comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fine mitit᷑ seruus .i. ordo p̃di¬
catoꝵ ad inuitatol. ꝑ legẽ
⁊ ꝓpħas. ut repuiso fastidio ad
gustandam cenam se p̃parẽt.
enimimmolato: introitus
regni pates.

Expanded text:
fine mittitur servus, id est ordo praedicatorum ad invitatos per legem et prophetas, ut repulso fastidio ad gustandam coenam se praepararent, enim immolato, introitus regni patet.
Abbreviated transcription (Latin):
b. boc conuiuium: ñ pndi¬
um. s cena dicitur. quia pꝰ
prandium. de quo matheus
agit. cena restat. post cenã
nullum conuinum restat
de prandio multi. de cena:¬

Expanded text:
. Hoc convivium, non prandium sed coena dicitur, quia post prandium de quo Matthaeus agit, coena restat, post coenam nullum convivium restat: de prandio multi, et de coena
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝓuecte etatis me ẽẽ ultra
homines. s scitote quia pu¬
rus homosum. slle deus. aquo:
habeo quicquid habeo ex me:
liquid dixerim contrame¬
um testimonium : ego ñ
baptiro in remissionẽ s ille.¬
Ictus a patre plenitudine spẽ.
S de pleuitudine illus: ac¬

Expanded text:
s, putatis me esse ultra homines. Sed scitote quia purus sum homo, ille Deus, a quo habeo quidquid habeo. Ex me liquid dicam contra meum testimonium? Ego non baptizo in remissionem pectus a Patre plenitudine spiritus, sed de plenitudine illius ac
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligentib m̾tib ut ẽ na¬
ta u̾itas ex patre. Sie loquit᷑
u̾itas intus sine sono. sicut
dixit ei pater. s ut crederẽt
homi nes qd̃ non dum posst̃¬
inteslig̾e¬

Expanded text:
Intelligentibus mentibus, ut est nata veritas ex Pater, sed sic loquitur veritas intus sine sono, sicut dixit ei Pater ut crederent homines quod nondum possntellige
Abbreviated transcription (Latin):
bͥ. Magnauutus.
ubi sine moraunꝑi¬
umsalus ꝯmutat᷑. uñ
m̾ito qui aderãt re¬
litis blasplemiis
stupentes ad laudes
statis.

Expanded text:
. Magna virtus, ubi sine mora imperium salus comitatur. Unde merito, qui aderant relictis blasphemiis stupentes, ad laudem statis.
Abbreviated transcription (Latin):
Tcagnus sacerdos
lopͣmicebat incor¬
ostend̾ iloleꝓso. cͥ
p̃gato inssit. se offer¬
re sac̃doti. sz hos sũmꝰ
sacerdos repudiat.
nealios qͦ eoꝵ lepͣ
contaminet.

Expanded text:
Magnus sacerdos lepram videbat in corostendit illo leproso cui purgato jussit se offerre sacerdoti. Sed hos summus sacerdos repudiat ne alios quoque eorum lepra contaminet.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiora animum homi¬
num qmuil exterioris ho¬
minis debilitate torpen¬
tem. quoꝵ rarsumami¬
nicłis. ⁊ atcollere. ⁊ hu¬
nuliare se facilis añiħ̾m
locetur. dñico dignus iud̾i
aspectu. hũilitatem.st.¬
s dñs. respicit.¬

Expanded text:
superiora animum hominum, quamvis exterioris hominis debilitate torpentem; quorum rursus adminiculis, et attollere et humiliare se facilius ante Jesum docetur, Dominico dignus videri aspectu. Humilitatem enim respicit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̃. Itaq testimoniũ ñ deẽ
diumitati. fides deest saluti.
dñs aũuolens faluos fac̾e̾ pecc̃o¬
res. ⁊ occultoꝵ cognitione se de¬
um ẽẽ demonstrat ⁊ admirõe¬

Expanded text:
non potest. Itaque testimonium non deest Divinitati, fides deest saluti. Deus autem volens salvos facere peccatores, et occultorum cognitione se Deum esse demonstrat, et admir
Abbreviated transcription (Latin):
b. Messis: turbacredentiũ oparii apłi
⁊ sequateseoꝵ. ⁊ licet messisũto drnt
sata. tñ cilture laborem. ⁊ solliciteũ
munus oꝑarii: requirit. ne auesce¬
li sparsa semina dissipent.

Expanded text:
. Messis, turba credentium, operarii apostoli et sequaces eorum. Et licet messis verbo Dei sit sata, tamen culturae laborem et sollicitum munus operarii requirit, ne aves coeli sparsa semina dissipent.
Abbreviated transcription (Latin):
AeN nr̃. ⁊ c̃. Ecce im̃i singłis fere diebꝰ.
Uierus:⁊ ppłs. uiri ⁊ mulieres. s p̃cipue dieb
sollẽpnitatis congͤgatim ad basilicas quolant.
metiorib uestibꝰ corã aspectib hominũ singłe
aposle sũo se adornant. domũ dĩ securi. qͣ̃i fiis dĩ eom¬
munit̾ intrant. genua fiectũt. pectora tonadũt. manus
expandut̃. oia aꝑiunt. p̾ces fundunt dicentes. Later
iost̃. s qd̾ sñ gͣui merore. aicend̾ nõ est. Qm̃ młti domũ
dei. dm̃ dep̃cat᷑i ingrediunt᷑. ⁊ ꝙͣ pauci exaudiunt᷑. qͣm

Expanded text:
imi, singulis fere diebus clerus et populus, viri et mulieres, sed, praecipue diebus solemnibus gregatim ad basilicas evolant, vestibus melioribus coram aspectibus hominum singuli pro posse suo se adornant, domum Dei sancti quasi filii Dei communiter intrant, genua flectunt, pectora tundunt, manus expandunt, ora aperiunt, preces fundunt, dicentes: Pater noster, sed, quod sine gravi moerore dicendum non est, quam multi domum Dei, Dominum deprecaturi ingre
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ int̾ se ꝯculcandi. ⁊ ꝑtranseundi tribuunt. Seqͥt᷑ euius
diripuerũt flumina t̾ram eiꝰ. Que sũt ista flumina : t̾ra
male uiuenciũ diripientia. nͥ uicia eum inpeti fluentia.
et malos ad torm̃ta trahentia: Que ÷ tr̃e direptio. nͥ uͥtus
cuiꝰlib dissiꝑatio. flumina gͦ malorũ t̾ram diripiunt. Cum
uicia uͥtutes eorũ aufor̃t. Aufer̃t enĩ suꝑbia humnilitatem
ira. pac̾ẽ. inuidia humilitatẽ caritatẽ. Accidia spualẽ exul¬
cationẽ. Auaricia largitatẽ.gula abstinentiã. Iuxuria¬

