comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cccł a nuncupatur: hȩc responderent᷑ si cut dixi si feminino¬
genere positum eẽt quȩ exierunt defemorib. ia cob. id est
quȩ animȩ nunc uero cũ masculinũgenus sit positum
id est qui exierunt defemorib quis nonita intellegere
malit. om̃s animȩ eorũ qui exierunt exfemorib eius
idest animȩ hominũ. ut etiã sic possint intellegi secundũ
corpus tuntũ modo exisse homines defemorib patris
quorũ erant illȩ animȩ ꝑquarũ numerũ intellegunt᷑
tot homines: Gellem aũt legere libellũtuũ cuius
mentionẽ fecisti inlit teris tuis. neforte ibi aliqua testi¬
monia ñ ambigua posuisti: ameaũt cũ quȩ sisset ami¬
cus mihi carissimus & diuinarum studiosissimus lit¬
terarum quid dehac quȩstione sentirem eiq remota
uerecundia hinc estus meos & ignorantiã fassus essem :
scripsit inde longe transmare. ad dostissimũ uirum:

Expanded text:
ecclesia dicitur. haec responderentur, si, ut dixi, femininoecclesia dicitur. haec responderentur, si, ut dixi, femininogenere positum esset: quae exierunt de femoribus Iacob, id est quae animae. nunc uero cum masculinum genus sit positum, id est qui exierunt de femoribus Iacob, quis non ita intellegere malit: omnes animae eorum qui exierunt ex femoribus eius, id est animae hominum, ut etiam sic possint incorpus tantum modo exisse homines de femoribus patris, quorum erant illae animae, per quarum numerum intelleguntur tot homines? Vellem autem legere libellum tuum. cuius mentionem fecisti in litteris tuis, ne forte aliqua ibi testimonia non ambigua posuisti. a me autem cum quaesisset amicus mihi carissimus et diuinarum studiosissimus litterarum, quid de hac quaestione sentirem. eique remota uerecundia hinc aestus meos et ignorantiam fassus essem. scripsit inde longe trans mare ad doctissimum uirum.
Abbreviated transcription (Latin):
incis intellegeremus quȩ exierunt Ideo ũt non suf¬
ficeret : qm̃ & animȩ nomine corpussolũ posse signi¬
ficari. modo quodã locutionis ostenditur quo sig¬
nificatur: ꝑid qđ continetur. illud qđ continet sic̃
ait quidã uina coronant. cũ coronarentur uasa
uinaria : uinũ enĩ continetur : uas continet : sicut
ergo appellamus ecclesiãbasilicã qua continetur
populus quiuere appellatur ecclesia. ut nomine
eccłȩ id est populi qui continctur significemus locũ
qui continet.: Ita qđ animȩ corporib. continentur.
intellegi corpora filiorũ ꝑ nominatas animas possunt
Sic enĩ melius accipitur etiã illud qđ lex inquinari
dicit eũ inquinari suꝑ animã mortuã hoc est suꝑ de¬
funsti cadauer : ut nomine animȩ mortuȩ mortuũ
corpus intellegatur qđ animã continebat quia & ab¬
sente populo idest ecclesia : locus tam̃ ille nihilominus

Expanded text:
imas intellegeremus, quae exierunt. ideo autem non sufimas intellegeremus, quae exierunt. ideo autem non sufficeret, quoniam et animae nomine corpus solum posse significari modo quodam locutionis ostenditur, quo significatur per id quod continetur id quod continet, sicut ait quidam: uina coronant, cum coronarentur uasa uinaria; uinum enim continetur, uas continet. sicut ergo appellamus ecclesiam basilicam, qua continetur populus, qui uere appellatur ecclesia, ut per nomen ecclesiae, id est populi, qui continetur, significemus locum, qui continet: ita, quod animae corporibus continentur, intellegi corpora filiorum per nominatas animas possunt. sic enim melius accipitur etiam illud, quod lex inquinari dicit eum qui intrauerit super animam mortuam, hoc est super defuncti cadauer, ut nomine animae mortuae mortuum corpus intellegatur, quod animam continebat, quia et absente populo, id est ecclesia, locus tamen ille nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ quasi manifestius & expressius ꝓse possunt
putare ꝓferendũ. quã id qđ ingenesi scriptũ ẽ Om̃s
aũt animȩ quȩ in troierunt cũ ia cob inȩgyptum
qui exierunt defemorib: eius: hoc enĩ uelut euiden¬
tissimo testimonio possunt credi animȩ infilios ex
parentib ꝓpagari : qm̃ satis aꝑte distũ uide tur
animas etiã defemorib ia cob ñsola exisse corpora
filiorũ. Vt eomodo etiã illud intellegi uelint a pir¬
te totũ qđ dixitadam. cũ illimulier eius ostenderetus
Hoc nunc os ex ossib ineis & caro de carnemea non enĩ
dix̃ & anima deanima sed ita fieripotest. ut carne nomi¬
natt utrũq intellegatur: sicut hic animas nominauit
& ttm̃ corpora infiliis intellegi uoluit: sed hoc testi¬
monium certe quasi tam clarũ atq manifestũ eno¬
dandȩ huic quȩstionĩ sufficeret : nec siita legeretur
genere feminino quȩ exierunt defemorib: eius ut ani¬

