quos justificat impios, ut deputetur fides ad justitiam. De qua retributione David dicit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Gratia est et illa justa retributio, qua bonis suis meliora retribuens, Deus glorificaturus est justos. Et hoc enim gratiae opus erit. Quia ut hoc mereantur, ipsa praeveniendo, misericorditer incipit; ipsa subsequendo, custodit. Ista me per omnes dies vitae meae . Praevenit igitur impium, ut fiat justus; subsequitur justum, ne fiat impius. Praevenit caecum, ut lumen quod non invenit, donet; subsequitur videntem, ut lumen quod contulit, servet. Praevenit elisum, ut surgat; subsequitur elevatum, ne cadat. Praevenit, donans homini bonam voluntatem; subsequitur benevolentem, opeerrantem justificando ad viam revocat, sed etiam bene ambulantem custodit et 10 adjuvat, ut ad donum glorificationis aeternae perducat. Haec autem omnia, id est et vocationis nostrae initia, et justificationis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiat. Cũ autẽ uenerit paraclẏtus quẽ ego mit tam
uobis a patre spm̃ ueritatis quĩ apatre ꝓcedit᷑. ille testi¬
moniũ ꝑ hibebit deme. Superius autẽ eundẽ spm̃ etiã
a patre mitti docuerat. Para clytus autẽ inquiens sp̃s
Apatre ergo & abspũmissus e filius & a patre & afilio missus e sps
Cseruntam̃ nec filii nec sp̃s scĩ missionẽ localit̃ factã quisquam
debalexp̃ianus acorpere. Sed illo oumissionis nomint opu
intellegamꝰ manifestationis induIt. Sic enĩnonhcb

Expanded text:
aracletus, quem ego mittam vobis spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me . Superius autem eumdem spiritum etiam a Patre mitti docuerat, Paracletus autem, inquiens, Spirt omnia . A Patre ergo et ab Spiritu missus est Filius, et a Patre et Filio missus est Spiritus. Verumtamen nec Filii nec Spiritus sancti missionem localiter factam quisquam debet Christianus accipere: sed illo missionis nomine opus intelligamus manifestationis indultae. Sic enim non localiter
Abbreviated transcription (Latin):
uihil ẽ. Et si distribuero incibos pauperũ om̃s facultates meas
& tradiderit corpus suũ ut ardeat. caritatẽ autẽ ñ habeat.
nihil ei ꝓdest. Nã qui a legẽ dicit apłs ordinatã ꝑ angłos in
minu mediatoris. lingius locuti st̃ angelorũ. qui inore
quae legunt docebant. & adũsus lege̾ prauis operib mi¬
ltabant᷑ dequib ipse saluator dicit. Quaedicunt facite
quae autẽ fatiunt facere nolite. Dicunt enĩ & ñ fatiunt.
ul quoq ꝓphȩtiã habuit. & simon magus credidit.

Expanded text:
erit in cibos pauperum omnes facultates suas, et tradiderit corpus suum ut ardeat, caritatem autem non habeat, nihil ei prodest . Nam quia legem dicit Apostolus, ordinatam per angelos in manu mediatoris , linguis locuti sunt angelorum, qui in ore, quae legis sunt , docebant, et adversus legem pravis operibus militabant. De quibus ipse Salvator dicit: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt . Saul quoque prophetiam habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is aedificatio constructa crescit intemplũ scm̃ in dno
in quo & uos coȩdificamini in habitaculũ dĩ inspũ. Hanc
aedificationẽ quã in spu dĩ ȩdificam᷑. alio looo ñ ad aliud
fieri testat᷑ apłs. nisi ad consũmationẽ seqꝵ inopꝰ ministe¬
ri. inȩdificationẽ corporis xp̃i. Ubi unitatẽ eius dem
edificationis spiritalis quae incaritate constat insinuans ut
Doneo occurramꝰ om̃s unitatẽ fidei & agnitionis filii dĩ in
uirũ ꝑ fectũ inm̃ surã aetatis plenitũdinis xp̃i : ut iã ns̃

