comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei filius. etiam hominis filius est: non
impudenter usurpari uidetur quod dei
se filium dixerit. cum precellat ceteros qͥ
cognominare se non irreligiose deos pos¬
sunt. ꝑid quod scĩficatus in filium est.
beato paulo scientiam nobis scĩficatioĩs
istius intimante cumait. Quod ante ꝓ-¬
miserat ꝑꝓphetas suos inscripturis scĩs
de filio suo qui factus est ei ex semene
dauid scd̃m carnem. qui predestinatus
est filius dei inuirtute scdm̃ sp̃m san¬
ctificationis. Cesset ergo blasphemiȩ cri¬
men. quod cũ sit homo dm̃ se faciat:
cum hoc nomen plurimis dei sermo de¬
tulerit. & scĩficatus ac missus apatre.
nichil aliud se quam dei filium sit ꝓ¬
gendi locus: quin de natura natiuitatis
dictum sit: ego et pater unum sumus.
Nam cum uidei arguissent illum. quod
ꝑhoc dictum. Homo ipse cum esset sese
dm̃ faceret: responsio eius confirmat ꝙ
dei se filium ꝑ id quod ego et pater unũ
sumus ostenderit: primum nomine. de¬

Expanded text:
Dei filius etiam hominis filius est, non Dei filius etiam hominis filius est, non impudenter usurpari videtur, quod Dei se filium dixerit; cum praecellat caeteros, qui cognominare se non irreligiose deos possunt, per id quod sanctificatus in filium est: beato Paulo scientiam nobis sanctificationis istius intimante, cum ait: Quod ante promisit per prophetas suos in Scripturis sanctis de filio suo, qui factus est ex semine David secundum carnem, qui destinatus est filius Dei in virtute secundum spiritum sanctificationis . Cessat ergo blasphemiae crimen, quod cum sit homo Deum se faciat: cum hoc nomen plurimis Dei sermo detulerit, et sanctificatus ac missus a Patre nihil aliud se quam Dei filium sit pgendi 196 locus, quin de natura nativitatis dictum sit: Ego et Pater unum sumus. Nam cum Judaei arguissent illum, quod per hoc dictum, homo ipse cum esset, sese Deum faceret: responsio ejus confirmat, quod Dei se filium per id quod Ego et Pater unum sumus , ostenderit, primum nomine, de
Abbreviated transcription (Latin):
in eo. Causam responsionis causȩ obiectȩ
blasphemiȩ intulit. Idem enim ad crimen
deputabatur: quod secum homo esset
dm̃ faceret. Dm̃ autem se facere ꝑid ar¬
guebatur: quod dixisset ego & pater
unum sumus. Demonstraturus itaq hoc
quod ipse & pater unum essent. ex na¬
tiuitatis usurpatum esse natura: in eo
primum in eptiam ridiculi opprobrii
confutat cur in reatum uocaretur. qđ
se cum esset homo dm̃ faceret. Cum eñi
lex huius nominis appellationem sanc̾¬
tis hominibus decerneret & sermo dei
in dissolubilis confirmaret hanc imꝑti¬
ti nominis ꝓfessionem. quomodo hic quẽ
pater scĩficauit. & quem in hunc mundũ
misit blasphemus esset. dei se filium confi¬
tendo. cum cognominatos ꝑ legem deos in¬
dissolubilis dei sermo statuisset. Iamgͦ
non est criminis qͦd se dm̃ cum homo sit
faciat: cum eos qui homines sint lex deos
dixerit. Et si aceteris hominibus non ir¬
religiosa huius nominis usurpatio est
nis enim hic de homine responsio est. qr

Expanded text:
. Causam responsionis causa objectae ei blasphemiae intulit. Id enim ad crimen deputabatur, quod se cum homo esset Deum faceret. Deum autem se facere per id arguebatur, quod dixisset: Ego et Pater unum sumus. Demonstraturus itaque hoc, quod ipse et Pater unum essent, ex nativitatis usurpatum esse natura; in eo primum ineptiam ridiculi opprobrii confutat, cur in reatum vocaretur, quod se cum homo esset Deum faceret. Cum enim lex hujus nominis appellationem sanctis hominibus decerneret, et sermo Dei indissolubilis confirmaret hanc impertiti nominis professionem; quomodo hic, quem Pater sanctificasset, et quem in hunc mundum misisset, blasphemus esset Dei se filium confitendo; cum cognominatos per legem deos indissolubilis Dei sermo statuisset? Jam ergo non est criminis, quod se Deum cum homo sit faciat; cum eos, qui homines sint, lex deos dixerit. Et si a caeteris hominibus non irreligiosa hujus nominis usurpatio est; omnis enim hic de homine responsio est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cum ab his qui sibi deum patr̃e dicerent
iccirco se diligendum ait. quia exdeo ex¬
isset: causam dilectionis excausa docuit
esse nascendi. Exisse enim adincorporal
natiuitatis retulit nomen: quia religio
ꝓfitendi sibi patrem dm̃ ex dilectione x
qui exeo genitus est sit merenda. Nam
cum ait qui me odit et patrem meũ odit.
terum ꝓfitentem sibi patrem dm̃ et se ñ
diligentem in paterni nominis usurpa¬
tione condempnat. quia qui se oderit.
oderit patrem. Nec in dm̃ patrem sit reli¬
giosus qui non diligat filium: cum diligen¬
di filii non alia causa sit ꝗͣ quod ex dõ
sit. Ex do gͥ filus est non ad uentu sedna¬
tiuitate: et dilectio in patrem huic erit
omnis. si filius ex eo esse credatur. Testat᷑¬

Expanded text:
cum ab iis, qui sibi Deum patrem dicerent, cum ab iis, qui sibi Deum patrem dicerent, idcirco se diligendum ait, quia ex Deo exisset; causam dilectionis ex causa docuit esse nascendi. Exisse enim ad incorporalis nativitatis retulit nomen: quia religio profitendi sibi patrem Deum, ex dilectione Christi qui ex eo genitus est sit merenda. Nam cum ait: Qui me odit, et patrem meum odit : terum profitentem sibi patrem Deum, et se non diligentem, in paterni nominis usurpatione condemnat: 156 quia qui se odit, oderit et Patrem; nec in Deum patrem sit religiosus, qui non diligat Filium; cum diligendi Filii non alia causa sit, quam quod ex Deo sit. Ex Deo igitur Filius est, non adventu, sed nativitate: et dilectio in Patrem hic erit omnis, si Filius ex eo esse credatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Omnibus quibus ꝑfidem deus pater
est: ꝑeam fidem pater est qua iħm xꝑin
dei filium conficemur. Conficeri autem
filium scd̃m generale scõrum nomen qͥd
habet fidei. ut dicamus unus ex filiis est:
Sed nunquid et ceteri in hac creaturȩ
suȩ infirmitate non filii st̃: In quo ergo
filium dei ihm xꝑm fides confessa precel¬
lit. cum ei scd̃m filios. filii non natura
sed nomen sit: Ap̃m ꝑfidia ista non dili¬
git. ut hec impia ꝓfessio pie sibi assumet
dm patrem: quia si sibi pater deus eẽt.
xꝓm ob id diligerent quia exisset ex d̃o.
Exisse exdõ qͥd̃ sit: requiro. Non utiq
dici potest id ipsum esse adeo ȩxire: qͦd
et uenisse. Non utrumq significat: qm̃
adeo exiui et ueni. Et ostendens quid esset
a deo exiui. et quid ẽẽt et ueni continuo
subiecit. Nec eñi ame ueni: sed ille me mi
exisse. et ab eo missum esse testatur. Sed