Expanded text:
nullum quasi manifestius et expressius pro se possunt nullum quasi manifestius et expressius pro se possunt putare proferendum, quam id quod in Genesi scriptum est: omnes autem animae, quae introierunt cum Iacob in Aegyptum, qui exierunt de femoribus eius. hoc enim uelut euidentissimo testimonio possunt credi animae in filios ex parentibus propagari, quoniam satis aperte dictum uidetur animas etiam de femoribus Iacob, non sola exisse corpora filiorum, ut eo modo etiam illud intellegi uelint a parte totum, quod dixit Adam, cum illi mulier eius ostenderetur: hoc nunc os ex ossibus meis et caro des carne mea; non enim dixit: et anima de anima mea. sed ita fieri potest, ut carne nominata utrumque intellegatur, sicut hic animas nominauit et tamen etiam corpora in filiis intellegi uoluit. Sed hoc testimonium certe quasi tam clarum atque manifestum enodandae huic quaestioni non sufficit, nec si ita legeretur genere feminino: quae exierunt de femoribus eius, ut an
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ prȩcipuum : qđ in libro salomonis ecclesi aste legitur. Et
reuertetur puluis in terrã sicut erat : & sp̃s reuerte t addm̃
qui dedit eum: sed facillime respondetur corpus internim
dequa fastum ẽ primũ hominis corpus & sp̃s ad dm̃. a quo festa
est prima hominis anima: sicut enĩ nr̃m corpus inquiunt quã¬
uis ex primo illo corpore ꝓpagatum sit eõ tam̃ redit unde ipsũ
primũ corqus effectumest sic anima nra quãuis ex ille
anima ppecgacta non adnibilum quia in mortalis est
sed adillũ relit aquo ipsa prima anima fasta est : ac
ꝑhoc illud qđ scriptũ ẽ despucuiusq hominis qđ re¬
deat addm̃ qui dediteũ ñ solũ istã obscurissimã ques¬
tionem quia siue ex illo uno siue exnullo alio ds̃
utiq dedit eũ. Itemq illi qui ꝓpaginem animarũ
in considerata temeritate defendunt. inter alia testi¬
monia quȩ suȩ causȩ suffragari arbi trantur

Expanded text:
esse praecipuum, quod in libro Salomonis Ecclesiaste legitur: E t esse praecipuum, quod in libro Salomonis Ecclesiaste legitur: E t requi dedit eum. sed facillime respondetur: corpus in terram, de qua factum est primum hominis corpus, et spiritus ad deum, a quo facta est prima hominis anima. "sicut enim nostrum corpus" inquiunt "quamuis ex primo illo corpore propagatum sit, eo tamen redit unde ipsum primum corpus effectum est, sic anima nostra, quamuis ex illa anima propagata, non ad nihilum, quia immortalis est, sed ad illum redit a quo ipsa prima anima facta est." ac per hoc illud quod scriptum est de spiritu cuiusque hominis, quod redeat ad deum, qui dedit eum, non soluit istam obscurissimam quaestionem, quia, siue ex illo uno siue ex nullo alio, deus utique dedit eum. Itemque illi qui propaginem animarum inconsiderata temeritate defendunt, inter alia testimonia, quae suae causae suffragari arbitrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
an uero noua quidem corpora faciat᷑ exuno. Animas aut
nouas exnibilo: quis enim congrua suis originib gener arerũ
dulũ uincit : & aꝑta diuina scripturet non subuenit temere hic
aliquid definire. humana coniestura prȩsumit. Secundum
uitas aũt quas ꝓprias habere incipiunt: nouos homines
dicimus nasci. siue anima siue corpore: Atuero secundũ
originale pec catũ ueteres nascunt᷑ ideo bapa smatereno¬
uantur: Aliquidergo cestum de animȩ origine. ñdũ inscrip¬
turis canonicis cõperi: nam hi quisine ulla ꝓpagine asserunT
animas fieri intertestimonia quib id nituntur ostendere
ponunt etiam illa duo quȩ paulo ante cõmemoraui : qui
fingit spm hominis ipso & qui finxit singillatim corda ho¬
minum: de quib: uides. quẽ ammodũ possit aresistentibus
responderi: utrum enim cũ fingit. ex alio fingat anex nibi¬
lo certum ẽ : illud tam̃ intercetera testimoniũ uidetur

Expanded text:
an uero noua quidem corpora faciat ex uno, animas autem an uero noua quidem corpora faciat ex uno, animas autem nouas ex nihilo. quis enim congrua suis originibus genera rerum dulum uincit et aperta diuina scriptura non subuenit, temere hinc aliquid definire humana coniectura praesumit. secundum uitas autem, quas proprias habere incipiunt, nouos homines dicimus nasci siue anima sine corpore; at uero secundum originale peccatum ueteres nascuntur, ideo baptismate renouantur. Aliquid ergo certum de animae origine nondum in scnptuns canonicis comperi. nam hi, qui nouas sine ulla propagine adserunt animas fieri, inter testimonia, quibus id nituntur ostendere, ponunt etiam illa duo, quae paulo ante commemoraui: Qui fingit spiritum hominis in ipso. et: Qui finxit singillatim corda hominum, de quibus uides, quem ad modum possit a resistentibus responderi: utrum enim. cum fingit, ei alio fingat an ex nihilo. incertum est. illud tamen inter cetera testimonium uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ex una anima hominis primi sicut fingit singilatim facies
hominũ ex uno tam̃ corpore hominis primi: Cũ hȩc atq¬
huius modi dehacre multa quȩrunt᷑ quȩ nullo sensucarnis
exploraripossunt & a nr̃a experientia longere mota sunt:
atq in abdissimis naturȩ sinib latent ñ erubescendũ ẽhomi¬
ni confiteri senescire qđ nescit. nedũ sescire mentitur nus
quã scire mereat᷑ quis aũt negat ñ unius tantũ sed omnis
animȩ creatorem dm̃ atq fastorem nisi qui eius eloquus aꝑ¬
tissime refragatur : sineulla quippe ambiguitate ꝑꝓphetã
dicit. Omnẽ flatũ ego feci: Animas uidelicet intellegiuolens
quo uerbo consequentia manifestant: non itaq una in quen
fasto extrahomins primo inspirauit : sed omnẽ flatũ ipse
fecit. ipseadhuc facit: quęrit᷑ tam̃ utrũ omnẽ flatũ exillo
uno flatu sicut omne corpus hominis ex illo uno corporesticiat

