comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emdirigant quid quidagunt. deniq quamuis abrepto a postolo a carnis
sensib: intertiũ caclum & pantdisum hocipsum cestede fuita dplenam
perfesdamq: cognitionenirerumqua eangelisinẽ qđ siueincorpore
siueextiu corpus e& nesciebat hocutiq non deerit cum receptiscompo¬
rib: inresurrestione mostuorum corruptibilehocindueur incorrup¬
cione & mosta le hocindusur in mortalitatem : Omniaenim euiden¬
dutruntsi neulla falsitate sineulla ignonentia sui fordinib: difor¬
buta & corponbia & spiritalia & intellestuaba in natura intent
&beatqtate perfesta : Scioquidem non nullo seorũ qui scriptures
scãs antenos in fide catholicatiustas selaudatur exiam sicex posuisse
quodait a posto lustestiũ caelũ. ut corpondis &animalis ersporo¬
talis hominis hicdifferentia saccipiuellent ad qradilluditicor ro¬
rearum rerumge ni sexcellentie uidentia contemplandũ ea apos¬

Expanded text:
ea dirigant quidquid agunt. Denique quamvis abrepto Apostolo a carnis ea dirigant quidquid agunt. Denique quamvis abrepto Apostolo a carnis sensibus in tertium coelum et paradisum, hoc ipsum certe defuit ad plenam perfectamque cognitionem resiue extra corpus esset, nesciebat. hoc utique non deerit, cum receptis corporibus in resurrectione mortuorum corruptibile hoc induetur incorruptione et mortale hoc induetur inmortalitate. omnia enim euidentia erunt sine ulla falsitate, sine ulla ignorantia suis ordinibus distributa, et corporalia et spiritalia et intellectualia, in natura integra et beatitate perfecta. Scio quidem nonnullos eorum, qui scripturas sanctas ante nos in fide catholica tractasse laudantur, etiam sic exposuisse, quod ait apostolus tertium caelum, ut corporalis et animalis et spiritalis hominis hic differentias accipi uellent atque ad illud incorporearum rerum genus excellenti euidentia contemplandum esse apos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentatis & ꝑ spicuis ꝑfru&ur ut longe minore euidentia nunc nob
adiaceant istaespeciescorporaeles quas sensu carnis ad tingimus
&eis multiitasi qł dediti ut solas eẽ arbitrentur & quid quid tale
non est putent omninononeẽ : IXUIIII. Sapiente s aut̃ta
sunt at in hiscorporalib uisis ul quãuis ea p̃sentiora uideantur
legendo utcumq: ꝑspiciunt quã uis ea non ualeant itamente consp¬
cere ut haec sensu corporis intuentur : Sc̃i uero angoli & his
corporlib iudicandis adq amminis trandis p̃sunt Nec eistã quã
p̃sentiorib familiarius indinantur & eorum significatiuas
similitudines inspũita discernunt. & tanta potentia quodam¬
modo trełtaN¬
iteas possinto iam heminũ spirtab reuelandomiscerecella in commitabi¬
lem sb stantiãcreatori sita conspiciunt ut ui sione atq amore& ea puce ponani
omnib: & secundũ eã iudicent deomnib: & in eã dirigantur utagantur ecex

Expanded text:
praesentatis et perspicuis perfruetur, ut longe minore euidentia nunc nobis praesentatis et perspicuis perfruetur, ut longe minore euidentia nunc nobis adiaceant istae species corporales, quas sensu carnis adtingimus et eis multi ita sunt dediti, ut solas esse arbitrentur et, quidquid tale non est, putent omnino non esse. sapientes autem ita sunt in his corporalibus uisis, ut, quamuis ea praesentiora uideantur, legendo utcumque praespiciunt, quamuis ea non ualeant ita mente conspicere, ut haec sensu corporis intuentur. sancti uero angeli et his corporalibus iudicandis atque administrandis praesunt nec eis tamquam praesentioribus familiaribus inclinantur et eorum significatiuas similitudines in spiritu ita discernunt et tanta potentia quodamodo tractanut eas possint etiam hominum spiritibus reuelando miscere, et illam incommutabilem substantiam creatoris ita conspiciunt, ut uisione atque amore et eam praeponant omnibus et secundum eam iudicent de omnibus et in eam dir
Abbreviated transcription (Latin):
di quo app&itu r& ardatur quodã modone tota intentione ꝑgat in
illud sũmũ caelũ quandiu non sub est corpus cuius amminis tratio
app&itus ille conquiescat: Porro aut̃ sitalesit corpus cuius sit diff¬
cilis & grauis amministractio sicut haec caro quae corrũpitur
& adgnruat animã deꝓpaginem trans gressionis exsistens
multomagis auesti turmens ab illa uisione summicaeli undeneos¬
sario abripienda erat ab eiusdem carnissensib: utei quomodo
cipere posso illud ostender&ur : Pro inde cũ hoccorpus iam p
animale : sed ꝑ futurai commutationem spiritale receperit
angelis ad equata ꝑfectum habebit natuno esuae modũ oboe¬
diens & imperaens uiuificata & uiuificans tã ineffabili facibta¬
te usit eigloria quod sarcine fuit : Nimirũ enim eruNT & tuno
ista triagenera iusionũ sed nulla falsitatȩ ꝓalio aliud apꝓbabtu

Expanded text:
ndi: quo adpetitu retardatur quodammodo, ne tota intentione pergat in ndi: quo adpetitu retardatur quodammodo, ne tota intentione pergat in illud summum caelum, quamdiu non subest corpus, cuius administratione adpetitus ille conquiescat. porro autem, si tale sit corpus, cuius sit difficilis et grauis administratio, sicut haec caro, quae corrumpitur et adgrauat animam, de propagine transgressionis existens, multo magis auertitur mens ab illa uisione summi caeli: unde necessario abripienda erat ab eiusdem carnis sensibus, ut ei quomodo capere posset illud ostenderetur. proinde, cum hoc corpus iam non animale, sed per futuram commutationem spiritale receperit angelis adaequata, perfectum habebit naturae suae modum oboediens et inperans, uiuificata et uiuificans tam ineffabili facilitate, ut sit ei gloriae, quod sarcinae fuit. Nimirum enim erunt et tunc ista tria genera uisionum, sed nulla falsitate pro alio aliud adprobabi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quod fastu sunt omniaincaritate s p̃ sc̃i ineffabilit̃ ualea uidere
ce audire Ñin congrueNT arbitricmur & illucesse a postolum
naptũ & ibi fostassis eẽ para disum omnibus meliore &sidici
opostas pa tedisũ ꝑara disorũ : sienim anim aebon aelu&citia
in rebus bonis ẽ in omnicreatura quid ea la&itia prestantius
quae in uerbodiest ꝑ qđ fasta sunt omnia :  Sed siquo¬
mou& quidopus sit spiritib defunctorũ corpora sua in resurro¬
nerecipere : si potest eis &iam sinecor porib: sum maillabeatiaa
prceberi. difficilior quidem qua estio est quã ut ꝑfecte possitha
sermone finiri sed ta menminime dubitandũ est & raptã homi
archanis sensib: mentem & post mostemipsa carne deposita trans¬
cessis se &iã similitudinibus corporadium non sic uidere posse in con¬
mutabilem substantiã ut sc̃i angeliuident siue alia latentiore cas
siueid eo quia in est eina turodis quidã app&citus corpus amministuo¬

