comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ide autẽ qm sit stupendũ. qͣmue for¬
midandum. ꝙ sepe mens dinmno lumĩe irradiata. ꝑ ꝯtẽplati¬
ostense arboris siłitudinẽ. ad se ĩp̃m tͣhere ignorauit: uidit q̃d̾ tali ho¬
mini ex diuina sententia incumb̾e̾t. qui ci̾mi arboris ymaginẽ uł
uiditia dinina. ⁊ alia illa ꝓ qͣm discernimꝰ m̃ita ꝓpria. Illa namq
ꝯtemplando: ista inueninꝰ meditando. Illud itat posse accipiꝰ ex
gr̃a ꝯtemplatõnis: istud uͦ ex studio meditatõnis. ⁊ gr̃a disccetioniꝰ.
Et sepe unus. ⁊ idem horno uttͣmq simł gr̃am accipit. qͣmins sub
uno eodemq tempore. sunul utr̃aq ex̾cere non possit. Qi itac aliꝰ
alium ꝯsulit. qũ quod per unũ eumdẽq mentis statũ plene ñ potuit
am uisiont̃ narrat. ignorans docet aliũ ꝙ ab eo discat. ⁊ daniel ab
int̾rogante. ⁊ ignorante discit. quid docentẽ doce debeat. Sic utiq. sit
sepe. mens ꝑrudent᷑ inscia. de ꝯtemplationis lumine reportat. quod¬

Expanded text:
ide autem quam sit stupendum, quamve formidandum quod saepe mens divino lumine irradiata, per contemplatiostensae arboris similitudinem ad seipsum trahere ignoravit? Vidit quid tali homini ex divina sententia incumberet, qui ejusmodi arboris imaginem, vel judicia divina, et alia illa per quam discernimus merita propria. Illa namque contemplando, ista invenimus meditando. Illud itaque posse accepimus ex gratia contemplationis, istud vero ex studio meditationis et gratia discretionis. Et saepe unus idemque homo, utramque simul gratiam accipit quamvis sub uno eodemque tempore simul utramque exercere non possit. Quasi itaque alius alium consulit, quando quod per unum eumdemque mentis statum plene non potuit, am visionem narrat, ignorans docet alium, quod ab eo discat, et Daniel ab interrogante et ignorante discit quid discentem docere debeat. Sic utique, sic saepe mens prudenter inscia de contemplationis lumine reportat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus testam. p̾ea autẽ ferrũ ponit. S scimꝰ qr in aliis timor ĩ aliis
autẽ pͥncipat᷑ pudor. Nam alii quidem. sũt magis timorati ꝙͣ uere¬
cundi. alii u̾o magis u̾ecundi qͣm timorati. Qui gͥ trmmdieres sit̃e
faesliꝰ ꝯpungunt᷑ ex ꝯsid̾atione ꝓprie ccudelitatis. qͣm uoluptatis. Qͥ¬
ui uerecuadiore: familiariꝰ penicẽtiã emoliũt᷑ ex reccedatione fẽde uo-

Expanded text:
prius testam, postea autem ferrum ponit. Sed scimus quia in aliis timor, in aliis prius testam, postea autem ferrum ponit. Sed scimus quia in aliis timor, in aliis autem principatur pudor. Nam alii quidem sunt magis timorati quam verecundi, alii vero magis verecundi quam timorati. Qui igitur timidiores sunt facilius compunguntur ex consideratione propriae crudelitatis quam voluptatis. Qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑ ꝙ fit ex sola delib̾atõne. ñ aũ ex dilectione. nͨ fit tamex de¬
lectatione qͣm ex u̾tate. qͥd tam ꝯsentaneũ caritati. q̃d ꝯ̃gandet re-¬
ritati: Si in aureo capite optimi operis defectꝰ reprehendit᷑. eo quod
ad debiti fims talum ñ ꝑducitur. qͥd melĩ opus arguit uł corri¬
git qͣm ꝑfecta caritas. que nũqͣm excidit: s telix caritatis regnũ¬
ꝙ manet inet̾nũ. O felix regã. qd̾ numꝙͣ dissipabit᷑. qd̾ ppło alt̃i
inet̾nũ non dabit᷑ Felix regnũ. ĩ quo patientia durat. benignitas
ꝑseuerat. felix regnũ. in quo nemo emulat᷑ felir utiq in qͦnõ agit᷑
ꝑ peram. nemo ĩ flatur. felx utiq in qͦ nemo ambitiosus q̃rit q̃ fũa
sunt. nemo irritat᷑. Forte in ħ nob̾ aliquid ĩnuit. ꝙ cũ superiꝰ ĩ enu¬
m̾atõne ꝯt̾cionis. pͥus fertũ. pꝰea testam possuerit. hoc in loco sane

Expanded text:
telligitur quod fit ex sola deliberatione, non autem ex dilectione, non fit tam ex ditelligitur quod fit ex sola deliberatione, non autem ex dilectione, non fit tam ex dilectione quam ex veritate, quid tam consentaneum charitati quae congaudet veritati? Si in aureo capite optimi operis defectus reprehenditur, eo quod ad debiti finis talum non perducitur, quid melius hoc opus arguit vel corrigit quam perfecta charitas quae nunquam excidit? um! O felix regnum quod nunquam dissipabitur, quando populo alteri in aeternum dabitur! Felix regnum in quo patientia durat, benignitas perseverat! Felix regnum, in quo nemo aemulatur, felix utique in quo non agitur perperam, nemo inflatur, felix vere in quo nemo ambitiosus quaerit quae sua sunt; nemo uritur! Forte in hoc nobis aliquid innuit, quod cum superius in enumeratione contritionis prius ferrum, postea testam posuerit, hoc in loco sane
Abbreviated transcription (Latin):
lapis sine manibꝰ absciditur. ꝑ quem carctatis regnũ fundatur. ẽi¬
moris ił incussio. caritatisq inspiratio fit ĩ spũ scõ non opere hua¬
ꝙ iudisti. ꝙ lapis abscisus est sñ manib. ⁊ ꝯminuit testã ⁊ ferrũ.
⁊ es. ⁊ argentũ. ⁊ aurñ. Destructio adũsantium regnoꝵ ĩcipitur a
timore. ꝑficitur in caricate. Per timorem eradicant᷑ a ꝯsensu. per
caritatem euellunt᷑ ab effectu. Cõminuit gͦ desteã fragilitatẽ cari-¬
tas que paciens est. Cõminuit ferreũ rigorẽ cantas qͣ benigna ẽ.
Qͥ queso est in quo simłationis est ꝯminuit᷑. nͥ caritas. q̃ ñ emula¬
tur: Quid uero est ꝙ cõminuit ereani ꝑtinatiani. isi caritas. q̃
ñ agit perperam. Si in argento iactantia. ĩ auro intelligit᷑ aro¬
gantia. quid eis tam ꝯtͣiũ qͣm caritas. q̃ ñ inflatur. nec est ambi¬
tiosa. nec querens que sua sunt: Si autẽ in argento illud opꝰ ĩ¬

