comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordis lapidei: ut succedat cor carneũ.
caritate plenum. Hinc est quod mar¬
tyrum cateruę mortem huius scłi li¬
benter affectant. quia norunt ꝓ isto tẽ¬
ꝑali interitu ꝑpetuo se esse uicturos. Et
omni creaturȩ. idest om̃i generi huma¬
no quod in se commune habet ab om̃i
creatura iubetur. id est angłis. pecorib.
lignis. lapidib. igniq & aquȩ. calido.
& frigido. humido. arido. quia mun¬
dꝰ minor homo dicitur. Dñs utiq iũc
qui de cęlo descendit ad liberandam
infirmitatis nr̃ȩ naturam: ipse etiam
suꝑ cęloꝵ cęlos ascendit qui sedit ad
dexteram patris. Considerandum est
autem quod frequenter in scripturis di¬
uinis plurali numero cęlos dictos inue¬
nies: dum legatur in principio fecit ds̃
cȩlum & terram: cum tamen pluraliter
dicti cęli legant᷑ & terrȩ. Modus enim
iste locutionis latius patet: ut abusiue
singularia plurali numero dicamus. &
pluralia singulari. Ab oriente uero qd̃

Expanded text:
cordis lapidei, ut succedat cor carneum cordis lapidei, ut succedat cor carneum charitate plenum. Hinc est, quod martyrum catervae mortem hujus saeculi libenter affectant: quia noverunt pro isto temporali interitu perpetuo se esse victuros. Et omni creaturae, id est, omni generi humano, quod in se commune aliquid habet ab omni creatura, jubetur, id est, angelis, pecoribus, lignis, lapidibus, igni et aqua, calido et frigido, humido et arido: quia mundus minor homo dicitur. Dominus utique Jesus, qui de coelo descendit ad liberandam infirmitatis nostrae naturam: ipse etiam super coelorum coelos ascendit, qui sedet ad dexteram Patris. Considerandum est autem, quod frequenter in Scripturis divinis plurali numero coelos dictos invenies, dum legitur: In principio fecit Deus coelum et terram, cum tamen pluraliter dicti coeli legantur et terrae. Modus enim iste locutionis latius patet, ut abusive singularia plurali numero dicamus, et pluralia singulari. Ad Orientem vero, quod
Abbreviated transcription (Latin):
synagogam in regnum di: ut latro p̃-¬
cessit apłos. Nent & lugent qui necdũ
uiderunt: s non post multum consolabun¬
tur. Beati enim qui lugent nunc qm̃
ipsi consolabuntur. Et illi audierunt¬
& non crediderunt. fides autẽ hic la¬
borat agens actiuam uitam: illie contẽ¬
platiua secura uisione regnat. Hic per
speculum contuemur imaginiem. illic fa¬
cie ad faciem uidebimus ueritatẽ. Unde
sequitur. Post hȩc duob ex illis ambu¬
lantib. idest laborantib ostensus ẽ in
alia effigie. & nuntiantib illis non est
creditum: dum sicut moyses uiderunt
quod non sufficiebat eis. Unde moyses
dicit. Ostende michi temet ipsum. Oblitꝰ
carnis suȩ postulat in uita ista quod post
illam sp̃eramus in futura.
ouissime recumbentib illis undecim
Iapparuit. ut om̃s testes enarrarent¬
om̃ib quod communiter uiderunt
& audierunt. Exꝓbrat incredulitatem:
ut succedat credulitas. Exꝓbrat duritiuã

Expanded text:
synagogam in regnum Dei: ut latro prasynagogam in regnum Dei: ut latro praecessit apostolos. Flent et lugent, qui necdum viderunt, sed non post multum consolabuntur. Beati enim qui lugent nunc, quoniam ipsi consolabuntur. Et illi audientes non crediderunt. Fides autem hic laborat, agens activam vitam: illic contemplativa secuta visione regnat. Hic per speculum contuemur imaginem: illic facie ad faciem videbimus veritatem. Unde sequitur: Post haec duobus ex illis ambulantibus, id est, laborantibus, ostensus est in alia effigie. Et illis annuntiantibus non est creditum: dum sicut Moyses viderunt, quod non sufficiebat eis. Unde Moyses dicit: Ostende mihi temetipsum. Oblitus carnis suae, postulat in vita ista quod post illam speramus in futura. Novissime autem recumbentibus illis undecim apparuit, et omnibus, quod communiter viderunt et audierunt. Exprobrat incredulitatem, ut succedat credulitas: exprobrat duritiam
Abbreviated transcription (Latin):
actionem debita: ut intelligamus quid
fuerimus. & sciremus quid erimus. S
ite dicite. Mulierib dicitur ut annun¬
tient apłis: quia ꝑ mulierem mors an¬
nuntiata est. ꝑ mulieres uita resurgens.
Et petro. qui se indignum iudicat di-¬
scipłatu dum ter negauit magistrum.
Peccata p̾terita non nocent quando non
titate ꝓmissio. Ibi est gaudii nr̃i fons.
& salutis ȩternȩ origo preparata. Ibi con¬
gregantur: disꝑsiones. & sanantur contri¬
ti corde. Ibi eum uidebitis: non sicut ui¬
distis. At illȩ exeuntes fugerunt. Dicitur
de fucura uita. & fugiet dolor & gemitꝰ
Imitantur mulieres ante resurrectionem
om̃ium quod faciunt post resurrectionẽ:
fugiunt mortẽ & pauorem. Et nemini
quiequam dixerunt: quia ipsi soli myste¬
rium resurrectionis uident qui uidere
ipsi illud meruerunt. Unde sequitur
ne sabbati. Mariȩ magdalenȩ primo
ostenditur. De qua eiecerat septem dȩmonia:
quia meretrices & publicani prȩcedunt

Expanded text:
actionem debita: ut intelligamus quid actionem debita: ut intelligamus quid fuerimus, et sciamus, quid futuri erimus. Sed ite, dicite. Mulieribus dicitur, ut annuntient apostolis: quia per mulierem mors annuntiata est, per mulieres vita resurgens. Et Petro. Qui se indignum judicat discipulatu, dum ter negavit magistrum. Peccata praeterita non nocent, quando non titate promissio. Ibi est gaudii nostri fons, et salutis aeternae origo praeparata. Ibi congregantur dispersiones, et sanantur contriti corde. Ibi eum videbitis, non sicut vidistis. At illae exeuntes fugerunt. Dicitur de futura vita. Et fugiet dolor ac gemitus. Imitantur mulieres ante resurrectionem omnium, quod faciunt post resurrectionem: fugiunt mortem et pavorem. Et nemini quidquam dixerunt, quia ipsi soli mysterium resurrectionis vident, qui videre ipsi illud meruerunt. Unde sequitur ne sabbati, Mariae Magdalenae primo ostenditur: de qua ejecerat septem daemonia, quia meretrices, et publicani praecedunt
Abbreviated transcription (Latin):
gemitus om̃ium. & om̃ib grauis. Et̃
introcuntes in monumentum. uiderunt
iuuenem. non senem. non infantem: s
iocundum ȩtate. ut dicitur. Letare iu¬
uenis in adolescentia tua. quȩ non est
hic uera. dum cum semo est commixta.
Sedentem in dextris uirtutis .i. regnan¬
tem in ꝓsperis. Hic uiuenis formam re¬
surrectionis timentib ostendit. Cooꝑtũ
Istola candida: quȩ uera lȩtitia est hoste
depulso. regnoq adepto. rege pacis que¬
sito. inuento & nunquam dimisso. Et
obstupuerunt. idẽ quod oculus non uidit.
nec auris audiuit. nec in cor hõis ascendit
quȩ p̃ꝑauit d̾s dilrgentib se. Qui dicit
Et non est timor in caritate. Quid expa¬
uescerent: quȩ inuenerunt quem quesie¬
runt: Iñm quęritis nazarenum. Radix
amara crucis enanuit: flos uitȩ cum fru¬
ctib erumpit. Idem qui iacuat in morte.
surrexit in gła. Eece locus. Ostenditur
mortalitas immortalib ad gratiarum

