comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Us ⁊ uor & rationabile
dilectissimi. uerȩ pietatis obsequium
rificȩ ea quȩ ad salutẽ nrãm gesta sũt
celebrare: uocante nos ad hanc deuo¬
tionem ipsa recurrentiũ tẽpoꝵ lege.
quȩ nob̾ post diem in quo coȩteriurs
patri filius dĩ natꝰ ex uirgine est: bre¬
i interuallo epyphaniȩ intulit festũ.
ni ueneratione recolitur ad orata in
exordiis suis saluatoris in fantia. per
ipsa originalia documenta ꝓbaretur
ueri in ipso hominis orta natura. Hoc
est enĩ qd̃ iustificat impios. hoc est qđ
pͣeccatorib facit scõs: si in uno eodẽq
te omĩa scła in forma dĩ ȩqualis est
patri: humanitas qua in nouissimis
dieb in forma serui unit᷑ ẽ homini. Ad
roborandam ergo hanc fidem. quȩ cõ¬
tra omnes premumebat᷑ errores: ex
magna factum ẽ diuni pietate con¬
silii. ut gens in longinqua orientalis
plagę regione cõsistens. quę spectan¬
doꝵ siderum arte pollebat: signum
nati pueri qui suꝑ omnẽ isrł essoe

Expanded text:
ustum et rationabile, dilectissimi, verae pietatis obsequium rifice ea quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei natus ex Virgine est, brevi intervallo Epiphaniae intulit festum, ni veneratione recolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia documenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est quod ex peccatoribus facit sanctos, si in uno eodemquete omnia saecula in forma Dei aequalis est Patri; humanitas, qua novissimis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, quae spectandorum siderum arte pollebat, signum nati pueri qui supra omnem Israel esset
Abbreviated transcription (Latin):
equalitas naturalis. Magnum eni
bonum est nocere nõ nosse: & ad ma¬
ligna nõ sapere. Quia in ferre iniu¬
riam. mundi huius prudentia est.
Nemini aũt malum ꝓmalo reddere. xp̃i¬
anȩ ẽ equanimitatrs infantia. Ad
hanc uos dilectissimi similitudnem
paruuloꝵ. mysterium uos hodiernȩ
festiuitatis inuitat: & hanc uob̾ humi¬
litatis formam. ad oratus amagis puer
saluator insinuat. Qui ut imitatoribus
suis quid głȩ panir& ostender&: ortus
sui tẽpore ȩditos martyrio cõsecauit.
sionis. A metur ergo humilitas. & om̃iᷤᷤ
a fidelib uetetur elatio. Alter alterum
sibi preferat. & nemo quod suum est
querat: sed qd̾ alterius. Ut cum in oĩbꝰ
abundauerit effectus beniuolentiȩ:

Expanded text:
aequalitas naturalis. Magnum enim 139 aequalitas naturalis. Magnum enim 139 bonum est nocere non nosse et maligna non sapere: quia inferre ac referre injuriam, mundi hujus prudentia est; nemini autem malum pro malo reddere, Christianae est aequanimitatis infantia. Ad hanc vos, dilectissimi, similitudinem parvulorum mysterium hodiernae festivitatis invitat; et hanc vobis humilitatis formam adoratus a magis puer Salvator insinuat: qui ut imitatoribus suis quid gloriae pararet ostenderet, ortus sui tempore editos martyrio consecravit: sionis. Ametur igitur humilitas, et omnis a fidelibus vitetur elatio. Alter alterum sibi praeferat, et nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius: ut cum in omnibus abundaverit affectus benevolentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli in ter sẽ ut ait eugłista disqui¬
rerent. quis eoꝵ ess& maior in regno cȩ¬
loꝵ: uocauit paruulum. & statuit eum
inmedio eoꝵ & dixxit. Amen dico uob̾.
nisi cõuersi fueritis & efficiamini sic̃
paruuli: nõ intrabitis in regnũ cęloꝵ.
Q uicumq ergo humiliauerit se siẽ puer
suscepit & animo & corpore. Amat. xp̃c
in fantiam: humilitatis magistiam. in¬
nocentiȩ regulam: mansuetudinis for¬
mani. Amat xp̃e in fantiam. ad quam
sit tam mira cõfessio. & in puerilem
gradum qua nob̾ mutatione redeun¬
dum sit. docent nos beatus priuluᷤ
& dicat. Nolite pueri effici sensibuᷤ.
sed malitia ptriuili estote. Nõ ergo
ad lubriea infantiȩ. & ad ꝑfecta nobis
primordia reuertendum ẽ: sed aliqͥd
quod etiam graues annos doceat inde
sumendum ẽ: uelox commutationũ
transitꝰ. eitꝰ ad pacem recursus. Nulla
memoria offensionis: nulla cupidi¬
tas dignitatis. Amor sociȩ dilectioĩ:

Expanded text:
discipuli ejus inter se, ut ait evangelista, disquidiscipuli ejus inter se, ut ait evangelista, disquirerent quis eorum major esset in regno coelorum: vocavit parvulum, et statuit eum in medio eorum, et dixit: Amen dico vois, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Quicumque ergo humiliaverit se sicut puer suscepit et corpore. Amat Christus infantiam, humilitatis magistram, innocentiae regulam, mansuetudinis formam. Amat Christus infantiam, ad quam sit tam mira conversio, et in puerilem gradum qua nobis mutatione redeundum sit, doceat nos beatus Paulus, et dicat: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Non ergo ad ludicra infantiae et imperfecta nobis primordia revertendum est, sed aliquid quod etiam graves annos deceat, inde sumendum, ut velox sit commotionum transitus, citus ad pacem recursus: nulla sit memoria offensionis, nulla cupiditas dignitatis; amor sociae communionis,
Abbreviated transcription (Latin):
l igitur om̃ipotens ds̃
ecusam nr̃am nimis malam. humilitatis
priuilegio bonam fecit: & ideo destrue¬
xit/ mortem & mortis aueborem. quia
om̃ia quȩ persecutores intulere nõ re¬
nuit: sed obȩdiens patri. crudelitates
seuientium mitissima lenitate tolerauit:
quantum nos humiles. quantum oportae
esse pacientes. qui siquis laboris in eidi¬
mus. numquã nisi merito nr̃õ sustinemꝰ:
Quis enĩ głabit᷑ Estum se habere cor:
ant mundum se esse a peceato. & dicen¬
te beato iohanne si dixerimus quia
peccatum nõ habemus. nõ ipsos seduci¬
mus. & ueritas in nob̾ nõ est: Quis inue¬
nietur ita immunis aculpa. ut in eo nõ
habeat uel iusticia quod arguat. uel
miscłia quod remittat: Unde tota
dilectassimi xp̃ianȩ sapientiȩ disciplina
nõ in abundantia uerbi. nõ mastueia
disputandi. neq in appetitu laudis &
głe: sed muera & uoluntaria humili
matris usq ad supplitium erucis. ꝓom̃i
fortitudine & elegit & docuit. Nam eũ

