comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sens erat. Et factꝰ erã ipse mͥ magna que¬
stio. & in terrogabã animã mea quare
tristis ẽẽt. & quare conturbar& me ual¬
de: & nihil nouerat respondere mͥ. &s
dicebã spera in dm̃. iuste non obtẽpera¬
bat: quia uerior erat & melior homo
quẽ carissimũ amiserat. quã fantasma
in quod sperare iubebat᷑. Solus fletus
erat dulcis mͥ. & successerat amico meo¬
.I. in delitis animi mei. Et nunc dñe iam
illa transierunt. & tẽpore lenitũ est
uulnus meũ. Possũne audire ᷤ abste qͥ ueri¬
tas es. & ad mouere aurẽ corclis mei ori
tuo. ut dicas mͥ cur fletꝰ dulcis sit mise¬
ris  Antu quãuis ubiq assis. longe abie¬
cisti a te miseriã nr̃am : & tu in te mane
nos autẽ in eocperimentis uoluim᷑. &
nichil residui de spe nr̃a fier&. Unde
igit᷑ suauis fructꝰ de amaritudine uitȩ
carpit᷑. gemere & flere & suspirare &
conqueri : An hoc tͥ dulce ẽ qđ sꝑamus
exaudire te: Recte istud in precibus.
quia desideriũ ꝑueniendi habent.

Expanded text:
magna quaestio et interrogabam animam meam, quare tristis esset et quare conturbaret me ualde, et nihil nouerat respondere mihi. et si dicebam: "spera in deum," iuste non obtemperabat, quia uerior erat et melior homo, quem carissimum amiserat, quam phantasma, in quod sperare iubebatur. solas fletus erat dulcis mihi et successerat amico meo in deliciis animi mei. Et nunc, domine, iam illa transierunt et tempore lenitum est uulnus meam. possumne audire abs te, qui ueritas es, et admouere aurem cordis mei ori tuo, ut dicas mihi, cur fletus dulcis sit miseris? an tu, quamuis ubique adsis, longe abiecisti a te miseriam nostram, et tu in te manes, nos autem in experimentis uoluimur? nihil residui de spe nostra fieret. unde igitur suauis fructus de amaritudine uitae carpitur gemere et flere et suspirare et conqueri? an hoc ibi dulce est, quod speramus exaudire te? recte istud in precibus, quia desiderium perueniendi habent.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓderat ingeniũ ꝑ illas doctrmꝰas agile.
& nullo aclminiculo humani magisterii
tot nodosissimi libri enodati. cũ deformit̃
& sacrilega turpitudine in doctrina
pietatis errarẽ : Aut quid tantũ oberat
paruulis tuis longe tardius ingeniũ. cũ
a te longe ñ recederent. ut in nido eccłȩ
tuȩ tuti plumescerent. & alas caritatis
alimento sanȩ fidei nutrirent. Odne
portabis: qm̃ infirmitas nr̃a quando
tues tunc ẽ firmitas. cũ autẽ nr̃a ẽ. infir¬
mitas ẽ. Ciuit apud te semꝑ bonũ nr̃m.
& quia inde auersi sumus. ꝑuersi sumꝰ.
Reuertam̾ iã dñe ut non euertamur.
quia uiuit apud te sine defectu ullo¬
bonũ nr̃m qđ tu ipse es.
& non timebimꝰ ne non sit
qͦ redeamꝰ. quia nos inde

Expanded text:
proderat ingenium per illas doctrinas agile proderat ingenium per illas doctrinas agile et nullo adminiculo humani magisterii tot nodosissimi libri enodati, cum deformiter et sacrilega turpitudine in doctrina pietatis errarem? aut quid tantum oberat paruulis tuis longe tardius ingenium, cum a te longe non recederent, ut in nido ecclesiae tuae tuti plumescerent et alas caritatis alimento sanae fidei nutrirent?s o doportabis, quoniam firmitas nostra quando tu es, tunc est firmitas, cum autem nostra est, infirmitas est. uiuit apud te semper bonum nostrum, et quia inde auersi sumus, peruersi sumus. reuertamur iam, domine, ut non euertamur, quia uiuit apud te sine ullo defectu bonum nostrum, quod tu ipse es, et non timemus, ne non sit quo redeamus, quia nos inde
Abbreviated transcription (Latin):
donũ tuũ ẽ. sed ñ inde sacrificabã tͥ. Itaq
mͥ ñ ad usũ sed ad ꝑniciẽ magis ualebat.
quia tã bonã partẽ substantiȩ meȩ sategi
habere in potestate. & fortitudinẽ meã
ñ ad te custodiebã: sed ꝓfectꝰ sũ abs te in
longinquã regionẽ. ut eã dissiparẽ in me.¬
retrices cupiditates . Nã quid mͥ ꝓderat
bona res ñ utenti bene : Non enĩ sentie.¬
bĩ illas artes etiã abstudiosis & ingeniosis
difficillime intelligi. nisi cũ eis ẽadẽ cona¬
bar exponere. &e erat ille excellentissi¬
mus in eis. qͥ me eocponentẽ non tardius
sequeretur. Sed quid ergo mͥ hoc ꝓderat
putanti qd tu dnẽ ds̃ ueritas corpus esses
lucidũ & immensũ. & ego frustũ de illo
corpore. Nimia ꝑuersitas. sed sic eram.
ec erubesco ds̃ m̃s confiteri tibi in me
miscłias tuas. & inuocare te. qui ñ erubui
tunc ꝓfiteri hominib blasphemias meas.
& latrare aduersũ te. Quid ergo tunc mͥ

Expanded text:
donum tuum est. sed non inde sacrificabam tibi. itaque donum tuum est. sed non inde sacrificabam tibi. itaque mihi non ad usum, sed ad perniciem magis ualebat, quia tam bonam partem substantiae meae sategi habere in potestate et fortitudinem meam non ad te custodiebam, sed profectus sum abs te in longinquam regionem, ut eam dissiparem in meretrices cupiditates. nam quid mihi proderat bona res non utenti bene? non enim sentiebam illas artes etiam ab studiosis et ingeniosis difficillime intellegi, nisi cum eis eadem conabar exponere et erat ille excellentissimus in eis, qui me exponentem non tardius sequeretur. Sed quid mihi hoc proderat putanti, quod tu, domine deus ueritas, corpus esses lucidum et inmensum et ego frustum de illo corpore? nimia peruersitas! sed sic eram nec erubesco, deus meus, confiteri tibi in me misericordias tuas et inuocare te, qui non erubui tunc profiteri hominibus blasphemias meas et latrare aduersum te. quid ergo tunc mihi
Abbreviated transcription (Latin):
pus autẽ non eo sit magnũ & pulcrũ quo
corpus ẽ. quia & siminus minus magnũ &
minus pulcrũ eẽt nichilominꝰ corpꝰ essa
falsitas enĩ erat quã de te cogitabã ñ ueritas.
& figmenta miseriȩ meȩ. non firmamen¬
ta beatitudinis tuȩ. Iusseras enĩ & ita
fiebat in me ut terra spinas & tribulos
tiũ quas liberales uocant tunc nequissi¬
mus malarũ cupiditatũ seruus ꝑ me
ipsũ legi. & intellexi quoscũq legere
potui.: & gaudebã in eis. & nesciebam
unde ess& quicquid ibi uerũ & certũ
ess&. Dorsũ enĩ habebã ad lumen. & ad ea
quȩ illuminant᷑ faciẽ. Vnde ͤ ipsa facies
mea qua illuminata cernebã non illumi¬
nabatur. Quidquid de arte loquendi &
disserendi. quicquid de dimensionib figu¬
rarũ & de musicis & de numeris sine mag¬
na difficultate nullo hominũ tradente
intellexi. scis tu dñe ds̃ m̃s: quia & cele¬
ritas intelligendi & dispitiendi acumen.

