comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet corruptibile hoc induere
incorruptionẽ. Cũ enĩ dicit lioc:
in ea qͣsi cligitũ intendit Qđ̃ autẽ
uisibile ẽ. id potest digito ostendi:
qm̃ posset etiã anima corruptibilis
dici. na uicis moꝵ ipsa corrũpitur.
Et mortale hoc induerit un morta¬
intendit᷑. Potest enĩ aĩa sic̾ corrup-¬
tibilis ꝓpt̾ moꝵ uicia: ita etiã mor.¬
talis dici Mors qͥppe animȩ ẽ.
apostatare ado: qđ pͥmũ eiꝰ peccatũ
in para diso. sacris litteris continet᷑
Resurget gͥ corpus. scđm xp̃ianã¬
fidẽ: q̃ fallere ñ potest. Qđ cui ui-¬
detͥ incredibile. qͣlis sit nc̃ caro atten¬
dit: qͣlis autẽ fut᷑a sit ñ considerat.
qr illo tẽpore immutationis angłicȩ.

Expanded text:
c induere incorruptionem. Cum enim dicit, hoc, in eam quasi digitum intendit. Quod autem visibile est, id potest digito ostendi: quoniam posset etiam anima corruptibilis dici; nam vitiis morum ipsa corrumpitur. Et mortale hoc induere immortaintenditur. potest enim et anima sicut corruptibilis propter morum uitia, ita etiam mortalis dici. mors quippe animae est apostatare a deo: quod primum eius peccatum in paradiso sacris litteris continetur. Resurget igitur corpus secunfidem, quae fallere non potest. Quod cui videtur incredibile, qualis sit nunc caro attendit, qualis autem futura sit non considerat: quia illo tempore immutationis angelicae,
Abbreviated transcription (Latin):
bitur: sed antixp̃c. id .ẽ. contrarius
nc̃ aduertetis ipso exponente : &
intelligetis ñ posse exire foras nͥ
antixp̃os. eos autẽ qui ñ sunt xp̃o
contrarii. foras exire nullomͦ posse:

Expanded text:
bitur; sed Antichristus, id est, contrarius nunc advertitis ipso exponente, et intelligitis non posse exire foras nisi antichristos; eos autem qui non sunt Christo contrarii, foras exire nullo modo posse.
Abbreviated transcription (Latin):
manus ꝑsequentiũ infirmus in uen¬
tus este Ille nos fortes fecit: qui
ꝑsequentib ñ restitit. Crucifixus ẽ
enĩ ex infirmitate: sed uiuit ex
uirtute dĩ. O cribo uobis pueri:
Unde puerie Quia cogno uistis
patrem. Scribo uobis patres.
Com mendat hoc & repetit.
Quia cognonistis eũ qui a pͥncipio
est: Mem̃tote patres uos ẽẽ. Si
obliuiscimini eũ qui apͥncipio ẽ.
ꝑdidistis pat̾nitatẽ. Seribe uob̾¬

Expanded text:
manus persequentium infirmus invenmanus persequentium infirmus inventus est? Ille nos fortes fecit, qui persequentibus non restitit. Crucifixus est enim ex infirmitate, sed vivit ex virtu e Dei . 7. Scribo vobis, pueri. Unde pueri? Quia cognovistis Patrem. Scribo vobis, patres: commendat hoc, et repetit, Quia cognovistis eum qui a principio est. Mementote vos patres esse: si obliviscimini eum qui a principio est, perdidistis paternitatem. Scribo vob
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dño : ego hodie genui te. Ab
ȩt̃no patre genitus. ex et̃nitate ge¬
nitus. in eternitate genitus: nullo
initio. nullo fine. nullo spacio
latitudinis. quia est qđ est: quia
ipse ẽ qd est: Q̾ nom̃ suũ dixit
moysi Dices eis Qui ẽ: misit me
ad uos: Quid ergo ante abrahã:
Quid ante noe : Quid ante acła :
Audi scripturã. Ante luciferum
genui te Postremo. ante cęlũ &
terrã: Quare : Quia om̃ia ꝑ ipsũ
facta sunt : & sine ipso factum est
nichil. Ideo patres agnoscite. Patres
enim fiunt: agnoscendo qđ ẽ abinicio:
Scribo uobis iuuenes.
Filu sunt: patres sunt: iuiuenes
sunt. Filii quia nascuntur: patres
quia pͥncipium agnoscunt. Iuuenes
quare: Quia incistif malignũ.
In filiis natiuitas: in patrib anti¬
quitas. in iuuenib fortitudo. Sima¬
lignus a iuuenib uincitur: pugnat
nobiscum: Pugnat : sed ñ expugnat:
Quare: Quia nos sumus fortes. an
quia ille fortis est in nobis. qui int̾

Expanded text:
est Domino, Ego hodie genui te . Ab est Domino, Ego hodie genui te . Ab aeterno Patre genitus, ex aeternitate genitus, in aeternitate genitus: nullo initio, nullo termino, nullo spatio latitudinis; quia est quod est, quia ipse est qui est. Hoc nomen suum dixit Moysi: Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Quid ergo ante Abraham? quid ante Noe? quid ante Adam? Audi Scripturam: Ante luciferum genui te . Postremo ante coelum et terram. Quare? Quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo patres agnoscite: patres enim fiunt agnoscendo quod est ab initio. 6. Scribo vobis, juvenes. Filii sunt, patres sunt, juvenes sunt; filii, quia nascuntur; patres, quia principium agnoscunt: juvenes quare? Quia vicistis malignum. In filiis nativitas, in patribus antiquitas, in juvenibus fortitudo. Si malignus a juvenibus vincitur, pugnat nobiscum. Pugnat, sed non expugnat. Quare? Quia nos sumus fortes, an quia ille est fortis in nobis, qui inter
Abbreviated transcription (Latin):
tiquiis putamus. quot annoꝵ: Puta¬
mus ne maior quã mater sua: Ma¬
ior plane quã mater Om̃a enim ꝑ
ipsum facta sunt. Si om̃ia: & ipsã
matrem antiquus fecit. de qua na-¬
sceretur nouus: Putamꝰ ne ante ma¬
trem solã. & ñ ante auos matris:
Antiquus auus ipsius matris abrahã
Q̾ dñs dicit. Ante abrahã ego sum:
Ante abraham dicimus. Celũ &
terra. & anteꝗͣ ẽẽt homo. facta st̃:
Ante ista fuit dñs: immo est: Op¬
time enim ñ ait. ante abrahan ego
fui : sed ante abraham ego sum. Qd̃
est ibi unus. sed sempiternus. Non
ponunt illũ diem in medio. hester¬
nus & crastinus. Nesterno enim
die finito. incipiens hodiernus:
uenturo crastino finitur. Ille unꝰ
dies ibi est: sine tenebris. sine noc¬
te. sine spaciis. sine mensura. sine
horis: Qđ ius illũ dic. Si ins. dies
est: siuis. annus ẽ: siuis. anni sunt:
Dictũ est enim de ipso die Et an¬
ni tui ñ deficient. Quomͦ autem
dictus ẽ diese Quando dictum