Expanded text:
nibus iter se conculcandi et pertranseundi tribuunt. Sequitur: Cujus diripuerunt flumina terram ejus. Quae sunt ista flumina terram male viventium diripientia? Ubi vitia cum impetu sunt fluentia, et malos ad tormenta trahentia. Quae est terrae direptio, nisi virtutis cujuslibet dissipatio? Flumina ergo malorum terram diripiunt, cum vitia virtutes eorum auferunt. Aufert enim superbia humilitatem, ira pacem, invidia charitatem, acedia spiritualem exsultationem, avaritia largitatem, luxuri
Abbreviated transcription (Latin):
concedit. ut saltẽ tũc debitorib suis debita dimittãt. cũ
ip̃i debitores indulgentiã ab eis sibi dan postulau̾int. sic̃
dñs seruo suo. neꝙͣ. fecisse legͣr. quẽ ad mod̾ scͥptũ est. Der¬
ã debitore debitũ cuilib iniurie dimit̾te ꝯtẽpnit. in ua¬
num sibi a dño dimitti. debitũ pec̃i sui petit. Quinini
de iniuria sibi illata reciꝑe.⁊ ã debitoub. de udulgen¬
cia rogari debẽt. tñ si ꝯtingat nicħl horũ fior debẽt

Expanded text:
concedit, ut saltem tunc debitoribus suis debita dimittant: cum ipsi debitores indulgentiam ab eis sibi dari postulaverint, sicut Dominus servo suo nequam fecisse legitur, quemadmodum scriptum est: Sera debitore, debitum cujuslibet injuriae dimittere contemnit, in vanum sibi a Domino dimitti debitum peccati sui petit; quinimo de injuria sibi illata recipere, et a debitoribus de indulgentia rogari: debent tamen, si contingat nihil horum fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
male dereliqͥt. ħ qͦ fuit qd̾ hũc inferno tͣdidit. qͥa in sua
felicitate timidꝰ nõ fuit. qͥa p̃cepta dona ad usũ arrogãtie
inflexit. qͥa uiscera pietatis ignorauit. dͥa pecc̃a sua redi¬
mere. etiã cũ sibi habundaret noluit p̾cio. ⁊ sũt nõ nłłi qͥ
cultũ subtiliũ p̃ciosarũq uestiũ nõ putat ẽẽ pecc̃m. Qd̾ ñ ui

Expanded text:
male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non
Abbreviated transcription (Latin):
bonorũ. Eticũqͦslib pauꝑes nõ nulla rep̃hensibilia ꝑpetrare
ꝑspicitis. nolite despic̾e. nolite desꝑare. qͥa forsitan qd̾ suꝑflui¬
tas tenuisse pͣuitatis inqͥnat. caminꝰ pauꝑtatis purgat. de
uob̾ omĩno ꝑtimescite. qͥa nõ nulla etiã male acta ꝓsꝑa uita
pertas cruciat. qͦ usq ad uite rechitudinẽ ꝑdudat. Notand̾¬
aut̃ qd̾ diues iste nõ abstulisse aliena rep̃hendit᷑ s ꝓpͥa nõ de¬
disse. Nec d̾r qͥa ui q̃mpiam opp̃sserit. s: qͥa in acceptis reb se
extulerit. hĩc gͦ sũmoꝑe colligend̾ ẽ qͣ pena mutandꝰ sit. qui
aliena diripit. si inferni dãpnatione ꝑcutit᷑. qͥ ꝓpͥa nõ largitꝰ.
Hemo itaq se seturũ existimet dicens. Ecce ali ena nõ
rapio. s ꝯcessis licite rebꝰ fiuor qͥo diues iste nõ idcͥco ꝑu¬
nitus c̃ q̃m aliena abstulit.s qͥa acceptis rebꝰ semet ip̃m

Expanded text:
sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita pertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
do ertioris boni oliqͥd accepitis ip̃m ut ita dicã donũ exc̃nis ꝑti¬
mesc̾e debetis. ne uob̾ ꝓ qͦrũdã ur̃orũ actuũ recõpensatõne sit
datũ. ne uider qͥ ħ erc̾ĩora bona restituit a recͥbutione bom int¬
mi repellat. ne honor hic uł diuicie nõ ad umentũ uͥtutis ħ
remuñatio sit laboris. Ecce enĩ dũ dicit᷑. Retepisti bona ĩ
uita tua. Iudicat᷑ ⁊ diues iste. boni aliqͥd habuissẽ. ex qͦ in¬
hac uita bona receꝑit. Rursũq dũ lazaro dicit᷑ qͥa recepic
mala ꝓfecto mostratur.⁊ lozarꝰ habuisse malũ aliqͦd qͦ pur¬
garetur. s mala lazari purgauit ignis inopie ⁊ bona diui¬
cis remun̾auit. facilitas trãsenntũ uite. Illũ pauꝑtas affugit.
et tͥsit. istũ habundantia remun̾auit ⁊ repilit. Luic̃q ergo
bñ in hoc scło habetis cũ uos bona egisse recolitis. Ualde de
ip̃is ꝑtimescite. ne ꝯcessa uob̾ ꝓsꝑitas eorũdẽ sit remun̾atio

Expanded text:
is, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliqhac vita bona reciperet, rursumque dum de Lazaro dicitur, quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarum habuisse malum aliquod, quod purgaretur, sed mala Lazari purgavit ignis inopiae et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurate pauꝑes. Nultos ⁊ enĩ lazaros nẽ habetis. qͥ añ ianu¬
as urãs iacent. atq his indigent que iã saciatis cotidie de
mensa cadũt uob̾. Uerba sacre scͥpture uł lectõnis debent
instruere nos ad inplenda mandata pietatis cotidie si lazarũ¬
q̃rimꝰ inuenimꝰ. ecce inportune se pauꝑes offerũt. rogant
nos qd̾ tẽ ꝓ nob̾ int̾cessores ueniãt. certe nos oĩo rogare deb̾e¬
nolite accepta remedia dissimulare. añ supliciũ cogitate
de supplicio cũ qͦlib in hoc mundo abiectos aspicitis. etiã¬
sidua rep̃hensibilia eorũ ẽẽ uideant᷑. Nolite despicere
dͥa forcasse qͦs morũ infirmitas uiln̾at medicina pauꝑtatis

Expanded text:
curate. Multos etenim nunc Lazaros habetis; ante januas vestras jacent, atque his indigent, quae vobis jam satiatis quotidie de mensa cadunt. Verba sacrae lectionis debent nos instruere ad implenda mandata pietatis. Quotidie Lazaruaerimus, cernimus. Ecce importune se pauperes offerunt, rogant nos, qui tunc pro nobis intercessores venient. Certe nos omnino rogare debuinolite accepta remedia dissimulare. Ante supplicium cogitate de supplicio. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiamsi qua reprehensibilia eorum esse videantur, nolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis
Abbreviated transcription (Latin):
et pudent̃ : fidelit̾ qͣntũ ad am̃. ut uidelic cũ tanta fide
tanto timore. tanta sollicitudine. tanta instancia. tanta.
diligentia. q̃mad mod̾ p̃cepit aĩ. u̾bum dĩ dispensaet. Tn¬
dent̾ qͣntũ ad hoĩes. ut scd̾m capacitatẽ unꝰ cuiꝰq singłos
nam tuã sibi traditã. nob̾ studeant fidelit̾ ⁊ prudent̃ et
dispensare. Et si illi uob̾ panẽ istũ frang̾e nõ curant. tu
te capiamꝰ panẽ. qͦ foris frauoamꝰ ꝑ illorũ tacit᷑ntatẽ. Lã¬

Expanded text:
 homines? fideliter quantum ad Deum, ut videlicet cum tanta fide, tanto timore, tanta sollicitudine, tanta instantia, tanta diligentia quemadmodum praecepit Deus, verbum Dei dispenset? Prudenter quantum ad homines, ut secundum capacinam suam sibi traditam nobis studeant fideliter et prudenter dispensare, et si illi istum frangere nobis panem non curant, tu te capiamus panem, quo foris fraudamur per illorum taciturnitatem. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
lib ⁊ uuientib fiat inꝙͣ ꝑ uegetatõnem g̃minatõnis. fiat de¬
niq uolu̾ tas tua. nõ solũ in reb qͦlibmͦ. uiuentibꝰ. uerũ
ANeM nr̃m cotidianũ da nob̾ hodie. fẽc ds hominẽ
plex panis. Unꝰ corpori. Aliꝰ spũi. Corpori panis corpo
sacͣ doctrina. Corporalem panem ado petimꝰ. qͥa ⁊ ip̃m nisi¬
d̾s dederit pluuiam. ⁊ fec̾it tram g̾minare. nõ possumꝰ hr̃e
nõ hm̃s. Panẽ corporalẽ dispensant. ⁊ sibi ⁊ filiis suis patres
carnales. Panẽ spũalem dispensare debent. Patres spũales.

