comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accepi epistolas. Qui cum
damele sortitus est nomoi.
qm̃ ip̃e damel uir desid̾ioꝵ uocat᷑ est ab
angło: sicut iste nunc desidius appellat̃
Q uod uocabulum p̃sagio quodam fitu¬
roꝵ impositum dr̃: ut ineo quod deside¬
rins uocat᷑ est desid̾abilem futurum.
uel desid̾abilia postulaturum sig̃caretir
Penchateucus grecum nomen est qud
in latinam lirguam transsatum. qͥne
noluminum. siue libroꝵ. Sig̃rat autem
quinq libros legis. editos a moyse.
Sugillationem. detuictoẽm. siue app̾ssio¬
nen quidam int̾prctant᷑. qura sub iu¬
gulationtii. a sub ⁊gula: sicut suffoca¬
nio.q. sub fancatio. a sub ⁊ fauce dr̃. Ita
ingenu. qiͣ uinuni ꝓbantes quo suꝑ¬
uiente nouo uetꝰ. ⁊cescit. cũ cadem si¬
mulitudo ñ sit. qi ex sensu p̃sentium sapĩa
antiquoꝵ. dulcior apparet. U ili porticẽ
iudicio meo exiguum est. ⁊ contempn¬
bile quicquid fac̾e possum in domo dei.
lditioni antique .i. tiansiationi septua¬
ginta que antiquior ceteris misciut᷑ tums¬

Expanded text:
epi epistolas. Quid cum Daniele sortitus est nomen, quoniam ipse Daniel vir desideriorum vocatus est ab angelo; sicut iste nunc Desiderius appellatur. Quod vocabulum praesagio quodam futurorum impositum dicitur, ut in eo quod Desiderius vocatus est, desiderabilem futurum, vel desiderabilia postulaturum significaretur. Pentateuchon graecum nomen est, quod in latinam linguam translatum quinququinque voluminum sive librorum. Significat autem quinque libros legis editos a Moyse. Suggillationem, detractionem sive oppressionem quidam interpretantur, quasi subgulationem a sub et gula: sicut suffocatio quasi subfaucatio a sub et fauce dicitur. Ita ingenium quasi vinum probantes, quo superveniente novo vetus acescit; cum eisdem similitudo non sit: quia ex sensu praesentium sapientis antiquorum dulcior apparet vili portione. Judicio meo exiguum est et contemptibile quidquid facere possum in domo Domini. Editioni antiquae, id est translationi Septuaginta, quae antiquior caeteris: trans
Abbreviated transcription (Latin):
domine coturuices .i. desidia carnis
nr̃e: queni ñ nͥ dnob cubitis leuantͤ
At̾ra. quia ñ attingunt dona sp̃õ tui.
Ne pluas suꝑ uos sicut puluerem car¬
rem redux̃ deducit. Omne qd̾ uituit in
os. in uentrem uadit. ⁊ insetessim emit¬
tatum fiuis. Et sicut harenã maris uo

Expanded text:
 coturnices, Domine, desideria carnis nostrae, quae non nisi duobus cubitis levantur a terra, quia non attingunt dona Spiritus sancti. Ne pluas super nos, sicut pulverem, carrem deducit. Omne quod intrat in os, in ventrem vadit, et in secessum emittatu
Abbreviated transcription (Latin):
tolorat sanuni. faciem exhilarat. Omne
teloctamentum. ⁊ omnem odorem suaur¬
tatis hc̃. Ubi sunt coturnices. uͥ sunt car¬
nes ersicare: Certe pntruerunt in denti¬
b sdentium. Si in dentib putruerunt.
qnͣtomagis in uentrib: Imino etiani
putruerunt ium̃ta iust̾core suo. Panis
aũ augłoꝵ quem manducauit homo.
putrescere nescit ñ uadit insecessum: s
tendit in excelsum. Illuc reducit hoĩem:
uñ traxit ymaginẽ. Deris meus pone¬

Expanded text:
roborat sanatum, faciem exhilarat omne roborat sanatum, faciem exhilarat omne delectamentum et omnem saporem suavitatis habet. Ubi sunt coturnices? ubi sunt carnes exsiccatae? certe putruerunt in dentibus edentium. Si in dentibus putruerunt, quanto magis in ventribus? imo etiam computruerunt jumenta in stercore suo, panis autem angelorum quem manducavit homo, putrescere nescit; non vadit in secessum, sed tendit in excelsum; illuc reducit hominem, unde traxit imaginem. Dives es, Do
Abbreviated transcription (Latin):
in austro. Colligite filii isrł. colligite
magna. ⁊ frangite mola: ⁊ replebit᷑ sic̃
adipe ⁊ pinguedine anima uĩa. Molestꝰ
labori s fructuosiis. labores manuñ tue¬
tino bene tͥ erit. frangite iuqm̃ mola cor
pus ⁊ animanr: ⁊ inuenietis medullam.
sorpus icumiis. laborib. ugiliis: ani¬
mum diuine legis studiis. Non excidat
ilex de ore cordis cui. uolue ⁊ reuolue.
uersa ⁊ reuersa: ⁊ tunc intelliges quid sa¬
piat man. Sic faciebat ille qui dicebat. Eͣ
dulcia faucib meis eloqina tua dñe:¬
suꝑ mel ⁊ fauum ori meo. Esto apis nir¬
ginea: colligite de floscuł man. Habes
ortum uoluptatis plenum rosis ⁊ liliis:
mira uarietate depictum. Quicquid ibi mn¬
uen̾is: suaue est ⁊ odoriferum. Condeabiin¬
uinter alueolo tuo. Et quid ampliꝰ dicã:
snus idemq cib ⁊ api mel ẽ.⁊ ceruo foris
aquer ⁊ panis cor hominis confirmans.
Bic est panis oleatꝰ. Sanat egrotum.

Expanded text:
in austro . Colligite, filii Israel, colligite in austro . Colligite, filii Israel, colligite manna, et frangite mola, et replebitur sicut adipe et pinguedine anima nostra. Molestus est labor, sed fructuosus: Labores manuum tuatpus et animam, et invenietis medullatum corpus, jejuniis, laboribus, vigiliis; animam, divinae legis studiis. Non excidat tibi lex de ore cordis tui, volve, revolve, versa et reversa, et tunc intelliges quid sapiat manna. Sic faciebat ille qui dicebat: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo . Esto apis virginea, collige de flosculis man: habes hortum voluptatis plenum rosis et liliis, mira varietate depictum; quidquid illic invenies, suave est et odoriferum; conde abundanter alveolo tuo: et quid amplius dicam? unus idemque cibus et api mel, et cervo fons aquae, et panis qui cor hominis confirmat; hic est panis oleatus: sanat aegrotum,
Abbreviated transcription (Latin):
lat mouet: s mox in harenam transit.
Omnis dulcedo carnis. in amautudinẽ
finit. Modicum leuant infelicem aũ
s mox aggrauant in harenan. ẽ ni¬
autem dñe magna minutum ẽ ⁊ sicut
semen coriandri fractum mola cando¬
rem ꝓducit᷑. ⁊ dulcedinem. qͣi panis ole¬
ati hic est panis angłoꝵ quem man¬
dauit homo. Dicunt ad huc incredu¬
piscunt carnes magnas. carnes egyp¬
tias quia nesciunt neq gustauer̃t
abscondicum intus magne saporem.
hũtem omrine suauitatis celectam̃tũ.
Redeunt ad carnes. ⁊ exsiccant eas ad
solem in circuisu castroꝵ. Mira res
Uno eodemq sole carnes indurantur
⁊ mauna liquescit. Siccantur carneᷤ
ut amplius durabiles sint: induran¬
tur iniqui ut sitas diutiꝰ expleant uo¬
luptates. Tuum autem manna liq̃ti¬
ebat cum sol incalesceret: quia anima
mea liq̃fcã ẽ. ut dilectꝰ locutꝰ ẽ. Incales¬
ce suꝑ nos sol meridiane ut liq̃seat man¬
na. ⁊ currant aromata illiꝰ sic̃ corrent

