comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ultra non ꝑgrediatur numerus. nisi rursus ad unũ redeatur.
& hȩc ꝑ infinita tẽ numeri regula custodiatur. Nouem ittiq in¬
digent uno : utquadã unitatis forma coagulentur. & decẽsint
unũ dũt noneis indiget: ut custodiat unitatẽ quã obrem ut illi
nouem qui gratias non egerunt repbi effecti. a consortio unitatis
exclusi sunt : Ita ille unus qui gratias egit unicae eccłȩ significa¬
tione approbatus atq laudatus est. Et quia illi erant iudȩi: amisisse
ꝑ superbiã declarati sunt regnũ caclorũ ubi maxime unitas
custoditur: Iste uero qui erat samaritanus qđ interp̃tat᷑ custos
illia quo accepit tribuens qđ accepit. & quodã modo cantans
illud depsalmo. fostitudinẽ meã ad tecustodiam ꝑ gratiarũ
astionem regi sub iestus. unitatem regni humili deuotione
indomo non descendat tollere illa : Intecto est: qui excedens

Expanded text:
ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur; ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur; et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur et decem sint: unum autem non eis indiget ut custodiat unitatem. Quamobrem, ut illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt; ita unus ille qui gratias egit, unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est. Et quia illi erant Judaei, amisisse per superbiam declarati sunt regnum coelorum, ubi maxime unitas custoditur: iste vero qui erat Samaritanus, quod interpretatur Custos, illi a quo accepit tribuens quod accepit, et quodammodo cantans illud de Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; per gratiarum actionem regi subjectus, unitatem regni humili devotione erit in tecto, et vasa ejus in domo, non descendat tollere illa? In tecto est, qui excedens
Abbreviated transcription (Latin):
Iam enim adeos uenerat petrus : sed tamen ipsi nondũ accepto
baptis matissa cramento nondum sp̃italiter ad sacerdo tes
iam facilȩ est etiam illud uidere fieriposse ut quisq in ecłȩ
societate dostrinam in tegram ueramq assequatur. & om̃a
secundũ catholicae regulã disserat distinguat a creatore
creaturam . eoq manifestetur uarietate mendaciorum.
tã quã lepra caruisse & tam̃ in gratus sit dõ & dño mun¬
datorisuo. qui elatus suꝑbia gratiarũ a gendarum
pia humilitate nonsternitur. similisq efficitur eis dequi¬
b dicit apostolus. qui cum cognouissent dm̃ : ñ ut dm mag¬
nifict uerunt aut gratias egerunt. Quod enim dicit eos dm̃
cognouisse : ostendit quidem alepra fuisse mundatos sed tam̃
statim accusat ingratos. ldeoq itles. innouenarionumero tã¬
quam in ꝑfesti remanebunt. Vnũ¬
quȩdã effigies unitatis impletur quofittanta conplexio: ut

Expanded text:
Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto Baptismatis sacramento, nondum spiritualiter ad sacerdotes pjam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae fidei regulam edisserat, distinguat a Creatore creaturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse; et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo; quia elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur illis de quibus dicit Apostolus, Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Unquaedam effigies unitatis impletur: quo fit tanta completio, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet : qđ idem dicit apłs deinde post annos quattuor decĩ
ascendihierosolymã cũ barnaba. assumto etiãtito. Ascendi
aũt secundũ reuelationẽ : & exposui eis euangeliũ qđ p̃dico
ingentib : seorsum aut his qui uidentur: nefoste inuacuum
curro aut cucurri & paulo post. Cũ cognouissent inquit
gratiã quȩda ta est mihi. iacobus petrus & iohannes qui ui¬
debantur columnȩ esse: dexteras dederunt mihi & barnabae
societatis Ipsa enim collatio unamdostrinȩ speciem exlusa:
omniuarietate monstrabatur Quod sa lubriter etiã corin¬
thios monet dicens. obe secrocũt uos fr̃s ꝑ nom̃ dm̃ nr̃i¬
sinceeius accepta e & prȩtes eius auditȩ illi ab angelo nun¬
tientur : propter dostrinȩ tamen suer amentorũ q unita¬
tem. ad petrum iubetur mittere tã quã illi & suis diceret.
lte iostenditeuos sacer dotib Nã & cũ irent mundati sunt

Expanded text:
etiam quod idem dicit apostolus: Deinde post annos quatuordecim etiam quod idem dicit apostolus: Deinde post annos quatuordecim ascendi Hierosolymam cum Barnaba, assumpto etiam Tito. Ascendi autem secundum revelationem; et exposui eis Evangelium quod praedico in gentibus, seorsum autem iis qui videbantur: ne forte in vacuum curro, aut cucurri. » Et paulo post: « Cum cognovissent, inquit, gratiam quae data est mihi Jacobus, Petrus et Joannes, qui videbantur columnae esse, dexteras dederunt mihi et Barnabae societatis . Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem exclusa omni varietate monstrabat: quod salubriter etiam Corinthios monet, dicens, Obsecro autem vos, fratres, per nsynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi et suis diceretur: Ite, ostendite vos sacerdotibus; nam et cum irent, mundati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sensum ꝑ seipsum interius in conscientia & intellectu. dñs
sanat & corrigit. Dostrina uero uł imbuendi ꝑsa cram̃ta
uł catheci tandi ꝑsermonẽ sonantem atq lectionem : ubi
color quidã intellegitur uerus atq sincerus. quia in prõtu
ẽ & foris eminentissimus. Non enĩ inoccultis cogitationib
sed inmanifestis operationib hȩc aguntur eccłȩ ꝓpriae
contributa est. Itaq & paulus uocedñi audita quidme ꝑse
ẽ. ut illo sa cerdotio qđ in eccła constitutũ ẽ sacram̃tũ doc¬
trine sidei ꝑciperet . & uerus eius approbaretur color: Non
qui a nonpotest ꝑseipsum dñs cm̃a facere nam quis alius hȩc
facit etiam in eccła: sed ut ipsa societas congregatorum fi¬
deliũ apꝓbando in inuicem atq cõmunicando. uerȩfidei
dostrinã in omnib: quȩ dicuntur uerbis uł signantur sacra¬
mentis. tã quã unã speciem uericoloris obducat. Ad hoc etiã

