comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iustituto iouem ad tantam super¬
biam prouexerit: ut postea sibi
diuinos honores auderent assiu̾e.
Nunc quomam uauarum super¬
sricionum originem apprebendi¬
mus. super est ut eciam tempora
colligauius per que fueruit illi
quorum memoria colitur theophi
inlibro de cemporibus: ad antholy¬
cum scriptoant inhystoria sua
thallum dicere ꝙ balus queni ba¬
saturin equalem fuisse et utrũq
uno tempore adoleuisse ꝙ a deo
uerum est. ut racio ipsa congi pos¬
sit. Nam et agamen non qui ges¬
sit troitum bellum ioms ab uepos
fuit. et achille sai axq pro uepotes
et ulixes eodeni gradu proxinus.
damun et iasium corystỹ filios su¬
isse: uou ioius. nec eii si ita
fuisset adusus ĩpudicos ganimen
pro nepotem simui habere potiusł.
itaq pentibus illorum quos sup̃
nouai si congrueutes anos
diuidas unmerus consenciet. Ab
excidio autem troiane urbis colli¬
guitur auin nulle quadrigenti
septuagnita. ex bac tempũ racio¬

Expanded text:
instituto Jovem ad tantam superinstituto Jovem ad tantam superbiam provexerit, ut postea sibi diuinos honores auderet assumere. Nunc, quoniam uanarum superstitionum originem deprehendimus, superest ut etiam tempora colligamus, per quae fuerint illi quorum memoria colitur. Theophilus in libro de temporibus ad Autolycum scripto ait in historia sua Thallum dicere quod Belus, quem BaSaturni aequalem fuisse et utrumque uno tempore adoleuisse. quod adeo uerum est, ut ratione ipsa colligi possit. nam pt Agamemnon, qui gessit Troicum bellum, Iouis abnepos fuit et Achilles Aiaxque pronepotes, et Ulixes eodem gradu proximus, danum et Iasium Corythi filios fuisse, non Ionis: nec enim si ita fuisset, ad usus inpudicos Ganymeden pronepotem suum habere potuisset. itaque parentibus illorum quos supra nominaui si congruentes annos diuidas, numerus consentiet. ab excidio autem Troianae urbis colliguntur anni mille quadringenti septuaginta. ex hac temporum ratio
Abbreviated transcription (Latin):
actutissime excogitauit. et ut s̾
honorem diuinum et hospitib
sius ppetinui nonien ad qͥierẽt
cuui religione connictum.
Suadebant ergo illi. et huic n¬
perio enim libenter obseq uebã¬
tur. et nomina sin gu̾i ritus
anuuos et festa celebrabant. Si¬
nule ꝙ id clam insicilia fet̾ eueas
cuni conditeurbi a ceste hospitis
modum lecus ac libens a cestes
diligeret. augeret oruaret ħ modo
religionem cultus sui per orbeni
terre inppiter seuunaint et exem¬
plum cetens ad imitandum de¬
dit. sine igitur amelisseo sicut di¬
dymus tradidit colendorum deoꝵ
rtus esflurit siue ab ipso quoque
ioue ut heu honerus. De tempe¬
tũ constat quando dii coli ceperũt
melisseus quidem multum ante¬
cessit etate quippe qui educauerit
iouem pro nepote et id curo fieri
potest ut uel aute uel adhuc pue¬
ro ioue deos coiere instituerit .i.¬
alũ in sui matrem et amain cellu¬
rem que fuit uranncõmux prem¬
q saturnum. et ipse ħ exemplo at

Expanded text:
astutissime excogitauit, ut et sibi astutissime excogitauit, ut et sibi honorem diuinum et hospitibus suis perpetuum nomen adquireret cum religione coniunctum. gaudebant ergo illi et huic imperio eius libenter obsequebantur et nominis sui gratia ritus annuos et festa celebrabant. simile quiddam in Sicilia fecit Aeneas, cum conditae urbi Acestae hospitis modum laetus ac libens Acestes diligeret, augeret, ornaret. Hoc modo religionem cultus sui per orbem terrae Jupiter seminavit, et exemplum caeteris ad imitandum dedit. Sive igitur a Melisseo, sicut Didymus tradidit, colendorum deorum ritus effluxit; sive ab ipso quoque Jove, ut Euhemerus; de tempn constat quando dii coli coeperint. Melisseus quidem multum antecessit aetate, quippe qui educauerit Iouem pro nepote. et idcirco fieri potest ut uel ante uel adhuc puero Ioue deos colere instituerit iest alumni sui matrem; et aviam Tellurem, quae fuit Urani conjux, et patrem Saturnum: et ipse hoc exemplo atque
Abbreviated transcription (Latin):
regen primun diis sacrifĩcasse.
ac utus uouos sacrorumq pomi¬
pas introdurisse huius duas frasse
fillas a maltheam et melissaui
que iouem puerum caprino lacte
ac melle mitrierunt. unde poetica
illa fabiua originem sumpsit
complesse. Mencram uero aprẽ
priuiam sacerdotem matri magͤ
conccitutam. Uude ad huc eiusd̾
matus autisate melisse nũcupẽt.
Hictoria facta uero testatur ipsũ
iouem postꝙͣ rerum poticus sit
ipse sibi faua in multis locis con¬
aituerit. uam cũ tenns arcum¬
irec. ut inquaq regione inuene¬
rat. regem principes ne popul¬
rim ospicio sibi et amaçia co¬
pulabat. et cum aquoq digrede¬
retur: indebat sibi famim creari
hospitis sui nonune: que suit pos¬
set anuacie ac federis memoria
conseruan si concatuta sunt tẽ¬
pla iomi atabimo iom labriando
atabynis eniui et labriandus
hospices eius. atq aduitores in
besio fuerunt. Item iom iaprio
ioui mouoni ioui casio. et que
sunt menudem modum ꝙ ille

Expanded text:
regem primum diis sacrificasse, regem primum diis sacrificasse, ac ritus novos sacrorumque pompas introduxisse. Hujus duas fuisse filias, Amalthaeam et Melissam, quae Jovem puerum caprino lacte ac melle nutrierunt. Unde poetica illa fabula originem sumpsit, complesse. Melissam vero a patre primam sacerdotem Matri magnae constitutam, unde adhuc ejusdem Matris antistites Melissae nuncupantur. Historia vero sacra testatur ipsum Jovem, postquam rerum potitus est, ipse sibi fana multis in locis constitueret. Nam cum terras circuiret, ut in quamcumque regionem venerat, reges principesve populorum hospitio sibi et amicitia copulabat, et cum a quoqretur, iubebat sibi fanum creari hospitis sui nomine, quasi ut posset amicitiae ac foederis memoria conseruari. sic constituta sunt templa Ioui Ataburio, Ioui Labryandio: Ataburus enim et Labryandus hospites eius atque adiutores in bello fuerunt; item Ioui Laprio, Ioui Molioni, Ioui Casio et quae sunt in eundem modum. quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
tibus comperauit. At ego multo
nuprudenciores esse dico. illi eiũ
sinulacra homines putant esse
hii deos illos etas facit putare ꝙ
non est hos stulticia illi ntiq breui
desmunt falli horum uauitas et
duint semper et crestit sa cra libri¬
patuis primus orphens indurit
ingrecia priuusq celebrauit in
monte boe. oͣciethebis ubi liberna¬
tus est ꝓrimo qui ani frequent̾
ꝙchare̾ auitu personaret: ꝙ therõ
appellatus est ea sacin eciami¬
muicorfica nounuantur in quib
ipse poctea dilaceracus et carpitꝰ
est. et funt per eadem fere tempai
quibus faunius. sed quis ecate p̾¬
cessent dubitai pocest si quid eni
per eosdem annos latuius pris¬
musꝙ regnarunt. Iceui ꝑ atres
eormui famius et laomedon quo
regnante: orpliens cum argonã¬
tis ad mensinuu utus accessit¶ Pro¬
cedanius igitur ulterius et que¬
rauus quis ominino colendoꝵ
deorum prinius auctor exciterit
Na apikrat. ait melissea crecensiũ

