comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omnes hereses:
siue quȩ fuerunt: siue
q sunt siue quȩ potuer̃
ẽẽ. sub uocabulo xp̃ia¬
no. & quãc sit hoc uerum
ꝑ singulcs quasq: mons¬
trandum: quȩ disputa¬
tio tammultorum Euo
Tu autem enchiridion
a nobis postulcs: id est
non quod armaria pos¬
sit onerare. Vt igitur
adillatria redecomus
que diximus colendi
dm̃: fidem: spem : carita¬
tem facile ẽ ut dicactur
qud credendum quid spe¬
randum . quid amandum
sit : sed quem ad modum
aduersu eorum qui di¬
uersa sentiunt calum¬
niccs defendatur ope¬
riosioris uberioris que
doctrin& ẽ : quace ut ha¬
bectur non breui enchi¬
ridionmanus deb& im¬
pleri sed grandi studio
pectus accendi .s. UII¬
Nam ecce ibi ẽ. simbolũ
& dominica oratio : quid
breuius auditur aut le¬
gitur : quid facilius me¬
morie commendactur:
quia enim depeccato gra¬
ui miseria premebatur
genus humanum : & di¬
uina indigebat misericor¬
dia gratice dĩ tempus
proph&a p̃dicens ait¬
oratio: sed apostolus cũ

Expanded text:
sunt omnes haereses, sunt omnes haereses, sive quae fuerunt, sive e sunt, sive quae potuerunt esse sub vocabulo christiano, et quam sit hoc verum per singulas quasque monstrandum. Quae disputatio tam multorum est volTu autem Enchiridion a nobis postulas, id est,ringi, non quod armaria possit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus accendi. CANam ecce tibi est Symbolum et dominica oratio; quid brevius auditur aut legitur? quid facilius memoriae commendatur? Quia enim de peccato, gravi miseria premebatur genus humanum, et divina indigebat misericordia, gratiae Dei tempus propheta praedicens aitoratio. Sed Apostolus cum
Abbreviated transcription (Latin):
q autẽ nec corporeo
sensu experti sumus
nec mente ccds equi ualui¬
nius ac ualemus eissine
ulla dubitatione creden¬
da sunt testib: ia quibus e
quȩ diuina uocari iam me¬
ruit scriptu confecta est
qui ecc siue ꝑ corpus siue
ꝑ animũ diuinitus ad iuti
uel uidere : uel &icm p̃¬
uidere potuerint .U
ta mens fuerit: tendit
bene uiuendo &icm ad
speciem peruenire ubi ẽ
scĩs & ꝑ fectis cordibus:
nota inefftebilis pulchri¬
tudo: cuius plena uisio ẽ
summa felicitas: hoc ẽni¬
mirum quod requiris :
quid primũ: quid ultimũ
teneatur: Inchoarifide
ꝑfici specie: hec &icm
totius definitionis ẽ sũma
Nemo potest ponere p̃ter
negandum ẽ propriũ fun¬
damentum esse fidei ca¬
tholicae quia putaripo¬
test aliquibus her&icus
hoc nobiscum ẽe. commu¬
gitentur . nomine te¬
nus inuenitur xp̃s.
apud quos lib& here¬
ticos quise xp̃ianos.
uocari uolunt resipsa ue¬
ro non ẽ apud eos : quod
ostendere nimis longũ
ẽ. qũo com memorandȩ

Expanded text:
Quae autem nec corporeo Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sive per corpus, sive per animum, divinitus adjuti, vel videre, vel etiam praevidere potuerunt. ta mens fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec etiam totius definitionis est summanemo potest ponere, praetnegandum est proprium fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commugitentur, nomine tenus invenitur Christus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum est; quoniam commemorandae
Abbreviated transcription (Latin):
ibierunt omnia quȩ in
epistola tucc querenda
posuisti. cuius exemplum
si ẽ penes tefacile estea
reuolucs & relegas si
autem non ẽ. commemoran¬
tibi ut scribis. librũ a me
fieri quem encheridion
ut dicunt habeccs & de
tuis manibus non rece¬
dat : Continens postula¬
ta. id ẽ. quid sequendũ
maximte: quid propt̃
diuerscs principaliter
ereses sit fugiendũ : inquan¬
tũ ratio proreligione con¬
tendat: uel quid in ratio¬
ne cumfides sit solx con
ueniat: Quid primũ:
quid ultimũ tenecctur
quȩ totius definitionis sũ¬
mac sit. quod cestum pro¬
prium quee fidei catho¬
licce fundamentũ : haec
omnia quȩ requiris pro¬
cul dubio scies: diligenter
sciendũ quid credi
quid spercre debeat
quid amari hȩc enim
sola in religione se¬
quenda sunt : his qui
contradicit : aut om¬
nino axpinomine ali¬
enus ẽ. aut her&icus
hccec sunt defenden¬
daractione: uel a sen¬
sibus corporis incho¬
ata uel ab intellegen¬
ticcm meritis inuenta.

Expanded text:
ibi erunt omnia illa quae in ibi erunt omnia illa quae in epistola tua quaerendo posuisti: cujus exemplum si est penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, commemorantibi, ut scribis, librum a me fieri, quem Enchiridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas principaliter haereses sit fugiendum; in quantum ratio pro religione contendat, vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa.
Abbreviated transcription (Latin):
sccpientia piettes ẽ ha¬
bes hoc in libro scĩ ioh
Nam ibi legitur quad ip¬
sã sccpientia dixerit
homini: ecce pi&cs ẽ
sccpiefrric. si autem quȩ¬
ras quam dixerit eo lo¬
copicc&atem distintius
ingreco repperies tneo¬
sebion qui est dĩcultus:
dicitur enĩ grece pie¬
taes : & aliter id est eu¬
sebic. quo nomine sĩgni¬
ficatur bonius cultus.
quecmius & hac p̃cipue
refercctur cd colendũ
dm̃: sednihil ẽ cõmodius
illo nomine quo euident
dĩ cultus ex pres sus ẽ
Cum quid ess& hominis
sccpientia dicer&ur
quȩris ne aliquid dici
breuius qui p&is ame
ut breuiter magna di¬
cantur an hoc ipsũ
tibi fortasse desideras
breuiter appemri at¬
que insermonẽ breuem
colligi Quonam modo
respondero fide spe
cccritate colendũ dm̃
profecto dicturus es
breuius hoc dictum ẽe.
quam uelles ac de in¬
de p&iturus ecctibibr¬
uiter explicari quae
adsingula ista ꝑtinean
Quid credendũ scilic&
quid sperandũ quid aman¬
dum sit quod cum fecero

