comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Indieb sollennitatũ urarũ. affligite anunas uras. Qua re
hoc dixic: Quia ieiunia & uigilie & scę afflictiones huini
siata cor̃pora in acerant. sed maculata corda purificant. Mẽ bris subtri.¬
unt fortittidinẽ. sed conseientiis ad dunt nitoren. Nichil ominus de con
tritione eͥni redimuntur crimina uoluptatũ. Perdurȩ crucis exereitia
deceptȩ dudum carnis gaudia puniuntur: ac sic mortificatione p̾senti
futurȩ mortis sententia preuenitur: edũ culpȩ auctor humiliatur.
culpa consumitur. Dũq exterior afflictio uoluntariȩ districtionis
infertur. tremendi iudicũ offensa sedacur & ingentia debita labor sol¬
uit exiguus quȩ uix consũpturus erat ardor ȩternus. Tractantes ergo
causam salutis nrȩ faciamꝰ intranos quod circa nos medici solent. Sile su¬
ra aliqua uel querela in prima corporis cute sentitur. curatio medicam¬
tiblandioris apponitur. Si uero mossib uulnus absconditũ aut in

Expanded text:
diebus solemnitatum vestrarum affligite animas vestras . Quare hoc dixit? Quia jejunia et vigiliae et sanctae afflictiones humilia  Al. humiliata corpora macerant, sed maculata corda purificant. Membris subtrahunt fortitudinem, sed conscientiis addunt nitorem; nihilotritione animi redimuntur crimina voluptatum, et per durae crucis exercitia, deceptae dudum carnis gaudia puniuntur: ac sic mortificatione praesenti futurae mortis sententia praevenitur; et dum culpae auctor humiliatur, culpa consumitur, dumque exterior afflictio voluntariae districtionis infertur, tremendi Judicis offensa sedatur; et ingentia debita labor solvit exiguus, quae vix consumpturus erat ardor aeternus. Tractantes ergo causam salutis nostrae, faciamus intra nos quod circa nos medici facere solent. Si laesura aliqua vel querela in prima corporis cute sentitur, curatio medicamenti blandioris apponitur: si vero in ossibus vulnus absconditum, aut in
Abbreviated transcription (Latin):
ociuii eꝰ Plaudebat sĩbi ꝑ scismata multa. sei icis uestib indutꝰ. pom¬
pai sĩbi &e luxurxas adhiberis. Epularum deliciis excolens. saltationes
ticiȩ suę ux dabat finẽ. E tecce ablata sunt omĩa aboculis eiꝰ. Ubig̃ abi¬
erunt illa omĩa: O pompa. ubi sci̾ma. Ubi exqͥsita coniuuia. tihi mͦ
sidet a miatac. Et ubi ẽ. sapientia illa. & funesta cogitatio diserta:
Hbcẽ. aplausus laudũ. adulatio amicoꝵ assidua: Ibi seruoꝵ sub¬
dici greges. or flammnarũ radientia lumina. Et ante tedentiũ turba
clientũ: Transierunt omĩa ista ab oculis eiꝰ. & ultͣ non erit memoria
eiꝰ. Iacens in sepulchro redactꝰ ẽ. incinerẽ. defluęrunt carnes eiꝰ quas
deliciȩ enutriebant. Abscesser nerui a compaginib suis. Sola sunt
ossa quȩ remanser̃ in exẽplũ iuuentiũ. ut cognoscant᷑ reliqͥȩ mor¬

Expanded text:
oculis ejus. Plaudebat sibi per schemata multa, sericis vestibus indutus, pomoculis ejus. Plaudebat sibi per schemata multa, sericis vestibus indutus, pompas et luxurias sibi adhibens, epularum divitias excolens, saltationes titiae suae vix dabat finem: et ecce ablata sunt omnia ab oculis ejus. Ubi ergo abierunt illa omnia? Ubi pompa, ubi schemata, ubi exquisita convivia? Ubi modo habet amittere? Ubi sapientia illa et foris excogitata dissertio? Ubi applausus laudum, et adulatio amicorum assidua? Ubi servorum subditi greges et lampadarum radiantia lumina? Ubi antecedentium turba clientium? Transierunt omnia ista ab oculis ejus, et ultra non erit memoria ejus. Jacet in sepulcro redactus in pulverem; defluxerunt carnes ejus quas deliciae nutriebant; abscesserunt nervi a compagibus suis: sola remanserunt ossa, quae servantur in exempla viventium, ut cognoscantur reliquiae mor
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩterit enĩ huiꝰ mundi. Et: sic̃ fur dies dnĩ ita ueniet. Itaq cani¬
ma quȩcũq audis & legis. consiliũ te uiuae scĩssimi danielis deelemoli¬
nis. Consiliũ meũ accipe rex: & peccata tua elemosinis redime. Qđ
consiliu̾ si neglexeris. ad cȩlũ sine causa pulsab. Ona qͥ intra
&e pulsa. pere ce roga
transieris ꝑ ignẽ tecũ sũ: Nãma te non comnurte: qͥ orar.do si que¬
sieris inuenies: cũ pulsaueris. roganti xp̃c tibi apͥet ianuas. ut cĩ eo¬
in possessionẽ paradisy incroeas. Si adhuc frat̃ define mundi putas
deutero matris meȩ. nudus etiam ibo subt̾rã. Orgo frat nichil
tecũ attulisti quando in gressus es mundũ.: Audite itaq¬
om̃s in pło. stulti &e neglegentes aliquando cognoscite. Ite ad sepulchra
homo inuanitate uiuęs. in scło studens. diuitias multiplicauit.¬
coluit agros & plantauit uineas. implens horrea a pothecasq mul¬
tas. & iętatꝰ est in abundatia sua. Et ecce subducta sunt omĩa ab

Expanded text:
ndi , et sicut fur, dies Domini ita veniet. Itaque, o anima quaecumque audis et legis, consilium te juvet sanctissimi Danielis dicentis: Consilium meum accipe, et peccata tua eleemosynis redime . Quod consilium si neglexeris, ad coelum sine causa pulsas. O anima quae intra t pulsa, pete et roga: transieris per ignem, tecum sum, et flamma non comburet te: quae orando si quaesieris, invenies; cum pulsaveris rogando, Christus tibi aperiet januas, ut possessor paradisi introeas. Si adhuc, frater, de fine mundi putas de utero matris meae, nudus etiam ibo sub terram . Ergo, frater, nihil tecum attulisti quando ingressus es mundum; nihil tntes in populo, et negligentes aliquando cognoscite. Ite ad sepulcra homo in vanitate vivens, in saeculo studens divitiis, multiplicavit agros, plantavit vineas, implens horrea sua in apothecis multis, et laetatus est in abundantia sua: et ecce subito ablata sunt omnia ab
Abbreviated transcription (Latin):
tora mollissimis seductionib decipit. sic diabolus calliditate
aut inaliquo mellito poculo nescientib ꝓymant.
ustus mentita suauitate cõponunt. uirus a maritudinis
obsentant fraude dulcedinis. Prouocat prius odor poculi. sed p̃¬
Ficat infusus sapor ueneni. Mel. ẽ. quod ascendit in labia.

