comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dine id. dicimus. quod aptuus prepo¬
nuntur. sicut adiectiua nomina. bo¬
nus. hõ. bene legit. licet tamen hec il¬
la prepostere dici. Excoptis monosilla¬
bis. non. ne. dum. ⁊ cum temporali.
per. Demonstratiua quoq ⁊ interro¬
gatiua preponunt᷑ uerbis. ut en. ecce
cur quare. Sio hortatiua similitudĩs
uocandi. optandi.
iectiue et abscondita uoce .i. non ple¬
ne expressa ꝓfertur. hanc greci in t
aduerbia ponunt. Quoniam hec qͦ
uel uerbis aduingitur. uel uerba
ei subaudiuntur. ut si dicam pape
quid uideo. uel per se pape. etiam
in se significationem. Que res fecis
romanos hanc partem per se ab adiiet¬
biis accipere. quia uidetur affectum
in se se uerbi. et plenam motus aul¬
mi significationem si non addatur.
uerbum demonstrare. Interiectio tri
uon solum affectũ sigc̃at. s ettam uo¬
ces que in cuiuscũq passionis anums
pullu per exclamationem interiacun¬
tur. he igitur habent diuersas signi¬
ficationes. Gaudii ut euax. euge. Dolo¬

Expanded text:
dine id dicimus, quod aptius preponuntur, sicut adiectiua nomina: "bonus homo bene legit"; licet tamen hec et illa prepostere dici, exceptis monosillabis "non", "ne", "dum" et "cum" temporali, "per". 95 Demonstratiua quoque et interrogatiua preponuntur uerbis, ut "en", "ecce", "cur", "quare"; sic hortatiua, similitudinis. uocandi, optandi. iectiue et abscondita uoce - id est non plene expressa - profertur. 2 Hanc Greci intaduerbia ponunt, quoniam hec quoque uel uerbis adiungitur, uel uerba ei subaudiuntur: ut, si dicam << pape, quid uideo? >> uel per se << pape >> ,uerbi significationem. 3 Que res fecit Romanos hanc partem per se ab aduerbis accipere, quia uidetur affectum in sese uerbi et plenam motus animi significationem, etiam si non addatur uerbum, demonstrare. 4 Interiectio tamen non solum affectum significat, sed etiam uoces que cuiuscumque passionis animi pulsu per exclamationem interiaciuntur. 5 He igitur habent diuersas significationes: gaudii, ut "euax", "euge"; dolo
Abbreviated transcription (Latin):
mor tui apparatus. Bustum: corpus concre¬
matum. Sepulchrum: ubi ossa condunt᷑.
Tumulus: congestio torre in religione san¬
cita. quia et sine ossib potest esse. Monu¬
mentum uero est: cuiuscumq rei memori¬
a quod moneat mentem: oma a romõlo

Expanded text:
mortui apparatus, bustum corpus concrematum, sepulcrum ubi ossa conduntur, tumulus congestio terre in religione sancita, qui et sine ossibus potest esse, monumentum vero est cuiusque rei memoria que moneat mentem. Item a rogo
Abbreviated transcription (Latin):
collocauerunt. qui rapido conoitatꝰ oursu
tyrreni equoris fretum stindeus. non mo¬
dicum sepe nauigantium facit pericu¬
lum. dum inter se maris fluctus. ⁊ amnĩ
leges naualium commeroioꝵ sunt. ab ÷¬
sula rodo nominate. in qua antiquitus.
mercatoꝵ usus fuit. Rodie et libice. uue¬

Expanded text:
locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis leges navalium commerciorum sunt, ab insula Rhodo cognominate, in qua antiquitus mercatorum usus fuit. DE IURE C
Abbreviated transcription (Latin):
rigare inducere est. Riuius subito fit. cele¬
rint̾q decurrit. ac deficit. fons uero est ca¬
put aque decursus. in quem naturaliter
manat. Torrens autem est repentinis im¬
nino. Semper enim ad contradicendum
paratus est et iurgͥo delectatur. Rgx̃a g̃ce
radix. Noboam interpretatur latitudo
popiili per antifrasin. quod decem tribu¬
bus. ab eo separatis. due tantum ei relicte

Expanded text:
rigandam terram. Rivus subito fit et celeriter decurrit et deficit; fons est caput et decursus aque qui naturaliter manat; torrens est repentinis imdictus. Semper enim ad contradicendum paratus est, et iurgio delectatur, eR 40 ROBOAM interpretatur latitudo populi, et hoc per antifrasin, quia de X tribubus ab eo separatis due tantum ei relicte
Abbreviated transcription (Latin):
cuit ⁊ oculos mordent. et ccͣ thoracẽ
doh aust̾ne u̾o dissoluut cor. et humͦ¬
tant. et capĩs dolores et graues au¬
ditus ⁊ u̾tigines facũit in ocuł. et

Expanded text:
r, et circa thoracem dolent; austrini uero dissoluunt corpora et humectant et capitis grauedinem et graues auditus et uertigines faciunt, in oculis et
Abbreviated transcription (Latin):
Ac dare caput dolentib: malu.¬
malum u̾o et febricitantib et quibus
rpogoria suspensa rugiunt et siticulo

Expanded text:
ac dare caput dolentibus pessimum est et febricitantibus et quibus praecordia inflata rugiunt et siticulo
Abbreviated transcription (Latin):
confertur cui partes sunt Inscietia caus
necessitas. et in affcctioẽ animi. hoc mo
lestia iracundia amore. et tetera que
in simili gne̾ uersanture. facultates sũt
aut quib fatilius sit. auit sine quibꝰ ali¬
quid confici nõ poterit. Adiũctu aũ ne
pars. et euentus. Pauis. et minus. et
eque magnu. ex ui et nuo. et ex figura ue¬
gotii sicut ex statura corporis considerant
Simile aute ex spẽ compabili aut ex cõ¬
ferenda atq assimilanda natura uidica¬
tur. Contrariu ẽ qd̾ positu ingne̾ diu̾¬
so ab eode tui contrariu eẽ dicitur plu¬

Expanded text:
confertur, cuius partes sunt inscientia, casus, confertur, cuius partes sunt inscientia, casus, necessitas, et in affectionem animi, hoc est molestiam, iracundiam, amorem et cetera, quae in simili genere versantur. facultates sunt, aut quibus fa- cilius fit aut sine quibus aliquid confici non potest. Adiunctum negotio pars et eventus. Maius et minus et aeque magnum ex vi et ex numero et ex figura negotii, sicut ex statura corporis, consideratur. Simile autem ex specie comparabili aut conferenda atque adsimulanda natura iudicatur. Contrarium est, quod positum in genere diverso ab eo, cui contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
hoc differt. Nam gne̾ qd̾ utrũq ide es̃
dedaratur. quid in anins. ant in anno
aut maliqua anni parte spectatur.Inoc¬
caxione ad sꝑatiu temporis faciendi que¬
dam oportunitas intesligit᷑ adiũcta Qre
cu ingnẽ̾ idem sit fit aliud qd̾ parte qdã
et spetie ut dixim differat. Hec distribuit
intria gnã. Publicu. Comune. Singłare
Ouiblicu ẽ qd̾ ciuitas unmuersa aliqua de
causa frequetat. ut ludu dies festos bellũ
Comune qd̾ accidit omĩbꝰ eode fere tp̃e
ut messis indernia. calor frigus Singu¬
late anter est ꝙ aliqua decausa priuatiz
alicm accidere solet. ut nuptie. sacrificiũ
fumis cõinniu somnus. Moduc ante
est inquo quem admodu et quo aiõ fcm̃
sit queritur. Eius partes sunt prudẽtia
et inprudentia Prudetitie autẽ tõ q̃rit̾
ex his que clam palam ui persuasioẽ
feserit. In prudentia aute ĩpurgatione

