comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ sicomorꝰ: eo q sit foliis simił moro. Hanc
latini celsam uocant. ab altitudine: qr ñ ẽ.
b .¶ Fana. dicta a funb: qr templa error
gentiliũ ꝯstruebat : unde ꝯsulentes demo¬
nũ responsa audirent. Salomon edifica¬

Expanded text:
autem sycomorus, quod sit foliis similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est pla. Fana dicta a faunis, quibus templa error gentilium constituebat; unde consulentes, demonum responsa audirent. Delubra
Abbreviated transcription (Latin):
cum: q dũsos sonos efficiat. Lyram pͥmũ
conum. ꝑcussa a m̃curio sonitũ dedit: ad
cꝰ sp̃em mercuriꝰ lẏram fecit: ⁊ orpheo tra¬
ex unã parte extentum. Est .ii. pars media
sẏmphonia: ĩ similitudinẽ cyibri. Timpa¬
nũ aũ dictum: qͥ medium ẽ. uñ ⁊ maga¬
ritum mediũ. tympanũ d̾r: ⁊ ip̃m ut
sỹmphonia ad uirgulam ꝑcutitur. ¶ Cỹm.¬
cabulũ. getĩale oĩum uasor musicorum.
Noc aũ cui folles adhibent᷑: alio nõie g̾ei
appellant At aũ organum dicatꝰ: magis

Expanded text:
cum, quod diversos sonos efficiat. Lyram primumcorium percussa a Mercurio sonitum dedit, ad cujus speciem Mercurius lyram fecit, et Orpheo traex una parte extensum. Est enim pars media symphonie in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est; unde et margaritum medium tympanum dicitur et ipsum ut symphonia ad virgulam cabulum est generale omnium vasorum musicorum; hoc autem cui folles adhibentur, alio greci nomine appellant, ut autem organum dicatur, magis
Abbreviated transcription (Latin):
piroꝵ. Pirꝰ nocata uidr᷑ : qd̾ in ignis spẽm
formata ẽ. Nam hoc genꝰ pomi. ab amplo
incipit: ⁊ in angustum finit. sic̾ ignis.
ma cithare ĩ initio simił fuisse traditur pec¬
tori humano: ut sic̾ uox epectore. ita ex ea

Expanded text:
poma. Prius vocata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis.ma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uit: ⁊ parilitate uͥtutis cooꝑatiõem potentie
⁊ imitatẽ substantie q̃ una eadẽ ĩ trinitate ÷.
ĩ tͥb digitis declarauit. Cuiꝰ trinitatis myste.¬
rium alias se cognonisse testat᷑ idẽ. ꝓpħa dicẽdo.
bidi dñm sedentẽ sr̃ soliũ excelsum. Quẽ ut¬
tͥnum ĩ ꝑsonis ostend̾et. ⁊ unũ in diuinitate
mabat alt̃. ad alt̾m. ⁊ dicebant. Sẽs. sẽs. sc̃s.¬

Expanded text:
parilitate virtutis cooperationem potentiae, et unitatem substantiae, quae una eademque in Trinitate est, in tribus digitis declaravit. 10. Cujus Trinitatis mysterium alias se cognovisse testatur idem propheta, dicendo: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum, Setrinum in personis ostenderet, et unum in divinitate mabant alter ad alterum, et dicebant: Sanctus, S
Abbreviated transcription (Latin):
dente stella adorauer̾t magi. obtulert̃ mun̾̃a.
Deiũ uaria aduentꝰ eiꝰ rep̃sentauit miracła. Cecis
.ii. ut dm̃ cognoscerẽt ꝓfunde noctis caligo deter¬
git᷑. Defunctis re diuine lucis gr̃a reddit᷑. itt
aĩe uiuificarẽt᷑. Surdi ut auditũ fid̾i reciꝑẽt.
audire ceꝑunt. Claudi ut ad dm̃ currerẽt. ĩ ces¬
su alacri uegetant᷑. Muti ut dm̃ ꝯfiterent᷑. cla¬
ris uocib clamauert. Lepsi pro abolendis ꝯtagiis
ai̾e. lurida m̃bra deposuert. Effectu .ii. maresta¬
tis sue. młca fecitꝙ que p̃tereu̾dast̃ dũ euncta
legant᷑. Nam ⁊ excellentie sue uͥtute pendrilis
gressib tunĩtes equoris fluctus calcauit. ⁊ ma¬
ris magni ꝓcellas suo ĩꝑio mitigauit. Iam uero
passiõis eiꝰ obitũ etiã elem̃ta tremuer̃t. dũ sol
fugit. dũ t̾ra ꝯcutit᷑. sexaq sese illidẽtia deuol¬
uunt᷑. Siquidẽ ⁊ ip̃a mors eũ ten̾e ñ potuit.
ã resurgẽs die t̾cia. ad sedẽ patͥam reuolauit¬

Expanded text:
lerunt munera. Deinde varia adventus ejus repraesentavit miracula. Caecis, enim, ut Deum cognoscerent, profundae noctis caligo detergitur. Defunctis redivivae lucis gratia redditur, ut animae vivificarentur. 3. Surdi, ut auditum fidei susciperent, audire coeperunt. Claudi, ut ad Deum currerent, incessu alacri vegetantur. Muti, ut Deum confiterentur, claris vocibus clamaverunt. Leprosi pro abolendis contagiis animae lurida membra deposuerunt; effectu enim majestatis suae multa fecit, quae praetereunda sunt, dum cuncta legantur. 4. Nam excellentiae suae virtute pendulis gressibus tumentes aequoris fluctus calcavit, et maris magni procellas suo imperio mitigavit. 33 Jam vero passionis ejus obitum etiam elementa tremuerunt, dum sol fugit, dum tellus concutitur, saxaque sese illidentia dissolvuntur, siquidem et ipsa mors eum tenere non potuit. 5. Nam resurgens die tertia, ad sedem pat
Abbreviated transcription (Latin):
satiati sc̃ penis meis. Et in psalmis ip̃e dic̃¬
Ego ad flagelta paratꝰ. Et it̾m. Congregata
ss̃ in me flagella. ⁊ ignorauer̃t. Similiter
⁊ ꝑ psaiam. Non summ inqͥt ꝯtiunax. neq cõ¬
tradico. Corpꝰ meñ dedi ꝑcutiẽtib ⁊ genas
meas uellentib. faciẽ meam ñ aũti ab ĩcre
pantib. ⁊ ꝯspuentib ĩ me. Et ꝑ ieremiã
dic̃. Posui scapłas meas ad flagella. ⁊ maxͤ¬
iias ad palmas. Itẽ de ip̃o idem ieremias.
D abit inqͥt ꝑcutiẽti se maxillam saturabit᷑

Expanded text:
satiati sunt poenis meis . Et in Psalmis ipse diEgo ad flagella paratus sum . Et iterum: Congregata sunt in me flagella, et ignoravi . 2. Similiter et per Isaiam: Non sum, inquit, contumax, neque contradico: corpus meum dedi percutientibus, et genas meas vellentibus: faciem mepantibus, et conspuentibus in me . Et per Jeremiam dicit: Posui scapulas meas ad flagella, et maxillas ad palmas . Item de ipso dicit Jeremias: Dabit, inquit, percutienti se maxillam saturabitur
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ nes ⁊ .s. fienr̃os alim ꝯ obiprgatĩe
ysaias ił p̃dix̃at dicm̃. Semen pessimũ p̃pi¬
rate silios ur̃iis iceisioni ĩ inqͥtate patrum
suoꝵ. Uenientib .N. ĩ indea gentib. ꝓ scelere
patrũ etiã faii trucidati sc̃. sub qͦꝵ ꝑsona¬

