comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Udñs inunam nauim quȩ erat
symonis: rogauit ut ducerent a t̾ra
aliquantulum. Ubi dñs multis imper¬
tiuit uaria genera sanitatum: nec
tempore. nec loco: cȩpit astudio sa.¬
nandi turba cohiberi. uesper ineu¬
buit. se quebantur: stagnũ occurrit.
urgebant. Et ideo ascendit in petri
naium. Hȩc est illa nauis quȩ adhuc
scđm matheum fluctuat: scđm lucã
repletur piscib̾. ut & principiũ eccłȩ
fluctuantis. & po̾teriora exuberantiᷤ
agnoscas. Pisces enĩ sũt: qui hane ena¬
uigant uitam. Ibi adhuc discipulis
xepe᷑ dormit: hic precipit. dormit
eñi: trepidis. Perfectis: uigilat. Sed
quẽ ad modum dormiat xp̃c: audistĩ
dicentẽ in ꝓpħia. Ego dormio: & cor
meum ugilat. Et sc̃s matheus rec¬
te nõ pretermittendum putauit.
ȩterne inditium potestatis. ubi imꝑat
uentis. Non ẽ eñi humana doctrina.
sic̃ audistis iudeos dicere. Uerbo im¬
perat spiritibꝰ: sed cȩlestis maiestatis
in signe. quod turbatum sedatur ma¬

Expanded text:
autem in unam nauem, quae erat Simonis, rogauit ut inducerent a terra aliquantulum. ubi dominus multis inpertiuit uaria genera sanitatum, nec tempore nec loco coepit a studio sanandi turba cohiberi. uespera incubuit, sequebantur: stagnum occurrit, urguebant. et ideo ascendit in Petri nauem. haec est illa nauis, quae adhuc secundum Matthaeum fluctuat, secundum Lucan repletur piscibus, ut et principia ecclesiae fluctuantis et posteriora exuberantis agnoscas; pisces enim sunt qui hanc enauigant uitam. ibi adhuc discipulis Christus dormit, hic praecipit; dormit enim trepidis, perfectis uigilat. sed quemadmodum dormiat Christus, audisti dicentem in propheta: eo dormio, et cor meum uigilat. et sanctus Matthaeus recte non praetermittendum putauit aeternae indicium potestatis, ubi imperat uentis. non est enim humana doctrina, sicut audistis Iudaeos dicere: uerbo imperat spiritibus, sed caelestis maiestatis insigne. quod turbatum sedatur ma
Abbreviated transcription (Latin):
uocem cõsolationis audiuit. Hune
quia humilitas ftrauerat. diuina pi.¬
etas erigebat: illum quia suꝑbia
erexerat᷑. diuna seueritas humilia¬
tis aspicite: & ad misericondem iudi¬
cem dum adhuc expectat cum la̾cri.¬
mis uenite. Cõsid erantes namq qđ
iustus sit: peccata ur̃a nolite neglige¬
re. Cõsiderantes uero quod pius sit :
nolite desperare. Prebet apud deum
fidutiam ds̃ homo. Est nob̾ magna
spes penitentibꝰ: quia aduocatus nr̃
factus est uidex nr̃. quiuit & reg.¬
nat cum patre munitaite sp̃e scĩ ds̃. ꝑ¬

Expanded text:
vocem consolationis audivit. Hunc vocem consolationis audivit. Hunc quia humilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humiliatis aspicite, et ad misericordem judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis venite. Considerantes namque quod justus sit, peccata vestra nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. Praebet apud Deum homini fiduciam Deus homo. Est nobis spes magna poenitentibus, quia advocatus noster factus est judex noster. Qui vivit et regnat cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
ad monafterium redisset: abbas eius
ut disceret an suꝑse effusionẽ tanti
luminis agnouisset. requirere eum stu¬
tere. se posse credens. in monasterio
se fuissei respondit. Quo negante: abha
compulsus est dicere quod uidisset.
At lille uidens se esse deprehensum: hoc
quoq quod abbatem latebat apperuit.
adiungens. Quando suꝑ me uidisti
lucem de cȩlo descendere: uox etiã
pariter uenit dicens. Dimissum est
peccatum tuum. Et quidem omp̃s⁊
ds̃. peccatum eiꝰ potuit tacendo re¬
laxare: sed loquendo peruoeem
radiando per lumen. exemplo suȩ
miscdiȩ nr̃a ad pęnitentiã uoluit cor¬
locutus est. Ecce nr̃is quoq temporib.
peccator & pęnitens uocem de celes¬
tibꝰ audiuit. Illi dictum est quid me
persequeris: ifte uero meruit. audire
dimissum est peccatum tlũ. Meritis.
hac re de saulo loquimur crudelitatẽ
necis anhelante. liceat audent᷑ dicere:
quia saulus ꝓpter suꝑbiam uocem in¬
crepationis. iste uero ꝑhumilitatem

Expanded text:
ad monasterium rediisset, abbas ejus, ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agnovisset, requirere eum stutere posse se credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: Quando super me vidisti lucem de coelo descendere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare; sed loquendo per vocem, radiando per lumen, exemplo suae misericordiae nostra ad poenitentiam voluit corlocutus est. Ecce nostris quoque temporibus peccator et poenitens vocem de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me persequeris? Iste vero audire meruit: Dimissum est peccatum tuum. hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis anhelante, liceat audenter dicere quia Saulus propter superbiam vocem increpationis, iste vero propter humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uenerationẽ timere. Hic itaq noctur¬
nas fratrum uigilias preuenire cõsue¬
uerat. Et quia mons in quo monaste¬
rium sitũ est ex uno latere inseereci.¬
ore parte ꝓminebat. illuc cõsuetudinẽ
fecerat ante uigilias egredi: ut se dõti¬
die infletu. p̾ęnitentiȩ quanto secreciꝰ.
tanto liberius mactaret. Contemplaba¬
tur mamq districtionẽ uenturi uidicis
sui. ⁊ iam eidem uidici concordans: pu¬
niebat inlaerimis reatum facmoris sui.
Quadam uero nocte abbas monasterii
uigilans. hunc latenter egredientem
int̾iutus: lento foras pede secutus est.
Quem cum insecreto montis latere cerne¬
ret in oratione ꝓstratum: expectare
uoluit quando surgeret. ut ipsam qͦq
longanimitatem orationis eiꝰ explora¬
ret: cum subito celitꝰ lux emissa. suꝑ
asꝑsit: ut tota pars regionis illius ex
eadem luce candesceret. Quam abbaᷤ
ur uidit: tremuit. fugit. Cumq post
longum horȩ spatium. isdem frater