Expanded text:
tibus conparauit, at ego multo tibus conparauit, at ego multo inprudentiores esse dico. illi enim simulacra homines putant esse, hi deos; illos aetas facit putare quod non est, hos stultitia; illi utique breui desinent falli, horum uanitas et durat. semper et cresPatris primus Orpheus induxit in Graeciam, primusque celebravit in monte Boeotiae Thebis, ubi Liber natus est, proximo, qui cum frequenter citharae cantu personaret, Citeron appellatus est. Ea sacra etiamnunc Orphica nominantur, in quibus ipse postea dilaceratus, et carptus est, et fuit per eadem fere tempora, quibus Faunus. Sed quis aetate praecesserit, dubitari potest: siquidem per eosdem annos Latinus Priamusque regnaverunt; item patres eorum Faunus et Laomedon, quo regnante, Orpheus cum Argonautis ad Iliensium littus accessit. Procedamus igitur ulterius, et quaeramus, quis omnino colendorum deorum primus auctor extiterit. Πινδαρικῆς ait, Melissea Cretensium
Abbreviated transcription (Latin):
dierit. Id ciro illi nuilieres inoꝑto
sa crificant et bonam deam noui¬
naut. et .c. dodins meo libro quẽ
grece stripsit refert faum hanc
uxorem fuisse queq contra morẽ
decusq regium clam ollam un¬
ebiberat et ebria facta erat uirgis
murteis amro admortem us cesã.
Postea uero cumi enu facti sui
peinteret ac desidernui eius ferre
ũ posset duunum illi honorem de¬
tulios id arco iusacus enim obuo¬
uitam uineaui foraui poni. Reli¬
quit ergo po cens fainius queq̃
non parum erroris quen tũ pru¬
deuces quiqz ꝑspicunt. Nam luci¬
uus eorum ctulticiam qui simula¬
cra deos putant esse deridet hus uer¬
sibus. denicolas lanuas faucas
pompiiiq: Iustituere mune cre¬
uut has hic onuua ponit. Ut pu¬
eri infantes credunt signa omĩa
euauuiere et esse homines sicisti
omuna ficcauera. pucant. credunt
siguis cor messe uienis ꝑ gila pic¬
torum ueri nichil omnia ficca poe¬
ta quidem aultos homines infan¬

Expanded text:
dierit. idcirco illi mulieres in operto dierit. idcirco illi mulieres in operto sacrificant et Bonam Deam nominant. et Sextus Clodius in eo libro quem Graece scripsit, refert Fauni hanc uxorem fuisse; quae quia contra morem decusque regium clam uini ollam ebiberat et ebria facta erat, uirgis myrteis a uiro ad mortem usque caesam; postea uero cum eum facti sui paeniteret ac desiderium eius ferre non posset, diuinum illi honorem detulisse; idcirco in sacris eius obuolutam uini amphoram poni. reliquit ergo posteris Faunus quoque non parum erroris, quem tamen prudentes quique perspiciunt. nam Lucilius eorum stultitiam, qui simulacra deos putant esse, deridet his uersibus: terriculas Lamias, Fauni quas Pompiliique instituere Numae, tremit has, hic omnia ponit. ut pueri infantes credunt signa omnia aena uiuere et esse homines, sic isti omnia ficta uera putant, credunt signis cor inesse in aenis. pergula pictorum, ueri nihil, omnia ficta! poeta quidem stultos homines infan
Abbreviated transcription (Latin):
hii libri abolerentur ita eos quintꝰ
petilius precor urbanus in concio¬
ne populi concremaut insipient̾
id quidem. Quid enim profuit li¬
bros esse coubuctos cum ħ ipsum
ꝙ sunt ideo conbucti qma religio¬
mbus derogabant memorie sĩt
traditum. Nemo ergo tunc uise¬
natu non stultissimius: ꝑ ocuert̃
enun et libri aboleri: et tũ res iu
memoriam non exre. Ita dum
uolunt eciam posteris ad probare
quanta pietate deffenderuit religi¬
ones auctoricateui religioninu
ipsarum testando unuuerunt s
ut ponpulius apud romauos
institutor in eptarum religionũ
fint. sic aute pompilium famius
uilacio qui et saturuo auonefaria
sacra constituit. et piaum patrem
inter deos honoraiit et cororem suã
sentam faunai eaudemq cõm¬
gem consecraint ꝙ gabius bassus
tradit fatuam nommnacam ꝙ
ut faimiꝰ uiris / eandem uarro stri¬
bit tante pudicicie fuisse. Ut ueõ
illam ꝙ adiuxerit preter suũ inrũ
mas indent: nes nomen eins an¬

Expanded text:
hi libri abolerentur. ita eos Quintus hi libri abolerentur. ita eos Quintus Petilius praetor urbanus in contione populi concremauit. insipienter id quidem: quid enim profuit libros esse combustos, cum hoc ipsum, quod sunt ideo combusti, quia religionibus derogabant, memoriae sit traditum? nemo ergo tunc in senatu non stultissimus: potuerunt enim et libri aboleri et tamen res in memoriam non exire. ita dum uolunt etiam posteris adprobare quanta pietate defenderint religiones, auctoritatem religionum ipsarum testando minuerunt. sed ut Pompilius aput Romanos institutor ineptarum religionum fuit, sic ante Pompilium Faunus in Latio, qui et Saturno auo nefaria sacra constituit et Picum patrem inter deos honorauit et sororem suam Fentam Faunam eandemque coniugem consecrauit; quam Gauius Bassus tradit Fatuam nominatam, ut Faunus viris. Eandem Varro scribit tante pudicitie fuisse, ut nemo illam, dum vixerit, preter suum virum, mas uiderit nec nomen eius au
Abbreviated transcription (Latin):
tradere que acceptissima diis eẽnt
uidelicet actanciam inino hiis uo¬
luit mutari. qui seiu autrũ ioms
recondebat. et ibi diu moratus
leges tamquani sibi a ioue tͣditas
afferebat. Ut hommes aꝓparend̾
uon modo impio: s eciam religio¬
ne constringeret nec difficile sane
fint per suadere pastoribus. itaq
pontifices flãmines salies augu¬
res creauit deos ꝑ familias destrip¬
sit. Sic nom populi feroces aĩos
mitigauit. et ad studia ꝑacis a
rebus bellicis auocauit. sed cum
alios falleret: se ipsum tũ non
fefeslit. Nan post auuos plurĩes
cornelio et bebio consulibus in
agro stribe peti lusu bia uiculo ar¬
te due lapidee sunt reperte afosso¬
ribus. quarum iualtera corpus
nume finit. maltera: septem la¬
tini libri dei uere pontificõ. Item
greci totideni de dictiplina sapĩẽ¬
stripti quibus religiones nou eas
modo auasi ipse instituerat. sed
onnius preterea dissoluit quare
ad seuatum delata decretum est ut

