comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
la hora. hoc de muliere chananei
etiam marcus commemorat:
eumdem recum gestatum ora¬
nem seruans: nec affetens aliꝙ
repugnantie questionem: nisi
qd̾ in domodicit fuisse dominũ
cum ad illum uenit eadem miui¬
er ꝓrofilia sua rogans Matheus
autem posset quidem facile tnte¬
ligi de domo tacutsse: eamdem ta¬
men tem tacuise commemorasse
S quoniam dicit discipulos do¬
mino ita fuggessisse. dimute iliã
quia clamat pꝰ nos: nichil alius¬
uidetur aliuo significare qrm
pꝰ ambulantem dominum mili¬
etrem illam deprecatorias uoces
misisse. Quomꝰ gͦ in domo nisiqͥa
intelligendum ẽ. dirisse quid̾ mat¬
cum. quod intrauetit ubi erat ib̾c:
cum eum p̃duisset fuisse. indomoꝰ
S quia maths ait non respondit
ei uerbum dedit agnoscere. quod
ambo tacuerunt. in eo silentio e¬
gressum fuisse tħ̾m de domo illl.
stq na cetera contexuntur: quȩ
ut in millo discordant Quod e¬
nim marcus commemorat. eido¬
minum respondisse de pane fi¬
uorim non ititendo canibus:

Expanded text:
lamaret. Hoc de muliere Cananaea etiam Marcus commemorat, eumdem rerum gestarum ordinem servans, nec afferens aliquam repugnantiae quaestionem, nisi quod in domo dicit fuisse Domini, cum ad illum venit eadem mulier pro filia sua rogans. Matautem posset quidem facile intellegi de domo tacuisse, eandem tamen rem commemorasse, sed quoniam dicit discipulos domino ita suggessisse: dimitte illam, quia clamat post nos, nihil uidetur aliud significare quam post ambulantem dominum mulierem illam deprecatorias uoces emisisse. quomodo ergo in domo, nisi quia intellegendum est dixisse quidem Marcum quod intrauerit, ubi erat Iesus, cum eum praedixisset fuisse in domo? sed quia Mattheus ait: non respondit ei uerbum, dedit agnoscere, quod ambo tacuerunt in eo, silentio egressum fuisse legum de domo illa. adque ita cetera contexuntur, quae iam in nullo discordant. quod enim Marcus commemorat ei dominum respondisse de pane filiorum non mittendo canibus,
Abbreviated transcription (Latin):
equitur matheus et dicit
et dimissa turba: ascendit
in nauicuiam: uenit infines
maiedan. Et cetera usq ad ilid̾
ubiait: Generatio mala et adul¬
tera signum querit: et signum
non dabitur ei: insi signum io¬
ne. Noc iam et alibi dirit idem
matheus Wnde etiam atq eti¬
am retinendum ẽ. septus do¬
minum eadem dixisse ut qd̾
eristente contrario solui non
poterit: uis dictum intelliga¬
tur. Hinc sane ordinem etiam
marcus tenens. pꝰ illuo de sep¬
tem pamibꝰ miraculum. hoc idẽ
subicit qd̾ matheus. Hisi quod
delmanutha qd̾̃ in aliquibus
codicibus legitur non dirit
matheus: s magedan. Non au̾t
dubitandiun ẽ. eumdem locũ
tum. Nam pleriq codices non
habent etiam scd̃m marcum:
nisi maiedan. Hec illuo moueat
qd̾ marcus non dicit responsum
ẽẽ. querentibus signum de celo:
io ẽ. qd matheus de iona: s att
dominum respondisse. signum
non clabitur ei. Intelli gendum
est enim quale petebant. hoc est
de celo. Pretermisit autem dicere

Expanded text:
equitur Mattheus et dicit: et dimissa turba ascendit in nauiculam et uenit in fines Magedan, et cetera usque ad illud ubi ait: generatio mala et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae. hoc iam et alibi dixit idem Mattheus. unde etiam adque etiam retinendum est saepius dominum eadem dixisse, ut quod existente contrario solui non potuerit bis dictum intellegatur. hunc sane ordinem etiam Marcus tenens post illud de septem panibus miraculum hoc idem subicit quod Mattheus, nisi quod Dalmanutha, quod in quibusdam codicibus legitur, non dixit Mattheus, sed Magedan. non autem dubitandum est eundem locum . nam plerique codices non habent etiam secundum Marcum nisi Magedan. nec illud moueat, quod Marcus non dicit responsum esse quaerentibus signum de caelo, idem quod Mattheus de Iona, sed ait dominum respondisse: signum non dabitur ei. intellegendum est enim quale petebant, hoc est de caelo, praetermisit autem dicere
Abbreviated transcription (Latin):
piscere. nisi uoluitatem cuide¬
uent uerba seruire: nec mentiri
quem quam si alus uerbis di¬
rerit quoos ille uoluerit curus
uerba nõ dicit. nec miseri aucu¬
hes rerum uocum apicibus quo¬
dam modo litterarum putent
lgandam eẽ ueritatem: cum
utiq non in uerbis tantum
betam in ceteris omnibus sig¬
ns animorum non sit isi ip̃e
amus inquirend̃. Quoo aũt
honnuili codices habent secũ¬
dum matheum. non entm mor¬
na ẽ mulier s donnit. cum e¬
umn marcus et lucas luodecan
dur: utelligas hebteo more io¬
uitum eẽ. matheum. Nam
saeus scripturarum locis noc
uenitit: non eas tantum
ne uiros passe fuerint. sedom¬
nino femuias etiam uitactas
atꝙ uitegras mulieres appella¬
ri. sicut de ip̃sa eua scriptium
e. Formauit eam in mulierem
et illus in ubto numerorum.
ubi uibentur custodiri mulie¬
res quȩ uescierunt cubile inas¬
culi io est uirgines ue interfi¬
ciantur. Qua locutione etiam
paulus ip̃sum. rp̃m ait factũ

Expanded text:
picere nisi uoluntatem, cui depicere nisi uoluntatem, cui debent uerba seruire, nec mentiri quemquam, si aliis uerbis dixerit quid ille uoluerit cuius uerba non dicit, ne miseri aucupes uocum apicibus quodammodo litterarum putent ligandam esse ueritatem, cum utique non in uerbis tantum, sed etiam in ceteris omnibus signis animorum non sit nisi ipse animus inquirendus. Quod autem nonnulli codices habent secundum Mattheum: non enim mortua est mulier, sed dormit, cum eam Marcus et Lucas duodecim tur; intelligas hebraeo more locutum esse Matthaeum. Nam et aliis Scripturarum locis hoc invenitur, non eas tantum quae virum passae fuerant, sed omnino feminas etiam intactas atque integras, mulieres appellari: sicut de ipsa Eva scriptum est, Formavit eam in mulierem ; et illud in libro Numerorum, ubi jubentur custodiri mulieres quae nescierunt cubile masculi, id est virgines, ne interficiantur : qua locutione etiam Paulus ipsum Christum ait factum
Abbreviated transcription (Latin):
ut uel morientem saluam face¬
ret. uel mortuam fuscitarer
Sed cum instituisset matħs i
tum brecuter licere. hoc insim¬
quod et ipsum certum ẽ uoll¬
sse: et. xp̃m fecisse. Sane fi illice
uel quisquam eorum patress
ipsum commorass diisse. quos
sui domo uenientes clixerat
ut iam non uexaretur ihe qos
puella mortua fuisset: repus¬
narent eius cogitationi. uerba
quȩ posuit matheus. Nuncul¬
ro suis et illud nuntiantibꝰ et
ꝓhibentibus ne iam magiłet
ueniret: non legitur quos ille
consenserit. acper hoc et illuo qd̾
cidominus ait noli timere cre¬
de tantum et salua erit: non di¬
sidentem rep̃bendit: seo credẽ¬
tem robustius confirmauit. ta¬
us quippe. in illo fides erat. qͣl
i i illo qui ait. Credo domine:
adiuua incredulitatem meam
quȩ cum ita sint: per huius¬
modi euangelistarum locutio¬
nes uarias seo non contrarias
rem plane utilissimam disci¬
mus: et ꝑ neccessariam nichii in
auusꝙ uerbis nos cdebere ius¬