Expanded text:
sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras breviter aperiri, atque in sermonem colligi brevem, quonam modo respondero, fide, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. sed unum eundem¬
que÷ sp̃m̃ patris & filii¬
liter & imnutabiliter
bona trinitate crec¬
ta sunt omnia. nec
summee nec ȩquaelit̃
nec in mutcebili terbo¬
nas sed tamenbona
&icc̃ singula simulue¬
ro uniuersa ualde
bona quia ex omnib:
consistit. uniuersita¬
tis admirabilis pulchri¬
ordinatũ & locoposi¬
tũ eminentius commen¬
datbona : ut magis
placeant : & lccudubil¬
ora sint dũ compcran¬
tur malis: Neque enĩ
fideles fatentur : rerũ
cui sum ma potestas cũ
sum mobonus sit ullo
modo siner& mali quid
eẽ in operib: suis nisi
& bonus benefacere¬
& demclo quid esta
hud quod medũ dicitur
nisi priuatio boni. Na
sicut corporibus animali¬
um. Nihilẽ aliud morbis
& uulnerib: ad fici quã sani¬

Expanded text:
tem, sed unum eumdemtem, sed unum eumdemque Spiritum Patris et Filiiliter et immutabiliter bona Trinitate creata sunt omnia, et nec summe, nec aequaliter, nec immutabiliter bona, sed tamen bona etiam singula: simul vero universa valde bona ; quia ex omnibus consistit universitatis admirabilis pulchrordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur malis. Neque enim fideles fatentur, rerum cui summa potestas , cum summe bonus sit, ullo modo sineret mali aliquid esse in operibus suis, nisi et bonus, ut bene facereet de malo. Quid est autem aliud quod malum dicitur, nisi privatio boni? Nam sicut corporibus animalium nihil est aliud morbis et vulneribus affici, quam sani
Abbreviated transcription (Latin):
religionẽ ꝑtinecct. non
rerum nccturie ltari¬
manda ẽ quem cdmno¬
dum cebeis quos fisicos
greci uocant: Nec me¬
tuendũ ẽ. nesi aliquid
deui & numero elemen¬
torum demotu atq: ordi¬
ne & defectib: siderum
defigura caeli degenen¬
b: & naturis animlũ
fruticũ lacpidũ fontium
fluminum montiũ : de
spaciis locorum & tempo¬
rum designis eminentiũ
tempesiatũ & alicc sexcen¬
tac : de his rebus qua silli
uel inuenerunt uel inue
reppererunt : tanto ex¬
cellentes ingenio flagran¬
tes studio hebundantes o¬
tio & quȩ dam humana
coniectura inuestigantes
quȩdcm uero historicai ex¬
perientic per scrutan¬
tes & in eis q̃: seinuenisse
gloriantur plura opinari¬
tes potius quẽ: scientes:
tum. siue terrestrium si
uisibiliũ. siues
uesin uisibilũ non nisibo¬
nitatem credere creccto¬
ris qui ẽ ds̃ unus & uerus.
Nullam que ẽẽ naturã
quace non aut ipse sit :
aut ab ipso. Eumq esse
trinitatem: patrem
eodem patre proceden¬

Expanded text:
religionem pertineat, non religionem pertineat, non rerum natura ita rimanda est, quemadmodum ab eis quos physicos Graeci vocant: nec metuendum est, ne aliquid de vi et numero elementorum, de motu atque ordine et defectibus siderum, de figura coeli, de generibus et naturis animalium, fruticum, lapidum, fontium, fluminum, montium, de spatiis locorum et temporum, de signis imminentium tempestatum, et alia sexcenta de iis rebus quas illi vel invenerunt vel invenrepererunt tanto excellentes ingenio, flagrantes studio, abundantes otio, et quaedam humana conjectura investigantes, quaedam vero historica experientia perscrutantes, et in eis quae se invenisse gloriantur, plura opinantes potius quam scientes. ium sive terrestrium, sive visibilium sive invisibilium, non nisi bonitatem credere Creatoris, qui est Deus unus et verus; nullamque esse naturam quae non aut ipse sit, aut ab ipso: eumque esse Trinitatem, Patrem eodem Patre proceden
Abbreviated transcription (Latin):
dactur in uerbo ei quȩ dica¬
tur̃ uidistiergo non cre¬
di disti: unde putaripotest
non eẽ consequens: ut ñ
uideatur res quecumque
creditur : sed melius hãc
appellcmus fidem : quac̃ di¬
uina eloquia docuerunt
earum scilic& rerum quȩ
non uidentur: de spe
quoque  apostolus art :
spesquae uid&ur nonẽ
spercnius ꝑ patientiã ex¬
pectamus Cum ergo bo¬
nac bonis futura eẽ cre¬
duntur nił aliud quam
spercntus : Iam decmore
quid dicam sine quo fides
nihil prod est : spesuero
sine amore eẽ non potest.
Deniq: apostolus ia cobusa
& dccemones credunt &
contremescunt : nec ta¬
men sperant uel amant:
sed potius quod speramus
& comccmus credendom
uenturum ẽe formidant
Propt̃ quod cpostolus
pcculus fidem queeꝑ dilec¬
tionem operatur appro¬
bat. atq: commendat.
que utiq sine spe non po¬
test eẽ: proinde nec a¬
mor sine spe ẽ nec sine
amorespes. nec utrumq
sine fide ymi
Cumergo queritur quid
credendum sit quod ccd

