comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ymutationẽ. enfiteiseos ꝑpetuũ c̃tractũ.
s. om̃s omĩno sac̾dotes ab huiꝰmodi alie¬
natione se abstineant. penas timentes
quas leonina constitutio minat᷑. id ÷ cit
is qͥdem qͥ comparauit rẽ loci uenerabił
reddat ei cuiꝰ ⁊ ante fuerat. scilicet cũ fru¬
ctib aliisq emolum᷑tis quȩ in medio tpr
facta st̃ euchonomo autem eccłe p̃stare
rit. ita ut in posterũ euchonomꝰ non sit.¬
ñ solũ ante ipse. s etiã successores eiꝰ tene¬
arit᷑ siue ipse euchonomꝰ alienauerit. siue
respiciens alienantẽ epm̃ non ꝓhibuerit.
multomagis consenserit. Iabellionem
autt̾ qͥ talia int̾dicta strumͣta conscripsit:
ꝑpetuo exilio tradi oportet. Cap̃.uiii.¬

Expanded text:
petuum contractum, sed omnes omnino sacerdotes hujusmodi alienatione abstineant; poenas timentes quas Leonina constitutio minatur, id est ut is quidem qui comparavit rem loci venerabilis reddat ei cujus et ante fuerat, scilicet cum fructibus aliisque emolumentis, quae in medio tempore facta sunt: oeconomo autem ecclesiae praestare ritNon solum autem ipse, sed etiam successores eius teneantur, sive ipse archyconomus alienaverit, sive respiciens alienantem episcopum non prohibuerit; multo magis si consenserit. Tabellionem autem, qui talia interdicta strumenta conscripsit, perpetuo exilio tradi oportet. Magi
Abbreviated transcription (Latin):
ies obseruatis. ⁊ m̃ses ⁊ tempora. ⁊ an¬
ies gͦ obseruant qui dicunt. Ut puta cra¬
stino ꝓficiendum nẽ. Ptͦ crastinũ enim
ñ debet aliquid inchori. Et sic magis so¬
lent decipi. hi autẽ colunt m̾ses qui
cursus lunę ꝑscrutant᷑ dicentes. Ut
futa .uii. luna strum̾ta c̾fici ñ debent.
pona itm̃ luna ut puta emptũ seruũ
domum duci ñ oportet.⁊ ꝑ hȩc facilius
slent adu̾sa ꝓuenire. Tempora uͦ sic
obseruant. cum dicunt. hodie ueris
urnaliast̃. Posterum ÷ domũ egredi
ñ licet. Atinossic colunt cũ dictꝰ. lealende
pnuarii. nouus ÷ annus. qͦsi ñ cotidie
oni impleantur. S cum anni illius
nemoriam recolunt bifrontis. hac
suꝑstitione utunt᷑ quę longe debet cẽ
escruis dĩ. Si enĩ ex toto corde diligit᷑.
ipso ꝓpicio nulla debet eẽ formido.
neq suspicio harũ rerũ. Prospere erum
potest cedere. quicqͥd simplicit sub dĩ de¬
tem ꝓnunciandũ ẽ ut sciant tẽpora feri¬
usq ad uesꝑam ne iudaismo capiant᷑.

Expanded text:
es observatis, et menses, et tempora, et ango observant, qui dicunt, ut puta, crastino proficiscendum non est, post crastinum enim non debet aliquid inchoari, et sic solent magis decipi. Hi autem colunt menses, qui cursus perscrutantur lunae dicentes, ut puta, septima luna instrumenta confici non debent; nona iterum luna, ut puta emptum servum domum duci non oportet. Et per haec facilius solent adversa provenire. Tempora vero observant, cum dicunt: Hodie veris Et rursum: Posterum est, domum egredi non licet. Annos sic colunt, cum dicunt: Kalendis Januariis novus est annus, quasi non quotidie anni impleantur: sed ut Jani illius recolant memoriam bifrontis, hac superstitione utuntur, quae longe debet esse a servis Dei. Si enim Deus ex toto corde diligatur, ipso propitio, nulla debet esse formido, neque suspicio harum rerum; prospere enim potest cedere, quidquid simpliciter sub Dei deItem pronuntiandum est, ut sciant tempora feriusque ad vesperam, ne in Judaismo capiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
collaudauerint. quȩ uicinis tantum
circũ morantib indicende st̃. ñ genera¬
lit̾ om̃ib. Relique uͦ festiuitates per
annũ ñ st̃ cogende ad feriandum. nec
ꝓhibendẽ. Indictum uͦ ieuniũ qͣndo
fuerit denunciatũ ab om̃ib obseruct᷑.

Expanded text:
collaudaverint, quae vicinis tantum circummorantibus indicendae sunt, non generaliter omnibus. Reliquas vero festivitates per annum non sunt cogendi ad feriandum, nec prohibendi. Indictum vero jejunium quando fuerit denunciatum, ab omnibus observetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iurum eccła habet ñ ut seruet. s ut eras
⁊ subueniat in necessitatibꝰ. Qͥd opus:
custodire qͦd nichil adiuiuats Anignori¬
mꝰ qͣntũ auri atq argenti de tẽplo dͥnĩ
assirii sustulerꝰ.c Nonne meliꝰ conflat
sac̾dos ꝓpt̾ alimoniam pauꝑm si aliqus
subsidia desint. quã si sacrilegiis conta¬
minat. asportat hostis  Nonne dicturꝰ
ẽ dñs. cur passus es tot in opes fame mor
Et certe habebas aurum. ministrasses ali¬
moniam. Cur tot captiui deducti in cõ¬
merciũ. nec redempti abhoste occisi st̃:
Meliꝰ fuerat ut uasa uiuentium seruares
ꝗͣ metalloꝵ. his ñ posset responsũ resferi
Ornatꝰ sacroꝵ. redemptio captiuorumẽ.
Et ucre illa st̃ uasa p̾ciosa. quȩ redimun
animas amorte. Illeuerus thesaurꝰ ̃
Opꝰ ÷ ut de eccła mistici poculi formañ
exeat. nec ad usus nefarios sacri calia
ministeriũ transferat᷑. Idõ pͥmũ inte
ȩccłam quesita st̃ uasa. quȩ̨ initiata non
eẽnt. Dc̃niq cõminuta. postremo c̃flad

Expanded text:
urum ecclesia habet non ut servet, sed uteroget et subveniat in neccessitatibus. Quid est opus custodire, quod nichil adiuvat? An ignoramus quantum auri atque argenti de templo Domini Assyrii substulerunt? Nonne melius conflat sacerdos propter alimoniam pauperum, si aliqua subsidia desunt, quam si sacrilegus contaminat et asportat hostis? Nonne dicturus est Dominus: “Cur passus estot inopes fame mori? Et certe habebas aurum unde ministrasses alimoniam. Cur tot captivi et in conmertium ducti nec redempti ab hoste occisi sunt? Melius fuerat ut vasa viventium servares quam metalorum. Hiis non posset responsum refferri”. Ornatus sacrorum redemptio captivorum est”; et: “Vere illa sunt vasa preciosa queredimunanimas a morte. Ille verus thesaurus eOpus est ut de ecclesia mystici poculi forma non exeat, nec ad usus nefarios sacri calicis ministerium transferatur. Ideo primum intra ecclesiam quaesita sunt vasa, quae initiata non essent, deinde comminuta, postremo conflata,
Abbreviated transcription (Latin):
Niqͥs irascit᷑ filio suo ⁊ moriens exheredat
eũ. sunueret ñ eũ placarem. Non ei filiũ
rec̃ciliare deberẽ: Qͦ mͦ gͦ cum filio suo
uolo ut hãt pacem. cuiꝰ appeto hereditatẽ:
S plane sic faciat qͦd sepe hortatꝰ sũ. unũ
filiũ habet. putet xp̃m altm̃. Duos habet.
cimũ faciat. ⁊ suscipio. Idem in epła

