comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. obecliẽtia. pax. gaudium ĩ sp̃u
sc̃o. Ordo nr̃ ẽ. eẽ sub mag̃ro. sub
abbe. sub regła. sub disciplina.
Ordo nr̃ ẽ. studere silentio. ex̾cere ie¬
uiniis. uigiliis or̃onib. oꝑe manu¬
um. et suꝑ omĩa excellentiorẽ uiã
tenere q̃ ẽ. caritas. Porro in his oĩ¬
bus ꝓfice̾ de die in diem: et in ip̃is
ꝑseuerare usq ad ultimũ diem.
Et ħ qͥdem assidue uos actitare cõ¬
fidimus. Cet̾m unũ opus fecistis
et om̃s mirant᷑. qd̾ cum scĩ eẽtis. ñ
reputantes ur̃am sc̃itatem: alienã
participare curastis. lit eẽtis sc̃ĩore ᷤ.
Impletũ ẽ. qd̾ legit᷑ in euugłio. cũ
feceritis omĩa q̃ mãdata fu̾int uo¬
bis: dicite qi serui inutiles sumꝰ.
Inutiles uos reputatis: ⁊ humiles
inuenti estis. Rẽcta facere et in¬
utilem se reputare. apud pau¬
cos inuenitur. ⁊ ideo multi ãmi¬
rant᷑. Hoc inꝗͣ ħ prorsus uos de il¬
lustͥbus reddit illustͥores: sciores de
scĩs. Et uͥcumq diuulgatꝰ ẽ. sermo

Expanded text:
 obœdientia, pax, gaudium in Spiritu Sancto. Ordo noster est esse sub magistro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. Ordo noster est studere silentio, exerceri jejuniis, vigiliis, orationibus, opere manuum, et, super omnia, excellentiorem viam tenere, quæ caritas ; porro in his omnibus proficere de die in diem et in ipsi perseverare usque ad ultimum diem. Et hæc quidem assidue vos confidimus actitare. Ceterum unum opus fecistis, et omnes mirantur, quod cum sancti essetis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut essetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio : CUM FECERITIS OMNIA QUÆ MANDATA FUERINT VOBIS, DICITE : SERVI INUTILES SUMUS. Inutiles vos reputatis, et humiles inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos invenitur, et ideo multi admirantur. Hoc, inquam, hoc prorsus vos de illustribus reddit illustriores, sanctories de sanctis. Et ubicumque divulgatus est sermo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dicit ꝓph̾a. Eleuatus ẽ. sol ⁊ luna
stetit in ordine suo. Solẽ. ille ꝑ q̃
alpensis congregatio illustris ubiq
reoditur: tanqͣm luna ꝑ solem. Lle¬
uatoitaq illo stemus nos in ordi¬

Expanded text:
d dicit Propheta : ELEVATUS EST SOL ET LUNA STETIT IN ORDINE SUO. Sol est ille, per quem Alpensis congregatio illustris ubique redditur, tamquam luna per solem. Elevato atque illo, stemus nos in ordi
Abbreviated transcription (Latin):
sustituendo alio. sollicite sataga¬
tis. S sane id non p̾cipitant̃ agen¬
dum. ñ tumultuose aut incõsulte.
ne forte euacuet᷑. qd̾ pret̾ rõnem
et ordiẽm p̾sumet᷑. et uos intrare
incipiatis cͥcuitum quorũdã qui
in ccuitu nr̃o sũt. De uicnus si pla¬
cet eccłiis sumite exꝑim̃tum. ⁊ il¬
sar̃ uexatio det intellectum audi¬
tui ĩ causa p̾senti. Grandis quippe
res ẽ in manib. nobili senoñ. eccłie
instaurare pastorẽ. Grandis ꝓrsus nͨ
sñ gͣndi adorienda consilio. Expec¬
tandũ ꝓinde suffraneorum con¬
siliũ ep̃orum. expectandus asse¬
sus religiosorũ. qui sũt in ep̃atu.
atq in commnune tͣctandũ. com¬
mune negocium. Alioqͥn dilectis¬
simi moleste credite intuebimur
tͥbulatioẽm eccłie ur̃e. moleste ur̃am
ipõrum confusiõem qd̾ utmq cõ¬
tingͥet facile. sullud continguat
effici qd̾ oporteat reuocari. Ergo in¬
dicatur ieiunium. conuocentur

Expanded text:
ituendo alio sollicite satagatis. Sed sane id non praecipitanter agendum, non tumultuose aut inconsulte, ne forte vacuetur quod praeter rationem et ordinem praesumetur et vos intrare incipiatis circuitum quorumdam qui in circuitu vestro sunt. De vicinis, si placet, Ecclesiis sumite experimentum; et illarum vexatio det intellectum auditui in causa praesenti. Grandis quippe res est in manibus, nobili Senonensi Ecclesiae instaurare pastorem. Grandis prorsus, nec sine grandi adorienda consilio. Exspectandum proinde suffraganeorum consilium episcoporum, exspectandus assensus Religiosorum qui sunt in episcopatu, atque in commune tractandum commune negotium. Alioquin, dilectissimi, moleste, credite, intuebimur tribulationem Ecclesiae vestrae, moleste vestram ipsorum confusionem. Quod utrumque continget facile, si illud contingat effici, quod oporteat revocari. Ergo indicatur jejunium, convocentur
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i sensistis. Dolens doleo qd̾ urgẽ¬
te diei malicia et nuntio festinã¬
te. plenum affectum exili cogor
designare stiło: et breui cartu¬
la latam comprehende carita¬

Expanded text:
ipsi sensistis. Dolens doleo, quod urgente diei malitia, et nuntio festinante, plenum affectum exili cogor designare stilo, et brevi chartula latam comprehendere charita
Abbreviated transcription (Latin):
det dm̃ exigentem ꝓpec̃co ignorã¬
tie satisfactioẽm. Loquit᷑ enim ĩ
leuitico ad moysen dicens. Aĩa
si peccau̾it ꝑ ignorantiam. fec̾itq
et pecci rea intellex̾it iniqͥtatem
suam: offeret arietem immacla¬
tum de gregib sacerdoti. uixta
m̃suram estimatioẽmq pec̃ci.
Et rursum. Quiorabit ꝓes qd̃ nes¬
ciens fec̾i̾t et dimittetur ei:. quia
ꝑerrorem deliquit in dño. Si ig¬
norantia nũqͣm pec̃cmẽ curdic¬
tumẽ in epła ad hebreos. qr ĩ seco̾
tab̾nacło semel in anno solus põ¬
tifex intraret ñ sine sanguineq̃
offerret ꝓsua et ppługnorantia.
Sipecc̃m ignorantie nullum eẽt.
ñ engo peccauit saulus qd̃ ꝑsecut᷑
hoc fecit manens in increclulitate.
Bene itaq faciebat qd̾ erat blac¬
phemus et ꝑsecutor et contume¬
liosus. qd̃ erat spirãs minarũ et
cedis in discipłos ih̾u. in hoc ipsoqͥꝵp
habundantius emulator existẽ.
pat̾narum suar ũ traditionum.