Expanded text:
datur in verbo, eique dicadatur in verbo, eique dicatur, Vidisti; ergo non credidisti: unde putari potest non esse consequens ut non videatur res quaecumque creditur. Sed melius hanc appellamus fidem, quam divina eloquia docuerunt, earum scilicet rerum quae non videntur. De spe quoque ait Apostolus: Spes quae videtur, non speramus, per patientiam exspectamus . Cum ergo nobis bona futura esse creduntur, nihil aliud quam sperantur. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil prodest? Spes vero esse sine amore non potest. Denique, ut ait apostolus Jacobus: Et daemones credunt et contremiscunt : nec tamen sperant vel amant, sed potius quod speramus et amamus, credendo venturum esse formidant. Propter quod et apostolus Paulus, fidem quae per dilectionem operatur, approbat atque commendat , quae utique sine spe non potest esse. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide. Cum ergo quaeritur quid credendum sit quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
tium quod futurũ ẽ Item
fides & succrum rerumẽ
& aliencrum Nam & si
quis credit aliquando eẽ
coepisse nec fuisse utique
sempiternum. & alia at¬
que alic nec solum deali¬
is hominibus multa quue
adregͥionem pestinent :
uerum &icm decengelis
credimus : spes autẽnnsi
hibonccrum rerum ã. nec
nisi futurarum ẽ
& cd eam ꝑtinentium
quȩ eccrũ speni gepere ꝑ¬
hib&ur: quȩ cũ itasint.
propter has causccs dis¬
tinguenda estet fides ab
spe. sicut uocabulo. Itccra
tionabil differentico :¬
nam quod attin& cednon
uidere siue que creduntr
siue qu& sperantur fidei
spei que commune est:
Inepistola quippe cedhae¬
breos quac teste usi sunt
lustres catholicae se¬
gulcce defensores fides ẽẽ
dicta ẽ : conigio rerũ
quȩ non uidentur: qucc̃¬
uis quando sequisq: non
uerbis non testib: non
denique llis argumentis
sed p̃sentiũ rerum
euidentiȩ credidisse
hoc ẽ fidem aac commodas¬
se dicit: non itcuidebitur
ab surdus ut recte rep̃hen¬

Expanded text:
um ; quod futurum est. Item fides et suarum rerum est, et alienarum. Nam et se quisque credit aliquando esse coepisse, nec fuisse utique sempiternum; et alios, atque alia: nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, t ad eum pertinentium qui earum spem gerere perhibetur. Quae cum ita sint, propter has causas distinguenda erit fides ab spe, sicut vocabulo, ita et rationabili differentia. Nam quod attinet ad non videre, sive quae creduntur, sive quae sperantur, fidei speique commune est. In Epistola quippe ad Hebraeos, qua teste usi sunt illustres catholicae Regulae defensores, fides esse dicta est Convictio rerum quae non videntur . Quamvis quando se quisque non verbis, non testibus, non denique ullis argumentis, sed praesentium rerum evidentiae credidisse, hoc est, fidem accommodasse dicit, non ita videtur absurdus, ut recte reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
ICI NON
poteor
Silectis¬
simefili laurenti. sũ¬
quantum tua. eru¬
ditione delecter
quam que te cupiã
esse sapientem
nonexeorum nu¬
mero dequibus di¬
citur: ubi sapiens.
ubi scriba: ubi con¬
quisitor huius scłi
nonne stultai fe¬
cit ds̃ scpientiam
huius mundi: sed ex
eorũ dequibus scrigtũ ẽ
multitudo scepierrtium
saniros ẽ orbis terra¬
.ũ: & queles uult

Expanded text:
ici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter, quamque te cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ! sed ex eorum de quibus scriptum est, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum ; et quales vult
Abbreviated transcription (Latin):
ta usque ad eo uel& quod
scriptũ ẽ. graue iugũ suꝑ
filios adcmadie exitus
deuentre matris eorũ
usq: indiem sepulturae
in matrẽ omniũ: ut &iam
pceruulos uideccmus pꝰ
lauacrum regenera¬
tionis diuersorumma¬
lorum cdflictione csu¬
ticri: ut intellegamus
totum quod salutacrib
agitur sacramentis ma¬
gis adspemuenturorũ
onẽ uel cdẽptionẽ p̃sen¬
tiũ ꝑtinere : multa &icc̃
hic uidentur ignosci
et nullis supliciis uindi¬
cari: sed eorũ penȩre¬
s eruantur in posterumi
ille dicitur dies iuditii
quando uenturus ẽ iudex
uiuorum atq: mortuorũ
sic̃ econtrario uindican¬
tur hic aliquec÷ & tamen
si remittuntur profecto
infuturo scło non noce¬
bunt npropterea dequi¬
bus dam temporalib: poe¬
nis q: in hac uita peccan¬
tib: in rogantur eis:
quorũ peccata delentur
nere seruentur infinẽ:
ait apostolus si enĩ nos
ipsos iudicaremus : a dño
non iudi caremur. Cũ iu

Expanded text:
et quod scriptum est, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum onem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. ie dicitur dies judicii, quando venturus est judex vivorum atque mortuorum. Sicut e contrario vindicantur hic aliqua, et tamen si remittuntur, profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de quibusdam temporalibus poenis, quae in hac vita peccantibus irrogantur, eis quorum peccata delentur, ne reserventur in finem, ait Apostolus: Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: cum
Abbreviated transcription (Latin):
uiuitur inueniri posse
dicimus sine crimine :
peccatũ autem sidixerimꝰ
quicc non habemus ait
tantus apostolus : nos ip¬
sos seducimus & ueritas
in nobis non ẽ. LXY¬
ed neque de ipsis cri¬
minib: quã lib& maeg¬
nis remittendis in scã
ecclesice dĩ misericordia
disperanda ẽ agentib:
pacenitentiã secundum
modum sui cuius que pecca.¬
to. In actione autem pcce¬
nitentice ubi tccle Com¬
missum ẽ ut lis qui com¬
sepcr&ur: Nontac con¬
si derande ẽ mensura
temporis quac̃ doloris :
cor enĩ contritũ & hu
milatũ ds̃ non spernit.
uerũ quic plerũquȩ do¬
lor alterius cordis occul¬
tus ẽ. alteri : Nec in aho¬
rum notiticc̃ ꝑ uerba uel
q cũque alicc signa proce¬
dit cum sit coram illo
cui dicitur gemitus ms̃
ate non ẽ absconditus .:
recte constituuntur.
abhis qui ecclesiis p̃sun
tempora paenitenticce
sicce in quec remit tuntur
ipscc peccata. extrac
eccm quip pe non remit¬
tuntur: Ipscc nam que
accepit: sine quo non re¬

