comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re cogitaret atq sentiret. nͥ ei aliqͥd iuberet᷑.
Arbor illa non erat mala. s appellata ẽ scien¬
cie disnoscendi bonũ ⁊ małũ: quia si post pro-¬
hibitionẽ de illa homo comederet. futura erat
inde p̃cepti transgressio. inqua homo ꝑ experi:¬
mentum disceret. quid int̾esset int̾ obedientie
macie. Itẽ ab eo ligno qd̾ malũ non erat pro
illi esset: ⁊ transgressio mału. nec potuit meliꝰ
ꝓbibitionẽ. quã si non ꝓhibitꝰ tetigiss. nonutiq
straretur: Deniq a peccante nichil aliuo
a ppetitũ est nͥ nonesse. sub anãtione dĩ. qͣndo ilud
amissum est. in quo ne amitteret᷑ sola deberet
iussio añantis attendi. que si ad tenderetur:¬
cur iusserit uiderit. faciendũ ẽ. a seruiente qd̵
iussit: ⁊ tc̃ forte uictendu ã ꝓmerente curus¬
d̾õ seruit: qͥ iubendo utile facit. qͥcqͥd iubere

Expanded text:
re cogitaret atque sentiret, nisi aliquid ei juberetur. Arbor itaque illa non erat mala, sed appellata est scientiae dignoscendi bonum et malum, quia si post prohibitionem ex illa homo ederet, in illa erat praecepti futura transgressio, in qua homo per experimentum poenae disceret, quid interesset inter obedientiae perimus; ab eo ligno quod malum non erat prohilli esset, et transgressio malum. 29. Nec potuit meliusprohibitionem, quam si non prohibitus tetigisset, non utique dientiae monstraretur? denique a peccante nihil aliud appetitum est, nisi non esse sub dominatione, quando illud amissum est in quo ne amitteretur sola deberet jussio dominantis attendi, quae si sola attendereturcur iusserit, uiderit; faciendum est a seruiente quod iussit, et tunc forte uidendum est a promerente, cur iusdeo seruit, iubendo deus utile facit quidquid iubere
Abbreviated transcription (Latin):
tribunꝰ &r notariꝰ: bic erat in affricaere¬
cutor impialiũ iussionũ. contra donais¬
cas datarũ Qͥ cũ dedissx litteras ad gandenti¬
um taugaudensẽ donatistarũ eꝑm. unũ illoꝵ
septẽ qͥs in nrã collatione auceores sue defensi¬
onis elegerant. ex hortans eũ ad unitatem
catholicã & desuadens incendiũ qͥ se as ler¬
suos cũ ipsa inqua erat eccłia consumete:
minabatur. addens etiã. ut si se iustosputa¬
nefandis se ignib concremarent: ille rescrip¬
sit epłas cuas. unã breuẽ festinante placore
tiusq respondens Has mͥ sup memorat᷑ꝰ ͥbu¬
nꝰ existimauit eẽ nuttendas. ut eas potius ego¬
ipse refellerẽ: quas ãbas uno libro redargui¬
Quicũ in eiusdẽ gaudenti peuenisset manꝰ. res¬
cripsit qd̾ eni uisũ ẽ. ad me ipsũ nulla racione
respondens. s magisse nec respondere nẽe
apparere. nolui cam̃ sine rescripto relinquere.
qͥcqͥd ulud fuit hinc factũ ẽ. ut ii nrĩ ad illũ

Expanded text:
tribunus et notarius hic erat in Africa exsecutor imperialium jussionum contra Donatistas datarum. Qui cum dedisset litteras ad Gaudentium Tamugadensem Donatistarum episcopum, unum illorum septem quos in nostra collatione auctores suae defensionis elegerant, exhortans eum ad unitatem catholicam, et dissuadens incendium quo se ac suos cum ipsa in qua erat ecclesia consumere minabatur, addens etiam ut si se justos putaChristi quam nefandis se ignibus concremarent; rescripsit ille epistolas duas: unam brevem, festinante,tiusque respondens. Has mihi supra memoratus tribunus existimavit mittendas, ut eas potius ipse refellerem; quas aqui cum in eiusdem Gaudenti peruenisset manus, rescripsit, quod ei uisum est, ad me ipsum, nulla ratione respondens, sed magis se nec respondere nec tapparere, nolui tamen sine rescripto relinquere, quidquid illud fuit. hinc factum est, ut hi nostri ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
te suscepistis: id̾o semꝑ eos ammonete ut cas¬
titatẽ custodiant. iustitiam diligant: cari¬
tatẽ teneant: ante omĩa simbolũ ⁊ orationẽ

Expanded text:
te suscipere: ideo eos semper admonete ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem teneant, ante omnia symbolum et oratione
Abbreviated transcription (Latin):
que temporũ prouentꝰ rota suȩ uolubilita¬
tis educit  Nõ gͦ amplius habae de labore
suo. quã bellum ⁊ pacem: qmͣ hoc labore suo
habere ñ potest. qd habeat solam pace. Igit᷑
nec labore suo pacem hab&: sicut uoluntade
sua bellum ñ hab&. Omĩa enim nutuͣ secun¬
tur dispositionis suꝑne. neq arbitͥo humano
temporũ momenta subdunt᷑: ut hoc uel il¬
lud eueniat s patitur legem homo in omĩb
siue uolens ad meritũ: siue nolens ad corm̃tũ
Non gͥ confidere deba hõ in labore suo. neꝙ
in actib suis spem ponere: quasi possit ipse
uł quod desuꝑ non ordinatũ est efficere. uel
qd̾ dispositũ est impedire. Nichil enim labor
hominis uniuersis adclicere potest ut ampleꝰ
sit: quia iusta artificis moderatio. sic cuncta
in equitate disposuit. ut omẽ qd̾ sine eius com¬
paratione nititur. uniu̾sitatis ordinem dese¬
rens ad non eẽ potius moueatur.

Expanded text:
quae temporum proventus rota suae volubilitaquae temporum proventus rota suae volubilitatis educit? Non ergo amplius habet de labore suo quam bellum et pacem: quoniam hoc labore suo non potest, ut habeat solam pacem. Igitur nec labore suo pacem habet, sicut voluntate sua bellum non habet. Omnia enim nutum sequuntur dispositionis supernae: neque arbitrio humano temporum momenta subduntur, ut hoc, vel illud, eveniat; sed patitur legem homo in omnibus, sive volens ad meritum, sive nolens ad tormentum. Non igitur confidere debet homo in labore suo, neque in actis suis spem ponere, quasi possit ipse, vel quod desuper non ordinatum est efficere, vel quod dispositum est impedire. Nihil enim labor hominis universis adjicere potest, ut quid amplius sit: quia justa Artificis moderatio sic cuncta in aequitate disposuit, ut omne, quod sine ejus cooperatione nititur, universitatis ordinem deserens, ad non esse potius moveatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ditionẽ subitiant᷑ Nlam ⁊ hoc sine dubitatio¬
ne ꝓuenia. si non defecerimꝰ a spe nra. & pa¬
tientia bona: ut tandem par plena & integra
restituat᷑. post consũmatũ laborẽ concertati¬
onis. Tunc enĩ fugabitur a nobis diabolus
diuina uirtute: ut ñ audeat p̾sumere ad u̾¬
sum nos. s territus fugiat ⁊ abscedat ui confu¬
sionẽ. Mundus quoq ipse qͥ seuire in cõmotionib
consuerat paccabit᷑: ⁊ carnis desideria spu ro¬
borato sopientur. Cc̃ in tẽpore pacis nr̃e recor¬
dabim̃ tempoꝵ antiqͥrũ. quando bellum fuit:
⁊ ñ penitebimꝰ tc̃. s letabim᷑ ⁊ exultabimꝰ pro
dieb inqͥbus uidimꝰ mala. ⁊ erit pax dulcis in
gratulatione p̃teritorũ laboꝵ. Prept̾ hoc tẽpꝰ
belli ẽ. ⁊̃ tẽpus pacis. Quid habet ampliꝰ homo
de labore suo: Quid ampliꝰ habor quã bellũ
& pacem. dilectionẽ ⁊ odium: ⁊ uniu̾sa alia