Expanded text:
vi. Omnibus, quibus per fidem Deus pater vi. Omnibus, quibus per fidem Deus pater est, per eam fidem pater est, qua Jesum Christum Dei filium confitemur. Confiteri autem filium secundum generale sanctorum nomen, quid habet fidei, ut dicamus, Unus ex filiis est? Sed numquid et caeteri in hac creaturae suae infirmitate non filii sunt? In quo ergo filium Dei Jesum Christum fides confessa praecellit, cum ei secundum filios, filii non natura, sed nomen sit? Christum perfidia ista non diligit, nec haec impia professio pie sibi assumit Deum patrem: quia si sibi pater Deus esset, Christum ob id diligerent, quia exisset ex Deo. Exisse ex Deo quid sit requiro. Non utique dici potest, id ipsum esse a Deo exisse , quod et venisse; nam utrumque significat: Quoniam a Deo exivi, et veni. Et ostendens quid esset a Deo exivi, et quid esset et veni: continuo subjecit, Nec enim a me veni, sed ille me mism rursum ex Deo se exisse, et ab eo missum esse testatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui misisse ignoratur. Ab eo ergo qui mi¬
sit est ille qui missus est: et ab eo ẽ unde
esse nescitur. Et ob hoc qui sit ipse nescit᷑.
dum ignoratur a quo sit. Non nouit
conficetur qui negat natum: nec natũ
intelligit. qui putabit ex nichilo. Ex
nichilo autem usq adeo non est: ut un¬
pii unde sit nesciant. Hesciunt plane.¬
nesciunt: quia naturam nomini adi¬
munt. qui nescientes non amant scire.
Audiant filium scientiȩ buius igno¬
rationem impiis exprobrantẽ: tũ cũ
sibi patrem dm̃ udei dicerent. Ait eñi.
Si deus pater ur̃ esset: diligeretis me¬
utiq. Ego enim adeo exiui et ueni: nec
enĩ ame ueni: sed ille me misit. Reli¬
giosi nominis assumptionem dei filius
in his qui se filium di confitentes patrẽ
sibi dm̃ dicerent non imꝓbauit: sed teme¬
rariam iudeorum usurpationem patrẽ
sibi deum presumentium ꝑ id quod se non
diligerent obiurgat. Si ds pater ur̃ ẽẽt:
diligeretis utiq me. Ego enim adeo exi¬

Expanded text:
qui misisse ignoratur. Ab eo ergo, qui miqui misisse ignoratur. Ab eo ergo, qui misit, est ille qui missus est: et ab eo est unde esse nescitur; et ob hoc qui sit ipse nescitur, dum ignoratur a quo sit. Non novit confitetur, qui negat natum; nec natum intelligit, qui putavit ex nihilo. Ex nihilo autem usque adeo non est, ut impii unde sit nesciant. nesciunt, qui naturam nomini adimunt, qui nescientes non 155 amant scire. Et audiant Filium scientiae hujus ignorationem impiis ex exprobrantem, tum cum sibi patrem Deum Judaei dicerent; ait enim: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me; ego enim a Deo exivi, et veni: nec a me veni, sed ille me misit . Religiosi nominis assumptionem Dei filius in his qui se Dei filium confitentes patrem sibi Deum dicerent, non improbavit; sed temerariam Judaeorum usurpationem, patrem sibi Deum praesumentium, per id quod se non diligerent, objurgat: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me; ego enim a Deo exi
Abbreviated transcription (Latin):
misit: sicuti non idem est. neq me scitis.
neq unde sun nostis. Nunquid ñ omĩs
homo incarne licet natus scd̃m sensum cõ¬
munis opinionis ex deo est: Et quomodo
negat ab his uł se ipsum. uel unde ipse
sit sciri. nisi id unde ẽ ad naturȩ suȩ re-¬
ferret auctorem. qui iccirco ignorabi¬
lis esset: quia quod ipse dei filius esset
ignoraretur: Discute in felix stulticia
quid illud sit: neq me scitis neq unde
sim nostis. Omnia utiq ex nichilo. et usq
ad eo ex nichilo ut etiã unigenitũ dm̃ exnchi¬
lo substitisse sis ausa mentiri. Quid ergo ẽ
unt: Nam id quod unde sit ignoratur:
naturam ex qua est.dum unde sit nesci¬
tur ostendit. Ignorari enim unde sit ñ
potest quicquid subsistit ex nichilo: quia
hoc ipsum quod ignoratur exnichilo.
ignorationem eius unde sit non habet.
Non ex se est autem ille qui uenit:sed
qui misit illum uerax est. quem impii
nesciunt. Iam ergo ille qui misit: ipse ẽ

Expanded text:
misit: sicuti non idem est neque me scitis, misit: sicuti non idem est neque me scitis, neque unde sim nostis. Numquid non omnis homo in carne licet natus, secundum sensum communis opinionis ex Deo est? Et quomodo negat, ab his vel se ipsum, vel unde ipse sit sciri: nisi id unde est, ad naturae suae referret auctorem? qui idcirco ignorabilis esset, quia ipse esse filius Dei ignoraretur. Discute, infelix, stultitia quid illud sit: Neque me scitis, neque unde sim nostis. Omnia utique ex nihilo, et usque adeo ex nihilo, ut etiam unigenitum Deum ex nihilo substitisse sisausa mentiri. Quid ergo estunt? Nam id, quod unde sit ignoratur, naturam ex qua est, dum unde sit nescitur, ostendit. Ignorari enim unde sit non potest, quiquid substitit ex nihilo: quia hoc ipsum, quod non ignoratur ex nihilo, ignorationem ejus unde sit non habet. Non ex se est autem ille qui venit; sed qui misit eum verax est, quem impii nesciunt. Jam ergo ille qui misit, ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
eo creationis ẽ: uniuersa quoq quȩ cre¬
antur adeo sunt. et quomodo patrem ñ
uniuersa nouerunt. cum filius eum ic¬
circo quia ab eo est non nesciat: Quod
si creatus potius quam natus uidebit᷑
in eo quod ab deo est. cum adeo cuncta
hoc ei quod ab eo est.erit ꝓprium scilicet
ut ueruᷤ filius ex natura dei sit. cũ iccirco
dm̃ solus nouerit quia solus ab eo site
Habes igitur ꝓprietatem cognitionis de
ꝓprietate generationis: et quod ab eo est.
non creaturȩ in eo uirtutem. nam omnia
a deo ꝑuirtem creationis ȩxistunt: sed
trem nouit cum cȩtera eum quȩ ab eost̃
ignorent. Tamen ne forte id quod abeo:¬
ad aduentus sui tempus heresis inuade¬
ret: continuo subiecit qm̃ ab eo sum. et
ipse me misit. Tenuit ordinem euangeli¬
ci sacramenti. natum se ꝓfessus et missũ
ut et qui esset. et unde esset secundum
suꝑiorem sententiam nosceretur. Neq
enim id ipsum est. ab eo sum. et ipse me

