comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos: in carnatio ipsius cõmendatur. qͥa pa¬
ter non est incarnatus. Nã. sabelliam dic¬
ti sunt quidam heretici. qͥ uoce. ⁊durꝰ et pa¬
tripassiani: qui dicunt ipsum patrem fuis¬
se passum. Noli tu catholicȩ. Si enĩ fueris
patripassianus: non eris sanus. Ergo incel¬
ligat missionẽ filii. nominatã incarnatio¬
nẽ filii : patrẽ autẽ incarnatũ eẽ. ñ credas.
s a filio incarnato patrẽ recessisse non cre¬
das. Ille carnem portabant: ile cũ filio erat.
Si incelo pater int̾ra filiꝰ. quomͦ pat̃ cũ fi¬
lio erat. nisi qͥa pater et filiꝰ ubiq erant :
Non enĩ incȩlo sic est ds̃: ut ñsit int̾ra. au¬
di illũ qui uolebat fugere uidiciũ dei: et ñ
inueniebat qua. Quo abibo inqͥt asp̃utuo.
et afacie tua quo fugiam: Si ascendero in
cȩlũ: tu illic es. Det̾ra erat questio. Audi
qd̃ sequitur. Si descendero in infernũ:
ad es. Si gͦ et inferno dr̃ quod absit. qͥd re¬

Expanded text:
nos, incarnatio ipsius commendatur, quia Panos, incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarnatus. 8. Nam Sabelliani dicti sunt quidam haeretici, qui vocantur et Patripassiani, qui dicunt ipsum Patrem passum fuisse. Noli tu, catholice: si enim fueris patripassianus, non eris sanus. Ergo intellige missionem Filii nominatam incarnationem Filii: Patrem autem incarnatum esse non credas, sed a Filio incarnato Patrem recessisse non credas Ille carnem portabat, ille cum Filio erat. Si in coelo Pater, in terra Filius; quomodo Pater cum Filio erat? Quia et Pater et Filius ubique erant: non enim in coelo sic est Deus, ut non sit in terra. Audi illum qui volebat fugere judicium Dei, et non inveniebat qua: Quo abibo, inquit, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es. De terra erat quaestio; audi quid sequitur: Si descendero ad infernum, ades . Si ergo et in inferno dicitur quod adsit, quid re
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa ñ solus sũ: s ego et qui me misit pater.
Si cecum ẽ quomodo te misit : et misit¬
te et tecũ ẽ: Ita ne et missus. et ñ recessisti
Ita ne et ad nos uenisti. & ibi mansisti: Quo¬
modo istud creditur. quomͦ capitur: Adhec
duo respondeo. Quomͦ capit᷑ recte dicis:
quomͦ credit᷑ ñ recte dicis. Immo ideo bene
creditur: qͥa ñ cito capit᷑. Nã si cito caꝑetur.
non opus erat ut crecderetur: quia uideret᷑.
Ideo credis. qͥa ñ capis: s credendo fis idone¬
us ut capias. Nam si ñ credis. nũquã capi¬
es: qͥa minus idoneus remanebis.Fides
gͦ mundet te: ut intellectus impleat te.
Uerũ est inquit iudiciũ meũ. quia solus
non sũ: s ego et qui me misit pater. Ergo
tua ẽ. Sic iudeo: sic intelligo. Postremo sic
credo: ne arrogantiȩ sit dicere sic intelli¬
hic erat sccłm carnẽ. modo hic ẽ secundũ
diuinitatẽ: et cũ patre erat. et apatre ñ
recesserat. Qd̃ gͦ dicitur missus uenisse ad

Expanded text:
Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Si tecum est, quomodo te misit? Et te misit, et tecum est? Itane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti? Quomodo istud creditur? quomodo capitur? Ad haec duo respondeo: Quomodo capitur, recte dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: nam si cito caperetur, non opus erat ut crederetur; quia videretur. Ideo credis, quia non capis; sed credendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus remanebis. Fides ergo mundet te, ut intellectus impleat te. Verum est, inquit, judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Ergo,tua est. Sic video, sic intelligo: postremo sic credo, ne arrogantiae sit dicere. Sic intellihic erat secundum carnem, modo hic est secundum divinitatem: et cum Patre erat, et a Patre non recesserat. Quod ergo dicitur missus venisse ad
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis sacerdotũ. Marco homo xp̃c merito
ad signatus ẽ: qͥa neq deregia potestate
aliqͥd dixit. neq desacerdotali cȩpit. s tantũ
abhoĩe xp̃o exorsus ẽ. Hii om̃s ꝓpe det̾renis.¬

Expanded text:
ficio sacerdotum. Marco homo Christus merito ficio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes prope de
Abbreviated transcription (Latin):
iohes iste eugłista scs mulcũ alte uolat: uix
ẽ. eum m̃te cõprehendere. Misteriũ autem
altius uolantis: opus ẽ. ut cõmemorẽ cari¬
tatẽ urãm. Et apud iezechielem ꝓpħam. et
ina pocalipsi ipsiꝰ ioħis cuius ẽ. hoc eugłm.
cõmemorat᷑ animal quadruplex habens
quatuor ꝑsonas: hoĩs. uituli. leonis. aqͥle.
Qͥ ante nos scripturarũ sc̃arũ mysteria
tracta uert. pleriq in hoc animali uel potiꝰ
inhis animalib: quatuor eugłistas intel¬
lexert̃. Leonẽ ꝓ rege positum: qm̃ leo uide¬
tur rex eẽ quodã modo bestiarũ. propter
potentiã et t̾ribilem fortitudinẽ. Hec ꝑso¬
na tributa ẽ matheo. qͥa ingenerationib
dñi regiam seriem ꝑsecutus ẽ: quẽ admo¬
dũ eẽt dñs ꝑstrrpẽ regiã desemine dauid
regis. Lucas autem quoniã cȩpit asacerdo¬
tio. ⁊achariȩ sacerdotis faciens m̃tionem
patris ioħis baptistȩ uitulo reputatus ẽ:
qͥa magna uictima uitulus erat. in sacri¬

Expanded text:
Joannes iste evangelista sanctus multum alte volat: vix est eum mente comprehendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestram. Et apud Ezechielem prophetam, et in Apocalypsi ipsius Joannis, cujus est hoc Evangelium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt. Leonem pro rege positum, quoniam videtur leo rex esse quodammodo bestiarum, propter potentiam et terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem prosecutus est, quemadmodum esset Dominus per stirpem regiam de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacri
Abbreviated transcription (Latin):
ne semꝑ lactȩ nutriam᷑. & inbruta remane¬
cõmendaretur diuinitas xp̃i: sapuerunt
sicut uoluert̃. Non autẽ rectȩ sapiendo:
fidelib catholicis questiones molestissimaᷤᷤ
intulert̃. seꝑunt exagitari: et fluctuare
corda fideliũ. Iam tẽ necessitas facta ẽ spi¬
s etiam intellexerant. ut contra armadi¬
aboli xp̃i arma ꝓferrent: et de xp̃i diuini¬
tate ad uersus falsos fallacesq doctores.
quantis possent uirib aꝑtissima conflic¬
tatione pugnarent: ne cũ ipsi tacẽrent
alii perirent. Quicũq enĩ sensert̃ dnm̃¬

