comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
net baptismus quem dedit accipiter ñ colũ¬
baͦ Quare non baptizatis apud uos ipsos.
auaros. An isti om̃s membra columbȩ sunt:
Sic de honestatis columbã ur̃am: ut ei mem¬
bra uulturina faciatis. Quid gͦ fr̃s: Quid di¬
cumus : Mali & boni sunt in eccłia catholica.
Ibi enim soli mali sunt. S forte inimico animo
hoc dico. Et hoc postea requiratur. Et ibi certe
dicunt: quia sunt boni & mali. Nlam si dixe¬
rint solos bonos se habere: credant illis sui. et
sub scribo. Non sunt apud nos dicant. nisi sci
iusti. casti. et sobrii. non ad ulteri. non fenerato¬
res. ñ fraudatores. non ꝑuiri. ñ uinolenti: dicañ.
Non enim adtendo linguas ipsorui. s tango cor¬
da ipsorum. Cum autem noti sint et suis et uo¬
bis. sicut & uos et nobis incatholica et illi noti
estis nec nos eos reprehendamus: nec illi se
palpent. Nos fatemur ineccłia. et bonos & ma¬
los ẽẽ: sed tamquã grana et paleas. Aliquan¬

Expanded text:
net Baptismus quem dedit accipiter, non columnet Baptismus quem dedit accipiter, non columba? Quare non baptizatis apud vos ipsos varos apud vos ipsos? An isti omnes membra columbae sunt? Sic dehonestatis columbam vestram, ut ei membra vulturina faciatis. Quid ergo, fratres, quid dicimus? Mali et boni sunt in Ecclesia catholica: ibi autem soli mali sunt. Sed forte inimico animo hoc dico: et hoc postea requiratur. Et ibi certe dicunt quia sunt boni et mali: nam si dixerint solos bonos se habere; credant illis sui, et subscribo. Non sunt apud nos, dicant, nisi sancti, justi, casti, sobrii; non adulteri, non feneratores, non fraudatores, non perjuri, non vinolenti: dicant; non enim attendo linguas ipsorum, sed tango corda ipsorum. Cum autem noti sint nobis et vobis et suis, sicut et vos et vobis in Catholica et illis noti estis; nec nos eos reprehendamus, nec illi se palpent. Nos fatemur in Ecclesia et bonos et malos esse, sed tanquam grana et paleam. Aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
catholice dictum ẽ: una est columba mea. una
ẽ matri sue. Preter ipsam gͦ columbã inquit:
baptismus ñ est. Ego preter ipsam columbã sũ
habeo. quare michi non das. quando ad te ue¬
nio: Et ego interrogo. Interim sequestremus
cui dictum est: una est colu̾tuba mea. ũsa
querimus. Aut michi dictum est: aut tibi dic¬
tum est. Sequestremus cui dictum sit. Hoc gͦ
quero. Si columba ẽ simplex. innocens. sine
felle. pacata inosculis. non seua inunguibus:
quero huiꝰ utrum ad huius membra columbȩ
ꝑtineant auari. raptores. sub doli. ebriosi. fla¬
gitiosi et membra sint columbe huius. Ab¬
sit inquit. Et reuera fr̾s. quis hoc dixerit: Ut
hichil aliud dicam. raptores solos si dicam. mẽ¬
bra accipitris possunt ẽẽ. non membra colum¬
bae. Milui rapiunt. accipitres rapiunt. corui
rapiunt. columbȩ ñ rapiunt. non dilaniant.
Ergo raptores non sunt membra columbe. Non
apud uos fuit uel unus raptor: Quare ma¬

Expanded text:
catholicae dictum est, Una est columba mea, ucatholicae dictum est, Una est columba mea, uest matri suae. Praeter ipsam columbam, inquit, Baptismus non est; ego praeter ipsam columbam sum habeo, quare mihi non das quando ad te venio? 12. Et ego interrogo: interim sequestremus, cui dictum sit, Una est columba mea, una quaerimus: aut mihi dictum est, aut tibi dictum est; sequestremus cui dictum sit. Hoc ergo quaero, si columba est simplex, innocens, sine felle, pacata in osculis, non saeva in unguibus; quaero utrum ad hujus columbae membra pertineant avari, raptores, subdoli, ebriosi, flagitiosi: membra sunt columbae hujus? Absit, inquit. Et revera, fratres, quis hoc dixerit? Ut nihil aliud dicam, raptores solos si dicam, membra accipitris possunt esse, non membra columbae: milvi rapiunt, accipitres rapiunt, corvi rapiunt; columbae non rapiunt, non dilaniant: ergo raptores non sunt membra columbae. Non apud vos fuit vel unus raptor? Quare ma
Abbreviated transcription (Latin):
baptismus ẽẽ ñ potest. Ergo si apud te uel tues
columba: qndo ad te uenio da michi quod non
habeo. Scitis hoc ipsorũ ẽẽ. Eece modo uobis
apparebit non eẽ deuoce columbe: sed declamore.
corui. Dam paululum ad tendat caritas ur̃a.¬
immo cauete. et excipite uerba contra dicenti¬
um. respuenda non transglutienda: et iusceri¬
bus danda. facite inde quod fecit dñs: quando
illi obtulerunt amarum potum. Eustauit &
respitit. Sic & uos audite & abicite. Qͥa enim di¬
cunt uideamus. Ecce inquit tu es columba. O
catholica tibi dictum ẽ una est colũba mea. una
ẽ matri suȩ: tibi certe dictũ est. Ex pecta. Noli me
int̾rogare. Si michi dictum ẽ: pͥmo ꝓba si michi
dictum est. Cito uolo audire inquit. Tibi dictũ
ẽ : Respondeo uoce catholicȩ. Mic hi. Hoc aut̃ẽ fr̃s
qd̃ ore meo solius sonuit. sonuit ut arbitror &
decordib ur̃is: & om̃s pariter diximus. Eccłiȩ

Expanded text:
Baptismus esse non potest: ergo si apud te est columba, vel tu es Baptismus esse non potest: ergo si apud te est columba, vel tu es columba, quando ad te venio, tu da mihi quod non habeo. Scitis hoc ipsorum esse: modo vobis apparebit non esse de voce columbae, sed de clamore corvi. Nam paululum attendat Charitas imo cavete, et excipite verba contradicentium respuenda, non transglutienda et visceribus danda. Facite inde quod fecit Dominus, quando illi obtulerunt amarum potum; gustavit, et respuit : sic et vos, audite, et abjicite. Quid enim dicunt? videamus. Ecce, inquit, tu es columba, o Catholica, tibi dictum est, Una est columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. Exspecta, noli me interrogare: si mihi dictum est, proba primum; si mihi dictum est, cito volo audire. Inquit, Tibi dictum est. Respondeo voce Catholicae, Mihi. Hoc autem, fratres, quod ore meo solius sonuit, sonuit, ut arbitror, et de cordibus vestris, et omnes pariter diximus, Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is iniquitas erat delecta diluuio. Ab iniqui¬
tate temperare nolebant: altitudinem turris
contra diluuium requirebant. Edificauerunt
turrem excelsam. uidit dñs suꝑbiam ipsorum.
et hunc errorem illis immitti fecit. ut ñ se cog¬
noscerent loquendo. et factȩ sunt diuerse linguȩ
desuꝑbia. Si suꝑbia fecit diuersitates lingua¬
rum: humilitas xp̃i congregauit diuersitates
linguarũ. Iam qͦd illa turris dissociauerat: eccle¬
sia collegit. De una lingua factȩ sunt multȩ.
Noli mirari. suꝑbia hoc fecit. De multis lin¬
guis fecit unam. Noli mirari. caritas hoc fecit.
Quia et si soni diuersi linguarũ sunt: incorde
unus ds̃ inuocatur. una pax custoditur. Unde
eccłȩ diceretur una est columba mea : Unde
debuit humilitas demonstrari. nͥ ꝑ auem simpli¬
cem ce gementem: non ꝑ auem suꝑbam. et exul¬
tant̾e sicut coruus: Et forte dicent. Quia gͦ colũ¬
ba. & una columba: preter unam columbam

