comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ea conlucturi quae deorsum est sapientiam. sed sufficit fa¬
tuumd̃ qm̃ sapientius est hominibus. & infirmum dĩ fortius
est hominibus : & omniu contraria saluutormeus & dñs assum p¬
sit : ut contrariis dissoluat contraria & confirmemur ab
infirmitate eiusEt sapientes efficiamur a fatuo eius
& in huec introducti: possimus ascendere. ad sapienuam & iurtu¬
Perpir adðaxuon de trura Repromissiorusi
uaeris dardunex̃pianorum nobilissime : n obibum xp̃ia¬
nissime : quuestt terru repromissi onis quam iudacci
redeuntes ex aegrpto possederunt. cum ama ioribus corũ
iam fuerit ante possessu. ac perinde non sit promisa sedred¬
dita : his enim uerbis uteris incalce epistolȩtuae: quod in¬
terrogins uiris illud sentire quod plurimis nr̃o rum pla¬
c& alium repromissionis terram esse qua erendam: dequa
&duuid loquitur in psalmo : Credo uiderebonadñi inter¬
rauiuentium :  dñs in euangebo: beatimites qm̃ ipsi pos¬

Expanded text:
ea colluctari, quae deorsum est sapientia, sed sufficit faea colluctari, quae deorsum est sapientia, sed sufficit fatuum Dei: quoniam sapientius est hominibus: et infirmum Dei, fortius est hominibus: et omnia contraria Salvator meus et Dominus assumpsit, ut contrariis dissolvat contraria, et confirmemur ab infirmitate ejus, et sapientes efficiamur a fatuo ejus, et in hoc introducti possimus ascendere ad sapientiam et virtuRDANUM DE TERRA REPROMISSIONIS. Quaeris, Dardane, Christianorum nobilissime, nobilium Christiamssime, quae sit terra repromissionis, quam Iudaei redeuntes ex Aegypto possiderunt, cum a maioribus eorum iam fuerit ante possessa ac proinde non sit promissa, sed reddita. his enim uerbis uteris in calce epistulae tuae. quod interrogans uideris illud sentiie, quod plurimis nostrorum placet, aliam repromissionis esse terram quaerendam, de qua et Dauid loquitur in psalmo: credo uidere bona domini in terra uiuentium et dominus in euangelio: beati mites, quoniam ipsi pos
Abbreviated transcription (Latin):
tota descendere sed potius mundicum hoc .ẽ. incarnatio¬
nis sacramentum. : Quid necessarium fuit quod fatuum
dĩ erat ut hoc paruo & fatuodĩ infatuar&ur sacculi sapi¬
entia: Non enim uulebat sceculi supientia magnitudi¬
nem in seuenientis sapientiae sustinere : Verum exem¬
plum interponã : ut perspicue possit intellegi. quomodo fatu¬
um dĩ stultam fecerit sapientiammundi: Fingamus paulis¬
perme quialiquid putor nos secũ insipiente aliquo & inerudito
conferre sermonẽ. quinihil intellegat: nihil acutȩ disputa¬
tionis interrog& : num quid nam opusmibi est ad illius stulti¬
tiam co arguendum dialecticae astis calliditatẽ. & pro¬
fundorum sensuum a cumen adhibere : non ne ad uniur
rermunculi iactum uilis. & modici. quita men illius intel¬
legenti ae uideatur a cerrimos. fatuum eum &insipientẽ
esse conuincum : Sic igitur admundi supientiam stulti¬
ficandum non est opussapientiam dĩ descendere. & cum

Expanded text:
tota descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnatiotota descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et fatuo Dei, infatuaretur saeculi sapientia? Non enim valebat saeculi sapientia magnitudinem in se venientis sapientiae sustinere. Verum exemplum interponam, ut perspicue possit intelligi, quomodo fatuum Dei, stultam fecerit sapientiam mundi. Fingamus paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, nihil acutae disputationis interroget: numquid opus mihi est ad istius stultitiam coarguendam, dialecticae artis calliditatem et profundorum sensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermonis jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam, non est opus sapientiam Dei descendere, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
num meorum & semperdediti ad criminandum. uenena¬
tas in me linguas uibrarent: Nunc uero paulus quasi
sccpiens & potestatem habens Apostolicam : ausus est
dicere. omnem sapientiam terrenam quae inse. quuem
p&ro quae in c&eris apostolis erat. quae in istum mun¬
dum descenderat. Stultitium essedũ ad comparationẽ
quippe illius sapientiae quamterenus non capitlocus:
Ad illum sapientiam quue caelestis est quue mundilimetẽ
excedit. hoc quod descendit ad homines fatuum dĩ est :
Uerum idipsum fatuum di sapientius est hominibus:
Quibus hominibus : non utique stultis sed sapientibus: di¬
cas lic& supientes saeculi istius. siue principes. siue uates :
istissapientibus saeculi hoc quod exposuimus fatuumdi
sapientius est ⁊ Mirabile quiddam uolumus inserere :
qm̃ sapientia mundi stultitia est apudđm. & infatuauit
ds̃ sapientiam mundi: non in sapientiasua in fatuauit sapi¬
entiam mundi : ut esse stultitia arguatur: neque enim
dignatur sapientiađi ad mundi scipientiam conuincendam

Expanded text:
num meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus quasi sapiens, et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere, omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum desquippe illius sapientiae, quam terrenus non capit locus, ad illam sapientiam, quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines, fatuum Dei est. Verum id ipsum fatuum Dei, sapientius est hominibus. Quibus hominibus? Non utique stultis, sed sapientibus: dicat licet, sapientes hujus saeculi, sive principes, sive vates. Istis sapientibus saeculi, hoc quod nos exposuimus fatuum Dei sapientius est. Mirabile quiddam volumus inserere: quoniam sapientia mundi stultitia est apud Deum: et infatuavit Deus sapientiam mundi, non in sapientia sua infatuavit mundi sapientiam, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatur sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam
Abbreviated transcription (Latin):
& necdum ualentem sumere solidos cibos inuitat ad lac infantiae.
& nutricistibi alimenta de monstrat. ut possis dicere cum pro¬
ph&a ⁊ erraui sicut oues perdita quaereseruumtuum : qm̃ manda¬