Expanded text:
ut uel morientem saluam faceut uel morientem saluam faceret uel mortuam suscitaret; sed cum instituisset Mattheus totum breuiter dicere, hoc insinquod et ipsum certum est uoluisse et Christum fecisse. sane si illi duo uel quisquam eorum patrem ipsum commemorasset dixisse quod sui de domo uenientes dixerant, ut iam non conuexaretur Iesus, quod puella mortua fuisset, repugnarent eius cogitationi uerba. quae posuit Mattheus. nunc uero et illud suis nuntiantibus et prohibentibus. ne iam magister ueniret, non legitur, quod ille consenserit. ac per hoc et illud quod ei dominus ait: noli timere, crede tantum et salua erit, non diffidentem reprehendit. sed credentem robustius confirmauit. talis quippe in illo fides erat, qualis et in illo qui ait: credo, domine; adiuua incredulitatem meam. Quae cum ita sint, per huiusmodi euangelistarum locutiones uanas, sed non contrarias rem plane utilissimam discimus et pernecessariam, nihil in cuiusque uerbis nos debere ins
Abbreviated transcription (Latin):
archisinagogum non moritu¬
iam uel morientem uel inextre¬
mouite positam filiam suam
narrat domino numtiasse .ẜ.
omnino defunctam:. Illi au¬
tem duo morti iam ꝓrunam
nonclum tamen mortuam.
usq adeo ut dicant postea ue
nisse. qui mortuam nuntia¬
rent. et ob hoc iam non debere
uerari magistrum tanquam
sicueniret ut mauum impo¬
nendo mori non sineret. nonut
qui posset moituam suscitare
considandum ẽ. ne repugnare
uideatur. et intelligendum ure¬
uitatis causa matheum hioepo¬
tuis dicere uoluisse rogatum
eẽ dominum ut faceret. quode¬
um fecisse inanifestum ẽ: ut sci¬
ucet mortuam suscitaret. atr̃e¬
dit enim non uerba patris de
filia sua. seo quod ẽ potissimi
uoluntatem et talia uerba p¬
suit qualis uoluntas erat ita
enim desperauerat ut potius
eam uellet reuiuiscere: non cre¬
quam morientem reliquerat
duoitaq posuerunt quio dixe¬
rit iairus. matheus autem qͥ
uoluerit atq cogitauerit. Utrũ¬
q ergo petitum ẽ a domino.

Expanded text:
archisynagogum non morituarchisynagogum non morituram uel morientem uel in extremo uitae positam filiam suam narrat domino nuntiasse, sed omnino defunctam, illi autem duo morti iam proximam, nondum tamen mortuam, usque adeo, ut dicant uenisse postea qui mortuam nuntiarent et ob hoc iam non debere uexari magistrum, tamquam sic ueniret, ut manum inponendo mori non sineret, non ut qui posset mortuam suscitare, considerandum est, ne repugnare uideatur, et intellegendum breuitatis causa Mattheum hoc potius dicere uoluisse rogatum esse dominum, ut faceret quod eum fecisse manifestum est, ut scilicet mortuam suscitaret; adtendit enim non uerba patris de filia sua, sed, quod est potissimum, uoluntatem, et talia uerba posuit, qualis uoluntas erat. ita enim desperauerat, ut potius eam uellet reuiuescere, non crequam morientem reliquerat. duo itaque posuerunt, quid dixerit Iahirus, Mattheus autem, quid uoluerit adque cogitauerit. utrumque ergo petitum est a domino,
Abbreviated transcription (Latin):
cecioit ad pedes euis et cetera. Sie
intelligitur quod turba quid̃
illa continuo exceperit oominũ
quippe quem rediturum expec-¬
tabat. Quos uero ad uunit et
ecce uir cui nomen erat latrus
non continuo factum accipieno
est: seo prius illud de conuuio
publicanoium sicut narrat ma¬
theus. cui rei fic comungit hoc
ut non possit aliuo faccum con¬
sequenter intelligi. In hac ergo
narratione quam nunc consi¬
derandam suscepimus. de ulla
quidem quȩ fluxum sangui¬
nis pauiebatur omnes isti tres
euangelistȩ sine ulla questio¬
ne concordant Nleq enim int̾¬
est aorei ueritatem quos aba¬
lio aliquio tacitum ab alio di¬
citur: nec quos marcus dicit
quis tetigit uestimenta. et lu¬
cas dicit quime tetigit. Aiter
enum dixit usitate. alter propͥe
caidem tamen uterq semten¬
tiam. Ham usitatius dimus
conscinois me: quam conscin¬
dis uestienta mea: cum ta¬
men in aꝑto sit quio uelunꝰ
inrtelligi. at uero cum matħs

Expanded text:
cecidit ad pedes Iesu, et cetera. sic cecidit ad pedes Iesu, et cetera. sic intellegitur, quod turba quidem illa continuo exceperit dominum, quippe quem rediturum exspectabat; quod uero adiunxit: et ecce uir, cui nomen erat Iahirus, non continuo factum accipiendum est, sed prius illud de conuiuio publicanorum, sicut narrat Mattheus, cui rei sic coniungit hoc, ut non possit aliud factum consequenter intellegi. In hac ergo narratione, quam nunc considerandam suscepimus, de illa quidem quae fluxum sanguinis patiebatur omnes isti tres euangelistae sine ulla quaestione concordant. neque enim interest ad rei ueritatem, quod ab alio aliquid tacitum ab alio dicitur, nec quod Marcus dicit: quis tetigit uestimenta mea? et Lucas: quis me tetigit? alter enim dixit usitate, alter proprie, eandem tamen uterque sententiam. nam usitatius dicimus \'conscindis me quam \'conscindis uestimenta mea\', cum tamen in aperto sit, quid uelimus intellegi. At uero cum Mattheus
Abbreviated transcription (Latin):
cet. hoc consequent̃ narrari. quod
et consequenter factu ẽ. quan¬
oo quidem cum suꝑius comme¬
morasset. quȩ de panno nouoet
uino nouo iħc cdixerit: continuo
subiecit. Ilec illo loquente ad eos.
ecce princenps unus accessit. ac
ꝑ hoc si hec illo loquente accessit.
nichil alliuo factorum dictorũ¬
q eius interpositum ẽ. In narta¬
tione autem marci patet locus
ubi int̃ponialia potuerunt. si¬
cut iam ostendimus. Similiter
et tucas cum post nartatum a¬
puo gerasenos miraculum tran¬
sut ad narrandum de archisina¬
gogi filia: non sic transut ut re¬
nitatur matheo qui post illas de
panno et uino similitudines hoc
gestum eẽ. demonstrat dicendo.
hec illo loquente: Iste quipe cũ
terminasset quoo aput gerase¬
nos factum eẽ nartauerat. hoc
modo transut in aliuo. factum
autem est inquit cum redisset
iħc. excepit illum turba. Erant
enim omnes expectantes eum
Et ecce uir cui nomen iairus et
ipse princeps sinagoge erat et

