comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reddentis mala pro malio. s bonia peo
masis sidełiter et in dubitanter agnosci¬
tellec ideo auferatis a phartione libe.ũ
arbitrium quia mułtis locis dicit deus.
Ego induraui phanionem ues ĩdiuenis
aut indumbo cor pharionis. Non epim
propterea ip̃e pharcio nõ indurauit cot̾
suum. ⁊lam et hoc de isso segitur quando
abbata ẽ aib egiptiis anomia dicenite scͥs¬
turã. Et ingrauauit pharao eo: suitro
misto tempore et noluit dimigtere po¬
pusumn. as per hoc et deus idurauet
piustum iudicium. et ip̃e phamoper
non erit mame sabor u̾e.si in bonopro¬
posito prosicienti perscueretie i sepen
filtts. Deus enĩ qui inodo issis quos si¬
berat non reddit secundũ opem eoꝵ tũc red¬
derumicuiq fecundum opera eus. Fedet
onmino deus et mala promalis qm̃ u
stus ẽ et bona promalis qm̃ bomis ẽ. et
bona probonis qm̃ bonus et iustus ẽ. tin¬
modo mala probonis non reddet. quoniã
miustus non ẽ. Reddet ergo mala proma

Expanded text:
reddentis mala pro malis, sed bona pro reddentis mala pro malis, sed bona pro malis fideliter et indubitanter agnoscite. nec ideo auferatis a Pharaone liberum arbitrium, quia multis locis dicit deus: ego induraui Pharaonem uel: induraui aut indurabo cor Pharaonis. non enim propterea ipse Pharao non indurauit cor suum. Nam et hoc de illo legitur, quando ablata est de Aegypto cynomyia, dicente Scriptura: « Et ingravavit Pharao cor suum in isto tempore, et noluit dimittere populum . » Ac per hoc et Deus induravit per justum judicium, et ipse Pharao per non erit inanis labor vester, si in bono proposito proficientes perseveretis usque in finem. Deus enim, qui modo illis quos liberat non reddit secundum opera eorum, tunc reddet unicuique secundum opera ejus. Reddet omnino Deus et mala pro malis, quoniam justus est, et bona pro malis, quoniam bonus est, et bona pro bonis, quoniam bonus et justus est. Tantummodo mala pro bonis non reddet, quoniam injustus non est. Reddet ergo mala pro ma
Abbreviated transcription (Latin):
nant. Ad occustu eigo dei iudicia reuoerite.
quando uidetis in una causa quam certe
qeut ouines paruuli herẽditariũ malũ
rrbentes exãdam huie subueniri uit
baptizetur. Ilłi non subuemiut or ip̃a
ossigatione moriatur Illum baptiztatũ
oelriqui in hac uita quem presciuit deꝰ
mipium futurum: istum uero baptire¬
nup mpi ex has uita ne malicia mutet
iteslectum eius. et nolite in istis dare
miusticiam uel insipientiam deo apud
quem iusticie fons est et sapĩe. ẜ ficue
uos exoctatus sum abmitio sermonis
huuis in quod peruenstis in eo ambula¬
tethos quoꝵ deus uob̾is reuelabite
si non in hacuita certe i altera nichil
⁊ eon noccustum quod non teulelabitue.
Quando ergo auditis dicentem dominũ.
ego dñs seduxi prophetam illum. et qͦd
ait aplũs. cuius bult miseretur. t quẽ
uust obdurat. ieo quem seduci ꝑiiitit
ues obdurati mala eius merita ccedite.
meouero cuius miseretur. gr̾am dei non

Expanded text:
fiant. Ad occulta ergo dei iudicia reuocate, fiant. Ad occulta ergo dei iudicia reuocate, quando uidetis in una causa, quam certe habent omnes paruuli, hereditarium malum trahentes ex Adam, huic subueniri, ut baptizetur, illi non subueniri, ut in ipsa obligatione moriatur, illum baptizatum relinqui in hac uita, quem praesciuit deus impium futurum, istum uero baptizatum rapi ex hac uita, ne malitia mutaret intellectum eius, et nolite in istis dare iniustitiam uel insipientiam deo, aput quem iustitiae fons est et sapientiae, sed, sicut uos exhortatus sum ab initio sermonis huius, in quod peruenistis, in eo ambulate, et hoc quoque deus uobis reuelabit, etsi non in hac uita, certe in altera. nihil est enim occultum, quod non reuelabitur. quando ergo audistis dicentem dominum: ego dominus seduxi prophetam illum, et, quod ait apostolus: cuius uult miseretur, et quem uult obdurat, in eo quem seduci permittit uel obdurari mala eius merita credite, in eo uero cuius miseretur gratiam dei non
Abbreviated transcription (Latin):
dixit aplũs. lex autẽ subintrauit ut a¬
bundaret delictum. ubi aũt abundauͭ
delictum. superabundauit grã. S utiq
gratia id agit ut iam fiant bona ab eis
qui fecerunt mala: nõ ut perseu̾ent ĩ
malis. et reddi sibi existiment bona. Nõ
itaq debent dicere. faciamꝰ mala ut ue¬
mant bona: s fecimus mala et uener̃t
bona. Iam faciamus bona ut in futuro
seculo recipiamus probonis bona. qui
in hoc seculo recepimꝰ pro malis bona.
Propter quod scriptum ẽ in psalmo. Mi¬
sericordiam et iudiciũ cantabo tibi dnẽ.
prius itaqz non ĩdeo uenit filius hoĩs ĩ
mundum ut iudicet mundũ. s ut sal¬
uetur miundus per ip̃m. hoc propt̃ mi¬
scricordiam. Postea uero propter iudicium
uentturus ẽ udicare uiuos et mortuos:
Quannus in hoc tempore ip̃a saluatio nõ
suat sine uidicio. sed occulto. Ideo alt.̃ iu¬
dicium ueni inhrnc mundum. ut qui
non uident uideant. et qui uident ceci

