comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non etã quod uolo facio bonũ: s quod odi
malum hoc ago. atq aliis in hac sm̃a
commemoratis testimoniis diuinorũ
esoquioꝵ. sed hec in quam om̃ia hoĩm
sunt uoces ex illa mortis dampnatio¬
ne uenientiũ. Ham si non ẽ ista pena
hominis sed natura misła ista pcc̃a
sunt. Dem̃de paulo post. relinquitur
ergo iquam ut hec pena iusta de dã¬
pnatione hominis ueniat. Nec miran¬
dum ẽ quod ues ignorando non habet
arbitrium liberum uoluntatis ad eli
gendum quod recte faciat. uel resistẽ¬
te carnasi consuetudine que uiolẽtia
mortalis successionis quodam modo
natutasiter moseuit. Uideat quidrͨ¬
te faciendum sit: et uelit nec possit im¬
psere. Ilła est enim peccati pena iustis¬
simauit admictat quisq quo bene uti
noluit: cum sine ulla posset difficul¬
tate si uellet. id ẽ autem ut qui sciens
recte non facit. amittat scire quid rec¬
tum sit. et qui racte facere cum poss

Expanded text:
\'non i enim quod uolo facio bonum, sed quod o.di \'non i enim quod uolo facio bonum, sed quod o.di malum, hoc ago\'? atque aliis in hac sententia commemoratis testimoniis diuinorum eloquiorum: sed hac, inquam, omnia hominum sunt uoces ex illa mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset
Abbreviated transcription (Latin):
nos inferas in temptationem. Ut cito
sanetur caueamus dicendo. dimitte
nobio debita nr̃a. Siue ergo immninie¬
at siue insit. caueri igitur p̃t ¶s ut nõ
tantum illi. uerum etiam his qui eosd
libros meos quos iste segit de sibero ar¬
bitrio non legerunt. atqiz ilłis nõ sectis
hunc forsitan legunt. de hac re senten¬
tia mea satis appareat: ex ip̃is libris
commemorare me oportet quodiste
si sentiret atq in suis lr̃ĩs pon̾et. nlłã
inter nos de hac re controuersia rema¬
neret. Continuo quippe post u̾ba mea
que iste commemorauit. quod occur¬
rere poterat ip̃e subieci: et quantum
potui pertractaui dicens. Et tñ etiam
pet ignorantiam facta quẽdã impro¬
bantur: et corrigenda iudicant᷑. sicut
in diuinis auctoritatibus legimus.
atq ħinc ãdhibitis erempsis. etiam
de infirmitate locutus sum dicens.
dunt etiam necessitate facta impro¬
banda. ubi uult homo recte facere et
non potest. Nam unde sunt ille uoces.

Expanded text:
nos inferas in temptationem; ut cito nos inferas in temptationem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siue ergo immineat siue insit, caueri igitur potest. Sed ut non tantum illi, uerum etiam his, qui eosdem libros meos, quos iste legit, De libero abitrio non legerunt atque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret nulla inter nos de hac re controuersia remaneret. continuo quippe post uerba mea, quae iste commemorauit, quod occurrere poterat ipse subieci ut, quantum potui. pertractaui dicens: et tamen etiam per ignorantiam facta quaedam inprobantur ut corrigenda iudicantur, sicut in diuinis auctoritatibus legimus. atquc hinc adhibitis exemplis etiam de infirmitate locutus sum dicens: sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces:
Abbreviated transcription (Latin):
odatur et non peccubitur. an forte fal¬
sit incautum. ergo caueat ne fallatur
Antunta fassacia ẽ. ut caueri omnino
non possit Mulla ergo peccata sũt. qͥs
imnm peccat in eo quod caueri missomͦ
pp̃e dignetur agnoscere superius cũcta
que dictu sunt. De gratia quippe dei a¬
ritur.que nobis per mediatorem medi¬
cina opitulatur non de possibilitute
iusticie. Potest ergo ei cause quecuq
icda ẽ refisti potest plane. llam in hoc
adiutorium postusamus dicentes. ne
nos inferas in temptationem: quod
adiutorium non posceremus si refisti
nullo modo posse ciẽderemus. Pocest
paccutum caueri: sedoprtulante illo
qui non põt fasli. Nam et hoc ip̃m ãd
cauendum peccatum pertinet si uera¬
citer dicimus. Dimntte nobis debita no¬
sti sicut et nos dimictiniꝰ debitorib
nris. Duobus enim modis etiam m
corporecauet᷑ morbi małum: et ut nõ
coctrdat. et ut si acciderit cito sanctur.
Ut non accidait caueamus dicendo. ne¬

Expanded text:
cedatur, et non peccabitur. an forte falcedatur, et non peccabitur. an forte fallit incautum ergo caueat, ne f all atur. an tanta fallacia est, ut caueri omnino non possit? n ulla ergo peccata sunt. quis enim peccat in e o quod caueri nullo moipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. de gratia quippe dei agitur, quae nobis per mediatorem medicina opitulatur, non de inpossibilitate iustitiae. potest ergo ci causae, quaecumque illa est, resisti, potest plane. nam in hoc adiutorium postulamus dicentes: nc nos inferas intem ptatio nem; quod adiutorium non posceremus, si resisti nullo modo posse crederemus. potest peccatum caueri, sed opitulante illo, qui non potest falli. nam et hoc ipsum ad canendum peccatum pertinet, si ueraciter dicimus: dimitte nobis s debita nostra, sicut c t nos dimittimus debitoribus nostris. duobus enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: ne
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ presbitero. liberi arbitrii nos condi¬
dit deus. nec ad urtutẽ nec ad uicia
ncicorona e quis non agnoscat.quis
non toto corde suscipiat: quis aliter
conditam humanam neget ẽẽ natu¬
carmꝰ. s m tecte faciendo ide  nulsũ ẽ
uiculum nccitatis. quia libertas est
autus dei diffusa ẽ in cordib nr̃is.
per sp̃m sanctum qui datus ẽ nobis.
a quo nist ab illo qui ascendẽs ĩ altũ
dona hominibus. Quod autem ex uichs
nature non ex conditione nature sit
quedam peccamdi nccͣitas. audiat hõ:
atq ut eãdem nccitas non sit. discat
deo dicere. de nc̃citatib meis educ me.
Quia et in hmõi oratiorie certamen
ent a duerfus tempttorem. de ip̃a ꝯͣ
nios ncc̃itate pugnantem. Ac per hoc
et sisettus plena tribuetur. Ueniamꝰ
ad nos Item inquit augustinus epũs
in libris de libero arbitrio. quecũq ista
mula ẽ uoliuitatis. si non põt ei resisti
sine pẽco ei teditur. Si aũt potest. nõ ei