Expanded text:
cet hoc consequenter narrari quod cet hoc consequenter narrari quod et consequenter factum est, quando quidem cum superius commemorasset quae de panno nouo et de uino nouo Iesus dixerit, continuo subiecit: haec illo loquente ad eos ecce princeps unus accessit. ac per hoc si haec illo loquente accessit, nihil aliud factorum dictorumque eius interpositum est. in narratione autem Marci patet locus, ubi interponi alia potuerint, sicut iam ostendimus. similiter et Lucas, cum post narratum aput Gerasenos miraculum transit ad narrandum de archisynagogi filia, non sic transit, ut renitatur Mattheo, qui post illas de panno et uino similitudines hoc gestum esse demonstrat dicendo haec illo loquente. iste quippe, cum terminasset quod aput Gerasenos factum narrauerat, hoc modo transit in aliud: factum est autem, inquit, cum redisset Iesus, excepit illum turba: erant enim omnes exspectantes eum. et ecce uir, cui nomen Iahirus, et ipse princeps synagogae erat et
Abbreviated transcription (Latin):
et alii duo marcus et lucas: sed
abisto ordine iam recedunt. Alibi
enim hoc recordantur atq inse¬
runt eo loco ioẽ ubi redit tranf¬
fretando a regione gerasenorum
post expulsa et inporcos ꝑmissa
demonia. Nam hoc marcus ita
comungit: post illus apuo gera¬
senos factum. Et cum trãscendis¬
ses inquit ih̾c innaui rursus tr̃as
firtum: conuenit turba multa ad
illum. Et erat circa mare: et uenit
quidam de archisinagogis nomi¬
ne iairuis: et uidens eum ꝓcidit
as pedes eus et cetera. Ac per hoc
silia factum eẽ: cum trascendiss
sse uinaui rursus tranffecetum
s quanto post non apparet Nisi
aum fuisset int̾uallum non eẽt
quando fieret quod modo narra¬
uit matħis in comutiuo domus
suȩ: lanquam de alio narrauit
more euangelistarum quoo de se
ic domi suȩ gestum erat. post
suos factum nichil aliuo conti¬
nuo sequitur quam hoc de. archi¬
sinagogi filia. Sic enim ipse con¬
terit: itt ipse transitus aꝑte indi¬

Expanded text:
et alii duo, Marcus et Lucas; sed et alii duo, Marcus et Lucas; sed ab isto ordine jam recedunt. Alibi enim hoc recordantur atque inserunt, id est, eo loco ubi redit transfretando a regione Gerasenorum, post expulsa et in porcos permissa daemonia. Nam hoc Marcus ita conjungit post illud apud Gerasenos factum: Et cum transcendisset Iesus in navi rursus trans fretum convenit turba multa ad illum et erat circa mare et venit quidam de archisynagogis nomine Iairus et videns eum procidit ad pedes eius eogi filia factum esse, cum transcendisset Iesus in naui rursus trans fretum, sed quanto post, non apparet. nisi enim fuisset interuallum, non esset quando fieret quod modo narrauit Mattheus in conuiuio domus suae; tamquam de alio quippe narrauit more euangelistarum quod de se ac domi suae gestum erat, post quod factum nihil aliud continuo sequitur quam hoc de archisynagogi filia. sic enim ipse contexit, ut ipse transitus aperte indi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ao gaudium m̃tis inspi¬
ritualia suspense. atq obhoca¬
lienate quodam mocdo a corpor¬
ubus cibis: posterioribus similti¬
dinibꝰ. dominus significasse in¬
telligatur. de. ponno nouo
uino nouo io ostendens qui¬
nimalibus atq carnalibus c
corpus occupatis et ob hoc uer¬
rem adhuc senfum trahentibus.
hoc genus ietumi non conguas
Quas similitudines alri duosum¬
liter explicarunt. Iam enimltis
in prontu est nichil eẽ contran
si quio alius dicit. quos aliusat
p̃termitcit seu uerbi seu rei: di
uel ab eacdem sententia non reu¬
datur. uel quȩ forte. alia ponti
aluinon aduersetur.
equitur deinde matħ̾s et¬
dicit adbuc temporum or¬
dinem seruans. hec loquente. ao
cos. ecce princeps unus accessit. et
adorabat eum dicens. filia mea mͦ
defuncta ẽ: sedueni et impone ma
num suꝑ eam: et uiuet st cetera
usq ad illud ubi ait. Et surrer̃
puella et erut fama hȩc inuniu̾¬
sam tertam illam. Dicunt hoc

Expanded text:
pertinet ad gaudium mentis in spipertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur de panno nouo et uino nouo id ostendensanimalibus atque carnalibus circa corpus occupatis, et ob hoc veterem adhuc sensum trhoc genus ieiunii non congruat. quas similitudines et alii duo similiter explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contrarium, si quid alius dicit quod alius praetermittit seu uerbi seu rei, dum uel ab eadem sententia non recedatur uel quae forte alia ponitur aliae non aduersetur. XXVIII. Sequitur deinde Mattheus adhuc temporum ordinem seruans: haec illo loquente ad eos ecce princeps unus accessit et adorabat eum dicens: filia mea modo defuncta etuam super eam, et vivet, etc., usque ad illud ubi ait, Et surrexit puella: et exiit fama haec in universam terram illam . Dicunt hoc
Abbreviated transcription (Latin):
atribus euangelistis insinuata
ẽ. Item illuo de sponsis filus qͥa
non ieuinabunt quanduicũ
eis ẽ sponsus: similit̃ int̾posue¬
runt matheus et marcus. nisi
quod marcus filios nuptiarum
appellauit. quos ille sponsi qd̃
ad rem nichil inter ẽ: filios quip¬
pe nuptiarum non tantum sp̃o¬
si seo etiam sponse intelliguus
sadem ergo aꝑta sententia est: nõ
altera aduersa. lucas autem nõ
numquio possunt. fitii spon
eiunare: sedait. Humquio po¬
lis filios sponsi. dum cum illis
ponsus facere ieiunare: Inquo
ip̃e. ad aliuo quiodam in sim¬
ndam eamdem sententiam ele¬
ranter aperuit. Sic enum intelli¬
gitur eosdem ip̃os qui loqueban¬
tur fuisse facturos ut lugentes
ieuinarent filu sponsi: quon:
marcus et lucas ietunare quia
et ille postea tunc ieiunabunt
ait: non tunc lugebunt. uerum
illo uerbo significauit de tali
iecumo dominum locutum
quod ꝑtinet adhumilitatem tri¬
bulationis. ut illuo alterumas

