comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ista inuenimꝰ ibi qͣndo nos cogitando
q̃ ibi erant. et qñ inde ñ cogitabamus:
et sicut mest memoria. inẽ dilectio. huic
intelligentiȩ q̃ cogitatione format᷑: qd̃
u̾bum uerũ sine ullius gentis linga intꝰ
dicimus. qñ quod nouimus dicimus:
nam nͥ reminiscendo ñ redit ad aliqͥd:
et nͥ amando. redire ñ curat nr̃ȩ cogita¬
tionis intuitus : ita dilectio q̃ uisionẽ
in memoria cõstitutã. et uisionẽ cogi¬
tationis inde formatã. quasi parentẽ
ꝓlemq cõiungit: nͥ hab̾et appetendi
scientiã. q̃ sine memoria ⁊ intelligen¬
tia ñ pot̃ ẽẽ: qͥd recte dilig̾et ignoraret.
quando in una ꝑsona sunt
sicut ẽ. homo: potest nob̾ qͥspiã dic̾e:
Tria ista. memoria. intellectus. ⁊ amor.
mea sunt ñ sua: nec sibi s mͥ agunt
quod agunt. immo ego ꝑ illa. Ego
enĩ memini ꝑ memoriã: intelligo ꝑ
intelligentiã : amo ꝑ amorẽ. ⁊ qͣndo
ad memoriã meã aciem cogitationis

Expanded text:
ista invenimus ibi, quando nos cogitando ista invenimus ibi, quando nos cogitando  et amare quae ibi erant, et quando inde non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua intus dicimus, quando cognovimus dicimus; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus, ita dilectio, quae visionem in memoria constitutam, et visionem cogitationis inde formatam quasi parentem prolemque conjungit, nisi haberet appetendi scientiam, quae sine memoria et intelligentia non potest esse, quid recte diligeret ignoraret. quando in una sunt persona, sicut est homo, potest nobis quispiam dicere: Tria ista, memoria, intellectus, et amor, mea sunt, non sua; nec sibi, sed mihi agunt quod agunt, imo ego per illa. Ego enim memini per memoriam, intelligo per intelligentiam, amo per amorem: et quando ad memoriam meam aciem cogitationis
Abbreviated transcription (Latin):
tatio quandã suã memoriã nͥ hab̾et.
ñ reu̾tetur ad ea q̃ in memoria reliq̃¬
rat cũ alia cogitaret. De spũ aũt
scõ. nicħ in hoc enigmate quod ei si¬
mile uidetur ostendi: nͥ uoluntatẽ
nr̃am. uł amorẽ. seu dilectionẽ: q̃ ua¬
lentior ẽ. uoluntas. Qm̃ uoluntas nr̃a
que nob̾ nat᷑alit̾ mest: sicut ei res ad¬
iacuerint uł &ccurrerint qͥb allicũ.
uł offendim̃. ita uarias affectiones ht̃.
Quid gͦ ẽ: Nũquid dict̃i sumus. uolun¬
tatem nr̃am quando recta ẽ. nescire
quid appetat. qͥd euitet: Poero si scit:
ꝓfecto in est. ei sua quedã scientia. q̃
sine memoria et intelligentia c̾e̾. ñ pot̃.
Anuͦ audiendus ẽ. quispiã dicens. cari
tatem nescire quid agat. q̃ non agit
pꝑum : Sicut gͦ inest. intelligentia. in÷
dilectio. illi memoriȩ pͥncipali. in qua in¬
uenimus paratũ ⁊ reconditũ ad qđ co¬
gitando possumus ꝑuenire: qr et duo

Expanded text:
tatio, quamdam suam memoriam nisi haberet, tatio, quamdam suam memoriam nisi haberet, non reverteretur ad ea quae in memoria reliquerat cum alia cogitaret. De Spiritu autem sancto nihil in hoc aenigmate quod ei simile videretur, ostendi, nisi voluntatem nostram, vel amorem, seu dilectionem, quae valentior est voluntas: quoniam voluntas nostra quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur aut offendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo, est? Numquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei sua quaedam scientia, quae sine memoria et intelligentia esse non possit. An vero audiendus est quispiam dicentatem nescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire, quia et duo
Abbreviated transcription (Latin):
ane dm̃ patrẽ et dm̃ filiũ.
id÷ dĩ genitorẽ qͥ om̃ia quȩ
subalit᷑ habet in coet̾no u̾bo sibi suo
dixit quod amͦꝰ: et ipsũ u̾bum eiꝰ dm̃.
qͥ nec plus nec minus aliqͥd habet
euiã ipse sułralit̃. quã quod ẽ. in illo
qui ũbum ñ mndacit̾ s u̾acit̃ genuit:
quẽ admodũ potui. ñut illud iã facie¬
ad faciem. s ꝑ hanc similitudinem
in enigmate qͥtulũcũq coniciendo
uid̾etur ⁊ in memoria ⁊ intelligñtia
m̃tis nr̃e significare curaui: memo¬
riȩ tͥbuens om̃e quod scimus. etiã si
Cogitando enĩ. qd̃ uerũ inuenerimus.
hoc maxime intellig̾e dicimͣ: et hoc
quidẽ in memoria rursus relinqͥmꝰ
s illa ẽ. abstrusior ꝓfunditas nr̃e me¬
moriȩ. uͥ hoc etiã pͥmũ cũ cogitaremꝰ.
quod nullius lingue sit. tanq̃ scien¬
tia de scientia. et uisio de uisione:
intelligentia quȩ apparet in cogitati¬
one. de intelligentia q̃ in memoria iã
fuerat s latelut: quãꝗ et ipsa cogi¬

Expanded text:
ane Deum Patrem, et Deum Filium, est, Deum genitorem qui omnia quae substantialiter habet, in coaeterno sibi Verbo suo dixit quodam modo, et ipsum Verbum ejus Deum, qui nec plus nec minus aliquid habet etiam ipse substantialiter, quam quod est in illo qui Verbum non mendaciter sed veraciter genuit; quead faciem, sed per hanc similitudinem in aenigmate quantulumcumque conjiciendo videretur in memoria et intelligentia mentis nostrae, significare curavi: memoriae tribuens omne quod scimus, etiamsi ionem. Cogitando enim quod verum invenerimus, hoc maxime intelligere dicimur, et hoc quidem in memoria rursus relinquimus. Sed illa est abstrusior profunditas nostrae memoriae, ubi hoc etiam primum cum cogitaremus quod nullius linguae sit, tanquam scientia de scientia, et visio de visione, et intelligentia quae apparet in cogitatione, de intelligentia quae in memoria jam fuerat, sed latebat: quanquam et ipsa cogi
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a ĩnutabili. ea ies quȩ ꝑ grãm ñ
mutatur: qr ñ ęquat᷑ creat᷑a creatori.
⁊ qñ ab om̃i langore sanabit᷑. mutabr.
S hanc ñ solũ incorporalẽ. uerũ etiã
sũme inseparabilem. uereq inmuta¬
bilem tͥnitatem: cũ uen̾it uisio que
facie ad faciem nob̾ ꝓmittit᷑. multo
clarius certiꝰq uidebimus: quã nũc
eus imaginem quod nos sumus:
ẜ quod tam̃ specłm. et in qͦ enigmate
qui uident sicut in hac uita uidere
cõcessum ẽ. ñ illi sunt qͥ ea q̃ digessi¬
mus et cõmendauimus in sua m̃te
cõspiciunt : s illi qͥ eam tanqͣ imagi¬
nem uident : ut possint ad eũ cuius
imago ẽ. quom̃cũq referre qđ uidens:
⁊ ꝑ imaginẽ quã cõspitiendo uident.
etiã illud uidẽ conitiendo. qm̃ ñdũ
possunt facie ad faciem. Non enim
ait apłs. uidemus nunc specłm: s