Expanded text:
m objurgatione Isaias illis praedixerat, dicens: Semen pessimum, praeparate filios vestros occisioni in iniquitate patrum suorum . Venientibus enim in Judaeam gentibus, pro scelere patrum etiam filii trucidati sunt. 2. Sub quo
Abbreviated transcription (Latin):
Uno anglica iusio tangit eum.
excitans ad bonum oꝑandũ: ⁊ ad astio¬
Ua ꝯsurgendũ. Respicit ad capuo suũ .i. xp̃m
rudiss: s medialitus ĩ effabilit̾ ꝯfortatiuus:
⁊dulcis. Et uas aque hoc ẽ fons lacͥmaꝵ:
tũ cordis apunctione. Camedit ⁊ bibit .i. ad¬

Expanded text:
unc angelica visio tangit eum, excitans ad bonum operandum, et ad altiora consurgendum. Respicit ad caput suum, id est arudis, sed medullitus ineffabiliter confortativus et dulcis; et vas aquae, hoc est, fons lacrymarum cum cordis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ñ oporteat qui ln egritudine ꝑcipiunt baptis¬
ma postquã conualuerint fidem ꝑdiscere &s
cire cuius muneris participes factisunt¬
houii ut pos sibaptis aue ch pas me detur
Quod õ porteat eos eos quibaptizantur p̾lauacrũ

Expanded text:
Quod oporteat eos qui in aegritudine percipiunt baptisma, postquam convaluerint, fidem perdiscere, et scire cujus muneris participes facti sint. Ut post baptisma chrisma detur. CLI. Quod oporteat eos qui baptizantu
Abbreviated transcription (Latin):
Dediuersis ordinibus ecclesiae seruientibus. aut iiquis causam
criminis incurrerit ut habuerit iudicium ecdesiasticum
Debeat pereclitari &ut filusacerdotes ꝓpectacula secularia ñad¬
uxores accipiant clerici abstene at se abusuris. & quotempone
uł ipsi uł uirgines. consec rentur

Expanded text:
De diversis ordinibus Ecclesiae servientibus: ut si quis causam criminis incurrerit, et abjecerit judicium ecclesiasticum, debeat periclitari; et ut filii sacerdotum spectacula saecularia nuxores accipiant; et clerici abstineant ab usuris; et quo tempore vel ipsi, vel virgines consecrentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Vthina ꝑ annũ ꝓuincialia epoꝵ concilia caelebeur
& sires difficilis emorserit nec fuerit theso. locensis
ep̃i iudicia terminata adromanũ referatur antestitẽ¬
Vt siuiri decaptiuitate regressi intemperancia uxor ẽ¬
offensionem. fuerit & uoluerint eas in coniugiũ
et lesiastica cõmunione priuandesit¬

Expanded text:
bina per annum provincialia episcoporum concilia celebrentur, et si res difficilis emerserit, nec fuerit Thessalonicensis episcopi judicio terminata ad Romanum Ut si viri de captivitate regressi intemperantia uxoroffensi non fuerint, et voluerint eas in conjugium ecclesiastica communione privandae si
Abbreviated transcription (Latin):
uasto graedu ueniunt supro ab auus ab auia infre
filius filia consubrinꝰ consubrinao. Idõ auunculus. &iat̃¬
tenr Itẽq consubrini que exduob sororib: nastunt᷑ quibs ad¬
crescit patruus magnus amitiomnagna. Id estaui pat̃ni frt̃¬
& soror quam mater frit̃ & soror
suinto gradu. ueniunt su prquide ad auus &od auia
Ainfriradnepus adneptis exoblico frs̃ & sororis ꝓnopus

Expanded text:
uarto gradu ueniunt supra abauus abauia: infra filius filia, consobrinus consobrina, id est auunculi et itemque consobrini, qui ex duabus sororibus nascuntur. Quibus adcrescit patruus magnus amita magna, id est aui paterni fr quam maternae frater et soror. Quinto gradu ueniunt supra quidem atauus atauia: infra adnepos adneptis: ex obliquo fratris et sororis pronepos
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ traditiones potestate ꝑ maneaniꝰ nec
ꝑ contu matiã ab ep̃osuo dissiliant quiuero
audent euertere huius modi formã quocũ que
modo nec ꝓprio subiciunt. epo si quidẽ clerici suns
canonũ correptionib: sub ĩacebunt siuelaciq siue
mo nachi fuerint cõmunone priuentur qdnor¬

Expanded text:
patrum traditiones potestate permaneant nec per contumatiam ab episcopo suo desiliant. Qui vero audent evertere huiusmodi formam quocumque modo nec proprio subiciuntur episcopo, si quidem clerici sunt, canonum correptionibus subiacebunt, si vero laici vel monachi fuerint, communione priventur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ep̃s decertis criminibus acusatus condem n&
ab omnibus ep̃is eiusdem ꝓuinciae cunccique conso¬
n ant̃ eandem contriceum formam decr&i ꝓtuller
hunc apud clios nullomodo iudiccri sed formam
concordancium epoꝵ prouinciae manere sentenciã¬

Expanded text:
iscopus de certis criminibus accusatus condemnatur ab omnibus episcopis ejusdem provinciae, cunctique consonanter eamdem contra eum formam decreti protulerint, hunc apud alios nullo modo judicari, sed firmam concordantium episcoporum provinciae manere sententia
Abbreviated transcription (Latin):
or dinis consensus & desideriũ requiratꝰ tunc
alt̃ de altera elegat᷑ ecclesia si deciuitatis ip¬
quod euenire non credimꝰ poterit inueniri pri¬
mum enĩ illi rȩꝓbandisunt ut aliqui dealienis
ecclesus merito ꝓferant᷑ habeat unus quȩ suae
fructũ maliciȩ in ecdesia in quo sua ꝑ omniae officia
trans egit a &atẽ in aliena stipendia minime alter
ob repat nec alii debitam alt̃ audiat uindicare mer
cedem sit fccultis clericis retinendi sise uiderint
p̃grauari & qđ sibi ingeri intrans uerso cognouerint
ñtim eantr futare qui se ñ debitũ p̃mniũ uel liberum
deeo quieos recturus .ẽ. debent habere iudicium
Iaelestinis uniuersis ep̃s ꝑ apuliam & calie¬
Ubriã constitutis nulli sacer doti suos liceat ca¬
nones ignor are nequicquã facere qđ patrum
possit regulis obuiare que enim a nobis res dignic
seruabit si decrealium nor mã constitutor ũ pali¬
quorũ libito licentia populis ꝑmissa frangatur

