comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forte carnalia: Debent᷑ quidem et ista: s non
ista querebat apłs: dicens: Non enim quero
ur̃a. s uos ipsos Date ergo p̃cium: date uos ip¬
sos: Nseq enim et ioseph in egyto frumenta ñ
uendebat: et tamen ipsos ementes. seruos regi¬
os faciebat: Uolentes uiuere in illa fame acci-¬
piebant frumenta: et fiebant serui Timemꝰ
nos fieri: Ue nobis. si non erimꝰ illius serui. Qa
nobis ꝓdest: Recusantes talem dominũ: et
sub diabolo erimꝰ. et famem patiem᷑: et potesta¬
tem ueri dñi non effugiemꝰ : Teipsum da. et eme
tibi sindonem: id est sp̃uale amictorium Ego¬

Expanded text:
forte carnalia? Debentur quidem et ista: sed non forte carnalia? Debentur quidem et ista: sed non ipsa quaerebat Apostolus, dicens, Non enim quaero vestra, sed vos ipsos . Date ergo pretium, date vos ipsos. Neque enim et Joseph in Aegypto frumenta non vendebat: et tamen ipsos ementes, servos regios faciebat . Volentes vivere in illa fame, accipiebant frumenta, et fiebant servi. Timemus nos fieri servi? Vae nobis, si non erimus illius servi. Quid nobis prodest recusare talem Dominum? Et sub diabolo erimus, et famem patiemur, et potestatem veri Domini non effugiemus. Te ipsum da, et eme tibi sindonem, id est, spirituale amictorium.
Abbreviated transcription (Latin):
Sin dones fecit et uendidit Bene qͥa nis
sindones fecit Quare uendidit: nisi quia ñ
querit datum. s querit fructũ : Uenditionẽ
enim istam: primo intelligite fr̃s gratuitam
aquam: et emite uob̾ sine argento: Quando
emis: non argentum das: Te ipsum das: et ta¬
men emis Si emis: aliquid das: Hon tam̃
argentum das: teipsum: das Sindonem enĩ
referte ad illa linea Spiritalia st̃. quȩ facit
et predicat ista mulier. ꝑ om̃s terras Et for-¬
te uendere dicenda ẽ: quia dix̃ apłs: Si noᷤ
uobis spiritalia seminauimꝰ: magnum ẽ si
uia carnalia metamꝰ: Et enim ratio illa ẽ. dati
et accepti: Nam in omni uenditione: ratio da¬
ti etacceptiuersat᷑: Contristat᷑ autẽ apłs adu̾sus
quedam fora: ubi non uendidit sindones Nud¬
la inqͥt michi ȩccłia communicauit. in ratione¬
dati et accepti S ille qui sic uendit. non que¬
rit datũ s requirit fructum: nec quasi uendi¬
torem euangełii putetis: Est quidem ille mer

Expanded text:
Sindones fecit, et vendidit. Bene quia sindones fecit: quare vendidit, nisi quia non quaerit datum, sed requirit fructum? Venditionem enim istam primo intelligite, fratres, gratuitam. aquam, emite vobis sine argento ? Quando emis, non argentum das; et tamen emis. Si emis, aliquid das; non tamen argentum das: te ipsum das. Sindones enim referte ad illa linea, quae spiritualia sunt, quae facit et praedicat ista mulier per omnes terras. Et forte vendere dicenda est: quia dixit Apostolus, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est, si carnaet accepti: nam in omni venditione ratio dati et accepti versatur. Contristatur autem Apostolus adversus quaedam fora, ubi non vendidit sindones: Nulla, inqccepti . Sed ille qui sic vendidit, non quaerit datum, sed requirit fructum: ne quasi venditorem Evangelii putetis. Est quidem ille merc
Abbreviated transcription (Latin):
deo ꝓ necessitatibꝰ istius uitȩ. et misericordit̃
auditur. et misericordit̃ non auditur Quid
enim infirmo sit utile: magis nouit medicus
quam egrotus Si autem id postulat quod
deus et p̃cipit ꝓmittit.: fiet omnino quod poᷤ¬
cit.: qͥ a accipiet caritas. qd̾ parat ueritas: Non¬

Expanded text:
Deo pro necessitatibus hujus vitae, et misericorditer auditur, et misericorditer non auditur. Quid enim infirmo sit utile, magis novit medicus quam aegrotus. Si autem id postulat quod Deus et praecipit et promittit, fiet omnino quod poscit; quia accipit charitas quod parat veritas
Abbreviated transcription (Latin):
monium descripturis: in quo nobis głiã
martyrum commendauit: Propter quod
scriptũ ẽ inquit: credidi propter quod
locutus sum: et nos credimus ꝓpter qd̾
⁊ loquimur: Si enim tantum modo cre-¬
didissent et non loquerent᷑: non pateren-¬
tur: Credendo app̃hender̃ uitam: et lo-¬
quendo inuenerunt mortem: sed mortẽ
in qua corpus corruptibile seminaret᷑:
et in corruptio meteretur: Istum sensum
id est quod credimus propter quod et lo¬
quimur: alio loco idem apłs sic explicaũ:
Corde creditur ad iusticiam: ore autem
confessio fit ad salutem: Propter quod ñ

Expanded text:
monium de Scripturis, in quo nobis gloriam martyrum commendavit. Propter quod scriptum est, inquit, Credidi propter quod locutus sum. Et nos credimus, propter quod elloquimur . Si enim tantummodo credidissent, et non loquerentur, non paterentur. Credendo apprehenderunt vitam, et loquendo invenerunt mortem; sed mortem, in qua corpus corruptibile seminaretur, et incorruptio meteretur. Istum sensum, id est, quod credimus propter quod et loquimur, alio loco idem apostolus sic explicavit: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Ex Sermone
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ factus ẽ homo et natus ex femina. et
hoc eẽ. quod dicit in psalmo. ubi quod futu.¬
rum fuerat p̃nuntiauit. deuentre matris
meȩ cłs meus estu ut ostenderet patrem
hinc eẽ. dm̃ suum quia homo factus est
homo enĩ de uentre matris natus ẽ. et se.¬
cundum hominẽ de uirgine natus ẽ ds.
ut non solum pater illi eẽt. qui eum de se
ipso genuit. uerum etiã ds eius eẽt. quẽ
de uentre matris hominẽ creauit Exii.

