comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se beatos putant miseri iudicant᷑. qͥd
panꝑes atq m̃edici ft̃: siqͥs ĩmortali¬
tatem daret qua nec ipsa miseria
moreret᷑: ꝓposito sͥ qͦd si in eadem mi¬
seria semꝑ. eẽ. nollent nulli. et muisqͥ
eent futuri. s om̃i mͦ ꝑituri: ꝓfecto
exultarent leticia. et sic semꝑ elig̾nt
ee. qͣm om̃ino ñ . eẽ. Huiꝰ rei testis ĩ
notissimꝰ sensꝰ illoꝵ. Uude enĩ mai
metuunt et malunt in illa erũpna
uuui̾e ꝗͣ eã morte finire: nͥ qͥa satis ap¬
paret qͣm resugiat nata ñ. ec̾ Atq
ideo c̃se noiunt. eẽ. morito᷑s ꝓ magno
bnficio sͥ hãc impendi mscł̾iam ue¬
sidant: ut aliqͣnto ꝓ ductiꝰ in eaben
miseria uiuant. tardiꝰ q moriant᷑.
ꝓcul dubio gͦ indicant. ĩmortalita¬
tẽ saltĩtalẽ. q̃ ñ habeat sinẽ m̃dicita¬
tis: qͣnta gratulatioẽ susciꝑent. Q
aialia omĩa cẽ irrationabilia qͥb da¬
tũ ñ. ẽ ista cogitare. ab ĩm̃sis draco¬

Expanded text:
se beatos putant, miseri iudicantur, quia se beatos putant, miseri iudicantur, quia pauperes adque mendici sunt, si quis inmortalitatem daret, qua nec ipsa miseria moreretur, proposito sibi quod, si in eadem miseria semper esse nollent, nulli et nusquam essent futuri, sed omni modo perituri, profecto exultarent laetitia et sic semper eligerent esse quam omnino non esse. Huius rei testis est notissimus sensus illorum. Unde enim mori metuunt et malunt in illa aerumna uiuere, quam eam morte finire, nisi quia satis apparet quam refugiat natura non esse? Adque ideo cum se nouerint esse morituros, pro magno beneficio sibi hanc inpendi misericordiam desiderant, ut aliquanto productius in eadem miseria uiuant tardiusque moriantur. Procul dubio ergo indicant, inmortalitatem, saltem talem quae non habeat finem mendicitatis, quanta gratulatione susciperent. Quid? animalia omnia etiam inrationalia, quibus datum non est ista cogitare, ab inmensis draco
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ qͦ amorẽ qͥddã t̾cium nec imparis
estimationis eis qs nom reb aduin¬
go. Neq enĩ fallor amare me. c̃ in his
que amo ũ fallar: qͣmqͣm et si illa fal¬
sa. cent. falsa me amare uerũ eet. Nã
qͦ pacto recte rep̃henderer. et recte ꝓ¬
hib̃er ab amore falsoꝵ: si me illa ama¬
re falsum eẽt: Cũ uͦ illa uera. atq cer¬
ta sint. qͥs dubitet qͥn eoꝵ cũ amant᷑.
et ipse amor. uerꝰ et certus. ẽ: Tam por¬
ro nemo ẽ. qui esse se nolit: quã nemo
.ẽ. qͥ ñ. ce̾ beatꝰ uelit. Quomͦ enĩ potest
beatꝰ eẽ si nichilsit: Ita uͨ ui quadã¬
naturali ipsum eẽ. iocundũ. ẽ: ut ñ
ob aliud et hi qui miseri st̃ nolint in¬
terire: et cũ se miseros. cẽ. sentiunt.
ñ se ipsos de reb s miseriã suã potiꝰ
auferri ueliit. Illis ct qͥ et sͥ miserri¬
nu apparent. et plane st. et ñ solũ a
sapientib qm̃ stulti: uerũ et ab his qͥ

Expanded text:
dem quoque amorem quiddam tertium nec inparis dem quoque amorem quiddam tertium nec inparis estimationis eis quas noui rebus adiungo. Neque enim fallor amare me, cum in his quae amo non fallar; quamquam etsi illa falsa essent, falsa me amare uerum esset. Nam quo pacto recte reprehenderer et recte prohiberer ab amore falsorum, si me illa amare falsum esset? Cum uero et illa uera adque certa sint, quis dubitet quod eorum, cum amantur, et ipse amor uerus et certus est? Tam porro nemo est qui esse se nolit, quam nemo est qui non esse beatus uelit. Quo modo enim potest beatus esse, si nihil sit? CAPUT naturali ipsum esse iucundum est, ut non ob aliud et hi qui miseri sunt nolint interire et, cum se miseros esse sentiant, non se ipsos de rebus, sed miseriam suam potius auferri uelint. Illis etiam, qui et sibi miserrimi apparent et plane sunt et non solum a sapientibus, quoniam stulti, uerum et ab his, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. ẽ tñ qua deo nichil sit in reb ab eo
factis nata ꝓpinquiꝰ : imaginc̃ di hoc
.ẽ. illiᷤ suĩne tͥnitatis agnoscimꝰ adhuc
reformatione ꝑficiendam: ut sit ã si¬
militudine ꝑximã. Nam ed sumꝰ et nos
eẽ. nouimꝰ: et ce̾ ac nosse diligimꝰ. In
his aut̾ tͥb que dixi nulla nos falsitas
ueri similis turbat: non enĩ ea sic̃ illa
que foris st̃. ullo sensu corꝑis tangimꝰ
uelut colores indendo. sonos audiendo.
odores olfaciendo. sapores gustando.
dura et mollia contrectando sentimꝰ
quoꝵ sensibiliũ cẽ imagines eis similli¬
mas nec iã corꝑeas cogitatione n̾samꝰ.
memoria tenemꝰ. & ꝑ ipsas in istoꝵ de¬
ficdia concitam: s sine ulla fantasiaꝵ
uł fantasiatũ imaginatione: iudifica¬
toria. mͥ eo̾ me to qͦd nosse et amare
c̾tissimũ. ẽ Aulla in his ueris achade¬
inicoꝵ argum̃ta formido: dicentiũ.
fallor. qñ certũ ẽ. me. eẽ. si fallor:. Qͥa
hoc ipsũ nosse me: eaq duo c̃ amo. eũ¬

Expanded text:
st, tamen qua Deo nihil sit in rebus ab eo factis natura propinquius, imaginem Dei, hoc est illius summae trinitatis, agnoscimus, adhuc reformatione perficiendam, ut sit etiam similitudine proxima. Nam et sumus et nos esse nouimus et id esse ac nosse diligimus. In his autem tribus, quae dixi, nulla nos falsitas ueri similis turbat. Non enim ea sicut illa, quae foris sunt, ullo sensu corporis tangimus, uelut colores uidendo, sonos audiendo, odores olfaciendo, sapores gustando, dura et mollia contrectando sentimus, quorum sensibilium etiam imagines eis simillimas nec iam corporeas cogitatione uersamus, memoria tenemus et per ipsas in istorum desideria concitamur; sed sine ulla phantasiarum uel phantasmatum imaginatione ludificatoria mihi esse me idque nosse et amare certissimum est. Nulla in his ueris Academicorum argumenta formido dicentium: fallor, quando certum est me ehoc ipsum, nosse me. Eaque duo cum amo, eun
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa simul: que deiiceps congrius mo¬
merũ. ẽ. oꝑm significata ꝑfectio.Nu¬
merꝰ qͥppe seuariꝰ pͥmꝰ ꝯplet᷑ sius parti¬
b id ẽ serta sui parte et tcia et dimidi¬
a: que sunt unũ et duo et tͥa: q̃ in sũ¬
mã ducta sex fuint. Parces aut̃ in
hac considatione numerors ille intel¬
ligende st̃: que quote sint dici potest.
sic̃ dimidia. ⁊tia qͣrta: et deinceps ab
aliqͦ num̾o denominate. Neq enĩ erẽ¬
pli grã qͥa in nouenario numero qͣtu¬
or pars aliqua eiꝰ ẽ: ideo dici pot qta
eiꝰ sit. Unũ aut̃ pot̾. Nͥam nona eiꝰ est.
Qtria pot̾ nam tͥcia eiꝰ ẽ. Coniuncte
uͦ iste due. partes eiꝰ nona scilicet atq
tc̃ia id. ẽ unũ et tria: longe funt ato¬
ta sũma eiꝰ qoͦ ẽ noueni. Itemq in de¬
nario quatuariꝰ. ẽ aliqͣ pars eiꝰ s quota
sit: dici ñ pot̾. Vnum aut̃ potest. Nã
dia id. ẽ. unũ et duo. et qͥnq simul du¬
cte: ñ ꝯplent decẽ St̃ enĩ octõ. Quode¬

