comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eccudium quo¬
que in succ soducctor conimc demons trecuit. Cũ
discipulis dela tcro dicer&: Lccxccrus comicus
Nos ter mostuus est. & gaudeo ut credcctis qui¬
c non ercem ibi. subs tantia hominis uti que
gicudebat iN xp̃o. Quece pronaturali consortio gre¬
udium icm habuit delarcro sus citando. Simul
ut & discipuli uerum dm̃ intellegerent in homine
quem cogno uissent. &ium longeposita non latere.
at que ut omnia in sexp̃r animeçeofficic demons

Expanded text:
udium quoque in sua Salvator anima demonstravit, cum discipulis de Lazaro diceret: Lazarus amicus noster mortuus est: et gaudeo, ut credatis, quia non eram ibi . Substantia hominis utique risto, quae pro naturali consortio gaudium jam habuit de Lazaro suscitando: simul ut et discipuli verum Deum intelligerent in homine, quem cognovissent etiam longe posita non latere. Atque ut omnia in se Christus animae officia demons
Abbreviated transcription (Latin):
ter Nos ter qui dilexit nos & dedit consolectionem
a&ernam. Et spem boncom in gratic consol&ur
cor dec ues trcc & confirm& in omni opere & sermo¬
ne bono. Ubiccutem potest ced hiberi consolatio
Nisi ubi potest in repere macestitudo. Quue quic¬
Quue quice
proprice adcnimam pertinent. Prop ter ecc¬
dexp̃o scrip tum est quicc qui coepit con tris toc¬
tus esse. & coepit pacuere & tedere.&

Expanded text:
ter noster, qui dilexit nos, et dedit consolationem aeternam, et spem bonam in gratia, consoletur corda vestra, et confirmet in omni opere et sermone bono . Ubi autem potest adhiberi consolatio, nisi ubi potest irrepere moestitudo? quae quia proprie ad animam pertinent, propterea de Christo scriptum est: Quia coepit contristari et moestus esse; et coepit pavere et taedere.
Abbreviated transcription (Latin):
cun dum scripturas. Et quic sepultus est & quia
resurrexit tertia die secundum scripturas. Cum
igitur euidenti fuerit manifestatione discr&um quid
inxpõ proprium fuerit conimȩ quid carnis quid &¬
lam dei tactis. Cum unus idem que xp̃s̃ fuerit &
turbatus & mortuus. Sic tamen est. utrobi que
ueritas dĩ hominis que seruacta. ut lic& xps̃ secua¬
dum ccnimam turbar&ur propinquante passio¬
Ne. Uidem xp̃s secundum corpus morer&ur
incruce. Inpertur bilis manens inmortlis que
xpi diuinitas. Uec cebcnimce pertur beta
ec Acorpore moriente disceder&.
men aut turbar&ur inccnimace tur be¬

Expanded text:
cundum Scripturas, et quia sepultus est, et quia resurrexit tertia die secundum Scripturas . Cum igitur evidenti fuerit manifestatione discretum, quid in Christo proprium fuerit animae, quid carnis, quid etiam deitatis, cum unus idemque Christus fuerit et turbatus et mortuus, sic tamen est utrobique veritas Dei hominisque servata, ut licet Christus secundum animam turbaretur propinquante passione, et idem Christus secundum corpus moreretur in cruce, imperturbabilis manens immortalisque Christi divinitas, nec ab anima perturbata, nec a corpore moriente discederet, non tamen aut turbaretur in animae turb
Abbreviated transcription (Latin):
superius dixerit. Non tur b&ur corues trum neque
formid&. Ubi propricce cordis nomine humcencem
animcm demons trauit. acde inde dixerit
Tristitice impleuit corues trum. ut euidentius
os tender& & tristiticem & giudium cdcnimcem
pertinere.rus sus cpostolus dicit. Amen ameN
dico uobis quicc plorcebitis & flebitis uos mundus

Expanded text:
superius dixerit: Non turbetur cor vestrum, neque superius dixerit: Non turbetur cor vestrum, neque formidet, ubi proprie cordis nomine humanam animam demonstravit, ac deinde dixerit: Tristitia implevit cor vestrum, ut evidentius ostenderet et tristitiam et gaudium ad animam pertinere, rursus Apostolus dicit: Amen, amen dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus
Abbreviated transcription (Latin):
tenuisse subs tantiam. Atque ut hoc integra pos¬
sit manifes tatione cogosci. Ad tendamus
quid discipulis pene subipso dixerit
Tempore pas¬
is. ut inse uercm ccnimcce subs tcenticen
minus officio quam nomine demons trocr&.: Tris¬
tis est inquit cenima mec usque cedmortem.
Nec indiuinitatem posse
tris titicm cacdere nec cedecernis officium per tine¬
re. AAnimae namque est. proprium m&uere
desi dercre. Tristari gacudere. Sicut &icm cccr¬
minis dccuitici textus ostendit dicentes. Quacre
tristis es cnimec mecc
ecc & quecre con turbesme
Anima tris tactur ipsa turbactur. Ideo &ipse scclua¬
tor ut osten der& per turbactionem istam non car¬
ni sed cenimcce deputande. Sic dis cipulos suos
do cedeum qui memisit & nemo ex uobis interrogat
me quo uadis. sed quia haec lo quutus sum uobis
tris titic impleuit coruestrum. Quis ccrni uel
diui niticti cudecet cessignacre quod ced officium
cordis dñs dicit proprie pertinere. Nam cum

Expanded text:
tinuisse substantiam. Atque ut hoc integra postinuisse substantiam. Atque ut hoc integra possit manifestatione cognosci, attendamus quid 127 discipulis pene sub ipso dixerit tempore passionis, ut in se veram animae substantiam non minus officio quam nomine demonstraret. Tristis est, inquit, anima mea usque ad mortem . divinitatem posse tristitiam cadere, nec ad carnis officium pertinee? Animae namque est proprium metuere, desiderare, tristari, gaudere, sicut etiam carminis Davidici textus ostendit dicentis : Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me ? Anima tristatur, ipsa turbatur. Ideo et ipse Salvator, ut ostenderet perturbationem istam non carni, sed animae deputandam, sic discipulos suos do ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum . Quis carni vel divinitati audeat assignare, quod ad officium cordis Dominus dicit proprie pertinere? Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ccutem sine dõ quantum adsusceptionem pertin&
deitatis. Quic inpcessibilis atque in mortclis il¬
lec diuinitas cum inueritate forme ser uilis & pati
uolun taricce pronobis dignacr&ur & mori.
Sicut inmorte solius cecrnis in mortalis fuit. Sic
in passi onibus totius hominis inpacssibilis omni
est. Paessionem tristiticce mororis taedii & ti¬
moris adcnimcce subs tanticem propricce per¬
tinere. Ut in eo quod in grati graticce xp̃i diuini¬
tatem eius cupiunt subdere passioni: Appure¬
at quid cuius que nacturaesit proprium. & in eo¬
& in eo
ma gis cognos cactur dni mirabilis inuictaque cle
Obhoc cum suis pcssionibus adõ
us ceptam. ut sicut seluo diuine in pccss
ucc mortem nos tram cognoscitur occi
Sic uoluntarice sus ceptione tristitice & tin¬
ris ad hoc cognos cactur cenimam ractioncelem¬
cum suis passio nibus sus cepisse ut aenimees nos¬
tras cb omnibus dignar&ur passionibus libera¬
re. Os tendamus igitur tristitiam xp̃i non

