comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nicator. ⁊ immũdꝰ. ⁊ auarus quodẽ
ydolorum seruitus: non ht̃ heditatẽ
in regno apĩ ⁊ di. lales gͦ auaros ille
ut non solum sua cupide thesau¬
ritarent. s ⁊ aliena fraudulent᷑ en¬
ꝑent: tales ydolatras sicut ⁊ ipse i rd¬
ligit atq conuicat non utiq argu¬
eret: nisi nosset. Neq eium aduersus
coepõs suos falsum testimonium
infirmis mortuus est. ne ante tempꝰ
eradicatis araniis simul eradicetur
⁊ triticum. pat̾nę ⁊ matn̾ȩ haritatis
uscerib tolerauit untatus utiq
paulum apłm qui maliuolos ⁊ in¬
uidos sibi eadem cuta eccłiam heari¬
tate sustinuit: s tam̃ quia inuidu
diaboli mors intͣuit iorbem t̾iarũ.
timitantur illũ qui sunt ex parte
eius: non ꝑ illud quod adõ creati sut
s ꝑ illud quod ase ipsis ꝑũ̾si sunt.
sicut cõmemorat ipse cyprianus.
quia ⁊ diabolus ante quam eẽt dia¬
bolus angłs fuit ⁊ bonius fuit. Unde
sunt inunitate xͥ qui sunt ex parte

Expanded text:
cator et inmundus et auarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. tales ergo auaros ille, ut non solum sua cupide thensaurizarent, sed et aliena fraudulenter eriperent, tales idololatas, sicut et ipse intellegit adque conuincit, non utique argueret, nisi nosset; neque enim aduersus coepiscopos suos falsum testimonium m, qui pro infirmis mortuus est, ne ante tempus eradicatis zizaniis simul eradicaretur et triticum, paternae et maternae caritatis uisceribus tolerauit, imitatus utique apostolum Paulum, qui maliuolos et inuidos sibi eadem circa ecclesiam caritate sustinuit. Sed tamen quia inuidia diaboli mors intrauit in orbem terrarum et imitantur illum qui sunt ex parte ipsius, non per illud quod a deo creati sunt, sed per illud quod a se ipsis peruersi sunt, sicut commemorat ipse Cyprianus, quia et diabolus antequam esset diabolus angelus fuit et bonus fuit, unde. sunt in unitate Christi qui sunt ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
ritate. siue ꝑ occasionem nom̃ xpi qd̃
paulus p̃dicabat ad płimoꝵ notici¬
am ꝑueniret. ⁊ noua adhuc ⁊ rudis
sermonis seminatio loquentium
p̃dicatione crebresceroe. Porro aliud
ẽ eos qui intus in ęccłia sunt in no¬
mine xp̃i loqui: aliud eos qui foris
sunt ⁊ contͣ eccłiam faciunt in no

Expanded text:
ritate siue per occasionem nomen Christi quod ritate siue per occasionem nomen Christi quod Paulus praedicabat ad plurimorum notitiam perueniret et noua adhuc ac rudis sermonis seminatio loquentium praedicatione crebresceret. porro aliud est eos qui intus in ecclesia sunt de nomine Christi loqui aliud est eos qui foris sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quidam cxpͥani disputacionib op¬
ponebant quod ait apłs. ueriuntam̃
omĩmodo siue ꝑ occasionem siue per
ueritatem xp̃s annuntiet᷑: recte &¬
prianꝰ refellit. ostendens ad causam he
apłs. qui cum maliuola inuidia sua
querentes interiꝰ uersabantur. xp̃m
quidem annuntiabant sicut se hi¬
bet ui̾tas qua xp̃o credimus. s nor
eo animo quo abonis euangłiste
illius columbȩ filii s annuntiat᷑.
Neq enim de ħeticis inquit aut de
eoꝵ baptismo loquebatur in epła
sua paulus. ut aliquid quod ad
hanc rem ꝑtineat posuisse ostenda¬
tur. Loquebatur de frĩb siue inor
bulantib. suie euangu̾cam ui̾tatẽ
de dei timore seruantib. ⁊ quosdã
ex eis posuit uerbum dĩ constanter
atq intrepide locutos. quosdamũ
in inuidia ⁊ dissensione uersatos.
quosdam seruasse circa se beniuo¬
lam kearitatem. alios uͦ habuisse ma¬
liuolam dissensionem: se tam̃ paci¬
ent̾ omĩa sustine̾. dum mͦ siue in ue¬

Expanded text:
quidam Cypriani disputationibus opquidam Cypriani disputationibus opponebant, quod ait apostolus: uerumtamen omni modo siue per occasionem siue per ueritatem Christus adnuntietur, recte Cyprianus refellit ostendens ad causam haeapostolus, qui cum maliuola inuidia sua quaerentes interius uersabantur. Christum quidem adnuntiabant, sicut se habet ueritas qua Christo credimus, sed non eo animo quo a bonis euangelistis illius columbNeque enim de haereticis, inquit, aut de eorum Baptismo loquebatur in Epistola sua Paulus, ut aliqhanc rem pertineat posuisse ostendatur. loquebatur de fratribus siue inordbulantibus siue euangelicam ueritatem de Dei timore seruantibus. et quosdam ex eis posuit uerbum Domini constanter adque intrepide locutos, quosdam uero in inuidia et dissensione uersatos, quosdam seruasse circa se beniuolam caritatem, aliquos uero habuisse maliuolam dissensionem, se tamen patienter omnia sustinere, dummodo siue in ue
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem cum apud hereticos baptira¬
tus eẽt: in eodem baptisino admissũ
eẽ ⁊ comunicasse.S neq hoc inue¬
nimꝰ ab hereticis aliquem ueniẽtem
qui apud illos fui̾t baptizatus: ab
apłis denuo baptiratum. S illa cõ¬
suetudo quam etiam tunc homines
sursum uersus respicientes. non ui¬
debant a postĩoribus institutam:
recte ab apłis tradita creditur. ¶ alia
multa sunt: quȩ longum ẽ repetere.
Quappter si non nichil dicebant.
quib id quod ei iusum ẽ uolens ꝑsu¬
ade cyprianus ait. nec quisquam
dicat quod accepimus ab apłis hoc
sequimur: quanto robustius nunc
dicimus quod eccłiȩ consuetudo
semꝑ tenuit.⁊ quod hec disputacio
dissuade non potuit.⁊ quod plena¬
rium concilium confirmauit hoc
sequimur. Huc accedit quia bene
ꝑspectis ex utroq latẽ disputacioĩs
racionib ⁊ scripturarum testimoniis.
pot̾ ȩtiam dici quod ui̾tas declarauit
hoc sequimur. Nam reuera illud qõ

