comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut spiritus eius pater deus sine
matre: Ita mater corpori eins nͥgo
sine patre funt. nuscetur deus et
homo: Iter deum atqz homineui me¬
dius coustituitur xpũs: Unde illũ
greci mestine nocant. ut honinez
perd ucere ad deuni posset .i. sid in¬
morlitatem quia sideus tantu
fusset. ut supradictum est. exemp¬
la untutis homini prebere nõ pos¬
set. si homo tantum modo: Non pos¬
set homines ad iusticiam cogere nͥ
auctoritas ac uirtus homine ma¬
ior a crederet: Eniui cum coustet
bus emereri. ut fiat eternus. ca¬
ro quomain terrena est. ideoqz mor¬
talis. copulatum sibi spiritum tͣ¬
hit secum. et ab inmortalitate in¬
ducit ad mortem.: Ergo spiritus qrͣ¬
nis expers dux ẽẽ homini ad in mor¬
talitaten nullo pacto poterat. qm̃
caro impedit spritum quo un nus de¬
umse quatur. Est enim fragilis ⁊
subiecta peccato. pecratum autem
pabulum mortis est: Ita qr id circo
mediator aduenit .i. deus incarue.

Expanded text:
sicut pater spiritus eius deus sine sicut pater spiritus eius deus sine matre, ita mater corporis eius uirgo sine patre. fuit igitur et deus et homo, inter deum atque hominem medius constitutus, unde illum Graeci μεσίτην uocant, ut hominem perducere ad deum posset id est ad inmortalitatem: quia si deus tantum fuisset, ut supra dictum est, exempla uirtutis homini praebere non posset, si homo tantum, non posset homines ad iustitiam cogere, nisi auctoritas ac uirtus homine maior accederet. etenim cum constet bus emereri ut fiat aeternus, caro quoniam terrena est ideoque mortalis, copulatum sibi spiritum trahit secum et ab inmortalitate inducit ad mortem. ergo spiritus carnis expers dux esse homini ad inmortalitatem nullo pacto poterat, quoniam caro inpedit spiritum quominus deum sequatur. est enim fragilis et subiecta peccato, peccatum autem pabulum mmediator advenit, id est Deus in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
ris in becillitateni. nirtutezq in
se recipere cunis doctor est ut eam
Item subiectum ẽe morti et passi¬
onibus cuuctis. quoniami et ĩ pas¬
sioue tolleranda. et in morte sub¬
euuda uirtutis officia uersautur
Que oĩia nt drei consinumatus doc¬
tor perferre debeat ut doceat ipse ꝑ¬
ferri posse. Discant igitur honũes
et intelligant. q uare deus summꝰ
cum legatum ac nuncium suum
iuitteret ad erudiendam preceptis
eum carne indi. et cruciatu a dfi¬
ci. et morte multari: Nam cum ius¬
ticia uulla ẽẽt interra doctorem mi¬
sit quasi inuain legem. ut nouĩ
ac templum nonum conderet. ut
uerum ac pium cultum per ouiẽz
terram. et uerbis et exemplo senn¬
naret. tamen ut certum eẽt a deo
missum non ita illum uasci oportu¬
it. sicut homo uascitur ex morta li
ntroq concretus. sedut appareret
et iam hominem illum ẽẽ celestez.
creatus est sine openi genitoris. ha
bebat enim spiritalem patrem deuz.

Expanded text:
ris inbecillitatem uirtutemque in ris inbecillitatem uirtutemque in se recipere cuius doctor est, ut eam item, subiectum esse morti et passionibus cunctis, quoniam et in passione toleranda et in morte subeunda uirtutis officia uersantur. quae omnia ut dixi consummatus doctor perferre debet, ut doceat posse perferri. Discant igitur homines et intellegant quare deus summus cumitteret, ad crudiendam praeceptiseum carne indui, et cruciatu affici, et morte multari. Nam cum justitia nulla esset in terra, doctorem misit, quasi vivam legem, ut nomen ac templum novum conderet; ut verum ac pium cultum per omnem terram verbis et exemplo seminaret. Sed tamen, ut certum esset a Deo missum, non ita illum nasci oportuit, sicut homo nascitur ex mortali utroque concretus: sed ut appareret etiam in homine illum esse coelestem, creatus est sine opera genitoris. Habebat enim spiritalem patrem deum et
Abbreviated transcription (Latin):
cusacio est. et fateri hommnem ue¬
cesse est sua culpa inustum esse.
qui doctorem uirtutis in eumd̾ du¬
cem non sequatur. Uides ergo
quanto perfeccior sit mortalis doc¬
tor. quia dux ẽẽ mortał potest ꝙͣ
in mortalis. quia pacien ciam doce¬
re non potest quis subiectus pas¬
siombus non est. nec hoc tamen
eo pertinet. ut hominem deo pre¬
feram. sed ut ostendam neqz homi¬
nem perfecta doctrina ẽẽ posse. nͥ
sit idem deus. ut anctoritate celes¬
ti neccessitatem parendi hominib
imponat. neq deum insi morta¬
li corpore induatur. ut precepta
sua satis adimplendo. ceteros pa¬
rendi ueccessita constringat: Li qͥ¬
do gͥ apparet eum qui iite dirx et
iusticie sit magister. corpora lem
eẽ oportere nec aliter fieri posse.
ut sit illius pleua ac perfecta doc¬
trina. habesitq radicem ac fun¬
damentum. stabilis q apud hoĩes
et fixa permaneat. ipsum autez¬
fum autem subire carins et corpo¬

Expanded text:
cusatio est et fateri hominem necusatio est et fateri hominem necesse est sua culpa iniustum esse qui doctorem uirtutis et eundem ducem non sequatur. uides ergo quanto perfectior sit mortalis doctor, quia dux esse mortali potest, quam inmortalis, quia patientiam docere non potest qui subiectus passionibus non est. nec hoc tamen eo pertinet ut hominem deo praeferam, sed ut ostendam neque hominem perfecta doctrina esse posse, nisi sit idem deus, ut auctoritate caelesti necessitatem parendi hominibus inponat, neque deum, nisi mortali corpore induatur, ut praecepta sua factis adinplendo ceteros parendi necessitate constringat. liquido igitur apparet eum qui uitae dux et iustitiae sit magister corporalem esse oportere nec aliter fieri posse ut sit illius plena et perfecta doctrina habeatque radicem ac fundamentum stabilisque aput homines ac fixa permaneat, ipsum autem subire carnis et corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt. quos tollerare carius infir¬
mitas non potest. Doctor itaq uir¬
tutis eciam hanc excusacionem debu¬
it homnibus anferre. ne quis qd
peccat. neccessitati pocius adscribat
quainculpe sue. Ergo ut perfectus
esse possit. nichil ei debet opponi ab
eo. qui docendus est. ut si forte di¬
uerit inpossibilia precipis respon¬
deat: Etce ipse facio. et ego carne
indutus sum cuius est peccare pro¬
prium. et ego eaidem caruem ge¬
ro. et tamen in me peccatum nou
dominatur. Michi opes contemp¬
nere difficille est. quia uiui aliter
non potest mnhoc corpore: Etce et
michi corpus est. et tamen pugno
contra hominem omnem cupidita¬
tatem. non possium pro insticia
uec dolorem ferre nec mortem. qr
fragilis sum: Etce in me dolor ac
mors habet potestatem. et ea ip̾a
que tumes ranco. nt nctorem me
faciam doloris ac mortis. prior
nado per ea que sustineri non pos¬
se pretendis: Si precipientem
se qui non potes. sequere antece dẽ¬

