comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to. pecuma Quantis habundant uides: quantis
egeant ñ iudes Eburneis lectis accũbere p̃tiosũ putas.
et ñ c̃sid̃cis p̃tiosiorẽ eẽ t̾rã. quȩ pauꝑi thoros graminum
sternit. in quib dulcis requies. suauis ẽ somnꝰ. quẽ ille.¬
aurea cõposit̾ sponda tott ꝑuigil nocte quęrit nñ capit
quanto de ille beatiorẽ uidicat᷑ uigilantẽ quiescentem:
Illud p̃tereci qđ multo ẽ p̃stantius : qm̃ ustꝰ qui hic
eguerit. illic habundabit. E qui hic laiborẽ tole¬
rtiuerit: illic c̃solationẽ habebit Qui autẽ hic receꝑit
bonci: illic mercedẽ eorũ sꝑcire ñ pot̾it. Pauꝑtos enim
mercedẽ sucĩ seruat: census absumit At tende gͦ tibi
tom̃ta sunt. Idõq scipiens dic̃. diuiticis et pauꝑtatem
nedederis mͥ & qua ratione hoc petierit. dic̃ Satise

Expanded text:
nto pecunia. quantis abundant uides, quantis nto pecunia. quantis abundant uides, quantis egeant non uides, sed eburneis lectis accumbere pretiosum putas et non consideras pretiosiorem esse terram, quae pauperi toros graminum sternit, in quibaurea compositus sponda, tota pervigil nocte quaerit, et non capit. O quanto te ille beatiorem judicat vigilans quiescentem! Illud praetereo, quod multo est praestantius: quoniam justus qui hic eguerit, illic abundabit; et qui hic laborem toleraverit, illic consolationem habebit: qui autem hic receperit bona, illic mercedem eorum sperare non poterit. Paupertas enim mercedem suam reservat, census absumit. Attende ergo tibi, tamenta sunt. ideoque sapiens dicit: diuitias et paupertatem ne dederis mihi. et qua ratione hoc. petierit dicit: satis
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid soli habitcibitis suꝑ t̾rum: Mciorẽ domũ tu habes
pauꝑ inqua clcmais et exciudiris: O isrł in qͥt ꝓpħa. qͣm¬
magna ẽ domꝰ dĩ: & ingens locus possessionis eiꝰ. Magn
& non habet finẽ. altꝰ uimm̃sus Domꝰ dĩ diuiti ẽ com¬
miinis & pauꝑi. difficile tam̃ est diuitẽ intrare inras¬
nũ cȩlorũ: S forte doleas qđ nullũ tͥ auratorũ lychno¬
rũ lum̃ refulgecit. sed multo illustrior tͥ lumine circũ¬
fuso luna resplendet: De reme forsitan quereris quia
nulla t̾ hypocciutii anbelcntib ignib ucporent᷑. Sed
babes solis calorẽ qͥtͥ orbẽ t̾rarũ temꝑet. et rb̃no de defen¬
dat afrigore. An illos beatos putas qͥ seruitiorũ sequen¬
tiũ stipcnt᷑ cat̾ius. S qui alienos pędes requir̾ : suis
uti nesciunt: Deniq apaucis p̃cedunt᷑. aplurimis por¬
tunt̃. nisi forte illud miraris qđ abundeit auro. arge¬

Expanded text:
Numquid soli habitabitis super terram ? Majorem domum tu habes: Numquid soli habitabitis super terram ? Majorem domum tu habes: pauper, in qua clamas et exaudiris: O Israel, inquit ppossessionis eius! magnus et non habet finem, altus et inmensus. domus dei diuiti est communis et pauperi; difficile tamen est diuitem intrare in regnum caelorum. sed forte doleas quod nullum tibi auratorum lychnorum lumen refulgeat: sed n.ulto inlustrior tibi lumine inluminent luna resplendet. de hieme forsitan querensquereris, quia nulla tibi hypocauta indicat ignibus uaporentur: sed habes solis calorem, qui tibi orbem terrarum temperet et hiberno te defendat a frigore. an illos beatos putas, qui seruitiorum sequentium stipantur cateruis? sed qui alienos pedes requirunt suis uti nesciunt; denique a paucis praeceduntur, a plurimis portantur, nisi forte illud miraris, quod abundant auro arge
Abbreviated transcription (Latin):
de quid exte nisi cinis & ossci remanebit. hoc est excor¬
pore tuo: Respice inquã  dic mͥ. quis ibi diues. quis
pauꝑ sit. discernę in opes ac potentes Nudi om̃s nas¬
cmm̃ : nudi morim᷑: Nulla discretio int̾ cadauera mor¬
tuorũ: nisi forte qͥa grauiꝰ fecent diuitũ corpora.
distentri luxuria Q uẽ audisti pauꝑem cruditate
defunctũ : Prodest illi mopia sua. exercet corpus
querens panẽ. Qm qͥ bene oꝑat᷑ in t̾ra sua habundat
alim̃tis: Attende gͦ tͥ diues quici & tu carnẽ portas
nii ñ de est gr̃a St si ñ est domꝰ ampla. ñ diffusa posses¬
sio: caelũ patte it̾ra lib̾a est. omĩb in cõmune elem̃tai
doncita sunt: Patent aquoie diuitib atq pauꝑib orna¬
m̃ta mundi: Nũqͥd pulchriora pͣtiosissimarũ domori
aurata lciquearici. quã celi facies stellis insignita ful¬
gentibꝰ: Iũquid latiorci diuitũ rura. quã spatia t̃rarũ.

Expanded text:
de quid ex te nisi cinis et ossa remanebunt, hoc est ex corde quid ex te nisi cinis et ossa remanebunt, hoc est ex corpore tuo, respice, inquam, et diedic mihi quia ibi diues et pauper sit ? discerne inopes ac potentes. nudi omnes nascimur, nudi morimur. nulla discretio inter cadauera mortuorum, nisi forte quia expleto fetent diuitum corpora distenta luxurie. quem audisti pauperem cruditate defunctum ? prodest illi inopia sua; exercet corpus, quaerens panem, quoniam qui bene operatur in terra salimentis. Attende ergo tibi, dives; quia et tu carnem portas nia, non deest gratia: et si non est domus ampla, non diffusa possessio, coelum patet, terra libera est. Omnibus in commune elementa donata sunt, patent aeque divitibus atque pauperibus ornamenta mundi. Numquid pulchriora pretiosissimarum domorum aurata laquearia, quam coeli facies stellis insignita fulgentibus? Numquid latiora divitum rura, quam spatia terrarum? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qc carnẽ hobes quȩ cito labit᷑ Ueniat tͥ bonus animarũ
medicus sermo diuinus. asꝑgat t̾ oraculci dñi tam quã medi¬
cam̃ttai scilubrici At tende tͥ neficit uerbũ absconditũ in cor
de tuo iniquũ. Serpit enĩ sic̃ uenenũ. ⁊ lȩtalici infert con¬
tagia. At tende tͥ ne obliuiscaris dm̃ qui fecit te. ne nom̃
eiꝰ inucinũ accipicis At tende tͥ lex dic̃. necũ mandueaue¬
ris. et saitiatꝰ fueris. et domos aedificaueris. nhabiture coe¬
ꝑis. & pecorib tuis repletꝰ fueris. nauro et argento abũ
dciueris. et omĩb quȩ cũq tͥ fuerint in multiti
exaltes de corde et obliuiscaris dñm tuũ: Quid enĩ abes
homo qđ ñ accepisti : Nonne hȩc omĩa sic̃ umbra p̃tere¬
unt : Nonne domꝰ tua hȩc puluis ẽ. et ruma. Nonne
hȩc omĩa fabulai: Nonne scłi thesciurꝰ uanitas ẽ. Non¬
ne tu ipse es cinis: Respice insepulchra hominũ. et ui¬