Expanded text:
gemitus omnium, et omnibus gravis. Et gemitus omnium, et omnibus gravis. Et introeuntes in monumentum viderunt juvenem, non senem, non infantem, sed jucundum aetate, ut dicitur: Laetare, juvenis, in adolescentia tua, quae non est hic vera, dum cum senio est commixta. Sedentem in dextris virtutis, id est, regnantem in prosperis. Hic juvenis formam resurrectionis, timentibus mortem ostendit. Coopertum stola candida, quae vera laetitia est, hoste depulso, regnoque adepto, rege pacis quaesito, invento, et numquam dimisso. Et obstupuerunt, id est, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentib Non est ergo timor in charitate. Quid expavescerent, quae invenerunt, quem quaesierunt? Jesum quaeritis Nazarenum. Radix enim amara crucis evanuit: flos enim vitae cum fructibus erupit, id est, qui jacuit in morte, surrexit in gloria. Ecce locus. Ostenditur mortalitas immortalibus ad gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
redit sponsus de umbra sub qua dormit.
in meridie. Post sabbata tristia felix irra-¬
diat dies quȩ primatum in dieb tenet.
luce prima in eo lucescentẽ: & dño meo
cum triumpho resurgente & dicente. Hic
est dies quem fecit dñs. exultemus &
lȩtemuR in eo.
sole. Ualde mane. quod alius euuan¬
głista diluculo dicit. Diluculum est int̾
tenebras noctis. & diei claritatẽ. In qua
salus humano generi ꝓuenit felici uici¬
nitate declaranda more solis: qui ꝓxima
luce consurgens roseam premittit auro¬
ram: ut grã prȩclari splendoris p̃ꝑatis
resurrectionis eluxit: ut tunc laudes
xp̃i tota caneret scđm exempla sc̃arũ
feminarum ȩccłia: quando genus huma¬
num exemplo suȩ resurrectionis ani¬
mauit: quando uitam p̾stitit. & lumen
credulitatis infudit. Sol uero post occa¬
sum corporis oritur. Hic aquilȩ ad cor¬
pus congregantur matres & apłi.
ident reuolutum lapidem. qui est
lex mortis. Ac si dicerent. Ubi ẽ mors

Expanded text:
Redit sponsus de umbra, sub qua dormit Redit sponsus de umbra, sub qua dormit in meridie. Post sabbata tristia felix irradiat dies, quae primatum in diebus tenet: luce prima in eo lucescente, et Domino meo cum triumpho resurgente, et dicente: Hest dies quem fecit Dominus; exsultemus et laetemur in eo. idem. Valde mane, quod alius Evangelista diluculo dicit. Diluculum est inter tenebras noctis, et diei claritatem. In qua salus humano generi provenit, felici vicinitate declaranda, more solis: qui proxima luce consurgens, roseam praemittit auroram, ut gratia praeclari splendoris, praeparatis resurrectionis eluxit. Ut tunc laudes Christi tota caneret secundum exemplum harum feminarum Ecclesia, quando genus humanum exemplo suae resurrectionis animavit: quando vitam praestitit, et lumen credulitatis infundit. Sol vero post occasum corporis oritur. Hic Aquilae ad corpus congregantur: matres et apostoli vident revolutum lapidem, qui est lex mortis, ac si diceret: Ubi, mors,
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt ad popłm iudaicum in fine
credentem: qui nobilitatur fide ut abra¬
he sit filius. Deponit desperationem.
expectat regnum dĩ. intrat ad xp̃ia-¬
nos ut baptiretur. quod significat no¬
ien pilati .i. malleatoris. id est qui do-¬
mat ferreas gentes. ut regat eas in uir¬
ga ferrea. Et petit sacrificium. quod do¬
natur penitentib in fine uiaticum. &
corde mundo. & peccatis mortuo: inuol¬
uit in munimine fidei. stabilitum oper¬
culo spei. ꝑ oꝑa caritatis concludit. Finis
enim prȩcepti est caritas. Aspicientib
a longe electis. qui sunt stellȩ maris.
quando si fieri potest scandalirabuntur
etiam electi. Et cum transisset sab¬
matib redolentib cum sponsa & adole¬
scentib quȩ currunt post eam. consꝑgi¬
mus librum. & cubiculum mentis nr̃ȩ.
Nunc introducit nos rex in cellaria
sua. Nunc surgit amica maria. hyemps
abiit. pluuia recessit. flores uisi sunt in
terra. Uox turturis audita est in ter¬

Expanded text:
congruunt ad populum Judaicum, in fine congruunt ad populum Judaicum, in fine credentem: qui nobilitatur fide, ut Abrahae sit filius. Deponit desperationem, exspectat regnum Dei: intrat ad Christianos, ut baptizetur. Quod significat nomen Pilati, id est, malleatoris, id est, qui domat ferreas gentes, ut regat eas in virga ferrea, et petit sacrificium: quod donatur poenitentibus in fine viaticum, et corde mundo, et peccatis mortuo: involvit in munimine fidei, stabilitum operculo spei, per opera charitatis concludit. Finis enim praecepti est charitas. Aspicientibus a longe electis, qui sunt stellae maris: quando, si fieri potest, scandalizabuntur electi. CAPUT XVI. Et cum transisset sabmatibus redolentibus cum sponsa, et adolescentibus, quae currunt post eam, conspergimus librum et cubiculum mentis nostrae. Nunc introducit nos rex in cellaria sua. Nunc surgit amica Maria, hiems abiit, pluvia recessit: flores visi sunt in terra: vox turturis audita est in ter
Abbreviated transcription (Latin):
portas iustitiȩ. & ingressus in eas confi¬
tebor dño. Nos cum ima uoce suie sine
uoce nos moriur. qui de terra sumus:
ille uero cum exaltata uoce exspirauit.
qui de cęlo descendit. Uelum templi scin¬
ditur . i. celum aꝑitur. Centurio ait:
Uere filius dĩ erat. Noiuissimi primi
nunc efficiuntur. Gentilis popłs confi
uissimus error. peior priore. Erant autẽ
& mulieres delonge aspicientes. & reliqͣ.¬
Sicut non excluditur muliebris sexus
a salute ꝑ mariam uirginem: ita non
expellitur a mysterii crucis scientia &
resurrectionis ꝑ uiduam magdalenam¬
mariam. & cęt̾as matres. Ioseph uenit
sero parasceue ab arithinathia. quȩ in¬
terprȩtatur deponens. ad deponendum
corpus xp̃i in monumentum. Nobilis
decurio. expectans & ipse regnum di'
Intrat ad pilatum. petit corpus it̃u.
Ioseph mercatur syndonem. in uolutum
corpus syndone ponit in monumentũ
quod erat excisum in petra. Ad uoluit
lapidem ad ostium monumenti. mariȩ
aspiciunt uibi poneretur. Hȩc omia

