comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rᵈ hinc siłie eẽ dicimus ut de
det̾iꝰ est siłe eẽ dicimꝰ melioris.
Quis enĩ in speculũ atrendat
et recte dicat se ẽẽ illi ymagi¬
n siłem. ac ñ potiꝰ illom sibi.
hoc aut̃ genus ꝑtim ẽ ĩ eo ꝙ
aĩa patit᷑ : ꝑtimi u̾o in hiis re¬
pd̃ seipãm ex eo ꝙ accipit a
sesib qualia sunit isa sõpni¬
antiũ. et fortasse ⁊̃ furentiũ.
porro illa q̃ in ip̃is reb qͣs ui¬
demnus apparent. alia a natã.
ceta ab animantib exp̾munt᷑
acq fingunt᷑/ natã gignendo
uł resistando siłitudine det̾io¬
res facit. gignendo cũ ꝑentib
siłes nascunt᷑ resistando ut de
speculis eiꝰcemodi. Qmͣuis enĩ
plera qi specła homines faciãt
ymagines /iam u̾o animanti
includi illa p̾sunt. si tñ fĩt
que demones faciunt  ubre
dicant᷑. nͨ ad oculorũ indiciũ
ꝑtin̾e negande sunt. in illo eas
gñe ꝓom̃i placet. ꝙ resultando
nat᷑a fit. Resultat .n. om̃e cor¬
pꝰ lumini obiectũ et incontra

Expanded text:
illud huic simile esse dicimus, ut de deterius est, simile esse dicimus meliori. Quis enim in speculum attendat, et recte dicat se esse illi imagini similem, ac non potius illam sibi? Hoc autem genus partim est in eo quod anima patitur, partim vero in iis repud seipsam ex eo quod accepit a sensibus, qualia sunt visa somniantium, et fortassis etiam furentium. Porro illa quae in ipsis rebus quas videmus apparent, alia a natura, caetera ab animantibus exprimuntur atque finguntur. Natura gignendo vel resultando similitudines deteriores facit. Gignendo, cum parentibus similes nascuntur; resultando, ut de speculis cujuscemodi. Quamvis enim pleraque specula homines faciant, imagines. Jam vero animantiuincludi etiam illa possunt, si tamen fiunt, quae daemones faciunt. Umbradicantur, nec ad oculorum judicium pertinere negandae sunt; in illo eas genere poni placet, quod resultando a natura fit. Resultat enim omne corpus lumini objectum, et in contra
Abbreviated transcription (Latin):
nos cõmismus sine dubitatõe
fert opan. ⁊ de hiis angustiis
ub̾at nos. modo credamus. et
eũ rogemus deuotissĩe. a̾ Ilich
plane libentiꝰ hoc loco fecłm.
re rogamus meliuis uinimus.
meliores q sumuis. exaudi me
paspitantem in hiis tenebris.
et mͦ dextam pornge. p̃tende
mͥ lum̃ tnũ. reuoca me ab er¬
rorib. te duce in me redeam.
⁊ in te am̃. hic ẽ qnͣtũ potẽs
et ingilantissie atrende. a. Oic
q̃so siqͥd tͥ suggestũ ẽ ne ꝑe

Expanded text:
nos commisimus, sine dubitatione fert opem, et de his angustiis liberat nos, modo credamus, et eum rogemus devotissime. A. Nihil plane libentius hoc loco fecerimte rogamus, melius vivimus, melioresque sumus: exaudi me palpitantem in his tenebris, et mihi dexteram porrige. Praetende mihi lumen tuum, revoca me ab erroribus; te duce in me redeam et in te. Amen. R. Hic esto quantum potes, et vigilantissime attende. A. Dic, quaeso, si quid tibi suggestum e
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m.R. Uerũ ẽ ꝙ ita se h̃t nt
cognitori uidetur. si uelit pos¬
sit q cognosc̾e. A. Non ent igit
lapis. alg̾i lignũ. eadem̃ res et
fła et us erit R. Illud me ma¬
gis suꝑiꝰ monet: quõ si quid
cognosci ñ pot. eo fiat ut um
non sit. Nam ꝙ simul una
res. et n̾a et falsa ẽ. nõ nt
curo. etem̃ uideo unã rem d¬
et minorem ẽẽ. s et eo istee
minus ẽ. Comꝑatonis enĩ sũ
ista noĩa ant si ditis m̃cħ eẽ

Expanded text:
um. A. Verum est quod ita se habet ut cognitori videtur, si velit possitque cognoscere. R. Non erit igitur lapis; alteri lignum? eadem res et falsa et vera erit? A. Illud me magis superius movet, quomodo si quid cognosci non potest, eo fiat ut verum non sit. Nam quod simul una res, et vera et falsa est, non nimis curo. Etenim video unam rem det minorem esse. Sed ex eo istud minus est. Comparationis enim sunt ista nomina. R. At si
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ indo ꝙ me argnam tem̾¬
tatis. R. Eg̃o cõfectũ ẽ. rerum
naͣm sine aĩa uina eẽ nõ pꝰse.
a. Confectũ hacbenus ut possĩt
uicissim alienasci. alie mori. se
Q̾d si de nat᷑ã rerũ falsitas au¬
ferat᷑. nõne fiet ut nͥo sint oĩa.
a̾. Conseqͥ uid̾o./ ce. Nesponde
uũ t̾ indeatur ꝑies ute uerus
ẽẽ. a. Qͥa nõ fallor eiꝰ aspͨtu. &

Expanded text:
nihil video quo me arguam temeritatis. R. Ergo confectum est rerum naturam sine anima viva esse non posse. A. Confectum hactenus, ut possint vicissim aliae nasci, aliae mori. R. Quid, si de natura rerum falsitas auferatur? nonne fiet ut vera sint omnia? A. Consequi video. R. Responde unde tibi videatur paries iste verus esse. A. Quia ejus non fallor aspectu. R.
Abbreviated transcription (Latin):
alr̃ ac indet᷑. ⁊ lapis nõ ẽ. si
nerus ñ ẽ. et ñ nͥ sensib ni¬
laopides in abdirissimo t̾re gͥ¬
mĩo. nͨ omio uͥ nõ sunt qͥ sẽ¬
tiant. nec iste lapis ẽẽt nisi
eum uid̾emus. ñ lapis erit
cũ discescimꝰ. nemo q aliꝰ eñ
p̃sens uidebit. uͦ si locules clar¬
das qmuis multa in eis cduse¬
ris. aliquid hẽbunt. nͨ psus
ipm̃ lignũ int̾nsetus signũ ẽ.
fugit .n. omĩs sensus. qͥegͥd in

Expanded text:
r ac videtur; et lapis non est, si verus non est; et non nisi sensibus vilapides in abditissimo terrae gremio, nec omnino ubi non sunt qui sentiant: nec iste lapis esset, nisi eum videremus; nec lapis erit cum discesserimus, nemoque alius eum praesens videbit. Nec, si loculos bene claudas, quamvis multa in eis incluseris, aliquid habebunt. Nec prorsus ipsum lignum intrinsecus lignum est. Fugit enim omnes sensus q
Abbreviated transcription (Latin):
dicam. at si ad eam ꝑtiu hoc
hoc officiũ ꝑ se ipã disciplina
sabit si ea q̃ u̾a sunt omĩa se
ip̃a et in se ip̃a u̾a sit u̾itas:
a Nicħ micħ obstat quo mi¬
nus recte ꝑgara in istam sen
ca que restant. a̾ ꝓfer siquid
hẽs modo tale sit ꝙ intlligã
libent̾q concedam. R. Esse
aliꝙ in aliquo nõ nos fugit
loco. ut sol in oriente. alr̾o
nt ab eo nequeat seꝑari. ut in ħ
ligno forma ⁊ spẽs qmͣ iidemꝰ.
ut in sole lux. in igne calor. uͭ
m aĩo disciplina. et siqua sũt
alia simłima. antͥ alit̾ indet᷑. a.
Ista qͥdẽ uetustissiã nobis sũt.¬

