comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uadũt. ⁊ exspoliant ⁊ ĩtficiũt
homĩes. ⁊ t̾ram destruñt ⁊ de¬
uastant. Et si uident ꝙ facere
cem uł ad duodetim dietas a¬
liqtͣdo. ⁊ morantur in ocõ tũ¬
to quousq adusarioꝵ excirus
seꝑetur. ⁊ tũc furtimꝰ uẽiũt
⁊ depopulan totã t̾ra. subes¬
lis eñi astutissimi sũt. q iama

Expanded text:
vadunt et expoliant et interficiunt homines et terram destruunt et devastant. Et si vident etiam quocem vel ad duodecim dietas aliquando, et morantur in loco tuto, quousque adversariorum exercitus separetur, et tunc furtim veniunt et depopulant totam terram. In bellis enim astut
Abbreviated transcription (Latin):
uestib ⁊ aliis reb. ⁊ fortissiẽ
adinuicem cõponũt. Post hec
ĩ medio ponũt sellas ⁊ alias rey
duriores. homĩes eriã ĩ medio
sedent. ⁊ ligant ad caudam ed
nauẽ hanc talit̾ p̃ꝑatam. ⁊ unũ
hominẽ qui equũ regat faciunt
parit̾ cũ equo ante natare. uł
hñt aliqnͣdo duos remos. ⁊ cũ
illis remigant ultra aquã. ⁊
sic tnͣseunt flumẽ. Equos uo̾
pellũt in aquã. ⁊ Unus homo
iuxta uñ eauũ quẽ regit na¬
Et sic tnͣseunt a quas ⁊ flumi¬
na magna. alii uo ꝑupiores
unã bursam de coro bene oᷤᷤ¬
sutam umisqs tenetur hate.
In qua buria uł in auo sacco ue¬

Expanded text:
estibus et aliis rebus, et fortissime ad invicem comprimunt; post hec in medio ponunt sellas et alias res duriores. Homines etiam in medio sedent, et ligant ad caudam equi navem hanc taliter preparatam. Et unum hominem, qui equum regat, faciunt pariter cum equo ante natare; vel habent aliquando duos remos et cum illis remigant ultra aquam, et sic transeunt flumen. Equos vero pellunt in aquam, et unus homo iuxta unum equum quem regit naet sic transeunt aquas et flumina magna. Alii vero pauperiores unam bursam habent de corio bene consutam unusquisque tenetur habere, in qua bursa vel in quo sac
Abbreviated transcription (Latin):
portant limas iuxta pharetras
ad acuendũ sagittas. ferramẽta
p̾dcã caudã hñt acutam ad lon¬
gitudinẽ digiti quã ĩponunt
in lignũ. Scutũ hñt de uimi¬
nib uł uirgulis factũ. Sagit
suas ⁊ equos ⁊ arma. Isti nich̾
rapiunt. Domos nõ cõburunt.
bestias nõ occidunt. S tantũ
hoĩes uulna̾nt ⁊ mortificant.
Et si nõ possũt aliud mittunt
sequit᷑ exctitus. qui tũcta que
ĩuenit accipit. Et homines ⁊̃
si inuonire possũt. capiunt

Expanded text:
portant limas iuxta pharetram portant limas iuxta pharetram ad acuendum sagittas. Ferramenta predicta caudam habent acutam ad longitudinem digiti, quam imponunt in lignum. <10>. Scutum habent de viminibus vel de virgulis factum, ssua et equos et arma. Isti nichil rapiunt, domos non comburunt, bestias non occidunt, sed tantum homines vulnerant et mortificant et, si non possunt aliud, mittunt sequitur exercitus, qui cuncta que invenit accipit; et homines etiam, si inveniri possunt, capiunt
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ascendendo ꝑ gradus.
⁊ ligant laminas p̃dcãs ad
corrigias tenuissimas corrigi¬
alis quas inittũt ꝑ foramina su¬
ꝑius annotata. ⁊ in suꝑiori ꝑ¬
te consuũt corrigiolam unã.
ut lamine p̃dicte bñ ⁊ firmi¬
rer coh̾eant simul.⁊ faciust ex
laminis quasi corrigiam una.
⁊ postea ligant ꝑ petias ꝑ oĩa
sicut suꝑius dcm ẽ. Et ista fa¬
ciunt tam ad equoꝵ ꝙͣ ad hõii
armatutas. ⁊ faciũt illa ita lu¬
oe̾ͥ ꝙ potest hõ faciem suã in
⁊ in fine ferri lancee habẽt
uncũ cũ quo detrahũt hominẽ
de selła si possũt. Longitudo sa¬
gittaꝵ suaꝵ est duoꝵ pedum. ⁊
unius palme ⁊ duoꝵ digitoꝵ.
Et qr diu̾si sũt pedes mẽsui ⁊ un¬
pedis geometͥci ponimꝰ. Ouode
cim grana ordes pollicis tnͣuer¬
sio eib. Sedecim pollices tnsu̾¬
si faciud unũ geometricũ pedẽ.
ferram̃ta sagitraꝵ sũt acutissi¬
ma. ⁊ ex utraq ꝑte incidencia
quasi gladiꝰ biceps. Et semper

