comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di non potest esse. insi in eo quod sentit.
quod sapit. quod cogitat. quod moue¬
tur. Nec incipi. aut fieri. aut consum¬
mari quitꝙͣ potest. insi fuerit racõne
proisum: Et ꝙadmodum fiat a ñꝙͣ
est: Et ꝙ admodum constet postꝙͣ fu¬
erit effectum: Deniq hiis facit aliꝙͣ
qui h uol untatemad faciendum. et
mans ad id qd̃ uoluit implendum:
Quod ant̾ insensibile est inhers et tor¬
pidum iacet: Nachil inde orriri potest.
ubi nullus est motus uoluntarius:
Nain si om̃e animal racione constat.
certe na sci non potest. ex eo ꝙ rõne p̾¬
dictum non est: Nec aliunde accipi
potest. id quod ibi petitur non est: n ͨ
tamen cõmoneat aliquem. ꝙ anma¬
lia qued̾ de terra nasci uideantur. hec
enim non per se terra gignit. s spũs
dei sire quo nichil gignitur. Non eigo
deus ex materia. quia sensu p̾ditus
ex in sensibili. sapiens ex bruto. in pa¬
cibile de patibili expars corporis de cor¬

Expanded text:
id non potest esse nisi in eo quod sentit, id non potest esse nisi in eo quod sentit, quod sapit, quod cogitat, quod mouetur. nec incipi aut fieri aut consummari quicquam potest, nisi fuerit ratione prouisum et quemadmodum fiat antequam est et quemadmodum constet postquam fuerit effectum. denique is facit aliquid qui habet uoluntatem ad faciendum et manus ad id quod uoluit inplendum. quod autem insensibile est, iners et torpidum semper iacet; nihil inde oriri potest ubi nullus est motus uoluntarius. nam si omne animal ratione constat, certe nasci non potest ex eo quod ratione praeditum non est, nec aliunde accipi potest id quod ibi unde petitur non est. nec tamen commoneat aliquem quod animalia quaedam de terra nasci uidentur. haec enim non terra per se gignit, sed spiritus dei, sine quo nihil gignitur. non ergo deus ex materia, quia sensu praeditum ex insensibili, sapiens ex bruto, inpatibile de patibili, expers corporis de cor
Abbreviated transcription (Latin):
per fortitu dinem potestatis in mense. q̃
fine ac modo caret sicut uita factoris:¬
Quid ergo mirũ si facturus deus mu̾d̾.
prius materiam de qua faceret prepa
ex ip̃o et in ip̃o sint om̃ia: Nam si est
ali quid ante si factum est quidꝙͣ nõ
ab ip̃o. iam et potestatem dei et nom̃
amittit: at enim materia nũꝙͣ facta
est. si cut deus qui ex materia fecit hũc
mũdum: Duo igitur constitunitur
eterna. et quid̃ inter se contraria. qd
fieri sine discordia. et ꝑuic̾ie non pot̾:
Collidant eniui ncccͣe est. ea quoꝵ uis
ac rõ diuersa est: Sic utraq eterua
ẽẽ non poterunt si repuguant. quia¬
ex superare alterum nccͣe est: Ergo fi̾
non potest quĩ eterui natura sit
simplex. ut inde omĩa uelut ex fonte
descenderint.¶Itaqz deus ex materi a or¬
tus est. aut materia ex deo. quid hor
sit uemis. facille est intelligi; Ee hiis
enim duobz. alterum sensibile. alt̾ñ
carens sensu: potestas aliquid faciẽ¬

Expanded text:
per fortitudinem, potestatis immensae, quae per fortitudinem, potestatis immensae, quae fine ac modo caretquid ergo miram si facturus mundum deus prius materiam de qua faceret praepaex ipso uel in ipso sint omnia. nam si est aliquid ante illum, si factum est quicquam non ab ipso, iam potestatem dei et nomen amittet. M enim materia numquam facta est sicut deus, qui ex materia fecit hunc mundum. duo igitur constituuntur aeterna et quidem inter se contraria, quod fieri sine discordia et pernicie non potest; conlidant enim necesse est ea quorum uis ac ratio diuersa. est. sic utraque aeterna esse non poterunt, si repugnant, quia superare alterum necesse est. ergo fieri non potest quin aeterni natura sit simplex, ut inde omnia uelut ex fonte descenderint. itaque aut deus ex materia ortus est aut materia ex deo. quid horum sit uerius facile est intellegi. ex his enim duobus alterum sensibile est, alterum caret sensu. potestas faciendi aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
illi sit: sͥ illã dedit qm̃ deꝰ ip̃e uat᷑a
est. Cũ gͥ ortum reꝵ tribiis nature
ac detrahis dõ: ineodem luco hesi¬
tacis uersura soliꝰ greca a qͦ em̃ fi
Negas mundũ aib eodem plane fie¬
ri. mutato nomine confiteris.¶ Se
cum quid edificatuus est. nõ ip̃e
facit materiam sed utitur ea que sit
parata. fictorqz idem cera: Sic isti ꝓ¬
uidencie diuine materiam presto eẽ
potuit. ũ ꝙͣ ip̃e faceret. s quam hr̃et
paratani. ĩmo uero non opportiit. erit
enim deus inmoris potestatis si ex pa¬
rato facit. ꝙ est hominis: ffaber siue
ligno nichil edificabit. quia liguũ
aptum facere non potest: Non posse
autem imbecillitatis hu̾ane est: Deꝰ
uero ip̾e facit ma teriam quia potest:
posse enim dei est: Nai si non potest:
deus non est: homo facit ex eo qd̾ est:
quia per mortalitatem in becillis est.
per inbecillitatem definite et modice
potestatis: Deus autem facit ex eo qd̾
non est. quia ꝑ eternita tem fortis est.

Expanded text:
illa sibi illam dedit; quoniam Deus ipse natura est. Cum igitur ortum rerum tribuis naturae, ac detrahis Deo, in eodem luto haesitas; versuram solvis, Geta. A quo enim fieri negas, ab eodem plane fieri mutato nomine confiteris. Sequcum quid aedificaturus est, non ipse facit materiam, sed utitur ea quae sit parata, fictorque item cera: sic isti prouidentiae diuinae materiam praesto esse oportuit, non quam ipsa faceret, sed quam haberet paratam. immo uero non oportuit: erit enim deus minoris potestatis, si ex parato facit; quod est hominis. faber sine ligno nihil aedificabit, quia lignum ipsum facere non potest; non posse autem inbecillitatis humanae est. deus uero facit sibi ipse materiam, quia potest: posse enim dei est; nam si non potest, deus non est. homo facit ex eo quod est, quia per mortalitatem inbecillus est, per inbecillitpotestatis: Deus autem facit ex eo, quod non est; quia per aeternitatem fortis est,
Abbreviated transcription (Latin):
sybilla queoz est. cumu ꝑferre se ad
hones no cem dei diceret sic ait.
monia ceterarum in si et ħ suffice¬
rent et illa oportumoribus locis
reseruaienisz cum deffendanus
causam ueritatis apud eos qui ab¬
errantes auentate falsis religioni¬
bus ceruiunt. ꝙ genus ꝓbacionis
aduersus eos. magis adhibere de¬
bemus. ꝙͣ ut eos deorum suorum
testimoniis reuincanius. Ippelło
enim ꝙͣ preter ceteros dimnu
maxuneq fatidicum existuuant
coiofoue respondeus quo delfis cdo
uigraueint admenitate asie ductus
querenti cuidani. quis aũ et omnio
deus respondit .ex. et mo uersibus
quorum h̃: principium est. Ayto dy¬

