comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos eẽ conu̾sos: atq hinc euanglii
exordium cõmendandi extitisse:
Si uellet aliquis dentes manicheoꝵ
in ipsos conu̾tere: quam mordacit᷑
ista rep̾henderent: S quia ⁊ ibi ñ
est tacitum quo animo factum sit.
uidetur dilectio undicantis. Sic
enim ⁊ illa scͥptura legitur. quod
ei parceretur infuturo iuditio. Si
ergo tempore noui testamenti qͦ
maxime caritas cõmendatur. de
penis uisibilib diuinitꝰ iniectus
ẽ carnalib timor᷑ quantomagis
tempore ueteris testam̃ti hoc con¬
gruisse illi ppło intelligendum
ẽ. quem timor legis tanquã peda-¬
gogus cohercebat: Nam hȩc est
breuissima & aꝑtissima differentia
duorum testam̃torum: timor et
amor. Illud ad ueterem: hoc adno.¬
uum hominem ꝑtinet. Utrumq
tamen: unius cdi misericordissima
dispensatione ꝓlatum atq coniun¬
ctum ẽ. Et inuetere scͥptura tacet᷑
anim uindicantium: quia paucissi¬
mi spiritales diuinis reuelationib

Expanded text:
eos esse conuersos; atque hinc euangelii eos esse conuersos; atque hinc euangelii exordium commendandi extitisse. si uellet aliquis dentes Manichaeorum in ipsos conuertere, quam mordaciter ista reprehenderet! sed quia et ibi non est tacitum, quo animo factum sit. uidetur dilectio uindicantis. sic enim in illa scriptura legitur. quod ei parceretur in futuro iudicio. si ergo tempore noui testamenti, quo maxime caritas compoenis visibilibus divinitus injectus est carnalibus timor ; quanto magis tempore Veteris Testamenti hoc congruisse illi populo intelligendum est, quem timor Legis tanquam paedagogi coercebat? Nam haec est brevissima et apertissima differentia duorum Testamentorum, timor et amor: illud ad veterem, hoc ad novum hominem pertinet; utrumque tamen unius Dei misericordissima dispensatione prolatum atque conjunctum. Et in veteri Scriptura tacetur animus vindicantium, quia paucissimi spirituales divinis revelationibus
Abbreviated transcription (Latin):
eiusmodi sathane in interitum car¬
Quid habet enim illa int̾fectio
quam multum isti exaggerant.
⁊ inuidiose uentilant: nisi ĩteritũ
carnis: S quia exposuit apłs qͦ
animo faceret: satis declarauit
in aliquem in imicum uindictã
cum caritate posse ꝓcedere: ⁊ tam̃
hic etiam alio modo fortasse inte¬
ritus carnis qͥfit ꝑ penitentiam
potest intelligi. Ipsi autẽ legunt
scͥpturas apocriphas quas etiam
incorruptissimas ẽẽ dicunt. ubi
scͥptum ẽ apłm thomam maledi¬
xisse homini. aquo ꝑ imprudenti.¬
am palma ꝑcussus ẽ. ignorante
quis eet: maledictumq illud con-¬
tinuo uenisse ad effectum. Nam
cum ille homo qm̃ minister
conuiuii erat ut ad portaret a¬
quam exisset ad fontem: aleo¬
ne occisus ⁊ dilaniatus ẽ. Quod
ut manifestaretur ad aliorum
terrorem canis manum eiꝰ intulit
mensis ubi conuiuabat᷑ apłs: atq
ita cum causa quereret᷑ a nescien¬
tib eisq panderetur in magnum
timorem ⁊ magnum honorẽ apłi.

Expanded text:
huiusmodi satanae in interitum carquid habet enim illa interfectio, quam multum isti exaggerant et inuidiose uentilant, nisi interitum carnis? sed quia exposuit apostolus, quo animo faceret, satis declarauit in aliquem inimicum uindictam cum caritate posse procedere. et tamen hic etiam alio modo fortasse interitus carnis, qui fit per paenitentiam, potest intellegi. ipsi autem legunt scripturas apocryphas, quas etiam incorruptissimas esse dicunt, ubi scriptum est apostolum Thomam maledixisse homini. a quo per inprudentiam palma percussus est, ignorante quis esset, maledictumque illud continuo uenisse ad effectum. nam cum ille homo, quoniam minister conuiuii erat. ut adportaret aquam, exisset ad fontem. a leone occisus et dilaniatus est. quod ut manifestaretur ad aliorum terrorem, canis manum eius intulit mensis, . ubi conuiuabatur apostolus. atque ita cum causa quaereretur a nescientibus eisque panderetur in magnum timorem et magnum honorem apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dñm sensisse uideatur quod
ñ paucos sc̃os. s turbas ista docue¬
rit. O hominem pessimum: secu¬
rum de negligentia generis huma¬
ni ad occultandas deceptiones suas:
Non enim credebat aliquem existe¬
re qui arriꝑet euangłium & con-¬
sequentia legeret: & inueniret ho¬
suos dñs pascit. laqueos incautis
iminus ꝓuidis abscondentem:
Nam de his uerbis cõmoti discipłi.
& ñ credentes ꝓprie s potius figu¬
rate dñm locutum ẽẽ cum diceret
ñ coinquinari hominẽ his quȩ ꝑ
cibos ingrediuntur ineum: qm̃ u-
dei erant etiam ipsi discipłi qui
fugiendos quorundam carnium
cibos apueritia institutum acceꝑ¬
ant: accedentes ad eum locuti sũt
ei. Scis quia pharisei audito hoc¬
u̾bo scandalizati sunt: At ille res

Expanded text:
etiam dominum sensisse uideatur, quod etiam dominum sensisse uideatur, quod non paucos sanctos, sed turbas ista docuerit.s o hominem pessimum, securum de neglegentia generis humani ad occultandas deceptiones suas! non enim credebat aliquem existere, qui arriperet euangelium et consequentia legeret et inueniret hous greges suos pascit, laqueos incautis et minus prouidis abscondentem. nam de his uerbis commoti discipuli et non credentes proprie, sed potius figurate dominum locutum esse. cum diceret non coinquinari hominem iis. quae per cibos ingrediuJudaei erant etiam ipsi discipuli, qui fugiendos quarumdam carnium cibos a pueritia institutum acceperant, accedentes ad eum dixerunt ei: Scis quia Pharisaei audito verbo scandalizati sunt? At i
Abbreviated transcription (Latin):
quantam plagam sͥ infligeret. et
quanto ictu reꝑcusso se ipse saucia¬
ret. Ne quis enim eum interrogaret
⁊ diceret. quomodo ergo ꝓhibetis
carnib uesci. si dominus dicit sic̃
tu ipse cõmemoras. nichil ẽ ingre¬
diens in hominem coinquinans
eum. s ea quȩ ꝓcedunt de eo com¬
quinant: uoluit quasi adhibere
medicinam sine causa in mortifero
uulnere. Sic enim posuit ipsum
euangłicum testimonium. In e¬
uangłio inquit dicit ad turbam
dñs. Audite et intelligite: nichil
est ingrediens in hominem coin.¬
quinans eum. et cetera. Quod gͦ
cõmemorauit dñm hoc ad turbã
dixisse. nichil aliud ostendit nisi
non se ignorantia s malitia fecisse
quod fecit: ut postea diceret au¬
ditorib suis ad turbam dñm ista
locutum ee ad paucos sc̃os quales
se ipsi uideri uolunt: ut qm̃ suos
auditores tanquam ad huc inmũ¬
dos ꝑmittunt carnib uesci: sͥ autẽ
quasi iam mundis consceleratum
& nefarium ẽẽ arbitrantur. Hoc

