comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ a d̾o. Que eĩ st̃ a d̾o ordĩata st̃. hĩc est.
uñ gentilẽ in p̃tate tñ põitũ honorifica
mꝰ h ip̃e indignus sit qui deiordinem
tenẽs gr̃as agit dy̾a ͦ p̃tas eĩ exegit qr
m̾et᷑ honorem. Namido pħomi future
famis sõpniũ reuelatũ est et nabugo¬
donosor alus secũ assiscentib solꝰ filiũ

Expanded text:
enim sunt, a Deo ordinatae sunt . Hinc est ut gentilem, in potestate tamen positum, honorificemus, licet ipse indignus sit, qui Dei ordinem tenens gratias agit diabolo. Potestas enim exigit, quia meretur honorem. Nam ideo Pharaoni futurae famis somnium revelatum est : et Nabuchodonosor aliis secum assistentibus solus filium
Abbreviated transcription (Latin):
dinis regał. Si aĩa q̃ peccau̾it ip̃a mo¬
riet᷑. quid ẽ ut achor filius carim pecca¬
lio sensu scriptura loquta est qmͣ
ꝓpõitũ est. Non eĩ de hac morte que
coĩs utiq om̃ib ẽ dix̃. S deilla q̃ appel
lat᷑ ẜa. ħ em̃ pc̃cores suscip̃. Ilł aũt qui ĩ
pugͣ mortinst̾ nõ pccm achar redditũ ẽ
sed obfint ilł ne ꝓtectione diuina adiu¬
ti ĩualesc̾ent hostib nec eĩ cãachar ĩfir¬
ti sũt. s dei auxilio m̃ime muniti ut dũ
fortit̾ face̾ neqũt occid̾ent᷑. Nã panci fu¬
erũt ꝯ̃ młtos uñ et suꝑati noscunt᷑. Alla
ergo in iusticia et uolũtate dei est. ĩ pt̃ate
mus ppłi duo noĩa posuit ut ex no¬
mĩb m̾ita eoꝵ possĩt intelligi. Nã
utiq qui ifrł cognõĩatus ẽ pͥmus iacob
dicetatur colluctatus emĩcũ saluatore

Expanded text:
ipsamorietur, quid est ut Achar filius Charmi peccaAlio sensu Scriptura locuta est quam propositum est. Non enim de hac morte quae communis utique omnibus est, dixit; sed de illa quae appela. haec enim peccatores suscipit, illis autem qui in pugna mortui sunt non peccatum Achar redditum est, sed obfuit illis, ne protectione diuina adiuti inualescerent hostibus. nec enim causa Achar infirmati sunt, sed dei auxilio minime muniti, ut, dum fortiter facere nequeunt, occiderentur. nam pauci fuerunt contra multos, unde et superati noscuntur. nulla ergo iniustitia in uoluntate dei est. in potestaius populi duo nomina posuit, ut ex nominibus merita eorum possint intellegi. nam utique qui Israhel cognominatus est prius Iacob dicebatur. conlu
Abbreviated transcription (Latin):
pħ̾am ad pc̃cores loquit᷑ deus dicẽs fa¬
ciam uobis mala .i. penis uos agam
buit ab ip̃odc̃a ẽ esse mors cñ nõ ex ip̃o
sit s ex hoc qui peccauit. ¶ Eadẽ rõe
pauꝑtas et dĩcie a d̾o st̃. Quidã eĩ hñ¬
tes timorẽ deu luxiam sꝑm̃it. Uitam
lũ nõ au̾tũt hiꝰ crementũ faciũt bono¬
rũ. Scciptũ ẽ enĩ ĩ ꝓu̾bis pauptatẽ
et ignobilitatẽ ausũ disciplina. at
hii & qui tĩorẽ dei nõ hũt soluciꝰ uiuẽ¬
tes et egenũ despici ͭ ͤ ᷤᷤ sicut scciptũ ẽ ĩ
ĩopia erũt nõ solũ negłutes et ĩpuidi
ccͣ se. u̾m ĩ cõtemptoies date legͥis. li
mͦ facit deus pamnpes et dĩtes qr dũ offẽsio
legis parit egestcitẽ a d̾o fĩdr auctore le¬
gis et cũ ciliqͥ t̾rore disciplinã legis custo¬
diuĩt ai d̾o auctore legis diuites fuint.
onnescius dd̾ dĩnam ẽẽ trriditõe
in officio ordinis regas idcͥco scuul
menidem ad huc traditõe põitũ honori¬

Expanded text:
am ad peccatores loquitur deus dicens: faciam uobis mala, id est \'poenis uos agam\'. buit, ab ipso dicta est esse mors, cum non ex ipso sit, sed ex hoc qui peccauit. Eadem ratione paupertas et diuitiae a deo sunt. quidam enim habentes timorem dei luxuriam spernunt, uitam usmodi crementum faciunt bonorum. Scriptum est enim in Proverbiis, Paupertatem et ignobilitatem aufert disciplina . At hi qui timorem Dei non habent, solutius viventes et egenum despicientes, sicut scriptum est, in inopia erunt, non solum neclegentes et inprouidi circa se, uerum etiam contemptores datae legis. hoc modo facit deus pauperes et diuites, quia, dum offensio legis parit egestatem, a deo fieri dicitur auctore legis et, cum aliqui terrore disciplinam legis custodiunt, a deo auctore legis diuites fiunt. on nescius Dauid diuinam esse traditionem in officio ordinis regalis idcirco Saul in eadem adhuc traditione positum honori
Abbreviated transcription (Latin):
subiec̃ dicens. Melior ͤ cans nuiꝰ inleoe
mortuo quia sicut leo oĩb feris fortior
est ĩ et xͥctnntas oĩb sectis. Si quis ergo
quirat salutẽ qmͣ ꝓdidit apostata quici
camẽ & gentilẽ signatũ sciluator oñdit
dicẽs. Non l accipe panẽ filioꝵ et mut̾e

Expanded text:
subjecit, dicens, Melior est canis vivus leone mortuo: quia sicut leo omnibus feris fortior est, ita Christianitas omnibus sectis. Si quis ergo quirat salutem, quam perdidit apostata. At siCanem autem, gentilem significatum Salvator ostendit dicens, Non licet accipere panem filiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uelcitionib en futuracemẽtes. quis
per eandẽ fidem salui ficrent: populũ
tñ saluũ fucere non poterant. em po¬
pulus scine si per totuortem consi¬
deret. Nam de toto oibe eccłiam ierłm
celestemcongregat panci sũt: quia
ina angustia pancoꝵ est. in nuuũtã cõ¬
gregati quotquot existere potuerunt
ex quo euñgeliũ dicatur et quo quot
poterunt us in finem scłi per omnes
ceperũt. implet sc̃oꝵ beatissimũ cuta¬
tis sempitue statuit suꝑbienti gͦ ppło
lex positaest: ut qm̃ gr̃amcaritatis insi
humiliatus accipere non poss. et sine
hac gr̃a nuillomodo p̾cepta legis ĩpłet
trans aressione huiliaretur ut queret

Expanded text:
entes, quamvis per eamdem salvi fierent, populum tamen salvum facere non poterant. Qui populus sane, si per totum orbem consideretur nam de toto orbe Ecclesiam Jerusalem coelestem congregat, pauci sunt, quia via angusta paucorum est: in unum tamen congregati, quotquot existere potuerunt, ex quo Evangelium praedicatur, et quotquot poterunt usque in finem saeculi per omnes ceperunt, implent sanctorum beatissimum civitatis sempiternae statum. Superbienti ergo populo Lex posita est, ut quoniam gratiam charitatis nisi humiliatus accipere non posset, et sine hac gratia nullo modo praecepta Legis impleret, transgressione humiliaretur, ut quaere
Abbreviated transcription (Latin):
mandũ testamentũ eius. quia ꝯsiliũ
mutare iam non põt. hec moniutabi¬
litas ꝓmissionis dei ualet ad confrr¬
mandũ heditatem abrahe. cuiꝰ fides
deputata est ad iusticiam. Et ido sem̃
abrahe cui t̾re sunt ꝓmissiones: xp̃m
dicit apłus. hoc est omĩs xͥanos fide mi¬
tantes abrahm. Qd ad sigularitatem
redigit ꝯmendando qd nõ dcm̃ est et se¬
minib s semini tuo. quia et una est
fides et non possunt simłr iustificari
qui inũt ex oꝑib carnalit̾. cũ hiis qui
iuuũt ex fide spũalit̾. Innicibilit aͥ
qd̃ infert lex. nondũ data erat. nec pos¬
set post tot annos itadari ut gntiquas
habrahe ꝓmissiones irritas feceret.si
.n. lex iustificat: non est iustificatus
abrahm̃. qui multũ ante legem frus
Qd̾ quia dicere nõ possunt: cogimii
fateri. non legis operib instificari h¬
minẽ. s fide simł etiam uos cogiti¬
tellig̾e om̃s antiquos qui iustificat

Expanded text:
ejus, quia consilium mutare jam non potest; hoc incommutabilitas promissionis Dei valet ad confirmandam haereditatem Abrahae, cujus fides deputata est ad justitiam . Et ideo semen Abrahae, cui dictae sunt promissiones, Christum dicit Apostolus, hoc est omnes Christianos fide imitantes Abraham: quod ad singularitatem redigit, commendando quod non dictum est, Et seminibus, sed, Semini tuo; quia et una est fides, et non possunt similiter justificari qui vivunt ex operibus carnaliter, cum his qui vivunt ex fide spiritualiter. Vincd infert, Lex nondum data erat, nec posset post tot annos ita dari, ut antiquas Abrahae promissiones irritas faceret. Si enim Lex justificat, non est justificatus Abraham, qui multum ante Legem fuit. Quod quia dicere non possunt, coguntur fateri non Legis operibus justificari hominem, sed fide. Simul etiam nos cogit intelligere, omnes antiquos qui justif
Abbreviated transcription (Latin):
nemdici. ex illa eiusdem apłi sencentia
fir planius. cũait. unus .n. deus. inius
iħ mediatordei et hominũ. homox̃e¬
ilresus. Medicitor ergo interdu et dm̃ie
non poss.quie unus est deus. Media¬
torantẽ m̃ius non est. quia inter ałi¬
quos medius est. Angeli porro qui nõ
lapsi sunt a conspectudei: mediatoie
non opus habent per queni reconcili¬
ent᷑. Item angeli qui nllo sucdente
spontameai preuaricatione lapsi sunt.
rer mediatorem nõ reconciliant. Xes¬
tat ergout qui mediatore supbo dia¬
tolo supbiam suadente deiectus estr
uediatore hu̾ili xp̃o hu̾ilitatem ꝑsuri¬
tente erigatur. Nam si filius dei iuã¬
turali equalitate patris mauere uellet.
noc se exmamret formani seru accipi¬
eus. nõeẽt. mediator dei et hominiiq¬
ip̃a truntas inuis deus est: eadẽ intrib.
potre et filio et sp̃u sc̃o deitatis et̾intate.
et equalitate constentie. sic itaq u¬
cus filius dei mediatordei et honrau
uetus est: cũ u̾bũdei. deus a puodeu

Expanded text:
ntentia fit planius, cum ait: Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum homo Christus Jesus . Mediator ergo inter Deum et Deum esse non posset, quia unus est Deus: mediator autem unius non est, quia inter aliquos medius est. Angeli porro, qui non lapsi sunt a conspectu Dei, mediatore non opus habent, per quem reconcilientur. Item angeli qui nullo suadente spontanea praevaricatione sic lapsi sunt, per mediatorem non reconciliantur. Restat ergo ut qui mediatore superbo diabolo superbiam persuadente dejectus est, mediatore humili Christo humilitatem persuadente erigatur. Nam si Filius Dei in naturali aequalitate Patris manere vellet, nec se exinaniret, formam servi accipiens ; noin tribus, Patre et Filio et Spiritu sancto, deitatis aeternitate et aequalitate constante. Sic itaque unicus Filius Dei, mediator Dei et hominum factus est, cum Verbum Dei Deus apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ciifodiretur qui nondũ potat ee
ĩnsibiliũ fide iuuere et ip̃e tumore i stũ
solueret suscipiendo qd̵ timebat᷑. Qui
timore sublato domudare poterat ca¬
ritatis. Nec nĩchil ꝙ maledictus est ap¬
pellatus qui pendet in ligno contume¬
lia ind̾m putanda est. Ex parte quippe
mortali pependitm ligno. Mortalitas
aũt unde sit: notum fit credentib. Ex
pena quippeest et maledictõe pcc̃i primi
hominis ꝙͣ dñs suscepit. et peccatant̃a
ptulit corpore suo ꝑ ligͥnum. Siergodi¬
ceretur mors maledicta est: nemo ex¬
diti ligno. ut mortem moriendo supa¬
retur. Eademgͥ maledicta que uicta
Item sidic̾e̾tur pcc̃m maledictũ ẽ. neõ
miraretur. Quid aũt pependit ĩ ligno
nsi ꝓcc̃m uet̾is hominis qd̾ dñs ꝓnob̃¬

Expanded text:
nondum poterant ex invisibilium fide vivere; et ipse timorem istum solveret suscipiendo quod timebatur, qui timore sublato donum dare poterat charitatis. Nec in hoc quod maledictus est appellatus qui pendet in ligno, contumelia in Dominum putanda est. Ex parte quippe mortali pependit in ligno: mortalitas autem unde sit, notum est credentibus; ex poena quippe est, et maledictione peccati primi hominis, quam Dominus suscepit, et peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum . Si ergo diceretur, Mors maledicta est; nemo exni pependit in ligno, ut mortem moriendo superaret? eadem igitur maledicta, quae victa est. Item si diceretur, Peccatum maledictum est; nemo miraretur: quid autem pependit in ligno, nisi peccatum veteris hominis, quod Dom
Abbreviated transcription (Latin):
caret: et iam nulgo quppe dicunt᷑ euea.
quoꝵ mimus manet. si .n. oblitieẽnt
hoĩes: et oblictatũ eẽt de mnemoxiatẽpo
tis. qd̾ xp̃c ꝓ hoĩbus mortuus est uere
morerentur. Nũc añt tauꝙͣ eneai per¬
menet crucis fides. ut cũ alii nascant¬
ip̃am tñ sublimen pingn̾e inueniant.
quã intuendo sanent᷑. Non gͥ mirum
si demaledicto iucit maledictũ qui
unicit de morte mortem. et de peccato
peccatũ. et de ẜpente spentem. Maledc̃a
añt mors. maledictũ peccatũ. M aledõs
serpens. et hec onũa incruce triũphcita
sũt. Maledictus gͥ om̃is qͥ pẽdet ĩ ligno.
Quia ergonon ex oꝑib legis. s ex fide
iustificat xp̃c credentes in se: timor male¬
dictionis crucis ablatus est. caritas bene¬
dictionis abrahe pp̃exemplum fidei per¬
inanet ad gentes.
accipicmus .i. ut non qd timetur
incarue. s qd spũdiligitur. Credituris

Expanded text:
caret. Etiam vulgo quippe dicuntur aenea, caret. Etiam vulgo quippe dicuntur aenea, quorum numerus manet. Si enim obliti essent homines, et oblittus pro hominibus mortuus est, vere morerentur: nunc autem tanquam aenea permanet crucis fides, ut cum alii moriantur, alii nascanttamen sublimem permanere inveniant, quam intuendo sanentur. Non igitur mirum si de maledicto vicit maledictum, qui vicit de morte mortem, et de peccato peccatum, de serpente serpentem. Maledicta autem mors, maledictum peccatum, maledictus serpens; et haec omnia in cruce triumphata sunt. Maledictus igitur omnis qui pendet in ligno. Quia ergo non ex operibus Legis, sed ex fide justificat Christus credentes in se, timor maledictionis crucis ablatus est: charitas benedictionis Abrahae propter exemplum fidei permanet ad Gentes. accipiamus: id est, ut non quod timetur in carne, sed quod spiritu diligitur, credituris
Abbreviated transcription (Latin):
eũ fecisse ꝓuob̾ addeus ut de pc̃co condẽp¬
naret pc̃c. Non .ii. et uetus homo ur̃
simł crucifigeretur. sic̃ idem apłus ali¬
figura penderet: ut euacuaret᷑ corpus
peccati. ut ultra non ẜmamus peccato.
In eius poc̃i et mortis figura et moyses
in heremo ꝑ lignũ Exultauit ẜpentem.
ꝑsuasione quippeserpentis homo in dãp¬
nationem moitis cecidit: Ita seipens
mors dñi pendebat in ligno. Quis añt
abhorreret sidiceretur. maledictꝰ ẜpens
qui pendet in ligno : et tam̃ mortem car¬
nis dm̃ prefigurans ẜpens pendebat ĩ
ligno. cui saccamento ip̃e dñs attestat᷑
est. dicens. Sicut exaltainit moyses ser¬
pentẽ in heremo: ita exaltari oportet fi¬
meliã dñi moysen fecisse aliquis di¬
xerit. cũ tantã in ea ccuce salutem ho¬
ninũ esse coguosceret. Ut non obaliud
ad eius iudiciũ serpentẽ illũ erig̾e mb̾et:
iisi ut eũ intuentes qui morsi ci serpẽ¬
tib morituri erant. ꝯtimo sanarent᷑.

Expanded text:
condemnaret peccatum . Non enim et vetus homo noster simul crucifigeretur, sicut idem apostolus alifigura penderet, ut evacuaretur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato . In cujus peccati et mortis figura, etiam Moyses in eremo super lignum exaltavit serpentem . Persuasione quippe serpentis homo in damnationem mortis cecidit. Itaque serpens mors Domini pendebat in ligno. Quis autem abhorreret, si diceretur, Maledictus serpens qui pendet in ligno? Et tamen mortem carnis Domini praefigurans serpens pendebat in ligno, cui sacramento ipse Dominus attestatus est, dicens: Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, ita exaltari oportet Fimeliam Domini Moysen fecisse aliquis dixerit, cum tantam in ea cruce salutem hominum esse cognosceret, ut non ob aliud ad ejus indicium serpentem illum erigere juberet, nisi ut eum intuentes qui morsi a serpentibus moritur erant, continuo sanarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Einde intulit. sic stulti estis. ut cũ
in contriaest. Ordo est antem a carna¬
lib a spũalia surg̾e. nõ aspñalibus
ad carnalia cadete. sicut istis acciderat.
Et hoc enũgeli cõu̾sio retrorsum. qd
quia bonũ non est. nõ ẽ enũgeliũ cũ ħ
ammũtiantur ꝙ aũt dicit. tantapassi
estis multaiam ꝑfidẽ colleranert
nõ timore tanꝙͣ sub lege positi. s mag̾
in ip̃is ptissionib cantate timorem ius
sine cã ergo inquit tanta passiestis.
qui ex caritate q̃ in nob̾tanta sustimi¬
it ad tumorem relabi nultis. sitñ sine

Expanded text:
inde intulit: Sic stulti estis, ut cum ni contraria est: ordo est autem a carnalibus ad spiritualia surgere, non ab spiritualibus ad carnalia cadere, sicut istis acciderat. Et haec est Evangelii conversio retrorsus: quod quia bonum non est, non est Evangelium, cum hoc annuntiatur. Quod autem dicit, Tanta passi estis; multa jam pro fide toleraverant, non timore, tanquam sub Lege positi, sed magis in ipsis passioniSine causa ergo, inquit, tanta passi estis, qui ex charitate, quae in vobis tanta sustinuit, ad timorem relabi vultis; si tamen sine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de d̾o est ne alteꝵ abs eo qui nuis
est face̾ credatur. S intellectũ dat ut
crecamꝰ ea rõe intrim ͭ ͤ c̾aiture salu¬
tem consist̾e̾. quia una ẽ eoꝵ dñntas
n enĩ possent sił nĩgi et inordine poi
c̾atoret c̾ature dñs et ẜuiet̾nitas ⁊¬

Expanded text:
 absque eo qui unus est, facere credatur. Sed intellectum dat, ut credamus ea ratione in Trinitate creaturae salutem consistere, quia una est eorum divinitas. Neque enim possent simul jungi et in ordine poni Creator et creaturae, Dominus et servi,
Abbreviated transcription (Latin):
bam̃ ut consuleret᷑ simpliciores ne se
forte ĩdignos putarẽt gr̃a dei qr mũne
sũt lr̃is forensib eruditi. cũ mag̾ adl
laudẽ ꝓficiat sĩplicitas eoꝵ qũ ꝙ pru¬
Scũt enĩ in bonis oꝑib requiesce deũ
et fidem q̃re non cultũ ẜmone legñt eĩ
dicentẽ dnm in quo requiescã nͥ ĩ hũili
et mansueto et tremẽte u̾ba .m. ꝙͣ obiẽ

Expanded text:
 ut consuleretur simplicioribus, ne se forte indignos putarent gratia dei, quia minime sunt litteris forensibus eruditi, cum magis ad laudem proficiat simplicitas eorum, quSciunt enim in bonis operibus requiescere Deum, et fidem quaerere, non cultum sermonem. Legunt enim dicentem Dominum, In quo requiescam, nisi in humili et mansueto et tremente verba me
Abbreviated transcription (Latin):
camał d̾dꝰ est qui mũdi rõ infectus nc¬
gat cłr quid fieri ꝙͣ nouit. ¶ Aᵈ it̾m
sissolent sua t̾giu̾scitõe ꝓpon̾e. stũt enĩ
uolũ ͭ ͤ pĩgenuit filiũ auͥ nõ. ut cũ au¬
dierint utiq uolũ ͭ ͤ statĩ ut mimici
filii dei Rendeant. ergo uolũtas ante
filiũ ẽ ut ex ħ nõ et̾mis appeat cũ nõ
erit uolũtas s et ante pr̃em. qr cã ge¬
n̾atõis p̃r et filius ẽ ĩ fidelitas carna¬
les sẜꝰ sequit᷑ inom̃ib. Sic .n. ĩducit
cãm dei .q. hõis. ut ante delit̾au̾it et ex¬
optinũ faciant. Si enĩgñauit ĩquiũt

Expanded text:
cendus est, qui mundi ratione infectus negat aliter quid fieri quam nouit. Aliud iterum adsolent sua tergiuersatione proponere. aiunt enim: \'uoluntate pater genuit filium aut non? ut, cum audierint: utique uoluntate\', statim ut inimici filii dei respondeant: \'ergo uoluntas ante filium est, ut ex hoc non aeternus appareat, cum non erit voluntas, sed et ante Patrem; quia causa generationis Pater et Filius est. Infidelitas carnales sensus sequitur in omnibus. Sic enim inducit causam Dei quasi hominis, ut ante deliberaverit et exadoptivum faciant. Si enim generavit, inquiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet statĩ sb̾iecit dicens cuiꝰ teni̾¬
tis pcc̃a tenebũt᷑ s cuiꝰ remiseritis re
cõmẽdatiores hẽantur. uñcipłs dic̃
ad thimotheũ. Noliinqͥt negligere
gr̃am que ẽ in te que data ẽ tibi per

Expanded text:
tinet, statim subjecit dicens, Cujus tenueritis peccata, tenebuntur; et cujus remiseritis, recommendatiores habeantur. Unde Apostolus dicit ad Timotheum, Noli, inquit, negligere gratiam quae est in te, qu
Abbreviated transcription (Latin):
celestes et scõs angłos ut hoĩem çido¬
rent dec̾oat᷑. S absit quia deus nł stul¬
tũ dec̾uit maxime cũ nõ licerit u̾ deu
adorari qnͣto mag̾ in ceł rexeĩ adorcit᷑
in ceł et in terra. Legimꝰ nam qr u̾bũ
cato fcm̃ est. ħ est m̃istro sc̃o ĩ carnatũ¬

Expanded text:
coelestes et sanctos Angelos ut hominem adorent, decrevit. Sed absit, quia Deus nihil stultum decernit, maxime cum non liceat nisi deum adorari; quanto magis in caelis! rex enim adoratur in caelis et in terra. Legimus namque quia uerbum caro factum est, hoc est ministro sancto spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
signoꝵr uͥtutib cõmentata. s ñc illd
estifrrodem mõ ũ designata st̃ a nob̃
intelligũt᷑ u̾ dies pentecostes. Uñ et
qua rõne tractus sit congrue dinos¬
camꝰ. Scripture et enĩ dñce sẜ u̾ suos
sollicitis et deuotis ciꝑiũt indigentib
iclandũt nec eĩ par erat ũ res q̃ m̾itis
post ebdomadã dm̃cus dies pͥmus est
in quo adimpletũ est pasche mist̾ium
in redemptõem salutis hũane. qr sp̃ pꝰ¬

Expanded text:
. sed nunc illud est, si eodem modo ut designata sunt a nobis intellegantur, ut dies pentecostes unde et qua ratione tractus sit congrue dinoscamus. scripturae etenim dominicae sensus suos sollicitis et deuotis aperiunt, indiligentibus claudunt. nec enim par erat, ut res, quae meritis post ebdomadam dominicus dies primus est, in quo adimpletum est paschae mysterium in redemptionem salutis humanae —
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam ꝓpagande proli. Qd̃ lib emĩ ħ ꝙͣ in cõ¬
tmentia suspicanda est. tanti iuri in illa p̾
set ⁊ alios procreare. S multo ẽ absoluciꝰ
de adolescentula potuisse semorẽ. qd semor
de semore nõ posset.ansi deꝰ illic miracł̾m
p̾stitiss. maxime pp̃ sarre nõ solũ etatem
nerũ etiã sterilitatem. Sane aq̃ grãdioris
etatis ut sic̃ scͥptura loquit᷑ plenũ dieru

Expanded text:
opagandae proli. Quodlibet enim hic quam incontinentia suspicanda est tanti viri, in illa praset et alios procreare. Sed multo est absolutius de adolescentula potuisse seniorem, quod senior de seniore non posset, nisi Deus illic miraculum praestitisset, maxime propter Sarae non solum aetatem, uerum etiam sterilitatem. sane etiam grandioris aetatis et, sicut scriptura loquitur, plenum dierum
Abbreviated transcription (Latin):
illa fuisse fc̃a ꝓph̃iceat in utriusq ꝑsoni
mulierũ eaꝵ q filioꝵ duo testamenta.
ad futurorũ p̾mĩciatõm allegorica signi¬
ficatõ figuraret. Uñ in isto qͦ abrahe fcõ
aliquid tale querend̾ est ⁊ si nõ facile oc¬
currat ego interim ꝙ occurrit munera
q̃ acceꝑunt filii cõcubinarũuident᷑ mͥ
significare q̃dã dei dona uł insacrametis
uł in quibq signis ⁊̃ carnali ppło iudeor
⁊hereticis data uelut filiis cõcubinarũ.
cũ hereditatis mims quod ẽ caritas et
uita et̾na nõ nͥ ad ỹsaac ꝑtineat hoc ẽ ad
¶Uid sibi uult qd̾ scͥptũ ẽ ħ sũt uoĩa fi
Non eĩ satis elucet cũ additũ sit scd̃m no¬
mina gen̾atõnũ eoꝵ. cũ hii soliuoĩent᷑
qͥͦs ille genuit.nõ aͥ qui ab ip̃is genẽtist̃
insi forte liatõnes ex illis ꝓpagate eoꝵ noĩb¬

Expanded text:
illa fuisse facta prophetice, ut in utrisque personis mulierum earumque filiorum duo testamenta ad futurorum praenuntiationem allegorica significatio figuraret. unde in isto quoque Abrahae facto aliquid tale quaerendum est. etsi non facile occurrat, ego interim quod occurrit. munera quae acceperunt filii concubinarum uidentur mihi significare quaedam dei dona uel in sacramentis uel in quibusque signis etiam carnali populo Iudaeorum et haereticis data uelut filiis concubinarum, cum hereditatis munus, quod est caritas et uita aeterna. nonnisi ad Isaac pertineat, hoc est ad id sibi uult quod sNon enim satis elucet cur additum sit, Secundum nomina generationum eorum, cum hi soli nominentur quos ille genuit, non etiam qui ab ipsis geniti sunt: nisi forte quia nationes ex illis propagatae eorum no
Abbreviated transcription (Latin):
exħ cogit ulla nccͣitas ꝑrecapitulatiõe
putare narratã ꝓfacionẽ ysaae ĩ gerara
S qusibi diuturno tp̃re fiusse scribitur
ysaac ⁊ puteos fodisse ⁊ dehiis cõtẽdis¬
se ꝯ⁊ditatũ fuisse peccuma mirũ nͥ recapi¬
tulando ista ꝯmemorant᷑ que ĩo fũant
p̃tmissa ut pͥmũ de filiis eiꝰ usq ad illũ
locũ delenticula narratõ ꝑueniret. qo.¬
¶ Deo qd̃ scͥptũ ẽ de ysaac bndix̃ hexu.
aũt eũ dñs et exaltatꝰ ẽ homo ⁊ ꝑcedẽs
maior fiebat quoadusq magnus fcũs
est ualde ẜi terrenã felicitatẽ dcm̃ seq̃¬
tia docent. Exequit᷑ enĩnarrator easdẽ
eis diuicias quib magus feũs ẽ ⁊ hinc
motus est abimalech. Simuit illũ ibi
ẽẽ ne potencia eiꝰ sibi eẽt infesta. Qaͣu¬
ꝙͣ gͦ spiritale aliꝙͦ ista significẽt tũ sui¬
eũ dñs ut sana fide intelligams q⁊ ista
tpralia dona uee dari posse. nec sperari.

Expanded text:
ex hoc cogit ulla necessitas per recapitulationem ex hoc cogit ulla necessitas per recapitulationem putare narratam profectionem Isaac in Gerara. sed quia ibi diuturno tempore fuisse Isaac scribitur et puteos fodisse et de his contendisse et ditatum fuisse pecunia, mirum nisi recapitulando ista commemorantur, quae ideo fuerant praetermissa. ut primum de filiis eius usque ad illum locum de lenticula narratio perueniret. In eo quod scriptura est de Isaac: benedixit autem eum dominus. et exaltatus est homo et procedens maior fiebat, quoadusque magnus factus est ualde, secundum terrenam felicitatem dictum sequentia docent. exsequitur enim narrator easdem eius diuitias, quibus magnus factus est: motus est Abimelech. Timuit illum ibi esse ne potentia ejus sibi esset infesta. Quamquam ergo spiritale aliquid ista significent, eum Dominus: ut sana fide intelligamus etiam ista temporalia dona nec dari posse nec sperari d
Abbreviated transcription (Latin):
utrũpostea ꝙͣ es auuendidit pͥmo genita
sua cibo lenticule post illã quippe narratõe
ħ narrari icipit. an ut fĩ sol precapitulatõ¬
nẽ uarrator ad ea reu̾sus sit cũ progressus
de filiis eis ad eũ locũ puenisset qͥ delenti¬
cula ꝯmemoratꝰ est. Mouet ãt qr ip̃̾e mu
intur abymelech qui q̃ sarram cõcupnne¬
rat. Ip̃i enĩ paranimphus ⁊ pͥnceps mi¬
licie qui ibi ꝯmemorati sũt q̃ hic ꝯmeno¬
rantur utrũ uł iuere potuerĩt. Qũi enĩ
fcũs est amicus abrahe nõdũnatꝰ erat
ysaac s iam ꝓmisss. Ponauis anͣ ãmũ
ꝙͣ nasc̾etur ysaac illud fiusse fcm̃. dñ
fuisse annos. funt ãmi etatis ysaac us
ad illd̾ fcm̃ filioꝵ eis aircit̾ octognnta. ado¬
lescentẽ accipiams fiunsse abimalech qũ
inrẽm ip̃ius cõcupiuit ⁊ abrahe amicus
est fcũs. Potuit g̾ iam ẽe qͣiͣ centanaris
si pta illud fem̃ filioꝵ suoꝵ perrexit in
eã t̾ram famis nc̃citate ysaac. Nõ ergo

Expanded text:
utrum posteaquam Esau uendidit primogenita sua cibo lenticulae — post illam quippe narrationem hoc narrari incipit — an, ut fieri solet, per recapitulationem narrator ad ea reuersus sit. cum progressus de filiis eius ad eum locum peruenisset, qui de lenticula commemoratus est. mouet autem — qu Saram concupiverat, ipsius enim paranymphus et princeps militiae qui ibi commemorati sunt, etiam hic commemorantur, utrumvel vivere potuerit. Quando enim factus est amicus Abrahae, nondum natus erat Isaac, sed jam promissus. Ponamus ante annum quam nasceretur Isaac illud fuisse factum: deinde fuisse, fiunt anni aetatis Isaac usque ad illud factum filiorum ejus circiter octoginta. Adolescentem accipiamus fuisse Abimelech, quando matrem ipsius concupivit, et Abrahae amicus est factus. Potuit ergo jam esse quasi centenarius, si post illud factum filiorum suorum perrexit in am terram famis necessitate Isaac. non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa pr̃m nõia singuli cõmemorane¬
rũt ut temedicatur duas solas esse
cãs quib id recte fi̾ potu̾it. Cum tñ
ad soluendam questionem uł unã
inuenire sufficiat.

Expanded text:
diversa patrum nomina singuli commemoraverint, ut temere dicatur duas solas esse causas, quibus id recte fieri potuerit, cum tamen ad solvendam quaestionem vel unam invenire sufficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis auarus querit cõpossessorẽ.
Quis dñaandi cupiditate ĩflãmatꝰ
uł fastu dñationis elatus desiderat
hr̃e consortem. Ipõs certe attendãt
quondã suos iam nrõs socios et sr̃¬
na nobis dilectione cõuĩctos. quẽ
admod̾ suateneant nõ solumque
siañt priuatum que nobis suffici¬
ant possidemus. nõ sunt illa ura s
paupeꝵ. quoꝵ ꝓcurationẽ quodmͣ
gertiius. non ꝓprietatem nobis u¬
sipatione tampnabili uendicamꝰ.
Quicquid etgo noĩe ecc̃aꝵ partis
donati possidebatur. xͥami ĩꝑatores
legib religiosis cum ipĩs eccłus
ad catholicam tnͣsire usserũt. Cũ
ergo nob̾cũ sint eaꝵdem eccłaru¬
nob̾cũ pauꝑes qui eisdem possessi¬
ũculis alebantur. ip̃i potius foris¬
positi desmant concupisc̾e aliena.
s intrent in urutatis societatem
ut parit̾ guberemus nõ illa tm̃
que dicunt sua uerũ et̾ que dũr et
nra. Scriptũ est eñ om̃ia ur̃a. uos

Expanded text:
quis auarus quaerit conpossessorem? quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandi cupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem? ipsos certe adtendant quondam suos iam nostros socios et fraterna nobis dilectione coniunctos, quem ad modum sua teneant non solum, quae is sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra, sed pauperum quorum procurationem quodammodo gerimus, non proprietatem nobis usurpatione damnabili vindicamus. 36. Quidquid ergo nomine Ecclesiarum partis Donati possidebatur, christiani imperatores legibus religiosis cum ipsis Ecclesiis ad Catholicam transire jusserunt. Cum ergo nobiscum sint earumdem Ecclesiarum pauperes qui eisdem possessiunculis alebantur, ippositi desinant concupiscere aliena, sed intrent in unitatis societatem, ut pariter gubernemus non illa tantum, quae dicunt sua. uerum etiam, quae dicuntur et nostra. scriptum est enim: Omnia uestra, nos
Abbreviated transcription (Latin):
castella nuincipia ciuitates. Si aũt
lib̾ari posset atq id cũ fac̾e̾ conare¬
mur alii se ip̃os precipicio necarẽt
dolorem de cetis nrm de uinꝰ salte
salute consolarem᷑ nõ tam̃ ne sepp
sos alii ꝑd̾ent pire uniu̾sos nulio
pena eterna eitanda hoĩb debemꝰ
impende iudicandũ est. s pio salu¬
te ista non solũ tempali s et̾ bren
ad ip̃m temꝑus exignũ liberanda.
sic nos hõib subueĩre ratio uera
et beuigna compellit. Ꝙ ãt nobis
et anferamus. ntinã catholici fiãt
et nõ solũ que dicunt sua s et̾ nr̃a
in pace nob̾cũ et caritate posside¬
ant. Us adeo añt calũpmandi cu¬
pidittite cecant᷑. ut nõ attendant
quã sint inter se contraria que loquũ¬
tur. Ip̃i certe dicunt et inuidiosissime
sibi conqueri uidentur qd̾ eos ĩ nrãm
cõmumionẽ muolento legum ĩperio
coartamus. hoc utiq nullo modo
fac̾emus si res eorũ pͥosside̾ uellemꝰ

Expanded text:
castella, municipia, ciuitates. Si autem castella, municipia, ciuitates. Si autem liberari posset, atque, id quum facere conaremur, alii se ipsos praecipitio necarent, dolorem de ceteris nostrum de unius saltem salute consolaremur; non tamen, ne spoena aeterna vitanda, hominibus debemus impendere, judicandum est; si pro salute ista non solum temporali, sed etiam brevi, ad ipsum tempus exiguum liberanda, sic nos hominibus subvenire, ratio vera et benigna compellit? CAPUT IX. 35et auferamus; utinam catholici fiant, et non solum quae dicunt sua, sed etiam nostra, in pace nobiscum et charitate possideant! Usque adeo autem calumniandi cupiditate caecantur, ut non adtendant, quam sint inter se contraria, quae loquuntur. ipsi certe dicunt et inuidiosissime sibi conqueri uidentur, quod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ram nob̾q id p̾mĩtiantib uollent
credere atq in ea mauere psiscerent:
Sieos iude possemus eruere uł iuico
culũ nõ aud̾ent. puto nisi fac̾e̾mus
nõ ĩ merito crudeles indicarenur.
Porro si unus illoꝵ nob̾ dic̾et qũdo ĩ¬
ttau̾itis eruere uos me ip̃m cõtumuo
trucidabo. alt̾ aũt nec exire. quidem
inde nec erui uellz. s uez necare seau¬
d̾et. quid elig̾emus. Utrũ ambos rui¬
ne opprimendo relinquere anuno
alterũ non culpa nr̃a s sua potius
interire. Nemo est tam infelix qui
nũquid fieri in talib causis oporte¬
at facilime iudicet. et de duob ho¬
nimub uno scil ꝑditoet uno lib̾ato
siłitudinẽ istam ꝓposu. Quid ergo
sentiendũ est de quibdam pancis ꝑ¬
ditis et ĩmim̾abili multitudĩe ppło̾¬
iũ liberatoꝵ. Non enĩ uł tot sũt ilu
hoĩes qui sua uoluntace pereunt
quot lib̾ant̾ ꝑ istas leges ab illa pe¬
stifera et̾uaq pnicie fundi pagi inci

Expanded text:
ram, nobisque id praenuntiantibus nollent ram, nobisque id praenuntiantibus nollent credere atque in ea manere persistant, si eos inde possemus eruere uel inuitculum non auderent, puto, nisi faceremus, non inmerito crudeles iudicaremur. porro si unus illorum nobis diceret: Quando intraueritis eruere nos, me ipsum continuo trucidabo\\ alter autem nec exire quidem inde nec erui uellet sed neque necare se auderet. quid eligeremus? utrum ambos ruinae opprimendos relinquere, an unoalterum non culpa nostra sed sua potius interire? nemo est tam infelix, qui non, quid fieri in talibus causis oporteat, facillime iudicet. et de duobus hominibus uno scilicet perdito et uno liberato similitudinem istam proposui. quid ergo sentiendum est de quibusdam paucis perditis et innumerabili multitudine populorum liberatorum? non enim uel tot sunt illi homines, qui sua uoluntate pereunt, quot liberantur per istas leges ab illa pestifera aeternaque pernicie fundi. pagi, uici,
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquoꝵ ꝑditione tam multos cete
salon casu bellicos spontaneo maig̾
int̾itu peut dolorem mat̾i cordis
andiendos et cauendos et ad uerbũ
dei pcipiendũ celebres hẏlares ꝙ cõ¬
uentus multoꝵq in eis cum dolore
magno recordationẽ pret̾iti ertoris: ⁊
cũ gaudio cogitationẽ cogͥte u̾itatis
et cũ indignatione et detestatõe mẽ
tanerũt multoꝵet̾ i eis cõfessiones
ꝙ olim uellent ẽẽ catholici nec inter
hoĩes tanti furoris aud̾ent. hoꝵ ergo
populoꝵ congregationes ꝑ płmicis¬
si ffcice regiones ab illa ꝑditione lib̾a¬
toꝵ si subimo conspcũ uideres. tunc
dicͥ̾es ninie fuisse crudelitatis sidũ
tin̾etur ne hoĩes despati. et istoꝵ ĩmi¬
m̾abili multitudim nilla estĩatõe
cõpandi suis et uolũtarus ignibus
ccemarent. isti mͥ et̾nũ ꝑdeudi et
sempit̾ius ignib cruciandi relinq̃rent .
di eĩ duo aliqui in una domo hĩtarẽt
quam certissime sciremus esse ruitu¬

Expanded text:
si aliquorum perditione tam multos cetersi aliquorum perditione tam multos cetersalon casu bellico sed spontaneo magis interitu pereunt, dolorem materni cordis audiendos et canendos et ad uerbum dei percipiendum celebres hilaresque conuentus multorumque in eis cum dolore magno recordationem praeteriti erroris et cum gaudio considerationem cognitae ueritatis et cum indignatione et detestatione mentauerint, multorum etiam in eis confessiones, quod olim uellent esse catholici nec inter homines tanti furoris auderent, horum ergo populorum congregationes per plurimas Africae regiones ab illa perditione liberatorum si sub uno conspectu uideres, tunc diceres nimiae fuisse crudelitatis, si, dum timeretur, ne homines desperati et istorum innumerabili multitudini nulla aestimatione comparandi suis et uoluntariis ignibus cremarentur, isti in aeternum perdendi et sempiternis ignibus cruciandi relinquerentur. Si enim duo aliqui in una domo habitarent, quam certissime sciremus esse ruitu
Abbreviated transcription (Latin):
luuis Em dñi preceptũ qd per ezechi¬
elem ꝓph̾am pastorib dedit reuocare
ertantes et ꝑditos muenire.: Imaũt
qd̾ et alibi aliquando diximꝰ et ꝙ no¬
bis faciũt sibi nõ ĩputant. et qd sib
faciñt nobis ĩputant. Quis eni nrm
uelit nõ solum aliquẽ ilorũ pne: ue¬
iũ etiam aliquid percere. S si ałr nõ
meruit hr̃e pacem comus daiud insiab¬
salon filius eus in bello qd̾ contͣ prem
g̾ebat fuisset extinctus ꝙus magna
cura mandau̾it sius. ut eũ quantũ
possent uinũ saluũq seruarẽt et es¬
set cui penitenti pat̾nus affectus ig¬
nosc̾et. quid ei restitit nͥ ꝑditũ flere
et sui regmi pace acquisita suã mesti¬
ciam consolari. Sic ergo catholica
mat̾ bellantib adu̾sus eam. quids
liud quã filus sius quia utiq ex ip̃a
magna arbore que ramoꝵ suoꝵ porrec¬
tione toto orbe disfimdit᷑ iste m affcica
ramusculus fractus est cũ eos cari¬
tate ꝑtutiat ut redeant ad radicem.
sũ qua ueram uitam hr̃e nõ possũt

Expanded text:
um domini praeceptum, quod per Ezechielem prophetam pastoribus dedit, reuocare errantes et perditos inuenire. Illi autem, quod et alibi aliquando diximus. et, quod nobis faciunt, sibi non inputant et, quod sibi faciunt, nobis inputant. quis enim nostrum uelit non solum aliquem illorum perire uerum etiam aliquid perdere? sed si aliter non meruit habere pacem domus Dauid, nisi Absalon filius eius in bello, quod contra patrem gerebat, fuisset extinctus, quamuis magna cura mandauerit suis, ut eum, quantum possent, uiuum saluumque seruarent, ut esset, cui paenitenti paternus affectus ignosceret, quid ei restitit nisi perditum flere et sui regni pace adquisita suam maestitiam consolari? sic ergo catholica mater bellantibus aduersus eam quid aliud quam filiis suis, quia utique ex ipsa magna arbore, quae ramorum suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos caritate parturiat, ut redeant ad radicem, sine qua ueram uitam habere non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo dicitur. Et nũc reges intelli¬
gite erudĩi qui iudicati trum. Ser¬
uite domino in timore et exultate ei
cũ tremore. Qũo ergo reges dño ser¬
iũt intimore uͥ ea que concta uisia
diũ fuĩt religiosa seueritte ꝓhiben¬
to atꝙ ꝑlectendo. alit enĩ serut qͣa
hono est alicer etiam quia rex ẽ. Qus
homo ẽ enĩ iuiuendo fidełr quia uero
et̾ rexeit ẜmat leges iusta precipiẽtes
et contraria ꝓhibentes cõuenienti m¬
gore santiendo sicut ẜuuit ezechias
lutos et templa ydolorum et illa excel¬
sci que contra dei precepta fu̾ant con¬
sttucta destruendo sicut seruunt dam¬
u̾dolũ fc̃a ge̾ndũ in potestatem dame¬
lidando et numicos eius leonib inge¬
rendo. sicut ẜiuuit nabugodonosor¬
urde quo iam dicimꝰ ouis in regno suo
positos a blasphemando deo lege tri¬
bili ꝓhibendo. Iuhoc ergo ẜmũt dũo
reges in qnͣtũ sũt reges cũ ea faciũt

Expanded text:
es, intellegite;erudimini, qui iudicatis terram; seruite domino in timore et exultate ei cum tremore. quo modo ergo reges domino seruiunt in timore nisi ea, quae contra iussa domini fiunt. religiosa seueritate prohibendo atque plectendo? aliter enim seruit, quia homo est, aliter, quia etiam rex est; quia homo est enim, seruit uiuendo fideliter, quia uero etiam rex est, seruit leges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lucos et templa idolorum et illa excelsa, quae contra dei praecepta fuerant constructa, destruendo, sicut seruiuit ius idolum frangendum in potestatem Daniheli dando et inimicos eius leonibus ingerendo, sicut seruiuit Nabuchodonosor, de quo iam diximus, omnes in regno suo positos a blasphemando deo lege terribili prohibendo. in hoc ergo seruiunt domino reges, in quantum sunt reges, cum ea faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
as eis redeundis atq sanandis qͦs
etiã tibi ip̃i tanꝙͣ fideli filio mater
ecc̃a ubi potueris et qũo potueris
siũ ip̃e loquendo et Rendendo siue ad
doctores ecc̃e ꝑducendo in adiutori¬
o dũi corigendos sanandosq cõ¬
mendat.

Expanded text:
as eis corrigendis atque sanandis, quos as eis corrigendis atque sanandis, quos etiam tibi ipsi tamquam fideli filio mater ecclesia, ubi potueris et quo modo potueris siue ipse loquendo et respondendo siue ad doctores ecclesiae perducendo, in adiutorio domini corrigendos sanandosque commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis sui. et cor ĩpenitens thesaaurizat
sibi iram in die ire et reuelationis
iustiaudiciidei. nõ ei remittet᷑ ne
in hoc seculon in futuro. Istiañt
cũ quib agimus uł de quib age¬
mus non sunt desꝑandi. Ad huc eł
sunt in corpore. s non querant sꝑi¬
ritũ scmnuisi in xp̃i corpore cuiꝰ hñt
foris sacramentu. s rem ip̃am ñ
tenent intus cuiꝰ illud est sacinetũ.
cuius ille caput ille est saluator cor¬
poris sui. extra hoc corpus neminẽ
caritatis qui hostis est unitatis. Nõ
segregant ammales sp̃m nõ hñtes
Sed nec ille eũ ꝑcipit qui fictus est
in ecc̃a: qm̃ et inde scciptũ ẽ scũs eĩ¬
ab remanere cauesit in eam siłare
intrare. Aut si iam talis intrauit
caueat in eadem siłatione ꝑsisctere:
ut u̾aciter coalescat arbori uite. pro¬
lixĩ tibi librum direxi: et tius fortas¬
se occupationib hon̾osum. Si ergo
potuerit tibi uł ꝑtib legi: dabit tͥ
dñs intellectũ ut hẽas quid Rende¬

Expanded text:
cordis sui et cor inpaenitens thesaurizat sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, non ei remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus agimus, non sunt desperandi; adhuc enim sunt in corpore. sed non quaerant spiritum sanctum nisi in Christi corpore, cuius habent foris sacramentum, sed rem ipsam non tenent intus, cuius illud est sacramentumcuius ille caput est saluator corporis sui. extra hoc corpus neminem caritatis, qui hostis est unitatis. non segregant, animales, spiritum non habentes. sed nec ille eum percipit, qui fictus est io ecclesia, quoniam et inde scriptum est: ab ecclesia remanere, caueat in eam simulatus intrare aut, si iam talis intrauit, caueat in eadem simulatione persistere. ut ut ueraciter coalescat arbori uitae. Proliium tibi librum direxi et tuis fortasse occupationibus onerosum. si ergo potuerit tibi uel partibus legi. dabit tibi dominus intellectum, ut habeas, quid responde
Abbreviated transcription (Latin):
fcõ sine dc̃o s aliqd̾ certũ et ꝓpriũ
intelligi uoluit. hoc est aũt duri¬
cia cordis usq ad finẽ huiꝰ uite qͣ
homo recusat in unitate corporis
nem acciꝑe pc̃coꝵ. Cũ em̃ dyeisset
discipus accipite sp̃m scm̃ cõtinuo¬
sb̾iecit. s cuidimiẜitis pcc̃a diuiͭ¬
tent᷑ ei. S cui tenueritis tenebñt᷑.
huic ergo dono gratie dei qui resti¬
t̾it et repugnauerit uł quo quõ
ab eo fuerit alienus us in fine
hiꝰ temꝑalis uite nõ remttetur
ei n in hoc scl̃o nez in futuro hoc
scil tam grande pccm ut eoteneãt᷑
cũcta pc̃ca qd non ꝓbatur ab ali¬
quo eẽ cõmisss̃i nͥ cuͣ de corꝑe exie¬
rit. Qmͣdiu u̾o hic uiuit eñ sicut
dicit apłus pacientia dei ad penitẽ¬
tiam adducit. S si ip̃e ꝑseuerantis¬
sima iiquitate inquit sicut conse¬

Expanded text:
facto siue dicto sed aliquod certum et proprium intellegi uoluit. hoc est autem duritia cordis usque ad finem huius uitae. qua homo recusat in unitate corporis nem accipere peccatorum. cum enim dixisset discipusubiecit: Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur. huic ergo dono gratiae dei quicumque restiterit et repugnauerit uel quoquo modo ab eo fuerit alienus usque in finem huius temporalis uitae, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro, hoc scilicet tam grande peccatum, ut eo teneantur cuncta peccata, quod non probatur ab aliquo esse commissum, nisi cum de corpore exierit. quam diu uero hic uiuit, eum, sicut dicit apostolus, patientia dei ad paenitentiam adducit; sed si ipse perseuerantissima iniquitate, sicut conse
Abbreviated transcription (Latin):
qui donare dignatus est ut serm
eius passionib sius lucͣcent fratres
suos et oues eius mortifero dispscs
in pacem salutis et̾ne suo sangñe
congregarent. Potens est dñs et
miẜicors quẽ cotidie togamꝰ ut et
ceteris det peinitentiã et resipiscant
de diaboli laqueis a quo captim

Expanded text:
qui donare dignatus est, ut serui qui donare dignatus est, ut serui eius passionibus suis lucrarentur fratres suos et oues eius mortifero errore dispersas in pacem salutis aeternae suo sanguine congregarent. potens est dominus et misericors. quem cotidie rogamus, ut etiam ceteris det paenitentiam et resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui
Abbreviated transcription (Latin):
nem fuit. ex magna parce correcti
sunt. In quibdam u̾o locis uͥ ꝑtina¬
tior et ĩpacatõr p̾ualuit multitudo
cui resistere nõ poterant pantiores
quoꝵ erut melior de cõmumone sẽ¬
tentia. aut turbe aauctontati pauco¬
rũ potentioꝵ subdite in malmptẽ
obtẽpanerũt aliqnͣto duncius labo¬
ratũ est. Ex hus sunt in quib ad hc
latoratur in quo labore multaca¬
tholici et maxie ep̃i et cłici horrẽ¬
da et dura ppessi sunt que cõmenio¬
rare longum est qũo quoꝵdam et
oculi extincti sunt: et cuiꝰdam ep̃i ⁊¬
manus et lingua p̾cissa est. nõ nlu
etiã trucidati sũt. Taceocrudelissĩas
cedes. et domoꝵ dep̾dationes ꝑuoc¬
turuas aggͥssiones et incẽdia: nõ
solũ pͥuatoꝵ hĩtaculoꝵ uerũ etia
eccãm in quas flamie nõ defuert
inquas et codices dm̃cos mitterẽt.
S nos huiꝰoĩ afflictos malis: con¬
sequens consolatus est fructꝰ. Nã
ubicũq a ꝑditis ista cõmissa sunt

Expanded text:
nem fuit, ex magna parte correcti nem fuit, ex magna parte correcti sunt. In quibusdam vero locis, ubi pertinacior et impacatior praevaluit multitudo, cui resistere non poterant pauciores quorum erat melior de communione sententia, aut turbae auctoritati paucorum potentiorum subditae in malam partem obtemperarunt, aliquanto diutius laboratum est. ex his sunt, in quibus adhuc laboratur, in quo labore multa catholici et maxime episcopi et clerici horrenda et dura perpessi sunt, quae commemorare longum est, quando quorundam et oculi extincti sunt et cuiusdam episcopi manus et lingua praecisa est, nonnulli etiam trucidati sunt. taceo crudelissimas caedes et domorum depraedationes per nocturnas adgressiones et incendia non solum priuatorum habitaculorum uerum etiam ecclesiarum; in quas flammas non defuerunt qui et codices dominicos mitterent Sed nos huius modi afflictos malis consequens consolatus est fructus. nam ubicumque a perditis ista commissa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tradita cõsuetudine tenebant᷑ qͣle
u̾o cc̃m ip̃a h̾esis hẽret: nuĩꝙͣ antes
cogitauerãt nĩꝙͣ quer̾e et consice¬
tare uoluerant mox uͥ ceperũt cid¬
uertere et nch in ea dignũ ĩuenire
pp̃ qd̾ tanta dampna paterentur:
siue ulla difficultate caͥtholicifcist.¬
Docuit enĩ eos solicitudo quos negligẽ¬
tes sccuritas fecerat. Istoꝵ aũt om̃
nem secuti sũt multi qui minꝰ y̾do¬
nei erant per se ip̃os intellig̾e̾ quid
distaret int̾ donatistarũ enorẽ et co¬
cholicam u̾itatem et ista cũ magñ
agnima ppłoꝵ uera mar̾ in sinũ⁊¬
gandens reciperet remanserũt turbe
dure et in uia peste infelici a mino¬
sitate resistentes. Ex hus quo pluri¬
nu sumulando cõmunicanerũt. alii
pancitate latuerũt. s illi qui sum¬
labant paulatim assuescendo et p̃¬
dicationẽ u̾itatis audiendo maxiẽ
post collationẽ et disputationẽ que
int̾ nos et ep̃os eoꝵ apud caathagi¬

Expanded text:
tradita consuetudine tenebantur, qualem tradita consuetudine tenebantur, qualem uero causam ipsa haeresis haberet numquam antea cogitauerant, numquam quaerere et considerare uoluerant, mox. ubi coeperunt aduertere et nihil in ea dignum inuenire, propter quod tanta damna paterentur. sine ulla difficultate catholici factdocuit enim eos sollicitudo, quos neglegentes securitas fecerat. istorum autem onem secuti sunt multi, qui minus idonei erant per se ipsos intellegere, quid distaret inter Donatistarum errorem et catholicam ueritatem. Ita cum magna agmina populorum uera mater in sinugaudens reciperet, remanserunt turbae durae, et in illa peste infelici animositate sistentes. Ex his quoque plurimi simulando communicaverunt, alii paucitate latuerunt. Sed illi qui simulabant, paulatim assuescendo et praedicationem veritatis audiendo, maxime post collationem et disputationem quae inter nos et episcopos eorum apud Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
ne illoꝵ pat̾e̾tur insidias. Romañs
etiam leges implorare m̃ime du¬
bitauit cuiem romanũ se esse pro¬
clamans: quos tũc affligi u̾berib̾
nõ licebat. Itẽq ne iuideis eñ interi¬
mere cupientib traderet᷑ cesaris
poposcit auxiliũ romani quidem
pͥncipis: s non xͥam. Ubi satis ostẽ¬
dit quid facere postea debent xp̃i
dispensatores quãdo ĩꝑatores xp̃i¬
anos periclitante ecc̃a repperirent.
huic ergo fcm̃ est: ut ĩꝑator religio¬
sus et pius ꝑlatis ĩnoticiam snã
talib causis mallet piissus le¬
gib illiuis ĩpietatis omĩo eirore
licam tercendo et coħ̾cendo redig̾e.
ꝙͣ seuiendi tĩnmꝰ aufferre licentia
et errandi ac peremidi relinquere.
Iam l̾o cũ ip̃e leges uenissent ĩ af¬
fricam precipue illi qui querebãt
occasionem aut seuiciã furentiu
metuebant aut suos necũdabant᷑
offend̾e ad ecc̃am continuo transie¬
rũt culti etiã qui sola illic a pẽtib

Expanded text:
ne illorum pateretur insidias. Romanas ne illorum pateretur insidias. Romanas etiam leges inplorare minime dubitauit cinem Romanum se esse proclamans. quos tunc affligi uerberibus non licebat. itemque, ne Iudaeis eum interimere cupientibus traderetur, Caesaris poposcit auxilium, Romani quidem principis sed non Christiani. ubi satis ostendit, quid facere postea deberent Christi dispensatores, quando imperatores Christianos periclitante ecclesia reperirent. hinc ergo factum est, ut imperator religiosus et pius perlatis in notitiam suam talibus causis mallet piissimis legibus illius impietatis errorem omnino licam terrendo et cohercendo redigere quam saeuiendi tantum modo auferre licentiam et errandi ac pereundi relinquere. 1 lam uero cum ipsae leges uenissent in Africam, praecipue illi. qui quaerebant occasionem aut saeuitiam furentium metuebant aut suos uerecundabantur offendere, ad ecclesiam continuo transierunt. multi etiam. qui sola illic a parentibus