Expanded text:
pus autem non eo sit magnum et pulchrum quo pus autem non eo sit magnum et pulchrum quo corpus est; quia etsi minus magnum et minus pulchrum esset, nihilominus corpus esset. Falsitas enim erat quam de te cogitabam, non veritas; et figmenta miseriae meae, non firmamenta beatitudinis tuae. Jusseras enim, et ita fiebat in me, ut terra spinas et tribulos tium, quas liberales uocant, tunc nequissimus malarum cupiditatum seruus per me ipsum legi et intellexi, quoscumque legere potui? et gaudebam in eis et nesciebam, unde esset quidquid ibi uerum et certum esset. dorsum enim habebam ad lumen et ad ea, quae inluminantur, faciem: unde ipsa facies mea, qua inluminata cernebam, non inluminabatur. quidquid de arte loquendi et disserendi, quidquid de dimensionibus figurarum et de musicis et de numeris sine magna difficultate nullo hominum tradente intellexi, scis tu, domine deus meus, quia et celeritas intellegendi et dispiciendi acumen
Abbreviated transcription (Latin):
inde aliud mͥ dicere potuerunt. quã egi
solus apud meipsũ legens cognouerã. &
satis aꝑte mͥ uidebant᷑ loquentes de sub.¬
stantiis. sicuti ẽ homo. & quȩ in illis essent
sicuti ẽ figura hominis qualis sit. & statu¬
ra quot pedũ sit. & cognatio cuius fr̃ sit
aut ubi sit constitutus. aut quando nat¬
sit. aut st&e. anͣt sedeat. aut calciatus
uł armatꝰ sit. aut aliquid faciat. aut pa¬
tiatur aliquid. & quetũq in his nouems
generib quoꝵ exempli grã quedã grat
posui. uł in ipso substantie genere in nu¬
merabilia reperiunt᷑. Quid hoc mͥ ꝓder
quando & oberat. cũ etiã te ds̃ m̃s mirabi¬
liter simplicẽ atq incõmutabilẽ illis dee
predicamentis putans quicquid eẽt om̃ino
cõprehensũ sic intelligere conarer quasi
& tu subiectꝰ esses magnitudini tuȩ aut
pulcritudini. ut illa essent in te quasi
in subiecto. sicut in corpore. cũ tua mag¬
nitudo & tua pulcritudo tu ipse sis. cor¬

Expanded text:
inde aliud mihi dicere potuerunt, quam ego inde aliud mihi dicere potuerunt, quam ego solus apud meipsum legens cognoveram, et satis aperte mihi videbantur loquentes de substantiis, sicuti est homo; et quae in illis essent, sicuti est figura hominis; qualis sit et statura, quot pedum sit; et cognatio, cujus frater sit; aut ubi sit constitutus; aut quando natus; aut stet, aut sedeat; aut calceatus vel armatus sit; aut aliquid faciat; aut patiatur aliquid: et quaecumque in his novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posui, vel in ipso substantiae genere innumerabilia reperiuntur. 29. Quid hoc mihi proderat, quando et oberat? cum etiam te, Deus meus, mirabiliter simplicem atque incommutabilem, illis decem praedicamentis putans quidquid esset omnino comprehensum, sic intelligere conarer, quasi et tu subjectus esses magnitudini tuae aut pulchritudini, ut illa essent in te quasi in subjecto, sicut in corpore; cum tua magnitudo et tua pulchritudo tu ipse sis: cor
Abbreviated transcription (Latin):
corporalia figm̃ta obstrepentia cor¬
dis mei aurib. quas intendebã odul¬
cis ueritas in interiorẽ melodiã tuã
cogitans de pulchro & apto. & stare
cupiens & audire te. & gaudio gaude.¬
re ppt̾ uocẽ sponsi. & non poterã: qͥa
uo̾cib erroris mei rapiebar foras. & pon¬
dere suꝑbiȩ meȩ in ima decidebã. Non
enĩ dabas auditui meo gaudium &
leticiã. aut exultabantͦ qͣuȩ humiliata ñ
erant. & quid mͥ ꝓderat qđ annos natis
ferme .xx. cũ in manꝰ meas uenissent ar
stotelica quecłã quas appellant decem
categorias. quarũ nomine cũ eas rethor
carthaginensis magister m̃s buccis typ
crepantib cõmemorar&e. & alii qͥ docti
habebantur. tanquã in nescio quid magn
& diuinũ suspensiis inhiabã. Legi eas
solus. & intellexi. Quas cũ contulissẽ cũ en
qui se dicebant uix eas magistris erudi¬
tissimis ñ loquentib tantũ sed multa in
puluere depingentib intellexisse. nichils

Expanded text:
corporalia figmenta, obstrepentia corcorporalia figmenta, obstrepentia cordis mei auribus; quas intendebam, dulcis veritas, in interiorem melodiam tuam, cogitans de pulchro et apto et stare cupiens et audire te et gaudio gaudere propter uocem sponsi, et non poteram, quia uocibus erroris mei rapiebar foras et pondere superbiae meae in ima decidebam. non enim dabas auditui meo gaudium et laetitiam, aut exultabant ossa, quae humiliata non erant. Et quid mihi proderat, quod annos natus ferme uiginti, cum in manus meas uenissentstotelica quaedam, quas appellant decem Categorias; quarum nomine, cum eas rhetor Carthaginensis magister meus buccis typho crepantibus commemoraret, et alii qui docti habebantur, tanquam in nescio quid magnum et divinum suspensus inhiabam; legi eas solus et intellexi? Quas cum contulissem cum eis qui se dicebant vix eas, magistris eruditissimis, non loquentibus tantum, sed multa in pulvere depingentibus, intellexisse; nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ ego eẽm mutabilis. & eo mͥ ma-¬
nifestũ eẽt. qđ ideo utiq sapiens ẽe cu¬
piebã. ut ex deteriore melio fierẽ: ma¬
lebã tam̃ etiã te opinari mutabilẽ.
quã me non hoc eẽ quod tu es. Itaq
repellebar & resistebas uentosȩ ceruici
meȩ. & imaginabar formas corporeas.
& caro carne̾ accusabã. & sp̃s ambulans
nondũ reuertebar adte : & ãbulando
ãbulabã in ea quȩ non st̃. neq in te.
neq in me. neq in corpore. neq mͥ cre¬
abant᷑ aueritate tua. sed a mea uani.¬
tate fingebant᷑ ex corpore. & dicebã
paruulis fidelib tuis cõciuib meis. a qͥb
nesciens exulabã. Dicebã illis garrulus
& ineptus. Cur gͦ errat amia quã fe.¬
cit ess: Ꝙ mͥ nolebã dici. Cur gͦ errat
ds̃ : & contendebã magis in cõmutabi.¬
lẽ tuã substantiã coactã errare. quã
meã mutabilẽ sponte deuiasse. & pe¬
ne errare confitebar. Q erã ȩtatepe