Expanded text:
autem sine Deo, quantum ad susceptionem pertinet autem sine Deo, quantum ad susceptionem pertinet deitatis; quia impassibilis atque immortalis illa divinitas, cum in veritate formae servilis, et pati voluntarie pro nobis dignaretur et mori, sicut in morte solius carnis immortalis fuit, sic in passionibus totius hominis impassibilis omninoest passionem tristitiae, moeroris, taedii et timoris ad animae substantiam proprie pertinere: ut in eo quod ingrati gratiae Christi, divinitatem ejus cupiunt subdere passioni, appareat quid cujusque naturae sit proprium, et in eo magis agnoscatur Domini mirabilis invictaque clemam ob hoc cum suis passionibus a Deo susceptam, ut sicut salvo divinae impassibsua, mortem nostram cognoscitur occidisse, sic voluntaria susceptione tristitiae et timoris, ad hoc cognoscatur animam ratiocum suis passionibus suscepisse, ut animas nostras ab omnibus dignaretur passionibus liberare. Ostendamus igitur tristitiam Christi n
Abbreviated transcription (Latin):
b& ex patre inferiorem cngelis demons trare:
filsum igitur est quod ipse dicit. Non est ser¬
tant quod dccuid dicit defilio hominis. Dn ẽ
quid est homo nisi quod memores eius aut fili¬
us hominis qm̃ uisitcs eum. minorasti eum pa¬
ulominus cbcengelis. sed cduertant pcculum
apos tolum huncͦ locum codmortis humanae
in tellegentium referentem. Itoe ut istcm
minorationem non solum naturae humecni¬
tatis assign&. Quin &ium diuinita tem xp̃i
a consortio passionis & mortis except&.
Ita num que adhebreor lo quitur. Eum autẽ
quimodico quem cengeli minorcctus est. Vide¬
mus ihm̃ propter passionem mortis glorice &
honore coronctum. ł ut sine dõ pro omnibus
qustar& mortem. Non ccutem hic xpm̃ diui¬
sit apostolus sed ostendit in uno xpo quece subs¬
tantia passibilis & mortalis fuerit. quoce au¬
tem in parsibilis in mortalis que per manserit.
Sine dõ igitur homo ille gus tecuit mor tem¬
quantum adconditionem attin& cacrnis. Non

Expanded text:
bet ex Patre, inferiorem angelis demonstrare. bet ex Patre, inferiorem angelis demonstrare. Falsum igitur est quod ipse dicit: Non est sertant, quod David dicit de Filio hominis: Domine, quid est homo, nisi quod memor es ejus? aut filius hominis, quoniam visitas eum? Minorasti eum paulo minus ab angelis . Sed advertant Paulum apostolum hunc locum ad mortis humanae intelligentiam referentem, ita ut istam minorationem non solum naturae humanitatis assignet, quin etiam divinitatem Christi a consortio passionis et mortis exceptet. Ita namque ad Hebraeos loquitur: Eum autem, qui modico quam angeli minoratus est, videmus Jesum, propter passionem mortis, gloria et honore coronatum, ut sine Deo pro omnibus gustaret mortem ; non autem hic Christum divisit Apostolus, sed ostendit in uno Christo quae substantia passibilis et mortalis fuerit, quae autem impassibilis et immortalis permanserit. Sine Deo igitur homo ille gustavit mortemquantum ad conditionem attinet carnis, non
Abbreviated transcription (Latin):
absortc est mors in
uic torico. Ubi est mors contentiotua. ubi est
mors stimulus tuus. Stimulus ccutem mortis
peccatum est. Absorta ergo morte inuictorice
cum anobis amota fuerit omnis iniquitcs. Nul¬
la remanebit infirmitas D& cclibus utique di¬
cit esccices. gicudium & la&iticm obtinebunt
& fugi& cebeis dolor & gemitus. De his &icem
iohannes incpo caclipsi lo quitur. NONEsurient
Neque sitiert.
Neque cacd& super eos sol
Neque ullur ccertus. &ut ostendut hanc eos¬
xp̃i dono graticm ced epturos. secutes ad lunxit.
quic agnus qui in medio throniest reg& eos &
de duc& eos ceduitae fontes ae quecrum. & cds¬
terg& dr̃ omnem lacrimcm aeboculis eorum
Cum er go talis hodiesit cengelorum becta secu¬
ritces & lu&itia paessionum prorsus ignaerae. ut
Nullo pecccti casu Nullo in firmitatis quecticen¬
tur incursu. Tandem resipiscant in quoblus¬
phemice barathrum de uoluuntur. qui diuin¬
qui diuini¬
tatem xp̃i passionibus subientes humanis dnm
ungelorum conantua in subs tantia quam ha¬

Expanded text:
in victoria. Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, stimulus tuus? Stimulus autem mortis peccatum est . Absorpta ergo morte in victoria,rruptio, quoniam cum a nobis amota fuerit omnis iniquitas, nulla remanebit infirmitas. De talibus utique dicit Isaias: Gaudium et laetitiam obtinebunt, et fugiet ab eis dolor et gemitus . De his etiam Joannes in Apocalypsi loquitur: Non esurient, neque sitient, neque cadet super eos sol, neque ullus aestus ; et ut ostendat hanc eosti dono gratiam adepturos, secutus adjunxit: Quia Agnus qui in medio throni est reget eos, et deducet eos ad vitae fontes aquarum, et absterget Dominus omnem lacrymam ab oculis eorum. Cum ergo talis hodie sit angelorum beata securitas et laetitia, passionum prorsus ignara, 126 ut nullo peccati casu, nullo infirmitatis quatiantur incursu; tandem respiciant in quod blasphemiae barathrum devolvuntur, qui divinitatem Christi passionibus subjicientes humanis, Dominum angelorum conantur, in substantia quam ha
Abbreviated transcription (Latin):
quc̃ accepit uincer&. Nos tras quo que cenimaes
Carnem quoque hu¬
manam accipiens in eius ueritate carnis uerita¬
tem uoluntaricce habuit passionis. Vt inccrne
mortuus totam inse hominis occider& mortem
Verus ergo iNanima humance xp̃s̃ latcrum
suscita turus. Si cut eucengelistcc dicit. fre¬
muit spũ & turbauit seipsum. idem que uerus in
carne humana xp̃s cum dixiss&. ubi posuistis
eum. dicunt ei. DNẽ ueni &uide. Et lacrimactus
est ihs̃. Idem quo que uerus in diuinc nectura xp̃s.
seruit. quicc ipse sem& ipsum turbeuit. Nec
accorne succ cum fler& abscessit quic ihs̃ lacri¬
mas fudit. Et tamen ipsae incenima carneque
diuinitas inmutabilis atque inparsibilis manens
secundum diuincm Nccturam nec lacrimcos pro¬
ferre:. Nec turbationem potuit inccmici morte
sentire sic &icm passione pro pinquante
xp̃s secundum cnimem tur batui. Ipso di¬
cente.  Nunc cnimamete turbatte est. bul
Item incruce xp̃s secundum cacrnem moritur. Apos¬