Expanded text:
et necdum ualentem sumere solidos cibos inuitat ad lac infantiae et necdum ualentem sumere solidos cibos inuitat ad lac infantiae et nutricis tibi alimenta demonstrat, ut possis dicere cum propheta: erraui sicut ouis perdita; quaere seruum tuum, quoniam manda
Abbreviated transcription (Latin):
memento conser uguae. quȩuam cotidie suspirat saliedidistu
uagaris m patria : immo nom patria quia patriam perdidisti
istu prote in locis uenerabilibus resurrectionis & crucis u
incunabulorum dñi suluatoris in quibur paruulus uagut. ui
nominis recordatur. teque adre orationibus trahit. ut si nor
tuo merito saltem huius sidueris fide: iacebat quondum parali¬
ticus inlectulo & sic erat cunctis astubus dissolutus : ut nee
pedes ad ingrediendum Nec manus mouere posiet ad pre candũ:
& tamen perfestur ab clus. & restituitur pristinae sanitati
ut postar& lectulum quidudum alectulo postabatur : & teigi¬
tur ab sentem corpore presentem fide õffest conseuatuadñ osal¬
uictori & dicit cum canane ꝓ filiu mea mule uexatur. demonio :
recte enimꝰ apellabo animamtuam filium animȩ eius quȩ sexus
nescit diuersitatem : quia te quasi paruulum at que lactantem

Expanded text:
memento conseruae tuae, quae tuam cottidie suspirat nec desperat memento conseruae tuae, quae tuam cottidie suspirat nec desperat salutem. tu uagaris in patria, immo non patria, quia patriam perdidisti; ista pro te in locis uenerabilibus resurrectionis et crucis et incunabulorum domini saluatoris, in quibus paruulus uagiit, tui nominis recordatur teque ad se orationibus trahit, ut, si non tuo merito, saltim huius salueris fide. iacebat quondam paralyticus in lectulo et sic erat cunctis artubus dissolutus, ut nec pedes ad ingrediendum nec manus mouere posset ad precandum; et tamen offertur ab aliis et restituitur pristinae sanitati, ut portaret lectu- lum, qui dudum a lectulo portabatur. et te igitur absentem corpore, praesentem fide offert conserua tua domino saluatori et dicit cum Chananaea: filia mea male uexatur daemon i o. recte enim appellabo animam tuam filiam animae eius, quae sexus nescit diuersitatem, quia te quasi paruulum atque lactantem
Abbreviated transcription (Latin):
prius coniunctus fueras corpore : nunc spũ copuleris⁊ quienini
adher&e dño unus ip̃s est.: cum que uos rabies barburorum &im¬
minens captiuitas separar&. subiuris iuran di testificatione pollicitum
ut udicã transeuntem loca uel stat̾im uel postea sequereris.
& seruares animanituam quam uisus fueras neglegenitia
pet didis seꝰ. ⁊ r eddeigitur quod presente dño spopondisti : incer¬
ta est uita mostalium ne anterapiaris quam tuam impleas
sponsionem ⁊ imitare eam. quam doceredebuera e propudor fragilior
sexus umncit saeculum : & robustior saeperatdr aseculo :tantidux
femina facti est. & non sequeris eam in cuius salutxe candidutus es
fidei quod si tercifamiliaris tenent reliquiȩ. ut scilic& mostes
amicorum & ciuium uideas. & ruinas urbium atque uillarum:
scltem inter captiuitatis mala & fero ceshostium uultus. & pro¬
uincigiuȩ infinita naufragiaten&o tabulam paenitentaeu tũ

Expanded text:
prius coniunctus fueras corpore, nunc spiritu copuleris — qui enim prius coniunctus fueras corpore, nunc spiritu copuleris — qui enim adhaeret domino, unus spiritus est-, cumque uos rabies barbarorum et inminens captiuitas separaret, sub iuris iurandi testificatione pollicitum, ut ad sancta transeuntem loca uel statim uel postea sequereris et seruares animam tuam, quam uisus fueras neglegentia perdidisse. redde igitur, quod praesente domino spopondisti. incerta est uita mortalium; ne ante rapiaris, quam tuam inpleas sponsionem, imitare eam, quam docere debueras. pro pudor! fragilior sexus uincit saeculum et robustior superatur a saeculo. tanti dux femina facti est et non sequeris eam, in cuius salute candidatus es fidei? quodsi te rei familiaris tenent reliquiae, ut scilicet mortes amicorum et ciuium uideas et ruinas urbium atque uillarum, saltim inter captiuitatis mala et feroces hostium uultus et prouinciae tuae infinita naufragia teneto tabulam paenitentiae et
Abbreviated transcription (Latin):
mexta sunt segetibus frumentorum: donce ueni at qui hab& uenti¬
quasi perpulcherrima scripturarum pratadis currens. in unum locum
uoluis congregare & des peciosisirmis floribus coro nam tibureuero
plenitentiae quam im ponas capitituo & ad sumas pennas columbit
& uoles & requiescas & clementissimore concilieris patrinarra uat
mibi uxor quondamtua nune soror atque conserua: quod iuxta pre¬
ceptum a postoli ex consensu abstinueritis uos ab opere nuptia sopost
ut uacureis orutioneetua que rursum uestigia quan in sado posita
fluc tuasse immo ut apertius loquar esseprolapsaillum autem au¬
disit adño cum mote. tuuero hic stamecum: & dixis seede dt̃io.⁊
tatuit super p& rampedesmeos ⁊tuam domum quȩ fundamenta fides
solida non habebat: postea diaboliturbine concidis seporro
illius perstare indño : & suum tibi hospitium non nega reuert cui

Expanded text:
mixta sunt segetibus frumentorum, donec ueniat, qui habet uentimixta sunt segetibus frumentorum, donec ueniat, qui habet uentiquasi per pulcherrima scripturarum prata discurrens in unum locum uolui congregare et de speciosissimis floribus coronam tibi texere paenitentiae, quam inponas capiti tuo et adsumas pennas columbae et uoles et requiescas et clementissimo reconcilieris patri. narrauit mihi uxor quondam tua, nunc soror atque conserua, quod iuxta praeceptum apostoli ex consensu abstinueritis uos ab opere nuptiarum, ut uacaretis orationi, tuaque rursum uestigia quasi in salo posita fluctuasse, immo — ut apertius loquar — esse prolapsa, illam autem audisse a domino cum Moysi: tu uero hic sta mecum et dixisse de domino: statuit supra petram pedes meos, tuam domum, quae fundamenta fidei solida non habebat, postea diaboli turbine concidisse, porro illius perstare in domino et suum tibi hospitium non negare, ut, cui
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim habitat in carnenra bonum nec agimus quod uolumi
sed quod nolumus : ut aliud anima donder& aliud caro facene
cogatur: quod a quidum iusti appellantur inscripturis. & non solum
iusti sedusti in conspectudĩ : iuxta illam iustitiam appellantur
iusti iuxta quam supradiçtum est. septies cadit iustus & resurg&:
Q iuxta quod miquitas iniqui non nocebit ei : inquucum que dic
conuerais fuerit ⁊denique & zacharias paterio hannis quiserobi¬
tor iustus peccauit in eoquod non credidit: &stictm silentio con¬
demnatur⁊ & iob quiiustus & in maculatus acsine quere acon
in principio uoluminis rui seribitur : postea &di sermone & con¬
fersonesiapeccator arguitur ⁊si abrahum isaue &ia coli pro¬
ph&s quoque & a postoli nequaquuam caruere peccatosi oquibus¬
inum triticum habuit mix tas paleas. quid de nobis dicipotest: de quibui
illud scriptum est. quid paleis ad frumentum dieit dñs ctamen
pale at futuro reseruantur incendio: & rizania hoetempouente