Expanded text:
det Deum exigentem pro peccato ignorandet Deum exigentem pro peccato ignorantiae satisfactionem. Loquitur enim in Levitico ad Moysen dicens: Anima si peccaverit per ignorantiam, feceritque et peccati rea intellexerit iniquitatem suam, offeret arietem immaculatum de gregibus sacerdoti, juxta mensuram aestimationemque peccati; et rursum: Qui orabit pro eo quod nesciens fecerit, et dimittetur ei, quia per errorem deliquit in Dominum . 17. Si ignorantia nunquam peccatum est, cur dictum est in Epistola ad Hebraeos, quia in secundo tabernaculo semel in anno solus pontifex intraret, non sine sanguine, quem offerret pro sui et populi ignorantia? Si peccatum ignorantiae nullum est, non ergo peccavit Saulus, quod persecutus hoc fecit, manens in incredulitate. Bene itaque faciebat, quod erat blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; quod erat spirans minarum et caedis in discipulos Jesu; et in hoc ipso quippe abundanter aemulator existens paternarum s
Abbreviated transcription (Latin):
sententia ip̃am ꝑse satis impug¬
net sibimet ip̃i contrarius. Cum
enim de nocturno illo priuatoq
susurrio dñi cum nchodemo. la¬
q̃um nectat publice dampnati¬
onis ꝑ dotum orbem ignorantib.
niẽm potuisse saluari. qͥñ fu̾it
baptitatus. ñ ne aꝑte pec̃em ig¬
norantie. et pecc̃m dampnabłe
confitetur. slisi forte tam proter¬
uus fit. ut dm̃ homĩes sine cul¬
pa dãpnare existimet. Uerendũ
t̃n ne si uł breuit̾ ñ respondecur
stulto iuxta stulticiam. putãs
forte sapĩam. securius spargat se¬
minarium uecordie in aurib
insipientium: et itaiam insipi¬
entie eiꝰ nõ ẽ. num̾us. Ueritatis
pinde testimoniis paucis et mani¬
festis manifestũ mẽdatium con¬
futet᷑. Is forsitan qui asserit non
posse peccari ꝑ ignorantiam. ñꝙͣ
ꝓsuis ignorantiis dep̾catur. s po¬
cius ꝓph̾am irridet dep̾cantem.
et dicentẽ. Belicta iuuentutis
mee et ignorantias meas ne me¬
min̾is dñe.forsitan et reprehẽ¬

Expanded text:
sententia ipsam per se satis impugnet, sibimetipsi contrarius. Cum enim de nocturno illo privatoque susurrio Domini cum Nicodemo, laqueum nectat publicae damnationis per totum orbem ignorantibus, salvari, qui non fuerit baptizatus; nonne aperte peccatum ignorantiae, et peccatum damnabile confitetur? Nisi forte tam protervus sit, ut Deum homines sine culpa damnare existimet. Verendum tamen, ne si vel breviter non respondetur stulto juxta stultitiam suam; putans forte sapientiam, securius spargat seminarium vecordiae in auribus insipientium, et ita jam insipientiae ejus non sit numerus. Veritatis proinde testimoniis, paucis et manifestis, manifestum mendacium confutetur. Is forsitan qui asserit non posse peccari per ignorantiam, nunquam pro suis ignorantiis deprecatur, sed potius prophetam irrideat deprecantem et dicentem: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Forsitan et reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
tare placido corde dignaremini. forsi¬
tan cognouissetis et uos. qd̾ niluob̾
indecẽs. aut importabile dictũ fuiss.
scd̾m qd̾iam res ur̃a ꝓcessit. Nunc
autẽ sine causa turbatꝰ. turbatos
nos et confusos. et quid faciamꝰ du¬
bios. anxiosq tenetis. hom̃es qͥbo
aliud nͥ quia fraus iniquorũ. ⁊ ru¬
muscłi parũ scientiũ hominũ.
dicẽtium malũ bonũ. et bonũ ma¬
lũ conturbãt uos. Uer̃ nos et si cõ¬
turbati. ñ tñ animo desꝑati. de au
simꝰ. adhuc et stamꝰ et expectamuᷤ
ut redeatis ad cor. et qd̃ prudent̃ ce¬
pistis efficacit̃ compleatis. Huiꝰ rei
gr̃a misimꝰ frẽm carissimũ nobis
andreã de baldam̃to. qui uobis
ista pleniꝰ uiua uoce insinuet. ⁊
qͥcqͥd ad h responde plac̾uit. fidelit̃
renũtiet nob̃. Si autẽ ꝑsistitis qd̾

Expanded text:
tare placito corde dignaremini, forsitan cognovissetis et vos quod nil vobis indecens aut importabile dictum fuisset, secundum quod jam res vestra processit. Nunc autem sine causa turbatus, turbatos nos et confusos, et quid faciamus dubios anxiosque tenetis, homines qui aliud, nisi quia fraus iniquorum, et rumusculi parum scientium hominum, dicentium malum bonum, et bonum malum, conturbant vos. Verum nos, etsi conturbati, non tamen omnino desperati de auxsimus, adhuc stamus et exspectamus ut redeatis ad cor, et quod prudenter coepistis, efficaciter compleatis. Hujus rei gratia misimus fratrem charissimum nobis Andream de Baldemento, qui vobis ista plenius viva voce insinuet, et quidquid ad haec respondere placuerit, fideliter renuntiet nobis. Si autem persistitis
Abbreviated transcription (Latin):
uͥreptilia quoꝵ ñ ẽ num̾us. Quis
se iactet in eo assiduis ñ impelli
uentis. ñ iactar fluctib: Nou̾is te
naufragasse in eis. ꝑicłm in falsis
tr̃ibus incidisse. It̾m dico. Hec u̾itas.
Deceptꝰ fuisti. et sp̃c m̃dax in ore ple¬
udo ꝓph̾arũ supplantauit te. S ecce
euanuit falsitas luce u̾itatis obor¬
ta. Si adhuc qd̾ absit ꝑgis intua ob¬
stinatiõe ꝑsistere: ego te int̾m ñ ui¬
dico. est qͥ q̃rat et uidicet. Ego autẽ
parco tͥ dissimulãs. ⁊ diffens int̾im
in uirga uenire ad te. Porro in mĩa
rabo si potero. nã idmͥ sentio famili¬
ariꝰ ẽẽ. et tͥ ꝑsuadibiliꝰ fore ñ dubito.
Illũ sane euaginare suꝑ te gladiũ ñ
cunctabor. qͥm mat̃no m̃o pectore ia¬
cet reconditꝰ. continuus utiq dolor
cordi meo. et creb̾runi ad dm̃ gemitꝰ
ꝓ te donec uenias. Qd̃siom̃s huiꝰ tã pie
ferientis ensis scd̃m duriciã tuã et cor

Expanded text:
reptilia, quorum non est numerus. Quis se jactet in eo assiduis non impelli ventis, non jactari fluctibus? Noveris te naufragasse in eis, periculum in falsis fratribus incidisse. Iterum dico: haec veritas. Deceptus fuisti, et spiritus mendax in ore pseudoprophetarum supplantavit te. 3. Sed ecce evanuit falsitas, luce veritatis oborta. Si adhuc quod absit! pergis in tua obstinatione persistere; ego te interim non judicabo, est qui quaerat et judicet. Ego autem parco tibi, dissimulans et differens interim in virga venire ad te. Porro in miserrabo, si potero: nam id mihi sentio familiarius esse, et tibi persuasibilius fore non dubito. Illum sane evaginare super te gladium non cunctabor, qui in materno meo pectore jacet reconditus; continuus utique dolor cordi meo, et creberrimi ad Deum gemitus pro te, donec venias. Quod si omnes hujus tam pie ferientis cusis, secundum duritiam tua
Abbreviated transcription (Latin):
silicuisset ut de ꝓpͥa conscientia loq̃r.
ego nullatenꝰ uoluissem. Hec u̾itas.
Siergo totũ fuit qd̃ au̾tit cortuũ
u̾itate compta. qͥd restat nͥ ut resi¬
piscas. redeas adte. recleas adnos.
arguas insuꝑ teip̃m leuitatis ⁊ cre¬
dulitatis incaute: Sienĩ tantũ po¬
tuit una maledicta suspicio ad te
alienãdũ et p̃cipitandũ. qͣntomag̃
nc̃ absoluta c̾titudo uale dẽbet ad
erigend̾. et reuocand̾ te: Turpe ẽ
tͥ falsitate posse seduci. et u̾itate
reduci ñ posse. habeat sane ueniã
acqͥeuisse ad tempꝰ palliate falsita¬
ti. at uͦ dep̾hense iam ⁊ nudate. ac¬
qͥesce̾ adhuc. ĩmo etiã ñ multũ iraᷤᷤ¬
ci. qͣntũ confusionis ħt: Qͣm obrẽ.
irascere et noli peccare. siuis nos uł
dm̃ pociꝰ ñ irasci. Nã qd̾ subreptũ