Expanded text:
ditionem subjiciantur. Nam, et hoc sine dubitatioditionem subjiciantur. Nam, et hoc sine dubitatione proveniet, si non defecerimus a spe nostra et patientia bona, ut tandem pax plena et integra restituatur post consummatum laborem concertationis. Tunc enim fugabitur a nobis diabolus divina virtute, ut non audeat praesumere adversum nos; sed territus fugiat, et abscedat in confusionem. Mundus quoque ipse, qui saevire in commotionibus suis consueverat, pacabitur, et carnis desideria spiritu roborato sopientur. Tunc in tempore pacis nostrae recordabimur temporum antiquorum, quando bellum fuit, et non poenitebimus tunc: sed laetabimur, et exsultabimus pro diebus in quibus vidimus mala; et erit pax dulcis in gratulatione praeteritorum laborum. Propter hoc tempus belli est, et tempus pacis Quid habet amplius homo de labore suo? Quid amplius habet quam bellum et pacem, dilectionem et odium, et universa alia,
Abbreviated transcription (Latin):
tutum ꝑ seuerantia. eius sugestiones susciꝑe re¬
cusamꝰ. Mundũ uincimꝰ. si & constant̾ prosꝑa
eius despicimꝰ. & patient̃ aduersa toleramꝰ.
Carnem autẽ iuncimꝰ. si prauis eiꝰ desideriis
ñ consentimꝰ. S hostes semel uict̾i non statim
cessant: ut par continuo e̾t̾ possit. S temp¬
tane terum ⁊ iterum moliunt᷑. ⁊ conantur
quomͦ posst̃: ⁊ sepe quasi audentes cũ sint
tumidi ipsi cum t̾rore impetũ faciunt. ut
probent qͥd sit ammimnobis: sepe insidias
struunt. & ꝓgrediunt᷑ occulte ad exploran¬
dum. ⁊ celant se ⁊ uolunt ẽe̾ occulti: donec
inꝓuisi superueniant. Ꝙ in his oĩb ꝑicula
multa oriunt᷑. ⁊ circũspectio cotidiana i ti¬
mor undiq: ⁊ fit bellum magnũ r diutur¬
na concertatio: donec pars nr̃a conualescat om̃i
modo. ⁊ desꝑati prorsus oesent & discectant aspe
sua: ut aut det̾reant᷑ a nobis. aut in nram

Expanded text:
severantia ejus suggestiones suscipere reseverantia ejus suggestiones suscipere recusamus. Mundum vincimus, si et constanter prospera ejus despicimus, et patienter adversa toleramus. Carnem autem vincimus, si pravis ejus desideriis non consentimus. Sed hostes semel victi non statim cessant, ut pax continuo esse possit; sed tentant iterum, et iterum moliuntur, et conantur quomodo possunt: et saepe quasi audentes, cum sint timidi, ipsi cum terrore impetum faciunt, ut probent quid sit animi in nobis; saepe insidias struunt, et progrediuntur occulte ad explorandum, et celant se, et volunt esse occulti, donec improvisi superveniant. Et in his omnibus pericula multa oriuntur, et circumspectio quotidiana, et timor undique: et fit bellum magnum, et diuturna concertatio, donec pars nostra convalescat omni modo, et desperantes prorsus cessent, et discedant a spe sua; ut aut deterreantur a nobis aut in nostram
Abbreviated transcription (Latin):
dum. idest homines ꝑuersos amatores mundi.
pugnam sibi fuisse asseruit: quise ephesi contͣ
bestias pugnasse narrauit. Item ad uersus carnẽ
propriam. pugnã sibi incessabilẽ eeᷤ testatur.
dicens. Sic pugno. non quasi aerem uerberans.
s castigo corpꝰ meum ⁊ in seruitutẽ redigo: ne
forte cum aliis p̃dicauerim ipse reprob effia¬
ar. Cres gͥ sunt tiranni. qͥ contra nos exercitꝰ
suos producunt inp̃lium: & habent singuli in¬
struct̾as acies suas. ad faciendũ bellum am¬
me. Diabolus siquidẽ ad uersus fidelem ani-¬
mam suggestionũ agmnina instruit: mundus
prosꝑa & aduersa ad nos superandos ꝓducit.
Caro uero desiderioꝵ carnalium turbas exci¬
tans: contra nos inp̃lium exurgit. S contra
hos om̃s oportet fidelem aminã uirilit̾ de cer¬
care: & ad debellandas aduersȩ potestatis ui¬
res. uirtutũ iacula dei ꝓtectione mimitam
exerere. Diabolum qͦq uincimꝰ. si cum uir¬

Expanded text:
dum, id est homines perversos amatores mundi, dum, id est homines perversos amatores mundi, pugnam sibi fuisse asseruit, qui se Ephesi contra bestias pugnasse narravit . Item adversus carnem propriam pugnam sibi incessabilem esse testatur, dicens: Sic pugno non quasi aerem verberans; sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo: ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Tres igitur sunt tyranni, qui contra nos exercitus suos producunt in praelium: et habent singuli acies suas instructas ad faciendum bellum animae. Diabolus siquidem adversus fidelem animam suggestionum agmina instruit: mundus prospera et adversa ad nos superandos producit: caro vero desideriorum carnalium turbas excitans, contra nos in praelium exsurgit. Sed contra hos omnes oportet fidelem animam viriliter decertare, et ad debellandas adversae potestatis vires, virtuexercere. Diabolum quippe vincimus, si cum per
Abbreviated transcription (Latin):
tur. S quia hoc sine labore magno. & luc¬
ta graui fieri non potest. subiungit᷑. tempꝰ
belli & tempꝰ pacis: ut simul agnoscat homo.
& quod nemo sine pugna ad uictͥoriam ꝑuenit.
& quia qͥ legitime certat. post ad eptam iuctͥo¬
riam in pace requi escit. Ilcirco enim post tempꝰ
belli. tempꝰ pacis ponitur: ut qui de concertatio¬
nis pondere frangi poterat: de pacis dono conso¬
letur. Tempꝰ belli ⁊ tempꝰ pacis. c res st̃ quibel¬
lum suscitant aduersum nos: uidelica diabo¬
lus ⁊ mundus ⁊ caro nr̃a. hos enĩ om̃s hostes
tra om̃s suscepisse asserͣt. Pugnã enim contra
demones. sibi parit̃ cum om̃ib fidelibꝰ ugem
esse testabatur. cum dicerae. Nonͣ ẽ nobis eol¬
luctatio aduersus carnẽ ⁊ sanguinẽ. s adu̾¬
sum potestates & pͥncipatus cr potestates. ad¬
uersum rectores tenebrarũ harum. contra spirita¬
lia nequitie incelestib. Rursus ad uersus mun¬