Expanded text:
dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut adixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictum, superabundauit gratia. sed utique gratia id agit, ut iam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recipimus pro malis bona." propter quod scriptum est in psalmo: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. prius itaque non ideo uenit filius hominis in mundum, ut iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum, hoc autem propter misericordiam; postea uero propter iudicium uenturus est iudicare uiuos et mortuos, quamuis et in hoc tempore ipsa saluatio non fiat sine iudicio, sed occulto; ideo ait: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci
Abbreviated transcription (Latin):
ãd gentes.et ait. Sicut enĩ aliquando
uos non credidistis deo. nũc aũt mĩam
ita et hi minc non crediderũt. ut in ur̃a¬
mĩa et ip̃i mĩam consequant᷑. Conclu¬
sit eni deus omnes in infidelitate: ut
oĩm misereatur. et cũ attendisset quid
dixerit. ãdmirans sententie sue.certam
quidem ueritatem sed magnam profũ¬
ditatem. quomodo conclusit deus omes
in infidelitate ut oĩm misereatur. qiͣ
faciens mala ut uenirent bona: mox
exclamauit atq ait. Oaltitudo diuiti¬
aro sapientie dei et scientie. ꝙͣ inscruta¬
bilia sunt iudicia eius et inuestigabi¬
les uie eius. Hec enĩ iudicia inscruta¬
bilia. et inuestigabiles uias peruersi
homines non cogitantes. et procliues
ãd reprehendendum.non ydonei ad ĩ¬
telligendum. putribant etiã et iacta¬
bant apłos dicere. faciamus mala ut
ueniant bona. quod absit ut ipłi dice¬
rent. s homines non intelligentes hoc
putabant dici quando audiebant quod

Expanded text:
ad gentes, et ait: sicut enim aliquando ad gentes, et ait: sicut enim aliquando uos non credidistis deo, nunc autem miserita et hi non crediderunt in umisericordiam consequantur. Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur: et cum attendisset quid dixerit, admirans sententiae suae certam quidem veritatem, sed magnam profunditatem, quomodo conclusit deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quasi faciens mala, ut uenirent bona, mox exclamauit atque ait: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! haec enim iudicia inscrutabilia et inuestigabiles uias peruersi homines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod
Abbreviated transcription (Latin):
am quid respondeant non inueniunt:
quoꝵ nec uoluntas ulla est in accipi¬
eñda gratia. cuius uoluntatis meritũ
precessisse dicunt. et insuper eos etiam
cum fletu reluctari uidemus quarido
baptizantur et diuina sacramenta ꝑ¬
cipiunt. quod eis ad magnum impieta¬
tis peccatum impritaretur. si iã libero
uterentur arbitrio: et tamen heret etiã
in reluctantibus gr̃a apertissime nullo
bono merito precedente. alioqͥn gratia
iam non ẽẽt gratia. et aliquando filiis
infidelium prestatur hec gr̃a: cũ occul¬
ta dei prouidentia in manibus ꝑiorum.
quomodocũq perueniunt. aliqͣndo filii
fidelium non eam consecunt᷑ aliquo ini¬
pedimeuto existente. ne possit periclitan¬
tibus subueniri. fiunt uero ista per oc¬
cultam dei prouidentiam. cuius inscru¬
tabilia sunt uidicia et inuestigabiles
uie. Quod ut aplũs diceret. quid predi¬
xerit intuemini. agebat emm de iuideis
et gentib.cũ scriberet ad romanos id ẽ

Expanded text:
ani quid respondeant non inveniunt, ani quid respondeant non inveniunt, quorum nec voluntas ulla est in accipienda gratia, cujus voluntatis meritum praecessisse dicant, et insuper eos etiam cum fletu reluctari videmus, quando baptizantur et divina Sacramenta percipiunt; quod eis ad magnum impietatis peccatum imputaretur, si jam libero uterentur arbitrio: et tamen haeret etiam in reluctantibus gratia, apertissime nullo bono merito praecedente, alioquin gratia jam non esset gratia. Et aliquinfidelium praestatur haec gratia, cum occulta dei prouidentia in manibus piorum quomodocumque perueniunt, aliquando filii fidelium non eam consequantur aliquo impedimento exsistente, ne possit periclitantibus subueniri. fiunt uero ista per occultam: dei prouidentiam, cuius inscrutabilia sunt iudicia et inuestigabiles uiae. quod ut apostolus diceret, quid praedixit? intuemini enim. agebat autem de Iudaeis et gentibus, cum scriberet ad Romanos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
precesfisse mala merita eoꝵ ut iuste ista
paterent᷑: ne incurratis in illud ꝓuerbiũ
salomonis. Insipientia uiri iuolat uias
eius. deũ aũt causat in corde suo. gr̃a ue¬
ro non secundũ merita hominum datur:
alioqͥn gr̃a iam nõ ẽ gratia: quia ideo gͣ¬
tia uocatur. quia gratis datur. Si aũt
poteris ẽ. siue per angelos uel bonos uel
malos. sue quocunq alio modo oꝑari
etiam in cordibus malor pro m̾itis eorũ.
quoꝵ maliciam non ip̃e fecit. s aut origi¬
naliter tracta ẽ ab ãdam. aut creuit per
propriam uoluntatem. quid mirum ẽ.
si per sp̃m sanctum operat᷑ in cordibus
electoꝵ suoꝵ bona qui operatus ẽ. ut ip¬
sa corda ẽẽnt ex malis bona. Sz suspicẽ¬
tur homines quelibet merita bona que
putant precẽdere ut iustificentur per
dei grtiam. non incelligentes cum hoc
dicunt nichil aliud ꝙͣ negare se grãm.
sed ut dixi quod uolunt de maioribus
suspicentur. De pariilis certe pelagi¬

Expanded text:
praecessisse mala merita eorum, ut juste ista praecessisse mala merita eorum, ut juste ista paterentur, ne incurratis in illud proverbium Salomonis: Insipientia viri violat vias ejus; Deum autem causatur in corde suo. Grro non secundum merita hominum datur; alioquin gratia iam non est gratia, quia ideo gratia uocatur, quia gratis datur. si autem potens est siue per angelos bonos siue per malos siue quocumque alio modo operari etiam in cordibus malorum pro meritis eorum quorum malitiam non ipse fecit, sed aut originaliter tracta est ab Adam aut creuit per propriam uoluntatem: quid mirum est, si per spiritum sanctum operatur in cordibus electorum suorum bona qui operatus est, ut ipsa corda essent ex malis bona? Sed suspicentur homines quaelibet opera bona, quae putant praecedere, ut iustiDei gratiam; non intelligentes, cum hoc dicunt, nihil aliud quam se negare gratiam: sed, ut dixi, quod volunt de majoribus suspicentur; de parvulis certe Pelagi
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit illos deus in passiones ignomi¬
me. Ĩtem paulo post. sicut nõ ꝓbauerũt
deũ hẽre in noticiam trãdidit ilsos deus
iieprobam mentem. uc faciant que nõ
conuemiunt. Et ad thessalonicenses in
ep̃lã secunda ait de quibusdam. pro eo
ꝯd̾ discitionem ueritatis non receperũt
ut salui fierent. ideo mittet illis deus
openitionẽ erroris ut credant mendacio:
ut iũdicentur omnes qui nõ crediderũt
ueritati. s consenserunt iniquitati. his
et talib testimoniis diuinor eloquior
que omma commemorare nimis lõgũ
est. satis quantũ existimo manifestat᷑
openti deũ in cordib hõ ad mesinã¬
das eoꝵ uoluntates quocũq uolu̾it. si¬
do aperto aliquando occulto. semꝑ autẽ
iusto. fixũ enĩ debet ẽẽ et immobile ĩ cor¬
de nr̃o: quia non ẽ iniquitas apud deum.
ac per hoc quando legitis in sicteris ueri¬
tatis a deo seduci homines aut obtundi
uel obdurari corda eoꝵ. nolite dubitare