Expanded text:
quia carnem habes, quae cito labitur. ueniat tibi bonus animorum quia carnem habes, quae cito labitur. ueniat tibi bonus animorum medicus sermo diuinus, aspergat tibi oracula domini tamquam medicamenta salubria. adtende tibi, ne fiat uerbum absconditam ide tuo iniquum: serpit enim sicut venenum, et lethalia infert contagia. Attende tibi; ne obliviscaris Deum qui fecit te, ne nomen ejus in vanum accipias. 51. Attende tibi, lex dicit ne cum manducaveris, et satiatus fueris, et domos aedificaveris, et habitare coeperis, et pecoribus tuis repletus fueris, et auro edaueris et omnibus quaecumque tibi fuerint in multitudine exaltes te corde et obliuiscaris dominum deum tuum. quid enim habes, homo, quod non accepisti? nonne haec omnia sicut umbra praetereunt? nonne domus tua haec puluis est et ruina? nonne haec omnia falsa? nonne saeculi thensaurus uanitas est? nonne tu ipse es cinis? respice in sepulchra hominum et ui
Abbreviated transcription (Latin):
enatorẽ de fecit ds ñ expugnatorẽ qui dix̃. Etcerei
mitto uenatores multos: Uenatores. ñ criminis sed
absolutionis. Wencitores ñ culpȩ utiq s gr̃e. Piscator
xp̃i es. cui dicit. Amodo eris homines uiuificcins.
ie mitte retici tuci. sic mitte oculos tuos. sic mitte
sermones tuos. ut nullũ oppͥmas: s alleues fluctucm¬
to brfitende inqͥt t. Sic stci necados sic curre ut
ad brtiuiũ ꝑuenies. sic certato ut sȩpẽ decernos: qa
legitimo debet̾ corona certomini. Miles es ostẽ
diligent̃ explora: ne tͥ noct᷑nꝰ irrepat Athleto es. manib
ad uersario ꝓprior esto: quc̃i uultu. ne oculũ feriat tuũ
lib̵ obtutus. Sit argutꝰ in cessus: ut irruentẽ effundas.
cedentẽ &ccupes. uulnꝰ uigilanti aspectu exeas. forti cõ¬
gressu repellas Qđ si fueris uulneratꝰ: at tende tibi. cu¬
rre admedicũ. quęre remediũ poenitentiẽ. At tende tͥ

Expanded text:
uenatorem te fecit deus, non expugnatorem, qui dixit: ecce uenatorem te fecit deus, non expugnatorem, qui dixit: ecce mitto uenatores multos, uenatores non criminis, sed absolutionis, uenatores non culpae utique, sed gratiae. piscator Christi es, cui dicitur: amodo eris homines uiuificans. sic mitte retia tua, sic mitte oculos tuos, sic mitte sermones tuos, ut nullum obprimas, sed adleues fluctuantem. adtende inquit tibi. sic sta, ne cadas, sic curre, ut ad brabium peruenias, sic certato, ut saepe decernas, quia legitimo debetur corona certamini. miles es, hostem diligenter explora, ne tibi nocturnus inrepat; athleta es, manibus aduersario propior esto quam uultu, ne oculum feriat tuum. liber optutus sit, argutus incessus, ut inruentem effundas, cedentem occupes, uulnus uigilanti aspectu exeas, forti congressu repellas. quod si fueris uulneratus, adtende tibi, curre ad medicum, quaere remedium paenitentiae. adtende tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
homo ce gła es dĩ. Audi quomodo głe. Propħa dicit
Mirabilis ftctt est cognitio tua exme hoc est inmeoi
ope tua mirabilior ÷ fcicta maiestris. In consilio homi¬
nis tuci scipientia p̃dicat᷑. dũ me intueor quẽ tu imipsis
eog ititionib secultis et int̾nis affectib dephendis: scien¬
tiae auae agnosco mysterici Cognosce gͦ te ohomo quan¬
tus sis. et attende tͥ nequando laqueis implicatꝰ dicboli:
ficis ppdci uenenntis. neforte infauices tetri illiꝰ leonis¬
icuritis qͥ rugit et cireuit querens quẽ deuoret. Accteri¬
de tͥ ut c̃sides quid inte intret. quid eate exeat
Son decrbo dico qui absorbet᷑ et egerit᷑ s de cogitacio¬
ne dico: desermone assero: Non intr&e inte alieni chori
c̃cupiscentic: ñ repat intuc̃i m̃tem Non mpiat oeulꝰ
tiuseuntis feminȩ pulchritudinẽ. animꝰ ñ includat
onsermo titus temptam̃torũ machincis nec tt
s indolo ꝓdeit. ñ meledico ꝓ ximo: asꝑgat opꝓbriũ.

Expanded text:
oria es Dei. Audi quomodo gloria. Propheta dicit, Mirabilis facta est cognitio tua ex me , hoc est, in meo opere tua mirabilior est facta majestas, in consilio hominis tua sapientia praedicatur. Dum me intueor, quem tu in ipsis cogitationibus occultis et internis affectibus deprehendis, scientiae tuae agnosco mysteria. Cognosce ergo te, o homo, quantus sis, et attende tibi; ne quando laqueis implicatus diaboli fias praeda venantis; ne forte in fauincurras, qui rugit et circuit quaerens quem: deuoret. adtende tibi, ut consideres quid in te intret, quid ex te exeat. non de cibo dico, qui absorbetur et egeritur, sed de cogitatione dico, de sermone adsero. non intret in te alieni tori concupiscentia, non inrepat in tuam mentem, non rapiat oculus transeuntis feminae pulchritudinem, animus non includat, non sermo tuus temdat, non maledico proximum aspargat obprobrio.
Abbreviated transcription (Latin):
suũ xp̃c auertit anob̾. s posteci tum̃ maluit illud morti
offerre ꝓ nobis Noli gͥ esse fraudulentꝰ. crudelis. immit¬
tis : ut inte xp̃c caput reclinet Deniq cũ fecisset pis¬
ciũ belucis. cũ fecisset fenrũ genera n besticirũ: ñ requi¬
euit Requieuit autẽ post ꝗ hominẽ ad imaiginẽ sut̃
fecit. In quo requiescat: audi dic̃tem: Supra quem
requiescc̃i. nͥ supͣ humilẽ et quietũ & trem̃tẽ ũba
meci: Esto gͦ humilis et quietus. ut in tuo ds̃ requiescat affec¬
tu. qͥ ñ requieuit ibestiis: multo magis ñ requiescit in pec¬
tore bestiali Sunt enĩ animi besticles. sunt ferȩ forma
hominũ indute. dequib dicit dñs. At tendite uob̾ afalsis
ꝓpħis qͥ ueniunt ad uos inuestitu ouiũ: intus autẽ sunt.

