comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i fruccus bone operationis Ci audiuin
et letieia inueniour inca grarũ actio
& uor laudis. hoc÷ beneficus. sͥ adõ col¬
latis Et quia redemit eam sanguine
passionis sue grãs referet ei ⁊ laudes
fidei ac confessionis. Adtendite adie
qui credidistis ex uideis uł gentibus
audite me. Iste ÷ popłs ⁊ iste sunt trib
dequibus gabrihel loquitur adioseph.
Ipse enim saluum facioe popłm suum.
apeccatis eorum  quid precipit ut
tum uulucem. hoc : infidem popłorum
requiescet. qui intenebris infidelicats
erant. iuxca illud apli: Popłs quiambu¬
labat intenebris. uidit lucem magnam:

Expanded text:
erationis. « Gaudium et laetitia invenietur in ea. Gratiarum actio et vox laudis. » Pro beneficiis sibi a Deo collatis. Et quia redemit eam sanguine passionis suae, gratias referet ei et laudes fidei ac confessionis. « Attendite ad qui credidistis ex Judaeis vel gentibus, « audite me. » Iste est populus, et istae sunt tribus, de quibus Gabriel loquitur ad Joseph: « Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . » Et quid praecipit ut tum, « in lucem, » hoc est, in fidem populorum « requiescet qui in tenebris » infidelitatis « erant » juxta illud: « Populus qui ambulabat in tenebr
Abbreviated transcription (Latin):
benius: mendaces erimus & sac̾
eorum ut penitentiam agentes dicai
quilapsus est uerbo Hebrei nolunt
hoc referre ad xp̃m sed pocus ad
ysaiam. cui dñs linquam herudictĩ
dedit ut sustenatret popłm udaicũ
⁊ qui mulca obꝓbria abeis sustinuit
intantum ut sera lignea seccaret᷑:
S melius est ut referamus illud
linguam habuit ad consolandum
merentes. ⁊ reuocandum ad peniten¬
tiam peccatores : & qui ꝓsalute ge¬
neris humani haec pati uoluit Dñs
eruditam in lege om̃iq. sapientia.
ut sciam sustentare eum uerbo qui
lapsus est. sub inpeccatum ⁊ mortẽ.
genus uidelic& humanum Quo
uerbo dicit se sustentare genus
humanum: Uerbo predicationis et
penitentie. dicendo penitentiam agite.
ad ꝓpinquabit enim regnum cęlorum.¬

Expanded text:
bemus, mendaces erimus . » Et sbemus, mendaces erimus . » Et seorum, ut, poenitentiam agentes, dicanqui lapsus est, verbo. » Hebraei nolunt hoc referre ad Christum, sed potius ad Isaiam, cui Dominus linguam eruditam dedit ut sustentaret populum Judaicum, et qui multa opprobria ab eis sustinuit, in tantum ut serra lignea secaretur. Sed melius est ut referamus illud linguam habuit ad consolandum moerentes et revocandum ad poenitentiam peccatores, et qui pro salute generis humani haec pati voluit. Domineruditam in lege omnique sapientia, ut sciam sustentare cum verbo qui lapsus est, subaudis in peccatum et mortem, genus videlicet humanum. Quo verbo dicit se sustentare genus humanum? Verbo praedicationis et poenitentiae dicendo. « Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
trescent pisces sine aqua. ⁊ morient᷑
insiti: quẽ admͦ innilo flumine egẏpti:
& est sensus: Ego qui illa feci ⁊ modo
possum similia facere. non habeo aligͥo
amissum depotentia met allegorice
autem mare significat hunc mun¬
dum quisemꝑ in motu est Eece
inquid ĩ indignationmea desertum
faciam hunc mundum indie iudicu
ab om̃i amaricudine ⁊ ab omĩbus
habictitorib sins. ⁊ ponam flumina
insiccum idest doctrinam hereticorũ
⁊ sapientiam philosophorum ex siccabo:
& conputrescent id deficient pisces
sine aqua: hoc: curiosi ⁊ peccatores.
non habentes illam aquam dequa dix̃
Phnlosophi dicunt .x. stadus cęlum
distendi aterra: non amplus quħ.
spacium crassitudine aeris. aliquan¬
Do nobis splendorem solis abstrahit.
obscuratur: Allegorce autem
Hic: sensus Induam celos tene¬
bris id faciam ut sc̃i recognoscant
se eẽ peccatores iuxca illud Iustus
aprincipio accusator est sui & si
dixerimus quia peccatum non ha¬

Expanded text:
trescent pisces sine aqua et morientur in siti » quemadmodum in illo flumine Aegypti. Et est sensus: Ego qui illa feci et modo possum similia facere, non habeo quidquam amissum de potentia mea. Allegorice autem mare significat hunc mundum, quod semper in motu est. Ecce inquit in indignatione mea desertum faciam hunc mundum in die judicii ab omni amaritudine, et ab omnibus habitatoribus suis. Et ponam flumina in siccum, id est doctrinam haereticorum, et sapientiam philosophorum exsiccabo. Et computrescent, id est deficient pisces sine aqua, hoc est curiosi et peccatores snon habentes illam aquam de qua dixi» Philosophi dicunt decem stadiis coelum distendi a terra non amplius: quod spatium crassitudine aeris aliquando nobis splendorem solis abstrahit. obscuratur. Allegorice autem hic est sensus: Induam coelos tenebris, id est faciam ut sancti recognoscant se esse peccatores: juxta illud, Justus in principio accusator est sui . Et, « Si dixerimus quia peccatum non ha
Abbreviated transcription (Latin):
iundieu udicatupi sunt cum dño
oibem macquitce sient ppse
dixit. Amen dico uobis quia se
ꝯtempone placito hoc ⁊ indie
passionis ⁊ resurrecionis. eraudiꝰ¬
inte resus citando amortu saut
indie salutis. hoc ⁊ quando prõ
salute generis humqni passiont̃
sustiuisti atreiliatus sumn
Tempus placitum dicit. tempus
passionis resurret ionisꝙ eiuo
quia complacuit illi ut millo
redimeret genus humanum.
E xaudunt eum d̃ pater quan¬
do ipse orauit dicens clarifica
me dẽ pater apud temet psũ
ille respondit ⁊ clari ficai et
terum clarificabo. Tempue
placitum apellat tempus passi¬
onis iresurrectionis euis. uł
hci aberordio prahcationis añi
usque adercrnim udiclidiẽ
iudeorum. In illis uidelicet quierede
uoluerunt inamicitiam indelict¬
apłorum quibus ipse dixit . I am non
dicam uos seruos s. amicos meos
Ad quid ergo suscittiuite. Q ut
suscutires terrã hoc ÷ habicatores q̃e.
dcinfidelitate ad fide. ⁊ dẽrrore ydo