Expanded text:
ex una anima hominis primi, sicut fingit singillatim facies ex una anima hominis primi, sicut fingit singillatim facies hominum ex uno tamen corpore hominis primi. Cum haec atqhuius modi de hac re multa quaeruntur. quae nullo sensu carnis explorari possunt et a nostra experientia longe remota sunt atque in abditissimis naturae sinibus latent, non erubescendum est homini confiteri se nescire. quod nescit, ne, quam scire mereatur. quis autem negat non unius tantum, sed omnis animae creatorem deum atque factorem, nisi qui eius eloquiis apertissime refragatur? sine ulla quippe ambiguitate per prophetam dicit: omnem flatum ego feci, animas uidelicet intellegi uolens, quod uerba consequentia manifestant. non utique unum, quem facto ex terra homini primo inspirauit, sed omnem flatum ipse fecit, ipse adhuc facit. quaeritur tamen, utrum omnem flatum ex illo uno flatu, sicut omne corpus hominis ex illo uno corpore faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
alter in deignis existat: sic anima de anima parentis fiat inplem
lia seorsum expatre currat in matrẽ cũ fit conceptus infemi¬
na. an qđ ẽ in credibilius in semine corporis lateat: Cũ &ũt
fluunt irrita sineullis conceptib semina utrũ sem̃ animȩ
ñ simul exeat. an summa celeritate
cuius mortale semenest immortalis ẽ anima. an immortali¬
tatẽ tunc accipit quando formatur ut uiuat. sicut iustitiam
quando format᷑ ut scepiat. & quo pasto ds̃ eã fingat in homine.
etiamsianima seminaliter trahatur ex anim& sicut fingit
in homine corporis mẽbra. quã uis corpus semina lit̃ trahatur
ex corpore : Si enĩ ñ etiã spiritalis creatura fingeret adõ non
scriptũ eẽt: qui fingit spm hominis in ipso. Et in co qđ legit᷑
Qui fingit singillatim corda hominũ si ꝑcorda significatȩ sunt
fingi eas posse quis dubitet : sed quęrit᷑ utrũ

Expanded text:
alter inde ignis existat. sic anima de anima parentis fiat in prolalter inde ignis existat. sic anima de anima parentis fiat in proluia seorsum ei patre currat in matrem, cum tit conceptus in femina. an. quod est incredibilius, in semine corporis lateat: cum autem fluunt inrita sine ullis conceptibus semina. utrum semen ani- n simul exeat, an summa celeritate cuius mortale semen est, inmortalis est anima, an inmortalitatem tunc accipit, quando formatur, ut uiuat, sicut iustitiam, quando formatur, ut sapiat; et quo pacto deus eam fingat in homine, etiamsi anima seminaliter trahatur ex anima, sicut fingit in homine corporis membra, quamuis corpus seminaliter trahatur ex corpore. si enim non etiam spiritalis creatura fingeretur a deo, non scriptum esset: Qui fingit spiritum hominis in ipso; et in eo, quod legitur: Qui finxit singillatim corda hominum, si per corda significatae sunt animae. fingi eas posse quis dubitet? sed quaeritur, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
sed corpora ẽẽ contendunt. & ex corpulentis seminib ex oriri:
quo peruersius quid dicipotest: neq hoctertulianũ somniasse
mirandũ est : qui etiam ipsum ereatorem dm̃ ñ ẽẽ. nisi corpus opi¬
natur Quadementia repulsa a corde atq orexp̃iano. quis qͥis
animã sicutiest. ñ corpus sed spiritũ confitet᷑. & tam̃ infilios ex
parentib duci : in eoquidem nullis. coastatur angustiis qđ om̃s
animas etiã paruulorũ quos ecclesia ñ utiq in folsa sed inuera
peccatorũ remissione baptizat. uera fides p̃dicati trahere
original epeccatũ ꝓpria primihominis uoluntate cõmissum
& in om̃s posteros generatione transmissũ. sola regeneratione
purgandũ: sed cũ considercri & ꝑ trastari coeperit quid dicat᷑:
mirũ si ullus sensus conp̃hendit humanus quo nã modo tã quã
lucerna delucerna accendat᷑. & sinede trimento alterius

Expanded text:
sed corpora esse contendunt et corpulentis seminibus exoriri. sed corpora esse contendunt et corpulentis seminibus exoriri. quo peruersius quid dici potest? neque hoc Tertullianum somniasse mirandum est. qui etiam ipsum creatorem deum non esse nisi corpus opinatur. Qaa dementia repulsa a corde atque ore Christiano quisquis animam. sicuti est, non esse corpus sed spiritum confitetur et tamen in filios ex parentibus duci, in eo quidem nullis coartatur angustiis, quod omnes animas etiam paruulorum, quos ecclesia non utique in falsa sed in uera peccatorum remissione baptizat, uera fides praedicat trahere originale peccatum propria primi hominis uoluntate commissum et in omnes posteros generatione transmissum sola regeneratione purgandum; sed cum considerari et pertractari coeperit. quid dicatur. mirum, si ullus sensus comprehendit humanus. quonam modo. tamquam lucerna de lucerna accendatur et sine detrimento alterius
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ipse adhuc fateor ñ inueni.: defende quantũ potes atq assere
animarũ infantũ eius modi ẽẽ nouitatẽ .ut nulla ꝓgatione du¬
cant᷑ & nobis cũ qđ in ueneris frat̾na dilestione cõmuniaes
siaũt ñ inueneris quare uł quomodo fiant animȩ infantum
peccatrices &nihil inscipsis habentes malitiȩ quo cogant̃ ex
adã trahere undedãnent᷑. cũ eas credas ñ exilla prima
peccatrice ꝓpagatas. sed nouas atq in sontes includi carne
peccati: Nescio an temere in aliã sententiã tua deflestatur
assensio ut eas ex illa una credas ꝓpagando traduci. nefor¬
te alius inuenire possit qđ ipseñ possis. aut aliquado inuenias
qđ nunc ñ potueris : Nã & illiqui animas ex una ꝓpagari asse¬
runt quã ds̃ homini primo dedit atq ita exparentib trahi
dicunt: Si testuliani opinionẽ sequunt: ꝓfesto eas ñspiritus

