comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sane. qd̾ et hic orbẽ t̾rtre dicat. et ĩ alio psalmo. ponat.
issur̾ut fulgura eiꝰ orb̾t̾re. et aliis pluriuus locis. ip̃o
sec mate t̾rã phibeat eẽ cõdusomi. ¶ Iteꝵq cẽtesimꝰ ser¬
cus psałs. qͣtuor: cardinib terre spacici cõp̃hendit di¬
cẽs. Asoł ortu et occcisu cib aqͥlone et mari Cuꝰ
rei enidentissimiũ quoq enͣgłii excat ex ẽplũ ubi dicit.
emittet cngłos suos cũ tuba et note icigna. et cõgre¬

Expanded text:
sane quod et hic orbem terrarum dicat, et in sequenti psalmo ponat, illuxerunt fulgura ejus orbi terrae, et in aliis plurimis locis ipso schemate terram perhibeat esse conclusamtus Psalmus quatuor cardinibus terrae spatia comprehendit, dicens: A solis ortu et occasu, ab aquilone et mari ; cujus rei evidentissimum quoque Evangelii exstat exemplum, ubi dicit: Emittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congre
Abbreviated transcription (Latin):
cͥtulũ cõtiuẽtur Nãsi aboriẽtis cardine ĩ anstrũ et
ĩ aqͥlonẽ singłas rectas liueas ducas. siłr quoq et si
cib octidẽtis cardine ad p̃ccõs ccdines id ẽ ad austrũ et
cicͥlonẽ singłas rectas lineas tendas facis qͣdratã t̾rã
uns uitͣ circulũ scribi detineat. eo clides ĩ quarto lib ͦ¬

Expanded text:
culum continetur. Nam si ab orientis cardine in austrum et in aquilonem singulas rectas lineas ducas, similiter quoque et si ab occidentis cardine ad praedictos cardines, id est austrum et aquilonem, singulas rectas lineas tendas, facis quadratum terrae us intra circulum scribi de
Abbreviated transcription (Latin):
f̾nalso cõsistens. q̃ singłari miniero
totũ orbẽ significat. plurali t̾ro sĩgłas
ꝑtes. cuiꝰ noĩa diu̾sa dat rõ. ¶ Naui
tia dicta asupiore ꝑte q̃ terit᷑. hnuiꝰ ab infi̾ore uł hũi¬
da t̾ra ut s̾mare: tellus a qr fructus eiꝰ tollum ¶ Hec¬
rando et colendo nocata. ¶Prie a tra ad distruc¬
nã nt hũida sit hoc aqͣr asfimitate sortit᷑. cuiꝰ motũ
moneri. et eas simł concut̾e sic̾ nas. ut dicit lutre¬
tes rime suꝑ poĩta cũcta cõcutiũt. ¶Gerre quoq
iactus aut motu aq̃ ĩferioris fit. aut crebris toit᷑¬
is. aut deconcans fre emũpẽtib nentis. ¶ Terra eĩ¬

Expanded text:
tervallo consistens: quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cujus nomina diversa dat ratio. Nam terra dicta a superiori parte, qua teritur: humus ab inferiore: vel humida terra, ut sub mare: tellus autem, quia fructus ejus tollimrando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distincotum moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretes ruinae superposita cuncta concutiuhiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. § 2
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ aptius quã ego et pr̃ unũ suuiꝰ. qͥd aꝑtius ꝙͣ am̃ aib
hom ego sũ: s qr auditoꝵ ũites ĩ ficelitatis caligo cõple¬
uerat q̃ crnssũ soł radiũ nebula int̾ iacens abscõdebat.
¶Nebula uelaim̃tũ isterioꝵ dĩ. qd doctores scĩ medi¬
cando scrutãtur. unde legit᷑ ĩ ꝓpħ̾a neb ula pulius pedũ
eiꝰ ¶ It ne bule heͣtici. de quib petruc apls. ¶ Hust̾ fou¬

Expanded text:
tius quam: Ego et Pater unum sumus? Quid apertius quam: Ante Abraham ego sum? Sed quia auditorum mentes infidelitatis caligo compleverat: quasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebat. Nebula velamentum mysteriorum Dei, quod doctores sancti meditando scrutantur. Unde legitur in Propheta: Nebula pulvis pedum ejus . Item nebulae, haeretici, de quibus Petrus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ds grecũ ẽ qd̾ illi dorsor dicũt. ¶ Alu putãt ros
dcm̃ qi rarus ẽ et ñ spissus ut piua. ¶ Ros
sigificat u̾bũ dũi. iteo qd̾ niãdida faciat eor¬
da homi t̾renoꝵ. ad ꝓferẽd̾ fructũ: nt ẽ illud ĩ psalio. sic̾
ros ermonqͥ tescẽdit ĩ mõtt̃ syon. Ros ẽ temus pluna ũ¬

Expanded text:
s Graecum est, quod illi drosos dicunt: alii putant ros dictum quia rarus est et non spissus, ut pluvia. Ros significat verbum Domini: ideo quod madida faciat corda hominum terrenorum ad proferendum fructum, ut est illud in Psalmo: Sicut ros Hermon, quod descendit in mo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ libro iob: quis ẽ pliune pat᷑. uł quis genint stilicis ro
sicte noctis arencisi. gr̃a suꝑne largitectis ĩ fundñt. De¬
uolare facitit. eralant eĩ ualles hmmide nebu¬
las. et fuint nbes inde nubilum inde mues. nebule aĩ
una petũt cũ serenitas ẽ sũma cũ imibib. ¶ Cystite
nebula significcit aut obscuritatẽ scͥpturaꝵ: aut crioris
canginẽ. Unde ui de diccitõe tẽpli cũ nebula ĩpienit¬

Expanded text:
itur: Quis est pluviae pater? vel quis genuit stillas rorsiccae noctis arentia, gratia supernae largitatis perfundunt. Cvolare faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas, et fiunt nubes, inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt, cum serenitas est: summa, cum nubilum. Mystice nebula significat aut obscuritatem Scripturarum aut erroris caliginem. Unde in dedicatione Templi cum nebula imp
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ꝑ dyaͦ et serpẽti. pulius ꝑanis eiꝰ et alibi. ñ sic ĩ¬
pi ñ sic. s tanꝙͣ płius. ¶ Intũ medicine celestis ghi¬
tiuũ. ut ĩ eñgłio. lutum fecit et lumut octulos nitos.
¶Alit lutũ ꝑoc̃oꝵ glutimĩ ut ĩ psalmo. eripe me de
luto ut ũ ĩ herear. ¶Intũ adulacõ deceptoris siue
hx̾ticoꝵ fła deliucio. ut Ĩezechiel. ip̃i edificcibãt parietẽ

Expanded text:
. Et alibi: Non sic impii, non sic: sed tanquam pulvis . Lutum medicinae coelestis glutinum, ut in Evangelio: Lutum fecit, et linivit oculos meos Aliter peccatorum glutinum, ut in Psalmo: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Lutum adulatio deceptoris, sive haereticorum falsa delinitio, ut in Ezechiele: Ip
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ cur hic dilumũ ꝓ sacris fontib positũ ẽ. merito qm̃
illud qd̾ fcũi ẽ sõ noc bap̃matis gerebat sacri ymagyuc̃.
lumũ m̃ĩdi crimina ꝓbosa delenit. ¶ Merito gͦ ꝑ bap¬
tismate diluiũ poĩtũ ẽ. ad cuiꝰ similitudĩe ꝯstat ef¬
filio recte intelligimꝰ. Dꝰ uͥtutẽ pplo suo dabit. de pr̃e
cõpetent̾ cidu̾timꝰ. ppło suo signifitat xͥcaio. quẽ de

