comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest. tu in minift̾io ñ potes: Uoce uirginitas pͥmo
signet᷑. Claudat ora pudor. debilitatẽ excludat re¬
ligo. instituat consuetudo naturã. Hirginẽ in priꝰ
gauitas sua nuntiet.pudore obuio. gradu sobrio.
uultu modesto. & p̃nuncia integricatis ante eant
signa uirtutis. Non satis ꝓbabilis uirgo est: quȩ re¬
quirit᷑ cũ uidet᷑. Frequens sermo est. cũ plurima
rinarũ murmura religiose aurib plebis obstrepe¬
rent: sacerdotẽ dĩ pcepisse ut conticescerent ac
reuerentiã sacrȩ deferrent orationi: tẽ subito cir¬
cutusos strepitus quieuisse. Silent gͥ paludes. hoĩes
uon silebunt: & irrationabile animal preueren¬
tiã recognoscit qđ ꝑ naturã ignorat. hoĩum tanta
et immodestia. ut pleriq deferre nesciant m̃tiũ
peligioni. qđ deferunt auriũ uoluptati: Hȩc tec̾¬
sẽ memoriȩ liberiꝰ. quȩ apud alios maiora ueris
apud te minora exemplis. ita om̃em disciplinã non

Expanded text:
potest, tu in mysterio non potes? Voce virginitas prima potest, tu in mysterio non potes? Voce virginitas prima signetur, claudat ora pudor, debilitatem excludat religio, instituat consuetudo naturam. Virginem mihi prius gravitas sua nuntiet, pudore obvio, gradu sobrio, vultu modesto; et praenuntia integritatis anteeant signa virtutis. NON SATIS probabilis virgo est, quae requiritur, cum videtur. XIV. Frequens sermo est: cum plurima ranarum murmura religiosae auribus plebis obstreperent, sacerdotem Dei praecepisse ut conticescerent, ac reverentiam sacrae deferrent orationi; tunc subito circumfusos strepitus quievisse. Silent igitur paludes, homines non silebunt? Et irrationabile animal per reverentiam recognoscit, quod per naturam ignorat: hominum tanta est immodestia, ut plerique deferre nesciant mentium religioni, quod deferunt aurium voluptatie memoriae Liberius: quae apud alios majora veris, apud te 178 minora exemplis; ita omnem disciplinam non
Abbreviated transcription (Latin):
crcũstrepi ne audiant᷑. ne credant᷑. ne reuelent᷑.
qrcu̾sonare sacram̃ta confusis uocibꝰ. ut impediat᷑
oratio ꝓ salute deprõpta om̃ium: Gentiles idolis
suis reuerentiã tacendi deferunt. Unde illud exẽ-¬
plũ prodit᷑. alexandro sacrificante macedonũ re¬
ge. puerulũ barbarũ qui eilum̃ accend̾at exce¬
pisse ignẽ brachio. atq adusto corpore mansisse
immobilẽ. nec dolorem ꝓdidisse gemitu. nec taci¬
to penã indicasse fletu. Tanta in puero barba¬
n fuit disciplina reuerentie. ut nat᷑a uinceret᷑.
Atq ille ñ deos qui nulli erant. s regẽ tuebat. Qͥd
enĩ timeret eos. quos idem ignis si contigisset arsis¬
set: Quanto meliꝰ quod qͥdã in comuiuo patris ado¬
lescens iubet᷑. ne meretricios amores indicuis inso¬
lentib ꝓdat: & tu in minift̾io dĩ uirgo. gemitus.
screatus. tusses. risus abstine. Quodille in conuuo

Expanded text:
circumstrepi, ne audiantur, ne credantur, ne revelentur: circumstrepi, ne audiantur, ne credantur, ne revelentur: circumsonare sacramenta confusis vocibus, ut impediatur oratio pro salute deprompta omnium? XII. Gentiles idolis suis reverentiam tacendo deferunt. Unde illud exemplum proditur: Alexandro sacrificante Macedonum rege, puerulum barbarum qui ei lumen accenderet, excepisse ignem brachio, atque adusto corpore, mansisse immobilem, nec dolorem prodidisse gemitu, nec tacito poenam indicasse fletu. Tanta in puero barbaro fuit disciplina reverentiae, ut natura vinceretur. Atque ille non deos, qui nulli erant, sed regem timebat. Quid enim timeret eos, quos si idem ignis contigisset, arsissent? XIII. Quanto melius quod quidam in convivio patris adolescens jubetur, ne meretricios amores indiciis insolentibus prodat? Et tu in mysterio, Dei virgo, gemitus, screatus, tussis, risus abstine. Quod ille in convivio
Abbreviated transcription (Latin):
mediocre pudoris exemplũ ẽ. qđ rebecca cũ
ueniret ad nuptias & sponsũ uidisset: uelan
accepit. ne priꝰ uide̾t᷑ quã iungeret᷑: Qnt
quid: Pulchra uirgo. non decori timuit sp
a p̾ietatis ñ omisit affectũ. Q si uiro dr. lił
peccat.: Si amat᷑. & facto. Maxima est uirtꝰ ta¬
cendi. p̃sertim in ȩccłia. Nulla te diuinarũ senten¬
tia fugiet lectionũ. si aurẽ ad moueas. uocẽ p̃mas.
Nullũ ex ore uerbũ quod reuocare uelis ꝓferas.
s parcior loquendi fiducia sit. Copiosũ qiuippe in
multiloquio peccatũ. Homicidȩ dictũ ẽ. peccasti
quiesce. ne peccaret ampliꝰ. S uirgini dicendũ ẽ.
qiuesce ne pecces. Conseruabat enĩ maria ut legimꝰ
om̃ia incorde suo quȩ de filio dicebant᷑. & tu cum
legit᷑ aliquid qͦ xp̃s aut uenturꝰ annuntiat᷑. aut ue¬
nisse ostendit᷑: noli fabulando obstreꝑe. s m̃tẽ
admoue. An quicquã indigmꝰ ẽ. quã oracła diuina

Expanded text:
mediocre pudoris exemplum est, quod Rebecca cum mediocre pudoris exemplum est, quod Rebecca cum veniret ad nuptias, et sponsum vidisset, velamen accepit ne prius videretur, quam jungeretur? Et utique pulchra virgo non decori timuit, sed et pietatis non omisit affectum. Quod si viro dicitpeccat: si amatur, et facto? XI. Maxima est virtus tacendi, praesertim in ecclesia. Nulla te divinarum sententia fugiet lectionum, si aurem admoveas, vocem premas. Nullum ex ore verbum quod revocare velis, proferas: sed parcior loquendi fiducia sit. Copiosum quippe in multiloquio peccatum . Homicidae dictum est: Peccasti, quiesce , ne peccaret amplius: sed virgini dicendum est: Quiesce, ne pecces. Conservabat enim Maria, ut legimus, omnia in corde suo quae de Filio dicebantur : et tu cum legitur aliquod quo Christus aut venturus annuntiatur, aut venisse ostenditur; noli fabulando obstrepere, sed mentem admove. An quidquam est indignius, quam oracula divina
Abbreviated transcription (Latin):
bulis ad ꝓpositũ reu̾tam᷑. Escis quoq om̃ibẽ
gignant menbris calorẽ parce utendũ pua.¬
Carnes enĩetiã aquilas uolantes deponun.
In uobis qͦq ales interior illa de qualeginꝰ
renouabit᷑ sic̃ aquilȩ iuuentꝰ tua. sullimint
uirgineo prepes uolatu. suꝑfluȩ carnis nesi¬
at appetentiã. coniuuioꝵ deuitandȩ cęlem¬
tates. fugiendȩ salutationes. Ipsas uisitatina
in uiniorib ẽẽ. parciores uolo. si forte deferea¬
dum sit parentib aut ȩqualibꝰ. Terit᷑ enĩ osti¬
ciis pudor. aud acia emicat. risus surripit.mi¬
destia soluit᷑. dũ affectat᷑ urbanitas. Int̾rogati
non responde infantia. responde fabula est.
Deesse gͥ sermonẽ uirgini quã suꝑesse malim
Nam si mulieres etiã de reb diuinis in ȩccla
iubent᷑ tacere. domi uiros suos int̾rogare: de
uirginib quid cautũ putamꝰ. in quib pudor
ornat ȩtatẽ. tacit᷑nitas cõm̃dat pudorẽ: Auꝰ

