comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in captiuitate perdita animi et corpo¬
ris ĩtegcitate ac fide: malo more et du¬
ro. hostibus deseruire. Het ergo omĩa
ille ut erat alte sapiens. cotidie ubertĩ
plangebat ac creuitqz meroribus et
lamẽtationibz euis. ut etiã adhuc in
suo statu consistentẽ ad candẽ hyppo¬
mensẽ regioꝵ ciuitatẽ ab isdem hostib
uemiretur obsidendã qm̃ in eus tunc
fuerat defensione cõstitutus comes quõ¬
dam bonifatius cothoꝵ federatoꝵ exer¬
citir. quã urbeni ferme quatuor decĩ mẽ¬
sibus condusã obsedetũt. N ã tlitꝰ ili mari¬
nũ ĩ terdusione abstalerũt. quoq etiã ipĩ
nos de bicino cũ aliis nrĩs oepĩs cõfuge

Expanded text:
in captivitate, perdita animi et corpoin captivitate, perdita animi et corporis integritate ac fidei, malo more ac duro hostibus deservire; hymille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitque moeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu consistentem ad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur obsidendam: quoniam in ejus tunc fuerat defensione constitutus comes quondam Bonifacius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederunt: nam et littus illi marinum interclusione abstulerunt. Quo etiam ipsi nos de vicino cum aliis nostris coepiscopis confuge
Abbreviated transcription (Latin):
or namẽtis. seu ĩstrumẽtis uel edificiis:
et hant ferocissimã hostiũ trassationẽ
et uastationẽ ille dei homo et factã fu¬
isse et fieri nõ ut ceteri hominũ sentie¬
bat et cogitabat: sed altius et profũdius
ea considerans et in his aĩaꝵ precipue
uel pericula uel mortes preuidẽs solito
amplius: ut scriptũ est. Qui apponit
scientiã: apponit dolorẽ. Et cor ĩtelligẽs
tinca ossibus. Fuerũt ei lacrime panes
die ac nocte amarissimãq et lugubrẽ
pre ceteris sue senectutis: iam pene extre¬
mai ducebat ac tolerabat uitã. Oide¬
bat enĩ ille homo ciuitates excidio ꝑdi¬
tas: pariterq cũ edificiis uillarũq ha¬
bitatores. alios hostili nece extinctos.
alios effugatos atq disꝑsos: eccl̃ias sa¬
cerdotibz ac ministris destitutas. uir¬
ginesqz sacras et quoqz cõtinẽtes ubiq
dissipatos. et in his alios tormẽtes defe¬
cisse. alios gladio ĩteremptos esse. alios

Expanded text:
ornamentis seu instrumentis vel aedificiis. ornamentis seu instrumentis vel aedificiis. Et hanc ferocissimam hostium grassationem et vastationem, ille Dei homo, et factam fuisse et fieri, non ut caeteri hominum sentiebat et cogitabat: sed altius et profundius ea considerans, et in his animarum praecipue vel pericula vel mortes praevidens, solito amplius quoniam, ut scriptum est, Qui apponit scientiam, apponit dolorem ; et, Cor intelligens, tinea ossibus  fuerunt ei lacrymae panes die ac nocte , amarissimamque et lugubrem prae caeteris suae senectutis jam pene extremam ducebat ac tolerabat vitam. Videbat enim ille homo Dei civitates excidio perditas, pariterque cum aedificiis villarum habitatores, alios hostili nece exstinctos, alios effugatos atque dispersos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris destitutas, virginesque sacras et quosque continentes ubique dissipatos; et in his alios tormentis defecisse, alios gladio interemptos esse, alios
Abbreviated transcription (Latin):
uetita ad uite regulã ꝑtinẽtia excepsit:
atqz exhis unũ codicẽ fecit: ut qui uel¬
let legeret: atqz ĩ eo uel quã obediens
deo. mobediensqz esset agnosceret. et hoc
opus uoluit speculũ appellare. Merũ
breui consequẽti tpr̃e diuina uolũtate
ꝑuenit ad potestatẽ. ut manus ĩgens
diuersi celis armata et bellis exercitata
ĩmaniũ hostiũ unãdaloꝵ et alanoꝵ cõ¬
mixtã secũ habens gothoꝵ gentẽ: aliaꝵ¬
q diuersarũ ꝑsonas exhispane partib
transmarinis nauibus africe ĩfluxisset
et irruisset uniuersa per loca marita¬
marũ: etiã ad alias nras transiens
prouĩcias et regiones. om̃i seuiens
atrocitate et crudelitate cunctaq potu¬
it expoliatione. cedibus diuersisq tor¬
mẽtis ĩcendiis. aliisq ĩnumerabilib
et infandis malis depopulata est. Nullo
sexii. nulle partens ctatr: net ipsis dei sa¬
cerdotibus bel ministris nec ip̃ĩs eccl̃iaꝵ

Expanded text:
vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his unum codicem fecit; ut qui vellet legeret, atque in eo vel quam obediens Deo inobediensve esset, agnosceret: et hoc opus voluit Speculum appellari. Verum brevi consequenti tempore divina voluntate et potestate provenit, ut manus ingens diversis telis armata et bellis exercitata, immanium hostium Vandalorum et Alanorum commixtam secum habens Gothorum gentem, aliarumque diversarum personas, ex Hispaniae partibus transmarinis, navibus Africae influxisset et irruisset: universaque per loca Mauritaniarum etiam ad alias nostras transiens provincias et regiones, omni saeviens crudelitate et atrocitate, cuncta quae potuit, exspoliatione, caedibus, diversisque tormentis, incendiis, aliisque innumerabilibus et infandis malis depopulata est; nulli sexui, nulli parcens aetati, nec ipsis Dei sacerdotibus vel ministris, nec ipsis ecclesiarum
Abbreviated transcription (Latin):
mũ uero diẽ obitus sui a se
dictatos et edictos recensuit libros. siue
eos quos primo tẽpore cõuersationis ad
huc laicus: siue quos pb̃r. sine ques ep̃s
dictauerat: numero mille triginta.¬
extepto qui numerari nõ possũt: quia
nec numerũ designauit ip̃oꝵ. Et quetũq.
in his recognouit aliter esse quã se habet
eccl̃iastica regula a se fuisse dictata et
scripta. tũ adhuc eccł̃iasticũ usum mi¬
nus sciret: minus sapuisset: a semetĩpo
et reprehensa et correpta sũt. Onde
etiã duo scripsi uolumina. quoꝵ est ti¬
tulus de recentione libroꝵ. Prereptos
etiã quosdã libros ante diligentiorem
emendationẽ a non nullis fr̃ĩbus con¬
querebatur: licet eos post modũ emen¬
dasset. Imꝑfecta etiã quedã suoꝵ libroꝵ
preuẽtus morte dereliquit. Quippe oĩ¬
prodesse uolens. et uolentibz multa libro¬
rũ legere. et nõ ualentibus ex utroq di¬
uino testamẽto ueteri et nouo. premis¬
sa prefiguratione precepta diuina seu

