comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onsufficit nra relinquere nisi relin qua¬
mus & nos. Quidest quod dicimus relin¬
quamus &nos Sienĩ nos ipsos relinquimus
quo ibimus extranos. uelquis est quiuadit sis e
deserit. sed aliud sumus perpeccatum lapsi aliud
pernaturã conditi. aliud quod fecimus aliud
quod factisumus Relinquitmus nos m&ipsos
quales peccando nos fecimus. & maneamus nos¬
m& ipsi quades pergratiã factisumus. Ecce &¬
enim qui superbus fuit. si con uersus adxpm̃
humilis factus ẽ. sem & ipsum relinquit Silux u¬
riosus quisq: ad continentiam. uitam mutauit.
abnegauit utiq quod fuit. Siauarus quisq
ambire lam desiit &largiri didicit propria
quiprius aliena rapiebat. procul dubio sem&¬
ipsum reliquid Ips e quidem est pernatugam
sed non ipse permalitiã. Hincenĩ scriptumẽ
uerte impios &nonerunt. Conuersinamq impu
Noner̃ No nquia omnino noner̃ inessentia sed
scilic& noner̃ in impi&atis culpa. Tuncergo nos
cumuitamus quod per uetustatem fuimus. & ad

Expanded text:
sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim humilis factus est, semetipsum reliquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum: Verte impios, et non erunt. --Conversi namque impii non erunt, non quia omnino non erunt in essentia, sed scilicet non erunt impietatis culpa. Tunc ergo nosmcum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
aulus cum duris in macedonia fuiss&
pers ecutionibus pressus. in eo quod se afflic¬
tum insinuat &iam iucundatũ demonstrat
dicens: Nam cumuenis semus macedoniam.
Nullam requiem habuit caronrã. Acsia perte
dicer&. Quia sp̃s requiem habuit dum perpro¬
fectũ animȩ persecutionũ supplitia carotolerauit

Expanded text:
aulus cum duris in Macedonia fuisset persecutionibus pressus, in eo quod se afflictum insinuat, etiam jucundatum demonstrat, dicens: Nam cum venissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra . Ac si aperte diceret quia spiritus requiem habuit dum per profectum animae persecutionum supplicia caro toleravit
Abbreviated transcription (Latin):
arnis natiuitas dispectaui sa est sapientib
mundi. Contẽpser̃namq: infirma huma¬
nitatis eius. Dõ hȩc in digna iudicantes. Cui tan¬
to magis homo debitor fuit. quanto proillods̃
&iam in digna suscepit. Quia enĩ non cognoũ
mundus persapientiam dm̃ placuit dõꝑstultitiã
predicationis saluos facerecredentes. acsidicer&.
Cumdm̃ qui est sapientia nequaquam persapientiã
suam mundus in uenir&. Placuit utdm̃ hominẽ
factum perhumanitatis stulta cognoscer&. Qua¬
tinus eius sapientia ad nr̃a stulta descender&
& lucem suꝑnae prudentiȩ luto suȩ carnis in lumi¬
nata nr̃a cȩcitas uider&¬

Expanded text:
arnis nativitas despecta visa est sapientibus mundi. Contempserunt namque infirma humanitatis ejus, Deo haec indigna judicantes, cui tanto magis homo debitor fuit, quanto pro illo Deus etiam indigna suscepit. Quia enim non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes . Ac si diceret; cum Deum, qui est sapientia, nequaquam per sapientiam suam mundus inveniret, placuit ut Deum hominem factum per humanitatis stulta cognosceret, quatenus ejus sapientia ad nostra stulta descenderet, et lucem supernae prudentiae luto suae carnis illuminata nostra caecitas vider
Abbreviated transcription (Latin):
dcirco inquit quod lib& certamen ex superat.
quiamentẽ certamini ante certam en parat:
Bellũ quippe procul odorariest aduersa quȩq
longe adhuc posita cogitando prenoscere. ne
fortasse ualeant in prouisa superare. hoc bel¬
lum procul odorari discipulos paulus ad mone¬
bat cumdicer&. Vos m&ipsos tep̃tantes siestis
infide ipsiuos probate. Acsi a perte preciper& di¬
cens. Persecuti onum certamina admentem re¬
ducite. & cordis urĩ intima atq occulta pensan¬
tes. quales inter supplitia existere ualeatis inue¬
nite: hocbellum scĩ uiri procul odorantur. quan¬
do & in pace uniuersalis ecclesiae positi uelhe¬
reti corum bella: uelinminentia abinfidelibus
tionum contumelias aequanimiter fer̃ utsiper¬
secuti onis occasio supp&at. tanto illos fortio¬
res a perti hostes inueniant: quanto eas intra
et clesiã falsorum fratrũ iacula nõ expugnant:
Nam qui abstatu patientiae antelinguarũ uulne¬
ra corruit. Ipse sibi testis est quia contra manifeste.

Expanded text:
dcirco quodlibet certamen exsuperat, quia mentem certamini ante certamen parat. Bellum quippe procul odorari est adversa quaeque longe adhuc posita cogitando praenoscere, ne fortasse valeant improvisa superare. Hoc bellum procul odorari discipulos Paulus admonebat, cum diceret: Vosmetipsos tentate si estis in fide, ipsi vos probate . Ac si aperte praeciperet, dicens: Persecutionum certamina ad mentem reducite, et cordis vestri intima atque occulta pensantes, quales inter supplicia existere valeatis invenite. Hoc bellum sancti viri procul odorantur, quando et in pace universalis Ecclesiae positi, vel haereticorum bella, vel imminentia ab infidelibus tionum contumelias aequanimiter ferunt, ut si persecutionis occasio suppetat, tanto illos fortiores aperti hostes inveniant, quanto eos et intra Ecclesiam falsorum fratrum jacula non expugnant. Nam qui a statu patientiae ante linguarum vulnera corruit, ipse sibi testis est quia contra manifestae
Abbreviated transcription (Latin):
dethalamosuo: et impendente diluuo impera¬
turnoe ingredere in arcãtu et si lutui et u
et uxores eorũ. ut qui inarca inpendente dis¬
crimine fuerant separati red diti mundo genera¬
tioni et liberis deseruirent: hoc aũt ñ solũ intem¬
pore fit angustiae sed et intẽpore orationis quan¬
douolumus dnm̃ dep̃cari. Dicente apło ad co¬
rinthios Nolite fraudari inuicẽ nisi forte ad¬

Expanded text:
de thalamo suo . Et impendente diluvio, imperatur Noe: Ingredere in arcam tu, et filii tui, et utui, et uxores eorum , ut qui in arca, impendente discrimine, fuerant separati, redditi mundo, generationi et liberis deservirent. Hoc autem non solum in tempore fit angustiae, sed et in tempore orationis: quando volumus Dominum deprecari, dicente Apostolo ad Corinthios: Nolite fraudare invicem, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
sonat. Sicutidĩ dispensatorem . non proteruum . non
iracundum non ui nolentũ non percussorem
non turpis lucri ad p&itorem: sed hospitalem
benignum. pudicũ. iustũ . scm̃. continentem. ob¬
tinentem doctrinae fidelẽ sermonem. ut possitexor¬
tari indoctrinascna & contradicentes coctrguese.
ut du ersarũ personarum uaria precepta nunc
si leam : circam andata episcopi metenebo. Uult¬
certeds̃ titles eẽ episcopos siue presbiteros quales uas
electionis doc& Primũ quod dĩ in rep̃hensibi les
autnullus autrarus ẽ. Quis enĩ qui non quasi in
cesserit in euangelii ueritatẽ &intantũ rep̃hensibi¬
lis fuerit ut &barnabas adductus sit inetdem simi¬
litudinẽ. quis indignabitur id sibi denegari quod
princeps aposto lorũ non habuit:¬