Expanded text:
tradidit illos Deus in passiones ignomitradidit illos Deus in passiones ignominiae. Item paulo post: Sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt . Et ad Thessalonicenses in Epistola secunda ait de quibusdam: Pro eo quod dilectionem veritatis non receperunt, ut salvi fierent, et ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, ut judicentur omnes qui non crediderunt veritati; sed consenet talibus testimoniis divinorum eloquiorum, quae omnia commemorare nimis perlongum est, satis quantum existimo manifestatur, operari Deum in cordibus hominum, ad inclinandas eorum voluntates quocunque voluerit, sido aperto, aliquando occulto, semper autem justo. Fixum enim debet esse et immobile in corde vestro, quia non est iniquitas apud Deum; ac per hoc quando legitis in litteris veritatis a Deo seduci homines, aut obtundi, vel obdurari corda eorum, nolite dubitare
Abbreviated transcription (Latin):
gno eius eẽt iusserat trucidari. orauit
dñm. cogeb̾ut enm eam magna nc̃citas.
ut preter iussum regis et preter ordĩem
siuuim ad issum auderet intrare. Et iude¬
te quid scripturr dicat. Et intuitus est
eam tanquam taurus impetu indi¬
gnatioris sue. et timuit regina. et con¬
uersus ẽ color eius per dissolutionem et
mcliauit se fuper caput delicate sue
que precedebat eam: et comiertit deus
et transtusit indignationem eius ĩ le¬
nitatem. Scciptum ẽ et in prouerbiis
salomonis sicut impetus aque sic cor
regio inmami dei: quocũq uoluerit de¬
amabit illud. Et in psalmo centesimo
quarto legitur dictum de egiptiis quid
eis fecerit deus. Et conuiertit cor eorum
ut odissent populum eius: rit dolũ fa¬
cerent in seruos eius. In frĩs etiã apłicis
uidete que scripta sunt in epła pauli a¬
postosi ad romanos. Propterea tradidit
isios deus in defideria cordis eoꝵ in mi¬
munditiam. Item paulo post. Proptea

Expanded text:
gno ejus esset, jusserat trucidari, oravit gno ejus esset, jusserat trucidari, oravit ad Dominum: cogebat enim eam magna necessitas, ut praeter jussum regis et praeter ordinem suum ad illum auderet intrare . Et videte quid Scriptura dicat: Et intuitus est eam tanquam taurus impetu indignationis suae, et timuit regina, et conversus est color ejus per dissolutionem, et inclinavit se super caput delicatae suae, quae praecedebat eam: et convertit Deus, et transtulit indignationem ejus in lenitatem . Scriptum est et in Proverbiis Salomonis: Sicut impetus aquae, sic cor regis in manu Dei; quocumque voluerit, declinabit illud . Et in psalmo centesimo quarto legitur dictum de Aegyptiis, quid eis fecerit Deus: Et convertit cor eorum ut odissent populum ejus, ut dolum facerent in servos ejus . In Litteris etiam apostolicis videte quae scripta sunt; in Epistola Pauli apostoli ad Romanos: Propterea tradidit illos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam. Item paulo post: Propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uoliuit fecit. etiam in cordib hominum
opatur: Legiiꝰ quid dixerit ioas rex is¬
mel mictens mincium ad amasiam re¬
gem uosentem pugnare cũ isso. la̾ post
asiqua dixit. nunc sede in domo tua. qd
prouotas in te malum. ut cadas tu et
uuda tecum demde scriptur subiunxit.
Et nõ audiuit amasias. qm̃ a deo erit.
ut traderetur in manus eius: quoniã
m eius corde. Cui utiq iuste miscebatur
ut admonitionem salubrem nõ. iudiret
sed ea contempta rret in bessum ubi cũ
sudexcitu cãderet. Per ezechrelem ꝓphe¬
tam dicit deus. et propheta si errauerit
et locutus fuerit. ego dñs seduxi ꝓphe¬
tum issum: et extendam manũ meã
suꝑ eũ et exterimnabo eum de medio po¬
pulo meo israel. In libro hester scriptũ
e. que mulier ex poprisoismes i terra
captiuitatis facta erat uxor aliem̃gene
regis assueri. Ergo in eius libro scͥptũ
e. qd cum hẽret ncc̃itatem interuemen
di populo suo quem rex ubicũq in re¬

Expanded text:
voluit fecit , etiam in cordibus hominum voluit fecit , etiam in cordibus hominum operaturrael, mittens nuntium ad Amaziam regem volentem pugnare cum illo. Nam post aliqua dixit: « Nunc sede in domo tua. Quid provocas in te malum, et cades tu et Judas tecum? » Deinde Scriptura subjunxit: Et non audivit Amessias; quoniam a Deo erat ut traderetur in manus, quoniam in ejus corde, cui utique juste irascebatur, ut admonitionem salubrem non audiret, sed ea contempta iret in bellum, ubi cum suo exercitu caderet. Per Ezechielem prophetam dicit Deus, Et propheta si erraverit et locutus fuerit, ego Dominus seduxi prophetam illum, et extendam manum meam super eum, et exterminabo eum de medio populi mei Israel . In libro Esther scriptum est, quae mulier ex populo Israel in terra captivitatis facta erat uxor alienigenae regis Assueri: ergo in ejus libro scriptum est, quod cum haberet necessitatem interveniendi pro populo suo, quem rex, ubicumque in re
Abbreviated transcription (Latin):
iuda et dissipauerunt eam. et ceꝑunt
oniem substantiam que ĩ domo regis
muenta ẽ. Hic ostenditur deũ suscita
mhostes eis terris uastandis quas ta¬
si peria iudicat dignas. Hlunquid tñ
phisistum et ambes in terram iudeã
disipandani sine sua uosuntate uene¬
runt: aut sit uenerunt sua uoluntate
uis mendaciter scriptum sit. qd̾ dominus
ud hor faciendum eoꝵ spũs suscitruit.
smo utrumq uerum ẽ: quia et sua
noluntate uenerunt. et tamen spiritũ
aoꝵ dr̃is suscitauit. quod etiam sic dici
tatis eoꝵut pe eos agat quod per eos
ioree ip̃e uosiu̾t qui omnino imuste
asiqud uesle nõ uorut. Quid ẽ quod
Romo dei dixit ad amasiam regem. nõ
comuertet te deus ante mimicos. qm̃ est
uitus dei ues adiuuare ueiꝰ in fugam
uertere quomodo uirtus dei asios iu¬
uat in belło dando eis fiduciam. asios
mimisso tariore uertit in fugam. nͥ qͥa
ille qui in ceso et in terra om̃ma q̃cũq