Expanded text:
mum vero diem obitus sui a se dictatos et editos recensuit libros, sive eos quos primo tempore conversionis suae adhuc laicus, sive quos presbyter, sive quos episcopus dictaverat: exceptis iis qui numerari non possunt, quia nec numerum designavit ipsorum. in his recognovit aliter quam sese habet ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquerebatur, licet eos postmodum emendasset. Imperfecta etiam quaedam suorum librorum praeventus morte dereliquit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multa librorum legere, et non valentibus, ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefatione praecepta divina seu
Abbreviated transcription (Latin):
ranus: qui nichil in se pro assũp¬
to hoĩe est coauctus. nichilqz qd̃ uer¬
bum caro factũ est. ĩminutus uel
ĩmutatus. Et ideo unus idemqz sẽ
per cũ deo pr̃e filius adoratur. non no¬
uus. nõ recens in tpr̃e: nõ alienus
a natura uel genere. Quod si tibi
nouũ bidetur. qd̃ prote. hoĩci assũp¬
sit: noucris qd̃ hoc semꝑ cũ eo et in
cus consilio fuit. ut sic fiez ret
Et nũc quãdo pleuitudo tprĩs ueĩt.
id factũ est qd̃ in xp̃o semꝑ fuit

Expanded text:
ramus, qui nihil in se pro assumpto homine est auctus, nihilque quod Verbum caro factum est imminutus vel mutatus, eper cum Deo Patre Filius adoratur, non novus, non recens ex tempore, non alienus a natura, vel genere. XI. Quod si tibi novum videtur, quod pro te hominem assumpsit: noveris quod hoc semper cum eo et in ejus consilio fuit ut sic fieret: et nunc quando plenitudo temporis venit, id factum est quod in Christo semper fact
Abbreviated transcription (Latin):
celo accipiamus. I psa est ciuitas. que
de celo descendit. Tales sumus. ut in¬
tremus in eam. Audisti em̃ quales in¬
trent. quales nõ intrent. Nolite esse ta¬
les. quales nõ intraturos audistis: maxi¬
me forncatores. Nam cũ scriptura cõ¬
memorasset eos qui nõ intrabũt. ibi etiã
nominauit homicid as: nõ expauistis
oĩauit forncatores: Ilt .uiͣ.¬
andun quia pectora tutudistis.
Ego audiui. ego audiui: cgo uidi. Et
quod nõ uidi in cubilibus urĩs: bidi in
sonitu. uidi in pectoribus uris: quãdo
tutudistis pectora ura. E icite inde pctm.
Nam pectora tundere. et hec cadẽ facere:
nichil est aliud quã peccata pauimẽtare.
Fratres mei. filii mei. estote casti. amate
castitatẽ. T plectimim castitatẽ. Dilt¬
gite munditiã: quia deus auctor mũ¬
ditie in templo suo quod estis uos: eam
querit. Procul a templo: expellit ĩmũ¬
enĩ a uirtute. uel uirtus a uiro. Habes
lam: Mulieris ĩ quit caput: uir. Si
caput es duc: et sequatur. Scd uide

Expanded text:
em civitatem. Ipsa est civitas, quae de coelo descendit: tales simus, ut intremus in eam. Audistis enim quales intrent, quales non intrent. Nolite esse tales, quales non intraturos audistis: maxime fornicatores. Nam cum Scriptura commemorasset eos qui non intrabunt, ibi etiam nominavit homicidas: non expavistis. ominavit fornicatores : audivi quia pectora tutudistis. Ego audivi, ego audivi, ego vidi: et quod non vidi in cubilibus vestris, vidi in sonitu, vidi in pectoribus vestris, quando tutudistis pectora vestra. Ejicite inde peccatum: nam pectora tundere, et haec eadem facere, nihil est aliud quam peccata pavimentare. Fratres mei, filii mei, estote casti, amate castitatem, amplectimini castitatem, diligite munditiam: quia Deus auctor munditiae in templo suo, quod estis vos, eam quaerit; procul a templo expellit immunenim a virtute, vel virtus a viro. Habes m. Mulieris, inquit, caput vir . Si caput es, duc, et sequatur: sed vide
Abbreviated transcription (Latin):
ti eccl̃iam in perpetuũ tributis fecit im¬
munen. Sed tranquillitatẽ huius sc̃ĩ
uiri post paucos dies enula dyaboli per¬
tur bauit aduersitas. et cui nõ habebat
que opponeret uicia corporis trimẽ obi¬
cit proditoris. Et em̃ post aliquod tem
pus quidã deuotariis beati uiri lucinia¬
nus noĩe assumpsit gerere in uirũ apłi¬

Expanded text:
ti ecclesiam in perpetuum tributis fecit inmunem. 21. Sed tranquillitatem huius sancti viri post paucos dies aemula diaboli perturbavit adversitas, et cui non habebat quae opponeret vitia corporis, crimen obicit traditoris. Etenim post aliquod tempus perditus quidam de notariis beati viri Licinianus nomine assumpsit gerere in virum ap
Abbreviated transcription (Latin):
accusationis armatus suggessit. per
auricularios alarico regi. qd̃ beatus cesa¬
rius quia de galliis haberet originẽ to¬
tis uiribus affectaret. territoriũ et ciui¬
tatem arclatensẽ burgundioꝵ ditiomi¬
bus subiugare cũ ille prestãtissimus uit¬
qz pastor flexis genibus pacem gentiũ
quietẽ urbiũ diebus ac noctibus a dño
generaliter postularet. Qua magis
causa credendũ est instinctu dyaboli ad
exiliũ sã biri ferocitatẽ fuisse barbaram
concitatã. Non enĩ acceptus aut gra¬
tus est ũmico. his qui orat ut eius cõtra¬
dicatur operibus. Igitur ĩstigatione
presentiũ nec ĩnocentiũ fides actenditur
nec actusationis beritas flagitatur. sed
falsis et illicitis accusationibus condẽp¬
natus. cũ ab arelato fuisset abstractus
in burdigalensẽ ciuitatẽ est quasi in exi¬
lio religatus. Sed ut in eo dei gratia
nõ lateret casu accidit ut nocte quadam
ciuitas. seuo flagraret ĩcendio ppłiq ue
lociter concurrẽtes ad dei hominẽ procla¬

