comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc in exodo scͥptum est. Caput cum
pedib & in testinis uorabitis. Orura eiꝰ.
apostoli. uel cȩt̾i p̾dicatores. totum ȩccłȩ
corpus sustinentes: de qͦ in cantico canti¬
corum dr. Crura eius. sicut columnȩ
marmoreȩ. Pedes domini. homo assũp¬
tus a uerbo. uel sc̃i apłi: de quo in deu¬
teronomio seͥptum est. qui appropin¬
quant pedib eius: accipient de doetͥna
illius. ⁊ in psalmo. adorabimus in loco:
ubi steterunt pedes eius. Ossa xp̃i. for¬
tes in ȩccłia. que est corpus eius: de qͦ
in psalmo scriptum est: disꝑsa st̃ omĩa
ossa mea. Carnes xp̃i. infirmi in eccłia.
de quo dic̃ in ꝑsalmo dum appropiañ
suꝑ me nocentes: ut edant carnes meas.
uestimenta domini. caro assumpta: un¬
de in ihezrechiele ꝓpħa scͥptum est. ecce
uir uestitus lineis: id est carne munda.
Item uestimenta xp̃i. electi om̃s. ut in
iob. Circumda tͥ decorem tuum: & spe-¬
ciosis induere uestib. Tunica xp̃i. eius

Expanded text:
hinc in Exodo scriptum est: Caput cum hinc in Exodo scriptum est: Caput cum pedibus et intestinis vorabilis . Crura ejus, apostoli vel caeteri praedicatores, totum Ecclesiae corpus sustinentes; de quo in Cantico canticorum dicitur: Crura ejus sicut columnae marmoreae . Pedes Domini, assumptus homo a Verbo, vel sancti apostoli; de quo in Deuteronomio scriptum est: Qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius ; et in psalmo: Adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus . Ossa Christi, fortes in Ecclesia, quae est corpus ejus; de quo in psalmo scriptum est: Dispersa sunt omnia ossa mea . Carnes Christi infirmi in Ecclesia; de quo dicitur in psalmo: Dum appropinquant super me nocentes, ut edant carnes meas . Vestimenta Domini, caro assumpta; unde in Ezechiele propheta scriptum est; Ecce vir vestitus lineis , id est, carne munda. Item vestimenta Christi, electi omnes, ut in Job: Circumda tibi decorem tuum, et speciosis induere vestibus . Tunica Christi, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nisunt myrra. In manib enim oꝑa:
in digitis discretio signat᷑: in myrra.
continentia & passiones que tunc ꝓ¬
batissima est: cum solummꝰ ꝓ carita¬
te dei & ꝓximi. uel continentia fit. uł¬
passiones fiunt. Dextera domini: testa¬
mentum nouum. Sinistra: uetus. Itẽ
dextera: beatitudo ꝑpetua. Sinistra.
uita p̃sens. sic̃ in cantico canticorum
ȩccłia dic̃. Leua eiꝰ sub capite meo: &
dext̾a eius amplexabit᷑ me. Item dext̾a:
electi. Sinistra. reꝓbi om̃s: ut in euan¬
gelio. Statuet oues a dextͥs. hedos autẽ
a sinistris. Ubera xp̃i. euangelica doctͥ¬
na: ut in cantico cantieorum. meliora
sunt ub̃a tua uino. Mamillȩ dñi:
duo testam̃ta unde legitur in apo¬
calipsi. ⁊zona aurea cirea mamillas.
Uent̾ xp̃i. lauacrum regenerationis:
ex qͦ electos suos ꝑ adoptionis gr̃am in
filios regenerat. Hinc in cantico canti¬
corum dr uenter eius eburneus. Inte¬
stina domini. secretum diuinitatis:
siue in saera scͥptura occulta sacram̃ta.

Expanded text:
ni sunt myrrha . In manibus enim opera, in digitis discretio designatur: in myrrha continentia et passiones, quae tunc probatissima est, cum solummodo pro charitate Dei et proximi, vel continentia vel passiones fiunt. Dextera Domini, Testamentum Novum; sinistra, Vetus. Item dextera, beatitudo perpetua; sinistra, vita praesens; sicut in Cantico canticorum Ecclesia dicit: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me . Item dextera, electi; sinistra, reprobi omnes, ut in Evangelio: Statuet oves a dextris, haedos autem a sinistris . Ubera Christi, evangelica doctrina; ut in Cantico canticorum: Meliora sunt ubera tua vino . Mamillae Domini, duo Testamenta; unde legitur in Apocalypsi: Et zona aurea circa mamillas . Venter Christi, lavacrum regenerationis, ex quo electos suos per adoptionis gratiam in filios generat. Hinc in Cantico canticorum dicitur: Venter tuus eburneus . Intestina Domini, secretum divinitatis, sive in sacra Scriptura occulta sacramenta;
Abbreviated transcription (Latin):
consilii angłs legit᷑: dum sit ds & dñs
angłorum. Missus dr: quia u̾bum caro
factum est. Homo dr: quod incarnatꝰ est.
Mediator: quia de morte ad uitam nos
ꝑducit. Epħa: quod futura reuelauit. Sa¬
cerdos: quod ꝓ nob̃ hostiam se obtulit. Pa¬
stor: quia custos est. Magist̾: qͥa ostensor.
Nazarenꝰ uͦ a locõ.nazareus a merito: id
est sc̃s siue mundꝰ. qͥa peccatum ñ fecit.
Siqͥdem ⁊ ex aliis inferiorib rebus no¬
minum species ad se trahit xp̃s: ut faciliꝰ
intelligat᷑. D̾r autem panis: quia caro.
Uitis: qͥa ex sanguine ipsius redempti
sumus. flos: quia electus. Uia: quia ꝑ
ipsum ad dm̃ imus. Ostium: quia ꝑ ip¬
sum ad d̾m ingredim᷑. Mons: qͥa fortis.
Petra: qͥa firmitas est credentium. Lapiᷤ
angularis: uel qͥa duos parietes e diu̾so.
id ẽ de circumeisione & p̃putio. in unã
fabricam eccłiȩ iungit: uł qͥa ꝑacem
offensionis: qͥa ueniens humilis. offen¬