Expanded text:
mus. Sed quia hoc sine labore magno et lucmus. Sed quia hoc sine labore magno et lucta gravi fieri non potest, subjungitur: Tempus belli, et tempus pacis, ut simul agnoscat homo, et quod nemo sine pugna ad victoriam pervenit, et quod qui legitime certat, post adeptam victoriam in pace requiescit. Idcirco enim post tempus belli tempus pacis ponitur, ut qui concertationis pondere frangi poterat, de pacis dono consoletur. Tempus belli, et tempus pacis. Tres sunt qui bellum suscitant contra nos: videlicet diabolus, et mundus, et caro nostra. Hos enim omnes hostes tra omnes suscepisse asseruit. Pugnam enim contra daemones sibi pariter cum omnibus fidelibus jugem esse testabatur, cum diceret: Non enim est nobis colluctatio contra carnem, et sanguinem: sed adversum potestates, et principatus; adversum rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus . Rursum adversus mun
Abbreviated transcription (Latin):
desideria praua exposcunt. Tempus itaq dilectio¬
nis ẽ & tempus odii.: qm̃ oportet nos quandiu
sub huius mortalitatis defectu unumꝰ. & contra¬
dictionẽ peccati in carne nr̃a portamꝰ. magna
adhibita discretione pensare: quand nfatiscen¬
tem naturam ꝑ conpassionem fouere debeamꝰ. ne con¬
aicdat: quando rursum surgentem in carne motũ
uitiorũ affligendo p̾mere ne̾n conualescat. Scrpp¬
tum quippe est: nemo carnẽ suam odio habuit.
& rursum dicit᷑. Carnis curã ne feceritis inde¬
sideriis. Unde ⁊ patenter ostendit᷑: quia ⁊ dili¬
genda caro ẽ quantũ ꝑtinet ad cõpassionem
naturȩ : & rursum quantũ ad castigationẽ
culpe spectͥat odienda. In quo qͥa magno dis¬
cretionis moderamine opus ẽ. tempꝰ prescͥ bit᷑
dilectionis ⁊ odii: ut medio incedentes limite.
neq suffocemꝰ naturam dũ culpam ꝓsequim᷑:
neq culpam nutriamꝰ. quando natura foue¬

Expanded text:
s quae desideria prava exposcunt. Tempus itaque dilectios quae desideria prava exposcunt. Tempus itaque dilectionis est, et tempus odii, quoniam oportet nos, quandiu sub hujus mortalitatis defectu vivimus, et contradictionem peccati in carne nostra portamus, magna adhibita discretione pensare, quando et fatiscentem naturam per compassionem fovere debeamus, ne concidat, et quando rursum surgentem in carne motum vitiorum affligendo premere, ne convalescat. Scriptum quippe est: Nemo carnem suam odio habuit . Et rursum dicitur: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Unde patenter ostenditur quod et diligenda caro est, quantum pertinet ad compassionem naturae: et rursum quantum ad castigationem culpae spectat, odienda. In quo quia magno discretionis moderamine opus est, tempus praescribitur dilectionis et odii, ut medio incedentes limite neque suffocemus naturam, dum culpam persequimur, neque culpam nutriamus, quando naturam fove
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis: ⁊ tempꝰ odii. Si quis dixerit in dempo¬
re dilectionis tempꝰ eẽ loquendi. ⁊ tempꝰ tacen¬
di intempore odii: ut non detur scm̃ canib
neq margarite ꝓ itiantur ante porcos. s po¬
nat iustus digitũ suꝑ os suum quando dies
mali st̃: & obliuiscat᷑ cum ronsistit peccator
aduersus eum: nonne ideo iustitia uiuit
in t̾ra. ut peccatores arguant᷑.: iut utonuer
odium. Tempꝰ enim habet dilectio ⁊ tempꝰ
odium. Cui enĩ precipit᷑ ut ꝓximũ diliga¬
tanquã se ipsum. ei deinuͦ dicitur. ut odic
semet ipsum. Unde constat quia quidi
amat. sicut secũ in dõ diligit ꝓximũ: sic
contra dm̃ nec diligere nouit semet ipsum.
.T. empꝰ ergo ẽ dilectionis ⁊ tempꝰ odii: utqͥ
pro d̾o studemꝰ inimicos diligere. oũ causa
dei leditur. ñ presumamꝰ &̃ amicos a mare.
Est adhuc alia dilectio. nodium aliud: ut
quisq carnẽ suam ⁊ in bis diligat que uist¬

Expanded text:
dilectionis, et tempus odii. Si quis dixerit in tempodilectionis, et tempus odii. Si quis dixerit in tempore dilectionis tempus esse loquendi, et tempus tacendi in tempore esse odii, ut non detur sanctum canibus, neque margaritae projiciantur ante porcos , sed ponat justus digitum super os suum, quando dies mali sunt, et obmutescat, cum consistit peccator adversus eum: nonne ideo justitia venit in terram, ut peccatores arguantur, et ut converodium. Tempus enim habet dilectio, et tempus odium. Cui enim praecipitur ut proximum diligat sicut seipsum, eidem dicitur ut odiat semetipsum. Unde constat quod qui Deum amat sicut se, cum in Deo diligit proximum: sic contra Deum nec diligere novit semetipsum. Tempus ergo est dilectionis, et tempus odii, ut qui pro Deo studemus inimicos diligere, cum causa Dei laeditur, non praesumamus etiam amicos amare. Est adhuc alia dilectio, et odium aliud: ut quisque carnem suam, et in iis diligat quae infir
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis et̾nȩ. Tempꝰ gͥ scindendi tunc fuit:
nc̃ autem tẽpus consuendi. Tempꝰ tacendi. ⁊
tempꝰ loquencti. Qui audit uiqͥt scriptu¬
ra. dicat ueni. Qui enim prius aurem cor¬
dis ꝑ obedientiã ad uerbũ dei aperit. ille
post mod̾ir recde ad loquendũ proximo linguam
resoluit. Nam qͥ prius ꝑ obedientiã in uerbo edifi¬
cationis alteri tacere ñ didicit nore subiacere
conninit᷑itur: si alios ipse docere p̃sumit. Igitur
prius est tempus tacendi. ut discat homo quod
doceat: i deinde tempꝰ loquendi. ut qͥ uerita¬
temiam cognouit: loqui eam intempore suo
ñ erubescat. Utrũq enim culpa ẽ: ⁊ cum uide¬
licet homo tlmere p̃sumpsit quod non debet.
⁊ cumꝑ negłigentiã torpet ab eo qd̃ debet: &¬
ideo prius cauentum ne comimtamꝰ illicita.
postmodũ studend̾u. nedebita negligamus.
Tempꝰ tacendi. ⁊ tempꝰ loquendi. Succedunt
sibi tempora. ⁊ uenit post tempora tempꝰ. T̾empꝰ