Expanded text:
tatem spiritus sancti ineffabiliter ualeat uidere et audire : non incongruenter arbitramur et illuc esse apostolum raptum et ibi fortassis esse paradisum omnibus meliorem et, si dici oportet, paradisum paradisorum. si enim animae bonae laetitia in rebus bonis est in omni creatura, quid ea laetitia praestantius, quae in uerbo dei est, per quod facta sunt omnia? Sed, si quet, quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si potest eis etiam sine corporibus summa illa beatitudo praeberi, difficilior quidem quaestio est, quam ut perfecte possit hoc sermone finiri; sed tamen minime dubitandum est et raptam hominis a carnis sensibus mentem et post mortem ipsa carne deposita transcensis etiam similitudinibus corporalium non sic uidere posse incommutabilem substantiam, ut sancti angeli uident, sine alia latentiore causa siue ideo, quia inest ei naturalis quidam adpetitus corpus administra
Abbreviated transcription (Latin):
biliter manente sinuerbodĩ Ac sinui sibilia eius ꝑ eaquae facta sun
intelleea conspicere: quod quanto tarditate acdifficultate agat¬
& quantatem porismora propt̃ corpuscor ruptibile qđ ad grauat anꝰima
postea quã illo odine creata ẽ ut pureceder& caent priuse auidit inue¬
bodi facienda quã factas Aesiprius ineius fiebant cognition cunds̃
dicebat ut fierent quamin sua ꝓ prianaturr quaeit idem factaieis
ipsisodiã cognout : Minore utiq notitia quae uespente dicta ẽ. quãnoti¬
ta sane purecedebant quae fiebant. quia purecedit cogitationo no
quid quid cognoscipotest. Nisienim priussi qđ cognoseat᷑ cogno sei
non potest: posthoc sic omodo sibi placer& ut amplius seipsaqu an
ereiatore suo delestar &ur non fier& maneidest ũ desua cogitatañ i
liude mcreato isad surger& :. Cũuero factum ẽ facienduero anod

Expanded text:
biliter manentes in uerbo dei, ac sic inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, biliter manentes in uerbo dei, ac sic inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, intellecta conspicere. quod quanta tarditate ac difficultate agat et quanta temporis mora propter corpus corruptibile, quod adgrauat animam, posteaquam illo ordine creata est, ut praecederet cetera, prius ea uidit in uerbo dei facienda, quam facta sunt; ac sic prius in eius fiebant cognitione cum deus dicebat, ut fierent, quam in sua propria natura : quae itidem facta in eis ipsis etiam cognouit minore utique notitia, quae uespera dicta est. quam notitiam sane praecedebant quae fiebant, quia praecedit cognitionem quidquid cognosci potest; nisi enim prius sit, quod cognoscatur, cognosci non potest. post hoc si eo modo sibi placeret, ut amplius se ipsa quam creatore suo delectaretur, non fieret mane, id est non de sua cognitione in laudem creatoris adsurgeret. cum uero factum est, faciendum erat aliud
Abbreviated transcription (Latin):
fier& acciper&ur : Nonergo tunc simulomina & dies & uespent &mane
s ed singillatm ꝑordinem quemseribtiuit cõmemoꝵat: An&atunc simil
omnia quoniã non secundum temporummoras sicut fient diesifti cum
oritur eotidie sol& in locum suumreidit ut rursus ortaturueer¬
ed secundum potentiã spiritalẽ mentis angelicae cuneta quae uoluerit
simul notitia facillmna computebendent. Nec ideotamen sin eordne
quo a ppar& conexio precedentium sequentium que causarum
eq enim cogitatiõ fieri potest nisi cognoscenda picecedant. Quaertem
priora sunt inuerbo ꝑ qđ facta sunt omnia quamin his quae fact a sõminibus¬
on ensitaq humana prius haec quae facta sunt ꝑ sensuscorporis Exepaeanuern
eoũ qͥ notitiã ꝓin firmitatis humanae mõdulo capit : & dein de quaerit
corũcausas si quomodo possit adeas ꝑuenire principaliter atq incõmita¬

Expanded text:
fieret, acciperetur? non ergo tunc simul omnia, et dies et uespera et mane, fieret, acciperetur? non ergo tunc simul omnia, et dies et uespera et mane, sed singillatim per ordinem, quem scriptura commemorat. An etiam tunc simul omnia, quoniam non secundum temporum moras, sicut fiunt dies isti, cum oritur et occidit sol et in locum suum redit, ut rursus oriatur, sed secundum potentiam spiritalem mentis angelicae cuncta quae uoluerit simul notitia facillima conprehendente? nec ideo tamen sine ordine, quo adparet conexio praecedentium sequentiumque causarum. neque enim cognitio fieri potest, nisi cognoscenda praecedant: quae item priora sunt in uerbo, per quod facta sunt omnia, quam in his, quae facta sunt, omnibus. mens itaque humana prius haec, quae facta sunt, per sensus corporis experitur eorumque notitiam pro infirmitatis humanae modulo capit et deinde quaerit eorum causas, si quo modo possit ad eas peruenire, principaliter atque incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtempoꝵ uices sed tamen quantum puto significans quid sine tem¬
porum uicibager&ur in patria cuius peregrinatiosus piurbat :
s ed numquid suamnunc simulista omniagerit. atq hab& angelica
illa soci&as &unitas diei quem primitus condidit ds. ⁊ unc &iam
cumhaec conderentur simulhaechabuit. Nonne pomnes sex
diescumea quae ꝑ singulos dõ condere placuit conderentur
Primohaecaccipiebat in uerbo dĩ ut in eius notitia primitus
fierent cumdicebat & sic ẽ. factum. Deinde cum facta esseri insua ppria
natut qua sunt. dõq placuissent quia bon a sunt : Tuncea ididem cognosce¬
bat alia quidiminferiore cogntione quae nomine uespent significata ẽ:
edeinde fictiues peur fiebat manecumde suo opereds laudar&tur. & alte¬
riuscreatunt quae deinceps faciendaerat exdiuerbo notitia prius quan

