comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uacuuis erat: nunc aut̃ ĩ manistatõne
totus orbis id ht̃. illa uacuata ẽ: Quid
iam regum temꝑib. ut et inde pauca
cõmemorem: nõne ab ip̃o exordio com¬
mutatũ sac̃̾dotiũ in samuelem. reꝓba¬
to hely. ꝙ cõmutatũ regnũ in dauid
repbato saule clamat p̃nuntiari nouũ
sacerdotium. nouũq regnum : repbato
uetere qd̾ umbra erat futuri. in dño
cum panes ꝓpositõnis mandueauit. qͥs
ñ licebat manducare nisi sac̃dotib in
una ꝑsona utrũq futurũ idest in uno
ihũ xp̃o regnum ⁊ sacerdotiũ fig̾auit :
Nõne cum decem trib a templo sepate
sunt. et due derelicte. satis indicat qd̃ de
tota ip̃a gente apłs ait. reliquie ꝑ electi¬
onem grẽ salue facte sunt: Pascit᷑ he¬
lyas temꝑe famis a corius mane affenti¬
b panem. et ad uesꝑam carnes : et ma¬
nichei nõ intelligunt in illis libris xp̃m.
cui quodãmͦ salutẽ nr̃am esurienti. con¬

Expanded text:
uacuus erat? nunc autem in manifestatione uacuus erat? nunc autem in manifestatione totus orbis id habet, illa uacuata est. Quid iam regum temporibus, ut et inde pauca commemorem ? nonne ab ipso exordio commutatum sacerdotium in Samuhelem reprobato Heli et commutatum regnum in Dauid reprobato Saule clamat praenuntiari nouum sacerdotium nouumque regnum reprobato uetere, quod umbra erat futuri. in domincum panes propositionis manducauit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus, in una persona utrumque futurum, id est in uno Iesu Christo regnum et sacerdotium figurauit? nonne cum decem tribus a templo separatae sunt et duae derelictae. satis indicat, quod de tota ipsa gente apostolus ait: reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt?_ Pascitur Helias tempore famis coruis mane adferentibus panem et ad uesperam carnes: et Manichaei non intellegunt in illis libris Christum, cui quodam modo salutem nostram esurienti con
Abbreviated transcription (Latin):
data a turpitudine fornicatõnus ꝑ fenestmͣ
confessionis. in sanguine remissionis. ui¬
deat temꝑa pͥmo uidicũ. postea regum
sicut erit pͥmo iuditiũ. deinde regnum.
in que ip̃is temꝑib iudicũ ⁊ regum. ite¬
rum atq tt̾m multis ⁊ uarus modis pͣ
et eccłiam figurari. Quis erat in samsẽ
obuium leonẽ necans. cum petende u¬
xoris causa ad alienigenas tend̾et. nisi
in ore ip̃ius leonis occisi fauus extractꝰ
nisi quia ecce conspicimꝰ leges ip̃as regni
t̾reni que adu̾sus xp̃m ante fremuerãt.
nũc iam ꝑempta feritate. dulcedini e¬
unͣgłice predicande etiã munim̃ta p̾b̾e :
Quid est illa mulier plena fiducie. hostis
tympora ligno tnͣffigens: nsi fides eccłie
cruce xp̃i regna dẏaboli pimens: Quid
uellus complutũ area sicoa. et posta cũ¬
pluta area sicco uellere: nisi pͥmo una
gens hebreoꝵ hñs occulte in sc̃is mysti¬
um d̾i qd̾ est xp̃c. quo iyst̾io totꝰ orbis

Expanded text:
data a turpitudine fornicationis per fenestram data a turpitudine fornicationis per fenestram confessionis in sanguine remissionis. Uideat tempora primo iudicum postea regum, sicut erit primo iudicium, deinde postea regnum; inque ipsis temporibus iudicum et regum iterum atque iterum multis et uariis modis Christum et ecclesiam figurari. quis erat in Samson obuium leonem necans, cum petendae uxoris causa ad alienigenas tenderet. nisi in ore ipsius leonis occisi fauus exstructus, nisi quia ecce conspicimus leges ipsas regni terreni, quae aduersus Christum ante fremuerant, nunc iam perempta feritate dulcedini euangelicae praedicandae etiam munimenta praebere? quid est illa mulier plena fiduciae hostis tempora ligno transfigens nisi fides ecclesiae cruce Christi regna diaboli perimens ? quid uellus conplutum area sicca et postea conpluta area sicco uellere nisi primo una gens Hebraeorum habens occulte in sanctis mysterium dei, quod est Christus, quo mysterio totus orbis
Abbreviated transcription (Latin):
suas: iudeat et hec in libris illis. et cet᷑a
uel om̃ia uel quedam qualia credat. In
t̾ram ꝓmissionis. Neq eñi hec tem̾e ab
iicio uocabatur. S ex ip̃a dispensatõne
nomine mutato ihc appellatus est. uide¬
at botrum de terra ꝓmissionis in ligno
pendentẽ. Uideat in cherico tanqͣm in hoc
mortali scło meretricem. de qualib ait
dñs: qd̾ precedant suꝑbos in regño celoꝵ
ꝑ fenestram domus sue tanqm pos cor¬
poris sui coccum mitentẽ. qd̾ est᷑ utiq sã¬
gunis signum. ꝓpt̾ remissionẽ pcc̃orũ
confiteri ad salutem. uideat muros ciui
tatis ip̃ius. tanqͣm munitõnes mortalis
scłi. seꝑties circumasta testamenti archa
cecidisse. sicut nunc ꝑ temꝑa. que septem
dierũ iuricissitudine dilabuntur testamẽ¬
tũ d̾i cͥcuit totum orbem t̾rarũ utm
fine temꝑum mors nouissima inimica
destruatur. & ex ipioꝵ ꝑditione iuniceas
domus. tanqͣm unica eccłia lib̾etur. mun¬

