comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sinc querela. hoc & de illis tta legitur. frant
aut̃ ambo iusti ante dm̃ incedentes in om̃ibꝰ
inandatis & iustificationib dñ sine querela
Quia gͦ. qͥcquid in eis erat iusticię. ñ erat ad
nib mandatis dñi & iustificationib dñi:
hoc ille breutt̾ dixit in lege. Non alialex
illis. alia isti fuit. ante ęuangłiũ: s una
eadc̃q quã legimus ꝑ morsen datam patri¬
b eorũ. Scd̃m quã etiã sacerdos erat zacha¬
rias. & uice sua sacrificabat. Et tam̃ aplꝰ qui
simili tunc iusticia p̾̃ditus: sequitur & dic̃.

Expanded text:
legitur, Erant autem ambo justi ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela . Quia ergo quidquid eis inerat justitiae, non erat ad us mandatis et justificationibus Domini: hoc ille breviter dixit, in lege. Non enim alia lex illi, alia istis fuit ante Evangelium; sed una atque eadem, quam legimus per Moysen datam patribus eorum, secundum quam etiam sacerdos erat Zacharias, et vice sua sacrificabat. Et tamen Apostolus, qui simili tunc justitia praeditus fuit, sequitur, et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ne filii honins: fic̃ carnẽ suã dignatꝰ ẽ. nomine
fiii dei. ne quasi duo ap̃i accipiantur ista. unus
in pͥncipio erat u̾bũ. & d̾s erat u̾bũ: homo. quia
uerbũ caro factũ ẽ. & habitauit in nob̾. Ac ꝑhoc ꝑ
distantiã diuinitatis & infirmitatis. filius dĩ ma¬
nebat in cęlo: filiꝰ hominis ambu̾bat in t̾ra. Runi¬
tatẽ ui ꝑsonȩ qua in utraq fubstantia unus e¬
ẽ. & filius dĩ ambulabat in t̾ra. & ioe̾ ipse filiꝰ
fides : ex incredibilioribꝰ creditis. Si enĩ diuina
substantia longe distantior. atq in cõꝑabili di¬
u̾sitate sublimior. potuit ꝓpt̾ nos ita susciꝑe
humanã substantiã. ut una ꝑsona fieret: ac
sic filiꝰ hominis qui erat in t̾ra ꝑ carnis infirmi¬
tatẽ. idẽ ipse cẽt. in cȩlo ꝑ participata carni di¬

Expanded text:
ne filii hominis, sicut carnem suam dignatus est nomine ne filii hominis, sicut carnem suam dignatus est nomine filii Dei, ne quasi duo Christi istain principio erat uerbum et deus erat uerbum, homo, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. ac per hoc per distantiam diuinitatis et infirmitatis filius dei manebat in caelo, filius hominis ambulabat in terra; per unitatem uero personae, qua utraque substantia unus et Filius Dei ambulabat in terra, et idem ipse Filius fides ex incredibilioribus creditis. Si enim divina substantia longe distantior, atque incomparabili diversitate sublimior potuit propter nos ita suscipere humanam substantiam, ut una persona fieret; ac sic Filius hominis, qui erat in terra per carnis infirmitatem, idem ipse esset in coelo per participatam carni di
Abbreviated transcription (Latin):
uuli moriant᷑. salutẽ uitãq ęt̾nam habituri
fint. qm̃ nulliꝰ peccati uinculo obstricti funt.
hec dicentes : primo. nuquã explicant isti qua
iusticia nullũ peccatũ habens imago dĩ separe¬
tentia. ñ significauerit & ostenderit ñ nisi ꝑ
remissionẽ peccatarũ fieri. ut ad regnũ dĩ ꝑ¬
ueniant baptitati: quauis recte intelligentibus
sufficere debuerit: qd̾ dictũ ẽ. nͥ quis renatꝰ fuerit
ex aqua & sp̃u. ñ pot̾ introire in regnũ dĩ. Cur em̃
nascatur denuo. nͥ renouandus.S Unde renouan¬
dus. nͥ a uetustate: Qua uetustate. nͥ quia uetꝰ
homo nr̃ simul cruciftxus ẽ. cũ illo. ut euacuet᷑
corpus peccati : dut unde imago dĩ ñ intrat in re
imus totã ipsã circũstantiã ȩuangłicȩ lectionis
ad rem de qua agit᷑ ꝑtinentẽ. intente qu̾atũ pos¬
sumꝰ diligent̃q uideamꝰ. frat aut̃ homo inqͥt ex
phariseis. nehodemꝰ nomine. pͥnceps iudeorum.¬

Expanded text:
uuli moriantur salutem uitamque aeternam habituri uuli moriantur salutem uitamque aeternam habituri sint, quoniam nullo peccati uinculo obstricti sunt. haec dicentes primo numquam explicant isti, qua iustitia nullum peccatum habens imago dei separetione non significauerit et ostenderit non nisi per remissionem peccatorum fieri, ut ad regnum dei ueniant baptizati, quamuis recte intellegentibus; sufficere debuerit, quod dictum est: nisi quis natus fueritex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei. cur enim nascatur denuo nisi renouandus % unde renouandus nisi a uetustate? qua uetustate, nisi in qua uetus homo noster simul confixus est cum illo, ut euacuetur corpus peccati ? aut unde imago dei non intrat in regnimus, totam ipsam circumstantiam euangelicae lectionis ad rem de qua agitur pertinentem intente, quantum possumus, diligenterque uideamus. Erat autem homo, inquit, ex pharisaeis
Abbreviated transcription (Latin):
roris alieni: de quorũ paruuila ȩ̨cate nob̾
dedit dñs humilitatis eremplũ. Solus sine
peccato natꝰ ẽ: qu̾e sine uirsli conplexu ñ
concupiscentia carnis s obedientia m̾itis
uirgo concepit. Sola nr̃o uiilneri inedici¬
nam parere potuit: quȩ ñ expeccati uul¬
nere germ̃ piȩ ꝓlis emisit. lam minc scrui¬
temuir diligentius quantũ adiuuat dñs
etiã ipsũ ȩuangłii capitulũ ubi ait. nisi qͥs
renatꝰ fuerit ex aqua & sp̃u. ñ intrabit in
regnũ dĩ. Qua nͥ sententia mouerent᷑: oĩo¬
nec paruulos baptizandos ẽe. censerent.
S quia ñ ait inquiunt. nͥ qͥs renatꝰ fuerto
ex aqua & sp̃ũ. ñ habebit salutẽ uł uitam
ȩc̃nam. tantũ mͦ aut̃ dixto. ñ intrabit dĩ in
regnũ : ad hoc paruuili baptizandi sunt. ut
sint eciã cũ xp̃o in regno d̃i. ubi ñ erunt si bap¬
trati ñ fuerint. qu̾auis & sine baptismo si par¬