Expanded text:
ontibus positum est? Merito, quoniam illud quod factum est sub Noe, baptismatis sacri gerebat imaginem. luvium mundi crimina probrosa delevit. Merito ergo pro baptismate diluvium positum est, ad cujus similitudinem constat efFilio recte intelligimus. Dominus virtutem populo suo dabit, de Patre competenter advertimus. Populo suo, significat Christiano, quem de
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩpsalt̾io qũĩ ecce pocõres tetẽderũt arcũ suũ. Itẽ de
arrciũ psalmo ita scͥptũ ẽ arcũ suũ tetẽdit et ꝑauit il
complectit᷑ hiis fidelib suaue iugũ ostẽdit᷑ cõtuma¬
cib autẽ arma terribłia declaratur. ⁊̃ etẽdit adiectũ
ẽ ue eiꝰ paciẽtia remissa putaret᷑. Qd̃ autẽ seqͥtur et
i ip̃o parauit nasa mortis sagittus ardẽtib effecit
hic disthutõ dĩe maiestatis ostẽdit᷑ qr partũ idẽ¬

Expanded text:
ut in Psalterio: Quoniam ecce peccatores tetenderunt arcum suum . Item de arcu in psalmo ita scriptum est: Arcum suum tetendit, et paravit illcomplectitur: hic fidelibus suave jugum ostenditur; contumacibus autem arma terribilia declarantur: tetendit, adjectum est, ne ejus patientia remissa putaretur. Quod autem sequitur: Et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit , hic distributio divinae majestatis ostenditur: qui
Abbreviated transcription (Latin):
agitra ⁊ sagati ictu id ẽ ueloci iactu¬
uocata pẽnis eiũ ftur qiͣ auis ut ce¬
lerit̾ mors ꝓcurrat ad honuuẽ hiis
p̾mũ cretẽtes usi st̃ quibꝰ pẽue ut di¬
xiuiꝰ ideo adglutiuãtur ut leues sĩt et p̾nolẽt Epi¬
te Scorpio sagnta ẽ ueuenats. axcu uel toruẽtis
exrussa q̃ dũ ⁊dhoĩe ueu̾it uirꝰ quo figit ĩfũdit
uũ et scorpio nomẽ accepit. De sagittis ergo ita
ebibu sp̃m meũ. hic sagittaꝵ uoĩe auiuiadu̾siõis

Expanded text:
agitta a sagaci ictu, id est veloci ictuvocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Ssagitta venenata, arcu vel tor mentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit: unde et scorpio nomen accepit. De sagittis ergo in ebibit spiritum meum . Hic sagittarum nomine animadversionis
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi ĩfideliũ ocuł carius nelamuĩe uidebat᷑. abscõdi. ib loc ergo
uestunẽto id ẽ ĩcaruatõis archano cõgrus uenisse dicu ᷤᷤ nur¬
ra et gutta et casia. Mͥrra mortẽ significat quã ꝓ salute oĩ¬
um suscepit¶Gutta nõ que dĩ amomachas duricia furrat aliqͣ
ncãtate cõtractas q̃ płthre ĩcin uatõi dũi cõparat᷑ qr duriciã

Expanded text:
 abscondi. Ab hoc ergo vestimento, id est, incarnationis arcano congrue venisse dicitur myrrha, gutta et casia. Myrrha mortem significat, quam pro omnium salute suscepit: gutta vero, quae dicitur ammoniaca, duritias curat aliqua necessitate contractas: quae pulchre incarnationi Domini compara
Abbreviated transcription (Latin):
oppinio bonoꝵ opũ ut ĩ psalio et cassia auestimc̃tis tuis
Itẽ cyuamonũ qui se ipõs despiciũt signat q̃ bec ip̃a est
breuis arbor s otorifera et dłas sic et hiuilitas maguã
ht̃ lautẽ et dłcediuẽ apt̾ dĩ q̃ sicut fistula et cỹuamoniũ
humiles scõr cegitutoẽs sic et ligua libaui ib̾lunes coꝵ¬
cogitatcẽs demõstur̃ ¶ Talaui᷑ aromaticꝰ a sil itudĩe ca¬

Expanded text:
a vestimentis tuis . Item cinnamomum qui seipsos despiciunt signat: quia et ipsa est brevis arbor, sed odorifera et dulcis: sic et humilitas magnam habet laudem et dulcedinem apud Deum: quia sicut fistula et cinnamomum humiles sanctorum cogitationes: sic et ligna Libani sublimes eorum actiones demonstrant. Calamus aromaticus a similitudine ca
Abbreviated transcription (Latin):
mauẽtib. Arbor autẽ balsamũ lignũ eiꝰ xilo balsamũ
dr᷑. fructꝰ siue seuiẽ carpobalsauiũ si icus opobalsamũ
qd̾ iteo cũ adiecttẽ sigͥficat᷑ eo ꝙ ꝑcussus ferreis iũcl
cortex ligni ꝑtau̾nas exiuui odoris gutta distiliat cu¬
ut rua eiuĩ g̾cosiuone ope dr̃ cuiꝰ guttã adultãt admix¬
to cỹprino olcoł melle s sicerꝰ ꝓbatur amelle si cũ lacte
ccagulau̾it ab oleo. si oleo. si ĩ stillatꝰ aque aut adiurgẽ
nõ maculãtur adult̾atus quidẽ neq cũ lacte crugu¬
lat et ut oleũ ĩ aqua sr̃natat et uestẽ maculat ¶Sal¬
saluia autẽ si pura fu̾int tũtũ uiu hñt ut si sole ex¬
cãduerĩt sustiĩe ĩ manu nõ possit. Huiꝰ ergo liquo¬
ris bee ẽ halsari uustite uẽtõfit ⁊ libro ihu filii si nch¬
uͥ ita scͥptũ ẽ et baisamũ nõ mxtũ otor ue et ĩ caĩtico¬

Expanded text:
manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur; fructus sive semen carpobalsamum, succus opobalsamum: quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis vinculis cortex ligni per cavernas eximii odoris gutta distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur, cujus guttam adulterant admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus non maculantur; adulteratum quidem neque cum lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol excanduerit, sustineri in manu non possint. Hujus ergo liquoris, hoc est balsami, mystice mentio fit in libro Jesu filii Sirachubi ita scriptum est: Et balsamum non m
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ libro erara illo. Burꝰ auutẽ leues ĩ eccłia sigficat
qͥlicet fructꝰ spĩtales uũtue hẽant tauiẽ ꝑpetua fid̃i
cõfessione iurẽt uñ illd̾ ĩ ysia abies et buxꝰ et pinus
¶ arũdo dc̃a ꝓ cito arescat ut uet̾es camã uecau̾ũt arũ¬
dinẽ pca narro dicit sciẽdũ sane qd̾ latuũ cauna de lĩ¬
gna hebrea nouiẽ nomẽsũpsit apd̃ enĩ eos calauius

Expanded text:
ficat, qui licet fructus spiritales minime habeant, tamen perpetua fidei confessione virent: unde est illud in Isaia: Abies et buxus et pinus . Arundo dicta, quod cito arescat: hanc veteres cannam vocaverunt, arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane, quod Latinum canna de lingua Heb
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. alcc ĩ iadia atq ambia giguit᷑. arbor otoris suaui¬
sui. ac sũui. de uiq liguũ ip̃iꝰ cũ thuniamathe altarib
adolet᷑ uũ et uomen traxisse creditur. De aloa autẽ
lit corpꝰ ilm ueĩt. auitẽ et nichodemꝰ qͣ uen̾at ad iħm nocte
pͥmũ ferẽs mixturã nurre et alces qͣ ubͣs cẽtũ. Hĩc et in