Expanded text:
litat, sed mox in arenam maris transit: omnis dulcedo carnis in amaritudinem finit; modicum levant infelicem animam, sed mox aggravant in arenam. Tu autem, Domine, manna nimirum es sicut semen coriandri , quo fractum mola candorem producit, et dulcedinem quasi panis oleati: hic est panis angelorum, quem manducavit homo. Dicunt adhuc incredupiscunt carnes magnas Aegyptias, quia nesciunt, neque gustaverunt absconditum intus mannae saporem, habentem omne suavitatis delectamentum , redeunt ad carnes, exsiccant eas ad solem in circuitu castrorum. Mira res, uno eodemque sole, et carnes indurantur, et manna liquescit! siccantur carnes, ut amplius durabiles sint; indurantur iniqui, ut suas diutius expleant voluptates: tuum autem manna liquefiebat, cum sol incalesceret, quia anima mea liquefacta est, ut dilectus locutus est . Incalesce super nos, sol meridiane, ut liqueat manna, et fluant aromata illius sicut torrens
Abbreviated transcription (Latin):
s a facie insiprentie putruisse ⁊ cor¬
rupte eẽ dicunt᷑ nͥ qd̾ dei giã nequaq̃
nos usq ad lapsum peccĩ descrerẽt
sinon prius nr̃a insipientia deo in no¬
bis habitanti diu importuna fuiss:
Qui cum ꝑ longam negligentiam
nĩam a nob̾ recetłe inuitꝰ cogit᷑: statĩ
cicatrices uulnerum nr̃oꝵ. ñ solum¬

Expanded text:
e putruisse et corruptae esse dicuntur, nisi quod Dei gratia nequaquam nos usque ad lapsum peccati desereret, si non prius nostra insipientia Deo in nobis habitanti diu importuna fuisset? Qui cum per longam negligentiam nostram a nobis recedere invitus cogitur, statim cicatrices vulnerum n
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: qñ p̾eam᷑ dona uͥtutum cum
humilitate nob restitui. que pͥus nos
nitere: quia abyssus abyssum imio¬
cat .i. iudicium dampuationis. ad
confirmationem suam adducit ui¬
dicium mortalitatis. S uidemꝰ uerũ
qd̃ pͥmo homini peccanti minatꝰ est
mortem: credamꝰ etiam uerum eẽ. qd̃
peccantib nunc ⁊ in peccõ ꝑ seueranti¬
b minat᷑ dampnationem. Abyssus
testam̃tum adducit. Uel abyssus di¬
ume sapĩe. inuocat abyssum conscĩe
humane: quia deus qui ꝑ sapĩam
suam occulta nr̃a subtilit̾ penetrat.
eadem ip̃a conscĩa nr̃a accusante ꝯ¬
dempnat. Hac ꝑ hoc ualde nob̾ nec¬

Expanded text:
sumus, quando precamur dona virtutum cum sumus, quando precamur dona virtutum cum humilitate nobis restitui; quae prius nos nitere, quia abyssus abyssum invocat, id est judicium damnationis ad conformationem sui adducit judicium mortalitatis. Si videmus verum quod primo homini peccanti minatus es mortem, credamus etiam verum esse quod peccantibus nunc et in peccato perseverantibus minaris damnationem. Abyssus Testamentum adducit. Vel abyssus divinae sapientiae invocat abyssum conscientiae humanae, quia Deus qui per sapientiam suam occulta nostra subtiliter penetrat, eamdem ipsa conscientia nostra accusante condemnat. Ac per hoc valde nobis ne
Abbreviated transcription (Latin):
reficiamur. Qa igit᷑ cocidie
anima nr̃a ad nosinecipos conturbatur:
memores dei simus de t̾ra iordanis. ut
.s. illam ad huc remissionem queramus
in pnĩa. qm̃ olim accepimus in aqua.
mento signatos eẽ cognoscimus. Quid
enim ꝑ iordanem rectuis accipit᷑. quam
baptismus: Et quid ꝑ t̾umm rordanis
nͥ humana natura. Abluta fonte bap¬
tismatis: De t̾ra ergo iordanis memo¬
dico. Sub auditͣ menior ero tui. Her¬
monuim int̾pr anathematizatio. In
baptismo autem diabolum cum oĩb
oꝑib ⁊ pompis suis anathematitaui¬
ius. ⁊ xp̃õ conformes fc̃i a menbris di¬
aboli scparati sumus. Homo igitur
per baptismum a diabolo separatus.
fit hermon: mons ꝑ uͥtutem. modicꝰ
quirimus.q. de modico monte hermo¬
niĩ eiꝰ memores sumus:quia sic olim
nosadiabolo separatos. ⁊ per uͥtutem
exaltatos. ⁊ ꝑ humilitatem conformi¬
tatis xͥ temperatos memi
tiam nunc abluendam offerimꝰ. De
modico monte hermoniim eiꝰ memores

Expanded text:
reficiamur. Quia igitur quotidie reficiamur. Quia igitur quotidie anima nostra ad nosmetipsos conturbatur memores Dei simus de terra Jordanis, ut scilicet illam adhuc remissionem quaeramus in poenitentia, quam olim accepimus in aqua; mento signatos esse cognoscimus. Quid enim per Jordanem rectius accipitur quam baptisma? Et quid per terram Jordanis, nisi humana natura abluta fonte baptismatis? De terra ergo Jordanis memodico. Subauditur memor ero tui. Hermonium interpretatur anathematizatio. In baptismo autem diabolum, cum omnibus operibus et pompis ejus anathematizavimus, et Christo conformes facti a membris diaboli separati sumus. Homo igitur per baptismum a diabolo separatus, fit Hermon mons per virtutem, modicusquirimus, quasi de modico monte Hermonii, ejus memores sumus, quia sic olim nos a diabolo separatos et per virtutem exaltatos, et per virtutem conformitatis Christi temperatos, memintiam nunc abluendam offerimus. De modico monte Hermonii ejus memores
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsisse mortalia constat. Ec qui
pronabis nãm mortalitatem patiuo¬
luit. iulcomagis nob̾ uitamsuam do¬
mabit. Quod̾ pot̾ facere. quia deus estꝰ
at ueede uoluntate es dubites. quiꝓ nos
Ad me ip̃m anima mea conturbataẽ.
Q uod anuma mea conturbata ẽ ad
me solum referendum est: quia nisi
pͥus meun pac̃m p̃cessiss. caro foris cor¬
rupta non cẽt. Et iõ eiꝰ corruptiõ ad meĩ
conturbationem uiste reduertur: quia
ex niea culpa pͥmum eiꝰ cormptio oriebat᷑.
Uł ad meip̃m .i. in meip̃o: quia ⁊ si foris
contur bationem ũ inueniat: ipã eam
sue condicionis corruptio contubat.
.i. licet extĩora incitamenta peccĩ desinãt.
ip̃a tñ uicia ex naturali me cormuptiot
orta conturbant. Q ue ergo adhibenda
sunt remedia. contra rociduia peccã : Sap¬
tizari it̾m non possumus: ⁊ tam̃ uice
baptismatis. contra cotidiana poccata co¬
tidianum fontem lacͥmaꝵ habemꝰ. Et
ergo nos grã pͥmi baptismatis in pnĩa.