Expanded text:
tradere, quae acceptissima diis essent. tradere, quae acceptissima diis essent. uidelicet astutiam Minois uoluit imitari, qui se in antrum Iouis recondebat et ibi diu moratus leges tamquam sibi a Ioue traditas adferebat, ut homines ad parendum non modo imperio, sed etiam religione constringeret. nec difficile sane fuit persuadere pastoribus. itaque pontifices flamines Salios augures creauit, deos per familias discripsit: sic noui populi feroces animos mitigauit et ad studia pacis a rebus bellicis auocauit. sed cum alios falleret, se ipsum tamen non fefellit. nam post annos plurimos Cornelio et Baebio consulibus in agro scribae Petili sub Ianiculo arcae duae lapideae sunt repertae a fossoribus, quarum in altera corpus Numae fuit, in altera septem Latini libri de iure pontificio, item Graeci totidem de disciplina sapientscripti, quibus religiones non eas modo quas ipse instituerat, sed omnes praeterea dissoluit. qua re ad senatum delata decretum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uacacionem. Non ergo ille furiꝰ.
sed plaue furiosus fuit qui p̃turã
ħ̾ munsterio seputanit ornare me¬
rito gͥ cum ħ auiris non impitis
ac rudibus fiant lucretis excla¬
mat. Octultas hominũ multas
mentes: opectora ceca: qualibus
intenebris uice ꝙͣtisq ꝑiclis Degit᷑
hoc eni ꝙ cum que est quis ħ̾ ludib̾a
uon rideat qui habeat aliquid sam¬
tatis cum indeat homines uelut
uiente captose aserio facere que
si quis faciat ulusu uiuus lastiiꝰ
et ieptus esse iudeatur. Harum
nauitatum apud romanos auctor
et constitutor sabinus ille rex fuit
qui maxume anmos houinũ ru¬
des atq imperitos uoius supersti¬
ciombus implicauit. ꝙ ut faceret
aliqua cuni auccoritate sumilauit.
cum dea. geria. nocturuos se habere
congressus errt spelunca que clã
ꝑopaca iiremore ericiuo. Unde
rimuis perheum foute manabat.
Huc se remotis arbitus inferre cõ¬
sueuerat n ͭ in entiri posset moni¬
tudee cõnigis ea sacrai populo se

Expanded text:
uacationem. non ergo ille Funus, uacationem. non ergo ille Funus, sed plane furiosus fuit, qui praeturam hoc ministerio se putauit ornare. merito igitur, cum haec a uiris non inperitis ac rudibus fiant, Lucretius exclamat: o stultas hominum mentesmentes, o pectora caeca! qualibus in tenebris uitae quantisque periclis degitur hoc aeui quodcumque est! quis haec ludibna non rideat qui habeat aliquid sanitatis, cum uideat homines uelut mente captos ea serio facere, quae si quis faciat in lusum nimis lasciuus et ineptus esse uideatur? Harum uanitatum aput Romanos auctor et constitutor Sabinus ille rex fuit, qui maxime animos hominum rudes atque inperitos nouis superstitionibus implicauit: quod ut faceret aliqua cum auctoritate, simulauit cum dea Egeria nocturnos se habere congressus. erat spelunca quaedam peropaca in nemore Aricino, unde riuus perenni fonte manabat. huc se remotis arbitris inferre consueuerat, ut mentiri posset monitu deae coniugis ea sacra populo se
Abbreviated transcription (Latin):
uen memoria sublata. Ex ipsis ita¬
ꝙ micteriis et cenmoniis intelligẽ
debuerunt homibus se mortius
supplicare. non igitur exigo ut ali¬
quis poetarum ficcionibus credat
qui hos mentui putat pontificum
ipsorum scripta consideret. et quid¬
quid est uicterarum ad sacria perti¬
uencium reuoniat plura fortasse
ꝙͣ nos ad feriuns inueni et ex qͥb
intelligat in ania in epta cõmen¬
ticia esse omnia que pro sauctis
hũtur. si quis aũ p̾cepta sapiencia
deposuerit errorem pro fecto ridebit
mepcias hominum pene demen¬
cium. illos dico qui uel inhonestis¬
altat ut ripudiant. uel qui iidi
uucti corouati aut personati. aut
luto obliti currunt. Quid de saitis
uetustate iam putribus dicam q̃
conportant dees ipsos se gestare ue¬
ueris arbitrancur. Nam furius bi¬
baculus inter precipna pietatis ex¬
empla nuumeratur. qui cum pretor
essent tamen lictoribus p̾entibz
ancile portauit. Cum haberet ma¬
gictratus beneficio mum̃s eius

Expanded text:
ueri memoria sublata. ex ipsis itaueri memoria sublata. ex ipsis itaque mysteriis et caerimoniis intellegere debuerunt hominibus se mortuis supplicare. non igitur exigo, ut aliquis poetarum fictionibus credat: qui hos mentiri putat, pontificum ipsorum scripta consideret et quidquid est litterarum ad sacra pertinentium reuoluat: plura fortasse quam nos adferimus inueniet, ex quibus intellegat inania inepta commenticia esse omnia quae pro sanctis habentur. si quis autem percepta sapientia deposuerit errorem, profecto ridebit ineptias hominum paene dementium, illos dico qui uel inhonesto saltatu tripudiant uel qui nudi uncti coronati aut personati aut luto obliti currunt. quid de scutis uetustate iam putribus dicam? quae cum portant, deos ipsos se gestare umeris arbitrantur. nam Furius Bibaculus inter praecipua pietatis exempla numeratur: qui cum praetor esset, tamen lictoribus praeeuntibus ancile portauit, cum haberet magistratus beneficio muneris eius
Abbreviated transcription (Latin):
idem continet ꝙ omdius expouit ĩ
faccis. Ardua iam dudin resonat
tiuuitibus idem. Tutus ut infã¬
ti uagiatore puer. Pars clipeos su¬
dibus galeas pars cundit manes.
Hoc curetes habent. hoc coribantes
opus. res la tuit prictiq manent
uucanua facti. Eradee countes
raucciq terga mouent. Cymbala
pro galeis pro stutis tympana
pulsant. Tbia dat fugiam. ut de¬
dit aute modos: Hanc totam opi¬
uionem quasi apoetis factam sal¬
lustins respuit uountq ingeniose
interpretari. Cur alcores ioins di¬
cautur fuissecuretes. et sic ait. Qr
principes duuim intelligendi fue¬
runt. uetuctatem ut ceteri ĩ maiꝰ
couponentem Alciores iois cele¬
brainsse quantun errauerit homo
eruditus: iani res ipsa declarat. si
eim princeps est inppiter et deoꝵ
et religionum. si aute illum nulli
dii mgo colebantur qui uoudũ
uati fuerant qui coluntur apparz
curetes ex d merso principes finide
dnum non intelligendi. per quos
error omins iuductus est. et dei