Expanded text:
quod ipse adhuc, fateor, non inveni, defende quantum potes, atque assere quod ipse adhuc, fateor, non inveni, defende quantum potes, atque assere animarum infantium ejusmodi esse novitatem, ut nulla propagatione ducantur; et nobiscum quod inveneris fraterna dilectione communica. 14. Si autem non inveneris quare vel quopeccatrices et nihil in se ipsis habentes malitiae a quo cogantur ex Adam trahere, unde damnentur, cum eas credas non ex illa prima peccatrice propagatas sed nouas atque insontes includi carne peccati, nec sic iam temere in aliam sententiam tua deflectatur assensio, ut eas ex illa una credas propagando traduci, ne forte alius inuenire possit. quod ipse non possis, aut aliquando inuenias, quod nunc non potueris. nam et illi. qui animas ex una propagari adserunt, quam deus homini primo dedit, atque ita eas ex parentibus trahi dicunt, si Tertulliani opinionem sequuntur, profecto eas non spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tionis reciperet debitũ nisi ex ea faceret. ñ solũ iustus sed etiã mise¬
ricors figulus alia uasa in honorem. secudũ gratiã ñ secundum
debitũ dũ & pariuilis subuenit quorũ nulla merita dici possuñ
& maiores pręuenit ut habere aliqua merita possint. Quȩcũ
ita sint si assestiotua ñ cõtendit ut nouas animas dicas ꝓpt̃ in¬
nocentiã nouitatissuȩ antequã ad peccandũ libero utant᷑ arbi¬
trio dã nationi originali ob noxias eẽ ñ posse. sed etis catholica¬
ditionis ituras nisi sa cram̃tomediatoris qui uenit quȩ rere & sal¬
uũ fticere qđ perierat liberent: euȩubi uł unde uł quando coeperint
dãnationis meritũ habere sinouȩ sunt: Ita sane ut dm̃ ñ facias
nec aliquã naturã quã ñ condiditds̃ uł peccati earũ uł innocen¬
tũ dãnationis austorem &si inueneris qđ tequȩrere ammonui

Expanded text:
tionis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misetionis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in honorem secundum gratiam non secundum debitum, dum et paruulis subuenit. quorum nulla merita dici possunt, et maiores praeuenit. ut habere aliqua merita possint. ! Quae cum ita sint, si assertio tua non eo tendit, ut nouas animas dicas propter innocentiam nouitatis suae, antequam ad peccandum libero utantur arbitrio. damnationi originali obnoxias eerditionis ituras, nisi Sacramento Mediatoris, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat , liberentur: quaere ubi, vel unde, vel quando coeperint damnationis meritum habere, si novae sunt, ita sane ut Deum non facias, nec aliquam naturam quam non condidit Deus, vel peccati earum vel innocentum damnationis auctorem. Et si inveneris quod te quaerere admonui,
Abbreviated transcription (Latin):
sed gloria largissimȩ dĩmiseri cordiȩ discernit᷑ adãnato.
cũ quo eadẽ iustitia fuerat &ipsedãnandus. Tã multos
cũit creando nasciuoluit quos ad suã gratiã ñ ꝑtinere prȩsciuit.
ut multitudine in cõparabili pluressint eis quos insui regniglo¬
riã filios ꝓmissionis prȩdestinare dignatus ẽ ut etiã ipsa reiec¬
torũ multitudine ostenderet̃. quã nullius momenti sit apud dm̃
iustũ quanta libet numerositas iustissimedãnatorũ atq ut hinc
quoq intellegant qui exipsa dã natione redimunt hoc fuisse debi¬
tum massȩ illi uniuersae. qđ tã magnȩ pasti eius redditũ cerne¬
rent: ñ solũ in eis qui originali peccato multa ad dunt mal &
uoluntatis arbitrio. uerũ etiã in tã multis paruulis. qui tan¬
tũ modo uinculo pecati originalis obstristi.sine gratiã media¬
toris ex hac lucerapiunt: Tota quippe ista massa iustȩdã na¬

Expanded text:
sed gloria largissimae dei misericordiae discernitur a damnato, sed gloria largissimae dei misericordiae discernitur a damnato, cum quo eadem iustitia, fuerat et ipse damnandus. Tam multos autem oreando nasci uoluit, quos ad suam gratiam non pertinere praesciuit. ut multitudine incomparabili plures sint eis, quos in sui regni gloriam filios promissionis praedestinare dignatus est, ut etiam ipsa reiectorum multitudine ostenderetur, quam nullius momenti sit apud deum iustum quantalibet numerositas iustissime damnatorum. atque ut hinc quoque intellegant, qui ex ipsa damnatione redimuntur. hoc fuisse debitum massae illi uniuersae, quod tam magnae parti eius redditum cernerent non solum in eis. qui originali peccato multa addunt malae uoluntatis arbitrio. uerum etiam in tam multis paruulis, qui tantum modo uinculo peccati originalis obstricti sine gratia mediatoris ex hac luce rapiuntur. tota quippe ista massa lustae damna
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ab eis ñ suis meritis quȩ in eã dẽ massa paria fuerunt.
sed illius miseratione discretisunt: qđ maxime apparet in
dici ñ potest qđ libero discernunt arbitrio ab aliis infanti¬
b quisine hac gratia in ipsius massȩ decnatione moriunt᷑
Sicũt hi soli crearent ex adã quiessent ꝑ gratiã recreandi:
& p̃ter illos qui indĩfilios adoptant᷑ nulli alii homines nas¬
cerent̃ : lateretbeneficium qđ donaret᷑ indignis quia nullis
ex eadẽ dã nabili stirpe uenientib debitũ suppliciũ reddere¬
tur. Cũ uero attulit in multa patientia uasa irȩ quȩ ꝑfesta
sunt in ꝑditionẽ ñ solũ ostendit irã & demonstrauit potentiã
suã retsbuendo uindistam & bene utendo ñbonis. sed etiã
notas fecit diuitias gloriȩ suȩ. inuasa misericordiȩ: Ita enĩ
quid sibi prȩstetur discit gratis iustificatus. dũ ñ suo merito

