comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirosuoreconciliari. auttalis e& locus scripturae ut auctores
indediuersa lic& fidei non aduersa sentirent sicut incanonibus ha¬
bemus plurimorum & maioris auctoritatis sequere mursenten¬
tiam : Nunc aut̃ alitersentire uel consentire non possumus nec
debemus nisi sicut in litteris diuinitꝰ inspiratis relegimus: sc̃s
si quidem paulus fornicatores & adulteros idolis seruientibus
iunxit dicens: quia regnumdĩ non possidebunt. & cum his nec
cibum sumereiussit : Etitem scripsit quia fornicatores & ad ulteros
iudicabitds̃ : Sed & ipsi uiri quiut ostendimus pari legis iu¬
dicio sicut & mulieres apud dm̃tenentur si adulterauerint
& tanto &iam grauiori poenadam mentur quanto capita & rec¬
tores sunt mulierum fragilioris scilic& sexus & uasis in firmio¬
ris licentia in debita non debentprae sumere utuxores suas
adulterantes damiment sineiudicio: Dicente in leged ño de

Expanded text:
viro suo reconciliari , aut talis esset locus Scripturae, ut auctores viro suo reconciliari , aut talis esset locus Scripturae, ut auctores inde diversa licet fidei non adversa sentirent, sicut in canonibus habemus, plurimorum et majoris auctoritatis sequeremur sententiam. Nunc autem aliter sentire vel consentire non possumus, nec debemus, nisi sicut in litteris divinitus inspiratis relegimus. Sanctus si quidem Paulus fornicatores et adulteros idolis servientibus junxit, dicens, quia regnum Dei non possidebunt , et cum his nec cibum sumere jussit. Et item scripsit: Quia fornicatores et adulteros judicabit Deus . Sed et ipsi viri qui, ut ostendimus, pari legis judicio sicut et mulieres apud Deum tenentur, si adulteraverint, et tanto etiam graviori poena damnentur, quanto capita et rectores sunt mulierum, fragilioris scilicet sexus et vasis infirmioris, licentia indebita non debent praesumere, ut uxores suas adulterantes damnent sine judicio, dicente in lege Domino de
Abbreviated transcription (Latin):
matthei: dicunt dño inquit discipulieius: siita estcaus a homi¬
niscum uxorenon expeditnubere. Graue pondus uxorumest.
si excepta fornicationis causa eas dimittere nonlic& quidenim
si temulenta fuerit. sui racunda. si malismoribus. si luxuri¬
osa sigulosa siuaga. siiurgatrix & maledica tenendaerit
istius modi : Volumus nolum ustenendaerit. Cumenim esse¬
mus liberi uoluntarienos subiecimus seruituti Na
cordant innocentius. leo & gregorius a postolici a fricanum
quoq: concilium ambrosius. iohannes constantinopolitanus.
origenis in emendatis ab eato hieronimolibris. bȩda prbt uene¬
rabilis cunctiq doctores catholici: Vnde sidominicum &tameiui¬
dens praeceptum non ess & ut & iampaulus interrogatus deuirgini¬
bus dansconsilium dehocquiddam inmutare nequaquam prae sup¬
seritdicens. Deuxore inquit praccipio nonego seddñs. Vxorẽ
auiro non discedere. quod sidiscesserit manere i nnuptamaut

Expanded text:
Matthaei: « Dicunt Domino, inquit, discipuli ejus: Si ita est causa hominis cum uxore, non expedit nubere . Grave pondus uxorum est, si, excepta fornicationis causa, eas dimittere non licet. Quid enim si temulenta fuerit, si iracunda, si malis moribus, si luxuriosa, si gulosa, si vaga, si jurgatrix, et maledica, tenenda erit istiusmodi? Volumus, nolumus, tenenda erit. Cum enim essemus liberi, voluntarie nos subjecimus servituti. cordant Innocentius, Leo et Gregorius apostolici, Africanum quoque concilium, Ambrosius, Joannes Constantinopolitanus, Origenes in emendatis a beato Hieronymo libris, Beda presbyter venerabilis, cunctique doctores catholici. Unde si Dominicum et tam evidens praeceptum non esset, ut etiam Paulus interrogatus de virginibus dans consilium, de hoc quiddam immutare nequaquam praesumpserit, dicens: De uxore, inquit, praecipio non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere, quod si discesserit manere innuptam, aut
Abbreviated transcription (Latin):
si talib: uiris qui haec nob̵ mandauer̃ ñ crederenon audere muscũ ñ ꝑuer se lnt̃p̃tar
debere nouerit qđ in libro leuiti corelagit. Anima quȩ audit uocẽ iuramentiac testis
ẽ uł quae iuditaliꝗd & conscia ẽ & non indicat . ex quo accepit etiã ipsa pec¬
catũ eiussine dubio utorigenis exponit qui iniq: autegit aliquit autiura¬
uit: hoc &iã scđm hestoriã nos aedificat neum quã inpeccatis alterius pol¬
luamus conscientias nrãs . nec consensũ male agentibus prȩbeamus : Consensũ

Expanded text:
si talibus viris, qui haec nobis mandaverunt non credere auderemus; cum non perverse interpretari si talibus viris, qui haec nobis mandaverunt non credere auderemus; cum non perverse interpretari debere noverit quod in libro Levitico, relegit: Anima quae audit vocem juramenti et testis est, vel quae vidit aliquid et conscia est, et non indicat . Ex quo accepit etiam ipsa peccatum ejus sine dubio. ut Origenes exponit, qui inique, aut egit aliquid, aut juravit. Hoc etiam secundum historiam nos aedificat, ne unquam in peccatis alterius polluamus conscientias nostras, nec consensum male agentibus praebeamus. Consensu
Abbreviated transcription (Latin):
minis illiusess& nisinegareseesse xpĩanũ : Qua propt̃ & sacricanone int̃
lapsos de illis decreuer̃ qui corde x pm̃ credider̃ & tormentis uicti : ore nega¬
uerunt : Etitẽscriptũ ẽ : Quomodo inuocabunt inquẽ non crediderunt
quomodo inquam hȩc fomina iniudicio dnm̃ sibiadiutorem & liberatorẽ
inuocauitin quem non credidit : & si lndnm fidelit̃ credidit quẽ inuocauit
uerũ nonfictũ &iustũ atq iustitiã diligentẽ illum crediditquem falli
uł fallere non posse cognouit: Istiaut̃ contrariadicentes quid aliud di¬
cunt nisi falliuł fallere posse ueritatẽ ad firmant : obstin atores dae¬
monib: qui ut euangeliũ dicit exiebant ab obsessis confitentes cũ quia sciebant
Quod autẽ dictũ ẽ quia ex hoc testis est &iã ipse qui confessionẽ seminȩ illius
suscepit : miramur siuerũ eẽ aliquomodo possit. Et hoccredere Ñ auderemꝰ