Expanded text:
creationis est, universa quoque, quae crecreationis est, universa quoque, quae creantur, a Deo sunt. Et quomodo Patrem non universa noverunt, cum Filius eum idcirco, quia ab eo est, non nesciat? Quod si creatus potiuin eo quod a Deo est, cum a Deo cuncta hoc ei, quod ab eo est, erit proprium, scilicet ut verus filius ex natura sit Dei; cum idcirco Deum solus noverit, quia solus ab eo sit. Habes igitur proprietatem cognitionis de proprietate generationis: et quod ab eo est, non creaturae in eo virtutem nam omnia ad eo per virtutem creationis exsistunt, sedtrem novit, 154 cum caetera eum quae ab eo sunt ignorent. ad adventus sui tempus haeresis invaderet, continuo subjecit: Quoniam ab eo sum, et ipse me misit. Tenuit ordinem evangelici sacramenti, natum se professus et missum: ut et quis esset, et unde esset, secundum superiorem sententiam nasceretur. Neque enim id ipsum est ab eo sum, et ipse me
Abbreviated transcription (Latin):
gnatio est. Aliud est. hic est. et hic m̃s ẽ.
& hunc audite. In hoc ueritas est: nat᷑a
est. fides est. Nec sane quicquã de se mi
nus filius hac paternȩ significationis
ꝓprietate testatur. Ut enim in eo qd
ait pater. hic est filius m̃s. nature de¬
monstratio est: et in eo quod subiecit.
hunc audite audite. sacramenti et fi¬
dei obquam de cȩlis uenit auditio ẽ.
cum eum ad salutarem confessionis
doctrinam ad monemur audire: ita in eo fi¬
lius & natiuitatis ueritatem docuit et
aduentus dicens. neq me scitis. neq un¬
de sim nostis. nec enum ame ueni. sed :
uerax qui misit me quem uos nescitis.
sed ego noui eum. qm̃ ab eo sum. et ipse
me misit. patrem nemo nouit nisi filiꝰ.¬
Et frequens hĩc ꝓfessio filii est. Iccirco
autem soli sibi esse cognitum dicit: qi
ab eo sit. Quero autem utrum id quod
ab eo ẽ. opus in eo creationis aut natu¬
ram generationis ostendat. Si opus in¬

Expanded text:
gnatio est. Aliud est, hic est, et meus est, gnatio est. Aliud est, hic est, et meus est, et hunc audite: in hoc veritas est, natura est, fides nus Filius hac paternae significationis proprietate testatur. Ut enim in eo quod ait Pater, Hic est filius meus, naturae demonstratio est, et in eo quod subjecit, Hunc audite, sacramenti et fidei, ob quam e coelis venit, auditio est, cum eum ad salutarem confessionis doctrinam admonemur audire: ita in eo Filius et nativitatis veritatem docuit et adventus, dicens: Neque me scitis, neque unde sim nostis: nec enim a me veni, sed est verax qui misit me, quem vos nescitis; sed ego novi eum, quoniam ab eo sum, et ipse me misit . Patrem nemo novit, et frequens hinc professio Filii est . Idcirco autem soli sibi esse cognitum dicit, quia ab eo sit. Quaero autem utrum id, quod ab eo est, opus in eo creationis an naturam generationis ostendat. Si opus
Abbreviated transcription (Latin):
erant huius testimonii auctoritate pri¬
uandi. Cadem de cȩlo ad eos uox ad est.s
accipiunt plus iohanne. Iohannes enim
iam ab utero ꝓphetans: non eguit bac
uoce. Hunc auoite. Audiam. nec quem¬
quam preter hunc audiam: nisi eum
qui audierit ut doceret. Sed nullum
aliud patris de filio testimonium extat
in libris. quam quod hic filius suus sit:
testimonĩ huius hȩc ueritas est. ut oꝑa
ipsa patris quȩ gerit. ueritatem testimo¬
nũ huius affirment. Quid infertur hodie
calumpniȩ ut adoptio nominis sit. ut
mendax ds̃ sit: ut nomina in anta sante
Testatus est pater de filio operibus suis:
filius testimonio se patris exequat. Cur
non uideatur ẽẽ in eo. idẽ. filio ueritas
trem filii nomen in xͦ ex adoptione be¬
nignitatis: neq sanctitate meruit ħ¬
nomen. sicut plures post confessionem
fidei. dei filii st̃. Proprietatis enim in
his significatio nulla est. Nominis nãq
tantum ut deo dignum est indulta di¬

Expanded text:
erunt hujus testimonii auctoritate prierunt hujus testimonii auctoritate privandi. Eadem de coelo ad eos vox adest: sed accipiunt plus Joanne. Joannes enim jam ab utero prophetans non eguit hac voce: Hunc audite. Audiam plane: nec quemquam praeter hunc audiam, nisi eum qui audierit ut doceret. Si nullum aliud Patris de Filio testimonium exstat in libris, quam quod hic filius suus sit: testimonii hujus veritas est, ut opera ipsa Patris, quae gerit, veritatem testimonii hujus affirment. Quid infertur hodie calumniae, ut adoptio nominis sit, ut mendax Deus sit, ut nomina inania sint? Testatus est Pater de Filio, operibus suis Filius testimonio se Patris exaequat: cur non videatur esse in eo, id est filii veritas trem filii nomen in Christo ex adoptione bonitatis: neque sanctitate meruit nomen, sicut plures post confessionem fidei Dei Filii sunt. Proprietatis enim in his significatio nulla est: nominis namque tantum, ut Deo dignum est, indulta di
Abbreviated transcription (Latin):
docet esse se filium. Oꝑa enim eius quȩ
facit: testantur a patre missum. Quero
quam rem oꝑa testantur. Missum nãq
esse. Itaq et filii obedientia et paterna
auctoritas docetur in misso: dum alt̾ius
oꝑa ẽẽ non possunt quȩ facit nisi eius
qui missus apatre sit. Sed oꝑa non suf¬
ficiunt incredibilibus ad testimoniũ
quod se pater miserit. Sequitur namq
Et qui misit me pat̾: ipse testificatus ẽ
de me. Neq uocem eius audistis: neq fi¬
guram eiꝰ uidistis. Quero quod testimo¬
nium patris de eo fuerit. Reuolue e¬
euangelica uolumina. et totum eorum
opus recense: da testimoniũ patris p̃ter
quam quod auditum est. hic est filius
m̃s dilectus in quo complacui & tu es filius
meus. Hoc iohannes licet non ignarus
audiuit: tamen ad doctrinam nr̃am pa¬
terne uocis testimonium mittitur. Nec
hoc sufficit. Iohannes quidem iundeser¬
to dignus hac uoce est: sed et apłi non fu¬

