comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Qua uincireͥ ⁊ solidare̾. creditꝰ quod ÷ in corꝑib
lutulentũ. Unde omericꝰ censor cũ grecis in p̃caretur
Uos om̃s inqͥt in t̾ram ⁊ aquã resoluamini in id dicens.
qđ ÷ in natura humana turbidũ : quo facta ÷ hominis
uͦ ⁊ ignẽ obelientia dr̃. qr sic̃ lutulenta ⁊ grauia suꝑiorib
necessitate iunguntꝰ ita suꝑiora lutulentis obedientia co¬
pulantꝰ. armonia media conunctionẽ utrisq p̃stante
Ex .iiii. gͥ elem̃tis ⁊ .uii. eoꝵ int̾sticiis absolutionẽ corpoꝵ
constare manifestũ ÷. Ergo hi duo numeri tͥadico ⁊ .iii.
efficiendis utsq corꝑib consensu ministris fedis obsecunt᷑.

Expanded text:
r, quia uincire et solidare creditur quod est in corporibus lutulentum; unde Homericus censor, cum Graecis imprecaretur: «uos omnes, inquit, in terram et aquam resoluamini», in id dicens quod est in natura humana turbidum, quo facta est homini uero et ignem Oboedientia dicitur quia, sicut lutulenta et grauia superioribus Necessitate iunguntur, ita superiora lutulentis Oboedientia copulantur, Harmonia media coniunctionem utrisque praestante igitur elementis et tribus eorum interstitiis absolutionem corporum constare manifestum est. Ergo hi duo numeri, tria dico et quefficiendis utrisque corporibus consensu ministri foederis obsequunt
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ꝓuocauit. qđ longo tp̃r cestatꝰ ÷ se silentio ẽdidisse.
Cũ enĩ leliꝰ quereretꝰ nullas nasieȩ statuas publice mint̃fecti
tiranni remuncratione locatas: respondit scipio pꝰ alia in ħ
simũ urtutis ÷ pͥmiũ: tam̃ illa diuna uirt̾ ñ statuas plũ¬
ad narrationẽ sõpnũ ueñ. docẽs illa eẽ. stabiliora ⁊ uiridiora

Expanded text:
nium prouocauit, quod longo tempore se testatus est silentio condidisse. Cum enim Laelius quereretur nullas Nasicae statuas in publico in interfecti tyranni remunerationem locatas, respondit Scipio post alia in simum uirtutis est praemium, tamen illa diuina uirtus non statuas plumad narrationem somnii uenit, docens illa esse stabiliora et uiridiora
Abbreviated transcription (Latin):
uerit̃. auxerit̃. certũ eẽ. in cȩlo locũ diffinitũ. ubi beati ȩuo
sẽpit̾no fruant᷑. Et paulo pꝰ. hũc certũ locũ qͥ sit designans.
ait.S sic scipio. ut auus hic tiuis. ut ego qͥ te genui. iusticiã
cole. & pietatẽ. quȩ cũ magna in parentib ⁊ in ꝓpͥnqͥs. tũ in
patͥa maxima ÷. Ea uita: uia ÷ in celũ. ⁊ hũc cȩtũ coꝵ qͥ
ũ uixere ⁊ corꝑr̃ laxati incolunt illũ locũ quẽ uides. signi

Expanded text:
in caelo definitum locum ubi beati aeuo sempiterno fruantur.» Et paulo post hunc certum locum qui sit designans ait: «Sed sic, Scipio, ut auus hic tuus, ut ego qui te genui, iustitiam cole et pietatem quae, cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est. Ea uita uia est in caelum et in hunc coetum eorum qui iam uixere
Abbreviated transcription (Latin):
habcat᷑ exp̃simꝰ. ⁊ cur oꝑi suo ł plato rediuiui eris indiciũ. ł cicero
sõpniũ scipionis asciu̾it. qͥd ue sit ab epicureis obiectũ platoni.
ł quẽa dinodũ debił calũpnia refellat᷑. ⁊ qͥb ctctatib philosophi
admisceant. ł a qͥb penitꝰ exludant fabulosa retulimꝰ. Adieci¬
mꝰq pꝰ ħ necessario gña om̃iũ imaginũ q̃ falso q̃q uͦ uident᷑
in sõpnis. ipsasq distinximꝰ spẽs sõpnioꝵ ad qͥs affricani sopniũ
estaret referri. ⁊ si scipiõi c̃uenerit talia sõpniare ⁊ de geminis
sõpnii portis quȩ fuerit a uet̾ibꝰ eep̃ssa sententia. Suꝑ his oĩb
ipsi sõpnii de qͦ loqͥmͣ. mñtẽ ꝓpositũ q signauimꝰ. ⁊ partẽ eeli eiu¬

Expanded text:
atur expressimus, et cur operi suo uel Plato Eris indicium uel Cicero somnium Scipionis adsciuerit, quidue sit ab Epicureis obiectum Platoni uel quemadmodum debilis calumnia refellatur, et quibus tractatibus philosophi admisceant uel a quibus penitus excludant fabulosa rettulimus, adiecimusque post haec necessario genera omnium imaginum quae falso quaeque uero uidentur in somnis, ipsasque distinximus species somniorum ad quas Africani somnium constaret referri, et si Scipioni conuenerit talia somniare, et de geminis somnii portis quae fuerit a ueteribus expressa sententia, super his οmnibus ipsius somnii de quo loquimur mentem propositumque signauimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ł audisse quȩ retulit. nc̃ iã discutienda s̃ nob̃ ipsiꝰ sõpni uer¬
ba. No om̃ia s ut queq uidebunt᷑ digna quesitu. Ac pͥmã
nob̵̾ tractandã se ingerit pars illa de num̃is in qͣ sic ait.Nã
cũ ctas tua septenos octies soł anfractus reditq c̃uerterit:
duoq hi numeri quoꝵ ut̃q plenꝰ. alt̾̃ altera de causa habet᷑
circuitu naturali sũmã tͥ fatalẽ c̃fecerĩt. in te unũ atq in
tuũ nom̃ se tota c̃uertet ciuitas. Te senatꝰ. te om̃s boni. te
sociĩ. te latini intuebunt᷑. Tu eris unꝰ in qͦ nitatur eiuitatis

Expanded text:
 nobis ipsius somnii uerba, non omnia, sed ut quaeque uidebuntur digna quaesitu. Ac prima nobis tractandam se ingerit pars illa de numeris in qua sic ait: «Nam cum aetas tua septenos octies solis anfractus reditusque conuerterit, duoque hcircuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota convertet civitas, te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus, in quo nitatur civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eũ id qͥs uidet qđ codẽ mͦ qͦ apparuerat eueniet. Ami¬
cũ pegre cõmorantẽ quẽ ñ cogitabat iusus sibi ⁊ reuersũ
uidẽ. ⁊ ꝓcedenti obuiꝰ quẽ uidat uenit in amplexꝰ. depo.¬
sitũ inqͥete suscepit: ⁊ matutinꝰ ei p̃cator occurrit. man¬
dans pecuniȩ tucelã. ⁊ fidei custodiȩ celandã cõmitẽs:
Sopniũ ꝓprie uocatur. qđ tegit figuris ⁊ uelat amba¬
⁊̃ gibꝰ ñ nͥ unit̾precatione intelligendã signi ficationẽ rei
ꝗ demonstrat᷑. Qđ quale sit ñ a nob̃ etponendũ ÷. cũ ħ
unꝰ quisq ex usu qͥd sit agnoscat. Huiꝰ quinq s̃ sp̃es. Aut
spͥũ ÷ cũ se quis facientẽ. patientẽ ue aliqͥd somniat. Alie¬
nũ cũ aliũ. Cõmune cũ se una cũ alio. Publicũ ÷. eũ eiui¬
tati. foro ue. uł teatro. seu quislibet publicis menibus
actib ue triste ł letũ qͥd estimat accidisse. Gñale ÷. cũ
cirea solis orbẽ. lunarẽ ue globũ. seu alia sidã ł cdũ om̃sue