Expanded text:
suas; uideat et haec in illis libris et cetera suas; uideat et haec in illis libris et cetera uel omnia uel quaedam qualia credat in terram promissionis. neque enim hoc temere ab initio uocabatur. sed ex ipsa dispensatione nomine mutato Iesus appellatus est. uideat botrum de terra promissionis in ligno pendentem. uideat in Hiericho tamquam in hoc mortali saeculo meretricem — de qualibus ait dominus, quod praecedant superbos in regnum caelorum — per fenestram domus suae tamquam per os corporis. sui coccum mittentem — quod est utique sanguinis signum — propter remissionem peccatorum confiteri ad salutem. uideat muros ipsius ciuitatis tamquam munitiones mortalis saeculi septies circumacta testamenti arca cecidisse, sicut nunc per tempora. quae septem dierum uicissitudine dilabuntur, testamentum dei circuit toto orbe terrarum, ut in fine temporum mors, nouissima inimica, destruatur et ex inpiorum perditione unica domus tamquam unica ecclesia liberetur. mun
Abbreviated transcription (Latin):
etͥnam. Itane etiã ista nõ clamat: tanta¬
in occisione orus occĩditur. xp̃c de quo in
eungłio dicitur. Ecce agnus d̾i. ecce qui
collit pecc̃a mundi. Prohibent᷑ qͥ pascha
faciunt ossa frang̾e: nõ franguntur ĩ
cruce ossa dñi. Atcestatur eu̾ngłista hĩc
ẽẽ dictum. Os eius nõ cõminuetis. San¬
gune illinunt᷑ postes. ut ꝑnities de¬
pellatur. signant᷑ signo dñice passionis
in frontib ppłi. ad tutelam salutis. Da¬
tur ibi lex qͥnquagesimo die post actum
to d̾i. dicit dñs de spũ scõ. in digito dei
eicio demonia: et clamat faustus ołis
clausis nichil se in illis litt̾is inuenisse.
aut̃ mirum si ocłos ht̃ ad legendum.
et cor ad intelligendũ nõ ht̃. qui positꝰ᷑
aute ostium clausũ diuiti secren ñ fi¬
de pietatis pulsat. S elatione impieta¬
tis insultat: plane ita sit. ita fiat: iustũ
est eñi. Claudatur suꝑbis ianua salutis
ueniat mansuetus quẽ docet dñs uias

Expanded text:
aeternam. itane etiam ista non clamant? tantaaeternam. itane etiam ista non clamant? tantain occisione ouis: occiditur Christus, de quo in euangelio dicitur: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi prohibentur qui pascha faciunt ossa frangere: non franguntur in cruce ossa domini; attestatur euangelista hinc esse dictum: os eius non comminuetis. sanguine inliniuntur postes, ut pernicies depellatur: signantur signo dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutis. datur ibi lex quinquagesimo die post actum to dei: dicit dominus de spiritu sancto: in digito dei eicio daemonia. et clamat Faustus oculis clausis nihil se in illis litteris inuenisse, autem mirum, si oculos habet ad legendum et cor ad intellegendum non habet, qui positus ante ostium clausum diuini secreti non fide pietatis pulsat, sed elatione impietatis insultat? plane ita sit, ita fiat; iustum est enim. claudatur superbis ianua salutis, ueniat mansuetus, quem docet dominus uias
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs ꝑ desertũ. baptizati om̃s nõdũ pe¬
fruentes ꝓmissa pat̾a. s qd̾ ñ uident
sꝑando. et ꝑ patĩam expectando. tanq
in deserto sunt: et illic laboriose. et p¬
culose tẽptatõnes. ne reu̾tant᷑ corde in
egyptũ. Neo ibi tamen xp̃c deserit. nã
et illa columna ñ recedit. Et amare as̃
ligno dulcescunt: quia inimici ppłi sig¬
no crucis xp̃i honorificato mansuescunt
Et duodecim fontes. septuaginta paln
arbores irrigantes. apłicam gr̃am pro¬
gurant: ppłos in septenario numo dẽc¬
plato rigantem. ut ꝑ septiforme sp̃c do¬
num legis decalogus ĩpleatur. Et hos
tis intercludere molitus uiam. extensi
et morsus mortiferi serpentũ. Exalto
ꝙ respecto eneo serpente sanant᷑. Qued
u̾ibis ip̃ius dñi declaratur. Sicut exaltauit
inquit moyses serpentẽ in deserto. sic exal¬
tari oportet filuim hominis. ut om̃is qui
credit in eum nõ ꝑeat s habeat iuitam

Expanded text:
populus per desertum: baptizati omnes nondum pepopulus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non vident sperando et per patientiam exspectando, tanquam in deserto sunt, et illic laboriose et periculose tentationes ne revertantur corde in Aegyptum, nec ibi tamen Christus deserit, nam et illa columna non recedit. Et amarae aquae ligno dulcescunt, quia inimici populi, signo crucis Christi honorificato, mansuescunt, et duodecim fontes, septuaginta palmae arbores irrigantes apostolicam gratiam praefigurant populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiformis spiritus donum legis Decalogus impleatur. Et hostis intercludere molitus uiam extensis eratur. et morsus mortiferi serpentum exaltato et respecto aeneo serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, inquit; Moyses serpentem in heremo. sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis, qui cred
Abbreviated transcription (Latin):
talem manducauert̃. et om̃s eundẽ
potum spiritalẽ biberũt. Sibebant
aut̃ de spiritali: seq̃nte petra: petra
aut̃ erat xp̃c. Exponendo unum ĩ ꝙ¬
tera introduxit intellectũ. Si eñĩ ptt᷑¬
xp̃c ꝓpt̾ firmitatẽ: cur nõ ⁊ manpa
xp̃c tanqͣm panis uiuus qui de celo de¬
cendit. quo uere qui uescuntur spiritẽ¬
lit̾ uiuunt Nam illi uet̾em figurs
carnalit̾ accipientes: mortui sũt. So¬
dicit apłs eundem cybũ sp̃italem man¬
du cauerunt. ostendit. et illũ sp̃italt
intelligi in xp̃o: sicut ⁊ potũ. cur spi¬
talem dixiss. aꝑꝑuit. cum subumxi
Petra aut̃ erat xp̃c. Quo aꝑto cuncta
fulserunt. Cur nõ gͦ et nubes. xp̃c. q¬
ñ et columna  Quia ⁊ rectus ⁊ fremu
& fulciens in furmitatẽ nr̃am. ꝑ nogtẽ
lucens ꝑ diem nõ lucens. ut qũi nõ u¬
dent uideant. et qui uident ceci fiant
Rubet ꝙ mare rubrum. baptismꝰ ictig
xp̃i sanguine consecratus. Hostes seq̃n¬
tes a tergo moruint᷑ pcc̃a p̃t̾ita ducit᷑

Expanded text:
tualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Exponendo unum, in caetera introduxit intellectum. Si enim petpropter firmitatem, cur non et manna Christus tamquam panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sdicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauerunt, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo: sicut et potum cur spiritalem dixisset, aperuit. cum subiunxit: petra autem erat Christus; quo aperto cuncta fulserunt. cur ergo non et nubes Christus et columna, quia rectus et firmus et fulciens infirmitatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? rubet et mare rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes seqtes a tergo moriuntur, peccata praeterita. Ducitur
Abbreviated transcription (Latin):
dine carnalis ppłi claudicauit: Quis aliꝰ
lapis positus ad caput iacob ut nomĩa¬
tim quodã modo expͥmeret᷑ etiã unctus
nescit ab unctione appellari: Qui etiã hoc
ip̃m in euͣngłio cõmemorans. et de se figu¬
ratũ aꝑtissime testificans. cũ quendã natha¬
nahelem dixiss u̾e ispłitam in quo dolus
nõ eẽt. et cũ ille tanqͣm lapidem illum ha¬
bens ad caput confessus eum ẽẽt filiũ d̾i
et regem isrł. ista confessione quodã mͦ un¬
guens lapidem idest ip̃m ẽẽ confitens xp̃m
ibi oportune dñs etiã illud cõmemorauit
qd̃ tunc iudit iacob qui ꝑ bñdictõnẽ aꝑ¬
pellatus est isrł. Amen dico uobis ĩqͥt
iudebitis celum aꝑtum. et angłos d̾i as¬
cendentes et descendentes suꝑ filiũ hõis
Hoc eñi isrł uiderat. cũ illum lapidem
ad caput habebat a t̾ra in celum scalas
ꝑ qͣs ascendebant et descendebant angli
dei in quib significati sunt euͣngłiste