Expanded text:
assumpsisse mortalia constat, et qui assumpsisse mortalia constat, et qui pro nobis nostram mortem pati voluit, multo magis nobis vitam suam donabit. Quod potest facere, quia Deus est, ut nec de voluntate ejus dubites, qui pro nAd meipsum anima mea conturbata est. Quod anima mea conturbata est, ad me solum referendum est, quia nisi prius meum peccatum praecessisset, caro foris corrupta non esset; et ideo ejus corruptio ad mei conturbationem juste reducitur, quia ex mea culpa primum ejus corruptio oriebatur. Vel ad meipsum, id est in meipso, quia et si foris conturbationem non inveniat ipsa, eam suae conditionis corruptio conturbat, id est licet exteriora incitamenta peccati desinant, ipsa tamen vitia ex naturali corruptione orta me conturbant. Quae ergo adhibenda sunt remedia contra recidivum peccati? Baptizari iterum non possumus, et tamen vice baptismatis contra quotidiana peccata quotidianum fontem lacrymarum habemus, et ergo nos gratia primi baptismatis in poenite
Abbreviated transcription (Latin):
transicoriis letari appetit: ȩxtra se almn
suan effundit. Qui uero t̾rena omĩa
uana eẽ consid̾ans. securiꝰ in conscĩabo¬
na gaudim q̃rit: hic intra seanimã
suam effundit. Supra se aũ aĩã effũ¬
ditur: qũ ꝑ concemplationis gaudiũ
in amore condidoris dilatat᷑.q̃ cũ
anima intra se effundit᷑: statim aĩa¬
litas que extĩorem delectationem a¬
mat contristat᷑. Qmͣ unusquisq fide¬
lis nutu rõnis corrig̾e debet dicens.
Quare t̾stis es anima mca: Quare
doles te ꝑdere. qd non potes retinere. Q¬
re conturbas me: Qat per naturaiem
affectum conunctus sum: in tua con¬
turbatione inturbatꝰ eẽ ñ possum. Sꝑi
indeo. Quia sicut nunc ꝑro eo transi¬
talias delectationes sponte respus: per¬
mansuras postiodum ip̃o tͥbuente
cnsequeris. Qñ adhuc confuebor il¬
li Cum adeptꝰ fũo qd sꝑo: tunc landa¬
uin mortalib ꝓmissam et̾nitatem
Aiouat: quem pro salute mortalium

Expanded text:
transitoriis laetari appetit, extra se animam transitoriis laetari appetit, extra se animam suam effundit. Qui vero terrena omnia vana esse considerans, securius in conscientia bona gaudium quaerit, hic intra se animam suam effundit. Supra se autem anima effunditur, quando per contemplationis gaudium in amore conditoris dilatatur. Sed cum anima intra se effunditur, statim animalitas, quae exteriorem delectationem amat, contristatur: quam unusquisque fidelis nutu rationis corrigere debet, dicens: Quare tristis es, anima mea? quare doles te perdere quod non potes retinere? Quare conturbas me? quia tibi per naturalem affectum conjunctus sum, in tui turbatione ego inturbatus esse non possum. Spera in Deo, quia si nunc propter eum transitorias delectationes sponte respuis, permansuras postmodum ipso tribuente consequeris: Quoniam adhuc confitebor illi. Cum adeptus fuero quod spero, tunc laudaquin mortalibus promissam aeternitatem tribuat, quem pro salute mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
con dicio consid̾ans a tali se merore
castigat dicens. hec recordatus sum
qm̃ transibo. ꝑ tab̾naculum ad domũ:
.i. ꝑ laborem ad reqiiem. Q nasi dicat.
Cum de p̃sentis uite molestia cont̾sta¬
tus sum: qualis sit p̃sentis uice cor¬
dicio recordatus ñ sum. Nuncautẽ
recordatus sum: quia nelo pot̃ per¬
uenire ad requiem. qui priꝰ nolũt
equanimit̾ sustinelaborem. Quia
culum est p̾sens eccłia: donius est p̃¬
tabernaculo locus est: quia extra fidẽ
tuta mansiõ eẽ ñ potest. Non solum
transibo per locum tab̃ua culi. s inlo¬
cum cab̾naculi.i. de infidelitate ad fidẽ
de fide ad beatitudinẽ. Ideo in locum. ut
fidem rectani ñ solum ten̾e incipiam:
s usq in finem in ea ꝑmaneam. Nec
terrere debet labor certaminis. qr muabi¬
le est tab̾nacsi. ⁊ multa iam in eo fulgẽt
exempla iurtutis. Et quia ꝑ tab̾nacu
cut augustia animum constringit. sit
leticia diffundit. Quisquis gͦ in r

Expanded text:
conditio considerans, a tali se moerore conditio considerans, a tali se moerore castigat, dicens: Haec recordatus sum, quoniam transibo per tabernaculum ad domum, id est per laborem ad requiem. Quasi dicat: Cum de praesentis vitae molestia contristatus sum, qualis sit praesentis vitae conditio recordatus non sum. Nunc autem recordatus sum, quia nemo potest pervenire ad requiem, qui prius noluerit aequanimiter sustinere laborem. Quia culum est praesens Ecclesia, domus est tabernaculo locus est, quia extra fidem tuta mansio esse non potest. Nec solum transibo per locum tabernaculi, sed in locum tabernaculi, id est de infidelitate ad fidem; de fide ad beatitudinem. Ideo in locum, ut fidem rectam non solum tenere incipiam, sed usque in finem in eo permaneam. Nec terrere debet labor certaminis, quia mirabile est tabernaculum, et multa jam in eo fulgent exempla virtutis. Et quia per tabernacut angustia animum constringit, sic laetitia diffundit. Quisquis ergo in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
perueniam. qñ apparebo añ faciem dñi.
ñ ut uideri. s uidere incipiam queni
priꝰ uisus ñ uidebam: S hoc nunc desi¬
dari pocest: haberi ñ pot̃. Quid ergo
iuteriui: fũnt mͥ lacrime mee. panes
die ac nocte. Dascar dolorib. requirã
fletib. uocabulo suspiriis: lacͥme nu¬
trient desid̾ium. donec p̃sentia saciẽt
affectum. Flebo quia ab est qd desid̾o:
flebo. quia ad est qd̃ ñ amo. Non amo
p̃sentem infelicitatem: desidõ futuram
beatitudinem. Irriguum suꝑiꝰ. quia
desid̾at anima mea ad deuni fontem
uiuum: irriguum inferius. qr dr̃ mͥ¬
cotidie uͥ est deus tuus. hoc ad p̾sentem
miseriam ꝑtinet. qd̃ ob ꝓbͥa maloꝵ sus¬
tiuco: quia t̾renam fecilitatent ñ amo.
Et qui a me in p̃senti felicitate derelic¬
tum accipiunt: me deum ñ hr̃e insuitã¬
tes dicunt. hiis igitur insultationibꝰ
fractus tedere ceperat. s mox ad semet¬
ip̃m reuersus. ⁊ qualis sit p̃sentis uite