Expanded text:
suum Christus auertit a nobis, sed postea tamen maluit illud morti suum Christus auertit a nobis, sed postea tamen maluit illud morti offerre pro nobis. noli igitur esse fraudulentus, crudelis, inmitis, ut in te Christus caput reclinet. IDemque cum feCIsset piscium beiuas, cum lecisset lerarum genera et bestiarum, non requieuit: requieuit autem, posteaquam hominem ad imaginem suam fecit. in quo requiescat audi dicentem: aut supra quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? esto ergo humilis et quietus, ut in tuo deus requiescat adfectu. qui non requieuit in bestiis multo magis non requiescit in pectore bestiali. sunt enim animi bestiales, sunt ferae forma hominum indutae,-de quibus dicit dominus: adtendite uobis a falsis prophetis, qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, intu
Abbreviated transcription (Latin):
ub simne noxici ⁊ firudulento c̃silici. malȩ cogitticioneꝰ
u ambulcis: ⁊ aliꝰ tibi fouecĩ parat Inmedio laqueorum
ambulas qͦs ab sc̃der̃ tͥ iuia inimicitui Oniaerg
cicũspice ut effugicis sic̃ dcimmulci de retibꝰ & sic̃ auis
de lciqueo: Dãmulci retia aspectꝰ uiuacitate declincit.
auis euitat lciqueos. si ad suꝑiora se c̃ferat. et t̾rena super¬
uolet. Insuꝑiorib enĩ nemo tendit retiai. lciqueũ nullus
abscondit: Ideo cuiꝰ c̃uerscitio in suꝑnis est: huiꝰ ñ solet inp̃dã
uenire captura S qͥd miraris si homo decipit̾ ab homine.
quendo filiꝰ hõĩs ubi requiescer& ñ habebat: & ille quidem
talẽ hõem fecit: in qͦ cciput suũ reclinaret s postea quam
inpectore nr̃o ñ requies ꝓximi coepit eẽ foueci. posteci quã
alt̃ alteri nectere coepit insidicis quẽ iuuare deb̾et: caput

Expanded text:
ubi sunt noxia et fraudulenta consilia, malae cogitationes. ubi sunt noxia et fraudulenta consilia, malae cogitationes. tu ambulas, et alius tibi fecit parat. in medio laqueorum ambulas, quos absconderunt tibi in uia inimici tui. omnia ergo circum inspice, ut effugias sicut dammula de retibus et sicut auis de laqueo. dammula retia aspectus uiuacitate declinat, auis euitat laqueos, si ad superiora se conferat et terrena superuolet; in superioribus enim nemo tendit retia, laqueum nullus abscondit. ideo cuius conuersatio in supernis est, huius non solet in praedam uenire captura. sed quid miraris, si homo decipiatur ab homine, quando filius hominis ubi requiesceret non habebat? et ille quidem talem hominem fecit, in quo caput suum reclinaret: sed posteaquam in pectore nostro non requies proximi coepit esse, sed fouea, posteaquam alter alteri nectere coepit insidias, quem iuuare deberet, caput
Abbreviated transcription (Latin):
isuus asplicets auctori: qui uidet opus sit̃ eẽ deletũ: Dic mͥ
sisuss opisicẽ aliquẽ. inducis alterũ qui opus illiꝰ supioru
meretricis assumere. Quia scriptũ est: T̃ollã gͥ menbra xp̃i
As. non agnosco colores meos. ñ agnosco imaginẽ meam
ñ ag nosco uultũ quẽ ipse formaui. reicio ego qđ meum
suese Sulũ quere quite pinxit .cũ illo habeto c̃sortiũ abillo
sume cr̃am clu mercedẽ dedisti : Suid respondebis Qast ul
gtraue est adultere opus dĩ. quid de illis dicemꝰ qͥ int̃ficiumt
opis dĩ. qui humanũ scinguinẽ fundunt: qͥ intũ qͣmas
doncuit extorquent. qͥ dicunt tollamꝰ iustũ quia imi¬
tilis ẽ nobis: Ande bene lectum ẽ hodie uulpes foneas habra
A uolueres celi uidos ubi requiescant. filiꝰ autẽ hominis
nbabet ubi capđ suũ redinet: UUpis g se absconditn¬
decipit: Foueu ueni os hominis ẽ. fouea alta pectus hõis

Expanded text:
et tuo displiceas auctori, qui uidet opus suum esse deletum. dic mihi, et tuo displiceas auctori, qui uidet opus suum esse deletum. dic mihi, si supra artificem aliquem inducas alterum, qui opus illius superiomeretricis adsumere, quia scriptum est: tollam membra Christi deus: \'non agnosco colores meos, non agnosco imaginem meam, non agnosco uultum, quem ipse formaui. reicio ego quod meum non est. illum- quaere qui te pinxit, cum illo habeto consortium, ab illo sume gratiam cui mercedem dedisti.\' quid respondebis? quod si graue est adulterare opus dei, quid de illis dicemus qui inter- Sciunt opus ddonavit, extorquent, qui dicunt: Tollamus Justum, quia inutilis est nobis? Unde bene lectum est hodie: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos ubi requiescant: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. uulpis erdecipitur. fouea uero os hominis est, fouea alta pectus est hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
sui: ut sit ipse pͥmogenitꝰ inmultis fr̃ĩbus Quos autẽ p̃des¬
tinciuit: hos & uocauit & qͦs uocauit: hos & iustificauit. Quos
autẽ iustificauit: hos et clcirifficauit Utrũ igit᷑ scđ̾m corp
an scđm animã iustifiͤ cio tibi c̃ferri udecit. quȩso respondecis
Sed dubitare ñ potes cũ iusticiq unde iustificatio deriuetu
est : m̃tis tuae utiq ñ corporis: Pictus es gͦ ohomo. npictus
adño dõ tuo Bonũ habes artificẽ atq pictorẽ. Noli bonã
delere picturã. ñ fuco sed ueritate fulgentẽ. ñ cęra expre¬
ssã s ͤ gr̃a: Deles picturã mulier siuultũ tuũ matericili can¬
dore oblincis. si ad quisito rubore ꝑfundas. Illa pictura-¬
uitii ñ decoris ẽ: Illci pict᷑a fraudis ñ simplicitatis ẽ. Illa.
pict᷑a temporcilis ẽ: aut pluuic: aut sudore t̃get᷑: Illa pic¬
tura fallit & decipit. ut neq illi place cui placere-
desid̾cis. qui intelligis ñ tuũ sed alienũ eẽ qđ placeat:

Expanded text:
bus. quos autem praedestinauit hos et uocauit et quos uocauit hos et iustificauit, quos autem iustificauit hos et glorificauit. utrum igitur secundum corpus an secundum animam iustificatio tibi conferri uideatur, quaeso respondeas. sed dubitare non potes, cum iustitia, unde iustificatio salu est, mentis utique, non corporis sit. pictus es ergo, o homo, pictus a domino deo tuo. bonudelere picturam, non fuco sed veritate fulgentem, non cera expressam sed gratia. Deles picturam, mulier, si vultum tuum materiali candore oblinuitii, non decoris est, illa pictura fraudis, non simplicitatis est, illa pictura temporalis est — aut pluuia aut sudore tergetur —, illa pictura fallit et decipit, ut neque illi placeas cui placere desideras, qui intellegit non tuum, sed alienum esse quod placeat,
Abbreviated transcription (Latin):
Optutus ẽ quidẽ p̃stcins spectare elem̃ta mundi. cog¬
noscere. quȩ nullus annuntiet: s tuus dep̃hendat aspec¬
ti. Uerũ bec ipsũ qͥntum ẽ qđ uidemꝰ. ut eo ad simlitu¬
dmẽ dĩ nos sẽ camꝰ qui om̃e udet spcccat en¬