Expanded text:
ivitur, inveniri posse dicimus sine crimine. Peccatum autem si dixerimus quia non habemus, ait sanctus Apostolus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Sed neque de ipsis criminibus, quamlibet manis remittendis in sancta Ecclesia, Dei misericordia desperanda est agentibus poenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui comseparetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris. Cor enim cmiliatum Deus non spernit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, nec in aliorum notitiam per verba, vel quaecunque alia signa procedit, cum sit coram illo, cui dicitur: Gemitus meus a te non est absconditus ; recte constituuntur ab his, qui Ecclesiis praesunt, tempora poenitentiae, siae, in qua remittuntur ipsa peccata; extra eam quippe non remittuntur. Ipsa namque accepit, sine quo non re
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uirtutis cooperatio¬
nẽ potentiae & unitatẽ
substantiae : quae una
eccdem que intrinitate
ẽ. intribus digitis de¬
clecrauit: cuius trini¬
tatis mysterium alices
secognouisse testatur
idemproph& a dicen¬
do : Vidi dñm sedentem
suꝑ soliũ ex celsum quẽ¬

Expanded text:
te virtutis cooperationem potentiae, et unitatem substantiae, quae una eademque in Trinitate est, in tribus digitis declaravit. 10. Cujus Trinitatis mysterium alias se cognovisse testatur idem propheta, dicendo: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum, Se
Abbreviated transcription (Latin):
exercituum plena est
omnis terra gloria eius:
ecce trinã scĩficationẽ
sub una confessione cae¬
lestis persultat exercitꝰ:
unam gloriã trinitatis
seraphin trina rep&i¬
tione prodamanti Nẽe

Expanded text:
exercituum; plena est omnis terra gloria ejus. 11. Ecce trinam sanctificationem sub una confessione coelestis persultat exercitus: unam gloriam Trinitatis Seraphim trina repetitione proclamant. N
Abbreviated transcription (Latin):
onũ ẽ post dm̃ a mare
parentes ac filios:
& si neces sitas eue¬
nerit ut amor parentũ
acfiliorũ dĩ amorł com¬
par&ur. & non possint
utrumq: seruare : tunc
odĩ in propinquis. piȩ¬
tabitur pater: sed lȩ¬
tabitur xp̃s lugebit
familia : sed angeligra¬

Expanded text:
quidem post Deum amari parentes a filiis; sed si necessitas venerit, ut amor parentum et filiorum Dei amore comparetur, et non possit utrumque servari, tunc odium in propinquis, pietabitur pater, sed laetabitur Christus; lugebit familia, sed angeli gra
Abbreviated transcription (Latin):
tificabant animas quȩ
non moriuntur : & uiui¬
ficabant animas quȩ ñ
uiuunt: Nonmorientẽ
quippe mortificat: qui ius¬
tum damnat: & non ui¬
uentẽ uiuificare nititur:
qui reum a supplicio cona¬

Expanded text:
as quae non moriuntur, et vivificabant animas quae non vivunt . Non morientem quippe mortificat, qui justum damnat; et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
tuam : Quia dixit dr̃ &
fecit dr̃ in eom uero qui
suꝑ ferebatur aquis.
sp̃s scr significatur
Nam & cum ibi dicitdĩ
faciamus hominem
adimaginẽ & similitu¬
dinem nr̃am. Perpluss¬
litactem personarumi
significatio triniaatis :¬
est ibi tamen & unitatẽ
ditactis ostender&: &
confestim amon& di¬
cens: fecit ds̃ hominẽ
adimcginẽ & similitudi¬
nẽ succ̃ : cum dicit idem ds̃
ecce adam factus ẽ quasi
unus ex nobis Ipsc plu¬
ralitas ꝑ sonarũ trini¬
tatis demonstrat niyste¬
riũ cuius trinitectis sa¬
cramentum : & aggeus
proph&a itccaperuit
Sp̃s meus erit in medio
uestri: ecce dr̃ quiloqui¬
tur : eccespr eius. post
hec detestia persona
id .ẽ. Defilio: ita subiec̃
quia ecceego cõmouebo
cȩlũ & terram & ueni&
desideratus cunctis gen¬
tib: Inesaia quoq: sub ꝓ¬
tinctio trinitatis: dicen¬
te eodemfilio: itac osten¬
ditur: ego primus: ego
nouissimus : Manus quo¬
q: mea fundecuit terrã
& dextera mea mensa ẽ

Expanded text:
tuam ; quia dixit Deus, et tuam ; quia dixit Deus, et fecit Deus; in eo vero qui superferebatur aquis, Spiritus sanctus significatur. 5. Nam et cum ibi dicit Deus: Faciamus hominem ad imaginem 12 et similitudinem nostram , per pluralitatem personarum significatio Trinitatis est. Ubi tamen, ut unitatem deitatis ostenderet, confestim admonet, dicens: Fecit Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam. Et cum dicit idem Deus: Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis, ipsa pluralitas personarum Trinitatis demonstrat mysterium. 6. Cujus Trinitatis sacramentum et Aggaeus propheta ita aperuit, Spiritus meus erit in medio vestri . Ecce Deus qui loquitur, ecce Spiritus ejus; post haec de tertia persona, id est, de Filio, ita subjecit: Quia ecce ego commovebo coelum et terram, et veniet desideratus cunctis gentibus. 7. In Isaia quoque sub tinctio Trinitatis, dicente eodem Filio, ita ostenditur: Ego primus, et ego novissimus; manus quoque mea fundavit terram, et dextra mea mensa est
Abbreviated transcription (Latin):
esse dmn: eo qđ inmonte
sina uocem dñii intonan¬
tis audierunt: Audi
nitate unum esse dm
nomen in diuiduae
maiestatis. Quȩntmis
ergo inscripturis ue¬
teris testamentreadẽ
trinitatem. Inlibro
quippe primo regum:
ita scriptũ est Dixit
dauid filius isai dixit¬
uir cu constitutũ est
uspsalmista usrł sps¬
dm̃i locutus ẽ ꝑ me & ser¬
quis autẽ e& adiecit:
ds̃ irrłmihi locutus ẽ:
fortis irł dominator
hominũ iustus: dicendo
& patrem ostendit :
quoque inpsalmis : uer¬
bo inquit dm̃ caelifir¬
matisunt: spũ oris eius
omnis uirtus eorum:
Inꝑsona enĩ dñi patrẽ
accipimus in uerbo
legimus: quo testimonio
& trinitatis numerus:
& communio coopera¬
tionis ostenditur: sic
& in consequentibus
idem proph&a aionit¬
tit uerbum suum &liq:¬
fati& eã flauit sp̃s eius
& fluent aquȩ eccetria :
pater quimittit : & uer¬
bum quod mittitur: sp̃s
intellegitur. In principo
filius agnos citur. qui
dicit: In capite libri
scriptum est deme: ut
fatiam uoluntatem

