comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alii diffitile sacram̃tis: hoc iste inuiolatũ eustodir&
simplicib uerbis. Longe sehabebat alit̃ actus eius
&abius. quã modo uideri possit in quo uis principe
qlib& accionis modus
UIT IIII UIOr Girberga nomine. ne degener natti¬
lib us & morib. quae quante cõtinentiae. quantae
castictitis. & cutꝰ uoluntatis fuerit sub marito. post
mor te euis. om̃ib funt in aperto. Na relicato patria
relictis ꝓpinquis & filiis. & maagnis fundis ponensio¬
scimonialiu suscepi locũ & religionis habitũ. dua lau¬
dabile ibidurauerit ꝓpositũ. quãq dulcis & utilis om̃ib
ibi de incebs eius uita fuerit & quã głoso exitu uitã finie¬
rit paucis quae suꝑerant cũ gemitu narrare audiut
uerꝰ deniq istis alii filii ꝓogentes & nobiles. & insuo ordi¬
pegudinis ad inuindanã głam nulli inferiores. Quedam
uurginitate nocte &die deo seruiens ꝓpe cęntenariua ca¬

Expanded text:
alii difficile sacramentis, hoc iste inviolatum custodiret alii difficile sacramentis, hoc iste inviolatum custodiret simplicibus verbis. Longe se habebat actus aliter ejus et habitus, quam modo videri possit in quovis principe quilibet actionis modus. Fuit illi uxor, Girberga nomine, non degener natalibus et moribus. Quae quantae continentiae, quantae castitatis, et cujus voluntatis fuerit sub marito, post mortem ejus omnibus fuit in aperto. Nam relicta patria, relictis propinquis et filiis, et magnis fundi possessiosanctimonialium suscepit locum, et religionis habitum. Quam laudabile ibi duraverit propositum, quamque dulcis et utilis omnibus ibi deinceps eius vita fuerit, et quam glorioso exitu vitam finierit, paucis, quę supererant, cum gemitu narrare audivi. Fuerunt denique istis alii filii potentes et nobiles et in suo ordine quantum ad mundanam gloriam nulli inferiores. Quedam virginitate nocte et die deo serviens, prope centenarium ex
Abbreviated transcription (Latin):
iuitur dicam. & p̾ modũ sensim ꝑ uestigia uirtutũ
eius incedentes: quasi quibdam gradib. ad itera¬
tos lugubres luctus funeris ueniamus. Pixcepta re¬
thoꝵi sũt. ut maiores eiꝰ. qui laudandus est memoren¬
tur. & eoꝵ alcuis gesta repetantur. sicque ad ipsũ ꝑ
gradus sermo ꝑueniat. quo uidelic& auitis pat̾nisq um¬
tutib in lustrior fiat. & aut nõ degenerasse abonis. aut
me dioces ipse ornasse uidait᷑ Ni suius bona quae
sẽꝑ & ipse cõtẽpsit. in animae laudib nõ reqͥramiis.
tam̃ quia nõ demediocris nobilitatis sanguinȩ decen¬
dit: qđ possumꝰ in laudib eiꝰ. assumamus.
nobilissimus uir in armis strenuus. posse sionibus
& diuiciis locupl& issimꝰ. in cõsilio puidus. & in
om̃imoꝵ honestate suo tẽpore nulli secundus. Qui
a&ia pruulegio auctoritatis. & grãe. maior Beraldus
uocabatur ab om̃ib Fidei uirtute ita p̾cipuus. ut qđ

Expanded text:
nitur, dicamus et postmodum, sensim per vestigia virtutum nitur, dicamus et postmodum, sensim per vestigia virtutum eius incedentes, quasi quibusdam gradibus ad iteratos lugubres luctus funeris veniamus. Precepta rethorum sunt, ut maiores eius, qui laudandus est, memorentur, et eorum altius gesta repetantur, sicque ad ipsum per gradus sermo perveniat. Quo, videlicet avitis paternisque virtutibus, illustrior fiat et aut non degenerasse a bonis aut mediocres ipse ornasse videatur. Nos carnis bona, quę semper et ipse contempsit, in anime laudibus non requiramus , tamen, quia non de mediocris nobilitatis sanguine descendit, quod possumus, in laudibus eius assumamus.nobilissimus, vir in armis strenuus, possessionibus et divitiis locupletissimus, in consilio providus, et in omni morum honestate suo tempore nulli secundus, qui etiam privilegio auctoritatis et gratiae, Major Beraldus vocabatur ab omnibus. Fidei virtute ita praecipuus, ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut ta dicã indissolubili bus amoris nexib cõplexu
sustentabatur. Iuid agis grauissim arũ lacrimaru
Quoniodo discessit misererũ adiutor Quonodo
siluit morentius oporaini cõsolatorUł quo
ab uit plurimoꝵ menacoa desiderabils auriga.
ninirmerabiliũq ppłois discretus inoderatot &¬
rector: Oqua icertus humanae cedicionis sn
o qua mutabilis rerũ mortaliat cuysus. Duputa¬
uimus cum nob̾ eẽ in comuniuita sociũ. tenemus
de functũ. Et quẽ sperabam p̃sentẽ . dolemꝰ absente.
Si tam̃ dolendus est qui dolor ẽ euasit. silugendus
ẽ. qui de luctu adgaudiũ. de tenebris ad lucẽ. de pę¬
na ad reqͥem. & demorte. cansiuit ad uitã. Quidagi¬
mus anima : Quo nas cõuertem: Si intẽperantui
exaggerare dolorẽ caeperimꝰ. timeo ne acies mea¬
tis reuer ber&ur. & id quod deuirtutib eius uolumꝰ
inscribere. in moderato dolore ꝑturbati. minime
psequamur. Sed primo de carnis eius nobilitate.
quȩ intitulis scõrs iuroꝵ pro additam̃to laudis po¬

Expanded text:
ut ita dicam, indissolubilibus amoris nexibus complexa sustentabatur. Quid agis, gravissimarum lacrymarumQuomodo decessit miserorum adjutor? Quomodo siluit moerentium opportunus consolator? vel quo abiit plurimorum monachorum desiderabilis auriga innumerabiliumque populorum discretus moderator et rector? O quam incertus humanę conditionis status, o quam mutabilis rerum mortalium cursus. Dum putavimus eum nobis esse in communi vita sotium, tenemus defunctum. Et quem sperabamus presentem, dolemus absentem. Si tamen dolendus est, qui dolorem evasit, si lugendus est, qui de luctu ad gaudium, de tenebris ad lucem, de pena ad requiem et de morte transivit ad vitam. Quid agimus, anima? Quo nos convertemur? Si intemperantius exaggerare dolorem ceperimus, timeo, ne acies mentis reverberetur et id, quod de virtutibus eius volumus inscribere, immoderato dolore perturbati, minime prosequamur. Sed primo de carnis eius nobilitate, quę in titulis sanctorum virorum pro additamento laudis po
Abbreviated transcription (Latin):
multo tẽpore t̾minũ uitȩ sibi optasse. sed scđm
diu incarne mansisse. Erat certe presens uita sibi
tediũ. ⁊ mori lucrũ. Usque adsuffusionẽ lacrima¬
rũ multocies dolebat coetaneos muniores suos p̃¬
cessise. ⁊ sedolor uidere miseriã. suꝑ stitẽ remansis¬
sc. Uidebat᷑ sibi int̾ alios esse peregrinꝰ. quia pau¬
coꝵ illi discretus ⁊ moderatꝰ consentiebat affectio
nis habitus. Conpungebat᷑ sepus : qr demundo
pene recessera totus hones tatis decus. ⁊ ingenite
bonitatis uirtus. Heume quia in colatꝰ meus ꝓlon
Quia ergo iam recessit ut uoluit. luctꝰ funeris eius
cũ sermone claudat᷑ ⁊ requi es eius iniherłm omni¬
bus diebᷤᷤ iterũ. atque iterũ in precet᷑ ⁊ ꝑ omĩa scła
dilo cũ xp̃o tuuiuas semꝑ in alto
o dilo ꝑpetuã capias tu sce̾ coronã:
dilo uirgineus tete p̃cedat ⁊ agnꝰ.
Currere post ualeas. letus uestigia tangas.