Expanded text:
si licuisset ut de propria conscientia loquar, si licuisset ut de propria conscientia loquar, ego nullatenus voluissem. Haec veritas. Si ergo hoc totum fuit quod avertit cor tuum; veritate comperta quid restat, nisi ut resipiscas, redeas ad te, redeas ad nos, arguas insuper te ipsum levitatis et credulitatis incautae? Si enim tantum potuit una maledicta suspicio ad te alienandum et praecipitandum; quanto magis nunc absoluta certitudo valere debet ad erigendum et revocandum te! Turpe est tibi falsitate posse seduci, et veritate reduci non posse. Habeat sane veniam acquievisse ad tempus palliatae falsitati: at vero deprehensae jam et nudatae acquiescere adhuc, imo etiam non multum irasci, quantum confusionis habet? Quamobrem irascere et noli peccare, si vis nos vel D
Abbreviated transcription (Latin):
capit inte sermo m̃s. Scͥpsi semel
et denuo nͥ fallor. et exigentib pec¬
catis mĩs. in nullo adhuc respondet
mͥ labor mͥ labor meus. Eoce t̾cio iac¬
tosem̃. dm̃ omĩpotentẽ dep̃cans. ut
ñ reu̾tatur ad me uacuũ:. s ꝓsꝑet᷑
et faciat ad qd̾ illud mitto. letificãs
nos tandẽ aliq̃n de fructu tue obe¬
dientie et salutis. Si audieris me
ĩmo si exaudierit me deus. lucratꝰ sũ
filiũ meũ. Siñ: conu̾tã me denuo
lugebo et anxia tͥham suspiria ex
imis uiscib. ꝓ meis uisc̾ib. Quis
det temͥ frẽm meũ. suggentẽ ub̾a
matͥs mee. Qius reuocet te mͥ in
illam quietẽ animi. concordiã moꝵ.
societatem sp̃c. serenitatẽ conscientie.
in qͣ te aliqͣndo tenui. ⁊ possedi: Et ne
qd̾ ex me detͥmentum in aliqͦ pacia¬
ris. seu impeclim̃tum. illud falsũ eẽ
ñ dubites. qd̾ tͥ a nescio qͦ uł quib
falsiloqͥs ꝑsuasũ audiuimus. qd̾
ego uidelic cogitarẽ sine ratione et
Hoc es et si uoluissem ñ licuissec. ⁊

Expanded text:
capit in te sermo meus. Scripsi semel et denuo, nisi fallor: et exigentibus peccatis meis in nullo adhuc respondet mihi labor meus. Ecce tertio jacto semen, Deum omnipotentem deprecans ut non revertatur adet faciat ad quod illud mitto, laetificans nos tandem aliquando de fructu tuae obedientiae et salutis. Si audieris me, imo si exaudierit me Deus, lucratus sum filium meum: si non, convertam me denuo lugebo, et anxia traham suspiria ex imis visceribus pro meis visceribus. Quis det te mihi fratrem meum sugentem ubera matris meae? quis revocet te mihi in illam quietem animi, concordiam morum, societatem spiritus, serenitatem conscientiae, in qua te aliquando tenui et possedi? 2. Et ne quod ex me detrimentum in aliquo patiaris seu impedimentum, illud falsum esse non dubites, quod tibi a nescio quo vel quibus falsiloquis persuasum audivimus, quia ego videlicet cogitarem sine ratione et Hoc et si voluissem, non licuisset · et
Abbreviated transcription (Latin):
b consolatꝰ: paucis dieb qͥbiñc milito¬
ñc. expecto donec uenioͣ immutatõ
mea. Propiciꝰ sit mͥ deus. ut ñ amo
habeo excusatioẽm. ut iã ñ possim
discurre̾ ut solebã. Sedeo et silebo si
forte exꝑiar qd̃ de plenitudĩe intime
suauitatis sc̃i ꝓpħa eructuat. boñ
ẽ inquiẽs expectare dñm in silentio.
Et ne solus uideamini mͥ lusisse. pu¬
to iã ñ audebitis me de ħ silentio¬
m̃o rep̾hend̾e. et more ur̃o appellare
soporẽ. qd̾ ut puto congruentiꝰ ac
mag̃ ꝓpͥe sc̃s ysayas cultũ iusticie
nominat. ⁊ de qͦ legitis in ħ ip̃o ꝓpħa.
dicente dño. In silentio et spe. erit
fortitudo ur̃a. Comm̃date me or̃õ¬
nib scĩ conuentꝰ clumiacensis: saluta
do ex me priꝰ seruo oĩum: si dignũ¬

Expanded text:
latus: paucis diebus, quibus nunc militolatus: paucis diebus, quibus nunc milito, expecto donec veniat immutatio mea. Propitius sit mihi Deus, vt non amouegitimam habeo excusationem: vt iam non possim discurrere vt solebam. Sedebo & silebo, si forte experiar quod de plenitudine intimæ suauitatis sanctus Propheta eructuat, Bonum est, inquiens, expectare Dominum cum silentio. Et ne solus videamini mihi lusisse, puto iam non audebitis hoc nostrum silentium reprehendere, & more vestro appellare soporem: quod, vt puto, congruentius ac magis proprie, Esaias cultum iustitiæ nominat: & de quo legitis in hoc ipso Propheta, dicente Domino, In silentio & in spe erit fortitudo vestra. Commendate me orationibus sancti Conuentus Cluniacensis, salutato prius ex me, seruo omnium, si dignu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ. Libent᷑ redeo reuocatus. felix qͥ
reuocor. Nullarũ iã memor sũ iniu¬
riarum. En ego qui fuerã ur̃e ꝓfecto
sc̃itatis seruus. ⁊ ñc et ante. Gr̃as¬
ago. optime locatꝰ sum. intimꝰ uob̃
denuo fc̃s. sicut dignamini scͥbere.
Si forte intepuerã ut arguitis: haud
obuiis manib suscepi. Legi auide li¬
bent̃ relego. et placet sepiꝰ repetitũ.
Placet fateor iocꝰ. Est enĩ et ioc̃ditate
gratꝰ. ⁊ seriꝰ grauitate. Nescio siqͥdẽ
quomͦ int̾ iocandũ ita disponitis ser¬
mones ur̃os in iudicio: ut et iocꝰ le¬
uitatẽ ñ redoleat. ⁊ auctoritas cõ¬
seruata hylaritatis ñ minuat grãm.
Porro auctoritas ita seruat᷑. ut id̃
ridebam nõ credebãt mͥ. Eia rescͥpsimꝰ.
et puto iã iure exigimus ampliora
q̃ promisistis. Dignũ ẽ ut sciatis qͣ
penes nos sunt. Dec̾tum ẽ mͥ ultͣ nõ
egredi monast̾io. nͥ ad conuentũ ab¬
batũ apd̾ cist̾cium semel in anno.