Expanded text:
per temporum uices, sed tamen, quantum puto, significans, quid sine temper temporum uices, sed tamen, quantum puto, significans, quid sine temporum uicibus ageretur in patria, cuius peregrinatio suspirabat. Sed numquid, si iam nunc simul ista omnia gerit atque habet angelica illa societas et unitas diei, quem primitus condidit deus, tunc etiam cum haec conderentur simul haec habuit? nonne per omnes sex dies, cum ea, quae per singulos deo condere placuit, conderentur, primo haec accipiebat in uerbo dei, ut in eius notitia primitus fierent. cum dicebatur: et sic est factum, deinde, cum facta essent in sua propria natura, qua sunt, deoque placuissent, quia bona sunt, tunc ea itidem cognoscebat alia quadam inferiore cognitione, quae nomine uesperae significata est ac deinde facta uespera fiebat mane, cum de suo opere deus laudaretur et alterius creaturae, quae deinceps facienda erat, ex dei uerbo notitia, priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
quis nonuideat siat tendere uelit & die mubi sol ẽ & noctẽ ubi non .ẽ.
& uesperã unde discedit & mane quo accedit simulhabere : sed nosplañ
interris hae comna sinul habere non possumus. Necideo tamen
stã tene nã conditionẽ lucisq corpozeae temporalẽ localẽq circuitũ
illi patria e spiritali coaequare debemus ubi semꝑ ẽ dies in contẽ pla¬
tionẽ in cõmutabilis ueritatis. semꝑuespenr in cognitioñ in seipsa crea¬
tune: semꝑ mañ &iã exhaccognitione in laudecreatoris : Qui a non
ibi absce sulucis superioi sedinferioris cognitionis distintioñ fitues¬
peur. Nec mane tam quam nosti ignorantiae scientia matutin a
succedat sed qđ uesꝑtinã &iã cognitionẽ ingloriã conditoris at¬
tollatdeniq: & ille nocte ñ nominata uespere inquit & mañ & me¬
ridie enamiebo annuntiabo & exaudies uocẽ meã : Hic fortasse

Expanded text:
quis non uideat, si adtendere uelit, et diem, ubi sol est, et noctem, ubi non est, quis non uideat, si adtendere uelit, et diem, ubi sol est, et noctem, ubi non est, et uesperam, unde discedit, et mane, quo accedit, simul habere? sed nos plane in terris haec omnia simul habere non possumus; nec ideo tamen istam terrenam conditionem lucisque corporeae temporalem localemque circuitum illi patriae spiritali coaequare debemus, ubi semper est dies in contemplatione incommutabilis ueritatis, semper uespera in cognitione in se ipsa creaturae, semper mane etiam ex hac cognitione in laudem creatoris, quia non ibi abscessu lucis superioris, sed inferioris cognitionis distinctione fit uespera, nec mane tamquam nocti ignorantiae scientia matutina succedat, sed quod uespertinam etiam cognitionem in gloriam conditoris adtollat. denique et ille nocte non nominata, uespere, inquit, et mane et meridie enarrabo, adnuntiabo; et exaudies uocem meam, hic fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
limiũ caeloꝵ angelos non alter natim contueri primoratioñ crea¬
tuurũ in comutabilit̃ in uerbodĩ in cõmutabili ueritate : Acdeinde
ipsascreatunes: & teptio earũ &iã in seipsis cognitionẽ ad laudem
refene creatoris sed eoꝵ mentẽ mintbili facilitate hae comnia si¬
mul posse: Numquid tamen dic& aut siquis quã dixerit audiendus ẽ
illã caclestem in angeloꝵ milib ciuitate᷑ aut non contemplaricreato¬
ris a & nitatẽ. aut mutabilitatẽ ignorarecreatunre : Aut ex eiis
quoq inferiore quad amcognitioñ non laudare creatorem:
imul hoc totũ possint. simulhoc totũ faciant possunt tamen& faciunt
ne forte idoneus ia mille sentire. Ideo non puta hocibi pose fieri
quia in his dieb: quisolis huiuscircuitu peragunt᷑ fieri non potest : &
hoc quidem non potest eisdem partib tenite : Vniuersũ aũt mundũ

Expanded text:
limium caelorum angelos non alternatim contueri primo rationes crealimium caelorum angelos non alternatim contueri primo rationes creaturarum incommutabiliter in uerbi dei incommutabili ueritate ac deinde ipsas creaturas et tertio earum etiam in se ipsis cognitionem ad laudem referre creatoris, sed eorum mentem mirabili facilitate haec omnia simul posse. numquid tamen dicet aut, si quisquam dixerit, audiendus est illam caelestem in angelorum milibus ciuitatem aut non contemplari creatoris aeternitatem aut mutabilitatem ignorare creaturae aut ex eius quoque inferiore quadam cognitione non laudare creatorem? simul hoc totum possint, simul hoc totum faciant; possunt tamen et faciunt. m est. ne forte qui est idoneus iam illa sentire ideo non putet hoc ibi posse fieri, quia in his diebus, qui solis huius circuitu peraguntur, fieri non potest. et hoc quidem non potest eisdem partibus terrae; uniuersum autem mundum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ma nedicimus quur & illic uespenr nondicamus cũ a contẽplatioñ
creatoiscreatuua dispicitꝰ : Qmañ cũ a cognitionecreaturae in luu¬
demcreatois ad surgitur : Neq enĩ & xp̃s sic dicit᷑ lux quomododicitꝰ
ꝓnro modulo uelindagare uel putarepotuimus sed aliã requirit
in illo dierũ enument tioñ sententiã quae ñ mn ꝓph&ia figuute sed in hac
creatiuirrũ conditione ꝓpriae meliusq possit intellegi : quaerat &
diuinitus adiutus inueniat: fierienim potest ut &iã ego aliã his di¬
uinae scribtunte uerbis congruentiorem fortassis inueniã : Neq
enimhanc ita confirmo ualiã quae ꝓraepone ulasit inueniri
ñ posse contendã sicut confirmorequiemdi scribtuu c̃ scãm ñ qua¬
si postlassi tudinem uelcuntemolestiã nobis in finuare uoliusse quã¬
obrem potest aliquis fortasse mecũ disputando certare. & dicat sub¬

Expanded text:
quod mane dicimus; cur et illic vesperam non dicamus, cum a contemplatione quod mane dicimus; cur et illic vesperam non dicamus, cum a contemplatione Creatoris creatura despicitur, et mane cum a cognitione creaturae in laudem Creatoris assurgitur? Neque enim et Christus sic dicitur lquam pro nostro modulo uel indagare uel putare potuimus, sed aliam requirit in illorum dierum enumeratione sententiam, quae non in prophetia figurate, sed in hac creaturarum conditione proprie meliusque possit intellegi, quaerat et diuinitus adiutus inueniat. fieri enim potest, ut etiam ego aliam his diuinae scripturae uerbis congruentiorem fortassis inueniam. neque enim hanc ita confirmo, ut aliam, quae praeponenda sit, inueniri non posse contendam, sicut confirmo requiem dei scripturam sanctam non\' quasi post lassitudinem uel curae molestiam nobis insinuare uoluisse. Quamobrem potest aliquis fortasse mecum disputando certare, ut dicat sub
Abbreviated transcription (Latin):
rapiuntꝰ inqua diesunus ẽ. A solisextuusq inortũ circuitus. sic illoꝵ iucẽ
quandã exhibere credamꝰ u non eo sillis similes sed multũ in pares mini¬
me dubitemis : Nec quisquã arbitr&ur illud qđ dixi delucespiritali¬
& de condito die in spiritali & angelica creatumr & de contẽ platioñ quã
hab& in uerbo dĩ & de cognitioñ qua in seipsa creatumr cognoscitꝰ eius¬
q: relatioñ ad laudem in cõmutabilis ueritatis ubi prius ratiouide¬
batꝰ reifaciendae quaȩ cognita ẽ. facta Ñiam ꝓprie sed quasi figu¬
rate. Atq allegorice conuenire adintellegendũ diem & uesperam
&corporalis. Ñ tamen tam quã hiç ꝓpriae ibi figurate : libienim
melio &cestio lux ibiuerio &iã dies : Quurego non uerio uespe¬
ra & uerius mane Nã siinistis dieb hab& quandã declinationẽ suã
lux in occa sũ quã uespence nomiñ nuncupamus & adortũ iterũ reditũ