Expanded text:
natura immutabili ea res, quae per gratiam non mutabitur, quia non aequatur creatura creatori, et quando ab omni languore sanabitur, mutabitur. Sed hanc non solum incorporalem uerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitatem, cum uenerit uisio, quae facie ad faciem nobis promittitur, multo clarius certiusque uidebimus, quam nunc eius imaginem, quod nos sumus; per quod tamen speculum et in quo aenigmate qui uident, sicut in hac uita uidere concessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum cuius imago est quomodocumque referre quod uident, et per imaginem, quam conspiciendo uident, etiam illud uidere coniciendo, quoniam nondum possunt facie ad faciem. non enim ait apostolus: "uidemus nunc in s
Abbreviated transcription (Latin):
ridenda ẽ. dialectica eunomii:
isset. unigenitũ dĩ u̾bum ꝑ qd̃ facta
sunt om̃ia filiũ dĩ ẽẽ. nat᷑a. hoc est. de
suba patris genitũ: n nat̾e uł sube¬
siue c̾e̾ntiȩ dixit eẽ. filiũ: s filiũ uo¬
luntatis di: accidente scł dõ uolens
asserere uolũtatem. quagign̾et filui:
iudelicet idõ. quia nos aliquid aliqñ
enim ob aliud scriptũ ẽ. multȩ cogi¬
tationes in corde uiri. consiliũ aũ dñi
manet in et̃num: nͥ ut intelligamus
siue credamus. sicut ȩtnũ dm̃ ita eius
et̃num eẽ consiliũ: ac ꝑ hoc inmuta¬
bile : sicut ipse ẽ. Quod aũ de cogita¬
tionib. hoc eciã de uoluntatib ueris¬
sime dici pot̃. Multȩ uoluntates in
corde uiri: uoluntas aũ dñi manet
m ȩc̾num. Quidã ne filiũ consilii uł
uoluntatis dĩ dic̾ent unigenitũ uer¬
bum. ipsũ cõsiliũ seu uoluntatẽ patͥs
idem u̾bum ẽẽ. dixerunt. Sed melius
ꝗͣtum existimo dĩ: consiliũ de consilio.

Expanded text:
ridenda est dialectica Eunomii, isset, unigenitum Dei Verbum, per quod facta sunt omnia , Filium Dei esse natura, hoc est, de substantia Patris genitum; non naturae vel subsive essentiae dixit esse Filium, sed filium voluntatis Dei, accidentem scilicet Deo volens asserere voluntatem qua gigneret Filium: videlicet ideo quia nos aliquid aliquanenim ob aliud scriptum est, Multae cogitationes in corde viri; consilium autem Domini manet in aeternum ; nisi ut intelligamus sive credamus, sicut aeternum Deum, ita in aeternum ejus esse consilium, ac per hoc immutabile, sicut ipse est. Quod autem de cogitationibus, hoc etiam de voluntatibus verissime dici potest: Multae voluntates in corde viri; voluntas autem Domini manet in aeternum. Quidam ne filium consilii vel voluntatis Dei dicerent unigenitum Verbum, ipsum consilium seu voluntatem Patris idem Verbum esse dixerunt. Sed melius, quantum existimo, dicitur consilium de consilio,
Abbreviated transcription (Latin):
separant᷑. Neq enĩ qr moles nullȩ
ibi sunt. ideo ñ uidemus in alio ma¬
iorem ẽẽ memoriã. quã intellig̃tiã:
in alio contra: in alio duo hȩc amo¬
ris magnitudine suꝑari: siue sint
ipsa duo int̾̃ se equalia. siue ñ sint
equalia: atq ita et a singłis bina.
et a binis singła. et a singłis singła
maiorib minora iuncunt᷑. Et qͣndo

Expanded text:
separantur. neque enim quia moles nullae separantur. neque enim quia moles nullae ibi sunt, ideo non uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequalia siue non sint aequalia, atque ita et a singulis bina et a binis singula et a singulis singula, maioribus minora uincuntur. et quando
Abbreviated transcription (Latin):
nec parens intelligr̃ eẽ. nec proles.
habeat in hac imagine aliquã licet
ualde imparem similitudinẽ sp̃s sc̃i:
ñ tam̃ sic̃ in ista imagine tͥnitatis
ñ hec tria unus homo s uniꝰ homi¬
nis sunt. ita in ipsa sũma t̾nitate
cuiꝰ hȩc imago ẽ. ñ unuis dei sunt
ila tria: s imus deus ẽ: et tres sũt
ille ñ una ꝑsona. Quod sane mirabi¬
liter ineffabile ẽ. uł ineffabilit mi¬
rabile: cũ sit una ꝑsona hȩc imago
tͥnitatis. ipsa uͦ sũma tͥnitas tres ꝑ¬
sone sint: inseparabilior ẽ. illa trini¬
tas ꝓsonarũ tͥum. quã hȩc uniꝰ. Illa
qͥppe in nat᷑a diuinitatis. siue id
melius dr̃ dĩtatis. qđ ẽ. hoc ẽ: atq
incõmutabilit̾ int̾ se ac seꝑ equał ẽ.
Nec aliqñ ñ fuit. aut alit̾ fuit: nec
aliqn ñ erit. aut alit̾ erit. Ista uͦ tͥa
quȩ sunt in impari imagine: ⁊ si ñ
locis. qm̃ ñ sunt corpora. tam̃ int̾ se
nunc in ista uita magnitudinibus