Expanded text:
quantam plagam sibi infligeret, et quantam plagam sibi infligeret, et quanto ictu repercussus se ipse sauciaret. Ne quis enim eum interrogaret et diceret, Quomodo ergo prohibetis carnibus vesci, si Dominus dicit, sicut tu ipse commemoras: nihil est ingrediens in hominem coinquinans eum, sed ea, quae procedunt de eo. coinquinant? uoluit quasi adhibere medicinam sine causa in mortifero uul-, nere. sic enim posuit ipsum euangelicum testimonium. in euangelio. inquit, dicit ad turbam dominus: audite et intellegite, nihil est ingrediens in hominem coinquinans eum et cetera. quod ergo commemorauit dominum hoc ad turbam dixisse. nihil aliud ostendit. nisi non se ignorantia. sed malitia fecisse quod fecit, ut postea diceret auditoribus suis ad turbam dominum ista locutum esse, non ad paucos sanctos. quales se ipsi uideri uolunt, ut, quoniam suos auditores tamquam adhuc inmundos permittunt carnibus uesci. sibi autem quasi iam mundis consceleratum et nefarium esse arbitrantur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dñi qua uerissime dicit. ñ coinqͥ¬
nari hominem his quȩ ꝑ escam in¬
grediuntur ineum. illa enim sen-¬
tentia seruis onera imponit. ista
iam liberis iugum excutit serui.¬
tutis: & illa tamen sic dicta ẽ. ut
seruorum onera fidem prenun¬
tient liberorum. omnia enim si¬
cut dicit apłs infiguram contin¬
ogebant eis. ꝓpter nos inquos fi¬
nis scłorum obuenit: si ergo infi¬
guram contingebant quȩ patie-¬
bantur. infiguram accipiebant
quȩ monebantur: cum ergo ista
respondero. & hoc modo non esse
contraria duo ista capitula de sin-¬
gulis testamentis collata monstra¬
uero: quid iste facturus ẽ contra
quem dicit grauissimũ testimoni¬
um testis quem contra ad u̾sarium
ipse ꝓduxit: Ipse enim cõmemora¬
uit de euangłio testimoniũ dño
dicente ñ comquinari hominem
his escis quȩ ingrediunt᷑ ineum: &
ipse acarnibus abstinendum tan¬
quam ab inmundis escis monere
& docere ñ cessat: & tamen sensit

Expanded text:
domini. qua uerissime dicit non coinqudomini. qua uerissime dicit non coinquinari hominem iis, quae per escam ingrediuntur in eum. illa enim sententia seruis onera inponit: ista iam liberis iugum excutit seruitutis. et illa tamen sic dicta est, ut seruorum onera fidem praenuntient liberorum. omnia enim, sicut dicit apostolus, in figura contingebant eis propter nos, in quos finis saeculorum obuenit. si ergo in figuram contingebant, quae patiebantur. in figuram accipiebant, quae monebantur. Cum ergo ista respondero et hoc modo non esse contraria duo ista capitula de singulis testamentis conlata monstrauero, quid iste facturus est. contra quem dicit grauissimum testimonium testis. quem contra aduersarium ipse produxit? ipse enim commemorauit de euangelio testimonium domino dicente non coinquinari hominem iis escis, quae ingrediuntur in eum ; ipse a carnibus abstinendum tanquam ab immundis escis monere et docere non cessat. Et tamen sensit
Abbreviated transcription (Latin):
ineum s his que ꝓcedunt de illo:
An forte dicturi sunt sicut solent
dicere cum scͥpturarum eos urget
auctoritas hoc capitulũ acorrup.¬
torib scͥpturarum insertũ ẽẽ euã¬
głio: Cur gͦ adimantiꝰ hoc capitulo
teste utitur: et inde conatur uetꝰ
testam̃tum expugnare unde ipse
ꝓsternit᷑: Cum enim qͥspiam ca¬
tholicus xp̃ianus utriusq scͥpt᷑e
uenerator ⁊ intellector ei respon¬
derit hȩc non ẽẽ contraria: quod
illa quorumdã carnib animaliũ
quib ñ eẽ uescendum ppło ad huc
carnali peceptum ẽ. ad significa.¬
tionem posita sint humanorum
morum. quos ȩccłia quȩ corpus est
dñi insuȩ unitatis uinculum sta¬
bile & sempiternum reciꝑe non
potest. tanquam in mundas escas
respuens. & in sua uiscera ñ conu̾¬
tens. ut illa omnia precepta carna¬
li ppło imposita futuram discipli¬
nam sꝑrtalis ppłi ꝓphetarent. et
ideo non ea repugnare sententiȩ

Expanded text:
in eum. sed iis, quae procedunt de illo ? in eum. sed iis, quae procedunt de illo ? an forte dicturi sunt. sicut solent dicere. cum scripturarum eos urget auctoritas. hoc capitulum a corruptoribus scripturarum insertum esse euangelio? cur ergo Adimantus hoc capitulo teste utitur et inde conatur uetus testamentum obpugnare. unde ipse prosternitur? cum enim quispiam catholicus christianus utriusque scripturae uenerator et intellector ei responderit haec non esse contraria. quod illa de quorundam carnibus animalium, quibus non esse uescendum populo adhuc carnali praeceptum est, ad significationem posita sint humanorum morum. quos ecclesia, quae corpus est domini. in suae unitatis uinculum stabile et sempiternum recipere non potest tamquam inmundas escas respuens et in sua uiscera non conuertens. ut illa omnia praecepta carnali populo inposita futuram disciplinam spiritalis populi prophetarent. et ideo non repugnare sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ fratres ñ manducare carnẽ
neq bibere uinũ: dũ cupit de nouo
testam̃to ueteri adu̾sari uͥ dictum
ẽ scdm desiderium anime tuȩ oc-¬
cide ⁊ manduca omnẽ carnẽ: Quo¬
modo gͦ nunc placet ei sententia do¬
mini qua dicit nichil eẽ ingredi¬
ens inhominem quod coinquinet
eum. s ea coinquinare quȩ de ho-¬
mine ꝓcedunt: ubi se iste abscon¬
det ab hac sententia: Suo fugiet:
dicat mͥ: quando inmunditiã car-¬
niũ fugiendã. ⁊a cibis sc̃orum sepa¬
randã ꝑu̾sa ⁊ suꝑsticiosa imaginatio¬
ne continentie p̃cepit. Certe enim
siuerum ẽ ñ coinquinare illa quȩ
ingrediunt᷑ in hominẽ: cũ magno
errore inmundas ẽẽ dicunt escas
manichei cũ homines carne uescũtur:
Si autẽ inmundȩ sunt tales ȩscȩ:
qͥd de isto testimonio facient quod
euanglica & diuina auctoritate ꝓ¬
latum ẽ. ubi dñs dicit ñ coinqui-¬
nari hominẽ his quȩ ingrediunt᷑