Expanded text:
t denique voluntas tua, non solum in rebus quolibet modo viventibus, verum Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Fecit Deus hominem plex panis, unus corpori, alter spiritui; corpori panis corporsacra doctrina. Corporalem panem a Deo petimus, quia nisi dederit Deus pluviam et fecerit terram germinare, non possemus hunc mus. Panem corporalem dispensare debent filiis suis patres carnales, panem spiritualem dispensare debent Patres spirituales
Abbreviated transcription (Latin):
opum exbibitionẽ. Uerũ etiã in repbis ꝑ malorũ aispost̃o¬
nem. Qũauis enĩ malorũ nõ sit aucter. es tñ malorum
dispositor. Et qͣmius sub poͦ na testate cua msta sint ma¬
la. nulla tñ relinqͥs moramata ⁊ sie fit in om̃ib uolum¬
dal tua. in bonis ꝑ actõnem. in malis ꝑ actõnis ordinato ẽ¬

Expanded text:
ibitionem, verum etiam in reprobis per malorum dispositionem. Quamvis enim malorum non sis auctor, es tamen malorum dispositor, et quamvis sub potestate tua multa sint mala, nulla tamen relinquis inordinata; et sic fit in omnibus voluntas tua; in bonis per actionem, in malis per ordinatione
Abbreviated transcription (Latin):
turam ⁊ głiam iustis seruatã illi declarate. Ite angli. Ite uelo¬
ces. Qis enĩ nouit si u̾bũ salutis ppło p̾dicare. de dñica in dñi
aliqͥs tũc abiert. qͥ pͥ p̾sens fuit.⁊ ampliꝰ ꝯsiliũ aĩe sue nõ audi¬
ens. morte in oppinata:⁊ subita p̃uentꝰ nõ abluens. culpã rapiet᷑

Expanded text:
turam, et gloriam justis reservatam illis declarate. Ite, angeli. Ite, veloturam, et gloriam justis reservatam illis declarate. Ite, angeli. Ite, veloces. Quis enim si verbum salutis populo praedicare de Dominica in Dominicaaliquis tunc aberit qui prius praesens fuit, et amplius consilium animae suae non audiens, morte inopinata et subita praeventus, non abluens culpam rapiatur
Abbreviated transcription (Latin):
geli p̾dicando. Nolite ire gͥ peccando. Ite ad ppłm t̾ribilem. ut
uerbo salutis illũ speciosũ forma faciatis. Nolite ire ut defor
mauducauit. ut illos in bono sibi ꝯuing̾ẽt. s nõ manducaũ.
cũ illis. ut in malo se ip̃m sociaret. Sic̃ xp̃c fec̾ ita facite. Sic̃¬
ip̃e nõ fec̃ : fac̾e nolite. Ite angłi. ite ueloces. qͣm ueloces. tam
nõ respondeatis illi. nõ qd̃ salus omibꝰ nõ sit oranda. s ut bis uer¬
bis sp̃e sc̃s inuat. Quã ueloces. quã expeditos eẽ sac̾dotes in
p̃dicatõne salutis oporteat. Niͣ dicat. p̃dicate u̾bum. instate
oportune. arguite. obsecrate. increpate. in omĩ patientia.
et nolite differre ũbum : de die in diem. De dñica in dñicam
tudine in eccła cõgregato. nõ sufficiat uob̃ tñ missas celebra¬
fac̾ẽ. uł festa seq̃ntis ebdomade nunciare. s mag̾ ppłm casti¬
gare. de malo erudire.⁊ informare. in bono penã pcc̃orib uen¬

Expanded text:
tur, angeli, praedicando, nolite ire peccando. Ite ad populum terribilem, ut verbo salutis illum speciosum forma faciatis; nolite ire, ut deformanducavit, ut illos in bono sibi conjungeret, sed non manducavit cum eis, ut illis in malo semetipsum sociaret. Sicut Christus fecit, ita facite, sicut non fecit, nolite facere. Ite, angeli, ite, veloces. Quam veloces? tam randa, sed ut his verbis Spiritus sanctus innuat quam veloces, quam expeditos esse sacerdotes in praedicatione salutis oporteat: Quasi dicat: Praedicate verbum, instate opportune, importune, arguite, obsecrate, increpate in omni patientia , et nolite differre verbum de die in diem, de Dominica in Dominicam, consuetudine in ecclesia congregato non sufficiat vobis tantum missas celebrafacere, vel festa sequentis hebdomadae nuntiare, sed magis populum castigate de malo, erudite et informate in bono, poenam peccatoribus ven
Abbreviated transcription (Latin):
ponsꝰ. sic fec̾unt apłi ⁊ martues &ͥ. qͥ ñ solũ sua s et seng ipõs
ꝓ amore cłi tͣcid̾unt. qͥ ⁊ ip̃i hoĩes fuer̾: ⁊ nob exẽplũ tałr fa¬
ciendi reliq̾rt̃. Uebemiꝰ itaq dm̃ dilig̾e. qͥa ip̃e pͥor diler̃ nos.
dona sua młtimoda alia nob̾dando. alia ꝓmittendo. ⁊ ĩ his
om̃ibꝰ uͥ ita dixim m̾uit a nob̾ ũ diligat᷑. Minimũ donũ qdᷤ¬
d̾s des hõi uͥ diligat᷑. ab hoĩe totꝰ ẽ. mundꝰ iste. cansa nãq ł hõi

Expanded text:
 non solum sua, sed et semetipsos pro amore Dei tradiderunt; qui et ipsi homines fuerunt, et nobis exemplum taliter faciendi reliquerunt. Debemus itaque Deum diligere, quia ipse prior dilexit nos, dona sua multimoda alia nobis dando, alia promittendo, et in his omnibus, ut ita dixerim, meruit a nobis, ut diligatur. Minimum donum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bis officiũ inĩunctũ. ecce cura sollicitudo. laborq sacer¬
dotum. Ecce pium. set ꝑicłosum onus illis inpositum
Sie angłi ueloces. admonet uos in hoc loco sermo ꝓpħtic̾
imino diuiꝰ. ne inmisfĩum diuinitꝰ iniunctũ oten.
pnamꝰ. ne sc̃i honꝰ dĩciamꝰ. ne gentẽ ad imaginẽ et sum¬
litudinem d̃ĩ formatam. p̃cioso sanguine. xp̃i redeptã
nob ꝯmissam negligamꝰ. ne ꝑ culpam temꝑalem ad et nã
defauiat dãpnationẽ. ne qd̾ absit. nõ solum in illa fiat
cans pcẽm ꝓpt̃ delicta aliena. Redditi sumus nãq d̾o¬