Expanded text:
dine carnalis populi claudicauit. quis alius dine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ut nominatim quodam modo exprimeretur. etiam unctus nescit ab unctione appellari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo unguens lapidem, id est ipsum esse confitens Christum — ibi oportune dominus etiam illud commemorauit, quod tunc uidit Iacob, qui per benedictionem appellatus est Israhel. amen dim apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis . Hoc enim Israel viderat, cum illum lapidem ad caput habebat, a terra in coelum scalas, per quas ascendebant et descendebant Angeli Dei . In quibus significati sunt Evangelistae
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓbatos manifestandos. Xp̃m dicitis ab
nes ille pagine iugilant. si eas ꝑscrutari
pietate qͣm ecagitare leuitate malletis. Qis
alius in ab̾raħam exit deterra sua. ꝙ de
cognatõne sua. ut apud exteros ditetur
et locupletetur: nisi qui relicta terra et
cognatione uideoꝵ. unde scd̾m carne̾ na¬
tus est. Apud gentes ita p̃pollet. et p̃ualet
ut uidemus: Qiuis aliuts in ysaac lignũ
sibi portabat ad iustimã. nisi qͥ crucẽ sibi
ad passionẽ ip̃e portauit: Quis alius ari¬
es ĩmolandus inuepre cornib adhebat:
nͥ qui crucis patibulo ꝓ nobis offerendꝰ affi¬
alius in angło cum iacoblustatus. eum
sibi preualentẽ. quasi fortiorẽ infirmi¬
or. uictusq uictorem partim. benedicit. ꝓ¬
tim latitudinẽ femoris eius chaudã redoi¬
dit: nisi qͥ p̃ualere adu̾sum se passus po¬
płm isrł quosdã qui credid̾unt bñdixit ĩ
eis. latitudo aut̃ femoris iacob. ĩ multitu¬

Expanded text:
ad probatos manifestandos. Christum dicitis ab ad probatos manifestandos. Christum dicitis ab nes illae paginae uigilant, si eas perscrutari pietate quam exagitare leuitate malletis. quis alius in Abraham exit de terra sua et de cognatione sua. ut apud exteros ditetur et locupletetur, nisi qui relicta terra et cognatione Iudaeorum, unde secundum carnem natus est, apud gentes ita praepollet et praeualet, ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad uictimam, nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus adfialius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se passus populum Israhel quosdam. qui crediderunt, benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitu
Abbreviated transcription (Latin):
est. Oportet et hereses ẽẽ ut ꝓbati manifesti
siant int̾ uos. Ite nunc et obiectate calum¬
nias uet̾ib lit̾tis sacris. Hoc agite serui cha¬
mite. quib iuluit nudata caro ex qͣ nati
nuntiatus est. uenisset ĩ mundũ. bibisset
de uinea sua calicem. illum qui tͣnsire nõ
potuit: dormiret in passione sua. tanꝙͣ
inebrietate stulticie que sapientior ẽ ho¬
nunib atq ita nudaret᷑ mortalis car¬
nis infirmitas. ꝑ occultũ d̾i consilium
fortior hominib. Quã nisi d̾i u̾bum sus¬
cepiss. nomen om̃ino xp̃ianũ quo ⁊ uoᷤ
głamini nõ eẽt in t̾ris. Uerum hoc agite
ut dixi. irridentur ꝓdice qd̾ nos reu̾ent᷑
honoremus. Utatus uobis eccłia tanqͣm
subditis sibi: ut ꝓbati manifesti fiant in
ta. Ilsꝙ a deo nichil uel qd̾ habitura uel
passura erat. ꝓphete illi tatuerunt: ut ⁊¬
uos ibi locis ur̃is inueniamꝰ in uanitate
pniciosa ad reꝓbos capiendos utili autẽ

Expanded text:
est: oportet et haereses esse, ut probati manifesti est: oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. ite nunc et obiectate calumnias ueteribus litteris sacris; hoc agite, serui Cham; ite, quibus uiluit nudata caro. ex qua nati t a prophetis praenuntiatus est. uenisset in mundum, bibisset de uinea sua calicem illum, qui transire non potuit, dormisset in passione sua tamquam in ebrietate stultitiae. quae sapientior est hominibus; atque ita nudaretur mortalis carnis infirmitas per occultum dei consilium fortior hominibus; quam nisi dei uerbum suscepisset, nomen omnino christianum, quo et uos gloriamini, non esset in terris. uerum hoc agite, ut dixi; inridenter prodite, quod nos reuerenter honoremus: utatur uobis ecclesia tamquam subditis sibi, ut probati manifesti fiant in ea. usque adeo nihil, quod uel habitura uel passura erat, prophetae illi tacuerunt, ut et uos ibi locis uestris inueniamus in uanitate perniciosa ad reprobos capiendos, utili autem
Abbreviated transcription (Latin):
tatur iaphet. ꝙ habitat in domib sem. Ẽt
tamen epistoias apostoloꝵ quib hec oĩa
contestantur tenetis. legitis. p̃dicatis. uli
et uosipõs depictauim .ñ in illa maledã
medietate. cui non est lapis angularis xp̃c:
Quia nͨͦ in illo pariete uos agnoscimꝰ. qui
apłi: nec in isto qui est ex preputio unde
sunt om̃s ex cet̾is gentib in eandẽ uni¬
tatem fid̾i tanqͣm in pace anguli cõcur¬
rentes. S et om̃s qui quoslib nr̃i cano¬
nis libros accipiunt et legunt. ubi xp̃c
mortaliter et natus ꝙ passus ostenditur.
nec tam̃ eandẽ mortalitatẽ in passione
nudatã consociato unitatis sacramento
honorifice uelant: s sine scientia pieta¬
tis et caritatis nuntiant. illud unde oẽs
nati sumus. qmuis int̾ se dissentiant et
iud̃i ab hereticis. et ip̃i heretia alii ab alus:
una tamen conditione seruitutis uel ad a¬
liqͣm attestationẽ uel ad aliqͣm ꝑbatõnẽ
utiles sunt eccłie. Nam et de h̾eticis dc̃m