Expanded text:
bonum est. fratres, non manducare carnem bonum est. fratres, non manducare carnem neque bibere uinum, drim cupit de nouo testamento ueteri aduersari. ubi dictum est: secundum desiderium animae tuae occide et manduca omnem carnem? quomodo ergo nunc placet ei sententia domini. qua dicit nihil esse ingrediens in hominem. quod coinquinet eum, sed ea coinquinare, quae de homine procedunt? ubi se iste abscondet ab hac sententia? quo fugiet. dicat mihi, quando inmunditiam carnium fugiendam et a cibis sanctorum separandam peruersa et superstitiosa imaginatione continentiae praecipit? certe enim si uerum est non coinquinare illa, quae ingrediuntur in hominem, cum magno errore inmundas esse dicunt escas Manichaei. cum homines carne uescuntur. si autem inmundae sunt tales escae, quid de isto testimonio facient. quod euangelica et diuina auctoritate prolatum est, ubi dominus dicit non C'oinquinari hominem iis, quae ingrediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Nã qd̃ ad cibos attinet. omĩno nichil
inmundũ ẽe. s malũ ẽẽ hoĩ qͥ ꝑ offen¬
sionẽ manducat manifestissime
apparet:
e eo quod in leuitico scͥptum est.
separate amundo inmundum:
⁊ nemo manducet carnem cameli.
asini. ⁊ leporis. ⁊porci: laquilȩ. et
milui. ⁊ corui. ⁊ uulturis. ⁊ reliquoꝵ
Nusquã manifestius plenissima dolis
⁊ fraudib anima huius hominis
dep̃hendi potest. qui tanqua sͥ ad¬
u̾sa atq contraria de utroq testa¬
mento capitula obiecit: quam in
hoc loco ubi cõmemorauit in leui¬
tico scͥptum e̾e. ut a ñ nullis anima-¬
liũ carnib temꝑet᷑. Namq huic sẽ¬
tentiȩ illud exeuangłio credidit
opponendum. uͥ dñs dicit: nichil
ẽ ingrediens in hominẽ coinqͥnans
eum: s ea quȩ ꝓcedunt de eo co¬
inqͥnant. hoc si inprudens fecit
nichil cecius si autẽ sciens nichil
sceleratiꝰ. Nonne ipse paulo ante
posuerat apłi testimoniũ dicentis.

Expanded text:
nam quod ad cibos adtinet. omnino nihil nam quod ad cibos adtinet. omnino nihil inmundum esse. sed malum esse homini, qui per offensionem manducat, manifestissime adparet. De eo. quod in leuitico scriptum est: separate a mundo inmundum et nemo manducet carnem cameli, asini et leporis et porci et aquilae et milui et corui et uulturis et reliquorum. nusquam manifestius plenissima dolis et fraudibus anima huius hominis deprehendi potest, qui tamquam sibi aduersa atque contraria de utroque testamento capitula obiecit. quam in hoc loco, ubi commemorauit in leuitico scriptum esse, ut a nonnullis animalium carnibus temperetur. namque huic sententiae illud ex euangelio credidit obponendum. ubi dominus dicit: nihil est ingrediens in hominem coinquinans eum. sed ea, quae procedunt de eo, coinquinant. hoc si inprudens fecit, nihil caecius; si autem sciens, nihil sceleratius. nonne ipse paulo ante posuerat apostoli testimonium dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
illum qui indicauit & ꝓpt̾ consci¬
entiã. Conscientiã autẽ dico ñ tuã.
s alteriꝰ. Quare eñi libertas mea iu¬
dicetur ab alia conscientia: siego gr̃a
participo: ut quid blasphemor ꝓ
quo ego gr̃as ago: Siue gͥ mandu¬
catis. siue bibitis. siue quodcumq
facitis: omĩa ingłam di facite hȩc
attendant manichei. & uideant
quomodo dictum sit indeuterono¬
mio: scđm desiderium animȩ tuȩ
occide &̧ manduca omnẽ carnem
uxta uoluptatẽ quã dedit tͥ dñs:
Qd̃ enĩ quibusdam carnib ñ mandu-¬
candis iudȩis p̃ceptum ẽ & inmun-¬
dȩ sunt dictȩ: ad significationem
ualet hominum inmundorum.
qui ꝑ figuras inueterib scͥpturis
sunt designati. Sicuti enĩbos ille
cui trituranti uetat os alligari.e¬
uangłistam significat sicut apł̃s
aꝑtissime exponit: ita & illa quȩ
ꝓhibita sunt quasdam hominum
inmunditias significant quȩ in
societatẽ corporis xp̃i id.ẽ. in eccłiã
stabilẽ ⁊ sempit̾nã ñ recipiuntur.

Expanded text:
llum, qui indicauit, et propter conscientiam; conscientiam autem dico non tuam, sed alterius. quare enim libertas mea iudicatur ab aliena conscientia? ego cum gratia participo, utquid blasphemor. pro quo ego gratias ago? siue igitur manducatis siue bibitis siue quodcumque facitis, omnia in gloriam dei facite. haec adtendant Manichaei et uideant, quomodo dictum sit in deuteronomio: secundum desiderium animae tuae occide et manduca omnem carnem iuxta uoluptatem, quam tibi dedit dominus. Quod enim de quibusdam carnibus non manducandis ludaeis praeceptum est et inmundae sunt dictae. ad significationem ualet hominum inmundorum, qui per figuras in ueteribus scripturis sunt signati. sicuti enim bos ille, cui trituranti uetat os alligari, euangelistam significat, sicut apostolus apertissime exponit, ita et illa, quae prohibita sunt, quasdam hominum inmunditias significant, quae in societatem corporis Christi, id est in ecclesiam stabilem et sempiternam non recipiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
modi. Siquis gͦ relinqͥt regnũ cȩloꝵ
dũ ñ uult relinquere uxorẽ ñferen¬
item siquis uir relinqͥt uxorẽ dato
libello repudii. cũ causa ñ existit
laut fornicationis. aut obtinendi
Ita nec ista duo capitula euangłica
inueniunt᷑ sͥ ẽẽ contraria: nec euan¬
głiũ ueteri testam̃to: quia ibi uxor
coniungit᷑ uiro. ut simul mereant᷑
possidere regnũ cȩlorũ: Et ita uxor
relinquenda ẽẽ p̃cipitur: si uirũ im¬
pediat ad possidendũ regnũ cȩlorũ
Et ideo quando xp̃ianos utrosq apls
monet. idẽ maritos iuxores: ñ ne
ita dicitur. diligite uxores ur̃as
sicut ⁊ xp̃s diligit ecclesiã. ⁊ tradi¬
dit se ipsum ꝓ ea: ⁊ mulieres subditȩ
subdita ẽ xp̃o: Nonne illud quod
isti miseri irrident inuet̾i testam̃¬
to qd̃ scͥptum ẽ ꝓpt̾ea relinquet ħo
patrẽ ⁊ matrẽ: ladherebit uxori suȩ.
ierunt duo incarne una. in mag