Expanded text:
quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti sunt. Quod maxime apparet in t, dici non potest quod libero discernuntur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in ipsius massae damnatione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam, qui essent per gratiam recreandi, et praeter illos, qui in Dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur, lateret beneficium, quod donaretur indignis. Quia nullis ex eadem damnabili stirpe venientibus debitum supplicium redderetur, cum vero « attulit in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, non solum ostendit iram et demonstrauit potentiam suam redhibendo uindictam et bene utendo non bonis, sed etiam notas fecit diuitias gloriae suae in nasa misericordiae. ita enim, quid sibi praestetur. discit gratis iustificatus, dum non suo merito
Abbreviated transcription (Latin):
superius dixerat tã quã figulũ luti . ex eadẽ massa facere
aliud uas inhonorem. aliud in contumeliã. Merato out uide¬
retur iniustũ qđ fiunt inde uasa ad ꝑditionẽ si ñ eẽt ipsa uni¬
uersa exadã massa dãnata: qđ ergo fiunt inde nascendo
uasa irȩ: ꝑtinet ad debitã poenã : qđ aũt fiunt renascendo
uasa misericordiȩ : ꝑtinee ad indebitã gratiã: ostendit
ergods̃ irc̃suã : ñ utiq animiꝑ turbationẽsicut est
quȩ ira hominis nuncupatur. scdiustã fixãq uindutam
qđ destirpe in oboedientiae ducitur. ꝓpago peccati. at que¬
supplicii. & homonatus exmuliere sicut in libro iob scriptũẽ
Breuis ẽ uitȩ & plenus iracundiȩ : Eius enĩ rei uas est qua plens
ẽ. unde irȩ uasa dicunt̾ ostendit & potentiã suã: quabene
utit̃ etiã malis multa illis naturalia tẽporalia & bona lar¬
giens corũq malitiã ad exercendos & cõparatione ad mo¬
nendos bonos ad cõmodans. ut in eis discant a gere gratias dõ

Expanded text:
ex eadem massa facere aliud uas in honorem aliud in contumeliam. merito autem uideretur iniustum, quod fiunt inde uasa irae ad perditionem, si non esset ipsa uniuersa ex Adam massa damnata. quod ergo fiunt inde nascendo uasa irae, pertinet ad debitam poenam: quod autem fiunt renascendo uasa misericordiae, pertinet ad indebitam gratiam. Ostendit ergo deus iram suam. non utique animi perturbationem, sicut est, quae ira hominis nuncupatur, sed iustam fixamque uindictam. quod de stirpe inoboedientiae ducitur supplicii. « Et homo natus ex muliere, » sicut in libro Job scriptum est, « brevis est vitae, et plenus iracundiae , » ejus enim rei vas est qua plenus est. Unde « irae vasa » dicuntur. « Ostendit et potentiam suam, » qua bene utitur etiam malis, multa in illis naturalia et temporalia bona largiens, eorumque malitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accommodans, ut in eis discant agere gratias Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
cheorũ auditorem eẽ confessus ẽ : ut eũ inuiã ueruatis dostri¬
nae catholicȩ reuocarem: sed fateor eius finstionẽ subclerici
specie uehementer ex orrui. cũq coercitum pellendũ deciuitate¬
curciui: Nec mihi hoc satis fuit : nisi & tuȩ scitati & enĩ meis lit¬
teris intimarem. ut aclericorũ gradu congruȩ ecclesiastica
seueritate deiestus. cauendus omnib in notescat: petenti cũit pȩ¬
nitentiȩ locustunc credat : si & alios quosillic nouit eẽ manifes
ta ueric uobis ñ solũ malliana sed in ipsa omnino puincia eꝑł¬

Expanded text:
chaeorum auditorem esse confessus est, ut eum in uiam ueritatis doctrinae catholicae reuocarem, sed, fateor, eius finctionem sub clerici specie uehementer exhorrui eumque coercitum pellendum de ciuitatecuraui. nec mihi hoc satis fuit, nisi et tuae sanctitati t etenim meis litteris intimarem, ut a clericorum gradu congrue ecclesiastica seueritate deiectus cauendus omnibus innotescat. petenti autem paenitentiae locum tunc credatur, si et ataverit, non solum in Malliana, sed in ipsa tota omnino provincia
Abbreviated transcription (Latin):
in eum peccasti qđ prȩter eius consilium & uoluntatem. de
rebustuis fecisti quod faciendũ puttisti ponut tepeniteat
tribuisse pauperib: sed eumbonitui operis pasticipem. & mo¬
deratorem habere noluisse promitte decȩtero in adiutorio
dñi si & illum suae turpitudinis pęnituerit & continentiam
quam descruit repetierit : teilli sicut decet in omnib: seruiturc̃
neforte ut ait apostolus. det illi ds̃ pęnitentiã ut resipiscat
a diabolilaquȩis. a quo captiuus tenetur. secundũ ipsius uolun¬
tatem filium aũt uestrum qm̃ delegitimis eum &honestis
nuptiis suscepisti magis in patris quã in tua cẽpotestate quis
nesciat : &ideo negari non potest : ubicumq illum eẽ cognouerit¬
& iure poposcerit: ac ꝑ hoc ut secundũ uoluntatem indipossit
nutriri & erudiri sapientia : necessaria illi est etiã uestra

Expanded text:
in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem habere noluissepromitte de cetero in adiutorio domini, si et illum suae turpitudinis paenituerit et continentiam, quam deseruit, repetiuerit, te illi, sicut decet. in omnibus seruituram. ne forte, ut ait apostolus, det illi deus paenitentiam et resipiscat de diaboli laqueis. aquo captiuus tenetur secundum ipsius: uoluntatem. filium autem uestrum. quoniam de legitimis eum et honestis nuptiis suscepisti. magis in patris quam in tua esse potestate quis nesciat? et ideo ei negari non potest. ubicumque illum esse cognouerit et iure poposcerit; ac per hoc, ut secundum tuam uoluntatem in dei possit nutriri et erudiri sapientia, necessaria illi est etiam uestra
Abbreviated transcription (Latin):
confestim exaudiuit : qui cordis inspector. eam uerum dicere
sciuit: & utiq maritum habebat multarũ mulierum uirum.
& deorum alienorum. falsorumq cultorem Tuautem si & ille
improposito qđ tecum susceperat ꝑduraf et : nec ate offensus infla¬
gitium corruis set : maritum habebas non solum fidelem & uerũ
dm̃ tecum colentem. sed etiam continentem: quiꝓcul dubio ꝓpositi
uestri non inmemor. & site ad coniugalia cogeret indumenta
adsuperba tamen ornamenta non cogeret. Haec tibi scripsi:
qm̃ me consulendum putasti: Non ut tuũ rectum institutum ser¬
mone meo frangerem : sed qđ te in ordinate & in caute agente
uiritui factum dolerem: decuius reparatione. debes uehemen¬
tatem mentis & ut dĩ te conseruet ꝑseuerantem. nolimaritum
contemnere percuntem funde proillo pias & assiduas ora¬
tiones sacrifica lacrimas tã quã uulneranti sanguinem
cordis: & scribe adeum satis factionem petens ueniam: quia

