comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fratta gue aduuotue a fratre quasi cutaa firma
ct alta. Ualet ueten sinnt sidil muntun reguuri. Dgo
auten mnon ox lria ꝓui ad iuuaro possunt memet ixis.¬
tinaue sod poliua ox llia qui doitorio egent pro¬
senten eXauaro liflerais adesteaus fudui amabilitar¬
Req cogit ationius nor ferena  molestiaui. Que dau

Expanded text:
tas firma et alta: valet autem sicut seris munitum regnum . Ego autem non ex his qui adjuvare possunt, memet existimans, sed potius ex illis qui adjutorio egent, praesentem exarare litteram ad vestram studui Deo amabilitatem, cogitationum non ferens molestiam.
Abbreviated transcription (French):
Incipiunt capitula pordono ex cepti de
q estis habitis contŗa Belagiune henctie¬
cum et dia de libris eus que in¬
a t Polestina synolo fele ob¬
iecta anothengR e cimpule¬
lus est

Expanded text:
Incipiunt capitula excerpta de gestis habitis contra Pelagium haereticum: et alia de libris ejus, quae in Palaestina synodo sibi objecta anathematizare compulsus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ptaatoribue celebrcta est nog uabere Eatinoe
Nangmulla ratione octaua so ccituu uel Rencui por¬
terit ubi septima nei lyabrtur: noy quod auhe
noa minimo Eutual intraprelata  sad quod inrta¬
puos pene pdel ingula ⁊elato ula uusg̃r qngue

Expanded text:
peratoribus celebrata est, non habere Latinos. Nam nulla ratione octava dicitur vel teneri poterit, ubi septima non habetur: non quod ante nos minime fuerit interpretata, sed quod interpres pene per sing
Abbreviated transcription (Latin):
uel lacito consensa edstauuat ⁊ uel per piblita p¬
pugnatione noñuesteunt SPater Ieuissine etqr
amanti s sime sanctitalu tuo aucho ri tato mañere conue¬
niel⁊ qual enua in dolitione prapostero lgerosas ome¬
nuuideuotio Elxristiana consentiat. Religio ligz
tua conpolentibua to ptio unudas ua façiol ad mondei

Expanded text:
cito consensu adstruunt uel publica oppugnatione non destruunt, pater carissime atque amantissime. sanctitatis tuae auctoritatem manere conueniet. quatenus in abolitione praeposterae haeresis omnium deuotio Christiana consentiat. religio itaque tua competentibus scriptis uniuersos faciet admoneri
Abbreviated transcription (Latin):
datuus  aliaqr quanplarma quo siemo eospuit lax
e futat. que penpebuo sampsit ectoedari tiani sab
di spositione p lecfendi ⁊ quo maturato remodio
cel tuitato fertia oporteat ntercipi ne cor roborato
Usa nequetlo aualostentrer uixe Ualcant otrceri
Riquad eey auros mansnotu dims nostro rerous far¬

Expanded text:
 Alia quoque plurima, quae sermo respuit, et lex refutat, quae perexosum est recordari, etiam sub dispositione plectendi, quae maturo remedio et celeritate festina oportet intercipi, ne corroborato usu nequitiae adolescentia, vix valeant coerceri. Si quidem aures mansuetudinis nostrae recens fa
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝓcedit sp̃c ueritatis: sed afilio et¬
patre nuttitur. Omnia quȩ patris sunt
filii sunt: & iccirco quicquid accipret. afi¬
lio accipit ille mittendus: quia filii sunt
uniuersa quȩ patris sunt. Hatura itaq
inomnibus tenet suam legem. & quod unũ
ambo sunt eiusoem inutroq ꝑgenerationẽ
natiuitatemq diuinitatis significatio ẽ:
cum id quod accipiet apatre spiritus ue¬
ritatis. id filius dandum a se fateatur. Hͦ
ꝑmittenda itaq adimpiȩ in telligentiȩ
libertatem heretica ꝑuersitas est ut di¬
ctum hoc dñi quod quia omnia quȩ patͥs
sunt sua sunt. iccirco a se accipiet spiritus
ueritatis non adunitatem confiteatur re
nȩ plebis ante laudata. Uolens enim na¬
turȩ unitatem inpatre & filio docere:
inspiritu: siquidem sp̃s dei inuobis est.
Si quis autem sp̃m xꝑi non habet: Hic

Expanded text:
enim procedit Spiritus veritatis, sed a Filio mitenim procedit Spiritus veritatis, sed a Filio mittitur et a Patre. Omnia quae Patris sunt, Filii sunt, et idcirco quidquid accipit, a Filio accipit ille mittendus, quia Filii sunt universa quae Patris sunt. Natura itaque in omnibus tenet suam legem, et quod unum ambo sunt, ejusdem in utroque per generationem nativitatemque divinitatis significatio est: cum id quod accipiet a Patre Spiritus veritatis, id Filius dandum a se esse fateatur. Non permittenda itaque ad impiae intelligentiae libertatem haeretica perversitas est: ut dictum hoc Domini, quod quia omnia quae Patris sunt, sua sunt, idcirco a se accipiet Spiritus veritatis, non ad unitatem confiteatur refnae plebis ante laudata. Volens enim naturae unitatem in Patre et Filio docere, in Spiritu si quidem Spiritus Dei in vobis est. Si quis autem Spiritum Christi non habet, hic
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quod accipit suie potestas est. siue
uirtus. siue doctrina est. filius a se accipien¬
dum esse dixit. Et rursum. hoc ipsum sig¬
nificat accipiendum esse de patre. Cum
enum ait omnia quȩcumq habet pater sua
esse: & iccirco dixisse de suo accipiendũ esse:
docet etiam apatre accipienda a se tamen
accipi: quia omnia quȩ patris sunt sua sint.
Non habet bȩc unitas diuersitatem: nec
differt a quo acceptum sit quod datum a-
patre. datum referatur a filio. Numqͥd
et hic uoluntatis unitas affertur: Omnia
quȩ habet pater filii st̃. & omnia quȩ
filii sunt patris sunt. Ipse enim ait. Et
mea omnia tua sunt: & tua mea sunt. Nõ¬
dum loci est ut demonstrem cur ita dix¬
erit qm̃ de meo accipiet. futuri enim tẽ¬
poris significatio est: ubi accepturus os-¬
tenditur. Nunc certe ideo ase accepturũ
ait: quia omnia patris sua essent. Disseca
dissimilitudinis infer necessitatem: ꝑ ꝗͣ
filius non sit inunitate naturȩ. Apatre