Expanded text:
. Amicum peregre commorantem quem non cogitabat uisus sibi est reuersum uidere, et procedenti οbuius quem uiderat uenit in amplexus. Depositum in quiete suscepit et matutinus ei precator occurrit mandans pecuniae tutelam et fidae custodiae celanda committens. Somnium proprie uocatur quod tegit figuris et uelat ambagibus non nisi interpretatione intellegendam significationem rei quae demonstratur, quod quale sit non a nobis exponendum est, cum hoc unusquisque ex usu quid sit agnoscat. Huius quinque sunt species: aut . Proprium est, cum se quis facientem patientemue aliquid somniat, alienum cum alium, commune cum se una cum alio; publicum est, cum ciuitati foroue uel theatro seu quibuslibet publicis moenibus actibusue triste uel laetum quid aestimat accidisse; generale est, cum circa solis orbem lunaremue globum seu alia sidera uel caelum omnesue
Abbreviated transcription (Latin):
publica ꝑsuasio qͥescentes opinat᷑ inuadẽ. et ponde suo op¬
p̾ssos ac sentientes grauart. His daob̾ modis ad nullã nos¬
cendi futuri opẽ receptis trib cet̾is in ingeniũ diuinatioĩs
instrium̃. Et ÷ oraculũ qͥdẽ cũ in sompnis parens. ł alia
scã. grauisq ꝑsona seu saẽdos ł cciã ds̃ aꝑte u̾enturũ qͥa

Expanded text:
publica persuasio quiescentes opinatur inuadere et pondere suo pressos ac sentientes grauare. His duobus modis ad nullam noscendi futuri opem receptis, tribus ceteris in ingenium diuinationis instruimur. Et est oraculum quidem cum in somnis parens uel alia sancta grauisque persona s
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ spẽs continentꝰ. Aut mundi anima quȩ animarũ oĩũ
fons ÷. aut celestia sunt usq ad nos. aut t̾rena natura ÷
⁊ sic quinariꝰ numerꝰ rerũ om̃iũ impletꝰ. De scd̾a septenarũ
numeri c̃iunctione dicta ħ: ꝑ affectatę breuitatis necessi.¬
reuoluamꝰ. Eeometrici corꝑis ab inpari pͥma planicies. in

Expanded text:
rerum species continentur, aut mundi anima quae animarum omnium rerum species continentur, aut mundi anima quae animarum omnium fons est, aut caelestia sunt usque ad nos, aut terrena natura est: et sic quinarius rerum omnium numerus impletur. De secunda septenarii numeri coniunctione dicta haec pro affectatae breuitatis necessireuoluamus. Geometrici corporis ab impari prima planities in
Abbreviated transcription (Latin):
ut pͥmã humani partus ꝑfectionẽ quasi arbit̾ quidã ma-¬
turitatis absoluat. Discretio uͦ ferus futi. sic̃ ypocrates re¬
tꝰ mouetur. Dies gͦ motus quicũq fuerit de duobꝰ multipli-¬
catꝰ t̃. aut uii. aut nonũ explicat m̃sẽ. Hec de pͥma septena¬
gas stellarũ ⁊ luminũ speras refertur. quia heȩ quoq ab
illa quȩ applanes dr̃ innumerũ scisse. ⁊ in uarii motus
contͣrietatẽ recortȩ sunt. Hic gͦ numerꝰ cũ quinario aptis¬
sune iungitur. cũ hic ad errantes ut diximꝰ ad celi tonas
ille referatur. S ille ratione scissionis hic numero. llla
uͦ quinario numero ꝓprietas excepta potentiȩ ultra cę¬
teras eminentis cueñ. quod solus omĩa. quȩ sunt queq
uidentꝰ eẽ. cõplexus ẽ. Esse aũ: dicimꝰ intelligibilia. Ui¬
deri cẽ: corporalia omĩa. seu diuinũ corpꝰ habeant seu
caducũ. Hic gͦ numerꝰ simul omĩa ⁊ suꝑna ⁊ subiocta
designat. Aut enĩ ds̃ sũmus ÷ aut mens ex eonata. in qͥ

Expanded text:
numerus ut primam humani partus perfectionem, quasi arbiter quidam maturitatis, absoluat. Discretio uero sexus futuri, sicut Hippocrates reimo die conceptus mouetur. Dies ergo motus, quicumque fuerit de duobus, ter multiplicatus aut septimum aut nonum explicat mensem. Haec de prima septenagas stellarum et luminum sphaeras refertur quia hae quoque ab illa quae aplanes dicitur in numerum scissae et in uarii motus contrarietatem retortae sunt. Hic ergo numerus cum quinario aptissime iungitur, cum hic ad errantes, ut diximus, ad caeli zonas ille referatur, sed ille ratione scissionis, hic numero. Illa uero quinario numero proprietas excepta potentiae ultra ceteras eminentis euenit quod solus omnia quaeque sunt quaeque uidentur esse complexus est esse autem dicimus intellegibilia, uideri esse corporalia omnia, seu diuinum corpus habeant seu caducum. Hic ergo numerus simul omnia et supera et subiecta designat. Aut enim deus summus est aut mens ex eo nata in qua
Abbreviated transcription (Latin):
contrariꝰ sit calore. conciliatione tm̃ socũ copulantur
humoris. Suꝑ hunc ignis cũ sit calidus & siceus. hunorẽ
quidẽ aeris respuit siccitato sed conectit᷑ ꝑ societatẽ calo¬
nis. Et ita fit ut singła queq elem̃toꝵ duo sibi hinc inde
ucina singłis qualitatib uelut quibꝰdã amplectant᷑ ubus.
A qua cram frigore. aerẽ sibi nectit humore. Aer aquȩ hu¬
mecto simili & igni calore sociatur. Ignis aeri miscetur

Expanded text:
contrarius sit calore, conciliatione tamen socii copulatur contrarius sit calore, conciliatione tamen socii copulatur humoris. Super hunc ignis, cum sit calidus et siccus, humorem quidem aeris respuit siccitate, sed conectitur per societatem caloris. Et ita fit ut singula quaeque elementorum duo sibi hinc inde uicina singulis qualitatibus uelut quibusdam amplectantur ulnis: aqua terram frigore, aerem sibi nectit humore; aer aquae humecto simili et igni calore sociatur; ignis aeri miscetur
Abbreviated transcription (Latin):
duo sũma mediũ quo uinciret᷑ acciꝑet. Quat̾nari uͦ
duas medictates pͥmꝰ om̃iũ nactꝰ est. quas abħ numero ds̃
mundanȩ molis artifex conditorq mutuatꝰ. in solubili int̾
se uincło elem̃ta deuinx̃. sic̃ in timeo platonis assertũ ÷. ñ
alit̾ tam controu̾sia sibi ac repugnantia. & nature cõmu¬
.terrã dico ⁊ ignẽ potuisse ꝑ
tam ugabilẽ cõpetentiã fedari. nisi .ii. aeris mediis &
aquȩ nexib uencirentur. Ita ciũ elem̃ta int̾ se diu̾sissima
opifex tm̃ ds̃ ordinis oportunitate contexuit. ut facile
iungerent᷑. Nam cum binȩ eeũt. in singulis qualitates
talẽ unicuiq de .ii. alt̾ram dedit. ut in eo cui adheret
cognatã sibi ⁊ similẽ repperiret. Terra ẽ sicca. ⁊ frigida
aqua uͦ frigida ⁊ humecta ÷. hȩc duo dem̃ta licet sibi
ꝑ siccũ ⁊ humectũ cont᷑ria sint ꝑ frigidũ tnĩ cõmune
iungitur. Aer humect᷑ ⁊ calidus ÷ ⁊ cũ aquȩ frigidȩ