Expanded text:
judicii judicaturi sunt cum Domino orbem in aequitate, sicut ipse dixit: « Amen dico vobis, quia sedIn tempore placito, » id est in die passionis et resurrectionis, « exaudivi te » resuscitando a mortuis, « in die salutis, » hoc est quando pro salute generis humani passionem sustinuisti: « auxiliatus sum tui. » Tempus placitum dicit tempus passionis resurrectionisque ejus, quia complacuit illi, ut in eo redimeret genus humanum. Exaudivit cum Deus Pater, quando ille oravit, dicens: Clarifica me, Deus Pater, apud temetipsum. Et ille respondit: « Et clarificavi, et iterum clarificabo . » Tempus placitum appellat tempus passionis et resurrectionis ejus. Vel dici ab exordio praedicationis ejus, usquJudaeorum. In illis scilicet qui credere voluerunt in amicitia apostolorum, quibus ipse dixit: « Jam non dicam vos servos, sed amicos meos . » Ad quid ergo suscitavi te? « ut suscitares terram, » id est habitatores terrae de infidelitate ad fidem, et de errore ido
Abbreviated transcription (Latin):
Deuentre matris meȩ hoc ÷ antequã
nascerer᷑ recordatus est nominis mei.
quod nomine saluatoris fruerer:
Posuit os meũ id uerba oris mei:
quasi gladiũ acutũ. Os dñ apellat̾
isto in loco eũglica doctrina & sermo
illius Dehoc gladio dic̃ ipse dñs
Nonueni pacẽ mittere interrã. sed
oris sui int̾ficiet impiũ: & illud.
Et gladiũ sp̃s: qđ est uerbum dĩ.
Inumbrit manus suȩ ꝓtexit me.
hoc:l in protectione diuinitatis sue.
ut sine peccato manerem inricula facerẽ.
neipsa capo assũptit. auerho unlesceret. floe
dicit inumbra. quia ipsa aiunttes lac¬
uisibilis est. Posuit me sic̃ sagictã electĩ
Cundicit sagitã electam. habere diri sagit¬

Expanded text:
De ventre matris meae, » hoc est antequam nascerer, « recordatus est nominis mei » quod nomine Salvatoris fruerer. « Posuit os meum, » id est verba oris mei: « quasi gladium acutum. » Os Domini appellatur isto in loco Evangelica doctrina et sermo illius. De hoc gladio dicit ipse Dominus: « Non veni pacem mittere in terram, sed oris sui interficiet impium . » Et illud: « Et gladium Spiritus, quod est verbum Dei . » « In umbra manus suae protexit me, » hoc est in protectione divinitatis suae, ut sine peccato manerem et miracula facerem, ne ipsa caro assumpta a Verbo vilesceret. Ideoque dicit in umbra, quia ipsa divinitas invisibilis est. « Posuit me sicut sagittam electam. » Cum dicit sagittam electam, ostendit ha
Abbreviated transcription (Latin):
studucrunt. & aduiam ueritatis
nutierunt: dequibus dic̃ psal
mista. Constitues cos principes
suꝑ omem terram: Ipsi fuerunt
regine qui ⁊ reges ⁊ nutricii Nũ¬
quid non reges ⁊ regine fuerunt.
ł& rus & saulus. quia sua pre¬
dicatione corda suꝑborũ hominũ
non erat Paulus nutrieius siue

Expanded text:
studuerunt, et ad viam veritatis studuerunt, et ad viam veritatis nutrierunt. De quibus Psalmista dicit: « Constitues eos principes super omnem terram . » Ipsi fuerunt reginae qui et reges et nutritii. Nunquid non reges et reginae fuerunt Petrus et Paulus, qui sua praedicatione corda superborum hominum non erat Paulus nutritius sive
Abbreviated transcription (Latin):
adiutorio: ab om̃ib insidiis diaboli:
& cum ego leuauero filium meum.
ul suꝑ corda gentium. uł adcelum
eleuando. afferent oprimitiua
aeccła nfilios tuos apłi. ad fidem
inulnis id suis eremplis et predicatio¬
nibus. uł angelice potestates afferent
ad accernam beatitudinem. Post fi¬
nitum huius laboris cursum. sicut
trahendo. uł animas scõrum ad
papadisum ducendo suꝑ bumeros.
id est siuis meritis apłi uł angłi
suis orationibus portabunt. Ideo
dicit filios tuos ⁊ filias tuas qui
dutroq serum sc̃a aeccła cons¬
tat: Legimus enin quatuor fi¬
lias philippi ꝓpħissas fuisse. Et
ista anobis carnaliter intelligen¬
da. sicut uidei intelligunt.
qui dicunt se maduentu xp̃i sui
quẽ adhuc prestolant᷑ habere nu¬
tricios reges.⁊ nutrices reginas.
⁊ inulnis un suꝑ humeros por¬
tari abilł S ꝑ reges ⁊ nutrici¬
os debennus intelligere apłos ⁊
p̃dicatores quise ⁊ alios regere bene

Expanded text:
o, ab omnibus insidiis diaboli. « Et » cum ego levavero Filium meum, vel super corda gentium vel ad coelos elevando: « Afferent, » o primitiva Ecclesia, et « filios » tuos apostoli ad fidem « in ulnis, » id est suis exemplis et praedicationibus. Vel angelicae potestates afferent ad aeternam beatitudinem, post finitum hujus laboris cursum, sicut trahendo, vel animas sanctorum ad paradisum ducendo, « super humeros, » id est suis meritis apostoli, vel angeli suis orationibus « portabunt. » Ideo dicit filios tuos et filias tuas, quia ex utroque sexu sancta Ecclesia constat . Legimus enim quatuor filias Philippi prophetissas fuisse. « Eista a nobis carnaliter intelligenda, sicut Judaei intelligunt, qui dicunt se in adventu Christi sui quem adhuc praestolantur habere nutritios reges et nutrices reginas, et in ulnis et super humeros portari ab illis. Sed per reges et nutritios debemus intelligere apostolos et praedicatores, qui se et alios regere bene
Abbreviated transcription (Latin):
InI xp̃o. lac uob̾ potũ dedi ñescã:
Numquid Paerus mitricius nõ
erat quando dirit.
quasi modo geniti infantes lac
concupiscitis. Sic deceteris
apłis intelligendum est. Sequitur.
ergo ⁊ dr̃ etiam ad primitiuam aeccłam
Uultu ĩ terrã demisso id̾ humiliato.
nutiua a eccła. incapite cuo quod
est xp̃s. potesitis uideliat. terrena
&dignitas muncdana Quicumq
xp̃m adorat siue honorat. qui estu
capud omĩum electorum. honorat
oñs electos qui sunt corpus xp̃iu
Q uodq subiungit ⁊ puluerẽ pedũ
tuorum lingent. Hoc significat qđ
reges ⁊ regine ꝑ quos designantur
apłi ⁊ predicitores. qͣnicquid terreni
oꝑis ⁊ peccati adheserit pedibus
id ÷ actionibus a eccłe. sermone
& cremplo suo. mundabunt & ex¬
tergent: Puluerem inquid pedũ
tuorum lingent. iđ derpenã con¬
uersationem affe rent ⁊ peceatit di¬
mitent. iuxca quod adño potes¬
tatẽ acceperunt dicente Quod

