comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentitus ẽ. Quid ẽ uir ut iob. Adbuc u̾ba iob
sunt. Dicit emim. nõ iustificabr qui ambła¬
ũit cum deo. Hic illun putat deceptum. qr
hec sꝑans illa omnia fecit. Aut cͥte qdm bo¬
num nõ putat insitari eum qui ambula¬
ũit cum domino. Absit a domino impiets.
lut nõ iusitet in bono qui cum eo ambula¬
uit.: lut ⁊ si uisitau̾it in temptatione. Im¬
pie ⁊nuuste agat. Impius ẽ qui dixit re¬
facit. Iipussime principib tanq̃m angle
dixit. siisi nuchaes princeps uest̾. Impuł¬
sue agiris. Aut si ita npussime dr̃ prin¬
cipib qͣnto muagis regi. Abnsi sunt enm
imque. Cum exludentur infirimi. Male usi
sunt exclusione sua cum ꝑꝑ infirmitatem
exclud̾etr ab ea iussione qua uidetur oĩa
diumitus ordinatissime ordinari ⁊ adim¬
nistrari. In eo aut̃ male usi sunt ꝙ spĩn⁊
suui sequi maluerunt deum Ista ñ curare.
Ex hoc enim illis nane ueniet ut in nccitati

Expanded text:
mentitus est. quis est uir ut lob? adhucmentitus est. quis est uir ut lob? adhucsunt. Dixit enim, Non visitabitur qui ambulaverit cum Deo. Hic illum putat deceptum, quia hoc sperans illa omnia fecerit: aut certe, quod in bonum non putat visitari eum qui ambulaverit cum Domino. Absit a Domino impietas: aut ut non visitet in bono, qui cum eo ambulaverit; aut etiam si visitaverit in tentatione, impie et injuste agat. Impius est qui dicit refacit. inpiissime principibus. tamquam angelis dicat: nisi Michael princeps uester, inpiissime agitis, aut: si ita inpiissime dicitur principibus, quanto magis regi! abusi sunt enim inique cum excluderentur infirmi: male usi sunt exclusione sua, cum propter infirmitatem excluderentur ab ea uisione, qua uidentur omnia diuinitus ordinatissime ordinari et administrari. in eo autem male usi sunt, quia spiritum suum sequi maluerunt, deum ista non curare; ex hoc enim illis uane ueniet, ut in necessit
Abbreviated transcription (Latin):
eum in infirmitate in cubili post conusi¬
ouem iam ꝓbat ne de se presumat. Et mł¬
titudo ossium eius emarcuit. frducia de
se. Omnem q escaui nõ potit sume. son¬
sołonem d̾ temporalib. Et renonabit
corpus suum sicut litura in pariete. Mu
suas sicut ꝑiuili. Ne sit durus suꝑbia.
cum ꝑfessione. Paratus ad temptationes
Salua ammami. ne ueniam in corruptõm.
Bic temptatio mortis. uices tres conuuro.
Conu̾sionis ꝓbomis mortis. s eruit aĩam
mcam d̾ morte. Quia adlinc ħ mortis res¬
tat ut amnia mea in lumme collandet e¬
cum. Iam ergo orõnes cessabunt quia rł¬
la ent indigentia. Rndens aut̃ helyu dixit.
Quomo dr ⁊ adiecit: Et qui bẽtis scĩam au¬
rib ꝑcipite. Sp̃ualibr. qr auris ẜmones ꝓ¬
bat. Ista carnalis. Quid est bonum quiã
dixit Iob. Iustus sum. Quid boni dixit. Qa
dicit. Et in uiditio meo mentitus est. Hinc
c̃. Ego bona p̾stolabor.Ideo pt̾ spem. Qd̃ est i¬

Expanded text:
eum in infirmitate in cubili: post conuersieum in infirmitate in cubili: post conuersionem iam probat, ne de se praesumat. et multitudo ossium eius emarcuit: fiducia de se. omnemque escam non poterit sumere: consolationem de temporalibus. et renouabit corpus suum sicut litura in pariete: mutsuas sicut paruuli: ne sit durus superbiacum professione: paratus ad tentationes. salua animam meam, ne ueniam in corruptionem: hic tentatio mortis. uices tres cum uiro: conuersionis, probationis, mortis. sed eruit animam meam de morte: quia adhuc haec mortis restat. ut anima mea in lumine collaudet eum: iam ergo orationes cessabunt, quia nulla erit indigentia. Respondens autem Eliu dixit. quomodo dicitur: et adiecit. et qui habetis scientiam, auribus percipite: spiritalibus. quia auris sermones probat: ista carnalis. quid est bonum, quia dixit lob: iustus sum? quid boni dixit quia dixit? et in iudicio meo mentitus est. hinc est: ego bona praestolabar: ideo praeter spem quod est
Abbreviated transcription (Latin):
Eus adiecit eum ⁊ nõ uir. ut hane
dicam causam cur tacuerint. Et ẜmo¬
nb urĩs nõ rendebo ei. Ego enim talia di
Iob conuisus dicit. uent̾ m̃s sicut uter ue¬
to plenus. Comendat hunc scriptura qui
am ꝓphia locuturus sit. Et ulti follis er¬
rarii disruptus. Ad duriciam soluendam
deui loquor. Inde ⁊ iratus dr. Non ennu
opus eẽt ut ego loquerer. si uos ei ienditi.
Aliouin ⁊ metinee edent aut sic̃ uos aut
sicut omnes qui mirantur ꝑsonas. Mun
sum. ⁊ ñ exaudiuit me: Quasi Adu̾sario
dicit iob. Semel eniui loquitur doniu.¬
Quasi uocatõm omium istorum semel
fecit dominus ⁊ temporalr cuca suigłos
ł̾ agit diuma ꝓuidentia. ꝑ sompnum
aut in iusitatione noturna. Aut in igno¬
rantia. aut in tribulone aut sicut cecioͭ
senus timor in bonimes cum dorniuuit
in cubiculis. Securi. Et corp eius ariuñ
eruat. Translate sicut ossa. Et peꝑcit aie
eius a morte. Cum eum conu̾tit parcet el.
quia uenturum est bellum. Et itmm arguit

Expanded text:
eus abiecit eum et non uir: ut hanc dicam causam, cur tacuerint. et sermonibus uestris non respondebo ei: ego enim talia dicIob conuersus dicit. uenter meus sicut uter to plenus. Commendat hunc Scriptura, quia in prophetia locuturus sit. Et veluti follis aerarii disruptus: ad duritiam solvendam, de vi loquor; inde et iratus dicitur. Non enim opus esset ut ego loquerer, si vos ei responderitis. Alioquin et me tineae edent: aut sicut vos aut sicut omnes qui mirantur personas. Isum, et non exaudivit me? quasi adversario dixerit Job. Semel enim loquitur Domiquasi uocationem omnium iustorum semel fecit dominus et temporaliter circa singulos hoc agit diuina prouidentia. per somnium aut in uisitatione nocturna: aut in ignorantia aut in tribulatione. aut sicut incidit saeuus timor in homines cum dormiunt in cubiculis: securi. et corpus eius a ruina eruat: translate sicut ossa. et pepercit animae eius a morte: cum eum conuerterit, parcet ei. quia uenturum est bellum et iterum arguet
Abbreviated transcription (Latin):
isto muiuste mntlłi⁊ existimat qm ꝑutat
cnq̃ri se mi̾cto pati Cum ⁊ de iustornz
trblone dictimi sit terupꝰ ce sud icium
opiat a doro donuii. Et scito quia donu¬
uus ñ abiciet rmocentem. qm̃ius corri¬
piat qm diligit ⁊ slagellet omnem fili¬
um qͣm recipit. fortis robore cordis nõ
uificat impiute. quͣs at tempꝰ ei ꝑ¬
cere iidratur. Et bene tortis robore cordi
quia turc eum nuificabit qñ sere pm̃e