Expanded text:
a tribus euangelistis insinuata a tribus euangelistis insinuata est.- Item illud de sponsi filiis, quia non ieiunabunt, quamdiu cum eis est sponsus, similiter interposuerunt Mattheus et Marcus, nisi quod Marcus filios nuptiarum appellauit quos ille sponsi, quod ad rem nihil interest. filios quippe nuptiarum non tantum sponsi, sed etiam sponsae intellegimus. eadem ergo est aperta sententia, non altera aduersa. Lucas autem non ait \'numquid possunt filii sponsi ieiunare?\' sed ait: numquid potestis filios sponsi, quamdiu cum illis est sponsus, facere ieiunare? in quo et ipse ad aliud quiddam insinuandum eandem sententiam eleganter aperuit. sic enim intellegitur eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes ieiunarent filii sponsi, quoniaMarcus et Lucas ieiunare, quia et ille postea tunc ieiunabunt ait, non \'tunc lugebunt\'. uerum illo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
scipuli ioħ̾is et pharisei et hoc
ei de illis dirisse ut quod ait ue¬
niunt. non de ipsis direrit de qͥ¬
bus dixerat int̃posuerat et erant
discipuli iob̾is et pharisei ieui¬
nantes. seo cum isti eeñt ieutnã¬
ses. ueniunt nli quos hoc mouit
ex clicunt anli. cur cliscipuliio¬
punnuis et phariscorumt ieiunãt
cas euidentius exp̃ssit ita hoc
idem intimans. cuin dixisset
quio eis tesponderit. cdominus
cle uocatione peccatorum tanq
egrotorum. at illi inquit due¬
runt ad eum. Quare discipiui
iohis ieuinant frequenter et
obsectationes factunt: simili¬
ter et phariseorum. tui autem
edunt et bibunt: ergo et hicsi¬
cut marcus alios de alus hoc di¬
.risse nartauit. Unde ergo maths
tunc accesserunt ad eum disci¬
puli ioħis dicentes quare nos
et pharisei ieiuinamus nisi qui¬
a et ipsi ad erant et omnes cer¬
tatun ut quisq poterat hoc
obiecerunt: Quorum sententi¬
a dtuerso loquendi modo. seo
tamen aueritate non alieno.

Expanded text:
scipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc scipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc ei de illis dixisse, ut quod ait ueniunt non de ipsis dixerit, de quibus interposuerat: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, sed cum isti essent ieiunantes, ueniunt illi quos hoc mouit et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant, cas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis responderit dominus de uocatione peccatorum tamquam aegrotorum: at illi, inquit, dixerunt ad eum: quare discipuli Iohannis ieiunant frequenter et obsecrationes faciunt, similiter et Pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt? ergo et hic sicut Marcus alios de aliis hoc dixisse narrauit. unde ergo Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus? nisi quia et ipsi aderant et omnes certatim, ut quisque poterat, hoc obiecerunt, quorum sententia diuerso loquendi modo, sed tamen a ueritate non alieno,
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam: Quod ad explanandã
sententiam ualet ne quisquã
peccatores. ob hoc ipsium quod
peccatores funt diligi axp̃o arbi
tretur: cum et illa similitudo
de egrotis bene intimet quid
uelit deus uocando peccatores.
tanquam medicus egros utiq
ut ab iniquitate tanquam ab
egritudine salui fiant quod
fit ꝑ penitentiam. Item quod
dicit matheus tunc accesserũt
ad eum discipuli ioħis dicen¬
tes. quare nos et phariseu ieiu¬
namus frequenter: marcus
fimiliter intulit dicens. Et
erant discipuli iohis et phari¬
sei ieiunantes. Et ueniunt et
dicunt ei. Cur discipuli ioħis
et phariseorum ieiunant: hi¬
si quos iste putari potest aodi¬
disse phariseos. quod sumil cũ
cliscipuliᷤ iohis hoc direrint cũ
matheus tantum discipulos
iohis irisse perhibeat. Sedũ¬
ba ipsa quȩ illos dirisse apo
marcum legitur. magis indi¬
cant alios hoc cdixisse de alus.
Io ẽ cominias quiad erant ueni¬
sse ad ihm quia ieuinabant di¬

Expanded text:
tentiam quod ad explanandam tentiam quod ad explanandam sententiam valet, ne quisquam peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt, diligi arbitretur a Christo: cum et illa similitudo de aegrotis bene intimet, quid uelit deus uocando peccatores tamquam medicus aegros, utique ut ab iniquitate tamquam ab aegritudine salui fiant, quod fit per paenitentiam. Item quod dicit Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus frequenter? Marcus similiter intulit dicens: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, et ueniunt et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant? nisi quod iste putari potest addidisse Pharisaeos, quod simul cum discipulis Iohannis hoc dixerint, cum Mattheus tantum discipulos Iohannis hoc dixisse perhibeat. sed uerba ipsa, quae illos dixisse aput Marcum legitur, magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant uenisse ad Iesum, quia ieiunabant di
Abbreviated transcription (Latin):
minum respondisse. Non uemi
uocare iustos sed peccatores ĩ
penitentiam Quoo non eisita¬
tspondisset: nisi quod direrãt
mancducatis et bibitis ao ipsũ
marune ꝑtineret. Propterea e¬
tiam matheus et marcus. de
illo discipulis eius. hoc obiectum
ẽ narrarunt. Quia et cum de dis¬
cipulis dicebatur: magistro ma¬
gis obitiebatur: quem sectando
imnmitabantur. Una ergo sentẽ¬
uaest: et tanto melius infinu¬
ata. quanto quibusdam uerb̃
manente ueritate uariata Itẽ
quod matheus refert dominum
respondisse non ẽ opus ualentibꝰ
medicus s male habentibus: eũ¬
is autem dicite quio est miseri¬
indiam uolo et non sacrificium:
non enim ueniuocare iustos s
reccatores: marcus quoq et lu¬
cas eisdem pene uerbis eamdem
sententiam tenuerunt. nisi qd̃
ambo non interponunt illus
er propheta testimonium. mi¬
sericordiam uolo et non sacri¬
scuum: lucas autem cum di¬
risset non ueniuocare. iustos
sed peccatores: addididit in peni¬