Expanded text:
quasi ascendendo per gradus, quasi ascendendo per gradus, et ligant laminas predictas ad corrigias tenuibus corrigiolis, quas mittunt per foramina superius annotata, et in superiori parte consuunt corrigiolam unam, ut lamine predicte bene et firmiter cohereant simul; et faciunt ex laminis quasi corrigiam unam, et postea ligant per pecias, per omnia, sicut superius dictum est; et ista faciunt tam ad equorum quam ad hominum armaturas, et faciunt ita illa lucere quod potest homo faciem suam in et in collo ferri lancee habent unum uncum, cum quo detrahunt hominem de sella si possunt. Longitudo sagittarum suarum est duorum pedum et unius palme et duorum digitorum. Et quia diversi sunt pedes, mensuram pedis geometrici ponimus: duo grana hordei pollicis transversio est, sexdecim pollices transversi faciunt unum geometricum pedem. Ferramenta sagittarum sunt acutissima, et ex utraque parte incidentia quasi gladius biceps, et semper
Abbreviated transcription (Latin):
bumetas aũt iste due petiẽ
anti̾or uidelicet ⁊ post̾ior ad
duas laminas fęrreas que st̃
iu utioq humo fibulis con¬
nectũtur. Et in utroq bra¬
chio unã hñt petiã que ab
hum̾o protenditur usa ad
manus. que etiã infł̾us sunt
aꝑte. Et in unoquoq crure
unã petiam hñt. Que petie
om̃es fibulis ꝯiũgũtur. Galea
aũt est suꝑius ferrea. u illo¬
quod ꝓtegit in c̾cuitu collum
⁊ gulam de corio fit. Et õs
iste pecie de corio sũt forma¬
te sc̃d̾m modũ suꝑius anno¬
tatũ. Quidam aũt om̃ia illa
que suꝑius diximꝰ hñt de fꝰ¬
ro in hũc modũ formata. U¬
nã laminã tenuẽ ad latitudi¬
nẽ uniꝰ digiti faciũt. ⁊ ad lon¬
gitudinẽ uniꝰ palme faciunt
Et in hũc modũ faciũt lamĩas
multas. et in unaquaq lami¬
na.uiii. foramĩa paruula fa¬
ciunt. ⁊ int̾ius tres corigias
strictas ⁊ fortes pom̃t. Et la¬
minas unã suꝑ aliã ponunt

Expanded text:
humeros autem iste due pecie, humeros autem iste due pecie, anterior videlicet et posterior, ad duas laminas ferreas, que sunt in utroque humero, fibulis conectuntur; et in utroque brachio unam habent peciam. Que ab humeris protenduntur usque ad manus, que etiam inferius sunt aperte; et in unoquoque crure unam peciam habent; que pecie omnes fibulis coniunguntur. <7>. Galea autem est superius ferrea quod protegit in circuitu collum et gulam de corio est; et omnes iste pecie de corio sunt formate, secundum modum superius annotatum. <8>. Quidam autem omnia illa, que superius diximus, habent de ferro in hunc modum formata: unam laminam tenuem ad latitudinem unius digiti faciunt et ad longitudinem palme unius, et in hunc modum faciunt laminas multas; et in unaquaque lamina octo foramina parvula faciunt, et interius tres corrigias strictas et fortes ponunt; et laminas unam super aliam ponunt
Abbreviated transcription (Latin):
de decem unus uł plures ca¬
piũtur.⁊ alii sui socii nosi¬
bant eos etiam occiduntiur
bent om̃es hre duos artus
uł trey. uel unũ bonĩt.¬
las in qne in infiori ponũt
in medio. ⁊ sic faciut usa
ad sinẽ. Unde qnͣdo se ĩcłinãt
tes. Ex una paite faciũt u¬
nant.⁊⁊ ex alia ꝑte aliã. que
que ligantur ad sellam. ⁊
post sellam in dorso. ⁊ etiã in
collo. suꝑ renes eciã aliã ꝑtẽ
ponũt. Ubi due ꝑtiũ ligatẽ
iũguntur. In qua ꝑte faciũc
unũ foramẽ ꝑ quod caudã
exponũt. Et aute pectus po¬
nũt eciã unã. Que om̃es
p̃tendũtur usq ad genua.
uł usq ad cruriũ cõsũcturas.
Et ance frontẽ laminã fbeã
ponũt ex utraq parte colli.
paiz protenditur a femore usz
ad collum. D est facta scd̾m
dispõnem hũani corporis. qr
ante pectus est stricta. a bxa¬
corpus. Recto aũt ad renes
habent aliam petiã.q̃ protẽ¬
ditur a collo uiq ad ilła petiã
ã reuoluitur cta corpus. Suꝑ

Expanded text:
de decem vel plures capiuntur, et alii socii sui non liberant eos, etiam occiduntur. debent habere: duos arcus vel tres, vel unum bonlas in fine, in inferiori ponunt in medio, et sic faciunt usque ad finem. Unde quando se inclinant, tes, ex una parte equi unam, et ex alia parte aliam, que que ligantur ad sellam, et post sellam in dorso et etiam in collo; super renes etiam aliam partem ponunt, ubi duarum partium ligature corrigia superiori ponuntunum foramen per quod caudam exponunt; et ante pectus ponunt etiam unam; que omnes protenduntur usque ad genua vel usque ad crurum coniuncturas. Et ante frontem laminam ferream ponunt, que ex utraque parte colli pars protenditur a femore usque ad collum, sed est facta secundum dispositionem humani corporis, quia ante pectus est stricta et a bracorpus; retro autem ad renes habent aliam peciam, que protenditur a collo usque ad aliam peciam que revolvitur circa corpus; super
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sciendũ ẽ ꝙ qndo uident hostes
tũt uadũt ad eos. ⁊ dnusquisꝙ
eos suꝑare nõ possunt rettog¬
diunt᷑ ad suos. Et hoc facumt
in fraudem ut ad ilsarsi eas ce¬
quãtur ad loca ubi insidia ꝑa¬

Expanded text:
Sciendum est quod quando vident hostes, tunc vadunt ad eos, et unusquisque eos superare non possunt, retro regrediuntur ad suos. Et hoc faciunt in fraudem, ut adversarii eos sequantur ad loca ubi insidias pa
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis baldekinis. ⁊ aliĩs mu¬
n̾ib omĩ die dant pro tribu¬
to. ⁊ onsi anno ꝓcalif. ut ad
eos ueniant nũtios mittunt
qui cũ tͥbuto muna magna
mittit. Rogans ut eñ s̾ por-¬
tent. Ipõ ud ĩꝑator muna
accipit. ⁊ nicħhonnꝰ ut uẽiat
mittit. ⁊ adhuc faciũt illud
idem. Inde procedentes ad t̾rã
soldani deurum. qui erat sa¬
tis magnus ⁊ potens. cũ quo
pugnauerũt ⁊ deuicerũt. ⁊
ꝓcesserũt ultra debellando
⁊ uircendo usqi ad t̾rã solda¬
ni damasci. ⁊ nuc t̾rã illam