Expanded text:
ul, quae deinceps congruis momerum est operum significata perfectio. Numerus quippe senarius primus conpletur suis partibus, id est sexta sui parte et tertia et dimidia, quae sunt unum et duo et tria, quae in summam ducta sex fiunt. Partes autem in hac consideratione numerorum illae intellegendae sunt, quae quotae sint dici potest; sicut dimidia, tertia, quarta et deinceps ab aliquo numero denominatae. Neque enim exempli gratia quia in nouenario numero quattuor pars aliqua eius est, ideo dici potest quota eius sit; unum autem potest, nam nona eius est: et tria potest, nam tertia eius est. Coniunctae uero istae duae partes eius, nona scilicet adque tertia, id est unum et tria, longe sunt a tota summa eius, quod est nouem. Itemque in denario quaeternarius est aliqua pars eius; sed quota sit dici non potest; unum autem potest; nam dia, id est unum et duo et quinque, simul ductae non conplent decem; sunt enim octo. Duode
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥes di: qua reqͥescit᷑ indeo. In toto
qͥppe idest in plena ꝑfectioẽ reqͥes: in
parte autẽ labor. Ideo laboramꝰ qͣm¬
dui ex parte scimꝰ: s cũ ꝑuen̾it qͦd ꝑ¬
fectum. ẽ: qͦd ex parte. ẽ euacuabit᷑.
Hinc. ẽ qͦd etiã scͥptas istas c̃ labore

Expanded text:
requies Dei, qua requiescitur in Deo. In toto requies Dei, qua requiescitur in Deo. In toto quippe, id est in plena perfectione, requies; in parte autem labor. Ideo laboramus, quamdiu ex parte scimus, sed cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est euacuabitur. Hinc est q
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem plura posst̃: s et lib̃ iste iã ꝓli.¬
xꝰ ẽ: et uereor ne occasione comꝑta sci¬
entiolam nr̃am leuit̃ mag̃ qͣm utilit̃
iactare uelle indeam᷑. Habenda. ẽ itaq
ratio moderationis atq granitatis: ne
forte c̃de num̾o multũ loqͥm᷑. m̃surã
et pondꝰ neglig̾e uidicem᷑. Hoc que¬
ita satis sit ammone qͦd totꝰ impar
pͥmꝰ num̾us t̾nariꝰ. ẽ: totꝰ par quater¬
nariꝰ: ex quib duob septenariꝰ ꝯstat:¬
et ideo ꝓ nniu̾so sepe ponit᷑. siciti ẽ.
septies cadet iustus et resurget: id.ẽ.
qͦtienscq̃ cecid̾it: ñ ꝑibit. Qa ñde
iniquitatib s de tribulationib ad
humilitatẽ ꝑducentib: intelligi uo¬
luit. A septies in die laudabo te. Qͤo
alibi alio mͦ dictum ẽ: semꝑ laus eiꝰ
in ore meo. Et multa huuꝰnodi indi
uinis auctoritatib repꝑiunt᷑: in qͥb
septenariꝰ num̾us ut dixi ꝓ cuiq rei

Expanded text:
quidem plura possunt; sed et liber iste iam prolixquidem plura possunt; sed et liber iste iam prolixus est,. et uereor ne occasione conperta scientiolam nostram leuiter magis quam utiliter iactare uelle uideamur. Habenda est itaque ratio moderationis adque grauitatis, ne forte, cum de numero multum loquimur, mensuram et pondus neglegere iudicemur. Hoc itaque satis sit admonere, quod totus inpar primus numerus ternarius est, totus par quaternarius; ex quibus duobus septenarius constat. Ideo pro uniuerso saepe ponitur, sicuti est: Septiens cadet iustus, et resurget; id est: Quotienscumque ceciderit, non peribit; quod iniquitatibus, sed de tribulationibus ad humilitatem perducentibus intellegi uoluit: et: Septiens in die laudabo te; quod alibi alio modo dictum est: Semper laus eius in ore meo; et multa huius modi in . diuinis auctoritatibus reperiuntur, in quibus septenarius numerus, ut dixi, pro cuiusque rei
Abbreviated transcription (Latin):
s ampli.id. ẽ sexdecim funt. Hocbre¬
ut̃ cõmemorandũ putaui. ad ꝯm̃dan¬
dam senarii num̃i ꝑfectionẽ: qͥ pͥmꝰ ut
dixi partib suis in sũmã redactis ꝑficit᷑¬
in quo ꝑfecit ds̃ oꝑa sua. Uude ratio
nim̃̃ ꝯtempnenda ñ. ẽ: que in multis
scãrũ scͥpturarũ locis. qͣm magni esti¬
manda sit. elucet diligent᷑ intuentib
Dec frustra in laudib dĩ dictũ. ẽ. omĩa
in m̃sura et numero. et pondẽ dispo¬
siunsti.N septimo autẽ die. id. ẽ. ep
dem dic sep̃ties repetito. qui nim̾us
cẽ ipse alia ratione ꝑfectus. ẽ dei reqͥ¬
es ꝯm̃dat᷑: in qua pͥmũ scĩficatio so¬
nat. Ita ds̃ noluit istum diẽ in millis
suis oꝑib scĩficare: s in sua reqͥe que¬
ñ ht̃ nesꝑam. Neq enĩ ulla c̾atura. ẽ
q̃ ẽ ipsa alit̃ indĩ u̾bo alit̾ in se cog¬
nita ñ faciat: aliam uelut diurnam.
aliam uelut nesꝑtinã noticiã. De sep¬
tenarii porro mimeri ꝑfectione dici

Expanded text:
s, id est sedecim, fiunt. Hoc breuiter commemorandum putaui ad commendandam senarii numeri perfectionem, qui primus, ut dixi, partibus suis in summam redactis ia sua. Unde ratio numeri contemnenda non est, quae in multis sanctarum scripturarum locis quam magni aestimanda sit elucet diligenter intuentibus. Nec frustra in laudibus Dei dictum est: Omnia in mensura et numero et pondere deposuisti.dem die septies repetito, qui numerus etiam ipse alia ratione perfectus est, Dei requies commendatur, in qua primum sanctificatio sonat . Ita Deus noluit istum diem in ullis suis operibus sanctificare, sed in requie suhabet uesperam; neque enim ulla creatura est, ut etiam ipse aliter in Dei Verbo, aliter in se cognita faciat aliam uelut diurnam, aliam uelut uespertinam notitiam. De septenarii porro numeri perfectione dici
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. u̾a ȩt̾nitas. et et̾na u̾itas. etna et ua
et̾ña et uera et cara trinitas. neq con¬
fusa neq seꝑata: in his qͥdem reb que
infra nos st̃: qm̃ et ipsa nec aliqͦmͦ es¬
sent nec aliq sp̾e̾ ꝯtin̾ent᷑. nec aliquẽ
ordinẽ uł appet̾ent uł tenerent. nͥ ab
illo facto. eeñt. qͥ sũme. ẽ. qͥ sũme sapiẽs