Expanded text:
Obtutus est quidem praestans, spectare elementa mundi, cogObtutus est quidem praestans, spectare elementa mundi, cognoscere quae nullus annuntiet, sed tuus deprehendat aspectus; verum hoc ipsum quantum est quod videmus; ut eo ad similitudinem Dei nos e
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutationẽ ꝓ anima sua: In qua ñ exigua sui
portio s totius humanę uniuersitatis substemtia ẽ:
Hȩc ẽ ꝑ quc̃i cęteris terrarũ auiũq dominaris animem¬
tibiis. hȩc ẽ ad imciginẽ dĩ: corpus autẽ ad speciem
bestiarũ. In hcic pium diuinę mmittitionis insigne. in illo
quid sit ad imaginẽ dĩ Caro nũquid adimaiginẽ dĩ ẽ.
rgo in dõ t̃ra ẽ. quia caro t̾ra ẽ: Ergo corporeus ds̃.
Ergo infirmꝰ ut ccro. passionib sub iectus: & forte
caput tibi uideat᷑ ad similitudinẽ dĩ. quia eminet.
aut oculi qͥa intuent᷑. uł aures qͥa audiunt: Si alti¬
tudinẽ spectes. num ꝓceri uidem̃. quia paululuon
uertice eminemꝰ aterris: Sed id ñpudet eo nos sim¬
les dĩ dici. quia serpentib cęterisq reptaintib. aut ꝗc
dcimmulis atq ouib aut lupis. celsiores sumꝰ : et qͦnto
mea parte cameli nob̾ atq elefanti ꝓceriores sunt.

Expanded text:
commutationem pro anima sua, in qua non exigua sui commutationem pro anima sua, in qua non exigua sui portio, sed totius humanae universitatis substantia est? Haec est per quam caeteris ferarum aviumque dominaris animantibus: haec est ad imaginem Dei, corpus autem ad speciem bestiarum. In hac pium divinae imitationis insigne; in illo quid sit ad imaginem Dei. Caro numquid ad imaginem Dei est? Ergo in Deo terra est; quia caro terra est. Ergo corporeus Deus. Ergo infirmus ut caro, passionibusque subjectus. Et forte caput tibi videatur ad similitudinem Dei, quia eminet: aut oculi, quia intuentur: vel aures, quia audiunt. Si altitudinem spectes, num proceri videmur, quia paululum vertice eminemus a terris? Sed ideo non pudet, eo nos similes Dei dici, quia serpentibus caeterisque reptantibus, aut quia damulis, atque ovibus, et lupis celsiores sumus? Et quantum in ea parte cameli nobis atque elephanti proceriores sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ne unago subsitintiaȩ. Seđm hanc imaginẽ
que nfulg& pictura p̾tiosa ẽ. Scdm hanc ĩmog¬
nẽ adem ante peccatũ. s ubi lapsus ẽ de posuit
imciginẽ cęlestis. sumpsit terrestris effigiem: Sed fugi¬
cius hanc imciginẽ quae intrare ciuittitẽ dr̃i ñ po¬
test. qͥa scriptũ est Dñe. inciuitute tua imciginẽ eo
ad nichilũ rediges. Qñ intrat indignci imago: & quȩ
intrarit excludit᷑. Quia ñ intrabit inqͥt meã om̃e cõ¬
mune : & qui facit execrationẽ nm̃daciũ: s ille intrabit
imaginẽ dĩ est. In hac totus es homo. qͥa sine hac nichil es
s es t̾ra. & in t̾rã resolueris Deniq ut scicis qͥa sine anima
caro nichil ẽ : Nolite inqͥ timere eos qui possunt corpus
occide : animã autẽ ñ possunt Quid igit̾ incarne p̃su¬
mis. qͥ nichil amittis si carnẽ amiseris: S illud time
ne animȩ tuaȩ de fraudis auxilio: Qũci enĩ dobit hõ

Expanded text:
paternae imago substantiae. secundum hanc imaginem, paternae imago substantiae. secundum hanc imaginem, quae refulget, pictura pretiosa est. secundum hanc imaginem Adam ante peccatum, sed ubi lapsus est, deposuit imaginem caelestis, sumpsit terrestris effigiem. sed fugiamus hanc imaginem, quae intrare ciuitatem dei non potest, quia scriptum est: domine, in ciuitate tua imaginem eorum ad nihilum rediges. et non intrat indigna imago et quae intrarit excluditur, quia non intrabit inquit in eam omne commune et qui facit execrationem et mendacium, sed ille intrabit imaginem dei est. in hac totus es, homo, quia sine hac nihil es, sed es terra et in terram resolueris. denique ut scias quia sine anima caro nihil est, nolite inquit timere eos qui possunt corpus occidere, animam autem non possunt. quid igitur in carne praesumis, qui nihil amittis, si carnem amiseris? sed illud time, ne anim
Abbreviated transcription (Latin):
neri: Actende inqͥt tibi soli. aliud enĩ sumꝰ nos. alic s
m̃a s alia quȩ circa nos funt Nos sumꝰ. hoc ẽ anima ec
mens. ꝯrã sunt corporis m̃bra. & sensus eiꝰ circanos pe
eunici s̃. Serui sunt. et uitȩ istuis apparcitꝰ: Tibi gͥ attende¬
& te ipsũ scito. hoc ÷ ñ quoles lacertos habecs ñ quantum
coiporis fortitudinẽ. ñ quantus possessiones. quãtam poten¬
tiã. s qualẽ animã ac m̃tẽ. Undȩ om̃a c̃silici ꝓficiscũ
diar : ad quã oꝑum tuoꝵ fructꝰ refert᷑. Ilia est enĩ
plenq scipientiẽ. plena pietatis atq iusticiae. qm om̃is
uirtꝰ. adõ.ẽ. cui dic̃ ds Ecce ego ierłm pinxi muros
tuos: Illai animai adõ pingit᷑ quȩ habet inse uirtutũ
gr̃am renitentẽ. splendoremq pietatis. Illa anima
bene piet̾a ẽ in qua elucet diuinȩ oꝑationis effigies
ug nanima bene picta ẽ. inqua ẽ splendor glae et

Expanded text:
neri. Adtende inquit tibi soli. aliud enim sumus nos, aliud sunt neri. Adtende inquit tibi soli. aliud enim sumus nos, aliud sunt nostra, alia quae circa nos sunt. nos sumus, hoc est anima et mens, nostra sunt corporis membra et sensus eius, circa nos autem pecunia est, serui sunt et uitae istius adparatus. tibi igitur adtende, te ipsum scito, hoc est non quales lacertos habeas, non quantam corporis fortitudinem, non quantas possessiones, quantam potentiam, sed qualem animam ntur, ad quam operum tuorum fructus refertur. illa est enim plena sapientiae, plena pietatis atque iustitiae, quoniam omnis uirtus a deo est. cui dicit deus: ecce, Hierusalem, pinxi muros tuos. illa anima a deo pingitur, quae habet in se uirtutum gratiam renitentem splendoremque pietatis. illa anima bene picta est, in qua elucet diuinae operationis effigies, illa anima bene picta est, in qua est splendor gloriae et
Abbreviated transcription (Latin):
una et sempit̃na iusticici. Iicigo dĩ ẽ solus ille qͥ dix̃. Ego
et pat̃ unũ sumꝰ Itu habens similitudinẽ patris: ut diuini¬
tuias et plenitudinis habecit initatẽ. Ubi dicit ftcicimꝰ
quomꝰ inȩqualitts: Cũ iterũ dicat ad similitudinẽ nr̃am.
ubi ẽ dissimilitudo: Sic et in euangłio ubi dic̃ ego et
pat̾. utiq ñ unci ꝑ sonci ẽ: Ubi autẽ ait unũ sumꝰ. nulla
ẽ discrepcntia diuinittitis aut oꝑis: Nongͥ mutroq unci
ꝑsonci:s unc substtntici ẽ: & bene addidit sumꝰ. quia
semꝑ eẽ diuinũ ẽ ut coaet̾num credas. quẽ putaibcis¬
eẽ dissimilẽ: Aet̾nus ẽ enĩ de quo dic̃ moyses Qui est
misit me Pulchre etiã illud p̃misit ego etpat̃. Nã
si patirẽ p̃misisset : tu minorẽ filiũ iudicares: Sed p̃mi¬
sit filiũ quẽ non c̃uenit credi patri suꝑiorẽ: Ad iundx̃ patrẽ.
ut ad uertas dm̃ pcitrẽ & filiũ. eiꝰ ordinis p̃iudicio ñ te¬