Expanded text:
multo tempore terminum vitae sibi optasse, sed secunmulto tempore terminum vitae sibi optasse, sed secundiu in carne mansisse. Erat certe praesens vita sibi taedium, et mori lucrum. Usque ad effusionem lacrymarum multoties dolebat coaetaneos et juniores suos praecessisse, et se dolorum videre miseriam superstitem remansisse. Videbatur sibi inter alios esse peregrinus, quia paucorum illi discretus et moderatus consnis habitus. Conpungebatur sepius, quia de mundo pene recesserat totius honestatis decus et ingenite bonitatis virtus. Heu me, quia incolatus meus prolongQuia ergo iam recessit, ut voluit, luctus funeris eius cum sermone claudatur, et requies ei in Iherusalem omnibus diebus iterum atque iterum imprecetur et per omnia secula dilo cum Christo tu vivas semper in alto: Odilo perpetuam capias tu sancte coronam. Odilo virgineus temet praecedat et agnus: Currere post valeas, laetus vestigia tangas,
Abbreviated transcription (Latin):
Ucce dente uero quadra gesima. dom nus lau¬
rentius archi ep̃s de quo supra diximus. rome
morit᷑. Aderit de uotus in exe quus ciꝰ quam
clericus Albero nomine. natione teutonicus.
genere nobilissimꝰ. patri obirotii dũ uiueret
familiarissimꝰ quicũ domno papa Leone sibi
ꝓocimo parente. romã aduenerat ea tẽpestate .
sita quȩ memorato archi ep̃o de functo nad eo¬
cłam deportato. lassitudine cogente sesopori ded
in qđa eius dẽ eccłe cingulo. Eũ subito aid huc
pene uigilanti. ooiro uirbeatus cipparuit
Qui cũ ille tremens npaiuidus amicabili uec dice¬
ret dñe. quando huc neur cad uenistiꝰ A dexequias
inqui frĩs nostri dom ni laurentu archi ep̃iuent
Quibus expletis. hinc recedens qͥn uiderẽ te prete¬
rire nolui his diccis uisio dis paruit. Ipse uero
rauit.
pita diũ iamt̃minetͥ. nementibus audientiũ
longe orationis fastidiũ generetur. Uerũ tamen
incalce sermonis. cõpendiose dicat᷑. oduonẽ ex

Expanded text:
uccedente vero Quadragesima, domnus Laurentius archiepiscopus, de quo supra diximus, Romae moritur. Aderat devotus in exsequiis ejus quidam clericus, Albero nomine, natione Teutonicus, genere nobilissimus, patri Odiloni dum viveret familiarissimus, qui cum domno papa Leone, sibi proximo parente, Romam advenerat ea tempestate. Is itaque, memorato archiepiscopo defuncto et ad ecclesiam deportato, lassitudine cogente, se sopori dedit in quodam ejusdem ecclesiae angulo, cum subito adhuc pene vigilanti Odilo vir beatus apparuit. Cui cum ille tremens et pavidus amicabili voce diceret, „domine, quando huc et cur advenisti?" „Ad exequias", inquit, „fratris nostri domni Laurentii archiepiscopi veni, quibus expletis hinc recedens, quin te viderem, preterire nolui." His dictis visio disparuit. Ipse vero ravit. Epitaphium jam terminetur, ne mentibus audientium longae orationis fastidium generetur. Verumtamen in calce sermonis compendiose dicatur, Odilonem ex
Abbreviated transcription (Latin):
papã romanũ prime sedis ep̃m. referentis actiones
gratiarũ ꝓsua liberatione. quȩ dõni obiionis
⁊ fratrũ in t̾uentu. in mane chaos euasis set. ⁊ ad suꝑ¬
nã beatitudinẽ euolasset. His uisis. ex ꝑgiscens
fr̃ asomno. itenatime moria uisa ⁊ audita retinens.
dic re lucente cuncta ꝑ ordinẽ narrat. Iripudiat
tunc sacer senatus. ⁊ cũ piopatre eterne maiestati.
ꝑsonant uota iubilationis. Palã constat omnibus.
quantũ uenerabilis odilo de indiuiduȩ trinitatis
gr̃apossit. ꝑ quẽ uterus mortis raptata prȩda

Expanded text:
papam Romanum prime sedis episcopum referentem actiones papam Romanum prime sedis episcopum referentem actiones gratiarum pro sua liberatione, quod domni Odilonis et fratrum interventu immane chaos evasisset et ad supernam beatitudinem evolasset. His visis expergiscens frater a somno et tenaci memoria visa et audita retinens, die relucente cuncta per ordinem narrat. Tripudiat tunc sacer senatus, et cum pio patre aeternę maiestati personant vota iubilationis. Palam constat omnibus, quantum venerabilis Odilo de individue trinitatis gratia possit, per quem uterus mortis raptata preda
Abbreviated transcription (Latin):
pii conditoris. de uotis precibus appellaN. Nec
tantũ in eodẽ cenobio. sed ubieũ quȩ fratrũ cetus
manebat diffusus precepto prioris similis ꝑsol¬
uicur famulatus. Iam profixi t̃minis paciũ com¬
plebat cum tot precos i oblationes. at que el no¬
sitiarũ langitatas. adicũ diuine benignitatis pera¬
trauerant. Unde ilibuit suꝑne elem̃tie auc dubus
relatũ d ꝑpalare. Erat inpresibato cȩnobio que¬
dã senior nomine el debtus. nobili car̾ne. nobilior
sp̃u ministrans ege us alimonie subsidiũ. cuitali
iusio ꝑsopore reuelati est Uidebat nãque quan¬
dã ꝑsonã decore conspicuo cũ multo agmine can¬
dida torũ intrarte monasteruclaustrũ. nusque
adcapitulũ ubi dõnus odilo cũ sacro senatu reside¬
sit ꝑuenis se. ⁊ ad eius dẽ patris genua caput hu¬
milit̾ flexisse. Cũ que fr̃ ille requirerer quenam
illa fulgida eẽt. ꝑsona. didicit dõnum benedictũ