Expanded text:
cum. Libenter redeo revocatus. Felix qui cum. Libenter redeo revocatus. Felix qui revocor. Nullarum jam memor sum injuriarum. En ego, qui fueram vestrae profecto Sanctitatis servus, et nunc, et ante, grago, optime locatus sum: intimus vobis denuo factus, sicut dignamini scribere. Si forte intepueram vt arguitis, haud obuiis manibus suscepi: legi auide, libenter relego, & placet sæpius repetitum. Placet, fateor, iocus: Est enim & iocunditate gratus, & serius grauitate. Nescio siquidem quomodo inter iocandum ita disponitis sermones vestros in iudicio, vt & iocus leuitatem non redoleat, & auctoritas conseruata hilaritatis non minuat gratiam. Porro auctoritas ita conseruatur, vt illud ridebam, non credebant mihi. Eia rescripsimus, & puto iam iure exigimus ampliora, quæ promisistis. Dignum est vt sciatis quæ penes nos sunt. Decretum est mihi, vltra non egredi de Monasterio, nisi ad Conuentum Abbatum apud Cistercium semel in anno.
Abbreviated transcription (Latin):
iocari libet: Dignant̃ sane atq a¬
micabilit̾. s si ita luditis. ut ñ illu¬
datis. Nolite mirarih. Nã suspectũ
id mͥ facit ur̃a ip̃a tã subita et mo¬
pinata dignatio. Non enim mul¬
tũ temꝑis ẽ. qd scͥbens ad uos debita
reu̾entia. urãm magnitudiẽm sa¬
lutaui. et nõ respondistis mͥ u̾bum.
iota recepi. Modo miramini qd̾ re¬
u̾tenti nuꝑ de hispania. nugas me¬
as denuo ingerere ñ p̾sumpsi: Qd̾̃ si
culpa ẽ qͣcumq ex causa ñ scͥpsisse:
sine culpa ꝓfecto ñ erit noluisse ne
dicã contepͥsisse rescͥbere. En in qͦ ꝓ me
face̾t iusticia. qr id me flagitatis nͥ
mallẽ occurrere gr̃e redeunta qͣ retar
dare eammͥ. dũ uł me inutilit̾ excu¬
sare nolo. uł alium accusare. S ħ
dixi ne qͥd clausum inm̃te retinerẽ.
qd̃ ore ñ ꝓmerẽ. qd̾ io uera recuset
amicicia. Uecet̾o qr caritas omĩa ere¬
dit. iã om̃is suspicio de meclio fiat.
Gaudeo qd̾ recalustis pͥsce amicicie
recordari. ⁊ uł lesum reuocare ami¬

Expanded text:
ocari libet? Dignanter sane atque amicabiliter: sed si ita luditis ut non illudatis. Nolite mirari hoc. Nam suspectum id mihi facit vestra ipsa tam subita et inopinata dignatio. Non enim multum temporis est, quod scribens ad vos debita reverentia vestram Magnitudinem salutavi, et non respondistis mihi verbum. iota recepi. Modo miramini, quod reuertenti nuper de Hispania nugas meas denuo ingerere non præsumpsi? Quod si culpa est, quacunque ex causa non scripsisse: sine culpa profecto non erit, noluisse, ne dicam contempsisse, rescribere. En in quo pro me faceret iustitia, quia id a me flagitatis: nisi mallem dare eam mihi, dum vel me inutiliter excusare volo, vel alium accusare. Sed hoc dixi, ne quid clausum in mente retinerem quod ore non promerem, quod id vera recuset amicitia. De caetero quia charitas omnia credit , jam omnis suspicio de medio fiat. Gaudeo quod recaluistis priscae amicitiae recordari, et vel laesum revocare ami
Abbreviated transcription (Latin):
ritate egosum: tu de te uid̾is. nã ñ
solũ iã u̾itas. s ⁊ caritas lib̾abit nos.
S quid dixi: Quomͦ miser. quomͦ li¬
berabor. effusas uisc̾ib. filio ꝑeũte:
Nõ quiescet affectꝰ. ⁊ si nõ seqͣtur ef¬
fectꝰ. ñ sedabit᷑ dolor. ñ cessabunt la¬
cͥme. Exhibebo tͥ qͣmdu uix̾o alter̃
samuelẽ. tu utinã ñ alt̾m sausẽ mͥ.
Rogabo te rogabo ꝓte ut uenias. Ue¬
ni ueni pͥusqꝗͣ moriamͣ. ut qui di

Expanded text:
de te videris: nam non solum jam veritas, sed et charitas liberabit nos. Sed quid dixi? Quomodo, miser, quomodo liberabor, effusis visceribus, filio pereunte? Non quiescet affectus, etsi non sequatur effectus: non sedabitur dolor, non cessabunt lacrymae. Exhibebo tibi, quamdiu vixero, alterum Samuelem: tu utinam non alterum Saulem mihi Rogabo te, rogabo pro te, ut venias. Veni, veni, priusquam moriamur: ut qui di
Abbreviated transcription (Latin):
dhoc uos deus in sublimitate
posuit. ut tãto maiori sue eccłle
utilitate uiuatis qͣnto in ea eminẽ¬
tiori auctoritate p̾estis. Alioqͥn
deponet ille pat̾familias potenteᷤ
de sede. qui ꝓ accepta potestate in¬
uenti fui̾nt suis utilitatib defu
quia uiciniores sumus. tñ et uos ar¬
bitror ñ latere. En q̃ntus lupꝰ illud
ouile xͥ. tũ insidiis. tũ manifestis
ñ ab heri et nudiꝰ t̾cius. s ex qͦ adhuc
fu̾at lupicellus. ñ cessat illũ dñicũ
gregem quib pot̃ uirib infestare. ⁊
uastare. rapinis. incendiis. homici¬
diis. Ego itaq qd̾ in meẽ. demonstro
lupũ. instigo canes. iã qͥd int̾sit ur̃a.
uos uid̾itis. meũ ñ ẽ docere doctores.

Expanded text:
hoc vos Deus in sublimitate posuit, ut tanto majori Ecclesiae suae utilitati vivatis, quanto in ea eminentiori auctoritate praeestis. Alioquin deponet ille 226 Paterfamilias potentes de sede, qui pro accepta potestate inventi fuerint suis utilitatibus defuquia viciniores sumus, tamen et vos arbitror non latere. En quantus lupus illud ovile Christi tum insidiis, tum manifestis non ab heri et nudiustertius, sed ex quo adhuc fuerat lupicellus, non cessat illum dominicum gregem quibus potest viribus infestare, et vastare rapinis, incendiis, homicidiis. Ego itaque, quod in me est, demonstro lupum, instigo canes: jam quid intersit vestra, vos videritis; meum non est docere doctores.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in toto sp̃u suo ñ inuenit reqͥem: ñ
inuenit uͥ caput reclinet: Hoc qͦ cõ¬
siliũ pietatis. ut qͥ sͥ displicet placeat
deo: ⁊ qͥ ꝓpͥam domũ odit. domũ utiq
plenã spurcicie. ⁊ infelicitatis. inuitet᷑
ad domũ głe: domũ ñ manufc̃am:
et̾nã in celis. Nec mirũ si ad huiꝰ dig¬
nationis magnitudiẽm expauescit:
si difficile credit huic auditu:. siue¬
hem̃ti stupore admirat᷑ ⁊ ait. Ergone be¬
atũ homĩem misi̾a facit: Cet̾m qruisqͥs
necessitas ĩ uͥtutem. Pluuiã inq̃t uo¬

Expanded text:
qui in toto spiritu suo non invenit requiem, non invenit ubi caput reclinet? Hoc quoque consilium pietatis, ut qui sibi displicet, placeat Deo, et qui propriam domum odit, domum utique plenam spurcitiae et infelicitatis, invitetur ad domum gloriae, domum non manu factam, aeternam in coelis. Nec mirum si ad hujus dignationis magnitudinem expavescit, si difficile credit huic auditui, si vehementi stupore admiratur, et ait: Ergone beatum hominem miseria facit? Caeterum quisquis necessitas in virtutem. Pluviam vo
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ fugam reu̾ti in p̾lium. ⁊ rursũ pug¬
nare. Necdũ finis pugne. nͥdũ ab in¬
uicẽ dimicãtes. acies discessu̾nt. adhͣ
uictoria p̾ manib ẽ. Siuis: nolumꝰ
uince sine te. nec tuã tͥ inuidemꝰ głe
portioẽm. leti occurremus tͥ. letis te ex¬
cipiemꝰ amplexib. dicemꝰq epulari
et gaud̾e oportet. qr hic filius nr̃ mor¬
suus fu̾at ⁊ reuixit. ꝑierat ⁊ inuẽtꝰ ẽ.