Expanded text:
fabulis ad propositum revertamur. 8. Escis quoque omnibus quae fabulis ad propositum revertamur. 8. Escis quoque omnibus quae gignant mecarnes enim etiam aquilas volantes deponunt. In vobis quoque ales interior illa, de qua legimus: Renovabitur sicut aquila juventus tua , sublime tenens, virgineo praepes volatu superfluae carnis nesciat appetentiam. Conviviorum devitandae celebritates, fugiendae salutationes. IX. Ipsas visitationes in junioribus esse parciores volo, si forte deferendum sit parentibus aut aequalibus. Teritur enim officiis pudor, audacia emicat, risus subrepit, modestia solvitur, dum affectatur urbanitas: interroganti non respondere, infantia: respondere, fabula est. Deesse igitur sermonem virgini, quam superesse malim. Nam si mulieres etiam de rebus divinis in Ecclesia jubentur tacere, domi viros suos interrogare : de virginibus quid cautum putamus, in quibus pudor ornat aetatem, taciturnitas commendat pudorem? X. An vero
Abbreviated transcription (Latin):
mitiget spes. restringat metus. Nã qui mode¬
S poeticis m̃dacuis colorat᷑ fabula. ut neptunꝰ
p̃latȩ riualis dolore incitatꝰ. equis dicat᷑ furo¬
rem immisisse. quo eiꝰ magna potentia predi¬
cet᷑. qđ iuuenẽ ñ uirtute uicit. s fraude dece¬
pit. Unde etiã sacrificiũ quot annis instaurant
diane. ut equus ad eiꝰ immolet᷑ aras quã uro
dicunt. quȩ id quod etiã meretrices erubs¬
re solent. amare potuit ñ amantẽ. S habe
ulterii sic flagrasse ut ꝑiret. quã duos ut ms
dicunt deos de adulterio certasse. iouẽ a
dolore scortantis filiȩ in medicũ uindicas.
ulteriũ quod eiꝰ curarit uulnera. quidianu
ant crim̃ incesti amoris. Dent dianȩ regni
siluis quas incolat. ut confirment adulteru
quod gerebat. Dent e scolapio qđ mortiũ res¬
euaserit. Dent etiã ioui fulmina quȩ ñ habͥ¬
it. ut testificent᷑ quȩ habuit obꝓbria. S ah

Expanded text:
mitiget spes, restringat metus. Nam qui modemitiget spes, restringat metus. Nam qui modeSed poeticis mendaciis coloratur fabula, ut Neptunus praelati rivalis dolore incitatus, equis dicatur furorem immisisse, quo ejus magna potentia praedicetur, quod juvenem non virtute vicit, sed fraude decepit. Unde etiam sacrificium quotannis instaurant Dianae, ut equus ad ejus immoletur aras. Quam virginem dicunt, quae id quod etiam meretrices erubescere solent amare potuit non amantem. Sed habeant adulterae sic flagrasse ut periret, quam duos, ut ipsi dicunt, deos de adulterio certasse: Jovem autem dolorem scortantis filiae in medicum vindicasse adulteri, quod ejus curarit vulnera, qui Dianaastruant crimen incesti amoris. Dent Dianae regnum in silvis quas incolebat, ut confirment adulterium quod gerebat. Dent Aesculapio quod mortuum refevaserit. Dent etiam Jovi fulmina quae non habuit, ut testificentur quae habuit opprobria. Sed a
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse est in quo cõplacuit pater. ipse ẽ. patris bra¬
chium quia creator est omĩum. patris sapientia
quia ex dĩ ore ꝓcessit. patris uirtꝰ quia duunita¬
tis in eo corporalit̾ habitat plenitudo. Quẽ pat̾
ita diligit ut in simi portet. ad dexterã locet. ut
utiq semꝑ & filiꝰ. ꝑfectig̾ patris. ꝑfectꝰ ẽ. filius.
Nam qui uirtuti derogat. derogat ei cuiꝰ ẽ. uirtꝰ.
Inȩqualitatẽ ñ recipit ꝑfecta diuinitas. Dilige
gͥ quẽ pat̾ diligit. honorifica quẽ honorificat
pat̃. Qui enĩ ñ honorificat filiũ. ñ honorificat
patrẽ. & qui negat filiũ. nec patrẽ ht̃. Hec qͣn
iuuentas suspecta ẽ. Modico itaq uino utere.
ne infirmitatẽ corporis augeas. ñ ut uolupta¬
tem excites. Incendunt enĩ parit̃ duo. uinũ &
adolescentia. Infrenent etiã tenerã ȩtatẽ ie¬
iunia. & parsimonia cibi retinaculis quib dam
indomitas cohibeat cupiditates. Ratio reuocet.

Expanded text:
Ipse est in quo complacuit Pater : ipse est Patris braIpse est in quo complacuit Pater : ipse est Patris brachium, quia creator est omnium: Patris sapientia , quia ex Dei ore processit: Patris virtus , quia divinitatis in eo corporaliter habitat plenitudo. Quem Pater ita diligit, ut in sinu portet, ad dexteram locet, ut utique semper et Filius. Perfecti ergo patris perfectus est Filius. Nam qui virtuti derogat, ei derogat, cujus est virtus. Inaequalitatem non recipit perfecta divinitas. Dilige igitur, quem Pater diligit: honorifica, quem honorificat Pater: Qui enim non honorificat Filium, non honorificat Patrem. Et qui negat Filijuventus suspecta est. Modico itaque vino utere, ne infirmitatem corporis augeas, non ut voluptatem excites; incendunt enim pariter duo, vinum et adolescentia. Infrenent etiam teneram aetatem jejunia, et parcimonia cibi retinaculis quibusdam indomitas cohibeat cupiditates. Ratio revocet,
Abbreviated transcription (Latin):
homo nat᷑ ex uirgine. s ante omĩa generatꝰ ex patre.
qui matrẽ corpore. uirtute referat patrẽ. umgenitꝰ
int̾ris. unigenitꝰ in celo. as ex dõ. partꝰ ex uirgine .ii¬
sticia de patre. uirtꝰ de potente. lum̃ ex lumine. ñ ĩpar
generanti. non potestate discretus. non ũbi extensi¬
one aut ꝓlatione confusus. ut cũ patre mixtus.
s ut apatre generationis iure distinctꝰ sit ꝑsonȩ¬
enĩ ipse est frat̾nꝰ tius. sine quo nec cȩlestia nec ma¬
rina. nec terrena consistunt. uerbũ patris bonũ.
quod erat inqͥt inpͥncipio. habes eiꝰ ȩt̃nitatẽ. Et
erat in qͥt apud patrẽ. Habes indiscretã apatre in
filia dilige. quia bonꝰ ẽ. Nemo enĩ bonꝰ. nͥ unꝰ dĩ. Si
dubitat᷑ quia ds̃ bonꝰ filiꝰ. Hẽ inquã dilige. ipse ẽ.
quẽ pat̾ ante luciferũ genuit ut ȩ̨t̾nũ. ex utero
generauit ut filiũ. ex corde eructauit ut u̾bũ.