Expanded text:
mpiterna iustitia est. imago dei est solus ille qui dixit: ego et pater unum sumus, ita habens similitudinem patris, ut diuinitatis et plenitudinis habeat unitatem. ubi dicit faciamus, quomodo inaequalitas? cum iterum dicat ad similitudinem nostram, ubi est dissimilitudo? sic et in euangelio, ubi dicit ego et pater, utique non una persona est; ubi autem ait unum sumus, nulla est discrepantpersona, sed una substantia est. et bene addidit sumus, quia semper esse diuinum est, ut coaeternum credas quem nam esse dissimilem. aeternus est enim de quo dicit Moyses: qui est misit me. pulchre etiam illud praemisit ego nam. nam si patrem praemisisset, tu minorem filium iudicares; sed praemisit filium, quem non conuenit credi patre superiorem, adiunxit patrem, ut aduertas deum patrem et filium eius ordinis praeiudicio non te
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ animã ẽẽ ad imaginẽ dĩ: nc̃ c̃sideremꝰ utrũ de anima
nomine hõis nũcupat᷑. Scriptũ ẽ enĩ ingenesi: F ilii autẽ
ioseph qͥfcictisunt illi inegrpto animȩ nouẽ: Om̃s gͦ ammȩ
quȩ intrauer̃ cũ icicob mȩgiptũ. lxx U & multo amplius
ab humanitate. alterũ ab intuendi habens iuuacitate: quȩ
magis animȩ quã corpori conuenire ñ dubiũ est. Sui rei
etiã illus iure c̃currit dictũ intsenas ieremiae Bonus ẽ dñs
suftinentib eũ: animȩ quiꝰquerit eũ : De hominib dixit. etani¬
mã adiciendã putaiuit: Melius enĩ quęrit ista: si solci sic
ab ducens se acorporis cęno et acupiditate carnali. ipsci ẽ adi¬
magmẽ dĩ c̃formis dñi iħu Qui autẽ conformes filui dĩ
scĩ funt Sic enĩ legimꝰ dicente paulo Scimꝰ autẽ qm̃ dili¬
gentib dm̃ om̃a c̃curr̃ in bonũ. his qͥ scđm ꝓpositũ uocatis¬

Expanded text:
vimus animam esse ad imaginem Dei; nunc consideremus utrum de anima nomine hominis nuncupatur. Scriptum est enim in Genesi: Filii autem Joseph qui facti sunt ei in Aegypto, animae novem. Omnes ergo animae quae intraverunt cum Jacob iab humanitate, alterum ab intuendi habens vivacitate, quae magis animae, quam corpori convenire non dubium est. Cui rei etiam illud jure concurrit dictum in Threnis Hieremiae: Bonus est Dominus sustinentibus eum, animae quae quaerit eum . De hominibus dixit, et animam adjiciendam putavit. Melius enim quaerit ista si sola sit, abducens se a corporis coeno, et a cupiditate carnali. Ipsa est ad imaginem Dei conformis Domini Jesu. Qui autem conformes Filii Dei, sancti sunt. Sic enim legimus, dicente Paulo: Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia concurrunt in bonum, iis qui secundum propositum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debuit. Illiciendo autẽ uirum et dando ei qđ ipsci gustai¬
uercit : ñ uitauit s it̃auit peccatũ: Nã utiq si uere
rationẽ spectes : eũ quẽ diligebat ñtrahere ad c̃sortiũ
penȩ. sed mcigis ab eo qđ cognouerait ipsa ẽẽ peccatũ.
uł inscientẽ reuocare debuerat Quã uis uidecitur
hȩc mulier. sciens qđ post culptĩ inparadrso ẽẽ non
posset: metuisse nesola de paradrso eiceret᷑. Deraq abi¬
conder̃ se ambo post culpc̃i Excludendã gͥ se eẽ cognos¬
cens. c̃ sortio uiri quẽ diligebat: noluit defrudari:
terũ accipe. ñ cognitio mali malũ est: sed cũ actus
implet maliciã: Non enĩ stcitm qͥ nouit malum
qđ malũ est facit: sed qui qđ malũ ẽẽ nouit. oꝑat᷑:
Incentuũi autẽ ad oꝑcindũ qđ malũ est: aut uricundia aut
cupiditas eẽ c̃sueuit. Nec statur necesse est ait habers scien

Expanded text:
n debuit. inliciendo autem uirum et dando ei quod ipsa gustauerat non uitauit, sed iterauit peccatum. nam utique si uere rationem spectes, eum quem diligebat non trahere ad consortium poenae, sed magis ab eo quod cognouerat ipsa esse peccatum uel inscientem reuocare debuerat, quamuis uideatur haec mulier sciens quod post culpam in paradiso esse non posset metuisse ne sola de paradiso eiceretur. denique absconderunt se ambo post culpam. excludendam igitur se esse cognoscens consortio uiri quem diligebat noluit defraudari. iterum accipe: non cognitio mali malum est, sed cum actus inplet malitiam. non enim statim qui nouit malum quod malum est facit, sed qui quod malum esse nouit operatur. incentiuum autem ad operandum quod malum est aut iracundia aut cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
rem publicc̃ĩ. & tumquã sub rege uiuere. alie sibi qͥsq
ꝓspicere . imꝑium recuscire. & si copiant᷑ indigno ue¬
lint exire seruitio. Abhis gͥ ordicm᷑ qͥ nr̃o usuu imi¬

Expanded text:
rem publicam et tamquam sub rege uiuere, aliae sibi quisque rem publicam et tamquam sub rege uiuere, aliae sibi quisque prospicere, imperium recusare et, si capiantur, indigno uelint exire seruitio. IAb his igitur ordiamur qu
Abbreviated transcription (Latin):
genere. nunc infida sede deciꝑe. nẽ iusco fallere
ne lciqueis eos capture: c̃tendimus. Ci coniae redit
uexillũ ueris at tollit. orues quii altor peurm̃
amtnt frequent ꝑ egrinari Aliȩ aues ad manũ
se subiciunt. et m̃sȩ assuescunt ⁊ tetuq mulee¬
itur. Alię reformidant. aliȩ eisdẽ quib hões do¬
micilus: de lectcint᷑. Alię secretũ in desertis
uitũ diligunt. quę requirendi sibi uictꝰ diffi
tuintũ strepunt. alice eanoro delectant sucuuo
moduł omine quȩdci exncitura alię ex institut¬
one : diuersarũ uocũ obloquunt᷑ discriminci
ut hõem putes locutũ: eũ locuttisit auis. Qucor
eticĩ alie simplices ut columbę. aliȩ astutȩ ut ꝑdices.
Gallus icictuntior. pauus speciosior. Sunt eticim
uitȩ inauib et opum diuersitates. ut aliȩ ament in cõ¬
mime consulere. et collatis uirib uelut quandã curtire