Expanded text:
accusationis armatus, suggessit per auricularios Alarico regi, quod beatissimus Caesarius, quia de Galliis haberet originem, totis viribus affectaret territorium et civitatem Arelatensem Burgundionum ditionibus subiugare, cum ille praestantissimus utique pastor, flexis genibus, pacem gentium, quietem urbium diebus ac noctibus a Domino generaliter postularet. Qua magis causa credendum est, instinctu diaboli ad exilium sancti viri ferocitatem fuisse barbaram concitatam. Non enim acceptus aut gratus est inimico is qui orat, ut eius contradicatur operibus. Igitur instigatione praesentium nec innocentiae fides adtenditur, nec accusationis veritas flagitatur, sed falsis et inlicitis accusationibus condempnatus, cum ab Arelato fuisset abstractus, in Burdigalensem civitatem est quasi in exilio religatus. 22. Sed ut in eo Dei gratia non lateret, casu accidit, ut nocte quadam civitas saevo flagraret incendio, populique lociter concurrentes ad Dei hominem, procla
Abbreviated transcription (Latin):
licidia grẽ. humanus prestiit mẽ¬
tibus. Dñs tecũ inquit. Faira res
Et iam erat cũ uirgine: qui ad uir¬
giẽ nuttebat angelũ. Et preces¬
sit nũciũ suũ deus: sed a deo non
recessit. Net teneri potuit locis:

Expanded text:
humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ terrena uita est. sed celestis. Dñ
in carne anglicã głiam acquirere.
maius est meritis esse: quã habere.
Else enĩ angelũ felicitatis est. esse
uero uirginẽ uirtutis: dũ hoc obti¬
nere uiribus nititur cũ grã: qd̃
habet angłs ex natura. DOtrũq
diuini muneris est officĩ. nõ
humani. Aue inquit grã plena.
Et bene plena: quia ceteris per
partes prestatur: marie uero si¬
mul se tota infudit plenitudo grẽ
Hoc quippe est qd̃ dauid caiit:
descendet sicut pluuia in uelus.
Uellus itaqz cũ sit de corpore. nes¬
cit tamẽ corporis passionẽ. Sic et
uirginitas cũ sit in carne: nicia
carnis nescit. Celestis plane yn¬
ber. Uirgineo uelleri placido se ĩfu¬
dit elapsu: et tota diuinitatis
unda se contulit in carne: quãd ꝯ
uerbũ caro factũ est. Ac deinde ꝑ
cruus patibulũ expressũ. terris oĩ¬

Expanded text:
non terrena vita est, sed coelestis. Unde in carne angelicam gloriam acquirere majus est meritum quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est; esse vero virginem, virtutis; dum hoc obtinere viribus nititur cum gratia, quod habet angelus a natura, utrumque divini muneris est officium, non humani. Ave, inquit, gratia plena. Et bene plena, quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem; sic et sancta virginitas cum sit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris o
Abbreviated transcription (Latin):
Deus occulta hominũ: et illuminabit
latebras tenebrarũ: et manifesta fa¬
ciet consilia cordiũ. Et est sensus.
Nolite timere persecutoꝵ seniciam:
et blasphemanciũ rabiem: quia ueni¬
et dies iuidicii: in quo et ur̃a uirtus:
et eoꝵ nequicia demonstrabitur.

Expanded text:
scondita hominum, et illuminabit latebras tenebrarum, et manifesta faciet consilia cordium. Et est sensus: Nolite timere persecutorum saevitiam, et blasphemantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo et vestra virtus, et eorum nequitia demonstrabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tainẽ ĩtegritas carius. et una uirtu:
que adimutẽ et quasi cognata soci¬
aturz ¶uic quoqs ioħ̾es quicquid̾ est
. qd̃ maria genint: euãgeli ando
suo cõmendat eloquio. Derbũ qd̃
in principio erat. et uerbũ erat apd̃
deum et deus erat uerbũ: lcõ quĩta¬
oc quippe uerbũ qd̾ ertit

Expanded text:
tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Demde uero ire ceperũt ad monasteriũ
heati maxenti: ni quo prius pater fuerat
effectus monachoꝵ. Et quia ibi ceperat
prius mẽtes hominũ ꝑuersoꝵ mutare
ad cuitũ diuinũ. iusto iuditio dei ac pro¬
uidentia censetur. ut uirtutibus fulgẽdo.
sũmis exemplis adnecteret dei operib.
cum prius monachi ex ipso ceno¬
degarii. manus una restituta est sanitati.
Cũ uero dic tercia beati mrͣis corpus. in
ipsũ ꝑuentũ fuisset atriũ: omĩa mẽbra eiꝰ
sic sanata omĩqz infirmitate auussa. in
pristinis reuersa est officiis. tota est ĩcolu¬
mis redacta. Hoc uidẽtes qui ibidẽ aderãt
nuracula tanta: Undiqz ad gressa ppłi fu¬
it multitudo. ut iux eccl̃ie seu atria capere
potuissent omniũ aduenientiũ ppłoꝵ
caterua. In terea mulies illa ex longĩquo
ueniens. per ditũ lumẽ oculoꝵ. cũ ad scĩ
mris accessisset tumulũ. recepit lumen¬
quod amiserat pristinũ. Quidã adoles¬
cens simul et puella a demoniis uexati:

Expanded text:
m est. Ire coeperunt ad monasterio beati Maxenti, in quo prius pater fuerat effectus monachorum. Et quia inibi coeperat prius mentis hominum perversorum mutare ad cultum divinum, iusto iuditio Dei ac providentia censitur, ut virtutibus fulgendo summis exemplis plurimos adnecterit Dei operibus. cum prius monachi ex ipso caenuudisset beati Leudegarii, manus una restituta est sanitati. Cum vero die tertia beati martyris corpus in ipso perventum fuisset atrio, omnia membra eius dissoluta, omnique infirmitate amissa, in prestinis reversa est offitiis, tota est incolomis redacta. Hoc videntes, qui ibidem aderant miraculo, tanta undique adgressa populi multitudo, ut vix ecclesiae seu atria capere potuissent omnium advenientium populorum caterva. Interea mulier alia ex longinco veniens, perditum lumen oculorum, cum ad sancti martyris accessit tumulum, recipit quod amiserat pristinum. Quedam aduliscens simul et puella demoniis vexati,
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex. uotũ qd̵ uouit ꝑficere uolens:
huis loco accessit cũ om̃ib suc eccł̃ie satͤ¬
dotibus ac turba magnificoꝵ caterua:¬
que plebis ppłi magna equidẽ cũ magna¬
corpus beati martiris. In quo loco ope¬
rantur culmina uirtutũ cothidie ad hu¬
uis mirabile tumulũ ad laudẽ et glias

Expanded text:
it perficere volens, huic loco accessit cum omnibus suae ecclesiae sacerdotibus ac turba magnificorum catervaque plebis populi magna. Quidem cum magncorpus beati martiris, in quo loco operantur culmina virtutum cottidie ad huius mirabile tumulum ad laudem et gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
creber itus esset acceditus sc̃ĩ uiri frequen
turba nõ potuit. et ut erant muta simu¬
lacra nullis adumbrata fantasiis intra
ss crilega obsequia et sollicita consultan¬
suꝑstitionis ministri subita rei nouitate ꝑ
moti inter se ĩuicem querere unde in no¬
mina sua repente uenisset tantis tẽpori¬
bus in us̃itata taciturnitas. Quis ille
Auduut igitur a quodã sacre religioris
saturninũ. cuius cecbro uxta capitoliũ¬
transitu ad solum uiri conspectũ eterrita