Expanded text:
venerationem timere. Hic itaque nocturvenerationem timere. Hic itaque nocturnas fratrum vigilias praevenire consueverat; et quia mons in quo monasterium situm est ex uno latere in secretiore parte prominebat, illuc consuetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus lento foras pede secutus est. Quem cum in secreto montis latere cerneret in oratione prostratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ipsam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelitus lux emissa supersparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater
Abbreviated transcription (Latin):
auditis: caritati ur̃e nõ breuiter suf¬
fragari credo. Nr̃is modo temporibus
uict̾orimis quidam extitit: qui alio qͦ
nomine emilianus apellatus est. Nõ
inopis substantiȩ. iuxta mediocrita.¬
tem uitȩ. Sed quia plerumq regnat
in rerum opulentia carnis culpa. in
quodam facinore lapsus est: quod
debuisset ualde pertimescere. ac de
suȩ mortis immanitate cogitare. Re¬
atus igit᷑ sui cõsideratione compunctꝰ.
erexit se cõtra se. Mundi huiꝰ omnia
reliquit. monasterium petiit. In quo
nimirum monasterio tantȩ humilitatis.
tanteq sibi districtionis exxtitit: ut
cuncti frẽs qui illic ad amorẽ diuini.¬
tatis excreuerant. suam cogerentur
uitam despicere: dum illus pęnitentiã
uiderent. Studuit namq toto mentiᷤᷤ
adnisu cruciare carnem. uoluptates
ꝓprias frangere: furtiuas orationes que¬
rere. cotidianis selacrimis lauare: des¬
pectum sui appetere. oblatam a fratribꝰ

Expanded text:
auditis, charitati vestrae non breviter sufauditis, charitati vestrae non breviter suffragari credo. Nostris modo temporibus Victorinus quidam exstitit, qui alio quoque nomine Aemilianus appellatus est, non inops substantiae juxta mediocritatem vitae; sed quia plerumque regnat in rerum opulentia carnis culpa, in quodam facinore lapsus est, quod debuisset valde pertimescere, ac de suae mortis immanitate cogitare. Reatus ergo sui consideratione compunctus, erexit se contra se, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium petiit. In quo nimirum monasterio tantae humilitatis tantaeque sibi districtionis exstitit, ut cuncti fratres, qui illic ad amorem divinitatis excreverant, suam cogerentur vitam despicere, dum illius poenitentiam viderent. Studit namque toto mentis adnisu cruciare carnem, voluntates proprias frangere, furtivas orationes quaerere, 1611 quotidianis se lacrymis lavare, despectum sui appetere, oblatam a fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
& monet. quia iam & a nob cõtẽptꝰ
est. & tam̃ nos adhuc uocare nõ ees.¬
sat. quasi dorsum ei infatiem dedimꝰ:
cuiuis uerba despicimꝰ. cuiꝰ precepta
calcamꝰ. Sed stans post tergum nos
auersos reuocat. qui & uidet quod
despicitur: & tam̃ ꝑ precepta clamat.
ꝑpatientiam expectat. Pensate ergo
famulus suus subito suꝑbiret: terga
infatiem mitteret. numquid nõ cõtẽptꝰ
aduersionis infligeret: Ecce nos pec¬
cando auctori nr̃o terga infatiem de¬
dimꝰ: & tam̃ sustinemur. suꝑbe auer¬
sos. benigne reuocat. Et qui ferire noᷤᷤ
aduersantes potuit: ut reuertamur
munera ꝓmittit. Tanta engo cõditonꝰ
at: ut homo quimalum quod fecit
exꝑiri ꝑcussus poterat. saltim ex¬
pectatꝰ erubeseat. Rem frẽs breuit᷑
refero: quã uiro uenerabili maxcimi.¬
ano. tunc patre monasterii mei atq
presbito: nunc aũt siracusano ep̃o nar¬
rante cognoui. Hanc itaq sis ollerter

Expanded text:
et monet, quia jam et a nobis contemptus et monet, quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus cujus verba despicimus, cujus praecepta calcamus; sed stans post tergum nos aversos revocat, qui et videt quod despicitur, et tamen per praecepta clamat, per patientiam exspectat. Pensate ergo,famulus suus subito superbiret, terga in faciem mitteret, nunquid non contemptusa districtae animadversionis infligeret? Ecce nos peccando auctori nostro terga in faciem dedimus, et tamen sustinemur. Superbe aversos benigne revocat, et qui ferire nos aversantes potuit, ut revertamur munera promittit. Tanta ergo conditorisat, et homo qui malum quod fecit experiri percussus poterat, saltem exspectatus erubescat. 18. Rem, fratres, breviter refero, quam viro venerabili Maximiano tunc patre monasterii mei atque presbytero, nunc autem Syracusano episcopo narrante, cognovi. Hanc itaque si solerter
Abbreviated transcription (Latin):
aqua cõuersa est: quia culpam cõcupiscen¬
tiȩ mactauit ꝑ pęnitentiã reprehensi¬
sionis suȩ. Qui ergo cõdam cõcupiscere
alienam cõuigem ne quaquã timuit:
post etiam quia a quã cõcupiseet
expauit. Quia enĩ se illicita perpe-¬
trasse meminerat: contra semetipsũ
iamrigidus etiam alicitis abstinebat.
Sicfic agimꝰ penitentiã: si ea quȩ com-¬
misim ꝑfecte deploramꝰ. Pensemꝰ suꝑ¬
nos diuitias conditoris nr̃i. Peccare nos
uidit.: & pertulit. Qui nos ante culpam
peccare ꝓhibuit. etiam post culpam
expectare adueniam nõ desistit. Ee¬
ce ipse. nos quem despeximꝰ uocat
Auersi ab illo sumꝰ: & tam̃ nõ auertit᷑.
Unde bene per ysaiam dicitur. Et erũt
oculi tui uidentes preceptorẽ tuum:
& aures tuȩ audient uocẽ postergũ
nitus: quando ad iusticiã cõditus. p̃¬
cepta rectitudinis accepit. Sed cum
ri suo dorsum mentis infatiem dedit.
Sed ecce adhuc post tergum sequitur