Expanded text:
iam factus est homo et natus ex femina: et hoc esse quod dicit in Psalmo, ubi quod futurum fuerat praenuntiavit, De ventre matris meae Deus meus es tu ; ut ostenderet Patrem hinc esse Deum suum, quia homo factus est. Homo enim de ventre matris est natus, et secundum hominem de virgine natus est Deus: ut non solum Pater illi esset qui eum de se ipso genuit, verum etiam Deus ejus esset quem de ventre matris hominem creavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ulla participacio ẽ iusticiȩ et iniquitati:
non solum quȩ foris sed etiam quȩ intꝰ ẽ nim
Nouit enim dominus qui sunt eus: et recedat
ab iniquitate omnis qui inuocat nomen dni
Hulla etiam communio ẽ luci et tenebris: non
solum quȩ foris s etiam quȩ intus sunt: Qui
enim odit frẽm suum ait ioh̃s. in tenebris est
usꝙ adhiic

Expanded text:
ue participatio est iustitiae et iniquitati, non solum quae foris, sed etiam quae intus est. nouit enim dominus qui sunt eius, et recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini. nulla etiam communio est luci et tenebris, non solum quae foris, sed etiam quae intus sunt. qui enim odit fratrem suum, ait Iohannes, in tenebris est usque adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentias carnis ne ꝑfeceritis. hoc
contͣriũ ẽ. ad romanos. ꝑficere autẽ bonũ
non inuenio. quia nec illa ꝑficiuntur in
malo. qm̃ eis non accedit nr̃ȩ uoluntatis
assensus. nec nr̃a uoluntas ꝑficitur inbo.¬
no. quamdiu illarum quibus non consen¬
timus ꝑmanent motus: Caro enim con

Expanded text:
concupiscentias carnis ne perfeceritis, hoc a contrario est ad Romanos: perficere autem bonum non inuenio, quia nec illae perficiuntur in malo, quando eis non accedit nostrae uoluntatis assensus, nec nostra uoluntas perficitur in bono, quamdiu illarum cui non consentimus permanet motus. ipse autem con
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑc abuersus carnem. ut ea quȩ non uo.¬
lumus faciamus. nec carnis ꝑficiuntur
concupiscentiȩ quãuis fiant. nec nr̃a ꝑ
ficiuntur bona oꝑa. quamuis fiant. Si.
cut tunc ꝑficitur carnis concupiscentia
cum consentit et sꝑc ad opera mala. ut non
concupiscat ad uersus illam s cum illa. sic
et bona oꝑa nr̃a tunc ꝑficientur. quando
ita sp̃ui caro nr̃a consenserit. ut aduersus
eum etiã ipsa non concupiscat Hoc enĩ
uolumus. cum ꝑfectionem iusticiȩ concu¬

Expanded text:
s aduersus carnem, ut non ea quae uolumus faciamus, nec carnis perficiuntur concupiscentiae, quamuis fiant, nec nostra perficiuntur opera bona, quamuis fiant. sicut enim tunc perficitur carnis concupiscentia, cum consentit ei spiritus ad opera mala, ut non concupiscat aduersus illam, sed cum illa: sic et bona opera nostra tunc perficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concu
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis inueteri testamento ꝓpter
tempdralium bonorum ꝓmissionem. malo.¬
rumq comminationem seruos pariat tẽ¬
poralis ihrłm. in nouo autẽ ubi fides impe¬
trat caritatem qua lex posset impleri. non.
magis timore penȩ quam dilectione iusti.¬
ciȩ liberos pariat ȩterna ihrłm. tamen et
illis temporibus fuerunt iusti spiritales
quos non occidebat littera iubens. s uiui¬
ficabat sꝑc iuuans: Unde et fides uentu¬
ri xꝑi habitabat utiq in ꝓphetis uenturũ
p̃nuntiantibꝰ xpm. et nunc sunt plurimi
carnales qui uel hereses faciunt non intel.¬
ligendo scripturas. uel in ipsa catholica
aut adhuc paruuli lacte nutriuntur
aut tanquam palea ꝑseuerans futuris ig¬
nibus preparant᷑ Sicut autẽ ds unus et
uerus creator bonorũ ẽ. et temporalium &
ȩternorũ. ita idem ipse auctor ẽ. amborũ
testamentorũ. quia et nouũ inuetere est
figuratum. et uetus in nouo ẽ reuelatum:¬
n illo testamento

Expanded text:
m in Vetere Testamento propter temporalium bonorum promissionem malorumque comminationem, servos pariat temporalis Jerusalem; in Novo autem, ubi fides impetrat charitatem, qua lex possit impleri non magis timore poenae quam dilectione justitiae, liberos pariat aeterna Jerusalem : tamen et illis temporibus fuerunt justi spirituales, quos non occidebat littera jubens, sed vivificabat spiritus juvans . Unde et fides venturi Christi habitabat utique in Prophetis, venturum praenuntiantibus Christum; et nunc sunt plurimi carnales, qui vel haereses faciunt non intelligendo Scripturas, vel in ipsa Catholica aut adhuc parvuli lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris ignibus praeparantur. Sicut autem Deus unus et verus creator bonorum est et temporalium et aeternorum, ita idem ipse auctor est amborum Testamentorum; quia et Novum in Vetere est figuratum, et Vetus in Novo est reiis suis. In illo testamento
Abbreviated transcription (Latin):
no uitȩ suȩ abraham sic̃ scͥptura dic̃ ingressuᷤ
ẽ in t̾ra chanaan et genuit ysaac cũ ẽẽt cen-¬
tũ annorũ: funt itaq anni .xxͥ.i ᷤ. ex ꝓmissiõe
annoꝵs.cxx Pati st̃ enĩ sexagenario patri ge-¬
mini. ipse et esau: Post decẽ aut̃ annos intraũ
ia cob in egyptũ cũ eẽt annoꝵ.c.xxx. ioseph
autẽ eẽt.xxx.uiii fiunt ꝓinde anni a ꝑmis¬
sione usq ad ing̾ssum iacob. cc.xi. losepħ aũ¬
ab illo .xxxͦuiiuanno ȩtatis suȩ in qͦ eum pat̾
tis eius anni .c. et decẽ fuer̃ Cũ itaq ad ducen¬
tos qͥndecĩ. annos. accesserint septuaginta unꝰ
fiunt anni ducenti octoginta sex Restant

Expanded text:
no uitae suae Abraham, sicut scriptura dicit, egressus no uitae suae Abraham, sicut scriptura dicit, egressus est in terram Chanaan et genuit Isaac, cum esset annorum C. fiunt itaque anni XXV ex promissione annorum CXX; nati sunt enim sexagenario patri gemini ipse et Esau. post X autem annos intrauit Iacob in Aegyptum, cum esset annorum CXXX, Ioseph autem esset XXXVIIII. fiunt proinde anni a promissione usque ad ingressum Iacob in Aegyptu nono anno aetatis suae, in quo eum pater ia omnes aetatis eius anni C et X fuerunt. cum itaque ad ducentos quindecim fiunt anni ducenti octoginta sex. Restant
Abbreviated transcription (Latin):
gentos et tͥginta annos factã legẽ dicit apłs.
non ex tẽpore qͦ iacob intrauit in egyptũ: Demn¬
de &̃ ipsa scriptura exodi satis hoc significat᷑
Non enĩ dix̃ incolatꝰ filiorũ isrł quẽ in coluer̃
in t̾ra egypti annis qͣdringentiᷤ triginta. s aꝑte
dix̃ quem in coluer̃ in t̾ra egypti. et in t̾ra cha-¬
naan ipsi et patres eorũ: Ac ꝑ hoc manifestũ
ẽ cõputandum ẽẽ tẽpꝰ etiã patriarcharũ abra¬
hȩ. ysaac. et iacob. ex qͦ peregͥnari cȩp̃ abrahã
in t̾ra chanaan id ẽ ex illa ꝓmissione inqͣ eiꝰ
fidem laudat apłs. usq ad illud tẽpꝰ qͦ ingres¬
sus ẽ isrł in egyptũ: Toto qͥppe isto tẽpore
peregͥnati st̃ patres in t̾ra chanaan. et dẽinde
sem̃ isrł in egẏpto. acsic cõpleti st̃ quadringen¬
ti .xxͣx. anni. aꝑmissione usq ad exitũ isrł ex
egypto. quando facta ẽ lex in monte sina
quȩ ñ infirmat testam̃tũ ad euacuandas
ꝓmissiones: Septuagesimo ergo et qͥnto an¬