Expanded text:
quam accepit vinceret, nostras quoque animas Carnem quoque humanam accipiens, in ejusdem veritate carnis veritatem voluntariae habuit passionis; ut in carne mortuus, totam in se hominis occideret mortemVerus ergo in anima humana Christus Lazarum suscitaturus sicut evangelista dicit fremuit spiritu, et turbavit seipsum; idemque verus in carne humana Christus cum dixisset: Ubi posuistis eum? Dicunt ei: Domine, veni, et vide, et lacrymatus est Jesus . Idseruit, quia ipse semetipsum turbavit; nec a carne sua, cum fleret, abscessit, quia Jesus lacrymas fudit, et tamen ipsa in anima carneque divinitas, immutabilis atque impassibilis manens secundum divinam naturam, nec lacrymas proferre, nec turbationem potuit in amici morte sentire. Sic etiam passione propinquante, Christus secundum animam turbatur, ipso dicente: Nunc anima mea turbata est . Item in cruce Christus secundum carnem moritur, Apos
Abbreviated transcription (Latin):
generationem autem eius quis agnouit. sed quis enarrauit
Quo circa diuinã generationem quantũ hominifas ẽ. in eo digne cog¬
noscimus cum &ueram generationem dicimus. & ipsã generationem
quae uera ẽ. In en arrabilẽ p̃dicamus. filius ergo ueredepatris substun¬
tianacus agnoscicur. dumnaciuitas eius quaede inen arrabili dõ ẽ.
inen arrabilis praedicatur Inen arrabilis enim procul dubio ẽ
filiinatiuitas uera. quia una ẽ illi cum in enarrabili genitore substan¬
tia ObIECTIO Generationem eius lta ẽ recte proficeri ut dicit
ipse dñs ꝑscripturas: Dñs creauit meinitiũ uiarũ suarũ ante sae¬

Expanded text:
Generationem autem ejus quis agnovit, sed quis enarravit ? Generationem autem ejus quis agnovit, sed quis enarravit ? Quocirca divinam generationem, quantum homini fas est, in eo digne cognoscimus, cum et veram generationem dicimus, et ipsam generationem, quae vera est, inenarrabilem praedicamus. Filius ergo vere de Patris substantia natus agnoscitur, dum nativitas 54 ejus, quae de inenarrabili Deo est, inenarrabilis praedicatur: inenarrabilis enim procul dubio est Filii nativitas vera, quia una est illi cum inenarrabili genitore substantia. Objectio 3. Generationem ejus ita est recte profiteri, ut dicit ipse Dominus per Scripturas: Dominus creavit me initium viarum suarum, ante sae
Abbreviated transcription (Latin):
habeat in quo corporaliter omnis plenitudo diuinitatis in¬
habitat᷑  non ẽ ergo ignorabilis ds̃. cum sicinenarrabilis
sed a fidelibus cognoscitur ut am&ur. quam uis nec huma¬
nis linguis nec angelicis en arr&ur. Nam ignorationem
dĩ non aliudẽe quã daemonum seruitutem. paulus de mons¬
trat a postolus dicens. Sed tunc quidem ignorentes dm̃ his
quinatura non sunt diseruiebatis. Sicut ergo xpidiuinitatem
ignorare non debemus. lic& en arrare non possimus ltanati¬
uit actis eius quamuis nulli suppetat enarratio non esttamen
fidelibus adempta cognitio. Qui se ninꝰatum praedicet cuius
natiuitatem ignor&. quis filium dicat & genitum nesciat
quis patrem ualeat credere quem non consideret genuisse
genuit uere pater et uerenatus ẽ filius. uera mergo filii nati¬
uitatem datum nobis est agnoscere. lic& dictum non sit
qualiter natus fuerit enarrare. qnm̃ et proph&a non dix̃

Expanded text:
habeat, in quo corporaliter omnis plenitudo divinitatis inhabeat, in quo corporaliter omnis plenitudo divinitatis inhabitat . Non est ergo ignorabilis Deus, cum sit inenarrabilis; sed a fidelibus cognoscitur, ut ametur, quamvis nec humanis linguis, nec angelicis, enarretur. Nam ignorationem Dei non aliud esse quam daemonum servitutem Paulus demonstrat apostolus, dicens: Sed tunc quidem ignorantes Deum his qui natura non sunt dii, serviebatis . Sicut ergo Christi divinitatem ignorare non debemus, licet enarrare non possimus, ita nativitatis ejus quamvis nulli suppetat enarratio, non est tamen fidelibus adempta cognitio. Quis enim natum praedicet, cujus nativitatem ignoraret? Quis Filium dicat, et genitum nesciat? Quis Patrem valeat credere quem non consideret genuisse? Genuit vere Pater, et vere natus est Filius. Veram ergo Filii nativitatem datum nobis est agnoscere, licet datum non sit qualiter natus fuerit enarrare. Quoniam et propheta non dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptũ ẽ Credidi propter quod loquutus sũ & nos credimus
propter quod & loquimur & fiducialiter profitemur quia filii
generatio inen arrabilis ẽ ignorabilis non ẽ. neque enim con¬
requens ẽ ut quod non potest en arrari. non possit sciri:
cumipsum dm̃ nullus ualeat en arrare. nec in pune tamen alicui
liceat ignorare Intantum uero cognoscibilis ds̃ ẽ. cumsit in¬
en arrabilis ut quosdã ab hoc in excusabiles pronunti& beatus
apłs. Quia cum cognouissentdm̃. non sicut dm̃ glorificaue¬
runt aut gratias egerunt. Namsi a nobis dñs noll& agnosc
non dixiss&. Si cognouiss&is me & patrem meum utiq cogno¬
uiss&is. net philiopum dicentem. Oñe ostende nobis patrẽ
& sufficit nobis. hanc increpatione corriper& dicens. ⁊anto
tempore uobiscũ sũ & non cognouistis me philippe. qui me
uidit uidit & patrem. hoc enim uerbo dñs uoluit demons¬
trare totum inse inueniri quod quaerebatur. nec enimfier
potest ut sempiterno & inmenso patreminus aliquid filius