Expanded text:
ficatio constructa crescit in templum sanctum in Domino, in quo et vos coaedificamini in habitaculum Dei, in spiritu . Hanc aedificationem, qua in spiritu aedificamur, alio loco non ad aliud fieri testatur Apostolus, nisi ad consummationem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. Ubi unitatem ejusdem aedificationis spiritalis, quae in caritate constat, insinuans ait: Donec occurramus omnes in unitatem fidei et agnitionis Filii Dei, in virum perfectu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgrã :scilic& gr̃am glorificationis ȩt̾nae. ꝓgratia iustifica¬
tonis indebitȩ : ut gratia iustificationis. omne meritũ malum
deleat indebito benefitio. & meritũ bonũ iugi cõfirm&
auxilio: cuigrã glorificationis iuste reddat᷑ in prȩmio Erã
autẽ ipsa ideo ñ iniuste dicit᷑: quia ñsolũ donis suis ds̃ dona
sua reddit : sed quia tantũ etiã ibi grã diuinȩ retributionis
exuberat : ut in cõparabilit̃ atq in effabilit̃ omne meritũ. quam¬
uis bonȩ & ex dõ date humanȩ uoluntatis atq. operationis exce

Expanded text:
 scilicet gratiam glorificationis aeternae pro gratia justificationis indebitae, ut gratia justificationis omne meritum malum deleat indebito beneficio: et meritum bonum jugi confirmet auxilio, cui gratia glorificationis justae reddatur in praemio. Gratia autem etiam ipsa ideo non injuste dicitur, quia non solum donis suis Deus dona sua reddit: sed quia tantum etiam ibi gratia divinae retributionis exuberat, ut incomparabiliter atque ineffabiliter omne meritum, quamvis bonae et ex Deo datae, humanae voluntatis at
Abbreviated transcription (Latin):
operabona p̃paraũ ds̃ ut in illis ambulemꝰ: At tendamꝰ etiã uitã
etnã regnũq cȩlorũ. diuinitꝰ fidelib p̃paratũ: Ipse quippe xp̃s.
dicturũ sedextris ostendit: Venite benedicti patris mei ꝑcipite
regnũ quod uobis paratũ eͥ abinitio mundi: Sed & hoc ipsũ opus e
q̃ae: Ex gratia enĩ datur ñsolũ iustificatis uitabona: sed eti am
glorificatis uita ȩt̃na: Quod pauli tenemꝰ p̃dicatione comꝑtũ di-¬
centis. Stipendiũ enĩ peccati mors: gratia autẽ dĩ inuita et̃na.
gritia dicit᷑: nisi quia illa reddit᷑. haec donat᷑: Sedubi illã ds̃ red¬
dit opus malũ peccatoris hominis punit: quod nullatenꝰ fȩcis sa
homo nisi discessis & adõ Cũ uero ds̃ uitã ȩt̾̃nã donat. opus suũ
qđ inchoauit iustificans impiũ ꝑficit. glorificans iustũ: Haec
autẽ utraq gratia ide & uita bona & uita ȩt̃na. in xp̃o ihũ¬