Expanded text:
Juda, et dissipaverunt eam, et ceperunt Juda, et dissipaverunt eam, et ceperunt omnem substantiam, quae in domo regis inventa est . Hic ostenditur, Deum suscitare hostes eis terris vastandis, quas tali poena judicat dignas. Numquid tamen Philistiim et Arabes in terram Judaeam dissipandam sine sua voluntate venerunt, aut sic venerunt sua voluntate, ut mendaciter scriptum sit quod Dominus ad hoc faciendum eorum spiritum suscitavit? Imo utrumque verum est, quia et sua voluntate venerunt, et tamen spiritum eorum Dominus suscitavit. Quod etiam sic dici tatis eorum, ut per eos agat quod per eos agere ipse voluerit, qui omnino injuste aliquid velle non novit. Quid est quod homo Dei dixit ad Amessiam regem, Non convertet te Deus ante inimicos, quoniam virtus est Deo vel adjuvare vel in fugam vertere ? Quomodo virtus Dei alios adjuvat in bello dando eis fiduciam, alios immisso timore vertit in fugam, nisi quia ille qui in coelo et in terra omnia quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
repudiaret. et asiud quod ei non expe
iudicia contremiscat. quib agit deꝰ
in cordib etiam musorũ hominum
quicquid uust. reddens eis tumen se¬
cundum merita eoꝵ. Robdam filius
saloronis respuit consiliũ salubre
semoro quod ei dedenint ne cũ populo
dure ageret: et uerbrs coeuorũ suorũ
potius acquieuit. respondendo mina¬
citer quib seniter debuit. Unde hoc nͥ
propria uoluntate. s hinc ab eo reces¬
serunt decem trib israel: et alium re¬
gem sibi constituerũt ieroboam. ut ira¬
ti dei uosuntas fieret: quod etiã futu¬
rum ẽẽ prẽdixett. Quid enĩ scriptura
dicit. Et nõ audiuit rex plebem. qm̃ e
nt conuersio a dño: ut statueret uer
tem ut tamen conuersio c̃et a domino.
Legite libros parasipomenon. et inue¬
metis in secundo libro scriptum. Et su¬
scitauit dñs sp̃m super ioram. spiricũ
philistiim et arribũ qui finitin erãt
et hiopibus. et ascenderũt in terium

Expanded text:
repudiaret, et aliud quod ei non expedrepudiaret, et aliud quod ei non expeddivina contremiscat, quibus agit Deus in cordibus etiam malorum hominum quidquid vult, reddens eis tamen secundum merita eorum? Roboam filius Salomonis respuit consilium salubre seniorum, quod ei dederant, ne cum populo dure ageret, et verbis coaevorum suorum potius acquievit, respondendo minaciter quibus leniter debuit. Unde hoc, nisi propria voluntate? Sed hinc ab eo recesserunt decem tribus Israel, et alium regem sibi constituerunt Jeroboam, ut irati Dei voluntas fieret, quod etiam futurum esse praedixerat. Quid enim Scriptura dicit? Et non audivit rex plebem, quoniam erat conversio a Domino, ut statueret verbtem, ut tamen conversio esset a Domino. Legite libros Paralipomenon, et invenietis in secundo libro scriptum: Et suscitavit Dominus super Joram spiritum Philistiim et Arabum qui finitimi erant Aethiopibus, et ascenderunt in terram
Abbreviated transcription (Latin):
cordib et malor ad laudem atq adiu¬
mentum bonor sic usus ẽ iuida truden¬
te xp̃m. sic usus est uideis crucifigenti¬
bus xp̃m. et quanta inde bona presticit
popusis credituris. Qui et ip̃o diabolo
utitur pessimo. s optime ad excendam
et probandam fidem et pietatem bonoꝵ
non sibi qui omma. scit antequã fiant
s nobis quibus eut nccͣm ut eo modo
ageretur nobiscum. Numquid nõ sua
uoluntate abessalon esegit confilium
quod sibi oberit: et camen ĩdeo fecit. qr
enũdienit dominus eius pr̃em ora¬
tem ut hoc fieret. Propter quod ait scͥp
tur. Et dr̃is mandauit dissipare consi¬
sium achicosel bonim ut inducat dñs
suꝑ abessalon mala ommia. bom̃ cõ¬
siliũ dixit quod ad tempus prodenat
cause:quia pro ip̃o erat contra pr̃em
eius. contra quem rebeslauenit ut eũ
posset oppͥmere: insi dñs consiliũ dis¬
sipasset quod dedert achitofel. agen¬
do in corde abessalor. ut tale ꝯfilium