Expanded text:
. Hoc quod accipiet sive potestas est, sive . Hoc quod accipiet sive potestas est, sive virtus, sive doctrina est, Filius a se accipiendum esse dixit: et rursum hoc ipsum significat accipiendum esse de Patre. Cum enim ait, omnia quaecumque habet Pater, sua esse, et idcirco dixisse se de suo accipiendum esse: docet etiam a Patre accipienda, a se tamen accipi; quia omnia quae Patris sunt, sua sint. Non habet haec unitas diversitatem: nec differt a quo acceptum sit, quod datum a Patre, datum referatur a Filio. Numquid et hic voluntatis unitas afferetur? Omnia quae habet Pater, Filii sunt: et omnia quae Filii 228 sunt, Patris sunt. Ipse enim ait: Et mea omnia tua sunt, et tua mea . Nondum loci est, ut demonstrem, cur ita dixerit: Quoniam de meo accipiet: futuri enim temporis significatio est, ubi accepturus ostenait, quoniam omnia Patris sua essent. Disseca dissimilitudinis infer necessitatem, per quam Filius non sit in unitate naturae. A Patre
Abbreviated transcription (Latin):
certo dñs reliquit. nam sub hisdem di¬
ctis hȩc ita locutꝰ est. Ad huc multa habeo
uobis dicere: sed non potestis illa modo
portare. Cum uenerit ille spiritus ueri¬
tatis: diriget uos in omni ueritate. Non
enim loquitur asemetipso sed quecunq
audierit loquetur & futura annuntia
bit. Ille me honorificabit: qm̃ de meo ac¬
cipiet & annuntiabit uobis. Omnia q̃¬
cumq habet pater mea sunt: ꝓpterea dixi
de meo accipiet & annuntiabit uobis. Afi¬
lio igitur accipit: qui & ab eo mittitur &
apatre ꝓcedit. Et in terrogo utrum id ip
sum sit a filio acciꝑe: quod apatre ꝓcede.
Quod si differre creditur inter accipere a
filio & apatre ꝓcedere: certe id ipsum atq
unum esse existimabat᷑ a filio accipere. qd̃
sic acciperet apatre. Ipse enim dñs ait. qm̃
de meo accipiet & annuntiabit uobis. oĩa
quecumq habet pater mea sunt. ꝓpterea
dixi de meo accipiet & annuntiabit uob

Expanded text:
incerto Dominus reliquit. Nam sub iisdem diincerto Dominus reliquit. Nam sub iisdem dictis ita haec locutus est: Adhuc multa habeo dicere vobis, sed non potestis illa modo portare. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, diriget vos in omni veritate. Non enim loquetur a semetipso: sed quaecunque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis. Ille me honorificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt: propterea dixi, De meo accipiet, et annuntiabit vobis . A Filio igitur accipit, qui et ab eo mittitur, et a Patre procedit. Et interrsum sit a Filio accipere, quod a Patre procedere? quod si nihil differre creditur inter accipere a Filio et a Patre procedere, certe idipsum atque unum esse existimabitur, et a Filio accipere, quod sit accipere a Patre: ipse enim Dominus ait: Quoniam de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Omnia quae cumque habet Pater, mea sunt: propterea dixi, De meo accipiet, et annuntiabit vobis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m ueritatis qͥ apatre meoꝓcedit: ipse tes¬
tificatur de me. Ad uocatus ueniet. & hc̃
mittet filius apatre: & spiritus ueritatis
est qui apatre ꝓcedit. Excutiat in genii
sui aculeos omnis hereticorum scola. et
querat nunc quod uel mentiri ignoranti¬
bus possit. et doceant quid sit hoc quod
filius mittit apatre. Qui mittit: potestatẽ
suam in eo quod mittit ostendit. Sed quod
apatre inittit quid intelligimus utrum
acceptum aut dimissum aut genitum: Nã
hoꝵ necesse est unum aliquid significet
quod apatre missurus est: & missurus
apatre est eum sp̃m ueritatis qui apa-¬
tre procedit. Iam ergo non est acceptio:
ubi demonstrata ꝓcessio est. Suꝑ est ut
confirmemus in eo sententiam nr̃am u¬
trum non hoc consistentis egressionẽ an
geniti ꝓcessionem existimemus. Neq
in hoc nc̃ calumpnior libertati intelli¬
gentie utrum expatre an exfilio spiritũ
paraclitum putent esse. Non enim in

Expanded text:
Spiritum veritatis, qui a Patre meo procedit, ipse tesSpiritum veritatis, qui a Patre meo procedit, ipse testificabitur de me . Advocatus veniet, et hunc mittet Filius a Patre, et Spiritus veritatis est, qui a Patre procedit. Excutiat ingenii sui aculeos omnis haereticorum schola: et quaerat nunc, quod vel mentiri ignorantibus possit, et doceat quid sit hoc quod Filius mittit a Patre. Qui mittit, potestatem suam in eo quod mittit ostendit. Sed quod a Patre mittit, quid intelacceptum, aut dimissum, aut genitum? Nam horum necesse est unum aliquid significet, quod a Patre missurus est, et missurus a Patre est eum Spiritum veritatis qui a Patre procedit. Jam vero non est acceptio, ubi demonstrata processio est. Superest ut confirmemus in eum sententiam nostram, utrum in hoc consistentis egressionem, an geniti processionem existimemus. Neque in hoc mundo nunc calumnior libertati intelligentiae, utrum ex Patre an ex Filio Spiritum paraciitum putent esse. Non enim in
Abbreviated transcription (Latin):
inea manet: nec ꝑsacramentum dispen¬
sationis unum sunt. sed ꝑnaturȩ natiui¬
tatem. dum nichil in eo ex se deus eum
gignendo de generat. Unum sunt dum
quȩ demanu eius non rapiuntur. non
rapiuntur demanu patris. dum eo cogni¬
manens in se pater loquitur.dum inoꝑ¬
ante se oꝑatur pater: dum ipse inpatre
sed natiuitas. non efficit uoluntas sedpo¬
testas: non loquitur unaminitas sed na¬
tura. quia ñ unum est creari & nasci. Neq
uelle idipsum est quod et posse: neq con¬
cordare idem est qͦd manere. Non negamꝰ¬
igitur unanimitatem inter patrem & fili¬
um. Nam hoc solent heretici mentiri¬
ut cum solam concordiam adunitatem ñ
respicimus. discordes eos anobis affirmari
loquantur. Sed audiant quam anobis
st̃. natura. honore. uirtute. nec natura ea¬
dẽ potest uelle diuersa. Et audiant ad huc
naturȩ sibi cum patre unitatem filium
testantem. Ait enĩ. Cum uenerit ad uoca¬
tus ille quem ego mittam uobis apatre