Expanded text:
se, sicut Dei dispensatorem: non protervum, non iracundum, non vino deditum, non percussorem, non turpia lucra appetentem: sed hospitalebenignum, pudicum, justum, sanctum, continentem, obtinentem doctrinae fidelem sermonem, ut possit exhortari in doctrina sana, et contradicentes coarguere . Ut diversarum personarum varia praecepta nunc sileam, circa mandata episcopi me tenebo. certe Deus tales esse episcopos, sive presbyteros, quales vas electionis docet. Primum quod dixit, irreprehensibilis, aut nullus, aut rarus est. Quis est enim, qui non quasi in cesserit in Evangelii veritate, et intantum reprehensibilis fuerit, ut et Barnabas adductus sit in eamdem simulationem : quis indignabitur id sibi denegari, quod princeps Apostolorum non habuit
Abbreviated transcription (Latin):
rebitis cũ ipso ingła : Nec uob inquit ocorinthu
parũ eẽ uidectt᷑ si nob̵ p̃dicantib ueritatẽ aliicre¬
dant. alii ñ credant. alii ueramorte moriantur.
Aliiuiuant eauita quaedic̃. egosũ uita. Nisi eñ inos
locutiessemꝰ nec incredulos mors neccredentes
uita sequeret᷑. quia difficile dignos p̃co uirtutũ
xp̃i inueniri potest . quim ad nunciandis illis. Ñ
suã sed eiꝰ quaerat głam quã p̃dicat. In eo autẽ
qđ senegat ñ eẽ sicut multos quiuenditent uer¬
bũ dĩ: ostendit eẽ quã plurimos quiquȩstũ pu¬
tant eẽ piettitẽ et turpis lucri gratia om̃a faci¬
unt. quideuorant domos uiduarũ. seaut &x since¬
dicatio¬
nis dĩtriũ phis xp̃i eiusq: sit gła et
notan¬
dũ qđ mysteriũ triniititis in huiꝰ ca

Expanded text:
rebimus in gloria . Nec vobis inquit, o Corinthii, parum esse videatur, si nobis praedicantibus veritatem, alii credant, alii alii uiuant ea uita, quae dicit: ego sum uita. nisi enim nos locuti essemus, nec incredulos mors nec credentes uita sequeretur, quia difficile dignus praeco uirtutum Christi inueniri potest, qui in adnuntiandis illis non suam, sed eius quaerat gloriam, quem praedicat. in eo autem, quod negat non se esse sicut multos, qui uenditent uerbum dei, ostendit esse quam plurimos, qui quaestum putant esse pietatem et turpis lucri gratia omnia faciunt, qui deuorant domos uiduarum, se autem ex sinceaedicationis dei triumphus Christi eiusque sit gloria. et notandum, quod mysterium trinitatis in huius ca
Abbreviated transcription (Latin):
rex̃ inma cedoniã deapłoꝵ actib ponant testi¬
moniũ cũ aũt ꝑ transissent mesiam. descender̃
troadem etuisio ꝑ noctẽ paulo ostensaẽ, uirmace¬
do quidã erat stans et dep̃cans eũ acdicens.
Transiens inmacedoniã adiuuanos qđ cũ uidiss&
statim quaesiuimꝰ ꝓficiscun macedoniã. certi facti
qđ uocas set nos ds euangelitare eis¬

Expanded text:
rexit Macedoniam, de apostolorum Actibus ponam testimonium: cum autem pertransissent Mysiam, descenderunt Troadem et uisio per noctem Paulo ostensa est. uir Macedo quidam erat stans et deprecans eum ac dicens: transiens in Macedoniam adiuua nos. quod cum uidisset, statim quaesiuimus proficisci in Macedoniam certi facti, quod uocasset nos deus euangelizare e
Abbreviated transcription (Latin):
dulis mors: mors aut̃ ñ ista cõmunis quã cũ bes¬
tiis morimꝰ etium̃tis. sed illa de qua scriptũ ẽ. Ani¬
maque peccauerit ipsa morietur : Ergo etuita nĩ
haec arbi trandaẽ qua spiramꝰ et incedimꝰ et huc
illucq discurrimꝰ : sed illa de quađđ loquit᷑. Credo
uidere bonadñi int̃rauiuentiũ : ds̃ eñiuiuorũ est

Expanded text:
dulis mors. mors autem non ista communis, qua cum bestiis morimur et iumentis, sed illa, de qua scriptum est: anima, quae peccauerit, ipsa moriet u r. ergo et uita non haec arbitranda est, qua spiramus et incedimus et huc illucque discurrimus, sed illa, de qua Dauid loquitur: credo uidere
Abbreviated transcription (Latin):
ampaulus tertii cȩli culmemascenderat. lam
Iparadisi secreta cognouerat & tamen adhuc
carnis bellatolerans gemebat dicens. Video ali ã
legem in membris meis repugnantẽ legimentis
meȩ & captiuum meducentẽ in legempeccati quȩ
est in membris meis. Quidergo in huius tanti p̃¬
dicatoris pectore nisi cȩlumds̃ infernumq coarta¬
uerat. Qui &iusionis intime lamlum en accepe¬
rat & tamen dhuc tenebras decarne tolerabat
Supers euiderat quod letus appeter&. insecerne¬
bat quod metuens doler&. Iamcȩlestis patriȩ
lux in radiauerat. adhuc temptationis obscuritas
animum confundebat Cumcȩlo ergo infernũ
pertulit. Qui a & inluminatũ securitas erex̃ &
tep̾tatum gemitus strauit

Expanded text:
am Paulus tertii coeli culmen ascenderat, jam paradisi secreta cognoverat, et tamen adhuc carnis bella tolerans gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Quid ergo in hujus tanti praedicatoris pectore nisi coelum Deus infernumque coarctaverat, qui et visionis intimae jam lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras de carne tolerabat? Super se viderat quod laetus appeteret, in se cernebat quod metuens doleret. Jam coelestis patriae lux irradiaverat, sed adhuc tentationis obscuritas animum confundebat. Cum coelo ergo infernum pertulit, quia et illuminatum securitas erexit, et tentatum gemitus stravit
Abbreviated transcription (Latin):
opulum perdes erta gradientem. colum¬
na ignis in nocte. & columna nubis inde
preibat. Inigne & enim terrorẽ. Innube
autẽ. uisionis lenȩ blandim̃tum. Dies uero uita
iusti & nox accipitur uita peccatoris. Vnde
& conuersis peccatoribur paulus dicit. Puis¬
tis aliquando tenebrȩ : Nuncautem luxindnõ
Indie ergo pernubem columna demonstrata ẽ.
& in nocte perignem. Quia omp̃s ds̃ &blan
Istos iniudicio ueniens. perlenitatis mansue¬
tudinem demulc&. illos uero pertustitiȩ dis¬
trictionem terr&.¬