Expanded text:
consilii angelus legitur, dum sit Deus et Dominus consilii angelus legitur, dum sit Deus et Dominus angelorum. Missus dicitur, quia Verbum caro factum est. Homo dicitur, quia incarnatus est; mediator, quia de morte ad vitam nos perduxit; propheta, quod futura revelavit; sacerdos, quod pro nobis hostiam se obtulit; pastor, quia custos est; magister, quia ostensor; Nazaraeus vero a loco Nazareth; a merito, id est, sanctus, sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intelligatur. Dicitur autem panis, quia caro; vitis, quia ex sanguine ipsius redempti sumus; flos, quia electus; via, quia per ipsum ad Deum imus; ostium, quia per ipsum ad Deum ingredimur; mons, quia fortis; petra, quia firmitas est credentium; lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est de circumcisione et praeputio, in unam fabricam Ecclesiae jungit: vel quod pacem offensionis, quia veniens humilis, offen
Abbreviated transcription (Latin):
nem. patͥs in se imaginem atq magiitu
omnia ꝑ ipsum facta sunt. Hinc ⁊ dext̾a.
ꝓpt̾ effectum oꝑis toti creaturȩ. que ꝑ ip-¬
sum formata ẽ. Brachium: quod ab ipso
omnia continent᷑. Uirtꝰ quod omnem
patͥs potestatem in semetipso habeat. &
omnia potest. Sapientia: quod ipse re¬
uelet mist̾ia scientiȩ. & archana sapientiȩ
Splendor: ꝓpt qͦd manifestat. Lumen:
quod illuminat. Lux: qͦd ad uerteatem
contemplandam cordis ocłos reserat.
Sol: qͥa illustrator. Oriens. quia lumi¬
nis fons: &e quod oriri nos faciat ad uitã¬
eternam. fons qͥa rerum origo: uł qͦd sa¬
ciat sicientes. Ipse qͦq.a.⁊ co: quod mni¬
tium & finis. Paraclytꝰ. id ẽ aduocat᷑. qͦo
pronobis int̾cedit apud patrem: ce ad cul-¬
pas nr̃as remouendas curam gerit. Syons.
quod de cȩlo descendens. adhesit ȩcclesiȩ:
ut ⁊ ẽẽnt duo in carne una. Angłs dicit᷑.
ꝓpt̾ annunciationem paternȩ ac suȩ uo-¬
luntatis. Unde ce apud ꝓpħam magni

Expanded text:
nem Patris in se imaginem atque immensaomnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera, propter effectum operis totius creaturae quae per ipsum formata est; brachium, quod ab ipso omnia continentur; virtus, quod omnem Patris potestatem in semetipso habeat, et omnia potest; sapientia, quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae; splendor, propter quod manifestat; lumen, quia illuminat; lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat; sol, quia illustrator; oriens, quia luminis fons, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam; fons, quia rerum origo est, vel quod faciat sitientes. Ipse quoque α et ω quia initium et finis. Paraclitus, id est advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, et ad culpas nostras removendas curam gerit; sponsus, quia de coelo descendens adhaesit Ecclesiae, ut essent duo in carne una. Angelus dicitur propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis; unde et apud prophetam magni
Abbreviated transcription (Latin):
neͣ fecit. et uendidit: et cingłm tradi¬
dit chananeo. Inlinteo sindonis subti
lis intextio signatur sc̃ȩ p̃dicationis:
inqͤ mollit̾ quiest̃: qͥa mens u̾lla fide
fidelium spe suꝑna refouet᷑. Unde et
petro animalia ĩ linteo demonstͣnt᷑: qͥa
loq̃ndo dedit: et ab infidelib uitã rec¬
te conuersationis accepͣ. q̃ et cͥananeo
ut hoc qd p̃cipitua unuendo teneat:
matronale oꝑim̃tũ: qđ õperto capite
ad scapulas adextro latere inleuũ hu¬
merũ mutitur. Stola aut̃ grece uoca¬
tur qđ suꝑ emittitur. Ile et reniciũ la¬
tino noĩe apellatũ: eo qđ dimidia eiꝰ parᷤ
retro reicitur: qđ uulgomauortẽ dicũt
uocant aũ mauortẽ: qͣsi martẽ: signũ
enim maritalis clignitatis et potestatis in
eo ẽ C ap̃ enĩ mulieris uir ẽ: Inde et
suꝑ caput mulieris ẽ Stola indum̃tũ¬

Expanded text:
nem fecit, et vendidit; et cingulum tradinem fecit, et vendidit; et cingulum tradidit Chananaeo . In lintlis intextio signatur sanctae praedicationis in qua molliter quiescitur, quia mens in illa fidelium spe superna refovetur. Unde et Petro animalia in linteo demonstrantur, quloquendo didicit, et a fidelibus vitam rectae conversationis accipit. Quae et Chananeo ut hoc, quod praecipitur, vivendo teneat, matronale operimentum, quod cooperto capite et scapula a dextro latere in laevum humerum mittitur. Stola autem Graece vocatur quod superemittatur. Idem et ricinium Latino nomine appellatum eo quod dimidia eius pars retro reicitur; quod vulgo mavortem dicunt. Vocatum autem mavortem quasi Martem; signum enim maritalis dignitatis et potestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est; inde et super caput mulieris est
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. responsum sit. ut reqͥescerent ad
scõꝵ de sua immortalitate gaudentes
resurgenteb aut̃ corꝑib iuxta ifaiã in
terra sua dupplicia possidebt̾ ñ desid̾iũ
resurrõnis abnuit᷑. s ex colligendoꝵ frm
augm̃to differtrir. Namet ip̃a animarũ
leticia porest stolis albis figurari cũ dño
reuelante didicerint et impios infine dãp¬
nandos. et usq adfinem scłi multos suo
numero ꝑmartiriũẽe sociandos: atq int̾ira
caritate ꝑfusi maluerint hac consolati¬
one conten ti ꝓsupplendo frm̃ mimero
hactenꝰ sira gandia differri¬

Expanded text:
t adhsanctorum de sua immortalitate gaudentes, resurgentibus autem corporibus, juxta Isaiam, in terra sua duplicia possidebunt . Non desiderium resurrectionis abnuitur, sed ex colligendorum fratrum augmento differtur. Nam et ipsa animarum laetitia potest stolis albis figurari, cum Domino revelante, didicerint et impios in fine damnandos, et usque in finem saeculi multos suo numero per martyrium esse sociandos: atque interna charitate perfusi maluerint hac consolatione contenti pro supplendo fratrum numero hactenus sua gaudia deferri
Abbreviated transcription (Latin):
egillum ẽ. prelatũ reginarũ ami¬
cłm: unde et appellatũ ẽ peplum
plendent: palla ẽ. quadrũ palliũ muli¬
ebris uestis deductũq usq ad uestigia:.¬
qd a ffixis mordinẽ gẽmis. ẽi palla dicta ..¬

Expanded text:
egillum, est prelatum reginarum amiculum, unde et appellatum. Peplum plendent. Palla est quadrum pallium muliebris vestis, deductum usque ad vestigia, affixis in ordinem gemmis: et palla dicta
Abbreviated transcription (Latin):
eNSinas uiarum nos miliaria
dicimus: greci stadia: galli leugaᷤ:
arium quasi mille addiũ habens pede᷑
quinq milia leuga finitur passibus.
mille qͥngentis. Stadiũ oct̾atia parsmi¬
spacio det̾minasse. qͦd ipse subuno sp̃y
confecisset: ac ꝓuide stadium appellas¬
set. qͦd infine respirasset simulq et
stetisset