Expanded text:
sacrilegii decurrit ac deficit. sic diabolus calliditate aut aliquo dulci poculo nescientibus propinaturis gustum mentita suauitate conponunt, uirus amaritudinis obscurant fraude dulcedinis. prouocat primus odor poculi, sed praefocat inclusus sapor ueneni. mel est quod ascendit in labia,
Abbreviated transcription (Latin):
obiuã ire deliberauimꝰ.Ipsi iut̃ noi uidentes simul ⁊ explo¬
Dratorei &e
credentes. c̃cito gressu ꝑuiã quauenerant redier̃. & pꝰ aliꝗiantulũ
c̃gregatos desuis quasi criamilia ethiopes ad duxer̃. Aui fesi nant᷑
domũ inqua eramꝰ orantes uallo circũdantes. nosq cuncti asnicien-¬¬
tes ꝑ quattuor eiꝰdẽ domꝰ angulos ignẽ copiosu applicuer̃. uuos
nos cremare nitentes. Q uodnos ut aspeximꝰ. timore ualido ext̾riti
xp̃m saluatorẽ in uocauimꝰ. & inmediũ illoꝵ ꝓsiliuimꝰ. Tunc xsi¬
cũ nos illos nec ipsi nos ullatenꝰ intellegere possemꝰ. cõp̃hendentes
nos : INobscuro carcere clauser̃. Sedentib ergo nob̾ intenẽoris.
ñerat qͥ ui panẽ aut aquã tribueret. Nos deniq cũ lacrimis o
ibi aliquot dies. it̾um c̾gregati cũ nos fame & siti exan mes
credidissent: circũ deder᷑ carcerẽ. Sed cũ orantes nos aspexi iert.

Expanded text:
obviam ire deliberavimus. Ipsi autem nos videntes, simul et exploobviam ire deliberavimus. Ipsi autem nos videntes, simul et exploratores esse credentes, concito gradu per viam qua venerant redierunt; et post aliquantulum congregati, de suis quasi tria millia Aethiopes advenerunt. Qui festinanter domum, in qua eramus orantes, vallo circumdantes, nosque cuncti aspicientes, per quatuor ejusdem domus angulos ignem copiosum applicuerunt, vivos nos cremare nitentes. Quod nos ut aspeximus, timore valido exterritim Salvatorem invocavimus, et in medium illorum prosilivimus. Tunc entes, cum neque nos illos, nec ipsi nos ullatenus intelligere possemus, comprehendentes nos, in obscuro clauserunt carcere. Sedentibus ergo nobis in tenebris, non erat qui panem vel aquam tribueret. Nos denique cum lacrymis oibi dies aliquot, iterum congregati, cum nos fame et siti ex animes credidissent, circumdederunt carcerem. Sed cum orantes nos aspexissent,
Abbreviated transcription (Latin):
quando el euatꝰ & anube susceptꝰ. ascendit ad cȩlos. Ex inde
& c̃signantes nos & cõm̃dantes xp̃o & scĩs eiꝰ. exiuimꝰ n̾ haben.¬
grã uiã continuo aggredientes. acqͥnquagesimo demũ die
fluminis tygris alueũ ꝑtranseuntes. t̾rã ꝑsarũ ingressi
sumꝰ. uenimꝰq in cãpũ magnũ & planitiosũ uocabulo
assiã. in quo martẏr xp̃i sc̃s mercurius a postatã iulianũ
ꝑemisse legit᷑. Deinde ciuitatẽ ꝑsidis nomine hitissefodo
intrantes. inqua tres pueri ananias azarias misahel reꝗescuns
longe ababilone: adorauumꝰ ibi. & in eodẽ loco manducantes¬
ꝑfecti post m̃sis quattuor ꝑ traniiuimꝰ ꝑsidis regionem.
& indiȩ t̾rã sumꝰ ingressi. Ingredientes uͦ domũ quandã
& nemine᷑ ibi habitatorẽ reperientes: duos ibi dẽ fecimꝰ
dies. Et ecce t̾ria pꝰnȩ die apparuer̃ aduenientes duo arma.¬
ti. uir & feminã. No uͦ nimio t̾iore ꝑt̾riti surreximꝰ llisq

Expanded text:
quando elevatus est, et a nube susceptus ascendit ad coelos. Exinde consignantes nos et commendantes gratia, viam continuo aggredientes, ac quinquagesimo die fluminis Tygris alveum pertranseuntes, terram Persarum ingressi sumus, et venimus in campum magnum et planitiosum vocabulo Assia, in quo martyr Christi Mercurius apostatam Julianum peremisse legitur. Deinde civitatem Persidis, nomine Kitissefodo, intrantes, in qua tres pueri, Ananias, Azarias, Misael, requiescunt, non longe a Babylone, adoravimus ibi; et in eodem loco manducantesprofecti post menses quatuor, pertransivimus Persidis regionem, et Indiae terram sumus ingressi. Ingredientes vero domum quamdam, et neminem ibi habitatorem reperientes, duos ibidem fecimus dies. Et ecce tertia post haec die, apparuerunt advenientes duo armati, vir et femina; nos vero nimio terrore perterriti, surreximus, illisque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfluuũ igneũ de quo ꝓpheticus sermo comemorat. & fluuius
da transibunt. Quanta fuerit peccati materla. tanta erit ꝑ¬
transeunti mora. Quantũ ac creuerit culꝑa. tantũ sibi ex ho¬
mine uitidicabit flãme rationabilis disciplina. Et quantum
stulta iniquitas gessit. tantũ sapiens poena deseuiet. Et quia

Expanded text:
fluvium igneum, de quo propheticus sermo commemorat, Et fluvius da transibunt. Quanta fuerit peccati materia, tanta et pertranseundi mora. Quantum exegerit culpa, tantum sibi ex homine vindicabit quaedam flammae rationabilis disciplina. Et quantum stulta iniquitas gesserit, tantum sapiens poena desaeviet. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
deorsũ: dilatabit᷑ in ꝓfundũ. Nullũ spiram̃. nullus uber
anhelitus claustris desuꝑ urgentib relinquet᷑. Detrudentꝰ
illic ualedicentes rerũ naturȩ. ultra nescient᷑ adõ : qͥ dr̃n
scire noluer̃. Morituri uitȩ & morti sine sine uicturi.
ab huiꝰ. ꝓfundi flãmea nocte se redimunt. Hec poena illis mane¬

Expanded text:
deorsum, ac dilatabitur in profundum. Nullum spiramen, nullus liber anhelitus, claustris desuper urgentibus relinquetur. Detrudentur illuc, valedicentes rerum naturae. Ultra nescientur a Deo, qui Deum scire noluerunt, morituri vitae et morti sine fine victuri. ab hujus putei profundi flammea nocte se redimunt. Haec poena illos mane
Abbreviated transcription (Latin):
heremũ sũma ꝑfectio ẽ: sed ñ ꝑfecte inheremo uiuere sũ¬
ma dã Natio. ẽ. Quid ꝓdest si in loco qͥes teneat᷑. & inqͥetu¬
do incorde uersetur: Si inhabitatione silentiũ sit. & in
habitatorib uitiorũ tumultus. & colluctatio passionũ.
i exteriora nr̃a serenitas possideat. & interiora tẽ pestas.