Expanded text:
non enim habitat in carne nostra bonum nec agimus, quod uolumus, sed quod nolumus, ut aliud anima desideret, aliud caro facere cogatur. quodsi quidam iusti appêllantur in scripturis et non solum iusti sed iusti in conspectu dei, iuxta illam iustitiam appellantur iusti, iuxta quam supra dictum est: septies cadet iustus et resurget et iuxta quod iniquitas iniqui non nocebitei, in quacumque die conuersus fuerit. denique et Zacharias, pater Iohannis, qui scribitur iustus, peccauit in eo, quod non credidit, et statim silentio condemnatur et Iob, qui iustus et inmaculatus ac sine querella in principio uoluminis sui scribitur, postea et dei sermone et confessione sui peccator arguitur. si Abraham, Isaac et Iacob, prophetae quoque et apostoli nequaquam caruere peccato, si purissimum triticum habuit mixtas paleas, quid de nobis dici potest, de quibus illud scriptum est: quid paleis ad frumentum, dicit dominus? et tamen paleae futuro reseruantur incendio et zizania hoc tempore
Abbreviated transcription (Latin):
mus: in quo necerse nobis fuit aduirginitatis beatitudine
p̃dicandã : multa demolestiis dicere nuptiarum : Num uir
egregius &eruditus inscripturis & uirgo ecclae siae uirgiu
doctor. aliquid in illo sermone rep̃hendit. In libro quoq ad
custo chium multo duriora denuptiis diximꝰ. & nemo suꝑ hac
re lesus est :amator quippe castitatis. p̃coniũ pudicitiȩ inte¬
ta aprȩ captabat : Lege tertulianũ. lege erprianũ. lege u¬
brosium : & cumillis me uel accusa ł libera : iniuentȩ sunt pli¬
tinȩ fabulȩ. & scioli tantũ ad d&rahendũ quiin eo sedoctos
ostentare uelint siomniũ dicta lacerant. & in una atq eadẽ
causa . & me & adduersariũ idest uttumq rep̃hendant : at

Expanded text:
mus, in quo necesse nobis fuit ad uirginitatis beatitudinem mus, in quo necesse nobis fuit ad uirginitatis beatitudinem praedicandam multa de molestiis dicere nuptiarum. num uir egregius et eruditus in scripturis et uirgo ecclesiae uirginis doctor aliquid in illo sermone reprehendit? in libro quoque ad Eustochium multo duriora de nuptiis diximus et nemo super hac re laesus est; amator quippe castitatis praeconium pudicitiae intenta aure captabat. lege Tertullianum, lege Cyprianum, lege Ambrosium, et cum illis me uel accusa uel libera. inuenti sunt Plautinaefamiliae et scioli tantum ad detrahendum. qui in eo se doctos ostentare uelint, si omnium dicta lacerent et in una atque eadem causa et me et aduersarium, id est utrumque, reprehendant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quid dixisse contra nuptias ⁊ quod sinon repererit : quic¬
quid uel austerum esre uid&ur ũdurũ id nonscriptoris
auctoritate sed inter pr&is offitio deput&: illud uero fer¬
re quis possit quod in me repraehenditur. quare expo¬
pens capitulũ a postoli in quo de c̃iugib seripsit tribula¬
tionem carnis habebunt huius modi dixerim ꝗ nos
nari rerum Putabamus nuptias : saltem carnis habes
ladiciam ⁊ si aut̃ nubentib: & in carne tribulatio est i
qua sola uidebant᷑ habere dilitias. quiderit reliquũ ꝓpa
quod nubant. cum & in spũ & in anima & in ipra carnetr¬
bulatio sit: quȩ hic ẽdẽnatio matrimoni ẽ. sunfantũ ua¬
gitus filiorũ mostes axorũ diuostia auostia dumna
mus & c&cera huiꝰ modi tribulationẽ diximus nuptiarũ e
dum ad uiuer& iscȩ̃uimene morie damasus. librum con¬
tra heluidium debeatȩ mariȩ urginitate ꝑ p&ua scrips¬

Expanded text:
quid dixisse contra nuptias. quod si non reppererit, quidquid dixisse contra nuptias. quod si non reppererit, quidquid uel austerum uidetur esse uel durum, id non scriptoris auctoritati, sed interpretis officio deputet. Illud uero ferre quis possit, quod in me reprehenditur, quare exponens capitulum apostoli, in quo de coniugibus scripsit: tribulationem carnis habebunt huiusmodi, dixerim: nos ignari rerum putabamus nuptias saltim carnis habere laetitiam. si autem nubentibus et in carne tribulatio est, in qua sola uidebantur habere delicias, quid erit reliquum, propter quod nubant, cum et in spiritu et in anima et in ipsa carne tribulatio sit? quae hic condemnatio matrimonii est, si infantum uagitus, filiorum mortes, uxorum abortia, damna domus et cetera istius modi tribulationem diximus nuptiarum? dum aduiueret sanctae memoriae Damasus, librum contra Heluidium de beatae Mariae uirginitate perpetua scripsi
Abbreviated transcription (Latin):
cueris : tunc bono melus prae fer&ur : si autem nu¬
bere melius est qđ malo p̃festur: non est ger manae
& purae in tegritatis. nec eius beati tudinis quae ange
lis conparatur : Si dixero melius ẽ uirginẽ esse quã
nuptã : bono melius p̃tuli ⁊ siaut̃ alterũ gradũ fecero
melius nubere quã fornicari: ibi ñ bono melius. sed ma¬
lo bonũ pra&uli ÷ Multa diuersitas ẽ int̾ id melius
qđ nuptiis: & int̾ id qđ fornicationi ante ponit᷑ : obsecro
te quid in hac dissestione peccaui: pro positum mihi erat
non ad meã uoluntaitẽ scripturas trahere : sedid dicere
quod scripturas uelle intellegebam: cõmenta tores offi¬
dium est: non quid ipse uelit sed quid rentiat ille quẽ
interp̃tatur exponere : alioquin. si contraria dicerit Ñ
tam int̃ preserit : quã aduersarius eius quẽ nititur ex¬
planare ÷ Ceste ubicumq scripturas non interp̃tator.
scdlibere demeo sensu loquor: arguat me qui lib& durum