Expanded text:
ne semper lacte nutriamur, et in bruta infantne semper lacte nutriamur, et in bruta infantcommendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunt; coeperunt exagitari et fluctuare corda fidelium. Jam tunc necessitas facta est spised etiam intellexerant, ut contra arma diaboli Christi arma proferrent: et de Christi divinitate adversus falsos fallacesque doctores, quantis possent viribus, apertissima conflictatione pugnarent; ne cum ipsi tacerent, alii perirent. Quicumque enim senserunt Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recessert̃. De diuinitate eiꝰ ꝑpauca locuti
st̃: tãquã int̾ra cũ illo ambulantes. Restat
aqͥla. ipse ẽ ioħes: sublimiũ p̃dicator. et lu¬
cis ut̾nȩ atq et̃ne: fixis oculis condempla¬
tor. Dicuntur enĩ et pulli aquilarũ a paren¬
tib sic ꝓbari : patris scilicet ungue suspendi.
et radiis solis opponi. Qui firme contẽplatus
fuerit. filius agnoscitur: si acie palpitaue¬
rit. tamqũa adulterinꝰ abungue dimittit᷑.
Iamgͦ uidete. quã sublimia loqͥ debuit: qͥ
est aquilȩ cõparatus. Et tam̃ etiã nos humo
reppentes. infirmi et ux ulliꝰ mom̃ti: int
hoiẽs audemꝰ tractare ista. et ista exponere:
et putamꝰ nos aut caꝑe posse cũ cogitamus.
aut capi cũ dicimꝰ: Quare ista dixi: forte
enĩ post hec uerba: qͥsquã mͥ ustȩ dicat.
Pone gͦ codicẽ : qd̃ excedit m̃surã tuã. Qͥd su¬
mis inmanũ tuã: Quid ei cõmittis lingũa
tuam: Ad hoc respondeo. Multi hereticiha¬
bundant. et adhoc eos ds̃ abundare ꝑ misit:

Expanded text:
n recesserunt: de divinitate ejus perpauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quisquam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã semite. uoluert̃. hominẽ fuisse solũ ñ dm̃
factum hominem: aut ita dm̃ ut in sua
diuinitate mutabilẽ. aut ita dm̃ ut ñ et ho¬
miñe: afide naufragauert̃. et deportu ȩccłiȩ
ꝓiecti st̃: ne inqͥetudine sua naues secum
positas frangerent. Quȩ res coegit. ut etiã
nos minimi et quantũ ad nos ꝑtinet ꝓrsus
indigni. qͣnͣtũ autẽ ad illiꝰ miscd̃iam inaliqͦ
dispentoꝵ. eius numero constituti: ñ uobis
taceamus. qd̃ aut intelligatis mecũq gau¬
deatis: aut si intelligere ñdũ ualetis. cre¬
dendo securi inportu maneatis. Dicã gͦ. sa¬
piat qͥ potest. credat qui ñ pocest. Tam̃ di¬
cam qd̃ ait dñs. uos scđm carnẽ iudicatis.
ego ñ iudico quẽqua: aut mͦ aut scd̾m car

Expanded text:
etiam sentire voluerunt hominem fuisse solum, non Deum factum hominem, aut ita Deum ut in sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt, ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Quae res coegit ut etiam nos minimi, et quantum ad nos pertinet prorsus indigni, quantum autem ad illius misericordiam in aliquo dispensatorum ejus numero constituti, non vobis taceamus quod aut intelligatis, mecumque gaudeatis; aut si intelligere nondum valetis, credendo securi in portu maneatis. 7. Dicam ergo; capiat qui potest, credat qui non potest: tamen dicam quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam, aut modo, aut s
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ꝑhibeo. Omnis enĩ homo. quando de
rogans et suꝑb uidetur. Ideo scriptũ est.
Non te laudet ostuũ: s laudet de osꝑximi
tui. S hoc homtri dictũ ẽ infirmo. Infir¬
mi enĩ sumꝰ: et apudinfirmos loquimur.
Herũ dicere te mentiri possumꝰ: isiuerũ dic̾e
debemꝰ: um̃tiri tam̃ possumꝰ cũ uolumꝰ. Lux m̃tiri ñ po¬
test. Absit. Ut inlucis diuine splendore: tenebre m̃da¬
tii repperiantur. Loquebant᷑ ille tãquã lux:
loquebatur tamquã ueritas. S lux inte¬
nebris lucebat : et tenebre eam ñ cõpre¬
hendebant. Uos inqͥt scd̃m carnẽ uidica

Expanded text:
nium perhibeo. Omnis enim homo, quando de nium perhibeo. Omnis enim homo, quando de rogans et superbus videtur. Ideo scriptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Sed hoc homini dictum est. Infirmi enimum dicere et mentiri possumus: etsi verum dicere debemus, et mentiri tamen possumus cum volumus. Lux mentiri non potest: absit ut in lucis divinae splendore tenebrae mendacii reperiantur. Loquebatur ille tanquam lux, loquebatur tanquam veritas; sed lux in tenebris lucebat, et tenebrae eam non comprehenderunt: ideo secundum carnem judica
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã negas: qua creatus es. Utrũq igit᷑
tene anima fidelis: et cor catholicũ. utrũq
tene. utrumq crede: utrũq fideliter con
lis homo xp̃c: De uirgine natus. trahens
de homine mortalitatẽ: ñ trahens in iqͥta¬
tẽ. Isti gͦ uidei uidebant hoĩem. nec intel¬
ligebant: nec credebant dm̃. atq inter
cetera audistis: iam quẽad modum ei dixe¬
runt. Tu de te testimoniũ dicis: testimo¬
niũ tuũ ñ est uerũ. Audistis etiam quid
ille responderit: cũ hesterno die lectũ eẽt
et ꝓ nr̃is uirib disputatũ. Hodie uerba eiꝰ
hec lecta st̃: uos scd̃m carne iuidicatis. Ideo
mͥ inquit dicitis. tu dete testimoniũ dicis.
testimoniũ tuũ ñ est uerũ: quia scd̃m car¬
nẽ uidicatis. qͥa dm̃ ñ intelligitis: et hoĩem
uidetis. et hominẽ ꝑ sequendo. dm̃ laten¬
tem offenditis. Ergo scdm carnẽ iudicatis.
Ideo uobis arrogans uideor: qͥa ego testimo¬