Expanded text:
portas justitiae, et ingressus in eas, confitebor Domino: cum ima voce, vel sine voce morimur, qui de terra sumus. Ille vero cum exaltata voce exspiravit, qui de coelo descendit: Velum templi scinditur, id est, coelum aperitur. Centurio ait: Vere Dei filius erat. Novissimi primi nunc efficiuntur. Gentilis confitetur pis error pejor priore. Erant autem et mulieres, de longe aspicientes, inter qSicut non excluditur muliebris sexus a salute per Mariam virginem: ita non repellitur a mysterio crucis scientiae et resurrectionis per viduam Mariam Magdalenam, et caeteras matres. Joseph venit sero parasceve, ab Arimathia, quae interpretatur deponens, ad deponendum corpus in monumentum: nobilis decurio, exspectans et ipse regnum Dei: intrat ad Pilatum, petit corpus Jesu. Joseph mercatur sindonem, involutum corpus in sindone ponit in monumento, quod erat excisum de petra. Advolvit lapidem ad ostium monumenti. Mariae aspiciunt ubi poneretur. Haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur catholiea. idẽ. cõmunis. ad dif¬
ferentiã fidei hereticoꝵ. non ubiq cũ
eccła dilatatȩ. sed quasi in angulo la¬
titantis. Eides autem catholica par¬
tini circa ipsam diuinitatis naturam.
partim circa diuina beneficiã & quas¬
cũq dei rectissimas dispensationes uel
ordinationes consistit. quȩ nobis apłoꝵ
Et sciendum quia fides non dicitur
parua uel magna. eoquod ad multas
uel paucas res ꝑtineat. sed q̃m firmit̃
uel tepide creditur ea. Intensam qͥppe
fidem atq constantem laudat dñs
ubi dicit. õ mulier magna est fides
tua. Et de fide centurionis. Non in
multo plura credentium fidem. Re¬
missam increpat dicens. Quid cogi-¬
tatis inter uos modice fidei. quia pa¬
nes non habetis: Ytiq si inter cete¬
ra firmiter crederent. quia non qͦd
intrat in os coinquinat hominem.
non cogitarent dñm prohibere pha¬
ris eorum p aN es .:.¬

Expanded text:
dicitur catholica, id est, communis, ad difdicitur catholica, id est, communis, ad differentiam fidei haereticorum, non ubique cum Ecclesia dilatatae, sed quasi in angulo latitantis. Fides autem catholica partim circa ipsam Divinitatis naturam, partim circa divina beneficia et quascunque Dei rectissimas dispensationes vel ordinationes consistit, quae nobis apostoEt sciendum quia fides non dicitur magna vel parva, eo quod ad multas vel paucas res pertineat, sed quoniam firmiter vel tepide creditur ea. Intensam quippe fidem atque constantem laudat Dominus ubi dicit: O mulier, magna est fides tua . Et de fide centurionis: Non invorum vero multo plura credentium, fidem remissam increpat, dicens: Quid cogitatis inter vos modicae fidei, quia panes non habetis? Utique si inter caetera firmiter crederent, quia non quod intrat in os coinquinat hominem, non cogitarent Dominum prohibere Pharisaeorum panes
Abbreviated transcription (Latin):
tan paulus dicit. Iustitia enĩ d̃i in eo
reuelatur ex fide in fidem. Dicit enim
alio loco Nos enĩ reuelata facie głam
dei speculantes. in eandem imaginẽ in¬
formabimur a gła in glam. Sicut enĩ
dicit hic de gloria in głam. ita ꝙ ibi. ex
fide in fidem De gła scilicet euangłii.
quo nunc credentes illuminantur.
in głam manifeste ueritatis. Sunt¬
uiã daturũ. siue non. si etiã credamꝰ
xp̃m huius uel illius staturȩ fuisse.
uel non. uel in hac seu illa ciuitate
predicasse uel non. nullũ incurrimꝰ
ꝑiculũ. Ea uͦ dũtarat quȩ ad fidem
catholicam spectant. si non credant᷑
damnationẽ pariunt. Est autẽ fideᷤᷤ
catholica idest uniuersalis. quae ica
om̃ib necessaria. ẽ. ut nemo discretus
absq ea saluari possit. Unde athana¬
sius cũ premisisset. hec est fides catho¬
lica. statim illud aꝑiens unde sit dicta
catholica. addidit: quam nisi quisq
crediderit. saluus esse non poterit. Uel

Expanded text:
tan Paulus dicit: Iustitia enim dei in eo tan Paulus dicit: Iustitia enim dei in eo reuelatur ex fide in fidem. Dicit enim alio loco: Nos enim reuelata facie gloriam dei spectantes, in eandem imaginem transformabimur a gloria in gloriam. Sicut enim dicit hic de gloria in gloriam ita et ibi ex fide in fidem, de gloria scilicet euangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam manifestae ueritatis. uiam facturum uChristum hujus vel illius staturae fuisse, vel non; vel in hac seu in illa civitate praedicasse, vel non, nullum incurrimus periculum. Ea vero duntaxat quae ad fidem catholicam spectant, si non credantur, damnationem pariunt. Est autem fides catholica, id universalis, quae ita omnibus necessaria est, ut nemo discretus absque ea salvari possit. Unde Athanasius cum praemisisset, « Haec est fides catholica, » statim illud aperiens, unde sit dicta catholica, addidit: « Quam nisi quisque crediderit, salvus esse non poterit. » Vel
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo maior est caritas. quia fide &
spe decedentib ipsa ꝑmanet. Idem
in octauo de trinitate capitulo oc¬
tauo. Ex una eademq caritate dm̃
proximumq diligimus. sed dm̃ pro¬
pter dm̃. nos autem et proximum
ꝓpter dm̃. Iilud quoq sciendum est
quod interdũ fidei nom̃ transfert᷑
ad designandam certitudinem mani¬
festȩ uisionis. quam habituri sumu
Hoc autem fit uel ex illa regula qͣ
nomen causȩ ponitur pro effectu.
uel ex alia scđm quã significata res ꝑ
similitudinẽ. suscipit rei significanciꝰ
nomen. Est enĩ ipsa fides qua nunc ꝑ
speculũ in enigmate dm̃ cernimus. sa¬
cramentũ illius future uisionis qua
dm̃ facie ad faciem sicuti. ẽ. uidebimꝰ.
& ꝑ fidẽ ducimur illuc. Aygustinus
libro scđo questionũ euangelii. ceͦ.¬
do non uerbis sed reb ipsis presentibus
creditur. Quod futurũ est cũ iam ꝑ
spetiem manifestam se contẽplandam
prebebit sc̃is ipsa dei sapientia. De qͣ
fide rerũ lucisq ipsius presentiȩ. forsi¬