Expanded text:
genere nunc infida sede decipere, nunc sibilo eos genere nunc infida sede decipere, nunc sibilo eos fallere, nunc laqueis eos captare contendimus. ciconiae reditus uexillum ueris attollit. grues, quia alta petunt, amant frequenter peregrinari. aliae aues ad manum se subiciunt et mensae adsuescunt tactuque mulcentur, aliae reformidant. aliae isdem quibus homines domiciliis delectantur, aliae secretam in desertis uitam diligunt, quae requirendi sibi uictus difSctantum terris, aliae canoro delectant suauique modulamine. quaedam ex natura, aliae ex institutione diuersarum uocum oblocuntur discrimina, ut hominem putes locutum, cum locuta sit auis. quam detiam aliae simplices ut columbae, aliae astutae ut perdices; gallus iactantior, pauus speciosior. sunt etiam uitae in auibus et operum diuersitates, ut aliae ament in commune consulere et conlatis uihbusuiribus uelut quandam curare
Abbreviated transcription (Latin):
Nã pppt auiditetẽ p̃dandi. uł ꝓpt̾ insidicis explorandi:
nec ipsis int̾se conuenit et ideo declinant sui copulam
Nefugit enĩ aueritici c̃sortiũ plurimorũ. de inde c̃umnetio
plurimorũ: facile ipsa se ꝓderet. His gͦ auib nichil est.
copulcitoriũ prȩt̾ iugale consortiũ: Ergo aquilis accipi¬
tribꝰq hic usus ẽ uite. Contra uͦ palumbes. grues stur¬
ni. corui atq cornices. etiã turdi: gaudent pluri¬
morũ conexione: Alici quoq auiũ generai enchoria.
que manent in locis semꝑ. alici aduenticia quae obeunt
regiones alias. & ꝑ actu yeme reuertunt᷑. Sunt alia quę
yeme redeunt. estaite ꝑ egrincnt᷑ anobis. siue qđ alici
uemis tempore adccilidiora se c̃ferant: siue qđd pleraq
rursus dęstatẽ in his locis exigunt. quȩ ameniora no¬
uerut̾. Turdi deniq autinini fine. yemis ẽfiuo
qucisi
exacta estate. se refer̃. quib nos inhos¬
pitcili
immanitate: molim insidicis ⁊diuersi

Expanded text:
Nam propter aviditatem praedandi, vel propter insidias explorandi, 99 nec ipsis inter se convenit; et ideo declinant sui copulam. Refugit enim avaritia consortium plurimorum. Deinde conjunctio plurimorum facile ipsa se proderet. His ergo avibus nihil est copulatorium praeter jugale consortium. Ergo aquilis accipitribusque hic usus est vitae. Contra vero palumbes, grues, sturni, corvi atque cornices, etiam turdi gaudent plurimorum connexione. Alia quoque avium genera enchoria quae manent in locis semper: alia adventitia quae obeunt regiones alias, et peracta hyeme revertuntur: sunt alia quae hyeme redeunt, aestate peregrinantur a nobis; sive quod alia hyemis tempore ad calidiora se conferant; sive quod pleraque rursus aestatem in iis locis exigant, quae amoeniora noverunt. Turdi denique autumni fine, hyemis confinio, quasi exacta aestate se referunt. Quibpitali immanitate molimur insidias et diuerso
Abbreviated transcription (Latin):
bat innat᷑a hano opinionem: ⁊ si ñ habebat uidiciũ
boni imali Deniq & mulier serpenti dicit: ex om̃i
ligno qđ est in paridrso manducabimꝰ defructu autẽ
ligni qđ est inmedio paradr̾so di&̃ dñs ñ manduca¬
bitis ex eo: Ita gͦ sciebat oboediendũ mandato ut
rg̃o scnut deferendũ eẽ mandato: Sciuit utiq malũ
ẽẽ p̃uciricari. et ideo iuste p̃uerricatii damnatur
ccipe aliud. Si assumptio de ligno scientir boni
i mali it opatoria erat. ut & bonũ et malum
agnosceret᷑. qđ uidetur script᷑a ostenđe dũ dicit.
qͥa ubi mandueciuer̃ ambo aꝑtisunt oculi eorum.
ncognouer̃ qđ nudi eẽnt. hoc est aꝑtisunt oculi
cordis ncognouer̃ turpes eẽ. nudos se degere: sine
dubio ubi gustaxit mulier de ligno scientiẽ boni et

Expanded text:
bat in natura hanc opinionem, etsi non habebat iudicium bat in natura hanc opinionem, etsi non habebat iudicium boni et mali. denique et mulier serpenti dicit: ex omni ligno paradisi manducabimus, de fructu autem ligni quod est in medio paradiso dixit deus: non manducabitis ex eo. ita ergo sciebat oboediendum esse mandato ut ergo quae sciuit deferendum esse mandato sciuit utique malum esse praeuaricari et ideo iuste praeuaricata damnatur. Accipe aliud: si adsumptio de ligno scientiae boni et mali ita operatoria erat, ut et bonum et malum agnosceretur, quod uidetur scriptura ostendere, dum dicit quia ubi manducauerunt ambo, aperti sunt oculi eorum et cogncordis, et cognoverunt turpe esse nudos se degere: sine dubio ubi gustavit mulier de ligno scientiae boni et
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus:qͥ adcltũ ⁊ ꝓfundã scientiã ꝑuenire nõ
potuit ⁊ recte gͥ sic̃i ñ paruulus c̃demnat᷑. Item
quȩstiones erunt Qui nescit inquit bonũ ⁊ malũ:
ne id ipsũ quidẽ nouit malũ. eẽ. ñ seruare mandatũ
nec hoc ipsũ bonũ nouit quodest oboedire mandato:
& ideo qͥa ñ nouercit. uenia inqͥt dignꝰ fuit qͥ ñ oboediuit.
ñ c̃denmatione: Quȩ quidẽ quęstio de his absolutionẽ
habet : quȩ ante memorciuimus: Considerire enĩ potuit
homo eohis quȩ ds̃ ei ante contulerat. qđ insufflationẽ
dĩ accepit: qđ erat inparadrso uolupititis locatꝰ sũ mã
auctori obedientiã deferendã: Et ideo n suũ nesciȩbat
boni umali: ttm̃ quia tantorũ auctor dixerat. de lignꝰ
scienti& honi maili ñ eẽ gustandũ : fidem p̃ceptori
seruare debuenit: Non enĩ ab eo pericia sed fides exiͦe
debuerit Et si ñ intelligebat ium qualitatẽq iussoꝵ
sciebat dam̃ p̃ceptori deferendã eẽ referentia. habe¬

Expanded text:
paruulus, qui ad altam et profundam scientiam peruenire non potuit, recte sicut non paruulus condemnatur. - Iterum quaestiones serunt. qui nescit, inquit, bonum et malum, ne et ipsum quidem nouit malum esse non seruare mandatum nec ipsum bonum nouit quod est oboedire mandato. et ideo quia non nouerat, uenia, inquit, dignus fuit qui non oboediuit, non condemnatione. quae quidem quaestio de his absolutionem habet quae ante memorauimus. considerare enim potuit homo ex iis quae deus ante ei contulerat, quod insufflationem dei accepit, quod erat in paradiso uoluptatis loauctori obedientiam deferendam. Et ideo si vim nesciebat boni et mali; tamen quia tantorum scientiae boni et mali non esse gustandum, fidem praeceptori seruare debuerat; non enim ab eo peritia, sed fides exigebdebuerat. etsi non intellegebat uim qualitatemque iussorum, sciebat tamen praeceptori deferendam esse reuerentiam. habe
Abbreviated transcription (Latin):
i ad supiorci ascendunt. frequent᷑ alieni pisauer
generis capiunt᷑ influuis Cũ hȩc igit᷑ caula pontum
alis faciat gratiorẽ. uł qđ ȩstus temper& sollemnis illic
flatus aquilonis : tum oportuniorẽ ceteris iudiccant. mͣ
quo genercre & partus possint ꝓpͥos enutrire. Quod teno¬
n fȩtus laborẽ alienȩ regionis fere iux possentnssr
illic fouent aeris blanda clem̃tia Ittiq ꝓacto nimere.