Expanded text:
ensuras viarum nos milliaria dicimus: Graeci, stadia; Galli, leucas; arium, quasi milladium, habens pedum quinque millia. Leuca finitur passibus mille quingentis. Stadium, octava pars mispatio terminasse, quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse, quod in finem respirasset, simulque et stetisset
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmacłati decolo infusũ. de leua in
dexterã tͣhicimꝰ: qͥa debonis nr̃i redẽp¬
toris de exemplis oꝑũ eiꝰ. stolã nob głe
celestis ac ueste̾ caritatis nuptialẽ fa¬
cimus. Nentib aũ cũ filia conficiunt᷑.
laborem expͥmunt terrenũ: inqͦ hoĩes
lia agͥ: qͦmͦ crescunt. ñ laborant. neq
nent: et cet̾a. Stam̃ dictũ qi rectũ stat

Expanded text:
immaculati de colo infusam, de laeva in dextram trajicimus; quia de bonis nostri Redemptoris, de exemplis operum ejus stolam nobis gloriae coelestis, ac vestem charitatis nuptialem facimus. Netum enim, unde fila conficiuntur, laborem exprimit terrenum: unde homines lia agri, quomodo crescunt; non laborant, neque nent, etc. Stamen dictum, quia rectum stat
Abbreviated transcription (Latin):
sccłm ꝓͥa p̃ꝑat merita. Colũ qͦt sit in lon¬
gitudine et rotunditate. qͣsi colũna.
fusum. qđ ꝑ ipsum fundatur qd
nitũ ÷ Incolo enim scͥpturar̃ scientia
expͥmit᷑. et infuso intentio discretionis:
unde scͥptum ẽ. inꝑũbiis demuliere
forti: manꝰ eiꝰ misit ad fortra: etligiti eiꝰ
ap̃hender̃t fusũ. Solent enĩ femine nen¬
tes fusũ indext̾a: colũ ten̾e insmistra.
Incolo enĩ lana inuoluta ẽ. q̃ filo ducen¬
da eͥnenda transeat infusũ. Sepe aũ
inscͥpt᷑is dext̾a uitã ꝑpetuã. leua pre¬
sentia dĩ dona significat: opulen¬
tiã uidelicet rerum. pacẽ tempoꝵ. fos¬
pitatẽ corꝑm screntiã qͦ scͥpturar̃: et
celestium ꝑceptionẽ sac̃mentoꝵ. hec et

Expanded text:
 praeparat merita. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate, quasi columna. Fusus, quod per ipsum fundatur, quod netum est. In colo enim scripturarum scientia exprimitur: et in fuso intentio discretionis: unde scriptum est in Proverbiis de muliere forti: Manus ejus misit ad fortia, et digiti ejus apprehenderunt fusum . Solent enim feminae nentes, fusum in dextera, colum tenere in sinistra. In colo enim lana involuta est, quae filo ducenda et nenda transeat in fusum. Saepedum in Scripturis dextera vitam perpetuam, laeva praesentia dona Dei significat: opulentiam videlicet rerum, pacem temporum, sospitatem corporum, scientiam quoque scripturarum, et coelestium perceptionem sacramentorum. Haec et
Abbreviated transcription (Latin):
me deaquis multis. Aquȩ. multiplicatio pec¬
catoꝵ sunt: ut inpsalmo: misit exalto. &
accepit me: &e assumpsit me de multitu¬
dine aquarum. Nqua. dogna heretico¬
rum. ut insalocꝯone: aquȩ furtiuȩ dulci¬
ores sunt: & mesaia caupones tui miscent
aquam uino. Aqua immoderata locutio.
ut insalomone: qui dimittit aquã. idest
linguam. caput ẽ iurgiorum. Aqua lu-¬
xuria carnis. ut insalomone: t̾ra quȩ ñ
satiabitur aquaid est caro hominis. quȩ
non expletur luxuria: et in euangłio. ꝓ
quodam lunatico dicitur: sepe cadit inig¬
nẽ. crebro autem in aquaN. De m
De MARI.

Expanded text:
me de aquis multis . Aquae multiplicatio peccatorum, ut in Psalterio: Misit ex alto, et accepit me, et assumpsit me de multitudine aquarum . Aqua, dogma haereticorum, ut in Salomone: Aquae furtivae dulciores sunt . Et in Isaia: Caupones tui miscent aquam vino . Aqua, immoderata locutio, ut in Salomone: Qui dimittit aquam, id est, linguam, caput est jurgiorum . Aqua luxuria carnis, ut in Salomone: Terra, quae non satiabitur aqua , id est, caro hominis, quae non expletur luxuria. Et in Evangelio pro quodam lunatico dicitur: Saepe cadit in ignem, crebro autem in aquam . CAPUT II. De mari.
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃: aliquando scientiam sacram: ali¬
quando scientiam prauã: aliquando tͥ¬
bulationẽ: aliquando defluentes popłos:
aliquando mentis fidem sequentiũ. de¬
monstrare solent. ꝑ aquã quippe. scĩ sp̃s
infusio designat᷑. sic̃ in euangłio dicitur:
qui credit inme sic̃ dicit scriptura. flu¬
mina de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ.

Expanded text:
sanctum, aliquando scientiam sacram, alisanctum, aliquando scientiam sacram, aliquando scientiam pravam, aliquando tribulationem, aliquando defluentes populos, aliquando mentes fidem sequentium demonstrare solent. Per aquam quippe sancti Spiritus infusio designatur, sicut in Evangelio dicitur: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura , flumina de ventre fluen
Abbreviated transcription (Latin):
epiro. ẽẽ. fontem. in quo faces extingunt᷑
accense: accendunt᷑ extinctȩ. Apud gra-¬
mantas fontem esse. ita algentẽ die. ut
non bibatur: ita ardentem nocte. ut non
tangatur. Iam uͦ inmultis locis aquȩ
manant ꝑpetim feruentes tanta uiut
balnea calefaciant. Quȩdam enim terrȩ
sunt: quȩ multũ sulphuris. & alumi
nis habent: itaq cum ꝑuenas calen-¬
tes aqua frigida uenit. uicino sulpho¬
ris calore contacta excandescit: nec talis
aborigine effluit: sed ꝑmutatur dum
uenit. Sulphur enim alum̃q secũ
ferunt aque: utrãq materiem igne
plenam. mirisq motibus in calescen¬
tem. Diuersȩ eñi species aquarum diũ¬
sos effectus habentes. congruas signi¬
ficationes inscripturis ubi necesse est ex¬
primere possunt. Illarum enim rerum.
que inscriptis inueniunt᷑: conuenit ut
significationes diligenter exquirãtur:
quȩ autẽ alias. non est necesse exponi.
Aquȩ inscriptura sacra. aliquando sp̃m

Expanded text:
Epiro esse fontem in quo faces extinguntur Epiro esse fontem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fontem esse ita algentem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt quae multum sulphuris nis habent. Itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit: nec talis ab origine effluit, sed permutatur, dum venit. Sulphurem alumenque secum ferunt aquae utramque materiem igne plenam, minimisque motibus incalescentem. Diversae enim species aquarum diversos effectus habentes, congruas significationes in Scripturis, ubi necesse est, exprimere possunt. Illarum enim rerum, quae in Scripturis inveniuntur, convenit, ut significationes diligenter exquirantur: quae autem alias, non est necesse exponi. Aquae in Scriptura sacra aliquando Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
habet. In indis uocari siden stagnumain
quo nichil innatat. sed om̃ia mergunt᷑
At contra in alce. lacũ ꝑpossidamũ om̃ia
fluitant: nichil mergitur. Marside fons
in frigia. saxa gerit: in achaia aqͤ ꝓfluit
esaxis. Stix appellata. quod ilico potata
int̾fic̃. Ce lonium stagnũ siciliȩ tetro odo¬
re abigit ꝓximantes. Fons est in affrica.
circa templum ammonis. qui humoris
nexib humũ stringit. fauillas &̾iam in
cespitem solidat: fons iob in idumea qͣter
in anno colorem mutare dicit᷑ idest pul¬
uerulentũ. sanguine uiridẽ & limpidũ.
ternis mensib manno tenens ex his unũ
colorem. Introgoditis lacus est: ter indie
fit amaruᷤ. & deinde tociens dulcis. Fois
siloa adradicem montis syon: non iugi¬
bus aquis. sed incertis horis diebusq
ebullit. In uidea quondam riuus sab¬
batis om̃ib siccabatur. In sardinia. fon¬
tes calidi ocłis medent᷑: fures arguunt:
nam cȩcitate detegitur eoꝵ facinus. I-

Expanded text:
habet. In Indis Siden vocari stagnum, in habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccabatur. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt; nam caecitate detegitur eorum facinus. In
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ uulnera¬
curat. In ethiopia
lacus est: quo ꝑ¬
fusa corpora. ue¬
lut oleo nitescuã.¬
ros uoces facit.
Exchtorio la¬
cu italie. qui bi¬
berint: uini tedium habent. Incio insula.
fontem esse. quo hebetes fiant In boetia
duo fontes alter memoriam. alter obliui¬
onẽ aufert. Crrici fons. amorẽ ueneris
tollit. Boetiae lacus. furialis est: dequo
qui biberit. ardore libidinis exardescit.
Incampania sunt aquȩ quȩ sterilitatem
feminarum ce uirorum in samã abholere
dicuntur. Inethio pie fonte rubro. qui bi¬
berit. limphaticus fit. Laethnus fons
archadiȩ: ab ortus fieri non patitur. In
sicilia fonteᷤ sunt duo: quors unus ste
rilitatem fecundat: alter fecundã steri¬
lem facit. In thesalia duo sunt flumi-¬
na: exuno bibentes oues nigras fieri: ex
altero albas. ex utroq uarias Ci¬
tumnus lacus inumbria: maximos bo¬
uesgignit. Peatinis paludis aqͥs tum̃toꝵ
ungulas indurari. In hasfaltite lacu ui¬
dee nichil mergi potest. quicqͥd ammã

Expanded text:
oculorum vulneracurat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescus voces facit. Clitorio lacu Italiae, qui biberint, vini taedium habent. 3. In Chio insula fontem esse, dicunt quo hebetes fiunt. In Boeotia duo fontes: alter memoriam, alter oblivionem affert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. 4. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit, ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae, quae sterilitatem feminarum, et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte rubro, qui biberit, lymphaticus fit. 5. Linus, fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes rilem fecundat, alter fecundam sterilem facit. In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut in apocalipsi: aqua quas uidi¬
eo qͦd sordida abluat ⁊ reficiat sitien¬
tes: ut in hieremia: she dereliquerunt
fontem aquȩ uiue: & inpsalmo: sicut
aqua effusus sum. Aqua fluenta diui-¬
ne p̃dicationis. ut in ysaia: dedi in deser-¬
to aquas. idẽ. inpopło. Aqua scõrum
obscura predicatio. ut in psalmo: tenebro¬
sa aqua innubib aeris. Et alibi: amul-¬
tudine sonitus aquarũ: uocem dedert̃
nubes. Aqua baptimus. ut in eͥsaia: õs
sitientes uenite ad aquas. Et in erechie¬
le: effundam suꝑuos aquã mundam:
item ibi & ecce aqua delatere dextro eg̃¬
sio lacrimarũ. ut quidam uolunt in¬
iob: silotus fuero. quasi aquis nis.
Aqua doctrina iusti ut insalomone:
aqua ꝓfunda uerba exore uiri: Itẽ ibi:
bibe aquam decisterna tua. Aqua ca-¬
ritas aquibusdã putatur. ut inpsal-¬
mo: qui tegit inaquis suꝑiora eiꝰ. idẽ.
celum diuine scripturȩ: quia scđm
euangłium in duob prȩceptis carita¬
tis. tota lex pendet & ꝓpħȩ. Aquae.

Expanded text:
sunt, ut in Apocalypsi: Aquae, quas vidiChristus eo quod sordida abluat, et reficiat sitientes, ut in Jeremia: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . Et in psalmo: Sicut aqua, effusus sum . Aqua, fluenta divinae praedicationis, ut in Isaia: Dedit in deserto aquas , id est, in populo. Aqua, sanctorum obscura praedicatio, ut in Psalmo: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Et alibi: A multitudine sonitus aquarum vocem dederunt nubes . Aqua baptismus, ut in Isaia: Omnes sitientes venite ad aquas . Et in Ezechiele: Effundam super vos aquam mundam . Item ibi: Et ecce aqua de latere dextro egresio lacrymarum, ut quidam volunt: Si lotus fuero quasi aquis nivis . Aqua doctrina justi, ut in Salomone: Aqua profunda verba ex ore viri . Item ibi: Bibe aquam de tua cisterna . Aqua charitas a quibusdam putatur, ut in psalmo: Qui tegit in aquis superiora ejusdem , coelum divinae Scripturae, quia secundum Evangelium in duobus praeceptis charitatis to
Abbreviated transcription (Latin):
arcer est aquo ꝓhibemur exire.
&r dictus carcer a choercendo. Car¬
cer iuxta allegoriam aliquando signi-¬
ficat tribulationẽ p̾sentis uite. ubi
tribulantur electi ad tempus: dequo ꝓ¬
pħa ait. Educ decarcere animã meam:
ad confitendum nomini tuo. Aliquan-¬
do custodiam inferni: ut est illud in
euangłio: uidex tradat te ministro. &e
incarcerem mittaris: & Relia ua.¬

Expanded text:
arcer est, a quo prohibemur exire: et dictus carcer a coercendo. Carcer juxta allegoriam aliquando significat tribulationem praesentis vitae ubi tribulantur electi ad tempus, de quo Propheta ait: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo : aliquando custodiam inferni, ut est illud in Evangelio: Judex tradat te ministro, et in carcerem mittaris, et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo uocata qđ ante retroq diusa
atq aꝑta ẽ in armos tantũ clausa.
qͣsi arma latisa .c. litt̾a ablata: camisias
uocati qđ inhis dormimꝰ incamis. id ÷
instratis nrĩs. femoralia eo qđ femora