Expanded text:
 arbor odoris suavissimi ac summi: denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur, unde et nomen traxisse creditur. De aloe autem lit corpus Jesu. Venit autem et Nicodemus, qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens misturam myrrhae et aloes, q
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ce dr̃ quitqͥd manat ẽ cuĩ lacrima sudore ecaltatu liguo¬
rum ut crasis lentisci balsan uel reniquaꝵ arboꝵ siue
ungultoꝵ que sudare ꝓdũtur sicut et otorata oriẽtis ugua
sicut gutta balsanu ac ferulaꝵ uel succinoꝵ cuiꝰ lacrima
durestit ĩ gẽmã. prima ẽ resina therebĩthina oĩ p̾itã¬
cior affertur autẽ ex arabit patria atq uidea et sr̃ria cr̃

Expanded text:
citur quidquid manat. Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultarum quae sudare produntur; sicut et odorata orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum vel sucinorum, cuius lacrima durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina, omnium praestantior: adfertur autem ex Arabia Petraea atqu
Abbreviated transcription (Latin):
gutta uirdis atq amara uñ et nomen accepit. Mirra et
guita eio spõte manãs p̃ciosior electid cortitis nulu̾c ulio:
indicatur. Saruc̃ta. autẽ arabes iguib fouẽt quoꝵ fuis
satis norio uisi ad otorẽ storacis cccurrant plerũq ĩsana¬
biles morbos cõtrahũt. Mirra antẽ trrgodite. ib ĩsula.ara¬
die dc̃a uͥ melior tolligitur et purior

Expanded text:
ra; unde et nomen accepit myrra. Gutta eius sponte manans pretiosior est, elicita corticis vulnere vilior iudicatur. Sarmentis eius Arabes ignes fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Trogodyte ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur et purior
Abbreviated transcription (Latin):
aurgdale mõ sucũ aromaticũ fũtẽs albũ et ad mastica¬
tõnen uelud ĩpulu̾e resplutũ et cũ frãgitur ĩtꝰ pĩgue
et igui appoĩtũ sucile u descit et applłatur apuduos
masculus eo ꝙ sit uatura rotũdũ ĩuiodũ testicłoriu
reliquũ planũ et pene scabrosũ inuiꝰ optimũ adulte¬
nitur aute adunxda resma siue gũmi. Q diuoscitur
sua ꝓpͥetate. nã thius igui ĩ xitũ ardescit resiua fiunc¬
scit. gu̾¬

Expanded text:
amygdalae modo succum aromaticum fundens album, et ad masticationem velut in pulvere resolutum: et cum frangitur intus, pingue, et igni appositum facile ardescit: et appellatur apud nos masculus eo quod sit natura rotundum, in modum testiculorum, reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem mista resina sive gummi, sed dignoscitur sua proprietate. Nam thus igni impositum ardescit: resina fumescit. Gu
Abbreviated transcription (Latin):
put mcũ. Est eñ oleũ ĩ bonã ꝑtẽ cãsplẽdoris pabulũ
limũs p̾stãs uitorẽ pit̾ et salutẽ ĩ malã u̾io ꝑtẽ sicut ħ
pouitut. oleum pcc̃orĩs est disccõ suuttata uͥboꝵ que
ad ulatoĩb et blãdimuẽtis ur̃as iẽtes uelud olei pĩ¬
guedo leuit̾ ĩg̃diẽs rigorẽ u̾itatis emollit et ad no¬
rias cegitatões aioris ficti pocius ostẽtutc̃e ꝑdu
iob petra mͥ fũdebat riuos olei et alibi cõputrescet
uigũ afacicolei. oleũ oꝑa nĩe ut ĩ psalmo et curo mea

Expanded text:
put meum . Est enim oleum in bonam partem causa splendoris, pabulum luminis, praestans nitorem pariter et salutem. In malam vero partem sicut hic ponitur oleum peccatoris est dadulationibus et blandimentis nostras mentes, velut olei pinguedo, leniter ingrediens rigorem veritatis emollit, et ad noxias cogitationes amoris ficti potius ostentatione perJob: Petra mihi fundebat rivos olei ; et alibi: Computrescet jugum a facie olei
Abbreviated transcription (Latin):
tos. postea ꝙ durescũt erꝰ sutes ĩ a boꝵ firiuitatem
tur aũi lõga etate eoꝵ malicia cõualescat sic̃ et ĩ alio
lcco de tłib dr̃ urri sãgunũ et dolosi uõ duidiabũt
dies suos. Sequit᷑ celeritas ꝑoitõĩs coꝵ sicut urc̃tos
sic urra absorbet cos. bene dixit sicut iuuẽtes qr uin̾e
iuidẽtur et mortui st. om̃is eũi pcc̃or ĩpͣuitate degens
uitati moritur. Spinas eñ dĩcias et solitudiẽs secu¬
lares ip̃e doꝰ cũ exposiuss pabolã seuiẽtis ĩtpͥtatur ĩ e d̾¬

Expanded text:
em. tur, quam longa aetate eorum malitia convalescat: sicut et in alio loco de talibus dicitur: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Sequitur celeritas perditionis eorum: Sicut viventes, sic in ira absorbet eos LVII. Bene dixit, sicut viventes: quia vivere videntur, et mortui sunt: omnis enim peccator in pravitate degens veritati moritur. Spinas enim divitias et sollicitudines saeculares ipse Dominus, cum exposuisset parabolam sementis, interpretatur in E
Abbreviated transcription (Latin):
lẽtũ dicimꝰ qłqͥd flexibłe ẽ uñ et lẽtũ uimẽ et inites
Uirguiꝰ et lente uites ꝓflexibłes. hꝰ fruct oleũ de¬
sudat. Corter resinã q̃ nuttix applłatur cꝰ płiua et
melior nichio insula giguitur ec c̃. lẽtisci eĩ muentio
ẽ ĩ dameł lib ͦ. dͥ susãne hystoria scͥpta est: uͥde cino ⁊
prino rũsio p̃br̃oꝵ oũdit᷑ Latiui enĩ cinũ et priuũ

Expanded text:
lentum dicimus, quidquid flexibile est. Unde et lentum vimen et vites. Virgilius: et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur, cujus plurima et melior in Chio Insula gignitur. Lentisci enim mentio est in Danielis libro, ubi Susannae historia scripta est: et ubi de schino et p
Abbreviated transcription (Latin):
indie et arabie arbor cꝰ lacruna melior auabica ẽ eũ lucida
w̾albida ieius pĩgius equalit̾ cerea et que facile molliatur
neq ligno ł t̾ra cõuurta amara odoris bom. uã ex uidia
sordidaiẽ et igͣ et maiore greba adult̾atur aduurtũ gũ¬
nui. qͥ nõ tta amarificat gustũ. Martix arboris ẽtis gutra
bor nascitur ĩ uidia ĩ late montis cancasi qd soli obũsũ