Expanded text:
minis illius esset, nisi negare se esse Christianum. Quapropter 614 et sacri canones, inter minis illius esset, nisi negare se esse Christianum. Quapropter 614 et sacri canones, inter lapsos de illis decreverunt, qui corde Christum crediderunt, et tormentis victi ore negaverunt. Et item scriptum est: Quomodo invocabunt in quem non crediderunt? Quomodo, inquam, haec femina in judicio Dominum sibi adjutorem et liberatorem invocavit, in quem non credidit? Et si in Dominum fideliter credidit quem invocavit, verum, non fictum, et justum atque justitiam diligentem illum credidit, quem falli vel fallere non posse cognovit. Isti autem contraria dicentes, quid aliud dicunt, nisi falli vel fallere posse veritatem affirmant? obstinatiores daemonibus, qui, ut Evangelium dicit, exiebant ab obsessis, confitentes eum, quia sciebant Quod autem dictum est, quia ex hoc testis est etiam ipse qui confessionem feminae illius suscepit, miramur si verum esse aliquo modo possit: et hoc credere non auderemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpeest huocantib se in ueritate : Etiub& inueritate iudiciũ facore : Quis
oni inuocauitdñm & deceptus est : inuidicio enĩiusto fidelit̃ inuocat᷑ : Nemi¬
ribus suis : Etcatholicidicunt magis tride sacramenti purgatione quia sicut
ab illo ciu porinde fit satis suscipitur: ita & ad nõ iudicatur : Et paulus dicit
Corde creditur adiustitiã oreaut̃ confessio fit ad salutẽ Etnon ẽ confes¬
sionisi fuerit cũ corde &oris fassio ut mens nrã concord& uocinrãe : Vnde
&n baptis moñ mundat carnis depositio ferdiũ sed interrogatio acconfessio
conscientiȩ bonȩ indm̃ : Nampetrus quȩ xpm̃ filium dĩ uiui confessus fue¬
rat dnm essesciebatdm̃q credebat cuus discipulũ seoro negabat quidtẽ
qui mne confossus fuerit coram hominibus : confitebor& ego eũ corã patremeo:
Etquime negauerit: nega boeum. Et sicut legimꝰ non ẽ aliud negare seipsius
essediscipulũ sicut p&rusdinit Non sumobicienti sibi qđ exdiscipulis ho¬

Expanded text:
e judicium facere. Quis enim invocavit Dominum, et deceptus est? In judicio enim justo fideliter invocatus nemictus in omnibus operibus suis. Et catholici dicunt magistri de sacramenti purgatione, quia sicut ab illo cui perinde fit satis suscipitur, ita et a Domino judicatur. Et Paulus dicit: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Et non est confessio, nisi fuerit cum corde et oris fassio, ut mens nostra concordet voci nostrae. Unde et in baptismo non mundat carnis depositio sordium, sed interrogatio ac confessio conscientiae bonae in Deum. Nam Petrus, quem Christum Filium Dei vivi confessus fuerat, Dominum esse sciebat, Deumque credebat, cujus discipulum se ore negabat, qui dixit: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram patre meo; et: Qui me negaverit, negabo eum . Et sicut legimus, non est aliud negare se ipsius esse discipulum, sicut Petrus dixit Non sum, objicienti sibi quod ex discipulis ho
Abbreviated transcription (Latin):
quorenatus est exaqua & spũ : Sermo enĩ & opus dicunct. sacram̃ta diuina
manna st̃ : qđ sicut scriptũ ẽ habui comne delectam̃tũ & om̃is saporis sua
uitatẽ qđq sicut ꝓde siderio suscipientiũ quondã factũ ẽ insaporẽ gustan¬
tiũ : lta & haec ꝓdeuotione credentiũ fiunt causa ostensionũ: Vle lut in car¬
natio dñ i biruinã &resurrectionẽ multorũ ẽ & crux eiꝰ pereuntib: qui¬
dẽ stulticia ẽ credentib: uero bn salutẽ uirtus dĩ est : Et praedicatio ipsius
aliis estodormortis inmortẽ alusodoruitae inuitã : Et hoptis matis sacra¬
m̃tũ : infidelib: ludificatio fidelibus autẽ redẽptioẽ : Sacramenta quo¬
q: altaris. deuotead se accedentibus uita. indeuotis iudiciũ: Sicut & pa¬
nisuitã fortiũ roborat. paruulorũ netat & lenis sibilus e quos mitigat
catulo sinstigat : Et sol quicȩrã liquat lutũ stringit sanisoculis lum̃ est &¬

Expanded text:
quo renatus est ex aqua et spiritu. Sermo enim, et opus Dei, cunctaque sacramenta divina, quo renatus est ex aqua et spiritu. Sermo enim, et opus Dei, cunctaque sacramenta divina, manna sunt, quod sicut scriptum est: Habvitatem, quodque sicut pro desiderio suscipientium quondam factum est in saporem gustantium, ita et haec pro devotione credentium fiunt causa ostensionum. Velut incarnatio Domini in ruinam et resurrectionem multorum est, et crux ejus pereuntibus quidem stultitia est, credentibus vero in salutem virtus Dei est, et praedicatio ipsius aliis est odor mortis in mortem, aliis odor vitae in vitam, et baptismatis sacramentum infidelibus ludificatio, fidelibus autem redemptio est. Sacramenta quoque altaris devote ad se accedentibus vita, indevotis judicium, sicut et panis vitam fortium roborat. parvulorum necat, et lenis sicatulos instigat, et sol qui ceram liquat, lutum stringit, sanis oculis lumen est, et
Abbreviated transcription (Latin):
aut si aqua illum uelut in noxium receperit neiaqua periclit& ad tempus ualeat
sronhi. Nom ela rarus quatriduanus mortiuus ꝑquem de ignatier qusere qina i nuummelo
sepultus. ligatus in fatis leopultus & endem conlgetus iitics qepuledndias ei docto rte
soplir s ignstus a tosuseiussu a discipulis duligctus. Eehor ereamn andua. udiuos orli¬

Expanded text:
aut si aqua illum velut innoxium receperit, ne in aqua periclitetur, ad tempus valeat aut si aqua illum velut innoxium receperit, ne in aqua periclitetur, ad tempus valeat retrahi. Nam et Lazarus quatriduanus mortuus, per quem designatur quisque criminum mole sepultus, ligatus institis sepultus, et eisdem colligatus institis a sepulcro, Domino vocante, legitur egressus, et ipsius jussu a discipulis disligatus. Et hoc examinandus judicio col
Abbreviated transcription (Latin):
minationis falsitas fide o ꝓfessione ꝓsemitentis uicariũ ꝑoidẽ uicarii
siu executionẽ diuno uidicio sit expulsa & eiꝰ innocentiȩ ueritas declarata
Nã sicestimoniũ hominũ accipimꝰ : testimoniũ dĩmauis ẽ q̃uio stensioneur¬
tutis suae nob testificat᷑ quid de hoc credere debeamꝰ dequo dubii ante
Sicut salsa pictate quidã ut legimꝰ beatũ petrũ defendere tẽptauorunt¬
dicentẽ qe non nouiss& hominẽ quẽ cognoscebat dm̃ cũ uerttas dixcorit
menegabis : taistimaiori & iã iniquitate quia impu falsitate uoritatẽ
dupiam prȩdicant : fictã calũniant᷑ : Quȩ sic uoluit feminã istã liberare
ut iudicioillius credentes deciper& : Cũ soriptũ sit . Sp̃s sc̃i disciplinģ esfu¬
gia fictũ : Vnde sc̃petrus ad srmonẽ magũ dix qui seputauit emere poss
sonest tibipars req sors in sermone isto in folloerĩ a maritudinis õobli¬