Expanded text:
minum respondisse: non ueni minum respondisse: non ueni uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. quod non eis respondisset, nisi quod dixerant manducatis et bibitis ad ipsum maxime pertineret. propterea etiam Mattheus et Marcus de illo discipulis eius hoc obiectum esse narrarunt, quia, cum et de discipulis dicebatur, magistro magis obiciebatur, quem sectando imitabantur. una ergo sententia est, et tanto melius insinuata, quanto quibusdam uerbis manente ueritate uariata. item quod Mattheus refert dominum respondisse: non est opus ualentibus medicus, sed male habentibus. euntes autem discite, quid est: misericordiam uolo et noNon enim veni vocare justos, sed peccatores; Marcus quoque et Lucas eisdem pene verbis eamdem sententiam tenuerunt, nisi quod ambo non interponunt illud ex propheta testimonium, Misericordiam volo, quam sacrificium. Lucas autem cum dixisset, Non veni vocare justos, sed peccatores, addidit, in poeni
Abbreviated transcription (Latin):
discunbentes. manifestum est
itaq in cutiis domo ista gere¬
bantur. Iam ipsa uerba uide¬
ainus uel quȩ domino dicta
uel quȩ ab ulo responsa om̃s
isti tres euangeliste postieñt
Matheus et uidentes inquit
pharisei: dicebant discipulis
eius. Quare cum publicanise
peccatoribus manducat ma¬
gister ur̃: Tot idem pene uer¬
bis hoc ait et in arcus. Quar
cum plublicanis et peccatuo
manducat et magister biuit¬
urͣ: Preterinissum ẽ ergo ama¬
theo quos iste acldicdit et bibis
Seo quio ad rem cum plenasit
sententia insinuiãs pariti õ¬
uiuantes: lucas entm aliqia¬
to clifferentais hoc iudetur
commemorasse: Et murmura¬
bant inquit pharisei et scrib
eorum dicentes as discipulos
aus. Quare cum publicanis.
pectoribus manciueatis et uił¬
tis: Nonutiq magisttum eo
uolens illic intelligi. seo sumu
mmnibus et ipsi et liscipuuis e
hoc obiectum insinuans non
tamen ei dictum s uus quod.
deipso et de alus accipetur. Nr
utiq et ip̃e lucas: ita dicit oo¬

Expanded text:
discumbentes. manifestum est itaque, in cuius domo ista gerebantur. Iam ipsa uerba uideamus, uel quae domino dicta uel quae ab illo responsa omnes isti tres euangelistae posuerunt. Mattheus: et uidentPharisaei, dicebant discipulis ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister vester? Totidem pene verbis hoc ait et Marcus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit magister vester? praetermissum est ergo a Mattheo quod iste addidit bibit. sed quid ad rem, cum plena sit sententia insinuans pariter conuiuantes? Lucas autem aliquanto differentius hoc uidetur commemorasse. et murmurabant, inquit, Pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? non utique magistrum eorum nolens illic intellegi, sed simul omnibus, et ipsi et discipulis eius, hoc obiectum insinuans, non tamen ei dictum, sed illis, quod et de ipso et de illis acciperetur. nam utique et ipse Lucas ita dicit do
Abbreviated transcription (Latin):
unius contra tam muttos no¬
tior. et potior eẽ deberet. Nam si
huius dei cuitus ẽ. impus: in¬
utiles sunt dii. qui homines
ab impietate non ꝓhibent. Si
uero pius ẽ. huius cultus qm

Expanded text:
unius contra tam multos. notior et potentior esse deberet. nam si huius dei cultus est impius, inutiles sunt di, qui homines ab impietate non prohibent: si uero pius est huius cultus, q
Abbreviated transcription (Latin):
eius triumpliet insemec ipso. inxp̃
quem induit. quia ꝑfecta caritas
nec cupiclitatem habet seculi. uri
morem seculi: idest nec cupiditit̃
ut acquirit res tempores: nec timo¬
rem ne amittat res temporales: ꝑ
quas duas ianuas incrat. et regnas
immicus. qui primo dei timore
in caritate pellendus ẽ. Deuenis
itaq tanto auidius appeter ppertas¬
simam et eiudentissimam cogntiai cml
ueritatis: quanto nos uidemus in ca¬
sitate proficere. et eius simplicitate cor
iubere mundatum: quia in ipso in¬
ttriore oculo uidecur ueritas: beati e¬
um mundicordes inquit: quia ipsi
in uudebunt: Ut in caritate radicati
i fundati. preualeamus comprehendẽ
am omnibus sanctis que sit latitu¬
do et langitudo. et altitudo. et pro¬
fundum: Scire etiam suꝑeminẽ¬
tem scientiam caritatis. xp̃i: ut m¬
plemur in omnem plenitucdinẽ
dr. Et post ista cum inuisibili hoste
crtamina. quoniam uolentibus et
amantibus iugum. xp̃i leue est et

Expanded text:
eius triumphet in semet ipso in Christo, eius triumphet in semet ipso in Christo, quem induit, quia perfecta caritas nec cupiditatem habet saeculi nec timorem saeculi, id est nec cupiditatem, ut adquirat res temporales, nec timorem, ne amittat res temporales. per quas duas ianuas intrat et regnat inimicus, qui primo dei timore, deinde caritate pellendus est. debemus itaque tanto auidius adpetere apertissimam et euidentissimam cognitionem ueritatis, quanto nos uidemus in caritate proficere et eius simplicitate cor habere mundatum, quia ipso interiore oculo uidetur ueritas — beati enim mundo corde, inquit, quia ipsi deum uidebunt — ut in caritate radicati et fundati praeualeamus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo et longitudo et altitudo et profundum, scire etiam supereminentem scientiam caritatis Christi, ut inpleamur in omnem plenitudinem dei et post ista cum inuisibili hoste certamina, quoniam uolentibus et amantibus iugum Christi lene est et
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem futuram: et cõ¬
memorant quod ait ꝓpłsẜaulus
caro et sanguis regnum dĩ non poᷤ¬
sidebunt : non intelligentes quod
ipse dirit apłs: Oporcẽt corrupti¬
uile hoc induere incorruptionẽ.
et mortale hoc induere immor
talitatem: Cum enim factum hoe¬
fuerit. iam non erit caro et san¬
guis sed celeste corpus: quode
dominus promittit cum dicit:
sleq nubent. neq uxores ducen
sed erunt equales anglis dĩ. soi
enim iam hominibus sed dõ n
cum equales angelis facti fues
Immutabͥuntur ergo caro et san¬
guis. et fiet corpus celeste et ange¬
licum: Et mortui enim resurqent
incorrupti: et nos imutabimͣ
ut et illud uerum sit. quod resur¬
get caro. et illud uerum sit. quocͥ
ceritate lactati nutriamur um
et cum paruuli simus maiorum
cibos non appetamus. sed nutrimẽ¬
tis saluberrimis crescamus in ꝓp̃o
accedentib bonis moribus. et xp̃ua¬
na iusticia. in qua est caritas aeret
proximi ꝑferta. et firmata. ut unuis