Expanded text:
endamus etiam vitam aeternam, regnumque coelorum divinitus fide fidelibus praeparatum. Ipse quippe Christus dicturum se dextris ostendit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Sed et hoc ipsum opus est gratiae. Ex gratia enim datur non solum justificatis vita bona, sed etiam glorificatis vita aeterna. Quod Pauli tenemus praedicatione compertum, dicentis: Stipendium enim peccati mors. Gratia autem Dei, vita aeterna gratia dicitur, nisi quia illa redditur, haec donatur? Sed ubi illam Deus reddit, opus malum peccatoris hominis punit, quod nullatenus fecisset homo, nisi discessisset a Deo. Cum vero Deus vitam aeternam donat, opus suum quod inchoavit justificans impium, perficit glorificans justum. Haec autem utraque gratia, id est et vita bona et vita aeterna, in Ch
Abbreviated transcription (Latin):
epter uos is inũbono ut fatiatis uoluntatẽ euꝰ. cotinuo sequit: faci¬
in sirnobis quod placeat corã se: Omẽ igit᷑ opus quod a nolis
indõ fu. ds̃ ii nobis facit. ex ipso enĩ & pipsũ &e in ipsost̃ om̃a
Eteipso ergo t & uoluntas bonae operatiobona: qđ doctor gen¬
tuõ fues uerbis affirmat. Ds̃ cͥ enĩ qui operat᷑ inuobis & uelle
& ꝑficere ꝓbona uoluntate:. Propterea sic̃ s. ilomon uit quit
aecparat᷑ uoluntas ad nõ : Sic etiambona opera nra paulus ad nõ as¬
eit praeparata: hoc eͥ in praedestinatione disposita Dicit itaq
Sna saliu facti estis ꝑ fidẽ : & hoc ñ ex uobis sed dĩ donũ eͥ . ñ exope

Expanded text:
bono, ut faciatis voluntatem ejus, continuo sequitur: Faciens in vobis quod placeat coram se . Omne igitur opus, quod a nobis in Deo fit, Deus in nobis facit. Ex ipso enim, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Ex ipso ergo est, et voluntas bona et operatio bona. Quod Doctor gentium his verbis affirmat: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate . Propterea, sicut Salomon dicit, quia praeparatur voluntas a Domino; sic etiam bona opera nostra Paulus a Domino asserit praeparata, hoc est in praedestinatione disposita. Dicit itaque: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, se
Abbreviated transcription (Latin):
erroris nota non dubitauit lacessere : quin etiam scõrum
augustini. & hieronimi dieta tamquã meę ꝓfessioni con¬
traria in me uoluit retorquere : Cuius nomen nune lĩteris
insinuare distuli : sed potes ipse ꝓcul dubio recordari. Nã
ibi tẽ nobiscum apud carthaginem posito. mihi dicta eiꝰ
allata sunt: & si bene recolo. etiam intuam notitiam per¬
uenerunt: Nihil enim tẽ ibi posito legere possem: quod
tbi recensendum offerre non possem : Eos demigitur
libellos si dñs uoluerit. uestra caritati celeriter destinabo
Et non dubito quod meam tarditatem in tuo debito digne¬
nis patienter ferre : q̃m̃ scio quantum delecteris. uel quan¬
tum nos semꝑ ipse conpellas. ut nos dño ad iuuante. ñ
pigeat hereticis respondere: EXPLICIT PRO¬

Expanded text:
erroris nota, non dubitavit lacessere; quin etiam sanctorum erroris nota, non dubitavit lacessere; quin etiam sanctorum Augustini et Hieronymi dicta, tanquam meae professioni contraria, in me voluit retorquere. Cujus nomen nunc litteris insinuare distuli, sed potes ipse procul dubio recordari. Nam ibi te nobiscum apud Carthaginem posito, mihi dicta ejus allata sunt, et si bene recola, etiam in tuam notitiam pervenerunt; nihil enim te ibi posito legere possem, quod tibi recensendum offerre non possem. Eosdem igitur libellos, si Dominus voluerit, vestrae caritati celeriter destinabo. Et non dubito quod meam tarditatem in tuo debito digneris patienter ferre. Quoniam scio quantum delecteris, vel quantum nos semper ipse compellas, ut nos, Domino adjuvante, non pigeat haereticis respondere. LIBER PR
Abbreviated transcription (Latin):
seołiam consecutus ad nõ ut sim fidelis: Miscđiam est
igitur consecutus. non solum ut erogandum accipera
uerum etiam ut amplius erogar& Ecce qualis est
dñs nr̃ ut donando debeat : & quanto magis donat to¬
tomagis eum debitorem ee̾ non pigeat: Inquantũ enim gra¬
ns largitur intantum debitor inuenitur. Nec eum potest
iliquis debitorem habere nisi in eo quod ipse dignatus fuerit
gratuita largitate conferre Ipsum igitur ꝓme iugiter po¬
sce ut mihi largiatur reddendi debiti facultatem. quido¬
nauit ut in ipsõ caritatis tibi liberam debeam seruitutem:
Vt enim uere tuo cordi quod cor meum e̾ totum fatear :
qm̃ sicut cordi meo ita cordi tuo aliquid celare non pos¬
sum : reddendi debiti tarditatem illa mihi ratio ꝓcurauit.
qm̃ aduersus cuius dam heretici uaniloquia respondere
conpulsus sum : qui non solum meum nomen sub fotiniani