Expanded text:
perveniam, quando apparebo ante faciem Domini, perveniam, quando apparebo ante faciem Domini, non ut videri, sed ut videre incipiam, quem prius visus non videbam. Sed hoc nunc desiderari potest, haberi non potest. Quid ergo interim? Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte. Pascar doloribus, requiram fletibus, vocabo suspiriis, lacrymae nutrient desiderium, donec praesentia satiet affectum. Flebo, quia abest quod desidero; flebo, quia adest quod non amo. Non amo praesentem infelicitatem, desidero futuram beatitudinem. Irriguum superius, quia desiderat anima mea ad fontem vivum. Irriguum inferius, quia dicitur mihi, ubi est Deus tuus? hoc ad praesentem miseriam pertinet, quod opprobria malorum sustineo, quia terrenam felicitatem non amo. Et quia me in praesenti felicitate derelictum aspiciunt, me Deum non habere insultantes dicunt. His igitur insultationibus fractus taedere coeperat, sed mox ad semetipsum reversus, et qualis sit praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ta simul obiecta plus noceant. que mi¬
nus opinionem lederent. si ꝑ se singuia
ꝓlata fuissent. S quia hec ñ correctõĩt
s lesionis affectu iniquus operatur sibi
pociꝰ nocitura colligit: quia sic̃ dcm̃ est.
uũ aliena accio fallacit᷑ ꝑ infanram ob¬
fuscatur: inde ueratit᷑ mens eiꝰ ꝑ neqͥciam
tes aquarum. Ique sunt dona dei.
fons aquarum. auctor est donoꝵ. fontẽ
aque desid̾at: cuiꝰ desid̾ium ñ impietur
donec ad eum pueniat. Qui dona dei
pp̃ deum ñ amant: hii quasi aquas
⁊ non fontem desid̾ant. Summum
autem bonum iõ plurali fontrũ no¬
mine expͥmitur: quia licet in se unũ
sit. omnium tamen origo bonoꝵ in
ip̃o continet᷑. Uiius fons. quia uimu¬
ficat: uiuus fons. quia uideficiens ꝑ¬
seuerat. Ideo sicut ceruus desid̾at: quia
uetustatis noxie defectum reparare
exoptat. S̃ differt᷑ desid̾ium ut cres¬
cat. Sed quia omĩs mora desid̾ancilõ¬
ga est: exclamat. Quando ueniam. qñ

Expanded text:
ta simul objecta plus noceant, quae mita simul objecta plus noceant, quae minus opinionem laederent, si per se singula prolata fuissent. Sed quia hoc non correctionis, sed laesionis affectu iniquus operatur, sibi potius nocitura colligit, quia sicut dictum est, unde aliena actio fallaciter per infamiam offuscatur, inde veraciter mens ejus per nequitiam te, Deus . Aquae sunt dona Dei, fons aquarum auctor est donorum, fontem aquae desiderat, cujus desiderium non impletur, donec ad Deum perveniat. Qui dona Dei propter Deum non amant, ii quasi aquas, et non fontem desiderant. Summum autem bonum ideo plurali nomine fontium exprimitur, quia licet in se unum sit, omnium tamen origo bonorum in ipso continetur. Vivus fons, quia vivificat. Vivus fons, quia indeficiens perseverat. Ideo sicut cervus desiderat, quia vetustatis defectum reparare exoptat. Sed differtur desiderium, ut crescat. Sed quia omnis mora desideranti longa est, exclamat, quando veniam, quando
Abbreviated transcription (Latin):
llienum ũ cẽ indicat: quisquis ani¬
num suum ad suspicione facile ĩcui¬
nat. Neque eium alieni pecc̃ĩ suspectꝰ
cor eius ureret: s non pͥus eiꝰdem poccĩ af¬
fectꝰ in eo radicass. Iusto ergo iudicio
dum ex sui cordis prauitate falsam de
alio existimationem colligit ꝑ eandẽ
se existimationem in affectum pͣuitatiᷤ
amplius accendit. Et inde ueracit̾ mẽs
sua corrumpitur. Uñ fallacit᷑ aliena
actio insimulat᷑. Propt̾ qd̾ psalmista
contra. huiꝰmodi loq̃ns. ait. Et sungre¬
diebatur ut uideret. uana loquebatur
Curiosus ⁊ enim quisq tunc qt̃ ad ui¬
dendum ingredit᷑: qñ auenũ secretum
sagaci studio ꝑscrutat᷑. Uana loquit᷑:
ut iinus suspectus cẽ possit. eos aqͥb
caueri ñ uult. s dilig̾e fingit. Deide
in iquitatem congregat: quia eum libere
admissus fuerit. Quicquid rep̃hensibi¬
le inuenire pot̃. fraudulent̾ in corde suo
coaceruat. Congregat aũ paulatim mi¬
niia: ut potest: longum silentium cũc¬

Expanded text:
alienum non esse indicat quisquis animum suum ad suspicionem facile inclinat. Neque enim alieni peccati suspectus cor ejus ureret, si non prius ejusdem peccati affectus in eo radicasset. Justo ergo judicio dum ex sui cordis pravitate falsam de alio existimationem colligit, per eamdem se existimationem in affectum pravitatis amplius accendit; et inde veraciter mens ejus corrumpitur, unde fallaciter aliena actio insimulatur. Propter quod Psalmista contra ejusmodi loquens dicit: Et si ingrediebatur ut videret vana loquebatur. Curiosus etenim quisque tunc quasi ad videndum ingreditur, quando alienum secretum sagaci studio perscrutatur. Vana loquitur, quia ut minus suspectus esse possit, eos a quibus caveri non vult, se diligere fingit. Deinde iniquitatem congregat, quia cum libere admissus fuerit, quidquid reprehensibile invenire potest, fraudulenter in corde suo coacervat. Congregat autem paulatim minima, ut post longum silentium cunc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽrib hiis malis quatuor bona opponãt:
q bonum extiꝰ sub homine in cranqͥi¬
litate rerum temꝑalium. ⁊ est bonum
scientiaꝵ: ⁊ est b̃onum intiꝰ supͣ hoĩem.
diicodo celestium gaudioꝵ. Dius ago
confert ꝓpicius. qñi abstulit iatꝰ: quiã

Expanded text:
ribus his malis quatuor bona opponunturque bonum exterius sub homine in tranquillitate rerum temporalium, et est bonum et est bonum interius supra hominem, dulcedo coelestium gaudiorum. Plus ergo confert propitius quam abstulit iratus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Paruuilus uatꝰ est uob̾. fuis datus ẽ
nob: ⁊ uocabitur nomen eiꝰ aiuiua¬
bilis consiliarius deus. fortis. pater
futuri scłi. pͥnceps pacis. Suꝑ t̾ram po¬
sita sunt. quia t̾reua ad pacem compo¬
sant. ꝓrodigia sunt: qiuia neuturi scui
gaudia portendiuit. Prodigia sunt: qͥa
pater futuri scłi. Suꝑ t̾ra posita sunt:
quia pͥnceps pacis. Auferens bella: pa¬
cificaus hominem untꝰ ⁊ extra ⁊ t̾ram car¬
nis dño anime usꝙy quaq subiuens. a¬
cum conteret. ⁊ confringet arma: ũ sucias
⁊ machinatoẽs diaboli ad nichilans.
ẜcuta comburet igni: dura corda mol¬
liet igue sp̃c scĩ. Quib patitis. ⁊ pace
pleua reddita: exhortatoria uox seqnitur:
qua om̃s uoluntarii ad uerum bonuun
inuitaut᷑. Uacate ⁊ uidete qm̃ ego sum

Expanded text:
datus est nobis et vocabitur nomen ejus admirabilis, Deus fortis, Pater futuri seculi, princeps pacis . Super terram posita sunt, quia terrena ad pacem componunt; prodigia sunt, quia venturi saeculi gaudia portendunt. Prodigia sunt, quia Pater futuri saeculi. Super terram posita sunt, quia princeps pacis, auferens bella, pacificans hominem intus, et extra, ac terram carnis dominio animae usquequaque subjiciens. Arcum conteret, et confringet arma, versutias, et machinationes diaboli adnihilans. Scuta comburet igni, dura corda molliet igne Spiritus sancti. Quibus patruelis, et pace plena reddita, exhortatoria vox sequitur, qua omnes voluntarii ad verum bonum invitantur: Vacate, et videte quoniam ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
inreb istis uisibilit̃ cerninius: alia
manitas qm̃ ui nob̾ uisibilit̾ sentimꝰ.
Ita exteriora uana sunt: qr cum ꝑ cor¬
tuptionem labuut᷑. spẽm suam ꝑdũt.
Auma autem que per iniquitatent
Asluit. magis mi serabili uanitate i̾ti¬
cedecorem amutit. Uniu̾sa ergo uani¬
ns omnis homo uiuens: qr ⁊ foris par
ioretalitateni p̾terit.⁊ intꝰ ꝑ iniquitatẽ.