Expanded text:
opulum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos vero per justitiae districtionem terr
Abbreviated transcription (Latin):
precedentem malitiamꝰ. uilis in eius oculis facta ẽ.
omnis quam exhibebat in eccła sollicitudo sua
& quam multos ex accepto intellectu preceder&
Nonattendit quia illorum in nocentiã pensans.
persecutorem aliquando fuisse sed oluit. Sedui¬
deamus siquis exapłis eum qui paulo datus est
intellectum miratur. Ipsenobis apłorum prim
requirendus est qui discipulos am monens ait.
Si cut & carissimus frater noster paulus. secđm da¬
tam sibi sapientiam scripsit uobis. Sicut &i nom¬
nibus epłis loquens in eis dehis inquibus sunt
quaedam difficilia intellectu. quaein docti &ins¬
tabiles de prauant. Miratur itaq: in apłis omni¬
biis paulus innocentiam. Miratur apłorum pri¬
mus in paulo sapientiam. Alis ergo setangunt
qui indese uicissim ad prouectum excitant unđ
uolant

Expanded text:
praecedentem malitiam vilis in ejus oculis facta est praecedentem malitiam vilis in ejus oculis facta est omnis quam exhibebat in Ecclesia sollicitudo sua; et quam multos ex accepto intellectu praecederet non attendit, quia, illorum innocentiam pensans, persecutorem aliquando fuisse se doluit. Sed videamus si quis ex apostolis eum qui Paulo datus est intellectum miratur. Ipse nobis apostolorum primus requirendus est, qui discipulos admonens ait: Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis; sicut in omnibus epistolis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant . Miratur itaque in apostolis omnibus Paulus innocentiam, miratur apostolorum primus in Paulo sapientiam. Alis ergo se tangunt qui inde se vicissim ad provectum excitant, unde volant
Abbreviated transcription (Latin):
ira inquid dispensatione omp̃s ds̃ sic in
electissuis suadonadispensat. ut &isti
d&. quod illi denegat. & alterimaius qđ alteri
minus tribuat
Quatenus cum ueliste habere
lllum conspicit quod ipse non hab&. Velillehunc
maius accepisse considerat quod sib minus ad eẽ
pensat donadi alter in altero. Idestuicissimom̃s¬
ammirentur atq: exhacipsa ammiratione humi¬
lietur. alter alteri. & quem uid& habere quod
non hab&. eum diuin o iudicio sibi prelatum pu¬
t&. Alis ergo suis uicissim seanimalia feriunt.
Cum sc& mentes alternis se uirtutibus tangunt.¬
& tangendo excitant atq excitata ad profectũ
uolant. Uideamus paulum quomodo apłorũ
alis tactus atq ad paenitentiam excitatus fuerat
quimala preteritate persecutionis suae & apłoꝵ
in nocentem uitam considerans dicebat. Ego en ĩ
summinimus apłorũ qui non sum dignus uocari
apłs quia persetutus sum ecłam dĩ. Considera¬
uit quippe a postolorum innocentiã. & propt̃

Expanded text:
ira itaque dispensatione omnipotens Deus sic in electis suis sua dona dispensat, ut et isti det quod illi denegat, et alteri majus quod alteri minus tribuat, quatenus dum vel iste habere illum conspicit, quod ipse non habet, vel ille hunc majus accepisse considerat, quod sibi minus adesse pensat, donaadmirentur, atque ex hac ipsa admiratione humilietur alter alteri, et quem videt habere quod non habet, eum divino judicio sibi praelatum putet. Alis ergo suis vicissim se animalia feriunt cum sanctae mentes alternis se virtutibus tangunt, et tangendo excitant, atque excitata ad provectum volant. 33. Videamus Paulum quomodo apostolorum alis tactus, atque ad poenitentiam excitatus fuerat, qui, mala praeteritae persecutionis suae et apostolorum innocentem vitam considerans, dicebat: Ego enim sum minimus apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei . Consideravit quippe apostolorum innocentiam, et propter
Abbreviated transcription (Latin):
cidens dnr̃ de qͥb in pͥmolibro int̃noscon.¬
uenerat. Seqt᷑. insplendorib: scõrũ exu¬
tero anteluciferũ genuitẽ. Ordo uerboꝵ
exutero exgenuite. Insplendorib scõr
anteluciferũ . Vterũ hic intellige. se¬
cretos pat̃ncie substantiaesinus. Ex qui¬
b unigenitꝰ filius quiẽ uerbũ nat ẽ. ⁊ de¬

Expanded text:
r. De quibus in priori libro inter nos convenit. Sequitur: In splendoribus sanctorum ex utero ante luciferum genui te. Ordo verborum: ex utero genui te in splendoribus sanctorum ante luciferum. Uterum hic intellige secretos paternae substantiae sinus, ex quibus unigenitus Filius, qui est Verbum Patris, na
Abbreviated transcription (Latin):
Eructauit cormeũ uerbũ bonũ dicoeo o pao
met regi. Acsia ꝑte dicat Ex secra& osubstion¬
tȩ meȩ uerbo meo nascente oꝑameti in eosta¬
cio q̃ ego ipsi regnantido Idẽ iterũ ad patrẽ
lecũ principiũ indie uircutistuȩ. Ac sidixissa
Siergo sẽꝑ pͥncipiũ ẽ in patre ⁊cũpatrenum¬
quã erut ⁊ pͥncipiũ ñerat sed seꝑ pͥncipium.
Et qs ñ accidit ei pͥncipiũ ẽẽ nũquũ sinchis
quorũ pͥncipiũ ẽ erut : Indie uirtucistuae :
indie hocẽ in notitia incellectuadis ⁊ rationał
creute generutionis ate. Uirtutis tuȩ. hoc ẽ
supientie tuȩ. Dies enĩ uirtutis patris in hoc