Expanded text:
vulgo vocata quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa; quasi armiclausa, C littera ablata. Camisias vocari quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris. Femoralia appella
Abbreviated transcription (Latin):
tunica talũ corꝑis cooꝑit: cũ bona actio
ante dĩ ocłos usq aduite nos terminũ
ti a ꝓuintia grecie terta ẽ: toͣnica sac̃do¬
talis candida cum clauis et purpura.
Serica ẽ. aserico dicta: uł qđ eã seres pͥmi
tͣmo serica stamine lineo: trama ex serico:
olofora. tota expurpura: olon enĩ totũ
Bissina candida confecta ex quodam ge¬
nere lim grossioris. sunt qui et genus
qłcdam lini ẽẽ. bissum existimant. uesti¬
mentum ẽ. eccłie. fides seu iurtutũ ua¬
rietas. uł nationum diuersitas: ut in

Expanded text:
tunica talum corporis operit, cum bona actio tunica talum corporis operit, cum bona actio ante Dei oculos usque ad vitae nos terminum tia provincia Graeciae texta est, tunica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura. Serica est a serico dicta, vel quod eam Seres primi m totum. Tramoserica, stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura: holon enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris: sunt, qui et genus quoddam lini byssum esse existimant. Vestimentum est Ecclesiae fides, sive virtutis varietas, vel nat
Abbreviated transcription (Latin):
antiquos breiuis erat. ut tantũ pectꝰ
oꝑiret᷑. licet mnc ꝓfusior sit. Mam cle¬
ata tymca. idẽ manicata. eo qđ habe¬
bat manicas: quã ciroditã greci uo¬
cant. Tunice aut̃ indumentũ signifi¬
ficat fidei integritatẽ. quam petrus apłs
habuisse disnoscit᷑ dequo in euangłio le-¬
gitur: cum audisset petrꝰ qr dñs ẽ. tuni¬
ca succinxit se. et misit se in mare: qr fi¬
dei firmitate ꝑicła euasit istiꝰ scłi: et
temptationes suꝑauit. Item ingenesile¬
gitur qđ racobpatriarcͥa ioseph filio suo
fecisset tunicã polimitam siue talarem
nicas. antiqͥ enim magis colobiis magis
utebant᷑. Tynica aut̃ polimita ꝙͣ. fa̾cit
ei pat̾. sccłm allegoriã uarietatem popłoꝵ
exomnib gentib incorꝑe xpͣi congrega¬
tam significauit:. Itẽ aliomͦ ioseph qui int̃
uerasse descͥbitur. solus talarẽ tunicã
habuisse ꝑhibetur. Quidẽ gͦ talaris tu¬
nica: nͥ accio consũmata: qͣsi enĩ ꝓpensa

Expanded text:
antiquos brevis erat, ut tantum pectus antiquos brevis erat, ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior sit. Manicleata tunica, id est manicata, eo quod habeat manicas, quam cheiridoton Graeci vocant. Tunica autem indumentum significat fidei integritatem, quam Petrus apostolus habuisse dignoscitur, de quo in Evangelio loquitur: Cum audisset Petrus quia Dominus est, tunica succinxit se et misit se in mare ; quia fidei firmitate pericula evasit istius saeculi, et tentationes superavit. Item in Genesi legitur , quod Jacob patriarcha Joseph filio suo fecisset tunicam polymitam sive talarem, nicas: antiqui eutebantur. Tunica autem polymita, quam fecit ei pater, secundum allegoriam, varietatem populorum ex omnibus gentibus in corpore Christi congregatam, significavit. Item alio modo. Joseph qui inter verasse describitur, solus talarem tunicam habuisse perhibitur . Nam quid est talaris tunica, nisi actio consummata? Quasi enim protensa
Abbreviated transcription (Latin):
sibi fecerunt: qñ pꝰ p̃uaricationẽ erubescentes
pudenda uelauerunt. Cuiꝰ usum quedã
barbare gentes dum sint nude: usq ho¬
die tenent: hec et campestria nuncu¬
pantur: ꝓ eo qđ eisdem uuenes qui
nudi exercent᷑ incampo. pudenda
pͥmi parentes nr̃i de folus fici: et secon¬
tegebant: hoc significat qđ sc łm as¬
ꝑum amplectunt᷑ qui prurigine uolu¬
ptateͥs carnalis herent: quiq decepti
heretica pͣuitate et gr̃a dĩ nudati te¬
gumenta mendatioꝵ tanqͣ folia fi¬
ci colligunt: facientes sibi fuccintoria
prauitatis. cum de dño uł eccł̃ia m̃ui¬
untur. Tunica uestis antiqͥssim a: ap¬
pellata. quia in motu incendentis
sonũ facit: tonus enim sonꝰ ẽ. pͥmum
autẽ fuere pellicse tonice: quib pꝰ of¬
fensam et eiectionẽ de paradiso adã
et eua indu ti funt. Talaris tumica.
dicta eo qd ad talos usq descendat. et
adpedes defluat: sic̃ pectoralis qui ap̃

Expanded text:
sibi fecerunt, quando post praevaricationem erubescentes sibi fecerunt, quando post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cujus usum quaedam barbarae gentes, dum sint nudae, usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupantur pro eo quod hisdem juvenes, qui nudi exercentur in campo, pudenda primi parentes nostri de foliis fici, et se contegebant, hoc significat quod saeculum asperum amplectuntur, qui prurigine voluptatis carnalis haerent, quique decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum, tanquam folia fici, colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. Tunica vestis antiquissima appellata quia in motu incedentis sonum facit, tonus enim sonus est. Primum autem fuere tunice pellicie, quibus post offensam et eiectionem de paradiso, Adam et Eva inducit sunt. Talaris tunica dicta, eo qad pedes defluat, sicut pectoralis, quia apud
Abbreviated transcription (Latin):
aurato: aurum ad caritatis debemus
aptare fulgorẽ. qua iurttte circunda¬
ta scã resplendet eccłia: et ne solami¬
bi intelligeres eẽ. caritatem: inuestitu
dixit de aurato. ñ aureo. De auratũ enĩ
dicimꝰ. qñ suꝑducta sp̃es auri in ali¬
qua materia glutinat᷑. Ideo aũ suꝑ
untutes alias gr̃a caritatis apparnit:
quia omnnia fulgor eiꝰ excellit addit
cirtum amicta uarietate. ꝑscrutem᷑
cur eccłia dĩ de uestis uarietate lau¬
detur: cui totum simplex conuenit
atq unũ: s hic uarietate aut lingͣs
multiplices significat: quia omĩs
gens scłm suam patriam in eccłia p¬
sallit auctori: ant uirtutũ pulchimã
diu̾̃sitataẽ. Ornatur enĩ auro a płoꝵ.
Ista ẽ. gͦ uarictas unitatis. que ocliꝰ dm̃
ex omnib gentib piaconuersatione pla¬
citura contexitur. uestis antiquissim a
hominum fuit ꝑiromatum. idẽ. succin¬
torium: quo tm genitalia conteguntur:
hoc pͥmum pͥmi mortales efoliis arboꝵ