Expanded text:
frequens itus esset ac reditus. Sancti uiri presen| turba non potuit | et ut erant muta simulacra . nullis adumbrata fan| tasiis ad sacrilega obsequia et sollicita consulenstitionis antestites tantae rei nouitate per| moti Inter se inuicem querere. Vnde in numina sua re| pente uenisset tanti temporis inusitata taciturnitas . | quisnam ita Audiunt a quodam nostrae relegionis saturninum cuius crebro| iuxta capitoliutransitu . ad conspectu uiri eius et exterri| ta
Abbreviated transcription (Latin):
opprimeretur. etiã et dei famule subi¬
taneo fine ad xp̃m migrarẽt: cepit be¬
atissima mater grauiter affligi pro
eis. Contigit autẽ ut due ex sororib
gladio ipso percusse: luuenẽ replerẽt᷑
Et cũ uicine iã morti otulis obtene¬
bratis lucẽ diei cernere nõ possent.
matrẽ scãm pross oraturã uix iam lo¬
quentes exposcũt. Demẽs uero dei fa¬
mula i loco oratorii scĩ cesarii ubupẽ
iacebat. humi prostrata. cũ accimis

Expanded text:
opprimeretur, etiam et Dei famulae subiopprimeretur, etiam et Dei famulae subitaneo fine ad Christum migrarent, coepit beatissima mater graviter affligi pro eis. Contigit autem, ut duae ex sororibus gladio ipso percussae invicem prosternerentur, et cum vicinae iam morti, oculis obtenebratis, lucem diei cernere non possent, matrem sanctam pro se oraturam vix iam loquentes exposcunt. Veniens vero Dei famula in loco oratorii sancti Caesarii, ubi iacebat, humi prostrata, cum lacrimis
Abbreviated transcription (Latin):
lantes atqz pro sui culpa indulgenti¬
am flagitantes. Illa uero que erat
repleta dulcedine spũs sci. alacri aĩo
eos suscipiens. taiqmͣ si magnus ho¬
noribus eam sublunassent ita dulciter
alloquens dnm pro ipĩs deprecabatur.
Iegerat enĩ scm̃ emiãgeliũ: quod auf
Si dimiseritis hoĩbus ꝑctã eoꝵ. et pa¬
acta hac tẽpestate: cõmorata est cũ fili¬
abus quas dulciter ẽnutriebat. ãnis
quatuordecĩ edocens illas omnẽ fidei
sc̃ĩtatem. Nam una de sororibus cũ
grauiter ad infestatione meridiam de¬
monis nimiã fatigationẽ sustineret.
et corpore tremebũda. nullatenus se
erigere posset. diuna clemẽtia largiẽ¬
te: alic fideli sorori dignatus est dñs in¬
cordari. ut ex capillis beatissime matris
igne subposito ureret. et in aqua mũda
eidem bibere daret. Que statun pristi¬
nam recipiens sanitatẽ. simul prore¬
cuperatione corporis maximas cũ de¬
uotione deo grãs retulerũt. Quodã
tpr̃e cũ nimia clade populus ciuitatis

Expanded text:
lantes atque pro sui culpa indulgentiam flagitantes. Illa vero, quae erat repleta dulcedine Spiritus sancti, alacri animo eos suscipiens, tamquam si magnis honoribus eam sublimassent, ita dulciter alloquens, Dominum pro ipsis deprecabatur. Legerat enim sanctum euvangelium, quod ait: Si dimiseritis hominibus peccaacta hac tempestate, commorata est cum filiabus, quas dulciter enutriebat, annis quatuordecim, edocens illas omnem fidei sanctitatem. Nam una de sororibus cum graviter ab infestatione meridiani daemonis nimiam fatigationem sustineret et corpore tremebunda nullatenus se erigere posset, divina clementia largiente, aliae fideli sorori dignatus est Dominus incordari, ut ex capillis beatissimae matris, igne subposito, ureret et in aqua munda eidem bibere daret. Quae statim pristinam recipiens sanitatem, simul pro recuperatione corporis maximas cum devotione Deo gratias retulerunt. 20. Quodam tempore cum nimia clade populus civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
grã ppło se ĩuitate. Cuius mater euticia
per annos quatuor fluxu sanguinis fati
gata. nullo poterat medicoꝵ remedio libe¬
rari. Igitur dũ processionis nusteria age¬
rentur. hec enuãgelii lectio fuit. qua legi¬
tur. tacta fimbria uestimẽti. mulierẽ a¬
lettio rectatur bcata lucia dixit. matri suc

Expanded text:
gratia inuitante. Cum matre| euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis patie| batur+ . nullo poterat medicorum remedio liberare. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . mulier a salectio re
Abbreviated transcription (Latin):
isse ut semꝑ in presenti habcat cũ pro cuiꝰ
noĩe passa est. Continge ergo sepulchrũ
euis credens et liberaberis Igitur cũ per¬
actis om̃ibus populus accessisset prostra¬
filia. et ceperũt lacrimis flagitare suftra¬
giuĩ Intecea dũ dr̃onis prolixitas tendi¬
tur. sompnũ lutia urego xipat. et ua¬
dit in sompniis beatã agatbã in medio

Expanded text:
isse . ut sem| per in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et liberaueris .| Igitur cum peractis omnibus . populus abscessissit . pros| trafilia . et coeperunt lacrimis flagitare suffragium| interea dum orationis prolexitas tendi. somnum| Lucia uirgo arripuit. Et uidens in somnio beatam| Agathen in medio
Abbreviated transcription (Latin):
quia iam nõ retineo male factũ nec fu¬
rit animus meus contra ullũ frẽm¬
nostrũ. qd̵ utiq uera sũt que seruus tu¬
us predicat. et malo inuiriã pati quã
in die iudicii inichi iste scũs in testimo¬
mo exhibeatur. Ille alius de suꝑbia eadẽ
dicebat. Alius de ĩudia. alius de quoli¬
bet uicio laborabat similiter diceba¬
mus. Omsqz sam aĩno et reuelati ad
cubilia nr̃a dño grãs agentes reuerte¬
plasinator scẽ qualẽ faciẽ. qualẽ ꝑsonã
qui potest umꝙͣ exponere: Nos uero de¬
sideramus inte scẽ pater doctrinã. formã
uultũ ꝑsonã scientiã. dulcedinẽ que spe¬
cialiter a dño inter ceteros homines habu¬
isti. Quã scã fuit uita tua quã puris et
dulcis effectus. Dñc ihũ quãta et qualia
dederis quis potest uel cogitare. nõ dicã
uerbis exponere. Nam cũ ad bñdicendos
fontes procederet. si hii qui uiderũt et que
dico audiunt testes ip̃i ibi idonei sũt qr