Expanded text:
esse Deum, eo quod in monte Sina vocem Dei intonantis audierunt: Audi,nitate unum esse Deunomen individuae majestatis. 2. Quaeramus ergo in Scripturis Veteris Testamenti eamdem Trinitatem. In libro quippe secundo Regum ita scriptum est: Dixit Davir cui constitutum est us Psalmista Isrmini locutus est per me, et serQuis autem esset, adjecit: Deus Israel mihi locutus est, fortis Israel, dominator hominum justus . 3. Dicendo et Patrem ostendit. quoque in Psalmis: Verbo, inquit, Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum ; in persona enim Domini Patrem accipimus; in Veligimus. Quo testimonio et Trinitatis numerus, et communio cooperationis ostenditur. 4. Sic et in consequentibus idem propheta ait: Mittet verbum suum, et liquefaciet ea; flabit Spiritus ejus, et fluent aquae . Ecce tria, Pater qui mittit, et Verbum quod mittitur, et Spiritus intelligitur; in principio Filius agnoscitur, qui dicit: In capite libri scriptum est de me, ut faciam voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
de nec tota nec ulla par
eius uult seoli prodõ :¬
Nec cui quã e&̃ ds̃ ꝑti¬
nenti adtemplũ dĩ: quod
aedificatur ex diis quos

Expanded text:
de nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos
Abbreviated transcription (Latin):
sibi & cognoscentes quia
dñs exercituũ misit me
Age nunc cuius sit. haec
uox nisi salucctoris:
quicc omnips̃ ds̃ apatre
omnipotente missumse
eẽ testatur: Missus ẽ
autẽ ad gentes postgłã
dĩtactis quãc̃ habuit apud
patrem: quando ex ina¬
niuit seipsum & formã
serui accipiens effectꝰ
da aelgare filia sion:
quia ecce ego uenio
& habitabo in medio
tui dicit dins & aplica¬
buntur gentes multae
adchim in dieilla. & er̃
mahi in populd̃ & ha¬
bitabo in medio tui.
exercitum misit me
tuum missus: nisiidem
despu sco: decuius dei¬
tata sicait iob & quia

Expanded text:
scetis quia Dominus exercituum misit me ? 9. Vide nunc cujus sit haec vox, nisi Salvatoris, quia omnipotens Deus a Patre omnipotente missum se esse testatur. Missus est autem ad gentes, post gloriam Deitatis, quam habuit apud Patrem, quando exinanivit semetipsum, et formam servi accipiens factus da, et laetare, filia Sion: quia ecce ego venio, et habitabo in medio tui, ait Dominus. Et applicabuntur Gentes multae ad Dominum in die illa, et erunt mihi in populum: Et habitabo in medio tui: exercituum misituum missus, nisi idemde Spiritu sancto, de cujus deitate sic ait Jacob: Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
sic enim adiungitur.
& creccuit ds̃ hominem
ginẽ dĩ creccuit illũ:
quȩ rant ergo quis ds̃
creccuit. aut ad cuius dĩ
imaginẽ condidit ho¬
minẽ quẽ creauit: quod
si responderent ange¬
lorũ : Numagelus aequa¬
lem cũ dõ hab& imaginẽ
dũmultũ dist& imago
creaturȩ abeo quicrea¬
uit  aut numquid angelus
re : quodita existimare:
mccgnae dementicce . ẽ:
ergo
curdicitur. aut ad cuius
imaginẽ conditus homo
creditur: Nisi ced eius cu¬
ius una imago cũ dõ .ẽ.
& unitũ nomen diuini¬
ait ingenesi : & pluit dñs
suꝑ sod o mam& gomorrã
Inqua sententia nemo
dubitat secundãc eẽ ꝑso¬
ncc namquis ẽ ille dñs
ad nõ nisi procul dubio
filius apctre: qui semper
abeodem patre missus.
descendere solitus ẽ. &
ascendere : quo testimo

Expanded text:
Sic enim subjungitur: Et creavit Deus hominem ginem Dei creavit illum . Quaerant ergo quis Deus creavit, aut ad cujus Dei imaginem condidit hominem quem creavit? 5. Quod si respondeant, ad angelorum. Num angelus aequalem cum Deo habet imaginem, dum multum distet imago creaturae ab eo qui creavit? aut nunquid angelus nem? quod ita existimare magnae dementiae est. Cui ergo dicitur? aut ad cujus imaginem conditus homo creditur, nisi ad ejus, cui una imago cum Deo est, et unicum nomen diviniait in Genesi: Et pluit Dominus super Sodomam, et Gomorrham In qua sententia nemo dubitat secundam esse personam. Nam quis est ille Dominus a Domino, nisi procul dubio Filius a Patre, qui semper ab eodem Patre missus descendere solitus est et ascendere? Quo test
Abbreviated transcription (Latin):
dñs non ẽ iqui ẽ ille
dñs exercituum. qui
a dño exercituum mitti¬
tur: Ipso dicente inta¬
charia. Haec dicit dñs
ds̃ exercituũ postglo¬
ricmmisit me adgen¬
tes que expoliauerunt
uos :qui enĩ tetigerit uos¬

Expanded text:
nus non est, quis est ille Dominus exercituum, qui a Domino exercituum mittitur, ipso dicente in Zacharia: Haec dicit Dominus Deus exercituum, post gloriam misit me ad gentes, quae expoliaverunt vos. Qui enim tetigerit
Abbreviated transcription (Latin):
irł: In ꝑsona enimciri
ei subiugatȩ sunt ger¬
tes infide & regna: p̃te¬
rea quicnullus in reg¬
nõ isrłcyrus ẽ dictus.
quod si decyro ꝑscerũ
rege: quis haec credide¬
rit proph&cctũ ab sur¬
dũ & prostnũ ẽẽ cognos¬
cat : ut homo impius &
ido latriae deditus.