Expanded text:
post fugam reverti in praelium, et rursum pugpost fugam reverti in praelium, et rursum pugnare. Necdum finis pugnae, necdum ab invicem dimicantes acies discesserunt: adhuc victoria prae manibus est. Si vis, nolumus vincere sine te, nec tuam tibi invidemus gloriae portionem. Laeti occurremus tibi, laetis te recipiemus amplexibus, dicemusque: Epulari et gaudere oportet, quia hic filius noster mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus e
Abbreviated transcription (Latin):
mito. Quis enim ñ doleat florẽ iuuẽ¬
tutis tue. quẽ letantib angłis. deo
illibatum optułas. in odorẽ suauita¬
tic. nc̃ ã demonib concłcari. uitiorũ
spurciciis ⁊ scłi sordib inqͥnari. Quo¬
mͣ qͥuocatus eras a deo reuocãtem dia
pꝰse. repente pedem ab ip̃o introitu głe
retraxisti: In te exꝑiornũc u̾itatẽ ser¬
monis dñi quem dix̃ inimic hom̃ĩt
domestici eius. Amicitui ⁊ puyximi
tiu adu̾sumte appropinqͣuer̃t ⁊ stece¬
rũt. reuocau̾unt te ĩ fauces leonis.
⁊ ĩ portis mortis it̾um collocau̾unc te.
Collocau̾unt te in obseuris sicut moi¬
tuos scł̃i. et iamparũ ẽ. ut descendas
inuentrem inferi. iam te deglutire
festinat. ac rugientib p̾aratis ad es¬
cã trad̾e̾ deuorandum. Reu̾tere q̃so
ꝓfundũ. ⁊ urgeat suꝑ te puteus os
erit fletus et stridor dentiũ. prĩꝗ de¬
trudaris in locum tenebrosũ. ⁊ optũ
mortis caligine. Erubescis forte redire
ꝙ ad horã cessisti. Prubesce fugã. ⁊ ñ

Expanded text:
merito. Quis enim non doleat florem juventutis tuae, quem laetantibus angelis Deo illibatum obtuleras in odorem suavitatis, nunc a daemonibus conculcari, vitiorum spurcitiis, et saeculi sordibus inquinari? Quomodo qui vocatus eras a Deo, revocantem diab coeperat post se, repente pedem ab ipso introitu gloriae retraxisti? In te experior nunc veritatem sermonis Domini, quem dixit: Inimici hominis, domestici ejus . Amici tui et proximi tui adversum te appropinquaverunt, et steterunt. Revocaverunt te in fauces leonis, et in portis mortis iterum collocaverunt te. Collocaverunt te in obscuris, sicut mortuos saeculi: et jam parum est ut descendas in ventrem inferi; jam te deglutire festinat, ac rugientibus praeparatis ad escam tradere devorandum. 2. Revertere, quaeso, profundum, et urgeat super te puteus os est fletus et stridor dentium; priusquam detrudaris in locum tenebrosum, et opertum mortis caligine. Erubescis forte redire, quia ad horam cessisti. Erubesce fugam, et non
Abbreviated transcription (Latin):
tum suꝑ os meum. donec sciam
ista qualit̾ acceptentur. Placebo
autẽ si potero non stilo neq ling̃.
ognoscens dilectissime lam. elu¬
loqͥui. delectatus sum admod̾.
tanta tiuerga me deuocione. nͨ
certe ingratꝰ beniuolentie. Nou̾is
et mȩe ẽẽ uoluntatis tuo satisfac̾e
desid̾io. s corꝑalimolestia impedi¬
ri. tã ab huiꝰ uoluntatis effc̃u. qͣm
et ab aliis płimis płimumq neces¬
sariis negociis. S licet absens corꝑ.
sum tñ presens sp̃u. donec qñq fi¬
am deo uolente ⁊ corꝑe et spũ si tñ¬
Igit᷑ ĩ exhibitiõe oꝑis. liq̃bit u̾itas dilec¬
tionis. Hocẽitaq qd̾ rogo. ut qd̾ de
meo apd̾ te ẽ. frẽs dico ualcellenses
et eorum eccłiam. m̃i gr̃a diligas.
foueas. et manuteneas: ubi necc̃e

Expanded text:
tum super os meum, donec sciam ista qualiter acceptentur. Placebo autem si potero, non stilo, neque lingua, ognoscens, dilectissime, nulloquium, delectatus sum admodum tanta tui erga me devotione; nec certe ingratus benevolentiae. Noveris et meae esse voluntatis, tuo satisfacere desiderio: sed corporali molestia impediri tam ab hujus voluntatis effectu, quam et ab aliis plurimis, plurimumque necessariis negotiis. Sed licet absens corpore, sum tamen praesens spiritu, donec quandoque fiam, Deo volente, et corpore, et spiritoperis liquebit veritas dilectionis. Hoc est itaque quod rogo, ut quod de meo apud te est, fratres dico Valcellenses, et eorum ecclesiam mei gratia diligas, foveas, et manu teneas ubi nece
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is ꝑcipio. ñnullus mͣ locus
nio mitum diuinitꝰ credo datũ.
lon recuso fauorem ingentis insig¬
nisꝙ ppłi. Amplector oblatam
grãm. ⁊ obuiis manib głose ciu¬
tatis deuocioẽm deuotus excipio.
p̾sertim hoc temꝑe. qͦ abiecto er
rore scismaticorũ. ad sinũ matͥs
qd̾ inuitor ad pacem q̃rendã.
et a famosissima urbe. cũ sim
pauꝑ ignobilisq ꝑsona. tantibo¬
ni mediator. atq minist̾ assumor:
s uob̾ quoqꝙ ꝑ talem nicħominꝰ
honor ẽ. flecti ad pacem. ⁊ cõcor
rũ ciuitatũ hostił impetus. ut
bñ notũ ẽ. mũdo cedẽ aliq̃n cõ¬
pulit. Itaq festinãs ad conciliũ.
spero me rediturũ ꝑ uos: ⁊ ꝓba¬
turũ de gr̃a qͣm ꝓmitcitis. Qui

Expanded text:
is percipio, nonnullus mihi locus nio meritum, divinitus credo datum. Non recuso favorem ingentis insignisque populi. Amplector oblatam gratiam, et obviis manibus gloriosae civitatis devotionem devotus excipio: praesertim hoc tempore, quo abjecto errore schismaticorum, ad sinum matrisquod invitor ad pacem quaerendam; et a famosissima urbe, cum sim pauper ignobilisque persona, tanti boni mediator atque minister assumor; sed vobis quoque per talem nihilominus honor est flecti ad pacem et concordrum civitatum hostilis impetus, ut bene notum est mundo, cedere aliquando compulit. Itaque festinans ad concilium, spero me rediturum per vos, et probaturum de gratia quam promittitis. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
habundat. alt̾ minuat᷑: Qluid gͥ
irasc̾is ubi nil ꝑdis: Inmo quid
inuides bonis bona. ⁊ illa bona
q̃ nec curas tͥ uendicare. Sic caniz
licet et tabescas: ñ tam̃ pot̾it qd̾ ex
deoẽ. omĩo dissolui. Et uelis nolis
uidebunt iusti et letabunt᷑. ⁊ oĩs
iniqͥtas opilabit os suum. Uerũħ
illis qͥ possunt ẽẽ suspecti. set̾m
uobis hoc dicimus. En lucrum
presto ẽ. ꝑate talentum. Quid e¬
nĩ facit in sudario. qd̾ qñq cum
usura exigendum ẽ: Dũ tempus
habemus. cur oꝑari negligimꝰ:
hane et si ur̃o uobis ex officio semꝑ
in ꝓmptu sit pietatis incumbere
lucris. s maxime in p̾senciarũ
maximus sc̃e auaricie patet q̃stꝰ.
tantũ uos ñ ꝑigeat ip̃am qͣm ad