Expanded text:
cordibus etiam malorum ad laudem atque adjucordibus etiam malorum ad laudem atque adjumentum bonorum. Sic usus est Juda tradente Christum, sic usus est Judaeis crucifigentibus Christum. Et quanta inde bona praestitit populis credituris! Qui et ipso diabolo utitur pessimo, sed optime, ad exercendam et probandam fidem et pietatem bonorum, non sibi, qui omnia scit antequam fiant, sed nobis, quibus erat necessarium, ut eo modo ageretur nobiscum. Numquid non sua voluntate Abessalon elegit consilium quod sibi oberat? Et tamen ideo fecit, quia exaudierat Dominus ejus patrem orantem, ut hoc fieret. Propter quod Scriptura ait: Et Dominus mandavit dissipare consilium Achitophel bonum, ut inducat Dominus super Abessalon omnia mala . Bonum consilium dixit, quod ad tempus proderat causae, quia pro ipso erat contra patrem ejus, cotra quem rebellaverat, ut posset eum opprimere, nisi Dominus consilium dissipasset quod dederat Achitophel, agendo in corde Abessalon, ut tale consilium
Abbreviated transcription (Latin):
asio mitio repetendo commendaas. et di¬
xit inquit dauid ad abisay et ad omnes
pueros eius. Ecce filius meus qͥ cxiuit
de utero meo querit animam meam: et
adhuc modo filius gemini: sinite illũ
masẽdicat: quoniam dixit issi deus. ut
udeat dñs humisitatem meam: et retͥ¬
buat michi bona pro malẽdictione eiꝰ
in die isto. Quomodo dixerit drĩs huit
homimi maledicere dauĩd. quiᷤᷤ sapiens et
intesligit. łlon emĩ iubeñdo dixit. ub̾i obe¬
dientia laudaretur: sed qd̾ eius uolunta¬
tem proprio uicio suo malam in hoc pec¬
cutum iudicio suo iusto et occulto incłi¬
nauit. et ideo dictũ est. dixit ei dominꝰ.
nam si iubenti obcempenisset deo: lau¬
dandus potius ꝙͣ pumendus eẽt. sict
ex hoc peccato postea norumus ẽẽ puui¬
tũ. Nlec cã tricita ẽ. cur ei dñs isto modo
at inquit dñs humisitatem meã. et retͥ¬
buat michi bona pro maledictione eius
in die isto. Ecce quomodo prob̾atur deũ ĩ

Expanded text:
alio initio repetendo commendans: Et dialio initio repetendo commendans: Et dixit, inquit, David ad Abessa et ad omnes pueros ejus: Ecce filius meus qui exiit de utero meo; quaerit animam meam, et adhuc modo filius Gemini? Sinite illum, maledicat, quoniam dixit illi Dominus, ut videat Dominus humilitatem meam, et retribuat mihi bona pro maledicto ejus in die isto . Quomodo dixerit Dominus huic homini maledicere David, quis sapiens et intelliget? Non enim jubendo dixit, ubi obedientia laudaretur; sed quod ejus voluntatem proprio vitio suo malam in hoc peccatum judicio suo justo et occulto inclinavit, ideo dictum est, dixit ei Dominus. Nam si jubenti obtemperasset Deo, laudandus potius quam puniendus esset, sicut ex hoc peccato postea novimus esse punitum. Nec causa tacita est, cur ei Dominus isto modo at, inquit, Dominus humilitatem meam, et retribuat mihi bona pro maledicto ejus in die isto. Ecce quomodo probatur, Deum uti
Abbreviated transcription (Latin):
filii israel subfistere a facie immicoꝵ suoꝵ.
Quid ẽ non poterũt subsistere. quare nõ
sub̾sistebant per liberum arbitrium s per
timorem turbata uosuncate fugiebart. nͥ
quia deus dominatur in uosutatib ho¬
minũ. et quos bult in formidiẽ ꝯuertit
iratus: Numquid non hostes isrłicarũ
ãduersus popułum dei quẽ ducebat ihẽ
naue sua uoluntate pugnarunt: Et
tamen dicit scriptura quia pet dominũ
factum est confortari cor eoro. ut obuiã
irent᷑ ad ismeł ad beslum ut ext̾mina¬
rentur. Ilum quid nõ sua uoluritate hõ
improb̾ris filius iemini maledicebat re¬
gi daiũd: Et caniẽ quid ais dauid plenꝰ
uera et ałta et pia sapientia. quid ait
illi qui maledicentem percutere uoluit.
quid michi inquit et nobrs filii saruie.
Dimicte eum ut malẽdicat: quia dñs
dixit issi maledicere dauid. et quis dicet
ei quare fccisti sic: Demide scriptur di¬
uina plenam sententiam regis uelut ab

Expanded text:
filii Israel subsistere ante faciem inimicorum suorum . filii Israel subsistere ante faciem inimicorum suorum . Quid est, Non poterunt subsistere? Quare non subsistebant per liberum arbitrium, sed per timorem turbata voluntate fugiebant; nisi quia Deus dominatur et voluntatibus hominum, et quos vult in formidinem convertit iratus? Numquid non hostes Israelitarum adversus populum Dei, quem ducebat Jesus Nave, sua voluntate pugnarunt? Et tamen dicit Scriptura, quia per Dominum factum est confortari cor eorum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur . Numquid non sua voluntate homo improbus filius Gemini maledicebat regi David? Et tamen quid ait David, plenus vera et alta et pia sapientia? quid ait illi qui maledicentem percutere voluit? Quid mihi, inquit, et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum, et maledicat; quia Dominus dixit illi maledicere David. Et quis dicet ei, Quare fecisti sic? Deinde Scriptura divina plenam sententiam regis velut ab
Abbreviated transcription (Latin):
que scciptura diuina si diligenter inspicia¬
tur ostendit. non solas bonas hominum uo¬
lunitates quas ip̃e facit ex malis. et a se
factas bonas in accus bonos et i eternã
dirigit uitam. Uerum etiam illas que cõ¬
seruant seculi creaturam. ita ẽe indei po¬
testate ut eas quo uoluerit. quando uoluit
fatiat inclmari. uel ad beneficia quibdã
prestanda. uel ad penas quibusdam inge¬
reñdas sicus ip̃e iudicat occultissimo quidẽ
indicio sed sine dubitatione iustissimo. Nlã
iuenimus asiqua peccata etiam penas
ẽẽ alioꝵ pc̃coꝵ. sicut sunt uasa ire. que
perfecta dicit aplũs in perditionẽ. sicut
ẽ induratio pħinonis. cuius et causa di¬
citur. ãd ostendendam in illo uirtutẽ dei
sicuti ẽ fuga ismelicarũ a facie hostium
de ciuitate hay. In amimo enĩ ftus ẽ timor
ut fugerent: ⁊ hoc factum ẽ ut uindicaret
peccatum eo modo quo fuerat iundicandũ.
Uñde dicit dñs ad ihinnaue. non pot̾unt