Expanded text:
nec parens intellegitur esse nec proles — nec parens intellegitur esse nec proles — habeat in hac imagine aliquam, licet ualde imparem similitudinem spiritus sancti: non tamen, sicut in ista imagine trinitatis non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa summa trinitate, cuius haec imago est, unius dei sunt illa tria, sed unus deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabile est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, ipsa uero summa trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa trinitas personarum trium quam haec unius. illa quippe in natura diuinitatis, siue id melius dicitur deitatis, quod est, hoc est atque incommutabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus
Abbreviated transcription (Latin):
erum in illa
sũma tͥnitate. q̃ incõparabi¬
iter reb om̃ib antecellit. tanta est.
inseparabilitas: ut cũ tͥnitas hominũ
n possit dici unus homo: illa unꝰ ds̃
et dicatur et sit: nec in uno dõsit illa
tͥutas. s unus deus. Nec rursus que¬
admodũ ista imago quod ẽ homo ha¬
bens illa tria una ꝑsona ẽ. ita est illa
tͥnitas: s tres ꝑsone funt. pat̾ filii. et
ilia quã pecora ñ habent. id÷ qua res
intelligibiles ita cõtinentur ut ñ in
cã ꝑ sensus corporis uen̾int: habeat
ꝓ modulo suo in hac imagine tͥnita¬
cis incõparabilit̾ quid̃ imparẽ. s tam̃
qualẽcũq similitudinẽ patris: itẽq
intelligentia hõis q̃ ꝑ intentionem
cogitationis inde formatur. qͣndo qđ
seitur dr̃.⁊ nullius linguȩ s cordis
ũbum ẽ. Hibeat in sua magna dis¬
parilitate sinullã similitudinẽ filii:
t amor hõis de scientia ꝓcedens. et
memoriã intelligentiã q cõiungens.
tanq̃. parenti ꝓliq cõmunis. unde

Expanded text:
erum in illa summa trinitate, quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo, illa unus deus et dicatur et sit, nec in uno deo sit illa trinitas, sed unus deus. nec rursus quemadmodum ista imago, quod est homo, habens illa tria una persona est, ita est illa trinitas, sed tres personae sunt, pater filii et illa quam pecora non habent, id est qua res intellegibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis uenerint, habeat pro modulo suo in hac imagine trinitatis incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcumque similitudinem patris; itemque intellegentia hominis, quae per intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur et nullius linguae cordis uerbum est, habeat in sua magna disparilitate nonnullam similitudinem filii; et amor hominis de scientia procedens et memoriam intellegentiamque coniungens tamquam parenti prolique communis — unde
Abbreviated transcription (Latin):
q enim iam existenti & uitam ñ ha¬
benti. dedit ut hab̾et uitam in semet
ipso: cum eo ipso quod ẽ. uita sit. Hoc
ẽ.gͦ. dedit filio hab̾e uitam in semet
ipso: genuit filium ẽẽ incomutabilẽ
uitam. quod ẽ uita ęt̃na. Cum gͦ
u̾bum dei sit filius dĩ. & filius dĩ sit
uerus deus & iuta ęt̾na. sicut ĩ epła
sua dicit ioħs: etiam hic aliud quid
agnoscimus. cum dicit dñs uerbum
quod locutus sum ipsum iudicabit eit
in nouisimo die: x ipsum u̾bum pat̾s
ubum ẽẽ dicit. & mandacum patris.¬

Expanded text:
que enim iam exsistenti et uitam non haque enim iam exsistenti et uitam non habenti dedit, ut haberet uitam in semet ipso, cum eo ipso quod est uita sit. hoc est ergo: dedit filio habere uitam in semet ipso, genuit filium esse incommutabilem uitam, quod est uita aeterna. cum ergo uerbum dei sit filius dei et filius dei sit uerus deus et uita aeterna, sicut in epistula sua dicit Iohannes, etiam hic quid aliud agnoscimus, cum dicit dominus: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit eum in nouissimo die? et ipsum uerbum patris uerbum e
Abbreviated transcription (Latin):
locutus ẽ filius. quia ñ ex se locutus ẽ.
siluis. s qui misit eum pat̾ mandatũ
ei dedit quid dicat & quid loquatur:
Nam ce u̾bum hoc appellauit. ⁊ man¬
datum. Uideamus gͦ. ne forte quod
ait. ego non ex me locutus sum. hoc
intelligi uoluerit: ego ñ ex me natꝰ
sum. Si enim u̾bum patris loquit᷑.
se ipsum loquitur: qr ipse ẽ u̾bũ petͥs.
Płumq enim dicit: dedit mͥ pater.
In quo uult intelligi: quod eũ genue¬
rit pat̾. Ut non tanquam iã existenti
& non habenti dedit aliquid: s ipsũ
dedisse ut hab̾et. genuisse ẽ. ut esset.
Non enim sicut creatura ita dĩ filius
ante incarnationem & ante assũptã
creat᷑am. unigenitus ꝑ quem facta sũt
om̃ia. aliud ẽ. & aliud habet: s hoc
ipsum ẽ. quod ẽ id quod habet. Quod
illo loco manifestius dicitur. siquis ad
capiendum sit idoneus. ubi ait. Sicut
habet pat̾ uitam in semet ipso: ita de¬
dit filio uitam hab̾e in semet ipso. Ne¬

Expanded text:
locutus est Filius, quia non ex se locutus est locutus est Filius, quia non ex se locutus est filius, sed qui misit eum pater mandatum ei dedit, quid dicat et quid loquatur: nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumque enim dicit: dedit mihi pater; in quo uult intellegi, quod eum genuerit pater, ut non iam tamquam exsistenti et non habenti dederit aliquid, sed ipsum dedisse, ut haberet, genuisse est, ut esset. non enim sicut creatura, ita dei filius ante incarnationem et ante assumtam creaturam unigenitus, per quem facta sunt omnia, aliud est et aliud habet, sed hoc ipsum est, quod est id quod habet. quod illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: sicut habet pater uitam in semet ipso, ita dedit filio habere uitam in semet ipso; ne
Abbreviated transcription (Latin):
raui. Nam &e illud quero quomͦ dictũ
ẽ. Siquis ñ audit uba mea. ego non
iudicabo illum. Fortassis enim ita
hoͥc dixit. ego ñ iudicabo illum: quẽ¬
hic sequitur: Non enim ueni inquic
ut udicem mundũ: s ut saluũ faciã
mundum. Deinde adiungit & dicit.
Qui me spnit. & ñ accipit u̾ba mea:
habet qui se iudicet. Hic iam intelli¬
geremus patrem: nisi adiungeret et
diceret. Uerbum quod locutus sũ. ipsũ
iudicabit illum in nouissima die. qͥd
gͥ : Iam nec filius iudicabit. quia dixit
ego ñ iudicabo illum: nec pat̾. s u̾bũ
quod locutus ẽ filius. Immo audi ad¬
huc quod seq̃r. Quia ego inquit ex me¬
non locutus sum: s ille qui me misit
pat̾. ille mandatũ mͥ dedit. qͥd dicã
aut quid loquar: & scio qr mandatũ
eius uita ȩtna ẽ. que ego loquor. ita
ut dixit mͥ pat̾ sic loquor. Si gͦ non
iudicat filius. s u̾bum quod locutus
ẽ. filius : ideo aũ iudicat u̾bum quod