Expanded text:
charitatis aeternae. Tempus igitur scindendi tunc fuit, charitatis aeternae. Tempus igitur scindendi tunc fuit, nunc autem tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Qui audit, inquit Scriptura, dicat: Veni . Qui enim prius aurem cordis per obedientiam ad verbum Dei aperit, ille postmodum recte ad loquendum proximo linguam resolvit. Nam qui prius per obedientiam in verbo aedificationis alteri tacere non didicit, noxae subjacere convincitur, si alios ipse docere praesumit. Igitur prius est tempus tacendi, ut discat homo quod doceat; et deinde tempus loquendi, ut qui veritatem jam cognovit, loqui eam in tempore suo non erubescat. Utrumque enim culpa est, et cum videlicet homo temere praesumit quod non debet, et cum per negligentiam torpet ab eo quod debet. Et ideo prius cavendum ne committamus illicita, postmodum studendum ne debita negligamus. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Succedunt sibi tempora et venit tempus post tempora. Tempus
Abbreviated transcription (Latin):
surgit. transfigitur peccatrix conscientia: ⁊ ꝑ
conpunctionẽ que surgit de desiderio et̾noꝵ.
penetrant᷑ oc culta. Illa subtilit̾ conscientiam
penetrat. ut pellat naxiam: ista profunda con¬
sideratione iuisibilia scrutatur. ut app̃hen¬
dat amata. Sic utrumq ꝑ forat᷑. & utrũq
transfigitur: alterũ dolore quo reatꝰ eruit᷑.
alterũ desiderio. quo concupita requirunt᷑
Post hec succedit filum amoris. qͦ utrũq um¬
culum unitatis efficitur: ut ab inuicẽ dem¬
ceps iunct̾a non separent᷑. Utrinq enĩ amor
surgit ⁊ concurrit uinculũ dilectionis in u¬
num: quia mens humanarespitiens. uidet illic
quanta sibi dimissa sint ꝑ miscd̾i̾am. diuina
uero considerans contẽplatur in eis: quanta sͥ
sint promissa ad głam. & utrũq diligit. &¬
fit nexus caritatis in ambobꝰ: quia dulcis est
Et non pocest dilectio horũ separari: quia
consutio fact̾a est. & firma stant uincula.

Expanded text:
surgit, transfigitur peccatrix conscientia; et per surgit, transfigitur peccatrix conscientia; et per compunctionem, quae surgit de desiderio aeternorum, penetrantur occulta. Illa subtiliter conscientiam penetrat, ut pellat noxia; ista profunda consideratione invisibilia scrutatur, ut apprehendat amata. Sic utrumque perforatur, et utrumque transfigitur: alterum dolore, quo reatus eruitur, alterum desiderio, quo concupita requiruntur. Posthaec succedit filum amoris: quo utrinque vinculum unitatis efficitur, ut ab invicem deinceps juncta non separentur. Utrinque enim amor surgit, et concurrit vinculum dilectionis in unum, quia mens humana respiciens videt illic quanta sibi commissa per misericordiam; divina vero considerans, contemplatur in eis, quanta sibi sint promissa ad gloriam. Et utrumque diligit, et fit nexus charitatis in ambobus, quia dulcis est Et non potest dilectio horum separari, quia consutio facta est, et firma stant vincula
Abbreviated transcription (Latin):
efficitur particeps et̾norũ ꝑ gratiã. Sio qͥp¬
pe consuunt᷑ huinana & diuina inunum: ut
quȩ tuo fuerant ꝑnaturã. fiant unum ꝑ gra¬
tiam. Compunctio siqͥdem ipsa. acus ẽ idi¬
lectio filum: et facit uiam acus. ⁊ ꝑforat
utrũq ut filum utrunq contineat. Ileq
enim consutio alit̾ fieri potuisset. nͥ utrũq
foraretur. ⁊ utrũq contineret᷑: quia discede¬
ret alterũ ab altero. ⁊ facile se ab unitate
diuideret: si utrũq uincułu̾ non contiueret.
Propt̃ hoc utrũq ꝑforat acus compunctionis.
⁊ filum dilectionis cõnectit utr umq:¬
ut stent simul ⁊ ñ discedant ab inuicẽ.
Humana qͥppe ꝑforat acus cõpunctio. nis.
quando culpã ꝑsequit᷑: diuina ꝑforat. qͦndo
occulta et̾ noꝵ scrutat᷑. Sic I enim constat¬
gemin a conpunctio: ⁊ est irriguum suꝑnis. &
tur dium a: ⁊ ꝑ irrguum inferius perforantur
humana. Per conpunctionẽ quippe que de culpa

Expanded text:
efficitur particeps aeternorum per gratiam. Sic quipefficitur particeps aeternorum per gratiam. Sic quippe consuuntur humana et divina in unum, ut quae duo fuerant per naturam, fiant unum per gratiam. Compunctio siquidem ipsa acus est, et dilectio filum; et facit viam acus, et perforat utrumque, ut filum utrumque contineat. Neque enim consutio aliter fieri potuisset, nisi utrumque foraretur et utrumque contineretur, quia discederet alterum ab altero, et facile se ab unitate divideret, si utrumque vinculum non contineret. Propter hoc utrumque perforat acus compunctionis, et filum dilectionis connectit utrumqut stent simul, et non discedant ab invicem. Humana quippe perforat acus compunctionis, quando culpam persequitur; divina perforat, quando occulta aeternorum scrutatur. Sic enim gemina constat compunctio, et est irriguum superius, tur divina, et per irriguum inferius perforantur humana. Per compunctionem quippe, quae de culpa
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs qͥ in carne scdm carnem uiuit: ꝑ carnis
affectũ. quasi unum ẽ cũ his que caro con-¬
cupiscit. Necesse ẽ gͦ. ut homo qui a carnalib
ad spiritualia conuertit᷑: prius animo ab his
quib ꝑ affect̾um in heserat. a uellatur. Tc̃
siquidem libere se spũalib ꝑ amorẽ conglu¬
tinat: cum de t̾renis affectib nichil suꝑ est.
quod eius mentẽ in desideria aliena auertat.
Itaq tempꝰ est scindi. ut prius homo m̃tem
ã desidesideriis t̾renis a uellat: postea tem¬
pus consuendi. ut animo ꝑ amorem sp̃ualem.
et̃nis ⁊ ꝑmanentil bonis ad herere incipiat.
Nec hoc p̃tereund̾u uidetur. qd̾ ea quid̾e quȩ
scinduntur. ũnum sustantialit̾ sunt: ea uero
que consuunt᷑ essentialiter quidem diuersa
sunt: s mediante uinculo fili. quasi acciden¬
cͥalit̾ unum fiunt. Sic enim om̃is homo cor¬
ruptibilib ⁊ ꝑituris unitur ꝑnaturã: sed

Expanded text:
Omnis qui in carne secundum carnem vivit, per carnis Omnis qui in carne secundum carnem vivit, per carnis affectum quasi unum est cum iis quae caro concupiscit. Necesse est ergo ut homo qui a carnalibus ad spiritualia convertitur, prius animo ab iis quibus per affectum inhaeserat avellatur. Tunc siquidem libere se spiritualibus per amorem conglutinat, cum de terrenis affectibus nihil superest quod ejus mentem in desideria aliena avertat. Itaque tempus est scindendi, ut prius homo mentem a desideriis terrenis avellat; postea tempus consuendi, ut animo per amorem spiritualem aeternis et permanentibus bonis adhaerere incipiat. Nec hoc praetereundum videtur quod ea quidem quae scinduntur, substantialiter unum sunt; ea vero quae consuuntur, essentialiter quidem diversa sunt, sed mediante vinculo fili quasi accidentaliter unum fiunt. Sic enim omnis homo corruptibilibus et perituris unitur per naturam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tat. S & homo multa ꝓ tẽpore custodire deb&ꝵ.
quȩ postea intemꝑs suo abitiat: que ⁊ suo tẽ¬
pore custodita possint seruanͭ ferre subsidiũ.
irursum nͥ temꝑe suo abitiant᷑ facere inpe¬
dimentũ. Terrena nãq substantia. recte pro
tempore & ad cariis sustentationẽ custodi¬
enda ẽ. ⁊ rursum tẽpore suo si ꝑicułũ ani¬
mȩ in illa constare cognoscit᷑. sine dubitati¬
one abitiencda. Multa qͦq inspũ ali discipli¬
na ⁊ studio uirtutũ sunt: quȩ ꝓ cẽpore nẽ
custodire. nunc uero abicere oportae: he si
forte.no opus uirtutis sine discretione
agat᷑. ⁊ si id ipsum ad culpã const&: quod
ꝓme. Crito reputari potuiss. Omĩa enĩ tem¬
pore mutant᷑. ⁊ non ẽ aliqͥd qd̾ semꝑ id ipsum
ꝑ maneat: &  idõ qui uiuit sub tẽpore.
debet causas ⁊ ꝓuentꝰ rerum omĩum tẽporib
conpensare. Tempꝰ scindendi ⁊ tempꝰ consuendi.