Expanded text:
cueris, tunc bono melius praefercueris, tunc bono melius praeferbere melius est, quod malo praefertur, non est germanae, et purae integritatis, nec ejus beatitulis conparatur. si dixero: \'melius est uirginem esse quam nuptam\', bono melius praetuli; si autem alterum gradum fecero: - \'melius est nubere quam fornicari\', ibi non bono melius, sed malo bonum praetuli, et multa diuersitas est inter id melius, quod nuptiis, et inter id, quod fornicationi anteponitur. obsecro te, quid in hac dissertione peccaui? propositum mihi erat non ad meam uoluntatem scripturas trahere, sed id dicere, quod scripturas uelle intellegebam. commentatoris officium est non, quid ipse uelit, sed, quid sentiat ille, quem interpretatur, exponere; alioquin, si contraria dixerit, non tam interpres erit quam aduersarius eius, quem nititur explanare. certe, ubicumque scripturas non interpretor et libere de meo sensu loquor, arguat me quilibet durum
Abbreviated transcription (Latin):
nem d&cerioris respicit non ad simplicitatẽ in conpara¬
bilis perse bonii uelut sidicer & : Melius est unum oculũ
habere quã nullũ : & post paulolũ cuma postto phã fecis¬
do comparare sed dic simplicit᷑ bonũ est nubere
pecta imibi estbonitas eius rer quã magnitudo al¬
ius mali malum erre cogt inferius ⁊ Ego aut̃
inleuius malũ sed simplex perse bonum uolo :
Vulit a postolus innuptas & uiduas absq corruptio ne
per manere. & ad exemplum sui pro uocato ot felicio¬
ter uocat sisic per manserint Siaut̃ secontinene
on poss &ardorem libidinis nontã in c̃tinentia uolun
qua for nicatione restingere: melius esse posse nu¬
bere Equã urii ad quodnos intulimus. ideo meli¬
us est nubere quia peius ẽ uri: Non nram̃ sententiã
pro ferentes sed interp̃tantes a postoli melius est
nube re quã uri. Idest melius est maritũ ducere
qua fornicarii siuri uel fornicari bonũ esse do¬

Expanded text:
nem deterioris respicit: non ad simplicitatem incomparanem deterioris respicit: non ad simplicitatem incomparabilis per se boni. Velut si diceret: Melius est unum oculum habere, quam nullum. Et post paululum cum apostropham fecisdio comparare: sed die simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mihi bonitas ejus rei, quam magnitudo alterius mali, malum cogit esse inferius. Ego autem non levius malum, sed simplex per se bonum volo. Vult Apostolus innuptas, et viduas absque coitu permanere, et ad exemplum sui provocat, et feliciores vocat, si sic permanserint. Si autem se continere non possunt, et ardorem libidinis, non tam continentia volunt quam fornicatione restinguere, melius eis \'esse nubere quam uri. ad quod nos intulimus: ideo me-lius est nubere, quia peius est uri, non nostram sententiam proferentes, sed interpretantes apostoli: melius est nubere quam uri, id est: melius est maritum ducere quam fornicari. si uri uel fornicari bonum esse do
Abbreviated transcription (Latin):
a postolo qui ait . Hoc ico autem secundum indul¬
tiam. non secundum imperium: & non mihi quio
cepto praepostero orhne. nec sensum nec uerb
mutaui : Trans eamus adreliqua: epistolari enimbs¬
uitate festinat oratio: dico inquit apostolus in nupti
& uiduis : bonum est eis sisio perman serił ut ego
si autem se non continent. nubant ⁊ melius est siu
bere : quamuri: quod capitulum nos sic interpra¬
ti sumus : post quam nuptiis concerreratu sum coni¬
gu. &ostendderat se quiduell& quid ue concede¬
r& : transit ad nuptas &uiduas & sui proponat
exemplum. & felices uocat sisic permanserint
si autemse non continent nubant : id iprum quod
supra propter fornicationem autem : & nẽtep̃¬
te uos satanas propter in continentiã uram̃ :red¬
dit q: causam cur dixerit si nonse continent nu¬
bant ÷ Melius est  nuberte quamurt : Ideo melius ẽ
nubere : quia peus ẽt uri ÷ tolle ardorem libi dip& ñ¬

Expanded text:
apostolo, qui ait: hoc autem dico iuxta indulapostolo, qui ait: hoc autem dico iuxta indulgentiam, non iuxta imperium, et non mihi. qui excepto praepostero ordine nec sensum nec uerba mutaui. Transeamus ad reliqua - epistolari enim breuitate festinat oratio-: dico, inquit apostolus, innuptis et uiduis: bonum est eis, si sic permanserint ut ego. si autem non se continent, nubant: melius est enim nubere quam uri. quod capitulum nos sic interpretati sumus: postquam nuptis concesserat usum coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, transit ad innuptas et uiduas et sui proponit exemplum et felices uocat, lsi \'sic permanserint; si autem non se continent, nubant.\' id ipsum, quod supra: \'propter fornicationes autem\' et: \'ne temptet uos satanas propter incontinentiam uestram\' reddit causam, cur dixerit: \'si non se con-tinent, nubant\': \'melius est enim nubere quam uri.\' ideo melius est nubere, quia peius e
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem ruinam concedere : statim in festine temp
Cuos satanas propter incontinentiã uestrã ipulera
mirum indulgentia : & terum adidipsũ quoderuber
suo uocare nom̃e quod temptationi prefest satane
quod causam hab& in continentiã laboramus quasi ob¬
scurum disserere cum ex posuerit se ipse quisoripsit
oc inquit dico iuxta indulgentiam. non iuxta imperi¬
umi & musitamus ad huc nuptias non uocare i dul¬
gentiamsed praeceptum e quasi non eo dem
Quid hic locutus sum quoda postolus non dixerit
uimirum illud quo erubescit suo uocare nomine
ego arbitror quando dicit adidipsum & rem ipsas
tac& non eum nominare palam contum. sed uerecus¬
de ostendere: arquia requitur quod temptationen
prȩ fest satanȩ quodhab& causam in continentian
Nonne alio uerborum ordine id ipsum est n&empt
uos satanas propter in continentiam uestram: anqu
dixi & musitamus adhuc nuptias non uocare indulo¬
tiam. sed praeceptum : quod si durum est : in putecur