Expanded text:
In persona enim Cyri ei subjugatae sunt gentes in fide, et regna. Praeterea, quia nullus in regno Israel Cyrus est dictus. Quod si de Cyro Persarum rege quis hoc crediderit prophetatum, absurdum et profanum esse cognoscat 8 ut homo impius et idololatriae deditus,
Abbreviated transcription (Latin):
eius & dorsa regum uer¬
ianuas &portȩ non
clccudentur: ego an¬
tete ibo: & gloriosos
terrae humiliabo. por¬
tccs aerecs conteram
& uectes ferreos con¬
fringam : & debotibi
thesccurũ absconditum
& archana secr&orũ¬

Expanded text:
et dorsa regum verjanuas, et portae non claudentur. Ego ante te ibo, et gloriosos terrae humiliabo, portas aereas conteram, et vectes ferreos confringam, et dabo tibi thesauros absconditos, et arc
Abbreviated transcription (Latin):
perbire inconspecture¬
gis : neq: in locis potenti¬
um subsistens: melius ẽ
tibi diciascende : quam
humiliare inconspectu

Expanded text:
perbire ante conspectum regis, neque in locis potentium subsistens. Melius est tibi dicias  sic  antequam humiliare in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
uus desuis meritis non
deb& extolli dũposse
uideat ex inferiorib sibi
p̃latiores alios fieri: no¬
uerit autẽ se omnis sc̃s al

Expanded text:
us de suis meritis non debet attolli, dum posse videat ex inferioribus sibi praelatiores alios fieri. Noverit autem omnis sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsã abstinentiã carnis
nonnumquã uanagloria
obsidet quia dum tenui¬
tacs incorpore. dumpal¬
lor inuultu respicitur:
uirtus pate facta lauda¬
tur : & tantos celerius
fundit : quantũ ab huma¬

Expanded text:
namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad huma
Abbreviated transcription (Latin):
rq nouit cupiditas: sẽꝑ
enĩ auarus eget : quanto
magis adquir&. tanto¬
q: amplius quȩrit: Nec
solũ desiderio augendi
excruciatur: sed &iã
amittendim&u cficitur
mendicus ẽ cuisunt par¬
ueq possqdst : Nam & si
mihidiues ud ecctur : sibi¬

Expanded text:
ri novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficiturmendicus cui sunt parquae possidet? nam etsi mihi diues uideatur, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ta : disperierunt omnes:
qui ex altantur in ar¬
gento & auro: effundã
sanguinẽ eorũ sicut limũ.
& carnes eorũ sicut ster¬
cora bouum: & argentũ
& aurũ non poterit libe¬
rare eos indie irae: uel¬

Expanded text:
nia. Disperierunt omnes qui exaltantur in argento et auro; effundam sanguinem eorum sicut limum, et carnes eorum sicut stercora boum; et argentum et aurum non poterit liberare eos in die irae
Abbreviated transcription (Latin):
hos lium morumenli
apƿositus es⁊:
Derhieremiã itccidẽ ait:
Lapsa ẽ in lacuuita mete
& posuerunt lapidem suꝑ
me & iterum: conclusit ui¬
as meccs lapidib: quadris.
circum a edificauit aduer¬
summe ut non egrediar.
des cerdil¬
Iic idem dñs inecclesias¬
tico dicit. Penetra.¬
bo omnes inferiores par¬
tes terrae. & inspitiã om̃s
dormientes & inlumina.¬
bo sperantes in dõ. Itẽ in
psalmis: uita mec in infer¬
no appropiauit. aestima¬

Expanded text:
i positus est, per Jeremiam idem ait: Lapsa est in lacum vita mea, 55 et posuerunt lapidem super me. Et iterum: Conclusit vias meas lapidibus quadris, circumaedificavit adversum me, ut non egrediar. Descendisic idem Dominus in Ecclesiastico dicit: Penetrabo omnes inferiores partes terrae, et inspiciam omnes dormientes, et illuminabo sperantes in Deum . Item in Psalmis: Vita mea inferno appropinquavit . Et
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ refrenat libi dino¬
scce suggestionis non
transit ad consensũ
libidinis : cito enĩ resis¬
tit opert: qui titillam̃¬
ta non ceͦ cõmoda t de¬

Expanded text:
onem non refrenat libidinosae suggestionis, cito transit ad consensum libidinis. Nam facile resistit operi, qui titillanti non se accommodat de
Abbreviated transcription (Latin):
rem : sed modestum non
litigiosũ non auarũ do¬
mũ suam beneregentẽ
filios habentem sub di¬
tos cũ omni castitate. si

Expanded text:
faciat. Sed modestum, non litigiosum, non cupidum; domum suam bene regentem, filios habentem subditos cum omni castitate. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inultimo conuiuio
deprȩsentia ueritatis
xpm sequi cupiens si ha¬
bes in potestate rem
tuam uende: si non ha¬
bes magno honere li¬
beratus es totum enĩ
dõ dedit : qui se m& ipsũ
obtulit: facile contẽp¬
n& omnia : qui s emꝑco
gitat eẽ moriturum.