Expanded text:
aurato. Aurum ad charitatis debemus aptare fulgorem, qua virtute circumdata sancta resplendet Ecclesia. Et ne solam ibi intelligeres esse charitatem, in vestitu, dixit, deaurato, non aureo. Deauratum enim dicimus, quando superducta species auri in aliqua materia glutinatur. Ideo autem supra virtutes alias gratia charitatis apparuit, quia omnia 153 ejus fulgor excellit. Addidit, circumamicta varietate. Perscrutemur cur Ecclesia Dei de vestis varietate laudetur, cui totum simplex convenit atque unum. Sed hic varietatem, aut linguas multiplices significat, quia omnis gens secundum suam patriam in Ecclesia psallit auctori; aut virtutum pulcherrimam diversitatem. Ornatur enim auro apostoloIsta est ergo varietas unitatis, quae oculis Domini ex omnibus gentibus pia conversatione plachominum fuit perizoma, id est, succinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum
Abbreviated transcription (Latin):
significat. qui benignitatem gͣ ꝑrimos
ostendunt: et dolosas iniquitates oppo¬
nunt. Quid gͦ ꝑ lanã nisi simplicitas:
Et quid ꝑli num nisi subtilita s desig¬
nat᷑: Et sepe hõ subtilis et aptus ext̾ius sm¬
plicitatẽ mansuetudinis ostendit: et
interius subtilitatem malitiȩ contegit
Iste gͦ uestẽ se actionis sine quasiexlana
etli no induit: qͣndo abeo et simplicitas
monstrat᷑ insuꝑficiez et subtilitas mali¬
cie seruat᷑ iumente. Lumbare uocant. qđ
lumbum religet: uł qđ lumbis hereat:
hoc megipto et siria ñ tantũ femine s
et uiri utuntur. Unde et ierenias. trats¬
eufraten tulit lubare suum. ibiq illud
inforamine petrȩ abscondit: et post ea
scĩsum repꝑit: hoc aquib dam et rena

Expanded text:
signat, qui benignitatem erga proximos signat, qui benignitatem erga proximos ostendunt, et dolosas iniquitates opponunt. Quid ergo per lanam, nisi simplicitas? et quid per linum, nisi subtilitas, designatur? et saepe homo subtilis et acutus exterius simplicitatem mansuetudinis ostendit, et interius subtilitatem malitiae contegit. Iste ergo vestem se actionis suae quasi ex lana et lino induit, quando ab eo et simplicitas monstratur in superficie, et subtilitas malitiae servatur in mente. Lumbare vocatur, quod lumbis religetur, vel quod lumbis haereat. Hoc in Aegypto et Syria non tantum feminae, sed et Euphraten tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum repperit. Hoc a quibusdam et rena
Abbreviated transcription (Latin):
titati estis: xp̃m indiustis. Uestim̃tũ im¬
pioꝵ oꝑa miquitatis sunt: ut illud psal¬
mistez induantur sic̃ cliploide confusione
sua. uestimentũ. caro hominis: sic̃ insalomo¬
ne legitur: omĩ tẽꝑe uestimenta tua sint¬
candida: id ÷ nulla pollutione in luxuria
sordida. Uestim̃tũ simulatio ẽ hipocri¬
tarumut in euangłio: uemient a duos in
uestimentis ouium: intꝰ aut̃ sunt lupi
rapaces. Uestis nuptialis. fides. ueliit qͥ¬
dam uolunt carita s: ut ineuangłio:
amice. qͦmͦ huc intrasti ñ hñs uestem
nuptialẽ: Uestim̃tum lineũ. uirtꝰ animȩ.
siue mundicia castitatis: ut in leuitico:
uestietur sacerdos uestim̃tis ligneis. et fe¬
moralib linea dr̃. quia ex solo ligno. Li¬
ne stema uestis ẽ. ex lana linoq contex¬
ta: et dicta linostema. quia instamine
linum. intrama lanam habet. Linea
qͥdem uestis significat mortificatio¬
nẽ uitȩ et carnis: lmnostema uͦ quȩ ex lana
linoq contexta est. hipocritarum ꝑsonam

Expanded text:
tizati estis, Christum induistis . Vestimentum impiorum, opera iniquitatis sunt, ut illud Psalmistae: Induantur sicut diploide, confusione sua . Vestimentum caro hominis, sicut in Salomone legitur: Omni tempore sint vestimenta tua candida , id est nulla pollutione in luxuria sordida. Vestimentum simulatio hypocritarum, ut in evangelio: Venient ad vos in vestimentis ovium, intus autem sunt lupi rapaces . Vestis nuptialis, fides, vel ut quidam volunt charitas, ut in evangelio: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? . Vestimentum lineum, virtus animae, sive munditia castitatis, ut in Levitico: Vestietur sacerdos vestimentis lineis et femoralibus . Linea dicitur, quia ex solo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema, quia in stamine linum, in trama lanam habet. Linea quidem vestis significat mortificationem vitae carnalis. Linostema vero, quae ex lana linoque contexta est, hypocritarum personam
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ inpopłm et innom̃ et in laudẽ et ingłã:
et ñ audiert̃. Cinctorium sine lũbare qd̾
litudinẽ assũptꝰ de terra et illotꝰ. nec
mollitudinẽ habuit. nec candorẽ: et
tam̃ ꝑ illiꝰ miscdiã ad hesit dõ. Cũq
peccasset. hꝰcemodi luum atq lumbare
ductũ ẽ tͣnseufraten id ẽ: massirios. et
ibi absconditꝰ. hoc ẽ multitudine mag¬
magnar̃ et innumerabiliũ gentiũ qͦdãmͦ
absortꝰ: et nichili repntat᷑ pꝰ longu̾ aũ

Expanded text:
mihi in populum, et in nomen, et in laudem, et in gloriam, et non audierunt . Cinctorium sive lumbare, quolitudinem assumptus de terra, et illotus, nec mollitudinem habuit, nec candorem, et tamen per illius misericordiam adhaesit Deo. Cumque peccasset hujuscemodi linum atque lumbare, ductum est trans Euphraten, id est, in Assyrios, et ibi absconditur, hoc est, multitudine magnarum et innumerabilium gentium quodammodo absorptus et nihil reputa
Abbreviated transcription (Latin):
quodãm: qr meccłia eiꝰ uident᷑ obscena.
maiora diligentia oꝑit atq cirtũdat:
ne gentiliũ et ħeticoꝵ morsib pateant.
Qđ lumbare si aquã tetigerit et eufratis
fluenta transierit. ita ut assiriȩ regionis
humorib imbuat᷑ ꝑdit pͥstinã foriitudinẽ.
c̃pritrescit atq dissoluit: et qͣuis inusũ dĩ
redeat. tam̃ pristinam pulcͥtudine̾ hr̃e
ñpotest. ñ duricia dĩ s suo uicio: qi no¬
lunt audire uerba esꝰ et ambulant in
prauitate cordis sui: suie qd̃ sibi rec¬
tũ uidet᷑ hoc faciunt. Cingłm misti¬
ce intelligitur sꝑitalis oꝑis accinctus.
ut inpsalterio: precuxxisti me leticia
Baltheũ accinctus uirtutũ. sine circũ