Expanded text:
ginta annos factam legem dicit Apostolus, non ex tempore quo Jacob intravit in Aegyptum. Deinde etiam ipsa scriptura Exodi satis hoc significat. Non enim dixit, incolatus filiorum Israel quem incoluerunt in terra Aegypti, anni quadringenti triginta, sed aperte dixit: quam incoluerunt in terra Aegypti Chanaan, ipsi et est conputandum esse tempus etiam patriarcharum Abrahae, Isaac et Iacob, ex quo peregrinari coepit Abraham in terra Chanaan, id est ex illa promissione, in qua eius fidem laudat apostolus, usque ad illud tempus, quo ingressus est Israhel in Aegyptum. toto quippe isto tempore peregrinati sunt patres in terra Chanaan et deinde semen Israhel in Aegypto. ac sic conpleti sunt quadringenti triginta anni a promissione usque ad exitum Israhel ex Aegypto, quando facta est lex in monte Sina. quae non infirmat testamentum ad euacuandas promissiones. Septuagesimo ergo et quinto an
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓcuratores atq actores qui sunt in eiꝰ
potestate. aliquid ipso siue non ꝑmitten-¬
te. siue nesciente in subiectis sibi ꝓsuo gra¬
du rebus efficiant: Non eis tamen rependi¬
tur. quod de ipsis iuste fit. s quo animo
ipsi faciunt. quia neq liberam uoluntatẽ
racionali creaturȩ sue łs negauit. et ta-¬
men potestatem qua etiam iniustos iuste
ordinat sibi retinuit: Obsecro gͥ primo

Expanded text:
ut procuratores atque actores, qui sunt in ejus ut procuratores atque actores, qui sunt in ejus potestate, aliquid ipso sive non permittente, sive nesciente, in subjectis sibi pro suo gradu rebus efficiant. Non eis tamen rependitur, quod de ipsis juste fit, sed quo animo ipsi faciunt: quia neque liberam voluntatem rationali creaturae suae Deus negavit; et tamen potestatem, qua etiam injustos juste ordinat, sibi retinuit. Quem locum
Abbreviated transcription (Latin):
ulla creatura ẽ siue quȩ inueritate ma¬
net dans głam deo. siue quȩ inueritate ñ
stetit querens głam suã. nulla inquã cre¬
atura ẽ. quȩ non uelit nolit diunȩ ꝓui¬
dentiȩ seruiat. S uolens facit cum ea qͦd
bonum ẽ. de illa uero quȩ hoc non uult fit
quod iustum ẽ: Nam si etiam ipsi p̃uarica¬
tores angeli cum pͥncipe suo diabolo ñ
recte dicerentur ꝓcuratores uel actores
diuinȩ ꝓuidentiȩ ñ dñs magistratum
huius mundi diabolum diceret. nec ute-¬
retur illo ad correptionẽ hominũ ipsã
potestas apłica. eodem paulo alibi dicen¬
te: Quos tradidi sathanȩ ut discant non
blasphemare: E alio loco ad salutem: Ait
enim: Ego quidẽ sicut absens corpore. pre
sens autẽ sꝑu. iam udicaui quasi p̃sens
tanto in peratore non facit nisi quantũ
illi ꝑmittitur. et ꝓcuratores actoresq hu¬
ius mundi nichil faciunt. nisi quantum
dñs sinit: Non enun latet eum aliquid si¬
cut hominẽ. aut in aliquo ẽ minus potens.

Expanded text:
ulla creatura est, sive quae in veritate manet, dans gloriam Deo; sive quae in veritate non stetit, quaerens gloriam suam: nulla inquam creatura est, quae non, velit nolit, divinae providentiae serviat; sed volens facit cum ea quod bonum est; de illa vero quae hoc non vult, fit quod justum est. Nam si etiam ipsi praevaricatores angeli, cum principe suo diabolo, non recte dicerentur procuratores vel actores divinae providentiae, non Dominus magistratum hujus mundi diabolum diceret; nec uteretur illo ad correptionem hominum ipsa potestas apostolica, eodem Paulo alibi dicente, Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare : et alio loco ad salutem; ait enim, « Ego quidem sens autem spiritu, iam iudicaui quasi praesenstatuto imperatore non facit, nisi quantum illi permittitur; et procuratores actoresque hujus mundi nihil faciunt, nisi quantum Dominus sinit. Non enim latet eum aliquid, sicut hominem; aut in aliquo est minus potens,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ sine querela. nemo inuenit᷑ qui sit
dictus sine peccato. nisi unus solus de-
quo aꝑte dictum ẽ Eum qui ñ nouerat
peccatum E eo loco ubi de sacerdotib
scĩs ageba tur Q enim ex ꝑtus omnia
sccłm similitulinẽ peccato sine In illa
scilicet carne. quȩ habebat similitudi¬
nẽ carnis peccati. quamuis ñ eẽt caro
peccati Quã tamen similitudinẽ ñ ha¬
beret. nisi cȩtera omnis hominis. eẽt ca¬

Expanded text:
esse sine querella, nemo inuenitur qui dictus sit sine peccato, nisi unus solus, de quo aperte dictum est: eum qui non nouerat peccatum; et eo loco, ubi de sacerdotibus sanctis agebatur, etenim expertus est omnia, secundum similitudinem sine peccato: in illa scilicet carne, quae habebat similitudinem carnis peccati, quamuis non esset caro peccati; quam tamen simititudinem non haberet nisi cetera omnis hominis esset ca
Abbreviated transcription (Latin):
quis ur̃m nesciat magis ea ꝑuerso populo
congruent᷑ imposita quã deo desideranti
oblata: S tamen etiã in his figurȩ nr̃ȩ fu.¬
erunt: Quia nr̃a mundatio et dei ꝓpiciatio
nobis sine sanguine nulla ẽ. s illarum fi¬
gurarũ ueritas xꝑc ẽ. cuius sanguine re.¬
dempti et mundati sumus: Nam infigu¬
ris eloquiorũ diuinorũ et taurus dictus
ẽ. ꝓpt̃ uirtutẽ crucis. cuius cornibꝰ impi¬
os uentilauit. et aries ꝓpt̾ innocentiȩ
pͥncipatũ. et hẏrcus ꝓpter similitudinẽ
carnis peccati. ut de peccato dampnaret
peccatum. et si qtł aliuid sacrificui genus
ex pressius cõmemoraueris. in eo quoq
ca siue circumcisio. siue sabbatũ. siue
differentia ciborũ. siue immolatio sa
re uenit.cum ea quȩ his p̃nuntiabantur
futurorũ ñ ipsam imaginẽ rerũ ꝑsin-¬
gulos annos isdem ipsis hostiis quas of.¬
ferunt indesinent̾. nunquã potest acce¬
dentes ꝑfectos facere Alioquin cessaren
offerri: ideo quod nullã haberent ultͣ