Expanded text:
homo nahomo napatrem. Unigenitus in terris, unigenitus in coelo: Deus ex Deo, partus ex virgine: justitia de Patre, virtus de potente, lumen ex lumine: non impar generantis, non potestate discretus: non Verbi extensione, aut prolatione confusus, ut cum Patre mixtus, sed ut a Patre generationis jure distincipse est fraternus tuus, sine quo nec coelestia, nec marina, nec terrestria, consistunt . Verbum Patris bonum, quod erat, inquit, in principio: habes ejus aeternitatem. Et erat, inquit, apud Patrem : habes indiscretam a Patre, infilia, dilige, quia bonus est: Nemo enim bonus nisi unus Deus . Si dubitatur, quia Deus bonus Filius. Hunc, inquam, dilige. Ipse est quem Pater genuit ante Luciferum, ut aeternum: ex utero generavit , ut Filium: ex corde eructavit , ut Verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ mecũ conferre soles beate me¬
moriȩ liberii p̃cepta reuoluere. ut
quo uir sanctior. eo ser¬
mo accedat gratior. Nanq is cũ saluatoris natali ad
apłm petrũ uirginitatis ꝓfessionẽ. uestis qͦq muta¬
tionẽ signares. quo enĩ meliꝰ die quã qͦ uirgo posteri¬
tatem ad quisiuit. astantib etiã puellis dĩ plurib
quȩ certarent inuicẽ de tua societate: bonas inquit
filia nuptias desidasti. Uides qͣntꝰ ad natalẽ sponsi tui
popłs conuenerit. & nemo impastꝰ recedit. Hic ÷ qui ro¬
gatꝰ ad nuptias aquã in uina conuertit. In te qͦq since¬
rum sacram̃tũ conferet uirginitatis. quȩ priꝰ eras uilibꝰ
obnoxia nature materiał elem̃tis. Hic ÷ qui qͥnq panbꝰ
& duob piscibꝰ. quattuor milia popłi in deserto pauit.
Plures potuit.si plures iã tẽ qͥ pascerent᷑ fuissent. De¬
niq ad tuas nuptias plures uocauit. s iã ñpanis ex
ordeo. s corpꝰ ministrat᷑ e celo. Hodie qͥdem scdm hoĩem

Expanded text:
ea quae mecum conferre soles, beatae memoriae Liberii praecepta revolvere; ut quo vir sanctior, eo sermo accedat gratior. Namque is, cum Salvatoris natali ad apostolum Petrum virginitatis professionem vestis quoque mutatione signares, quo enim melius die, quam quo virgo posteritatem acquisivit? astantibus etiam puellis Dei compluribus quae certarent invicem de tua societate: Bonas, inquit, filia, nuptias desiderasti. Vides quantus ad natalem Sponsi tui populus convenerit, ut nemo impastus recedit? Hic est qui rogatus ad nuptias aquam in vina convertit . In te quoque sincerum sacramentum conferet virginitatis, quae prius eras obnoxia vilibus naturae materialis elementis. 174 Hic est qui quinque panibus et duobus piscibus quatuor millia populi in deserto pavit . Plures potuit, si plures jam tunc qui pascerentur, fuissent. Denique ad tuas nuptias plures vocavit: sed jam non panis ex hordeo, sed corpus ministratur e coelo. 2. Hodie quidem secundum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Docuit gͥ scriptura qnͣtã collatio p̃ferat gr̃am. qͥ¬
tum sit etiã munꝰ diuinȩ benedictionis in uidus
Quib qm̃ honorificentia adõ tanta confertꝰ a
aduertere. qualis debeat uita cõpetere. Docea
anna quales deceat cẽ uiduas. quȩ immatu
anna quales deceat ee uiduas. qu sacnficu
riti obitu destituta. mature tam̃ ad oream lar
inuenit. ñ minꝰ religionis officio. quã studios
stitatis intenta. Uidua inqͥt occoginta &e quli¬

Expanded text:
atio conferat gratiam, quantum etiam sit munus divinae benedictionis in viduis. Quibus quoniam honorificentia a Deo tanta confertur, est advertere qualis debeat vita competere; docet enim Anna quales deceat esse viduas, quae immatuAnna quales deceat esse viduas, quae immaturo mariti obitu destituta, maturae tamen adoream laudis invenit: non minus religionis officio, quam studio castitatis intenta.
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ. sp̃uale sacram̃tũ uigore m̃tis agnouit pli¬
inã illã uerbi rorẽ ẽẽ diuini. Quȩ pͥmo pluit in
uellus. cũ t̾ra om̃is ꝑpetuis siccitatib estuart.
Scdo uͦ indicio uniu̾sȩ t̾rȩ aream fuso ymbre mi¬
defecit. cũ siccitas eẽt in uellere. Aduertiteniur
presagus futurȩ eccłȩ crescentis insigne. Napͥu
notus enĩ inudea ds. cũ arida fidei totiꝰ orbisie
uersa t̾ra maneret. S ubi ioseph greges dmner¬
re cȩpunt. & ausu uario immaniũ delictoꝵ con¬
trahere diuinitatis offensam: tẽ ꝑ om̃s tras fus
tib congregatã ꝓpħice nubes. & salutarisyn¬
ber aplicus irrigarent. Hȩc est pliuua illano
t̾rarũ humido. ñ nebuloso congregata montiũ.
s cȩlestiũ scripturarũ salubri ꝑ totũ orbẽ ynh
diffusa. Ostendit᷑ gͥ exemplo. non om̃ium ee. di¬
uinȩ mereri miracła potestatis. s eoꝵ qͥb religi¬
sȩ deuotionis studia suffragent᷑. & diuini eosti¬

Expanded text:
re mentis agnovit, pluviam illam Verbi rorem esse divini: quae primo pluit in vellus, cum terra omnis perpetuis siccitatibus aestuaret: secundo vero indicio universae terrae aream fuso imbre madefecit, cum siccitas esset in vellere . 19. Advertit enim vir praesagus futurae Ecclesiae crescentis insigne. Nam prnotus enim in Judaea Deus  cum arida fidei totius orbis universa terra maneret. Sed ubi Joseph greges Deum negare coeperunt, et ausu vario immanium delictorum contrahere divinitatis offensam, tunc per omnes terras fuso rtibus congregatam propheticae nubes et salutaris imber apostolicus irrigarent. Haec est illa pluvia non terrarum humido, non nebuloso concreta montium, sed coelestium Scripturarum salubri per totum orbem imbre diffusa. 20. Ostenditur igitur exemplo non omnium esse divinae mereri miracula potestatis, sed eorum quibus religiosae devotionis studia suffragentur: et divini eos f
Abbreviated transcription (Latin):
Iua. sic p̃dicat᷑ in senectute ueterana. quȩ uidiu¬
atẽ non occasione tẽporis. ñ unbecillitate corpo¬
s. s. uirtutis magnanimitate seruauerit. Ꝙ enĩ
ĩ dicit septẽ annis eã cũ uiro fuisse auirginitate
ia: ab adolescentiȩ utiq studiis inchoata p̃di¬
ic subsidia senectutis. Docem᷑ itaq triplicẽ casti¬
ltsẽẽ uirtutẽ. unã c̃uigalẽ. aliã uiduitatis.

Expanded text:
 in senectute veterana: quae viduitatem non occasione temporis, non imbecillitate corporis, sed virtutis magnanimitate servaverit. Etenim cum dicit septem annis eam cum viro fuisse a virginitate sua, ab adolescentiae utique studiis inchoata praedicat subsidia senectutis. 23. Docemur itaque triplicem castitatis esse virtutem: unam conjugalem, aliam viduitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
miscdłiam. & eris petroꝓxima. Non sangura
necessitudo. s uirtutis cognatio ꝓximoi faut.
quia ñ in carne ambulamꝰ s in sp̃u. Amag pi¬
pinquitatẽ petri. affinitatẽ andreȩ. ut ꝓtem
gent. & recedant cupiditates tuȩ. U̾bo di pillia
surgas ilico quȩ in t̾ris iacebas. & xp̃o ministid.