Expanded text:
raui" . Nam et illud quaero, quomodo dictum raui" . Nam et illud quaero, quomodo dictum sit: si quis non audit me, ego non iudicabo illum. fortassis enim ita hoc dixit: ego non iudicabo illum, quemhic sequitur? non enim ueni, inquit, ut indicem mundum, sed ut saluum faciam mundum. deinde adiungit et dicit: qui me spernit et non accipit uerba mea, habet qui se iudicet. hic iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec filius indicabit, quia dixit: ego non iudicabo illum, nec pater sed uerbum, quod locutus est filius? immo audi adhuc quod seqme locutus sum, sed ille qui me misit Pater, ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar; et scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Quae ergo ego loquor, ita ut dixit mihi Pater, sic loquor . Si ergo non judicat Filius, sed verbum quod locutus est Filius; ideo autem judicat verbum quod
Abbreviated transcription (Latin):
bis declarabit om̃ia. Hic rursus ita
dictum ẽ. quasi non eum missurus
eẽt & filus: s tantũ pat̾. Sicut gͦ
ista: ita & illud quod ait. S quibus
paratum ẽ a patre meo: cum patre
se intelligi uoluit parare sedes głȩ
quib uellet. S dicit aliquis. Illic
cum de sp̃u scõ loqueretur ita se¬
missurum ait. ut ñ negaret patrem
missurum : & alio loco ita patrem.
ut non negaret se missurum. Hic
uͦ aꝑte ait. non ẽ meum dare. Atq
ita secutus a patre dixit ista p̃parata.
S hoc ẽ. quod p̃struximus. scđm for¬
mam scrui dictum: ut ita intellige¬
remus. non est meum dare uobis. acsi
diceretur. non ẽ humanȩ potestatis
hoc dare. Ut ꝑ illud intelligatur hoc
dare: ꝑ quod deus & equalis est pacri.
Non ẽ meum inquit dare. id÷ si huma¬
na potestate do: s quib paratum ẽ
apatre meo. S iam tu intellige. quia
si om̃ia quȩ habet pat̾ mea sunt: &e
hoc utiq meum ẽ. & cũ patre ista pa¬

Expanded text:
bis declarabit omnia. hic rursus ita bis declarabit omnia. hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et filius, sed tantum pater. sicut ergo ista, ita et illud quod ait: quibus paratum est a patre meo cum patre se intellegi uoluit parare sedes gloriae quibus uellet. sed dicit aliquis: „illic, cum de spiritu sancto loqueretur, ita missurum se ait, ut non negaret patrem missurum, et alio loco ita patrem, ut non negaret se missurum; hic uero aperte ait: non est meum dare, atque ita secutus a patre dixit ista praeparata." sed hoc est quod praestruximus secundum formam serui dictum, ut ita intellegeremus: non est meum dare uobis, ac si diceretur: "non est humanae potestatis hoc dare", ut per illud intellegatur hoc dare, per quod deus et aequalis est patri. non est meum, inquit, dare, id est: "non humana potestate ista do, sed quibus paratum est a patre meo; sed iam tu intellege, quia, si omnia quae habet pater mea sunt, et hoc utique meum est et cum patre ista pa
Abbreviated transcription (Latin):
scos suos. Quos enim p̃destinauit: ip¬
sos & uocauit. & quos uocauit: ip¬
sos &e iustificauit. Quos aũ iustifi¬
cauit: ipsos & głificauit. De illo qͥppe
dictum ẽ: quod iustificet impium.
De illo dictum ẽ. quod sit iustus. &
iustificans. Si gͦ quos iustificauit.
ipsos & głificauit: qui iustificat. ip
bus discipulis de głificatione sua. res¬
pondit: dicens. Sedere ad dexteram
meam aut ad sinistram. non ẽ me¬
um dare uobis : s quib paratum ẽ.
a patre meo. Quod aũ paratum ẽ
a patre eius. & ab ipso filio paratũ
ẽ: quia ip̃se & pater unum sut it.
Iam enim ostendimus in hac tͥnita¬
te ꝑ multos locutionum diuinarũ
modos. etiam de singulis dici quod
om̃ium ẽ. ꝑꝑ inseparabilem oꝑationẽ
unius eiusdem q sub̾e: sicut &e de
sp̃u scõ dicit. Cum gͦ iero. mittam
illum aduos. Non dixit mittemus:
s ita quasitantum filius eum missu¬
rus ee̾t. non &e pat̾: cũ alio loco dicat.
Nȩc locutus sum uob̾ apud uos ma¬

Expanded text:
auit, ipsos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit de illo quippe dictum est, quod iustificet impium; de illo dictum est, quod sit iustus et iustificans. si ergo quos iustificauit ipsos et glorificauit, qui iustificat, ipsbus discipulis de glorificatione sua respondit: sedere ad dexmeam aut sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quod autem paratum est a Patre ejus, et ab ipso Filio paratum est, quia ipse et pater unum sunt. iam enim ostendimus in hac trinitate per multos locutionum diuinarum modos etiam de singulis dici quod omnium est propter inseparabilem operationem unius eiusdemque substantiae. sicut et de spiritu sancto dicit: cum ego iero, mittam eum ad uos. non dixit: "mittemus", sed ita, quasi tantum filius eum missurus esset, non et pater, cum alio loco dicat: haec locutus sum uobis apud uos ma
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ a calumpniis hereticorum. Si uͦ ẽ
alius intellectus u̾borum dñi quib ait.
quid me int̾rogas de bono. nemo bonus
nisi unus deus : dum tam̃ ñ idõ credat᷑
maioris honitatis pͤatris quã filii suba.¬
scđm quam u̾bum ẽ. ꝑ quod facta sunt
om̃ia. nicħq abhorret auera. doctͥna:
securi utamur ñ uno tantum.s quoqͦt
repiri potuerint. Tanto enim fortius
conuincuntur heretici: quanto plures
eritus patent. ad eorum laqueos euitan¬
dos.S ea que adhuc consicdanda sunt
abalio iam petamus exordio. Exłlic̃. liłii.¬

Expanded text:
id est a calumniis haereticorum. Si vero est id est a calumniis haereticorum. Si vero est alius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii subm quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctrina: securi utamur, non uno tantum, sed quotquot reperiri potuerint. Tanto enim fortius convincuntur haeretici, quanto plures exitus patent ad eorum laqueos evitandos. Sed ea quae adhuc consideranda sunt, ab alio jam petamus exordio. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
filii hominis que p̃nuncianda ẽ. cũ
congregabunt᷑ ante eũ om̃s gentes:⁊
dicent ei. dñe qñ te uidimus esurien¬
tem & sicientem. & cet̾a: nec bonũ erit
impiis qui mittentur in ignem ȩc̃nũ.
nec sũmum bonũ erit iustis. Adhuc enĩ
uocat eos ad regnum. quod eis paratũ
ẽ. ab inicio mundi. Sicut enim illis
dicet. ite in ignem ȩĩnum : sic istis ue¬
nite benedicti patris mei possidete
illi in ambustionem et̾nam: sic isti
in uitam ȩt̾nam. Quid ẽ autẽ uita
dicit patri quam habui apud te pꝰ¬
quam mundus fieret. Tunc enim
tradet regnum deo & patri. ut ĩtret
seruus bonus in gaudium dñi sui :
&ẽ abscondat eos quos possidet deus
in abscondito uultus sui a conturbatio¬
ne hominum. E orum scł qui tunc cõ¬
turbabuntur. audientes illam senten¬
tiam a quo auditu malo iustus non ti¬
mebit: si mͦ ꝓtegatur in tab̾nacło ea¬
tolice eccłȩ. a contradictione lingarũ.