Expanded text:
esse presbytero: liberi arbitrii nos condiesse presbytero: liberi arbitrii nos condidit deus, nec ad uirtutem nec ad uitia nec corona est, quis non agnoscat, quis non toto corde suscipiat, quis aliter conditam humanam neget esse naturam ? sed in recte faciendo ideo nullum est uinculum necessitatis, quia libertas est as dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum qui datus est nobis. a quo, nisi ab illo qui ascendit in altum, dona hominibus ? quod autem ex uitiis naturae, non ex conditione naturae sit quaedam peccandi necessitas, audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit discat deo dicere: de necessitatibus meis educ me, quia et in huiusmodi oratione certamen est aduersus temptatorem de ipsa contra nos necessitate pugnantem. ac per hoc et libertas plena tribuetur. Veniamus ad nos. item, inquit, Augustinus episcopus in libris De libero arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur ; si autem potest, non ei
Abbreviated transcription (Latin):
puetur ip̃ius fuisse potestatis quam
pur gratiam accepit a deo:cũ eam non
beret mnatura iam uiçiata atq de ꝓ̃¬
bata sncut in euangesio legitur. qͦt¬
nuos autem receperunt eũ. dedit eis po¬
pestatem filios dei fieri. quod utiq nõ
esunit pes naturam nec omnino ẽẽnt
ensicum recipiendo accepissent per ei
rratiam huiusmodi potestatẽ. Hec
spotestas quam sibi uendicat fortitudo
caritatis: que non ẽ in nobis nͥ per sp̃m
santum qui datus ẽ nob̾is. Quid etiã
prosbito uenerabisis ierominus dixit
indĩo que ilsum dixisse commenorat:
m er poneret quod scriptum ẽ. Beati
mndo corde quoniam ip̃i deum iuide¬
bunt. Quos non arguit conscientia
ulla pectati. Et adiecit. mũdus mũdo
or de conspicitur: templũ dei nõ p̃t ẽẽ
pollutum Hoc utiq agitur in nobis co¬
narido. luborando. orũdo. impet᷑ndo.
utad ułam perfectionem in qua possi¬
mus deum minido corde conspicere eiꝰ

Expanded text:
putetur ipsius fuisse potestatis, quam putetur ipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non haberet in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio legitur: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri; quod utique non erant per naturam nec omuino essent, nisi cum recipiendo accepissent per eius gratiam huiusmodi potestatem. haec est potestas, quam sibi uindicat fortitudo caritatis, quae non est in nobis nisi per spiritum sanctum qui datus est nobis. Quid etiam presbyter uenerabilis Hieronymus dixit in his, quae illum dixisse commemorat, cum exponeret quod scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt? quos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus mundo corde conspicitur, templum dei non potest esse pollutum. hoc utique agitur in nobis conando, laborando, orando, impetrando, ut ad illam perfectionem, in qua possimus deum mundo corde conspicere, eius
Abbreviated transcription (Latin):
similes fiant deo per caritatem dei futur
sunt simmiles deo: que diffusa ẽ in cordib
nr̃is. non nature possibilitate. nec libero
arbitrio quod est in nobis. sed per sp̃m
sanctum qui datus ẽ nobis. Et quod
dicit ĩdem martir. templum sanctum ẽ
deo mens pura et altare optimũ ẽ ei
cor mundum et sine põco. Quis nesat
ad istam petfectionem perducendum
cor mundum interior homo renoriat᷑
dedie in diem. Nontamen sine gr̃a dei
ip̃e uir castus et sine põco pocestatem
accepit adeo ẽẽ filius dei. Utiq admo¬
nuit necum quisq factus fuerit ita ca¬
stus et sinẽ peccato quod ubi ⁊ quando
m eo perficiatur nõ nulla questio
e sedinter pros benc queritur.
ester quos tamen constat fieri pos
ut sine mediatore dei et hominum
Somine epo ihia fieri non posse. Lam̃
at dicere cepe̾ram prudenter xp̃us ad¬
nonuit necũ fuerit quisq talis st̃s
i per hoc recte inter dei filios deputatꝰ.

Expanded text:
\'similes fiant deo\', per caritatem dei futuri \'similes fiant deo\', per caritatem dei futuri sunt similes deo. quae diffusa est in cordibus nostris non naturae possibilitate nec libero arbitrio quod est in nobis, sed per spiritum sanctum qui datus est nobis. et quod dicit idem martyr: templum sanctum est deo mens pura et altare optimum est ci cor mundum et sine peccato, quis nescit ad istam perfectionem perducendum cor mundum. dum interior homo renouatur de die in diem, non tamen sine gratia deipse: uir castus et sine peccato potestatem accepit a deo esse filius dei, utique ammonuit, ne cum quisque factus fuerit ita castus et sine peccato - quod ubi et quando in eo perficiatur nonnulla quaestio est, sed inter pios bene quaeritur, inter quos tamen constat fieri posse et sine mediatore dei et hominum homine Christo Iesu fieri non posse -, tamen. ut dicere coeperam, prudenter Xystus ammonuit, ne cum fuerit quisque talis factus et per hoc recte inter dei filios deputatus,
Abbreviated transcription (Latin):
maculata. humane enĩ hoc impossib¬
le ẽnature. utiq enĩ ab initio dicit quo
ex ãdam nascimur. Nam et ip̃e. adam ĩ¬
maculatus proculdubro fc̃us ẽ.: sed in
eis qui sunt natura filii ire. Ducentes
ex illo quod uiciatum ẽ in ilso ab initio
eẽ imimaculatos humane nature immpoe¬
dicit. Pc̃cm nõ ẽẽ substantiam s actum
maliginuim. quis hoc negat. et quia nõ
ẽnaturase. ideo contua isũd segẽ datã
Et quod de arbitrii libertate descendit. etã
qua sanatur per medicum xp̃m quoñ
indigeret si sana eẽt. Que abisto tanꝙ̃
sana ueltanquam sibi sufficiente rolũ¬
tatis arbitrio posse non peccare defendit᷑.
Qiuis item xp̃iamis ignorat. quod beatis
libertatem arbitrii sui perinisit hõibus
deus. ut pure et sine peccato uiuentes si¬
nles fiant deo. sed ad ip̃m arbitriũ per¬
tinet uocantem aũdire et crẽdere: et ab
eo in quem credit non peccandi adiuto¬
rium postulare. Nam utiq cum dicit

