comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gt̾s significat: diuido gt̃s. Qͥd ẽ. diui¬
do: Non enĩ om̃iũ ÷ fides. Qͥd . ẽ. diui¬
do : Alii credent. alii ñ credent. Sed
ñ timeant qͥ credunt int̾ illos qͥ ñ cre¬
dunt. Diuisi ft̃ enĩ nc̃ fide. post ea di¬
uident᷑ in iudicio. oues ad dexteram.
hedi ad sinistrã. E cce inuenimꝰ quẽ¬
admodũ eccłia diuidat siccimam.
Quomͦ di uidit humeros scđm nominiᷤ
int̾pretationẽ.: Diuidunt᷑ humeri.
ut alios grauent peccata sua. alii tol¬
lant sarcinã. xp̃i. humeros enĩ pios
te. Alia sartina pondus ht.: xp̃i sar¬
cina pennaf ht̃. Nã et aui si pennas
de trabas. qͣsi onus tollis. & quo magis onus
abstulisti. eo magis in t̾ra remanebit.
quã exonerare uoluisti. Iacet. ñ uo¬
lat. qr onꝰ tulisti. Redeat onꝰ. & uolat.
talis. E. xpi sarcina. Portent illa ho¬
mines. ñ sint pigri. ñ attendant᷑ illi qui
eã ferre nolt. ferant illã qͥ uolunt. et in¬
uenient quã sit lenͣis. quã suauis. quã

Expanded text:
tes significat. Divido Gentes. Quid est, divido? Non enim omnium est fides . Quid est divido? Alii credent, alii non credent: sed tamen non timeant qui credunt, inter illos qui non credunt. Divisi sunt enim nunc fide; postea dividentur in judicio, oves ad dexteram, haedi ad sinistram . Ecce invenimus quemadmodum Ecclesia dividat Sichimam. Quomodo dividit humeros, secundum nominis interpretationem? Dividuntur humeri, ut alios gravent peccata sua, alii tollant sarcinam Christi. Humeros enim pios te: alia sarcina pondus habet; Christi sarcina pennas habet. Nam et avi si pennas detrahas, quasi onus tollis; et quo magis onus abstulisti, eo magis in terra remanebit. Quam exonerare voluisti, jacet: non volat, quia tulisti onus; redeat onus, et volat. Talis est Christi sarcina. Portent illam homines; non sint pigri: non attendantur illi qui eam ferre nolunt; ferant illam qui volunt, et invenient quam sit levis, quam suavis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ mortalitatis ponit᷑. Ido ad iericho
descendebat ille ab ierłm. qͥ incurrit
in latrones. Quia iericho ciuitas. u̾bũ
.ẽ. hebreũ. int̾pͣtat᷑ latine luna. Descende¬
bat gͦ tanquã ab immortalitate ad morta¬
litatẽ. & merito in tinere uulneratꝰ a
latronib et semiuiuus relictꝰ ẽ. ille adã.
ex quo ÷ totũ genꝰ humanũ. Ergo dies suꝑ

Expanded text:
hujus mortalitatis ponitur. Ideo ad Jericho hujus mortalitatis ponitur. Ideo ad Jericho descendebat ille ab Jerusalem qui incurrit in latrones: quia Jericho civitas verbum est hebraeum, et interpretatur latnie Luna. Descendebat ergo tanquam ab immortalitate ad mortalitatem: et merito in itinere vulneratus a latronibus et semivivus relictus est ille Adam, ex quo est t
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ponit᷑ in medio int̾ hesternũ et crasti¬
nũ. Nec iniciũ eiꝰ finis est hesterm. nec
finis eiꝰ initiũ crastini. Nã et anni dicti
st̃. Tu aut̃ idẽ ipse es: & anni tui ñ de¬
ficient. Quomͦ anm: sic dies. sic unꝰ di¬
es. Quicqͥd uuis. dicis de ȩt̃nitate. Ido
qͥc qͥd uis dicis. qr qͥcqͥd dixeris minus
unde cogites qd̃ ñ potest dici. Dies suꝑ
dies regis adicies. Annos eiꝰ usq in diem
generationis et generationis. Gene rati¬
onis huiꝰ. et generationis future. Genera
tionis huiꝰ quȩ cõparat᷑ lunȩ: ꝓptͣ qđ lina
nascit᷑. crescit. ꝑficit᷑. senescit. et occidit.
Sic st̃ generationes iste mortales. Et gene¬
rationes qua regeͬrͤitnur resurgendo.
et ꝑmanebimꝰ in ȩt̾nũ cũ dõ. quando
iã ñ sic̃ luua. s sic̃ ait dñs. tẽ iusti fulge¬
bt̃ sic̃ sol. in regno patris tui. Luna enĩ
figurate in scripturis ꝓ mutabilitate

Expanded text:
non ponitur in medio inter hesternum et crastinon ponitur in medio inter hesternum et crastinum, nec initium ejus finis est hesterni, nec finis ejus initium crastini. Nam et anni Dei dicti sunt: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Quomodo anni, sic dies, sic unus dies, Quidquid vis dicis de aeternitate. Ideo quidquid vis dicis, quia quidquid dixeris, minus unde cogites quod non potest dici. Dies super dies regis adjicies annos ejus, usque in diem generationis et generationis. Generationis hujus etionis hujus quae comparatur lunae, propter quod luna nascitur, crescit, perficitur, senescit et occidit; sic sunt generationes istae mortales: et generationis qua regeneramur resurgendo, et permanebimus in aeternum cum Deo, quando jam non sicut luna, sed quod ait Dominus, Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Luna enim figurate in Scripturis pro mutabilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Laborant filui ut suscipiant parentũ su¬
orũ hȩreditatẽ. qͥbꝰ mortuis successuri
st̃. nos ñ laboramꝰ acciꝑe hȩreditatẽ ab
illo patre. cui ñ morienti succedamꝰ. s
ẽ illo in ipsa hȩreditate in ȩt̾nũ uiuamꝰ:
Dedisti hȩreditatẽ tim̃tibꝰ nom̃ tuũ. Dies
m̃bra sumꝰ. Rex xp̃c ẽ. Caput nr̃m. rex
nr̃. Dedisti illi dies suꝑ dies. Non solũ
istos dies in isto tẽpore cũ fine: s dies
suꝑ istos dies sine fine. Habitabo inqͥt
in domo dñi in longitudinẽ dierũ.
Quare in longitudinẽ dierũ. nͥ qr mͦ
breuitas ẽ. dierũ : Om̃is enĩ res quȩ
dies. ut ñ solũ diebꝰ istis transeuntib
Mregnet. xp̃c in eccłia sua: s regnent
cũ illo scĩ in dieb illis qͥ ñ habent finẽ. Ibi¬
dixit ĩ in longitudinẽ dierũ. Quia unꝰ
dies sic intelligit᷑: filiꝰ m̃s es tu. ego hodie
genui te. Unũ diẽ dix̃ hon̾ie. s iste dies