Expanded text:
Scriptum est: Credidi propter quod locutus sum: et nos credimus, propter quod loquimur , et fiducialiter profitemur, quia Filii generatio inenarrabilis est, ignorabilis non est; neque enim consequens est ut quod non potest enarrari non possit sciri, cum ipsum Deum nullus valeat enarrare, nec impune tamen alicui liceat ignorare. Intantum vero cognoscibilis Deus est, cum sit inenarrabilis, ut quosdam ob hoc inexcusabiles pronuntiet beatus Apostolus, quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt aut gratias egerunt . Nam si a nobis Dominus nollet agnosci, non dixisset: Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis . Nec Philippume corriperet, dicens: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me: Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem; hoc enim verbo Dominus voluit demonstrare totum in se inveniri quod quaerebatur; nec enim fieri potest ut sempiterno et immenso Patre minus aliquid Filius
Abbreviated transcription (Latin):
datur propri&as ꝑsonarum. nec substantialis unitas deneg&ur
Dauid quoq dõperomnia placitus. sub hac credulitate populo
fideli diuinae benedictionis gratiam his uerbis ex optat infundi
fines terrae. Cuis ententiae beatus concordat a postolus qui cum
quodam loco dixiss&. unus ds̃ pater ex quo omnia & nos in ipso
indiem redemptionis : Cum sedixisse meminiss& expatreper
filium in sp̃usco ut hanc trinitatem unum dm̃ esse monstric¬
r& alio loco ait. qñm ex ipso & peripsum & inipso sunt om̃a
& quod singulariter ipculit ipngloria in scła saeculorum
Ex substantia autem patris nacum filium & fides xp̃iana rec ce
praedicat & sc̃a scriptura commemorat. paulus a postolus defilio
dĩ dicit quicum sit splendorgloriae & figura substantiae elus
Dñs denuo dicit adhieremiã. Suꝑ montes accipeplanctum. & suꝑ
semitas deserti luctum. quia defecerunt ex eoquod non sunt homi¬

Expanded text:
datur proprietas personarum, nec substantialis unitas denegetur. datur proprietas personarum, nec substantialis unitas denegetur. David quoque Deo per omnia placitus, sub hac credulitate populo fideli divinae benedictionis gratiam his verbis exoptat infundi:nt eum omnes fines terrae . Cui sententiae beatus concordat Apostolus, qui cum quodam loco dixisset: Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; diem redemptionis . Cum se dixisse meminisset ex Patre per Filium in Spiritu sancto, ut hanc Trinitatem unum Deum esse monstraret, alio loco ait: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Et quod singulariter intulit: ipsi gloria in saecula saeculorum . Ex substantia Patris natum Filium, et fides Christiana recte praedicat, et sancta Scriptura commemorat. Paulus apostolus de Filio Dei dicit, Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus . Dominus denuo dicit ad Jeremiam: Super montes accipe planctum, et semitas deserti luctum, quia defecerunt, eo quod non sint homi
Abbreviated transcription (Latin):
colamus diuersas colendo substantias. aut filium & sp̃m cum
sabellio denegemus non seruantes incrinita te personas
Huius fidei rectam credulitatem non solum proph&ica seđa posto¬
lica nobis insinuat inueritatedoctrina. nam esaiecum dĩuisione
dignus efficitur huius fidei gedulitas intimatur. Duob serephin
Quidẽ quod tertio sc̃sdicitur. si non trinaẽ indiuinitate persona¬
uel cursemel dñs ds̃ dicitur. si non una ẽ. In diuinitate substantiaue
Sñs quoq permorsen uolens benedicere populum. hoc benedicendũ
tenoremandauit. sic inquiens benedices populdim meum. & egobe¬
nedicam eos. benedicacte dñs & custodiatte inlumin& dñs faciẽ
suam superte & d& tibi pacem & misereatur tui. at tollat dñs
faciem suam superte & d& tibi pacem. Ter dñs dicitur & unus
semperdñs nominatur. In trinitate quaeuerus ẽ ds̃ nec confun¬

Expanded text:
colamus diversas colendo substantias, aut Filium et Spiritum cum colamus diversas colendo substantias, aut Filium et Spiritum cum Sabellio denegemus, non servantes in Trinitate personas. Hujus fidei rectam credulitatem, non solum prophetica, sed et apostolica nobis insinuat in veritate doctrina. Nam Isaiae , cum Dei visione dignus efficitur, hujus fidei credulitas intimatur, duobus seraphinQuid est quod tertio Sanctus dicitur, si non trina est in Divinitate persona? Cur semel Dominus Deus dicitur, si non una est in Divinitate substantia? Dominus quoque per Moysen volens benedicere populum, hoc benedicendum tenore mandavit: Sic inquiens benedices populum meum, et ego benedicam eos. Benedicat te Dominus, et custodiat te; illuminet 58 Dominus faciem suam super te, et misereatur tui. Attollat Dominus faciem suam super te, et det tibi pacem . Ter Dominus dicitur, et unus semper Dominus nominatur, ut in Trinitate, quae verus est Deus, nec confun
Abbreviated transcription (Latin):
beneficii nri saluatoris existamus in grati. ne apud saluacorem
ipsesibi deneg& quam quaerit salutem qui creatoris dedõpatre
ueram denegat dĩ tatem
depatris substantia natum ee filium doceant ꝑscripturas
tamen quo modo non siterroris falsa ꝓfessio qui cum dicit in e¬
nambilem eegenerationem eius asserat eum depatris esse
natum substantiaRESPONSIO
Assertionis defectus agnoscitur quando quis ita fidei alcerius
destruerenititur regulam ut credulitatis suae firmam nolit
proferresententiam. Nos id circo filium dĩ depatris substan¬
tia nacum hocẽ deid quod pater ẽ credimus & facemur. qm̃
quid quid substantia dĩnonẽ non possumus ut dm̃ ueladorare
uel colere. praeceptum legis sollicitius obseruantes quo dr̃
colimus & timemus nec unione ꝑsonali contachitur
nec substantiali diuersitate disiungitur. nec aut deosgentiliter