Expanded text:
et ad superiora ascendunt, frequenter alieni pisces et ad superiora ascendunt, frequenter alieni pisces generis capiuntur in fluviis. Cum haec igitur causa Pontum illis faciat gratiorem, vel quod aestus temperet solemnis illic flatus aquilonis, tum opportuniorem caeteris judicant, in quo generare, et partus possint proprios enutrire, quod teneri fetus laborem alienae regionis ferre vix possint, quos illic fovet aeris blanda clementia. Itaque peracto munere
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. ut nulbus desit occursus: Sed agnoseo quis
ille sit impator. qui ordincitione diuinci sensibus
uniuer sorum suũ infundait imꝑiũ. quitcicitꝰ mutis
ammcntibus: naturcilis disciplinȩ ordinẽ tribuat
xecsolũ magna penłtr&: sed etici ꝑminimo quȩq
se fundat. diu̾ine legi piscis obsequitur & homines
rationisq expers: Sed uide ne tu tibi magis inci¬
pais ce contemptui: si irrcitionabili irrcicioncibilior
de pbendciris Qiud autẽ rationabilius hos pisciũ
transitu. cuiꝰ nitionẽ quidẽ uerbis ñ exx plicantu
sed fcictis loquunt᷑: Pergunt etiã ȩstatis tempore
ad fretu ponti: eo qđ reliquo maris sinu. hic sinus
dulcior sit: Non enĩ tcmdiu sol ei fredo. quc̃ dii ce¬
teris immoreee̾ eciq fit causci ut non om̃em aquamt
eaxhcturiat: quȩ dulcis atq potabilis st Qens acte i¬
noretiꝰ d edic̃ eci que mciritima sunt. aquis plerũq
dulsiby de lectentur : Deniq dũ fluminci sequuint᷑

Expanded text:
gunt, ut nullius desit occursus? sed agnosco quis gunt, ut nullius desit occursus? sed agnosco quis ille sit imperator, qui ordinatione diuina sensibus uniuersorum suum infundat imperium, qui tacitus mutis antibus naturalis disciplinae ordinem tribuat; nec solum magna penetret, sed etiam per minima quaeque se fundat. Divinae legi piscis obsequitur, et homines rationisque expers? Sed vide ne tu tibi magis incipias esse contemptui, si irrationabili irrationabilior deprehendaris. Quid autem rationabilius hoc piscium transitu, cujus rationem quidem verbis non explicant, sed factis loquuntur? Pergunt enim aestatis tempore ad fretum Ponti, eo quod reliquo maris sinu hic sinus dulcior sit. Non enim tamdiu sol ei freto, quamdiu caeteris immoratur, eaque fit causa ut non omnem aquam exhauriat, quae dulcis atque potabilis est. Quis autem ignoret quod etiam ea quae maritima sunt, aquis plerumque dulcibus delectentur? Denique dum flumina sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt: & mhis immorari dulce arbidtnt. Qe
ideo eleger : ut solitariã uitũ remota possint Arbu¬
trorũ int̾pellatione transigere: Sunt tcm̃ aligna
tent. sed fouendi partꝰ necessittite̾. qua oportumo
ẽ iuncto agmine aquilonis flcitus petunt. et ad illud
septẽtrionciliũ maire partiũ: quadc̃i naturȩ lege
ẽtendunt: diccis si ciscendentes uidecis reuma
tidẽ nie u xxinum portũ: uolento impetu ꝓ fiuerres
Quis piscib hec annuntict . loco p̃ceptos tafluenti
Qius tribuit cispositionẽ uandi. comitandi ordinẽ
mectis autempora reuertendi : Homines sunt amꝑa¬
torẽ habent: cuiꝰ expectut᷑ imꝑium ꝓcedit tessera.
ꝓponunt̾ edicto ꝓ uncicilib ut c̃uenicint. tribunis
ilitũ litterȩ dirigunt᷑. dies stcituit᷑. & pleriq ad dies
stctutos occuriere ñ queunt: Quis imꝑator piscibus
p̃ccptũ dedit: Quis doctor hanc tribuit disciplinam:
Q ui metutores itimnera disponunt: Qui duces it̃ diri¬

Expanded text:
diligunt et in his inmorari dulce arbitrantur. quae diligunt et in his inmorari dulce arbitrantur. quae ideo elegerunt, ut solitariam uitam remota possint arbitrorum interpellatione transigere. sunt tamen aliqua tent, sed fovendi partus necessitate; quem opportuno nientes conjuncto agmine Aquilonis flatus petunt, et ad illud Septentrionalium mare partium quadam naturae lege contendunt. Dicas, si ascendentes videas, rheuma tidem in Euxinum pontum violento impetu profluentes. Quis piscibus haec annuntiat loca, praecepit tempora? Quis tribuit dispositionem viandi, comitandi ordinem, metas et tempora revertendi? Homines suum imperatorem habent, cuius expectatur imperium, procedit tessera, proponuntur edicta prouincialibus ut conueniant, tribunis militum litterae diriguntur, dies statuitur: et plerique ad dies statutos occurrere nequeunt. quis imperator piscibus praeceptum dedit, quis doctor hanc tribuit disciplinam, qui metatores itinera disponunt, qui duces iter diri
Abbreviated transcription (Latin):
intuent᷑ possessiones eorũ: Quẽ admodũ diesi nocdes qn
excogitunt ut aliquid ꝓxxnn auferant: Nũ quid soli habi¬
tabitis suꝑ t̾ram: Clamat ꝓpħai. Cognoseit i hec clias et
uindicte reseruat Quanto aliena apiscib auidititis
rapinci: Illi noituralici captañ
secretti. nultra
orbis t̾rcirũ t̃minos: mare no¬
runt quod nullȩ
iit̃ polcint insule. nec t̾ra aliqͣ
int̃ icicet uł ul¬
terius ullci sit positu Illic igit᷑ ubi diffusũ late ma¬
re om̃em spectandi usũ. utilitatis gr̃aꝵ¬
ncuugedi int̾ cludait audciciaĩ: cõn¬
dere se
feruntur: Coete illa imm̃sci generais opiseud. equa¬
lia montib corpora. ut tradider̃ nobis qui ud ab in
potuer illic quietũ ȩuũ exigunt disere ttr
sulis. et ab omũb maritimarum urbiũ
c̃tagiis separcittis: habent sucis regiones.
habiteicula distributa. Manent mhis
moffenso uicinorũ limite nec uogo transirui solu¬
mustetiones quer̃ locorũ. sed tumquã patriũ solum

