comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes. possent eͥe̾ audientib utiles: cũ sibi ñ e̾ent. De talib
alio loco ꝑ ꝓpħam dictũ ÷. Seminastis triticum:  spinas
metitis: Quia bona p̾cipiunt: ⁊ mala faciunt. Ngͦ qui
eos auidiebant.⁊ faciebant quȩ ab eis dicebant᷑ de spiniᷤᷤ
legebant uuas. s ꝑspinas de uitȩ legebant uuas: tan¬
quã si manum aliqͥs ꝑsepem mittat. aut certe de uite
quȩ sepi fuerit inuoluta. uuam legat: ñ spinaꝵ : fruct
ille. s uitis. Rectissime sane quęrit᷑. qͦs fructꝰ nos atten.¬
dere uoluerit. qͥb cognoscere arborẽ possimꝰ. Mlulti
en̾i quȩdã infructib deputant quȩ ad uestitũ ouiu̾
ꝑtinentͥ ⁊ hoc mͦ alupis decipiunt᷑: sicuti sunt uel¬
etiã ab hipocritis possent. ñ suꝑiꝰ diceret Eauete iꝰticiã
ur̃am facere corã hominib tt uideamini ab eis: quȩ
sententia ꝓposita. ipsa tria exeqͥtur. elemosynã. ora¬

Expanded text:
tes, possent esse audientibus utiles, cum sibi non essentes, possent esse audientibus utiles, cum sibi non essenam dictum est, « Seminastis triticum, et spinas metetis : quia bona praecipiunt, et mala faciunt. Non ergo qui eos audiebant et faciebant quae ab eis dicebantur, de spinis legebant uvas; sed per spinas de vite legebant uvas: tanquam si manum aliquis per sepem mittat, aut certe de vite, quae sepi fuerit involuta, uvam legat, non spinarum est fructus iste, sed vitis. 80. Rectissime sane quaeritur quos fructus nos attendere voluerit, quibus cognoscere arborem possimus. Multi enim quaedam in fructibus deputant, quae ad vestitum ovium pertinent, et hoc mfieri ab hypocritis possent, non superius diceret, Cavete justitiam vestram facere coram hominibus, ut videamini ab eis. Qua sententia praeposita, ipsa tria exsequitur, eleemosynam, ora
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ mala. Malꝰ gͦ si uult bona oꝑari: bonꝰ pͥmo fiat. Sic
alio loco. euidentiꝰ dic̃ ipse dñs. Aut facite arborem
bonã: aut facite arbore malã. Qͦo siduas naturas istoꝵ
his duab arborib figuraret: ñ diceret facite. Quis en̾i
hominum potest facere naturã : De inde etiã ibi cum
ipsaꝵ duarũ arboꝵ mentionẽ fecisset : subiecit. Y poctȩ
rit. iam malꝰ ñ erit : sic̃ uerissime dici potest. ñ potest e̾ẽ
nix calida. Cum enĩ calida ẽẽ cȩperit: ñ iã eã niuem.
s aquã uocamꝰ. Potest gͦfieri. ut quȩ nix fuit non sit.
ñ aut̃ potest fieriait nix calida sit. Sic potest fiericut
qͥmalꝰ fuit ñ sit malꝰ: ñ tam̃ fieri pot̾. ut ialꝰ benefaciat.
qr etiã si aliquando uultis utilis÷. ñ hoc ipse facit. s fit
te. hoc ipsum qͦd bona dicebant.⁊ ea quȩ dicebant utilit̃
audiebant᷑ &. fiebant: ñ erat illoꝵ. Suꝑ cathedrã inqͥt
moy si sedent. ꝑdiuinam gͦ ꝓuidentiã legem dĩp̃dican¬

Expanded text:
at. Sic alio loco evidentius dicit ipse Dominus: « Aut facite arborem bonam, aut facite arborem malam. » Quod si duas naturas istorum his duabus arboribus figuraret, non diceret, Facite: quis enim hominum potest facere naturam? Deinde etiam ibi cum ipsarum duarum arborum mentionem fecisset, subjecit: « Hypocritae, rit, jam malus non erit. Sic verissime dici potuit, Non potest esse nix calida: cum enim calida esse coeperit, non jam eam nivem, sed aquam vocamus. Potest ergo fieri ut quae nix fuit, non sit; non autem potest fieri ut nix calida sit. Sic potest fieri ut qui malus fuit, non sit malus; non tamen fieri potest ut malus bene faciat. Qui etiamsi aliquando utilis est, non hoc ipse facit, sed fitte. » Hoc ipsum quod bona dicebant, et ea quae dicebant, utiliter audiebantur et fiebant, non erat illorum: Super cathedram enim, inquit, Moysi sedent . Per divinam ergo providentiam legem Dei praedican
Abbreviated transcription (Latin):
orantem. hoc ÷ credentem. sꝑantem. desid̾antem:
& quȩ petat adño in dñica oratione c̃sideraiitem.
Ieiunia ⁊ ab aliis uoluptatib sine salutis neglectu
carnał. c̃cupiscentie refrenatioͥ maximȩq elemo¬
sinȩ. multum adiuuant orationem: ut possimꝰ dice¬
re. Indie tribulationis meȩ dm̃ exqͥsiui manib me-¬

Expanded text:
orantem, hoc est credentem, sperantem, desiderantem orantem, hoc est credentem, sperantem, desiderantem et, quae petat a domino in dominica oratione, considerantem. eiunia et ab aliis uoluptatibus sine salutis neglectu carnalis concupiscentiae refrenatio maximeque elemosynae multum adiuuant orationem, ut possimus dicere: In die tribulationis meae deum exquisiui manibus me
Abbreviated transcription (Latin):
fac me in hoc scło p̃potem atq clarentẽ. ł sic̃ eiꝰ modiẽ¬
& hȩc dic eoꝵ habens c̃cupiscentiã.ͥ ñ id attendens ut
ex his scđ̾m dm̃ ꝓsit hominib : puto eum ñ inuenire
in oratione dñica qͦpossit hȩc uota coaptare. Qũãob¬
rem pudeat salta petere : quȩ ñ pudet cupere.
Aut si hoc pudet. s cupiditas uincit : quanto melius
hoc petit᷑ ut etiã ab isto cupiditatis malo lib̾et cui
solum qualis ores. uerũ etiã qd̾ ores: ñ me docente.
ta disputata sunt. S nos ad multos ⁊ ad multa qͥe¬
qͥd dicimꝰ : breuit̾ ascͥptura dĩ ueracit̾q dictũ est.
Beatꝰ popłs. cuiꝰ dñs ds̃ ipsiꝰ. In ipsopopło ut simꝰ. atq
ad eum c̃tẽplandũ. ⁊ cũ eo sine fine uiuendũ ꝑueni¬
re possimꝰ finis p̾cepti ÷ caritas de corde puro. ⁊ c̃sei¬
entia bona: ⁊ fide ñ ficta. In eisdem trib ꝓ c̾scientia