Expanded text:
quia iam non retineo male factum, nec fuquia iam non retineo male factum, nec furit animus meus contra ullum fratrem meum, quia utique vera sunt, quae servus tuus praedicat, et malo iniuriam pati, quam in diem iudicii mihi iste sanctus in testimonio exhibeatur'. Ille alius de superbia eadem dicebat, alius de invidia, aliusque de quolibet vitio laboraverat, similiter dicebamus, omnesque sani animo et relevati ad cubilia nostra Deo gratias agentes reverteplasmator sancte, qualem faciem, qquis potest umquam exponere? Nos vero desideramus in te, sancte pater, doctrinam, formam, vultum, personam, scientiam, dulcedinem, quam specialem a Domino inter ceteros homines habuisti: quam sancta fuit vita tua, tam purus et dulcis aspectus. Domine Iesu, quanta et qualia dederis, quis potest vel cogitare, non dicam verbis exponere? Nam cum ad benedicendos fontes procederet, – si hii qui viderunt et quae dico audiunt, testes ipsi sibi idonei sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
num quis uerbis uinqmͣ ualebit expli¬
care. Sic dicebat ad nos seruus xp̃i. Ce¬
astantibus uero uel acubiculariis sugge¬
rebatur propter lassitudinẽ suã quia
respirare uix fatigatus ualebat ut se
pausaret. Ille respondebat. Bene dicitis.
sed expectate modicũ. Tũc cubicularii¬
bus ile. Expectate ĩquit. ⁊d mensam
multũ dicendo lassastis. et huc usq nõ¬
tacuistis iam paululũ reficite. Et adiecit
Bene dicitis: Sed quia cenã expedu¬
mus reciniũ nullũ facturi sumus. In
cognitoꝵ conscius nouit qd̃ dico quia
spũs sc̃s̃ cũ cepisset per ip̃m eruituari om¬
mũ. uicia ita replicabat ut om̃s nos ag¬
nosceremus. et flagellis sue eruditioĩs cedebat
et medicamẽtis diuiiiis limens ad sam¬
tatem sine ulla mora reuocabat tanꝙͣ
spũalis et scũs organarius cordas tan¬
gebat singuloꝵ ita ut exeuntes ab illo
nobismetipĩs de hoc qd̃ dictũ fuerat
aliquantulũ resonaremus dicentes

Expanded text:
nium quis verbis umquam valeat explinium quis verbis umquam valeat explicare? Sic dicebat ad nos servus Castantibus vero vel a cubiculariis suggerebatur propter lassitudinem suam, quia respirare vix fatigatus valebat ut se pausaret. Ille respondebat: Bene, inquit, dicitis. Sed exspectate modicum. Tunc cubicularbus ille, Expectate, inquit, ad mensam multum dicendo lassastis, et huc usque notacuistis, jam paululum reficite. Et adjecit: , 'dicitis; sed quia cenam expedivimus, recinium nullum facturi sumus'. 34. Incognitorum conscius novit, quod dico, quia Spiritus sanctus cum coepisset per ipsum eructuari, omnium vitia ita replicabat, ut omnes nos agnosceremus, et flagellis eruditionis suae caedebat, et medicamentis divinis leniens, ad sanitatem sine ulla mora revocabat. Tamquam spiritalis et sanctus organarius cordas tangebat singulorum, ita ut exeuntes ab ipso nobismet ipsis de eo quod dictum fuerat aliquantum resonaremus, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
incipiens abmnitio qd̃ lectũ fuerat uel ex¬
positũ repetebat. Nobisq misellis uoce
prophetica cũ genuitu dicebat. Colligite
colligite triticũ dm̃. quia uere dico uobis
non diu erit ut colligatis. Didete qd̃ dico.
Colligite quia quesituri estis istud tẽpus.
Uere uere quesituri estis dies istos et ual¬
de desideraturi. Quod et si tũc abusiue
desideria nr̃a suscipiebat iam tamẽ nũc
uenisse probamus qd dixit. Illud propłe¬
titũ in nobis completũ est. Nittã uob̃
famẽ in terra. Famem inquit nõ panis
et aque. sed audiendi uerbũ dei. Licet
predicationes quas nstituit recitenter.
tamẽ cessauit illa incessabilis uox que
immplebat illd̃ ꝓpheticũ. Clama ne cesses.
Hoc sepus dicens. Palatus cuiusq cũ
uerbũ dei fastidit ãa eius febrit. Cum
ad sanitatẽ uenerit. tũc esurit et sitit: qd̾
dum ĩfirmitatur repudiat et negligit
Nam illud dulcissimũ et scĩssimũ reci¬

Expanded text:
incipiens ab initio, quod lectum fuerat vel exincipiens ab initio, quod lectum fuerat vel expositum repetebat nobisque misellis voce prophetica cum gemitu dicebat: 'Colligite, colligite triticum dominicum, quia vere dico vobis: Non diu erit, ut colligatis. Videte quod dico: Colligite, quia quaesituri estis istud tempus; vere, vere quaesituri estis dies istos et valde desideraturi'. Quod etsi tunc abusive desidia nostra suscipiebat, iam tamen nunc venisse probamus quod dixit. Illud propheticum in nobis impletum est: Mittam vobis famem in terra, famem, inquit, non panis et aquae, sed audiendi verbum Dei. Licet praedicationes quas instituit recitentur, tamen cessavit illa incessabilis vox, quae implebat illud propheticum: Clama ne cesses, hoc saepius dicens: 'Palatus cuiusque cum verbum Dei fastidit, anima eius febrit; cum ad sanitatem venerit, tunc esurit et sitit, quod, dum infirmatur, repudiat et neglegit'. 33. Nam illud dulcissimum et sanctissimum reci
Abbreviated transcription (Latin):
eũ fecit. Qui statim a temptatione in¬
imici absolutus est. Nam illud quã
scm̃ et dulce erat cũ per diem incessabili¬
ter oportune in oportune uolentibus
nolentibusqz uerbũ dei ingereret. Cũ
iam sero pausare ueniret. ut uel unus
hore momẽto de scripturis diuinis. et
de instructione sca nõ uacaret aiebat
hodie qualia fercula habunnus: Nos
tacentes suspirabamus. quia illuc intel¬
lectus nr̃ ducebatur quo ille solicitus erat
nos prouocare qd̃ de cibo spũali loqui bo¬
lebat et ideo nos ĩterrogaret. Dicebat
uerimus etiã et qd̃ prandistis retinetis
Si autẽ ĩterrogauerimus quid ad mensã
lectũ sit nõ recordamur. Onde datur in¬
telligi quia illud nobis qd̃ retinemus
dulater sapuit. Illud uero qd nõ retine¬
mus non solũ saporẽ in palato cordis nrĩ
nullũ prestitit sed etiã fastidiũ forsitan
fecit. Et ingemuscens dicebat. O ĩfelix
obluuo bonoꝵ qua nichil infelicius. Et