Expanded text:
roris alieni, de quorum paruuln aetate nobis roris alieni, de quorum paruuln aetate nobis dedit dominus humilitatis exemplum. solus sine peccato natus est, quem sine uirili complexu non concupiscentia carnis, sed oboedientia mentis uirgo concepit; sola nostro uulneri medicinam parere potuit, quae non ex peccati uulnere germen piae prolis emisit. Iam nunc scrutemur diligentius, quantum adiuuat dominus, etiam ipsum euangelii cit in regnum dei. qua isti sententia nisi mouerentur, omnino paruulos nec baptizandos esse censerent. sed quia non ait, inquiunt: \'nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non habebit salutem uel uitam aeternam\', tantummodo autem dixit: non intrabit in regnum dei, ad hoc paruuli baptizandi sunt, ut sint etiam cum Christo in regno dei, ubi non erunt, si baptizati non fuerint, quamuis et sine baptismo si par
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: sic malo bene uti bonũẽ. Duo gͥ hȩc. bom̃i &
malũ. & altiduo. ustis bonꝰ. & usus malus. sibumet
adiuncta. quatuor differentias faciunt. Bene
titit᷑ bono: continentiã dedicans dõ. Male utit᷑
bono: continentiã dedicans idolo. Male utit᷑ malo:
coneupiscentiã relarans ad iaterio. Bene utit᷑ malo.
concupiscentiã restringens conubio. Sic̃ gͦ. me¬
lius ẽ.bene uti bono: quã bene uti malo. cũ
sit utrũq bonũ: ita qui dat uirginẽ suã bene
facit. & qui ñ dat nuptũ: meliꝰ facit. De qua
questione: multo uberius. & multo suffiti¬
entiꝰ in ⁊ uob libris. uno de bono conuigali.¬
altero de scã uirginitate. quantũ dñs dedit.
ꝓ mearũ uiriũ exiguitate disserui. Non ita
q ꝑnuptiarũ bonũ defendant concupis¬
centiȩ malũ : qui carnẽ & sanguinẽ p̾ua¬
ricatoris adu̾sus carnẽ & sanguinẽ redẽpto¬
ris excolunt. Non erigantur in suꝑbia er¬

Expanded text:
est; sic malo bene uti, bonum est. Duo igitur haec, bonum et est; sic malo bene uti, bonum est. Duo igitur haec, bonum et malum, et alia duo, usus bonus et usus malus, sibimet adjuncta quatuor differentias faciunt. Bene utitur bono, continentiam dedicans Deo: male utitur bono, continentiam dedicans idolo. Male utitur malo, concupiscentiam relaxans adulterio: bene utitur malo, concupiscentiam restringens connubio. Sicut ergo melius est bene uti bono, quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum: ita qui dat virginem suam nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit. De qua quaestione multo uberius et multo sufficientius in duobus libris, uno de Bono Conaltero de sancta uirginitate, quantum dominus dedit, pro mearum uirium exiguitate disserui. non itaque per nuptiarum bonum defendant concupiscentiae malum, qui carnem et sanguinem praeuaricatoris aduersus carnem et sanguinem redemptoris extollunt, non erigantur in superbia er
Abbreviated transcription (Latin):
sione peccatoru ꝑ unã grãm misericordiss¬
mi saluatoris. ꝑ tinã uictimã uerissimi sac̾¬
dotis: ac om̃s fllios mulieris quȩ serpenti cre¬
didit. ut libidine corrunperetur. ñ lib̾ari a
corpore mortis huiꝰ. nͥ ꝑ filiũ uirginis. quȩ
angło credidit. ut sine libidine fȩtaretur.
Bonũ gͦ. coniugii. ñ ẽ. feruor concupiscentiȩ:
s quidã licitus & honestꝰ. illo feruore utendi
modrs. ꝓpacande ꝓli ñ explẽdȩ libidini accom¬
inobedient̃ mouet᷑. totãq animã inse deie¬
ctam conatur attrahere. & neq cũ mens uo¬
luerit exurgit. neq cũ mens uoluerit conqͥ¬
escit: hoc ẽ. malũ peccati in quo nascitur oĩs
homo. Cũ aut̃ ab illicitis corruptionib refre¬
natur. & ad sola generis humani supplem̃ta
udinate ꝓpaganda ꝑmittit᷑: hoc ẽ. bonũ con¬
iugii. ꝑ quod ordinata societate nascit᷑ homo.
S nenio renascit᷑ in xp̃i corpore: nͥ pͥus nascat᷑
in peccati corpore. Sic̃ aut̃ bono male uti maũ

Expanded text:
er unam gratiam misericordissimi saluatoris, per unam uictimam uerissimi sacerdotis ac sic omnes filios mulieris, quae serpenti credidit, ut libidine corrumperetur, non liberari a corpore mortis huius nisi per filium uirginis, quae angelo credidit, ut sine libidine fetaretur. Bonum ergo coniugii non est feruor concupiscentiae, sed quidam licitus et honestus illo feruore utendi modus propagandae proli, non explendae libidini accominobedienter movetur, totumque animum in se dejectum conatur attrahere, et neque cum mens voluerit exsurgit, neque cum mens voluerit conquiescit, hoc est malum peccati, in quo nascitur omnis homo. Cum autem ab illicitis corruptionibus refrenatur, et ad sola generis humani supplementa ordinate propaganda permittitur, hoc est bonum conjugii, per quod ordinata societate nascitur homo. Sed nemo renascitur in Christi corpore, nisi prius nascatur in peccati corpore. Sicut autem bono uti male, malum
Abbreviated transcription (Latin):
miscd̃iam. Et qd̾ ꝑpħa cũ diceret. dixi ꝓnun¬
trabo adu̾sus me delictũ meũ dno & tu dimi¬
sisti impietatẽ cordis mei. continuo subiun¬
xit. Pro hac orabit ad te omis sc̃s in tẽpore opor¬
tuno. Non gͦ. om̃is peccator. s om̃is sc̃s. uox
enĩ scorũ ẽ. Si dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ.
nos ipsos decipimꝰ. & ueritas in nobis ñ ẽ. Un

Expanded text:
diam . Et quod propheta cum diceret, Dixi, Pronuntiabo adversus me delictum meum Domino, et tu dimisisti impietatem cordis mei; continuo subjunxit, Pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore opportuno . Non ergo omnis peccator, sed omnis sanctus: vox enim sanctorum est, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos i
Abbreviated transcription (Latin):
ni estimata ẽ. hic infirmitates nr̃as portat.
& ꝑ nobis in dolorib ẽ. Et nos estimauimus illũ
tes nr̃as. Cruditio pacis nr̃ȩ suꝑeũ. In luiore
ciꝰ sanati sumꝰ. Om̃s uł oues errauimus: &
dñs tradidit illũ ꝓ peccatis nr̃is. Et ipse qm̃ ma
le tractatꝰ ẽ : & non aꝑint os suũ. Ut ouis ad
immolandũ ductus ẽ : & ut agnus ante eũ
qui se tonderet fuit sine uoce. Sic ñ aꝑuit
os suũ. In humilitate sublatũ ẽ. iuditrũ eiꝰ.
Generationẽ eiꝰ quis enarrabit: Qm̃ tollet᷑