Expanded text:
t conqueri se immerito pati, cum etiam de justorum tribulatione dictum sit, Tempus est ut judicium incipiat a domo Domini . Et scito quia Dominus non abjiciet innocentem: quamvis corripiat quem diligit, et flagellet omnem filium quem recipit . Fortis robore cordis, non vivificat impium: quamvis ad tempus ei parcere videatur. Et bene, Fortis robore cordis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
In carne quippe mortali tanqͣm tab̾nacło
hĩtaris ꝑ cam nõ ẽ agnitus. a ꝑsecutorib
dum eis cessit. ⁊ eam extendit. atq expan¬
dit in cruce. Ecce fundit suꝑ omnia lucez
suam qm̃ absconderat. cum cecitas ex ꝑte
isrł fieret. Effuridit suꝑ omnes gentes.
Et radices maris contexit. supiditatem
scli redarguit. Non enim abscondendum
lur contegit. s ad manifestandum. In ei
enur iudicauit ppłos. Ostendendo uel poca
eorum ꝑ lucem iũtatis. Dabit escam plĩ¬
nus.rtiq agnoscentib cra arguuntu
poca sua. ⁊ esurientib ac sicientib iustici¬
am. In manib contexit lumẽ. Si ab eo¬

Expanded text:
in carne quippe mortali tamquam tabernaculo in carne quippe mortali tamquam tabernaculo habitans per eam non est agnitus a persecutoribus, dum eis cessit et eam extendit atque expandit in cruce. ecce effundit super omnia lucem suam: quam absconderat, cum caecitas ex parte Israhel fieret, effundit super omnes gentes. et radices maris contexit: cupiditatem saeculi redarguit. non enim ad abscondendum lux contegit, sed ad manifestandum. in eis enim iudicauit populos ostendendo illis peccata eorum per lucem ueritatis. dabit escam plurimis: utique agnoscentibus, cum arguuntur, peccata sua et esurientibus ac sitientibus iustitiam. in manib
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ui lautau̾nt uiri. Engłũte atq omnes
p̾dicatores uor inuustio suo iita cõgruẽ¬
tes. Onmus h̃ respicit ad eum. menorin
Ecce deus multus ⁊ nescienius. Multus.
quia sicut habundauit pccm̃ suphabundiunt
gr̃a. Nesciemius aut̃ ex ꝑsona eorum dictũ
est q̃uorum ex parte cecitus fc̃a est doneci
plenitudo gentium intraret. Numus an
tum ẽ. Et innumabiles stelle ⁊ pluiie hoe
enim qd̾ homines p̾dicatores ipleuit
euglir num̾abile ẽ us in consumatõm
detur ymb ꝑ semitas suas. Non enim me
malorum capient eum. fluent nubes et
tenebrascent suꝑ homines plurmios. qui¬
mentis ⁊ sciunt cubilis ordinem. Qm̃ ag¬
nouit bos possõrem suum.⁊ asmus p̃sepe
domini sui. In hus omnib nõ obtupescit
amuius eius. Initium sapĩe timor donu¬
ni.Nec mutat cor tuum a corpore. Et ele¬
uatum atra sursum hãtur ad dominuun
Sicogitau̾it extende nebulam ut qui uidẽt
ceci fiant. Eque ut tab̾nacłm expandit eã.

Expanded text:
quae laudaverunt viri: Evangelistae atque omnes praedicatores verbi, ministerio suo vita congruentes. Omnis homo respicit ad eum: memor inEcce Deus multus, et nesciemus. Multus, quia sicut abundavit peccatum, superabundavit gratia . Nesciemus autem ex persona eorum dictum est, quorum ex parte caecitas facta est, donec plenitudo gentium intraret . Numerus tum est. Ei autem numerabiles stillae pluviae. Hoc enim, quod homines praedicatores inpleuit euangelium, numerabile est usque in consummationem detur imber per semitas suas: non enim uiae malorum capient eum. fluent nubes et tenebrascent super homines plurimos: quimentis et sciunt cubilis ordinem: quoniam agnouit bos possessorem suum et asinus praesepe domini sui. in his omnibus non obstupescit animus eius: initium sapientiae timor domini. nec mutatur cor tuum a corpore: ut eleuatum a terra sursum habeatur ad dominum. si cogitauerit extendere nebulam: ut qui uident, caeci fiant. aeque ut tabernaculum expandit eam:
Abbreviated transcription (Latin):
Reccet ad miam fortit̾ itd. antem qm̃ mͦ
iusericoroit̾ ammonentem contempuit.
Et irdicium pruꝑum dabit. Quo idicet
eos a quib paciuntur iniquitatem. Et be¬
ne panꝑum. ut suꝑius npium diuiter
incelligas .i. suꝑbrm. Non aufert a iuste
occulos eius. Etiam cum eum ułnt in for¬
nace ꝓbat. temptatione tribulonis nõ ei
anferet intelligentiam qua cognoscitur.
⁊ colitur d̾s ex quo satis ostendit npioꝵ
penam ẽẽ ip̃am cecitatem ⁊̃ cum uid eis
parci. Et cum regib in solio. Subauditur.
Sede eos facit. boc ẽ iustos. Reges aut̃ dicit.
qui carnem suam regunt. unrd̃ ẽ illud.
Qui ẽ rex qui uadit cõmit̾e̾ bellum cur
alio rege ⁊c̃. Et sede̾ eos fecit in ꝑpetuumm.¬
⁊ exaltabuntur. Et ħ ib̾anditur qd̾ s̃dixit
cum regib in solio. Exaltabintur aute:
dixit qm̃ hunuliati sunt. Et qui compedi¬
tisunt compedib. A quo uinculo dicit a¬
postolus s bonum eẽ dissolui ⁊ eẽ cua xp̃o.¬

Expanded text:
ricordiam fortiter iudicantem, quem modo misericorditer admonentem contemnit. et iudicium pauperum dabit: quo iudicet eos, a quibus patiuntur iniquitatem. et bene: pauperum ut superius inpium diuitem intellegas, id est superbum. non auferet a iusto oculos eius: etiam cum eum uelut in fornace pro. bat tentatione tribulationis, non ei auferet intellegentiam, qua cognoscitur et colitur deus. ex quo satis ostendit inpiorum poenam esse ipsam caecitatem, etiam cum uidetur eis parci. et cum regibus in solio: subauditur ., sedere eos fecit.., hoc est iustos; reges autem dicit qui carnem suam regunt. unde est illud: quis est rex qui uadit committere bellum cum alio rege et cetera. et sedere eos fecit in perpetuum et exaltabuntur: et hic subauditur quod supra dixit "cum regibus in solio". exaltabuntur autem dixit, quoniam humiliati sunt. et qui compediti sunt compedibus: a quo uinculo dicit apostolus sibi bonum esse dissolui et esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dm icit ab murus malorum
Subautient̃ cleuiabunt. Uanq erm nõ
nult diromus iuntere. Non uult sb̃uenire
uana petentib mnõ ĩdes uociferantib
in aflictione ut bona sempitua ꝑcipiat
cum ꝓptca sepirati sint a quadrupeoior
tie ⁊ sapientiores fr̃i nolatilib celi. S no¬
ciferantur quia ñ sunt in huius soculi in¬
iquitate felices. Ir se enim omp̃s ꝑspicit
ees qui faciunt iusticiam ⁊ saluum me fa¬
ciat. Sicut ip̃e uidet fucientes qui cordis
intuna ꝓspicit sic ea salute saluos facit
qm̃ ipẽ iudet in occulto. quia nec ocełs in¬
dit nec auris au iuit nec in corbonũs
ascerdit que pꝑanit drus diugentib se