Expanded text:
idem continet; quod Ouidius exponit in idem continet; quod Ouidius exponit in Fastis: ardua iam dudum resonat tinnitibus Ide, tutus ut infanti uagiat ore puer. pars clipeos sudibus, galeas pars tundit inanes, hoc Curetes habent, hoc Corybantes opus. res latuit priscique manent imitamina facti, aera deae comites raucaque terga mouent. cymbala pro galeis, pro scutis tympana pulsant., tibia dat Phrygios ut dedit ante modos. hanc totam opinionem quasi a poetis fictam Sallustius respuit uoluitque ingeniose interpretari, cur altores. Iouis dicantur fuisse Curetes, et sic ait, quia principes diuini intellegendi fuerunt, uetustatem ut cetera in maius componentem altores Iouis celebrauisse. quantum errauerit homo eruditus, iam res ipsa declarat. si enim princeps est Iuppiter et deorum et religionum, si ante illum nulli dii uulgo colebantur, quia nondum nati fuerant qui coluntur, apparet Curetas ex diuerso principes fuisse diuini non intellegendi, per quos error omnis inductus est et dei
Abbreviated transcription (Latin):
boues numolarentur sĩcut illi qͦs
abstulerat aratori / eumq ipsum sͥ
constuit sa cendoteurac precepit ut
hiisdem maledictis semper in cele¬
braudis sacrificiis uteretur. ꝙ nega¬
ret se uniꝙͣ epulatum esse iocun¬
dins.hec iam uon sacra siit: sed
sacrilegia in quibus id sanctum di᷑
ꝙ iualiis si fiat eciam seuerissime
uindicaturs ipsius autem cretici
ioiis sacir quid aliud quã quomiͦ
sic: aut subtractus pacu aut nutri¬
tus octendunt. Capella est amalchee
uymphe que uberibus sius aluit
infantem de qua germanicus cesar
iuaratureo. cariuiue sic ait. Illa
putatur mitrie esse iois si uere
ippiter infaus: ubera cretee mul¬
sit si dissuua capre. Sydere que cda¬
ro gratum testatur alũpnum. Huiꝰ
capelle corio usum esse prosculco
iouem contra titanas dinitantẽ
uinseus auctor est. Uude apoetis
egiochus nominatur. Ita quid qͥd
est gestum mabstondendo ꝓuero.
id ipaim per ymaginem gentur
in sacris. sed et matris eius mist̾ĩ

Expanded text:
boues immolarentur sicut illi quos boues immolarentur sicut illi quos abstulerat aratori, eumque ipsum sibi constituit sacerdotem ac praecepit, ut isdem maledictis semper in celebrandis sacrificiis uteretur, quod negaret se umquam epulatum esse iucundius. haec iam non sacra sunt, sed sacrilegia, in quibus id sanctum ducitur, quod in aliis si fiat, etiam seuerissime uindicatur. ipsius autem Cretici Iouis sacra quid aliut quam quomodo sit aut subtractus patri aut nutritus ostendunt? capella est Amaltheae nymphae; quae uberibus suis aluit infantem: de qua Germanicus Caesar in Arateo carmine sic ait: illa putatur nutrix esse Iouis, si uere Iuppiter infans ubera Cretaeae mulsit fidissima caprae, sidere quae claro gratum testatur alumnum. huius capellae corio usum esse pro scuto Iouem contra Titanas dimicantem Musaeus auctor est, unde a poetis αὶγίοχος nominatur. ita quidquid est gestum in abscondendo puero, id ipsum per imaginem geritur in sacris. sed et matris eius mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
aut grecia appellant sed maledictis
et execracione celebrantur ea que
prouiolatis hũc si quando int̾ sol¬
lempnes ricus uel inprudencia
alian excident bonum uerbum auꝰ
eo cum delatus esset: fameuiq pa¬
teretur; aratorem queinidain conspe¬
xit operautem ab eoq petere cepit
ut sibi unum bouem uenderet. eĩ¬
uero ille negauit fierposse ꝙ spe
sua ouinis colende terre duobus
slus inuencis uiteretur. hercules
solita nioiencia usus quia uinm
accipere uon potuit. utrumq sustu¬
lic. Ac ille infelir cum bones suos
mactan inderet iunuriam suam
maledictis ulctus est ꝙ homini
eleganti et urbano gratissimum
fuit. Naii donitibus sins epulas
app areat diuiq alieues bones de¬
uorat illum sibi amarissumi cõui¬
ciantem aun risu. Et caauis au¬
diebat. s postꝙͣ herculi diuinos ho¬
nores ob admiracionem nirtutis
defferri placuit a ciuibus ara ei po¬
sita est quami de facto. Borzi.toni.
nouuuauit ad quam duo imuicti

Expanded text:
ut Graeci appellant, sed maledictis ut Graeci appellant, sed maledictis et execratione celebrantur, eaque pro uiolatis habent, si quando inter sollemnes ritus uel inprudenti alicui exciderit bonum uerbum. cuieo cum delatus esset famemque pateretur, aratorem quendam conspexit operantem ab eoque petere coepit, ut sibi unum bouem ueuderet. enimuero ille negauit fieri posse, quod spes sua omnis colendae terrae duobus illis iuuencis niteretur. Hercules solita uiolentia usus, quia unum accipere non potuit, utrumque sustulit. at ille infelix cum boues suos mactari uideret, iniuriam suam maledictis ultus est, quod homini eleganti et urbano gratissimum fuit. nam dum comitibus suis epulas apparat dumque alienos boues deuorat, illum sibi amarissime conuiciantem cum risu et cachinnis audiebat. sed postquam Hercoli diuinos honores ob admirationem uirtutis deferri placuit, a ciuibus ara ei posita est, quam de facto βούζυγον nominauit, ad quam duo iuncti
Abbreviated transcription (Latin):
acsellos suisse qui liberum ꝑatereui
transuexerunt cum auinem trausi¬
re non posset quorum alter hoc
p̾mium dederit: ut bumana uoce
loqueretur. Itaq inter eum p̾ apinu¬
q or tuui esse cercanien de opsceui
magnitudine priapum inccum et
iratum interemisse ictorem. hoc
uero multomagis ineptum est. s
poetis licet quicquid ueluit nou
excucio tam deforme myst̾ium nec
priapum denudo nequid appareat
risu dignum. fiuxerunt ħ sane po¬
ete. s neccesse est muaioris ali cuius
tupituduus tegende gracia ficta
suit. que sit ergo queranus ac ea
ꝓfecto in auifesta est. naui si aut i¬
luue taurus macratur quia similia
habet cornua et placata. equo ꝑsis
radiis hyperion accuitum uedetur
maguitudo membri uuilis euor¬
mns est: non potuit ei moutro ap¬
cior uictuna reperiri ꝙͣq poss ipsum
cui maccatur mutari. apud ludũ
ꝙ est opidum rhodi berculis sa cra
sunt quorum a cetens longe diuer¬
sus est ritus. si quidem non enfenua