Expanded text:
quis nostrum nesciat magis ea peruerso populo congruenter inposita quam deo desideranti oblata? sed tamen etiam in his figurae nostrae fuerunt, quia nostra mundatio et dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est; sed illarum figurarum ueritas Christus est, cuius sanguine redempti et mundati sumus. nam in figuris eloquiorum diuinorum et tauras dictus est propter uirtutem crucis, cuius cornibus inpios uentilauit, et aries propter innocentiae principatum et hircus propter similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnapeccatum; et si quod aliud sacrificii genus expressius commemoraueris, in eo quoqueca siue circumcisio siue sabbatum siue differentia ciborum siue immolatio sacre uenit, cum ea quae his praenuntiabantur futurorum non ipsam imaginem rerum, per singulos annos eisdem ipsis hostiis, quas offerunt indesinenter, nunquam potest accedentes perfectos facere, alioquin cessassent offerri; ideo quod nullam haberent ultra
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: Quid det uobis: Quod peto auobis. ro¬
go det uobis: Peto enim auobis ꝓpter arbi¬
trium uoluntatis. rogo det uobis. ꝓpt̃ auxi.¬
tum eiusdem lectionis memoria non tene¬
peto Memento gͦ quid petierit ab ipsis Pe.¬
to non infirmari intribulationibus meis
prouobis: hoc ab ipsis petit Modo uidete
quid illis petit: flecto genua mea ad patrẽ¬
dni mei iħu.xꝑi. ut det uobis scđm diuicias
głȩ suȩ uirtute corroborari. quid ẽ aliud nͥ
non infirmari: Uirtute corroborari in quit
hoc adeo petit qł ab hominibus exigit. quia
ut d̾s uelit dare. debes et tu ab accipiendũ
accommodare uoluntatem: Quomodo ius
acciꝑe grãm diuinȩ bonitatis. qui sinum
non aperis uoluntatis: Det inquit uob̃ Non
enim habetis nisi cdet uobis: Det uobis uirtu.¬
te corroborari ꝑ sꝑm eius: Si enim dederit
uobis uirtute corroborari. ibi labit uobis ñ
infirmari: In interiore homine habitare

Expanded text:
vobis. Quid, det vobis? Quod peto a vobis, rovobis. Quid, det vobis? Quod peto a vobis, rogo det vobis. Peto enim a vobis, propter arbitrium voluntatis: rogo det vobis, propter auxitum ejusdem lectionis memoria non tenePeto. Mementote ergo quid petierit ab ipsis. Peto non infirmari in tribulationibus meis pro vobis: hoc ab ipsis petit. Modo videte quid illis petit: Flecto genua mea ad Patrei Jesu Christi, ut det vobis secundum divitias gloriae suae virtute corroborari. Quid est aliud, nisi non infirmari? Virtute corroborari, inquit,Hoc a Deo petit, quod ab hominibus exigit: quia ut Deus velit dare, debes et tu ad accipiendum accommodare voluntatem. Quomodo vis accipere gratiam divinae bonitatis, qui sinum non aperis voluntatis? Det, inquit, vobis. Non enim habetis, nisi det vobis. Det vobis virtute corroborari per Spiritum ejus. Si enim dederit vobis virtute corroborari, ibi dabit vobis non infirmari. In interiore homine habitare
Abbreviated transcription (Latin):
bis tribulationes. quia hȩc ẽ gła ur̃a Petit
gͦ eos ut non infirmentur. qđ non faceret.
nisi eorum uellet excitare uoluntatẽ Si enĩ
responderent quid nos petis qđ inpotesta¬
te non habemus. numqͥd non uiderentur
sibi iustum reddidisse responsum: Q tam̃
apłs nisi sciret in eis uoluntatis ꝓpriȩ con¬
sensionem ubi et ipsi aliquid agerent non
diceret peto E si diceret iubeo. nisi eos. nos¬
set adhibere posse iussioni suȩ uoluntatẽ.
sine causa hoc uerbum de eius ore ꝓcede¬
ret S rursus sciens sine dei ad uitorio in.¬
firmam ẽẽ hominis uoluntatẽ. non solum
ne dicerent uoluntatis arbitrium non ha¬
bemus. dixit peto. uerum etiam ne dice¬
rent uoluntatis arbitrium sufficit nobis
uidece quid ad didit: Huius rei gr̃a: Cuius
rei grã. nisi quã supradixerat peto non in¬
arbitrium peco. quia uero uobis uolunta¬
tis arbitrium non sufficit ad implendum
quod peto huius rei gr̃a flecto genua mea
ternitas incęlis et interra nominatur. ut bet

Expanded text:
bis tribulationes; quia haec est gloria vestra. Petit ergo eos, ut non infirmentur; quod non faceret, nisi eorum vellet excitare voluntatem. Si enim responderent, Quid nos petis quod in potestate non habemus? numquid non viderentur sibi justum reddidisse responsum? Et tamen Apostolus, nisi sciret esse in eis voluntatis propriae consensionem, ubi et ipsi aliquid agerent, non diceret, Peto. Et si diceret, Jubeo, nisi eos nosset adhibere posse jussioni suae voluntatem, sine causa hoc verbum de ejus ore procederet. Sed rursus sciens sine Dei adjutorio infirmam esse hominis voluntatem, non solum ne dicerent, Voluntatis arbitrium non habemus, dixit, Peto; verum etiam ne dicerent, Voluntatis arbitrium sufficit nobis, videte quid addidit: Hujus rei gratia. Cujus rei gratia, nisi quam supraarbitrium, peto. Quia vero vobis voluntatis arbitrium non sufficit ad implendum quod peto:Hujus rei gratia flecto genua mea ternitas in coelo et in terra nominatur. Ut det
Abbreviated transcription (Latin):
addidit de corde puro. ut nichil aliud qͣm
id qđ diligendum ẽ. diligatur:. Conscientiã
uͦ bonã subiungit ꝓpt̾ spem: Ille enĩ se ad
id qd crecdit et diligit ꝑuenturũ eẽ. despe¬
rat. cui malȩ conscientiȩ scrupulus inẽ:
Tercio. et fide inquit non ficta: Si enim
fides nr̃a mendatio caruerit. tunc et non
diligimꝰ quod non ẽ diligendũ. et recte
uiuendo id sꝑamus. ut nullomͦ spes nr̃a

Expanded text:
addidit: de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. conscientiam uero bonam subiunxit propter spem; ille enim se ad id quod credit et diligit peruenturum esse desperat cui malae conscientiae scrupulus inest. tertio: et fide, inquit, non ficta. si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum et recte uiuendo id speramus, ut nullo modo spes nostra
Abbreviated transcription (Latin):
lis. non solum a tempore corporalis p̃sen¬
tiȩ.xꝑi. et apłorũ eius. s ab ipso abel quẽ
primũ iustũ impius frat̾ occidit. et dem¬
ceps usq in huius scłi finẽ inter ꝑsecuti¬
ones mundi. et consolationes dei. ꝑegrinan