Expanded text:
fac me in hoc saeculo praepotentem atque clarentem'\', uel si quifac me in hoc saeculo praepotentem atque clarentem'\', uel si qui haec dicit, eorum habens concupiscentiam, non id attendens, ut ex his secundum Deum prosit hominibus: puto eum non invenire in oratione dominica quo possit haec vota coaptare. Quamobrem pudeat saltem petere quae non pudet cupere; aut si et hoc pudet, sed cupiditas vincit, quanto melius hoc petitur, ut etiam ab isto cupiditatis malo liberet, cusolum qualis ores, verum etiam quid ores; non me docente, sunt disputata; sed nos ad multos et ad multa utquid imus? Breviter in Scriptura Dei veraciterque dictum est: est dominus deus ipsius. in ipso populo ut simus atque ad eum contemplandum et cum eo sine fine uiuendum peruenire possimus, finis praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. in eisdem tribus pro conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ in celo & int̾ra: Qui dic̃ pauꝑtatẽ ⁊ diuitias ne de¬
deris mͥ qͥd aliud dic̃. quã panem nr̃m qͦtidianũ da
nob̾ hodie: Quidic̃ mem̃to dñe dauid ⁊ om̃is man¬
suerudinis eiꝰ. aut dñe si feci istud si ÷ iniqͥtas in ma¬
nib meis. sireddidi retͥbuentib mͥ malaͥ qͥd aliud
dic̃. quã dimitte nob̾ debita nrã. sic̃ & nosdmittimꝰ
dicit. quã lib̾a nos amalo: Et siꝑ omĩa p̾cationum
sc̃arum uerba discurras: quantũ existimo nicħ
inuenies qd̾ ñ ista dñica ẽtineat. & c̃cludat oratio.
Unde liberũ ÷ aliis atq aliis uerb̾ eadem in orando
⁊ ꝓnr̃is. & ꝓ alienis atq ipsis inimicis sine fluctu
dubitationis oranda sunt : quãuis aliꝰ ꝓisto. aliꝰꝓillo
sic̃ se habent iniqͥtates necessitudinũ incorde orantis
oriatur aut extollat᷑ affectꝰ. Qui aut̃ dic̃ in oratioe
uerbi grã. dñe multiplica diuitias meas. aut da mͥ
tantas quantas illi ł isti dedisti. aut honores auge.

Expanded text:
ra? Qui dicit, Paupertatem et divitias ne dederis mihi ; quid aliud dicit quam, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie? Qui dicit, Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus : aut, Domine, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala ; quid aliud dicit quam, Dimitte nodicit quam: Libera nos a malo? et si per omnia precationum sanctarum uerba discurras, quantum existimo, nihil inuenies, quod non ista dominica contineat et concludat oratio. unde liberum est aliis atque aliis uerbis eadem tamen in orando o nostris et pro alienis atque ipsis inimicis sine fluctu dubitationis oranda sunt, quamuis alius pro isto alius pros uel longinquitates necessitudinum, in corde orantis oriatur aut extollat affectus. qui autem dicit in oratione uerbi gratia: \'Domine, multiplica diuitias meas\', aut: \'Da mihi tantas, quantas illi uel illi dedisti\', aut: \'Honores meos auge,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uidebimꝰ lum̃. Quando saciabitur inbonis desi¬
derium nrm̃: & nichil erit ultra qđ gem̃do queramꝰ.S
s qd̾ gaudendo teneamꝰ. Uerũ tam̃ qm̃ ipsa ÷ pax quȩ
p̾cellit omnẽ intellectũ: etiã ipsam poscendo inora¬
tione qͥd oremꝰ sic̃ oportet. nescimꝰ. Qd̾ enĩ sicuti est
cogitare ñ possumꝰ. utiq nescimꝰ : s quicqͥd cogita¬
tiomi occurrerit. abicimꝰ. respuimꝰ. imꝓbamꝰ non hoc
ẽẽ. qd̾ querimꝰ. nouimꝰ: quãuis illud nondũ quale
sit nouerimꝰ. Est gͦ in nob̾ quȩdã ut ita dicã docta
ignorantia: s docta spũdĩ: qui adiuuat infirmm¬
tatem nrãm. Nam cũ dixisset apłs.si aut̃ qd̾ non¬

Expanded text:
ejus videbimus lumen , quando satiabitur in bonis desiejus videbimus lumen , quando satiabitur in bonis desiderium nostrum, et nihil erit ultra quod gemendo quaeramus, sed quod gaudendo teneamus. Verumtamen quia ipsa est pax quae praecellit omnem intellectum, etiam ipsam in orauid oremus, sicut oportet, nescimus. quod enim, sicuti est, cogitare non possumus, utique nescimus, sed, quicquid cogitanti occurrerit, abicimus, respuimus, inprobamus, non hoc esse, quod quaerimus. nouimus. quamuis illud nondum. quale sit. nouerimus. Est ergo in nobis quaedam, ut ita dicam, docta ignorantia sed docta spiritu dei, qui adiuuat infirmitatem nostram. nam cum dixisset apostolus: Si
Abbreviated transcription (Latin):
minime dubitare debemꝰ. Nam ⁊ huiꝰmodi exemplũ
prebuit nob̵ ille mediator qͥ cum dix̾. pat̾ si fieri pocest
transeat ame calix iste: humanã inse uoliuitatẽ ex
hominis susceptione transformans. continuo subiecie.
Uerum ñ qd̾ ego: s qd tuuis pat̾. Unde merito ꝑuniꝰ
obȩdientiã: iusti cstituunt᷑ multi. Quisqͥs aut unam
illam petit ad ño . & hanc reqͥrit. certꝰ ac securꝰ perit.
una ⁊ sola beata uita : ut c̾tẽplem᷑ dñi delectationem
in ȩt̃num immortales atq incorruptibiles corpore ⁊⁊
spu. ꝓpt̾ hanc unam getera reqͥrunt᷑ : &. ñ incecenter
petunt᷑. Istam qͥsqͥs habuerit. omĩa quȩ uult habebit:
nec aliqd ibi uelle. qr nec hab̾e poterit. qd̾ ñ decebit.
Ibi ÷ qͥppe fons uitȩ quẽ sitĩre ne oportet moratione.
in ꝓtectione a larum eiꝰ ante quẽ ẽ.om̃e desid̾iu nr̃m.
ut in ebriem᷑ ab ub̾tate domꝰ eiꝰ. & torrente uoluta¬
tis eiꝰpotem᷑. Qm̃ apud eũ ÷ fons uitȩ: & in lumine