Expanded text:
tatur Iapheth et habitat in domibus Sem. et tamen epistulas apostolorum, quibus haec omnia contestantur, tenetis, legitis, praedicatis. ubi et uos ipsos deputauerim, nisi in illa maledicta medietate, cui non est lapis angularis Christus? quia nec in illo pariete uos agnoscimus, qui erant et apostoli, nec in isto, qui est ex praeputio, unde sunt omnes ex ceteris gentibus in eandem unitatem fidei tamquam in pacem anguli concurrentes. sed et omnes, qui quoslibet nostri canonis libros accipiunt et legunt. ubi Christus mortaliter natus et passus ostenditur, nec tamen eandem mortalitatem in passione nudatam consociato unitatis sacramento honorifice uelant, sed sine scientia pietatis et caritatis nuntiant illud, unde omnes nati sumus, quamuis inter se dissentiant, et Iudaei ab haereticis et ipsi haeretici alii ab aliis, - una tamen condicione seruitutis uel ad aliquam adtestationem uel ad aliquam probationem utiles sunt ecclesiae. nam et de haereticis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa subiugantis. Ip̃e mͥ innuit ĩ iuir¬
ga moysi. que interra serpens effecta.
eius mortem figurauit a serpente ue
qd̾ posterius ꝑactis iam om̃ib in frne
actionib. ad id qd̾ fu̾at resurgendo reu¬
titur. ub̃i ꝑ uite reꝑatõnem morte cosũ¬
pta nichił serpentis apparet. Nos quog
corpus eius in eadem mortalitate ꝑ lubi¬
ca tempoꝵ uoliuiiuir: s fine nouissi¬
mo uelut cauda scłi ꝑ manũ. idest ꝑ po¬
testatẽ uidicũ. ne ultra ꝓlabat᷑. Apphe¬
sa reꝑabimur: et nouissima inimie
morte destructa. resurgentes in dexcer
d̾i uirga regni erimꝰ. Iam de exitu ir
ex egypto. ñ ego s apłs loqͣtur. Noles¬

Expanded text:
sibi omnia subiugantis. ipse mihi innuit in uirsibi omnia subiugantis. ipse mihi innuit in uirga Moysi, quae in terra serpens effecta eius mortem figurauit a serpente uen- posterius peractis iam omnibus in fine actionis ad id, quod fuerat, resurgendo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumpta nihil serpentis adparet. nos quoque, corpus eius, in eadem mortalitate per lubrica temporum uoluimur, sed fine nouissimo uelut cauda saeculi per manum, id est per potestatem iudicii, ne ultra prolabatur adprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in dextera dei uirga regni erimus. Iam de exitu Israhel ex Aegypto non ego, sed apostolus loquatur: nol
Abbreviated transcription (Latin):
uunt. iam nõ sibi uiuant. S ei quiꝰ peis
mortiuis est resurrexit. Hec in scͥptiuus
sc̃ĩs sõa spestacula quẽ nõ delectant sanã
doctrinam nõ sustinens : Ad fabulas con¬
u̾titur. Et ille quidẽ fabule animas in
qualib corꝑis etate pueriles. uaria quadã
delectatõne sollicitãt sed nos iam eorpus
xp̃i. anoscamꝰ in psalmo riocem nr̃am
et dicamus ei. Narrauerunt mn inrasti
dampnatõnis humane. siue ex aꝑto siue
ex occulto occurrit et reficit. ip̃e michi ex
nõ nulla difficultate inuentõnis sue desẽ¬
deriũ inflãmat. quo id qd̾ ĩuenero fiuide
absorbeam: medullisq recondetũ salub̃¬
ter teneam. Ip̃e mͥ in ioseph inniut. qui
ꝑseq̃ntib et uendentib fr̃ib in egrpto
post labores honorat᷑. Sidicimꝰ eñi laibo¬
res xp̃i inorbe gentiũ. quẽ significabat
egyptus. ꝑ uarias passiones martyrũ:
et nunc iudemus honorẽ xp̃i. in eoden
orbe terrarũ erogatõne frumenti sui

Expanded text:
uiuant, sed ei qui pro eis mortuus est et resurrexit. Haec in scripturis sanctis sancta spectacula quem non delectant, sanam doctrinam non sustinet; ad fabulas conuertitur. et illae quidem fabulae animas in qualibet corporis aetate pueriles uaria quadam delectatione sollicitant. sed nos, iam corpus Christi, agnoscamus in psalmo uocem nostram et dicamus ei: narrauerunt mihi iniustdamnationis humanae siue ex aperto siue ex occulto occurrit et reficit. ipse mihi et ex nonnulla difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, quo id quod inuenero, auide sorbeam medullisque reconditum salubriter teneam. Ipse mihi in Ioseph innuit, qui persequentibus et uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione frumenti sui
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m ꝑ quẽ facta sunt omĩa: descendentes
aut̃ ut eum ĩueniant fc̃m ex muliere.
fc̃m sub lege. ut eos qui sb̾ lege erant re¬
dimeret.In illo eñi scale a t̾ra usq ad ce¬
lum. a ca̾rne usq ad sp̃m : qr in illo car¬
nales ꝓficiendo uelut ascendendo spiri¬
tales fiunt. Ad quos lacte nutriendos
etiam ip̃i sp̃itales descendunt quodã m
cum eis ñ possunt loqui qͣi sp̃italib. s
quasi carnalib. Sic et ascenditur. ⁊ des¬
cenditur suꝑ filiũ hom̃is. filius .N. hõis
sur sũ in capite nr̃o qd̾ est ip̃e saluator

Expanded text:
a; descendentes autem, ut eum inueniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. in illo enim scala a terra usque ad caelum, a carne usque ad spiritum, quia in illo carnales proficiendo uelut ascendendo spiritales fiunt. ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodam modo, cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus: sic et ascenditur et descendentes super filium hominis. filius enim hominis sursum in capite nostro, quod est ipse salu
Abbreviated transcription (Latin):
solis ampliꝰ tumescant. sciant ita signi¬
ficari xp̃m aliqͣndo ꝑ solem. sicut ꝑ leonẽ
ꝑ agnum. ꝑ lapidem. cuiꝰdam sinulitu¬
dinis causã. nõ ꝓprietatis substantia. Iam
u̾o illud qd̃ de uinea. qm plantauit ine¬
briatus noe. nudatus est. in domo sua:
Tunc enĩ nudata est mortalitas carnis
eius iudeis scandalum. gentib stulticia