Expanded text:
Ideo major est charitas, quia fide et spe decedentibus, ipsa permanet. » Idem in octavo De Trinitate, capitulo octavo: Ex una eademque charitate Deum proximumque diligimus: sed Deum propter Deum, nos autem et proximum propter Deum. Illud quoque sciendum est, quod interdum fidei nomen transfertur ad designandam certitudinem manifestae visionis, quam habituri sumus. Hoc autem fit vel ex illa regula, qua nomen causae ponitur pro effectu, vel ex alia secundum quam significata res per similitudinem suscipit rei significantis nomen. Est enim ipsa fides qua nunc per speculum in aenigmate Deum cernimus, sacramentum illius futurae visionis, qua Deum facie ad faciem, sicuti est, videbimus, et per fidem ducimur illuc. » Augustinus in libro secundo Questionum Evangelii, do non uerbis sed rebus ipsis praesentibus creditur quod futurum est, cum iam per speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis ipsa dei sapsentsa. De qua fide rerum lucisque ipsius praesentiae forsi
Abbreviated transcription (Latin):
custarũ: alterũ cęli. terrȩ maris. &. an¬
głoꝵ debent introducere. An põtiꝰ
eiusdem potentiȩ ẽ: ingeniũ qͦd in ma-¬
ioribꝰ exercueris etiã minoribꝰ ñ nega
quȩdam in his mutauerit. atq corre¬
xerit: in hanc soła manꝰ non ausus¬
est mittere. quia sua illam breuitas
defendebat. Sed michi uident᷑ dum
epłam simplicitatis arguunt. suã un¬
ꝑitiam ꝓdere non intelligentes quid
in singulis sermonibus uirtutis &.
sapientiȩ lateat. Quȩ orantibus uo¬
bis. q ipso nobis scõ spũ suggerente.
quo scripta sunt: siuis locis explanare
conabimur. Si autẽ breuitas habe¬
tur contemptui: contemnatur abdi¬
grandia sunt quȩ ferantur. ut nesciaᷤᷤ
utrum breuitatẽ sermonũ in illis am¬
mirari debeas. an magnitudinẽ sen-¬
suum. Quod si intelligerent hi qͥ
epistolam ad philemonem repudi¬
ant: numquam breuitatem despi-¬
cerent. quȩ ꝓ laciniosis legis oneri¬

Expanded text:
custarum: alterum coeli, terrae, maris, et ancustarum: alterum coeli, terrae, maris, et angelorum debent introducere. An potius ejusdem potentiae est, ingenium quod in majoribus exercueris, etiam in minoribus non negareeperit, vel quaedam in his mutaverit atque corroserit, in hanc solam manus non est ausus mittere: quia sua illam brevitas defendebat. Sed mihi videntur, dum epistolam simplicitatis arguunt, suam imperitiam prodere, non intelligentes quid in singulis sermonibus virtutis ac sapientiae lateat. Quae, orantibus vobis, et ipso nobis sancto Spiritu suggerente, quo scripta sunt, suis locis explanare conabimur. Si autem brevitas habetur contemptui, contemnatur Abdigrandia sunt quae feruntur, ut nescias utrum brevitatem sermonum in illis admirari debeas, an magnitudinem sensuum. Quod si intelligerent hi, qui Epistolam ad Philemonem repudiant, numquam brevitatem despicerent: quae pro laciniosis Legis oneri
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio similiũ receptarũ. ualde autẽ sim
plicit̃ errare. si putent cibum emere. ho¬
spitiũ p̃parare. uestim̃ta conquirere ẽẽ
peccatũ. q. asserere fugari sp̃m sc̃m si cor¬
puscłĩ paulisꝑ necessitatibꝰ seruiamꝰ. Nolite
inqͥt apłs contristare sp̃m sc̃m. in qͦ signa-¬
ti estis in die redemptionis. Quibꝰ oꝑibꝰ
sp̃s sc̃s contristet᷑: ꝓpħa cõmemorat. multiᷤᷤ
in ordinẽ uitiis peccatisq digestis: ad ex¬
tremũ inferens. In om̃ibꝰ his contristabas
me. Alioquin calicẽ aquȩ frigidȩ porri¬
gere pedes lauare: immolare uitulũ. pͣn¬
dium p̃parare. peccatũ sit: cũ sciamꝰ ex his
rebꝰ in dĩ quosdã filios adoptari. Non ẽ
huiꝰ temporis ad om̃ia respondere: qr
limus. Quod si ñ putant eoꝵ ẽẽ par¬
ua quoꝵ &. magna st̃: alterũ mͥ con-¬
ditorem uxta ualentinũ. martionẽ
&. appellẽ. formicȩ. uermiũ. culicũ. lo¬

Expanded text:
aejudicio similium receptarum. Valde autem eos et aejudicio similium receptarum. Valde autem eos et simpliciter errare, si putent cibum emere, hospitium praeparare, vestimenta conquirere, esse peccatum, et asserere fugari Spiritum sanctum, si corpusculi paulisper necessitatibus serviamus. Nolite, inquit Apostolus, contristare Spiritum sanctum, in quo signati estis sanctus contristetur propheta commemorat, multis in ordine vitiis peccatisque digestis, ad extremum inferens: In omnibus istis contristabas me. Alioqui calicem aquae frigidae porrigere, pedes lavare, immolare vitulum, prandium praeparare, peccatum sit: cum sciamus ex his rebus in Dei quosdam filios adoptari? Non est hujus temporis ad omnia respondere: quia limus. Quod si non putant eorum esse parva quorum et magna sunt, alterum mihi Conditorem, juxta Valentinum, Marcionem et Apellen, formicae, vermium, culicum, lo
Abbreviated transcription (Latin):
toris insigne. qr ꝑmaneat in eo. His
& cȩteris istiꝰmodi uolunt aut ȩpłam
ñ cẽ pauii quȩ ad philemonẽ scribat᷑:
aut si etiam pauli sit nichil habere quod
edificare nos possit. & a plerisq ueteribꝰ
repudiatã. dũ cõmendandi tantũ scͥbit
officio non docendi. At econtrario qui
germanȩ auctoritatis eam esse defen¬
dunt: dicunt nũqũa in toto orbe ã
cunctis ȩccłiis fuisse susceptam. nisi
pauli apłi crederetur &. hac lege nec
scdam quidem ad timotheum q. ad ga¬
lathas eos debere suscipere. de quibꝰ ꝙ.
ipsi humanȩ imbecillitatis exempla ꝓ¬
tulert̃. penulã ꝙͣ reliqͥ troadȩ apud car¬
pum ueniens tecum defer. & utinã exci-
dant᷑ qͥ uos conturbant: inueniri plura
ꝙ. ad Romanos &. ad cȩt̾as ȩccł̃ias.
maximeq ad corinthios. remissiꝰ & co¬
tidiano pene sermone dictata. in qͥbꝰ
ȩpłas ñ putandas. aut si istȩ recipiunt᷑.
recipiendam esse s. ad philemonẽ ex p̃¬