Expanded text:
pii Conditoris devotis precibus appellant. Nec pii Conditoris devotis precibus appellant. Nec tantum in eodem coenobio, sed ubicunque fratrum coetus manebat diffusus, praecepto Patris similis persolvitur famulatus. Jam praefixi termini spatium complebatur, cum tot preces et oblationes, atque eleemosynarum largitates aditum divinae benignitatis penetraverant. Unde et libuit superne clementię haud dubio relatu id propalare. Erat in prelibato cęnobio quidam senior nomine Eldebertus nobilis carne, nobilior spiritu, ministrans egenis alimonię subsidium, cui talis visio per soporem revelata est: Videbat namque quandam decore conspicuo personam cum multo agmine candidatorum intrare monasterii claustrum et usque ad capitulum, ubi domnus Odilo cum sacro senatu residebat, pervenisse et ad eiusdem patris genua caput humiliter flexisse. Cumque frater ille requireret, quęnam illa fulgida esset persona, didicit domnum Benedictum
Abbreviated transcription (Latin):
gillarẽ cartã scđm tenorẽ uisionis descriptã. ꝑ pre¬
diccũ ep̃m iohannẽ beato uiro dirigit. Nec mora fidꝰ¬
legator uiã cirripiens attigit paprã. ⁊ ꝑtesus itineris
labore. domno petro celle beati maioli p̃posito. quȩ
reuelata uel precepta sibi fuerant. aꝑit. Eumque opi¬
do exposcit. ut ipse huius causȩ uelax int̾ nuncius
esse studeat ⁊lle impiger. bullatã epistolã sc̃is si mo
patri trans mitcit. Et contigit diuino nutu ut is¬
dẽ dĩ seruus cliiaco repperiretur. Delatũ itaq
eplam ꝑ legens. conuocat nobilẽ mona choꝵ sena¬
tũ ⁊ seriatĩ cunctaꝑorat. Aperit ꝓfunda sapientiȩ
suę. multa que replicat. ⁊ ne talis legatio paruipen¬
dat᷑ exorat. de inprecipit ut libamina precum
idationes elemosinarũ ꝓgenerali p̃suli liberatio¬
ne sollẽniter ꝑ agant᷑. Suscipiunt igit̾ seniores gra¬
tant̃ onꝰ leuȩ karitatis. publice n pruiatĩ ciures

Expanded text:
gillarem cartam secundum tenorem visionis descriptam per pregillarem cartam secundum tenorem visionis descriptam per predictum episcopum Iohannem beato legator viam arripiens attigit Papiam, et pertaesus itineris labore, domno Petro cellae beati Maioli praeposito, quae revelata vel praecepta sibi fuerant aperit; eumque oppido exposcit, ut ipse hujus causae velox internuntius esse studeat. Ille impiger bullatam epistolam sanctissimo Patri transmittit, et contigit divino nutu, ut isdem Dei servus Cluniaco reperiretur. Delatam itaque epistolam perlegens, convocat nobilem monachorum senatum, et seriatim cuncta perorat. Aperit profunda sapientiae suae, multaque replicat, et ne talis legatio parvipendatur exorat. Dein praecipit ut libamina precum et dationes eleemosynarum pro generalis praesulis liberatione solemniter peragantur. Suscipiunt ergo seniores gratanter onus leve charitatis, publice et privatim aures
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus effluxerat cũ pre nominati p̃sulis aĩa. nõ adep¬
ta lucis et̃ nȩ consortiũ. luebat ꝓcõ missis penale iudiciũ.
Cũ ecce clementis dĩ miseratio. ad significandũ beati
odiotus meritũ manifestare uoluit. ⁊ pęnã illius
hõis. adonũ suȩ in mensȩ pietatis. Apparuit namque
sps iamdicti presuli in reuelatione io hanni portuen¬
si ep̃o ⁊ aliis duobus quoꝵ nomina nõ recolo. indicats
eis quȩ circa segererentur. quia uidelicet nõ splendo¬
re lucis. sed pęnarũ teneret᷑ inumbris. Monet ita¬
que ut eant ad frm ⁊ otius pio oduom legationẽ
dirigat. ipsius enim suffragiis destinauit suꝑna
censura. illũ eripi atormentis. Recedentibus ergo
tenebris. huius uisionis conspectores papã ideuni.
quȩ iniuncta fuerant sibi edicunt. Talia p̃sul audiers.
multũque defr̃e condolens. rumpit morulas om̃s. n pu¬

Expanded text:
tempus effluxerat, cum prenominati presulis anima, non adeptempus effluxerat, cum prenominati presulis anima, non adepta lucis aeternę consorcium, luebat pro commissis poenale iuditium, cum ecce clementis dei miseratio ad clarificandum beati Odilonis meritum manifestare voluit et pęnam illius hominis et donum suae inmense pietatis. Apparuit namque spiritus iam dicti presulis in revelatione Iohanni Portuensi episcopo et aliis duobus, quorum nomina non recolo, indicans eis, quę circa se gererentur, quia videlicet non splendore lucis sed poenarum teneretur in umbris. Monet itaque, ut eant ad fratrem et otius pio Odiloni legationem dirigat, ipsius enim suffragiis destinavit superna censura illum eripi a tormentis. Recedentibus ergo tenebris huius visionis conspectores papam adeunt, quę iniuncta fuerant sibi, edicunt, Talia presul audiens et multum de fratre condolens, rumpit morulas omnes et pu
Abbreviated transcription (Latin):
GSẼPER OBSeRUARe
uisiones.⁊ somnia uanissimũ sit. tam̃ plerum que fides
adhibenda est. his quȩ eueniuñ diuina dispositione
aut manifestacione p̃teritarũ rerum. aut ostensione
futurorũ. Dehis habemus tam inueteribus quã in nouis
tot exẽpla. pene quot uolumina. Qua ꝓpt̃ huic nr̃o oꝑi
inserere dignũ duximus. quandã uisionẽ memoratu
dignã multis adhuc uiuentibus luce darius cognitam.
ꝑ quã conicere possumꝰ. quantã apud dm̃ his dequo ser¬
mo est ad huc inmundo suꝑ tes ꝓmeruit gr̃am. Preerat
quondã ap̃licȩ sedi senior bene dictus in romana nobilita¬
te precipuus. prudenti ingenio sollertis simꝰ. n quantum
ad mundanũ culmen attinet. urbanis causis aptissimus.
Quibeatũ oduonẽ clara affectione diligebat. ⁊ sũmostu¬
dio excolebat. ⁊ quo ties arcis romanȩ mȩnus sui p̃sentiã
uirbeatus intulis set : larga liberalitate nec essitudinũ
ad eptus est iͦ ħs. sibi affinis carnis germanitate. Multũ

Expanded text:
semper observare visiones et somnia vanissimum sit, tamen plerumque fides adhibenda est his quae eveniunt divina dispositione, aut manifestatione praeteritarum rerum, aut ostensione futurorum. De his habemus tam in veteribus, quam in novis tot exempla pene quot volumina. Quapropter huic nostro operi inserere dignum duximus, quamdam visionem memoratu dignam, multis adhuc viventibus luce clarius cognitam, per quam conjicere possumus, quantam apud Deum is de quo sermo est adhuc in mundo superstes promeruit gratiam. Praeerat quondam apostolicae sedi senior Benedictus, in Romana nobilitate praecipuus, prudenti ingenio solertissimus, et quantum ad mundanum culmen attinet, urbanis causis aptissimus. Qui beatum Odilonem clara affectione diligebat, et summo studio excolebat; et quoties arcis Romanae moeniis sui praesentiam vir beatus intulisset, larga liberalitate necessitudinum adeptus est Iohannes sibi affinis carnis germanitate. Multum
Abbreviated transcription (Latin):
paruã cum maxima cordis lȩticia sũpser̃. deo grãs
eger̃. orationes orationibꝰ addider̃. elemosinas ele¬
mosinis apposuer̃. ⁊ ꝓrequie defunctorũ instanter
laborare studuer̃. Hacigit᷑̾ occasione sc̃s pat̾ generale
ꝓpositũ ꝑ om̃ia monasteria sua constituit. ut sicut
incapite ħlendarũ nouẽbriũ festiuitas agit᷑ omniũ
scoꝵ: ita etiã inse quenti die. memoria generaliter
suꝑuenientib pau peribus elemosina multiplicit̃
daretur. quatinꝰ ꝑ hȩc iacturã sib ꝓuenire magis
ae magis doleret aduersarius. ⁊ econtrario gratula¬
ret᷑ sub spe miscđiȩ in hoc laborans xp̃ianus¬