Expanded text:
tat. Sed et homo ipse multa pro tempore custodire debet, tat. Sed et homo ipse multa pro tempore custodire debet, quae postea in tempore suo abjiciat: quae et suo tempore custodita possint servanti ferre subsidium; et rursum, nisi tempore suo abjiciantur, facere impedimentum. Terrena namque substantia recte pro tempore et ad carnis sustentationem custodienda est; et rursum tempore suo, si periculum animae in illa constare cognoscitur, sine dubitatione abjicienda. Multa quoque in spirituali disciplina et studio virtutum sunt, quae pro tempore nunc custodire, nunc vero abjicere oportet: ne si forte opus virtutis sine discretione agatur, idipsum ad culpam constet, quod pro merito reputari potuisset. Omnia enim tempore mutantur, et non est aliquid quod semper idipsum permaneat; et ideo qui vivit sub tempore debet causas et proventus rerum omnium temporibus compensare. Tempus scindendi, et tempus consuendi.
Abbreviated transcription (Latin):
nichil meritoꝵ suoꝵ mnuitur. quȩ ipso deside¬
rio. ⁊ amore sũmi bom ampliꝰ quam amoris stu¬
dio ꝓmeretur. Tempꝰ ad quirendi ⁊ tempꝰ ꝑden¬
di. De ꝑuersis quibq constans ẽ: quia si quando
aliquid boni recte agendo adquirt̃. cito illud
quia in bono cepto ꝑseuerantiã non habent amit¬
tunt. Quibꝰ ꝓfecto tempꝰ ad quirendi ml ꝓdes
se potuit: quia illi tempꝰ ꝑdendi ad quisita succes¬
sit. Quos sepe in hoc ipso mauis detrim̃tum seqͥ¬
tur: quia ꝓ his que ad quisiert̃ intumescunt: sed
ꝓhis que ꝑdunt non humiliant᷑. Cempꝰ custodi¬
endi. n tempꝰ abitiendi. Tempus ẽ. ut electos su¬
os deus. quia forsitan aduersis fangi possunt.
a tẽptatione custodiat: ⁊ rursum tempꝰ ẽ abitien¬
tos at̃q quietos oustodit: ut eos post modum
in uiditio. tanto gramiꝰ abitiat: quanto patͥen¬
tius hic etiam dum protegit ad uersarios por¬

Expanded text:
nihil meritorum suorum minuitur, quae ipso desidenihil meritorum suorum minuitur, quae ipso desiderio et amore summi boni amplius quam operis studio promeretur. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. De perversis quibusque constans est: quod si quando aliquid boni recte agendo acquirunt, cito illud, quia in bono coepto perseverantiam non habent, amittunt. Quibus profecto tempus acquirendi prodesse nil potuit, quia illi tempus perdendi acquisita successit. Quos saepe in hoc ipso majus detrimentum sequitur, quia pro iis quae acquisierunt intumescunt, sed pro iis quae perdunt non humiliantur. Tempus custodiendi et tempus abjiciendi. Tempus est ut electos suos Deus, quia forsitan adversis frangi potuissent, a tentatione custodiat; et rursum tempus est abjicientos atque quietos custodit, ut eos postmodum in judicie tanto gravius abjiciat quanto patientius hic etiam, dum protegit adversarios, por
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. lia. lippis quide oculis s fecunda extitist
dicit᷑. alt̾a uero idẽ rachel oculis pulcris e
sterilis fuisse ꝑhibetur. Nctiua qͥppe uita.
in prole bomoꝑis fecunda ẽ: s contẽplati¬
ua in cognitione ueritatis ꝑspicua. & qua
in utraq uita. uicissim scõrum uirtꝰ exer¬
cetur. n alt̾na qͦdammͦ mutuatione conuͥ¬
titur: ut scilicet nc̃ eiꝰ patientia ꝓ betur
in labore oꝑis. nc̃ uero eius desiderũresi¬
tiatur dulc edine contẽplationis: recte no
dicit᷑. t̃ empꝰ ad quirendi: i tempꝰ ꝑ dendi
Cempus enim ad quirendi ẽ: cum deuota mens in
studio boni oꝑis. meritorũ luera multiplicat.
&. quasi demũ tempꝰ ꝑdendi segͥtur: cum pro
amore qͥetis intimȩ. libent̾ sustinet decrim̃ta
oꝑationis. Quasi enĩ uoluntarie diuitias post po¬
nit bom oꝑis: ut possit uel cũ modieo requiesoe¬
re in dulcedine contẽplationis. Cuitam̃ ex hoc

Expanded text:
id est Lia, lippis quidem oculis, sed fecunda exstitisse id est Lia, lippis quidem oculis, sed fecunda exstitisse dicitur; altera vero, id est Rachel, oculis pulchris, at sterilis, fuisse perhibetur. Activa quippe vita in prole boni operis fecunda est, sed contemplativa in cognitione veritatis perspicua. Et quia in utraque vita vicissim sanctorum virtus exercetur, et alterna quodammodo mutatione convertitur, ut scilicet nunc ejus patientia probetur in labore operis, nunc vero ejus desiderium reficiatur in dulcedine contemplationis; recte nunc dicitur: Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus enim acquirendi est, cum devota mens in studio boni operis meritorum lucra multiplicat, et quasi deinde tempus perdendi sequitur, cum pro amore quietis intimae libenter sustinet detrimenta operationis. Quasi enim voluntarie divitias postponit boni operis, ut possit vel cum modico quiescere in dulcedine contemplationis. Cui tamen ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicatur in thesauris et̾narũ diuitiarũ
S ne forte successiss continuus aliqͣtenꝰ cor
humanũ ꝑ elationẽ p̃cipitet. seqͥtur tempꝰ
ꝑ dendi: ut dũ ab eo ad
tempꝰ salu¬
bri dispensationȩ successꝰ
uirtutũ colli¬
tur: meliꝰ ꝑ humilitatẽ
in uirtute soli¬
detur. Sic itaq mens scã intus in am¬
pleru sapiendiȩ requiescens. uirtutũ diuiti¬
is augetur. foris ante sparsa ꝑoceupa¬
tionẽ stringit᷑ egestate:iattenuat᷑ in opia:
quẽadmod̾u econtrario carnales quiq pe¬
rituras opes laborando colligunt. ⁊ dum
amplexib uoluptatũ uacare cepͥlit: eascłe
mox ociose & luxuriose uiuendo consumunt
norũ oꝑum. laboriosa exercitatione merito¬
rũ scõrum lucra colligit: altera uero .i.
contẽplatiua in cognitionẽ ueritatis paca¬
ta dilectione requiescit. Quas uidelicet
uitas. recte ꝑ duas iacob uxores. liam scib¬
cet ⁊ rachel significatas accipimꝰ: quorũ una