Expanded text:
dicam. R. At, si ad eam pertinet hoc officium, per seipsam disciplina tabit, si ea qua vera sunt omnia, per se ipsa et in seipsa vera sit veritas? A. Nihil mihi obstat quominus recta pergam in istam sentca quae restant. A. Profer si quid habes, modo tale sit quod intelligam, libenterque concedam. R. Esse aliquid in aliquo, non nos fugit loco, ut sol in oriente: alterosubjecto, ut ab eo nequeat separari, ut in hoc ligno forma et species quam videmus, ut in sole lux, ut in igne calor, ut in animo disciplina, et si qua sunt alia similia. An tibi aliter videtur? A. Ista quidem vetustissima sunt nobis, et
Abbreviated transcription (Latin):
a limis cito urges me in gaudi¬
a. pedetentim queso. & at qͥ si
tecte concessa sũt illo. nicħ hac
re dubitand̾ uid̾o. a̾. slimis cito
ẽ. in qm. ita ꝙ faciliꝰ adducor. nͥ
me tem̾e ad copcessisse arbitreᷤ
ꝙͣ ut iam securꝰ de ĩmortalitate
aĩe fiam/ tñ euolue istam concło¬
nem. et quõ id effectũ sit osten¬
de. R falsitatem dixi sine sẽsu

Expanded text:
. Nimis cito urges me in gaudia: pedetentim, quaeso. R. Atqui, si recte illa concessa sunt, nihil de hac re dubitandum video. A. Nimis cito est, inquam. Itaque facilius adducor ut me temere aliquid concessisse arbitrer, quam ut jam securus de immortalitate animae fiam. Tamen evolve istam conclusionem, et quomodo id effectum sit ostende. R. Falsitatem dixisti sine sensu
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ħ ind̾i pot̃. cũ tanta sit diffi¬
cultas innemende u̾itatis. ut ab¬
surdiꝰ dicat᷑ falsitatẽ qmͣ n̾itatẽ
ẽẽ nõ pꝰse. Nõ Ñquid nã arbitͣris
eũ qͥñ uiuit pꝰse sentite: a. Non

Expanded text:
 videri potest, cum tanta sit difficultas inveniendae veritatis, ut absurdius dicatur falsitatem quam veritatem esse non posse? R. Numquidnam arbitraris eum qui non vivit, posse sen
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatem occidisse: Ang̃. Et is¬
tuc qͥs negat. No u̾m aut̃ nõ
hoc paulo añ cõcessi. & suͣllo
mꝰͦ gͥ occid u̾itas. a̾ Rge ut ce¬
pisti. nam ista collcone nicħ ẽ¬

Expanded text:
itatem occidisse? A. Et istud quis negat? R. Verum autem non hoc paulo ante concessi. R. Nullo modo igitur occidet veritas. A. Perge ut coepisti, nam ista collectione nihil e
Abbreviated transcription (Latin):
der᷑ gꝰ dissiplina disputandi u̾a¬
ne an fła: a. Quis dubiter ne¬
añ offendebar hiis reb q̃ ne¬
nõ possut. an ignoras oĩa illa
fabulosa ⁊ aꝑte falsa ad gͣma¬
ticam ꝑtine. a. Nõ ignoro is¬
maticam talsa sunt. s ꝑ eam
qualiacũq sunt demon̾strant᷑.
siqͥdem ẽ fabula cõpositũ ad u¬
cilitatem delectationẽ ne mẽ¬
datiũ. Est aut̃ giatica uoci ᷤᷤ

Expanded text:
detur? disciplina disputandi verane, an falsa est? A. Quis dubitet veante offendebare ex iis rebus quae nenon possent. An ignoras omnia illa fabulosa et aperte falsa ad grammaticam pertinere? A. Non ignoro ismmaticam falsa sunt, sed per eam qualiacumque sunt, demonstrantur. Siquidem est fabula compositum ad utilitatem delectationemve mendacium. Es
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestũ ordinẽ ideo atqb
mssimĩ. R o. hic gꝰ esto minc nͦ
int̾roganti caute fire q respõ¬
deas. an¶Istic sum. Rõ. Si ma¬
nebit semꝑ minidus iste. n̾i
Quis hoc dubitat. Rõ. Qd si n
manebit. nõne ita u̾m ẽ. mñd̾

Expanded text:
Manifestissimum ordinem video atque brevissimum. R. Hic ergo esto nunc, ut interroganti caute firmeque respondeas. A. Isthic sum. R. Si manebit semper mundus iste, verum Quis hoc dubitet? R. Quid, si non manebit? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qnͣtũ gandebis: ang̾. płimũ.
om̃mo. Rõ Quid si uita ista ca¬
lis eẽ inueniatur. ut in ea tͥ nͥ
ampliꝰ qm̃ nosti nosse liceat. tẽ¬
ꝑabis a lacͥmis: aug̃. Inimo t̃a
flebo ut uita mulca sit. rõNõ
s ꝓpt̾ scire. aug̃. ¶edo concłomi.
R̾o. Qͥd si eadem ip̃a terũ scĩa mi¬
serũ facit. aug̃siullo id qͥdem
pacto. fi̾ posse credo. S sita ẽ
nemo beatus. ẽẽ pot̃. non enĩ
muĩc aliunde sum mis. nisi re¬
tũ ignorantia. ꝙ si et remm
scĩa miserũ facit: sempit̾na mi¬
seria ẽ. Rõ Iam uid̾o totũ qd̾
cupis. Namꝰ qm̃ neminẽ scĩa mi¬
serũ ẽẽ credis. ex quo ꝓpbabile
ẽ inclligñcia efficiat᷑ beatum.
Beatus ant̃ nemo nisi uiuens.
et neno uiuit qͥ nõ ẽ ẽẽ nis.

Expanded text:
tum gaudebis? A. Plurimum. omnino. R. Quid, si ipsa vita talis esse inveniatur, ut in ea tibi nihil amplius quam nosti, nosse liceat? temperabis a lacrymis? A. Imo tantum flebo ut vita nulla sit. R. Non sed propter scire. A. Cedo conclusioni. R. Quid, si eadem ipsa rerum scientia miserum faciat? A. Nullo id quidem pacto fieri posse credo. Sed si ita est, nemo esse beatus potest; non enim nunc aliunde sum miser, nisi rerum ignorantia. Quod si et rerum scientia miserum facit, sempiterna miseria est. R. Jam video totum quod cupis. Nam, quoniam neminem scientia miserum esse credis, ex quo probabile est ut intelligentia efficiat beatum; beatus autem nemo nisi vivens, et nemo vivit qui non est: esse vis,
Abbreviated transcription (Latin):
siłitudinẽ fcm ẽ. ⁊ ꝓrsus ad¬
ducor. s Iam ea quib uł dor¬
nuentes i fureotes fallunt cõ¬
cedis ut opinor in eo ẽẽ gñe.
ã. Et uulla mag̃. nam ulła
mag̃ tendunt talia eẽ qualio
uł ingil ances uł sani c̾nut.
et eo tam̃ falsa sunt ꝙ id quo
tendunt ẽẽ nõ pꝰsunt. s Qͥd
iam de curciũ motu uł de u̾¬
so remo uł de mbris corꝑio
pła dicam. planũ ẽ ut arbitror
ex hac regula ẽẽ m̃tienda. & ꝑlo¬
nissimũ. & Gaceo de cet̾is sensi¬
b. nam nemo consid̾ans. nõ ħ
inuenist falsũ applłari i reb