Expanded text:
parvam cum maxima cordis laetitia sumpserunt, Domino gratias parvam cum maxima cordis laetitia sumpserunt, Domino gratias egerunt, orationes orationibus addiderunt, eleemosynas eleemosynis apposuerunt, et pro requie defunctorum instanter laborare studuerunt. Hac igitur occasione sanctus Pater generale propositum per omnia monasteria sua constituit, ut sicut in capite Kalendarum Novembrium festivitas agitur Omnium Sanctorum, ita etiam insequenti die, memoria generaliter supervenientibus pauperibus eleemosyna multipliciter daretur: quatenus per haec jacturam sibi provenire magis ac magis doleret adversarius, et e contrario gratularetur sub spe misericordiae in hoc laborans Chris
Abbreviated transcription (Latin):
nũ deputata. qui eor pęnas dedie indiẽ restau¬
rantes in tolerabiles magis ac magis exaggerind
dolores. Quos tam̃ sepius audiui lam̃tantes n nõ
paruã querimoniã facientes. que orationibus
religio soꝵ hominũ. ⁊ hele mosinis pauperũ que
fiunt ꝑdiuersa loca scõrum. multocies ꝑ dĩ miscdiã
ab eoꝵ penis liberarentur anime dãuatorum.
nt̃ cetera uero mentionẽ ⁊ maccimã queri moniã
noueris illos precipue fecisse de illa cluniensi con¬
gregatione: ⁊ eius ab bate. Qua ppt̃ ꝑdm̃ te am¬
moneo si ad tuos cũ ꝑsperitate habueris reditũ.¬
ut hec om̃ia que ame audisti nota facias predicte
congregationi. ⁊ ex mea parte denunties. quatinꝰ
ut ꝑ hȩc gaudiũ multiplicet᷑ incȩlo ⁊ dãnum siue
luctus inferatur diabolo: Regressus itaque uir p̃¬
dictus cadpatriã. hec ꝑ ordineꝰ scõ patri ⁊ fratribus
nunciare stucluit. Qđ audientes. ammirationẽ non

Expanded text:
num deputata, qui eorum poenas de die in diem restaunum deputata, qui eorum poenas de die in diem restaurantes, intolerabiles magis ac magis exaggerant dolores. Quos tamen saepius audivi lamentantes, et non parvam querimoniam facientes, quia orationibus religiosorum hominufiunt per diversa loca sanctorum, multoties per Dei misericordiam ab eorum poenis liberarentur animae damnatorum. Inter caetera vero mentionem et maximam querimoniam noveris illos praecipue fecisse de illa Cluniacensi congregatione, et ipsius abbate. Quapropter per Deum te admoneo, si ad tuos cum prosperitate habueris redituut haec omnia quae a me audisti nota facias praedictae congregationi, et ex mea parte denunties, quatenus ut per haec gaudium multiplicetur in coelo, et damnum sive luctus inferatur diabolo. Regressus itaque vir praedictus ad patriam, haec per ordinem sancto Patri et fratribus nuntiare studuit. Quod audientes, admirationem non
Abbreviated transcription (Latin):
mare que asicilia uersus thesaloricã ꝓtendit᷑.
ꝑtulit cũ pluribus alus grauis sunũ uentũ inme¬
dio positus quinauĩ impellens appulit ut quan¬
dĩ insulã siue rupẽ. ubi quedũ seruus dĩ redusus
minobat. Ubi aliquan di tem quillicatẽ ma¬
ris expectans predictus uir cõmoratus cȩpit
dũ ilo seruodĩ de multis conlocutionẽ habere.
nquisitꝰ uero a uiro dei unde genus duceret.
aquitanũ se esse respondit. iunc idẽ homo deis
sois citatus est si qđ dã monas teriũ que nonuna
reter clunacũ.⁊ odilonẽ eiusdem loci abbatẽ
nosset. At ille respondit. Noui. ibene nouia
Hoc cuare ꝑcunc terii scire cupro. Dicã tibi in¬
quit. aut animo recondas. que audieris amma¬
neti uicina locas̃ nob̵ ex semet ipsis mani sesto
deuidicio grauissima cructuantes ignis in¬
cendia. in quibus aciẽ peccatorũ ad tẽpus sta¬
titũ: di uersa luunt supplicia. Sunt uero ad
coꝵ semꝑ renouanda torm̃ta multitudo demo¬

Expanded text:
mare, quod a Sicilia versum Thessalonicam protenditur, pertulit cum pluribus aliis gravissimum ventum, in medio positus. Qui navim impellens, appulit ad quandam insulam sive rupem, ubi quidam servus dei reclusus manebat. Ubi aliquandiu tranquillitatem maris expectans, predictus vir commoratus, coepit cum illo dei servo de multis conlocutionem habere. Inquisitus vero a viro dei, unde genus duceret, Aquitanum se esse respondit. Tunc idem homo dei sciscitatus est, si quoddam monasterium, quod nominaretur Cluniacum, et Odilonem ejusdem loci abbatem nosset. At ille respondit: Novi, et bene novi, et hoc quare percuncteris scire cupio. Dicam tibi, inquit, et ut animo recondas quae audieris admoneo. Vicina loca sunt nobis, ex semetipsis manifesto Dei judicio, gravissima eructantia ignis incendia, in quibus animae peccatorum ad tempus statutum diversa luunt supplicia. Sunt vero ad eorum semper renovanda tormenta multitudo daemo
Abbreviated transcription (Latin):
lũ decreuit. quẽ sibi maximianꝰ uindicabat Ad quẽ uictoria liberate
urbis cũ fu iss& adlata: ñalit̾ accepit quã si ipse uictꝰ eẽt Cognito dei de
senatꝰ. decrrit sic exarsit dolorẽ ut inimicitias aꝑte ꝓfite retͥ c̃uicia
locis mixta ad uers imperatorẽ matoimũ dicera. Cõstantinus
iebrenurbo cõpositis hir me ꝓxima mediolanũ cor
Eode licinius aduenit ut acciperae uton Maruimnꝰ ubi cos unrtel¬
lexit nuptiarũ sollẽnibꝰ occupatos exercitũ mouit esyria hie me
quã maxime seuiente. & mansionib: geminatis ĩbithiniã c̃currit.