Expanded text:
solis amplius tumescant, sciant ita signisolis amplius tumescant, sciant ita significari Christum aliquando per solem, sicut per leonem, per agnum, per lapidem cuiusdam similitudinis causa, non proprietatis substantia. Iam uero illud quod de uinea, quam plantauit inebriatus Noe, nudatus est in domo sua, tunc enim nudata est mortalitas carnis eius, Iudaeis scandalum, gentibus stultitia,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑfecta pace spũi corpus adherebit. nul¬
la mortalitatis indigentia uel cõcupis¬
centia resistente. Cur animalia q̃miuis
munda ⁊ ĩmunda in archa fu̾int: tam̃
post egressum dearcha nõ offerunt᷑ d̾o ĩ
sacͥficio nisi munda. Quid deĩde sibi ue¬
lit deo loq̃nte ad noe. et tanqͣm rursus
ab exordio. qr multismodis eandẽ signifi¬
cari oportebat. fugurã eccłie cõmendan¬
te qd̃ ꝓgenies euis benedict᷑ ad implẽ¬
dam terrã: qd̾ dantur eis in escam cun¬
sta animalia. sicut in illo disco petro di¬
qͣsi suffocata in conscientia teneat᷑: sed
habeat tanqͣm effusionẽ ꝑ confessionẽ
Qd̃ testamentũ posuit d̾s int̾ se ꝙ hõies
atq omnẽ animã uiuam ne ꝑdat eam
diluuio. arcum qui apparet in nubib
qui nunqͣm nͥ de sole resplendet. Illi eni
ñ ꝑeunt diliuuo seꝑati aib eccł̃ia. qui in
ꝓpħis et om̃ib diuinis sc̃pturis tanqͣm

Expanded text:
et perfecta pace spet perfecta pace spla mortalitatis indigentia, 292 vel concupiscentia resistente. Cur animalia, quamvis munda et immunda in arca fuerint, tamen post egressum de arca non offeruntur Deo in sacrificio, nisi munda? 33. Quid deinde velit sibi, Deo loquente ad Noe, et tanquam rursus ab exordio? Quia multis modis eam significari oportebat figuram Ecclesiae, commendante, quod progenies ejus benedicitur, ad implendam terram, quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro diquasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tanquam effusionem per confessionem. Quod testamentum posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio, arcum qui apparet in nubibus , qui nunquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt diluvio separati ab Ecclesia, qui in Prophetis et omnibus divinis Scripturis tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑactis sexcentis annis aꝑitur arche te¬
ctum. et tanqͣm reuelatur qd̾ erat ab¬
sconditũ sacramentũ.cur uicesima sep¬
tima die scd̃i mensis dicitur siccasse t̾¬
ra tanqͣm finita ess tã baptiz andine¬
cessitas ĩ nuni̾o dierũ qͥnquagesimo
et septimo. Ip̃e est eñi dies scd̾i mensis
ucesimꝰ septimus. qui numer̃ ex illa
conuinctione sp̃c ⁊ corꝑis septies octo¬
nos habet uno addito ꝓpt̾ unitatis uinculũ
Cur de archa coniuncti excant. qͥ disiuncti
intrau̾ant: sic enĩ dictum erat qd̾ intra¬
uit in archam noe. et filii euis. uxor eiꝰ ⁊
uxores filioꝵ eius. Seorsũ uiri seorsum
femine cõmemorate sunt. In hoc eñi tẽ¬
pore huiꝰ sacramenti caro concupiscit.
adu̾sus spm̃. et sp̃c adu̾sus carnẽ. Exe
unt aut̃ noe. ⁊ uxor eius. ꝙ filii eius. et
uxores filioꝵ eus. nũc coniuncte cõme¬
morati mascłi ⁊ femine. qr in fine scłi
atq in resurrectione iustoꝵ om̃imoda

Expanded text:
peractis sescentis annis aperitur arcae teperactis sescentis annis aperitur arcae tectum et tamquam reuelatur, quod erat absconditum sacramentum? cur uicesima septima die secundi mensis dicitur siccasse terra: tamquam finita esset iam baptizandi necessitas in numero dierum quinquagesimo et septimo. ipse est enim dies secundi mensis uicesimus septimus, qui numerus ex illa coniunctione spiritus et corporis septies octonos habet uno addito propter unitatis uinculum. cur de arca coniuncti exeant, qui disiuncti intrauerant. sic enim dictum erat. quod intrauerit in arcam Noe et filii eius et uxor eius et uxores filiorum eius: seorsum uiri, seorsum feminae commemoratae sunt. in hoc enim tempore huius sacramenti caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnunt autem Noe et uxor ejus, filii ejus et uxores filiorum ejus: nunc conjuncti commemorati masculi et feminae, quia in fine saeculi, atque in resurrectione justorum, omnimoda
Abbreviated transcription (Latin):
rus uitam que in hoc mundo agit᷑ sig¬
nificat. Deniq post septem dies dimissa
ꝓpt̾ illam septenariã oꝑatõnem sp̃ita¬
lem. olyue fructuosũ furcłm retulit.
quo significaret ñ nullos etiã extͣ eccle¬
siam baptiratos. si eis pinguedo non
defu̾t caritatis. posteriore temꝑe qͣsi
uesꝑe. more columbe tanqͣm in osculo
pacis. ad unitatis societatẽ posse ꝑduci
Qd̃ post alios septẽ dies dimissa reu̾sa
nõ est: significat finem scłi. qͣndo erit
sc̃oꝵ requies. nõ adhuc in sacram̃to spei
quo in hoc tempore consociatur eccłia ꝙͣ¬
diu bibitur qd dexp̃i lat̾e manauit. s
iam in ip̃a ꝑfcõne salutis et̾ne. cũ tra¬
ditur regnum deo ⁊ pat̾. ut in illa ꝑ¬
spicua contẽplatione ĩ cõmutabił u̾ita¬
tis nullis myst̾iis corꝑalib egeamus
Niis longum est. ut uel tam breuit᷑
quã hec cucurri cuncta contingã. cur
sexcentesimo et uno anno uite noc. id

Expanded text:
rus uitam, quae in hoc mundo agitur, sigrus uitam, quae in hoc mundo agitur, significat. denique post septem dies dimissa, propter illam septenariam operationem spiritalem, oliuae fructuosum surculum rettulit, quo significaret nonnullos etiam extra ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit caritatis, posteriore tempore quasi uespere in ore columbae tamquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. quod post alios septem dies dimissa reuersa non est, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur ecclesia, quamdiu bibitur, quod de Christi latere manauit, sed iam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum deo et patri. ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis ueritatis nullis mysteriis corporalibus egeamus. Nimis longum est, ut uel tam breuiter quam haec cucurri, cuncta contingam: cur sescentesimo et uno anno uitae Noe, id est
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ tñscendit omnẽ scentiã suꝑboꝵ
Septem qͥppe et octo coniuncta: qͥndecum
fiunt. Et qr septuaginta a septẽ ⁊ octo¬
ginta ab octo denominant᷑: coniuncto
utroq numero centũ qͥnquaginta dieb
exaltata est aqua. eandẽ cõmendans nob̃.
atꝙ confirmans altitudinẽ baptismi in
consecrando nouo honune. ad tenendam
quietis resurrectõnis fidem. Qd̃ post dies
qua draginta emissus coruus nõ est reu̾sꝰ.
aut aquis utiq int̾ceptus. aut aliqͦ super¬
natante cadauere illectus significat ho¬
mines ĩmundicia cupiditatis tet̾rimos
et ob hoc ad ea que foris sunt in hoc mũ¬
do nimis intentos. aut rebaptirtri aut
ab his quos pret̾ archam. idest p̃t̾ eccł̃iã
baptismus occidit. seduci ⁊ ten̾i. Qd̃ colũ¬
ba emissa nõ inuenta requie reu̾sa est:
ostendit ꝑ nouũ testamentũ reqͥẽ scĩs
in hoc mundo nõ ẽẽ ꝓmissam. Post qua¬
draginta enĩ dies emissa est: qui nume¬