Expanded text:
ilitudinem factum est? A. Prorsus adducor. R. Jam ea quibus vel dormientes vel furentes falluntur, concedis, ut opinor, in eo esse genere. A. Et nulla magis: nam nulla magis tendunt talia esse, qualia vel vigilantes vel sani cernunt; et eo tamen falsa sunt, quo id quod tendunt esse non possunt. R. Quid jam de turrium motu, vel de merso remo, vel de umbris corporum plura dicam? Planum est, ut arbitror, ex hac regula esse metienda. A. Planissimum. R. Taceo de caeteris sensibus; nam nemo considerans non hoc inveniet, falsum appellari in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ absunt ab eorñ siłitudĩe
quas n̾as uocant. seq̃nis hec: a
Et libñtissime. nam nicħ sabo¬
ro ut incelligã. a Eigo ne mo¬
rem᷑. udet᷑ ne tibi aut silñ a
liso pꝰse odore. aut mel cuni¬
ũ a melle timino de diu̾sis
alneariis sapore. aut mollitu¬
do plumaꝵ cigni ab anseris
tacti facile indicari: a Nõ ni¬
det᷑. &. Quid cũ talia nos uł
olfac̾e. uł gustare. uł tange̾
sompniams. nõne siłi̾tudĩe
ymaginũ eo det̾iore quo in¬
amore decipimur .a. Uerñ di¬
cis. i ffrgo apparet nos in om̃i¬
b sensib siue in equalib. sñ
in dec̾orib reb. ant sisitudĩe
lenociniante falli. aut ⁊̃ sñ
fallam᷑ suspendentes cõsensio¬
nem. sen disfencia dinoscente.
tam̃ cas res falsas nominare
quas m̾ siłes dep̃hũdims. a
Oubitare ñ possum . &. Nlmat ar¬
tendũ. ead̾ nirsũ recurtimꝰ quo
fiat aꝑtiꝰ ꝙ conam᷑ ostend̾ e. a
Mecũ loq̃re ꝙ nis. nã ego cĩr¬
u̾icũ istũ semel statui tolerare.

Expanded text:
n absunt ab earum similitudine quas veras vocant. Sequeris haec? A. Et libentissime. Nam nihil laboro ut intelligam. R. Ergo, ne moremur, videturne tibi aut lilium a lilio posse odore, aut mel thyminum a melle thymino de diversis alveariis sapore, aut mollitudo plumarum cycni ab anseris tactu facile dijudicari? A. Non videtur. R. Quid, cum talia nos vel olfacere, vel gustare, vel tangere somniamus? nonne similitudine imaginum eo deteriore quo inaniore decipimur? A. Verum dicis. R. Ergo apparet nos in omnibus sensibus sive aequalibus, sive in deterioribus rebus, aut similitudine lenocinante falli; aut etiamsi non fallimur suspendentes consensionem, seu differentiam dignoscentes, tamen eas res falsas nominare quas verisimiles deprehendimus. A. Dubitare non possum. CAPUT rsum recurrimus, quo fiat apertius quod conamur ostendere. A. Eccum, loquere quod vis. Nam ego circumitum istum semel statui tolerare,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ dm̃ uͥ intellcm ẽẽ credam. sIã
iꝰ iideamꝰ. si t̾ quispia istũ ꝑierẽ
nõ eẽ ꝑiegẽ s arborẽ drẽt. quid
putares: auꝰ aut eiꝰ sensumi aut
meũ falli. aut ħ noĩe ab eo ꝑie¬
tem uocari. cõ Quid si et illi sp̃es
arboris in eo appareat. et tͥ ꝑie¬
Nullo mͦ ꝙ ia eademq res ar

Expanded text:
 ubi intellectum esse credam. R. Jam illud videamus. Si tibi quispiam istum parietem non esse parietem, sed arborem diceret, quid putares? A. Aut ejus sensum, aut meum falli, aut hoc nomine ab eo parietem vocari. R. Quid, si et illi species arboris in eo appareat, et tibi parieNullo modo; quia una eademque res, et
Abbreviated transcription (Latin):
dam deus quos regñauit in xp̃o
qͥb fidem spẽ dilc̃onẽ dedit. nõ
dat ꝑseu̾antiam. cũ filiis aliens
scelera tanta dimactat. atq imꝑti¬
ta grã faciat filios quis hoc nõ
miret᷑. quis hoc uehementissime
stupeat. s etiam illud non minꝰ
mirũ ẽ. ⁊ tam̃ u̾m atq ita ma¬
infestum ut nec ip̃i inimici gre
d̾i quõ id negent ualeant inue¬
nire. ꝙ filios quodam amicorũ
suorũ. hoc ẽ regñatorũ bonorũ q
fideliũ. sñ baptismo hinc ꝑuulo ᷤ
suo in qd̃ ꝑentes miccit illorũ.
et quodam filios inimicorũ suo¬
rũ facit in manus xp̃ianorũ ue¬
nire. ⁊ ꝑ ħ lauacrum intͦonci
in regnum a quo eorũ ꝑentes
aliem sunt. Cũ et illis et̃ istiꝰ
bonũ m̾itũ nullũ sit. paruulis
ex eorũ ꝓpͥa uoluntate c̾re iudi¬
cia d̾i hec qm̃ iusta et alta sũt
nec uituꝑari possunt. nͨ penet᷑¬
ri. in hiis ẽ et illud de ꝑseu̾an¬
tia dẽ qua nunc disputamꝰ. de
utͥsq igit᷑ exclam amus. O al¬

Expanded text:
eus quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, non dat perseverantiam; cum filiis alienis scelera tanta dimittat, atque impertita gratia faciat lilios suos. Quis hoc non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat? Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum, atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici gratiae Dei quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum bonorufidelium, sine baptismo hic paruulos suo in quod parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes alieni sunt; cum et illis malum, et istis bonum meritum nullum sit parvulis, ex eorum propria voluntate. Certe hic judicia Dei, quoniam justa et alta sunt, nec vituperari possunt, nec penetrari. In his est et illud de perseverantia, de qua nunc disputamus. De utrisque ergo exclamemus, O al
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾it admirans scĩe sue. c̾tam
quidẽ u̾itatẽ. s magnã ꝓfundi¬
satem. Qũo conelusit dens õs
infidelitate. ut om̃iũ misatur
quasi faciens mala ut inueni¬
ret bona mox exclamaint ⁊
ait. O altitudo diuitiarũ sapĩe
a et inuestigabiles niaᷤ ꝑu̾si ho¬
mines nõ cogitantes. et ꝓclines
ad rep̃hudend̾. non ydonei ad
intelligenoñ. putabant et iacta¬
bant apłos dr̃e. faciamus ma¬
ia ut ueniant bona. ꝙ absit

Expanded text:
certam quidem veritatem, sed magnam profunditatem, quomodo concluserit Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quasi faciens mala ut venirent bona, mox exclamavit atque ait: O altitudo divitiarum sapiea et investigabiles vias perversi homines non cogitantes, et proclives ad reprehendendum, non idonei ad intelligendum, putabant et jactitabant apostolos dicere: Faciamus mala, ut veniant bona; quod absit
Abbreviated transcription (Latin):
excusatõne a iusta dampnarõe
se lib̾abunt. si enĩ sicut u̾itas lo¬
quit᷑ nemo ub̾at᷑ a dampnatio¬
nõ se lib̾abunt qui potu̾int di¬
cere non se audisse ewangłin xͥ
nus se uib̾abunt qui dicti sunt
ꝑseu̾antiam nõ accepunꝰ. iustior
enim udet᷑ excusatio dicentiũ
nlło aut̃ dici põt id̾ qd̾ nõ au¬
dieras crederes si uelles: ac ꝑ ħ
et qui eo auditu ĩ meliꝰ cõmuta¬
ti ꝑseu̾antiam non acceperũt.
et qui ewangłio audico ueni¬
uoluerunt. qm̃ ip̃e dixit. nemo
nenit ad me nisi pr̃emens ei da¬
tũ fu̾it a pr̃e med. et qui ꝑ eta¬
tem ꝓuulam nec cred̾e uolue¬
runt. s ab originali noxa solo pos¬
sent lauacro regn̾atõnis ab solui.
quo tñ nõ accepto mortui ꝑier̃t
nonsixit ab illa sꝑsione discre
t ͣ constat ẽẽ dampnatam e¬
unti om̃ib ex imo in condemp¬
Suẽ. diserunt᷑ aut̃ non m̾itis
suis s ꝑ gram mediatoris. hoc ẽ ĩ
sanguẽ scdi adam istificati gra¬