Expanded text:
Sibylla quaecumque est cum perferre se ad homines uocem dei diceret, sic ait:monia ceterarum, nisi et haec sufticerent et illa opportunioribus locis reseruarem. sed cum defendamus causam ueritatis aput eos qui aberrantes a ueritate falsis religionibus seruiunt, quod genus probationis aduersus eos magis adhibere debemus quam ut eos deorum suorum testimoniis reuincamus? Apollo enim, quem praeter ceteros diuinum maximeque fatidicum existimant, Colophone residens, quo Delphis credo migrauerat amoenitate Asiae ductus, quaerenti cuidam quis aut quid esset omnino deus, respondit uiginti et uno uersibus, quorum hoc principium est:
Abbreviated transcription (Latin):
noinen est quia solus estuec opus
est proprio uocaburo nisi cuui dis¬
cruuen exigit multitudo. ut miã
ꝙͣq ꝑsonam sua uota et appella¬
cioue desigues.Deo aũ quia semꝑ
uius est. proprium nomen est
deus.Sup est ut de reusis sacris¬
qz cariuinibus cestimoma que st̾
multitudo cerciora proferre. Naui
fortasse hii contra quos aguns
nec poetis putent esse credeudum
tamꝙͣ uaua fingentibus nec filo¬
sophis ꝙ errair poti̾nt: quia et
ipsi honines fuerint. M. Uarro
quo nemo unꝙͣr doctior ne apud
grecos quidem mrit nilibris reꝵ
diumnarum quos ad .g. cesarem
pontificem marinum scripsit.
cum dequnidecim niris ioqueret᷑
sỹbilliuos libros ait non finsse
niius sỹbille. s appellar uno

Expanded text:
non est, quia solus est, nec opus est proprio uocabulo, nisi cum discrimen exigit multitudo, ut unam quamque personam sua nota et appellatione designes. deo autem, quia semper unus est, proprium nomen est deus. Superest de responsis sacrisque carminibus testimonia quae sunt multo certiora proferre. nam fortasse ii contra quos agimus nec poetis putent esse credendum tamquam uana fingentibus nec philosophis, quod errare potuerint, quia et ipsi homines fuerint. M. Varro, quo nemo umquam doctior ne apud Graecos quidem uixit, in libris rerum diuinarum quos ad C. Caesarem pontificem maximum scripsit, cum de quindecimuiris loqueretur, Sibyllinos libros ait non fuisse unius Sibyllae, sed appellari uno
Abbreviated transcription (Latin):
uelut oio ne fierẽt. Idairo ap̃ oraciũ
pricipus ita io᷑. Olim tuucꝰ eram
ficuluns inutile uignũ cũ faber in¬
certꝰ scaunũ facerz ue priapũ maluit
eẽ deũ. deus inde ego furũ auiuuq
maxina forundo qͥs nõ sit hoc tanto
cuctode securus. fures enĩ tã stuiti st̃
ut priapi tentigiiem timeant cum
aues absequas terrore falcis aut
tinguus abigi exictimant suuula¬
ut sacirici carminis striptor derisit
hominem nantatẽ. Uerũ bii qui
faciunt seuã reni facere se opinãt᷑.
Deuiq poeta maxintꝰ hõ in ceteris
prudens in s̾ solo nõ poetice s amlr̃
desipiit. cũ millis emendatissimis
amũ cũ falces aligna helles pona¬
aci seruet tutela p̾api ad orant gͦ
mnortali a ut amortalibus fr̃a frãgi
enm cremiari pire postunt. nam
et rectis uetustate iabentibus sepe
cõminui solent. et cõ sumpta ĩcẽdio
dilabũt̾ ĩ cnerem et plerũꝙ in si sua
illis maguitudo subueuerit aut
custodia diligens sepserit inpredã

Expanded text:
ut omnino ne fierent? idcirco aput Horatium Priapus ita loquitur: olim truncus eram ficulnus, inutile lignum cam faber incertus scamnum faceretne Priapum, maluit esse deum. deus inde ego, furum auiumque maxima formido. quis non sit hoc tanto custode securus? fures enim tam stulti sunt, ut Priapi tentiginem timeant, cum aues ipsae, quas terrore falcis aut inguinis abigi existimant, simulased Flaccus ut satirici carminis scriptor derisit hominum uanitatem, uerum u qui faciunt, seriam rem facere se opinantur. demque poeta maximus, homo in cprudens, in hoc solo non poetice, sed aniliter desipuit; cum in illis emendatissimis avium, cum falce saligna, Hellespontiaci servet tutela Priapi. Adorant ergo mortalia, ut a mortalibus facta. Frangi enim, cremari, perire possunt. Nam et tectis vetustate labentibus saepe comminui solent, et consumpta incendio dilabuntur in cinerem, et plerumque nisi sua illis magnitudo subvenerit, aut custodia diligens sepserit in praedam
Abbreviated transcription (Latin):
Hiuc egypcii. lluoytu. appellant.
aquo apud eos primus anui sui
nensis .i. september nomien accepͭ
Idem oꝑidum condidit. ꝙ eciaui
nunc grece uocatur merairii cim¬
cas. Et feniate colunt eum religio¬
se. qui tam et si homo fuit antiquis¬
siuius tanien et ingructissimus
onun genere doctrmne a deo eut ei
uultarum rerum et acrium scĩa
trisiuegisto cegnonien impon̾et.
Hic scripsit libros. et quidem mul¬
tos ad cogincionem diumarum
rerum pertinentes inquib in a¬
iestatem summi ac siugulanis
dei asserit. Isdem nouunibus ap¬
pellat quibus uos dominum et
patreui. ac uequis nomen enis
eo ꝙ nouinus ꝓp̾etate non egeat.

Expanded text:
hunc Aegyptii Thoyth appellant, hunc Aegyptii Thoyth appellant, a quo apud eos primus anni sui mensis id est September nomen accepit. idem oppidum condidit, quod etiam nunc graece uocatur Mercurii ciuitas, et Pheneatae colunt eum religiose. qui tametsi homo fuit, antiquissimus tamen et instructissimus omni genere doctrinae adeo, ut ei multarum rerum et artium scientia Trismegisto cognomen inponeret. hic scripsit libros et quidem multos ad cognitionem diuinarum rerum pertinentes, in quibus maiestatem summi ac singularis dei asserit isdemque nominibus appellat quibus nos dominum et patrem. ac ne quis nomen eius eo quod nominis proprietate non egeat,
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝙͣ multa aua de deo nrĩs suuiua
loqutus est. que nuuc differo: ꝙ
aliis locis opportuuiora sunt: mĩs
satis est demonctine. Suinuo in¬
genio niros attigisse uentatem.
ac pene tenuisse: uisi eos retrorsꝰ
infugata pranis opinionibus
consuetudo rapuisset. qua et decs
esse alios opinabautur. ⁊ ea que
iuusum hominis deus fecit tam¬
ꝙͣ seusu predita essent pro diis
habenda et colenda credebant Nũc
ad diuina testimonia transeamrꝰ
s prius unum proferam ꝙ est silĩe
diuino. et obunniam netuctatem.
⁊ ꝙ is quem uoiinabo exhonniu¬
bus indeos relatus est. Apud cice¬
ronem. G. qͦcta pontifex disputãs
contra croicos de religionibus et
uarietrite opimionum que solent
esse de diis ut more a cadenncoruu
ounia feceret incerta quinq fuisse
mercurios ait et enuiueratis per
ordiuem quatuor: quintum fincde
eum aquo argus occisus ob eamq
causam uegyptumi ꝓfugisse. atq
egypciis leges ac litteras tradidisse.