Expanded text:
is irascitur filio suo, et moriens exheredat eum, si viveret, non eum placarem? non ei filium reconciliare deberem? Quomodo ergo cum filio suo volo ut habeat pacem, cujus appeto hereditatem? Sed plane sic faciat quod saepe hortatus sum. Unum filium habet: putet Christum alterum; duos habet: cimum faciat, et suscipio. Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Iura gͦ humana iura imꝑatoꝵ. Quare. s¬
Quia ipsa iura humana ꝑ imꝑatores &
reges scłi dĩ distribuit generi humano.¬
Icem. Tolle uira imꝑatoris. Et qͥs audet
usurparit sibi nom̃. ꝓpĩanum. nec
nõe ȩccłȩ audeant possidere. S qͥd nob̾ n
imꝑatori.  S iam dixi. de iure humano
agit᷑. ⁊ tam̃ apłs uoluit seruiri segibus
uoluit honorari reges. ⁊ dix̃. regem uere¬
⁊ possessioni: Per ura regumꝰ possident᷑
possessiones. Bixisti. Qͥd mͥ ⁊ regi. noli
dicere possessiones tuas. qr ad ipsa ura
renunciasti humana qͥb possessiones
Qui oblationes de functoꝵ aut negant
ec̃cłiis aut cum difficultate reddunt:
tanquã egentiũ necatores ex cõ municent᷑.¬

Expanded text:
Jura vero humana, jura imperatorum. Quare? Quia ipsa humana jura per imperatores et reges saeculi Deus distribuit generi humano. Tolle jura imperatori, et quis audebit usurpant sibi nomen Christianum, nec omine Ecclesiae audeant possidere. Sed quid nobis et imperatori? Sed, ut jam dixi, de jure humano agitur, et tamen apostolus voluit serviri regibus, voluit honorari reges et dixit: Regem vene tibi ergo et possessioni? Per jura regum possidentur possessiones. Dixisti: Quid mihi et regi? noli dicere possessiones tuas, quia ipsa jura renuntiasti humana, quibus possessiones qui oblationes defunctorum aut negant ecclesiis aut cum dificultate reddunt, tanquam egencium necatores excomunicent
Abbreviated transcription (Latin):
bił locꝰ cũ alio uenerabili loco rerũ in¬
mobiliũ ꝑmutationẽ facere maluerit.
aeq fieri plit utriq loco: liceat
pͥmatibꝰ eiꝰ ꝑmutare. decreto tam̃ pͥus ce¬
lebrando apud locoꝵ metropolitanos di¬
sceptatione ꝓcedente. ut ipsi delib̾ent

Expanded text:
locus cum alio venerabili loco, rerum immobilium permutationem facere maluerit, hocque fieri prosit utrique loco; liceat primatibus ejus permutare, decreto tamen prius celebrando apud locorum metropolitanos disceptatione procedente, ut ipsi deliberent
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ. Sacra enĩ st̃. Quȩ rite ⁊ ꝑ pontifices
dõ consecrata st̃. ueluti edes sacre. ⁊ dona
q̃ rite ad ministeriũ dĩ c̃secrata st̃ quę
etiã ꝑ nrãm c̃stitutionẽ alienari ⁊ obli¬
gari ꝓhibemus. excepta causa redẽpti¬
murꝰ ⁊ porte quodã mͦ diuini iuris st̃:
& idõ nulliꝰ hominis st̃. Idõ aut̃ muros
scõs dicimꝰ. qi pena capitis c̃stituta sit
in eos qͥ aliquid in muros deliquerint.

Expanded text:
ni Sacre res sunt que rite per pontifices deo consecrate sunt, ut edes sacre et dona que rite ad ministerium dei dedicata sunt. Que etiam per nostram constitutionem alienari et obligari prohibemus, excepta causa redemptimuri et portae, quodammodo diuini iuris sunt et ideo nullius in bonis sunt. Ideo autem muros sanctos dicimus, quia pena capitis constituta sit in eos, qui aliquid in muros deliquerint".
Abbreviated transcription (Latin):
façere eccłam: querat alt̾m qͥ suscipiat.
n augustinum. Inmo dõ ꝓpicio neminẽ
inueniat. Quã laudabile factũ scĩ &
uenerandi epĩ aurelii cartaginensis.
Quomͦ impleuit omium qͥ sciunt os lau¬
dib dĩ. Qdam cũ filios ñ hab̾et nec sꝑa¬
ret: res suas om̃s retento sibi usu fructus
donauit ecclẽ. Nati st̃ illi filii ⁊ reddic¬

Expanded text:
t alterum qui suscipiat, non Augustinum: imo Deo propitio neminem inveniat. Quam laudabile factum sancti et venerandi episcopi Aurelii Carthaginensis, omodo implevit omnibus qui sciunt, os laudibus Dei? Quidam cum filios non haberet, neque speraret, res suas omnes retento sibi usufructu donavit Ecclesiae. Nati sunt illi filii, et reddi
Abbreviated transcription (Latin):
uicunq uos ex occasione̾ legis huius
imꝑiał ñ dilectione corrigendi. s
immicandi odio ꝑsequit᷑. displicet nob̾.
Et quanuis res quęq terrena non recte
a quoꝙͣ possideri possit. nͥ uł iure diui¬
no qͦ cuncta iustoꝵ st̃ uł iure humano
falso appellatis uras quas uste posside¬
tere iussi estis. frustraq dicitis nos eis
c̃gregandis laborauimꝰ. cum scriptũ
legatis. labores impiorũ iusti edunt.
S tam̃ quisquis ex occasione huiꝰ quam
urãs cupide ap̾petit: displicet nobis.
Qͥ sqͥs deniq ipsas res pauꝑm uł basilicas
c̃gregationum qͥs sub nomine eccłe te
nebatis. quȩ omnino ñ debent᷑ nisi ei
s ꝑ auariciam denet: displicet nobis.
Qͥsqͥuis ꝓ aliqͦ flagitio uł facinore ꝓiectũ
a nob̾ ita suscipit᷑. sic̃ suspiciuntur. qui
excepto errore qͦ a nob̾ separamini sine
crimine apud uos ui xert̃ displicet nob̾.

Expanded text:
uicumque uos ex occasione legis huius imperialis non dilectione corrigendi sed inimicandi odio persequitur, displicet nobis. et quamuis res quaeque terrena non recte a quoquam possideri possit nisi uel iure diuino, quo cuncta iustorum sunt, uel iure humano,falso appelletis, quas nec iusti possidetere iussi estis, frustraque dicatis: Nos eis congregandis laborauimus\', cum scriptum legatis: Labores impiorum iusti edent, sed tamen quisquis ex occasione legis huius, quam proprias uestras cupide appetit. displicet nobis. quisquis denique ipsas res pauperum uel basilicas congregationum, quas sub nomine ecclesiae tenebatis, quae omnino non debentur nisi ei sed per auaritiam tenet, displicet nobis. quisquis pro aliquo flagitio uel facinore proiectum a uobis ita suscipit, sicut suscipiuntur, qui excepto errore, quo a nobis separamini, sine crimine apud uos uixerunt, displicet nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ram c̃u̾tent᷑. Qd t̾ra terram uendis:
Mẽto quod terra es. ⁊ in te̾rram ibis. &
Recordare quia hominis ÷ t̾ra. s ut psal
aligȩ rei reus teneberis. Gratis acce¬
risti adõ gratis da ꝓdeo. Quare inter¬
dictũ sit omnib omnino xpi̾anis trã
mortuis uendere. ⁊ debitã sepulturã
denegare. nͥ forte ꝓximi ⁊amici de¬
functi ꝓpt᷑ nom̃ ⁊ redemptionem
anime. uiri gratis aliquid dare uelint.