Expanded text:
in ea manet. Nec per sacramentum dispenin ea manet. Nec per sacramentum dispensationis unum sunt, sed per naturae nativitatem, dum nihil in eo ex se Deus eum gignendo degenerat. Unum sunt, dum quae de manu ejus non rapiuntur, non rapiuntur de manu Patris ; dum eo cognimanens in se Pater loquitur; dum in operante se operatur Pater; dum ipse in Patre est, sed nativitas; non efficit voluntas, sed potestas; non loquitur unanimitas, sed natura: quia non unum est creari, et nasci; neque velle id ipsum est, quod et posse; neque concordare idem est, quod manere. 19. Unaigitur unanimitatem inter Patrem et Filium: nam hoc solent haeretici mentiriut cum solam concordiam ad unitatem non recipimus, discordes eos a nobis affirmari loquantur. Sed audiant quam a nobis Filius natura, honore, virtute: nec natura eadem potest velle diversa. Et audiant adhuc naturae sibi cum Patre unitatem Filium testantem; ait enim: Cum venerit advocatus ille, quem ego mittam vobis a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
& abeo est. nec tamen ab eo ꝑaliquã ĩ terce¬
dentem naturȩ dissimilitudinem seꝑara¬
tur. dum inse ꝑnatiuitatem habet ꝑatrẽ
in uirtute naturȩ. Hȩc autem iccirco a¬
nobis commemorata sunt: quia uolun¬
tatis tantum inter patrem & filium uni
tatem heretici mentientes. unitatis nr̃e
ad dm̃ utebantur exemplo: tanquã nob̾
ad filium & ꝑfilium ad patrem obsequio
tantum ac uoluntate resigionis unitas
nulla ꝑsacramentum carnis & sanguinis
naturalis cominunionis ꝓprietas indul¬
geretur: cũ & ꝑhonorem nobis datum dei¬
filii & ꝑmanentem in nobis carnaliter
filium. & in eo nobis corporaliter & insepa-¬
rabiliter unitatis misterium uere ac natu¬
sum igitur anobis est stulticiȩ furentiũ
ad demonstrationem tantum inanis men¬
datii: ne imꝑitos fallerent uane ac ridi¬
culȩ assertionis errore. Ceterum fides euan¬
gelica responsionis nr̃ȩ necessitate non e
precatus est. Suam uero obtinet ille et

Expanded text:
 ab eo est, nec tamen ab eo per aliquam inci ab eo est, nec tamen ab eo per aliquam incidentem naturae dissimilitudinem separatur, dum in se per nativitatem habet Patrem in virtute naturae. Haec autem nobis commemorata sunt, quod voluntatis tantum inter Patrem et Filium hanc unitatem haeretici mentientes unitatis nostrae ad Dominum utebantur exemplo, tanquam nobis ad Filium et per Filium ad Patrem obsequio tantum ac voluntate religionis unitis nulla per sacramentum carnis et sanguinis naturalis communionis proprietas indulgeretur, cum et per honorem nobis datum Filii et per manentem in nobis caFilium, et in eo nobis corporaliter et inseparabiliter unitis, mysterium verae ac natusum igitur a nobis est stultitiae furentium, ad demonstrationem tantum inanis mendacii: ne imperitos fallerent vanae ac ridiculae assertionis errore. Caeterum fides evangelica responsionis nostrae necessitate non egprecatus est: suam vero 226 obtinet ille, et
Abbreviated transcription (Latin):
ita testatus est. Qui edit carnem meam
&bibit sanguinem meum: in me manet
et ego ineo. Non enim quis in eo erit iisi
in quo ipse fuerit: eius tantum ipse assũꝑ¬
tam habens carnem qui suam sumpserit.
ꝑfecte autem huius unitatis sacramentum
suꝑius iam docuerat dicens. Sicut misit me
uiuus pater. & ego uiuo ꝑpatrem: & qui
manduc auerit meam carnem: & ipse ui¬
uit ꝑme. Uiuit ergo ꝑpatrem. Et quomͦ
ꝑpatrem uiuit : eodem modo nos ꝑcarnẽ
eius uiuimus. Omnis enim comparatio ad
intelligentiȩ formam presumttur: ut id
de quo agitur secundum ꝓpositum exem¬
plum assequamur. Hec ergo uite nr̃ȩ cau¬
sa est quod in nobis carnalibus manentẽ
ꝑ carnem xꝑm habemus: uicturis nobis
ꝑeum ea conditione qua uiuit ille ꝑpa¬
trem. Si ergo nos naturaliter scdm carnẽ
ꝑeum uiuimus. id est naturam caruis
suȩ adepti: quomodo non naturaliter se¬
cundum sp̃m in se patrem habeat cum ui
lit diuersamq naturam. dum quod est¬

Expanded text:
ita testatita testatet bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. Non enim quis in eo erit, nisi in quo ipse fuerit, ejus tantum ipse assumptam habens carnem, qui suam sumpserit. Perfecte autem hujus unitatis sacramentum superius jam docuerat dicens: Sicut misit me vivus Pater, et ego vivo per Patrem, et qui manducaverit meam carnem, et ipse vivit per me. Vivit ergo per Patrem; et quomodo per Patrem vivit, eodem modo nos per carnem ejus vivemus. Omnis enim comparatio ad intelligentiae formam praesumitur, ut id de quo agitur secundum propositum exemplum assequamur. Haec ergo vitae nostrae causa est, quod in nobis carnalibus manentem per carnem Christum habemus, victuris nobis per eum ea conditione qua vivit ille per Patrem. Si ergo nos naturaliter secundum carnem per eum vivimus, id est naturam carnis suae adepti, quomodo non naturaliter secundum Spiritum in se Patrem habeat, cum vilit, diversamque naturam, dum quod est
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in nobis ipse ꝑcarnem: & sumus in eo
dum secum hoc quod nos sumus in dm̃ ẽ.
Quam autẽ in eo ꝑsacramentum comuni¬
cate carnis & sanguinis sumus: ipse testa¬
tur dicens. Et hic mundus me iam non
uidet. uos autem me uidebitis qm̃ ego
& uos in me & ego in uobis. Si uolunta¬
tis tantum unitatem intelligi uellet.
cur gradum quendam atq ordinem consũ¬
mandȩ unitatis exposuit. insi ut cum ille
in patre ꝑ naturam diuinitatis esset. nos
contra in eo ꝑcorporalem eius natiuitatẽ.
& ille rursum in nobis ꝑsacramentorum
in ẽẽ mysterium crederetur. ac sic ꝑfecta
ꝑmediatorem unitas doceretur. cum nob̃
inse manentibus ipsemaneret inpatre. &
inpatre manens maneret in nobis. & ita
adunitatem patris ꝓficeremus. cum qui
in eo naturaliter secundũ natiuitatem
inest. nos quoq in eo naturaliter essemus.
ipso in nobis naturaliter ꝑmanente: Quã
autem naturalis in nobis hȩc unitas sit. ip̃e

Expanded text:
ergo in nobis ipse per carnem, et sumus in eo, ergo in nobis ipse per carnem, et sumus in eo, dum secum hoc quod nos sumus, in Deum est. Quam autem in eo per sacramentum communicatae carnis et sanguinis simus, ipse testatur dicens: Et hic mundus me jam non videt; vos autem me videbitis, quoniam ego et vos in me, et ego in vobis. Si voluntatis tantum unitatem intelligi vellet, cur gradum quemdam atque ordinem consummandae unitatis exposuit, nisi, ut, quum ille in patre per naturam divinitatis esset, nos contra in eo per corporalem ejus nativitatem, et ille rursus in nobis per sacramentorum inesse mysterium crederetur, ac sic perfecta per mediatorem unitas doceretur, quum nobis in se manentibus ipse maneret in Patre, et in patre manens, ipse maneret in nobis, et ita ad unitatem patris proficeremus, cum eo, qui naturaliter secundum nativitatem inest, nos quoque in eo naturaliter inessemus, ipso in nobis naturaliter permanente? § 2. Quod autem in nobis naturalis haec unitas sit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ralis ꝑsacramentum ꝓprietas ꝑfecte sa¬
cramentum sit unitatis: Non ẽ huma¬
no aut seculi sensu in dei rebus loquen¬
dum: neq ꝑuiolentiam atq impuden¬
tem predicationem cę̧lestium dictorum
sanitati. alienȩ atq impiȩ intelligentiȩ
extorquenda ꝑuersitas ẽ. Quȩ scripta st̃
legamus. & quȩ legerimus intelligamus:
& tum ꝑfectȩ fidei officio fungemur. De
naturali eñi in nobis xꝑi ueritate quȩ
dicimus. nisi ab eo dicimus: stultȩ atq
impiȩ dicemus. Ip̃se enim ait. Caro mea
uere est esca. & sanguis meus uere est po¬
tus. Qui edit carnem meam & bibit san¬
guinem meum: in me manet & ego in eo.
De ueritate carnis & sanguinis non reli¬
ctus est ambigendi locus. Nunc enim ut
ipsius dñi ꝓfessione & fide nr̃a uere caro
est. & uere sanguis est: & hȩc accepta atq
hausta id efficiunt. ut et nos in xꝑo et xͤ
in nobis sit. An ne hoc ueritas non est:
Contingat plane his uerum non esse qui