Expanded text:
diam, et eris Petro proxima . Non sanguinis necessitudo, sed virtutis cognatio facit proximos; quia non in carne ambulamus, sed in spiritu. Ama ergo propinquitatem Petri, affinitatem Andreae; ut pro te rogent, et recedant cupiditates tuae. Verbo Dei pulsata surges illico, quae in terris jacebas, ut Christo ministres.
Abbreviated transcription (Latin):
petulantiũ p̃mit oculos. reffinguit libidines
caces auertit aspectꝰ. Bonꝰ custos pudoris pres¬
tis dolor. Non obrepit culpa. si cura ñ desit.o¬
stis gͥ uiduę subsidio uos ñ egere naturȩ. & poses
lubritatẽ cenere consilii. nec domestico indign
gi. facile succũbe. De quo & si ipso doceam᷑ usi l¬
tas uiduas lubricas magis eẽ quã serias: taua
scripturarũ instrium exemplis. infirmitatib
qͦq uiduarũ non deesse solere subsidia. fadlis
quã cȩteris diuina ac humana suppetere. sibta
filios instituant. generos diligant. Deniq cu
socrus symonis magnis febrib detineret᷑. pa
&e andreas rogauert dm̃ ꝓea. Ꝙ stans supraili
imꝑauit febri. & remisit illã. Magnis inqͥta¬
nebat᷑ febrib. & rogauert̃ illũ ꝓ ea. ꝙ tuhali
ꝓiximos qui ꝓ te supplicent. Habes apłos ꝓntl
habes martyres ꝓximos. si in ipsa martyriha

Expanded text:
petulantium premit oculos, restinguit libidines, petulantium premit oculos, restinguit libidines, procaces avertit aspectus. Bonus custos pudoris, pietatis dolor: non obrepit culpa, si cura non desit.tur, viduae, subsidio vos non egere naturae, et posse salubritatem tenere consilii: nec domestico indigerfrangi, facile succumbere. De quo etsi, ipso doceamur usu, laeta viduis lubrica magis esse quam seria; tamen Scripturarum instruimur exemplis , infirmitatibus quoque viduarum non deesse solere subsidia: faciliusque quam caeteris divina atque humana suppetere, si bene filios instituant, generos legant. Denique cum socrus Simonis magnis febribus detineretur, Petrus et Andreas rogaverunt Deum pro ea: Et stans super illam, imperavit febri, et remisit illam, et conttenebatur febribus, et rogaverunt illum pro ea. Et tu habes proximos, qui pro te supplicent. Habes apostolos proximos, habes martyres proximos, si in ipsa martyribus
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria parabat᷑. quib dr̃ in euangłio. Uenitebe¬
nedicti patris mei. possidete paratũ uob regnum
a consticutione mundi. Ergo pͥncipiũ uictoriȩ a
altitudinẽ nequitiȩ̨ sp̃uał. & idõ sisar sitis lactis
poculo restinguit᷑. qr ratione suꝑat᷑. Quod enĩ no¬
bis salutare ad escam. hoc aduersariȩ pocestati
animos feminarũ. femina iudicauit. femina dispo¬
suit. femina ꝓpħauit. femina triũphauit. Et p̾li¬
arib int̾mixta copuis. imꝑio. uiros docet militare
femina. Scd̾m mist̾ium u̾ fidei. militi ȩccłia uicto¬
ria est. Non gͦ habetis qd ꝑ naturã uos excusetis
feminȩ. ñ habetis uiduȩ qđ infirmitatẽ sexꝰ aut¬
ad amissionẽ subsidii maritalis. mobilitatẽ ur̃am
etatis. munim̃ pudoris est. & ipse amissi contug
lor. usus oꝑis. domꝰ cura. sollicitudo liberoꝵ.
xiam pudori solet arcere lasciuiã. Atq ipse lis¬
bris habiturꝰ põpam funeris fletus assiduus.
mixtȩ frontis inarantib rugis imp̃ssa drisa

Expanded text:
abatur, quibus dicitur in Evangelio: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi . Ergo principium victoriae a altitudinem nequitiae spiritalis . Et ideo Sisarae sitis lactis poculo restinguitur , quia ratione superatur; quod enim nobis salutare ad escam, hoc adversariae potestati animos feminarum femina judicavit, femina disposuit, femina prophetavit, femina triumphavit, et praeliaribus intermixta copiis, imperio viros docuit militare femineo. Secundum mysterium vero fidei militia Ecclesiae victoria est. 51. Non ergo habetis quod per naturam vos excusetis, feminae. Non habetis, viduae, quod ad infirmitatem sexus, autad amissi onem subsidii maritalis, mobilitatem vestram rocessus aetatis munimen pudoris est; et ipse amissi conjugis dolor, usus operis, domus cura, sollicitudo liberorum, noxiam pudori solet arcere lasciviam: atque ipse lugubris habitus, pompa funebris, fletus assiduus, et moestae fronti inarantibus rugis impressa tristitia,
Abbreviated transcription (Latin):
clausũ ẽ. celũ annis trib & mensib sex. cũ facta ee̾t
fames magna in om̃i t̾ra: Ubiq gͦ fames erat. &
adhuc tam̃ hȩc uidua ñ egebat. Qui st̃ isti tres anni:
Ne forte illi quib dñs uenit int̾ras & fructũ in ficul¬
nea inuenire ñ potuit. iuxta qđ scriptũ ẽ. Ecce
annitres sunt. ex quo ueni querens fructũ inficul

Expanded text:
mensibus sex, cum facta esset fames magna in omni terra? Ubique ergo fames erat, et adhuc tamen haec vidua non egebat. Qui sunt hi tres anni? Ne forte illi quibus Dominus venit in terras, et fructum in ficulnea invenire non potuit, juxta quod scriptum est: Ecce anni tre
Abbreviated transcription (Latin):
ra iuolarent: Hec ꝓpħicis causa uocib conclamat᷑. q̃
meritũ iudeis reiectionis inuexerit. hec sola causa de¬
licti in uiduã mitigatura memorat᷑. si honoret᷑ uidua.
minorib equi iusticia iudicũ deferat᷑. Sic enĩ habes.
Iudicate pupillũ & iustificate iuduã. & uenite dispu

Expanded text:
ra violarent? Haec propheticis causa vocibus conclamatur, quae meritum Judaeis rejectionis invexerit. Haec sola causa delicti invidiam mitigatura memoratur si honoretur vidua, minoribusque aequi justitia judicii deferatur; sic enim habes: Judicate pupillo, et justificate viduam; et venite
Abbreviated transcription (Latin):
lam quod sine magist̾io fieri ñ potest. s heredem
uirtutis egisti. Qui enĩ fieri posset. ut sc̃a soteres
tibi non ẽẽt mentis auctor. cui auctor est generis:
Quȩ ꝑsecutionis ȩtate seruilib qͦq contumelis
ad fastigiũ passionis euecta. etiã uultũ ipsũ qui
int̃ cruciat᷑ totiꝰ corporis liber esse consueuit in