Expanded text:
ordinis consensus et desiderium requiratur. Tunc alter de altera eligatur Ecclesia, si de civitatis ipquod evenire non credimus, potuerit reperiri. Primum enim illi reprobandi sunt, ut aliqui de alienis ecclesiis merito praeferantur. Habeat unusquisque suae fructum militiae in Ecclesia in qua suam per omnia officia transegit aetatem. In aliena stipendia minime alter obrepat; nec acedem. Sit facultas clericis retinendi, si se viderint praegravari, et quos sibi ingeri extraneorum agnoverint non timeant refutare. Qui si non debitum praemium, vel liberum de eo qui eos recturus est debent habere judiciumCOELESTINUS universis episcopis per Apuliam et Calbriam constitutis. Nulli sacerdotum suos liceat canones ignorare, nec quidquam facere quod Patrum possit regulis obviare. Quae enim a nobis res digne servabitur, si decretalium norma constitutorum pro aliquorum libito, licentia populis permissa, frangatur
Abbreviated transcription (Latin):
igxoris uirum et contra illud antique lagis p̃ceptũ qđ
dicit et cauet̾ sacerdos uirginẽ uxorẽ accipiat ñuiduã
ñ repudiatã hos ergo quicũq: tales ad missi sunt abeccle¬
siasticis officus eta sacerdotali nomine a postolice sedis¬
ad auctoritate iubemꝰ arceri nechoc enĩ sibi poterun
uindicare cuius capaces ꝑhocqđ illis abstterat non fuer̃
Huius discusiones cunt̃ nobis specialit̃ uindicantes ut
siqua forsitan dehis comssa sunt corrigantꝰ nec liceat ultrte
cõmitti Etneq excusatio de ignoratione nascunt᷑ quãquã

Expanded text:
uxoris virum: et contra illud antiquae legis praeceptum, quo uxoris virum: et contra illud antiquae legis praeceptum, quo dicitur et cavetur: Sacerdos virginem uxorem accipiat; non viduam,  14. Hos ergo, quicumque tales admissi sunt, ab ecclesiasticis officiis et a sacerdotali nomine, apostolicae sedis auctoritate jubemus arceri; nec hoc enim sibi poterunt vindicare, cujus capaces, per hoc quod illis obstiterat, non fuerunt: hujus discussionis curam nobis specialiter vindicantes, ut si qua forsitan de his commissa sunt, corrigantur, nec liceat ultra committi, et ne qua excusatio de ignoratione nascatur; quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
qui originaliã ut alicui conditione oblegatisũ
uolumuste merari. Nisi forte eorũ p&itio aut
uoluntas accesserit qui aliquid sibi in eos uindi¬
canc potestates deb& enĩ esse in munis ab aliis
quid diuine miliciȩ fuerit ad gregandus.
Vt a castris dominicis quib: nom̃ eius adscribitꝰ
Nullus necessitatis uinculis abstrahatur
ut qui cum que ad sacer docrum uł ui¬
duarũ maptiti uł habeiotes Nume¬
pus ad coRtuqia promorti suepinl
ab om̃niib ecchesi esticas õẜsacus apce
ualis uero cũ unicuiq constitu& nataliũ antup¬
honestas & morũ eẽ debeat sacri altaris ministe¬
rio saciandis & apłs nos docente & diuina p̃ceptio¬
ne didicimꝰ & canonũ regulis a quib plerosque
frm̃ declinasse &poenitus deuiasse reperimus
non constat ad sacerdotium ꝑuenisse uidu arũ
molitus quosdam &iam fuerint numeros a coniu¬
pate factis adticiũ fuisse ꝑmissus contra illam
b eati apłi uocẽ qui ab aliis exclamat dicens anius

Expanded text:
qui originali aut alicui conditioni obligati sunt volumus temperari; nisi forte eorum petitio, aut voluntas accesserit, qui aliquid sibi in eos vendicant potestatis. Debet enim esse immunis ab aliis qui divinae militiae fuerit aggregandus, ut a castris domnullis necessitatis vinculis abstrahatur. Ut quicunque ad sacerdotium, vel viduarum mariti vel habentes numerosa conjugia, promoti fuerint, aualis vero unicuique constiterit natalium honestas, et morum esse debeat sacri altaris ministerio sociandus, et Apostolo nos docente, et divina praeceptione didicimus, et canonum regulis, a quibus plerosque fratrum declinasse et penitus deviasse reperimus. Nam constat ad sacerdotium pervenisse viduarum maritos, quosdam etiam quibus fuerint numerosa conjupatefactis aditibus fuisse permissos contra illam beati Apostoli vocem, qua talibus exclamat dicens: Unius
Abbreviated transcription (Latin):
gnouimꝰ enĩ paenitentiã inouentib denegiori. nec
illorũ desiderus annui qui obitus sui tempore
hocanimȩ suȩ cupiunt remodio sub uenirihor¬
remus fateor tante impi&atis aliquẽ reperiri
ut dedĩ piblate disper& quasi non pos sit &
sequouis tempore concurrentis. occurrere &
pereclitente subhonore peccatorũ hominẽ ꝑdere
quo se ille ex p&ire desiderat & liberari qđ hoc
rogo aliud ẽ. quã morienti mortẽ addere eius¬
que animam suae crudelitate neab soluta ess&
possit occidere cũ dr̃ ad subuendũ parati sumus¬
inuitans ad penitentiã siçꝓmittat peccator inquid
quacũq die conuersus fuerit peccata eiꝰ ñ ropu¬
tabuntꝰ ei &iterũ. Nolo mortẽ peccatoris sed tantũ
conuertat᷑ & uiuat salutẽ ergo homini admittit
quisq morte p̃tereatempore paenitentiã denegar&
E disperauit declentiadĩ quieum ad subueniendum
morienti sufficere uł mom̃to posse non credidit ꝑdidis¬
s& latro incruce p̃miũ ad xpĩ dexterã pendens sigil¬

Expanded text:
gnovimus poenitentiam morientibus denegari, nec illorum desideriis annui qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri. Horremus, fateor, tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet, quasi non possit ad se quovis tempore concurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem redimere, quo se ille expediri desiderat, et liberari. Quid hoc, rogo, aliud est, quam morienti mortem addere, ejusque animam sua crudelitate, ne absoluta esse possit, occidere? cum Deus ad subveniendum paratissimusinvitans ad poenitentiam, sic promittat. Peccatoquacunque die conversus fuerit, peccata ejus non imputabuntur ei; et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum ut convertatur et vivat? Salutem ergo homini adimit quisquis mortis praeterea tempore poenitentiam denegarit; et desperavit de clementia Dei, qui eum ad subveniendum morienti sufficere vel momento posse non credit. Perdidisset latro in cruce praemium ad Christi dexteram pendens, si il
Abbreviated transcription (Latin):
.XVI Qd prbi &diaconisimaliquo crimine prolapsi fuerint
nom possunt ꝑmanus inposicionẽ penitendi remediũ c̃sequi
ab opere coniugali nont amen repudiare coniugia
xiii Quem aliud sit uxor aliud concubina nec errȩquisque
filiam suam in matrimoniũ concubinã h abenti trdiderit

Expanded text:
iquo crimine detecti fuerint, non possint per manus impositionem poenitentiae remedium consequi. are debeant ab opere conjugali, non tamen repudiare conjugia. --IV. Quod aliud sit uxor, aliud concubina; nec erret quisquis filiam suam in matrimonium tradiderit
Abbreviated transcription (Latin):
uod non oporteat abaptismã quẽ quã postduas
iquad raegesime ebdomadas ammitti
depedditione baptizicr duoi

Expanded text:
uod non oporteat ad baptisma quemquam post duas Quadragesimae hebdomadas admitti. De redditione baptizando
Abbreviated transcription (Latin):
mortui non legistis & ñ est ds̃ mortuoꝵ¬
Itẽ apostolus dicit¬
tuquod seminas nonui uificat᷑. rusipri¬
us moriatur: & dicit scriptura post
resurrectionem er̃ sic̃ angłi dĩ: Ergo
nec hoc credentib inpossibile iudicet᷑
quia quipotuit hominẽ det̾ra conpo¬
nere. potuit hunc ex homine inangłis
trans formare: & post hanc uitã tẽpo¬
ralẽ uitã &ternã tribuere Ergo mo¬
ritur homo quia sigranũ insulco
ut resurgat cumspico & multiplicetꝰ
infructu : Ad similetur & angło qđ
ipse salutis auctor nob tribuere dig¬
netur : quitriũ phato tartaro cũ