Expanded text:
stolis aliquem, cum aput haereticos baptizastolis aliquem, cum aput haereticos baptizatus esset, in eodem baptismo admissum esse et communicasse. sed neque hoc inuenimus, ab haereticis aliquem uenientem, qui aput illos fuerit baptizatus, ab apostolis denuo baptizatum. sed illa consuetudo, quam etiam tunc homines sursum uersus respicientes non uidebant a posterioribus institutam, recte ab apostolis tradita creditur, et talia multa sunt, quae longum est repetere. quapropter si non nihil dicebant, quibus id quod ei uisum est uolens persuadere Cyprianus ait: nec quisquam dicat: \'quod accepimus ab apostolis hoc sequimur\', quanto robustius nunc dicimus: \'quod ecclesiae consuetudo semper tenuit et quod haec disputatio dissuadere non potuit et quod plenarium concilium confirmauit, hoc sequimur\'! huc accedit, quia bene perspectis ex utroque latere disputationis rationibus et scripturarum testimoniis potest etiam dici: \'quod ueritas declarauit, hoc sequimur.\' Nam reuera illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
reperiret. Quod cum sibi adu̾sus totiꝰ
orbis morem ñ sufficẽ cernẽt: has rati¬
ones arripuit. quas mͦ nos antiquitate
ipsius consuetudinis. ⁊ plenarii postea
concilii auctoritate firmati diligentiꝰ
considantes ueri similes potius quam
ueras eẽ inuenimꝰ. quȩ illi uerȩ uise
sunt inobscarissima questione laboranti.
⁊ de peccatoꝵ remissione fluctu. inti.
utrum possit in baptismo xͥ non fieri.
tutrũ possit apud hereticos fieri. ubi
cist mueiꝰ aliquid reuelatum ẽ. ut mag¬
nitudo ke aritatis eius qua unitatem
non deseruit ꝓbaretur: non ideo
quisquã tantis eius firmam̃tis. mĩtis¬
q uirtutum ⁊ tantȩ copiȩ graꝵ deba
se audẽ p̃pone. quia uniu̾salis concilii
ãmonitus firmitate. uidet aliquis
quod ille non uidit. quia plenarium
tam insanus est ut p̃ponat quia pau¬
li apłi edoctus litĩs. ⁊ ipsius iam eccłiȩ
consuetudine roboratus non cogit gẽ¬
tes uidaitare. quod petrus aliquando

Expanded text:
repperiret. quod cum sibi aduersus totius repperiret. quod cum sibi aduersus totius orbis morem non sufficere cerneret, has rationes arripuit, quas modo nos antiquitate ipsius consuetudinis et plenarii postea concilii auctoritate firmati diligentius considerantes uerisimiles potius quam ueras esse inuenimus, quae illi uerae uisae sunt in obscurissima quaestione laboranti et de peccatorum remissione fluctuanti, utrum possit in baptismo Christi non fieri et utrum possit aput haereticos fieri. ubi ei si minus aliquid reuelatum est, ut magnitudo caritatis eius qua unitatem non deseruit probaretur; non ideo quisquam tantis eius firmamentis meritisque uirtutum et tantae copiae gratiarum debet se audere praeponere, quia uniuersalis concilii ammonitus firmitate uidet aliquid quod ille non uidit, quia plenarium tam insanus est ut praeponat, quia Pauli apostoli edoctus litteris et ipsius iam ecclesiae consuetudine roboratus non cogit gentes iudaizare, quod Petrus aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
mur quando apłi non nͥ unã ȩccłiam
tradiderunt.⁊ baptisma unũ. quod nõ
nisi in eadem ęccłia sit constitutum:
non me tantum mouet ⁊ baptismũ xͥ
ȩtiam apud ħeticos inuentum audeã
reprobare. sic̃ etiam ipsum euangłium
cum apud eos inuenio necesse est ut
approbem quamuis eoꝵ detestor errorẽ:
quantum ammonet fuisse. quosdam
ȩtiam scĩ cypriani temporib qui cõ-¬
suetudinem illam contra quã fiebant
africana concilia. de qua ⁊ ipse paulo
ante dix̃. frustra quidam qui ratioe
uincuntur consuetudinem nobis op¬
ponunt. dicerent ab apłis traditam. Nec
inuenio cur istam consuetudinẽ quȩ
pꝰ cyprianum ȩtiam plena totius orbis
concilio confirmata ẽ.tam robustam
⁊ante cyprianus inuemĩt. ut cũ eius
mutandȩ auctoritatem quam seque¬
retur uir tanta scientia preditus que¬
reret: non nisi in sola africa factum
paucis ante anius agrippini conciliũ

Expanded text:
imur\', quando apostoli non nisi unam ecclesiam imur\', quando apostoli non nisi unam ecclesiam tradiderunt et baptisma unum, quod non nisi in eadem ecclesia sit constitutum, non me tantum mouet, ut baptismum Christi etiam aput haereticos inuentum audeam reprobare — sicut etiam ipsum euangelium cum aput eos inuenio necesse est ut adprobem, quamuis eorum detester errorem —, quantum ammonet fuisse quosdam etiam sancti Cypriani temporibus, qui consuetudinem illam, contra quam fiebant Africana concilia, de qua et ipse paulo ante dixit: frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis opponunt, dicerent ab apostolis traditam. nec inuenio cur istam consuetudinem, quae post Cyprianum etiam plenario totius orbis concilio confirmata est, tam robustam et antea idem Cyprianus inuenerit, ut, cum eius mutandae auctoritatem quam sequeretur uir tanta scientia praeditus quaereret, non nisi in sola Africa factum paucis ante se annis Agrippini concilium
Abbreviated transcription (Latin):
strare ad facilitatem ueniȩ ignoran¬
tium ꝑtine̾ peccata. posuit ex apło
ubi ait. qui primus fui blasphemꝰ.
⁊ꝑsecutor. ⁊ in iuiriofus. s miscdiam
consecutꝰ sum qr ignorans feci: S
si possunt ut dixi ambo peccata
ȩqualit̾ appendantur ignorantis
blasphemia.⁊ scientis ydolatria: ⁊
eadem sententia uidicent᷑ ille qui
xp̃m qͥrendo in ueri similem ser¬
monem falsitatis incurrit. ⁊ ille
qui sciens xp̃o resistit loquenti ꝑ¬
apłm. qm̃ omis fornicator. aut im¬
mundꝰ. aut auarus. quod ẽ ydoloꝵ
seruitus: non habet hereditatem
in regno xp̃i ⁊ dĩ. Cur in illo baptis¬
mo ⁊ euangłica uerba imꝑbant᷑. in isto
aut̃ approbantur. cum ab illius columbȩ
m̃bris ut̃q inueniatur alienꝰ: In quia
ipse foris aꝑtus litigator ẽ ne intromitta¬
t᷑. iste uͦ intus calidus assentator ne foras
ꝓhiciatur: Quod aut̃ ait nec quisqͣm
dicat quod accipimus ab apłis hoc seqͥ¬