Expanded text:
Nam et hujusmodi exemplum praebuit nobis ille mediator, qui cum dixisset, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste, humanam in se voluntatem ex hominis susceptione transformans, continuo subjecit: uolo, sed quod tu uis, pater. unde merito per unius oboedientiam iusti constituuntur multi. Quisquis autem unam illam petit a domino et hanc requirit, certus ac securus petit una uera et sola beata uita, ut contemplemur domini delectationem in aeternum inmortales atque incorruptibiles corpore et spiritu. propter hanc unam cetera requiruntur et non indecenter petuntur. istam quisquis habuerit, omnia, quae uult, habebit nec aliquid ibi uelle quia nec habere poterit, quod non decebit. ibi est quippe fons uitae, quem sitire nunc oportet in oratione, in protecut inebriemur ab ubertate domus ejus, et torrente voluptatis ejus potemur; quoniam apud eum est fons vitae, et in lumine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dẽe ⁊ nocere : qͥd oremꝰ sic̃ oportet. nesscimꝰ. Et tam̃
quia dura. qa molesta. qr c̃tra sensũ nr̃ȩ infirmitatis
sunt : uniuersali humana uoluntate ut a nob̾ hȩc
auferant᷑ oramꝰ. S hoc deuotionis debemꝰ dño dõ nr̃o
ut si ea ñ abstulerit. ñ idõ nos negligi putemꝰ. s potiꝰ¬
pia patientia maloꝵ bona sꝑemꝰ ampliora. Sic eni
ꝓpiciꝰ. Nam legimꝰ isrłitȩ qͥd ⁊ qͦmͦ rogauerint ⁊ acceꝑuit.¬
s expleta c̃cupiscentia insipientia ⁊ grauit̾ castigata
qđ diabolꝰ postulauit. ut ꝓbandꝰ eiꝰ famulꝰ temptaret᷑.
f xaudiuit rogantes & immundos sp̃s: ut in multos sũ¬
eslegio demonum mitteret᷑. Hȩc scͥpta sunt. ne forte
qͥsquã magnipendat si fuerit exauditꝰ. cũ aliqͥd impa¬
tient̃ petit. qd̾ ñ impetrare plus ꝓsit ͥ aut se abiciat.
& diuina erga se miseratione desꝑet. si ñ exaudiatur
cum forte aliqͥd petit qͦ accipiendo affligat᷑ atroeiꝰuł¬

Expanded text:
ocere, quid oremus, sicut oportet, nescimus et tamen, quia dura, quia molesta, quia contra sensum nostrae infirmitatis sunt, uniuersali humana uoluntate, ut a nobis haec auferantur, oramus. sed hoc deuotionis debemus domino deo nostro, ut, si ea non abstulerit, non ideo nos ab eo neglegi existipia patientia malorum, bona speremus ampliora: sic enimpropitius. Nam legimus Israelitae quid et quomodo rogaverint et accesed expleta concupiscentia inpatientia est grauiter castigata. quod diabolus postulauit, ut probandus eius famulus temptaretur. exaudiuit rogantes et inmundos spiritus, ut in multos sues legio daemonum mitteretur. haec scripta sunt, ne forte se quisquam magni pendat, si fuerit exauditus, cum aliquid inpatienter petit, quod non impetrare plus prosit, aut se abiciat et de diuina erga se miseratione desperet, si non exaudiatur, cum forte aliquid petit, quo accipiendo affligatur atrociu
Abbreviated transcription (Latin):
b angłis. Cum dñs panẽ nr̃m qͦtidianũ danobis
hodie : ꝑ id qd̾ dr̃ hodie significat᷑ hoc tempore. ubi
ł sufficientiã illã petimꝰ aꝑte quȩ excellit. idẽ. no-¬
mine panis totũ significantes. ł sacram̃tũ fidelium
qd in hoc tempore necessariũ :: ñ tam̃ adhuiꝰ tem

Expanded text:
s ejus. Cum dicimus, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; per id quod dicitur hodie, significatur hoc tempore, ubi vel illam sufficientiam petimus, a parte quae excellit, id est nomine panis totam significantes; vel Sacramentum fidelium, quod in hoc tempore necessarium est, non tamen ad hujus tem
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare ꝑmittit᷑: dicente apło. Quid eni mͥ de his qͥ foris
sunt iudicare : : Nonne de his qui intꝰ sunt uos iudicatis:
De genere aut̃ cyboꝵ qr possunt bono animo ⁊ simplici
corde. sine uitio concupiscentiȩ. sic̃ humani cibi indi-¬
fferent̾ sumi: ꝓhibet idem apłs iudicari eos qͥ carnib
uescebant᷑ & bibebant uinum. ab eis qͥ se ab huimodi
alim̃tis temꝑabant. Qui manducat inqͥt ñ manducan
tem ñsꝑnat: &. qͥñ manducat manducantẽ ñ iudicet.
Ibi etiam ait. Tu qͥs es qͥ udices alienũ seruũ ͦ Dño suo
stat.aut cadit. Detalib enĩ reb quȩ possunt bono ⁊
simplici ⁊ magno animo fieri. quauis possint etiã ñ
bono: uolebant illi cum homines e̾e̾nt in occulta cordiᷤ
ferre sententiãꝰ de qͥb solus ds̃ iudicat. Ad hoc ꝑtinet
etiã illud: qͦd alio loco dicit. Holite ante tempꝰ quicquam

Expanded text:
ttitur dicente apostolo: quid enim mihi eos qui foris sunt iudicare? nonne de eis qui intus sunt uos iudicatis? de genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifferenter sumi, prohibet idem apostolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabantspernat, et qui non manducat, manducantem non judicet; ibi etiam ait: Tu quis es, qui judicas alienum servum? Domino suo stat, aut cadit De talibus enim rebus quae possunt bono, et simplici, et magno animo fieri, quamvis possint etiam non bono, volebant illi, cum homines essent, in occulta cordis ferre sententiam, de quibus Deus solus judicat. Ad hoc pertinet etiam illu
Abbreviated transcription (Latin):
&. pat̾ ur̃ celestis pascit ea. Nonne uos pluris estis illis:
Id÷ cariꝰ uos ualetis. Qͥautiq rationale animal sicuti
: homo. sublimiꝰ ordinatũ ÷ in rerũ nat̾a quã irrationa¬
bilia: sicuti sunt aues. Qͥs aut̃ urm̃ inqͥt curans pot̾
adicere ad staturã suam cubitũ unũ: Et deuestim̃to
qͥd solliciti estis: Id: cuiꝰ potestate atq dñatu factũ :
etiã uestiri potest. Non aut̃ ur̃a cura factũ ÷:ͥut ad
hanc staturã ueniret corpꝰ nr̃m. Ex hoc intelligi
pot̾ qđ sicuretis ⁊ uelitis adicere unũ cubitũ hiuiesta¬
turȩ: ñ potestis. Illi gͦ etiã tegendi corporis curam re-¬
linquite: cuiꝰ uidetis cura factũ e̾ẽ. uit tantȩ staturȩ
corpꝰ habeatis. Dandum aut̃ erat etiã docum̃tũ ꝓpt̃¬

Expanded text:
ter coelestis pascit ea. Nonne vos pluris estis illis? id est, carius vos valetis, quia utique rationale animal, sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationabilia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum, inquit, curans potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimento quid solliciti estis? id est, cujus potestate atetiam vestiri potest: non autem vestra cura factum est ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest quod si curctis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtur cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Dandum autem erat documentum et
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm hanc significationẽ: dictum ẽ etiã illud. Qamat
animã suã: ꝑdet illã. Qͦd nͥde hac uita acceꝑimꝰ quã
oportet ꝓ regno dĩ ꝑde̾. qͦd potuisse martyres claruit:
contrariu̾ hoc p̃ceptũ erit illi sententiȩ qͣ dictum ẽ.
Qͥd ꝓdest homini si totũ mundũ lucret᷑. lnimȩ aũt
fuȩ detrim̃tũ faciat: Respicite in qͥt uolatilia çęli. qm̃