Expanded text:
et quam multa alia de deo nostris similia et quam multa alia de deo nostris similia locutus est! quae nunc differo, quod aliis locis opportuniora sunt. nunc satis est demonstrare summo ingenio uiros attigisse ueritatem ac paene tenuisse, nisi eos retrorsus infucata prauis opinionibus consuetudo rapuisset, qua et deos esse alios opinabantur et ea quae in usum hominis deus fecit, tamquam sensu praedita essent, pro diis habenda et colenda credebant. Nunc ad diuina testimonia transeamus. sed prius unum proferam, quod est simile diuino et ob nimiam uetustatem et quod is quem nominabo ex hominibus in deos relatus est.. apud Ciceronem U. Cotta pontifex disputans contra Stoicos de religionibus et uarietate opinionum quae solent esse de diis, ut more Academicorum omnia faceret incerta, quinque fuisse Mercurios ait et enumeratis per ordinem quattuor quintum fuisse eum a quo sit Argus occisus; ob eamque causam in Aegyptum profugisse atque Aegyptiis leges ac litteras tradidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
igitur mnundum regi neccesse est
Nulli igitur est nacure obediens
auc subiectus deus. ounem gͦ
regit ip̃e naturam. Quid aũ sit
deus. inconsolacione. definit. Nec
uero deus ip̃e qui initelligitur a
nobis alio modo itelligi potest
uisi mens saluta quedai et
libem segirgata ab onmi concie¬
cione mortali omĩa senciensi
mouens. Anaueus quoq seueca
qui ex romains uł acercunus
stoicus fuit. ꝙͣ sepe sunuimum deũ
uuĩita iaude ꝓsequitur. sam cumu¬
de inmatura morte disseieret: nou
intelligis inquit auctoricatemi ac
maiestatem iudicis tui. rectore ni-
fr̃arum celiq et deorum omnium
deuni a quo icta mnuuina que
singula ad oraunis et colunus
suspenca sunt. Item inexhortacõ¬
uibus. hic cm prima fundamĩta
uolis pulcherrine iaceret et hoc
ordiretur quoneq in ans quicqm
nouit uatura uec melius ut onña¬
sub ducibus sis irent qnͣuus ip̃e
per totumi se corpus intenderet: tũ
munaros regui sii deus genuit.

Expanded text:
igitur mundum regi necesse est. igitur mundum regi necesse est. Nulli igitur est naturae obediens aut subjectus Deus; omnem ergo regit ipse naturam. » Quid autem sit Deus, in Consolatione definit: « Nec vero Deus ipse, qui intelligitur a nobis, alio modo intelligi potest, nisi mens soluta quaedam et libera, segregata ab omni concretione mortali, omnia sentiens ac movens. » Annaeus quoque Seneca, qui ex Romanis vel acerrimus Stoicus fuit, quam saepe summum Deum merita laude prosequitur! Nam cumde immatura morte dissereret: « Non intelligis, inquit, auctoritatem ac majestatem judicis tui, rectorem orbis terrarum, coelique et deorum omnium Deum, a quo ista numina, quae singula adoramus, et colimus, suspensa sunt. » Item in Exhortationibus: « Hic, cum prima fundamenta molis pulcherrimae jaceret, et hoc ordiretur, quo neque majus quidquam novit natura, nec melius; ut omnsub ducibus suis irent, quamuis ipse per totum se corpus intenderat, tamen ministros regni sui deus genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uecessitateiu deũ mĩcupat: Iteni
re nõ uaturlem diuiuamꝙ legẽ
horum omuium sentenciam ꝙͣ¬
ius sit incerta eodeu tamen spes¬
tat ut prouidenciam inam esse
consenciant sine eniu uatura
sine echer sine incio siue mens
sine facalis neccessitas siue diunia
lex sine quid alind dix̾is: idem est
ꝙ a nobis dicitur. deus nec obstat
appellacioniu diu̾sitas cum ipa¬
significticione admiũ omina re¬
uoluautur. Aristotiles ꝙͣuis ip̃e
secum dissideat ac rep ugnacia sͥ
et dicat et senciat In suminum
tanien mnain mentemi mũdo
pieesse cestautur. Plato qui
chiam plane aꝑteq defendit. nes
echem aũ rõnem aut naturam
sut est deuni nonunat. ab eo mnũ¬
dum hunc perfecti acq nira¬
bilem esse fabricatir. queni acero
secutus atq imitatus inpluruis
frequenter deum confitetur ac
supprenum uocat iuhiis libris
quos delegibus scripsit. ab eoq
regi nuudum argunentatur cũ
disputat de natura deorum ħ modo.
Nichu est prestruicius deo. ab eo

Expanded text:
necessitatem deum nuncupat, item Zenon naturalem diuinamque legem. horum omnium sententia quamuis sit incerta, eodem tamen spectat, ut prouidentiam unam esse consentiant. siue enim natura siue aether siue ratio siue mens siue fatalis necessitas siue diuina lex siue quid aliut dixeris, idem est quod a nobis dicitur deus. nec obstat appellationum diusignificatione ad unum omnia revolvantur. Aristoteles, quamvis secum ipse dissideat, ac repugnantia sibi et dicat et sentiat, in summum tamen unam mentem mundo praeesse testatur. Plato, quichiam plane aperteque defendit; nec aethera, aut rationem, aut naturam, sed, ut est, Deum nominat; ab eo mundum hunc perfectum atque mirabilem esse fabricatum. Quem Cicero secutus atque imitatus in plurimis, Deum frequenter confitetur, ac supremum vocat in iis libris, quos de Legibus scripsit; ab eoque regi mundum argumentatur, cum disputat de Natura deorum, hoc modo: « Nihil est praestantius Deo; ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. dum homines grati esse in
suos principes cupiunt. et quos ali¬
os honores uita carentibus deferãt
in eire non possunt. preterea eoꝵ
qui successerant plurimumi ꝯtulit
ad errorem. Qui ut diuiua stupe
uati underentur diuinos eirores
parentibus detulerunt. de ferriq ius¬
seruut.¶Au potest aliquis dubitare.
quomodo religiones deorii sint
maitute. Cum apud maronem le¬
gat enee uerba sociis imperantis.
Nunc pateras libate ioui. p̃cibus¬
q nocate auchisem genitorem.
cui uon tantum inmorcalitatem
uerum eciam uentorum tribuit
potestatem. Postamus uentos
acq ħ me sacra quot auius urbe
uelit positatem pli sibi fr̃e dicatis
Idem .s. de ioue li ber. et pau et mercu¬
rius. et appollo fecerunt. ac postea
dehiis ipsis successores eorum. acces¬
serunt eciam poete. et compositis ad
uoluptatem carminibus incelum
eos sustulerunt. sicut faciunt qui
apud reges eciam malos panegỹ¬
ricis mendacibus adulantur. Quod
malum agrecis ortum est quorum