Expanded text:
Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi. Ac si aperte diceret, ex secreto substantiae meae Verbo in eo nascente opera mea in eo facio, quae ego ipsi regnanti do. Item iterum ad Patrem: Tecum principium in die virtutis tuae. Ac si dixisset: Si ergo semper principium est in Patre et cum Patre, nunquam erat et principium non erat, sed semper principium. Et quia non accidit ei principium esse, nunquam sine his, quorum principium est, erat. In die virtutis tuae. In die, hoc est, in notitia intellectualis et rationalis creaturae generationis a te. Virtutis tuae, hoc est, sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
causae añocoet̃ne sibs: ⁊ nũquã erut uerbum
sine ccusis in seconditis. Et anullo alio modo in¬
telligit᷑ uerbũ cuusus in sec̃ditas p̃cedere. Nisi
qđ uerbũ creutcausus. Cause uͦ creant᷑ aũbo
Nen ĩ uideo quo modo possit tẽpor alit̃ p̃cede¬
re generatio uerbi ex patre. Crectionẽomĩũ
apatre in uerbo ⁊ ꝑuerbũ. Sed haec̃coȩt̃na sibi
esse arbitror generati onẽ dico ũbi. ⁊ cractionẽ¬
onẽ omĩũ inũbo. Nullũ quippe indõ accidens. aut
tẽ porales motꝰ. aut tẽporales ꝓcessiones. rictequis
existimut. Hocauit̃ qđ pterius ꝓpositũ ẽ. ni nc̃¬
grue c̃cesserim. Hocẽ generationẽ uerbi a patre.
Nullomͦ crectionẽ omĩ uĩa uerbo a patre tẽporu¬
lit̃ p̃cedere sed eco aet̃ nasibi eẽ . Nũ ⁊ ꝓpha udicit
parẽ llo queñs: Vmã in supientia fecisti si mul
enĩpat̃ ⁊ supientiũ suũ genuit. ⁊ in ipso omã
fecit Et adibiidẽ ꝓph&a ex ꝑsonci patris ait

Expanded text:
causae? An coaeternae ei sunt, et nunquam erat Verbum sine causis in se conditis, et nullo alio modo intelligitur Verbum causas in se conditas praecedere, nisi quod Verbum creat causasNon enim video, quomodo possit temporaliter praecedere generatio Verbi ex Patre creationem omnium a Patre in Verbo et per Verbum, sed haec coaeterna sibi esse arbitror, generationem dico Verbi, et creationem omnium in Verbo; nullum quippe in Deo accidens aut temporales motus aut temporales processiones recte quis existimat. Hoc autem, quod posterius propositum est, non incongrue concesserim, hoc est, generationem Verbi a Patre nullo modo creationem omnium in Verbo a Patre temporaliter praecedere, sed coaeternam sibi esse. Nam et Propheta dicit Patrem alloquens: Omnia in sapientia fecisti. Simul enim Pater et sapientiam suam genuit, et in ipsa omnia fecit. Et alibi idem Propheta ex persona Patris ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ologius uit in pͥncipio fec̃ds̃: Vtrũ intelligispa¬
trẽ uerbũ suũ pͥmo geniusse. acdemnde caelum
⁊ t̃rã in eofecisse. Anforte uerbũ suũ aet̃ nulit̃ ge¬
nuit. ⁊ inipso aet̃nalit̃ omã fecit. Itaut nullo
mͦ ꝓcessio ũbi a patre ꝑ generutionẽ Pces at ꝓ¬
cessionẽ omĩũ denihilo inũbo ꝑcreationẽ Et ut¬

Expanded text:
ologus ait: In principio fecit Deus? Utrum intelligis, Patrem Verbum suum primo genuisse, ac deinde caelum et terram in eo fecisse? An forte suum verbum aeternaliter genuit, et in ipso aeternaliter omnia fecit, ita ut nullo modo processio Verbi a Patre per generationem praecedat processionem omnium de nihilo in Verbo per creatione
Abbreviated transcription (Latin):
siusũ Priusitaq quũ ad senurie quun¬
tituts pͥmordiadiũ cauisarũ insex intelligibi¬
les pͥnos dies atheo logiadis tinctarũ ueniam
considerationẽ paucadepͥma sũmaq omĩum
cius a descũ dico trinitate dicenda arbitror
sitidi uidet᷑. Nil auidius q̃sierĩ nillibentus
audierĩ Nil sulubrius crediberim nil altius
intelexerĩ quã qđ deuniũ secli omiũ meffabili
fonte ueris ꝓbabilibq dr̃ inuestigationib Nenĩ
alic fideliũ animarũ sadus ẽ. quã deunoomĩũ

Expanded text:
 Prius itaque quam ad senariae quantitatis primordialium causarum in sex intelligibiles primas dies a theologia distinctarum veniamus considerationem, pauca de prima summaque omnium causa, de sancta dico Trinitate, dicenda arbitror, si tibi videtur. DISC. Nil avidius quaesierim, nil lubentius audierim, nil salubrius crediderim, nil altius intellexerim, quam quod de universali omnium ineffabili fonte veris probabilibusque dicitur investigationibus. Non enim alia fidelium animarum salus est, quam de uno omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dut᷑ naturȩ intelligere. qđ suꝑat omnẽ
intellectũ. ⁊ adlucẽ in accessibilẽ c̃ceditur
ciccessus ꝑ theophanias. hoc ẽ diuinas appa¬
ritiones quus theologia puris intellectib
ingerit. Et in effrbili modo nulliq cognitio
infigit ut de omĩ no ꝑseipsũ in cognitio habitũ
quendũ uere cognocionis insemet ipsis pos¬
sideant. Virtꝰ enĩ patris ẽ supientiu putris
In qua omã fecit sed illa cognitio diuine gene¬
rationis adhuc in meẽ ꝑfidẽ. in angło est
ꝑ spciem immoetiã necinme ẽ ꝓspeciẽ necm
anglo Generationẽ eiꝰ quis en narrabit:
Nullus quippehominũ nulla celestiũ uir¬
tucũ generationẽ uerbi a patre potest
cognoscere. quomodouł quadis ẽ. Sieut
nemo nouit hominum ł Angelorum qudẽ¬

Expanded text:
aturae intelligere quod superat omnem intellectum, et ad lucem inaccessibilem conceditur accessus per theophanias, hoc est, divinas apparitiones, quas theologia puris intellectibus ingerit, et ineffabili modo, nullique cognito infigit, ut de omnino per seipsum incognito habitum quendam verae cognitionis in semetipsis possideant. Virtus enim Patris est sapientia Patris, in qua omnia fecit. Sed illa cognitio divinae generationis adhuc in me est per fidem, in angelo est per speciem; immo etiam nec in me est per speciem, nec in angelo. Generationem enim ejus quis enarrabit? Nullus quippe hominum, nulla caelestium virtutum generationem Verbi a Patre potest cognoscere, quomodo, vel qualis est; sicut nemo novit hominum vel angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ quidẽ t quomꝰͦ ⁊ qualit̃ genuit qđ desege¬
nut: Similit̃ qđ genitũ ẽ nouit seipsũ quid
ẽ ⁊ quomꝰ ⁊ quadi t̃ genitũ ẽ. ⁊ nouit eũ quise
genuit quis ⁊ quid ẽ. Sieni nemo nouit patrem
nisi filius ⁊ cuiuult filius reuelare. Non¬
ne c̃sequens ẽ dicere. Nemonouit filiũ
nisi pat̃ cuiuult̃ pat̃ reuelare. Ituut
intelligamꝰ reuelure ꝑtheophanias.
cretit᷑ae reuelari in possibileẽ. Similit̃
demodo ⁊ qualitate diuinae generati