Expanded text:
 illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acciperemus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum faciat
Abbreviated transcription (Latin):
consolabunt᷑ : oremꝰ ut fiat uoluntas eiꝰ sic̾ in çelo⁊
in t̾ra ͥqr cum corpꝰ tanquã t̾ra spĩu. tanquã celosum.¬
ma & tota pace consenserit: ñ lugebimꝰ. Nam nulł
alius huiꝰ temporis luctꝰ ẽ : nͥ cum aduersum se ista cõ-¬
fligunt. & cogunt nos dicere. Uideo aliã legem in men-¬
bris meis repugnantem legi m̾tis meȩ: &. luctũ nr̃m la¬
crimosa uoce testari. Miser ego homo qqͥs me lib̾abit
de corpore mortis huiꝰ : Si fortitudo ÷ qua beati sunt
qͥ esuriunt &. sitiunt iusticiã qr ipsi saturabunt᷑ : oremꝰ

Expanded text:
consolabuntur, oremus, ut fiat uoluntas eius sicut in caelo et consolabuntur, oremus, ut fiat uoluntas eius sicut in caelo et in terra, quia, cum corpus tamquam terra spiritui tamquam caelo summa et tota pace consenserit, non lugebimus. nam nullus alius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiu
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑfectũ erit qͦd dictũ ÷: abscondes eos in abscondi¬
to uultꝰ tui. & malũ a qͦ lib̾ari optamꝰ. & ipsa lib̾atio
amalo adhanc utiq uitã ꝑtinet : quã ⁊ iustitia dei
mortalẽ meriumꝰ.be unde ipsiꝰ miscd̾ia lib̾am᷑. Uidet᷑¬
etiã mͥ septenariꝰ iste numerꝰ harũ petitionũ. con¬
gruere illis eptenario numero: ex quo totꝰ iste sermo
manauit. Si enĩ timor dĩ ÷ qͦ beati fiunt pauꝑes sp̃u
Si pietas : qua beati sunt mites. qr ipsi hereditate pos¬
sidebt̃ t̾ram: petamꝰ ut ueniat regnũ eiꝰ. siue in nos
ipsos ut mitescamꝰ. nec ei resistamꝰ. siue de celo in t̾ras
inclaritate aduentꝰ dñi. qͦ nos gaudebimꝰ & laudabumꝰ
dicente illo. Uenite benedicti patͥs mei : accipite reg¬
num qͦd uob̾ paratũ ÷ ab origine mundi. Indño enim
inqͥt ꝓpħa. laudabit᷑ anima mea: audiant mites & io.¬
cundent᷑. Siscientia : ꝗͥbeati sunt qͥlugent qm̃ ipsi

Expanded text:
erit quod dictum est: Abscondes eos in abdito vultus tui . Et malum a quo liberari optamus, et ipsa liberatio a malo, ad hanc utique vitam pertinet, quam et justitia Dei mortalem meruimus, et unde ipsius misericordia liberamur. Ameetiam mihi septenarius iste numerus harum petitionum congruere illi septenario numero, ex quo totus iste sermo manauit. si enim timor dei est, quo beati fiunt pauperes spisi pietas est, qua beati sunt mites, quia ipsi hereditate possidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. in domino, inquit propheta. laudabitur anima mea; audiant mites et iucundentur. si scientia est, qua beati sunt qui lugent, quoniam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd in t̾ra uolutat᷑: Si aut̃ in gelo: mundũ erit. qr
munda sunt quȩcũq çelestia. Sordescit enĩ aliqͥd
cuminferioꝵ mscetur nat᷑e. quatus in suo genere
ñ sordeat: qr etiã de puro argento sordidat᷑ aurũ
simisceatꝰ᷑ ita ⁊ animꝰ nr t̾renoꝵ cupidrrate sordes¬
cit : quauis ipsa t̾ra in suo genere atq ordine¬
munda sit. Cȩlum aut̃ hoc loco ñ corporeũ acceꝑim.
qr om̃e corpꝰ ꝓt̾ra habendũ:. Totũ enĩ mundũ deb&¬

Expanded text:
quod in terra volutatur; si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecunque coelestia. Sordescit enim aliquid cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordida est, quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordinemunda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperim, quia omne corpus pro terra habendum
Abbreviated transcription (Latin):
bone uoluntatis. Ut cũ pͣcesserit bona uoluntas nr̃a quȩ
uocant̾ẽ seqͥtꝰ ꝑficiat᷑ in nob̾ bona uoluntas dĩ. sicuti ÷ ingelestib̾
angłis ut nulla aduersitas resistat nr̃ȩ beatitudini. qͦd ÷ pax.
Item fiat uoluntas tua. recte intelligit᷑ obȩdiat̾ p̾ceptis
tuis. sic̃ incelo ⁊ in t̾ra: id ÷ sic̃ ab angłis. ita ab hominib. Na
fiert uoluntatẽ dĩ cũ obtemꝑat᷑ p̾ceptis eiꝰ ipse dñs dicit:
cum ait Os̃ es.bꝰ ÷ ut faciam uoluntatẽ erꝰ qͥ misit me. Et
sepe. Nonueni facere uoluntatẽ meã̾. s uoluntatẽ eiꝰ qͥ me¬

Expanded text:
na voluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse Dominus dicit, cum ait, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui rie misit ; et saepe, Non veni facere voluntatem meam, s
Abbreviated transcription (Latin):
dĩͥ ita ut si non desit cibus : ñ queramꝰ regnũ dei
hoc ÷ gͦ pͥmũ querere cibum. & deinde regnũ dĩ: id ÷ hoc
pͥori loco ponere. illud posteriori. Si aut̃ idõ querimꝰ
cibũ. ut habeamꝰ regnũ dĩ: facimꝰ quod dictũ ÷. Que¬
rite pͥmũ regnũ & iustitiã dĩ. Querentib aut̃ reg
num dĩ ⁊ iustitiã eiꝰ. id ÷ hoc p̾ponentib ceteris rebus
ut ꝓpt̾ hoc cȩt̾a queramꝰ ñ deb& sube̾e̾ sollicitudo : ne
dĩ: ñ dixit de inde ista querite quãuis sint necessa-¬
ria hs ait. hȩx omĩa apponent᷑ uob̾: id÷ consequent᷑
si illa queratis sine ullo ur̃o impedim̃tal Ne cũ ista
queritis. illinc auertamini. aut ne duos fines cons-¬
tituatis: ut &. regnũ dĩ ꝓpt̾ se appetatis. & ista
necessaria. S hȩc potiꝰ ꝓpt̾ illud ita uob̾ ñ deerunt :