Expanded text:
confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultorem. tu autem. si et ille in proposito. quod tecum susceperat, perduraret nec a te offensus in flagitium corruisset. maritum habebas non solum fidelem et uerum deum tecum colentem sed etiam continentem, qui procul dubio propositi uestri non inmemor, etsi te ad coniugalia cogeret indumenta, ad superba tamen ornamenta non cogeret. Haec tibi, scripsi, quoniam me consulendum putasti, non ut tuum rectum institutum sermone meo frangerem, sed quod te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. de cuius reparatione debes uehementatem mentis et, ut te deus conseruet perseuerantem, noli maritum contemnere pereuntem. funde pro illo pias et assiduas orationes, sacrifica lacrimas tamquam uulnerati sanguinem cordis et scribe ad eum satisfactionem petens ueniam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dismoribus quã nigellis uestibus repugnare : quia & site in¬
dumentũ monachae delectabat. ẽtiam hoc posset gratius ma¬
quid tuo proposito deperiret : absit ut hinc displiceres dõ
quod coniuge tuo nondum defuncto. non induereris sicut anna
sed sicut susanna Neq enim &ille qui tecum iam coeperat custo¬
dire tamma gnum continentiae bonum etiamsi coniugale ñ.
uiduale uoluisset ut acciperes indumentum. ad indecentẽ quoq
te compulisset ornatum quo & si aliqua dura condicione coge¬
reris . posses habere insuperbo cultu cor humile. Nempe
apud patres hester illa regina dm̃timens dm̃ colens dõ sub¬
dita: iarito regi alienigenae non cundem secum colentidm̃
tamen subiecta seruiebat quȩ cũ extremo periculo ñ suo
tantum sed etiam gentis suae qui tunc erat populus di dño
prosterneretur orando. in ipsa oratione dixit ita sibi esse
ornatum regium. sicut pannum menstrualem : & ita orantem

Expanded text:
dis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset maquid tuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod coniuge tuo nondum defuncto non induereri# sicut Anna sed sicut Susanna. Neque enim et ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu cor humile. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterneretur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem
Abbreviated transcription (Latin):
uante consilium cõmunicare deberes eiusdemq non spernere
uoluntatem quanto magis dehabitu atq uestitu nihil tibi
prȩter cius arbitrium mutandũ uł usurpandum fuit: unde ni¬
hil diuinitus legimus imperatum scriptum est quidem muli¬
eres ẽẽ debere in habitu ordinato: auriq circumpositio. &
in tortio crinum. & cȩtera huiusmodi quȩ uł ad in anem pom¬
pam uł adinlecebram formȩ adhiberisolent. merito rep̃¬
hensa sunt. sed est quidam ꝓmodulo ꝑsonae habitus matro¬
nalis auiduali ueste distinctus qui potest fidelibus coniugatis
salua religionis obseruantia conuenire. hunc temaritus
sideponere noluit. nete uiduam illo uiuente iactares. puto
quia non fuerat in hacre usq ad dissensionis scandalum per¬
ducendus magis in oboedientiȩ malo quã illius abstinentiȩ
bono Quidestenim absurdius. quã mulierem dehumili ueste
uiri superbire cuite potius expedire optemperare candi¬

Expanded text:
uante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candi
Abbreviated transcription (Latin):
deterior. Cum uero defaciendis ipsis elemosinis loquere¬
tur: ait non ut aliis sit refectio. uobis aũt angustia
Pariter ergo deomnibus consilium haberetis: parit̃ mode¬
ra remini quid thesaurizandum esset incaelo. quid aduitȩhiuius
sufficientiam uobis & uestris uestroq filiorelinquendum nealiis
essec refectio. uobis aut angustia & in his disponendis atq faci¬
endis siquid tibi foste melius uideretur. suggereres uiro reue¬
renter eiusdemq auctoritatem tãquã tui capitis sequereris
oboedienter : ut om̃s qui sanumsapiunt ad quos posset hoc bonũ
uestrae stime ꝑferri dedomus uestrȩ fructu acpace gaudereñ.
& aduersarius reuereretur. nihil habens de uobis dicere praui
Porro side faciendis elemosinis & in pauperes impendendis re¬
bus tuis de quobono opere & magno tam euidentia prȩcepta
sunt dñi cũ uiro tuo fideli & tecum sc̃a continentiae pacta ser¬

Expanded text:
deterior. cum uero de faciendis ipsis elemosynis loqueredeterior. cum uero de faciendis ipsis elemosynis loqueretur, ait : Non ut aliis refectio, uobis autem angustia. pariter ergo consilium de omnibus haberetis, pariter moderaremini, quid thesaurizandum esset in caelo, quid ad uitae huius sufficientiam uobis et uestris uestroque filio relinquendum, ne aliis esset refectio. uobis autem angustia. et in his disponendis atque faciendis si quid tibi forte melius uideretur, suggereres uiro reuerenter eiusdemque auctoritatem tamquam tui capitis sequereris oboedienter. ut omnes, qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum uestrum fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam euidentia praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta ser
Abbreviated transcription (Latin):
cum & ipsa non sitsua. sed capitis sui hoc est uirisui Namsic
quaedam ut cominemorat a postolus petrus. mulieres scãe
quae in dm̃ sperabanthonorabant se subiectȩ uirissuis sicut
sarra obsequebatur abrahȩ dñm eum uocans. cuius uos
factȩ estis filiae . cumadxp̃ianas non adiudȩas feminas
loqueretur quid aũt mirum si pater communem filium
nol ebat eius uitae sustentaculis amare nudari ignorans
quid secta turus esset cum inȩtate grandiuscula cẽ coepis¬
set utrum monachi professionem an ecclesiasticũ ministe¬
rium an coniugalis necessitudinis uinculum : quamuis enĩ
ad meliora excitandi sunt & erudiendi filii sc̃orum : Vnus¬
quisq proprium donum habetadõ Alius sic alius uero sic:
nis̃ fõste talia prospiciens & prȩcauens rep̃hendendus ẽ
pater: Cum beatus a postolus dicat. quisquis aut suis & ma¬
xime domesticis non prouidet : fidem negat & est infideli