Expanded text:
de se genuit; similiter quod genitum est, novit seipsum, quid est, et quomodo, et qualiter genitum est, et novit eum, qui se genuit, quis, et quid est. Si enim nemo novit Patrem nisi Filius, et cui vult Filius revelare, nonne consequens est dicere, nemo novit Filium nisi Pater, et cui vult Pater revelare? Ita ut intelligamus, revelare per theophanias; creaturae revelari impossibile est. Similiter de modo et qualitate divinae gen
Abbreviated transcription (Latin):
dignis p̃stait in cognittĩ ⁊ int̃ p̃taibilẽ no¬
ticicĩ. Huiꝰ scientiȩ altitudo in cõp̃hensi¬
bilis mihi uid& Exͥ maximae ubiait scđm
&ignorantiã aequalis ibi ad angłos gios¬
ticci scientia ⁊ merito. inpͥorib: enĩ nil ali¬
uduidebat᷑ sua sisse. nisi omĩũ rerũ sensi¬
biliũ ⁊ intelligibiliũ unittitẽ quandam
adunaitionẽ. Iituit nil separabile. nil
corporeũ. niluariũ in eis remaneat.
sedut mirabili quadã regressione imferi¬
ori semꝑ onin suꝑiora transetint. Nunc uero
dicere uid& adunaitionẽ naturaliũ subsitin

Expanded text:
dignis praestat incognitam et ininterpretabilem nodignis praestat incognitam et ininterpretabilem notitiam. Hujus sententiae altitudo incomprehensibilis mihiignorantiam aequali sibi ad angelos gnostica scientia. Et merito. In prioribus enim nil aliud videbatur suasisse, nisi omnium rerum sensibilium et intelligibilium in unitatem quandam adunationem, ita ut nil separabile, nil corporeum, nil varium in eis remaneat, sed ut mirabili quadam regressione inferiora semper in superiora transeant. Nunc vero dicere videtur, adunat
Abbreviated transcription (Latin):
raesuce gram̃ quã p̃uaricando deseruit
omnẽ sensibilẽ imferiorẽ secretiturã inunitti¬
tẽ sibi recollig& mirabili quadã diuinae
uirtutis potentia in resurrectione hominis.
dm̃ ꝑueni& ignorantiã paci&᷑ ad ipsũ dm̃ ꝑ¬
ueniens ipsũq in omĩb cõtẽplans. Totus nãq
homo ut ait ipse leuis sps futurus ẽ & nulla
gra uitate corporali int̾ra detinebitur.
Neq ad caelos ciscensione ꝓhib&ur. Dein¬
de in quit intelligibilia ⁊ sensibiliacum
his copulcins hocẽ cũ p̃dictis naturarũ
aduncitionib: ꝑ ipsã ad angłosscienti ae
a equalitatẽ unificabit cretiturã : si mul
omem creciturã ñ separatã in eo scđm sci¬
entiã ⁊ ignorantiã. aequalisibi angelos
in defferent̃ futura rationũ in his q̃s̃ gnos¬
tica scientia ꝑquã ipset uera sophiae in fini¬
ta donorũ effusio suꝑueniens quantũ ftisẽ.
purã decetero ipsã circcidm̃ ⁊ inmedi&ate

Expanded text:
rae suae gratiam, quam praevaricando deseruit, rae suae gratiam, quam praevaricando deseruit, omnem sensibilem inferiorem se creaturam in unitatem sibi recolliget, mirabili quadam divinae virtutis potentia, in restitutione hominis. det, ignorantiam patietur, ad ipsum Deum perveniens, ipsumque in omnibus contemplans. Totus namque homo, ut ait ipse, levis spiritus futurus est, et nulla gravitate corporali in terra detinebitur, neque ad caelos ascensione prohibebitur. Deinde, inquit, intelligibilia et sensibilia cum his copulans, hoc est, cum praedictis naturarum adunationibus, per ipsam ad angelos scientiae aequalitatem unificabit creaturam, simul omnem creaturam non separatam in eo secundum scientiam et ignorantiam, aequali sibi ad angelos indifferenter futura, rationum in his, quae sunt, gnostica scientia, per quam ipsa verae sophiae infinita donorum effusio superveniens, quantum fas est, pure de cetero ipsam circa Deum et immediate
Abbreviated transcription (Latin):
scđm partiũ suarũ t̃ciae uidelica& dif¬
ferentiã. ut quẽ ãmodũ nulla partiũ
diuersitas in homine erit . qm̃nulla cõ¬
positio in eo ꝑmanebit. Ita&iã t̃rena
nat᷑a sibi copulabit᷑ ut unũ ineo eẽ. uide
nullã ulla partiũ eiꝰ subductionẽ. hoc ÷
sepcinationẽ paciat᷑. Vbi qui ppe uera ẽ
sĩ plicitis : ibi nullius subductionis idẽ
segregationis repperit᷑ uari& as. Cui sen¬
sui seq̃ntia fauere aꝑtis sine uidentur.
Sequit᷑ enĩ in deccielũ ⁊ t̃rã adiungens
pipscĩ angłis uite omnino scđm uirtutem
quantũ hominib: possibile ẽ similitudi¬
nẽ. Vnã sticer& in sepci nẽbilẽ ubiq ascip¬
sci sensibilẽ crecit᷑am ñ sepcant t᷑a in eoiu
delic& homine locailit̃ omnino inspatus
leuisticto sps̃ & nulla grauitate corporali
detento neq ad ccelos ascentione ꝓhibito.
exorbittitẽ ł caecittitẽ cincere ad dñ ꝑueni¬
entis sc̃ipient̃ adeũ intentione. Vbidat᷑ intelle¬

Expanded text:
m partium suarum, terrae videlicet, differentiam; ut, quemadmodum nulla partium diversitas in homine erit, quoniam nulla compositio in eo permanebit, ita etiam terrena natura sibi copulabitur, ut unum in eo et cum enullam ulla partium ejus subductionem, hoc est, separationem patiatur. Ubi quippe vera est simplicitas, ibi nullius subductionis, id est segregationis, reperitur varietas. Cui sensui sequentia favere apertissime videntur; sequitur enim: inde caelum et terram adjungens per ipsam angelis vitae omnino secundum virtutem, quantum hominibus possibile est, similitudinem, unam faceret inseparabilem ubique a seipsa sensibilem creaturam, non separatam in eo, videlicet homine; localiter omnino in spatiis, levi facto spiritu et nulla gravilate corporali detento, neque ad caelos ascensione prohibito, exorbitatem vel caecitatem, sincere ad Deum pervenientis sapienter ad
Abbreviated transcription (Latin):
modo quoscĩ cingłi multi plicatisuint intellec¬
tucilib numeris multiplicaitus sed retitusi
uep̃ucri cationis obrutus naturae suae di¬
iusionẽ in mcisculã ⁊ feminã ẽpcissus. &
qm̃ ille diuinũ modũ multipliccitionis su¬
ae obseruare noluit in pecorinũ corrupti¬
bilẽq ex masculo ⁊ feminai numero siteitem
iusto udicioredactus ẽ. Quediuisio in xpõ
iħu aduncitionis sũpsit exordiũ qui in seipso
humanae nciturae resteirationis exem