Expanded text:
dixit. ab iniuriis malorum: subaudiendum "clamabunt". uana enim non uult dominus uidere: non uult subuenire uana petentibus et non ideo uociferantibus in adflictione ut bona sempiterna percipiant, cum propterea separati sint a quadrupedibus terrae et sapientiores facti uolatilibus caeli; sed uociferantur, quia non sunt in saeculi huius iniquitate felices. ipse enim omnipotens perspicit eos qui faciunt iustitiam et saluum me faciet: sicut ipse uidet facientes, qui cordis intima perspicit, sic ea salute saluos facit, quam ipse uidet in occulto, quia nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit, quae praeparauit deus diligentibus se
Abbreviated transcription (Latin):
Mt aucilinm de triblone pat̾ qui in¬
det in a scerorto. Iudicare itaq cumi
si poto collandare elmi sicuti ẽ. hec enim
uisus ẽ iob dre cim ait. Urinam eẽt nb
arbit᷑. Et nimc qr ñ ẽ uisitans iram suam
nec cognouit delicta uebement᷑. Cognouit
ad undictam.xnd̾ est. Qm̃ iniqu̾itatem
meam ego cognosco. Et in eod̾ loco. Aute
taciem tuam᷑ a pocĩs nũs. Cognouit ergo
delictr. Nam ideo paciuntur homines trĩ¬
bulonem in hoc scło. S nõ uebement̾ qui¬
A patrib corrigens das locum pine. ⁊ Iob
a u̾ba multiplicat. Sustine me pusillum
it doccam te. Adbuc eim r̃ ne sunts¬
mones. Suscipiens scienciam incam u
longe. Qũ qũidiu sunus in hoc corpi¬
re pegrinamur a donimno Oꝑib antu
r̃is que nista sunt loquar sio dicatur¬
ei poꝵ dicts ut quit tu enarras
uzcias meas ⁊ assimus testm̃ meum
Ps tuum. Tu uero odisti eruditionem
Ergo hic opib loq̾nd est. Nam scif d̾lõ¬
ge suscip̃r ex parte ⁊ in enigmate. Cum a

Expanded text:
e tribulatione pater, qui uidet in abscondito. iudicare itaque eum, si potes collaudare eum, sicuti est; hoc enim uisus est Iob dicere, cum ait: utinam esset nobis arbiter! et nunc quia non est uisitans iram suam nec cognouit delicta uehementer: cognouit ad uindictam. unde est: quoniam iniquitatem meam ego cognosco; et in eodem loco: auerte faciem tuam a peccatis meis. cognouit ergo delicta; nam ideo patiuntur homines tribulationem in hoc saeculo, sed non uehementer, quia partibus corrigens das locum paenitentiaea uerba multiplicat. Sustine me pusillum, ut de doceam; adhuc enim in me sunt sermones. suscipiens scientiam meam de longe: quoniam quamdiu sumus in hoc corpore, peregrinamur a domino. operibus autem meis quae iit deus: ut quid tu enarras iustitias meas et adsumis testamentum meum per os tuum? tu uero odisti eruditionem. ergo hic operibus loquendum est; nam scientia de longe suscipitur ex parte et in aenigmate. cum au
Abbreviated transcription (Latin):
gulari nũcupatione concludet. Idor ⁊
honimem ⁊ feram ⁊ equni dixit ammal
daus cinctis noñi. qd̾ omnia possidet.
ec minus ea q̃ sine anma sunt breui
⁊mmensa dmostratione signauit. Nla
cum sit arbor quia micis. ⁊ castanee. et
glandis ⁊ mali. cet̾aq mexplicabilia ge¬
nera uirgultorii. surculini. uccans sm¬
gulari omnia ⁊ comuium nocabulo ast̾r¬
rit. Siulr ornam̃torum omnium duso
lapides compendiose nocauit gemias.
Postremo licet l abunde ꝓspexat dispsa
passim gn̾a spãli nota conciliasse tñ nigẽ¬
ti quodam ⁊ capaci ingemo ad infinitũ
nomen tendens. omne quicquid ẽ copre¬
bendes dixit usian extra qm nec inuerri
aliquid nec cogitari pot. Hec ẽ una d̾ cath¬
gorus decem .Appellatas nero catrgoria
constat ꝑꝑea qd̾ non possint nisi exsbiecti

Expanded text:
tione concluderet; ideoque et hominem et feram et equum dixit 'animal' dans cunctis nomen quod omnia possideret. Nec minus ea quae sine anima sunt breui ex immensa demonstratione signauit; nam, cum sit arbor et nucis et castaneae et glandis et mali caeteraque inexplicabilia genera uirgultorum, 'surculum' uocans singulari omnia et communi uocabulo astrinxit. Similiter ornamentorum diuersos lapides compendiose uocauit 'gemmas'. Cap. 5. Postremo, licet abunde prospexerat dispersa passim genera speciali nota concilians, tamen ingenti quodam et capaci ad infinitum nomine omne quidquid est comprehendens dixit οὐσίαν, extra quam nec inveniri aliquid, nec cogitari potest. Haec est una de categoriis decem. Appellatas vero categorias constat, propterea quod non possint nisi ex subjecti
Abbreviated transcription (Latin):
dum sit. ñ qͣri ubi sit s nbi ꝓsit. Quomodo
emin si michi concedes bonum ẽẽ anrlu.
opinor nelles. ut erbus duobr concessis
conclud̾e̾m eum qui br̃e aurum uelit in la¬
hre baptismum uelit. in societate dõatista¬
rum cẽ debere. Iam ex hoc ⁊̃ tibi ip̃i occur¬
rere multa nõ dubito. q̃ qĩnus bona sit
⁊ ad utile aliquid instituta. nõ omnibr tũ
bñtib sint utilia. s tm̃ bene utentib. Na
cum ead̃ luce ⁊ sami occuli ꝑ fundinitur ⁊
sautii. istis adiumuentum ẽ ilis tormetũ.
Idem cib alias ualitudines alit. alias le¬
dit. Idem medicamentumi hos curat illo
debilitat. Ead̾ arma alios numint ali¬
o impediunt. Ead uestis alus tegumiẽ¬
to ẽ. alus implicam̃to. Sic ⁊ bapts alii
ualet ad regnum. alus ad iudicium. ħ
uideo quid te possit monere. fortasse em̃
dicis qd̾ in brs omnib nich̃ sacramenti