Expanded text:
cum et ipsa non sit sua sed capitis sui, hoc est uiri sui. nam sic cum et ipsa non sit sua sed capitis sui, hoc est uiri sui. nam sic quaedam, ut commemorat apostolus Petrus, mulieres sanctae, q u ae in deum sperabant, ornabant se subiectae suis uiris. sicut Sarra obsequebatur Abrahae dominum eum uocans, cuius. inquit, factae estis filiae. cum ad Christianas, non ad Iudaeas feminas loqueretur. Quid autem mirum, si pater communem filium nolebat huius uitae sustentaculis a matre nudari ignorans, quid sectaturus esset, cum in aetate grandiuscula esse coepisset, utrum monachi professionem an ecclesiasticum ministerium an coniugalis necessitudinis uinculum? quamuis enim ad meliora excitandi et erudiendi sint filii sanctorum, unusquisque tamen proprium donum habet adeo alius sic aliusautemsic, nisi forte talia prospiciens et praecauens reprehendendus est pater, cum beatus apostolus dicat: Quisquis autem suis et maiime domesticis non prouidet, fidem denegat et est infideli
Abbreviated transcription (Latin):
riret uberiores dĩ tibi ȩlemosinas computaret : Pro inde
si recolis quid ad quisieras quando lu crata fueras uirũ
tuum ut tecum xp̃o sciore castitate seruiret : Intellege
ꝑ illas elemosinas tuas quib: corcius cuersum est . quanto
grauiore damno ꝑcussa fueris quam sunt illa lucra quȩ
cuelestia cogitabas sienim habet ibi magnũ locum pa¬
nis fractus esurienti quantũ locũ mihi credenda est habe¬
re misericordia qua homo cripitur diabolo tamquã
leonirugienti & quem deuoret inquirenti : Neq hoc ita
dicimus ut siquis quam scandalitatus fuerit debonis ope¬
ribus nostris ab eis desistendum putemus. sed alia caiusa est
alienorum alia necessa riarum in societate aliqua per¬
sonarum. Alia fidelis alia infidelis alia parentũ erga
filios : alia filiorum erga parentes alia postremo ea quac
in his rebus uel maxime intuenda est uiri & uxoris: ubi muli¬
erem coniugatam non licet dicere facio quod uolo demeo

Expanded text:
riret, uberiores tibi deus elemosynas inputaret? proinde, riret, uberiores tibi deus elemosynas inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalizatus fueiit de bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessariarum in societate aliqua personarum, alia fidelis alia infidelis: alia parentum erga filios alia filiorum erga parentes. alia postremo ea, quae in his rebus uel maxime intuenda est, uiri et uxoris, ubi mulierem coniu gatam non licet dicere: \'Facio, quod uolo, de meo\',
Abbreviated transcription (Latin):
ceretis nẽblas phemarentur seruidĩ sitamen hoc fuerunt:
quimarito absente atq nesciente ab ignota muliere & alie¬
na uxore tanta sumpserunt & lauda returds̃ in operib
uestris: quorum esset tanta fida societas. ut auobis cõmuni¬
ter teneretur nonsolum summa caritas. uerum etiam
gloriosa pauꝑtas. Nunc aũt in considerata festinatione
attende quid feceris ut enim deillis monachis a quib teipse
non edificatam sed spoliatam cẽ conqueritur ego benesentiã
pec homini prace ira turbatum oculum habenti contradifor¬
taesse famulos facile consentiam. Num quid tantumbonũ ẽ
quod pauperum carnem largiorib elemosinis refecisti
quantum malum est quod uiri tui mentem a tam bonoꝓ
posito subripuisti: ancuius quam tibi temporalis salus
carior essedebuerat quam huius aeterna: nonnesi am¬
pliorem miseri cordiam cogitans ideo pauperib restuas
erogare differres. nescandalizatus maritus tuus dõpe¬

Expanded text:
ceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, ceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adtende quid feceris. ut enim de illis monachis, a quibus te ipse non aedificatam sed spoliatam esse conqueritur, ego bene sentiam nec homini prae ira turbatum oculum habenti contra dei fortasse famulos facile consentiam. numquid tantum bonum est, quod pauperum carnem largioribus elemosynis refecisti, quantum malum est, quod uiri tui mentem a tam bono proposito subruisti? an cuiusquam tibi temporalis salus carior esse debuerat quam huius aeterna? nonne, si ampliorem misericordiam cogitans ideo pauperibus res tuas erogare differres. ne scandalizatus maritus tuus deo pe
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiae quo se dilectus innexuerat. contẽptus abrũperet¬
& iratus tibi non parceret sibi sicut enim rectulit ꝑlator
epistolȩtuae cum cognouisset quod omnia pene omnia quȩ
habebas nescio quib duob transeuntibus monachis tãquã
pauperib eroganda donaueris: tunc ille de testans eos tecũ
& non dĩ seruos sed domos alienȩ penetratores & tuos captiua¬
tores & deprȩdatores putans. tam scãm sarcinam quam
tecum subierat indignatus abiecit infirmus enĩ erat: &ideo
tibi quȩ in communi ꝓposito fostior uidebaris. nonerat prȩ¬
sumptione turbandus sed dilectione postandus quia etiam¬
s̃i adipsas ȩlemosinas largius faciendas fostepigrius mo¬
uebatur : posset &ista condiscere situis in opinatis non fe¬
riretur expensis. sed ex pectatis inuitaretur obsequiis
et etiam hoc qđ temere sola fecisti multo consultius dilec¬
tionituae concordi. multoq ordinatius & honestius ambo fa¬