Expanded text:
ferunt, quos tolerare carnis infirferunt, quos tolerare carnis infirmitas non potest. Doctor itaque virtutis etiam hanc excusationem debuit hominibus auferre; ne quis, quod peccat, necessitati potius adscribat, quam culpae suae. Ergo ut perfectus esse possit, nihil ei debet opponi ab eo qui docendus est; ut si forte dixerit: Impossbilia praecipis; respondeat \'ecce ipse facio.\' at ego carne indutus sum, cuius est peccare proprium.\' \'et ego eandem car- nem gero et tamen peccatum in me non dominatur.\' mihi opes contemnere difficile est, quia uiui aliter non potest in hoc corpore: \'ecce et mihi corpus est et tamen pugno contra omnem cupiditatem.\' \'non possum pro iustitia nec dolorem ferre nec mortem, quia fragilis sum.\' \'ecce et in me dolor ac mors habet potestatem et tamen ea ipsa quae times uinco, ut uictorem te faciam doloris ac mortis. prior uado per ea quae sustineri non posse praetendis: si praecipientem sequi non potes, sequere anteceden
Abbreviated transcription (Latin):
carins olstendet. nisi et ipse carue fu¬
erit indutus ut ostendat eciam car¬
nem posse capere nirtuten: Con tu¬
macia redargni nou potest. insi exẽp¬
lo: Nam babere non possunt. que do¬
ceas firmitatem. insi ea prior feceris.
Qma natura hominũ proclus in
uicia inderi nult. non modo cuniue¬
ma. sed eciam cum racione peccare:
Oportet magistru doctoremqz nr¬
tutis honinus in illimũ fieri. ut ñ¬
cendo peccatum doceat hominem m̃¬
ci ab eo posse peccatum. sin uero sit
in mortalis: ex emplum pro pouere
honuni nullo modo potest: Existet
eurn constans aliquis. ac dicet. tu
quid̾ non peccas. quia liber es ab h̃
corpore. non concupiscis. quia i̾uor¬
tali nichil est neccessarium. michi
ueronuultis rebus opus est. ut tue¬
ar hauc nitam. mortem nou tunes.
quia ua lere inte nou potest. Dolorẽ
contempnis. quia nulla in iũpati po¬
test: At ego mortalis utiuiq tĩeo:
quia cruciatus michi grauissimos ĩ¬

Expanded text:
carnis obtendet, nisi et ipse carne fucarnis obtendet, nisi et ipse carne fuerit indutus, ut ostendat, etiam carnem posse capere virtutem? Contumacia enim redargui non potest, nisi exemplo. Nam habere non possunt, quae doceas, firmitatem, nisi ea prior feceris; quia natura hominum proclivis in vitia, videri vult non modo cum venia, sed etiam cum ratione peccare. Oportet magistrum doctoremque virtutis homini simillimum fieri, ut vincendo peccatum, doceat hominem vinci ab eo posse peccatum. Si vero sit immortalis, exemplum proponere homini nullo modo potest. Existet enim constans aliquis, ac dicet: Tu quidem non peccas, quia liber es ab hoc corpore; non concupiscis, quia immortali nihil est necessarium. Mihi vero multis rebus opus est, ut tuear hanc vitam. Mortem non times, quia valere in te non potest. Dolorem contemnis, quia nullam vim pati potes. At ego mortalis utrumque timeo, quia cruciatus mihi gravissimos in
Abbreviated transcription (Latin):
nat hominibus parendi neccessita¬
tem non in aliqua. sed pudore: Et
tamen libertatem relinquat. ut pͥ
mum sit constitutum parentibus.
quia poterant non parere si nellẽt.
et non parentibus penam. quia po¬
terant parere si uellent. quomo¬
do igitur poterit amputari excusa¬
cio. fiͣnit qui docet faciat que docet.
et sit quasi premus. et manum por¬
rigat secuturo: Quem admoduz
autem potest facere que docet. si nõ
sit similis ei quem docet: Nam silis
subiectus sit passioni. potest ei docẽ¬
ti homo sit respondere: bolo quidꝰ ñ
peccare. sed uincor: Indutus sume¬
nim camne fragili et inbecillia. hec
est que concupiscit. que irascitur. q̃
dolet. que mori timet. Ita ducorinu¬
itus. et pecco nou quia nolo s quia
cogor. sencio mie et ipse peccare. sed
ueccessitas fragilitatis inpellit. cͥ
repuguare non possum: Quid ad
hec respondebit preceptor ille iusti¬
cie quomo confutabit. ac redarguet
hominem qui delictis suis excusaciõ

Expanded text:
nat hominibus parendi necessitanat hominibus parendi necessitatem non ui aliqua sed pudore, et tamen libertatem relinquat, ut et praemium sit constitutum parentibus, quia poterant non parere si uellent, et non parentibus poena, quia poterant parere si uellent. quomodo igitur poterit amputari excusatio, nisi ut qui docet, faciat quae docet et sit quasi praeuius et manum porrigat secuturo? quemadmodum autem potest facere quae docet, si non sit similis ei quem docet? nam si nulli subiectus sit passioni, potest ei docenti homo sic respondere: \'uolo equidem non peccare, sed uincor: indutus sum enim carne fragili et inbecilla, haec est quae concupiscit, quae irascitur, quae dolere, quae mori timet. itaque ducor inuitus et pecco, non quia uolo, sed quia cogor. sentio me et ipse peccare, sed necessitas fragilitatis inpellit, cui repugnare non possum. \' quid ad haec respondebit praeceptor ille iustitiae? quomodo confutabit ac redarguet hominem qui delic
Abbreviated transcription (Latin):
at. et omnibus inciis resistere. quo¬
rum materiam insceribus conti¬
netur. Eo fit ut terrenuis doctor ꝑ
talitas tribuit. in docendo quoq si¬
cut inceteris perfectus. et consum¬
matus sit neccesse est: At id õmo
non potest. in si mortale sibi corpus
ad sumat: Cur autem fieri nõ poss¬
racio clara est. Nam sinemat ad hoiꝰ¬
nes sicut deus. nt omittamn quod mor¬
tales occuli claritatem maiestatis
eis conspicere ac sustinere nou pos¬
sunt. Ipse certe deus nirtutem doce¬
re non poterit. quia expers corporis
non faciet que docebit. ac per hoc doc¬
trina eius perfecta non erit: Alio¬
quin sisumma nirtus est dolorem pa¬
cienter pro iusticia officioq perferre.
si nirtus est. mortem ipsam inten¬
tatam non metuere. et in latam forudinẽ
sustinere. debet ergo ille doctor per¬
fectus. et docere ita precipiendo et
firimare faciendo: Quia qui dat p᷑¬
cepta nuendi amputare de bet om¬
mum excusa cionum mas. ut inpo¬