Expanded text:
raliter per sacramentum proprietas perfectae saraliter per sacramentum proprietas perfectae sacramentum sit unitatis? Non est humano aut saeculi sensu in Dei rebus loquendum. Neque per violentiam aut impudentem praedicationem coelestium dictorum sanitati alienae, atque impiae intelligentiae extorquenda perversitas est. Quae scripta sunt legamus, et quae legerimus intelligamus, et tunc perfecto fidei officio fungemur. De naturali enim in nobis Christi veritate quae dicimus nisi ab eo discimus, stulte atque impie dicimus. Ipse enim dixit: Caro mea vere est esca; et sanguis meus vere est potus. Qui edit carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. De Veritate carnis et sanguinis non relictus est ambigendi locus. Nunc enim et ipsius Domini professione, et fide nostra vera caro est, et vere sanguis est. Et haec accepta atque hausta id efficiunt, ut et nos in Christo, et Christus in nobis sit. Anne hoc veritas non est? Contingat plane his verum non esse, qui
Abbreviated transcription (Latin):
illum naturalis efficientiȩ docuit effec¬
tum dicens. Ut sint unum sicut nos unũ
sumus. Ego in his et tu in me: ut sint ꝑ¬
filium uoluntatis ingerunt unitatem:
interrogo utrum ne ꝑnaturȩ ueritatẽ
hodie xp̃c innobis sit. an ꝑconcordiam
uoluntatis. Si enim uere uerbum caro
factum est. et uere nos uerbum carnem
cibo dñico sumimꝰ: quomodo non natura¬
liter manere in nobis ȩxistimandus est.
qui & naturam carnis nr̃ȩ iam in seꝑ ara¬
bilem sibi homonatus assumpsit. & natu¬
ram carnis suȩ adnaturam ȩternitatis
sub sacramento nobis communicande
carnis ad miscuit: Ita enim om̃s unum
patrem in xp̃o negabit: neget prius ñ
unum in his esse nos faciunt. Si uere igit᷑
carnem corporis nr̃i xp̃s assumpsit. & uere
homo ille qui ex MARIa natus fuit xp̃s ẽ
nosq uere submysterio carnem corporis
sui sumimus. & ꝑ hoc unum erimus qͥa
pater in eo est. & ille in nobis: quomodo
uoluntatis unitas asseritur. cum natu¬

Expanded text:
illum naturalis efficientiae docuit effecillum naturalis efficientiae docuit effectum, dicens, Ut sint unum, sicut nos unum sumus, ego in his, et tu in me; ut sint perFilium voluntatis ingerunt unitatem, interrogo utrumne per naturae veritatem hodie Christus in nobis sit, an per concordiam voluntatis? Si enim vere Verbum caro factum est, et vere nos Verbum carnem cibo dominico sumimus; quomodo non naturaliter manere in nobis existimandus est, qui et naturam carnis nostrae jam inseparabilem sibi homo natus assumpsit, et naturam carnis suae ad naturam aeternitatis sub saccarnis admiscuit? Ita enim omnes unumPatrem in Christo negabit, neget prius nonunum in his esse nos faciunt. Si vere igitur carnem corporis nostri Christus assumpsit, et vere homo ille qui ex Maria natus fuit Christus est, nosque vere sub mysterio carnem corporis sui sumimus, et per hoc unum erimus, quia Pater in illo est, et ille in nobis; quomodo voluntatis unitas asseritur, cum natu
Abbreviated transcription (Latin):
non alius quam qui acceptus ẽ honor
datus est: neq ob aliud datus est quã
ut om̃s unum essent. Et cum ꝑhonorẽ
datum filio & afilio prestitum credentibus
omnes unum sunt: quero quomodo filius
diuersi honoris apatre sit.cum credentes
omnes honor filii ad unitatem paterni
honoris adsumat. Et in solens quidem
hic forte humanȩ spei erit sermo. sed ñ
erit infidelis: quia quamuis hoc sꝑare
temerarium sit. tamen non credidisse
irreligiosum est. cum idem atq unus
nobis & spei auctor sit & fidei. De hoc qͥ¬
dem plenius & copiosius suo ut congruit
loco tractabimus: interim tamen etiam
ex predicto sermone neq in anis. neq te¬
meraria esse hȩc spes nr̃a intelligitur. Per
acceptum igitur & datum honorem: unũ
omnes sunt. Fidem teneo. atq causam
unitatis accipio: sed non dum apprehendo
rationem. quomodo datus honor unum
omnes esse ꝑficiat. Sed dñs nichil fideliũ¬
conscientiȩ in certum relinquens: ipsum

Expanded text:
non alius, quam qui acceptus est, honor non alius, quam qui acceptus est, honor datus est; neque ob aliud datus est, quam ut omnes unum essent. Et cum per honorem datum Filio, et a Filio praestitum credentibus, omnes unum sint; quaero quomodo Filius diversi honoris a Patre sit, cum credentes omnes honor Filii ad unitatem paterni honoris assumat? Et insolens 222 quidem hic forte humanae spei erit sermo, sed non erit infidelis: quia quamvis hoc sperare temerarium sit, tamen non credidisse irreligiosum est cum idem atque unus nobis et spei auctor sit et fidei. Et de hoc quidem planius et copiosius suo, ut congruit, loco tractabimus. Interim tamen etiam ex praesenti sermone neque inanis, neque temeraria esse haec spes nostra intelligitur. Per acceptum igitur et datum honorem unum omnes sunt. Fidem teneo, atque causam unitatis accipio: sed nondum apprehendo rationem, quomodo datus honor unum omnes esse perficiat. 13. Uniconscientiae incertum relinquens, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ambiguum dñs ad fidem relinqueis
absolute unitatis huius toto consequenti
sermone docuit naturam. Id enim sequi¬
tur. Ut et mundus credat qm tu me misi¬
sti. ꝑ id ergo mundus crediturus est filium
apatre missũ esse : quod omnes qui credi¬
turi in eum st̃. unum inpatre & filio er̃t.
Et quomodo erunt: mox docemur. Et
ego honorem quem dedisti michi dedi ei.
Et nunc interrogo utrum ipsum sit ho¬
nor quod uoluntas: cum uoluntas motꝰ
mentis sit. At uero honor: naturȩ aut
species. aut dignitas. Honorem ergo ac¬
ceptum apatre filius omnibus qui inse
credituri sunt dedit: non utique uolun¬
tatem. Quod si ita esset: non haberet fi¬
des premium. cum fidem nobis necessi¬
tas affixe uoluntatis inferret. Accepti
autem honoris datio quid ꝓficeret osten¬
dit. Ut sint unum: sicut & nos unum
sumus. Ob eam ergo causam acceptus
honor datus est: ut omnes unumsint.
Iam gͥ unum sunt om̃s in honore: quia