Expanded text:
lis non solum a tempore corporalis praesenlis non solum a tempore corporalis praesentiae Christi et apostolorum eius, sed ab ipso Abel, quem primum iustum inpius frater occidit, et deinceps usque in huius saeculi finem inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregrinan
Abbreviated transcription (Latin):
corpus illorũ: Patiunt᷑ quippe hanc ꝑsecu¬
tionẽ non incorporibus s incordibus. Un¬
de illa uox ẽ: Scd̾m multitudinẽ dolorũ
meorũ in corde meo: Non enĩ ait incorꝑe
meo S rursus qm̃ cogitantur inmutabi¬
lia diuina ꝓmissa. et quod ait apłs. nouit
dñs qui sunt eius. quos enĩ p̃sciit et
predestinauit conformes imaginis filii
sui. ex eis ꝑire nullus pot̾ ideo sequitur
in illo psalmo Consolationes tuȩ iocun¬
dauerunt animã meã: Dolor autẽ ipse
qui fit in cordibus piorũ. quos ꝑsecunt᷑
mores xꝑianorum malorũ siue falsorum
prodest. dolentibus qm̃ de caritate descẽ¬
dit qua eos ꝑire nolunt. nec impedire alio¬
rum salutẽ: Deniq magnȩ consolationes
fiunt etiã de corruptionibus eorũ quȩ pi¬
orum animas tanta iocunditate ꝑfunduni.
quantis doloribus de sua ꝑditione crucia.¬
uerunt: Sic in hoc scło in his diebus ma¬

Expanded text:
corpus illorum. Patiuntur quippe hanc persecucorpus illorum. Patiuntur quippe hanc persecutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo. Non enim ait: In corpore meo. Sed rursus quoniam cogitantur inmutabilia diuina promissa, et quod ait apostolus: Nouit Dominus qui sunt eius quos enim praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, ex eis perire nullus potest: ideo sequitur in illo psalmo: Consolationes tuae iucundauerunt animam meam. Dolor autem ipse, qui fit in cordibus piorum, quos persequuntur mores Christianorum malorum siue falsorum, prodest dolentibus, quoniam de caritate descendit, qua eos perire nolunt nec inpedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta iucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciauerunt. Sic in hoc saeculo, in his diebus ma
Abbreviated transcription (Latin):
entur nullis putandũ ẽ de eẽ posse tempo¬
ribus quia et cum ab eis qui foriᷤᷤ sunt non
seuientibus uidetur eẽ tranquillitas. & re¬
uera ẽ. plurimũq consolationis affert
maxime infirmis. ñ tamen de sunt. immo
multi sunt intus qui corda pie uiuentiũ
suis ꝑditis moribus cruciant. qm̃ ꝑ eos
blasphematur xꝑianũ et catholicum no¬
men. quod quanto ẽ carius eis qui uolunt
pie uiuere in xꝑo. tantomagis dolent qđ
ꝑ malos intus positos fit. ut minus quã
piorũ mentes desiderant diligatur: Ipsi
quoq heretici cum cogitantur habere
nomen. et sacramenta.xꝑiana. et script᷑.¬
ras. et ꝓfessionẽ. magnũ dolorẽ faciunt
incordibus piorũ. quia et multi uolentes
sitare coguntur. et multi maletdici etiã
in his inueniunt materiã blasphemandi
ani appellantur:. His atq huius modi pra¬
uis moribꝰ et erroribus hominũ ꝑsecutio.¬
nem patiunt᷑ qui uolunt in xꝑo pie ui-¬
uere. etiã nullo infestante neq uexante

Expanded text:
entur , nullis putandum est deesse posse temporibus. Quia et cum ab eis qui foris sunt non saevientibus, videtur esse tranquillitas, et revera est, plurimumque consolationis affert, maxime infirmis; multi sunt intus, qui corda pie uiuentium suis perditis moribus cruciant; quoniam per eos blasphematur Christianum et catholicum nomen; quod quanto est carius eis, qui uolunt pie uiuere in Christo, tanto magis dolent, quod per malos intus positos fit, ut minus, quam piorum mentes desiderant, diligatur. Ipsi quoque haeretici, cum cogitantur habere nomen et sacramenta Christiana et scripturas et professionem, magnum dolorem faciunt in cordibus piorum; quia et multi uolentes sitare coguntur et multi maledici etiam in his inueniunt materiam blasphemandi stiani appellantur. His adque huius modi prauis moribus et erroribus hominum persecutionem patiuntur, qui uolunt in Christo pie uiuere, etiam nullo infestante neque uexante
Abbreviated transcription (Latin):
Potestas enim tenebrarũ quid ẽ. nisi potes¬
tas diaboli et angłorum euis: Qui cum
fuissent angłi lucis. in ueritate ꝑliberum
arbitriũ non stantes s inde cadentes. fac¬
ti sunt tenebrȩ: Non te ista doceo. s quȩ
nosti ut recorderis ad moneo Huic gͦ po¬
testati tenebrarũ. ꝑ illius ruinã cui primo
homini abea potestate p̃uaricatio ꝑsuasa
ẽ. et in quo om̃s cecidimus subiectum est
genus humanũ: Propter qđ de hac potesta.¬
te tenebrarum eruuntur et paruuli cum
regenerantur in xꝑo. neq hoc appareat
in eorũ arbitrio liberato. nisi cum ad an¬
nos ꝑuenerint ratione utentis ȩtatis. ha¬
bentes consentientẽ doctrinȩ salutari in
qua nutriti sunt uoluntatẽ. et in ea fini¬
entes istam uitã. si electi sunt in xꝑo an¬
te constitutionẽ mundi. ut eẽnt scĩ et
inmaculati in conspectu eius in caritate.

Expanded text:
Potestas enim tenebrarum quid est nisi potesPotestas enim tenebrarum quid est nisi potestas diaboli et angelorum eius. qui cum fuissent angeli lucis, in neritatė per liberum arbitrium non stantes sed inde cadentes facti sunt tenebrae? non te ista doceo, sed, quae nosti, ut recorderis, admoneo. huic igitur potestati tenebrarum per illius ruinam, cui primo homini ab ea potestate praeuaricatio persuasa est et in quo omnes cecidimus, subiectum est genus humanum. propter quod de hac potestate tenebrarum eruuntur et paruuli, cum regenerantur in Christo. neque hoc apparet in eorum arbitrio liberato, nisi cum ad annos peruenerint ratione utentis aetatis habentes consentientem doctrinae salutari, in qua nutriti sunt, uoluntatem et in ea finientes istam uitam, si electi sunt in Christo ante constitutionem mundi, ut essent sancti et inmaculati in conspectu eiu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod tam magnũ nr̃m bonũ. si ꝑsuȩ doc¬
trinȩ p̃dicationẽ tantummꝰ facit quid de
his dicemus. quos de ipsa tenebrarũ potes¬
tate nundũ eruit: Predicanda tantũ illis
ẽ. doctrina diuina an etiã orandũ ꝓeis. ut
tur: Si tantummͦ p̃dicandũ ẽẽ dicis ussi¬
oni dñi et orationibus eccłiȩ contradicis:
Si autẽ ꝓeis fateris orandũ id utiq oran¬
dum fateris. ut eidem doctrinȩ arbitrio
liberato atenebrarũ potestate consentiats
Ita fit ut neq fideles fiant nisi libero ar-¬
bitrio. et tamen illius gr̃a fideles fiant. qͥ
eorum a potestate tenebrarũ liberauit ar.¬
bitriũ Sic et dei gr̃a non negatur s sine
ullis humanis p̃cedentib meritis uera
monstratur. et liberũ ita defenditur ut hu¬
militate solidetur non elatione p̃cipitet᷑
arbitriũ. et qui głatur non in homine. uel
quolibet alio uel se ipso. s in dño gloriȩt᷑:

Expanded text:
quod tam magnum nostrum bonum si per suae docquod tam magnum nostrum bonum si per suae doctrinae praedicationem tantum modo facit, quid de his dicemus, quos de ipsa tenebrarum potestate nondum eruit? praedicanda tantum illis est doctrina diuina. an etiam orandum pro eis, ut tur? si tantum modo praedicandum esse dicis, iussioni domini et orationibus ecclesiae contra dicis; si autem pro eis fateris orandum. id utique orandum fateris, ut eidem doctrinae arbitrio liberato a tenebrarum potestate consentiant. ita fit, ut neque fideles fiant nisi libero arbitrio et tamen illius gratia fideles fiant, qui eorum a potestate tenebrarum liberauit arbitrium. sic et dei gratia non negatur, sed sine ullis humanis praecedentibus meritis uera monstratur, et liberum ita defenditur, ut humilitate solidetur. non elatione praecipitetur, arbitrium et, qui gloriatur, non in homine uel quolibet alio uel se ipso sed in domino glorietur.
Abbreviated transcription (Latin):
liberũ arbitriũ. non oppugnemꝰ unde fit
liberum: Nam qui oppugnat grãm qͣ nr̃m
ad declinandũ amalo. et faciendũ bonũ
liberatur arbitriũ. ipse arbitriũ suũ ad¬
huc uult eẽ. captiuum: Responde obsecro
quomͦ dicit apłs. gr̃as agentes patri idone¬
os facienti nos in parte sortis scõrum in
lumine qui eruit nos de potestate tene¬
brarum. et transtulit in regnũ filii carita.¬
tis suȩ. si non ipse arbitriũ nr̃m. s ipsum
arbitriũ se liberat Mendaciter gͦ agimu
gras patri. tanquã ipse faciat quod ipse
non facit. et errauit qui dixit qđ ipse nos
faciat idoneos in parte sortis scõrum in
lumine. quia ipse eruit nos depotestate
tenebrarũ. et transtulit in regnũ filii cari¬
tatis suȩ: Responde quomͦ addeclinandũ
amalo. et faciendũ bonũ liberũ habebamus
arbitriũ. quando erat subpotestate tene.¬
brarum: Unde nos si quemadmodũ dicit
apłs ds eruit. ipse illud utiq liberum fecit

Expanded text:
liberum arbitrium, non oppugnemus, unde fit liberum. nam qui oppugnat gratiam, qua nostrum ad declinandum a malo et faciendum bonum liberatur arbitrium. ipse arbitrium suum adhuc uult esse captiuum. responde, obsecro; quo modo dicit apostolus: Gratiasagentes patri idoneos facienti nos in parte sortis sanctorum in lumine. qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae, si non ipse arbitrium nostrum sed ipsum arbitrium se liberat? mendaciter ergo agimus grnon facit: et erravit qui dixit quod ipse nos faciat idoneos in parte sortis sanctorum in lumine, quia ipse nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae. responde; quo modo ad declinandum a malo et faciendum bonum liberum habebamus arbitrium, quando erat sub potestate tenebrarum? unde nos si. quem ad modum dicit apostolus, deus eruit, ipse illud utique liberum fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ieo grãs agit apłs ꝓhis qui crediderunt.
non utiq qm̃ eis annuntiatum ẽ. euange.¬
lium. s qm̃ crediderunt: Ait enim: In quo
et uos audientes uerbum ueritatis. ęuan¬
gelium salutis uestrȩ. in quo credentes
signati estis sꝑu ꝓmissionis scõ. qui ẽ pi.¬
gnus hereditatis nr̃ȩ in redemptionem
ad quisitionis. in laudem głȩ ipsius: ꝓ ꝑt̃
ȩuangelio. qua fide audita. grãs do agit ꝓ
eis apłs Si homini grãs ageret. ꝓ eo qđ illũ
uł putaret ñ p̃stitisse. uł nosset. adulatio ł
irrisio ueriꝰ quã gr̃arũ actio diceret᷑ Non
errat ds ñ irridet᷑. donũ ẽ enĩ eiꝰ etiã incipi¬
ens fides. ne apłi falsa uł fallax gr̃arũ actio
merito iudicet᷑¬

Expanded text:
it Apostolus pro his qui crediderunt, non utique quoniam eis annuntiatum est Evangelium, sed quoniam crediderunt. Ait enim: In quo et vos audientes verbum veritatis Evangelium salutis vestrae, in quo credentes signati estis Sgnus haereditatis nostrae, in redemptionem acquisitionis, in laudem gloriae ipsius: propter Evangelio, qua fide audita, gratias Deo pro eis agit Apostolus. Si homini gratias ageret pro eo quod illum vel putaret non praestitisse vel nosset, adulatio vel irrisio verius quam gratiarum actio diceretur. Nolite errare; Deus non irridetur : donum enim ejus est etiam incipiens fides, ne Apostoli falsa vel fallax gratiarum actio merito judicet
Abbreviated transcription (Latin):
Siue inquit mente excessimus deo: siue
temperantes sumus uobis Quod ait mente
excessimus deo: uos capere non potestis Exces¬
simus enim om̃ia ista carnalia Uos adhuc
carnales estis: Deo ergo mente excessimus:
et quod uidemus cum mente excedimus effa¬
ri non possumus: Ibi enim audiuit in effabi¬
lia uerba: quȩ non licet homini loqui Quid
mur: ad nos nichil ꝑueniet: et quomodo
emittit fontes in conuallibus: Et quomodo
intermedium montium ꝑtransibunt aque:
Adhoc ergo ꝑtinet: siue temperantes sumus uo¬
xp̃i compellit nos Tu particeps uerbi. et si ho¬
die spiritalis. heri carnalis. ad carnales dedig.¬
naris descendere: cum ipsum uerbum caro
factum sit et habitaret in nobis:¬

Expanded text:
Sive,» inquit, «mente excessimus Deo, sivi temperantes sumus vobis.» Quod ait, «mente excessimus;» vos capere non potestis: excessimus enim omnia ista carnalia, vos adhuc carnales estis. Deo ergo mente excessimus; et quod videmus cum mente excedimus, effari non possumus: ibi enim «audivit ineffabilia verba, quae non licet homini loqui» . Quid mur? ad nos nihil perveniet? Et quomodo emittit fontes in convallibus? et quomodo in medio montium pertransibunt aquae? Ad hoc ergo pertinet, «Sive temperantes sumus voit, «Christi compellit nos» . Tu particeps Verbi, etsi hodie spiritualis, heri carnalis, ad carnales dedignaris descendere, cum ipsum Verbum caro factum sit, ut habitaret in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
et uirgo ẽ ad nuptias ꝑducenda id est cum
se continet acorruptione seculari: Illo autem
tempore nubet. quo uniuersa mortalitate p̃¬
tereunte immortali conceptione fetatur: Des-¬
ponsaui inquit uos uni uiro uirginem castam
exhibere.xp̃o: Uos inquit uirginem: aplurali
ad singularem concludens: Ideo et uirgines
enigmate: tunc autem facie ad faciem: et nc̃
ex parte: tunc autem ex toto: Ipsum autem
in enigmate et ex parte nunc in scripturis
aliquid cernere. quod tamen sit scđm catho¬
licam fidem ex illo pignore contingit. quod
acceꝑit uirgo ȩccłia humili aduentu sponsi
sui. quȩ illo ultimo aduentu cum ueniet in
claritate nuꝑtura ẽ. cum omnia facie ad faci-¬
em contuebitur Bedit enim nobis pignus