Expanded text:
omnis iniquitas erat deleta diluvio: ab iniquiomnis iniquitas erat deleta diluvio: ab iniquitate temperare nolebant; altitudinem turris contra diluvium requirebant; aedificaverunt turrim excelsam. Vidit Deus superbiam ipsorum, et hunc errorem illis immitti fecit, ut non se cognoscerent loquentes; et factae sunt diversae linguae per superbiam . Si superbia fecit diversitates linguarum, humilitas Christi congregavit diversitates linguarum. Jam quod illa turris dissociaverat, Ecclesia colligit. De una lingua factae sunt multae; noli mirari, superbia hoc fecit: de multis linguis fit una; noli mirari, charitas hoc fecit. Quia etsi soni diversi linguarum sunt, in corde unus Deus invocatur, una pax custoditur. Unde Ecclesiae diceretur, Una est columba mea? Unde debuit humilitas, nisi per avem simplicem et gementem, non per avem superbam et exaltantem se sicut corvus? 11. Et forte dicent: Quia ergo columba, et una columba, praeter unam columbam
Abbreviated transcription (Latin):
Interrogatis. quo ibimus: Ad id qͦd emi. san¬
guine meo. Quo ergo: Ad gentes inquit.
Dutaui quia dixit. ite baptirate affros in noĩe
patris & filii et sp̃c scĩ. Deo gratias. Soluit dñs
questionem: docuit columba. Deo gras. Ad gen¬
tes apłi missi sunt. Si adgentes: utiq adomnes
linguas. hoc significauit sp̃s sanctus. diuisus
inlinguis. unitus incolumba. hac lingue diui¬
duntur: hac columba copulat. Linguȩ gentiũ
concordarunt: et una lingua affrice discorda¬
uit. Quid euidentius fr̃s mei : Incolumba uni¬
tas. inlinguis gentium societas. Aliquando e¬
nu et lingue ꝑsuꝑbiam discordauerunt. et
tunc sunt factȩ lingue exuna multe. Post di¬
luuium enim suꝑbi quidam homines uelut
aduersum dm̃ se munire conantes quasi aliqͥd
eẽt ex celsum deo: aut aliquid tutum suꝑbiȩ: ere¬
xerunt turrem quasi nediluiuo si post ea fieret
delerentur. Audierant enĩ et recens erat: quia

Expanded text:
Interrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanInterrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanguine meo. Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia dixit, Ite, baptizate Afros in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Deo gratias: solvit Dominus quaestionem, docuit columba. Deo gratias: ad gentes Apostoli missi sunt; si ad gentes, ad omnes linguas. Hoc significavit Spiritus sanctus divisus in linguis, unitus in columba. Hac linguae dividuntur, hac columba copulat. Linguae gentium concordarunt, et una lingua Africae discordavit? Quid evidentius, fratres mei? In columba unitas, in linguis gentium societas. Aliquando enim et linguae per superbiam discordaverunt, et tunc sunt factae linguae ex una multae. Post diluvium enim superbi quidam homines, velut adversus Deum se munire conantes, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut aliquid tutum superbiae, erexerunt turrim; quasi ne diluvio. si postea fieret, delerentur. Audierant enim et recensuerant quia
Abbreviated transcription (Latin):
dabo tibi gentes hereditatem tuam: & possessio¬
nem tuam terminos terre. Audistis quomͦ asyon
ꝓcedat lex: et uerbum dñi ab ierłm. Ibi enim au¬
dierunt discipuli. ite baptizate gentes in noĩe
patris & filii et spũ sc̃i. Intenti facti sumus cũ
audiremus: ite baptizate gentes. Incuius no¬
mine: In nomine patris et filii & sp̃e scĩ. Iste u
num nomen audis. unus est ds̃: sicut de semi
ne dictum est abrahȩ. & ex ponit paulus apłs.
Insemine tuo benedicentur om̃s gentes. Non di¬
xit inseminib tamquam inmultis. s tamquam
in uno: et semini tuo quod ẽ xp̃e. Sicut gͦ quia
ibi ñ ait inseminib docere te uoluit apłs qͥa
unus xp̃c. sic et hic. cum dictum est in nomi¬
ne non innominib quom ibi insemine. ñ in
Audiuimꝰ inquo nomine baptizemus. Minis¬
tros nos fecisti. & dixisti nobis: itexbaptizate
in nomine patris et filii &e sp̃c scĩ. Quo ibimus:¬
Quo ͤ Non audistis: Ad hereditatem meam.

Expanded text:
dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessiodabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Audistis quomodo a Sion prodiit lex, et verbum Domini ab Jerusalem : ibi enim audierunt discipuli, Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Intenti facti sumus, cum audiremus, Ite, baptizate gentes. In cujus nomine? In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Iste ununum nomen audis, unus est Deus: sicut de semine Abrahae dictum est, et exponit Paulus apostolus, In semine tuo benedicentur omnes gentes: non dixit, In seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semine tuo, quod est Christus . Sicut ergo quia ibi non dicit, in semus: sic et hic cum dictum est, in nomine, non, in nominibus; quomodo ibi, in semine, non, in audivimus in quo nomine baptizemus, ministros nos fecisti, et dixisti nobis, Ite, baptizate in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: quo ibimusQuo? non audistis? Ad haereditatem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
ferioris continentiȩ. inferioris uitȩ. unum ta¬
men et par. et equale est qͦd acceperunt. nisi qͥ a
hic est qui baptizat: Quomͦ gͦ cum baptizat bo¬
nus et melior. non ideo istȩ bonũ accepit. et ille
melius. s quamius bonus et melior fuerint minis¬
tri: unũ & equale est quod acceperunt. non ẽ meliꝰ
in illo & in ferius in illo: sic et cũ baptizat malus.
exaliqua uel ignorantia ȩcclȩ uel tolerantia. Aut
enim ignorantur mali. aut tolerant᷑. Toleratur
palea: quousq inultimũ uentiletur area. Illud qd̃
datum ẽ unum est: nec impar ꝓpter impares
ministros: s par et equale ꝓpter hic est qui bap¬
tizat. Ergo dilectissimi uideamuis quid uidere il¬
li nolint. Numquid ñ uidȩant sed quid se uidere
doleant: quasi clausum sit contra illos. Quo gͦ¬
missi sunt discipuli in nomine patris & filii et
sp̃c fc̃t. ut baptizarent tam quã ministri:. Quo
missi sunt: Ite dixit baptizate gentes. Audis