Expanded text:
resurrectionem futuram negant, et comresurrectionem futuram negant, et commemorant quod ait apostolus Paulus, « caro et sanguis regnum Dei non possidebunt; » non intelligentes quod ipse dicit Apostolus, « Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale htalitatem. cum enim hoc factum fuerit, iam non erit caro et sanguis, sed caeleste corpus. quod et dominus promittit, cum dicit: neque n ubent neque uxores ducent, sed erunt aequales angelis dei. non enim iam hominibus, sed deo uiuent, cum aequales angelis facti fuerint. inmutabitur ergo caro et sanguis et fiet corpus caeleste et angelicum; et mortui enim resurgent incorrupti, et nos inmutabimur, ut et illud uerum sit, quod resurget caro, et illud uerum sit, quod cceritate lactati nutriamur in Christo et, cum paruuli sumus, maiorum cibos non adpetamus, sed nutrimentis saluberrimis crescamus in Christo accedentibus bonis moribus et christiana iustitia, in qua est caritas dei et proximi perfecta et firmata, ut unusqu
Abbreviated transcription (Latin):
tatem suꝑbe accipientes et imꝑie
reprehendentes. quia pecro post gal¬
licantum surgenti non congratiuati
sunt: cum lucifero qui mane orie¬
batur cacłe meruerunt: Nlec cos
audiamus qui negant eccłiam dĩ.
omnia peccata posse ctimitcere: Ita¬
q: miseri dum in pecro petram non
intelligunt. et nolunt crecłe datas
eccłie claues regni celorum: et ipsi
eas de manibus amiserunt: Iiti sũt
qui uiduas si nupserit tamquam
adulteras dampnant. et suꝑ doctri¬
nam apłicam se precticant ẽẽ mun¬
diores. qui nomen suum si uellent.
agnoscere: muncdanos potius qm
mundos uocarent: Nolentes enum
si peccauerint corrigi. nichil aliua
elegerunt nisi cum hoc muncdo dãp¬
nari: Nam quibus ueniam pecca¬
torum negant non eos aliqua sami¬
tate custodiunt. sed eis egris subtra¬
hunt medicinam: et iuiduas suas
uri cogunt. quas nube non permit¬
tunt: Non enim prudentiores ha¬
bendi sunt. quam paulus apls qui
ait: malo eas nub̾e quam uri Nec
eos audiamus qui negant carnis

Expanded text:
tatem superbe accipientes et inpie reprehendentes, quia Petro post galli cantum surgenti non gratulati sunt, cum lucifero, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Nec eos audiamus, qui negant ecclesiam dei omnia peccata posse dimittere. itaque miseri, dum in Petro petram non intellegunt et nolunt credere datas ecclesiae claues regni caelorum, ipsi eas de manibus amiserunt. isti sunt, qui uiduas, si nupserint, tamquam adulteras damnant et super doctrinam apostolicam se praedicant esse mundiores: qui nomen suum si uellent agnoscere, mundanos se potius quam mundos uocarent. nolentes enim, si peccauerint, corrigi, nihil aliud elegerunt nisi cum hoc mundo damnari. nam quibus ueniam peccatorum negant, non eos aliqua sanitate custodiunt, sed aegris subtrahunt medicinam; et uiduas suas uri cogunt, quas nubere non permittunt. non enim prudentiores habendi sunt quam Paulus apostolus, qui ait: malo eas nubere quam uri. eos audiamus, qui carnis
Abbreviated transcription (Latin):
bant caput eiꝰ. Et pꝰquam illuser̃t
i. exuerunt eum clamide: et in
duxerunt eum ut crucifigerent
oc quod eruerunt eum clamide
et induerunt eum uestim̃tis suis.
in fine factum intelligitur cum
iam ducetetur. Marcus hocita
dicit. Et pꝰquam illuserunt ei.
exuerunt illum purpura et in¬
duerunt eum uestim̾tis suis.
equitur gͦ maths. Ereuintes
aũt inuenerunt hominẽ.
cireneum nomine simonem. Hẽ
angariauerunt ut tolletet cruc̾e
eꝰ. Marcꝰ quoꝙ et educunt illũ
inquit ut crucifigerent eum:
it angariauerunt p̾tereuntem
simonem cyteneum uenientem
deuilla patrem alęxandri et rufi
ut tolleret crucem eiꝰ. Hoc lucas ita
diẽ. Et cum ducerent eum ap̃phen¬
derunt simonem quendam. cire
ih̾m et edurerunt. Et baulans sibi
crucem exut in eum quidicitur cal¬
uariȩ locum: hebraice golgotha.
ubi eum crucifexerunt. Unde in¬
telligitur quod ip̃e sibi portabat
crucem cum eriret in locum memora¬

Expanded text:
bant caput eius. et postquam inluserunt bant caput eius. et postquam inluserunt ei, exuerunt eum duxerunt eum ut crucifigerent. » Hoc quod exuerunt chlamydem, et induerunt eum vestimentis ejus, in fine factum intelligitur, cum jam duceretur. Marcus hoc ita dicit: Et postquam illuserunt ei, exuerunt illum purpuram, et induerunt eum uestimentis suis. Sequitur ergo Mattheus: Stexeuntes autem inuenerunt hominem Cyreneum, nomine Simonem; hunc angariauerunt, ut tolleret crucem eius. Marcus quoque: et educunt illum, inquit, ut crucifigerent eum. et angariauerunt praetereuntem Simonem Cyreneum uenientem de uilla, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem eius. hoc Lucas ita dicit: et cum ducerent eum, adprehenderunt Simonem quendam CyreneIesum et eduxerunt. et baiulans sibi crucem exiuit in eum qui dicitur Caluariae locum, Hebraeice Golgotha, ubi eum crucifixerunt. unde intellegitur, quod ipse sibi portabat crucem, cum exiret in locum memora
Abbreviated transcription (Latin):
hoc marcus dixisse indutum pia¬
puram. Pro regia enm purpira
clamis illa coccinea ab nudenrb
ab hibita erat. Et est rubra quȩda
purpura cocco sumilluma. Potest
etiam fieri ut purpuram etiam
marcus commemorauerit. qua
clamys habebat. quanius eẽt ibe¬
cineam Lucas hoc p̾termissit es
autem antequam diceret quod
eum pilatus erucifigendum tra¬
diderit: cõmemorauit hocdicẽs
Tunc gͦ app̾hendit pilatus iħm
et flagellauit. Et milites plect̾e¬
tes coronamꝰ i imposuerunt capti
eiꝰ: et ueste purpurea circumeede¬
derunt eum. Et ueniebant ad eiumn:
edicebant. Aue. rex iudeorum. Et
dabant ei a lapas. Unde. apparet
matħ̾m et marchum recapituiã¬
do istud cõmemorasse non quo tẽ
factum sit: cum eum pilatus
iam crucifigendum tradidiss
Ioħ̾s enim apud pilatum dic̾ hȩc
gesta satis eiudent̾. Unde isti qd̾
ỹterierant. recoluerunt. Ac hoc
ptaet etiam quod consequent̾ dic̃
matheus. Et expuentes in eum. ac¬
cepetunt harundinem. et ꝓcutie¬