Expanded text:
aqua conversa est, quia culpam concupiscenaqua conversa est, quia culpam concupiscentiae mactavit per poenitentiam reprehensionis suae. Qui ergo quondam concupiscere alienam conjugem nequaquam timuit, post etiam quia aquam concupisset expavit. Quia enim se illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic sic agimus poenitentiam, si ea quae commisimus perfecte deploramus. Pensemus supernas divitias conditoris nostri. Peccare nos vidit, et pertulit. 17. Qui nos ante culpam peccare prohibuit, etiam post culpam exspectare ad veniam non desistit. Ecce ipse nos, quem despeximus, vocat. Aversi ab illo sumus, et tamen non avertitur. Unde bene per Isaiam dicitur: Et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient vocem post tergum nitus est quando, ad justitiam conditus, praecepta rectitudinis accepit. Sed cum ri suo dorsum mentis in faciem dedit. Sed ecce adhuc post tergum sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
cessa. Et se reprehendat inminimis.
quise meminit in maximis deliquisse.
Minima sũt quȩ loquor. si hȩc ex sacri
eloquii testimonio nõ affirmo. Lex cer¬
te ueteris testamenti. alienã uxxorem
concupisci ꝓhibet. A rege uero fortia
nõ penaliter uetat. Et cuncti nouim:
quod dauid cõcupiscentiȩ mucrone
transfixus: alienam cõiugem & cõcu¬
puit & abstulit. Cuius culpam digna
uerbera sunt secuta: & malum quod
perpenauit ꝑ penitentiȩ lamenta cor¬
rexeit. Iui cum longe post cõtra hos¬
tium cuneos sedere t: aquã bbere
ex eoꝵ cisterna exdesiderio uoluit.
Cuius electi milites. inter cateruas ad
uersantium medias irrumpentes.
aquam quam rex desiderauenait il¬
lesi detulerunt. Sed uir flagellis
eruditu. semetipsum ꝓtinꝰ cum per-¬
iculo militum aquã desiderasse re-¬
prehendit: eamq dño fundens liba-¬
uit. sicut illic seriptũ est. Libauit
eum dño. insacifitium quippe effusa

Expanded text:
cessa; et se reprehendat in minimis, cessa; et se reprehendat in minimis, qui se meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae loquor, si haec ex sacri eloquii testimoniis non affirmo. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet ; a rege vero fortia non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David, concupiscentiae mucrone transfixus, alienam conjugem et appetivit et abstulit, cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit per poenitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquam bibere ex eorum cisterna ex desiderio voluit, cujus electi milversantium medias erumpentes, aquam quam rex desideraverat illaesi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic 1610 scriptum est: Libavit eam Domino . In sacrificium quippe Domini effusa
Abbreviated transcription (Latin):
nosq ad se recipere pęnitentiam que¬
rit. Sed penitentiam agere digne nõ
possumꝰ: nisi modum quoq pęnitentiȩ¬
eiusdem cognoscamꝰ. Pęnitentiã quippe
agere est: & perpetrata mala plange¬
re.⁊ plangenda nõ perpetrare. Nam qͥ
sic alia de plorat. ut tamen alia cõmit¬
tat: adhuc pęnitentiã agere. aut ig-¬
norat aut dissimulat. Q uid eñĩ ꝓdest
sipeccata quis luxuriȩ defleat. & tam̃
adhuc auaritiȩ estibꝰ anhelet: Aut qͥd
ꝓdest si urȩ culpas iam lugeat & tamen
adhuc inuidiȩ facibꝰ tabescat: Sed¬
minus est ualde quod dicimꝰ. ut qui
peccata de plorat: ploranda minime
cõmittat. Et qui plangit uitiũ: perpe¬
trare uitia timeat. Nam cogitandum
summopere ẽ: ut qui se illicita mẽmi¬
nit cõmisisse a quibꝰdã etiam licitis stu¬
deat abstinere: quatinꝰ per hoc cõdito¬
ri suo satis fatiat. ut qui cõmisit ꝓhibita
sibimetipsi abscidere debeat etiam cõ¬

Expanded text:
nosque a se recipi per pęnitentiam quaenosque a se recipi per pęnitentiam quaerit. Sed penitentiam digne agere non possumus, nisi modum quoque eiusdem pęnitentię cognoscamus. Paenitentiam quoque agere est, et perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc pęnitentiam agere aut ignorat aut dissimulat. Quid enim prodest, si peccata quis luxuriae defleat et tamen adhuc avaritiae ęstibus / anhelet? Aut quid prodest, si irae culpas iam lugeat et tamen adhuc invidię facibminus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat; et qui plangit vitia, perpetrare vitia timeat. Nam cosummopere est ut qui se illicita commisisse meminit, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam con
Abbreviated transcription (Latin):
se & eñĩ debemꝰ: quia caro sumꝰ. Taceamꝰ
interim de secretis cęli: sea ante cõdito¬
ris ocłos. manu pęnitentiȩ tergamus
maculas pulueris nr̃i. Ecce ipsa diuina
misdia. pollicetur dicens: gaudium erit
in cȩlo suꝑ uno peccatore pęnitentiam
agente. Et tam̃ per ꝓpħam dñs dicit: quia
quacumq die ustus peccauerit. om̃s uis¬
ticiȩ eiꝰ in obliuone erunt coram me.
Benseniꝰ sipossumꝰ. dispensationẽ suꝑnȩ pi¬
etatis. Stantibꝰ siceciderint minauir pę¬
nam: lapsis uero ut resurgere appeitĩt.
ꝓmittit miscđiam. Illos terret ne p̾sumat
inbonis: istos refouet ne desperent ĩ maliꝰ.
Iustus esiram per timesce ne corruas. Pec¬
cator es: presume de muscđia ut re¬
surgas. Ecce aũt iam lapsi sumꝰ. stare¬
ne quaquã uolumus: in prauis nr̃is de¬
sideriis iacemꝰ. Sed qui nos erectos cõn¬
didit: adhuc expectat & ꝓuocat
ut surgamus. Sinũ suȩ pietatis apperit:

Expanded text:
sse etenim debemus quia caro sumus. Taceamus sse etenim debemus quia caro sumus. Taceamus interim de secretis coeli, sed ante conditoris oculos manu poenitentiae tergamus maculas pulveris nostri. Ecce ipsa divina misericordia pollicetur, dicens: Gaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; et tamen per prophetam Dominus dicit: Quia quacunque die justus peccaverit, omnes justitiae ejus in oblivione erunt coram me . Pensemus, si possumus, dispensationem supernae pietatis. Stantibus, si ceciderint, minatur poenam; lapsis vero, ut surgere appetant, promittit misecricordiam. Illos terret, ne praesumant in bonis; istos refovet, ne desperent in malis. Justus es, iram pertimesce, ne corruas; peccatos es, praesume de misericordia, ut surgas. Ecce autnequaquam valuimus, in pravis nostris desideriis iacemus! Sed qui nos rectos condidit, adhuc expectat et provocat, ut surgamus. Sinum suę pietatis aperit
Abbreviated transcription (Latin):
alio ordine totum possidet. Sed id circo
uno eodemq uocabulo cõmuniter nõ
cenientur: ut ille ordo uocari priuato
unuiserã ꝓ rmnomine debeat. qui hanc
innumere plenius accepit. Sẽraphin nãq
incendium diximꝰ.⁊ tam̃ amore cõditoris
simul omnes ardent. Cherubin plenitudo
scientiȩ. Et tam̃ quis ibi aliquid nesciat.
ubi ipsum omnes simul fontem scientiȩ
dm̃ uident: Throni illa agmina quoq¬
quibꝰ cõditor presidet uocantur. Sed
beatꝰ esse quispotest. nisi cõditor suus
eius menti presideat: Que ergo exparte
abomnibꝰ habentur. eiꝰ in priuato nomine
data sũt: qui hȩc inmunere plenius acce¬
perunt. Nam & si qua illie sic alii ha-¬
bent. ut haberi ab aliis nequaquã pos¬
sint: sicut speciali nomine dominatioẽs¬
& potestates & principatꝰ uocantur.
ab expositionis nr̃ȩ ordine longe digreᷤ¬
si sumus. Suspiremꝰ ergo ad eos de quibꝰ
loquimur: sed redeamꝰ ad nos. Memini¬

Expanded text:
alio ordine totum possidet. Sed idcirco alio ordine totum possidet. Sed idcirco uno eodemque vocabulo communiter non censentur, ut ille ordo vocari privato uniuscujusque rei nomine debeat, qui hanc in munere plenius accepit. Seraphim namque incendium diximus, et tamen amore conditoris simul omnes ardent. Cherubim vero plenitudinem scientiae, et tamen quis ibi aliquid nesciat ubi ipsum omnes simul fontem scientiae Deum vident? Throni quoque illa agmina quibus conditor praesidet vocantur, sed beatus esse quis potest, nisi Creator suus ejus menti praesideat? Quae ergo ex parte ab omnibus habentur, eis in privato nomine data sunt qui haec in munere 1609 plenius acceperunt, Nam et si qua illic sic alii habent, ut haberi ab aliis nequaquam possint, sicut speciali nomine dominationes et principatus vocantur, ab expositionis nostrae ordinae longe digressi sumus. Suspiremus ergo ad eos de quibus loquimur, sed redeamus ad nos. Memini
Abbreviated transcription (Latin):
Absq muro haditabitur iħrłm. Dum eñĩ angłs
ad angłm dicit. curre & loquere: dubiũ nõ
est quia alius alium mittit. Minora uero s̃
quȩ mituntur: maiora quȩ mittunt. Sed
hoc quoꝙ de ipsis agminibꝰ quȩ mittunt᷑
certum tenemus: quia & cum ad nos ueni¬
unt. sic exterius implent ministeruĩ: ut
tanĩ numquã desint interius. percõtempla¬
tionem. Et mittuntur igit᷑ & ad sistunt: qͥa
est. Angł̃i itaq & missi ante ipsum sunt :
quia quolibet inissi ueniant. intra ipsum
currunt: Sciendum qͦq. est: quia pler̃q
ipsi beatoꝵ spiritiũ ordines. uicinorum
sibi ordinũ uocabiula sorcumtur. ⁊ hro-¬
psalmistam dicit᷑. Iui sedes suꝑ cherubin
appare. ⁊ ua uidelicet dum mnipsis diftine¬
tionibꝰ agminũ cherubin thronis iungit᷑:
sedere etiã suꝑ cherubra dñs excuicini ag¬
minis equalitate ꝑhiberur. Sic quippe in
Et quod inse quisq ex parte habet. hoc in

Expanded text:
Absque muro habitabitur Jerusalem . Dum enim angelus Absque muro habitabitur Jerusalem . Dum enim angelus ad angelum dicit Curre et loquere, dubium non est quia alius alium mittit. Minora vero sunt quae mittuntur, majora quae mittunt. Sed hoc quoque de ipsis agminibus quae mittuntur certum tenemus, quia et cum ad nos veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur, et assistunt, quia est. Angeli itaque et missi, et ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniant, intra ipsum currunt. 14. Sciendum quoque est quia plerumque ipsi beatorum spiritum ordines vicinorum sibi ordinum vocabula sortiuntur. Thros super cherubim, appare , quia videlicet, dum in ipsis distinctionibus agminum cherubim thronis junguntur, sedere etiam super cherubim Dominus ex vicini agminis aequalitate perhibetur. Sic quippe in et quod in se ex parte quisque habet, hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
nient᷑ opitulari: quod perdanelem dr̃.
Milia milium ministrabant ei. & decies
milies centena milia ad sistebant ei. Ali¬
ud est namq ministrare. aliud adsistere.
Qui enim administrant dõ: hii & ad nos
nuntiando ex eunt. Ad sistunt uero qui
sic cõtemplatione intima per fruuntur.
ut adexp lenda foras opera minime
mittantur. Sed quia in quibꝰdã scripture
locis. quȩdam per cherubm. quedam uͦ
perseraphin agi didicimꝰ: utrum perse
hȩc faciant. anper subiecta agmina agan¬
tur: quȩ sicut dicitur in eo quod amaioribꝰ
ueniunt maioꝵ uocabula sortiuntur. noᷤ
asfirmare nolumꝰ. quod apertis testimoniiᷤ
nõ approbaniꝰ. Hoc tamen certissime scimꝰ.
quia ad explendum de suꝑnis mninisterium.
alii sp̃e alios mittunt: Sacharia scilicet ꝓ.¬
pheta attestante qui ait. Ecce angłs qui
lo quebatur in me egrediebat᷑.⁊ aliꝰ angłs¬
Curre. & loquere ad puerum istum dicens.