Expanded text:
maiorem ruinam concedere, statim infert: \'ne temptet uos satanas propter incontinentiam uestram\'. pulchra nimirum indulgentia: \'et iterum ad id ipsum\'! quod erubescit suo uocare nomine, quod temptationi praefert satanae, quod causam habet incontinentiam, laboramus quasi obscurum disserere, cum exposuerit se ipse, qui scripsit: \'hoc autem\', inquit, \'dico iuxta indulgentiam, non iuxta imperium\'? et mussitamus adhuc nuptias non uocare indulgentiam, sed praeceptum, quasi non eodem quid hic locutus sum, quod non apostolus dixerit? nimirum illud: quod er.ubescit suo uocare nomine? ego arbitror, quando dicit \'ad id ipsum\' et rem ipsam tacet, non eum nominare palam coitum, sed uerecunde ostendere. an quia sequitur: quod temptationi praefert satanae, quod causam habet incontinentiam? nonne alio uerborum ordine id ipsumest:ne temptet uos satanaspropterincontinentiam uestram? an quia dixi: et mussitamus adhuc nuptias non uocare indulgentiam, sed praeceptum? quod si durum est, inputetur
Abbreviated transcription (Latin):
cuit discipulos quȩ didicit amagistro: omnesitaq non doc mieinus : qui
que eius memor est dicentis. uigilate quia nefcitis qua hora fur ueni¬
.xt. & in alio loco nedederis somnum oculistius & pal pebristuis dorm¬
tanonẽ ut saluus fias qua si caprea deuinculis & quasi auis delaqueis
iste non dor mi&: cumigitur quidã non dormiant qui semꝑ inxpõ uiuurt
omnes in mutentur : non in mutatione glociȩ quȩ propriȩ scĩs
deb&ur sedea in mutatione quacor ruptiuũ hoc incor ruptiuũ
efficitur. ut uel poenas ł p̃mia reciput sempiterna: quod si& dor¬
mierit aliquis inxpo & neglegentiȩ somno obdormierit: Deb& aud¬
re qđ scriptũ est numquid qui dormit non resurg& : qui uero non
dormit sedingilat. & semꝑ uiuit in xpo: deuiti aduitã transi&. siue ra¬
pi&ur in nubib ut semꝑ cum dño sit : de istius modi dormientibus
latarus erat dequo dñs ait. latarus amicus nost̃ dormit de hoc da¬

Expanded text:
cuit discipulos, quae didicit a magistro. Omnes itaque non dormiemus. Qui cuit discipulos, quae didicit a magistro. Omnes itaque non dormiemus. Qui ique ejus memor est, dicentis: Vigilate, quia nescitis qua hora fur veniat , Et in alio loco: Ne dederis somnum oculis tuis, et palpebris tuis dormitationem , ut salvus fias: quasi caprea de vinculis, et quasi avis de laqueis, iste non dormiet. Cum igitur quidam non dormiant, qui semper in Christo omnes inmutentur non inmutatione gloriae, quae proprie sanctis debetur, sed ea inmutatione, qua corruptiuum hoc incorruptiuum efficitur, ut uel poenas uel praemia recipiat sempiterna. quod etsi dormierit aliquis in Christo et neglegentiae somno obdormierit, debet audire, quod scriptum est: numquid, qui dormit, non resurget ? qui uero non dormit, sed uigilat et semper uiuit in Christo, de uita ad uitam transiet siue rapietur in nubibus, ut semper cum dLazarus erat, de quo Dominus ait, Lazarus amicus noster dormit. Et de hoc dor
Abbreviated transcription (Latin):
non mostem accipere. Perquam anima acorpore separatur sed peces¬
tum post fidem & offensam dĩ. dor mitionẽq post baptis mum ⁊
dequa & adcorinthios loquebatur ⁊deo inter uos muba in firmi sunt¬
quicum mostui sint non sunt ꝑ p&ua moste. perituri. quia non mostali
crimine continentur. sed leui modicoq: peccato ⁊ quod & alius ses uitari
cupiens lo que batur nefoste obdormnia minmostẽ: est enim somnus pec¬
cati quidueit ad mostẽ.: & est alia delicti dor mitio quȩ moste nonstring¬
tur : quiergo uixerit ei uita quȩ dicit ego sum uita. & enim unta nr̃a
ad mostem usque peccauerit ĩste deuiuentib: & semꝑ uiuentibus esse
dic&ur. de quibus & saluator in euangelio iohannis mestico sermone
testatur. qui credit inme non moi&ur. & omnis quiuiuit & credit
non mori&ur in a&ernum: Vnde & a postolus dñi sui calcans uestigia ẽa do¬

Expanded text:
non mortem accipere, per quam anima a corpore separatur; sed peccanon mortem accipere, per quam anima a corpore separatur; sed peccatum post fidem et offensam Dei, dormitionemque post baptismum, de qua et ad Corinthios loquebatur: Et ideo inter vos multi infirmi sunt, eterierunt : qui cum mortui sint, non sunt perpetua morte perituri: quia non in mortali crimine conticupiens loquebatur: ne forte obdormiam in morte. est enim somnus peccati, qui ducit ad mortem, et est alia delicti dormitio, quae morte non stringitur. qui ergo uixerit ea uita, quae dicit: \'ego sum uita\' — etenim. uita nad mortem usque peccauerit, iste de uiuentibus et semper uiuentibus esse dicitur, de quibus et -saluator in euangelio Iohannis mystico sermone testatnon morietur in aeternum . Unde et Apostolus, Domini sui calcans 807 vestigia, ea do
Abbreviated transcription (Latin):
nne qł dicitur ds̃ aut quod colitur.ta ut intemplo di sedeat ostendens
tam quam rit ds̃. non me ministis quod cum apud uos essem udhue
et dicebam uobis: Quibus dictis hoc aͦt ut eos reuoc& aberrore. ni putena
diem ad propinquare iudicu & id quod scripserat. nos qui uiuimus qui
residui sumus in aduentum dnĩ non p̃ ueniemus eos qui dormierunt:
liter intellegant quam intellegi uoluit ipse quiscripsit ⁊xeque eni
fieti potest. ut qui adtimothcũ scripserat. egoum delibor & tempus
reso lunonis meae instat: patar & se in carne peri p&uũ &num qua
sse moriturum. & deuita terrena statim ad regna culesti transi¬
urumm prao sestim cum& romanos scribens eadem dixerit: quis me
liberabit decorpore mostis huius: & ad corinthncis habitantes incorpor
peregrinamur ado magis aut̃ uolumus exire de corpore &lefre cum
dnõ ⁊ qui hȩc dicebat: utique nouerat seesse mociturã ⁊ melius est igitun
spirialiter sentire quod scriptum est. & dormitionẽ in presentilo co