Expanded text:
docet se esse filium: opera enim ejus, quae docet se esse filium: opera enim ejus, quae facit, testantur a Patre se missum. Quaero, quam rem opera testentur? Missum namque esse. Itaque et Filii obedientia et paterna auctoritas docetur in misso, dum alterius opera esse non possunt quae facit, nisi ejus qui missus a Patre sit. Sed opera non sufficiunt incredibilibus ad testimonium, quod se Pater miserit. Sequitur namque: Et qui misit me Pater, ipse testificatus est de me; neque vocem ejus audistis, neque figuram ejus vidistis . Quaero quod testimonium Patris de eo fuerit. Evolve evangelica volumina, et totum eorum opus recense. Da testimonium Patris, praeter quam quod auditum est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui , et: Tu es filius meus . Hoc Joannes licet non ignarus audivit, tamen ad doctrinam nostram paternae vocis testimonium mittitur: nec hoc sufficit. Joannes quidem in deserto dignus hac voce est, sed et apostoli non fu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pater: neq patrem quis nouit nisi
filius. et cui uoluerit filius reuelare. Ad id ꝙ
dictum est. hic est filius meus. et pater m̃s.
utrum ne sibi conuenit. nemo nouit filiũ
nisi pater. neq patrem quisqͣm nouit nͥ
filius Non enim nisi ꝑmutuam testi¬
ficationem cognosci. uel ꝑpatrem filius.
uel ꝑfilium pater potuit. Uox ecęlis ẽ:
sermo etiam filii est. Tam ignorabilis ẽ
filius: quam et pater. Omnia ei tradita
sunt: et in omnibus nichil intelligitur
excerptum. Si potestas exequata est. si se¬
cretum cognitionis equale est. si natura
in nominibꝰ ẽ: quero quomodo quod
uocantur non sunt. quorum et uis inpo¬
testate. et difficultas in cognitione ñ differt.
Non fallit itaq in uocabulis ds̃: nec se
aut pater mentitur aut filius. Et accipe
quam in his fides nominum sit. Ait eñi.
ficiam ea: ipsa oꝑa quȩ facio testimoni¬
um perhibent de me. qm̃ pater misit
tus est de me. U ngenitus ds: non nomi¬

Expanded text:
nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Ad id quod dictum est: Hic est filius meus, et Pater meus, utrumne sibi convenit: Nemo novit Filium nisi pater, neque Patrem quis novit nisi Filius? Non enim nisi per mutuam testificationem cognosci vel per Patrem Filius, vel per Filium Pater potuit. Vox e coelis est: sermo etiam Filii est. Tam ignorabilis est Filius, quam et Pater. Omnia ei tradita sunt: et in omnibus nihil intelligitur exceptum. Si potestas exaequata est, si secretum cognitionis aequale est, si natura in nominibus est: quaero quomodo quod vocantur non sunt, quorum et vis in potestate, et difficultas in cognitione non differt. Non fallit itaque in vocabulis Deus, nec se aut Pater mentitur, aut Filius: et accipe quam in his fides nominum sit. 152 27. erficiam ea, ipsa opera quae facio, testimonium perhibent de me, quia Pater misit nitus Deus non nomi
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum sit quero. Non mͥ relin-¬
quitur alia suspicio. Auctoritas de cȩlo
paterna est: hic est filius m̃s. Professio
filiĩ est: domus patris mei. et pat̾ m̃s.
ꝑfessio nominis salus est: cum int̾roga¬
tio fidem postulat dicens. tu credis infili¬
um dei. Proprietatis nomina seguntur
ubi meus est. Tibi quero heretice unde
alia presumptio sit. Adimis patri fidem.
filio ꝓfessionem: nominibus naturam.
Uim uerbis dei affers ne sint quod e¬
nuntiant. Impietatis tuȩ sola impuden-¬
tia est : ut mentitum de se dm̃ arguas.
Quamquã gͥ sola simplex confessio nat᷑ȩ
nomina ostendat. ut de quo dictum ẽ. hic
est filius meus dilectus. et ad quem dicͦ¬
tum est pater meus. hoc sint quod nun¬
cupantur : tamen ne aut ad optionis
in filio nomen sit. aut honoris inpatre.
uideamus quȩ ꝓprietates ꝑfilium ad filii
nomen adiecte sint. Ait. Omnia michi
tradita st̃ apatre. et nemo nouit filium

Expanded text:
intelligendum sit quaero. Non mihi relinintelligendum sit quaero. Non mihi relinquitur alia suspicio. Auctoritas paterna de coelo est: Hic est filius meus. Professio filii de se est : Domum patris mei, et Pater meus. Professio nominis salus est, cum interrogatio fidem postulat, dicens: Tu credis in filium Dei ? Proprietatis nomina sequuntur, ubi meus est. Tibi quaero, haeretice, unde alia praesumptio sit. Adimis Patri fidem, filio professionem, nominibus naturam: vim verbis Dei affers, ne sint quod enuntiant. Impietatis tuae sola impudentia est, ut mentitum de se Deum arguas.Quamquam igitur sola simplex confessio naturae nomina ostendat, ut de quo dictum est: Hic est filius meus, et ad quem dictum est, Pater meus, hoc sint quod nuncupantur: tamen ne aut adoptionis in Filio nomen sit, aut honoris in Patre: videamus quae proprietates per Filium ad filii nomen adjectae sint. Ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo, et nemo novit Filium
Abbreviated transcription (Latin):
ationis. et ubicumq semꝑ patrem dm̃ sibi
nominat temerariȩ presumptionis potius
sit quam confitentis naturȩ. quȩ conscia
natiuitatis suȩ teneat ueritatis nomen in
patre. Humilitatis gͥ ꝓfessio frequens ñ
habet hoc insolentiȩ uitium. ut sibi aliena
uendicet. et non sua defendat. et ꝓprie deo
coequanda presumat: nec pari temerita¬
te qua patrem nuncupat. sed quoq fili¬
um ꝓfiteatur dicens. nec enim misit ds̃
filium suum in hunc mundum ut iudi¬
cet mundum : sed ut saluus fiat mundꝰ
ꝑeum: uł iterum. tu credis infilium dĩ.
Quid nc̃ agunus concedentes tantum xͦ
ihu nomen ad optionis. ꝑ quod et inpa¬
tre sibi deo nuncupando temerariȩ eũ
arguimus presumptionis: Paterna de
çȩlis uox est: hunc audite. Audio. Pater
gratias ago tibi. Audio. Dicitis quia blas¬
phemaui: quoniã dixi filius dei sũ. Si
non credo nominibus. si naturam uoca¬
bulis ñ intelligo: quid credendum et