Expanded text:
lapis sine manibus abscinditur per quem charitatis regnum fundatur: timoris enim incussio, charitatisque inspiratio fit in Spiritu sancto non opere humalapis abscissus est sine manibus, et contrivit testam, et ferrum, et aes, et argentum, et aurum. Destructio adversantium regnorum incipitur a timore, perficitur in charitate. Per timorem eradicantur a consensu, per charitatem evelluntur ab effectu. Comminuit ergo testeam fragilitatem charitas, quae patiens est, comminuit ferreum rigorem charitas, quae benigna est. Quid, quaeso, est in quo simulationis aes comminuitur, nisi charitas quae non aemulatur? Quid vero est quod comminuit aeream pertinaciam, nisi charitas quae non agit perperam? Si in argento jactantia, in auro intelligitur arrogantia, quid eis tam contrarium quam charitas quae non inflatur, nec est ambitiosa, nec quaerens quae sunt sua? Si aut in argento illud opus in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmiscere: ¶ uia añ indisti inquit ferrũ mixtũ teste ex luto.
ꝯmiscebunt᷑ quideꝰ humano semini. s ñ adherebunt sibi. siccit f¬
rum ñ potest misceri teste. Que sunt hunrana semĩa. nͥ carnał
prudentie ꝯsilia. Docet nos prudentia carnis ꝓp̃ usin necessaria
pecunã querere. docet nos eadem multa. de uite necessariis detia¬
here. ⁊ petunie ꝑcere. ne uideat᷑ in necessarios usus deficẽ. Ecce qͦm
adherent humano semini. cum uideat᷑ unũ qiͣ ex ꝯsilio alt̾um re-¬
quirere. nec tũ ꝑmiscent᷑. quia imũ alt̾i uidet᷑ sepe cõtradrẽ. Ali¬
ud imperat amor diuitiar̃. ate aliud amor delitiarum. Aliud estus
uoluptatis. aliud ciuestꝰ cupiditatis. S cum in hunc mõdũ diusa
uitia hominẽ ꝑ diu̾sa rapunit. uł ad ꝯtraria inppellũt. ilerabi¬
lit̾ affligunt. nec die nec nocte qͥescere sinũt. ⁊mͦ mirabili. atq
miserabili. qui etusmodi sunt dãpnationis sue tempora p̃ueniñt. dũ

Expanded text:
rum mistum testae ex luto, commiscebuntur quidem humano semini, sed non adhaerebunt sibi, sicut ferrum non potest misceri testae. Quae sunt humana semina nisi carnalis prudentiae consilia? Docet nos prudentia carnis propter usui necessaria pecuniam quaerere. Docet nos eadem multa de vitae necessariis detrahere, et pecuniae parcere, ne videatur in necessarios usus deficere. Ecce quomodo adhaereat humano semini cum videatur unum quasi ex consilio alterum requirere, non tamen permiscentur, quia unum alteri videtur saepe contradicere. Aliud imperat amor divitiarum, atque aliud amor deliciarum; aliud aestus voluptatis, aliud quaestus cupiditatis. Sed cum in hunc modum diversa vitia hominem per diversa rapiunt, vel ad contraria impellunt miserabiliter affligunt, nec die nec nocte quiescere sinunt, et modo mirabili atque miserabili qui ejusmodi sunt damnationis suae tempora praeveniunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾set militare uirtuti. Quod aũ dicit testã ex luto. qͥd aliud ÷ eimi
testa nisi feda ꝯsuetudo: Quasi ił. lutũ in testam diuat᷑. qñ feda
actio in ꝯsuetudinẽ ducit᷑. S ex fede ꝯsuetudims ob̾duratione homo
ad imparientiam deicitur. ⁊ teste more leuit᷑ nũc per iractundiam
frangitur. nũc in cõcupiscentiam resoluit᷑. S sicut de auaris ostẽ¬
dimꝰ. iudent᷑ multis suis uoluptatibꝰ libent̃ tũc satisfacere. cũ hoc

Expanded text:
posset militare virtuti. Quod autem dicit ex testa, ex luto quid aliud est hujusmodi testa nisi foeda consuetudo? Quasi enim lutum in testam duratur quando foeda actio in consuetudinem ducitur, sed ex foedae consuetudinis obduratione homo ad impatientiam dejicitur, et testae more leviter nunc per iracundiam frangitur, nunc in concupiscentiam resolvitur. Sed, sicut de avaris ostendimus, videntur multi suis volupt
Abbreviated transcription (Latin):
ferri oriet᷑. Pes in qͥnq digitos diuidr᷑. ⁊ necc̃itatis ꝯdicio ꝓcul du¬
bio quinqpertit᷑. cum ad om̃s corporis sensus dilatetur. S cũ sen¬
sũ oblectamenta studiose querimꝰ. uł caute declinamꝰ. quid ali
ud qͣm duob hinc inde a dextris ⁊ a sinistris nitim᷑. ⁊ int̃ ꝓspera et
adũsa per desiderioꝵ nr̃oꝵ iter gradimis. S sepe uidetis hos uni al¬
los alio senfii uehem̃tins indulgere. ⁊ pp̃ uniꝰ alicuiꝰ sensus delitias.
alioꝵ sensuũ molestias libent̾ sustinere. Quã multi multo tẽpore
magnoci labore acqiuirunt. ꝙ sub uniꝰ diei uł hore crapula. uel e¬
buetate expendunt. Quot timores. qͦt horrores. qͦt angores hostis
noctis. ⁊ frigoriꝰ. ad ult̾i sponte tolerant. ut ad momentatiea fede
sibiles. in alto tam impatientes existunt: G  orro qi uidisti ĩqͥt

Expanded text:
. Pes in quinque digitos dividitur, et necessitatis conditio procul du. Pes in quinque digitos dividitur, et necessitatis conditio procul dubio in quinque partitur, cum ad omnes corporis sensus dilatatur. Sed cum sensuum oblectamenta studiose quaerimus vel caute declinamus, quid aliud quam duobus pedibus hinc inde, a dextris et a sinistris nitimur, et inter prospera et adversa per desideriorum nostrorum iter gradimur? Sed saepe videas hos uni, illos alii sensui vehementius indulgere, et propter unius alicujus sensus delicias, aliorum sensuum molestias libenter sustinere. Quam multi multo tempore in agnoque labore acquirunt quod sub unius diei, vel horae crapula vel ebrietate expendunt? Quot timores, quot honores, quot algores hostis, noctis et frigoris adulteri sponte tolerant, ut ad momentanea foedae sibiles, in altero tam impatientes existunt? Porro quia vidisti, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ratur engsi ꝑrimũ suũ. ⁊ pꝰmodũ etiam in pedibꝰ feritis ob̾durat᷑
eiga semet ip̃m. Uide gͦ. quisqͥs ħ legis. ne forte pꝰ amorẽ. studiũq
sap̃ie ren̾taris ad amorcni lucrũc peciiẽ. ħ ÷ aureũ caput in
ferreos pẽdes deflectere. uiscera auari crudelia. Pone nũc aute
oculos tuos. ⁊ ꝯssdera quollibet auaros. uide q̃so qͣm sint solliciti
cͣn laboriosi. qͣm parci. quam austeri sibi. Qui tũ sepe idẽ fac̾e
ꝯsueuerunt. uel adhuc quoq facturi sunt. si ab alio gͣtis nutͥant᷑
uestiant᷑. ꝓregant᷑ : Uidebis utiq eos mollibꝰ uestiri uelle. cͣpła
⁊ ebrictate madere. sõpno ⁊ ocio torpere. irasci. ⁊ ĩdignari. cũ sibi
u suis tam parcũ. in alienis tam prodigum eẽ. mͦ aust̾itati. modo
luxui deseriure. Porro inqͥt qr uidisti pedũ ⁊ digitoꝵ partẽ teste
figuli. ⁊ partem ferreã. regnum duusum erit. ꝙ tñ de plantario¬