Expanded text:
beneficii nostri Salvatoris existamus ingrati, ne apud Salvatorem beneficii nostri Salvatoris existamus ingrati, ne apud Salvatorem ipse sibi deneget quam quaerit salutem, qui Creatoris de Deo Patre veram denegat deitatem. de Patris substantia natum esse Filium, doceant per Scripturas tamen quomodo non sit erroris falsa professio, qui cum dicit inenarrabilem esse generationem ejus, asserat eum de Patris esse natum substantia. Responsio. Assertionis defectus agnoscitur, quando quis ita fidei alterius destruere nititur regulam, ut credulitatis suae firmam nolit proferre sententiam. Nos idcirco Filium Dei de Patris substantia natum, hoc est, de eo quod Pater est, credimus et fatemur. Quoniam quidquid substantia Dei non est, non possumus ut Deum vel adorare, vel colere, praeceptum legis sollicitius observantes quo dicicolimus, et timemus, nec unione personali contrahitur, nec substantiali diversitate disjungitur: ne aut deos gentiliter
Abbreviated transcription (Latin):
loquente testatur cuius uox adiuda eos huiuscemodi iepperitur
& nos uobis adnuntiamus eam quae ad patres nr̃os reꝓmissio
facta ẽ qñm hanc ds̃ ad impleuit filus nr̃is resuscitans iħm̃
Sicut & inpsalmo secundo scriptũ ẽ. filius meus estu ego hodie
genuite hoc igitur quod psalmus dixit: secundum id apłs
ostendit adfilium dictũ. secundũ quod amortuis praedicat¬
suscitatum adtendatur ergo quae amortuis inxp̃onatura surre¬
xit & incelleg&ur secundum quid xp̃s hodiegenitus. terminos
terrae possidendos accepit. Agnoscatur itaq inxp̃o propri& as
utriusq: naturae ut sine errore possic intellegi. & creatus &
fundatus & genitus. Genitus quippe ẽ & fundatus secundum
ante omnia solum patergenuit exnatura. pronr̃a salutegene¬
rar& exgratia. Quocirca utramq: debemus in dñ oxp̃o naturã
agnoscere. uenec aduersus creatorem uideamur superbi nec

Expanded text:
loquente, testatur; cujus vox ad Judaeos hujuscemodi reperitur: loquente, testatur; cujus vox ad Judaeos hujuscemodi reperitur: Et nos vobis annuntiamus eam quae ad patres nostros repromissio facta est, quoniam hanc Deus adimplevit filiis nostris, resuscitans Jesum; sicut et in psalmo secundo scriptum est: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Hoc igitur quod psalmus dixit, secundum id Apostolus ostendit ad Filium dictum, secundum quod a mortuis praedicsuscitatum. Attendatur ergo quae a mortuis in Christo natura surrexit, et intelligetur secundum quid Christus hodie genitus terminos terrae possidendos accepit. Agnoscatur itaque in Christo proprietas utriusque naturae, ut sine errore possit intelligi, et creatus, et fundatus, et genitus: genitus quippe est et fundatus secundum ante omnia solum Pater genuit ex natura, pro nostra salute generaret ex gratia. Quocirca utramque debemus in Christo Domino naturam agnoscere, ut nec adversus creatorem videamur superbi, nec
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo cognoscitur praedicata. ubixp̃s ex ꝑsona suscepti homi¬
nis dicitꝰ Dñs dixit ad mefilius meus estu ego hodiegenuite
Quod ut secundum incarnationis futurae mysterium dictum ẽẽ
monstrar& ad lunxit. postola a me & dabo tibi gentes here¬
itatem tuam & possessionem tuam terminos ter
modo enim secundum formã dĩ terminos terrae possidendos
p&er&. Cum regnum caelorum quod maius ẽ suis fidelibus
promictat & don& Ille ergo qui permanens in formadĩ pro
salu teseruorum factus ẽ seruus. secundum seruilem formam
ut acciper& gentes hereditatem & possessionem terrae termi¬
nos postulaũ. Qui secundum diuinam naturã sicut uniuersa
quae in caelo sunt & interrauisibilia & in uisibilia cumpatre
fecit. Itacum patre semꝑ uni uersa possedit: hanc generatio¬
nem quam ꝑsalmus secundus insinuat ad incarnationis mrs¬
terium ꝑtinere. liber actuum a postolorũ paulo insrnagoga

Expanded text:
psalmo cognoscitur praedicata, ubi Christus ex persona suscepti homipsalmo cognoscitur praedicata, ubi Christus ex persona suscepti hominis dicit: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Quod ut secundum Incarnationis futurae mysterium, dictum esse monstraret, adjunxit: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. Quomodo enim secundum formam Dei terminos terrae possidendos peteret, cum regnum coelorum, quod majus est, suis fidelibus promittat et donet? Ille ergo qui permanens in forma Dei pro salute servorum factus est servus, secundum servilem formam, ut acciperet gentes haereditatem et possessionem, terrae terminos postulavit, qui secundum divinam naturam sicut universa, quae in 57 coelo sunt et in terra, visibilia et invisibilia cum Patre fecit, ita cum Patre semper universa possedit. Hanc generationem quam psalmus secundus insinuat ad Incarnationis mysterium pertinere, liber Actuum apostolorum Paulo in synagoga
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis ut simus in itium aliquod creaturaeelus. De hac crea¬
tura dicit &iam paulus apostolus. Si qua ergo in xp̃o nouacrea¬
cura dequa &iam dauid praedixerat. Emicte sp̃m cuũ & crea¬
buntur & renouabis faciem terrae: alioquin. si secundum
diuinam natiuitatem xp̃s primogenitus creaturae totius
accipitur. quib testimoniis ante omnem creaturam primo¬
genitus exmortuis ostenditur cum dicinon possent mortui : qui¬
necdum fuenent uel creati. unigenitũ ergo xp̃m cognoscimus ex
patre. primogenitum profiteamur exuirgine In illa quippe
natiuitate uere ẽ unigenitus in qua sinelnitio desolodõ. solus
natus ẽ ds̃. In hac autem natiuitatem primogenitus ẽ totius
creaturae idẽ eorum quos infr̃s sibi ꝑfidem dignatus ẽ ad optarẽ
Quot quod enim receperunt eum dedit eis potestatem filios dĩfieri
his qui credunt in nomine eius. haec generatio insecundo quoq