Expanded text:
tentiam negas qua creatus es. Utrumque igitur tentiam negas qua creatus es. Utrumque igitur tene, anima fidelis et cor catholicum, utrumque tene, utrumque crede, utrumque fideliter conflis homo Christus? De virgine natus, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemadmodum ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum . Audistis etiam quid ille responderit, cum hesterno die lectum esset, et pro nostris viribus disputatum. Hodie verba ejus haec lecta sunt, Vos secundum te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum, quia secundum carnem judicatis; quia Deum non intelligitis, et hominem videtis, et hominem persequendo, Deum latentem offenditis. Ergo secundum carnem judicatis. Ideo vobis arrogans videor, quia ego de me testimo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ad formam dei ꝑtinet. ñ qd̃ ad formã
serui. Qͥasi istam regulã tenueritis. qui
caꝑe potestis: non autẽ om̃s caꝑe potestis.
s om̃s credere debetis: sigͦ hanc regulam
tenueritis. ad uersus calumnias tenebra¬
rũ hereticarũ: tamquã inlumine ambu¬
lantes securi pugnabitis. Non enĩ defuer̃t.
qui sola eugłica testimonia legendo secta¬
rentur quȩ dehumilitate xp̃i posita st̃:
qui aduersus ea testimonia quȩ diuinitatẽ
eiꝰ locuta sunt: surdi fuert̃. Ideo surdi: ut
mali. uerbosi. Itẽ quidã illasola atcenden¬
tes. quȩ de dñi sublunitate dicta sunt:
etiam ipsi misccłiam eiꝰ qua homo factus ẽ
ꝓpter nos: et si legert̃ non crediclert̃. et ab
inerrore. Catholica autẽ fides ex utroq ue¬
rũ tenens qd̾ tenet. et p̃dicans qd̾ credit. ẽt
dm̃ iħm xp̃m intellexit. et hoĩem credidit.
sanatus es: si hoĩem tantũ dixeris. xp̃i po¬

Expanded text:
quod ad formam Dei pertinet, non quod ad formam quod ad formam Dei pertinet, non quod ad formam servi. Quia si istam regulam tenueritis qui capere potestis; non autem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam tenueritis, adversus calumnias tenebrarum haereticarum, tanquam in lumine ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi, ut male verbosi. Item quidam illa sola attendentes quae de Domini sublimitate dicta sunt, etiam ipsi misericordiam ejus, qua homo factus est propter nos, et si legerunt, non crediderunt, et ab in errore. Catholica autem fides ex utroque verum tenens quod tenet, et praedicans quod credit, et Deum Christum intellexit, et hominem credidit: sanatus es: si hominem tantum dixeris Christum, po
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ. et uerbũ erat apud dm̃. et d̃s erat
uerbũ. hoc erat inprincipio apud dm̃.
omĩa ꝑ ipsũ facta st̃. & sine ipsofactũ est
nichil. Huic tante sublimitati principii.
etiam et cȩtera congrua p̃dicauit: et de dñi
diunitate quom nullus alius ẽ locutus.
hoc ructuabat: qd biberat. Nonenĩ sine cau¬
uuuo supra pectus dm̃ discum bebat. De
illo gͦ pectore: insecreto bibebat. S qd inse¬
creto bibit. in manifesto eructuauit. ꝑue
niat ad om̃s gentes. ñ solũ incarnatio filii
dei et passio resurrectio: s etiam qͥd erat
ante incarnationẽ. unicus patri. uerbũ
patris coet̃nus generanti: ȩqualis ei aquo
missus est. S in ipsa missione minor fac
tȩ carnis dispensationẽ cogitate. qualis
factus ẽ ꝓpter nos: ñ qualis erat ut faceret
nos. Qͥcquio autẽ sublime et supra creatu¬
ras om̃s excelsũ atq diinũ. et patri ȩqua¬
le atq coet̾num. de illo audieritis ineugłio
poni uł legeritis: scitote uos hoc legere

Expanded text:
t Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Huic tantae sublimitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinitate, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat quod biberat. Non enim sine cauvivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad omnes gentes non solum incarnatio Filii Dei, et passio, et resurrectio; sed etiam quid erat ante incarnationem Unicus Patri, Verbum Patris, coaeternus generanti, aequalis ei a quo missus est; sed in ipsa missione minor factsto, susceptae carnis dispensationem cogitate; qualis factus est propter nos, non qualis erat ut faceret nos: quidquid autem sublime et supra omnes creaturas excelsum atque divinum, et Patri aequale atque coaeternum de illo audieritis in Evangelio poni, vel legeritis, scitote vos hoc legere
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ redderet. Quia gͦ uidit om̃s peccato¬
res. et omnino ẽẽ neminẽ inmunẽ amorte
peccati: pͥtis erat eiꝰ miscdia p̃roganda. et post
exercendũ iudiciũ: qͥa de illocantau̾at psal¬
mus. misccłiam & uidiciũ cantabo tͥ dñe. Non
enĩ ait uidiciũ: et miscdiam. Nã si pͥmo eẽt¬

Expanded text:
justitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccatojustitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccatores, et omnino neminem esse immunem a morte peccati, prius erat ejus misericordia praeroganda, et post exercendum judicium, quia de illo cantaverat Psalmista, Misericordiam et judicium cantabo tibi Domine . Non enim ait, Judicium et misericordiam: nam si p
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ confitem᷑ resurrexisse t̃cio die. ascen¬
disse incelũ. ibi sedere ad dexterã patris.
inde ẽẽ uenturũ ad iudicandos uiuos et
mortuos: Nonne ipsa ẽ fides rir̃a dequa
dicit apłs. corde credit᷑ ad iusticiã. orecon¬
fessio fit ad salut̃ẽ. Ergo quando ista confi¬
temur. contra dm̃n loquimur: Nos uidic̃e
ista duob modis solui pocest: ut aut hoc
intelligamꝰ ñ iudico quẽquã. id ẽ modo.
sic̃ dicit alio loco: ego ñ ueni ut uidicem
mundũ s ut saluũ faciam mundũ. ñ
iudiciũ suũ negandos s differendo: aut
certȩ qͥa dixerat uos scd̾m carnẽ iudicatiᷤ.
ita coniunxit ego ñ iudico quẽquã: ut sub¬
audias scd̃m carne. Nullus gͦ nobis contra
fidem quã tenemus et annuntiamꝰ: de
iudice xp̃o scrupulus dubitationis incorde
remaneat. Uenit xp̃c. s pͥmo saluare.
postea iudicare. Eos iudicando inpenã. qͥ
saluari noluert̃: eos ꝑducendo aduitã. qͥ
udicaturiis : neminẽ in uenisset cui pͥmia