Expanded text:
asellos fuisse, qui Liberum patrem asellos fuisse, qui Liberum patrem transvexerint, cum amnem transire non posset; quorum alteri hoc praemium dederit, ut humana voce loqueretur: itaque inter eum, Priapumque ortum esse certamen de obscoeni magnitudine; Priapum victum et iratum, interemisse victorem. Hoc uero multo magis ineptum est, sed poetis licet quidquid uelint. non excutio tam deforme mysterium nec Priapum denudo, ne quid appareat risu dignum. finxerint haec sane poetae, sed necesse est maioris alicuius turpitudinis tegendae gratia ficta sint. quae sit ergo quaeramus. at ea profecto manifesta est. nam sicut Lunae taurus mactatur, quia similia habet cornua, et placat equo Persis radiis Hyperiona cinctum, ne detur c quia magnitudo membri uirilis enormis est, non potuit ei monstro aptior uictima reperiri quam quae posset ipsum cui mactatur imitari. aput Lindum, quod est oppidum Rhodi, Herculis sacra sunt, quorum a ceteris longe diuersus est ritus, siquidem non εὺφημία̣
Abbreviated transcription (Latin):
uertice accensis quesisse inficilia
cetes dicitur id circo sacre mardẽ¬
cium cedarum iactacione celebrã¬
tur. Apud lapsa cum priapolitabi¬
lis uccima est a sellus cuins sa¬
crisicii raciomi factis ħ redditur. Cũ
di omnes ad festum matus maue
conuenissent: epulisq saciati noc¬
tem iusibus ducerent quieuisse ue
stami sumpnumq cepisse ibi p̾apũ
sumpuo eius ac pudiacie iisidiatũ.
sed illam intempestino clamore a selli
quo silenus uehebatur excitatam.
libidinem uero insidiatoris esse de¬
sceptaui. ac de causa lapsa ceuos asel¬
lum priapo que simulccionẽ mac¬
tare consueuit apud romanos u̾o
euudem uestalibus sacris in bouo¬
rem pudicicie conẜuate p anibus
coronari. Quid turpius quid fla¬
giciosius ꝙͣ si uesta beneficio a siui
uurgo est. ac poeta fabulau fiurit.
Num ergo illud est uerius ꝙ refert᷑
hii qui feuomena constripserant cũ
de duabus caucu scellis stellis lo
auuitur quas greci onoyc uotant

Expanded text:
uertice accensis quaesisse in Sicilia uertice accensis quaesisse in Sicilia Ceres dicitur, idcirco sacra eius ardentium taedarum iactatione celebrantur. aput Lampsacum Priapo litabilis uictima est asellus, cuius sacrificii ratio in Fastis haec redditur. cum dii omnes ad festum Matris Magnae conuenissent epulisque satiati noctem lusibus ducerent, quieuisse humi Vestam somnumque cepisse; ibi Priapum somno eius ac pudicitiae insidiatum, sed illam intempestiuo clamore aselli quo Silenus uehebatur excitatam, libidinem uero insidiatoris esse deceptam ; hac de causa Lampsacenos asellum Priapo quasi in ultionem mactare consuesse, aput Romanos uero eundem Vestalibus sacris in honorem pudicitiae conseruatae panibus coronari. quid turpius, quid flagitiosius, quam si Vesta beneficio asini uirgo est? at poeta fabulam finxit. num ergo illut est uerius quod referunt ii qui Phaenomena conscripserunt, cum de duabus Cancri squuntur, quas Graeci ὄνους vocant?
Abbreviated transcription (Latin):
enuui ꝑdunt semper inuenuunt.
refertur ergo insacus ymago rei
que uere gesta est. que profecto
si quid sapinius declarat morta¬
leui mulierem fuisse ac peue or¬
bami nͥunican repperisset ꝙ illũ
ipsum poetam mninime fugit.
apud queni pompens a dolestẽs
morte pacris audita. ħ loquit᷑.
Eulonãbusto iam inuneu gen¬
tibus issim et tectuni ligno s̃ꝑ¬
gam per mmgus osyru. Hic
est osyris quem serapem uel
sempidem uugus appellat. So¬
lent enini mortius consecratis
nomima innutari. credo ne
quis eos putz homines. Nam
et romulus post mortem qui¬
iuius factus est. et ledane men¬
sis. et cure. marica. et mo. postꝙͣ
se precipitauit lencothea mat̾q.
matucha. et melicertes silius
eis palemon. acz portunus.
sacra uero cereris eleusmam. Nõ
sunt hiis dissimilia. nam sicut
ibi osiris puer plauctu msĩs in¬
quiritur. ⁊ita hic adincestum ꝑa¬
trin matrimonium capta pro¬
serpuia ꝙͣ quia facibus execue

Expanded text:
enim perdunt, semper inueniunt. enim perdunt, semper inueniunt. refertur ergo in sacris imago rei quae uere gesta est, quae profecto si quid sapimus declarat mortalem mulierem fuisse ac paene orbam, nisi unicum repperisset. quod illum ipsum poetam minime fugit, apud quem Pompeius adulescens morte patris audita haec loquitur: euoluam busto iam numen gentibus Isim et tectum lino spargam per uulgus Osirim. hic est Osiris, quem Serapim uel Serapidem uulgus appellat. solent enim mortuis consecratis nomina immutari, credo ne quis eos putet homines fuisse. nam et Romulus post mortem Quirinus factus est et Leda Nemesis et Circe Marica. et Ino postquam se praecipitauit, Leucothea materque Matuta et Melicertes filius eius Palaemon atque Portunus. sacra uero Cereris Eleusinae non sunt his dissimilia. nam sicut ibi Osiris puer planctu matris inquiritur, ita hic ad incestum patrui matrimonium rapta Proserpina: quam quia facibus ex Aetnae
Abbreviated transcription (Latin):
Amputato enimi sexu: nec uiros
se nec f̾eminas faciunt alia uircut̾
ꝙͣ eandem bello uami uotant Iu
quibus ipsi sacerdotes uou alieno
sed suo cruciore sacrificant. sectis
naiq huneris et utraq manu
destuctos gladios exserentes curiũt
offeruntur. in sanuut. Oꝑtune
igitur quintilianus infanatico
istud inquit si deus regit iratus
tiusem pecudum modo inuere ꝙͣ
deos tam impios tam ꝓphatios cã
sauguiuanos colere s mide isti erro¬
res et ħ̾ tanta flagicia maluerint
suo loco disseremus. Int̾mi uidea¬
mus et cetera que carent scelere¬
ne studend studio in sectandi uide¬
amur eligere peiora. I sidis egipae
sacra sunt quatenus funu par¬
milum uel ꝑdiderit uel inueu̾it.
Nam priuio sacerdotes enis degla¬
braco corpore pectore sua condũt
lamentantur si cut ipsa cum per¬
didit fecert. Dende puer produ¬
citur que simuentus et urlecticiã
luctus ille uintatur ideo lucanus.
Numq satis quesitus osius. sẽꝑ