Expanded text:
rapiuntur, in qua dies unus est a solis ortu usque in ortum circuitus, sic illorum uicem rapiuntur, in qua dies unus est a solis ortu usque in ortum circuitus, sic illorum uicem quandam exhibere credamus, ut non eos illis similes, sed multum inpares minime dubitemus. Nec quisquam arbitretur illud, quod dixi de luce spiritali et condito die in spiritali et angelica creatura et de contemplatione, quam habet in uerbo dei, et de cognitione, qua in se ipsa creatura cognoscitur, eiusque relatione ad laudem incommutabilis ueritatis, ubi prius ratio uidebatur rei faciendae, quae cognita est facta, non iam proprie, sed quasi figurate atque allegorice conuenire ad intellegendum diem et uesperam et corporalis; non tamen tanquam hic proprie, ibi figurate. Ubi enim melior et certior lux, ibi verior etiam dies: cur ergo non et verior vespera et verius mane? Nam si in istis diebus habet quamdam declinationem suam lux in occasum, quam vespere nomine nuncupamus, et ad ortum iterum reditum,
Abbreviated transcription (Latin):
quar tũut inde iamistosusitatas cogitaremus sedusq ad sextũ septimum¬
q ꝑductus ẽ.: Vd ongealit̃ accipiendus sit dies & nox int̃qua eduo diui¬
sitds̃. & alit̃ istedies& nox int̃ quae dix̃ ut diuidant iumennaria quae
creauit cũ ait & diuidant int̃ diem& noctẽ : Tuncenim huncdiem condidit
cũ condidit sole cuius pure sentiae eunde mex hib& diem: Illeaut̃ dies
primitus conditus Iamtriduũ peregerat : Cuius hacluminaria illius
diei quarta rep&ttione creatas: Qua ꝓp̃t quoniã illũ diemuelillos
dies quieius rep&itionenum eneti sunt in hac nrã mortalitate ter¬
rena experiri ac sentire non possumus &siquid adeosintellegendos
conaripossumus ñ debemus temerariã pirecipitare sententiam :
Tamquã debis aliud sentiri congruentius ꝓbabiliusq nom possit istos
septem dies qui pillisagunt ebdomadã cuiuscursu & recursutem pora

Expanded text:
quartum, ut inde iam istos usitatos cogitaremus, sed usque ad sextum septimumquartum, ut inde iam istos usitatos cogitaremus, sed usque ad sextum septimumque perductus est, ut longe aliter accipiendus sit dies et nox, inter quae duo diuisit deus, et aliter iste dies et nox, inter quae dixit, ut diuidant luminaria, quae creauit, cum ait: et diuidant inter diem et noctem. tunc enim diem hunc condidit, cum condidit solem, cuius praesentia eundem exhibet diem; ille autem dies primitus conditus iam triduum peregerat, cum haec luminaria illius diei quarta repetitione creata sunt. Quapropter, quoniam illum diem uel illos dies, qui eius repetitione numerati sunt, in hac nostra mortalitate terrena experiri ac sentire non possumus et, si quid ad eos intellegendos conari possumus, non debemus temerariam praecipitare sententiam, tamquam de his aliud sentiri congruentius probabiliusque non possit, istos septem dies, qui pro illis agunt hebdomada, cuius cursu et recursu tempora
Abbreviated transcription (Latin):
atunt̃ Auipsũ diemseptimũ Nulla eẽ creatunẽ : sed diesillequẽ fec̃
ds̃ ꝑ opent eius ipsere p&itur Ncircutu cor pontli sed cognicione
spiritali : Cũ illabeatus oci&as angeloꝵ & primitus contẽplatꝰ in uerbo
dĩ qđ dicitds̃ fiat atq deo priusinei cognitione fit cũdicitur. & sic ẽ fac¬
tũ & postea remipsã factã inea ipsa cognoscit qđ significat᷑ falta uespe¬
rir. Qeã de inde cognitionẽ reifactae idilliusueritatis laudẽ refest
ubirationẽ uiderat faciendae qđ significatur factomañ : Ac sic ꝑomines
illos dies unus ẽ dies non istoꝵ dierum consu&udine intellegendus
quo suidemus solis circuitud& erminariatq: nume iari sed alio quodã
modo  quo & illi tresdies qui ante conditionẽ istoꝵ lume nariũ com¬
memoꝵ atisunt alien eẽ nom possuns : Isenim modus nonusq addiem

Expanded text:
aturam, aut ipsum diem septimum nullam esse creaturam; sed dies ille, quem fecit aturam, aut ipsum diem septimum nullam esse creaturam; sed dies ille, quem fecit deus, per opera eius ipse repetitur non circuitu corporali, sed cognitione spiritali. cum illa beata societas angelorum et primitus contemplatur in uerbo dei, quo dicit deus: fiat, atque ideo prius in eius cognitione fit, cum dicitur: et sic est factum, et postea rem ipsam factam in ea ipsa- cognoscit — quod significatur facta uespera — et eam deinde cognitionem rei factae ad illius ueritatis laudem refert, ubi rationem uiderat faciendae, quod significatur facto mane. ac sic per omnes illos dies unus est dies non istorum dierum consuetudine intellegendus, quos uidemus solis circuitu determinari atque numerari; sed alio quodam modo, a quo et illi tres dies, qui ante conditionem istorum luminarium commemorati sunt, alieni esse non possunt. is enim modus non usque ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo a & nafrationes quib creata .ẽ. contemplant᷑: Eaq concor dissima
contemplatioñ sunt unusdies quẽ fec̃ dñs cui conungendaerit & ecde¬
sia ex hacperegrinatioñ libentta. i& nos ex sultemꝰ &iucunde murineo
Huiusergo diei cuius & uespenr & mañ secundũ su piidictã rationẽ. accipipo¬
test sextarep&itioñ consũmata ẽ uniuersa creatunt: factũq ẽ. mane
quo finir&ur sextusdies: unde inciper& septimus uespent̃ Non habi¬
turus quia direquies non ẽ creatunt: Quaecũ ꝑdiesc&eros conder&
Alit̃ in seipsa facta cognoscebat᷑ quã millo cuius ueritate facienda uidebatur :
Cuius cognitionis quasi de colo species uespenr in faciebat :¬
onitaq iam forma ipsius operis dies & t̃minus uespent. & alterius
Voperis initiũ mañ in hacrerũ conditarũ na mirtioñ deb&intellegi: Neco¬
gimur contiit scribturaẽ dicere pur&er sex dies condita dieiseptimicre¬