Expanded text:
hoc differt: nam genere quidem utrumque idem esse hoc differt: nam genere quidem utrumque idem esse declaratur, quod in annis aut in anno aut in aliqua anni parte spectatur, in occasione ad spatium temporis faciendi quaedam opportunitas intellegitur adiuncta. quare cum genere idem sit, fit aliud, quod parte quadam et specie, ut diximus, differat. haec distribuitur in tria genera: publicum, commune, sin- gulare. publicum est, quod civitas universa aliqua de causa frequentat, ut ludi, dies festus, bellum. commune, quod accidit omnibus eodem fere tempore, ut messis, vindemia, calor, frigus. singulare autem est, quod ali- qua de causa privatim alicui solet accidere, ut nup- tiae, sacrificium, funus, convivium, somnus. modus autem est, in quo, quemadmodum et quo animo factum sit, quaeritur. eius partes sunt prudentia et inprudentia. prudentiae autem ratio quaeritur ex iis, quae clam, palam, vi, persuasione fecerit. inprudentia autem in purgationem
Abbreviated transcription (Latin):
catioc̃. In hoc et que p̃terierũt conside¬
rantur et coꝵ ip̃oꝵ que aut pp uetustatẽ
obsoluerũt ut in credibilia uideant᷑. et
iam in fabularu nunieto reponãtur
et que iam diu gesta et a menoria nrã
remota tñ faciant fidem uera rradita
ẽẽ. qm̃ eoru monumẽta circa in lrĩs ex¬
istent. et que nuper gesta sint. que scire
pleriq possint. et ire que instent ĩ pñtia
et que maxime fiant et que consecunr
in quibꝰ potest tonsidetari quid otiui et
setius futuru sit. Et item comunit᷑ in
tempore perspitiendo longiquitas erꝰ
est consideranda. Nam sepe oportet me¬
tiri cu ipr̃e negotiu et uidere. potuei̾t¬
ne aut magnitudo negotii aut multi¬
tudo teru meo transigi tp̃e. Consid̾rat᷑
autẽ tp̃s et anni et mensis. et diei. et noctĩ
et iugilie. et hote et in aliqua parte alic
horu. Octasio aute ẽ pare tpris hñc in
se alicuiꝰ tei ydonea fatiendi et non fa¬
tiendi oportumtate. Quare cu temꝑe

Expanded text:
terierint, considerantur: et eorum ipsorum, quae aut propter vetustatem obsoleverint aut incredi- bilia videantur, ut iam in fabularum numerum repo- nantur; et quae iam diu gesta et a memoria nostra re- mota tamen faciant fidem vere tradita esse, quia eorum monumenta certa in litteris exstent; et quae nuper gesta sint, quae scire plerique possint; et item quae instent in praesentia et cum maxime fiant; et quae consequan- tur, in quibus potest considerari, quid ocius et quid serius futurum sit. et item communiter in tempore per- spiciendo longinquitas eius est consideranda. nam saepe oportet commetiri cum tempore negotium et vi- dere, potueritne aut magnitudo negotii aut multitudo rerum in eo transigi tempore. consideratur autem tem- pus et anni et mensis et diei et noctis et vigiliae et horae et in aliqua parte alicuius horum. occasio au- tem est pars temporis habens in se alicuius rei idoneam faciendi aut non faciendi opportunitatem. quare cum tempore
Abbreviated transcription (Latin):
genere orõnis atq cõsuetudiẽ cõmums
sensus ab hortere. Ac ne illud uere qdẽ
Dici potest aut płes ceteris inseruire aᷤ
maiore delectatioẽ aut spe uberiore &̾
premus ad ꝑdiscendu maioribo omoui̾
Atq ut omitta gretia que semꝑ eloquẽ¬
tie princeps eẽ uoluit atq illas ontiat

Expanded text:
genere orationis atque a consuetudine communis genere orationis atque a consuetudine communis sensus abhorrere. Ac ne illud quidem vere dici potest aut pluris ceteris inservire aut maiore delectatione aut spe uberiore aut praemiis ad perdiscendum amplioribus commoveri. Atque ut omittam Graeciam, quae semper eloquentiae princeps
Abbreviated transcription (Latin):
iudeatur qui nõ quod uoluerit consequ¬
tus fititit. quĩe musicis quis hiuc studio
lrãtu quod profitentur .i. qui gratnatus
uocautut penitas se dedit qui nõ illaru¬
omnẽ artimi pene infimtiiaim et rãa¬
teriem sciẽ cogitatior tomp̃henderit. uere
nuichi hoc uideor eẽ dicturus ex oĩbu
ns qui in harum attin studiis libetalissĩ
nus sint doctrinisq uersati minia to¬
aliquis extelleris si diligenter exntõꝵ
tamẽ pautiores oratotes ꝙͣ pocte bom
reperientur. quod Noc efiara mnirabiliꝰ
debet uideri qud̃ teteraꝵ artiu studia
fete reconditis atq abditis fontibus ł¬
Hauriũtur. Dicendi autẽ omis eatioĩ
medio posita cõmuni quodam inusu
atq ĩ hominu mote et sermone uersa¬
tur. et ut in ceteris id maxime excellat
quod longissime sit ab imperitoꝵ ĩtel¬
ligentia sensuq disiunctur. In dicendo
au̾tẽ iduł maximu uiti ẽ auulgari

Expanded text:
videatur, quin quod voluerit consecuvideatur, quin quod voluerit consecutus sit. Quis musicis, quis huic studio litterarum, quod profitentur ei, qui grammatici vocantur, penitus se dedit, quin omnem illarum artium paene infinitam vim et materiem scientia et cognitione comprehenderit? Vere mihi hoc videor esse dicturus, ex omnibus eis, qui in harum artium liberalissimis studiis sint doctrinisque versati, minimam coaliquis excellens, si diligenter et ex notamen pauciores oratores quam poetae boni reperientur. Quod hoc etiam mirabilius debet videri, quia ceterarum artium studia fere reconditis atque abditis e fontibus hauriuntur, dicendi autem omnis ratio in medio posita communi quodam in usu atque in hominum ore et sermone versatur, ut in ceteris id maxime excellat, quod longissime sit ab imperitorum intellegentia sensuque disiunctum, in dicendo autem vitium vel maximum sit a vulgari
Abbreviated transcription (Latin):
tibus atq in quada uarietate licteraꝵ
uersentur magis hanc dicendi ⁊ dem
ꝙ̃ tum imperatotis laude aut cum bom
senatoris prudentia comparanda pu¬
tet qui conuertat aminu ad eaipã arti¬
um genera circũspiciatq qui iniis flo¬
ruerũt ꝙͣq multi sunt facillime qͣta
sit oratoꝵ et semper fuerit paucitas iu¬
dicabit Neq emte fugit om̃ĩu lau si¬
dataru artin protreatitem quãdam et
cile est enumerari quot uiti ꝙͣta scientia
ꝙͣtaq in sins studiis uarictate et copia fu¬
erint qui nõ una aliqua in te sepatim
elaboratint. set orniã quecũq posset ułsti¬
entie peruestigatioẽ ul dissetendi tatio
tomprehendetint. Quis ignorat ii qui
mathematici uocantur quanti ĩ obscuriꝰ¬
tate reru et ꝙͣ recondita marte es multi¬
plici subtiliq uersent quotñ ingenere ita
multi perfecti homines extitexut ut ne¬
mo fere studuisse eisciẽtie nehemẽtur