Expanded text:
tiquus putamus? quot annorum? Putatiquus putamus? quot annorum? Putamusne major quam mater sua? Major plane quam mater: omnia enim per ipsum facta sunt . Si omnia, et ipsam matrem antiquus fecit, de qua nasceretur novus. Putamusne ante matrem solam? Et ante avos matris antiquus. Avus matris ipsius Abraham; et Dominus dicit, Ante Abraham ego sum . Ante Abraham dicimus? Coelum et terra, antequam esset homo, facta sunt. Ante ista fuit Dominus, imo et est. Optime enim non ait, Ante Abraham ego fui; sed, Ante Abraham ego sum. Quod est ibi unus, sed sempiternus. Non ponunt illum diem in medio hesternus et crastinus: hesterno enim die finito, incipiens hodiernus venturo crastino finietur. Ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, sine spatiis, sine mensura, sine horis. Quod vis illum dic: si vis, dies est; si vis, annus est; si vis, anni sunt. Dictum est enim de ipso, Et anni tui non deficient . Quando autem dictus est dies? Quando dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nom̃ pauli. Nã diuidentib sibi
eccłam. & partes facere de unitate
conantib: parturiens paruulos mat̃
caritas in apło exponit uiscera sua.
conscindit quodamͦ uerbis ubera sua.
plorat filios quos uidet efferri. re¬
uocat ad unũ nom̃ eos qui multa
nomina sibi facere uolebant: repel¬
lit ab amore suo ut xp̃c ametur. &
dicit: Nũquid paulus ꝓuobis cruci¬
fixus est: aut in nomine pauli bap¬
tirati estis: Quid dicit: Nolo mei
sitis Ut mecũ sitis: mecũ estote
Om̃s illius sumus qui ꝓnobis mor¬
tuus est: qui ꝓ nobis crucifixus est.
Unde & hic dimittuntur uobis
peccata ꝓpter nom̃ eius: ñ ꝓpt̃
Scribo uobis patres:
Quare pͥmo filii: Quia remit¬
tuntur uobis peccata ꝓpter nom̃
eius: & regeneramini in nouam
uitã. Ido filii. Patres quare:
Quia cognouistis eũ qui apͥnei¬
pio est Principiũ eni ad pater¬
nitatem ꝑtinet. Nouus xp̃c in carne.
sed antiquus in diuinitate. Quã an-¬

Expanded text:
per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Quid dicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est: unde et hic, Dimittuntur vobis peccata per nomen ejus, non per Scribo vobis, patres. Quare primo filii? Quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus, et regeneramini in novam vitam, ideo filii. Patres quare? Quia cognovistis eum qui a principio est: principium enim ad paternitatem pertinet. Novus Christus in carne, sed antiquus in divinitate. Quam an
Abbreviated transcription (Latin):
quid sequitur. In omẽm terrã exiuit
sonus eoꝵ: & in fines orbis t̾re uerba
eoꝵ. Quare hoc: Qma in sole po¬
suit cabernaculũ suum: id est in
manifesto. Tabernaculum eius. caro
euis: Tabernaculũ eius. caro eccła eiꝰ:
in sole posita est. Non ẽ in nocte.
sed incdie: Sed quare illi ñ agnos¬
cunt: Redite ad lectionẽ quo heri
finis factus est: & uidete quare ñ
agnoscunt. Qui odit frẽm suũ. in
tenebris est: & nescit quo eat. qm̃
tenebre excȩcauerunt oculos eius:
Nos ergo sequentia uideamus: &
ñ simus in tenebris. Unde ñ erimꝰ
in tenebris: Si Amamemus fr̃s:
Unde ꝓbatur. quia amamus frater-¬
nitatem: Quia ñ conscindimus
unitatem. quia tenemꝰ caritaten:
cribo uobis filioli : quia remit¬
tuntur uobis peccata ꝓpter nom̃
eius Ideo filioli : quia remissis.
peccatis nascimini. Sed ꝑ cuius no¬
men remittunt᷑ peccata: Nũqͥd
augustim: Ergo nec ꝑ nom̃ do¬
nati. Uideris. quis alignstinus aut
quis donatus: Nec ꝑ nom̃ petri: nec

Expanded text:
rram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quare hoc? Quia in sole posuit tabernaculum suum , id est, in manifesto. Tabernaculum ejus, caro ejus; tabernaculum ejus, Ecclesia ejus: in sole posita est, non est in nocte, sed in die. Sed quare illi non agnoscunt? Redite ad lectionem, ad quam heri finis factus est, et videte quare non agnoscunt: Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Nos ergo sequentia videamus, et non simus in tenebris. Unde non erimus in tenebris? Si amemus fratres. Unde probatur quia amamus fraternitatem? Quia non scindimus unitatem, quia tenemus charitatem. 4. Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ista tria: desideriũ carnis. desideriũ
oculoꝵ. & ambitionẽ scłi Pesiderant
enĩ manducare. bibere. concũbere.
istis uoluptatib uti: Nũquid ñ ẽ
in his modus: Aut quando dicit᷑
nolite ista diligere. hoc đ̾r. ut ñ
manducetis. Aut ñ bibatis. aut fili¬
os ñ ꝓcreetis: Non hoc dr̃: sed sit
mu̾ndus ꝓpter creatorem. ut ñ uos
illigent ista dilectione: nec ad fru-¬
endum hoc ametis. qd̃ ad utendum
habere debetis. Non autẽ ꝓbamini nͥ
quando uobis ꝓponuntur duo: hoc
aut illud Iustitiã uis. an lucra: Non
habeo unde uiuã: ñ habeo unde man¬
ducem. ñ habeo inide bibã. Sed quid.
si ñ potes habere ista nisi ꝑ iquitatẽ:
Nonne melius amas qđ ñ amittis. quã
iniquitatẽ cõmittas: Lucrũ auri ui¬
des: dã nũ fidei ñ uides. Hoc ergo
ait dñs. Desideriũ carnis ẽ: id est desi-¬