Expanded text:
dum sit, non quaeri ubi sit, sed ubi prosit? quomodo dum sit, non quaeri ubi sit, sed ubi prosit? quomodo enim, si mihi concederes bonum esse aurum. opinor uelles, ut ex his duobus concessis concluderem eum, qui habere aurum uelit, in lahabere baptismum uelit, in societate Donatistarum esse debere., Iam ex hoc etiam tibi ipsi occurrere multa non dubito. quae quamuis bona sint et ad utile aliquid instituta. non omnibus tamen habentibus sint utilia, sed tantummodo bene utentibus. nam cum eadem luce et sani oculi perfunduntur et saucii, istis adiumentum est, illis tormentum; idem cibus alias ualitudines alit alias laedit. idem medicamentum hos curat illos debilitat, eadem arma alios muniunt alios inpediunt, eadem uestis aliis tegimento est aliis inplicamento. sic et baptismus aliis ualet ad regnum aliis ad iudicium. Hic uideo quid te possit mouere. fortasse enim dicis, quod in his omnibus nihil sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
pellamur. Consida diligent si ẽ boc conseꝙ
⁊ tibi ip̃e rende. Puto enum iam hoc aute
occulos constituto cnis. pro ingei tui in¬
uacitate. qm̃ non consequtia ꝓ conseqũ¬
tib colligas. Nami re uera dicinus bap¬
tismum. ⁊ illic eẽ. s nõ dicimus ⁊ ꝑdesse.
inmo nero dicinius ⁊ obẽe. Cum aut̃ qrt
ubi quisq d̾beat baptiz.iri. credo pp illud
q̃ri qd̾ dominus ait. Nisi quis renatus fuit
ex aqua ⁊ sp̃n sc̃o non intrabit in regnum ce¬
lorum. Quia ergo ꝑꝑ lanc utilitatem acc¬
piendus est bapts. cum q̃ritur ubi accipie¬
dis sit. ñ q̃ritur ubi sit. s ubi ad regnum
celorum adipiscendum ualis sit. Seq̃ret
aut̃. ⁊̃ illic accipiend eẽ ubicurq enui cos¬
tat eẽ. si om̃s qui bñt aliquid bomi ⁊ hono
suo br̃e dicentui. Cum uero tam multi bo¬
nn tam multa bona bãnt malo suo. quis
ũ uideat cum qritur ubi aliquid accipiẽ¬

Expanded text:
pellamur. Considera diligenter, si est hoc consequens, pellamur. Considera diligenter, si est hoc consequens, et tibi ipse responde. puto enim iam hoc ante oculos constituto cernis pro ingenii tui uiuacitate, quam non consequentia pro consequentibus colligas. nam re uera dicimus baptismum et illic esse, sed non dicimus et prodesse, immo uero dicimus et obesse. cum autem quaeritur, ubi quisque debeat baptizari. credo propter illud quaeri quod dominus ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum. quia ergo propter hanc utilitatem accipiendus est baptismus, cum quaeritur ubi accipiendus sit, non quaeritur ubi sit, sed ubi ad regnum caelorum adipiscendum utilis sit. sequeretur autem etiam illic accipiendum esse ubicumque eum constat esse, si omnes, qui habent aliquid boni, etiam bono suo habere doceretur. cum uero tam multi tam multa bona habeant malo suo, quis non uideat, cum quaeritur ubi aliquid accipien
Abbreviated transcription (Latin):
renõ respuit. Et ip̃a enim fatetur ⁊um¬
est. neminem a disputando ad conclusio¬
nem flam conseqnt impelli. nisi prius cõ¬
sensent flis quib ead conclusio uelit no¬
lit efficitur. Ae ꝑ hoc qui cauet ne se loq̃n¬
te conseqͣntur fła q̃ nõ uult. uolens fła c
sime ancicior qm contentiosissime uam¬
ti. Parum eg̃im. nisi hoc qd dico in bac ea¬
dem q̃ int̾nos utitur nr̃a sermocmatione
monstrauo. Ecce in ea ip̃a qõne d̾ baptism
tu ꝓposiusti a me requirens ubi te baptira¬
ri conueniat. utrum ap̃ nos in parte dona¬
ti. Et quia intentio tua ẽ in parte donati ho¬
uimem pocius baptirari oportere. hanc intẽ¬
tionem hinc ꝓbare conatus es. qd̾ ⁊ nos
eẽ illic baptismum ñ negamus. Uides c̾te
id te age̾ uoluisse. ut ex eo qd̾ concediniꝰ
ad id qd̾ non concedamus attrabamur.
idẽ ut quia concedimus ẽẽ illic haptismũ
⁊ illie ẽẽ honunem baptizand concede̾ com¬

Expanded text:
erre non respuit. et iperre non respuit. et ipest, neminem disputando ad conclusionem falsam consequenter impelli, nisi prius consenserit falsis, quibus eadem conclusio velit nolit efficitur. Ac tem consequantur falsa quae non uult, uolens falsa ssimae amicior quam contentiosissimae uanitati. Parum egerim, nisi hoc quod dico in hac eadem quae inter nos uertitur nostra sermocinatione monstrauero. ecce in ea ipsa quaestione de baptismo tu proposuisti, a me requirens ubi te baptizari conueniat, utrum apud nos an in parte Donati. et quia intentio tua est in parte Donati hominem potius baptizari oportere, hanc intentionem hinc probare . conatus es, quod etiam nos esse illic baptismum non negamus. uides certe id te agere uoluisse, ut ex eo quod concedimus ad id quod non concedebamus attrahamur. id est ut, quia concedimus esse illic baptismum, etiam illic esse hominem baptizandum concedere con
Abbreviated transcription (Latin):
captator. nec t dicatur. sicut egit cum tali
placet ista cura lib̾ari. eum d̾fiui ẽẽ dyale¬
ticum. cum quo legis piti d ꝑte donati no¬
lunt hrc collaquium. Quid enim tͥ aliud
suogͥendum ẽ hominu obicienti nb̃ dialeti¬
uoluit ẜmonem. S d̾ iuudeis fortasse m¬
uenis quid dicas. qm̃ius callide atq u¬
rum sectas in bac nel aite uel faeultate m¬
cerunt. Stoicus quippe ut mecumi recolis
fuit crisippus d̾ quo academicus carnea
ect disputandum. elleboro purgandinu
cor ẽẽ censeres. Cet̃os aut uel pransus fa¬
cile suparet. Si ergo nos libri stoicorum
dialetice disputare docue runt doctrinami
nos conferre paciantur. Sicut ipõs tunc sto¬
icos ille nõ repulit. Hanc enim artem qui
dialeticam uocant. que nicħ aluro docet qm
conscqntia dmostrare sen nera ueris. ⁊ se
ufla falsis. Nunqui doctrina xp̃iaria
formidat. sĩcut eam in stoicis non formi¬
dauit apls. quos sccum uolentes conf¬