Expanded text:
eum fecit; qui statim a temptatione ineum fecit; qui statim a temptatione inimici absolutus est. 31. Nam illud quam sanctum et dulce erat, cum per diem incessabiliter oportune inportune, volentibus nolentibus, verbum Dei ingereret ! Cum iam sero pausare venisset, ut vel unius horae momento de scripturis divinis et de instructione sancta non vacaret, agebat hodie, qualia fercula habuimus ?' Nos tacentes suspirabamus, quia illuc intellectus noster ducebatur, quo ille solitus erat nos provocare, quod de cibo spiritali loqui volebat, et ideo nos interrogaret. Dicebat verimus, etiam et quod prandidistis retinetis; si autem interrogaverimus, quid ad mensam lectum sit, non recordamur. Unde datur intellegi, quia illud nobis quod retinemus dulciter sapuit; illud vero quod non retinemus non solum saporem in palato cordis nostri nullum praestitit, sed etiam fastidium forsitan fecit'. Et ingemiscens dicebat: 'O infelix oblivio bonorum, cui nihil infelicius !' 32. Et
Abbreviated transcription (Latin):
flere sed uade duc eam ad domnũ cesariũ
et offer eam illi secrete ut euret eam. Ille
uero nnchil dubitans uenit arelato. et ua¬
dens occurrit ei et prostrauit se ad pedes
tius cũ laccimus dicens. Dr̃e miserere
michi misero. cura filiã meã. Qui solici¬
te ĩ terrogans quid haberet: Respondit
Demoniũ. Dixit ei. Tace. et reuertere
in domũ tuã. Mane cũ matutine dicũ¬
tur reuertere et adduc tecũ puellã ip̃am
et matrẽ eius et obserua dictis matuti¬
ius inatrio sc̃i stephĩ. Et cũ setretũ bide¬
ris. ueni ad cellã et appella. Ille uero fecit
sicut uisserat. Ipẽ autẽ secrete egrediens
et genu in terra figens. cũ patre et matre
puelle orauit. Erigensqz se signauit
eam et dimisit sanã. Iterũ ambulans
per plateã ciuitatis uidit econtra inforo
hominẽ quia demonio agebatur. In¬
quẽ cum attendisset habens manũ sub
casulla ut a sius nõ uideretur. crucẽ contͣ

Expanded text:
flere, sed vade, duc eam ad domnum Caesarium flere, sed vade, duc eam ad domnum Caesarium et offer eam illi secrete, et curat eam'. Ille vero nihil dubitans, venit Arelato, et vadens, occurrit ei et prostravit se ad pedes eius cum lacrimis, dicens: 'Domne, miserere mihi misero; cura filiam meam'. Qui sollicite interrogans, quid haberet, respondit: ' Daemonium'. Dixit ei: 'Tace et revertere ad domum tuam. Mane, cum matutinae dicuntur, revertere et adduc tecum puellam ipsam et matrem eius, et observa, dictis matutinis, in atrio sancti Stephani; et cum secretum videris , veni ad cellam et appella'. Ille vero fecit, sicut iusserat, Ipse autem secrete egrediens et genu in terra figens, cum patre et matre puellae oravit, erigensque se, signavit eam et dimisit sanam. 30. Iterum ambulans per plateam civitatis, vidit econtra in foro hominem, qui a daemonio agebatur. Quem cum attendisset econtra, manum sub casula habens, ut a suis non videretur, crucem contra
Abbreviated transcription (Latin):
fide armatus ĩfixit. ut uemẽti lapidi cõ¬
trairet uirga discipuli. crux magistri
Tantã ibi ds̃ ob honorẽ serui sui digna¬
tus est operari uirtutẽ: ut ubi post mo¬
dũ maximã ubertatẽ daret unde repu¬
lerat tẽpestatẽ. Item quadam die domꝰ
uincentii cuiusdã cõprehendit. cuius so¬
lariũ ex ligno factũ. flãma cedebat. Ille
uidens se nichil ualere posse quanta potu¬
it uelocitate ad ip̃m domnũ prexit. Ge¬
mbus eius aduolutus rogat ut oraret
Qui cuuens ei egressusq foras crutẽ
contra flãmas fecitz Que cõtinuo re¬
grediens ita sospitt est ut nec signũ ap¬
paruisset in solarii tabulis. Retulit etiã
nobis nuper quidã pb̃r qd̃ ante aliquot
ãnos dũ adhuc laicus esset filia sua demo¬
mo bexabatur. Qui merens et lugens
uni ex amicis sius dixit: Quuid faciam
infelix qd̃ filia mea demonio uexatur:
Melius michi fuerat. ne nata aut certe
mortua fuisset. Cui ille respondit. Noli

Expanded text:
fide armatus infixit, ut veniente lapide confide armatus infixit, ut veniente lapide contrairet virga discipuli, crux magistri. Tantam ibidem Deus ob honorem servi sui dignatus est operari virtutem, ut ibi postmodum maximam ubertatem daret, unde reppulerat tempestatem. 28. Item quadam die domus Vincenti cuiusdam comprehendit, cuius solarium ex ligno factum flamma caedebat. Ille videns se nihil valere posse, quanta potuit velocitate ad ipsum domnum perrexit; genibus eius advolutus, rogat, ut oraret. Qui annuens ei egressusque foras, crucem contra flammam fecit, quae continuo regrediens, ita sopita est, ut nec signum apparuisset in solarii tabulas. 29. Retulit etiam nobis nuper quidam presbyter, quod ante aliquot annos, dum adhuc laicus esset, filia sua a daemonio vexabatur. Qui maerens et lugens, uni ex amicis suis dixit: 'Quid faciam, infelix, quod filia mea a daemonio vexatur ? Melius mihi fuerat, nec nata aut certe mortua fuisset'. Cui ille respondit: 'Noli
Abbreviated transcription (Latin):
librsz. et res. cellas et se ipãs per cisternas
isectti. aint. Obi deo dispensante aqua de¬
erat. ne slia disperatio cõturbaret currẽte
propositi monasterii nũciauerũt patri
ip̃arum qd̃ iam ignis prope esset celle sue:
Ille festi nãter egressus. media nocte per
murũ adlocũ ueniens ubi flãma uehe¬
mentius incũbebat. Orõne se proster¬
nens ipĩsq i andans sed de muro cla¬
mans. Non t.meatis bñdute. Mux se¬
uiens flania uirtutis sue amisit incen¬
diũ. Net hoc silebo qd̾ etiã quod ã tpr̃e¬
in alpinis locis factũ celeberrimũ pre¬
dicatur. Dũ cuiusdã fines nobilissimi
uiri tẽpestas assidua ꝑniciosa infusioẽ
contereret. tunctosq fructus loci illi¬
us uis grandinis deuoraret. ita ut ãnis
singulis. nulla ibidẽ spes subsidii rema¬
neret. euenit iterũ ut baculus eius casu
ibidem remaneret de quo possessor ip̃e
crucẽ fieri iussit quã ẽminenciori loco