Expanded text:
at, et omnibus vitiis resistere, quoat, et omnibus vitiis resistere, quorum materia in visceribus continetur. Eo fit, ut terrenus doctor petalitas tribuit, in docendo quoque, sicut in caeteteris, perfectus et consummatus sit necesse est. At id omnino fieri non potest, nisi mortale sibi corpus assumat. Cur autem fieri non possratio clara est. Nam si veniat ad homines, ut Deus, ut omittam, quod mortales oculi claritatem majestatis ejus conspicere ac sustinere non possunt, ipse certe Deus virtutem docere non poterit, quia expers corporis non faciet, quae docebit, ac per hoc doctrina eius perfecta non erit. alioquin si summa uirtus est dolorem patienter pro iustitia officioque perferre, si uirtus est mortem ipsam et intentatam non metuere et inlatam fortiter sustinere, debet ergo doctor ille perfectus et docere ista praecipiendo et confirmare faciendo, quia qui dat praecepta uiuendi amputare debet omnium excusationum uias, ut inpo
Abbreviated transcription (Latin):
sũme doctrine ac sciencie. summa
nirtus. et perfecta insticia consen¬
serit. quod quid̾ uerum fint. Nemo
enim post mundum conditum ta¬
lis extitit. nisi xpũs qui et nerboꝵ
sapiẽciam tradidit. et nerba doctri¬
ne presenti nirtute firmauit.¶age
minc considerenus. au doctor de ce¬
lo missus possit non esse perfectus.
non dum de hoc loquor quem nenis¬
se a deo negant: ffingamus aliquẽ
de celo ẽe mittendum qui tͥam hoĩm
rudimentis nirtutis instituat. et ad
insticiam formet: Nemini dubiũ
potest ẽẽ quim is doctor qui celitus
nittitur tam sciencia sit rerum oĩ¬
um quam nirtute perfectus. ne in¬
chil inter celestem terrenumq dif¬
ferat: nam in homine interna pro¬
pria doctrina nullo pacto ẽẽ potest.
Nõ enim mens terrens insceribus
inclusa. et tabe corporis impedita:
aut conprehendere per se potest. a
capere ueritatem. insi aliunde doce¬
atur. Et si maxine possit. tamen
summam nirtutem capere neque¬

Expanded text:
summae doctrinae ac scientiae summa summae doctrinae ac scientiae summa uirtus et perfecta iustitia consenserit; quod quidem uerum fuit. nemo enim post mundum conditum talis extitit nisi Christus, qui et uerbo sapientiam tradidit et doctrinam praesenti uirtute firmauit. Age nunc consideremus an doctor e caelo missus possit non esse perfectus. nondum de hoc loquor quem uenisse a deo negant. fingamus aliquem de caelo esse mittendum, qui uitam hominum rudimentis uirtutis instituat et ad iustitiam formet. nemini dubium potest esse quin is doctor qui caelitus mittitur tam scientia sit rerum omnium quam uirtute perfectus, ne nihil inter caelestem terrenumque differat. nam in homine interna et propria doctrina esse nullo pacto potest: nec enim mens terrenis uisceribus inclusa et tabe corporiaut comprehendere per se potest, aut capere veritatem, nisi aliunde doceatur. Et si maxime possit, summam tamen virtutem capere neque
Abbreviated transcription (Latin):
eciam incontemptum fa ueniet: hu¬
ns modi doctor ⁊ ludetur maissim: qr
indebitur. et ipse deludere: Quid ergo
faciat ille preceptor. si hec ei fueri̾t
opposita. quo modo sidimet excusa¬
cionem contumatibus. nisi ut pre¬
sentibus factis doceat possibilia se
docere: Inde euenit. ut ꝑ hõrum pre¬
ceptis nullus obtemperet. Homi¬
nes enim malunt exempla quam
nerba. quia loqui facile est. presta¬
re difficille est. utinam que tam mł¬
ti beue facerent. quam multi locũ¬
tur bene. sed qui precipiunt uec fa¬
trunt a best ab hiis fides: Et si ho¬
mines fuerint contempuentur ut
lenes si deus opponetur ei excusacio
fragilitatis humane: Superest ut
factis uerta firmentar quod phie
fa cere nequeuut: Ipsi itaqz cum p̾
ceptores nincinitur. a fectibus
quos ninci predicant oportere. ne¬
minẽ possunt ad nirtutem quam
falso predicant erudire. ob e am cãz¬
qz putant ne minem ad huc perfec¬
tum extitisse sapientem. idest inqͦ

Expanded text:
etiam in contemtum ueniet huetiam in contemtum ueniet huiusmodi doctor et deludetur uicissim, quia uidebitur et ipse deludere. quid ergo faciet ille praeceptor, si haec ei fuerint obposita? quomodo adimet excusationem contumacibus, nisi ut praesentibus factis doceat possibilia se docere? inde euenit ut philosophorum praeceptis nullus obtemperet. homines enim malunt exempla quam uerba, quia loqui facile est, praestare difficile: utinamque tam multi bene facerent quam multi locuntur bene! sed qui praecipiunt nec faciunt, abest ab iis fides: et si homines fuerint, contemnentur ut leues, si deus, opponetur ei excusatio fragilitatis humanae. superest ut factis uerba firmentur: quod philosophi facere nequeunt. itaque cum ipsi praeceptores uincantur adfectibus quos uinci praedicant oportere, neminem possunt ad uirtutem quam falso praedicant erudire ob eamque causam putant neminem adhuc perfectum extitisse sapientem, id est in quo
Abbreviated transcription (Latin):
nuendum est. quod docet ẽe nuẽd̾
ne si aliter nixerit ipse preceptis su¬
is fidem detra hat. lenorem q doctri¬
nam suam faciat. si re ipsa resoluat
quod uerbis inititur astringere: unꝰ
quisqz enimi cum audit precipientẽ.
non mlt in poni sibi ueccessitatem
parendi tainquam sibi ius liberta¬
tis adimatur. Respondet itaq doc¬
tori hoc modo non possum facere que
iubes quoniam sunt inpossibilia.
uetas me irasci. netas cupere. netas
libidine commoneri. netas dolorez:
netas mortem tinere. sed hoc a deo
contra naturam est. ut hiis a fecti¬
bus animalia uniuersa subiecta st̃.
nel si a deo putas repugnari posse
nature. tu ipse qui precipis fac. ut
sciam fieri posse: Cum antem ipse
non facias. que in solencia ẽ ut hoĩ
libero inponere nelis leges quib ip¬
se non pareas. prins disce que doces.
et aute quam mores aliorum corri¬
gas tuos corrige: Quis negat ins¬
tamn ẽẽ hanc responsionem. quomã