Expanded text:
isto lac vobis potum dedi, non escam ? » Nunquid Petrus nutritius non erat, quando dixit: « Quasi modo geniti infantes lac concupiscite » Sic de caeteris apostolis intelligendum est. Sequitur ergo, et dicitur ad primitivam Ecclesiam: « Vultu in terra demisso, » id est humiliato, mitiva Ecclesia, in capite tuo, quod est Christus, potestas videlicet terrena et dignitas mundana. Quicunque Christum adorat sive honorat, qui est caput omnium electorum, honorat omnes electos qui sunt corpus Christi . Quodque subjungit, « et pulverem pedum tuorum lingent, » hoc significat quod reges et reginae, per quos designantur apostoli et praedicatores, quidquid terreni operis et peccati adhaeserit pedibus, id est actionibus Ecclesiae, sermone et exemplo suo mundabunt et abstergent. Pulverem inquit pedum tuorum lingent, id est terrenam conversationem auferent et peccata dimittent, juxta quod a Domino potestatem acceperun
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ponebant tradiciones suas legi dĩ. et
dissipantes. sub te suis exemplis ate
exibunt. ducti incaptiuittitẽ aroma¬
nis: Leua in cireuitu oculos tuos et
uide. or̃s isti congregati sunt. uene¬
runt tibi: Apłos alloquitur ⁊ primi¬
uam aeccłani Legimus inactibus
apłorũ. qđ die pentecostes p̃dicantib
apłis: concurrerit multitudo iudeorũ
que conuenerat ex diuessis partibus
mundi: ad quas disꝑsi fuerant preni¬
mia ꝑsecutione. antiochie pͥiphanȩ.
temporib machabeoriĩ: ex quib sicuc
ad primitiuã aeccłam: Leua inqui¬
ens oculos tuos opͥmiaua aeccła. ⁊ uide
⁊ consociã ur cibi ininitate fidei:
Potest &iam ⁊ ad multitudinem ge¬
tium referri. quȩ cotidie ex om̃ibrs
mundi climatibus confluit adfidẽ
quasi sponsa: sidici fas est illud quod dr̃
unuo ego. iuramentum dĩ est. sieut sepe
inueteri testamento locutus est. ⁊ sicut
innouo am̃am̃. Idõ autẽ dicit᷑ iurarȩ

Expanded text:
praeponebant traditiones suas legi Dei, « et praeponebant traditiones suas legi Dei, « et dissipantes, » subaudis, te suis exemplis, « a te exibunt, » ducti in captivitatem a Romanis. « Leva in circuitu oculos tuos, et vide, omnes isti congregati, venerunt tibi. » Apostolos alloquitur et primitivam Ecclesiam. Legimus in Actibus apostolorum , quod die Pentecostes praedicantibus Apostolis concurrerit multitudo Judaeorum, quae convenerat ex diversis partibus mundi, ad quas dispersi fuerant prae nimia persecutione Antiochi Epiphane, temporibus Machabaeorum: ex quibus sicut ad primitivam Ecclesiam: Leva inquiens oculos tuos, o primitiva Ecclesia, et consocientur tibi in unitate fidei. Potest etiam et ad multitudinem gentium referri, quae quotidie ex omnibus mundi climatibus confluit ad fidemquasi sponsa. » Si dici fas est illud quod dicitur Vivo ego, juramentum Dei est, sicut saepe in Veteri Testamento locutus est, et sicut in Novo Amen, amen. Ideo autem detur jurare
Abbreviated transcription (Latin):
est: quia iherłm id congregatio scõrum.
Que prima fuerit exiudeis isttm cõ¬
memorat: quȩ posittt incapniuitatem
babilonis dicit se ado derelictam . S
quid dicat ei dñs blandientis affectu
audiamus. Numquid obliuisci po¬
test mulier infantẽ suum. ut non
msereacur filio uteri sui.: Mlinime:
& est sensus Sicut illa non potest
obliuisci infantem ut ei nomi sere¬
atur : sic ego nonobliuiscar cui set
oblita fuerit misereri filio uteri sui
ego ttm̃ nõ obliuisear tui dicit dñs
omĩpotens: Ecce inmanibus iđ inpresen¬
tia mett descripsite uł depinrite ut
tui semꝑ memoriam habeam. muri tui
coram ocłis meis semꝑ Quisunt isti mu
interpellant ꝓect. ⁊ quorum oracionibus
du illi uallas sunt sic̃ eiuittis uallat᷑
muro matheriali: Muri tui id ꝓpħe
Loquit᷑ defuturo quasi depreterito. quasi
uenerunt: Apłi reaedificaueruN
ierłm id congregationẽ fideliũ quȩ des¬
queta erat. ꝑ infidelicatẽ: in illis tam̃

Expanded text:
congregatio sanctorum quae prima fuerat in Judaeis, ista commemorat: quae posita in captivitatem Babylonis dicit se a Deo derelictam. Sed quid dicit ei Dominus blandientis affectu? Audiamus. « Nunquid oblivisci potest mulier infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui? » Minime. Et est sensus: Sicut illa non potest oblivisci infantem, ut ei non misereatur: sic ego non obliviscar tui, sed « oblita fuerit » misereri filio uteri sui: « Ego tamen non obliviscar tui, » dicit Dominus omnipotens. « Ecce in manibus, » id est in praesentia mea. « Descripsi te, » vel depinxi te, ut tui semper memoriam habeam. « Muri tui coram oculis meis semper. » Qui sunt isti murinterpellant pro ea, et quorum orationibus diu illi vallati sunt, sicut civitas vallatur muro materiali. Muri tui, id est Loquitur de futuro quasi de praeterito, quasi jam venerint. Apostoli reaedificaverunid est congregationem fidelium, quae destructa erat per infidelitatem, in illis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
in lecculo dr̃ eleuare. itti ullis precipitiu
ut eleuentur auiciis adurtutes: de infidelitate
ciuuuicatis precipiat. ut in pristinum sccitum
eleuentur qui aroͥmanis destructi sunt
s medonomicos intelligendum est ꝑid qdđ
contince id quod continetur. Elenare inquit
opopulus iudcorum deuiciis adiii tutes
de infidelitate adfidem Consurge ierłm¬

Expanded text:
in lectulo dicitur elevare: ita et illis praecipitur in lectulo dicitur elevare: ita et illis praecipitur ut eleventur a vitiis ad virtutes, de infidelitate civitatis praecipiat ut in pristinum statum eleventur, qui a Romanis destructi sunt; sed metonomicos intelligendum est per id quod continet, id quod continetur. Elevare, inquit, o popule Judaeorum, de vitiis ad virtutes, de infidelitate ad fidem. Consurge, Jer
Abbreviated transcription (Latin):
conturbasse quando ꝑmisit eos concurbare: Po¬
sui uerbum meũ more cuo. id plenitudinem¬
tatis custodiuite ne peccares. ⁊ neuilesceres
Ad hominem assumptum auerbo loquitur
isiti ds̃ pater. in quo inhabitat om̃is plenitu¬
do diuinitatis corporaliter ertp̃r: Quantũ
autẽ aodiuinitatem ꝑtinet. nichil accepit
extempore apatre: set omĩa possidet cõmuna
cum patre. quippe qui est dĩ uirtus ⁊dĩ sapi¬
entia. ꝑ quem cunetit facta sunt exnichilo:
ꝑcelum nouum ⁊ terram nouam. que p̃cepit
dilectione dĩ ⁊ proximi. qui deuetustate pec¬
cati renouatisunt innouitate fidei. ⁊ scę̃
conuersationis. Eleuare eleuare consurge
ierłm que bibisti demami dñi. calicem ire eiꝰ
Adeos loquitur sermo diuinus. qui inpassione
dni ceciderunt innegationis peocatum. et¬
m infidelititas: dicentes qucifige talem.
ida hobis baraban: non enim habemus
regem nsi cesarem & sicut iacenti