Expanded text:
captator, ne tibi dicatur: \'sicut egit cum talibus captator, ne tibi dicatur: \'sicut egit cum talibus placet ista cura liberari, eum defini esse dialecticum, cum quo legis periti de parte Donati nolunt habere conloquium. quid enim tibi aliud suggerendum est, homini obicienti nobis dialectimonem? Sed de Iudaeis fortasse inuenis quid dicas, quamuis callide atque uerrum sectas in hac uel arte uel facultate uicerunt. Stoicus quippe, ut mecum recolis, fuit ille Chrysippus, de quo Academicus Carneadesset disputandum, helleboro purgandum cor esse censeret, ceteros autem uel pransus facile superaret. si ergo nos libri Stoicorum dialectice disputare docuerunt, doctrinam nos conferre patiantur, sicut ipsos tunc Stoicos ille non reppulit. Hanc enim artem, quam dialecticam uocant, quae nihil aliud docet quam consequentia. demonstrare seu uera ueris seu falsa falsis, numquam doctrina christiana formidat, sicut eam in Stoicis non formidauit apostolus, quos secum uolentes conf
Abbreviated transcription (Latin):
rensione conuincunt dialetice agunt. Dic
nob tandem quid sit dialetica. ⁊ quͣtum i¬
mali bãt. qntum noceat. qm fugienda sͥ
docere. Cuius nom muidiose sb̃ditis igno¬
uantibr. crmien onde q̃rentib. Non ns
fateri qd dialetice agat qui homines ad¬
usos a uero ꝑite recteq int̾rogans ac ren¬
sionib eorum adducit ad uerum. nedi
Item ñ ius illos age̾ dialetice. qui captio¬
sis int̾rogõnib insidiantes rendentem d̾ci¬
pe molumtur. ⁊ ibi ostendatur ita cum xp̃o e¬
gisse iuideos. quos tñ ille ñ delmanit tatendo
s pocius loq̃ndo suꝑanit. ac si cogaris fateri
ni recte ep̃os ur̃os quos doctos atq sapictes
putas ⁊̃ cum draleticis nolle Bre sermonẽ.
quo inuictam doceant uitatem.Uideo ñg¬
nos estus pateris quõ diffimas dialeticũ
ut nec ꝑitus disputator sit. ne qd intuꝑas¬
ti laudare cogaris. nec insidiosus ũborum

Expanded text:
responsione conuincunt. dialectice agunt, dic responsione conuincunt. dialectice agunt, dic nobis tandem quid sit dialectica, et quantum mali habeat, quantum noceat. quam fugienda sit doce, cuius nomen inuidiose subicis ignorantibus, crimen ostende quaerentibus. non uis fateri quod dialectice agat, qui homines auersos a uero perite recteque interrogans ex responsionibus eorum adducit ad uerum, ne diitem non uis illos agere dialectice, qui captiosis interrogationibus insidiantes respondentem decipere moliuntur, ne tibi ostendatur ita cum Christo egisse Iudaeos, quos tamen ille non declinauit tacendo, sed potius loquendo superauit, ac sic cogaris fateri non recte episcopos uestros, quos doctos atque sapientes putes. etiam cum dialecticis nolle habere sermonem, quo inuictam doceant ueritatem. uideo, magnos aestus pateris, quomodo definias dialecticum, ut nec peritus disputator sit, ne quod uituperasti laudare cogaris, nec insidiosus uerborum
Abbreviated transcription (Latin):
racem expriuiet ⁊̃ d̾ ore fallaciun. Ac ñ
pocius ait. Abscedite n eium loqndum
ẽ nob̾cum. qui captiosas int̾rogones ppo¬
uitis qui dialetice meçum agere uultis
Nich tale dixit. nec adusus captiosos i¬
terrogatores ⁊ u̾bum nrõrum callidos cap¬
tatores exemplum nob̾ tale p̃posuit. s ut
eos pocius ⁊ nitatis municos iigilanti in¬
trogatione ⁊ muicta ione testimonium
u̾tati phibere cogamus. Hoc nb̾ faciant
nri si nos maliciosi ⁊ dialetici sunius. an
si timere indicant. ne hoc eis nos pocus
faciamus. Si aut̃ xp̃m dixis dialetitu
laudabis dialeticam qm inͣ ꝑ crimine &¬
iecems. Qd ne facias uideo quid fortas¬
se dicturus sis. nec illos nec illum in ea
ẜmormatione aliquid egisse dialetice.
Siergo nec illi qui captiose atq insroio¬
se ẜmocmantur ut in uerbo decipiant eo
cumi quib agunt. nec illi qui tales eoꝵ

Expanded text:
racem exprimeret etiam de ore fallacium, ac non racem exprimeret etiam de ore fallacium, ac non potius ait: \'abscedite; neque enim loquendum est uobiscum, quia captiosas interrogationes proponitis, quia dialectice mecum agere uultis\'? nihil tale dixit nec aduersus captiosos interrogatores et uerborum nostrorum callidos captatores exemplum nobis tale proposuit, sed ut eos potius etiam ueritatis inimicos uigilanti interrogatione et inuicta ratione testimonium ueritati perhibere cogamus. hoc nobis faciant uestri. si nos malitiosi et dialectici sumus. an se timere indicant, ne hoc eis nos potius faciamus? si autem Christum dixeris dialecticum, laudabis dialecticam, quam mihi pro crimine obieceras. Quod ne facias, uideo quid fortasse dicturus sis, nec illos nec illum in ea sermocinatione aliquid egisse dialectice. si ergo nec illi, qui captiose atque insidiose sermocinantur, ut in uerbo decipiant eos cum quibus agunt, nec illi, qui tales eorum
Abbreviated transcription (Latin):
At illi cum rendissent cesaris. apta enm
uitas hoc eos rend̾e cogebat. continuo do¬
nius eorum iensione colligatos accap¬
tos trabens. Reddite inquit cesari que ce¬
sans sunt. ⁊ deo que dei sunt. Obsecro te il¬
line fu̾nt dyaletici. qui p̾tentis int̾rogõis
insidus decipiendo suꝑare moliti sunt.
an ille pocius qui ex hoc ip̃o qd̾ introga¬
unt. neram eorum uensionem pridenti
int̾rogone eliciens. illud uin qd ab eo pu¬
tabant piculose dici. ip̃os compulit confi¬
teri. Sullos ditis fiusse draleticos. quia
dolose. quia calumpinose. quia malitio¬
le int̾rogando in u̾bo caꝑe cupiebant tale
eium ⁊ uos uultis uideri. Cur eis tñ domi¬
nus rendit. Cur eos usq ad ũtatis con¬
fessione in reddita rõne ꝑduxit. Cur eis
dicit. quid me temptatis ypocrite. ⁊uo
addidit dyaletici. sur sͥ nummum de¬
mostrari flagitauit. Ut sm̃am suam ue¬

Expanded text:
at illi cum respondissent: Caesaris — aperta enim at illi cum respondissent: Caesaris — aperta enim ueritas hoc eos respondere cogebat —, continuo dominus eorum responsione colligatos ac captos trahens: reddite, inquit, Caesari quae Caesaris sunt et deo quae dei sunt. obsecro te, illine fuerunt dialectici, qui praetentis interrogationis insidiis decipiendo superare moliti sunt, an ille potius, qui ex hoc ipso quod interrogauerunt ueram eorum responsionem prudentia interrogationis eliciens illud uerum. quod ab eo putabant periculose dici, ipsos conpulit confiteri? Si illos dixeris fuisse dialecticos, quia dolose. quia calumniose, quia malitiose interrogando in uerbo capere cupiebant — tales enim etiam nos uultis uideri —, cur eis tamen dominus respondit? cur eos usque ad ueritatis confessionem reddita ratione perduxit? cur eis dixit: quid me temptatis. hypocritae? et non addidit \'dialectici\'? cur sibi nummum demonstrari flagitauit, ut sententiam suam ue
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex hoc ad aliud uerum qd q̃rebatur ad¬
ducat. ubi maxime regnare dialetica d̾r
tatori. s sibi. ⁊ si bene iendet erubescit ulti
resiste.nõ iam disputatori s s̾. In quo
gnie dominus cum adusus indeos crebro
aget eos q illorum rensionib captos cõ¬
dusos q conuincet. nõ nos audierant
nec a ub̃ conuiciari didicerant. Nam libẽ¬
tius ⁊ muidiosius eum fortussẽ dialeticũ
qͣm samaritanum appellarent. Quõ eĩz
putes eos contortos atq confusos. cinu
uolentes eum cape in u̾bo priores int̾ro¬
giunt utrum liceret tributum reddere
cesari. bicipiti uidelicet complexione nisi¬
diantes. ut qdlibet eligens capetur. Si
licere rendet. tanqͣm ieus ee̾t adu̾sus po¬
pulum dei. si aut̃ dicet nõ licẽ tanqͣm ce¬
saris adu̾sarius pumretur. ubi ille nũ¬
nium sibi poposcit ostendi. ⁊ int̾rogauit
cuius bret ymaginem ⁊ inscriptionem.