Expanded text:
et Arabiae arbor, cujus lacryma melior Arabica: est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile mollitur, neque ligno vel terrae commista, amara, odoris boni. Nam ex India sordida est et nigra et majore gleba. Adulteratur enim admisto gummi, qui non ita amarificat gustum. Mastix arboris lentisci gutta bor nascitur in India in latere montis Caucasi, quod soli obversum
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ aque uascit ᷑ nec facile exł uudas unut hĩc et ten̾a
et mollis qͥ ĩ hrnocto loco nutͥtu ¶ Pluiꝰ nomẽ accepit
ꝙ uliginosis locis et huuirdis uieliꝰ ꝓficit nã ĩ mõta¬
uis et asꝑis miuꝰ leta ẽ. possũt autẽ hec due arbores
illos sigͥficare qui nrigatõe scͥpturaꝵ et huurilitate¬

Expanded text:
enim aquae nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit. Nam in montanis et asperis minus laeta est. Possunt autem haec duae arbores illos significare, qui irrigatione sacrarum Script
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ĩ qͦ fcõadiuonemur abstinõtie oꝑãdare ut ma¬
gis studeauiꝰ parco uictu cõtẽti ẽẽ ꝙͣ carnalib epuł
auide ĩcũb̾e ¶Silicon quã latiui corrupte siliqua uo¬
cãt ideo agcis fłe uonien accepit eo ꝙ ligui eiꝰ fł¬
scłarem sigͥficat. uñ luxuriosus filiꝰ ĩ ewoꝰ legitur
dũ pasc̾et porcos et ege̾t fame. qd̾ cõcupisce̾t siliqͣs
eñ cibꝰ ẽebrietas. luxuria formcatõ et uu̾̃sa ui¬
cis hec blanda st̃ et lasciuia et sensus uolũtute de¬
uiłcẽt statĩq ur apparuerĩt adusum sui ꝓuocãt
Qrmbꝰ ites luxuriosꝰ adolescẽs nõ pot̾at saturari
qr ic̃ sꝑ uoluptas famẽ suiht̃ et trãsacta nõ saciat

Expanded text:
r, in quo facto admonemur abstinentiae operam dare, ut magis studeamus parco victu contenti esse, quam carnalibus epulis avide incumbere. Xyliglycon quam Latini corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni ejus frsaecularem significat: unde luxuriosus filius in Evangelio legitur, dum pasceret porcos et egeret fame, quod concupiceret siliquas, m cibus est ebrietas, luxuria, fornicatio et uniuersa uitia. haec blanda sunt et lasciua et sensus uoluptate demulcent statimque, ut apparuerint, ad usum sui prouocant. quibus ideo luxuriosus adulescens non poterat saturari, quia semper uoluptas famem sui habet et tr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpfas r prĩa ithas e toctores scõs figurnt. Uñ ĩ cũtico
cauticoꝵ sp̾sa dicit tigna domoꝵ uũaꝵ cedriua lac̃a¬
ria nr̃a cỹ p̾ssia. tigna et laqucaria dectores st̃ ĩ sucta
eccłia ꝓpt̃ uuuumẽ et decorẽ cedrina et cỹp̃ssina ꝓpter
exiunas uirtutes eoꝵ et otorẽ bone uite Iumꝑus g̾ce
dc̃a siue qd̾ ab ãplo ĩ ãgustũ fi̾t ut ignis sinc qd̾ cõceptũ

Expanded text:
patriarchas vel doctores sanctos figurat; unde in Cantico canticorum sponsa dicit: Tigna domorum nostrorum cedrina, laquearia nostra cypressina . Tigna et laquearia doctores sunt in sancta Ecclesia propter munimen et decorem: cedrina et cypressina, propter eximias virtutes eorum et odorem bonae vitae. Juniperus Graece dicta, sive quod ab amplo in angus
Abbreviated transcription (Latin):
arbons lacruna electrũ giguit. gutta autẽ de¬
fluẽs rigore uel tẽpore ĩ seliditatẽ durescit ⁊ ge¬
mã facit de qualitate sua et nomẽ accipiẽs id
ẽ siicciuũ eo ꝙ succus s it arboris. puiꝰ creditur
ꝓteẽ cũctis q̃ sub ea ẜuãtur sicut ficis uor sib¬

Expanded text:
lacryma electrum gignit: gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit, et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est, succinum, eo quod succus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis, quae sub ea seruntur, sicut ficus no
Abbreviated transcription (Latin):
uel ꝙ oppansis ẽ iruus ĩ modũ paline
hõĩs e eĩ arbor ĩsigue iictorie ꝓdemqr
ac decoro uulgoto duturius q uerita
stoudib et folia sua sius ulla successione cenẜuaus
hanc greci femtẽ dicunt qu̾ diu duret. ex noĩe uns¬

Expanded text:
dum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci phoenicem dicunt, quod diu duret, ex nomine
Abbreviated transcription (Latin):
sua egrederetur et samariã ꝑget. icẽ sicemons
mones cũ fatius ficariis. Itẽ ĩ bouã ꝑtẽ ascẽdit ⁊ a¬
crus ĩ artorẽ sitonior ¶Aux applsata ꝙ umbral
stillicidii eiꝰ folioꝵ ꝓriuus arborib neccat. hanc alio
ut missũ uit̾ sinspecto ħxaꝵ uel flugoꝵ cibos qͥ tad ĩ eis
utilẽtũ ẽ extutet. rupiat atqs extĩgua. Riuces antẽ
gen̾alĩ dicũtur onña ponia tecra corioduriore ut pi¬
nee mices auellane glãtes castauee aungtale. huc
et uclei dc̃i ꝙ sĩt duo corio tecti. at pouia cõtta onua
mnollia inala tm̃ s cũ abicctõe t̾ras ĩ qb iutea nata
uliitis arbor sigͥficat eccłiaui. uel scm̃ parũ dłcediuẽ
frrictuũ iurtictũ ĩ ab dito cordis gestãtẽ uñ spõdi di¬
t ĩtãtico cãticor. descẽdi ad ortũ uucũ ut udereui

Expanded text:
amariam pergeret. Item sycomorus mones, cum fatuis ficariis . Item in bonam partem: Ascendit Zachaeus in arborem sycomorum . Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum ejus arboribus noceat: hanc alio d in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata is arbor significat ecclesiam vel sanctum virum dulcedinem fructuum virtutum in abdito cordis gestantem. Unde sponsa in Cantico canticorum dicit: Descendi ad hortum nucum, ut viderem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cortex cius pomi uardi pistici odorẽ referat
de quo ĩsequẽtib dicem ¶ẜmͦ arbor picea accu¬
mine folioꝵ necata. puiũ eiũ antiqui acutũ noĩa¬
buit pinũ autẽ aliã pitin aliã greci penter ut¬
cant quaui nos piceaui diciuꝰ eo ꝙ desutet pitẽ¬

Expanded text:
 cortex pomi ejus nardi pistici odorem referat, de quo in sequentibus dicemus. Pinus arbor picea ab acumine foliorum vocata: pinum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam pitin, aliam Graeci peuken vocant
Abbreviated transcription (Latin):
secura ꝓmaneo. q gr̃e sue celesti dłce dĩe me reficit ¶a¬
uu pincũ dicieo qr ex puuica regione sit genus ciꝰ
translatũ idẽ et nialũ gͣnatũ. eo q intra corticis rotĩtdi¬
itatẽ g̾no contineat młtitidinẽ. e alũ piicũ ecelici
siue nuitas fidei et pacis concordia ob cuiꝰ si guaũ istbite¬
ciee ploratores iulibro nuuieride tin rexnussionis ua¬