Expanded text:
sunt, dum homines grati esse in sunt, dum homines grati esse in suos principes cupiunt et quos alios honores vita carentibus deferant invenire non possunt. Preterea pietas eorum qui successerant plurimum contulit ad errorem, qui ut divina stirpe nati viderentur divinos honores parentibus detulerunt deferrique iusserunt. An potest aliquis dubitare quomodo religiones deorum sint institute, cum apud Maronem legat Enenunc pateras libate Ioui precibusque uocate Anchisen genitorem —? cui non tantum immortalitatem, uerum etiam uentorum tribuit potestatem: poscamus uentos, atque haec me sacra quotannis urbe uelit posita templis sibi ferre dicatis. idem scilicet de Ioue Liber et Pan et Mercurius et Apollo fecerunt ac postea de his ipsis successores eorum. accesserunt etiam poetae et compositis ad uoluptatem carminibus in caelum eos sustulerunt, sicut faciunt qui apud reges etiam malos panegyricis mendacibus adulantur. quod malum a Graecis ortum est, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
cules hinc cactor hinc poslux. hinc
esculapius. hinc liber et aliço loco
atq iuplerisq cuitatibus intel¬
ligipotest acuende uirtutis gr̾n.
aut quolibencius rei precausa
piculum aduet optimus quisq
riam honore deorum in mortalium
cousecratamhac .s. iacione i̾mani¬
cesares suos consecrauerunt. Et man¬
ri suos reges. sic paulatim religiões
esse ceperunt. dumi illi ꝑrimi qui
ecs non erant. eo ritu suos liberos
ac nepotes deinde om̃sus posteros
ob celebricatem nominis ĩpnuiciis
celebantur. prinatim uero singuli-
ppłi. gentis aut urbis sue conditoreᷤ
sen uiri fortitudine insigues erant.
sen fenime castitate mirabiles sũ¬
ma ueneracione coluerunt. ut egĩp¬
tus is idem mauri inbam. mache¬
dones cãbirun. peniuraniam. latiui
eodem utiq modo athene mineruã.
samos. Inuoueni. pafos. Benerẽ.
nulcanum. lemnos. liberum uaxos
appollinem delphos. sic perppłos
atq regiones uaria sacra suscepta

Expanded text:
cules, hinc Castor, hinc Pollux, hinc cules, hinc Castor, hinc Pollux, hinc Aesculapius, hinc Liber. et alio loco: atque in plerisque ciuitatibus intellegi potest acuendae uirtutis gratia aut quo libentius rei publicae causa periculum adiret optimus quisque, riam honore deorum inmortalium coCesares suos consecraverunt et Mauri suos reges. Sic paulatim religiones esse ceperunt, dum illi primi qui eos noverant eo ritu suos liberos ac nepotes, deinde omnes posteros ob celebritatem nominis in provinciis omnibus colebantur. Privatim vero singuli populi gentis aut urbis sue conditores, seu viri fortitudine insignes erant, seu femine castitate mirabiles, summa veneratione coluerunt ut Egiptus Ysidem, Mauri Iubam, Macedones Cabyrum, Peni Uraniam, Latini eodem utique modo Athene Minervam, Samos Iunonem, Paphos Venerem, Vulcanum Lemnos, Liberum Naxos, Apollinem Delos. Sic per populos atque regiones varia sacra suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
tore niuebant. Non est dubium quĩ¬
ii illis temꝑibus homines regem
ipsum totamiq gentem małtari
sunmis landibus ac nois hono¬
ribus ceperunt. ut eciam deos ap¬
pellarent sine obunraculum uir¬
tutis hoc uere ꝑntabant rudes ad¬
huc et simplices. siue ut fieri solet
in adulacionen presentis poten¬
cie sine ob reueficia quibus erant
ad humauitatem conpositi. De iude
ipsi reges cum cari fuissent hiis
quorum nitam conposuerant
magnum sui desiderimu mortu
reliquerunt. Itaq homines eorũ
simulacra fixerunt ut haberent
aliquid exymaginum contempla¬
cione solacium progressiq longiꝰ
pamorem memoriam de fuctoꝵ
colere ceperunt. ut et gr̾an refer¬
re bene meritis niderentur et suc¬
cessores eorum adlicerent ad bene
imperandi cupiditatem. ꝙ. cicero
deuatura deorum docet dicens Sus¬
cepit aũ nica hominum consue¬
tudoq cõmunis ut beneficiis ex¬
cellentis uiros in celum fama
ac uoluntate collerent. Hinic her¬

Expanded text:
tore uiuebant, non est dubium qutore uiuebant, non est dubium quin illis temporibus homines regem ipsum totamque gentem mactare summis laudibus ac nonis honoribus coeperint, ut etiam deos appellarent siue ob miraculum uirtutis — hoc uere putabant rudes adhuc et simplices — siue, ut fieri solet, in adulationem praesentis potentiae siue ob beneficia quibus erant ad humanitatem conpositi. deinde ipsi reges cum cari fuissent iis quorum uitam composuerant, magnum sui desiderium mortui reliquerunt. itaque homines eorum simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium, progressique longius per amorem memoriam defunctorum colere coeperunt, ut et gratiam referre bene meritis uiderentur et successores eorum adlicerent ad bene imperandi cupiditatem. quod Cicero de natura deorum docet dicens: suscepit autem uita hominum consuetudoque communis, ut beneficiis excellentis uiros in caelum fama ac uoluntate tollerent. hinc Her
Abbreviated transcription (Latin):
sustulisset. reliqua hystoria sic con¬
teritur. iouem aduiltum aĩ audiss
patrem acq matreni aictodiis ar¬
auuseptos atq inuincula coniectos
ueuisse cum magua cretensilium
umltitudine titruuũq ac filios eiꝰ
puguauisse pentes ninculis exemis¬
se patri regnum reddidisse. atqita
incretam remeasse: Post ħ deinde
saturno sortem datam ut caueret
ne filius eum regno expelleret illũ
eleuande sortis acq effugiendi per¬
iculi gracia insidiatum ioni ut eũ
necaret. Iouem cognitis insidiis
regnum sibi denno niudicasse ac
fugasse saturnum. qui cum iacta¬
tus esset per omnes t̾rns ꝑ sequen¬
tibus armatis quos ad eim conp̾¬
hendendum nel necandum iuppit
miserat iux in ytalia loci inqͦ
lateret innenit / quibus exrebus
constet illos hommes fuisse non
est oosturum. qua racione dros ce¬
perunt nominari. Si enin nulli
reges aute saturnum uel uramĩ
fuerunt pp̃ hominum rafitatem.
qui agrestem nitam sine ullo rec¬