Expanded text:
Laborant filii, ut suscipiant parentum suLaborant filii, ut suscipiant parentum suorum haereditatem, quibus mortuis successuri sunt? nos non laboramus accipere haereditatem ab illo Patre, cui non morienti succedamus, sed cum illo in ipsa haereditate in aeternum vivamus! Dedisti haereditatem timentibus nomen tuum. 8. vers. membra sumus. Rex Christus est, caput nostrum, rex noster. Dedisti illi dies super dies; non solum istos dies in isto tempore cum fine, sed dies super istos dies sine fine. Habitabo, inquit, in domo Domini, in longitudinem dierum . Quare, in longitudinem dierum, nisi quia modo brevitas est dierum? Omnis enim res quae ti, ut non solum diebus istis transeuntibus regnet Christus in Ecclesia sua, sed regnent cum illo sancti in diebus illis, qui non habent finem. dixi jam, In longitudinem dierum: quia unus dies, sic intelligitur, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unum diem dixit hodie: sed iste dies
Abbreviated transcription (Latin):
piat. ad quã nos deducit qͥ factꝰ e̾ spes nr̃a.
nqͥlinꝰ ero in tab̾nacło tuo usq in scła.
Si diu eris inqͥlinꝰ. qͥͣsi hoc illi diceremꝰ. la¬
boraturꝰ gͦ es in t̾ra. int̾ tantas tẽptationes.
Nlã si paucoꝵ dierũ hic eẽt ęccłia: cito
finirent᷑ tẽptatoris insidiȩ. Bene. pacͥoꝵs
dierũ uelles ẽẽ tẽptationes.S qͦm collige¬
ret natos om̃s. nͥ du hic e̾e̾t. nͥ usq infinẽ
ꝓtenderet᷑: Noli inuidere cȩteris post
futuris. noli qr iã tͣnsisti. pontẽ miscd̾ie
uelle p̾cidere. Sit hic usq in scła. ft qͥd
de tẽptationibꝰ. quȩ necesse ÷ ut abundeNs.
qͣnto magis ueniunt scandala : Et enĩ ipse
ait. Qm̃ abundauit iniqͥtas: refrigescet
caritas multoꝵs. S illa ȩccłia quȩ clamat
a finibꝰ terrȩ. in his ẽ de qͥb sequit᷑ diceis.

Expanded text:
piat, ad quam nos deducet qui factus est spes nostra. piat, ad quam nos deducet qui factus est spes nostra. Inquilinus ero in tabernaculo tuo usque in saecula. Si diu eris inquilinus, quasi hoc illi diceremus, laboraturus ergo es in terra inter tantas tentationes: nam si paucorum dierum hic esset Ecclesia, cito finirentur tentatoris insidiae. Bene; paucorum dierum velles esse tentationes: sed quomodo colligeret natos omnes, nisi diu hic esset, nisi usque in finem protenderetur? Noli invidere caeteris post futuris; noli, quia jam transisti, pontem misericordiae velle praecidere: sit hic usque in saecula. Et quid de tentationibus, quae necesse est ut abundent quanto magis veniunt scandala? Etenim ipse ait: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Sed illa Ecclesia quae clamat a f
Abbreviated transcription (Latin):
ebꝰ hic uiuimꝰ. et transimꝰ. Inqͥlini enĩ hic
sumꝰ. habitatores in cȩlo erimꝰ. Ibi es inqͥ¬
luiꝰ: unde auditurꝰ es uocẽ diũ dĩ. migra.
Nã de domo illa ȩt̾na incelis: nemo te
iubebit migrare. Hic gͦ in qͥlinꝰ. unde etiã
dr in alio psalmo. Inqͥlinꝰ ego sũ apud te
et ꝑegrinꝰ. sic̃ om̃s patres mei. hic gͦ in¬
quilini sumꝰ. ibi nob̾ dñs mansiones
dabit ȩtͣnas. Multe inqͥt mansiones
ft̃ apud patrẽ meũ. Mansiones illas ñ
tanquã inqͥlinis dabit: sed tanquã crui¬
b in ęt̾nũ mansuris. Hic tam̃ fr̃s qr ñ
dix. inqͥlinꝰ ero intab̾nacło tuo usq in scła.
Seiuat quantũ libet inimicꝰ. oppugnet me.
insidias mnͥ prȩparet. scandalis crebrescat.
faciat angi cor meũ: inqͥlinꝰ ero in tab̾¬
nacło tuo usq in scła. Non uincit᷑ eccłia.
ñ eradicabit᷑. nec cȩdit qͥb libet tẽptatio¬
nib: donec ueniat huiꝰ scłi finis. et nos
ab ista tẽporali ęt̃na illa habitatio susci¬

Expanded text:
ebus hic vivimus, et transimus: inquilini enim hic sumus, habitatores in coelo erimus. Ibi es inquilinus, unde auditurus es vocem Domini Dei tui: Migra. Nam de domo illa aeterna in coelis nemo te jubebit migrare. Hic ergo inquilinus. Unde etiam dicitur in alio psalmo: Inquilinus ego sum apud te, et peregrinus, sicut omnes patres mei . Hic ergo inquilini sumus; ibi Dominus nobis mansiones dabit aeternas: Multae, inquit, mansiones sunt apud Patrem meum . Mansiones illas non tanquam inquilinis dabit, sed tanquam civibus in aeternum mansuris. Hic tamen, fratres, hic dixit, Inquilinus ero in tabernaculo tuo usque in saecula. Saeviat quantumlibet inimicus, oppugnet me, insidias mihi praeparet, scandalis crebrescat, et faciat angi cor meum: inquilinus ero in tabernaculo tuo usque in saecula. Non vincetur Ecclesia, non eradicabitur, nec cedet quibuslibet tentationibus, donec veniat hujus saeculi finis, et nos ab ista temporali aeterna illa habitatio susci
Abbreviated transcription (Latin):
re despicit nos ds: ꝓpt̾ qͦs filio ꝓprio ñ
peꝑcit. s ꝓ nob̾ om̃ibꝰ tradidit eũ. Sic gͦ
factꝰ est spes nr̃a. In illo uides et laborem
tuũ. et mercedẽ tuã. Laborẽ in passione:
mercedẽ in resurrectione. Sic gͦ factꝰ est
spes nr̃a. habemꝰ enĩ duas uitas. s unã
in qua sumꝰ. alterã qͣm sꝑamꝰ ignota no
bis .ẽ. Tolera inqua es. et habehis quam
nondũ habes. Quomͦ toleras: Ut ñ uin¬
caris a tẽptat ore. Laboribꝰ suis. cẽptati¬
demonstrauit uitã in qua eris. Nos enĩ
ñ noueramꝰ. nͥ nasci hominẽ et miori.
Resurgere hominẽ et uiuere in ȩt̾nũ: ñ
noueramꝰ. Suscepit qđ noueras. et demon¬
strauit qđ ñ noueras. Id̾o gͦ factꝰ ẽ spes nr̃a
in tͥbulationib. intẽpdionib Uidete a

Expanded text:
pter quos Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Sic ergo factus est spes nostra. In illo vides et laborem tuum, et mercedem tuam; laborem in passione, mercedem in resurrectione. Sic ergo factus est spes nostra. Habemus enim duas vitas; sed unam in qua sumus, albis est. Tolera in qua es, et habebis quam nondum habes. Quomodo toleras? Ut non vincaris a tentatore. Laboribus suis, tentatidemonstravit tibi vitam in qua eris. Nos enim non noveramus nisi nasci hominem et mori; resurgere hominem et vivere in aeternum non noveramus: suscepit quod noveras, et demonstravit quod non noveras. Ideo ergo factus est spes nostra in tribulationibus, in tentationibus. Vide A
Abbreviated transcription (Latin):
uia. qͣndo xp̃c a diabolo tẽptabatur.
Ecce in qua firmitate te uoluit stabi¬
lire. Merito ñ uacat uox nr̃a. s exau¬
dit᷑. In magna enĩ spe. positi sumꝰ. In
petra exaltasti me. Deduxisti me. qr
factꝰ es pes mea. Ille. si nr̃a spes factꝰ ñ
cẽt: non nos deduceret. Deducit tan¬
quã dux. & in se ducit cãꝙͣ uia. et ad
se deducit tanquã patria. Deducit gͦ
nos. Unde: Quia factꝰ e̾. pes nr̃a. Unde
factꝰ est spes nr̃a : Ecce sic quomͦ atidistis
qr tẽptatus ẽ. qi passus ẽ qr resurrexit:
factꝰ ẽ. spes nr̃a. Quid enĩ nob̾ dicimus.
quando hȩc legimꝰ: Non enĩ ꝑdit nos