Expanded text:
maculata; humanae enim hoc inpossibimaculata; humanae enim hoc inpossibile naturae. utique enim \'ab initio\' dicit, quo ex Adam nascimur. nam et ipse Adam inmaculatus procul dubio factus est; sed in eis, qui sunt natura filii irae ducentes ex illo quod uitiatum est in illo, ab initio esse inmaculatos humanae naturae inpos\'dicit peccatum non esse substantiam, sed actum malignum\'. quis hoc negat? \'et quia non est naturale, ideo contra illud legem datam, et quod de arbitrii libertate descendit\'. etiam qua sanatur per medicum Christum, quo non indigeret, si sana esset, quae ab isto tamquam sana uel tamquam sibi sufficiente uoluntatis arbitrio posse non peccare defenditur. Quis item Christianus ignorat, quod beatisslibertatem arbitrii sui permisit hominibus deus, ut pure et sine, peccato uiuentes similes fiant deo\'? sed ad ipsum arbitrium pertinet uocantem audire et credere et ab eo in quem credit non peccandi adiutorium postulare. nam utique cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ut acteñderet iste unũ uersum de ãbro¬
sii uerbis que posuit. Cum enm ille di¬
risset. nam cum eccͣa exgentib hoc ẽ ex
peccttorib congregata sit. quomodo ex
maculatis inimaculata põt ẽẽ nͥ p̾mo
qd̾ per qualitatem non peccandi absti¬
neat a delictis. ilłe ãddidit qd̾ iste appet
cur addere noluerit. ãit namq ille nec
initio immnaculata. humane enim hoc
impossibile ẽ nature. sed per dei grãm
et qualitatem sui. quia iam ñ peccat.
fit ut immaculata uideatur. Hec u̾ba
iste cur non addĩderit quis non intesłi¬
gat: hoc agitur utiq minc in hoc seculo
ut ãd istam quam omnes sancti cupi¬
unt immacusatissimam puritatem
ecc̃a sancta perueniat que in futuro
seculo neq aliquo maloꝵ hommũ sibi
permirto. neq aliqua in se lege peccati
resistente legi mentis ducat mundissi¬
mam uitam in eternitate diuina. Tan
actendat iste quid secundũ scripturas
ambrosius epũs dixerit. nec ab mitio ĩ¬

Expanded text:
ut adtenderet iste unum uersum de Ambrout adtenderet iste unum uersum de Ambrosii uerbis quae posuit! cum enim ille dixisset : nam cum ecclesia ex gentibus, hoc est ex peccatoribus, congregata sit, quomodo e x maculatis inmaculata potest esse, nisi quod per qualitatem non peccandi abstineat a delictis ? ille addidit, quod iste apparet cur addere noluerit, ait namque ille: nec ab initio inmaculata-humanae enim hoc inpossibile naturae —, sed per dei gratiam et qualitatem sui, quia iam non peccat, fit ut inmaculata uideatur. haec uerba iste cur non addiderit quis non intellegat ? hoc agitur utique nunc in hoc saeculo, ut ad istam, quam omnes sancti cupiunt, inmaculatissimam puritatem ecclesia sancta perueniat, quae in futuro saeculo neque aliquo malorum hominum sibi permixto neque aliqua in se lege peccati resistente legi mentis ducat mundissimam uitam in aeternitate diuina. tamen adtendat iste quid secundum scripturas Ambrosius episcopus dixerit: nec ab initio in
Abbreviated transcription (Latin):
puo suo dicit. uocisq prestat sẽdulis sc̃m
mereri sp̃m. Cominemorabo et egõ de hoc
ip̃o opere sancti ambrosĩi aliquid. ex quo
iste ꝯmemorauit quod ꝯmemorandũ
uisum ẽẽ. quodiusum sibi ẽẽ declanat.
non enĩ uosuntate tantum humana
uisum ẽ. sed sicut placuit ei qui in me
inquit loquitur spũs. qui ut ĩd quod bo¬
num ẽ nobis quoq bonũ uĩderi possit.
opetatur. quem enm misec atur et
uocat. et ĩdeo qui xp̃m sequitur potest
interrogatus cur ẽẽ uoluerit rp̃ianus
respondero uisum ẽ michi. Quod cum
dicit. non negat deo uisum. adeo enim pre¬
paratur uosinitas hominum. Ut enim
deus honorificetur a sancto dei gratia ẽ.
Ecce quuid iste sapiat. si ẜbis ambrosii de¬
lectatur qd̾ adeo preparatur uoluntas
hominum. et nussa ues non magna que¬
stio ẽ. Quis uel quando perficiatur. dũ
tamen sine ep̃i gr̃a id ip̃m fieri posse
minime dubitetur. Demde qnͣtum erut

Expanded text:
no suo dieit: uotisque praestat sedulis sanctum no suo dieit: uotisque praestat sedulis sanctum mereri spiritum. Commemorabo et ego de hoc ipso opere sancti Ambrosii aliquid, ex quo iste commemorauit quod commemorandum uisum esse quod uisum sibi esse declarat. non enim uoluntate tantum humana uisum est, sed sicut plainquit, \'loquitur Christus\', qui ut id quod bonum est nobis quoque bonum uideri possit operatur; quem enim miseratur et uocat. et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est mihi. quod cum dicit, non negat deo uisum; \'a deo\' enim \'praeparatur uoluntas hominum\'. ut enim deus honorificetur a sancto, dei gratia e s t. ecce quid iste sapiat, si uerbis Ambrosii delectatur, quod a deo praeparatur uoluntas hominum, et nulla uel non magna quaestio est, quis uel quando perficiatur, dum tamen sine Christi gratia id ipsum fieri posse minime dubitetur. deinde quantum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
de preteritis loquens. s qd̾ sine pcco
uemo sit. Unde quidem ut dixi nõ
conteñdo. Quisquis enim ñ dẽdre
iohaun apło qui nec ip̃e ait sidiximꝰ
tanquam sufficiente nature libero ar¬
bitrio. Immnio ip̃e pro ea clamat ei cẽdat᷑
dicenti. sinc me nichil potestis facere.
Soanctus aũt ambrosius reuera. in co
loco quem iste commemorat illis ix¬
fistit qui dicunt hominem nͥ eẽ posse
sine poco in hac uita. Ut em̃ ea diceret.
accepit occasionem de zacharia et e¬
si abetħ quod in euangelio ꝯmemo¬
rati sunt ambulasse in onmib iusti¬
ficationb legis sine querela. liũqrũd
tamen negat gr̃a dei fieri per ihm xp̃m
passioriem iustos iuxisse nõ dubiũ ẽ
bis. per quem diffiriditur caritas ĩ
cordibus nr̃is. qua una iusti sunt
quicunq sunt iusti. quem sp̃mtis
moratus epũs etiam precib impetũ¬
dum admonet. ita illi uosuntas diui¬
nitus non ãdita non sufficit uͥ in hym¬