Expanded text:
ni aestimata est. hic infirmitates nostras portat et ni aestimata est. hic infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. et nos existimauimus illum tes nostras. eruditio pacis nostrae in eum, liuore eius sanati sumus. omnes ut oues errauimus et dominus tradidit illum pro peccatis nostris. et ipse, quoniam male tractatus est, non aperuit os; ut ouis ad immolandum ductus est et ut agnus ante eum, qui se tonderet, fuit sine uoce, sic non aperuit os suum. in humilitate sublatum est iudicium eius. generationem eius quis enarrab
Abbreviated transcription (Latin):
cong̾gabo conuenticula eoiũ. Unus enm
sanguis ꝓ multis datꝰ ẽ: quo ueracit᷑ mun¬
darent᷑. Deniq sequitur. Nec memor ero no¬
rũ. Nam nomina eorũ erant pͥus filii carnis.
filii scłi. filii urȩ. filii diaboli. immundi. pec¬
catores. impii : postea uero filii dei. hominino
un. Non sint ingrati homines gr̾e dĩ: pusil¬
ii cũ magnis. a minore usq ad maiorem. Lo¬
tius eccłiȩ uoxẽ. frraui sicut oius ꝑdita. Om¬
nium menbrorũ xp̃i uox ẽ. Om̃s ut oues er¬
rauimus: & ipse traditus ẽ. ꝓ peccatis nr̃is
Qui totꝰ ꝓphetiȩ loctis apud isaiam. quo quę¬
ꝑ philippĩi fibi exposito. spado ille candatis re¬
ginȩ in eũ credidit: inde quotiens hoc ipsũ
cõmendet. & tanquã suꝑbis nescio quib utł cõ¬
tentiosis identidem inculcet. Homo inqͥt in
plaga. & qui sciat ferre infirmitates. Propter
qu̾ & auertit se. fa̾cies eiꝰ iniuriata ẽ. nec mag¬

Expanded text:
congregabo conuenticula eorum\'; unus enim congregabo conuenticula eorum\'; unus enim sanguis pro multis datus est, quo ueraciter mundarentur. denique sequitur: nec memor ero norum. nam nomina eorum erant prius \'filii carnis, filii saeculi, filii irae, filii diaboli, inmundi. peccatores, inpii\', postea uero \'filii dci'\', homini notum nouum. non sint ingrati homines gratiae dei, pusilli cum magnis, a minore usque ad maiorem. totius ecclesiae uox est: erraui sicut ouis perdita, omnium membrorum Christi uox est: omnes ut oues errauimus et ipse traditus est pro peccatis nostris. qui totus prophetiae locus apud Esaiam, quo per Philippum sibi exposito spado ille Candacis reginae in eum credidit, uide quotiens hoc ipsum commendet et tamquam superbis nescio quibus uel contentiosisidentidem inculcet. homo, inquit, in plaga et qui sciat ferre infirmitates, propter quod et auertit se facies eius, iniuriata est nec mag
Abbreviated transcription (Latin):
pere ꝑ manũ eiꝰ omẽm eredentẽ in eũ. ue
rum tam̃ cõmodius ẽ. etiã eu ipso uetere
testam̃to teftimonia parca deꝑmere : q̃
uł ad sitpplem̃tũ. ł potius ad cumulum
ualere debebunt. Ipse dñs ꝑ ꝓpłam in
minscauit om̃s uoluntates meas in illis:
Non merita eorũ: s uoluntaites meas. ip̃¬
illorũ qͥd. nsi qd̾ sequitur. multiplica¬
te st̃ infirmitates erñi. supͣ qd̾ infirmi e¬
rant: Ad hoc & lex subintrauit. ut alnin¬
daret delictũ. S qͥd adiungit : Postea ac¬
celerauerunt. Multiplieatis infirmitatib
hoc ẽ. abrndante delicto. alacrius medieũ
quesierinit: ut ubi abundauit peceatũ.
suꝑabundaret gr̃a. Dentq ñ congregibo in¬
quit conuenticula eorũ de sanguinibꝰ. Qm
multis sacrificiorũ sanguinib cũ pͥmum
in tabernaculũ uł in templũ congregare¬
tur conuincebantitr potius peccatores quã
mundabant᷑. Non gͦ. iã inqͥt de sanguinibꝰ

Expanded text:
pere per manum eius omnem credentem in eupere per manum eius omnem credentem in eu commodius est, etiam ex ipso uctere testamento testimonia pauca depromere, quae uel ad supplementum ucl potius ad cumulum ualerc debebunt. ipse dominus per propmirificauit omnes uoluntates meas in illis, non \'merita eorum\',sed uoluntates meas. namillorum quid nisi quod sequitur? multiplicatae sunt infirmitates eorum, supra quod infirmi erant. ad hoc et lex subintrauit, ut abundaret delictum. sed quid adiungit? postea adcelerauerunt. multiplicatis infirmitatibus, hoc est abundante delicto, alacrius medicum quaesierunt, ut, ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. denique: non congregabo, inquit, conuenticula eorum de sanguinibus, quoniam multis sacrificiorum sanguinibus, cum prius in tabernaculum uel in templum congregarentur, conuincebantur potius peccatores quam mundabantur. \'non ergo iam\', inquit, \'de sanguinibus
Abbreviated transcription (Latin):
remesio paratorũ anniuitiatur. ab om̃ĩb¬
quib ñ potiustis in lege moysi iustificari.
In hoc om̃is credens iustificatur. hoc tan¬
to aggere testimonorũ emiꝰ aduersus
ueritat᷑e dĩ elatio ñ p̃mat᷑: Et multa qͥdã
alia reperiri possent. S & finiendi huiꝰ
oꝑis cura ñ negligent̾ ẽ. habenda. De li¬
bris quoq ueteris testam̃ti. multas con¬
testationes diuinorũ eloquiorũ adhibe¬
re in hanc sententiã suꝑuacaneũ puta¬
uI: quando qͥdẽ illis qd̾ occultatur sub ue¬
lañito uelut t̾renarum ꝓmisfionũ. hoc
in noui testam̃ti p̾dicatione reuelatur
Et ipse dñs. librorũ ueterũ utlitatẽ breuit᷑
demonstrauit & defimuit. dicens oportiis¬
se impleri quȩ de illo scripta eent in lege
& p̾dicari in nomine eiꝰ penitentiã & re¬
missionẽ peccatorũ ꝑ om̃s gentes. incipi¬
entib ab icrłm. Et petrus dicit. qd̾ paulo
ante cõmemoraui. huic om̃s ꝓpħas testimo¬
nium ꝑhiberei remissionẽ peccatorũ acci¬

Expanded text:
remissio peccatorum annuntiatur ab omquibus non potuistis in lege Moysi justificari, in hoc omnis credens justificatur . 53. Hoc tanto aggere testimoniorum, cujus adversus veritatem Dei elatio non prematur? Et multa quidem alia reperiri possunt, sed et finiendi hujus operis cura non negligenter habenda est. De libris quoque Veteris Testamenti multas contestationes divinorum eloquiorum adhibere in hanc sententiam supervacaneum putavi, quandoquidem in illis quod occultatur sub velamento velut terrenarum promissionum, hoc in Novi Testamenti praedicatione revelatur. Et ipse Dominus Librorum veterum utilitatem breviter demonstravit et definivit dicens, oportuisse impleri quae de illo scripta essent in Lege praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem\'. et Petrus dicit, quod paulo ante commemoraui, huic omnes prophetas testimonium perhibere \'remissionem peccatorum acci
Abbreviated transcription (Latin):
sunt intelligi om̃s. nͥ qui nascunt᷑. neq hic om̃s
nͥ qui discunt: cũ tam̃ ñ om̃s qui nascunt᷑. litt̾as
discant. d euiuis claret: qd ⁊ ilic recte dietũ ẽ.
om̃s excipit. p̾t̃ cuuꝰ manus nemo nascit᷑.
& hnc recte dictũ ẽ. om̃s docet. p̾t̃ cuiꝰ magi¬
stertũ nemo discit. Consid̾atis aut̃ om̃ibus
diuinis testimoniis quȩ cõmemoraui. fiue
singłatim. de uno quoq disputans. siue acer¬
uatim multa congestans. uł quecũq simi¬
uitates uigilare debet. credit omẽm hoĩem
seꝑari a dõ. nͥ qui ꝑ mediatorẽ. xp̃m reconti¬
liatur dõ. nec seꝑari quequã nͥ peccatis int̃¬