Expanded text:
 igitur omnipotens Deus  igitur omnipotens Deus causam nostram nimis malam humilitatis privilegio bonam fecit, et ideo destruxit mortem et mortis auctorem, quia omnia quae persecutores intulere non renuit, sed obediens Patri crudelitates saevientium mitissima lenitate toleravit; quantum nos humiles, quantum oportet esse patientes, qui si quid laboris incidimus, numquam nisi nostro merito sustinemus! Quis enim gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? et dicente beato Joanne: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; quis invenietur ita immunis a culpa, ut in eo non habeat vel justitia quod arguat, vel misericordia quod remittat? Unde tota, dilectissimi, Christianae sapientiae disciplina, non in abundantia verbi, non in astutia 138 disputandi, neque in appetitu laudis et gloriae, sed in vera et voluntaria humilitmatris usque ad supplicium crucis, pro omni fortitudine et elegit et docuit. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
impensa medicina. Nec immerito cum
tres magos ad oindum tħm noui side¬
ris claritas de duxiss&. nõ eum imper¬
antem demonib. nõ mortuos suscitan.¬
tem. nec cȩeis uisum. aut clauꝰ is gressũ.
aut mutis eloquium reformantemꝰ. uel
in aliqua diuincirum uirtutũ actione
uiderut. sed puerum silentem. quietũ.
& submatris sollicitudine cõflitutum.
In quo nullum quidem appanre depotes¬
tate signum: sed magnum prebetur de
humilitate miraculum. Ipsa itaq speci¬
es sacrȩ infantiȩ. cui se ds̃ dĩ filius ap¬
tarat: predicationem aurib intiman¬
dam oculisq gerebat. & quod adhue
tus iam docebat. T ota enim uictoria sal¬
uatoris quȩ & diabolum suꝑauit & mũ¬
dum. humilitate est cepta : humilitate ẽ¬
ne finiuit. Nec puero tolerantia pessiomꝰ.
nec passuro defuit mansuett ᷤ puerilis.
Q uia unigenitus dĩ. sub unti maiestatis
suȩ inclinatione suscepit ut & homo uel¬
la nasci: & ab hominib posso oceidi:¬

Expanded text:
impensa medicina. Nec immerito, cum impensa medicina. Nec immerito, cum tres magos ad adorandum Jesum novi sideris claritas deduxisset, non eum imperantem daemonibus, non mortuos suscitantem, non caecis visum, aut claudis gressum, aut mutis eloquium reformantem, nec in aliqua divinarum virtutum actione viderunt; sed puerum silentem, quietum, et sub matris sollicitudine constitutum; in quo nullum 137 quidem appareret de potestate signum, sed magnum praeberetur de humilitate miraculum. Ipsa itaque species sacrae infantiae, cui se Deus Dei Filius aptarat, praedicationem auribus intimandam, oculis ingerebat, ut quod adhuc ria Salvatoris, quae et diabolum superavit et mundum, humilitate coepta, humilitate ne finivit; nec puero tolerantia passionis, nec passuro defuit mansuetudo puerilis: quia unigenitus Dei Filius sub una majestatis suae inclinatione suscepit, ut et homo vellet nasci, et ab hominib
Abbreviated transcription (Latin):
c Moxia rerum ab humani
generis saluatore gestarum.
magnam nob dilectissimi con¬
fert utilitatem: si quȩ ueneramur credita.
suscipiamus imitandai. In dispensationib
enim saeramentoꝵ xp̃i. & uirtutes sũt gr̃ȩ.
& incitamenta doctrine: ut quẽ cõfitemur
fidei sp̃u. oꝑum quoq sequamur exemplo.
Nam etitm ipsa primordici. quȩ dĩ filius ꝑ
inaitrẽ uirginem nascendo sirscepit: ad pro¬
uectum nr̃e pietatis instituit. Simul enim
appar& cordib rectis. in una eademq per¬
sona & humana humilitas: & diuina ma¬
i estas. Quem cunȩ testant᷑ in fantem. cȩlũ
& celestiai suum loquunt᷑ auctorem. Puer
Et genitricis gremio cõtinetiare: qui nullo
fine cocludit᷑. Sed in his nr̃oꝵ uulnerum
est curatio: & nr̃e deiectionis est erectio.
Quia nisi inunũ tanta  xͥ ͤ i  cõuenir&:
recõciliari dõ naitura humana nõ posset:¬
e gem ergo uiuendi.
remedia nob̾ nr̃a sanxerunt. Et inde
data est morib forma: unde mortuis ẽ