Expanded text:
est uera aeternitas, aeterna ueritas, aeterna et uera est uera aeternitas, aeterna ueritas, aeterna et uera erna et uera et cara trinitas neque confusa neque separata: in his quidem rebus, quae infra nos sunt, quoniam et ipsa nec aliquo modo essent nec aliqua specie continerentur nec aliquem ordinem uel adpeterent uel tenerent, nisi ab illo fac
Abbreviated transcription (Latin):
amat᷑ et qͦo amandũ ñ. ẽ et istũ amo¬
rem odit in se. qui illũ dilig̃ qͥ amat᷑ &
qͦd amandũ. ẽ. Possunt enĩ ambo. eẽ.
ĩ homine uno: et hoc bonũ. ẽ homini
ut illo ꝓficiente qͦ bene uuimꝰ iste de
ficiat quo male uiuimꝰ: donec ad ꝑfe¬
ctum sanet᷑. et in bonũ ꝯmutet᷑: om̃e
qͦd uinimꝰ. Si enĩ pecora et̾mꝰ carna¬
lem uitam et qͦd scdm sensum eiꝰ ẽ. a¬
maremꝰ idq eẽt nob̃ sufficiens bonũ
nr̃m: et scd̾m hoc cũ. eet. nob̃ bene:
nichil aliud quer̾emꝰ. Item si arbores
et̾mꝰ nichil qͥden sentiente motu ama¬
re possemꝰ: uerũtam̃ id qͣsi appetẽ uid̾e¬
et̾mꝰ lapides aut fluctꝰ. aut uentꝰ aut flã¬
ma. uł qͥd eiꝰmodi sine ullo qͥdẽ sensu at¬
locoꝵs atq ordinis appetitꝰ. Nam uelut
amores corꝑm mom̃ita s̃ ponderũ. siue
deorsum grauitate: seu sursũ leuitate
nitant᷑. Ita enĩ corpꝰ pon̾e: sic̃ animꝰ
sumꝰ ad nr̃i catoris imaginẽ c̾ati: cuiꝰ

Expanded text:
amatur et quod amandum non est: et istum amorem odit in se qui illum diligit quo amatur quod amandum est. Possunt enim ambo esse in uno homine, et hoc bonum est homini, ut illo proficiente quo bene vivificiat quo male uiuimus, donec ad perfectum sanetur et in bonum commutetur omne quod uiuimus. Si enim pecora essemus, carnalem uitam et quod secundum sensum eius est amaremus idque esset sufficiens bonum nostrum et secundum hoc, cum esset nobis bene, nihil aliud quaereremus. Item si arbores essemus, nihil quidem sentiente motu amare possemus, uerum tamen id quasi adpetere uidereessemus lapides, aut fluctus, aut ventus, aut flamma, vel quid ejusmodi, sine ullo quidem sensu atlocorum atque ordinis appetitus. amores corporum momenta sunt ponderum, siue deorsum grauitate sine sursum leuitate nitantur. Ita enim corpus pondere, sicut animus cuius
Abbreviated transcription (Latin):
que nob̃cũ habent: duo &ẽ cũ diis hab̃e.
cuiq elem̃ta distribuens in t̾restrib
animalib nos posuit õcetis quȩ in t̾ra
uiuunt et sentiunt: in aquatilib pis¬
ces. et alia natatilia: in aeriis demo¬
nes. inȩthereis deos: ac ꝑ hoc qͦd demo¬
nes gen̾e st̃ ammalia. non solũ eis cũ
hominib uerũ c̃ẽ cũ diis peccorib q
cõmune. ẽ. Qͦ m̃te rationalia: cũ diis
animo passiua: c̃ hoĩb solis. Qsͦ corꝑe
aeria: ipsi sunt soli. ꝓ inde qͦd genere
st̾ aminalia ñ. ẽ. magnũ: qͥa hoc sũt
et peccora. Qoͦ m̃te rationalia ñ. est
supͣ nos: qͥa sumꝰ et nos. Qͦs tẽꝑe ȩt̾na:
qͥd boni. ẽ. siñ beata: Melior. ẽ. enĩ tẽ¬
poralis felicitas: qmͣ misera ȩt̾nitas.
Qͦ animo passiua: qͦm supra nos. est.
qͣndo et nos hoc sumꝰ Nec ita essemꝰ: nͥ
miseri essemꝰ. Qs corꝑe aeria qͣnti ex is¬
timandũ . ẽ. c̃ om̃i corꝑi p̃ferat᷑ anpmne
qͣliscq nat᷑a: Et ideo religionis cultꝰ

Expanded text:
quae nobiscum habent, duo etiam cum dis habere. cuique elementa distribuens in terrestribus animalibus nos posuit cum ceteris quae in terra uiuunt et sentiunt, in aquatilibces et alia natatilia, in acriis daemones, in aetheriis deos . Ac per hoc, quod daemones genere sunt animalia, non solum eis cum hominibus, verum etiam cum diis pecoribusque commune est: quod mente rationalia, cum diis animo passiva, cum hominibus solis; quod corpore aeria, ipsi sunt soli. Proinde quod genere sunt animalia, non est magnum; quia hoc sunt et pecora: quod mente rationalia, non supra nos, quia sumus et nos; quod tempore aeterna, quid boni est, si non beata? Melior est enim temporalis felicitas quam misera aeternitas. Quod animo passiua, quo modo supra nos est, quando et nos hoc sumus, nec ita esset, nisi miseri essemus? Quod corpore aeria, quanti aestimandum est, cum omni corpori praeferatur animae qualiscumque natura, et ideo religionis cultus,
Abbreviated transcription (Latin):
uus mag̃ aerii st̾. t̾restrib nob̃. ñ ideo
meliores sint qͥa. ẽ. aer qmͣ t̾ra suꝑior:
s ideo eis hoĩes p̃ferendi sint qm̃ spei
pioꝵ hoĩum nequaq̃m illoꝵ desꝑa¬
tio comparanda. est.
ta qͣtuor ꝓportione ꝯtex̃ atq or¬
dinat: ita duob extremis igni mobilis¬
simo. et t̾rȩ ĩmobili: media duo aerẽ
taꝗͣm int̾serens: ut qͣnto aer aqͥs. et
aere ignis. tanto et aquȩ suꝑiores sint
t̾ris: satis nos ãmonet ammaliũ meri¬
ta ñ ꝓ elem̃toꝵ gradib existimare.
Et ipse qͥppe appuleiꝰ cũ cetis t̾restre
aninal hoiem dic̃: qui tam̃ longe p̃¬
ponit᷑ animalib aquatilib c̃ ipsas a

Expanded text:
uis magis aerii sint, terrestribus nobis non ideo uis magis aerii sint, terrestribus nobis non ideo meliores sint, quia est aer quam terra superior; sed ideo eis homines praeferendi sint, quoniam spei piorum hominum nequaquam illorum desperatio conparanda est. nta quattuor proportione contexit adque ordinat, ita duobus extremis, igni mobilissimo et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam, interserens, ut, quanto est aer aquis et aere ignis, tanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non pro elementorum gradibus aestimare. Et ipse quippe Apuleius cum ceteris terrestre animal hominem dicit, qui tamen longe praeponitur animalibus aquatilib
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑalem quã demones hab̃e nossemꝰ.
p̃bonitate uite qua illis ante ponim᷑
ꝯtẽpne disceremꝰ: habiti᷑ et nos ĩmor¬
talitatẽ corꝑm ñ qm supplicioꝵ et̾m¬
demones in aere. nos aut̾ habitamꝰ in
t̾ra ita ꝑmoueri. ut hinc eos nob̾ p̃po¬
nendos. ce̾. existimemꝰ. om̃ino ridicm̃m
ẽ: hoc enĩ pacto nob̃ et omĩa uolatila
p̃ponemꝰ. It enĩ uolatilia c̃ uolando
fatigant᷑. uł reficiendũ in alim̃tis cor¬
pꝰ habent. tram repetunt: uł ad rei¬
em uł ad pastũ. Qd demones inqͥua
ñ facunt. Nũqͥd gͦ placet eis ut uola¬
tilia nob̃: demones autẽ &̃ uolatilib
antecellant: Qͦt si dem̃tissimũ. ẽ opi¬
nari: nichil ẽ. qͦd de habitatione suꝑ¬
ioris elem̃ti dignos eẽ. demones exis¬
timemꝰ: quib nos religionis asfectu
subdere debeamꝰ. Sic̃ enĩ fieri potu
ꝓpt̾ rationalis animȩ q̃ in nob̃. ẽ digni¬
tatẽ ita fieri potuit. ut demones qͣm¬