Expanded text:
in terram convertentur . Quid terra, terram vendis? Memento quod terra es, et in terram ibis, etRecordare quia hominis non est terra, sed dis, invasione alienae rei reus teneberis. Gratis accepisti a Deo, gratis da pro eo. Quare interdictum sit omnibus omnino Christianis terram mortuis vendere, et debitam sepulturam denegare, nisi forte functi propter nomen et redemitionem animae viri gratis aliquid dare velint.
Abbreviated transcription (Latin):
ictum ẽ etiam qͦd in plerisq locis ar¬
chidiaconi suꝑ prbos parrochianos
qͣndam exercent dominationẽ. ⁊ ab eis
gregis exanimo: multo minꝰ isti hoc
facere debent. s contenti st̃ regularib
disciplinis. Et teneant ꝓpͥam mensurã.
&̃ qͦd eis ab epĩs iniungitur: hoc ꝑ par¬
rochiam exercere studeant. nichil ꝑ
cupiditatem ⁊ auariciam p̾sumentes.
It scđm canonicam auccoritatẽ ⁊ cͦsti¬
tutionẽ domini imꝑatoris ludouici
de agro eccłastico: ⁊ manso de mancipus
quȩ ipse suis capitulis constituit. uel si
quilibet ꝓ loco sepulturȩ aliquid largitꝰ¬
ꝑsoluere cogat. nec quisquã cuiuslibet
ordinis uelꝰ dignitatis ex inde̾ quicqͣm
subtrahat. autꝰ redibitionẽ quãcunq
exigat temporalem. Quod si fecerit.
communione usq ad satisfactionẽ pͥuet᷑
regia potestate dare cogatur. Augustinꝰ¬

Expanded text:
ictum est etiam quod in plerisque locis archidiaconi super presbyteros parochianos quamdam exercent dominationem, et ab eis gregis ex animo ; multo minus isti hoc agere debent, sed contenti sint regularibus disciplinis, et teneant propriam mensuram, et quod eis ab episcopis injungitur, hoc per parochiam exercere studeant, nihil per cupiditatem et avaritiam praesumentes. m canonicam auctoritatem et constitutionem domini imperatoris Lodouvici, de agro ecclesiastico et manso ac mancipiis, quae ipse in suis Capitulis constituit, vel si quilibet pro loco sepulturae aliquid largitpersolvere cogat, nec quisquam cujuslibet ordinis vel dignitatis exinde quicquam subtrahat, aut redhibitionem quamcunque exigat temporalem. Quod si fecerit, communione usque ad satisfactionem privetur, et regia potestate dare cogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
emo põtificũ deinceps aliquem
ep̃m sius expoliatũ reb aut a sede
pulsũ. ex cõmunicare. aut iudicare p̃¬
sumat: qͥa nõ ẽ pͥuilegium quo expo

Expanded text:
emo pontificum aliquem suis rebus expoliatum episcopum aut a sede pulsum excommunicare aut judicare praesumat, quia non est privilegium, quo expo
Abbreviated transcription (Latin):
ulla trepidacione ire debebit. ⁊si ire nõ¬
pot̾it: ꝓ se lagatũ ad sinodũ mittat. Ac¬
cusatꝰ aut̃ ñ ꝓhibeat᷑ a comunione. nͥ ad
electoꝵ udiciũ canonicȩ ꝯuocatꝰ:. ĩ tre̾.
redditurꝰ uenire distulerit Qd si ꝓba¬
re potuerit qͦd nõ noluerit s nõ potu¬
erit uenire : nichil ei noceb Ille uͦ qͥ
ui aut timore. a sede pulsus. aut suis re¬
b expoliatꝰ fuerit. nõ pͥus uocetur ad
finodũ quã ei om̃ia legib reintegrẽ¬
t̃: itam diu insede ꝓprĩa pacificȩ iꝰpo¬
testatiue cuncta dispouẽs residcat. qͣm¬
dui expulsꝰ ł expoliatꝰ suis carere uisꝰ
ẽ reb. Cũ aut̃ ĩudiciũ ad uenerit. siuo

Expanded text:
ulla trepidatione ire debebit; et si ire pro se legatum ad synodum mittat. Accusatus autem non prohibeatur a communione, nisi ad electorum judicium canonice vocatus infra tres redditurus venire distulerit. Quod si probare potuerit, quod non noluerit, sed non potuerit venire, nihil ei nocebit. Ille vero, qui vi aut timore a sede pulsus, aut suis rebus exspoliatus fuerit, non prius vocetur ad synodum, quam ei omnia legibus redintegrantur. Et tamdiu in sede propria pacifice et potestative cuncta disponens resideat , quamdiu expulsus vel exspoliatus carere visus est reb
Abbreviated transcription (Latin):
quamquã ñ nulli eiꝰdẽ secłt elicic̃
plebib atq l. onorib sius ad nos t̃n¬
sire desident qͥ amore honoris aut
ut prudentiori suo silio nr̃e sug¬
gestionis sermonẽ cũ ipenderint᷑:
qͦd de hac re eis placear nos infor¬
mare dignẽtur. tantũ de bis qͥuifã¬
tes baptiꝰ⁊ ati st̃ satagimus. ut mr̃r
si placet inhisdẽ ordinandis. ꝯ senc̃i¬

Expanded text:
Quanquam nonnulli ejusdem sectae clerici cum plebibus atque honoribus suis ad nos transire desiderent, qui amore honoris aut ut prudentiori suo consilio nostrae suggestionis sermonem cum perpenderint, quid de hac re eis placeat, nos informare dignentur. Tantum de his qui infantes baptizati sunt, satagimus, ut nostrae, si placet, in iisdem ordinandis consenti
Abbreviated transcription (Latin):
uina multis in locis exercent᷑. q̃ ab
errore gentili atracta st̃. ⁊ nũc a
paganis xp̃ian ad hec celebranda
occulte iuoeat᷑: uetari talia iube
cõmittere ñ reformidẽt. Q uib cdieb¬
⁊̃ qͥ pudoris ẽ dicẽ saltaciones scclera¬
tissimas ꝑuicos atq plateas erercẽtut
matronalis honor. ꝙ iimmerabiliũ
frminaꝵ pudor de uote uementiũ ad
sacratissimũ diem inurus lascuuẽtit
appetatur ut ⁊̃ ipsiꝰ sc̃e religionis pę¬

Expanded text:
ia multis in locis exercentur, quae ab errore gentili attracta sunt, ita ut nunc a paganis Christiani ad haec celebranda occulta videatur, vetari talia jubeacommittere non reformident, quibus dieb pudoris est dicere saltationes sceleratissimas per vicos atque plateas exerceant, ut matronalis honor et innumerabilium feminarum pudor devote venientium ad sacratissimum diem, injuriis lascivientium appetatur, ut etiam ipsius sanctae religionis pe
Abbreviated transcription (Latin):
sis imꝑatorib postulande ut reliqͥ¬
as ydoloꝵ ꝑ omnẽ affricã iubeãt
pęnitꝰ amputari. Nam plerisq
in locis maritinis atq possessionib
dĩsis. ad huc erroris istiꝰ iiquita
iubeant᷑ om̃imodo destrui Ut clici
de uidici sui cognitione ñ cogãt᷑
inpublico dic̃e testimonium.
nẽtur. ut si qui forte in eccta
quã lib causam iure aplico
eccliis inpositam ag̃e uolueruit
⁊ fortasse decisio clicoꝵ un parti
displicuerit ñ liceat clicũ inuidi¬
cium aut testimoniũ de uocari ꝑ¬
eum qͥ cognitor ł p̃sens fuit. ut nul¬
la ad testimoniũ dicẽdũ ecclastici
cuiꝰ lib ꝑsona pulset᷑.¬