Expanded text:
moria rerum ab humani generis Salvatore gestarum, magnam nobis, dilectissimi, confert utilitatem, si quae veneramur credita, suscipiamus imitanda. In dispensationibus enim sacramentorum Christi, et virtutes sunt gratiae, et incitamenta doctrinae: ut quem confitemur fidei spiritu, operum quoque sequamur exemplo. Nam etiam ipsa primordia, quae Dei Filius per matrem Virginem nascendo suscepit, ad provectum nos pietatis instituunt. Simul enim apparet cordibus rectis in una eademque persona et humana humilitas, et divina majestas. Quem cunae testantur infantem, coelum et coelestia suum loquuntur auctorem. Puer et genitricis gremio continetur, qui nullo fine concluditur. Sed in his nostrorum vulnerum est curatio, et nostrae dejectionis erectio: quia nisi in unum tanta diversitas conveniret, reconciliari Deo humana natura non possetegem ergo vivendi remedia nobis nostra sanxerunt: et inde data est moribus forma, unde mortuis est
Abbreviated transcription (Latin):
laudem interra. lurauit dñs indextera
sua. & inbrachio fortitudinis suȩ: Si de¬
dero triticum tuum ultra cibum inimi¬
cis tuis. & si biberunit filii aliem uinũ
tuum in quo laborastiQuia qui cõgrega¬
bunt illud comedent. & laudabunt
dñm: & qui cõportant illud bibent in

Expanded text:
um Dei. » Juravit Dominus in dextera sua, et in brachio fortitudinis suae: Si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis, et si biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti. Quia, qui congregant illud comedent, et laudabunt Dominum, et qui comportant illud, bibent in
Abbreviated transcription (Latin):
in sola natura hominis ess& editꝰ. cui
suꝑnȩ militiȩ famularet᷑ occursus. Sed
hȩc atq alia huimodi. paueis tune ui.¬
dentur in notusse ꝑsonis: quȩ ad cogna¬
tionẽ maxiȩ uirginis. uel ad scĩ ioseph
familiam ꝑtinebant. Hoc cũt signum
qd̾ magos in longinquo positos & effi¬
cuciter mouit. & ad dñm iħm ꝑseueran¬
ter atraxit: illus sine dubio gr̃ȩ sacram̃

Expanded text:
in sola natura hominis esset editus, cui in sola natura hominis esset editus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc autem signum, quod magos in longinquo positos et efficaciter movit, et ad Dominum Jesum perseveranter attraxit, illius sine dubio gratiae sacr
Abbreviated transcription (Latin):
Iodiernam festiuitatem dilectissi¬
mi. apparitio dñi & saluatoris nr̃i sic̃
nostis illustrat: & hic ille est dies. quo
ad agnoscendum ad orandumq dĩ filiũ
tres magos preuia stella ꝑduxit. Cuiuꝰ
facti memoriam. merito placuit honore
annuo celebrari: ut dum euangłica
hystoria in cessabiliter recensetur. semꝑ
se̾ intelligendum sensib inferat saluti¬
ferum mysterium: per in signe nuracu¬
uimꝰ. ꝑrecesserant quidẽ multa docium̃ta.
manifestis in ditiis declararent: siue
cum beata uirgo maria fecundandã
se sp̃u scõ. p̃arituramq dĩ filium cui¬
diuit & credidit: siue cum ad saluta¬
tionẽ ipsius. in utero helisab&h nõdũ
natus ioħes ꝓphetica exultatione cõ¬
motus: quasi etiam intra matris uis¬
cera iam clamar&. ecce agnus dĩ ecce
qui tollit peccata mundi: uel cum ortũ
dñi angło nunciante. pastores cȩlestis
exercitus sũt claritate cireundati: ut
nõ am̃bigerent de maiestate pueri. quẽ
erant in p̾rese uisuri : nec putarent qđ

Expanded text:
odiernam festivitatem, dilectissimi, apparitio Domini et Salvatoris nostri, 128 sicut nostis, illustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, manifestis indiciis declararent, sive cum beata Maria Virgo fecundandam se Spiritu sancto, parituramque Dei Filium audivit et credidit, sive cum ad salutationem ipsius in utero Elisabeth nondum natus Joannes prophetica exsultatione commotus est , quasi etiam intra matris viscera jam clamaret: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; vel cum ortum Domini angelo nuntiante pastores coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant in praesepe visuri; nec putarent quod
Abbreviated transcription (Latin):
fãs lem̃i auidistis. cęli rege nato.
rex terre turbatus ẽ.Quia imirism
terrena altitudo cõfunditur: ciãn cel¬
situdo cȩlestis aperitur. Sed querendy
nob̾ est: quidnam sit quod redempto¬
re nato. pastorib in iudea angłs ap¬
paruit: atq a d orandum hune ab ori¬
ente magos nõ angłs sed stella ꝑduxit.
Quia uidelic& iudeis tamquam ratione
utentib. rationale animal idest angłs
predicare debuit: gentiles uero quia uti
ratione nesciebant. ad cogno scendum

Expanded text:
simi, audistis, coeli Rege nato, rex terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, ratpraedicare debuit. Gentiles, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum
Abbreviated transcription (Latin):
ta & odio habita. & nõ erat qui per te
transir&: ponamte in suꝑbiam scłoꝵ:
generationẽ. Et sugges lac gentium. &
mamilla regum lactab̾is. Et scies quia
ego sum dñs saluans te: & redemptor tuuᷤ
fortis iacob. Hȩc dicit dñs. Cõuer

Expanded text:
ta et odio habita et non erat qui per te transiret. Ponam te in supervia seculorum: generationem. Et sugges lac gentium: et mamillas regum lactaberis. Et scies quia ego Dominus salvans te: redemtor tuus forti
Abbreviated transcription (Latin):
mini dñi dĩ tui: & scõ isrł quia głificauit
re. Et ȩdificabunt filii ꝑegrinoꝵ muros
tuos: & reges eoꝵ ministrabunt tibi. In
in dignatione enim mea ꝑeussite. & in re¬
conciliatione mea misertus sum tui.
Et aꝑient᷑ porte tuȩ iugit̃. die ac nocte
nõ claudent᷑: ut afferatur ad te fortitu¬
do gentium & reges er ꝑ adducantur.¬