Expanded text:
ferioris continentiae, inferioris vitae, unum taferioris continentiae, inferioris vitae, unum tamen et par et aequale est quod acceperunt, nisi quia hic est qui baptizat? Quomodo ergo cum baptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accepit, et ille melius; sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum et aequale est quod acceperunt, non est melius in illo, et inferius in isto: sic et cum baptizat malus ex aliqua vel ignorantia Ecclesiae, vel tolerantia aut enim ignorantur mali, aut tolerantur, toleratur palea, quousque in ultimo ventiletur area, illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros; sed par et aequale, propter, Hic est qui baptizat. 9. Ergo, dilectissimi, videamus quod videre illi nolunt; non quod non videant, sed quod se videre doleant: quasi clausum sit contra illos. Quo missi sunt discipuli, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ut baptizarent tanquam ministri? quo missi sunt? Ite, dixit, baptizate gentes. Audist
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur. qͦd auertat anobis ds̃ opinari. nisi
quandã ꝓprietatem in xp̃o talem futuram. ut ꝗͣ¬
uis multi ministri baptizaturi essent siue iusti.
siue in uisti. non tribueretur sc̃itas baptismi.
nisi illi suꝑ quem descendit columba. de quo
dictum est hic est. qui baptrzat in spũ scõ: Petrꝰ
baptizet: hic est qui baptriat. Paulus baptriet:
hic est qui baptizat. Iudas baptriet: hic est qui
baptriat. Nam si ꝓdiuersitate meritoꝵ baptismꝰ
sc̃s est: quia diuersa sunt merita. diuersa er̃t
baptismata. et tanto quisq aliqͥd melius pu¬
tatur accipere: quanto ameliore uidetur acce
pisse. Ipsi sc̃i intelligite fr̾s boni. ꝓtinentes ad
columbam: ꝑ tinentes ad sortem ciuitatis illiꝰ
sunt: non om̃s paria merita habent. Sunt alii aliis
sanctiores : sunt alii. aliis meliores. Quare gͦ siunꝰ
abillo uerbi gr̃a iusto sc̃o bapti zetur. alius ab alio
inferioris meriti apud dm̃. inferioris gradus. in¬

Expanded text:
inveniatur quod avertat a nobis Deus opinari; nisi inveniatur quod avertat a nobis Deus opinari; nisi quamdam proprietatem in Christo talem futuram, ut quamvis multi ministri baptizaturi essent, sive justi, sive injusti, non tribueretur sanctitas Baptismi, nisi illi super quem descendit columba, de quo dictum est, Hic est qui baptizat in Spiritu sancto? Petrus baptizet, hic est qui baptizat: Paulus baptizet, hic est qui baptizat; Iudas baptizet, hic est qui baptizat. Nam si pro diversitate meritorum baptismus sanctus est, quia diversa sunt merita, diversa erunt baptismata: et tanto quisque melius putatur accipepisse. Ipsi sancti, intelligite fratres, boni pertinentes ad columbam, pertinentes ad sortem civitatis illius sunt, non omnes paria merita habent: sunt alii aliis sanctiores, sunt alii aliis meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi gratia, justo sancto baptizetur, alius ab alio inferioris meriti apud Deum, inferioris gradus, in
Abbreviated transcription (Latin):
baptrzaturus erat dñs in spu sc̃o: Ut hoc intelliga¬
tur didicisse incolumba. quod ita erat baptriaturꝰ¬
dñs in spũ sca: Ut hoc intelligatur didicisse inco¬
Ut inneminẽ alium hominẽ potestas illa tͣnsiret
unde ꝓbamus : Columba iam baptizato dño des¬
dit. Ante autẽ quam ueniret ut baptizaretur a
iohanne iniordane. diximꝰ quia nouerat eum illiᷤ
uocib ubi ait. tu ad me uenis baptizari : Ego ate
debeo baptizari. S ecce dñm nouerat: nouerat
filium dei. Unde ꝓbamus quod iam nouerat qͥa
ipse baptizaret in spũ scõ: Antequã ueniret ad
fluuium. cum multi ad ioħem concurrerent bap¬
tizari: ait illis. Ego quidem baptizo uos inaqua.
Qͥ autem post me uenit maior me est. euiꝰ nom
sum dignus corrigiam caltiam̃ti soluere. Ipse uos
baptizabit in sp̃u scõ & igni. Iam et hoc nouerat.
Quid gͦ ꝑ columbam didicit. ne mendax postea

Expanded text:
baptizaturus erat Dominus in Spiritu sancto; ut hoc intelligabaptizaturus erat Dominus in Spiritu sancto; ut hoc intelligatur didicisse in columba, quod ita erat baptizaturnus in Spiritu sancto; ut hoc intelligatur didicisse in cout in neminem alium hominem potestas illa transiret? unde probamus? Columba jam baptizato Domino descendit: ante autem quam veniret Dominus ut baptizaretur a Joanne in Jordane, diximus quia noverat eum, illis vocibus ubi ait: Tu ad me venis, baptizari? ego a te debeo baptizari. Sed ecce Dominum noverat, noverat Filium Dei: unde probamus quod jam noverat quia ipse baptizaret in Spiritu sancto? Antequam veniret ad fluvium, cum multi ad Joannem concurrerent baptizari, ait illis, Ego quidem baptizo vos in aqua: qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere; ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni : jam et hoc noverat. Quid ergo per columbam didicit, ne mendax postea
Abbreviated transcription (Latin):
ipse baptizaturus eẽt inaqua et spũ sc̃o: slam et
hoc nouerat. s quia ita ut sibi teneret ipsam po¬
testatem: et innullum ministroꝵ eam transfer¬
ret. hoc ẽ. quod didicit incolumba. Phanc enĩ
potestatem quam xp̃c solus sͥ tenuit. et inne¬
minem ministroꝵ transfudit. quamus ꝑmi
nistros baptizare dignatus sit: ꝑhanc stat uni¬
tas ȩccłe. quȩ significat᷑ in columba: dequadictũ
est. Una est columba mea: una est matri sue. Si e¬
nim ut iam dixi fr̃s mei. transferretur potestas.
adño ad ministrum. tot baptismata eeñt. qͦt minis¬
stri eeñt. & iam non staret unitas baptismi. Inten
cognouit ioħes. quid dam ꝓprium cum ei dictũ est.
Suꝑ quem uideris sp̃m descendentẽ & manentẽ¬
suꝑ eum: ipse ẽ qui baptizat in spũ sc̃o. Nouerat¬
autem: quia ipse baptizabat in spũ scõ. S quia
tali ꝓprietate ut potestas ab eo non transiret in
alterum. quamuis eo donante: hoc ibi didicit.
Et unde ꝓbamꝰ quia iã et hoc nouerat ioħes. qͥa