Expanded text:
erga proximum suum. Postmodum etiam in ferreis pedibus obduratur erga semetipsum. Vide ergo quisquis haec legis, ne forte post amorem studiumque sapientiae revertaris ad amorem lucrumque pecuniae, hoc est aureum caput in ferreos pedes deflectere. Viscera avari crudelia: pone nunc ante oculos tuos, et considera quoslibet avaros. Vide, quaeso, quam sint solliciti, quam laboriosi, quam parci, quam austeri sibi. Quid tamen saepe idem facere consueverunt, vel adhuc quoque facturi sunt, si ab alieno gratis nutriantur, vestiantur, protegantur? Videbis utique eos mollibus vestiri velle, crapula et ebrietate madere, somno et otio torpore, irasci et indignari cum sibi in suis tam parcum, in alienis tam prodigum esse, modo austeritati, modo luxui deservire? Porro, inquit, quod vidisti pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ouem. ⁊ habemꝰ damele cuutatis nr̃e foribꝰ presidentẽ. Audi quid sc̃d̾
hec sapicns ãmonea ⁊ dicat. Omĩ tempore bñdic dm̃i. ⁊ pete ab eo.
ut uias trias dirigat. Ad ueram aũ uitam uias nr̃as dirigat. qui
sine fine uiuit ⁊ regnat deus .4. ⁊ c̃.
e ĩtellectualis sensus illuminatione. uł quomͦ ꝯtemplatõis nr̃e
spectacula. menti soleant utilẽn timorem incutere. ¶ merita ꝓpͥa¬

Expanded text:
. Audi quid secundum haec Sapiens admoneat, cum dicat: Omni tempore benedic Deum, et pete ab eo ut vias tuas dirigat . Ad veram autem vitam vias nostras dirigat, qui sine fine vivit, et regnat. Amen.De intellectualis sensus illuminatione, vel quomodo contemplationis nostrae spectacula, menti soleant utilem timorem incutere. Somnium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiliũ qd̃ pertinet ad argentum. piũ s simnlatũ obsequiũ. ꝙ ꝑti¬
net ad opus ereum: Bñ gͦ dcm̃ est. ⁊ regñ qͣrtũ erit uelut ferrũ.
E oportet nos item paululũ
ꝯstendere. S̾ cd̾m aũ eam lectionẽ. p̾mũ regnũ ẽ ariogantie. scd̃m est
iactantie. t̾ciũ ẽ pertinatie. qͣrtum seuitie. Arrogantia sicͥdẽ ꝑtinz
ad opꝰ aureũ. iactantia ad opus argenteum. pertinatia: ad opꝰ ereũ.
seuicia: ad f̾rum. Uidcamꝰ qͥd int̃pres nr̃ de anreo capite dicat. ꝙͥue

Expanded text:
consilium, quod pertinet ad argentum; pium sed simulatum obsequium, quod perticonsilium, quod pertinet ad argentum; pium sed simulatum obsequium, quod pertinet ad opus aereum? Bene ergo dictum est, et regnum quartum erit velut ferr oportet nos item paululum ostendere. Secundum autem eam lectionem, primum regnum est arrogantiae, secundum est jactantiae, tertium pertinaciae, quartum saevitiae. Arrogantia siquidem pertinet ad opus aureum, jactantia ad opus argenteum, pertinacia ad opus aereum, saevitia ad ferreum. Videamus quid interpres noster de aureo capite dicat, quidve
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicta regna ꝑtineant ad regitũ celorũ. si om̃ino regnũ celoꝵ intͣ nos
est. eo qd ntĩq illoꝵ intͣ nos inueniri potest. S ille t̾cii regni rex et
imperator ñ hñt partẽ in regno celorũ. de sũmo depulsus. ⁊ foras e¬
iectus. qi in celo non potest. regnũ sibi uendicat in t̾ra. ꝓiecit enĩ
t̾re. efcens carnem in bono opere. mentẽ relinqisẽs uacuã bona in¬
tentione. ¶t qͣrtum regnũ inqͥt erit uelut ferrũ. Quoni fr̾ũ¬
ħ omĩa. n ꝙ ħ regnũ ꝯterit ceta regna predicta. Qmͣ cet̾a metałia ꝯ¬
minuere solet regnũ. ferrũ. es. indelicet. aurũ. ⁊ argentñ: Sic̾ in
auro caritas. un argento ueritas. in ere simultas. sic ut superiꝰ dc̃m̃
est ĩ ferro figinat᷑ crudelitas. Quis autem nesciat quomꝰ rigor crudeli¬
tatis dissipare. ⁊ destruere soleat sc̃m desideriũ ꝙ ꝑtinet ad aurũ. uer̃

Expanded text:
praedicta regna pertineant ad regnum coelorum, si omnino regnum coelorum intra nos praedicta regna pertineant ad regnum coelorum, si omnino regnum coelorum intra nos est, eo quod utrumque illorum intra nos inveniri potest. Sed ille tertii regni rex et imperator, non habens partem in regno coelorum, de summo depulsus et foras ejectus, quia in coelo non potest, regnum sibi vindicat in terra. Projecit enterrae exercens carnem in bono opere, mentem relinquens vacuam bona intentione. Et quartum regnum, inquit, erit velut ferrum. Quomodo ferruod hoc regnum conterit caetera regna praedicta. Quomodo caetera metalla comminuere solet ferrum, ea videlicet, aurum et argentum? Sicut in auro charitas, in argento veritas, in aere simultas, sic, ut superius dictum est, in ferro signatur crudelitas. Quis autem nesciat quomodo rigor crudelitatis dissipare, et destruere soleat sanctum desiderium, quod pertinet ad aurum; verum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiliũ. qͣm cũ prudenti ꝯsilio trruens desideriũ. Nõne minꝰ ÷ bonũ fa¬
cere ex sola delib̾atione. qͣm etiã ex magna dilectione. seu deledatione:
subinfert᷑. cum dt̃. ¶ t regnũ t̾ciũ aliud ereũ. ꝙ imꝑabit uni̾se
t̾re. Sicut ad aur᷑ ꝑtinet ꝙ fit ex dilectione. ⁊ sit̃ ad argentũ ꝙ fit ex
sola deliberatione. sic ad ei ꝑtinet bonũ cid̃ fit ex similatione. In pͥmo
regnat carctãs. I scoo ueritas. ant̾cio regnat simultas. Uide gͦ queso qͣm
pecte nidet᷑ hnic t̾cio regno ꝯuenire. ꝙ ĩperare describit᷑ imiñse t̾re.
sortem ĩ regno celorũ. qui ĩ bono opete er̃cet corpꝰ suũ. s negligit ĩ bo¬
na uoluntate nutrire cor sinim. Regnũ celoꝵ inqͥt intia uos est Intꝰ
sane. intꝰ in corde regnat caritas intus regnat ueritas. nec hiis tñ
finibꝰ ꝯtente. ꝑ opus bonũ erumpunt foras. Uide gͦ ne forte duo illa

Expanded text:
consilium, quam cum prudenti consilio fervens desiderium? Nonne minus est bonum faconsilium, quam cum prudenti consilio fervens desiderium? Nonne minus est bonum facere ex sola deliberatione, quam etiam ex magna dilectione seu delectatione. subinfertur, cum dicitur: Et regnum tertium aliud aereum quod imperabit universae terrae. Sicut ad aurum pertinet quod fit ex dilectione, et sicut ad argentum quod fit ex sola deliberatione, sic ad aes pertinet bonum quod fit ex simulatione. In primo regnat charitas, in secundo veritas, in tertio regnat simultas. Vide ergo, quaeso, quam recte videtur huic tertio regno convenire quod imperare describitur universae sortem in regno coelorum qui in bono opere exercet corpus suum, sed negligit in bona voluntate nutrire cor suum: Regnum coelorum, inquit, intra vos est . Intus sane, intus in corde regnat charitas, intus regnat veritas, nec his tamen finibus contentae per bonum opus erumpunt foras. Vide ergo ne forte duo illa
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. magnamq animi deuotõne̾ desieris ẽẽ deuotus. destiterisq ẽẽ
aureꝰ. ñquid ip̃e eris qui pͥus: Homo inqͥt cũ in honore eẽt ñ ĩcellex̃.¬
simiem eẽ pecorib mirabile dedecu. Ẽigo alius s⁊ alius similis dõ.¬
⁊ similis pecorib Homo bonus fc̃s est. ⁊ ad bonitatẽ coeatus est.
Solũm̃ hoc iueni inqͥt eccłiastes. qr fec̾it deꝰ hominẽ rectũ. ⁊ ipe
ĩmiscuerit se infinitis q̃stionib. Si gͦ caritate ferues. ⁊ in bonidi¬
caput aureũ. ⁊ pꝰ te ꝯsuirget regium aliud minꝰ te. Numqͥd non es
iam minor te ip̃o. cum ceꝑis facre er solo ꝯfilio. ꝙ pͥus actitabas
ex magno ꝯsilio ⁊ multo desiderio: Et post te inquit ꝯsurget regã
aluid mmiꝰ te. Nonne aliud regnũ est. c̃ mens regit᷑ solo ꝯsilio. ꝙͣ
cum agitat᷑ ⁊ boni desiderio: Nonne est minꝰ regnũ sñ desiderio solum