Expanded text:
excusatione a justa damnatione excusatione a justa damnatione se liberabunt. Si enim, sicut veritas loquitur, nemo liberatur a damnationon se liberabunt qui poterunt dicere, non se audisse Evangelium Cnus se liberabunt qui dicturi sunt, Perseverantiam non accepimus? Justior enim videtur excusatio dicentium,nullo modo autem dici potest, Id quod non audieras, crederes si velles. 12. Ac et qui eo audito in melius commutati perseverantiam non acceperunt, et qui Evangelio audito veniniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui per aetatem parvulam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gra
Abbreviated transcription (Latin):
nomen eiꝰ scĩficet in nob̾. Cet̾m
a quo deus sc̃ificat᷑ qripe sc̃is¬
cat. S q ip̃e dicit. sc̃i estote. qͦ¬
niã et ego sanctus sñ. id peti
mus et rogamꝰ. ut qui in baptiᷤ¬
mo scificati sumꝰ. in eo ꝙy ẽẽ ce¬
pimus ꝑ seu̾emus. Ecce głosissi¬
mus martir hoc sentit ꝙ in hu
u̾bis cotidie fideles xp̃i petunt
ut ꝑseu̾ent in eo ꝙ eẽ ceperunt.
Nullo aut̃ dubitante quisqͥs a
deo ut in bono ꝑsen̾et p̃catur. do¬
nũ eius ẽẽ. calem ꝑsenerantiam
conficet᷑. ꝙ cũ ita sint. corripimtiᷤ
bũ uiu̾ent. nõ in eo ꝑseuerarunt.
ex dona qͥppe in malam uitam su¬
a uoluntate mutati sũt. et iõ cor¬
npiunt᷑. et si nicħ eis corteptõ
ꝓfu̾it. s in tuta ꝑdita usq ad mor¬
tem ꝑsenerau̾iñt. ⁊ iam diuina
in et̾nũ dampnacõne suit digni.
nec accusabunt dicentes. sicut
modo dicunt. quare corripi
ut ex honore u̾te̾ni ad malũ. ꝑse¬
u̾antiam ñ accepimꝰ qua ꝑma¬
u̾emꝰ in bono. Nullo modo hac

Expanded text:
nomen eius sanctificetur in nobis. ceterum a quo Deus sanctificatur qui ipse sanctificat? sed quia ipse dixit:: sancti estote, quoniam et ego sanctus sum, mus et rogamus, ut qui in Baptismo sanctificati sumus, in eo quod esse coepimus perseveremus. » Ecce gloriosissimus Martyr hoc sentit, quod in his verbis quotidie fideles Christi petunt, ut perseverent in eo quod esse coeperunt. Nullo autem dubitante, quisquis a Domino ut in bono perseveret precatur, donum ejus esse talem perseverantiam confitetur. CAPUT bene viverent, non in eo perseverarunt. Ex bona quippe in malam vitam sua voluntate mutati sunt: et ideo correptione ; et si nihil eis correptio profuerit, sed in vita perdita usque ad mortem perseveraverint, etiam divina in aeternum damnatione sunt digni. Nec se excusabunt dicentes, sicut modo dicunt, Quare corripimur? ut ex bono reverteremur ad malum, perseverantiam non accepimus qua permaneremus in bono? nullo modo hac
Abbreviated transcription (Latin):
uit et p̃destinauit conformes
ymaginis filii sui ut sit ip̃e pͥ¬
mogenitꝰ ĩ multis fr̃ĩb. acq hiiᷤ
p̃missis subdidit. quos aut̃ p̃¬
destinauit illos et uocauit . eo ᷤ
itaq nult inclłigi quos scd̾m
ꝓpositũ nocanit. ne putentur ĩ
eis eẽ aliqui nocati et non esec¬
ei uocati pauci elc̃i. Q cũq .n.
elcĩ sine dubio et nocati. non
aut̃ qͥcũq uocati. conseqñt̾ e¬
lecti. Illi u̾o electi ut sepe dcm̃
p̃destinati atq p̃sciti. horũ si
quisꝙͣ ꝑierit fallit̾ dens. s ne¬
mo eorũ perit. q nõ fallit᷑
dens. horũ si quis qm ꝑit. uitio

Expanded text:
et praedestinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non elecMulti vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus: sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ram indam. et dissipauerũt
eam. ⁊ ceperũt omnẽ sb̾am que
ĩ domo regis inuenta ẽ. hic ostendi¬
t᷑ͣ deñ suscitare hostes eis t̾ris uaᷤ¬
tandis quas tali pena iudicat dig¬
nas. Qũquid tñ philistiim et ara¬
bes in t̾ram indeam dissipandam
sine sua uosutate uenennt. ãt
sic uenert sua uoluntate. ut
m̃dacit̾ scͥptũ sit ꝙ dñs ad hoc
faciendũ. eorũ spm suscitauit.

Expanded text:
 et dissipaverunt eam, et ceperunt omnem substantiam, quae in domo regis inventa est . Hic ostenditur, Deum suscitare hostes eis terris vastandis, quas tali poena judicat dignas. Numquid tamen Philistiim et Arabes in terram Judaeam dissipandam sine sua voluntate venerunt, aut sic venerunt sua voluntate, ut mendaciter scriptum sit quod Dominus ad hoc faciendum eorum spiritum suscitavit?
Abbreviated transcription (Latin):
unuat in bello dando eis fiduciã.
alios ĩmisso timore conu̾tit in
fugam. nͥ q ille qui in celo et ĩ
t̾re om̃ia quecũq uoluit fecit.
etiã in cordib hominũ oꝑat᷑. le
gimꝰ quid dixit ioas rex isrł mit¬
cens nũtiũ ad amasiam regem
uolentẽ pugnare cũ illo. nam
ptꝰ asiqua dixit. Nunc sede in do¬
mo tua. qͥd ꝓuocas in te mala ut
corde. cui utiq iuste irascebatur.
ut anmonitoẽm salubrem nõ
audiret. sed ea contempta iret ĩ
bellum. uͥ cũ suo ex̾citu cad̾et.
ꝑerechielem ꝓpħam dicit dñs.
Et ꝓpħa si errau̾it. ⁊ locutꝰ fu̾it

Expanded text:
juvat in bello dando eis fiduciam, alios immisso timore vertit in fugam, nisi quia ille qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , etiam in cordibus hominum operatur? Leimus quid dixerit Joas, rex Israel, mittens nuntium ad Amaziam regem volentem pugnare cum illo. Nam post aliqua dixit: « Nunc sede in domo tua. Quid provocas in te malum, ecorde, cui utique juste irascebatur, ut admonitionem salubrem non audiret, sed ea contempta iret in bellum, ubi cum suo exercitu caderet. Per Ezechielem prophetam dicit Deus: « Et propheta si erraverit, et locut
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ bonus ẽ. ⁊ bona ꝓ bonis
qm̃ bonus ⁊ iustus ẽ. Tant¬
modo mala ꝓ bonis ñ redd.
qm̃ iniustus non est. Redd
ergo mala ꝓ mał. penam ꝓ
imusticia. ⁊ reddet bona pro
brum istum. et si intelligitis
deo grãs agite. Uͥ aut̃ nõ intł¬
litis. orate ut incelligatis. da¬
bit enim uobis dñs intellec¬
tum. Mementote scͥptũ ẽẽ. Si
quis ur̃m indiget sapientia.
postulet a deo qui dat om̃ib̾
affluent̾. et nõ imꝓperat. et¬