Expanded text:
ui: et sancto Israel qui glorificavit te. Et edificabunt filii peregrinorum muros tuos: et reges eorum ministrabunt tibi. In indignatione autem mea percussi te: et in reconciliatione mea misertus sum tui. Et aperientur porte tue jugiter: die et nocte: et non claudentur. Ut auferatur a te fortitudo gentium:
Abbreviated transcription (Latin):
apparusse dicit᷑. Apparuit aũt. nõ tam
ocłis hominũ quã saluti. Nam si priꝰ natꝰ
exuirgine ocłis carnalib uidebat᷑. tamen
nõ apparebat: quia uirtutem adhuc fidei
acies ignorabat. Unde iuders ꝑ ꝓpħam
dicit᷑. Uidentes uidebitis: & nõ uidebitis.
hoc est saluatorem quẽ ocłis corporalibus
cernerent. sp̃ałi lumine nõ uiderent. Post¬
en eñi quã diuinitatẽ suã mirabilib decla¬
rauit. humanis mentib tanquã noiurs
& in opinatꝰ apparens: ocłos quosdam
cordis in fudit ut cognoscer& sensus: quẽ
nõ cognouit aspect᷑. Unde fit: ut nos

Expanded text:
apparuisse dicitur. Apparuit autem non tam apparuisse dicitur. Apparuit autem non tam oculis hominum quam saluti. Nam et si prius natus ex Virgine oculis carnalibus videbatur; tamen non apparebat, quoniam virtutem ejus adhuc fidei acies ignorabat. Unde Judaeis per prophetam dicitur: Videntes videbitis, et non videbitis . Hoc est Salvatorem, quem cernerent oculis, spirituali lumine non viderent. Postea enim quam humanitatem suam mirabilibus declaravit, humanis mentibus tanquam novus et inopinatus apparens, oculos quosdam cordis infudit, ut cognosceret sensus, quem non cognovit aspectus. Unde fit ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s lem̃i. quod uotis nr̃is uota succe¬
dunt. quod gaudiis gaudia cumulantur.
Ecce enim adhuc natalis dñiei solemnitate
benedient. Quaim ius igit᷑ gentilis lic& ua.¬
nȩ numerus ad solemnitatẽ letetur. ꝓpt̃
diuersitatem dñoꝵ suoꝵ: tom̃ plures nob̾
festuutates prestat unius dĩ uisitatio. quã
illis multoꝵ demonũ suꝑsticiosa psump.¬
tio. Nam sic̃ eos ueritate religionis uincimꝰ:
hodie ꝓcuramꝰ gaudia. quer& aliquis. quid
interpretetur hoc uerbum. Seilic& quia
ȩpyphania grece. latine dicit᷑ apparere.
E rgo quia tunc primũ apparuit saluator mũ¬
di. ipsa dies eodem uocabulo epyphania¬
est nuncupata Q uomꝰ auĩt apparuent. re¬
quiramꝰ. Nõ quod minundo ante nõ fueri.
cum mundus ꝑ ipsum factus sit: sed quod
tunc primum signis atq miraculis. credẽ¬
tium cordib ds̃ xp̃c illuxerit: & intene.¬
brosas coscientias hominũ fidei splendor
ad uenerit. Cum igit᷑ ds̃ ubiq sit & uni¬
uersa possideat: tanquam nõ uisus antea

Expanded text:
rissimi, quod votis nostris vota succedunt, quod gaudiis gaudia cumulantur; ecce enim adhuc natalis Dominici solebenedicat. Quamvis igitur gentilis licet vane, numerosa solemnitate laetentur propter diversitatem deorum suorum; tamen plures nobis festivitates praestat unius Dei visitatio, quam illis multorum daemonum superstitiosa praesumptio. Nam sicut eos veritate religionis vincimus, hodie procuramus gauinterpretetur hoc verbum, scilicet quia Epiphania Graece, Latine dicitur apparitio. Ergo quia tunc primum apparuit Salvator in mundo, ipsa dies eodem vocabulo Epiphania nuncupata est. Quomodo autem apparuerit, requiramus; non quod in mundo ante non fuerit, cum mundus per ipsum factus sit; sed quod tunc primum signis atque miraculis credentium cordibus Deus Christus illuxerit, et in tenebrosas conscientias hominum fidei splendor advenerit. 419 Cum igitur Deus ubique sit, et universa possideat, tanquam non visus antea
Abbreviated transcription (Latin):
uat uoces. Quib ita accendimur & doce¬
mur. ut nob̾ natuutatem dñi. qu a uerbũ
caro factum est nõ tam preteritã recolere:
quam presentem udeamur inspicere.Quod
sius. quia uerba diuinit̾ edita: cordis
aure seruamus. Tanquã & in hodierna
cuitate dauid. Cuius predicationis sumi¬
tati. exultatio innumembiliũ ungitur
angłoꝵ: ut excellentius fier& testimoniũ
cui militiȩ cȩlestis multitudo cõcinen&e.¬
& inhonorem dĩ una benedietione dicen¬
tium gła in excelsis dõ. & in terra pax
hominibus bonȩ uoluntatis
Dei engo gła est: exe matre uirgine .xp̃i
nascentis infantia. Et reparatio humami
generis. merito in laudem sui refertur
auctoris: quia & ipse beate mariȩ missꝰ
a dõ gabriel angłs dixerat. Sp̃e sẽs suꝑ¬