Expanded text:
libus cernimus; alia est vanitas quam in nobis invisibiliter sentimus. Ista exteriora vana sunt, quia cum in corruptionem labuntur, speciem suam perdunt. Anima autem quae per iniquitatem defluit, magis miserabili vanitate justitiae decorem amittit. Universa ergo vanitas omnis homo vivens, quia et foris per mortalitatem praeterit, et intus per iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
iscd̾ia est que parcit: ueritas q̃
corrigit. Per mĩam penitentes ab
indulgentia ñ repellit: per uenta¬
tem peccã puniens cãm ñ ꝑsonam
respicit. Qs quis ergo ad saluteni
ꝑ uenire desid̾at: hec duo neccẽ est me¬
dicine dei remedia non contempnat.
Sine mĩa enim ueniam ñ conse¬
quitur. sñ ueritate ñ emĩdatur.
Sunt uero ñnulli qui dum cul¬
pas suas per miscd̃iam temeraria
quadã presumꝑ tõe a dõ relaxari expͤ¬
tunt: diuine correctõis flagella pati¬
enter sustinerc nolunt. Et si for
sariam existimant quo sua se sa¬
tiffactione apd̃ diuinum examen
plene purgatos putant. Quo contͣ
quid iste dicat audiamus. Mĩa inqͥt
te punis ñ solum ñ repello. sec ⁊
dictum. laudabilit̾ dc̃m. dictum i¬
mitatione dignissimum. Compla¬
cui in u̾itate tua. Quasi dicat. No
quod tͥ in me displicet. hoc ip̃e etiam
tificas me amore correptionis. Cur
eium mͥ in tua u̾itate ñ placeam:
qui in mea pͥus falsitate mͥ male

Expanded text:
ia Dei est qua parcit, veritas qua corrigit. Per misericordiam poenitentes ab indulgentia non repellit; per veritatem peccata puniens, causam, non personam respicit. Quisquis ergo ad salutem pervenire desiderat, haec duo necesse est medicinae Dei remedia non contemnat. Sine misericordia enim veniam non consequitur; sine veritate non emendatur. Sunt vero nonnulli, qui, dum culpas suas per misericordiam temeraria quadam praesumptione a Deo relaxari expetunt, divinae correctionis flagella patienter sustinere nolunt. Et si fortsariam existimant, quo sua se factione apud divinum examen plenius purgatos putant. Contra quos quod iste dicat, audiamus. Misericordite punis, non solum non repello, sed et dictum, laudabiliter dictum, dictum imitatione dignissimum, complacui in veritate tua. Quasi dicat: Non quod tibi in me displicet, hoc etiam ipse tificas me amore correctionis. Cur enim mihi in tua veritate non placeam, qui in mea prius falsitate male mihi
Abbreviated transcription (Latin):
usq hedie ad septentonais̃ plagam
eleuto poleos ostendit᷑ uicꝰ nomine ca¬
phar soret uixta uillam sara uñ et
sanson fuit. De regnoꝵ libris.
Nophim mons effraim in loco ar¬
mathem. Salisa ꝑtransiit saul.
ema nomen petre. Saalim iulla
sm̃ ꝑtrausiit saul. in finib eleuto¬
poleos contra occidentem. uii. ab ea
milib distans̃. sciph uͥ samuel inue¬
nit saulem. Sabu uͥ saul probatus ẽ.
tis. Est aũ usq hodie uicus in finib
sebaste in regione acrabitena uocabu¬
lo sanim. Baphamoch ad quem
locum misit dauid. Seira nom̃ putei
a quo ioab reũti fecit pͥncipem ex̃citꝰ
abner: Goba cuiꝰ regem ꝑcussit dauid.
Sarthan que est ad radices ietrael.
Sophera que est ⁊ sophir uñ ueiue¬
bant naues salomonis de qua ⁊ sup̃
diximus. Est aũ mons orientis per¬
tinens ad indie regionem. Sarara ci¬
uitas ꝑgentib edom. Saba cuuitas
regalis ethiopie. qmͣ iosephꝰ a cham¬

Expanded text:
usque hodie ad septentrionalem plagam usque hodie ad septentrionalem plagam Eleutheropoleos vicus ostenditur, nomine Capharsorech, juxta villam Saar, unde et Samson fuit. DE REGNORUM LIBRIS. Sophim, mons Ephraim in monte Armathem. Salisa, quam pertransiit Saul. Senna, nomen petrae. Saalim, villa quam pertransiit Saul in finibus Eleutheropoleos contra Occidentem, septem ab ea millibus distans. Sim, ubi Samuel invenit Saulem. Sabim, ubi Saul praeliatus est. tis. Est autem usque hodie vicus in finibus Sebastae in regione Acrabittena, vocabulo Sanim. Sophamoth, ad quem locum misit David. Seira, nomen putei, a quo Joab fecit reverti principem exercitus Abenner. Suba, cujus regem percussit David. Sarthan, quae est ad radices Jezraelae. Sophera, quae est et Sophir, unde veniebant naves Salomonis: de qua et supra diximus. Est autem mons Orientis pertinens ad Indiae regionem. Serora, civitas pergentibus Edom. Saba, civitas regalis Aethiopiae, quam Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
dotion ⁊ simmachꝰ traustulunt solis.
Fenron in tbu ⁊abulon. Eunemin
in tͥbu ysachar: ⁊ usq hodie uicus ostẽ¬
ditur nominc sulem in quinto mili¬
ario montis thabor contra australẽ
plagam. Seon siue soen. in tribu ysa¬
chai: hodicq ostendit᷑ uilla uxta moi¬
tem thabor. Sasima terminꝰ ysachar sy¬
on in tͥbu aser. S inanun quercus ꝑti¬
uens ad t̾minum neptalim. Sorech in
tbu dan uͥ sanson fuisse legiiꝰ uixta
estaol de quo iam ⁊ supͣ diximꝰ. Sames
in tͥbu dan. dequa ⁊ supͣ memoraui
sub nomune behsamis. Salabun in
tbu dan. usq hodie grandis uicus
ostenditur in finib sebastenis nomiue
sasaba. Sophec locus cananeoꝵ. De uidĩc
irota ꝗ confugit uidex aod. Di libͦ.
ximꝰ ⁊ iupra de seua. Sur oreb. qd̃¬
iuila int̾pretatꝰ ẽ. petra. horeb. Selmos
mons quem conscendit abymelech ad¬
uersus sichimam dimicans. Sephina.
ꝓ quo aquila ⁊ simmachꝰ int̾pretati st̃¬
uilonem. Sorech nomen torrentis
de quo loco fuit dalida sansonis. Ses