Expanded text:
m bonus est; et bona pro bonis, m bonus est; et bona pro bonis, quoniam bonus et justus est; tantummodo mala pro bonis non reddet, quoniam injustus non est. Reddet ergo mala pro malis, poenam pro injustitia; et reddet bona pro brum istum, et si intelligitis, Deo gratias agite: ubi autem non intelligitis, orate ut intelligatis: dabit enim vobis Dominus intellectum. Mementote scriptum esse: Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter et non impr
Abbreviated transcription (Latin):
obdurat. in eo quem sediici ꝑm̾¬
tt. ⁊ obdurari mala eiꝰ m̾ita.
c̾dite. In eo u̾o cuiꝰ mise̾tur gra¬
tiam diͦ nõ reddentis mala ꝓ
mał. s bona ꝓ malis. Fidelit̾
et indubitant᷑ agnoscire. nec io
auferatis a pharaone lib̾m arbi¬
tum q mustis iocis dicit deuꝰ.
Ego idurami pharaonẽ. uł in¬
duraui. uł indurabo cor phara¬
ouis. nõ .n. pp̃ea ip̃e pharao nõ¬
induranit cor sum̃. Nam et ħ
de illo legit᷑ qñ ablata est ab
egyptiis cinoinia dicente sc̾ptã
et ingͣuauit pharao cor suũ ĩ
isto ip̃e. ⁊ noluit dimct̾e po¬
płm. ac ꝑ hoc deus indurauit
ꝑiꝰtum iuditiũ. ⁊ ip̃e pharao ꝑ
lib̾m arbitͥum. Sti gͦ estote q
nõ erit mans labor ur̃. si in¬
bono ꝓposito ꝑficientes. ꝑ seu̾e¬
tis usq infinem. deus enuĩ qͥ
modo ilł quos lib̾at non red¬
dit scd̾m oꝑa eorũ. tũs peddet
unicuiq scd̾m oꝑa eiꝰ. Reddet
omnino deus et mala ꝓ ma¬

Expanded text:
obdurat; in eo quem seduci permiobdurat; in eo quem seduci permittit vel obdurari, mala ejus merita credite. In eo vero cujus miseretur, gratiam Dei non reddentis mala pro malis, sed bona pro malis fideliter et indubitanter agnoscite. Nec ideo auferatis a Pharaone liberum arbitrium, quia multis locis dicit Deus: Ego induravi Pharaonem, vel, Induravi aut indurabo cor Pharaonis; non enim propterea ipse Pharao nourauit cor suum. nam et hoc de illo legitur, quando ablata est ab Aegyptiis cynomyia dicente scriptura: et ingrauauit Pharao cor suum et in isto tempore, et noluit dimittere populum. ac per hoc et deus indurauit per iustum iudicium et ipse Pharao per liberum arbitrium. certi ergo estote, quia non erit inanis labor uester, si ibono proposito proficientes, perseveretis usque in finem. Deus enim, qui modo illis quos liberat non reddit secundum opera eorum, tunc reddet unicuique secundum opera ejus. Reddet omnino Deus et mala pro ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ip̃m. hoc pp̃ ms̃am. ꝑt̾ea u̾o
pp̃ iudicium uenturus ẽ indica¬
re uiuos et mortuos. Qmͣns
et in hoc tpr̃e ip̃a saluatõ nõ
fiat sine iuditio. s occulto. iõ
ait. in iuditiũ nem in hñc mũ¬
dum ut qui nõ udent. uide¬
ant. ⁊ qui uident ceci fiant.
ad occulta gͦ d̾i iudicia teuo¬
cate. qm̃ iudetis in una cã ꝙͣ
um malũ trãhentes ex adam.
hinc subueniri ut baptrret᷑. il
nnõ subuenim ut in ip̃a obliga¬
cõne moriat᷑ illũ baptizatũ te¬
iniqui in hac uita quẽ p̃scii᷑
litia mucet intlłem eiꝰ: ⁊ nolite
m istis dare imusticiam. uł ĩsipi¬
entiam deo. apud quem iusti¬
cie fons ẽ. et sapĩe. S sicut noᷤ
ꝙhortatꝰ sum ab initio smonis
huiꝰ. in qd̃ ꝑuenistis in eo am¬
bulante. ⁊ hoc quoq nobis de¬
us reuelabit. ⁊ si non in hac
uita: c̾re in alt̾a. Nicħ ẽ enim
occultũ ꝙ nõ reuelabit᷑. Qñ gͦ
auditis dicentẽ dñm. ego dñs
seduxi ꝓpħam illũ. ⁊ qd̾ ait

Expanded text:
ea uero propter iudicium uenturus est iudicare uiuos et mortuos, quamuis et in hoc tempore ipsa saluatio non fiat sine iudicio, sed occulto; ideo ait: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. Ad occulta ergo dei iudicia reuocate, quando uidetis in una causa, um malum trahentes ex Adam, huic subueniri, ut baptizetur, illi non subueniri, ut in ipsa obligatione moriatur, illum baptizatum relinqui in hac uita, quelitia mutet intellectum ejus : et nolite in istis dare injustitiam vel insipientiam Deo, apud quem justitiae fons est et sapientiae: sed sicut vos exhortatus sum ab initio sermonis hujus, in quod pervenistis, in eo ambulate, et hoc quoque vobis Deus revelabit , et si non in hac vita, certe in altera: nihil est enim occultum quod non revelabitur . Quando ergo auditis dicentem Dominum, Ego Dominus seduxi prophetam illum ; et quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ad bñ oꝑandũ spem ñ heamꝰ in
hoĩe. firmantes carnem brachii no¬
stn. nec a dño discedat cor enr̃m
S ei dicat. Aduitor mens esto ne
derelinquas me neq despicias¬

Expanded text:
go ad bene operandum spem non habeamus in homine, firmantes carnem brachii nostri, nec a Domino discedat cor nostrum, sed ei dicat: Adjutor meus esto, ne derelinquas me; meminerimus
Abbreviated transcription (Latin):
inimicorũ suoꝵ. quid ẽ nõ po¬
tert̃ sbsist̾e: quare nõ sb̾siste¬
rem turbata uolintate fugiebãt
nͥ q deus dũat᷑ et uoluntatib ho¬
minẽ. et quos uult in formidi¬
nẽ conu̾tit iratus. Nũꝙͥ nõ hoste ᷤᷤ
irahelitarũ adu̾sus płm d̾ĩ. quẽ
ducebat iħ̃c nane. sua uosimta¬
rũ ut obuiam irent ad isrł od
bellũ ut ext̾minarent᷑. Nũquid
nõ sua uolutare hõ iꝓꝓb filiꝰ
gemini maledicebat regi dauid
alta ⁊ pia sapĩa: quid ait illi
qui maledicentẽ ꝑcuit̾e uoluit:
Q̾d mͥ inquit ⁊ uobis filii san¬
ne: dimutte eum ut maleoicat
q dñs dixit illi maledr̃e dauid.
et quis dicet ei. qr̃ fecisti sic.
regis uelut ab alio initõ repe¬
renda cõm̃dans. et dixit inqͥt
dd̾ ad abisaỹ ⁊ ad omĩs pueroᷤᷤ
el Etre filiꝰ meu̾s qui exut de
ut̾o ireo. q̃rit animam meam. ⁊

Expanded text:
inimicorum suorum . Quid est, Non poterunt subsistere? Quare non subsisterem turbata voluntate fugiebant; nisi quia Deus dominatur et voluntatibus hominum, et quos vult in formidinem convertit iratus? Numquid non hostes Israelitarum adversus populum Dei, quem ducebat Jesus Nave, sua voluntarum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur . Numquid non sua voluntate homo improbus filius Gemini maledicebat regi David? alta et pia sapientia? quid ait illi qui maledicentem percutere voluit? Quid mihi, inquit, et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum, et maledicat; quia Dominus dixit illi maledicere David. Et quis dicet ei, Quare fecisti sic? regis velut ab alio initio repetendo commendans: Et dixit, inquit, David ad Abessa et ad omnes pueros ejus: Ecce filius meus qui exiit de utero meo; quaerit animam m
Abbreviated transcription (Latin):
neũ. uñ facietis. et hoc quidẽ
nͥ auferam cor durũ. mĩ nõ fa¬
ciebatis. ⁊ dem cor obediens
uũ nõ facibatis. ille facit ut
faciatis cui dicit homo pone
dñe custodia ori mo. Hoc est
n. dr̃e. fac ut ponam custodiã
consecutꝰ qͥ dixit. posui ori mõ
custodiã. qui u̾o uułt fac̾e d̾i
mandatũ. et nõ p᷑. iam quid̃
h̃t uoluntatẽ bonam. s ad