Expanded text:
artibus atque in quadam varietate litterarum artibus atque in quadam varietate litterarum versentur, magis hanc dicendi rationem, quam cum imperatoris laude aut cum boni senatoris prudentia comparandam putet, convertat animum ad ea ipsa artium genera circumspiciatque, qui in eis floruerint quamque multi sint; sic facillime, quanta oratorum sit et semper fuerit paucitas, iudicabit. Neque enim te fugit omnium laudatarum artium procreatricem quandam et cile est enumerare quot viri quanta scientia quantaque in suis studiis varietate et copia fuerint, qui non una aliqua in re separatim elaborarint, sed omnia, quaecumque possent, vel scientiae pervestigatione vel disserendi ratione comprehenderint. Quis ignorat, ei, qui mathematici vocantur, quanta in obscuritate rerum et quam recondita in arte et multiplici subtilique versentur? Quo tamen in genere ita multi perfecti homines exstiterunt, ut nemo fere studuisse ei scientiae vehementius
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ sepe numero in sũmos homines
icsũmis igeniis preditos ĩ tuenti. que¬
artibus plures ꝙ indicendo ad mirabi¬
les extitissent Nam quocũq te aiõ et co¬
gitatioẽ conuerteris permultos et extel¬
dentis ĩ quotũq genete udebis nõ me¬
diocriuꝰ artiuuꝰ set prope mgrinar e
eni ẽ quin si clatoꝵ hominu scientia
rerum gestaru uł utilitate uł magnitu¬
dinẽ metiri uelit non ante ponat orato¬
ri impetratorẽ. Quis aute dubitet quin
belli duces ex hac sola ciuitate prestantis¬
simos pene ĩnumerabiles. Indicendo au¬
tem excellentis iux paucos proferre pos¬
sumus. Iam uero consilio ac sapiẽtia ꝗ
regete ac gubernate rem.pii possint o
multi nostra. plures patru meõria atq
etia maior. ectiterũt ꝙͣ bom per diũ nł¬
li uix aute singulis etatibus singulito¬
Nerabiles oratotes ĩuemrẽtur At reqs
fortecu aliis studiis que tetonditis ar

Expanded text:
quidem saepe numero in summos homines quidem saepe numero in summos homines ac summis ingeniis praeditos intuenti quaeartibus, quam in dicendo admirabiles exstitissent. Nam quocumque te animo et cogitatione converteris, permultos excellentes in quoque genere videbis, non mediocrium artium, sed prope maximarum enim est qui, si clarorum hominum scientiam rerum gestarum vel utilitate vel magnitudine metiri velit, non anteponat oratori imperatorem? Quis autem dubitet quin belli duces ex hac una civitate praestantissimos paene innumerabilis, in dicendo autem excellentis vix paucos proferre possimus? Iam vero consilio ac sapientia qui regere ac gubernare rem publicam possint, multi nostra, plures patrum memoria atque etiam maiorum exstiterunt, cum boni perdiu nulli, vix autem singulis aetatibus singuli tolerabiles oratores invenirentur. Ac ne qui forte cum aliis studiis, quae reconditis in
Abbreviated transcription (Latin):
uero frater neq hortanti deero neq rog¬
anti.na neq auctoritate quisꝙ apud me
plus ualere te potest neq uolũtate. Ac mͥ
cepetenda ẽ ueteris tuiusda meõtie nõ
satis explicata recordatio s ut arbitror
apta ad id quod requiris ut cognoscas que
iuri om̃iu clarissimi eloquẽtissimq sen¬
seriait. de omĩ ratioẽ dicendi. Uisenim
ut sepe michi dixisti quoma que apue¬
Iris aut adulescentib nobis aut excomẽ¬
tariolic nrĩs inchoata ac rudia eectedeͤ¬
tunt uuix hac etate digna et hoc usu quẽ
cecuisis quas diximus tot tantisq conͤ¬
sequuti sumuc aliquid usder de rebus po¬
litius ⁊ nobis perfectiusq ptoferri. Solesq
nõ tũꝙ hac de re a me i disputatioib
neis dissentite quod ego ctuditissimor
ominu artibus eloquẽtia continerio
statua. Iu autẽ ab elegantia doctrine se¬
greganda putes et in quoda ingerui it
etertitatioras genere ponendã. Ac mihi

Expanded text:
vero, frater, neque hortanti deero neque rogvero, frater, neque hortanti deero neque roganti, nam neque auctoritate quisquam apud me plus valere te potest neque voluntate. Ac mihi repetenda est veteris cuiusdam memoriae non sane satis explicata recordatio, sed, ut arbitror, apta ad id, quod requiris, ut cognoscas quae viri omnium eloquentissimi clarissimique senserint de omni ratione dicendi. Vis enim, ut mihi saepe dixisti, quoniam, quae pueris aut adulescentulis nobis ex commentariolis nostris incohata ac rudia exciderunt, vix sunt hac aetate digna et hoc usu, quem ex causis, quas diximus, tot tantisque consecuti sumus, aliquid eisdem de rebus politius a nobis perfectiusque proferri; solesque non numquam hac de re a me in disputationibus nostris dissentire, quod ego eruditissimorum hominum artibus eloquentiam contineri statuam, tu autem illam ab elegantia doctrinae segregandam putes et in quodam ingeni atque exercitationis genere ponendam. Ac mihi
Abbreviated transcription (Latin):
u et consilioꝵ meoꝵ cu graues cõmuni¬
n tempoꝵ tum uarii nti casus fefellext
Nam qui locus quietis et tranquillitatis:
plenissimus fote iudebatur in eo maxiẽ
moles molestiaꝵ et turbrlentissime tem¬
pestates extiterũt. Neq uõ nobis cupien¬
tibus atq exoptantibus fructus otii datus
est adeas artis quibus apueris dediti su¬
concelebrandas inter nosag recolendas. Na
prima etate iicidimus in ipãm ꝑturrbati¬
onẽ discipline ueteris. et consulatu deue¬
nimus in mediu reru om̃iui certamẽ
atꝙ discrimẽ. Et hoc terapus omẽ post cõ¬
sulatu obiccimus is fluctibus qui ꝑ nos
a cõmuni ꝑeste depulsi in nos metipõs
tedundatũt. S tñ m hiis uł asperitatib
reru uł angustiis tempor obsequar stu¬
diis nrĩs et quãtu michi uł fraus ĩ inu¬
cor uł tansa amicor uł res pu tribuerit
otu ad scribendu potissimũ confera libi