Expanded text:
ationis ; et ubicumque semper patrem sibi Deum ationis ; et ubicumque semper patrem sibi Deum nominat, temerariae praesumptionis potius sit, quam confidentis naturae, quae conscia nativitatis suae teneat veritatis nomen in patre. Humilitatis igitur professio frequens non habet hoc insolentiae vitium, ut sibi aliena vendicet, et non sua defendat, et proprie Deo coaequanda praesumat. Nec pari temeritate, qua patrem nuncupat, se quoque filium profiteatur dicens: Nec enim misit Deus filium suum in hunc mundum, ut judicet mundum, sed ut salvus fiat mundus per eum ; vel iterum: Tu credis in filium Dei ? Quid nunc agimus, concedentes tantum Jesu Christo nomen adoptionis? per quod et in patre sibi 151 Deo nuncupando temerariae eum arguimus praesumptionis. Paterna de coelo vox est: Hunc audite . Audio: Pater, gratias ago tibi : audio, Dicitis quia blasphemavi, quoniam dixi, Filius Dei sum : si non credo nominibus, si naturam vocabulis non intelligo, qui credendum et
Abbreviated transcription (Latin):
linquatur. tamen et filii de se ꝓfessio
credenda de cernitur: et eo usq ueritas in
eo filii docetur. ut paternȩ uocis confir¬
matio audiendi anobis filii postulet ob¬
sequelam.Igitur quia paternȩ uolunta¬
tis hȩc uox est. ut filius audiatur: au-¬
diamus filium de se quid sit ipse ꝓfiten
commnuni sensu existimo esse: ut cum in
omnibus euangeliorum libris ex ꝓfessiõe
filii assumptionem corporee humilitatiᷤ
intelligat cum ait. pater clarifica me et
rursum frequentissime. uidebitis filium
hominis. et illud. pater maior me est. sed ⁊
hoc nc̃ anima mea turbata est ualde. uel
etiam hoc. ds̃ ds̃ m̃s quare me dereliquisti.
et multa alia istius modi de quibus suo
ordine erit sermo: tamen in hac tam assi¬
dua humilitatis contestatione insolentiȩ
eum arguat. quod sibi dm̃ patrem dicat
cum ait. Omnis plantatio quam ñ plan-¬
tauit pat̾ meus eradicabitur. uel illud
domũ patris mei fecistis domum negoti¬

Expanded text:
linquatur, tamen et Filii de se professio linquatur, tamen et Filii de se professio credenda decernitur, et eo usque veritas in eo filii docetur, ut paternae vocis confirmatio audiendi a nobis postulet obsequelam. Igitur quia paternae voluntatis haec vox est, ut Filius audiatur; audiamus Filium de se quid sit ipse profitecommuni sensu existimo esse, ut cum in omnibus Evangeliorum libris ex professione Filii assumptionem corporeae humilitatis intelligat, cum ait: Pater, clarifica me ; et rursum frequentissime: Videbitis Filium hominis ; et illud: Pater major me est ; sed et hoc: Nunc anima mea turbata est valde ; vel etiam hoc: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? et multa alia istius modi, de quibus suo ordine erit sermo: tamen in hac tam assidua humilitatis contestatione insolentiae eum arguat, quod sibi patrem Deum dicat, cum ait: Omnis plantatio, quam non plantavit pater meus, eradicabitur ; vel illud: Domum patris mei domum fecistis negoti
Abbreviated transcription (Latin):
adutã: quod ñ credidisse mors ẽẽt. Nãq cũ
dñs in monte maiestatis suȩ habitu con¬
stitisset. moy se atq helia assistentibus.
& aduisionis ac uocis fidem tribus colũ¬
nis eccłlarum testibus assumptis: hec
uox pat̾na de cȩlo est. Hic est filius m̃s
dilectus in quo michi complacui. Hunc
audite. non ad confirmationem honoriᷤ
claritas specta satis fuerat uoce designat᷑.
Hic filius m̃s est. Apłi głam dei non ferunt.
& mortales oculi hebetantur aduisum et cẽ¬
fternata admetum petri et iacobi. et ioħis
fides concidit. Ad est autem auctoritatis
paternȩ ꝓfessio: et filius hic ꝑproprieta¬
tem significationis ostenditur. neq solũ
ueritas filii ꝑ hoc quod et hic. et m̃s est in¬
timatur. sed additur hunc audite. Testi¬
monium quidem patris e cȩlo est.sed tes¬
timonium filii confirmatur in terra. nã
audiendus ostenditur. Et quamquã am¬
biguitas ꝑprofessionem pat̾nam non re¬

Expanded text:
ad vitam, quod non credidisse mors esset. Namque cum ad vitam, quod non credidisse mors esset. Namque cum Dominus in monte majestatis suae habitu constitisset, Moyse atque Elia assistentibus, et ad visionis ac vocis fidem tribus columnis ecclesiarum testibus assumptis, haec vox paterna de coelo est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui, hunc audite . Non ad confirmationem honoris claritas conspecta satis fuerat; voce designatur: Hic filius meus est. Apostoli gloriam Dei non ferunt, et mortales oculi hebetantur ad visum, et consternata ad metum Petri et Jacobi et Joannis fides concidit: adest tamen auctoritatis paternae professio, et filius hic per proprietatem significantis ostenditur. Neque solum veritas filii per hoc, quod et hic et meus est, intimatur; sed additur, Hunc audite. Testimonium quidem Patris e coelo est: sed testimonium 150 Filii confirmatur in terra, nam audiendus ostenditur. Et quamquam ambiguitas per professionem paternam non re
Abbreviated transcription (Latin):
sit: si de quoquam dictum reꝑietur. ħ
est filius meus. Sin uero ꝓprium ac sin¬
gulare ei ẽ. hic est filius m̃s. quid calũp¬
niam dõ patri ꝓfesse de filio ꝓprietatis
afferimus: Anne tͥ in eo qͦd dicitur hic ÷
non hoc significari uidetur. alios quidẽ
cognominatos habeo infilios. s hic filiꝰ
meus est: Donaui adoptionis plurimis
nomen. sed istȩ michi filius est. Ne queraᷤ
alium: ne non hunc esse credas. Hunc gͦ
tamquam digito indice ac uerbi signifi¬
poterit esse. ne non esse credatur: Et hec
quidem pat̾nȩ uocis significatio ea fuit.
ne qui adimplendam omnem iusticiam
baptizandus esset: quid ẽẽt ignoraretur.
sed ut quia ad sacramentum salutis nr̃ȩ
homo cernebatur. dei uoce di filius nos¬
ceretur: et quia in fidei huius confessioe
credentium uita eẽt. non eñi alia et̾nita¬
filiũ. uox e cȩlis rursum ab apłis iterata huiꝰ
significationis audit᷑. ut id firimꝰ crederet᷑