Expanded text:
lum decreuit, quem sibi Maximinus uindicabat: ad quem uictoria liberatae lum decreuit, quem sibi Maximinus uindicabat: ad quem uictoria liberatae urbis cum fuisset adlata, non aliter accepit, quam si ipse uictus esset. cognito deinde senatus decreto sic exarsit dolore, ut inimicitias aperte profiteretur, conuicia iocis mixta aduersus imperatorem maximum diceret. Constantinus rebus in urbe compositis hieme proxima Mediolanum concessit. eodem Licinius aduenit, ut acciperet uxorem. Maximinus ubi eos intellexit nuptiarum sollemnibus occupatos, exercitum mouit e Syria hieme quam cum maxime saeuiente et mansionibus geminatis in Bithyniam concurrit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit hostis ob uiã sine imperatore potẽq. trans gredit᷑ aties par
fronte c̃currit sũ maui utrĩq. piugnat᷑. neq. l̃s siega nota neq illis
Et inurbe seditio & dux increpitat᷑ uelud desertor saluas publico.
senatorib libros sibeilinos inspiciubain quibꝰ reꝑtũ est illodie hostem romanoꝵ¬
ẽẽ periturũ: Quore ponso inspem uictorre inductus ꝓcedit in acromuenit
Pons a tergo eiꝰ scendit᷑ Eouiso pugna crudescit. & manꝰ dei suꝑerat Acier
maxentianꝰ ꝓt̾retur. ipse insugã uersus ꝓperat ad pontẽ. qͥ int̃ruptus erat
Hac multitudine fugienciũ p̃ssus in tiberim de turbat. cõfectot men
a ceruissi mobello. cũ magnasenat pͥpłi: romaniletcia sus coptꝰ imperator
c̃ostantinꝰ maximini ꝑfidiã cognoscit litteras dep̃hendit. statuas &
magines in uenit Senatꝰ cõstantino uirtutis gr̃a pͥmi nominis ⁊ tu¬

Expanded text:
procedit hostis obuiam sine imperatore pontemque transgreditur. acies pari procedit hostis obuiam sine imperatore pontemque transgreditur. acies pari fronte concurrunt, summa ui utrimque pugnatur: neque his fuga nota neque illis. fit in urbe seditio et dux increpitatur uelut desertor salutis publicaesenatoribus libros Sibyllinos inspici iubet: in quibus repertum est illo die hostem Romae periturum. quo responso in spem uictoriae inductus procedit, in aciem uenit. pons a tergo eius scinditur. eo uiso pugna crudescit et manus dei supererat aciei. Maxentianus proterretur, ipse in fugam uersus properat ad pontem, qui interruptus erat, ac multitudine fugientium pressus in Tiberim deturbatur. confecto tandem acerbissimo bello cum magna senatus populique Romani laetitia susceptus imperator Constantinus Maximini perfidiam cognoscit, litteras deprehendit, statuas et imagines inuenit. senatus Constantino uirtutis gratia primi nominis titu
Abbreviated transcription (Latin):
Quo nuntio maximianus audito dispositis ab oriente cursibꝰ. ꝑ uolauit
calcedonũ uindicare ingrssusq bbianiã qͦ sibi ap̃sens fauore c̃ciliar&
cũ magna om̃i ũ leucia sustollit cẽsũ discordiã int̃ ambos imperatores
acpenã bellũ diũ sas ripas armati tenebant sed c̃dicionib certis pax
diamicitia cõponit᷑ & ĩ ipso fretu sedusfit ad dextere copulant᷑ redit
ille securꝰ & fit qͣlis insiria & ĩ cgpto fuit in primis indulgiaam
xp̃ianis cõmuni tutelo datã tollit sub or natis legationib ciuitatũ
quepeterent ne intra ciuitates suas xp̃ianis c̃ uenticula ex truere lice¬
ir ut suasu coactꝰ & ĩpulsus ftcere uideret᷑ qd erat sponte facturus
quibꝰ annuẽs nouo more sac̃dotes maximus ꝑsingulas ciuitates
singulos ex pͥmorib fecit qui & sacrificia ꝑom̃s dõs suos cotidie fticerent

Expanded text:
Quo nuntio Maximinus audito dispositis ab Oriente cursibus peruolauitQuo nuntio Maximinus audito dispositis ab Oriente cursibus peruolauitalcedonium uindicaret, ingressusque Bithyniam, quo sibi ad praesens fauorem conciliaret, cum magna omnium laetitia sustulit censum. discordia inter ambos imperatores ac paene bellum. diuersas ripas armati tenebant, sed condicionibus certis pax et amicitia componitur et in ipso freto foedus fit ac dexterae copulantur. redit ille securus et fit qualis in Syria et in Aegypto fuit. inprimis indulgentiam Christianis communi titulo datam tollit subornatis legationibus ciuitatum quae peterent, ne intra ciuitates suas Christianis conuenticula extruere liceret, ut suasu coactus et impulsus facere uideretur quod erat sponte facturus. quibus annuens nouo more sacerdotes maximos per singulas ciuitates singulos ex primoribus fecit, qui et sacrificia per omnes deos suos cotidie facerent
Abbreviated transcription (Latin):
un ro̾tur. Qui cũ delegiti suissent: sub debat̾ pͥmo pedib lenis flama.
cãdiu donec iaiͥ : salas c̃tractũ igni ab ossibꝰ reuelleretur. De in de
incense faces & extincte ad mouebantur singulis mbris. ĩta ut locus
nullus in corpore relinqueret᷑ intactus Et int̃hȩc suffundebatur facies
aquafrigida & os humore abluebat᷑. nea rescentib siccita te faucibus cito
sp̃s redderet᷑ qł postremo accedebat Tunc ꝑ multũ diẽ decocta om̃i cute uis
ignis ad intima uiscera poe ne trass&e: hinc rogo facto ere mabaoturu s orpora
uc mnapa queg in xpianis ex cruciandis didicerat cõ suetudime ipsa inotꝰ
exer rebau Ndulla poenis eũ leuis ñ insole. ñ in carceris. ñ metallo¬

Expanded text:
urerentur. qui cum deligati fuissent, subdebatur primo pedibus lenis flamma urerentur. qui cum deligati fuissent, subdebatur primo pedibus lenis flamma tamdiu. donec callum solorum contractum igni ab ossibus reuelleretur. deinde incensae faces et extinctae admouebantur singulis membris, ita ut locus nullus in corpore relinqueretur intactus. et inter haec suffundebatur facies aqua frigida et os umore abluebatur, ne arescentibus siccitate faucibus cito spiritus redderetur: quod postremo accidebat, cum per multum diem decocta omni cute uis ignis ad intima uiscera penetrasset. hinc rogo facto cremabantur corpora are. Quae igitur in Christianis excruciandis didicerat, consuetudine ipsa in omnes exercebat. nulla <poena> penes eum leuis, non insulae, non carceres, non metall
Abbreviated transcription (Latin):
In pͥmis honores ademit. torq bãt᷑ ab eo ñ decurioñ mͦs pͥmores &iã cuutatis egregu
ac ꝑfectissimiuiri. Et qͥđ ineau sis leuibꝰ atq cuulibꝰ simorte digni uident᷑. eruceꝰ
stabãt. Sinminus. cõpedes paraq Matres familias ingune at nobiles
in geniceũ rcipiebant. Siquis ess& uerberandus: defixi instabulo paliquatuor
stabant. ad quos nullꝰ. ũ quã seruus distendi solebat. Qd lusoriũ ul delicias
eiꝰ refera : Habebat ursos ferocia ac magnitudinis suesimillimos quos toto
imperii sui tpre elegerat. Quotiens delectarilibuerat. horꝑ aliquẽ ad ferri
nominatĩ iubebat. His homines nõ plane comedendi sed obsorbendi obiec¬
tabant᷑. Iuoꝵ artus cũ dissiparont᷑. ridebat suauissi me. nec ũquã sinehuma¬
nocruore cenabat. Dignitatẽ ñ habentibꝰ. poena ignis fuit. & exilii pͥmo aduer¬
sus xp̃ia nos ꝑmiserat datis logil ut posi tormenta dãnati: lentis ignibꝰ