Expanded text:
Marcus dixisse, Indutum purpura. Pro regia enim purpura chlamys illa coccinea ab illudentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura, cocco simillima. Potest etiam fieri ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Lucas hoc praetermisit. Iohannes autem antequam diceret, quod eum Pilatus crucifigendum tradiderit, commemorauit hoc dicens: Hunc ergo adprehendit Pilatus Iesum et flagellauit, \'et milites plectentes coronam de spinis inposuerunt cueste purpurea circumdederunt eum et ueniebant ad eum et dicebant: haue, rex Iudaeorum, et dabant ei alapas. unde apparet Mattheum et Marcum recapitulando istud commemorasse, non quo tunc factum sit, cum eum Pilatus iam crucifigendum tradidisset. Iohannes enim aput Pilatum dicit haec gesta satis euidenter, unde isti quod praeterierant recoluerunt. ad hoc pertinet etiam quod consequenter dicit Mattheus: et expuentes in eum acceperunt ha rundinemet percutie
Abbreviated transcription (Latin):
posueriunt suꝑ caput eiꝰ et harũ¬
dinem in dertera eiꝰ. Et gemiifler
ante eum: iluͥdebant dicentes
Aue rer iudeorum. Hoc martusi
eodem loconarrationis ita dia
milites aũt durerunt eũ ꝰ
inatrium p̾torii: et conuoeãt
totam cohortem. et induunt prr¬
puram et imponunt ei. plecten¬
tes spineam coronam et cepunt
salutare eum. Auerer uideorũ

Expanded text:
super caput eius et harundinem in dextera eius, et genu flexo ante eum inludebant dicentes: haue, rex Iudaeorum. hoc Marcus in eodem loco narrationis ita dicit: milites autem duxerunt eum intro in atrium praetorii et conuocant totam cohortem, et induunt purpuram et inponunt ei plectentes spineam coronam, et coeperunt salutare eum: haue, rex Iudaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
figam: Responderunt pontifi¬
ces. Non habemꝰ regem: nsi cesa¬
rem. Tinc gͦ tradidit eis uium.
ut crucifigeretur. Nec narrauit
ioħ̾s ꝑ pilatum gesta
onsequens est iam ut ipsam
dñi passionem scd̃m quatu¬
or euanglistarum testimonia
uideamꝰ Quam matħ̾s sic inci¬
pit. Tunc milites p̾sidis suscipi¬
entes th̾m inp̃torio congregau¬
riuit adeum uinu̾sam eosur¬
tem. Et eruentes eum: elainiden

Expanded text:
derunt pontifices: non habemus regem nisi Caesarem. tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur. haec narrauit Iohannes per Pilatum gesta. Consequens est iam, ut ipsam domini passionem secundum quattuor euangelistarum testimonia uideamus, quam Mattheus sic incipit: tunc milites praesidis suscipientes Iesum in praetorium congregauerunt ad eum uniuersam cohortem, et exuentes eu
Abbreviated transcription (Latin):
bant clicentes: Si hunc clucitis.
non es amicus cesaris. Om̃is qui
se. regem facit. contradicit cesati.
Huic potest congruere. quod lucas
in eadem accusatione. iudeorum
ita narrat. Cum duissent inueni¬
inꝰ eum subu̾tentem gentem nrãm
adiecit. Et ꝓhibentem tributa cla¬
ricesari. et dicentem sȩ ip̃m regẽ
eẽ. Ex quosoluitur illa questio.
qua putari poterat ioħ̾s mullũ¬

Expanded text:
ant dicentes: si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis qui se regem facit contradicit Caesari. huic potest congruere quod Lucas in eadem accusatione Iudaeorum ita narrat: cum dixissent: inuenimus eum subuertentem gentem nostram, adiecit: et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. ex quo soluitur illa quaestio, qua putari poterat Io
Abbreviated transcription (Latin):
uideam tertam et ibi baptirasse
multos circa iordanem anteq
missus eẽt ioh̃s in carcerem. Qͥs
aut non putet qui mtnrus in
his litteris eruditus ẽ tanq.
post illa u̾ba de uentilabro et
de area mundata. continuo sit
aiohe. offenfus herodes: et eum
icarcerem misecit: Hon autem
hoc ordine. ista natͣata quo ges¬
tafunt. et alibi ^ꝓbauimus et hoc
uso loco non quilibet alius. seo
dem lucas hoc probat. Si enti
potuerba illa continuo iohs
marcerem missus ẽ: quomodo
yꝰipsam commemorationem io¬
hannis in carcerem missi. bap
passe: et aute multa quȩ priꝰ¬
auam ioh̃i hoc fieret gesta nar¬
ratitrus erat: hoc poccupatũ
in sua natratione. p̾mississe:
bnec uu duo matħs et marcus
eo retum ordine: de iohe. incarce¬
tem inisso insua narratione po¬
fuerunt: quo factum apparet.
etiam in eorum scripts. Nam
et ipsi dixerunt tradito iohe:
dominum isse in galileam. Et
post multa quȩ fecit ingalilea:
ueniunt ad herodis ad monitio¬

Expanded text:
Iudaeam terram et ibi baptizasse Iudaeam terram et ibi baptizasse multos circa Iordanen, antequam missus esset Iohannes in carcerem. quis autem non putet qui minus in his litteris eruditus est, tamquam post illa uerba de uentilabro et de area mundata continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcerem miserit? non autem hoc ordine ista narrata quo gesta sunt et alibi iam probauimus et hoc ipso loco non quilibet alius sed idem Lucas hoc probat. si enim post uerba illa continuo Iohannes in carcerem missus est, quomodo post ipsam commemorationem Iohannis in carcerem missi baptipasse et ante multa, quae, priusquam Iohanni hoc fieret, gesta narraturus erat, hoc praeoccupatum in sua narratione praemisisse. sed nec illi duo Mattheus et Marcus eo rerum ordine de Iohanne in carcerem misso in sua narratione posuerunt, quo factum apparet etiam in eorum scriptis. nam et ipsi dixerunt tradito Iohanne dominum isse in Galilaeam, et post multa quae fecit in Galilaea ueniunt ad Herodis admonitio
Abbreviated transcription (Latin):
equitur gͦ matħs: et di¬
cit. herodes enim tenuit
iol̾im et alligauit eum et po¬
suit in carcerem: ꝓpt̾ herodia¬
dem uroris fratus sui. Et cete¬
rausq ad eum locum ubi. ait
Et acceclentes discipuli etus: ti¬
lerunt corpus et sepelierunt
illuo. Et uenientes: nuntian¬
runt ih̃u. Marcus hoc similter
narrat lucas autem non eodem
ordine io recordatur: s circaii¬
sum baptisium quo dominꝰ
baptiratusẽ. Unde boc p̃occu¬
passe intelligitur: ec ip̃e ex oc¬
casione ut ibinatraret quod
iulto post factume̾: Cum e¬
nu commemorasset iolis
uerba de domino quod uel¬
ilaibtum in manu eius et mun¬
abit aream fuam. frumenta te¬
andet in horreum situm. paleas
atem conburet igni mercingͥ¬
uli: continuo subiecit. qd non cõ¬
inuio factum ẽẽ. ioħ̾s euangelista
aptissime exponit cum comme¬
morat pꝰ ea quam baptuatus est.
sl isse ilum in galileam. quã¬
aofecit de aqua iinum et inde
post paricorum dierum in caphar¬
naum habitationem recdisse ad