Expanded text:
eremum summa perfectio est; non perfecte in eremo vivere, summa damnatio est. Quid prodest, si in loco quies teneatur, et inquietudo in corde versetur? Si in habitatione silentium sit, et in habitatoribus vitiorum tumultus, et colluctatio passionum? Si exteriora n
Abbreviated transcription (Latin):
senec tutẽ. hoc consilio eis ostendebant. Sed ds̃ que sibifecit infestũ. cuncta illius cogita¬
ti dissoluit Adeptus igit᷑ maximã potestti tẽ aduexandũ orbẽ quẽ sibi patefe era
animũ intendit. Nã post deuictos psas qͦg hicritus hic mos ẽ ut regibus suis
inser uiciũ se addi cant: & roges ppło suo tã quã milia utantur. Hunc moñ
ne ferius hõo inromanã ẽric̃ uluit inducer. quẽ tx illo tẽpos uictore sine pudore
laudabat. E quia id aꝑte iube ñ pot̾at. sicagebat ut & ipse libtatẽ oͥminibꝰ auferra&e

Expanded text:
senectutem. Hoc consilia eis ostendebant. Sed Deus, quem sibi fecit infestum, cuncta illius cogitasenectutem. Hoc consilia eis ostendebant. Sed Deus, quem sibi fecit infestum, cuncta illius cogitata dissolvit. XXI. Adeptus igitur maximam potestatem, ad vexandunt orbem, quem sibi patefecerat, animum intendit. Nam post devictos Persas, quorum hic ritus, hic mos est, ut Regibus suis in servitium se addicant, et Reges populo suo tanquam familia utantur, hunc morem nefarius homo in Romanam terram voluit inducere, quem ex illo tempore victoriae sine pudore laudabat. Et quia id aperte jubere non poterat, sic agebat, ut et ipse libertatem hominibus auferre
Abbreviated transcription (Latin):
nomii arieet necesse: contẽnebat qđ & natura raitis essetua uarõ¬
lotud me corporis inpedituꝰ Hunc sperabatbre uobiturũ & sino¬
nouissoc uł inautũ exuere ftcile uidebatur aud enifticeroe siatr¬
bui coseret ium periũ deponer : Habebat ir seliurũ iusos udontu¬
bini cateicu aapera milicia familiarẽ at euius consiluis as om̃ia
pogenda iteb at sa. eũ cȩsare ftecere noluit. nefili ũ nominaret
ut postea in constantilocũ nuncuparet augustũ. at sras enor
Tunc uo tese pricipatu tener& ac p arbitrio suo de bacehatus morbẽ
tre uicen nalia colobraret hac substi tuto cȩsaro filn osuis qpse depo uere
nouennis & ipse deponer&¬
Ita cũ imperii sũ mã tenerent licinius ac seuerud: & scđm cȩsarũ nom̃ maximinib
& candidianus in expugnabili muro circũ septus. securã & tranquill ã degeret

Expanded text:
nominari esset necesse, contemnebat, quod et natura mitis esset et uanominari esset necesse, contemnebat, quod et natura mitis esset et ualitudine corporis impeditus. hunc sperabat breui obiturum, et si non obisset, uel inuitum exuere facile uidebatur. quid enim faceret, si a tribus cogeretur t a prima militia familiarem, cujus consiliis ad omnia regenda utebatur. Sed eum Caesarem facere noluit, ne filium nominaret, vel ut postea in Constantii locum nuncuparet Augustum atque fratrem; tunc vero ipse principatum teneret, ac pro arbitrio suo debacchatus in orbem terrae, vicennalia celebraret, ac substituto Caesare filio suo, qui tunc erat novennis, et ipse deponerita cum imperii summam tenerent Licinius ac Severus, et secundum Caesarum nomen Maximinus et Candidianus, inexpugnabili muro circumseptus securam et tranquillam degeret
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd afferpet. Tc̃ repente ꝓnũciat senerũ & maximianũ cęsares. obstu¬
pe fuint om̃s in tribunali. Constantinꝰ asstabat susũ. stare int̾ senũ con¬
stantin ũ immutatũ nom̃ eẽ. cũ in conspectu om̃i ũ maximia nus
manũ retror sũ ex tendens ꝓtraxit atergodaiã constanti no cepulso
& ex uto uestẽ pͥuata constituit in mediura uur iosone  no
eet uis de eise t nemotam reclamare ausus ẽ. cunetisu nspurate noui¬
tatẽ pei turbatis Huic purpurã dioclecianus in iecit sua. quase exxuit.¬
& diocles iterũ stictus ẽ  Tũ descenditur & reda ꝑciuitatẽ ueteranus
pereforas ex portãtur: in patri ãq dimititur Daia uero sublatus nux
post oridie eesami a ccopit oriente .al candũ e cortenendũ. quippe qͥ ne q
moilicia heq re publica scinet ia non peccor se militu pastoso
Marlima nus postqua senib expulsis qđ uolunt efectta sesosedum
tocius orbis dñm esseferobatur. Na constanciũ quauis priorem

Expanded text:
d afferret. tunc repente pronuntiat Seuerum et Maximinum Caesares. obstupefiunt omnes. in tribunali Constantinus adstabat susum. haesitare inter se num Constantini immutatum nomen esset, cum in conspectu omnium Maximianus manum retrorsum extendens protraxit a tergo Daiam Constantino repulso et exutum uestem priuatam constituit in medium. mirari omnes qui esset, unde esset. nemo tamen reclamare ausus est cunctis insperatae nouitate rei turbatis. huic purpuram Diocletianus iniecit suam qua se exuit, et Diocles iterum factus est. tum descenditur, et reda per ciuitatem ueteranus rex foras exportatur in patriamque dimittitur, Daia uero sublatus nuper a postridie Caesar, accepit Orientem calcandum et conterendum, quippe qui neque militiam neque rem publicam sciret, iam non pecorum, sed militum ptquam senibus expulsis quod uoluit effecit, se iam solum totius orbis dominum esse ferebat. nam Constantium quamuis priorem
Abbreviated transcription (Latin):
His dẽ decessit wilelmus sorte halendis
Magnus upse pat̃ monachorũ diuionensis.
Hu fuerant monachi Maioli deiuque sc̃i.
Uno florentes intẽpore. corporemundo.
Uniusi fidei uere patatis amici.¬
unxit quosq fidelessimiles habuerit patronos

Expanded text:
Hisdem decessit Wilelmus sorte kalendis, Magnus et ipse pater monachorum Divionensis. Hi fuerant monachi Maioli denique sancti, Uno florentes in tempore corpore mundo, Unius et fidei, vere pietatis amici, Iunxit quosque fides, similes habuere recessus.
Abbreviated transcription (Latin):
Et quanto magis augebat᷑ numerus fratrũ. tun¬
to magis quibus dã signis. ncertis indioris de¬
clarabat sui animi gaudiũ. Et quia multo ctes
uidebat quibus dam id honeri. ẽẽ. solitus erat
dicere. Nolite fr̃s. in aum̃ tatione gregis cor¬
tristari Cuius enĩ nutu ⁊ uocatione congre¬
gant᷑ eius ꝓuidentia ⁊ miseratione gubnabur̃
nam que inpueritato cilios in iiuentũte abaas
in senec tute. accepia quãuis diuersis ud eixti
uenerint tẽporibus. xu ñ sub toia moderatiorie¬
discrecionis que uirtute. mat̾na caritate. pat̾na
sollicitu dinefouit. nutriuit. ⁊ exmultis partibus
dis paribus que moribus in unũ corpus collegit.
Quo cumque exibat. quocũ que ꝓcedebat. tanta
sequebatur eum fre quentia fratrũ. ut iã non ducẽ
a principẽ. sed reuera. putares eũ esse aarchangłm
monachorũ. Hoc enim nomine censebat eũ appel¬
landũ insuis sermonibus ⁊ epistolis. fulbtus ille