Expanded text:
veritatis, ut simus initium aliquod creaturae ejus . De hac creaveritatis, ut simus initium aliquod creaturae ejus . De hac creatura dicit etiam Paulus apostolus: Si qua ergo in Christo nova creatura . De qua etiam David praedixerat: Emitte Spiritum tuum et creabuntur, et renovabis faciem terrae . Alioquin, si secundum divinam nativitatem Christus Primogenitus creaturae totius accipitur, quibus testimoniis ante omnem creaturam Primogenitus ex mortuis ostenditur? cum dici non possent mortui, quinecdum fuerant vel creati. Unigenitum ergo Christum cognoscimus ex Patre, Primogenitum profiteamur ex virgine: in illa quippe nativitate vere est Unigenitus, in qua sine initio de solo Deo solus natus est Deus: in hac autem nativitate Primogenitus est totius creaturae , id est eorum quos in fratres sibi per fidem dignatus est adoptare. Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus . Haec generatio in secundo quoque
Abbreviated transcription (Latin):
cundum ꝓpositum uocati sunt. Nam quos presciit & predestinauit
conformes fieri imaginis filueius. Vc sic ipse primogenitus in multis
fracribus. quiergo secundum dĩtatem semꝑ unigenitus fuic sine fra¬
tribus factusẽ secundum hominem primogenitus inmultis fracrib
Quod euidentius illorursus a postoli testimonio ꝑdoc&ur. ubi primo¬
genitus exmortuis nominatur. quid enim ẽ primogenitus ex mortui
exaltatus natus autem ẽ nonsic expecta toribus peccacor sicut
ex hominibus homo sed nacus ẽ homo susceptus adõ sineullo peccato
ut petcatores homines reconciliar& dõ liberatos ab omni peccato
Calem qui ppehominem oportuit adõ rscipi perquem possent homines
dõ gratuita iustificatione coniungi primogenitus igitur ẽ totius
creaturae illius profecto dequabeatum a postolum iacobum
audiuimus paulo ante dixisse : Voluncariae genuitnos uerbo

Expanded text:
cundum propositum vocati sunt sancti. Nam quos praescivit et praedestinavit cundum propositum vocati sunt sancti. Nam quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit ipse Primogenitus in multis fratribus . Qui ergo secundum deitatem semper Unigenitus fuit sine fratribus, factus est secundum hominem Primogenitus in multis fratribus. Quod evidentius illo rursus Apostoli testimonio perdocetur: ubi Primogenitus ex mortuis nominatur . Quid enim est Primogenitus ex mortuis, exaltatus? Natus autem est, non sic ex peccatoribus peccator, sicut ex hominibus homo, sed natus est homo, susceptus a Deo sine ullo peccato, ut peccatores homines reconciliaret Deo, liberatos ab omni peccato. Talem quippe hominem oportuit a Deo suscipi, per quem possent homines Deo gratuita justificatione conjungi. Primogenitus igitur est totius creaturae , illius profecto de qua beatum apostolum Jacobum audivimus paulo ante dixisse: Voluntarie genuit nos verbo
Abbreviated transcription (Latin):
eius ͤ Quod secundum a postolidictum non confunditur fr̃s
uocaredicens. Narrabo nomentuum fratribus meis in medio
ecclesiae laudabote. &iterum: Ego erofidens in eum. &
iterum. Ecce ego & pueri quos mibi dedit ds̃. qñmergo &
pueri communicauerunt sanguini & carnisimiliter. & ipse
pasticipauit hisdem ut ꝑmortem destruer& eum qui habebat
mortis imperium idẽ diabolum ut liberar& eos qui cimore
mortis pestotam uitam obnoxii erant seruituti. Nusquam enĩ
temptatus potens ẽ his qui temptantur auxiliari: audimus
eum qui habebat mortis imperium destruentem. audimus tẽp¬
tatum audimus passum & dubitamus xp̃m primogenitum
totius creaturae secundum incarnationis ꝑfiteri mysterium
Cum denuobeatus a postolus in quo eum primogenitum debemus
accipere testimonio suae praedicationis ostendat. Scimus in¬
quiens qm̃ diligentibus dm̃ omnia cooperantur in bonum his quise¬

Expanded text:
ejus qui nos, secundum Apostoli dictum, non confunditur fratres ejus qui nos, secundum Apostoli dictum, non confunditur fratres vocare, dicens: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae laudabo te. Et iterum: Ego ero fidens in eum. Et iterum: Ecce ego et pueri, quos mihi dedit Deus: quoniam ergo et pueri communicaverunt sanguini et carni, similiter et ipse participavit iisdem; ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium, 56 id est diabolum; ut liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Nusquam enim tentatus, potens est his qui tentantur auxiliari . Audimuseum qui habebat mortis imperium destruentem; audimus tentatum; audimus passum, et dubitamus Christum Primogenitum totius creaturae secundum Incarnationis profiteri mysterium? Cum denuo beatus Apostolus, in quo eum Primogenitum debemus accipere testimonio suae praedicationis ostendat: Scimus, inquiens, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui se
Abbreviated transcription (Latin):
am & ipsescripturae locus perfacilequaerentibus monstrat. In qua
creatus natura dicenđ ẽ xp̃s. In ea scilic& in quadñm nominat ut
ueritatem in seforme seruilis ostendat. Sicut & inpsalmo loquit᷑
dicens. O dñe egoseruus tuus egoseruus cuus & filius ancilla &uae
ex ancilla ergo natus ẽ seruus qui expatregeneratus ẽ dñs: prop¬
terformam igitur serui dix. Dñscreauitme non se a patre dicit
creatum sed adño. Nam ubi secundũ diuinicatem genitus dicitur.
pater continuo nominatur. sicut uereipsedixit. Ego apatre
prodii & ueni. &beatus euangelista de eo: &uidimus gloriã
eius gloriam quasiunigeniti a patre. Vides quia non dixit
hic adño. sed a patre : Quod autem eum primogenitũ totius
creaturae dic̃ apłs. Creaturautiq intellegitur. reparata non
condita. Creatura filiorum dĩ qua exseruis elus facti sunt fratres

Expanded text:
nam et ipse Scripturae locus perfacile quaerentibus monstrat, in qua nam et ipse Scripturae locus perfacile quaerentibus monstrat, in qua creatus natura dicendus est Christus. In ea scilicet in qua Dominum nominat, ut veritatem in se formae servilis ostendat, sicut et in psalmo loquitur, dicens: O Domine, ego servus tuus; ego servus tuus et filius ancillae tuae . Ex ancilla ergo natus est servus, qui ex Patre generatus est Dominus. Propter formam igitur servi dixit: Dominus creavit me, non se a Patre dicit creatum, sed a Domino. Nam ubi secundum divinitatem genitus dicitur, Pater continuo nominatur, sicut vere ipse dixit: Ego a Patre prodii, et veni ; et B. evangelista de eo: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre . Vides, quia non dixit hic, a Domino, sed a Patre. Quod autem eum Primogenitum totius creaturae dicit Apostolus, creatura utique intelligitur reparata, non condita: creatura filiorum Dei, qua ex servis ejus facti sunt fratres
Abbreviated transcription (Latin):
randum est. quia ubicumq: illa diuina & axerna de monstrat᷑
filiinatiuitas. non dicitur quando natussit sed antesemper
ponitur: ut quidquid homo in finitatis a&ernitatisq: cogi¬
tare uoluerit. ante omne quod cogitatione concipitur
filu sempernatiuitas cogit&ur: acsic natiuitas filii dĩsine
initio cognoscatur. Inqua non aliud quam ante positđm
iugiter inuenitur. Vellemus autem nobis responderi utrum
hoc sitgenitum quod creatum: quod si unum putatur utrũq
dicatur ergo adõgenitus mundus a quogenerari non pocest¬
& creatus. Dicantur &iam incredulihomines filiidĩ qui
depotestate tenebrarum non fuerint liberati. Dicantur
heredes fucurae beatitudinis qui fidem non iecipiunt saluatoris. si autẽ
quod uerum ẽ aliudẽ creari aliud generari. Discernatur in quaxp̃s
substantia creatus adõdicatur & inqua expatregenitus p̃dic&ur