Expanded text:
quem confitemur resurrexisse tertia die, ascendisse in coelum, ibi sedere ad dexteram Patris, inde esse venturum ad judicandos vivos et mortuos? Nonne ipsa est fides nostra, de qua dicit Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ? Ergo quando ista confitemur, contra Dominum loquimur? Nos dicimus ista duobus modis solvi potest; ut aut hoc intelligamus, non judico quemquam, id est, modo: sicut dicit alio loco, Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum ; non judicium suum negando, sed differendo. Aut certe quia dixerat, Vos secundum carnem judicatis; ita subjunxit, Ego non judico quemquam, ut subaudias, secundum carnem. Nullus ergo nobis contra fidem quam tenemus et annuntiamus de judice Christo, scrupulus dubitationis in corde remaneat. Venit Christus, sed primo salvare, postea judicare: eos judicando in poenam, qui salvari noluerunt; eos perducendo ad vitam, qui udicaturus, neminem invenisset cui praemia
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Mori uoluit ꝓ nob̾: parũ dicimꝰ. Cru¬
cifigi dignatus ẽ: usq ad mort̾e crucis obe¬
diens factus. elegit extremũ et pessimum
genus mortis: qm̃ omñefuerat ablaturus
mortẽ. Demorce pessima: occidit omñẽ mortẽ. Pessi¬
ma eñi erat: ñ intelligentib uideis. Nã adño electa
erat. Ipsã enĩ cruc̾e suã. signũ habiturus erat. ĩpsã crucẽ
dediabolo suꝑato. tãquã tropheũ infrunci¬
b fideliũ positurus: ut cũ diceret apłs mͥ

Expanded text:
iretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, cruiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnma enim erat non intelligentibus Judaeis, nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus, erat ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apos
Abbreviated transcription (Latin):
postea iudiciũ. Quȩ ẽ. pͥmo miscd̾ia: Creator
hõis: homo ẽẽ dignatus ẽ. factus ẽ qd̃ fece¬
rat: neꝑiret quẽ fecerat. Quid huic miscd̾ie
addi potest: Et tam̃ addidit. Parum fuit
ei hominẽ fieri: s etiã abhominib reꝓbari.
Parum erat reꝓbari & ex honorari: parũ
erat ex honerari et occidi. S et hoc parũ
ẽ: morte crucis. Nam et cũi eiꝰ obedientiã
usq ad mortẽ factã cõmendaret apłs: parũ
illi fuit dicere factus obediens usq admor¬
tẽ. Non enĩ qualem cũq mortẽ: s addidit
mortẽ aut̃ẽ crucis. Illa morte peus nichil
fuit: int̾ omĩa genera mortuim. Beniq
ubi dolores acerrimi exagitant. cruciatus.
uocatur: acruce nominatꝰ. Penclentes enĩ
inligno crucifixi clauis. adlignũ pedib ma¬
nibq confixi: ꝓ ducta morte necabant᷑. Non
eñi crucifigi hoc erat occidi: s dui uiuebat᷑
incruce. Non qͥa longior uita eligebat᷑. s qͥa
mors ipsa ꝓtendebatur. ne dolor cicuis fin¬

Expanded text:
postea judicium. Quae est primo misericordia? Creator hominis, homo esse dignatus est: factus est quod fecerat, ne periret quem fecerat. Quid huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius fin
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ꝑ quẽ michi mundꝰ crucifixus. ẽ. et ego
mundo: nichil erat tc̃ incarne intolerabi¬
liꝰ. nichil ẽ nc̃ infronte głosius. Quid seruat
fideli suo. quitalem honorẽ dedit suppli¬
cio suo: Deniq mͦ inpenis reorũ: ñ est apd̃
romanos. Ubi enĩ dñi crux honorata ẽ: pu¬
tantum est. qđ & reus honoraretur. sicru¬
cifigeret᷑. Qͥ gͦ ideo uenit neminẽ iudica¬
uit: et malos passus ẽ. Ptulit in iuistũ u¬
diciũ: ut ageret iustũ. S in eo qd̃ pertulit
iniustũ: miscdiȩ fuit. Deniq ita humiliᷤᷤ
factus ẽ: ut ueniret ad cruc̃e. Distulit qͥdẽ
potentiã: s publicauit miscdiam. Unde
distulit potentiã: Quia decruce noluit
descendere: qui potuit de sepulchro resur¬
gere. Unde publicauit miscd̃iam: Quia
incruce pendens dixit. Pater ignosce illis:
qͥa nesciunt qͥd faciunt. Siue gͦ ꝓpter hoc

Expanded text:
per quem mihi munaus crucifixus est, et ego mundo . Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui ergo ideo venit, neminem judicavit: et malos passus est. Pertulit injustum judicium, ut ageret justum. Sed in eo quod pertulit injustum, misericordiae fuit. Denique ita humilis factus ut veniret ad crucem, distulit quidem potentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? Quia de cruce noluit descendere, qui potuit de sepulcro resurgere. Unde publicavit misericordiam? Quia pendens in cruce dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iudicat quemquã. s omne udiciũ dedit
filio: iam in eisdẽ uerbis eugłii disputaui¬
mus. et nc̃ ad monemꝰ: non hoc ideo dictũ.
quia pater ñ erit cũ filio uidicante: s qͥa
bonis et malis iniuidicio solus filius appare¬
bit. inea forma inqua passus ẽ & resurre¬
xit: et ascendit incęlũ. Discipłis quippe
tc̃ conspicientib ascendentẽ: uox angłica
sonuit. Sic ueniet: quẽ admodũ eum ui
decis eunte incęlũ. Id est informa hoĩs
inqua uidicatus ẽ iudicabit: ut etiã illud
ꝓpħicum impleatur. Uidebunt inquẽ pu¬
pͣrigerunt. Cũ uero euntib iustis inuitã
et̃nam. uidebimus eũ sicuti ẽ : ñ erit illud¬
modo uiuorũ. Itẽ nemoueat qd ait. in lege
ura scriptũ est. quia duorũ hominũ testi¬
monium uerũ est: & ideo quisquã existi¬
met ñ fuisse illam legẽ dei. quia ñ dictũ
tamquam diceret: inlege quȩ uobis data
est. A quo nisi adeos Sicut dicimus panẽ
nostrum cotidianũ: & tamen dicimus
da nobis hodie:

Expanded text:
quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Jam in eisdem verbis Evangelii disputavimus, et nunc admonemus, non hoc ideo dictum, quia Pater non erit cum Filio judicante; sed quoniam bonis et malis in judicio solus Filius apparebit, in ea forma in qua passus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Discipulis quippe tunc conspicientibus ascendentem, vox angelica sonuit, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum : id est, in forma hominis in qua judicatus est judicabit, ut etiam illud propheticum impleatur, Videbunt in quem pupugerunt . Cum vero euntibus justis in vitam aeternammodo vivorum. 13. Item ne moveat quod ait, In Lege vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est, et ideo quisquam existimet non fuisse illam legem Dei, quia non dictum ra, tanquam diceret, in Lege quae vobis est data; a quo, nisi a Deo? Sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum: et tamen dicimus, Da nobis hodie
Abbreviated transcription (Latin):
xerit ille me clarificabit. tamquam diceret ille uobis
auferet timorẽ. & dabit amorem. quome ardentius
pdicantes głie mee ꝑ tocum mundũ dabitis odorem
cõmendabitis honorẽ. Qd̾ enim facturi fuerant inspũ
scõ. hoc eundem sp̃m & dixit esse facturum: quale est
etiam illud. Non enim uos estis quiloqmini: ẜ sp̃s pa¬
tris ur̃i quiloquit᷑ in uobis. Uerbũ qͥppe grecũ qd ẽ
doxasi: alius clarificabit. alius głificabit latini int̾¬
pretes in sua quisq translatione posuert̃: qmͣ ipsaqͤ¬

Expanded text:
xerit: Ille me clarificabit, tanquam diceret: Ille vobis xerit: Ille me clarificabit, tanquam diceret: Ille vobis auferet timorem, et dabit amorem, quo me ardentius praedicantes, gloriae meae per totum mundum dabitis odorem, commendabitis honorem. Quod enim facturi erant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit esse facturum, quale est etiam illud: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis . Verbum quippe Graecum, quod est δοξάσει, alius clarificabit, alius glorificabit, Latini interpretes in sua quisque translatione posuerunt, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ spm sc̃m. docebituos inquit omem
ueritatem: uel qd̾ inñnullis codicib legitur. deducet
uos in om̃i ueritate. Non enim loquetur a semetipso: s
quecumq audiet loquetur. De quib euangłicis uerb̃:
iamqđ donauit dñs disputauimꝰ. Nunc ea que secunt᷑
attendite. & que uentura sunt. annuntiabit uobis.
Neq hic est: qm̃ planũ est unmorandum. Nichil enim
habet questionis cuius a nobis expositio flagitetur:
s qđ adiungit ille me clarificabit. quia de meo accipiet
& annuntiabit uobis. non negligenter est transeun¬
dum. Qd̃ enim ait. ille me clarificabit. potest intelli
gi quia diffundendo incredentiũ cordib caritatẽ spĩ¬
talesq faciendo. declarabit eis quomodo patrifilius
esset equalis: quem scd̾m carnem prius tantũ modo
nouerant. & hominem sicut homines cogitabant. Uł
cerce quia ꝑ ipsam caritatem fiducia repleti. & timo¬
re depulso. annuntiauerunt hominib xp̃m. ac fic
eius fama diffusa est toto orbe terrarum: ut sic di¬

Expanded text:
enturum Spiritum sanctum, Docebit vos, inquit, omnem veritatem; vel, quod in nonnullis codicibus legitur, Deducet vos in omni veritate. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur. De quibus evangelicis verbis jam quod donavit Dominus disputavimus: nunc ea quae sequuntur attendite. Et quae ventura sunt, inquit, annuntiabit vobis. Neque hic est, quoniam planum est, immorandum: nihil enim habet quaestionis, cujus a nobis expositio flagitetur. Sed quod adjungit, Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Qgi, quia diffundendo in credentium cordibus charitatem, spiritalesque faciendo, declarabit eis quomodo Patri Filius esset aequalis, quem secundum carnem prius tantummodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant; vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiaverunt hominibus Christum, ac sic ejus fama diffusa est toto orbe terrarum, ut sic di
Abbreviated transcription (Latin):
nito. s ex duob maiori. tu mecum essemꝑ. & om̃ia
mea tua sunt: eoloco si dñs uoluerit. diligenti consid̾a
tione trac̾tabitur. ubidicit unigenit᷑ patri & mea om¬
nia tua sunt. & tua mea sunt ut hic iste sermo claudat᷑:
qm̃ que secuntur aliud poseunt quo disserant᷑ exordiũ.

Expanded text:
nito, sed ex duobus majori: Tu mecum es semper, et omnia nito, sed ex duobus majori: Tu mecum es semper, et omnia mea tua sunt , eo loco, si Dominutione tractabitur, ubi dicit Unigenitus Patri, Et mea omnia tua sunt, et tua mea sunt : ut hic iste sermo claudatur; quoniam quae sequuntur, aliud poscunt, quo disserantur, exordium.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ ait demeo accipiet. & annuntiabit uobis:
catholicis audite aurib. catholicis ꝑcipite mentib. Non
enim ꝓpterea sicut quidam heretiei. putauert̃. minorẽ
filio sp̃s sc̃s: quasi filius accipiat a patre. & sp̃s sẽs a filio.
quib dam gradib naturarum. Absit hoc credere. absit
hoc dicere: absit.xp̃ianis cordib cogitare. Deniq conti-¬
nuo soluit ipse questionẽ: & cur hoc dixerit explanauit.
Om̃ia inquit quecũq habet pater: mea sunt. Propterea
dixi quia de meo accipiet: & annuntiabit uobis. Qͥd
uultis amplius: Ergo de patre accipit sp̃s sẽs. undeac¬
cipit filius: quia in hac trinitate depatre natus ẽ filiꝰ
de patre ꝓcedit sp̃s sc̃s. Qui autẽ de nullo natꝰ sit. de
nullo ꝓcedat: pat̃ est solus. Quom odo autem dixerit
unigenitꝰ filius. omia que habet pater mea sunt. qͥa u¬
tiq non sic quẽ admodum dictum ẽ illi filio ñ unige¬