Expanded text:
strare ad facilitatem ueniae ignoranstrare ad facilitatem ueniae ignorantium pertinere peccata, posuit ex apostolo ubi ait: qui prius fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci. sed si possunt, ut dixi, ambo peccata aequaliter appendantur, ignorantis blasphemia et scientis idololatria, et eadem sententia iudicentur ille qui Christum quaerendo in uerisimilem sermonem falsitatis incurrit et ille qui sciens Christo resistit loquenti rnicator aut inmundus aut auarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. cur in illo baptismus et euangelica uerba inprobantur, in isto autem adprobantur, cum ab illius columbae membris uterque inueniatur alienus? an quia ille\' foris apertus litigator est ne intromittatur, iste uero intus callidus adsentator ne foras proiciatur? Quod autem ait: nec quisquam dicat: \'quod accepimus ab apostolis hoc sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait. nec sibi in hoc noui hereticiblã¬
diantur quod se dicant ydolatris
non cõmumcare: qnͣdo sint apud illoᷤᷤ
⁊ adultĩ ⁊ fraudatores. qui teneant᷑
ydolatriȩ crimine. Hoc enim scitote¬
intelligentes: quia omĩs fornicator.
aut immũdus: aut fraudator quod
ẽ ydolatria. non ht̃ hereditatem in
itaq menbra urã quȩ sunt super
tĩam: fornicationem. iminunditiã.
concupiscentiam malam.⁊ auaritiã
quȩ est ydolorum seruitus. Quere
gͦ quis peccet grauiꝰ. qui nesciens
inheresim incurrerit. an qui sciens
ab auaricia idest ab ydolatria nõ
recesserit. Scd̃m quidem illam re-¬
gulam qua peccata scientium uĩcit
si scełis ipsius magnitudo quod facit
in auaritia scientis admissio. hereti¬
cus nesciens auaro scienti coequetur.
quãquam ñ uideatur ostende testi¬
monium quod ipse ex apło posuit.
Quid enim in hereticis si blasphemi¬
as de testamur. uolens aut̃ demon¬

Expanded text:
ubi ait: nec sibi in hoc noui haeretici blanubi ait: nec sibi in hoc noui haeretici blandiantur quod se dicant idololatris non communicare, quando sint aput illos et adulteri et fraudatores qui teneantur idololatriae crimine.\'hocenimscitoteintellegentes, quia omnis fornicator aut inmundus aut fraudator quod est idololatra non habet hereditatem in itaque membra uestra quae super terram sunt, fornicationem, inmunditiam et concupiscentiam malam et auaritiam quae est idolorum seruitus\'—, quaero ergo quis peccet grauius, qui nesciens in haeresem incurrerit an qui sciens ab auaritia id est ab idololatria non recesserit. secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatisi sceleris ipsius magnitudo quod facit in auaritia scientis admissio, haereticus nesciens auaro scienti coaequetur, quamquam non hoc uideatur ostendere testimonium , quod ipse ex apostolo posuit. quid enim in haereticis nisi blasphemias detestamur? uolens autem demon
Abbreviated transcription (Latin):
solum scient̾ doceat. s etiam patiẽt᷑
discat: non dubito quod sustam
q̃stionem in ęccłia du multumq
u̾satam c̃ uiris scĩssimis doctusimisq
tractaroe ꝑ quos pꝰea factum est. ut an¬
tiqua illa consuetudo ȩtiam plenario
concilio firmaretur: sine dubitacio¬
ne demonstratde. non solum quam
doctus ẽẽt in his quȩ firmissima ue¬
ritate ꝑceꝑat: uerum etiam quam
docilis un his quȩ muꝰ aduertãt. Et tam
cũ manifestissimũ sit multo grauius
peccare scientem quam nescientem:
uellem michi aliquis dicẽt. siquis
in heresim incurrat nesciens qnͣtũ
malum sit. ⁊ alius ab auaritia non
recedat: sciens quantum malũ sit
quis eoꝵ sit peior. Possum etiam ita
ꝓpone̾. Sialius nesciens inheresim
irruat. ⁊ sciens alius ab ydolatria ñ
recedat. quia ⁊ apłs dic̃. auaritia q̃
est ẏdolorum seruitꝰ. ⁊ ipse cypͥamis
eandem sententiam non alit̾ intel¬
lex̃ sic̃ dix̃ ad antonianum scribens

Expanded text:
solum scienter doceat, sed etiam patienter solum scienter doceat, sed etiam patienter discat, non dubito quod, si istam quaestionem in ecclesia diu multumque uersatam cum uiris sanctissimis doctissimisque tractaret, per quos postea factum est, ut antiqua illa consuetudo etiam plenario concilio firmaretur, sine dubitatione demonstraret non solum quam doctus esset in his quae firmissima ueritate perceperat, uerum etiam quam docibilis in his quae minus aduerterat. et tamen, cum manifestissimum sit multo grauius peccare scientem quam nescientem, uellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresem incurrat nesciens quantum malum sit, et alius ab auaritia non recedat sciens quantum malum sit, quis eorum sit peior. possum etiam ita proponere: si alius nesciens in haeresem inruat et sciens alius ab idololatria non recedat — quia et apostolus dicit: auaritia quae est idolorum seruitus et ipse Cyprianus eandem sententiam non aliter intellexit, sicut dixi, ad Antonianum scribens
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinem nobis obiciunt. quasi
consuetudo maior sit uĩtate. aut ñ
id sit inspiritalib sequendum quod
Hoc plane uerum ẽ: quia racio ⁊
uĩtas consuetudini sponenda est.
S cum consuetudini uĩtas suffra¬
gatur: nichil oportet firmiꝰ retuũ.
deinde sequitur ⁊ dic̃. Ignosci enim
sicut de se ipso dicit apłs paulus. Qui
pͥmo fui blasphemus ⁊ ꝑsecutor. ⁊ inu¬
riosus : s miscdiam merui. quia ig¬
noraus feci. Post inspirationem uero
⁊ reuelationem factam qui in eo quod
errauerat ꝑseuãt: prudens ⁊ sciens
sine uenia ignorantiȩ peccat. Presup¬
tione enim atq obstinatione quadã
nititur: cũ racione suꝑetur: Hoc ue¬
rissimum ẽ longe grauiꝰ eẽ peccatũ
eius qui sciens: quam eius qͥ nesciens
peccauit. & idõ uir sc̃s expriauus
non solum doctus. s ȩtiam docilis.
quod in laude ep̃i quem designat
apłs sic ipse intellex̃ ut diceret etiã
hoc in epõ eẽ diligendum ut non

Expanded text:
suetudinem nobis obiciunt, quasi suetudinem nobis obiciunt, quasi -consuetudo maior sit ueritate aut non id sit in spiritalibus sequendum quod hoc plane uerum est, quia ratio et ueritas consuetudini praeponenda est. sed cum consuetudini ueritas suffragatur, nihil oportet firmius retineri. deinde sequitur et dicit: ignosci enim sicut de se ipso dicit apostolus Paulus: \'qui primo fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam merui, quia ignoransfeci\' postinspirationem uero et reuelationem factam, qui in eo quod errauerat perseuerat prudens et sciens, sineueniaignorantiae peccat. praesumptione enim adque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. hoc uerissimum est longe grauius esse peccatum eius qui sciens quam eius qui nesciens peccauerit. et ideo uir sanctus Cyprianus, non solum doctus sed etiam docibilis, quod in laude episcopi quem designat apostolus sic ipse intellexit, ut diceret etiam hoc in episcopo esse diligendum, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
ta qui tempore ꝑsecutionis ꝑ libellos
se thurificaturos ꝓfessi erant auaris
computare non dubitaret. Sic eigo
inheresi baptiratus in nomine sc̃ẽ
trinitatis: non fit tam̃ templũ dei
si ab heresi non recesserit. quomodo
neq in auaricia in eodem nomine
baptizatus fit templũ dĩ. si auaricia
non recedat. quȩ ẽ ydolorum seruitꝰ.
Nam ⁊ hoc idem apłs dicit. Quȩ com¬
positio templo dĩ cum ydolis: Non
ergo de nͦb queratur: cuiꝰ dĩ templũ
fiat quem dicimꝰ templũ dĩ nõ fieri.
Nec tam̃ idõ non baptiratur. nec eisꝰ
error miũdus efficit. ut non sit scm̃
sacram̃tum quod accip̃ u̾bis euange¬
licis consecratum: sic̃ nec illiꝰ auari¬
cia quȩ ẽ ydolorum seruitꝰ. ⁊ magna
inmunditia pot̾ efficere ut non sit sc̃ĩn
baptisma quod accip̃. ętiam si ab alio
similit̾ auaro ꝑeadem u̾ba euãgłica
baptiretur. Proinde inquit. frustra
quidam qui racione uincuntur cõ¬