Expanded text:
uiuendum est quo docet esse uiuendum, uiuendum est quo docet esse uiuendum, ne si aliter uixerit, ipse praeceptis suis fidem detrahat leuioremque doctrinam suam faciat, si re ipsa resoluat quod uerbis nitatur adstringere. unus quisque enim cum audit praecipientem, non uult inponi sibi necessitatem parendi, tamquam sibi ius libertatis adimatur. respondet itaque doctori hoc modo: \'non possum facere quae iubes, quoniam sunt inpossibilia. uetas me irasci, uetas cupere, uetas libidine commoueri, uetas dolorem, uetas mortem timere, sed hoc adeo contra naturam est, ut his adfectibus animalia uniuersa subiecta sint: uel si adeo putas repugnari posse naturae, tu ipse qui praecipis fac, ut sciam fieri posse. cum autem ipse non facias, quae insolentia est ut homini libero inponere uelis leges quibus ipse non pareas? prius disce qui doces et antequam mores aliorum corrigas, tuos corrige.\' quis neget iustam esse hanc responsionem? quin
Abbreviated transcription (Latin):
cur in becillumqz constituit. ut ab
hominibus et contempini et pena
ad fici posset: Cur nim a biubecillis
et morta libus passus est: Cur nõ
manus hominum. a ut uirtute rep¬
pulit. aut diuitate nitanit: Cur
nou maiestatem suamn sub ipsa sal¬
tiui morte sub ipsa patefecit. s ut
in ualidus inuidicium ductus est.
ut no cens dampnatus. nt morta¬
lis ocassus. refutabo hec diligent̾.
nec quem quam paciarer rare. illa
enim magna et mirabili racione
sunt facta. quam quicunq percepe¬
rit. non tantum mirari desmet diũ.
ab hominibus ẽe cruciatum. Ueruz
eciam facille perindebit nec deun
quid potiisse credi.si ea ipsa que ar¬
guit facta nou essent: Quicumq
mores fingit aliorum: Quero si de¬
an non debeat. si non fexecerit. solu¬
ta precepta sunt. sic enim boua st̃
que precipinitur sinitam hominũ
in optimo statu collocant. non se
debet ipse preceptor amniero que¬
centu cetu sue hominum se grega¬
re inter quos agit. et ipsi eodẽ m̃o

Expanded text:
m imbecillemque constituit, ut ab m imbecillemque constituit, ut ab hominibus et contemni, et poena affici posset? cur vim ab imbecillis, et mortalibus passus est? cur non manus hominum, aut virtute repulit, aut divinitate vitavit? cur non majestatem suam sub ipsa saltem morte patefecit? sed ut invalidus in judicium ductus est, ut nocens damnatus, ut mortalis occisus. Refutabo haec diligenter, nec quemquam patiar errare. Illa enim magna et mirabili ratione sunt facta; quam quicumque perceperit, non tantum mirari desinet Deum ab hominibus esse cruciatum, verum etiam facile pervidebit ne Deum quidem potuisse credi, si ea ipsa quae arguit facta non essent. CAPUT XXImoresque fingit aliorum, quaero dean non debeat? Si non feta praecepta sunt. si enim bona sunt quae praecipiuntur, si uitam hominum in optimo statu collocant, non se debet ipse praeceptor a numero coetuque hominum segregare inter quos agit, et ipsi eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
ut tandem aliquando peruideant i¬
ta fieri oportuisse. sicut nos ostendi¬
mus fatuos. Et quamꝙͣ apud bo¬
nos indices satis habeant firmitatis
nel testimonia. sine argumentis. nł
argumenta sine testimoniis. nos
tamen nou contenti alterutro su¬
mus. cum suppetat nobis utruq:
ne cui pernerse ingenioso aut non
intelligendi. aut contra disserendi
locum uelinquanusꝰ negant fieri
posse. ut nature in mortali quicquaz
decederet. negant deuiq deo diguuui
ut homo fieri nellet. seq infiriitate
carius houerare. ut passiombus ut
doloris. ut morti se ipse subiceret. q̃¬
si non facille illi esset. ut citra corpo¬
ris imbecillitatem se hominibus os¬
tenderet. eos q iusticiam doceret:
si quid̃ id nalebat maiore anctori¬
tate ut professio dmĩ. Tunc euim
cunctos fuisse preceptis celestibus
parituros. si ad ea nirtus ac potes¬
tas dei precipientis accederet. cum
igitur ammit ad docendos homines.
uoint deus nenit. se tam humilez¬

Expanded text:
ut tandem aliquando quando pervideant iut tandem aliquando quando pervideant ita fieri oportuisse, sicut nos ostendimus factum. Et quamquam apud bonos judices satis habeant firmitatis vel testimonia sine argumentis, vel argumenta sine testimoniis; nos tamen non contenti alterutro sumus, cum suppetat nobis utrumque, ne cui perverse ingenioso, aut non intelligendi, aut contra disserendi locum relinquamus. Negant fieri potuisse, ut naturae immortali quidquam decederet. Negant denique Deo dignum, ut homo fieri vellet, seque infirmitate carnis oneraret; ut passionibus, ut dolori, ut morti se ipse subjiceret: quasi non facile illi esset, ut citra corporis imbecillitatem se hominibus ostenderet, eosque justitiam doceret siquidem id volebat majore auctoritate, ut professi Dei. Tunc enim cunctos fuisse praeceptis coelestibus parituros, si ad ea virtus ac potestas Dei praecipientis accederet. Cur igitur aiunt ad docendos homines non ut Deus venit? Cur se tam humile
Abbreviated transcription (Latin):
futurum esse dixerunt. ut post bre¬
ne tempus muntteret deus regeui
qui expugnaret iudeos. et ciuitates
eorum solo a dequaret. ipso a uten
fame. sitͥq confectos obsideret. tim
fore ut corporibus suorum nescerens
et cousumerent nnincem. postremo
ut capti uenirent in manus hostium
et inconspectu suonexari a cerbissĩe
coniuges suas cernerent. molari ac
prostitu nirgines. dirripi pueros.
allidi parnulos. Omĩa de inq igniq
ferroq uastari: Captinos inperpetu¬
um terris sins exterminari eo quod
exultauerunt super amantissimuz
et probatissimum filium. itaq post
illorum obituncum eos nero inter¬
empssisset. indeorum nomen ⁊ gentẽ
uespassianus extincxit. fecitq omĩa
credibilia putantur ab hiis. quos
uera celestium litterarum doctrina
nõiubuit. Sed tamen ut refellantͦ
a nobis et iam illi qui nimium. non
sine malo suo sapiunt. rebusqz di¬
ninis fidem detrahunt. argumentis
quoqz illorum coargnainus errorez.