Expanded text:
de praeteritis loquens, sed quod sine peccato de praeteritis loquens, sed quod sine peccato nemo sit. unde quidem, ut dixi, non contendo ; quisquis enim non cedit lohanni apostolo, qui nec ipse ait: si dixerimus tamquam sufficiente naturae libero arbitrio. immo ipse pro ea clamat; ei cedatur dicenti: sine me nihil potestis facere. Sanctus autem Ambrosius reuera in co loco, quem iste commemorat. illis resistit qui dicunt hominem non esse posse sine peccato in hac uita. ut enim ea diceret. accepit occasionem de Zacharia et Elisabeth. quod in euangelio commemorati sunt ambulasse in omnibus iustificationibus legis sine querella. numquid tamen negat gratia dei fieri per Iesum Chrpassionem iustos uixisse non dubium est, tum. per quem diffunditur caritas in cordibus nostris, qua una iusti sunt quicumque sunt iusti. quem spiritum memoratus episcopus etiam precibus impetrandum ammonet — ita illi uoluntas diuinitus non adiuta non sufficit —, ubi in ym
Abbreviated transcription (Latin):
ommino aduer sariũ non hẽre. Narꝰꝗ
pugnat. et adhuc ꝑiclitatur et aliqnͣ¬
do percutitur. et tãmen non sternitur.
Qui autem non hẽt aduersariũ. plena
pace letatur: et ipe ẽẽ sine pcc̃o uerissime
diatur. in quo nllum hĩtat peccatũ. non
qui per abstmentiam malioperis dicit.
iam non ego opero: illud. s ĩd quo ĩ me
ħĩtat pcc̃m. Nlam et ip̃e iob de peccatis
suis non tacet: et utiq huic amico no¬
stro merito placet humilitatem millo
modo in falsitatis parte ponendam.
unde ĩd quod iob confitetur quia uerꝰ
dei custor ẽ procusdubio ueraciter con¬
fitetur et ipe hylarius cum locũ psal¬
ii exponeret ubi scriptũ ẽ. sp̾iusti
onmes discedentes a iuscificatiomb
tius ait. si enim peccatores deus sꝑ̃¬
ueret omnes utiq sperneret: quia
sine pcc̃o nemo est. Sed spermt di¬
scedertes a se quos apostatas uocat.
uidetis quemadmodum nõ dixerur
quia sine peccato nemo fu̾it. tanꝙͣ

Expanded text:
omnino aduersarium non habere. nam qui omnino aduersarium non habere. nam qui pugnat et adhuc periclitatur, et aliquando percutitur. etiamsi non sternitur; qui autem non habet aduersarium, plena pace laetatur. et ipse esse sine peccato uerissime dicitur, in quo nullum habitat peccatum. non qui per abstinentiam mali operis dicit: iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Nam et ipse Iob de peccatis suis non tacet et utique huic amico nostro merito placet humilitatem nullo modo in falsitatis parte ponendam; unde id quod Iob confitetur, quia uerax dei cultor est, procul dubio ueraciter confitetur. et ipse Hilarius, cum locum psalmi exponeret, ubi scriptum est: \'spreuisti omnes discedentes a iustificationibus tuis\', ait: si enim peccatores deus sperneret, omnes utique sperneret, quia sine peccato nemo est. sed spernit discedentes a se, quos apostatas uocat. uidetis quemadmodum non dixerit. quia sine peccato nemo fuerit, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
duit contra quõd dicimus. uesquidistũ
aduiuet nescio: insi quia posse ẽẽ homi¬
a emmundo corde testatus ẽ. quodquis
qos eum dixisse commemorat quas
poprium iusticie officium est. quod
peisse iob dicit Num quid in hoc secule
perfecisset ut sine gr̃ saluatoris q̃ẽ
atiam prophetauit uel fecisset uel per-¬
fctisset. Abstinet emm se ab omm re
mala eciam qui hẽt pc̃cm quõdm se
tegnare non sit: cui subrepit impro¬
banda cogitatio. quam peruenire ad
finem operis non permmigtit. S aliũd
e non here peccatum. aliud non obe¬
dire desideriis eius. aliud ẽimplere
quod preceptum ẽ. Non concupisces.
at asuid ẽ per quẽdã modum absti¬
nentie conatum saltem id agere quod
item scriptũ ẽ. Post concupiscentias
tuas non eas. nchil hop tamen scie te
recte posse sine gr̃u saluatoris facere ẽgͦ
iusticiam in uero dei custu cũ int̾no
concupiscentie malo. intertia cõflie¬
tatione pugnare. Perficere autem

Expanded text:
dixit contra id quod dicimus uel quid istum dixit contra id quod dicimus uel quid istum adiuuet nescio, nisi quia posse esse hominem mundo corde testatus est. quod quisquod eum dixisse commemorat: quas s proprium iustitiae off icium est, quid fecisset lob dicit, non quid in hoc saeculo perfecisset aut sine gratia saluatoris, quem etiam prophetauit, uel fecisset uel perfecisset. abstinet enim se ab omni re mala etiam qui habet peccatum quod in se regnare non sinit, cui subrepit inprobanda cogitatio, quam peruenire ad finem operis non permittit. sed aliud est non habere peccatum. aliud non oboedire desideriis eius; aliud est inplere quod praeceptum est: non concup i sces et aliud est per quendam abstinentiae conatum saltem id agere quod item scriptum est: post concupiscentias tuas non e a s, nihil horum tamen scire se recte posse sine gratia saluatoris. facere est ergo iustitiam in uero dei cultu cum interno concupiscentiae malo interna conflietatione pugnare, perficere autem
Abbreviated transcription (Latin):
de illius scriptis cuius nomẽ non ibi i¬
ueni ille posuit. Oportuit magr̃m doc¬
torem q uirtutis homi simislimum
fieri: ut uincendo pecaatum doceat ho¬
minem uincere posse peccatũ. Quomi
enĩ diccum sit auctor huius sentencie
iuĩderit qualiter possit exponere. dum
tumen nos minime dubrtemus pccm
xp̃m non in se hũisse quod uinc̾e̾t. qui
desideriis carnis edomitis doceret nõ
suntitis. ego desideria carme si nonislici¬
tari concupiscentiaꝵ hit dicunt accipio.
fauti ẽ famies.sitis. refertio. lasfitũdin es.
usiquid ẜmõi ẽ. per heceram quidĩ
quannus ea suit incuspabiliamcul¬
pas decidunt: qd̾ ab isso sasuatore ab¬
fuitetiam si hec i eo fuisse propter
amisitũdinem carnis peconti euange¬
noteste uideamnus. Beatus uero hyła
auis hec uerba posuit Non enĩ nͥ sprĩs
pfciti et iimortasitate mutati quod
polis mundrs corde dispositum ẽ. hoc
quodin deo ẽ imortase cernerauie. qͥdi