Expanded text:
libros vel rescellas et se ipsas per cisternas libros vel rescellas et se ipsas per cisternas iactabant, ubi, Deo dispensante, tunc aqua deerat, ne illas desperatio conturbaret. Currentesque praepositi monasterii, nuntiaverunt patri ipsarum, eo quod iam ignis in proximo esset cellae suae. Ille festinanter egressus, media nocte per murum ad locum veniens, ubi flamma vehementius incumbebat, oratione se prosternens ipsisque mandans et de muro clamans: 'Non timeatis, benedictae', mox saeviens flamma virtutis suae amisit incendium. 27. Nec hoc silebo, quod etiam quodam tein Alpinis locis factum celeberrimum praedicatur. Dum cuiusdam fines nobilissimi viri tempestas assidua perniciosa infusione contereret, cunctosque fructus loci illius vis grandinis devoraret, ita ut annis singulis nulla ibidem spes subsidii remaneret, cessitque iterum, ut baculus eius casu ibidem remaneret. De qua virga possessor ipse crucem fieri iussit, quam eminentiori loco
Abbreviated transcription (Latin):
ad balilicã apłoꝵ ubi ip̃ẽ metatũ habue¬
matrona quedã ii urbe massiliensi casu
pedem sibi luxauit itant per tpr̃a multa pe¬
dem ip̃m interra ponere nõ posset. sed
mairbiis sustentata seruoꝵ suoꝵ uis ad
ciutatẽ illã ambularet. Audito mulier
aduentu ip̃ius. fecit se ad eñ salutandũ
addu.. Que accepta aib eo orone et bñdi¬
ctione nchiil illi de causa sua presumpsit
sugge: ere. sed regressa ab eo ad sellare ip̃ius
appropinquari se ꝑmitti rogauit. Que
de suꝑ sestio. quo sella tegebatur locũ debi¬
litatũ fidcuter tangens. statim pristinã
sanitatẽ recipiens. taraꝙͣ sine nichil mali
fuisset perpessa. pedibus suis nullo sustẽ¬
tante uihlumis reuersa est dño usqz
die qd̃ multi nouerũt hac in cuntate cu¬
monasterio. Appropinquare igitur ig¬
is cepitrta ut nulli dubiũ esset omĩa
ibideri concremanda. Turbate igitur
ancille dei quibus foras exire nõ licebat

Expanded text:
ad basilicam Apostolorum, ubi ipse metatum habuead basilicam Apostolorum, ubi ipse metatum habuematrona quaedam in urbe Massiliense casu pede luxavit, ita ut per tempora multa pedem ipsum in terra ponere non posset, sed manibus sustentata servulorum suorum, vix ad civitatem ipsam ambularet. Audito mulier adventum ipsius, fecit se ad eum salutandum adduci. Quae, accepta ab eo oratione et benedictione, nihil illi de causa sua praesumpsit suggerere; sed regressa ab eo, ad sellarem ipsius adpropinquari se permitti rogavit. Quae de supersellio qui sellam tegebat locum debilitatum fideliter tangens, statim pristinam sanitatem recipiens, tamquam si mali nihil fuisset perpessa, pedibus suis, nullo sustentante, incolumis reversa est, Domino usque die – quod multi noverunt – hac in civitate cumonasterio. Appropinquare igitur ignis coepit, ita ut nulli dubium esset omnia ibidem concremanda. Turbatae igitur ancillae Dei, quibus foris exire non licebat,
Abbreviated transcription (Latin):
citate sua. omĩa illũ inueritate queri in¬
sumabat. Tũc et huius idem bene natu ͤ
puelle redemptionẽ iterũ accepit. Nã
quoꝵ tunc solicitudinis fuit cognouerũt
quod ip̃am postea exhibuerat quã prius
birili habitu demonstrauerat. Q d̃ cum
indignatione scõ dei nõ solus ego sed etiã
supradictus pbr̃ simul et cũ ueretũdia sug¬
gerebat. tũc ille ut erat circa peregrinos
Noli tu frater irasci. Tu bene fecisti pere¬
grinũ cõmendare tibi: Dro bona uolũ¬
tate tua reddet tibi deus mercedẽ. et illi
musello parcat ds̃ pectatũ hoc qui me fecit
puellã osculari. Et hoc pͥ ⁊mũ puella
ip̃a percipiat ut quia et si indignũ sacer¬
dotem osculari presumpsit tale sc̃ĩmoniũ
faciat. ut aliũ uirũ nũqui osculetur.
Sed quia futuroꝵ arbiter dẽ. sciuit illã
sine dubio in birginitate ꝑdurare nõ
posse. ne serui dei orõ irrita ficret. alia
die de hoc mũdo discessit. Het arelato

Expanded text:
citate sua omnia illum in veritate queri incitate sua omnia illum in veritate queri insinuabat. Tunc et huius idem Benenatus puellae accepit iterum redemptionem. Nam quorum tunc sollicitudinis fuit, cognoverunt, quod ipsam postea exhibuerat, quam prius virili habitu ostentaverat. Quod cum indignatione sancto Dei non solus ego illi, sed etiam supradictus presbyter simul et cum verecundia suggerebant. Tunc ille, ut erat circa peregrinos Noli', inquit, 'tu, frater, irasci. Tu bene fecisti peregrinum commendare; tibi pro bona voluntate tua redditurus est Deus mercedem. Et illi misello parcat Deus peccatum hoc, qui me fecit puellam osculari; et hoc praemium puella ipsa percipiat, ut quia etsi indignum sacerdotem osculari praesumpsit, tale sanctimonium faciat, ut alium virum numquam osculetur'. Sed quia futurorum arbiter Deus scivit, illam sine dubio in virginitate perdurare non posse, ne servi Dei oratio irrita fieret, alia statim die de hoc mundo discessit. Haec Arelato
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant sibi a dño prestitũ ut aliquid
illius reperissent et agunt deo grãs. Oi-¬
gamqz ip̃am de pariete illo suspendũt.
defferentes ad locũ ubi demonũ ĩ cursus
audiebantur. Statimqz fugate sũt ĩ sidie
dyaboli. et ultra nulli in loco illo nocere ad
dam tpr̃e ut unus ex gallis bene natus
cũ nepotellis suis captiuũ esse. Hic habe¬
bat puellã paruulã quã uirili habitu in¬
duens ad ip̃m demonstraus dicebat. Hic
nepos meus est et metũ cũ sorore sua que
post nos huc properat captun detinẽtur.
Tunc uir dei dolens de captiuitate eoꝵ ꝓ
affritu quẽ ei dñs ab infancia ĩspirauerat
illũ. qui pucllã ipãm exhibuerat. et ipãm
belut puerũ credens. utrũqz blandere sa¬
lutans osculatur. Igitur accepta uterq
tur. Post biduũ iterũ puellã ipãm in
habitu proprio ut amplius solidos accepe¬
rat reuocat. Hec uero agebantur per sug¬
gestionẽ sc̃ĩ biri iacobi pbri qui scã simpã¬