Expanded text:
um est et ex hoc ad aliud uerum quod quaerebatur adum est et ex hoc ad aliud uerum quod quaerebatur adducat, ubi maxime regnare dialectica dicitur.tatori sed sibi, et si bene respondit erubescit ulterius resistere non iam disputatori sed sibi. in quo genere dominus cum aduersus ludaeos crebro ageret eosque illorum responsionibus captos conclusosque conuinceret, non uos audierant nec a uobis conuiciari didicerant; nam libentius et inuidiosius eum fortasse dialecticum quam Samaritanum appellarent. quomodo enim putes eos contortos atque confusos, cum uolentes eum capere in uerbo priores interrogauerunt, utrum liceret tributum reddere Caesari, bicipiti uidelicet conplexione insidiantes, ut quodlibet eligens caperetur, si licere responderet, tamquam reus esset aduersus populum dei, si autem diceret non licere, tamquam Caesaris aduersarius puniretur? ubi ille nummum sibi poposcit ostendi et interrogauit, cuius haberet imaginem et inscriptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ignobilitatem. ꝑ infamiam ⁊ bonam fa¬
niam. ut seductores. ⁊ueratos. t qui ig¬
noramur. ⁊ cognoscanuur. Quasi morien¬
tes ⁊ ecce iunimus. ut cob̾citi. ⁊ ñ mortiti¬
cati. ut tristes semꝑ aut̃ gandentes. Sic̃
egeni. multos aut̾ ditantes. tanqͣm inch
hntes. ⁊ omina possidentes. Quid enim
hoc stilo aplĩco ub̃ius ⁊ ornacius .i. eloqr¬
tius facile iuemis. Si aut p̾sse atq con¬
stricte magis eum disputatorem qm̃ dic¬
torem appellare consueunt qualr agit idẽ
apłs d̾ cutucisione ⁊ ppͥncio patris abrala
uel distinctoe legis ⁊ gre. Qd quidam nõ
intlligentes mimno uero calumpinantes
crimmati sunt eum dicere. faciamus ma¬
la ut ueniant bona. Siue aut̃ sit dictor
siue disputator. nec dictio sine disputat¬
one est. cum ⁊ in ip̃a eloqntie latitiroine
u̾itas a flitate discerintur. nec disputati¬
o pot̾ ẽẽ sine dictione. qn utiq u̾bis ⁊ hn¬
qua nr̃ constructio ẜmonis exprmutur.
siue illo utatur ppetuo. siue it̾ragando e¬

Expanded text:
ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus. ut coerciti et non mortificati, ut tristes semper autem gaudentes, sicut egeni multos autem ditantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes. quid enim hoc stilo apostolico uberius et ornatius, id est eloquentius facile inueneris? si autem presse atque constricte, magis eum disputatorem quam dictorem appellare consuerunt, qualiter agit idem apostolus de circumcisione et praeputio patris Abraham uel distinctione legis et gratiae, quod quidam non intellegentes, immo uero calumniantes criminati sunt eum dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. siue autem sit dictor siue disputator, nec dictio sine disputatione est, cum et in ipsa eloquentiae latitudine ueritas a falsitate discernitur, nec disputatio potest esse sine dictione. quando utique uerbis et lingua ipsa constrictio sermonis exprimitur, siue illo utatur perpetuo siue interrogando e
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ndam ex lege qͣm ⁊ se hre dicebat ⁊ ali¬
os. sine caritate tam̃ mutilem dicit et
noriam. Bsactificuis inquit ydolorum
scimus qr ommes scĩam hemus. Scĩa in¬
flat. caritas uero edificat. Pinde ⁊ ista
scĩa qmͣus ad legem dei ꝑtineat. si in a
liquo sine caritate fuit. inflat ⁊ nocet. qd
de ip̃o corpoit ⁊ sangume domini unico
sacrificio ꝓ salute nrã. qm ipe dominus
dicat. Nisi quis manducauĩt carnem in¬
aui.⁊ bibit sanguinem menm. nõ ħebit
in se uitani. nne idem apłs docet ⁊̃ hoc ꝑm¬

Expanded text:
quandam ex lege, quam et se habere dicebat et aliquandam ex lege, quam et se habere dicebat et alios, sine caritate tamen inutilem dicit et noxiam: de sacrificiis, inquit, idolorum scimus quia omnes scientiam habemus. scientia inflat, caritas uero aedificat. proinde et ista scientia, quamuis ad legem dei liquo sine charitate fuerit, inflat et nocet. Quid, de ipso corpore et sanguine Domini, unico sacrificio pro salute nostra, quamvis ipse Dominus dicat, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam : nonne idem aposto
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinem. Contrictio ⁊ infelicitas ĩ mi
eorum. ⁊ uiam pacis nõ cognoui̾t. nõ e
timor dei ante occłos eoꝵ. Et ne putarẽt
ħ in eos dicta qui nõ erant in lege conti¬
nuo sb̃iecit. Scimus aut̃ qm quecũq
lex dicit. hus qui in lege sunt loquitur
ut omne os obstruatur. ⁊ reus fiat om̃is
mundus deo. Item alio loco dicit. Quid
ergo dicimus. Lex pcc̃m ẽ. absit. Si pccm
non cognoni: nisi ꝑ legem. Nam concu¬
piscentiam nesciebum. nisi lex dr̃et. nõ¬
concupisces. Occone aut̃ accepta pccm
ꝑ mandatum oꝑatum est inme omnem
concupiscentiam. Item paulo post. Poc
inquit accepta occ̃one ꝑ mandatum fe¬
fellit me. ⁊ ꝑ ulud occidit. Itaq lex ꝗde
sc̃a. ⁊ mandatum scm̃ ⁊ iustum ⁊ bonu
Qd ergo bonum est. nuchi fcm̃ est mors.¬
absit. S pcc̃m ut appareat pcc̃m ꝑ bonũ
nichi oꝑatum ẽ moitem. Atterrois ꝙad
lege laudata eos qui in lege sunt argn¬
it. quotquot ea male utendo ꝑ bonum
hebant malum. Item ip̃e apłs scientia