Expanded text:
sustulisset. reliqua histona sic consustulisset. reliqua histona sic contexitur: Iouem adultum, cum audisset patrem atque matrem custodiis circumsaeptos atque in uincula coniectos, uenisse cum magna Cretensium multitudine Titanumque ac filios eius pugna uicisse, parentes uinculis exemisse, patri regnum reddidisse atque ita in Cretam remeasse. post haec deinde Saturno sortem datam, ut caueret ne filius cum regno expelleret; illum eleuandae sortis atque effugiendi periculi gratia insidiatum Ioui, ut cum necaret; Iouem cognitis insidiis regnum sibi denuo uindicasse ac fugasse Saturnum. qui cum lactatus esset per omnes terras persequentibus armatis, quos ad eum conprehendendum uel necandum Iuppiter miserat, uix in Italia locum in quo lateret inuenit. Quibus ex rebus cum constet illos homines fuisse, non est obscurum qua ratione dii coeperint nominari. si enim nulli reges ante Saturnum uel Uranum fuerunt propter hominum raritatem, qui agrestem uitam sine ullo rec
Abbreviated transcription (Latin):
culum abscondit ad eundem mod̃
tertio ꝑtu ops parit geminos. plu¬
tonem et glaucam. pluto latine est.
diis pater. Alii orcun uocant. i bi
filiam glaucam saturno ostendunt.
At filium plutonem celant atq ab
abscondunt. Deiide glanca parua
moritur. Hec uti scripta sunt ioms
fratrumq enis stirps atq coguacõ
nihunc modum nobis ex saciri stpͥ¬
cione traditum est. Item paulo pꝰ
ħ infert. Denide titan postꝙͣ resciuit
saturuo silios procreatos atq edu¬
catos esse clam se seducit secumi fi¬
lios suos qui titaum no cantur. fra¬
trẽq suum saturnuu atq opem cõ¬
p̾heudit. eocq muro arruuegit et
cuccodiam his apponit: B historia
ꝙͣ uem sit docet sybille ꝙ̃chrea eadeꝰ
fere diceus. nisi ꝙ inpancis que
adrem uou actinent discrepat.
Liberatur ergo iuppiter sumn sce¬
leri crimine ꝙ patrem uiurisse cõ¬
pedibus phibetur. Id enim titan
patruus fecit ꝙ ille contia paccio¬
nem insiurandum mares liberos

Expanded text:
culum abscondit. ad eundem modum culum abscondit. ad eundem modum tertio partu Ops parit geminos Plutonem et Glaucam. Pluto Latine est Dis pater, alii Orcum uocant. ibi filiam Glaucam Saturno ostendunt, at filium Plutonem celant atque abscondunt. deinde Glauca parua emoritur. haec, ut scripta sunt, Ionis fratrumque eius stirps atque cognatio: in hunc modum nobis ex sacra scriptione traditum est. item paulo post haec infert: deinde Titan postquam resciuit Saturno filios procreatos atqcatos esse clam se, seducit secum filios suos, qui Titani vocantur, fratremque suum Saturnum atque Opem comprehendit eosque muro circumegit et custodiam his apponit” ». «Iupiter quam uera sit, docet Sibylla Erythraea eadem fere dicens, nisi quod in paucis quae ad rem non attinent discrepat. liberatur ergo Iuppiter summi sceleris crimine, quod patrem uinxisse compedibus perhibetur. id enim Titan patruus fecit, quod ille contra pactionem iusque iurandum mares liberos
Abbreviated transcription (Latin):
que ueris luteris continentur. ue
poetarum ineptis in accusandis re¬
ligionibus sequi ac probare uideam᷑.
H̾ eiim uerba sunt. Exun saturuꝰ
uxorem duxit opem titan qͥ maior
uatu erat postulat ut ipse regna¬
ret ubi uesta mater eorum et soro¬
res ceres atq ops suadent saturno.
uti de reguo ue concedat fratri ibi
titau qui facie deterior esset ꝙͣ satͦ¬
nus Idarco et ꝙ ni debat mat̾rem at
sorores suas operam dare ut saturnꝰ
reguaret coucessit ei ut is regnaret.
Itaq pactus est cum saturno ati si
quid liberum uuirile secus ei natum
esset ne quid educaret. id enis rei
causa fecit uti ad suos guatos re¬
gnum rediret. cũ saturuum filius
qui primus uacus est uecauerunt¬
eum. Deide post̾ius nati suit
genii. iuppiter atq inuo. tum
iu nomen saturuo in conspectum
de dere. atq iouem clam abscondũt
Dantq eum ueste educandum ce¬
lantes saturinum. Item neptimũ
clam saturuo ops parit euiuq clan¬

Expanded text:
quae ueris litteris continentur, ne quae ueris litteris continentur, ne poetarum ineptias in accusandis religionibus sequi ac probare uideamur. haec Ennii uerba sunt: exim Saturnus uxorem duxit Opem. Titan, qui maior natu erat, postulat ut ipse regnaret. ibi Vesta mater eorum et sorores Ceres atque Ops suadent Saturno, uti de regno ne concedat fratri. ibi Titan, qui facie deterior esset quam Saturnus, idcirco et quod uidebat matrem atque sorores suas operam dare uti Saturnus regnaret, concessit ei ut. is regnaret. itaque pactus est cum Saturno, uti si quid liberum uirile secus ei natum esset, ne quid educaret. id eius rei causa fecit, uti ad suos gnatos regnum rediret. tum Saturno filius qui primus natus est, eum necauerunt. deinde posterius nati sunt gemini, Iuppiter atque Iuno. tum Iunonem Saturno in conspectum dedere atque Iouem clam abscondunt dantque eum Vestae educandum celantes Saturnum. item Neptunum clam Saturno Ops parit eumque clan
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ maro aureus banc uitam int̾ris
saturnus agebat. et alio loco. Au¬
rea que perhibent illo sub rege sue¬
re secula. Sic placida populos in
pace regebat. Neq superius dixit n
celo egisse uitam neq in ferius sr̃os
ipace rexisse. Unde apparet illuu
regem fuisse terrenum ꝙ alibi aꝑ¬
cius declarat condet secula qui rur¬
sus lacio regnata pama. Satur¬
uo quondam. Cumus quidemi me¬
ueniero. Non prumum dicit reguas¬
se saturmii. sed uranum patrem
iuicio inquid primus interris nu¬
perium summũ celis habuit. Is
id regnum uua cum fratrib sius¬
sibi iustituit atq parauit. non ma¬
gua dissensio si quidem maximorũ
auctorum de filio ac p atre dubitacio
est. sed tamen utiuniq fieri potest
ut primus euramnus eiuniere int̾
ceteros potencia ceperit et principa¬
tum hre non regnum. postea sacur¬
mis maiores sibi opes conꝑauerit:
ac regnum nomen ad scinerit. Nũe
quoniam abhiis que retuli aliꝙͣtũ
sacra hystoria dissentit. apianius ea