Expanded text:
qui nascuntur, neque hic omnes, nisi qui discunt; non tamen omnes qui nascuntur litteras discunt, sed cuiuis claret, quod et illic recte dictum est: omncs excipit, praeter cuius manus nemo nascitur\', et hic recte dictum est: \'omnes docet, praeter cuius magisterium nemo discit\'. Consideratis autem omnibus diuinis testimoniis, quae commemoraui sine singillatim de unoquoque disputans siue aceruatim multa congestans, uel quaecumque simiuitates uigilare debet, omnem hominem separari a deo, nisi qui per mediatorem Christum reconciliatur deo, nec separ
Abbreviated transcription (Latin):
sie ra cͥptor cũ singimne deletꝰ debitũ nr̃m.
Nam qͥs audeat dicere non eẽ. xp̃m infintiũ saluato¬
rem. nec redẽpter̃ẽ : Unde aut̃ saluos ficit. si nulla
in eis ẽ. origmalis gritudo peccati: Unde reouniti
Nñ sunt ꝑ criginẽ pͥmi hominis uenundati subpe¬
cito: Muilla g̃ ex nr̃o arbitrio p̃t̃ baptismũ xp̃i. salꝰ
ct̃na ꝓmitrat᷑ infantib: qũa ñ ꝓmittio serpturi di¬
tma humanis om̃so ingenuis p̃ferenda. Optime pai¬
mei ap̃iani bapti sinti ipsũ nichil alitd quia salitẽ.
& sacram̃tũ corporis ap̃i nichil aliud quã uit̃a uo¬

Expanded text:
si redemptor, cuius sanguine deletur debitum nostrum. nam quis audeat dicere non esse Christum infantium saluatorem nec redemptorem? unde autem saluos facit, si nulla in eis est originalis aegritudo peccati? unde redimit, si non sunt per originem primi hominis uenundati sub peccato? nulla igitur ex nostro arbitrio praeter baptismum Christi salus aeterna promittatur infantibus, quam non promittit scriptura diuina humanis omnibus ingeniis praeferenda. Optime punici Christiani baptismum ipsum nihil aliud quam salutem et sacramentum corporis Christi, nihil aliud quam uitam uo
Abbreviated transcription (Latin):
lite contristure sp̃m scm dĩ: in quo signati estis indie
redẽptionis. Ad colosenses etiã ita loquitꝰ. Gr̃is agen¬
tes patri: idoneos facienti nos in partẽ sortis scõꝵ
in lumine. Qui eripuit nos de potestate tenebra¬
rũ: & tnstulit in regnũ filii karitatis suȩ. in qͦ¬

Expanded text:
e spiritum sanctum dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Ad Colosenses etiam ita loquitur: gratias agentes patri idoneos facienti nos in partem sortis sanctorum in lumine, qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽẽ: ut misericors fieret. & fidelis pͥnceps
sacerdotũ eorũ quȩ st̃ ad dm̃ ꝓpitiandũ ꝑ
delictis popłi. Et alibi. Teneamꝰ inqͥt confessi¬
onem. Non emi habemꝰ sacerdotem qui non
possit cõpati infirmitatibꝰ nr̃is. Etenĩ exꝑtꝰ
ẽ. omĩa sed̾m similitudinẽ: sine peccato.
Eoalio loco. Intransgresibile inqͥt habet sacer¬
dotiũ. Unde & saluos ꝑficere pot̾ eosqui adue¬
niunt ꝑ ipsũ addm̃: semꝑ uiuens. ad int̾¬
pellandũi ꝑ ipsis. Talem enĩ decebat habere
nos pͥncipem sacerdotũ: iustũ. sine malitia.
incontaminatũ. seꝑatũ a peccatoribꝰ. altiorẽ¬

Expanded text:
ut misericors fieret, et fidelis princeps sacerdotum eorum, quae sunt ad Deum propitiandum pro delictis populi . Et alibi: Teneamus, inquit, confessionem: non enim habemus sacerdotem qui non possit conpati infirmitatibus nostris; etenim expertus est omnia secundum similitudinem sine peccato. et alio loco: intransgressibile, inquit, habet sacerdotium. unde et saluos perficere potest eos qui adueniunt per ipsum ad deum, semper uiuens ad interpellandum pro ipsis. talem enim decebat habere nos principem sacerdotum, iustum, sine malitia, incontaminatum, separatum a peccatoribus, altiore
Abbreviated transcription (Latin):
tħii ap̃i. euacuantis. quidẽ mortem. slluminareis
aut̃ uitã. & incorruptionẽ ꝑ ęuangłiũ. dd titũ etiã
frpectantes inqͥn illã beatã spem. & manifestationẽ
głiȩ magni dĩ & saluatoris nr̃i iłni xp̃i. qui dedit
semet ipsũ ꝓ nobis. ut nos redimeret ab omĩ iniqͥ¬
tate & mundabit nos sibi popłm habundantẽ. emu¬
latoiem bonorũ oꝑum. Et alio loco. Cũ aut̃ benignis¬
tas & nmanitas illuxit saluatoris di nr̃i: non ex

Expanded text:
ti, euacuantis quidem mortem, inluminantis autem uitam et incorruptionem per euangelium. Ad Titum etiam: expectantes, inquit, illam beatam spem et manifestationem gloriae magni dei et saluatoris nostri Iesu Christi, qui dedit semet ipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate et mundaret nos sibi populum abundantem, aemulatorem bonorum operum. et alio loco: cum autem benignitas et humanitas inluxit saluatoris dei nostri, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiħm .xp̃m dñm nr̃m. Dicant qui possunt hoiem
nasci nͥ in corpore mortis huiꝰ : ut possint etrã
Quod enĩ imposfibile erat legis. in quo infirma¬
bat᷑ ꝑ carnẽ. d̾s filiũ suũ misit in sim ilitudinẽ
carnis peccati. & de peccato dapnauit peccatũ

Expanded text:
inum nostrum. dicant qui possunt hominem nasci nisi in corpore mortis huius, ut possint etiam quod enim inpossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, deus filium suum misit in similitudine carnis peccati et de peccato da
Abbreviated transcription (Latin):
passũ. iustũ ꝑ iniustis. ut eos adducat ad dm̃.
questioni necessaria uisa sunt. Quodsi in lumi¬
ne inqͥt ambula uerimꝰ. sic̃ & ipse ẽ. in lumi
alio loco. Si testimoniũ inqͥt hominũ accipimꝰ.
testimoniũ dĩ manis ẽ. Quia hoc ẽ. testimo¬
niũ dĩ qd̾ maius ẽ. qui credit in filiũ dĩ: ha
ber tesmoniũ di in semet ipso. Qui ñ crediderto
do mendacẽ ficit eñ: qͥa non credidit in testuno¬
nũ qs testificatus ẽ de filiostor et hoee gelo¬
moniuim : qa uttã et̃nã dedit nobis d̾s. Et hec

Expanded text:
passum justum pro injustis, ut eos adducat ad Deum.passum justum pro injustis, ut eos adducat ad Deum., quae huic quaestioni necessaria visa sunt. Quod si in lumine, inquit, ambulaverimus, sicut et ipse est in luminalio loco: Si testimonium, inquit, hominum accipimus, testimonium Dei majus est; quia hoc est testimonium Dei, quod majus ebet testimonium in semetipso. Qui non crediderit Deo, mendacem facit eum; quia non credidit in testimonium quod testificatus est de Filio suo. Et hoc est testimonium, quia vitam aeternam dedit nobis Deus; et
Abbreviated transcription (Latin):
tatibꝰ conceptus sum: & in peccatis mat̾ mea
me in utero aluit. Aut enim ex ꝑsona gene¬
rali ipsius hominis dr᷑: ausi ꝑpͥe dauid hoc
dese dicit. uon utiq defornicatione. s delegi¬
tino conubio natus fuit. Non itaq oubitemꝰ¬
etĩ ꝓ infantib baptitandis. sanguinẽ fufũ: qui
pͥusqũa fund̾etur. sic in sacram̃to datꝰ ẽ. & c̃om̃¬
datus. ut diceret᷑. hic ẽ. sangitis m̃s: qui ꝓ mul¬
tis effundet᷑. in remissionẽ peccatorũ. Negant
eni illos liberari: qui sub peccato ee̾. nolunt fa¬
teri. Nam unde liberantur. si nulla seruititte
peccati tenent᷑ obstricti: Ego inqͥt lux in scłm
ueni: tto om̃is qui crediderit in me: ñ maneat
in tenebris. Hoc qͥd ostendit. nͥ in tenebris ee̾.
om̃em qui ñ eradit in eũ. & credendo efficere¬
ne maneat in tenebris : has tenebras. qͥd nisi
peccata intelligimꝰ  S qlibet aliud intelligant᷑

Expanded text:
tatibus conceptus sum et in peccatis mater mea tatibus conceptus sum et in peccatis mater mea me in utero aluit; aut enim ex persona generali ipsius hominis dicitur aut, si proprie Dauid hoc de se dicit, non utique de fornicatione, sed de legitimo conubio natus fuit. non itaque dubitemetiam pro infantibus baptizandis sanguinem fusum, qui priusquam funderetur, sic in sacramento datus est et commendatus, ut diceretur: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. negant enim illos liberari, qui sub peccato esse nolunt fateri. nam unde liberantur, si nulla seruitute peccati tenentur obstricti? Ego, inquit, lux in saeculum ueni, ut omnis, qui crediderit in me, non maneat in tenebris. hoc dicto quid ostendit nisi in tenebris esse omnem qui non credit in eum ne maneat in tenebris? Has tenebras quid nisi peccata intelligimus? Sed quodlibet aliud intelligantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentes ad regenerationẽ uoluntatis spc̃. ñ
uiuificabuntur. nisi in xp̃o. in quo om̃s iusti¬
ficantur: quia sic̃ ꝑ unui om̃s ad condennations̃¬
sic ꝑ unũ om̃s iustificant᷑ : ad iustificationẽ. Nec
ẽ. ullus ulli medius locus. ut possit e̾e̾. nͥcũdi¬
abolo: qui ñ ẽ. cũ xp̃o. hinc & ipse dñs uolens
auferre de cordib male credentiũ istã nescio qͣ
medietatẽ quã conant᷑ quidã paruulis ñ bapti¬
zatis tribuere ut quasi merito innocentiȩ sint
in uita. ȩt̃na. s qͥa non sc̃ baptizati. ñ sint cũ uͦ
in regno eiꝰ : diffinitiuã ꝑtulit ad hec ora oͥstruen¬
da sententiã. ubi ait. Qui mecũ ñ ẽ: adu̾sũ me
ẽ. Constitue gͥ. quẽlibet paruulũ. Si ĩa cũ xp̾o÷
tas. idõ baptizatur. ut sit cũ xp̃o: ꝓfecto ñ brap¬
ẽ. Neq enĩ eiꝰ tam manifestam debemꝰ aut pos¬
sumus infirmare uł immutare sententiã. Un

Expanded text:
pertinentes ad regenerationem voluntatis spiritus, non pertinentes ad regenerationem voluntatis spiritus, non vivificantur nisi in Christo, in quo omnes justificantur. Quia sicsic per unum omnes ad iustificationem. nec est ullus ulli medius locus, ut possit esse nisi cum diabolo, qui non est cum Christo. hinc et ipse dominus uolens auferre de cordibus male credentium istam nescio quam medietatem, quam conantur quidam paruulis non baptizatis tribuere, ut quasi merito innocentiae sint in uita aeterna. sed, quia non sunt baptizati, non sint cum Christo in regno eius, definitiuam protulit ad haec ora obstruenda sententiam, ubi ait: qui mecum non est, aduersum me est. constitue igitur quemlibet paruulum: si iam cum Christtas, ideo baptizatur, ut sit cum Christo, profecto non bap neque enim ejus tam manifestam debemus aut possumus infirmare vel immutare sententiam. Und
Abbreviated transcription (Latin):
pore suo suꝑ lignũ. ut a peceatis seꝑati. cũ iu¬
sticia uiuamus. Cuiꝰ cicatricibꝰ sanati sumꝰ infir¬
mi: cũ eẽnus tanquã peccora errantia. Quę
cũ ita sint: neminẽ unquã eorũ qui ad xp̃m ac¬
cesserunt ꝑ baptisinũ. sana fides & sana doctrina
putauit exceptũ a gr̾a remissionis peccatorũ. nec
ẽẽ. alicui posse p̾t̾ regnũ eiꝰ ȩt̾nam salutẽ. hec
enĩ ꝑata. ẽ. reuelari in tẽꝑore nouissimo. hoc
ẽ. in refurrectione mortuorũ ꝑtinentiũ ñ ad mor¬
tem ȩt̾nam: quȩ sed̾a mors appellat᷑. s ad uitam
ȩt̾nam qd̾ ꝓmittit ñ mendar ds scĩs & fidelibus
suis. Cuiꝰ uitȩ participes om̃s. ñ uiuificabunt᷑
nisi in xp̃o : sic̃ in adam om̃s moriunt᷑. Quẽad¬
modũ enĩ om̃s omĩo ꝑtinentes ad generationẽ¬
uoluntatis carnis. ñ moriunt᷑ nisi in adam.
in quo om̃s peccauerunt: sic om̃s exhis omĩo

Expanded text:
pore suo super lignum, ut a peccatis separati cum iupore suo super lignum, ut a peccatis separati cum iustitia uiuamus, cuiuscucatricibus sanati sumus, infirmi cum essemus tamquam pecora errantia. Quae cum ita sint, neminem umquam eorum, qui ad Christum accesserunt per baptismum, sana fides et sana doctrina putauit exceptum a gratia remissionis peccatorum nec esse posse alicui praeter regnum eius aeternam salutem. haec enim parata est reuelari in tempore nouissimo, hoc est in resurrectione mortuorum pertinentium non ad mortem aeternam, quae secunda mors appellatur, sed ad uitam aeternam, quam promisit non mendax deus sanctis et fidelibus suis, cuius uitae participes omnes non uiuificabuntur nisi in Christo, sicut in Adam omnes moriuntur. quemadmoduvoluntatis carnis non moriuntur, nisi in Adam in quo omnes peccaverunt: sic ex his omnes omnino
Abbreviated transcription (Latin):
gume tuo. de om̃i gente. & lingua. & popło
scm & iustũ inhonorastis. & negastis: & posta¬
lastis homine̾ homicidã uiuere & donari uob̾.
Nam inceptorẽ uitȩ occidististiᷤ. Et alio loco.
hic ẽ. lapis. reꝑbatꝰ a uobis dificantib: qui
factus ẽ. in capit angłi. Non ẽ. enĩ aliud no¬
men sub cȩlo datũ hominib: in quo oporte

Expanded text:
guine tuo, de omni guine tuo, de omni sanctum et iustum onerastis et negastis et postulastis hominem homicidam uiuere et donari uobis; nam inceptorem uitae occidistis. et alio loco: hic est lapis reprobatus a uobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli. non est enim aliud nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tatem sic̃ pͥncipes sacerdotũ. pͥmũ ꝓsuis
peccatis sacrificiũ offerre. demdo ꝓ poło. hoc
eni seinel fecit: offerens se. Et atio loco. Non
eiĩ in manu fabricata scã intioiuit exp̃e. que
sunt similia uerorũ. s ipsũ oelũ. aparere anie
ficiem d̃i ꝓ nobis: nen ut septus offerat semet
ipsũ sicut pͥnceps sacerdotũ itrat in son in
anno semel cũ sangitine alieno. Ceterim
oportebat eũ scpiꝰ pati a mundi constitatiõe¬
ꝯpiont aut̃ semel in extremitate scłorm ad re¬
mistionõ pecratorũ ꝑ sacrificiũ sit̃ manife¬
statiiss et sc̃ constitutũ ẽ. hominib se
mel tantũ mori. & post hoc. iuiditnĩ: fic &̾
xp̃o semel oblatus. est. ut multorũ peccata
partaret. Scd̾o sine peccatis apparebit eis qui
eũ sustinent ad salutẽ. Apochalipsis etiã ioħis.
has laudes xp̃o ꝑ canticũ nou̾u testatur. offer¬
ri. Dignus es acciꝑe librũ. & aꝑire signacula
euis : qm̃ occisus es. & redemisti nos dõ. in san¬

Expanded text:
tatem sicut principes sacerdotum primum pro suis peccatis sacrificium offerre, dehinc pro populo; hoc enim semel fecit offerens se. et alio loco: non enim in manu fabricata sancta introiit Christus, quae sunt similia uerorumsed in ipsum caelum, apparere ante faciem dei pro nobis, non ut saepius offerat semet ipsum, sicut princeps sacerdotum intrat in sancta in anno semel cum sanguine alieno. ceterum oportebat eum saepius pati a mundi constitutione, nunc autem semel in extremitate saeculorum ad remissionem peccatorum per sacrificium suum manifestatus est. et sicut constitutum est hmel tantum mori, et post hoc judicium: sic et Christus semel oblatus est, ut multorum peccata portaret; secundo sine peccatis apparebit eis, qui eum sustinent, ad salutem . 51. Apocalypsis etiam Joannis has laudes Christo per canticum novum testatur offerri: Dignus es accipere librum, et aperire signacula ejus; quoniam occisus es, et redemisti nos Deo in san
Abbreviated transcription (Latin):
in hominis potestate. Ubi inquã hec tã dru̾¬
sa merita contraxerunt: Si in cęlo egerunt
receptaculis tenerent᷑: ille utiq melius
ante hoc mortale corpꝰ utxisse credendus ẽ.
qui eo ñ multũ meruit p̾grauari. ut &
bonũ haberet ingenũ & concupiscentiis
euis mͥtioribꝰ urgeret᷑. quas posser farcellet spai se

Expanded text:
in hominis potestate: ubi, inquam, haec tam divein hominis potestate: ubi, inquam, haec tam diversa merita contraxerunt? Si in coelo egerunt receptaculis tenerentur: ille utique melius ante hoc mortale corpus vixisse credendus est, qui eo non multum meruit praegravari, ut et bonum haberet ingenium, et concupiscentiis ejus mitioribus urgeretur, quas posset facile supe
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorem nr̃m. uit iustificati ipłiꝰ gr̃a. heredes
efficiamur scd̃m spem uitȩ ȩt̾nȩ. Ad hebreos qͦq
epła quãquã in nullis incerta sit. tam̃ qm̃ legiqͦs¬
dam huic m̃e de baptismo paritu lorũ sententiȩ
contrarti sentientes eã quab dã opinionib suis
testẽ adhibere uoluisse. magisq memouet.
auetorit. is ȩccłiarũ orientaltũ̃. quę hatio etiam
in canonicis habent: quanta ꝓ nobis testimo¬
na contineat. adu̾tendũ ẽ. In ipso eiꝰ exordio
legit᷑. Muitis partibꝰ & muitis modis olim d̃s
locutus ẽ. patrib in ꝓphetis. Postremo in his
oieb locittus ẽ. nobis in filio: quẽ constituit
heredem uniu̾sorũ ꝑ quẽ fecit & scła. Quicũ¬

Expanded text:
ustificati ipsius gratia haeredes efficiamur secundum spem vitae aeternae . 50. Ad Hebraeos quoque Epistola, quanquam nonnullis incerta sit, tamen quoniam legi quosdam huic nostrae de Baptismo parvulorum sententiae contraria sentientes, eam quibusdam opinionibus suis testem adhibere voluisse, magisque me movet auctoritas Ecclesiarum orientalium, quae hanc etiam in canonicis habent, quanta pro nobis testimonia contineat, advertendum est. In ipso ejus exordio legitur: Multis partibus, et multis modis olim Deus locutus est patribus in Prophetis; postremo in his diebus locutus est nobis in Filio, quem constituit haeredem universorum, per quem fecit et saecula. Qui cu
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ cȩlorũ s nec uitã paruiili habebinrt. sifi¬
uĩ ñ habebunt: que nͥ ꝑbaptismũ eiꝰ habereñ
possunt. Itẽ alio loco. In hoc inqͥt manifestatus
ẽ. filiꝰ dĩ: ut soluat oꝑadiaboli. Nongͦ. ꝑtinebtꝰ
paruiti ad grãm manifestationis filii dĩ. sin̾ m
eis soluet oꝑa diaboli. Iam minc attende in hacre
pauli apłi testimonia: tanto utiq plura. quanto
plures epłas scripsit: & quanto diligentius curant
cõmendare grãm dĩ adu̾sus eos qui de oꝑib gloria¬
bant᷑ : atq ignorantes iusticiam dĩ. & suã iusti¬
ciam uolentes constituere iusticiȩ dĩ ñ fo subie

Expanded text:
regnum caelorum, sed nec uitam paruuli habebunt, si filium non habebunt, quem nisi per baptismum eius habere non possunt. item alio loco: in hoc, inquit, manifestatus est filius dei, ut soluat opera diaboli. non ergo pertinebunt paruuli ad gratiam manifestationis filii dei, si non in eis soluet opera diaboli. Iam nunc adtende in hanc rem Pauli apostoli testimonia tanto utique plura, quanto plures epistolas scripsit et quanto diligentius curauit commendare gratiam dei aduersus eos, qui operibus gloriabantur atque ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uol
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Qui uͦ ñ crediderit: condem nabtt᷑. Qͥ
aut̃ nesciat eredere ẽẽ. infantib. baptizari.
ñ credere autꝰ. ñ baptitari : Ex ioħis aut̃ euã¬
głio. quãuis iã ñ nulla posuerimꝰ: attende
etiã isti. lohes baptista oe illo. fece agnus oi:
ecce qui tollit peccata mundi. Et ipse de se ip¬
so. Qui de ouib meis sunt: uocẽ meã audit̃o:
& eto noui illas. & secuntur me. Et ego ui¬
tam et̾nam do ules: & non ꝑibunt in ȩtnũ.
Qagͦ de oiibꝰ eiꝰ ñ. eẽ. incipiunt. paruuli. nͥ ꝑ bap¬
tisinũ: ꝓfecto si hoc ñ acciptunt. ꝑibunt. Uitã enĩ
ȩt̃nam quã suis dabit ouib: ñ habebunt. Itẽ alio
loco. Ego sũ uia. ueritas. & uita. Nemo uenit ad
patr̃e : nisi ꝑ me. hanc ooctrinã suscipientes apłi.
uide quanta contestatione dęclarent. Petrus in pͥ¬