Expanded text:
neum, unde faciatis? et hoc quid est, neum, unde faciatis? et hoc quid est, nisi, Auferam cor durum, unde non faciebatis, et dabo cor obediens, unde faciatis? Ille facit ut faciamus, cui dicit homo: Pone, Domine, custodiam ori meo: hoc est enim dicere, Fac ut ponam custodiam consecutus qui dixit: Posui ori meo custodiam. Qui ergo vult facere Dei mandatum, et non potest, jam quidem habet voluntatem bonam, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
um. uenc̾s appetitio. ⁊ coneu¬
bitus ne app̃hendat me. si ħ ei
in p̃senti dic̾emꝰ. rectissime no¬
bis respond̾et. et dic̾et. Ex ista
orõne mea qua ħ a dño peto.
incelligite qũo dix̾im. Si no¬
lu̾is consnabis mandata. c̾cũ
dño. ab illo pocendũ ẽ. ut tñ
uelimꝰ qnͣt sufficit ut uolen¬
do faciamus Certũ ẽ nos ues¬
le cũ uolumꝰ. ⁊ ille facit ut
uelimꝰ bonũ. de quo dcm̃ ẽ ꝙ
paulo añ posui. ꝙ p̃parat uo¬
luntas a dño. de quo dcm̃ ẽ.
a dño gressus dicigent᷑ hoĩs
et mam eiꝰ uolet. de quo dic¬
tũ ẽ. deus ẽ qui oꝑat in nob̃
et uelle. c̾cũ ẽ nõs fec̾e cum
facimus. s ille facit ut facia¬
mus p̃bendo nires efficacissi¬
mas uoluntati. qui dixit fa
ciam ut in iꝰtificatõb meis am¬
buletis. et indicia mea obsuetiᷤ
et faciatis. cũ dicit faciam ut
faciatis. quid aͦ dicit nͥ aufe¬
ram a uobis cor lapideñ. unde
nõ faciebatis. et dabo cor car¬

Expanded text:
um, Ventris appetitio et concuum, Ventris appetitio et concubitus ne apprehendat me ? Si haec ei praesenti diceremus, rectissime nobis responderet et diceret: Ex ista oratione mea, qua haec a Deo peto, intelligite quomodo dixerim, Si volueris, conservabis mandata. Certum domino, ab illo petendum est, ut tantum uelimus, quantum sufficit, ut uolendo faciamus. certum est nos uelle, cum uolumus; sed ille facit, ut uelimus, de quo dictum est, ut paulo ante posui, quod praeparatur uoluntas a domino, de quo dictum est: a domino greset uiam eius uolet, de quo dictum est: qui operatur in uobis et uelle. certum est nos facere, cum facimus; sed ille facit, ut faciamus, praebendo uires efficacissimas uoluciam ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis. Cum dicit, Faciam ut faciatis, quid aliud dicit nisi, Auferam a vobis cor lapideum, unde non faciebatis, et dabo cor car
Abbreviated transcription (Latin):
iuens consuabis mandata. In
eodẽ libro eccãstico aliqnͣto p̾tꝰ
dicit. Quis dabit in ore meo cꝰ¬
codiam. et suꝑ labia mã signa¬
culũ astutũ. ne forte cadam ab
co. ⁊ lingna mã ꝑdat me. Iam
c̾te mandata acceꝑat. cohibe lĩ¬
gnã tuã amalo. et labia tua
ne loquant᷑ dolũ. Cum gͦ u̾m
sit ꝙ dicit. Si uolu̾is consnabi ᷤ
mandata. q̃r q̃nt in ore suo da¬
ri custodiam. simł ei qui dicit
in psalmo. pone dñe custodiã
ori meo. Non ei sufficit man¬
datũ dĩ et uoluntas sua. qñ qͥ¬
dem si uolu̾it cõsnabit man¬
data. Qmͣ mtilta dĩ mandata
sunt contͣ suꝑbiam. iam nonͤ
ea. si uolu̾it consnabit ea. q̃r
uite mee. elacõnẽ occłorũ nõ
ded̾is mͥ. Iam dix̾at ei lex. nõ cõ¬
cupisces. uelit g ͦ et faciat qd̾
iubetiͣ. qm̃ si uolu̾it cõsnabit
mandata. q̃r sequit et dicit.
concupiscentiam au̾te a me:
mandauit. faciat ea.q si
uoluerit cõsnabit exmanda¬
ta. Quid ẽ gͦ ꝙ clamat ad de

Expanded text:
lueris, conseruabis mandata, in lueris, conseruabis mandata, in eodem libro Ecclesiastico aliquanto post dicit: quis dabit in ore meo custodiam, et super labia mea signaculum astutum, ne forte cadam ab eo, et lingua mea perdat me? iam certe mandata acceperat: cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. cum ergo uerum sit quod dixit: si uolueris, conseruabis mandata, quare quaerit in ore suo dari custodiam? similis ei qui dicit in psalmo: Pone, Domine, custodiam ori meo; non ei sufficit mandatum Dei et voluntas sua, quandoquidem si voluerit conservabit mandata. Quam multa Dei mandata sunt contra superbiam, jam novit ea, et si voluerit observabit ea. Quare uitae meae, elationem oculorum ne dederis mihi? iam dixerat ei lex: non concupisces; uelit ergo et faciat quod iubetur, quoniam, si uoluerit, conseruabit mandata. quare sequitur et dicit: concupiscentiam auerte a me? mandauit. faciat ea, quia, si uoluerit, conseruabit mandata. quid est, quod cl
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ fiunt iusticie. ⁊ tunc ẽ bo¬
hanc fit ut sit homo uoltint᷑a¬
tis bone qͥ pͥus fuit uolunta¬
tis male. ꝑ hanc ⁊̃ fit ut ip̃a
bona uolinitas q̃ iam ẽẽ cepit
angeat᷑. et iam magna fiat. ut
possit implere dĩna mandata
q̃ uolu̾it cũ ualde ꝑfc̃e uolu̾it.
ad hoc enĩ naler ꝙ scͥptũ ẽ. Siuo¬
lilis cons̾uab̾ mandata. ut hõ
qui uolu̾it et nõ potu̾it. ñdũ se
plene uelle cognoscat. ⁊ oret
ut heat tantam uoluntatem ꝙͣ¬
ta sufficit ad implenda manda¬
ta. Sic quippe adiemiat᷑ ut faci¬
at ꝙ iubet᷑. tunc enĩ utile ẽ uel¬
le. cũ possumꝰ. et tunc utile ẽ
posse. cũ uolumꝰ. Nam ꝙͥ ꝓdest
sumꝰ nolumꝰ: magnũ ad se scire
pelagiani putant qñ dñt. Non
iub̾et deus ꝙ sciret nõ posse
ab homĩe fi̾. Quis hoc nesciat:
S iõ iub aliqua que non possu¬
mꝰ. ut nou̾imus que ab illo pe¬
tere debeamus. Ip̃a ẽ enĩ fides
q̃ orando impetrat. qd̾ iex im¬
ꝑat. Deniq ip̃e qui ditit. si uo¬