Expanded text:
uo vinciretur acciperet. Quaternarius vero duas medietates primus omnium nactus est, quas ab hoc numero Deus mundanae molis artifex conditorque mutuatus, insolubili inter se vinculo elementa devinxit: sicut in Timaeo Platonis assertum est, non aliter tam controversa sibi ac repugnantia et naturae commuterram dico et ignem, potuisstam iugabilem conpetentiam foederari, nisi duobus mediis aeris et aquae nexibus uincirentur. Ita enim elementa inter se diuersissima opifex tamen deus ordinis opportunitate conexuit ut facile iungerentur. Nam cum binae essent in singulis qualitates, talem unicuique de duabus alteram dedit ut in eo cui adhaereret cognatam sibi et similem reperiret. Terra est sicca et frigida, aqua uero frigida et humecta est. Haec duo elementa, licet sibi per siccum humectumque contraria sint, per frigidum tamen commune iunguntur. Aer humectus et calidus est, et cum aquae frigidae
Abbreviated transcription (Latin):
in calido t̾rȩ uingit᷑ siccitate. Terra ignẽ sicco patit᷑. aquã
frigore ñ respuit. hac tm̃ uarietas iuncłoꝵ. si elem̃ta
duo forent nicħ int̾ ipsa firmitatis habuisset. Si triaĩ

Expanded text:
ut calido, terrae iungitur siccitate; terra ignem sicco patitur, aquam frigore non respuit. Haec tamen uarietas uinculorum, si elementa duo forent, nihil inter ipsa firmitatis habuisset; si tria
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ quidẽ ualido abrquo tm̃ nexii udeienda nodaret.
Int̃ .iiii. uͦ insolubilis colligatio ẽ cũ sumitates dudb
int̾iectionibꝰ unciunt᷑. Qđ erit manifestiꝰ si in medio
posuerimꝰ ipsã continentiã sens de timeo platonis ex¬
ceptã. Duiii decoris inqͥt ratio postulabat talẽ fieri
mundũ qui et usũ pateret᷑ ⁊ tactũ. Constabat
aut̃. neq uidĩ posse aliquid sine ignis beneficio. neq
tangi sine solido & solidũ nicħ eẽ nͥ t̾ram. Unde min¬
di om̃e corpus de igni ⁊ t̾ra instituere fabricator inci¬
da deuintiat. Unã uͦ int̾ĩectionẽ tẽ solũ posse sufficere
cũ suꝑficies sine altitudine umcienda ÷. At ubi are¬
tanda uinculis ÷ alta dim̃sio. nodũ nͥ gemina intiecti¬
one ñ necti. inde aerẽ & aquã int̾ ignẽ t̾ramq con¬
texuit. & ita ꝑ omĩa una & sibi c̃ueniens iugabilis
cõpetentia cucurrit. elem̃toꝵ diu̾sitatẽ ipsa differen¬
tiarũ equalitate consocians. Nã ꝗtũ int̾ ÷ int̾ aerem¬

Expanded text:
minus quidem ualido, aliquo tamen nexu uincienda nodaret; inter quattuor uero insolubilis colligatio est, cum duae summitates duabus interiectionibus uinciuntur. Quod erit manifestius si in medio posuerimus ipsam continentiam sensus de Timaeo Platonis excerptam. «Diuini decoris, inquit, ratio postulabat talem fieri mundum qui et uisum pateretur et tactum. Constabat autem neque uideri aliquid posse sine ignis beneficio, neque tangi sine solido, et solidum nihil esse sine terra. Vnde omne mundi corpus de igne et terra instituere fabricator incida deuinciat; unam uero interiectionem tunc solum posse sufficere cum superficies sine altitudine uincienda est; at ubi artanda uinculis est alta dimensio, nodum nisi gemina interiectione non necti. Inde aerem et aquam inter ignem terramque contexuit, et ita per omnia una et sibi conueniens iugabilis competentia cucurrit, elementorum diuersitatem ipsa differentiarum aequalitate consocians.» Nam quantum interest inter
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ pͥora .iii. increm̃toꝵ gradibꝰ constant. aut enĩ linea
crescit expuncto aut ex linea suꝑficies. aut explanitiȩ
sub̃e corpulente concordi concretione coalescunt. Nec nõ
om̃iũ corꝑum .iii. sunt dim̃siones. longitudo. latitudo. pro¬
funditas. Termini: annum̃ato effectu ultimo .iiii. punctũ

Expanded text:
 priora tribus incrementorum gradibus constant. Aut enim linea crescit ex puncto, aut ex linea superficies, aut ex planitie substantiae corpulentae concordi concretione coalescunt. Nec non omnium corporum tres sunt dimensiones: longitudo, latitudo, profunditas; termini, adnumerato effectu ultimo, quattu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾̃ aquã intelligit᷑. ⁊ t̾rã. Nec solũ sibi uicina et coherentia
conꝑant᷑. s eadẽ alt̾nis saltib custoditꝰ equalitas. Nã qđ est
tra ad acrẽ. ħ ÷ aqua adignẽ. et quotiens uerteris eandẽ rep¬
ꝑies uigabilẽ cõpetentiã. Ita ex ipso quo int̾ se sunt equa¬
lit̃ diu̾sa sociant᷑. Hec eo dicta sunt ut aꝑta ratiõe constaret.
neq planiciẽ sine trib neq soliditatẽ sine .iiii. posse uinciri.
Engo septenariꝰ numerꝰ geminã uim optinet uinciendi.
quia ambȩ partes eiꝰ uincła pͥma sortitȩ sunt. t̾nariꝰ numer̃
cũ una medietate quat̾nariꝰ cũ duab Hinc in alio loco aiꝰđ
sõpni ĩ cicero de septenario numero dic̃. Qui mimerꝰ rerũ
om̃iũ fere nodus ÷. Itẽ om̃ia corꝑa aut mathematica sunt.¬

Expanded text:
et cohaerentia comparantur, sed eadem alternis saltibus custoditur aequalitas. Nam quod est terra ad aerem, hoc est aqua ad ignem, et quotiens uerteris, eandem reperies iugabilem competentiam. Ita ex ipso quo inter se sunt aequabiliter diuersa sociantur. Haec eo dicta sint ut aperta ratione constaret neque planitiem sine tribus neque soliditatem sine quattuor posse uinciri. Ergo septenarius numerus geminam uim obtinet uinciendi, quia ambae partes eius uincula prima sortitae sunt, ternarius cum una medietate, quaternarius cum duabus. Hinc in alio loco eiusdem somnii Cicero de septenario dicit: «qui numerus rerum omnium fere nodus est.» Item omnia corpora aut mathematica sunt
Abbreviated transcription (Latin):
solitos aliqͥd castigato oꝑi adiecisse suꝑfluũ suspicemur.
De hoc gͦ pauca pͥus dicenda sunt. ut liquido mens oꝑis
de quo loquimꝰ innotescat. PRerũ om̃iũ plato et actuũ na-¬
turã penitꝰ inspiciens: aduertit in om̃i sermone suo. de
cetus. ne domꝰ quidẽ parua constabit. Ad huno porro us-¬
ticiȩ affectũ pectorib in occulendũ: nichil eque patroci¬
naturũ uidit. ꝗm si fructus eiꝰ ñ uidetur cũ uita hõis
t̾minari. Hunc uͦ suꝑstitẽ durare pꝰ hominẽ qͥ ostendi¬