Expanded text:
erit; qui uero non crediderit, condemnabitur. quis autem nesciat credere esse infantibus baptizari, non credere autem non baptizari? ex Iohannis autem euangelio quamuis iam nonnulla posuerimus adtende etiam ista. Iohannes Baptista de illo: cccc agnus dei, ecce qui tollit peccata mundi; et ipse de se ipso: qui de ouibus meis sunt uocem meam audiunt, et ego noni illas et secuntur me; et ego uitam aeternam do illis et non peribunt in aeternum. quia ergo de ouibus eius non esse incipiunt paruuli nisi per baptismum, profecto, si hoc non accipiunt. peribunt; uitam enim aeternam, quam suis dabit ouibus, non habebunt. item alio loco: ego sum uia, ueritas et uita; nemo uenit ad patrem nisi per me. Hanc doctrinam suscipientes apostoli uide quanta contestatione declarent. Petrus in pr
Abbreviated transcription (Latin):
pus pariendi: uirga ñ habuit temꝑa germinandi.
Illa enĩ decursis nouem mensib peꝑit: uirga alia
dicit parere : natura ñ pati tur. Ds̃ emĩ qͥ in nume¬
ris mirabile signum osten dit contͣ nat᷑am
ut asma. soq̃ retur: ipse mirabiliꝰ facere

Expanded text:
pora pariendi: virga autem non habuit tempora germinandi. pora pariendi: virga autem non habuit tempora germinandi. Illa enim decursis novem mensibus peperit; virga alia icit Judaeus, parere natura non patitur. Deus enim qui in Numeris mirabut asina loqueretur , ipse mirabilius facere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit de singłis tͥbub uirgas afferri. Ablate sunt
duodecim uirgȩ. int̾ quas etiam erat una. q̃ aaron fue¬
rat sac̾dotis. Positȩ st̃ a sc̃o moyse. in tabernacło testi¬
monii. Uirga autẽ aaron pꝰ altm̃ diem inuenit᷑ subi¬
to ꝓduxisse flores ⁊ frondes: ⁊ peꝑisse nuces. Delectat
hoc mist̾ium c̃ caritate ur̃a cont̾ ꝑfidiã iudaieã õmis¬
cere: ubi maxime sigura int̾uenit sacramenti. Uirga
enĩ ꝓtulit. qd̾ ante nõ habuit: ñ radicata plantatio¬
ne. nec defessa sarcło. non animata suco. nec fec̃data
seminario: ⁊ tam̃ cum illi deẽẽnt. uniu̾sa uira natt᷑
ꝓtulit uirga: qd̾ nec semine suggeri. potuit nec radi¬
ce. Uga gͦ potuit. contͣ natam nuces educere. uirgo
⁊ fronduit ⁊ nuces ꝓtulit: ⁊ ego dicam illi quẽ admo
ceptum poterit uirge explicare: nec uirginis par¬
tum. Ueniat ad eccłiam exponat᷑ illi. ut agnoscat
uerum erdinem officii naturalis. Uirgo peꝑit tẽ¬

Expanded text:
cepit de singulis tribubus virgas afferri. Allatae sunt virgae duodecim, inter quas etiam erat una qrat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterum diem invenitur subito produxisse flores et frondes, et peperisse nuces . Delectat hoc mysterium cum Charitate vestra contra perfidiam Judaicam commiscere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non habuit, non radicata plantatione, non defossa sarculo, non animata succo, non fecundata seminario: et tamen cum illic deessent universa jura naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra naturam nuces educere: virgo et fronduit et nuces protulit; et ego dicam illi quemadmodunec conceptum poterit virgae explicare, nec virginis partum. Veniat ad ecclesiam, exponatur illi; ut agnoscat verum ordinem officii naturalis. Virgo peregit tem
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ratio. Anima uiuit: ratio sapit. Et̃ ad anini
ꝑtinet uita. ad rationem ꝑtinet sapientia. ⁊ tamei
nec anima sine ratione nẽc ratiosme anima. Et eũ
uirũ sint: anima sola suscipit uttã: ratio sola susci¬
pit sapientiam. Sic ⁊ pat̾ ⁊ filiꝰ licet unum sint: i
unus ds̃ sit: ad solum xp̃m ꝑtinet caro. sic̃ ad soli
rõnem ꝑtinet sapientia. licet ñ recedat ab anima
Ecce iterũ aliud. In sole calor ⁊ splendor in uno rado
st̃: s calor exsiceat splendor illuminat. aliud suscõ
calor: aliud suscipit splendor: ⁊ hicee calor ⁊ splcdoi
ab niuueem neq̃ ant seꝑari: suscipit splendar illumi¬
nationeni. ñ feruorem. Suscipit calor feruorem ñ illiu.¬
minationem. Aliud simul. aliud singłares agunt: ⁊ tam
ab inuicem ñ seꝑant᷑. Sic ⁊ filiꝰ suscep̃ carnem. ⁊ ñ dese¬
ruit patrem: nec se diuisit a patre. Suscepit inquã

Expanded text:
aliud ratio. Nam anima vivit, et ratio sapit, et ad animam pertinet vita, ad rationem pertinet sapientia; et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine anima. Et cum unum sint, anima sola suscepit vitam, ratio sola suscepit sapientiam. Sic et Pater et Filius, licet unum sint, et unus Deus sit, ad solum Christum pertinet caro, sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. » Ecce iterum sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patrem, nec se divisit a Patre. Suscepit, inquam
Abbreviated transcription (Latin):
admodum ꝑeccatum. ⁊ si iam ñ regnat in nr̃o mor¬
tali core. ni tam̃ deest penitꝰ nobis. Pinde paulas
cr parre. qͥdr libatum se a lege peceati. ⁊ mortis glat᷑
s rursum se utraq nichilominꝰ lege aliqua ex parte
grauari conqueritur. siue c̃ adu̾sus peccatum miserabi¬
liter clamat: inuenio aliam legem in menbris meis.
⁊ cetera. siue ẽ ingemiscit. grauatꝰ haut dubiũ qͥn lo¬
ge mortis redemptionem corꝑis sui expectans. Siue¬
ttaq ħ sine alia q̃c̃q in hunc modum ꝓtit in talib
in suo quisq sensu habundat ex occasione sepulehri
xp̃ianis sensib suggerant᷑: puto qd̾ ñ medioc̾s dulce¬
do deuotionis infundit᷑ c̃minꝰ urtuenti. nec parũ ꝓfi¬
citur ceruendo etiam corꝑalib occłis corꝑalem locũ
plenum tam̃ nr̃is. ⁊ iocundum ad modñ sacramenti.¬