Expanded text:
minationis falsitas, fide et professione pro se mittentis vicarium, per ejusdem vicarii minationis falsitas, fide et professione pro se mittentis vicarium, per ejusdem vicarii sui exsecutionem divino judicio sit expulsa, et ejus innocentiae veritas declarata. Nam si testimonium hominum accipimus, testimonium Dei majus est , qui ostensione virtutis suae nobis testificatur quid de hoc credere debeamus, de quo dubii ante Sicut falsa pietate quidadicentem quia non novisset hominem, quem cognoscebat Deum, cum Veritas dixerit, Me negabis : ita isti majori etiam iniquitate, quia impia falsitate, veritatem, dum piam praedicant, fictam calumniantur, quae sic voluit feminam istam liberare, ut judicio illius credentes deciperet, cum scriptum sit : Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum. Unde sanctus Petrus ad Simonem magum dixit, qui se putavit emere posseNon est tibi pars, neque sors in sermone isto, in felle enim amaritudinis, et obli
Abbreviated transcription (Latin):
ecce sp̃s ad prehenditillũ & rogaui discipulos tuos ut eicerentillũ & non
potuer̃ : Et dñs: Ogeneratio infidelis & peruersa usque quoero
apuduos & patiaruos : hocenimaudiuit quia latenter istodicto accu¬
auit de inposibilitate apłoscũ in possibilitascurandi interdũ ñ ad
inbecillitatẽcurantiũ : seda deorũ quicurandi sunt fide referatur:
Sic & nos lic& ñaurib: corporis sed merito infidelitatis audiemꝰ : sitalia sine tau¬
sa & ratione debita remouemus : quasi quid dã fraudis sr hoc iudicio fuerit du¬
biadiostensio & ñ infidelitas nr̃a: Si autẽ haec iniudicioculpabilis apparuit
femina quare fuitrecepta : siinculpabilis quare est causa remota: prȩser¬
tĩcũ omnimodis sit credendũ quia siui carius eiꝰ qui pro illa adiudicium
exiuit fiuss& perustus : culpabilis uidicata ad audientiã denuo nolu¬
iss& accusator ipsius debero illã admitti : Vndenunc quoq: tenendũ est

Expanded text:
illum et rogavi discipulos tuos ut ejicerent illum, et non potuerunt; et Dominus: O generatio infidelis et perversa, usquequo ero apud vos, et patiar vos? Hoc enim audivit, quia latenter isto dicto accusavit de impossibilitate apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur. Sic et nos, licet non auribus corporis, sed merito infidelitatis audiemus, si talia sine causa et ratione debita removemus, quasi quiddam fraudis in hoc judicio fuerit dubia Dei ostensio, et non infidelitas nostra. Si autem haec in judicio culpabilis apparuit femina, quare fuit recepta? Si inculpabilis, quare est causa remota? praesertim cum omnimodis sit credendum, quia si vicarius ejus, qui pro illa ad judicium exivit, fuisset perustus, culpabilis judicata ad audientiam denuo noluisset accusator ipsius debere illam admitti. Unde nunc quoque tenendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
corporib oculis uidere ne quibamꝰ : diunȩ ostensiomi credentes ueritatẽ
quae ds̃ẽ exclamando laudare debemus
N aee autem dicimus onquo quem quã reprehen damus quo a nee
ibiscriptũ e cur hoc iudiciũ non debeat fieri : sed tantũ mododictũ
nefiore aut m̃aquasisa pientius prolata quã alii lnueniree
scorũdo cumentis praie ualuerint si ue prȩualeant defendore
satagamus÷ Vnus quisq erũ in suosensu abundat: tantũ quili¬
b& hoccaute prouideat ut a fidecatholica & traditione a posto¬
licȩsedis non discre p&ꝰ : sed quae sentimus humiliter proferen¬
tes : paratisumus si quis conuenientius nobis ostenderit sinecon¬
tentione sano intellectui cedere & libentissime non modo
consentire quin &iam discere
Hisi ta sehabentib si huius modi uidiciũ quod utaudiuimus haro¬
lus magni nominis imperator desuaeuitae credulita terecepit per
consiliũ laicorũ nobiliũ consensue põrũ acdecr&oregio aliterenĩ nonopor¬

Expanded text:
corporalibus oculis videre nequibamus, divinae ostensioni credentes, veritatem, quae Deus est, exclamando laudare debemus. Haec autem dicimus, non quo quemquam reprehendamus, quia nec ibi scriptum est cur hoc judicium non debeat fieri, sed tantummodo dictum ne fieret, aut nostra, quasi sapientius prolata, quam alii invenire ex sanctorum documentis praevaluerint, sive praevaleant, defendere satagamus. Unusquisque enim in suo sensu abundat. Tantum quilibet hoc caute provideat, ut a fide catholica et traditione apostolicae sedis non discrepet, sed quae sentimus humiliter proferentes, parati simus, si quis convenientius nobis ostenderit, sine contentione sano intellectui cedere et libentissime non modo consentire, quin etiam discere. His ita se habentibus, si hujusmodi judicium, quod, ut audivimus, Carolus magni nominis imperator de suae vitae credulitate recepit, per consilium laicorum nobilium, consensu episcoporum, ac decreto regio aliter enim non opor
Abbreviated transcription (Latin):
insidiȩ praeualerent : inuentũ ẽ baptisma : De quo baptis mate audi
quiddicat scriptura immofiliusdĩ : quia pharisei quinoluer̃ bapti tari
ba prismo iohannis consiliũ dĩ spreuer̃ ergobaptis mũ consiliũ dĩẽ Et post
paululũ : Qđ mergis. soluitur sententiailla Terraes o interra ibis. Im¬
plaa sententia: locus ẽ bine ficio remedioq: caelestiergo a quade terra:
Possibi lita sautẽ iutaenrãe niona dmit tebat ut terra operirem̃ & deterra
resurgeremꝰ. dehide nonterraliuat seda qualauat: Id eofonsquasi
Sic &i inuentus in iudicio noxius sifuerit forto suꝑplura susporasso iterato qlidicio
eximinandus quo usque inueni at emenaationus eonbesione probatiose sr alpose sa su¬