Expanded text:
ceptis baldachinis et aliis muneribus, omni die dant pro tributo. Et omni anno pro calif, ut ad eos veniat, nuntios mittunt; qui cum tributo munera magna mittit, rogans ut eum supportent. Ipse vero imperator munera accipit, et nichilominus ut veniat ibuto et adhuc faciunt illud idem. <34>. Inde procedentes ad terram soldani de Urum, qui erat satis magnus et potens, cum quo pugnaverunt et devicerunt. Et processerunt ultra, debellando et vincendo, usque ad terram soldani Damasci et nunc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps tataroꝵ qui t̾rã usur¬
pauit: Uel p̃fectus ip̃ius: S
quicũq tatarus ꝑ ciuitatẽ siue
⁊ ꝯsitũ placet absq ulla con¬
ditõne petunt ⁊ accipiut̃. In¬
suꝑ si sũt aliqua placita int̾
illos pncipes qui reddiderunt
se ip̃os oportet ꝙ ad ĩꝑatorem
tataroꝵ uadant ad placitandũ.
Sic̃ nuꝑ ꝯtigit de duobꝰ filiis
regis organie. Unus enĩ erat
legitimꝰ. ⁊ alt̾ de adultio natꝰ
qui uocabatur dauid. Legitimꝰ
aũt melis noĩabatur. Filio ad
ebat una cũ matre ad tata¬
dauio p̃dc̃i ad ipm it̾ arripu¬
erat ueniendi. Mat̾ alt̾ius
.s. melic. regina uidelicet
leorgianie ꝑ qũa maritus reg¬
nũ tenebat. qm̃ regnũ illud
ꝑ fenũas tenebatur mortua
fuit in uia. Isli aũt cũ uene¬
runt dederũt maxia munã.
⁊ maxĩe legitimus filius qui
repetebat terrã quã reliquerat
filio suo pat̾ dauid. cũ nõ de¬

Expanded text:
princeps Tartarorum, qui terram usurprinceps Tartarorum, qui terram usurpavit, vel prefectus ipsius, sed quicumque Tartarus nobiquantum placet, absque ulla contradictione petunt et accipiunt. Insuper si sunt aliqua placita inter illos principes qui reddiderunt se ipsis, oportet ut ad imperatorem Tartarorum vadant ad placitandum, sicut nuper contigit de duobus filiis regis Georgianie. Unus enim erat legitimus et alter de adulterio natus, qui vocabatur David; legitimus autem Melic nominabatur. Filio autebat una cum matre ad TartaDavid predictus ad ipsum iter arripuerat veniendi. Mater alterius scilicet Melic, regina videlicet Georgianie, per quam maritus regnum tenebat, quoniam regnum illud per feminas tenebatur, mortua fuit in via. Illi autem cum venerunt dederunt maxima munera, et maxime legitimus filius qui repetebat terram quam reliquerat pater filio suo David, cum non de
Abbreviated transcription (Latin):
etiã t̃ueniunt occasiones ut eo
nobiles ut eos occidant. Ab il¬
lis uo quos redite ꝑmittũt per¬
tunt eoꝵ filios aut fratres
quos ulterius nũꝗmͣ dimittũt.
Dic̃ actũ ẽ de filio ierorlay. ⁊
de quodã alio duce a lanoꝵ. ⁊
alisᷤ plurib. Et si moriturᷤ
pat̾ uł frat̾ sine ħede filiũ
mo illius pͥncipatũ totałł acti¬
piunt sibi. Sicut de quodam
lor qiuos redire ꝑmitrũt. qͥb
oportet ad nutũ eoꝵ tam du¬
aliciuꝰ ciuitutis uł t̾re nõ faci¬
unt qd uolũt: isti luscaRy oppo¬
nũt eis ꝙ sint tartaris ĩ fidelex.
⁊ sic ciuitatẽ istam uł t̾ram de¬
striuĩt. ⁊ hoĩes qui sũt in ea
occidũt ꝑ manũ ualidam tar¬
taroꝵ. qui ex mandato pͥnci¬
pis illius cui obedit t̾ra illa
ueniunt eis nescientib ⁊ sb̃i¬
to irruũt suꝑ eos. Sic̃ nuꝑ cõ¬
tigit cũ adhuc in t̾ra tataroꝵ
essemus de quadam ciuitate ꝙͣ
ip̃imet de ruthenis in tͥra fe¬
cerant comanoꝵ. Et nõ solũ

Expanded text:
etiam inveniunt occasiones ut eosnobiles ut eos occidant. Ab illis vero quos redire permittunt, petunt eorum filios aut fratres, quos ulterius nunquam dimittunt, sicut actum est de filio Ierozlai et de quodam alio duce Alanorum et aliis pluribus. Et si moritur pater vel frater sine herede, filium mo illius principatum totaliter accipiunt sibi, sicut de quodam lorum quos redire permittunt, quibus oportet ut ad nutum tam dualicuius civitatis vel terre non faciunt quod volunt, isti bascaki opponunt eis quod sint Tartaris infideles, et sic civitatem illam vel terram destruunt et homines qui sunt in ea occidunt per manum validam Tartarorum, qui ex mandato principis illius cui obedit terra illa veniunt, eis nescientibus, et subito irruunt super eos; sicut nuper contigit, cum adhuc in terra Tartarorum essemus, de quadam civitate quam ipsimet de Rutenis in terra fecerant Comanorum. Et non solum
Abbreviated transcription (Latin):
unũ pedem hẽbant. Et duo
sagictabant cũ uno artu. Et
isti fortit̾ currebant ita ꝙ
qaui eos inuestigare nõ pͥo¬
t̾ant. Currebant aũt saltã¬
do suꝑ illũ unũ pedem. Et
cũ essent fessi talit̾ eũdo I¬
bant suꝑ manũ ⁊ pedem re¬
bant scd̃m modũ priorem. ali¬
quos tamẽ occiderũt ex eis.¬

Expanded text:
unum pedem habebant, et duo sagittabant cum uno arcu; et isti ita fortiter currebant, quod equi eos investigare non poterant: currebant enim saltando super illum unum pedem, et cum essent fessi taliter eundo, ibant super manum et pedem rebant secundum modum priorem. Aliquos tamen occiderunt ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ omĩa formã huanã
habebant. Q pedes desmedant
habebant ꝑ omia ut canis.
duo u̾ba logisebant᷑ more hu¬
mano. ⁊ t̾cio latrabant ut
canis. Et sic ꝑ int̾ualla ip̃m
latratũ intponebant. Tamen
ad matłã suã redibant. Et sic
meridiem contra kergis. qͦs
bello deuicit. Hħ̃ aut̃ hoĩes
sũt pagani. qui pilos ⁊̃ bar¬
ba nõ hñt. quoꝵ ꝯsuetudo ca¬
lis est. cũ pat̾ alicꝰ moritur
pro dolore quasi corrigiam