Expanded text:
in primis honores ademit. torquebantur ab eo non decuriones modo, sed primores etiam ciuitatum, egregii ac perfectissimi uiri, et quidem in causis leuibus atque ciuilibus. si morte digni uiderentur, cruces stabant, sin minus, compedes parati. matres familias ingenuae ac nobiles in gynaeceum rapiebantur. si quis esset uerberandus, defixi in stabulo pali quattuor stabant, ad quos nullus umquam seruus distendi solebat. quid lusorium uel delicias eius referam? habebat ursos ferociae ac magnitudinis suae simillimos, quos toto imperii sui tempore elegerat. quotiens delectari libuerat, horum aliquem adferri nominatim iubebat. his homines non plane comedendi, sed obsorbendi obiectabantur: quorum artus cum dissiparentur, ridebat suauissime nec umquam sine humano cruore cenabat. dignitatem non habentibus poena ignis fuit. id exitn primo aduersus Christianos permiserat datis legibus, ut post tormenta damnati lentis ignibus
Abbreviated transcription (Latin):
itahe hostili it mũsa uexass&. Olĩ quidẽ ille ut nom̃ imperatoris
accepera hostese romani nominis erat ꝓfessus. cuiꝰ titulũ in mucari
uolebar. ut ñ romanũ imperiũ. s&daciscũ cognominare tur.
Post huius fugũ. cũ se maximianus altere gallie recepiss&: babebat
imperiũ cõmune cũ filio. s& iuuem magis pareba tͣ quã seni. quippe
iniqͥ animosenex. qđ ñ poss& libere ftcere quo uell& : & filio suo pucrili¬
en ulone ĩuidebat. Cogitabat gͦ expellere adolescentẽ. i sibi
sua undicar&. qđ facile iuddutur ꝗs milites erant qͥseuerũ rela¬

Expanded text:
iae, hostiliter uniuersa uexasset. olim quidem ille ut nomen imperatoris iae, hostiliter uniuersa uexasset. olim quidem ille ut nomen imperatoris acceperat, hostem se Romani nominis erat professus, cuius titulum immutari uolebat, ut non Romanum imperium, sed Daciscum cognominaretur. Post huius fugam cum se Maximianus alter e Gallia recepisset, habebat imperium commune cum filio. sed iuueni magis parebatur quam seni, quippe iniqaemulatione invidebat. Cogitabat ergo expellere adolescentem, ut sibi sua vindicaret. Quod facile vibatur, quia milites erant sui
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ ronani milites romã trans latis signis imperiũ reliquer̃ &iai.
ceteri malites mutabant᷑ cũ ille fracta suꝑbia dimisso anin s
seueri exiiũ metuens: ad pedes militũ ꝓuolutus. orabat ne hosti
taderet dorũ ꝓ imnissis ingentib felix animꝰ. quorꝗ & retro signa cõuertio
ac fugũ trepidus capessĩuit. inqua obpͥmi facillime potuit. sicũ paucis
quispiã sequeret᷑. Quod eũ timer& dedit militib poresta tẽ utdis ꝑsiquã
latissi me: diriperent om̃ia uł corrũ perent. ut siquis in seqͥ uolu iss&
utensilia ñ abere. Uasta ta ẽ gͥ eapars italiȩ quo pestifirũ illud agm̃
incessit. expilata om̃ia. inulieres corrupte. uirgines uiolate extor¬
ti parentes & maria. ut filias. ut c̃iuges. ut opessuas ꝓ dere Nł
Abacte tãquã debarbaris p̃depeccorũ ac uim̃toꝵ. hoc modo se
essuas recepit. cũ romanꝰ cõdã imperatorẽ nũc popi¬

Expanded text:
et quod Romani milites Romam, translatis signis imperium reliquerunt. et iam et quod Romani milites Romam, translatis signis imperium reliquerunt. et iam ceteri milites nutabant, cum ille fracta superbia dimissisque animis Seueri exitum metuens ad pedes militum prouolutus orabat ne hosti traderetur, donec promissis ingentibus flexit animos eorum et retro signa conuertit ac fugam trepidus capessiuit, in qua opprimi facillime potuit, si cum paucis quispiam sequeretur. quod cum timeret, dedit militibus potestatem ut dispersi quam latissime diriperent omnia uel corrumperent, ut si quis insequi uoluisset, utensilia non haberet. uastata est igitur ea pars Italiae qua pestiferum illud agmen incessit, expilata omnia, mulieres corruptae, uirgines uiolatae, extorti parentes et mariti, ut filias, ut coniuges, ut opes suas proderent. abactae tamquam de barbaris praedae pecorum ac iumentorum. hoc modo se ad sedes suas recepit, cum Romanus quondam imperator, nunc pop
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũ uider& suturũ . ut maximiano tradere t᷑ : dedit desc ipię ueslẽq
pur puream. & idẽ aquo accepertt addit. Quofticto nichil aluud impo¬
erauit : nisibonã mortẽ. Ha uenis eiꝰ incisis. lenit̃ mori coact. e ablie
capite suos ꝑsequi. Hirculius uͦ cũmaximiam nese ĩ saniã cogiase
ꝓficiscitur ingalliã. ut cõstantinũ partih: suis cõciliar&. sic minor is
familiȩ nuptiis ille ĩt̃ea coacto exercitu inuadit italiã : ad urber
accedit. senatũ ex tucturꝰ ppłm trucidaturus. uerũ clausa & muin:
om̃ia offendit. Nulla erat spes in rũ pendi. oppugnatio difficilis adeir¬
cũ sedendã męnia ñsatis copiarũ. quippe qͥ nũ quã uiderat m maori¬
esti ma r& q. illã ñ multo eẽ maiorẽ quãquas nouerat ciuitates
Tunc que dãlegiones detestande sceliis ꝗͥ sicer generũ obpugnaret.

Expanded text:
qui cum uideret futurum ut Maximiano traderetur, dedidit se ipse uestemque qui cum uideret futurum ut Maximiano traderetur, dedidit se ipse uestemque purpuream eidem a quo acceperat, reddidit. quo facto nihil aliud impetrauit nisi bonam mortem. nam uenis eius incisis leniter mori coactus est. ab hoc capite suos persequi. Herculius uero cum Maximiani nosset insaniam, cogitare ucta proficiscitur in Galliam, ut Constantinum partibus suis conciliaret suae minoris filiae nuptiis. ille interea coacto exercitu inuadit Italiam, ad urbem accedit senatum extincturus, populum trucidaturus: uerum clausa et munita omnia offendit. nulla erat spes inrumpendi, oppugnatio difficilis, ad circumsedenda moenia non satis copiarum: quippe qui numquam uiderat Romam aestimaretque illam non multo esse maiorem quam quas nouerat ciuitates. tunc quaedam legiones detestantes scelus, quod socer generum oppugnaret
Abbreviated transcription (Latin):
roma in qua milites illi sũ mis delici is sepissi me excepti. ñ modo
sal uã esse illã urbẽ. sed ut uiuere obiaretł Maxenci us tãtisaci no¬
ris sibi cõscius. lic& iurehereditatis pat̃ nos milites traducere ad sepossit
cogitãs ta m̃fieri posse.ͥ maximianꝰ. socer id ipsũ metu ẽs. seuerũ in il¬
lirico relinquer& atq ipse cũ suo exercitua dse obpugnandũ uenirae
querebat quatenꝰ se aꝑiculo impendende munira& patrisuo post depositũ
imperiũ incãppania morant purpurã mitit. & bis augustũ nomii at
Ille uͦ & rerũ nouarũ cupidus. & quide posuerat inuitꝰ libent̃ arripun
is interĩ uadit & ad muros urbis armatus accedit
milites sublatis signis abeunt. & sec̃tra quẽ uenerant traduNł
Qͥ drestabat deserto nisi fuga S& occurrebat iã resũpto imperio maxi¬
mianus cuiꝰ aduentu rauennã c̃sugit. ibiq secũ paucis militib niclusit