Expanded text:
sis imperatoribus postulandae: ut reliquias idolorum per omnem Africam jubeant penitus amputari: nam plerisque in locis maritimis, atque possessionibus diversis, adhuc erroris istius iniquitjubeantur omnimodo destrui. Ut clerici de judicii sui cognitione non cogantur in publico dicere testimonium.est, ut qui forte in ecclesia quamlibet causam jure apostolico ecclesiis imposito agere voluerit, et fortasse decisio clericorum displicuerit, non liceat clericum in judicium ad testimonium devocari eum, qui cognitor, vel praesens fuit; ut nulla ad testimonium dicendum ecclesiastici cujuslibet persona pulset
Abbreviated transcription (Latin):
nosuis Qđ fugientes nõ nulli ⁊
matris eccłȩ catholice uba cogno¬
centes: quulla om̃ia scã mysteria
amore ueritatis credidũt atq ꝑ ce¬
perũt. quib sac ram̃toꝵ reb cũ
uitȩ bone ꝓbitas accesserit: sine
dubio ad officium clicat tales eẽ
applicãdos. & maxune it¬

Expanded text:
nosius. Quod fugientes nonnulli, et matris Ecclesiae ubera cognoscentes, qui illa omnia sancta mysteria amore veritatis crediderunt, atque perceperunt, quibus Sacramentorum rebus cum vitae bonae probitas accesserit, sine dubio ad officium clericatus tales esse applicandos, et maxime i
Abbreviated transcription (Latin):
Inde qm̃ supiori ꝯcilio statu¬
tũ eẽ mecũ recognoscit una¬
umitas ur̃a. ut siqͥ ap̃d dona¬
tistas paruuli baptizati fst̃. ñ dũ
scire ualentes erroris eoꝵ interitũ.
⁊ postea quam ad etatẽ racionis
capacẽ puenerũt. agnita ueritate
falsitatem coꝵ ab orrentes ad ecclã
dĩ catholicã ꝑuniuersũ mundũ dif¬
fusam ordine antiqͦ ꝑmanus impo¬
sicionẽ recepti st̃: debet talib adsꝰ¬
cipiendũ mius clicatꝰ nõ impedi¬

Expanded text:
niam superiori concilio statutum esse mecum recognoscit unanimitas vestra, ut hi qui apud Donatistas parvuli baptizati sunt, nondum scire valentes erroris eorum interitum, et posteaquam ad aetatem rationis capacem pervenerunt, agnita veritate falsitatem eorum abhorrentes ad Ecclesiam Dei catholicam per universum mundum diffusam, ordine antiquo per manus impositionem recepti sunt, debere talibus suscipiendum munus clericatus non impedi
Abbreviated transcription (Latin):
sca atq diuina certissimũ ẽ: ⁊u
his omnẽ aminȩ spem ꝯstitutam.
quãquã ⁊berẽticoꝵ p̃sũpta auda¬
cia ueritatis nomine palliata hec
tradere audeat: Quȩ qm̃ simpli¬
cia st̃. ut praemonet̃ beat apłus
dicendo. unus ds̃. una fides. unũ
baptisma R iterari nõ licet qđ
semel dari oportet.anathematiz a¬
to nomine erroris. recipiant᷑ ꝑma
nus impositionẽ inimam ȩccłam
columbã ut dictũ ẽ: ⁊ unam matrẽ

Expanded text:
 atque divina esse certissimum est, et in his omnem animae spem constitutam. Quamquam et haereticorum praesumpta audacia veritatis nomine palliata, haec tradere audeat, quae quoniam simplicia sunt, ut praemonet beatus apostolus dicendo, unus Deus, una fides, unum baptisma, et iterari non liceat, quod semel dari oportet, anathematizato nomine erroris recipiantur per manus impositionem in unam Ecclesiam, columbam, ut dictum est, et unam matrem
Abbreviated transcription (Latin):
acta penitẽcia tamquã canes ac su¬
es ad uomitꝰ pͥstinos. ⁊ uolutabra
redeuntes. mmuilitię cingulum. ⁊ ludi¬
cras. uoluptates. & noua ꝯiugia. ⁊
inhibitos denuo appetiuere ꝯeubitꝰ.
quoꝵ ꝓfessam in ꝯtinẽciã gn̾ati. pꝰ
absolutionẽ filii ꝓdider̃. de quibus
qͥa iam suffugium nõ hũt penitẽdi
id duximus decernẽdum: ut sola in¬
tra eccłam fidelibi orõne iungantur
Sacͥs misterioꝵ celebritatib ꝗͦuis ñ
mereantur inter sint ad ominice
aut̃ m̃se ꝯunuo segregentur. ut luc
saltẽ districtione correpti ⁊upsi in
se sua eirata castigent. ⁊ alus exem¬
plum tribuant quatinus ab obsce¬
nis cupiditatib retͣhant᷑. Quibus
tam̃ qm̃ carnali fragilitate cecide¬
rint uiatico mun̾e cum ad dnm̃¬

Expanded text:
acta poenitentia, tanquam canes ac sues ad vomitus pristinos, et volutabra redeuntes, et militiae cingulum, et lubricas voluptates, et nova conjugia, et inhibitos denuo appetivere concubitus, quorum professam incontinentiam generati post absolutionem filii prodiderunt. De quibus, quia jam suffugium non habent poenitendi, id duximus decernendum, ut sola intra ecclesiam fidelibus oratione jungantur, sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantur, intersint: a dominicae autem mensae convivio segregentur, ut hac saltem destructione correpti, et ipsi in se sua errata castigent, et aliis exemplum tribuant, quatenus ab obscenis cupiditatibus retrahantur. Quibus tamen, quoniam carnali fragilitate ceciderunt, viatico munere, cum ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
tratꝰ ds̃ aminas ꝑcutit anathemate
ticis ꝑsonis uocem ꝯtradictionis af¬
ferre : ⁊ ecclastica auctoritate fulci¬
ri. ita ut cum fructib posfint alie¬
nata reposcere cec ux uii idẽ¬
p̃ sũpserit: insi se citissime ꝑ eccłȩ deq̃
agitur satis factionẽ corrererit. ꝓpe¬
tuo anathemate feriatur Similiter
⁊ hi qui res ecclȩ iussu ł largitione
pͥncipum ł quoꝵ dam potentuĩ aut
quadam inuasione aut tyrãnica
potestate retinuerĩt. ⁊ filiis ł hedibu
suis quasi ħeditarias reliquerĩt. nͥ

Expanded text:
iratus Deus animas percutit, anathemate sticis personis vocem contradictionis afferre, et ecclesiastica auctoritate fulciri, ita ut cum fructibus possit alienata reposcere: nec aliquo sesumpserit, nisi se citissime per ecclesiae, de qua agitur, satisfactionem correxerit, perpetuo anathemate feriatur. Similiter et hi, qui res ecclesiae jussu vel largitione principum, vel quorumdam potentum, aut quadam invasione, aut tyrannica potestate retinuerint, et filiis vel haeredibus suis haereditarias reliquerint, n
Abbreviated transcription (Latin):
pitio pari ꝓfes sione fide¬
traditur
in hoc cetu głoso pͥmitus ꝯfitenda est.
⁊. unc demum ordo eccłasticꝰ singłoꝵ
ẽ ꝯ sensu om̃iũ astruendꝰ. Ao corroborã¬