Expanded text:
tatem, magnamque animi devotionem desieris esse devotus, destiterisque esse tatem, magnamque animi devotionem desieris esse devotus, destiterisque esse aureus, nunquid ipse eris qui prius? Homo, inquit, cum in honore esset non intellexsimilem esse pecoribus, miserabile dedecus. Ergo alius, et alius similis Deo et similis pecoribus. Homo bonus factus est, et ad bonitatem creatus est: Solummodo hoc inveni, inquit Ecclesiastes, quia fecerit Deus hominem rectum, et ipse immiscuerit se infinitis quaestionibus . Si ergo charitate ferves, et in boni dicaput aureum, et post te consurget regnum aliud minus te. Nunquid non es jam minor te ipso, cum coeperis facere ex solo consilio, quod prius actitabas ex magno consilio, et multo desiderio? Et post te, inquit, consurget regnum aliud minus te. Nonne aliud regnum est cum mens regitur solo consilio, quam cum agitur etiam boni desiderio? Nonne est minus regnum sine desiderio solum
Abbreviated transcription (Latin):
es gͦ inquit caput aureũ. ⁊ pꝰ de ꝯsurget regnũ aliud. minꝰ te.
Aitende q̃so quid dicat. qͥd sua nos int̃pretatione docere ꝓponat. ¶ ues
inqͥt caput aureñ. Ut i de ceteris taceam. ħ uł solum puto. in quo ĩ¬
tem nosse possimus. Nonne statua una umꝰ hõis ꝑsonam rep̃sentat.¬
⁊ illa ut exposumꝰ cuiꝰlibet de sũmis in una ruentis p̃uaricationem
designat: S unus ẽ. qui eiꝰmi ẽ. hñs caput aureũ. pectꝰ argenteum.
cet̃a autẽ membra. erea uł ferrea. cur q̃so si ip̃e cui ħ dr̃ ẽ cap̃ aure¬
um. curnõ. ⁊ idem ip̃ẽ sit pectꝰ argenteñ. ⁊ cet̾a inhc̃ modũ: An forte
in ea ꝑte qͣ aureꝰ es ipẽ et. ⁊ ĩpe ñ es in ea parte qͣ aureꝰ ñ es: Quigqͥs
qͦ es cũ pꝰ caput aureũ iam ceperis pectus argenteũ hr̃e: uide queso.
⁊ diligent̾ attende. ne forte ip̃e iam ñ sis ip̃e. Si post multam cari¬

Expanded text:
es ergo, inquit, caput aureum, et post te consurget regnum aliud minus te . es ergo, inquit, caput aureum, et post te consurget regnum aliud minus te . Attende, quaeso, quid dicat, quid sua nos interpretatione docere proponat: Tu es, inquit, caput aureum. Ut enim de caeteris taceam, hoc vel solum puto in quo intem nosse possimus. Nonne statua una unius hominis personam repraesentat, et illa, ut exposuimus, cujuslibet de summis in ima ruentis praevaricationem designat? Si unus est qui ejusmodi est, habens caput aureum, pectus argenteum, caetera autem membra aerea vel ferrea, cur, quaeso, si ipse cui hoc dicitur, est caput aureum, cur non et ipse sit pectus argenteum, et caetera in hunc modum? An forte in ea parte qua aureus es, ipse es, et ipse non es, in ea parte qua aureus non es? Quisquis ergo es, cum post caput aureum jam coeperis pectus argenteum habere, vide, quaeso, et diligenter attende ne forte ipse, jam non sis ipse. Si post multam chari
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sibi sufficiũt ad salutẽ. ꝑfectionẽ: Quẽadmod̾ hic dictũ÷. ¶ Et
omĩa in quib ħitant silii hominũ. ⁊ bestras agri. uolucresq celi
dedit in manu tua ⁊ subditione tua utun̾sa ꝯstituit. Omĩa in qͥb
ħitant filii hoĩum. qͣ in manu sua tenet: cũ ad illa gr̃am coopera¬
tem ht̃. q̃ ex euis adiutorio humanis ꝯsiliis. ⁊ stũdiis subiace solẽt
Bestias agri intra potestatis sue iia p̾sidet: cũ scłariũ desideriorũ
impetus. intra equitatis t̾minos fortit᷑ cohercet. uł cohercere ualet.
uolucrib teli potent̾ imperat. qui cogitatõnes suas iͦstiẽ uoluerit.
bonis meditationibꝰ. spñalibq theoriis occupat. In hũc h itaq modũ
subditione sua uniũsa ꝯstitui meruit. qͥ ad singła hoꝵ q̃ diximꝰ gr̃ã¬
¶ diuinitus accepit.
ED queramus quid illud sibi uult. ꝙ ad ista subiũgit᷑. ¶ n

Expanded text:
quae sufficiunt ad perfectionem. Quemadmodum hic dictum est, et quae sufficiunt ad perfectionem. Quemadmodum hic dictum est, et omnia in quibus habitant dedit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit? Omnia in quibus habitant filii hominum quasi in manu sua tenet, cum ad illa gratiam cooperantem habet quae ex ejus adjutorio humanis consiliis et studiis subjacere solent. Bestias agri inter potestatis suae jura possidet, cum saecularium desideriorum impetus intra aequitatis terminos fortiter coercere valet. Volucribus coeli potenter imperat, cui cogitationes suas quoties voluerit, bonis meditationibus spiritualibusque theoriis occupat. In hunc itaque modum sub ditione sua universa constitui meruit, qui ad singula horum quae diximus, gratiam divinitus accepit.ad ista subjungitur: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ robustus es. ⁊ multa ⁊ magna facẽ potes. Uer̃tũ si liber es. ad nͥl
cogipotes uł debes. Et si amittis sanitatẽ: amittis pͥoiẽ potestatẽ.
ñ tñ ⁊ lib̾tatem. Potestatis itaq est. ꝙ boñ fac̾e pꝰsumꝰ. qͣmdu id
facere ualemꝰ. lib̾tatis aũ ꝙ ad nullum seu bonũ. seumalũ ĩuiti
cogi possumꝰ. Qͣm multi in diffinitione lib̾i arbitrii errant. qr racer
potestatẽ. ⁊ lib̾tatẽ distinguere ignorant. uł dissimulant. Uide tñ qͥd
int̾sit cũ potestatem homo sepe amittat. lib̾tatẽ uero uũꝙͣ amatt̾e p̾sit:
Item nemo ad omĩa bona accipit potestatẽ. S omĩs hõ ad omĩa bona
uł mala accipit lib̾tatem. Nam uti iam dcm̃ est. ad nullũ bonum
uł malũ inuitꝰ cogi potest. S cũ sit lib̾ omĩũ ñ tũ om̃iũ potestatẽ
ht̃. alioqͥn omp̃s eẽt. Multũ ẽ autẽ per omẽm modũ. cũ ad illa acci¬
pit potestatẽ. que sibi sufficiũt ad salutẽ. Qͥ añ cum ⁊ illa suppetũt᷑