Expanded text:
quo sancti Angeli multiplicati sunt, intellectualibus numeris multiplicatus. Sed reatu suae praevaricationis obrutus, naturae suae divisionem in masculum et feminam est passus. Et quoniam ille divinum modum multiplicationis suae observare noluit, in pecorinam corruptibilemque ex masculo et femina numerositatem justo judicio redactus est. Quae divisio in Christo Jesu adunationis sumpsit exordium, qui in se ipso humanae naturae restauration
Abbreviated transcription (Latin):
pat& quid suadereuilit. utrũ orbis
t̃nerũ dũ oms̃ substantiae adunci¬
bunt᷑ pairadiso copulabit᷑ ut nul¬
la diuersitas partiũ in eisficit.⁊
sed otus parx disus erit. Net̃ in ratione aduna¬
tionis hoc sẽꝑ obseruari necessariũ ẽ. ut qđ
inferius eẽ uid& in id qđ suꝑuis hoc ẽ melui
mouetit᷑. Naut̃ qđ melius ẽ in de terius tran¬
sirẽ hoce. redire inre nouatione naturae¬
rũ. alio quin adunatio ñ erit sed diuisio.
uera sinit ratio. Sic̃ humanȩ naturae ad¬
unatio duplicis sexus diuisionẽ incĩplica¬
tatẽ hominis reuocat. quia homo melit
ẽ quã sexus. Mas culus siquidẽ ⁊ femi¬
na ñ s̃ nomin naturae a partionis eiꝰ ꝑ
p̃uaricitionẽ. homo uero spetialis ipsus
naturae appellatio ẽ. ansic orbis terra¬
rũ ⁊ paradisus in unt̃ illcĩ terrã q̃ altc̃i
species ẽ sensibilis cretturae inccelũ ⁊ t̃rã
diuisae aplicabunt᷑ ut ipsa t̃ra ñ solum¬

Expanded text:
patet, quid suadere velit, utrum orbis terrarum, dum omnes substantiae adunabuntur, paradiso copulabitur, ut nulla diversitas partium in eis fiat, sed totus paradisus erit--nam in ratione adunationis hoc semper observari necessarium est, ut quod inferius esse videtur, in id, quod superius, hoc est, melius moveatur, non autem quod melius est, in deterius transire, hoc est, redire in renovatione naturarum, alioquin adunatio non erit sed divisio, vera sinit ratio, sicut humanae naturae adunatio duplicis sexus divisionem in simplicitatem hominis revocat, quia homo melior est quam sexus; masculus siquidem et femina non sunt nomina naturae, sed partitionis ejus per praevaricationem; homo vero specialis ipsius naturae appellatio est--an sic orbis terrarum et paradisus in unam illam terram, quae altera species est sensibilis creaturae, in caelum et terram divisae, applicabuntu
Abbreviated transcription (Latin):
Pe¬
eriram lux ueritatis amittitur:. Sicut scrip¬
Ttũ ẽ. Solnon occidat super ir acundiã urãm
Quia cum menti iracundia confusionis tenebras
incutit. Huic ds̃ radiũ suae cogitationis abscondit.

Expanded text:
Per iram lux veritatis amittitur, sicut scriptum est: Sol non occidat super iracundiam vestram ; quia cum menti iracundia confusionis tenebras incutit, huic Deus radium suae cognitionis abscondit.
Abbreviated transcription (Latin):
cđm trophologiã inquit samaria et sodo¬
ma iđ heretici & & hnici sepe leuiora cõ¬
mittunt quã hiquiputtint᷑ hierus alem. hoc est
ecdesi astici : unde et ad corinthios dr̃. quicre¬
debant quidem in xpm sed malis operib p̃me¬
bantur . Omnino auditur inter uos fornicatio
ettalis fornicatio qualis nec int̃gentes quidem
it aut uxorem patris quis habuerit. & c&r¬

Expanded text:
am, Samaria et Sodoma, id est, haeretici et Ethnici, saepe leviora committunt, quam hi qui putantur Jerusalem, hoc est, Ecclesiastici. Unde ad Corinthios dicitur, qui credebant quidem in Christum, sed malis operibus premebantur: Omnino auditur inter vos fornicatio, et talis fornicatio qualis nec inter gentes quidem, ita ut uxorem patris quis habeat ,
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine uirgas et baculos inmanib: suis
et dicent ad discipulos. quid uultis: in uirgaue¬
niã aduos. an inspũ lenitatis et mansuetudinis.
Quienĩ delabussuis ꝓfert sapientiã uirga ꝑ tu¬
tit uirũ excordem. et e contrario qui parcit ba¬
culo suo odit filiũ suũ. quiaut̃ diligit: dili¬

Expanded text:
multitudine virgas et baculos in manibus suis, et dicent ad discipulos: Quid vultis? in virga veniam ad vos, an in spiritu lenitatis et mansuetudinis ? Qui enim de labiis suis profert sapientiam, virga percutit virum excordem. Et e contrario: Qui parcit baculo suo, odit filium suum: qui autem dili
Abbreviated transcription (Latin):
ui dinquit acrius doctoris mentem. quã
telus dĩfrigit & excruciat. Unde pau¬
lus huius sartaginis urebatur frrxura cum
dicer&. Quis infirmatur & ego non in firmor
quis scandalizatur &ego non uror: h¬

Expanded text:
uid vero acrius doctoris mentem, quam zelus Dei frigit et excruciat? Unde Paulus hujus sartaginis urebatur frixura, cum diceret: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror?
Abbreviated transcription (Latin):
texhiber& sibi gloriosam eccłam non ha¬
bentem maculam autrugam. Quae
enim maculam autrugam non haberedicitur:
profecto rationalis uestis. & peractio nem mun¬
da & perspem tensa monstratur.

Expanded text:
exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam . Quae enim maculam aut rugam non habere dicitur, profecto vestis rationalis et per actionem munda, et per spem tensa monstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ulpas inquit dĩ enumerat cumnos ipsos
ad singula quaefecimus deflenda c̃uertit
quas mis ericor diter relaxat. quia eadum nos
punimus ipsenequaquam in extremo examine
iudicat. Paulo ad testante quiait. Sinos in &ip¬
sos diuidi caremus Nonutiq: iudicaremur

Expanded text:
ulpas nostras Deus enumerat, cum nos ipsos ad singula quae fecimus deflenda convertit, quas misericorditer relaxat, quia ea dum nos punimus ipse nequaquam in extremo examine judicat, Paulo attestante, qui ait: « Si nos nosmetipsos dijudicaremus, non utique dijudicaremur
Abbreviated transcription (Latin):
micorum iobsensum quuntumida correp¬
tione seextulit sententia diuina reprehendit di
Nonestis locuti corãme fectum sicut seruus
m̃siob Sed querendum uideo: Quurpaulus illor
sententiis tanta auctoritate utitur Sihaec eori
sententia dominica rep̃hensione cassantur. Eli¬
phat uerba sunt quaecorinthus intulit dicens.
Sicut scriptum est. Conp̃hendam sapientes in astu¬
tiaeorum. Quomodo ergo quasi praua respum
quae paulus exauctoritate astruit. Aut quomo¬
do ad testante pauli recta putauimus. quae per
sem & ipsum dñs non recta definiuit. Sedutraq¬
haeccitius quam non sint diuersa cognoscimus
sieiusdem dominicae sententiae subtilius uer¬
ba pensamus. Quaenimirum cum dicer&. Non¬
estis locuti coram merectum. Illico adiunx̃. Si¬
cutseruus msiob Liqu&ergo quiaquȩdam in eoꝵ
dictis recta sunt. sed melioris conparatione supe¬
rantur . Nam inter aliqua qua e inrationa bilit᷑
dicuntur. multas ad beatum iobfortes sententi¬