Expanded text:
tulerunt, solis. Semerom, in tribu Zabulon. Sunem, in tribu Issachar, et usque hodie vicus ostenditur nomine Sulem, in quinto milliario montis Thabor contra australem plagam. Seon, sive Soen, in tribu Issachar: hodieque ostenditur villa juxta montem Thabor. Sasima, terminus Issachar. Sior, in tribu Aser. Sennanim, quercus pertinens ad terminum Nephtalim. Sorech, in tribu Dan, ubi Samson fuisse legimus, juxta Estaol de qua jam supra diximus. Samer, in tribu Dan: de qua et supra memoravi, sub nomine Bethsamis. Salabim, in tribu Dan, usque hodie grandis vicus ostenditur in finibus Sebastenes nomine Salaba. Sepheth, locuo confugit judex Ahud. Diximus et supra de Seira. Sur Choreb, quod interpretatur, petra Choreb. Selmon, mons quem conscendit Abimelec adversus Sicimam dimicans. Sephina: pro quo Aquila et Symmachus interpretantur, aquilonem. Sorech, nomen torrentis, de quo loco fuit Dalila, illa Samsonis: sed et
Abbreviated transcription (Latin):
catharacte dicunt᷑: quia eis pluuiã
doctͥne stillantib cordis humani
terra infunditur. In uoce ergo catha¬
ractaꝵ audimus. qd̾ sic̃ olim cassa si
fuit in peccantib ꝯmunatio mortis:
iam exꝑimento didicimus: qmͣ uinuis
uerum fuit qd̾ peccanti homiii olĩ¬

Expanded text:
cataractae dicuntur, quia eis pluviam doctrinae stillantibus, cordis humani terra infunditur. In voce ergo cataractarum audivimus quod sicut olim cassa non fuit in peccantibus comminatio mortis, jam experimento didicimus, quam nimis verum fuerit, quod peccanti homini oli
Abbreviated transcription (Latin):
quod eligint. Deus ergo educet iusti¬
uam scõꝵ: qũ manifestabit oꝑa urtutũ
que fecerunt. Educet iudicium: qũ ma¬
nifestabit quale boni oꝑis sui p̃mium
elegerunt. Et iõ iusticia tanqm̃ lumen.
iuidicium uero tanqm meridies .i. cla¬
tum lumen educitur: quia minor ẽ.
omnis claritas boni oꝑis. claritate et̾ue
uis est. mala ẽ. incerta ẽ. Quia incerta ẽ:
dicdeo. Notum fac mͥ dñe finem meum.
Qlua breuis est: dic deo. Ecce m̃siuabi¬
ls posuisti dies meos. Quia mala est
dir doo. Substantia mea tanqͣm nichi¬

Expanded text:
quod eligunt. Deus ergo educet justitiam sanctorum quando manifestabit opera virtutum, quae fecerunt; educet judicium, quando manifestabit quale boni operis praemium elegerunt. Et ideo justitia tanquam lumen; judicium vero tanquam meridies, id est clarum lumen educitur, quia minor est omnis claritas boni operis claritate aeternae vis est, mala est, incerta est. Quia incerta est, dic Deo: Notum fac mihi, Domine, finem meum. Quia brevis est, dic Deo: Ecce mensurabiles posuisti dies meos. Quia mala est, dic Deo: Substantia mea tanquam nihi
Abbreviated transcription (Latin):
cui inu̾itate tua Et uideam uolũ¬
tatem dñi. ⁊ uisitem templũ eius.
idere uoluntatem domini est: ue¬
ritatem agnoscere uisitare templũ
culuni dñi ẽ. eccłia catholica. in quo
fideles laboraut.⁊ inꝓcinctu cuiꝰdam
spũalis miliciẽ contra aerias potesta¬
tes pugnaturi excubant. In hoc autẽ
tab̾naculo illos deusabscondit: qͥb
amorem quietis in spirando. a strepitu
hꝰ mundi secretum expetere facit. S
in abscondito tab̾natuli ꝓtecti ñ sũt:
qui in loco quietis quiete uin̾e nolunt

Expanded text:
ideam voluptatem Domini, et visitem templum ejus . Videre voluptatem Domini est veritatem agnoscere visitare templum culum Dei est Ecclesia catholica, in qua fideles laborant; et in procinctu cujusdam spiritalis militiae contra aeras potestates pugnaturi excubant. In hoc autem tabernaculo illos Deus abscondit, quibus amorem quietis inspirando, eos a strepitu hujus mundi secretum expetere facit. Sed in abscondito tabernaculi protecti non sunt qui, in loco quietis, quiete vivere nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
bitrantur. Alioquin in hebraicis uo¬
luminib ñ hẽtur. Et recte siquidem
añqmͣ ingredet᷑ ia tob egyptum erat
extructa iam ciuitas que ⁊ sac̃dotalem
Orr. mous in quo mortuus ẽ. aaronuix̃
ciuitatem petram uͥ usq ad p̃senten dic̃
ostendit᷑ iupes. qua ꝑcussa moyses aq̃
ppło dedit. Oboch in deserto castra filioꝵ
isrł. De regnoꝵ libris.
õa in tribu aser. Oram in tͥbu nep¬
talim. Osir unde sicut in regnoꝵ
legimus. aurum afferebat᷑ salomoni fu̾
autem de posfis heber nomine ophir
ex cuiꝰ stirpe uenientes a fluuio copni
usq ad regionem in die que uocat᷑ iena
habitasse refert iosephꝰ. a quo puto ⁊ re¬
gionem uocabulum consecutam. On ci¬
uitas samarie. ꝓ qua in hebraico scͥptũ¬

Expanded text:
bitrantur. Alioquin in Hebraicis voluminibus non habetur. Et recte: siquidem antequam Jacob ingrederetur Aegyptum, erat exstructa jam civitas, quae et sacerdotem Or, mons in quo mortuus est Aaron, juxta civitatem Petram, ubi usque ad praesentem diem ostenditur rupes, qua percussa, Moses aquas populo dedit. Oboth, in deserto castraSU ET REGNORUM LIBRIS. Osa, in tribu Aser. Oram, in tribu Nephtalim. Ophir, unde sicut in Regnorum libris legimus, aurum afferebatur Salomoni. Fuit autem unus de posteris Heber, nomine Ophir, ex cujus stirpe venientes a fluvio Cophene, usque ad regionem Indiae, quae vocatur Hieria, habitasse, refert Josephus, a quo puto et regionem vocabulum consecutam. On, civitas Samariae, pro qua in Hebraico scrip
Abbreviated transcription (Latin):
mei semꝑ ad dũm: quonia ipe
euellet de :aqueo podes ncos.
Ocuius. actionum intentio ẽ. Oculos
ad deum semꝑ ht̃: qui ꝑ intentionan
Ad amorem dei dirigit onine qd̾ agit.
Cuius nimirum pedes a laqueo euel¬
luntur: ꝙ mala actio cẽ non potest. cuiꝰ
amor dei origo est. Sine ꝑiculo nãq
iua accionum currit᷑: cum intentio
animi caricate duce gubnatur Sed
quis potest semꝑ respicere deum. nͥ quẽ
semel deus respicit: Ea nimirum hi¬
letionem hominis. semꝑ dilectio dei sic̃
p̃ueniendo ercitat: sic subseq̃ndo conser¬
uat. boc est enim qd̃ sequit᷑. Respice
nme. Ac si dicat. Ut te diligtre poss.
tu dilige me ⁊ ut amore tuo dignus