Expanded text:
futurum esse dixerunt, ut post brefuturum esse dixerunt, ut post breve tempus immitteret Deus regem, qui expugnaret Judaeos, et civitates eorum solo adaequaret, ipsos autem fame sitique confectos obsideret. Tum fore ut corporibus suorum vescerentur, et consumerent se invicem; postremo ut capti venirent in manus hostium, et in conspectu suo vexari acerbissime conjuges suas cernerent, violari ac prostitui virgines, diripi pueros, allidi parvulos, omnia denique igni ferroque vastari, captivos in perpetuum terris suis exterminari; eo quod exultaverint super amantissimum et probatissimum Dei Filium. Itaque post illorum obitum, cum eos Nero interemisset, Judaeorum nomen et gentem Vespasianus extinxit, fecitque omnia credibilia putantur ab iis, quos vera coelestium litterarum doctrina non imbuit: sed tamen ut refellantur a nobis etiam illi, qui nimium non sine malo suo sapiunt, rebusque divinis fidem detrahunt, argumentis quoque illorum coarguamus errorem;
Abbreviated transcription (Latin):
intenebris: Cum igitur nos autea
taniquam ceci. et tanquam carcere
stulticie inclusi se deremus intene¬
bris. ignorantes deuni et ueritatẽ.
inluminati ab eo sumus qui nos tes¬
tamento suo ad optanit. et literatos
malis nuclis atq in lucem sapiẽ¬
cie productos. inhereditatem regin
celestis adscunt. Ord macio nero dis¬
cipulis suis. euãngelio ac nominis
predicacione. circum fudit se repen¬
te nubes. euiq incelum sustulit
quadragessimo post passio nem die:
sicut damel fore ostendebat. dicens:
Et ecce inmibibus celi filins honũs
neneus. nsq ad netustum dierum
pernenit. Discipuli uero per prom̃¬
magistri dei ac magna pene incre¬
dibilia miracula fecerunt. quia dis
cedeus instrireerat eos nirtute ac
potestate quo posset noue adninci¬
acionis racio fundari. et confirma¬
que petrus et paulus romain predi¬
caueniit. et ea predicacioni menio¬
ria scripta permansit: In qua cum
multa alia iramentum etiam hoc

Expanded text:
in tenebris. cum igitur nos antea in tenebris. cum igitur nos antea tamquam caeci et tamquam carcere stultitiae inclusi sederemus in tenebris ignorantes deum et ueritatem, inluminati ab eo sumus, qui nos testamento suo adoptauit et liberatos malis uinculis atque in lucem sapientiae productos in hereditatem regni caelestis adsciuit. Ordinata uero discipulis suis euangelii ac nominis sui praedicatione circumfudit se repente nubes eumque in caelum sustulit, quadragesimo post passionem die, sicut Daniel fore ostenderat dicens: et ecce in nubibus caeli ut filius hominis ueniens et usque ad uetustum dierum peruenit. discipuli uero per prouinsi in nomine magistri dei magna et paene incredibilia miracula, quia cedens instruxerat eos virtute ac potestate, qua posset novae annuntiationis ratio fundari, et confirmaquae Petrus et Paulus Romae praedicaverunt, et ea praedicatio in memoriam scripta permansit; in qua cum multa alia mira, tum etiam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
te regnum. non utiq ipsa in heredi¬
tatem se dicit odisse. sed heredes qui
aduersus eum iugrati et in pii exti¬
terunt. facta est inquid michi here¬
ditas mea sicut leo. idest preda et
deuoracio factus sum heredibus me¬
is. qui me immolauerunt si cut pe¬
cus. dedit super me nocem suai.
cis dixerunt. Nam quod superius
maturum se domui iuda testamen¬
tum nonum. ostendit uetau netꝰ
il lud testamentum quod per moy¬
sen datum est non fuisse ꝑpetuniu
ide ⁊ isrł non ntiq ndeos significat
quos abdicanit. sed nos quiab eo cõ¬
gregati exgentibus in illorum locũ
a dopcione successimus. et appellamͤ
filii indeorum que declarat. quod e¬
cet. apud queni pater sunimius ad
filium loquitur diceus: Ego domi¬
mis deus nocam te in iusticia. et te¬
nebo manum tuam et confirmato
te: Et dedi te intestamentum gem̃s
mei. in lucem gencumi. aperire occu¬
los cecorum. producere ex ninclis al¬
ligatos. et de domo carceris se dentes

Expanded text:
te regnum, non utique ipsam haeredite regnum, non utique ipsam haereditatem se dicit odisse, sed haeredes, qui adversus eum ingrati et impii extiterunt. Facta est, inquit, mihi haereditas mea, sicut leo: id est, praeda et devoratio factus sum haeredibus meis, qui me immolaverunt sicut pecus. Dedit super me vocem suam; is crucisque dixerunt. Nam quod superius maturum se domui Iuda testamentum nouum, ostendit uetus illut testamentum quod per Moysen datum est non fuisse perfectumIuda et Israhel non utique Iudaeos significat, quos abdicauit, sed nos, qui ab eo conuocati ex gentibus in illorum locum adoptione successimus et appellamur filii Iudaeorum: quod declarat Sibylcet, apud quem pater summus ad filium loquitur dicens: ego dominus deus uocaui te in iustitiam, et tenebo manum tuam et confirmabo te, et dedi te in testamentum generis mei, in lucem gentium, aperire oculos caecorum, producere ex uinculis alligatos et de domo carceris sedentes
Abbreviated transcription (Latin):
tum. idest. renelari. et intellegi mis¬
terium dei non potusset. Uerum
scriptura omns in duo testamẽta
dinisa est. illud q uod aduentum pas¬
siouemq xpĩ autecessit. idest lex ⁊
prophete netus dicitur. Ea nero que
post resurrectionem eius scripta sunt.
nouum testaiuentum nomiuatur.
Iudei uetere utuntur. nos nouo. s
ta men dinersa nou sunt. quia no¬
uum neteris ad implecio est. et in
ntroq idem testator est xpũs. qui ꝓ
nobis morte suscepta nos heredes
regin eterui facit. abdicato et ex ere¬
as testatur cum loquitur talia: Et¬
ce dies ueniunt dicit dominus: et
cons minabo domumi isrł. et domũ
nida. testamentum nouum: uõ
secundum testamentum quod dis¬
posni patribus eorum iudie quo ad¬
prehendi manum eorum. ut educe¬
ter ait: Dereliqui domum meam.
diisi hereditatem meam inmanꝰ
mimicorum eius facta est hereditas
mea michi sicut leom silua: dedit
ipsa super me nocem suam. ideo odi
meami: Cum sit hereditas eins celes¬