Expanded text:
que per omnia formam humanam habebant, sed pedes desinebant habebant ut canis. Duo verba loquebantur more humano et tertio latrabant ut canis, et sic, per intervalla temporum, latratum interponebant, tamen ad naturam suam redibant, et sic meridiem contra Kergis, quos in bello devicit. Hi autem homines sunt pagani, qui pilos in barba non habent; quorum consuetudo talis est: cum pater alicuius moritur, pre dolore quasi unam corrigia
Abbreviated transcription (Latin):
cam modicũ quid manducant.
⁊⁊ modicũ bibist ⁊ pessimo
induũtur. nͥ forte aliquid possint
lucrari. ut aurifabri ⁊ alii arti¬
fices boni. S aliqui tam malos
dnõs hñt ꝙ nichil eis dimitũt.¬

Expanded text:
cam, modicum quid manducant et modicum bibunt et pessime induuntur, nisi forte aliquid possint lucrari ut aurifabri et alii artifices boni. Sed aliqui tam malos dominos habent quod nichil eis dimittu
Abbreviated transcription (Latin):
rũt ad aquilonẽ. Ueneruntq
ad porossytas qui hñt paruos
quib decoctis ponũt se suꝑ olls
⁊ sumũ recipiũt. Et de hoc so¬
lo reficisitur. S si aliquid mã¬
ducant hoc est ualde modicũ.¬

Expanded text:
us ad aquilonem, et venerunt ad Parossitas, qui habent parvos  quibus decoctis, ponunt se super ollam et fumum recipiunt, et de hoc solo reficiuntur. Sed si aliquid manducant, hoc valde modicu
Abbreviated transcription (Latin):
to oolio ciuitatis ⁊p̃am aliis ho¬
m̃ibus repleuerũt. Et iuerũt
Ista cluitas erat nituũ populo¬
sa. Erãt enĩ xp̃iani plures.
Gozari uidelz ⁊⁊ rutheni ⁊ a¬
lani. ⁊ alii. nͨ nõ sarraceni.
Sarracenoꝵ tam̃ erat dnĩũ
ciuitatis. Hec aũt ciuitas e¬
rat diuiciis multũ plena. Et
enĩ posita suꝑ fluuiũ a uo¬
catur. don. qui intrat mare.
Unde est quasi portus. ⁊ maxi¬
mũ forũ hẽbãt de illa ciuita¬
ce alii sarraceni. Et cũ nõ pos¬
sent eos alit̾ deuĩcẽ p̃ciderũt
fluuiũ qui currebat ꝑ ciuitatẽ
Et illã cũ reb ⁊ hom̃ĩb sub¬
terra coycoꝵ. qui sũt pagani.
rusciã. ⁊ fecerist magnã stra¬
gem in t̾ra ruscie. Ciuitates
⁊ castra destruxerũt. ⁊ boĩes
occiderũt. ⁊ kyonã que est
metropoł ruscie obsederunt.
Et cũ diu obsedissent. illã ce¬
perũt. ⁊ occiderũt homĩes cĩ¬
nando totam rusciã destrure
runt. Et de ruscia aũt ⁊ de
comania processerũt duces pre¬

Expanded text:
civitatis, ipsam aliis hominibus repleverunt, et iverunt Ista civitas erat nimium populosa; erant enim ibi Christiani plures, Gazari videlicet et Ruteni et Alani et alii, necnon et Sarraceni; Sarracenorum tamen erat dominium civitatis. Hec autem civitas erat divitiis multum plena; est enim posita super fluvium quum, qui intrat mare; unde est quasi portus, et forum maximum habebant de illa civitate alii Sarraceni. Et cum non possent eos aliter devincere, preciderunt fluvium qui currebat per civitatem, et illam cum rebus et hominibus subterram Turcorum, qui sunt pagani. Rusciam, et fecerunt magnam stragem in terra Ruscie, civitates et casta destruxerunt et homines occiderunt, et Kioviam, que est metropolis Ruscie, obsederunt; et cum diu obsedissent illam ceperunt et occiderunt homines ciando <28>. De Ruscia autem et de Comania processerunt duces pre
Abbreviated transcription (Latin):
pense eoꝵ uiles sũt ⁊ pauce.
Et maxsme cõuẽiunt ad pͥnci¬
pes ⁊ ibi debent moras ꝯͣhe̾:
tũc ita parũ datur decem ho¬
duo. Nec etiã in curiis pͥncipũ
uer in uia dat᷑ ois comede nͥ
semel in diȩ. ⁊ sacis parum.
Insuꝑ si ałique sibi iniurie
fiut. cõqueri de facili mĩme
possunt. Unde o eos illas pa¬
cient̾ portare. Insuꝑ multa
tam a plicipib. ꝙͣ ab ałiis ma¬
iorib ⁊ minorib petunt᷑ ab
en. Et n nõ dantur uilipendt̃
eos. Imimo qͣsĩ pro nich̾o hñt
eos. Et si a magnis uiris mittũ¬
tut nolũt ab eis modicũ muniꝰ
habe̾. s dicũt a magno hoĩe
uenitis ⁊ tam modicũ datis:
unde acciꝑe dedignantur. Et
si mitii bñ uolũt face facta su
a oz eos dare maiora. Id cirto
magnam ꝑtẽ reꝵ que nobis
peo exponsis a fidelib erãt do¬
nate oportuit nos dẽ ncc̃itate
in munib dare. Et est sciend̾¬