Expanded text:
nienter opitulari, quod per Danielem dicitur: nienter opitulari, quod per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Aliud namque est ministrare, aliud assistere, quia hi administrant Deo, qui et ad nos nuntiando exeunt; assistunt vero qui sic contemplatione intima perfruuntur, ut ad explenda foras opera minime mittantur. 13. Sed quia in quibusdam Scripturae locis quaedam per cherubim, quaedam vero per seraphim agi didicimus, utrum per se haec faciant, an per subjecta agmina agantur, quae, sicut dicitur, in eo quod a majoribus veniunt majorum vocabula sortiuntur, nos affirmare nolumus quod apertis testimoniis non approbamus. Hoc tamen certissime scimus, quia ad explendum de supernis ministerium alii spiritus alios mittunt, Zacharia scilicet propheta testante, qui ait: Ecce angelus qui loquebatur in me egrediebatur; et Curre, et loquere ad puerum istum, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
minime recognoscit: gemat. Qui uero
inse minora cognoscit: maiora aliis
nõ inuideat. Quia & suꝑnȩ illȩ distinc.¬
tionis beatoꝵ spirituũ ita sũt cõdite:
ut aliȩ aliis sint prelatȩ. Fertur uero
dionisius ariopagita. antiquus uideli¬
c& & uenerabilis pater dicere: quod
ex minoribꝰ angłoꝵ agminibꝰ. foras ad
exp: lendum ministerium uł uisibilit᷑
uel inuisibiliter mittuntur. Scilicet
quia ad humana solatia. aut angłi.
aut archangłi ueniunt. Nam suꝑiora illa
agmina. ab intimis numquã recedunt:
qm̃ ea quȩ preminent. usum exterioris
ministeriĩ nequaquã habent. Cui rei illud
uidetur esse contrarium: quod ysaias ait.
Uolauit ad me unus desemphin: & imanu
eiꝰ ealculus quem forcipe tuleiat de alta¬
unt: quoꝵ officium gerunt. Quia eñi
ut peccata locutionis incendat. de
altari angłs carbonẽ portat: seraphin
uocatur. quod incendium dicit᷑. huic
aut sensui & illud creditur nõ in cõue.¬

Expanded text:
minime recognoscit gemat, qui vero minime recognoscit gemat, qui vero in se minora cognoscit, majora aliis non invideat, quia et supernae illae distinctiones beatorum spirituum ita sunt conditae, ut aliae aliis sint praelatae. Fertur vero Dionysius Areopagita, antiquus videlicet et venerabilis Pater, dicere quod ex minoribus angelorum agminibus foras ad explendum ministerium vel visibiliter vel invisibiliter mittuntur, scilicet quia ad humana solatia ut angeli aut archangeli veniunt. Nam superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris ministerii nequaquam habent. Cui rei illud videtur esse contrarium quod Isaias dicit: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu ejus calculus, quem forcipe tulerat de altaunt quorum officium gerunt. Qui enim, ut peccata locutionis incendat, de altari angelus carbonem portat, seraphim vocatur, quod incendium dicitur. Huic autem sensui et illud creditur non inconve
Abbreviated transcription (Latin):
dent. loquendo & alios accendunt.
Et quos uerbo tangunt. ardere ꝓtinus
in dĩ amore fatiunt. Quid ergo istos nͥ
occulos ad suꝑna illuminant. & com¬
pungendo infletibꝰ. uitioꝵ rubiginẽ
purgant: Qui ergo ad amorẽ sui cõdi-¬
toris ita inflaminati sũt: quo nisi inter
me loquente introrsus uos ad uos met¬
ipsos re ducite: secretoꝵ ur̃oꝵ merita
cogitationesq discutite. Uidete si qͥd
lamꝰboni uobiscum intus agitis: uidete
siinnumero hoꝵ agminũ. quȩ breuit̃
tangendo perstrinaimꝰ : sortẽ ur̃e uo¬
cationis inuenitis. Ue aũt animȩ. quȩ
in sẽ de bonis quȩ enumerauimꝰ: mini
me aliquid recognoscit. Ciq adhue
ue deterius imminet: si & priuatam
se donis intelligit. & nequa quã gemit.
Quisquis engo talis est frẽs mei. gemendꝰ
est ualde quia nõ gemit. Pensemꝰ igit᷑
accepta electoꝵ muner. & uirtute
qua possumus ad amorem tantȩ sor¬
tis anhelemus. Qui inse donoꝵ gram

Expanded text:
dent, loquendo et alios accendunt, dent, loquendo et alios accendunt, et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos nisoculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt quo nisi inter me loquente, introrsus vos ad vosmetipsos reducite, secretorum vestrorum merita cogitationesque discutite. Videte si quid jam boni vobiscum intus agitis, videte si in numero horum agminum, quae breviter tangendo perstrinximus, sortem vestrae vocationis invenitis. Vae autem animae quae in se de his bonis quae enumeravimus me aliquid recognoscit. Eique adhuc vae deterius imminet, si et privatam se donis intelligit, et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. Pensemus igitur accepta electorum munera, et virtute qua possumus ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
facta examinat: & cuncta mirabilit̾
de sua sede dispensat. Quid ergo isti nͥ
throni sui cõditoris sũt: uel quo nͥ
ad suꝑnaꝵ sedium numeros ad seri¬
buntur: Perquos dum sca ȩccła regit᷑.
plerumq de quib̾dam suis infirmis ac.¬
tibꝰ etiam electi uidicant᷑ et sũt non¬
nulli. qui tanta dĩ ac ꝓximi dilectio.¬
ne pleni sũt: ut cherubin iure nomi¬
nentur. Iuia ut prefati sumꝰ cherubin
plenitudo seientiȩ dicitur: & paulo
dicente didicimus. quia plenitudo legiᷤ
est caritas. Ons qui dĩ ac ꝓximi carita¬
te cȩteris amplius pleni sũt: meritoꝵ
suoꝵ sortem inter cherubin numeros
perceperunt. Et sũt nonnulli. qui suꝑnẽ
cõtẽplationis facibꝰ accensi: insolo con.¬
ditoris sui desiderio anhelant. Nil iã
in hoc mundo cupiunt. solo ȩt̾nitatis
amore pascuntur. Terrena quęq abi¬
tiunt: cuncta temporilia mente trans.¬
cendunt. Amant & ardent: atq in ipso
suo ardore requiescunt. Amando ar¬