Expanded text:
secura permaneo: quia gratiae suae coelesti dulcedine me reficit. Malum Punicum dici eo, quod ex Punica regione sit genus ejus translatum: idem et malumgranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Mala Punica Ecclesia est sive unitas fidei, et pacis concordia, ob cujus figuram Israelitici exploratores in libro Numeri de terra repromissionis ma
Abbreviated transcription (Latin):
nel prurigo incõr hĩc c̃ iltõ ĩgenesi et sũpsdrĩa felia fi¬
tus et feciunt sibi proniata. let ẽ succĩttoria geit alunt
¶Capriticus anpllam eo ꝙ parietes qͥb ĩnascitur carpit¬
iũpit eiũ et ꝓdit ex latebris quib cõcepta ẽ. Alicapri¬
ficũ putãt dictũ ꝙ ficus arbor eius reb fungatur. aors
agcis uecata quã latiui rubũ applłaut ed ꝙ frua  nei
quio i ces to pastoꝵ fames ac penuria cõ fouetͤ h fouu

Expanded text:
vel prurigo vitiorum. Hinc est illud in Genesi: Et sumpserunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata , hoc est, succinctoria genitalium. Caprificus appellarumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel bus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur: hujus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Culuiꝰ ẽ ip̃e calamus spice qui a radicib ec dictꝰ culius¬
qiͣ calam ¶olliculũ ẽtheta frumẽti ĩ q̃ gͣnũ ẜuatur ĩt̾ius
Lxc suꝑ spicam uallo ĩstructurã nuĩme p̾tẽdet ue auiũ in¬
noꝵ morsib spica sins frucsib exuatur aut uestigiis
ĩqua medulla seusus sp̃itał cõdita latet. Spice iuicia
fĩdei nel ĩchoatõbonoꝵ oꝑũ sicut ĩ iob de hr̃ticio dr̃. ec essi¬
rieritib tulerũt spicas Stipula aridi ad fide̾̃ ł manes
qui colligit stipulã ĩ messe. hoc est nullũ boui oꝑis fruct̃
ĩuemi. ꝯtipula autẽ ac palee peccatores sigͥficat qͥ apti¬
st̃ ad ĩcẽdiũ et̾uũ. uũscͥptũ ẽ paleas antẽ exurit igue in¬

Expanded text:
Culmus est ipse calamus spicae, qui a radicibus nasciius. Haec super spicam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica fructibus exuatur, aut vestigiis ignificant, in qua medulla sensus spiritalis condita latet. Spicae initia fidei, vel inchoatio bonorum operum, sicut in Job de haereticis dicitur: Et esurientibus tulerunt qui colligit stipulam in messe , hoc est, nullum boni operis fructum inveni. Stipula autem ac paleae peccatores significant, qui aptint ad incendium aeternum; unde scriptum est: Paleas aute
Abbreviated transcription (Latin):
pellari uã et eũ gẽtiles ẽẽ poa morte
ẽẽ uolu̾unt. Uitis dicta qr uim beait ciciꝰ radicaudi
ali putũt uites dictas ꝙ ĩuicẽ se intis ĩuectãt. inci¬
iusq arborib reptãdo religẽtur. ẽ eĩ eaꝵ natum alc¬
xibił que oĩ brachiis quibtã quitqͥd cõphẽ derĩt strĩ¬

Expanded text:
pellari: unde et eum gentiles post mortem deum esse voluerunt. Vitis dicta quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas quod invicem se vittis innectant vicinisque arboribus reptando religentur. Est enim earum natura flexibi
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ mat̾ie lerissie q̃ et apib ad mel cõficiẽtũ utilli¬
ua ẽ sic et ĩ decrorib mãsuetudo laudabił ẽ ⁊ ualde
suauis p̃dicatõ u̾bi Salix dicta ꝙ celerit̾ siliat ħ
senuns hãc dicũt ẽẽ naturã ut siquis ⁊̾ ĩ poculo hau¬
serit liberis careat. s feuimas ĩfecũtas careat. Sa¬
lices nix̃ uust̾iũ fiteles st ĩ eccłia ꝓpe fluẽta dĩne p̾¬

Expanded text:
mel conficiendum utilissima est: sic et in doctoribus mansuetudo laudabilis est, et valde suavis est praedicatio verbi. Salix dicta, quod celeriter saliat, hoc seminis hanc dicunt esse naturam, ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat: sed et feminas infecundas efficit. Salices juxta mysterium fideles sunt in Ecclesia prope fluenta divinae p
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dũs ad saltũ ag ⁊ meio. aii. eccee go succẽ¬
tũ ignẽ ĩ eo et deuorabit om̃e lignũ uiride t ouine
liguũ aridũ. Ligna dicta qr ĩccusa cõu̾tũtur in
do uũcupata. fomes ẽ astuia q̃ aib artrib excutit᷑
re e sious aui astille ⁊rabuse ut lig  carata
a fargis noĩs accepto ꝙuẽ qo

Expanded text:
 meridiani: Ecce ego succendam ignem in te, et devorabit omne lignum viride, et omne lignum aridum . Ligna dicta, quia incensa convertuntur in do nuncupata. Fomes est hastula, quae ab arboribus excutitur recisione: aut hastulae ambustae, aut ligna cavata, a fungis nomine acc
Abbreviated transcription (Latin):
Anne celi due sunt oriens ⁊ occasꝰ.
nã una porta sol p̾ced ͭ. alia se recipit.
Signͣt autem iamie celi testam̃ta
dĩna. uñ psalmista ait. Mandauit
głosa ad uẽtũ m̃i salnatoris nũciarent.
Ardines autem mondi dnõ. septẽ¬
c̾o. ⁊ niidies. in ip̃is eiꝰ uoluit᷑ celũ.
Significant aꝰ cardines ip̃i. pñtis

Expanded text:
ae coeli duae sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit. Significant autem januae coeli testamenta divina. Unde Psalmista ait: Mandavit osa adventum Salvatoris Domini nuntiarent: Cardines autem mundi duo: Septentrio et Meridies. In ipsis enim volvitur coelum. Significant autem cardines ipsi praes
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ .Itẽ in mala ꝑtẽ puer adolescens et
Iuuenis poĩti repnĩt᷑ qñ stulticia sensus
aut peculẽciã morũ sig̾sicant. uñ sꝙptũ est
¶stulticia ligata ẽ i corde pueri. et uiga di¬
scipline fugauit eam. uñ in lbro regũ de
robram scbit᷑. ꝙ relicto semoꝵ cõsilio secu¬
tus sit adolescẽtium ⁊ nuen cõsilũ huc
et apls nibens ait/nolite pueri effia sensi¬
mente humilis ⁊ simplex. ut ẽ illd̾ dñcum

Expanded text:
net . Item in malam partem puer, adolescens et juvenis positi reperiuntur, quando stultitiam sensus aut petulantiam morum significant. Unde scriptum est: Stultitia ligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam . Unde in libro Regum de Roboam legitur, quod relicto seniorum consilio secutus sit adolescentium et juvenum consilium . Hinc et Apostolus jubens ait: Nolite pueri effici sensimente humilis et simplex, ut est illud Dominicum
Abbreviated transcription (Latin):
minis pcc̃oris. uł corpus in quo adult̾i nas
cũ demonib ppetͣt ca̾cubitus. ut in ezechiele.
et destruam lupanartinairago a iuridio¬
ri etate dc̃a ẽ. sic̃ ⁊ uga. sic̾ ⁊ intua. alias ab
incorruptõe qiͣ uirago ꝙ ignoret femineã
passionẽ. uirago uocata qr uirũ agit. hoc
e oꝑa uirilia agit. et masculim iugoris ẽ
er uo si oꝑa uirilia agit. Recte irago dr̃. ut
amarona. mĩc u̾o que femĩa antiquitus
nira uocabat᷑. sic̾ a ẜuo ẜua. s̾ a famulo fa¬