Expanded text:
bis officium injunctum: ecce cura, sollicitudo laborque sacerdotum. Ecce pium, sed periculosum onus illis impositum. Ite, angeli veloces. Admonet nos hoc in loco sermo propheticus, imo dimnamus, ne sanctum onus dejiciamus, ne gentem ad imaginem et similitudinem Dei formatam, pretioso sanguine Christi redemptam, nobis commissam negligamus, ne per culpam temporalem ad aeternam defluat damnationem, ne quod absit! non solum in illa fiat cans peccatum propter delicta aliena. Reddituri namque sumus rat
Abbreviated transcription (Latin):
siñ restauratõne rerũ. siñ satifactõne i iuiriarum.
et siñ cunctis p̃cib. debitdribꝰ suis indulg̾i. insuꝑ ⁊ sua
tribuere.⁊ obseqͥa caritatis exhiberea . Prouideat gͥ unꝰ¬
quisq sibi in orone ista. Pimitae nob̾.d. ñ.s. ⁊ n.d.d.¬
ut q̃lem indulgentiã a d̃o cupit acciꝑe.talẽ studeat

Expanded text:
sine restauratione rerum, sine satisfactione injuriarum, et sine ullis precibus debitoribus suis indulgere; insuper et sua tribuere, et obsequia charitatis exhibere. Provideat ergo unusquisque sibi in oratione ista: Dimitte nobisut qualem indulgentiam a Deo cupit accipere, talem stude
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ gͣuius ẽ. qd̾ tͦpius est. qd̾ horribiliꝰ est. dissipatis om̃ibus
tas mortis. sic̃ psalmista ait. Dissipata sunt ossa nr̃a .s. ĩ ..f.¬
Quid gͦ fr̃s : Siqͥs urum uid̾et ipłm corporalit̾ in hũc modũ
deformatũ cat̾uatum. corã se tͣnsire. Alios e̾nens nigros. Ali¬
ac crurib solos truncos corã se rotãtes. siũ dissipata sĩgilla¬
tim menbra. humana unũ pꝰ alid̾ seq̃ncia. siqͥs inqͣm nr̃m ħ¬

Expanded text:
quod horribilius est, quod terribilius est dissipatis omnibus t usque ad portas mortis, sicut Psalmista ait: Dissipata sunt ossa nostra secus infur, fratres? Si quis videret populum corporaliter in hunc modum deformatum catervatim coram se transire, alios cernens nigrac cruribus, solos truncos coram se rotantes, sive dissipata singillatim membra humana unum post aliud sequentia, si quis, inquam
Abbreviated transcription (Latin):
estuanti animo. ex culpa habundantiã ꝓmittit᷑. ⁊ decor m̃¬
brorum ꝑdit᷑. quia aliarũ quoq uͥtutum. ꝑ hanc pul¬
critudo depͣuat᷑. et qͣsi totum corpꝰ exaspat. quia ꝑ uni¬
uersa uicia animũ supplantat. Paulo atcestante qui
ait. Radix est omĩum malorũ cupidites. Pond̾osus u¬
ero est qui turpitudinẽ nõ exercet oꝑe. sed tam̃ ab hac
cogitatione contimia sine moderamine grauat᷑ in m̃¬
te. qui neqͣquã usq ad corpꝰ nefariũ rapit᷑. s eiꝰ animꝰ
uoluptate lururie sine ullo repugnationis simulo de¬
lectat᷑. U̾icium qͥppe est pondis cũ humor iuscerum
ad uirilia labitur. que ꝓfecto cũ molestia dedecoris in¬
tumescit. Pond̾osus gͦ est qui totis cogitationib ad las¬
ciuia deffluens pondꝰ turpitudinis gestabat in corde.
Et qͣminis pͣua nõ exerceat oꝑa ab his tam̃ nõ euellitur
mente. nͨ ad usum boni oꝑis in aꝑto ualet exingeresũ

Expanded text:
aestuanti animo ex culpa abundantiam promittit. Sed decor meaestuanti animo ex culpa abundantiam promittit. Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulchritudo depravatur; et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est, qui turpitudinem non exercet opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente; quvoluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus 14 ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente. Nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere,
Abbreviated transcription (Latin):
raete designat᷑. quia si cordis temptatio usq ad oꝑa¬
tionem prosilit nimirum feruor intimꝰ usq ad cutis
scabiem. ꝓrumpit. ⁊ foras iam corpꝰ sauciat. quia
dũ in cogitatione uoluptas nõ repͥmit᷑. etiam in acti¬
one dñatur. Quã enĩ cutis. pruriginẽ paulus cur¬
abat. abstergere dicens. Temptatio uos nõ app̾hen¬
dat : nͥ humana. Ac si aꝑte diceret. Humanũ qͥppe
est in corpore temptationẽ pati. Pemoniacũ uero est
in tẽptationis certamine. et in oꝑatione suꝑari. In¬
petiginem quoq in corpore hab quisqͥs auaricia nascit᷑
in mente. que si in paruis nõ conpescit᷑ nuimirũ sine m̃
sura : dilatatur. Inpetigo quoq sine dolore. occupat
corpꝰ et absq occupati tedio excrescens : membrorũ deco¬
rem fedat. quia auaricia capit animũ dum qͣs delec¬
tat exultant. dum adipiscenda queq cogitationi obicit.
ad inimicicias accendit. ⁊ dolorẽ in uuln̾e nõ facit. quia

Expanded text:
a designatur. Quia si cordis temptatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit, et foras jam corpus sauciat, quia dum in cogitatione voluptas non reprimitur, etiam in actione dominatur. Quasi enim cutis pruriginem Paulus curabat abstergere, cum dicebat: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana . Ac si aperte diceret: Humanum quidem est in corde tentationem perpeti, daemoniacum vero est, in tentationis certamine et in operatione superari. Impetiginem quoque habet in corpore quisquis avaritia vastatur in mente, quae si in parvis non compescitur, nimirum sine nsura dilatatur. Impetigo quoque sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio increscens, membrorum decorem foedat, quia avaritia captum animum dum quasi delectat, exulcerat; dum adipiscenda quaeque cogitationi ejus objicit, ad inimicitias accendit. Et dolorem in vulnere non facit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
se stultum pecẽoremq intelligit. cognitionẽ intime
claritatis. app̃hendit. Di aut̃ scandore uisticie. seu
sapientie. tͥbuit a luce se suꝑne cognitionis. exclud¬
it: et ed claritatẽ ueri luminis. neqͣqͣm penetrat qd̾
apd̾ se ꝑ arrogantiã exaltat. sic̃ de quibdã dicit᷑. Dicẽ¬
tes enim se eẽ sapientes: stulti factisũt. Iugem uero
hab scabiem. cui carnis petulantia. sine cessatione