Expanded text:
pitio, pari professione, fidetraditur, in hoc coetu glorioso primitus confitenda est; tunc demum ordo ecclesiasticus singulorum ex consensu omnium astruendus. Ad corroboran
Abbreviated transcription (Latin):
In cuutatib quarũ rectores obierĩt. de
sub stituendis ep̃is hec forma seruetur:
ut his qͥ ordmandꝰ ẽ. ⁊̃ si bone uite tes¬
timonio fultiatur. nõ laicus nõ ne ophit:
habeat ł habuerit: s quam sibi uirgi
nẽ nõ copularit Sacerdotũ enĩ tam ex¬
cellens electio ẽ. ut hȩc quȩ inaliis m̃bris
ȩccłe nõ uocantur adculpam: ĩ illis tam̃ habeat᷑¬

Expanded text:
In civitatibus, quarum rectores obierint, de substituendis episcopis haec forma servetur; ut is qui ordinandus est, etiam si bonae vitae testimonio fulciatur, non lateus, non neophytus, habeat, vel habuerit, sed nec qui sibi viduam copularit. Sacerdotum enim tam excellens est electio, ut haec, quae in aliis membris Ecclesiae non vocantur ad culpam, in illis tamen habea
Abbreviated transcription (Latin):
Uum de sumini sac̃dotis electione tͣc¬
tabit᷑ ille om̃ib p̃ponat᷑. quẽ cłi ple¬
bq consensꝰ ꝯcorditer postulauerit. ita
ut si maliam fortasse ꝑsonam partiũ se
uota diuiserit: metro politan uidicio is
alteri p̃feratur qui maiorib ⁊ stuoiis ui¬
uatur ⁊ meritis. d̾ antum ut nullus inui¬
tis ⁊ nõ petentib ordinetur. ne plebs in
dit ⁊ fiat minus religiosa quam ꝯuenit
cui nõ licuit hab̾e qd̾ uoluit: Integͥtas

Expanded text:
 de summi sacerdotis electione tractabitur, ille omnibus praeponatur, quem cleris plebisque consensus concorditer postulaverit. Ita ut si in aliam forte personam partium se vota diviserint, metropolitani judicio, is alteri praeferatur, qui majoribus et studiis juvatur, et meritis. Tantum ut nullus invitis et non petentibus ordinetur, ne civitas derit, ut fiat minus religiosa quam convenit, cui non licuerit habere quem voluit. De pers
Abbreviated transcription (Latin):
de male accepto honore nascatur. quisã¬
bigat nequaquam ab istis eẽ tribuendũ.
qͥ nõ docet᷑ fuisse collatum: Si qui autẽ
dinatio coꝵ ꝯsueto iudicio p̃sidentium¬
facta ẽ. pot̾ rata habi. ita ut in ipsis ec¬
cliis ꝑseuerẽt: Aliter aut̃ uana haben¬
da ẽ. ꝯ secͣtio q̃ nec loco fundata ẽ nec
aucᷤtoritate munita: clxi¬

Expanded text:
de male accepto honore nascatur, quis ambigat nequaquam ab istis esse tribuendum quod non docetur fuisse collatum. Si qui autem dinatio eorum consueto iudicio pfacta est, potest rata haberi, ita ut in ipsis Ecclesiis perseverent, aliter autem vana habenda est consecratio, quia nec loco fundata est, nec auctoritate munita. C
Abbreviated transcription (Latin):
stipendia cłos militasse ⁊ omnẽ
egisse indominiciscat̾ris ȩta¬
ten si hi qui ꝓfuturi st̃ ex laicis re¬
qͥrant᷑: Qͥ uaccantes scło ⁊ omnem
ȩccłasticũ ordinẽ nescientes. saltu p̃¬
ꝓpero iam alienũ honorẽ ambunt
in modata cupiditate tͣnscende : un
aliud uite genus calcata reuerencia
eccłasticȩ discipline tͣnsire ⁊̾ alibus

Expanded text:
stipendia militasse, et omnem egisse in dominicis castris aetatem, si qui his praefuturi sunt ex laicis requirantur, qui vacantes saeculo, et omnem ecclesiasticum ordinem nescientes, saltu praepropero in alienum honorem ambiunt immoderata cupiditate transcendere, et in aliud vitae genus calcata reverentia ecclesiasticae disciplinae transire? Talibus
Abbreviated transcription (Latin):
uudicauerĩt ꝯgregati ep̃i regionis ip¬
siꝰ. ⁊ de gradu su̾o deiecerĩt eum. ⁊ appel¬
lasse iudcatur ⁊ ꝯ fugerit ad beatissimũ
scͥbo bis ep̃is dignetur qui infutima
ris de fimiãt. Qa si is qͥ rogat cau¬
sã suã uerũ andiri dep̃cationeᷤ sua mo¬
uerit epm romanũ. ut elat̾e suo pbrũ
muittat: erit in potestare ep̃i. qͥ uelit¬
dos eẽ qͥ p̃sentes cũ ep̃is iudicẽt. haben¬
tes auctoritatẽ eiꝰ a quo destinati sunt
erit ineiꝰ arbito Si uͭ credidit suffic̾e
ep̃os. ut negotio t̃minũ imponãt: faci¬
at q̃ sapientissimo ꝯfilio suo uidicau̾it.

Expanded text:
icaverint congregati episcopi regionis ipsius, et de gradu suo dejecerint eum, et appellasse videatur, et confugerit ad beatissimum scribere his episcopis dignetur, qui in finitima ritatis definiant. Quod si is qui rogat causam suam iterum audiri, deprecatione sua moverit episcopum Romanum, ut e latere suo presbyterum mittat; erit in potestate episcopi quidos esse qui praesentes cum episcopis judicent, habentes auctoritatem ejus a quo destinati sunt, erit in suo arbitrio. Si vero crediderit sufficere episcopos, ut negotio terminum imponant; faciet quod sapientissimo suo consilio judicaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
potẽ eẽ ininfante. ⁊ hoc sine illo
potuit ẽẽ in latrone ꝯplente dõ. siue
in illo. siue inisto. qͦd nõ ex uolun¬
tate defuisset. Cum uero exuolũ¬
tate alterum hoꝵ defuerit reatu
bominẽ in uoluit. & baptismrꝰ quid̃
potẽ in eẽ ubi ꝯusio cordis defuerit.
ꝯuersio aut̃ cordis potẽ quidẽ inter¬
eẽ nõ ꝑcepto baptismo.s. ꝯtẽpto
baptismo nõ potẽ Neq enĩ ullo