Expanded text:
r Maro: aureus hanc uitam in terris Saturnus agebat. et alio loco: aurea quae perhibent illo sub rege fuere saecula: sic placida populos in pace regebat. neque superius dixit in caelo egisse uitam neque inferius superos in pace rexisse. unde apparet illum regem fuisse terrenum: quod alibi apertius declarat: aurea condet saecula qui rursus Latio regnata per arua Saturno quondam. Ennius quidem in Euhemero non primum dicit regnasse Saturnum, sed Uranum patrem. initio inquit primus in terris imperium summum Caelus habuit. is id regnum uua cum fratribus susibi instituit atque parauit. non magna dissensio, siquidem maximorum auctorum de filio ac patre dubitatio est. Sed tamen utrumque fieri potest: ut et primus Uranus eminere inter caeteros potentia coeperit, et principatum habere, non regnum; postea Saturnus majores sibi opes comparaverit, ac regium nomen adsciuerit. Nunc, quoniam ab ns quae rettuli aliquantum Sacra Historia dissentit, aperiamus ea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmd̾ntia gub̾nari mundum. cuiꝰ i ptãtem q tanta osse dicit in
Thimeo plaro ut ca neq merite concipe neq uerbis enarrare. quisꝙͣ possit
ob nimia et inextimabilem pt̾atem. dubitet uo aliquis an quicꝙͣ diffĩci¬
le aut impossibile sit deo qui tanta tamq mirifica opa prouidntia ex¬
cogitauit nirtute constituit rõe ꝓfecit. Nũc aũt spñ substentet pot̾ate
modetetur in cogirabilis in effabilis et nulli alii satis notius ꝙ̃ sibi Unoe michi
de tanta maiestate sepius cogitanti. qui deos colunt int̾du iuderi solent
tam ceci tã incogitabiles tã excordes ta non multũ mutis aialib elifferẽ¬
tes qui credant eos qui geniti sunt maris ac feĩe cortu aliquid maiestatis
dinine q uirtutis habuisse ał hr̃e potuisse. Cu sibilla erithrea dicat. nõ

Expanded text:
nari; cujus vim majestatemque tantam esse dicit in Timaeo Plato, ut eam neque mente concipere, neque verbis enarrare quisquam possit, ob nimiam ejus et inaestimabilem potestatem. Dubitet vero aliquis, an quidquam difficile aut impossibile sit Deo, qui tanta tamque mirifica opera providentia excogitavit, virtute constituit, ratione perfecit; nunc autem spiritu sustentet, potestate moderetur, inexcogitabilis, ineffabilis, et nulli alii satis notus quam sibi? Unde mihi de tanta majestate saepius cogitanti, qui deos colunt, interdum videri solent tam caeci, tam incogitabiles, tam excordes, tam non multum a mutis animalibus differentes, qui credant eos, qui geniti sunt maris ac foeminae coïtu, aliquid majestatis divinaeque virtutis habere potuisse; cum Sibyll
Abbreviated transcription (Latin):
regsins non putauit qui face̾ supposut arsuro qui artus eius ac neruos
cremari ac deflue̾ uidit qui ossa cius et aneres in oateneo monte sepeli¬
uit. pro quo mun̾e sagittas eius iste accepit De escilapio ⁊ appolline nep¬

Expanded text:
res eius non putauit, qui facem supposuit arsuro, qui artus eius ac neruos res eius non putauit, qui facem supposuit arsuro, qui artus eius ac neruos cremari ac diffluere uidit, qui ossa eius et cineres in Oetaeo monte sepeliuit, pro quo munere sagittas eius accepit. Aesculapius et ipse n
Abbreviated transcription (Latin):
rat noluptas. Quid tñ inquiet aliquis poetis ne credendu putas. quidni
putem Non enĩ ista lucilius narrat aut lucianiis qui diis aut homĩbus non
peꝑcit s hii potissimũ qui deoꝵ laudes canebant. quibis igr̃ redemus. sifi¬
dem landantib nõ hẽmus qui hos mentiri putat ꝓferat alios quib creda¬
mus. auctores qui nos doceant qui sunt isti adn quõ unde orti que sit mi eoru.
qui nũs que ptas. quid in ins admirabile quid cultu dignu quod deniq
certius ueriisq mĩsteriu nullos dabit Eredamus igitur istis qui non
ut repñderet sunt locuti. s ut ỹdicarent. Nauigauit ergo cu Argo nantis
cxpugnauit q troia. Iratus lauinedonti obnegata sibi pro filie falute
nĩcedem unde quo tempe fuit apparet Ite farore atq insania ꝓcitus ux¬
orem sua cu lib̾is interemit Hũc hoiẽs deũ putant SSed philoteta he¬

Expanded text:
rat uoluptas. \'quid tu?\' inquiet aliquis \'poetisne credendum putas?\' quidni rat uoluptas. \'quid tu?\' inquiet aliquis \'poetisne credendum putas?\' quidni putem? non enim Lucilius ista narrat aut Lucianus, qui diis et hominibus non pepercit, set ii potissimum, qui deorum laudes canebant. quibus igitur credemus, si fidem laudantibus non habemus? qui hos mentiri putat, proferat alios quibus credamus auctores, qui nos doceant qui sint isti dii, quomodo, unde orti, quae sit uis eorum, qui numerus, quae potestas, quid in iis admirabile, quid cultu dignum, quod denique certius ueriusque mysterium. nullos dabit. credamus igitur istis, qui non ut reprehenderent sunt locuti, sed ut praedicarent. nauigauit ergo cum Argonautis expugnauitque Troiam iratus Laomedonti ob negatam sibi pro filiae salute mercedem. unde quo tempore fuerit apparet. idem furore atque insania percitus uxorem suam cum liberis interemit. hunc homines deum putant! sed Philocteta he
Abbreviated transcription (Latin):
pacissimas nolucres deiecat ꝙͣ qui cupiditates andissimas coħcet. aut qui a¬
mazonẽ bellatricem .ꝙͣ qui libidinẽ uiat pudoris ac fame debellatricem. ãt
qui fimũ destabulo ꝙͣ qui uitia de corde suo egerit quia magis sũt ꝑnitio¬
sa qr domestica et propria mala sunt ꝙͣ illa que uitari poterant et caueri
Ex quofit ut ille solus uit fortis deãt iudicare qui tempant᷑ ẽ et moda̾tus ⁊
instus Quid si cogitet aliquis que sint dei oꝑa iã hec omĩã que mirantur.
hoiẽs ineptissimi ridicula iudicabit Illa em̃ non diũs uitutibus quas igno¬
rant s infirmitate suaru uiriũ metiũtur Nam id quidem nemo negabit
hclem non Curisteo tm̃ ẜuisse regi quod aliqnatenus honestũ uiders pot̃.
Oed etia impudice mulieri omphale que illu nestib sus indutu sedere
ad pedes suos inbebat pensa facientem. detestabilis turpitudo s tanta e¬