Expanded text:
insidiae praevalerent, inventum est baptisma. De quo baptismate audi insidiae praevalerent, inventum est baptisma. De quo baptismate audi quid dicat Scriptura, imo Filius Dei, quia Pharisaei, qui noluerunt baptizari baptismo Joannis, consilium Dei spreverunt . Ergo baptismum consilium Dei est. » Et post paululum- « Quod mergis, solvitur sententia illa: Terra es, et in terram ibis. Impleta sententia, locus est beneficio remedioque coelesti. Ergo aqua de terra. Possibilitas autem vitae nostrae non admittebat ut terra operiremur, et de terra resurgeremus. Deinde non terra lavat, sed aqua lavat, ideo fons quasiSic et inventus in judicio noxius, si fuerit forte super plura suspectus, iterato est judicio examinandus, quousque inveniatur emendationis confessione probatus. 609 Et
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ ꝑ a quamnimiam. & inuolutȩ grptios in medus fluctib:
ut ne unus quidem suꝑ fuerit exeis quo siuderunt is rahelitȩ mortuos
suꝑlitus maris quosrespexerat dñs inuigilia matutina ut diximus in co
tis depellens & lucem ueritatis acgratiȩ spiritalis affectibus humanisin¬
matis iã sicut & indiluuio monstrabatur : Adhuc addam̃qui abiuo cauit
helias nom̃ dñidi sui & descendit decaeloignis : In uocauit &eliseus nom̃
dũ & dea qua ferrum securis leuatũ ẽ ad manubriũ lgneũ& suꝑnata¬
uitaquis: Grauior enĩ est ferris pecies quam a quarum liquor: aduerti¬
musigitur maioris essegratiã quam naturam : De hi somnibus beatiam¬
brosuĩ sufficiat explanatio. ut colligipossit adsimilatiocur in frigidae
aquȩ iudicio unius fiat mersio alterius subleuatio : Aitenim in libro
de sacramentis siue misteriis : Verũ tam̃ ne in hoc scło diaboli fraus uel

Expanded text:
scriptum est, per aquam nimiam , et involvit Aegyptios in mediis fluctibus, scriptum est, per aquam nimiam , et involvit Aegyptios in mediis fluctibus, ut ne unus quidem superfuerit ex eis, quos viderunt Israelitae mortuos super littus maris , quos respexerat Dominus in vigilia matutina, ut diximus, in ctis depellens, et lucem veritatis ac gratiae spiritalis affectibus humanis inmatis jam sicut et in diluvio monstrabatur. Adhuc addamus quia invocavit Elias nomen Domini Dei sui, et descendit de coelo ignis ; invocavit et Eliseus nomen Domini, et de aqua ferrum securis levatum est ad manubrium ligneum et supernatavit aquis . Gravior enim est ferri species quam aquarum liquor. Advertimus igitur majoris esse gratiam quam naturam. De his omnibus beati Ambrosii sufficiat explanatio, ut colligi possit assimilatio cur in frigidae aquae judicio unius fiat mersio, alterius sublevatio. Ait enim in libro de Sacramentis sive mysteriis : « Verumtamen, ne in hoc saeculo diaboli fraus vel
Abbreviated transcription (Latin):
srnoxũ liberat: & puniti sunt noxii sicut scriptum est: In grossusest
nacan ala ractae caelia pertȩ sunt & facta est pluuia superterrã¬
nldebus & ł noctibus : Etitem : Et multiplicatae sunt aquaie cle¬
uauorunt archam in sublime a terra: Et post pauca : consumptas
e omi s iaroquat moutbatur superterrã : reman sit autẽ solus noe
suquicueoerant inarta: Ecltem post pauca &clausisunt fonte sabis¬
si quataracuecael : Et nubesuna cenebrosa factaẽ aegiptus cubiu¬
mino sahe breis ulcerũ scriptum est : Tollensq se ange lusdiquipior¬
cedeb at castra isr ł abit posteos & cũeo parit̃ colũna nubis priora
dinitens posttergũ stetitintertastra aegiptiorũ & castia irrabale
tempore accedere ñ ualerent : Et una eadẽq: uirgaextenta suꝑaquasquȩ
erant quasi promuro adextris & asinistris filio sisrł transduxit sicut

Expanded text:
innoxii liberati, et puniti sunt noxii sicut scriptum est: Ingressus estinnoxii liberati, et puniti sunt noxii sicut scriptum est: Ingressus estaractae caeli apertae sunt factaque est pluuia super terranta noctibus. Et item: Et multiplicatae sunt aquae, et levaverunt arcam in sublime a terra. Et post pauca; Consumptaque est omnis caro, quae movebatur super terram: remansit autem solus Noe, et qui cum eo erant in 606 arca. Et item post pauca: Et clausi sunt fontes abyssi et cataractae coeli. Et nubes una tenebrosa facta est Aegyptiis et luminosa Hebraeis, ut iterum scriptum est: Tollensque angelus Dei, qui praecedebat castra Israel, abiit post eos, et cum eo pariter columna nubis, priora dimittens, post tergum stetit, inter castra Aegyptiorum et castra Israel . tempore accedere non valerent . Et una eademque virga extenta super aquas, quae erant quasi pro muro a dextris et a sinistris, filios Israel transduxit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rerenon posst̃: quaeenim apparent iã fidem non habent sedagnitionẽ:
sed haecipsa redemptoris nr̃i opera quae ex sem& ipsis cõ prehendi
nc quaqua possunt excaliaeius operatione ponsanda sunt ut reb miribi¬
libus fidem prebeant fuctamirabiliora: Etidcir cocdĩ quaedam doserip¬
tunis ꝑsem& ipsum dignatus est exponere ut sciamus rerum signifi¬
cutiories quaertre inhis &iã quae ꝑ sem&i psum uoluit explanare
Vnde sintes ponsum accipiant quiln diunis iudicus atq mira culorũ
senisereperimentũ humanȩ postulant rationis. qm̃ius tos continens
agrlia qua fiddeliũ ẽ designata eccła fidesscãẽ trinitatis pincarnatio¬
nem ihu xp̃i aedi ficata &om̃s dequibus dixith̃s finisuenit unuerł
nainis corãne repletaest torra inquitate a facie eorum &ego diperlã
eoscunterea supberfiuente a quaoperti & no nom̃s submersisunt sed