Expanded text:
sit, si de quoquam dictum reperiatur: Hic sit, si de quoquam dictum reperiatur: Hic est Filius meus . Sin vero proprium ac singulare ei est: Hic est Filius meus, quid calumniam Deo Patri proferre de Filio proprietatis asserimus? Anne tibi in eo quod dicitur, hic est, non hoc significari videtur? Alios quidem cognominatos ab eo in filios, sed hic Filius meus est: donavi adnomen, sed iste mihi Filius est: ne quaeras alium, ne non hunc esse credas; hunc ego tanquam digito indice ac verbi signifipoterit esse, ut non esse credatur? Et haec quidem paternae vocis significatio ea fuit, ne qui ad implendam omnem justitiam baptizandus esset, quid esset ignoraretur: sed ut, qui ad sacramentum salutis nostrae homo cernebatur, Dei voce Dei Filius nosceretur. Et quia in fidei hujus confessione credentium vita esset non enim alia aeternita; vox e coelis rursum ab Apostolis iteratae hujus significationis auditur; ut id firmius crederetur
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatus ꝑangelum de scõ sp̃u partus
ex uirgine. non index magis stella. nec ad¬
orati incunis honor. nec baptizandi sub
baptistȩ ꝓfessiones uirtus satis esse ad de¬
monstrationem maiestatis existimant᷑:
Pater de cȩlo loquitur: et ita loquitur.
H lic ẽ filiꝰ m̃s dilectus. Quid sibi uult ñ
cognominum sed ꝓnominum fides: Co¬
gnomina enim nominibus adduntur:
ꝓnomina uero obtinent inse nominum
uirtutem. Proprietatis autem significa¬
tio ẽ. ubi et hic est. dictum esse audit᷑.
& meus est: et intellige quȩ sit ueritas.
et ratio dictorum. Legeras. filios genui et
exaltaui: s non legeras filios meos. Ge¬
nuerat enim eos sibi ꝑdiuisionem gentiũ:
et plebem hereditatis in filios. Ne igitur
ꝓcommunonem ad optiuȩ hereditatis
cognomentum filii unigenito deo ad de¬
retur: naturȩ ueritas ꝑ significationem ꝓ¬
prietatis ostensa ẽ. Assignetur sane hoc
communionis inxꝑo nomen ut filius¬

Expanded text:
nuntiatus per angelum de sancto Spiritu partus nuntiatus per angelum de sancto Spiritu partus ex virgine; non index Magis stella; sed nec adorati in cunis honor; nec baptizandi sub Baptistae professione virtus satis esse ad demonstrationem majestatis existimantur. Pater de coelo loquitur, et ita loquitur: Hic est Filius meus. Quid sibi vult non cognominum, sed pronominum fides? Cognomina nominibus adduntur; pronomina vero obtinent in se nominum virtutem. Proprietatis autem significatio est, ubi et hic est dictum esse auditur, et meus est. Et intellige quae sit veritas et ratio dictorum. Legeras: Filios genui et exaltavi . Sed non legeras, filios meos; genuerat enim eos sibi per divisionem gentium et plebem haereditatis in filios. Ne igitur per communionem adoptivae haereditatis cognomentum Filii unigenito Deo adderetur, naturae veritas per significationem proprietatis ostensa est. Assignetur sane hoc communionis in
Abbreviated transcription (Latin):
re di filium unigenitum dm̃ dñm nr̃m
iħ̾m xp̃m esse ac doceri multis modis cog¬
nitum. dum de eo testatur pater. dum
de se ipse ꝓficetur. dum apłi predicant.
dum religiosi credunt. dum demones con-¬
fitentur. dum iudei negant. dum gentẽ
inpassione cognoscunt. Neq enim excõ¬
munione passionis est: quod de proprie¬
tatis fide dicitur. Et cum omĩa quȩ xp̃s
dñs aut egit. aut docuit. ultra omnia
eorũ sint qui filii nuncupantur. et in
his omnibus quȩ p̾cipua sint. xꝑi hoc
uel potissimum doceatur esse. quod di
filius est. ñ est in eo filii. ex gn̾ali fami¬
liaritate cognomen. Non contamino
ueritatis fidem. ut hoc uerbis meisas¬
truam. Loquatur ut sepe solitus est.
de unigenito suo pater. ne sub consũ¬
mandi baptismi sacramento iħc xp̃s
ignorabilis possit esse ꝑcorpus. Hic ẽ
filius m̃s dilectus. in quo michi compla¬
cui. Rogo in quo ueritas deperit. et in
quo infirma fides ꝓfessionis est: Non an¬

Expanded text:
re Dei Filium unigenitum Deum Dominum nostrum Jesum Christum esse ac doceri multis modis cognitum est; dum de eo testatur Pater, dum de se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum religiosi credunt, dum daemones confitentur, dum Judaei negant, dum gentes in passione cognoscunt. Neque enim ex communione nuncupationis est, quod de proprietatis fide dicitur: et cum omnia quae Christus Dominus aut egit aut docuit, ultra omnia eorum sint qui Filii nuncupantur, et in his omnibus quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei Filius est; non est in eo filii ex generali familiaritate cognomen. Non contamino veritatis fidem, ut hoc verbis meis astruam. Loquatur, ut saepe solitus est, de unigenito suo Pater, ne sub consummandi baptismi sacramento Jesus Christus ignorabilis esse possit per corpus. Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Rogo, in quo veritas deperit, et in quo infirma fides professionis est? Non an
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq hoc quod ñc̃ primum audiunt. con¬
firmatur ad fidem. Nam cum dñs utrũ¬
q dixisset. ego adeo ęxiui et apatre ue¬
ni in hunc mundum: nichis admiratio¬
nis in eo habuerunt quod frequenter
audierant. et apatre ueni in hunc mun¬
dum. Responsio autem eoꝵs: fidem et in¬
telligentiam huius dicti contestata est:
ego a deo exiui. Non ad id tantum respon¬
sum est cum dicunt. in hoc credimus
qm̃ adeo existi. neq addunt et apatre
uenisti in hunc mundum: et cum alte¬
rum inꝓfessione alterum insilentio ẽ.
ꝓfessionis causam dicti nouitas exegit.
ꝓfitendi autem contestationem intelli¬
gentia ueritatis elicuit. Sciebant qͥdẽ
eum omnia ut dm̃ posse: sed nondum
Prationem natiuitatis acceꝑant. Et qui
sciebant a deo missum: exisse tamen ado
nesciebant. Inenarrabilem uero illam
& ꝑfectam filii natiuitatem. & ꝑuirtu¬
tem dicti istius intelligentes. nc̃ primũ

Expanded text:
Denique hoc, quod nunc primum audiunt, conDenique hoc, quod nunc primum audiunt, confirmatur ad fidem. Nam cum Dominus utrumque dixisset: Ego a Deo exivi, et a Patre veni in hunc mundum ; nihil admirationis in eo habuerunt, quod frequenter audierant, et a Patre veni in hunc mundum. Responsio autem eorum, fidem et intelligentiam hujus dicti contestata est, Ego a Deo exivi. Nam ad id tantum responsum est, cum dicunt, In hoc credimus quoniam a Deo existi; neque addunt, Et a Patre venisti in hunc mundum. 159 Et cum alterum in professione, alterum in silentio est; professionis causam dicti novitas exegit, profitendi autem contestationem intelligentia veritatis elicuit. Sciebant quidem eum omnia ut Deum posse, sed nondum rationem nativitatis acceperant: et qui sciebant a Deo missum, exisse tamen a Deo nesciebant. Inenarrabilem illam et perfectam Filii nativitatem per virtutem dicti istius intelligentes, nunc secum
Abbreviated transcription (Latin):
e cȩlis. post quam audistis de patre exiui.
& hoc uobis primum iam sine ꝓuerbio
dictum est et ꝑnaturȩ uircutem intel¬
ligitis uerum esse quo adeo exiuit. cũ
uoluntatum nr̃arum cogitationes
tatitus in tuetur. cum de nullis tamꝗͣ
ignarus interrogat. cum omnium con¬
duor est : ꝑħ enim omnia quȩ uͥtute ac
natura dei agit. adeo exisse credendus ẽ.¬
Non hic scĩ apłi adeo exisse: id est ad̾o
missum esse intellexerunt. Nam omin
superiore sermone confitentem missum
esse frequenter audierant: s audientes
a deo exisse. naturam in eo dei exoꝑibꝰ
cernentes. naturȩ uirtutem ꝑ id quod
adeo exiuit. recognoscunt cũ dicunt.
Nunc ergo scimus quia nosti omnia. et non
habes necesse ut aliquis te interroget: in ħ
credinus quod adeo existi. ꝑ id enim cre¬
dunt quod adeo exiit: ꝑ quod ea quȩ dĩ
testificantur. Non enim naturam dei a
patre uenisse: sed adeo exisse consũmat.