Expanded text:
licitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt; non est timor Dei ante oculos eorum. Et ne putarent haec in eos dicta qui non erant in lege, continuo subjecit: Scimus autem quoniam quaecumque lex dicit, his qui in lege sunt loquitur; ut omne os obstruatur, et reus fiat omnis mundus Deo . Item alio loco dicit: Quid ergo dicimus? Lex peccatum est? Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per legem: nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceconcupisces. occasione autem accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. item paulo post: peccatum, inquit, accepta occasione per mandatum fefellit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum est absit; sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. attendis quemadmodum lege laudata eos qui in lege sunt arguit, quotquot ea male utendo per bonum habebant malum? item ipse apostolus scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
cum me uid̾es a nõ nullis putari eloq̃ntẽ
ut a me lectoris anditoris ne stiroim
dtreres accandam eristimaui eloqntiã
ut iam qd̾ dicem nõ attendet. quisquis
abste ꝑfritus tanqͣm eloq̾nt me dicente
eo ipo iai cauent fugiendu q cẽseret.
Ulide ergo ne hoc qd fecisti sit artis illiꝰ
male qlu sicut d̾ platone cominemorasti
nonuulli rõne iudicau̾nt d̾ quitate ac
d̾ gnis humani societate pellendam. hec
non ẽ eloqntia que utinam mn ad explicã

Expanded text:
cum me uideres a nonnullis putari eloquentem, cum me uideres a nonnullis putari eloquentem, ut a me lectoris auditorisue studium deterreres, accusandam existimasti eloquentiam, ut iam quid dicerem non adtenderet, quisquis abs te perterritus tamquam eloquenter me dicentem eo ipso iam cauendum fugiendumque censeret. nide ergo, ne hoc quod fecisti sit artis illius malae, quam, sicut de Platone commemorasti, nonnulli recte iudicauerunt de ciuitate ac de humani generis societate pellendam. haec non est e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadendo decipem. m acconem ipius
eloqutie prexisti adhibens ⁊ testimoniu
aduersus cam d scripturis scĩs. ⁊ ubi demi
putes ex multa elaqntia no effugies pe¬
est suꝑfiua locutio. uicum .s. loqͥndi amo¬
re contractum pliiq aut̃ loqui amant
qui arte gramatica discitur integrum so¬
num ordinem q u̾borum. Eloqntia uero
facultas dicendi ẽ congruent. explicans
q̃sentimius qua time utendum est cum
nam sentimus hoc mõ ea nõ usi sunt hrti¬
i.slam utiq si rone sensissent no solum n¬
cbil mali um ⁊ bom aliquid eẽt qd eloqut̃
explicare potuiss. frustra igitur istorum
les armandꝰ quia contra patriam nõ nł¬
i arma sũpserunt. aut ideo uti nõ debẽt
bomi ⁊ docti medici. ferram̃tis medicinali
sum q abutuntur. Quis enim nescit si¬
tatem q dicendi ⁊ sic ẽẽ utilem uel nuiti¬
lem. ut funt utilia uel mutilia que dũr.
qd nec teroe arbitror ignorire. S creco

Expanded text:
persuadendo deciperem, in accusationem ipsius persuadendo deciperem, in accusationem ipsius eloquentiae perrexisti, adhibens etiam testimonium aduersus eam de scripturis sanctis, ubi dictum putes: ex multa eloquentia non effugies pecest superflua locutio, uitium scilicet loquendi amore contractum. plerumque autem loqui amant qui per artem grammaticam discitur integrum sonum ordinemque uerborum. eloquentia uero facultas dicendi est congruenter explicans quae sentimus, qua tunc utendum est cum recta sentimus. hoc modo ea non usi sunt haeretici. nam utique si recta sensissent, non solum nihil mali, uerum et boni aliquid esset quod eloquenter explicare potuissent. frustra igitur istorum les armandus, quia contra patriam nonnulli arma sumpserunt, aut ideo uti non debent boni et docti medici ferramentis medicinalibssimique abutuntur. quis enim nescit, sitatemque dicendi, sic esse utilem uel inutilem, ut fuerint utilia uel inutilia quae dicuntur? quod nec te arbitror ignorare. Sed, credo,
Abbreviated transcription (Latin):
munionem nr̃am nõ documentoꝵ ponde
urgenti. s maledcorum lemate cruuma¬
ti u̾t potiu breuit p̃ parte rendi. None
nim tota eius epła in manus meas tũc
uenat s parua pars prior. Qd cur accrdit
qd opus est q̃rere. ⁊ qñ quid cum ad no
po stea unuisa ꝑuenit. unuise rendere nõ
piguit. Hus ergo lris tuis qs ad mede¬
disti. si no rescribem fortasse contumelio¬
suni putares. qd rescribo rursum neor ne
contentiosum putes. s si tu muentis sr̃s
officium tuum ꝑtñe arbitratus es cũm
t ces Alicuius conscius facultatis susci¬
ie atq excere contradictionem quia ei
comnumionis es qmius nulla functi¬
one cl̾icatu astrictus. ⁊ qnto minus mn
licuit ꝓ nuine saitine mee. uel contre po¬
cilianum. uel contra te ip̃m tacere cum
tueres ꝓmeres sccibes qr ẜmonem. In cu¬
nis primis partib laborasti. ut suspecta
hominib eloqͥntia uidetur. Nam uelut
laudans gemis dicendi meniu. ⁊ rursꝰ
uelut timens ne ħ gñe te uel qniqͣm fla

Expanded text:
 pondere urgenti, sed maledictorum leuitate criminanti ut potui breuiter pro parte respondi. non nim tota eius epistula in manus meas tunc uenerat, sed parua pars prior. quod cur acciderit, quid opus est quaerere, quandoquidem, cum ad nos postea uniuersa peruenit, uniuersae respondere non piguit? his ergo litteris tuis quas ad me dedisti si non rescriberem, fortasse contumeliosum putares, quod autem rescribo, rursum uereor ne contentiosum putes. sed si tu inuentis litteris officium tuum pertinere arbitratus es, cum tibi esses alicuius conscius facultatis, suscipere atque exserere contradictionem, quia eius communionis es quamuis nulla functione clericatui adstrictus, quanto minus mihi licuit pro munere sarcinae meae uel contra Petilianum uel contra te ipsum tacere, cum tueres promeres conscriberesque sermonem! In cuius primis partibus laborasti, ut suspecta hominibus eloquentia uideretur. nam uelut laudans genus dicendi meum et rursus uelut timens, ne hoc genere te uel quemquam falsa
Abbreviated transcription (Latin):
bu qui regnum dei nõ possidebunt. in qb
ficut dicit apłs ⁊ ebriosi ⁊ quari nium̃an¬
tur. puto qd̾si ꝑtinacia dposita cogitamꝰ
uin me dic̾e̾ tibi ip̃e facile rendebis ut nõ
qras fontem signatum ⁊ puteum aque
dnunitus nõ pmittunt accede. Contuli
lege.