Expanded text:
ipse baptizaturus esset in aqua et Spiritu sancto; nam et hoc noverat: sed quia ita ut sibi teneret ipsam potestatem, et in nullum ministrorum eam transferret, hoc est quod didicit in columba. Per hanc enim potestatem, quam Christus solus sibi tenuit, et in neminem ministrorum transfudit, quamvis per ministros suos baptizare dignatus sit, per hanc stat unitas Ecclesiae, quae significatur in columba, de qua dictum est: Una est columba mea, una est matri suae . Si enim, ut jam dixi, fratres mei, transferretur potestas a Domino ad ministrum, tot baptismata essent, quot ministri essent, et jam non staret unitas Baptismi. 7. Intcognovit Joannes quiddam proprium, cum ei dictum esset, Super quem videris Spiritum descendentem sicutsuper eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. Noverat, quia ipse baptizabat in Spiritu sancto; sed quia tali proprietate, ut poalterum, quamvis eo donante, hoc ibi didicit. Et unde probamus quia jam et hoc noverat Joannes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
missi sunt apłi. uideamus. Quod uidemus: et qd̃
mirum est. quia illi non uident. Non enĩ uere
ñ uident. s ad id quod facies eoꝵ ferit: occulos clau¬
dunt. a quo missi sunt apłi. innoĩe patris & filii
et spu sc̃i. ab illo dequo dictum est hic est qui¬

Expanded text:
missi sunt Apostoli, videamus quod videmus, et quod missi sunt Apostoli, videamus quod videmus, et quod mirum est quia illi non vident: non enim vere non vident, sed ad id quod facies eorum ferit, oculos claudunt. Quo missi sunt discipuli, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ab illo de
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt. Multi agnoscunt: quia reuiuiscunt. Nam
dehorum aduentu: cotidie gratulantur in noĩe xp̃i.
Uos tantũ sic estote simplices. ut sitis feruentes:
et feruor ur inlinguis sit. Nolite tacere. Ardentibꝰ
lingius loquentes: accenditis frigidos. Quid enim
fr̃s mei : Qͥs non uidieat quod illi non uident :
Nec mirum. Qͥa inde reuerti nolunt: sicut coruus
quide archa diuisus ẽ. Qͥs enim ñ uideat qd illi
non uident: Et ipsi sp̃ui sc̃o ingrati sunt. Ecce co
tum: et apparuit ibi sc̃a illa et uera trinitas. quȩ
unus nobis ds̃ est. Ascendit enim dñs ab aqua.
sicut in eugłio legimus: et ecce aꝑti sunt cęli. et
uidit sp̃m descendentem uelut columbã: et man¬
sit suꝑ eum. Et statim uox consectita est. Tues filiꝰ
meus dilectus: in quo mͥ bene complacuit. Ap¬
paret manifestissima trinitas. Pater inuoce. fi¬
filius in homine. sp̃e incolumba. In ista tͥnitate qͦ

Expanded text:
tiunt. Multi agnoscunt, quia reviviscunt; nam tiunt. Multi agnoscunt, quia reviviscunt; nam ad eorum adventum quotidie gratulamur in nomine Christi. Vos tantum sic estote simplices, ut sitis ferventes; et fervor vester in linguis sit. Nolite tacere; ardentibus linguis loquentes, accendite frigidos. 5. Quid enim, fratres mei? quis non videat quod illi non vident? Nec mirum; quia qui inde reverti nolunt, sicut corvus qui de arca emissus est. Quis enim non videat quod illi non vident? Et ipsi Spiritui sancto ingrati sunt. Ecce coltum; et apparuit ibi sancta illa et vera Trinitas, quae nobis unus Deus est. Ascendit enim Dominus ab aqua, sicut in Evangelio legimus: Et ecce aperti sunt ei coeli, et vidit Spiritum descendentem velut columbam, et mansit super eum: et statim vox consecuta est, Tu es Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Apparet manifestissima Trinitas, Pater in voce, Filius in homine, Spiritus in columba. In ista Trinitate quo
Abbreviated transcription (Latin):
gat unusqͥsq si habet sp̃m scm̃. simplicẽ se ẽẽ de¬
bere sicut columbã: habere cum fr̃ib ueram pa¬
cem quam significant oscula columbarũ. Habent
enĩ oscula & corui. S incoruis falsa pax: incolũba
uera pax. Non omĩs gͦ qui dicit pax uobis cũ.
quasi columba audiendus est. Unde gͦ discer¬
nunt᷑ oscula coruoꝵ. ab ocłis columbarum: Oscu¬
lantur corui.: ẜ laniant. Alaniatu innocens est.
natura columbarũ. Ubi gͦ laniatus: non est
uera inosculis pax. Illi habent ueram pacem:
qͥ eccłam non laniauerunt. Nam corui de morte
pascuntur. hoc columba non habet. frugib t̾re
uiuit: in nocens eius uictus est. Qd̃ uere fr̃s.: unũ
mirandum est incolumba. Sunt passeres breuis
simum uel muscas occidunt: nichil horum colũ¬
ba. Non demorte pascitur. Qui laniauerunt ȩccle
siam: demortib pascuntur. Potens est dñs. rogemꝰ
ut reuiuiscant. qui deuorantur ab eis: et non sen¬

Expanded text:
gat unusquisque, si habet Spiritum sanctum, simplicem se esse degat unusquisque, si habet Spiritum sanctum, simplicem se esse debere sicut columbam; habere cum fratribus veram pacem, quam significant oscula columbarum. Habent enim oscula et corvi, sed in corvis falsa pax, in columba vera pax. Non omnis ergo qui dicit, Pax vobiscum, quasi columba audiendus est. Unde ergo discernuntur oscula corvorum ab osculis columbarum? Osculantur corvi, sed laniant; a laniatu innocens est natura columbarum: ubi ergo laniatus, non est vera in osculis pax; illi habent veram pacem, qui Ecclesiam non laniaverunt. Nam corvi de morte pascuntur, hoc columba non habet; de frugibus terrae vivit, innocens ejus victus est: quod vere, fratres, mirandum est in columba. Sunt simi vel muscas occidunt. Nihil horum columba; non desiam, de mortibus pascuntur. Potens est Deus, rogemus ut reviviscant qui devorantur ab eis et non sen
Abbreviated transcription (Latin):
igneis. atq ita flãmantib ut audistis: dura cer¬
uice et non circuncisi corde et aurib. ut qui ea u̾ba
audiret. putaret stepħm si ei liceret statim illos
uelle consumi: uenientib in se lapidib ex manibꝰ
eoꝵ. genu flexo ait. Dñe ne statuas illis hoc de¬
lictum. Inheserat unitati columbȩ. Prior enim
illud fecerat magister: suꝑ quem descendit colũ¬
ba. qui pendens incruce ait. Pater ignosce illis:
quia nesciunt quid faciunt. Ergo ne spu scĩficati
dolum habeant: incolũba demonstrandũ est.
Ne simplicitas frigida remaneat: inigne demonᷤ¬
tratum est. Nec moueat qͥa linguȩ diuise sunt.
Distant enĩ linguȩ: ideo diuisis linguis apparuit.
Linguȩ inquit diuisȩ uelut ignis: qui et inse¬
dit suꝑ unum quemq eoꝵ. Distant uter se lin¬
guȩ. s linguarũ distantia non sunt schismata.
Inlinguis diuisis noli dissipationem timere: uni