Expanded text:
dicitur deus aut quod colitur, ita ut in templo dei sedeat ostendens se, tamquam sit deus. non meministis, quod, cum apud uos essem adhuc, haec dicebam uobis? quibus dictis hoc agit, ut eos reuocet ab errore, ne putent diem adpropinquare iudicii et id, quod scripserat: nos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, non praeueniemus eos, qui dormierunt, aliter intellegant, quam intellegi uoluit ipse, qui scripsit. neque enim fieri potest, ut, qui ad Timotheum scripserat: ego iam delibor et tempus resolutionis meae instat, putaret se in carne perpetuum et numquam esse moriturum et de uita terrena statim ad regna caelestia transiturum, praesertim cum ad Romanos scribens eadem dixerit: quis me liberabit de corpore mortis huius? et ad Corinthios: habitantes in corpore peregrinamur a domino. magis autDomino . Qui haec dicebat, noverat utique se esse moriturum. Melius est igitur spiritualiter sentire quod scriptum est, dormitionem in praesenti loco,
Abbreviated transcription (Latin):
bunt beatitudinẽ qđ fruunt̾ bono c̃scientiȩ & inuunt & relicis
rapient᷑ in nubib: sed iuxta exemplũ euangelicae parabolae
imũ denariũ unãq mercedẽ & undecimȩ horȩ operarii
primȩ qui inuincã missis faliatis accipiont gdec hoc abieui uideat

Expanded text:
bunt beatitudinem, quod fruuntur bono conscientiae et uiuunt et relicti sunt bunt beatitudinem, quod fruuntur bono conscientiae et uiuunt et relicti sunt rapientur in nubibus, sed iuxta exemplum euangelicae parabolae unum denarium unamque mercedem et undecimae horae operarii primae, qui in uineam mis
Abbreviated transcription (Latin):
in moste sed inuita p̃stolam᷑ qr de islitico genere sumꝰ & electȩ s
de nob̵ reliqȩ dequib: dñs olĩ loquebatur : Dereliqui mihi septem
milia uiros qui ñcuruauor̃ genuba hal: In iohannis quoq: euan¬
gelio : uiuox & ñ uiuoꝵ duplex ordo describit᷑: Om̃s qui credit in
mientes & in xp̃o mostuos illos eẽ credamꝰ qui cũ uelint in ap
uiueretam̃ peccato mostiuus : Sinaut̃ reliquiȩ & electio scđm¬
gratiã appellant᷑ uiuentes quiñia credunt nec deisrłitica no¬
bilitate generatis dormientes & mostui appellabunt᷑ in xp̃o
tui appellant᷑ quia peccauerant. Inxp̃o uit̃ mostui quia plo
ad dm̃ mente c̃uersi r̃ ⁊ Porro quiui uunt & habent testimon
fider & nec dũ reciper᷑ ꝓmissionẽ dĩ qui & dealuis quidda
melius cogitauit ut ñ absq: his qui iussis̃ coronent᷑ . In eo labe¬

Expanded text:
in morte, sed in uita praestolamur, quia de Israhelitico genere sumus et electae sunt in morte, sed in uita praestolamur, quia de Israhelitico genere sumus et electae sunt de nobis reliquiae, de quibus olim dominus loquebatur: dereliqui mihi septem milia, uiros, quinon curuauerunt genua Bahal. in Iohannis quoque euangelio uiuorum et non uiuorum duplex ordo describitur; omnis, qui credit in mientes et in Christo mortuos illos esse credamus, qui, cum uelint in Christo uiuere, tamen peccato mortui sunt. sin autem reliquiae et electio sgratiam, appellantur viventes, qui non ita credunt, nec de Israelitica nobilitate generati sunt, dormientes et mortui appellabuntur al. aprtui appellantur, quia peccauerunt, in Christo autem mortui, quia plena ad deum mente conuersi sunt. porro, qui uiuunt et habent testimonium fidei et necdum receperunt promissionem dei, qui et de aliis quiddam melius cogitauit, ut non absque his, qui iusti sunt, coronentur, in eo habe
Abbreviated transcription (Latin):
stitia exdõ sed& sapientia & omne qđ uistus ÷ & siquidẽ in p̃senti
eo so ador mientib: & inxep̃o mostus quihane scribunt epistolã
separarent : uidebatur suꝑ flua adnotitio & ex unoloco al sumptũ
testimoniũ ũ ualeret qnunc uero eodẽ senro quia codẽ & spũ & in p¬
ma ad corinthios loquit᷑ iom̃s ñ clormiemus om̃s aut̃ in muta¬
bimur. inmomento in motu oculi nouissima tuba. can& enĩ tuba¬
& mostui rerrgant incocrupti : & nos in mutabimur qđ in p̃
ad corinthios scribit᷑ in nouissima tuba. can& enĩ: illi at̃ quod
ad thessalonicenses legiturꝰ & mostui in xp̃o resurgent primĩ
hoc qđ ad corindios scriptũ ÷ & mostui resurgent in corrupti.⁊
porro qđ sequit᷑ deinde nos quiuiuimꝰ qui residui sumꝰ: illis respona
& nos in mutabim᷑: quox utrũq sic intellegi potest: Nos quiui uimi
qui residui sumꝰ in aduentu dñi & nos qui in mutabimꝰ &ñ sum
ex his qui appellantur mostui sed uiuimꝰ: Id circo p̃sentiã dñi non

Expanded text:
et sapientia et omne, quod uirtus est. et si quidem in praesenti loco se a dormientibus et in Christo mortuis, qui hanc scribunt epistulam, separarent, uidebatur superflua adnotatio et ex uno loco adsumptum testimonium non ualeret; nunc uero eodem sensu, quia eodem et spiritu, et in prima ad Corinthios loquitur: omnes non dormiemus, omnes autem inmutabimur in momento, in motu oculi, in nouissima tuba; canet enim et mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. hoc, ad Corinthios dicitur: in nouissima tuba; canet enim, illi autem, 20 quod ad Thessalhoc quod ad Corinthios scriptum est, Et mortui resurgent incorrupti. Porro quod sequitur, Deinde nos qui vivimus, qui residui sumus, illi respondet: et nos inmutabimur, quorum utrumque sic intellegi potest: nos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, et nos, qui inmutabimur et non sumus ex his, qui appellantur mortui, sed uiuimus, idcirco praesentiam dei non
Abbreviated transcription (Latin):
librum cauto moderamine de uirginitate deuiduis de
nuptus chitimus. sed breuitatis studio unum ad hue po¬
nam testimonium. cui non reor contradicturum. nsi
um quia ut inimicum seprobari uoluerit aut uecordẽ
am cum pro posuisrem quod dñs iss&e ad nuptiar incha¬
nangalilex¬
Post quae dim &ium haec ad didi qui enimsema
uadnupties semeł docunt ree nubendums & tun
udi ginititi posra officere & tunc nuptias ponin
usdi cnonias. muptias post uirginitatem & ucsuta
castimoniam non in gradutestio poneremus: Nun
iutem cember &ccorum sit dimnare conugul