Expanded text:
mortui non legistis? et: non est deus mortuomortui non legistis? et: non est deus mortuoitem apostolus dicitquod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur. et dicit scriptura: post resurrectionem erunt sicut angeli dei. 41 Ergo nec hoc credentibus inpossibile iudicetur, quia qui potuit hominem de terra conponere, poterit hunc ex homine in angelum transformare et post hanc vitam temporalem vitam aeternam tribuere. 42 Ergo moritur homo quasi granum in sulco, ut resurgat cum spico et multiplicetur in fructu, adsimiletur et angelo: quod ipse salutis auctor nobis tribuere dignetur, qui triumphato Tartaro cum
Abbreviated transcription (Latin):
dixit symbolũ: Credo indm̃pa
diuinitas ad probat᷑. Ut ÷ credo
tur inremissionẽ peccatoꝵs:
sine ruga sic̃ una fides: Unũ baptis¬
tur una÷ colũ bamea. riã her& icĩ
congregant eccłam ubiruga & ꝑ fidi¬
e macula conꝓbatur: Nemissio¬
nẽ peccatoꝵ nobis in hoc sermone
sola credulitas sufficit Necratio re¬
quiritur ubi principalis indulgen¬
tia conꝓbat᷑: Ipse rex terrenus a
nullo discutitur : si quodcũq: largi¬
tur: Hã ille quipotuit deluto homi¬
nẽ facere. io÷ potensẽ & iã lutulentũ
purgar& & ualet in nocentiã ꝑditã
restĩtuere Quis epultos & mẽbra perdi¬
ta reuocat aduitã salutẽ: Carnis resur¬
rectionẽ. hic carnis sũ ma ꝑfectio conclu¬
ditur : & caro ipsa quecadit resurrec¬
tura erit in mortalis ut maneat: Lic&
resurrectia apaganis &aqui b dã he¬
reticis noncredatur Tam̃ isaias dicit
Surgent mortui. & suscitabuntur. & da¬
nieł ait. Resurgent tunc qui sunt in

Expanded text:
dixit Symbolum: Credo in Deum dixit Symbolum: Credo in Deum divinitas approbatur, ut est: Credo tur, in remissione peccatorum, sed sine ruga, sicut una fides, unum baptistur: una est columba mea: nam haeretici congregant ecclesiam ubi ruga et perfidiae macula conprobatur. 38 REMISSIONEM PECCATORVM. Nobis in hoc sermone sola credulitas sufficit, nec ratio requiritur ubi principalis indulgentia conprobatur. ipse rex terrenus a nullo discutitur, si quodcumque largitur. nam ille, qui potuit de luto hominem facere, idem potens est etiam lutulentum purgare, et valet innocentiam perditam restituere qui sepultos et membra perdita revocat ad salutem. 39 RESVRRECTIONEM CARNIS. Summa perfectionis concluditur et caro ipsa quae cadit resurrectura erit. inmortalis ut maneat, licet resurrectio a paganis et a quibusdam haereticis non credatur; tamen Esaias dicit: surgent mortui et suscitabuntur; et Daniel ait: resurgent tunc qui sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
derat Uide uidentes angłi car¬
nis naturã celos intrare stupuer
nis adsũpte & ꝓuectũ sedis. non
diuina s humana natura requi¬
rit: Inde & hoc dictũ est: parata
sedestua dñe & dixit dñs dñomeo se¬
de adextris meis: & illud amodo
udebitis filiũ hominis sedentẽ aa
dextris uirtutis: Iudicaturos ui¬
uos & mortuos. Aliquidicunt
uiuos iustos mortuos uero miustor
aut certe iuuos quos incorpore in¬
uenerit aduentꝰ dominicus & mor¬
tuos iã sepultos: Nos tamen in¬
tellegamus uiuos & mortuos: hoc
est animas & corpora parit̾ iudi¬
candas: Nã de aduentudnĩ & ma¬
lachias ait Ecce uenit ds̃ omni¬
potens. & daniel ccce innubib
celi quasi filiũ hominis. & illud
sicut fulgur ab oriente itaerit ad
onẽ mysteriũ trinitatis implet᷑
Unus pater unus filius: unus sp̃s
sc̃s ut fiat distinctio ꝑsonarũ uo¬
cabula secernunt᷑: P at̃ ex quo om¬
nia & qui non hab& patrẽ filiuꝰ
una diuinitas intrinitate qui a

Expanded text:
derat: unde videntes angeli carderat: unde videntes angeli carnis naturam caelos intrare stupuerunis adsumptae et provectum sedis non divina, sed humana natura requirit: inde et hoc dictum est: parata sedes tua, domine et: dixit dominus domino meo, sede a dextris meis videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, judicaturus vivos et mortuos . Aliqui, dicunt vivos, justos; mortuos vero, injustos. aut certe vivos quos in corpore invenerit adventus dominicus et mortuos iam sepultos; nos tamen intellegamus vivos et mortuos, hoc est animas et corpora pariter iudicandas. 34 Nam de adventu domini et Malachias ait: ecce venit dominus omnipotens et Daniel: ecce in nubibus caeli quasi filium hominis; et illud: sicut fulgor ab Oriente, ita erit aone mysterium trinitatis impletur: unus pater, unus filius, unus spiritus sanctus; ut fiat distinctio personarum, vocabula secernuntur: pater ex quo omnia et qui non habet patrem; filius una divinitas in Trinitate, quia
Abbreviated transcription (Latin):
adquẽ pilatus misit dim̃ iunctũ
odium & ligatus dñs magis lega¬
tarius pax int̾rartes extitit: & ĩu¬
dices aliuore dissoluit: Descendit
ad infernũ hinc ꝓpħe plura dixer̃
Undeẽ illud dictum : uita mea in in¬
fernũ ad ꝓpinquauit. & factussũ in¬
ter mor tuos lib̾ Etillud tues qui
uenturus es : quod lector requirens
inueni& S descendens ad infernũ
iniuriam nonpertulit : quod fecit
causa clementie uelut r& intrans
carcebẽ nonut ipse teneretꝰ᷑ : s ut
nori soluerentur: Tertia die re¬
surrexit: Deresurrȩctione eiꝰ dem
ꝓpħe plura locutis : quod & ionas
ipse triouo inuentre c&i ꝑma¬
nens designauit: Ascendit ince¬
lũ. hoc psalmi graphus propħa &
apostolus meminit. Unde illud dic¬
tũ ÷ Ascendens maltũ : captiuã
duxit captiuitatẽ: Ergo post pas¬
sionẽ dñs cęlos ascendit nonubi non
erat ds̃ uerbũ qui semꝑ incelisẽ S
ubi adhuc uerbũ carofactũ nonse¬