Expanded text:
sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit: doctrina vero vel imbuendi per Sacramenta, vel catechizandi per sermonem sonantem atque lectionem, ubi color quidam intelligitur verus atque sincerus, quia in promptu est et foris eminentissimus non enim in occultis cogitationibus, sed in manifestis operationibus haec aguntur, Ecclesiae proprie contributa est. Itaque et Paulus voce Domini audita, Quid me peest, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est, sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur color . Non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere; nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia? sed ut ipsa societas congregatorum fidelium, approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbismentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Ad hoc pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
corporis colore apparentia significant leprã : tã quã ueris
falsisq colorũ locis. humana corpora uariantẽ atq ma¬
culantem hi aũt tam uitandisunt eccłȩ : utsificripotest
longius remoti. magno clamore xp̃m interpellent: sicut
nomine nescio utrũ quis quã dñm in terpellauerit ꝓmedi¬
cina corporali : satis puto significare leprã falsã eẽ doc¬
trinã quãbanus p̃çeptor absterget. Sacerdotum uero
iudȩorum nemofere fideliũ dubitat figurã fuisse futuri
sacerdotii regalis qđ est in eccła: quo con secrantur om̃s ꝑti¬
nentes ad corpus xp̃i. summi & ueri principis sacerdo tum
nam nunc & om̃s unguuntur . qđ tunc regib tantũ & sacer¬
dotib fiebat: & qđ ait petrus adxp̃ianum populũ scri¬
bens regales acerdotium : utrũq nomen illi populo con¬
ueniredeclarauit. quo illa unstio ꝑtinebat. Ceteraitaq
uitia : tã quã ualetudinis & quasi membrorũ animȩ atq

Expanded text:
pparentia, significant lepram, tanquam veris falsisque colorum fucis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut si fieri potest, longius remoti magno clamore Christum interpellent: sicut nomine nescio utrum quisquam Dominum interpellaverit pro medicina corporali, satis puto significare lepram falsam esse doctrinam, quam bonus praeceptor abstergit. Sacerdotium vero Judaeorum nemo fere fidelium dubitat figuram fuisse futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi, summi et veri principis sacerdotum. Nam nunc et omnes unguntur, quod tunc regibus tantum et sacerdotibus fiebat: et quod ait Petrus ad christianum populum scribens, Regale sacerdotium ; utrumque nomen illi populo convenire declaravit, quo illa unctio pertinebat. Caetera itaque vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque
Abbreviated transcription (Latin):
transire ad xp̃m. ut auferretur uelamen qđ supracor eorum
positum est ¶ Fratres eius ia cobus & ioseph & simon & iudas.¬
& sorores eius. nonne om̃s sunt apud nos: unde ergo huic omnia
ista: & scandalitabantur in eo fr̃s apud iud eos dici solere
cognatos usq ad eo ꝓbatur ut ñ solũ ex eqo generationis
gradu sicut sunt filu fratrum & sororum: qui etiã apud nos
usitatissime fr̃s dicuntur : sed etiã ab unculus & sororis filius si¬
cut sibi erant ia cob & laban. fr̃s appellati inueniantur Non
ergo mirum est distos eẽ fr̃sdñi exmaterno genere quos eumq
cognatos: cũ etiã ex cognatione ioseph dicipotuerunt fr̃s eius.
ab eis qui illũ patrẽ dñi eẽ arbi trabanturs Generalem iusti¬
tiam non uiolat quis. nisi libidine trans gressus fuerit. aut
placitum societatis humanȩ. sicut est fustum. rapina. ad¬
ulterium. incestum & huiusmodi Naturã. sicut est contume¬

Expanded text:
transire ad Christum, ut auferretur velamen quod supra cor eorum transire ad Christum, ut auferretur velamen quod supra cor eorum positum est. et sorores eius nonne omnes apud nos ista? Et scandalizabantur in eo. Fratres apud Judaeos dici solere cognatos usque adeo probatur, ut non solum ex propinquo generationis gradu, sicut sunt filii fratrum et sororum, qui etiam apud nos usitatissime fratres dicuntur; sed etiam avunculus et sororis filius, sicut sibi erant Jacob et Laban, fratres appellati inveniantur . Non ergo mirum est dictos esse fratres Domini ex materno genere quoscumque cognatos; cum etiam ex cognatione Joseph dici potuerint fratres ejus ab eis, qui illum patrem Domini esse arbitrabantur. 2. Generalem justitiam non violat quis, nisi libidine transgressus fuerit aut placitum societatis humanae, sicut est furtum, rapina, adulterium, incestus, et hujusmodi; aut naturam, sicut est contume
Abbreviated transcription (Latin):
suo noua & uetera. utrum ista conclusione exponere uoluit
re: anquia in paruulis istalocutus est Et cum quȩ sis set ab eis
utrum in tellexissent responderunt se intellexisse : Fostasse
ista similitudine patris stmilias proferentis dechesauro noua
& uetera. ostendere uoluit eum dostum habendum eẽ in eccła
qui etiam scripturas ueteris parabolis explicattis intellexe¬
rit ab istis nouis accipiens regulas. quia & ista dñs ꝑparabolas
enuntiauit. quamuis ipse xp̃s esset finis illarum. Id est ut in eo
illauetera conplerentur. ut supse in quo illa conplentur
& manifestantur ꝑparabolas adhucloquitur donec eius
passio uelum discindat. ut nihil sit occultum qđ non reueletur
multo magis illa quȩ ad cõmendandam tantã salutẽ tã longe
deillo scripta sunt parabolis oꝑtaesse nouerimus. quȩ iuda ei cũ
ad lit terã accipiunt noluerunt ẽẽ dosti in regnocȩlorum. neq

Expanded text:
suo nova et vetera. Utrum ista conclusione exponere voluit suo nova et vetera. Utrum ista conclusione exponere voluit re ? An quia in parabolis ista locutus est; et cum quaesisset ab eis utrum intellexissent, responderunt se intellexisse; fortasse ista similitudine ultima patrisfamilias proferentis de thesauro suo nova et vetera, ostendere voluit eum doctum habendum esse in Ecclesia, qui etiam Scripturas veteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis accipiens regulas? Quia et ista Dominus per parabolas enuntiavit, quamvis ipse Christus esset finis illorum; id est, ut in eo illa vetera complerentur: ut si ipse in quo illa complentur et manifestantur, per parabolas adhuc loquitur, donec ejus passio velum discindat, ut nihil sit occultum quod non reveletur; multo magis illa quae ad commendandam tantam salutem tam longe de illo scripta sunt, parabolis operta esse noverimus: quae cum Judaei ad litteram acciperent, noluerunt esse docti in regno coelorum, neque
Abbreviated transcription (Latin):
intellegatur: credinon potest: Intelleogenda suntergo dista: ut
credantur quȩ dicipotuerunt credenda cũit quȩ dicipotuerunt:
fere sermonem explicauit ubi non aliquid ꝑparabolã significauit
quã uis in co aliqua& proprie dixerit ite ut sepe inueniat totus
sermo eius pareibolis explicatus. totus out ꝓprie
distus nul¬
lus inueniatur. Explicatos aũt sermones dico:
quando
ex aliqua occasione rerum incipit loqui. quousq
terminet
quicquid ad ipsam remꝑtinet. & transeat ad aliud non nũ¬
quam sane alius euangelista contexit : qđ alius diuersis tẽporib:
distum indicat Non enim omnimodo secundũ rerum gestarũ
ordinem : sed secundum suaequisq recordationis facultatem.
narrationem quã ex horsus est ordinauit ¶ Intell existis om̃a:¬
dicunt etiam: Ait illis ldeo omnis scribadostus in regno cae¬
lorum : similis est homini patristimilias. qui ꝓfeit dechescuro