Expanded text:
et robustus es, et multa, et magna facere potes; verumtamen si liber es, ad nihil cogi potes, vel debes. Et si amittis sanitatem, amittis priorem potestatem, non tamen et libertatem. Potestatis itaque est quod bonum facere possumus quandiu id facere valemus. Libertatis autem quod ad nullum seu bonum, seu malum inviti cogi possumus. Quam multi in definitione liberi arbitrii errant, quia inter potestatem et libertatem distinguere ignorant vel dissimulant. Vide tamen quid intersit cum potestatem homo saepe amittat, libertatem vero nunquam amittere possit. Item nemo ad omnia bona accipit potestatem, sed omnis homo ad omnia bona vel mala accipit libertatem. Nam, uti jam dictum est, ad nullum bonum, vel malum invitus cogi potest. Sed, cum sit liber omnium, non tamen omnium potestatem habet, alioqui omnipotens esset. Multum est autem per omnem modum cum ad illa accipit potestatem, quae sibi sufficiunt ad salutem. Quid autem cum et illa suppetunt
Abbreviated transcription (Latin):
Porro inqͥt. qr uidisti pedum. ⁊ digitoꝵ partẽ teste fistili. ⁊
partẽ ferream. regnum diuisum erit. ꝙ tñ de plantario ferri
qͥsq eiga ꝓpͥas necc̃itates duuꝰ ⁊ ĩmitis. seu eciam inflexibił in¬
uenit᷑: Sciniꝰ qr auaiꝰ ñ ĩplebit᷑ pecimia. ⁊ am amat diuitias
fructꝰ ñ capiet ex eis. ⁊ tũ laborare ñ cessat. nͨ saciant᷑ oculi dim
tis. nͨ recogitat dicens. Cui laboro. ⁊ frando aĩam meam bonis.
Nonne tͥ nidet᷑ incede ferrea planta. qui cũctis diebꝰ uite sue
ꝯmedit in tenebris. ⁊ in curis multis ⁊ ĩ erũpna. atq ĩ tͥsticia:
Uere ut scͥptũ÷. anaro nichil selestiꝰ. qui nec ꝓximo ꝯpatt: nͨ

Expanded text:
Porro quia vidisti pedum et digitorum partem testae figuli, et partem ferream: Regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferri quisque erga proprias necessitates durus, et immitis seu etiam inflexibilis invenitur? Scimus quia avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructus non capiet ex eis, itiis, nec recogitat, dicens: Cui laboro, et fraudo animam meam bonis? Nonne tibi videtur incedere ferrea planta qui cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris, et in curis multis, et in aerumna atque in tristitia? Vere, u
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ad meliora ꝓficiat. Quid gͥ aliud. qͣm mun̾a magna. ⁊ mula deuo¬
tionis ñe damel accipit. qñ ex ali̾crit̃ impenso studio. qiͣ quedã ĩt ellig̃¬
tie talenta ⁊ prudentie lucrã faciłe ĩ uenit: uñ ad maiora ccestẽ. ⁊ ad
płima dilatari possit: ⁊ ꝯstitiusti eũ inqͥt pͥncipem suꝑ om̃s pro¬
uincia babilonis. ⁊ ꝑfectũ magistratũ suꝑ cunctos sapientes babiloniz.
Qutinã deuotio nr̃a eousc ꝓfiiat. quo cunctis pͥncipib babilonis suꝑi¬
or. cunctis prudentibꝰ babilomẽ sapieticior appareat. ⁊ omĩ eo qd̾ in m̃doͣ
ꝑplacet. uł preciosum uidet᷑. ex m̃tis nr̃e iuditio p̃ciosior emineat. ⁊ ex ar¬
bitri decreto suꝑiorẽ locum obtineat. Hoc erit ut arbitror danielẽ are¬
ge pͥncipatꝰ ⁊ magistii arcem accipere. Atinam ꝯtingat tandẽ aliqͣndo
nĩam deuotionẽ id ꝑ fcõnis atting̃e. ciuo nullã qͣntũ libet uehemẽs affec¬

Expanded text:
ipsum ad meliora proficiat. Quid aliud igitur quam munera magna et multa devotionis nostrae Daniel accipit, quando ex alacriter impenso studio, quasi quaedam intelligentiae talenta et prudentiae lucra facile invenit, unde ad majora crescere, et ad plurima dilatari possit? Et constituit eum, inquit, principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. O utinam devotio nostra, eousque proficiat, quo cunctis principibus Babylonis superior, cunctis prudentibus Babyloniae sapientior appareat, et omni eo quod in mundo placet, vel pretiosum videtur ex mentis nostrae judicio, pretiosior emineat, et ex arbitrii decreto superius lucrum obtineat! Hoc erit, ut arbitror, Danielem a rege principatus, et magisterii arcem accipere. Utinam contingat, tandem aliquando nostram devotionem id perfectionis attingere, quo nulla quantumlibet vehemens affec
Abbreviated transcription (Latin):
credi ꝯfidat: & egnũ aũ ꝓtinatie. adeo solent iuolũta ilła seui¬
tie uira ꝯterere: atq ꝯfumd̾e. ut ĩ ułło ꝓposito qͣmius recto. qͣm¬
uis honesto. furoris sui tempore mens p̾sit ꝑseuerare.: S qͥcciuid
tͣncillitatis tempore. mens de pace. seu patientia ⁊̃ c uoto uł sacͣ¬
ũtto delib̾at atꝙ disponit. ꝑ̃turbatõis sue tempore finor suꝑueni¬
ens dissipat. atq dissoluit. Ea que de uisionis ħꝰ expõne hucus

Expanded text:
deo solent violenta illa saevitiae jura conterere atque confundere, ut in nullo proposito quamvis recto, quamvis honesto furoris sui tempore mens possit perseverare. Sed quidquid tranquillitatis tempore mens de pace seu patientia, etiam cum voto vel sacramento deliberat atque disponit, perturbationis suae tempore furor superveniens dissip
Abbreviated transcription (Latin):
aureũ es. ⁊ pꝰ te qsurget regnũ aliud minꝰ te. S qr arrogans qͥs ti.
głatur in seip̃o. iactantia autẽ. ĩ fauore alieno: recte scd̃m aliqͥd
de aureo capite. ħ÷ de arrogante dici potest. qr adhuc ip̃e ẽ. eo ꝙ se¬
ip̃m necdum deseruit. qͥ głam suani in se ip̃o ꝯstituit. Recedit aũ
a se ip̃o: qui głam ponit in altero. Cogita autẽ qͣnto miꝰ sit głari
in fibilo aliem oris. ⁊ laudib falsis. qͣm in ꝓpͥis bonis. ⁊ sepe ueris.