Expanded text:
uit iustitiae, et tunc est bohanc fit, ut sit homo uoluntatis bonae, qui prius fuit uoluntatis malae. per hanc etiam fit, ut ipsa bona uoluntas, quae iam esse coepit, augeatur et tam magna fiat, ut possit implere diuina mandata, cum uoluerit, cum ualde perfecteque uoluerit. ad hoc enim ualet quod scriptum est: si uolueris, conseruabis mandata, ut homo, qui uoluerit et non potuerit, nondum se plene uelle cognoscat et oret, ut habeat tantam uoluntatem, quanta sufficit ad implenda mandata. sic quippe adiuuatur, ut faciat quod iubetur. tunc enim utile est uelle, cum possumus, et tunc utile est posse, cum uolumus. nam quid prodest, sumus nolumus? Magnum aliquid se scire Pelagiani putant, quando dicunt: "non iuberet deus quod sciret non posse ab homine fieri". quis hoc nesciat ? et ideo iubet aliqua, quae non possumus, ut nouerimus quid ab illo petere debeamus. ipsa est enim fides, quae orando impetrat quod lex imperat. denique ipse qui dixit: si uo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ oppugnãt. qua uoluntas hũa¬
na ũ tollit᷑. s ex mala meitatur
ĩ bonam. ⁊ cũ bona fu̾it: adiuua¬
locuta sit eiudentissimis testĩo¬
niis u̾itatis. q̃ scͥptã diuina si
diligent̾ inspiciat᷑ ostendit nõ
solas bonas hom̃ũ uolintaces
quas ip̃e facit ex malis. ⁊ a se
fcãs bonas. in actus bonos.⁊
ẽẽ in dĩ p̾tate. ut eas quo uolu¬
erit. qñ uolu̾it. fatiat inclina¬
ri. uł ad bñficia quibdã p̃stan¬
da. uł ad penas quibdã ing̾en¬
das. sicut ip̃e iudicat. occultis¬
simo quidẽ iuditõ s sñ dubi
tatõne iustissimo. Nam ĩueni¬

Expanded text:
ua voluntas humana non tollitur, sed ex mala mutatur in bonam, et cum bona fuerit adjuvaiscum locuta sit evidentissimis testimoniis veritatis: quae Scriptura divina si diligenter inspiciatur, ostendit non solum bonas hominum voluntates quas ipse facit ex malis, et a se factas bonas in actus bonos etesse in Dei potestate, ut eas quo voluerit, quando voluerit, faciat inclinari, vel ad beneficia quibusdam praestanda, vel ad poenas quibusdam ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem judicio, sed sine ulla dubitatione justissimo. Nam inveni
Abbreviated transcription (Latin):
aduncto solo adiucorio legis.
sũ adiutorio grẽ confidentes ĩ
u̾tute sua. suo spũ agunt: nõ
sunt filii dĩ. cales sunt de qui¬
b id̾ dicit apłs. ꝙ ignorantes
dĩ iusticiam. ⁊ suam uolentes¬
contitu̾e. i̾ticie dĩ nõ sunt sbiͨti.
de iudĩs hoc dixit. qͥ de se p̃sum̃¬
ciam dicit eos uolentes constitu̾e
q̃ iꝰticia ẽ ex lege. nõ q lex ab ip¬
sis ẽ constituta. s in lege q̃ ex
dõ ẽ. suam i̾ticiam constituerĩt.
qñ eand̾ legem suis uirib se im¬

Expanded text:
adjuncto solo adjutorio legis, sine adjutorio gratiae, confidentes in virtute sua, suo spiritu aguntur, non sunt filii Dei. Tales sunt de quibus idem dicit apostolus, quod ignorantes Dei justitiam, constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . De Judaeis hoc dixit, qui de se praesumetiam dicit eos volentes constituere, quae justitia est ex lege non quia lex ab ipsis est constituta, sed in lege quae ex Deo est suam justitiam constituerant quando eamdem legem suis virib
Abbreviated transcription (Latin):
suare mandatũ. s uͥture concu¬
piscentie mee uncor. Et cũ uo¬
luntas eiꝰ conuenit᷑ ⁊ dicit no¬
si iuinci a malo. quid ei ꝓdest.
nͥ grã succurrente fiat. ꝙ ait
apłs ip̃e secutꝰ adumxit. Nam¬
et cũ dixisset. uͥtꝰ ꝑc̃ai lex. con¬
tinuo sbiecit. Grãs aut̃ dõ qͥ
dat nobis uictoriã ꝑ dnm̃ ur̃m
num. in isto c̾tamĩe adinnantiᷤ
iestis magr̃. Uigilate ⁊ orare
ne int̾tis in temptatõem. Ergo
uꝰqͥsq contͣ suam concupiscen¬
tiam dimicãs. oret ne intret ĩ
temptatõnẽ .i. ne sit ab illa ab¬
stractus et illectus. ñ aut̃ incc
in temptatõnẽ si uoluntate bõa
nincat cõcupiscentiã malã. nec
cñ sufficit arbitͥum uoluntatis
humane nͥ a dño iuctoria cõce¬
gilate ne intrecis in temptatõem
admonuisse cm̃mͦ iud̾etur homi¬
nis uoluntarem. Cum nͥ addid ͭ
et orate. ostendit dm̃ adiuna¬
re ne incret᷑ in cemptatõem. dic¬
tũ ẽ libero arbitrio. Fili nole
deficere ad disciplinã dr̃i. et

Expanded text:
are mandatum, sed virtute concupiscentiae meae vincor. Et cum voluntas ejus convenitur, et dicitur, Noli vinci a malo; quid ei prodest, nisi gratia succurrente fiat? Quod ipse Apostolus secutus adjunxit: nam cum dixisset, virtus peccati lex, continuo subjecit, Gratias autem Deo, qui dat nobis victoriam per Dominum num in isto certamine nos adjuvantis. lestis Magister, Vigilate, et orate, ne intretis in tentationem . Ergo unusquisque contra suam concupiscentiam dimicans oret, ne intret in tentationem, id est, ne sit ab illa abstractus et illectus. Non autem intrat in tentationem, si voluntate bona vincat concupiscentiam malam. Nec tamen sufficit arbitrium voluntatis humanae, nisi a Domino victoria concegilate, ne intretis in tentationem; admonuisse tantummodo videretur hominis voluntatem: cum vero addidit, et orate, ostendit Deum adjuvare, ne intretur in tentationem. Dictum est libero arbitrio, Fili, noli deficere a disciplina Domini : et
Abbreviated transcription (Latin):
cori mõ nͥtutem. au̾tisti faciẽ
sum cont̾batus. Ido nc̃cariũ ẽ
homĩ ut grã dĩ non solum
iustificetur impiꝰ .i. ex impio
fiat iustꝰ. cũ reduntur ei bo¬
na ꝓ malis. S etiam cũ fuit
iam iustific̾atꝰ ex fide. ambu¬
iat cũ illo grã. ⁊ incumbat su¬
ꝑ ipãm. ne cadat. pp̃ hoc scͥptũ
ẽ incantico canticorũ de ip̃a
ecc̃a. Que est ista que ascend̾
fu̾int poc̃a nra ut̃ phenitiu.
sicut niuem dealbabo. qñ gͦ de¬
albata ẽ. n boni m̾ebat. Iam uͦ
alba fc̃a. bñ amibulat. s si suꝑ eñ
a quo dealbata ẽ ꝑseuerant᷑ inc̃
bit dealbata dixit discipuł suiꝰ
Sine me nicħ potestis fac̾e Er¬
go redeamus ad apłm paulũ ꝙ̃¬

Expanded text:
ciem sum conturbatus . Ideo necessarium est homini, ut gratia Dei non solum justificetur impius, id est, ex impio fiat justus, cum redduntur ei bona pro malis; sed etiam cum fuerit jam justificatus ex fide, ambulet cum illo gratia, et incumbat super ipsam ne cadat. Propter hoc scriptum est in Cantico canticorum de ipsa Ecclesia: Quae est ista quae ascendit fuerint peccata vestra ut phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Quando ergo dealbata est, nihil boni merebatur: jam vero alba facta, bene ambulat; sed si super eum a quo dealbata ebit dealbata, dixit discipulis suis, Sine me nihil potestis facere . 14. Ergo redeamus ad apostolum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
.i. formauit ⁊ creauit. hoc enĩ
ait. Ip̃ius sumꝰ figm̃tũ creati in
xp̃o ihũ in oꝑib bonis. non illa
catõe qua homies facti sumus.
s ea de qua ille dicebat qͥ uti¬
q iam homo erat. Cor mundũ
ca in me d̾us. Et de quo dicit