Expanded text:
um et consiliorum meorum cum graves communium et consiliorum meorum cum graves communium temporum tum varii nostri casus fefellerunt; nam qui locus quietis et tranquillitatis plenissimus fore videbatur, in eo maximae moles molestiarum et turbulentissimae tempestates exstiterunt; neque vero nobis cupientibus atque exoptantibus fructus oti datus est ad eas artis, quibus a pueris dediti fuimus, celebrandas inter nosque recolendas. Nam prima aetate incidimus in ipsam perturbationem disciplinae veteris, et consulatu devenimus in medium rerum omnium certamen atque discrimen, et hoc tempus omne post consulatum obiecimus eis fluctibus, qui per nos a communi peste depulsi in nosmet ipsos redundarent. Sed tamen in his vel asperitatibus rerum vel angustiis temporis obsequar studiis nostris et quantum mihi vel fraus inimicorum vel causae amicorum vel res publica tribuet oti, ad scribendum potissimum conferam; tibi
Abbreviated transcription (Latin):
binos oratores laudabilis constitisse.
Salba fuit inter tot equalis unus ex¬
cellens tui quẽ admori accepimus et
cato cedebat semor et qui temporibus
illis etate inferiores fuerũt lepidus po¬
stea demde carbo. Nam grachi ĩcon¬
tiombus multo fatiliore et liberiore
genete dicendi. Quoꝵ tñ ipor ad etati
laus eloquẽtie per ftã nõdum fuit An¬
tonius trassus .p. et cotta sulpituis hor¬
tensuis. Nichil dito ampluis. tantũ di¬
cosi michi accidisset ut numeraterĩ
multis si operosa ẽ a contursatio ma¬
OGTANTI
michi sepe num c̃o
et memoria ueteaͬ¬
⁊ repetenti perbeati
in optima re pu
gloria florerent
seu uite cursu te¬
nere potuerũt ut
uł in negotio sine
nru preclara studia referendi fore iustu
et prope ab omĩbus concessu arbitrarer
si infinitus forensiu teru labor et ambi¬
tionis occupatio decursu honoꝵ etiã eta¬
tis flexu constitisset. quã spem cogitation¬

Expanded text:
binos oratores laudabilis constitisse? binos oratores laudabilis constitisse? Galba fuit inter tot aequalis unus excellens, cui, quem ad modum accepimus, et Cato cedebat senior et qui temporibus illis aetate inferiores fuerunt, Lepidus postea, deinde Carbo; nam Gracchi in contionibus multo faciliore et liberiore genere dicendi, quorum tamen ipsorum ad aetatem laus eloquentiae perfecta nondum fuit; Antonius Crassus, post Cotta Sulpicius Hortensius. Nihil dico amplius, tantum dico: si mihi accidisset ut numerarer in multis ... si operosa est concursatio maogitanti mihi saepe numero et memoria vetera repetenti perbeati in optima re pubgloria florerent, eum vitae cursum tenere potuerunt, ut vel in negotio sine nostrum praeclara studia referendi fore iustum et prope ab omnibus concessum arbitrarer, si infinitus forensium rerum labor et ambitionis occupatio decursu honorum, etiam aetatis flexu constitisset. Quam spem cogitation
Abbreviated transcription (Latin):
et ipãm eloquẽtiam locupletauisses gra¬
iuori artiu instrumẽto et isdem artib
Decus omẽ uirtutis cu sũma eloquẽtia
laude iunxisse. Ex te duplex nos afficit
solicitudo quod et ipẽ te.pu carcas et
illa te. tu tamẽ et si cursum ingenii tui
brute premit hec importutia clades
ciuitatis continet te mtuis petennib
studiis et effite id quod iatn prope mo¬
du uł plane potius effeceras ut te eri¬
pias ex ea qua ego congessi in hũc ser¬
monẽ turba patronor. Nec emi decet
te ornatu uberrimis artibus quas cũ do¬
mo haurite non posses artessiuisti ex
urbe ea que domus ẽ semper habita doc¬
trine numerar in uulgo patronor. nã
qui te exercuit panimanes uir longo e¬
loquẽtissimus grecie quid illa uetus a¬
chademia atq eius heres. Aristus hos¬
pes et familiatis mens. si quidẽ similes
maioris partis oratoꝵ futur sumus
Nõne cernimus uix singulis etatib

Expanded text:
et ipsam eloquentiam locupletavisses graet ipsam eloquentiam locupletavisses graviorum artium instrumento et isdem artibus decus omne virtutis cum summa eloquentiae laude iunxisses. ex te duplex nos afficit sollicitudo, quod et ipse re publica careas et illa te. Tu tamen, etsi cursum ingeni tui, Brute, premit haec impor- tuna clades civitatis, contine te in tuis perennibus studiis et effice id quod iam prope modum vel plane potius effeceras, ut te eripias ex ea quam ego congessi in hunc sermonem turba patronorum. Nec enim decet te ornatum uberrimis artibus, quas cum domo haurire non posses arcessivisti ex urbe ea quae domus est semper habita doctrinae, numerari in vulgo patronorum. Nam quid te exercuit Pammenes vir longe eloquentissimus Graeciae? quid illa vetus Academia atque eius heres Aristus hospes et familiaris meus, si qui- dem similes maioris partis oratorum futuri sumus? nonne cemimus vix singulis aetatibus
Abbreviated transcription (Latin):
tos atq impudentes procos repudiemꝰ
tucamurq ut adultam uirgmẽ caste et ab
armatoꝵ impetu ꝙͣtu possumus ꝓhibea
Equidẽ et si doleo meita paulo serius tanꝙͣ
ĩuiam ingressu priusꝙͣ confectu int̾sit
in hac reipu. noctem infidisse tñ ea con¬
solatioẽ substentor ꝙ̃ tu michibrute adhi¬
binsti tuis suauissimis litteris quibus me
forti aiõ esse oportere censebas ꝙ ea gessis¬
sem que de me etiam me tacente loq̃rẽt
tiam per medias laudes quas quadrigis
uehemẽtem trauersa icuorit misera fõ¬
tuna tci .pi. Nic me dolor tangit hec
cura sollicitat et hunc metu sotiu eiꝰ dem
et moris et uiditii. Tibi fauemus tetua fe¬
ui seruitute cupimus ubi optamus ea
rem .pu. In qua duoꝵ geneꝵ amplissiõr
renouare meõriam atq augere possis
Tum eni foru tuu erat illu̾d cuxricu¬
lu tu illuc ueneras unus qui nõ modo¬
lingua acuisses exercitatioẽ dicendi sed