Expanded text:
to, qui tempore persecutionis per libellos to, qui tempore persecutionis per libellos se turificaturos professi erant, auaritiam conparare non dubitaret. sic ergo in haeresi baptizatus in nomine sanctae trinitatis non fit tamen templum dei, si ab haeresi non recesserit, quomodo neque in auaritia in eodem nomine baptizatus fit templum dei, si ab auaritia non recedat, quae est idolorum seruitus. nam et hoc idem apostolus dicit: quae conpositio templo dei cum idolis? non ergo de nobis quaeratur, cuius dei templum fiat quem dicimus templum dei non fieri. nec tamen ideo non baptizatur nec eius error inmundus efficit ut non sit sanctum sacramentum, quod accepit uerbis euangelicis consecratum, sicut nec illius auaritia quae est idolorum seruitus et magna inmunditia potest efficere, ut non sit sanctum baptisma quod accipit, etiam si ab alio similiter auaro per eadem uerba euangelica baptizetur. Proinde, inquit, frustra quidam qui ratione uincuntur con
Abbreviated transcription (Latin):
Siꝑ ium sacram̃ti dĩ: sicut ille ita
⁊ ille. Si ꝑmĩtum suum: nec ille noc
ille. Iilud enim sacram̃tum. ⁊ in ma¬
lis hominnib xp̃i ẽẽ cognoscitur. In
corpore aut̃ unicȩ columbȩ in cor¬
rupte. scẽ. pudicȩ. non habentis ma¬
culam ⁊ rugam: nec ille nec ille in
heresi uł inscismate baptiratur.
Utriq aut̃ correcto ꝓdesse incipit:
quod ante non ꝓd̾erat: s tameu
merat. Baptiratus ergo inheresi.
ñ fit templum dĩ. Nunquid tam̃
idõ ꝓbaptirato non habendꝰ est.
Nam nec intꝰ auarus baptiratus
fit templum dĩ: si auaricia non re¬
cesserit. Qui enĩ fiunt templum dĩ.
possident utiq regnũ di. apłs aut᷑
dicit: uit̾ multa. Neq auari. neq ra¬
paces: regnũ dĩ possidebũt. Auariciã¬
quippe ydoloꝵ seruituti alio loco
idem apls comparat: ⁊ auariciã inquit
quȩ ẽ ydolorum seruitꝰ. Quem idem¬
sensum cyprianꝰ sic ex aggerauit in
epła ad antonianum: ut eoꝵ pecca¬

Expanded text:
si per uim sacramenti dei, sicut ille, ita si per uim sacramenti dei, sicut ille, ita et ille; si per meritum suum, nec ille nec ille, illud enim sacramentum et in malis hominibus Christi esse cognoscitur, in corpore autem unicae columbae, incorruptae sanctae pudicae, non habentis maculam et rugam, nec ille nec ille inuhaeresi uel in schismate baptizatur, utrique autem correcto prodesse incipit quod ante non proderat, sed tamen inerat. Baptizatus ergo in haeresi non fit templum dei. numquid tamen ideo pro non baptizato habendus est? nam nec intus auarus baptizatus fit templum dei, si ab auaritia non recesserit. qui enim fiunt templum dei. possident utique regnum dei. apostolus autem dicit inter multa: neque auari neque rapaces regnum dei possidebunt. auarilio loco idem apostolus conparat: et auaritia, inquit, quae est idolorum seruitus. quem sensum idem Cyprianus sic exaggerauit in epistula ad Antonianum, ut eorum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłie possunt quod nec ipsis ꝓdest.
nec accipientib nisi inntrmsecꝰ uera
conu̾satione mutent᷑. ut ipsum sa¬
cram̃tũ quod eis accipientib ñ ꝓde¬
rat. quando scło u̾bis ñ factis remĩti¬
abant ꝓdeẽ incipiat cum ⁊ factis ce¬
ꝑiit renuntiare: ita ⁊ illi quoꝵ est
aꝑta seꝑatio. quia inm̃bris illuis co¬
lumbȩ nec hii nec illi sũt hodie. s
aliqui eoꝵ fortasse futuri sunt. Non
itaq baptisma hereticoꝵ acceptamus.
quando post eos non baptiramus: s
quod xp̃i eẽ cognoscimus ętiam ĩmalis
hominib siue aꝑte foris siue int᷑ occul¬
te seꝑatis illis in eare in qua deuiabãt
correctis debita uen̾atione suscipimꝰ.
Sicut aut̃ urgeri uideor cum mͥ
dicitur. ergo hereticus dimittit pec¬
cata: sic ⁊ ego urgeo cum dico gͦ quia
celestia mandata non seruat auarus.
raptor. fenerator. inuidus. u̾bis scło
non factis renuntians: dimittit pecc̃a

Expanded text:
ecclesiae possunt, quod nec ipsis prodest ecclesiae possunt, quod nec ipsis prodest nec accipientibus, nisi intrinsecus uera conuersione mutentur, ut ipsum sacramentum, quod eis accipientibus non proderat, quando saeculo uerbis, non factis renuntiabant, prodesse incipiat, cum et factis coeperint renuntiare, ita et illi quorum est aperta separatio, quia in membris illius columbae nec hi nec illi sunt hodie, sed aliqui eorum fortasse futuri sunt. Non itaque baptisma haereticorum acceptamus, quando post eos non baptizamus, sed quod Christi esse cognoscimus etiam in malis hominibus siue aperte foris siue intus occulte separatis, illis in ea re in qua deuiabant correctis debita ueneratione suscipimus. sicut autem urgeri uideor cum mihi dicitur: \'ergo haereticus dimittit peccata?\', sic et ego urgeo cum dico: \'ergo qui caelestia mandata non seruat, auarus raptor faenerator inuidus, uerbis saeculo, non factis renuntians dimittit peccata?\'
Abbreviated transcription (Latin):
futuri sint iam sũt. Nos aut̃ scd̾m
id quod inp̃senti est quisq hominũ:
querimus utrum in illis eccłis m̃bris
quę una columba dicta est. ⁊ sponsa
xp̃i sine macula ⁊ ruga hodie depu¬
tandi sint. De quib dicit exprianꝰ
in epła quam commemorani quod
uiam dnĩ non tenent: nec data sibi
ad salutem cęlestia mandata reser¬
uarent. quod non face̾nt dñi uolun¬
tatem. patrimonio lucro studentes.
suꝑbiam sectantes. emulationi ⁊ dis¬
sensiora uacantes. simplicitatis ⁊ fidĩ
negligentes. scło u̾bis solis ⁊ ñ factis
remantiantes. unus quisq sibi pla¬
centes. ⁊ omĩb displicentes. Quod si
eos insiuis m̃bris nec ipsa columba
cognoscit. ⁊ talib si meadem ꝑu̾sita¬
te ꝑmanserint dicturꝰ est dñs non
noui uos discedite ame qui oꝑami¬
ni iniquitatẽ: uident᷑ in eccłia essẽ
s non sunt. ummo ⁊ contͣ eccłiam fa¬
ciunt. Quomͦ gͦ baptizare baptismo