Expanded text:
aureum es, et post te consurget regnum aliud minus te. Sed quia arrogans quisque aureum es, et post te consurget regnum aliud minus te. Sed quia arrogans quisque gloriatur in seipso, jactantia autem in favore alieno, recte secundum aliquid de aureo capite, hoc est de arrogante, dici potest, quia adhuc ipse est, eo quod seipsum necdum deseruit, qui gloriam suam in seipso constituit. Recedit autem a seipso, cum gloriam ponit in altero. Cogita autem quanto minus sit gloriari in sibilo alieni oris, et laudibus falsis, quam in propriis bonis, et saepe veris,
Abbreviated transcription (Latin):
rõni rectisq ꝯsiliis obtemperant. ex eiꝰ mim̃e fiũt. eiꝰ cooperatione in
actum ꝓdeunt. bñ ꝓueniũt. ꝓspere succedunt. Quicqͥd gͦ utiłr potes
ex ip̃o. ⁊ ꝑ ip̃m potes. qͥ nichil ñ potest qͥ om̃ia potest. Omĩs itaq p᷑si¬
bilitas tua ex eiꝰ muin̾e uenit. qui sub ditione tua ħ oĩa ꝯstituit.
u gͦ inquid q ꝓut aureũ es. qui adhuc comitante gr̃a. ⁊ mala
corrigere. ⁊ bona ex̃cere potes. Preme gͦ suꝑbiam. ne perdas ⁊ giatiã.
Deꝰ i. suꝑbis resistit: hũilibꝰ autẽ dat gr̃am. Scimꝰ aũ qr untinm
om̃is peccati. suꝑbia. Qui añ facit peccm̃: seruꝰ ẽ peccti. Qͥ gͦ. Nũ¬
quidnam ñ erit aliud regiiũ. cũ iã ceperit dnãri pecratũ. ⁊ tu erhi¬
bere famulatũ. qͣm tũc eiat cum tu pot̾as peccatũ p̾m̾e. ita ut nõ
regnaret in tuo mortali corpore: Puto gͦ qr cum iam ceꝑis gr̃am. ꝑ
ꝯsur et aliud regnum minꝰ de. scd̃m ꝙ scͥptum ÷. ¶ u ĩqͥt caput

Expanded text:
oni rectisque consiliis obtemperant, ex ejus munere fiunt, ejus cooperatione in actum prodeunt, bene proveniunt, prospere succedunt. Quidquid ergo utiliter potes, ex ipso, et per ipsum potes, qui nihil non potest, quia omnia potest. Omnis itaque possibilitas tua ex ejus munere venit, qui sub ditione tua haec omnia constituit. Tu ergo, inquit, caput aureum es, qui, adhuc comitante gratia, et mala corrigere, et bona exercere potes. Preme ergo superbiam, ne perdas et gratiam: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Scimus autem quia initium omnis peccati superbia. Qui autem facit peccatum, servus est peccati. Quid ergo? Nunquidnam jam non erit aliud regnum, cum jam coeperit dominari peccatum, et tu exhibere famulatum, quam tunc erat cum tu poteras peccatum premere; ita ut non regnaret in tuo mortali corpore? Puto ergo quia cum coeperis gratiam per  caput
Abbreviated transcription (Latin):
nemq euis dicemus coram te rex. felir cui eo adhuc tẽpore uisio hec
ostendit᷑. eiusq int̾pretatio reuelat᷑. Dum adhuc rex est: passionibꝰ
sius domari potest. ¶u inqͥt rex regum es. Scimꝰ qr motui corpo¬
ris p̾sidet corporeꝰ sensus. sensm appetitꝰ. appetitui affectꝰ. ⁊ hiis õibꝰ
ratõnalis cõsensus. scd̾m qd̾̃ scͥptũ est. qr excelso aliꝰ eccelsior ẽ. Et fr̃¬

Expanded text:
s coram te, rex. Felix cui eo adhuc tempore visio haec ostenditur, ejusque interpretatio revelatur. Dum adhuc rex est, passionibus suis dominari potest: Tu, inquit, Rex regum es. Scimus quia motui corporis praesidet corporeus sensus, sensui appetitus, appetitui affectus, et his omnibus rationalis consensus, secundum quod scriptum est, quia excelso alius excelsior est, et
Abbreviated transcription (Latin):
felix. qui głatur de ꝯscĩ testimorio: sic tũ. qͣ in dño. Alioqͥn ĩ gtum
ualde głari de mun̾e. s ñ in miĩs auctore. Qnͣto meliꝰ. qͣnto rectius
dictus iet dm̃ qͣm danelem adoraret. ⁊ sacrificaret. quieũ quid̃. ꝙ mꝰ
dantẽlis officio docuerat. qd̾ aierebat.
ED quid reprebendenda ut iam dixi¬
mus fecit: uideanus qͣm recta de deo senserit. in eo qd̾ aixit.
re deus uester deus deoꝵ est. ⁊ dñs regum. reuelans mystĩa. Cũ potes¬
tas regia sit pͥncipał ⁊ sũma. qͥd ⁊ regem ħ dit̃. nͥ ex ĩtimo añe serisn.
ħ fortit᷑ ĩmobilit̾ti tenere: Quid est ħ damelem a rege audire. ñ ĩtim̃
aĩt sensum. uerã aĩ deuotionẽ. nec debere. nec posse late: Uel m eo fortie¬
sis. qd̾ alia daniel ab co discit. alia ⁊̃ a rege audit: sacra scͥptura mysti¬
ce ĩnuit. qr in deuotionis nr̃e usũ alia sunt. q̃ ex dumña reuelatione
discimꝰ. alia q̃ ꝑx ĩ sita nobis tõms uuacitate perpendimꝰ. Q aũ de deos

Expanded text:
Felix qui gloriatur de conscientiae testimonio, sic tamen quasi in Domino. Alioquin ingratum valde gloriari de munere, sed non in muneris auctore. Quanto melius, quanto rectius dictus rex Deum quam Danielem adoraret, et ei sacrificaret, qui eum quidem quamvis Danielis officio docuerat quod quaerebat.ed quia reprehendenda, ut jam diximus, fecit, videamus quam recta de Deo senserit in eo, quod dixit: Vere Deus vester, Deus deorum est, et Dominus regum. Cum potestas regia sit principalis et summa, quid est regem hoc dicere, nisi ex intimo animae sensu hoc fortiter immobiliterque tenere? Quid est hoc Danielem a rege audire, nisi intimum animae sensum, veram animi devotionem non debere, nec posse latere? Vel in eo fortassis quod alia Daniel a Deo discit, alia etiam a rege audivit sacra Scriptura mystice innuit, quia in devotionis nostrae usum alia sunt quae ex divina revelatione discimus, alia quae ex insita nobis rationis vivacitate perpendimus. Quod autem de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
illa sane meditatio deuotioni recte ascribit᷑. ꝑ qͣm uite nr̃e mõdus
meritoꝵq qͣlitas diuidicat᷑. Et quidẽ ĩfirmitatis nr̃e corrtiptelam.
nũqͣm ineliꝰ cognoscim̃. nũꝙ̃ plenĩ depͥhendimꝰ. ꝙł cũ int̾ ꝯpũctõi
lacrimas totũ cor nr̃m dño effundimꝰ. Si gͥ per damelem deuotio rec¬
ruptela deprehendit᷑. Contingit aũ sepe unũ ĩ una illar̃ qͣs diri
⁊ aliũ in alia gr̃a perfectũ eẽ. ⁊ qd̾ quiꝰꝙ ꝑ semet ip̃m sĩ potest. ab
tis statum ñ pocuit. ꝑ aliũ addiscit. Nam multa q̃ ex ꝯtẽplationis gͣ¬
tia non p̃simiꝰ: m̾ito deuotionis obtinemꝰ. Hoc ẽ. ꝙ danel a rege ꝯsu¬