Expanded text:
 stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem in stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem inritatis apprehendit. Si autem candorem sibi justitiae seu sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit, et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat, quo se apud se prae arrogantia exaltat, sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem vero habet sc
Abbreviated transcription (Latin):
et uoluptatib uite euntes suffocant᷑. ⁊ nõ refferunt
fructũ. Inppus uero est cuꝰ qͥdem ingeniũ ad cogni¬
cionis ueritatẽ eicat. s tam̃ hoc carnalia oꝑa obs¬
curant. In lippis quippe occłis. pupille sane sunt. sed
humore defluente. infirmitate palpebre grossescunt. qua¬
rum qͥa infusione crebro atterentur. etiam aties pupille
uiciat᷑. ⁊ sunt nõ nulli qͦrum sensum carnał uite oꝑatio
sauciat. qͥ uid̾e recta. subtilit̾ ꝑ ingenium pot̾ant. s u¬
su p̾uorum actuum caligant. Lippus itaq est euiꝰ sen¬
sum nat᷑a exacuit s cõuersationis pͣuitas ꝯfundit. Cui
beñ ꝑ angłm dicit᷑. Collirio inunge occłos tuos ut i¬
aciem medicamine bone oꝑationis adiuuamꝰ. Albu¬
ginem uero hab in occło: qͥ uentatis lumen uid̾e nõ
sinit᷑. qͥa arrogancia. sapientie. s eu iusticie cecatur.
Pupilla nãq occłi nigra uidet albuginem tolerans
nil uidet. qͥa uidelic sensus humane cognitionis si¬

Expanded text:
et voluptatibus vitae euntes suffocantur, et non referunt fructum . Lippus vero est, cujus quidem ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmatae palpebrae grossescunt; quorum, quia infusione crebro atteruntur, etiam acies pupillae vitiatur. Et sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sauciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravorum actuum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit; sed conversationis pravitas confundit. Cui bene per angelum dicitur: Collyrio inunge oculos tuos ut viaciem medicamine bonae operationis adjuvamus. Albuginem vero habet in oculo, qui veritatis lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae seu justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nil videt, quia videlicet sensus humanae cogitationis si
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ alia dona sp̃ualia.⁊ uͥtutes demontrasset. tandem
de caritate intulit dicens. Siling̃. ⁊ cet̃a. Ob̾a uͥtus cari-¬
tas ⁊ bãt᷑ꝰ solꝰ qui in ip̃a usq infinẽ ꝑseu̾̃at. Qui gͦ cum
aliis uͥtutib cantatẽ ħt. sac̾dos est. ⁊ qui ⁊̃ alias sñ ista
ht sac̾dos nõ est. Habeamꝰ itaq si ueri sac̾dotes ẽẽ uo
lumꝰ. qd̃ ẽẽ debemꝰ. Habeamꝰ int̾iorem linẽa ꝑ mundici¬
am cordis. ext̾iorem ꝑ mundiciã corp̃ris. suꝑ hrim̃ale ꝑ pa¬
tientiam zonã ꝑ cõtinentiã. stolã. ꝑ obedientiã. manipu¬
lum ꝑ cautelam. infulã. ꝑ caritatem frñam. His ⁊ enim
omib armati. sc̾ẽ ⁊ religiose ꝑficiemꝰ. holocaustũ dñi et
dicet᷑ de nob̾ qd̾ scͥptum est. Uos estis genꝰ electũ regale

Expanded text:
Qui cum alia dona spiritualia et virtutes demonstrasset, tandem de charitate intulit dicens: Si linguis, etc. O beata virtus charitas! et beatus solus, qui in ipsa usque in finem perseverat! Qui ergo cum aliishabet, sacerdos non est. Habeamus itaque, si veri sacerdotes volumus esse, quod esse debemus, habeamus interiorem lineam per munditiam cordis, exteriorem per munditiam corporis. Super humerale per patientiam, zonam per continentiam, stolam per obedientiam, manipulum per cautelam, infulam per charitatem fraternam. His etenim omnibus armati sancte et religiose perficiemus holocaustum Domini, et di
Abbreviated transcription (Latin):
confluit. sorinã corporis cõponit. Culciorib ac diũsis colorib.
tinctis uestib se induit.⁊ uos uiros ac mulieres in tanto ful¬
gore contẽplantis. forsitan głamini tales uob̾ subiectos. tali¬
bus uos eẽ p̾latos. Nõ est bona glatio u̾ba. si in hoc głamim.
et ppłs uob̾ cõmissus a bono cõuulsus. in malo dilac̾atꝰ. uicuis

Expanded text:
rmam corporis componit, cultioribus ac diversis coloribus tinctis vestibus se induit, et vos viros ac mulieres in tanto fulgore contemplantes, forsitan gloriamini tales vobis subjectos, talibusque vos esse praelatos. Non est bona gloriatio vestra si in hoc gloriemini, et populus vobis commissus a bono convulsus, in malo dilaceratus
Abbreviated transcription (Latin):
alios nõ resic̃ frucluose erũt augustie tue si alt̾i p̃stit̾is latitu¬
dinem. Aliis gͦ da qd̾ tibi denegast. qͥa młtos pauꝑes sagina¬
re pet̾ int̾misfũ hodie p̃ndiũ. Ita gͦ ieuinia ut alio manducãte¬
de p̃naisse gaudeas. hilarẽ enĩ datorẽ ailigit ais. Si ponẽ dedis
tristis. panẽ ⁊ m̃icum ꝑdidisti. ex aĩo fac.⁊ insta or̃onib Iuã

Expanded text:
alterum non reficit; fructuosae erunt angustiae tuae si alteri praestiteris latitudinem. Aliis ergo da quod tibi denegasti. Quam multos enim pauperes saginare potest intermissum hodie prandium! Ita ergo jejuna, ut alio manducante, prandisse te gaudeas: Hilarem enim datorem diligit Deus . Si panem dederis tristis, et panem et meritum perdidisti. Ergo ex animo fac, insta o
Abbreviated transcription (Latin):
tidiana uestim̃ta depon̾e. deinde manꝰ abluere. ⁊ sic
concuida uestim̃ta sum̃e. Depositio cotidianotũ uestira¬
doium. significat uẽtis hõĩs depositionẽ. Abluto mo¬

Expanded text:
tidiana vestimenta deponere, deinde manus abluere, et sic tidiana vestimenta deponere, deinde manus abluere, et sic candida vestimenta sumere. Depositio quotidianorum vestimentorum significat vet
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos qͥ in domo dĩ fungim. dignã sac̾dotio uitam
ducamꝰ. et honestis in officio uestib induam̃. inmo uͥtu¬
tes q̃ ꝑuestes sac̾dotales designant᷑ ex̾ceamꝰ. Quid nãq ꝓd ẽ
omar uestibꝰ. nͥ ornem᷑ uͥtutibꝰ: Serce si uideremꝰ sac̾do¬
tem sine sai dodalibꝰ uestim̃tis missã celebrare. sñ alba.
sri stola. sñ infula młtum mirarem᷑. ⁊ cũ horore nimio
ministrũ calẽ decestarem᷑. Si gͦ det᷑esttꝰ eĩt qui accede
et significatũ. uestes significant uͥtutes. significant᷑ ues¬
tes fous corã iplo. decorant uͥtutes. intꝰ cora co minisꝰ¬
trant cõmendant. Dic̃ igit᷑ nõ audemꝰ accede ad altare
sm̃ uestibꝰ sic nõ p̾sumamꝰ acced̾e siñ uͥtutib. Wideatti¬
deniq q̃ sit iste uestes. ⁊ q̃ ꝑ ecs significent᷑ uͥtutes. Ut̃
ba amuctꝰ suꝑ hum̃os. qd̾ nos suꝑ humerale dic̾e possumꝰ.
zena. stola. manipula. infula. añ om̃ĩa deb sac̾dos co¬