Expanded text:
futuri sunt iam sunt, nos autem secundum futuri sunt iam sunt, nos autem secundum id quod in praesenti est quisque hominum quaerimus, utrum in illius ecclesiae membris, quae unica columba dicta est et sponsa Christi sine macula et ruga, hodie deputandi sint de quibus dicit Cyprianus in epistula quam commemoraui, quod uiam domini non tenerent nec data sibi ad salutem caelestia mandata seruarent, quod non facerent domini uoluntsuperbiam sectantes, aemulationi et dissensioni uacantes, simplicitatis et fidei neglegentes, saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, unusquisque sibi placentes et omnibus displicentes. quodsi eos in suis membris nec illa columba cognoscit et talibus, si in eadem peruersitate permanserint, dicturus est dominus: non noui uos; recedite a me qui operamini iniquitatem, uidentur in ecclesia esse, sed non sunt, immo et contra ecclesiam faciunt. quomodo ergo baptizare baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnitiem: mutatis ualere inciꝑet ad
salutem. Quia nec isti eccłiȩ deuoti
sunt qui uidentur ẽẽ intus: ⁊ contͣ
facuit. Nec omĩno ad illam ȩccłiam
ꝑtine̾ udicandi sunt. quan sic ipse
mundat lauachro aquę inu̾bo: ut
exhibeat sibi głosam eccłiam non ha¬
bentem macłam aut rugani: aut ali¬
quid huiusmodi. Quod si in ista eccłia
nonsunt ad cuius m̃bra non ꝑtinent.
ñ funt in ȩccłia de qua dicitur. una
ẽ columba mea: una ẽ matri fuȩ.
Ipsa ẽ enĩ sine macula: ⁊ ruga. Aut.
qui scło uerbis non factis renuntiant.
Itm adquod uidemus. unde dictum¬
cẽ arbitror: qui sapit diem anõ sapit.
uerit ante mundi constitutionẽ con¬
formes imaginis filii sui: multi etiã
qui aꝑte foris sunt ⁊ heretici appellan¬
tur. multis ⁊ bonis catholicis melio¬
res sũt. Quid enim sint hodie uide¬
mꝰ: quid eras futuri sint ignoramus.
Q dõ quidem apud quem sunt p̃¬
sentia quę futura sunt: etiam od̃

Expanded text:
perniciem, mutatis ualere inciperet ad perniciem, mutatis ualere inciperet ad salutem, quia nec isti ecclesiae deuoti sunt, qui uidentur esse intus et contra faciunt, nec omnino ad illam ecclesiam pertinere iudicandi sunt, quam sic ipse mundat lauacro aquae in uerbo, ut exhibeat sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi. quodsi in ista ecclesia non sunt, ad cuius membra non pertinent, non sunt in ecclesia de qua dicitur: una est columba mea, una est matri suae; ipsa est enim sine macula et ruga. aut qui saeculo uerbis, non factis renuntiant. interim, ad quod uidemus. unde dictum arbitror: qui sapit diem, domino sapiuerit ante mundi constitutionem conformes imaginis filii sui, multi etiam, qui aperte foris sunt et haeretici appellantur, multis et bonis catholicis meliores sunt; quid enim sint hodie uidemus, quid cras futuri sint ignoramus. et deo quidem, aput quem sunt praesentia quae uentura sunt, etiam quod
Abbreviated transcription (Latin):
multa mala quȩ̨ commemorat ȩtiam
hocait. Seculo u̾bis solis ⁊ non factis re¬
ninitiantes sicut de quib dam dic̃ ap̃łs.
confitentur enim se nosse dm̃. factis
aut̃ negant. Hos gͦ bentus eyprianus in
ipsa intus gcdia uersari arguit. qui corae
inmeliꝰ non mutato baptizant᷑. quando
utiq seculo u̾bis non factis renũtiant
cum dicat apłs petrus sic ⁊ uos simils
forme baptisma saluos facit. non carnis
depositio sordium: s conscientiȩ bone
int̾rogatio. Quam utiq nõ habebant
de quib dicitui. scło uerbis solis ⁊ non
factis renuntiantes. Et tam̃ id ait in¬
crepans ⁊ arguens eos ut aliquando am
bulent in uia xp̃i. & eius amie malint
ẽẽ quam scłi. Cui si obtemꝑassent. ⁊ recte
iam uiu̾e non ut pseudo xp̃iant. s
ut uere xp̃iam cepissent. nunquid eos
uberet demio baptizari: Non utiq
s hoc eis p̃staret uera conũsio ut sacra¬
nĩtum quod non mutatis ualebat. ad

Expanded text:
multa mala quae commemorat etiam multa mala quae commemorat etiam hoc ait: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, sicut de quibusdam dicit apostolus: confitentur enim deum se nosse, factis autem negant. hos ergo beatus Cyprianus in ipsa intus ecclesia uersari arguit, qui corde in melius non mutato baptizantur, quando utique saeculo uerbis, non factis renuntiant, cum dicat apostolus Petrus: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscinterrogatio ; quam utique non habebant, de quibus dicitur, Saeculo verbis solis et non factis renuntiantes: et tamen id agit increpans et arguens eos, ut aliqubulent in uia Christi et eius amici malint esse quam saeculi. Cui si obtemperassent et recte iam uiuere non ut pseudochristiani, sed ut ueri christiani coepissent, numquid eos iuberet denuo baptizari? non utique, sed hoc eis praestaret uera conuersio, ut sacramentum, quod. non mutatis ualebat ad
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ quia ꝓ ęccłiȩ honore atq uuitate
pugnamus: non tribuamus here¬
ticis quicqͥd apud eos enus agnosci¬
mus. s eos arguentes doceamꝰ quod
ex unitate habent non ualere ad
salutem. nisi ad eandem ueni̾nt u¬
nitatem. Aqua ęccłiȩ fidelis ⁊ salu¬
taris ⁊ scã est: bene utentib. Ea uͦ
bene uti extͣ eccłiam nemo potest.
Male utentib aut̃ ⁊ foris ⁊ intus ad
supplicium geritur: non ad p̃miũ
suffragatur. Et ideo baptismus cor¬
rumpi.⁊ adultãri non potest. ⁊ si a
corruptis ⁊ adultĩs habeatur. sicut
tipsa eccłia incorrupta ⁊ casta et
pudica est. Et idõ non ad eam ꝑti¬
nent auari. raptores. feneratores.
quos non tantum foris s eciam
intus ẽẽ multis literarum suaꝵ
locis eyprianiis ipse testatur. ⁊ tamen
mutato corde baptirant̃ ⁊ haptirant.
Nam ⁊ hoc in quadam epła sua dieit ad
clericos dep̃cando dõ. tranfigurant inse
sieut sc̃s damel peccata ppłi sii. Nam int̾