Expanded text:
potest esse in infante et hoc sine illo potest esse in infante et hoc sine illo potuit esse in latrone, conplente deo siue in illo siue in isto quod non ex uoluntate defuisset, cum uero ex uoluntate alterum horum defuerit, reatu hominem inuolui. et baptismus quidem potest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. ne
Abbreviated transcription (Latin):
lures ad suspiciendũ de bap¬
tismo infantẽ nõ accedãt. quã
unus uir siue mulier In confir¬
mationibꝰ qͦ id ipsũ fiat cc xeu¬
cͣm̃to defuerant ꝯpleuit om̃i¬
pt̃is benignitas. quia nõ suꝑbia
ł cõtẽptu. s necessitate de fuerat.
sic infantib qͥ bapti zati morum¬
t᷑ eadẽ gr̃a omipt̃is implere ere¬
denda ẽ. qͦd nõ eximpia uolunta¬
impleatur erga cos clebratio sacͣ¬
m̃ti.ualet utiq ad eoꝵ ꝯsecratio¬
nẽ qͥa ipsi respondere nõ possunt:
At si ꝓ eo qui responde̾ potẽ aliuis
respondeat itidẽ ualet E x qͣ regła
illud ineuuangłio dictum ẽ qͦd õs
cum legitur naturalit̾ mouet. ȩta¬
tem habet. ipse de se loquatur ꝙ¬
bus om̃ib reb ostendit᷑. aliud ẽẽ. sa¬
cram̃tũ baptisim aliud ꝯu̾sionem
cordis. s salutẽ hominis ex utroq
ꝯpleri: Nec si unũ horũ defuerit.
idõ putare debemꝰ ꝯsequens ẽẽ. ut
⁊ alterũ desit. quia ullud sine isto

Expanded text:
lures ad suscipiendum de baptismo infantem accedant, quam unus, sive vir sive mulier. In confirmatione quoque id ipsum fiat. C. Ccramento defuerat conpleuit omnipotentis benignitas, quia non superbia uel contemptu, sed necessitate defuerat, sic in infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia uoluntaimpleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, non itidem ualet. ex qua regula illud in euangelio dictum est, quod omnes cum legitur naturaliter mouet: aetatem habet, ipse pro se loquatur. Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum baptismi, aliud conuersionem cordis, sed salutem hominis ex utroque conpleri. nec, si unum horum defuerit, ideo putare debemus consequens esse ut et alterum desit, quia et illud sine isto
Abbreviated transcription (Latin):
sse. sic uolo eirare. sic uolo ꝑire Meliꝰ
enim hoc om̃ino nõ ꝑ mittimꝰ quãtũ
possumꝰ Modo qd te inputeũ qͦ mere¬
ris misisti. utiq libera uoluntate fe¬
cisti S quã crudeles eẽnt serui dei
si huic male uoluntati tuȩ te ꝑmitte¬
rent. mõ te oe illa morte libarẽt: Qs
eos ñ merito culparet: Quis nõ un¬
ꝑal ita custodienda ẽ ut ⁊̃ in nolenti¬
b abcis qui cos diligunt seruet᷑. qͣnto
Imagis illa sp̃ualis incuius desertione
mors et̃na metuitur. Aus ad seuerũ¬

Expanded text:
ere: \'Sic uolo errare. sic uolo perire\'; melius ere: \'Sic uolo errare. sic uolo perire\'; melius enim nos hoc omnino non permittimus. quantum possumus. Modo quod te in puteum, ut morereris, misisti, utique libera uoluntate fecisti. sed quam crudeles essent serui dei. si huic malae tuae uoluntati te permitterent et non te de illa morte liberarent! quia eos non merito culparet? quis non imic custodienda est, ut etiam in nolentibus ab eis, qui eos diligunt, seruetur, quanto magis illa spiritalis, in cuius desertione mors aeterna metuitur! quamqu
Abbreviated transcription (Latin):
missionis ꝯpellebantur Si uoluntas
paulus nõ ẽ ꝑmissꝰ uti pessima. qua
tꝰ ẽ. ut mitteretur. missus ut qualia
fecerat merore: talia ꝓu̾itate patere¬
tur Siuoluntas mala semꝑ suȩ per¬
nuttenda ẽ libertati.quare monetur
pat̾ inscͥpturis sc̃is filium durũ nõ
solum uerbis corrigere. s ⁊̃ lat̃a eius
tundere. ut ad bonam disciplinã coac¬
tus ac domitus dirigatur Uñ idem
dicit: T̾u ꝑcutis eumiurga. anman
aut̃ eus libas amorte s unala uolun¬
piuntur negligentes pastores .⁊ dr̃ eis er
cum portatis. quem in sacram̃to bap
tismatis accepistis Si erratis. ⁊ꝑitis.
hõ ideo uob displiceamꝰ. qua reuocamt᷑
etrantes. ⁊ querimꝰ ꝑditos Melius
enim facr mͦ uoluntatẽ dñi monẽte.
ut uos ad eis ouile redire cogamu.
quam ꝯsentiamꝰ uoluntati ouium er¬
rantium ut ꝑire uos ꝑmittam: Noli
g iam dicere q̃ te assiduȩ audio dixi¬

Expanded text:
missionis compellebantur? si uoluntas missionis compellebantur? si uoluntas Paulus non est permissus uti pessima uoluntus, ut mitteretur, missus, ut, qualia fecerat in errore, talia pro ueritate pateretur? si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare monetur pater in scripturis sanctis filium durum non solum uerbis corripere sed etiam latera eius tundere, ut ad bonam disciplinam coactus et domitus dirigatur? unde idem dicit: Tu quidem percutis eum uirga, animam autem eius liberabis a morte. si mala uolunpiuntur negligentes pastores, et dicitur eis: Ercum portatis in sacramento, quod accepistis: sed erratis et peritis. non ideo uobis displiceamus, quia reuocamus errantes et quaerimus perditos; m�lius enim facimus uoluntatem domini monentis. ut uos ad eius ouile redire cogamus, quam consentimus uoluntati ouium errantium, ut perire uos permittamus. noli ergo iam dicere, quod te assidue audio dic
Abbreviated transcription (Latin):
isplicet tͥ q̃ traheris ad salutẽ. cũ tam
multos nros ad ꝑnitiem traxeris : Qͥd
fecisti.qui ium̃to tͥ mox ad moto uti no¬
liusti. ⁊ te ad t̾rã grauit̃ collisisti nã uti¬
ꝙ alius qui adductꝰ ẽ tecum collega tuus
illesꝰ uenit quia talia ipse sibi nõ fec̃ S
neq ħ putas tͥ fieri debuisse qͥ neminẽ pu¬
tas cogendũ ad bonũ A trende q̃ apłus
cipiant tenent᷑. inuiti ꝑ ducuntur. inclu¬
duntur. custodiunt᷑. patiuntur. tanta q̃
nolunt donec eis assit uoluntas suscipi¬
endi opus bonum. quanto magis uos ab
errore ꝑnitioso. in quo uob̾ iniici esti.
supra dixi. coguntur ad bonumꝰ: Atrende
ricordit᷑ impenditur. ut mala uolun¬
tas hominis diligatu Nam qͥs nesci¬
at nec dãpnari hominem nisi merito
male uoluntans. noc liberari nͥ bonã
guntur malȩ sus uoluntati inpune.
q crudeliter ꝑmitiendi st̃. s ubi potes¬
tas datur. ⁊ amalo ꝓhibendi. ⁊ adbo¬
gellis amalo ꝓhibebant᷑ ⁊ ad t̾rã rep¬