Expanded text:
et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, a plurali ad singaenigmate, tunc autem facie ad faciem; et nunc ex parte, tunc autem ex toto . Ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in Scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit virgo Ecclesia humili adventu sponsi sui, quae illi ultimo adventu cum veniet in claritate nuptura est, cum jam facie ad faciem contuebitur. Dedit enim nobis pignus
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortẽ E hoc gͦ illo testimonio
demonstratũ ẽ. et qđ timorẽ mortis fide¬
les uincunt ad agonem ipsius fidei ꝑti¬
nere Qui ꝓfecto de fuisset. si mox eẽt
credentes inmortalitas consecuta: Ea

Expanded text:
usque ad mortem. Et hoc ergo illo testimonio usque ad mortem. Et hoc ergo illo testimonio demonstratum est, et quod timorem mortis fideles vincunt, ad agonem ipsius fidei pertinere, qui profecto defuisset, si mox esset credentes immortalitas consecuta. CA
Abbreviated transcription (Latin):
xi fides. eẽt si homines in credendo p̃mia
uisibilia sequerent᷑. hoc ẽ fidelibus mer¬
ces in mortalitatis in hoc scło redderet᷑:
hinc et ipse dñs mori uoluit: ut quem¬
ad modum de illo scriptum ẽ. ꝑmortem
euacuaret eum qui potestatem habebat
mortis. id ẽ diabolum. et liberaret eos qͥ
timore mortis ꝑ totã uitã rei erant ser-¬
uitutis Hoc testimonio satis etiam illud
monstratur. et mortẽ istam corꝑis. pͥncipe
atq auctore diabolo hoc ẽ expeccato ac¬
cidisse qł ille ꝑsuasit: Neq enim ob ali¬
ud potestatẽ habere mortis uerissime
diceretur. unde ille qui sine ullo pecca¬
to uel originali uel ꝓprio moriebat᷑ dix̃
lus qui potestatem habebat mortis. et in
me nichil inueniet. id ẽ peccati. ꝓpt̾ qđ
homines mori fecit Eł quasi diceret᷑ ei.
quare gͦ morieris. sed ut sciant om̃s qͥa
sam de peccato sub auctore peccati. s de
obedientia et iusticia factus obediens

Expanded text:
xi, fides esset, si homines in eredendo praemia xi, fides esset, si homines in eredendo praemia uisibilia sequerentur, hoc est, si fidelibus merces inmortalitatis in hoc saeculo redderetur. Hinc et ipse dominus mori uoluit, ut, quemadmodum de illo scriptum est, per mortem euacuaret eum qui potestatem habebat mortis, id est dtimore mortis per totam vitam rei erant seritutis . Hoc testimonio satis etiam illud monstratur, et mortem istam corporis principe atque auctore diabolo, hoc est, ex peccato accidisse, quod ille persuasit; neque enim ob aliud potestatem habere mortis verissime diceretur: unde ille qui sine ullo peccato vel originali vel proprio moriebatur, dixlus, qui potestatem habebat mortis, et in me nihil inveniet, id est, peccati, propter quod homines mori fecit. Et quasi diceretur ei, Quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes, insam de peccato sub auctore peccati, sed de obedientia et justitia factus obediens
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑo inaera. et sic semꝑ cum dño uiuant:
Q recte illis quia ñ erunt iam ñ poste¬
ri. qui ꝓpt hoc credant. ñ sꝑando qđ ñ
uident. s amando qđ uident. quȩ fides
ẽ.eneruis. et debilis. nec fides omnino.
dicenda. quando quidẽ fides ita de fini.¬
ta ẽ fides ẽ sꝑantium substãcia conuĩc¬
tio rerũ quȩ non uidentur Unde etiã
in eadẽ ubi et hoc scriptum ẽ adhebreoᷤᷤ
epła cum consequenter enumerasset
quosdã qui fide deo placuerunt. scd̃m
fidem inquit mortui sunt hi om̃s. cum
non accepissent ꝓmissiones: S longe
eas uidentes et salutantes et confiten¬
tes quia hospites et peregrini sunt suꝑ
t᷑ram E paulo post eandẽ fidei laudem
ita conclusit Et om̃s inquit testimoni¬
um consecuti ꝑ fidem. ñ tulerunt ꝓmis¬
siones dei: ꝓnobis enĩ meliora ꝓuider̃t.
ne sine nobis ꝑfecti ꝑficerentur Hec
laus fidei. ñ eẽt nec omnino ut iam di.¬

Expanded text:
Christo in aera, et sic semper cum Domino vivant . Christo in aera, et sic semper cum Domino vivant . Et recte illis, quia non erunt jam posteri qui propter hoc credant, non sperando quod non vident, sed amando quod vident. Quae fides est enervis et debilis, nec fides omnino dicenda, quandoquidem fides ita definita est: Fides est sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur. Unde etiam in eadem, ubi et hoc scriptum est, ad Hebraeos Epistola, cum consequenter enumerasset quosdam, qui Deo fide placuerunt: Secundum fidem, inquit, mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas videntes et salutantes, et confitentes quia hospites et peregrini sunt super terram. Et paulo post eamdem fidei laudem ita conclusit: Et omnes, inquit, testimonium consecuti per fidem, non tulerunt promissiones dei; pro nobis enim meliora prouiderunt, ne sine nobis perfecti perficerentur. haec laus fidei non esset nec omnino, ut iam di
Abbreviated transcription (Latin):
Oterat etiã hoc
donare credentibꝰ ut nec istius ex ꝑiren¬
tur corꝑis mortẽ: S si hoc fecisset car¬
ni quedam felicitas ad deretur. minuere.¬
tur autẽ fidei fortitudo: Sic enĩ homi¬
nes mortẽ istam timerent. ut ñ ob aliud
felices dicerent eẽ xꝑianos. nisi qđ mo¬
ri omnino ñ possent: Ac ꝑ hoc nemo ꝓpt̃
illã uitã quȩ post istam mortẽ beata
futura ẽ. ꝑ uirtutẽ etiã contempnende
ipsius mortis adxꝑi gr̃am festinaret:
S ꝓpt̾ remouendã mortis molestiam
delicatius crederetur in xꝑm Plus gͦ
gr̃ȩ prestitit. plus fidelibus suis sine du¬
bitatione donauit Quid enĩ magnum
erat uidendo ñ mori eos qui crederent:
Crederes enĩ moriturũ: Quanto maius.¬
est quanto fortius. quanto laudabilius
ita credere ut se sꝑet moriturus sine
fine uicturũ: Demiq hoc quibusdã infi¬
ne largietur. ut mortẽ istam repentina
commutatione ñ sentiant S simul cum
resurgentibꝰ rapiantur in nubibꝰ obuiam