Expanded text:
ergo, quia pro ecclesiae honore adque unitate ergo, quia pro ecclesiae honore adque unitate pugnamus, non tribuamus haereticis quidquid aput eos eius agnoscimus, sed eos arguentes doceamus quod ex unitate habent non ualere ad salutem, nisi ad eandem uenerint unitatem. aqua enim ecclesiae fidelis et salutaris et sancta est bene utentibus, ea uero bene uti extra ecclesiam nemo potest. male utentibus autem et foris et intus ad supplicium geritur, non ad praemium suffragatur. et ideo baptismus corrumpi et adulterari non potest, etsi a corruptis et adulteris habeatur, sicut et ipsa ecclesia incorrupta et casta et pudica est, et ideo non ad eam pertinent auari raptores faeneratores, quos non tantum foris sed etiam intus esse multis litterarum suarum locis Cyprianus ipse testatur, et tamen non mutato corde baptizantur et baptizant. Nam et hoc in quadam epistula sua dicit ad clericos de deprecando deo, transfigurans in se sicut sanctus Danihel peccata populi sui. nam inter
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinis extra eam neminem
uł ꝑciꝑe uł tenẽ. Nam ⁊ flumina
de fonte paradisi sicut scriptã testat᷑.¬
etiam foras laigit᷑ inanauerunt. Nomi¬
natim quippe cõmemorant᷑: ⁊ ꝑquas
tir̃as fluant. ⁊ quia extia paradisum
constituta sunt om̃ib notum ẽ. Nec
tam̃ in mesopotamia uł in egipto quo
illa flumina ꝑuenerunt est felicitas
uitȩ: quȩ inparadiso cõmoratur.
Ita fit ut cum parady̧si aqua sit ex¬
tra paradysum: beatitudo tam̃ nõ
sit nisi intra paradysum. Sic gͦ bap¬
tismus ȩccłię potest ẽẽ extͣ eccłiam:
munꝰ aut̃ beatȩ uitȩ non nisi intra
eccłiam reperitur. quȩ supͣ petram
ȩtiam fundata ẽ. quȩ ligandi ⁊ sol¬
uendi claues accepit. Hec ẽ una quȩ
tenoe ⁊ possidet omẽm sponsi sui et
dni potestatem. ꝑ quam conuigalẽ
potestatem ȩtiam de ancillis filiospa¬
tere potest. Qui si non suꝑbiant in
sortem hereditatis uocantur: si aut̃
suꝑbiant extra remanebunt. Magis

Expanded text:
beatitudinis extra eam neminem beatitudinis extra eam neminem uel percipere uel tenere. nam et flumina de fonte paradisi, sicut scriptura testaetiam foras largiter manauerunt. nominatim quippe commemorantur et per quas terras fluant et quia extra paradisum constitutae sunt omnibus notum est. nec tamen in Mesopotamia uel in Aegypto, quo illa flumina peruenerunt, est felicitas uitae quae in paradiso commemoratur. ita fit, ut, cum paradisi aqua sit extra paradisum, beatitudo tamen non sit nisi intra paradisum. sic ergo baptismus ecclesiae potest esse extra ecclesiam, munus autem beatae uitae non nisi intra ecclesiam repperitur, quae super petram etiam fundata est, quae ligandi et soluendi claues accepit. haec est una quae tenet et possidet omnem sponsi sui et domini potestatem, per quam coniugalem potestatem etiam de ancillis filios parere potest, qui si non superbiant, in sortem hereditatis uocantur, si autem superbiant, extra remanebunt. Magis
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ ipsis tribuere. nec quasi non
agnita reprobare. s quamuis apud
fornicariam mulierem. dona uiri
legitimi agnoscẽ. ex u̾bo ueritatis
illam fornicationem em̃dare quȩ̨¬
ꝓpria est impudicȩ mulieris. non
ilia dona culpare quȩ ꝓpria sunt dni
muserantis. Harum ⁊ talium rerũ
considatione patres nr̃i non solum
ante cxprianum. uł agrippinum.
s ȩciam postea saluberrimam consu¬
etudinem tenuerunt: ut quicquid
diuinum atq legitimum in aliqͣ
heresi uł scismate in tegrum reperi¬
rent. aꝓpbarent potius quã negarent.
Quicquid aut̃ alienum ⁊ erroris illiꝰ.
uł dissensionis ꝓprium: ueracit᷑ argu¬
erent ⁊ sanarent. S ea quȩ er illa
epła quȩ ad uibaianum scripta ẽ
considanda remanent: ꝓpter huiꝰ
uoluminis modum ab alio qnͣtũ
opinor erordio suscipienda atq
tractanda sunt:¬
CC LE SIA
paradiso comparata
indicat nobis posse
quidem baptismũ
euis homines ętiam
foris acciꝑe. s salutẽ

Expanded text:
bemus ipsis tribuere nec quasi non bemus ipsis tribuere nec quasi non agnita reprobare, sed quamuis aput fornicariam mulierem dona uiri legitimi agnoscere et uerbo ueritatis illam fornicationem emendare, quae propria est inpudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt domini miserantis! Harum et talium rerum consideratione patres nostri non solum ante Cyprianum uel Agrippinum, sed etiam postea saluberrimam consuetudinem tenuerunt, ut, quidquid diuinum adque legitimum in aliqua haeresi uel schismate integrum repperirent, adprobarent potius quam negarent, quidquid autem alienum et erroris illius uel dissensionis proprium, ueraciter arguerent et sanarent. sed ea, quae ex illa epistula quae ad Iubaianum scripta est consideranda remanent, propter huius uoluminis modum ab alio quantum opinor exordio suscipienda adque tractanda suntEcclesia paradiso conparata indicat nobis posse quidem baptismum eius homines etiam foris accipere, sed salutem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cuiꝰ unius ista sunt. Quamuis ergo
habuerit fornicationem suam: illa
tam̃ quib eandem fornicationẽ orna-¬
bat uł seducta uel seducens non erant
eius s dĩ. Si hec de iuidea gente fi-¬
gurabantur ubi scribȩ ⁊pharisei ei¬
ciebant mandatum dei ut tradici¬
ones suas instituerent. ut cum plebe
diũ relinquente sic quodam mͦ for¬
nicarent᷑. nec tam̃ talis illius temꝑis
in popło fornicatio quam dñs argu¬
endo prodebat. fecit ut eoꝵ eeñt sa¬
cram̃ta quȩ non erant eorum s dei.
qui loquens ad forncariam dic̃ illa
omĩa sua eẽ: unde ipse dñs ętiam
quos mundauit alepra. ad eadem
sacram̃ta misit ut offerrent pro se
sacrificium sacerdotib. quia nondum
eis successerat sacram̃tum quod ipse in
eccłia post uoluit celebrari ꝓillis oĩb.
quia illis om̃ib ipse p̃nuntiabatur:
quantomagis nos sacram̃ta noui
testam̃ti apud quoslibet hereticos
uł scismaticos inuenientes. non de¬