Expanded text:
. His et caeteris istiusmodi, volunt aut Epistolam non esse Pauli, quae ad Philemonem scribitur: aut etiam si Pauli sit, nihil habere quod aedificare nos possit; et a plerisque veteribus repudiatam, dum commendandi tantum scribatur officio, non docendi. At econtrario qui germanae auctoritatis eam esse defendunt, dicunt numquam in toto orbe a cunctis Ecclesiis fuisse susceptam, nisi Pauli apostoli crederetur: et hac lege ne secundam quidem ad Timotheum, et ad Galatas eos debere suscipere, de quibus et ipse humanae imbecillitatis exempla protulerit: Penulam quam reliqui Troade apud Carpum, vendantur qui vos conturbant. Inveniri plurima et ad Romanos, et ad caeteras Ecclesias maximeque ad Corinthios remissius et quotidiano pene sermone dictata, in quibuepistolas non putandas: aut si istae recipiuntur, recipiendam esse et ad Philemonem, ex pr
Abbreviated transcription (Latin):
Ui Noluiit inter epłas pay¬
li eam recipere quȩ ad phi-¬
lemonem scribitur.
smana imbe¬
cillitas unum tenorem sc̃i sp̃s ferre po¬
tuisset. neq huiꝰ corpusculi necesfitates.
ponere prandiũ. cibũ capere. esurire. satiari.
indigesta digerere. ex hausta complere
replicant. ut affirment fuisse aliquod
tempus in quo payrus dicere ñ au¬
deret. uiuo iam non ego. uiuit autẽ
in me xp̃s.s. illud. an exꝑimentum
quęritis eus qui in me loquit᷑ xp̃s:
quale inquiunt exꝑimentũ xp̃i ẽ. au¬
dire. penulam quam reliqui troade
apud carpum. ueniens tecum affer &
illud ad galathas. utinam excidant᷑
qui uos conturbant. & in hac ipsa ȩpła.
rat᷑. factum ẽ uerbum dñi ad ietechiel.
siue ad quẽlibet alium ꝓpħarum. quia
post expletum uaticinium rursum in
semet reuertens homo communis
fieret exꝓpħa .&. excepto dño nr̃o
signum & baptista ioħs acceperat. ut
suꝑ quem uidisset scm sp̃m descenden¬
tem &. manentẽ in eo. ipsũ ẽẽ cognosce¬

Expanded text:
ui nolunt inter Epistolas Pauli eam recipere quae ad Philemonem scribitur, mana imbecillitas unum tenorem sancti Spiritus ferre potuisset: nec hujus corpusculi necessitates ponere prandium, cibum capere, esurire, saturari, ingesta digerere, exhausta complere;e  Al. coacta replicant: ut affirment fuisse aliquod tempus in quo Paulus dicere non auderet: Vivo, jam non ego, vivit vero in me Christus ; et illud: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Quale, inquiunt, experimentum Christi est, audire: Penulam quam reliqui Troade apud Carpum, veniens tecum affer . Et illud ad Galatas: Utinam et excidantur qui vos conturbant . Et in hac ipsa Epistola: ratur: Factum est verbum Domini ad Ezechiel , sive ad quemlibet alium prophetarum: quia post expletum vaticinium, rursum in semet revertens, homo communis fieret e propheta; et excepto Dominosignum et Joannes Baptista acceperat, ut super quem vidisset Spiritum sanctum descendentem et manentem in eo, ipsum esse cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
unam culpam. sanguinis sui effusio¬
ne purgaret. Quanti in toto orbe
martyres antequ̾ã cȩderent᷑. uariis
subiacuere peccatis. Defendamꝰ gͦ pec¬
cata: quia qui postea martyres. prius
peccatores fuerunt. Hȩc fr̃s aman¬
tissimi ad epłam ur̃am celeri sermo¬
ne dictaui. uincens propositum. ut
contra eum scriberem cuius ingeniũ
ante laudauerã: malens existimatio-
ne ꝑiclitari quam fide. Hoc michi
prȩstiterunt amicimei: ut si tacuero
reus. si respondero inimicꝰ uidicer.
Dura utraq conditio: sed de duobꝰ
eligam quod leuius est. Simultas re-¬
dintegrari potest. blasphemia ueniã
non meretur. Quid autẽ laboris in
transferendis libris periarchon susti¬
nuerim. ur̃o iudicio derelinquo: dũ
q mutare quippiam de greco. non
est uertentis sed euertentis. &. eade
ad uerbum exprimere. nequaqũa eiꝰ.
qui seruare uelit eloquii uenustatẽ.

Expanded text:
unam culpam sanguinis sui effusiounam culpam sanguinis sui effusione purgaret. quanti in toto orbe martyres, antequam caederentur, uariis subiacuere peccatis! defendamus ergo peccata, quia, qui postea martyres, prius peccatores fuerunt? Haec, fratres amantissimi, ad epistulam uestram celeri sermone dictaui uincens propositum, ut contra eum scriberem, cuius ingenium ante laudaueram, malens existimatione periclitari quam j fide. hoc mihi praestiterunt amici mei, ut, si tacuero, reus, si respon-j dero, inimicus iudicer. dura utraque condicio, sed de duobus eligam, j quod leuius est: simultas redintegrari potest, blasphemia ueniam non meretur. quid autem laboris in transferendis libris JUQl dQXwv1 sustinuerim, uestro iudicio derelinquo, dum et mutare quippiam de Graeco non est uertentis, sed euertentis, et eadem ad uerbum ex-I primere nequaquam eius, qui seruare uelit eloquii uenustatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferam: cui contradicere uel stulti sit.
uł impudentis. Sexti libri eus esii suꝑ
origenis defensione principium. usq
ad mille ferme uersus liber iste qui
pamphili dicitur continet: & in reliqͥs
scriptor eiusdem operis ꝓfert testimonia
quibus nititur approbare. origenem fuis-¬
se catholicum. Eusesius s. pamphilus
tantam inter se habuere concordiam. ut
unius animȩ homines putes. & ab uno
alter nomen acceꝑit. Quomͦ igit᷑ inter
se dissentire potuerunt. ut eusebius
in toto opere suo origenẽ arriani do¬
gmatis ꝓbet: & pamphilus. nicenȩ
synodi quȩ fuit postea defensorẽ: Ex qͦ
ostenditur uł didimi uel cuiuslibet
alterius ẽẽ opusculum: qui sexti libri
captiͥ detruncato cȩtera membra
sociarit. Sed concedamꝰ ex suꝑfluo
ut pamphili sit: pamphili. sed nec-¬
dum martẏris. Ante enĩ scripsit. qua
martyrium ꝑpetraret. Et quomodo
inquies martyrio dignus fuit: Scili¬
cet ut martyrio deleret errorem: ut