Expanded text:
mentum transcendit omnem sapientiam superborum. mentum transcendit omnem sapientiam superborum. septem quippe et octo coniuncti quindecim fiunt. et quia septuaginta a septem et octoginta ab octo denominantur, coniuncto utroque numero centum quinquaginta diebus exaltata est aqua, eandem commendans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quadraginta emissus coruus non est reuersus, aut aquis utique interceptus aut aliquo supernatante cadauere inlectus. significat homines inmunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, nimis intentos aut rebaptizari aut ab his, quos praeter arcam. id est praeter ecclesiam baptismus occidit. seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. post quadraginta enim dies emissa est; qui nume
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑfecti reqͥescunt: ibi quoꝙ illuis qua¬
drature numerꝰ iterat᷑. Nam uicesima
septima die scd̾i mensis cõmendatũ Ẽh
sacramentũ. et rursus uicesima et septi¬
ma die. mensis septimi. eadẽ cõmendatõ
cõ firmata est: cũ archa reqͥ euit. Qd̾ eñi
ꝓmutitur in spe: hoc exhibetur ĩ re. Por¬
ro qr ip̃a septima requies cum octaua
resurrestione coniungit᷑: neq eñi reddi¬
to corꝑe finitur requies ciue post hanc¬
uitam̃ excipit scõs: s potius totũ hõi¬
nem ñ adhuc spe. s iam ip̃a re om̃i ex
ꝑte.et spiritus ⁊ coꝑis ꝑ fc̃a ⁊ ĩmorta¬
li salute renouatum. iñ et̾ne uite mu¬
nus assimut: qr gͦ septima requies cũ
octaua resurrectione coniungitur ĩ hoc
sacramento regen̾atonis nr̃e idest in ba¬
puismo altum ꝓfundumꝙ myst̾ium ẽ
quindecum cubitis suꝑcreuit aqua exce¬
dens altitudinẽ montiũ. idest hoc sacra¬

Expanded text:
quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quaquia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur: nam vigesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum; et rursus vigesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confirmata est, cum arca requievit: quod enim promittitur in spe, hoc exhibetur in re. Porro quia ipsa septima requies cum octava resurrectione conjungitur: neque enim reddito coruitam excipit sanctos, sed potius totum hominem non adhuc spe, sed iam re ipsa omni ex parte et spiritus et corporis perfecta inmortali salute renouatum in aeternae uitae munus adsumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungitur. et hoc in sacramento regenerationis nostrae, id est in baptismo, altum profundumque mysterium est: quindecim cubitis supercreuit aqua excedens altitudinem montium, id est hoc sacra
Abbreviated transcription (Latin):
paratus ad om̃e opus bonũ÷ et intret ĩ fa¬
bricam scãm. qr et scd̾s mensis anni sexcẽ¬
tesimi quo intrat noe marcham. eandẽ
senariã etatem significat. Duo eñi m̃ses
sexagenario numero concludunt᷑. A sena
lia et sexcenties. et quiqͥd deinceps ĩ ma
iorib sũmis ꝑ eundẽ articulũ numerus
in infinita incrementa consurgit. Et esõ
uicesimus et septimus dies mensis com¬
memoratur. ad eiusdem quadrature signifi¬
catõnem ꝑtinet. que iam in quadratis lig¬
nis exposita est. s hic eiudentius qr nos ad
om̃e opus bonum ꝑatos. idest qͦdam mͦ
conquadratos. trinitas ꝑficit. ĩ memoria qͣ
d̾m recolimus. in intelligentia qͣ cognosci¬
mus. in uoluntate qua diligimꝰ. tria eñi
ter. et hoc ter fiuint iuginti septẽ. qui est
num̾i ternarii quadratus. Qd septimo m̃¬
se archa sedit. hoc est requieuit: ad illã
septimã rtquiem significatio recurrit. Et

Expanded text:
paratus ad omne opus bonum et intret in faparatus ad omne opus bonum et intret in fabricam sanctam: quia et secundus mensis anni sescentesimi. quo intrat Noe in arcam. eandem senariam aetatem significat. duo enim menses sexagenario numero concluduntur; a senarlia et joribus summis per eumdem articulum numerus in infinita incrementa consurgit. CAPUT XIX. Et quod vigesimus et septimus dies mensis commemoratur; ad ejusdem quadraturae significationem pertinet, quae jam in quadratis lignis exposita est. Sed hic evidentius, quia nos ad omne opus bonum paratos, id est; quodam modo conquadratos trinitas perficit: in memoria, qua Deum recolimus; in intelligentia, qua cognoscimus; in voluntate, qua diligimus. Tria enim ter, et hoc ter, fiunt viginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. Quod septimo mense arca sedit, hoc est, requievit ; ad illam septimam requiem significatio recurrit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualet ad salutem. ẜ ualet potiꝰ ad ꝑni¬
ciem. Qd̾ quadraginta dieb et quadra¬
guita noctib pluit. qr om̃is reatus pcc̃oꝵ
qui in decem p̃ceptis legis admittit᷑. ꝑ un¬
uisum orbom t̾rarũ qui qͣtuor ꝑtib cõ¬
tinetur. decem qͥppe quater ducta qͣdra¬
guita fiunt: siue ille reatus qd̾ ad dies
ptinet. ex rerum ꝓsꝑitate siue qd̃ ad no¬
ttes ex reoũ adu̾sitate contractus sit: sat¬
mento baptismi celestis abliutur. Qd̾
noe qͥngentoꝵ erat annoꝵ. cũ ei locut᷑
est dñs. ut archam sibi faceret. et sexcen¬
tos agebat annos cum s̃ eam eet ĩgress
unde intelligitur ꝑ centũ annos archa fabrica¬
ta: qͥd aliud hic iudentur centum anni sig¬
nificare. nisi etates singłas scłi : Inde ista
sexta etas. que completis qͥngentis usq
ad sexcentos significatur. in manifestatõe
eungłica eccliam construit. Et ideo qͥ sibi ad
uitam consulit. sit uelut quadratũ lignũ