Expanded text:
librum cauto moderamine de uirginitate, de uiduis, de librum cauto moderamine de uirginitate, de uiduis, de nuptiis diximus. sed breuitatis studio unum adhuc ponam testimonium, cui non reor contradicturum nisi eum, qui aut inimicum se probare uoluerit aut uaecordern. nam cum proposuissem, quod dominus isset ad nuptias in Cana Galilaeapost quaedam etiam haec addidi: qui enim semel iuit ad nuptias, semel docuit esse nubendum. et tunc uirginitati posset officere, si nuptias icere, si nuptias post virginitatem, et viduitatis castimoniam non in gradu tertio poneremus. Nunc autem cum haereticorum sit damnare conjugia,
Abbreviated transcription (Latin):
gelio: aliud est indulgentiam infirmitati tribuere. aliud est uir¬
tutibus premia pollicere : Ecce perspicue nuptias diximus
concedi ineuangelio sedtantum casdem insuo offitio permu¬
nentes premia castitatis capere nom posse: quod sundigne acci¬
diunt mariti non mihi irascantur sedscripturis scĩs. immo
pis copis & presbiteris & diaconibus & uniuerro choro sucer¬
dotali & leuctico. quise nouerunt hostias offerre non posse.
sioperi seruiant coniugali ⁊ sed & in eo loco ubi deapocalrpsi testi¬
monium posuimus. Nonne manifestum est quiel de uirgi
nibus & uiduis & coniugibus senserimus : hi sunt quican
tant canticum nouum quod nemo potest cantare nisi qui
irgo est. hisunt primitiae dđi & agnusine macula: Si uir¬
nes primitiae dĩsunt. ergo uiduae & inmatrimonio con¬
du uiduas ponimus & maritas. & her&ico furore dier¬
murdam nare nuptias : multa sunt quae perom nem

Expanded text:
gelio, aliud est indulgentiam infirmitati tribuere, aliud uirgelio, aliud est indulgentiam infirmitati tribuere, aliud uirtutibus praemia polliceri. ecce perspicue nuptias diximus concedi in euangelio, sed tamen easdem in suo officio permanentes praemia castitatis capere non posse. quod si indigne accipiunt mariti, non mihi irascantur, sed scripturis sanctis, immo episcopis, presbyteris et diaconis et uniuerso choro sacerdotali et Leuitico, qui se nouerunt hostias offerre non posse, si operi seruiant coniugali. sed et in eo loco, ubi de Apocalypsi testimonibus et viduis et conjugibus senserimus? « Hi tant Canticum novum, quod nemo potest canere, nisi qui virgo est. Hi sunt primitiae Dei et Agnigines primitiae dei sunt, ergo uiduae et in matrimonio condu uiduas ponimus et maritas, et heretico furore damnare dicimur nuptias? Multa sunt, quae per omnem
Abbreviated transcription (Latin):
demnarit damnire dicor nuptias cuius bic sermo
est i nulli que dubium est sacerdoterocauron & ee¬
utor & fineer stirpe geratos: quicum &ipr ꝗxores ha¬
buerint rete nobis opponerent᷑ Sierrore encratitarũ con¬
tenderemꝰ̃ inetrimonii repbandeditianũ encratitarum
n cipem quia abicit matrimonia reprehendimm lis ou
nuptias cobdem namur Pur rumq ubiunr gines & uida
conparo quid de nuptits senserim & quo modo tres gra
uirginitatis uiduitatis que uel continentiae & coniugn fece
edeclarant ipsa quae reripta sunt : Non nego beatas etre ui
is quae iti post bub tismum minserint. uec illarum loerabo
ito qdae cum uiris in castitate perdurant: s ed sicut hac
maioris apuel ł̃m premusunt quam nuptȩ coniugali officio
peribus legis noniustificabitur omnis caro huius cemod sen¬
sum intulimus opera logis & nuptue sunt unde & male dicuntur
meea quae non habent filios. quȩ sic conceduntur Etiam in euan¬

Expanded text:
demnare! damnare dicor nuptias, cuius hic sermo demnare! damnare dicor nuptias, cuius hic sermo est: nullique dubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Finees stirpe generatos. qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum contenderemus matrimonia reprobanda. Tatianum, Encratitarum principem, qui abicit matrimonia, reprehendimus, et ipsi nuptias condemnamus? rursumque, ubi uirgines et uiduas conparo, quid de nuptiis senserim et quomodo tres gradus uirginitatis uiduitatisque et continentiae et coniugii fecerim, declarant ipsa, quae scripta duas, quae ita post baptismum manserint: nec illarum detraho merito, quae cum viris in castitate perdurant: sed sicut hae majoris praemii apud Deum sunt, quam nuptae conjugali officio operibus legis non iustificabitur omnis caro tiuiuscemodi sensum intulimus: opera legis et nuptiae sunt. unde et maledicuntur in ea, quae non habent filios. quae si conceduntur etiam in euan
Abbreviated transcription (Latin):
licet alterum & testium unum uirum nosre quam plori¬
mori toot tollerabilur est um homini prosti artam gre
sedne que meo qͥuod diximus  ollerabilius est ani homii
fuerit: Denique digamiae & trigamiue disputationem
hac calce sfgiauimus : Omnia licent sed non omine cap¬
diunt : non damno digamos immo nectrigamos & sicdio
potest octogamos plus aliquid in feram &iam scostatoro
recipio penitontem : Quic quidae qualiter lic& aequali lans¬
ce penran dum est ⁊ erubes cat calum mator meus dicens
aliuel prneticire: aliud est ueniam concedere aliudd ludo
uit tutem Siautem durus in eo uideor quia daxi quicquidꝰ
iequaliter lic& aequali lance penfandum est : Puto no
me erudelem idicabit & rigidum quia ala loca uirgni¬
titi & nuptus alia trigramis & octarmis & penitentibar
leger& prae parata : x pm in carne uirginem iuis pũ mo¬
nogamum quod uncunhaber& accclesiam noster iu
rediquis sermo testatus est & credti sumus nuptias con¬