Expanded text:
cum enim ego essem mutabilis et eo mihi macum enim ego essem mutabilis et eo mihi manifestum esset, quod utique ideo sapiens esse cupiebam, ut ex deteriore melior fierem, malebam tamen etiam te opinari mutabilem quam me non hoc esse, quod tu es. itaque repellebar et resistebus uentosae ceruici meae et imaginabar formas corporeas et caro carnem accusabam et spiritus ambulans non reuertebar ad te et ambulando ambulabam in ea, quae non sunt neque in te neque in me neque in corpore neque mihi creabantur a ueritate tua, sed a mea uanitate fingebantur ex corpore, et dicebam paruulis fidelibus tuis, ciuibus meis, a quibus nesciens exulabam, dicebam et ineptus, Cur ergo errat anima quam fecit Deus? Et mihi nolebam dici, Cur ergo errat Deus? Et contendebam magis incommutabilem tuam substantiam coactam errare, quam meam mutabilem sponte deviasse, et poena errare confitebar. 27. Et eram aeta
Abbreviated transcription (Latin):
rer. Non enĩ nouerã neq didicerã. nec ullã
substant iã malũ ẽẽ. nec ipsã mentẽ nr̃am
sũmũ atq in cõmutabile bonũ. Sicut enĩ
facinora sunt si uitiosus ẽ ille animi motꝰ
in quo ẽ impetus. & se iactat insolenter
ac turbide. & flagitia si ẽ immoderata
illa animȩ affectio qua carnales hauriunt᷑
uoluptates. ita errores & falsȩ opiniones
uitã contaminant. si rationalis mens ipsa
uitiosa ẽ qualis in me tuncerat. nesciente
alio lumine illã illustrandã ẽẽ ut sit par¬
ticeps ueritatis. quia non ẽ ipsa natura
ueritatis qm̃ tu illuminabis lucernã meã
dñe chs iñs. illuminabis tenebras meas. &
de plenitudine tua om̃s nos accipimus.
Es enĩ tu lumen uerũ qd illuminat om̃em
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. qͥa in te
non ẽ transmutatio. nec momenti obum.¬
bratio. Sed ego conabar ad te &e repelle¬
bar abs te. ut saperem mortẽ. qm̃ suꝑbis
resistis. Quid autẽ suꝑbius quã ut asse

Expanded text:
ullam substantiam malum esse nec ipsam mentem nostram summum atque inconmutabile bonum. Sicut enim facinora sunt, si uitiosus est ille animi motus, in quo est impetus, et se iactat insolenter ac turbide, et flagitia, si est inmoderata illa animae affectio, qua carnales hauriuntur uoluptates, ita errores et falsae opiniones uitam contaminant, si rationalis mens ipsa uitiosa est. qualis in me tunc erat nesciente alio lumine illam inlustrandam esse, ut sit particeps ueritatis, quia non est ipsa natura ueritatis, quoniam tu inluminabis lucernam meam, domine; deus meus, inluminabis tenebras meas, et de plenitudid inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, quia in te non est transmutatio nec momenti obumbratio. Sed ego conabar ad te et repellebar abs te, ut saperem mortem, quoniam superbis resistis. quid autem superbius, quam ut asser
Abbreviated transcription (Latin):
teri tibi dñe & dicere. miserere mei. cu¬
ra animã meã. qm̃ peccaui tibi. neq ad
licentiã peccandi abuti indulgentia tua
sed meminisse dñicȩ uocis. etce sanꝰ fact
es iã noli peccare. nequid tibi de terius
contingat. Quã totã illi salubritatem
interficere conant᷑ cũ dicunt. de cȩlo
tibi ẽ ineuitabilis causa peccandi. &
uenus hoc fecit. aut saturnus. aut mars:
sciliae ut homo sine culpa sit caro & san¬
guis & suꝑba putredo. culpandus sit aut̃
imposuerat᷑ ᷤ aͦpiti meo. secd ñ ut medicꝰ.¬

Expanded text:
teri tibi, domine, et dicere: miserere mei: cuteri tibi, domine, et dicere: miserere mei: cura animam meam, quoniam peccaui tibi, neque ad licentiam peccandi abuti indulgentia tua, sed meminisse dominicae uocis: ecce sanus factus es; iam noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. quam totam illi salubritatem interficere conantur, cum dicunt: "de t ineuitabilis causa peccandi" et "V en us hoc fecit aut Saturnus aut Mars," scilicet ut homo sine culpa sit, caro et sanguis et superba putredo, culpandus sit autem inposuerat non sano capiti meo, sed non ut medic
Abbreviated transcription (Latin):
immor talit̾ aurea. muscã ꝓ uictoria
mea necari me sinere. Necaturus enĩ erat
ille in sacrificuis suis animantia. & illis
honorib inuitaturus mͥ suffragatura
demonia uidebat᷑. Sed hoc qͦq malũ non
ex tua castitate repudiaui ds̃ cordis mei.
Non enĩ amare te nouerã. qͥ nisi fulgores
corporeos cogitare non nouerã. Talibus
enĩ figmentis suspirans anima. nonne for¬
nicatur abste: & fidit in falsis. & pascit
uentos. Sed uidelic& sacrificari pro me
nollẽ demonib. quib me illa suꝑstitione
ipse sacrificabã. Quid ẽ enĩ aliud uentos
pascere quã ipsos pascere. hoc ẽ errando
ens esse uoluptati atq derisui: Ideoq illo
planos quos mathematicos uocant. plane
consulere ñ desistebã. qd quasi nullũ eis
ess& sacrificiũ. & nullȩ p̾ces ad aliquem
sp̃m ob diuinationẽ dirigerent᷑. quod
tamen xp̃iana & uera pietas consequen¬
ter repellit & dãpnat. Bonũ ẽ enĩ confi¬

Expanded text:
inmortaliter aurea, muscam pro uictoria inmortaliter aurea, muscam pro uictoria mea necari sinere. necaturus enim erat ille in sacrificiis suis animantia et illis honoribus inuitaturus mihi suffragatura daemonia uidebatur. sed hoc quoque malum non ex tua castitate repudiaui, deus cordis mei. non enim amare te noueram, qui nisi. fulgores corporeos cogitare non noueram. talibus enim figmentis suspirans anima nonne fornicatur abs te et fidit in falsis et pascit uentos? sed uidelicet sacrificari pro me nollem daemonibus, quibus me illa superstitione ipse sacrificabam. quid est enim aliud uentos pascere quam ipsos pascere, hoc est errando eis esse uoluptati atque derisui? Itaque illos planos, quos mathematicos uocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium et nullae preces ad aliquem spiritum ob diuinationem dirigerentur. quod tamen christiana et uera pietas consequenter repellit et damnat. bonum est enim confi
Abbreviated transcription (Latin):
habere discipulos sicut appellant᷑ boni.
& eos sine dolo docebã dolos. non qͥb contra
caput innocentis agerent. s tam̾ aliqͣn¬
do ꝓcapite nocentis. Et ds̃ uiditide
longinquo lapsantẽ in lubrico. & iqmul¬
to fumo scintillantẽ fidẽ meã: quis exci¬
bebã in illo magisterio diligentib ani¬
tatẽ & querentib mendaciũ socius eoꝵ
In illis annis unã habebã. non eo qq legi¬
timũ uocat᷑ coniugio cognitã. sed qlim
indagauerat uagus ardor. in ops piden¬
tiȩ. sed unã tamen: ei quoq seruan hor
fidẽ. In qua sane experirer exẽplo
quid distar&e inter conugalis plades
dũ qd̾ federatũ e̾e̾t generandi grã &
pactũ libidinosi amoris. ubi ꝓles etiã
carminis certamen inire placuiss&.
mandasse mihi nescioquẽ aruspicẽ quid
ei dare uellẽ mertedis ut uincerẽ. me aus
feda illa sacramenta detestatũ & abho¬
minatũ respondisse. nec si corona illa essa