Expanded text:
Quod autem ait: De meo accipiet, et annuntiabit vobis, Quod autem ait: De meo accipiet, et annuntiabit vobis, catholicis audite auribus, catholicis percipite mentibus. Non enim propterea, sicut quidam haeretici putaverunt, minor est Filio Spiritus sanctus, quasi Filius accipiat a Patre, et Spiritus sanctus a Filio, quibusdam gradibus naturarum: absit hoc credere, absit hoc dicere, absit a Christianis cordibus cogitare. Denique continuo solvit ipse quaestionem, et cur hoc dixerit, explanavit. Omnia, inquit, quaecunque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Quid vultis amplius? Ergo de Patre accepit Spiritus sanctus, unde accepit Filius, quia in hac Trinitate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus sanctus; qui autem de nullo natus sit, de nullo procedat, Pater est solus. Quomodo autem dixerit unigenitus Filius: Omnia quae habet Pater, mea sunt, quia utique non sic quemadmodum dictum est illi filio non unige
Abbreviated transcription (Latin):
nichil est bonum: & xp̃s nichil ẽ eorum anutroq fal¬
luntur nec dant uerã głiam xp̃o. quamuis apud eos
ẽẽ iudeatur cũ laude. frequens fama decrp̃o om̃s
malis non uerum sentiunt. Pagani etiam qm̃ st̃ ap̃i
plurumi laudatores. & ipsi inutro ꝙ falluntur: qnonse¬
cđm ueritatem dei s pocius scđ m suam suspitionems
dicunt eum fuisse hominẽ magum. ap̃ianos qͥppe
uelut imꝑitos uituꝑant. xỹm autẽ uelut magũ lau¬
bonus est. Qua ꝓpt̃ qm̃ dehis nichilhoc loco dicendũ est.¬
qui xp̃m iutuꝑant atq blasphemant. quia de głia euiꝰ
hereticosscilicet uel apud quõdam paganos. uera ẽẽ in
terra głia non potest: ubi uidetur esse frequens de illo
fama cũ laude. Hera gͦ eius głia: in eccłia ẽ catholica. Sie
ꝑ proph̃am cantatur. Eiraltare suꝑ celos deus: & suꝑ om¬
hoc ipseunigenitꝰ ꝓmisit futurũ qđ uidemus impletũ

Expanded text:
nihil est bonum, et Christus nihil est eorum, in utroque falnihil est bonum, et Christus nihil est eorum, in utroque falluntur: nec dant veram gloriam Christo, quamvis apud eos esse videatur cum laude frequens fama de Christo. Emalis non verum sentiunt. Pagani etiam quoniam sunt Christi plurimi laudatores, et ipsi in utroque falluntur, qui non secundum veritatem Dei, sed potius secundum suam suspicionem dicunt eum fuisse hominem magum. Christianos quippe velut imperitos vituperant, Christum autem velut magum laubonus est. Quapropter quoniam de his niqui Christum vituperant atque blasphemant, quia de gloria ejus haereticos, vel apud quosdam paganos, vera in terris gloria non potest esse, et ubi videtur esse frequens de illo fama cum laude, vera ejus gloria in Ecclesia catholica sic per Prophetam cantatur: Exaltare super coelos, Deus, et super omhoc ipse Unigenitus promisit futurum, quod videmus impletum.
Abbreviated transcription (Latin):
nita ẽ apud homines. impios consequat᷑. errant in utͦ¬
q quilaudant. & in rescilicet. qͥaid qđ malum ẽ bonũ
putant. & in homine. qͥ non est qđ ꝑutant. Qua ꝓpẽ
falsa ẽ in histrib generib głia. Cum autẽ de aliquo ꝑ¬
dm̃ & ꝓpt̃ dm̃ iusto. hoc est ueracit̃ iusto. caus a ipsius
iusticie frequens est fama cum laude. uera quidẽ głia
ẽ. non tamen ea credendum ẽ. beatificari iustum sed
laudantib gratulandũ est. quia rec̾te iudicant ꝙ dili¬
aput hereticos głia: apud quos tam̃ frequentẽ famã
uidetur habere cum laude. Non ẽ hec uera głia: quia in
genitum enĩ filium equalem ñ esse gignenti: non est
bonũ. Nnigenitũ dei filiũ hominẽ tantũ eẽ ñ deum:
ñ est bouũ. Ueritatis caruem non ẽẽ uerã carens: non
ẽbonũ horũ trium quȩ dixi primũ sentuint aoi¬
ani sed̃m fotimani c̃eiũ manichei. S quia & eorum

Expanded text:
nita est, apud homines impios consequatur; errant in utrnita est, apud homines impios consequatur; errant in utroque qui laudant: et in re scilicet, quia id quod malum est, bonum putant; et in homine, quia non est quod putant. Quapropter falsa est in his trib propter Deum justo, hoc est veraciter justo, causa ipsius justitiae frequens est fama cum laude; vera quidem gloria est; non tamen ea credendum est beatificari justum, sed laudantibus gratulandum est, quia recte judicant, et diliapud haereticos gloria, apud quos tamen frequentem famam videtur habere cum laude. Non est haec vera gloria, quia in genitum enim Filium aequalem non esse gignenti, non est bonum: unigenitum Dei Filium hominem tantum esse, non Deum, non est bonum: Veritatis carnem non esse veram carnem, non est bonum. Horum trium quae dixi, primum sentiunt Ariani, secundum Photiniani, tertium Manichaei. Sed quia et eorum
Abbreviated transcription (Latin):
minib: s in reb. Malum ẽ enĩ: qđ bonũ esse credunt
Illi autem qui hoc male largitionis uitio uitiosi sunt:
tales utiq sunt. quales eos hii qui laudant ñ suspicant᷑
eẽ. s cernunt. Porro si se quisquam iustũ fingat ꝙ ñsit
s totum quicquid coram hominib laudabilit᷑ agere uidet᷑
non agat ꝓpterdñm hoc est ꝓpt̃ ueram iusticiam. s
solam querat & diligat ab hominib głiam: illi autem
apud quos ẽ frequens eius fama cũ laude. ñ eũ putent
nͥ ꝓpter dm̃ laud ab iliter iuuere: ñ falluntur in re. s
fallunt᷑ in homine. Quod enim bonũ eẽ credunt ẽ bo¬
num: s quẽ bonũ ẽẽ credunt ñ est bonus. Qđ si putet᷑
uerbi gra bonum. artium ꝑitia magicarũ. &. dũ qͥsq
patriam lib̾ asse eisdem quas omĩno nescit artib. cre¬
ditur. frequentem cum laude famam. que głia defi¬