Expanded text:
tos atque impudentis procos repudiemus tos atque impudentis procos repudiemus tueamurque ut adultam virginem caste et ab amatorum impetu quantum possumus prohibeamus. Equidem etsi doleo me in vitam paulo serius tamquam in viam ingressum, prius quam confectum iter sit, in hanc rei publicae noctem incidisse, tamen ea consolatione sustentor quam tu mihi, Brute, adhibuisti tuis suavissimis litteris, quibus me forti animo esse oportere censebas, quod ea gessissem quae de me etiam me tacente ipsa loqutiam per medias laudes quasi quadrigis vehentem transversa incurrit misera fortuna rei publicae. Hic me dolor tangit, haec cura sollicitat et hunc mecum socium eiusdem et amoris et iudici. Tibi favemus, te tua frui virtute cupimus, tibi optamus eam rem publicam in qua duorum generum am- plissimorum renovare memoriam atque auger possis. Tuum enim forum, tuum erat illud curriculum, tu illuc veneras unus, qui non linguam modo acuisses exercitatione dicendi sed
Abbreviated transcription (Latin):
declarat totidem quot dixit ut alũt scͥp¬
ta uerbis orõ. Etgo ille acrasso cõsule
et sceuola usq ad paulum et marcel¬
lum cõs. floruit. nos in eodẽ tursu fu¬
imus a silla dictatore ad eo dem fete
consules. Sicq hortensi uor extnicta
ftõ suo ẽ nrã publico Melius queso
o mite ĩ quit brutus Sic sane ut uis
ĩꝙ et id nõ tam meã causa ꝙͣ tua sed fõ¬
tunatus illius exitus qui ea nõ uidit
cu fierent que prouidit futura. Sepe
eti inter nos impẽdenter casus defle¬
uimus cu bellitiuilis causas ĩ priuato¬
ru cupiditatib inclusas patis spema
publico consilio ẽẽ exclusam uideremꝰ
Sedillu uidetur felicitas ip̃ius qua se¬
per ẽ usus ab eis miscriis que cõsequit
sunt morte iuĩdicauisse. Nos autem
brute qm̃ post hortensi clarissimi ora¬
toris mortẽ orbe eloquẽtie quasi tuto¬
res relicti suniis. Domi tencamui cã
ceptam liberali tustodia et hos igno¬

Expanded text:
declarat totidem quot dixit, ut aiunt, scripdeclarat totidem quot dixit, ut aiunt, scripta verbis oratio. Ergo ille a Crasso consule et Scaevola usque ad Paullum et Marcellum consules floruit, nos in eodem cursu fuimus a Sulla dictatore ad eosdem fere consules. Sic Q. Hortensi vox exstincta fato suo est, nostra publico. melius, quaeso, ominare, inquit Brutus. Sit sane ut vis, inquam, et id non tam mea causa quam tua; sed fortunatus illius exitus, qui ea non vidit cum fierent quae ro providit futura. Saepe enim inter nos impendentis casus deflevimus, cum belli civilis causas in privatorum cupiditatibus inclusas, pacis spem a publico consilio esse exclusam videremus. Sed illum videtur felicitas ipsius qua semper est usus ab eis miseriis quae consecutae sunt morte vindicavisse. nos autem, Brute, quoniam post Hortensi clarisimi oratoris mortem orbae eloquentiae quasi tutores relicti sumus, domi teneamus eam saeptam liberal custodia et hos igno
Abbreviated transcription (Latin):
uulgi et facile primas tenebat adules¬
tentes. Et si eni genus illud dicendi aue¬
toritatis habebat᷑ paru tñ aptu eẽ eta¬
ti uidebatur Et terte qd̾ ingerui queda
forina lugebat et exertitatiꝰoẽ perfecta¬
erat uerbor eratq astricta comp̃nsio
sũma hominu admiratioẽ exercitabat
Sed cu iam honores et illa senior aucto¬
nebat idem nec deçebat idem quodq
exertitationẽ studiũq dimiserat quod
i eo fuerat acerrimu cõtinntas illa
crebritasq smãr pristina manebat sed
ca uestitu illo gronis quo consuerat or¬
nata nõ erat Hoc tibi ille brute minui
fortasse placuit ꝙͣ placuisset si illu fla¬
grantẽ studio et flotente facultate an¬
dire potiusses Tum brutus ego uõ ĩꝗt
et ista que dicis uideo qualia sunt et
Hortensiu magnu oratore semꝑ pu¬
taui maximeq probaui pro messala di¬
centẽ cu tu affiusti sic ferũt inꝙͣ idq

Expanded text:
327 vulgi et facile primas tenebat adules327 vulgi et facile primas tenebat adulescens. Etsi enim genus illud dicendi auctoritatis habebat parum, tamen aptum esse aetati videbatur. Et certe, quod et ingeni quaedam forma elucebat et exercitatio perfecta verborum astricta comprehensione, summam hominum admirationem excitabat. Sed cum iam honores et illa senior auctonebat idem nec decebat idem; quodque exercitationem studiumque dimiserat, quod in eo fuerat acerrimum, concinnitas illa crebritasque sententiarum pristina manebat, sed ea vestitu illo orationis quo consuerat ornata non erat. Hoc tibi ille, Brute, minus fortasse placuit quam placuisset, si ilium flagrantem studio et florentem facultate audire potuisses. tum Brutus: Ego vero, inquit, et ista quae dicis video qualia sint et Hortensium magnum oratorem semper putavi maximeque probavi pro Messalla dicentem, cum tu afuisti. Sic ferunt, inquam, idque
Abbreviated transcription (Latin):
ĩprimis ut asyatico ingenere laudabiles.
Aliud iutem genus ẽ nõ tam sentertus
frequẽtatu ꝙͣ uerbis uoluere atq incita¬
tum qualis est nũc tota asya Nec fluẽ
solu oroĩs sed etia exornato et faceto ge¬
nere dicendi uerbor. In quo fuit eschilus
gnidius. et meus equalis milesius esch¬
ines In his erat admitabilis orõnis cur¬
sus ornata smnãr cõtinnitas nõ erat Hec
antẽ ut dixi gnã dicendi aptiora sunt
adulescentibus. In senibus grauitate nõ
hñt Itaq hortensius utioq genere flores
clamores faciebat adulescens. Habebat
eni et trienediu illud studiu crebrarũ
necessarie aut interdu utiles. Et erat
orõ cu incitata ubtans.tu etia accu¬
rata et polita. nõ probantur Hec senb¬
sepe idebam cum ixridentẽ tu etia.
irascente et stoma chisante philippu
Sed mirabant ad ulescentes multitu¬
do mouebant. Erat excellens iuditio