Expanded text:
corporalem, quam daemones habere nossemus, corporalem, quam daemones habere nossemus, prae bonitate uitae, qua illicontemnere disceremus, habituri et nos immortalitatem corporum, non quam suppliciorum aeternidaemones in aere, nos autem habitamus in terra, ita permoveri, ut hinc eos nobis esse praeponendos existimemus, omnino ridiculum est. Hoc enim pacto nobis et omnia uolatilia praeponimus. At enim uolatilia cum uolando fatigantur uel reficiendum alimentis corpus habent, terram repetunt uel ad requiem uel ad pastum, quod daemones, inquiunt, non faciunt. Numquid ergo placet eis, ut uolatilia nobis, daemones autem etiam uolatilibus antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est quod de habitatione superioris elementi dignos esse daemones existimemus, quibus nos religionis adfectu subdere debeamus. Sicut enim fieri potuipropter rationalis animae, quae in nobis est, dignitatem: ita fieri potuit, ut daemones, quam
Abbreviated transcription (Latin):
amobrem absit ut ista ꝯside¬
rans animꝰ ueracit᷑ religiosꝰ et
nero deo subdit. ideo arbitret᷑ demo¬
nes se ipso. eẽ. meliores. qͦd habeant cor¬
ꝑa meliora: alioqͥn multas sͥ et bestias
p̃laturꝰ ẽ. que nos et acͥora sensuũ. et fa¬
cillimo atq celerrimo motu. et ualen
tia uiriũ et annosissima firmitate cor¬
por uincũt. Qd hominũ udendo eqͣbi¬
t᷑ aquilis et nult᷑ib. Qͥs odorando ca¬
nib: Qͥs uelocitate leporib Cernis:
Om̃ib anuib Qs multũ ualento leonib
et elefantis: Qͥs dui uiuendo serpẽ¬
tib: Qͥaẽ de deposita tunica senectutẽ
depon̾e atq in uiuentã redire ꝑhibẽt:
S sic̃ his om̃ib ratiocinando et inteb¬
ligendo meliores simiꝰ: ita cẽ demonib
bene atq honeste uuendo meliores
eẽ debemꝰ. Ob hoc enĩ et ꝓuidentia di¬
uina eis qͥb nos constat eẽ. potiores:
data st̃̾ enĩ quedam potiora corꝑm mu¬
colendũ. eẽ qͣ corpꝰ. ipsam excellentiã

Expanded text:
amobrem absit ut ista considerans animus veraciter religiosus et vero Deo subditus, ideo arbitretur daemones se ipso esse meliores, quod habeant corpora meliora. Alioquin multas sibi et bestias praelaturus est, quae nos et acrimonia sensuum, et motu facillimo atque celerrimo, et tia uirium et annosissima firmitate corporum uincunt. Quis hominum uidendo aequabitur aquilis et uulturibus? quis odorando canibus? quis uelocitate leporibus, carnis, omnibus auibus? quis multum ualendo leonibus et elephantis? quis diu uiuendo serpentibus, qui etiam deposita tunica senectutem deponere adque in iuuentam redire perhibentur? Sed sicut his omnibus ratiocinando et intellegendo meliores sumus, ita etiam daemonibus bene adque honeste uiuendo meliores esse debemus. Ob hoc enim et prouidentia diuina eis, quibus nos constat esse potiores, data sunt quaedam potiora corporum mucolendum esse quam corpus, ipsamque excellentiam
Abbreviated transcription (Latin):
bulentꝰ affect. Qua interĩ de scis an¬
głis q̃stione dilata: uideamꝰ quẽad
modũ dicant platonici medios ders¬
nes int̾ deos et homines ꝯstitutos: isltl̃
passionũ estib fluctuare. Si eĩ nĩ
ab his libera eis q dñante motꝰ hus
modi patẽt᷑: ñ eos dicẽt apuleiꝰ sul¬
li motu cordis et salo m̃tis ꝑ om̃s cos¬
tationũ estus fluctuare. Ipsa gͥ menis
eors.it .ẽ. pars animi suꝑior. qͣ rations¬
les st̃. in qua uirtꝰ et sapientia si. ula
eis eẽt passionib tͦbulentis. uiferiox
aĩ partiũ regendis moderandisy de¬
platonicꝰ consitet᷑. salo ꝑturbationũ
fuctuat. Subiecta. ẽ. gͦ mens demonũ
passionib libidinũ. formidinũ. iraꝵ.
atq huiꝰcemodi cet̾is. Que gͥ pars in
eis lib̾a. ẽ. cõposq sapientie qua pla¬
ceant diis. et ad bonoꝵ moꝵ similitu¬
dinẽ hominib consulant. cũ eoꝵ mens
passionũ uiciis subuigata et opp̃ssa.
qͥcqͥd rationis natalit᷑ habet ad fallen-¬

Expanded text:
uari. Qua interim de sanctis angelis quaestione dilata uideamus quem ad modum dicant Platonici medios daemones inter deos et homines constitutos istis passionum aestibus fluctuare. Si enim mente ab his libera eisque dominante motus huiusce modi paterentur, non eos diceret Apuleius simili motu cordis et salo mentis per omnes cogitationum aestus fluctuare. Ipsa igitur mens eorum, id est pars animi superior, qua rationales sunt, in qua uirtus et sapientia, si ulla eis esset, passionibus turbulentis inferiorum animi partium regendis moderandisque doPlatonicus confitetur, salo perturbationum fluctuat. Subiecpassionibus libidinum, formidinum, irarum, atque hujuscemodi caeteris. Quae igitur pars in eis libera est composque sapientiae, qua placeant diis, et ad bonorum morum similitudinem hominibus consulant; cum eorum mens passionum vitiis subjugata et oppressa, quidquid rationis naturaliter habet, ad fallen
Abbreviated transcription (Latin):
et m̃te racionalia. Nam et ipse c̃ de
diis et hominib loqueret᷑: habetis in¬
qͥt bina aĩalia. Et ñ solent isti deos nͥ
rationales inte ꝑhib̃e. Duo st̃ residua
qͦd st̃ aĩo passiua. et temꝑe ȩtna: quoꝵ
hñt unũ cũ infimis. cũ sunus alt̾m:
ut ꝓportionali ratione librata medie¬
tas: neq sustollat᷑ in sũma: neq in in¬
fima depͥmat᷑. Ipsa. ẽ. aut̃ illa demonũ
misera ȩt̾nitas. uł et̾na miseria. Qͥenĩ
ait aĩo passiua. &̃ misera dixiss: nͥ eoꝵ¬