Expanded text:
ntum id est reuelari et intellegi mysntum id est reuelari et intellegi mysterium dei non potuisset uerum scriptura omnis in duo testamenta diuisa est illut quod aduentum passionemque Christi antecessit, id est lex et prophetae, uetus dicitur, ea uero quae post resurrectionem eius scripta sunt, nouum testamentum nominatur. Iudaei uetere utuntur, nos nouo: sed tamen diuersa non sunt, quia nouum ueteris adinpletio est et in utroque idem testator est Christus, qui pro nobis morte suscepta nos heredes regni aeterni facit abdicato et exhereas propheta testatur, cum loquitur talia: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo domui Israhel et domui Iuda testamentumsecundum testamentum, quod disposui patribus eorum in die qua apprehendi manum eorum, ut educeter ait: Dereliqui domum meam; dimisi haereditatem meam in manus inimicorum ejus. Facta est haeriditas mea mihi, sicut leo in silva: dedit ipsa super me vocem suam; ideo odi eam. Cum sit haereditas ejus, coeles
Abbreviated transcription (Latin):
emain eum. ubi est indicium tuuz
mors. ant ubi est acculeus tuus:
Idem alio loco: Uinificauit nos post
biduum die tertio: uita ini eium ad¬
quisunt morte superata. nulla igiꝰ
spes alie consequende inmortalitatis
honini datur. insi crediderit meum.
et illam crucem portandam pacien¬
tam que susceperit: profectus ergo
in galileam. uoluit enimi se iudeis
ostendere. ne adduceret eos inpenitẽ
ciam. atq impios resanaret. Disci¬
pulis igitur congregatis. scripture
sancte litteres li tteras. id est prophe¬
taru arcana prate patefecit: Que
aute quam pateretur perspici nullo
modo poterant. quia ipsum passĩo¬
q ens adimuciabat: Id circo moises
et idem prophete. legeniq̃z indeis ẽ data
Testamentum nocant. quia insi tes¬
tator mortuus fuerit. nec confirͣri
testamentum poste potest. nec sciri
quid in eo scriptum sit. quia clansũ
et obsignatum est. Itaq nisi xpũs
mortem suscepisset. aperiri testam̃¬

Expanded text:
eruam eum.. ubi est iudicium tuum, eruam eum.. ubi est iudicium tuum, mors, aut ubi est aculeus tuus? idem alio loco: uiuificabit nos post biduum die tertio. et ideo quisiuit morte superata nulla igitur spes alia consequendae immortalitatis homini datur. nisi crediderit in eum et Clim crac-tm portandam patiendamque susceperit. Profectus ergo in Galilaeam — noluit enim se Iudaeis ostendere, ne adductiam, atque impios resanaret, discipulis iterum congregatis Scripturae sanctae litteras, id est prophetarum arcana, patefecit; quae antequam pateretur, perspici nullo modo poterant, quia ipsum passionemque ejus annuntiabant. Idcirco Moses, et idem ipsi prophetae legem quae Iudaeis data est testamentum uocant, quia nisi testator mortuus fuerit, nec confirmari testamentum potest nec sciri quid in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est. itaque nisi Christus mortem suscepisset, aperiri testame
Abbreviated transcription (Latin):
enim cruici eni. et conclusum inmo¬
numento firmiter militari custo¬
dia circundederiit: Uernm tercio
die aute lucem terre motu repente
facto pate factum est sepultru:
Et custodibus quos attonitos ob¬
scupe ferat panor nichil indentibus.
integer ex sepulcro ac uiuus egres¬
sus. ingalileam profectus est. ut
discipulos suos quereret. In sepł¬
cro nero nichil repertini est. nisi ex¬
une. quib conuolutum corpus incluse¬
rant. Illum autem apud inferos nou
remansurum. sed die tercio resurectu¬
rim prophete cecinerunt: Damd
in ps almo .xiiii: nou relinques a¬
minam meã ad inferos. neq dab̾
sauctum tuum indere interitum:
Item in secundo: Ego dormim et sop̃¬
num cepi. et sur̾exi quo main deos¬
dominus auxiliatus est michi: Ose¬
e quoq duo decim prophetarum: de re¬
sureccione testificatus est. hic filius
meus sapiens propter quod minc
non resistet incontribulacione fili¬
orum suorum. et de manu inferoruz

Expanded text:
eum cruci et conclusum in moeum cruci et conclusum in monumento firmiter militari custodia circumdederunt. uerum tertio die ante lUcem terrae motu repente facto patefactum est sepulcrum et custodibus quos adtonitos obstupefecerat pauor nihil uidentibus integer e sepulcro ac uiuas egressus in Galilaeam profectus est, ut discipulos suos quaereret, in sepulcro uero nihil repertum est nisi exiae, quibus conuolutum corpus incluserant. illum autem aput inferos non remansurum, sed die tertio resurrecturum prophetae cecinerant. David in psalmo XV: non derelinques animam meam ad inferos neque dabis sanctum tuum uidere interitum. item in tertio: ego dormiui et somnum cepi, et surrexi, quoniam dominus auxiliatus est mihi. Osee quoque primus duodecim prophetarum de resurrectione eius testificatus est: hic filius meus sapiens, propter quod nunc non resistet in contribulatione filiorum suorum: et de manu inferorum
Abbreviated transcription (Latin):
gna. et ultro spm̃ posuit: Et eadem
hora ter menio remotus factus est.
Et uelum templi quod separabat du¬
o taberna cula. scissum est induas ꝑ¬
tes. et sol repente subductus est. et
ab hora sexta usqz innouam tenebre
fuerunt. Qua de re amos propheta
testatur. Et erit illo die dicit domiꝰ
occidet sol. meridie. obtene brabitur
dies lucis. et conuertam dies festos nr̃os
in luctum. et cantica nestra in lamẽ¬
tacionem: Itenherennias: Exterri¬
ta est que parit. et teduit anina. et
subibit sol cum ad huc medins dies
eẽt. Confusa est maledicta. ueliquos
eorum. ingladium dabo inimicoru¬
meorum: Cum hec facta eẽnt. ne ꝓ¬
digiis eorum quidem celestibus faci¬
nus sunm intelligere nequiuerũt.
Sed quoniam predixerat se tertio
die abinferis resurecturum. metu¬
entes ne a discipulis suis subrepto
et amoto corpore. uiuersi resurre¬
xisse cum crederent. et fieret multo
maior inplebe confusio. detraxerũt