Expanded text:
 sacerdotio fungimur, dignam sacerdotio justitiam ducamus, et honestis in officio vestibus induamur, imo virtutes, quae per vestes sacerdotales designantur, exerceamus. Quid namque prodest ornari vestibus, nisi ornemur virtutibus? Certe si videremus sacerdotem sine sacerdotalibus vestimentis missam celebrare, sine alba, sine stola, sine infula, multum miraremur, et cum horrore nimio ministrum talem detestaremur. Si ergo detestandus esset qui accederet significatum. Vestes significant, virtutes significantur. Vestes foris coram populo decorant, virtutes intus coram Domino ministrum commendant. Sicut igitur non audemus accedere ad altare sine vestibdenique quae sunt istae vestes, et quae per eas significentur virtutes. Sunt ba, amictus super humeros, quod nos super humerale dicere possumus, zona, stola, manipula, infula. Ante omnia debet sacerdos quo
Abbreviated transcription (Latin):
nat. stola q̃ collo inponit᷑. iugũ dñi suaue expͥmit. De
quo dñs in euangłio dic̃. Iugũ meũ suaue est ⁊ honus
meũ leue. Deqͥtur manipła q̃ in brachio sinistro de¬
pendet. q̃ nichil aliud dr̃. ħre sacram̃tͥa. nͥ qd̾ ꝓ cautela
ibi ponit᷑. ne sac̾dos aliqͥd in offõ suo incaute.⁊ negligen

Expanded text:
 de quo Dominus in Evangelio ait: Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Sequitur manipula, quae in brachio sinistro dependet, quae nihil aliud denotat sacramenti, nisi quod pro cautela ibi ponitur, ne sacerdos aliquid in officio suo incaute et negligen
Abbreviated transcription (Latin):
no alienꝰ existat. Gibbosus uero est quẽ t̾rene sollicit¬
udinis pondꝰ depͥmit. ne unꝗͣ ad suꝑna respiciat.
s solum his que mninłimis calcant᷑ incumbat. Qui
et si qͣndo aliquid de honis patͥe celestis. audierit. ad
hoc nimirũ ꝑuerse cõsuetudinis pond̾e p̃grauatꝰ. cor¬
dis faciem non adcollit. quia cogntionis statum cor¬
rigere nõ ualet quẽ t̾rene sollicitudims usus curiũ
tenet. Ex horũ qͥppe sp̃e. psalmmsta dic̃. Incuruatꝰ. et
humiliatꝰ sum uiq̃qͣ. Quorũ culpã ꝑsemet ipãm ueri¬

Expanded text:
ollicitudinis pondus deprimit, 12 ne unquam ad superna respiciat, sed solis his quae in infimis calcantur intendat. Qui et si quando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem non attollit, quia cogitationis statum erigere non valet, quem terrenae usus sollicitudinis curvum tenet. Ex horum quippe specie Psalmista dicit: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Quorum culpam quoque per
Abbreviated transcription (Latin):
clabilis reparatꝰ noĩe uenit ad mortẽ. Qui dũ diu
tus Flatꝰ uitalis exisset. Atq ex anime remansisset cor¬
pus. Cũq multi qͥ cõuenerant lugerent et ium :¬
iam mortuũ familia: subito rediit.⁊ cũctorũ plangen¬
tium in stupore uerse sũt lacͥme. Qui reuersus ait.
sicius ad eeccłam b̃i laurentii puerũ mittite. et qͥd¬
de tirburtio p̃sbito agat᷑ uideat et renunciare festi¬
net. Qui uidelic tiburtus earnalib desideriis tũc¬
ret nariauit isdẽ reparatꝰ qui ad se reu̾sus fuerat
qd̾ de illo ubi ductꝰ fuerat agnouit dicens. Paratꝰ¬
indͥd erat rogꝰ ingens. deductꝰ aut̃ tibuituis in eo¬

Expanded text:
ctabilis vir, Reparatus nomine, venit ad mortem. Qui dum diu tus flatus vitalis exisset, atque exanime remansisset corpus. Cumque et multi qui convenerant, et eum jam mortuum familia lugeret, subito rediit, et cunctorum plangentium in stuporem versae sunt lacrymae. Qui reversus ait: Citius ad Ecclesiam beati Laurentii marde Tiburtio presbytero agatur videat et renuntiare festinet. Qui videlicet tunc Tiburtius carnalibus desideriis ret, narravit idem Reparatus, qui ad se reversus fuerat, quid de illo ubi ductus fuerat agnovit, dicens: Paratus fuerat rogus ingens, deductus autem Tiburtius pre
Abbreviated transcription (Latin):
rauit holocaustũ et adipes qͥ erant suꝑ altare. Q uod cũ
uidissent turbe laudauerũt dñm ruentes in facies
suas. Arreptisq nadab ⁊ abui filii aaron turribulis suis
posuerũt ignem et incensum desuꝑ offerentes coram
dño ignẽ alienũ. quod eis p̾ceptũ nõ erat. Egressus¬
q ignis a dño. deuorauit eos et mortui sũt corã d̃no.

Expanded text:
holocaustum et adipes, qui erant super altare. Quod cum vidissent turbae, laudaverunt Dominum ruentes in facies suas . Arreptisque Nadab et Abiu filii Aaron thuribulis, posuerunt ignem et incensum desuper, offerentes coram Domino ignem alienum: quod eis praeceptum non erat. Egressusque ignis a Do
Abbreviated transcription (Latin):
gere debeat conspicit. s in firmitatẽ m̃tis uite uiam ꝑ¬
fectam nõ potest tenere. qͣm uidet. qͥa ad uirtutis statu¬
m dum fluxa cõsuetudo nõ erigit᷑. qͦ desidium innitit᷑.
illuȩ g̾ssus oꝑis efficacit̾ mer seq̃nt᷑. ħ me ⁊ enĩ paulus
dic̃. Remissas manꝰ. et dissoluta genua. erigite. et
gressus rectos facite. pedib ur̃is. ut nõ claudicans quis
erret magis aut̃ ĩanet᷑. Paruo aut̃ naso ÷ qui ad to¬
nendam mensurã discretionis idoneus nõ est. Haso qͥ¬
ppe: odorem fetores disc̾nimꝰ. Recte gͦ ꝑ nasum discre¬
tio expͥmit᷑. ꝑ qͣm uͥtutes eligimꝰ. delicła reprobamꝰ. Uñ
et in laude sponse dicit᷑. N asus tiiis sic̃ turris. que
est in libano. quia nimirum sc̃a eccła. quib ex causis
singła temptam̃ta. ꝓdeant discͥcione conspicit. ⁊ uen¬
tura uiciorum bella ex alto dep̃hendͥat. S sunt nõ nulli qui
dum se estimari ebetes nolunt sepe se in qͥbdã inqͥsitionib pł