Expanded text:
uando Christus a diabolo tentabatur. Ecce in qua firmitate te voluit stabilire. Merito non vacat vox nostra, sed exauditur: in magna enim spe positi sumus; In petra exaltasti me. 4. Deduxisti me, quia factus es spes mea. Ille si nostra spes factus non esset, non nos deduceret. Deducit tanquam dux, et in se ducit tanquam via, et ad se perducit tanquam patria. Deducit ergo nos. Unde? Quia factus est spes nostra. Unde factus est spes nostra? Ecce sic quomodo audistis quia tentatus est, quia passus est, quia resurrexit, factus est spes nostra. Quid enim nobis dicimus quando haec legimus? Non enim perdet nos
Abbreviated transcription (Latin):
Sĩ in illo nos tẽptati sumꝰ: in illo nos
diabolũ suꝑamꝰ. Attendis qr xp̃c tẽpta¬
tꝰ .ẽ. ñ attendis qr uicit. Te agnosce
centẽ. Poterat a se diabolũ ꝓhibere.s
si ñ tẽptaret᷑ : tͥ tẽptando uincendi
magisteriũ ñ p̃beret. Itaq ñ mirũ
si int̾ tẽptationes positꝰ iste. clamat
a finibꝰ terre. S quare ñ uincit᷑ : In
pet̾ exaltasti me.Iã gͦ hic agnoscimꝰ.
qͥs clamat a finib t̾rȩ. Recolamꝰ euan¬
głiũ. suꝑ hanc petrã ȩdificabo eccłiã
meã. Ergo ille clamat a finibꝰ t̾rȩ.

Expanded text:
Si in illo nos tentati sumus, in illo nos Si in illo nos tentati sumus, in illo nos diabolum superamus. Attendis quia Christt, et non attendis quia vicit? Agnosce centem. Poterat a se diabolum prohibere: sed si non tentaretur, tibi tentando vincendi magisterium non praeberet. Itaque non mirum, si inter tentationes positus iste clamat a finibus terrae. Sed quare non vincitur? In petra exaltasti me. Jam ergo hic agnoscimus quis clamet a finibus terrae. Recolamus Evangelium: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Ergo il
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ & breuit᷑ ex eo loquam᷑. qͣntũ adiuue¬
rit ipse qͥ nos iubet loqui. Sic ero uo¬
lentib officiosus : ut ñ sim tardis mo¬
lestus. nec paucis multꝰ. nec occupatiᷤᷤ
onerosus. Titulus eiꝰ ñ nos tenet. Est
qͥsq innotescit nͥ tẽptatus. Nlec potest
coronari nͥ uicerit. nec potest uincere
nͥ certauerit. nec potest certare nͥ ini¬
micũ & tẽptationes habuerit. Angi¬
tͣ gͦ iste a finib terrȩ clamans. s tam̃
ñ relinqͥt᷑. Qm̃ nos ipsos qđ e corpꝰ suũ
uoluit p̃figurare et in illo corpore suo.
in qͦ iã et mortuus ẽ. et resurrexit. et
in celũ ascendit. ut quo caput p̃cessit.
illuc se membra secutura confidant.
Ergo nos tranffigurauit in se. qͣndo uo¬
luit tẽptari a sathana. Modo legeba
a diabolo. in xp̃o enĩ tu tẽptabaris. q
xp̃c de te sͥ habebat carnẽ. de se tͥ salu¬
tẽ. De te sͥ mortẽ. de se tibi uitã. De
te sͥ contumelias. de se tͥ honores. Er¬
go de te sͥ tẽptationẽ. dese tͥ uictoriã.

Expanded text:
t breviter loquamur. Quantum adjuverit ipse qui nos jubet loqui, sic ero volentibus officiosus, ut non sim tardis molestus, nec paucis multus, nec occupatis onerosus. Titulus ejus non nos tenet. Est que innotescit nisi tentatus, nec potest coronari nisi vicerit, nec potest vincere nisi certaverit, nec potest certare nisi inimicum et tentationes habuerit. Angitur ergo iste a finibus terrae clamans, sed tamen non relinquitur. Quoniam nos ipsos, quod est corpus suum, voluit praefigurare et in illo corpore suo, in quo jam et mortuus est, et resurrexit, et in coelum ascendit; ut quo caput praecessit, illuc se membra secutura confidant. Ergo nos transfiguravit in se, quando voluit tentari a satana . Modo legebata diabolo. In Christo enim tu tentabaris, quia Christus de te sibi habebat carnem, de se tibi salutem; de te sibi mortem, de se tibi vitam; de te sibi contumelias, de se tibi honores; ergo de te sibi tentationem, de se tibi victoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
apparebis. Certe enĩ quando catena¬
ti martỹ res ducebantur. qnͣdo in¬
cludebant᷑ in carcere. qͣnͣdo ludibrio
habendi ꝓdubant᷑. qͣnͣdo bestiis subr¬
gebant᷑ qͣndo ꝑcutiebant᷑ ferro. qnͣdo¬
igni cremabant᷑: nonne contẽneban¬
tur tanquã deserti. tanqm sine ad
corda eoꝵs. ubi homo habitat in silen¬
tio. bene si bonꝰ. male si malus. Hunqͥd
gͦ qr ñ egrediebat᷑ in uirtutib eoꝵ.
ideo deserebat: Nonne magis ñ egre
diendo in uirtutibꝰ eoꝵs dedux̃ eccłiam
eccłia & gladio uti: uideret᷑ ꝓ uita

Expanded text:
apparebis. Certe enim quando catenaapparebis. Certe enim quando catenati martyres ducebantur, quando includebantur in carcere, quando ludibrio habendi producebantur, quando bestiis subrigebantur quando percutiebantur ferro, qigne cremabantur, nonne contemnebantur tanquam deserti, tanquam sine acorda eorum, ubi homo habitabat in silentio, bene si bonus, male si malus? Numquid ergo quia non egrediebatur in virtutibus eorum, ideo deserebat? Nonne magis diendo, in virtutibus eorum deduxit Ecclesiam Ecclesia, et gladio uti, videretur pro
Abbreviated transcription (Latin):
as qui reppulisti nos. qͥ ñ egredieris d̾s
in uirtutib nr̃is:. Nonne tu nos dedu¬
ces. qui reppulisti nos: S quare reppu¬
listi nos: Quia destruxisti nos. Qua¬
re destruxisti nos: Quia iratꝰ es & mi¬
sertꝰ es nr̃i. Tu gͦ deduces qui reppuli¬
sti nos. qͥ ñ egredieris ds in uirtutibꝰ
nr̃is. tu deduces. Quid.e. ñ egredie¬
ris ds̃ in uirtutibꝰ nr̃is: Seuiturꝰ. ẽ.
mundus. concultaturꝰ e nos mundus.
facturus e̾ aceruos testimonii effuso
martrrũ sanguine. & dicturi st̃ paga¬
ni seuientes. Ubi ẽ ds eoꝵͦ. Tunc non
egredieris ds̃ in uirtutibꝰ nr̃is. ñ contͣ
eos apparebis. ñ ostendes potentiã tuã.
qualẽ oftendisti in d. in moyse. iħu
naue. quando eoꝵ fortitudini g̾cs ces¬
sert̃. & strage facta magnaq redlita
uastitate. in terrã quã ꝓmisisti. plebẽ
tuã induxisti. Hoc tunc ñ facies. Non
egredieris ds̃ in uirtutibꝰ nr̃is. s int̾
oꝑaberis. Qͥd est ñ egredieris.: Non