Expanded text:
igneis atque ita flammantibus, ut audistis, Dura cerigneis atque ita flammantibus, ut audistis, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus: ut qui ea verba audiret, putaret Stephanum, si ei liceret, statim illos velle consumi: venientibus in se lapidibus ex manibus eorum, genu fixo ait, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Inhaeserat unitati columbae. Prior enim illud fecerat magister, super quem descendit columba; qui pendens in cruce ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Ergo ne Spiritu sanctificati dolum habeant, in columba demonstratum est: ne simplicitas frigida remaneat, in igne demonstratum est. Nec moveat, quia linguae divisae sunt. Distant enim linguae, ideo divisis linguis apparuit. Linguae, inquit, divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum. Distant inter se linguae, sed linguarum distantia non sunt schismata. In linguis divisis noli dissipationem timere, unit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ unum quemq eorum: et ceperunt lingius loqͥ.
sicut sp̃c dabat eis ꝓnuntiare. Hac uidemus colum¬
bam suꝑ dñm: hac linguas diisas suꝑ discipłas
congregatos. Ibi simplicitas. hic feruor ostenditur.
Sunt enim qui dicunt᷑ simplices. et pigri st̃. Uocan¬
tur simplices: sunt autẽ segnes. Non talis erat
stepħs: plenus spũ scõ. Simplex erat. quia nemini
nocebat: feruens erat quia impios arguebat. Non
enim tacuit uideis. Eius uerba sunt illa flaman¬
tia. Dura ceruice et ñ circuncisi corde ce aurib. uos
semꝑ restitistis sp̃uiscõ. Magnus impetus: s co¬
lumba sine felle seuit. Nam ut noueritis. quia si¬
ne felle seuiebat: illi auditis his uerbis qͥ corui e¬
rant. ad lapides statim ad uersus colũbam cucur¬
rert̃: cepit stepħs lapidari. Et qͥ paulo ante frem̃s
et feruens spũ tamquã in inimicos impetũ fece¬
rat & tamquã uiolentus inuectus erat inuerbis

Expanded text:
per unumquemque eorum; et coeperunt linguis loqui, per unumquemque eorum; et coeperunt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Hac vidimus columbam super Dominum, hac linguas divisas super discipulos congregatos: ibi simplicitas, hic fervor ostenditur. Sunt enim qui dicuntur simplices, et pigri sunt: vocantur simplices, sunt autem segnes. Non talis erat Stephanus plenus Spiritu sancto: simplex erat, quia nemini nocebat; fervens erat, quia impios arguebat. Non enim tacuit Judaeis: ejus sunt verba illa flammantia, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto. Magnus impetus: sed columba sine felle saevit. Nam ut noveritis quia sine felle saeviebat, illi auditis his verbis qui corvi erant, ad lapides statim adversus columbam cucurrerunt; coepit Stephanus lapidari: et qui paulo ante fremens et fervens spiritu, tanquam in inimicos impetum fecerat, et tanquam violentus invectus erat in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus. Missa enim columba: et reuersa est. Illas
duas aues misit noe. habebat ibi coruũ: habebat
columbã. Utrumq hoc genus: archa illa contine¬
bat. Et si archa figurabat eccłiam. uidetis utiq
quia necesse est ut in isto diluuio seculi. utrũq
genus contineat eccłia: & coruũ & columbam.
Qͥ sunt coruiͤ Qui sua querunt. Qui columbe:
Qui ea quȩ iħu xp̃i sunt querunt. Propterea gͦ cũ
mitteret sp̃m scm̃. duob modis eum ostendit ui¬
sibiliter: ꝑ columbam. et ꝑignem. ꝑcolum bam
suꝑ dñm baptizatum: ꝑ ignem suꝑ discipłos
congregatos. Cum enĩ ascendisset dñs incęlum.
post resurrectionẽ ꝑactis cum discipulis sius
quadraginta dieb. impleto die pentecostes: mi
ens impleuit locum illum: factoq pͥmo soni¬
tu decelo tamquã ferretur. flatus uehemens
sicut in actibus apłoꝵ. legimus: uisȩ inquit illis
sunt lingue diuise uelut ignis. qui et in sedit su¬

Expanded text:
reversus; missa est columba; et reversa est: illas reversus; missa est columba; et reversa est: illas duas aves misit Noe . Habebat ibi corvum, habebat et columbam; utrumque hoc genus arca illa continebat: et si arca figurabat Ecclesiam, videtis utique quia necesse est ut in isto diluvio saeculi utrumque genus contineat Ecclesia, et corvum, et columbam. Qui sunt corvi? Qui sua quaerunt. Qui columbae? Qui ea quae Christi sunt quaerunt . 3. Propterea ergo cum mitteret Spiritum sanctum, duobus modis eum ostendit visibiliter; per columbam, et per ignem: per columbam, super Dominum baptizatum; per ignem, super discipulos congregatos. Cum enim ascendisset Dominus in coelum post resurrectionem, peractus cum discipulis suis quadraginta diebus, impleto die Pentecostes, misens implevit locum illum, factoque primo sonitu de coelo tanquam ferretur flatus vehemens, sicut in Actibus Apostolorum legimus, Visae, inquit, illis sunt linguae divisae velut ignis, qui et insedit su
Abbreviated transcription (Latin):
corui clamosa est: non gemebunda. Qui autem
nouit inpressura se ẽẽ mortalitatis huiꝰ : ꝑ egrina¬
ri se adño. nondum tenere illam ꝑpetuam quȩ
nobis ꝓmissa ẽ beatitudinẽ. s habere illã inspe:
habiturus inre cũ dñs uenerit inmanifestatio¬
ne p̃clarus. qͥ prius inhumilitate uenit occultꝰ.
quia hec nouit gemit. et quam diu ꝓpter hȩc ge¬
mit. bene gemit. Sp̃c illum docuit gemere: aco¬
lumba didicit gemere. Multi enim gemunt in
infelicitate t̾rena. uł quassati damnis. uel egritu¬
dine corporis p̃grauati. uel carcerib inclusi. uel
cathenis colligati. uel fluctib maris iactati. uelaqͥ
aliquibus inimicorum insidiis circum septi. Se¬
munt: s non columbȩ gemitu gemunt. non amo¬
re deigemunt: non spũ gemunt. Ideo tales cum
ab ipsis pressuris fuerint liberati: exultant ingran¬
dib uocib. Ubi apparet: quia corui sunt. non colũ¬
be. Merito de archa missus est coruus: et non est