Expanded text:
ergo ultimo convivio de praesentia veritatis m sequi cupiens, si habes in potestate rem tuam, vende: si non habes, magno onere liberatus es. Totum enim Deo dedit, qui se ipsum obtulit. Facile contemnit omnia, qui se semper cogitat esse moriturum.
Abbreviated transcription (Latin):
sparsis crinib: scissis
uestib: ubera quibus
iaceat : per calcatũ pa
trisiccis oculis ꝑgead
uexillũ crucis. hostes

Expanded text:
sparso crine et scissis uestibus ubera, quibus iaceat, per calcatum perge patrem, siccis oculis ad uexillum crucis uola!
Abbreviated transcription (Latin):
eaq: scli a matorib: cara
sunt sc̃ĩ dĩ uel ut aduer¬
sa refugiunt : plusq: ad¬
uersitatib: mundi q̃uam¬
tiunt ad cccelestiã patriã¬

Expanded text:
eculi amatoribus chara sunt, sancti velut adversa refugiunt, plusque adversitatibtiunt, ad coeleste r
Abbreviated transcription (Latin):
pliatur: & qui peccata
sua hominib: occultant.
& ꝑ sem &ipsos confessi
non fuerint : dm̃quem
testẽhabent ipsum ha¬
bebunt & ultorẽ: Non¬
uult dr̃ ulciscimalitiã
qui confiteri delicta
confitentis. Necontu¬
maces punire quoqua

Expanded text:
ISIDORUS. Qui peccata sua hominibus occultant, et per semetipsos confessi non fuerint, Deum quem testem habent, ipsum habebunt ultorem. vult Deus ulcisci malitiam, qui confiteri delicta confitentes, ne contumaces punire coga
Abbreviated transcription (Latin):
accipientes &icc̃ quod illi
non habuerunt: cer¬
tac̃ scũtiã qua essent desua.
sempiterna : &num quã
casura stebili tacte secun¬
placuit itocque uniuer¬
sitactis crecctor atque
modercctori dõ : ut quõ
non tota multitudo an¬
gelorum dm̃ deserendo
perierat : eccq̃: perierat
inꝑp&ua ꝑditione re¬
maner & : que autem cum
dõ illa deserente ꝑstite¬
rat : de succ cestissimcce
cognita semꝑ futura feli

Expanded text:
accipientes etiam, quod illi accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura stabilitate secuPlacuit itaque universitatis creatori atque moderatori Deo, ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura feli
Abbreviated transcription (Latin):
ne contum aciter auer¬
sa uioleuit : quȩ salubrẽ
serui tutem ab eius legi¬
bus male libero abrupit
arbitrio : uniuer sc in
cc&ernum deserer&ur
abeo: ut prosuo merito
poenam pender& sem¬
piternam : plane ita fa¬
cer&. si tantum iustus
non &icm misericors
ẽ& suamque in debitã
misericordiã multo eui¬
dentius in indignorũ
patius i lberatione
Angelis igitur aliquib
impicc superbia deseren¬
tibus dm̃ & in huius ae¬
ris imcm caliginẽ desuꝑ¬
nac cccelestia habitati¬
one delectis residuus
numerus angelorum
in ac& erncc cũ dõ beccti¬
tudine & scitate per¬
mcnsit: Neque enĩ exu¬
no cengelo lapso atque
decmnato c&eri propaga¬
tisunt : ut eos sicut homi¬
nes originale maclum &b¬
noxicce successionis uin¬
culis obligar& atq: uni¬
uersos trcher& cd debi¬
tas poencs : sed eo qui ec¬
dicbolus factus ẽ cũso¬
tiis iniquitactis elato &
ipscc cũ eis elatione pros¬
trado: c&eri pic oboe¬
dientia dño coheserun

Expanded text:
ne contumaciter averne contumaciter aversa violavit, quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione Angelis igitur aliquibus impia superbia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
angelorum luebat impiȩ
desertionis dignissimas
poenas : Ad iram quipƿe
dĩ ꝑtin& iustam quicquid
ccceca & indomita con¬
cupiscentia. faciuntli¬
bent̃ mali: & quic quid
manifestis a pertis que
poenis patiuntur inuiti:
non sane crecctoris de¬
sistente bonitate : & ma¬
lis angelis sub ministrare
uitã uiuatcẽ que ꝓotentiã
que sub ministratio aufera¬
tur intercidit: & homi¬
nũ quã uis depropagine
uitiata damnataq: nascen¬
tiũ formare semina &
animare ordinare membsto
spatia ueg&ccre sensus
alimenta donare: meli¬
us enĩ iudi cauit demcelis
benefacere quac mala
nulla ẽẽ ꝑmittere: & si
quidem in melius hominũ
seformationẽ nullam pror¬
sus ẽe uoluiss& sicut im¬
piorum nulla ẽ angelosũ
non merito fer&: ut
natura quace dm̃ deseru¬
it . q̃: p̃ceptum sui creccto¬
ris quod custodire foc¬
cillime possit succ mala
utens potestate calca.¬
uit : atq: trans gressa.
ẽ : q̃: in se sui conditons
imaginem ab eius lumi¬

Expanded text:
angelorum, luebat impiae angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali et quidquid manifestis apertisque poenis patiuntur inviti; non sane Cresistente bonitate et malis angelis subministrare vitam vivacemque potentiam, quae subministratio si auferatur, interibunt; et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium, formare semina et animare, ordinare membra, spatia vegetare sensus, alimenta donare. Melius enim judicavit de malis bene facere, quam mala nulla esse permittere. Et si quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris, quod custodire facillime posset, sua male utens potestate calcavit atque transgressa est, quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumi
Abbreviated transcription (Latin):
custodita in meliora.
conscender& colloca¬
Iinc post peccatũ
exul effectus stirpẽ
quoq succ̃ quam peccan¬
do inse tac̃quã in radi¬
ce uiticcuerat poence
mostis & damnationis
obstrinxit. & quicquid
prolis exillo & simul
damncta ꝑ qucc̃ pecca¬
uerat coniuge ꝑ car¬
nalẽ concupiscenticẽ
inqua oboedientice
poena similis r&ributa
ẽ. nascer&ur trahe¬
ret originale peccatũ.
quo tracher&ur ꝑ erro¬
res dolores que diuer¬
sos. ad illud extremũ cum
desestoribus angelis ui¬
tiatoribus & possessorib:
& consostib: suis sine fine
supplitiũ : sic ꝑ unũ homi¬
nẽ peccatũ intrauit in
mundũ : & ꝑ peccatum
mors. & itainomnes
homines ꝑtransiuit . in
quo omnes peccauerur
mundũ quippe appella.¬
uit eoloco a postolus uni¬
uersum genus humanũ¬
tc ergo seres hccbe¬
bat t : Iacebat in malis
demalis in mala p̃cipi¬
tacbactur : totius generis
humani niccssa damna¬
ta : & cediuncta paste
eorũ qui pecca uerant