Expanded text:
Deus, qui repulisti nos? et non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Nonne tu nos deduces qui nos repulisti? Sed quare repulisti nos? Quia destruxisti nos. Quare destruxisti nos? Quia iratus es, et misertus es nostri. Tu ergo deduces qui repulisti, qui non egredieris Deus in virtutibus nostris, tu deduces. Quid est, non egredieris in virtutibus nostris? Saeviturus est mundus, conculcaturus est nos mundus, futurus est acervus testimonii effuso martyrum sanguine, et dicturi sunt Pagani saevientes: Ubi est Deus eorum ? Tunc non egredieris, Deus, in virtutibus nostris: non contra eos apparebis; non ostendes potentiam tuam, qualem ostendisti in David, in Moyse, in Jesu Nave, quando eorum fortitudini Gentes cesserunt, et strage facta, magnaque reddita vastitate, in terram quam promisisti, plebem tuam induxisti. Hoc tunc non facies; non egredieris, Deus, in virtutibus nostris, sed intus operaberis. Quid est, non egredieris? Non
Abbreviated transcription (Latin):
in uirtutib nr̃is: da nobis auxiliũ
de tͥbulatione. & uana salus hominis.
Eant nc̃ qͥ salutẽ ñ habent. & optent salu¬
tẽ tẽporalẽ suis. quȩ ÷ uana uetustas.
Da nob̾ auxiliũ. Inde da. unde putaba¬
ris deserere. inde subueni. Da nob̾ au
faciemꝰ uirtutẽ in gladio. non in eqͥs.
ñ in loricis. ñ inscutis. ñ inpotenta¬
tu exercit᷑. ñ foris. S ubi: Int̾. ubi
latemꝰ. Ubi intus: Indo faciemꝰ uirtutẽ.
& quasi abiecti et quasi conculcati. qͣsi
nulliꝰ momĩti hominss erimꝰ. s ipse ad
nichilũ deducet inimicos nr̃os. De¬

Expanded text:
in virtutibus nostris, Da nobis auxilium de tribulatione; et vana salus hominis. Eant nunc qui salem non habent, et optent salutem temporalem suis, quae est vana vetustas. Da nobis auxilium: inde da unde putabaris deserere, inde subveni. Da nobis aufaciemus virtutem in gladio, non in equis, non in loricis, non in scutis, non in potentatu exercitus; non foris. Sed ubi? Intus, ubi latemus. Ubi intus? In Deo faciemus virtutem: et quasi abjecti, et quasi conculcati, quasi nullius momenti homines erimus, sed ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. De
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i credenti. Et ipsi daiuid. non aliũ
quã ipsũ acciꝑe debemꝰ. qui uenit ex
semine dauid ut eẽt hõ int̾ homines.
et equales angelis faceret homines. uo¬
cẽ aut̃ in isto psalmo. si in membris eius
et in corpore sumꝰ. sic̃ illo ortante pͣsu¬
mere audemꝰ: nrãm debemꝰ agnoscere.
ñ alicuiꝰ extranei. Nrãm aut̃ ñ sic di¬
.xi. qͣsi eoꝵs tantũ qui in p̾sentia sumꝰ

Expanded text:
omni credenti . Et ipsi David, non alium quam ipsum accipere debemus, qui venit ex semine David, ut esset homo inter homines, et aequales Angelis faceret homines. Vocem autem in isto psalmo, si in membris ejus et in corpore sumus, sicut illo exhortante praesumere audemus, nostram debemus agnoscere, non alicujus extranei. Nostram autem non sic dixi, quasi eorum tantum qui in
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatẽ suã: ut peccata nobis om̾ĩa di¬
mitteret. & uitã ȩt̾nã ꝓmitteret. Ueritas
aut̾ qr ñ fallit reddere qđ ꝓmisit. Agnos¬
camꝰ hic eas nos et faciamꝰ. Ut qͦmͦ nobis
ds exhibuit miscdiam suã et ueritatẽ
suã. miscdiã dimittendo peccata nr̃a. ue¬
ritatẽ ex hibendo ꝓmissa sua: sic et nos
faciamꝰ hic miscđiam et ueritatẽ. Mise¬
ricordiã circa infirmos. circa egentes.
circa inimicos etiã nr̃os. Ueritatẽ ñ pec¬
cando. nec adiciendo peccatũ suꝑ peccatũ.
Qmͥ qͥ multũ sͥ pollicet᷑ de miscdia di. sub¬
repit in aninũ ipsiꝰ. ut faciat iniustũ
dm. ut putet qr si ꝑmanserit peccator et
noluerit recedere ab iniqͥtatibꝰ suis: ue¬
met ille. et ibi eũ positurꝰ.ẽ. ubi ponit
seruos suos qͥ ei obtẽꝑant. Et iustũ erit.
ut ibi te ponat ꝑseuerantẽ in peccatis.
ubi positurꝰ e̾. illos. qͥ recessert᷑ a pecca¬
tis . Sic uis iniustꝰ eẽ. ut et dm̃ facias

Expanded text:
bonitatem suam, ut peccata nobis omnia dimitteret, et vitam aeternam promitteret: veritas autem, quia non fallit reddere quae promisit. Agnoscamus hic eam, et nos faciamus: ut quomodo nobis Deus exhibuit misericordiam suam et veritatem suam; misericordiam dimittendo peccata nostra, veritatem exhibendo promissa sua: sic et nos faciamus hic misericordiam et veritatem; misericordiam circa infirmos, circa egentes, circa inimicos etiam nostros; veritatem non peccando, nec adjiciendo peccatum super peccatum. Quoniam qui multum sibi pollicetur de misericordia Dei, subrepit in animum ipsius ut faciat injustum Deum, et putet quia si permanserit peccator, et noluerit recedere ab iniquitatibus suis, veniet ille, et ibi eum positurus est ubi ponit servos suos qui ei obtemperant. Et justum hoc erit, ut ibi te ponat perseverantem in peccatis, ubi positurus est illos qui recesserunt a peccatis? Sic vis injustus esse, ut et Deum facias
Abbreviated transcription (Latin):
bationẽ. ꝓbatio spẽ. Si tribulatio pati¬
entiã. patientia ꝓbationẽ. ꝓbatio spẽ.
olla ẽ. aut̃ tͥbulatio quȩ oꝑat᷑ spẽ: olla¬
merito moab olla spei mee.Spes aut̾
ñ confundit. Et qͥd: ferues cont᷑ ollã :
Ita plane. qr caritas dĩ diffusa ẽ. in cor
idumeã extendã calciam̃tũ meum.
Eccłia loquit᷑. Perueniã usq in idu¬
meã. Seuiant tͥbulationes. bulliat
scandalis mundus. extendã calcia¬
m̃tũ meũ usq in idumeã. usq ad eos
ipsos qͥ terrenã uitã degunt. qm idu¬
mea int̾p̃tat᷑ terrena. usq ad ipsos.
usq in idumeã extendã calciam̃tum
meũ. Cuiꝰ rei calciam̃tũ. nͥ euangłii:
Quã speciosi pedes eor qͥ annuntiant
pacẽ. qͥ annunciant bona. Et. Calci¬
ati pedes in pͣparatione euangħ. ta¬
olla ñ me consumet. Baritas enĩ di dif¬