Expanded text:
uvant voces, quibus ita accendimur et docemur, ut nobis Nativitatem Domini, qua Verbum caro factum est , non tam praeteritam recolere, quam praesentem videamur inspicere. Quodsumus, quia verba divinitus edita cordis aure servamus, tamquam et in hodierna civitate David . Cujus praedicationis summitati exsultatio innumerabilium jungitur angelorum ut excellentius fieret testimonium, cui militiae coelestis multitudo concineret in honorem Dei una benedictione dicentium: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Dei ergo gloria est ex matre Virgine Christi nascentis infantia, et reparatio humani generis merito in laudem sui refertur auctoris: quia et ipse beatae Mariae missus a Deo Gabriel angelus dixerat: Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
lumen cordis iustificntꝰ accepit. Cõiunc¬
tus itaq stephano: factus ẽ ouis exlupo
Et ecce nunc paulus cum stephano lȩ¬
tatur. cum stephano xp̃i caritate ꝑfrui¬
tur: cum stephano exultat. cum stepha¬
no regnat. Quo eñi precessit stephanus
trucidatus lapidib pauli: illic secutuᷤ
est prulus aduitus orationib stephani.
lus de stephani occisione cõfundit᷑. sed
stephemꝰ de peuili cõsorcio gratulat᷑: qm
caritas mutroq lȩtatur. Karitas quippe in
stephano suꝑaiuit sȩuitiam uideoꝵ: cari¬
tas in paulo cooꝑuit multitudinẽ pecca¬
toꝵ. Et caritas in utroq parit̾ regnum
meruit possidere celoꝵ. cooꝑante dño¬

Expanded text:
lumen cordis justificatus accepit. Conjunclumen cordis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo. Et ecce nunc Paulus cum Stephano laetatur, cum Stephano Christi claritate perfruitur, cum Stephano exsultat, cum Stephano regnat. Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. ione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit possidere coelorum. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
sertim qm̃ in istis duob militib xp̃i:¬
geminũ nob̃̾ monstrat᷑ salutis inditiũ.
Utͦ siquis bonus est. initet᷑ ꝑseuerantiã
caritatis in stephano: qui aut malus ẽ.
sectetur exemplum correctionis in pau¬
lo. Et qui bonus est ęquitatẽ usq ad
finem teneat: qui aut̃ malus est. qua¬
tocus a sua ꝑuersitate discedat. llec
bonum hominẽ presumptio uisticie fa¬
ciat negligentem: nec malũ iniqͥtatis
cõsideratio faciat desꝑantem. Sedille
bonum fortiter teneat ne ꝑdat: iste
malum celeriter deserat: ne & ipse¬
ꝑeat. Bonus tuneat ne cudat: malis
conetur ut surgat. Quisqͥs ergo maluᷤ
est: cum peiulo ꝓsternat᷑ in malo. &
cum eoerigatur in bono. Q m̃ & ille ce¬
cidit malus: & surrexit bonus. Pros¬
tratus ẽ iniquus: & erectus est iustuᷤ.
Cecidit seuissimus ꝑ secutor: & surrexit
ueridicus predicator. Cadens lumen
corporis impius ꝑdidit: surgens aũt

Expanded text:
sertim quoniam in istis duobus sanctis sertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malum iniquitatis consideratio faciat desperantem, sed ille bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem
Abbreviated transcription (Latin):
gentia iudictbitur. Qui aũt ꝓ eo non
orauerit: de ꝑnitie cõdempnabitur.
Quo circt fãs si quando aliquis ꝓemimȩ
salute corripitur: nõ asꝑnat̃ acciprat
monita caritatis. Nec presentem tristi¬
eiam suȩ uoluntatis attendat: sed cõsi¬
den& quid utilitatis acquirait. Id enro
eñĩ arguit᷑. ut a praurs oꝑib corrigat᷑.
Nec cum uid& correptionem aliqua aus
teritate uerboꝵ feruere: estim& cari.¬
tatem in corde frigescere. Sic enĩ iuigi¬
l& in ore correptio: ut in corde nõ dor¬
mitte oratio. Ae ꝑ hoc inutroq peccan¬
ti cõsulte prospieit᷑. ut dum homo cor¬
reptus de peccato cõ funditur: & amulis
om̃ib sepriret᷑. & ꝑ orationem dõ mise¬
iunte saluet᷑. Nam & scã scriptura di
eit. Qm̃ quem diligit diis corripit. fla¬
gellat cuĩt omnẽ filiũ que recipit. Xp̃i
ergo curitate cõpulsi. & bonos horte¬
mur ut in bono ꝑmaneant: & maloᷤ
cõpellamus ut a malo discedant. Pre¬

Expanded text:
gentia judicatur; qui autem pro eo non gentia judicatur; qui autem pro eo non oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scrip corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: prae
Abbreviated transcription (Latin):
exciudiri meriut lenitas: quia sine ca¬
ritate nõ fuit in correptione seueritas.
Hac ꝑhoc siue orando siue corripien¬
do. caritatem beatus stephanus reser¬
uauit: quia utrobiq salutem errantiũ
cogitabat. Et inditio scẽ orationis. oste¬
ndit increpationẽ illam no fuisse odii:
sed amoris
oc aũt faciens. & presentibꝰ caritatẽ
beatus martyr exibuit: & utile nimĩ
exemplum poteris reliquit. Demonstrau¬
it enĩ geminam ȩccłasticȩ dispensationiᷤᷤ
industriam: ut ad corrigendum euilib&
peccantis errorem. nõ desit in ore corre¬
ptio: sed ad dm̃ ꝓ eo supplex effundat᷑
oratio. Ut qui malum fecit. ꝑ increpa¬
tionem de malis oꝑib cõfundatur: & ꝑ
orationem apud dm̃ ad iuuetur. Ae sie
ipsa caritas. & in ore iustieram son&
ut errantẽ corrigat: & in corde patien¬
tram seru&. ut ꝓ errante orationem
puro affectu dilectionis effundat. Q ui
enim errantem nõ corripuerit. de negli¬