Expanded text:
quae in ecclesia eius uidentur obscena. maiore diligentia operit atque circumdat, ne gentilium et hereticorum morsibus pateant. quod lumbare, si aquam tetigerit et Eufratis fluenta transierit, ita ut Assyriae regionis umoribus imbuatur. perdit pristinam fortitudinem et conputrescit atque dissoluitur et, quamuis in usum dei redeat. tamen pnon potest, non duritia Dei, sed suo vitio: quia nolunt audire verba ejus, et ambulant in pravitate cordis sui: sive, quod sibi rectum videtur, hoc faciunt. Cingulum mystice intelligitur spiritalis operis accinctus in Psalterio: Praecinxisti me laetitia . Balteum
Abbreviated transcription (Latin):
tegm̃. tegum̃. indũtum. uestim̃¬
tum: et reliqua. Tegnen dictum. eo qd̾
tegat menbͣ sicut tegum̃ tecta. que
tegunt corꝑa. Uestim̃tum uͦ ẽ. qđ usq
aduestigium p̃tenditur. qͣsi uestigi-¬
m̃tum. utͤ tumca talaris. s et hoc con¬
suerudo sermonis auct̾oꝵ ꝯfundit. Indum̃¬
tũ qd̾ intꝰ ad corpꝰ ĩduit᷑. qͣsi ĩ tum̃tũ amictꝰ.
Discernit᷑ aũ uestitus acultu:qm̃ latiꝰ
intelligitur cultꝰ. Itẽ cultus ab
habitu.nam habitus adna
turam ꝑtinet: cultꝰ ad hoĩes. Perunq
aut̃ uestium aut atempore qͦ inusu
maxue sunt appellantur: aut alocis
uͥ uł pͥmum confecte ul maxime uen¬
ditantur: aut agñe coloriᷤ aut a noie reꝑtoꝵ
Uestis aut̃ qñ inbonã partẽ accipitur.
mistice significat aut fidem qua in

Expanded text:
tegmen, tegumen, indumentum, vestimentum, et reliqua. Tegmen dictum eo quod tegat membra, sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est, quod usque ad vestigium protenditur, quasi vestigimentum: ut est tunica talaris, sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intelligitur cultus. Item cultus ab habitu. Nam habitus ad turam pertinet; cultus ad homines. Pleraeque autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur: aut a locis, ubi vel primum confectae, vel maxime venditantur: aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestitus autem quando in bonam partem accipitur, mystice significat aut fi
Abbreviated transcription (Latin):
betur ꝓicere in eufraten. uolubili lapidi
alligatum: addemonstrandum int̾itũ
babylonis. uel figuralit̾ totius mundi.
Increpat oẽ hic delinquentes. & ad con¬
u̾sionem ꝓuocat: ad ultimum plangit
ruinam irłm templiq excidium: & diꝰ¬
excepto illo tp̃r. quo post euersam irłm
pice xp̃m. stat iuxta fluuium chobar
scilicet. & p̾clara contuet᷑ mist̾ia. Cernit
se inuicem continentes. In typo duor
testamentors uidet aurigam. id ẽ xp̃m:
deorsum igne iudicii. sursum electri.
id ẽ diuinitatis fulgore rutilantem.
Comedit qͦq librum diuinȩ legis. in
quo scͥptum est lamentum penitenti¬
post peccatum pęnitentiam ñ egerunt.
Dehinc accepit laterem in quo obsesse
irłm pictura des cͥbitur: uel qͦs sub tẏpo

Expanded text:
betur projicere in Euphratem volumen lapidi betur projicere in Euphratem volumen lapidi alligatum ad demonstrandum interitum Babylonis, vel figuraliter totius mundi: increpat etiam hic delinquentes, et ad conversionem provocat: ad ultimum plangit ruinam Jerusalem, templique excidium, et disexcepto illo tempore quo post eversam Jerusalem pice Christum, stat juxta fluvium Thobar scilicet, et praeclara continens mysteria, cernit se invicem continentes in typo duorum testamentorum: videt aurigam, id est, Christum deorsum igne judicii, sursum electri, id est, divinitatis fulgore rutilantem. Comedit quoque librum divinae legis, in quo scriptum est lamentum poenitentipost peccatum poenitentiam non egerunt. Dehinc accepit laterem, in quo obsessae Jerusalem pictura describitur: vel quod sub typo
Abbreviated transcription (Latin):
dum facilis: qui in omnib dictis ⁊ pas¬
sionib suis. redemptoris nr̃i imaginem
p̃tulit. Hic postquam in typo xp̃i reg¬
na destruxit diaboli. iusticiȩq uł fidei
ȩdificauit imꝑium: iubet᷑ p̃dicare ꝑ õs¬
g̃s. egyptum uidelicet &e phylistim. mo¬
ab. & ammon. edom & damascum. &
cȩdar. & suꝑ regna assur:nec non sup
tionis & potestatis: ollam qͦq succensã.
id ẽ iudaicam plebem. igne carnaliũ
desidiorum ardentem. Aspicit &e duoᷤᷤ
cophinos ficoꝵ. in p̃figuratione duoꝵ
uidit deminutionem uasis pͥoris & no-¬
ui instaurationem: ad designandum
defectum pͥoris popłi. &e successionem
fut᷑i. Sumit ã calicem supplicii: atq
uniu̾sis gentib porrigit: accipit & lum¬
bare sub exemplo popłi iudeoꝵ: quodq
putrefactum in desꝑatione. ꝓicit illud
tns flumina gentium. Ostendit &e cali¬
cem aureum babylonis: ꝑ quem inebͥa¬
tus ẽ mund. Letiferum idolatriȩ uas iu¬