Expanded text:
intelligatur, credi non potest. Intelligenda sunt ergo dicta, ut intelligatur, credi non potest. Intelligenda sunt ergo dicta, ut credantur quae dici potuerunt: credenda autem quae dici potuerunt, fere sermonem explicavit, ubi non aliquid per parabolam significavit, quamvis in eo aliqua et proprie dixerit: ita ut saepe inveniatur totus sermo ejus parabolis explicatus, totus autem proprie dictus nullus inveniatur. Explicatos autem sermones dico, quando ex aliqua occasione rerum incipit loqui quousque terminet quidquid ad ipsam rem pertinet, et transeat ad aliud. Nonnunquam sane alius evangelista contexit, quod alius diversis temporibus dictum indicat. Non enim omnimodo secundum rerum gestarum ordinem, sed secundum suae quisque recordationis facultatem, narrationem quam exorsus est ordinavit. XVI. Ib. XIII, riba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
tionem & oboedientem conuersionem & fer¬
uentem
dilectionem ualeret. Est ucro ista ratio. etiã
medicinte corporalis: nam & pleraq medicamenta prius af¬
fligunt ut sanent: & ipsa colyria quȩ ado culos ꝑtinent. sie& opus
est intrinsecus infundi nisi sensum uidendi priusclaudant &ꝑ tur¬
bent. prodesse non possunt Nec moueat qđ item propheto dicit Nisi
credideritis non intellegitis. qua con trarium sit qđ iohannesait. prop¬
terea non poterantcredere quia excȩcauit oculos eorum : Id est quia
illae parabolae ita dicebantur ut ab eis non possent intellegi di¬
cit enim aliquis si ut intellegerent credere debebant. quomodo ꝓpter¬
ea non poterant credere quia non intellegebant. hoc estquia exçȩ¬
cauit oculos corum : sed qđ ait escuas nisi credideritis non intelle¬
gitis: Dcilla intellegentia distum est. inqua semꝑ manebitur re¬
rum ineffabilium. Cum aũt dicitur qđ credatur nisi qđ dicitur

Expanded text:
tionem, et obedientem conversionem, et fertionem, et obedientem conversionem, et ferventem dilectionem valeret. Est vero etiam ista ratio medicinae corporalis. Nam et pleraque medicamenta prius affligunt ut sanent, et ipsa collyria quae ad oculos pertinent, si ea opus est intrinsecus infundi, nisi sensum videndi prius claudant et perturbent, prodesse non possunt. 4. Nec moveat quod idem propheta dicit, Nisi credideritis, non intelligetis ; quasi contrarium sit quod Joannes ait, Propterea non poterant credere, quia excaecavit oculos eorum; id est, quia illae parabolae ita dicebantur, ut ab eis non possent intelligi. Dicit enim aliquis: Si ut intelligerent credere debebant, quomodo propterea non poterant credere, quia non intelligebant, hoc est, quia excaecavit oculos eorum? Sed quod ait Isaias, Nisi credideritis, non intelligetis, de illa intelligentia dictum est, in qua semper manebitur, rerum ineffabilium: cum autem dicitur quod credatur, nisi quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
si nonita contigisse. in astib apostolorũ manifestissime legerit
Nonergo ab orret qđ ait iohannes: ꝓpterea non poterant credere
quia ex cȩcauit oculos eorum ut non uideant ab ea sententia.
qua intellegimus ideo excȩcatos ut conuesterentur. hoc est
ideo eis ꝑ obscuritates parabolarũ occultatas sententias dñi.
ut post eius resurrectionem salubriore pęnitentia resipisce¬
rent. quia ꝑ obscurita tem sermonis excȩcati. dista dñi non intel¬
lexerunt: non credendo crucistxerunt cũ atq ita postenis re¬
surrectionem : miraculis quȩ in nomine cius fiebant exterriti.
m aiore criminis reatu conpunsti sunt & prostrati ad peniten¬
de obscuritate lunguarũ ageret. in aliis linguis & inaliis labis
loquar populo huic & nec sic me exaudi et dicit dñs. Non
enim diceretur nec sic ine exaudiet. nisi adhoc fieret ut ułsic
exaudiret: id est ut eis adhumilem confessionem & sollicitã
inquisi¬

Expanded text:
si non ita contigisse in Actibus Apostolorum manifestissime legerit si non ita contigisse in Actibus Apostolorum manifestissime legerit . Non ergo abhorret quod ait Joannes, Propterea non poterant credere, quia excaecavit oculos eorum ut non videant, ab ea sententia qua intelligimus ideo excaecatos ut converterentur; hoc est, ideo eis per obscuritates parabolarum occultatas sententias Domini, ut post ejus resurrectionem salubriore poenitentia resipiscerent: quia per obscuritatem sermonis excaecati, dicta Domini non intellexerunt, surrectionem miraculis, quae in ejus nomine fiebant, exterriti, majore criminis reatu compuncti sunt et prostrati ad poenitende obscuritate linguarum ageret: In aliis linguis, et in aliis labiis loquar populo huic, et nec sic me exaudient, dicit Dominus . Non enim diceretur, Nec sic me exaudient, nisi ad hoc fieret, ut vel sic exaudirent: id est, ut eis ad humilem confessionem, et sollicitam inquisi
Abbreviated transcription (Latin):
quia iterum dixit esaias. ex caecauit oculos eorum Frustra
itaq conamur intellegere ideo fuisse cȩcatos ut conuesteren¬
tur : Cũideo conuesti nom poterant. quia ñ credebant Et ideo
credereñ poterant: quia ex cȩcati erant An foste non ab¬
surde dicimus quosdã iudȩorum fuisse sa nabiles . sed tam̃
tanto suꝑbiae tumore periclitatos. ut eis expedierit pri¬
monon credere & adhoc fuis secaecatos ut non intelleger en
loquentẽ d̃m ꝑ parabolas quib non intellestis. ñ in eum
crederent non credentes cũit cũ ceteris desperatis. crucifi¬
gerent eum atq ita posteius resurractionẽ conuesterentur.
quando iam dereatu mortis dñi amplius humiliati. uehe.¬
mentius diligerent a quo sibi tantum scelus dimissum esse
gauderent qm̃ tanta erat corum suꝑbia ut taliesset humi¬
liatione deicienda qđ in congrue distum ẽe qui labet arbitretꝰ:

Expanded text:
quia iterum dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum. Frustra quia iterum dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum. Frustra itaque conamur intelligere, ideo fuisse caecatos, ut converterentur, cum ideo converti non poterant, quia non credebant, et ideo credere non poterant, quia excaecati erant. An forte non absurde dicimus, quosdam Judaeorum fuisse sanabiles; sed tanto tamen superbiae tumore periclitatos, ut eis expedierit primo non credere, et ad hoc fuisse caecatos, ut non intelligerent Dominum loquentem per parabolas, quibus non intellectis, non in eum crederent, non credentes autem, cum caeteris desperatis crucifigerent eum; atque ita post ejus resurrectionem converterentur, quando jam de reatu mortis Domini amplius humiliati, vehementius diligerent a quo sigauderent: quod tanta erat superbia, ut tali esset humiliatione esset dejicienda? Quod incongrue dictum esse quilibet arbitretur,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte ita dicit ut oculis nonuideant. & qđ ait ꝓpterea ñ
poterant credere : satis ostendit non ideo fastam illam
ex cȩcationem . ut ea cãmoti & dolentes se non intellegere.
conuerterent᷑ aliquando ꝑpęnitentiã. Non enĩ possent
hoc facere nisi prius crederent : ut credendo conuesterentur
conuersione sanarentur. sanitate intellegerent. sed ideo
potius ex caecatos. ut non uiderent. Dicit enim aꝑtissime. ꝓp¬
terea non poterant credere: qđ siita est quis non ex surgat inde¬
fensionẽ iudȩorum ut eos ex traculpã fuisse ꝓdamaret qđ
non crediderunt: propterea enĩ non poterant credere : quia
ex cȩcauit oculoseorũ sed qm̃ ds̃ potius extra culpã debet in
tellegi: cogimur fateri aliis quibdã peccatis eosita ex cȩcari
meriusse qua tam̃ excȩcatione ñ potuerunt credere: Uer¬
ba enim iohannis ista sunt propterea non poterant credere

Expanded text:
aperte ita dicit, Ut oculis non videant. Et quod ait, Propterea non aperte ita dicit, Ut oculis non videant. Et quod ait, Propterea non poterant credere, satis ostendit non ideo factam illam excaecationem, ut ea commoti et dolentes se non intelligere, converterentur aliquando per poenitentiam; non enim possent hoc facere, nisi prius crederent, ut credendo converterentur, conversione sanarentur, sanitate intelligerent: sed ideo potius excaecatos, ut non crederent. Dicit enim apertissime, Propterea non poterant credere. 2. Quod si ita est, quis non exsurgat in defensionem Judaeorum, ut eos extra culpam fuisse proclamet, quod non crediderunt? Propterea enim non poterant credere, quia excaecavit ocutelligi, cogimur fateri aliis quibusdam peccatis eos ita excaecari meruisse, qua tamen excaecatione non potuerunt credere; verba enim Joannis ista sunt: Propterea non poterant credere,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Excȩcauit oculos eorũ sed utrum ut num quã uidecenT
an uero neuł sic aliquando uideant cȩcitate sua sibi displi¬
centes & sedolentes : & ex hoc humiliati atq cõmoti ad consi¬
tenda peccata su & pie quȩrendũ dñm sic enĩ marcus
hoc dicit Nequando conuestant᷑ & dimittant᷑ eis peccata
Vbi intelleguntur peccatissiuis meruisse ut ñ intellegerent.
& tam̃ hoc ipsum misericorditer eis fastũ. ut peccata sua
cognoscerent & conuersi ueniã mererentur Qđ cutẽ
iohannes hunc locũ itadicit Propterta non poterant
credere: quia iterũ dixit escucas ex cȩcauit oculos eorum
& indurauit eorum cor ut non uideant oculis & in telle¬
gant corde : & conuestant᷑ & sanem eos: Aduersariuidet᷑
huic sententiae & omnino cogere. ut qđ hic distũ ẽ nequan¬
do oculis uideant non accipiatur neuł sic aliquando
oculis uideant. sed prorsus ut ñ uideant. quando quidẽ

Expanded text:
dicit, Excaecavit oculos eorum. Sed utrum ut nunquam videant? dicit, Excaecavit oculos eorum. Sed utrum ut nunquam videant? an vero ne vel sic aliquando videant, caecitate sua sibi displicentes, et se dolentes, et ex hoc humiliati atque commoti ad confitenda peccata sua, et pie quaerendum Dominum? Sic enim Marcus hoc dicit, Nequando convertantur, et dimittantur eis peccata . Ubi intelliguntur peccatis suis meruisse ut non intelligerent, et tamen hoc ipsum misericorditer eis factum, ut peccata sua cognoscerent, et conversi veniam mererentur. Quod autem Joannes hunc locum ita dicit. « Propterea non poterant credere quia iterum dixit Esaias excaecavit oculos eorum et induravit eorum cor ut non videant oculis et intellegant corde et convertanhuic sententiae, et omnino cogere ut quod hic dictum est, Nequando oculis videant, non accipiatur, Ne vel sic aliquando oculis videant, sed prorsus, Ut non videant: quandoquidem
Abbreviated transcription (Latin):
garitȩ nomine dignus est : nisi adquẽ discussis omnib car
nalibus tegminib. ꝑuenitur. quib siue ꝑ uerba humana
siue ꝑ similitudines circum positas operit᷑. ut purus & sobidus
& nus quã a se dissonans cesta ratione cernatur quos tamen
om̃s ueros & firmos & ꝑfestos intellectus unus ille continet:
ꝑ quẽ fasta sunt om̃a qđ est uerbũ dĩ qđ libet cut horũ
trium sit : uł si aliud occurrere potuerit qđ margaritae
unius & prȩtiosȩ nomine bene significetur. Prȩciũ eius est
nos ipsi qui ad eã possidendã non sumus liberi. nisi omnib
ꝓnr̃ci liberatione contẽptis quȩ cẽporalit̃ possidentur
Venditis enits reb nr̃is nullũ maius earũ accipimus p̃tiũ
quã nos ipsos quia talib implicati nr̃i non eramus. ut rur
sus ꝓ illa margarita nos ipsos demus. non quia uł tanto
rant ut ds̃ eis oculos clauderet. Alius enĩ euangelista