Expanded text:
minibus, sed in rebus: malum est enim quod bonum esse credunt. minibus, sed in rebus: malum est enim quod bonum esse credunt. Illi autem qui hoc malo largitionis vitiosi sunt, tales utique sunt, quales eos hi qui laudant non suspicantur esse, sed cernunt. Porro si se quisquam justum fingat, et non sit, sed totum quidquid coram hominibus laudabiliter agere videtur, non agat propter Deum, hoc est propter veram justitiam, sed solam quaerat et diligat ab hominibus gloriam; illi autem apud quos frequens est ejus fama cum laude, non eum putent nisi propter Deum laudabiliter vivere, non falluntur in re, sed falluntur in homine. Quod enim bonum esse credunt, est bonum; sed quem bonum esse credunt, non est bonus. Quod si putetur, verbi gratia, bonum artium peritia magicarum, et dum quisque patriam liberasse eisdem quas omnino nescit artibus creditur, frequentem cum laude famam, quae gloria defi
Abbreviated transcription (Latin):
te głiosus. Acꝑhoc qđutroq uerbo significatur. idipsumẽ.
Sicut autem diffinerunt antiqui latine lingue clarissimi
auctores: głia ẽ frequens de aliquo fama cũ laude. Que cũ
aliquid contulisse s mundo: bonum enim laudare non
laudato s laudantib ꝓdest. Est autẽ etiã falsagłia qͣn¬
do laudantes errore falluntur: siue uireb. siue in homi¬
nib. siue in utrisq Nam in reb falluntur: quando ia¬
putant bonum esse qđ ialum est. In hominib autem:
quando putant eum bonum esse qui malus est. Inutriꝰ¬
q uero. quando &. id qđ est uitium uirtus putatur. qꝙ
ipse qͥ propt̾ hoc laudat᷑ non habet qđ putatur: siue sit
bonus: siue sit malus. Donare quippe ressuas histrio
nib. ucium ẽ unmane ñ iurtus: & scitis detalib.
quam sit frequens fama cum laude quia sic̃ scriptũ ẽ
laudat᷑ peccator in desideriis anime sue. & qui iniqͣ
gerit benedicit. Hu laudatores non falluntur in ho¬

Expanded text:
per hoc, quod utroque verbo significatur, idipsum est. Sicut autem definierunt antiqui Latinae linguae clarissimi auctores, gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Quae cum  magnum aliquid contulisse, sed mundo. Bonum enim laudare, non laudato, sed laudantibus prodest. 2. Est autem etiam falsa gloria, quando laudantes errore falluntur, sive in rebus, sive in hominibus, sive in utrisque. Nam in rebus falluntur, quando putant id bonum esse quod malum est: in hominibus autem, quando putant eum bonum esse qui malus est: in utrisque vero, quando et id quod est vitium, virtus putatur: et ipse qui propter hoc laudatur, non habet quod putatur, sive sit bonus, sive sit malus. Donare quippe nibus, vitium est immane, non virtus. Et scitis de talibus quam sit frequens fama cum laude; quia, sicut scriptum est: « Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Hic laudatores non falluntur in ho
Abbreviated transcription (Latin):
glorifico meipsũ: głia mea nichil ẽ. Est pat̾ m̃s.
qui głificat me. Hoc ait. ꝓpt̾ illud quod dixert̃.
Quem te ipsũ facis: Refert enĩ głiam suã ad patrẽ.
de quo ẽ qđ ds est. Aliquando arriani & de isto
uerbo calũpniant᷑ fidei nr̃e. & dicunt. Ecce maior

Expanded text:
glorifico meipsum, gloria mea nihil est: est Pater meus qui glorificat me. Hoc ait propter illud quod dixerunt, Quem teipsum facis? Refert enim gloriam suam ad Patrem, de quo est quod Deus est. Aliquando Ariani et de isto verbo calumniantur fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos sꝑitales sunt utiq aliis alii capatiores. atq melio¬
res. ita ut qͥdam illoꝵ ad eaꝑuenerit que ñ licet homini
loqui qua occasione uani quidam apocalipsim pauli¬
quam sanitas ñ recipit eccłie. nescio quib fabulis ple¬
nam. stultissima p̃sumptione finxerunt: dicentes hãc
esse unde dixerat raptũ se fuisse in t̾cium celum. ꝙ
illic audisse ineffabilia uerba que ñlicet homini loqͥ.
Ubi si dixisset que adhuc ñ licet homini loqui uteumq
istoꝵ colerabilis esset audatia. Cũ uero dixerit que
non licet homini loqui isti qͥsunt qui hec audeant in¬
pudenter & imfeliciter loqui : S iam istum sermo¬
nem hoc fine concludam: ꝑ quem uosesse cupio sapi¬
entes quidem in bono: integros autem a malo.
.a semet ipso. s quecumq audiet loquetur

Expanded text:
ipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque melioipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque meliores; ita ut quidam illorum ad ea pervenerit quae non licet homini loqui. Qua occasione quam sanitas non recipit Ecclesiae, nescio quibus fabulis plenam, stultissima praesumptione finxerunt, dicentes hanc esse, unde dixerit raptum se fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba, quae non licet homini loqui: ubi si dixisset: Quae adhuc non licet homini loqui, utcunque istorum tolerabilis esset audacia. Cum venon licet homini loqui; isti qui sunt qui haec audeant impudenter et infeliciter loqui? Sed jam istum sermonem hoc fine concludam; per quem vos esse cupio sapientes quidem in bono, integros autem a malo. a semetipso, sed quaecumque audiet
Abbreviated transcription (Latin):
Si qͥs uob̾is euangłi⁊ auerit p̃ter quã qđ acepttis: anathe¬
masit. Nonait plusquam accepistis: sed p̃ter quãqdͣ ae¬
cepistis. Nam si illud diceret: sibi ipse p̃uidicaret. qͥ cupi¬
ebat uenire ad tessalonicenses. ut suppleret que illoꝵ
fidei defuerant. S qui supplet qđ minꝰerat addidit.
ñ qđ inerat tollit. Qui autẽ pret̾greditur fidei regłam:
modo adicienda illis fuerant que nesciebant. ñ que di¬
dicerant euertenda. Et ille quidem sicut in pͥstino ser¬
mone iam ex posui. potuit hoc ita dicere. qͥa illaipsa qͦ¬
docuerat si uellet eis sic aꝑire ut in illo conspitiunt᷑
ab angłis. hoc infirmitas humana in qͦ ad huc erãt ferre
ñ posset. Sp̃italis autem homo quilibet potest alterũ
hominem docere ꝗd nouit: si ꝓfitiendo capatiorẽ faciat
sp̃s sc̃s. In quo & ipse doctor aliqͥd amplius addiscere
potuit: ut suit ambo dociles deo. Quamquam ꝙ inter