Expanded text:
filii hominis quae praenuntiata est, cum filii hominis quae praenuntiata est, cum congregabuntur ante eum omnes gentes, et dicent ei, Domine, quando te vidimus esurientem et sitientem? et caetera, nec bonum erit impiis qui mittentur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim vocat eos ad regnum, quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet, Ite in ignem aeternum; ita istis, Venite, benedicti Patris mei, possidete illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini sui , et abscondat eos quos possidet Deus in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, eorum scilicet qui tunc conturbabuntur audientes illam sententiam: a quo auditu malo justus non timebit , si modo protegatur in tabernacntradictione linguarum ,
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipso iurtutes oꝑatus ẽ: dicens. Si
ego in sp̃u dei eicio demonia : certe
suꝑuenit suꝑ uos regnum dei. Et
apud s saiam dicit. quam lectionem
ipse in sinagoga recitauit: & de se
completam sine scrupulo dubitatio¬
nis ostendit. Sp̃s inquit dñi suꝑ me.¬
ꝑꝑ quod unxit me. euangłiz are pau¬
ꝑibus misit me: p̃dicare captiuis re¬
missionem. & ceta ad que facienda
serui ipse factus ẽ ex muliere factus
sub lege. Scđm formam dei. ipse et
pater unum sunt. Scdm formã ser¬
ui. non uenit uoluntatem suã fac̾e.¬
s uoluntatem eus qui eum misit.
Scđ̾m formam dei : sicut pater habae
uitam in semet ipso. sic dedit filio ui¬
tam hab̾e in semet ipso. Scdm formã
serui tristis ẽ anima eius usq ad mor¬
tem: & pat̾ inquit si fieri potes ł
transeat ame calix iste. Scdm for¬
mam dei: ipse ẽ uerus deus & uita
et̃na. Scdm formam serui. factus ẽ

Expanded text:
Et in ipso virtutes operatus est, dicens: Si Et in ipso virtutes operatus est, dicens: Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia, certe supervenit super vos regnum Dei . Et apud Isaiam dicit, quam lectionem ipse in synagoga recitavit, et de se completam sine scrupulo dubitationis ostendit. Spiritus, inquit, Domini supe quod unxit me euangelizare pauperibus, misit me praedicare captiuis remissionem et cetera, ad quae facienda  secundum formam serui ipse factus est ex muliere, factus sub lege; secundum formaPater unum sunt : secundum formam servi, non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui eum misit . m formam dei, sicut habet pater uitam in semet ipso, sic dedit filio habere uitam in semet ipso; secundum formam serui tristis est anima eius usque ad mortem et: pater, inquit, si fieri potest, transeat hic calix; secundum formam dei ipse est uerus deus et uita aeterna; secundum formam s
Abbreviated transcription (Latin):
roget patrem . q ͦ ipse pateramat nos.
Quo aũ merito nisi fidei. qua credimus
antequam ilud quod ꝓmittit᷑ uideamꝰ:
ꝑhanc enim ꝑuenimus ad speciem: ut
tales amet quales amat ut simus: ñ
quales odit quia sumus. & hortatur
ac prestat ne tales cẽ uelimus. semꝑ.¬
intelligendarum scripturarum
de filio dei. ut distingamus quid in
eis sonet scđm formam dei in qua ẽ. &
equalis ẽ patri. & quid scđm formam
serui quam accepit & minor ẽ patre:
non conturbabimur tanquã contͣriis¬
ac repugnantib int̾ se scõrum librorũ
sententiis. Nam scdm formam dei ȩqͣł
ẽ patri & filius & sp̃s sc̃s: quia neuter
eorum creatura ẽ. sicut iam ostendimꝰ.
Scđm aũ formam serui minor ẽ patre:
quia ipse dixit. pat̾ maior me ẽ: minor
ẽ se ipso: quia de illo dictum ẽ. semetip
filium hominis remittetur ei: qui aũ
dixerit in sp̃m sc̃m̃. non dimittetur ei.

Expanded text:
roget patrem, quia ipse pater e r amat uos. roget patrem, quia ipse pater e r amat uos. quo autem merito nisi fidei, qua credimus, antequam illud quod promittitur uideamus? per hanc enim peruenimus ad speciem, ut tales amet, quales amat ut simus, non quales odit quia sumus, et hortatur ac praestat, ne tales esse semintelligendarum Scripturarum de Filio Dei, ut distinguamus, quid in eis sonet secundum formam Dei in qua est, et aequalis est Patri; quid secundum formam servi, quam accepit, in qua minor est Patre, non conturbabimur tanquam contac repugnantibus inter se sanctorum Librorum sententiis. Nam secundum formam Dei aequalis est Patri et Filius et Spiritus sanctus, quia neuter eorum creatura est, sicut jam ostendimus: secundum autem formam servi, minor est Patre, quia ipse dixit: Pater major me est : minor est se ipso, quia de illo dictum est, SemetipFilium hominis, remittetur ei; qui autem dixerit in Spiritum sanctum, non remittetur ei .
Abbreviated transcription (Latin):
redemit sanguine suo. dicti sunt reg¬
num eius: ꝓ quib nunc int̾pellat. lunc
aũ illic eos sibi faciens inherere uͥ ȩquał
ẽ patri: iam non rogabit patrem ꝓ
eis. Ipse enim inquit pat̾ amat uos.
Ex hoc enim rogat: quo minorẽ patre.
Quo uͦ equalis : exaudit cum patre.
Unde se ab eo quod dixit. ipse enĩ pat̃
amat uos utiq ipse non separat: s
scđm ea facit intelligi que supra cõ¬
memoraui. Satisq insinuaui. pler̃q
ita nominari unamquãq in tͥnitate
ꝑsonam: ut &e aliȩ illic intelligant᷑.
Sic itaq dictum ẽ. ipse eni pat̾ amat
uos: ut consequenter intelligatur. pat̃¬
&e filius & sp̃s sc̃s. Non quia modo nos
non amat qui ꝓprio filio non peꝑcit. s
ꝓ nob̾ om̃ib tradidit illum: s tales
nos amat deus quales futuri sumus.
non quales sumus. Quales enim aitiat.
tales in ęt̃num conseruat. Quod tunc
erit. cum tradidit regnum dõ & patri
qui nunc int̾pellat ꝓ nobis: ut iam ñ