Expanded text:
de illius scriptis, cuius nomen non ibi inde illius scriptis, cuius nomen non ibi inueni, ille posuit: oportuit magistrum doctoremque uirtutis ho mini simillimum fieri, ut uincendo peccatum doceat hominem uincere posse pecc ut m. quomodo enim dictum sit, auctor huius sententiae uiderit qualiter possit exponere, dum tamen nos minime dubitemus peccatum Christum non in sc habuisse quod uinceret, qui desideriis carnis edomitis doceret non uoluntatis. ego desideria carnis, si non inlicitarum concupiscentiarum hic dicuntur, accipio, sicuti est fames, sitis, refectio lassitudinis et si quid huiusmodi est. per haec enim quidam, quamuis ca sint inculpabilia, in culpas decidunt; quod ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis peccati euangelio teste uideamus. Beatus uero Hilarius, cuius haec uerba posuit: non enim nisi spiritu per fecti et inmortalitate mutati, quod solis mundis corde d e d i dispositum est, hoc quod in deo est inmortale cernemus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
prouectum uere pieq iusticie perue¬
uire qui negau̾it Nescio utrum recte
deputari. Ac per hoc si ea testimonia
que non quidem de scripturis canoni¬
cis. sed de quibusdam catholicoꝵ trac¬
tatorũ opusculis posuit uolẽs occur¬
rere his qui eũ solum dicerent ista de¬
fendere ita surit mẽdia ut neq cõtra
nostram sententiam siit neq contiu
ip̃ius. in ꝯuib non nnchil etiam de li¬
bris meis interponere uoluit. me qͦ
aliquẽ deputans qui cũ illis ꝯmenio¬
rari dignus uiderer. Unde ingratus
ẽẽ non debeo. familiariore affectu nolo¬
lim ut erret qui hunc michi detulit
honorem. Prima enim que pofuit. qr
nomen eius qui ea dixit non ibi legi.
ue quia ille non scripsit. siue quia co¬
dex quem misistis id aliqua forte mẽ¬
dositate non hũit. pertractare quid
opus ẽ.maxime qm̃ me in huiusmodi
quoꝵlibet hominum scriptis liberum.
quia solis canonicis debeo sine ulla re¬
cusatione consensum inchil mouet qd

Expanded text:
prouectum uerae piaeque iustitiae perueprouectum uerae piaeque iustitiae peruenire qui negauerit, nescio utrum recte deputari. Ac per hoc et ea testimonia, quae non quidem de scripturis canonicis, sed de quibusdam catholicorum tractatorum opusculis posuit uolens occurrere his qui cum solum dicerent ista defendere, ita sunt media, ut neque contra nostram sententiam sint neque contra ipsius. in quibus nonnihil etiam de libris meis interponere uoluit me quoque aliquem deputans, qui cum illis commemorari dignus uiderer. unde ingratus esse non debeo et familiariore affectu nolo ut erret, qui hunc mihi detulit honorem. prima enim quae posuit, quia nomen eius qui ea dixit non ibi legi, sine quia ille non scripsit sine quia codex quem misistis id aliqua forte mendositate non habuit pertractare quid opus est? maxime quoniam me in huiusmodi quorumlibet hominum scriptis liberum — quia solis canonicis debeo sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet quod
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uitam quisquis ambigit desipit:
s ego nec de ista uita uolo contendere.
Quamꝙͣ emĩ michi non uideat aliter
intelligendum quod scriptum ẽ Non
iustificabitur in conspectu tuo omnis
uiuens. et si qua similia. tñ utinam
possit ostendi ut hec testimonia me¬
lius aliter intelligi posse. uel perfec¬
tam plenamq iusticiam cui prorsꝰ
nichil addendum sit et heri faisse in
aliquo cũm isto corpore uiueretet ho¬
die ẽẽ. et cras futuram. dũ tamẽ lon¬
ge plures sint qui cum sibi usq ad
ultimum uite huius diem ncc̃m eẽ
non dubitent ut ueraciter dicunt. di¬
mitte nobis debita nr̃a sicut et nos di¬
mictimus debitorib nr̃is: spem suam
tamen in xp̃o atq in eius promissiõĩb
ueram. certam. firmam ẽẽ confidant.
Nullo tamen mõdo nͥ ãduuiante gr̾a
saluatoris xp̃i crucifixi et donospũs
eius. uel quoslibet ad plenissimam ꝑ¬
fectionem uel quemꝙͣ ad qualẽtunq

Expanded text:
hanc uitam quisquis ambigit desipit. hanc uitam quisquis ambigit desipit. sed ego nec de ista uita uolo contendere. quamquam enim mihi non uideatur aliter intellegendum quod scriptum est: non iustificabitur i n conspectu tuo omnis uiuens et si qua similia, tamen utinam possit ostendi uel haec testimonia melius aliter intellegi posse uel perfectam plenamque iustitiam, cui prorsus nihil addendum sit, et heri fuisse in aliquo, dum in isto corpore uiueret, et hodie esse et eras futuram, dum tamen longe plures sint, qui cum sibi usque ad ultimum uitae huius diem necessarium esse non dubitent, ut ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, spem suam tamen in Christo atque in eius promissionibus ueram, certam, firmam esse confidant! nullo tamen modo nisi adiuuante gratia saluatoris Christi crucifixi et dono spiritus eius uol quolibet ad plenissimam perfectionem uel quemquam ad qualemcumque
Abbreviated transcription (Latin):
misquam dicere uoluit. Quod si forte
latenter sentit. ignoscat aliter suspicã¬
tibus:. Ip̃e enm hoc facit qui cũ tantam
de hac re patiatur inuidram sentire id
uult et confiteri uel profiteri nõ uult.
Quid erait magnum ut hoc dic̾et. cum
presertim sibi hoc tanquam ex ꝑsona
a drier sarioꝵ oppositum tractare et a¬
perire susceperit. Cur illic solam na¬
turam defendere uoluit. et quia ita
homo creatus ẽ. ut non peccare posset
si peccare noliuissee asseruit. Ac ꝑ hoc
qͥd ita creatus ẽ. eam possibilitatem
ad gr̃am dei pertinere defmiuit: qua
possibilitate si noluerit peccre non
peccat. Et noluit aliquid dicere de co
quod ip̃a natura gratia dei per ihm̃
ata est. uel quia sibi non sufficit ad¬
iuuatur. Utrum enĩ in hoc seculo fu̾it
uel sit uel possit ẽẽ aliquis ita iuste
uiuens ut nullum hẽat omnino pc̃cm.
põt ẽẽ aliqua questio inter u̾os piosq
rp̃ianos. Posse tamen ẽẽ certe post