Expanded text:
ista tria, desiderium carnis, desiderium ista tria, desiderium carnis, desiderium oculorum, et ambitionem saeculi. Desiderant enim manducare, bibere, concumbere, uti voluptatibus istis. Numquid non est in his modus? Aut quando dicitur, Nolite ista diligere, huc dicitur, ut non manducetis, aut non bibatis, aut filios non procreetis? Non hoc dicitur. Sed sit modus propter Creatorem, ut non vos illigent ista dilectione; ne ad fruendum hoc ametis, quod ad utendum habere debetis. Non autem probamini, nisi quando vobis proponuntur duo, hoc aut illud: Justitiam vis, an lucra? Non habeo unde vivam, non habeo unde manducem, non habeo unde bibam. Sed quid, si non potes habere ista nisi per iniquitatem? Nonne melius amas quod non amittis, quam iniquitatem committis? Lucrum auri vides, damnum fidei non vides. Hoc ergo, ait nobis, desideriu
Abbreviated transcription (Latin):
dat sponsus : ut in arra sua ametͥ:
Ergo dedit tibi ds om̃ia ista: ama
illũ qui fecit. Plus est qđ tibi uult
dare : id est se ipsũ. qui ista fecit.
Si Ãmaueris hec. quãuis illa ds fe¬
cerit. & neglexeris creatorẽ. & ama¬
quã fecit ds. cęlũ & terra. mare.
uisibilia. in uisibilia: sed & habi¬
catores mundi. mundus uocãtur.
quomͦ domus uocatur. & parietes. &
in habitantes. & aliquando laudamꝰ
domũ: & uituperamus in. habitantes
Dicimꝰ enini. bona domus: quia
marmorata ẽ & pulchre laqueata:
& aliter dicinus bona domus: nemo
ibi patitur in uiriam. nullȩ rapinȩ.
nullȩ opp̃ssiones ibi fiunt. Modo¬
ñ parietes laudamꝰ. sed in habitato¬
res parietum: Nomus tam̃ uocatur.
siue illa. siue illa: Om̃s dil ectores
mundi. qui dilectione in habitant
mundũ. sicut cęlũ in habitant quoꝵ
sursum cor est. & ambulant carne
in terra: om̃s enĩ dilectores mundi.
mundus uocantur. Ipsi ñ habent nͥ

Expanded text:
dat sponsus, ut in arrha sua ipse ametur. dat sponsus, ut in arrha sua ipse ametur. Ergo dedit tibi Deus omnia ista, ama illum qui fecit. Plus est quod tibi vult dare, id est, seipsum, qui ista fecit. Si autem amaveris haec, quamvis illa Deus fecerit, et neglexeris Creatorem, et amaquam fecit Deus, coelum et terra, mare, visibilia et invisibilia: sed habitatores mundi mundus vocantur, quomodo domus vocatur et parietes et inhabitantes. Et aliquando laudamus domum, et vituperamus inhabitantes. Dicimus enim, Bona domus; quia marmorata est et pulchre laqueata: et aliter dicimus, Bona domus; nemo ibi patitur injuriam, nullae rapinae, nullae oppressiones ibi fiunt. Modo non parietes laudamus, sed inhabitatores parietum: domus tamen vocatur, sive illa, sive illa, Omnes enim dilectores mundi, quia dilectione inhabitant mundum; sicut coelum inhabitant quorum sursum est cor, et ambulant carne in terra: omnes ergo dilectores mundi mundus vocantur. Ipsi non habent nisi
Abbreviated transcription (Latin):
de utuntur creatis. & creator con¬
t̃ẽnitur. De talib dicit apłs. Co-
luerunt & seruiert̃ creature po-¬
tius quã creatori: qui ẽ benedic¬
tus in scła: Non te ꝓhibet ds ama-¬
re ista: sed diligere ad beatitudi-¬
nem. Sed apꝓba & lauda : ut ames
creatorem. Quẽ ad modũ fr̃s. si spon¬
sus faceret sponsȩ suȩ anulũ. &
illa acceptum anulum plus diligeret
quã sponsũ qui illi fecit anulum: ñne
in ipso dono sponsi ad ultera animo
dep̃henderetur. quã uis hoc amaret
qđ dedit sponsus: Certe hoc amar&
quod dedit sponsus: Tam̃ si diceret.
sufficit mͥ anulus iste: iam illius
faciem nolo uidere. qualis sponsa¬
eẽt: Quis ñ detestaretur hanc amen¬
tiam: Quis ñ adulterinũ animũ
conuinceret: Amas aurũ ꝓuiro:
amas anulu ꝓsponso. Si hoc nnte ẽ
ut ames anulũ ꝓsponso tuo. & no-¬
lis uidere sponsũ tuũ: ad hoc tibi
arram dedit. ut ñ te oppignerar&
sed auerteret. Ad hoc utiq arrã

Expanded text:
de utuntur creatis, Creator conde utuntur creatis, Creator contemnitur. De talibus dicit Apostolus: Coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem; sed approbare et laudare ut ames Creatorem. Quemadmodum, fratres, si sponsus faceret sponsae suae annulum, et illa acceptum annulum plus diligeret quam sponsum qui illi fecit annulum; nonne in ipso dono sponsi adultera anima deprehenderetur, quamvis hoc amaret quod dedit sponsus? Certe hoc amaret quod dedit sponsus: tamen si diceret, Sufficit mihi annulus iste, jam illius faciem nolo videre; qualis esset? Quis non detestaretur hanc amentiam? quis non adulterinum animum convinceret? Amas aurum pro viro, amas annulum pro sponso: si hoc est in te, ut ames annulum pro sponso tuo, et nolis videre sponsum tuum; ad hoc tibi arrham dedit, ut non te oppigneraret, sed averteret. Ad hoc utique arrham
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit spem nr̃am. Ad huc por¬
tamus mortalitatẽ carnis. & defu¬
tura immortalitate p̃sumimus: &
in mari fluctuamus. sed anchorã
spei in terra iam fiximus. si non
sunt ista : nequis forte dicat. quȩ
in mundo sunt ds fecit. id est cȩ¬
lum & terrã. mare. solem. luã.
stellas: om̃ia ornam̃ta cȩloꝵ:
Quȩ sunt ornam̃ta mayise Om̃a
repentia: Quȩ terrȩ: Animalia. ar-¬
bores. uolatilia: Ista sunt in mundo.
ds illa fecit: Quare ergo ñ amem
qđ ds fecit: Sp̃s dĩ sit inte. ut
uideas. quia hec om̃ia bona sunt:
Sed ue tibi. si amaueris condita.
& deserueris conditorẽ. Pulchra st̃
tibi. Sed quanto est ille pulchrior.
qui ista formauit. Intendat caritas
nr̃a. Similitudinib eniꝰ potestis in¬
strui: ne subrepat uob̾ satanas. diccis
qđ solet dicere. Bene nobis sit in
creatura di Quare illa fecit. nͥ
ut bene nobis sit: & in ebriantur.
& pereunt. & obliuiscuntur creato-¬
rem suũ: cũ ñ tẽperanter sed cupi-¬