Expanded text:
rere non possunt: quae enim apparent, jam fidem non habent, sed agnitionem. rere non possunt: quae enim apparent, jam fidem non habent, sed agnitionem. Sed haec ipsa Redemptoris nostri opera , quae ex semetipsis comprehendi nequaquam possunt, ex alia ejus operatione pensanda sunt, ut rebus mirabilibus fidem praebeant facta mirabiliora. » Et idcirco Dominus quaedam de Scripturis per semetipsum dignatus est exponere, ut sciamus rerum significationes quaerere in his etiam quae per semetipsum noluit explanare. Unde in responsum accipiant, qui in divinis judiciis atque miraculorum signis experimentum humanae postulant rationis, quoniam et justos continens arca, qua fidelium est designata Ecclesia, fides sanctae Trinitatis per incarnationem Jesu Christi aedificata, et omnes, de quibus dixit Dominucarnis: coram me repleta est terra iniquitate a facie eorum, et ego disperdam eos cum terra , superfluente aqua operti, et non omnes submersi sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
potuit quando a perta e st & deglutiuit dathan& operuit suꝑ congre¬
gationẽ abiron: & petrũ fidefidentẽ aquȩ instabilitas se calcantẽ sustinu¬
it infide uero dubi tantẽ iãpene dimersum obsorbuit quando eũ xp̃idex¬
tera alleuauit : Et ipsius epistolȩ sententiã defigurabaptismatis in ar¬
cadiluu exponentes patres catholicidicunt quianonaliis sedipsisaquis
heretici& malixpĩani ad inferna mergunt᷑ quib: orthodoꝵi& iustiquiq
ad caelestia regna subleuant᷑ : Sed sciendũ nobis ẽ ut beatꝰdic̃ gregorius.
qđ diuina operatio siratione cõp̃henditur. non est ad mirabilis nec fides
hab& meritũ cuihumanaratio prȩb& experimentũ : Etcũ paulus apłs
dicat : Estenim fides sperandarũ substantiarerũ argum̃tũ nonappa¬
rentũ : profecto liqu& quia fides illarũ rerũ argum̃tum ẽ : qua eappa¬

Expanded text:
potuit, quando aperta est, et deglutivit Dathan, et operuit super congrepotuit, quando aperta est, et deglutivit Dathan, et operuit super congregationem Abiron. Et Petrum fide fidentem aquae instabilitas se calcantem sustinuit: in fide vero dubitantem jam pene dimersum obsorbuit, quando eum Christi dextera allevavit. Et ipsius epistolae sententiam de figura baptismatis in arca diluvii exponentes Patres catholici dicunt, quia non aliis, sed ipsis aquis haeretici et mali Christiani ad inferna merguntur, quibus orthodoxi et justi quique ad coelestia regna sublevantur. Sed sciendum nobis est, ut beatus dicit Gregorius , « quod divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis; nec fides habet meritum, cui humana ratio praebet experimentum. » Et cum Paulus apostolus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae appa
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ &iamsi proles cuius causalnitũe. manifestasterilitate non subse¬
quatur : Etitem in eodem libro : Sicutergo satiusẽ morifame quã
idolotitis uesci: Ita satius est de fungi sincliberis quam ex in licito con¬
cubitu stirpem quaerere ł Et sc̃s hieronimus in commento¬

Expanded text:
tiarum, etiamsi proles, cujus causa initum est, manifesta sterilitate non subsetiarum, etiamsi proles, cujus causa initum est, manifesta sterilitate non subsequatur. » Et item in eodem libro : « Sicut ergo satius est mori fame, quam idolothytis vesci, ita satius est defungi sine liberis, quam ex illicito concubitu stirpem quaerere. » Et in libris ad Pollent
Abbreviated transcription (Latin):
cium neca sacerdo taliordine inferebatur legibus ciuilibus
praeiudicium. & legem proclamationi femin aeprotulerunt
aclegaliiudicio quȩstioni terminum contulerunt : Sic & hanc
causam quae depersonis excellentis simis uentilatur in mediũ
uidicii suidouocent. & secundum quoduiderint aequitatis iudi¬
cio conuenire diudicent. hoc sollertissime cognoscentes quiale¬
galiterinitum coniugium nulla potest rationedis solui: Nuiut
praemisimus coniuncta separationes piritali aut manifesta confes¬
sione uela perta conuictione ex corporali fornicatione: qui a utbe¬
atus augustinus in libro debono coniugalidicit. Nec proipsa &uam
sterilitate lic& uxorem uiro uł ux oriuirum dimittere neccausa filiorũ
proquib uxordicit᷑ sealiis copulare: quod sifecerint cũ quib secopa¬
lauerint & ipsi committunt ad ulterium : man& enim uinculũ nup¬

Expanded text:
cium, nec a sacerdotali ordine inferebatur legibus civilibus cium, nec a sacerdotali ordine inferebatur legibus civilibus praejudicium, et legem proclamationi feminae protulerunt, ac legali judicio quaestioni terminum contulerunt. Sic et hanc causam, quae de personis excellentissimis ventilatur, in medium judicii sui devocent, et secundum quod viderint aequitatis judicio convenire dijudicent: hoc solertissime cognoscentes, quia legaliter initum conjugium nulla potest ratione dissolvi, nisi, ut praemisimus, conjuncta separatione spiritali, aut manifesta confessione, vel aperta convictione, ex corporali fornicatione: « Quia, ut beatus Augustinus in libro de Bono conjugali dicit, nec pro ipsa etiam sterilitate licet uxorem viro, vel uxori virum dimittere, nec causa filiorum, pro quibus uxor ducitur, se aliis copulare: quod si fecerint, cum quibus se copulaverint et ipsi committunt adulterium. Manet enim vinculum nup
Abbreviated transcription (Latin):
& ingenerali placito. femina quaedam non ignobilis genere
nomine northildis dequibusdam in honestis interse& uirũ
suum uocabulo agembertum adimperatorem publice proda¬
mauit: quam imperator ad synodum destinauit ut indee¬
pis copalis auctoritas quidagendum es s& decerner&. Sed
epis coporum generalitas ad laicorum ac coniugatorim eam
remisit iudicium ut ipsi inter illam & suum coniugem iudi¬
carent. quid etalibus negotiis erant cogniti & legibus saeculi
suf ficientissime praediti. eorum que legalibus iudiciis eadẽ
femina sesubicer& & quod dequestio nesuadecreuissent.
sincrepetitione tener&: si uero crimen aliquotes s& unde
poenitentiae modumpostillorumiudicium a bepis copali aue¬
toritate de poscer& : secundum quod sacricanones praefixer̃
eiliponere non negarent: Nobilibus autem laicis sacerdotalis
discr&io placuit quia desuis coniugibus eis nontolleba tur uidi¬

Expanded text:
et in generali placito, femina quaedam non ignobilis genere, et in generali placito, femina quaedam non ignobilis genere, nomine Northildis, de quibusdam inhonestis inter se et virum suum vocabulo Agembertum, ad imperatorem publice proclamavit: quam imperator ad synodum destinavit, ut inde episcopalis auctoritas quid agendum esset decerneret. Sed episcoporum generalitas ad laicorum ac conjugatorum eam remisit judicium, ut ipsi 595 inter illam et suum conjugem judicarent, qui de talibus negotiis erant cogniti, et legibus saeculi sufficientissime praediti, eorumque legalibus judiciis eadem femina se subjiceret, et quod de quaestione sua decrevissent, sine repetitione teneret: si vero crimen aliquod esset, inde poenitentiae modum, post illorum judicium, ab episcopali auctoritate deposceret, secundum quod sacri canones praefixerunt, ei imponere non negarent. Nobilibus autem laicis sacerdotalis discretio placuit, quia de suis conjugibus eis non tollebatur judi
Abbreviated transcription (Latin):
quia de separatione uiri &uxoris nuncagitur quae nonfit
amore perpetuae continentiae. necadhũc aperto ut dicitur
crimine sed quadam suspicione: necesse est ut perillius
ordinis uiros uidelic& perconiugatos haecratio uentiletur.
et secundum leges xp̃ianas adõ dispositas ae quissimoexami¬
neiudic&ur actermin &ur. & ubicumque in hoo negotio
locum suum inuenerit uel sacerdotalis pi&as uł auctoritatis
ecclesiasticae medicinalisseueritas: sine difficultate cũ
ecdae filiis &iustitia e iudicib: ñ solum seofferat. uerũ & ingerat:
tqm̃ scriptum est. Netrans grediaris terminos quos posuer
patrestui quorumimitanda exemnpla nobissuliera doc¬
trina ad memoriam reuotare necessarium duximus qm̃
quidam nr̃um tempore scãe memoriae domni hludo uuici
puaugusti in attiniacopalatiotunc fuerunt. quando lnuni¬
uers alis rnodo totiusimperii &iam cum sedis romanȩ legatis