Expanded text:
in primis ut Asiatico in genere laudabiles. in primis ut Asiatico in genere laudabiles. Aliud autem genus est non tam sententiis frequentatum quam verbis volucre atque incitatum, quale est nunc Asia tota, nec flumine solum orationis, sed etiam exornato et faceto genere verborum, in quo fuit Aeschylus Cnidius et meus aequalis Milesius Aeschines. In his erat admirabilis orationis cursus, ornata sententiarum concinnitas non erat. haec autem, ut dixi, genera dicendi aptiora sunt adulescentibus, in senibus gravitatem non habent. Itaque Hortensius utroque genere florens clamores faciebat adulescens. Habebat enim et Meneclium illud studium crebrarum necessariae aut interdum utiles; et erat oratio cum incitata et vibrans tum etiam accurata et polita. Non probabantur haec senibus—saepe videbam cum inridentem tum etiam irascentem et stomachantem Philippum—, sed mirabantur adulescentes, multitudo movebatur. Erat excellens iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
causu tuetia brute presto fuusti cu¬
plerisq et nobiscu et solus egisti ut
qui diu satis nõ uixerit hortens uis
tamẽ hunc cursum confecerit ãnis
ante decem causas agere cepit ꝙͣ tu
es natus idem quacto sexagesimo ã¬
no per paucis ante morte diebus
una tecu soceru tuu defendit Ap¬
pium. Sicendi aute genus quod fu¬
erit in utioq ordẽs utriusq etiam
posteris nris indicabutit. seð siqueri.
tur adulescens magis floruerit dd̃o
ꝙ̃ semor Hortensius causas r̃piemꝰ
uerissimas duas. Primu quod̾ genꝰ
erat orõmi aspatitu adulescente ma¬
gis concessu ꝙ̃ senectuti Gnã autem
aspatice dictionis duo sunt unu sen¬
tentiosum et argutum sententiis nõ
tam grauibus etͦ seneris nũ ꝙ cõcĩnus
ot uerustis. qualis in hystoria time
Indicendo autẽ pucris nobis hyerode
a labandeus magis etiam menede
frater enis fuit. Quoꝵ utriusq otoẽs sũt

Expanded text:
causis tu etiam, Brute, praesto fuisti comcausis tu etiam, Brute, praesto fuisti complurisque et nobiscum et solus egisti, ut qui non satis diu vixerit Hortensius tamen hunc cursum confecerit: annis ante sedecim causas agere coepit quam tu es natus; idem quarto et sexagensimo anno, perpaucis ante mortem diebus, una tecum socerum tuum defendit Appium. Dicendi autem genus quod fuerit in utroque, orationes utriusque etiam posteris nostris indicabunt. sed si quaerimus cur adulescens magis floruerit dicendo quam senior Hortensius, causas reperiemus verissimas duas. Primam, quod genus erat orationis Asiaticum adulescentiae magis concessum quam senectuti. Genera autem Asiaticae dictionis duo sunt: unum sententiosum et argutum, sententiis non tam gravibus et severis quam concinnis et venustis, qualis in historia Timaeus, in dicendo autem pueris nobis Hierocles Alabandeus, magis etiam Menecles frater eius fuit, quorum utriusque orationes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
opere iudicem. Nemo qui ad fletu po¬
sset adducere. nemo qui ammnu eir
quod inu est oratoris maxime ꝓpͥu
quocũq res postularet impelleret Itãq
cu iam pene euanuisset hortensius et
ego anno meo sexto autẽ post illũ cõ¬
sulem consul factus essem reuocare se
ad industria coepit ne compares esse¬
uderemur sic duodecim post meum
consulatu annos mn maximis caus
Cum ego mihi illu sibi me ille ante¬
ferret coniunctissime uersati sumus
Consulatusq meus qui illu primo
lemter perstrnixerat idem nos ⁊trũ
mãꝵ gestaru quas ille admirabatur
laude cõniuxerat maximis uero per¬
specta ẽ utriusq ntũ exercitatio pa¬
ulo ante ꝙͣ perterritu armis Hoc stu¬
diu brute nrũ conticuit subito et
cõmutuit cu lege pompeya ternis ho¬
ris ad dicendu datis ad causas simul¬
limas intet sc uł potius easdem noui
ueniebamus quotidie quibus quidẽ

Expanded text:
opere iudicem, nemo qui ad fletum poopere iudicem, nemo qui ad fletum posset adducere, nemo qui animum eius, quod unum est oratoris maxime proprium, quocumque res postularet, impellere. itaque cum iam paene evanuisset Hor— tensius et ego anno meo, sexto autem post illum consulem consul factus essem, revocare se ad industriam coepit, ne cum pares honviderer. Sic duodecim post meum consulatum annos in maximis causis, cum ego mihi ilium, sibi me ille anteferret, coniun- ctissime versati sumus, consulatusque meus, qui ilium primo leviter perstrinxerat, idem nos rerum mearum gestarum, quas ille admirabatur, laude coniunxerat. maxime vero perspecta est utriusque nostrum exercitatio paulo ante quam perterritum armis hoc studium, Brute, nostrum conticuit subito et obmutuit: cum lege Pompeia ternis horis ad dicendum datis ad causas simillimas inter se vel potius easdem novi veniebamus cotidie. Quibus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
animu ad me dicendi nouitate cõuer¬
teram. Nichil de me dicam. dicam de
ceteris quoꝵ nemo erat qui uidẽtur ex¬
quisitius ꝙͣ uulgus hominu studuissẽ
litteris quibus fons perfecte eloquẽtie cõ¬
tinctur Nemo qui phylosophia ꝯplexꝰ
eẽt matre omĩu beneftõru beneq di¬
ctoꝵ Nemo qui ius ciuile didicisset rẽ
ad priuatas causas et ad oratoris pru¬
dentiam maxime necessaria Nemo
qui meõriam reru romanaꝵ teneret
ex qua siqñ opus eẽt ab inferis locuple¬
tissimos testes extitaret. Nemo qui bre¬
uiter arguteq inclusio aduersatio lax¬
aret iuditiu aiõs atq aseueritate pau¬
lisper ad halantate risumq traducẽt
Nemo qui dilatate posset atq a propa
ac definita disputatioẽ hominis ac
temporis cõmunẽ questionẽ uniuer¬
si generis oroẽ traduceret Nemo qui
delectandi grãtia digredi parimiper
a causa. Nemo qui ad nacundia mag

Expanded text:
hominum ad me dicendi novitate converhominum ad me dicendi novitate converteram. nihil de me dicam: dicam de ceteris, quorum nemo erat qui videretur exquisitius quam vulgus hominum studuisse litteris, quibus fons perfectae elo— quentiae continetur, nemo qui philosophiam complexus esset matrem omnium bene factorum beneque dictorum, nemo qui ius civile didicisset rem ad privatas causas et ad oratoris prudentiam maxime necessariam, nemo qui memoriam rerum Romanarum teneret, ex qua, si quando opus esset, ab inferis locupletissimos testis excitaret, nemo qui breviter arguteque inluso adversario laxaret iudicum animos atque a severitate paulisper ad hilaritatem risumque traduceret, nemo qui dilatare posset atque a propria ac definita disputatione hominis ac temporis ad communem quaestionem universi generis orationem traducere, nemo qui delectandi gratia digredi parumper a causa, nemo qui ad iracundiam magno
Abbreviated transcription (Latin):
fussent sũmu illud suu studiu te¬
misit quo apueto fueratꝰ incensu
Atq m omĩ teru habundantia uolu¬
i beatus ut ipẽ putabat temissius cẽ¬
ric uiuert. Primus et secundus ãnu
ertertius tantu quasi depictute ue¬
taris colore detragerat ꝙtu nõ quiui
unus ex populo sed extimator Stuui
et intelligens posset magnu scesut
longus aute procedens ut inceteris
eloquẽtie partibus tu maxime ĩcele¬
ritate et continuatioe uerboꝵ adheres¬
cens sui dissimilior uidebatir fieri
quotidie nos autẽ desistebanius. Cum
omi genete ecercitationis tu maxime
stilo nxũ illud quod erat augere quã¬
tũcumq erat atq ut multa omitta
mho spatio et in iis post edilitate
anis et p primus et incredibilis
populari uolũtate sũ factuc Nam
cu propter assiduitate incausis et
industria tum propter exquisitiui et
minime uulgare orationis genus aiõs