Expanded text:
Dei, ita ut si non sit cibus, non quaeramus regnum Dei. Dei, ita ut si non sit cibus, non quaeramus regnum Dei. Hoc est ergo primum quaerere cibum, et deinde regnum Dei, id est, hoc priori loco ponere, illud posteriori. Si autem ideo quaerimus cibum, ut habeamus regnum Dei, faciamus quod dictum est: Quaerite primum regnum Dei, etnum ejus et justitiam Dei, id est praeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non debet subesse sollicitudo ne n dixit, Deinde ista quaerite; quamvis sint necessaria: sed ait, haec omnia apponentur vobis, id est consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento: ne cum ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria; sed haec potius propter illud: ita vo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicante diligent. Ego aũ ñ habebo. qr ñ ipsũ eu̾głiũ
Ailigo:. s eiꝰ p̾cium. in illis temporalib constitutum.
Qͦd nefas ÷ fieri. ut ñ tanquã filiꝰ ministret qͥsq ęu̾głiũ.
s tanquã seruus. cui dispensatio credita ÷ ut tanquã
alienũ eroget: nichil in de capiens p̾ter cibaria. quȩ
ñ de participatione regni.s sustentaculũ miserȩ ser-¬
uitutis dant᷑ extrinsecꝰ: quã quã alio loco ⁊ dispensa¬
torem sedicat. Potest enĩ ⁊ seruus infilioꝵ numerũ
ad optatꝰ : eam rem in qua coheredis sortẽ meruit
fidelit̾ dispensare participib suis. S nc̃ ubi ait. si aũt
inuitꝰ. dispensatio mͥ credita ÷ : talem dispensatorẽ
intelligi uoluit. qͥ alienũ dispensat. unde ipse ni
ꝓpt̃ illud queris. Quappt̾ si ęliuigłiũ & regnũ dĩ ꝓpt̾
cibũ querimꝰ : pͥorem facimꝰ cibũ. ⁊ posteriꝰ regnũ

Expanded text:
praedicante diligent; ego autem non habebo, quia non ipsum Evangelium praedicante diligent; ego autem non habebo, quia non ipsum Evangelium diligo, sed ejus pretium in illis temporalibus constitutum. Quod nefas est fieri, ut non tanquam filius ministret quisque Evangelium, sed tanqalienum eroget, nihil inde ipse capiat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed ad sustentaculum miserae servitutis dantur extrinsecus. Quanquam et alio loco dispensatorem se dicat . Potest enim et servus in filiorum numerum adoptatus, eam rem in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Sed nunc ubi ait, Si autem invitus, dispensatio mihi credita est, talem dispensatorem intelligi voluit, qui alienum dispensat, unde ipse nihpropter illud quaeris. Quapropter si Evangelium et regnum Dei propter cibum quaerimus, priorem facimus cibum, et posterius regnum
Abbreviated transcription (Latin):
scͥsi hocͭut ita fiant ime. Bonum ÷ mͥ magis mori:
quã głam meã qͥsquã inanem faciat. Hoc dix̃ : qr iã
statuerat ꝓpt̾ quosdã occasionẽ querentes. inanib
suis uictum transigere. Sienĩ ȩuuangłizauero¬
inme: id ÷ siꝓpt̾ea euuangłizauero ut ad illa ꝑueniã
& fine eu̾u̾głii incibo ⁊ potu & uestitu collocauero
S quare ñ ÷ ei gła: Necessitas eni mͥ inqͥt¬
inc̃ubit.
id ÷ ut idõ euuangłrte̾ qr unde uiuam ñ
habeo:
aut ut acqͥram tẽporale̾ fructũ dep̾dicatiõe
Sic eñĩiam necessitas erit in euuigło:n uoluntas.
nat mercedẽ. Ita eñi pot̾ ñ coactꝰ eu̾ligłizare : s uolenᷤᷤ.
Si eni uolens inqͥt hoc facio : mercede̾ habeo. Si aut̃
inuitꝰ. dispensatio mͥ credita ÷: id÷ si coactꝰ in opia earũ
rerũ quȩ temporali uitȩ sunt necessaria p̾dico ȩu̾głiũ
alii ꝑ me habebt̾ mercedẽ eu̾głi i: qͥ euangłiũ ipsũ me

Expanded text:
scripsi haec, ut ita fiant in me. Bonum est mihi magis mori, scripsi haec, ut ita fiant in me. Bonum est mihi magis mori, quam gloriam meam quisquam inanem faciat. » Hoc dixit, quia jam statuerat, propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis victum transigere. Si enim evangin me, id est: si propterea euangelizauero, ut ad illa perueniam et fidem euangelii in cibo et potu et uestitu collocauero. sed quare non est ei gloria? necessitas enim, inqincumbit, id est: ut ideo euangelizem, quia unde uiuam non habeo aut adquiram temporalem fructum de praedicatione sic enim iam necessitas erit in euangelio, non uoluntas. nat mercedem: ita enim potest non coactus evangelizare, sed volens. Si enim, inquit, volens hoc facio, mercedem habeo: si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Id est, si coactus inopia earum rerum quae temporalis vitae sunt, necessario praedico evangelium, alii per me habebunt mercedem Evangelii, qui Evangelium ipsum me
Abbreviated transcription (Latin):
manib suis uictũ suu̾ tolerauit. De his enĩ alio loco
dic̃: Ut amputẽ occasionẽ his qͥ quert᷑ ꝯccasionẽ. Qu̾a¬
quã etiã sic̃ çȩteri.ꝙ honi apłi ꝑmissu dñi de eu̾uigło¬
tandi. s magis ipsiꝰ uictꝰ sui finem in euu̾gło colloca¬
ret: id ÷ ut suꝑiꝰ dixi. ñ idõ eugłizaret. ut ꝑueniret
ad cibum.ꝙ si qua sunt talia necessaria. s ido ista su.¬
meret ut illud impleret.ͥ neñ uolens s necessitate
eu̾u̾głiaret hoc enĩ imꝓbat: cũ dicit. Nescitis qm̃ qui
intemplo oꝑant᷑.: quȩ de templo sunt edunt: Qui al¬
tario desertuunt altario cõpartiunt᷑: Sic & dñs
ordinauit hisqͥ eu̾ugłiũ annuntiant: de eu̾u̾ gło
uiuere. Ego aut̃ nulliꝰ hoꝵ usussum. Hinc os¬
tendit ꝑmissũ e̾e̾ ñ iussum: alioquin contraa p̾ceptũ
dñi fecisse tenebit᷑. Deinde seqͥt᷑: ⁊ dicit. Non aut̾e

Expanded text:
manibus suis victum suum toleravit. De his enim alio loco manibus suis victum suum toleravit. De his enim alio loco dicit: Ut amputem occasionem, qui quaerunt occasionem. Quanquam etiam sicut caeterizandi , sed magis ipsius victus sui finem in Evangelio collocaret, id est, ut superius dixi, non ideo evangelizaret ut perveniret ad cibum, et si qua sunt talia necessaria, sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed necessitate evangelizaret. Hoc enim idem probat cum dicit: Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt, edunt: et qui altario deserviunt, altario comparticipantur? Sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullius horum usus sum. » Hinc ostendit permissum esse, non jussum; alioquin contra praeceptum Domini fecisse tenebitur. Deinde sequitur, et dicit: « Non autem
Abbreviated transcription (Latin):
consiituendꝰ. ꝓpt̾ qͦd omĩa faciamꝰ quȩcũq facimꝰ. s
qr in hac uita militamꝰ ut ad illud regnũ ꝑuenire
possimꝰ. quȩ uita sine his necessariis agi ñ potest. appo
rite. Cum enĩ dixit illud primũ : significauit qͥa
posteriꝰ hoc querendũ ÷. ñ tempore s dignitate. Illud
tanquã bonũ nr̃m. hoc tanquã necessariũ nr̃m: neces¬
debemꝰ euuangłizare ut manducemꝰ. s idõ mandu-¬
care ut euugłizemꝰ. Nam si ꝓpt̾ea euangłizamꝰ ut
mandu¬
cemꝰ : uiliꝰ habemꝰ euangłium quã cibũ.
⁊ erit
iam bonũ nr̃m in manducando: necessariũ
aute
licere sibi quidẽ & ꝑmisum e̾e adño. ut qͥ
ȩuangłium annuntiant de eu̾gło uiuant. id÷ de
eiigło habeant ea quȩ huic uitȩ sunt necessaria.
s tam̃ se ñ ee̾ abustim hac potestate. Erant enim
multi qͥ occasionẽ habe cupiebant ac qͥrendi & ui
uendendi eliugłium ĩ qͥb eã uolens amputare apłs:

Expanded text:
mnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest. Apponrite. Cum enim dicit illud primum, significavit quod hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate: illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum; necesdebemus evangelizare ut manducemus, sed ideo manducare ut evangelizemus: nam si propterea evangelizamus ut manducemus, vilius habemus evangelium quam cibum: et erit jam bonum nostrum in manducando, necessarium autemlicere sibi quidem et permissum esse a Domino, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant, id est, de Evangelio habeant ea quae huic vitae sunt necessaria, sed tamen se non esse abusum hac potestate. Erant enim multi, qui occasionem habere cupiebant acquirendi, et vendendi Evangelium, quibus eam volens amputare Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
solo illustrante sapientes & beati sunt: qr ⁊⁊ hoc ꝓmisit dñs suis
inresurrectione. Erunt ĩ qͥt sic̃ angłi inçelis. E idõ pꝰ illã peti¬
tua. sic̃ in çelo & int̾ra. d ÷ sic̃ ÷ in angłis qͥ st̃ incelis uoliuitas
tua. ut om̃i mͦ tͥ adhereant. teq ꝑfruant᷑. nullo errore ob-¬
mibilante sapientiã eoꝵ. nulla miseria impediente beatitu¬
dinem illoꝵ. ita fiat inscĩs tuis qͥ in t̾ra st̃: & de t̾ra qͦd ad
corpꝰ attinet facti sunt. Et quãuis incelestẽ habitationẽ atq
immutationẽ. tam̃ de t̾ra assumendi st̃ : ad hoc respicit etiã¬

Expanded text:
Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt, inquit, sicut angeli in coelis . Et ideo post illam petit in coelo, et in terra; id est sicut in angelis, qui sunt coelis, voluntas tua, ut omnino tibi adhaereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum, ita fiat in sanctis tuis qui in terra sunt, et de terra quod ad corpus attinet facti sunt, et quamvis in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt. Item fiat
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾u̾głiũ p̃dicatũ fuẽit in oĩb gentib: que res ꝑtinꝙ. ad scĩfi¬
cationem nominis dĩ. Non enĩ ⁊ hic ita dictũ ÷ adueniat
regnũ tuũ : quasi nc̃ dĩ ñ regnet. S forte qͥs dicat. adue
semꝑq in ea regnauerit a constitutione mundi. Adue¬
niat ꝗͦ: accipiendũ ÷ manifestet᷑ hominib. Quẽad modũ
eñi etiã p̾sens lux absens ÷ çecis. & eis qͥ oculos claudunt.
ita dĩ regnũ quauis ñquã discedat de t̾ris: tam̃ igno
cũ eiꝰ uingenitꝰ non solũ intelligibilit᷑ s etiã uisibilit̃
in homine dñico de ģȩlo uenerit: iudicaturꝰ uiuos ⁊
mortuos. Post qͦd iudicium. id: cũ discretio ⁊ separatio
iustoꝵ ab iniustis facta fuerit.ita in habitabt iustos
ds. ut ñ opꝰ sit quenquã doceri ꝑ hominẽ: s sint om̃s
ut scͥptũ ÷ docibiles dõ. Deinde beata uita om̃i ex par.¬
çelestes angłi scĩssimi atq beatis sin¬
simi dõ

Expanded text:
ium praedicatum fuerit in omnibus gentibus : quae res pertinet ad sanctificationem nominis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adveniat regnum tuum, quasi nunc Deus non regnet. Sed forte quis dicat, Advensemperque in ea regnaverit a constitutione mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nunquam discedat de terris, tamen abscum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod judicium, id est, cum discretio et separatio justorum ab injustis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut non opus sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est, docibiles Dcoelestes angeli sanctissimi atque beatissimi solo
Abbreviated transcription (Latin):
simul dicunt dõ. Pat̾ nr̃. Qd̃ ñ possunt uere ac pie dicere.
nͥ se frẽs e̾e̾ cognoscant. Utat᷑ gͦ uoce noui testam̃ti popłs
nouus adet̾nam hereditatẽ uocatꝰ : & dicat pat̾ nĩ qͥes in
çelis: id: inscĩs & iustis. Non eñi spatio locoꝵ continet᷑ ds.
Sunt art̃ seli excellentia qͥdem mundi corpora: s tam̃
ccrpora quȩ ñ possunt e̾e̾ nͥ in loco. S sincelis tanquã
insuꝑiorib niundi partib locꝰ dei e̾e credit᷑. melioris
militatẽ S ꝗͤadmodũ t̾ra appellatꝰ ÷ peccator cũ ei dictũ

Expanded text:
simul dicunt Deo Pater noster; quod non possunt vere ac pie dicere, simul dicunt Deo Pater noster; quod non possunt vere ac pie dicere, nisi se fratres esse cognoscant. Utatur ergo voce Novi Testamenti populus novus ad aeternam haereditatem vocatus, et dicat: Pater noster, qui es in est, in sanctis et justis. Non enim spatio locorum continetur Deus. Sunt enim coeli excellentia quidem mundi corpora, sed tamen corpora, quae non possunt esse nisi in loco: sed si in coelis tanquam in superioribus mundi partibus locus Dei esse creditur melioris militatem. Sed quemadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum
Abbreviated transcription (Latin):
cariꝰ debet e̾e̾ quã pat̃ : Et supplex affectꝰ cũ hõmines di
petituri sumꝰ cum pͥquã aliqͥd peteremꝰ. tam magnũ do¬
filiis petentibͥ cũ hoc ipsum ante dederit ut filii e̾ent.
Postremo quanta cura animũ tangit. uit qͥ dicit pat̾
nr. taitto patre ñ sit indignꝰ: Si eñi qͥsquã plebeiꝰ. senato¬
sine dubio trepidabit̾: nec facile audebit cogitans humi¬
litatem generis sui. & opum indigentiã. & plebeiȩ ꝑsonȩ
uilitatem Quanto gͦ magis trepidandũ ÷ appellare pat̾re
dm̃. si tanta ÷ labes tanteq sordes inmorib ut multo ius¬
tius eas a sua conunctione ds̃ expellet. quã ille senator
ctuiusuis m̃dici egestatemͥ quando qͥd ẽ ille hoc contempnnt
inm̃dico qͦ &. ipse pot̾. humanaꝵ rerum fragilitate de.¬
uenire.. Ds̃ aut̃ insordidos mores nunquã cadit.ͥ & grãs
sumptu s sola bona uoluntate comparari pot̾. Amino
facti fuerint ñ suꝑbire aduers pauꝑes & ignobiles: qm̃