Expanded text:
pense eorum viles sunt et pauce; pense eorum viles sunt et pauce; et maxime cum veniunt ad principes, et ibi debent moram contrahere: tunc ita parum datur decem hoduo. Nec etiam in curiis principum nec in via datur eis comedere, nisi semel in die et satis parum. Insuper si alique sibi iniurie fiunt, conqueri de facili minime possunt; unde oportet eos illa patienter portare. Insuper multa munera tam a principibus quam ab aliis maioribus et minoribus petuntur ab eis, et si non dantur vilipendunt eos, immo quasi pro nichilo habent ipsos; et si a magnis viris mittuntur, nolunt ab eis modicum munus habere, sed dicunt: «A magno homine venitis et tam modicum datis?». Unde accipere dedignantur, et si nuntii bene volunt facere facta sua, oportet eos dare maiora. Iccirco magnam partem rerum, que nobis pro expensis a fidelibus erant donate, oportuit nos de necessitate in muneribus dare. <24>. Et hoc sciend
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑatar aũt tartaroꝵ ht̃
mirabile dominiũ suꝑ om̃s.
Nullus audet in aliqua ꝑ¬
te morari nisi ipẽ assigu.
Ipẽ ꝯũt assignat ubi mane¬
ant duces. Duces u̾o assignͣt
mullenariis loca. Millenarii
centenariis. Centenarii ub
decinis. Insuꝑ quiaqd p̃cipit᷑
eh quocũq tꝑre quocũq loco
siue ad bellũ siue ad mortẽ
siue ad nitam sine ulla con¬
tradcõne obediut̃. Et si per¬
tit filiã nirginẽ uel sororẽ
fi̾ne ulla ꝯtradcõe dãt es.
Immo singulis annis aut
int̾missis aliquib aniis uir¬
gines colligit ex om̃ib finib
tartaroꝵ. Si ip̃e uult sibi aliꝰ¬
quas retine̾ retiuet. alias dat
suis hõib sicus uidet᷑ ei expe¬
dire. Nũtios quoscũq ⁊ quo¬
cũq ⁊ ubitũq tnͣsmittit.
oportet ut dent sine mora e¬
quos subdicios ⁊ expensas.
undetũq ueniũt ei tributa.
uł nũcii oportet ꝙ equi cur¬
rus ⁊ expense siłr dencur.
in magna miseria sũt ĩ uic¬
tu ꝑiter ⁊ in uestitu. qr ex¬

Expanded text:
ator autem Tartarorum habet mirabile dominium super omnes. Nullus audet in aliqua parte morari, nisi ubi ipse assignet. Ipse autem assignat ubi maneant duces, duces vero assignant millenariis loca, millenarii centenariis, centenarii vero decanis. Insuper quicquid precipitur eis quocumque tempore, quocumque loco, sive ad bellum, sive ad mlla contradictione obediunt. Etiam si petit filiam virginem vel sororem, sine contradictione dant ei. Immo singulis annis aut intermissis aliquibus annis virgines colligit ex omnibus finibus Tartarorum, et si ipse vult sibi aliquas retinere, retinet; alias dat suis hominibus, sicut videtur ei expedire. <23>. Nuntios quoscumque et quotcumque et ubicumque transmittit; oportet quod dent eis sine mora equos subducticios et expensas. Undecumque etiam veniunt ei tributa vel nuntii, oportet quod equi, currus et expense similiter dentur. in magna miseria sunt in victu pariter et vestitu, quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽxiu̾itent tartali de finibus
iuis. Quia taitari huerunt
attẽptabant. S bati cuagła¬
eo gladio in faciem restitit
eis. ditens Nolice fuge. Q
si fugeridis. millus euadet.
Et si debemꝰ mori moriam᷑
omes. Quia futurũ ẽ ut chi¬
giscan p̃dixit ꝙ int̾ria debe¬
sustineamus. Et sic anima¬
ti sũt. ⁊ remãserũt ⁊ unꝰ¬
gariã destruxerũt. Indo re¬
uertẽtes uenerũt in t̾rã mor¬
duanoꝵ. qui sũt pagani. ⁊

Expanded text:
artari de finibus suis, quia Tartari habuerunt attentabant. Sed Bati, evaginato gladio, in faciem restitit eis dicens: «Nolite fugere, quia si fugitis nullus evadet, et si debemus mori moriamur omnes, quia futurum est, ut Chingiscan predixit, quod interfici debesustineamus». Et sic animati sunt, et remanserunt et Hungariam destruxerunt. <29>. Inde revertentes, venerunt in terram Morduan
Abbreviated transcription (Latin):
ducũ quocũq eos tnͣsmictant¬
⁊ homies tam ĩꝑacoris ꝙͣ alii
omẽs equos sb̾ducticios ⁊ expẽ¬
sas ⁊ qui equos custodiant. ⁊ ⁊̃
nũciss seruiant sine ꝯͣdictõne¬
eis dare tenentur. Imꝑatori ã
iumẽta. ut habeat lac ad ãnũ
reddicu dare tenentur. Et ho ͨ

Expanded text:
ucum, quocumque eos transmittant, homines tam imperatoris quam alii omnes, equos subducticios et expensas et qui equos custodiunt et etiam nuntiis servant, sine contradictione dare tenentur. Imperatori autem iumenta, ut habeat lac ex eis adredditu, dare tenentur; et homines
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ młierem secum duꝑerũt.
qui usq ad mortem in t̾ra
tartaroꝵ fuerũt. Int̾roga¬
re hĩtarent sub tra: dixe¬
runt ꝙ uno tpr̃e anni cum
sol oritur tantꝰ est sonitus

Expanded text:
um duxerunt; qui usque ad mortem in terra Tartarorum fuerunt. Interrogare habitarent sub terra, dixerunt quod uno tempore anni, cum sol oritur, tantus sonitus
Abbreviated transcription (Latin):
qui nũc est ĩꝑator. corten.
⁊ chirenen. Et si plures
.huĩs filios ignoramꝰ. filii
uo tossuccan. bati. iste est
ditior ⁊ potentior imꝑatore ordii.
Iste est senior oĩm ducũ. Sĩ¬
filioꝵ cossuctan noĩa ignora¬
mus. filii kaday sũt burm
oꝵ eius ignoramꝰ. cĩlii alt̾ius
aut̃ filii chingiscan cuiꝰ no
mat᷑ est serectan. Ista duã tu¬
it int̾ om̃es tartaros. excepta
matre uꝑatoris magis est no¬
mĩata.⁊ potentior om̃ibus
excepto bati. Alius uogatur
bechac. Alios filios huĩt plu¬
res. a eoꝵ noĩa ignoramus.
het sũt noĩa ducũ. ordu.
nte fuit in polonia ⁊ ĩ un¬
garia.batu. buryn. cadon
siban. buyget. Isti om̃es fu¬
erunt in ungaria. hyi po¬
dan. Iste adhuc est ułtra ma¬
Alii remanserũt in t̾ra. Men¬
gu. cuctẽ. Syrenen. hubiꝰ¬
las. Sirens̃.Sinocur. thua¬
tenyr. karanchay. si bedei. se¬
nox. qui dicitur miles int̾
rancha. S iste int̾ alios ii¬
nimuls est. Alii uo duces st