Expanded text:
isplicet tibi, quia traheris ad salutem, cum tam multos nostros ad perniciem traxeritis. quifecisti, qui iumento tibi mox admoto uti noluisti et te ad terram grauiter conlisisti. nam utique alius, qui adductus est tecum, collega tuus inlaesus uenit, quia talia sibi ipse non fecit. Sed neque hoc putas tibi fieri debuisse, quia neminem aestimas cogendum esse ad bonum. adtende, quid apostolus cipiant, tenentur inuiti, perducuntur, includuntur, custodiuntur, patiuntur tanta, quae nolunt, donec eis adsit uoluntas suscipiendi operis boni; quanto magis uos ab errore pernicioso, in quo uobis inimici estis, supra dixi, coguntur ad bonum? adtende ericorditer inpenditur, ut mala uoluntas hominis dirigatur. nam quis nesciat nec damnari hominem nisi merito malae uoluntatis nec liberari, nisi ntati impune et crudeliter permittendi sunt, sed, ubi potestas datur, et a malo prohibendi et ad bogellis a malo prohibebantur et ad terram pro
Abbreviated transcription (Latin):
P ari gͦ forma ⁊uir alligatus ẽ. quã¬
dui mulier eiꝰ incorꝑe ẽ. Unde si
uult dimit̾e ad ulterã ñ ducat alterã.
ne qͦd nulla culpat ipse cõmittat.
Similit̾ ⁊ mulier si dimittit ad ulterũ
nõ sibi culpet alterum: hec ꝯstitu¬

Expanded text:
pari ergo forma et uir alligatus est, quamdiu mulier eius in corpore est. unde si uult dimittere adulteram, non ducat alteram, ne quod in illa culpat, ipse committat. similiter et mulier, si dimittit adulterum, non sibi copulet alterum; alli
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝯtinentia mulieri: uiro ñ pla¬
cuit. Discessit ab eo mulier ⁊ cepit
iuuere ꝯtinenter: ipsa scilic̃ casta
mansura. s factura qͦd ds̃ ñ uult
adulterum uirum: Qui ẽ se ñ ꝯ¬
tinuerit: alteram q̃rit: Quid su¬
mus dicturi mulieri. nͥ qͦd dicit ec¬
cłȩ. sana doctrina redde debitum
uiro. ne dum queris tu unde am¬
plus honoreris. ille unde dãpnet᷑
tatem tui corporis s ille. sic̃ nec ille
habet potestatẽ corꝑis sui. s tu.

Expanded text:
it continentia mulieri, uiro non placet. discessit ab eo mulier et coepit uiuere continenter, ipsa scilicet casta mansura, sed factura, quod dominus non uult, adulterum uirum: qui cum se non continuerit, alteram quaeret. quid sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit ecclesiae sana doctrina? redde debitum uiro, ne, dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille unde damnetur tatem corporis tui, sed ille; sicut nec ille habet potestatem corporis sui, sed tu.
Abbreviated transcription (Latin):
ł unum hoꝵ desit: nõ inuemio quẽ¬
ad modũ has nuptias apellare po¬
simꝰ & enĩ si aliꝗͥ sibi ad tempus
adbibuerit donec aliam dignam
illa quam cupit inuenire .s cũ ista

Expanded text:
 desit, non inuenio, quemadmodum has nuptias appellare possimus. etenim si aliquam sibi uir ad tempus adhibuerit, donec aliam dignam illa, quam cupit inuenire, sed cum ista
Abbreviated transcription (Latin):
duces. illas aut̃ cõmites ee̾ᷤ debe. udo
cauẽdũ uiro illuc irx iuuẽdo: qua ti¬
met ne uxor sequat᷑ imitando: id eor
qͥsu ei dicat fac qͦd nõ licet: ut tͥ lice¬
at qd nõ licet: Cum enim utrumq
scdm legẽ. xp̃i illicitum sit. siue adul¬
terã occide. siue illa uiuente alteram
duc̃e. ab utroq ẽ abstinendũ: ⁊ ñ illi¬
citum ꝓ illicito faciendũ: Hõ gͥ ex hor
reant uiri. qͦd adult̾e xp̃c ignouit. s
potius cognoscant ⁊̃ ꝑiculũ suũ :⁊
simili morbo laborantes. ad eundem
saluatorẽ supplici pietate ꝯfugiant.
⁊ qͦd nulla factum legunt: ⁊̃ sibi ne¬
cefsarium eẽ fateantur: Ad ult̾ioꝵ suo¬
rũ medicinã suscipiant: ad ult̾are
depena feminarũ: ⁊ de sua inpuni¬
tatẽ sentenciã. Q uib ꝯsideratis at¬
ꝙ tractatis. si cõmiis ꝯditio. cõmu¬
ne malũ. cõmune ꝑicłm. cõmune
uulnus. cõmunis salus fidelit᷑ ⁊ hu¬

Expanded text:
duces, illas autem comites esse debere. et ideo duces, illas autem comites esse debere. et ideo cauendum uiro iliac ire uiuendo, qua timet, ne uxor sequatur imitando. sed qui ei dicat: fac, quod non licet, ut tibi liceat quod non licet? cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si ereant uiri, quod adulterae Christus ignouit; sed potius agnoscant etiam periculum suum et simili morbo laborantes ad eundem saluatorem supplici pietate confugiant et quod in illa factum legunt etiam sibi necessarium esse fateantur, adulteriorum suorum medicinam suscipiant, adulterare de poena feminarum et de sua inpunitate sententiam. Quibus consideratis atque tractatis si communis condicio, commune malum, commune periculum, commune uulnus, communis salus fideliter et hu
Abbreviated transcription (Latin):
manẽt inter uiuentes semel mita
ilira nuptiarũ. ut potius sint uit̾ se
9iuges qui ab alterutro separati sũt:
quam c̃ is quib ad hęserunt: Cum
aliis quippe adult̾i nõ essent. nͥ ad al¬
terutrum ꝯiuges ꝑmanerẽt:. deni¬
ꝙ mortuo iuiro cum eo uerum conu
rium fuit: Ita manet nnter iuuente
qͥddam ꝯuigale: qđ nec separatio. nec
cum adultero copulatio possit aufeire
ꝙ anet aut̃ ad noxam cͥminis. nõ ad
uinculum federis: si c̃ apostata anima
dita sacͣm̃tũ fidei ñ animttit.
ait ad ult̾e nec ego te ꝯdẽpnabo ua¬
de deinceps noli pͥeccare Quis nõ
intelligat debe ignoscere maritũ
ꝙ. uidet᷑ ignouisse dñm amboꝵ. nec
iam se debe adult̾am dice̾. cuiꝰ ꝑ pęni¬
tẽciam cͥmen duuna credit misera¬
audunt ad ultos uiros pendere. simi¬
les adulterins feminis penas. cũ tan¬
to g̃uius cos pumri oportuerit: quan¬
tomagis adeos ꝑtinet ⁊ urture um¬
nis equidẽ loquor qͥ fiddit audiunt.
capt̃ mulieris uir. ubi se aguoscunt

Expanded text:
manent inter uiuentes semel inita iura nuptiarum, ut potius sint inter se coniuges qui ab alterutro separati sunt quam cum bis quibus aliis adhaeserunt. cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrum coniuges permanerent. denique mortuo uiro cum quo uerum conubrium fuit. ita manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod nec separatio nec cum altero copulatio possit auferre. manet autem ad noxam criminis, non ad uinculum foederis, sicut apostatae anima erdita sacramentum fidei non amitait adulterae: nec ego te damnabo; uade, deinceps iam noli peccare, quis non intellegat debere ignoscere maritum, quod uidet ignouisse dominum amborum nec se iam debere adulteram dicere, cuius paenitentis crimen diuina credit miseraaudiant adulteros uiros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto grauius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et uirtute uinis equidem loquor, qui fideliter audiunt: caput mulieris uir, ubi se agnoscunt
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. S unter eos nõ ꝯtraitur mat̾¬
monium qͦs ad optio uingit qͣnto
pocius a carnali oportet inter se
uina. quam quẽ humana uolũ¬
P rudenciusq ab alt̾na corporis com
quã si ł carnał necessitudo. ł ĩuicẽ
nos mutabile ciuusdam corrupti¬
bilis hominis arbitͥum copulasset:¬
panormitano notario. a gathosa mu
tuȩ p̃cepimus. ut diligenti inquisitio¬
ne discutiat. ne forte eiꝰ uoluntate cõ¬
u̾sꝰ sit: ⁊ ipsa se mutare ꝓmiserit.
& siħ reppererit: allum inmonasterio
ꝑ manere ꝓuideat. ⁊ hanc sic̃ ꝓmisit
mutare ꝯpellat: Si uͦ nichil hoꝵ est.
nec quondã fornicationis crim̃ ꝓpt̃¬
rem cõmisisse cognoueris. ne illius
u̾sio uxoris relicte inscło fieri pos¬
sit ꝑditionis occasio uolumꝰ ut mari¬
tum suum illi ⁊̃ suam tonsuratꝰ ẽ red¬
dere debeas om̃i accusatione cessante.
Quia ⁊ si mundana lex p̃cipit. ꝯu̾sio¬
tit᷑. Nam excepta fornicationis causa
uirum uxorẽ dimittere nulla rõ ꝯced.