Expanded text:
minis peccatoris, vel corpus, in quo adulterinos cum daemonibus perpetrat concubitus: ut in Ezechiele: Et destruam lupanar tuum . Virago a viridiori aetate dicta est, sicut et virga, sicut et vitula. Alias ab incorruptione, quasi virago, quod ignoret femineam passionem. Virago vocata, quia virum agit, hoc est, opera virilia facit, et masculini vigoris est. er vero, si opera virilia facit, recte virago dicitur, ut amazona. Quae vero nunc femina, antiquitus vira
Abbreviated transcription (Latin):
cat ut ĩ psalmo. Ex ore ĩfanciũ ⁊ lactanci¬
u̾ ꝑfecisti laudẽ. lactãtes ĩ xͥ fide ꝓficientes
tus fu̾it manũ suã mittet. Ablactati per¬
fecti qiͣ a simplici cibo doctͥne ab scͣcͣti. u et s
ablactatus a lacte expulsus ab ub̾ib ẜar¬
nulus mystice xp̃c ut ẽ illd̾ ysaie ꝑuulus

Expanded text:
cant: ut in psalmo: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Lactentes, in Christi fide proficientes.tus fuerit, manum suam mittet . Ablactati perfecti, quasi a simplici cibo doctrinae abstracti. Ubi et supra Ablactatus, a lacte expulsus ab uberibus. Parvulus mystice Christus, ut est illud Isaiae: Parvulus
Abbreviated transcription (Latin):
iꝙͣ elcte dñe ⁊ semor gaio carissimo.¬
¶ Senes a quidã dco̾s putant assensus
diminco̾e. eo ꝙ iã p̾ uetustate desipi¬
ant ¶nã phisici dñt. stultos ẽe boĩes fri¬
gidioris sangn̾is. prudentes calidi un̾
⁊ senes in q̃b iam frig. et pueri ĩ qͣb
ꝑ muiã etatẽ delirant. pueri ꝑ lasciui¬
a ⁊ infantes ignorant quid agant.¬

Expanded text:
men aut dignitatem magisterii, aut ma. Senes autem quidam dictos putant a sensus diminutione, eo quod jam prae vetustate desipiant. Nam physici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis: prudentes, calidi. Unde et senes, in quibus jam friget, et pueri, in quibus nimiam aetatem delirant, pueri per lasciviam, et infantes ignorant quid agant.
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ meaꝵ. Item ułier łuror sapiencia ut
est ilhid letare ꝯ młiere adolescene tue. hec
uilier gn̾at filios non filias ħ est uͥtutes ũ
uncia. Rinsum młier in malam ꝑte accipi
uisier urbs tabilonia. q̃ tociꝰ mũdi gu̾at¬
ut iu calomone. uisier stulta et camo sa
plena q illecebris ¶tẽ młieres due pletes
indaica at heretica. ut in zachana ecce młie¬
res due portantes amphoram. id est diattͫ
qui est capud tociꝰ ñquitatis. Adulter dyaꝰ
ł demoues ut ĩ ysaya. nos añt accedite filie

Expanded text:
. Item mulier vel uxor sapientia, ut est illud: Laetare cum muliere adolescentiae tuae ulier genuerat filios, non filias, hoc est, virtutes, non vitia. Rursum mulier in malam partem accipitur: mulier urbs Babylonia, quae totius mundi gut in Salomone: Mulier stulta et clamosa plenaque illecebris . Item mulieres, duae plebes, Judaica atque haeretica, ut in Zacharia: Ecce mulieres duae portantes amphoram , id est, diabolum, qui est caput totius iniquitatis. Adulter diabolus vel daemones, ut in Isaia: Vos autem accedite, filii
Abbreviated transcription (Latin):
h̾o prem ⁊ matrẽ. et ad herebit uxori sue ⁊
erũt duo ĩcarne una. Ego ã dico ĩ xp̃o et
in ecc̃a uir ⁊ uror aĩa ⁊ caro filii oꝑa ab utͥi¬
q genita. ut ĩ exodo. ẜinet t᷑ cũ uxore ⁊ fili¬
is. Itẽ uir ⁊ uxor draꝰ ⁊ cĩtas babilonia. hoc e

Expanded text:
homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Vir et uxor, anima et caro, filii opera ab utrisque genita, ut in Exodo: Serviet tibi cum uxore et filiis . Item vir et uxor, diabolus et civitas Bab
Abbreviated transcription (Latin):
ue p̾gnantib et nit̾entib ĩ illis diebus
de fidelib dr̃. Int̾ quos erit cecus ⁊ clandꝰ
p̾̃gnans. et pariens in malã ꝑtẽ cõcepit
dolorẽ ⁊ peꝑit inquitatõspmo genitus ¶ p̃mogeĩti¬
xp̃t de quo in lege om̃e p̾mogeĩt᷑ ad apies / xp̃c¬

Expanded text:
egnantibus et nutrientibus in illis diebus de fidelibus dicitur: Inter quos erit caecus et claudus, praegnans et pariens . In malam partem: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Primogenitus, Christus de quo in lege: Omne primogenitum, adape
Abbreviated transcription (Latin):
¶Orpham .i. qui et pupilli. illd̾ eĩ grecũ
nomen ẽ. hoc latinũ. nã ĩ psalmo u̾ legr
pupillo tu es adnito. ¶Grecꝰ ht orphano
cuiꝰ sentencie talis ẽ sensus. pupillũ u̾o
dic̃. nõ cuiꝰ genitor carͣlis occubuit. s ciꝰ
pr̾ sepultus ẽ. mũdus nã młtos pupillos
iuemes orbatos pr̃e uisibłi. et st̃ blasphe¬
im. oblignrtitores. et ꝙ ĩ lla etate creber¬
rimũ ẽ.luxuriosi et hn a dño ꝓbant᷑ alie¬
eos nõ dubites ẽe. liberandos. Itẽ ĩpsalt̾io
dũm pura mente respicuit hũanis solaci¬
is destituti. hos recipit xp̃c suo mumiẽ uin¬
amme fideliu u̾bũ dĩ niꝑ ꝯcipientes ⁊ nec¬
diun in oꝑe ꝑturientes. sic̾ ĩ exodo ꝓ con¬
tenciosis doctorib dr̃. si duo uiri rixantes

Expanded text:
upilli. Illud enim Graecum nomen est: hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legitur, pupillo tu eris adjutor , Graecus habet, orphano. Cujus sententiae talis est sensus. Pupillum vero dicit, non cujus genitor carnalis occubuit, sed cui pater sepultus est mundus. Nam pupillos multos invenies orbatos patre visibili, et sunt blasphemi, obligatores, et quod in illa aetate creberrimum est, luxuriosi. Et hi a Domino probantur alieeos, non dubites esse liberandos. Item in PsalteriDominum pura mente respiciunt, humanis solatiis destituti: hos recipit Christus suo munimine vinanimae fidelium verbum Dei nuper concipientes et necdum in opere parturientes: sicut in Exodo pro contentionis doctoribus dicitur: Si duo viri rixantes
Abbreviated transcription (Latin):
nocatus q purus ẽ. Et nec dũ lamiginẽ
florẽq genarũ hñs hni st̃ ephebi .i. a phebo
dc̃i. nec dicti. nec dñ uiri adolescẽtuli lenes
⁊ decemꝰ. uñ ẽ illd̾ iã puerile ingu̾teña
ceruite g̾ebat. pro obseq̾o ⁊ puritate fidi
dr̃. de quo dñs ad ꝓpha ait. puer meus
es tu noli tinere. dũ iã semias longe
puericie ercessiss annos. puer mystice