Expanded text:
corvi clamosa est, non gemebunda. Qui autem corvi clamosa est, non gemebunda. Qui autem novit in pressura se esse mortalitatis hujus, et peregrinari se a Domino , nondum tenere illam perpetuam quae nobis promissa est beatitudinem, sed habere illam in spe, habiturus in re, cum Dominus venerit in manifestatione praeclarus, qui prius in humilitate venit occultus; qui hoc novit, gemit. Et quamdiu propter hoc gemit, bene gemit: Spiritus illum docuit gemere, a columba didicit gemere. Multi enim gemunt in infelicitate terrena, vel quassati damnis, vel aegritudine corporis praegravati, vel carceribus inclusi, vel catenis colligati, vel fluctibus maris jactati, vel aliquibus inimicorum insidiis circumsepti gemunt: sed non columbae gemitu gemunt, non amore Dei gemunt, non spiritu gemunt. Ideo tales cum ab ipsis pressuris fuerint liberati, exsultant in grandibus vocibus: ubi apparet quia corvi sunt, non columbae. Merito de arca missus est corvus, et non est
Abbreviated transcription (Latin):
luit demonstrari sp̃s sc̃s. Qͥd enim oremus sic̃
oportet inqͥt nescimus. S ipse sp̃c interpellat
gemitib inenarrabilib. Quid gͦ fr̃s mei. hoc dic¬
turi sumus. qͥa sp̃c gemit ubi ꝑfecta et eterna
beatudo est ei cum patre et filio : Sp̃c enim
sc̃s ds̃. sicut dei filiꝰ ds̃: et pater ds̃. Ter dixi
as̃: s non dixi tres deos. Magis enĩ ter ds̃ qũa
tres dii: quia & pater et filius et sp̃s sc̃s unus ds̃.
semetipsum. in illa tͥnitate. in illa beatitudine.
in illa ȩt̾nitate substantiȩ gemit: s in nobis genut.
qͥa gemere nos facit. Nec parua res ẽ: qd̃ nos docet
sp̃c sc̃s gemere. Insinuat autem nobis quia pere¬
grinamur: et docet nos in patriam suspirate. et
ipso desiderio gemimus. Cui bene est in hoc scło.
immo qui putat. qd ei bene sit: qui leticia rerũ
carnalium & habundantia temporalium. & uana
felicitate exultat: habet uocem corui. Uox enim

Expanded text:
luit demonstrari Spiritus sanctus: Quid enim oremus, sicut luit demonstrari Spiritus sanctus: Quid enim oremus, sicut oportet, inquit, nescimus: sed ipse Spiritus interpellatgemitibus inenarrabilibus . Quid ergo, fratres mei, hoc dicturi sumus, quia Spiritus gemit, ubi perfecta et aeterna beatitudo est ei cum Patre et Filio? Spiritus enim sanctus Deus, sicut Dei Filius Deus, et Pater Deus. Ter dixi Deus, sed non dixi tres deos: magis enim Deus ter, quam dii tres; quia Pater et Filius et Spiritus sanctus unus Deus: semetipsum in illa Trinitate, in illa beatitudine, in illa aeternitate substantiae gemit: sed in nobis gemit, quia gemere nos facit. Nec parva res est, quod nos docet Spiritus sanctus gemere: insinuat enim nobis quia peregrinamur, et docet nos in patriam suspirare, et ipso desiderio gemimus. Cui bene est in hoc saeculo, imo qui putat quod ei bene sit, qui laetitia rerum carnalium, et abundantia temporalium, et vana felicitate exsultat, habet vocem corvi: vox enim
Abbreviated transcription (Latin):
at s oR caritati ur̃ȩ. timueram ne
frigus hoc frigidos uas ad conuenien¬
dum faceret. S quia ista celebritate
et frequentia ur̃a sp̃u uos feruere
monstratis. non dubito: quia etiam orastis ꝓ
me. ut debitum uobis ex soluam. ꝓmiseram enĩ
in nomine xp̃i disserere hodie cum angustia tẽ¬
poris tunc impediret. ne id possemus ex plicare
tractando: quare ds̃ ꝑcolumbe speciem ostendere
uoluerit sp̃m sc̃m. Hoc ut explicetur. in luxit no
bis hodiernus dies: et sentio audiendi cupidita¬
te et pia deuocione uos celebrius congregatos.
Ex pectationẽ urãm: ds̾ impleat ex ore nr̃o. A¬
mastis enim ut ueniretis: sed amastis. Quid:
Sinos: et hoc bene. Nam uolumus amari auo¬
bis: sed nolumus in nobis. Qͥa gͦ in xp̃o uos ama¬
mus. in xp̃o nos reclamate: & amor nr̃ ꝓinuicẽ
gemat ad dm̃. Ipse enim gemitus columbe est.
Si gͦ gemitus columbȩ est: qd om̃s nouimus. ge¬
munt autem columbȩ in amore: audite qͥd dicat

Expanded text:
ateor Sanctitati vestrae, timueram ne frigus hoc frigidos vos ad conveniendum faceret: sed quia ista celebritate et frequentia vestra, spiritu vos fervere de monstratis, non dubito quia etiam orastis pro me, ut debitum vobis exsolvam. Promiseram enim in nomine Christi disserere hodie, cum angustia temporis tunc impediret, ne id possemus explicare tractando, quare Deus per columbae speciem ostendere voluerit Spiritum sanctum. Hoc ut explicetur, illuxit nobis dies hodiernus; et sentio audiendi cupiditate et pia devotione vos celebrius congregatos. Exspectationem vestram Deus impleat ex ore nostro. Amastis enim ut veniretis: sed amastis, quid? Si nos, et hoc bene; nam volumus amari a vobis, sed nolumus in nobis. Quia ergo in Christo vos amamus, in Christo nos redamate, et amor noster pro invicem gemat ad Deum: ipse enim gemitus columbae est. 2. Si ergo gemitus columbae est, quod omnes novimus, gemunt autem columbae in amore; audite quid dicat
Abbreviated transcription (Latin):
anpotius misericors qui uulnus ꝑsequit᷑. ut
sanet egrotum: Hȩc frẽs mei ideo dixi. nequis
querat aliquid p̃ter auxilium dei: quando for¬
te inaliqua correptione dñi sumus. Ui dete ne
pereatis. uidete ne ab agno recedatis: et aleo¬
ne deuoremini. Diximus gͦ quare hora decima:
Nsequentia uideamus. Erat andreas frater simo¬
Inis petri unus ex duob. qui audierant ab ioħe:

Expanded text:
an potius misericors qui vulnus persequitur ut an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet aegrotum? Haec, fratres mei, ideo dixi, ne quis quaerat aliquid praeter auxilium Dei, quando forte in aliqua correptione Domini sumus. Videte ne pereatis, videte ne ab Agno recedatis, et a leone devoremini. 13. Diximus ergo quare hora decima: sequentia videamus. Erat Andreas frater Simonis Petri
Abbreviated transcription (Latin):
quando melius febrib iactaretur: In nocentiꝰ
egrotarent: scelerate sanus est. Nouit gͦ ds. q̃d
nobis ex pediat. Id agamus tai. ut cor nr̃m
sanum sit apeccatis: et quando forte flagellamͦ
incorpore. ipsum deprecemur. Rogauit eum a¬
płs paulus. ut auferret stimulum carnis: et
noluit auferre. Num quid ꝑturbatus. et num¬
quid constristatus dixit se desertum: Magis
se dixit ñ desertum. quia non ablatum est qd̾
uolebat auferri: ut illa infirmitas sanaretur.
hoc enim inuenit inuoce medici. Sufficit tibi
gratia mea. Nam uirtus in infirmitate ꝑficitur.
Unde gͦ scis siquod ñ uult te sanare d̃s. ad huc
prodest tibi flagellari: Unde scis quã putre est
quod secat medicuis. agens ferrum ꝑputria :
Nonne nouit modum quid faciat. quousq
faciat : Numquid ululatus eius qui secatur.
retrahit manus medici artificiosȩ secantis: Iule
clamat: ille secat. Crudelis qͥ ñ audit clamantẽ.

Expanded text:
quanto illi melius si febribus jactaretur? Innocentius quanto illi melius si febribus jactaretur? Innocentius aegrotaret, scelerate sanus est. Novit ergo Deus quid nobis expediat: id agamus tantum, ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde ergo scis quod non vult te sanare Deus? Adhuc tibi expedit flagellari. Unde scis quam putre est quod secat medicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem,
Abbreviated transcription (Latin):
cucurretis: Ad hoc enim ꝑducta est infirmitas
hominũ. et ita plangendi sunt homines qui
currunt adligaturas: ut gaudeamus quando
uideamus hominem inlectulo suo constitutũ.
iactari frebrib & doloribus. nec alicubi spem
possuisse: nisi ut sibi eugłm ad caput poneret.
Non quia adhoc factum ẽ: s quia p̾latum est.
eugłm ligaturis. Si ergo ad caput ponitur ut
qui escat dolor capitis. ad cor non ponitur ut
sanetur apeccatis : fiat ergo. Quid fiat: Ponat᷑
ad cor: sanetur cor. Bonum est bonum: ut de
salute corporis ñ satagas. nisi ut ad eo illa petas.
Si scit tͥ ꝓdesse: dabit illam. Siñ tibi dederit:
non sibi ꝓderat habere illam. Quam multi egro¬
tant innocentes inlecto. et si sani fuerint ꝓcedt̃
ad scelera committenda: Quam multis ob est
sanitas: Latro qui ꝓcedit ad faucem occidere
hominẽ. qnͣto illi melius erat ut egrotaret: Qui
noctȩ surgit ad fodiendum parietem alienum.

Expanded text:
cucurreris. Ad hoc enim perducta est infirmitas cucurreris. Ad hoc enim perducta est infirmitas hominum, et ita plangendi sunt homines qui currunt ad ligaturas, ut gaudeamus quando videmus hominem in lecto suo constitutum, jactari febribus et doloribus, nec alicubi spem posuisse, nisi ut sibi Evangelium ad caput poneret: non quia ad hoc factum est, sed quia praelatum est Evangelium ligaturis. Si ergo ad caput ponitur ut quiescat dolor capitis, ad cor non ponitur ut sanetur a peccatis? Fiat ergo. Quid fiat? Ponatur ad cor, sanetur cor. Bonum est, bonum, ut de salute corporis non satagas, nisi ut a Deo illam petas. Si scit tibi prodesse, dabit illam: si non tibi dederit, non proderat habere illam. Quam multi aegrotant in lecto innocentes; et si sani fuerint, procedunt ad scelera committenda? Quam multis obest sanitas? Latro qui procedit ad faucem occidere hominem, quanto illi melius erat ut aegrotaret? Qui noctu surgit ad fodiendum parietem alienum,
Abbreviated transcription (Latin):
tum impetrabis. Iuris enim forensis ẽ: ut qͥ
inprecib mentitus fuerit. Non illi ꝓsit quod
impetrauit. S hoc inter homines: quia potest
falli homo. Potuit falli imperator: quando
preces misisti. Dixisti enim quod uoluisti.
Et cui dixisti: nescit anuerum sit. Dimisit
te aduersario tuo conuincendum. ut si an¬
te uidicem conuictus fueris demendatio:
quia non potuit ille nisi prestare nesciens
anfueris mentitus: ibi carebis ipso benefi¬
cio rescripti. quo ꝑ duxisti rescriptum. Ds̃
autem quia nouit utrum mentiaris an
uerum dicas: non facit ut iniudicio tibi ñ
prosit. s ne impetrare ꝑmittit: quia ausus
es mentiri ueritati. Quid ergo facturus es.
dic michi: Implere legen exomni parte ita ut in
nullo offendas: difficile est. Reatus gͦ certus est:
remedio uti non uis. Eoce fre̾s mei: quale reme¬
dium posuit dñs contra egritudines anime.
Quod ergo cum caput tibi dolet. laudamus si

Expanded text:
tum impetrabis. Juris enim forensis est ut qui tum impetrabis. Juris enim forensis est ut qui in precibus mentitus fuerit, non illi prosit quod impetravit. Sed hoc inter homines, quia potest falli homo; potuit falli imperator, quando preces misisti: dixisti enim quod voluisti, et cui dixisti, nescit an verum sit; dimisit te adversario tuo convincendum, ut si ante judicem convictus fueris de mendacio, quia non potuit ille nisi praestare, nesciens an fueris mentitus, ibi carebis ipso beneficio rescripti, quo perduxisti rescriptum. Deus autem qui novit utrum mentiaris, an verum dicas, non facit ut in judicio tibi non prosit; sed nec impetrare te permittit, quia ausus es mentiri veritati. 12. Quid ergo facturus es? dic mihi. Implere legem ex omni parte, ita ut in nullo offendas, difficile est: reatus ergo certus est; remedio uti non vis? Ecce, fratres mei, quale remedium posuit Dominus contra aegritudines animae. Quod ergo? Cum caput tibi dolet, laudamus si
Abbreviated transcription (Latin):
ut ere p̃cibus quas tibi constituit: et composu¬
it uiris peritus cȩlestis. Qui enim habent cau¬
sam. & uolunt supplicare imꝑatori: querunt
aliquem scolasticum uiris peritum. aquo sibi
p̃ces componantur: ne forte si aliter petierint
quam oportet. non solum impetrent quod
petunt: s et pęnam ꝓbñficio mereantur. Cũ
ergo quererent supplicare apłi et ñ inuenireñ
quomodo auderent imperatorem dm̃: dixe¬
runt xp̃o. Dñe docẽ nos orare. Hoc est uitis¬
perite nr̃ assessor immo consessor dei: compone
nobis preces. Et docuit dñs delibro uiris cȩles¬
tis: docuit quomͦ orarent. Et in ipso quod do¬
cuit: posuit quãndam conditionem. Dimitte
reus eris. Contremiscis imꝑatorem factus reus.
Dimitte michi: qm̃ & ego dimicto. S si dicis:
fac. Quid enim facturus es ͤ. Quo iturus. si m̃¬
titus fueris inp̃cib : Non quomodo dicitur
inforo. carebis beneficio rescripti: s nec rescrip¬