Expanded text:
pacissimas uolucres deiecit quam qui cupiditates auidissimas cohercet, aut qui Apacissimas uolucres deiecit quam qui cupiditates auidissimas cohercet, aut qui Amazonem bellatricem quam qui libidinem uincit pudoris ac famae debellatricem, aut qui fimum de stabulo quam qui uitia de corde suo egerit, quae magis sunt perniciosa quia domestica et propria mala sunt, quam illa quae et uitari poterant et caueri. ex quo fit ut ille solus uir fortis debeat iudicari, qui temperans et moderatus et iustus est. quodsi cogitet aliquis quae sint dei opera, iam haec omnia quae mirantur homines ineptissimi ridicula iudicabit. illa enim non diuinis uirtutibus, quas ignorant, sed infirmitate suarum uirium metiuntur. nam illut quidem nemo negauit, Herculem non Eurystheo tantum seruisse regi, quod aliquatenus honestum uideri potest, sed etiam inpudicae mulieri Omphalae, quae illum uestibus suis indutum sedere ad pedes suos iubebat pensa facientem. detestabilis turpitudo! sed tanti e
Abbreviated transcription (Latin):
mates et feiãs contra om̃s leges in famia flagitio dedecore affecit Soed ne
illa quidem que magna et mirabilia gessit talia moicanda sunt. nt uir¬
tutibus dininis tribuenda uideantur. Quid enĩ ta magnificũsileonẽ
aprũ q supauerit si aues derecit sagitus. Si rigiou stabułu erexit si uir¬
ginem iꝗt onguluq detraxit Siequos ferotes cu dͥno intetemit. oꝑa
li est enĩ ut ait orator tanta nis que non ferro et iuribus debilitari frangiq
possit. Ac ain iunc̾ẽ iracundiq cohibere est fortissim uiti que ille nec fecit ũ¬
qua nit potuit Necqui facit nõ modo ego cũ sũmis uiris comꝑo s similimũ
deo ind̾ico uellem adieciss de libiome luxuria cupiditate insolertia nt uirtu¬
tem eus impleret quẽ deo similem undicabat Non enĩ fortior putandus est q
leonem ꝙͣ qui molentia et in seip̃o indusam fera suꝑ it iracundia aut qui ra¬

Expanded text:
mares et feminas contra omnes leges infamia flagitio dedecore adfecit? sed ne mares et feminas contra omnes leges infamia flagitio dedecore adfecit? sed ne illa quidem quae magna et mirabilia gessit talia iudicana sunt, ut uirtutibus diuinis tribuenda uideantur. quid enim tam magnificum, si leonem aprumque superauit, si aues deiecit sagittis, si regium stabulum egessit, si uiraginem uicit cingulumque detraxit, si equos feroces cum domino interemit? opera lla est enim quod ait orator tanta uis, quae non ferro ac uiribus debilitari frangique possit: animum uincere, iracundiam cohibere fortissimi est: quae ille nec fecit umquam nec potuit. haec qui faciat, non ego eum cum summis uiris comparo, sed simillimum deo iudico. uellem adiecisset de libidine luxuria cupiditate insolentia, ut uirtutem eius inpleret, quem deo similem iudicabat. non enim fortior putandus est qui leonem quam qui uiolentam et in se ipso inclusam feram superat, iracundiam, aut qui ra
Abbreviated transcription (Latin):
cur existimet aliquis ip̃m den nisi ex promixtione sexus altu̾s non pͥosse
gñare Ilos igitur quos imꝑiti et incipientes tamꝙͣ deos nũcupant et adorant.
Rlemo est tam in considãtus qui non intelligat fuisse mortales quõ ergo in¬
quiet aliquis dn crediti sunt nmiru qr reges maxni at potentissimi fue¬
tunt ob mĩta uirtutu suaꝵ aut mimeru aut artiui tepartatũ çu cari
fuissent ns quib imꝑitauerant in memoria sunt consecrati. Qđ siquis du¬
bitet res eoy gestas et fac̾ta considet que uniu̾sa taz poete ꝙͣ historici uetẽs¬
Excules qui oburtutes cdarissimus et qi affricanus int deos ha¬
betur. nõ ne orbem terre quẽ pagrasse aut expugnasse nãratur
stupris libidmmibus adulteriis inquinauit:. nẽt mixu cu eet adultĩo genitus
alcumene. quid tandem in eo potuit esse diuini. qui suis ipẽ mcs mancipatꝰ

Expanded text:
cur existimet aliquis ipsum deum nisi ex permixtione sexus alterius non posse cur existimet aliquis ipsum deum nisi ex permixtione sexus alterius non posse generare? illos igitur quos inperiti et insipientes tamquam deos et nuncupant et adorant, nemo est tam inconsideratus quin intellegat fuisse mortales. \'quomodo ergo\' inquiet aliquis \'dii crediti sunt?\' nimirum quia reges maximi ac potentissimi fuerunt, ob merita uirtutum suarum aut mfuissent iis quibus imperitaverant, in memoriam sunt consecrati. Quod is quis dubitet, res eoercules, qui ob virtutem clarissimus, et quasi Africanus inter deos habetur, nonne orbem terrae, quem peragrasse ac expurgasse narratur, stupris, libidinibus, adulteriis inquinavit? nec mirum, cum esset adulterio genitus Alcimenae. quid tandem potuit in eo esse diuini, qui suis ipse uitiis mancipatus et
Abbreviated transcription (Latin):
cum cetis hoĩes fuisse. qñ sunt ex duobus sexibus nati Qiud est ante adeo
tam rt motu ꝙ̃ id opiis quod ip̃e ao ppaganda sobolem mortalib tribuit et ꝙ sñ¬
suba corpah. mullu põt esse. dn igitur sũt mortales et̾m. quid ꝙpus ẽ alterosexi.
nimiru ut gneñt. ipã progenie qͥuid opns est cu successione non egeant qui se¬
ꝑ sunt futuri Rla ꝓfecto in homĩbus cetũs q aiañtibus. dm̃sitas sexus et cor¬
tio et gñatio nulsa hẽt alia roñem. nsi ut omia gn̾a iiuẽtiu qnͣ sunt conditi¬
onc mortalitatis obitura. mutua possint sucrestioñe ẜuari Deo aut qui ẽ sem¬
pit̾mus. neq alt̾ sexus neq successio nocĩa est. dicet aliquis ut heãt uel mĩstros.
uel in quos possit dñari. quid igitur sexu opus est femineo. cuz dens qui est om¬
nipotens ut nocatur sine usu et oꝑa feie possit filios ꝓtreare Ram sim qui busdã
minutis aĩalibus id p̃stititait sibi e foliis natos. et suauibus ħbis ote legant

Expanded text:
cum ceteris homines fuisse, quoniam sunt ex duobus sexibus nati. quid est autem a deo tam remotum quam id opus, quod ipse ad propagandam subolem mortalibus tribuit et rali nullum potest esse? dii ergo si sunt inmortales et aeterni, quid opus est altero sexu — nimirum ut generent? ipsa progenie quid opus est, cum successione non egeant qui semper sunt futuri? nam profecto in hominibus ceterisque animantibus diuersitas sexus et coitio et generatio nullam habet aliam rationem nisi ut omnia genera uiuentium, quoniam sunt condicione mortalitatis obitura, mutua possint successione seruari, deo autem, qui est sempiternus, neque alter sexus neque successio necessaria est. dicet aliquis ut habeat uel ministros uel in quos possit ipse dominari.\' quid igitur sexu opus est feminino, cum deus, qui est omnipotens ut uocatur, sine usu et opera feminae possit. filios procreare? nam si quibusdam minutis animalibus id praestitit, ut sibi e foliis natos et suauibus herbis ore legant,
Abbreviated transcription (Latin):
liciu .l. ualeriu qui qui descriptos a priuatis uersus t̃ mille roma
deportauert Idem supra oñdimus dixisse uaronem. In hiis crgo usib
quos romani legati attulerũt de uno deo hec sunt testimoiã. Sunus de¬
qui celu fecit lũbusq distinxerit. s unus de ussolus eminentissimus