Expanded text:
multiplicatur in thesauris aeternarum divitiarum. multiplicatur in thesauris aeternarum divitiarum. Sed ne forte successus continuus aliquatenus cor humanum per elationem praecipitet, sequitur tempus perdendi, ut dum ab eo ad tempus salubri dispensatione successus virtutum tollitur, melius per humilitatem in virtute solidetur. Sic itaque mens sancta intus in amplexu sapientiae requiescens, virtutum divitiis augetur; foris autem sparsa per occupationem stringitur egestate, et attenuatur inopia: quemadmodum e contrario carnales quique perituras opes laborando colligunt, et dum amplexibus voluptatum vacare coeperint, easdem mox otiose et luxuriose vivendo consumunt.norum operum laboriosa exercitatione meritorum sanctorum lucra colligit; altera vero, id est contemplativa, in cognitione veritatis peccata dilectione requiescit. Quas videlicet vitas recte per duas Jacob uxores, Liam scilicet et Rachel, significatas accipimus: quarum una,
Abbreviated transcription (Latin):
reseruans in posterũ. Et inhis omib tempꝰ
est amplexandi: ⁊ tempꝰ longe fieri ab
amplexib Cempus ad quirendi.: ⁊ tempꝰ
ꝑdendi: Quando est tempꝰ ad qͥrendi. nͥ
quando ẽ tẽpus amplexandi: Et rursũ
tempꝰ ꝑdendi quando ẽ: nͥ quando ẽ tempꝰ
longe fieri ab amplexib : Quando enĩ di¬
lectus p̃sens est: successus omĩum uirtutũ
multiplicat᷑: irepletur domꝰ int̾ior habun¬
dantia && ubertate. Tunc sterilia fructum
faciunt: ⁊ quȩ emarcuerant in pinguantur
fecunditate: & hiuitias suas anima ipsa mira¬
tur quas possidet. Flagrant affectꝰ scĩ ⁊ clesi¬
deria casta. motꝰ aut̃ aduersi sopiuntur.: a
quidqͥd repugnare consuerat. uł inportu¬
num obsistere. longe fit: ut pacata sint &e
quieta unnersa. Bene agendi facultas pro
uoto supeditat: ⁊ diuitis uoluntãs copia
usq ad oꝑum scõrum multiplicationẽ re¬
dimdat. hoc gͦ tempꝰ est ad quirendi qndo
merita scã cumulantur. ⁊ bonorũ operũ merces

Expanded text:
s omnibus tempus est amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Quando est tempus acquirendi, nisi quando tempus est amplexandi? Et rursum, tempus perdendi quando est, nisi quando tempus est longe fieri ab amplexibus? Quando enim dilectus praesens est, successus omnium virtutum multiplicatur, et repletur domus interior abundantia et ubertate. Tunc sterilia fructum faciunt, et quae emarcuerant impinguantur fecunditate, et divitias suas anima ipsa miratur quas possidet. Flagrant affectus sancti, desideria casta, motus autem adversi sopiuntur; et quidquid repugnare consueverat, vel importunum obsistere, longe fit, ut pacata sint et quieta universa. Bene agendi facultas pro voto suppeditat, et divitis voluntatis copia usque ad operum sanctorum multiplicationem redundat. Hoc ergo tempus est acquirendi, quando merita sancta cumulantur, et bonorum operum merces
Abbreviated transcription (Latin):
ido ad tempꝰ repelluntur. ut ampliꝰ deside¬
rio ardeant. Neprobi uero post agnitã ueri¬
tatem abitiuntur: ut ex ipsa cognitione
contra se sue damnationis testimoniũ sumant.
Illigͦ admittuntur ⁊ repellunt᷑ ut ꝓuocen¬
tur: isti admittunt᷑ & abit̾iuntur ut confun¬
dantur. Sic philosophi gentilium in parte
plurima ad missi fuert̃. s non de ꝓpe contin-¬
gebant sapientiã: neq illam ad se at trare¬
runt. ut ꝑfruerentur suauitate illius. Uide¬
runt enimii cognouert̃. ⁊ diligere se putaue¬
runt: s erat ꝑegrimis amor de longe speti¬
em cõmendans: s non hauriens suauitatẽ illiꝰ.
Procul quasi extentis brachiis & mnanib expan¬
sis amplexũ facere uoluerunt: inon erat di
to uelocit᷑ fugit ab eis: nec potuit caritate
ex tranea retineri. Fug igt᷑ dilectus. s dilee¬
tus ñ fugit ut effugiat. s abscondit se
tantũ ncelat mirritationẽ dilect̾ionis: ut

Expanded text:
ideo ad tempus repelluntur, ut amplius desideideo ad tempus repelluntur, ut amplius desiderio ardeant; reprobi vero post agnitam veritatem abjiciuntur, ut ex ipsa cognitione contra se suae damnationis testimonium sumant. Illi ergo admittuntur, et repelluntur ut provocentur; isti admittuntur et abjiciuntur, ut confundantur. Sic philosophi gentilium in parte plurima admissi fuerunt; sed non de prope contingebant sapientiam, neque illam ad se attraxerunt ut perfruerentur suavitate illius. Viderunt enim, et cognoverunt, et diligere se putaverunt, sed erat peregrinus amor de longe, speciem commendans, sed non hauriens suavitatem illius. Procul quasi extentis brachiis, et manibus expansis, amplexum facere voluerunt; et non erat dilet velociter fugit ab eis, nec potuit charitate extranea retineri. Fugit igitur dilectus. Sed dilectus non fugit ut effugiat; sed abscondit se tantum, et celat in irritationem dilectionis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uitam reproboꝵ quantũ ad ordinẽ ꝑtinet
narrationis demonstrat᷑. Possumꝰ tam̃ ⁊ hoc
ipsum de reprobis quibq ñ inconuenient̃ dic¬
tum accipere: qui ⁊ si aliquando ad amorẽ
boni scdm̃ quend̾a affectum speciem uirtu¬
tis habentẽ. quasi ad amplexum sapientiȩ
appraximare uideant᷑. tam̃ quia mentẽ a de¬
sideriis carnalib ⁊ cupiditatib t̾renis non
diuidunt. cito ad solita relapsi. in eo ipso qd̃
appropinquasse in debant᷑ longe fiunt. Sic̃
ergo electi ab amplexii sum mȩ ueritatis ad
tempꝰ suspendunt᷑. ut enis desiderio exipsa
sua dilatione amplius in ardescant. ⁊ tand̾e
desideratã plenius capiant: Ita rȩꝓbi quoq
ad tempus scd̃m quendã modũ ut uideant
quo confundantur: nec sit excusatio. si nũtur
ut ad eam cognitione aliqua contingendam
accedant. S hoc int̾est. quod iusti atq elec¬
ti. post degustatã interni boni dulcedinem.