Expanded text:
custodita in meliora custodita in meliora conscenderet, collocaHinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit: ut quidquid prolis ex illo et simul damnata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus et possessoribus et consortibus suis sine fine supplicium. Sic per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines petransiit, in quo omnes peccaverunt . » Mundum quippe appellavit eo loco Apostolus universum genus humanumta ergo se res habebant. Jacebat in malis, de malis in mala praecipitabatur totius generis humani massa damnata; et adjuncta parte eorum, qui peccaverant,
Abbreviated transcription (Latin):
indeiam &ic̃nolentib: sub.¬
intrecuit ignoranticre¬
rũ agendarũ & concupis¬
centic noxiccrũ : quib
conmites sub inferuntur
error & dolor : quȩ duo
mela quando inminen¬
tia sentiuntur ea fugi¬
tantis animi motus uoca.¬
tur m&us. porro animꝰ
cũ adipiscitur concupita.
quac̃ uis ꝑnitiosa uel ina¬
nia. quõ iderrore non
sentit uel delectatione
morbi dacuintitur : uel
uccnia &ic̃ la&itia uentila.¬
tur : ex his morborũ ñ
ubeftcctis sed indigentiȩ
tc̃quam fontis omnibus
miseric naturȩs erat ratio¬
nelis emanat: XXU¬
malis suis non potuit a¬
mittere becctitudinis ad¬
communia mala sunt
& hominum & angelorũ
prosua malitia dñi iusti¬
ticc decnnctorũ: sed ho¬
mo hab& poenam pro¬
pricm quaciam corporis
moste punitus ẽ. mastis
ei quippe supplitiũ dr̃
cõminatus fuerat si
peccar&. sic eũ mune¬
tens libero arbitrio:
ut tamen reger& im¬
perio terrer& exitio :
atq: inpacra disi felici¬
tecte tcc̃quac̃ inumbra
uitcce unde iustitia

Expanded text:
iam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inania, quoniam id errore non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis miseria naturae rationalis emanat. CAmalis suis non potuit amittere beatitudinis apcommunia mala sunt et hominum et angelorum pro sua malitia Domini justitia damnatorum. Sed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero aut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia
Abbreviated transcription (Latin):
cã rusticitas. sibi so¬
li prod ẽ : & quantũ
aedificat exuitcce
merito ecclesiã xp̃i tantũ
noc& si destruentib¬
ticus & simplex frater
ideo sescm̃ put& sinihil
nouerit : nec peritus aut
eloquens inlingua aesti¬
absq: sermone conuer¬
satio sacer dotis. quantũ
exemplõ prod ẽ tantũ¬
siftact. Latratu enĩ canũ
& baculo ꝓccstoris. luporũ
rapies terrenda ẽ.U

Expanded text:
cta rusticitas sibi soli prodest, et quantum aedificat ex vitae merito Ecclesiam Christi, tantum nocet si destruentibtum simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil nouerit, nec peritus et eloquens in lingua aestiabsque sermone conversatio sacerdotis, quantum exemplo prodest, tantut. Latratu enim canum et baculo pastoris luporum rabies terrenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
inte non retribucs se¬
bis indulgentiam nisi de¬
reconcilat : dm̃ sibitar¬
dius placat: frustra
propitiare sibi dm̃ quȩ¬
rit. quicito placare in ꝓ
tur non desistat orare
proledentese : Alioquin
iuxta sententiam dni pec¬
cat qui proinimicis non

Expanded text:
in te non retribuas sebis indulgentiam, nisi dereconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placare sibi tur, non desistat orare pro se laedentibus; alioquin, juxta Domini sententiam, peccat qui pro inimicis non
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere: Nam quac̃uis de
incorporeis. corporeis¬
qnaturis nequeat quis¬
q: disputare: b ecctũ tam̃
illũ facit uitac recta cũ

Expanded text:
iet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit vita recta cum
Abbreviated transcription (Latin):
nes nastrae rectȩ iam ñ
sunt: si ad utilitatẽ nr̃am
solumodo reflecdnt᷑ sed
tunc rectȩ fiunt : cũ ad
utilitatẽ proximi dirigi¬
mus quod habemus: &¬
pimus non debemus r&i¬
tere
priuata. quantum ec no¬
bis cognoscimus ab auc¬
tore nr̃o ad communẽ
utilitactẽActc: unde

Expanded text:
nim nostrae rectae jam non sunt, si ad utilitatem nostram solummodo reflectuntur. Sed tunc rectae fiunt, cum in utilitatem proximi dirigimus quod habemus. bis non debemus retinere privata, quanto ea nobis conspicimus ab auctore nostro ad communem utilitatem data. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
istam sicut contereur uas
figuli qđ non poterit ultrae
rest au rocri. soffonias autem
axernam desertionem ipsus
ciuitatir sic predicat. hecest
inquid ciuitas gloriosa habi¬
tans inconfidentiãꝙ dicbat
incordesuo: egosum & ex¬
tra me non est alia amp¬
plius. quomedo facta est inde¬
serto cubilebestiae. omnis qui
transit per eã sibilauit & mo¬
uebit manum suam: Uae ꝓuo¬
catrix & redempta ciuitas
columba non audiuit uocẽ:
& non suscepit disciplinam
Adultimum quo que danihel
indicat usq ad consũmationẽ
mundi ꝑseuertre: Post ebdo¬
madas inquid reptuaginta
uenturo & finis eius uastitas.
& post finem bellistatuta deso¬

Expanded text:
istam, sicut conteritur vas istam, sicut conteritur vas figuli, quod non poterit ultra restaurari . 5. Sophonias autem aeternam desertionem ipsius civitatis sic praedicat: « Haec est, inquit, civitas gloriosa, habitans in confidentia; 90 quae dicebat in corde suo: Ego sum, et extra me non est alia amplius; quomodo facta est in desertum cubile bestiae? omnis qui transit per eam sibilabit, et movebit manum suam. Vae provocatrix et redempta civitas, columba non audivit vocem, et non suscepit disciplinam » . 6. Ad ultimum quoque Daniel ificat usque ad consummationem mundi perseverare: « Post hebdomadas, inquit, septuaventuro, et finis eius vastitas, et post finem belli statuta deso