Expanded text:
non ualet ad salutem, sed ualet potius ad perninon ualet ad salutem, sed ualet potius ad perniciem. quod quadraginta diebus et quadraginta noctibus pluit: quia omnis reatus peccatorum, qui in decem praeceptis legis admittitur, per uniuersum orbem terrarum, qui quattuor partibus continetur — decem quippe quater ducta quadraginta fiunt — siue ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate siue, quod ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est dominus, ut arcam sibi faceret, et sescentos agebat annos, cum in eam esset ingressus — unde intellegitur per centum annos arca fabricata — quid aliud hic uidentur centum anni significare nisi aetates singulas saeculi? unde ista sexta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euangelica ecclesiam construit; et ideo qui sibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum lignum,
Abbreviated transcription (Latin):
iuunt᷑. et octauus et pͥmus est. Qd̾ archa
collecta ad unum cubitũ desuꝑ cõsũmat᷑
sicut eccłia corpus xp̃i in unitate collecta
sublimatur et ꝑficitur. Unde ip̃e dicit ĩ eu̾n¬
głio. Qui mecum nõ colligit spargit. Qd
aditus ei sit alat̾e. nemo qͥppe intrat ĩ ec¬
cłiam. nisi ꝑ sacramentũ remissionis pct̃o
Hoc aut̃ de xp̃i lat̾e aꝑto manauit. Qt
infi̾ora arche bicamerata ⁊ tricam erata
construuntur sicut ex om̃ib gentib uelbi¬
ꝑtitam mułtitudinẽ congregateccłia pp̃
ideo arche inferiora ista dicta sunt. qr ĩ hac
t̾rena urta est. diu̾sitas gentiũ. ĩ sũmo ã¬
nos in uno cubito desuꝑ celesti unitatr
sus est noc in archam fc̃m est diluuiũ: t
in spe future quietis q̃ septimo die signi¬
ficata est. baptiramur. Qd̾ pret archam
om̃is caro qͣm t̾ra sustentabat. diliuuo
consumpta est: quia. p̃t̾ eccłie societatẽ
aqua baptismi. qͥmius eadem sit. nõ solũ

Expanded text:
uuntur, octauus et primus est. Quod arca uuntur, octauus et primus est. Quod arca conlecta ad unum cubitum desuper consummatur: sicut ecclesia corpus Christi in.unitatem conlecta sublimat et perficit. unde dicit in euangelio: qui mecum non conligit, spargit. quod aditus ei fit a latere: nemo quippe intrat in ecclesiam nisi per sacramentum remissionis peccatorum; hoc autem de Christi latere aperto manauit. quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur: sicut ex omnibus gentibus uel bipertitam multitudinem congregat ecclesia pideo arcae inferiora ista dicta sunt, quia in hac terrena uita est diuersitas gentium, in summo anos in uno cubito desuper coelesti unitate sus est Noe in arcam, factum est diluuium: quia in spe futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur; quod praeter arcam omnis caro, quam terra sustentabat, diluuio consumta est: quia praeter ecclesiae societatem aqua baptismi, quamuis eadem sit, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
in axcha conludunt᷑. sic om̃s gentes qͣs
etiã petro de monstratus discus ille sig¬
nificat. eccłia continet: qd̃ munda et
ĩmunda ibi sunt animalia. sic ĩ ecc̃a
sacramentis. et boni et mali u̾santꝰ. Qd̾
septena sunt munda. et bina ĩmunda.
ñ quia pauciores sunt mali q̃m boni: s
quia boni seruant unitatẽ sp̃c in uin
ra in septiformi oꝑatõne cõmendat. sa¬
pientie et intellectus. consilu et fortitu¬
qui fiunt quadraginta nouem. uno addi¬
to cõsummat᷑. Propt̃ qd̃ dictum est. Studẽ¬
tes seruare unitatẽ sp̃c. in uincło pacis. ma¬
li aut̃ in binario num̾o adscismata faci¬
les. et qͦdammͦ diuisibiles ostendunt᷑. Qd̾
ip̃e noe cũ suis octauiᷤ num̾atur: qr ĩ xp̃o
spes resurrectionis nr̃e aꝑꝑuit. qͥ octauo
die idest post sabbati septimũ pͥmo a mor¬
tius resurrexit. qui dies a passione t̾cius.
ĩnum̃o aut̃ dierũ qui ꝑ omne tempꝰ uol¬

Expanded text:
in arca clauduntur: sicut omnes gentes, quas in arca clauduntur: sicut omnes gentes, quas etiam Petro demonstratus discus ille significat, Ecclesia continet. Quod et munda et immunda ibi sunt animalia : sicut in Ecclesiae Sacramentis et boni et mali versantur. Quod septena sunt munda, et bina immunda : non quia pauciorequia boni seruant unitatem spiritus in ra in septiformi operatione commendat sapientiae et intellectus, consilii et fortituqui fiunt quadraginta nouem, uno addito consummatur: propter quod dictum est: studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. mali autem in binario numero ad schismata faciles et quodam modo diuisibiles ostenduntur. quod ipse Noe cum suis octauus enumeratur: quia in Christo spes resurrectionis nostrae adparuit, qui octauo die, id est post sabbati septimum primo a mortuis resurrexit; qui dies a passione tertius, in numero autem dierum, qui per omne tempus uol
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m misit: quo corda credentiũ dilata¬
uit. Qd̃ trecentis cubitis longa est. ut se
xies qͥnquaginta compleant᷑. sicut sex e¬
tatib omne huiꝰ scłi tempꝰ extenditur. ĩ
ꝑ eiłngłium diffamatus. Qd eius altitu¬
do tringuita cubrtis surgit: quẽ nume¬
rũ decies ht̃ in trecentis cubitis longitu¬
do: qi xp̃c est alntudo nr̃a qui triginta
annoꝵ etatem gerens. doctrinam eus¬
głicam consecrauit. contestans legem ñ
se uenisse soluere.s implere.Legis autẽ
cor in decem p̾ceptis agnoscitur. unde
decies tricenis arche longitudo ꝑficit᷑.
unde et ip̃e noe ab adam decimus cõpu¬
tatur. Qd̃ bitumine glutinant᷑ arche
ligna intͥnsecus et extͥnsecus. ut ĩ com¬
page unitatis significetur colerantia
caritatis ne scandalis eccłiam tẽptanti
iunctura et soluatur uincłm pacis sst
.ii. bitumen feruentissimũ. et uolen¬
tissimũ gluten. significans. dilectionis
ardorem : ui magna fortitudinis ad te¬
rantem. Qd̃ cuncta animaliũ genera