Expanded text:
abundat, alter minuatur? Quid igitur abundat, alter minuatur? Quid igitur irasceris, ubi nil perdis? imo quid invides bonis bona, et illa bona, quae non curas tibi vindicare? Sic canis,licet et tabescas, non tamen poterit quod ex Deo est omnino dissolvi. Et velis, nolis, videbunt justi et laetabuntur, et omnis inquitas oppilabit os suum. 2. Verum haec illis qui possunt esse suspecti. Caeterum vobis hoc dicimus: en lucrum praesto est, parate talentum. Quid enim facit in sudario, quod quandoque cum usura exigendum est? dum tempus habemus, cur operari negligimus? Sane etsi vestro ex officio semper in promptu sit pietatis incumbere lucris, sed maxime in praesentiarum maximus sanctae avaritiae patet quaestus: tantum vos non pigeat ipsam, quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
surrectioẽm muitoꝵ: et in sigñ
cui hodieq contradicit᷑. Etiã nũc
qͣmplurib inuenitur saluator la¬
pis ẽẽ. offensionis et petra scanda¬
li. cum tñ ñ desint qui corde alac
dicant. Ip̃e ẽ. pax nr̃a qui fecit ut̃q
unum. Porrocui pax gen̾at scan¬
dalum. in qͦ pacabitur: Cui ip̃asa
dampnatio ẽ. in q saluabit᷑: Scͥp¬
tum ẽ. Gła ⁊ diuitie in domo eiꝰ.
haud dubium qͥn hominis iusti
Qm̃ autẽ głam qͣs ue dicat diuiti¬
as: subinde ostendit. Iusticia eius
inqͥt manet in scłm scłi. Et re u̾a
nulla talis gła. nulle tante duu¬
tie. qͣnte iusticia in domo consei¬
entie iusti. S quid ꝑdit iniustꝰ:
Si paulus głatur de sui cordis di¬
ltiis. gła inqͥens nr̃a hec ẽ. testi¬
monium consciẽtie nr̃e. qͥs nam
inde grauat᷑: Ettam̃ ꝓph̾a subiũ¬
git. Pecc̃or uidẽbit et irascet᷑. ¶nta
malicia. Nũquid he diuitie t̾re¬
nis facustatib similes sunt. ut
instar illarũ etiã istis in quo alt̾

Expanded text:
surrectionem multorum, et in signum cui hodieque contradicitur? Etiam nunc quampluribus invenitur Salvator lapis esse offensionis, et petra scandali : cum tamen non desint, qui corde alacri dicant, Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Porro cui pax generat scandalum, in quo pacabitur? cui ipsa salus damnatio est, in quo salvabitur? Scriptum est, Gloria et divitiae in domo ejus; haud dubium quin hominis justi. Quam autem gloriam, quasve dicat divitias, subinde ostendit: Justitia, inquit, ejus manet in saeculum saeculi . Et revera nulla talis gloria, nullae tantae divitae, quanta justitia in domo conscientiae justi. Sed quid perdit injustus? Si Paulus gloriatur de sui cordis divitiis, Gloria, inquiens, nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae : quisnam inde gravatur? Tamen Propheta subjungit: Peccator videbit, et irascetur . Quanta malitia! Nunquid hae divitiae terrenis facultatibus similes sunt, ut instar illarum, etiam istis, in quo alter
Abbreviated transcription (Latin):
.iii.t. S qͥd agimꝰ: Dũ rem neces¬
sariam uobis intimare satagimꝰ.:
pene obliti sumus ꝗͣ. occupatie
aurib ista ing̾imus. Qmq̃ si op̾
sit ⁊ fiducia. neqͣqͣm fortassis im¬
portuni uidebimͣ. sitam̃ recor¬
quib apd̾ nr̃am humilitatẽ. dig¬
nant̾ satis amiciciarũ fores an¬
ticipare curastis. hoc nimirũ hoc
ur̃e dignationis ac deuocionis
clarum admodum insigne tene¬
mꝰ. qd̾ tantillos tantus. tantisq
intentus. ñ dicimus mun̾andos.
s uł ẽẽ salutandos a ur̃a excellẽ¬
tia iudicastis. Ip̃e itaq uob̾ ꝑ ma¬
t̾iali. sp̃ale qd̾ ẽ. sap̃ia: retͥbuat au¬
rum. qui nob̾ iã tribirt ñ tã da

Expanded text:
. 3. Sed quid agimus? dum rem necessariam vobis intimare satagimus, pene obliti sumus, quam occupatis auribus ista ingerimus. Quanquam si opus sit et fiducia, nequaquam fortassis importuni videbimur: si tamen 292 recorquibus apud nostram humilitatem dignanter satis amicitiarum fores anticipare curastis. Hoc nimirum, hoc vestrae dignationis ac devotionis clarum admodum insigne tenemus, quod tantillos tantus, tantisque intentus non dicimus munerandos, sed vel esse salutandos a vestra Excellentia judicastis. Ipse itaque vobis pro materiali spirituale, quod est sapientia, retribuat aurum, qui nobis jam tribuit, non tam da
Abbreviated transcription (Latin):
dium ꝑferre pecuniã. Alioqͥn sa¬
pĩa abscondita. thesaurus inuisꝰ
q̃ utilitas in utsq: Deniq si uere
uob̾ ñ solum officii. u̾um ut aĩt
⁊ studiiẽ. oꝑari bonum ad om̃s:
maxĩe hoc debetis ad domesticos
fidei. Qd̃ qͥdem licet om̃ib ab apło
ꝓmuigatũ sit. gñase mãdatum.
Id tñ specialit̾ a uob̾ loci ip̃ius ur̃i
atq ministii pͥuilegio audacter
exposcimꝰ: nͥ forte qd̾ minime sẽ¬
timus. mag̾ occupatis locum: q
honorificatis minist̾ium. Siqͥdẽ
cũ nullum ferme fiat in orbe bo¬
nũ. qd̾ ꝑ manus qͦdãmodo roma¬
ni cancellarii tͣnsire ñ habeat. ut
ñ fu̾it examinatum iudicio. mo¬
d̾atum consilio. studio roboratũ.
et confirmatum adiutorio. ciu
iustius erit ꝗͣ ip̃i deputandũ qͥcq̃d
iustic in negociis uł infectũ. ur
minꝰ ꝑfectum fu̾it dep̾hensum.
sic̃ et eque om̃e qd̾ inueniet᷑ uti

Expanded text:
re pecuniam. Alioquin sapientia abscondita et thesaurus invisus, quae utilitas in utrisque? Denique si vere vobis non solum officii, verum, ut aiunt, et studii est operari bonum ad omnes; maxime hoc debetis ad domesticos fidei. Quod quidem licet omnibus ab Apostolo promulgatum sit generale mandatum , id tamen specialiter a vobis loci ipsius vestri atque ministerii privilegio audacter exposcimus. Nisi forte quod minime sentimus magis occupatis locum, quam honorificatis ministerium. Siquidem cum nullum ferme fiat in orbe bonum, quod per manus quodammodo Romani cancellarii transire non habeat, ut non fuerit examinatum judicio, moderatum consilio, studio roboratum, et confirmatum adjutorio: cui justius erit quam ipsi deputandum, quidquid justis in negotiis vel infectum, vel minus perfectum fuerit deprehensum, sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
tum credimꝰ acquirit. ⁊ ip̃oꝵ ne¬
gocium dĩ ẽ. causa. Qui ergo dĩ ẽ.
iungat᷑ eis. Si quis renuit: audiat
a dño. Qui ñ ẽ mecũ. cõtra me ẽ.
Immo uͦ aut acqͥescat apło dicẽti