Expanded text:
quae Scriptura divina si diligenter inspiciaquae Scriptura divina si diligenter inspiciatur, ostendit non solum bonas hominum voluntates quas ipse facit ex malis, et a se factas bonas in actus bonos et in aeternam dirigit vitam, verum etiam illas quae conservant saeculi creaturam, ita esse in Dei potestate, ut eas quo voluerit, quando voluerit, faciat inclinari, vel ad beneficia quibusdam praestanda, vel ad poenas quibusdam ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem judicio, sed sine ulla dubitatione justissimo. Nam invenimus aliqua peccata etiam poenas esse aliorum peccatorum: sicut sunt vasa irae, quae perfecta dicit Apostolus in perditionem : sicut est induratio Pharaonis, cujus et causa dicitur, ad ostendendam in illo virtutem Dei : sicut est fuga Israelitarum a facie hostium de civitate Gai; in animo enim factus est timor ut fugerent, et hoc factum est ut vindicaretur peccatum et modo, quo fuerat vindicandum: unde dicit Dominus ad Jesum Nave, Non poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
uero quid ẽ amentius et ab ip̃a sancti¬
tate caritatis alienus. ꝙͣ confiteri ex
deo ẽẽ scientiam que sine caritate ĩflat.
et ex nobis ẽẽ caritatem que facit ut sci¬
entia inflare non possit. Item cũ dicat
entiam que subdenda est caritati. et ex hoĩb
caritatem que supereminet sc̃ie.: fides aũt
uetu et doctrina sana ambas ẽẽ dicit ex do.
quia scriptum ẽ. a facie eius scientia et ĩ¬
tellectus procẽdrt. et scriptum ẽ. caritas
autem ex deo ẽ. et legimus spm̃ scĩe et ꝑi¬
etatis. et legimꝰ sp̃m uirtutis et caritatis.
et contmentie. s mauis ẽ donum caritatis
ꝙͣ scientie. Nam scientia quando ẽ in hoĩe
Satis me disputasse arbitror aduersus
cos qui gr̃am dei uehementer oppugnant.
qua uoluntas humana nõ toslitur. sedex
mala mitat᷑ imnbonam: et cum bona fuerit
adiuuatur. et sic disputusse. ut nõ magis
tu sit: et eiũdentissimis testimoniis u̾itatis

Expanded text:
vero quid est amentius, et ab ipsa sanctivero quid est amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quae sine charitate inflat, et ex nobis esse charitatem, quae facit ut scieentiam, quae subdenda est charitati, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fides autem vera et doctrina sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum est: « A facie ejus scientia et intellectus procedit, » et scriptum est: « Charitas autem ex Deo est, » et legimus spiritum scientiae et pietatis, legimus spiritum virtutis et charitatis, et continentiae. Sed majus est donum chariquam scientia: nam scientia quando est in homine, tur . CAPUT XX. 41. Satis me disputasse arbitror adversus eos qui gratiam Dei vehementer oppugnant, qua voluntas humana non tollitur, sed ex mala mutatur in bonam, et cum bona fuerit adjuvatur; et sic disputasse, ut non magis ta sit evidentissimis testimoniis veritatis:
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus est nobis ip̃a caritate fit ꝙͣ
tionon auferat s potius operet᷑ patĩam.
ad ephesios etiam. pax inquit fratrib
et caritas cum fide. magna bona. sed di¬
cat unde: a deo inquit patre et drio ihũ
tenebris.et tenebre eam nõ ꝯprehẽderut.
Iiohanne lux dicit. Ecce qualem dilecti¬
onem dedie nobis pater. ut filii dei uoce¬
mur et simus. et in pelagianis tenebre
dicunt. Disectio nobis ex nobis ẽ. quã
si ueram id est xp̃ianam disectionem ha¬
berent. scirent et unde hẽrent: sicut scie¬
bt aplus qui dicebat. nos aũt non sp̃m
huius iundi accepimꝰ s spm qui ex
deo ẽ sut sciamus que a deo donata fũt
nobis. Iohannes dicit. Deus dilectio ẽ.
et pesagiam etiam ip̃m deũ non ex deo
s ꝙ semerip̃is here sẽ dicunt. et cũ scĩam
legio ex deo nobis ẽẽ fateantiu. carita¬
tem ex nobis ip̃is uosunt. nec audiunt
apłm̃ dicentem. scientia inflat. caritas
autem ẽdificat. Quid ẽ meptius. ñnõ

Expanded text:
qui datus est nobis, ipsa charitate fit, quam tio non auferat, sed potius operetur patientiam. Ad Ephesios etiam, pax, inquit, fratribus et charitas cum fide. Magna bona: sed dicat unde? a Deo, inquit, Patre et Domino Jesu tenebris, et tenebrae eam non comprehendunt . In Joanne lux dicit, Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus . Et in Pelagianis tenebrae dicunt, Dilectio nobis ex nobis est. Quam si veram, id est, christianam dilectionem haberent, scirent et unde haberent; sicut sciebat Apostolus, qui dicebat, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Joannes dicit, Deus dilectio est . Et Pelagiani etiam ipsum Deum non ex Deo, sed ex semetipsis habere se dicunt: et cum scientiam legis ex Deo nobis esse fateantur, charitatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo
Abbreviated transcription (Latin):
apertissime utisitas correptionie appa¬
ret s per hominem correptio siue ex
caritate sit siue non sit. tamen ut cor¬
reptio prosit non nsi per deũ fit. An
adhuc et iste nosens corripi põt dic̾e.
Qunid ego feci qui non accepi quem cõ¬
stat accepisse et sua culpa quod accepe¬
ait amisisse. possum in quit possurꝙ
ommno quando me arguit quod er bo¬
na uita in masam mc̃a uosuntate re¬
lapsus sim dicere adhuc. quid ego feci¬
quid ego feci qui non accẽpi. Accepi eĩ
fidem que per dilectionem operatur.
s illamusq in finem perseuerantiã
non accepi. an quisquam dicere aude¬
Bit istam per seuerantiam non ẽẽ do¬
nũ dei. et hoc tam magnum bonum
ita ẽẽ nr̃m ut cũ quisq id habuerit
non ei possit aplũs dicere. Quid em̃
habes quod non accepisti. qm̃ hoc sic
hẽt ut non acceperit. Ad hec nos nega¬
re quidem non possuus etiam ꝑse¬
uentiam in bono us in finiem mag¬