Expanded text:
m misit, quo corda credentium dilatavit . Quod trecentis cubxies quinquaginta compleatur, sicut sex aetatibus omne hujus saeculi tempus extenditur, in per Evangelium diffamatus. Quod ejus altitudo triginta cubitis surgit, quem numerum decies habet in trecentis cubitis longitudo: quia Christus est altitudo nostra, qui triginta annorum aetatem gerens, doctrinam evangelicam consecravit, contestans Legem non se venisse solvere, sed implere . Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur: unde decies tricenis arcae longitudo perficitur; unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur . Quod bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus : ut in compage unitatis significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantijunctura, et solvatur vinculum pacis. Est enim bitumen ferventissimum et violentissimum gluten, significans dilectionis ardorem, vi magna fortitudinis ad terantem. CAPUT XV. Quod cuncta animalium genera
Abbreviated transcription (Latin):
credunt. quẽ mortuũ fuisse nõ credunt
Nam qͦm᷑ mortuũ fuisse credunt: quẽ mor¬
tale corpꝰ habuisse nõ credunt: Nos fuit̃
nõ illis tanqͣm eius xp̃i qui fallax fuit: s
eius qͥ om̃ino ñ fuit fallacib p̃dicatorib
p̾dictũ a ꝓpħis. p̾dicatũ ab apłis. p̾dicatõi
sue testimonia ex lege et ꝓpħis adhiben¬
tib. sicut ĩnumabilib locis ostendunt
Qd̾ paulus breuissime u̾issimeq cõplexꝰ
dixit et testamenta. et legis constitutõnem.
et ꝓmissiones ⁊̾ De quo ꝓmissiones: nisi de
xp̃o Qd̃ breuit̾ alio loco det̾minat: cum
de xp̃o loquitur dicens. Quotqͣt eñi sũt ꝓ¬
missiones d̾i: in illo etiã. Dicit mn paulus
ifrłitarũ ẽẽ legis constitutõnẽ dicit etiã¬

Expanded text:
credunt, quem mortuum fuisse non credunt? credunt, quem mortuum fuisse non credunt? Nam quomodo mortuum fuisse credunt, quem mortale corpus habuisse non credunt ? Nos autem non illis tamquam eius Christi, qui fallax fuit, sed eius, qui omnino non fuit, fallacibus praedicatoribus dictum a Prophetis, praedicatum ab Apostolis, praedicationis suae testimonia ex Lege et Prophetis adhibentibus, sicut innumerabilibus locis ostendunt. Quod Paulus brevissime verissimeque complexus dixit, et Testamenta, et Legis constitutionem, et promissiones ? De quo promissiones, nisi de Christo? Quod breviter alio loco determinat, cum de Christo loquitur dicens: Quotquot enim sunt promissiones Dei, in illo etiam . Dicit mihi Paulus, Israelitarum esse Legis constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
intesligunt moysen. nisi tnͣsierint ad
xp̃m: ñ qualem sibi finxerũt. s qualẽ pa¬
tres hebrei ꝓphetauerũt. Sic eñi idem apł
ait. Cum aut̃ tͣnͣsieris ad dñm: aufẽtur
uelamen. Neq eñi mirũ est qd̃ resurgẽ¬
ti xp̃o ⁊ dicenti. oportebat ĩpleri omĩa que
scͥpta sunt in lege moysi. et ꝓpħis ⁊ psal¬
mis de me. nolunt isti tredere. qͣndoquidẽ
ĩmisicordi cuidam diuiti. cum apud infe¬
ros torq̃retur. et pet̾et inde muti aliquẽ
ad fr̃es suos a quo doc̾ent᷑. ne et ip̃i uenirẽt
in illũ locum tormentoꝵ. Hoc eñĩ ei dic¬
tum est. Babent ibi moysen. et ꝓph̾as au¬
diant illos. Et cum ille dixiss nõ eos cre¬
dituros: nisi aliqͥs resurrexiss a mortu¬
is:uerissime Rnsum est. Si moysen ⁊
ꝓphas ñ audiunt: nec siqͥs a mortuis re¬
surrex̾it credent. Quappt̾ isti ñ audien¬
tes moysen ⁊ ꝓph̾as. nͨ solũ a mortuis
rexisse nõ credint. Quomͦ eñi resurrexisse

Expanded text:
intellegunt Moysen, nisi transierint ad intellegunt Moysen, nisi transierint ad Christum, non qualem ipsi finxerunt, sed qualem patres Hebraei prophetauerunt. sic enim idem apostolus ait: cum autem transieris ad dominum, auferetur uelamen. neque enim mirum est, quod resurgenti Christo et dicenti: oportebat inpleri omnia, quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmis de me, nolunt isti credere, quandoquidemerit inmisericordi cuidam diuiti, cum apud inferos torqueretur et peteret inde mitti aliquem ad fratres suos, a quo docerentur, ne et ipsi uenirent in illum locum tormentorum. hoc enim ei dictum est: habent ibi Moysen et prophetas. et cum ille dixisset non eos credituros, nisi aliquis resurrexisset a mortuis, uerissime responsum est: si Moysen et prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent. quapropter isti non audientes Moysen et prophetas non solum a mortuis rexisse non credunt. Quomodo enim resurrexisse
Abbreviated transcription (Latin):
isti solent imꝑitia furiosa. Cedant gͦ auc¬
toritati aplice. que laudans atq cõmen¬
dans isrłitarũ excellentiã etiã hoc enu¬
merauit qd̃ eoꝵ sit legis constitutõ. Que
si mala eẽt nõ utiq in eoꝵ laude ponere¬
tur. Si aut̃ xp̃m nõ predicaret: ñ ip̃e doꝰ
dic̾et. Si crederetis moysi: crederetis ⁊ mͥ.
De me eñi ille scͥpsit. Nec post resurrnẽ
sic ei attestaretur dicens. Oportebat ĩple¬
ri omĩa que scͥpta sunt in lege moysi:
et ꝓpħis. et psalmis de me. S qr mani¬
chei alium xp̃m p̃dicant. nõ eum quẽ
p̃dicauerunt apsi. s suũ poriũ fallacẽ
fallacit̃. cuiꝰ falsitatis sectatores cõgru¬
ent̃. et ip̃i mentiuntur. nisi qd̾ impudẽ¬
ter sibi credi uolunt. cum se mentientis
discipłos ẽẽ ꝓfiteantur: contigit eis qd̃
de ip̃is infidelib iudeis dicit apłs. Cum
legitur moyses: uelamen est suꝑ cor eoꝵ
Neq eñi aufert᷑ hoc uelamen ꝑ qd̃ nõ

Expanded text:
isti solent inperitia furiosa. cedant ergo aucisti solent inperitia furiosa. cedant ergo auctoritati apostolicae, quae laudans atque commendans Israhelitarum excellentiam etiam hoc enumerauit, quod eorum sit legis constitutio. quae si mala esset, non utique in eorum laude poneretur; si autem Christum non praedicaret, non ipse dominus diceret: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit, nec post resurrectionem sic ei adtestaretur dicens: oportebat inpleri omnia, quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmis de me. Sed quia Manichaei alium Christum praedicant, non eum, quem praedicauerunt apostoli, sed suum proprium fallacem fallaciter, cuius falsitatis sectatores congruenter et ipsi mentiuntur, nisi quod inpudenter sibi credi uolunt, cum se mentientis discipulos esse profiteantur: contigit eis, quod de ipsis infidelibus Iudaeis dicit apostolus: cum legitur Moyses, uelamen est super cor eorum; neque enim auferetur hoc uelamen, per quod non