Expanded text:
sericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis Misericordiam est sericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis Misericordiam est igitur consecutus, non solum ut erogandum acciperet, verum etiam ut amplius erogaret. Ecce qualis est Dominus noster, ut donando debeat, et quanto magis donat, tanto magis eum debitorem esse non pigeat. In quantum enim gratis largitur, in tantum debitor invenitur. Nec enim potest aliquis debitorem habere, nisi in eo quod ipse dignatus fuerit gratuita largitate conferre. Ipsum igitur pro me jugiter posce, ut mihi largiatur reddendi debiti facultatem, qui donavit, ut in ipso caritatis tibi liberam debeam servitutem. Ut enim vere tuo cordi, quod cor meum est, totum fatear, quoniam, sicut cordi meo, ita cordi tuo aliquid celare non possum, reddendi debiti tarditatem illa mihi ratio procuravit. Quoniam adversus cujusdam haeretici vaniloquia respondere compulsus sum, qui non solum meum nomen, sub Fotiniani
Abbreviated transcription (Latin):
Debeatis. nisi ut inuicem diligatis Quis autem fateatur
debitum. sinegga acceptum : In eo igitur quod nos debere
dicimus : pro fecto nos accȩpisse montramus: Sicit
quippe beatus a postolus. Quid enim habes quod non
accx̧pisti. Si autem accȩpisti : quid gloriaris quasi nor
Qui ergo nobis dedit quod reddendo debeamus. ipseno
donabit facultatem quã possimus reddere quod debes
lle igitur auctor est debiti: qui auotor est doni. Nam&
se ipsum sua largitate dignatus est facere debitorem :
non quia indigens ab aliquo accepit: sed qm̃ habundans
largiter tribuit: Seminecem quippe suo iumento im¬
positum stabularioq curandum tradens duobus denaris
qui suꝑ erogabat. in eo quod non accȩperat preceptum
sed dabat ex caritate consilium. Misc điam sẽ profite¬
batur utiq consecutum Ait enim. Se uirginibus autẽ
preceptum dni non habeo. consilium do. tam̃quam mi¬

Expanded text:
debeatis, 2 nisi ut invicem diligatis . Quis autem fateatur debeatis, 2 nisi ut invicem diligatis . Quis autem fateatur debitum, si neget acceptum? In eo igitur, quod nos debere dicimus, profecto nos accepisse monstramus. Dicit quippe B. Apostolus: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non Qui ergo nobis dedit quod reddendo debeamus, ipse nobis donabit facultatem qua possimus reddere quod debemus. Ille igitur auctor est debiti, qui auctor est doni. Nam et seipsum sua largitate dignatus est facere debitorem, non quia indigens ab aliquo accepit, sed quoniam abundans largiter tribuit. Seminecem quippe suo jumento impositum, stabularioque curandum tradens, duobus denariis qui supererogabat in eo quod non acceperat praeceptum, sed dabat ex caritate consilium, misericordiam se profitebatur utique consecutum. Ait enim: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, sed consilium do, tanquam mi