Expanded text:
in quo aeternas rationes, quibus creata est, contemplantur eaque concordissima in quo aeternas rationes, quibus creata est, contemplantur eaque concordissima contemplatione sunt unus dies, quem fecit dominus, cui coniungetur et ecclesia ex hac peregrinatione liberata, ut et nos exultemus et iucundemur in ea. Huius ergo diei, cuius et uespera et mane secundum supra dictam rationem accipi potest, sexta repetitione consummata est uniuersa creatura factumque est mane, quo finiretur sextus dies, et unde inciperet septimus uesperam non habiturus, quia dei requies non est creatura: quae. cum per dies ceteros conderetur. aliter in se ipsa facta cognoscebatur, quam in illo, in cuius ueritate facienda uidebatur, cuius cognitionis quasi decolor species uesperam faciebat. non itaque iam forma ipsius operis dies et terminus uespera et alterius operis initium mane in hac rerum conditarum narratione debet intellegi, ne cogamur contra scripturam dicere praeter sex dies conditam diei septimi cre
Abbreviated transcription (Latin):
continuo referatadeius laudem atq caritatẽ in quoid r̃ factũ eẽ
sed faciendũ fiuisse cognoscitꝰ: In quaueritate standodies ẽ. Nã siuel ad
seipsã natuur angelica conuerter&ur sedq amplius delectar&ꝰ quã
illo cuiuspasticipatioñ beata ẽ : Intume scens supbia cader& sic̃ diabolus
de quo suo loco loquendũ .ẽ cũ de serpente hominis seductore sermodebe¬
tus flagitabitꝰ : Quia ergo angelicreatum̃ in eaipsa creatuur sic sciuNt.
uespenr̃ & mañ diesunus : Itẽ postuesperõ & nañdies secundus. Dein¬
depostue spenr & manedies tertius: Ac sicusq in mañ sex tidieiunde inci¬
pit septimis qui&i s dĩ. Quãuis cũ suis noctib: diestamen t̃ nostes nanient̃
Tunce min nox ad diemꝑtin& ñ desad noctem cũ sublimes & sci angeliid qđ
creatunt᷑ in ipsa creatiui nouer̃. refer adillius honẽ & amor ẽ

Expanded text:
continuo referat ad eius laudem atque caritatem, in quo id non factum esse, continuo referat ad eius laudem atque caritatem, in quo id non factum esse, sed faciendum fuisse cognoscitur: in qua ueritate stando dies est. nam si uel ad se ipsam natura angelica conuerteretur seque amplius delectaretur quam illo, cuius participatione beata est, intumescens superbia caderet, sicut diabolus : de quo suo loco loquendum est, cum de serpente hominis seductore sermo debitus flagitabitur. Quia ergo angeli creaturam in ea ipsa creatura sic sciunt, uesperam et mane dies unus, item post uesperam et mane dies secundus, deinde post uesperam et mane dies tertius ac sic usque in mane sexti diei, unde incipit septimus quietis dei, quamuis cum suis noctibus dies tamen non noctes narrantur. tunc enim nox ad diem pertinet, non dies ad noctem, cum sublimes et sancti angeli id, quod creaturam in ipsa creatura nouerunt, referunt ad illius honorem et amorem,
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ coae quabimursiuiã qđ nobis xp̃s factus ẽ usq: in finẽ tenue¬
rimꝰ semꝑuideant faciem di uerboq: eius unigenitofilio sicut patrix qua¬
lis ẽ ꝑfruat᷑ In quib: prima omniũ creata .ẽ sapientia ꝓcul dubio uniuer¬
sa creatuno inqua ipsi sunt principalit̃ conditi. inipso uerbo dĩprius nouer̃
nquo sunt omnium &iã qua & empo alit̃ factae sunta & naerationes
Tamquã in eo ꝑ qđ facta sõmnia : Ac dein de inipsa creatura quã sic noue¬
runt tã quã in fraidespicientes eamq refererTe s adillius laudem . incu¬
ius in cõmutabili ueritate rationes sec̃ dm̃quas factaest principalites
uident : Ibiergo tã quã ꝑdieminde & concordissima unita seoꝵ eius¬
demueritatis participatione dies .ẽ. primitus creatis : Hicaut tã quã
ꝑuespent̃ sed continuo fit mane qđ inomnib: sex dieb: anim aduera po¬
test  quia nonpeman& angelicascientia. In eo qđ cieatũ .ẽ. qui n hoc

Expanded text:
m — quod nobis Christus factus est usque in finem tenuerimus, semper uideant faciem dei uerboque eius unigenito filio, sicut patri aequalis est, perfruantur, in quibus prima omnium creata est sapientia. procul dubio uniuersam creaturam, in qua ipsi sunt principaliter conditi, in ipso uerbo dei prius nouerunt, in quo sunt omnium, etiam quae temporaliter facta sunt, aeternae rationes, tamquam in eo, per quod facta sunt omnia, ac deinde in ipsa creatura, quam sic nouerunt, tamquam infra despicientes eamque referentes ad illius laudem, in cuius incommutabili ueritate rationes, secundum quas facta est, principaliter uident. ibi ergo tamquam per diem, unde et concordissima unitas eorum eiusdem ueritatis participatione dies est primitus creatus, hic autem tamquam per uesperam; sed continuo fit mane — quod in omnibus sex diebus animaduerti potest — quia non remanet angelica scientia in eo, quod creatum est, quin hoc
Abbreviated transcription (Latin):
requie uerit ab omnib: operib suis quae fecit: Nonittq nisi in
seipsoqui factus non ẽ. Idest ut creaturr eius angelica quae cognos
cendis omnib: operib eius in ipso & imllis tam quam dies cũues pena
puresentata ẽ Nihil postomnia ualde bonao peureius meli us¬
cognoscer & quamillum ab omnib: in seipsore quiescere nulla corum
aegente quosit beatior¬