Expanded text:
randum est, quia ubicunque illa divina et aeterna demonstratur randum est, quia ubicunque illa divina et aeterna demonstratur Filii nativitas, non dicitur quando natus sit, sed ante semper ponitur, ut quidquid homo infinitatis aeternitatisque cogitare voluerit, ante omne quod cogitatione concipitur, Filii semper nativitas cogitetur: ac sic, nativitas Filii Dei sine initio cognoscatur, in qua non aliud quam ante positum jugiter invenitur. Vellemus autem nobis responderi, utrum hoc sit genitum, quod creatum? quod si unum putatur utrumque, dicatur ergo a Deo genitus mundus, a quo generari non potest, et creatus. Dicantur etiam increduli homines filii Dei, qui de potestate tenebrarum non fuerint liberati: dicantur haeredes futurae beatitudinis, qui fidem non recipiunt Salvatoris. Si autem, quod verum est, aliud est creari, aliud generari, discernatur, in qua Christus substantia creatus a Deo dicatur, et in qua ex Patre genitus praedicetur:
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum temerati conubii sed mariti&iam insontis occisi
Dumigitur tantifacinoris neuum lacrimarum flumine medita¬
r&ur abluere. hoc incergemitus quos testes habuit doloris
erat sp̃mrectum in eius uisceribus in nouari. ad hoc ergo xp̃suo¬
luit creari. & huius creacionis a postolos suos initium fieri. ut
per eum poss& homoloqui u&ustate perierat nouari. Ante
saeculum autem sapientiam fundatã sedixꝰ ut natiuitatem
suam quade patrenata ẽ inmutabilem demonstrar&. quod
enim fundatũ dicitur nullaratione conuellitur. quod aute
i conuellitur . non mutatur. Ut autem natiuitas
tis eius sine initio cognoscatur deb& attendi quod sequitur.
prius quam terra facer&. prius quam abrssos consticuer&
prius quam procederent fontes aquarum. prius quam montes
stabilirentur. anteaamnes autem colles genuitme. Istud ante
cum dicitur Omne prorsus initium preuenitur quod conside¬

Expanded text:
non solum temerati connubii, sed mariti etiam insontis occisi. non solum temerati connubii, sed mariti etiam insontis occisi. Dum igitur tanti facinoris naevum lacrymarum flumine meditaretur abluere, hoc inter gemitus, quos testes habuit doloris, erat spiritum rectum in ejus visceribus innovari. Ad hoc ergo Christus voluit creari, et hujus creationis apostolos suos initium fieri, ut per eum posset homo, qui vetustate perierat, innovari. Ante saeculum autem sapientia fundatam se dixit, ut nativitatem suam, qua de Patre nata est, immutabilem demonstraret: quod enim fundatum dicitur, nulla ratione convellitur, quod autem non convellitur, non mutatur. Ut autem nativitas divinitatis ejus sine initio cognoscatur, debet attendi quod sequitur: Priusquam terram faceret, priusquam abyssos constitueret, priusquam procederent fontes aquarum, priusquam montes stabilirentur, ante omnes autem colles genuit me Istud ante, cum dicitur, omne prorsus initium praevenitur. Quod conside
Abbreviated transcription (Latin):
in itium uiarum suarum In operasua. Quod
Initiũ uiarum dñi creacus ẽ filius. quid aliudẽ nisi quod
ipseui a nob̵ ẽ factus ut eoduceatq rectore ꝑ adoptionis quã
accipimus gratiã diuino munere aduirtutum nobis ꝓfecto
pater& ingressus. quod ut euidentius appareat debemus
adtendere: Ad hoc filiũ creaturae initium factũ non ut nouã
rursus creaturã conder&. sed ut u&ustatem iam pridem per¬
ditã renouar&. Inuenitur enim a postolus quoq huius fecisse
cyeacionis in itium quorum officio reparauit quod fuerat
ante conlapsum. beato lacobo dicente dedõ patre. uolunta¬
riae genuitnos uerbo ueritatis utsimus initium aliquod crea¬
turae eius. Euidencissimis igicur demonstrctur indiciis hoc
loco creationem non ad conditionem omnium creaturarum.
sed adreparationem hominum referendam. Sicut & dauid sc̃s
orauit dumgemini fuiss& criminis recordatione ꝑterritus

Expanded text:
initium viarum suarum in opera sua. Quodinitium viarum suarum in opera sua. Quodinitium viarum Domini creatus est Filius, quid aliud est nisi quod ipse via nobis est factus, ut eo duce atque rectore per adoptionis quam accepimus gratiam divino munere ad virtutum nobis profectum pateret ingressus? Quod ut evidentius appareat, debemus attendere ad hoc Filium creaturae initium factum, non ut novam rursus creaturam conderet, sed ut vetustate jam pridem perditam renovaret. Invenitur enim apostolos quoque hujus fecisse creationis initium, quorum officio reparavit quod fuerat ante collapsum, beato Jacobo dicente de Deo Patre: Voluntarie genuit nos Verbo veritatis, ut simus initium aliquod creaturae ejus . Evidentissimis igitur demonstratur indiciis, hoc 55 loco creationem, non ad conditionem omnium creaturarum, sed ad reparationem hominum referendam: sicut et David sanctus oravit, dum gemini fuisset criminis recordatione perterritus,
Abbreviated transcription (Latin):
tesua creatus ex homine. Nec suumopus ipse de dignatus est
fieri quo poss& pereum stacus sui operis separari. Huius
igitur crationis uolens sapientiã p̃nuntiare mysterium ut incar¬
nationis suae fucurũ ostender& sacnmentũ proph&i comore
quo solent sub enunciatione pr&eriti temporis futura narrari.
Dixꝰ dñs creauit meinitiũ uiarũ suarũ in opera sua. Causam crea¬
tionis ostendit dum selnitium uiarũ dñi in openc eius creatum eẽ
non tacuit. Nam uc ostender& non illius a&ernȩ natiuitatis
ẽẽ quod creata dicitur sed huius temporis quo carne suscepisse
dĩfilius inuenitur quid premiserit adtendatur. Sinuntia uero
inquic uo quae cotidiefiunt commemorabo quae asaeculo sunt
enuntiare. Ergo cum cotidie dicit ista fieri & asaeculo facta
p̃mon& nuntiari ostendit quaedictura ẽ nobis non a&erni¬
tatis eẽ sed temporis obhocstatim addidit. Dñs creauit me