Expanded text:
quia de separatione viri et uxoris nunc agitur, quae non fit quia de separatione viri et uxoris nunc agitur, quae non fit amore perpetuae continentiae, nec adhuc aperto ut dicitur crimine, sed quadam suspicione, necesse est ut per illius ordinis viros, videlicet per conjugatos, haec ratio ventiletur, et secundum leges Christianas a Deo dispositas aequissimo examine judicetur ac terminetur, et ubicunque in hoc negotio locum suum invenerit vel sacerdotalis pietas, vel auctoritatis ecclesiasticae medicinalis severitas, sine difficultate cum Ecclesiae filiis, et justitiae judicibus, non solum se offerat, verum et ingerat. Et quoniam scriptum est, Ne transgrediaris terminos quos posuerunt patres tui , quorum imitanda exempla nobis sunt vera doctrina, ad memoriam revocare necessarium duximus, quoniam quidam nostrum, tempore sanctae memoriae domni Ludovici pii Augusti, in Attiniaco palatio tunc fuerunt, quando in universali synodo totius imperii, etiam cum sedis Romanae legatis,
Abbreviated transcription (Latin):
edinicus & publicanus : Hisergo & multis aliis seram patiũ
auc toritatibus segregandisunt malia bonis ne pere antuist
proniustis bisicut scrip̃tumest peritiuitus proimpio sterae
enimiem ꝑ discr&io fier interbonos & malos sicuteru lncorae¬
dor& oues: Manifesta quoq peccata: non suntocculta conep¬
tuone pueganda sedpalam sunt arguendi. qui pala nitaoncio de
uedumaperta obiurgatione sanantur: hiquieos imitandode¬
liquerant corrigantur: Sumenimunus corripitur plurima
mendantur : Et meliusẽ ut multorum saluatione unus condõ¬
metiq n quam perunius licentiam multi pere ditentur icetm¬
rmsi lnter homines haccratiocus toditur: cum & interiu meed
fieripsae pe cognouimus ut ea quaes cabiẽ uelimpetiginena babe¬
reuidentus & separentura sanis neillorum morbo&eta dani
nenturuł pereant : satius ẽ enĩut malimanifeste corrigant᷑ quãpils
su cad missione pecca ti cum sacerdotali conscientia separent᷑¬
unde benedictionem in eundi acceperunt coniugium Sed

Expanded text:
ethnicus et publicanus. His ergo et aliis multis sanctorum Patrum auctoritatibus segregandi sunt mali a bonis, ne pereant justi pro injustis, sicut scriptum est: Perit justus pro impio. Debet enim discretio semper fieri inter bonos et malos, sicut est inter haedos et oves. Manifesta quoque peccata non sunt occulta correctione purganda; sed palam sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliquerant corrigantur. Dum enim unus corripitur, plurimi emendantur. Et melius est ut pro multorum salute unus condemnetur quam per unius licentiam multi periclitentur. Nec mirum si inter homines haec ratio custoditur, cum et inter jumenta hoc fieri persaepe cognovimus, ut ea quae scabiem aut impetiginem habere videntur separentur a sanis, ne illorum morbo caetera sana damnentur vel pereant. Satius est ergo ut mali aperte corrigantur, quam sive admissione peccati, cum sacerdotali conscientia separentunde benedictionem ineundi acceperunt conjugium. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterum ut dicit apłs omnis scriptura diuinitus inspirata utilis est ad doco
ad arguendum ad corripiendum ad erudiendũ iniustitia ut perfectus sit homo dĩ
adomne opusbonũ instructus. Et sicut in patrũ catholicorumdictis legimus marga¬
ritum est sermo diuinus quod exomni parte forari potest & qui ad in structionem
delium scripturarum testimonia profert : etiam si aliter illa ex posuerit quan
ea intellexerint perquos fuere ꝓlata non est fabricator mendacii saluo malorũ intel¬
lectu : hinc dicam qđ exeorum uerbis ꝓexiguitate ingeniolimei exculpere coniciendo posse

Expanded text:
nis scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum, ad erudiendum in justitia, ut perfectus sit homo Dei ad omne opus bonum instructus . Et sicut in Patrum catholicorum dictis legimus, margaritum est sermo divinus, quod ex omni parte forari potest; et qui ad instructionem fidelium scripturarum testimonia profert, etiamsi aliter illa exposuerit, quam ea intellexerint per quos fuere prolata, non est fabricator mendacii: salvo majorum intellectu, hinc dicam quod ex eorum verbis pro exiguitate ingenioli mei exsculpere conjiciendo posse
Abbreviated transcription (Latin):
sicerdotali uosinquit gonuselectũ regile sacerdotiũ & in a pocalipsi fecis¬
tinos regnũ dõ & sacerdotes adea que consecrata sunt dnõ accedens quam¬
diu inmunditia eius in ipso e non poteritaquis inuocationȩ di scificatis
in mergi ut in noxius pareat. sed pereundus monstrabitꝰ Ronficeatur
autẽ & ꝓoeniteat  ñ te nebit fune peccatorũ suorũ quo e biligatus
ut ñ mergat᷑ & lauetura qua salutariꝑfusus lacrimis ei dimergant᷑ ut
aegyptu & quicorruptierant carnali corruptione corã dnõ sicut plũbũ
donec confessione a seillud in ꝓfundũ proicer& & ablutus emergere
quiante confessione sicut forrũ heli sei priemebatur a quausq dĩ inuo¬
cationẽ diuni nominis ad lignum rediit : itanihilominus negans pec¬
catipondere premitur anxia conscientiaus que dũ pnuntians impi¬
&a tẽ peccati suid nã in ciuus lignocrucis omniũ hominum ut dicitãbrosius
leuatur in firmitas : Et hocest diluuium qđ &baptismaquo peccata omã