Expanded text:
ad quem Pilatus misit dominum vinctad quem Pilatus misit dominum vinctodium, et ligatus dominus, magis legatarius, pax inter partes extitit et iudices a livore dissolvit. 29 DESCENDIT AD INFERNVM. Hinc prophetae plura dixerunt, unde est illud dictum: vita mea in inferno adpropiavit et factus sum inter mortuos liber; et illud: tu es qui venturus es quod lector requirens inveniet. sed descendens ad infernum iniuriam non pertulit, quod fecit causa clementiae, velut rex intrans carcerem, non ut ipse teneretur, sed ut noxii solverentur. 30 TERTIA DIE RESVRREXIT. De resurrectione eius idem prophetae plura locuti sunt; quod et Ionas ipse triduo in ventre ceti permanens designavit. 31 ASCENDIT IN CAELVM. Hoc psalmographus, prophetae et apostolus meminit, unde illud dictum est: ascendens in altum captivam duxit captivitatem. ergo post passionem dominus caelos ascendit, non ubi non erat deus verbum, qui semper in caelis est, sed ubi adhuc verbum caro factum non se
Abbreviated transcription (Latin):
r&: Aut quia ipse dixerat. Sicut
mox. ses exaltauit serpentẽ. & c& era.¬
Idõ crucisuspenditur : ut adimpleret᷑
uerba que creator pre dixerat:
grandis erat discordia : ut toller&
reconciliator semediante scandalũ
Naera suspenditur : ut se imne dio
positũ int̾ celũ & terrã & int̾ deũ¬
& hominẽ pax redir& post odiũ:
Aut idõ quiante grauis latro iri
cruce configebatur: Ergo ad
hoc elegit principale suppliciũ.
ut hominẽ absoluer& origina¬
li peccato qđ erat principã leus
tormtũ. Aut ideo dñs incruce
suspenditur : utpro captiui¬
tatenrã preciũ suicorporis mer¬
cator instatera pensar& Aut
idõ crucifigitur : quia mortui
eram ꝑ pomũ & arborͤut denuo
criix & xp̃s id÷ arbor & pomũ
peripsũ similitudinẽ nos amor¬
te liberar&. pomũ dulce cũar¬
borẽ: Suppontio pilato bene hoc:
additum ut udice intẽ pore desig¬
nato non eẽ uideret᷑ incertũ subhẽ¬
rode rege quieotẽpore tetrarcha erit

Expanded text:
ret; aut quia ipse dixerat: sicut ret; aut quia ipse dixerat: sicut Moyses exaltavit serpentem, ideo cruci suspenditur, ut adimplerentur verba quae creator praedixerat; grandis erat discordia, ut tolleret reconciliator se mediante scandalum, in aera suspenditur, ut se in medio posito inter caelum et terram inter hominem et deum pax rediret post odium. 26 Aut ideo quia ante gravis latro in cruce configebatur, ergo ad hoc elegit Christus principale supplicium, ut hominem absolveret originali peccato quod erat principale tormentum. aut ideo dominus in cruce suspenditur, ut pro captivitate nostra pretium sui corporis mercator in statera pensaret. 27 Aut ideo crucifigitur, quia mortui eramus per pomum et arborem, ut denuost arbor et pomum, per ipsam similitudinem nos a morte liberaret. pomum dulce cum arbore! 28 SVB PONTIO PILATO. Bene hoc est additum, ut iudice cum tempore designato non esse videretur incertum: sub Herode rege, qui eo tempore tetrarcha erat,
Abbreviated transcription (Latin):
adintellegendũ ali quantulũ ex¬
tenoamꝰ Sic̃ dicit seriptura cor¬
ais occłi aꝑtis ad indellegen du
quid sit altitudo. latitudo. & ꝓfuri¬
dũ. qđ ÷ crucissigna net ficatio:
Quame dñs inpatibulo sepatiȩ lego¬
rit: quent᷑ ritio tam̃ hec ree¬
dit᷑ Crux species tropbei: qđ
deuictis hostib sol& fieri triũfhan¬
ti: & quia dñs tria regnasibi sub¬
iecit: Suspens ina erã uictoriã de
celestib & sp̃alib nequitus est
adeptꝰ: Ex pandens aut̃ manus
ad popłos palmã det̾renis Quod uero
subt̾ra crux fixa : ostendit eum & de
tarta ro triumphare & quia de aliis
breuitatis causa pr& erimꝰ. plurima
nontam̃ generetur fastidiũ: sipro
honore sc̃ẽ crucis nobis hicsermodis¬
tenditur: ut uobs aedificatio & il¬
lic crescat prȩconium: Ergo quianeo
ipsa sy dera in conspectudĩ ꝓhumano
crimine erant pura. & erat totat̾ra
polluta: NIo eo suspensusẽ x p̃s in ae¬
ra : ut siul terras & astra purga¬

Expanded text:
intellegendum aliquantulum extendamur sicut dicit scriptura: cordis oculi aperti sint ad intellegendum quid sit altitudo, latitudo et profundum: quod est crucis significatio : quare dominus in patibulo se pati elegerit quaeritur; ratio tamen haec redditur: crux species tropaei est quod devictis hostibus solet fieri triumphanti; et quia dominus tria regna sibi subiecit, suspensus in aera victoriam de caelestibus et spiritalibus nequitiis est adeptus; expandens autem manus ad populos, palmam de terrenis. quod vero sub terra crux fixa est. ostendit eum et de Tartaro triumphare. 24 Et quia de aliis brevitatis causa praeteriemus plurima, non generemus fastidium, si pro honore sanctae crucis nobis hic sermo distenditur, ut vobis aedificatio et illi crescat praeconium. 25 Ergo quia nec ipsa sidera in conspectu dei pro humano crimine non erant pura et erat tota terra polluta, ideo suspensus est Christus in aera, ut simul terras et astra purga
Abbreviated transcription (Latin):
runtꝰ: sic̃ drãs ad seruũ & seruus ad
Rorsus cũ dico patrẽ: filiũ significo:
Quia ñ est pat̾ nisifiliuꝰsit ciisit pat̾
itẽ nonẽ filiuꝰ nisi pat̾ cui sit filiũ.
& filius relationis regula tenetur
in eo. iris. Quare ẽqualẽ ñ abet
patris & filii nom̃ adinuicẽ utsi
dicamꝰ pat̃ filii pat̾. & filiuꝰ patris
filiuꝰ. Nonita duplicẽ relationis
circũ ũsionẽ in nomine scĩsps inue¬
niri potest. In .I. Qua nec essitate
accidit utita non circũ ferripossit

Expanded text:
s ad servum, et servus ad Prorsus cum dico Pater, Filium simul significo, quia non est Pater nisi Filius sit cui sit Pater. Item non est Filius nisi sit Pater cui sit Filius. et Filio relationis regula tenetur in eo. IX. INT. Quare aequalem non habet Patris et Filii nomen ad invicem, ut si dicamus Pater Filii Pater, et Filius Patris Filius: non ita duplicem relationis circumversio in nomine sancti Spiritus inveniri potest. X. INT. Qua necessitate accidit, ut ita non circumferri possit
Abbreviated transcription (Latin):
estpat̃: quia genuit filiũ. Filius⁊ ir¬
nigenitus : quem genuit pat̾: Sp̃s
cedit: Pat̾ & filius co aet̾nisibis & co
ȩquales: & co oꝑatores sicut scriptũ:
Uerbo dniceli firmatis unt : idest afi¬
lio dĩcreati: Spũoris eiuꝰ omnis uirtꝰ
eorũ Ubisub singulari numero sp̃sei
tendit: Ubi subplurali numero om¬
nis uirtꝰ eorũ dr̃ trinitatẽ ꝑsonarum :¬
aꝑte demonstrat quiatres unũ suNt
& unũtres Heque substantia sep a¬
rantes : ut arriuꝰ garrit quitres ꝑ¬
sonas eẽ dicit. sic& tres substantias
esse mentitur: Filiũ dicit minorẽ
ad huc minorẽ quã filiũ & patris.
& filii eum administratorẽ essead¬
serit Nonergo substantiã sepa¬
rantes : quia tote trespersone in
substantia deitatis unũ sunt:
ingenitus ẽ eo qđ anullo est genitꝰ
Aliã ꝑsona filii : quia filiuꝰ ãpatre
nitas : idẽ dĩtas Equał gła id
scs Non ẽ mensurabił insuamensura.