Expanded text:
vitam reproborum, quantum ad ordinem pertinet vitam reproborum, quantum ad ordinem pertinet narrationis, demonstrat. Possumus tamen et hoc ipsum de reprobis quibusque non inconvenienter dictum accipere: qui etsi aliquando ad amorem boni, secundum quemdam affectum, speciem virtutis habentem, quasi ad amplexum sapientiae approximare videntur, tamen quia mentem a desideriis carnalibus et cupiditatibus terrenis non dividunt, cito ad solita relapsi, in eo ipso quod appropinquasse videbantur, longe fiunt. Sicut ergo electi ab amplexu summae veritatis ad tempus suspenduntur, ut ejus desiderio ex ipsa sui dilatione amplius inardescant, et tandem desideratam plenius capiant, ita reprobi quoque ad tempus secundum quemdam modum, ut videant quo confundantur, nec sit excusata malitia, sinuntur, ut ad eam cognitione aliqua contingendam accedant. Sed hoc interest, quod justi quique atque electi post degustatam interni boni dulcedinem
Abbreviated transcription (Latin):
ad tactum in t̾nȩ dulcedinis admittat᷑.
cito infirmitatis sue pondere pressa. ad ter¬
rena rursum ⁊ solita cogitanda relabit᷑:
hec sententia licet sꝑiritalit̾ ad malos per-¬
tnere uideat᷑. pro eo qd̃ quasi prosꝑa &
bona pͥncipiũ eius: finis uero ad uersa com¬
memorat. Hanc tam̃ distinctionẽ in p̃ceden¬
tibus sex que exposuiꝰ obseruasse sufficiat:
ut cetera quȩ secunt᷑. ad generałe potius
significationẽ applicemꝰ. Aliud enĩ ꝑ dispo¬
itionẽ notatur: atq aliuo ꝑ significatio¬
nem ex pͥmitur. quia dispositio ordinis. quasi dis¬
tinctionẽ ꝑ sonarum innuit Significatio uero.
ꝑ sententiã rerum tantummͦ ueritatẽ osten¬
dit. Ergo id quod pro malis tantũ uł bonis
ordine dicendi cõmutatio narrat᷑. sme discre¬
tione in bonis parit̾ & malis non inconueni¬
ent̾ accipitur: ut etiam non nũquã hoc ma¬
gis ad bonos scd̃m significationẽ ꝑtineat. qd̾

Expanded text:
ad tactum internae dulcedidinis admittatur: ad tactum internae dulcedidinis admittatur: tamen cito infirmitatis suae pondere pressa, ad terrena rursum, et solita cogitanda relabitur. Haec sententia licet specialiter ad malos pertinere videatur, eo quod quasi prospera et bona principium ejus, finis vero adversa commemorat; hanc tamen distinctionem in praecedentibus sex quae exposuimus observasse sufficiat, ut caetera quae sequuntur ad generalem potius significationem applicemus. Aliud enim per dispositionem notatur, atque aliud per significationem exprimitur; quia dispositio ordinis quasi distinctionem personarum innuit, significatio vero per sententiam rerum tantummodo veritatem ostendit. Ergo id quod pro malis tantum vel bonis ordine dicendi commutato narratur sine discretione in bonis pariter, et malis non inconvenienter accipitur, ut etiam nonnunquam hoc magis ad bonos secundum significationem pertineat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mo in
studiis act̾iue uite bonisse
exercere: ut possit post mo¬
dum fruc¬
tum oꝑis sui in gustu con¬
templationis
ꝑcipere. De quo gustu
qui a fruentib iocundissimꝰ est. ⁊ sum¬
ma delectatione plemiis. ut his que ama¬
ri Epossint uniuersis p̃cellere iuideat᷑:
apte mox subditur. Tempꝰ amplexandi. St̃
enim amplexus quid̾a sapientie ⁊ int̾ni amo¬
ris delect̾abiles nexus: oum mens introrsũ
admissa app̃hendit. gaudium dilectionis
suȩ. ⁊ quasi quibusdã brachiis desederiorũ
suoꝵ astringens : il lud fedus facit & poscit
pact̾um ꝑpetis mansionis. S quia mortalis
uita abint̾ni luminis aspectu cito tenebra-¬
rum suarum caligine int̾cepta repellitur:
mutabilitate conditionis sue ab et̾̃ne sta¬
bilitatis societate sep aratur: apte subiun¬
gitur. Tempꝰ. longe fieri ab amplexib Post
tempꝰ enim amplexandi. sequitur tẽpus.
longe fieri ab amplexib: quia humana
mens. licet aliquando ꝑ grãm subleuata

Expanded text:
mo in studiis activae vitae bonis se exercere, ut possit postmodum fructum operis sui in gustu contemplationis percipere. De quo gustu quia fruentibus jucundissimus est et summa delectatione plenus, ut iis quae amari possunt universis praecellere videatur apte mox subditur: Tempus amplexandi. Sunt enim amplexus quidam sapientiae et interni amoris delectabiles nexus: cum mens introrsum admissa apprehendit gaudium dilectionis suae, et quibusdam brachiis desideriorum suorum astringens illud, foedus facit, et poscit pactum perpetis mansionis. Sed quia mortalis vita ab interni luminis aspectu cito tenebrarum suarum caligine intercepta repellitur, et mutabilitate conditionis suae ab aeternae stabilitatis societate separatur, apte subjungitur: Tempus longe fieri ab amplexibus. Post tempus enim amplexandi, sequitur tempus longe fieri ab amplexibus; quia humana mens, licet aliquando per gratiam sublevata,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb dła sententiss adiuuet: suis manicheos: in
primi libri mei parte posteriore monstrau
Ceteri aut̃ nrĩ quatuor reddunt᷑ libris illis
singłis. singuli Terũ inhuiꝰ tanti. tãq elalo¬
rati opis quinto uolumine. ubi cõmeraui defa¬
mẽ maritũ coniugi sue ne deformes parera.
nom̃ hominis qͥ hoc facere solebat. quasi certaᷤ
posin. cũ sic incertũ. quia memoria me fefs¬
lit hoc auc̃ soranꝰ auctor medicinȩ seripsit

Expanded text:
quibusdam sententiis suis adiuuet Manicheos, in quibusdam sententiis suis adiuuet Manicheos, in primi libri mei parte posteriore monstraui. ceteri autem nostri quattuor redduntur illis singulis singuli. uerum in huius tanti tamque elaborati operis quinto uolumine, ubi commemoraui deformem maritum coniugi suae, ne deformes pareret,nomen hominis, qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. hoc autem Soranus, auctor medicinae, scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
dqͥunt᷑ libri quatuor. quos contraduas
epłas pelagianoꝵ ad ep̃m romane eccłe
bonefaciũ scripsi quia cũ in manꝰ eiꝰ
uenissent. ipse mͥ eas inserat. in ueniens in illiᷤᷤ
calũpniose int̾posicũ nom̃ meũ hic lib̾ sic in¬
cipit Nouerã quidẽ te fama celeb̾rima p̃dicanti¬
Contra IuliaNymi. libri .ui.
Nterea quatuor libri uiliani pelagiani. li¬
ea comiti ualerio miserat: ñ omĩa eo modo
qͦ a uiliano dicta sc̃. ad eundẽ comitẽ scrip¬
ta: s nonnulla eoꝵ aliquantułu fuisse mu¬
tata Scripsi gͦ ser libros ad u̾sus illas quatu
or: s in eoꝵ dũb pͥmis. testimoniis scõrũ qui
fidẽ catholicã post apostolos defendert̃. uiliam
impuctentia redarguit᷑. ͥ tanquã maicheoꝵ
ogna nobis obiciend̾u pucauit. qͥa exad̾a ta¬
hi dicimꝰ originale peccatũ. qd ꝑ lauacrũ regi¬
nerationis ñ sołu in maiorib soluit᷑. uerũ etũ
in paruulis soluit᷑ Quantũ aut̃ ipse iulianꝰ i