Expanded text:
garitae nomine dgaritae nomine dnalibus tegminibus pervenitur. Quibus sive per verba humana, sive per similitudines circumpositas operitur, ut purus, et salidus, et nusquam a se dissonans certa ratione cernatur. Quos tamen omnes veros, et firmos, et perfectos intellectus unus ille continet, per quem facta sunt omnia, quod est Verbum Dei. Quodlibet autem horum trium sit, vel si aliud occurrere potuerit, quod margaritae unius et pretiosae nomine bene signinos ipsi: qui ad eam possidendam non sumus liberi, nisi omnibus pro nostra liberatione contemptis, quae temporaliter possidentur. Venditis enim rebus nostris, nullum earum majus accipimus pretium, quam nos ipsos; quia talibus implicati, nostri non eramus: ut rursus nos ipsos pro illa margarita demus, non quia tanti runt ut Deus eis oculos clauderet. Alius enim evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
aut p̃cepta quȩrens quib seruatis cũ hominib recte conuer¬
setur. inuenit dilectionẽ ꝓximi. in quo uno dicit a postolus
omnia contineri ut non occides. non mechaberis. non fura¬
beris. ñ falsũ testimoniũ dices. & si qđ est aliud mandatum
rit & inuenit unũ illud quo cunsti continent᷑. In principio
uerbũ : & uerbũ apud dm̃. & uerbum dm̃ lucidũ candore
ueritatis. & solidum firmitate ȩternitatis. & undiq sui si¬
milem pulcritudine diuinitatis. qui ds̃. penetratacarnis
testudine intellegendus est. Illeenim admargaritã ipsã
ꝑ uenerat quȩ in tegumentis mostalitatis quasi concarũ obsta¬
culo in ꝓfundo huius scłi atq interduritias saxeas iudȩorũ.
aliquando latuerat. Ill eergo ad ipsã margaritã iam ꝑ¬
uenerat : qui ait & sinoueramus xp̃m secundũ carnem: sed
nunc iam non nouimus nec ullus omnino intellectus mar¬

Expanded text:
aut praecepta quaerens, quibus servatis cum hominibus recte converaut praecepta quaerens, quibus servatis cum hominibus recte conversetur, invenit dilectionem proximi, in quo uno dicit Apostolus omnia contineri; ut, Non occides, non moechaberis, non furaberis, non falsum testimonium dices, et si quod est aliud mandatum,rit, et invenit unum illud quo cuncti continentur, in principio Verbum, et Verbum apud Deum, et Verbum Deum , lucidum candore veritatis, et solidum firmitate aeternitatis, et undique sui simile pulchritudine divinitatis, qui Deus, penetrata carnis testudine, intelligendus est. Ille enim ad margaritam ipsam jam pervenerat, quae in tegumentis mortalitatis, quasi concharum obstaculo, in profundo hujus saeculi, atque inter duritias saxeas Judaeorum aliquando latuerat: ille ergo ad ipsam margaritam jam pervenerat, qui ait, Et si noveramus Christum secundum carnem, sed nunc jam non novimus . Nec ullus omnino intellectus mar
Abbreviated transcription (Latin):
cõmixtione siueut ꝑ eos exerceantur. siue ut eorũ cõpara¬
tione magna illis exhostatio fiat. ut nitantur ad melius
quib sublatis &ltitudo caritatis quasi euulsa marces cat qđ
est eradicari Nam sic ait apłs ut incaritate radicati &
fundati possitis conp̃hendere: Anforte id eo simul era dica tur
tritticum cũ cferuntur tizania : quia multi primotizania
sunt & postea tritticũ fant quinisi patienter cũ mali sunt
tolerentur : ad laudabilem mutationẽ non ꝑueniunt. Itaq si
euulsi fuerint : simul eradicatur & tritacũ qđ futuri essent
tori: quȩrentibonas margaritas. inue ita aũt una p̃tiosa
margarita : abiit &uendidit om̃a quȩ habuit. & emit eam
Quȩstio est : cur anumero plurali adsingularem transierit :
ut cũ quȩrat homo bonas margaritas unã inuenta p̃tiosã
quã uenditis omnib: quȩ habet emat autergo iste bonos

Expanded text:
commixtione, sive ut per eos exerceantur, sive ut eorum comparacommixtione, sive ut per eos exerceantur, sive ut eorum comparatione magna illis exhortatio fiat, ut nitantur ad melius, quibus sublatis altitudo charitatis quasi evulsa marcescat, quod est eradicari? Nam sic ait Apostolus: Ut in charitate radicati et fundati, possitis comprehendere . An forte ideo simul eradicatur triticum, cum auferuntur zizania, quia multi primo zizania sunt, et postea triticum fiunt? qui nisi patienter, cum mali sunt, tolerentur, ad laudabilem mutationem non perveniunt: itaque si evulsi fuerint, simul eradicatur et triticum, quod futuri essent, ri quaerenti bonas margaritas. Inventa autem una pretiosa margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit eam. Quaestio est cur a numero plurali ad singularem transierit, ut cum quaerat homo bonas margaritas, unam inveniat pretiosam, quam venditis omnibus quae habet, emat. Aut ergo iste bonos
Abbreviated transcription (Latin):
niorum fieridixerit nisi foste ꝓpt̃ uarietatẽ hȩreticorũ : & ñ
solũ atrittico : uerũ etiã ascipsis discrepantiũ ipsa unius cuiusq
hȩreseos ꝓpria conuenticula. inquib singillatim sua cõmuruone
deuinstisunt: nomine fasciculorũ significauit. ut iam tunc inci¬
piant alligari ad conburendũ. cũ a catholica cõmunione se¬
gregati suas ꝓprias quasi ecclesias habere coeperint. ut con¬
bustio earum sit infine scłi. Non alligatio fasciculorũ sed si
ita esset non iam multȩ resipiscendo & incatholicã remean¬
do ab errore desciscerent qua ꝓpt̃ & alligatio fasciculorũ
infine futura est : ut non confuse sed ꝓmodo ꝑuersitatis suore.
unius cuiusq erroris ꝑtinacia puniatur. Ne forte colligen¬
tes tizania : eradicetissimul & tricticũ. utrum quia etiam
boni cũ adhuc infirmisunt. opus habent in quib dã malorum