Expanded text:
nobis ambiguum Dominus ad fidem relinquens, nobis ambiguum Dominus ad fidem relinquens, absolutae unitatis hujus toto consequenti sermone docuit naturam. Id enim sequitur: Ut et mundus credat, quoniam tu me misisti . Per id ergo mundus crediturus est Filium a Patre missum esse, quod omnes, qui credituri in eum sunt, unum in Patre et Filio erunt. Et quomodo erunt, mox docemur: Et ego honorem, quem dedisti mihi, dedi eis . Et nunc interrogo, utrum id ipsum sit honor, quod voluntas; cum voluntas motus mentis sit, at vero honor naturae aut species aut dignitas. Honorem ergo acceptum a Patre Filius omnibus qui in se credituri sunt dedit, non utique voluntatem: quae si data esset, non haberet fides praemium, cum fidem nobis necessitas affixae voluntatis inferret. Accepti autem honoris datio quid proficeret, ostendit: Ut sint unum, sicut nos unum sumus . Ob eam ergo causam acceptus honor datus est, ut omnes unum sint. Jam igitur unum sunt omnes in honore; quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui uirtus est. in ea fuit infirmitate ne
possit eloqui quȩ uelit intelligi. Locutus
plane ille est uera & sincera fidei euange¬
lice sactamenta: neq solum locutus est
ad significationem. sed etiam ad fidem do¬
cuit ita dicens. ut omnes unum sint sic̃
tu pater inme et ego inte: ut et ipsi sint
in nobis. Pro his primũ precatio est de
quibus dicitur. ut om̃s unum sint. Tunc
deinde unitatis ꝓfectus exemplo unitatis
ostenditur: cum ait. sicut tu pater in me
& ego inte. ut et ipsi sint in nobis: ut sic̃
pater in filio. & filius in patre est. ita per
huius unitatis formam in patre & filio
& filio exnatura ꝓprium est ut unum
sint. quia deus exdeo & unigenitus ex in¬
nascibili non potest nisi moriginis suȩ esse
natura. ita ut et insubstantia natiuitatis
suȩ qui genitus est existat. neq aliam ac
diuersam diuinitatis natiuitas habeat
quam exqua ꝓfecta est ueritatem: nichil

Expanded text:
qui virtus est, in ea fuit infirmitate, ne qui virtus est, in ea fuit infirmitate, ne posset eloqui quae vellet intelligi? Locutus plane ille est vera et sincera fidei evangelicae sacramenta. Neque solum locutus est ad significationem, sed etiam ad fidem docuit, ita dicens: Ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis. Pro his primum precatio est, de quibus dicitur, Ut omnes unum sint: tum deinde unitatis profectus exemplo unitatis ostenditur, cum ait: Sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis: ut sicut Pater in Filio et Filius in Patre est, ita per hujus unitatis formam, in Patre et Filio et Filio ex natura proprium est ut unum sint, quia Deus ex Deo, et unigenitus ex innascibili non potest nisi in originis suae esse natura; ita ut et in substantia nativitatis suae qui genitus est exsistat, neque aliam ac diversam divinitatis nativitas habeat, quam ex qua profecta 221 est, veritatem: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiȩ crimen. spem simplicem ꝑdidit.
Habet enim non tam ueniam quam pre¬
mium ignorare quod credas. quia maxi¬
mum stipendium fidei est sperare quȩ
nescias. At uero ultimȩ impietatis furor
est. aut intellecta non credere aut intel
intelligentiȩ suȩ sensum impietas de¬
mutet: non tamen potest intelligentia
non extare dictoꝵ. Dñs patrem orat. ut qͥ
inse credituri sint unum sint. sicut ipse
inpatre est. & pater in eo est: ita omnes in
his unum sint. Quid hic equanimitatem
quid ꝑ uoluntatis assensũ animȩ accor¬
dis unitatem introducis: Fuerat namq
in uerboꝵ copia & ꝓprietate. ut si uolun¬
tas unum esse eos faceret: dñs ita predica¬
retur. Pater sicut nos unum uolumus.
ita et illi unum uelint: ut unũ ꝑ concor¬
diam simus omnes. Aut forte qui uer¬
bũ est significationem uerbi ignorauit. &
qui ueritas est loqui uera nesciuit. & qui
sapientia est instultiloquio errauit. et

Expanded text:
ligentiae crimen spem simplicem perdidit. ligentiae crimen spem simplicem perdidit. Habet enim non tam veniam, quam praemium, ignorare quod credas: quia maximum stipendium fidei est, sperare quae nescias. At vero ultimae impietatis 220 furor est, aut intellecta non credere, aut intelintelligentiae suae sensum impietas demutet, non tamen potest intelligentia non exstare dictorum. Dominus Patrem orat, ut qui in se credituri sint, unum sint, et sicut ipse in Patre, et Pater in eo est, ita omnes in his unum sint. Quid hic aequanimitatem, quid per voluntatis assensum animae et cordis unitatem introducis? Fuerat namque in verborum copia et proprietate, ut si voluntas unum esse eos faceret, Dominus ita precaretur: Pater, sicut nos unum volumus, ita et illi unum velint, ut unum per concordiam simus omnes. Aut forte qui verbum est, significationem verbi ignoravit? et qui veritas est, loqui vera nescivit? et qui sapientia est, in stultiloquio erravit? et
Abbreviated transcription (Latin):
o sit. Nunquid non & idem agunt. nun¬
quid non inuno unum sunt: Itaq qui
ꝑrem eandem unum sunt: natura etiã
unum sunt non tantum uoluntate:
quia et ipsi res eadem effecti sunt: ut
eiusoem rei atq efficientie sint ministͥ.
rum ad stultitiȩ demonstrationem: qr
quȩ ingenio insipientis aut ꝑuersȩ in
intelligentiȩ ad uersus ueritatem coap¬
tantur : dum & inconcussa & in mobilis
est. necesse est ut quȩ ediuerso sunt et
falsa intelligantur et stulta. Laboranteᷤᷤ
enim heretici fallere ꝑid quod dictũ est
ego & pater tinum sumus. ne naturȩ in
his unitas & in differens diuinitatis substan¬
tia crederetur. sed exdilectione mutua et
ex uoluntatum concordia unum essent:
exemplum unitatis istius. ut suꝑius de¬
monstrauimus etiam ex dictis dominicis
ꝓtulerunt. ut omnes unum sint. sicut tu
pater in me & ego inte. ut et ipsi sint in
nobis. Extra ȩuangelica ꝓmissa est quis¬
quis extra fidem eorum est: & impie intel¬