Expanded text:
et mente rationalia. Nam et ipse cum de et mente rationalia. Nam et ipse cum de dis et hominibus loqueretur: \'Habetis, inquit, bina animalia\', et non solent isti deos nisi rationales mente perhibere. Duo sunt residua, quod sunt animo passiua et tempore aeterna; quorum habent unum cum infimis, cum summis alterum, ut proportionali ratione librata medietas neque sustollatur in summa, neque in infima deprimatur. Ipsa est autem illa daemonum misera aeternitas uel aeterna miseria. Qui enim ait animo passiua
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd de infimis habeant: nͥ miseria.
Est itaq scdm platonicos sublimiũ
deoꝵ uł beata ȩtnitas. uł et̾na beati¬
tudo: hoiim uͦ infimoꝵ. uł miseria
mortalis. uł mortalitas misera. demo¬
nũ aut̾ medioꝵ. uł misera ȩt̾nitas:
uł ȩtna miseria. Nam et qͥnq illis q̃
in diffinitioe demonũ posuit. ñ eos
medios sic̃ ꝓmittebat ostendit: qm̃
tria dix eos hab̃e nob̾cũ: qͦd genere
animalia. qͦd m̃te rationalia. et qͦd aiõ
passina st̃: c̃ diis autẽ unũ qͦd tẽꝑe
Qm gͦ medii. qñ unũ habent cũ sum¬
mis. tria c̃ infimis: Qͥs ñ uideat relic¬
ta medietate qͣntũ inclinant᷑. et depͥ¬
mant᷑ in infima: S plane &ẽ ibi me¬
dis possunt ita inueriri ut unũ ha¬
beant ꝓpͥum qͦd. ẽ corpꝰ aeriũ sic̃ et illi
de sũmis atq infims singła ꝓpͥa dũ
corpꝰ ȩthereũ hoiẽsq t̾renũ: duo uͦ cõ¬
munia sint om̃ib: qͦd gene sunt aĩalia:

Expanded text:
quod de infimis habeant, nisi miseriam. quod de infimis habeant, nisi miseriam. Est itaque secundum Platonicos sublimium deorum uel beata aeternitas uel aeterna beatitudo; hominum uero infimorum uel miseria mortalis uel mortalitas misera; daemonum autem mediorum uel misera aeternitas uel aeterna miseria. Nam et quinque illis, quae in definitione daemonum posuit, non eos medios, sicut promittebat, ostendit;. quoniam tria dixit eos habere nobiscum, quod genere animalia, quod mente rationalia, quod animo passiua sunt; cum dis autem unum, quod tempore go medii, quando unum habent cum summis, tria cum infimis? Quis non uideat relicta medietate quantum inclinentur et deprimantur ad infima? Sed plane etiam ibi medii possunt ita inueniri, ut unum habeant proprium, quod est corpus aerium, sicut et illi de summis adque infimis singula propria, di corpus aetherium hominesque terrenum; duo uero communia sint omnibus, quod genere sunt animalia
Abbreviated transcription (Latin):
tionalia. nec beatos. eẽ. nec miseros.
sicuti st̃ arbusta uł peccora. q̃ st seus
uł rationis exꝑtia : recte possumꝰ Al¬
cẽ. Quoꝵ gͣ ratio m̃tib ui est: aut
miseros. eẽ. aut beatos necesse est.
Item ñ possumꝰ recte. dicẽ. nec ma¬
tales. et̃. demones nec ȩtnos. O mĩa
nãq uuientia. aut in ȩt̾nũ iuuunt:
ant finunt morte qͦd uiuiunt. Iã uͦ
iste tẽꝑe etnos demones dix̃. Qͥd gͥ
restat nͥ ut hii medii de duob sũmis
unũ habeant: et de duob infimis al¬
t̾m: Nam si utraq de imis habebt̃.
aut utraq de sũmis. mecdii ñ erunt:
s in alt̾utrã partẽ uł resiliunt uł re¬
cũbũt. Qͥa gͦ his bonis sic̃ demonst᷑¬
tum. ẽ. carere utrisq ñ possunt. ac¬
ceptis ex utraq parte singłis media¬
bunt᷑: ac ꝑ hoc quia de infimis ha¬
b̃e ñ possunt et̾nitatẽ que ibi ñ. est:
unũ hoc de sũmis hñt: et ideo ñ. ẽ
alt̾m ad cõplendam medietatẽ suã

Expanded text:
tionalia, nec beatos esse nec miseros, tionalia, nec beatos esse nec miseros, sicuti sunt arbusta uel pecora, quae sunt sensus uel rationis expertia, recte possumus dicere. Quorum ergo ratio mentibus inest, aut miseros esse aut beatos necesse est. Item non possumus recte dicere nec mortales esse daemones nec aeternos. Omnia namque uiuentia aut in aetaut finiunt morte quod vivunt. Jam vero iste tempore aeternos daemones dixit. Quid igitur restat, nisi ut hi medii de duobus summis unum habeant, et de duobus infimis alterum? Nam si utraque de imis habebunt, aut utraque de summis, medii non erunt, sed in alterutram partem vel resiliunt, vel recumbunt. Quia ergo his binis, sicut demonstratum est, carere utrisque non possunt, acceptis ex utraque parte singulis mediabuntur. Ac per hoc quia de infimis habere non possunt aeternitatem, quae ibi non est, unum hoc de summis habent; et ideo non est alterum ad conplendam medietatem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
gii dispescat: qͥa dixerat loci subli¬
mitatẽ. Et iniuacitas inqͥt illio ecn̾a
et indefecta sit. hic cadiica et subsici¬
ua: qͥa dix̾at uite ꝑpetuitatẽ. Et in¬
genia inqͥt illa ad beatitudinẽ sub¬
limata. hec ad miserias infiata:
qͥa dixerat natẽ ꝑfectionẽ. Tria gͥab
eo posita st̃ deoꝵ: id. ẽ. locus subli¬
mis. etuitas. beatitudo. et his contra¬
ria tͥa hoĩum: id. ẽ. locꝰ infimꝰ morta¬
litas. miseriã. Int̾ hec tna deoꝵ et
hoĩum. qm̃ demones medios posu¬
it: de loco nullo. ẽ. ꝯt̾usia. Int̾ subli¬
mẽ qͥppe et infimũ mediꝰ locꝰ aptisi¬
me habet᷑ et dicit᷑: cet̾a bina restã¬
qͥb cura attentior ad hibenda . ẽ.: quõ¬
admodũ uł aliena. eẽ a demonib os¬
tendant᷑. uł sic eis distribuant᷑. ut
medietas uidet᷑ exposce̾. Non enĩ su¬
dicimꝰ locũ mediũ. p sũmũ. eẽ. nes
infimũ. ita demones c̃ sint aĩalia i¬

Expanded text:
gii dispescat\', quia dixerat loci subligii dispescat\', quia dixerat loci sublimitatem; et uiuacitas, inquit, illic aeterna et indefecta sit, hic caduca et subsiciua, quia dixerat uitae perpetuitatem; et ingenia illa, inquit, ad beatitudinem sublimata, haec ad miserias inquia dixerat naturae perfectionem. Tria igitur ab eo posita sunt deorum, id est, locus sublimis, aeternitas, beatitudo: et his contraria tria hominum, id est, locus infimus, mortat medii. Inter haec terna deorum et hominum quoniam daemones medios posuit, de\'loco nulla est controuersia; inter sublimem quippe et infimum medius locus aptissime habetur et dicitur. Cetera bina restaquibus cura attentior adhibenda est, quemadmodum vel aliena esse a daemonibus ostendantur, vel sic eis distribuantur, ut medietas videtur exposcere. Sdicimus locum medium nec summum esse nec infimum, ita daemones, cum sint animalia ra
Abbreviated transcription (Latin):
disuinctos. locis et natȩ dignitate sec¬
neret: ita ꝯclusit. Habetis inqͥt inte¬
rim bina aĩalia deos ab hoĩb pluri¬
mũ differentes. loci sublimitate. uitȩ
ꝑpetuitate: natȩ ꝑfectione. nullo int̾
se ꝓpinquo ꝯmunicatu: cũ et habita¬
cła sũma ab insimis tanta int̾cape¬
do fastigii dispescat: et uiuacitas illic
etña et indefecta sit: hic cadiica. et
subsiciua: et ingenia illa ad beatitu¬
dinẽ sublimata: hec ad miserias infi¬
mata. Hic t̾na uideo ꝯmemorata cõ¬
traria de duab nat̾e partib ultimis
id. ẽ. sũmis atq infimis. Nã tͥa q̃ ꝓpo¬
siuit de diis laudabilia ea repeciuit.
aliis qͥdem ub̃. ut eis adusa alia tria
ex hominib reddet. Tria deoꝵ hec st̃.
Loci sublimitas. uite ꝑpetuitas: ꝑfectio
nateͣ. Hec aliis u̾bis ita repetiuit: ut
eis tria contraria humanȩ ꝯditionis
opponẽt. Cum et habitacła inqͥt sum¬
ma ab infimis tanta int̾capedo fasti¬