Expanded text:
illa sane meditatio devotioni recte ascribitur, per quam vitae nostrae modus illa sane meditatio devotioni recte ascribitur, per quam vitae nostrae modus meritorumque qualitas dijudicatur. Et quidem infirmitatis nostrae corruptelam nunquam melius cognoscimus, nusquam plenius deprehendimus, quam cum inter compunctionis lacrymas totum cor nostrum Domino effundimus. Si ergo per Danielem devotio rec, vel corruptela deprehenditur. Contingit autem saepe unum in una illarum quas dixi, et alium in alia gratia perfectum esse, et quod quisque per semetipsum non potest, ab tis statum non potuit, per alium addiscit. Nam multa quae ex contemplationis gratia non possumus, merito devotionis obtinemus. Hoc est quod Daniel a rege
Abbreviated transcription (Latin):
re potuisse. Aliud ÷ ĩqͣm ꝑspicua ꝯtẽplatione iudere. quid ĩ rer̃ uniu̾si¬
tate soleat uł oꝑteat accidere. atq aliud ẽ. quidẽ ꝑsone qͣli de cã. qͣue
illius cui accidit utilitate debeat ꝯting̾e. Uiũ qiͣ ad sompnii iusionẽ.
aliud ꝑtinet ad sompnii int̾pretationẽ. Et quidẽ regi nabuchodonosor
datũ ẽ ex diuina reuelatione ꝑ siłitudĩem uidẽ. ex qnͣto sublimitatis
fastigio ꝯtingat hoĩem in ima corruere. ⁊ it̾ni ad ĩtegͥtatis statũ per¬
fectionisq culien resurg̾e. s neq eque accepit qͣlitatẽ ꝑ sone. agnosc̾e
cui debeat tale aͥd accidere. S qd̃ ꝑ semet ip̃m uidere non potuit. ab
alio accepit. cum per danielem audit. ¶u es caput aureũ. ⁊ pꝰ te:
ꝯsurget rex alius minor te. Alia itaq ẽ. gr̃a. ꝑ qͣm cognoscimmꝰ uidicia
diuina. atq alia est illa. per qͣm diudicamus. m̃ita ꝓpͥa uł aliena.
Illud ẽ. ꝯtẽplationis. istud ẽ meditationis. seu potiꝰ deuotionis. Nam

Expanded text:
are potuisse. Aliud est, inquam, perspicua contemplatione videre quid in rerum universitate soleat vel oporteat accidere, atque aliud est quid cui personae, quali de causa, quave illius cui accidit utilitate debeat contingere. Unum quasi ad somnii visionem, aliud pertinet ad somnii interpretationem, et quid regi Nabuchodonosor datum est ex divina revelatione per similitudinem videre, ex quanto sublimitatis fastigio contingat hominem in ima corruere, et iterum ad integritatis statum, perfectionisque culmen resurgere, sed non aequa accepit qualitatem personae agnoscere cui debeat tale aliquid accidere. Sed quod per semetipsum videre non potuit, ab alio accepit, cum per Danielem audit: Tu es caput aureum, et post te consurget aliud regnum minus te. Alia itaque est gratia per quam cognoscimus judicia divina, atque alia est illa per quam dijudicamus merita propria vel aliena. Illud est contemplationis, istud est meditationis, seu potius devotionis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aurum. recte describunt᷑ ꝯminuta. Huiꝰ mͦ gͦ ꝯtricionis ordo de¬
scubitur. c̃ dicit᷑. ¶ unc ꝯtrita sunt parit̾ ferrũ. testa. es. argen¬
tum ⁊ aur̃. ubi ⁊ addit᷑. ¶ ⁊ redacta qiͣ in fauillam estiue arce

Expanded text:
et aurum recte describuntur comminuta. Hujusmodi ergo contritionis ordo deet aurum recte describuntur comminuta. Hujusmodi ergo contritionis ordo describitur, cum dicitur: Tunc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum. Ubi et adducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ ꝯfilia imprudent᷑ ꝑsistimꝰ. Quis aũ illud malum facilius ñ
erubescat. in qͦ ⁊ aliis se multũ displicuisse mimine ignorati Rec¬
te gͥ prius es qͣm argentũ. ꝯtritũ ẽẽ de scribit᷑. q facilius ut dcm̃ est
mens de ꝑtinana qͣm de iactantia ꝯfundit᷑. Pertinet aũ ad ꝯtricio¬
nem teste ꝯfusio de ꝓpͥe infirmitatis ⁊ impatientie ꝯsideratione. Eũ
autẽ ꝑu̾sa mens ad tantã infirmitatẽ. ⁊ ĩpatiẽtiã ꝑuenit: ut pas¬
sionib siuis ⁊̃ cum uolu̾it omĩno resistere ñ possit. quis ñ uideat. ꝙͣ
facile uihat fragilitatis sue ꝯsid̾atione erubescat. Facilus añ ut su¬
ꝑius dcm̃ est. illa eitusamus q̃ per ĩfirmitatẽ ꝯtrahimꝰ. ꝙͣ que ex
sola mala malitia ꝯtͣhimꝰ. ꝯmitimꝰ. uñ ⁊ illa ciciꝰ erubestimꝰ. Recte
ẜͦ. ut legitur. pͥus ꝯminuit᷑ ferrũ qͣm testa. sicut pꝰ ista. es. argẽtũ.

Expanded text:
aliorum consilia impudenter persistimus. Quis autem illud malum facilius non aliorum consilia impudenter persistimus. Quis autem illud malum facilius non erubescat, in quo et aliis se multum displicuisse minime ignorat? Recte igitur prius aes quam argentum contritum esse describitur, quia facilius, ut dictum est, mens de pertinacia quam de jactantia confunditur. Pertinet autem ad contritionem testae, confusio de propriae infirmitatis et impatientiae consideratione. Cum autem perversa mens ad tantam infirmitatem et impatientiam pervenit, ut passionibus suis, etiam cum voluerit, omnino resistere non possit, quis non videat quam facile in hac fragilitatis suae consideratione erubescat? Facilius autem, ut superius dictum est, illa excusamus quae per infirmitatem contrahimus, quam quae ex sola malitia committimus, unde et illa citius erubescimus. Recte ergo, ut legitur, prius comminuitur ferrum quam testa, sicut et post ista, aes, argentum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am mens elata per estimationẽ fingit: talem ꝓcul dubio ueracit᷑
eẽ se credit. Uide gͣ. qͣm difficile sit illa nos in nob̾ rep̃hendere. ⁊ re-
uarguere. ⁊ ꝑ incirpationem. ⁊ reꝓbationẽ ꝯterere: in quib dudũ
credinius nos u̾acit᷑ debere ⁊ aliis placere. S qͣm iastantia. dũ gła
suam foras dilatare studet: ueris falsa ꝓmiscet. ⁊ ñ solũ ea que de
se uera. uerũ ⁊ꝰ ean que nouit falsa aliis de sua estimatione ꝑsua¬
det. ibi ꝓcul dubio facilius in ꝯfusienẽ deicitur: ubi de falsa ostẽ
sicut multo difficilius arrogantiã qͣm iactantia. sic multo labo¬
riosius erubescimus iactantiã qmͣ pertinãtiã. Et iactantia siqͥdem
famam nr̃am sepe creuisse. seꝑ aũ ex ꝑtinatia derreuisse: ñ dubi¬
tamus. Nam nͥl aliud ꝑtinatiam dicimus: nͥ cũ in nr̃a sentẽtia ꝯtͣ