Expanded text:
tum credimus, acquirit; et ipsorum negotium, Dei est causa. Qui ergo Dei est, jungatur eis: si quis renuit, audiat a Domino, Qui non est mecum, contra me est Imo vero aut acquiescat Apostolo dicenti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sibi in celo thesaurirãt. Nõ ẽ qd̾ cau¬
sentͣ de mustiplici tͥbusatione: uͥ mu¬
tiplicatioẽm m̾cedis attendũt. Qnĩ¬
mo gaudeãt mag̃ ut clignũ ẽ. qd̾ ñ tã
ꝑsecutio qͣ remun̾atio augeat᷑: ⁊ exui¬
tẽt eo habundantiꝰ. qͦ plura sustinent
maneat apd̾ ip̃m. Quid timidi estic
modice fidei: fidelis extat sententia. ir¬
refrigerabili u̾itate subiuxa: qr nul¬
la nocebit adu̾sitas:. si nulla dñetur
iniqͥtas. S parũ ẽ nõ nocere: ⁊̃ ꝑd̾it. ⁊

Expanded text:
 sibi in coelo thesaurizant. Non est quod causentur de multiplici tribulatione, ubi multiplicationem mercedis attendunt. Quinimo gaudeant magis, ut dignum est, quod non tam persecutio, quam remuneratio augeatur: et exsultent eo abundantius, quo plura sustinent maneat apud ipsum. Quid timidi estis, modicae fidei? Fidelis exstat sententia irrefragabili veritate subnixa, quia nulla nocebit adversitas, si nulla dominetur iniquitas . Sed parum est n
Abbreviated transcription (Latin):
cos cõmendar. Sũt enĩ qui dicũt ⁊ ñ
faciũt. Sane quẽadmod̾ nõ auditores
legis iusti sũt s fcores: sic ñ annũtiato¬
res pacis beatisũt. s auctores. Utinã tn
nĩ quicũq uident᷑ hodie pharisei. for¬
te enĩ aliqͥ sũt: ⁊ si ñ fac̾e̾nt. saltẽ dice¬
rẽt qd̾ oportet. Utinã qͥsine sũptu euã¬
głium pon̾e nolũt. pori̾ent uł ꝑ sũptu:
utinã uł enuͣgłi⁊ arẽt ut mãducarẽt.
Mercenna riꝰ inqͥt uidet lupũ uenien¬
tẽ: ⁊ fugit. Ntinã hodie quic̃q pasto¬
res ñ sũt: mercennarios saltẽ gregi
uellẽt se exhibere ñ lupos. Utinã ñ¬
ip̃i leder ent: utinã ñ ip̃i fug̾ent nemi¬
ne ꝑseq̃nte: utinã ñ expor̾ent gregẽ.
donec lupꝰ ueniẽs uid̾etur. Nimĩr sus¬
pacis recipientes mercedẽ suã. ⁊ ꝑ merce
de saltẽ in custodia gregis laborantes:
dũ mͦ ñ ip̃i turbarẽt gregẽ. ⁊ gratis au̾te¬
rẽt a pascuis iusticie ⁊ u̾itatis. Nam

Expanded text:
enim qui dicunt, et non faciunt. Sane, quemadmodum non auditores legis justi sunt, sed factores: sic non annuntiatores pacis sunt beati, sed actores. Utinam tamen nostri quicunque videntur hodie Pharisaei forte enim aliqui sunt, etsi non facerent, saltem dicerent quod oportet. Utinam qui sine sumptu Evangelium ponere nolunt, ponerent vel pro sumptu: utinam vel evangelizarent ut manducalupum venientem, et fugit . Utinam hodie quicunque pastores non sunt, mercenarios gregi vellent se exhibere, non lupos: utinam ipsi non laederent, utinam non fugerent, nemine persequente, utinam non exponerent gregem, donec lupus veniens videretur. Nimirum suspacis, recipientes mercedem suam, et pro mercede sua saltem in custodia gregis laborantes: dummodo non ipsi turbarent gregem, et gratis averterent a pascuis justitiae et veritatis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uideas uniu̾sa subire ꝑicła. suscitare
scandala: sustinere oclia: dissimulare
opprobria: neglige̾ malelicta: ut ñ mi¬
nus ꝑnitiosa sit animositas taliũ. qͣm
pusillanimitas m̾cennarioꝵ. Ueris ergo
pastorib dic̃ pastor eorum: pastor bonꝰ
qͥ ꝑ ouib siuis animã suã pon̾e ñ peꝑcit.
Beati eritis cũ uos od̾int hom̃ĩes. ⁊ cũ
malũ ꝓpt̃ filiũ hom̃is. gaudete in illa

Expanded text:
iversa pericula subire, suscitare scandala, sustinere odia, dissimulare opprobria, negligere maledicta: ut non minus perniciosa sit animositas talium, quam pusillanimitas mercenariorum. Veris ergo pastoribus dicit Pastor eorum, pastor bonus, qui pro ovibus suis animam suam ponere non pepercit: Beati eritis, cum vos oderint homines, et cum malum propter Filium h
Abbreviated transcription (Latin):
cũ coniugatis. Inqͥre si placet uir no
de burdegali. nͨ patet ei uspiã reu̾¬
sionis aditus. utpote qui fecla pꝰ se
uͥq reliq̃rit uestigia. Tu de tali ar¬
bore tandẽ bonos sperabas frue.
Terre ꝓfecto in qua ẽ fecit fecere odo¬
rẽ uniu̾sa t̾ra. quia ñ pot̾ iuxta sẽ¬
tenciã dñi. arbor mala fac̾e̾ bonos
fructꝰ. Hec ergo ut dixi causa aduẽ¬
tus mei. Nec a mei porp̃o uenio. s uo¬
catioẽ parit̾ et miseratione eccłie
trahor. si forte spinailla et prauaip¬
sius dũ adhuc parua sũt g̾mina.
de agro dñico extirpari queãt. nõ
tenti uirtute dext̾a cooꝑante. Inqͥb
p̾cipuus ẽ uen̾abilis ostiensis ep̃s
homo qui magna fecit in isrł. ⁊ iuc
honorifice susciꝑe illum: eos quieum
ip̃o sunt. Acne tantꝰ labor tantoꝵ in¬
rorum ꝓtua potissimũ tuorũq salu¬
de susceptus inefficax sit. sccłm pote

Expanded text:
cum conjugatis. Inquire, si placet, vir nobcum conjugatis. Inquire, si placet, vir nobde Burdegali: nec patet ei uspiam reversionis aditus, utpote qui foeda post se ubique reliquerit vestigia. Tu de tali arbore tandem bonos sperabas fructus? Terrae profecto in qua est, fecit fetere odorem in universa terra: quia non potest, juxta sermonem Domini, arbor mala fructus bonos facere . 4. Haec ergo, ut dixi, causa adventus mei. Nec a me ipso nunc venio, sed vocatione pariter et miseratione Ecclesiae trahor: si forte spina illa, et prava ipsius, dum adhuc parva sunt germina, de agro dominico exstirpari queant, non tenti dextera cooperante. In quibus praecipuus est venerabilis Ostiensis epischomo qui magna fecit in Israel, et vhonorifice suscipere illum, et eos qui cum ipso sunt; ac ne tantus labor tantorum virorum, pro tua potissimum tuorumque salute susceptus, inefficax sit, secundum po
Abbreviated transcription (Latin):
solas sibi inuenit expositas. in quib
fiducialit̾ sub tuo dñatu. in gregẽ
xp̃i toto furore bachat᷑. Qd̾ tuone
honori congruat. pͥnceps illustris
ip̃e iudicato. Nec mirũ tñ si serpẽs
ille callidus decepit te. quippe spe¬
ciẽ pietatis hñs. cuiꝰ uͥtutem penitꝰ
abnegauit. S nc̃ audi aridi quis
ille sit. Homo apostata ẽ. qͥ relicto
religionis habitu. nã monachus
uł potiꝰ ñ ꝑmissus ob magnitudinẽ
cminis. succinxit lumbos suos. et
iter qͣ nesciebat arripuit. fc̃s guro¬
uagus et ꝓfugus suꝑ t̾ram. Cumq
mendicare cepisset: posuit in sũptu
nale distrahens u̾bum dei. euũgłi¬
zabat ut manducaret. Si qͥd supͣ uictũ
elic̾e̾ pot̾at a simpliciorib ppłi. uł
ab aliqua matronarũ. idludendo
aleis. aut certe in usus turpiores
turpit̾ effundebat. freq̃nter siqͥdẽ
post diurnũ ppłi plausum nocte
insecuta. cũ meretͥcibus inuentꝰ ẽ.
predicator insignas. ⁊ int̾dum etiã