Expanded text:
smodi. si quis ergo relinquit regnum caelorum, dum non uult relinquere uxorem non ferenitem si quis uir relinquit uxorem dato libello repudii, cum causa non existit aut fornicationis aut obtinendi ita nec ista duo capitula euangelica inueniuntur sibi esse contraria nec euangelium ueteri testamento, quia ibi uxor coniungitur uiro, ut simul mereantur possidere regnum caelorum; et ita uxor relinquenda esse praecipitur, si uirum inpediat ad possidendum regnum caelorum. Et ideo quando christianos utrosque apostolus monet, id est maritos et uxores, nonne ita dicit: uiri diligite uxores uestras. sicut et Christus dilexit ecclesiam et tradidit se ipsum pro ea? et: mulieres uiris subdita est Christo? nonne illud, quod isti miseri inrident in uetere testamento, quod scriptum est: propterea relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo
Abbreviated transcription (Latin):
animã mulieris ñ eẽ de anima ui¬
ri. qͥa ñ est dictum anima de ani¬
ma mea. sed caro de carne mea:
quẽadmodum argum̃tant᷑ appol¬
linariste uel quicumq sunt alii
aduersus animã dñi. quam ꝓpt̾ea
negant quia seͥptum legunt u̾bũ
caro factum ẽ. Si eñi i anima in¬
qͥunt ibi eẽt: debuit dici uerbũ
homo factum ẽ. S istis ꝓpt̾ea dicit᷑
carnis nomine solere scͥpturãto.¬
tum hominẽ nuncupare sicuti est.
et uidebit omnis caro salutare dĩ.
ñ eñicaro sine anima uidere aliqͥd
potest. qͥa plurimis aliis sc̃arum
scͥpturarum locis ñ solum carnẽ.
uerum etiã animã humanã idẽ
rationalẽ ine̾e̾ homini xp̃o sine
ulla ambiguitate monstratur:
Unde uisti aquib animarũ ꝓpago
defenditur. possent acciꝑe aparte
totũ e̾e̾ dictũ. os de ossib meis ⁊ caro
ianima: quẽadmodum uerbum
carnem factum ñ sine animaac-¬
cipimꝰ: si quẽ admodũ alia testimo¬

Expanded text:
animam mulieris non esse de anima uianimam mulieris non esse de anima uiri, quia non est dictum: \'anima de anima mea\', sed: caro carne mea, quemadmodum argumentantur Apollinaristae uel quicumque sunt alii aduersus animam domini, quam propterea negant, quia scriptum legunt: uerbum caro factum est. \'si enim et anima\', inquiunt, \'ibi esset, debuit dici: uerbum homo factum est\'. sed istis propterea dicitur carnis nomine solere scripturam totum hominem nuncupare — sieuti est: et uidebit omnis caro salut a r e d e i; non enim caro sine anima uidere aliquid potest —, quia plurimis aliis sanctarum scripturarum locis non solam carnem, uerum etiam animam humanam, id est rationalem, inesse homini Christo sine ulla ambiguitate monstratur. unde et isti, a quibus animarum propago defenditur, possent accipere a parte totum esse dictum: os de ossibus us mis et caroanima, quemadmodum uerbum carnem factum non sine anima accipimus, si, quemadmodum alia testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo quod ñ sufflauit ds̃ infaciem
mulieris aliquid adiuuant᷑. nec illi
qͥ eam negant. ideo quia ñ dixit
adam anima de anima mea. debẽt
sͥ ꝑsuadere quod nesciunt. Sieut
enĩ eadem ñ soluta s manente que¬
stione potuit tacere scͥptura. qd̃
mulier dõ sufflante sicut uir eius
acceꝑit animã sic eadem ñ soluta
s manente questione potuit tacere
scͥptura. ut adam ñ diceret anima
de anima mea. Ac ꝑ hoc si pͥmȩ mu¬
lieris anima ex uiro ẽ aparte totũ
signiticatũ ẽ uͥ legitur. hoc nunc
os ex ossib meis. et caro de carne
mea: cum tota ex uiro. ñcaro sola
sit sumpta. Si autẽ non ẽ ex uiro.
s eam ds̃ insufflauit. sicut uiro:
atoto pars significata ẽ. uͥ legitur
de uiro suo sumpta ẽ: cum caro eiꝰ
ñ tota sit sumpta. Qua ꝓpter cum
his testimoniis quod adhanc rem
pertinet utiq ambiguis ñ soluat᷑
hȩc questio: illud tamen scio. sic ar¬
gum̃tari homines qui ex hoc putãt

Expanded text:
ex co, quod non sufflauit deus in faciem ex co, quod non sufflauit deus in faciem mulieris, aliquid adiuuantur nec illi, qui eam negant, ideo quia non dixit Adam: \'anima de anima mea\', debent sibi persuadere quod nesciunt. sicut enim eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, quod mulier deo sufflante sicut uir eius acceperit animam, sic eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, ut Adam non diceret: \'anima de anima mea\'. ac per hoc, si primae mulieris anima ex uiro est, a parte totum significatum est, ubi legitur: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, cum tota ex uiro, non caro sola sit sumpta. si autem non est ex uiro, sed eam deus insufflauit sicut uiro, a toto pars significata est, ubi legitur: de uiro suo sumpta est, eum caro eius, non tota sit sumpta. Quapropter, cum his testimoniis, quod ad hanc rem pertinet, utique ambiguis non soluatur haec quaestio, illud tamen scio sic argumentari homines, qui ex hoc putant
Abbreviated transcription (Latin):
pietatem ꝑ bonam conu̾sationem:
Utiq pietas intus est inanima uel
in sp̃u. Et tamen mulieres appella¬
de sunt: etiam ut se intus ornarent
uͥ nullꝰ ẽ sexus. Cum itaq isti sic int̾
se alt̾nante sermone certauerint:
ego int̾ eos sic iudico. ut ne incog.¬
nitis fidant: et temere audeant
affirmare quod nesciunt. utrosq
cõmoneam. Si enim scͥptum esset
insufflauit flatum uitȩ in faciem
mulieris. ⁊ facta ẽ inanimã uiuã.
nec sic ee̾t iam consequens ut non
ꝓpagaretur ex parentib anima:
nisi etiam ⁊ de aliorum hoc scͥptũ
similit̾ legeretur: Fieri enim po¬
tuit ut menbrũ ñ animatũ de
corpore extractum indigeret ani¬
mari: filii uero anima ex parte ꝑ
matrem. ꝓpaginis transfusione
traheretur. Cumu tacitũ ẽ occul¬
tatum ẽ ñ negatum: s neq affir¬
matum. Ac ꝑ hoc sicubi forte non
tacitum ẽ: clariorib documentis
ẽ adstruendum. Unde nec illi qui
defendunt animarum ꝓpaginẽ