Expanded text:
amputato enim sexu nec uiros amputato enim sexu nec uiros se nec feminas faciunt — alia Virtutis, quam eandem Bellonam uocant, in quibus ipsi sacerdotes non alieno, sed suo cruore sacrificant. sectis namque umeris et utraque manu destrictos gladios exerentes currunt ecferuntur insaniunt. optime igitur Quintilianus in Fanatico istud inquit si deus cogit, iratus tius est pecudum modo uiuere quam deos tam inpios, tam profanos, tam sanguinarios colere? sed unde isti errres et haec tanta flagitia manauerint, suo loco disseremus. interim uideamus et cetera, quae carent scelere, ne studio insectandi uideamur eligere peiora. Isidis Aegyptiae sacra sunt, quatenus filium paruulum uel perdiderit uel inuenerit. nam primo sacerdotes eius deglabrato corpore pectora sua tundunt lamentantur, sicut ipsa cum perdidit fecerat; deinde puer producitur quasi inuentus et in laetitiam luctus ille mutatur. ideo Lucanus: numquamque satis quaesitus Osiris. semper
Abbreviated transcription (Latin):
possent si essent iracissum ꝙͣ faci¬
unt propicii cum suos cultores ꝑ¬
ricidus inquiuant orbitatibus
maccant humaius sensibus spo¬
li auit quid potest esse hiis honuni¬
bus sc̃ĩ: aut quid inꝓphanis locis
faciant: qui iuter aras deorum
summa scelera coninittunt sce¬
le. Pestẽmus fectus in libris histo¬
riaruu per sacyraui refeit Car¬
thaigienses saturno humauas
hostias solitos mimolare. et cumi
uicti essent abagathole rege sicu¬
lorum iratum sibi deuui pucauis¬
se. Itaq ut diligencius piaculin
soluerent: ducentos nobilium
filios mnuuolasse tautuni religio
potuit suadere malorum que peꝑit
sepe scelerosa atq impia facca qi
ergo dementissin homines illo
sa crificio consulebant: cum tan¬
tam partem anitatis ocaderent
quantami fortasse uegacliocles q̃¬
dem uictor occiderat.¶Ab isto geu̾e
sacrornm uon inmoris insame
iudicandi sunt publica illa sacra
quoruui aliai siit mr̃s in quib
honunes sius ipĩ mulibus licant.

Expanded text:
possent, si essent iratissimi, quam facipossent, si essent iratissimi, quam faciunt propitii, cum suos cultores parricidiis inquinant. orbitatibus mactant, humanis sensibus spoliant? quid potest esse his hominibus sancti? aut quid in profanis locis faciant qui inter aras deorum summa scelera committunt? Pescennius Festus in libris historiarum per saturam refert Karthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare et cum uicti essent ab Agathocle rege Siculorum, iratum sibi deum putauisse; itaque ut diligentius piaculum soluerent, ducentos nobilium filios immolasse. tantum religio potuit suadere malorum. quae peperit saepe scelerosa atque inpia facta. cui ergo dementissimi homines illo sacrificio consulebant, cum tantam partem ciuitatis occiderent, quantam fortasse ne Agathocles quidem uictor occiderat? ab isto genere sacrorum non minoris insaniae iudicanda sunt publica illa sacra, quorum alia sunt Matris, in quibus homines suis ipsi uirilibus litant —
Abbreviated transcription (Latin):
ãbignum. et fax illi et homo taci
solet nerum id genus sacrificii ab
hertule cum ex yspania rediret dr̃
esse sublatum ritu tũ permanen¬
te ut pro ueris homnbus yma¬
gines iacerentur esturpo ut omdiꝰ
infastis dicet. Douec in hoc ueuit
lencadie sacra ꝑacta modo illum
stramineos maquam inisicse qͥ¬
rites. Herculis exemplo corpora
faisa iacebant. Hec sacra uestales
nirgines faciunt ut ait ideui. tũ
quoq p̾ccoꝵ nirgo simulacra iuroꝵ.
Mittere roboreos crupea poute so¬
let. Nai dein fantibus que idem
saturo uumolabantur pp̃ odium
iouis. Quid dicam nouniue mo
tam barbaros tam iumanes fu¬
isse homnes ut pricidium suñ.
i. tetrum atq excrabile humauo
generi facinus sacrificium uoca¬
rent. Cum teneras atq unocẽ¬
tes aumas que maxime est etao
pentibus dulcior sine ułło respͤ¬
tu piecatis extinguerent. Imina¬
fecus suos amant feritate suꝑ¬
arent O demenciam isanabile¬
quid illis isti dii faceie amplius

Expanded text:
idetur ambiguum, et fax illi et homo iaci idetur ambiguum, et fax illi et homo iaci solet. uerum id genus sacrificii ab Hercule, cum ex Hispania rediret, dicitur esse sublatum, ritu tamen permanente ut pro ueris hominibus imagines iacerentur e scirpo, ut Ouidius in Fastis docet: donec in haec uenit Leucadio sacra peracta modo. illum stramineos in aquam misisse Quirites, Herculis exemplo corpora falsa iaci. haec sacra Vestales uirgines faciunt, ut ait idem: tum quoque priscorum uirgo simulacra uirorum mittere roboreo scirpea ponte solet. nam de infantibus qui eidem Saturno immolabantur propter odium Iouis quid dicam non inuenio. tam barbaros, tam immanes fuisse homines, ut parricidium suum id est taetrum atque exsecrabile humano generi facinus sacrificium uocarent, cum teneras atque innocentes animas, quae maxime est aetas parentibus dulcior, sine ullo respectu pietatis extinguerent immafetus suos amant, feritate superarent! o dementiam insanabilequid illis isti dii facere amplius
Abbreviated transcription (Latin):
Si quidem lauaris iuppiter ecian¬
ninc sangume contur humano.
Quid ab hiis lom precantur qui
sic sacu ficantur aut quid tales
dii p̾ctare hiominibus possunt qͦꝵ
peiis ꝓpiciantur. Sed de barbaris
non est ad eo murdum quoꝵ
religio cum moribus congruit
urĩ uero qui semꝑer mansuetu¬
duus et humanitatis sibi głan
ufudicanerunt. Nonne sacis le¬
gis hiis sacus minaiores reppe¬
riuntur Hii eniui po cius scele¬
rati sunt habendi qui cum suit
liberalium diccipliunaꝵ studiis
expoliati abhumauitate desciscũt.
ꝙͣ hii qui rudes et impiti ad mala
facinora ronorum ignoracione
labuntur. apparet tamen anti¬
quũ esse hunc ĩmolandorum ho¬
miuũ ritum. si quidem saturinis
in lati eo demn genere sacrificii cul¬
tus est. Non quidemi ut homo ad
aram inmolairtur. s utim tybe¬
run de poute molbio untteret᷑.
ꝙ ex responso quodam frĩ tautũ
narro auccor est cuius responsi
ultimus uersus est talis. kaike