Expanded text:
eat aspicit, sed per infirmitatem mentis, vitae viam perfecte non valet tenere quam videt, quia ad virtutis statum dum fluxa consuetudo non erigitur, quo desiderium innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequuntur. Hinc enim Paulus dicit: Remissas manus et dissoluta facite pedibus vestris, ut non claudicans quis erret, magis autem sanetur . Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. Naso quippe odores fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, delicta reprobamus. Unde et in laude sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano , quia nimirum sancta Ecclesia quae ex causis singulis tentamenta prodeant, per discretionem conspicit, et ventura vitiordum extimari ebetes nolunt, sepe se in quibusdam inquisitionibus plus
Abbreviated transcription (Latin):
tis elem̃ta susciꝑe.⁊ uelut ceris eͥa caraxatis in scͥ¬
be. quã suꝑ illa que ante male scͣpta s̃ suꝑ duce̾. id÷
supͣ malã doctͥnã ⁊ ꝑu̾sa dogmata u̾bũ fidĩ ac uitatiᷤᷤ
ĩgerere. ⁊ cũ pͥmis postrema cõfũd̾e. Nã uitã qͥdã iner¬
dere attritã ⁊ leuigatã assiduitate cõmeantiũ p̾stat ꝗͣ
inusitatã ⁊ rudẽ ⁊ nullis antea uestigiis ꝓculcatã.
Campũ quoq serere exercitio aratri freqͣnter edomi¬
tũ meliꝰ ẽ: quã illũ qͥ ignarꝰ ẽ.sulci ⁊ uomeris nesciꝰ.
animã uͦ illã meliꝰ excolã. que nullo ad huc maligni
cultoris aratͦ temerata ẽ. nec p̾uentione pessimi se¬
minis occupata. Alioqͥn duplicabit᷑ nob̾ labor. dum
necẽe ẽ pͥꝰ cõceptas maliciȩ formas corde detrud̾e. Tũ
de mñ bonitatis imaginẽ u̾tutũ ceris uariantibꝰ re¬
formare. ut ꝗͣ młte ac diu̾se fu̾ant ĩ anima speties

Expanded text:
tis elementa suscipere et uelut ceris ea nondum charaxatis inscrtis elementa suscipere et uelut ceris ea nondum charaxatis inscribere quam super illa quae ante male scripta sunt superducere, id est supra malam doctrinam et peruersa dogmata uerbum fidei ac ueritatis ingerere et cum primis postrema confundere. nam uiam quidem incedere adtritam et leuigatam adsiduitate commeantium praestat quam inusitatam et rudem et nullis antea uestigiis proculcatam, campum quo­ que serere exercitio aratri frequentis edomitum melius est quam illum qui ignarus est sulci et uomeris nescius; animam uero illam melius excolam, quae nullo adhuc maligni cultoris aratro temerata est nec praeuentione pessimi seminis occupata. alioquin duplicabitur nobis labor, dum necesse est prius conceptas malitiae formas corde detrudere, tum deinde bonita­ tis imaginem uirtutum ceris uariantibus reformare, ut, quam multae ac diuersae fuerant in anima species
Abbreviated transcription (Latin):
tͣdũt magistris. atq omnẽ suscipiũt ẜmonẽ. uelut
qͦd meliꝰ ẽ. ⁊ rectiꝰ ex oĩb electuri. ignorant̾e. qr ñ bonoᷤ
d̾ ui̾tate iudices eleger̃ semetipsos uidelier. iudicare
se putãt posse. d̾ his que se fatent᷑ ignorare. tũ deinde
exuerisimilib freqͣnt̾ m̾o in hoc. modo in illud u̾si
atq mutati. ⁊ oĩ u̾bo nc̃ ad qͥescentes. paulopost iterũ
reluctantes. simul ⁊ magistros ⁊ studia ꝑ mutãt. Et
uelut pulius uento agitatꝰ: facile tͣnfferunt᷑. Ad ulti¬
mũ uͦ stulticie sue ꝓfert̃ fructũ. Nam uelut fatigati
audiendo diu̾sos ⁊ uicti tedio simul oĩa respirunt.⁊
ueluti uacui.⁊ in anes ex oĩb quȩ credid̾unt fac¬
ti: cõtinuo ȩtiã cõtẽpn̾e ⁊ irrid̾e nos ĩcipiunt. uełt
solz his qui occulos dolent.⁊ solis lumen accusant. it
qui aures ⁊ uoces hõĩũ minꝰ ẽẽ sonoras queruntur.

Expanded text:
tradunt magistris atque omnem suscipiunt sermonem uelut tradunt magistris atque omnem suscipiunt sermonem uelut quod melius est et rectius ex omnibus electuri, ignorantes quia non bonos de ueritate iudices elegerunt, semet ipsos uidelicet, et iudicare se putant posse de his quae se fatentur ignorare. tum deinde ex ueri similibus frequenter modo in hoc, modo in illud uersi atque mutati et omni uerbo nunc adquiescentes, paulo post iterum reluctantes simul et magistros et studia permu- tant et uelut puluis uento agitatus facile transferuntur. ad ultimum uero stultitiae suae proferunt fructum; nam uelut fatigati audiendo diuersos et uicti taedio simul omnia re­ spuunt et uelut uacui et inanes ex omnibus quae crediderunt facti continuo etiam contemnere et inridere nos incipiunt uelut solet his qui oculos dolent et solis lumen accusant uel qui aures, et uoces hominum minus esse sono­ ras queruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ em̃dari. qm̃ religiosa mens ꝗͣ cito offendit᷑ tã ꝓmpte
& facile curat᷑. Siqͥs forte ei sermo apte ⁊ cõpetent̾ ad¬
hibitꝰ. cor pulsauit: cõtinuo sic̃ ignifer lapis pulsatꝰ¬
a simili. ex ea que sͥ nat᷑ałr in est lucis semtilla. lam¬
padas cõfestĩ ui̾tatis accẽdit. De illis uͦ qͥd dicamꝰ. qui
dũ iactantiȩ głam quer̃t. ⁊ p̃esse ppłis delectant᷑. ini
qͥtatẽ in eacelso locunt᷑. q̃ ueluti Iannes qͥdã ⁊ mam¬
bres ñ tam moysi quã ueritati resistũt. ⁊ ad u̾sum
sanam doct᷑nã cõmouẽt arma u̾boꝵ : Terciũ quoq
genꝰ est. ex imꝑitia cõtͣ dicentiũ. quã utiq imꝑitiã
porcoꝵ more. u̾itatis margarite pedib cõculcant᷑. Alii
qͦq s̃ qͥ nullã qͥd̾ rx ꝓpͥo sensu opinionẽ defer̃t. neq a¬
liꝗͣ formã de fide dĩ optinẽt. uł bonã uł malã. s oĩb se