Expanded text:
equitur ergo Mattheus et dicit: Herodes enim tenuit Iohannem et alligauit eum et posuit in carcere propter Herodiadem, uxorem fratris sui, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: et accedentes discipuli eius tulerunt corpus eius et sepelierunt illud et uenientes nuntiauerunt Iesu. Marcus hoc similiter narrat. Lucas autem non eodem ordine id recordatur, sed circa ipsum baptismum. quo dominus baptizatus est. unde hoc praeoccupasse intellegitur et ipse ex occasione, ut ibi narraret quod multo post factum est. cum enim commemorasset Iohannis uerba de domino, quod uentilabrum in manu eius et mundabit aream suam, frumentum recondet in horreum suum, paleas autem conburet igni inextinguibili, continuo subiecit quod non continuo factum esse Iohannes euangelista apertissime exponit, cum commemorat, posteaquam baptizatus est Iesus, isse illum in Galilaeam, quando fecit de aqua uinum, et inde post paucorum dierum in Capharnaum habitationem redisse ad
Abbreviated transcription (Latin):
pere mo¬
nachoꝵ
librum
scriberẽ
gebant obtemꝑantes apło: alui uero
ita ex oblationibꝰ religiosorum iuue¬
re uolebant. ut nichil oꝑantes ũn¬
de necessaria uł haberent. uł subple¬
rent: sed potius implere preceptum
euangłicum existimarent. atq iac¬
tarent ubi dñs ait: respicite uolati¬
la celi. et lilia agri: U̾ ne etiam int̃
laicos inferioris propositi. sed tamen
studio feruentes existere ceperunt
tumultuosa certamina. quibus ec¬
clesia turbaretur: aliis hoc. aliis ali¬
ud defendentibus: Huc accedebat qͦd
criniti erant quidam eorum: qui o¬
perandum non eẽ dicebant: Unde
contentiones hinc reprebendentium
inde quasi pugnantium. ꝓ partium

Expanded text:
pere monachorum librum scriberem,gebant optemperantes apostolo, alii uero ita ex oblationibus religiosorum uiuere uolebant, ut nihil operantes, unde necessaria uel haberent uel supplerent, se potius implere praeceptum apostolicum existimarent atque iactarent, ubi dominus ait: respicite uolaticoeli et lilia agri . Unde etiam inter laicos inferioris propositi, sed tamen studio ferventes, existere coeperant tumultuosa certamina, quibus Ecclesia turbaretur, aliis hoc, aliis aliud defendentibus. Huc accedebat quod criniti erant quidam eorum, qui operandum non esse dicebant. Unde contentiones, hinc reprehendentium, inde quasi purgantium, pro partium
Abbreviated transcription (Latin):
phete de incarnatione filii di dͫ¬
tus accepunt. quam etiam sanculs
et spiritus sancti magisterio instim¬
ti. non solum predicatierunt ueui
etiam ad instructionem saluberr¬
mam posterorum scriptis siuis icha
reliquerunt: Hec unum deumpr¬
dicat trinitatem: patrem et filuĩ
et sp̃m sc̃m. ⁊ Sed trmnitas urra ñ
trinitas quidem uera. eẽc sed imnus
ds̃ trinitas ipsa uere non eẽt si qũ¬
admodum pater et filius. et sprotuss
te distincti:. sic fuissent natitrarum
quoq diuersitate discreti: Seda̾
te. non solum quod unus dõ et
sed etiam quod trinitas est naturiss
tamen unus ds̃ est. Et hane
unitatem naturalem. totus pitt
in filio et spiritu sancto ẽ tousq
filius in patre et spiritu sanaoẽ
et cotus spiritus sanctus mplis

Expanded text:
Prophetae ante incarnationem Filii Dei divinitus acceperunt, quam etiam sancti Aet Spiritus sancti magisterio instructi, non solum sermone praedicaverunt, verum etiam ad instructionem saluberrimam posterorum scriptis suis inditam reliquerunt, unum Deum praedicat Trinitatem, id est, Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Sed Trinitas vera non Trinitas quidem vera non esset, sed unus Deus Trinitas ipsa non esset, si quemadmodum Pater et Filius et Spiritus  proprietate distincti, sic fuissent naturarum quoque diversitate discreti. Sed quia te, non solum quod unus Deus est, sed etiam quod Trinitas est, naturalinatura unus est. Per hanc unitatem naturalem totus Pater in Filio et Spiritu sancto est, et totus Filius in Patre et Spiritu sancto est, totusque Spiritus sanctus in Patre
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dñs ppło suo dicens. Audi isrł domi¬
nus deus tuus unus est et dñm de¬
um tuum adorabis et illi soli serui¬
es. Uerumtamen quia istum u¬
num deum qui. solus est uerus et¬
naturaliter deus. non patrem solũ
sem̃. sed simul patrem et filium et
cauendum est neçsicut patrem et fili
est. eumdem in ꝑsonam filium uel

Expanded text:
 Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est; et Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Verumtamen quia istum unum Deum, qui solus est verus naturaliter Deus, non Patrem solum,Spiritum sanctum, sed simul Patrem et Filium et cavendum est, ne sicut Patrem et Filiuest, eumdem vel Filium, vel
Abbreviated transcription (Latin):
intus adextris. cum scd̾m lucam
duo steterunt secus illas quanis
similia dixerint: possumꝰ quim
adhuc intelligere unum anse
ut eas ingressas in monum̃tum
sic accipiamꝰ in aliqd̃ scilicet spa
ut intrari poss ante illum sar¬
um sepulchri locum. atq ibiui¬
disse angłm sedentem suplapi¬
dem reuolutum a monum̾to:
sicut dicit matħ̾s ut hoc sit se.¬
dentem a dextris qd̾ dic̃ marcu
Neinde intus ab eis dum infine¬
rent locum in quo iacebat corpis
domini uisos alios duos angłos
stantes sicut dicit lucas similui
locutos: adearum ex hortandam
anunum. et edificandam fiadtm
S uideamꝰ et illa quȩ ioħs dicũ.
utrum ue quemadmodum his
congruant. Sic gͦ narrat iołis. Una
autem sabbati maria maglalene
uenit mane eum adhuc tenebtȩ
eenͣt ad monum̾ tum: et indit la¬
pidem sublatum amontuñto. sa

Expanded text:
intus a dextris; cum secundum Lucam intus a dextris; cum secundum Lucam duo steterint secus illas, quamvis similia dixerint? Possumus quidem adhuc intellegere unum angelum uisum ut eas ingressas in monumentum sic accipiamus, in aliquod scilicet spatut intrari posset ante illum saxeum sepulchri locum. adque ibi uidisse angelum sedentem super lapidem reuolutum a monumento, sicut dicit Mattheus, ut hoc sit sedentem a dextris, quod dicit Marcus, deinde intus ab eis, dum inspicerent locum, in quo iacebat corpus domini, uisos alios duos angelos stantes, sicut dicit Lucas. similia locutos ad earum exhortandum animum et aedificandam fidem. Sed uideamus et illa quae lohannes dicit, utrum uel quemadmodum his congruant. sic ergo narrat Iohannes: una autem sabbati Maria Magdalene uenit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum et uidet lapidem sublatum a monu