Expanded text:
proferam, cui contradicere uel stulti sit proferam, cui contradicere uel stulti sit uel inpudentis. sex librorum Eusebii super Origenis defensione principium usque ad mille ferme uersus liber iste, qui Pamphili dicitur, continet et in reliquis scriptor eiusdem operis profert testimonia, quibus nititur adprobare Origenem fuisse catholicum. Eusebius et Pamphilus tantam inter se habuere concordiam, ut unius animae homines putes et ab uno alter nomen acceperit. quomodo igitur inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Arriani dogmatis probet et Pamphilus Niccenae k. synodi, quae fuit postea, defensorem? ex quo ostenditur uel Didymi, uel cuiuslibet alterius esse opusculum, qui sex librorum capiti detrun- i cato cetera membra sociarit. sed concedamus ex superfluo, ut Pam-1 phili sit, Pamphili, sed necdum martyris — ante enim scripsit, sit martyrium perpetraret —: \'et quomodo,\' inquies; \'martyrio dignus fuit?\' scilicet ut martyrio deleret errorem; ut
Abbreviated transcription (Latin):
samphilum ꝓferunt laudatorem eus:
gr̃as illis ago meo nomine. quod di¬
gnum me putauerunt quem cum
martyre calumniarentur. Si enim ab
inimicis origenis. libros eius dicitis
esse iuolatos ut infamaret᷑. quare mi¬
chi non liceat dicere. ab amicis eiꝰ q.
sectatoribus compositum esse sub no¬
mine pamphili uolumen. quo illum
testimonio martyris ab infamia uin-¬
dicaret : Ecce uos emendatis in orige¬
nis libros quod ille non scripsit. ꝙ
miramini si edat aliquis librum que
ille non ȩdidit: Uos in ȩdido opere
potestis coargui: ille qui nichil aliud
ȩdidit. facilius patet calumniȩ. Late
quodlibet aliud opus pamphili: nusꝙͣ
reppietis. Hoc unum est. Unde igitur
sciam quod pamphili sit: Uidelicet stilꝰ
& saluia docere me poterit: Num qũa
credam quod doctus uir primos inge-¬
nii sui fructus quęstionibꝰ q infamiȩ
dedicarit. Et ipsum nomen apologeti-¬
ci ostendit excusationem. Non enim
defenditur nisi quod in crimine ẽ. Unũ

Expanded text:
Pamphilum proferunt laudatorem eius, Pamphilum proferunt laudatorem eius, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putauerunt, quem cum martyre calumniarentur. si enim ab inimicis Origenis libros eius dicitis esse uiolatos, ut infamaretur, quare mihi non liceat dicere ab amicis eius et sectatoribus conpositum esse sub nomine Pamphili uolumen, quod illum testimonio martyris ab infamia uindicaret? ecce uos emendatis in Origenis libris, quod ille non scripsit, et miramini, si edat aliquis librum, quem ille non edidit? uos in edito opere potestis coargui; ille, qui nihil aliud edidit, facilius patet calumniae. date quodlibet aliud opus Pamphili, nusquam repperietis; hoc unum est. unde igitur sciam, quod Pamphili sit? uidelicet stilus et saliua docere me poterit. numquam credam, quod doctus uir primos ingenii sui fructus quaestionibus et infamiae dedicarit. et ipsum nomen Apologetici ostendit accusationem; non enim defenditur, nisi quod in crimine est. unum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis prudentior. doctior. eloquentior
eusebio & didimo assertoribꝰ origenis.
inueniri potest: Quoꝵ alter sex uolu-¬
minibus te canoNot᷑ iac. ita eum
ut se sensisse confirmat: alter sic eius
errores nitit᷑ excusare. ut tamen illius
ẽẽ fateatur: non scriptum negans. sed
sensum scripti edisserens. Aliud est: si
quȩ ab hereticis addita sunt. didimꝰ
quasi benedicta defendit. Solus scili-¬
cet inuentus est origenes cuius scri-¬
pta in toto orbe pariter falsarentur:
qͥ quasi admitridatis litteras. om̃i
ueritas uno die de uoluminibus illi-¬
us raderet᷑. Si unus uiolatus est liber.
num uniuersa eius oꝑa quȩ diuersis
&. locis q. temporibus edidit simul
corrumpi potuerunt: Ipse origenes
in epła quam scribit ad fabianum ro¬
manȩ urbis eꝑm pęnitentiã agit
cur talia scripserit. & causas teme¬
ritatis in ambros iuor refert. quod
secreto ȩdita in publicum ꝓtulerit.
aliena ẽẽ quȩ displicent. Porro quod

Expanded text:
quis prudentior, doctior, eloquentior quis prudentior, doctior, eloquentior Eusebio et m Didymo, adsertoribus Origenis, inueniri potest? quorum alter sex uoluminibus tfjg ajzoloyiag ita eum ut se sensisse confirmat, alter sic eius errores nititur excusare, ut tamen illius esse fateatur, non scriptum negans, sed sensum scripti edisserens. aliud est, si, quae ab hereticis addita sunt, Didymus quasi bene dicta defendit. solus scilicet inuentus est Origenes, cuius scripta in toto orbe pariter falsarentur et quasi ad Mithridatis litteras omnis ueritas uno die de uoluminibus illius raderetur. si unus uiolatus est liber, num uniuersa eius opera, quae diuersis et locis et temporibus edidit, simul corrumpi potuerunt? ipse Origenes in epistula, quam scribit ad Fabianum, Romanae urbis episcopum, paenitentiam agit, cur talia scripserit, et causas temeritatis in Ambrosium refert, quod secreto edita in publicum protulerit: aliena esse, quae displicent! Porro, quod
Abbreviated transcription (Latin):
diem sine ista doctrina mundus xp̃ia¬
nus fuit. Illa senex tenebo fide. in qua
puer renatus sum. Pelusiotas nos ap¬
pellant ꝙ luteos. &. animales & car-¬
neos. quod non recipiamus ea quȩ sp̃s
sunt. Illi scilicet ierosolimite: quorum
mater in cęlo est. Non contemno
carnem. in qua xp̃s ꝙ natus est qͦ.
resurrexit. Non despicio lutum. quod
excoctum in testam purissimam re-¬
gnat in cȩlo. Et tamen miror cur
carni detrahentes uiuant carnaliter.
& inimicam sui foueant & nutriant
delicate. nisi forte implere uolunt
scripturam dicentem. Amate inimi¬
cos urõs. ꝙ bene facite his qui ꝑsecun-¬
tur uos. Amo carnem castam. uirgi¬
nem. ieiunantẽ: amo carnis non oꝑa
sed substantiam. Amo carnem quȩ
iudicandam esse se nouit: amo illã
quȩ ꝓ xp̃o in martyrio cȩditur. lani¬
atur. exuritur. Illud uero quod assert̃
a quibusdam hereticis & maliuolis
hominibus libros eius esse uitiatos.
quam sit ineptum. hinc ꝓbari potest.