Expanded text:
pietatem per bonam conuersationem. pietatem per bonam conuersationem. utique pietas intus est in anima ucl in spiritu, et tamen mulieres appellatae sunt, etiam ut se intus ornarent, ubi nullus est sexus. Cum itaque isti sic inter se alternante sermone certauerint, ego inter cos sic iudieo, ut, ne incognitis fidant et temere audeant affirmare quod nesciunt, utrosque commoneam. si enim scriptum esset : \'insufflauit flatum uitae in faciem mulieris et facta est in animam uiuam\', nec sic esset iam consequens, ut non propagaretur ex parentibus anima, nisi etiam de filio eorum hoc scriptum similiter legeretur. fieri enim potuit, ut membrum non animatum de corpore extractum indigeret animari, filii uero anima ex patre per matrem propaginis transfusione traheretur. cum uero tacitum est, occultatum est, non negatum, sed neque affirmatum. ac per hoc sicubi forte non tacitum est, clarioribus documentis est astruendum. unde nec illi, qui defendunt animarum propaginem,
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis responderi potest quem¬
admodum suꝑius demonstratũ
ẽ ut aparte totũ intelligatur. hoc
dictum os et caro mea: s quȩ ani¬
mata fuerint de tracta ñ mortua:
Neq enim hoc omĩpotentẽ facere
potuisse ideo negandum ẽ qͥa
nullus hominum potest aliquid
cum anima de humana carne
p̃cidere. Nam quod adam secutꝰ
adiunxit. hȩc uocabitur mulier.
qͥa de uiro suo sumpta ẽ. quȩ ñ
ait potius unde opinio confir
maretur istorum qm̃ de uiro
suo caro eiꝰ sumpta ẽ. Hic itaque
illi qui contra sentiunt possũt
dicere qͥa ñ scͥptum ẽ. carnẽ mu¬
lieris. s mulierem de uiro suo
sũptam. totam debere accipicũ
anima ⁊ sp̃u. Nam et si anima
sexu caret: ñ tamen quando ap¬
pellantur mulieres. excepta ani¬
ma eas necesse ẽ intelligi. Alioqͥn
ñ ita se ãmonerentur ornare: ñ
intortis crinib aut auro. uel mar¬
garitis. aut ueste preciosa. s quod
decet inquit mulieres. ꝓmittentes

Expanded text:
ab eis responderi potest, quemab eis responderi potest, quemadmodum superius demonstratum est, ut a parte totum intelligatur hoc dictum, os et caro mea; sed quae animata fuerint detracta, non mortua. Neque enim, hoc Omnipotentem facere potuisse, ideo negandum est, quia nullus hominum potest aliquid cum anima de humana carne praecidere. Nam quod Adam secutus adjunxit, Haec vocabitur mulier, quia de viro suo sumpta est ; cur non ait potius, unde opinio confimaretur istorum: \'quoniam de uiro suo caro eius sumpta est\'? hic itaque illi qui contra sentiunt possunt diccre, quia non scriptum est carnem mulieris, sed mulierem de uiro suo sumptam. totam debere accipi cum anima et spiritu. nam etsi anima sexu caret, non tamen quando appellantur mulieres excepta anima eas necesse est intellegi. alioquin non ita se ammonerentur ornare: non in tortis crinibus aut auro uel margaritis aut ueste pretiosa, sed quod decet, inquit, mulieres promittentes
Abbreviated transcription (Latin):
puto quod neminẽ moueat: Ipse
enim dat: sed adhuc querimus
unde det. utrum ex noua insuffla-¬
tione anꝓpagine. Ipse quippe
dare etiam carnis substantiam
rectissime dr̃ quam tam̃ dare ex
ꝓpagine ñ negatur. Nunc uidea¬
mus illud genesis testimonium.
uͥ facta mulier de latere uiri ad¬
ducta ẽ ad eum: et dixit. hoc nẽ
os ex ossib meis et caro de carne
mea. hoc quippe iste putat quod
dicere debuerit adam. anima ex
si etiã hoc de illo tractum ẽẽt. Sed
illi qui ꝓpaginem asserunt ani¬
marũ: hinc se putant inuictius
suam munire sententiam: quia
cũ scriptũ sit detraxisse dm̃ cos¬
tam de latere uiri. eamq edifficas¬
se inmulierẽ: ñ est additum quod
in eiꝰ faciẽ sufflauerit flatum ui¬
te: ideo inqͥunt. quia iam de uiro
fuerat animata. Nam si ñ fuisset:
nequaquã nos inqͥunt sc̃a scͥptura
huiꝰ rei cognitione fraudasset. No¬
illud uero quod ait adam hoc
nc̃ os ex ossib meis. ⁊ caro de car¬

Expanded text:
puto quod neminem moueat; ipse puto quod neminem moueat; ipse enim dat. sed adhuc quaerimus unde det, utrum ex noua insufflationc an ex propagine. ipse quippe dare etiam carnis substantiam rectissime dicitur, quam tamen dare ex propagine non negatur. Nunc uideamus illud de Genesi testimonium, ubi facta mulier de latere uiri adducta est ad eum et dixit: hoc nunc os ex ossibus meis is et caro de carne m ea. hoc quippe iste putat, \'quod dicere debuerit Adam: "anima ex si etiam hoc de illo tractum esset\'. sed illi qui propaginem asserunt animarum, hinc se putant inuictius suam munire sententiam, quia, cum scriptum sit detraxisse deum costam de latere uiri eamque aedificasse in mulierem, non est additum, quod in eius faciem sufflauerit flatum uitae; ideo, inquiunt, quia iam de uiro fuerat animata. nam si non fuisset, nequaquam nos, inquiunt, sancta scriptura huius rei cognitione fraudasset. illud uero quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de car
Abbreviated transcription (Latin):
sit tantum: ita dictum ẽ. ex uno san¬
guine non ut totus homo signifi¬
caretur a parte: s tantum unius
hominis caro. Illud uero qd̾ dictũ
ẽ in quo om̃s peccauerunt. sola
omĩum hominũ caro intelligen¬
da ẽ quȩ inde transtusa ẽ: a toto
partem significante scriptura:
Si autẽ illud ẽ uerũ qd̃ totus homo
ex toto homine ꝓpagatur. idẽ
Icorpus anima ⁊ sp̃s. ibi ꝓpͥe dictũ
ẽ. in quo om̃s homines peccaue¬
runt: hic autẽ tropice ex uno
sanguine totum significatur
aparte. idẽ totus homo qͥex aĩa
constat ⁊ carne uel potiꝰ ut iste
amat loqui exanima et sp̃u et
carne. Nam et ex parte totum &
ex toto partem: diuina eloquia
significare consuerunt. Ex par¬
te enim totum significatũ ẽ. uͥ
legitur ad te omĩs caro ueniet.
qͥa ex carne intelligitur totus
homo. Ex toto autẽ pars. cum
dicitur xp̃c sepultus. cum sola
eiꝰ caro sepulta sit. Iam illud qd̃
in hoc apłi testimonio positumẽ

Expanded text:
sit tantum, ita dictum est e x uno sansit tantum, ita dictum est e x uno sanguine, ut non totus homo significaretur a parte, sed tantum unius hominis caro; illud nero quod dictum est: in quo omnes peccauerunt, sola omnium hominum caro intellegenda est, quae inde transfusa est, a toto partem significante scriptura. si autem illud est uerum, quod totus homo ex toto homine propagatur, id est corpus, anima et spiritus, ibi proprie dictum est \'in quo omnes homines peccauerunt\', hic autem tropice \'ex uno sanguine\' totum significatur a parte, id est totus homo. qui ex anima constat et carne, uel potius, ut iste amat loqui, ex anima et spiritu et carne. nam et ex parte totum et ex toto partem diuina eloquia significare consuerunt. ex parte enim totum significatum est, ubi legitur: ad te omnis caro ueniet, quia ex carne intellegitur totus homo; ex toto autem pars, cum dicitur Christus sepultus, cum sola eius caro sepulta sit. iam Llud quod in hoc apostoli testimonio positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
et sỹc. de quo scriptura ibi tacuit.
cur non aliis liceat sic accipere
quod dictum est ex uno sangui¬
ne ut illic et anima ⁊ sp̃e posset
intelligi. qm̃ homo significatus
nomine sanguinis. ñ solum cõs¬
tat excorpore uerum etiam ex
anima et sp̃u: Sicut enim qui
ꝓpaginem defendit animarum.
ñ hinc istum debet oppͥmere. qͥa
de pͥmo homine scriptum ẽ in
quo om̃s peccauerunt. non enim
dictum ẽ. in quo omĩum caro pec¬
cauit. sed omnes dictum ẽ. id ẽ om̃s
homines. cum homo non sola sit
caro:. sieut gͦ hinc iste non debet
opprimi quia forte ita dictum est
om̃s homines. ut sedm solam car¬
nem intelligerentur.sic iste non
hĩc debet premere defensores ꝓpa¬
ginis animarum. qͥa dictum est
genus hominum ex uno sangui¬
ne. tanquam ꝓpt̾ea sola caro ꝑti¬
neat ad ꝓpaginem. Si enim hoc
ẽ uerum quod isti asserunt. ut aĩa
non sit exanima. sed caro ex carne