Expanded text:
Et quanto magis augebatur numerus fratrum, tanEt quanto magis augebatur numerus fratrum, tanto magis quibusdam signis et certis indiciis declarabat sui animi gaudium. Et quia multocies videbat quibusdam id honeri esse, solitus erat dicere: „Nolite, fratres, in augmentatione gregis contristari, cuius enim nutu et vocatione congregantur, eius providentia et miseratione gubernabuntur." namque in pueritia, alios in iuventute, alios in senectute accepit, et quamvis diversis ad eum venerint temporibus, tamen sub una moderationediscretionisque virtute, materna charitate, paterna sollicitudine souit, nutriuit, & ex multis partibus, disparibusque moribus, in vnum corpus collegit. Quocumque degebat, quocumque procedebat, tanta sequebatur eum frequentia fratrum, vt iam non ducem & principem, sed reuera putares eum esse Archangelum Monachorum. Hoc enim nomine censebat eum appellandum in suis Sermonibus & Epistolis Fulbertus ille
Abbreviated transcription (Latin):
inde corũ illa scã cinima uidere uel audire uolebat.
Ueritatẽ corde retinebat. ⁊ ore ꝓferebat Mendatiũ
uero tam quã pestiferũ mor bũ modis omnibusl
cauebat. Humane etiã laudis fauores nõ require.¬
bat. neque głam suam. in ore hominũ pone bata
Siquando uero aconfratribus uel ep̃is more ȩclesias¬
tico officiosis obsequiis suscipiebatur. uel honora¬
batur: testor iħm i duocatũ cinume eius. quia talia
ti preciũ computabat Tam̃ quia hoc sine scandalo
plurimoꝵ declinare nõ poterat. exterius quidẽ
fra t̃num obsequium suscipiebat. sedinteruis aꝓpo¬
sito rigoris nõ discedebat. Conuentus fratrũ fortit̃
tenuit. donec cidipsa mortis extrema ꝑuenit.
quã iocundus int̾
alios ꝓcedebat. quã festi¬
uus in illo scõ choro medius stabat. ad extris
nis. memor illius uersiculi dauitict carminisih
t̃ilu tui sicut nouell& olularũ. in circuitu m̃setuȩ .

Expanded text:
indecorum illa sancta anima videre vel audire volebat. indecorum illa sancta anima videre vel audire volebat. Veritatem corde retinebat et ore proferebat, mendatium vero tamquam pestiferum morbum modis omnibus cavebat. Humane etiam laudis favores non requirebat neque gloriam suam in ore hominum ponebat. Si quando vero a confratribus vel episcopis more ęcclesiastico offitiosis obsequiis suscipiebatur vel honorabatur, testor Iesum advocatum anime eius, quia talia ti pretium computabat. Tamen quia hoc sine scandalo plurimorum declinare non poterat, exterius quidem fraternum obsequium suscipiebat, sed interius a proposito rigoris non discedebat. Conventus fratrum fortiter tenuit, donec ad ipsa mortis extrema pervenit. O quam iocundus inter alios procedebat, quam festivus in illo sancto choro medius stabat, a dextris  plantationis, memor illius versiculi Davitici carminis: Filii tui sicut novella olivarum in circuitu mense tuę.
Abbreviated transcription (Latin):
bamus ualde mirantibus in oscula ruit. amplexa¬
tur. ⁊ du cum illo familiare conloquiũ participat᷑:
Ouirũ ꝑ omnia laude dignũ. qui magis in homine
naturae diligebat p̃rogatiuã quã tilicuius mor
Nichilumquã sibi deesse liberalis confidebat cinim
sed in habundantia bene dictionis xp̃i omnibus lar¬
gi t̃ erat ꝓfusus. Mundiciã in tegritatis ita inuiola¬
bilẽ custo diuit. ut sp̃u scĩ mereretur fieri domiciliũ
icastissi me puritatis receptaculũ. Humilitatis etiã
tanta in eo fuit ꝑfectio. ut ne ad modicũ quidem
notaretur in illo suꝑbie uestigiũ: Innocentia milla
nõ medio crit̾ reluxxi ex suo affectu. pensabat omes
Et sicut ille erat cilienus afelle malicie ita etiã estima¬
bat cilios nullius dolipeste. corrũpi posse. Honesta¬
tis decore ita pollebat. ut in omni sua cictione. huius
uirturs pulcritudine. tamquã cuiusdã fulgoris res¬
plerdere lumine. Nihil enĩ in honestũ. nichil

Expanded text:
bamus, valde mirantibus in oscula ruit, amplexabamus, valde mirantibus in oscula ruit, amplexatur et diu cum illo familiare colloquium participatur. O virum per omnia laude dignum, qui magis in homine nature diligebat prerogativam, quam alicuius morbNichil umquam sibi deesse liberalis confidebat animus, sed in habundantia benedictionis Christi omnibus largiter erat profusus. Munditiam integritatis ita inviolabilem custodivit, ut spiritus sancti mereretur fieri domicilium et castissime puritatis receptaculum. Humilitatis etiam tanta in eo fuit perfectio, ut ne ad modicum quidem notaretur in illo superbie vestigium. Innocentia in illo non mediocriter reluxit. Ex suo affectu pensabat omnes. Et sicut ipse erat alienus a felle malicię, ita etiam estimabat alios nullius doli peste corrumpi posse. Honestatis decore ita pollebat, ut in omni sua actione huius virtutis pulchritudine tamquam cuiusdam fulgoris resplenderet lumine. Nihil enim inhonestum, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nibus misericordiã suadentibus. Certe tali consultu. mul¬
ta milia peuperũ. cognouimꝰ famis ⁊ mortis euasisse ꝑi¬
culũ. Nullius miseriã preteriuit nullis necessitatem
despexit. nullis infirmitatẽ ex orruit:
eni& ue quidã scẽ dĩ genitricis cniciensis ȩccłe cleri
priuatũ sibi ueluti tante corruptionis necessariũ
iuxta ciligerim fluuiũ quendã elegerat locũ mo¬
nas teriolo qđ dicit uolta contiguũ. Quo cidue¬
niens dĩ famulus. ⁊ hoc aignoscens infirmo cõpatit᷑
sola ciari illi inquibus necesse erat fratribus impe
rat Requirit uero ipse miserabilis. scĩ uiri priua¬
tũ conloquiũ. nut ad se aecedat humiliter rogat
ꝑinter nuntiũ. Qđ sc s̃ facere nõ recusauit. recolens
dominice humilitatis exemplũ. qui etiã nõ rogatꝰ.
uenire uoluit ad centurionis se ruũ : Dũ uero cid eum
ꝑuenitur. illis non ex orrescens mseriã. nob̵ qui uide¬