Expanded text:
 qui regnum dei non possidebunt, in quibus, sicut dicit apostolus, et ebriosi et auari numerantur, puto quod, si pertinacia deposita cogitaueris, uerum me dicere tibi ipse facile respondebis, ut non quaeras fontem signatum et puteum aquae divinitus non permittuntur accedere. Contuli, lege.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ã demostrani ⁊ illud quo te p̾t̾ epla̾u
mieaui dixi c̃e ꝑmotum. qͣm non sit con¬
scqns. ut si concedimus cẽ baptismui n
parte dõati siniul ⁊̃ concedamus i eate
societate qni qͣm baptizari oportere. Qui
Asicut bonam legem potiut hr̃e reprob̾
reproba societas ħrticorum. Quid aute
non datur suo loco sine difficultate mõ¬
strab̾r. seq enim recte agẽmus cum br¬
ticis quos br̃e haptismum confitenur ũ
omuinio ad ecc̃am catholicam uemiant
nisi uenientes accipent aliquid qd nec a¬
libi possunt accipe. ⁊ qd̾ nisi accepint frust̾
Ad legem dei ꝑtinentia ubilibet accipe po
hoc ptinebit ad fontem signatum pute¬
um anne uiue paradisum cum fructu po¬
morum. quus ut potiusti mentionem
fecisti s quid illud sit no̾ nitellerisse oste¬
disti. qñ quid̾ ħ d uisibili baptismo dn¬

Expanded text:
ubi etiam demonstraui et illud, quo te praeter epistulam ubi etiam demonstraui et illud, quo te praeter epistulam meam dixisti esse permotum, quam non sit consequens, ut, si concedimus esse baptismum in parte Donati, simul etiam concedamus in eadem societate quemquam baptizari oportere, quia, sicut bonam legem potuit habere reprobus reproba societas haereticorum. quid autem non datur, suo loco sine difficultate monstrabitur. neque enim recte ageremus cum haereticis, quos habere baptismum confitemur, ut omni modo ad ecclesiam catholicam ueniant, nisi ueniendo acciperent aliquid, quod nec alibi possint , accipere et quod nisi acceperint frustra ad legem dei pertinentia ubilibet accipere phoc pertinebit ad fontem signatum, puteum aquae uiuae, paradisum cum fructu pomorum, cuius ut potuisti mentionem fecisti, sed quid illud sit non te intellexisse ostendisti, quandoquidem hoc de uisibili baptismo d
Abbreviated transcription (Latin):
auc̃ts. ut qm̃ sc̃a scriptura fallere non
pot̾ quisquis talli metuit huius aucte
sine uila ambiguitate sc̃a scriptura de¬
monstrat. Si aut̃ dubitas qd̾ ecc̃am q̃
ꝑ omines gentes nuositate copiosissĩa
dilatatur b sacra scriptura comendat.
Neq enum si nõ dubitares adhuc eẽs m
parte donati. multis ⁊ manifestissimus
testimonus ex ead auc̃te ꝓlatis hoñabo¬
uoliusti nic te qd ad m̃tatem ꝑtineat
rendere potuisse. Hoc nit̾im satis sit qd pp
numniam obstinatõm hominum multa
dicenda arbitratus sum adusus eos qui
cum hant principalem causam malam
ab ea discutienda p̾scriptione uolunt a¬
ũt̾e iuidices cum dñt nullo m̃o sibi lop̃¬
dum ẽẽ nob̾cum. Pbaui enim ⁊d̾ scrip¬
turis sc̃is ⁊ qua potui rone ꝑspitua nec
eloqͣntiam qͣm talib. nec diaseticam q¬
lemilibet metuendam eẽ assertorib uita¬
tis. quo ninius assertores futatis dispu¬
tando cum eis ⁊ eos refellendo conunicat.

Expanded text:
ut quoniam sancta Scriptura fallere non potest, quisquis falli metuit hujus obscursine ulla ambiguitate sancta Scriptura demonstrat. Si autem dubitas quod Ecclesiam quae per omnes gentes numerositate copiosissima dilatatur, haec sancta Scriptura commendat neque enim si non dubitares, adhuc esses in parte Donati; multis te manifestissimis testimoniis ex eadem auctoritate prouoluisti, nihil te quod ad ueritatem pertineat respondere potuisse. Hoc interim satis sit, quod propter nimiam obstinationem hominum multa dicenda arbitratus sum aduersus eos, qui cum habeant principalem causam malam, ab ea discutienda praescriptione uolunt auertere iudices. cum dicunt nullo modo sibi loquendum esse nobiscum. probaui enim et de scripturis sanctis et quam potui ratione perspicua nec eloquentiam quantamlibet nec dialecticam qualemlibet metuendam esse adsertoribus ueritatis, quominus adsertores falsitatis disputando cum eis et eos refellendo conuincant.
Abbreviated transcription (Latin):
b se ꝓspiciunt consentire. cogantur ali¬
a uera que negau̾ant appbare. ⁊ sic m̃n
qd̾ fłm antea putabatũr discematur a
fło. cum inuenitur consentaneum. illi no
qd ilm aña tenebatur. Hoc ille uerus dis¬
putator si late diffuse q faciat eloquter
facit. alio q tune censetur augetur q uo¬
cabulo. ut dictor pocius qm disputator uo¬
cetur. Sicut illum locuni apls copiose di¬
latat atq diffundit. In omnib inquit
comendantes nosmnet ipos. ut dei muustro
In multa pacientia. in tribłonib. in ang¬

Expanded text:
uibus se perspiciunt consentire, cogantur aliuibus se perspiciunt consentire, cogantur alia uera quae negauerant adprobare, et sic uerum quod falsum antea putabatur discernatur a falso, cum inuenitur consentaneum illi uero, quod iam antea tenebatur. Hoc ille uerus disputator si late diffuseque faciat, eloquenter facit alioque tunc censetur augeturque uocabulo, ut dictor potius quam disputator uocetur, sicut illum locum apostolus copiose dilatat atque diffundit: in omnibus, inquit, commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in ang
Abbreviated transcription (Latin):
turarum ⁊ uidebis und sit appellata dya¬
letica. ne qd omnes iusti ⁊̃ cum deo faci¬
unt. quib dictum e. uenite disputenius¬
dicit dominus nõ uinteris sapienti pie¬
tate. s insulsa tenũtate criuinetis. Qͥ
enim disputaui̾nt. quid sit disputatio
discerint a fio. Qd qui non possunt ⁊ tũ
dyaletici ideri uolunt. ꝑ insidiosas int̾¬
rogones captant meautorum assensio¬
nes. ut ex corum rensionib concludent᷑
Uñ illos nel in apta fu̾tate deceptos ride¬
ant. nel occultam fli̾tatem deceptis ꝑ
.i. uitatis a flitate discretor. pͥmo id apd̃
se ip̃m agit ne nõ recte discernẽs ipe fal¬
latur. Qd̾ nisi diuinitꝰ aduitus. pagere
nio pot̾. Demde cum id qd̾ ap̃ se egit ad
alios docendos ꝓfert. intuetur primitus
quid iam cti nõu̾int. ut ex hus eos aducat
d ea q̃ ñ nou̾ant uel credẽ nolebant. Os¬
tenens ea conseqntia hus que iam
scĩa uel fide retinebant. utꝑ ea uera de q¬

Expanded text:
turarum, et uidebis unde sit appellata diaturarum, et uidebis unde sit appellata dialectica, ne, quod omnes iusti etiam cum deo faciunt, quibus dictum est: uenite, disputemudicit dominus, non imiteris sapienti pietate, sed insulsa temeritate crimineris. Qui enim disputat, uerum quid sit disputando discernit a falso. quod qui non possunt et tamen dialectici uideri uolunt, per insidiosas interrogationes captant incautorum adsensiones, ut ex eorum responsionibus concludant, unde illos uel in aperta falsitate deceptos rideant uel occultam falsitatem deceptis peest ueritatis a falsitate discretor, primo id apud se ipsum agit, ne non recte discernens ipse fallatur, quod nisi diuinitus adiutus peragere non potest, deinde cum id quod apud se egit ad alios docendos profert, intuetur primitus quid iam certi nouerint, ut ex his eos adducat ad ea quae non nouerant uel credere nolebant, ostendens ea consequentia his, quae iam scientia uel fide retinebant, ut per ea uera, de q