Expanded text:
audiri meruit lenitas, quia sine caaudiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione severitas: per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negli
Abbreviated transcription (Latin):
urgine: dilectionis uirtus inuicta per.¬
tyris mente. nõ potuit xp̃i caritas tanto
seuientiũ agmine suꝑari. Stephaus
ergo ut nominis sui coronã meruisset
acciꝑe: caritatem ꝓ urmis habebat. & ꝑ
ipsam ubiq uncebat. ꝑ caritatem dei
seuientib uideis nõ cessit: ꝑ caritatem
ꝓximi ꝓ lapidantib intercessit. Per
caritatem dĩ arguebat errantes ut cor¬
rigerent᷑: ꝑ caritatẽ ꝓxximi ꝓlapidantibꝰ
orabat ne punirentur. Heairitas uirtute
subnixus: uicit saulum crudelit̾ seuien¬
tem. Et quem habuit in terra ꝑsecutorẽ.
incęlo meruit hab̾e cõsortem. Ipsa sc̃a
& indefessa caritas. desiderauit orando
acquirere: quos nequiuit monendo cõ
cum eoꝵ in eredulitatem arguendo cor¬
riꝑ&. Absit hoc ab animo martyris.
ad cęli palatium festinantis. Ipsa enim
scã caritas firmam seruauit moratione
patientiam: quȩ engendo tenuit incor¬
reprione censuram. Et ideo in oritione

Expanded text:
virgine, dilectionis virtus invicta pervirgine, dilectionis virtus invicta pertyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convcum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
uod est engo tam magnũ atq in suꝑa¬
bile genꝰ armoꝵ. quo munitꝰ seuien¬
tes nõ reꝑeutiens sed patiens suꝑaret.
in suꝑ occisus aulam cęlestis regni uiuus
& coronatus intrar& : ꝓeul dubio mu
uenire nõ potuit. Magnum quippe dona¬
tuium suis militib attulit. quo eos non
solum copiose ditauit: sed etum adcer¬
tandum inuictissime cõfortauit. Attulit
namq donũ caritatis. quo ꝑducer& ho¬
mines ad cõsortium ditatis. Quod ergo
aitulit: erogauit. Nec sibi ali quid minuit.
sed mirabiliter & suoꝵ fidelium pauꝑiẽ
ditauit: & in deficientib thesauris plenꝰ
de terris eleuauit ad cȩlum. Karitas quȩ
precessit in rege: ipsa subsoquent̃ refulsit
mmilite. Oad miranda ubiq potentia
saluatoris. o predicanda in desinent gñ
redemptoris. Ostendit inmatre uirgini¬
tatis ȩt̾̃nȩ miriculum : demonstrauit in
martyre inuictȩ caritatis inditium. in¬
tegritas quippe intemerata ꝑmansit in

Expanded text:
Quod est ergo tam magnum atque insuperaQuod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, quo munitus saevientes non repercutiens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munnis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenusde terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Solus descendit dñs. ut multos
eleuar&. humiliauit se rex nr̃. ut su¬
os milites exaltar& Qui eñi corpori
suo uirginis prepeuauit uterum ipse
martiri: suo aꝑire dignat᷑ꝰ ẽ celũ. Dñs
iħs xp̃c angusticais intrare nõ dedignat᷑
est uteri: ut animam stephani latitudo
susciꝑa& cęli. Necessariũ uob̾ est frĩs¬
agnoscere: quib armis precinetꝰ stepha¬
nus. seuitiã iuideoꝵ potuit suꝑare: ut
ita meruiss& feliciter triũphare. Neq
enim parui pendenda sũt: talis uirtu.
talisq triumphus. Haud uero uilibuᷤ
armis potuit prenuniri: qui a multis
nõ potuit suꝑari. In uictȩ namq in eo
enituit in signe uirtutis: quia nec fie¬
mentium sęuitiã formidauit. nec lapi¬
demtiũ ictib deuicta succubuit. Usq
ãdeo enim inter frem̃tes ꝑmansit intre¬
pidus: & int̾ lapidum fuit cruciamenta
securus. ut in eredulitatem iudeoꝵ fiden¬
ter anguer&e: & benignus ꝓlapidantibus
exoraret:

Expanded text:
tem. Solus descendit Dominus, ut multos tem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dignatus est coelum. Dominus Christus angustias intrare non dedignatus est uteri, ut animam Stephani latitudo susciperet coeli. 2. Necessarium nobis est, fragnoscere quibus armis praecinctus Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i natalem: hodie cȩlebramũ
triumphalem militrs passionem. Heri
eni rex nr̃ traben carnis indutus. de
aula uteri urginalis egrediens usita¬
re dignatus est mundum: hodie miles
detabnaculo carceris exiens. trium¬
phator migiiuit ad cȩlos. Ille sempitĩnȩ
dĩtatis magͥestatȩ reseruata. seruile
tentoriũ carnis assumens huius scłi eã¬
pum pugnaturus intrauit: iste depositꝰ
corruptibilibꝰ corporeis indumentis. ad
cȩli palatium ꝑhenniter regnaturus
escendit. Ille descendit curne uelatuᷤ.
iste ascendit sanguine coronatus. As¬
cendit iste lapidantib uideis: quia
ille descendit gritulantib amngłis. Gła
in excelsis dõ heri scĩ angłi cantantes
exultauerunt: hodie stephanũ lȩxateᷤᷤ
in suum cõsorcium susceperunt: heri
añs ex iuit deutero uirginis: hodie ser¬
uiis ⁊egressus ẽ de ergustulo carnis. Heri
inlutus. Heri presepis angustia xp̃m
portauit in fantem: hodie unmensitas
coli suscepit stephanum triumphan¬

Expanded text:
ri Natalem: hodie celebramus triumphalem militis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis exiens, triumphator migravit ad coelum. Ille, sempiternae deitatis majestate servata, servile cinctorium carnis assumens, in hujus saeculi campum pugnaturus intravit; iste depositis corruptilibus corporis indumentis, ad coeli palatium perenniter regnaturus ascendit. Ille descendit carne velatus, iste ascendit sanguine laureatus. Ascendit iste lapille descendit laetantibus angelis. Gloria in excelsis Deo heri sancti angeli exsultantes cantaverunt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphan
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sic̃ apłs ait. nõ accepistis sp̃m seruitu¬
us iterum intimore: sed accepistis sp̃m
adoptionis filioꝵ. in quo clamamꝰ abba
pater. Dignum eñi est atq cõueniens. ut
testantis pertris uoluntas: ab ad optuus fi¬
liis impleatur. Et dicente apło. si com¬
patimur: & congłificabimur. sint humi¬
litati xp̃i comparticipes: qui sũt future
głȩ coheredes. Honoret᷑ infantia sua dñs.
nec ad dĩtatis referant᷑ in uiriã exordia:
& inc rementa corporea. Qm̃ naturȩ in¬
cõmutabili. nec addidit aliquid natura
nr̃a : nec minuit. Sed qui in similitudinẽ
carnis peccati dignatꝰ est hominib esse
conformis. in unitate deitatis pat ꝑma¬