Expanded text:
nusquam dicere uolunt. quod si forte nusquam dicere uolunt. quod si forte latenter sentit, ignoscat aliter suspicantibus. ipso enim hoc facit, qui cum tantam de hac re patiatur inuidiam, sentire id uult et confiteri uel profiteri non uult. quid erat magnum ut hoc diceret, cum praesertim sibi hoc tamquam ex persona aduersariorum oppositum tractare et aperire susceperit? cur illic solam naturam defendere uoluit et quia ita homo creatus est, ut non peccare posset. si peccare noluerit. asseruit, ac per hoc quod ita creatus est eam possibilitatem ad gratiam dei pertinere definiuit, qua possibilitate, si noluerit peccare, non peccat, et noluit aliquid dicere de eo, quod ipsa natura gratia dei per Iesumata est. uel quia sibi non sufficit adiuuatur? Vtrum enim in hoc saeculo fuerit uel sit uel possit esse aliquis ita iuste uiuens, ut nullum habeat omnino peccatum, potest esse aliqua quaestio inter ueros piosque \'Christiano; posse tamen esse certe post
Abbreviated transcription (Latin):
cere quos fugit uel quam uurtutẽ hẽre
intelligendus sit qui solis preualere
nõ resistentib põt. hec et uerba mea sũt:
uerius enĩ dici non põt. S hoc interest
inter nos et istos quod nos etiam cũ dia¬
bolo resistitur poscendum dei adiutoriũ.
non solum non negamus. uerũ etiã pre¬
dicamus. i sti autem tantum uosũtati
trbuunt potestatem. ut pietati alise¬
rant oratioriem. Nam utiq ut diabolo
resistaius et fugiat a nobis. ideo pre¬
cantes dicimus. ne nos inferas ĩ tem¬
ptntionem. Ideo etiã moniti sumꝰ tãꝙ̃
ab impetutore imsites exhortante et di¬
cente. Uigisate et omte ne intretis ĩtem¬
ptutionem Quod uero contra eos dispri
tat qui dicunt. et quis nolit sine pc̃co esse.
si hoc in hominis ẽẽt positum pocestate.
recte qruĩdem disputat hoc ip̃o eos confi¬
teri non ẽẽ impossibile. quia hoc uł mlti
uel omẽs uolunt. s hoc unde sit possibi¬
iste nos orantes adiuuari ut nõ peccemꝰ

Expanded text:
cere quos f ugit uel quam uirtutem habere cere quos f ugit uel quam uirtutem habere intellegendus sit, qui solis praeualere non resistentibus potest. haec et mea uerba sunt; uerius enim dici non potest. sed hoc interest inter nos et istos, quod nos etiam cum diabolo resistitur poscendum dei adiutorium non solum non negamus, uerum etiam praedicamus, isti autem tantam uoluntati tribuunt potestatem, ut pietati auferant orationem. nam utique ut diabolo resistamus et fugiat a nobis, ideo precantes dicimus: n p nos inferas in temptationem; ideo et admoniti sumus tamquam ab imperatore milites exhortante et dicente: uigilate et orate, ne intretis in temptationem. Quod uero cotat, qui dicunt, « Et quis nolit sine peccato esse, si hoc in hominis esset positum potestate? » Recte quidem disputat, « hoc ipso eos confiteri non esse impossibile, quia hoc vel multi, vel omnes volunt: » sed hoc unde sit possibiiste nos orantes a
Abbreviated transcription (Latin):
legi mentis sue. ita et hic si spũ ĩqͥr du
quisq sp̃u ducitur non ẽ fub lege: quia
nquantum condelectatur legidei ñ ẽ
sus legis timore. quia timor tormentũ
ħẽt non delectationem. Proide si recte
sontimus sicut pro membris sanatis gͣ¬
tias agere: ita pro sanandis ouue debe¬
miis. ut absolutissima cui nichilador
possit sanitate. perfecta dei suaurtate
psena libertate perfruamur. Non enim
abmumus humanam naturã posse
eẽ sine peccato: aut usso modo negare
debemus perfici posse ꝙͣ proficere nõ ne¬
gamus. s guitia dei per ih̃m xp̃m do¬
minum ntm̃. Eo ãduuuante fieri dicimꝰ
le itaq refessitur quod a qruibusdã sibi
dicit opponi. diabolus nobis aduersatur.
P rorsus huic obiectiomi et eãdem u̾ba
respondemus que ip̃e respondit. resista¬
mus ulli et sugiet: re sistite inquit beat᷑
aplũs drabolo. et fugiet a uobis. Oñde
amimãduertendum quid possit his no¬

Expanded text:
legi mentis suae. ita et hic: s i s p i ritu, legi mentis suae. ita et hic: s i s p i ritu, quisque spiritu ducitur, non est sub lege. quia in quantum condelectabatur legi dei, non est sub legis timore, quia timor tormenum habet, non delectationem. Proinde si recte sentimus, sicut pro membris sanatis gratias agere ita pro sanandis orare debemus, ut absolutissima cui nihil addi possit sanitate, perfecta dei suauitate, plena libertate perfruamur. non emim abnuimus humanam naturam posse esse sine peccato aut ullo modo negare debemus perfici posse, quam proficere non negamus, sed gratia dei per Iesum Christum dominum nostrum; eo adiuuante fieri dicimus, le itaque refellitur, quod a quibusdam sibi dicit opponi: \'diabolus nobis aducrsatur\'. prorsus huic obiectioni eadem uerba respondemus, quae ipse respondit: resistamus illi, et fugiet. res istite, inquit beatus apostolus, diabolo, et f ugi e t a uob i s. unde animaduertendum quid possit his no
Abbreviated transcription (Latin):
mã de sides faceret et per hanc senten¬
tam laramentum peccandi dedisse
underetur. adiungit. qd si spũ ducimm¬
mi. non estis ãd huc sub sege. Sub lege
eeum qui timore supplicii quod lex ini¬
natur non amore iusticie se sentit ab¬
siner ab opere pc̃ci. nondum liber u
aliesns a uosiuitate peccandi.in ip̃a
em uoliutate rens est. qua mallet si
fieri posset non ẽe quodtimeat. ut libere
fatiat quod occulte desiderat. Ergo s¬
sp̃u inquit ducimini. non adhuc estis
sub lege: utiq sege que timorem incutit
non tribuit caritacem: que caritas dei
diffusa ẽ in cordibus nr̃is. non ꝑ legem
lictere sed per sp̃m scm̃ qui datus ẽ nob
hec ẽsex libertatis non seruitutis: quia
caritatis non timoris. de qua et iacob
tam libertatis. Uñde et ille ñ quĩdem
iam lege dei terrebatur ut seruus: s
condelectabatur ei secĩdum hoĩem¬
interiorem. Uidet tamen adhuc aliã
legem in membris suis repugnantem