Expanded text:
emadmodum peccatum, etsi jam non regnat in nostro moremadmodum peccatum, etsi jam non regnat in nostro mortali corpore, non tamen deest penitus nobis. Proinde Paulus ex parte quidem liberatum se a lege peccati et mortis gloriatur; sed rursum se utraque nihilominus lege aliqua gravari ex parte conqueritur, sive cum adversus peccatum miserabiliter clamat, Invenio aliam legem in membris meis , et caetera; sive cum ingemiscit gravatus, haud dubium quin lege mortis, redemptionem exspectans haec, sive alia quaecunque in hunc modum, prout in talibus in suo quisque abundat sensu, ex occasione sepulcri christianis sensibus suggerantur: puto quod non mediocris dulcedo devotionis infundatur cominus intuenti; nec parum proficitur cernendo etiam corporalibus oculis corporalem locum plenum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
it psapnentiam adimpleuit. q̃ nobis uitȩ ⁊ discipline
documentum ac sprcłm extitit. Porro gr̃a ex illa ut
dictum ÷̃ potestate peccata remistt qua onũa q̃cq
iles mortius est: ut ego uiuerem. Quo pacto enim
il noo uiuat: ꝙ quo morit᷑ uita: Aut quis iã io
uiasnoꝵ. seu rerum notieia errare timebit. ducs
sapentia: Aut unde iam reus tenebitꝰ. quẽ absol¬
ut iuftiera: Uctam qͥdem se ipse ꝑhibet in euangłio
arp sum inqniens irita. E orro auo sequentia. tellatͦ
aps dicens Q eu factus ẽ nobis uisticia. ⁊ sapientia
alege peccati ⁊ mortis: ut quid adhuc morimn᷑ de nõ
statum umnmnortalitate uestimꝰ. Sane ⁊ ueritas deum.¬
plcatur snia enim mis edĩam ⁊ ueritatem diligit
dse mecesse ÷ incri quidẽ hominem. qͥrpe qd pdixer¬
eat dss a morte tam iesurgere: ne obluuscatur
misereri ds̃ ista gͦ mors. ⁊ si non ꝑpetuo dñatur i ma¬
net etrm ꝓ pt̾ ueritatem dei. uł ad tempꝰ in nob is. ꝙͦ¬

Expanded text:
r sapientiam adimplevit, quae nobis vitae et disciplinae documentum ac speculum exstitit. Porro gratia ex illa, ut dictum est, potestate peccata dimisit, qua omnia quaecunque ortis: quia ille mortuus est, ut ego viverem. Quo pacto enim jam non vivat, pro quo moritur Vita? Aut quis jam in via morum, seu rerum notitia errare timebit duce Sapientia? Aut unde jam reus tenebitur, quem absolvit Justitia? Vitam quidem se ipse perhibet in Evangelio: Ego sum, inquiens, vita . Porro duo sequentia testatur Apostolus, dicens: Qui factus est nobis justitia et sapientia a lege peccati et mortis, utquid adhuc morimur, et non statim immortalitate vestimur? Sane ut Dei veritas impleatur. Quia enim misericordiam et veritatem diligit Deus , necesse est mori quidem hominem, quippe quod praedixerat Deus: sed a morte tamtuo dominatur, manet tamen propter veritatem Dei vel ad tempus in nobis: qu
Abbreviated transcription (Latin):
debitum soluit: ⁊ reddidit uitam. Sic nãq mortua mor¬
te reuertit᷑ uita. quẽ admodũ ab lato peccato reddit iꝰti.¬
cia. Porro mors in xp̃i morte fugatur. & xp̃i nobis tͦti¬
cia ĩpitat᷑: mors quomͦ mori potuit qui ds erat: Qm̃i
nimirum ⁊ homo erat. S quo pacto mors hominis
illiꝰ ꝓ alt̾o ualuit: Quia ⁊ iustus erat. ꝓfecto nãq
cum homo eẽt potuit mori: c̃ ustꝰ debuit ñ gratis.
Non qͥdem peccator mortis sufficit soluere debrtũ pro
alt̾o peccatore. eũ qͥsq moriatur ꝓse. Qui aut̃ mori
ꝓ se non habet. ñqͥd ꝓ alio frustra debot: Quanto sane
indigniꝰ moritur qui mortem nõ meruit : tanto his

Expanded text:
debitum solvit et reddidit vitam. Sic namque mortua mordebitum solvit et reddidit vitam. Sic namque mortua morte revertitur vita, quemadmodum ablato peccato redit justitia. Porro mors in Christi morte fugatur, et Christi nobis justitia imputatur. Verum quomodo mori potuit qui Deus erat? Quoniam nimirum et homo erat. Sed quo pacto mors hominis illius pro altero valuit? Quia et justus erat. Profecto namque cum homo esset, potuit mori; cum justus, non debuit gratis. Non quidem peccator mortis sufficit solvere debitum pro altero peccatore, cum quisque moriatur pro se. Qui autem mori pro se non habet, nunquid pro alio frustra debet? Quanto sane indignius moritur qui mortem non meruit, tanto is
Abbreviated transcription (Latin):
mq gͦ qd̾ in me delinqͥtur. ualeo si uolo donare. ⁊ ds̃
ñ queat in se cõmissa remitt̾e : Si gͦ peceata remittere.
⁊ possit om̃ip̃s. ⁊ solus possit cui soli peccatur: Beatus
ꝓfecta eui ñ ĩputabit dñs ipse peccatum. Itaq cogno¬
uimꝰ qd̾ peccata ap̃s diuinitatis suȩ potentia ualuit
relaxare. Porro iam de uoluntate qͥs dubitet: Qͥ enim
nr̃am ⁊ induit carnem. ⁊ subiit mnortem: Putas suã
nobis negabit iusticiam: Uoluntarie incarnatꝰ. uolun¬
tarie passus. uoluntarie crucifrꝰ. solam a nob̃ retinebit
iusticiam: Qd̃ gͦ ex deitate constat illum potuisse: ex
humanitate innotuit ⁊ uoluisse. S unde rursum cõ¬
fidimꝰ. qđ ⁊ mortem abstulit: hinc plane qd̾ eam ipse
qui ñ meruit ꝑtulit. Qua enim ratione iterum exige¬
rctur a nob̃. qđ ꝓ nobis ille iam soluit: Qui peccati me¬
ritum tulit. suam nobis donando iusticiam. ipse mortiᷤᷤ

Expanded text:
ique ego quod in me delinquitur valeo, si volo, donare: et Deus ique ego quod in me delinquitur valeo, si volo, donare: et Deus non queat in se commissa remittere? Si ergo peccata remittere et possit, omnipotens, et solus possit, cui soli peccatur; beatus profecto, cui non imputabit ipse peccatum. Itaque cognovimus, quod peccata Christus divinitatis suae potentia valuit relaxare. 22. Porro jam de voluntate quis dubitet? Qui enim nostram et induit carnem, et subiit mortem; putas, suam nobis negabit justitiam? Voluntarie incarnatus, voluntarie passus, voluntarie crucifixus, solam a nobis retinebit justitiam? Quod ergo ex deitate constat illum potuisse, ex humanitate innotuit et voluisse. Sed unde rursum confidimus quod mortem abstulit? Hinc plane, quod eam ipse qui non meruit, pertulit. Qua enim ratione iterum exigeretur a nobis, quod pro nobis ille jam solvit? Qui peccati meritum tulit, suam nobis donando justitiam; ipse mortis