Expanded text:
niorum fieri dixit? Nisi forte propter varietatem haereticorum, et non niorum fieri dixit? Nisi forte propter varietatem haereticorum, et non solum a tritico, verum etiam a seipsis discrepantium, ipsa uniuscujusque haereseos propria conventicula, in quibus singillatim sua communione devincti sunt, nomine fasciculorum designavit: ut jam tunc incipiant alligari ad comburendum, cum a catholica communione segregati suas proprias quasi ecclesias habere coeperint; ut combustio earum sit in fine saeculi, modo alligatio fasciculorum. Sed si ita esset, non jam multae resipiscendo, et in Catholicam remeando ab errore desciscerent. Quapropter et alligatio fasciculorum in fine futura est, ut non confuse, sed pro modo perversitatis suae uniuscujusque erroris pertinacia puniatur. 4. Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum. Utrum quia etiam boni cum adhuc infirmi sunt, opus habent in quibusdam malorum
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ constitutũ eẽ in hac uita ut cestus cẽpossit. qualis
quisq futurus sit postea. cuius in p̃sentia cernit errorem
uł quid etiã error eius conferat ad puectum bonorũ. non ẽe
tal es auferendos dehac uita. nec cũ malos interficere cona¬
tur bonos interficiat. qđ foste futuri sunt autbonis obsint
quib & inuiti forte utiles sunt : sed tunc oportune fieri cũ iã
infine non restat uł cẽpus cõmutandȩ uitȩ. uł ꝓficiendi adue¬
ritatem ex occasione atq cõparatione erroris alieni Tunc
aũt hoc non ab hominib sed ab angelis fieri. Inde est.: quod
respondet pat̃ familicas Nonne foste colligentes tizania :
era dicetissimul &tricticũ sed in tẽpore messis dicã messorib:
& cȩtera atq hoc modo : eos patientis simos & tranquilissi¬
mos reddit Quęri aũt potest qđ cut: alligate fasciculos
ad conburendum. Cur non unum fascem aut unũ aceruum tita¬

Expanded text:
hominem constitutum esse in hac vita, ut certus esse possit qualis hominem constitutum esse in hac vita, ut certus esse possit qualis quisque futurus sit postea, cujus in praesentia cernit errorem, vel quid etiam error ejus conferat ad provectum bonorum; non esse tales auferendos de hac vita, ne cum malos conatur interficere, bonos interficiat, quod forte futuri sunt; aut bonis obsit, quibus et inviti forte utiles sunt: sed tunc opportune fieri, cum jam in fine non restat vel tempus commutandae vitae, vel proficiendi ad veritatem ex occasione atque comparatione alieni erroris; tunc autem hoc non ab hominibus, sed ab Angelis fieri: inde est quod respondet paterfamilias, Non; ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum: sed in tempore messis dicam messoribus, et caetera. Atque hoc modo eos patientissimos et tranquillissimos reddit. 3. Quaeri autem potest, quod ait, Alligate fasciculos ad comburendum, cur non unum fascem, aut unum acervum ziza
Abbreviated transcription (Latin):
& omnino diiudicat atq discernit quic quid audierit aut le¬
gerit ab orrere a regula ueritatis. sed donec in eisdẽ sp̃itali¬
b ꝑficiatur & quodã modo maturescat infrustu quẽ herba
dedit : potest cũ mouerei. quare sub nominc xp̃iano tã multȩ
hȩreticorũ extiterint falsitates. Indeest qđ seruidi cunt.
Norne bonũ semen seminasti in agrotuo unde ergo habet zi¬
tania: deinde cũ cognouerit hanc excogitasse diabolum
fraudem. cũ contra tanti nominis austoritatẽ nihil se ualere
sentiret. ut fallacias suas eodem nomine optegeret : potest ei
uoluntas sub oriri. ut tales homines dereb humanis auferat
si aliquã tẽporis hab eat facultatẽ sed utrũ facere debeat:
iustitiã dĩ consulit. utrũ hoc ei p̃cipiat uł ꝑmittat. & hoc
officium ẽẽ hominũ uelit. hinc est qđ seruidicunt uis imus
& colligimus ea. quib quia ueritas ipsa respondit. nonita

Expanded text:
et omnino dijudicat atque discernit quidquid audierit aut leet omnino dijudicat atque discernit quidquid audierit aut legerit abhorrere a regula veritatis: sed donec in eisdem spiritualibus perficiatur, et quodammodo maturescat in fructum quem herba dedit, potest eum movere, quare sub nomine christiano tam multae haereticorum exstiterint falsitates. Inde est quod servi dicunt, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde ergo habet zizania? Deinde cum cognoverit hanc excogitasse fraudem diabolum, cum contra tanti nominis auctoritatem nihil se valere sentiret, ut fallacias suas eodem nomine obtegeret; potest ei suboriri voluntas, ut tales homines de rebus humanis auferat, si aliquam temporis habeat facultatem; sed utrum facere debeat, justitiam Dei consulit utrum hoc ei praecipiat, vel permittat, et hoc officium esse hominum velit: hinc est quod servi dicunt, Vis, imus, et colligimus ea? Quibus quia Veritas ipsa respondet, non ita
Abbreviated transcription (Latin):
quis quã facile dicere ciusus fucrit angelos nescisse. quis titania
suꝑ semina uerit & eatunc apparuisse angelis cũ herba fruc¬
tũ fecisset: magis opostet intellegi homines ipsos fideles ser¬
uorũ nomine hoc loco significatos. quos etiã bonũ semen dicit
Nec mirum si & bonũ semen ipsi dicuntur & serui pactris fami¬
lias. sicut & deseait qđ & ipse sit ianua. ipse sit pastor. Ex
diuersis enĩ significationib una res etiam plures & diuer¬
sas similitudines recipit: prȩsertim : quia cũ ad seruos loque¬
retur. ñ ait intẽpore messis dicã uobis colligite primũ tita¬
nia. sed dicã inquit messorib: unde intellegit᷑ colligendo¬
rum ⁊izaniorũ ad conburendũ. alia ẽẽ ministeria. Nec
quẽ quã eccłȩ filiũ debere arbitrari. ad se hoc officiũ ꝑtinere
cũ igit᷑ eẽ quisq sp̃italis coeperit: cognoscit errores hȩreticorũ