Expanded text:
o sint? numquid non idem agunt? numo sint? numquid non idem agunt? numquid non in uno unum sunt? Itaque qui per rem eamdem unum sunt, natura etiam unum sunt, non tantum voluntate: quia et ipsi res eadem effecti sunt, et ejusdem rei atque efficientiae sint ministri. rum ad stultitiae demonstrationem: quia quae ingenio insipientis aut perversae intelligentiae adversus veritatem coaptantur, dum et inconcussa et immobilis est, necesse est ut quae e diverso sunt, et falsa intelligantur et stulta. Laborantes enim haeretici fallere per id quod dictum est: Ego et pater uuum sumus , ne naturae in his unitas et indifferens divinitatis substantia crederetur, sed ex dilectione mutua et ex voluntatum concordia unum essent, exemplum unitatis istius, ut superius demonstravimus, etiam ex dictis dominicis protulerunt: Ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis . Extra evangelica promissa est, quisquis extra fidem eorum est: et impiae intel
Abbreviated transcription (Latin):
unum sunt in eiusdem regeneratione na
dendas audientium aures corrupto
dictorum sensu aliqua ex his ementita
compingimus: sed sanȩ doctrinȩ formã
tenentes. quȩ sincera sunt sapimus et
predicamus. Docet enim apłs ex natura
sacramentoꝵ esse hanc fideliumunitatẽ:
ad galathas scribens. Quot qͦt eñi in
xꝑo baptizati estis: xꝑm industis. Nõ
in est udeus neq grecus: non in est ser¬
uus neq liber. non in est masculus neq
femina. Omnes enim uos unum estis in xͦ
iħu. Quod unum sunt intanta gentiũ
conditionum sexuum diuersitate num¬
quid exassensu uoluntatis est. aut ex sa¬
cramenti unitate quia his & baptismũ
sit unum & unum xp̃m induti om̃ssint:
Quid ergo hic animoꝵ concordia faciet.
cum ꝑ id unum sint. quod uno xꝑo ꝑ
naturam unius baptismi induantur:
sunt. nunquit non ꝑ hoc unum sunt.
quia ipsi in uno baptismo renati una
unius regenerantis baptisii dispensati¬

Expanded text:
unum sunt in ejusdem regeneratione natunum sunt in ejusdem regeneratione natdendas audientium aures corrupto dictorum sensu aliqua ex his ementita compingimus: sed sanae doctrinae formam tenentes, quae sincera sunt sapimus, et praedicamus. Docet enim Apostolus ex natura sacramentorum esse hanc fidelium unitatem, ad Galatas scribens: Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis. Non inest Judaeus neque Graecus, non inest servus neque liber, non inest masculus neque femina; omnes 219 enim vos unum estis in Christo Jesu . Quod unum sunt in tanta gentium, conditionum, sexuum diversitate; numquid ex assensu voluntatis est, aut ex sacramenti unitate, quia his et baptisma sit unum, et unum Christum induti omnes sunt? Quid ergo hic animorum concordia faciet, cum per id unum sint, quod uno Christo per naturam unius baptismi induantur? sint; numquid non per hoc unum sunt, quia ipsi in uno baptismo renati una unius regenerantis baptismi dispensati
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ꝓprietate ex his ipsis quibus utun¬
eam enim anima & cor unum omnium
erat. Et interrogo utrum fides una. an¬
ne altera sit. Una certe: etiam ipso apłõ
auctore. unam fidem sicuti unum dm̃. &
unum baptisma. & unum sp̃m. et unũ
dm̃ p̃dicante. Si ergo ꝑfidem id est per
unius fidei naturam. utiq unum om̃s
erant. quomodo non naturalem in his in¬
telligis unitatem qui ꝑnaturã unuis fi¬
dei unum sunt: Omnes enim renati e¬
rant ad innocentiam. ad immortalitatem.
ad cognitionem dei. ad spem fidei. Et si ħ
non possunt sibi esse diuersa. quia et speͤ
una est. & deus unus est sicuti et dñs unꝰ
ẽ. & baptisma regenerationis unũ ẽ. si hec
adsensũ potius unũ sunt qͣm naturam:
his quoq qui in hac renati st̾ unitatem
uoluntatis ascribe. Si uero regenera¬
ti in unius uitȩ. atq ȩternitatis natura
sunt. ꝑ quod anima eoꝵ. et cor unum
est: cesat in his assensum unitatis qui

Expanded text:
tatis proprietate, ex his ipsis quibus utuntatis proprietate, ex his ipsis quibus utuneam enim anima et cor unum omnium erat. Et interrogo, utrum fides una, anne altera sit? Una certe, etiam ipso Apostolo auctore , unam fidem, sicuti unum Dominum, et unum baptisma, et unam spem, et unum Deum praedicante. Si ergo per fidem, id est, per unius fidei naturam unum omnes erant; quomodo non naturalem in his intelligis unitatem, qui per naturam unius fidei unum sunt? Omnes enim renati erant ad innocentiam, ad immortalitatem, ad cognitionem Dei,ad spei fidem. Et si haec non possunt sibi esse diversa, quia et spes una est, et Deus unus, sicuti et Dominus unus est, et baptisma regenerationis unum est: si haec assensu potius unum sunt, quam natura; his quoque, qui in haec renati sunt, unitatem voluntatis adscribe. Si vero regenerati in unius vitae atque aeternitatis naturam sunt, per quod anima eorum et cor unum est; cessat in his assensus unitas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenti ꝓfectum uoluntatis sit uni¬
tas in duobus: uel id quod dm̃ salutem
creditarum in se gentium apatre postu¬
qui credituri sunt ꝑ uerbum eoꝵ in
me. ut om̃s unum sint. sicut tu pater
in me &ego inte. ut ipsi sĩt in nobis: ut
quia homines refundi in dm̃ non posst̃.
uł ipsi inuicem in unum atq in discretũ
aceruum coire. id quod unum st̃ ex uni¬
tate sit uoluntatis. cum et om̃s deo placi-¬
ta agunt. & ipsi non dissidentibus inter
se animoꝵ motibus coeant: atq ita u¬
nũ eos esse non natura efficiat sed uolun
cum sapientia xp̃c sit: necesse est ut ex¬
tra sapientiã sit qui xp̃m aut ignorat
aut odit. ut isti qui maiestatiᷤᷤ dñm. et
regem scłoꝵ. et unigenitum dm̃ creatu¬
rarum dei uolunt potius esse quã filiũ.
Et cum stultȩ mentiantur: stultieius
tamen in defensione mendatui sui sapi¬
unt. Dilata enim paululum etiam nc̃
ea quȩ in deo patre & in deo filio est uni¬