Expanded text:
fuissent—summum illud suum studium refuissent—summum illud suum studium remisit quo a puero fuerat incensus, atque in omnium rerum abundantia voluit beatius, ut ipse putabat, remissius certe vivere. Primus et secundus annus et tertius tantum quasi de picturae veteris colore detraxerat, quantum non quivis unus ex populo, sed existimator doctus et intellegens posset cognoscere. Longius autem procedens ut in ceteris eloquentiae partibus, tum maxime in celeritate et continuatione verborum adhaerescens, sui dissimilior videbatur fieri cottidie. nos autem non desistebamus cum omni genere exercitationis tum maxime stilo nostrum illud quod erat augere, quantumcunque erat. Atque ut multa omittam in hoc spatio et in his post aedilitatem annis, et praetor primus et incredibili populari voluntate consul sum factus. Nam cum propter adsiduitatem in causis et industriam tum propter exquisitius et minime vulgare orationis genus animos
Abbreviated transcription (Latin):
consulatu ẽ profectus in galliam prin¬
ceps et erat et habebatire Hortensius
Cum autẽ anno post exsicilia mere¬
ceꝑissem iam uidebat᷑ Illud in me qdqd
esset esse perfectu et habere maturita¬
tem quanidã suam. Nimis multa ui¬
deor de me p̃sertim scd omni hiuc ser¬
moni propositu ẽ nõ ut ingemu et
eloquẽtia perspitias unde longe ab¬
sum sedut et laborem industria. Cu
igitur essem in plurimis causis et pͥn¬
cipibus pationis quĩquẽniu fere uer¬
satus tum mpatrotimo siciliensi ner¬
rime mcertamẽ uemi designatus edi¬
lis cu designato consule hortensid
Sed quonia omĩs hic sermo noster
nõ solu enumeratione oratora estrr
ctia precepta queda desiderat qiidtã¬
ꝙͣ notandu et aiãduertendu sit et m¬
Hortensio brenter licet dicete Nanisi
post consulatu credo ꝙ uiderit ex consu¬
laribus neminẽ esse secu comparandũ
negligeret aute eos qui consules non

Expanded text:
consulatu est profectus in Galliam, princonsulatu est profectus in Galliam, princeps et erat et habebatur Hortensius. Cum autem anno post ex Sicilia me recepissem, iam videbatur illud in me, quicquid esset, esse perfectum et habere maturitatem quandam suam. Nimis multa videor de me, ipse praesertim; sed omni huic sermoni propositum est non ut ingenium et eloquentiam meam perspicias, unde longe absum, sed ut laborem et industriam. cum igitur essem in plurimis causis et in principibus patronis quinquennium fere versatus, tum in patrocinio Siciliensi maximum in certamen veni designatus aedilis cum designato consule Hortensio. sed quoniam omnis hic sermo noster non solum enumerationem oratorum verum etiam praecepta quaedam desiderat, quid tamquam notandum et animadvertendum sit in Hortensio breviter licet dicere. nam is post consulatum—credo quod videret ex consularibus neminem esse secum comparandum, neglegeret autem eos qui consules non
Abbreviated transcription (Latin):
q uires et corporis mediocris habitus
accesserat. Ouo tum excellebant orato¬
cotta et hortensius quoꝵ alter r̾missus
et lemi et propriis uerbis comp̃hendẽs
solute et facile sentẽtiam Alter ornatꝰ
acer et nõ talis qualẽ tu cum brute iã
deflorescente cognorusti sed uerboꝵ et
actiomis genere cõmotior. Itaq cũ hor¬
tensio mihi magis arbitrabar temeẽ
quod de dicendi ardor eram proprior
et etate coniunctior. Et enim uidera
misdem causis ut pio. M canuleio
pro Cn. dolobella consulari cu cotta pͥn¬
ceps adhibitus ẽẽt . priores tamẽ agere
partis hortensiu Acrem .n. oratorem
icensum et agente et canoꝵ contur¬
sus hominu forisq strepitus desidera¬
bat. Non igitur annu cu tediissem
ex Asya causas nobis egimus cu ques¬
tura nõ consulatu cotta edilitate pe¬
teret hortensius Interun me questorẽ
siciliensis me recepit annus. Cotta ex

Expanded text:
sque vires et corpori mediocris habitus sque vires et corpori mediocris habitus accesserat. Cotta et Hoet lenis et propriis verbis comprendens solute et facile sententiam, alter ornatus, acer et non talis qualem tu eum, Brute, iam deflorescentem cognovisti, sed verborum et actionis genere commotior. Itaque cum Hortensio mihi magis arbitrabar rem esse, quod et dicendi ardore eram propior et aetate coniunctior. Etenim videram in isdem causis, ut pro M. Canuleio, pro Cn. Dolabella consulari, cum Cotta princeps adhibitus esset, priores tamen agere partis Hortensium. Acrem enim oratorem, et incensum et agentem et canorum concursus hominum forique strepitus desiderat. vnum igitur annum, cum redissemus ex Asia, causas nobilis egimus, cum quaesturam nos, consulatum Cotta, aedilitatem peteret Hortensius. Interim me quaestorem Siciliensis excepit annus, Cotta ex
Abbreviated transcription (Latin):
tibus quor erat ptinceps menippus
stratomsensis meo niditio tota sisya
illis temporibus disertissimui. Et si
nichil habete molestiaꝵ nec meptrer
antiquoꝵ ẽ hic orator in illis numcia
ri poterat. Assidussime autẽ fuit dyo¬
insus magnes erat etia Eschilus
grudius atamitenus xeuoles hentu
Iasya tethor prnicipes muneraba¬
tur quibus nõ contentus ⁊hodu uei
neq ad cundẽ quẽ rome audiuera mo¬
lone adplicam Cum auctorẽ ĩ uedis
causis scriptorẽq p̃stantẽ tũ notandis
uãduertendisq uitus et iristituendo
docendoq prudentissimu Ir dedito¬
peram si mõ id consequi potuit ue nte¬
mis tedundantes nos et sup̃ fluente
iuuemli quadam dicendi ĩpunitate
et licentia reprimẽt et qiͣ ex ripanda¬
fluenti coherceret Ita tecepi me biẽꝰ
post nõ modo erercitator. Sed prope mu¬
tatus. Nam et contentio nimia uocis re¬
ciderat et quasi referuerat orõ. Lateribꝰ¬