Expanded text:
intuentur possessiones eorum ! quemadmodum dies noctisque excogitant, ut aliquid proximis auferant! numquid soli habitabitis super terram? clamat propheta. cognoscit haec dominus et uindictae reseruat. Quanto aliena a piscibus auiditatis rapina! illi naturalia captant secreta et ultra orbis terrarum terminos mare norunt, quod nullae interpolant insulae, nec terra aliqua interiacet uel ulterius ulla sit posita. illic igitur ubi diffusum late mare omnem spectandi usum, utilitatis granauigandi intercludat audaciam, condere se feruntur cete, illa inmensa genera piscium, aequalia montibus corpora, ut tradiderunt nobis qui uidere potuerunt. illic quietum aeuum exigunt discreta ab insulis et ab omnibus maritimarum urbium contagiis separata habent suas regiones et habitacula distributa. manent in his inoffenso uicinorum limite nec uago transitu mutationes quaerunt locorum, sed tamquam patrium solum
Abbreviated transcription (Latin):
signa p̃tereunt: Unde exiguo anuncili tuntti scientia
ut futura p̃nuntiet: Quo magis ineo nichil ẽ qͦ tentã
possit habere prudentiã: crede qđ ꝑ indulgentiã dñi
rerũ omĩum. hic quoq prȩscientię huiꝰ mimꝰ acceperit:
Et enĩ sifȩnũ ds̃ sic uestit ut miram. si pcscit uolatilia. si
partnit coruo eseã. pulli ẽnĩ eiꝰ ad dm̃ elcimant. simuli¬
erib dedit teãturȩ sapientiã. si arcineam quȩ teim subti¬
lit̃ ac docte lcixos ccisses suspendit. inforib. sapientiae
non relinquit immimẽ : si ipse uirtutẽ equo dedit. et sol¬
uit de ceruice eiꝰ formidinẽ. ut exultet incõpo et occꝑ¬
rrens regib irrideat: odoret᷑ bellũ eminus. excite t
sono tube: Si hȩc irrationabilici pleraq & alia insen¬
sibilici. ut fęnũ ut lilici replebit sua dispositione sa¬
pientiae: quid dubittimꝰ quod eticĩ inechinũ ẽtulert
hui grcm p̃scientiȩ : Nichil enĩ in exploratũ mei

Expanded text:
signa praetereunt. unde exiguo animali tantam scientiam, ut futura praenuntiet? quo magis in eo nihil est, quo tantam possit habere uero, crede quod per indulgentiam domini rerum omnium hic quoque praescientiae huius cEtenim si fenum Deus sic vestit ut miremur, si pascit volatilia, si paravit corvis escam, pulli enim ejus ad Deum clamant. Si mulieribus dedit texturae sapientiam, si araneam, quae tam subtiliter ac docte laxos casses suspendit in foribus sapientiae, non reliquit immunem, si ipse virtutem equo dedit, et solvit de cervice ejus formidinem ut exsultet in campo, et occurrens regibus arrideat, odoretur bellum eminus, excitetur sono tubae, si haec irrationabilia pleraque et alia insensibilia ut fenum, ut lilia replevit sua dispositione sapientiae, quid dubitamus quod etiam in echinum contulerit hujus gratiam praescientiae. Nihil enim inexploratum,
Abbreviated transcription (Latin):
de est. Iterũ ille sinus maris
alit. lupos ille. ille scixcitiles
alius. Non est libera ucigandi
copici.
ded usus natura impressus. tt̃iqͣm
patrie finib unũquemq sese tenere
& ultra in colcis ꝓdire: facit suspec¬
tũ. At nobis longe alia sententici
mutcre exilio dom̃os. in colarum
festidioteneri. ad uenarũ captare gr̃am.
trens ferre t̾minos ꝓpetuos quos posuer̃ patres nr̃i
agnũ adas ũ ungere. domũ ad domũ. De fecit t̃r
hominibus. stermnt᷑ i maria sursus ꝓsingulorũ
libidine incidit̾ t̾ra. mare infundit᷑ ut insulos¬
fticicint. possideant fretti. spatiai maris sibi ułndicant
iure moncipii. pisciũq iura. sic̃ uerncicu¬
lorum: c̃ditione seruitii sibi sub iecta cõ¬
memorcinte: Iste inquit sinus mciris m̃s. ille alt̾ius.
Diuidunt elem̃ta sibi potentes. his influctib ostrea
nutriunt᷑. his inuiucirio piscis includitur
Luxuriȩ nec monre efficit nisi apotheccis
habeant ostrecirũ: Itaq ȩtates etirũ numerant. & pisciũ

Expanded text:
deest iterum. ille sinus maris alit, lupos ille, ille perimendum, alius. non est libera uagandi copia, ed usus naturae impressus tamquam patriae finibus unumquemque sese tenere, et ultra incolas prodire suspectum. At nobis longe alia sententia est, mutare exsilio domos, incolarum fastidio teneri, advenarum captare gratiam, transferre terminos perpetuos, quos posuerunt patres nostri, agrum ad agrum jungere, domum ad domum. Deficit terra hominibus, sternuntur et maria. Rursus pro singulorum libidine inciditur terra, mare infunditur, ut insulast possideant freta: spatia maris sibi vindicant jure mancipii, pisciumque jura sicut vernaculorum conditione 91 sibi servitii subjecta commemorant. Iste, inquit, sinus maris meus, ille alterius. Dividunt elementa sibi potentes. His ostreae in fluctibus nutriuntur: his in vivario piscis includitur. Luxuriae nec mare sufficit, nisi apothecas habeant ostrearum. Itaque aetates earum numerant, et piscium
Abbreviated transcription (Latin):
pret̃miit. si eũ considerat. & futurorũ informait uncdi¬
cus tua ñ considcit : Immo uͦ c̃sidat sic̃ testat᷑ eius
auiino scipientici dicens. Si respicit uolcitilici sipas
magis uos minime fidei: n uͦ sine quadci dote
naturȩ mcinere piscib etiã illcĩ putamꝰ gitm. qua
umũ qđq genus pisciũ p̃scriptti sibi domicilia habi
que sui generis nullus excedat. ñ incurs& alienus
nũquã audiuimꝰ. & tum̃ pisces mensuram
sucmi norunt ñ muris urbit̃ portisq p̃scriptum. ñ aedi¬
ficiis domorũ. ñ agrorũ finib limitctã.s m̃surcim eiꝰ qđ
oportat. ut tantũ satis sit unicuiq : quantũ adusum
abimdet. nonquantũ auditcis quȩdam immodata sibi
ubiclicet: Liex quȩ dc̃ĩ naturȩ ẽ tantũ querere quenti¬
ł. sufficicat
efficicit ad uetum.& alim̃torũ modo sortẽ cense¬
N patrimonii. Hoc genꝰ pisciũ in illo sinu maris
alitur & gig¬
nitur. illud in cilio Deniq¬

Expanded text:
urorum informat indiciis, tua non considerat? immo uero considerat, sicut testatur eius diuina sapientia dicens: si respicit uolatilia, si pasmagis uos minimae fidei? An uero sine quadam dote naturae manere piscibus etiam illam putamus gratiam, quod unumquodque genus piscium praescripta sibi domicilia habet, quae sui generis nullus excedat, non incurset alienus numquam audiuimus: et tamen pisces mensuram suam norunt, non muriamuris urbium portisque praescriptam, non aedificiis domorum, non agrorum finibus limitatam, sed mensuram eius quod oporteat, ut tautumtantum satis sit unicuique quantum ad usum abundet, non quantum auiditas quaedam inmoderata sibi uindicet. lex quaedam naturae est tantum quaerere quantum sufficiat ad uictum et alimentorum modo sortem censere patrimonii. hoc genus piscium in illo sinu maris alitur et gigtur, illud in alio. deniq