Expanded text:
apertissime utilitas correptionis appaapertissime utilitas correptionis apparet. Sed per hominem correptio sive ex charitate sit, sive non sit, tamen ut correpto prosit, non nisi per Deum fit. 10. An adhuc et iste nolens corripi, potest dicere, « Quid ego feci, qui non accepi? » quem constat accepisse, et sua culpa quod acceperat amisisse? « Possum, » inquit, « possum omnino, quando me arguis, quod ex bona vita in malam mea voluntate relapsus sum, dicere adhuc, Quid ego feci, qui non accepi? Accepi enim fidem, quae per dilectionem operatur: sed in illa usque in finem perseverantiam non accepi. An quisquam dicere audebit istam perseverantiam non esse donum Dei, et hoc tam magnum bonum ita esse nostrum, ut quisquis id habuerit, non ei possit Apostolus dicere, Quid enim habes quod non accepisti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » Ad haec nos negare quidem non possumus, etiam perseverantiam in bono proficientem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ omnib. Inmo uero corripiatur et ĩ
singulis. quod est ominium. Non enim
propterea auusquam non ẽ. qd̾ ab ea
nussus iminums ẽ. Peccata quidem
ista originalia ideo dicuntur aliena.
qd̾ ea singuli de parentibus trahunt.
s nõ sine causa dicuntur et nr̃a: quia
in illo uno omnes sicut dicit aplũs pec¬
cauerunt. Corripiatur ergo origo dam¬
pnabilis. ut ex dolore correptionis uolũ¬
to regeuerationis oriatur. si tamẽ qui
cortipitur filius ẽ promissionieut stre¬
pitu correptionis formsetus insonante
at flagellante deus in illo intrinsecus
octusta insprratiorie operetur et uesse.
conauitem iam regeneratus et iustifi¬
catus in malam uitam sua uolunta¬
cerelabitur. certe iste non potest dic̾e.
nõ accepi qd acceptam grãm dei suo ĩ
malum libero arbitrio amisit. Qui si
cocreptione compienctus salubriter ĩ¬
gemit. et ad similia bona opera uel
etiam mesiora reuertitur. Nempe hic

Expanded text:
est omnibus? Imo vero corripiatur et in est omnibus? Imo vero corripiatur et in singulis, quod est omnium. Non enim propterea cujusquam non est, quod ab ea nullus immunis est. Peccata quidem ista originalia ideo dicuntur aliena, quod ea singuli de parentibus trahunt: sed non sine causa dicuntur et nostra, quia in illo uno omnes, sicut dicit Apostolus, peccaverunt . Corripiatur ergo origo damnabilis, ut ex dolore correptionis voluntas regenerationis oriatur: si tamen qui corripitur filius est promissionis, ut strepitu correptionis forinsecus insonante ac flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta inspiratione operetur et velle. Si autem jam regeneratus et justificatus in malam vitam sua voluntate relabitur, certe iste non potest dicere, Non accepi: quia acceptam gratiam Dei suo in malum libero amisit arbitrio. Qui si correptione compunctus salubriter ingemit, et ad similia bona opera vel etiam meliora revertitur; nempe hic
Abbreviated transcription (Latin):
uocentur ut reformentur. absit ut di¬
enĩ hẽs quod nõ accepisti: si autẽ et acce¬
pisti quid gloriaris qiͣ nõ acceperis: Cur
ergo corripimur. arguimur. reprehendi¬
mur. accusamur: quid facimꝰ qui non
accepimus. Qui hec dicũt exͣ culpam
se uider uolunt. in hoc qd̾ nõ obẽdiunt
deo: quia utiq ip̃a obedientia munus
eius ẽ. que ncc̃e ẽ ut sit in eocui caritas
mest: que sine dubio ex deo ẽ. ec dat eã
simꝰ. Nec actendunt si nondũ regen̾ati
sunt primam ẽẽ causam cur obuirgati
ꝯd̾ fint inobedientes deo. sibi debeant di¬
splicere: quia fecit deus hominẽ rectum
abinitio humane creature. et non ẽ mi¬
quitas apud deum. ac per hoc prima
prauitas qua deo non obeditur ab hoĩe
ẽ: qui ex rectitudine in qua eũ deus pri¬
mitus fecit sua mala uoluntate decidẽs
prauus effectus ẽ.. An uero ideo prauitas
ista corripienda non ẽ in homine. quia
non eius propria qui corripitur. sz coĩs

Expanded text:
vocentur ut reformentur, absit ut divocentur ut reformentur, absit ut diautem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est , et dat eam limus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae , et non est iniquitas apud Deum . Ac per hoc prima pravitas qua Deo non obeditur, ab homine est; quia ex rectitudine, in qua eum Deus primitus fecit, sua mala voluntate decidens, pravus effectus est. An vero ideo pravitas ista corripienda non est in homine, quia non ejus propria qui corripitur, sed communis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc ñ
audent dicere. s patiuntur sibi euange¬
lium ab homme predicari. quãius possit
etiam non per hominem homini dari. con¬
cedant etiam corripi se debere a prepõitis
sius a quib xp̃iana gr̃a prẽdicatur. quã¬
ius non negetur deus posse quem uelit
etiam nulso homine corripiente corrig̾e.
et ad dolorem salubrem pemtentie occuł-¬
tissima et potentissima mẽdicine sue
potestate perducere. Et sicut nõ ẽ ab
or̃one cessandum pro eis quos corrigi uo-¬
sumus. etiam si nullo hominum orante
pro petro dñs resperit eum et fecit eũ suũ¬
flere peccatum. ita non est negligeñda
correptio: quanuis deus quos uoluerit
etiam non correptos faciat esse correctos
Tunc aũt correptione proficit homo cũ
miseretur atq ãdiuuat qui facit quos
uoluerit etiam sine correptiorie profic̾e:
sed quare isti sic. illi alicer. atq alii ali¬
ter diuersis et innumerabilib modis