Expanded text:
sacerdotali: Vos, inquit, genus electum, regale sacerdotium , et in Apocalypsi: Fecisti nos regnum Deo, et sacerdotes , ad ea quae consecrata sunt Domino accedens, quandiu immunditia ejus in ipso est, non poterit aquis invocatione Dei sanctificatis immergi, ut innoxius pareat, sed pereundus monstrabitur. Expuret poeniteat, et non tenebitur fune peccatorum suorum, quo est illigatus, ut non mergatur, et lavetur aqua salutari perfusus lacrymis, et dimergantur ut Aegyptii, et qui corrupti erant carnali corruptione coram Domino, sicut plumbum donec confessione a se illud in profundum projiceret, et ablutus emergeret, qui ante confessionem sicut ferrum Elisaei premebatur aqua, usque dum invocatione divini nominis ad lignum rediit, ita nihilominus negans peccati pondere premitur anxia conscientia, usque dum pronuntians impietatem peccati sui Domino, in cujus ligno crucis omnium hominum, ut dicit Ambrosius, levatur infirmitas. Et hoc est diluvium quod et baptisma, quo peccata omnia
Abbreviated transcription (Latin):
iudicauerit. Similiter inquit sic̃ factũ ẽ. Indieb loth. xp̃ianitas exanti¬
quoquae interacta est & agenda iudicia sanxit & frequentauit iudiciũ
qđ fit ꝑ aquã qđq sub noe factũ fuerat in arca fidei liberans in nocentes.
& c̃dẽ nans noxios : Inignita aut̃ aqua sic̃ factũẽ subloth inigne & fiendũ ẽ
in aduentu filii hominis. petro attestanteꝗdiõ qđ caelie ran prius & terrade¬

Expanded text:
judicaverit, Similiter, inquit, sic factum est in diebus Lot. Christianitas ex antiquo, quae inter acta est et agenda judicia, sanxit et frequentavit judicium quod fit per aquam, quodque sub Noe factum fuerat , in arca fidei liberans innocentes, et condemnans noxios: in ignita autem aqua, sicut factum est sub Lot in igne, et fiendum est in adventu filii hominis, Petro attestante, qui dicit: Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ũẽ inc̃ptatũ ut honorõ haber& uelam tosecr&i ñ utẽ& negatũ sed neuilescor& nudatũ
Igĩuenam dico uobueritasdic̃ : quae utiq & si ñ dicer&: mentiriomni nom posi & ta
comendatinculcat. dormientes quod ã modo excitat. intentos facit c̃tẽpninuult
÷ goiura i in noinine meo magno aitdñs. & dauid: iuraui &statui
ł dnnouote stam̃tolegimus dixisseapłm. Testis ẽ.¬
atq gregori hincquiuoluerit quȩ rere abundant inueni& Quantũ deniq in luratio
por suriũ sit cauendũ dñs demonfirat in exododicens Non assumas nom̃ dñidĩtiu lnu
necenimin sontẽ habebit dñs eũ quia sumpserit nom̃ dñdi suis frustra. Inuanũ quis
ut fiusera nonut nuhil sit sedut ei quinom̃ dm̃ di suisnuanũ & frustra acceperit. nociũ

Expanded text:
t negatum, sed ne vilesceret nudatum. Igitur verum dico vobis Veritas dicit, quae utique etsi non diceret, mentiri omnino non posset, tamen commendat, inculcat, dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult. , Ego juravi in nomine meo magno, ait Dominus . Et David: Juravi et statui . Et in Novo Testamento legimus dixisse apostolum: Testis eatque Gregorii, hinc qui voluerit quaerere abundanter inveniet. Quantum denique in juratione perjurium sit cavendum, Dominus demonstrat in Exodo dicens: Non assumas nomen Domini Dei tui in vanum: nec enim insontem habebit Dominus eum qui assumpserit nomen Domini Dei sui frustra . In vanum quippe et frustra, non ut nihil sit, sed ut ei qui nomen Domini Dei sui in vanum et frustra acceperit, nocivum
Abbreviated transcription (Latin):
suȩhumilitatis antidoto sicut desepaulus dicit. quiprius fui
blas phemus & persecutor & contumeliosus : Etuidebant inqui¬
ens qm̃qui prius expugnabat hancfidem isdem nunc illam prae¬
dicat. & inineglori ficabant dm̃ : Est &iam ut qui inpluribus
dm̃of tondit p̃luribus procod ñ m de precantibus citiusrem ediu
conse quaturo Sicut scigregorius ad felicem sicilie n semepm sordit
saltemnrubaresudo conscientia sua recognoscane uee conuertoont

Expanded text:
suae humilitatis antidoto, sicut de se Paulus dicit: Qui prius fui suae humilitatis antidoto, sicut de se Paulus dicit: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus . Et, videbant, inquiens, quoniam qui prius expugnabat hanc fidem, isdem nunc illam praedicat, et in me glorificabant Deum . Est etiam, ut qui in pluribus Deum offendit, pluribus pro eo Dominum deprecantibus citius remedium 594 consequatur, sicut sanctus Gregorius ad Felicem Siciliensem episcopum scsaltem rubore suo conscientias suas recognoscant, et conve
Abbreviated transcription (Latin):
bria possuntdareconsilia: ludicio autem ec desiastico idẽstse¬
paratione a communione ecdesiae. uela gradusiue a consortio
coniugali. Neminem rationabiliter possunt secernere. nisi
de criminibus aut publicesponte confessum aut a perte conuic¬
tum: & hab& modum & ordinem suum confessio uel conuictio
inecdes iasticis gradibus quae hicponenda nonducitur. & hab&
modum a cordinẽsuum publica confessio uel conuictio saecula¬
rium hominum quo publicedebeantiudicari. Non quo crimina
grauia non soluantur &iam secr& a confessione acpoenitentia.
ne in firmi in ecła scandalitentur uidentes eorum poenas quorũ
penitus ignorant causas. sed quod plurimorũ constat perp&ratũ
notitia plurimorũ fiat sanatum scientia. Et qui in ecdesiae pec¬
cauit sinceritatem: illidebitam exhibere studeat satisfactionẽ
Et qui plures quantum exsefuit suodes truxit exemplo. plures san&

Expanded text:
bria possunt dare consilia: judicio autem ecclesiastico, id est sebria possunt dare consilia: judicio autem ecclesiastico, id est separatione a communione Ecclesiae, vel a gradu, sive a consortio conjugali, neminem rationabiliter possunt secernere, nisi de criminibus aut publice sponte confessum, aut aperte convictum. Et habet modum et ordinem suum confessio vel convictio in ecclesiasticis gradibus, quae hic ponenda non ducitur: et habet modum ac ordinem suum publica confessio vel convictio saecularium hominum, quo publice debeant judicari. Non quo crimina gravia non solvantur etiam secreta confessione ac poenitentia, ne infirmi in Ecclesia scandalizentur, videntes eorum poenas, quorum penitus ignorant causas: sed quod plurimorum constat perpetratum notitia, fiat sanatum scientia, et qui in Ecclesiae peccavit sinceritatem, illi debitam exhibere studeat satisfactionem, et qui plures, quantum ex se fuit, suo destruxit exemplo, plures sanet
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo iuxta qualitatem & quantitatem uulneris modum
acuirtutem: adhiberedebeat curationis medicamentum : dic
nam que d ñs semel incaena pridie quam proreparatione & salute
omnium qui lnadam perierant patereturdepane farina & aqua
confecto & calice sa crosci altaris. quia quamis cetur eucharistiã
suis manibus benedixit. & ore cominendauit quam cotidie
in omnicatholica ecđa longelateq perorbem diffusa indefi¬
cientibus eudem suis uerbis permanus & ora sacerdotum Inre¬
demptionem & reparationem atq salutem credentium con¬
secrat. acuius commnunione uiuifica peccantes publice gra¬
uibus criminibus quaeleges condemnant publice mẽdicinali
ferramentos a cerdotes abscidunt: Et postsatis factionem ut
congru euiderint salutarire fectionered integrare procuraNT:
qmecclesiae medicispiritales uidelic& dñi sacerdotes de secr&e
sibi confessis peccatorum infirmitatibus. medic inaliaatq salu¬