Expanded text:
potest, sed haeredem virtutis egisti. 38. Qui enim fieri posset ut sancta Sotheris tibi non esset mentis auctor, cui auctor est generis? Quae persecutionis aetate, servilibus quoque contumeliis ad fastigium passionis evecta, etiam vultum ipsum qui inter cruciatus totius corporis liber esse consuevit in
Abbreviated transcription (Latin):
re ceruicẽ. comã spargere: Merito inde in iniuriã
diuinitatis ꝓcedit᷑. Quid enĩ ibi uerecundiȩ potest
c̃ẽ. ubi saltat᷑. strepit᷑. concrepat᷑: Iunc rex inquit
delectatꝰ dixit puellȩ. ut peteret arege qđ uellet.
Deinde iurauit. qđ uł dimidiũ regni si petiisset con-
ced̾et Uide quẽ admodũ scłares ip̃si de scłaribꝰ suis
indicant potestatibꝰ. ut ꝓ saltatione etiã regna do¬
nent᷑. Puella aut̃ admonita amatre sua. poposcit
afferri sibi indisco caput ioħis. Quo dicto rex contri¬
statꝰ ẽ. Non pęnitentia regis s confessio iniqͥtatis
ẽ. quã diuinȩ ht̃ consuetudo sententiȩ. ut qui ges¬

Expanded text:
em, comam spargere? Merito inde in injuriam divinitatis proceditur. Quid enim ibi verecundiae potest esse, ubi saltatur, strepitur, concrepatur? 28. Tunc rex, inquit, delectatus, dixit puellae, ut peteret a rege quod vellet. Deinde juravit quod vel dimidium regni, si petisset, c suis judicant potestatibus, ut pro saltatione etiam regna donentur. Puella autem admonita a matre sua, poposcit afferri sibi in disco caput Joannis. Quod dicit: Rex contristatus est ; non poenitentia regis, sed confessio iniquitatis est: quam divinae habet consuetudo sententi
Abbreviated transcription (Latin):
subsidus honorat᷑. Quid uͦ illud ut ad suꝑiora redeamꝰ.
qd cũ in om̃i t̾ra ẽẽt fames maxima. uiduȩ tam̃ dõ
cura non defuit. atq ad alendũ eã ꝓpħa directꝰ ẽ:
In quo cũ me admoneat dñs qdđ inueritate dictũ sit. ad
mystium udet᷑ sollicitare aures. Quid enĩ ueriꝰ xp̃i

Expanded text:
adumbrari. 14. Quid vero illud, ut ad superiora redeamus, quod cum in omni terra esset fames maxima; viduae tamen Deo cura non defuit, atque ad alendum ad eam propheta directus est ? In quo cum me admoneat Dominus , quod in veritate dicturus sit, ad mysterium videtur sollicitare aures. Quid enim verius Chri
Abbreviated transcription (Latin):
eas & coniugii non peniteat cui fidẽ seruent &
coniugalia oblectam̃ta ñ alligent. ne uideant᷑ n¬
firmȩ. quȩ sibi adesse ñ possint. In hac ipsa tama
uirtute. premia st̃ reposita lib̾tatis. Mulier en
uincta ẽ : quanto tẽpore uir eiꝰ uiuit. Qđ̃ fida¬

Expanded text:
servent, et conjugalia oblectamenta non alligent; ne videantur infirmae, quae sibi adesse non possint. 2. In hac ipsa tamen virtute praemia sunt reposita libertatis: Mulier enim vincta est quanto tempore vir ejus vivit: quod si do
Abbreviated transcription (Latin):
defluant scĩ cruoris. Ꝙ qm ñ ex saturari epulis fa¬
nes. ñ restingui poculis potuit inauditȩ seuitiȩ
itis: bibe sanguinẽ scaturientib adhuc uenis¬
ecti capitis ꝓfluentẽ. Cerne oculos in ipsa morte
celeris tui testes. auersantes conspectũ deliciarũ.
ilaudunt᷑ lumina ñ tã mortis necessitate. quam
porrore luxuriȩ. Os aureũ illud exsangue. cuius
ententiã ferre ñ pot̾as conticescit. & ad huc times :
lingua tam̃ quȩ solet etiã post mortẽ officiũ ser¬
uare uiuentis: palpitante licet motu dãnabat

Expanded text:
ant sancti cruoris. Et quoniam non exsaturari epulis fames, non restingui poculis potuit inauditae saevitiae sitis; bibe sanguinem scaturientibus adhuc venis exsecti capitis profluentem. Cerne oculos in ipsa morte sceleris tui testes, adversantes conspectum deliciarum. Clauduntur lumina non tam mortis necessitate, quam horrore luxuriae. Os aureum illud exsangue, cujus sententiam ferre non poteras, conticescit, et adhuc times. Lingua tamen, quae solet etiam post mortem officium servare viventis, palpitante licet motu, damnabat
Abbreviated transcription (Latin):
scłarib corda mulceret. S ille sic̃ is qui laterẽ la-¬
uat: sclaria scłarib frustra cupiebat abolere. Ma¬
gis em̃ se oblinibat luto. qui remediũ auoluptate
querebat. Nos aut̃ terrenoꝵ uitioꝵ colluuione de¬
tersa. ab om̃i inquinam̃to carnis m̃tiũ interna
inuindemꝰ. Symbolũ qͦq specialit̾ debemꝰ tanquã

Expanded text:
a mulceret. Sed ille, sicut is qui laterem lavat, saecularia saecularibus frustra cupiebat abolere; magis enim se oblinibat luto, qui remedium a voluptate quaerebat: nos autem terrenorum vitiorum colluvione detersa, ab omni inquinamento carnis mentium interna mundemus. 20. Symbolum quoque specialiter debemus tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
eniet inte. & uirtus altissimi obũbrabit
S fortasse hoc supra nos. & supra apłos
ideat᷑ exemplũ. Nam & ille sub helia diui
anne fluui aliũ recursus undarũ in ori¬
mne fluminis. sic̃ dicit script᷑a iordanis
nu̾sus ẽ. retrorsũ: significat salutaris
uacri futura mysteria. ꝑ quȩ in pͥmor
a naturȩ suȩ quibaptizati fuerint par¬
uli malicia reformant᷑. Quid qđ ettam
lis suis ipse dñs uirtutẽ sp̃s ẽẽ cribuendã
pisit dicens. accipietis uirtutẽ adueni¬
entẽ inuos sp̃s sc̃i : Deinde insequentib̾. fãctꝰ :
inquit subito sonꝰ de cęlo: tanquã ui magna
us est. & fortasse hoc mysteriũ: in hac uita
nr̃a hodieq celebrat᷑. Precurrit enĩ animȩ nr̃ȩ
quedã uirtꝰ ioħis: cũ credere param᷑ in xp̃o. ut
paret ad fidẽ animȩ uias nr̃e. & de uitȩ buiꝰ tra¬
mite tortuoso. rectas semitas nr̃i faciat cõme¬
atus. ne anfractu labam᷑ erroris. qͦ om̃is uallis
animȩ nr̃ȩ uirtutis fructib possit impleri. &

Expanded text:
eniet in te, et uirtus altissimi obumbrabit te. sed fortasse hoc supra nos et supra apostolos uideatur exemplum; nam et ille sub Helia diuiso amne fluuialium recursus undarum in originem fluminis, sicut dixit scriptura: Iordanis conuersus est retrorsum, significat salutaris lauacrdia naturae suae qui baptizati fuerint paruuli a malitia reformantur. quid quod etiam apostolis suis ipse dominus uirtutem spiritus esse tribuendam promisit dicens: accipietis uirtutem adueniente in uos spiritu sancto? deinde in sequentibus factus est inquit subito sonus de caelo tamquam ui magna us est. et fortasse hoc mysterium in hac uita nostra hodieque celebretur. praecurrit enim animae nostrae quaedam uirtus Iohannis, cum credere paramus in Christum, ut paret ad fidem animae uias nostrae et de uitae istius tramite tortuoso rectas semitas nostri faciat conmeatus, ne anfractu labamur erroris, quo omnis uallis animae nostrae uir- . tutis fructibus possit inpleri et
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ. sorte exiit ut incensũ poneret ingres¬
sus intẽplũ dñi. & om̃is popłs foris orabat
signari sacerdos: quia sic̃ lectũ ẽ. depͥori ta¬
b̾naculo in quo semꝑ intrabant sacerdotes
ministĩa consũmantes. uno tantũ anni tem¬
pore intrabant intẽplũ. in scđo aut̃: semel
in anno singłaris sumꝰ sacerdos ñ sine san¬
guine quẽ offert ꝓse & ꝓpopłi delictis. Hic ÷
ille sumꝰ sacerdos. qͥ ad huc sorte quȩrit᷑: qͥ a
ad huc uerꝰ ignorat᷑. Qui enĩ sorte eligit᷑: hag¬
no iudicio ñ cõp̃hendit᷑. Ille gͥ que rebat᷑: e ui¬