Expanded text:
requieuerit ab omnibus operibus suis, quae fecit, non utique nisi in requieuerit ab omnibus operibus suis, quae fecit, non utique nisi in se ipso, qui factus non est; id est, ut creatura eius angelica, quae cogcendis omnibus operibus ejus in ipso et in illis, tanquam dies cum vespera praesentata est, nihil post omnia valde bona opercognosceret quam illum ab omnibus in se ipso requiescere nullo eorum egente, quo sit beatior
Abbreviated transcription (Latin):
operib: dĩ. hocor dine puresentiae quoo dine scientiae qua& inuer¬
bodĩ facienda pntenoscer& & increatunt facta cognoscer&. t̃ꝑint̃¬
uallorum tempor alium moras
ed prius &t posterius haben sinconexione creatuntrũ : In efficia ue¬
rocreatoi somniasimul: sicenim fec̃ quae futu n essent ut ñ
tempone lit̃ facer& temporalia. sed abeosacta curreren tẽpoza
cꝑ hoc istidiesseptem quos lux corporiscae lestis circueundo ex pli¬
cat atq replicat secundum quandamumbint̃ significationis
Animonent nos quaerere illos dies inquib: iuxcreata spiritalis om¬
nib: operib dĩ ꝑsenariamnumeriꝑfectionẽ p̃sentaripotuerit:
Atq inde in septimã requem dimaneb abere, uespent non habere
ut non boc sit dõ requieuisse in die septimo tam quamipso die septi¬
mo eguerit ad requiem suam sed qđ in conspectu angeloꝵ suorum

Expanded text:
operibus dei hoc ordine praesentiae. quo ordine scientiae, qua et in ueroperibus dei hoc ordine praesentiae. quo ordine scientiae, qua et in uerbo dei facienda praenosceret et in creatura facta cognosceret non per interuallorum temporalium moras, sed prius et posterius habens in conexione creaturarum, in efficacia uero creatoris omnia simul. sic enim fecit, quae futura essent, ut non temporaliter faceret temporalia, sed ab eo facta currerent tempora. ac per hoc isti dies septem, quos lux corporis caelestis circumeundo explicat atque replicat, secundum quandam umbram significationis admonent nos quaerere illos dies, in quibus lux creata spiritalis omnibus operibus dei per senariam numeri perfectionem praesentari potuerit, atque inde in septimam requiem dei mane habere, uesperam non habere, ut non hoc sit deo requieuisse in die septimo, tamquam ipso die septimo eguerit ad requiem suam, sed quod in conspectu angelorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
que spatia simul unoictutiensi rimanifestum .e & quid prius posterus¬
qu& ienseatur nihilomninuscertum e.: Meritoresurrectionis
nosture celeritate cum ex primere uell& a postolus Inituoculidix̃
fieri  Neq enimaliquid in rerumcorporearum motib: uelidtib: po¬
test celerius inueniri : Quod sioculoꝵ carnaliũ aciesceleritate tatła
potest quid mentis aciesuel humanae quanto magis angelica : quid
iam de ipsius summa edĩ sapientia celeritate dicat᷑ quaeat tingitubiq
ppt̃ suam munditiã & nihil inquinatum ineam incurrit : In hi sengo
quaesimul facta sunt nemouid & quid prius posterius ue fieridebue¬
rit Nisiinilla sapientia ꝑ quã facta sunt omnia ꝑordinẽ simul:
Die sergoille quemds primitus fecit sispiritalis rãtionalisq creatura e
idestangelorũ suꝑ caelestium atq uir tutũ piecesentus ẽ. omnibus

Expanded text:
que spatia simul uno ictu transiri manifestum est et. quid prius posteriusque spatia simul uno ictu transiri manifestum est et. quid prius posteriusque transeatur, nihilo minus certum est. Merito resurrectionis nostrae celeritatem cum exprimere uellet apostolus, in ictu oculi dixit fieri. neque enim aliquid in rerum corporearum motibus uel ictibus potest celerius inueniri. quodsi oculorum carnalium acies celeritate potest tantum, quid mentis acies uel humanae? quanto magis angelicae? quid iam de ipsius summae dei sapientiae celeritate dicatur, quae adtingit ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit? in his ergo, quae simul facta sunt, nemo uidet, quid prius posteriusue fieri debuerit, nisi in illa sapientia, per quam facta sunt omnia per ordinem simul. Dies ergo ille, quem deus primitus fecit. si spiritalis rationalisque creatura est, id est angelorum supercaelestium atque uirtutum, praesentatus est omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
potest tuensire aciesnnã Nisi prius transierit quid quid eriscitir
oceanũ suꝑ tenixs .ẽ.. Oceaniautẽ magnitudo in cõparrbilis ꝑhi¬
b&ur sed quantacumq sit. priuso port& aerẽ qui suput .ẽ. tran¬
seantradunostrorũ oculoꝵ. & posteaquid quidultuo .ẽ. tum
demũ ad solem ꝑueniant que muidemus Numigitꝰ quia totiens
hic diximus prius & postea ideo non simulommiauno ictu transit
noster obtutus : Si enimclausi soculis faciem contraui surisolẽ
ponamus nonnemox ut eos a peruerimus ibi potius aciem nram̃
nosinuenisse quã illuc eam ꝑ duxisse putauimus : It aut nec ipsa
oculi prius aꝑtifuis se uideantur quã illa quo intẽnderat per¬
uenisse & ceste istecor pozeae lucis .ẽ. radius emicans exoculis
nr̃is & tã langeposita tanta celeritate contingens uta estimari
compararique nom posert Nempehic &illa omnia ta ampla in mensi¬

Expanded text:
potest transire acies nostra, nisi prius transierit quidquid aeris citra potest transire acies nostra, nisi prius transierit quidquid aeris citra oceanum supra terram est? oceani autem magnitudo inconparabilis perhibetur; sed quantacumque sit, prius oportet aerem, qui supra est, transeant radii nostrorum oculorum et postea quidquid ultra est tum demum ad solem perueniant, quem uidemus. num igitur quia totiens hic diximus „prius" et "postea-, ideo non simul omnia uno ictu transit noster obtutus? si enim clausis oculis faciem contra uisuri solem ponamus, nonne mox, ut eos aperuerimus, ibi potius aciem nostram nos inuenisse, quam illuc eam perduxisse putabimus, ita ut nec ipsi oculi prius aperti fuisse uideantur quam illa quo intenderat peruenisse? et certe iste corporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris et tam longe posita tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non possit. nempe hic et illa omnia tam ampla inmensa
Abbreviated transcription (Latin):
simul quam qđ prius atq posterius : Ve lut cum solemintuemur
mientẽ. certemanifestum .ẽ. quod ad eum acies nũ ꝑuenire
non poss& nisitiuen sir& totum aeris caeliques patiũ quodint̃ nos
& ipsum .ẽ. Hoc aũt cuius longinquitatis sit quiȩstimare suffici¬
at Necutiq ꝑuenir& adeũ eade macies uel urdius oculorum
nostrorũ ad tirens eundum aerem quis .ẽ. suꝑmare. Nisi prius
titan siss& eũ qui ẽ suꝑtenir inqualib& medite nnea regione
simus ab eolocoubi sumususq ad litus maris Deindesiadeandem
linea cumtuitus nr̃i ad huc postmare tence adiacente eum quoque
aerẽ qui suꝑ illastions marinas tenies .ẽ. transire aciesnrũ non po¬
test nisi prius ꝑactospatio aeris illiusqui suꝑmare qđ primũ occurrit
extenditur : Faciamusiampostillastirons marinas tentes ñnisi
oceanũ remanere : Num quid &aerẽ qui suꝑ oceanũ diffunditur