Expanded text:
qui nunc est imperator, Cocten et Sirenen, et si plures habuit filios ignoramus. Filii vero Tossucan: Bati, iste est ditior et potentior post imperatorem; Ordu, iste est senior omnium ducum; Sifiliorum Tossucan nomina ignoramus. Filii Chiaadai sunt: Burin, iorum eius ignoramus. Alterius autem filii Chingiscan, cuius nmater est Seroctan; ista domina inter omnes Tartaros, excepta matre imperatoris, magis est nominata et potentior omnibus, excepto Bati; alius vocatur Bechac; alios filios habuit plures, sed eorum nomina ignoramus. <21>. Hec sunt nomina ducum: Ordu - iste fuit in Polonia et in Hungaria -, Bati, Burin, Cadan, Siban, Buyget - isti omnes fuerunt in Hungaria -, Chirpodan - iste est adhuc ultra maalii remanserunt in terra: Mengu, Cocten, Sirenen, Hubilai, Sirenum, Sinocur, Thuatemyr, Caragai, Sibedei senex, qui dicitur inter eos oranca, sed iste inter alios minimus est. Alii vero duces
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ hoiẽm poterant ĩuẽire.
S tantũ quesiuerũt ꝑ t̾ram
cũ sua uxore. Quos ante
Chingiscam adduxerũt. Et cũ
ĩterrogasset eos ubi essent
hoĩes c̾re illius : Renderunt:
eos. narrauit eis omĩa que
chingiscan mandauãt eis. Qͥ
Bendences dixerũt ꝙ tali die
uenirent ad ip̃m. ad faciend̾
mandatũ ⁊p̃uis. Ip̃i aũt medio
tpẽe cõg̾gauerũt se ꝑ uias oc¬
cultas sub t̾ra. ⁊ uenerunt
contra ipõs od pugnam. et
irruentes sbico suꝑ eos plu¬
rimos occidersĩt. Ac illi chin¬

Expanded text:
nullum hominem poterant invenire; sed tantum quesiverunt per terram cum sua uxore, quos ante Chingiscan adduxerunt. Et cum interrogasset eos, ubi essent homines terre illius, responderunt eos, narravit omnia que Chingiscan mandaverat eis. Qui respondentes dixerunt quod tali die venirent ad ipsum, ad faciendum mandatum ipsius. Ipsi autem medio tempore congregaverunt se per vias occultas sub terra, et venerunt contra istos ad pugnam, et irruentes subito super eos, plurimos occiderunt. At illi, Chin
Abbreviated transcription (Latin):
minoꝵ. hii eñ sarraceni erãt.
s comanĩcũ loquebant᷑. Et
nauit cũ eis. ⁊ bello cos sibi sb̾¬
iecit. Quedã aist ciuitas nomĩe
karkyn. diu restitit cis. fece¬
rant enĩ foueas multas in cir¬
cuitu ciuitatis ⁊ operuerant e¬
as. Et anͣdo illi ueniebãt cade¬

Expanded text:
rant, sed comanicum loquebantur. Et navit cum eis et bello eos sibi subiecit. Quedam autem civitas, nomine Barchin, diu restitit ei; fecerant enim foveas multas in circuitu civitatis et operuerant illas, et quando illi veniebant ad
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ incidit ⁊ alius accipit cũ
pũcto culcelli morsellos. ⁊
unicuiq p̃bet quibusdam
honorare. Scucellas nõ la¬
uant. ⁊ si alignͣdo cũ brodio
carnib in ollas reponũt. ol¬
las etiã cũ uel coclearia uł
alia uasa ad hoc depucata
si abluut̃ sili modo lauant.
apud eos magnũ pecm̃ est
si aliquid de potu uł cibo
unde ossa nisi prius excta¬
hatur medulla dare canib
nõ ꝑmictitur. Uestes etiã
suas nõ lauant nec lauari
ꝑmittũt. Et maxĩe ab illo
t̃pre qnͣdo conitrua incipiut̃
usq quo desinat tempus ild̾.
Lac iumẽtinũ bibũt cũ mag¬
na qnͣtitate si hñt. bibutit
prinũ. ⁊ eciã cameloꝵ. Ui¬
nũ ceruisiã medonem nõ
hñt niui ab aliis nacõnib is

Expanded text:
eorum incidit et alius accipit cum eorum incidit et alius accipit cum puncta cutelli morsellos, et unicuique prebet, quibusdam honorare. Scutellas non lavant, et si aliquando cum brodio carnibus in ollam reponunt. Ollas etiam vel coclearia vel alia vasa ad hoc deputata si abluunt, simili modo lavant. Apud eos magnum peccatum est si aliquid de potu vel de cunde ossa, nisi prius extrahatur medulla, dare canibus non permittunt. Vestes suas etiam non lavant nec lavari permittunt, et maxime ab illo tempore quando tonitrua incipiunt, usque quo desinat illud tempus. Lac iumentinum bibunt in maxima quantitate; si habent, bibunt et prinum et etiam camelorum. Vinum, cervisiam, medonem non h
Abbreviated transcription (Latin):
gi mĩme possũt. sibi eoꝵ
sũt omẽs qui mandi possunt.
somedũt .ir. canes. Iupos. uul¬
pes equos. Etiam in ncc̃itate
carnes Hũauas manducant.
Unde qnͣdo pugnauerũt contͣ
qũadã ciuitatem kytaoꝵ ubi mo¬
rabatur imꝑator eoꝵ quã obse¬
derũt tam diu ꝙ defuerunt
ip̃is tartaris omino expense.
⁊ qr nõ hẽbant auod mandu¬
carent õmio tũc excipiebat᷑
de decem hom̃ibus unus ad m̃ã¬
ducandũ. Adlumones eciam q̃
egrediũtur a iumentis cum
pullis manducant. Immo ui¬
dimus etiã eos pediculos mã¬
dere mures. mensalib ⁊ ma¬
nut̾giis nõ utuntur. Panẽ
nõ hũt nec olera nec legu¬
mina. net aliquid aliud nͥ
bent ꝙ alie natõnes uix
inde uruere possent. Cũ pin¬
guedine carmũ polluunt
multũ manus. Cũ uo come¬
derunt eas ad ocreas eas uł
ad gramina. uł aliquid ali¬
ud taliũ t̾gunt. Solent etiã
honestiores hr̃ẽ aliquos pan¬
niculas paruos cũ quib ter
carnes manducant unus