Expanded text:
robationem, probatio spem. Si tribulatio patirobationem, probatio spem. Si tribulatio patientiam, patientia probationem, probatio spem, olla est autem tribulatio quae operatur spem; merito Moab olla spei meae. Spes autem non confundit. Et quid? Ferves contra ollam? Ita plane, quia charitas Dei diffusa est in corIdumaeam extendam calceamentum meum. Ecclesia loquitur: Perveniam usque in Idumaeam. Saeviant tribulationes, bulliat scandalis mundus, extendam calceamentum meum usque in Idumaeam; usque ad eos ipsos qui terrenam vitam degunt quoniam Idumaea interpretatur Terrena; usque ad ipsos, usque in Idumaeam extendam calceamentum meum. Cujus rei calceamentum, nisi Evangelii? Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! et, Calceati pedes in praeparationem Evangelii paolla non me consumet: Charitas enim Dei dif
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidas ille rex illiꝰ p̾dixit hoc eis :¬
Nonne ait illis. qm abundauit iniqͥ¬
tas. refrigescet caritas multoꝵ: olla
bulliente: cai itas refrigescet. Quare ñ
potiꝰ o caritas. & tu contͣ ollã feruescis:
An ignoras tibi eẽ dictũ. cũ de illa abun¬
dantia scandaloꝵ rex tuus loqueret᷑.
qͥ ꝑseuerauerit usq infinẽ. hic saluus
erit. Perseuera gͦ usq infinẽ. contͣ ol¬
lã scandaloꝵ. Ardet olla iniquitatis.
s maior. ẽ. flãma caritatis. Noli uinei.
ꝑseuera usq infinẽ. Quid times moa¬
bitas. oꝑa mala eoꝵ qͥ lege male utun¬
t᷑: Qd enĩ: luda rex tuus qͥ p̃cessit.
nonne tales ꝑtulit: Nescis uideos ma¬
le utendo lege. xp̃m occidisse Frgo
sꝑa. et qͦ p̃cessit rex tius sequere. Dic.
iuda rex m̃s. et ex eo qr uida rex m̾s.
moab inqͥt factꝰ ÷ olla spei meȩ. ñ con¬
sũptionis mee. Uide intribulationib
tio patientiã oꝑat᷑. patientia autẽ ꝓ¬

Expanded text:
ne Juda rex illius praedixit hoc ei? ne Juda rex illius praedixit hoc ei? Nonne ait illi: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum ? Olla bulliente charitas refrigescit. Quare non potius, o charitas, et tu contra ollam fervescis? An ignoras tibi esse dictum, cum de illa abundantia scandalorum rex tuus loqueretur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit? Persevera ergo usque in finem contra ollam scandalorum. Ardet olla iniquitatis, sed major est flamma charitatis. Noli vinci; persevera usque in finem. Quid times Moabitas, opera mala eorum qui lege male utuntur? Quid enim, Juda rex tuus qui praecessit, nonne tales pertulit? Nescis Judaeos male utendo lege, Christum occidisse? Ergo spera, et qua praecessit rex tuus sequere. Dic, Juda rex meus. Et ex eo quia Juda rex meus, Moab quid factus est? Olla spei meae, non consumptionis meae. Vide in tribulationibus tio patientiam operatur, patientia autem p
Abbreviated transcription (Latin):
do. siue masculini: ñ prescribit᷑ ue¬
ritati locutio. Lex eñ magis mascu¬
linã iũ ht̃. qr regit. non regit᷑. Porro
aut̾ apłs paulus qͥd ait.: Bona ÷ lex.
siqͥs ea legitime utat᷑. Illȩ autẽ filiȩ
loth: ñ legitime usȩ st̃ patre. Quomͦ
aut̃ nascunt᷑ oꝑa bona. cũ qͥsq lege be¬
ne utit᷑: sic nascunt᷑ oꝑa mala. cũ qͥsq¬
lege male utit᷑. Proinde ille male u¬
tentes patre. hoc e̾ male utentes lege.
generauer̃ moabitas. ꝑ qͦs significant᷑
oꝑa mala. Inde tͥbulatio ȩccłiȩ. inde
olla bulliens. De hac olla. qͦdã loco
ꝓphetiȩ dr̃. Olla succensa ab aquilo¬
ne. Unde nͥ a partibꝰ diaboli qͥ dixit.
ponã sedẽ meã ad aqͥlonẽ: Tribula¬
tiones gͦ maximȩ ñ oriunt᷑ ad u̾sus
eccłiam. nͥ ab eis qͥ lege male utunt᷑.
Qͥd gͦ: Defectura ẽ. hinc eccłia. & ꝓpt̃
ollã id est abundantia scandaloꝵ
ñ erit ꝑseueratura usq infinẽ: Non¬

Expanded text:
do, sive masculini, non praescribit vedo, sive masculini, non praescribit veritati locutio. Lex enim magis masculinam vim habet, quia regit, non regitur. Porro autem apostolus Paulus quid ait? Bona est lex, si quis ea legitime utatur . Illae autem filiae Lot non legitime usae sunt patre. Quomodo autem nascuntur opera bona, cum quisque lege bene utitur: sic nascuntur opera mala, cum lege quisque male utitur. Proinde male illae utentes patre, hoc est male utentes lege, generaverunt Moabitas; per quos significantur opera mala. Inde tribulatio Ecclesiae, inde olla ebulliens. De hac olla quodam loco prophetiae dicitur: Olla succensa ab aquilone . Unde nisi a partibus diaboli qui dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem ? Tribulationes ergo maximae non oriuntur adversum Ecclesiam, nisi ab eis qui lege male utuntur. Quid ergo? Defectura est hinc Ecclesia, et propter ollam, id est abundantiam scandalorum, non erit perseveratura usque in finem? Non
Abbreviated transcription (Latin):
Iuda rex m̃s. Qd gͦ timeã. qͣndo iuda
rex mĩs dic̃. nolite timere eos qui corpꝰ
occidt̃. Iuda rex m̃s. moab olla spei meȩ.
Quare olla. Quia t̾bulatio. Quare spei
mec. Quia p̾cessit iuda rexm̃s. Qua
enĩ p̃cessit. sequi qͥd times: Qua p̾cessit:
ꝑtribulationes. ꝑ angustiã. ꝑ opprobria.
Septa erat uia. s anteqͣm transiret.
Post ea quã transiuit: sequere. iã pt
uia illiꝰ. transitii. Singularis ego sũ
inqͥt. s quousq transeã. Singulare
granũ. s quousq transeat. Cũ tran¬
sierit: sequit᷑ fructificatio. Iuda rex
m̃s. Ergo qr uida rex ms: moab olla
spei mee. Moab intelligit᷑ in gentib.
quȩ cũ patre in ebriato cũ cubuert̃.
male utentes patre. Meliꝰ erat ut ste¬
riles remanerent.quã sic matres fie¬
rent. Erat aut̾ illa figura quȩdã. eoꝵ
qͥ male utut᷑ lege. Nolite enĩ attende¬
re. qr lex in latina lingua feminini
generis ẽ. in greta masculin.ẽ.S
siue sit feminini generis in loquen¬

Expanded text:
meam, quando Juda rex meus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus ? Juda rex meus: Moab olla spei meae. Quare, olla? Quia tribulatio. Quare, spei meae? Quia praecessit Juda rex meus. Qua enim praecessit, tu sequi quid times? Qua praecessit? Per tribulationes, per angustias, per opprobria. Septa erat via, sed antequam transiret: posteaquam transiit, sequere; jam patet via illius transitu. Singularis ego sum, inquit, sed quousque trananseat; cum transierit, sequetur fructificatio. Juda rex meus. Ergo quia Juda rex meus: Moab olla spei meae. Moab intelligitur in Gentibusquae cum patre inebriato concubuerunt, male utentes patre . Melius erat ut steriles remanerent, quam sic matres fierent. Erat autem illa figura quaedam eorum qui male utuntur lege. Nolite enim attendere quia lex in latina lingua feminini generis est; in graeca masculini est: sed sive sit feminini generis in loquen
Abbreviated transcription (Latin):
cũibt̃ ciuitatẽ. Circũ stantie enĩ ciui¬
tas. gentiũ cirtũfusio. ẽ. Quȩ circũ¬
fusio gentiũ. in medio habebat unã
gentem iudeoꝵ colentẽ unũ d̾m. Ce¬
tera circũ fusio gentiũ idolis suppli¬
cabat. demonib seruiebat. Q mysti¬
ce uocata.ẽ. ciuitas circũstantie: quia
undiq gentes se circũ fuderant. et ei
circũsteterant que colebat unũ dm.
Qͥs deducet me in ciuitatẽ circũstantiȩ:
Quis. nͥ ds̾ : hoc uult dicere. qͦmͦ dedu¬
cet ꝑ illas nubes. de qͥbꝰ dictũ. ẽ. uox¬