Expanded text:
 lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt ephebi, id est, a febo dicti, nec dum viri adolescentuli lenes.is, decennis. Unde est illud: Jam puerile regum tenera cervice gerebat. Pro obsequio et fidei puritate: de quo Dominus ad prophetam ait: Puer meus es tu: noli timere : dum jam Jeremias longe pueritiae excessisset annos. Puer mystice
Abbreviated transcription (Latin):
tũ gigm forri q homnẽ. ita ut gemia
sursũ sĩt quib occłi formãt᷑. ut t̾am ar
cre conditi fiant. uñ enmꝰ atq genua
cõpͥmũ artagena ¶nde ẽ ꝙ hoĩes du
ad genua se prost̾m̃t statĩ lat̾mant᷑
uoluit eĩ nat᷑a eos uterũ mat̾nũ reme¬
morare. u̾ ꝙͣ ĩ tenebzis sedebant añ ꝙͣ
uenirẽt ad luci ¶ Benna mostice cõfõnẽ
hũilitatis sigͣficare possu̾t ut ẽ illd̾ apłi¬

Expanded text:
tum gigni formarique hominem, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formantur, ut cavi ac reconditi fiant. Unde Ennius: Atque genua comprimunt arta gena. Inde est, quod homines dum ad genua se prosternunt, statim lacrymantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenebris sedebant, antequam venirent ad lucem. Genua mystice confessionem humilitatis significare possunt: ut est -illud Ap
Abbreviated transcription (Latin):
quedã ⁊ utilitatis ⁊ decoris ut sensus ĩ fa¬
cie. ut in corpe manꝰ ac pedes quoꝵ mem¬
broꝵ ⁊ utilitas magna ẽ ⁊ spẽs decẽtissia
quedã tm̃ decoris ut mãmille in niris ⁊
in utͦq sexu uiubilicꝰ. quedã discrecõis it
ĩ uiris genitalia. barba ꝓlixa. pectus am¬
plũ. ĩ mulierib leues gene ⁊ angustum
pectus. ad cõcipiendos ⁊ portandos fetus.
renes ⁊ lat̾a dilatata.

Expanded text:
quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes, quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima: quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus: quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba prolixa, pectus amplum: in mulieribus lenes genae et angustum pectus, ad concipiendos et portandos foetus, renes et latera dilatata.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ psenanti fine cõpleamꝰ ¶pẽdes ex greca
ethinio logia nomẽ sortici st̃. bos eĩ greci
podos dicũt. qr alt̾i motib solo incedũt firi
pedes cursũ uite pñtis sigͣficant uł stabłi¬
tatẽ mentis ac fidĩ. ut ẽ illd̃ in psalmo.
Stantes erant pedes nr̃i mat̾is tius irł.¬

Expanded text:
leamus. Pedes ex graeca etymologia nomen sortiti sunt. Hos enim Graeci podas dicunt, quia alternis motibus solo incedunt fixi. Pedes cursum vitae praesentis significant, stabilitatem mentis ac fidei: ut est illud in psalmo: Stantes erant pedes nostri in
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Curr̃e ĩ oꝑib bonis ꝓpare. ut ĩ apło. Sic cm¬
rite ut cõphendatis ⁊ ĩ malã ꝑtẽ. pedes
eoꝵ ad malũ currũt¶ascensus ꝑfcus in
dm̃. ĩ psalmo. ascẽsus ĩ corde suodisposu¬
it. Et ĩ exodo. armati ascẽderũt fili isri de
egypto¶Itẽ in mala ptẽ ascensus suꝑbie
p̾suptio. In eiͣngłio. Qui nõ ĩtrat ꝑ ostiñ

Expanded text:
 Sic currite, ut comprehendatis , Et in malam partem: Pedes eorum ad malum currunt . Ascensus, profectus in Domino. In psalmo: Ascensus in corde suo disposuit . Et in Exodo: Armati ascenderunt filii Israel de Aegypto . Item in malam partem ascensus, superbiae praesumptio in Evangelio: Qui non int
Abbreviated transcription (Latin):
trus u̾gar. et reliqͣ fideliũ turba latu¬
iss ¶Talus dcũs a talo. nã talus ẽ emi¬
nens rotũditatẽ. Uñ ⁊ fastigĩ tẽpli ro¬
tũdi.talus uocat᷑. ẽalus a sb̾ crure est.
sb̾ talo calcaneũ. talus fine̾ cuiꝰ l rei
sigͥficat. sic̾ ip̾e sbest crurib ⁊ emmẽcia
corꝑis. uñ legit᷑ iacob filiosuo ioseph.
tumcã ta larem atq polimitã fecisse.
hoc ẽ uario colore cõtextã Ido̾ eĩ talaris
tumca d̾r. eo ꝙ usq ad talos descẽderet.
⁊ manib artificis mira ẽe. uarietatem

Expanded text:
trus negaret, et reliqua fidelium turba latuisset? Talus dictus a talo. Nam talus est eminens rotunditas. Unde et fastigium templi rotundi talus vocatur. Talus autem sub cruce est, sub talo calcanei. Talus finem cujuslibet rei significat: sicut ipse subest cruribus et eminentiae corporis. Unde legitur Jacob filio suo Joseph tunicam talarem atque polymitam fecisse , hoc est, vario colore contextam. Ideo talaris tunica dicitur eo quod usque ad talos descenderet, et manibus artificis mira esset varietate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab̾ha fecit iurare famulũ suũ. qũ eĩ
tacto femore sb̾muxit potentissime. hoc ait
tatis assũpsussiłr et sapientissimꝰ illedi¬
cit. gladius eiꝰ ĩ femore ip̃iꝰ. ꝙ tñsigͥfica

Expanded text:
et Abraham fecit jurare famulum suum . Quando enim et Abraham fecit jurare famulum suum . Quando enim tacto femore subjunxit, potentissime: hoc ait, ut nitatis assumpsit. Similiter sapientissimus ille dici
Abbreviated transcription (Latin):
mẽstruatã nõ lic accedẽ ⁊ cñ ea ꝯmisc̾i. qr
nec ydolatͥe paganoꝵ noc ħ̾rsi hrticoꝵ licz ca¬
tholico hõi cõmunicarefemora dc̃a st̃ ꝙ ea ꝑ¬
te a sexil uiri discrepat. st̃ a̾ ab inguinib
reuiꝰ uñ ⁊ p̾liatores sb̾ feminb equos amisis
git latitudĩe femoris eiꝰ ⁊ claudicamt ¶te
femur caro hõis. ut ĩ Iemnia. postꝙͣ ostẽdisti
mͥ ꝑcusisti femur meu̾. nã femur aliqñ. sigͣ¬
ficat ĩcarcoe dĩca. et aliqn̾ uoluptatem¬
se. accing̾e gladio tuo circa femur potentis¬
sime. dicit eĩ accing̾e gladio tuo. metafora
a bellatore cõcepta qui dunicaturꝰ gladio
cingit᷑. ut prosf̾nat ĩmucũ. s hic gladiũ ser¬
mõnẽ p̾dicatõis debemꝰ accip ¶de quo in
uec pot̾ imbecillitas hũana resist̾e. nͥ illa
fortitudis głia digͣtur intre. femur gͦ
incarnacõ sigficat dm̃ saluatoris. sic̃ ĩ
genesi legr. nõ deficiet pnceps ex nda.
neq dux de femorib eiꝰ ¶ In ip̃o ⁊ misterio