Expanded text:
licet alterum et tertium, unum virum nosse, quam plurilicet alterum et tertium, unum virum nosse, quam plurimos: id est, tolerabilius est uni homini prostitutam esse, Sed ne quis in eo quod diximus, tolerabilius est uni homini fuerit; denique digamiae, et trigamiae disputationem hac calce signavimus « Omnia licent, sed non omnia expediunt » . « Non damno digamos, imo nec trigamos, et si dici potest, octogamos. Plus aliqrecipio poenitentem: quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum est. Erubescat calumniator meus dicens aliud praedicare; aliud est ueniam concedere, aliud laudare uirtutem. si autem in eo durus uideor, quia dixi: quidquid aequaliter licet, aequa lance pensandum est, puto non me crudelem iudicabit et rigidum, qui alia loca uirginitati et nuptiis, alia trigamis et octogamis legerit praeparata. Christum in carne uirginem, in spiritu monogamum, quod unam haberet ecclesiam, noster in reliquis sermo testatus est: et crediti sumus nuptias con
Abbreviated transcription (Latin):
moma damnare medicat. cum&iam desecundis dhixisse me¬
legerit : concedit apostolus secundas nuptias. seduolentibus
sed his quae se continere non possunt nel uxdriatȩ in xp̃o
ubere uelinthabentes dam nationem quod primam fide
pritam fecerint: & hoc concedit quaȩ multae habierunt
r&ror sum post satanam : C&erum beatiores erunt sisic
manserint. continuo que subaungit apostolicam
auctorita tem. secundum consilium meum : Porro ne
auc toritas a postoli quasi leuior uider&ur addidit
puto autem quod &ego spm cħi hab eam. ⁊ ubi ad con¬
tinentiam pro uocat : ibi non homines sed sp̃s diusus
est consilio: Ubi autem nubendi concedit ueniam.
spm di non nominat sed prudentiae liberͣat consiliũ
piudo ug dis rebeutis ut unus quis que ferre poresti propor
quo que testimonus siuis in quibus a postolus secundas con¬
cedit nuptas. Stium que subiecimus ⁊ quo modo uitginu¬
obfornicatonis periculum concecht nuptus : &ex curab

Expanded text:
momolegerit? « Concedit Apostolus secundas nuptias; sed volentibus, sed his quae se continere non possunt: ne luxuriatae in Christo, nubere velint: habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint; et hoc concedit, quia multae abierunt retrorsum post Satanam . Caeterum beatiores erunt, si sic permanserint. Coauctoritatem: \'secundum meum consilium\'. porro, ne auctoritas apostoli quasi leuior uideretur, addidit: \'puto autem, quod et ego spiritum dei babeam. ubi ad continentiam prouo\'cat, ibi non hominis, sed spiritus dei consilium est. ubi autem nubendi concedit ueniam, spiritum dei non nominat, sed prudentiae librat consilium singulis relaxans, ut unusquisque ferre potest. propositis quoque testimoniis, in quibus apostolus secundas concedit nuptias, statim subiecimus: quomodo uirginibus fornicationis periculum concedit nuptias et excusab
Abbreviated transcription (Latin):
non peccare & bene facere. immo d leuius dicam quaritu
iter bonum x melius: Porto in consequentibus eum dicimꝰ
finita cdisputitione coniugiorum &urginitatis. & inter utraq
cauto mo deramine praeceptorum ut nee asinistram nec ad
deteram diuester & seduia regia grader&ur. & illudim¬
pler& nesis multum iustus Rursus mono gamiam digamiȩ
comparat : & quomodo nuptias subdiderat uirginitate : Ita di
gamam nuptiis subicit ⁊ non ne per spicue ostendimus qua
sit inscripturis scĩs simstra quae dextera & quid signific&
niesis multum iuftus : quod uuidelic& sinistras iudeorum & gentili¬
msiscquamur libi dinem. femper aestuemus ad cortum. dextra
simancheorum sequamur errorem. & simulatȩ pudicitiȩ in¬
pudicitiae r&ibus inplicemur : Uia autem regia sitita app&e
uirginitatẽ : ne nuptias condemnentur : pra&er ea quis tam
inuiquus meorum opusculorum iudex erit. ut prima matri¬

Expanded text:
non peccare et benefacere, immo, ut leuius dicam, quantum non peccare et benefacere, immo, ut leuius dicam, quantum inter bonum et melius. Porro in consequentibus, cum dicimus: finita disputatione coniugiorum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inpleret: \'ne sis multum iustus\', rursummonogamiam digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi gami am n uptiis subicit, nonne perspicue ostendimus, quae sit in scripturis sanctis sinistra, quae dextra, et quid significet: ne sis multum iustus? quod uidelicet sinistra sit, si Iudaeorum et gentilium sequamur libidinem et semper aestuemus ad coitum dextra, si Manicbeorum sequamur errorem et simulatae pudicitiae retibus inplicemur, uia autem regia sit ita adpetere. uirginitatem, ne nuptiae condemnentur. praeterea quis tam iniquus meorum opusculorum iudex erit, ut prima matri
Abbreviated transcription (Latin):
quȩtam uxorem: ut ego non soluo coniugia si semel ligita sunt
ia t non liges quod solutum est: sed & in alio testimonio quid de
uir ginitate & denuptus senserimus: manifestissime decli¬
ratur ÷ non in ponit nobis a postolus laqueum. nec cogit esre
quod nolumus: sed suadit quod honestum est & decoris
& intente facit seruire dño. & semper esse sollicitum¬
& ex pectare paratam dm̃ uolunta tem: ut cum quid impera¬
bit : quasistrenuus &armatus miles statim impleat quoo
prae ceptum est: & hoc faciat sine ulla distentione: quae datatq
ndum eccle suste mi hominibus huus mandi utdes¬
adilur unaea i Iro finem quoque conparationem naptuarũ ca
ginum dis putationẽ nrãm hoesermone conelusimusubi
ohum & melius est ibi boni & melioris cion enum est premi¬
omr& cubitaon onom premium ibi eatq dona diuerso. Tantum
esigitur om iteiionuptias & uirginititem: quantum inter

Expanded text:
quaeram uxorem. ut ego non soluo coniugia, si semel ligata sunt, quaeram uxorem. ut ego non soluo coniugia, si semel ligata sunt, ita tu non liges, quod solutum est. sed et in alio testimonio, quid de uirginitate et nuptiis senserimus, manifestissime declaratur: non inponit nobis apquod nolumus, sed suadet quod honestum est et decorum, et intente facit servire Domino, et semper esse sollicitoset expectare paratum domini uoluntatem, ut, cum quid imperauerit, quasi strenuus et armatus miles statim inpleat, quod praeceptum est, et hoc faciat sine ulla distentione. quae data est secundum Ecclesiasten hominibus huius mundi, ut distendantur in ea. in fine quoque conparationis nuptarum et uirginum disputationem nostram hoc sermone conclusimus: ubi bonum et melius est, ib boni et melioris non unum est praemium;etnbinon unum praemium, ibi utique dona diuersa. tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem, quantum inter