Expanded text:
et emendari. Sed religiosa mens quam cito offenditur, tam prompte et emendari. Sed religiosa mens quam cito offenditur, tam prompte et facile curatur. Si quis forte ei sermo apte et competenter adhibitus cor pulsaverit, continuo sicut ignifer lapis pulsatus simili, ex ea quae sibi naturaliter inest lucis scintilla lampadas confestim veritatis accendit. De illis vero quid dicamus, qui dum jactantiae gloriam quaerunt, et praeesse populis quitatem in ex- celsum loquuntur, qui uelut Iannes quidam et Mambres non tam Moysi quam ueritati resistunt et aduersum sanam doctri- nam commouent arma uerborum? tertium quoque genus est ex inperitia contra dicentium, quam utique inperitiam porcorum more ueritatis margaritae pedibus conculcantur. 42. Alii quoque sunt qui nullam quidem ex proprio sensu opinionem deferunt neque aliquam formam de fide dei obtinent uel bonam uel malam, sed omnibus se
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is scolis ip̃a auditoꝵ expectacio dicturo ꝑicłm gn̾at.
ĩanꝗͣ enĩ dedõ auditi. ⁊ d̾ sũma oĩũ sꝑe ac salute suscp¬
t᷑i u̾bũ. qͣnto callidiores erga fidẽ fu̾nt. tanto attenti¬
ores ⁊ scrupulosiores erga audiendũ fient. ita ut sicubi
aliquid secus dicentis sermo sonuerit: ñ titubationẽ
lingue putẽt. s ꝓditionẽ fidei pietatisq cõdẽpnent.⁊
iudicant oĩa ñ docentis rõne. s ꝓp̾is sensib. ñ his quos
in eccłia audiunt: s qͦs d̾ domo secũ defert̃. cõseruãtes
dogiata ñ quȩ ro̾nabilit̾ didicer̃t. s quȩ ex osuetudĩẽ
ñ ꝓbabili tenuer̃t. Et ħ dico ad huc ñ ualde maloꝵ
hominũ uiciũ. qͥ lic regłim ñ teneãt ueritatis: tñ re¬
ideo fortassis uidebunt᷑ ñdb̾e uehem̃tiꝰ ꝯdẽpnari. ut pote
nec młta uapulat᷑i. tanꝗͣ ignorantes dñi uolũtatẽ. ⁊ ic¬
curo ñ facientes eã. ut qͥ fortassis ⁊̃ corrigi aliqñ pot̾unt¬

Expanded text:
is scholis ipsa auditorum exspectatio dicturo periculum generat. Tanquam enim de Deo audituri, et de summa omnium spe ac salute suscepturi verbum, quanto callidiores erga fidem fuerint, tanto attentiores et scrupulosiores erga audiendum fient; ita ut sicubi aliquid secus dicentis sermo sonuerit, non titubationem linguae putent, sed proditionem fidei pietatisque condemnent, et judicent omnia non docentis ratione, sed propriis sensibus. Non enim quos in Ecclesia audiunt, sed quos de domo secum deferunt conservantes dogmata non quae rationabiliter didicerunt sed quae ex consuetudine non probabili tenuerunt. et hoc dico adhuc non ualde malorum hominum uitium, qui, licet regulam non teneant ueritatis, tamen reideo fortassis uidebuntur non debere uehementius condemnari utpote nec multa uapulaturi tamquam ignorantes domini uoluntatem et idcirco non facien­ tes eam, aut qui fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
neat eruditionẽ. ⁊̃ si sit sũptuosũ: tołat᷑ ⁊ gerit᷑. Sap̃iã¬
⁊ cõtinet: cuiꝰ noĩe ⁊̃ ds̃ uocari magis ꝗͣ cet̾is qͥbus
huãnũ sermonẽ uti fas ẽ. appellatioĩb gaudet.
ita leuẽ ⁊ ita nulliꝰ momĩti exxistimabimꝰ. ut pu¬
temꝰ uoluisse quẽ piã tantũ ⁊ statĩ eẽ sapientem:
lia uł his similia aut ⁊̃ ualidiora ꝓponamꝰ. apud
illos supͣ saxa seminamꝰ.⁊ narramꝰ fabulas auri¬
b surdis. ita ut ne in hoc qͥd̾ sint sapiẽtes. ut sal¬
tem cõmoniti agnoscãt imꝑitiã suã. Uñ mͥ uid̾¬
t᷑ digne eis ⁊ cõpetent̾ dictum salomoĩs aptari.
qͦ ait. est malicia ꝗͣ uidi sub sole. uirũ q̃ uidetur
ap̃ se sapiẽs ce. hoc aut̃ sine dubio lõge nequiꝰ si his
etiã doctor sub rogetur alioꝵ qui semet ipsũ ignorat ipse
imꝑitũ. Qui langor lacͥmis ĩgentibꝰ ⁊ luctu. magiᷤ ꝗͣ u̾b¬

Expanded text:
neat eruditionem, etiamsi sit sumptuosum, toleratur et geritur, sapineat eruditionem, etiamsi sit sumptuosum, toleratur et geritur, sapiet continet, cuius nomine etiam deus uocari magis quam ceteris quibus humanum sermonem uti fas est appella- tionibus gaudet, ita leue et ita nullius momenti existimabimus, ut putemus uoluisse quempiam tantum et statim esse sapien- temlia uel his similia aut etiam ualidiora proponamus, apud illos super saxa seminamus et narramus fabulas auribus surdis, ita ut ne in hoc quidem sint sapientes, ut saltim commoniti agnoscant inperitiam suam. unde mihi uidetur digne eis et conpetenter dictum Salomonis aptari, quo ait: est malitia quam uidi sub sole, uirum qui uidetur apud se sapiens esse. hoc autem sine dubio longe ne- quius, si is etiam doctor subrogetur aliorum qui semet ipsum ignorat esse inperitum. 51. Qui languor lacrimis ingentibus et luctu magis quam uerb
Abbreviated transcription (Latin):
or̃ ducentes si ita libuerit abscedũt. ⁊̃ cõmunionem
nrãm uelut impiam recusantes. Q̾ si aliquẽ eoꝵ le¬
niorib monitis adire uelimꝰ. ⁊ assertione rõnabili cõ¬
uenire dicenteᷤ. queso te ouiroꝵ optime. respondeas
m̃i. artem aliꝗͣ uł disciplinã ducis eẽ tibia canere. uł
citharãferire : sine dubio disciplinã ẽẽ fatebit᷑. Quid
de iñ de sapiente sentis. atq ip̃a sap̃ia. idẽ de diuinaꝵ
hũanarũq rerũ disciplina ⁊ scientia: cõcedẽt ⁊̃ hoc.
młto his oĩbꝰ p̾stare sapĩam: Scio qd̾ ⁊̃ hoc cõcedẽt.
⁊ hucusq fidẽ in respõsionũ u̾tate seruabt̃. Ed gͦ:
Cythare qͥs ⁊ tibie disciplina habebit doctͥnã. aiq
ĩstituciones suas: ⁊ tẽpꝰ ad hoc discẽdi dabit᷑. ⁊ labor ac
studiũ adhibebit᷑. ⁊ mercedes doctorib p̾stabunt᷑. Int̾¬
dũ ⁊̃ sicubi quis ꝑitior magr̾ audit᷑. obhoc ꝑegͥnatio

Expanded text:
omnino ducentes, si ita libuerit, abscedunt etiam commu­ nionem omnino ducentes, si ita libuerit, abscedunt etiam commu­ nionem nostram uelut inpiam recusantes. 50. Quodsi aliquem eorum lenioribus monitis adire uelimus et adsertione rationabili conuenire dicentes: \'quaeso te, o uirorum optime, respondeas mihi: artem aliquam uel disci­ plinam ducis esse tibia canere uel citharam ferire?\', sine dubio disciplinam esse fatebitur. \'quid deinde de sapiente sentis atque ipsa sapientia, id est de diuinarum humanarum­ que rerum disciplina et scientia?\' concedent etiam hoc. hoc con­ cedent; et hucusque fidem in responsionum ueritate seruabunt. quid ergo? citharae quidem et tibiae disciplina habebit doctri- nam atque institutiones suas et tempus ad hoc discendi dabitur et labor ac studium adhibebitur et mercedes doctori­ bus praestabuntur, interdum etiam, sicubi quis peritior magister auditur, ob hoc peregrinatio