Expanded text:
disiunctos locis et naturae dignitate secdisiunctos locis et naturae dignitate secerneret, ita conclusit: \'Habetis. inquit, interim bina animalia: deos ab hominibus plurimum differentes loci sublimitate, uitae perpetuitate, naturae perfectione, nullo inter se propinquo communicatu, cum et habitacula summa ab infimis tanta intercapedo fastigii dispescat, et uiuacitas illic aeterna et indefecta sit, hic caduca et subsiciua, et ingenia illa ad beatitudinem sublimata, haec ad miserias infimata..\' Hic terna uideo commemorata contraria de duabus naturae partibus ultimis, id est summis adque infimis. Nam tria quae proposuit de dis laudabilia, eadem repetiuit, aliis quidem uerbis, ut eis aduersa alia tria ex hominibus redderet. Tria deorum haec sunt: loci sublimitas, uitae perpetuitas. perfectio naturae. Haec aliis uerbis ita repetiuit, ut eis tria contraria hnmanae condicionis obponeret. \'Cum et habitacula, inquit, summa ab infimis tanta intercapedo fasti
Abbreviated transcription (Latin):
et aĩas hou̾im demones. eẽ. et ex hoi̾¬
b fieri lares. si meriti boni st̃: lemu¬
res simali. seu laruas: manes autẽ
dõs dici. S incertũ. ẽ. bonoꝵ eos
seu maloꝵs. eẽ. mĩtoꝵ. In qua opuuo¬
ne ꝗͣntam uoraginẽ aꝑiant sectandis
ꝑditis morib qͥs ñ uideat si nel pau¬
dũ opinant᷑. uł dũ manes deos tanto
peiores fiunt: qͣnto st̃ nocendi cupidi¬
ores: ut etiã qͥbdam sacͥficiis tanqm
diuinis honoribꝰ post mortem se inui¬
tari dpinent᷑ ut noceant: laruas qͥppe
dicit eẽ noxios demones: ex hoib fac¬
tos. S hinc alia q̃stio. ẽ. Inde autẽ ꝑ¬
hibet appellari. g̾ce beatos esse demo¬
nes qͦd boni sint aĩ. hoc. ẽ boni demo¬
nes: aias qͦ hoĩum demones eẽ. ꝯfirmãs.
S nc̃ de his agimꝰ qͦs in natã ꝓpria des¬
c̃psit uit deos et hoĩes genẽ aĩalia. m̃te
rationalia. aĩo passiua. corꝑe aeria:
tẽꝑe ȩterna. Nempe c̃ prius deos in
sublimi celo. hoies autẽ in tra infima.

Expanded text:
et animas hominum daemones esse, et ex hominibus fieri Lares, si boni meriti sunt; Lemures, si mali, seu Larvas: Manes autem deos dici, si incertum est bonorum eos, seu malorum esse meritorum. In qua opinione, quantam voraginem aperiant sectandis perditis moribus, quis non videat, si vel paudum opinantur, vel dum Manes deos; tanto pejores fiunt, quanto sunt nocendi cupidiores: ut etiam quibusdam sacrificiis tanquam divinis honoribus post mortem se invitari opinentur, ut noceant: Larvas quippe dicit esse noxios daemones ex hominibus factos. Sed hinc alia quaestio est. Inde autem perhibet appellari graece beatos εὐδαίμονας, quod boni sint animi, hoc est boni daemones; animos quoque hominum daemones ec de his agimus, quos in natura propria descripsit inter deos et homines genere animalia, mente rationalia, animo passiua, corpore aeria, tempore aeterna. Nempe cum prius deos in sublimi caelo, homines autem in terra infima
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ dii ĩmortales st̃: c̃ miseri sint
necesse. ẽ. Querendꝰ. ẽ mediꝰ qͥ ñ solũ hõ
uerũ. cẽ ds̃ sit: ut hoi̾es ex mortali mui¬
seria ad beatã ĩmortalitatẽ huiꝰ me¬
dii beata mortalitas int̾ueniendo ꝑ¬
duicat: quẽ neq sĩ fieri mortalẽ opor¬
tebat: neq ꝑmane̾ mortalẽ. ¶Nortał
qͥppe factus. ẽ. ũ insirmata ubi cduum¬
tate: s carnis infirmitate suscepta.
Non aut̾ ꝑmansit in ipsa carne mo¬
talis quẽ resuscitauit amortius: qm̃
ipse. ẽ. fructꝰ mediationis eiꝰ. ut nec
ipsi ꝓpt̃ qͦs lib̾andos mediator effect
.ẽ: in ꝑpetua uł carnis morte remane¬
rent. ꝓinde. mediatorẽ uit̾ nosce dm̃
et mortalitatẽ hab̃e oportuit tnseũ¬
tẽ. et beatitudinẽ ꝑmanentẽ: ut ꝑid
qđ tnsit congrueret moritis. ad id qͥ
ꝑmanet tͣnsferret ex mortius. Boni
gͥ angłi int̾ miseros mortales et be¬
atos ĩmortales medii. eẽ. ñ possint:
qͥa ipsi qͦ et beati et ĩmortales sunt.

Expanded text:
quandiu mortales sunt, etiam miseri sint necesse est; quaerendus est medius, qui non solum homo, verum etiam Deus sit, ut homines ex mortali miseria ad beatam immortalitatem hujus medii beata mortalitas interveniendo perducat. Quem neque non fieri mortalem oportebat, neque permanere mortalem. Mortalis quippe factus est, non infirmata Verbi divinitate, sed carnis infirmitate suscepta. Non autem permansit in ipsa carne mortalis, quam resuscitavit a mortuis, quoniam ipse est fructus mediationis ejus, ut nec ipsi propter quos liberandos mediator effectus est in perpetua vel carnis morte remanerent. Proinde mediatorem inter nos et Deum, et mortalitatem habere oportuit transeuntem, et beatitudinem permanentem, ut per quod transit congrueret morituris, et ad id quod permanet transferret ex mortuis. Boni igitur angeli inter miseros mortales et beatos immortales medii esse non possunt, quia ipsi quoque et beati et immortales sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
pare: s qnͣto honestiꝰ ile stoicꝰ muscd̃ia
ꝑturbaret᷑ hoĩs lib̾andi: ꝗͣ timore nau¬
fragii. Longe meliꝰ et humaniꝰ et pi¬
oꝵ sensib ac cõmodatiꝰ. cicero in cesa¬
ris laude locutꝰ ẽ uͥait. Nulla. de uͥ¬
tutib tius nec ãmirabilior nec gͣtior
ne miscrie q̃dã in nr̃o corde c̃passio.