Expanded text:
redemit sanguine suo, dicti sunt regredemit sanguine suo, dicti sunt regnum ejus, pro quibus nunc interpellat. Tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est Patri, non jam rogabit Patrem pro eis: Ipse enim, inquit, Pater amat vos; ex hoc enim rogat, quo minor est Pater: quo vero aequalis est, exaudit cum Patre. Unde se ab eo quod dixit, Ipse enim Pater amat vos, utique ipse non separat, sed secundum ea facit intelligi quae supra commemoravi, satisque insinuavi, plerumque ita nominari unamquamque in Trinitate personam, ut et aliae illic intellegantur. sic itaque dictum est: ipse enim pater amat uos, ut consequenter intellegatur et filius et spiritus sanctus, non quia modo nos non amat qui proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, sed tales nos amat deus, quales futuri sumus, non quales sumus. quales enim amat, tales in aeternum conseruat. quod tunc erit, cum tradiderit regnum deo et patri, qui nunc interpellat pro nobis, ut iam non
Abbreviated transcription (Latin):
ait. s manifeste de patre nunciabo
uobis : Acsi diceret. manifeste patrem
ostendam uobis. Nunciabo qͥppe ait:
quia u̾bum eius ẽ. Sequitur enim &
dicit. Illa die in nomine meo petetis:
& non dicam uobis. quia ego rogabo
patrem. ipse enim pater amat uos. de
uos amastis & credidistis quia ego a doꝰ
ad patrem. Quid ẽ. a patre exii. nisi
non in ea forma qua ȩqualis sũ patri.
s aliter. id÷ in assumpta creatura.
minor apparui: & quid ẽ. ueni in
hunc mundum: nisi formam serui qͣ
me exinaniens accepi. etiam pecc̃orũ
qui mundum istum diligunt oculis
demonstraui: & quid ẽ. itum relinqͦ
mundum: nisi ab aspectu dilectorum
mundi aufero quod uiderunt: & qͥd
ẽ. uado ad patrem: nisi doceo me sic
intelligendum a fidelib meis. quomͦ
equalis sum patri: hoc qui credunt.
digni habebuntur ꝑduci a fide ad
speciem. id÷ ad ip̃sam uisionem: quo
ꝑducens dictus e. tradere regnum
deo & pacri. Fideles quippe eius qͦs

Expanded text:
ait: sed manifeste de patre nuntiabo ait: sed manifeste de patre nuntiabo uobis, ac si diceret: "manifeste patrem ostendam uobis"; nuntiabo quippe ait, quia uerbum eius est. sequitur enim et dicit: illa die in nomine meo petitis, et non dico uobis, quia ego rogabo patrem; ipse enim pater amat uos, quia uos me amastis et credidistis, quia ego a deo a vobis. Quid est A Patre exii, nisi, Non in ea forma qua aequalis sum Patri, sed aliter, id est in assumpta creatura minor apparui? Et quid est, Veni in hunc mundum nisi, Formam servi quam me exinaniens accepi, etiam peccatorum qui mundum istum diligunt oculis demonstravi? Et quid est, Iterum relinquo mundum, nisi, Ab aspectu dilectorum mundi aufero quod viderunt? Et quid est, Vado ad Patrem, nisi, Doceo me sic intelligendum a fidelibus meis, quomodo aequalis sum Patri? Hoc qui credunt, digni habebuntur perduci a fide ad speciem, id est ad ipsam visionem, quo perducens dictus est tradere regnum Deo et Patri; fideles quippe ejus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iħc tradidit regnum deo & patri.
ut iam non int̾pellet ꝓ nobis media¬
tor & sacerdos nr̃. filius dei & filius
hominis: s & ipse inquantũ sac̾dos ÷¬
n assumpta ꝑꝑ nos forma serui. sub¬
iectus sit ei qui illi subiecit om̃ia: &
cui subiecit om̃ia. Ut in quantũ deus
ẽ. cum illo nos subiectos habeat: in
quantũ sacerdos. nob̾cum illi subiectꝰ
sit. Quapꝑ cum filius sit & deus ⁊ hõ.
alia sub̾a deus. alia homo: homo po¬
ciuis in filio quam filius in patre sic̃
caro animȩ meȩ alia suba ẽ. ad ani¬
mam meam. quauis in uno homine:
quam anima altius hominis ad ani¬
deo & patri: id ÷ cum credentes & ui¬
uentes ex fide ꝓ quib nunc mediator
nem. cui ꝑcipiende suspiramus & ge¬
mimus: & transierit labor & gemitꝰ:
iam non int̾pellabit ꝓ nobis. tradito
regno deo & pacri. Hoc significans
s palam de patre nunciabo uob̃. Id÷
iam ñ erunt similitudines : cum uisio
fuerit facie ad faciem. Hoc ẽ enim qd̾

Expanded text:
 tradiderit regnum deo et patri, ut iam non interpellet pro nobis mediator et sacerdos noster, filius dei et filius hominis, sed et ipse, in quantum sacerdos est, assumta propter nos forma serui subiectus sit ei qui illi subiecit omnia et cui subiecit omnia, ut, in quantum deus est, cum illo nos subiequantum sacerdos nobiscum illi subjectus sit. Quapropter cum Filius sit et Deus et homo, alia substantia Deus, alia homo, homo potius in Filio, quam Filius in Patre: sicut caro animae meae, alia substantia est ad animam meam, quamvis in uno homine, quam anima alterius hominis ad anideo et patri, id est cum credentes et uiuentes ex fide, pro quibus nunc mediator nem, cui percipiendae suspiramus et gemimus, et transierit labor et gemitus, iam non interpellabit pro nobis tradito regno deo et patri. hoc significans ste de patre nuntiabo uobis, id est iam non erunt similitudines, cum uisio fuerit faciem ad faciem. hoc est enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
s om̃e udicium dedit filio: qr udex
forma filii hominis apparebit. quȩ
forma non ẽ patris s filii: Nec ea filii
in qua ȩqualis ẽ patri. s in qͣ minor
e patre: ut sit in iudicio conspicuus
& bonis & malis. Paulopꝰ enim dicit.
Amen dico uob̃. quia qui u̾bum meũ
audit. & credit ei qui me misit: ha¬
bet uitam ȩt̾nam & in iudicium nõ

Expanded text:
sed omne iudicium dedit filio, quia index sed omne iudicium dedit filio, quia index forma filii hominis apparebit, quae forma non est patris, sed filii, nec ea filii, in qua aequalis est patri, sed in qua minor est patre, ut sit in iudicio conspicuus et bonis et malis. paulo post enim dicit: amen dico uobis, quia qui uerba mea audit et credit in eum qui me misit, habet uitam aeternam et in iudic
Abbreviated transcription (Latin):
utrum gͦ scd̾m illam. an scđm istam
locutionem diccum sit. om̃e iudicium
dedit filio. satis hinc apparet: qr si
scđm illud diceretur. scđm quod dic¬
tum ẽ. dedit filio hab̾e uitam in se¬
met ipso: ñ utiq dic̾etur pat ñ iudi¬
cat quẽquam. Scdm hoc enim quod
equalem pat̾ genuerit filium: uidi¬
cat cum illo. Scđm hoc gͦ dictum est:
quod in iudicio ñ forma dei. s forma
filii hominis apparebit. Non qr non
iudicabit qui dedit om̃e iudiciũ filio:
cum de illo dicat filius. ẽ qui querat
ce uidicet: s ita dictum ẽ. pater nõ
iudicat quequam s om̃e iudiciũ dedit
filio. acsi dic̾etur: patrem nemo uidebit
in iudicio uiuorũ ac mortuorũ. s om̃s
filium: quia & filius hominis ẽ: ut possit¬
& ab impiis uidĩ cum &e illi uidebunt
inquem pupugerunt. Quod ne coni¬
cere pocius quam aꝑte demonstrare
uideamur : ꝓferimus eiusdem dñi
certam manifestamq sententiã qua
ostendamus ipsam fuisse causam ut
diceret: pat̾ non uidicat quẽquam.