Expanded text:
mei semper ad Dominum, quoniam ipse evellet de laqueo pedes meos . Oculus actionum intentio est. Oculos ad Dominum semper habet qui per intentionem ad amorem Dei dirigit omne quod agit. Cujus nimirum pedes a laqueo evelluntur, quia actio mala esse non potest, cujus amor Dei origo est. Sine periculo namque via actionum curritur, cum intentio animi charitate duce gubernatur. Sed quis potest semper respicere Deum, nisi quem semper Deus respicit? Quia nimirum dilectionem hominis semper dilectio Dei sicut praeveniendo excitat, sic subsequendo conservat. Hoc est enim quod sequitur: Respice in me ; ac si diceret: Ut te diligere possim, tu dilige me, et ut amore tuo dignus
Abbreviated transcription (Latin):
ueriit librisq suis ascripserint: hoc iã
uen suilitudo nulla est. cum illi sĩ so¬
lum falsa refelle. s uera etiam si possẽt
libent̾ negare uellent. Postremo si di¬
xeris iccͥco magis̃ aꝑꝓbandam eẽ trans¬
linonem septuaginta qmͣ hebraicam
uentatem. qd̃ ueriora. sint exemplariã
gnraqmͣ hebrea. ⁊ latina qͣm greca nͥi
proficis: cu niecontrario ueriora suit gre¬
ci qͣm latina. ⁊ hebrea qm greca. Que

Expanded text:
uerunt librisque suis ascripserunt, hoc jam uerunt librisque suis ascripserunt, hoc jam n verisimilitudo nulla est, cum illi non solum falsa refellere, sed vera etiam, si possent, libenter negare vellent. Postremo si dixeris, idcirco magis approbandam esse translationem Septuaginta, quam Hebraicam veritatem, quod veriora sint exemplaria Graeca quam Hebraea, et Latina quam Graeca, nihil proficis; cum e contrario veriora sint Graeca quam L
Abbreviated transcription (Latin):
ci .i. dispensatoris p̾figurauit eocono¬
micns xenofontis appuat᷑. ẽerciꝰ liber
cuius tyculus ẽ demostenis pro thesi¬
fonte. eusdem deniostelus est pro cau¬
sa thesifontis fc̃s: quemadmodũ lib̃
tullii in quo causa regis deiotari agi¬
siseptuaginta int̾pretes uates dicimnus.
quia iiterpretes fu̾nt: tulluuquȩ
qui inq̃xes fuit. uatem eẽ dicimꝰ. Ant
etiam aliud inconueniens quod sicos
inuenemus: sibiq contrarium sp̃m
sunt. quod illi omuino tacu̾nt. Ex qͥb
omnib constat septuaguita int̾retes
humano nĩ diuino spũ locutos: ac ꝑ
hec si ut pote homines errauerintin¬
conueniens nulium cẽ. Igituro emule
qui tantoꝑe septuaginta urtp̃tes deffa¬
dis. quid liuore torqueris. cum audis
cos repredendi:ꝰ Sic uͥ tͥ in translatione
uidor eriare: interroga hebreos: utrũ
plta hr̃e. cum in translatione septuagin¬
ta ñ inueniant᷑. q ea postea ꝓlata ꝓba¬

Expanded text:
id est, dispensatoris praefigitur, Oeconoid est, dispensatoris praefigitur, Oeconomicus Xenophontis appellatur. Tertius liber, cujus titulus est Demosthenis pro Ctesiphonte, ejusdem Demosthenis est, pro causa Ctesiphontis factus: quemadmodum liber Tullii, in quo causa regis Dejotari agisi Septuaginta interpretes vates dicimus, quia interpretes fuerunt, Tullium quoque, qui interpres fuit, vatem esse dicemus. Aut etiam aliud inconveniens: quod si eos invenimus, sibique contrarium Spirisunt, quod illi omnino tacuerunt. Ex quibus omnibus constat, Septuaginta interpretes humano, non divino spiritu locutos, ac per hoc, si, utpote homines, erraverunt, inconveniens nullum esse. Igitur, o aemule qui tantopere Septuaginta interpretes defendis, quid livore torqueris, cum audis illos reprehendi? Sicubi tibi in translatione videor errare, interroga Hebraeos, utrumpata habere, cum in translatione Septuaginta non inveniantur, quia ea postea prolata hab
Abbreviated transcription (Latin):
eadem omĩno ⁊ in differentia dixissẽt:
uates pociꝰ ⁊ ꝓphe quam int̾pretes di
aliquis insipiens astruere uelit idẽ
ẽẽ uatem ⁊ int̾pretem. Q uod si conces¬
sum fũt hoc ridiculum: inde conse¬
quit᷑ quod tullius qui quosdam re¬
thoricos libros degreco in latinum
transtulit. rethorico afflatus spñ cos
transtulisse dicetur. hoc est qd̃ dic̃. Ni¬
si forte putandꝰ est tulliꝰ afflatu retho¬
rico sp̃ũ transtulisse oeconomicum
xenofontis ⁊ platonis pychagoram
los quoꝵ primus inscribit᷑ eocono¬
nucus xenofontis scd̃s pythagoras
platonis quemadmodum legimus
thimeum platonis intitulatum
librum quem placo ip̃e dictauit. Et
intitulauit nomine discplĩ sui
thimei. Pari modo fortassis. ⁊ hunc
libeum p̾lato composuit quem py¬
thagoram platonis uoluit appłla¬
ri uł pro eõ pychagoras in codem li¬
dem scipta sunt de ip̃o dnͣr. Sic ⁊ ali
xenofontis liber cui nom̃ occonomi

Expanded text:
eadem omnino et indifferentia dixissent, eadem omnino et indifferentia dixissent, vates potius et prophetae quam interpretes dicaliquis insipiens astruere velit idem esse vatem, et interpretem; quod si concessum fuerit, hoc ridiculum inde consequitur, quod Tullius, qui quosdam oratorum libros de graeco in latinum transtulit, rhetorico afflatus spiritu eos transtulisse dicetur; hoc est quod dicit. Nisi forte putandus est Tullius afflatus rhetorico spiritu transtulisse Oeconomicum Xenophontis et Platonis Pythagoram,los quorum primus inscribitur Oeconomicus Xenophontis, secundus Pythagoras Platonis: quemadmodum legimus Timaeum Platonis inscriptum librum quem Plato ipse composuit et inscripsit nomine discipuli sui Timaei. Pari modo fortassis et hunc librum Plato composuit, quem Pythagoram Platonis voluit appelrea quod Pythagoras in eodem lidem scripta sunt, de ipso dicuntur. Sic et Xenophontis liber; cui nomen Oeconomici,
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ uẽrit̾as pͥma ẽ. Sranteni quericur
qua dexiusa sietmu̾int septua gipta: cau¬
isas inquit erroris ñ est meun exponere.
Tam̃ uidoi in excusationem eoꝵ dũt hot es̃
ex indutria fecisse: quos quedam in he¬
braica iu̾ta te erant que aut omnino tacu¬
erunt. aut alit̾ int̾pretati sunt. maxime
uͥ scͥptura sacratum aliquid de patre ⁊ filio.
dei cuitor unitatem deitatis nouerat. s
trinitatis misterium capere ñ ualebat
p̃cipue ne hoc mages platonicum qͣm
diuinum eẽ uideretuer quia plato q̃dã
⁊ mundana auima doginatirau̾at
ũ si forte hec excusatio ꝓ septuagin¬
ta int̃pretatum errore̾ recipitur: tñ
hoc nullo modo approbandum ẽ. qd̾
quidam eos singłos ꝑ singulas cel¬
las diuisos. omniuo eadem scͥptasse
maitunt᷑. Quia si hoc uerum fuissz au¬
starcus eidem ptolomei. yꝑastites .i.
qui multo tempore post gesta illius
scͥpsit. ñ tacuissent. Sienim in hunc
modum diuisi sine collatione mutua