Expanded text:
untur libri quattuor, quos contra duas tulas Pelagianorum ad episcopum Romanae ecclesiae Bonifatium scripsi, quia, cum in manus eius uenissent, ipse mihi eas miserat inueniens in illis calumniose interpositum nomen meum. Hoc opus sic incipit: Noueram te quidem fama celeberrima praedicantCONTR;A IVLIANVM LIBRI SEX. Interea libri quattuor Iuliani Pelagiani, qea comiti Valerio miserat, non omnia eodem modo quo a Juliano dicta sunt, ad eumdem comitem scripta, sed nonnulla eorum aliquantum fuisse mutata: scripsi ergo sex libros adversus illos quatuor, sed meorum duo primi testimoniis sanctorum, qui fidem catholicam post apostolos defenderunt, Iuliani inpudentiam redarguunt, qui tamquam Manicheorum dogma nobis obiciendum putauit, quia ex Adam trahi dicimus originale peccatum, quod per lauacrum regenerationis non solum in maioribus uerum etiam in paruulis soluitur. quantum autem ipse Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
relie ipsiꝰ cuucatis ep̃s. ut hinc aligͥd seribe¬
rẽ iussi: & fecihic lib̾sic incipit Iussioni tue sc̃ȩ
ouiniam heresis. sacrarũ uirginũ meritũ. ȩquan¬
do puchcitie conuigali. tantũ ualuit imirbe
roma: ut nonuullas etiã scĩmoniales. de qua¬
rũ pudicitia suspitio nulla ꝓcesserat. deiecisse
in nuptias cliceret᷑: hoc maxime argum̃to. cũ
eas argueret dicens Cu gͦ melior es quã sara
testimonio sc̃e scripture. cõmendatissimas femi¬
nas. quib se ille melioꝵs uel etiã pares cogi¬
tare ñ possent. hoc mͣ etiã uiroꝵ. scõrũ scm̃¬
celibatũ: cõmoratione patrũ coniugatoꝵ. ꝙ cõ¬
Huic monstro scã ȩccła que ibi ẽ. fidelissime
ac fortissime restitit Nemanserant aut̃ iste
disputationes inquoꝵd̾a sermunculi ac susurriis.
quas pała suadere nullus audebat: s etiã uene¬
nis occulte repentib facultate quã donabat

Expanded text:
ecclesiae ipsius ciuitatis episcopus, ut hinc aliquid scribeecclesiae ipsius ciuitatis episcopus, ut hinc aliquid scriberem iussit, et feci. Hic liber sic incipit: lussioni tuae, sancte Joviniani haeresis sacrarum virginum meritum aequando pudicitiae conjugali tantum valuit in urbe Roma, ut nonnullas etiam sanctimoniales de quarum pudicitia suspicio nulla praecesserat, dejecisse in nuptias diceretur, hoc maxime argumento cum eas urgeret dicens: Tu ergo melior quam Sara,testimonio sanctae Scripturae commendatissimas feminas, quibus se illae meliores, vel etiam pares cogitare non possent. Hoc modo etiam virorum saelibatum. commemoratione patrum coniugatorum huic monstro sancta ecclesia, quae ibi est, fidelissime ac fortissime restitit. remanserant autem istae disputationes eius in quorundam sermunculis ac susurris, quas palam suadere nullus audebat. sed etiam occulte uenenis repentibus facultate, quam donabat
Abbreviated transcription (Latin):
as escas ñ desiclerarent. si hoc saperet eis man¬
na qd uellent hoc opus sic incipit Ad ea que
ubrũ scribere. illa necessitas cõpu¬
lit Cũ apud carthaginẽ monaste¬
ria eẽ cepissent. alii se suis mani¬
b transsigebant obcẽperantes apło. alii uero
ita exoblationib religiosoꝵ uiuere uolebant.
ut nichil operantes unde necessaria uel habe¬
rent. ł supplerent: se potiꝰ implere p̾ceptũ
euangłii existimarent atq iactarent. ubi.
ans ait. respicite uolacilia agrra& lilia e elt
i noe etiã int̾ aliqͦs inferioris ꝓpositi s canĩ
stadio. feruentes. existere ceꝑant tumultu¬
ssa certamina. qͥb eccłia turbaret᷑: aliis hoc.
alis aliud defendentib. Huc accedeliat. qdꝰ
criniti erant qͥd̾a eoꝵ: qͥ oꝑaudu nĩ ẽẽ dice¬
lant Unde concentiones: hinc rep̃henden¬
ciũ. inde quasi purgantiũ. ꝓ partiũ studiis
augebant᷑ ꝓ pt̃ hec uenerabilis senex aureliꝰ

Expanded text:
as escas non desiderarent, si hoc eis saperet manas escas non desiderarent, si hoc eis saperet manna quod vellent. Hoc opus sic incipit: Ad ea quae ibrum scriberem, illa necessitas conpulit, quod cum apud Carthaginem monasteria esse coepissent, alii se suis manibus transigebant optemperantes apostolo, alii uero ita ex oblationibus religiosorum uiuere uolebant, ut nihil operantes, unde necessaria uel haberent uel supplerent, se potius implere praeceptum apostolicum existimarent atque iactarent, ubi dominus ait: respicite uolatilia caeli et lilia agri. unde etiam iam inter laicos inferioris propositi, sed tamen studio feruentes existere coeperant tumultuosa certamina, quibus ecclesia turbaretur, aliis hoc, aliis aliud defendentibus. huc accedebat, quod criniti erant quidam eorum, qui operandum non esse dicebant. unde contentiones hinc rixantium, inde quasi pugnantium pro partium studiis augebantur. propter haec uenerabilis senex Aurelius,
Abbreviated transcription (Latin):
actulit ad eccłam quida laiis
tẽ i eormĩ nuilla contra nos det
cause s ufragori putant bis breuisime ras
ai hunꝰ libelli titulus est. contra qd atale
centurius a donatistis. & incipit sic Dici scr
qd seriptu. in salomone. ab aqua aliena abste
nes ianuarii. multa de saeram̃tis continent dispuca¬
ca siue que uniu̾salit̃ siuie que parcilit̃. id .ẽ. non
ꝑeque in om̃ib locis obseruat e ccłi. nec cam̃
cõmemorari omĩa potuert̃ : satis ad inquisita res¬
ponsũ est Quoꝵ libroꝵ. prior: epła .ẽ. Habet qͥp¬
ꝑe in capite. quis. ad qu ẽ scribat S ideo int̾ libros
annumerat᷑ hoc opus. qm̃ sẽquens qui nomina
nr̃ã ñ habet. multo ẽ. ꝓlirior. & in eo multa plu¬
ra tractantur. I n pͥmo gͦ qd̾ de magͥna dixi.
quia unicuiq scd̃m ꝓpͥam uoluntatẽ m ore sapi¬
ebat. ñ mͥ occurrit unde possit ꝓbari. nͥ ex libro
sapientie quẽ uidei ñ recipiunt in auetorita

Expanded text:
adtulit ad ecclesiam quidam laicus adtulit ad ecclesiam quidam laicus tunc eorum nonnulla contra nos dicta causae suffragari putant. breuissime respondi. Hujus libelli titulus est: Contra quod attulit Centurius a Donatistis. Et incipit sic: Dicis eo quod scriptum est a Salomone: « Ab aqua aliena abstiniones Januarii, multa de Sacramentis continent disputata, sive quae universaliter, sive quae partiliter, id est non peraeque in omnibus locis observat Ecclesia: nec tamen commemorari omnia potuerunt; sed satis ad inquisita responsum est. Quorum librorum prior, epistola est; habet quippe in capite, quis, ad quem scribat: sed ideo inter libros annumeratur hoc opus, quoniam sequens qui nomina nostra non habet, multo est prolixior, et in eo multo plura tractantur. In primo igitur quod de manna dixi, Quia unicuique secundum propriam voluntatem in ore sapiebat , non mihi occurrit unde possit probari, nisi ex libro Sapientiae , quem Judaei non recipiunt in auctoritat