Expanded text:
Utrum ergo secundum illam, an secundum istam locutionem dictum sit, Omne judicium dedit Filio, satis hinc apparet, quia si secundum illud diceretur secundum quod dictum est, Dedit Filio habere vitam in semetipso; ncat quemquam. Secundum hoc enim quod aequalem Pater genuit Filium, judicat cum illo. Secundum hoc ergo dictum est quod in judicio non forma Dei sed forma Filii hominis apparebit; non quia non judicabit qui dedit omne judicium Filio, cum de illo dicat Filius: Et qui quaerat et iudicet, sed ita dictum est: pater non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, ac si diceretur: "patrem nemo uidebit in iudicio uiuorum et mortuorum, sed omnes filium", quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam, ut diceret: pater non iudicat quemquam,
Abbreviated transcription (Latin):
platione. deus erit om̃ia in om̃ib: qr
nichil ab illo aliud requiretur. s solo
ipso illustrari pfruiq sufficiet. Idõq
ille in quo sp̃s int̾pellat gemitib in¬
ennarrabilib. unam inquit petii a
dño. hanc requiram : ut inhabitem in
domo dñi ꝑ om̃s dies uitȩ meę. ut cõ¬
templer delectationem dñi. Contẽpla

Expanded text:
platione deus erit omnia in omnibus, quia platione deus erit omnia in omnibus, quia nihil ab illo aliud requiretur, sed solo ipso inlustrari perfruique sufficiet. ideoque ille in quo spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: unam, inquit, petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini per omnes dies uitae meae, ut contempler delectation
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium bonarum actionum. & requies
sempiterna. & gaudium quod non au
feretur a nobis. Hoc enim significat ĩ
eo quod ait. it̾um udebo uos ⁊ gaude¬
bit cor ur̃m: & gaudium ur̃m nemo
tollet a uobis. Huius gaudii similitu¬
dinem p̃signabat maria sedens ad
pedes dñi. & intenta in u̾bum enus:
quicta scł ab om̃i accione. & intenta
in ueritate scdm quẽdam modum.
cuius capax ẽ ista uita: quo tam̃ p̃fi¬
guraret illud quod fut᷑um ẽ in et̾nũ.
Marcha quippe sorore sua in necessita¬
tis actione conu̾sante : quãuis bona ⁊
utili. tamen cum requies successerit
transitura : ipsa requiescebat in u̾bo
eam soror non addiuuaret: respondit.
Maria optimam partem elegit. quȩ ñ
auferetur ab ea. Non partem malam
dixit. quod agebat martha: s istam
optimam quȩ non aufertur. Illa enim
quȩ in ministerio indigentiȩ ẽ: cum
indigentia ipsa transierit. auferetur.
Boni quippe oꝑis transituri merces. est.
requies ꝑmansura. In illa gͥ contem¬

Expanded text:
omnium bonarum actionum, et requies sempiterna, et gaudium quod nunquam auferetur a nobis. Hoc enim signat in eo quod ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . Hujus gaudii similitudinem praesignabat Maria sedens ad pedes domini et intenta in uerbum eius, quieta scilicet ab omni actione et intenta in ueritatem secundum quendam modum, cuius capax est ista uita, quo tamen praefiguraret illud quod futurum est in aeternum. Martha quippe sorore sua in necessitatis actione conuersante quamuis bona et utili, tamen cum requies successerit transitura, ipsa requiescebat in uerboeam soror non adiuuaret, respondit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea; non partem malam dixit quod agebat Martha, sed istam optimam, quae non auferetur. illa enim quae in ministerio indigentiae est, cum indigentia ipsa transierit, auferetur. boni quippe operis transituri merces est requies permansura. in illa igitur contem
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ad regnum dei. ad uitam ȩtnã:
cui caput ẽ. ad inmortalitatem etiã
corporis: Ideo creatus ẽ. in pͥncipio
uiarum dei in oꝑa eius. Scd̾m enĩ
formam dei. principium ẽ. quod &
loquitur nob̾: in quo pͥncipio fecit
deus cȩlum & t̾ram. Scdm aũ formã¬

Expanded text:
suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creatus est in principio uiarum dei in opera eius. secundum enim formam dei principium est, quod et loquitur nobis, in quo principio fecit deus caelum et terram; secundum forma
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalib. s quasi carnalibus. Hoc
gͦ inter illos nesciebat. quod ꝑ illum
scire non pot̾ant: & hoc solum se sci¬
re dicebat. quod eos ꝑ illum scire
oportebat. Deniq sciebat int̾ ꝑfec¬
tos: quod int̾ paruulos nesciebat.
Ibi quippe ait. Sapientiam loquim᷑
int̾ ꝑfectos. Eo namq genere locu¬
tionis nescire quisq dicitur quod
occultat: quo dicitur fossa cęca q̃
occulta ẽ. Neq enim aliquo generi
loquuntur scripture. quod in cõsue¬
tudine humana non inueniatur. qr
utiq hominib loquuntur. Secundũ
formam dei diccum ẽ. ante om̃s col¬
les genuit me. ⁊ de ante om̃s altitudi¬
nes creaturarum. & ante luciferum
genui te: id ante om̃ia tpra &e tp̃ra¬
lia. Scđm aũ formam serui dictũ ẽ.
añs creauit me in principio uiarũ
suarum. Quia scđ̾m formã dĩ dixit.
ego sum u̾itas: & sodm formam serui
ego sum uia. Quia enim ipse e. pͥmo¬
genitus a mortuis: iter fecit ȩccłȩ