Expanded text:
solitos aliquid castigato operi adiecisse superfluum suspicemur. solitos aliquid castigato operi adiecisse superfluum suspicemur. De hoc ergo prius pauca dicenda sunt, ut liquido mens operis de quo loquimur innotescat. Rerum omnium Plato et actuum naturam penitus inspiciens aduertit in omni sermone decoetus, ne domus quidem parua constabit. Ad hunc porro iustitiae adfectum pectoribus inoculandum nihil aeque patrocinaturum uidit quam si fructus eius non uideretur cum uita hominis terminare. Hunc uero superstitem durare post hominem qui pote
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾ qualis eẽ. debuit: alt̃ qualis cẽt. a maioribꝰ ẽsti¬
tuta disseruit. In ħ tm̃ uł maximȩ oꝑis similitudi¬
nẽ seruaũ unitatio. qđ cũ płato in uoluminis con-¬
dusiõe a quodã er. uitȩ reddito. quã uitã reliqͥsse
uidebatur. indicari faciat. qui sit exutarũ corporibꝰ
status. animarũ. adiecta his quadã sꝑarũ uł sideruĩ
ñ ociosa descriptioe. rerũ facies ñ dissimilia signi¬
ficans a tulliano scipione ꝑ quietẽ sibi ingesta
narrat᷑. S qͥd uł illi cõmento. ł huic tali somnno
in his potissimũ libris opus fuerit. in quibꝰ de rerũ publi.¬
carũ statu loquebãt᷑. quo ue attinuerit int̾ gubnanda¬
rũ urbiũ constituta: circulos. orbes. globosq describere.
de stellarũ mͦ. de cęli conuersione tractare: quesitu dig¬
nũ. et mͥ usũ est. ⁊ aliis fortasse uideat᷑. ne uiros sapien¬
tia p̃cellentes. nicħq uestigatione ueri nͥ diuiñ sentire

Expanded text:
alter qualis esse deberet, alter qualis esset a maioribus instituta disseruit. In hoc tamen uel maxime operis similitudinem seruauit imitatio quod, cum Plato in uoluminis conclusione a quodam uitae reddito, quam reliquisse uidebatur, indicari faciat qui sit exutarum corporibus status animarum, adiecta quadam sphaerarum uel siderum non otiosa descriptione, rerum facies non dissimilia significans a Tulliano Scipione per quietem sibi ingesta narratur. Sed quid uel illi commento tali uel huic tali somnio in his potissimum libris opus fuerit in quibus de rerum publicarum statu loquebantur, quoue adtinuerit inter gubernandarum urbium constituta circulos, orbes globosque describere, de stellarum modo, de caeli conuersione tractare, quaesitu dignum et mihi uisum est et aliis fortasse uideatur, ne uiros sapientia praecellentes nihilque in inuestigatione ueri nisi diuinum sentire
Abbreviated transcription (Latin):
librũ retulit q̃ de h amariꝰ cauillatꝰ ÷. S ceta quȩ inui.¬
na notauit. si qͥdẽ ad sõpniũ de qͦ hic ꝓcedit sermo ñ at¬
tinent: ħ loco nob̵̃ onuttenda st̃. illã calũpniã ꝑsequem᷑:
quȩ nͥ supplodet᷑ manebit ciceroni cũ platone cõmunis.
Ait a philosos fabulã ñ oportusse confingi. qm̃ nullũ fig¬
m̃ti gñs eri ꝓfess orib c̃ueniret. Cur eñĩ inqͥt si rerũ
celestiũ notionẽ si aĩarũ nob̃ habitũ docere uoluisti. ñ
simplici ⁊ absoluta ħ insinuatiõe curatũ ÷: s quesita
ꝑsona casusq excogitata nouitas ⁊ cõposita aduocati sce¬
na figm̃ti ipsã querendi ueri ianuã m̃datio polluert̃:
sõpniantis accusant. utraq eni sub apposito arguiñto.
decta ꝑsona ÷. quȩ accomoda ñciandis hab̾etur. Resista

Expanded text:
librum rettulit quae de hoc amarius cauillatus est. Sed cetera quae iniurlibrum rettulit quae de hoc amarius cauillatus est. Sed cetera quae iniuria notauit — si quidem ad somnium de quo hic procedit sermo non attinent — hoc loco nobis omittenda sunt: illam calumniam persequemur quae, nisi supplodetur, manebit Ciceroni cum Platone communis. Ait a philosopho fabulam non oportuisse confingi, quoniam nullum figmenti genus ueri professoribus conueniret. «Cur enim, inquit, si rerum caelestium notionem, si habitum nos animarum docere uoluisti, non simplici et absoluta hoc insinuatione curatum est, sed quaesita persona casusque excogitata nouitas et composita aduocati scaena figmenti ipsam quaerendi ueri ianuam mendacio pollueruntsomniantis accusant — utraque enim sub apposito argumento electa persona est quae accommoda enuntiandis haberetur —, resista
Abbreviated transcription (Latin):
rissã: exemplũ tĩ stolidȩ rep̃hensiõis uitans. excitari narra¬
turũ ꝗ reuiuiscere maluit: Ac priꝰꝗ somnia uerba c̃sulamꝰ:
enodandũ nob̃ ÷ a qͦ gnẽ hõiũ tulliꝰ memoret. ł irrisam
platonis fabulã. ł ne s idẽ eueniat ñ uereri. Nec enĩ his u̾bis
uult ĩꝑitũ uulgꝰ intelligi. s gñs hõiũ ueri ignarũ. sub ꝑi-¬
tiȩ ostentatione. qͥppe qͦs et legisse talia. et ad rep̃henden¬
oꝑi necessaria ÷: respondi c̃ueniat: obiectis. Quibꝰ qđ fac¬
tu facile ÷ eneruatis.: iã qͥc qͥdł cont᷑ ciceronis opinionẽ ȩtiã
in scipionis sõniũ seu iaculatꝰ ÷ ũqͣm mors llioris. seg stno¬
te iaculabit᷑. dissolutũ erit. Epicureoꝵ tota factio eqͦ seꝑ
errore a uero deuia ⁊ illa estimans ridenda q̃ nesciat
sacrũ uolum̃ ⁊ angustissima irrisit naturȩ seria. Colo.¬
tes uͦ int̾ epicuri auditores loquacitate notabilior. & in