Expanded text:
. Cibi eorum sunt omnia que mandi possunt: comedunt enim canes, lupos, vulpes et equos, et in necessitate carnes humanas manducant. Unde quando pugnaverunt contra quamdam civitatem Kytaorum, ubi morabatur imperator ipsorum, quam obsederunt tam diu quod defecerunt ipsis Tartaris omnino expense, et quia non habebant quid manducarent omnino, tunc accipiebatur de decem hominibus unus ad manducandum. Alluviones etiam que egrediuntur a iumentis cum pullis manducant. Immo vidimus etiam eos pediculos mandere mures. <8>. Mensalibus et manutergiis non utuntur. Panem non habent nec olera nec legumina nec aliquid aliud, nisi alie nationes vix inde vivere possent. Cum pinguedine carnium polluunt multum manus, quando vero comedunt, eas ad ocreas suas vel ad gramina vel ad aliquid talium tergunt; solent etiam honestiores habere aliquos panniculos parvos cum quibus ultimo carnes manducant. Unus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuxta se hñt pueros in eqͥs¬
Et faciunt aliqͣndo ẏmagiñes hõ¬
minũ ⁊ ponũt suꝑ equas . hoc
ideo faciũt ut iultitia beltan¬
immicoꝵ unã aciem captiuoꝵ
⁊ alioꝵ gentiliũ que sunt inter¬

Expanded text:
 iuxta se habent pueros in eqet faciunt aliquando imagines hominum et ponunt super equos. Hec ideo faciunt ut multitudo bellaninimicorum unam aciem captivorum et aliarum genti
Abbreviated transcription (Latin):
quã illi tenent qui eos bello
deuincẽt. Statuit eciã ꝙ
ꝑ millenarios. centenarios
⁊ decanos⁊ tenebras .i. de
cem milia. debeat eoꝵ exe
citus ordinari. Post hec ab
ictu tonicrui est occisus.
factis suis ordinatõnib ⁊

Expanded text:
quam tenent illi, qui eos bello quam tenent illi, qui eos bello devincunt. Statuit etiam quod per millenarios et centenarios et decanos et tenebras, id est decem milia, debeat eignoramus. Post hec ab ictu tonitrui est occisus, peractis suis ordinationibus e
Abbreviated transcription (Latin):
tiebant in organis ⁊ tympa¬
nis ⁊ in aliis instrumentis
ut illũ sonitũ nõ audirent.
Et dum chingiscan de terra
illa reu̾t̾ecur ⁊ defecerunt
eis uirtualia ⁊ hẽbant max¬
imã famẽ Et tunc retenssã
tm̃ st̾corib decoxerũt. Et
corã chingiscan deportan¬
tes cũ suis illa comnedit.
Et hoc stututis fuit a chin¬
giscan ut ner sauguis. nͨ
int̾iora nec aliquid debestia
qd̃ manducali ꝓorest excep
ibidem leges ⁊ stututa mł¬
tiplicia fecit. que tartari.
ĩmobilit̾ ẜernant. ex quib
quicũq in suꝑbiã erectꝰ ꝓp̾a
esse uoluerit imꝑator sine
bet. Unde ante elcõnẽ istĩ
kaynctan. pp̃ hec unus de
pncipib repdꝰ ip̃ius chio¬
gistan fuit occisus. Uolebat
eñ sine elcõne regnare.
¶Aliud statutũ est ꝙ sibi sub-¬
iugare debeant omnẽ t̾ram.
nec cũ aliqua gente pacẽ hrẽ
nisi subdatur eis : quousa
ueniat tempus int̾fcõnis
ꝓpħatũ est eis. Et illi qui
euade̾ poterũt ut dicunt
debent illam legem tene̾

Expanded text:
tiebant in organis et timpanis et in aliis instrumentis, ut illum sonitum non audirent. <17>. Et dum Chingiscan et sui de terra illa reverterentur, defecerunt eis victualia et habebant maximam famem. Et tunc recentia tantum stercoribus, decoxerunt, et coram Chingiscan portantes, cum suis illa comedit. Et ex hoc statutum fuit a Chingiscan, ut nec sanguis nec interiora nec aliquid de bestia quod manducari potest, exceptibidem leges et statuta multiplicia fecit, que Tartari inviolabiliter observant; ex quibus quicumque in superbiam erectus, propria m, voluerit esse imperator, sine idi. Unde, ante electionem istius Cuyuccan, propter hoc unus de principibus, nepos ipsius Chingiscan, fuit occisus. Volebat enim sine electione regnare. Aliud statutum est quod sibi subiugare debeant omnem terram, nec cum aliqua gente pacem habere debeant, nisi subdatur eis, quousque veniat tempus interfectionisvaticinatum est eis. Et illi qui evadere poterunt, ut dicunt, debent illam legem tenere
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ oduserũt in suã ciuitatem
nuiorem. quã tan longo tpre
obsederũt ꝙ exc̾citui oñmo de¬
fecerũt expense. Et cũ nõ hẽ¬
rent oũmo q manducarent:
p̃cepit ille chingiscan ꝙ de de¬
cem hõib unã darẽt ad mãdu¬
candĩ. Illi aut de cluitate pug¬
nabant uirilit̾ contra istas
inachinis ac sagittis. Et cũ
deficerent lapides pro lapidi¬
bus argentum ꝓiciebant. ⁊
maxiie liquefactũ. Csuitas
eñi hec multis diuiciis erat
plena. Et cũ diu pugnassent¬