Expanded text:
pare: sed quanto honestius ille Stoicus misericordia pare: sed quanto honestius ille Stoicus misericordia perturbaretur hominis liberandi, quam timore naufragii! Longe melius et humanius, et piorum sensibus accommodatius Cicero in Caesaris laude locutus est, ubi ait: Nulla de virtutibus tuis nec admirabilior, nec gratior nae miseriae quaedam in nostro corde compassio,
Abbreviated transcription (Latin):
salua et incolumis habet᷑: qͣm illa cõ¬
mitt̾e quib iusticia uiolat᷑. Ita meis
nͥ fixa. ẽ. usta sententia nullas ꝑtͣbatio
nes cẽ si accidant inferiorib animi
partib. in se contra rationẽ ꝑmittit:
tiendo et potiꝰ resistendo regnũ uͥtu¬
tis exercet. Talem descͥbit cẽ uͥgiliꝰ e¬
neam uͥ ait: mens ĩmota manet. lacͥ¬
cesse copiose ac diligent᷑ ostendẽ. qͥd
de istis passionib doceat scͥpt᷑a diui¬
na: qua xͥana eruditio continet᷑. Deo
qͥppe illam ipsam m̃tẽ subic̃ regendã
et iuiuandã. m̃tiq passiones ita mo¬
derandas atq frenandas: ut in usum
usticie ꝯu̾tant᷑. Deniq in disciplina
nr̃a ñ tã querit᷑ utrũ piꝰ animꝰ iras¬
qͥd timeat. Irasci enĩ peccanti ut cor¬
rigat᷑. contstari ꝓ affucto ut lib̾et᷑: ti¬
mere ꝑiclitanti ne ꝑeat. nescio utrũ
qͥs qm sana considatione rep̃henbat.
Nam et miscłiam stoycoꝵ. ẽ solere eul¬

Expanded text:
salva et incolumis habetur, quam illa comsalva et incolumis habetur, quam illa committere, quibus iusticia violatur. Ita mens, ubi fixa est ista sentencia, nullas perturbaciones, etiamsi accidant inferioribus animi partibus, in se contra rationem praevalertiendo, sed potius resistendo regnum virtutis exercet. Talem describit etiam Virgilius Aeneam, ubi ait: Mens immota manet, lacrcesse copiose ac diligenter ostendere, quid de istis passionibus doceat Scriptura divina, qua christiana eruditio continetur. Deo quippe illam ipsam mentem subicit regendam et iuuandam mentique passiones ita moderandas adque frenandas, ut in usum iustitiae conuertantur. Denique in disciplina nostra non tam quaeritur utrum pius animus irasquid timeat. Irasci enim peccanti, ut corrigatur; constristari pro afflicto, ut liberetur; timere periclitanti, ne pereat; nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendat. Nam et misericordiam Stoicorum est solere cul
Abbreviated transcription (Latin):
dies bona uł mala: nã ꝓphecto si m¬
chili penderet eas res ille philosophꝰ
qͣs amissurũ se naufragio sentiebat.
sic̃. ẽ. uita ista salusq corꝑis. ñ ita il¬
lud ꝑicłm ꝑhorrescẽt. ut palloris c̃
testimonio ꝓderet᷑: uerũtam̃ illam
potat ꝑ motionẽ pati et firam tenẽ
m̃te sententiã uitã illã salutẽq cor
ꝑis quoꝵ amissionẽ minabat᷑ tẽpesta¬
tis ĩmanitas ñ. eẽ bona: que illos qͥb
inessent facent bonos sic̃ facit iticia.
Qͦs autẽ auint nec bona appellanda eẽ.
s cõmoda: u̾boꝵ c̾tamini ñ rerũ ex¬
amin deputandũ. ẽ. Qͥd enĩ interẽ.
utrũ aptiꝰ bona uocent᷑ an cõmoda:
teticꝰ pauescat et palleat. ea ñ eqͣliter
appellando. s equalit̃ existimando:
ambo sane si bonoꝵ stoicoꝵ seu cõmo
doꝵ ꝑicłis ad flagicium uł facinꝰ ur¬
geant᷑. ut alit̃ ea retinẽ ñ possint. mal¬
le se dict hec amitt̾e qͥb nata᷑ corꝑis

Expanded text:
dicere bona uel mala. Nam profecto si ndicere bona uel mala. Nam profecto si nihili penderet eas res ille philosophus, quas amissurum se naufragio sentiebat, sicuti est uita ista salusque corporis, non ita illud periculum perhorresceret, ut palloris etiam testimonio proderetur. Verum tamen et illam poterat permotionem pati, et fixam tenere mente sententiam, uitam poris, quorum amissionem minabatur tempestatis immanitas, non esse bona quae illos, quibus inessent, facerent bonos, sicut facit justitia. Quod autem aiunt ea nec bona appellanda esse, sed commoda: uerborum certamini, non rerum examini deputandum est. Quid enim interest, utrum aptius bona uocentur an commoda, teticus pauescat et palleat, ea non aequaliter appellando, sed aequaliter aestimando? Ambo sane, si bonorum istorum seu commodorum periculis ad flagicium vel facinus urgeantur, ut aliter ea retinere non possint, malle se dicunt hec admittere, quibus natura corporis
Abbreviated transcription (Latin):
dat m̾tis assensum. sapientis aut̃ qm¬
ins eas necessitate patiat᷑. retinet tñ
de his quȩ appetẽ uł fuge̾ rationabi¬
liter debet: ueram et stabilem incõ¬
cussa m̃te sententiã. Hec ut potus
ñ qͥdem cõmodiꝰ agellio. s certe bre¬
inꝰ et ut puto planiꝰ exposui: que il¬
le se in epicteti libro legisse ꝯmemo¬
rat. eũ talia ex dec̾tis stoicoꝵ dixis¬
se atq sensisse. Que si ita st̃: aut n¬
chibant pene nichil distat iit̃ stoi¬
cors alioꝵ q philosophoꝵ opunonẽ
de passionib et ꝑturbationib ani¬
moꝵ: utͥq enĩ mtẽ rationẽq sapiẽ¬
tis ab eaꝵ dñatione defendunt. et
ideo fortasse dic̃t eas in sapientẽ ñ
eadẽ stoyci: qͥa nequaꝗͣ eiꝰ sapientiã
qͣutiq sapiens. ẽ ullo errore obnu¬
bilant: aut labe subu̾tunt. Iccidũt
aut̾ adĩo sapientis salua serenitate
sapientiȩ ꝓpt̾ illa que ꝯmoda uł in¬
cõmoda appellant. qmus ea noluit

Expanded text:
dat <mentis adsensum; sapientis autem, quamdat <mentis adsensum; sapientis autem, quamvis eas necessitate paciatur, retinet> tamen de hiis, que <adpetere vel fugere racionabiliter debet, veram et stabilem in>concussa mente sapienciam. <Hec ut potui non quidem commodius Agellio, sed certe brevius et>, ut puto, <planius exposui, que ille se in Epicteti libro legisse commemorat eum> ex decretis Stoycorum <dixisse atque sensisse. Que ita sunt, aut> nichil aut pene nichil <distat inter Stoicorum aliorumque philosophorum opinionem de passionibus et perturbationibus animorum; utrique enim mentem rationemque sapientis ab earum dominatione defendunt. Et ideo fortasse dicunt eas in sapientem non cadere Stoici, quia nequaquam eius sapientiam, qua utique sapiens est, ullo errore obnubilant aut labe subuertunt. Accidunt autem animo sapientis salua serenitate sapientiae propter illa, quae commoda uel incommoda appellant, quamuis ea nolint
Abbreviated transcription (Latin):
ea quesunt agelliꝰ a philosopho ñex¬
agitandi aĩo s discendi. quȩ nã illa
ratio eẽt pauoris fui. Qui nt docetl
minẽ sciendi studio gnauit̾ accers
ꝓtulit statim de sarcinula sua stoicd
epitecti librũ: in quo ea scͥpta et̾ib
que ꝯgruerent dec̾tis zenonis et d¬
suppi: qͦs fuisse stoicoꝵ pͥncipes noi¬
m In eo libro se legisse dicit agell
hoo stoicis placuisse: qͦd aĩ uisa. que
appellant phantasias. nec in potes¬
tate. ẽ utrũ et qñ incidant aums
cũ ueniant ex t̾ribilib et formidabili¬
bꝰreb: necesse. ẽ. etiã sapientis ani¬
mũ moueant. ita ut paulisꝑ uł paues¬
cat metu uł tͥsticia contrahat᷑. Tanqͣm
his passionib p̃uenientib m̾tis et ra¬
tionis officiũ: nec ideo tñ in mente fi¬
eri opinionẽ mali: nec approbari ista
in potestate: idq uit̾esse cessent int̾
animũ sapientis et stulti: qͦd stulti a¬
nimꝰ eis passionib cetlit atq accõmo¬