Expanded text:
Romam, in qua milites illi summis deliciis saepissime excepti non modo Romam, in qua milites illi summis deliciis saepissime excepti non modo saluam esse illam urbem, sed ibi uiuere optarent. Maxentius tanti facinoris sibi conscius, licet iure hereditatis paternos milites traducere ad se posset, cogitans tamen fieri posse ut Maximianus socer id ipsum metuens Seuerum in Illyrico relinqueret atque ipse cum suo exercitu ad se oppugnandum ueniret, quaerebat quatenus se a periculo impendente muniret. patri suo post depositum imperium in Campania moranti purpuram mittit et bis Augustum nominat. ille uero et rerum nouarum cupidus et qui deposuerat inuitus, libenter arripuit. Seuerus interim uadit et ad muros urbis armatus accedit. statim milites sublatis signis abeunt et se ei> contra quem uenerant, tradunt. quid restabat deserto nisi fuga? sed occurrebat iam resumpto imperio Maximianus, cuius aduentu Rauennam confugit ibique se cum paucis militibus inclusit.
Abbreviated transcription (Latin):
tror ad latus ẽ. generũ ipsius maxenciũ rome ftctũ imperatorem
uius motus hecfuit causa. Cũ sttituiss& censib institutis orbẽ t̃re
deuorar& : ad hanc usq ꝓsiluit in saniã ut abhac captiuita te
neppłm qͥdẽ romanũ fieri uell& in munẽ. Ordinabant᷑ iã cen¬
sitores : qͥ romã missi describerent plebẽ. Eodẽ fere tẽpre castra
qͦq p̃toria sustulerat ltaq milites pauci . qͥrome in castris relicti
erant opor tunitate nancti. occisis qͥbdã iudicib ñ inuito ppło
quierit c̃citatus maxencius purpurã incluerat. Quonũcio allato
aliquantũ sri nouitate turbatꝰ ẽ nec tam̃ nimiũ t̾ritus oderat
hominẽ. & tres cȩsares facere ñpoterat. Satis uisu ẽ semel fecisse:
qđ noluit. Seuerũ arcessi it hortat᷑ ad recipiendũ unperiũ mittit
eũ cũ exercitu in aximiani ad expugnã dũ maximiani &mittit

Expanded text:
terror adlatus est, generum ipsius Maxentium Romae factum imperatorem. terror adlatus est, generum ipsius Maxentium Romae factum imperatorem. cuius motus haec fuit causa. cum statuisset censibus institutis orbem terrae deuorare, ad hanc usque prosiluit insaniam, ut ab hac captiuitate ne populum quidem Romanum fieri uellet inmunem. ordinabantur iam censitores qui Romam missi describerent plebem. eodem fere tempore castra quoque praetoria sustulerat. itaque milites pauci, qui Romae in castris relicti erant, opportunitatem nancti occisis quibusdam iudicibus non inuito populo, qui erat concitatus, Maxentium purpuram induerant. quo nuntio adlato aliquantum rei nouitate turbatus est nec tamen nimium territus. et oderat hominem et tres Caesares facere non poterat. satis uisum est semel fecisse quod noluit. Seuerum arcessit, hortatur ad recipiendum imperium, mittit eum cum exercitu Maximiani ad expugnandum Maxentium, et mittit
Abbreviated transcription (Latin):
imago eius. ad lata ẽ ad malã bestiam. Deliberauit diuansusciper&.
neo poene rex fuit: ut illã & ipsũ qͥattulerat ex urer&. nisi eũ amici ab illo
furore flexissent. ad monentes cũ ꝑ iul qđ uniuersi milites quib: in uitis
ignoti cesares erãt facti. suscepturũ cõstantinũ fuissent. atq ad eũ cõcursus
iluritati sũnia c̃uenisso inmatus. Suscepit itaq in maginẽ ad modũ inuitꝰ.
atq ipsi pur purã misit ut ultro ascuisse illũ insocietatẽ uideretur. iã tur¬
baraciones eius fuerant nec poterat alterũ extra numerũ nuncupare
ut uoluerat: s& illut excogitauit ut seuerũ qui erat & ate maturi or
augustũ nuncuparet: constantinũ uͦ ñ imperatorẽ si c̃ erat stictus
s& cȩsarẽ cũ maxi miano apellari iuberet. ut eũ de scđo loco reiceret
in quartũ cõposite eires quo modo iã uidebantur. Cũ subito illi alius

Expanded text:
imago eius adlata est ad malam bestiam. deliberauit diu an susciperet. imago eius adlata est ad malam bestiam. deliberauit diu an susciperet. in eo paene res fuit, ut illam et ipsum qui attulerat exureret, nisi eum amici ab illo furore flexissent admonentes eum periculi, quod uniuersi milites, quibus inuitis ignoti Caesares erant facti, suscepturi Constantinum fuissent atque ad eum concursuri alacritate summa, si uenisset armatus. suscepit itaque imaginem admodum inuitus atque ipsi purpuram misit, ut ultro asciuisse illum in societatem uideretur. iam turbatae rationes eius fuerant nec poterat alterum extra numerum nuncupare, ut uoluerat. sed illud excogitauit, ut Seuerum, qui erat aetate maturior, Augustum nuncuparet, Constantinum uero non imperatorem, sicut erat factus, sed Caesarem cum Maximino appellari iuberet, ut eum de secundo loco reiceret in quartum. Compositae ei res quodam modo iam uidebantur, cum subito illi alius
Abbreviated transcription (Latin):
uł p̃missurꝰ litteras ut aseuero teneretur: Iuȩcũ ille ꝓspiceret: qͥescente
iã imperatore post cenã ꝓperauit exire. sublatisq ꝑ mansiones multas om̃ib
equis publicis. euolauit. Post tridie imperator cũ c̃sulto ad mediũ diem
usq dor miss& uocari eũ iubet. Dicit᷑ ei postcenã statĩ ꝓfectus. indignari
acfremere cȩpit. Poscebat eqͦs publicos. ut eũ retraifacer& nudatus ei curs.
publicus nunciatur. Uix lacrimas tenebat. Atille ĩ credibili celeritate usus.
ꝑuenit ad patrẽ iã deficientẽ. qui eis militib: cõm̃dato imperio ꝑmanus tradi¬
dit. atq. ita in lecto suorequiẽ uite sic̃ obtabat accepit. Suscepto imperio constan¬
tinus augustus. nichil egit prius. quã xp̃ianos cultui acdõ suo reddere
Hȩcfuit pͥma eiꝰ sanctio sc̃ȩ religionis restituta. Paucis post dieb laurea ta