Expanded text:
conturbasse, quando permisit conturbari eos. « Poconturbasse, quando permisit conturbari eos. « Posui verbum meum in ore tuo, » id est plennitatis custodivi te ne peccares, et ne vilesceret  meus es tu. » Ad hominem assumptum a Verbo loquitur ista Deus Pater, in quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter ex tempore. Quantum enim ad divinitatem pertinet, nihil accepit ex tempore a Patre, sed omnia possidet communia cum Patre; quippe qui est Dei virtus et Dei sapientia, per quem cuncta facta sunt ex nihilo. Per coelum novum et terram novam, quam praecepit dilectione Dei et proximi: qui de vetustate peccati renovati sunt in novitate fidei et sanctae conversatiem, quae bibisti de manu Domini calicem irae ejus. » Ad eos loquitur sermo divinus, qui in Domini passione conciderunt in negationis peccatum et infidelitatis, dicentes: « Crucifige talem, et da nobis Barrabam: non enim habemus regem nisi Caesarem. » Et sicut jacenti
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam agite. ad ppinquabit erũ reg¬
num gelorum. ⁊ nolo mortem peccatoris.
s ut magis conuertitur asua iniquitate
panis eiꝰ uł deipso filio intelligendũ est
quõdirit egosum panis inuus: uł decor¬
pore ⁊ sanguine illius. dequo idem filius
dixit : qui manducauerit hunc panem. ui
noe macternumi. uł etiam tereio modo de
docqina eũgłiea intelligendum est. que.
numquã deficioe s semꝑ obseruatores
suos pabulo uite pascce. Ego autẽ sum¬
dñs ds̃ cuus qui concurbo mare. idđ halta¬
tores huius mundi ce dumeseunt fluctus ei ͦ
hoc ÷ pseq̾niones malorũ hominum: eun¬
nouentur contra electos: Dñs erercituum
uł hominum. Apostõpham facit adipsum
filium: quando conturbauit ds pater hoc
mare : quando iudeos seiure ꝑmisit Primũ
infilium suum: deinde inapłos uł credentes
inse Et si ipse conturbauit quare cenentiur
rei illi. quieos sunt ꝑsed̾iti : ume dicitur ipse

Expanded text:
enitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . » Et, « Nolo mortem peccatoris, sed ut magis convertatur a sua iniquitate, panis ejus, » vel de ipso Filio intelligendum est qui dixit: « Ego sum panis vivus : » Vel de corpore et sanguine illius, de quo idem Filius dixit, Qui manducaverit panem hunc vivet in aeternum. Vel etiam tertio modo de doctrina Evangelica intelligendum est, quia nunquam deficiet: sed semper observatores suos pabulo vitae pascet. « Ego sum Dominus Deus tuus, qui conturbo mare, » id est habitatores hujus mundi, « et intumescunt fluctus ejus, » hoc est persecutiones malorum hominum commoventur contra electos. « Dominus exercituum angelorum et hominum. Apostropham facit ad ipsum Filium. Quando conturbavit Deus Pater hoc mare? Quando Judaeos saevire permisit, primum in Filium suum, deinde in apostolos, et credentes in se. Et si ipse conturbavit, quare tenentur rei illi qui eos sunt persecuti? Tunc dicitur ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Dicamus ⁊ aliter. referentes hoc ipsũ ad
aeccłam Siẽ sponsci arnatur auro ⁊ gẽ
eredencium. diuersisq ordinibus
dicitur: Adstitit regina ad extris tuis.
inuestitu deaurato: eireumdatie uari-¬

Expanded text:
Dicamus et aliter, referentes hoc ipsum ad Ecclesiam: Sicut sponsa ornatur auro et gemcredentium diversisque ordinibus dicitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata vari
Abbreviated transcription (Latin):
ilaude mea. iđ oblaudem. infrenabote ꝓeo
quod est infreuauite. legem dando tibi ne
Nagellis Sed non quasi argencum subaud
ꝓbauite: quia nones purgacus. ⁊elegite in ca¬
mino pauꝑctitis. hoc ÷ intribulatione pauꝑtu¬
tis ⁊ iopie. dans ucias tuas. hostibus cuis:

Expanded text:
laude mea, id est ob laudem infrenabo te, pro eo laude mea, id est ob laudem infrenabo te, pro eo quod est infrenavi te, legem dando tibi ne te diversis flagellis, « sed non quasi argentum, » subaudis, probavi te, quia non es purgatus, « et elegi te in camino paupertatis, » hoc est in tribulatione paupertatis et inopiae, dans divitias tuas host
Abbreviated transcription (Latin):
idolum : oblitus quod ante ꝓmiseras dic̃s:
Omĩa quelocutus est nobis dñs audiemꝰ
⁊ faciemus. siue anteꝗ intrares terrã
reꝓmissionis Sicuti mulier que intexͥ
gestat puerum. cum enixa fuerit nutrit
ac foust eũ. sic ds omĩps ꝑ deserti uasti¬
tatẽ. parians illos sua miscłia : post quã
ingressisunt interram om̃ibus meliorem.
nueriunt eos ꝑiudices. sacerdotes. ac ꝓpħas.
regesq usquequo p̃uaricati sunt recedendo
abillo. Propt̾ nomen meum. hoc ÷ ꝓpter
furorem meũ: sb reducendo te decaptiui¬
tate. ⁊ laude mea. iđ oblaudem meam
ut ego lauder infrenabote lege mett̃.
ne intereas. Possumus ⁊ hoc refferre ad
tempus egressionis eorum exegypco ut lo¬
quatur deprecerito quasi defuturo: Propt̃
nomen meum inquid neuiolaret᷑ longe
faciam furorem meũ. ꝓeo quod est feci.
quando adorasa uiculum. nedis ꝑderem te.:

Expanded text:
idolum, oblitus quod ante promiseras dicens: « idolum, oblitus quod ante promiseras dicens: « Omnia quae locutus est nobis Dominus, audiemus et faciemus . » Sive antequam intrares in terram repromissionis. Sicuti mulier quae in ventre gestat puerum, cum enixa fuerit nutrit ac fovet eum; sic Deus omnipotens per deserta vastitatis portans illos sua misericordia, postquam ingressi sunt in terram omnibus meliorem, nutrivit eos per judices sacerdotes ac prophetas regesque, usquequo praevaricati sunt recedendo ab illo. « Propter nomen meum, » hoc est, pfurorem meum, » subaudis reducendo te de captivitate, « laude mea, » id est ob laudem meam, ut ego lauder « infrenabo te » lege mea, « ne intereas. » Possumus et hoc referre ad tempus egressionis eorum ex Aegypto, ut loquatur de praeterito quasi de futuro. Propter nomen meum inquit ne violetur, longe faciam furorem meum, pro eo quod est feci quando adorasti vitulum, ne disperderem te, et
Abbreviated transcription (Latin):
adnunciastis ẜb ea filuis ur̃is quȩ uencura
erant suꝑ babilonẽ. Audicti feci aibi noua
ea que iam dicttisunt deuastitate babilonis
distinguendꝰ iste uersiculus: Aesi dicerae.
Multa tibi feci que narrare nom poro: Quia
cu non recordaris eorum omittam ⁊ego illa
ninic adnunciaturus uentura tibi Creattisc̃
apudme quę fucurasunt tibi: ⁊ non extõ
suaudis audisti uł cognouisti ex quo
apudme disposicasunt. ⁊ ante diem
subauđ uastationis tue constitutii habeo.
& non audisti ea adiis tuis: & quare
non audisti. Neforte dicat ecce cognoui
ea subaud adiis meis. neq ex cunc subaud
iterum exquo apud me predestinacti surt.
A ꝑta est auris tua ut ea audires uł in¬
celligeref Scio enim quia p̃uaricans
p̃uaricabis subaudis in aduentu filii
mei: hoc ÷ trangredieris legen ꝑ moysen
datum. ⁊ legem eũgliiᷤ filio meo auditurꝰ
adie qua legem tibi dedi quando ad orasti