Expanded text:
facta examinat, et cuncta mirabiliter facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditoris sunt? vel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut cherubim jure nominentur. Quia enim, ut praefati sumus, cherubim plenitudo scientiae dicitur, et Paulo dicente didicimus quia plenitudo legis est charitas , omnes qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt meritorum suorum sortem inter cherubim numeros perceperunt. Et sunt nonnulli qui, supernae contemplationis facibus accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nihil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt, amant et ardent, atque in ipso suo ardore requiescunt, amando ar
Abbreviated transcription (Latin):
ui acceptȩ potestatis eitiunt. Iuo itaq
isti meritum suum. nisi inter potestatũ
cęlestium numerum sorciuntur: Et
sũt nonnulli qui acceptis uirtutibꝰ. etiã
electoꝵ hominũ merita transcendunt.
Cumq & bonis meliores sũt: electis qͦq
fratribꝰ principantur. Quo ergo isti sor-¬
tem suam. nisi inter principatuum nume¬
rum acceperunt : Et sũt nõ nulli. qui
sic insemetipsis cunctis uitiis omnibꝰq
desideriis dñantur: ut ipso uire mũdi¬
tiȩ dii inter homines uocentur. Uñ
& admoysen dicitur. Ecce cõstitui te¬
inter numeros dñationũ currunt: Et
sũt nõnulli. qui dum sibimetipsis uigi¬
lanti cura dñantur: dum se sollicita
intentione discutiunt. diuino timori.
semꝑ inherentes hoc in munere uirtu¬
tis accipiunt: quod uidicare recte &
alios possint. Iuoꝵ ꝓfecto mentibꝰ dũ
diuina cõtemplatio presto est: in his
uelut in throno suo dñs presidens. alioꝵ

Expanded text:
vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli qui acceptis virtutibus etiam electorum hominum merita transcendunt; cumque et bonis meliores sunt, electis quoque fratribus principantur. Quo ergo isti sortem suam nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipso jure munditiae dii inter homines vocentur; unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui teinter numeros dominationum currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur, dumque se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt, ut judicare recte et alios possint. Quorum profecto mentibus dum divina contemplatio 1607 praesto est, in his velut in throno suo Dominus praesidens, aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
illic ascensura creditur multitudo homi-¬
num. qͣnta multitudo remansit angłoꝵ
suꝑ est ut ipsi quoq homines qui ad ce¬
lestem patriam redeunt. ex cis agminibꝰ
aliquid illuc reuertentes imitentur.
Distincte namq conuersationes hominũ
singulorum. agminũ ordinibꝰ cõgruunt:
& meoꝵ sortem per cõuersationis si¬
militudinẽ de putantur. Nam sũt ple¬
riq qui parua capiunt sed tam̃ eadem
parua pie annuintiare fr̾ibꝰ nõ desistũt.
I sti itaq in angłoꝵ mimerum currunt.
Et sũt nõnulli. qui diuinȩ largitatis
munere referti. secretoꝵ cȩlestiu suma
& capere preualent : nuntiare. quo ergo
isti. nisi inter archangłoꝵ numerum depu.¬
tantur: Et sũt nõ nulli qui mira facuĩt.¬
& signa ualenter operantur. Iuo ergo
isti. nisi ad suꝑnaꝵ uirtutum sortem &
numerum cõgriunt: Et sũt nonnulli.
qui etiam de obsessis corporibꝰ malignoᷤᷤ
sp̃ẽ fugant: eosq uirtute orationis. &

Expanded text:
illuc ascensura creditur multitudo homiilluc ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest ut ipsi quoque homines qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinem deputantur. Nam sunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orationis, et
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis appropinquant. Seraphin
agmina. quȩ ex singulari ꝓpinquitate
cõditoris sui. incomparabili ardent
deo cõuncta sũt: ut inter hȩc & dm̃
nulli alii sp̃c intersint: tantomagis
ardent. quanto hunc uicinis uident.
Quoꝵ ꝓfecto flammna: amor est. Quia¬
quo subtilus claritatẽ diumitatis aspi¬
tunt: eo ualidius in eiꝰ amore flamas¬
cunt. Sed quid prodest nos de angłiciᷤᷤ
spintibꝰ ista ꝑstringere. sinõ stud eamus
hȩc etiã ad nrõs ꝓfectus. cõgrua cõsi¬
deratione deriuare: Quia enĩ suꝑna
illa ciuitas & angłis & hominibꝰ cõstat.
ad quã tantas credimus humani gene¬
ris ascendere. quantos illie contigit
electos angłos remansisse sicut scrptũ
est. Statuit terminos gentium. scd̃m
numerum angłoꝵ dĩ: debemꝰ & nos
aliquid exx illis distintionibꝰ suꝑnoꝵ
euuum. ad usum nr̃ȩ cõuersationis trahe.¬
re: nosq ipsos ad increm̃ta urtutum
bonis studiis inflammare. Qua eñi tanta

Expanded text:
dignitatis appropinquant. Seraphin dignitatis appropinquant. Seraphin agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili ardent Deo coniuncta sunt, ut inter hec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto magis ardent amore, quanto hunc vicinius vident. Quorum profecto flammquo subtilius claritatem divinitatis ejus aspiciunt, eo validius in ejus amore flammescunt. 11. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei , debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta
Abbreviated transcription (Latin):
quȩq sunt agenda disponunt: eis
ad expellenda diuina ministeria pͥn¬
cipantur. Dominationes aut̃ uocant᷑.
qui etiam potestates & principatus dissi¬
militudine alta transcendunt. Nam
principari est: int̾ reliquos priorẽ
existere. Dominari uero est: etiam
subiectos quosq possidere. Ea ergo
angłoꝵ agmina quȩ mira potentia
preminent. pro eo quod eis cȩtera ad
obȩdiendum subiecta sũt: dñationes
uocantur. Throni quoq illa agmina
thronos latino eloquio sedes dicimus.
throni dĩ dicti sũt hii: quitanta diuini¬
tatis gr̃a replentur. ut ieis dñs sedeat:¬
& per eos sua iuditia decernat. Un
& per psalmistam dicitur. Sedes suꝑ
thionum. qui uidicas ȩquitatẽ. Che¬
rubin quoq plenitudo sciemiȩ dicit᷑.
Et suꝑiora illa agmina. idcireo cheru.¬
bin nocata sũt: quia tanto perfectiori
scientia plena sũt: quanto claritatẽ
dei uitinius contemplant᷑. Ut scdm
quo uisioni cõditoris sui. per meritũ