Expanded text:
nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc non nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc non audent dicere, sed patiuntur sibi Evangelium ab homine praedicari; quamvis etiam possit non per hominem homini dari · concedant etiam corripi se debere a praepositis suis, a quibus christiana gratia praedicatur; quamvis non negetur Deus posse, quem velit, etiam nullo homine corripiente, corrigere, et ad dolorem salubrem poenitentiae occultissima et potentissima medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab oratione cessandum pro eis quos corrigi volumus, etiam si nullo hominum orante pro Petro Dominus respexit eum, et fecit eum suum peccatum flere: ita non est negligenda correptio, quamvis Deus quos voluerit, etiam non correptos, faciat esse correctos. Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur atque adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione proficere. Sed quare isti sic, illi aliter, atque alii aliter, diversis et innumerabilibus modis
Abbreviated transcription (Latin):
modestia corripiendos ẽe diuersa senti¬
entes. protinus addidit. nequando det
eis deus penitentiam ad cognoscendam
ueritatem: et resipiscant de diaboli la¬
queis. Curaũt isti qui corripi nolunt di¬
cunt. Tantũ precipe michi et ora pro me
ut quod precipis faciam: cur nõ potius
secundum suum prauum sensum ⁊ ista
me uolo. Quis enĩhominum ostenditur
orasse pro petro. ut daret ei deus penitẽ¬
tiam qua se negasse dñm fleuit. Quis
hominum paulum diuinis preceptis ad
fidem xp̃ianam pertinentib erudiuit.
Cum ergo audiretur predicans euange¬
lium et dicens. Notum enim uobis facio
fratres euangelium quod euangelizatũ
ẽ a me. quia non ẽ secundum hominem.
neq enĩ ego ab homine accepi illud neq
didici: sed per reuelationem xp̃i ihũ. Re¬
spond̾etur ei. Quid nobis molestus es
ut abste accipiamus atq discaniꝰ quod
tu nõ ab homine accepisti neq didicisti:
potens est enim ille qui tibi dedit sic et

Expanded text:
modestia corripiendos esse diversa sentimodestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis . 8. Cur autem isti qui corripi nolunt, dicunt, « Tantum praecipe mihi, et ora pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non potius secundum suum pravum sensum et ista me volo? Quis enim hominum ostenditur orasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans Evangelium, et dicens, Notum enim vobis facio, fratres, Evangelium quod evangelizatum est a me, quia non est secundum hominem; neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Christi Jesu : responderetur ei, Quid nobis molestus es, ut abs te accipiamus atque discamus, quod tu non ab homine accepisti neque didicisti? Potens est ille qui tibi dedit, sic et
Abbreviated transcription (Latin):
uero nichil agat timor correpti homis.
ues pudor ues dosor. aut asiud agant
cũ salubriter stimulant insi ut rogetur
bomis ut ex masis qui corripiũt᷑. bonos
faciat qui saudentur. Quod em̃ uuse
pro se fieri qui corripi non uult.aedicit
otu potius prome. ideo corripiendus ẽ
ut faciat cciam ip̃e prose. dolor quippe
ille qui sibi displicet quando sentit cor¬
irptioms acuscum. excitat eum in ma¬
ioris or̃onis affectum. ut deo miserãte
inccemento caritatis adiutus. desiat
agere pudenda et dosenda. et agat saudã¬
da atq gratanda. Hec ẽ correptionis uti¬
litas. que nunc maror. nunc minor pro
peccatoꝵ diuersitate salubriter adhibet᷑.
et tunc ẽ salubris. quando super nos me¬
dicus respicit. Non enim aliquid proficit.
nisi cum facit ut pc̃ci sui queniq peni¬
teat. Et quis hoc dat insi qui respexit
apłm petrum negantem. et fecit flentẽ:
Unde et paulus aplũs postea ꝙͣ dixit. cũ

Expanded text:
vero nihil agat timor correpti hominis, vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Si aũt nõ fecero. non ego corripien¬
dus sum. s ille orandus est ut det quod
non dedit. id ẽ ip̃am qua precepta eius
fuit fidelem dei et proximi caritatem.
Ori ergo pro me ut hancaccipiam: et
per hanc ex ammo cum bona uolũtate
que precipis faciam. Recte autem corri¬
perer. si cam mea cuspa non haberem.
hoc ẽ si eam possem michi dare uel sũ¬
niere ip̃e nec facerem. uelsi dante illo
accipere noluissem. Cum ergo et ip̃a uo¬
suntas a dommo preparetur. cur me
corripis quia uides me precepta eius
facere nolle: et non potius ip̃m rogas
ut in me operetur et uesse. Ad hec re
tibi nota non facis. et corripi non uis.
uis ut feriantur. fiatq tibi utilis do¬
sor quo medicum queras. non uis tibi
tũ ip̃e ostendi uiciũ. ut deformẽ te iudẽs
reformatorẽ desideres: eiq supplices nẽ
in illa remaneas feditate. cuũ quippe
indifferenter hẽnda fint uicia ut neq
laudentur neq uituperentur. Aut

Expanded text:
dit; si autem non fecero, non ego corripiendit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est, ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi charitatem. Ora ergo pro me ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corriperer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; et non potius ipsum rogas, ut in me operetur et velle? » CAPUT V.tibi nota non facis, et corripi non vis, vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut
Abbreviated transcription (Latin):
non potius fraudamini: s uos iniqui¬
tatem facitis et fraudatis: et hoc fr̃ib.
an nescitis quia miusti regnũ dei non
possidebunt: audiamꝰ et orantem. uos
autem inquit dominus multiplicet.i
ab̾undare faciat in caritate in inuicem.
et inomnnes. precipit ut hõatur caritas.
Corripit quia nõ hẽtur caritas. orat ut
abundet caritas. Ohomo in preceptione
cognosce quid debeas here. ĩ correptione.¬
ut cognosce ͭ tuo uicio non hĩe ĩ op̾one
cognosce unde accipias quod uis hẽre
quod nõ accepi ab ilło a quo nͥ detur nõ
ẽ omnino asiud unde tase ac tantum
mumus hẽatur. Patimini me paulu¬
lum fratres mei non aduerfum uos
quorũ rectum ẽ cor cum deo. s aduer sus
cos qui terrena sapiunt. uel aduersus
rp̃as humanas cogitationes pro celesti:
qui in siuis malignis operibus ab huiꝰ
gr̃s predicatoribus corripi nolũt pcpe
michi quid faciam. et si fecero. age pro
me gritias deo qui michi ut facere de¬

Expanded text:
non potius fraudamini? Sed vos iniquinon potius fraudamini? Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratres. An nescitis quia injusti regnum Dei non possidebunt ? Audiamus et orantem: Vos autem, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Praecipit, ut habeatur charitas: corripit, quia non habetur charitas: orat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde accipias quod vis haberequod non accepi ab illo, a quo nisi detur, non est omnino alius unde tale ac tantum munus habeatur? » Patimini me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deo, sed adversus eos qui terrena sapiunt, vel adversus ipsas humanas cogitationes, pro coelestiqui in suis malignis operibus ab hujus gratiae praedicatoribus corripi nolunt: « Praecipe mihi quid faciam: et si fecero, age pro me gratias Deo, qui mihi ut facerem de