Expanded text:
dum facilis, qui in omnibus dictis et pasdum facilis, qui in omnibus dictis et passionibus suis, Redemptoris nostri imaginem praetulit. Hic postquam in typo Christi regna destruxit diaboli, justitiaeque vel fidei aedificavit imperium: jubetur praedicare s, Aegyptum videlicet et Palaestinos, Moab et Ammon, Edom et Damascum, et Cedar, et super regna Assur, necnon supetionis et potestatis. Ollam quoque succensam, id est, Judaicam plebem igne carnalium desideriorum ardentem. Aspicit et duos cophinos ficorum in praefiguratione duoruvidet diminutionem vasis prioris, et novi instaurationem ad designandum defectum prioris populi, et successionem futuri. Sumit etiam calicem supplicii, atque universis gentibus porrigit. Accipit et lumbare sub exemplo populi Judaeorum, atque putrans flumina gentium: ostendit et calicem aureum Babylonis per quem inebriatus est mundus, letiferum idololatriae vase, ju
Abbreviated transcription (Latin):
inuisione iude synagoga ꝓicit᷑: et
eccłia domino copulatur. In ruina
babyloniȩ. confusio toti mundi suꝑ¬
biaq arguit᷑: & finis monstratur. In
uastatione moab: error scientiȩ scła¬
ris insilentium luctumq mutat᷑.
In eu̾sione egypti. toti mundi idolatriȩ
destruunt᷑: templiq dñi edificatio p̃di¬
catur. In contͥtione phylistiim luctꝰ eoꝵ
monstrat᷑. qͥ abitiunt iugum xp̃i: oe
eleuant se contͣ scientiam dei. Porro
ꝑdamascum. p̃dicatio gentiũ et ruina
deserti. hui scłi temptatio declaratur:
& que illi uentura sunt ostenduntur.
Pidumeam orit᷑ sol iusticiȩ gentium:
arabiam. p̃dicat᷑ aqͣ baptismatis: pre¬
benda his qui fugerint gentium erro
siue de consummatione mundi. Apha
cedentib id est ozia. ioathan. achaz. ad
ultimum ezechia: sub qͦ magna pars uo¬
luminis eiꝰ usq ad calcem texit᷑ ꝓpheta.
dñi. simplex loquendo. ce ad intelligen¬

Expanded text:
in visione Judaeae synagoga projicitur, et in visione Judaeae synagoga projicitur, et Ecclesia Domino copulatur: in ruina Babyloniae confusio totius mundi, superbiaque arguitur, et finis monstratur: in vastatione Moab error scientiae saecularis in silentium luctumque mutatur: in eversione Aegypti totius mundi idololatriae destruuntur, templique Domini aedificatio praedicatur: in contritione Philistiim luctus eorum monstratur, qui abjiciunt jugum Christi, et elevant se contra scientiam Dei. Porro per Damascum praedicatio gentium, et ruina deserti, hujus saeculi temptatio declaratur, et quae illi ventura sunt, ostenduntur. Per Idumaeam oritur sol justitiae gentium, Arabiam praedicatur aqua baptismatis, praebenda his, qui fugerint gentium errorsive de consummatione mundi. Prophcedentibus, id est, Ozia, Mathan, Achach, ad ultimum Ezechia, sub quo pars magna voluminis ejus usque ad calcem texitur prophetexcelsus Domini, simplex loquendo, et ad intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
titulo p̃notat᷑. constat autem hc librũ
sub iħu filio syrach editum fuisse: et
int̾ reliqͥs scãrum scͥpturarum libros
pari habitum ueneratione. Ysaias ꝓpħa
altari miss calculus labia eiꝰ purgauit.
stamentoꝵ cum xii. alis. id est apłis: qͥ
p̃dicatione sua uolucͥ celeritate discur¬
rerunt. tegentes faciem ce pedes sedentiᷤᷤ
in throno dei: id ẽ occultantes ea siue qͦ
ante scłi fuerunt exordia. siue que pꝰ
tͣnsactam huiꝰ mundi figuram fut̾a st̃.
cȩt̾as g̃s̃ que in circuitu eiꝰ sunt. ꝓpħiȩ
conu̾tit sermonem: & iuxta qͣlitatem
locors ce uitȩ diu̾sitatem quȩ eẽnt eis
mala uent᷑a denunciat. Post captiui¬
datem irłm. ruinam babyloniȩ cõmi¬
tionem moab. ext̾minium damasci.
egypti commotionem. & solitudinẽ
maris deserti: obsidionem qͦq edom.
fugam &e int̾itum arabiȩ. excidium
ualliᷤᷤ sion. subu̾sionem etiam tyri si¬
ue quadrupedum. Sed figuraliter

Expanded text:
titulo praenotatur. Constat autem hunc librum titulo praenotatur. Constat autem hunc librum sub Jesu filio Sirach editum fuisse, et inter reliquos sanctarum Scripturarum libros pari habitum veneratione. Isaias prophaltari missus calculus labia ejus purgavit,stamentorum cum duodecim alis, id est apostolis, qui praedicatione sua volucri celeritate discurrerunt, tegentes faciem et pedes sedentis in throno Dei, id est occultantes ea, sive quae ante saeculi fuerunt exordia, sive quae post transactam hujus mundi figuram futura sunt. in circuitu ejus sunt, prophetiae convertit sermonem, et juxta qualitatem locorum, et vitae diversitatem, quae essent eis mala ventura, denuntiat. Post captivitatem Jerusalem, ruinam Babyloniae commitionem Moab, exterminium Damasci, Aegypti commotionem, et solitudinem maris deserti, obsidionem quoque Edom, fugam et interitum Arabiae, excidium vallis Sion, subversionem etiam Tyri sive quadrupedum: sed figuraliter
Abbreviated transcription (Latin):
& roboratȩ fidei: ne forte ꝑ imbecillita-¬
tem infantiȩ. & fidei imꝑiciam. ñ tam
erudiret cognitio lubͥcas m̃tes. qͣm potꝰi
ad concupiscentias corporales conũt̾et.
erissolitum ẽ. etiam ce eas qͣs deuteresĩ
uocant: iiii. tantum ista adultimum
reseruare: id ẽ pͥncipium genes eos de
mundi creatione: ez echieł qͦq pͥncipia.
in quib de cherubin scͥpsit: & finemeiꝰ.
in quo templi descͥptio continetur. &
cantica canticor. Lib̃ sapientiȩ qͥ uo¬
catur panarethon: xp̃i aduentum qͥ
est sapientia dei patͥs. passionemq eiꝰ
aꝑta manifestatione denunciat. Ee¬
clesiasticus uͦ: mors pene omnium diᷤᷤ¬
ciplinã. & sc̃e religionis conu̾sationem
affatim copioseq conscͥpsit. Dictꝰ aut̃
ȩccłiasticus: ꝓ eo quod inmedio cȩtu
popłi. id ẽ coram ȩccłia fuerat habitus.
Hic enim ꝓpt̾ nimiam sensꝰ similituoi¬
nem. &e eloquii parilitatem. salomoniᷤ

Expanded text:
et laboratae fidei, ne forte per imbecillitaet laboratae fidei, ne forte per imbecillitatem infantiae, et fidei imperitiam, non tam erudiret cognitio lubricas mentes, quam potius ad concupiscentias corporales convertereteris solitum est, etiam eas quas deuteroseis vocant. Quatuor tantum ista ad ultimum reservari, id est, princmundi creatione, Ezechielisque principia, in quibus de cherubim scripsit: et finem ejus, in quo templi descriptio continetur, et Cantica canticorum. Liber Sapientiae, qui vocatur panarethon, Christi adventum, qui est sapientia Dei Patris, passionemque ejus aperta manifestatione denuntiat. Ecclesiasticus vero morum pene omnium disciplinam, et sanctae religionis conversationem affatim copiose descripsit. Dictus autem Ecclesiasticus pro eo, quod in medio coetu populi, id est coram Ecclesia fuerat habitus. Hic enim propter nimiam sensus similitudinem et eloquii parilitatem Salomonis