Expanded text:
et spiritus, de quo scriptura ibi tacuit, et spiritus, de quo scriptura ibi tacuit, cur aliis non liceat sic accipere quod dictum est: ex uno sanguine, ut illic et anima et spiritus possit intellegi, quoniam homo significatus nomine sanguinis non solo constat ex corpore, uerum etiam ex anima et spiritu? sicut enim qui propaginem defendit animarum non hinc istum debet opprimere, quia de primo homine scriptum est: in quo omnes peccauerunt — non enim dictum est: \'in quo omnium caro peccauit\', sed \'omnes\' dictum est, id est omnes homines, cum homo non sola sit caro —. sicut ergo hinc iste non debet opprimi, quia forte ita dictum est \'omnes homines\', ut secundum solam carnem intellegerentur, sic iste non hinc debet premere defensores propaginis animarum, quia dictum est: omne genus hominum ex uno sanguine, tamquam propterea sola caro pertineat ad propaginem. si enim hoc est uerum, quod isti asserunt, ut non sit anima ex anima, sed caro ex carne
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad huc querimus. Et uir per
mulierem siue ex patre tota ho¬
minis natura ducatur. quȩ per
mulierẽ nascitur. siue sola caro.
unde adhuc questio ẽ: omĩa tam̃
ex dõ unde nulla questio ẽ. id est
et corpus et anima et sp̃s. ⁊ uiri et
mulieris. Et sienim ñ ex dõ nata
uel tracta sunt uel manarunt. ita
ut eiꝰ nature sint: tamen ex dõst̃:
A quo enim creata. condita. factas̃.
ab illo habent ut sint. S dicendo
uitam et sp̃m: deinde addendo.
fecitq ex uno sanguine omne
genus hominum: animã et sp̃m  ui
originaliter retulit ad auctorem:
corpus ad traducem: Immo uero
qui ñ uult temere animarum nega¬
re ꝓpaginem. ante quam liquido
clareat utrum ita annon ita sit:
habet quod inistis uerbis apłi in¬
telligat: ex uno eum sanguine
dixisse. eximo homine. aparte
totum significante locutionis
modo. Sienim ipsis licet intelli¬
gere a parte totum qͦd seriptum
ẽ et factus ẽ homo inanimam
iuuentem. ut illic intelligatur

Expanded text:
sit adhuc quaerimus — et uir per sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et corpus et anima et spiritus et uiri et mulieris. etsi enim non ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae A quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent ut sint. 28. « Sed dicendo,vitam et spiritum; deinde addendo, Fecitque ex uno sanguine omne genus hominum : animam et spiritum originaliter retulit ad auctorem, corpus ad traducem. immo uero qui non uult temere animarum negare propaginem, antequam liquido clareat utrum ita an non ita sit, habet quod in istis uerbis apostoli intellegat \'ex uno\' cum \'sanguine\' dixisse \'ex uno homine\' a parte totum significante locutionis modo. si enim ipsi licet intellegere a parte totum quod scriptum est: et f actus est homo in animam uiuam, ut illic intellegatur
Abbreviated transcription (Latin):
et ille uir qui ꝑ mulierẽ: Neq enĩ
ille uir per mulierem ex quo uiro
mulier: s uir qui natus ẽ postea ex
uiro per mulierem. quemadmo¬
dum hodieq nascuntur. Ne ꝑ hoc
si cum ista diceret apłs. de corporibꝰ
loquebatur: ꝓculdubio corpora u¬
triusq sexus ex deo: Porro si ñ uult
ex deo ẽẽ hominum nͥ animas ⁊ sp̃s:
ꝓfecto etiam sed̾m animam. isp̃m
mulier ex uiro: et nichil iam relin¬
quetur eis. qui contra animarũ
ꝓpaginem disputant. Si autẽ ita
diuidit ut dicat mulierem ex ui¬
ro ẽẽ scdm corpus. ex deo autẽ scd̃m
animã et sp̃m. quomodo erit uer
qͦd ait apłs. omĩa autẽ ex dõ. si mu¬
lieris corpus ita ẽ ex uiro ut ñ sit
ex deo: Qua ꝓpter ut apłs potius
uerum loquatur quam iste apło
preferatur: mulier ex uiro ẽ. siue
scđm solũ corpꝰ: siue scd̾m totũ quo
constat humana natura. Nichil
enim horum tanquam certum
affirmamꝰ: s quid horum uerũ

Expanded text:
et ille uir. qui per mulierem ? neque enim et ille uir. qui per mulierem ? neque enim ille uir per mulierem, ex quo uiro mulier. sed uir. qui natus est postea ex uiro per mulierem. quemadmodum hodieque nascuntur. ac per hoc si, cum ista diceret apostolus, de corporibus loquebatur, procul dubio corpora utriusque sexus ex deo. porro si non uult ex deo esse hominum nisi animas et spiritus, profecto etiam secundum animam et spiritum mulier ex uiro et nihil iam relinquetur eis qui contra animarum propaginem disputant. si autem ita diuidit, ut dicat mulierem ex uiro esse secundum corpus, ex deo autem secundum animam et spiritum, quomodo erit uerum quod ait apostolus: omnia autem ex deo, si mulieris corpus ita est ex uiro. ut non sit ex deo? quapropter ut apostolus potius uerum loquatur, quam iste apostolo praeferatur, mulier ex uiro est siue secundum solum corpus siue secundum totum. quo constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Sicut enim mulier ex ui¬
ro. ita et uir per mulierem: quia
mulier ex uiro facta ẽ: ut etiã uir
ꝑmulierem postea nasceretur. Si
mas et sp̃s. sed tantum corpora utͥ¬
usq sexus uolebat intelligi᷑ cur
continuo subiunexit. omĩa aut̃
ex dõ. nisi quia et corpora ex deo:
Ita quippe ait. Sicut enim muli¬
er ex uiro. ita et uir ꝑmulierem:
omĩa autẽ exdõ. Eligat ergo iste
unde sit dictum. Si de corporibus:
ꝓfecto et corpora ex deo sunt. Quid
ẽ gͦ quod uͥcumq iste inscripturiᷤᷤ
legit ex deo. quando de hominib
agitur: ñ et corpora s tantum̃
animas ⁊ sp̃s uult intelligi: Si
uͦ quod dictum ẽ. omĩa autem ex
deo. et de corpore utriusq sexus.
et de anima ac sp̃u dictum ẽ: ergo
scđm omĩa ẽ mulier ex uiro. Muli¬
er enim ex uiro: uir ꝑmulierem:
omĩa ex deo. Quȩ omĩa niside qͥb
loquebatur. id est et ille uir ex qͦ
mulier. et illa mulier quȩ ex uro:

Expanded text:
dicens: sicut enim mulier ex uidicens: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mu lierem. quia mulier ex uiro facta est, ut etiam uir per mulierem postea nasceretur. si mas et spiritus, sed tantum corpora utriusque sexus uolebat intellegi, cur continuo subiunxit: omnia autem ex deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem. omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum. si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima ac spiritu dictum est, ergo secundum omnia est mulier ex niro; mulier enim ex niro, uir per mulierem, omnia ex deo. quae \'omnia\' nisi de quibus loquebatur, id est et ille uir, ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro,
Abbreviated transcription (Latin):
moliatur: ne cõparet᷑ ñ pecorib
s illis hominib quos dicit apłs.
uolentes ẽe̾ legis doctores: ñ intel¬
ligentes. neq quȩ locuntur. neq
de quib affirmant. Nam unde
est qd̃ ita scripturas de quib lo¬
quitur ñ eurat aduertere ut cũ
legerit homines eẽ ex dõ. ñ eos
etiam scđdm corpus. s tantũ sed̃m
animã ⁊ sp̃m ex dõ eẽ contendat:
Qd̃ enim ait apłs ex ipso sumꝰ non
uult iste ad corpus. s tantum ad
animã et sp̃m ẽẽ referendum:
Si ergo ex dõ non sunt corpora.
falsum ẽ qd scriptum ẽ. Ex quo
omĩa. ꝑ quem omĩa: inquo omĩa
Deinde ubi dicit idem apłs. sicut
enim mulier ex uiro. ita ⁊uir per
mulierem: exponat nobis iste qͣm
ꝓpaginem significare uoluerit: ani¬
mȩ ancorporis an utriusq. S non
uult ẽe̾ animas exꝓpagine. Nestat
gͦ ut scđm ipsum atq om̃s qui
animarum ꝓpaginem destruunt
corpus tantum masculinum et
femininum significaret apłs

Expanded text:
moliatur, ne comparetur non pecoribus, moliatur, ne comparetur non pecoribus, sed illis hominibus, quos dicit apostolus uolentes esse legis doctores non intellegentes? neque quae quuntur neque de quibus affirmant. Nam unde est, quod ita scripturas. de quibus loquitur, non curat aduertere, ut cum legerit homines esse ex deo. non eos etiam secundum corpus, sed \'tantum secundum animam et spiritum ex deo esse\' contendat? quod enim ait apostolus: ex ipso sumus, non uult iste ad corpus, sed tantum ad animam et spLitum esse refSi ergo ex Deo non sunt corpora, falsum est quod scriptum est, Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Deinde ubi dicit idem apostolus, Sicut enim mulier ex viro, ita et vir per mulierem; exponat nobis iste quam propaginem significare voluerit, animae, an corporis, an utriusque. Sed non uult \'esse animas ex propagine\': restat ergo, ut secundum ipsum atque omnes, qui animarum propaginem destruunt. corpus tantum masculinum et femininum significarit apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
nino substantiam. ipse homi¬
nib dat: quamius ex ꝓpagine
det. Neq enim qͥa ds̃ ait. si fe¬
nunragri qd̾ hodie ẽ et eras
inelibanum mittitur ds̃ sic
uestit. nec ait uestiuit. sicut pͥ¬
mum quando ĩstituit. s ait uestit
qd̃ et nunc facit. ideo negabimꝰ
illa de origine sui generis ꝓere¬
ari. Quid si ergo sic etiam anima
et sp̃s hominis et adõ datur qͣn¬
diu datur. et tam̃ exꝓpagine sui
generis datur: Quod ego nec
defendo nec refello:S si defenden¬
dum ẽ uel refellendum: ꝑspieuis
ñ ambiguis testimoniis idagendũ
ẽẽ cõmoneo: Nec ꝓpt̾ea sum pecori¬
bus insensatis cõparandus. quia
hoc me ñdum scire ꝓnuntio: sed
potiꝰ cautis hominib qͥa ñ audeo
docere qd̃ nescio. Istum autẽ non
ego uicissim quasi rependens
maledictum ꝓ maledicto pecori¬
b cõparo. s tanquã filium mo¬
neo. ut qd nescit se nescire fateat᷑.
neq id qd ñdum didicit docere

Expanded text:
nino substantiam ipse hominino substantiam ipse hominibus dat, quamuis ex propagine det. neque enim quia dominus ait: si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit, nec ait \'uestiuit\', sicut primum quando instituit, sed ait \'uestit\', quod et nunc facit, ideo negabimus lilia de origine sui generis procreari. quid si ergo sic etiam anima et spiri\';us hominis et a deo datur, quamdiu datur, et tamen ex propagine sui generis datur? quod ego nec defendo nec refello. sed si defendendum est uel refellendum, perspicuis, non ambiguis testimoniis id agendum esse commoneo. nec propterea sum pecoiibus insensatis comparandus, quia hoc me nondum scire pronuntio, sed potius cautis hominibus, quia non audeo docere quod nescio. istum autem non ego uicissim quasi rependens maledictum pro maledicto pecoribus comparo, sed tamquam filium moneo, ut quod nescit se nescire fateatur neque id quod nondum didicit docere
Abbreviated transcription (Latin):
cessatione dat. semꝑ dat: sicut
semꝑ ẽ ipse qui dat. Uerba eiꝰ
posui: sicut in eorum quos mi¬
sisti scdo libro eius inueni. Ubi
pͥmum uide quo ꝓgressus fue¬
rit: dum nititur affirmare qd̾
nescit. Ausus est enim dicere
dm̃ non nunc solum atq mnisto
tantũmodo scło. sed ꝑ infinitũ
tempus sine cessatione atq
omĩno semꝑ animas nascenti¬
bus dare. Semꝑ inquit dat.: si¬
cut semꝑ ẽ ipse qui dat. Quid
apłs dyxerit quia satis aptum ẽ
me intelligere absit ut negem:
Quod autem iste dicit. debet eti
ne dicat: Cum enim mortui
resurrexerint iam nemo nasce¬
tur: atq ideo tunc non dabit
nascentib animas: s eas quas
dat in isto scło. cum corporib
iudicabit: Non gͦ semꝑ dat:
quamuis ipse semꝑ sit qͥ nunc
ficitur qd̃ uult iste conficere.
ñ eum ex propagine animas
dare. Ipse quippe dat etiam si
de ꝓpagine dat: qͥa ⁊corporis
menbra. ⁊ corporis sensus. et
corporis formã. ⁊ corporis om¬