Expanded text:
gna, et ultro spiritum posuit. Et eadem gna, et ultro spiritum posuit. Et eadem hora terrae motus factus est. Et velum templi, quod separabat duo tabernacula, scissum est in duas partes; et sol repente subductus est, et ab hora sexta usque in nonam tenebrae fuerunt. Qua de re Amos propheta testatur: Et erit in illo die, dicit Dominus, occidet sol meridie, et tenebrabitur dies lucis; et convertam dies festos vestros in luctum, et cantica vestra in lamentationem. Item Hieremias: Exterrita est quae parit, et taeduit animam; et subivit sol ei, cum adhuc medius dies esset; confusa est, et maledicta: reliquos eorum in gladium dabo in co cum haec facta essent, ne prodigiis quidem caelestibus facinus suum intellegere quiuerunt, sed quoniam praedixerat se tertio die ab inferis resurrecturum, metuentes ne a discipulis subrepto et amoto corpore uniuersi resurrexisse eum crederent et fieret multo maior in plebe confusio, detraxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
iherosolimam concedit. eam ipsam
perituram ẽẽ mulcionem sancte cru¬
cis prophetanit: Quod si auertimini
a me dicit dominus. et non custodie¬
ritis neritatem meani. reician rsrł
a terra quam dedi illis. Et domumi
hanc quam edificami illis in momẽ¬
to nomine meo. proiciani illaz ex
ouinibus. et ifrł erit inperdicionez
et inopprobrium populo: Et domus
hec erit deserta. Et omnis qui transi¬
et per eam mirabitur et dicet. prop¬
ter quai rem deus fecit terre huic.
et huic domui hec mala. et dicent.
Quia relinquerunt dominum deu̾
suum. et persecuti sunt regem sũ
dilectissimum deo. et cruciauerunt
illum in humilitate magna. Propt̾
hoc importauit illis deus mala hec.
Quid amplius de facinoribus indeoꝵ
dici potest. quam excecatos tum fins
se at quem sa luabili furore torrep¬
tos qui hec cotidie legentes neq in¬
tellexerunt. neqz quin facerent tane¬
re potuerunt: Suspensus igitur ad
fixus exclamauit ad deum uoce ma¬

Expanded text:
Hierosolymam condidit, eam ipsam Hierosolymam condidit, eam ipsam perituram esse in ultionem sanctae crucis prophetauit: quodsi auertimini a me, dicit dominus, et non custodieritis ueritatem meam, reiciam Israhel a terra quam dedi illis, et domum hanc quam aedificaui illis in nomine meo, proiciam illam es omnibus, et erit Israhel in perditionem et in inproperium populo, et domus haec erit deserta, et omnis qui transiet per illam admirabitur et dicet: propter quam rem deus fecit terrae huic et huic domui haec mala? et dicent: quia reliquerunt dominum deum suum et persecuti sunt regem suum dilectissimum deo et cruciauerunt illum in humilitate magna: propter hoc inportauit illis deus mala haec. Quid amplius iam de facinore Iudaeorum dici pose, atque insanabili furore correptos, qui haec quotidie legentes neque intellexerunt, neque quin facerent cavere potuerunt? Suspensus igitur atque affixus exclamavit ad Dominum voce ma
Abbreviated transcription (Latin):
memoria amplius: lignum aut̃
crucem significat. et panis corpꝰ
enis. Qma ipse est cibus ac inta
ommum qui credunt incarnem quam
portanit. et crucem que pependit: de q̃
tamen apertus ipse moyses. inde utero¬
nonno ita predicauit: Et erit pendẽs¬
iudeus uita tna aute occulos tuos et
timebis die ac nocte. et non credes
rata inteͫ Item rursus in nueris.
non quasi homo domnus suspendis
neq quasi filius homims mnu̾as pa¬
titur. zacharias eciam sic tradidit.
et intuebant in me quem tranfix e¬
runt: Item in ꝑs almo .xx. effoderunt
manus meas. et pedes meos dimnum̾¬
auerunt omnia ossa mea: Ipsi aut̾
contemplati sunt et inderunt me.
et dunserunt nestimenta mea sibie
et super uestem meam mise runt sor¬
tem: Que utiqz propheta non de se
locutus est. fuit enim rex et miuquã
illa perpesus est. sed spũs dei per eũ
loque batur. que fuerat illa passurus
a regis dauid usq annis usq ad cru¬
cem xp̃ĩ. s et salomon filius enis qͥ

Expanded text:
memoria amplius. lignum autem memoria amplius. lignum autem crucem significat et panem corpus eius, quia ipse est cibus ac uita omnium qui credunt in carnem quam portauit et in crucem qua pependit. de qua tamen apertius ipse Moyses in Deuteronomio ita praedicauit: et erit pendens uita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte et non credes uitae tuae, idem rursus in Numeris: non quasi homo dominus suspenditur neque quasi filius hominis minas patitur. Zacharias etiam sic tradidit: et intuebuntur in me, quem transfixerunt. item Dauid in psalmo XXI: effoderunt manus meas et pedes meos, di-numerauerunt omnia ossa mea: ipsi autiderunt me et diuiserunt uestimenta mea sibi et super uestem meam sortem miserunt. quae utique propheta non de se locutus est. fuit enim rex et numquam illa perpessus est, sed spiritus dei per eum loquebatur, qui fuerat illa passurus a regno Dauid usque ad crucem Christi. sed et Solomon filius eius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cium eius sublatum est natinita¬
tem eins quis ͤnarrabit. Quoniaz
anferetur a terra nita eius. a faci¬
noribus populi mei abductus est
ad mortem: Et dabo malos pro se¬
pultura eins. et diuites pro morte¬
ens eius: Qma facinus uon feciti
neq insidias ore locutus: propter¬
ea iꝑse consequetur multos. et for¬
cium diuidet spolia: p ropter ea ꝙ
traditus ad mortem. et inter faci¬
norosos deputatus est. Et ipse pec¬
catum multorum pertulit. et prop¬
ter facinora illorum traditus est.
Dauid quoq in psalomo. xci: Cap¬
tabunt in animam iusti. et san¬
gninem innocentem condempna¬
bunt. Et factus est michi domiꝰ
in refugium: Item ieremi as: Do¬
mine significa michi et cognoscã.
tunc undi meditaciones eorum: E¬
go sicut aguns sine malicia perduc¬
tus sum adinctimam. in mecogita¬
nerunt cogitacione dicentes: Ue¬
nite mittamus lignum in panez
enis. etera damus exterra nitaz
eius. et nomen eius non erit ĩ