Expanded text:
tem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem: sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. Sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori omnino non possent. Ac per hoc nemo propter illam vitam, quae post istam mortem beata futura est, per virtutem etiam contemnendae ipsius mortis ad Christi gratiam festinaret; sed propter removendam mortis molestiam delicatius crederetur in Christum. Plus ergo gratiae praestitit, plus fidelibus suis sine dubitatione donavit. Quid enim magnum erat, videndo non mori eos qui crederent, credere se non moriturum? Quanto est majus, quanto fortius, quanto laudabilius, ita credere, ut se speret moriturus sine fine victurum? Denique hoc quibusdam in fine largietur, ut mortem istam repentina commutatione non sentiant, sed simul cum resurgentibus rapiantur in nubibus obviam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit adam: Serui qui eam ꝓferunt. re¬
conciliationis predicatores: anulus in ma
gito bene signatur: Calciamenta in pedes
preparatio euangelizandi. ad non tangen¬
da terrena

Expanded text:
didit Adam. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedicatores. Annulus in mangito bene significatur. Calceamenta in pedes, praeparatio evangelizandi ad non tangenda terrena
Abbreviated transcription (Latin):
habitat xꝑc. ut ait apłs: Ad ipsum enim ꝑti¬
net uidere ueritatem cum ille dixerit ego
sum ueritas: Et cum loquebatur in apło
dicente. an uultis ex perimentũ accipere¬
eius qui in me loquitur xꝑe: Non ei foris
utiq s in ipso corde id ẽ in illo cubili ubi
orandum ẽ. loquebatur:¬

Expanded text:
hristus , ut ait Apostolus; ad ipsum enim pertinet videre veritatem, cum ille dixerit: Ego sum veritas . Et cum loquebatur in Apostolo dicente: An vultis experimentum ejus accipere qui in me loquitur Christus ? non ei foris utique; sed in ipso corde, id est, in illo cubili ubi orandum est , loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
in de finẽ omnis consummationis: Quis
ẽ iste finis: Paulum interroga finis autẽ
Quid tam finitũ et t̃minatũ. quã pleni¬
tudo: E enim fr̃s finẽ poni laudabilit̃.
nolite putare consumꝑtionem. sed con

Expanded text:
inde finem omnis consummationis. Quis est iste finis? Paulum interroga: Finis autem Quid tam finitum et terminatum quam plenitudo? Etenim, fratres, finem ponit laudabiliter. Nolite putare consumptionem, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
uitaretur. ultra uͦ ñ haberet ꝓgressum.
ne putaretur necessaria tanquam uel
ab illa salus et̃t uel sine illa esse ñ poss
Quod putauerunt heretici qui dum uo¬
lunt et iudei eẽ et xꝑiani nec uidei nec
apłm paulum et alios recte fidei xꝑlanos
Tunc illa uetera sacramenta paululum
obseruando ueracit᷑ commendare debu¬
tiones apiissimis patribus custodite. tan¬
quã sacrilegia diabolica aposteris detes¬
tande Iam enĩ cum uenisset fides quȩ
prius illis obseruationibꝰ p̃nuntiata pꝰ
mortẽ et resurrectionẽ dñi reuelata ẽ.
amiserant tanquã uitã officii sui Uerũ
tamen sicut defuncta corpora necessa¬
rio deducenda erant quodammͦ ad sepul¬
turã. nec simulate s religiosȩ ñ autem
deserenda continuo. uel iimicorum ob¬
trectationibꝰ tanquã canũ morsibꝰ ꝓici.¬
enda: Proinde nunc. quis quis xꝑianoꝵ
quamuis sit ex uideis. similit̃ ea cȩlebra.¬

Expanded text:
uitaretur, ultra uero non haberet progressum, uitaretur, ultra uero non haberet progressum, ne putaretur necessaria, tamquam uel ab illa salus esset uel sine illa esse non posset, quod putauerunt heretici, qui, dum uolunt et Iudaei esse et Christiani, nec Iudaei nec apostolum Paulum et alios rectae fidei Christianos tunc illa uetera sacramenta paululum obseruando ueraciter commendare debutiones a piissimis patribus custoditae tamquam sacrilegia diabolica a posteris detestatae ? iam enim cum uenisset fides, quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui, uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate, sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum morsibus proicienda. proinde nunc quisquis Christianorum, quamuis sit ex Iudaeis, similiter ea celebra
Abbreviated transcription (Latin):
ircumcisio p̃putii et cętera huius modi
p̃riori populo ꝑ testamentũ qđ uetus dr̃.¬
diuinitus datã sunt ad significationẽ fu.
quibꝰ ad uenientibus remanserunt illa .xͥ.¬
anis legenda tantũ ad intelligentiã p̃mis.¬
sȩ ꝓphetiȩ. ñ autẽ necessaria facienda
quasi ad huc expectandum eẽt ut ueni.
ret reuelatio dei quȩ his significabat᷑
ẽẽ uentura S quamus gentibꝰ impo¬
nenda ñ eent ñ tamen sic debuisse au¬
ferri consuetudinẽ uideorum tanquã
de testata atq dampnata Sensim ꝓ inde
atq paulatim feruente sane p̃dicatione
grẽ xꝑi qua sola nossent credentes se
iustificari saluosq fieri. ñ illis umbris
rerũ antea futurarũ tunc iam uenienti¬
um atq p̃sentiũ. ut in illorũ iudeorum
uocatione quos p̃sentia carnis dñi. et
apłica tempora sic inuenerant. omnis ac¬
tio illa consummaretur umbrarũ: hoc
eis suffecisse ad commendationẽ ut ñ
tanqͣm de testandaet similis idolatriȩ

Expanded text:
ircumcisio enim, etc., hujusmodi priori populo per Testamentum Vetus divinitus data sunt ad significationem futuquibus advenientibus remanserunt illa anis legenda tantum ad intellegentiam praemissae prophetiae, non autem necessario facienda, quasi adhuc expectandum esset, ut ueniret fidei reuelatio, quae his significabatur esse uentura. sed quamuis gentibus inponenda non essent, non tamen sic debuisse auferri a consuetudine Iudaeorum tamquam detestanda atque damnanda. sensim proinde atque paulatim feruente sane praedicatione gratiae Christi, qua sola nossent credentes se iustificari saluosque fieri, non illis umbris rerum ante futurarum, tunc iam uenientium atque praesentium, ut in illorum Iudaeorum uocatione, quos praesentia carnis domini et apostolica tempora sic inuenerant, omnis illa actio consumeretur umbrarum, hoc ei suffecisse ad commendationem, ut non tamquam detestanda et similis idolatriae
Abbreviated transcription (Latin):
recti corde: Tempus głȩ nr̃ȩ nundũ ue-¬
nit: Dicatur amatoribus scłi huius. qua¬
les erant fratres dñi Tempus ur̃m semꝑ
ẽ. paratũ. tempꝰ nr̃m nundũ aduenit: du¬
deamus enĩ dicere et nos. qm̃ corpꝰ dni

Expanded text:
recti corde: tempus gloriae nostrae nondum venit. Dicatur amatoribus hujus saeculi, quales erant fratres Domini, Tempus vestrum semper est paratum; tempus nostrum nondum venit. Audeamus enim hoc dicere et nos. Et quoni