Expanded text:
risam, exemplum tamen stolidae reprehensionis uitans excitari narrarisam, exemplum tamen stolidae reprehensionis uitans excitari narraturum quam reuiuiscere maluit. Ac priusquam somnii uerba consulimus, enodandum nobis est a quo genere hominum Tullius memoret uel irrisam Platonis fabulam uel ne sibi idem eueniat non uereri. Nec enim his uerbis uult imperitum uulgus intellegi, sed genus hominum ueri ignarum sub peritiae ostentatione, quippe quos et legisse talia et ad reprehendenoperi necessaria est responderi conueniat obiectis. Quibus, quod factu facile est, eneruatis, iam quicquid uel contra Ciceronis opinionem etiam in Scipionis somnium seu iaculatus est umquam morsus liuoris seu forte iaculabitur, dissolutum erit. Epicureorum tota factio, aequo semper errore a uero deuia et illa aestimans ridenda quae nesciat, sacrum uolumen et augustissima irrisit naturae seria. Colotes uero, inter Epicuri auditores loquacitate notabilior, etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
cuitq aĩam pꝰ aĩal ñ ꝑire. ꝑ illã demũ fabulã. sic enũ qͥdã
uorant. qͦ ĩa pꝰ corpꝰ cuadat. uł uñ ad corpꝰ ueniat. in fine
oꝑis asseruit: ut iusticiȩ ł culte p̃miũ. ł spt̃e pͥnam anunis.
qͥppe ĩmortalibꝰ sub Ntisq uiditiũ: seruari doceret. hunc
ordinẽ tulliꝰ ñ minore iuditio reseruans. ꝗm ingenio reptꝰ
tando deđ. sacras ĩmortaliũ aĩarũ sedes. ⁊ celestiũ archa.¬
na regionũ. in ipso c̃sũmati oꝑis fastigio locauit. indicans
platonicꝰ secretoꝵ relator. er. quidã nõe fuit. natiõe pan¬
philus. miles offitio. Q cũ uulneribꝰ in p̃lio receptis. utã
efudisse uisus. xii. demũ die int̾ cetos una ꝑemptos ulti¬
mo eet. honorandꝰ igne: subito seu recepta aĩa. seu reten¬
ta. qͥeqͥd emisis int̾ utrãq uitã diebꝰ egerat iuidat ue tãꝗ
publieũ ꝓfessus inditiũ humano generi enuntiauit. hanc
fabulã cieero licet ab indoctis qͣsi ipse ueri ẽscius doleat ir.¬

Expanded text:
al non perire, per illam demum fabulam — sic enim quidam uocant — quo anima post corpus euadat uel unde ad corpus ueniat in fine operis adseruit, ut iustitiae uel cultae praemium uel spretae poenam animis quippe immortalibus subiturisque iudicium seruari doceret. Hunc ordinem Tullius non minore iudicio reseruans quam ingenio reperttando dedit, sacras immortalium animarum sedes et caelestium arcana regionum in ipso consummati operis fastigio locauit, indicans Platonicus secretorum relator Er quidam nomine fuit, natione Pamphylus, miles officio, qui, cum uulneribus in proelio acceptis uitam effudisse uisus duodecimo demum die inter ceteros una peremptos ultimo esset honorandus igne, subito seu recepta anima seu retenta, quicquid emensis inter utramque uitam diebus egerat uideratue, tamquam publicum professus indicium humano generi enuntiauit. Hanc fabulam Cicero licet ab indoctis quasi ipse ueri conscius doleat ir
Abbreviated transcription (Latin):
bił manẽs una sede sc̃ꝑ heret. cõplera mediũ mundi locũ. Illi aũ
octo curs in qͥb ead̃ uis ÷ duoꝵ septẽ efficiunt distinctos int̾uallis
imitati acq cantibꝰ. aꝑuer̃ s̃ reditũ in hc̃ locũ sic̃ alii qͥ p̃stantib
ingeniis in uita humana diumna studia coluert̃. Hoc sonitu op¬
plete aures hõini: obsurduor̃. Nec ÷ ulł hebetior sens in uob. sic̃
ubi nil ad illa q̃ cata duppla nõantꝰ p̃cipitat. ex altissimis montib
ea gens q̃ illũ locũ accolit ꝓpt̃ magnitudinẽ sonitꝰ sensu audien¬
di caret. hic uͦ tantꝰ ÷ totiꝰ mundi incitatissima c̃uersioẽ sonit᷑. ut
eũ aures hõiuĩ caꝑe ñ possint sic̃ intueri solẽ idu̾sus neqͥtis eiꝰq ra-¬
diis acies ur̃a sensq uĩcitur. Hȩc ego admirãs: referebã tñ ocłos ad
t̾ra identidẽ. Tũ affricanꝰ sentio inqͥt te sedẽ ⁊ nc̃ hõiũ ac domũ

Expanded text:
bilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem bilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo cursus, in quibus eadem vis est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis imitati atque cantibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum, sicut alii, qui praestantibus ingeniis in vita humana divina studia coluerunt. Hoc sonitu oppletae aures hominum obsurduerunt; nec est ullus hebetior sensus in vobis, sicut, ubi Nilus ad illa, quae Catadupa nominantur, praecipitat ex altissimis montibus, ea gens, quae illum locum adcolit, propter magnitudinem sonitus sensu audiendi caret. Hic vero tantus est totius mundi incitatissima conversione sonitus, ut eum aures hominum capere non possint, sicut intueri solem adversum nequitis, eiusque radiis acies vestra sensusque vincitur. Haec ego admirans referebam tamen oculos ad terram identidem. Tum Africanus: Sentio, inquit, te sedem etiam nunc hominum ac dom
Abbreviated transcription (Latin):
horribiłq t̃ris quẽ martiũ dicitis. Dcinde subt̃ mediã
fert regionẽ sol optinet dux ⁊ pͥnceps ⁊ modator luminũ
reliqͦͥꝵ. mens mundi ⁊ tẽꝑatio canta magnitudine.: t
cuncta sua lucȩ lustret ⁊ copleat. hunc ut comites cseqͥnis.
ueneris alt̃.: alt̃ mercuruĩ curs. in ĩfimoq obe: lunara¬
du s solis accensa uertit᷑. infta aũ ĩã nicł÷ nͥ mortaleni
setna oĩa. Nã ca q ÷ media ⁊ nona stellus neq monet᷑
⁊ infima ÷ ⁊ in ca ferunt᷑ oĩa nutu suo ponda. Qut eũl
ĩparibꝰ s cm̃ ꝓ rata parte ratiõe disfictis: ĩpulsu ⁊ motu ipsoꝵ obiũ
eficitꝰ. Et acuta cũ gͣuib teꝑans: uarios eqͥilit̃ concent᷑ fac̃. Mec ir
suentio tanti motꝰ incitari poss. Ec natura fere: ut extrema ex
mouet᷑ sono. gͣuissimo aũ hic lunaris atq insimꝰ. Nã t̾ra nona ĩmo¬

Expanded text:
ilisque terris, quem Martium dicitis; deinde subter mediam ilisque terris, quem Martium dicitis; deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret et compleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convertitur. Infra autem iam nihil est niterna omnia. Nam ea, quae est media et nona, tellus, neque movetur et infima est, et in eam feruntur omnia nutu suo pondera. Quae cum inparibus, sed tamen pro rata parte rationeefficitur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus; nam terra nona inmo
Abbreviated transcription (Latin):
culos suos orbesq conficiunt celeritate mirabili. Quare.
⁊ tͥ pupli ⁊piis om̃ib retinendꝰ aĩmꝰ ÷ inc̾todia corꝑis
nec ĩ uisu eiꝰ a qͦ ille ÷ uob̾ datꝰ ex hõmũ uita migrandũ
÷:ne munꝰ humanũ assignatũ adeo diffugisse iudeamini.
S sic scipio ut auus hic tuus. ut ego qͥ te genui iusticiã
cole ⁊ pictatẽ quȩ cũ magna in parentib ⁊ ꝓpinquis
Ernt aũ is. splen didissimo candore int flãmas curt̃ ducẽs.
quẽ uos ut a grais accepistis. orbẽ lacteũ ñ cupatis. Ex
qͥ oiã mͥ ccẽplanti p̃clara cet̾a ⁊ mirabilia uidebantur.
minima q̃ ultima cȩlo. citima t̾ris luce lucchat aliena.
inqͥt affricanꝰ qͦusq hu s mi defira tua mens ert.
xõne aspicis q̃ in tẽpla  ueneris. nouẽ tͥ oibib ł potuis
cplectit᷑. sũmꝰ ipse as̃ artens ⁊ ctinens cet̃os in qͦ sinfiri
ili qͥ uoluunt᷑ stellar̃ cursꝰ sẽpit̾ni. cui subiecti qͥ.uii.