Expanded text:
tibus; quorum 25 erat princeps Menippus tibus; quorum 25 erat princeps Menippus Stratonicensis meo iudicio tota Asia illis temporibus disertissimus; et, si nihil habere molestiarum nec ineptiarum Atticorum est, hic orator in illis numerari recte potest. adsiduissime autem mecum fuit Dionysius Magnes; erat etiam Aeschylus Cnidius, Adramyttenus Xenocles. Hi tum in Asia rhetorum principes numerabantur. Quibus non contentus Rhodum veni meque ad eundem, quem Romae audiveram Molonem applicavi cum actorem in veris causis scriptoremque praestantem tum in notandis animadvertendisque vitiis et in instituendo docendoque prudentissimum. Is dedit operam, si modo id consequi potuit, ut nimis redundantis nos et supra fluentis iuvenili quadam dicendi impunitate et licentia reprimeret et quasi extra ripas diffluentis coerceret. Ita recepi me biennio post non modo exercitatior sed prope mutatus. Nam et contentio nimia vocis resederat et quasi deferverat oratio lateribu
Abbreviated transcription (Latin):
amici et mediti hortatent ut causas
agere desistere quod nis potius piculũ
iichi ad eundu ꝙͣ asperata dicendi
gła discedendu piltaui. Sedtu cen¬
serem remissioẽ et moderatioẽ uocũ
et cõmutato genere dicendi me et pe¬
riculu nisitare posse et temperatius
dicere ut consuetudinẽ dicendi mu¬
tarim Ea causa michi m asyam pro¬
ficiscendi fuit. Itaq tu cẽm biẽniu
uersatus in causis et iãm ĩ foro celebr¬
atu meũ nomẽ eẽt roma sum ꝓfetꝰ
cu uenissem. Athenas sex mẽses cum
antiquo ueteris. Achademie nobilissio
et prudentissimo ph̾o fui studiũq phyẽ
centia cultu et semper auctu. Hoc
rursum sũmo auctore et doctore re¬
nouaui Eodem tñ temport Athenis
apud demetriu syrumi ueterem et
ignobile dicendi magistru studiose
eterteri solebam. Postꝰ ame asia tota
peragrata ẽ tu sũ mis equidẽ orato¬
ribus quibus tu exertebar ipĩs nbẽ¬

Expanded text:
amici et medici hortarentur ut causas amici et medici hortarentur ut causas agere desisterem, quodvis potius periculum mihi adeundum quam a sperata dicendi gloria discedendum putavi. Sed cum censerem remissione et moderatione vocis et commutato genere dicendi me et periculum vitare posse et temperatius dicere, ut consuetudinem dicendi mutarem, ea causa mihi in Asiam proficiscendi fuit. Itaque cum essem biennium versatus in causis et iam in foro celebratum meum nomen esset, Roma sum profectus. cum venissem Athenas, sex mensis cum Antiocho veteris Academiae nobilissimo et prudentissimo philosopho fui studiumque philocentia cultum et semper auctum hoc rursus summo auctore et doctore renovavi. Eodem tamen tempore Athenis apud Demetrium Syrum veterem et non ignobilem dicendi magistrum studiose exerceri solebam. Post a me Asia tota peragrata est †tum summis quidem oratoribus, quibuscum exercebar ipsis liben
Abbreviated transcription (Latin):
potuissemus docti ifor ueniremus. Fodẽ
tempore molom dedimus operam. Dic¬
tatore eni sylla legatus ad senatu de rhe¬
dor premiis uenctat. Itaq prima cauã
publica pto sexto toscio dicta tanitu cõ¬
mendatiomis huĩ ut nõ nulla eẽt que
nõ digna nrõ patrocimo uideret dem¬
ceps inde multe quas nos diligenter
claboratas etia qua elucubratas afferi¬
bamuc Nunc quoina totu me nõ ne¬
uo aliquo aut crepondus. sed corpore
omĩ ideris uelle cognoscete complec¬
tar nõ mulla etiam fortasse uideantur
minus necessaria. Erat eo tempore ĩ
nobis sũma gracilitas et infirmitas
corporis proteꝵ et tenue collu. Qiuha¬
bitus et que figura nõ ꝑrocul ab esse
putatur auite periculo si accedit labor
et lateru magna contentio. Eoq ma¬
gis hoc eos quibus eram carus cõmo¬
uebat quod omiã sine remissioẽ sine
uarietate ĩ sũma uocis et totus corpo¬
ris cõtentioẽ diçebam Itaq tu me et

Expanded text:
potuissemus, docti in forum veniremus. eodem potuissemus, docti in forum veniremus. eodem tempore Moloni dedimus operam; dictatore enim Sulla legatus ad senatum de Rhodiorum praemiis venerat. Itaque prima causa publica pro Sex. Roscio dicta tantum commendationis habuit ut non ulla esset quae non digna nostro patrocinio videretur. Deinceps inde multae, quas nos diligenter elaboratas et tamquam elucubratas adferebamus. nunc quoniam totum me non naevo aliquo aut crepundiis, sed corpore omni videris velle cognoscere, com- plectar non nulla etiam quae fortasse videantur minus necessaria. Erat eo tempore in nobis summa gracilitas et infirmitas corporis, procerum et tenue collum: qui habitus et quae figura non procul abesse putatur a vitae periculo, si accedit labor et laterum magna contentio. Eoque magis hoc eos quibus eram carus, commovebat, quod omnia sine remissione, sine varietate, vi summa vocis et totius corporis contentione dicebam. itaque cum me et
Abbreviated transcription (Latin):
nt consequi nõ posse. Nuic ego doc¬
tori et eius artibus uariis atqͦ multis
ita etam ttĩ deditus ut ab exercitatio¬
nibus otatoris nullus dies uacuus eẽt
Cõmẽtabar de danutans. sic eni nuc̃
loquũtur sepe tu. M. pisone et cu. Q.
pompeyo aut tu aliquo quotidie idq
faciebam multu etia latme sed gͦte
sepius uł qd̾ greca orõ plura ornamẽ¬
ta suppeditani consuctudinẽ similit᷑
latine dicendi afferebat uł quod a gͣcis
sũmis doctoribus insi grece dicetem
neq corrigi possim neqͦ doceri. Tumł¬
tus interira recuperanda re .p. et cru¬
delis interitus oratoꝵ triu sceuole
carbonis. Antisti redditus cotte curio¬
nis trassi lentulor pompey leges et
numero autẽ orator pomponius cẽ¬
sorinus murena sublati. Tu prinũ
nos ad causas priuatas et publicas adire ce¬
pimus nõ ut inforo disceremus. quod ple¬
riq fecerũt sed ut quantu nos efficete

Expanded text:
nt, consequi non posse. Huic ego docnt, consequi non posse. Huic ego doctori et eius artibus variis atque multis ita eram tamen deditus ut ab exercitationibus oratoriis nullus dies vacuus esset. commentabar declamitans—sic enim nunc loquuntur—saepe cum M. Pisone et cum Q. Pompeio aut cum aliquo cottidie, idque faciebam multum etiam Latine, sed Graece saepius, vel quod Graeca oratio plura ornamenta suppeditans consuetudinem similiter Latine dicendi adferebat, vel quod a Graecis summis doctoribus, nisi Graece dicerem, neque corrigi possem neque doceri. tumultus interim in recuperanda re publica et crudelis interitus oratorum trium Scaevolae Carbonis Antisti, reditus Cottae Curionis Crassi Lentulorum Pompei, leges et numero autem oratorum Pomponius Censorinus Murena sublati. Tum primum nos ad causas et privatas et publicas adire coepimus, non ut in foro disceremus, quod plerique fecerunt, sed ut, quantum nos efficere