Expanded text:
dei cuius unius ista sunt. quamuis ergo dei cuius unius ista sunt. quamuis ergo habuerit fornicationem suam, illa tamen, quibus eandem fornicationem ornabat uel seducta uel seducens, non erant eius, sed dei. si haec de Iudaea gente figurabantur, ubi scribae et Pharisaei reiciebant mandatum dei, ut traditiones suas constituerent, ut cum plebe deum relinquente sic quodammodo fornicarentur, - nec tamen talis illius temporis in populo fornicatio quam dominus arguendo prodebat effecit, ut eorum essent sacramenta quae non erant eorum sed dei, qui loquens ad fornicariam dicit illa omnia sua esse, unde ipse dominus etiam quos mundauit a lepra ad eadem sacramenta misit, ut offerrent pro se sacrificium sacerdotibus, quia nondum eis successerat sacrIficium, quod ipse in ecclesia post uoluit celebrari pro illis omnibus, quia in illis omnibus ipse praenuntiabatur: quanto magis nos sacramenta noui testamenti aput quoslibet haereticos uel schismaticos inuenientes non de
Abbreviated transcription (Latin):
em ydoloꝵ tuoꝵ.⁊ panes meos ipͦs
dedi tibi. ⁊ similagine ⁊ inelle et
oleo cibauite. ⁊ posiusti hec ante faci¬
em ydolorum tuoꝵ. ⁊ in hodorem¬
bene olentem ⁊ ꝑfecistibet. Ad iagi¬
nes enim fantasmatum suoꝵ cũquib¬
delectatur uolutari carnalis anima
sȩ sunt ⁊ doctrinȩ sũt demonum in
hopocrisi m̃daci locorum. ꝓptẽa ⁊ illa
sacram̃ta ⁊ diuina eloquia sic exoran¬
da sunt: ut eoꝵ illa eẽ deputentur.
cũ dñs dicat de auro meo. ⁊ de argẽ¬
to meo. ⁊ de ueste mea uersicolore. ⁊
oleo meo. ⁊ incenso ⁊ panib meis. et
cetã. An quia illi errantes eoꝵ eẽ dis
putant. a quib seducunt᷑. ꝓptẽa non
debemus agnoscẽ cuiꝰ sint. cum ipse
dicat. ⁊ hec non cognouit quod ego
ei dederim frum̃tum ⁊ iunum ⁊
oleum.⁊ peccuniam multiplicaui
illi: Non enum dix̃ eam ñ habuisse
ista quia fornicaria erat: s ⁊ habuis¬
se dr̃. ⁊ non sua nec amatoꝵ suoꝵ. s

Expanded text:
em idolorum tuorum, et panes meos quos em idolorum tuorum, et panes meos quos dedi tibi. et similagine et melle et oleo cibaui te, et posuisti haec ante faciem idolorum tuorum in bene olentem. Et perfecisti haec . Ad imagines enim phantasmatum suorum, cum quibus volutari carnalis anima e sunt et doctrinae sunt daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum, propterea et illa sacramenta et diuina eloquia sic exhonoranda sunt, ut eorum illa esse deputentur, cum dominus dicat \'de auro meo et de argento meo et ueste mea uersicoloria et oleo meo et incenso et panibus meis\' et cetera. an, quia illi errantes eorum esse ista putant a quibus seducuntur, propterea non debemus agnoscere cuius sint, cum ipse dicat: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi? non enim dixit eam non habuisse ista quia fornicaria erat, sed et habuisse dicitur et non sua nec amatorum suorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec non cognoũ qd ego ei dederim
frum̃tũ. ⁊ uinũ. ⁊ oleum: ⁊ pecunia
multiplicaui illi. ipsauͦ fecit aurea
⁊ argentea baal. dixerat enĩ suꝑius.
Ibo post amateies meos. qui mͥdant pa
ea sibi ȩtiam si arrogarent. ⁊ quasi
propria uendicarent. nisi a plebib
seductis uicissim seducerent᷑. cum
eis creditur: ⁊ tales honores deferunt᷑
⁊ ꝑ eos habeant potestatem talia dicen¬
di.⁊ sibi talia uendicandi. ut error
eoꝵs iũtas appelletur. ⁊ scelus eoꝵ iusti¬
cia putetur: ꝓpt̾ sacram̃ta ⁊ scriptas
quas tenent ad speciem ñ ad salutem
Idõq ⁊ ꝑ ihezechielem eidem fornica¬
riȩ dicitur. Et ꝓtulisti de uasis głȩ
tuȩ de auro meo. ⁊ de argento meo.
er quib dedi tibi. ⁊ fecisti tibi imagi¬
nes masculinas ⁊ fornicata es in eis.
⁊ accepisti uestem meã uersicolore.
⁊ cooꝑusti ydola tua. ⁊ oleum meũ
⁊ incensum meũ posuisti ante faci¬

Expanded text:
et haec non cognouit, quod ego ei dederim et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi. ipsa uero fecit aurea et argentea Bahal. dixerat enim superius: ibo post amatores meos, qui mihi dant ea sibi etiam ipsi arrogarent et quasi propria uindicarent, nisi a plebibus seductis uicissim seducerentur, cum eis creditur et tales honores deferuntur, ut per eos habeant potestatem talia dicendi et sibi talia uindicandi, ut error eorum ueritas appelletur et scelus eorum iustitia putetur propter sacramenta et scripturas quas tenent ad speciem, non ad salutem. ideoque et per Ezechielem eidem fornicariae dicitur: et protulisti de uasis gloriae tuae de auro meo et de argento meo, ex quibus dedi tibi, et fecisti tibi imagines masculinas et fornicata es in eis. et accepisti uestem meam uersicoloriam et cooperuisti idola tua, et oleum meum et incensum meum posuisti ante faci
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ firmata non ẽ. Ibo post amato¬
res meos. cum quib utiq siue per
fidei corruptionem. siue ꝑ elationẽ
suꝑbiȩ turpit fornicatur. s ꝓpter
eos qui passi difficultates ⁊ angus¬
tias. ⁊ interclusiones inuanis raci¬
ocinationib eoꝵ aquib seducunt᷑.
compungũtur timorib. ⁊ redeũt
ad uiam pacis. ⁊ q̃rendum sincerit̾
dm̃. idõ sequit᷑ ⁊ dic̃. ꝓptẽa ecce ego sepo
sudib uiam illiꝰ. ⁊ edificabo in uia ipsiꝰ
spinas. ⁊ tͣmitem suũ ñ inueniet. ⁊ ꝑse¬
quetur amatores suos. nec eos app̃hen¬
det. ⁊ requiret eos. nec inueniet illos.
⁊dicet. Ibo ⁊ reu̾tar aduirum meu̾
pristinum: quia bene tũc mͥ fuit
quã nũc. Deinde ne putent᷑ illa quę
seductores habent integͣ.⁊ de uĩtate
doctrine uenientia: ꝑ quȩ seducunt
ad falsitates dogmatum.⁊ dissensionũ
suaꝵ. Hulla gͦ quȩ habent integra
ipsoꝵ purentur: addidit continuo.