Expanded text:
culos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare tibi Publi et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis, nec iniussu eius, a quo ille est vobis datus, ex hominum vita migrandum est, ne munus humanum adsignatum a deo defugisse videamini. Sed sic, Scipio, ut avus hic tuus, ut ego, qui te genui, iustitiam cole et pietatem, quae cum magna in parentibus et propinqerat autem is splendidissimo candore inter flammas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis, orbem lacteum nuncupatis; ex quo omnia mihi contemplanti praeclara cetera et mirabilia videbantur. minima, quae ultima a caelo, citima a terris luce lucebat aliena. inquit Africanus, quousque humi defixa tua mens erit? Nonne aspicis, quae in templa veneris? Novem tibi orbibus vel potius ectitur, summus ipse deus arcens et continens ceteros; in quo sunt infixi illi, qui volvuntur, stellarum cursus sempiterni; cui subiecti sunt sep
Abbreviated transcription (Latin):
poterit iuste. nͥ pͥus de aĩȩ unmor talitate constartus
fde aut̃ facta ꝑpetuitatis aĩarũ. c̃sequens ẽ animaduer.¬
ait ut certa illis loca. nexu corꝑis absolutis ꝓ ctẽplatu ꝓbi
impbi ue meriti deputata sit. Sic in phedrone inexpug¬
nabilui luce rationĩ. anima in uerã dignitatẽ ꝓpͥe ͥmor¬
alitatis aserta: seq̃r distinetio locoꝵ quȩ hanc uitã relmi.¬

Expanded text:
us de animae immortalitate constaret? Fide autem facta perpetuitatis animarum, consequens esse animaduertit ut certa illis loca nexu corporis absolutis pro contemplatu probi improbiue meriti deputata sint. Sic in Phaedone inexpugnabilium luce rationum anima in ueram dignitatem propriae immortalitatis adserta, sequitur distinctio loco
Abbreviated transcription (Latin):
dã głim cseqͥ potes. Uides habitan in tr̃a rans ⁊ angtis in locis
⁊ in ipsis qͣsi macuł ubi habitat᷑. uastas solitudines int̾iectas. hosq
qͥ in colunt tr̃ã ñ mͦ int̾ruptos ita eẽ. ut nicħ int̾ ipsos ab aliis ad
alios manare possit. S partĩ obliqͦs partĩ & adu̾sos stare uob̃ a¬
qͥb spectare głam certe nullã potestis. Cernis aũ eandẽ trã qͣsi qͥb¬
dã redimitã ⁊ circũ datã fingłis. E quib duos maxune int̾ sediũ¬
sos. ⁊ celi u̾ticib ipsis cxut᷑s. parte sulnixos obrigiuse pruina
uides. mediũ aũ ilũ ⁊ marimũ soł ardore correri. duo s̃habtabiles

Expanded text:
iam potes? Vides habitari in terra raris et angustis in locis et in ipsis quasi maculis, ubi habitatur, vastas solitudines interiectas, eosque, qui incolunt terram, non modo interruptos ita esse, ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim traquibus expectare gloriam certe nullam potestis. Cernis autem eandem terram quasi quibusdam redimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se diuersosvides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles,
Abbreviated transcription (Latin):
auxerint. certũ eẽ. in loco definitũ locũ. ubi beati euo
sẽpit̃no fruantꝰ. Nicħ ÷ eni illi pͥncipi dõ qͥ omnẽ mundũ
regit. qđ ꝗ in t̾ris fiat acceptiꝰ : ꝗ ẽcilia eetq hõmũ
iure sociati. q̃ ciuitates appellantꝰ. Harũ rectores ⁊ c̃ser¬
ꝑt̾ritus ñ tã mortis metu ꝗ insidiar̃ a meis. quęsiui
tn uiueret ne ipse ⁊ paulꝰ pat̃ ⁊ alii qͦs nos extinctos eẽ.

Expanded text:
auxerint, certum esse in caelo definitum locum, ubi beati aevo auxerint, certum esse in caelo definitum locum, ubi beati aevo sempiterno fruantur; nihil est enim illi principi deo, qui omem in terris fiat acceptius, quam concilia cetusque hominum iure sociati, que civitates appellantur. Harum rectores det conserterritus, non tam mortis metu quam insidiarum a meis, quaesiui tamen uiueretne ipse et Paulus pater et alii quos nos extinctos esse
Abbreviated transcription (Latin):
tebit patriȩ. lum̃ ingeniiꝰ animi. cõsilĩq tui. S eiꝰ tẽpis
incipitẽ uideo qͣsi fatoꝵ uiã. Nã cũ etas tua septenos octies
solis amfractꝰ reditꝰq c̃uerterit. duoq hi numeri qͦꝵ ut̃q
plenꝰ alter altã de causa habetꝰ cutuitu nat᷑ali sũmã tͥ fa¬
talẽ cõfecer̃. in te unũ atq in tuũ nom̃ se tota c̃uerteret cini¬
tas. Te senatꝰ te om̃s boni. te socũ. latini intuebunt᷑. Tu ens
unꝰ in qͦ nitatꝰ ciuitatis salus. ac ne multa: dictator. rẽ .p.
estituas oportet: si ĩpias ꝓpͥnquoꝵ manꝰ effigeris. Hic cũ
exclamasset lelius ĩgemuissentq uehem̃tiꝰ ceti.: leuit̃ arri.¬
dens scipio queso inqͥt ne me e somno excitetis. ⁊ pax sit¬
reb audite cetã. ¶S qͥ sis affricane alacrior ad tutandã
rẽ .p. sic habeto om̃ib qͥ patriã c̃seruauerint. ad uiuerit

Expanded text:
tebit patriae lumen animi, ingenii consiliique tui. Sed eius temporis tebit patriae lumen animi, ingenii consiliique tui. Sed eius temporis ancipitem video quasi fatorum viam. Nam cum aetas tua septenos octiens solis anfractus reditusque converterit, duoque ii numeri, quorum uterque plenus alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota convertet civitas, te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus, in quo nitatur civitatis salus, ac, ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris. Hic cum exclamasset Laelius ingemuissentque vehementius ceteri, leniter arridens Scipio: St! quaeso, inquit, ne me e somno excitetis, et parumper audite cetera. Sed quo sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuverint,
Abbreviated transcription (Latin):
mero scribit manuis. de quo uidelicet sepissime uigilans
solebat cogitare ⁊ loqui: affricanꝰ se ostendit ea forma: quȩ
m̾ ex imagine eiꝰ quã ex ipso: erat notior. Quẽ ubiag¬
noui: eqͥdẽ cohorriu. S ille ades inqͥt animo. ⁊ omite
timorẽ scipio ⁊ quȩ dicã trade memorie. Uides ne urbẽ
nec pot̾ quiescere : Ostendebat aut̃ cartaginẽ de excelso ⁊
pleno stellarũ illustri ⁊ claro quodã loco. ad quã tu obpug¬
nandã nc̃ uenis penȩ miles. Hac̃ ħ biennio consul eu̾tes.
Eritq cognomĩ id tͥ ꝑ te partũ qđ habes a nob̾ hereditariũ.
cũ aut̃ carthaginẽ deleueris. triũphũ egeris. censorq fuens
⁊ abieris ligatꝰ egẏptũ. syriã. asiã. gc̃iam: delegere iterũ
c̃sul absens. bellũq maximũ conficies. numantiã excindes.
S cũ eris curru in capitoliũ uiuectus: offendes rẽ.p. consi