Expanded text:
is debet esse quam pater? et supplex affectus, cum homines dicquae petituri sumus; cum priusquam aliquid peteremus, tam magnum dofiliis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius senator; sine dubio trepidabit, nec facile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum humanarum fragilitate devenire: Deus autem in sordidos mores nunquam cadit. Et gratiasumptu, sed sola bona volufacti fuerint, non superbire adversus pauperes et ignobiles, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
sꝰ. qͥseruit mamonȩ : illi utiq seruit qͥ reb istis terre
diliget. id ÷ dm̃: aut alterũ patiet᷑. & alterũ contẽp¬
net. Patit᷑ enĩ durũ & ꝑnitiosũ dñm: qͥsqͥs seruit
mamone. Sua enĩ cupiditate implicatꝰ subditur
diabolo: ⁊ ñ eum diligit. Quis ÷ eni qͥ diligat diabo
lȩ alienȩ coniunctꝰ ÷ ꝓpt̃ cupiditat̾e suã. durã patit᷑
seruitutẽ: etiã si ñ diligat eum cuiꝰ ancillã diligit:
alterũ aut̃ contẽpnet dix̃: ñ odio habebit. Nulliꝰ
enĩ fere conscientia: dm̃ pot̾ odisse. Contẽpnit autẽ
id ÷ ñ timet. cũ quasi de eiꝰ bonitate securꝰ :. Ab hac
⁊ dicas. Miseratio dĩ magna ÷. Ignoras qr patientia
dĩ ad penitentiã te inuitat : Cuiꝰ eni tanta miscđia

Expanded text:
 servit mammonae, illi utique servit qui rebus istis terrendiliget, id est, Dominum; aut alterum patietur, et alterum contemnet. Patitur enim durum et perniciosum dominum, quisquis servit mammonae; sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo: et non eum diligit; quis est enim qui diligat diabollae alienae conjunctus sit, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiamsi non diligat eum cujus ancillam diligit. Alterum autem contemnet, dicit, non, odio habebit. Nullius enim vere conscientia Deum potest odisse, contemnit autem, id est non timet, cum quasi de ejus bonitate securus est. Ab hac ne dicas: Miseratio Dei magna est , ignorans quia patientia Dei ad poenite
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ñ audebant cũ adhic carnalit̾ saperent. in t̾ra eũ
collocare s in celo: sic pꝰea meliori fide uł intelligentia
magis eu̾ in animis iustoꝵ quã inpeccatoꝵ requirant.
Recte gͦ intelligit᷑ qͦd dictũ ÷. pat̾ nr̃ qͥ es in ceł. in cordib
iustoꝵ ẽẽ dictum: tanquã in templo sc̃o suo. Simul etiã
ut qͥ orat: in se qͦ ipso uelit habitare quẽ inuocat. & cũ
hoc affectat : teneat iusticiã qͦ munere inuitat᷑ ad in¬
habitandũ animũ ds̃. Iã uideamꝰ quȩ sint petenda.
um quȩ petunt᷑ : hoc ÷. Sc̃ĩficet᷑ nom̃ tuũ. Qͦd ñ sic pe¬
tit᷑ quasi ñ sit scm̃ nom̃ dĩ.s ut sc̃m habeat᷑ ab hominib¬
id ÷ illis ita innotescat ds̃. ut ñ existiment aliqͥd sanctiꝰ
qͦd magis offendere timeant. Neq enĩqr dictũ ÷ notus
inudȩa dĩ. in isrt magnũ nom̃ eiꝰ. sic intelligendũ ÷ qͣsi
alibi minor sit ds̃. alibi maior: s ibi magnũ ÷ eiꝰ nomen

Expanded text:
sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. ium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, quasi non sit sanid est ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est, quasi alibi minor
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa cum illo apparebit in gła. Propt̾ quã głam
dicta ẽ excła głosa. Item qͦd añs ait Petite ⁊ acci¬
pietis. querite & inuenietis. pulsate & aperietur
uob̾. Oꝑose qͥdem tria ista qͥd inter se differant. ex¬
ponendũ putaui. s longe meliꝰ ad instantissunam
peticionem. omĩa referunt᷑. hoc qͥipe oftendit ubi
eodem uerbo cuncta conclusit dicens. quanto magi
pater ur̃ qͥ in celis ÷ dabit bona petentib se. Non emi
dix̃ petentib ⁊ querentib & pulsantib. hoc opꝰsic

Expanded text:
et ipsa cum illo apparebit in gloria; propter quam gloriam et ipsa cum illo apparebit in gloria; propter quam gloriam dicta est ecclesia gloriosa. item quod dominus ait: petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis, operose quidem, tria ista quid inter se differant, exponendum putaui; sed longe melius ad instantissimam petitionem omnia referentur. hoc quippe ostendit, ubi eodem uerbo cuncta conclusit dicens: quanto magis pater uester, qui in caelis est, dabit bona petentibus se; non enim dixit: petentib
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse me nollẽ. Postea qͥppe uidi ñ eͥe dicendum qͣus
ñ nulla possit ratione defendi. ¶Item qͦd dixi nulliꝰ
Alio loco ineo qͦs dixi obhoc dixisse dñm sufficit diei
malitia sua. qr cibos sumere urgebat ipsa necessitaᷤ.
quã ꝓpt̾ea malitiã nominatã arbitror. qr pȩnalis ÷
nob ꝑtinet enĩ adhanc fragilitatẽ quã peccando me¬
riumꝰ. ñ attendi etiã pͥmis hominib data fuisse in
paradi so corporis alimenta antequã istã mortis pę¬
nam peccando meruissent. Sic eñi erant immor.¬
tales in corpore nondũ spiritali s animali. ut tan̾i
ineĩmodi immortalitate alim̃tis corporalib uterent᷑
Item qͦd cdixi quã sibi elegit ds̃ głosam ȩccłam non
habent̾e maculã neq rugã. ñ idõ dixi qr nẽ ex om̃i
parte iam talis ÷. quauis ad hoc electa ñ dubitet᷑
ut talis fit quando xp̾e apparuerit uita eiꝰ tẽ enim