Expanded text:
 filiis vestris, quae ventura erant super Babylonem. « Audita feci tibi nova » ea quae jam dicta sunt de vastitate Babylonis;distinguendus iste versiculus. Acsi diceret: Multa tibi feci quae narrare potero; sed quia tu non recordaris eorum, omittam et ego illa nunc, annuntiaturus ventura tibi. « Creata sunt apud me quae futura sunt tibi, et non extunc, » subauditur audisti vel cognovisti, ex quo apud me disposita sunt; « et ante diem, » subaudis vastationis tuae constituta habeo, « et non audisti ea » a diis tuis. Et quare non audisti? « Ne forte dicas: Ecce cognovi ea, » subaudis, a diis meis; « neque extunc, » subauditur iterum, ex quo apud me praedestinata sunt, « aperta est auris tua » ut ea audires vel intelligeres. « Scio enim, quia praevaricans praevaricaberis, » subaudis, in adventu Filii mei, hoc est transgredieris legem per Mosen datam, et legem Evangelii quam a Filio meo auditurusi te, » hoc est, a die qua legem tibi dedi quando adorasti
Abbreviated transcription (Latin):
uł quia inxposunt fundati qͥ est
mons moutium. uł quia merem¬
plũ sunt mundo. Semite auten
apellant̾ om̃s gentes. ł eredenteꝵ
ꝓrp̃i nomine se himmiliantes. Qu
sunt isti quib uia preparitn ma¬
nifestius demonstrat cum diat Ccce

Expanded text:
 quia in Christo sunt fundati, qui est mons montium, vel quia in exemplum sunt mundo. Semitae autem appellantur omnes credentes, pro Christi nomine se humiliantes. Qui sint isti quibus via praeparatur, manifestius demonstrat cum dicit: « Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm uł syon multitudo scorum angłoꝵ
⁊i dominantium ac ceterarum urtutum
⁊ hominũ dectorum. iam cum xp̃o reg¬
tantes descendere decelo dict̃ or¬
nattm: iuxcti apocalipsin ioħis

Expanded text:
Sion multitudo sanctorum angelorum et dominationum, ac caeterarum virtutum, et hominum electorum jam cum Christo regzantes descendere dicunt de coelo ornatam: juxta Apocalyp
Abbreviated transcription (Latin):
Prediri tͥ ea quefutura sunt tibi ⁊babilonis
extunc subaudis ex quo cepi loqui ꝑprophaeas.
meos suꝑ babylonem: ne forte diceres. Idola
mea fecerunt haec subaudis. ut uenirent
eorus idarius ⁊me undicarent debabiloniis:
Que audisti tunc cemporis ꝑ ꝓpħas opopule
duarum cribuum. Uide omĩa sb cõplaa.¬

Expanded text:
ibi » ea quae futura sunt tibi, et Babyloni, « extunc, » subaudis ex quo coepi loqui per prophetas meos super Babylonem; « ne forte diceres: Idola mea fecerunt haec, » subauditur, ut venirent Cyrus et Darius, et me vindicarent de Babyloniis. « Quae audisti » tunc temporis per prophetas: O popule duarum tribuum, « vide omnia, » suba
Abbreviated transcription (Latin):
Non ꝑcucie cos aestus & sol. idest
atuersa huuis nundi non nocebunt
eis. quia miscrator corum xp̃s reget
eos qui eos redeniit preciosissimo san¬
gume suo: ⁊ ad fontes aquarũ potabit
eos doctrina uetqis ac noni cestam¬
⁊ dequa alibi dicitur. Auriara
aquas ingaudio de fontibuis sous.¬

Expanded text:
« Non percutiet eos aestus et sol, » id est, adversa hujus saeculi non nocebunt eis, « quia miserator eorum » Christus « reget eos » qui eos redemit pretiosissimo sanguine suo « et ad fontes aquarum potabit eos, » doctrina Veteris et Novi Testamenti, de qua alibi dicitur: « Haurietis aquas in gaudio de fontibus S
Abbreviated transcription (Latin):
heredittices dissipattis que habitator ẽ
non habebant dm̃. iđ multitudinem
gcutun. predestinatam adiuttim
Dequi heredicate pat inpsalmo: Posi¬
tula inguit ane ⁊ dabotibi gentes
heredicitem tuam. Ut diceres his
qui uinc lisunt exite deuinculis
peccatouim dequibus salomot
dicnir. Uinculis peccatorũ suorũ
unusquisqu constringit᷑. & his
quiiitenebris morant᷑. sob dice¬
res reuelami ni hoc : inlimimamini:
His quuntenebris inquit eant
hoc÷ in infidelieate ⁊ qui intene¬

Expanded text:
ereditate dissipatas, » quae habitatorem non habebant Deum, id est multitudinem gentium praedestinatam ad vitam. De qua haereditate Pater in psalmo: « Postula, inquit, a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . » « Ut diceres his qui vincti sunt, Exite » de vinculis peccatorum, de quibus Salomon loquitur: Vinculis peccatorum suorum unusquisque constringitur. « Et his qui in tenebris morantur, » subaudis diceres « revelamini, » hoc est illuminamini. His qui in tenebris, inquit, erant, hoc est in infidelitate, et qui in tene
Abbreviated transcription (Latin):
arenos eius. qui intaentum sunt ab homi¬
nabiles ⁊ decesttibiles. ac respuences
apud uideos: ut cotidie t̃ insinagogis
eorum maledicantur. dicentes: quođ
ꝓpter illos amiserunt regnũ locimi
dedignatus scare ante pilacum annam
ichaiphan. ⁊ diuidicari ab illis ut latro.
imale factor. cum esset unicus filius dĩ
patris Reges uidebunt uenientẽ adiu¬
dicium. ingła magna ⁊ maiestate.
desoliis suis. ad onorandũ te. ⁊ adorabrnt¬