Expanded text:
 accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Dignum est enim atque conveniens, ut testantis Patris voluntas ab adoptionis filiis impleatur; et dicente Apostolo, Si compatimur, et conglorificabimur , sint humilitatis Christi comparticipes, qui sunt futuri gloriae cohaeredes . Honoretur in infantia sua Dominus, nec ad Deitatis referantur injuriam exordia et incrementa corporea: quoniam naturae incommutabili nec addidit aliquid nostra natura, nec minuit; sed qui in similitudine carnis peccati dignatus est hominibus esse conformis, in unitate Deitatis Patri perma
Abbreviated transcription (Latin):
Sed obeata lactentium gła. quȩ xp̃o
ingressum & exitum. principium
& occasum. Ut ipsis possit uno tp̃re
ut dixi cõtingere. & nascendo ingre¬
di mundum. & de dicare martirio
trata coronat. Fiunt ꝓ xp̃o irctores.
qui etate fuerant coequales. fiunt
in quam in fantes sine certamine for¬
tes: sine pugna uictores. Norunt uin¬
uictorie cõpotes. qui etuisa fuerant
ȩtatrs imbelles. Nec illa ętas mortẽ
timuit. nec horruit. Timere enĩ non
potuit. quia timere nõ nouit. Trans¬
mittit in fantes in fans cep̃e ad cȩlũ:
ut ferat noua exenia patri. & pri¬
mitias fructuum exhibeat genitori.
Ostendit futuram fecundissimã messẽ
dum in semine tantã exhibo& ub̾tatẽ.
Ri sit sed se derisit hostilis immanitas.
Putabat enĩ destrui posse cõsilium dei.
grãm xp̃i : salutem necessariam mũdi.

Expanded text:
Sed o beata lactentium gloria! quibus Sed o beata lactentium gloria! quibus ingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio trata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vinvictoriae compotes, qui fuerant aetate imbelm, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, putavit turbare posse consilium Dei, gloriam Christi, salutem necessariam mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑: & referunt. U no eñi tempore.
& qui dedeuit cito recipit: & qui acce¬
illi ab infantib referuntura:
tium. Quid delactentiũ laudib ꝓ fere¬
mus: Quoꝵ laudes inuenire nõ possu¬
mus. msi eos ipsos qui laudauerunt
ubi suit: quantam laudem in tulerint
quero. qui loqui nõ nouerant. Neq
eni ȩtas illa poterat nosse quod nat᷑a
nõ nouerat: aut celebrari a talib po¬
terat. quod in stitutio denegabat. Di¬
cunt namq dño laudes. trucidati ab
herode lactentes. Loquunt᷑ sanguine.
quod lingua nõ poterant sonare. Pas¬
sione canunt: quod sermone nõ no¬
uerant. Occisi predicant. quod uiui
nõ poterant. Nec nouum est qd̃ dicit᷑.
ut innocens ȩtas aut dõ referat laude.
aut suas indic& passiones. cũ abel
sanguis e terr clamor ad cȩlum : &
occisoꝵ amimȩ ab altari uociferentur
ad dm̃. Contulit martirium laudem:
quib negauerat natur sermonem.
nõ licuit. Miscent cum dño colloqͥa.
quib cum dño negata sũt uerba.

Expanded text:
sequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acce ejus laudes illi ab infantibus referuntur. tium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint t, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba.
Abbreviated transcription (Latin):
tera. Mysterium trium trinitatis. in
baptismate demonstintur. Dnis bap
filio perhibentis auditur. A ꝑiunt᷑
aũt cęli nõ reseratione elementoꝵ.
sed sp̃alib ocłis: quib & e zechiel in
principio uoluminis sui. aꝑtos eos
ẽẽ cõmemorat. Sedit quoq columba
suꝑ caput iħu : nequis putane uocẽ
patris. ad ioħm factam nõ ad dñm:¬

Expanded text:
. Mysterium Trinitatis in baptismate demonstratur: Dominus baptFilio perhibentis auditur. Aperiuntur autem coeli non reseratione elementorum, sed spiritualibus oculis; quibus et Ezechiel in principio voluminis sui apertos eos esse commemorat. Sedit quoque columba super caput Jesu, ne quis putaret vocem Patris ad Joannem factam, non ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
bo animã meũ. Sta tantum & crede mihi.
quia xp̃c memisit. At ille audiens resti¬
arma ꝓiecit. Tum deinde treme factꝰ. flebat
amarissime. Et accedentis ad se senis genibꝰ
ꝓuoluitur: gemitib & uululatib quibus
poterat satisfaciens. Et uberrimis lacri¬
maꝵ suaꝵ fontibus iterum baptis abat᷑:
occultans solam dexteram suum. Apłs uͦ
iuris iurandi sacramento: se ei a saluato¬
re impetraturum ueniam pollicens: Si¬
mulq genib eĩ ꝓuolutus. atq ipsam dex¬
teram ex euius cedis cõscientia torqueba¬
tur: tanquã iam ꝑ pęnitentiam purgatam
deosculans. ad eccłam reuoent. Et in de¬
sinenter ꝓ eo orationes ꝓfundens: & cum
ipso pariter ducens crebra ieuinia in¬
dulgentiam a dõ quã ei pollienꝰ fuenit ex¬
petebat. Sed & uariis seimonũ cõsolatio¬
nib. uelud quib̾dam precantatiornb effe¬
ros & exterritos eius animos mitigabat.
Nec prius abstitt: quã eum in om̃ib emen¬
datum. etiam eccłȩ p̃ficer&. Prebens ꝑ