Expanded text:
quaeque sunt agenda disponunt, eis quaeque sunt agenda disponunt, eis ad explenda divina ministeria principantur. Dominationes autem vocantur qui etiam potestates principatum dissimilitudine alta transcendunt. Nam principari est inter reliquos priorem existere, dominari vero est etiam subjectos quosque possidere. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni quoque illa agmina thronos Latino eloquthroni Dei dicti sunt hi, qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua iudicia decernat. Unde et per psalmistam dicitur: «Sedes super tronos, qui iudicas equitatem». Cherubin quoque plenitudo scientie dicitur, et sublimiora illa agmina idcirco cherubin vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur. Lectio quo visioni conditoris sui per meritum
Abbreviated transcription (Latin):
& introibit rex głȩ : Dñs fortis & potens.
dñs potens inprelio. Et rursum. Dñs uir¬
tutum ipse est rex głȩ.Per dĩ ergo for¬
titudinem nuntiandus erat: qui uirtu¬
tum dñs & potens in prelio. contra po¬
testates aerias ad bella ueniebat. Ra¬
oculos quasi per offitium curationis te¬
tigit: cecitatis eiꝰ tenebras tersit. Qui
ergo ad eurandum mittitur: dignũ ui¬
delicet fuit. ut dei medicina uocaret᷑.
Sed quia angłoꝵ nomina interpretando
perstrinximus: nunc super est ut ipsa
offitioꝵ uocabula breuiter exeqͣmur.
Uirtutes & enim uocantur illi nimirum
spẽ. perquos signa & imiracula freqͦn¬
tius fiunt. Potestates etiam uocantur
hii: qui hoc potentus cȩteris in suo or-¬
dine ꝑceperunt. ut eoꝵ ditioni uir-¬
tutes aduersȩ subiectȩ sint. Iuoꝵ po-¬
testate refrenantur. ne corda hominũ
tantum temptare preualeant: quan¬
tum uolunt. Principatus etiam uocã¬
tur: qui ipsis quoq bonis angłoꝵ spi¬
ntibus presunt. Qui subiectis aliis. dũ

Expanded text:
 iste Rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio . Et rursum: Dominus virtutum ipse est Rex gloriae . Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus, et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Raoculos quasi per officium curationis tetigit , caecitatis ejus tenebras tersit. Qui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virtutes etenim vocantur illi nimirum spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjectae sint, quorum potestate refrenantur, ne corda hominum tantum tentare praevaleant quantum volunt. Principatus etiam vocantur qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibus praesunt, qui subjectis aliis dum
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicitur. uidens cuntatẽ fle¬
uit suꝑ illam dicens: Quia si cog¬
nouisses & tu. fleuit & enim pius
redemptor runam perfidȩ cuutatiᷤ.
quam ipsa sibi ciuitas non cognoce.¬
bat esse uenturam. Cui aflente
dño recte dicitur. quia si cogno.¬
uisses r tu: subaudis fleueras. quȩ
modo quia nescis quod imminet
exultas. Unde & subditur. e t
quidem in hac die tua. quȩ ad pa¬
cem tibi. Cum enim carnis se uo¬
luptatibꝰ a aret. & uentura mala
non ꝓspiceret: in die sua quȩ ad
pacem ei esse poterant habebat.
Cur uero bona presentia ad pace
habuerit. manifestatur cum dicit᷑
Nune aũt ab scondita sũt ab ocłis
tuis. Si enim acordis eiꝰ oculis ma¬
la quȩ imminerent abscõdita nõ
essent. lȩta in presentibꝰ ꝓsperis nõ
fuisset. Cuius mox etiam pęna. quȩ
de romanis. sicut pre dixi principi.¬
bus. imminebat: ad iuncta est. qua
descripta. quid dñs fecerit subdit᷑
Q uia uingressus antem̃plum. cepit ei.¬
cere. uentes de illo & ementes dice¬

Expanded text:
d dicitur: Videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Flevit etenim prius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, et ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur cum dicitur: Nunc autem 1646 abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cujus mox etiam poena quae de Romanis, sicut praedixi, principibus imminebat, adjuncta est. 2. Qua descripta, quid Dominus fecerit subditur: quia, ingressus templum, coepit ejicere vendentes in illo et ementes, dice
Abbreviated transcription (Latin):
nima: ⁊ sic docuerit: minimꝰ uocabitur.
Qui aut fecerit illa minima & sic docue¬
rit. nõ iam magnꝰ habendꝰ ẽ: & idoneus
regno cȩloꝵ. set᷑ tam̃ nõ tam minimꝰ quã
ille qui soluit.
t aut sit magnꝰ atq illi regno aptus
facere debet & docere siẽ xp̃c nunc
docet. Idest ut abundet iustitia eius
suꝑ seribaꝵ & phariseoꝵ.: lustitia pharis¬
eoꝵ. est: ut nõ occidant. Iusticia eoꝵ
qui intraturi sũt in regnum dĩ: ut non
irascantur sine causa. Minimũ est ergo
nõ occidere. Et qui illud soluerit. mini¬
mus uocabitur inregno cȩloꝵ. Qui aut
illutl impleuerit ut nõ occidat. non
continuo magnꝰ erit & idoneus in regno
cȩloꝵ: sed tamen ascendit aliquẽ gra¬
dum. Perficietur aũt. sinec irascatur
sine causa Quod si nec perfecerit: mul¬
to remotior erit abhomicidio. Qua¬
ꝓpter qui docet ut nõ irascamur. nõ sol¬
uit legem ne occidamꝰ: sed implet potiꝰ.