Expanded text:
aeos ejus, qui in tantum sunt abominabiles et detestabiles ac respuendi apud Judaeos, ut quotidie ter in synagogis eorum maledicantur dicentes: quod propter illos amiserunt regnum, locum,dedignatus stare ante Pilatum, Annam, et Caiphan, et dijudicari ab illis ut latro et malefactor, cum esset unicus Filius Dei Patris. « Reges videbunt » venientem ad judicium in gloria magna et majestate; « de soliis suis ad honorandum te, « et adorabunt
Abbreviated transcription (Latin):
me abiecisse matrem uram que
olim uocata est sponsa mea: set
nunc dicite quomodo dimiserĩ eam:
Nongͦ ego dimisi eam neq dedi
in compensationem peculii. s ipset
recessit ame tadens se diabolo. fac¬
ttiqi est adutera me derelinquen¬
do ꝓprium uirum: Ecce miniqui¬
tatibus ur̃is uenditi uos estis diabolo.
⁊ insceleribus urĩs dimisi magrem

Expanded text:
me abjecisse matrem vestram, quae me abjecisse matrem vestram, quae olim vocata est sponsa mea, sed nunc dicite quomodo dimiserim eam. Non ergo ego dimisi eam, neque dedi in compensatione peculii, sed ipsa recessit a me tradens se diabolo, factaque est adultera me derelinquendo proprium virum. « Ecce iniquitatibus vestris venditi estis, » diabolo, « et in sceleribus vestris d
Abbreviated transcription (Latin):
locum mana ym id est castrte: Ap¬
paruitq ei aetiam angelus qui
eum seruauerit quam diu moratus
est in mesopothamia ⁊dixit ei:
Dimitte me sub ut uadam ad eum
quimc misit Procidensq stticim
interrã. cepit orare ⁊ dicere: Non
limittãte iđ non cessabo aprecibus
doneo benedicas inichn. Etbenedixit
ei dicens: Sicumidõ fortises inorationẽ.
quanto magis contra homines preualebis:
id si mnoratione ꝑmanseris. qͦ modo po¬
teris uincere costus t unc dimisit
eum cessando aprecibus. Aliter enim
illũ nontenuit. neque cumeo lucta
Qui sest liber repudii matris ur̃ẽ:
quis est creditor m̃s. cui uendidi uos:
Id est quisẽ. cui tanta debeo ut non
habeam quid reddam nisi tadidero
ei : Popłm iudeorum alloquitur
recedentem a se loquens. scđm consu¬
& udinẽ eorum quisuis uxoribris
dabtint libellum repridii. idẽ cartã
abiectionis ut possent accipere alias
Dicit ergo O uidei. forsican dicias

Expanded text:
locum Manaim, id est castra. Aplocum Manaim, id est castra. Apparuit etiam ei angelus, qui cum servaverat quandiu moratus est in Mesopotamia, et dixit ei: « Dimitte me , » subaudis ut vadam ad eum qui me misit. Procidensque statim in terram, coepit orare et dicere: Non dimittam te, id est non cessabo a precibus, donec benedicas mihi. Et benedixit cum, dicens: Si cum Deo fortis es in oratione, quanto magis contra homines praevalebis? Id est, si in oratione permanseris, quomodo poteris vinci ab Esau? Tunc dimisit eum cessando a precibus. Aliter enim illum non tenuit, neque cum eo luctatQuis est liber repudii matris vestraequis est creditor meus cui vendidi vos? » id est quis est cui tanta debeo ut non habeam quod reddam, nisi vos tradidero ei? Populum Judaeorum alloquitur, recedentem a se, loquens secundum consuetudinem eorum qui suis uxoribus dabant libellos repudii, id est chartam abjectionis, ut possent accipere alias. Dicit ergo: O Judaei, forsitan dicitis
Abbreviated transcription (Latin):
tus qui uisurus est salutare dĩ. quia
fortis iacob. id qui dedi fortitudinẽ
iacob inluctatione cum angelo:
ULaxiam ꝑ iacob possumus intel¬
ligere dͥnm̃ qui fartis excitit cepr̃
passionis. intantum: ut ꝓcrucifigen¬
tibus se orauerit dicens Pater
itt eẽ luctacum cum angło. quȩ̃¬
admͦd̃ duo homines inuicẽ se te¬
nentes ⁊ brachiis ac toto corpore
laborantes decertare uidentur.
S. quomodo res corporalis lucitqri
possit cum angelo tactu corporis
ipse iacob in mesopottimiam ad laban
a fatie fris sui esau. & deuenisset
inbechel. nocte uidit insomnis sca¬
lam ꝑtingentem usque adcelos:¬
⁊ angłos dĩ descendentes ⁊ ascenden¬
tes ꝑeam. dnmnq innirum
scale audiuit dicentem. iacob t̾rĩt
inqua dormis. tibi dabo ⁊ semini
tuo. Tunc data est ei custodia
angelorum qui eum custodirent
in mesopotamiam: Reuertente
autem illo ⁊ ueniente in eodem
loco. adppinquante mane uidit
castradĩ: Uñ ⁊ apellauit eundem

Expanded text:
tus qui visurus est Salutare Dei, « quitus qui visurus est Salutare Dei, « quiFortis Jacob, » id est qui dedi fortitudinem Jacob in luctatione cum angelo. Vel etiam per Jacob possumus intelligere Dominum, qui fortis exstitit tempore passionis, intantum ut pro crucifigentibus se oraverit, dicens: « Pater, ita luctatum esse cum angelo, quemadmodum duo homines invicem se tenentes et brachiis ac toto corpore laborantes decertare videntur. Sed quomodo res corporalis luctari possit cum angelo tactu corporis,ipse Jacob in Mesopotamiam ad Laban a facie fratris sui Esau, et devenisset in Bethel, nocte vidit in somnis scalam pertingentem usque ad coelum, angelos Dei descendentes et ascendentes per eam, Dominumque innixum scalae audivit dicentem: « Jacob, terram in qua dormis tibi dabo, et semini tuo . » Tunc data est ei custodia angelorum, qui eum custodirent in Mesopotamia. Revertente autem illo et veniente in eumdem locum, appropinquante mane, vidit castra Dei. Unde et appellavit eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
id est saciabo. uł reprobabo hostes tuos
carnibus tuis. ꝓeo quod ÷ dicere
putredine ⁊ miseria sua consũpti
deficiant: nou ut desinant esse.
s ut ugiter erucientur: ⁊ quasi in¬
usto sanguine suo inebriabuntur.
Non carnalit᷑ ista intelligendasins
qđ impii ⁊ qui ꝑseq̾utores sunt scõꝵ
carnes suas cõmedant. ⁊ sanguinẽ
bibant. si ipsorum carnes deuorabun¬
tur auermibus. ⁊ bestus infernalib.
id insua miseria ⁊ putredine ꝑibt̃:
i sicut honio inhebriatur airiusto
itt illi replebuntur miseruis. co
quod multorum sanguinẽ sc̃orum
fuderunt Possumus ęciam ad p̃¬
⁊ sanguis eorum bibat᷑: sic̃ contigit
herodi qui interfecit pueros. qͥq
ca dicit. ⁊ duplici contricione con¬
tere eos. uidelicet inpresẽ ti ⁊ in
futuro: & cum hec fecero. inquit
in diem iudicii uł inpresenti piniendo
reprobos: sciet om̃is caro id om̃is elec¬