Expanded text:
ipsam mens elata per aestimationem fingit, talem procul dubio veraciter ipsam mens elata per aestimationem fingit, talem procul dubio veraciter esse se credit. Vide ergo quam difficile sit illa nos in nobis reprehendere, et arguere, et per increpationem et reprobationem conterere, in quibus dudum credidimus nos veraciter debere et aliis placere. Sed quoniam jactantia, dum gloriam suam foras dilatare studet, veris falsa permiscet, et non solum ea quae de se vera, verum etiam quae novit falsa, aliis de sui aestimatione persuadet. Ibi procul dubio facilius in confusionem dejicitur, ubi de falsa ostentsicut multo difficilius arrogantiam quam jactantiam, sic multo laboriosius erubescimus jactantiam quam pertinaciam. Ex jactantia siquidem famam nostram saepe crevisse, semper autem ex pertinacia decrevisse non dubitamus. Nam nihil aliud pertinaciam dicimus, nisi cum in nostra sententia contra
Abbreviated transcription (Latin):
tritione: ea que ꝑ infirmitãtẽ ꝯtraximꝰ. Eris autẽ ꝯtricio. quid¬
aliud ẽ. qͣm simulati bomi reꝓbatio. In argenteis m̃bris ħ ÷ qd̾ no¬
bis minꝰ placet. ⁊ qd̾ mniuime placere debet. non ꝙ ñ sint bona. sed
qd̃ non sint aptima. In aureo ił. opere. ħ solũ sane rep̃ hensibibe cer¬
nit᷑: ꝙ optumi operis uichoatio. usq ad digni uł debitifinis talũ ñ
ꝑ ducitur. In argenti gͥ ꝯtrictione. boni operis ĩꝑfectio. In auri autẽ
ꝯtritione. arguit᷑ optimi operis ĩtmissio. Hoc nũc de huiꝰ statue ꝯtri
¶ in bono. ꝑtim ĩ malo accepinius.
unc aũ scdm eam que scd̃o loco ponit᷑. aliquid dicamꝰ. Sit al
facilius erubestimꝰ qͣm malitiã. sic nichil difficilius cognoscunꝰ
uł erubescimꝰ : qͣ arrogantiã. Arrogantta .il. oculum mentis obnubi¬
lat. uł excecat. ut nec se ip̃am agnoscece ualeat. Qualem enĩ se¬

Expanded text:
tritione, ea quae per infirmitatem contraximus. Aeris autem contritio qutritione, ea quae per infirmitatem contraximus. Aeris autem contritio quid est quam simulati boni reprobatio? In argenteis membris hoc est, quod nobis minus placet, et quod minime placere debet, non quod sint bona, sed quod non sint optima. In aureo enim opere hoc solum sane reprehensibile cernitur, quod optimi operis inchoatio, usque ad digni vel debiti finis talum non perducitur. In argenti igitur contritione boni operis imperfectio. In auri autem contritione arguitur optimi operis intermissio. Hoc nunc de hujus statuae conin bono partim in malo accepimus.uae secundo loco ponitur, aliquid loquamur. Sicut nihil facilius erubescimus quam malitiam, sic nihil difficilius cognoscimus vel erubescimus quam arrogantiam. Arrogantia enim oculum mentis obnubilat vel excaecat, ut nec seipsam agnoscere valeat. Qualem enim se
Abbreviated transcription (Latin):
am ego cognosco. ⁊ peccatũ meũ ꝯtra me ẽ semꝑ. s pꝰqͣm ferrũ ⁊
testa ꝯcutitur: ⁊ cet̾a ꝯterunt᷑. Tunc ꝯtrita sunt inquit parit᷑
ferrum. testa. es. argentum. ⁊ aurũ. Uidisti suꝑus quib gradibꝰ
bonitas defecit: creuit ꝑu̾sitas. uide nunc quomꝰ gradatim ꝓficiat to¬
ciuẜ bonitatis fundam̃tũ huilitas. ꝑriꝰ erubescimꝰ uera mala. p̾ea
ficta bona. Houissime ⁊ꝰ uera bona cum sint ĩꝑfecta. ⁊ ĩꝯsũmata. s
sane p̾mũ ꝯf̾itur ferrum. ⁊ testa. ⁊ inde menbra erca. nouissime
tem. In bonis aũ ciciꝰ erubescimꝰ imꝑfectinẽ. qͣm int̾inissionẽ. Hinc :
ꝙ in ĩfimis m̃bris pͥus ꝯt̾it᷑ ferũ qͣm testa. superiꝰ aurẽ ciciꝰ ꝯminu¬
unt᷑ exea ꝗ argentea qͣm erea memibra. Primo itaq ĩ ferri cõtri¬
tione dãpnamus mala. q̃ per iniqͥtatẽ ꝯmisimꝰ. In teste autẽ cõ¬

Expanded text:
am ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper . am ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper . tiam caetera conteruntur. Tunc contrita sunt, inquit, pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum. Vidisti superius, quibus gradibus bonitas defecit, crevit perversitas. Vide nunc quomodo gradatim proficiat totius bonitatis fundamentum, humilitas: prius erubescimus vera mala, postea ficta bona. Novissime etiam vera bona cum sint imperfecta et inconsummata. Sic sane primum conteritur ferrum et testa, deinde membra aerea, novissime tem. In bonis autem citius erubescimus imperfectionem quam intermissionem. Hinc est quod in infimis membris prius conteritur ferrum quam testa. Superius autem citius comminuuntur argentea, quam aurea membra. Primo itaque in ferri contritionem damnamus mala, quae per iniquitatem commisimus. In testae autem con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussio. nͥ int̾na ꝯꝓũctio: Q ẽ aũ ꝑcusse statue ꝯminutio. nͥ ꝯpũcti
cordis ꝯtricio ⁊ humiliatio: s scimꝰ qi cor ꝯiͥtũ ⁊ humiliatũ deꝰ ñ
despiciet. Melus itaq sane ẽ ꝯteri ui ħ lapide. qͣm erectũ stare.
⁊ suꝑbimi sapere. Percussit inquit statuam ĩ pedib eiꝰ ferreis
⁊ fictilibus. ⁊ cõminiit eos. In inferiorib ⁊ det̾ioribꝰ sus utiq sta¬
tua ꝯcutitur. qñ mens elatã atq perũsa. ꝑ spm̃ timoris dñũ. ad mni¬
quitatis ⁊ ĩ firmitatis sue ꝯsiderationẽ resi̾beratur. ħ pia dnĩ pert᷑sio
tã misericordit᷑ intentat᷑. qͣm uislit᷑ in hac uita ĩ nobis ꝯpletur. õ
dicit᷑. Arguam te. ⁊ statuam ꝯtra faciẽ tua. In hũc itaq modũ re¬
dargutus. ⁊ in ĩfima sui parte percussus fu̾at. ⁊ per eiusdemꝰ percus¬
sionem. se ip̃m ꝯtra se ip̃m erexerat. qui dicebat. Qm̃ iniquitatẽ me¬

Expanded text:
statuae comminutio, nisi compuncti cordis contritio et humiliatio? Sed scimus quia cor contritum et humiliatum Deus non despiciet. Melius itaque sane conteri in hoc lapide quam erectum stare et superbum sapere. Percussit, inquit, statuam in pedibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos. In inferioribus et deterioribus suis utique statua concutitur, quando mens elata atque perversa per spiritum timoris Domini ad iniquitatis et infirmitatis suae considerationem reverberatur. pletur, cum dicitur: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . In hunc utique modum redargutus, et in infirma sui parte percussus fuerat, et per ejusmodi percussionem seipsum contra seipsum erexerat, qui dicebat: Quoniam iniquitatem me
Abbreviated transcription (Latin):
Piecisti pꝰ tergum õta peccata mea. Nonne ĩ fauillam non dicam nĩ¬
bra cet̾a ferrea. uł erca. s ⁊ caput eius aureũ. redactũ erat cũ ꝓpħa
dicebat. Confusio faciei nice moperuit me. Honne ꝓ fauillarũ euẽ¬
tilatione dũo supplicabat. cum dño in orõne ꝓclamaret. In te spera¬
ui nõ ꝯfundar mec̾niũ : Nonue nigre ille ꝯfusionũ suar̃ fauille uẽ¬
to rapte. atq sublatũ fu̾at. cum ꝑ ueiue p̃suptionẽ culpar̃ suar ma¬

Expanded text:
projecisti post tergum omnia peccata mea. Nonne in favillam, non dicam memprojecisti post tergum omnia peccata mea. Nonne in favillam, non dicam membra caetera ferrea vel aerea, sed et caput ejus aureum redactum erat, cum Propheta dicebat: Et confusio faciei meae cooperuit me . Nonne pro favillarum eventilatione Domino supplicabit, cum Domino in oratione proclamaret: In te speravi, non confundar in aeternum . Nonne nigrae illae confusionum suarum favillae vento raptae atque sublat