Expanded text:
utere precibus quas tibi constituit et composuutere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quomodo adirent imperatorem Deum, dixerunt Christo, Domine, doce nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent: et in ipso quod docuit, posuit quamdam conditionem: Dimitte reus eris. Contremiscis imperatorem factus reus? Dimitte mihi, quoniam et ego dimitto. Sed si dicis, fac. Quid enim facturus es, quo iturus es, si mentitus fueris in precibus? Non quomodo dicitur in foro, carebis beneficio rescripti; sed nec rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
quota hora erat : Potest fieriut nichil ibi nos
querere. nichil animaduertere uoluerit: Deci¬
ma erat ora. Numerus iste legem significat: qͥa
indecem p̾ceptis data est lex. Uenerat autem
dñs dicit. Non ueni soluere legem: s implere.
Merito ergo decima hora eum secuti sunt ad testi¬
monium amici sponsi duo isti. et decima hora
audiuit rabbi: quod interpretatur magister.
Si decima hora rabbi dñs audiuit. et dicimus
numerus ad legem ꝑtinet: magister legis ñ ẽ
nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit
legem: & alius docet legem. Ipse illam docet.
qui illam dedit. Ipse est magister legis suȩ. &
docet illam: et miscłia est inlingua ipsius. Idõ
misericorditer docet legem: sicut dictũ est de
sapientia. Legem autem et miscdiam in lingua
portat. Noli timere. ne implere legem non pos¬
sis: fuge ad miscđiam. Si multum est ad te
legem implere. iitere pacto illo et cyrografo.

Expanded text:
quota hora erat? Potest fieri ut nihil ibi nos quota hora erat? Potest fieri ut nihil ibi nos animadvertere, nihil quaerere voluerit? Decima erat hora. Numerus iste legem significat, quia in decem praeceptis data est lex. Venerat autem Dominus dicit: Non veni solvere legem, sed implere . Merito ergo decima hora eum secuti sunt ad testimonium amici sponsi duo isti: et decima hora audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora Rabbi Dominus audivit, et decimus numerus ad legem pertinet; magister legis non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo,
Abbreviated transcription (Latin):
naui uocauit dicens. Uenite post me: & faciã
uos piscatores hominũ. Et exillo iam inhese¬
runt illi: ut non recederent. Modo ergo quod
eum secuntur isti duo. non quasi non recessuri
s uidere uoluert̃ ubi habitaret. et facere quod scͥp¬
tum est: limen ostioꝵ eiꝰ. exterat pes tuus. Sur¬
gere ad illum. uenire assiduȩ: erudiri preceptis
eius. Ostendit eis ille ubi maneret. uenerunt.¬
& fuerunt cum illo. Quam beatum diem duxerunt.
quam beatam noctem. Quis est quinobis dicat.
que audierint illi adño: edificemur et nos met¬
ipsi incorde nr̃o. & faciamus domum quo ueni¬
at ille. et doceat nos: conloquaturꝙ nobis. Quid
Nqueritis: Qui dixerunt ei. Rabi: quod dicit᷑ in¬
I terpretatum magister. Ubi habitas: Dicit eis.
Uenite & uidete. Et uenerunt & uiderunt ubi
maneret: et apud e um manserunt die illa. ho¬
ra autem erat quasi decima. Nichil ne arbi¬
tramur ꝑtinuissȩ ad eugłistam dicere nobis.

Expanded text:
navi vocavit, dicens, Venite post me, et faciam navi vocavit, dicens, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Et ex illo jam inhaeserunt illi, ut non recederent. Modo ergo quod illum sequuntur isti duo, non quasi non recessuri voluerunt ubi habitaret, et facere quod scriptum est, Limen ostiorum ejus exterat pes tuus; surge ad illum venire assidue et erudire praeceptis ejus . Ostendit eis ille ubi maneret: venerunt et fuerunt cum illo. Quam beatum diem duxerunt, quam beatam noctem! Quis est qui nobis dicat quae audierint illi a Domino? Aedificemus et nosmetipsi in corde nostro, et faciamus domum quo veniat ille, et doceat nos; colloquatur nobis. 10. « Quid quaeritis? Qui dixerunt ei: Rabbi, quod interpretatum dicitur et videte. Et venerunt, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. » Nihilne arbitramur pertinuisse ad Evangelistam, dicere nobis
Abbreviated transcription (Latin):
pulos. ut ñ sequerentur dñm: Magis ipse
ostendit discipulis suis: quem sequerentur.
habebatit enim illum tanquã agnum.
Et ille. Qͥd me adtenditis: Ego ñ sum agnus.
Ecce agnus dei. de quo iam suꝑius dixerat:
Ecce agnus dei. Et quid nobis ꝓdest agnus dei:
ł cce ait qui tollit peccata mundi. Secuti
sunt illum hoc audito: duo qui erant cũ ioħe.
Uideamus sequentia. Ecce agnus dei. Hoc io¬
hannes. Et audierunt cum duo discipuli lo¬
Nquentem: et secuti sunt iħm. Conuersus aute
ihesus et uidens eos sequentes se: dicit eis. Qͥa
Squeritis: Qui dixerunt. Rabi quod dicitur¬
N interpretatum magister. ubi habitas: Hon
sic illum sequebantur: quasi iam ut inhere¬
rent illi. Nam manifestum ẽ quando illi in¬
heserunt: quia denaui eos uocauit. In his enĩ
duob erat andreas: sicut modo audistis.
Andreas autem frater petri erat. Et nouimꝰ
in eugłio: quod petrum et andream dñs de-

Expanded text:
pulos suos, ut non sequerentur. Dominum? Magis ipse pulos suos, ut non sequerentur. Dominum? Magis ipse ostendit discipulis suis quem sequerentur. Habebant enim illum tanquam Agnum: et ille, Quid me attenditis! ego non sum Agnus; Ecce Agnus Dei: de quo etiam superius dixerat, Ecce Agnus Dei. Et quid nobis prodest Agnus Dei? Ecce, ait, qui tollit peccatum mundi. Secuti sunt illum, hoc audito, duo qui erant cum Joanne. 9. Videamus sequentia. Ecce Agnus Dei: hoc Joannes. « Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Qui dixerunt: Rabbi quod dicitur interpretatum Magister, ubi habitas? » Non sic illum sequebantur quasi jam ut inhaererent illi: nam manifestum est quando illi inhaeserunt, quia de navi eos vocavit. In his enim duobus erat Andreas, sicut modo audistis; Andreas autem frater Petri erat: et novimus in Evangelio quod Petrum et Andream Dominus de