Expanded text:
habere discipulos, sicut appellantur boni, habere discipulos, sicut appellantur boni, et eos sine dolo docebam dolos, non quibus contra caput innocentis agerent, sed aliquando pro capite nocentis. et, deus, uidisti de longinquo lapsantem in lubrico et in multo fumo sciiitillantem fidem meam, quam exhibebam in illo magisterio diligentibus uanitatem et quaerentibus mendacium, socius eorum. in illis annis unam habebam non eo quod legitimum \'uocatur coniugio cognitam, sed quam indagauerat uagus ardor inops prudentiae; sed unam tamen, ei quoque seruans tori fidem, in qua sane experirer exemplo meo, quid distaret inter coniugalis placiti modum, quod foederatum esset generandi gratia, et pactum libidinosi amoris, ubi proles etiacarminis certamen inire placuisset, mandasse mihi nescio quem haruspicem, quid ei dare uellem mercedis, ut uincerem, me autem foeda illa sacramenta detestatum et abominatum respondisse, nec si corona illa ita esset
Abbreviated transcription (Latin):
illac autẽ purgari nos ab istis sordib expe¬
tentes. cũ eis qui appellarent᷑ electi &
sc̃i afferremus escas de quib nobis in offici¬
na aqualiculi sui fabricarent angelos &
deos ꝑ quos liberaremur. & sectabar is¬
ta atq faciebã cũ amicis meis ꝑ me ac
mecũ deceptis. Irrideant me arrogantes.
& nondũ salubriter ꝓstrati & elisͦ a te
ds̃ nĩs : ego tamen confitear tibi declecora
mea in laude tua. Sine me obsecro. & da
mihi circuire presenti memoria prete¬
ritos circuitus erroris mei. & immolare
tibi hostiã iubilationis. Quid enĩ sũ ego
mih sine te nisi dux in preceps: Aut qͥd
sũ cum mͥ bene ẽ nisi sugens lac tuũ. aut
fruens te cibo qui non corrũpit᷑. Et quid
homo ẽ quilib&e homo: cũ sit homo: Sed
irrideant nos fortes & potentes. nos au.¬
tẽ infirmi & inopes confiteamur tibi.
Docebã illis in annis artẽ rethoricã. &
uictoriosã loquacitatẽ uictꝰ cupiditate
uendebã. Malebã tamen dñe tuscis bonoᷤ

Expanded text:
illae autem purgari nos ab istis sordibus expetentes, cum eis, qui appellarentur electi et sancti, aiferremus escas, de quiljus nobis in officina aqualiculi sui fabricarent angelos et deos, per quos liberaremur. et sectabar ista atque faciebam cum amicis meis per me ac mecum deceptis. inrideant me arrogantes et nondum salubriter prostrati et elisi a te, deus meus, et ego tamen confitear tibi dedecora mea in laude tua. sine me, oblielTo, et da mihi circuire praesenti memoria prae-, teritos circuitus erroris mei et immolare tibi hostiam iubilationis. quid enim sum ego mihi sine te nisi dux in praeceps? aut quid smn, cum mihi bene est, nisi sugens lac tuum aut fruons tc cibo, qui non corrumpitur? et quis homo est quilibet homo, cum sit homo? sed inrideant nos fortes et potentes, nos autem infirmi et inopes confiteamur tibi. Docebam in illis annis artem rhetoricam et uictoriosam loquacitatem uictus cupiditate uendebam. malebam tamen, domine, tu scis, bonos
Abbreviated transcription (Latin):
dicere desinerẽ. Ego autẽ stupefactꝰ
atq turbatꝰ. distuli om̃s motꝰ meos ut
conuellescer&e prius. ess&eq idoneus uirib
ualitudinis. cũ quo agere possẽ quod uellẽ.
Sed ille arreptꝰ dementiȩ meȩ ut apud te
seruaret᷑ consolationi meȩ: post paucos
dies meabsente repetit᷑ febrib & defun¬
git᷑. Quo dolore contenebratũ ẽ cor meũ.
& quicquid aspiciebã morserat. & erat¬
mihi patria suppliciũ. & paterna domꝰ
mira infelicitas. & quicquid cũ illo cõmi¬
nicauerã. sine illo in cruciatũ immanẽ
uerterat. Ex petebant eũ undiq oculi
mei & non clabat᷑. & oderã omĩa quand
non haberẽ eũ. nec mͥ iã dicere poterams¬

Expanded text:
dicere desinerem. ego autem stupefactus dicere desinerem. ego autem stupefactus atque turbatus distuli omnes motus meos, ut conualesceret prius essetque idoneus uiribus ualetudinis, cum quo agere possem quod uellem. sed ille abreptus dementiae meae, ut apud te seruaretur consolationi meae: post paucos dies me absente repetitur febribus et defungitur. Quo dolore contenebratum est cor meum et quidquid aspiciebam mors erat. et eratmihi patria supplicium et paterna domus mira infelicitas, et quidquid cum illo conmunicaueram, sine illo in cruciatum inmanem uerterat. expetebant eum undique oculi mei, et non dabatur; et oderam omnia, quod non haberent eum, nec mihi iam dicere potera
Abbreviated transcription (Latin):
listi hominẽ de hac uita. cũ uix expless&
annũ in amicitia mea. suaui mͥ suꝑ omnes
suauitates illius uitȩ meȩ. Quis laudes tuas
enumerat unus in se uno quas exꝑtꝰ ẽ. Quid
tunc fecisti ds̃ m̃s. & quã inuestigabilis
abissus iudicioꝵ tuoꝵ: Cũ enĩ laboraret
ille febrib. iacuit diu sine sensu in sudore
letali. Et cũ desperaret᷑. baptizatꝰ ẽ nescienᷤ.
eius qd a meacceperat. non qd̃ in nescientis
corpore fiebat. Longe autẽ alit̾ erat. Nã
recreatꝰ ẽ. & saluus factꝰ. Statĩq ut pri¬
mũ cũ eo loqui potui. potui autẽ mox ut
ille potuit. quancdo ñ discedebã & nimis
pendebamꝰ ex inuicẽ: tẽptaui apud illũ
irridere tanquã & illo irrisuro mecum
baptismũ quẽ acceperat. mente atq sen¬
su absentissimꝰ : sed tam̃ iã se accepisse
didicerat. At ille ita me eochorruit mni¬
micũ. ad monuitq mirabili & repentina
libertate. ut si amicus ẽẽ uellẽ: talia sibi