Expanded text:
olus: « Sta tantum, et crede mihi, quia Christus me misit. » At ille audiens, restiJam deinde tremefactus flebat amarissime, et accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostolus vero jurisjurandi sacramento se eo impetraturum a Salvatore veniam pollicens, simulque genibus ejus provolutus, atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes fundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo, quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae praefecerit, praebens per
Abbreviated transcription (Latin):
noscunt xp̃m. predieant dñm: nõ que
ꝑ suaisio humana docuenat. sed quẽ di¬
uia pietas innocentib in spubat. Ces¬
sant eni humana. cum diuina tractant᷑.
Quia humana ꝓdesse nõ poterunt. nisi
diuinoꝵ solatio subleuentur. Necesse
est enĩ terrena succumbere: cũ diuina¬
& cȩlestia predicant᷑. Naturalia cõti¬
Erigit᷑ itaq infantium ȩtas in laude. quȩ
delictoꝵ nõ nouerat erimen. Dignus
a dignis uocatur: & innocens innocen¬

Expanded text:
noscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia siErigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocen
Abbreviated transcription (Latin):
senior. & inlacrimis resolutus: ille ait.
or ortuus est. Quomͦ inquit ioħes. uel quali
morte : Dõ auit mortuus est: quia pessimnꝰ¬
latrocinium aggressus ẽ. Deniq nunc:
uib auditis apłs: uestem continuo qua

Expanded text:
et in lacrimis resolutus: «Ille», ait, «mortuus est». «Quomodo», inquit, «uel quali morte?». «Deo», ait, «mortuus est, quia omnlatrocinium aggressus est; et in quodam His auditis a
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝑe capiat. Ac si dixissa aliis uerbiᷤ
Qui potest caꝑe. & se ipsum castiare no¬
luerit: regnum cȩloꝵ nõ possidebit. Et
nos itaq opori& circumcidi: nõ in car¬
ne sed in spũ. Et preputium nr̃m idest
uitium omne ex nobis abscidi: ut simꝰ
sc̃ĩ & immaculati. inmedio nationis
praue & ꝑuersȩ: inter quos luceamus
sicut luminaria in mundo. uerbum
ꝓ nob̾ mortem. ita circumcisionem non
respuit: ut nos spũ cireumcideremur.
qm̃ circumeisione cordis dñs delectat᷑:¬

Expanded text:
capere capiat. Ac si dixisset aliis verbis: Qui non potest capere et se ipsum castrare noluerit, regnum celorum non possidebit. Et nos itaque oportet circumcidi, non in carne, sed in spiritu, et preputium nostrum, id est vitium omne, a nobis abscidi, ut simus sancti et immaculati in medio nationis prave et perverse, inter quos luceamus sicut luminaria in mundum, verbum , ita circumcisionem non respuit, ut nos in spiritu circumcideremur: quoniam circumcisione cordis delectat
Abbreviated transcription (Latin):
tereia resuscitatꝰ.: ascendit ad cȩlos. sedet
ad dexteram patris. Et innatura homi¬
corde medi̾antes. apłi semꝑ memores esto¬
te precepti: qui uniuersos ammon& di¬
cens. Uidete nequis uos decipiat ꝑphi

Expanded text:
tertia resuscitatus, ascendit ad coelos, consedit tertia resuscitatus, ascendit ad coelos, consedit ad dexteram Dei Patris, et in natura homicorde meditantes, apostolici semper memores estote praecepti, qui universos admonet dicens: Videte ne quis vos decip
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi. diabolicaꝵ inspirationum
uirulenta mendatia. Et scientes quod
sempit̾na filii dĩtas. nullo apud patrem
creuit augmento: prudenter aduertite
quod cui naturȩ inadam dictum est.
terra es & in terram ibis: eidem in xp̃o
dicitur sede adextris mers. Scđm illam
naturam qua xp̃e ȩqualis ẽ patri: nũꝗͣ
in fenor fuit unigenitꝰ sublimitate geni¬
toris. Nec temporalis eius ẽ cum patre
gła. qui ẽ inipsa patris dextera. De quã
in exodo dicitir. dexetem tua dñe. gł̃ifi¬
cata ẽ iniuirtute. Et in esaya. Dñe quis
credit auditui nr̃o. & brachium dñi eui
reuelatum est: Assumptus igit᷑ homo
in filium dĩ. sic inunitatem ꝑsonȩ xp̃i
abipsis corporalib ẽ receptꝰ ex ordiis:
ut nec sine dĩtate cõceptꝰ sit: nec sine dei¬
tate editus. nec sine ditate nutritꝰ. Idem
erat inmiraculis. idem in cõtumeliis. Per
humanã infirmitatem cracifixus. mor¬
tuus & sepultus: ꝑ diuinã uirtutem die

Expanded text:
dilectissimi, diabolicarum inspirationum dilectissimi, diabolicarum inspirationum virulenta mendacia, et scientes quod sempiterna Filii Deitas nullo apud Patrem crevit augmento, prudenter advertite quod cui naturae in Adam dictum est, Terra es, et in terram ibis , eidem in Christo dicitur, Sede a dextris meis . Secundum illam naturam qua Christus aequalis est Patri, numquam interior fuit Unigenitus sublimitate Genitoris, nec temporalis est ei cum Patre gloria, qui in ipsa Patris est dextera, de qua in Exodo dicitur: Dextera tua, Domine, glorificata est in virtute ; et in Isaia: Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est ? Assumptus igitur homo in Filium Dei, sic in unitatem personae Christi ab ipsis corporalibus est receptus exordiis, ut nec sine Deitate conceptus sit, nec sine Deitate editus, nec sine Deitate nutritus. Idem erat in miraculis, idem in contumeliis; per humanam infirmitatem crucifixus mortuus et sepultus; per divinam virtutem die