Expanded text:
mutavit spem nostram. Adhuc pormutavit spem nostram. Adhuc portamus mortalitatem carnis, et de futura immortalitate praesumimus: et in mari fluctuamus, sed anchoram spei in terra jam fiximus. 11. Sedsunt ista: ne quis forte dicat, Quae in mundo sunt, Deus fecit, id est, coelum et terram, mare, solem, lunam, stellas, omnia ornamenta coelorum. Quae sunt ornamenta maris? Omnia repentia. Quae terrae? Animalia, arbores, volatilia. Ista sunt in mundo, Deus illa fecit. Quare ergo non amem quod Deus fecit? Spiritus Dei sit in te, ut videas quia haec omnia bona sunt: sed vae tibi si amaveris condita, et deserueris conditorem. Pulchra sunt tibi; sed quanto est ille pulchrior qui ista formavit? Intendat Charitas vestra. Similitudinibus enim potestis instrui: ne subrepat vobis satanas, dicens quod solet dicere. Bene vobis sit in creatura Dei; quare illa Tecit, nisi ut bene vobis sit? Et inebriantur, et pereunt, et obliviscuntur Creatorem suum: dum non temperanter, sed cupi
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã circa fluuiũ arbor nata
fluuiũ temporis plantare. Rape¬
ris inp̃ceps: tene lignũ. Uoluit
te amor mundi: tene xp̃m Prop¬
ter te factus est temporalis. ut
tu fias ȩternus: quia & ille sic
factus est temporalis ut maneret
ȩternus. Accessit illi aliquid
ex tempore: ñ decessit ex ẽt̃nitate
Tu autem temporalis natus: &
ꝑ peccatum temporalis factus es:
Cu factus es temporalis ꝑ pecca¬
tum: ille factus est temporalis
ꝑ misericordiã dimittendi peccata.
quantũ est inter ͤ cũ duo sunt in
carcere. inter reũ & uisitatorem
ipsius. Nomo enĩ aliquando uenit
ad amicũ suũ. & intrat uisitare
eũ : & ambo incarcere uidentur.
sed multũ distant. & distincti suñt:
Illũ causa p̃mit. illũ humanitas ad¬
duxit. Sic in ista mortalitate nos
reatu tenebam᷑: ille ꝑ misericordiã
descendit. Intrauit ad captiuũ re-¬
deptor. ñ opp̃ssor. Dñs ꝓnobis san¬
guinẽ suũ fudit. redemit nos:

Expanded text:
tanquam circa fluvium arbor nata tanquam circa fluvium arbor nata fluvium temporalium plantare. Raperis in praeceps? tene lignum. Volvit te amor mundi? tene Christum. Propter te factus est temporalis, ut tu fias aeternus; quia et ille sic factus est temporalis, ut maneret aeternus. Accessit illi aliquid ex tempore, non decessit ex aeternitate. Tu autem temporalis natus es, et per peccatum temporalis factus es: tu factus es temporalis per peccatum, ille factus est temporalis per misericordiam dimittendi peccata. Quantum interest, cum duo sunt in carcere, inter reum et visitatorem ipsius? Homo enim aliquando venit ad amicum suum, et intrat visitare eum, et ambo in carcere videntur; sed multum distant et distincti sunt. Illum causa premit, illum humanitas adduxit. Sic in ista mortalitate, nos reatu tenebamur; ille misericordia descendit: intravit ad captivum redemptor, non oppressor. Dominus pro nobis sanguinem suum fudit, redemit nos,
Abbreviated transcription (Latin):
habere radicem caritatis: habere
uirtutẽ pietatis ñ formã solam
Bona forma: scã forma:. Sed qͥd
ualet forma. si ñ teneat radicẽ e
Sarmentũ p̃cisum. nonne in ig¬
nem mittitur: Habe formam: sed
in radice. Quomͦ autẽ radicami¬
ni ut ñ eradicemini: Tenendo
caritatem : sicut dicit apłs pau¬
lus. In caritate radicati. & fun¬
dati Quomͦ radicabitur ibi cari¬
tas: inter tanta siluosa amoris mun¬
di: Exstirpate siluas: magnum
semen posituri estis: Nonsit in
agro quod effocet semen. Nȩc st̃
uerba exstirpantia. quȩ dixit. No¬
lite diligere mundum : nec ea que
sunt mundo. Si quis dilexerit mun¬
dum . ñ est caritas patris in illo.
Quia om̃e quod in mundo est:
desiderium est carnis. & deside¬
rium oculoꝵ & ambitio scłi:
Tria dxit. quȩ ñ sunt ex patre sed
ex mundo sunt:
Utrũ amare temporalia. & transire
cũ tempore: an mundũ ñ amare.
& in eternũ uiuere cũ dõ: Rerũ
temporaliũ fluuius transit: sed

Expanded text:
habere radicem charitatis, habere habere radicem charitatis, habere virtutem pietatis, non formam solam. Bona forma, sancta forma: sed quid valet forma, si non teneat radicem? Sarmentum praecisum nonne in ignem mittitur? Habe formam, sed in radice. Quomodo autem radicamini, ut non eradicemini? Tenendo charitatem, sicut dicit apostolus Paulus, In charitate radicati et fundati . Quomodo ibi radicabitur charitas, inter tanta silvosa amoris mundi? Exstirpate silvas. Magnum semen posituri estis; non sit in agro quod effocet semen. Haec sunt verba exstirpantia quae dixit: Nolite diligere mundum, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in eo. 10. Quia omne quod in mundo est, desiderium est carnis, et desiderium oculorum, et ambitio saeculi, tria dixit, quae non sunt ex Patre, sed ex mundo sunt. utrum amare temporalia, et transire cum tempore; an mundum non amare, et in aeternum vivere cum Deo? Rerum temporalium fluvius trahit: sed
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit: exstirpat. Si agrum pur¬
gatum inuenit plantat. Plantare
ibi uult arborem. caritatem &
quam siluam uult exstirpare:
Amorem mundi: Audi exstirpa-¬
tionẽ siluȩ. Nolite diligere mun.¬
dim. hoc enim sequitur: neq ea
quȩ in mundo sunt: Si quis dilexe¬
rit mundum: dilectio patrif ñ
est in ipso: Audistis. quia siqͥs
dilexerit mundum : dilectio patriᷤ
ñ est in ipso: Ne quis dicat in cor-¬
ꝑ apłm sp̃s sc̃s locutus est: nichil
uerius. Si quis dilexerit mundũ.
dilectio patris ñ est in ipso. Uis
habere dilectionem patris: ut
sis cohȩres filii: Noli diligere
mundũ. Exclude malũ amorẽ
mundi. ut implearis amore dĩ:
Uas es: sed adhuc plenus es. fun¬
de qđ habes : ut accipias quod
ñ habes. Certe iam renati sunt
te aliquot annos renati sumus
ex aqua & sp̃u. Bonũ est ergo¬
nobis. ut ñ diligamus mundum:
ne remaneant in nobis sacram̃ta
ad daꝑnationẽ nr̃am ñ firmam̃ta
ad salutem firmamentũ salutis ẽ.

Expanded text:
invenit, exstirpat; si agrum purinvenit, exstirpat; si agrum purgatum invenit, plantat. Plantare ibi vult arborem, charitatem. Et quam silvam vult exstirpare? Amorem mundi. Audi exstirpatorem silvae. Nolite diligere mundum, hoc enim sequitur, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. 9. Audistis quia si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Ne quis dicat in cor sanctus locutus est, nihil verius, Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Vis habere dilectionem Patris, ut sis cohaeres Filii? Noli diligere mundum. Exclude malum amorem mundi, ut implearis amore Dei. Vas es, sed adhuc plenus es; funde quod habes, ut accipias quod non habes. Certe jam renati sunt te aliquot annos renati sumus ex aqua et Spiritu. Bonum est nobis ut non diligamus mundum, ne remaneant in nobis Sacramenta ad damnationem, non firmamenta ad salutem Firmamentum salutis est,
Abbreviated transcription (Latin):
cognouimus id qd apͥncipio est.
quia fortes sumus. quia cognouimꝰ
patrem: om̃ia ista quasi cognitio¬
nem cõmendant. caritatem ñ com-¬
mendant: Si cognonimus: amemus:
Nam cognitio sine caritate ñ facit
saluos: quia scientia in flat. caritas
edificat. Si confiteri uultis. & non
amare : incipitis demonib similes
ẽẽ. Confitebantur demones filium
di. & dicebant quid nobis & tibi:
& repellebantur. Confitemini: &
amplectimini. Illi enim timebant
de iniquitatib suis : uos amate di-¬
missorem iniquitatum ur̃arum:
Sed quomͦ poterimus amare dm̃:
mundi. & dĩ Si mundi amor ha-¬
bitet : ñ est qua intret amor dĩ
Recedat amor mundi: & habi¬
tet amor dĩ Melior accipiat
locũ. Amabas mundum: noli
amare mundũ. Cũ ex hauseris
cor tuũ ab amore terreno. hauries
amorem diuinum : & incipit ha-¬
bitare iam caritas. de qua nil ma¬
li ꝓcedere potest Audite ergo
uerba purgantis. Modo quasi
agrum in uenit corda hominum:
Sed quomͦ inuenit: Si siluam