Expanded text:
rgo inter eos non contrahitur matrimonium, quos adoptio jungit, quanto potius a carnali oportet inter se vina, quam quem humana volunprudentiusque ab alterna corporis commquam si vel carnalis necessitudo, vel invicem nos mutabile cujusdam corruptibilis hominis arbitrium copulassetPanormitano notario, scribens, aittuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit; et si hoc repererit, et illum in monasterio permanere provideat, et hanc, sicut promisit, mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quondam fornicationis crimrem commisisse cognoveris, ne illius conversio uxori relictae in saeculo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, vel si jam tonsuratus est, reddere omni debeas excusatione cessante. Quia etsi mundana lex praecipit, conversiotit. Nam, excepta fornicationis causa, vir uxorem dimittere nulla ratione co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcubitꝰ causa copulant᷑ ea fide me¬
utrum nuptie sinit uocande: &po¬
test quidẽ fortasse nõ ab surdȩ hoc
apellari conubiũ: si usq ad mor¬
tem alicuiꝰ eoꝵ id inter eos plac¬
cuerit. ⁊ ꝓlis gn̾ationẽ quamnuis
nõ ea causa ꝯuincti ft̃. nõ tam̃ ui¬
tauerint. ut ł noluit sibi nasci fi

Expanded text:
concubitus causa copulantur ea fide meutrum nuptiae sint uocandae. et potest quidem fortasse non absurde hoc appellari conubium, si usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint si
Abbreviated transcription (Latin):
diacom tui filiam stup decepit: Qͦ đ
pęna plectendꝰ : nos tam̃ aliquatenꝰ
legis duritiã mollientes. huiꝰ modi
disponẽdo p̃cipimꝰ. id̾ ut aut quã stupͣ¬
uit uxorẽ habeat. aut certe. si renu¬
endum putau̾it district accorporalit̃
castigatus. excomiuncatqͦ in monas¬
datur: De quo nulla sit egrediendi sine
p̃ceptione licentia ecceui a us¬
onum nuptiarum triptitum est.
fides. ꝓles. sac̃m̃tũ. In fide attẽdi¬
tur: ne p̃t̃ uinculũ ꝯuigale cũ alt̾a¬
suscipiatur. religiose educetur In
sac̾m̃to: ut ꝯugiũ nõ separet᷑. ut
dimissus aut dim̾issa nec causa ꝓlis
ria legitima ꝯuigia in scriptu¬
ris leguntur. Prium legitimũ
ouigium ẽ: uirgo casta inuirgini¬
tatẽ uno data legitime Sadmꝰ in
b eam: uste iuir ꝗ tum iudicau̾it
pat̃: dabit p̃cium puditicie eus.
Si habuerit sponsum ante quam
de p̃hensa fuerit: dabitur ei uo
filia p̃dicti dep̃hensa si nõ fuerit
uoluntas patris. trabet eã auiro

Expanded text:
 stupro deceperit. Quod poena plectendus, nos tamen aliquatenus legis duritiam mollientes, hujuscemodi disponendo praecipimus, ut aut quam stupravit uxorem habeat, aut certe si renuendum putaverit, districtius ac corporaliter castigatus excommunicatusque, in monasdatur, de quo ei nulla sit egrediendi sine nostra praeceptione licentia. Ita onum nuptiarum tripertitum est: fides, proles, sacramentum. In fide attenditur ne post vinculum conjugale cum altersuscipiatur, religiose doceatur; in sacramento ut conjugium non separetur, et dimissus aut dimissa nec causa prolis ria legitima conjugia in Scripturis leguntur. Primum legitimum conjugium est, virgo casta in virginitate viro data legitime. Secundum,bit eam ipse vir quantum judicaveritt dabit pretium pudicitiae ejus. Si autem habuerit sponsum antequam deprehensa fuerit, dabitur ei. aedicta deprehensa, si non fuerit voluntas patris, trahet eam a prae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aiuro nõ discedere Qd̾ si diꝰ¬
cesserit: ea utiq causa qua disce¬
dere licitũ ẽ. man̾e innuptã: aut
uiro suo recõ ciliari Mulier enĩ
sub uuio marito uincta ẽ legi.⁊
uiuo marito uocabitur ad ultera
si fuerit c̃ alio uiro: qm̃ mulier
alligata ẽ quam diu uir eiꝰ uiuit:
Unde si uxor dimiserit uirum su¬
um. ⁊ alii nupserit. inechatur
& qͥ dimissam auiro duxerit. mecha¬
tur. Ideoq ereodẽ p̃cepto dñi. ⁊ ur
urorem nõ dimittat. qm̃ qͥ dimise¬
rit iprorẽ suam nisi ꝓpt̃ causam

Expanded text:
a uiro non discedere; quodsi discesserit — ea utique causa, qua discedere licitum est — manere innuptam aut uiro suo reconciliari; mulier enim sub uiro uiuo marito iuncta est legi; et uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro, quoniam mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit. unde si uxor dimiserit uirum suum et alii nupserit, moechatur, et qui dimissam a uiro duxerit, moechatur. ideoque ex eodem praecepto domini et uir uxorem ne dimittat, quoniam qui dimiserit uxorem suam praeter causam
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ eccła ꝵ quibꝰ talis error exortus ẽ.
exempla testantur Nõ ut ꝯcilium ꝗ
intrans marinis partib de hac re fac
os unitatis ꝯpensatio ꝓcuretur ł quos
aut̃ ł om̃imodo ꝑfici ł ad iuiuari mani¬
festis ammaꝵ lucris catholica unitas¬
in locis quib degunt usa fuerit ñ eis
obsit qͦd ꝯtra honores eoꝵ quamuis sa¬
lus nulli int̃ clusa sit. intrans marmo
ꝯcilio statutũ ẽ: iđt ut ordinati inpar¬
te donati. si ad catholicã correrti tͣnsire
uoluerint. nõ suscipiant᷑ in honoribꝰ
suis sałm trans marinũ ꝯcilium. s

Expanded text:
n quibus talis error exortus est, exempla testantur. Non ut concilium quod in transmarinis partibus de hac re factos unitatis compensatio procuretur. Per quos autem vel omnimodo perfici, vel adjuvari manifestis frain locis quibus degunt visa fuerit: non eis obsit quod contra honores eorum, quamvis salus nulli interclusa sit, in transmarino concilio statutum est, id est ut ordinati in parte Donati, si ad Catholicam correcti transire voluerint, non suscipiantur in honoribus suis secundum transmarinum concilium: s