Expanded text:
e coelis, postquam audistis: De Patre exivi? e coelis, postquam audistis: De Patre exivi? Et hoc vobis primum jam sine proverbio dictum est, et per naturae virtutem intelligitis verum esse quod a Deo exivit, cum voluntatum vestrarum cogitationes tacitus intuetur, cum de nullis tamquam ignarus interrogat, cum omnium cognitor est? Per haec enim omnia, quae virtute ac natura Dei agit, a Deo exisse credendus eNon hic sancti apostoli a Deo exisse, id est, a Deo missum esse intellexerunt; nam omni superiore sermone confitentem missum esse se frequenter audierant: sed audientes a Deo exisse, naturam in eo Dei ex operibus cernentes, naturae veritatem perid quod a Deo exiit recognoscunt, cum dicunt: Nunc ergo scimus, quia nosti omnia, et non habes necesse, ut aliquis te interroget: in hoc credimus quod a Deo existi . Per id enim credunt, quod a Deo exiit, per quod ea quae Dei it. Non enim naturam Dei a Patre venisse, sed a Deo exisse consummat.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ meritum claues regni cęloꝵ sortiti.
et ligandi et soluendi incȩlo et int̾ra
exisse se dixit. nc̃ primum uos ueri intel¬
ligentiam assequi ꝓtestamini: Uidera-¬
tis utiq nuptiales aquas et in eisdem
nuptiale uinum. et naturȩ innaturã
uel demutationem uł ꝓfec̾tum uel cre¬
ationem: quinq etiam panes ad cibum
re paruitas famen pellens. ꝓfecerat in
eiusdem copiam naturȩ. Reuiruisse ma¬
nus aridas conspexeratis: et in uoce muto¬
rum linguas solutas. & in cursu claudo¬
rum pedes alacres. et cecoꝵ oculos cer¬
nentes. et mortuorum uitas reuerten¬
tes. Fetens lazarus constiterat ad uocẽ
e sepulchro uocatus: in nullo interual¬
lo uocis et uitȩ citus fuerat egressus. &
ad huc odorem mortis insensu narium.
spũ agente ipse iam uiuus astiterat. Ta¬
ceo deceteris magnarum uirtutũ. et
diuinarum oꝑationibus. Nunc ergo
primum intelligitis qͥd sit hic missus

Expanded text:
vestrae meritum claves regni coelorum sortiti, vestrae meritum claves regni coelorum sortiti, et ligandi ac solvendi in coelo et in terra exisse se dixit, nunc primum vos veri intelligentiam assequi protestamini? Videratis utique nuptiales aquas, et easdem nuptiale vinum, et naturae in naturam vel demutationem, vel profectum, vel creationem . Quinque etiam panes ad cibum rae parvitas famem pellens profecerat in 158 ejusdem copiam naturae . Reviruisse manus aridas conspexeratis, et in vocem mutorum linguas solutas, et in cursum claudorum pedes alacres, et caecorum oculos cernentes, et mortuorum vitas revertentes. Foetens Lazarus constiterat ad vocem, et e sepulcro vocatus, nullo intervallo vocis et vitae, citus fuerat egressus, et adhuc odorem mortis in sensum narium spiritu agente, ipse jam vivus adstiterat . Taceo de caeteris magnarum virtutum et divinarum operationibus. Nunc ergo primum intelligitis qui sit hic missus
Abbreviated transcription (Latin):
lio doceremur: uidendum est an in eo
quod ait dñs ex deo exiuii. aliud in eo ali¬
quid potius quã naturam intellexerit
orum obscuritates quibus inparabolis
locutus esset. quȩ iam antea xꝑm scie¬
bant annuntiatum amoy se et ꝓphecis.
confessum quoq anathanael et dei filiũ
et regem isrł. obiurgato etiam philippo
cum de patre requireret cur ꝑoꝑum
uirtutem patrem in se et se in patre in¬
esse nesciret. cumq se apatre missum fre¬
quentibus dictis ande docuisset : tamen cũ
ꝓfitentem eum audissent se adeo exisse:
Flȩc eoꝵ responsio fuit. Conexus enim hic
sibi sermo est. Dicunt ei discipuli eius. Nc̃
palam loqueris: et ꝓuerbium nullũ dicis.
Nunc scimus quia nosti omnia: et non
habes necesse ut aliquis te interroget. In
hoc credimus: quia adeo existi. Quȩ ro¬
go hȩc uerbi huius ad miratio est. quod
se exisse a d̾o ꝓfessus sit: Tanta et tam
d̾o ꝓpria uos oscĩ et beati uiri ob fidei

Expanded text:
lio doceremur; videndum est, an in eo lio doceremur; videndum est, an in eo quod ait Dominus, Ex Deo exivi, aliud in eo aliquid potius quam naturam intellexerint orum obscuritates, quibus in parabolis locutus esset, quem jam antea Christum sciebant annuntiatum a Moyse et prophetis, confessum quoque a Nathanael et Dei filium et regem Israel , objurgato etiam Philippo, cum de Patre quaereret, cur per operum virtutem Patrem in se esse et se in Patre inesse nesciret, cumque se a Patre missum frequentibus dictis ante docuisset : tamen cum profitentem eum audissent se a Deo exisse, haec eorum responsio fuit connexus enim hic sibi sermo est: Dicunt ei discipuli ejus, Nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. Nunc ergo scimus quia nosti omnia, et non habes necesse ut aliquis te interroget: in hoc credimus quia a Deo existi . Quae, rogo, haec verbi hujus admiratio est, quod se exisse a Deo professus sit? Tanta et tam Deo propria vos, o sancti et beati viri, et ob fidei
Abbreviated transcription (Latin):
inter est nasci et eẽ: tantum ase uterq
sermo discernitur cum aliud sit adeo
in substantia natiuitatis exisse. aliud ẽ
a patre inhunc mundum ad consũman¬
da salutis nr̃ȩ sacramenta uenisse. Et qͥ¬
dem scdin ꝓpositȩ a nobis responsionis
ordinem oportunissimus hic nobis locus
est: ut tercio nc̃ doceamus filium dei do
ex adoptione. sed ex natiuitate. Quamꝗͣ eñi
plures & maxime ad huc unigeniti id est
dĩ existant ꝓfessiones quibus generatiois
suȩ ueritatem sine leui saltim ementien-¬
dȩ licet calumpniȩ occasione testentur:
tamen quia neq legentium onerandus
est sensus coaceruatis ad copiam dictis &
cum iam non nulla de ꝓprietate natiui-¬
tatis ostensa sint. cet̾a omnia alus er̃t
questionibus reseruanda. Nunc uero quia
hic sermonis nr̃i ordo insticutus est. ut
post patris contestationem. post filii pro¬
fessionem. fidei quoq apłoꝵ de uero et se¬
cundum natiuitatem confitendo dei fi¬