Expanded text:
nima, et sic docuerit, minimus vocabitur: nima, et sic docuerit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus est et idoneus regno coelorum; sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit: ut facere debet, et docere, sicut Christus nunc docet, id est, ut abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt regnum Dei, ut non irascantur. Minon occidere; et qui illud solverit, minimus vocabitur in regno coelorum: qui autem illud impleverit ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum; perficietur autem, si nec irascatur sine causa: quod si perfecerit, multo remotior erit ab homicidio. Quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit Legem ne occidamus, sed implet potius,
Abbreviated transcription (Latin):
isi non solum illa Gustins ep̃i.
tis quȩ inchoant hominẽ. sed etiã
ista quȩ ame adduntur. qui nõ ueni
soluere legem sed implere: nõ intrabi¬
tis in regnum cȩloꝵ. Sed dicis michisSi.
de illis mandatis minimis cum suꝑius
loqueretur. dixit minimum uocari in
regnum cȩloꝵ quisquis unum eoꝵ solue¬
rit. & seđ̃m suam solutione docuerit:
magnum aũt uoquari quisquis ea fe¬
cerit. ⁊ sic docuerit: & ex eo iam in
regno cęloꝵ futurũ esse. quia magnꝰ
est: quid opus est addi preceptis legis
minimis sua: In regno cȩloꝵ potest
esse quia magnus est: quisquis ea fece¬
rit. & sie docuerit. Qua ꝓpter sic est
accipienda illa sententia. Iui aũt fece¬
rit & docuerit sic: magnus uocabitur
in regno cęloꝵ. Id est nõ scđ̾m illamini.¬
ma: sed scdm ea quȩ dicturus sum.
Quȩ sũt aũt ista: Ut habundet iustitia
inquit ur̃a suꝑ scribaꝵ & pharis eoꝵ
Quia isi abundauerit. nõ intrabitisin
regnũ cȩloꝵ. Ergo qui soluerit illa mi¬

Expanded text:
isi non solum illa minima tis quae inchoant hominem, sed etiam ista quae a me adduntur, qui non veni solvere Legem, sed implere, non intrabitis in regnum coelorum. Sed dicis mihi: Si de illis mandatis minimis cum superius loqueretur, dixit minimum vocari in regno coelorum quisquis unum eorum solverit, et secundum suam solutionem docuerit; magnum autem vocari quisquis ea fecerit, et sic docuerit, et ex eo jam in regno coelorum futurum esse quia magnus est: quid opus est addi praeceptis Legis minimis, si jam in regno coelorum potest esse, quia magnus est quisquis ea fecerit, et sic docuerit? Quapropter sic est accipienda illa sententia, Qui autem fecerit et docuerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum: id est, non secundum illa minima, sed secundum ea quae ego dicturus sum. Quae sunt autem ista? Ut abundet justitia, inquit, vestra super Scribarum et Pharisaeorum; quia nisi abundaverit, non intrabitis in regnum coelorum. Ergo qui solverit illa mi
Abbreviated transcription (Latin):
est sꝑuit synagogam perfidam: fide¬
lem assumit ȩccłam. duȩ enĩ quasi na.¬
uiculȩ a dõ destinatȩ sũt: quȩ in hoc
tanquam inmari mundo. salutẽ hominibꝰ
piscarentur: sicut ait dñs apłis. Uenite:
factam uos piscatores hominũ. Sehis
ortto depabꝰ nauieulis. una relinquitur
ad terram manis & uacua: alteret pro.¬
aueitur maltum honusta uel plena.
Uaeua enim synagoga relinquitur. in
littore ⁊ q̃uia xep̃m cum ꝓphetaꝵ amisit
oracullis. honusta aut̃ ȩccła inaltum ad¬
suscepit. Sinagoga in quam remanet
ad terras: quasi terrenis inherens oꝑ ca.¬

Expanded text:
est, spernit Synagogam perfidam, fideest, spernit Synagogam perfidam, fidelem assumit Ecclesiam. 641 Duae enim quasi naviculae a Deo destinatae sunt, quae in hoc, tanquam in mari, mundo salutem hominibus piscarentur, sicut ait Dominus apostolis: Venite, faciam vos piscatores hominum . Ex his ergo duabus naviculis una relinquitur ad terram inanis et vacua, altera producitur in altum onusta vel plena; vacua enim Synagoga relinquitur in littore, quia Christum cum prophetarum amisit oraculis: onusta autem Ecclesia in altum assuscepit. Synagoga, inquam, remanet ad terras quasi terrenis inhaerens opera
Abbreviated transcription (Latin):
homines doctrinȩ suȩ. uerba ꝓfundere.
Unde & misericordia saluatoris separatur
quidẽ ab hominibꝰ corpore: doctrinȩ
tam̃ his utilitate coniungitur. Ubiq mi¬
seretur. ubiq prodest. In terra positus. ꝑ
tactum langores corporis sanat: in mari
cõstitutus. per doctrinã langores curat
anmarum
ed uideamus quȩ sit ista nauicula sy¬
Omonis petri. quam ad docendum de.
duabꝰ magis oportunam dñs uidicauit:
quȩ & tutum saluatorẽ prestet ab inui¬
ria: & credulitatis hominibꝰ largiatur
eloquia. Inuenimꝰ enim iam dñm naui.¬
gasse inalia naui: & grauibꝰ iniuriis la¬
cessitum. Nauigauitꝰ enĩ cum moyse
inmari rubro. quando ppłm israhel per
undarum fluenta transuexit: sed gra¬
iubꝰ est affectus iniuriis. sic̃ ipse ait in
euangłio ad uideos. Si crederitis moysi:
crederetis & michi. In uiria aũt salua.¬
toris est: incredulitas synagoge. Ergo
petri nauem eligit. morsi desent. Hoc

Expanded text:
homines doctrinae suae verba profundere. homines doctrinae suae verba profundere. Videte misericordiam Salvatoris; separatur quidem ab hominibus corpore, doctrinae tamen iis utilitate conjungitur. Ubique miseretur, ubique prodest. In terra positus per tactum languores corporum sanat; in mari constitutus, per doctrinam vulnera curat animarum. Sed videamus quae sit ista navicula Simonis Petri quam ad docendum de duabus magis opportunam Dominus judicavit, quae et tutum Salvatorem praestet ab injuria et credulitatis hominibus largiatur eloquia; invenimus enim jam Dominum navigasse in alia navi, et gravibus injuriis lacessitum. Navigavit enim cum Moyse in mari Rubro, quando populum Israel per undarum fluenta transvexit; sed gravibus est affectus injuriis, sicut ipse ait in Evangelio ad Judaeos: Si crederetis Moysi, et mihi crederetis . Injuria autem Salvatoris est incredulitas Synagogae. Ergo Petri navem elegit, Moysi deserit; hoc