Expanded text:
cognovimus id quod a principio est quia fortes sumus, quia cognovimus Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem iniquitatum vestrarum. Sed quomodo poterimus amare Deum, mundi et Dei: si mundi amor habitet, non est qua intret amor Dei: recedat amor mundi et habitet Dei; melior accipiat locum. Amabas mundum, noli amare mundum: cum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amorem divinum; et incipit habitare jam charitas, de qua nihil mali potest procedere. Audite ergo verba purgantis modo. Quasi agrum invenit corda hominum: sed quomodo invenit? Si silvam
Abbreviated transcription (Latin):
ñis heretici. om̃s scismatici. ex nob̾
exierunt: id ẽ. ex eccła exierunt.
Sed ñ exirent: si ex nob̾ ẽẽnt anteꝗ
exirent. Ergo ñ erant ex nob̾: si an¬
tequã exirent ñ erant ex nobis.
Multi intus sunt: ñ exierunt. &
tam̃ antixp̃i sunt. Audeamus hoc

Expanded text:
nes haeretici, omnes schismatici ex nobis exierunt, id est, ex Ecclesia exeunt; sed non exirent, si ex nobis essent. Antequam exirent ergo, non erant ex nobis. Si antequam exireat, non erant ex nobis; multi intus sunt, non exierunt, sed tamen an
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ magnũ est usq illuc attinge¬
re. quo usq ꝑsecutores qͥ crucifyce¬
runt: Illud est magnũ: intellige¬
re uerbũ dm̃ apud dm̃ in pͥncipio.
ꝑ qđ facta sunt om̃ia. Qualem se
cognosci uolebat: quando ait philip-¬
po. Tanto tẽpore uobiscũ sũ. & ñ cog¬
noiustis mer Philippe: qui me ui
det. uidet & patrem. Sed ne quis
piger sit ad ꝓficiendũ. audiat. Rue-¬
ri. nouissima hora ẽ Proficite cres-¬
Ipsa nouissima hora diuturna est:
tam̃ nouissima ẽ. Noram enĩ pro
tempore posuit nouissimo: quia
Quomͦ nouissimũ tempus: Quomͦ
nouissima hora: Certe priusue¬
niet antixp̃c : & tunc ueniet dies
iudicii. Uidit iohannes cogitatio¬
nes istas: & ne quasi securi fierent.
& ideo ñ ẽẽ nouissimã horam pu-¬
tarent. quia uenturus ẽẽt antixp̃e.
ait illis. Et sicut audistis qđ an¬
ti facti sunt. Nũquid posset ha-¬
bere multos antixp̃os nisi hora no¬
uissima: Quos dixit antixp̃os:

Expanded text:
autem magnum est, usque illuc attingeautem magnum est, usque illuc attingere, usque quo persecutores qui crucifixerunt? Illud est magnum, intelligere Verbum Deum apud Deum in principio, per quod facta sunt omnia: qualem se cognosci volebat, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem . 3. Sed ne quis piger sit ad proficiendum, audiat: Pueri, novissima hora est. Proficite, currite, cresIpsa novissima hora diuturna est; tamen novissima est. Horam enim pro tempore posuit novissimo; quia Quomodo novissimum tempus? quomodo novissima hora? certe prius veniet Antichristus, et tunc veniet dies judicii. Vidit Joannes cogitationes istas: ne quasi securi fierent, et ideo non esse horam novissimam putarent, quod venturus esset Antichristus, ait illis, Et sicut audistis quod Anti facti sunt. Numquid posset habere multos antichristos, nisi hora novissima? 4. Quos dixit antichristos?
Abbreviated transcription (Latin):
se palpandum p̃buit. & mariȩ con-¬
tactum uitauit: Nonne ipse est.
qui dubitanti discipulo dixit. mite
digitos & palpa cicatrices: Nũqͥd
iam ad patrem ascenderat: Quare
ergo mariã ꝓhibet & dicit. noli me
tangere. ñ dũ enĩ ascendi ad patrẽ:
An hoc dicturi sumus. quod a uiriꝰ
se tangi ñ timuit. & amulierib se
tangi timuit: Contactus illius.
omẽm carnẽ mundat. Quib pͥmo
uoluit manifestari. abhis se noluit
contrectari: Nonne uiris resurret¬
tio eius ꝑ feminas nuntiata est: ut
contraria arte serpens uinceretur:
Quia enĩ ille mortẽ pͥmo homini
ꝑfeminã nuntiauit: & uiris uita
ꝑfęminã nuntiata ẽ Quare ergo
se tangi noluit. nͥ quia contactũ
illum sp̃ualem credi uolebat: Con¬
tactus sꝑualis ẽ. de corde mundo:
Ille tangit de corde mundo. xpm̃.
qui eũ intelligit patri coȩqualem
Qui autẽ ñdum intelligit diuini¬
tatem. xp̃i : usq ad carnem uenit.
usq addiumnitateni uenit. Quid