Expanded text:
cessatione dat. semper dat, sicut cessatione dat. semper dat, sicut semper est ipse qui dat. uerba eius posui, sicut in eorum quos misisti secundo libro eius inueni. ubi primum uide quo progressus fuerit, dum nititur affirmare quod nescit. ausus est enim dicere deum non nunc solum atque in isto tantummodo saeculo, sed per infinitum tempus sine cessatione atque omnino semper animas nascentibus dare. semper. inquit, dat, sicut semper est ipse qui dat. quid apostolus dixerit, quia satis apertum est, me intellegere absit ut negem; quod autem iste dicit, debet etiane dicat. cum enim mortui resurrexerint, iam nemo nascetur; atque ideo tunc non dabit nascentibus animas, sed eas quas dat in isto saeculo cum corporibus iudicabit. non ergo semper dat, quamuis semper ipse sit qui nunc ficitur quod uult isto conficere non eum ex propagine animas dare. ipse quippe dat, etiam si de propagine dat, quia et corporis membra et corporis sensus et corporis formam et corporis om
Abbreviated transcription (Latin):
innaturȩ humanȩ tam ꝓfundo.
abditoq secreto qͥd mulier ista ne¬
scierit: tantum ñudicet mentien¬
tẽ: neo pecoribꝰ insensatis cõparet nesci¬
entẽ. Qͥeqͥd erat qd̾ illa nesciebat ꝓfecto
adnat᷑ã hoĩs ꝑtinebat. qd̾ tam̃ sine cul¬
pa hõ nesciebat. Q ꝓpt̾ dico etiam
ego de anima mea: nescio quomͦ
uenerit incorpus meum. Neq
enim ego illam mͥ donaui: scit
ille qui donauit utrum illam
de patre meo traxerit. an sicut
homini pͥmo nouam creau̾it:
Sciam etiam ego si ipse docuerit.
quandocumq uoluerit. Nunc
autem nescio. nec me pudet ut
istum fateri nescire quod nescio
Disce inquit: ecce apłs docet. Discã
cum atheniensib loqueretur.
hoc constanter exposuit dicẽs:
Cum ipse det omĩb uitam ⁊ sp̃m:
Quis enim hoc negat: S intellige
inquit qd̃ ait apłs. Det inquit
ñ dedit: ad infinitum et iuge
tempus reuocans: ñ de p̾terito
⁊ ꝑfecto ꝓnuntians. Et qd̃ sine

Expanded text:
in naturae humanae tam profundo in naturae humanae tam profundo abditoque secreto quid mulier ista nescierit; tantum non iudicet mentientem nec pecoribus insensatis comparet nescientem. quicquid erat quod illa nesciebat, profecto ad naturam hominis pertinebat; quod tamen sine culpa homo nesciebat. quapropter dico etiam ego de anima mea: nescio, quomodo uenerit in corpus meum — neque enim ego illam mihi donaui —; scit ille qui donauit, utrum illam de patre meo traxerit an sicut homini primo nouam creauerit. sciam etiam ego, si ipse docuerit, quandocumque uoluerit; nunc autem nescio nec me pudet ut istum fateri nescire quod nescio. Disce, inquit, ecce apostolus docet. discam cum Atheniensibus loqueretur, hoc constanter exposuit dicens: cum ipse det omnibus uitam et spiritum. quis enim hoc negat? sed intellege, inquit, quod ait apostolus. \'det\', inquit, non dedit ad infinitum et iuge tempus reuocans, non de praeterito et perfecto pronuntians. et quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
ue aliud aliqͥd de naturȩ huma¬
nȩ institucione nesciebat: nescire se dict
ñ qd̃ nesciebat temere defende¬
bat. Nec tamen iste huic diceret
qd̃ nobis dicere ñ erubuit ho
mo inhonore positus ñ intellexit.
cõparatus est pecoribus insensatiᷤ
et similis factus ẽ eis: Ecce ista mu¬
lier dixit de filiis suis nescio quomͦ
paruistis inuentre meo: nec tam̃
cõparatur pecorib insensatis.
Nescio dixit. et quasi quererent
abea cur nesciret ad iunnxit. Neq
enim ego sp̃m ⁊animã donaui
uobis. Ille gͦ qui donauit scit
unde fec̾it quod donauit: utrũ
exꝓpagine attraxerit. an nouum
sufflauerit. qd̃ ego inquit nescio:
Nec singulis uobis uultus ⁊ men¬
bra formaui: ille scit qui forma¬
uit utrum simul cum anima
formauerit anuero iam forma¬
tis animã dederit. Quo gͦ modo
utrum illo anisto ineius uentrẽ
uenerint filii nesciebat. Et illud
tam̃ sciebat: totum qd̃ dedit red
diturum ẽẽ qui dedit. S eligat iste

Expanded text:
ue aliud aliquid de naturae humaue aliud aliquid de naturae humanae institutione nesciebat, nescire se dicebat, non quod nesciebat temere defendebat. nec tamen iste huic diceret. qmo in honore positus non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis, et similis factus est illis : Ecce ista mulier dixit de filiis suis, Nescio quomodo paruistis in ventrem meum: nec tamen comparatur pecoribus insensatis. Nescio, dixit: et quasi quaererent ab ea, cur nesciret, adjunxit, Neque enim ego spiritum et animam donavi vobis. Ille ergo qui donavit, scit unde fecerit quod donavit, utrum ex propagine attraxerit, an novum insufflaverit: quod ego, inquit, nescio. Nec singulis vobis vultus et membra formavi: ille scit qui formavit, utrum simul cum anima formaverit, an vero jam formatis animam dederit. Quo ergo modo, utrum illo an isto in ejus ventrem venerint filii, nesciebat; et illud tamen sciebat, totum qditurum esse qui dedit. sed eligat iste
Abbreviated transcription (Latin):
timonia flagitamꝰ aut querimꝰ:
ñ qualia iste posuit quib hoc qd̾
querimus ñ ostenditur. Qui uti¬
nam intanta ꝓfunditate questi¬
onis. quandiu qͥd dicit ignorat.
imitaretur machabeorum matrẽ.
quȩ cum sciret de uiro se filios
concepisse: et acreatore omĩum
siue scđ̃m corpus siue sedm ani¬
mã. i sp̃m sibi creatos ee ait tam̃
Nescio quomodo paruistis inuen¬
tre meo Uellem iste diceret quid
ista nesciebat: Hȩc eñĩ quȩ dixi
utiq sciebat. quomodo scđdm cor¬
pus ineiꝰ uterum uenerint qͥa
de uiro eos se concepisse dubitare
ñ pot̾at. Confitebatur etiam qͥa
et hoc utiq sciebat quod ds̃ illis
animã et sp̃m dederit: qd̾ ipse
illis uultus et menbra formaue¬
rit. Quid ergo nesciebat: An for¬
te qd̃ nescimus et nos. utrum a¬
nimã ⁊ sp̃m quem ds̃ illis sine
dubio dedit. de parentib traxe.¬
rit: an nouum sicut hominipͥ¬
mo insuflauerit: S siue hoc si¬

Expanded text:
timonia flagitamus aut quaerimus: timonia flagitamus aut quaerimus: non qualia iste posuit, quibus hoc quod quaerimus non ostenditur. 25. Qui utinam in tanta profunditate quaestionis, quamdiu quid dicat ignorat, imitaretur Machabaeorum matrem: quae cum sciret de viro se filios concepisse, et a Creatore omnium, sive secundum corpus, sive secundum animam et spiritum sibi creatos esse, ait tamen, Nescio quomodo paruistis in ventrem meum. Vellem iste diceret, quid ista nesciebat. Haec enim quae dixi, utique sciebat, quomodo secundum corpus in ejus uterum venerint; quia de viro eos se concepisse dubitare non poterat. Confitebatur etiam, quia et hoc utique sciebat, quod Deus illis animam et spiritum dederit, quod ipse illis uultus et membra formauerit. quid ergo nesciebat ? an forte quod nescimus et nos, utrum animam et spiritum, quem deus. illis sine dubio dedit, de parentibus traxerit an nouum sicut homini primo insufflauerit? sed sine hoc si