Expanded text:
diem sine ista doctrina mundus Christiadiem sine ista doctrina mundus Christianus fuit. illam senex tenebo fidem, in qua puer renatus sum. Pelusiotas nos appellant et luteos et animales et carneos, quod non recipiamus ea, quae spiritus sunt, illi scilicet Hierosolymitae, quorum mater in caelo est. non contemno carnem, in qua Christus et natus est et resurrexit, non despicio lutum, quod excoctum in testam purissimam regnat in caelo, et tamen miror, cur carni detrahentes uiuant. carnaliter et inimicam suam foueant et nutriant delicate, nisi forte inplere uolunt scripturam dicentem: amate inimicos uestros et benefacite his, qui persequuntur uos. amo carnem castam, uirginem, ieiunantem; amo carnis non opera, sed substantiam; amo carnem, quae iudicandam esse se nouit; amo illam, quae pro Christo in martyrio caeditur, laniatur, exuritur. Illud uero, quod adserunt a quibusdam hereticis et maliuolis hominibus libros eius esse uiolatos, quam ineptum sit, hinc probari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
sed alioꝵ errore defendere. Hoc non ẽ¬
inquies excusare origenem: sed accusa¬
re cȩteros. Pulchre. si eum errasse non
dicerẽ: si in fidei prauitate saltim apłm
PAULUM aut angłm de cęlo audien-
dum crederem. Nune uero cum simpli¬
citer eius errorem fatear. sic legam ut
cȩteros: quia sic errauit ut cȩteri. Sed¬
dicas. Si multoꝵ cõmunis est error:
cur solum ꝑsequimini: Quia uos solũ
laudatis ut apłm. Tollite amoris yꝑ¬
boleñ: & nos tollimus odii magnitu¬
dinem. Ci̧teroꝵ uitia de libris suis ad
hoc tantum excerpitis. ut huius de¬
fendatis errorem: origenem sic fertis in
cȩlum. ut nichil eum errasse dicatis. Qͥs¬
quis es assertor nouorum dogmatum.
quȩso te ut parcas romanis auribꝰ.
parcas fidei quȩ apłi uoce laudata ẽ.
Cur post quadringentos annos docere
nos niteris quod ante nescuumꝰ. Cur
ꝓfers in medium. quod paulus &̃. pe¬
trus ȩdere noluerunt: Usq ad hanc

Expanded text:
sed aliorum errore defendere. \'hoc non esed aliorum errore defendere. \'hoc non einquies, \'excusare Origenem, sed accusare ceteros\'. pulchre, si eum errasse non dicerem, si in fidei prauitate saltem apostolum Paulum aut angelum de caelo audien-. dum crederem; nunc uero, cum simpliciter errorem eius fatear, sic legam ut ceteros, quia sic errauit ut ceteri: dicas: si multorum communis est error, cur solum persequimini?\' quia uos solum laudatis ut apostolum. tollite amoris vneQftokrjv et nos tollimus odii magnitudinem. ceterorum uitia de libris suis ad hoc tantum excerpitis, ut huius defendatis errorem; Origenem sic fertis in caelum, ut nihil eum errasse dicatis. quisquis es adsertor nouorum dogmatum, quaeso te, ut parcas Romanis auribus, parcas fidei, quae apostoli uoce laudata est. cur post quadringentos annos docere nos niteris, quod ante nesciuimus? cur profers in medium, quod Paulus et Petrus edere noluerunt? usque ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tẏris filius: alexandriȩ ȩccłiasticã sco-¬
lam tenuit. succedens eruditissimo
uiro clementi prb̃o. Uoluptates in
tantum fugit: ut zelo dĩ sed ñ scđm
scientiam. ferro truncaret genitalia.
Calcauit auaritiam: scripturas memo¬
riter tenuit. ꝙ in studio explanatio¬
Mille & eo amplius tractatus quos
in ȩccłia locutus ẽ edidit: innumera¬
biles p̃terea commentarios quos ap-
pellauit thomos. & quos nunc prȩ¬
dereo. ne uidear operum euiꝰ indicem
texere. Quis nr̃m tanta potest legere.
quanta ille conscripsit: Quis arden-¬
tem in scripturis animum non mire¬
tur: Quod siquis uidas zelotes oppo¬
suerit nobis errores eius. audiat libere.
Interdum magnus dormitat homerus.
Uerum oꝑi longo fas est obrepere som-¬
num. Non imitemur eius uitia. cuiꝰ
uirtutes non possumus sequi. Erraue-¬
runt in fide &. alii tam greciquam la-¬
tini: quoꝵ non necesse ẽ ꝓferre nomi¬
na. ne uideamur eum non sui merito

Expanded text:
tyris filius Alexandriae ecclesiasticam schotyris filius Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit succedens eruditissimo uiro, Clementi presbytero; uoluptates in tantum fugiit, ut zelo dei, sed non secundum scientiam ferro truncaret genitalia; calcauit auaritiam; scripturas memoriter tenuit et in studio explanatiomille et eo amplius tractatus, quos in ecclesia locutus est, edidit; innumerabiles praeterea commentarios, quos ipse appellat tomos et quos nunc praetereo, ne uidear operum eius indicem texere. quis . nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in scripturis animum non miretur? quodsi quis ludas zelotes opposuerit nobis errores eius, audiat libere: -- interdum magnus dormitat Homerus, uerum operi longo fas est ignoscere somnum. Non imitemur eius uitia, cuius uirtutes non possumus sequi. errauerunt in fide et alii tam Graeci quam Latini, quorum non necesse est proferre nomina, ne uideamur eum non sui merito,
Abbreviated transcription (Latin):
eius de resurrectione. periarchon.
stromateos: Quis ꝑ infame opus
seipsum uoluit infamari: Nec diser-¬
tiores sumus hilario. nec fideliores
yictorino. qui tractatus eiꝰ non ut
interprȩtes sed ut auctores ꝓprii
oꝑis transtulerunt. Nuꝑ ambrosiꝰ¬
sc̃s sic exameron illius compilauit.
ut magis yppoliti sententias basiliiq
sequeretur. Ego ipse cuius ȩmulatores
uos esse dicitis &̃ ad cȩteros talpȩ. capra¬
rum in me oculos possidetis: si malo
animo fiussem erga origenem. interpre¬
tatus essem hos ipsos quos supradixi
libros. ut mala eius etiam latinis no¬
ta facerem. Sed numquam feci: & mul¬
tis rogantibus ad quiescere nolui.
Non en un consueui eoꝵ insultare er-¬
roribus. quoꝵ miror ingenia. Ipse si ad¬
inueret origenes irasceretur uobis fau¬
toribꝰ suis: ꝙ cum iacob diceret. Odio¬
sum me fecistis in mundo. Wlt aliquis
laudare origenẽ: laudet ut laudo. Ma-¬
gnus uir ab adolescentia. & uere mar¬