Expanded text:
dotii, sorte exiit ut incensum poneret ingresdotii, sorte exiit ut incensum poneret ingressus in templum Domini: et omnis populus foris orabat signari sacerdos; quia, sicut lectum est de priore tabernaculo in quod semper intrabant sacerdotes ministeria consummantes, non uno tantum anni tempore intrabant in templum: in secundo autem semel in anno singularis summus sacerdos non sine sanguine, quem offerret pro se et populi delictis . Hic est ille summus sacerdos, qui adhuc sorte quaeritur; quia verus adhuc ignoratur: qui enim sorte legitur, humano judicio non comprehenditur. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
Quod mire cũ ꝓpħico congruit dicto: qđ
sc̃s salomon in ꝓuerbũs usus ẽ. dic̃s. Prouide
bona sẽꝑ: corã dõ & corã hominibꝰ. Nulla
gͦ querela ẽ : ubi & m̃tis bonitas concordat
ce facti. Ꝙ plerunq iusticia durior. hõĩum
querelã excitat. Quã uͦ congruat u̾boꝵ
ipsa distinttio. & ordo conueniat: dili¬
gent̃ aduerte. Incedentes inqͥt inomĩb
mandatis & iustificationib dñi. Prꝰ enim
mandatũ: scd̾a est iustificatio. Itaq cum
mandatis cȩlestib obedimꝰ: in mandatis in¬
cedimꝰ dñi. Cũ udicamꝰ & congrue iudicamꝰ:
cenere dñi iustificationes uidem᷑. Plena gͥ
laudatio est: quȩ genꝰ. mores. officiũ. factũ.
uidiciũ. cõp̃hendit. Genꝰ in maioribꝰ. mores
in eqͥtate. officiũ in sacerdotio. factũ in man¬
dato. in iustificatione iudiciũ. factũ ẽ. aut̃.
Cum sacerdotio fungeret᷑ zacharias in ordine
uicis suȩ ante dm̃: scđm consuetudinẽ sacer

Expanded text:
quod mire cum prophetico congruit dicto, quo quod mire cum prophetico congruit dicto, quo sanctus Salomon in Prouerbiis usus est dicens: prouide bona semper coram deo et coram hominibus. nulla ergo querella est, ubi et mentis bonitas concordat et facti, et plerumque iustitia durior hominum querellam excitat. quam uero congruat uerborum ipsa distinctio et ordo conueniat diligenter aduerte. incedentes inquit in omnibus mandatis et iustificationibus domini. prius enim mandatum, secunda est iustificatio. itaque cum mandatis caelestibus oboedimus, in mandatis incedimus domini: cum iudicamus et congrue iudicamus, tenere domini iustificationes uidemur. plena igitur laudatio. quae genus mores officium factum iudicium conprehendit, genus in maioribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, in iustificatione iudicium. Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur Zaccharias in ordine uicis suae ante
Abbreviated transcription (Latin):
habitu. ñ aliquo factoꝵ exitu metiunt᷑.¬
Plerunq enĩ aut bona mens facti rep̃hensibilis
exitu deformat᷑: aut imꝓba cogitatio facti ali¬
cuiꝰ decore uelat᷑. S etiã qđ benefeceris. si ma¬
le cogitaueris: diuino iudicio ñ potest cõꝓbari.
Scriptũ ẽ. enĩ. Iuste qđ iustũ ẽ. ꝑsequeris. Nam
nisi eẽt. ut iustũ iniuste faceres: nunꝗͣ dictũ
ẽẽt. iuste qđ iustũ ẽ. ꝑsequeris. & certe posse
iustũ in iuste fieri : docuit ipse saluator
dicens. Cũ feceris elemosinã: nolituba ca¬
nere antete. Et cũ oratis: ñ eritis sic̃ hypo¬
chritȩ. Bonũ ẽ. enĩ misccłia. bonũ ẽ. oratio:
s potest in iuste fieri. si iactantiȩ causa aliqͥs
pauꝑi largiat᷑. ut uideat᷑ ab hominibꝰ. Unde
sc̃s euangłista ñ solũ iustos ante dm̃. & ince¬
dentes in mandatis om̃ib & iustificationibꝰ
dñi: s etiã sine querela. incedentes ait.

Expanded text:
habitu, non aliquo factorum exitu metiunthabitu, non aliquo factorum exitu metiuntplerumque enim aut bona mens facti reprehensibilis exitu deformatur aut improba cogitatio facti alicuius decore uelatur. sed etiam quod bene feceris, si male cogitaueris, diuino iudicio non potest conprobari; scriptum est enim: iuste quod iustum est persequeris. nam nisi esset ut iustum iniuste faceres. numquam dictum esset: iuste quod iustum est persequeris. et certe posse iustum iniuste fieri docuit nos ipse saluator dicens: cum feceris elemosynam, noli tuba canere ante te. et cum oratis, non eritis sicut hypocritae. bonum est enim misericordia, bonum est oratio, sed potest iniuste fieri, si iactantiae causa aliquis pauperi largiatur, ut uideatur ab hominibus. unde sanctus euangelista non solum iustos ante deum et incedentes in mandatis omnibus et iustificationibus domini, sed etiam sine querella incedentes ait.
Abbreviated transcription (Latin):
sticia ñ ex m̃tis simplicitate formet᷑. s ad¬
ulatione simulet᷑. Abscondita enĩ mea:
est: ante dm̃ iustii ẽẽ. Unde & apls. Cuiꝰ
laus in qͥt non ex hõibꝰ: s ex dõ. Beatꝰ pla¬
ne ille : qui in conspectu dĩ iustꝰ ẽ. Beatus
ille : de quo dñs dignat᷑ dic̾e. Eece uere
isrłita: in quo dolus ñ ẽ. Uerꝰ enĩ isrłita¬
ẽ. qui dm̃ uidet. & uideri se nouit adõ:
& ipsi exhibet cordis occulta. Solus enĩꝑ
fectior: qui ab eo ꝓbat᷑. qui ñ potest falli.
Iudicia enĩ dñi uera. iudicia aut̃ honm
sepe fallunt᷑: ut & iniustis iusticiȩ gr̃am
frequent̃ ascribant. & iustũ aut odio ꝑse¬
quant᷑. aut m̃dacio decolorent. Nouit aut̃
dñs immaculatoꝵ uias: nec ꝓpeccatore
laudabilẽ. nec ꝓ laudabili peccatorem:
s unũquẽq pro cõpetentiũ iudicat ratio¬
ne meritoꝵ. Idem ⁊ enĩ arbiter m̃tis et
facti. Diuina iudicia: meritũ iusti ex m̃tis