Expanded text:
t civitatem. Circumstantiae enim civitas, Gentium circumfusio est; quae circumfusio Gentium in medio habebat unam gentem Judaeorum, colentem unum Deum: caetera circumfusio Gentium idolis supplicabat, daemonibus serviebat. Et mystice vocata est civitas circumstantiae; quia undique se Gentes circumfuderant, et ei circumsteterant quae colebat unum Deum. Quis deducet me in civitatem circumstantiae? Quis, nisi Deus? Hoc vult dicere, quomodo deducet
Abbreviated transcription (Latin):
am̃to ipsiꝰ st̃. Iã usq in idumeã ex¬
tendit calciam̃tũ suũ. Michi allo¬
phili subditi sunt. Allophili qͥd sunt:
Alienigenȩ. ñ ꝑtinentes ad genꝰ meũ.
S ubditi st̃. qr multi adorant. xp̃m. & ñ¬

Expanded text:
amento ipsius sunt; jam usque in Idumaeam extendit calceamentum suum. Mihi Allophyli subditi sunt. Allophyli, qui sunt? Alienigenae, non pertinentes ad genus meum. Subditi sunt, quia multi adorant
Abbreviated transcription (Latin):
stat. ꝙ om̃ps e̾. constat. fallere te ñ po¬
test. ht̃ unde faciat. Qͥd gͦ times ne de¬
cipiaris. Opus ẽ. ut tu te ñ decipias.
et ꝑseueres usq in finẽ. cũ daturus ẽ
qd̾ ꝓmisit. Ds locutꝰ . ẽ. in scõ suo. In

Expanded text:
s est, constat; fallere te non potest, habet unde faciat. Quid ergo times ne decipiaris? Opus est ut tu te non decipias, et perseveres usque in finem, cum daturus est quod promisit. Deus locutus est in sancto suo. In
Abbreviated transcription (Latin):
test. nͥ quẽ admodũ locutꝰ e̾ ds. Conse¬
quent̃ ista eueniunt. Quȩ: lȩtabor
& diuidã siccimã. & conuallẽ tab̾nacłoꝵ
dimetiar. Siccima humeri int̾prȩtan¬
t᷑. Scđm historiã uͦ iacob rediens alabam
socero suo cũ om̃ib suis abscondit ido¬
la in siccima quȩ habebat de syria.
ubi dui pegrinatꝰ tandẽ aliqͣndo inde
ueniebat. Tab̾nacła aut̃ fecit ibi ꝓpt̾
oues suas & arm̃ta. et appellauit locũ
illũ tab̃nacła. Et hȩc diuidã inquit

Expanded text:
locutus est Deus, consequenter ista eveniunt: Laetabor, et dividam Sichimam, et convallem tabernaculorum dimetiar. Sichima Humeri interpretantur. Secundum historiam vero, Jacob rediens a Laban socero suo cum omnibus suis, abscondit idola in Sichima quae habebat de Syria, ubi diu peregrinatus, tandem aliquando inde veniebat . Tabernacula autem fecit ibi propter oves suas et armenta, et appellavit locum illum Tabernacula . Et haec divida
Abbreviated transcription (Latin):
de tẽporalib tribulationib grãs dño
agamꝰ. quia dedit plebi suę significa¬
tionẽ. ut fugiant ã facie arcus. Ut
exercitati fideles eiꝰ in tribulationi¬
nib tẽporalib digni sint euadere
dãnationẽ ignis ȩt̾ni quȩ in uentu

Expanded text:
de temporalibus tribulationibus gratias Deo de temporalibus tribulationibus gratias Deo agamus, quia dedit plebi suae significationem, ut fugiant a facie arcus: ut exercitati fideles ejus in tribulationibus temporalibus, digni sint evadere damnationem ignis aeterni, quae inventu
Abbreviated transcription (Latin):
Dedicti metuentibꝰ te significationẽ. ut
fugiant a facie arcus. Ptͥbulationes
inqͥt tẽporales. significasti tuis fugere
ab ira ignis sẽpiterni. Dic̃ enĩ apłs pe¬
trus. tẽpꝰ est ut iudiciũ incipiat ado¬
mo di. ex hortans marty res ad toleran¬
tiã. cũ seiiret mundus. cũ strages
a ꝑsecutoribꝰ fierent. cũ longe lateq
sanguis fideliũ funderet᷑. cũ in cateniꝰ.
in carterib. intorm̃tis. multa dura
xp̃iani paterent᷑. Ne in his gͦ duris
deficerent: alloquit᷑ petrus. Tempꝰ
est ut iudiciũ incipiat adomo dei.
Et simiciũ a uobis. qualis finis erit eis.
nondũ in p̾sentatione. Et uidete qͥd
fit in arcu. Nonne sagitta in priora
mittenda. ẽ.: Neruus tam̃ retro re¬
tendit᷑ in contrariũ. quã illa mitten¬
da ẽ. et quanto plus ierit eiꝰ exten¬
sio retrorsũ: tanto maiore impetu
illa currit in pͥora. Quid est qd̾ dixi:
Quanto magis differt᷑ iudiciũ: tanto
maiore impetu uenturũ. ẽ. frgo &

Expanded text:
Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a facie arcus. Per tribulationes, inquit, temporales, significasti tuis fugere ab ira ignis sempiterni. Dicit enim apostolus Petrus: Tempus est ut judicium incipiat a domo Dei. Et exhortans martyres ad tolerantiam, cum saeviret mundus, cum strages a persecutoribus fierent, cum longe lateque sanguis fidelium funderetur, cum in catenis, in carceribus, in tormentis, multa dura Christiani paterentur; ne in his ergo duris deficerent, eos alloquitur Petrus: Tempus est ut judicium incipiat a domo Dei; et si initium a nobis, qualis finis erit eis qnondum in praesentatione. Et videte quid sit in arcu. Nonne sagitta in priora mittenda est? Nervus tamen retro tenditur in contrarium qua illa mittenda est; et quanto plus ierit ejus extensio retrorsum, tanto majore impetu illa currit in priora. Quid est quod dixi? Quanto magis differtur judicium, tanto majore impetu venturum est. Ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
bit enĩ regnũ cȩloꝵ: Cõmouisti terrã
& cont᷑basti eã. sana contritiones eiꝰ qm̃
mota e̾. Non e̾. digna sanari: si mota
ñ est. S loqueris p̃dicas. minaris de
dõ. uenturũ iudiciũ ñ taces. p̃ceptũ
dĩ mones. ab his reb ã reb non qͥescis.
Hec qui audit. si ñ timet. si ñ mouetur:
nͨ ÷ dignꝰ sanari. Audit aliꝰ. mouetur.
stimulat᷑. pectꝰ tundit. Lacrimas fun¬
te. mutato homine in meliꝰ. facta luce
eis qui tenebrȩ fuert̃: sequit᷑ qͦd alibi
scͥptũ ÷ fili accedens ad seruitutẽ di.
sta in iusticia et timore. et p̃para ani¬
mã tuã ad tẽptationẽ. Prior labor ut
displiceas tͥ. ut peccata expugnes. ut mu¬
teris in meliꝰ. Scđs labor. ꝓ eo qđ mu¬
tatꝰ es ferre tͥbulationes et tẽptationes