Expanded text:
nibus misericordiam suadentibus. Certe tali consultu, mulnibus misericordiam suadentibus. Certe tali consultu, multa millia pauperum cognouimus, famis & mortis euasisse periculum: nullius miseriam præteriuit, nullius necessitatem despexit, nullius infirmitatem exhorruit. Denique quidam sanctæ Dei Genitricis Aniciensis Ecclesiæ Clerpriuatim sibi veluti tantæ corruptioni necessarium, iuxta Alexis fluuium, quendam elegerat locum, Monasterio quod dicitur Volta, contiguum. Quo adueniens Dei famulus, & hoc agnoscens, infirmo compatitur, solatiari illi in quibus necesse erat, fratribrat. Requirit vero ipse miserabilis sancti viri privatum colloquium et, ut ad se accedat, humiliter rogat per internuntium. Quod sanctus facere non recusavit, recolens dominice humilitatis exemplum, qui etiam non rogatus, venire voluit ad centurionis servum. Dum vero ad eum pervenitur, illius non exorrescens miseriam, nobis, qui vide
Abbreviated transcription (Latin):
ris coronã. in dignũ iudicans. talia denegare pau
peribus xp̃i. ꝓqu ibus effusus est sanguis xp̃i Inthe¬
sauris ȩccłȩ pciup eribus datis. diuinis ihumanis ora¬
culis. laurentius p redicat᷑ miraculis. Cui licet istum
ȩ qui perare nõ audeamus. tamen cunctis quos uidi¬
mus modernitẽ poris hominibus qđ sine preiudicio
cuiusquã dixerim : in suo ordine in hac uirtute p̃feri¬
mus. Consuluit quibus potuit. ⁊quibus pse nõ ualuit.
cilios ut misererentur nogauit. Cum enĩ non sufficeret
tã cicerbȩ famis predictis temporibus omniũ miserus
subuenire: uidimus eum uicos ⁊eccłas quas poterat cir¬
ciure ed helemosinas faciendas : principes diuites me¬
diocres suadere dulcibus sermonibus idmiscđiam ꝓuoca¬
re eis que inde plenissimã peccators remissionẽ. libera uoce
decelis repmitere : Ita uirsc̃s quos nõ sufficiebat ꝓprius¬
alere sumptibus iuuabat cipud illos quos poterat. ser mo¬

Expanded text:
ris coronam. Indignum ris coronam. Indignum peribus Christi, pro quibus effusus est sanguis Christi. In thesauris ecclesię pauperibus datis divinis et humanis oraculis Laurentius predicatur mirabilis. Cui licet istum ęquiperare non audeamus, tamen cunctis, quos vidimus, moderni temporis hominibus, quod sine preiudicio cuiusquam dixerim, in suo ordine in hac virtute preferimus. Consuluit, quibus potuit, et quibus per se non valuit, alios, ut misererentur, rogavit. Cum enim non sufficeret tam acerbe famis predictis temporibus omnium miseriis subvenire, vidimus eum vicos et ęcclesias, quas poterat, circuire, ad helemosinas faciendas principes, divites, mediocres suadere, dulcibus sermonibus ad misericordiam provocare eisque inde plenissimam peccatorum remissionem libera voce de cœlis promittere. Ita vir sanctus quos non sufficiebat alere sumptibus, iuuabat apud illos quos poterat sermo
Abbreviated transcription (Latin):
uia iacere Erat enim eotẽpore fames ualida. que
sui magnitudine pene totas galliarũ siue aqui¬
taniȩ oppresserat ꝓuincias Compunctus itaque
uirsc̃s tali orrore. equo desiliuit. substitit. polinc¬
tores mercede quesiui. Lanea ueste quã uulgo
staminiã uocant adorso aibstracta. illoꝵ nudita¬
tẽ ꝓprus manibus co operuit. sepeliuit. debitum
mortuis obsequiũ ꝑsoluit. sicque ceptũ iter tenuit:
Si martinus ꝑ totũ orbẽ celebratur indimidia tuni¬
ca pauperi diuisa. cur nõ uiste scđm suis peciẽ cebe¬
bris habeat̾ intunica integra. nõ uni uiuo. sedduobꝰ
mortius data . Multa ꝓferri possent similia. nisi
suc cũbere nr̃e paar uitatis ingenia. Sed tam̃ nesi¬
lentio premant᷑ omnia. talitunc tẽporis ⁊ deinceps ꝑ
multos an nos incũ bente miseria. in usus pciuperũ
confregit plurima uasa ecclesiastica. ⁊ ornamen¬
ta insignia. int̾quȩ etiã imperialẽ heinrici imꝑato¬

Expanded text:
via iacere; erat enim eo tempore fames valida, quæ via iacere; erat enim eo tempore fames valida, quæ sui magnitudine pene totas Galliarum siue Aquitaniæ oppresserat Prouincias. Compunctus itaque vir sanctus tali horrore, equo desiliuit, substitit, polinctores mercede quæsiuit: lanea veste, quam vulgo staminam vocant, a dorso abstracta, illorum nuditatem propriis manibus cooperuit, sepeliuit, debitum mortuis obsequium persoluit, sicque cœptum iter tenuit. Si Martinus per totum orbem celebratur in dimidia tunica pauperi diuisa, cur non iste, secundum sui speciem celebris habeatur, in tunica integra, non vni viuo, sed duobus mortuis data? Multa proferri possent similia, nisi succumberent nostræ paruitatis ingenia. Sed tamen ne silentio premantur omnia, tunc tali temporis & deinceps per multos annos incumbente miseria, in vsus pauperum confregit plurima vasa Ecclesiastica & ornamenta insignia, inter quæ etiam Imperialem Heinrici Imperato
Abbreviated transcription (Latin):
Inde uiste uirscĩ ut pre diinus malebat esse culparum
medicina quã uidex Ad hoc cili qͦ ties qđ offerebat᷑
libentissime accipiebat. ut haberet qđ pauperibus
distribueret. Implebat᷑ semꝑ in eo. qđ dicitur in euan¬
gelio. Om̃i habenti dabitur ⁊habundabit Uidi¬
mus enim multocies marsupiũ illis ita exinanitũ
ut qđ daret fratribus nõ baberet. cũ subito ex in¬
sperato ueniebar sibi sufficiens benedictͥo. unde
seda retur petentiũ uociferatio. Et ne generaliter
hȩc ꝓsequendo. eius aliqua miscđiȩ opera specialit̃
ignorare uideamur. quȩ dã hic sunt inserenda satis
memoratu digna. quȩ fide prebean etiã h
nominatim nõ sunt ponenda.
Uodã tempore cũ apud scm dionisiũ pacrisius ꝑ ge¬
ret. ⁊ ꝑ publicũ iter incederet. offendit duos pueros
famis ⁊ frigoris supplicio occubuis se.⁊ sub oculis om¬
niũ dictu misera bile nudos uinsepultos. in media

Expanded text:
Unde et iste vir sanctus, ut prediximus, malebat esse culparum Unde et iste vir sanctus, ut prediximus, malebat esse culparum medicina quam iudex. Ad hoc aliquocies, quod offerebatur, libentissime accipiebat, ut haberet, quod pauperibus distribueret. Implebatur semper in eo, quod dicitur in evangelio: Omni habenti dabitur, et habundabit . Vidimus enim multocies marsupium illius ita exinanitum, ut, quod daret fratribus, non haberet, cum subito ex insperato veniebat sufficiens benedictio, unde sedaretur petentium vociferatio. Et ne generaliter hęc prosequendo eius aliqua misericordię opera specialiter ignorare videamur, quędam hic sunt inserenda satis memoratu digna, quę fidem prebeant etiam his, quę nominatim non sunt ponenda. Quodam tempore cum ad sanctum Dionysium Parisius pergeret, & per publicum iter incederet, offendit duos pueros famis & frigoris supplicio occubuisse, & sub oculis omnium, dictu miserabile, nudos & insepultos in media
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicam Cecoꝵ baculus. esurientiũ cibus. spes
miserorũ. solam̃ lugentium fuit. Miscđiȩ enim
uis ceribus ultra quã dici possit affluebat. ⁊ quãn¬
tũ inse: nullũ ibeneficio miscđiȩ excludebat.
Et sicut inepytaphio sabiniani papę legitur. hic ho¬
minũ uicia blando sermone remouit. Nec culpis
iudex. set medicina fuit Erat certe in hac uirtu¬
te intantũ diffusus. ut ab in prudentibus in offi¬
cio huius uirtutos diiudicaret᷑ nimius. Sed
ille ad hoc obiectũ eleganter alludere solitus erat:
Egoinquit magis uolo demisericordia miseri cordit̃
iudicari. quã decrudelitate crudelit̃ dampnari.
Ut enimcut ambrosius bonũ est misericors homo.
quidũ subuenit. sibi consulit. ⁊ in cilieno remedio. uul¬
nerasua curat. Agnoscit enim se esse hominẽ qui no¬
uit ignoscere Et uias xp̃i sequit᷑: qui carnesus cepta.
maluit in hunc mundũ redẽptor uenire quã udex