Expanded text:
est Pater, qui genuit Filium; Filius esest Pater, qui genuit Filium; Filius est genitus, quem genuit Pater; Spircedit. Paaequales et cooperatores, sicut scriptum est: Verbo domini caeli firmati sunt, id est a filio dei creati, spiritu oris eius omnis virtus eorum. Vbi sub singulari numero spiritueitatis ostendit, ubi sub plurali numero omnis-virtus eorum dicitur, trinitatem personarum aperte demonstrat, quia tres unum sunt et unum tres. 8 NEQVE SVBSTANTIAM SEPARANTES, ut Arrius garrit, qui tres personas esse dicit, sic et tres substantias esse mentitur. Filium dicit minorem adhuc minorem quam filium et patris et filii eum administratorem esse adserit. Non ergo substantiam separantes, quia totae tres personae in substantia deitatis unum sunt. ingenitus est. eo quod a nullo est genitus, ALIA PERSONA FILII, quia filius a patre nitas, id est deitas, aequalis gloria, id TVS. Non est mensurabilis in sua natura,
Abbreviated transcription (Latin):
bit: Rtmoergo om̃iũ fides necessaria :
sicuta postolica docet auetoritas dicens
sinefide inpossibi leẽ dõ placere
Coristat enĩ neminẽ adueram
ꝑ uenire posse beatitudinẽ nisideo
placeat : & dõneminẽ placere posse
isi ꝑfidem: Fides nãque ÷ bonor ũ
om̃ium fundamentũ : fides: huma¬
nȩ salutis iniciũ: Sineac nemo ad
filioꝵ dĩ potest consortiũ ꝑuenire:
quia sine ipsa nec in hoc sđo quisqua
iustificationis consequitur gr̃am.
nec infuturo uitãpossi debit & erriã:
sicut conuenticula her& icorũ in a¬
liquib regionũ partibus cohortatur.
sedꝑtotũ terrarũ orbẽ dilatata diffuri¬
ditur Ut unũ dm̃ intrinitate & tri¬
nitatẽ inunitate ueneremur. Rin¬
tictẽ inpersonis: unitatẽ in substantia :
Hanc quoque trinitatẽ ꝑsonarũ. at¬
que unitatẽ nature ꝓpħa isaias reue¬
lat̾as ibi non taciut: cũ sedicit sera
oth: diuine naturȩ cognoscimus
unitatẽ Neque confuriderites

Expanded text:
bus primo omnium fides necessaria est, sicut apostolica docet auctoritas, dicens: sine fide impossibile est Deo placere . Constat ergo neminem ad veram pervenire posse beatitudinem, nisi Deo placeat; et Deo neminem placere posse, nisi per fidem. Fides namque est bonorum omnium fundamentum. Fides est humanae salutis initium; sine hac nemo ad filiorum Dei potest consortium pervenire; quia sine ipsa nec in hoc saeculo quisquam justificationis consequitur gratiam, nec in futuro vitam possidebit aeternam. sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coarctatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Ut unum Deum in Trinitate, et Trinitatem in unitate veneremur, itatem in personis, unitatem in substantia. Hanc quoque Trinitatem personarum, atque unitatem naturae propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicit serapoth, divinae naturae cognoscimus unitatem. Neque confundentes
Abbreviated transcription (Latin):
de illud dictũ ÷ generationẽ eius quis
enarrabit: Quam secr&ã originẽ
cũ ꝓpriofilio nouit ipse solus quige¬
nuit Nec a nob deus discutiendus:
s cre dendus : qui in nobis ipsis nesci¬
mꝰ quod sapimꝰ: Quomodo sapientia
ingeniũ aut intellectus consilium.
aut in ens nr̃a generat uerbũ: S ut
breuit̾ dicamꝰ. Sufficit nos scire quia
lux genuit splendorẽ ꝓpħa testante
insplendorib sc̃oꝵi ex utero ante lu¬
terris uisus ÷ & int̾ homines conũsatꝰ¬
Omnipotens uero dr̃ eo quod om̃ia possit:
& omiũ obtin& potentatũ: quia pater
ne conuenit principi qui popło se sẽ¬
quenti posse salutẽ tribuere: Ciuuiꝰ
figurã iħs naue gerens popłm dede¬
serto interrã reꝓmissionis certũ est
induxisse & istei detsebris & terraig¬
norantię sesequentes: adcelos aduxit:

Expanded text:
de illud dictum est: generationem eius quis enarrabit? quam secretam originem cum proprio filio novit ipse solus qui genuit. 9 Nec a nobis deus discutiendus est, sed credendus: qui in nobis ipsis nescimus quod sapimus, quomodo sapientia ingenium aut intellectus consilium aut mens nostra generat verbum. 10 Sed, ut breviter dicamus, sufficit nos scire quia lux genuit splendorem, propheta testante: in splendoribus sanctorum ex utero ante luterris visus est et inter homines conversatOmnipotens vero dicitur eo quod omnia possit et omnium obtinet potentatum; quia pater ne convenit principi qui populo se sequenti possit salutem tribuere: cuius figuram Iesus Nauae gerens populum de deserto in terram repromissionis certum est induxisse, et iste de tenebris et terra ignorantiae se sequentes ad caelos educit.
Abbreviated transcription (Latin):
abepo fieri licere Nã & pb̃ri lic&
sint sacerdotes pontificatꝰ tim̃ api¬
cẽ ñ habent: Hocaut solis ponafici¬
b debere ut uł consignent uł para¬
clitũ sp̃mtradant: quod ñtradant
solũ consu& udo ecclastica demons¬
trait uerũ & suꝑior illa lectio actuũ
rectos qui iã baptizatis traderent spm̃
te ep̃o cũ baptizant crismate baptizatos
ungere lic& s qđ ab ep̃o fuerint conse¬
cratũ Nontam̃ fronte ex eodẽ oleo sig¬
nare quod solis deb&ur ep̃is cũtradunt

Expanded text:
ab episcopo fieri licere. Nam presbyteri, licet sint sacerdotes, pontificatus tamen apicem non habent. Hoc autem solis pontificibus deberi, ut vel consignent, vel Paracletum Spiritum tradant; quod non solum consuetudo ecclesiastica demonstrat, verum et superior illa lectio Actuum rectos, qui jam bate episcopo cum baptizant, chrismate baptizatos ungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis debetur episcopis, cum tradunt
Abbreviated transcription (Latin):
mpl& o enĩ baptismate capd̃ urm
Icrismate idẽ oleoscĩficationis in¬
fundimꝰ : ꝑ quẽ ostendimꝰ baptiratis
mre galẽ & sacerdotalẽ conferriadrio
uatis in reges ola scĩficatione muta¬
tos. sacut & scm̃ adron amoẏse unc¬
tũ legimꝰ alaico insacerdotẽ di scõ
oleo consecratũ: Unde & inpsalmo
canitur: Sicut ungentũ incapite
qđ des cendit in barbã barbã aarori:
& il lud inu& eri testam̃to oleũtẽ¬
pora le regnũ. tẽporale sacerdotiũ
conferebat᷑ In hac enĩ uita erat admi¬
nistrandũ :q: paucoꝵ annicurricu¬
la t̾minat᷑ Hocaut̃ crisma io÷ hec
unctio quȩ uob̾ inposita÷ illiuꝰ uob̾
regnũ. illuꝰ sacerdotii ẽtulit largi¬
tatẽ : quodcũ semel conlatũ fuerit