Expanded text:
stitia non ex mentis simplicitate formetur, sed adstitia non ex mentis simplicitate formetur, sed adulatione simuletur; abscondita enim in eaest ante deum iustum esse. unde et apostolus cuius laus inquit non ex hominibus, sed ex deo. beatus plane ille qui in conspectu dei iustus est, beatus ille de quo dominus dignatur dicere: ecce uere Israhelita. in quo dolus non est; uerus enim Israhelita qui deum uidet et uideri se nouit a deo et ipsi exhibet cordis occulta. solus enim perfectior qui ab eo probatur, qui non potest falli; iudicia enim domini uera, iudicia autem hominum saepe falluntur, ut et iniustis iustitiae gratiam frequenter adscribant et iustum aut odio persequantur aut mendacio decolorent. nouit autem dominus inmaculatorum uias nec pro peccatore laudabilem nec pro laudabili peccatorem, sed unumquemque pro conpetentium iudicat ratione meritorum; idem est enim arbiter mentis et facti. diuina iudicia meritum + iusti ex mentis
Abbreviated transcription (Latin):
gentib hoc ẽ. ex peccatorib congregata sic:
quomͦ ex maculatis ĩ macłata potest ẽẽ. nisi
pͥmo ꝑ dĩ gr̃am qđ abluta delicto sit: Dem¬
de quod ꝑ qualitatẽ ñ peccandi abstineat
adelictis: ita nec ab initio immaculata.
Humane enĩ hoc impossibile nature. s ꝑ dĩ
gr̃am & qualitatẽ sui. qͥa iã ñ peccat: fit ut
immaculata uideat᷑. Nonociose iustos ante
dm̃ dixit. incedentes in mandatis & iustifi¬
cationib dñi: in quo patrẽ om̃ipotentẽ &
filiũ cõprehendit. filiũ ẽẽ qui legẽ tulerit.
mandata p̃scripserit: etiã sc̃s euangłista de¬
clarat. Et bene iustos ante dm̃. Non enĩ om̃is
qui iustus est ante hominẽ: iustꝰ ẽ. ante dm̃.
Alit̾ enĩ uident homines: alit̃ as̃. Homines
in facie: ds̃ in corde. & idõ fieri potest:
ut aliquis affectata bonitate popłari iustꝰ
uideat᷑ mͥ. iustus aut̃ ante dm̃ ñ sit: si ui¬

Expanded text:
gentibus, hoc est ex peccatoribus congregata sit, gentibus, hoc est ex peccatoribus congregata sit, quomodo ex maculatis inmaculata potest esse, nisi primo per dei gratiam, quod abluta a delicto sit, deinde quod per qualitatem non peccandi abstineat a delictis? ita nec ab initio inmaculata — humanae enim hoc inpossibile naturae — sed per dei gratiam et qualitatem sui. quia iam non peccat, fit ut inmaculata uideatur. nec otiose iustos ante deum dixit, incedentes in mandatis et iustificationibus domini, in quo patrem omnipotentem et filium conprehendit. filium esse qui legem tulerit. mandata praescripserit etiam sanctus euangelista declarat. et bene iustos ante deum; non enim omnis qui iustus est ante hominem iustus est et ante deum. aliter uident homines, aliter deus, homines in facie, deus in corde. et ideo fieri potest ut aliquis adfectata bonitate populari iustus uideatur mihi, iustus autem ante deum non sit, si iu
Abbreviated transcription (Latin):
ideret᷑ aduentuis. Erant inqͥt ambo iꝰti¬
nte dm̃. incedentes in om̃ib mandatis
iustificationib dñi sine querela. Quid
dboc referunt. qui peccatis suis solatia
eqͥrunt. sine peccatis frequentib homi¬
ẽ putant ẽẽ. ñ posse : & utunt᷑ uersicu
qr scriptũ ẽ. in iob nemo mundꝰ a sorde.
ec si una die uita eiꝰ ẽ. int̾ra numerosi
ses eiꝰ ab ipso: Quib respondendũ est
ius. ut quid sit hominẽ sine peccato ẽẽ de¬
niant. utrũ nunquã omino peccasse. an de¬
se peccare.Si enĩ hoc putant sine pecca
ẽẽ. desisse peccare: & ipse consentio.
qͥueterẽ errorẽ correxerit. & in eã se
uitȩ tnͣsformauerit qualicatẽ ut tẽꝑet apeccato.
negant abstinere delictis: non possumꝰ in eoꝵ cõ¬
uenire sententiã. cũ legamꝰ. quia dñs sic dilex̃
ȩccłiã. ut exhibeat sibi ipse głosã & ñhaben¬
tem maculã aut rugã. auc aliqͥd eiꝰ modi: s
ut sit scã & immaculata. Nam cũ eccłia ex

Expanded text:
adventus. 17. Erant, inquit, ambo justi incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Quid ad hoc referunt qui peccatis suis solatia praeferentes, sine peccatis frequentibus hominem putant esse non posse, et utuntur versiculo; quia scriptum est in Job: Nemo mundus a sorde, nec si una die vita ejus sit in terra, numerosi menses ejus ab ipso ? Quibus respondendum est, prius ut quid sit hominem sine peccato esse definiant: utrum numquam omnino peccasse, an desiisse peccare? Si enim hoc putant sine peccato esse, desiisse peccare: et ipse consentio; qui ueterem errorem correxerit et in eam se uitae transformauerit qualitatem, ut temperet a peccato. negant abstinere delictis, non possum in eorum conuenire sententiam, cum legamus quia sic dominus dilexit ecclesiam, ut exhibeat sibi ipse gloriosam et non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi, sed ut sit sancta et inmaculata. nam cum ecclesia ex
Abbreviated transcription (Latin):
semꝰ paruuli: sub elem̃tis huiꝰ mundi era¬
mus. Ergo magnꝰ: supͣ elem̃ta mundi est.
Erit itaq magnꝰ ioħs. ñ uirtute corporis:
s animȩ magnicudine. Deniq ñ fines alis
ꝓpagauit imꝑii: non triũphos aliquos buli
certaminis adoreis preoptauit: s qđ est a¬
pliꝰ in deserto p̃dicans: delicias hõiumc¬
risq lasciuiã magna animi uirtute dep̃s
Paruulus gͦ in scło: magnꝰ in sp̃u. Deniq qͥ
magnꝰ. nec uitȩ captus illecebris: sententis
constantiã uiuendi desiderio mutauit.
sp̃u in quit scõ replebit᷑ adhuc: ex ut̾o m¬
tris suȩ. Non est dubiũ: uerbũ hoc anglie
matris adhuc in ut̾o positꝰ : sp̃s sc̃i accers
gr̃am designauit.Namcũ & pat̾ eiꝰ aut ma
nulla ante mirabilia fecissent: in utero p¬
rentis exiliens. parenti dñi euangłizaur
aduentũ. Sic enĩ habes: qđ cũ ad uenissa
mat̾ dñi ad helisabeth: ait illa. Ecce ur ft¬