Expanded text:
cium ejus sublatum est. Nativitacium ejus sublatum est. Nativitatem ejus quis enarrabit? quoniam auferetur a terra vita ejus; a facinoribus populi mei adductus est ad mortem. Et dabo malos pro sepultura ejus, et divites pro morte ejus: quia facinus non fecit, neque insidias ore suo locutus est. Propterea ipse consequetur multos, et fortium dividet spolia; propterea quod traditus est ad mortem, et inter facinorosos deputatus est: et ipse peccatum multorum pertulit, et propter facinora illorum traditus est. David quoque in psalmo XCIII: Captabunt in animam justi, et sanguinem innocentem condemnabunt, et factus est mihi Dominus in refugium. Hieremias : Domine, significa mihi, et cognoscam: tunc vidi meditationes eorum; ego sicut agnus sine malitia perductus sum ad victimam: in me cogitaverunt cogitationem, dicentes: Venite, mittamus lignum in panem eius et eradamus a terra uitam eius et nomen eius non erit in
Abbreviated transcription (Latin):
admortem pertina citer tenuit: ysa¬
ias iterum sic locutus est. si cut o¬
us ad inmolandum ab ductus ẽ.
Et sicut agnns corain toudentib
sine noce. sic nou aperuit os suum:
De cibo uero et potu. quem aute ꝙͣ
eum figerent illi obtulerunt. damd
in psalmo . lxuiii. sic ait: Et de deĩt
inescam mesm fel. et insiti mea po
iudei manus inferrent deo suo. eñ¬
q interfecerent. testimonia prophe¬
tarum hec autecesserunt: Apudes¬
drauita scriptum est. et dixit esdra.
ad populum: Hoc pascha saluator
est. et refugiinn uostrimi: Cogitate
et a scendat incor nostrum. quoniaz
habenius humiliare eum in signo.
et post hec sperabis in euu. ne dese¬
ratur hic locus meternum tempꝰ
dicit dominns deus nirtutui. si ũ
credideritis neq exandientis ad¬
nunciacionem eius. eritis derisio
ingentibus: Uude apparet iudeos
nullam aliam spemi. insi habne¬
ẏsaias quoq facinus eorum desi¬
gnat. et dicit. In humilitate in di¬

Expanded text:
ad mortem pertinaciter tenuit, Esaad mortem pertinaciter tenuit, Esaias iterum sic locutus est: sicut ouis ad immolandum adductus est et sicut agnus coram tondentibus sine uoce, sic non aperuit os suDe cibo vero et potu, quem, antequam eum figerent, illi obtulerunt, David in psalmo LXVIII sic ait: Et dederunt in escam meam fel; et in siti mea poJudaei manus inferrent Deo suo, eumque interficerent, testimonia prophetarum haec antecesserunt. Apud Esdram ita scriptum est: Et dixit Esdras ad populum: Hoc pascha Salvator noster est, et refugium nostrum. Cogitate, et ascendat in cor vestram, quoniam habemus humiliare eum in signo, et post haec sperabimus in eum, ne deseratur hic locus in aeternum tempus, dicit dominus deus uirtutum. si non credideritis ei neque exaudieritis adnuntia tionem eius, eritis derisio in gentibus. unde apparet Iudaeos nullam aliam spem habeEsaias quoque facinus eorum designat, et dicit: In humilitate judi
Abbreviated transcription (Latin):
indignum ẽẽ proclamans cinem
rommnamun contra ouues leges
in cruce ẽc sublatimi. qui quaninis
uinocens fuerit et illo supplicio in¬
dignus. mortalis tamen et ab ho¬
unine scelesto qui insticiam ignor a¬
ret et affectus. quid de huns crncis
iudignitate dicemus. in qua deus
a cultoribus dei suspensus est atqz
subfixus. Quis tain facundus. et
tanta rerum uerborum q copia in¬
structus existet. que oracio ta ute
fluencie. ubertate decurreus. ut il¬
lam crucem merito de ploret. quaz
iundus ipse et tota unundi elenĩ¬
ta luxermt. Hec autem fu tura fu¬
isse. et prophetarum uocibus pro
nenitur. Non sum contumax. neq
contradico. dorsumi meuui posu ad
flagella. maxillas meas ad palinas.¬
faciem autem me ain nou auerti a
feditate spictorum: Dauid simili¬
ter in ꝑsalmo.xxxiiii. Congregata
sunt super me flagella et iguorane¬
runt. Dissoluti sunt nec coupnucti
sunt. temptauerunt et deriserunt
me. Et striderunt super me deutibz

Expanded text:
indignum esse proclamans, civem indignum esse proclamans, civem Romanum contra omnes leges in crucem esse sublatum. Qui quamvis innocens fuerit, et illo supplicio indignus, mortalis tamen, et ab homine scelesto, qui justitiam ignoraret, affectus est. Quid de hujus crucis indignitate dicemus, in qua Deus a cultoribus Dei suspensus est atque suffixus? Quis tam facundus, et tanta rerum verborumque copia instructus existet? quae oratio tantae affluentiae ubertate decurrens, ut illam crucem merito deploret, quam mundus ipse et tota mundi elementa luxerunt? Haec autem sic futura fuisse, et prophetarum vocibus, et invenitur: Non sum contumax, neque contradico: dorsum meum posui ad flagella, et maxillas meas ad palfaciem autem meam non auerti a foeditate sputorum. similiter Dauid in psalmo XXXIIII: congregata sunt in me flagella et ignorauerunt, dissoluti sunt nec conpuncti sunt: temptauerunt me et deriserunt derisum, striderunt super me dentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. sed tradidit illum uideis. ut
ipsi de illo secundum legem suain
indicarent: Duxernut igitur eiuui
flagellis uerberatum. et prius quã
crucia ad figerent. enui inluseriuit:
Iudutum enim coloris punice ues¬
tem ac spiiis coronatum. quasi re¬
gem salutarũt et dederunt ei a bum
fellis. et miscuerunt ei ac teti po¬
cionem: post hec conspuerunt infa¬
ciem eins. et palinas ceciderunt eũ.
Cumq ipsi carnifices deuestimentis
eius contenderent. sortiti sunt inter
se detumica et pallio. Et cum hec omi¬
nia fierent. nuillam uocem ex ore
suo taniquam simutus esset emisit.
Tunc suspenderunt eum inter du¬
os noxios medium. qui oblatroci¬
ma dampnati fuerant. cruci qz fixe¬
runt. Quid ergo hic iitanto facino¬
uore de plorem. ant quibus uerbis
tantum nefas conquerat: Nou eĩ
gabiauain crucem describimus.
quam marcus tullius minuersis
elo quencie sue nerus ac niribus.
uelud effussis tocius iugeni fonti¬
bus prosecutus est faciiuis faciuus

Expanded text:
tulit, sed tradidit eum Iudaeis, ut tulit, sed tradidit eum Iudaeis, ut ipsi de illo secundum legem suam iudicarent. duxerunt igitur eum flagellis uerberatum et priusquam cruci adfigerent, inluserunt: indutum enim coloris punicei ueste ac spinis coronatum quasi regem salutarunt et dederunt ei cibum fellis et miscuerunt ei aceti potionem. post haec conspuerunt faciem eius et palmis ceciderunt. cumque ipsi carnifices de uestimentis eius contenderent, sortiti sunt inter se de tunia fierent, nullam vocem ex ore suo tamquam si mutus esset, emisit. Tum suspenderunt eum inter duos noxios medium, qui ob latrocinia damnati erant, crucique affixerunt. Quid ego hic in tanto facinore deplorem? aut quibus verbis tantum nefas conquerar? Non enim Gavianam crucem describimus, quam Marcus Tullius universis eloquentiae suae nervis ac viribus, velut effusis totius ingenii fontibus, prosecutus est, facinus