Expanded text:
simul quam quod prius atque posterius: uelut cum solem intuemur simul quam quod prius atque posterius: uelut cum solem intuemur orientem, certe manifestum est, quod ad eum acies nostra peruenire non posset, nisi transiret totum aeris caelique spatium, quod inter nos et ipsum est. hoc autem cuius longinquitatis sit, quis aestimare sufficiat? nec utique perueniret eadem acies uel radius oculorum nostrorum ad transeundum aerem, qui est super mare, nisi prius transisset eum, qui est super terram, in qualibet mediterranea regione simus, ab eo loco, ubi sumus, usque ad litus maris. deinde, si ad eandem lineam contuitus nostri adhuc post mare terrae adiacent, eum quoque aerem, qui super illas transmarinas terras est, transire acies nostra non potest, nisi prius peracto spatio aeris illius, qui super mare, quod primum occurrit, extenditur. faciamus iam post illas transmarinas terras nonnisi oceanum remanere. numquid et aerem, qui super oceanum diffunditur,
Abbreviated transcription (Latin):
primis : Atiq ain commatabilebus itetionibus ꝑ quas condita
est contemplardur propterdiem: &ineius ipsius naetuun
cognoscer& propter uespenem. Et creatorm exips
euam inferiore cognitione proptermane laudar&
Aut quomodo ptece debat mane. ut in uerbo cognoscer& quid e&̃
dõ postea faciendum. Idipsum &iam consequenter uespere cognituna
si prius & posterius nibil factum .ẽ. quia omnia simulfacta sunt: Immo
uero a prius atq posterius ꝑ sexdies quae cõmemorata sunt facta sun
Q simul omina facta sunt. quia & haecscribtunr quae ꝑ memoratos dies
nana topene dĩ. & illa quae simul cumdic̃ fecissiominia uerax ẽ
&utroq uni ẽ quia uno s pũ ueritati s inspiuente conscribta t
ed inhisreb: inquib: quid prius sit uel posterius in teruallatem¬
porũ non de monstuent quamuis utrumq dicipossit id esta si¬
mul & prius atq posterius: facilius tame nintellegitur qđ dicit᷑

Expanded text:
primis atque incommutabilibus rationibus, per quas condita primis atque incommutabilibus rationibus, per quas condita est, contemplaretur propter diem, et in ejus ipsius natura cognosceret propter vesperam, et Creatorem ex ipsa etiam inferiore cognitione propter mane laudaret? Aut quomodo praecedebat mane, ut in Verbo cognosceret quid esset Deo postea faciendum, idipsum etiam consesi prius et posterius nihil factum est, quia omnia simul facta sunt? immo uero et prius atque posterius per sex dies quae commemorata sunt facta sunt, et simul omnia facta sunt, quia et haec scriptura, quae per memoratos dies narrat opera dei, et illa, quae simul eum dicit fecisse omnia, uerax est; et utraque una est, quia uno spiritu ueritatis inspirante conscripta est. Sed in his rebus, in quibus quid prius sit uel posterius, interualla temporum non demonstrant, quamuis utrumque dici possit, id est et simul et prius atque posterius, facilius tamen intellegitur quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
coalescunt & explicantur quod ammodo qui ainerant iamipse
numerosaerationes in corporalitercorporeis rebus intex tas
Quur non & ante oua idipsum rectedici potuerit: Cũ iameaedem
irationes inelemento umido fierent. quib: alites ꝑtempontles
dis sonanter seribtum e. quodereauerit omnia simul: Ae ꝑ hoc
&istos diessex uel septem uel potius unum sexiessepties uerẽ p&itũ
simul fec̃ quifecit omnia simul quidergo opuserat. sexdies
tam distinete dispositeq nanixri quiascilic&. hi quinom possur
uidere quod dictum E. creauit omniasimul. pisicumeis sermo
tardius incedat adidquo eosducit ꝑuenire non possunt. Quomo¬
do ergo dicimus sexies rep&itã lucis illius pucesentiã ꝑangelicam
cognitionom auespere admane cumipsa tria simulidest &
diem & uespenm & mane semelei habere suffecert
Cumsimul uniuer sam ereatiuem sicut simul facta asto o

Expanded text:
coalescunt et explicantur quodammodo, quia inerant iam ipsae coalescunt et explicantur quodammodo, quia inerant iam ipsae numerosae rationes incorporaliter corporeis rebus intextae, cur non et ante oua id ipsum recte dici potuerit, cum iam eaedem rationes in elemento humido fierent, quibus alites per temporales dissonanter scriptum est, quod creauerit omnia simul. ac per hoc et istos dies sex uel septem. uel potius unum sexies septiesue repetitum, simul fecit, qui fecit omnia simul. quid ergo opus erat sex dies tam distincte dispositeque narrari? quia scilicet hi, qui non possunt uidere, quod dictum est: creauit omnia simul, nisi cum eis sermo tardius incedat, ad id, quo eos ducit, peruenire non possunt. Quomodo ergo dicimus septies repetitam lucis illius praesentiam per angelicam cognitionem a uespere ad mane, cum ipsa tria simul, id est et diem et uesperam et mane semel ei habere suffecercum simul universam creaturam, sicut simul facta est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
numeros tempom ꝑagunt quoscumerearentur nontemporaliter
acceper : Alioqua sirerumnatuiles motiones dierumqu istorum
quos nouimus usitataspatia cumbae cprimitus uerbodi fada sunt cogi¬
tenius : iomiuno dieo puserat sedpluribus eaqua eradicibus pullila
tememq uostiunt : subter primitus germinarent: Deinde certo
numerodierũ ꝓsuo quoq genere in aunx serum perent  Quiasi huc
usq fier& quodde creata natunteoꝵ dieuno. idest tostio factum
scribtiuir namtuit : Deinde quod diebus o pẽserit ut auesuola¬
rent sia suis primordus & sistentes ad plumas & pinnas adnatu¬
nce suae numeros ꝑuener  An forte ouatantã creata erant
Cum quinto die dictum ẽ qđ eiecerint a quae omne uolatile pinnatũ
secundum suũ genus Autsi propterea restehoc dicipotiuit quiam
illo umore ouorumiamerant omnia quae ꝑ numeroscestos dierun