Expanded text:
tas et veritas prima est. Si autem quaeritur qua de causa sic erraverint Septuaginta: causas, inquit, erroris non est meum exponere; tamen Judaei in excusationem eorum dicunt hoc eos ex industria fecisse; quod quaedam, quae in hebraica veritate erant; aut omnino tacuerunt, aut aliter interpretati sunt: maxime ubi Scriptura sacra aliquid de Patre et Filio Dei cultor unitatem deitatis noverat, sed Trinitatis mysterium capere non valebat, praecipue, ne hoc magis Platonicum quam divinum esse videretur: Plato quaedam de mundana anima dogmatizaverat. Sed si forte haec excusatio pro septuaginta interpretum errore recipitur, tamen hoc nullo modo approbandum est, quod quidam eos singulos per singulas cellas divisos, omnino eadem scripsisse mentiuntur; quia si hoc verum fuisset, Aristarcqui multo post tempore gesta illius scripsit, non tacuissent. Si enim in hunc modum divisi sine collatione mutua
Abbreviated transcription (Latin):
expeditum uł actinctum syminachꝰ latͦ¬
num cuncum transtulu̾nt. Gareia uͥ
ꝑcussit dauid alienigenas. Posuimꝰ
⁊ sup̃ bater sessuri regio alienigenaꝵ
insiria. Gilon unde fuit achitofel. Gob
uocatur uicina finib tẏrioꝵ uͥ ⁊ sa¬
lomon uiguiti ciuitates donauit
hẏmni regi tui. in sorte tͥb neptalĩ

Expanded text:
expeditum, vel accinctum; Symmachus, latronum cuneum, transtulerunt. Gazera, ubi percussit David alienigenas. Posuimus et supra Gazer. Gesur, regio alienigenarum in Syria. Gilon, unde fuit Achitophel. Gob, vocatur vicina finibus Tiriorum, ubi et Salomon 25 civitates donavit Hyram, regi Tiri, in sorte regis Neptali.
Abbreviated transcription (Latin):
Tiph in octauo miliario chebron. cõtͣ
orientem usq in p̃seus uicꝰ ostendit᷑.
uͥ absconditꝰ ẽ. dauid. fuit aũ tͥb uide
ł galigans siue nebulosus uixͣ
Zihp in quo sedit dauid pp̃ chermelã.
que in scͥpturis charmelus appellat᷑.
uicus hodie uideoꝵ. uñ fuit nabal car¬
melus. S ⁊ unus de posteris chaleb
dictus est ⁊iph. lege ꝑalipomenon
Zogora in ieremia cuutas moabitaz
hecest que nunc uocat᷑ e oara siuie segos
una de quinq ciuitatib sodomoꝵ. ⁊eb
auitas aminan hodieq ulla ostendi¬
uidia in quintodetimo lapide phila¬
delphie contra occidentem de qua scͥp¬
sit ieremias. ⁊ oeleth nomen lapidis
uͥadonias immolauit uictimas iu¬

Expanded text:
io Chebron contra Orientem, usque in praesens vicus ostenditur, ubi absconditus est David. Fuit autem tribus Judae  caligans, sive nebulosus, juxta Ziph, in quo sedit David prope Chermelam, quae in Scripturis sanctis Carmelus appellatur, vicus hodie Judaeorum, unde fuit Nabal Carmelius. Sed et unus de posteris Caleb dictus est Ziph. Lege Paralipomenon . Zogora, in Jeremia civitas Moabitarum: haec est quae nunc vocatur Zoara, sive Segor, una de quinque civitatibus Sodomorum. Zeb, civitas Amman, hodieque villa Zia ostenditur in quintodecimo lapide Philadelphiae, contra Occidentem, de qua scribit Jeremias. Zoeleth, nomen lapidis, ubi Adonias immolavit victimas ju
Abbreviated transcription (Latin):
Nalo filioꝵ ruben. iii regione galacid
cuiꝰ menunt ysaias in uisione cont᷑
molb ⁊ ieremias. Est aũ ⁊ cuiꝰdam ui¬
aciuitate esb muilib .uii. contia mos¬
Ndianam plagam. Nageb apud hebre
sues ĩ possunus austram i lsticum.
et meridiem. siue eurum interp̃tari. de lib̾
est maritimam. Dor autem ẽ. oppi¬
dum iam desertum nono miliario cesaree
ꝑgentib ꝑtolomaidem. Napto nonĩ fon¬
tis in tribu beniamin. Naama cuitas
trib uide. Neesib in tͥbu uida que uocat᷑
uasibi in septimo miliario eleut̾o poleos
ꝑgentib chebron. Nepsam in tͥbu uida.
iaarath in tribu ephraim. ⁊ nunc ẽ. noa¬
rath uillula uideoꝵ in quinto miliano ie¬
richꝰ. Nafech ui tͥbu manasse. Naauol in
tubu zabulon. ciuitas sepauira leuitis.
eela. de hac auenigenas ⁊ abulon ne¬
quiuit expellere. Est hodicq in regi
sacerdotib separata. qm̃ postea legimus
saulis furore subu̾sam. Nemia cuitas
trib ruben. in fra galaad. ⁊ est usq hodie

Expanded text:
in regione Galaad: cujus meminit Isaias in visione contra Moab, et Jeremias. Est vero et cujusdam via civitate Esbus millibus octo contra meridianam plagam. Negeb, Auster: apquod nos possumus Austrum, Africum, et Meridiem, sive Eurum interpretari. 254 DEinterpretatur maritimam; Dor autem est oppidum jam desertum in nono milliario Caesareae, pergentibus Ptolemaidem. Naftho, nomen fontis in tribu Benjamin. Naama, civitas tribus Judae. Neesib, in tribu Juda, quae nunc vocatur Nasibi, in septimo milliario Eleutheropoleos pergentibus Chebron. Nepsam in tribu Juda. Naaratha, in tribu Ephraim, et nunc est Naorath villula Judaeorum, in quinto milliario Jerichus. Napheth, in tribu Manasse. Naalol, in tribu Zabulon, civitas separata Levitis. Neela, de hac alienigenas Zabulon nuit expellere. Est hodieque in regisacerdotibus separata, quam postea legimus Saulis furore subversam. Nemra, civitas tribus Ruben in terra Galaad: et usque
Abbreviated transcription (Latin):
uinus ⁊ supra de t̾mino palestine ⁊ egỹpͤ¬
l qui appellant᷑ becaphu. Thanath ci¬
uitas qmͣ expugnauit iħc rege illiris
urrfecto. fuitaũ ii tͥbu manasse sepa¬
eata seuitis ⁊ nunc in qrto miliario ap¬
bidi legionis hoc nomine uiuis osten¬
dituir. Themath ini tͥbn ioseph. hodieq¬
luil. est thena in decimo iniliario ⁊ capo¬
eos contra orientem descendentib i orda¬

Expanded text:
ino Palaestinae et Aegypti qui appellatur Bethtaphu. Thaanach, civitas quam expugnavit Jesus, rege istius interfecto. Fuit autem in tribu Manasse separata Levitis, et nunc in quarto milliario oppidi Legionis hoc nomine vicus ostenditur. Thenath, in tribu Joseph: hodieque 283 est villa Thena in decimo milliario Neapoleos contra Orientem, descendentibus in Jorda