Expanded text:
siquidem Latiaris Iuppiter etiamsiquidem Latiaris Iuppiter etiamnunc sanguine colitur humano. quid ab his boni precantur qui sic sacrificant? aut quid tales dii praestare hominibus possunt, quorum poenis propitiantur? sed de barbaris non est adeo mirandum, quorum religio cum moribus congruit: nostri uero qui semper mansuetudinis et humanitatis sibi gloriam uindicauerunt, nonne sacrilegis his sacris immaniores reperiuntur? ii enim potius scelerati sunt habendi, qui cum sint liberalium disciplinarum studiis expoliti, ab humanitate desciscunt, quam qui rudes et inperiti ad mala facinora bonorum ignoratione labuntur. apparet tamen antieum esse hunc immolandorum hominum ritum, siquidem Saturnus in Latio eodem genere sacrificii cultus est, non quidem ut homo ad aram immolaretur, sed ut in Tiberim de ponte Muluio mitteretur. quod ex responso quodam factitatum Varro auctor est: cuius responsi ultimus uersus est talis: καὶ κε
Abbreviated transcription (Latin):
lap̃is ea fortasse fiducia ꝙ illũ
de prins fancibus li berauerat. fcõ
itaq capitolio supra ipsum fun¬
uum foramen est intecto relictũ.
ut quia non cesserat libero celo
frueretur. quo ne ipsi quidem fru¬
ebantur qui lapidem frui puta¬
uerunt. et huic ergo publice suꝑ¬
plicatur que si custodi finiũ deo
qui non tantum lapis: sed eciam
scipes interdum est Quid de hiis
dicas qui colunt talia: insi ipsos
potissimum lapides ac scipites eẽ:
Diximus de diis ipsis qui comin¬
tur. Nunc de sacris ac de nusteriis
eorum panca dicenda sunt apud
ꝙyprios autem lumuanam hostiã
ioui tenchriis unmoiauit idq sa¬
crificium posteris treididit ꝙ est
miper adriano imperaute sub¬
lacum. Erat lex apud tauras in¬
humanam et feram gentem uti
diaue hospites innuolarentur ⁊
id sacrificium multis temporib
celebratum est. Galliesu atq
tentantem humauo cruore pia¬
cabant. ne latim quidem huius
unuanitatis expartes fueriuit.

Expanded text:
lapis, ea fortasse fiducia, quod illum lapis, ea fortasse fiducia, quod illum de paternis faucibus liberauerat. facto itaque Capitolio supra ipsum Terminum foramen est in tecto relictum, ut quia non cesserat, libero caelo frueretur: quo ne ipsi quidem fruebantur qui lapidem frui putauerunt.. et. huic ergo publice supplicatur quasi custodi finium deo, qui non tantum lapis, sed etiam stipes interdum est. quid de ns dicas qui colunt talia nisi ipsos potissimum lapides ac stipites esse? Diximus de diis ipsis qui coluntur: nunc de sacris ac mysteriis eorum pauca dicenda sunt. aput Cyprios humanam hostiam Ioui Teucrus immolauit idque sacrificium posteris tradidit; quod est nuper Hadriano imperante sublatum. erat. lex aput Tauros inhumanam et feram gentem, ut Dianae hospites immolarentur, et id sacrificium multis temporibus celebratum est. Galli Esum atque Teutaten humano cruore placabant. ne Latini quidem huius immanitatis expertes fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Colitur et cacaque herculi fecit
iudicio defurco honni diuinitatẽ
cousequta qr prodidit fratrem ⁊
amma que infantes tuetur ĩ cuiꝰ
ac factinum sumouet. Et sterc¬
lus qui stercorandi agri racionẽ
primius indurit et cucuns in cuiꝰ
ut illarum pudiciciam prior
deus delibasse indeatur⁊ mille
alia portenda. Ut ia ui namores
qui ħ colenda susteperut ꝙͣ egỹp¬
cios esse dedicamius qui moustro¬
sa et ridicula quedam sumulacra
uenerantur. et hec tñ hunc aliꝙͣ
ymaginem ꝙͥ qui lapidem colũt
informem ac rudem an nomẽ
est t̾iuius. hic est quem proioue
saturuus dicitur denorasse nec
iumerito illi honos tributur.
Nam cum tarquimus capitoliũ
facere uellet atq in eo loco mulco¬
rum deorum sacella essẽt. consu¬
luit eos per anguna utrum ioui
cederent. et cedentibus ceteris. soiꝰ
terminus mansit. Uude illum
poeta capitoli umobile serum
uocat. Iam exł ipso ꝙͣ magnus
iuppiter uuenitur an non cessit

Expanded text:
colitur et Jaca, quae Herculi fecit colitur et Jaca, quae Herculi fecit indicium de turto boum, diuinitatem consecuta quia prodidit fratrem, et Cunina, quae infantes tuetur in cunis ac fascinum submouet, et Stercutus, qui stercorandi agri rationem primus induxit, et Tutinus, in cuius ut illarum pudicitiam prior deus delibasse uideatur, et mille alia portenta, ut iam uaniores qui haec colenda susceperint quam Aegyptios esse dicamus, qui monstruosa et ridicula quaedam simulacra uenerantur. et haec tamen habent aliquam imaginem. quid qui lapidem colunt informem ac rudem cui nomen est Terminus? hic est quem pro Ioue Saturnus dicitur deuorasse nec inmerito illi honos tribuitur. nam cum Tarquinius Capitolium facere uellet atque in eo loco multorum deorum sacella essent, consuluit eos per auguria utrum Ioui cederent, et cedentibus ceteris solus Terminus mansit. unde illum poeta Capitoli inmobile saxum uocat. lam ex hoc ipso quam magnus Iuppiter inuenitur, cui non cessit
Abbreviated transcription (Latin):
muenes abhiisdem aute amicsi
cum uirginibus ex quibus sunt
ꝑtheme nati pp̃ huius facti meõ¬
riam edeui ueneri ariuace sumil¬
acunq posuerunt ꝙ tam et si
ex causa turpi uenit cumi hone¬
sius. Uidetur ariuatam uenerẽ
consecrasse quam caluain.¶ Eodem
tempore ioii que que pistoriara
posita est ꝙ eos in quete moniuss
ut ex omin fruienco ꝙ he̾bant
panem fac̾ent et inhostium castͣ
iaccarent. eo q facto soluta est et
obsidio desperantibus gallis in¬
opia sobigi posse romanos. que
ista religionum derisio est. si eaꝵ
defousor essem quid tain grauis
queri possem ꝙͣ doorumi nomẽ
intantum neuisse contemiptũ
ut nrpissins nominubus ludi¬
brio habeatur. Quis non udeat
fornacem deam uł pocius deosi.¬
doctos uiros celebrandis furna ca¬
ubus operau. quis cum audiat
deam unitam tenere risum q̃ at
hauc esse dicunt ex qua sint lares
naci et ipsai laram uoiuiuant
uł larundam. quid prestare colen¬
di potest que loqui non potest.