Expanded text:
» id est satiabo vel reprobabo, « hostes tuos » id est satiabo vel reprobabo, « hostes tuos carnibus tuis, » pro eo quod est dicere: putredine et miseria tua consumpti deficient, non desinant esse, sed ut jugiter crucientur, « et quasi musto sanguine suo inebriabuntur. » Non carnaliter ista intelligenda sunt, quod impii et qui persecutores sunt sanctorum carnes suas comedant et sanguinem suum bibant: sed ipsorum carnes devorabuntur a vermibus et bestiis infernalibus, id est in sua miseria et putredine peribunt, et sicut homo inebriatur a musto, ita illi replebuntur miseriis, eo quod multorum sanguinem sanctorum fuderunt. Possumus etiam ad pret sanguis ebibatur. Sicut contigit Herodi, qui interfecit pueros, quiquit quod Propheta dicit: « Duplici contritione contere eos, Domine, videlicet in praesenti et in futuro . » « Et » cum haec fecero inquit in die judicii, vel in praesenti puniendo reprobos, « sciet omnis caro, » id est omnis elec
Abbreviated transcription (Latin):
detur iniudicio om̃s electi qui ex¬
pectant eum: recte eredendabene
quid tollecur a forte preda. aut
quod captum fuerit arobusto saluũ
eẽ poterit. Proponit dñs questi¬
onem quam ipse insubsequentibus
exponit. ⁊ ipse qui ꝑysaiam ista
locutus est. ipse &iam ꝑsemet¬
ipsum in eũgłio similia ꝓtulit di.¬
cens Cum fortis armatus custodit
atrium suum. inpace sunt omĩa
quepossidet Fortem ⁊ robustum
uult intelligi diabolum. quictm
fortiter tenuit genus humanum
captum: ut nemo scõrum ab co
posset auferri. neque salomon
ꝑsuam sapientiam. neque iob per
suam scĩtatem. nisi filius dĩ ꝑ incarna¬
tionis suȩ misterum Numquid gͦ
tolletur a forte diabolo. preda generis
humani. ꝑ aliquem scõrum: aut quod
captum cenetur arobusto iuimico. ꝑ¬
damnauerunt te iniuste: Oaeccła.
ego iudicabo iuste. indie iudicii
gadens eos penis inferni .i filios tuos
id om̃s credentes ego saluabo. dans eis

Expanded text:
dentur » in judicio omnes electi « qui exspectant eum » recte credendo, bene quid tolletur a forte praeda, aut quod captum fuerit a robusto salvum esse poterit? » Proponit Dominus quaestionem, quam ipse in subsequentibus exponit. Et ipse qui per Isaiam ista locutus est, ipse etiam per semetipsum in Evangelio similia protulit, dicens: Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet . Fortem et robustum vult intelligi diabolum, qui tam fortiter tenuit genus humanum captum, ut nemo sanctorum ab eo posset auferre, neque Salomon per suam sapientiam, neque Job per suam sanctitatem, nisi Filius Dei per incarnationis suae mysterium. Nunquid ergo tolletur a forte diabolo praeda generis humani per aliquem sanctorum, aut quod captum tenetur a robusto didamnaverunt te injuste, o Ecclesia, « ego judicabo » juste in die judicii, tradens eos poenis inferni, « et filios tuos, » id est omnes credentes « ego salvabo » dans eis
Abbreviated transcription (Latin):
cum autẽ adillos iudeos ꝑtinet qui
increduli ꝑmanserunt inuacuum
laborauit sustinendo passionẽ. ⁊ uane
fortitudinẽ suã cõsumpsit: hoc est
inuanum fitigatus est ꝓeis passus. quia eis
nichil ꝓfuit : qui noluerunt credere. Entͦ
iudicium meũ hoc ÷ discretio cum dño
pacre quia ipse iudicabit utrum omĩa
que debui eis facere feceri dicens in eu¬
uangelio: Mulcti bona oꝑa opatus sũ
uobis & opus meũ cum dõ meo. hoc
est presentia illius Ꝙ nunc dicit

Expanded text:
tum ergo ad illos Judaeos pertinet qui tum ergo ad illos Judaeos pertinet qui increduli permanserunt, in vacuum laboravit sustinendo passionem, et vane fortitudinem suam consumpsit, hoc est in vanum fatigatus est pro eis et passus, quia in eis nihil profuit qui noluerunt credere. « Ergo judicium meum, » hoc est discretio « cum Domino » patre, quia ipse judicabit utrum omnia quae debui eis facere fecerim: dicens in Evangelio: « Multa bona opera operatus sum vobis . » « Et opus meum cum Deo meo, » hoc est praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
qui in toco orbe discurrunt: dequibus
dicitur Sagitȩ tuȩ acute potentis¬
simi popłi. subte cadent. Inpharehiti
suc abscondit me. hoc est incorpore
humano Ex ꝑson mͦe diuiitati
loquitur: Pharegt dicit᷑ co quod
ferat mortem: Alio in loco amo cõparat᷑
piscis sic diaboluis adunnitate que
latinit in humanitate captus est. Uñ
adbeatũ iob dñs loquicur. Num quid
capies leruathan amo & diritni
Seruus mns estu isrł. quia inte glo¬
rialior Seruus apellat̾ ipse filius dĩ.
eo quod inom̃ibus uoluntati.  dĩ
pa d̾s paruerit Isrł autẽ quia ex issł
originem carnis qarit Et benedicit᷑
inte gloriabor: quia omĩa que ipse
filius oꝑatus ÷ ad laudem patris egit
diceret aliis uerbis. Dicente mͥ pacre
ista reculi ego respondi ei. Quomodo
te głificaui pat̾ : inuacuum laboraui.
i magnam partem iudeorũ adce reuio¬
care non pocui. Haee aut̃ dñr ut
liberum hominis monstret᷑ arbicriũ⁊
Dĩ enĩ uocare est: ⁊ nr̃m eredere: Quan¬

Expanded text:
qui in toto orbe discurrunt, de quibus dicitur: « Sagittae tuae acutae, potentissimi populi sub te cadent . » « In pharetra sua abscondit me, » hoc est in corpore humano. Ex persona divinitatis modo loquitur. Pharetra dicitur, eo quod ferat mortem. Alio in loco Dominus hamo cpiscis, sic diabolus a divinitate quae latuit in humanitate captus est. Unde ad beatum Job Dominus loquitur: « Nunquid caServus meus es tu, Israel, quia in te gloriabor. » Servus appellatur ipse Filius Dei, eo quod in omnibus voluntati Dei Patris paruerit. Israel autem, quia ex Israel originem carnis traxit. Et benedicitur, in te gloriabor: quia omnia quae ipse Filius operatus est, ad laudem Patris egit diceret aliis verbis: Dicente mihi Patre ista quae retuli, ego respondi ei: Quomodo te glorificavi, Pater? In vanum laboravi, et magnam partem Judaeorum ad te revocare non potui. Haec autem dicuntur, ut liberum hominis monstretur arbitrium. Dei enim vocare est, et nostrum credere. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
usrł non congregtibitur. idest non
cornertetur ad fidẽ licet ꝓpteret
uenerim Hinc datuir intelligi cum
dicit formans me exutero seruum sibi.
illum apellasse suꝑiꝰ. ⁊ isto in loco seruũ
qui formatus est Idõ uenit filius
dĩ. ut reduceret iacob errantẽ adcreci¬
corẽ suum. sicut dic̃ apłis Ite ad domꝰ