Expanded text:
numeros tempora peragunt, quos cum crearentur non temporaliter numeros tempora peragunt, quos cum crearentur non temporaliter acceperunt. alioquin si rerum naturales motiones dierumque istorum, quos nouimus, usitata spatia, cum haec primitus uerbo dei facta sunt, cogitemus, non uno, die opus erat, sed pluribus, ut ea, quae radicibus pullulant terramque uestiunt, subter primitus germinarent, deinde certo numero dierum pro suo quaeque genere in auras erumperent, etiam si hoc usque fieret, quod de creata natura eorum die uno, id est tertio factum scriptura narrauit. deinde quot diebus opus erat, ut aues uolarent, si a suis primordiis existentes ad plumas et pennas per naturae suae numeros peruenerunt? an forte oua tantum creata erant, cum quinto die dictum est, quod eiecerint aquae omne uolatile pennatum secundum suum genus? aut si propterea recte hoc dici potuit, quia in illo humore ouorum iam erant omnia, quae per numeros certos dierum
Abbreviated transcription (Latin):
potius ꝑ interualla tempoꝵ secundum purefinitos dies. Anforte
non sicutea. secundũ motus eorum natuuoles nunc experimur. Ita&iã
cum primitus instituta sunt cogitare debemus sed secundũ mintbilẽ
tq ineffabilem uirtutemsapientia edĩ quaeat tingita fine usque
ad finẽ fortiter & disponit omnia suauiter Neq enim & ipsagra¬
dib: attingit aut tam quam gressib: ꝑuenit. Qua ꝓpt̃ quam facilis
ei efficacissimus motus ẽ:tam facileds̃ condiditomnia quoniã ꝑ
illam sunt condita. Vt hoc quod nunc uidemus tempozalib int̃ uallis
eamoueri ad perangenda quae suo cuique generi comp&unt ex illis¬
insitis inc tionib: ueniat qua stãquã seminaliter sparsit ds̃ inictu
condendi cumdixit & facta sunt mandauit &creata sunt
Ionita qu& arde institutum .ẽ ut essent tarda quae tarda sunt
Necea mora sunt condita saecula quat nens currunt: hosenim

Expanded text:
potius per interualla temporum secundum praefinitos dies? an forte potius per interualla temporum secundum praefinitos dies? an forte non, sicut ea secundum motus eorum naturales nunc experimur, ita etiam cum primitus instituta sunt cogitare debemus, sed secundum mirabilem atque ineffabilem uirtutem sapientiae dei, quae adtingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? neque enim et ipsa gradibus adtingit aut tamquam gressibus peruenit. quapropter quam facilis ei efficacissimus motus est, tam facile deus condidit omnia, quoniam per illam sunt condita, ut hoc, quod nunc uidemus temporalibus interuallis ea moueri ad peragenda, quae suo cuique generi conpinsitis rationibus veniat, quas tanquam seminaliter sparsit Deus in ictu condendi, cum dixit, et facta sunt; mandavit, et creata suntNon itaque tarde institutum est, ut essent tarda, quae tarda sunt, nec ea mora sunt condita saecula, qua transcurrunt. hos enim
Abbreviated transcription (Latin):
angelicae: Dein de innatuin ipsius firmamenti. & ideo dix̃ ds̃ fiat fir¬
mamentũ & sic ẽ. factũ in cognitioñ creatunre spiritalis hoc prius¬
quamin eo ipsofier& purenoscentis. Deinde fecitds̃ firmamentum
lamutiq ipsam firmamentinatiur̃. cuiusmino e& tam quã uesꝑtina
cognitio : Ac sicusq ad omniũ operum finẽ &usq ad requiem dĩ
quae non hab& uespenrm quia non .ẽ. facta sicut creatiur Tposs&
&i ã ipsius geminari cognitio tam quã prio & maior inuerbo dĩ sicut
indie. &post terior acminor inseipsa sicut inuespeur.. Sed si
omnia simul mens angelica pot est quae singillatĩ ꝑ ordinẽ conexarũ
causarũ sermo distinguit : Num quid &iã quaefiebant uelut ipsum
firmamentũ uelut a quarũ congregatiospeciesq: nudata tenixrum
uelut fruticum & arboꝵ germinatio luminarium & siderũ confor¬
matio a quatilia terrestriaq animantia simulomnia factas Ac non

Expanded text:
angelicae, deinde in natura ipsius firmamenti. Et ideo dixit Deus, Fiat firangelicae, deinde in natura ipsius firmamenti. Et ideo dixit Deus, Fiat firmamentum. et sic est factum, in cognitione spiritalis creaturae hoc priusquam in eo ipso fieret praenoscentis. deinde fecit deus firmamentum, iam utique ipsam firmamenti naturam, cuius minor esset tamquam uespertina cognitio : ac sic usque ad omnium operum finem et usque ad requiem dei, quae non habet uesperam, quia non est facta sicut creatura, ut posset etiam ipsius geminari cognitio, tamquam prior et maior in uerbo dei sicut in die et posterior ac minor in se ipsa sicut in uespera. Sed si omnia simul mens angelica potest, quae singillatim per ordinem conexarum causarum sermo distinguit, numquid etiam quae fiebant, uelut ipsum firmamentum, uelut aquarum congregatio speciesque nudata terrarum. uelut fruticum et arborum germinatio, luminarium et siderum conformatio, aquatilia terrestriaque animantia, simul omnia facta sunt, ac non
Abbreviated transcription (Latin):
ubi se quente uespen noscerdur : Ae ꝑp hoc&iã sinulla hic morarun
temporz aliun sint interualla. puecesset tamenratio condende
creatunte in uerbodi cumdix̃ fiatlux & facta .ẽ. ipsa lux quo angeli ca
mens formata .e. atq in sua natunt facta .ẽ. non aũt alibi seqbatur
ut fier& &ideo nom prius dictũ ẽ & sic ẽ factũ. & posteadictum ẽ¬
& feciids̃ lucẽ sed continuo postuerbum dĩfacta ẽ lux ad haesitq cre¬
antilucilux creata uidensillam & seinillã idesturtionẽ quae facta
.e. uidit &iã se inse id est distante quod factum .ẽ. ab eo qui fecit
Etideo cum placuss& dõ factum uidenti quiabonũ .ẽ. & diuisa ea
lux a te nebris & uocata luxdies & tenebure nox facta ẽ & uespeir
Quia necessaria erat &ista cognitioquadistinguer&ur acreatorȩ crea¬
tiur alit̃ in seipsa cognita quaminillo : Atq indemane & aliud pure¬
cognoscendũ qđ fuerat uerbodĩfaciendũ : Priusin cognionementis

Expanded text:
ubsequente vespera nosceretur. 50. Ac per hoc etiamsi nulla hic morarum temporalium sint intervalla, praecessit tamen ratio condendae creaturae in Verbo Dei, cum dixit, Fiat lux; et secuta est ipsa lux qua angelica mens formata est, atque in sua natura facta est, non autem alibi sequebatur ut fieret: et ideo non prius dictum est, Et sic est factum, et postea dictum, Et fecit Deus lucem; sed continuo post Verbum Dei facta est lux, adhaesitque creanti luci lux creata, videns illam et se in illa, id est rationem qua facta est. Vidit etiam se in se, id est, distante quod factum est ab eo qui fecit. Et ideo cum placuisset Deo factum, videnti quia bonum est, et divisa esset lux a tenebris, et vocata lux dies, et tenebrae nox; facta est et vespera: quia necessaria erat et ista cognitio, qua distingueretur a Creatore creatura, aliter in seipsa cognita quam in illo; atque inde mane ad aliud praecognoscendum, quod fuerat Verbo Dei faciendum, prius in cognitione mentis