Expanded text:
ea quaesivit A. Gellius a philosopho, non exea quaesivit A. Gellius a philosopho, non exagitandi animo, sed discendi, quaenam illa ratio esset pavoris sui. Qui ut doceret hominem sciendi studio naviter accensum, protulit statim de sarcinula sua Stoici Epicteti librum, in quo ea scripta essent, quae congruerent decretis Zenonis et Chrysippi, quos fuisse Stoicorum principes novimus. In eo libro se legisse dicit A. Gellius, hoc Stoicis placuisse, quod animi visa, quas appellant phantasias, nec in potestate est utrum et quando incidant animo; cum veniunt ex terribilibus et formidabilibus rebus, necesse est etiam sapientis animum moveant; ita ut paulisper vel pavescat metu, vel tristitia contrahatur, tanquam his passionibus praevenientibus mentis et rationis officium: nec ideo tamen in mente fieri opinionem mali, nec approbari ista, in potestate idque interesse censent> inter animum sapient<is et stulti, quod stulti animus eisdem passionibus cedit> atque accomo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quodam philosopho nobili stoyco.
Is philosophus sic̃ latiꝰ et uberiꝰ qͦd e¬
go breuit᷑ attingã narrat agelliꝰ cũ
illud nanigiũ horribili cȩlo et mari
ꝑicłosisime iactaret᷑: in timoris ex¬
palluit. Id animadu̾sũ. ẽ. ab eis qͥ ab¬
erant qͣmuis in mortis uicina curi¬
osissime attentis: utrũne philosophꝰ
aio turbaret᷑. Deinde tẽpestate tnͣs
acta. mox ut securitas p̃buit collo¬
q̃ndi. uł. cẽ garriendi locũ: quidã ei
his qͦs nauis illa portabat diues. lu¬
xuriosus. asiaticꝰ. philosophũ ꝯpellat.
illudens qͦd extimuriss atq palluiss.
cũ ipse mansiss int̾pidꝰ in eo qͦd impẽ¬
debat exicio. At ille aristippi socͤtici
responsũ retulit. qͥ ẽ in re simili eacͥ̃
uba ab homine simili audiss respõ¬
dit illũ ꝓ anima neqͥssimi nebulonis
merito ñ fuisse sollicitũ: se autẽ ꝓa
ritippi anima timere debuisse. Hac
illo diuite responsione depulso: post¬

Expanded text:
cum quodam philosopho nobili Stoico. cum quodam philosopho nobili Stoico. Is philosophus, sicut latius et uberius, quod ego breuiter adtingam, narrat A. Gellius, cum illud nauigium horribili caelo et mari periculosissime iactaretur, ui timoris expalluit. Id animaduersum est ab eis, qui aderant, quamuis in mortis uicinia curiosissime adtentis, utrumne philosophus animo turbaretur. Deinde tempestate tacta, mox ut securitas praebuit colloquendi vel etiam garriendi locum, quidam ex his, quos navis illa portabat, dives luxuriosus Asiaticus philosophum compellat, illudens quod extimuisset atque palluisset, cum ipse mansisset intrepidus in eo quod impendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum retulit, qui cum in re simili eadem verba ab homine simili audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo divite responsione depulso, post
Abbreviated transcription (Latin):
os autẽ. id ẽ. stoycos cicero in
ci nolunt bona appellare s cõmoba
corꝑis et ea ex tra: eo qͦd nullũ bonũ
uolunt. eẽ. hois p̃t̾ urtutẽ. tamꝗͣar
tẽ bene uiuendi: que ñ nͥ maĩo est.
Hec autẽ isti simplicit᷑ et ex cõmuni
loquendi consuetudine appellant bona:
s in cõꝑatione uͥtutis qͣ recte uiuit᷑
parua et exigna. ex qͦ fit ut ͣ  utrisq
qͥlibet m nocent᷑ seu bona seu cõmoda:
pari tñ existimatioe̾ pensent᷑. Nec in
hac questione stoici delectant᷑: nͥ no
nes ai. an ab eis sit ꝓrsꝰ alienꝰ de u̾bis
eos potiꝰ ꝗͣm de reb face̾ ꝯtrou̾siam.
Nam et ipsos nichil hinc alind q̃ pla¬
tonicos et ꝑipatheticos sentire existi¬
mo qͣntũ ad nim rerũ aitinet: ñ ad
uocabuloꝵ sonũ. Ut enĩ alia omitã
qͥb id ostendam. ne longũ faciã aliqͥd:
unũ qͦd sit enidentissimũ dicã. In li¬
bris qͥb titulus. ẽ noctiũ atticarũ seri¬
bit agelliꝰ uir elegantissimi eloqͥi et

Expanded text:
os autem, id est Stoicos, Cicero in ci nolunt bona appellare, sed commoda corporis et externa, eo quod nullum bonum uolunt esse hominis praeter uirtutem, tamquam artem bene uiuendi, quae non nisi in animo est. Haec autem isti simpliciter et ex communi loquendi consuetudine appellant bona; sed in conparatione uirtutis, qua recte uiuitur, parua et exigua. Ex quo fit, ut ab utrisque quodlibet uocentur, seu bona seu commoda, pari tamen aestimatione pensentur, nec in hac quaestione Stoici delectentur nisi nnes animi, an ab eis sit prorsus alienus, de uerbis eos potius quam de rebus facere controuersiam. Nam et ipsos nihil hinc aliud quam Platonicos et Peripateticos sentire existimo, quantum ad uim rerum adtinet, non ad uocabulorum sonum. Ut enim alia omittam, quibus id ostendam, ne longum faciam, aliquid unum quod sit euidentissimum dicam. In libris, quibus titulus est Noctium Atticarum, scribit A. Gellius, uir elegantissimi eloquii et
Abbreviated transcription (Latin):
miseria ȩt̾na: nͥ eẽt. magna malicia.
Sigͥ beati recte dicunt᷑ eudemones.
ñ st̾ eudemones demones: qͦs int̾ hoĩes
et deos isti in medio locau̾unt. Qͥs gͦ
.ẽ. locꝰ bonoꝵ demonũ: si supͣ hoies in¬
fra deos istis p̃beant adiutoriũ illis mi¬
nisteriũ: Si enim boni ȩt̾niq sunt:
ꝓfecto et beati st̃. Estna autẽ beati¬
tũ diis ꝯparat: multũq ab hominib
seꝑat. Unde frustra isti conabunt᷑ os¬
tende. qͦmͦ demones boni si ñ et ĩmor¬
tales et beati: recte medii ꝯstituant᷑ ĩt
deos ĩmortales ac beatos: et hoiẽs mor¬
tales et miseros. Cũ enĩ utrũq hant
c̃ dis et beatitudinẽ sciłce et ĩ morta¬
litatẽ: nichil autẽ boꝵ cũ hominib
et miseris et mortalib qͣm ñ potus

Expanded text:
miseria, nisi esset magna malitia. Si igitur beati recte dicuntur eudaemones, non sunt eudaemones daemones, quos inter homines et deos isti in medio locauerunt. Quis ergo est locus bonorum daemonum, qui supra homines, infra deos istis praebeant adiutorium, illis ministerium? Si enim boni aeternique sunt, profecto et beati sunt. Aeterna autem beaticum dis conparat multumque ab hominibus separat. Unde frustra isti conabuntur ostendere, quo modo daemones boni, si et inmortales sunt et beati, recte medii constituantur inter deos inmortales ac beatos et homines mortales ac miseros. Cum enim utrumque habeant cum dis, et beatitudinem scilicet et inmortalitatem, nihil autem horum cum hominibus et miseris et mortalibus