Expanded text:
te sua creatus ex homine. Nec suum opus ipse dedignatus est te sua creatus ex homine. Nec suum opus ipse dedignatus est fieri, quo posset per eum status sui operis reparari. Hujus igitur creationis volens sapientia praenuntiare mysterium, ut Incarnationis suae futurum ostenderet sacramentum, prophetico more, quo solent sub enuntiatione praeteriti temporis futura narrari, dixit: Dominus creavit me initium viarum suarum in opera sua . Causam creationis ostendit dum se initium viarum Dei, in opera ejus creatum esse non tacuit: nam ut ostenderet, non illius aeternae nativitatis esse, quod creata dicitur, sed hujus temporis, quo carnem suscepisse Dei Filius invenitur, quid praemiserit attendatur: Si nuntiavero inquit vobis, quae quotidie fiunt; commemorabo, quae a saeculo sunt, enuntiare . Ergo cum quotidie ista fierent, a saeculo facta praemonet nuntiari, ostendit quae dictura est nobis, non aeternitatis esse, sed temporis. Ob hoc statim addidit: Dominus creavit me
Abbreviated transcription (Latin):
profit&ur de eo euangelistadicens. et uidimus gloriã eius gloriã
tam quã unigeniti apatre plenũ gracia & ueritate & a postolus
ait. Qui ẽ primogenitus totius creaturae. Eccecreatũ. fundatũ.
& genitum ꝓficemur. sine aliqua ambiguitate insctionabile
RESPONSIO Inutraq xp̃inatiuira te non fallitur qui ln xp̃o
dĩ & hominis filio & plenam ex pacre diuini tatem & plenũ ex mo¬
tre hominem profic&us. atq lain illo utramq substantiã uerã
eẽ cognostit. Dumquid axernitati uelquid temporali tati con¬
gruat fidelipi&ate dis tinxerit. Neq enim ignorare debemus ip¬
sum in saeculo secundum carnem creatum ex homine quisinehitio
secundũ diuinitatem ceator ẽ genenctus ex pacre In illanamq
natiuitate quaeinitium non hab& sempiternae diuinitatis ma¬
lestas agnoscitur In hac uero sempiternae diuinitatis pi&as
inuenitur Qui enim non creatus sed creator decreatore pro¬
genitus bonitate sua creauerat hominem. ipse postmodũ ẽ pi&a¬

Expanded text:
dicens: Et vidimus gloriam ejus, gloriam tanquam Unigeniti a Patre plenum gratia et veritate . Et Apostolus ait: Qui est Primogenitus totius creaturae . Ecce creatum, fundatum et genitum profitemur, sine aliqua ambiguitate irrationabili. Responsio. In utraque Christi nativitate non fallitur, qui in Christo Dei, et hominis Filio, et plenam ex Patre divinitatem, et plenum ex matre hominem profitetur: atque ita in illo utramque substantiam veram esse cognoscit, dum quid aeternitati, vel quid temporalitati congruat, fideli pietate distinxerit. Neque enim ignorare debemus, ipsum in saeculo, secundum carnem creatum ex homine, qui sine initio secundum divinitatem creator, est generatus ex Patre: in illa namque nativitate, quae initium non habet, sempiternae divinitatis majestas agnoscitur; in hac vero sempiternae divinitatis pietas invenitur: qui enim non creatus, sed creator de creatore progenitus, bonitate sua creaverat hominem, ipse postmodum est pieta
Abbreviated transcription (Latin):
iac̃ intenebris luceat. lic& tenebre eam non conp̃hen¬
da nt. Aut quomodo potest cliquid substanciali ter
non uidere. de quo becctus pcculus eudentissime ꝓtes¬
tatꝰ dicens. uiuus est enĩ dĩ sermo & efficcex & pen&ra¬
bilior omnigladio ancipiti. & ꝑ tingensusq: ad diuisionẽ

Expanded text:
etiam in tenebris luceat, licet tenebrae eam non comprehenetiam in tenebris luceat, licet tenebrae eam non comprehendant ? aut quomodo potest aliquid substantialiter non videre, de quo beatus Paulus evidentissime protestatur, dicens: Vivus est enim Dei sermo, et efficax, et penetrabilior
Abbreviated transcription (Latin):
bi de .ẽ de quo scriptũ ẽ. Omnic ꝑ ipsum & in ipso crecti
sunt. &ipse est cnte oms & omnia in ipso constant: quique
secundum ꝓph&icũ dictum mensus ẽ mcnucquac & caelum
palmo & uniuerscm t̃rom clacusamanu. Sed quianon om¬
nibus cequalit̃ cod ẽ ubiq enimadẽ ꝑpotentiam nonubi¬
que ꝑ graticm. ꝑ potentiã quac cunlta dr̃ impl& & contin&
ꝑ ipsc̃c uid& omnice. ꝑ graticẽ uesd illuduidere dicitur quod
ipse lcrgitur: & quod insuis fidelib: operatur . Vidit enim
ds̃ omnic quae fecit & eccebona ualde. Ac ꝑ hoc & ubiq¬
dam non uid& ut tribuat uid& ut r&ribuct: sic &icm
uid& capeccante ꝑ iustiticc̃ exigendum. qm̃ & ubi non
ad est iustisi candilargitas non de ẽ. iudiccndi seueri¬
tas. beccto paculo dicente. uideergobonitatem & se¬
ueritatem dĩ in eos quidẽ qui cecider᷑ seueritatem. In te
ccutẽ boni tictem siꝑ maenseris in bonitate: Q cũ ita sint¬
quomodo potest substancicliter calicubi deeẽ. cũ lux&

Expanded text:
bi deest de quo scriptum est, Omnia per ipsum et in ipso creata sunt, et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant ; quique secundum propheticum dictum, Mensus est manu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu , sed quia non omnibus aequaliter adest: ubique enim adest per potentiam, non ubique per gratiam: per potentiam, qua cuncta Deus implet et continet, per ipsam videt omnia; per gratiam vero illud videre dicitur quod ipse largitur, et quod in suis fidelibus operatur: Vidit enim Deus omnia quae fecit, et ecce bona valde . Ac per hoc, et ubi quaedam non videt, ut tribuat, videt ut retribuat; svidet a peccante per justitiam 98 exigendum: quoniam, et ubi non adest justificandi largitas, non deest judicandi severitas, beato Paulo dicente: Vide ergo bonitatem et severitatem Dei: in eos quideautem bonitatem, si permanseris in bonitate . Quae cum ita sintquomodo potest substantialiter alicubi deesse, cum lux