Expanded text:
« Et Israel non congregabitur, » id est non convertetur ad fidem, licet propter ea venerim. Hinc datur intelligi cum dicit, formans me ex utero servum sibi, illum appellasse superius et isto in loco servum qui formatus est. Ideo venit Filius Dei, ut reduceret Jacob errantem ad Creatorem suum, sicut dicit apostolis: Ite ad domum
Abbreviated transcription (Latin):
pugnaret: s more bestiarum oñs
perabat dicens Genimina iuꝑarum :
quis uobis demonstrabit fugere auen¬
cura irit. Unde ⁊ subdit Uocaui
ad ꝓpinquabit enim regnum cęlorum:
⁊ non erat qui audir&. id qui obedu&e.
uł qui intelligeret. eo quod non eẽc
uir: Numiquid namadbreuiacti
⁊ paruuila faccuest manus mat.
id̾ potentia mea. ut non possim re¬
dimere popłm meum debabylone
uł decaptiuitate diaboli. illum qui in
me crediturus est: sicut olim redemi
filios isrł de egypto: Aut non est
inme uirtus adliberandum popłm ineũ.
uł adliberandum me demorce: Ecce
mincrepatione id in indignatione
uł insione mea desertum faciam
mare. id uacuum reddam a suis aqͥs
siuoluero: sicut quondam intransitu
filiorum isrł: ponam flumina. sb̃¬

Expanded text:
pugnaret: sed more bestiarum omnes perabat, dicens: Genimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a ventura ira ? Unde et subdit: « Vocavi appropinquabit enim regnum coelorum . » « Et non erat qui audiret, » id est qui obediret vel qui intelligeret, eo quod non esset vir. « Nunquid abbreviata et parvula facta est manus mea, » id est potentia mea, « ut non possim redimere » populum meum de Babylone vel de captivitate diaboli, illum qui in me crediturus est: sicut olim redemi filios Israel de Aegypto? « Aut non est in me virtus » ad liberandum populum meum, vel ad liberandum me de morte? « Ecce in increpatione, » id est in indignatione vel visione, « mea desertum faciam mare, » id est vacuum reddam a suis aquis, si voluero, sicut quondam in transitu filiorum Israel. « Ponam flumina,
Abbreviated transcription (Latin):
aquę: H est aperiri ꝑmisit
latus xp̃i. dequo erierunt aque
ablutionis ⁊ redemptionis nr̃ȩ:
Legimus indñi passione. quia
post quam emisit sp̃m unus militũ
lancea latus eiꝰ aꝑuit: ⁊ continuo
exiuit sanguis nt̃ȩ redemptionis.
⁊ aqua baptismatis. Non est par
impiis iudeis. dicit dñs q̃uicum tancta
prestiterim eis. non habent pacem
mecũ: hoc ÷ non eredunt inine
Uł ȩtiam aliter: Non est pax im¬
piis dicit dñs. uidelic̃ incredulis
qui coenoscunt cancti ꝓsalute sua silium
dĩ sustimuisse molinit incũ. sed esl i
Ne reo aibe. quiest pat nrt̃a quiferit
ugraqi unumi: Quicuq eigo fecte
entdit ⁊ bene iiuit: pacem ins habo
delonge Post uocationẽ reliquiarũ
istł ⁊abiectionẽ popłi in increduti¬
tatẽ ꝑmanentis. dequib direrat. non
insularũ nomine loquitur sermo
diuinus : ex ꝑsona filii dĩ. Insula

Expanded text:
sit latus Christi, de quo exierunt aquae ablutionis et redemptionis nostrae. Legimus in passione Domini, quia postquam emisit spiritum, unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis nostrae redemptionis, et aqua baptismatis . « Non est pax impiis, » Judaeis, « dicit Dominus. » Quia cum tanta praestiterim eis, non habent pacem mecum, hoc est non credunt in me. Vel etiam aliter: Non est pax impiis, dicit Dominus, videlicet incredulis qui cognoscunt tanta pro salute sua Filium Dei sustinuisse nec habere, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum. Quicunque ergo recte credit, bene vivit: pacem in se habde longe. » Post vocationem reliquiarum Israel, et abjectionem populi in incredulitate permanentis de quibus dixerat: Non insularum nomine loquitur sermo divinus ex persona Filii Dei. Insula
Abbreviated transcription (Latin):
indeserto sb̃ ut ꝑirent. Siautem
ad apłos referimus. nonsicierunt
indeserto huius uite: quia cum
educeret eos debabylone hoc est
deconfusione peocati si ꝑfidẽ suã.
aquã depoera ꝓdurit eis. id est

Expanded text:
in deserto, subaudis ut perirent. Si autem in deserto, subaudis ut perirent. Si autem ad apostolos referimus, non sitierunt in deserto hujus vitae: quia cum educeret eos de Babylone, hoc est de confusione peccati, per fidem suam aquam de petra produxit eis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
potefis corpore. saltẽ mente ⁊ cõcem¬
platione. fugite achaldeis. interrit
repromissionis. uł uos apłi. acõsorcio
demonũ malorũq hominũ. procul
aliis gentibus. ⁊ uos apłi redemptionẽ
animarum ur̃aum: Audicũ facite
hoc ouidei. qr debaby lone fugitis et
generationes ca adnuntient Dicite
demit dñs seruum suum iacob debabi¬
lone. siue om̃s gentes que uicia sup¬
plantant. de confusione peccatorum:
bel: cet̾isq ducibus. Namquando
exegẏpto erierunt nonsolum sicierun.
uerum &eiam ⁊ murmurauerunt.
Hoc autẽ quod sequit᷑ cum educer&&
eos: aquam depeqra ꝓdurit eis
minime implecũ ẽẽ legimus postꝗ
tertam repromissionis ꝑceperunt.
nͥ iꝑbolicos insimilitudinẽ priaris
felicitatis ͥmpleta esse contestentur.
quando ꝑdesertum spaciosum. uener̃
inuideam ⁊ decaptiuitate sunt lib̾ati.
uł ȩtiam nͥ ut refe rat᷑ ad egressionẽ
ex egipto : ⁊dicatur non sicierunt

Expanded text:
potestis corpore, saltem mente et contempotestis corpore, saltem mente et contemplatione. Fugite vos a Chaldaeis in terram repromissionis. Vel vos, apostoli, a consortio daemonum et malorum hominum procul aliis gentibus, et vos, apostoli, redemptionem animarum vestrarum. « Auditum facite hoc, » o Judaei, quia de Babylone fugitis, etgenerationes ea annuntient. « Dicitdemit Dominus servum suum Jacob » de Babylone, sive omnes gentes quae vitia supplantant de confusione peccatorum. bel, caeterisque ducibus. Nam quando ex Aegypto exierunt, non solum sitierunt, verumetiam et murmuraverunt. Hoc autem quod sequitur, « cum educeret eos, aquam de petra produxit eis, » minime impletum esse legimus postquam terram repromissionis perceperunt; nisi hyperbolicos in similitudinem prioris felicitatis impleta esse contestentur, quando per desertum pactionum venerunt in Judaeam et de captivitate sunt liberati, vel etiam nisi ut referatur ad egressionem ex Aegypto, et dicatur non sitierunt