Expanded text:
mero scribit Ennius, de quo videlicet saepissime vigilans mero scribit Ennius, de quo videlicet saepissime vigilans solebat cogitare et loqui Africanus se ostendit ea forma, quae mihi ex imagine eius quam ex ipso erat notior; quem ubi agnovi, equidem cohorrui, sed ille: Ades, inquit, animo et omitte timorem, Scipio, et, quae dicam, trade memoriae. Videsne illam nec potest quiescere? ostendebat autem Karthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco ad quam tu oppugnandam nunc venis paene miles. Hanc hoc biennio consul evertes, eritque cognomen id tibi per te partum, quod habes adhuc a nobis hereditarium. Cum autem Karthaginem deleveris, triumphum egeris censorque fueris et obieris legatus Aegyptum, Syriam, Asiam, Graeciam, deligere iterum consul absens bellumque maximum conficies, Numantiam excindes. Sed cum eris curru in Capitolium invectus, offendes rem publicam
Abbreviated transcription (Latin):
ũ in affricã uenissẽ .a. manlio ẽsule ad quartã
legionẽ iribunꝰ ut scitis militũ. nich mͥ fuit potiꝰ
ꝗ ut masinssã conuenirẽ regẽ familie nr̃e iustis
de causis amicissimũ. Ad quẽ ut ueni: cõplexꝰ me senere
cõlaerimauit. aliꝗtoq post suspex̃ ad celũ ⁊ grates inqͥt
tͥ ago sũme sol. uob̾q reliqͥ celites.: qđ anteꝗ ex hac uita
migro: conspicio in regno meo ex his tectis. e. corneliũ
scipionẽ. cuiꝰ ego nõe ipso recreor. ltaq ñ quã ex animo
meo discedit illiꝰ obtumi atq inuictissimi uiri memoria
deinde ego illũ de suo regno: ille me de nr̃ã re .i. ꝑcontat᷑.
dies. Post aũ apparatu regio accepti: sermonẽ in multã
noetẽ ꝓduximꝰ. cũ senex nicħ nisi de affricano loque¬
rit᷑. om̃iaq eiꝰ ñ facta solũ. s cciã dicta meminisset. de.¬
eqͥdẽ ex hoc qđ eramꝰ locuti: fit enĩ sepe ut cogitationes
sermonesq nr̃i pariant aliqͥd in somno tale. quale de ho¬

Expanded text:
um in Africam venissem M'. Manilio consuli ad quartam legionem tribunus, ut scitis, militum, nihil mihi fuit potius, quam ut Masinissam convenirem regem, familiae nostrae iustis de causis amicissimum. Ad quem ut veni, conplexus me senex conlacrimavit aliquantoque post suspexit ad caelum et: Grates, inquit, tibi ago, summe Sol, vobisque, reliqui Caelites, quod, ante quam ex hac vita migro, conspicio in meo regno et his tectis P. Cornelium Scipionem, cuius ego nomine ipso recreor; itaque numquam ex animo meo discedit illius optimi atque invictissimi viri memoria. Deinde ego illum de suo regno, ille me de nostra re publica percoest dies. Post autem apparatu regio accepti sermonem in multam noctem produximus, cum senex nihil nisi de Africano loqueretur omniaque eius non facta solum, sed etiam dicta meminisset. Deequidem ex hoc, quod eramus locuti; fit enim fere, ut cogitationes sermonesque nostri pariant aliquid in somno tale, quale de Ho
Abbreviated transcription (Latin):
÷ uita ut affricanũ audio dice. qͥd moror in tris. qͥn huc
ad uos uenire ꝓꝑo. Nĩ ÷ ita inqͥt ille. Nͥ enĩ cũ ds̃ is cuiꝰ h
tẽplũ ÷ om̃e qđ c̃spicis istis te corꝑis custodu̾s laborauent:
huc tͥ aditꝰ pat̾ere ñ pot̃. Hoẽs enĩ st̃ hac lege gn̾ati. qui
tuerent᷑ illũ globũ quẽ in ħ templo mediũ uides. q̃ t̾ra dr̃.¬

Expanded text:
ris? quin huc ad vos venire propero? Non est ita, inquit ille. Nisi enim deus is, cuius hoc templum est omne, quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides, quae terra d
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑im aĩs eẽ. tributã neget. in aĩo ÷ enĩ oẽ qđ pulsu agitat᷑ extño. Qđ aũ ÷
reb St̃ aũ optumȩ curȩ de salute patͥȩ qͥb agitatꝰ ⁊ exercitatꝰ aĩis uelotiᷤ
m hã sedẽ ⁊ domũ suã ꝑuolabit. idq otiꝰ faciet si iã tũ cũ erit ĩclus in
corꝑe eminebit foras ⁊ ea q̃ ext᷑ ert̃ cõtẽplans ꝗmaixime se a corꝑ e exchec¬

Expanded text:
turam animis esse tributam negeturam animis esse tributam negerebus! sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus velocius in hanc sedem et domum suam pervolabit; idque ocius faciet, si iam tum, cum erit inclusus in corpore, eminebit foras et ea, quae extra erunt, contemplans quam maxime se a corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhienis fuit. ⁊ obruit᷑ hõiuĩ int̾itu ⁊ obluuõe p̾steritatis extinguit᷑. Quę
cũ dixisset ego uͦ inꝗ affricane si ꝗͥ bene meritis de patͥa qͣsi limes ad celi
⁊ sic habeto ñ eẽ. te mortalẽ s corpꝰ h. Neq enĩ tu is es quẽ forma ista de¬
darat. s mens cuiꝰq is ÷ qͥsq ñ ea fig̾a ꝙ̃ digito demonstri pot̃. dnĩ te gͥ
c̃de qñ finẽ ht̃ motꝰ: uiuendi finẽ hãt necesse ÷. Solũ gͥ qđ de se mouet¬
hoc pͥncipiũ ÷ mouendi. Encipio aũ nulla ÷ origo. Nã ex pͥncipio oriũt᷑
oĩa. ipsũ aũ nulla ex re alia nasci pot̾. Nec enĩ eẽt id pͥncipiũ qđ gĩnet᷑
alio renascit᷑ nec ex se aliud ereabit. siꝗͣ necesse : a pͥncipio oriri oĩa ita sit
cidat oẽ celũ oĩsq natã ⁊ c̃sistat necesse ÷ nec iuĩ ullã nãciscat᷑ ꝗ a pͥmo
ĩpulsa moueat᷑. Cũ pateat gͥ cc̃nũ id eẽ. qđ a se ipsa moueat᷑. qͥs es qͥhac̃ na¬

Expanded text:
perennis fuit, obruitur hominum interitu, oblivione posteritatis exstinguitur. cum dixisset, Ego vero, inquam, Africane, siquidem bene meritis de patria quasi limes ad caeli et sic habeto, non esse te mortalem, sed corpus hoc; nec enim tu is es, quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisque, non ea figura, quae digito demonstrari potest. Deum te igitur unde, quando finem habet motus, vivendi finem habeat necesse est. Solum igitur, quod sese mohoc principium est movendi. principii autem nulla est origo; nam e principio oriuntur omnia, ipsum autem nulla ex re alia nasci potest; nec enim esset id principium, quod gigneretur alio nascetur, nec ex se aliud creabit, si quidem necesse est a principio oriri omnia. Ita ficidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est, nec uim ullam nanciscatur, qua a primo impulsa moueatur. Cum pateat igitur aeternum id esse quod ipsum se moueat, quis est qui hanc na
Abbreviated transcription (Latin):
merȩ aĩȩ. an uͦ aĩȩ utentis corꝑe ⁊ pꝰ multa quȩ sub copi¬
osa rerũ densitate disseruit. quȩ nc̃ nob̃ ob hoc solũ p̃tere¬
unda s̃. ne usq ad fastiduĩ necessitatẽ uolum̃ extendaNł.:

Expanded text:
merae animae an uero animae utentis corpore? Et post multa quae sub copimerae animae an uero animae utentis corpore? Et post multa quae sub copiosa rerum densitate disseruit —quae nunc nobis ob hoc solum praetereunda sunt ne usque ad fastidii necessitatem uolumen extenda
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ pene exutus hominẽ. ⁊ defecata m̃te iã nat̾ę suȩ capax
hic aꝑtiꝰ admonet᷑. ut et̃. se deũ nouerit. ⁊ ħ̃ fit p̃sentis
oꝑis c̃sũmatio. ut aiãm ñ solũ ĩmortalẽ s dm̃ cẽ. clarescat.
Ille gͦ qͥ fuerat iã pꝰ corpꝰ indiuinitatẽ receptꝰ: dicturꝰ uiro
adhuc in hac uita posito dm̃ te scito et̃. ñ pͥus tantã p̃roga.¬
tiua cõmittit hõi: ꝗ qui sit ipse discernat. ne estimetꝰ hoc
qͦq diuinũ dici qđ mortale in nob̾ ⁊ caducũ ÷. Et qr tul¬
lio mos ÷ ꝓfundã rerũ scientiã sub breuitate tegere u̾boꝵ.
nc̃ qͦq miro cõpendio tantũ includit archanũ. qđ plotinꝰ
descriptio ÷. qͥd aãl. qͥd hõ. In hoc gͦ libro plotinꝰ querit
cuiꝰ sint in nob̾ uoluptates. merores. metq ac desid̾ia. ⁊
animositas ł dolores pꝰtremo cogitationes ⁊ intellectꝰ. utrũ

Expanded text:
igitur, paene exutus hominem et, defaecata mente, iam naturae suae capax, igitur, paene exutus hominem et, defaecata mente, iam naturae suae capax, hic apertius admonetur ut esse se deum nouerit. Et haec sit praesentis operis consummatio, ut animam non solum immortalem, sed deum esse clarescat. Ille ergo, qui fuerat iam post corpus in diuinitatem receptus, dicturus uiro adhuc in hac uita posito «deum te scito esse», non prius tantam praerogatiuam committit homini quam qui sit ipse discernat, ne aestimetur hoc quoque diuinum dici quod mortale in nobis et caducum est. Et quia Tullio mos est profundam rerum scientiam sub breuitate tegere uerborum, nunc quoque miro compendio tantum includit arcanum quod Plotinusinscriptio est Quid animal, quid homo. In hoc ergo libro Plotinus quaerit cuius sint in nobis uoluptates, maerores metusque ac desideria et animositas uel dolores, postremo cogitationes et intellectus: utrum
Abbreviated transcription (Latin):
Rene ⁊ sapient̃ tullianꝰ hic scipio cirea institutionẽ nepotis
ordinẽ recte docentis impleuit. Nã ut breuit a pͥncipio
litatẽ migͣndũ. Cũq eũ ultro spes ista traxisset ad morien¬
di desidiũ: succedit pauli patris dissuasio. accensã filii
festinationẽ ab appetitu spontancȩ mortis excludens. Ple-¬
ne gͥ in aĩo somniantis utrĩq plantata sꝑandi exspectandiq
tẽpie alciꝰ iã circa erigendũ nepotis animũ affricanꝰ ingre¬
ditꝰ. Nec pͥus cũ trã patitꝰ intueri ꝗͣ celi ac siderũ naturã
motũ. ac modulam̃ agnoscat. ⁊ hȩc omĩa sciat p̃mio cessura
uirtutũ. Ac pꝰꝗ mens firmata scipionis alacritate tantȩ
ꝓmissionis erigit᷑: Tũ demũ gła quȩ apd indoctos magnũ
uirtutis p̃miũ creditur: contẽpni iubetꝰ. dũ ostenditꝰ ex
t̾rarũ breuitate ł casib arta locis ł angt᷑a tẽporib Affricanꝰ

Expanded text:
Bene et sapienter Tullianus hic Scipio circa institutionem nepotis Bene et sapienter Tullianus hic Scipio circa institutionem nepotis ordinem recte docentis impleuit. Nam, ut breuiter a principio litatem morte migrandum; cumque eum ultro spes ista traxisset ad moriendi desiderium, succedit Pauli patris opportuna dissuasio, accensam filii festinationem ab appetitu spontaneae mortis excludens. Plene igitur in animo somniantis utrimque plantata sperandi expectandique temperie, altius iam circa erigendum nepotis animum Africanus ingreditur nec prius eum terram patitur intueri quam caeli ac siderum naturam, motum ac modulamen agnoscat, et haec omnia sciat praemio cessura uirtutum. Ac postquam mens firmata Scipionis alacritate tantae promissionis erigitur, tum demum gloria, quae apud indoctos magnum uirtutis praemium creditur, contemni iubetur, dum ostenditur ex terrarum breuitate uel casibus arta locis, angusta temporibus. Africanus
Abbreviated transcription (Latin):
rant cũ scipio in affricã militaret a discessu romuli
anni qͥngenti septuaginta ⁊ tres. anno enĩ ab urbe cõdita
sercentesimo septimo hic scipio deleta cartagine tͥumphaũ.
Ex qͦ num̃o annis remotis triginta duob regni romuli
⁊ duob qͥ int̾ sõniũ ⁊ c̃sumatũ bellũ fuer̃ qͥngenti septua¬
ginta tres a discessu romuli ad somniũ usq remanebt̃.
Grationabilit̾ uereq signaũ needũ mundani anni uicesi¬
mã partẽ eẽ. conusã. Nã uicesimȩ parti qͣt anni suꝑ sint¬
ã fine romuli ad affricanã malitiã scipionis qͦs diximꝰ an¬
nos fuisse quingentos septuaginta tres. qͥsqͥs in digitos mit¬
tit inueniet.Tu uͦ enitere ⁊ sic habeto ñ eẽ te mortalẽ s Cop. XII.¬
corpꝰ hoc. Neq enĩ tu is es quẽ forma ista declarat. s mens cuiq
is est qͥsq ñ ea figura q̃ digito demõstrari pot̃. deu te gͥ

Expanded text:
rant, cum Scipio in Africa militaret, a discessu Romuli rant, cum Scipio in Africa militaret, a discessu Romuli anni quingenti septuaginta et tres. Anno enim ab Vrbe condita sescentesimo septimo hic Scipio deleta Carthagine triumphauit; ex quo numero annis remotis triginta duobus regni Romuli et duobus qui inter somnium et consummatum bellum fuerunt, quingenti septuaginta tres a discessu Romuli ad somnium usque remanebunt. Ergo rationabiliter uereque signauit necdum mundani anni uicesimam partem esse conuersam. Nam uicesimae parti quot anni sa fine Romuli ad Africanam militiam Scipionis, quos diximus annos fuisse quingentos septuaginta tres, quisquis in digitos mittit inueniet. «Tu uero enitere et sic habeto non esse te mortalem, sed corpus hoc. Nec enim tu is es quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisque, non ea figura quae digito demonstrari potest. Deum te igitur