Expanded text:
listi hominem de hac vita, cum vix explevisset listi hominem de hac vita, cum vix explevisset annum in amicitia mea, suavi mihi super omnes suavitates illius vitae meae. 8. Quis laudes tuas enumerat unus, in se uno quas expertus est? Quid tunc fecisti, Deus meus, et quam investigabilis abyssus judiciorum tuorum? Cum enim laboraret ille febribus, jacuit diu sine sensu in sudore letali. Et cum desperaretur, baptizatus est nesciens, eius quod a me acceperat, non quod in nescientis corpore fiebat. longe autem aliter erat. nam recreatus est et saluus factus, statimque, ut primo cum eo loqui potui — potui autem mox, ut ille potuit, quando non discedebam et nimis pendebamus ex inuicem — temtaui apud illum inridere, tamquam et illo inrisuro mecum baptismum, quem acceperat mente atque sensu absentissimus. sed tamen iam se accepisse didicerat. at ille ita me exhorruit ut inimicum admonuitque mirabili et repentina libertate, ut, si amicus esse uellem, talia sibi
Abbreviated transcription (Latin):
apparer &. quȩ ab eis consultis uera dice.¬
rent᷑. forte uł sorte. ñ arte inspectorũ
siderũ dici. In illis annis quo primũ tem¬
pore in municipio quo natꝰ sũ docere
cȩperã. cõparauerã anicũ societate studioꝵ
nimis carũ coeuũ mͥ & conflorentẽ flore
adolescentiȩ. Mecũ puer creuerat. &
parit̃ in scolã ieramꝰ. parit̾q luseramꝰ: sed
nonclũ erat sic amicus. quãquã ne tunc qͥdẽ
sicuti ẽ uera amicitia. quia ñ ẽ uera nisi cũ
eã tu agglutinas int̾ inherentes tibi cari.
feruore pariliũ studioꝵ. Nã & a fide uera
quã non germanitꝰ ee penitꝰ adolescens
tenebat. deflexerã ego eum in suꝑstitiosas
fabellas & ꝑnitiosas. ꝓpt̾ quas me plange¬
bat mater: metũ iã errabat in animo ille
homo. & ñ poterat anima mea sine illo. &
ecce tu imminens dorso fugitiuoꝵ tuoꝵ ds̃
ultionũ & fons misericordiarũ simul. qͥ
conuertis nos ad te miris modis. ecce abstu¬

Expanded text:
appareret, quae ab eis consultis uera diceappareret, quae ab eis consultis uera dicerentur, forte uel sorte, non arte inspectorum siderum dici. In illis annis, quo primum tempore in municipio, quo natus sum, docere coeperam, conparaueram amicum societate studiorum nimis carum, coaeuum mihi et conflorentem flore adulescentiae. mecum puer creuerat et pariter in scholam ieramus pariterque luseramus. sed nondum erat sic amicus, quamquam ne tum quidem sic, uti est uera amicitia, quia non est uera, nisi cum eam fervore parilium studiorum. Nam et a fide vera, quam non germanitus et penitus adolescens tenebat, deflexeram ego eum in superstitiosas fabellas et perniciosas, propter quas plangebat me mater. Mecum jam errabat in animo homo ille, et non poterat anima mea sine illo. Et ecce tu imminens dorso fugitivorum tuorum, Deus ultionum et fons misericordiarum simul, qui convertis nos ad te miris modis; ecce abstu
Abbreviated transcription (Latin):
causa ergo facer&. ut multa inde uera
ꝓnuntiarent᷑. respondit ille ut potuit.¬
uĩ sortis hoc facere in rerũ natura usq¬
quaq diffusam. Si enĩ de paginis poetȩ
cuuispiã longe aliud canentis atq inten¬
dentis cũ forte quis consulit. mirabilit᷑
consonus negotio sepe uersus eocir &: miran¬
dũ non e̾ẽ dicebat. si ex anima humana
superiore aliquo instinctu nesciente qͥd
in se fier&e. non arte sed sorte sonaro
aliquid. qđ in terrogantis reb factisque
conciner&. & hoc quidẽ ab illo uł ꝑ illũ
ꝓcurasti mͥ. & quid ipse postea ꝑmem&
ipsũ quererẽ in memoria mea deliniasti.
Tunc autẽ nec ipse nec karissimꝰ mñs nebri¬
bius adolescens ualde bonꝰ & ualde castus
irridens totũ illud diuinationis genꝰ ꝑsua¬
dere mͥ potuerunt ut hec abicerẽ. qm̃ me
amplius ipsoꝵ auctoꝵ mouebat auctoritas.
& nullũ certũ quale querebã documentũ
adhuc inuenerã. quo mͥ sine ãbiguitate

Expanded text:
causa ergo faceret, ut multa inde uera causa ergo faceret, ut multa inde uera pronuntiarentur, respondit ille, ut potuit, sortem hoc facere in rerum natura usquequaque diffusam. si enim de paginis poetae cuiuspiam longe aliud canentis atque intendentis, cum forte quis consulit, mirabiliter consonus negotio saepe uersus exiret, et mirandum non esse dicebat, si ex anima humana superiore aliquo instinctu nesciente, quid in se fieret, non arte, sed sorte sonaret aliquid, quod interrogantis rebus factisque concineret. Et hoc quidem ab illo uel per illum procurasti mihi, et quid ipse postea per me ipsum quaererem, in memoria mea deliniasti. tunc autem nec ipse nec carissimus Nebridius, adulescens ualde bonus et ualde castus, inridens totum illud diuinationis genus, persuadere mihi potuerunt, ut haec abicerem, quoniam me amplius ipsorum auctorum mouebat auctoritas et nullum certum quale quaerebam documentum adhuc inueneram, quo mihi sine ambiguitate
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & cor contritũ & humiliatũ ñ sꝑnis.
Erat eo tẽpore uir saga& medicinȩ artis
peritissimꝰ atq in ea nobilissimꝰ. qͥ ꝓ consu
Nã illius morbi tu sanator. qui resistis
suꝑbis: humilib autẽ das gr̃am. Nũquid
tamen etiã ꝑ illũ senẽ defuisti michi.
aut destitisti mederi animȩ meȩ .
Quia enĩ factus ei erã familiarior. &¬
& graues. assiduus & fixrus inherebã. ubi
cognouit ex colloquio meo libris geneth.¬
lacoꝵ ẽẽ me deditũ. benigne ac pater
& si ipochratẽ intelleciss&. & illas utique
lt teras potuss& intelligere. & tam̃ non
obaliã causã se postea illis relictis medici¬
nã assecutũ. nisi qd eas falsissimas cõperis¬
s&. & noll& uir grauis decipiendis homi¬
nib uictũ querere. At tu inquit. quo te
in hominib sustentas rethoricã tenes.
Hanc autẽ fallaciã libero studio ñ neces¬
sitate rei familiaris sectaris quo magis
mihi te oport& de illa credere. qͥ eã tam

Expanded text:
eius et cor contritum et humiliatum non spernis? Erat eo tempore uir sagax, medicinae artis peritissimus atque in ea nobilissimus, qui proconsunam illius morbi tu sanator, qui resistis superbis, humilibus autem das gratiam. numquid tamen etiam per illum senem defuisti mihi aut destitisti mederi animae meae? quia enim factus ei eram familiarior  graves assiduus et fixus inhaerebam; ubi cognovit ex colloquio meo libris genethliacorum esse me deditum, benigne ac paternet si Hippocraten intellexisset, et illas utique litteras potuisse intellegere: et tamen non ob aliam causam se postea illis relictis medicinam adsecutum, nisi eas falsissimas conperisset et nollet uir grauis decipiendis hominibus uictum quaerere. "at tu" inquit "quo te in hominibus sustentas, rhetoricam tenes, hanc autem fallaciam libero studio, non necessitate rei familiaris sectaris. quo magis mihi te oportet de illa credere, qui eam tam
Abbreviated transcription (Latin):
Mec interĩ quadraginta capitula.
ad regulã uerȩ fidei firmissime ꝑti¬
nentia. fidelit̃ crede. fortit̾ tene: ue¬
racit̾ patient̃q defende. & si quȩ con¬
traria his dogmatitare cognoueris:
tanquã pestem fuge. & tamquã here¬
ticũ abice. Ita enĩ ista quȩ posuimꝰ fidei
catholicȩ congruunt. ut siquis non
solũ om̃ib sedꝰ & singulis contraire
uoluerit. in eo quod singuliꝰ horum
contumacit̾ repugnat. eisq contra¬
hoc om̃ib catholicis auathematizan¬
dus appareat. Quauis igit᷑ & angi¬
stia tẽporis. festinatioq portitoris
cõpeller&. nos aliqua quȩ ꝓ cliuersis
heresibus agnoscendis atq uitandis
fuerant inserenda. preterire silen¬
tio : tamen si omiã quȩ in hoc opuscu¬
lo continent᷑ recensere. & notissima
prorsus habere ñ negligas: ex his po¬
teris cauta discretione etiã de ceteris
spũalit̃ iudicare. Apostolus enĩ dic̃.
quia spũalis iudicat omĩa. Quo unꝰ¬
quisq nr̃m ꝑuenit. in eo quo ꝑuenit

Expanded text:
ec interim quadraginta capitula ad regulam verae fidei firmissime pertinentia fideliter crede, fortiter tene, veraciter patienterque defende. Et si quem contraria his dogmatizare cognoveris, tanquam pestem fuge, et tanquam haereticum abjice. Ita enim ista quae posuimus fidei catholicae congruunt, ut si quis non solum omnibus, sed etiam singulis voluerit contraire, in eo quod singulis horum contumaciter repugnat, et his contrahoc omnibus catholicis anathematizandus appareat. Quamvis igitur et angustia temporis, et festinatio portitoris compulerit nos aliqua quae pro diversis haeresibus agnoscendis atque vitandis fuerant inserenda praeterire silentio, tamen si omnia quae in hoc opusculo continentur recensere et notissima prorsus habere non negligas, ex his poteris cauta discretione etiam de caeteris spiritaliter judicare. Apostolus enim dicit quia spiritalis judicat omnia : quo quisque nostrum perveniat, in eo quo pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
es. humilia te in om̃ib. Nr̃m gͦ est de mag¬
nitudine eoꝵ aliqͥd clicere. illoꝵ de magna
humilitate laudari. Eoceptis qͥ quib dã
illis coniuigatis patrib & matrib sc̃is. qͥb
icleo isti meliores ñ sunt quãuis coniuigati
ñ st̃. qͥa si coniugati eẽnt pares ñ eẽnt᷑. ce¬
teros om̃ino huius tẽporis coniugatos. uł
post ecꝑtũ concubitũ continentes a se su¬
perari non dubitent. ñ quantũ ab anna
susanna. sed quantũ ambȩ a maria supe¬
rant᷑. Qđ ad ipsã ꝑtin& scãm carnis in¬
tegritatẽ loquor. Nã quȩ alia sunt ma¬
rię merita quis ignorat. Mores itaq
congruos huic tanto ꝓposito adiungant.
ut de p̾pollenti p̃mio certã securitatem
gerant. scientes sane sibi atq om̃ib fide
ente & occidente uenientib. & si int̾ se
distinctas ꝓ meritis głȩ luce fulgentib.
hoc tam̃ magno in cõmune prestari. ut cũ

Expanded text:
es, tanto humila to in omnibus. nostrum ergo est de mages, tanto humila to in omnibus. nostrum ergo est de magnitudine eorum aliquid dicere, illorum de magna humilitate cogitare. exceptis igitur quibusdam illis coniugatis patribus et matribus sanctis, quibus ideo isti meliores non sunt, quamuis coniugati non sint, quia si coniugati essent, pares non essent, ceteros omnino huius temporis coniugatos, uel post expertum concubitum continentes, a se superari non dubitent, non quantum ab Anna Susanna, sed quantum ambae a Maria superantur. quod ad ipsam pertinet sanctam carnis integritatem, loquor; nam quae alia sint Mariae menta, quis ignorat? mores itaque congruos huic tanto proposito adiungant, ut de praepollenti praemio certam securitatem gerant, scientes sane sibi atque omnibus fidente et occidente uenientibus, etsi inter se distante pro meritis gloriae luce fulgentibus, hoc tamen magn
Abbreviated transcription (Latin):
ta prescribunt. Hoc quoq ideo de illis pa-¬
trib homines suspicant᷑. quia ipsi ꝑ incon-¬
nnentiã uł nuptias elegerunt. uł conui¬
gib intẽperant̃ utunt᷑. At uͦ continen¬
tes uł mares qͥ defunctis uocorib uł femi¬
nȩ quȩ defunctis uiris uł utriq qͥ pari
consensu continentiã dõ uouerunt. sciant
sibi quidẽ mercedis amplius quã coniuga¬
lis castitas poscit. sed scoꝵ patrũ nuptias qͥ
ꝓphetice coniungebant᷑. qͥ neq in concubitu
nisi ꝓlẽ. neq in ipsa ꝓle nͥ qđ in carne uen-¬
turo xp̃o ꝓficer& requi rebant. non solũ
ꝓ suo ꝓposito ñ contẽpnant.: uerũ etiam
suo ꝓposito sine dubitatione preponant.
Pueros quosq ac uirgines integritatẽ ipsam
dõ dicantes. multo maxcime cõmonemꝰ: ut
tanta norint humilitate tuendũ ẽẽ qd̃ in
terra interĩ uiuunt. quantomagis celi est
qd uouerunt. Hẽpe scriptũ ẽ. Quanto magnꝰ

Expanded text:
ta praescribunt. hoc quippe ideo de illis pata praescribunt. hoc quippe ideo de illis patribus homines suspicantur, quia ipsi per incontinentiam uel nuptias elegerunt uel coniugibus intemperanter utuntur. at uero continentes uel mares, qui defunctis uxoribus, uel feminae, quae defunctis uiris, uel utrique, qui pari consensu continentiam deo uouerunt, sciant sibi quidem mercedis amplius deberi, quam coniugalis castitas poscit; sed sanctorum patrum nuptias, qui prophetice coniungebantur, qui neque in concubitu nisi prolem neque in ipsa prole nisi quod in carne uenturo Christo proficeret requirebant, non solum prae suo proposito non contemnant, uerum etiam suo proposito sine dubitatione praeponant. Pueros quoque ac uirgines integritatem ipsam deo dicantes multo maxime commonemus, ut tanta norint humilitate tuendum esse, quod in terra interim uiuunt, quanto magis caeli est quod uouerunt. nempe scriptum est: quanto magnus
Abbreviated transcription (Latin):
ant continentiã satis suꝑq responsũ. ẽ.
si cam̃ capiunt ñ ẽẽ peccatũ qđ neq contra
naturã cõmittit᷑. qͥa ñ lasciuiendi sed gig¬
nendi causa illis feminis utebant᷑: neq con¬
cu morẽ quia illis tẽporib ea factitabant᷑.
neq contra p̃ceptũ qͥa nulla lege ꝓhibebant᷑.
llos uͦ qui illicite feminis usi sunt. uł arguit
inscripturis illis diuina sententia. uł nob̃
lectio iudicandos atq uitandos non adꝓban¬
dos imitandosue proponit. Nr̃os uero qui
coniuges habent quantũ possumꝰ ãmonemꝰ.
ne secdm suã infirmitatẽ de illis sc̃is patͥb
audeant iudicare. cõparantes ut ait apłs
sem&ipsos sibim&ipsis. & ideo ñ intelligen¬
tis quantas uires habeat animꝰ iustitiȩ con.¬
tra libidines seruientis. nec carnalib huu-¬
scemodi motib ad quiescant. eosq in con¬
cubitũ ultra generandi necessitatẽ ꝓlabi
atq ꝓgredi sinant. quantũ ordo naturȩ.
quantũ moꝵ consuetudo. quantũ legũ sci¬

Expanded text:
satis superque responsum est: si tamen capiunt non esse peccatum, quod neque contra naturam committitur, quia non lasciuiendi, sed gignendi causa illis feminis utebantur; neque contra morem, quia illis temporibus ea factitabantur; neque contra praeceptum, quia nulla lege prohibebantur. illos uero, qui inlicite feminis usi sunt, uel arguit in scripturis illis diuina sententia uel nobis lectio iudicandos atque uitandos, non adprobandos imitandosue proponit. Nostros autem qui coniuges habent, quantum possumus, admonemus, ne secundum suam infirmitatem de illis sanctis patribus audeant iudicare, conparantes, ut ait apostolus, semet ipsos sibimet ipsis et ideo non intellegentes, quantas uires habeat animus iustitiae contra libidines seruiens, ne carnalibus huiusce modi motibus adquiescat eosque in concubitum ultra generandi necessitatem prolabi aut progredi sinat, quantum ordo naturae, quantum morum consuetudo, quantum legum sci
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ ordinationis. & si aliqua culpo
quisquã ab officio remoueat᷑. sacramento
dñi semel imposito ñ carebit. quãuis ad
iudiciũ ꝑmanente. Generationis itaq
causa fieri nuptias. apłs ita testis est.
Uolo inquit uiniores nubere. & quasi ei
diceretur ut quid: continuo subiecit.
filios ꝓcreare. matres familias ẽẽ. Ad fi¬
dẽ autẽ castitatis illud ꝑtin&. Uxor non
hab& potestatẽ corporis sui sed uir. simi

Expanded text:
mentum ordinationis; et si aliqua culpa mentum ordinationis; et si aliqua culpa quisquam ab officio removeatur, Sacramento Domini semel impositiudicium permanente. generationis itaque causa fieri nuptias apostolus ita testis est. uolo, inquit, iuniores nubere. et quasi ei diceretur: ut quid? continuo subiecit: filios procreare, matres familias esse. ad fidem autem castitatis illud pertinet: uxor non habet potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita dicã nuptialit̃ usi sunt. Corũ qͥppe
usus ĩta se hab&. ut siquid in eis ẽ ꝑ carnis
cõmiaxtionẽ qd excedat generandi necessi¬
tatẽ. quãuis uenialit̃ factũ fuerit contami¬
natio sit. Nã quid expiat uenia. si omnino ñ
contaminat illa ꝓgressio. A qua contami¬
natione mirũ si immunes essent pueri sequen¬
tes agnũ. nͥ uirgines ꝑmanerent. Bonũ igit᷑
nuptiarũ ꝑ om̃s gentes atq om̃s homines
in causa generandi ẽ. & in fide castitatis.
te sacramenti. ꝑ quã nefas ẽ etiã repudio
discedente alteri nubere dũuir eiꝰ uiuit.
nec alterã ipsi causa pariendi. Quȩcũ sola
sit qua nuptiȩ fiunt. nec ea re ñ subsequen
te propt̾ quã fiunt. soluit᷑ uinculũ nupti¬
ale nͥ coniugis morte. quẽ ad modũ si fiat
ordinatio cleri ad plebẽ congregandã. etiã¬
si plebis congregatio non subsequatur.¬
man& tamen in illis ordinatis sacra¬

Expanded text:
ut ita dicam, nuptialiter usi sunt. earum quippe ut ita dicam, nuptialiter usi sunt. earum quippe usus ita se habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat generandi necessitatem, quamuis uenialiter factum fuerit, contaminatio sit. nam quid expiat uenia, si omnino non contaminat illa progressio? a qua contaminatione mirum si inmunes essent pueri sequentes agnum, nisi uirgines permanerent. Bonum igitur nuptiarum per omnes gentes atque omnes homines in causa generandi est et in fide castitatis; te sacramenti, per quam nefas est etiam repudio discedentem alteri nubere, dum uir eius uiuit, nec saltem ipsa causa pariendi: quae cum sola sit qua nuptite propter quam fiunt solvitur vinculum nuptiale nisi conjugis morte. Quemadmodum si fiat ordinatio cleri ad plebem congregandam, etiamsi plebis congregatio non subsequatur,manet tamen in illis ordinatis Sacra
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ non immerito dixxerĩ. de qͦ audiuit a dño.
In nsaac uocabit᷑ tͥ sem̃. Quanto gͦ citius ut
etiã sine uxore esso si hoc iuberet᷑ audir&
Vnde ñ frustra sȩpe miram nonnullos utri¬
usq seocus ab om̃i concubitu continentes. ne¬
gligent̃ obedire p̃ceptis. cũ ardent̃ arripu¬
erint ñ uti concessis. Unde qͥs dubitat & ex¬
cellentiȩ sc̃oꝵ illoꝵ patrũ atq matrũ filioᷤ
generantiũ ñ recte cõparari mares & femi¬
nas nr̃i tẽporis quãuis ab om̃i concubitu
immunes. in uirtute obedientiȩ minores.
etiãsi illis hominib & habitu animi de fuis¬
s& qđ in istoꝵ opere manifestũ ẽ : Sequant᷑
ergo agnũ pueri cantantes canticũ nouũ
sicut in apocalipsi scriptũ ẽ. qͥ cũ mulierib
se ñ contam inauerunt ñ ob aliud nisi quia
uirgines ꝑmanserunt. nec ideo se abitrent᷑
meliores ẽẽ primis patrib sc̃is. qͥ nuptus

Expanded text:
enim non immerito dixerim, de quo audivit a Domino, enim non immerito dixerim, de quo audivit a Domino, In Isaac vocabitur tibi semen . Quanto ergo citius, ut etiam sine uxore esset, si hoc juberetur, audiret? Unde non frustra saepe miramur nonnullos utriusque sexus ab omni concubitu continentes, negligenter obedire praeceptis, cum tam ardenter arripuerint non uti concessis. Unde quis dubitat et excellentiae sanctorum illorum patrum atque matrum filios generantium non recte conparari mares et feminas nostri temporis, quamuis ab omni concubitu inmunes in uirtute oboedientiae minores, etiamsi illis hominibus et in habitu animi defuisset, quod in istorum opere manifestum est? sequantur ergo agnum pueri cantantes canticum nouum, sicut in Apocalypsi scriptum est, qui cum mulieribus se non contaminauerunt, non ob aliud nisi quia uirgines permanserunt. nec ideo se arbitrentur meliores esse primis patribus sanctis, qui nuptiis,
Abbreviated transcription (Latin):
e consilio ẽ. ñ ex p̾cepto. Obedientiã uͦ illã
dico. quȩ p̃ceptis obtẽperat. Ideoq obedientia
p̃ceptoꝵ sine uirginitate qͥdẽ potest. sed sine
castitate eẽ ñ potest. Ad castitatẽ qͥppe
ꝑtin& ñ fornicari. ñ mechari. nullo concu¬
bitu maculari. quȩ qͥ ñ obseruant contra
dĩ p̃cepta faciunt. & ob hoc extorres st̃ a uir¬
tute obȩdientiȩ. Uirginitas autẽ ꝓpterea
potest ẽẽ sine obedientia. qͥa potest femina
consilio uirginitatis accepto & custodita
uirginitate. p̃cepta contẽpuere. sic̃ multas
sacras uirgines nouimꝰ. uerbosas. curiosas.
ebriosas. litigiosas. auaras. suꝑbas. quȩ om̃ĩa
contra p̃cepta sunt. & sic̃ ipsã euã inobedien¬
tiȩ crimina occidunt. Quaꝓpt̃ non solũ inobȩ¬
diens in obedienti. sed obedientior coniugata.
minꝰ obedienti uirgini p̃ponenda ẽ. Ex hac
obeclientia pat̾̃ ille qͥ sine uxore ñ fuit. ẽẽ sine
unico filio & a se occiso paratꝰ fuit. Unicũ

Expanded text:
entiam uero illam dico, qua praeceptis obtemperatur. ideoque oboedientia praeceptorum sine uirginitate quidem potest, sed sine castitate esse non potest. ad castitatem namque pertinet non fornicari, non moechari, nullo inlicito concubitu maculari: quae qui non obseruant, contra praecepta dei faciunt et ob hoc extorres sunt a uirtute oboedientiae. uirginitas autem propterea potest esse sine oboedientia, quia potest femina consilio uirginitatis accepto et custodita uirginitate praecepta contemnere: sicut multas sacras uirgines nouimus uerbosas, curiosas, ebriosas, litigiosas, auaras, superbas: quae omnia contra praecepta sunt et sicut ipsam Euam inoboedientiae crimine occidunt. quapdiens inobedienti, sed obedientior conjugata minus obedienti virgini praeponenda est. 31. Ex hac obedientia pater ille qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit. Unicum
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑent. nullomͦ tam̃ cõparabant᷑ delec¬
tationi eoꝵ qͥ ĩmolatione uescebant᷑. aut eaꝵ
qͥ quãuis licitas escas tam̃ ĩ moderatius assu¬
mebant. sic patres tẽporis ueteris testa¬
menti consulendi officio concũbebant. quo
delectatio illa naturalis nequaquã usq
ad inrationalẽ aut nefariã libidinẽ relaxa¬
ta. nec turpitudini stuproꝵ. nec conuiga.¬
toꝵ intẽꝑantiȩ conferenda ẽ. Eadẽ qͥppe
uena caritatis nc̃ sp̃ualit̃. tt̃ carnalit̾ ꝓpi
illã matrẽ ierłm: ꝓpagandi erant filii. Seo
diuersa oꝑa patrũ. ñ faciebat nͥ diuersitas
tẽpoꝵ. Sic autẽ necesse erat ut carnalit᷑ cor¬
rent. etiã ñ carnales ꝓpħȩ. sic̃ necesse erat

Expanded text:
acciperent, nullo modo tamen conparabantur delecacciperent, nullo modo tamen conparabantur delectationi eorum, qui inmolaticio uescebantur, aut eorum, qui quamuis licitas escas tamen inmoderatius absumebant, sic patres temporis ueteris testamenti consulendi officio concumbebant, quorum delectatio illa naturalis nequaquam usque ad inrationalem aut nefariam libidinem relaxata nec turpitudini stuprorum nec coniugatorum intemperantiae conferenda est. eadem quippe uena caritatis nunc spiritaliter, tunc carnaliter propter illam matrem Hierusalem propagandi erant filii; sed diuersa opera patrum non faciebat nisi diuersitas temporum. sic autem necesse erat. ut carnaliter coirent etiam non carnales prophetae,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in querenda ꝓle fornicarius uł ad ulteri¬
nus concubitꝰ. & qđ ẽ in luxuria uentris &
gutturis illicitꝰ cib. hoc ẽ in libidine nullã
ꝓlẽ querente illicitꝰ concubitꝰ. Ꝙ qđ ẽ in
hoc ẽ in coniugib uenialis ille concubitꝰ. Si¬
cut gͦ satius ẽ emori fame quã idolothitis
uesci. ita satius ẽ defungi sine liberis. quã
ex illicito coitu stirpẽ querere. Uudecumq
autẽ nascant᷑ homines. si parentũ uitia ñ sec¬
tent᷑ & dm̃ recte colant. honesti & salui ert̃.
Sem̃ enĩ hominis ex qͣlicũq homine. dĩ crea¬
tura ẽ. & ideo male utentib male erit.
ñ ipsũ aliqͣndo malũ erit. Sic̃ aut̃ filu boni
adulteroꝵ. nulla defensio ẽ ad ulterioꝵ.
sic mali filii coniugatoꝵ nullũ crim̃ ẽ nup¬
tiarũ. Pinde sic̃ patres tẽporis noui testa¬
menti ex officio consulendi alim̃ta sum̃tes.
quãuis ea cũ cdelectatione naturali carnis

Expanded text:
est in quaerenda prole fornicarius vel adulteriest in quaerenda prole fornicarius vel adulterinus concubitus. Et quod est in luxuria ventris et gutturis illicitus cibus, hoc est in libidine nullam prolem quaerente illicitus concubitus. Et quod est in hoc est in conjugibus venialis ille concubitus. Sicut ergo satius est mori fame quam idolothytis vesci, ita satius est defungi sine liberis quam ex illicito concubitu stirpem quaerere. Undecunque autem nascantur homines, si parentum vitia non sectentur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt: semen enim hominis ex qualicunque homine Dei creatura est, et eo male utentibus male erit, non ipsum aliquando malum erit. sicut autem filii boni adulterorum nulla defensio est adulteriorum, sic mali filii coniugatorum nullum crimen est nuptiarum. proinde sicut patres temporis noui testamenti ex officio consulendi alimenta sumentes, quamuis ea cum delectatione naturali carnis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ seu ñ agendũ tẽpoꝵ secreta distinctio. ut
ñc melus faciat qͥ nullã duxerit. nͥ se con¬
tinere ñ possit. Tunc autẽ etiã plures in¬
culpabilit᷑ ducebant. & qͥ sȩ multo facilius
continere possent. nͥ pietas illo tẽpore aliud¬
postulass&e. Sic̃ enĩ sapiens & iustꝰ qͥ iã concu¬
piscit dissolui & ẽẽ cũ xp̃o. & hoc magis op¬
timo delectat᷑. ñ iã hic uiuendi cupiditate
sed consulendi officio. sumit hic alim̃tũ ut
maneat in carne qd necessariũ ẽ ꝓpt̾ alios.
sic misceri feminis iure feminarũ officiosũ
fuit t̃c scĩs uiris. ñ libidinosũ. Qd em̃ ẽ cibus
ad salutẽ hominis. hoc ẽ concubitꝰ ad salutẽ
generis. & utrũq ñ ẽ sine delectatione car-¬
nali. Quȩ tam̃ modificata & tẽꝑate refrenata.
in usũ naturalẽ reclacta. libido eẽ ñ potest.
Qd ẽ autẽ in sustentando uictu illicitꝰ cib. hoc

Expanded text:
dum seu non agendum temporum secreta distinctio, ut dum seu non agendum temporum secreta distinctio, ut nunc melius faciat qui nec unam duxerit, nisi se continere non possit, tunc autem etiam plures inculpabiliter ducebant et qui se multo facilius continere possent, nisi aliud pietas illo tempore postularet. sicut enim sapiens et iustus. qui iam concupiscit dissolui et esse cum Christo et hoc magis optimo delectatur, non iam hic uiuendi cupiditate, sed consulendi officio sumit alimentum, ut maneat in carne, quod necessarium est sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali, quin usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod est autem in sustentando victu illicitus cibus, hoc