Expanded text:
regnum coelorum ? Commovisti terram, et conturbasti eam. Sana contritiones ejus, quoniam mota est. Non digna est sanari, si mota non est: sed loqueris, praedicas, minaris de Deo, venturum judicium non taces, praeceptum Dei mones, ab his rebus non quiescis; et qui audit, si non timet, si non movetur, non est dignus sanari. Audit alius; movetur, stimulatur, pectus tundit, lacrymas funte, mutato homine in melius, facta luce eis qui tenebrae fuerunt, sequitur quod alibi scriptum est: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Prior labor ut displiceas tibi, ut peccata expugnes, ut muteris in melius: secundus labor, pro eo quod mutatus es, ferre tribulationes et tentationes
Abbreviated transcription (Latin):
re. & trem̃tẽ iudiciũ futurũ. uiuen¬
tẽ ꝓbabilit̾. ne de illo blasphe metur
sẽꝑ exaudi. Quis enĩ ñ sanitatẽ petat.
tare. illi utile. ẽ. Pocest fieri ut hinc
ñ exaudiaris. ñ tam̃ exaudiaris ad
uoluntatẽ. ut exaudiaris ad utilita¬
tẽ. At uͦ cũ illud petis. uͦtͣ tͥ uitã
det tͥ ad dexterã filii sui stare cũ ue¬
nerit iudicare terrã: securꝰ esto. ac¬
cipies si mͦ ñ accipis. Non enĩ iã ue¬
nit tẽpꝰ. ut accipias. Exaudiris. & nes¬
cis. Qđ petis agit᷑. et nescis in qͦ agit᷑.
In radice res ẽ: ñ dũ in fructu. Saluũ
me fac dextera tua. et exaudi me. Ds¬
locutꝰ e̾ in sco suo. Qͥd times. neñ fiat
qđ d̾s locutꝰ ẽ : Si haberes aliquẽ gra¬
uẽ amicũ et sapientẽ. quomͦ diceres.
Ille locutus ẽ. fiat necesse.e̾ qđ locu¬
tꝰ ẽ. Uir grauis e̾. ñ leuitate utitur.
ñ facile de sententia de mouet᷑. d ꝓ¬

Expanded text:
re timentem judicium futurum, vivenre timentem judicium futurum, viventem probabiliter, ne de illo blasphemetur nsemper exaudiri. Quis enim sanitatem non petat, tare ei utile est. Potest fieri ut hinc non exaudiaris: non tamen exaudiris ad voluntatem, ut exaudiaris ad utilitatem. At vero cum illud petis, ut det tibi vitam det tibi ad dexteram Filii sui stare, cum venerit judicare terram; securus esto; accipies, si modo non accipis: non enim jam venit tempus ut accipias. Exaudiris, et nescis: quod petis agitur, etsi nescis in quo agitur. In radice res est, nondum in fructu. Salvum me fac dextera tua, et exaudi me. locutus est in sancto suo. Quid times ne non fiat quod Deus locutus est? Si haberes aliquem gravem amicum et sapientem, quomodo diceres? Ille locutus est haec, fiat necesse est quod locutus est: vir gravis est, non levitate utitur, non facile de sententia dimovetur,
Abbreviated transcription (Latin):
lecti tui. Saluũ fac dextera tua et
exaudi me. Dextera tua dñe saluũ
me fac. Ita saluũ me fac. ut ad dexte¬
rã stẽ. Saluũ me fac dextera tua. Non
salutẽ tẽporalẽ peto. de hac fiat uolun¬
tas tua. Ad tẽpꝰ qͥd nobis ꝓsit. penitꝰ ig¬
noramꝰ. qͥd enĩ oremꝰ sic̃ oportet nes̃¬
cimꝰ. sed saluũ me fac dextera tua.
Ut et si in tẽpore isto tribulationes
aliquas paciar: transacta nocte om̃i¬
ũ tͥbulationũ ad dexterã inueniar
inter oues. ñ ad sinistrã int̾ hedos. Sal¬
uũ me fac dextera tua & exaudi me.
qi iã illud peto. qđ dare uis. Non u̾bis
delictoꝵ meoꝵ clamo ꝑdiẽ ut ñ
exaudias. & nocte ut ñ exaudias. & non
ad insipientiã mͥ. s utiq ad cõmonitio¬
nẽ attendo saporẽ de ualle salinarũ. ut
in tͥbulatione nouerim qͥd petã. Peto au̾
uitã ȩt̾nã. Ergo exaudi me. qr dexterã
tuã peto. Illigat gͦ caritas ur̃a. omnẽ
fidelẽ habentẽ in corde u̾bũ dĩ cũ timo¬

Expanded text:
lecti tui. Salvum me fac dextera tua, et exaudi me. Dextera tua, Domine, salvum me fac: ita salvum me fac, ut ad dexteram stem. Salvum me fac dextera tua: non salutem temporalem peto; de hac fiat voluntas tua. Ad tempus quid nobis prosit, penitus ignoramus; quid enim oremus sicut oportet, nescimus : sed salvum me fac dextera tua, ut etsi in tempore isto tribulationes aliquas patiar, transacta nocte omnium tribulationum ad dexteram inveniar inter oves, non ad sinistram inter haedos. Salvum me fac dextera tua, et exaudi me. Quia jam illud peto quod dare vis; non verbis delictorum meorum clamo per diem, ut non exaudias, et nocte, ut non exaudias, et non ad insipientiam mihi ; sed utique ad commonitionem, addendo saporem de valle salinarum, ut in tribulatione noverim quid petam: peto autem vitam aeternam ergo exaudi me, quia dexteram tuam peto. Intelligat ergo Charitas Vestra omnem fidelem habentem in corde verbum Dei, cum timo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dei miserationẽ. ẽt ex maledicto & men¬
datio annuntiate st̃ cõsũmationes.
d ẽ. dictũ ẽ. homini. uidisti qͥd sis. sen¬
sisti qͥd sis. errasti. ex cȩcatꝰ es. peccasti.
lapsus es. agnouisti infirmitatẽ tuã.
supplica medico. noli tͥ uideri sanꝰ.
Ubi. ẽ. frenesis tua: Ecce medicũ occidi¬
sti. quẽ occidendo delere ñ potiusti. ta¬
m̃ qͣnͣtũ ad te ꝑtinuit occidisti. Ex ma¬
ledicto & m̃datio annunciabunt᷑ con¬
sũmationes. fecistis qd ad maledictũ
ꝑtinebat ouidei. Maledictꝰ enĩ om̃is qͥ
pendet in ligno. Crucifixistis xp̃m. tan¬
quã maledictũ putastis. adde maledicto
m̃daciũ. custodes ad sepulchrũ posu¬
istis. ut m̃tirent᷑ pecuniam dedistis. Ecce
xp̃c resurrex̃. ubi ẽ. maledictũ crucis
qđ fecistis : Ubi. ẽ. m̃datiũ custodũ. qͦs
corrupistis: Et ex maledicto et m̃datio
annunciabunt᷑ consũmationes. IN
ira consũmationẽs et ñ er̃. Quid. ẽ.

Expanded text:
nem, et ex maledicto et mendacio annuntiatae sunt consummationes: id est, dictum est homini, Vidisti quid sis, sensisti quid sis, errasti, excaecatus es, peccasti et lapsus es, agnovisti infirmitatem tuam; supplica medico, noli tibi videri sanus. Ubi est phrenesis tua? Ecce medicum occidisti, quem occidendo perdere non potuisti: tamen quantum ad te pertinuit, occidisti. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes. Fecistis quod ad maledictum pertinebat, o Judaei: Maledictus enim omnis qui pendet in ligno . Crucifixistis Christum; tanquam maledictum putastis. Adde maledicto mendacium: custodes ad sepulcrum posuistis; ut mentirentur, pecuniam dedistis . Ecce Christus resurrexit: ubi est maledictum crucis quod fecistis? ubi est mendacium custodum quos corrupistis? 6. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ab exp̃ssione rerũ gestarũ. &
aliqͥd dicere qđ in historia ñ inueniat᷑.
et hinc potiꝰ admonere. ñ ꝓpt̾ cognoscen¬
das res gestas ẽẽ huiꝰ modi titulos scͥp¬
tos. s ꝓpt̾ futura p̾figuranda. sicut
dictũ ẽ. qđ corã abimelech mutauit
uultũ suũ. & dimisit eũ & abiit. cũ
indicet scͥptura regnoꝵ hoc eũ non
fecisse corã abimelech s corã achis rege:
ita et in hoc titulo inuenimꝰ aliqͥd. quo
cõmoneam᷑ ad aliqͥd. Nanq in illa
narratione belloꝵ. fortiũq factoꝵs re¬
gis dauid. ubi ii om̃s qͦs cõmemoram¬
mꝰ debellati st̃. eũ aliqͥd succendisse ñ