Expanded text:
quomodo juxta qualitatem et quantitatem vulneris, modum quomodo juxta qualitatem et quantitatem vulneris, modum ac virtutem, adhibere debeat curationis medicamentum. Sic namque Dominus semel in coena, pridie quam pro reparatione et salute omnium qui in Adam perierant pateretur, de pane farina et aqua confecto, et calice sacrosancti altaris, qui aqua miscetur, eucharistiam suis manibus benedixit, et ore commendavit, quam quotidie in omni catholica Ecclesia longe lateque per orbem diffusa, indeficientibus eisdem suis verbis, per manus et ora sacerdotum, in redemptionem et raparationem atque salutem credentium consecrat; a cujus communione vivifica peccantes publice gravibus criminibus, quae leges condemnant publice, medicinali ferramento sacerdotes abscidunt, et post satisfactionem, ut congruere viderint, salutari refectione redintegrare procurant. Quoniam Ecclesiae medici spiritales, videlicet Domini sacerdotes, de secrete sibi confessis peccatorum infirmitatibus medicinalia atque salu
Abbreviated transcription (Latin):
uerum & infidelibus nonnegaturs acerdotũ ore ad scificatio¬
nem quam x p̃snuptus ubidea quauinum fecit sua presentia
contulit fidelibus & deuotis uiritim largitur : ita sineillorũ
scientia perdm̃quia perminis teruim illorum coniuncti legib:
sacculi quaedĩ iustitia scĩficantur. quaiustusquisq effici¬
tur non separentur : &si propterdm̃ separantur spiritaliter
a carnali commixtione ut adherentes dño unus efficiantur
sps uelut paulus de multis in ecclesiae constitutis. Inter
quosquidam publicani & meretrices homicidae fuerunt &¬
adulteri loquitur: Despondiuos uniuiro uirginem castam
exiberexp̃o. cumsacerdotalis conscientiae benedictioneple¬
nius dño coniungantur: Si autem & lege ciuli iusta & scã acdo¬
minicop̃cepto concordante propt̃ fornicationis peccatum qđ
humanȩ fragilitati sol& subripere coniuges fuerint separatiu
epis copaliscurae quaesierint medicinaleconsilium ut sciatep̃s

Expanded text:
erum et infidelibus non negatur, sacerdotum ore ad sanctificationem, quam Christus nuptiis, ubi de aqua vinum fecit, sua praesentia contulit, fidelibus et devotis viritim largitur, ita sine illorum scientia per Deum, quia per ministerium 593 illorum conjuncti, legibus saeculi, quae Dei justitia sanctificantur qua justus quisque efficitur, non separentur, et si propter Deum separantur spiritaliter a carnali commixtione, ut adhaerentes Domino unus efficiantur spiritus, velut Paulus de multis in Ecclesia constitutis, inter quos quidam publicani et meretrices, homicidae fuerunt, et adulteri, loquitur, Despondi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo , cum sacerdotalis conscientiae benedictione plenius Domino conjungantur. Si autem et lege civili justa et sancta ac Dominico praecepto concordante, propter fornicationis peccatum, quod humanae fragilitati solet subripere, conjuges fuerint separati, episcopalis curae quaesierint medicinale consilium, ut sciat episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
naquas igida inquadns in pcationes iusitelui hausta amu liereadulteras
a quiaquãignita delegerit: intellegatqm̃ uemente adfutariũiudiciũ terbileuidco
tepesta signisq comitabunt᷑ si c̃criptuẽ. Ignis in confpectue i ardebit & incutuntuei¬

Expanded text:
aqua frigida, in qua Dominus imprecationes jussit elui, hausta a muliere adultera, aqua frigida, in qua Dominus imprecationes jussit elui, hausta a muliere adultera, Et qui aquam ignitam delegerit, intelligat quoniam venientem ad futurum judicium terribilem judicem tempestas ignisque comitabuntur, sicut scriptum est: Ignis in conspectu ejus ardebit, et in circui
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos & sdmꝑignẽ ꝗa in eodebaptusmato in quosignant᷑ morses ꝓphe&alignũ
ab homine: fitq mundiudiciũ & princepsmundiforaseicit᷑ Etꝗ inueritateñ
stecit mendax& pat̃ mendaciiaueritatenaturae secernit᷑ quacadimaginẽ d̃
nusexteriusq purgatur. & ab omni figiñto m̃daci totiusq malitiae li mocens
c̃ꝓbat᷑ Sed & siqisfrigida tantũ a quau ł igniticuĩcũq elementiu dicio
in auctore & gubernatoremelementorũ quẽ om̃a fidelit inuocatũ senti¬
untelem̃ta sicut inmorsi uirga & a quae in sanguinẽ uersae : & iterũsan¬
guis inaquas & petraquȩdeditaquã & subheliseo saluellignũ a quebi misũ
in dubitantifide quaeẽ argum̃tũ p̃ apparentũ credens fieris atissi bidecreuerit
niulddisteit aquaenim frigida sic & in baptismate s acrat indiluuoli nonicũ
arta sad caelũ leuati: & noxii ꝑditi. igneq s sodomitae puniti. E t in libronume

Expanded text:
r ignem. Quia in eodem baptismate, in quo signanter Moyses propheta lignum ab homine, fitque mundi judicium, et princeps mundi foras ejicitur; et qui in veritate non stetit, mendax et pater mendacii a veritate naturae secernitur, quae ad imaginemrius exteriusque purgatur, et ab omni figmento mendacii totiusque malitiae innocens comprobatur. Sed et si quis frigida tantum aqua, vel igniti cujuscunque elementi judicio, in auctorem et gubernatorem elementorum, quem omnia fideliter invocatum sentiunt elementa, sicut in Moysi virga, et aquae in sanguinem versae, et iterum sanguis in aquas, et petra quae dedit aquam, et sub Eliseo sal vel lignum aquae immissum, indubitanti fide, quae est argumentum non apparentium, credens fieri satis sibi decreverit, nihil differt. Aqua enim frigida, sicut et in baptismate sacratur, in diluvio innoxii cum arca sunt ad coelum levati, et noxii perditi, igneque sunt Sodomitae puniti . Et in libro Numeri,