Expanded text:
tinentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet ettinentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet et iratus tibi non parceret sibi. sicut enim mihi rettulit perlator epistulae tuae, cum cognouisset, quod omnia uel paene omnia. quae habebas, nescio quibus duobus transeuntibus monachis tamquam pauperibus eroganda donaueris, tunc ille detestans eos tecum et non dei seruos sed domus alienae penetratores et tuos captiuatores et depraedatores putans tam sanctam sarcinam, quam tecum subierat, indignatus abiecit. infirmus enim erat et ideo tibi. quae in communi proposito fortior uidebaris, non erat praesumptione turbandus sed dilectione portandus, quia, etiamsi ad ipsas elemosynas largius faciendas forte pigrius mouebatur. posset et ista condiscere, si tuis inopinatis non feriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo fa
Abbreviated transcription (Latin):
defendis set annorum sed post quantum libet tempus me
consuluisses ñihiltibi a liud responderem nisi qđ ait apłs
Vxor non habet potestatem corporis sui. sediur: dequapo¬
testate sic tibi iam promiserat continentiam : ut eam tec un
ipse susciperet: Sed illud est qđminus te obseruasse contris¬
tor quia tanto humilius & oboedientius etobsequi indo¬
mestica conuersatione debuisti. quanto ille religiosius tibi
re magnam. etiam imitando concesserat Non enĩ quia
pariter temperabatis a commixtione carnali: ideotuus
maritus cẽ destiterat: Immouero sanctius interuos con¬
iuges manebatis. quanto sanctiora concorditer placita serua¬
batis Nihil ergo detua ueste nihildecuro uł argento uł quã¬
cumq pecuniam rebus illis terrenis sine arbitrio eius facere
debuisti. ne scandalitares hominem qui dõ tecũ maiora uoue¬
rat & ab eo qđ detua carne licita potestate posse. exigere
secontinenter abstulerat. Deniq factum est ut uinculum con¬

Expanded text:
defendisset annorum, sed post quantum libet tempus me consuluisses, nihil tibi aliud responderem. nisi quod ait apostolus: Uxor non habet potestatem corporis sui sed uir. de qua potestate sic tibi iam permiserat continentiam, ut eam tecum et ipse susciperet. Sed illud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem, qui deo tecum maiora uouerat et ab eo, quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat. Denique factum est, ut uinculum con
Abbreviated transcription (Latin):
quae dimissa non dubitamus inbaptismo: sed illa utiq quae
humanae fraigilitati quamuis parua. tamen crebra sub¬
repunt quȩ si collecta contranos fuerint : ita nos grauabuNT
& oppriment sicut unum aliquod grande peccatum quid
enim inter est adnaufragium utrum uno grandifluctu nauis
operiatur & obruatur. appaululum subrepensaqua insentinã
& ꝑ neglegentiam derelicta atq contempta impleat nauem
atq submergat: Propter hocieiunia & elemosinae & ora¬
tiones inuigilant in quib: cum dicimus dimitte nobis sicut &
nos dimittimus : manifestamus nos habere qđ nobis dimitta¬
tur. atq: in his uerbis humiliantes animas nostras. coctidia¬
nam quodam modo a gerepęnitentiam non cessamus Adea
quȩ scripsisti puto me breuiter sed sufficienter respondisse:
suꝑ est ut ille non sit contentiosus ꝓpt̃quem lucrandum ad
me tales licteras dandas putasti. Expł. B̃ÃG AOSL EUCIÃ

Expanded text:
quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa utique, quae quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa utique, quae humanae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegentiam derelicta atque contempta impleat nauem atque submergat\'? propter hoc ieiunia et elemosynae et orationes inuigilant. inquibus cum dicimus: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. manifestamus habere nos. quod nobis dimittatur, atque in his uerbis humiliantes animas nostras cotidianam quodam modo agere paenitentiam non cessamus. ad ea, quae scripsisti, puto me breuiter sed sufficienter respondisse; superest, ut ille non sit contentiosus, propter quem lucrandum ad me tales litteras dandas putasti. CCLXVI. DOMINAE EXI
Abbreviated transcription (Latin):
Agunt etiam homines pęnitentiã si post baptismũ ita pecca¬
uerint ut ex cõmunicari & postea reconciliari mereantur
sicut agunt in omnib ecclesiis. illi qui ꝓpriepenitentes ap¬
pellantur. de tali enimpęnitentia. Locutus est a posto lus
paulus ubiait. Neiterum cũ uenero humibet meds̃ aduos.
& lugeam multos ex his qui ante peccauerunt. & ñ egerunt
pęnitentiã suꝑ in munditiam. & luxuriam. & fornicationem
quã egerunt. Neq enim scribebat ista. nisi eis qui iam fuc¬
rant baptizati. Habemus etiam in actib a postolorum si¬
monem iambaptizatum cũ pecunia uellet emere ut per¬
in positionem manus er daretur sp̃ssc̃s. ammonitum a petro¬
ut dehoc graui peccato ageret pęnitentiam. Est etiam pęni¬
tentia bonorum & humilium fidelium pene cotidiana inqua
pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita nr̃a sicut & nos
dimittimus debitorib nr̃is Neq enim ea nobis dimittiuolumus

Expanded text:
agunt etiam homines paenitentiam. si post baptismum ita peccaagunt etiam homines paenitentiam. si post baptismum ita peccauerint. ut excommunicari et postea reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus ecclesiis illi. qui proprie paenitentes appellantur. de tali enim paenitentia locutus est apostolus Paulus, ubi ait: Xe, iterum cum uenero. humiliet me deus ad uos et lugeam multos ex hipaenitentiam super inmunditia et luxuria et fornicatione, quam egerunt; neque enim scribebat ista nisi eis, qui iam fuerant baptizati. habemus etiam in actibus apostolorum Simonem iam baptizatum, cum pecunia uellet emere, ut perinpositionem manus eius daretur spiritus sanctus, admonitum a Petrout de hoc graui peccato ageret paenitentiam. Est etiam paenitentia bonorum et humilium tidelium paene cotidiana, in qua pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. neque enim ea nobis dimitti uolumus.