Expanded text:
quid dicam? Cecorum baculus, esurientium cybus, spes quid dicam? Cecorum baculus, esurientium cybus, spes miserorum, solamen lugencium fuit. Misericordię enim visceribus ultra, quam dici possit, affluebat et, quantum in se, nullum a beneficio misericordię excludebat. Et sicut in epitaphio Sabiniani pape legitur: Hic hominum vitia blando sermone removit Nec culpis iudex sed medicina fuit . Erat certe in hac virtute in tantum diffusus, ut ab inprudentibus in offitio huiusce virtutis diiudicaretur nimius. Sed ille ad hoc obiectum eleganter alludere solitus erat: Ego", inquit, „magis volo de misericordia misericorditer iudicari quam de crudelitate crudeliter dampnari". Ut enim ait Ambrosius, bonum est misericors homo, qui, dum aliis subvenit, sibi consulit et in alieno remedio vulnera sua curat. Agnoscit enim se esse hominem, qui novit ignoscere, et vias Christi sequitur, qui carne suscepta maluit in hunc mundum redemptor venire quam iudex.
Abbreviated transcription (Latin):
riores. eunctis in cõmune p̃bebat familiare consor¬
tiũ. ⁊ salutare conloquiũ Nulli onerosus. nulli
inportunus. nullis honoris cupidus. clienũ non
uendicabat.immo magis qđ suũ erat hilariter
alteri concedebat Utilitatẽ ꝓpriã neglegebat.
ut communẽ ȩquitatẽ custodiret Beneficientiã
retinebat. ut in eis nostris tẽ poribus in suo or¬
dine singularit̾ solus reluceret. Omnib enim
in cõ mune uolebat bene facere. sed quibus pote¬
rat liberalit̾ liberalis existebat. Plus gaudebat
datis quã ciccepris sciens illud felicitatis. istud
indigentię esse. It scđm dominicę ueritatis sen¬
tentiã: beatius. eẽ. dare quã ciccipere In pauipe¬
res ita muni ficus erat: ut aliquando nõdispensa¬
torẽ. sed ꝓfusũ largitore uideres: Et enim magis
delectabatur infaciendis helemosinis. quã ciliquis
gratulari possit inadquirendis pecuniis. Et

Expanded text:
riores. Cunctis in commune prebebat familiare consorriores. Cunctis in commune prebebat familiare consortium et salutare colloquium, Nulli honerosus, nulli importunus, nullius honoris cupidus, alienum non vendicabat, immo magis, quod suum erat, hilariter alteri concedebat. Utilitatem propriam neglegebat, ut communem equitatem custodiret. Benivolentiam sive iustitię, ita retinebat, ut in eis nostris temporibus in suo ordine singulariter solus reluceret. Omnibus enim in commune volebat benefacere, sed quibus poterat, liberaliter liberalis existebat. Plus gaudebat datis quam acceptis, sciens illud felicitatis, istud indigentie esse. Et secundum dominicę veritatis sententiam beatius esse dare quam accipere. In pauperes ita munificus erat, ut aliquando non dispensatorem sed profusum videres largitorem. Et enim magis delectabatur in faciendis helemosinis, quam aliquis gratulari possit in adquirendis pecuniis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
lia cũ odilonis aderat p̃sentia. ⁊ precipue fa¬
miliaris sibi papia. cuius prece ⁊ industria tem¬
poribus Heinrici. ⁊ chonradi imperatorum.
liberata est ab tacidio gladii. ⁊ periculo incen¬
dii. Le tabat᷑ etiam urbs roma. mundi dña. tan¬
cleriei siue monachi. ita sibi idplaudebant ueni¬
enti ut tam quã desuis karissimũ fratrẽ habe¬
rent cimore uehem̃ti Hec ideo inpairtes iusticiȩ
posuimus. ut aꝑte mons traremus illũ ꝓprium
cuique tribuisse. ⁊ idcirco omniũ grãm ⁊ amo¬
rẽ ꝓmeru. isse Et ut etiam omnibus declaret᷑.
qua necesse erat. ut quẽ ds̃ ꝑfuderat gr̃a ab om¬
nibus amaretur Bene itaque de eo omnes in cõ¬
mune senser̃ qm̃ ubique cunctis ⁊ amori
a honori fuit: Iamuero dei nferioribus sentores hono¬
rabat ut patres. iuniores ut fratres. anus ut matres.
uirgines ut sorores Omes tamen estimans sibi supe¬

Expanded text:
lia, cum Odilonis aderat presentia, et precipuę falia, cum Odilonis aderat presentia, et precipuę familiaris sibi Papia, cuius prece et industria temporibus Heynrici et Chonradi imperatorum liberata est ab excidio gladii et periculo incendii. Letabatur etiam urbs Roma mundi domina tanclerici sive monachi ita sibi adplaudebant venienti, ut tamquam de suis karissimum fratrem haberent amore vehement!. Hęc ideo in partes iustitię posuimus, ut aperte monstraremus illum suum cuique tribuisse et idcirco omnium gratiam et amorem promeruisse. Et ut etiam omnibus declaretur, quia necesse erat, ut, quem deus perfuderat gratia, ab omnibus amaretur. Bene itaque de eo omnes in commune senserunt, quia ubique cunctis et amori et honori fuit. Iam vero de inferioribus: Seniores honorabat ut patres, iuniores ut fratres, anus ut matres, virgines ut sorores. Omnes tamen ęstimans sibi supe
Abbreviated transcription (Latin):
rex huperidũ ppłoꝵ qui quã uiseũ p̾sentias. lit̾ nõuiderent
tam̃ ad famã scĩtatis eius int̾ ctirrentib legatis. & reciꝑsacis lit¬
teris. ad strinxer̃ illũ sibi beneficiis & copiosis munerib cõm̃¬
dantes se humilit̾ orationib illius & sufragiis. Fuit & ian
deseruauis. ut adeũ &ia detã longiquis rogiotub ueni¬
r&. & monachũ se firo abeo de cerner&. Qnẽ in cantu dulcis
inemoriȩ odibodilex ut & ĩã moriens de com̃fonẽ facerie
post mortẽ suam cideũ uisitandũ cum exuuiis uestim̃¬
toꝵ suoꝵ duos fr̃s mit teret. qui illi finẽ uitesue nun
N pretereundi sunt etiam illi dñi sacerdotes napos¬
to lici uiri. Siluest̃: Benedictus. Ioħs. ⁊ inultimis
pie memoriȩ clemens. quoꝵ gr̃am ita ꝓmeruit
ut tamquã ex fratribus unus extiterit Que enĩ
ꝑsona unde cũ que locorꝑ. non cuperet habere
Odii onẽ tamquã cilterũ salomonẽ. amicũ &e pci¬
trẽ. ⁊ ꝓse cipud dñm in tercessorẽ: Gaudebat ita¬