Expanded text:
se palpandum praebuit, et Mariae conse palpandum praebuit, et Mariae contactum vitavit? Nonne ipse est qui dubitanti discipulo dixit, Mitte digitos, et palpacicatrices ? Numquid jam ad Patrem ascenderat? Quare ergo Mariam prohibet, et dicit, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem? An hoc dicturi sumus, quod a viris se tangi non timuit, et a mulieribus tangi timuit? Contactus illius omnem carnem mundat Quibus primo voluit manifestari, ab his se timuit contrectari? Nonne viris resurrectio ejus per feminas nuntiata est, ut contraria arte serpens vinceretur? Quia enim ille mortem primo homini per feminam nuntiavit; et viris vita per feminam nuntiata est. Quare ergo se tangi noluit, nisi quia contactum illum spiritualem intelligi voluit? Contactus spiritualis est de corde mundo. Ille attingit de corde mundo Christum, qui eum intelligit Patri coaequalem. Qui autem nondum intelligit divinitatem Christi, usque ad carnem venit, usque ad divinitatem non venit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima hora est. In hac lec¬
tione pueros alloquitur. ut festi¬
nent crescere: quia nouissima
hora ẽ Etas corporis. ñ ẽ in uo¬
luntate. Ita nullus scđm carnẽ
lus quando uult nascitur. Ubi
autẽ natiuitas in uoluntate est:
&̃ crem̃tum in uoluntate ẽ. Nemo
ex aqua & sp̃u nascitur : nͥ uoleis:
Ergo si uult crescit: si ñ uult de¬
crescit. Quid est  crescere:
Pficere. Quid ẽ decrescere: Defice¬
re. Quis quis nouit natũ ẽẽ. se eẽ uitͥ¬
aucdiat quia puer ẽ & infans: auide
inhiet uberib matris. & cito crescit:
Est autẽ mater eccła : & ubera eius.
duo testam̃ta scripturarũ diuinarũ
Hinc sugatur lac om̃iũ testam̃toꝵ.
torum: ut nutritus atq roboratus. ꝑ¬
ipse xp̃c ȩqualis patri. Lacte nutrit:
pane.¬
ut spascat. Nam corde contingere iħm
spiritualiter : hoc ẽ cognoscere. quia
ȩqualis ẽ patri. Propterea & mariã
ꝓhibebat tangere se: & dicebat. Noli
me tangere : ñdum enim ascendi
ad patrem. Quid ẽ hoc e Discipulis

Expanded text:
novissima hora est. In hac lectione pueros alloquitur; ut festinent crescere, quia novissima hora est. Aetas corporis non est in voluntate. Ita nullus secundum carlus quando vult nascitur: ubi autem nativitas in voluntate est, et crementum in voluntate est. Nemo ex aqua et Spiritu nascitur nisi volens. Ergo si vult, crescit: si vult, decrescit. Quid est crescere? Proficere. Quid est decrescere? Deficere. Quisquis novit natum se esse, audiat quia puer est et infans; avide inhiet uberibus matris, et cito crescit. Est autem mater Ecclesia; et ubera ejus duo Testamenta Scripturarum divinarum. Hinc sugatur lac omnium sacramentorum torum, ut nutritus atque roboratus peipse Christus aequalis Patri. Lacte te nutrit, ut pane pascat: nam corde contingere Jesum spiritualiter, hoc est cognoscere quia aequalis est Patri. 2. Propterea et Mariam prohibebat se tangere, et dicebat ei: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem. Quid est hoc? Discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
eius. gaudete. quia nominᷝa  scripta
sunt in celis: Ne ambitione scłi quomͦ
tẽptatus ẽ dñs Quando eum leua
uit in excelsum: & dixit ei: Hȩc om̃a
tibi dabo: si ꝓstratus adoraueris me.
De elatione regni terreni. uoluit tẽp¬
tare regem scłoꝵ. Sed dñs qui fecit
cęlum & terrã : diabolum calcabat
Quid magnũ a dño diabolũ uinci:
qđ te docuit ut respondeas: Scrip¬
tum est. Nñm dm̃ tuũ ad orabis: &
illi soli seruies. Tenentes ista: ñ ha¬
bebitis concupiscentiã mundi Non
habendo concupiscentiã mundi :
ñ uos subiugabit. nec desiderium
carnis. nec desideriũ oculoꝵ. nec
ambitio scłi. & facietis locum cari¬
tati uenienti ut diligatis dm̃: quia
si fuerit ibi dilectio mundi. ñ ibi
erit dilectio dĩ. Tenete potuis dilec¬
tionem di : ut quomͦ ds eternus est
sic & uos maneatis in ęternum. qr
talis est quisq qualis dilectio eius¬
est Terram diligis: terra eris. Nm̃

Expanded text:
ejus, Gaudete quia nomina vestra scripta ejus, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo? De ambitione saeculi quomodo tentatus est Dominus? Quando elevavit eum in excelsum, et dixit ei: Haec omnia tibi dabo, si prostratus adoraveris me. De elatione regni terreni voluit tentare regem saeculorum: sed Dominus qui fecit coelum et terram, diabolum calcabat. Quid magnum, a Domino diabolum vinci?  quod te docuit ut respondeas? Scriptum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Tenentes ista, non habebitis concupiscentiam mundi: non habendo concupiscentiam mundi, non vos subjugabit nec desiderium carnis, nec desiderium oculorum, nec ambitio saeculi; et facietis locum charitati venienti, ut diligatis Deum. Quia si fuerit ibi dilectio mundi, non ibi erit dilectio Dei. Tenete potius dilectionem Dei, ut quomodo Deus est aeternus, sic et vos maneatis in aeternum: quia talis est quisque, qualis ejus dilectio est. Terram diligis? terra eris. Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim faceret miraculũ : ñ ui.¬
deretur. nisi ͣ cessisse. aut curiosita¬
te fecisse. Fecit enĩ quando uoluit
canquã ds: sed tanquã in firmos cu¬
rans. Nam si tunc faceret: quasi tan¬
tum modo miraculũ uoluisse facere
putaretur. Sed ne  homines sentireis.
attendit. quid respondit. & quan¬
do tibi tẽptatio talis euenerit. dic
illud & tu. Redi post me satana:
scriptũ est enĩ. ñ tẽptabis dñm dm̃
tuũ id est si hoc fecero. tẽptabo dm̃
Hoc dixit : qđ te uoluit docere.
quando tibi suggerit inimicus.
Qualis homo: qualis xp̃ianus:¬
Modo uel unũ miraculum fecisti: aut
orationib tuis mortui resurrexerunt.
aut febricitantes sanasti: Si uere eẽs
alicuius mom̃ti: faceres aliquod mira¬
culum. Responde & dic. Scriptum
est: ñ tẽptabis dñm dm̃ tuũ. Non
ergo tẽptabo dm̃ : quasi tunc ꝑtineã
ad dm̃. si fecero miraculũ. & ñ ꝑti-¬
neam. si ñ fecero. Ꝙ ubi sunt uerba

Expanded text:
si enim faceret miraculum, non visi enim faceret miraculum, non videretur nisi aut cessisse, aut curiositate fecisse: fecit enim quando voluit tanquam Deus, sed tanquam infirmos curans. Nam si tunc faceret, quasi tantummodo miraculum voluisse facere putaretur. Sed ne hoc homines sentirent, attende quid respondit; et quando tibi talis tentatio evenerit, dic illud et tu, Redi post me, satanas; scriptum est enim, Non tentabis Dominum Deum tuum: id est, Si hoc fecero. tentabo Deum. Hoc dixit, quod te voluit dicere. Quando tibi suggerit inimicus, Qualis homo, qualis christianusmodo vel unum miraculum fecisti, aut orationibus tuis mortui surrexerunt, aut febrientes sanasti? si vere esses alicujus momenti, faceres aliquod miraculum: responde et dic, Scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum: non ergo tentabo Deum, quasi tunc pertineam ad Deum si fecero miraculum, et non pertineam si non fecero. Et ubi sunt verba
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam pseudo ꝓpħis. dicit dñs:
quia facturi sunt signa & ꝓdigia:
Ergo ñ sic ambitio scłi. Ambitio
scłi. suꝑbia est. Iactare se uult in
honorib : magnus sibi uidetur ho¬
mo. siue de diuitiis. siue de aliqua
potentia. Tria sunt ista: & nichil
in uenis unde tẽptetur cupiditas
humana: nisi aut desiderio carnis.
aut desiderio oculoꝵ. aut ambitione
scłi Per ista tria: tẽptatus ẽ xp̃c
a diabolo. Pesiderio carnis tẽptatus
est: quando dictum ẽ ei. si filius dĩ
es. dic lapidib istis ut panes fiant.
quando esurut post ieiuniũ. Sed
quomͦ reppulit cẽptationẽ. & do-¬
cuit pugnare militẽ: Attende qͥd
illi ait: Non in solo pane uiut ho¬
mo: sed in om̃i uerbo di. Tempta¬
tus ẽ & desiderio oculoꝵ de mira¬
culo: quando ei dixit. Dimitte ce
deorsum: quia scriptũ est. Angelis
suis mandauit de te: ut suscipiant
te. ne quando offendas ad lapidem
pedem tuũ. Ille restitit tẽptatori:

Expanded text:
quibusdam pseudoprophetis dixit Dominus, quibusdam pseudoprophetis dixit Dominus, quia facturi sunt signa et prodigia . Ergo non sit ambitio saeculi. Ambitio saeculi superbia est. Jactare se vult in honoribus; magnus sibi videtur homo, sive de divitiis, sive de aliqua potentia. 14. Tria sunt ista, et nihil invenis unde tentetur cupiditas humana, nisi aut desiderio carnis, aut desiderio oculorum, aut ambitione saeculi. Per ista tria tentatus est Dominus a diabolo. Desiderio carnis tentatus est, quando dictum est ei, Si Filius Dei es, dic lapidibus istis ut panes fiant; quando esurivit post jejunium. Sed quomodo repulit tentatorem, et docuit pugnare militem? Attende quid illi ait: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Tentatus est et desiderio oculorum de miraculo, quando ei dixit: Mitte te deorsum, quia scriptum est, Angelis suis mandavit de te, ut suscipiant te, ne quando offendas ad lapidem pedem tuum. Ille restitit tentatori:
Abbreviated transcription (Latin):
modi & desideriũ oculoꝵ Pesideriũ
oculoꝵ. dicit omẽm curiositatẽ. Iam
quã late patet curiositas ipsa. inspec¬
taculis. in theatris. in sacram̃tis diaboli.
in magicis artib. in maleficiis: ipsa ẽ
curiositas. Aliquando tẽptat etiam
seruos dͦi ut uelint quasi miraculũ fa¬
cere: tẽptare utrũ exaudiat illos ds
inmiraculis. Curiositas ẽ. Noc desi-¬
deriũ oculoꝵ: ñ ẽ apatre. Si dedit
ds. fac: optulit enim. ut facias. Non
enĩ qui ñ fecert̃. adregnũ di ñ ꝑtinebt̃:
Cũ gauderent apłi quia demonia
eis subiecta erant. quid eis ait dñs:
Nolite in hoc gaudere: sed gaudete
qm̃ nomina ur̃a scripta sunt in celo:
Inde uoluit gaudere apłos: unde gau¬
des & tu. Ue enĩ tibi : si nom̃ tuũ ñ
est scriptũ in cęlo. Num quid ue tibi.
si ñ suscitaueris mortuos Nuquid
ue tibi. si ñ ambulaueris suꝑ mare:
Nũ quid ue tibi. si ñ excluseris demo¬
mae Si accepisti hoc unde facias.
utere humiliter. ñ suꝑbe. Nã & de

Expanded text:
smodi. 13. Et desiderium oculorum: desiderium oculorum dicit omnem curiositatem. Jam quam late patet curiositas? Ipsa in spectaculis, in theatris, in sacramentis diaboli, in magicis artibus, in maleficiis ipsa est curiositas. Aliquando tentat etiam servos Dei, ut velint quasi miraculum facere, tentare utrum exaudiat illos Deus in miraculis; curiositas est, hoc est desiderium oculorum; non est a Patre. Si dedit Deus, fac; obtulit enim ut facias: non enim qui non fecerunt, ad regnum Dei non pertinebunt. Cum gauderent Apostoli quia daemonia eis subjecta erant, quid eis dixit Dominus? Nolite in hoc gaudere; sed gaudete quoniam nomina vestra scripta sunt in coelo . Inde voluit gaudere Apostolos, unde gaudes et tu. Vae tibi enim, si nomen tuum non est scriptum in coelo. Numquid vae tibi, si non suscitaveris mortuus? numquid vae tibi, si non ambulaveris in mari? numquid vae tibi, si non excluseris daemonia? Si accepisti unde facias, utere humiliter, non superbe. Nam et de
Abbreviated transcription (Latin):
qui quomͦ sp̃s dabat eis ꝓnuntiare .
& om̃s qui aderant illic de diuer¬
sis gentib uenientes iudȩi. agno.¬
scebat quisq linguã suã. & mi¬
rabantur illos idiotas & imperitos
subito didicisse ñ unã aut duas
linguas. sed: om̃ino om̃ium gentiũ
Ubi ergo iam om̃s linguȩ sonabant:
& ido nolunt cõmunicare ciuitati
quȩ int̾fecit xp̃m : sic honorant
id. ẽ. afram: Solas duas linguas
tenet x p̃c : iste enĩ duȩ linguę
solȩ sunt in partes donati. plusñ
habent: Cuigilemus fr̃s : uideamꝰ
potius donũ sp̃s scĩ. & credamus
ante dictis de illo. & uideamus im¬
pleta. quȩ ante dicta sunt in psal¬
mo. Non sunt loquelȩ neq sermo¬
nes : quoꝵ ñ audiantur uoces eoꝵ
Q̾ ne forte & ipsȩ linguȩ uenerint
ad unũ locũ. & ñ potius donum¬

Expanded text:
qui quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. qui quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Et omnes qui aderant illic, de diversis gentibus venientes Judaei, agnoscebant unusquisque linguam suam; et mirabantur illos idiotas et imperitos subito didicisse non unam aut duas linguas, sed omnium omnino gentium . Ubi ergo jam omnes linguae sonabant, stum, et ideo nolunt communicare civitati quae interfecit Christum, sic honorant id est, afram. Solas duas linguas tenet Christus? Istae enim duae linguae solae sunt in parte Donati, plus non habent. Evigilemus, fratres, videamus potius donum Spiritus Dei, et credamus ante dictis de illo, et videamus impleta quae ante dicta sunt in Psalmo: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Et ne forte ipsae linguae venerunt ad unu
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm. Ille ibi pͥncipium fecit
p̃dicationis nominis sui: & tu ex¬
horres cõmuionẽ illius ciuitatis:
Non est mirũ: si p̃cisus odisti radi¬
cem. Quid ipse ait discipulis suise
Estote sedentes inciuitate: quia ego
mitto ꝓmissionẽ meã in uos. Ecce
quã ciuitatẽ oderunt: Forte ama¬
rent: si iudei int̾fectores xp̃i in
illa habitarent: Manifestũ ẽ enĩ:
om̃s interfectores xp̃i. id est iudeos.
expulsos eẽ de illa ciuitate. Quȩ
habebat seuientes in xp̃m: habet
ad orantes xp̃m: ꝑ ropterea illam
isti oderunt: quia xp̃iani in illa
sunt: Ibi uoluit sedere discipulos
suos: & ibi illis mittere sp̃m sc̃m
uno loco sedentes centũ uiginti:
Nuodenarius ille numerus decupla¬
tus erat: Sedebant centũ uiginti
uit totũ locũ. & factus ẽ sonus
quasi ferretur flatus uehemens: &
linguȩ diuisȩ sunt uelut ignis Au¬
distis actus apłoꝵ: hodie lecta ẽ
ipsa lectio Ceperunt linguis lo¬