Expanded text:
na desides faceret et per hanc sentenna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in cordibus nostris non per legis litteram, sed per spiritum sanctum qui datus est nobis. haec est lex libertatis, non seruitutis, quia caritatis utique, non timoris, de qua et Iacobus tam libertatis. unde et ille non quidem iam lege dei terrebatur ut seruus. sed condelectabatur ei secundum interiorem hominem; uidet tamen adhuc aliam legem in membris suis repugnantem
Abbreviated transcription (Latin):
auriliũi gr̾̃e saluatoris. nonẽ hoc qui¬
dem parum aduersus illam fulsam
derrisionem tanꝙͣ sibi sufficientie natẽ
⁊ potestatis liberi arbitrn. Neq erem
sibi sufficit qui dicit. Infelix homo quus
Re liberbit. aut plenam libertrtẽ hr̃e
ncendus ẽ. qui se adhuc postulat libe¬
mri. Seruntamen etiam illudiuidea¬
mis. utrum illi qui haptizati sũt fa¬
uant fona que uosunt missa carnis
concupiscentia repugnante. s qui
smc dicamtus ip̃c ꝯmemorat ubr cõ¬
udeus hũc socum ut diximꝰ inquit
iludquo continetur. Caro concupiscit
adue sus spm. nõ de carmo substãtia
de operib sentire nc̃ce ẽ. Hoc et nos
ucnis non de carnis substantia. ẜ
uoperib dcm̃. quia eueniunt de carua¬
sicmntupiscentia. De pc̃co scisicet de ͦ
poipit ut non regnet in nr̃o mortale
corpore ad obediendum desideriis eius
oedatendat etiam ip̃e iam baptiatis
fuls se dictum. caro concupisat aduere

Expanded text:
auxilium gratiae saluatoris, non est hoc quiauxilium gratiae saluatoris, non est hoc quidem parum aduersus illam falsam defensionem tamquam sibi sufficientis naturae et potestatis liberi arbitrii; neque enim sibi sufficit qui dicit: infelix homo! quis me e liberabit? aut plenam Jibertatem habere dicendus est, qui se adhuc postulat liberari. Verum tamen etiam illud uideamus, utrum illi qui baptizati sunt faciant bona quae uolunt nulla carnis concupiscentia repugnante. sed quid hinc dicamus. ipse commemorat, ubi concludens hunc locum: ut diximus, inquit, illud quo continetur: caro concupiscit aduersus spiritum, non de carnis substantia, sed de operibus sentire necesse est. hoc et nos dicimus non de carnis substantia, sed de operibus dictum, quae ueniunt de carnali coucupiscentia, de peccto scilicet, de quo praecipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum: caro concupiscit aduers
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sit de preteritis impunitus. s etiã
ut sit de cetero ad non peccandũ fortis
et uasidus. Condesectatur em̃ segi dei
secundum interiorem hominem. uidet
autem aliam legem in membris suis
reprignantem legi mentis sue. uidet
ẽẽ: non recolit fuisse. pñtib urgetur.
non preterita reminiscitur. Nec tantũ
repugnantem uidet. uerũ etiam cap¬
tiuantem se in lege peccati. que ẽ ĩ mẽ¬
bas eius non que fuit. Hinc est quod
clamat. infelix homo quis me liberabit
de corpore mortis huius. Sinat᷑ orare:
sinatur aduitorium medici potentissi¬
mi flagitare. Quid contradicitur. quid
obstrepitur: quid miser misericordiã
xp̃i petere prohibetur. et hoc a xp̃ianis
nam et ilłi cũ xp̃o ambulabant qͥ cecos
lumẽ clamando petere prohibebant:si
etiam inter tumultum ꝯtradicentiũ
audit isse clamantem. Unde hinc respo
m Porro si ab istis uel hoc impetra¬
mis ut nondum baptizati impłodẽt

Expanded text:
tiam sit de praeteritis inpunitus. sed etiam tiam sit de praeteritis inpunitus. sed etiam ut sit de cetero ad non peccandum fortis et ualidus. condelectatur enim legi dei secundum interiorem hominem, uidet autem aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; uidet esse, non recolit fuisse: praesentibus urgetur, non praeterita reminiscitur. nec tantum repugnantem uidet, uerum etiam captiuantem sc in lege peccati, quae est in membris eius, non quae fuit. hine est quod clamat: infelix homo! quis me liberabit de corpore mortis huius ? sinatur orare, sinatur adiutorium medici potentissimi flagitare. quid contradicitur? quid obstrepitur? quid miser misericordiam Christi petere prohibetur et hoc a Christianis? nam et illi cum Christo ambulabant, qui caecum lumen clamando petere prohibebant; sed etiam inter tumultum contradicentium audit ille clamantem. unde huie responominum nostrum. Porro si ab istis uel hoc impetramus, ut nondum baptizati implorent
Abbreviated transcription (Latin):
me liberabit de corpore mortis huius.
xp̃o indigere naturam. Quero au̾t ubi
natum ista perdiderit libertatem quã
sibi dari exoptut cum dicit. quis me libe¬
rabit. Non enim et ille substantiam car¬
nis accusat cum dicit liberari se cupere de
deoboria auctori tribuenda sit: sedutiq
de uiciis corporis dicit. Nam de corpore
mors corporis separnit: s contracta ex
illo uicia coherent. quib iusta pena de¬
betur. quam etiam in inferno ille diuei
inuenit. hinc se non poterat utiq libẽ¬
rre qui dicit. Quis me liberabit de cor¬
pore mortis huius. Ubicũqz aũt istam
perdiderit libertatem. certe in separa¬
bilis ẽ possibilitas illa nature habet
posse per naturale subfidium. habet
uelle per liberum arbitrium. cur q̃rit
baptismatis sacraimentum. an propt̾
commissa preterita. ut ea tm̃ ignoscã¬
tur que fieri infecta non possunt. Di¬
mitte hominem clamet quod clamalur
non enim tm̃ desiderat ut per indulgẽ¬