Expanded text:
dei fundata non est: ibo post amatodei fundata non est: ibo post amatores meos, cum quibus utique siue per fidei corruptionem siue per elationem superbiae turpiter fornicatur. sed propter eos, qui passi difficultates et angustias et interclusiones in uanis ratiocinationibus eorum, a quibus seducuntur, conpunguntur timoribus et redeunt ad uiam pacis et quaerendum sinceriter deum, ideo sequitur et dicit: propterea ecce ego saepio sudibus uiam illius et aedificabo in uia ipsius spinas et tramitem suum non inueniet. etpersequetur amatores suos neceosadprehendet, et requiret eos nec inueniet illos et dicet: ibo et reuertar ad uirum meum pristinum, quia bene tunc mihi fuit quam nunc. deinde, ne putentur illa quae seductores habent integra et de ueritatis doctrina uenientia, per quae seducunt ad falsitates dogmatum et dissensionum suarum, ne illa ergo quae habent integra ipsorum putentur, addidit continuo:
Abbreviated transcription (Latin):
niet ipsum atalib nisi qd̾ paulo
ante dix̃. recedat ab iniusticia om̃is
qui nominat nom̃ dni: & ne quis¬
quam putaroe tanquã in una domo
magna ꝑire se posse cum talib: u¬
lantissime p̃dix̃. nouit dñs qui sũt eiꝰ.
Eos uidł qui recedendo ab imquitate
se mundant auasis factis ĩ contume¬
liam: ne cum ipsis ꝑeant. quos in
domo magna tolerare coguntur
Mali gͦ ⁊ facmorosi carnales anma¬
les dia̾bolici a seductorib suis sibi
dari arbitrantur: quȩ non nisi mu¬
nã dĩ sunt. siue sacram̃ta. siue spũ¬
ales aliquas oꝑationes cuca p̾sentẽ
salutẽ. Non aut̃ habent isti heari¬
tatem in dm̃. s circa eos occupati sũt
quoꝵ suꝑbia seducunt᷑ ⁊ comꝑant᷑
fornicanti mulieri quam ꝓpħa cõme¬
morat dicentem. ibo pꝰamatores meos
qui mͥ dant panes meos. ⁊ aquã meã.
uestes meas. ⁊ linteamina mea. et
oleum meũ. ⁊ uniu̾sa quȩ mͥ condecẽt.
dic enĩ fuint hereses ⁊ scismata cum
dic̃ plebs carnalis quȩ in karitate

Expanded text:
 paulo ante dixit: recedat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniquitate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntur. Mali ergo et facinerosi carnales animales diabolici a seductoribus suis sibi dari arbitrantur, quae non nisi munera dei sunt, siue sacramenta siue spiritales aliquas operationes circa praesentem salutem. non autem habent isti caritatem in deum, sed circa eos occupati sunt quorum superbia seducuntur, et conparantur fornicanti mulieri, quam propheta commemorat dicentem: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et oleum meum et uniuersa quae mihi condecent. sic enim fiunt haereses et schismata, cum dicit plebs carnalis quae in caritate
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cũ aꝑtissime in apocalipsi expo¬
nant᷑ aquę ꝓpopłis posite.cur non
manus impositionẽ dari dr̃. nimi¬
rum hoc intelligi maiores nr̃i uolu¬
non hñt qui ab eccłiȩ catholicȩ eom¬
munione p̃cisi sunt: ac ꝑ hoc ętiam¬
si linguis hominũ ⁊ angłoꝵ loquant᷑.
si sciant oma sacram̃ta. ⁊ omẽm sciẽ¬
tiam. ⁊ sihabeant omẽm ꝓpħiam. et
omẽm fidem ita ut montes tranferãt.
⁊ distribuãt om̃a sua Pauꝑib ⁊ tra¬
dant corpꝰ suũ ut arcdeant: nichil eis
ꝓdest. Non aut̃ ht̃ dĩ haritatẽ qui
eccłiȩ non diligit unitatẽ: ac ꝑ hoc
recte intelligitur dici. non accipi nisi
in catholica spc̃ sc̃s. Neq enĩ temꝑalib
⁊ sensibilib miracłis attestantib ꝑma
nus impositionem mͦ datur sp̃s sc̃s:
sicut antea dabatur ad cõmendationẽ
rudis fidei ⁊ ȩccłiȩ primordia dilatã¬
da. Quis enĩ nunc hoc expectat ut hii
quib manus ad accipiendũ sp̃m scm̃

Expanded text:
autem cum apertissime in Apocalypsi expoautem cum apertissime in Apocalypsi exponantur aquae pro populis positae , cur non manus impositionem dari dicitur, nimirum hoc intelligi majores nostri volunon habent qui ab ecclesiae catholicae communione praecisi sunt, ac per hoc, etiamsi linguis hominum et angelorum loquantur, si sciant omnia sacramenta et omnem scientiam et si habeant omnem prophetiam et omnem fidem ita ut montes transferant et distribuant omnia sua pauperibus et tradant corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest. non autem habet dei caritatem, qui ecclesiae non diligit unitatem, ac per hoc recte intellegitur dici non accipi nisi in catholica spiritus sanctus. neque enim temporalibus et sensibilibus miraculis adtestantibus per manus inpositionem modo datur spiritus sanctus, sicut antea dabatur ad commendationem rudis fidei et ecclesiae primordia dilatanda. quis enim nunc hoc expectat, ut hi, quibus manus ad accipiendum sanctum sp
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fumens idem apłs dic̃. si quid aliter
sapitis: id quoq as̃ u̾b̾ reuelabit. Laq̃i
tam̃ hereticoꝵ ⁊ scisiaticoꝵ ꝓptẽa car¬
nalib niniũ ꝑniciosi sũt: qe ipse ꝓuec¬
tus eoꝵ intercluditur. confirmata
sententia uanitatis adu̾sus catholicã
uĩtatem. ⁊ confirmata animositate
dissensionis adu̾sus catholicam pacẽ.
Sacram̃ita tam̃ si eadem sũt ubiq sũt
utegͣ. etiam sipͣue intelligunt᷑ ⁊ discor
diose tractantur. sic̃ scriptura ipsiꝰ euã¬
gelii. si eadem ipsa ẽ ubiq integra ẽ.
etiam sinnumerabili falsarũ opinio¬
nũ uarietate asseratur. Nam quod
ait iheremias ut quid qui contristãt
ine p̃ualent. plaga inea solida ẽ. uñ
sanabor dũfit. facta ẽ mͥ sic̃ aqua m̃¬
dax non habens fidem. Si figurate atq
allegorica locutione ꝓpħiȩ nusquam
pͦnẽtur aqua nisi quę baptisiũ sig¬
nificaroe : laboraremus querẽ quid
sibi uellent hec u̾ba iheremie. Dunc

Expanded text:
praesumens idem apostolus dicit: si quid aliter praesumens idem apostolus dicit: si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit. laquei tamen haereticorum et schismaticorum propterea carnalibus nimium perniciosi sunt, quia ipse prouectus eorum intercluditur confirmata sententia uanitatis aduersus catholicam ueritatem et confirmata animositate dissensionis aduersus catholicam pacem. sacramenta tamen, si eadem sunt, ubique sunt integra, etiamsidiose tractantur: sicut scriptura ipsius Evangelii si eadem ipsa est, ubique integra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum varietate asseratur. Nam quod ait Jeremias, Utquid qui contristant me praevalent? Plaga mea solida est; unde sanabor? Dum fit, facta est mihi sicut aqua mendax non habens fidem ; si figurate atque allegorica locutione prophetiae nosquam poneretur aqua, nisi quae Baptismum significaret, laboraremus quaerere quid sibi velint haec verba Jeremiae: nunc