Expanded text:
dicebant, sibi a Domino praestitum, ut aliquid dicebant, sibi a Domino praestitum, ut aliquid illius reperissent. Mirantur et agunt Deo gratias virgamque ipsam de pariete illo suspendunt, deferentes ad locum, ubi daemonum incursus audiebantur: statimque effugatae sunt insidiae diaboli, et ultra nulli in loco nequissimum maldam tempore, ut unus ex Galliis Benenatus qploraret cum nepotellis suis captivum esse. Habebat puellam parvulam, quam virili habitu induens, ad ipsum demonstrat, dicens: 'Hic nepos meus est, et mecum cum sorore sua, quae post nos huc properat, captivi detinentur'. Tunc vir Dei dolens de captivitate eorum, pro affectu quem ei Dominus ab infantia inspiraverat illum qui puellam ipsam exhibuerat et ipsam, velut puerum credens, utrumque blande resalutans, osculatur. Igitur accepta uterque24. Post biduum iterum puellam ipsam in habitu proprio, ut amplius solidos acciperet, revocat. Haec vero agebantur per suggestionem sancti viri Iacobi presbyteri, qui sancta simpli
Abbreviated transcription (Latin):
olcũ benedixit. eiusq oculos et aures
in unxcit. Cunctis uidentibus per platrã.
ad domũ suã sana reuersa est. Per bi¬
duũ quo ibi fuimus ad eccliam processit.
iucursusqz ille deinceps. nũquã ad eam¬
adiit. De uoluto itaqz tpr̃e uenit ad agrũ
eccl̃ie nr̃e ubi dioceses sũt que succentrio¬
nes uocantur. balncaria ibidem grandibs
fastigiis constructa sũt. Obi si quis mo¬
mentis singulis casu transiret statim per
nomẽ damabatur et illico sibi ĩgenti¬
a saxa. aut aute pedes aut poit se cadẽ¬
tia cũ metu aspiciebat. cauentes uniuer¬
si ne inde uinqmͣ preterirent. Onde
ctiã mouebantur nescientes. ne in illud
ꝑiculũ inciderent inde preter gredi nõ
debere. Cum ecce uir dei cesarius per eadẽ¬
loca ad aliã pergeret eccl̃iam: dericus cui
cura erat baculũ illius portare qd̵ nota¬
riorũ officiũ erat oblitus est. in quo mi¬
nisterio ĩ utilis ego seruiebã. Dũq in¬
cole loci illuis cũ eũ ĩuenissent gaudẽtes

Expanded text:
oleum benedixit eique oculos et aures perunxit: cunctis videntibus, per plateam ad domum suam sana reversa est. Per biduum quo ibi fuimus ad ecclesiam processit, incursusque ille deinceps numquam ad . Devoluto hinc tempore, venit ad agrum ecclesiae nostrae, ubi et dioceses sunt, quae Succentriones vocatur. Balnearia ibidem grandibus fastigiis constructa sunt. Ubi si quis momentis singulis casu transiret, statim per nomen clamabatur; ilico sibi ingentia saxa aut ante pedes aut post se cadentia cum metu aspiciebat. Caventes universi, ne inde umquam praeterirent, unde etiam monebantur omnes nescientes, ne in illud periculum inciderent, inde praetergredi non debere. Cum ecce! vir Dei ibidem requisitus ad aliam pergeret ecclesiam, clericus cui cura erat baculum illius portare, – quod notariorum officium erat, – oblitus est; in quo ministerio inutilis ego serviebam. Tunc incolae loci illius, cum eum invenissent, gaudentes
Abbreviated transcription (Latin):
ter fauente deo per singulos annos
tota hec dies expendatur in laudẽ:
et cũ gaudio celebre tur. ne forte
opocriphũ de transitu eiusdẽ uirgĩs.
dubia procertis recipiatis. Quod
multi latmoꝵ pietatis amore. studis
legendi carius amplectũtur: preser
tim ex his cũ nichil aliud experiri po¬
test pro certo: nisi qd̃ hodierna die
migrauit a corpore. Monstratur

Expanded text:
ter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte apocryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil aliud experiri possit pro certo, nisi quod hodierna die gloriosa migravit a corpore. Monstratur
Abbreviated transcription (Latin):
argento qd̵ uenerabilis eonius anteces¬
sor eius eccl̃ie mense reliquerat: custo
et discipulis precepit nõ possidere aurũ
neq argentũ: Opus uero scm̃ usq ad
diuini misterii dispensationẽ peragitur
Et eñ turribulis. calicibus patenisq
pro cor redemptione datis sacrate qui

Expanded text:
argento omne, quod venerabilis Eonius antecesargento omne, quod venerabilis Eonius antecessor suus ecclesiae mensae reliquerat, custodet discipulis praecepit non possidere aurum neque argentum. Opus vero sanctum usque ad divini ministerii dispensationem peragitur. Etenim, thuribulis, calicibus patenisque pro eorundem redemptione datis, sacratae
Abbreviated transcription (Latin):
obtabat. pro hac ne puiurẽtur ĩpii: pra
apud mĩe regẽ uota fundebat. nõ minor
anuni uirtus est pro ĩunico exorasse do¬
minũ. qmͣ procubuisse pro dño. Pro
per secutore fudisse preces ꝙͣ effudisse ãam

Expanded text:
optabat, pro hac ne punirentur impii pia apud misericordem regem vota fundebat. Non enim minor animi virtus est pro inimico exorasse dominum quam procubuisse pro domino, pro persecutore fudisse preces quam effudisse animam
Abbreviated transcription (Latin):
hanc n. cẽ tyrãnus ĩ fremuit:
dicens eum mitu pugne que post̾a die
erat futura. nõ religionis grã detrectare
militiã. At martinus ĩtrepidus. ĩmo
illato sibi terrore constantior: si hoc ĩquit
ignauie ascribitur. nõ fidei crastina die
ante aciem in ermis astabo: et in noĩe
dñi ihũ signo trucis nõ clipeo ppoctettus
aut galea hostiũ cuneos penetrabo setu-¬
rus. Retrudi ergo in custodia iubetur.
facturus fidẽ dictis: ut in ermis barbaris
obiceretur. Posta die hostes legetos de
pace miserũt: sua omĩa seqz edentes.
Unde quis dubitet hanc uere beate uiri
fuisse uictoriã: cui prestitũ sit ne in ermis
ad preliũ misteretur: Et quãuis pius
dñs seruare militẽ suũ licet inter hostium

Expanded text:
hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscribitur, non fidei, crastina die ante aciem inermis adstabo et in nomine Domini Iesu, signo crucis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seque dedentes. unde quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius nus seruare militem suum licet inter hostium