Expanded text:
me liberabit de corpore mortis huius ?me liberabit de corpore mortis huius ?Christo indigere naturam. Quaero autem, ubi natura istam perdiderit libertatem, quam sibi dari exoptat, cum dicit: quis me liberabit ? non enim et illo substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de deo bono auctori tribuenda sit, sed utique de uitiis corporis dicit. nam de corpore mors corporis separat; sed contracta ex illo uitia cohaerent, quibus iusta poena debetur, quam etiam in inferno ille diues inuenit. hinc se non poterat utique liberare qui dieit: quis me liberabit d e corpore mortis huius ? ubicumque autem istam perdiderit libertatem, certe inseparabilis est possibilitas illa naturae, habet posse per naturale subsidium, habet uelle per liberum arbitrium; cur quaerit baptismatis sacramentum ? an propter commissa praeterita, ut ea tantum ignoscantur, quae fieri infecta non possunt? dimitte hominem, clamet quod clamabat. non enim tantum desiderat, ut per indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
illi eum suo glãdro iugulabunt inferẽ¬
tes conclusionem eius et dicerites. si gͥ
possint ẽẽ contraria. Hic forte ille respõ¬
debit. date ueniam quia nõ debui dicere
cuicũq baptiz ato carnem nõ posse esse
contrariam. ut hoc modo uobis nõ bap¬
tizatis contrariam confiterer. S sine
ulla exceptione dicere debui carnem
milli ẽẽ contrariam. Rcce quo se ip̃e com-¬
pingit: ecce que loquitur. qui non uult
clamare cum aplõ. quis me liberabit
de corpore mortis huius: gratia dei per
iħm xp̃m dñm nr̃m. S cur inqͥt clamẽ
iam baptizatus in xp̃o: Illi hoc clament
qui nondum tale beneficiũ perceperũt.
Quoꝵ in se uoces figurabat apostolus.
si tamen uel hoc dicunt. sed nature ista
defensio nec illos hac uoce exclamare ꝑ¬
mittit. neq enim in luptizatis natur ẽ.
et in non baptizatis natura nõ ẽ. Aut si
uel in ilłis uiciata ẽẽ concẽdrtur ut non
sine causa clament infelix homo quuis

Expanded text:
illi eum suo gladilli eum suo gladtes conclusionem eius et dicentes: \'si igpossint esse contraria?\' hic forte ille respondebit: \'date ueniam, quia non debui dicere cuicumque baptizato carnem non posse esse contrariam, ut hoc modo uobis non baptizatis contrariam confiterer, sed sine ulla exceptione dicere debui carnem nulli esse contrariam\'. ecce quo sc ipse conpingit, esse quae loquitur, qui non uult clamare cum apostolo: quis me liberabit de corpore mortis huius? gratia dei perinum nostrum. sed cur, inquit, clamem iam baptizatus in Christo? illi hoc clament, qui nondum tale beneficium perceperunt, quorum in se uoces figurabat apostolus; si tamen uel hoc dicunt. sed naturae ista defensio nec illis hac uoce exclamare permittit. neque enim in baptizatis natura est et in non baptizatis natura non est. aut si uel in illis nitiata esse conceditur, ut non sine causa clament: infelix homo! quis
Abbreviated transcription (Latin):
ocinationem in non baptizatis homĩis
possunt sibi ẽẽ contraria. An et hoc̃
cum dixisse penitebit quod affectu a¬
liquo sidei xp̃iane socutus ẽ. Cum em̃
dirit. quomodo fieri potest ut cuitũq
iam baptiz ato sit caro contraria. sig
inficauit non baptizatis carnem pos¬
se ẽẽ contrariam. Nam cur addidit iã
baptizato. cum posset etiam hoc non
ãddito dicere. quomodo fieri pt ut cui¬
cũq sit caro contraria. atq ad hoc ꝓ¬
bandum subricere illam ratiocinati¬
onem suam. quia utrumq bonũ ẽ.
abono conditũ. et ĩdeo nõ põt inter se ẽẽ
contrariũ. Si ergo nõ baptizati quib
certe fatet᷑ carnem ẽẽ contrariam suis
illum intercogationibus urgeant et
dicant. Quis fecit hoĩs sp̃m: Ita respõ¬
debit. deus. Itemq issi carnem quis cre¬
auit. respondet iste. credo deus. Illi ter
restat inquirant. et utrũq quod bonus
auctor creauit bonũ ẽ. Iste fatebr᷑. Tunc

Expanded text:
ocinationem in non baptizatis hominibus ocinationem in non baptizatis hominibus possunt sibi esse contraria? an et hoc eum dixisse paenitebit, quod affectu aliquo fidei christianae locutus est? cum enim dixit: qui fieri potest, ut cuicumque iam baptizato sitnificavit non baptizatis carnem posse esse contrariam. Nam cur addidit, « jam baptizato; » cum posset etiam hoc non addito dicere, « Qui fieri potest ut cuicumque sit caro contraria: » atque ad hoc probandum subjicere illam ratiocinationem suam, quia utrumque bonum est a bono conditum, et ideo non potest inter se esse contrarium? Si ergo non baptizati, quibus certe fatetur carnem esse contrariam, suis illum interrogationibus urgeant et dicant, Quis fecit homini spiritum? iste respondebit Deus. Itemque illi, Carnem quis creavit? respondet iste, Idem, credo, Deus. Illi tertrestat inquirant, Et utrumque quod bonus auctor creavit bonum est? iste fatebitur. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dici non bona. aut non appareant inter
se ẽẽ contraria. Hic forte dicit. qualita¬
tes sunt iste substantiaꝵ nõ surt sub¬
stantie. Ita est. uerum est. s qualitates
natumles et ad dei creaturam sine dubio
pertinentes. substantie quippe nõ ꝑ se
ip̃as s per suas qualitates ficut aqua
et ignis dicuntur sib ẽẽ contrarie. Qͥd
si ita sunt caro et spũs. quõquidem nõ
affirmamus. sed ut ratiocinationẽ eiꝰ
non necessaria illatione conclusam
osteñderemus hoc diximus. possunt
emin et contraria non inuicem aduer¬
sari: sed et alterutrum temperari et
bonam ualitudinem reddere. sicut in
corpore siccitas et humiditas. frigus¬
et całor. quoꝵ omnium tempenatiorie
bona corporalis ualitudo confistit. S
qd̾ contrrria est caro spĩũ ut nõ eaque
uosumꝰ faciamus. uicium ẽ ñ natura.
gratia medicinasis querat᷑ et ꝯtroissia
fimatur. Duo quippe ista bona abono
deo condita quomodocontrahiuꝰ rati¬

Expanded text:
dici non bona aut non appareant inter dici non bona aut non appareant inter se esse contraria. hic forte dicit: qualitates sunt istae substantiarum, non substantiae. ita est, uerum est, sed qualitates naturales et ad dei creaturam sine dubio pertinentes; substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua et ignis, dicuntur sibi esse contrariae. quid, si ita sunt caro et spiritus ? quod quidem non affirmamus, sed ut ratiocinationem eius non necessaria inlatione conclusam ostenderemus, hoc diximus. possunt enim et contraria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista bona a bono deo condita quomodo contra huius rati