Expanded text:
uel praemissurus litteras, ut a Seuero teneretur. quae cum ille prospiceret, quiescente uel praemissurus litteras, ut a Seuero teneretur. quae cum ille prospiceret, quiescente lam imperatore post cenam properauit exire sublatisque per mansiones multas omnibus equis publicis euolauit. postridie imperator cum consulto ad medium diem usque dormisset, uocari eum iubet. dicitur ei post cenam statim profectus. indignari ac fremere coepit. poscebat equos publicos, ut eum \'retrahi faceret. nudatus ei cursus publicus nuntiatur. uix lacrimas tenebat. at ille incredibili celeritate usus peruenit ad patrem iam deficientem, qui ei militibus commendato imperium per manus tradidit. atque ita in lecto suo requiem uitae, sicut optabat, accepit. suscepto imperio Constantinus Augustus nihil egit prius quam Christianos cultui ac deo suo reddere. haec fuit prima eius sanctio sanctae religionis restitutae. Paucis post diebus laureata
Abbreviated transcription (Latin):
obibant & nibil minꝰ soluebant᷑ tributa ꝓmortuis. ut nec uiuere iam
nec mori saltĩ gratis liceret. Mendici suꝑat soli aqͥbꝰ nichilengi posit qs abom
geñre inuiria atsmuseria & infelicitatis feceruit. At qͥn hõo impius masertꝰ ẽ
lbis un ẽ er ehoric ẽ glegarioñs uissit & exportatos nauiculis inmar mer gi
eł soctã clerit᷑ ñputabat obiturũ. quicũ grauit laborars miserae lateras ut filii
Nã & in insidiis sepȩ uiuenẽ ad petiuerat qr palã nichil audebat nec̃ trase
arma ciuilia & qđ maxi me uerebat᷑ odiamilitũ cõcitar&. Sub obtentu
exercitii aclusus. feris illũ obiecerat Sed frustra: qm̃ dĩ manus hominẽ
ꝓte gebat qui illũ demanib eius liberauit in ipso cardine nãq sepius cũ iã
mane acceptis madatis. ꝓsicisceret᷑ uł ipse illũ occasione aliqua retẽ taturꝰ.

Expanded text:
obibant et nihilo minus soluebantur tributa pro mortuis, ut nec uiuere iam obibant et nihilo minus soluebantur tributa pro mortuis, ut nec uiuere iam nec mori saltim gratis liceret. mendici supererant soli a quibus nihil exigi posset: quos ab omni genere iniuriae tutos miseria et infelicitas fecerat. atquin homo pius misertus est illis, ut non egerent. congregari omnes iussit et exportatos nauiculis in mare mergi. ius, sed tam celeriter non putabat obiturum. qui cum grauiter laboraret. miserat litteras, ut filium nam et in insidiis saepe iuuenem adpetiuerat, quia palam nihil audebat, ne contra se arma ciuilia et. quod maxime uerebatur, odia militum concitaret, <et> sub obtentu exercitii ac lusus feris illum obiecerat, sed frustra, quoniam dei manus hominem protegebat. qui illum de manibus eius liberauit in ipso cardine. namque saepius <rogamane acceptis mandatis proficisceretur, uel ipse illum occasione aliqua retentaturus
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. uxores aduersus maritos Siomiti defecerant : ipsi contra setorq.¬
bant᷑. & cũ dolor uicerat ad scribebatur. quȩ ñ abebant᷑. nulla &atis ualitudini
excusacio egri & debiles defferebantur. estimabãtͣ ȩtates singuloꝵ par uulis
adiciebantur anni. senib de trahebant᷑. luctu & mesticia plena omnia:
Quȩ ueteres aduersus uictos uire bellifecerant: & ille aduersus romanos.
ro manisq subiectis. stcere ausus ẽ. qx parẽ tes eiꝰ. cẽsui sub iugati fuerant.
que tra unus datiis assi due rebellantib pȩnegr̃a uictor inposuit
Fost hoc pȩcuniȩ ꝓcapitib pendelũtur : & merces puita dabatur
Nõ ta m̃ hisdẽ censitorib fides habebatur sedali i suꝑ alios mittebat. tã quã
plura inuenturi. Et duplicabat᷑ sẽ ꝑ illis ñ in uonionb fc ut ubuit adcino¬
tib nefrustra missi uiderẽ tur. In t̃ea minuebantur animalia: & mor tales

Expanded text:
bantur, uxores aduersus maritos. si omnia defecerant, ipsi contra se torqubantur, uxores aduersus maritos. si omnia defecerant, ipsi contra se torquebantur et cum dolor uicerat, adscribebantur quae non habebantur. nulla aetatis, ualitudinis excusatio. aegri et debiles deferebantur, aestimabantur aetates singulorum, paruulis adiciebantur anni, senibus detrahebantur. luctu et maestitia plena omnia. quae ueteres aduersus uictos iure belli fecerant, et ille aduersus Romanos Romanisque subiectos facere ausus est, quia parentes eius censui subiugati fuerant, quem Traianus Daciis assidue rebellantibus poenae gratia uictor imposuit. post hoc pecuniae pro capitibus pendebantur et merces pro uita dabatur. non tamen isdem censitoribus fides habebatur, sed alii super alios mittebantur tamquam plura inuenturi, et duplicabatur semper, illis non inuenientibus, sed ut libuit addentibus, ne frustra missi uiderentur. interea minuebantur animalia et mortales
Abbreviated transcription (Latin):
sublati iure c̃sulti aut relegati aut necati. Lut̾re aut̃ int̾ malas artes habite.
& qͥ eas noueratl ꝓinimicis ostib q ꝓtriti & execratilicencia rerũ oñnũ solutis
legibꝰ. ad sũpta & iudicib data. Iudices militares humanitatis literarum
rudes : sine ad sessoribꝰ in ꝓuincias inmissi At uͦ illud publice calamitatis
& cõmunis luctus om̃iũ fuit. census in ꝓuincias & ciuitatiͦs semel missud
censitorib: ubiq diffusis. & om̃ia exagitã tibꝰ hostilis tu multus. & captiuiatis
orren de species eraNd. agriglebati mitiebantur. uites & arbores nume rabantur
animalia om̃is generis scribebant᷑. hominũ capita notabant᷑. inciuitatibus
urbane ac rustice plebes ad unate foras omĩa gregib ftmiliarũ referta.
unus quisq cũ liberis. cũ seruis. ad erant: tor m̃ta ac uerbera ꝑsonabatł.
filii aduersus parentes suspendebant. fidelissimiqͥque serui cõtra dnõs uexa¬

Expanded text:
sublati, iure consulti aut relegati aut necati, litterae autem inter malas artes habitae et qui eas nouerant, pro inimicis hostibusque protriti et execrati. licentia rerum omnium solutis legibus adsumpta et iudicibus data. iudices militares humanitatis litterarum rudes sine adsessoribus in prouincias immissi. At uero illud publicae calamitatis et communis luctus omnium fuit, census in prouincias et ciuitates semel missus. censitoribus ubique diffusis et omnia exagitantibus hostilis tumultus et captiuitatis horrendae species erant. agri glebatim metiebantur, uites et arbores numerabantur, animalia omnis generis scribebantur, hominum capita notabantur. in ciuitatibus urbanae ac rusticae plebes adunatae, fora omnia gregibus familiarum referta, unus quisque cum liberis, cum seruis aderant, tormenta ac uerbera personabant, filii aduersus parentes suspendebantur. fidelissimi quique serui contra dominos uexa