Expanded text:
solas sibi invenit expositas; in quibus solas sibi invenit expositas; in quibus fiducialiter sub tuo dominatu in gregem Christi toto furore bacchatur, quod tuone honori congruat, princeps illustris, ipse judicato. Nec mirum tamen, si serpens ille callidus decepit te, quippe speciem pietatis habens, cujus virtutem penitus abnegavit. 3. Sed nunc audi quis ille sit. Homo apostata est: qui relicto religionis habitu nam monachus vel potius non permissus ob magnitudinem criminis, succinxit lumbos suos, et iter qua nesciebat, arribuit, factus gyrovagus et profugus super terram. Cumque mendicare coepisset, posuit in sumptu nale distrahens verbum Dei, evangelizabat ut manducaret. Si quid supra victum elicere poterat a simplicioribus populi, vel ab aliqua matronarum, id ludendo aleis, aut certe in usus turpiores turpiter effundebat. Frequenter siquidem post diurnum populi plausum, nocte insecuta cum meretricibus inventus est praedicator insignis, et interdum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm qui sͥ credat h̃t. Oinfelicissi¬
mũ ppłm. Ad uocẽ uniꝰ h̾etici silu
cunctis nationib eccł̃ia. uno u̾i¬
tatis sp̃u cecin̾unt. Ergo fesellunt
diuina oracula. fallunt᷑ omĩum
ocłi et animi. qui qd̾ legunt p̾dictũ.
intuentur impletũ: Qmͣ certe ma¬
nifestãoĩb u̾itatẽ. soluᷤiste stupen¬
da et ꝓrsus iudaica cecitate. aut
ñ uidens. aut inuidẽs adimpletã. si¬
mul nescio qua arte diabolica ꝑ¬
suasit ppło stulto et insipienti de re
manifesta. nͨ suis crede ocłic fefel¬
lisse pͥores. errasse posteros. totũ m̃¬
ꝑditũ iri. et ad solos quos decepit
totas misationũ dei diuitias. et uni¬
u̾sitatis gr̃am ꝑuenisse. Et ñc huiꝰ res
gr̃a licet in multa corꝑis infirmita¬
de. iter arripui adhas partes qͣs
potissimũ singłaris ferus depas¬
cit᷑. dum ñ ẽ qui resistat neq qui
saluũ faciat. Quippe de tota frã¬
cia ꝓ simili effugatꝰ malicia: has

Expanded text:
populum qui sibi credat, habet. O infelicissipopulum qui sibi credat, habet. O infelicissimum populum! Ad vocem unius haeretici siluecunctis nationibus Ecclesia, uno veritatis spiritu cecinerunt. Ergo fefellerunt divina oracula, falluntur omnium oculi et animi; qui quod legunt praedictum, intuentur impletum. Quam certe manifestam omnibus veritatem solus iste stupenda, et prorsus Judaica caecitate, aut non videns, aut invidens adimpletam, simul nescio qua arte diabolica persuasit populo stulto et insipienti, de re manifesta nec suis credere oculis: fefellisse priores, errare posteros: totum muguinem perditum iri: et ad solos, quos decipit, totas miserationum Dei divitias, et universitatis gratiam pervenisse. Et nunc hujus rei gratia, licet in multa corporis infirmitate, iter arripui ad has partes, quas potissimum singularis ferus 238 depascitur, dum non est qui resistat, neque qui salvum faciat. Quippe de tota Francia pro simili effugatus malitia, has
Abbreviated transcription (Latin):
auduumꝰ et cõgnouimꝰ mala
que in eccłiis dei fecit. et facit coti¬
cognoscimꝰ eum. Basilice sine plebi¬
b. plebes sine sacerdotib. sacerclotes
sine debita reu̾e̾ntia sunt: ⁊ sine xͦ¬
deniq xͥami. Ecclie synagoge repu¬
tant᷑. scũarium dĩ scm̃ ẽẽ negatur.
sacͣmenta ñ sacra censent᷑. dies festi¬
ius frustrantur sollẽpniis. Mori¬
untur homines in pec̃cis suis. rapi
heu nec penitentia reconciliati.
saluti ꝓpinqͣre sinunt᷑. saluatore li¬
cet pie clamitante ꝓ eis. Sinite par
m̃ita saluauit. quẽ admod̾ multipli¬
cauit miãm suam deus. ad solos tm̃
det par urilis saluatorẽ paruulũ
qͥ natꝰ ẽ eis: Inuidia hec cliabolica ẽ.
inuidia hac mors intͣuit in orbem
t̾rarũ. An putat par uulos salua¬
tore ñ egere. qr paruuli sunt: Si ita
ẽ. ergo gratis magnus dñs fc̃s ẽ par¬
uus. ut omittã qd flagellatus ẽ.
qd̾ sputis illitꝰ ẽ. qd̾ cruci affixus qd̾
ꝓthdolor. auditur tñ a plurib. et

Expanded text:
audivimus et cognovimus mala, quae in Ecclesiis Dei fecit et facit quoticognoscimus illum . Basilicae sine plebibus, plebes sine sacerdotibus, sacerdotes sine debita reverentia sunt, et sine iani. Ecclesiae synagogae reputantur; sanctuarium Dei sanctum esse negatur: Sacramenta non sacra censentur: dies festivis frustrantur solemniis. Moriuntur homines in peccatis suis: rapiuheu! nec poenitentia reconciliati, saluti propinquare sinuntur, Salvatore licet pie clamante pro eis: Sinite, inqmenta salvavit, quemadmodum multiplicavit misericordiam suam Deus, ad solos tamedet parvulis Salvatorem parvulum, qui natus est eis! Invidia haec diabolica est: invidia hac mors intravit in orbem terrarum. An putat parvulos Salvatore non egere, quia parvuli sunt? Si ita est, ergo gratis magnus Dominus factus est parvus: ut omittam, quod flagellatus est, quod sputis illitus, quod cruci affixus, quoProh dolor! auditur tamen a pluribus; et
Abbreviated transcription (Latin):
gantes. ꝓfanas nouitates uocũ. ⁊ sẽ¬
suũ tanqͣ melli uenenũ u̾bis celesti¬
b int̾miscent. Cauete ꝓinde eos. tãqͣ
ueneficos. et cognoscite in uestimen¬
tis ouiũ supos rapaces. Sit uob̃ com¬
mendatꝰ lator eplẽ. uen̾abilis abbas
gͣndis silue. et domus eius q̃ ⁊ nr̃aẽ.
ta. et eccłie clareualł. specialit̾ as¬
sociata. Ostendite nob̾ in ip̃o ⁊ ĩ scĩs
qui cũ eo sunt. qͣntum ꝓfeceritis ex
te in eis exꝑim̃tum ur̃e caritatis
et deuotionis qͣm habetis erga nos.
Quicqͣdillis fec̾itis. mͥ fcm reputate.
Gr̃a dĩ et pax sit uob̾cum am̃. Ad cu

Expanded text:
gantes, profanas novitates vocum et sengantes, profanas novitates vocum et sensuum, tanquam melli venenum, verbis coelestibus intermiscent. Cavete proinde eos tanquam veneficos; et cognoscite in vestimentis ovium lupos rapaces. Sit vobis commendatus lator epistolae venerabilis abbas Grandis-Silvae, et domus ejus, quae ta, et ecclesiae Clarae-Vallis specialiter associata. Ostendite nobis in ipso, et in sanctis qui cum eo sunt, quantum profeceritis ex te in eis experimentum vestrae charitatis et devotionis, quam habetis erga nos. Quidquid illis feceritis, mihi factum reputate. Gratia Dei et pax sit vobiscum, amen.