Expanded text:
sacramenti profectum, voluntatis sit unisacramenti profectum, voluntatis sit unitas in duobus. Vel id, quod Dominus salutem crediturarum in se gentium a Patre postucredituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint sicut, tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis : ut quia homines refundi in Deum non possunt, vel ipsi invicem in unum atque indiscretum acervum coire, id quod unum sunt, ex unitate sit voluntatis, cum et omnes Deo placita agant, et ipsi non dissidentibus inter se animorum motibus coeant; 218 atque ita unum eos esse non natura efficiat, sed voluncum sapientia Christus sit, necesse est ut extra sapientiam sit, qui Christum aut ignorat, aut audit: ut isti, qui majestatis Dominum, et Regem saeculorum, et unigenitum Deum creaturam Dei volunt potius esse quam filium: et cum stulte mentiantur, stultius tamen in defensione mendacii sui sapiunt. Dilata enim paululum etiam nunc ea, quae in Deo patre et in Deo filio est, uni
Abbreviated transcription (Latin):
& duoꝵ deoꝵ et dĩ singularis extinguit᷑.
cum qui unum sunt non sit unus. et qͥ
non unus est non tamen ab eo qui ẽ ita
exaliquo differat. ut uterq non unũ sint.
Hȩc gͥ qr heretici negare non possunt. qͥp¬
pe cum sint tam absolute dicta atq in¬
tellecta: tamen stultissimo impietatis suȩ
mendatio neganda corrumpunt. Id enim
quod ait. ego & pater unum sumus: tẽp¬
tant ad unanunitatis referre consensum.
ut uoluntatis in his unitas sit non natu¬
rȩ: id est ut non ꝑ id quod st̃. sed ꝑ id quod
idem uolunt unum sint. Et illud quod
est in actibus apłoꝵ huic diffinitioni suȩ
aptant. multitudinis autem credentiũ
erat anima & cor unum: ut animarum
& cordium diuersitas in cor unum atq
animam ꝑconuenientiam eiusdem uo¬
luntatis unitas sit: uł illud quod ad
corinthios scribitur. qui plantat autem.
& qui rigat unum sunt: ut non diffe¬
rente ministerio ad salutem & ineiusdẽ

Expanded text:
et duum deorum, et Dei singularis exstinguitur: et duum deorum, et Dei singularis exstinguitur: cum qui unum sunt, non sit unus; et qui non unus est, non tamen ab eo qui est, ita ex aliquo differat, ut uterque non unum sint. quia haeretici negare non possunt, quippe cum sint tam absolute dicta atque intellecta, tamen stultissimo impietatis suae mendacio neganda corrumpunt. Id enim quod ait: Ego et Pater unum sumus , tentant ad unanimitatis referre consensum; ut voluntatis in his unitas sit, non naturae, id est, ut non per id quod sunt, sed per id quod idem volunt, unum sint. Et illud, quod est in Actibus Apostolorum, huic defensioni suae aptant: Multitudinis autem credentium erat anima et cor unum ; ut animarum et cordium diversitas, in cor unum atque animam per convenientiam ejusdem voluntatis unitas sit. Vel illud, quod ad Corinthios scribitur: Qui plantat autem, et qui rigat, unum sunt : ut non differente ministerio ad salutem et in ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ne in natura eadem naturarum no¬
mina conuenirent. et non unum essent
quibus id quod sunt non differret inge¬
nere: tamen ipsis hoc dñi nr̃i ꝓfessionib
placuit ostendi. Qui cum frequenter fi¬
dei ac spei nr̃e dm̃ unum intimasset ut
sacramentum unius dei sequoq deo
ꝓfesso ꝓbatoq firmasset dixit. Ego &pa¬
ter unum sumus. Si scitis me: scitis et
patrem meum. Et qui me uidit. uidit
& patrem. Et pater qui in me manet:
ipse facit oꝑa sua. Et credite michi: qr
pater in me & egoinpatre. Sin autem: uł
ꝓpter oꝑa credite. Natiuitatem suam in
nomine patris expressit: cognosci patrẽ
inse cognito docet. Unitatem naturȩ fate¬
tur: cum pater in se uiso uidetur. Inseꝑa¬
rabilem se apatre testatur: cum in ma¬
nente in se manet patre. Fiduciã c̃scientie
tenet: cũ his dictis suis credi postulat ȩxoꝑa¬
tione uirtutis. Atq ita hac ꝑfectȩ nati¬
uitatis beatissima fide. uitium omne

Expanded text:
ret; ne in natura eadem naturarum noret; ne in natura eadem naturarum nomina convenirent, et non unum essent, quibus id quod sunt non differret in genere: tamen ipsis hoc Domini nostri professionibus placuit ostendi, qui cum frequenter fidei ac spei nostrae Deum unum intimasset, ut sacramentum unius Dei se 217 quoque Deo professo probatoque firmaret dixit: Ego et Pater unum sumus: et, Si scitis me, scitis et Patrem meum: et, Qui me vidit, vidit et Patrem: et, Pater, qui in me manet, ipse facit opera sua: et, Credite mihi, quia Pater in me, et ego in Patre: sin autem vel propter opera ipsa credite . Nativitatem suam in nomine patris expressit, cognosci Patrem in se cognito docet. Unitatem naturae fatetur, cum Pater in se viso videtur. Inseparabilem se a Patre testatur, cum in manente in se manet Patre. Fiduciam conscientiae tenet, cum his dictis suis credi postulat ex operatione virtutis. Atque ita in hac perfectae nativitatis beatissima fide, vitium omne,
Abbreviated transcription (Latin):
aliene sit. Et hii quidem quam ridiculi
in eo sunt: prescribentes deo cum asser̃t
exuno nasci nichil posse. quia uniuersarũ
rerum ex duoꝵ comunctione natiuitas
est: dm̃ autem in demutabilem nullam
ex se natiuitatem tribuere posse nascen¬
ti. quia nec aecessioni id quod non demu¬
tatur obnoxium sit. nec solitaruĩ atq uniꝰ
naturȩ id in se habeat conditionis ut gene¬
doctrinis spiritalib asfecuti et beate g̃¬
nitatis spem in patris & filii confessione
sectantes: de monstrato dei et dei ex lege
sacramento. neq unius dei fidem exce¬
dentes. neq non et dm̃ xp̃m predicantes.
hunc exeuangeliis responsionis ordinem
sumpsimus. ut ueram ex deo patre nati¬
uitatem unigeniti dei doceremus: quia
ꝑeam & deus uerus ẽẽt. neq anatura dĩ¬
unius dei ueri esset alienus. Ac sic neq
ds negari possit. neq ipse alius d̃s dici:
rum non separaret. Et quamqͣm ad id
nos communis intelligentiȩ sensus impelle¬