Expanded text:
micorum sensum, qui in tumida correptione se extulit, sententia divina reprehendit, dicens: Non estis locuti coram me rectum, sicut servusSed quaerendum video cur Paulus illorum sententiis tanta auctoritate utitur, si hae eorum sententiae Dominica reprehensione cassantur? Eliphaz quippe verba sunt, quae Corinthiis intulit dicens, sicut scriptum est: Comprehendam sapientes in astutia eorum . Quomodo ergo quasi prava respuimus, quae Paulus ex auctoritate astruit? aut quomodo attestatione Pauli recta putabimus, quae per semetipsum Dominus non recta definivit? Sed utraqhaec citius, quod non sint diversa cognoscimus, si ejusdem Dominicae sententiae subtilius verba pensamus, questis locuti coram me rectum, illico adjunxit: sicut servus meus Job. Liquet ergo quia quaedam eorum in dictis recta sunt, sed melioris comparatione superantur. Nam inter alia quae irrationabiliter dicunt, multas ad beatum Job fortes sententi
Abbreviated transcription (Latin):
đ sẽquitur tuaũ anmamtuam liberasti. Illud
Capłicumsonat. Sicuius opusas serit dãnũ
patietur. Ipseautẽ saluus erit sĩ ctam̃ quasi ꝑignem
ut probetur utrũ speculator ext̃nus. causa sit mostis
eius quiperiit anreus. Opusenimmagistri salus disci

Expanded text:
 sequitur: Tu autem animam tuam liberasti, illud Apostolicum sonat: Si cujus opus arserit, damnum patietur, ipse autem salvus erit: sic tamen quasi per ignem ; ut probet utrum speculator externus a causa sit mortis ejus qui periit, an reus. Opus enim magistri, salus disci
Abbreviated transcription (Latin):
pponat inquit prudens lector etdicat. siqđ
intrat inõs Ñquo inquinat hominẽ quareidoloti¬
tis Ñuescim̃ ẽt apłs scribit . p̃ potestis calicẽ dr̃u
bibere et calicẽ dȩmonioꝵ sciendũ igit᷑ qđ ipsi quidem¬
monũ inuocatio ea facit inmunda.

Expanded text:
pponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os, non coinquinat hominem , quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum monum invocatio ea facit immunda.
Abbreviated transcription (Latin):
ntenos inquit aeterna sunt. postnos tem¬
poralia : quia & illa pergentes inuenimus
& is tarecedentes. quasi post dorsum delinqui m.
Vnde & magnũ illud pennatum animal dicebat.
quodusq ad caeli tertii secreta uolauerat. Unũ
dens me sequor ad palmam supernȩuocationis.
In anteriora & enim extentus. eorum quae r&ro
sunt oblitus fuerat. quia temporalia dispiciens.
Sola quaes aeterna requirebat. Ante faciem
ergosuam gradiuntur scã animalia quia &ea
quȩ reliquer nullo iam app&itu respicunt.
& in aeternis quae app&unt sub contem platio¬
nis suae oculis bonioperis pedem ponunt.

Expanded text:
nte nos enim aeterna sunt, post nos temporalia, quia et illa pergentes invenimus, et ista recedentes quasi post dorsum relinquimus. Unde et magnum illud pennatum animal dicebat quod usque ad coeli tertii secreta volaverat: Unum dens me, sequor ad palmam supernae vocationis . In anteriora etenim extentus, eorum quae retro sunt oblitus fuerat, quia, temporalia despiciens, sola quae sunt aeterna requirebat. Ante faciem ergo suam gradiuntur sancta animalia, quia et ea quae reliquerunt nullo jam appetitu respiciunt, et in aeternis quae appetunt sub contemplationis suae oculis boni operis pedem ponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
raeceperat inquit ꝓphetȩ sermo diuinꝰ etiusserat
sumit. Et suscitat ut firmo sit gradu ec possit dicere.
Statuit suprapetrã pedes meos. Nullumq peccatorẽ
stantẽ legimus sed ad scõs dr̃. State ergo accincti
lumbos ur̃os peccator aũt̃ illud deutero nomiũ me¬
rctur audire. Ñ erit stabile uestigiũ pedistui.

Expanded text:
raeceperat prophetae sermo divinus et jusserat:sumit et suscitat, ut firmo sit gradu, et possit dicere: Statuit supra petram pedes meos . Nullumque peccatorem stantem legimus, sed ad sanctos dicitur: State ergo succincti lumbos vestros. Peccator autem illud Deuteronomii 24 meretur audire: N
Abbreviated transcription (Latin):
perignem. Quamuis hocdeigne tribulationis
in hacnobis uita adhibito possit intellegi. tamen
siquis haetdeigne futurae purgationis accipiat
Pensandum sollicite ẽ. Quia illum dix perignem
posses aluari Non qui super hoc fundamentum
ferrũ. aes uel plumbum aedificat idestpeccata
maiora. &id circo duriora atq tunc iam in solu¬
bilia sedligna fenũ stipulam. Idest peccata mini¬
ma atq leuiora quaeignis facile consumat hocta¬
mensciendumẽ : qui a illa  saltim deminimis Nihil
quisq purgationis obtinebit nisibonis hocactib
in hacuita adhuc positus utillic obtineat pro¬
mereatur.

Expanded text:
per ignem . Quamvis hoc de igne tribulationis in hac nobis vita adhibitio possit intelligi, tamen si quibus haec digne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est, quia illum dixit per ignem posse salvari, non qui super hoc fundamentum ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, idcirco duriora, atque tunc jam insolubilia, sed ligna, fenuma atque leviora, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quia illic saltem de minimis nihil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac vita adhuc positus, ut illic obtineat, promereatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tas sp̃aliũ intelligit᷑. Quodcircaues¬
perã pauor irruit suꝑ abraã terror :
indiem iudicii quaseparabit ab inuicẽ
sp̃ales & carnales: alios statuens in
dexterũ : alios insinistrã: A ues uero
qui suꝑcadauera uolitunt: de moniacȩ
sunt potestates quł carnib: insidereqr̃
quas deuotus doctor sedula ammoni¬

Expanded text:
od circa vesperam pavor irruit super Abram, terrorem in die judicii, qui separabit ad invicem spiritales et carnales, alios statuens in dexteram, alios in sinistram. Aves vero, quae super cadavera volitant, daemoniacae sunt potestates, quae carnalibus insidere qua
Abbreviated transcription (Latin):
re : quod colũba naturalit̃ refugit :
INT Quare magis terrena animalia perier̃
cum homine: quã aquatilia :
Vsropt̃ maledictionẽ terrae dequauesce¬
bantur animalia terraẽ :
INT Quid de animalib: sentiri deb& quorũ
natura nec sẽꝑ in aridis. nec sẽꝑ in humi¬
dis uiuere potest: sic̃ sunt lutri &uituli
marin: & multa auiũ genera in aquis¬
quae uictũ requir̃ sed in aridis dormiuNt
nutriunt & requies cunt
r& ut aut inhumoretantũ aut inarido
tantũ uiuere possent: nisi forte extra arcã
in aliqua eiꝰ parte loca illis p̃parata eeñt:
unde & in aquis uiuere: & in aridis requi¬
escerepotuis seNT:
Qe Beneenĩ deillospũ intellegipotest de
nuncaũt ad ductꝰ dicit᷑ ut ab latisdeme¬
dio aqus diluuii faciemterrȩ reuelare
Potest & sp̃s nomine uentus intellegi
iuxta illud psalmistȩ & stetit sp̃s pro¬