Expanded text:
dixisse me nollem. postea quippe uidi non esse dicendum, quamuis dixisse me nollem. postea quippe uidi non esse dicendum, quamuis nonnulla possit ratione defendi. item quod dixi: nullius i oderunt te. Alio loco in eo, quod dixi: ob hoc dixisse dominum: sufficit diei malitia sua, quia cibos sumere urgebat ipsa necessitas, quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis; pertinet enim ad hanc fragilitatem, quam peccando meruimus, non adtendi etiam primis hominibus data fuisse in paradiso corporis alimenta, antequam istam mortis poenam peccando meruissent. sic enim erant inmortales in corpore nondum spiritali, sed animali, ut tamen in huius modi inmortalitate alimentis corporalibus uterentur. item quod dixi: quam sibi elegit deus gloriosam ecclesiam non habentem maculam neque rugam, non ideo dixi, quia nunc ex omni parte iam talis est, quamuis ad hoc electa non dubitetur, ut talis sit, quando Christus apparuerit, uita eius; tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
lierem. etiã pꝰea quã audiutta dño. Nec ego te eon¬
dempnabo. uade iam de inceps noli peccare si hoc
obȩdient̃ audiũ. ¶Alio loco peccatũ fr̃is ad mortem
ut dicerem peccatũ fr̃is ad mortem puto e̾e̾.cũ pꝰ agni
tatẽ. & aduers ipsam grãm qua reconciliatꝰ ⁊ dõinuiden¬
tiȩ facib agitat᷑. Quod qͥdem ñ confirmaui. qm̃ hoc
putare me dixi. s tam̃ addendũ fuit si inhac tam sce¬
pessimo in hac uita constituto ñ ÷ utiq desꝑandũ. nec
libro nulli inquã licebit ignorare dĩ regnum. cumei
unigenitꝰ non solum intelligibilit̾ s etiã uisibilit in
homine dñico de çȩlo uenerit iudicaturꝰ uiuos et
mortuos. S ñ uideo utrũ recte dicat᷑ homo dñicꝰ qͥ
dñs. Dũicꝰ aut̃ homo qͥs in eiꝰ uire scã familia ñ potest
diciꝰ & hoc qͥdem ut dicerem apud qͦsdam legi tracta¬
tores catholicos diuinoꝵ eloqͥoꝵ.s ubic̃q hoc dixi.

Expanded text:
lierem, etiam posteaquam audiuit a domino: nec ego te lierem, etiam posteaquam audiuit a domino: nec ego te damnabo; uade, deinc-eps iam noli peccare, si hoc oboedienter audiuit. Alio loco peccatum fratris ad mortem,ut dicerem: peccatum fratris atatem et aduersus ipsam gratiam, qua reconciliatus est deo, inuidentiae facibus agitatur. quod quidem non confirmaui, quoniam hoc putare me dixi, sed tamen addendum fuit: si in hac tam sceumque pessimo in hac uita constituto non est utique desperandum nec rare dei regnum, quum eius unigenitus non solum intellegibiliter sed etiam uisibiliter in homine dominico de caelo uenerit iudicaturus uiuos et mortuos. sed non uideo, utrum recte dicatur homo dominicus, qui nicus autem homo quis in eius sancta familia non potest dici? et hoc quidem ut dicerem, apud quosdam legi tractatores catholicos diuinorum eloquiorum. sed ubicumque hoc dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
ad digerendũ difficili. putare lectorẽ istã disputati
onem debere suffic̾e. S legat n⁊ alia siue tira que
pꝰea scͥpta sunt. siue alioꝵ meliꝰ consid̾ata ati tractata
ł ipse si potest ea quȩ hic merito mouere possunt.
uigilantiore atq intelligitiore mente discutiat. Nõ
qͥa om̃e peccatũ forncatio ẽ. neq eni omnẽ peccan¬
tem ds̃ ꝑdit. qͥ eotidie scos suos exaudit dicentes. qi¬
mitte nob̾ debita nr̃a. cũ ꝑdat omnẽ qͥ fornicat᷑
ab eo. S quatenꝰ intelligenda atq elimanda sit he
foricatio. & utrũ etiã ꝓpt̾ hanc liceat dimittere
uxorem latebrosissima questio ẽ. Licere tam̃ ꝓpter
istã quȩ instupris cõmittit᷑. nulla questio ẽ. &e ubi
dixi hoc ꝑmissũ ẽe̾ non iussum. ñ attendi aliã septal¬
ram dicentẽ. Qui tenet ad ulterã. stultꝰ ⁊ impius e
Nec sane dixerim ad ulterã fuisse depritandã illã mu¬

Expanded text:
ad digerendum difficili putare lectorem istam sibi nostrad digerendum difficili putare lectorem istam sibi nostram disputationem debere sufficere, sed legat et ea siue nostra, quae postea scripta sunt, siue aliorum melius considerata atque tractata, uel ipse, si potest, ea, quae hic merito mouere possunt, uigilantiore atque intellegentiore mente discutiat, non quia omne peccatum fornicatio est — neque enim omnem peccantem deus perdit, qui cotidie sanctos suos exaudit dicentes: dimitte nobis debita nostra, quum perdat omnem, qui fornicatur ab eo — sed quatenus intellegenda atque limitanda est haec fornicatio et utrum etiam propter hanc liceat dimittere uxorem, latebrosissima . quaestio est. licere tamen propter istam, quae in stupris committitur, nulla quaestio est. et ubi dixi hoc permissum esse, non iussum, non adtendi aliam scripturam dicentem: qui tenet adulteram, stultus et inpius est. nec sane dixerim adulteram fuisse deputandam illam mu
Abbreviated transcription (Latin):
ginali mullo eristente peccato sine morte cresceret
et
multiplicaret᷑ genꝰ humanũ.
ac ꝑ hoc alit̾
soluenda questio ÷ cur dñs p̃ceperit diligenelos
inimicos cũ alio loco p̃cipiat odio habendo s paren¬
tesi filios. Nonsic̃ hic ioluta ÷ s sic̃ eã postiꝰ sepe sol¬
uimꝰ. id ÷ ut diligamꝰ ininicos lucrandos regno dei.
& odimꝰ inꝓpinquis si impediunt aregno dei iteno
de p̾cepto quo ꝓhibet᷑ uxor dimitti nͥ ꝓpt̾ fornicatio.¬
nem. Hic qͥdem scrupulosissimȩ disputaui es quam
uelit añs intelligifornicationẽ. ꝓpt̾ quã liceat dimit.¬
tere uxorẽ. utrum eã quȩ dampnat᷑ instupris. an il¬
lam de qua dr̃. ꝑdidisti omnẽ qͥfornicat᷑ abste inqua
utiq ⁊ista ÷ neq eñi ñ forncat᷑ adño qͥ tollens m̃bra
xpͥi facit ea m̃bra meretricis. etiã atq etiã cogitan¬
dum ẽ. atq reqͥrendũ. Nec uolo in re tanta tamq

Expanded text:
ginali nullo existente peccato, sine morte cresceret ginali nullo existente peccato, sine morte cresceret et multiplicaretur genus humanum. Ac per hoc aliter solvenda est quaestio, cur Dominus praeceperit diligendos inimicos , cum alio loco praecipiat odio habendos et parentes et filios , non sicut hic soluta est, sed sicut eam posterius saepe solvimus: id est, ut diligamus inimicos lucrandos regno Dei, et oderimus in propinquis, si impediunt a regno Dei. 6. Item de praecepto quo prohibetur uxor dimitti, nisi propter fornicationem, hic quidem scrupulosissime disputavi . Sed quam velit Dominus intelligi fornicationem, propter quam liceat dimittere uxorem; utrum eam quae damnatur in stupris, an illam de qua dicitur, Perdidisti omnem qui fornicatur abs te , in qua utique et ista est neque enim non fornicatur a Domino, qui tollens membra Christi facit ea membra meretricis — etiam atque etiam cogitandum est atque requirendum, nec uolo in re tanta tamque