Expanded text:
alienae sit. Et hi quidem quam ridiculi alienae sit. Et hi quidem quam ridiculi in eo sunt, praescribentes Deo, cum asserunt, ex uno nasci nihil posse, quia universarum rerum ex duorum conjunctione nativitas est: Deum autem indemutabilem nullam ex se nativitatem tribuere posse nascenti; quia nec accessioni id quod non demutatur obnoxium sit, nec solitarii atque unius natura id in se habeat conditionis, ut genedoctrinis spiritalibus assecuti, et beatae aeternitatis spem in Patris et Filii confessione sectantes, demonstrato Dei et Dei ex lege sacramento, neque unius Dei fidem excedentes, neque non et Deum Christum praedicantes, hunc ex Evangeliis responsionis ordinem sumpsimus, ut veram ex Deo patre nativitatem unigeniti Dei doceremus; quia per eam et Deus verus esset, neque a natura unius Dei veri esset alienus; ac sic neque Deus negari posset, neque ipse alius Deus dici;rum non separaret. Et quamquam ad id nos communis intelligentiae sensus impelle
Abbreviated transcription (Latin):
deus sit. si sit d̾s confitendus & xp̃s. Iam
uero hic quanta scłaris ingeni subtilita¬
te contendunt cum dicunt. si unus est: qͥs¬
quis ille alius uidebitur esse iam non erit.
Quod si alius est: iam unus hic ñ erit.
cum natura ñ sinat ut ubi alius est. ibi
unus sit: aut ibi sit unus. ubi alius sit.
De hinc cum facillitatem credentis atq
audientis arte subdolȩ huius assertionis
uia obtineant. ut deus xp̃s ex nomine po¬
tius quam exnatura sit: quia generale
hoc ineo nomen in nullo eam quȩ uere
sola est unius dei fidem destruat: & ꝑ
hoc pater filio maior sit. quia differente
natura cum non nisi ds̃ unus est. maior
pater sit ꝓprietate naturȩ. Sitq hic
nuncupatus filius & creatio ex dei uo¬
luntate subststens. quia & minor patre
sit. & deus non sit. quia deus unꝰ deum¬
alium esse non patitur. et qui minor est ne¬
cesse est ut naturȩ ab eo qui se est maior

Expanded text:
Deus sit, si sit Deus confitendus et Christus. Jam Deus sit, si sit Deus confitendus et Christus. Jam vero hic quanta saecularis ingenii subtilitate contendunt, cum dicunt, Si unus est, quisquis ille alius videbitur esse, jam non erit. Quod si alius est, jam unus hic non erit: cum natura non sinat, ut ubi alius est, ibi unus sit: aut 216 ubi sit unus, ubi alius sit. Dehinc cum facilitatem credentis atque audientis, arte subdolae hujus assertionis am faciliore via obtineant, ut Deus Christus ex nomine potius quam ex natura sit; quia generale hoc in eo nomen in nullo eam, quae vera sola est, unius Dei fidem destruat: et per hoc Pater filio major sit, quia differente natura, cum non nisi Deus unus est, major Pater sit proprietate naturae; sit que hic nuncupatus filius, et creatio ex Dei voluntate subsistens, quia et minor Patre sit; et Deus non sit, quia Deus unus Deumalium esse non patitur, et qui minor est, necesse est ut naturae ab eo, qui se est major,
Abbreviated transcription (Latin):
ne inalquo minor sit expectatione pro¬
cinctus: ita istis heretico furore amentibus
solitudinis maxime est. toto aduersus piȩ
fidei ueritatem impietatis suȩ ingenio la¬
borare. ut aduersus eos qui religiosi sunt
uincant esse irreligiosi. & ultra spem uitȩ
nr̃ȩ uitȩ suȩ desꝑatione potiores sint: et
plus impendant cogitationis ad falsa. ꝗͣ
nos doctrinȩ aptamus aduera. Piis enim
fidei nr̃ȩ ꝓfessionibus has impiȩ ꝑfidiȩ suȩ
contradictiones elaborauerunt: ut pri-¬
mum requirant. utrum ne nobis infide
deus unus sit. Deinde subiciant an etiam
xꝑc ds̃ sit. postremo an pater maior sit
filio: ut cum audierint in ꝓfessione dm̃
unum. utantur ea ad id ne xꝑc ds̃ sit. Nõ
enim de filio querunt an ds̃ sit: sed in
tantum uolunt de xꝑo interrogando ne
filius sit. ut simplicis fidei hominem cap¬
tantes. ꝑunius eum dei fidem axꝑi dei con¬
fessione depellant. dum iam non unus

Expanded text:
ne in aliquo minor sit exspectatione prone in aliquo minor sit exspectatione procinctus; ita istis haeretico furore amentibus sollicitudinis maximae est, toto adversus piae fidei veritatem impietatis suae ingenio laborare: ut adversus eos, qui religiosi sunt vincant esse irreligiosi; et ultra spem vitae nostrae vitae suae desperatione potiores sint; et plus impendant cogitationis ad falsa, quam nos doctrinae aptamus ad vera. Piis enim fidei nostrae professionibus has impiae perfidiae suae contradictiones elaboraverunt, ut primum requirant, utrumne nobis in fide Deus unus sit; deinde subjiciant, an etiam Christus Deus sit; postremo, an Pater major sit Filio: ut cum audierint in professione Deum unum, utantur ea ad id, ne Christus Deus sit. Non enim de Filio quaerunt, an Deus sit: sed id tantum volunt, de Christo interrogando, ne filius sit; ut simplicis fidei hominem captantes, per unius eum Dei fidem a Christi Dei confessione depellant, dum jam non unus
Abbreviated transcription (Latin):
su doceremus. ita ut nec singularem dm̃
fides ȩccłiȩ nec duos deos ꝓfic̾etur. cum nec
natiuitas dei solitarium dm̃ sineret. nec
natiuitas ꝑfecta diuersarum naturarũ
nomina in diis duobus admitteret. Du¬
plex autem nõbis in reffellendis eoꝵ uani¬
loquiis cura est: ut primum quȩ st̃ sca et
ꝑfecta. & sana doceamus. neq sermo nr̃ ꝑ
deflexus quosdam. atq anfractus ober¬
rans. & ex deuiis atq erraticis cuniculis
emergens: ueritatem querat potius ꝗͣ
ostendat. Tum deinde ut quȩ abaliis
in anium ac fallacium sententiarum
argutiis ad speciem ueri blandientis ap¬
tantur. ea ipsa conscientie omnia ridicu¬
la esse et inepta pandamus. Non enim
sufficit nobis docuisse quȩ pia sunt: nͥ
piissima ea esse ꝑid intelligantur. dum
quȩ impia sunt refelluntur. Ut uero¬
bonis et prudentibus uiris naturȩ ac stu¬
dii est. totos se ad beate spei alicuius ob¬
tinendam uel rem uł tempus preparare.

Expanded text:
su doceremus: ita ut nec singularem Deum su doceremus: ita ut nec singularem Deum fides Ecclesiae, nec duos deos profiteretur; cum 215 nec nativitas Dei solitarium Deum sineret, nec nativitas perfecta diversarum naturarum nomina in diis duobus admitteret. Duplex autem nobis in refellendis eorum vaniloquiis cura est, ut primum quae sunt sancta et perfecta et sana doceamus, neque sermo noster per deflexus quosdam atque anfractus oberrans, et ex deviis atque erraticis cuniculis emergens, veritatem quaerat potius quam ostendat: tum deinde ut quae ab illis inanium ac fallacium sententiarum argutiis ad speciem veri blandientis aptantur, ea ipsa conscientiae omnium ridicula esse et inepta pandamus. Non enim sufficit nobis docuisse quae pia sunt, nisi piissima ea esse per id intelligantur, dum quae impia sunt refelluntur. 3. bonis et prudentibus viris naturae ac studii est, totos se ad beatae spei alicujus obtinendam vel rem vel tempus praeparare,