Expanded text:
est formavit et creavit. Hoc enim ait, Ipsius sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis; non illa creatione qua homines facti sumus, sed ea de qua ille dicebat, qui utique jam homo erat, Cor mundum crea in me, Deus ; et de qua dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt nob̾. Iohes dicit. deus dilc̃o
ẽ. et pelagiami ⁊̃ ipĩ deũ nõ ex
deo. s ex semet ip̃is hr̃e se dñt.
et cũ sciãm legis ex deo nob̾ ẽẽ fa¬
ceant᷑. caritatẽ ex nob̾ ipĩs uolũt.
nec audiunt apłm dicentẽ. Sciã
inflat. caritas aut̃ edificat. Quid
ẽ ineptius ĩmo u̾o quid ẽ am̃tiꝰ.
et ab ip̃a caritatis sanctitate ali¬
enius qmͣ confit̾i ex deo ẽẽ sciãm
que sñ caritate inflat. et ex no¬
bis ẽẽ cautatem que facit ut sci¬
entia inflare non possit. Itẽ cũ
tati. et ex hõib caritatem q̃ suꝑ¬
eminet scie. fides aut̃ u̾a et doc¬
tͥna sana ambas ẽẽ dicit ex deo.
qi scͥptũ ẽ. a facie eiꝰ scĩa et intł¬
lectus ꝓcedit. et scͥptũ ẽ. Caritas¬
aut̃ ex deo ẽ. Et legimꝰ spm scĩe

Expanded text:
cit, Deus dilectio est . Et Pelagiani etiam ipsum Deum non ex Deo, sed ex semetipsis habere se dicunt: et cum scientiam legis ex Deo nobis esse fateantur, charitatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo vero quid est amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quae sine charitate inflat, et ex nobis esse charitatem, quae facit ut scientia inflare non possit? Item cum tati, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fides autem vera et doctrina sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum est, A facie ejus scientia et intellectus procedit : scriptum est, Charitas ex Deo est . Et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ emendabit᷑ seruus durus. Si
enĩ ⁊ incellex̾it. nõ obandiet.
Qñ aut̃ dicit hõ nõ possũ fac̾e
quod p̃cipit᷑. qm̃ concupiscentia
mea uincor. Iam quidem de igno¬
rracia ñ ht̃ excusationem. nec
deñ causat in corde suo. s malñ
suũ in se cognoscit. ⁊ dolet. cui tñ

Expanded text:
non emendabitur seruus durus; si non emendabitur seruus durus; si enim intellexerit, non obaudiet. quando autem dicit homo: "non possum facere quod praecipitur, quoniam concupiscentia mea uincor", iam quidem de ignorantia non habet excusationem nec deum causatur in corde suo, sed malum suum in se cognoscit et dolet. cui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Eece uͥ ostñdit grauiꝰ pꝰcare
hominẽ scientem qmͣ uescientẽ.
nec tam̃ idõ confugendum ẽ ad
ignorantie tenebras. ut in eis qͥs
requirat excusatõnẽ. altud .n. ẽ
nescisse. alind fcire noluisse: Uo¬
luntas qͥipe arguitur in eo de qͦ
dicit᷑ noluit incelligere ut bñ a¬
geret. S ⁊ illa ignorancia que
ñ ẽ eorũ qui scire nolunt. s eo¬
rũ qͥ tãꝙͣ simplicit̾ nescunt. ne¬
minem sic excusat ut sempit̾no
igne nõ aideat. si p̃p ea ñ credi¬
dit q nõ audiuit om̃ino quo
cred̾et. s fortasse ut mitiꝰ ardeat
Non enim sñ causa dcm̃ ẽ. effim¬
de iram tuam in gentes q̃ te nõ
notierũt. Et̃ illud quod ait apꝰ
sum uen̾it in flãma ignis dare
iĩcdictam ĩ eos qui ignorant de
entiam. ne dicat tinuqͥsq. nesci¬
iii. nõ audini. nõ intellexi. uo¬
luntas cõuenit huana uͥ dicit᷑.
Nolite ẽẽ sicut equs et mulus
qͥb nõ ẽ incellectus. Qmͣtus pe¬
ior appareat de quo dcm̃ ẽ. u̾bis

Expanded text:
ndit gravius peccare hominem scientem quam nescientem: nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem; aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. Voluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: Noluit intelligere ut bene ageret . Sed et illa ignorantia quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tanquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audivit omnino quid crederet; sed fortasse ut mitius ardeat. Non enim sine causa dictum est, Effunde iram tuam in gentes, quae te non nouerunt, et illud quod ait apostolus: cum uenerit in flamma ignis dare uindictam in eos qui ignorant deum scientiam, ne dicat unusquisque: "nesciui", "non audiui", ,,non intellexi", uoluntas conuenitur humana, ubi dicitur: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus, quamuis peior apparet de quo dictum est: uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
maledicat. qm̃ dixit illidens. ut
uideat dñs hũilutatem meam.
retͥbuat mͥ bona ꝓ maledc̃one eiꝰ.
in die isto. Qũõ dixit doꝰ huie ho¬
mini maledrẽ dd̾. quis sapiens
et intelligit: ñ enim iubendo
dixit. uͥ obedientia laudaret᷑ s
lũ in hoc peccatũ iudicio suo iꝰ¬
to et occulto inclinauit. id̾o dic¬
tũ ẽ. dixit ei dñs. Nam si iuben¬
ti obtemꝑass deo laudandus poꝰ
qmͣ puniendus eẽt. sicut ex hoc
pcc̃o pt̾ea nouimꝰ ẽẽ punitũ. nͨ
laudem atq augrãtũ mabonoꝵ
s uisus ẽ iuda cradente xpm. Sͨ
uisus ẽ iud̾is crucifigentib xpm.
et qnͣta iñ bona p̃stitit ppłis
credicuris. qui et ip̃o pp diabo¬
lo utit᷑ pessĩmo. S utrussime
ad ex̾cendama ⁊ ꝓbandam fidẽ
et pietatẽ bonorum. nõ sibi qui
om̃a scit añqmͣ fianit. s nob̾ qͥ¬
b erat ncc̃ariũ ut eo modo ag̾e̾¬
t᷑ nobiscũ. Nũꝙͥ nõ sua uolim¬
tate absalon elegit consiliũ ꝙ
sibi oberat. ⁊ tñ ido fecerat

Expanded text:
maledicat, quoniam dixit illi Dominus, ut videat Dominus humilitatem meam, et retribuat mihi bona pro maledicto ejus in die isto . Quomodo dixerit Dominus huic homini maledicere David, quis sapiens et intelliget? Non enim jubendo dixit, ubi obedientia laudaretur; slam in hoc peccatum judicio suo justo et occulto inclinavit, ideo dictum est, dixit ei Dominus. Nam si jubenti obtemperasset Deo, laudandus potius quam puniendus esset, sicut ex hoc peccato postea novimus esse punitum. Nec laudem atque adjumentum bonorum. Sic usus est Juda tradente Christum, sic usus est Judaeis crucifigentibus Christum. Et quanta credituris! Qui et ipso diabolo utitur pessimo, sed optime, ad exercendam et probandam fidem et pietatem bonorum, non sibi, qui omnia scit antequam fiant, sed nobis, quibus erat necessarium ut eo modo ageretur nobiscum. Nunquid non sua voluntate Absalom elegit consilium quod sibi oberat? Et tamen ideo fecit,