Expanded text:
menstruatam non licet accedere, nec cum ea commisceri: quia nec idololatriae paganorum, nec haeresi haereticorum licet catholico homini communicare. Femora dicta sunt, quod ea parte a sexu viri discrepat. Sunt autem ab inguinibus remus. Unde et praeliatores olim sub feminibus equos amisissgit latitudinem femoris ejus, et claudicavit . Item femur caro hominis, ut in Hieremia: Postquam ostendisti mihi, percussi femur meum . Nam femur aliquando significat incarse: Accingere gladio tuo circa femur, potentissime . Dicit enim, accingere gladio tuo, metaphora a bellatore concepta, qui dimicaturus gladio cingitur, ut prosternat inimicum. Sed hic gladium sermonem praedicationis dnec potest imbecillitas humana resistere, ubi illa fortitudinis gloria dignatur intrare. Femur vero incarnationem significat Domini Salvatoris, sicut in Genneque dux de femoribus ejus . In ipso etiam mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
rupcõis agit. corrupcõi iã ꝑ uitia nulli sũ¬
iaceat. uoluptates edom carnem alu¬
xuria restiga Eñbi oblibidis lasci¬
ma dc̃i. qr ĩ niris cã corꝑee uoluptatis
i ip̃is ẽ. sic̃ ĩ umbilico fem̃s uñ ⁊ ad iob
in exodio. ẜmonis dc̃m ẽ. attingite sic̃ uir
lumbos tuos. ut in hus eẽt resistendi pre¬
pacõ. in quib libidinis est. usitata dñan¬
di occasio mbilicus ẽ medius locꝰ corꝑis¬

Expanded text:
ruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulli subruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulli subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Lumbi ob libidinis lasciviam dicti, quia in viris causa corporeae voluptatis in ipsis est, sicut in umbilico feminis. Unde et ad Job in exordio sermonis dictum est: Accinge sicut vir lumbos tuos ; ut in his esset resistendi praeparatio, in quibus libidinis est usitata dominandi occasio. Umbilicus est medius locus cor
Abbreviated transcription (Latin):
narro dc̃as ꝙ riui ab hus obscem hũo¬
ris nastãt᷑. nã uene ⁊ medulle tenue̾
liquorẽ desudant ii remb quiliquor
rursũ a renb calore ueneno reso¬
lutꝰ decurrit/ renes aliqñ pro cõstãcia
mentis pomũt᷑. qr sic̾ isti corpus cõti¬
nent. ut anuni stabłitatẽ ⁊ illa custo¬
dit. Uñ ꝓph̾a ait. Renes mei resoluti st̃.
¶Renes gͦ suos dixit ẽẽ solutos. qr mũ¬
danarũ rerũ. felicitatẽ in cautauolũ¬
tate quesierat. Itẽ renes cordis ĩtiora
sũt. ut in ꝓpła Ego dñs scrutans scrutans
renes et corda. Renes rursũ delectacõ car¬
nis. obflixos cogitatõnes aliqũ sigͣficant
uñ psalmista petit dicens ure renes me¬
o ⁊ cor meu̾ Si eĩ uoluptatẽ libid̾is ĩrem¬
b ẽe nescirz. oos uri mume petiss. hecẽ
ut delctatões ⁊ cogitacões hũ ane ñbi dñi
pascha comedit. hr̃e renes accinctos d. ut
qui sollempnntate resurrectionis atĩcor¬

Expanded text:
 rivi ab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus, qui liquor rursum in renibus calore venerio resolutus decurrit. Renes aliquando pro constantia mentis ponuntur: quia sicut isti corpus continent, ita animi stabilitatem et illa custodit. Unde propheta ait: Renes mei resoluti sunt . Renes ergo suos dixit esse solutos: quia mundanarum rerum felicitatem incauta voluntate quaesierat. Item renes interiora cordis sunt, ut in propheta: Ego Dominus scrutans renes et corda . Rursum renes delectationem carnis ob fluxas cogitationes aliquando significant. Unde Psalmista petit: Ure renes meos et cor meum . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petisset: hoc est, ut delectationes et cogitationes humanae verbi Domini pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incor
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ de uida ⁊ diffusa st̃ iuscera ciꝰ boc ẽ ma¬
licie fc̃catus st̃ pateft̃ ¶Ir a greca applłõne
dermatur. ꝙ illi cardian dicũt. Sme a cura eĩ
in eo oĩs sollicitudo et scĩe cã manet. ꝙ id̾o ꝑ
pulmomi uicimꝰ ẽ. et cũ ira accend̾r pulmõis
humore tẽꝑet᷑. huiꝰ due sũt et qͥb sunstͤ

Expanded text:
da: Et diffusa sunt viscera ejus , hoc est malitiae tractatus sunt patefacti. Cor a Graeca appellatione derivatur, quod illi cardian dicunt: sive a cura. In eo enim omnis sollicitudo et scientiae causa manet. Quod ideo pulmoni vicinum est: ut cum ira accenditur, pulmonis humore temperetur. Hujus duae arteriae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ fictos ignes incendiaq foridat. nam
qui se ꝑanescit arsurũ ip̃iꝰ incẽdii terrore iã
cõtetir. ¶ Nedulle appellate ꝙ madefaciant
ossa urigant eĩ ⁊ cõfortant / Medulla sigͣ¬
ficat int̾nam cogitacõ mentis. uñ ẽ illud
ꝑsalmmste holocausta medullata offerã tibi
¶ Iulocausta medullata st̃ sacͣficia q̃ puro a
ĩtimo corde d̾iis cõspectib damꝰ. nã qñi
ĩuicẽ holocausti cõftoe cordis offerimꝰ oꝑ¬
t ut ĩtus heamꝰ purissimã fidẽ. int̾ꝰ hã¬
beamus oꝑas fideles. que ad uicẽ medulle
obłonẽ. purissimã reddant. nesit aridũ at
st̃ sume ossiũ ꝑtes. nodis grossiorib con
u̾tant ¶Cartilagines ossa mollia ⁊ sine me¬
dulla ꝙ genꝰ auricłe ⁊ nartũ disc̾men. et
costaꝵ extremitates hñt. siue oꝑcła ossiũ
que mouẽt ⁊ dce cartilagines ꝙ leui atri¬
tu carent dolore dũ plectut.¶Cartilago ali¬
iob de lemathan. cartilago eiꝰ ꝙiͣ lamine

Expanded text:
m futuros ignes incendiaque formidat; nam qui se pavescit arsurum, ipsius incendii terrore jam conteretur . Medullae appellatae, quod madefaciant ossa. Irrigant enim et confortant. Medulla significat internam cogitationem mentis. Unde est illud Psalmistae: Holocausta medullata offeram tibi . Holocausta medullata sunt sacrificia, quae puro atque intimo corde divinis conspectibus damus. Nam quando invicem holocausti contritionem cordis offerimus: oportet, ut intus habeat purissimam fidem: intus habeat operas fideles, quae ad vicem medullae oblationem purissimam reddant ne sit aridum atque sunt summae ossium partes nodis grossioribus convertantur. Cartilagines ossa mollia, et sine medulla: quod genus auriculae et narium discrimen et costarum extremitates habent, sive opercula ossium, quae moventur: et dictae cartilagines, quod levi attritu carent dolore, dum plectuntur. Cartilago aliJob de Leviathan: Cartilago ejus quasi laminae