Expanded text:
quisquam facile dicere ausus fuerit Angelos nescisse quis zizania quisquam facile dicere ausus fuerit Angelos nescisse quis zizania superseminaverit, et ea tunc apparuisse Angelis cum herba fructum fecisset; magis oportet intelligi homines ipsos fideles servorum nomine hoc loco significatos, quos etiam bonum semen dicit? Nec mirum si et bonum semen ipsi dicuntur, et servi patrisfamilias: sicut et de se ait, quod et ipse sit janua, ipse sit pastor . Ex diversis enim significationibus una res etiam plures et diversas similitudines recipit. Praesertim quia cum ad servos loqueretur, non ait, In tempore messis dicam vobis, Colligite primum zizania; sed Dicam, inquit, messoribus. Unde intelligitur colligendorum zizaniorum ad comburendum alia esse ministeria, nec quemquam Ecclesiae filium debere arbitrari ad se hoc officium pertinere. 2. Cum igitur esse quisque spiritualis coeperit, cognoscit errores haereticorum,
Abbreviated transcription (Latin):
onib: suꝑ seminasset: hoc est prȩcedente nomine xp̃i hȩre¬
ses suꝑ iecisset. magis ipse latuit atq occultissimus fastus ẽ
hoc est enĩ & abiit: sed etiam palea : usq aduentilationem
nec ꝓbatur fostius grauitas frumentorũ : nisi paleȩ ꝑ turbatio¬
nib: quas conprimere non potuerit ueritate defensa. cesserit
unitate seruata quã quã in hac parabola dñs sicut in exposi¬
tione conclusit : non quȩdã sed omnia scandala & cosquifaciunt
iniqui tatẽ tizaniorũ nomine significasse intellegitur. Cum¬
cũt creuisset herba & frustũ fecisset : tunc apparuer̃ & titania
Cũ enĩ sp̃italis homo eẽ coeperit diiudicans. om̃a : tunc ei possunt
errores apparere. Serui aũt dixer̃ ei uis imus & colligimus ea
utrum ipsi sunt serui quos paulo post messores appellat. AN
quia in expositione parabolȩ messores dixit ẽẽ angelos nec

Expanded text:
onibus superseminasset, hoc est, praecedente nomine Christi haereonibus superseminasset, hoc est, praecedente nomine Christi haereses superjecisset, magis ipse latuit atque occultissimus factus est; hoc est enim, Et abiit: sed etiam palea usque ad ventilationem. Nec probatur fortius gravitas frumentorum, nisi paleae perturbationibus, quas qui comprimere non potuerit veritate defensa, cesserit unitate servata. Quanquam in hac parabola Dominus, sicut in ejus expositione conclusit, non quaedam, sed omnia scandala, et eos qui faciunt iniquitatem, zizaniorum nomine significasse intelligitur. pparuerunt et zizania. Cum enim spiritualis homo esse coeperit dijudicans omnia , tunc ei errores incipiunt apparere. Servi autem dixerunt ei: Vis, imus, et colligimus ea? Utrum ipsi sunt servi, quos paulo post messores appellat? an quia in expositione parabolae messores dixit esse Angelos, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dem in terra : Aliquando ac̃ut & occultandũ ẽ sed cums pe
hostatoria ut ñ faciat desperatio frigidiores. sed desideriũ
capatiores. Inde est ciusdem dñi. Multa habeo uob dicere:
sed ñ potestis illa postare modo qđ uero admores ꝑtinet hoc
bene & breuiterdicitur: Aut confligendũ ẽ amore tẽporaliũ
bonorũ ut ñ uincat : aut etiam edomitus subditusq ẽẽ debet.
ut cũ surgere coeperit facile reprimatur. aut ita extinstus.
ut se omnino nulla expaste cõmoueat ex quofit: ut ipsõ
etiam mostẽ ꝓpt̃ ueritatẽ alii fortiter obeantlalii ȩquani¬
miter. alii libenter quȩ tria generã frustus sunt festilis trȩ
Triceni & sexageni & centeni in horũ aliquo genere inueni¬
endus est tẽpore mostis suȩ : siquis dehac uita. recte cogitat
emigrare. Toleranda sunt aũt ñ solũ tizania usq ad
messem quȩ cũ diabolus asꝑsis prauis errorib stlsisq opini¬

Expanded text:
dem in terra ? Aliquando autem et occultandum est, sed cum spe dem in terra ? Aliquando autem et occultandum est, sed cum spe hortatoria, ut non faciat desperatio frigidiores, sed desiderium capaciores. Inde est illud ejusdem Domini: Multa habeo vobis dicere; sed non potestis portare modo . Quod vero ad mores pertinet, hoc bene et breviter dicitur: aut confligendum est cum amore temporalium bonorum, ut non vincat; aut etiam edomitus subditusque esse debet, ut cum surgere coeperit, facile reprimatur; aut ita exstinctus, ut se omnino nulla ex parte commoveat. Ex quo fit ut etiam ipsam mortem propter veritatem alii fortiter obeant, alii aequanimiter, alii libenter. Quae tria genera fructus sunt fertilis terrae, triceni, et sexageni, et centeni . In horum aliquo genere inveniendus est tempore mortis suae, si quis de hac vita recte cogitat emigrare. 5. Toleranda sunt autem non solum zizania usque ad messem, quae cum diabolus aspersis pravis erroribus falsisque opini
Abbreviated transcription (Latin):
ne suꝑ inponere sed quãius subiestã frumentis tam̃ interpaleã
quȩ ultima uentilatione separanda est. numerantur
Boniaut catholicisunt : qui & fidẽ inte grã sequunt᷑ & mores bo¬
nos qđ aũt ad fidei dostrinã ꝑtinet itaquȩrunt si quid quȩren¬
Adũ habent: ut absit concestatio periculosa ułquęrenti uł ei
cũ quo quęritur: uł cis qui disserendis audiunt. Ita aũt doceñ
siquid docendũ habent : ut usitata ut confirmata securissime
& fidentissime & lenissime. ut possunt insinuent. Inusita ta
uero : etiã siueritatis manifestatione liqui dissima ꝑceperuNT.
quȩrendi potius quã prȩcipiendi aut affirmandi modo ꝓpt̃
audientis in firmitatẽ. Si enĩ tantũ habet pondus aliquod
uerum ut uires discentis excedat : suspendendũ est ut exten¬
dat crescentem. non imponendũ ut obterat paruulũ Inde
est illud dñi: sed filius hominis cũ uenerit. putas inueniet fi¬