Expanded text:
 presentialiter non viderint, tamen ad famam sanctitatis eius intercurrentibus legatis et reciprocis litteris adstrinxerunt illum sibi beneficiis et copiosis muneribus, commendantes se humiliter orationibus illius et suffragiis. Fuit etiam deservivit, ut ad eum etiam de tam longinquis regionibus veniret et monans de eo mentionem faceret et post mortem suam ad eum visitandum cum exuviis vestimentorum suorum duos fratres mitteret, qui illi finem vitę suę nunNon pretereundi sunt etiam illi domini sacerdotes et apostolici viri Silvester, Benedictus, Iohannes et in ultimis pie memorie Clemens, quorum gratiam ita promeruit, ut tamquam ex fratribus unus extiterit. Quę enim persona undecumque locorum non cuperet habere Odilonem tamquam alterum Salomonem amicum et patrem et pro se aput deum intercessorem? Gaudebat Ita
Abbreviated transcription (Latin):
bat. elatere inimicũ. insidiatorẽ humani generis. qui
nec cabipso dño conatꝰ suȩ fraudis aibstinuit contrase
stare. Uideres illũ ⁊ libero clamore audires. quibũsdã
t̃ribilibᷤᷤ contra dictionibus eũ increpare: aut ise longe
dicederet. imperialibꝰ uerbis iubere. Et ut uerbis ipsius
loquar. tibi inquit humanigeneris inimice int̃ dico
ame machinas tuas. occultas ⁊ aꝑtas insidias. quia crux
dñi mei uita michi morstibi. Crua dñi mei mecũ est. quẽ
semꝑ doro. semꝑ benedico. ⁊ nunc in manibus eius spm
sollẽ nitas dominicȩ natiuitatis. in quibꝰ diebus sollẽn
sibi inuita sua fuerat. ut magis gratiosus officiosus
cippareret. Uigilia uero adueniente. in capitulum
cũ fratribus ꝓcedit. nunciũ cęlestis oraculi ⁊ uen¬
ture festiuitatis audit. genua flectit. adorat. oratio

Expanded text:
bat e latere inimicum insidiatorem humani generis, qui bat e latere inimicum insidiatorem humani generis, qui nec ab ipso Domino conatus suae fraudis abstinuit, contra se stare. Videres illum, et libero clamore audires quibusdam terribilibus contradictionibus eum increpare, et ut a se longe recederet, imperialibus verbis iubére. Et ut verbis ipsius loquar, „tibi", inquit, „humani generis inimice, interdicoa me machinas tuas, occultas et apertas insidias, quia crux domini mei vita mihi, mors tibi. Crux domini mei mecum est, quem semper adoro, semper benedico et nunc in manibus eius spirsollempnitas dominice nativitatis, in quibus diebus sollempne sibi in vita sua fuerat, ut magis gratiosus et offitiosus appareret. Vigilia vero adveniente in capitulum cum fratribus procedit, nuntium cęlestis oraculi et venture festivitatis audit, genua flectit, adorat, oratio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdolor desperatur. Ut est ȩcclesiastice consuetudi¬
nis. fr̃s cum psalmis ante eũ ueniunt. scđm a postoli¬
cã sententiam. oratio fidei suꝑ eũ cęlebratur. miste¬
riũ uiuifici corporis asanguinis sumit᷑. pa& fratribꝰ
p̃betur. ⁊ adultimũ illascã saluti fera crux nr̃e redẽp¬
tionis. uimago crucifixi dñinr̃i. ad ad orandũ presen¬
tur Odñe iħu in illa hora quȩ s uspiria. qui ger
fuer̃. quȩ recor datio ⁊ confessio delictoꝵ que glorifi¬
catio tuȩ maiestatis. quã inuocatiotui nominis. ⁊quę
memoria tuȩ passionis. unrẽ redẽptionis. Ita enĩ suspen¬
sis oculis. ⁊ lacrimarũ imbribᷤᷤ plenis. contẽplabat᷑. ⁊ com¬
paciebat᷑ tui uultꝰ imaginẽ. quasi iterũ teuideret cruci¬
figi ⁊ mori: Adstabat totus suspensus cũ maria matre.
ꝑtransiebat que animã illis a cerrimȩ cõpunctionis
gladius. Nescio corporeis anincorporeis oculis respicie¬

Expanded text:
proh dolor, desperatur! Ut est ecclesiasticae consuetudiproh dolor, desperatur! Ut est ecclesiasticae consuetudinis, fratres cum psalmis ante eum veniunt, secundum apostolicam sententiam oratio fidei super eum celebratur, mysterium vivifici corporis et sanguinis sumitur, pax fratribus praebetur, et ad ultimum illa salutifera crux nostrae redemptionis, et imago crucifixi Domini nostri ad orandum praesentatur. O Domine Jesu! in illa hora quae suspiria, qui gemitus fuerunt! quae recordatio et confessio delictorum, quae glorificatio tuae majestatis, quae invocatio tui nominis, et quae memoria tuae passionis et nostrae redemptionis! Ita enim suspensis oculis, et lacrymarum imbribus plenis contemplabatur et compatiebatur tui vultus imaginem, quasi iterum te videret crucifigi et mori. Astabat tibi totus suspensus cum Maria matre, pertransiebatque animam illius acerrimae compunctionis gladius. Nescio corporeis an incorporeis oculis respicie
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ in quantũ infirmitas concessit. uehȩ m̃ter
ieiuiis orationibꝰ ⁊uigiliis fflixit. Ers̃ ibi ma¬
nentes. ⁊ suꝑ uenientes. pus exhortationibus ins¬
truxcit. ⁊ uelocẽ suicorporis depositionẽ inminere
pre dix̃: Decreuerat posthec. ut monas teria sua¬
⁊cellas circuiret. fr̃s uisitaret. pat̃nis cimonitioni¬
bus ins truendo admeliora prouocaret. asic demũ
quo cũ que succederet. ubi sollicitus suã uocationẽ
ex pectaret . Hoc opere incepto. siluiniacũ uenit᷑.
quo p̃decessor suus sc̃s Maiolus morit̾. ⁊ sepultꝰ re¬
qui escit. Ibuit que nõ paucis diobus commoratus.
cũ instaret iamaduentꝰ dnice natiuitatis. upse tãquã
uox p̃currens. dedie indiẽ pp̃lo tante festiuitatis
gaudia in suo sermone publice denuntiaret. subito
illi sui diuturni cruciatꝰ. ⁊antiquis simi dolores.
simul aduitalia congregant᷑. ⁊ de eius uita heu