Expanded text:
re, quod columba naturaliter refugit. re, quod columba naturaliter refugit. Inter. 123. Quare magis terrena animalia perierunt cum homine quam aquatilia?-- Resp. Propter maledictionem terrae, de qua vescebantur animalia terrae. Inter. 124. Quid de animalibus sentiri debet quorum natura nec sedis vivere potest, sicut sunt lutri et vituli marini; et multa avium genera in aquisaquis victum requirunt, sed in aridis dormiunt, nutriunt et requiescunt.are, temperare, ut aut in humore tantum, aut in arido tantum vivere possent, nisi forte extra arcam in aliqua ejus parte loca illis praeparata essent, unde et in aquis vivere, et in aridis requiescere potuissent. unt aquae. De illo spiritu intelligi potest de Nunc autem adductus dicitur, ut ablatis de medio aquis diluvii faciem terrae revelaret. Potest et spiritus nomine ventus intelligi, juxta illud Psalmistae: Et stetit spiritus pro
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dix̃ descendã & uidebo utrũ cla¬
morẽ quiuenit ad me opere cõpleuer̃:
Peccatũ cũ uoce᷑ culpa inactione: pec¬
catũ uero &iã cũ clamore ÷ culpacũ
lib̾tate & iactantia: Quod aũt dixit
probationẽ quasi dubitat. nisi ut gra¬
uitatis nob exemplũ proponat. nema¬
la hominũ ante p̃sumam: credere quã
probare : &ecce ꝑ angelos ad cognoscen¬
damala descendit mox facinoro sos
litate iudicas : Ille dequorursũ scrip¬
ne in uolutos inueniens quasi patien¬
tiã p̃t̃ misit & diem extremiiudicu
expectare aduindic̾tã noluit sed eos
igne iudicii ante diemi diciip̃uenit:
eccemalũ & quasicũ difficultate cre¬
didit cũ audiuit : & tunc sine tardita¬
te ꝑcussit cũuerũ cognoscendo reppe

Expanded text:
nus dixit, descendam, et videbo utrum clamorem qui venit ad me, opere compleverint? Peccatum cum voce est culpa in actione; peccatum vero etiam cum clamore et culpa cum libertate et jactantia. Quod autem dixitprobationem quasi dubitat, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Et ecce per angelos ad cognoscenda mala descendit, et mox facinorosos nquillitate judicas , ille de quo rursum scripne involutos inveniens, quasi patientiam praetermisit, et diem extremi judicii exspectare ad vindictam noluit, sed eos igne judicii ante diem judicii praevenit! Ecce malum et quasi cum difficultate credidit, cum audit; et tunc sine tarditate percussit, cum verum cognoscendo reper
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patrisuoleui ingressus ÷ a egyptũ :
rursũ elea tar cũ patresuo a aron egres¬
sus ÷ abȩgrpto : a cathusq adeleatar.
cõputantur quattuor: quod aũt secum¬
dũ exodũ quinta generatione egres¬
si sunt filiusrł deterra trib: tibi iuidȩ
ordonumeretur : luda genuit phares.
phares genuit esrom. esromgenuit
arã aram genuit amina dap. amina¬
dab genuit nasson. nas songenuit sal.¬
mon: Phares cũ patresuo uida ingres¬
sus ÷ egrptũ : nas sonprin cepsiuda in
deserto describit᷑ cuius filius salmon
terrã repromissionis introuit: Cõputa
apharesusq ad nasson: & inuenies
ligenerationes quiñ quae

Expanded text:
cum patre suo Levi ingressus est Aegyptum. cum patre suo Levi ingressus est Aegyptum. Rursum Eleazar cum patre suo Aaron egressus est ab Aegypto. A Cath usque ad Eleazar computantur quatuor. Quod autem secundum Exodum quinta generatione egressi sunt filii Israel de terra, tribus tibi Judae ordo numeretur. Juda genuit Phares, Phares genuit Esrom, Esrom genuit Aran, Aran genuit Aminadab, Aminadab genuit Naason, Naason genuit Salmon. Phares cum patre suo Juda ingressus est Aegyptum. Naason princeps Juda in deserto describitur, cujus filius Salmon terram repromissionis introivit. Computa a Phares usque ad Naason, et invenies generationes quinque
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃rachana ansiue inȩ grpto peregri¬
nũerat illud sem̃ antequã hereditatẽ
sumerent t̃rã ex ꝓmissione dĩ qđ factũ ÷
postea quã exȩgrpto liberati sunt ut
hiꝑbaton hic intellegat᷑ & ut ordo uer
borũ sit : sciendo scies quia peregrinũ
erit sem̃tuũ in t̃rañ ꝓpria quadringen
tis annis. Illud aũt int̃positũ intellegat᷑
& in seruitutẽ redigent eos & nocebunt
illis i taut᷑ qua dringentos annosista
int̃positio nꝑtineat᷑ : In extremaenim
parte sũmȩ huiꝰ hoc ÷ post mortẽ ioseph:
factũ ẽ ut inȩgrpto popłs dĩduram ꝑ¬
IÑT Quaredictũ ÷ hic ingenesi defiluis abraã
quarta progeniȩ reuertẽ t huc. & in ex¬
odo legitur quinta generatioñ ascende¬
runt filii isrł de terraȩ gypti:
de terra ȩgrpti : Replica genea logiã
leui : leui genuitchã chagenuit abra
abraã genuit a aron. a a rongenuit
eleator eleatergenuit finees : Chã B

Expanded text:
in terra Chanaan, sive in Aegypto peregriin terra Chanaan, sive in Aegypto peregrinum erat illud semen, antequam haereditate sumerent terram ex promissione Dei, quod factum est postquam ex Aegypto liberati sunt, ut hyperbaton hic intelligatur, et ordo sit verborum: Sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria quadringentis annis; illud autem interpositum intelligatur, et in servitutem redigent eos, et nocebunt illis, ita ut in quadringentos annos ista interpositio non pertineat. In extrema enim parte summae hujus, hoc est post mortem Joseph, factum est ut in Aegypto populus Dei duram p169. Quare dictum est in Genesi de filiis Abraham: Quarta progenie revertentur huc ? Et in Exodo legitur: Quinta generatione ascenderunt filii Israel de terra Aegypti ?-- de terra Aegypti? Replica genealogiam Levi. Levi genuit Cath, Cath genuit Amram, Amram genuit Aaron, Aaron genuit Eleazar, Eleazar genuit Phinees. Cath