Expanded text:
ne superimponere, sed quamvis subjectam frumentis, tamen inter paleam ne superimponere, sed quamvis subjectam frumentis, tamen inter paleam quae ultima ventilatione separanda est, numerantur. 4. Boni autem catholici sunt, qui et fidem integram sequuntur et mores bonos: quod autem ad fidei doctrinam pertinet, ita quaerunt, si quid quaerendum habent, ut absit concertatio periculosa, vel quaerenti, vel ei cum quo quaeritur, vel eis qui disserentes audiunt. Ita autem docent, si quid docendum habent, ut usitata et confirmata securissime, et fidentissime, et lenissime, ut possunt, insinuent: inusitata vero, etiamsi veritatis manifestatione liquidissima perceperunt, quaerendi potius quam praecipiendi aut affirmandi modo, propter audientis infirmitatem. Si enim tantum habet pondus aliquod verum, ut vires discentis excedat; suspendendum est ut extendat crescentem, non imponendum ut obterat parvulum. Inde est illud Domini: Sed Filius hominis cum venerit, putas, inveniet fi
Abbreviated transcription (Latin):
tenent: iam in terhereticos numerandi sunt putantes om¬
nibus dm̃ etiã in magna iniquitate usq in finẽ uitȩ ꝑ seue¬
rantib tantũ quia ecclesiȩ unitatẽ non sincera dilec¬
tione nam bene uiuerent. sed magis poenarũ timore tenu¬
erunt ueniã daturum. Istiergo non hoc credunt: uł non
firmiter opinantur &siadhuc forsitan quęrunt sed
magis cos decipit spes dilationis: dũ sediutius uisturos
putant. & ꝑ dicos mores aliquando in melius mutaturos.
contra quos dicitur Necardes conucitiaddm̃: neq diffras de
die indiem subito erum ueniet ira eius: & inteporeuindistae.
disꝑdecte Illi enĩ conuertuntur: qui reste uiuere incipiunt.
hoc estenĩ redire indm̃. qui aũt concupiscentiassuas ꝑseueran¬
ter sequuntur : dorsum quodã modo habent addm̃ quã uis in uni¬
tate constituti. sepeillũ retosto collo conentur aspicere : Ergo
quȩ se eticm frumentis audet aspera dissensione & fragili elatio¬

Expanded text:
tenent, jam inter haereticos numerandi sunt, putantes omtenent, jam inter haereticos numerandi sunt, putantes omnibus Deum, etiam in magna iniquitate usque in finem vitae perseverantibus, tantum quia Ecclesiae unitatem, non sincera dilectione nam bene viverent, sed magis poenarum timore tenuerunt, veniam daturum. Isti ergo non hoc credunt, vel non firmiter opinantur, etsi adhuc forsitan quaerunt: sed magis eos decipit spes dilationis, dum se diutius victuros putant, et perditos mores aliquando in melius mutaturos. Contra quos dicitur: Ne tardes converti ad Deum, neque differas de die in diem: subito enim veniet ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te . Illi enim convertuntur, qui recte vivere incipiunt; hoc est enim ad Deum redire: qui autem concupiscentias suas perseveranter sequuntur, dorsum quodammodo habent ad Deum, quamvis in unitate constituti saepe illum retorto collo conentur aspicere. Ergo quae se etiam frumentis audet aspera dissensione et fragili elatio
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̃ illi soli catholici mali recte deputantur . qui quã uis
uera credant quȩ ad fidei doctrinã ꝑtinent. & si quid forte
nesciunt & quȩ rendũ existimant salua pietate discutiunt
sine aliquo prȩiudicio ueriatis & bonos uł quos bonos putant
amant atq honorant quantũ possunt : tam̃ flagitiose &¬
facinerose uiuunt contra quã uiuendũ ẽẽ credunt. Tales enĩ
rint. satis fastionis quȩrentes locum. Et aliquando ꝑpeni¬
tentiam infrumenta mutantur siue corresti aut remoti
siue etiam uerbo dĩ nullo nominatim accusante. aut increpan¬
te ꝑterriti: Aliquando cũt etiã sub nomine pęnitentiũ ita
uiuunt ut solent: aut non multo minus: quidã etiã amplius.
null omodo tam̃ a catholica unitate dis cedunt. Quib ita ui¬
uentib si mors obrepserit p̃aleȩ deputantur usq infinẽ.
hoc etiam ipsi credunt. Namsi cliter credunt & in concusse

Expanded text:
Quapropter illi soli catholici mali recte deputantur, qui quamvis Quapropter illi soli catholici mali recte deputantur, qui quamvis predicant vera, quae ad fidei doctrinam pertinent, etsi quid forte nesciunt, sed querendum existimant, salva pietate discutiunt sine aliquo preiudicio veritatis et bonos aut quos bonos putant amant atque honorant quantum possunt, tamen flagiciose facinoroseque vivunt, contra quam vivendum esse credunt; tales, rint satisfactionis quaerentes locum: et aliquando per poenitentiam in frumenta mutantur, sive correpti, sive remoti, sive etiam verbo Dei nullo nominatim accusante aut increpanperterriti. Aliquando autem etiam sub nomine poenitentium ita vivunt ut solent, aut non multo minus, quidam etiam amplius; nullo modo tamen a catholica unitate discedunt. Quibus ita viventibus si mors obrepserit, paleae deputantur usque in finem. Hoc etiam ipsi credunt: nam si aliter credunt, et inconcusse
Abbreviated transcription (Latin):
falsa dedõ credit uł de aliqua paste doctroȩ qui ad fidei ꝑti¬
net edificationẽ ita ut non querentis cunstactione tẽperatus
sit. sed in concusse credentis nec omnino scientis opimione atq
errore discordans hȩreticus est : & foris est animo quã intus cor¬
poralit̃ uidectur. Multos enimtales postat eccła : quia ñita
defendunt falsi tatem sententia esuȩ. ut intentã multitudinem
faciant : qđ sifecerint : tunc pelluntur. Itẽ quicũq: uident bonis
ita ut quȩrant occasiones excludendi eos aut de gradandi uł
criminasua sic defendere parati sunt si ob iesta uł ꝓdita fue¬
rint. ut etiã conuenticulorũ segregationes uł eccłȩ ꝑturba¬
tiones cogitent excitare : lam scis maticisunt. & ab unita te
corde discissi. etiam si non inuentis occasionib aut occultatis
fastissuis sacram̃to eccłȩ corporali conuersatione socientur

Expanded text:
falsa de Deo credit, vel de aliqua parte doctrinae quae ad fidei pertifalsa de Deo credit, vel de aliqua parte doctrinae quae ad fidei pertinet aedificationem, ita ut non quaerentis cunctatione temperatus sit, sed inconcusse credentis, nec omnino scientis opinione atque errore discordans, haereticus est, et foris est animo, quamvis corporaliter intus videatur. Multos enim tales portat Ecclesia, quia non ita defendunt falsitatem sententiae suae, ut intentam multitudinem faciant: quod si fecerint, tunc pelluntur. Item, quicumque invident bonis, ita ut quaerant occasiones excludendi eos, aut degradandi; crimina sua sic defendere parati sunt, si obiecta vel prodita fuerint, ut etiam conventiculorum segregationes vel ecclesieperturbationes cogitent excitare; iam scismatici sunt, et ab unitate corde discissi, etiamsi non inventis occasionibus aut occultatis factis suis sacramento aecclesiae corporali conversatione socientur.