Expanded text:
ipsum, in quantum infirmitas concessit, vehementer ipsum, in quantum infirmitas concessit, vehementer ieiuniis & orationibus & vigiliis afflixit. Fratres ibi manentes & superuenientes piis exhortationibus instruxit, & velocem sui corporis depositionē imminere pret cellas circuiret, fratres visitaret, paternis admonitionibus instruendo ad meliora provocaret, et sic demum quocunque secederet, ibi suam sollicitus vocationem exspectaret. Hoc opere incoepto, Silviniacum venitur, quo praedecessor suus sanctus Maiolus moritur et sepultus requiescit. Ibi itaque non paucis diebus commoratus, cum instaret jam adventus Dominicae Nativitatis, et ipse tanquam vox praecurrens, de die in diem populo tantae festivitatis gaudia in suo sermone publice denuntiaret, subito illi sui diuturni cruciatus, et antiquissimi dolores simul ad vitalia congregantur, et de ejus vita, heu,
Abbreviated transcription (Latin):
nos necessitate. Quãuis .upse necessitate : qui & ꝓ
surgeremus. Morit᷑ ille ut nos post mortem uitã
spere mus ȩternã.
caciias niue uicos uefelicis inemorie odilo
ꝑ qinquenniũ nouis iterũ a grauissimis cruciatibus.
nõ est in hominis potestate uia eius alit̾ seres ha¬
buit. quã sperauit. Mansit itaque ibi ꝑquatuor
menses. grauissima cor poris detentꝰ infirmitate.
Aderat sibi dulcis memorie: clementis papę de quo
supra memorauimꝰ desiderabili conlocutio et
a posto lice reuerentiȩ benedictio. frequens etiã
monachoꝵ aleri coꝵ grata uisitatio. int̾ quos
sepius reuisebat dõnus laurentius archiep̃s
demalfia. uir ꝑ omnia scĩssimꝰ. inscripturis utri¬
linguȩ grecȩ uidelicet. ⁊ latine facundissimꝰ istiusq
nr̃i patris familiarissimus. quoꝵ ut̃ que gnimus
conglutinabat᷑ indiuidui amore sp̃s. Postquã uero
rediit. cluniacũ uenit. ⁊ ibi ꝑ totũ fere annũ semet¬

Expanded text:
nos necessitate. Quamvis et ipse necessitate, quia pro nos necessitate. Quamvis et ipse necessitate, quia pro surgeremus. Moritur ille, ut nos post mortem vitam speremus ęternam.itaque vitę suę felicis memorie Odilo per quinquennium novis iterum et gravissimis cruciatibus non est in hominis potestate via eius, aliter se res habuit, quam speravit. Mansit itaque ibi per IIIIor menses, gravissima corporis detentus infirmitate. Aderat sibi dulcis memorie Clementis pape, de quo supra memoravimus, desiderabilis conlocutio et apostolice reverentię benedictio. Frequens etiam monachorum et clericorum grata visitatio, inter quos sepius revisebat domnus Laurentius archiepiscopus de Malfia, vir per omnia sanctissimus in scripturis utrilinguæ, Græcæ videlicet & Latinæ facundissimus, istiusque nostri patris familiarissimus, quorum vterque animus conglutinabatur indiuidui amoris spiritu. Postquam vero rediit. Cluniacum venit, & ibi per totum fere annum, semet
Abbreviated transcription (Latin):
sannauerint. uel amior reprehenderanti me
hȩc suꝑ flue posuisse nouerint ꝓfecto aduerinti
hes omnia ad uirtutes gnimi eiuis spectare .ꝓp
dalibus petrocinua scoꝵ feliit̾ ꝓmeruisse. at que
coronã heatȩ retributionis tã cidño ꝑcepisse.
uid iam cigimꝰ animaꝰ curtam ꝓlixas circũ locucio¬
nos moras innectimus: Sic differre uolumꝰ mortẽ.
⁊i uitã facere longiorẽ. quasi timeamus uenire adul¬
timũ. Manet adhuc illa sententia. primo homini
dita. Terra es. ⁊ int̾ram ibis. Quot quot post hane
uener̃ om̃es p̃terier̃. ⁊ mortis legẽ ꝑsoluerunt .
Mortui s̃ patriarchȩ. ꝓphete. apłi. reges. imperatores
prĩcipes. maiores ⁊minores. ⁊ quot qͦt habuer̃ ini¬
tiũ nascendi. habent conditionẽ ⁊ moriendi Excep¬
tis helias ⁊ enoch. ⁊ ipsi in suo ordine tẽporibus anti¬
ap̃i morituri. moritur ⁊ filius dei. Alit̾nos. aliter
ille. Ille potestate. nos conditione. Ille uoluntate.

Expanded text:
sannauerint, vel amici reprehenderint me sannauerint, vel amici reprehenderint me hæc superflua posuisse, nouerint profecto hæc omnia ad virtutes animi eius spectare, & pro talibus patronicia sanctorum fœlicitcoronam beatae retributionis jam a Domino percepisse. Quid jam, agimus anima? cur tam prolixas circumlocutionis moras innectimus? sic differre volumus mortem, et vitam facere longiorem, quasi timeamus venire ad ultimum. Manet adhuc illa sententia primo homini data: Terra es, et in terram ibis . Quotquot post hanc venerunt, omnes preterierunt et mortis legem persolverunt. Mortui sunt patriarche, prophete, apostoli, reges, imperatores, principes, maiores et minores, et quotquot habuerunt initium nascendi, habent conditionem et moriendi. Excepti sunt Helias et Enoch et ipsi in suo ordine temporibus anticristi morituri. Moritur et filius dei. Aliter nos, aliter ille. Ille potestate, nos conditione. Ille voluntate,
Abbreviated transcription (Latin):
Petri. cuius columnas uestiuit ex argento nigello.
pulchro opere decoratas. Iam uero de omnibus
teriũ. a fundo constructũ. Locus scĩ uictoris gene¬
uensis. pretersuã anti quã ⁊ nobilẽ ecłam.
ex toco etiã suo tẽpore constructus. Carus locus.
Amb̃ta ualde cȩle bris ȩccła. Riuis ex toto. celsi¬
nanias. Sil uiniacus. trans lata firmitas. Monal¬
toriũ sc̃i Saturnini Apud papiã scĩ maioli
nobilissimus locus. Et̃ p̃t hȩc diuersarũ ecclȩsia¬
rũ multiplex numerus. Hȩc om̃ia illius industriã.
suo it̃ pore inȩdificiis. in possessionibus nor nam̃tis
amplissime dilatata creuer̃: Construrit etiã in ul¬
timis uite suȩ. in prediolo genitorũ suoꝵ qđ dam̃
monasteriũ uolta: creuolutione aquȩ circũ cur¬
rentis nuncupatũ. studioso opere decoratũ. quã
ad seruiendũ deo hereditauit i cõpetentibus libris
uel or nam̃itis decent̾ ad ornauit. Si mimici sub¬

Expanded text:
Petri, cuius columnas vestiuit ex argento, cum nigello Petri, cuius columnas vestiuit ex argento, cum nigello pulchro opere decoratas. Iam vero de omnibus terium a fundo constructum, locus sancti Victoris Geneuensis, præter suam antiquam & nobilem Ecclesiam. Ex toto etiam suo tempore constructus Carus-locus. Amberta, valde celebris Ecclesia. Riuus ex toto. Celsinias. Siluiniacus, translata firmitas. Monasterium sancti Saturnini. Apud Papiam sancti Maioli nobilissimus locus. Et præter hæc diuersarum Ecclesiarum multiplex numerus. Hęc omnia illius industria, suo tempore in ædificiis, in possessionibus & ornamentis, amplissime dilatata creuerunt. Cōstruxit etiam in vltimis vitæ suæ, in prædiolo Genitorum suorum, quoddam Monasterium Volta, a reuolutione aquæ circum-currentis nuncupatum, studioso opere decoratum, quod ad seruiendum Deo hæreditauit, & competentibus libris vel ornamentis decenter adornauit. Si inimici sub