Expanded text:
iuuenes ab isdem antea missi iuuenes ab isdem antea missi cum uirginibus, ex quibus sunt Partheniae nati. propter huius facti memoriam aedem Veneri Armatae simulacrumque posuerunt: ex causa turpi venit, tamen honestius videtur armatam Venerem consecrasse, quam calvam. Eodem tempore Jovi quoque Pistori ara posita est, quod eos in quiete monuisset, ut ex omni frumento, quod habebant, panem facerent, et in hostium castra jactarent; eoque facto soluta esset obsidio, desperantibus Gallis inopia subigi posse Romanos. Quae ista religionum derisio est? si earum defensor essem, quid tam grauiter queri possem quam deorum numen in tantum uenisse contemptum, ut turpissimis nominibus ludibrio habeatur? quis non rideat Fornacem deam uel ; potius doctos uiros celebrandis Fornacalibus operari? quis cum audiat deam Mutam, tenere risum queat? hanc esse dicunt ex qua sint Lares nati et ipsam Laram nominant uel Larundam. quid praestare colenti potest quae loqui non potest?
Abbreviated transcription (Latin):
lere que fugnunt et oderunt. colũt
enuui thure ac sũnus digitis que
sensibus nuluns colore debuerũt
qui error omius exillius principal
ac sunum boni ignoracione destẽ¬
dit. Urbe agallis occupata ob sessi
incapitolio romami cum exmuli¬
erum capillis tormenta focissent.
edem ueuen calne consecrarunt
Non igitur intelligunt ꝙͣ uaue
ineptiis cauillãtur. Alace demo¬
niis fortacse didicerenĩt deos sibi
ex euentis fiugere. qui aun messe¬
mos obsiderent. ⁊ illi furtim decep¬
ti obsessoribus egressi ad dmpien¬
dam la cedemo uem aicurrissent.
Aqertatus umilieribus fusi fugn¬
tiq sunt. Coguitis autemi dolis ho¬
crium la cedemoun sequebautur.
Hiis aruuace mulieres obinant
longis erierunt que cum uiros
sues ceruerent parere se ad puguã
ꝙ putarent messemos esse corꝑa
sua idauerunt. ac illi urorib
cegnocis et aspectu inubid inem
cogitati. Sic ut ieruit armace
pimxta sunt utiq ꝓmisce. Nec
enu ua cabat disceruere. sic ut

Expanded text:
lere, quae fugiunt et oderunt. Colunt lere, quae fugiunt et oderunt. Colunt enim thure ac summis digitis, quae sensibus intimis horrere debuerunt: qui error omnis ex illius principalis ac summi boni ignoratione descendit. Urbe a Gallis occupata, obsessi in Capitolio Romani, cum ex mulierum capillis tormenta fecissent, aedem Veneri Calvae consecrarunt. Non igitur intelligunt, quam vaineptiis cavillantur. A Lacedaemoniis fortasse didicerant, deos sibi ex eventis fingere, qui cum Messenios obsiderent, et illi furtim deceptis obsessoribus egressi, ad diripiendam Lacedaemonem cucurrissent, a Spartanis mulieribus fusi fugatique sunt. Cognitis autem dolis hostium Lacedaemonii sequebantur. his armatae mulieres obuiam longius exierunt. quae cum uiros suos cernerent parare se ad pugnam, quod putarent Messenios esse, corpora sua nudauerunt. at illi uxoribus cognitis et aspectu in libidinem concitati, sicuti erant armati permixti sunt, utique promisce — nec enim uacabat discernere — sicut
Abbreviated transcription (Latin):
occupare que possint humains in¬
sibus cedere quid sacerdotes consti¬
tuere mua et insensibilia culturos.
Quid immolare mocimas. quid
toutos simmptus uł fingendis uł
coleudis ymagibus impendere
firuus et incorrupans templũ
est pectus humauum hoc pocius
oruetur ħ nerius illis nominib
impleatur has ergo falsas conse¬
anciones sequitur ꝙ necc̃e est qui
euim sic uirtutes colunt et qui
umbras et ymagines nirtutum
consecrantur ipsa que uera sũt.
touere uou possunt. Itaq nulla
in quo quam uirtus est uiciis dimi
nantibus ubiq uulla fides omĩa
pro se queq̃ rapiente. nulla pie¬
tas uec consanguineis nes penci¬
bus parcente auaricia et cupidi ͭ ͤ
muenena et inferrum ruente
nulla par nulla concordia publi¬
ce bellis se uemientibus priuatũ
uero inimicis usq ad sanguinem
furentibus milla ꝑudicicia libidim¬
bus est̾renatis omuem sexum et
omnes corporis partes containi¬
uautibus nec cũ desimunt ea co¬

Expanded text:
occupare, quae possint humanis uoccupare, quae possint humanis usibus cedere? quid sacerdotes constituere vana et insensibilia culturos? quid immolare victimas? quid tantos sumptus vel fingendis, vel colendis imaginibus impendere? Firmius et incorruptius templum est pectus humanum: hoc potius ornetur, hoc veris illis nominibus impleatur. Has ergo falsas consecrationes sequitur, quod necesse est. Qui enim virtutes sic colunt, id est qui umbras atque imagines virtutum consectantur, ea ipsa, quae vera sunt, tenere non possunt. Itaque nulla in quoquam virtus est, vitiis ubique dominantibus; nulla fides, omnia pro se unoquoque rapiente; nulla pietas, nec consanguineis nec parentibus parcente avaritia, et cupiditate in venena et in ferrum ruente; nulla pax, nulla concordia, publice bellis saevientibus, privatim vero inimicitiis usque ad sanguinem furentibus; nulla pudicitia, libidinibus effrenatis omnem sexum et omnes corporis partes contaminantibus: nec tamen desinunt ea co
Abbreviated transcription (Latin):
culas luto factas: sed iutra pectꝰ
collocande sunt et interius con¬
prehendende: ue sut false. si exͬ
hominem fuerint cõlacate itaq
preclaram illam legem tuam
dendo quani poms hiis uerbis
accolla propter que datur honu̾
astensus incelum mentem uir¬
tutem ꝑietatem. fidem earinuq
laudum delubra sinit. Oacquin
ħ separari ab houine non post̾.
si emui colenda sunt i honnne¬
ipso sint necc̃e est. si autem sunt
extra honninem. quid opus est
ea colere quibus careas / iurtus
enun colenda est: non ymago ur¬
tutis. et colenda est non sacrificio
aliquo: aut ture aut precacione
sollempni: sed uoluutate bona sola
atq ꝓposito. Nam quid est aliud co¬
lere uirtutem: insi eam conp̾hen¬
dere aimno actenere: Quod unus¬
quisq sinuul accepit uelle conseqͤ
hic solus nrtutis est cultus. uam
religio ac ueneracio nulla alia
usi nuius dei tenenda est. Quid
igitur opus est our sapientissĩe
super uacius excruaionibus loca

Expanded text:
culas luto factas, sed intra pectus culas luto factas, sed intra pectus collocandae sunt et interius conprehendendae, ne sint falsae, si extra hominem fuerint collocatae. itaque praeclaram illam legem tuam derideo quam ponis his uerbis: ast olla, propter quae datur homini ascensus in caelum, Mentem Virtutem Pietatem Fidem: earumque laudum delubra sunto. atquin haec separari ab homine non possunt. si enim colenda sunt, in hoipso sint necesse est. Si autem sunt extra hominem, quid opus est ea colere quibus careas? Virtus enim colenda est, non imago virtutis: et colenda est non sacrificio aliquo, aut thure, aut precatione solemni, sed voluntate sola atque proposito. Nam quid est aliud colere virtutem, nisi eam comprehendere animo, et tenere? quod unusquisque simul ac coepit velle, consequitur. Hic solus virtutis est cultus; nam religio et veneratio nulla alia, nisi unius Dei tenenda est. Quid igitur opus est, o vir sapientissime, supervacuis extructionibus loca