Expanded text:
eius de resurrectione, περὶ ἀρχῶν, eius de resurrectione, περὶ ἀρχῶν, stromateas ? quis per infame opus se ipsum uoluit infamari? nec disertiores sumus Hilario nec fideliores Victorino, qui tractatus eius non ut interpretes, sed ut auctores proprii operis transtulerunt. nuper Ambrosius sic Exaemeron illius conpilauit, ut magis Hippolyti sententias Basiliique sequeretur. ego ipse, cuius aemulatores esse uos dicitis et ad ceteros talpae caprearum in me oculos possidetis, si malo animo fuissem erga I Origenem, interpretatus essem hos ipsos, quos supra dixi, libros, ut mala eius etiam Latinis nota facerem; sed numquam feci et multis rogantibus adquiescere nolui. non enim consueui eorum- insultare 4 erroribus, quorum miror ingenia. ipse, si aduiueret, Origenes irasceretur uobis, fautoribus suis, et cum Iacob diceret: odiosum me 1 fecistis in mundo. Uult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus uir ab infantia et uere mar
Abbreviated transcription (Latin):
cis corrupta ẽẽ quȩ transtuli: quãꝙͣ
timere non debeas. Ego enĩ omnia
quȩ fuerant uitiata correxi. Hoc est
aliis uerbis dicere. Ego qui inter¬
prȩtor catholicus sum: Hic quem in¬
terprȩtor hereticus ẽ. Deniq & uos
satis simplicit̃ & ingenue. at non
malitiose parui scilicet pendentes
prȩcepta Rethorica & p̃stigias orato¬
rium. dum libros eius periarchon
hereticos confitemin. &̃ in alios cri-¬
men tranfferre uultis. in iecistis legen¬
tibꝰ scrupulum. ut dotam auctoris
uitam discuterent. ꝙ. ex cȩteris enis
libris comecturam prȩsentis facerent
quȩstionis. Ego callidꝰ qui emenda¬
ui silens quod uolui: & dissimulans
crimina. non feci inuidiam crimi-¬
noso. Aiunt & medici grandes mor¬
bos non esse curandos sed dimitten¬
dos naturȩ: ne medela languorẽ
exasperet. Centum &. quinquaginta
prope anni sunt ex quo origenes
mortuus est tẏri. Quis latinoꝵ um¬
quam ausus est tranfferre libros

Expanded text:
cis corrupta esse, quae transtuli. quamquam cis corrupta esse, quae transtuli. quamquam timere non debeas; ego enim omnia, quae fuerunt uitiata, correxi/ hoc est aliis uerbis dicere: \'ego, qui interpretor, catholicus sum; hic, quem interpretor, hereticus est. \' denique et uos satis simpliciter et ingenue ac non malitiose, parui scilicet pendentes praecepta rhetorica et praestigias oratorum, dum libros eius περὶ ἀρχῶν hereticos confitemini et in alios crimen transferre uultis, iniecistis legentibus scrupulum, ut totam auctoris uitam discuterent et ex ceteris libris eius coniecturam praesentis facerent quaestionis; ego callidus, qui emendaui silens, quod uolui, et dissimulans crimina non feci inuidiam criminoso, aiunt et medici grandes morbos non esse curandos, sed dimittendos naturae, ne medella languorem exasperet. centum et quinquaginta prope anni sunt, ex quo Origenes dormiuit Tyri. quis Latinorum umquam ausus est transferre libros
Abbreviated transcription (Latin):
origenem: &. muttum non faciam.
Dicite eum male sensisse de filio. peuis
de sp̃u scõ: animarum de cęlo ruinaᷤ
impie ꝓtulisse. resurrectionem carnt̾
uerbo tantum confiteri. cȩterum asser-¬
tione destruere: &. post multa scl̃a atq
unam om̃ium restitutionẽ. id ipsum
fore gabrielem quod diabolum. pau-¬
lum quod caiphan. uirgines quod
ꝓstitutaᷤ. Cum hȩc reieceritis.ꝙ. qua¬
si censoria uirgula separaueritis a fi¬
de ȩccł̃iȩ. tuto legam cȩtera: nec uene¬
na iam metuam cum antidotum prę¬
bibero. Non michi notebit si dixero.
origenes cum in cȩteris libris om̃s
uicerit. in cantico canticorum ipse
se uicit: nec formidabor sententiam
qua illum doctorem eccłiarum quon-¬
dam ad olescentulus nominaui: nisi
forte accusare debui. cuiꝰ rogatus
opuscula tranfferebam. & dicere in ꝑ-¬
logo. Hic cuius interpretor libros.
hereticus est. Caue lector ne legas:
fuge uiperam. Aut si legere uolueris.
scito a malis hominibus & hereti¬

Expanded text:
Origenem, et muttum non faciam. dicite eum male sensisse de filio, peius de spiritu sancto, animarum de caelo ruinas inpie protulisse, resurrectionem carnis uerbo tantum confiteri, ceterum adsertione destruere et post multa saecula atque unam omnium restitutionem id ipsum fore Gabrihel, quod diabolum, Paulum, quod Caiphan, uirgines, quod prostibulas: cum hoc reieceritis et quasi censoria uirgula separaueritis a fide ecclesiae, tuto legam cetera nec uenena iam metuam, cum antidotum praebibero. non mihi nocebit, si dixero: Origenes, cum in ceteris libris omnes uicerit, in Cantico canticorum ipse se uicit, nec formidabo sententiam, qua illum doctorem ecclesiarum quondam adulescentulus nominaui. nisi forte accusare debui, cuius rogatus opuscula transferebam, et dicere in prologo: \'hic, cuius interpretor libros, hereticus est; caue, lector, ne legas. fuge uiperam aut, si legere uolueris, scito a malis hominibus et hereti
Abbreviated transcription (Latin):
uobis d̃s iuuerit. id circo susceptꝰ ẽ:
non ut calumniatorũ ora qͦd fieri noN
potest. licet forte etiam hoc d̾s faciet.¬
clauderemus: sed ut ꝓficere ad scien¬
tiam rerum uolentibꝰ materiam prȩ¬
beremus. Illud sane omnẽ qui hos li¬
bros uel descripturus ẽ uel lecturus. in
conspectu d̃i patris & filii & sp̃s scĩ con¬
destor. atq conuenio. ꝑ futuri regni fi¬
dem. ꝑ resurrectionis ex mortiuis sacra-¬
mentũ ꝑ illum qui p̾paratus est diabo¬
lo & angłis eius ȩternum ignẽ. sic
non illum locum ȩterna hereditate
possideat. ubi ẽ fletus & stridor den¬
tium. & ubi ignis eoꝵ non extingue¬
tur. & uermis eoꝵ non moriet᷑. ne
addat aliquis hiuic scripturȩ ne au¬
ferat. ne inserat. ne immutet. sod con-¬
ferat cum exemplaribꝰ unde scripse¬
rit. & emendet ad litterã &. distinguat.
ꝙ. in emendatum uł non distinctũ codi¬
cem ñ habeat: ne sensuum difficultas

Expanded text:
uobis deus iuuerit, idcirco susceptus est, uobis deus iuuerit, idcirco susceptus est, non ut calumniosis os-quod fieri non potest, licet forte etiam hoc deus faciet-clauderemus, sed ut proficere ad scientiam rerum uolentibus materiam praeberemus. illud sane omnem, qui hos libros uel descripturus est uel lecturus, m conspectu dei patris et filii et spiritus sancti contestor atque conuenio per futuri regni fidem, per resurrectionis ex mortuis sacramentum, per illum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius, aeternum ignem: sic non illum locum aeterna hereditate possideat, ubi est fletus et stridor dentium et ubi ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur, ne addat aliquid huic scripturae, ne auferat, ne inserat, ne inmutet, sed conferat cum exemplaribus, unde scripserit, et emendet ad litteram et distinguat et inemendatum uel non distinctum codicem non habeat, ne sensuum difficultas,