Expanded text:
tulum ab expressione rerum gestarum, et tulum ab expressione rerum gestarum, et aliquid dicere quod in historia non invenitur, et hinc potius admonere, non propter cognoscendas res gestas esse hujusmodi titulos inscriptos, sed propter futura praefiguranda; sicut dictum est quod coram Abimelech mutavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit , cum indicet scriptura Regnorum hoc eum non fecisse coram Abimelech, sed coram Achis rege : ita et in hoc titulo invenimus aliquid, quo commoneamur ad aliquid. Namque in illa narratione bellorum fortiumque factorum regis David, ubi hi omnes quos commemoravimus, debellati sunt, eum aliquid succe
Abbreviated transcription (Latin):
uel potiꝰ in huiꝰ psalmi titulo dicunt᷑
quȩdã uictoriosa dauid. qđ fortit᷑ fe¬
cerit debellando qͦsdã inimicos et
eos tͥbutarios faciendo. qͣnͣdo post
mortẽ saulis ꝑsecutoris sui. illiꝰ regnũ
accepit manifestũ in isrł. Nã & antea¬
cũ ꝑsecutionẽ pateret᷑: rex erat. s d̾o
tantũ notus erat. Post ea gͦ iã mani¬
festato regno. et eudent᷑ atq emi¬
nent̃ accepto: debellauit eos qͥ in hoc
titulo cõmemorant᷑. et natꝰ ẽ psalmi
titulus ita. IN finẽ ꝓhis qͥ immu¬
tabunt᷑ in tituli in scͥptionẽ ipsi da¬
uid in doctrinã. cũ succendit meso¬
potamiã. srriã. & sr̃riã sobal. et con¬
u̾tit ioab et ꝑcussit edom in ualle sa¬
linarũ duodecĩ milia. Legimꝰ hec in
libris regnors. istos om̃s qͦs nominauit
debellatos eẽ a dauid. id. ẽ. mesopota¬
miã. syriã. & syriã sobal. ioab. edom.
Facta st̃ ista. & quẽ admodũ facta sunt.
ita tibi conscripta st̃. ita legunt᷑: legat

Expanded text:
vel potius in hujus psalmi titulo, dicuntur quaedam victoriosa David, quod fortiter fecerit debellando quosdam inimicos, et eos tributarios faciendo; quando post mortem Saülis persecutoris sui, regnum illius accepit manifestum in Israel. Nam et antequam persecutionem pateretur, rex erat, sed Deo tantum notus erat. Postea ergo jam manifesto regno, et evidenter atque eminenter accepto debellavit eos qui in hoc titulo commemorantur; et notatus est Psalmi titulus ita: In finem, pro his qui immutabuntur in tituli inscriptionem ipsi David in doctrinam, cum succendit Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit Edom, in valle Salinarum duodecim millia. Legimus haec in libris Regnorum, istos omnes quos nominavit, debellatos esse a David, id est Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, Joab, Edom . Facta sunt ista, et quemadmodum facta sunt ita ibi conscripta sunt, ita leguntur: legat
Abbreviated transcription (Latin):
in iusticia. in timore d̾ĩ. totũ ñ eẽ nͥ
ex illiꝰ donis: ita clausit. D̾s ms. mise¬
ricordia mea. Non inuenit impletus
bonis lĩ qͥd appellaret dm̃ suũ. nisi
miscđiam suam. O nomen. sub quo
nemini desꝑandũ est. Ds m̃s inquit
miscdia mea. Qͥd ẽ misedĩa mea: Si
dicas salus mea: intelligo qr dat salutem.
Sidicas refugiũ meũ: intelligo q confu¬
gis ad eũ. Si dicas fortitudo mea: in¬
telligo qͥa dat tͥ fortitudinẽ. Miscd̃ia mea
S ꝓmerui te inuocando te. Ut essem qͥd
fecuꝰ Ut essẽ qͥ te inuocarẽ. qͥd egi: Si
enĩ egi aliqͥd ut eẽm: iã erã antequã
eẽm. Porro si om̃ino nichil erã ante¬
quã eẽm: nichil te ꝓmerui ut essẽ. fe¬
cisti ut eẽm. & ñ tu fecisti ut bonꝰ eẽm:
Dedisti mͥ ut sim. et potuit mͥ aliꝰ dare
ut bonꝰ sim: Si tumͥ dedisti ut sim.
sim. Porro quia te nemo melior. nemo
potentior. nemo te in miscđia largior:

Expanded text:
in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini desperandum est! Deus meus, inquit, misericordia mea. Quid est, misericordia mea? Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordia mea, t essem, quid feci? ut essem qui te invocarem, quid egi? Si enim egi aliquid ut essem, jam eram antequam essem. Porro si omnino nihil eram antequam essem, nihil te promerui ut essem. Fecisti ut essem, et non tu fecisti ut bonus essem? Dedisti mihi ut sim, et potuit mihi alius dare ut bonus sim? Si tu mihi dedisti ut sim, sim. Porro quia te nemo melior, nemo te potentior, nemo te in misericordia largior;
Abbreviated transcription (Latin):
ceptor m̃s. et refugiũ meti in die tri¬
bulationis meȩ. Ad utor m̃s tͥ psallã.
qr ds susceptor m̃s es. Quid eram. nͥ¬
ingenti uulnere ꝑiclitabar: s illud
uulti meũ medicũ om̾ipotentẽ reqͥre¬
bat. Om̃ipotenti medico nichil ẽ in¬
sanabile. ñ renunciat aliquẽ. opus ẽ.
ut tu curari uelis. opꝰ est ut manꝰ eius
non refugias. S & si nolis curari uulnꝰ
tuũ: ad monet ut cureris. et a u̾sũ
reuocat. et refugientẽ quodã mͦ redi
re ad se compellit. et atthrahit. In om̾̃i¬
niet me. Cogitate qđ dictũ e̾. pͣueniet
me. Si aliqͥd̃ tuũ pͥmũ attulisti. et ex
tuo aliquo bono primo dĩ miscłiam
meruisti: ñ te p̾uenit. Quando autẽ
uel intelligis qr pͣuentꝰ es. nͥ intelligis
qd̾ ait apłs. qͥd enĩ habes qđ accepisti.
Hoc ÷ miscdia eiꝰ p̃ueniet me. Deniq
attendens om̃ia bona quecũq hab̾e
possumꝰ. siue in natura. siue in insti¬
tuto. siue in ipsa conuersione. in fide.
in spe. in caritate. in bonis moribus.

Expanded text:
ceptor meus, et refugium meum in die tribulationis meae. Adjutor meus tibi psallam, quia tu Deus susceptor meus es. Quid eram, niingenti vulnere periclitabar, sed illud vulnus meum medicum omnipotentem requirebat. Omnipotenti medico nihil est insanabile; non renuntiat ad aliquem: opus est ut tu curari velis, opus est ut manus ejus non refugias. Sed etsi nolis curari, vulnus tuum admonet ut cureris: et aversum revocat, et refugientem quodammodo ad se redire compellit, et attrahit. In omniniet me. Cogitate quod dictum est, praeveniet me. Si aliquid tuum primum attulisti, et ex tuo aliquo bono primo Dei misericordiam meruisti, non te praevenit. Quando autem vel intelligis quia praeventus es, nisi intelligas quod ait Apostolus: Quid enim habcordia ejus praeveniet me. Denique attendens omnia bona quaecumque habere possumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa conversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus,