comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to qd nob̾ intelligendũ insimiet istã
de cõcumbendo uł nõ cõcumbendo re¬
gulam nõ ꝑtinere ad ea uota. ubi nõ
hñt parem uir e mulier potestatem
s uir maior est. ac ꝓpͥe eius solus est.
Non enĩ ait lex iirum nõ debere red¬
dere uotat sua. siuxor ꝓhibuerit. sed
ueorem. siuir prohibuerit: Uñ non
mͥ udetur in huiusmodi uotis ⁊ diffi¬
intõnib atq obligatõnib que adu̾¬
sus aĩam fũit q̃ ista debere accipere.
que int̾ se uir et uxor de cõcumbẽdo
ul de abstinencia cõcũbendi placita
habuerint. Deinde qr ⁊ iste iustifica¬
tiones dicuntur. et memininꝰ illis
instificatõnib que in exodo sb̾ hoc
noĩe alie cõmemorantur. multa p̾¬
cipi q̃ accipi ad ꝓp̾etatẽ non possunt
nec innouo testamẽto obseruentur
sicut de aure ẜui ꝑtundenda. ⁊ siquid
enismodi est. non absurde q̃ hic aliqͥd
figurate dem̃ intelligitur. ut qm̃ sũt
multe abstiuentie cerimomarũ irrõ¬
uales. ⁊ aliqũ q̃ inimice ueritati.H

Expanded text:
to quod nobis intellegendum insinuet istam de concumbendo uel non concumbendo regulam non pertinere ad ea uota, ubi non habent parem uir et mulier potestatem, sed uiri maior est ac prope eius solius est. non enim ait lex uirum non debere reddere uota sua, si uxor prohibuerit, sed uxorem, si uir prohibuerit. unde non mihi uidetur in huius modi uotis et definitionibus atque obligationibus, quae aduersus animam fiunt, etiam ista debere accipi, quae inter se uir et uxor de concumbendo uel de abstinentia concumbendi placita habuerint. Deinde quia et istae iustificationes dicuntur et meminimus in illis iustificationibus, quae in Exodo sub hoc nomine aliae commemorantur, multa praecipi, quae accipi ad proprietatem non possint nec in nouo testamento obseruentsicut de aure servi perforanda, et si quid ejusmodi est, non absurde etiam hic aliquid figurate dudum intelligitur: ut quomodo sunt multae abstinentiae caeremoniarum irratuando etiam inimicae ueritati, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uir fu̾it p̾mittendo. Nam cum ad pec
pͥ cõcesserat nõ tñ mulieri uł ex hoc
ꝑmissũ dedit. ut cum pͥus eiuir cõ¬
cesserit postea si prohibuerit cõdẽp¬
netur. Utrum aut̃ ista q̾i ad uota
cõtinencie ⁊ cõcubitus abstinentie
ꝑtineat. merito qrͣ. ne forte ea tm̃
intelligenda sint adu̾sus aĩam no¬
Nonne aĩa plus est qͣm esca: Et
cum de ienimo p̾cipitur ita p̾cipit᷑.
Affligetis aĩas ur̃as. Nescio autem
utrũ alicubi legi possit adu̾ss aĩam
dici uotũ qd̾ de abstinencia concu¬
bitus fũit. maxime qr cum hic lex
auctoritatem iuiro tribuat nõ mu¬
lieri que uiro sb̾dita est. utrũ tune
ꝑsoluenda sunt uota mulieris. si
uirapprobauerit. si aũt renuerit
tu ꝯiugatarũ loqueret᷑. non ibi mͣ¬
iorem auctoritatem iuro qmͣ feĩe
dedit. S uxoriinquit uir debitũ:
reddat. Silr q uxor uiro. Uxor nõ h
potestatẽ corporis sui. s uir. Silr nõ
aut̃ et uir non h potestatẽ corponis

Expanded text:
fuerit vir permittendo. Nam cum ad peccfuerit vir permittendo. Nam cum ad peccprius concesserat; non tamen mulieri ex hoc jussum dedit, ut cum prius vir ei concesserit, postea si prohibuerit contenetur. Utrum autem ista etiam ad votum continentiae et concubitus abstinentiam pertineat, merito qintelligenda sint adversus animam voNonne anima plus est quam esca ? et cum de jejunio praecipitur, ita praecipitur, Affligetis animas vestras . Nescio autem utrum alicubi legi possit, adversus animam dici votum quod de abstinentia concubitus fuerit: maxime quia cum hic Lex auctoritatem viro tribuat, non mulieri quae viro subdita est, ut tunc persolvenda sint vota mulieris, si vir approbaverit; si autem renuerit, tu coniugatarum loqueretur, non ibi maiorem auctoritatem uiro quam feminae dedit, sed, uxori, inquit, uir debitum reddat, similiter et uxor uiro. uxor non habet potestatem corporis sui, sed uir; similiter autem et uir non habet corporis
Abbreviated transcription (Latin):
cõstituta ad tale uouerit de illa enĩ
pͥus dixerat que in domo prĩs uoue¬
rat ⁊ añqͣm redderet mipserat. De
hac gͦ que in domo marici uouit. ita
loquitur. Si aut̃ in domo iuuiri eius
notum eius. aut diffinitõ que adũ¬
sus aĩam enus. cum iure iurando.
sus eam. Siaut curiuianferens cir¬
cum auferat uir eius quacũꝙ die au¬
dierit oĩa quecũq exierunt ex labiis
mũdabit eam. om̃e uotum ⁊ omne
nisiurandũ. uinculi affligere aĩam.
uir eius statuet ei. ⁊ uir enis circum¬
auferet. Si aut̃ tacens tacuerit ei. et¬
diemex die. et statuet ei oĩa uota eis
⁊ diffinitõnes que suꝑ ipãm statuet
ei. qũitacuit ei die qua audunt. Si
aũt cucũ auferens circũ auferat ei
post diem. qua audiuit. ⁊ accipiet pec¬
catum suũ. Mamfestũ est aut̃ ita uo
liusse legem feminã ẽẽ sub uiro. ut
nulla uota eius que abstinentie cã
uouerit reddant᷑ ab ea. insi auetor

Expanded text:
constituta aliquid tale uouerit. de illa enim constituta aliquid tale uouerit. de illa enim prius dixerat, quae in domo patris uouerat et antequam redderet nupserat. de hac ergo. quae in domo mariti uouit, ita loquitur: si autem in domo uiri eius uotum eius aut definitio quae aduersus animam eius cum iureiurando esus eam. si autem circumauferens circumauferat uir eius quacumque die audierit. omnia quaecumque exierint ex labiis mundabit eam. omne uotum et omne iusiurandum uinculi adfligere animam uir eius statuet ei et uir eius circumauferet. si autem tacens tacuerit ei diem ex die, et statuet ei omnia vota ejus, et definitiones, quae super ipsam, statuet ei; quoniam tacuit ei, die quo audivit. Si autem circumauferens circumauferat vir ejus post diem quem audivit; et accipiet peccatum sluisse legem feminam sub viro esse, ut nulla ejus vota quae abstinentiae causa voverit, reddantur ab ea, nisi auctor
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ abnuerit uir eius in qͣcumq
die audierit oĩa uota eius ⁊ diffinitõ
ues qͣs diffimuit adũsus aĩam sua
nõ manebunt. qm̃ uir abnuit ab ea
ita uouere aͥd dõ adũsus aĩam sua¬
a.in aliqͣꝵ rerũ licitarũ atq cõcessaꝵ
abstinencia. ut in eius dẽ uotis femi¬
nea ualeat auctoritas. s uirilis. ita.
ut si ad huc npte cõcesserat pr uota
ꝑsoluere. si añqm ꝑsoluerit npẜit.
et uiro enus hoc cognitũ nõ placuerit
nõ ꝑsoluat. ⁊ sic omnino sine pecca¬
to qr dñs mũdabit eam sicut dicit.
i. mũdam indicabit eã. Neq hoc cõ¬
tra deum fĩ putandũ ẽ. cum ip̃e d̾s
ħ p̾cepit. hoc uoluerit. Sequit᷑ autẽ
de uiduis uł auiro abiectis.a. nõ sb̾
potestate uiri constitutis. aut prĩs ⁊
earũ uota ad ꝑsoluendũ libera esse
dicit hoc modo. Et uotũ inquit iudue
a expulse quecũq uouerit adũsus
aĩam suam manebunt ei. Ueinde di¬
cit denpta. Siindomo uiri sui iam

Expanded text:
cumque die audierit, omnia uota eius et definitiones eius, quas definiuit aduersus animam suam, non manebunt, quoniam uir abnuit ab ea,ita uouere aliquid deo aduersus animam suain aliquarum rerum licitarum atque concessarum abstinentia, ut in eisdem uotis feminea ualeat auctoritas, sed uirilis, ita ut, si adhuc innuptae iam concesserat pater uota persoluere, si. antequam persoluerit, nupserit et uiro eius hoc cognitum non placuerit, non persoluat et sit omnino sine peccato, quia dominus mundabit eam, sicut dicit, id est mundam iudicabit; neque hoc contra deum fieri putandum est, cum ipse deus hoc praeceperit, hoc uoluerit. Sequitur autem de uiduis uel a uiro abiectis, id est non sub potestate uiri constitutis aut patris et earum uota ad persoluendum libera esse dicit hoc modo. et uotum, inquit. uiduae et expulsae quaecumque uouerit aduersus animam suam manebunt ei. deinde dicit de nupta, si in domo uiri sui iam
Abbreviated transcription (Latin):
Omo quicũꝙ uouerit uotum
dño. aut iurauerit mramentum
aut diffimerit diffintõnem de aĩa
sua nõ ꝓphanabit u̾bum suũ oĩa
quecumq exierunt ex ore eius fa¬
ciet. Nonhoc ad omẽm iuratõne
ꝑtinet s ad eam ubi quisq de aĩa
sua uouer it alicuis utiq rei absti¬
nenciam. qua ei licebat uti ꝑlegẽ
S ꝑuotum sibi ip̃e efficit nõ ucere:
uouerit uotum dño aut diffime¬
rit diffinitõnem in domo prĩs sin
innuuentute sua ⁊ audierit p̃r eius
uota eius a diffinitõnes eius quas
diffimunt ad u̾sus aĩam suam. et¬
eius et om̃s diffintones enis qͣs

Expanded text:
omo quicumque uouerit uotum domino aut iurauerit iuramentum aut definierit definitionem de anima sua, non profanabit uerbum suum: omnia quaecumque exierint ex ore eius faciet. non hoc ad omnem iurationem pertinet, sed ad eam, ubi quisque de anima sua uouerit alicuius utique rei abstinentiam, qua ei licebat uti per legem, sed per uotum sibi ipse efficit non licere. ouerit uotum domino aut definierit definitionem in domo patris sui in iuuentute sua et audierit pater eius uota eius et definitiones eius quas definiuit aduersus animam suam eteiu
Abbreviated transcription (Latin):
nõstabunt ei. ⁊ dñs eimũdabit eã
qr ab nit p̾r eius. qm̃ quidẽ de mi¬
liere. que ad huc innentute sua in
pe q̃ nirgines in scͥptura appellari so¬
suam ⁊ det miptũ uirginemsuam
⁊ c̃ hoc modo u̾ nõmilli intellexerũt
unginẽ suam uirginitatẽ suam. uss
trant. cũ sit ĩusitatissima. Qd̃ auĩ
ait adu̾sus aĩam suam. nõ sic accipi¬
endum ẽ qͣi aĩe noceat talib uotis
S adũsus aĩam dicit᷑ adũsus aĩalẽ
delectationem. sic̃ q̾ de ienimo p̃cipi¬
et dñs emũdabit eam. qr ab nuit pr eiꝰ
emnũdabit dixit. auotinon impleti cri¬
mine absoluet. sicut in mulcis locis:
dĩ. ⁊ mnũdabit eum sac̃dos .i. mũdum
hẽbit. mũdum indicabit. sicuti ẽ ⁊ illõ
Mundatõne nõ mũdabis reũ .i. nõ
dices mũdũ eũ qui mimũdus ẽ. qd.

Expanded text:
non stabunt; et dominus emundabit eam, quia abnuit pater eius. quoniam quidem de muliere, quae adhuc in iuuentute sua in ippe etiam uirgines in scriptura appellari sosuam, et: det nuptum uirginem suam et cetera hoc modo. ubi nonnulli intellexerunt uirginem suam uirginitatstrant, cum sit inusitatissima. Quod autem ait, adversus animam suam, non sic accipiendum est, quasi animae noceat talibus votis; sed adversus animam dicitur, adversus animalem delectationem, sicut etiam de jejunio praecipinus emundabit eam, quia abnuit pater eius, emundabit dixit "a uoti non inpleti crimine absoluet". sicut in multis locis dicitur: et mundabit eum sacerdos. id est mundum habebit, mundum iudicabit; sicuti est et illud: mundatione non mundabis reum, id est: non dices mundum eum qui inmundus est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex syna uenit. xpũs ĩtelligendus
ẽ. qm̃ syna ĩ terp̾tatur tep̾tatio. uenit
ergo ex tep̾tatione passionis. crucis
mortis ⁊ alluxit ex seir. Seir ĩterpre¬
tatur pilosus qd̾ signficat pocõrem.
Sic enim natus ẽ esau. odio hĩtus. s
qm̃ qui sedebant ĩtenebris ⁊ ĩu̾bra
mortis lux orta ẽ eis. iõ alluxit exsem

Expanded text:
qui ex Sina uenit, Christus intellegendus qui ex Sina uenit, Christus intellegendus est, quoniam Sina interpretatur "tentatio". uenit ergo ex tentatione passionis, crucis, mortis. et alluxit ex Seir. Seir interpretatur ..pilosus", quod significat peccatorem; sic enim natus est Esau odio habitus. sed quoniam qui sedebant in tenebris et in umbra mortis, lux orta est eis, ideo alluxi
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec bñdictio qua bñdixit moyses
hõ dei filios istł pͥusꝙͣ defungeretur et
dixit dñs ex syna ueniet i alluxit ex
seyr nobis. festinauit ex monte pharã
cum multis milibus cades ad dexte¬
ram enis angeli cum eo ⁊ peꝑcit ppło
suo. Et om̃s scĩficati sub inanus tuas
⁊hu sub te sunt ⁊accipiet de u̾bis ipĩus¬
legem quã mandauit nobis moyses
bereditatẽ cõgregationibꝰ iacob ⁊erit
ĩ dilecto pͥnceps cõgregatis pͥncipibꝰ
ppłoꝵ simul tribus isrł. Nõ negłigẽt᷑¬
pretereũda ẽ ista ꝓphetia. Apparet quip
pe ista benedictõ ad nouũ ppłm ꝑtin̾e
ista dicuntur amoyse non ex ꝑsona
ipĩus moysi. qd̾ ĩ conseq̃ntibꝰ euidẽ¬
ẽ. quid sibi uult qd̾ sequitur ⁊ alluxit
rex seyr. cum seyr mons ydumee sit
ubi regnauit esan. Uenide cũ moyses
filios ifrł bñdicat hiis u̾bis sic̃ scripta
p̾dixit. quõ idem dicit. ⁊ accepit de u̾b̾
Nimirũ ergo ꝓphia est ut diximus po
abraham hoc ẽ filii sunt ꝓmissionis ⁊

Expanded text:
t benedicto qua benedixit Moyses homo Dei filios Israel, priusquam defungeretur. Et dixit: Dominus ex Sina venit, et illuxit ex Seir nobis; festinavit ex monte Pharan cum multis millibus Cades. Ad dexteram ejus angeli cum eo, et pepercit populo suo; et omnes sanctificasti sub manus tuas, et hi sub te suntnobis Moyses haereditatem congregationibus Jacob; et erit in dilecto princeps congregatis principibus populorum, simul tribus Israel. » Non negligenda est ista prophetia. Appe ista benedictio ad nouum populum pertista dicuntur a Moyse, non ex persona ipsius Moysi, quod in consequentibus euidenest, quid sibi uult quod sequitur: et alluxit ex Seir nobis, cum Seir mons Idumaeae sit, ubi regnauit Esau? deinde cum Moyses filios Israhel benedicat his uerbis, sicut scriptura praedixit, quomodo idem dicit: et accepNimirum ergo prophetia est, ut diximus, poAbraham, hoc est, filii sunt promissionis, et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sine spe ꝓpitiatoĩs dom̃ respondit.
peccaui dño. Medico eĩ uulneratus
indetur quodãmodo qui ut sanetur¬
se subdit manibus medici ut ĩ eo me¬
dicine opus ĩpleatur. In ħ autẽ canti¬
co p̾uidebat ꝓph̃a futuros quosdã qͥ sic
fuerant peccaturi. deũ offendendo ma¬
gis ĩiquitatibꝰ suis. ut noc pcĩtentiã
agere uellent⁊i ad dm̃ redire ut sana¬
rentur de quibus et̾ alibi d̾r. qm̃ caro st̃¬

Expanded text:
non sine spe propitiationis domini respondit: non sine spe propitiationis domini respondit: peccaui domino. medico enim uulneratus uidetur quodase subdit manibus medici, ut in eo medicinae opus impleatur. In hoc autem cantico praevidebat Propheta futuros quosdam, qui sic fuerant peccaturi Deum offendendo magnis iniquitatibus suis, ut nec poenitentiam agere vellent, et ad Deum redire ut sanarentur: de quibus etiam alibi dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Causã quippe reddens dauid cur di¬
xerit. tibisoli peccaui ⁊ malignũ co¬
ram te feci. subiecit ⁊ ait ut iustifice¬
ris ĩ ẜmonibus tuis iuincas cũ in¬
dicaris. Siue cũ dicit deus iudicate
inter me nuineã meã. siue de dño ih̾u
xp̃o ĩtelligatur qui solus uerissi̾e dice̾
potuit. uenit enĩ pͥnceps mũdi ⁊ ĩ me
dignũ. s ut cognoscat mũdus qr dili¬
go patrem ⁊ sicut mandatũ dedit mͥ
pr̃sie fatio. Surgite camnus hinc. taꝙͣ
i.ut patiar qr ĩ eo qd̾ patior uolũtatẽ
ĩ pleo patris mei. nõ penã soluo pccĩ
mei. Et qd̃ iennas ait. sibi peccauimꝰ¬
tia cũ spe salutis exueĩa. Et qd̾ dictũ ẽ
sana aiãm meam q peccam tibi. hoc
idem agitur ut deus ignoscendo głi
tentes sibi ⁊ redeuntes ad se qui dicit se
nolle mortẽ pccõris tm̃ ut reuertatur
linuat. Hinc np̃e dd̾ nõ solũ ĩ psalmo
uerũ et̃ cũ eũ deus argueret ꝑ ꝓpħam.

Expanded text:
causam quippe reddens Dauid cur dicausam quippe reddens Dauid cur dixerit: tibi soli peccaui et malignum coram te feci, subiecit et ait: ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas cum iudicaris: siue cum dicit deus: iudicate inter me et uineam meam; siue de domino Iesu Christo intellegatur, qui solus uerissime dicere potuit: uenit enim princeps mundi et in me scat mundus quia diligo patrem et sicut mandatum dedit mihi pater sic facio; surgite, eamus hinc, tamquam id est ut patiar, quia in eo, quod patior, uoluntatem inpleo patris mei, non poenam soluo peccati mei; et quod Hieremias ait: tibi peccauimtia cum spe salutis ex uenia; et quod dictum est: sana animam meam, quoniam peccaui tibi, hoc idem agitur, ut deus ignoscendo glortentes sibi et redeuntes ad se, qui dicit se nolle mortem peccatoris, quantum ut reuertatur et uiuat. hinc et ipse Dauid non solum in psalmo uerum etiam cum eum deus argueret per prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
i. nõ deo nocet s sibi quõ ĩ telligendu
uteꝵ ĩ psõ. Sana aĩam meã qr pecca¬
ui tibi. ⁊utrũ hoc sit peccare dõ qd̾ pec¬
care ĩ dm̃n. Uñ ait hely sacerdos. Si ĩ dm̃
peccaũit h̃o. quis orabit pro eo: Di¬
cam gͦ iteꝵ. quid mͥ ĩ p̾sentia indeat᷑.
Intelligent fortasse aliqui meliꝯ qui¬
melius hec sapiunt. aut et̾ nos alio tp̃r
qͣntũ adiuuerit dñs. Peccare ĩ. deñ
eit in hiis peccare que ad dei cultum
ꝑtinent. Nam ħ qd cõmemoraui n
aliud iudicat. Sic eñ peccabant filii
bely quibus lec pater eoꝵ dixit sic exis¬
timandũ ẽ peccari etiam̃ ĩ hoiẽs qui
ꝑtinent ad dm̃. Nam ħ deus legitur
dixisse ad abimelech de sarra. ꝓpea pe¬
ꝑeci tibi ne peccares ĩ me. Pecc̾are at̾
dño uł potius peccasse dño nsi forte
alicubi scriptũ occurrat qd hinc sẜ̃m
resistat. Hn mͥ undentur nõ ĩ merito
dici quipiam penitentiã pccĩ sui non
agunt ut głificet᷑ ignoscens dñs.

Expanded text:
 non Deo nocet, sed sibi. Quomodo intelligendum um in psalmo: sana animam meam, quoniam peccaui tibi, et utrum hoc sit peccare deo quod "peccare in deum". unde ait Heli sacerdos: si in deum peccauerit quis orabit pro eo? dicam ergo interim quid mihi in praesentia uideatur. intellegent fortasse aliquid melimelius haec sapiunt, aut etiam nos alio tempore, quantum adiuuerit dominus. "peccare in deum est in his peccare quae ad dei cultum pertinent. nam hoc, quod commemoraui, nihil aliud indicat; sic enim peccabant filii Heli, quibus hoc pater eorum dixit. sic existimandum est peccari etiam in homines qui pertinent ad deum; nam hoc deus legitur dixisse ad Abimelech de Sarra: propterea peperci tibi, ne peccares in me. peccare autem domino" uel potius "peccasse domino" — nisi forte alicubi scriptum occurrat quod huic sensui resistat — hi mihi uidentur non inmerito dici, qui piam paenitentiam peccati sui non agunt, ut glorificetur ignoscens dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ roc aseptuagnita interp̾tibꝰ additũ
existimo nsiq ĩ telligi uoluerũt etiã
ipãs mans quibus significantur
oꝑa ĩ corde accipi debere. u ẽ fides q̃ per
dilectõm oꝑatur. Nansi formsecus
ea que deus iubet manibꝰ fiant ⁊ ̃ cor¬
de nõ fiant. nemo ẽ tam ĩ sulsus qui
p̾cepta arbitretur ĩ pleri. Porro sican¬
tas q̃ ẽ plenitudo legis hĩtet ĩ corde et̾¬
si manibus corꝑis quisꝙͣ non possit
oꝑari. pax utiq ẽ illi cum homimibus
Deccauerunt nõ ei filii intuꝑabiles.

Expanded text:
erpretibus additum existimo: nisi quia intellegi uoluerunt etiam ipsas manus, quibus significantur opera, in corde accipi debere, ubi est fides quae per dilectionem operatur. nam si forinsecus ea quae deus iubet manibus fiant et in corde non fiant, nemo est tam insulsus, qui praecepta arbitretur inpleri. porro si caritas, quae plenitudo legis est, habitet in corde, etiamsi manibus corporis quisquam non possit operari, pax illi est utique cum hominibus Peccaue
Abbreviated transcription (Latin):
transmare ẽ dicens .i. ut dicas. Qus
tranffretabit nob̾ mare: ⁊ accipiet nob̃
illd. iaudientes illd̾ fatiemus: Prope¬
c̃ ubũ illd̾ hoc ualde ĩ ore tuo ñ cordei
luo lĩ manibus tuis facẽ illd̾. hec cẽ ubũ
fidei dacit apłus qd̾ ad nonũ ꝑtinet testa¬
men tum. S queri pot̾ cur ea sr̃ius
mandata dixerit que scripta sunt ĩ libro
legis huis nͥ qr hiis omĩbus spũalia
significantur ad nouũ testamentũ ꝑti¬
nere si bñ intelliguntur. I tẽ queri pot̾
curħ qd̾ hic positum ẽ. neq transmare
ẽ. ut dicas quis transfretabit nobis
transmare laccipiet nob̾ illd̾ apłus di¬
xerit aut quis descendet ĩ abissum atq
id exponens admĩxerit. hoc ẽ xp̃m amor¬
tuis reducere. nͥqr mare appellauit to¬
tam ĩ hoc seculo nitam q̃ morte tran¬
situr. ut quodãmͦ mare fimatur. ⁊trãs
mare mors ipã appelletut uelut trans
istam uitam qͥ maris uocabulosig¬
ficatur. Deinde qd̾ hic additũ ẽ ⁊ĩ maĩ¬

Expanded text:
mare est, dicens, id est, ut dicas, Quis transfretabit nobis trans mare, et accipiet nobis illud, et audientes illud faciemus? Prope est verbum hoc valde in ore tuo, et in corde tuo, et in manibus tuis facere illud. Hoc esse verbum fidei dicit Apostolus: quod ad Novum pertinet Testamentum. Sed quaeri potest, cur ea superius mandata dixerit, quae scripta sunt in libro Legis hujus : nisi quia his omnibus spiritualia significantur ad Novum Testamentum pertinentia, si bene intelligantur. Item quaeri potest cur hoc quod hic positumest, ut dicas: quis transfretabit nobis trans mare et accipiet nobis illud. apostolus dixerit: aut quis descendet in abyssum, atque id exponens adiunxerit: hoc est Christum a mortuis reducere; nisi quia mare appellauit totam in hoc saeculo uitam, quae morte transitur, ut quodam modo mare finiatur et trans mare mors ipsa appelletur uelut trans istam uitam, quae maris uocabulo significatur. deinde quod hic additum est: et in mani
Abbreviated transcription (Latin):
pccm̃ qd̾ nõ crediderunt ĩ eum. Uicit
eñ deus ad abimelech de sarra uxore
abrabe.scio qr mũdo corde fecisti hoc ñ
cupnierat cõnigẽ alienã. qo. liĩ.¬
¶ t circũ purgabit dñs cor tuũ. ⁊ corse¬
minis tui diligere diñ dm̃ tuũ ex to¬
to corde fuo ⁊ ex tota aĩa tua ut iias
tu. Et indens pollicitatio gre̾. Pimitit
ei̾ deus se eẽ fcͥũꝵ qd̾ solet mberẽ ne fiat.
Quia mandatũ hoc man gõ. liiĩ.¬
dõ tibi hodie nõ supra modũ neq lõge
abste ẽ non ĩ celo ẽ dicens .i. ut dicas.

Expanded text:
peccatum quo non crediderunt in eum. Dicit etiam Deus ad Abimelech de Sara uxore Abrahae: « Scio quia mundo corde fecisti hoc » .cupiuerat coniugem alienam. Et circumpurgabit dominus cor tuum et cor seminis tui diligere dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, ut uiuas tu. euidens pollicitatio gratiae; promittit enim deus se esse facturum quod solet iubere ut fiat. Quia mandatum hoc quod ego mando ibi hodie non est supra modum neque longe abs te est; non in caelo est dicens
Abbreviated transcription (Latin):
erit sic. Non ꝑdat simul pcc̾or eũ qui
siue pcc̃o ẽ. Tanꝙͣ dicet. Cauetene cin
urm̃ talia ꝑsuadeat qui talia cogitat. ⁊¬
Nolet deus ꝓpitiare ei. siue talia cogitã¬
ti siueilli cui talia fu̾int ꝑsuasa. sic̃ ipse
hoc modo an̾tendo ase uim illius male¬
dicti. S tunc accendet᷑ ira dm̃ ⁊zelus
eius ĩ noĩe illo qñ putanit eam se au̾t̾e
ista ĩ corde suo dicendo ⁊ adherebunt ĩec
omia maledicta testam̃ti hinꝰ que scap¬
ta sunt ĩ libro legis huius. Nõ possunt
quid̾ omnia eueĩre hoĩ um. nõ eĩ et̾ totiẽs
mori pot̾ qd̃ gen̾a mortis hic dicta sũt.
S omĩa dixit pro quibusl ut nõ sit ĩ¬
munis ab omibus cui euenerĩt aliqͣ
eoꝵ quibus pereat. Qd̃ autẽ ut non
solũ ꝑdat pccor eum qui sine poc̾o est.

Expanded text:
erit sic. non perdat simul peccator eum qui sine peccato est, tamquam diceret: cauete, ne cui uestrum talia persuadeat, qui talia cogitat. nolet deus propitiare ei, siue talia cogitanti siue illi, cui talia fuerint persuasa, sicut ipse hoc modo auertendo a se uim illius maledicti. sed tunc accendetur ira domini et zelus eius in homine illa. quando putabit eam se auertere ista in corde suo dicendo. et adhaerebunt in eo omnia maledicta testamenti huius, quae scripta sunt in libro legis huius. non possunt quidem omnia euenire uni homini; non enim etiam totiens mori potest, quot genera mortis hic dicta sunt; sed omnia dixit pro quibuslibet, ut non sit immunis ab omnibus, cui euenerint aliqua eorum quibus pereat. quod autem ait: ut non simul perdat peccator eum qui sine peccato est,
Abbreviated transcription (Latin):
possent cito cõsumere. Nam si nichil
secũ oĩo tulissent. uñ illd̾ de quo dcm̃
ẽ. sedit ppłus manducare ⁊ bibere ⁊ sur¬
rexerunt ludere: Non eĩ hoc diceretur
cũ ⁊ ipĩus moysi manifestissia u̾ba
sint non fuisse illã uocẽ pͥncipiũ belli
unquid ẽ aͥs interuos uir aut młr
uł famłus uł tribus. cuiꝰ mens decli
tium illaꝵ: Nequam ẽ in eo radix¬
sirsum germmans ĩfelle ⁊ amaritudie.
Et ent cum audierit u̾ba maledictoĩs
incedo ut non sił ꝑdat pccõr eum qui
sine pccõ ẽ uolet deus ꝓpͥiciare ei. S tc̃
ĩcendetur ira dm̃ dei. ⁊ zelus eius ĩ noĩe

Expanded text:
possent cito consumere. nam si omnino nihil possent cito consumere. nam si omnino nihil secum tulissent, unde esset illud de quo dictum est: sedit populus manducare et bibere et surrexerunt ludere? non enim hoc de aqua diceretur, cum et ipsius Moysi manifestissima uerba sint non fuisse illam uocem principium belli, quis est inter uos uir aut mulier uel familia uel tribus, cuius mens declintium illarum? ne qua esursum germinans in felle et amaritudine? Et erit, cum audierit verba maledictionis incedo, ut non simul perdat peccator eum qui sine peccato est; nolet Deus propitiari ei, sed tunc incendetur ira Domini et zel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cordis pp̃ea iudecepit:⁊ nõ dedit dñs
deus nob̾ cor scire: Ad hoc ꝑtinent duo
que sequntur. locłos undere iaures au¬
dire.i. ĩ telligere ⁊ obtemꝑare. Qd̃ uero
dicit mõ dedit dñs deus nob̾ nullomo¬
do ĩcrepans ⁊ arguens hoc diceret insi
ad eoꝵ quoq culꝑã ꝑtinere ĩtelligi
uellet. nequisꝙͣ se ex hoc excusabisem
putet. Snnul enĩ oñdit ⁊ sine adito¬
rio dĩ dei eos intelligere ⁊ obedire nõ
posse ocłis cordis ⁊ auribus cordis. itũ
si adiutoriũ dei desit nõ iõ ẽẽ excusa¬
bile homĩs uitiũ. qm̃ iuditia dei ꝙͣuis
occulta tamen iuista sunt. q̃o.¬
Et adduxit uos qͣdraginta ãnis in
deẜto non ĩ ueterauerunt uestim̃ta
ur̃a ⁊ calciam̃ta ur̃a non sunt attrita
apedibus utĩs. Panem nõ manducas¬
tis. Uinũ i siceram non bibistis utsci¬
retis qr ifte dñs deus ur̃. Hic apparet
tm̃ uimi ĩ sins ĩ pedimẽtis potuisse por¬
tare istłitas qñ exierunt de egipto qd̾

Expanded text:
rea inde coepit: « Et non dedit Dominus Deus vobis cor scire. » Ad hoc pertinent duo quae sequuntur, « et oculos videre, et aures audire, » id est, intelligere et obtemperare. Quod vero dicit: et non dedit dominus deus uobis, nullo modo increpans et arguens hoc diceret, nisi ad eorum quoque culpam pertinere intellegi uellet, ne quisquam se ex hoc excusabilem putet. simul enim ostendit et sine adiutorio domini dei eos intellegere et oboedire non posse oculis cordis et auribus cordis et tamen, si adiutorium dei desit, non ideo esse excusabile hominis uitium, quoniam iudicia dei quamuis occulta tamen iusta sunt. Et duxit uos quadraginta annis in deserto; non inueterauerunt uestimenta uestra et calciamenta uestra non sunt adtrita a pedibus uestris; panem non manducastis, uinum et siceram non bibistis, ut sciretis quia iste dominus deus uester. hinc adparet tantum uini in suis inpedimentis potuisse portare Israhelitas, quando exierunt de Aegypto, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gat que dei sunt. Ideo d in ꝓu̾bus
nias enĩ que a dextris sunt nouit
dñs pũse aut̾ sũt que a simistris. gͥ
bone sunt dextre quas nouit dñs.
Nouit eĩ dñs uias iustoꝵ. Sic̃ in
psalmo legitur. Cur gͦ dcm̃ sit ne
declines in dextra consequent̾ ostẽ¬
dit addendo ip̃e enĩ rectos faciet cur¬
sus tuos. Ab sit aut̃ ut dextras qͣs
nouit dñs. negẽs ẽẽ rectas. s ut di¬
git adicit ip̃e enĩ faciet rectos cur¬
sus tuos ⁊ oĩa itinera tua inpace
ꝓducet. Qua pp̾ hoc qd̾ isto loco de¬
teribis ab oĩb uerbis que ego mã¬
do tibi hodie dextra aut sinistra ire
post deos alienos ẜuire illis. nõ ĩo
dcm̃ est. qr dii alii possunt ⁊̃ index¬
tris accipi. S aut terrena loca sig¬
inficata sunt. qr ⁊ indextra ⁊in si¬
instra he̾bant gentes alios deos
colẽtes. aut hoc de aliems dus sepa¬
tim ꝓnũciandũ est. ut duo sintͣ¬

Expanded text:
gat quae Dei sunt. Ideo dicitur in Prgat quae Dei sunt. Ideo dicitur in Pruias enim quae a dextris sunt nouit dominus; peruersae autem sunt quae a sinistris. ergo bonae sunt dextrae, quas nouit dominus; nouit enim dominus uias iustorum, sicut in psalmo legitur. cur ergo dictum sit: ne declines in dextra, consequenter ostendit addendo: ipse enim rectos faciet cursus tuos. absit autem, ut dextras, quas nouit dominus, negemus esse rectas; sed, ut digit et dicit: ipse enim rectos faciet cursus tuos. et omnia itinera tua in pace producet. Quapropter quod isto loco Deaeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra ire post deos alios seruire illis, non ideo dictum est, quia dii alii possunt etiam in dextris accipi; sed aut terrena loca significata sunt, quia et in dextra et in sinistra habebant gentes alios deos colentes; aut hoc de diis aliis separatim pronuntiandum est, ut duo sint
Abbreviated transcription (Latin):
tur matres nõ ponũtur nsi cũ prib
ac ꝑ hoc aut ita ꝓpinquior defuiti
ad uxorem defimcti sibi cõpulandã
ut origo cognatõnis a dauid repet᷑et᷑
aut adoptio fecit alterũ patrem quẽ
posset hr̃e ioseph. qo.xluiͣ.¬
¶uid est qd̾ int̾ illa que mbet dic̾e
hoĩem qui indandis decimis ⁊ que¬
cumiq dare uł impendere iussus ẽ
oĩa mandata cõpleuit. ⁊̃ cum hoc
laude ⁊ cõmendatõne sua dice̾ mbe¬
tur. nõ dedi ex eis mortuo: An ꝑ hoc
ꝑhibet parentalia que obẜuare gẽ¬
¶On p̾teribis ab oĩb u̾bis que ego
mando tibi hodie dextra aut̃ simst̃
ire post deos alieõs ẜiire illis. que¬
ripot̾ quo possit intelligi. ire idee¬
tra qui post deos alienos ierit ẜire
illis. cum dextra in laude ponatur
llld̾ aut̾ iniqͣm laudabilit᷑ fieri pos¬
sit. Nam ⁊ qd̾ rep̾henditur in uia:
uite. que declinat in dextra. nõ ibi
el rep̾hendunt᷑ que dextra sũt. s il¬
le qui declinat in ea .i. qui sibi arto¬

Expanded text:
tur matres, non ponuntur nisi cum patribus. ac per hoc aut ita propinquior defuit ad uxorem defuncti sibi copulandam, ut origo cognationis Dauid repeteretur; aut adoptio fecit alterum patrem quem posset habere Ioseph. Quid est quod inter illa quae iubet dicere hominem, qui in dandis decimis et quaecumque dare uel inpendere iussus est omnia mandata compleuit, etiam hoc cum laude et commendatione sua dicere iubetur: non dedi ex eis mortuo? an per hoc prohibet parentalia, quae obseruare genpraeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodiire post deos alienos, servire illis. Quaeri potest quomodo possit intelligi ire in dextra, qui post deos alienos ierit servire illis; cum dextra in laude ponatur, illud autem nunquam laudabiliter fieri possit: nam et quod reprehenditur in via vitae, qui declinat in dextra, non ibi ea reprehenduntur quae dextra sunt, sed ille qui declinat in ea, id est, qui sibi arro
Abbreviated transcription (Latin):
in felitatẽ fugnint ᷑ ire mãdauerit
post deos alienos .i. nec pro hiis q̃ amãt᷑
nec contra ea que odio hñtur ad hiis
aliis auxiliũ eẽ poscendũ. aut certe illo
modo uł reconsilientur que prosinti
uł placentur ne noceant. Namrideqͥ¬
busdam scriptũ ẽ ĩ psõ quoꝵ hos loqu¬
tum ẽ uanitatẽ. ⁊ dextera eoꝵ dextera
ĩiquitatis. ⁊ io qr hiis rebus opinant᷑
fieri hoĩem btm̃ quas ⁊ bour ⁊ mali pos¬
sunt hr̃e nõ dextera ẽ ĩiquitatis. qr
iniqui sunt qui eam dextrã putant.
Non enĩ ẽ uera dextra. s ẽ dextra eoꝵ
quoꝵ os loqutũ ẽ uanitatẽ. btm̃ di¬
xerunt ppłm cui bec sunt. cũ potius

Expanded text:
infelicitatem fugiuntur ire mandauerit post deos alios, id est nec pro his quae amantur nec contra ea quae odio habentur a diis aliis auxilium esse poscendum, aut certe illo modo, ut uel concilientur, quo prosint, uel placentur, ne noceant. nam et de quibusdam scriptum est in psalmo: quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatifieri hominem beatum, quas et boni et mali possunt habere, et ideo dextera est iniquitatis, quia iniqui sunt qui eam dexteram putant. Non enim est vera dextera, sed dextera eorum quorum os locutum est vanitatem. Beatum dixerunt populum cui haec sun
Abbreviated transcription (Latin):
que ego mando tibi hodie dextra aut
exposin alius autẽ sit sẜ̾ꝯ ire post dõs
alieos ẜuire illis ut ħ sb̾audiatur nõ
p̾ceribis ab omĩbus u̾bis que ego⁊
mando tibi hodie ꝙuem cotum sensũ
si dicere uelimus sũora u̾ba que uttiq
sensin sunt coiã repetitun sumus ut
q̃o illic dicitur. nõ p̾teribis ab oĩbͦ
que ego mando tibi hodie dextra aut
simstra sic ustic repetatur nõ p̾teri¬
bis ab omibus que ego mando tibi
hodie ire post deos alienos ẜuire ill.
P̾tereundo em̃ au̾bis que mandata
sunt. et̾ ħ fit ut eatur post dõs alieos
Non eĩ ħ solũ mandatum ẽ. aut ħ solu̾
p̾terire deus nõ nult qd̾ mandamt
ne post dõs aliẽos eatur. s omina q̃¬
mandauit ħ tñ ita pͥcipue ut pꝰ ge¬
neralitatẽ p̾cepti quo ad monint ñ
ec̃ p̾terenndũ ab oĩbus u̾bis manda
tra et̾ sic ĩtelligi ut nec coꝵ cã que¬

Expanded text:
um exposui; alius autem sit sensus: ire post deos alios seruire illis, ut et hic subaudiatur: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie. quem totum sensum si dicere uelimus, superiora uerba, quae utrique sensui sunt communia, repetituri sumus, ut, quomodo illic dicitur: non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra, sic et istic repetatur: non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie ire post deos alios seruire illis. praetereundo enim a uerbis, quae mandata sunt, etiam hoc fit, ut eatur post deos alios. non enim hoc solum mandatum est aut hoc solum praeteriri deus non uult. quod mandauit, ne post dmandavit: hoc tamen ita praecipue, ut post generalitatem praecepti quo admonuit non esse praetereundum ab omnibus verbis mandattra, etiam sic intelligi, ut nec eorum cau
Abbreviated transcription (Latin):
nidicare potuisse. et itonon tuutem
titũ quia postea deprehensus est fic
tene sed non ħ dicit non soli quic
ridiculũ est. s quia uemienle nõrõt
In eisdem qmipe libris et contriã pc̃i
ex adam ꝑuulos tñsitũ loquitur et de
gestis palestine synodiglonatur. ue
os qui sic tenent uaciter dãpuasse pu¬
tatus est et absolutõm suam fauẽ¬
do furatus est.
ud enĩ adrem de quauc̃ agimꝰ
ptinet quidem discipulis sius
respondet ido se ma obiecta dãpnasĩ

Expanded text:
eiudicare potuisse et ideo non fuisse eiudicare potuisse et ideo non fuisse mentitum, quia postea deprehensus est sic tenere. sed non hoc dicit, non solum quia ridiculum est, sed quia uerum esse non potest. in eisdem quippe libris et contra peccati ex Adam in paruulos transitum loquitur et de gestis Palaestinae synodi gloriatur, ubi eos qui sic tenent ueraciter damnasse putatus est et absolutionem suam fallendo furatus est.. Quid enim ad rem, de qua nunc agimus, pertinet, quod discipulis suis respondet ideo se illa obiecta damnasse,
Abbreviated transcription (Latin):
su quem gestis palestinis adue¬
nabuem seue̾ utm aurelĩ scapsie
ego responsione pelagntotam ictam
questioue̾ consũptam essegaudebam.
confessusq mͥ aptissime incebaturee
in puulis origmale pc̃m anathema
dicendoeis qui prt̃o ade ip̃m solum. ñ
ꝙ̃ gemus hũanu cred̾e̾nt lesum et i cõ
statu esse opiuarentur ꝓuulos ĩ quo
ille homo pͥmus aũ preuancatõm
fuit.S postea cum legissen quatuor
eis libros de quoꝵ primo libro panio
aũ cõmemorata uerta descapsi et in¬
nemssem hoĩem adhuc contta fidem
catholicam de piuilis sentientẽ. p̾us
mutan cepitam impudẽs ĩecc̃ustico
iudicio et de tanta qͥone mendacĩ.
Si euĩ eosdem libros añiam scupsat
quo mõ se dix eos anathematrare
qui sic alũ tenuerũt. si añt postetu
lud opus pollicitus est qũo anathe¬
matiaut qui sic teuẽt. Nisi riditule
forte dcũrus est eos se dampuanea
rũd recentur: uec sibi nec cilłus pre¬

Expanded text:
sui, quem de gestis Palaestinis ad uenerabilem senem nostrum Aurelium scripsi, illa ego responsione Pelagii totam istam quaestionem consumptam esse gaudebam confessusque mihi apertissime uidebatur esse in paruulis originale peccatum anathema dicendo eis, qui peccato Adae ipsum solum, non etiam genus humanum crederent laesum et in eo statu esse opinarentur paruulos, in quo ille homo primus ante praeuaricationem fuit. sed postea cum legissem quattuor eius libros, de quorum primo libro paulo ante commemorata uerba descripsi, et inuenissem hominem adhuc contra fidem catholicam de paruulis sentientem, prius mirari coepi tam impudens in ecclesiastico iudicio et de tanta quaestione mendacium. si enim eosdem libros ante iam scripserat, quomodo se dixit eos anathematizare, qui sic aliquando tenuerunt? si autem postea illud opus pollicitus est, quomodo anathematizauit qui sic tenent? nisi ridicule forte dicturus est eos se damnasse qrant retenturi, nec sibi nec aliis pra
Abbreviated transcription (Latin):
xeriut adinciũ qui ex illo ꝓpagati sũt
s ꝙ eũ primũ peccantẽ inutatisit.
om̃s qui postea peccauut. aut quia
dicit ico mfantes nõmeo statu elle
iu quo fuit adam aũ p̃uaricatõm q
isti p̃ceptum cape nondũ possũt. Iue
aũt potuit nõdũq utũturrõnabie
nol mitatis arbitno. quoille isinte¬
tur nõ ei p̾ceptũ datetur: Qmd hoc

Expanded text:
aliquod uitium, qui ex illo propagati sunt, sed quod eum primum peccantem imitati sunt omnes, qui postea peccauerunt? aut quia dicit ideo infantes non in eo statu esse, in quo fuit Adam ante praeuaricationem, quia isti praeceptum capere nondum possunt, ille autem potuit, nondumque utuntur rationalis uoluntatis arbitrio, quo ille nisi uteretur, n
Abbreviated transcription (Latin):
nare noluit. s multũ mirũ est. quia
fconte pelagius ista dampnan̾it. Si
eiũ sicut dicit ialũ non nobtũont᷑.
prie uoluntatis id solum in homine
est ꝙ deus condidit. ꝓfecto pocm are
ip̃i soli obfuit quia ulłm in prolem
trausitum fecit. Non enĩ poc̃m nõ ẽ ma¬
lum aut pcc̃m non est unicii. ant per
deus condidit. Dicit aut̾ iste. malum
non uob̾cũ oritur et sũ uitõ ꝓcreamu
et hoc solum est in nascentib ꝙ deus
condidit. ac per hoc cum pr̃m adeipi
hoc dampnonit pelagnis. nut idice
uito procream᷑ idꝙ solum ẽ in hoĩe
nascente qd̾ deus condidit ꝓcudu
dio qui nascũtur infantes et iu
eostatu sunt in quoadam fuit ante
pienaricatõmcui nullũ maluniciu
ierat atq idsolum millo eratꝙ deus¬
condit̾at. Et tñ anathematiauit er¬
agius qui tenent aut alũ tenuerunt
nͥ eo statu esse recentes ab ortu piloᷤᷤ
in quo adam fuit am̃ puancatom. ice¬

Expanded text:
nare noluit: sed multum mirum est, qua nare noluit: sed multum mirum est, qua fronte Pelagius ista damnaverit. Si enim, sicut dicit, « malum non nobiscum oritur, propriae uoluntatis id solum in homine est, quod deus condidit\', profecto peccatum Adae ipsi soli obfuit, quia nullum in prolem transitum fecit. non enim peccatum non est malum aut peccatum non est uitium aut peccatum deus condidit. dicit autem iste: \'malum non nobiscum oritur et sine uitio procreamur et hoc solum est in nascentibus, quod deus condidit\'. ac per hoc cum peccatum Adahoc damnauit Pelagius, nisi ut iudices uitio procreamur idque solum est in homine nascente, quod deus condidit, procul dubio qui nascuntur infantes in eo statu sunt, in quo Adam fuit ante praeuaricationem, cui nullum malum uitiumque inerat atqcondiderat. Et tamen anathematizavit Pelagius, « qui tenent aut aliquando tenuerunt, in eo statu esse recentes ab ortu parvulos, in quo Adam fuit ante praevaric
Abbreviated transcription (Latin):
uidetis quid successor eius scũs pp rosi¬
mus recołe debuerit sicut recoluit ut ĩ
co sui p̾cessoris iudiciũ remota cuncta¬
tione fumaret.
Am uc̃ diligent̾ actendite: non de
monstretur ꝙ palestinos pelagiꝰ
fefelłit iudices. Ut aliataceatur in hc
ip̃a questione de baptismate ꝑuuloꝵ
ne forte piam in eo ꝙ diximus cũ sẽ¬
su i quo lib̃̾ior celestius fint uobis

Expanded text:
uidetis quid successor eius sanctus papa Zosiuidetis quid successor eius sanctus papa Zosimus recolere debuerit, sicut recoluit, ut in eo sui praecessoris iudicium remota cunctatione firmaret. Iam nunc diligenter attendite, unde monstretur quod Palaestinos Pelagius fefellerit iudices, ut alia taceam, in hac ipsa quaestione de baptismate paruulorum, ne forte cuipiam in eo quod diximus eum sensum, in quo li
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃i scripsimꝰ coꝵdẽ gestoꝵ pha¬
lestirioꝵ quoꝵ ad uos iam fama pre¬
uenerat cõmemoratõm fecissemus
Dicentes moriente nͥ degit gestaccc̃a¬
sticti sc̃a esse quib putatur essẽ pur
stis. que obiecta ꝑtim ille iutancosi¬
do cota obicuritate cofudit. aliqua
tauideri purgauit negando alia falsa
interp̾tatione uertendo. s utinã et op
tandũ mag̾ est iam se ille adueram
cacholice fideiuiam ab illo suo errore cõ¬
uertat et cupiat uelit purgari conside¬
rans cotidianam dei gr̃am adiucoriũ¬
q cognoscens: ut indeatur u̾e et appro¬
betur ab om̃ibus manifesta rõe correc¬
tus. non gestorũ iudicõ s ad catholicã
fidem corde conu̾so. Uude non possumꝰ
illoꝵ nec approbare nec culpare iudiciũ.
cũ nesciamus utrũ uera fuit gesta. n¬
Aut si uera sunit. constet mag̾ subter¬
fugisse: qm̃ se tota u̾tate purgasse
nito loqui uideatur. Uidetis qualẽ tu¬
lerit de illius purgatione sententiam

Expanded text:
pi scripsimus, eorumdem gestorum Palaestinorum, quorum ad nos jam fama pervenerat, commemorationem fecissemus, dicentes, in Oriente, ubi degit, gesta ecclesiastica facta esse, quibus putatur esse purgstis, quae objecta, partim ille vitando suendo tota obscuritate coterat videri, purgavit, negando alia, alia falsa interpretattandum magis est, iam se ille ad ueram catholicae fidei uiam ab illo suo errore conuertat et cupiat uelitque purgari considerans cotidianam dei gratiam adiutoriumque cognoscens, ut uideatur uere et approbetur ab omnibus manifesta ratione correctus non gestorum iudicio, sed ad catholicam fidem corde conuerso. unde non possumus illorum nec approbare nec culpare iudicium, cum nesciamus utrum uera sint gesta aut, si uera sint, constet magis supterfugisse quam se tota ueritate purgasse\nito loqui uideatur; uidetis qualem tulerit de illius purgatione sententiam;
Abbreviated transcription (Latin):
nde etiam pelagius si se ipm̃et
sua sccipta sũ dolo cogitat nõ
recte dicit eadem sententia. se nõ debu¬
isse retineri. fefellit em̃ iudiciũ palesti¬
nũ pp̃ca ibi udetur esse purgandus.
Romanã uo eccam uͥ eũ esse notuti¬
trũ scitio ftilłe usquequaq nõ potuit.
ꝙ̃uis et ħ fu̾it ut cumq conatus: s u
drei nũme ualuit. Recolius eĩ btissim
pp̃rosimꝰ quid mutandus p̃cessoremo
de ip̃is senserit gestis. Artendit ⁊̃ quio
de ulo senserit predicanda in dñoro
manoꝵ fides quoꝵ adu̾sus cius ecto¬
rem ꝓ ueritate catholica studiacõso¬
nttusia concordit̾ flagcare cauebat
int̾ quos ille dui uix̾at et quos eis
dogmata lat̾e non potant qui celes¬
fureius esse discipłm sic nouant ut
fidelissimũ et firmulimũ possent de
hac retestĩoniũ perhite. Quideigos
palestme synodis gestis quib se pe¬
lagnis ab solutũ esegłiatur. scũo p̃
inocentius iudicant. quͣius et m

Expanded text:
nde etiam Pelagius, si se ipsum et sua scripta sine dolo cogitat, non recte dicit eadem sententia se non debuisse retineri. fefellit enim iudicium Palaestinum, propterea ibi uidetur esse purgatus; Romanam uero ecclesiam, ubi eum esse notissimum scitis, fallere usquequaque non potuit, quamuis et hoc fuerit utcumque conatus; sed, ut dixi, minime ualuit. recoluit enim beatissimus papa Zosimus, quid imitandus praecessor eius de ipsis senserit gestis. attendit etiam quid de illo sentiret praedicanda in domino Romanorum fides, quorum aduersus eius errorem pro ueritate catholica studia consonantia concorditer flagrare cernebat, inter quos ille diu uixerat et quos eius dogmata latere non poterant, qui Caelestium eius esse discipulum sic nouerant, ut fidelissimum et firmissimum possent de hac re testimonium perhibere. quid ergo de Palaestinae synodi gestis, quibus se Pelagius absolutum esse gloriatur, sanctus papa Innocentius iudicarit, quamuis et in
Abbreviated transcription (Latin):
lici p̾cepta accepũt ꝓ q̃ ceruices illoꝵ q̃ ĩ¬
flexibiles erãt p̃m̾ent᷑. Nũꝙͥ ⁊̃ bona de
d̾ospare nolu̾nt cuiꝰ tanta bñficia et uͥ¬
tutes tr̃i nurandas agnou̾ant. hinc ẽ
uũ int̾ cet̾a dicit ezechiel ꝓpħ̾a. Leuam
manũ meã int̾ eos indeẜto ũ disꝑgẽt᷑
int̾ gẽtes et disseĩarent᷑ in regionib
eo ꝙ iustificatõnes meas nõ fecerunt
et pͥrecepta mea repulerũt et ĩ sb̾iegis
et ego dedi ilł precepta nõ bonai et iꝰti¬
ficcitões in quib nõ uuẽt ĩ eis. oͭ qͣ¬

Expanded text:
lia praecepta acceperunt, per quae ceruices illorum, quae inlia praecepta acceperunt, per quae ceruices illorum, quae inflexibiles erant, premerentur. numquam enim bona de deo sperare uoluerunt, cuius tanta beneficia et uirtutes tam mirandas agnouerant. hinc est unde inter cetera dicit Ezechihel profeta: leuaui manum meam inter eos in deserto, ut dispergerentur inter gentes et disseminarentur in regionibus, eo quod iustificationes meas non fecerunt et praecepta mea reppulerunt; et in subiectis: et ego dedi illis praecepta non bona et iustificationes, in quibus non uiuent in eis. o
Abbreviated transcription (Latin):
fides defuerit ĩiudeo ad mitũ abrcihe
puenire nõ pot̾it. aut qͥd obest p̃puciũ
cũ nemo nͥ qui emulꝰ fu̾it fidei abrahe
tur de carius cirtũcisione/ cũ uideant
illã apd̾ deũ m̾itũ nõ hĩe / et sicut est
nẽ. Meliores st̃ gentiles indeis qr isti
fidem hũt/ udei crrcũcisionẽ et quos
putas mag̃ agnoscat filios abrahmͣ¬
aibrahe fides testimoniũ pechibet cic perhoc
non incarne s infide gniatur. Id̾oq istos
in filios suscip̃ quos indet inutaores
eẽgłie sue. Qũo enĩ illos p̃t filios appel¬
lare quib uidet abhoxte uñ placuit do
et iustificatꝰ est nõ etgo filios hos s ĩmu¬
cos pot̾it iudicare. Inudieĩ eiꝰ uidentur
sꝑnentes fidem ꝑ qmͣ glorificatus ẽ. Nec
niꝵ si iudei diftidentes dep̾hendant᷑
nĩime suscipi ͭ ͤᷤ nonũ testam̃tũ cũ sci¬
amꝰ illos nec in uet̾i fuisse fideles. Sꝑ̃ eĩ
ꝯtͣ deũ rebelles et cõtũeliosi fu̾nt. uñ ta¬

Expanded text:
fuerit in Iudaeo, ad meritum Abrahae peruenire non poterit? aut quid obest praeputium, cum nemo, nisi qui aemulus fuerit fidei Abrahaetur de carnis circumcisione, cum uideant illam apud deum meritum non habere. et si, sicut est nem. meliores sunt gentes Iudaeis, quia isti fidem habent, Iudaei circumcisionem. et quos, putas, magis agnoscat filios AbrahAbrahae fides testimonium perhibet, ac per hoc non in carne, sed in fide gloriatur. ideoque istos in filios suscipit, quos uidet imitatores esse gloriae suae. quo modo enim illos potest filios appellare, quibus uidet abhorrere unde placuit deo et iustificatus est? non ergo filios hos, sed inimicos poterit iudicare. inuidi enim eius uidentur spernentes fidem, per quam glorificatus est. Nec mirum si Iudaei diffidentes deprehendantur minime suscipientes nouum testamentum, cum sciamus illos nec in ueteri fuisse fideles. semper enim contra deum rebelles et contumeliosi fuerunt, unde ta
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpham fuisse. Nũc hus uendemꝰ qui
ignorãtes qr scimuel nõ ẽ defiliis ca¬
ron scic̾dos estĩant illũ scicerdotẽ fuis¬
se. Nec enĩ fas erat ut de origĩe caron
descendẽs sac̾dos nõ eẽt. qͦs pm̃ uolo
cognosce̾ qr si sac̾dos erat samuelsũ
dubio et helcana p̃r eius scic̾dos fuit
Congruũ qͦ fuerat et filios eiꝰ sac̾dote̾
fuisse quos qr sac̾dotes nõ erant iudi¬
ces illos cõstituit filus isrł sicuti et idẽ
ip̃e erat samuel. Sic enĩ legimꝰ qr iuidi¬
cauit filios isrł helcana ee p̃i scmu

Expanded text:
c his respondemus, qui ignorantes quia Samuel non est de filiis Aaron sacerdotis, aestimant illum sacerdotem fuisse; nec enim fas erat, ut de origine Aaron descendens, sacerdos non esset. Quos primum volo cognoscere, quia si sacerdos erat Samuel, sine dubio et Helcana pater ejus sacerdos fuit: congruum quoque fuerat et filios ejus sacerdotes fuisse: quos, quia sacerdotes non erant, judices illos constituit filiis Israel , sicuti et idem ipse erat Samuel. Sic enim legimus, quia judicavit filios Israel. Helcana autem pater Samu
Abbreviated transcription (Latin):
a .xxu. cñus et supͣ ĩcipent exhibe ẜui¬
cia dñicis c̾imoniis ut ẽẽnt ex filiis
caron .i. de finees et ithamar tͣduce
bauili archedm̃ ⁊ qui excubias obł¬
uarẽt et qui uasoꝵ eẽnt custodes et

Expanded text:
ue annis et supra, inciperent exhibere seruitia dominicis caerimoniis, ut essent ex filiis Aaron, id est de Finees et Ithamar traduce, baiuli arcae domini et qui. excubias obseruarent et qui uasorum essent custodes et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ qr unꝰqͣs inqͥt placita s̃ faciebat
eo ꝙ nõ eẽt rex in ifrł idcͥco nouit an
mebat ex dieb in dies offerre mun̾a
sua et decĩas qũo decimas offerebat
qui nł possidebat. Leuite enĩ nõ accepe¬
rũt agros qr de decĩs que aplebe dabã¬
tur uictũ querebãt s põt fi̾ et sic dat᷑
intelligi qr potuit hr̃e possonẽ uxoris

Expanded text:
us quisque, inquit, placita sibi faciebat, eo quod non esset rex in Israhel. idcirco uouit Annniebat ei diebus in dies offerre munera sua et decimas. quo modo decimas offerebat, qui nihil possidebat? Leuitae enim non acceperunt agros, quia de decimis, quae a plebe dabantur, uictum quaerebant. sed potest fieri et sic datur intellegi. quia potuit habere possessionem uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
it de filus caron. S et iᵈ qd̾ dicit mĩ
eiꝰ ad dnm quia si mͥ inquit dederis
sue nõ ħ drẽt sieẽt natus sacerdos
oportebat eñ illũ ẜuire ad altare s
qr leuita erat et ad huc lexleuitis nõ
bat itant obercãtes illicita p̾sũerẽt
Ionatha eĩ filiꝰ filii moysi cũ int̾ le¬
uitas deputatꝰ eẽt sac̾dociũ eẽt ag̾e̾¬

Expanded text:
it de filiis Aaron, sed et illud quod dicit mater eius ad dominum: quia si mihi, inquit, dederis suae. non hoc diceret, si esset natus sacerdos — oportebat enim illum seruire altari —, sed quia Leuita erat et adhuc lex Leuitis nonbat, ita ut oberrantes inlicita praesumerent. Ionatham enim filius filii Moysi, cum inter Leuitas deputatus esset, sacerdotium age