Expanded text:
interest nasci, et adesse, tantum a se uterque interest nasci, et adesse, tantum a se uterque sermo discernitur. Cum aliud sit a Deo in substantiam nativitatis exisse, aliud est a Patre in hunc mundum ad consummanda salutis nostrae sacramenta venisse. idem secundum propositae a nobis responsionis ordinem opportunissimus hic nobis locus est, ut tertio nunc doceamus filium Dei Domex adoptione, sed ex nativitate. Quamquam enim plures et maximae adhuc unigeniti de se Dei exstent professiones, quibus generationis suae veritatem sine levi saltem ementiendae licet calumniae occasione testetur: tamen 157 quia neque legentium onerandus est sensus coacervatis ad copiam dictis, et cum jam nonnulla de proprietate nativitatis ostensa sint, caetera omnia aliis erunt quaestionibus reservanda. Nunc vero quia hic sermonis nostri ordo institutus est, ut post Patris contestationem, post Filii professionem, fide quoque Apostolorum de vero et secundum nativitatem confitendo Dei fi
Abbreviated transcription (Latin):
rogabo patrem ꝓuobis: ipse enim pat̾
amat uos. qm̃ uos me amatis et creditis.
qm̃ a deo exiui et apatre ueni in hunc
mundum. Caret apud patrem interces¬
sionis necessitate ꝑ fecta de filio fides: q̃
quod adeo exierit credit atq amat. et ꝑse
ipsa iam et audiri meretur et amari: na¬
tum ex deo filium missumq confessa. Na¬
tiuitas itaq eius et aduentus ostenditur:
cum absolutissima significande ꝓprieta¬
tis ueritate. adeo ait exiui. ne in eo aliqͣ
natiuitas natura esse existimaretur: cũ
exire a deo idest exnatiuitate subsistere
quid aliud quam as posset: Et apatre
inquid ueni in hunc mundum. Ut extio
illa adeo natiuitas significata esse intel¬
ligeretur expatre:apatre se in hunc
mundum ꝓfessus est uenisse. Alterum
itaq in dispensatione. alterum innat᷑a
est: nec patitur exitionem adeo aduen¬
tum existimari. cum post exitionem a
deo. ad uentum commemoret apatre.
Apatre enim uenisse et ex deo exisse ñ
est significationis eius dem: et quantũ

Expanded text:
obis: ipse enim Pater amat vos, quoniam vos me amatis, et creditis quoniam ego a Deo exivi, et a Patre veni in hunc mundum . Caret apud Patrem intercessionis necessitate perfecta de Filio fides, quae quod a Deo exierit credat atque amet: et per se ipsa jam et audiri meretur et amari, natum ex Deo Filium missumque confessa. Nativitas itaque ejus et adventus ostenditur cum absolutissima significandae proprietatis veritate. A Deo, ait, exivi; ne in eo alia quam nativitatis natura esse existimaretur; cum exire a Deo, id est, ex nativitate subsistere, quid aliud quam Deus posset? Et a Patre, inquit, veni in hunc mundum. Ut exitio illa a Deo nativitas significata esse intelligeretur ex Patre, a Patre se in hunc mundum professus est venisse. Alterum itaque in dispensatione, alterum in natura est. Nec patitur exitionem adventum existimari, cum post exitionem a Deo, adventum commemoret a Patre. A Patre enim venisse, et ex Deo exisse, non est significationis ejusdem: et quantum
Abbreviated transcription (Latin):
trus eum filium confessus. hȩc meruit.
beatiorem petrum futurum fuisse exis¬
tura et suꝑ eminens facͤturis omnibus
factura. et qui exnchilo esse cepisti. &
ꝑbonitatem dei qui bonus solus est. no¬
men filii adoptione meruisti: An quia¬

Expanded text:
trus eum filium confessus haec meruit. 3trus eum filium confessus haec meruit. 3beatiorem Petrum futurum fuisse existura, et supereminens facturis omnibus factura, et qui ex nihilo esse coepisti, et per bonitatem Dei, qui bonus solus est, nomen filii adoptione meruisti, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
as ter meritus audire: qui incunctoꝵ
apłorum silentio dei filium reuelatio¬
ne patris intelligens. ultra humane in¬
firmitatis modum. suꝑ eminentem glo¬
riam beatȩ fidei suȩ confessione ꝓmeru¬
it. In quam nc̃ inter pretandȩ uocis suȩ
deducimur necessitatem: Ille confessus
est xꝑm filium dei: at michi tu hodie
noui apłatus mendax sacerdotium in¬
geris xꝑm ex nichilo creaturam. Quã
uim affers dictis głosis: Filium dei con¬
fessus: ob hoc beatus est. Hȩc reuelatio
patris est: hoc ȩccłiȩ fundamentum est.
hȩc securitas ȩternitatis est. Hinc regni
cȩloꝵ habet clauem: hinc terrena eius
iudicia cęlestia sunt. Sacramentum oc¬
cultum ascłis ꝑreuelationem didicit: fi¬
dem locutus ẽ. naturam enuntiauit. di
filium confessus est. Hoc qui creaturã
potius confitens negat: prius ẽ ut neget
petri apłatum. fidem. beatitudinem.
sacerdotium. marcyrium. & post hec se
alienum axp̃o esse intelligat: quia pe-¬

Expanded text:
as, ter meritus audire: qui in cunctorum as, ter meritus audire: qui in cunctorum apostolorum silentio Dei filium revelatione Patris intelligens, ultra humanae infirmitatis modum, supereminentem gloriam beatae fidei suae confessione promeruit! In quam nunc interpretandae vocis suae deducimur necessitatem? Ille confessus est Christum filium Dei: at mihi tu hodie, novi apostolatus mendax sacerdotium, ingeris Christum ex nihilo creaturam. Quam vim affers dictis gloriosis? Filium Dei confessus, ob hoc beatus est. Haec revelatio Patris est, hoc Ecclesiae fundamentum est, haec securitas aeternitatis est. Hinc regni coelorum habet claves, hinc terrena ejus judicia, judicia coelestia sunt. Sacramentum occultum a saeculis per revelationem didicit, fidem locutus est, naturam enuntiavit, Dei filium confessus est. Hoc qui creaturam potius confitens negat, prius est ut neget Petri apostolatum, fidem, beatitudinem, sacerdotium, martyrium: et post haec se alienum a Christo esse intelligat, quia Pe