Expanded text:
mpleto enim Baptismate caput vestrum chrismate, id est, oleo sanctificationis infundimus: per quod ostenditur, baptizatis regalem et sacerdotalem conferri a Domt de privatis in reges olei sanctificatione mutatos: sic et sanctum Aaron a Moyse unctum legimus, ex laico in sacerdotem Domini sancto oleo consecratum. Unde et in Psalmo canitur, Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron . Sed illud in Veteri Testamento oleum, temporale regnum, temporale sacerdotium conferebat; in hac enim vita erat administrandum, quae paucorum annorum curriculo terminatur: hoc autem chrisma, id est, haec unctio quae vobis imposita est, illius vobis regni, illius sacerdotii contulit dignitatem, quod cum semel collatu
Abbreviated transcription (Latin):
multi ꝓphe qualit̾ confixus meruce
foratis pedib acco it felle a ut uno
murinurito potitꝰ. spinis corenatus.
lancea ꝑcussus. suꝑ ueste eius sorte
missa. & inconspectu popłi maligni
manib extensis. indie pependerit
pdixer: D iligens lector inuenia&
tmen utbreu̾it̃ dicatur meruce
sus pensus est : ut nos adanatione
ligniu& usti dissoluer& Felle uero
potat᷑ : utamaritu dine preuari¬
catiłomi & nimis accidiã putir&:
Spinis coronat᷑ ut male dictt t̾re
u& ustũ erimen eruer&e. Lancea
ꝑcutit ut ꝑplagã laceris aqua
fluente uł sanguine baptismũ. uł
mxsteriũ inartiri promul gar&e:
&̾ ut̃ dicatur aliquio altiuꝰ incosta

Expanded text:
multa prophetae, qualiter confixus in cruce, multa prophetae, qualiter confixus in cruce, foratis pedibus, aceto, vel felle, aut vino myrrhato potatus, spinis coronatus, lancea percussus, super vestem ejus sorte missa, et in conspectu populi maligni manibus extensis in die pependerit, praedixerunt, diligens lector inveniet. Tamen, ut breviter dicatur, in cruce suspensus est, ut nos a damnatione ligni vetusti dissolveret. Felle vero potatur, ut amaritudinem praevaricati pomi et nimis acidi amputaret; spinis coronatur, ut maledictae terrae vetustum crimen erueret; lancea percutitur, ut per plagam lateris aqua fluente vel sanguine baptismum vel mysterium martyrii promulgaret; et ut dicatur aliquid altius: in costa
Abbreviated transcription (Latin):
& maria. uirgine: Ille quidepatre
ante scłanatus : postea de spil sco
eiꝰ tẽplũ inuirgine fabricatũ intel¬
legendũ est: Hã sic̃ inscĩficatione
sp̃s nulla fragilitas extitit: sic net
in partueiꝰ dẽm causa corruptionis.
apparuit Iui in celis imꝰ int̾ris unicꝰ
ginis concept& & departu locutis :
Unũ tam exem̃plũ ꝓbreuitate ꝓpone¬
mus : de quo hie eechiel dicit᷑: Por¬
ta que respicit adorientẽ dausae
rit: & non aꝑi& ur. & ne motrart¬
sit ꝑ eam : quoniã dñsds̃ isrł ipse.
transibit ꝑ eã & elausa erit Hoc l¬
tam̃ notandũ est quia dũ sp̃s sẽs est.
dominice carnis creator sp̃s scĩ hinc
maiestas ostendit᷑: Quoduero ds̃
maiestatis demaria in carne natꝰ :
nonẽ sordidatꝰ nascendo de uirgi¬
ne quiñ fuit pollutꝰ hominẽcon¬
dens depuluere: Deniq sol aut
ignis silutie inspiciat: quod tetige¬
rit purgat & setimen ñ in quinat
& prima muliere potuit decosta forma¬
re Erucifixus suppontio pilato. h inc

Expanded text:
 MARIA VIRGINE. Ille qui de patre ante saecula natus est, postea de spiritu sancto eius templum in virgine fabricatum intellegendum est. nam sicut in sanctificatione spiritus nulla fragilitas extitit, sic nec in partu eiusdem causa corruptionis apparuit; qui in caelis unus, in terris unicus, ginis conceptu et de partu locuti sunt. unum tamen exemplum pro brevitate proponemus, de quo Ezechiel dicit: porta quae respicit ad orienrit, et non aperietur, et nemo transibit per eam, quoniam Dominus Deus Israel ipse transibit per eam, et clausa erit . Hoc tamen notandum est, quia Spiritus sanctus est dominicae carnis Creator: Spiritus sancti hinc majestas ostenditur. Quod vero Deus majestatis de Maria in carne natus est, non est sordidatus nascendo de Virgine, qui non fuit pollutus hominem condens de pulvere. Denique sol, aut ignis si lutum inspiciat, quod tetigerit purgat, et se tamen non inquinat;et primam mulierem potuit de costa formare. Crucifixus sub Pontio Pilato. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
artẽ reliquid. ꝓparte eoꝵ qui ꝓprinci¬
palib criminib: in torm̃tis remanser̃:
auctoritas dicit S& ipse qui captus :
priuꝰ. deinde quimẽbras continuo:
Postea ascendit ad celos: sic̃ ait psalmista:
Ascendens inaltũ : captiuã duxit capti¬
uitatẽ Idẽ humanã naturã que priu̾fut

Expanded text:
partem reliquit pro parte eorum qui pro principartem reliquit pro parte eorum qui pro principalibus criminibus in tormentis remanserunt. auctoritas dicit ; sed ipse, qui caput est, prius; deinde qui membra sunt, continuo. Postea ascendit ad coelos, sicut Psalmista ait: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem , id est humana
Abbreviated transcription (Latin):
Aaboc scđm humanitatẽ natꝰ :
ut infirmitates nr̃as acciꝑet
& egrotationes portaret: Non
quod ipse infirmitates ulegro¬
tationes insehaber&: quiasa¬
lus mundiẽ: S uteas a nobis
toller&: dũsuȩ sacre passionis
bis coridonar&: Quipassus est
ꝓsalute nr̃a. id est seđm id quod
pati potuit quodẽ scđm huma¬
nã naturam. nã scđm diuinita¬
tẽ dĩ filius inpassibilisẽ: Des
peccato ibidẽ decinebantur li¬
berar&: & deuinculis ipsiuꝰ pecca¬
ti absolutos de eadẽ captiuitate
& infernali loco suo sanguine re¬
deptos ad suꝑnam patriam &ãd
ꝑpetuã uitã & gaudia reuocar&:¬
Reliqui suboriginalipeccato prin¬
cipalia crimina cõmiserunt.
litad serit scriptura inpenali
tartaro remanserunt: Sic̃ in ꝑso
naxp̃i dictũ est ꝑ propħam Ero
morstua omors: Idẽ morte sua
xp̃s humani generis inimicã
mortẽ int̾fecĩt & iutã dedit
Fromor sustuus o inferne: Partẽ momor¬
dit infernũ : ꝓ parte eoꝵ quos liberauit:

Expanded text:
cundum humanitatem natus est, ut infirmitates nostras acciperet et aegrotationes portaret, non quod ipse infirmitates vel aegrotationes in se haberet, quia salus mundi est, sed ut eas a nobis tolleret, dum suae sacrae passionis bis condonaret. 35 Qvi PASSVS EST PRO SALVTE NOSTRA, id est secundum id quod pati potuit, quod secundum humanam naturam, nam secundum divinitatem dei filius inpassibilis est. 3peccato ibidem detenebantur liberaret et de vinculo ipsius peccati absolutos, de eadem captivitate et infernale loco suo sanguine redemptos ad supernam patriam et ad perpetuae vitae gaudia revocarro, qui supra originali peccato principalia crimina commiserunt, ut asserit Scriptura, in poenali tartaro remanserunt, sicut in persona Christi dictum est per prophetam: Ero mors tua, o mors , id est, morte sua Christus humani generis inimicam mortem interfecit, et vitam dedit. Ero morsusberavit,
Abbreviated transcription (Latin):
latinoꝵ int̃p̃tũ qͥ degreco in rirm eloqͥũ transtu¬
ler̃ Ut meminit sc̃s augustinꝰ infinitꝰ numer
est. Si ciuenũ in qͥd primis fidĩ tẽporib adman
uenit codex grecꝰ atq aliquantulũ sibi utriũq
linguis ꝑitiã sensit aus ÷ stati int̾ptari atq
in de accidit tã innumerabiles apd latinos exti¬

Expanded text:
Latinorum interpretum qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut meminit sanctus Augustinus, infinitus numerus est. Si cui enim, inquit, primis fidei temporibus ad manus venit codex Graecus, atque aliquantulum esse sibi utriusque linguae peritiam sensit, ausus est statim interpretari, atque inde accid
Abbreviated transcription (Latin):
greci sermones heruoitissimꝰ quippe &
medicꝰ ingrecia euangłiũ scripsit theo¬
philo epo inicians sac̾dotali spũ dicens.
Puit in oieb: hero dis regis iuo eȩ sac̃ aos
nomine zacharias ut manifestar&
xpm post natiuitatẽ carnis & p̾dicatio¬
nẽ euangłu hostiã fuisse effecta ꝓsalu
tẽ mundi. Ipse ÷ sac̃dos oequo dictũ ÷ in
tuit lex & ꝓpħa cessauit. Quartꝰ io¬
hannes scripsit euan głiũ ultim in asia
incipiens aũbo ut ostender& eun dẽ sal¬

Expanded text:
Greci sermonis eruditissimus et medicus in Grecia ewangelium scripsit Theophilo episcopo inicians a sacerdotali spiritu dicens: Fuit in diebus Herodis regis Iudee sacerdos quidam nomine Zacharias, ut manifestaret Cristum post nativitatem carnis et predicacionem ewangelii ostiam te mundi. Ipse enim sacerdos, de quo dictum est in tuit, lex et prophetia cessavit. Quartus Joannes scripsit Evangelium ultimum in Asia, incipiens a Verbo, ut ostenderet eum Sal
Abbreviated transcription (Latin):
tes. S & siquas c̃cilia quȩ sci patres spũdi
pleni sancer̃. Post istoꝵ uui auctoritãtẽ omiũ
manent stabilita uigore quoꝵ gesta in hocco¬
epta corpore c̃dita c̃tinent᷑. synodũ aut ex gre¬
co int̾p̃ tari comitatu uł co& u. Conciliũ
uera tractũ exmore romano: Tẽ pore enĩ qͦ

Expanded text:
e sancti Patres Spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quatuor auctoritatem, omnium manent stabilita vigore: quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum novimus ex Graeco interpretari comitatum vel coetum. Concilii vero nomen tractum ex more Romano. Tempore enim q
Abbreviated transcription (Latin):
Umꝰ ex cogitauit. Qũe postea eusebiuꝰ cesarien¬
sis secutꝰ plenuꝰ cõposuit. Quiidõ factis ut ꝑ eos
inuenire & scire possimꝰ. Quid reliquoꝵ euan-¬
głistarũ similia ꝓpriaq: dixer̃. Saut̃ num̃ x.¬
Tañ aut̃ grece latinę regulanuncupat᷑. Regu¬
Lla aut̃ dicta qđ recte ducit nec aliquando ali¬
uenerabiles synodꝰ qu&̧ ota principalit̃ fidẽ
complectunt quasi. iiͦuͦ euangłia uł totio ẽ pa¬
radisi flumina. Harũ primanicena synod.¬
ꝑacta : Inqua arrianę ꝑfidię blas femia dãna¬
ta quã deinequalitate sc̃ȩ trinitatis id ÷ arriuꝰ
asserebat. Consubstantialẽ uero dõ pacri dm̃fis¬

Expanded text:
iae, quos postea Eusebius Caesariensis secutus plenius composuit. Qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus, qui reliquorum Evangelistarum similia aut propria dixerCanon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta, quod recte ducit, nec aliquando alivenerabiles synodi, quae totam principaliter fidem complectuntur, quasi quatuor evangelia vel totidem Paradisi flumina. Harum prima Nicaena synodracta, in qua Arianae perfidiae blasphemia condemnata, qua inaequalitatem sanctae Trinitatis idem Arius asserebat, consubstantialem Deo Patri Deum Fil
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ eẽ ne gantẽ c̃dẽntins consubstantialẽ patri
& filio scm spm̃ demonstrauit. Dans symboli
taq nestoriũ duas ꝑsonas in xp̃o assorentẽ uisto
anathemate c̃dẽnauit. Ostendens manere
dotũ sub maximiano principe h abita : Inqͣ

Expanded text:
m esse negantem, condemnans, consubstantialem Patri et Filio sanctum Spiritum demonstravit, dans symboli ta, quae Nestorium duas personas in Christo asserentem justo anathemate condemnavit, ostendens manere rdotum, sub Martiano principe habita, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
uit quã alexanorinã bibliotecã habuit. Siqͥdẽ
singuli in singulis cellulis separati. ita om̃ia ꝑspm̃s
cã sacra eloqͥa trastuler̃. Sic̃ aqͥla simacꝰ & theodo¬
tion. sic̃ &iã & uulgaris illa int̾p̃ tatio euuũꝰ auesta
ñ appar& & ob hoc sine nomine int̾p̃tis qiunte
oitio nuncupat᷑. Ret̃ ea sexti & septima editioniẽ
origones mirolabore reppit & c&eris editionib:¬

Expanded text:
uas in alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli in singulis cellulis separati ita omnia per spircum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Tertiũ thomi quosnos libros uł uolumina tum¬
cupam᷑. Homeliȩ aũt ad uulgus locunt᷑
Pomiuero id÷ librimai oresst̃ disputationes.
Dialogus ÷ c̃latio duoꝵ uł plurimoꝵ quẽ lati¬
nisermones dict̃. Nã quos grecidialogos uo¬

Expanded text:
Tertium tomi, quos nos libros vel volumina nunTertium tomi, quos nos libros vel volumina nuncupamus. Homiliae autem ad vulgus loquuntur, tomi vero, id est libri, maiores sunt disputationes. Dialogus est collatio duorum vel plurimorum, quem Latini sermones dicunt. Nam quos Graeci dialogos v