Expanded text:
cilium, L. Valerium, qui descriptos a privatis versus circa mille Romam cilium, L. Valerium, qui descriptos a privatis versus circa mille Romam deportarunt. Idem supra ostendimus dixisse Varronem. In iis ergo versibus, quos legati Romam attulerunt, de uno Deo haec sunt testimonia: Εἶς θεqui c
Abbreviated transcription (Latin):
cumãe cuiꝰ libri a romanis occuluntur. nec cos ab uilo nisi aquidecim¬
uiris inspici fas hent. et sunt singulaꝵ singuli libri qui qr sibille noĩe ĩ¬
scribuntur. unius esse creduntur. suntq confusi nec discermi. ac suũ
cuiq assignari põt. nisi erithree que et nomen suũ ueru carmĩ inse¬
ruit. et erithrea se noĩat ubi plocuta est cũ eẽt orta babilone s ⁊ nos
ꝯfiise sibilla dicemus sicubi testiõniis caꝵ fu̾it abutendu. Om̃s igitur
he sibille. umũ deũ predicant. maxĩe tñ crithrea que ceͬbrior intꝰ cetãs
at nobilior habetur. si quidem fenescella diligentissimus scriptor.
de quindeci uiris. dicens ut restituto capitolio retulisse ad senatu. C
curionẽ consulem ut legati erithreas mittentur qui carmiã sibilie cõ¬
quisita ad romam deportarent. Itaq missoc esse .p. Gabiniũ .m. octa¬

Expanded text:
Cymaeae, cuius libri a Romanis occultantur nec eos ab ullo nisi a quindecimCymaeae, cuius libri a Romanis occultantur nec eos ab ullo nisi a quindecimuiris inspici fas habent. et sunt singularum singuli libri: quos, quia Sibyllae nomine inscribuntur, unius esse ccuique assignari potest: nisi Eruthraeae, quae et nomen suum verum carmini inseruit, et Erythraeam se nominatum iri praelocuta est, cum esset orta Babylone: sed et nos confuse Sibyllam dicemus, sicubi testimoniis earum fuerit abutendum. Omnes igitur hae Sibyllae unum Deum praedicant; maxime tamen Erythraea, quae celebrior inter caeteras ac nobilior habetur: siquidem Fenestella, diligentissimus Scriptor de quindecim viris dicens, ait, restituto Capitolio, retulisse ad Senatum C. Curionem Cos. ut legati Erythras mitterentur, qui carmina Sibyllae conquisita Romam deportarent; itaque missos esse P. Gabinium, M. Ota
Abbreviated transcription (Latin):
diem derisis se mulieris insania Iilam in conspcũ regis tres combussisse.
ac pro reliquis idem p̃ciu proposcisse. Iarquinu multo magis mulierẽ
insamire putasse. que denuo tribus alns exustĩs cu in eodem p̃tio pse¬
ueraret motu esse regem. ac residuos trecentis aureis emisse quoꝵpo¬
stea numerus sit auctus capitolio refecto quod ex om̃ibus ciuitatibus
et ytalicis ⁊ grecis et p̃cipne erithreis coacti. allatiq sunt roma cuicũ¬
q sibille nõĩe fuerunt. Octaua elespontia in agro troiano nara uico
marmesso ct̃ opidu gergithui qua scribit heradides poncitus solonis
Decima Tiburtem noĩe albunca que tiburi colitur ut dea iixta ripas a¬
nis amenis. cuiꝰ ingurgite simulaceu euis iuentu eẽ dr tenens in ma¬
nu librum. Haru om̃iu sibillaꝵ carmĩa feruntur et heñtur p̃ter ꝙ̃

Expanded text:
dinem, derisisse mulieris insaniam: illam in conspectu Regis tres combussisse, dinem, derisisse mulieris insaniam: illam in conspectu Regis tres combussisse, ac pro reliquis idem pretium postulasse: Tarquinium multo magis mulierem insanire putasse. Quae denuo tribus aliis exustis, cum in eodem pretio perseveraret, motum esse regem, ac residuos trecentis aureis emisse: quostea numerus sit auctus, Capitolio refecto, quod ex omnibus ciuitatibus et Italicis et Graecis praecipueque Erythraeis coacti adlatique sunt Romam cuiuscumque Sibyllae nomine fuerunt; octauam Hellespontiam in agro Troiano natam, uico Marmesso circa oppidum Gergithium, quam scribat Heraclides Ponticus Solonis decimam Tiburtem nomine Albuneam, quae Tiburi colatur ut dea iuxta ripas amnis Anienis, cuius in gurgite simulacrum eius inuentum esse dicitur tenens in manu librum. arum onmium Sibyllarum carmina et teruntur et habentur, praeterquam
Abbreviated transcription (Latin):
Cetũ sibillas decem nũo fuisse easq om̃s enu̾a uit sub auctori¬
bus q̃ui de singulis sc̃titauerint ẜma fuisse de ꝓsis. cuiꝰ mensione
fecit nichanonqui res ꝯestas Aexmori mꝯcedonis scripsit Scda
libita cuiꝰ memineritꝰ Euripides in lamie prologo Tertia delfica
dequa Erisippnis loquitur in colibro quẽ de dininatione ⁊posuit
quarta cumea in ytalia qua nenins in libro pinit belli. piso in
annalibus nomic̃t quĩta erithrcã quã appollodoruis erithieus affir¬
mat suã fuisse cuiez eaz que grais ylion petentibus uaticinata et ꝓiti
yam ẽẽ troyam et homeru mendatia scripturu Sextam samĩa deqͣ
scribit eratostenes in antiquis annalibus samioꝵ repisse fescriptam. Sep¬
timas cumana noĩẽ a maltheam que ab alis erophile uel de mophile no¬
minetur / camq nouem libros attulisse ad regem targnu priscu at pro
ns trecentu philippeos postulasse regemq gubnatum. precii magnitia¬

Expanded text:
ν. ceterum Sibyllas decem numero fuisse, easque omnes enumerauit sub auctoribus qui de singulis scriptitauerint. primam fuisse de Persis, cuius mentionem fecerit Nicanor, qui res gestas Alexandri Macedonis scripsit; secundam Libyssam, cuius meminerit Euripides in Lamide qua Chrysippus loquitur in eo libro, quem de divinatione composuit: quartam Cimmeriam in Italia, quam Naevius in libris belli Punici, Piso in annalibus nominat: quintam Erythraeam, quam Apollodorus Erythraeus affirmat suam fuisse civem, eamque Graiis Ilium petentibus vaticinatam, et ram esse Trojam, et Homerum mendacia scripturum: sextam Samiam de qua scribit Eratosthenes in antiquis annalibus Samiorum repeisse se scriptum: septimam Cumanam nomine Amaltheam, quae ab aliis Demophile vel Herophile nominatur; eamque novem libros attulisse ad regem Tarquinium Priscum, ac pro eis trecentos Philippeos postulasse; regemque aspernatum pretii magnitu