Expanded text:
Si quis vobis evangelizaverit praeter quod accepistis, anatheSi quis vobis evangelizaverit praeter quod accepistis, anathema sit . Non ait, plus quam accepistis; sed, praeter quod accepistis. Nam si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei defuerunt. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit: qui autem praetergreditur fidei regulam, modo; adjicienda illis fuerant quae nesciebant, non quae didicerant evertenda. Et ille quidem, sicut in pristino sermone jam exposui, potuit hoc ita dicere, qdocuerat, si vellet eis sic aperire, ut in illo conspiciuntur ab angelis, haec infirmitas humana, in qua adhuc erant, ferre non posset. Spiritualis autem homo quilibehominem docere quod novit, si proficiendo capaciorem faciat Spiritus sanctus, in quo et ipse doctor aliquid amplius addiscere potuit, ut sint ambo docibiles Deo . Quanquam et inter
Abbreviated transcription (Latin):
omino non debeas. adde ad edificiũ. noli tam̃ relin¬
quere fundam̃tum. Sic debent maiores docere aliqͥd
Non autẽ solum uaniloqͦs & mentis seductores fabu¬
losa &. falsa garrientes. & in eis uanitatib uelut
altam scientiam ꝓmittentes. contraregłam fidei
quã catholicam suscepistis. cauere debetis. uerũeti¬
amipsos qͥ de ipsa diuine immutabilitate nature
uel in corporea creatura. siue creatore ueracit̃ dispu¬
tant. & qđ dicunt om̃ino documentis atq rationi¬
b certissimis ꝓbant. & tam̃ ab uno dei & hominũ
mediatore conantur auertere. tamquã pestem in¬
sidiosiorem ceteris fugite. Talesenim sunt de quib
dicit apłs. quia cognoscentesdeum ñ sicut đm glorifica¬
uerunt. Quid enim ꝓ dest hab e intelligentiã uerã de
imutabili homine. ei qͥ ñ tenet ꝑ quẽ liberet᷑ amalo:
ꝓrsus ammonitio beatissimi apli deur̃is cordib ñ recedat

Expanded text:
omnino non debeas: adde aedificium, noli tamen relinomnino non debeas: adde aedificium, noli tamen relinquere fundamentum. Sic debent majores docere aliquidNon autem solum vaniloquos et mentis seductores fabulosa et falsa garrientes, et in eis vanitatibus velut altam scientiam promittentes contra regulam fidei, quam catholicam suscepistis, cavere debetis: verum etiam ipsos qui de ipsa divinae immutabilitate naturae, vel incorporea creatura, sive Creatore veraciter disputant, et quod dicunt, omnino documentis atque rationibus certissimis probant, et tamen ab uno Dei et hominum Mediatore conantur avertere, tanquam pestem insidiosiorem caeteris fugite. Tales enim sunt de quibus dicit Apostolus, Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt . Quid enim prodest habere intelligentiam veram de immutabili bono, ei qui non tenet per quem liberetur a malo? Prorsus admonitio beatissimi Apostoli de vestris cordibus non recedat:
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ a malo. & magismagisq inherete mediatori
ꝑ quẽ lib̾amini a malo. qđ ñ ẽ auobis loco separandũ.
s in uobis pociꝰ ẽ sanandũ. Quisqͥs autẽ uobis dixerit.
non auero deo uetꝰ testamentũ datum. & si qͥd huius¬
modi hec enim uobis priusideo ñ dicebantur. quan¬
do lac̾te nutriebamini. qm̃ ad uera capienda cor non¬
dum habebatis idoneum. ñ uobis iste cibũ preparat
iudebantur esse ꝑ fecti. cum semꝑ ꝑfec̃tum ipse dixis¬
set: qͦt quot ergo inquit ꝑfec̾ti hec sapiamꝰ. & siqͥd ali¬
ter sapitis: hoc qͦq nobis d̾s reuelauit. & ne forte in¬
currerent in seductores. qͥeos uellent a fide auerte¬
re: ꝓmittendo scientiam ueritatis. & hoc putarent
nuo subunx̃. Uerũtam̃ in qđ ꝑuenimꝰ: in eo ambu¬
lemꝰ. Si qͥd gͦ intellexeris qđ non sit contra regłam
catholice fidei ad quã uelut uam que te ducat ad
patriam ꝑ uenisti. & sic intellexeris ut in de dubitare

Expanded text:
bonum a malo, et magis magisque inhaerete Mediatori, bonum a malo, et magis magisque inhaerete Mediatori, per quem liberamini a malo; quod non est a vobis loco separandum, sed in vobis potius est sanandum. Quisquis autem vobis dixerit. non a vero Deo Vetus Testamentum datum, et si quid hujusmodi; haec enim vobis prius ideo non dicebantur, quando lacte nutriebamini, quoniam ad vera capienda cor nondum habebatis idoneum: non vobis iste cibum praeparatvidebantur esse perfecti, cum se imperfectum ipse dixisset, Quotquot ergo, inquit, perfecti, hoc sapiamus: et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit. Et ne forte incurrerent in seductores, qui eos vellent a fide avertere promittendo scientiam veritatis, et hoc putarent  Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . Si quid ergo intellexeris quod non sit contra regulam catholicae fidei, ad quam, velut viam quae te ducat ad patriam, pervenisti; et sic intellexeris, ut inde dubitare
Abbreviated transcription (Latin):
lac dicitur paruulorũ: cũ bene asp̃italib capitur.
inuenitur dñs angłoꝵ. Proinde donec paruuli sic st̃
lac̾tandi ut semꝑ ñ intelligant dm̃ cxp̃m: nec sic
ablactandi ut deserant hominẽ axp̃m. Qđ alio modo
idipsum ita dicipotest. Nec sic lac̾tandi sunt ut creato¬
rem numquã intelligant. xp̃m. nec sic ablactandist̃.
ut mediatorẽ umquam deserant xp̃m. In hoc qͥppe ñ
conuenit huic reisimilitudo mat̾nilactis. & solidi cibi
s pociꝰ fundam̃ti quia & puerquando ab lactat᷑ ut ab
alimentis infantie iam recedat. int̾ solidos cibos ñ re¬
petit ubera que sugebat. Xp̃s autẽ crucifixꝰ & lac
sugentib: & cib ẽ ꝓfitientib. fundamenti uero ideo ẽ
aptior similitudo. quia ut ꝑfitiat᷑ qđ struit᷑. addit᷑ edifi¬
ciũ ñ subtrahitur fundam̃tum. Que cũ ita sint: o qͥ ẽq
estis qui sine dubio multi estis. paruuli in xp̃o. ꝓficite
ad solidũ cibũ mentis ñ uentris ꝓficite ad separandum

Expanded text:
dicitur parvulorum, cum bene ab spiritualibus capitur, invenitur Dominus Angelorum. Proinde nec sic parvuli sunt lactandi, ut semper non intelligant Deum Christum; nec sic ablactandi, ut deserant hominem Christum. Quod alio modo idipsum ita dici potest: nec sic lactandi sunt, ut creatorem nunquam intelligant Christum; nec sic ablactandi, ut mediatorem unquam deserant Christum. In hoc quippe non convenit huic rei similitudo materni lactis et solidi cibi, sed potius fundamenti: quia et puer quando ablactatur, ut ab alimentis infantiae jam recedat, inter solidos cibos non repetit ubera quae sugebat; Christus autem crucifixus, et lac sugentibus, et cibus est proficientibus. Fundamenti vero ideo est aptior similitudo, quia ut perficiatur quod struitur, additur aedificium, non subtrahitur fundamentum. 7. Quae cum ita sint, o quicumque estis, qui sine dubio multi estis parvuli in Christo, proficite ad solidum cibum mentis, non ventris. Proficite ad separandum