Expanded text:
semus paruuli, sub elementis huius mundi erasemus paruuli, sub elementis huius mundi eramus — ergo magnus supra elementa mundi est. erit itaque magnus Iohannes non uirtute corporis, sed animae magnitudine. denique non fines alicuius propagauit imperii, non triumphos aliquos bellici certaminis adoreis praeoptauit, sed quod est amplius, in deserto praedicans delicias hominum corporisque lasciuiam magna animi uirtute depressit. paruulus ergo in saeculo, magnus in spiritu. denique quasi magnus nec uitae captus inlecebris sententiae constantiam uiuendi desiderio mutauit.- Et spiritu inquit sancto replebitur adhuc in utero matris suae. non est dubium uerum hoc angeli esse matris adhuc in utero positus spiritus accepti gratiam designauit. nam cum et pater eius aut mater nulla ante mirabilia fecissent, in utero parentis exadventum; sic enim habes, quod cum advenisset mater Domini ad Elizabeth, ait illa: Ecce ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ adhuc uirtutis uidet᷑ habuisse ꝓcessũ.
Unde illud inieremia. cũ miseret᷑ dñs: f len¬
tis effraum: & peccata ꝓpͥa dep̃cantis. A iu¬
uentute in quit mea. dilectus mͥ est filiꝰ effra¬
im: puer in deliciis. Si enĩ ñ fuisset puerin
delicis: nunquã peccauisset. Ꝙ bene utrũ¬
q dixit: & in deliciis & puerũ. Est enĩpu¬
er: qui ñ peccat. Ecce puer m̃s: quẽ elegi.
ꝑdelicias itaq peccauit: qui ita erat infor¬
matꝰ adño. ut nesciꝰ eẽt erroris. Ergo & si
puer in deliciis ñ fuisset. & si in uirũ ꝑfectũ
uirtutis ꝓcessisset ętate: nunquã lapsus
fuisset. ut illi necesse ee̾t ueniã suoꝵ petere
delictoꝵ: cũ magis meritoꝵ p̃mia sꝑare
deberet. Quod etiã dñs nr̃ in euangłio ui-¬
det᷑ expͥmere: cũ dicit. Nolite c̃cẽnere unu̾
de pusillis istis. S suo loco: plura seruent᷑.
apłm: paruulus sub elem̃tis est. Cũ enĩ es¬

Expanded text:
nullum adhuc uirtutis uideatur habuisse processum. nullum adhuc uirtutis uideatur habuisse processum. unde illud in Hieremia, cum misereretur dominus deflentis Ephraem et peccata propria deprecantis: a iuuentute inquit mea dilectus mihi est filius Ephraem, puer in deliciis. si enim non fuisset puer in deliciis, numquam peccasset. et bene utrumque dixit, et in deliciis et puerum; est enim puer qui non peccat. ecce puer meus, quem elegi. per delicias itaque peccauit qui ita erat informatus a domino, ut nescius esset erroris. ergo et si puer in deliciis non fuisset et si in uirum perfectum uirtutis processisset aetate, numquam lapsus fuisset, ut illi necesse esset ueniam suorum petere delictorum. cum magis meritorum praemia sperare deberet. quod etiam dominus detur exprimere, cum dicit: nolite contemnere unum de pusillis istis. sed loco suo plura seruentur. uxta apostolum paruulus sub elementis est — cum enim es
Abbreviated transcription (Latin):
Agant itaq patres gr̃as quia generauer̃:
filũ quia generati st̃. matres qͥa coniugii pre¬
mus honorant᷑. Stipendia enĩ militię suę. filui
sunt. Uernet in dĩ laude t̾ra quia colit᷑. mun¬
dus quia cognoscit᷑. ȩccłia quia deuote nũo
plebis augetur. Nec ociose in pͥncipio statim
genesis dei iussu coniugiũ copulat᷑: nisi ut he¬
resis destruat᷑. Sic enĩ d̃s coniugiũ ꝓbauit ut iun-¬
geret: sic remuneratꝰ ẽ. ut quib sterilitas fili¬
os denegasset. pietas diuina concedẽt. Et erit
magnꝰ coram dño. Non corporis hic sed animȩ
magnitudinẽ declarauit. Est corã dño magni¬
tudo animȩ. magnitudo uirtutis: est etiam
paruitas animȩ. & pueritia uirtutis. Iuxta
mus ȩtates: ñ ꝓ ratione tẽporis. s ꝓ qͣlitate
uirtutis: ut uir ꝑfectꝰ ille dicat᷑. qui careat
errore pueritiȩ. & lubricũ adolescentiȩ ani¬
mi maturitate non sentiat. Pusillus aut̃: qui

Expanded text:
agant itaque patres gratias, quia generauerunt, agant itaque patres gratias, quia generauerunt, filii, quia generati sunt; matres, quia coniugii praemiis honorantur; stipendia enim militiae suae filii sunt. uernet in dei laudem terra, quia colitur, mundus, quia cognoscitur, ecclesia, quia deuotae numero plebis augetur. nec otiose in principio statim Genesis dei iussu coniugium copulatur nisi ut haeresis destruatur. sic enim deus coniugium probauit, ut iungeret, sic remuneratus est, ut quibus sterilitas filios denegasset pietas diuina concederet. Et erit magnus coram domino. non corporis hic, sed animae magnitudinem declarauit. est coram domino magnitudo animae, magnitudo uirtutis, est etiam paruitas animae et pueritia uirtutis. iuxta mus aetates, non pro ratione temporis, sed pro qualitate uirtutis, ut uir perfectus ille dicatur qui careat errore pueritiae et lubricum adulescentiae animi maturitate non sentiat, pusillus autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
riet tibi filiũ. & uocab̾ nom̃ eiꝰ iob̾em. &erit¬
Plena semꝑ & redundantia st̃ diuina benefi¬
cia. ñ exiguo constricta numero. s uberi bo¬
noꝵ coaceruata congestu. ut hic pͥmo p̃dica¬
tionis fructus: deinde sterilis partꝰ uxoris.
designat᷑. Tantis gͥ supra uotũ fluentibꝰ. ñ
immerito diffidentiȩ pęna silentiũ ẽ: qd
inposteriorib explanandũ ẽ. Solennis aut̃
leticia ẽ. in ortu & generatione sc̃oꝵ. Sc̃s
enĩ ñ solũ parentũ gr̃a. s etiã salus est plu¬
rimoꝵ. Unde admonem᷑ hoc loco. sc̃oꝵ gene¬
ratione letari. Ad monent᷑ etiã parentes
gr̃as agere: ñ minꝰ ꝓ ortu. quã ꝓ meritis fili¬
orũ. Nonenĩ mediocre munꝰ ẽ dĩ dare lib̾os.
ꝓpagatores generis. successionis heredes.
Lege ĩacob de duodecim filioꝵ generatione
gaudere. Abrahȩ filiꝰ datur. ⁊acharias exaudi¬
tur. Diuinũ gͥ munꝰ: fecunditas est parentis.

Expanded text:
riet filium. et uocabis nomen eius Iohannes; et eririet filium. et uocabis nomen eius Iohannes; et eriplena semper et redundantia sunt diuina beneficia, non exiguo constricta numero, sed uberi bonorum coaceruata congestu, ut hic primo precationis fructus, deinde sterilis partus uxoris, designatur. tantis igitur supra uotum fluentibus non inmerito diffidentiae poena silentium est, quod in posterioribus explanabimus. sollemnis autem laetitia est in ortu et generatione sanctorum; sanctus enim non solum parentum gratia, sed etiam salus est plurimorum. unde admonemur hoc loco sanctorum generatione laetari. ammonentur etiam parentes gratias agere non minus pro ortu quam pro meritis filiorum; non enim mediocre munus est dei dare liberos propagatores generis, successionis heredes. lege Iacob duodecim filiorum generatione gaudere, Abrahae filius datur, Zaccharias exauditur. diuinum igitur munus fecunditas est parentis.
Abbreviated transcription (Latin):
eccircũscribitur uisu. nec tactu tenet᷑. nec
uditu asfat᷑. nec sentit᷑ incessu. & cum ab¬
ns putat᷑ uidet᷑ : & cũ p̃sens ẽ. ñ uidet᷑.
ait. Tanto tẽpore uobiscũ sum. & adhuc me non
cognouistis: Qui enĩ cognouit quȩ sit latitudo.
nentẽ scientiȩ caritatẽ xp̃i: uidet & ixp̃m. ui

Expanded text:
nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur adfatu nec sentitur incessu. et cum absens putatur, uidetur et, cum praesens est, non uidetur. ait: « Tanto tempore vobiscum sum et adhuc me non cognovistis ! » Qui enim cognovit quae sit longitudo nentem scientiae chari