Expanded text:
Jerusalem. Ille ibi principium fecit Jerusalem. Ille ibi principium fecit praedicationis nominis sui: et tu exhorrescis communionem illius civitatis? Non est mirum si praecisus odisti radicem. Quid ait ille discipulis suis? Estote sedentes in civitate, quia ego mitto promissionem meam in vos . Ecce quam civitatem oderunt. Forte amarent, si Judaei interfectores Christi in illa habitarent. Manifestum est enim omnes interfectores Christi, id est Judaeos, expulsos esse de illa civitate. Quae habebat saevientes in Christum, habet adorantes Christum. Propterea illam isti oderunt, quia Christiani in illa sunt. Ibi voluit sedere discipulos suos, et ibi illis mittere Spiritum sanctum. uno loco sedentes centum viginti? Duodenarius ille numerus decuplatus erat. Sedebant centum viginti vit totum locum, et factus est sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et linguae divisae sunt velut ignis. Audistis Actus Apostolorum, hodie lecta est ipsa lectio: Coeperunt linguis lo
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: Incipiens ab hirłm. Audit.
stultus. uanus & quid amplius dic-¬
turus sum quã cęcus. qui tã mag¬
num montẽ ñ iudet. qui contra lu-¬
cernã in candel abro positã oculos
claudit: Cum eis dicimus. si xꝑiani
catholici estis. cõmunicate illi ȩccłȩ.
unde euangeliũ toto orbe diffun¬
ditur. illi hierłm cõmimicate. quan¬
do eis dicimius: respondent nobis:
Non cõmunicamus illi ciuitati. ubi
occisus est rex nr̃: ubi occisus est
dñs nr̃. Quasi oderunt ciuitatem.
ubi occisus est dñs nr̃. Occiderunt
sufflant isti qui sedet in cęlo Qui
sunt peiores. qui contepserunt. quia
hominẽ putabant. an qui sacram̃ta
eius ex sufflant. quẽ iam dm̃ con-¬
fitentur: Sed oderunt uidelicet
ciuitatem: in qua occisus est dñs
ipsoꝵ. Pui homines & misericordes.
multũ dolent occisum ẽẽ xp̃m: &
occidunt in hominib xp̃m. At
ille dilexit illã ciuitatẽ : & miser¬
tus eius: Unde dixit incipere
p̃dicationẽ suam: Incipiens ab

Expanded text:
coepit? Incipiens ab Jerusalem. Audit stultus, vanus, et quid amplius dicturus sum quam caecus, qui tam magnum montem non videt; qui contra lucernam in candelabro positam oculos claudit? 3. Cum eis dicimus, Si christiani catholici estis, communicate illi Ecclesiae unde Evangelium toto orbe diffunditur; illi Jerusalem communicate, quando eis dicimus, respondent nobis, Non communicamus illi civitati ubi occisus est rex noster, ubi occisus est Dominus noster: quasi oderint civitatem ubi occisus est Dominus noster. Occiderunt sufflant isti eum qui sedet in coelo. Qui sunt pejores, qui contempserunt quia hominem putabant, an qui Sacramenta ejus exsufflant, quem jam Deum confitentur? Sed oderunt videlicet civitatem in qua occisus est Dominus ipsorum. Pii homines et misericordes, multum dolent occisum esse Christum, et occidunt in hominibus Christum! At ille dilexit illam civitatem, et misertus est ejus: inde dixit incipere praedicationem suam, Incipiens ab
Abbreviated transcription (Latin):
terea cũ om̃s tenet: aliqua sarmenta
inutilia uisa sunt agricolȩ p̃ciden¬
da. & fecerunt hereses & scismata.
Non uos inducant p̃cisa: ut p̃cida-¬
mini. Nortamini magis quȩ p̃cisa
sunt: ut rursus inserantur. Mani¬

Expanded text:
terea dum omnes tenet, aliqua sarmenta terea dum omnes tenet, aliqua sarmenta inutilia visa sunt agricolae praecidenda; et fecerunt haereses et schismata. Non vos inducant praecisa, ut praecidamini; hortamini magis quae praecisa sunt, ut iterum inserantur. Mani
Abbreviated transcription (Latin):
& resurgere : Preter illũ psalmũ
quẽ uobis maxime cõmendauimꝰ
quarti sabbati. statione pͥma no-¬
uissimȩ ebdomadis : quare oporte¬
bat xp̃m pati & resurgere: Prop¬
terea cõmemorabuntur & conuer¬
tentur ad dñm uniuersi fines ter¬
rȩ : & ad orabunt in conspectu eiuis
uni uerse familiȩ gentiũ. Nam ut
noueritis quia oportebat xp̃m pati
&̾ resurgere : & hic quid addidit.
ut post cõmendationẽ sponsi cõmen¬
darẽ & sponsam: Q̾ p̃dicari inquit
in nomine eius penitentiã & remissio¬
nem peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes: incipi¬
entib abhierłm. Aucdistis fr̃s: tenete:
Nemo dubitet de ȩccła. quia ꝑom̃s
gentes est: nemo dubitet. quia ab hie¬
rusalem cepit. & om̃s gentes impleuit:
Agnoscimus agrũ ubi uitis plantata
est. Cs̃ autem creuerit. ñ agnoscimꝰ
quia totum occupabit. Unde cȩpit:
Abhierłm. Quo ꝑuenit e Adom̃s gen¬
tes. Paucȩ remansert̃: om̃s tenebit. In.¬

Expanded text:
et resurgere? Propter illum psalmum et resurgere? Propter illum psalmum quem vobis maxime commendavimus, quarta sabbati, statione prima novissimae hebdomadis. Quare oportebat Christum pati et resurgere? Propterea: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium . Nam ut noveritis quia oportebat pati Christum et resurgere; et hic quid addidit, ut post commendationem sponsi commendaret et sponsam? Et praedicari, inquit, in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem. Audistis, fratres, tenete. Nemo dubitet de Ecclesia, quia per omnes gentes est; nemo dubitet, quia ab Jerusalem coepit, et omnes gentes implevit. Agnoscimus agrum ubi vitis plantata est: cum autem creverit, non agnoscimus, quia totum occupavit. Unde coepit? Ab Jerusalem. Quo pervenit? Ad omnes gentes. Paucae remanserunt, omnes tenebit. In