Expanded text:
spiritalibus, sed quasi carnalibus. Hoc spiritalibus, sed quasi carnalibus. Hoc ergo inter illos nesciebat, quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat, quod eos per illum scire oportebat: denique sciebat inter perfectos, quod inter parvulos nesciebat. Ibi quippe ait: Sapientiam loquimur inter perfectos. Eo namque genere locutionis, nescire quisquis dicitur quod occultat quod quo dicitur fossa caeca quae occulta est. Neque enim aliquo genere loquuntur Scripturae, quod in consuetudine humana non inveniatur, quia utique hominibus loquuntur. Secundum formam Dei dictum est: Ante omnes colles genuit me, id est, ante omnes altitudines creaturarum; et: Ante luciferum genui te, id est, ante omnia temporalia. Secundum autem formam servi, dictum est, Dominus creavit me in principio viarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
t de die &e hora xI¬
nemo scit. neq angłi in celo. neq
filius: nisi pat̃. Hoc enim nescit: qđ
nescientes facit. Ia: quod non ita
sciebat. ut tunc discipłis indicaret.
sicut dictum ẽ. ad abraam. A unc
cognoui quia times dm̃. Id est. nunc
feci ut cognosceres. Quia &e ipse sibi
in illa temptatione ꝓbatus ĩnotuit.
Nam ce illud utiq dicturus erat dis¬
cipulis tempore oportuno: de qͦ fut᷑o
tanquã pret̾ĩto loquens ait. Iam uos
enũ nescit uoluntatem dñi sui. Uos
aũ dixi amicos: quia om̃ia q̃ audiui
a patre meo nota feci uobis. Quod
nondum fecerat. S quia certo factu¬
rus erat: quasi iam fecisset locutus ẽ.
Ipsis enim ait. Multa habeo uobis
dicere: s non potestis illa mͦ portare.
Inter que intelligitur & die & hora.
Nam ae apłs. neq enim iudicaui me.¬
&̾ hunc crucifixum. Eis enim loque¬
batur. qui caꝑe altiora de xp̃i dei¬
tate non pot̾ant: Quib etiam pau¬
lo pꝰ dicit. Non potui loqui uob̾ qͣsi

Expanded text:
Et de die et hora nemo scit, neque angeli in caelo neque filius, nisi pater. hoc enim nescit quidquid nescientes facit, id est quod non ita sciebat, ut tunc discipulis indicaret, sicut dictum est ad Abraham: nunc cognoui, quia times deum, id est "nunc feci, ut cognosceres", quia et ipse sibi in illa temtatione probatus innotuit. nam et illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tamquam praeterito loquens ait: iam non enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci; quod nondum fecerat, sed quia certo facturus erat, quasi iam fecisset locutus est. ipsis enim ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo, inter quae intellegitur et de die et de hora. nam eet hunc crucifixum. Eis enim loquebatur qui capere altiora de Christi deitate non poterant; quibus etiam paulo post dicit Non potui loqui vobis quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspectũ q ꝓferatur. Et cam̃ cũ id agi¬
mus. ñ dicimur ꝓuident̃ s memorit̃
canere uł dicere. & qui hoc in multis
ita ꝓferendis ualent płimũ. ñ solet coꝵ
ꝓuidentia s memoria p̃dicari. fieri
ista in animo uł ab animo nr̃o noui¬
quanto attentius uoluerimꝰ adu̾tere:
tanto magis nr et sermo succũbit. et
ipsa ñ ꝑdurat intentio: ut ad liquidũ
aliquid nr̃a intelligentia. et si ñ linga
ꝑueniat. Et putamus nos. utrum di
ꝓuidentia eadem sit q̃ memoria ⁊ in¬
telligentia. qͥ ñ singła cogitando aspie
s una et̃na et imtabili atq ĩeffabil
usione cõplectitur cuncta quȩ nou
tanta m̃tis infirmitate posse cõpreha¬
dere: In hac gͥ difficultate ⁊ angustis.
libet exclamare ad dm̃ uiuũ. M irifi¬
cata ẽ. scientia tua ex me: inualuit
nec poto ad illam. Ex me qͥppe intelli¬
go quam sit mirabilis et incõp̃hensi¬
bilis scientia tua qua me fecisti: qͣndo

Expanded text:
prospectumque proferatur. Et tamen cum id agiprospectumque proferatur. Et tamen cum id agimus, non dicimur providenter, sed memoriter canere vel dicere; et qui hoc in multis ita proferendis valent plurimum, non solet eorum providentia, sed memoria praedicari. Fieri ista in animo vel ab animo nostro noviquanto attentius voluerimus advertere, tanto magis noster et sermo succumbit, et ipsa non perdurat intentio, ut ad liquidum aliquid nostra intelligentia, et si non lingua, perveniat. Et putamus nos, utrum Dei providentia eadem sit quae memoria et intelligentia, qui non singula cogitando aspicit, sed una, aeterna et immutabili atque ineffabili visione complectitur cuncta quae novit, tanta mentis infirmitate posse comprehendere? In hac igitur difficultate et angustiis libet exclamare ad Deum vivum: Mirificata est scientia tua ex me; invaluit, et non potero ad illam . Ex me quippe intelligo quam sit mirabilis et incomprehensibilis scientia tua, qua me fecisti; quando
Abbreviated transcription (Latin):
hendit istam sapientiã. eãdem pru¬
dentiam. eãdem q scientiã: q̃ndoquid̃
a nob̾ nec nr̃a comp̃henditur: fa qͥppe
quȩ uł sensib uł intelligentiȩ nr̃e
adsunt: possumus utcũq conspicere.
fauͦ quȩ absuntͤ. et tam̃ affuerunt:
ꝑ memoriã nouimus q̃ obliti ñ sumus.
Nec ex futuris pret̾ita. s fut᷑a ex p̾titis.
ñ tam̃ firma cognitione conicimꝰ. Nã
quasdã cogitationes nr̃as. quas fut᷑as
ułut manifestius atq certius ꝓximas
quasq ꝓspicimus : memoria faciente.
id agimus. cũ agere uolumus quantũ
ualemus: q̃ uidentur ñ ad ea q̃ fut᷑a
sunt s ad pret̾ita ꝑtinere. Qđ licet
exꝑiri in eis dictis uł canticis quoꝵ seri¬
em memorit reddidimus. Nisi enim
p̃indemis cogitatione quod seqr̃: non
utiq dic̾emus. Et tam̃ ut ꝓuidcamus
ñ ꝓuidentia nos instruit: s memoria.
Nam donec finiatur. om̃e qđ dicimus
siue canimus. nicħ ẽ. quod ñ ꝓuisum

Expanded text:
hendit istam sapientiam, eamdemque pruhendit istam sapientiam, eamdemque prudentiam, eamdemque scientiam; quandoquidem a nobis nec nostra comprehenditur? Ea quippe quae vel sensibus vel intelligentiae nostrae adsunt, possumus utcumque conspicere: ea vero quae absunt, et tamen adfuerunt, per memoriam novimus, quae obliti non sumus. Nec ex futuris praeterita, sed futura ex praeteritis, non tamen firma cognitione conjicimus. Nam quasdam cogitationes nostras, quas futuras velut manifestius atque certius proximas quasi prospicimus, memoria faciente id agimus, cum agere valemus quantum valemus, quae videtur non ad ea quae futura sunt, sed ad praeterita pertinere. Quod licet experiri in eis dictis vel canticis, quorum seriem memoriter reddimus. Nisi enim praevideremus cogitatione quod sequitur, non utique diceremus. Et tamen ut praevideamus, non providentia nos instruit, sed memoria. Nam donec finiatur omne quod dicimus, sive canimus, nihil est quod non provisum