Expanded text:
eorum concluserunt in suam civitatem maiorem, quam tam longo tempore obsederunt quod exercitui omnino defecerunt expense; et cum non haberent omnino quid manducarent, precepit ille Chingiscan quod de decem hominibus unum darent ad manducandum. Illi autem de civitate pugnabant viriliter contra istos machinis et sagittis; et cum deficerent lapides, pro lapidibus argentum proiciebant, et maxime liquefactum: civitas enim hec multis divitiis erat plena. Et cum diu pugnassent
Abbreviated transcription (Latin):
Isti pilos in harla nõ hñt.
Immo quoddã ferrũ ⁊̃ mãi
crinis crescit in ip̃a. muł¬
cũ etiã sũt deformes. Inde
exctitus ille in t̾rã suã re
uertebatur. Chingiscan
etiam eo temꝑe quo diuisit et̾
citus alios iuit cũ expeditõe
contra orientẽ ꝑ terram ker
caspios montes ꝑuenit.
runt. Homĩes int̾ caspios
bes quedam eratit posite sugͣ
ipõs ad quam accedere nõ po¬
terant ullo modo. qr uisum
amittebant omĩno statĩ cũ
ꝑueniebant ad ilsam. Sed

Expanded text:
Isti pilos in barba non habent, immo quoddam ferrum in manibcrinis crescit in ipsa, et multum etiam sunt deformes. Inde exercitus ille in terram suam eus. <15>. Chingiscan etiam eo tempore quo divisit alios exercitus, ivit cum expeditione contra orientem per terram KergCaspios montes pervenit. runt. Homines inter Caspios bes quedam erat posita ante ipsos, ultra quam accedere non poterant ullo modo, quia visum amittebant omnino statim cum perveniebant ad illam. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
tatiras sb̾iugauit ⁊ in serui¬
tutẽ redigit. Post hec cũ oĩ¬
bus istis pugnauit contͣ me¬
sibi sb̾iecit. Inde procedens
pugnauit contͣ mecritas. ⁊
etiam illos douicit. Audientes
Naymanui ꝙ chingis erait
talit̾ eleuatus Indignati fu¬
de cui dabant tributũ omẽs
natõnes p̃dicte. Qui debitũ
uniu̾se carnis exsoluens filii
eius successerũt loco ip̃ius.
s iuuenes erãt ⁊ stulti. ⁊
ppłm nesciebant tene̾. S ab
unde medio cẽpore chingis
p̃dictus talit̾ erat exaltatus.
Nicħomiꝰ tamẽ faciebãt ĩsultũ
in t̾ras suꝑius annoratas. Ui¬
ros mulieres ⁊ ꝑuos occide¬
bant ⁊ capiebant᷑ P̾dami eoꝵ

Expanded text:
Tartaros subiugavit et in suam serviTartaros subiugavit et in suam servitutem redegit. Post hec cum omnibus istis pugnavit: cum Mesibi subiecit; inde procedens pugnavit contra Mecritas et etiam illos devicit. <4>. Audientes Naimani quod Chingis erat taliter elevatus, indignati fude, cui dabant tributum omnes nationes predicte. Quo debitum universe carnis exsolvente, filii eius successerunt loco illius; sed iuvenes erant et stulti, et populum nesciebant tenere, sed ab unde medio tempore Chingis predictus erat taliter exaltatus, nichilominus tamen faciebant insultum in terras superius annotatas, viros et mulieres et pueros occidebant et cap
Abbreviated transcription (Latin):
cipio. Scdo depncipib eis.
Tertio de dnĩo ĩꝑatoris ⁊ plici¬
tib orientis. de qua dictũ ẽ supͣ.
aue. mongol nomĩatur. Hec
terra quondã ꝓpłos quatuor
hũĩt. Unus yekamõgol .i. ma¬
gni mongali uocabantur. Sodꝰ
sumongal .i. a quatici monga¬
li. ip̃i aũt se ip̃os taitaros ap¬
pellabant a quodã fluuio aui
currit ꝑ t̾rã eoꝵ qui tatar no¬
m̃ĩatur. Terciꝰ applłabatur mer¬
kit. Quartus mechoit. hii
ppłi om̃es unã formã ꝑsonarũ
⁊ unã linguã hẽbant. qmͣuis
int̾ se ꝑ prouĩtias ⁊ plcipes
essent diuisi. In t̾ra hekamõ¬
gal fuit quidam qui uocalat᷑
chingis. Iste ĩcepit eẽ robustus
uenator corã dño. Didicit .n.
homĩes furari. caꝑe predam.
Ibat aũt ad alias t̾ras. ⁊ quos¬
cũq potat caꝑe ⁊ sibi associae:
nõ dimittebat. Homines aut̃
sue gentis ad se inclinauit.
gall. siue tataris. Postqmͣ ho¬
mines agͥgauat sibi ⁊ int̾fer̃
ducẽ eoꝵ. ⁊ multo bello sibi õs

Expanded text:
ncipio, secundo de principibus eius, tertio de dominio imperatoris et princitibus orientis, de qua dictum est supra, que Mongal nominatur. Hec terra quondam populos quatuor habuit: unus Yeka Mongal, id est magni Mongali, vocabatur; secundus Sumongal, id est aquatici Mongali; ipsi autem se ipsos Tartaros appellabant, a quodam fluvio qui currit per terram eorum qui Tartar nominatur; alius appellabatur Merkit; quartus Mecrit. Hi populi omnes unam formam personarum et unam linguam habebant, quamvis inter se per provincias et principes essent divisi. <3>. In terra Yeka Mongal fuit quidam qui vocabatur Chingis. Iste incepit esse robustus venator coram Domino, didicit enim homines furari, capere predam. Ibat autem ad alias terras, et quoscumque poterat capere et sibi associare non dimittebat. Homines autem sue gentis ad se inclinavit, gal sive Tartaris, postquam homines aggregaverat sibi, et interfecit ducem eorum, et multo bello sibi omnes
Abbreviated transcription (Latin):
iumentinũ nõ hñt. Milium
cũ aqua decoqunt. Qd̾ tam
tenue. faciuist ꝙ nõ comedẽ
d bile possũt. Et unꝰquisq
eoꝵ bibit cifũ unũ ⁊ł duos
in mane. Et nicħ plus ĩ die
manducant. Insero aut uni¬
cuiq parũ de carinb datur.
⁊ brodiũ de carnib bibunt.
de lacte iumentino carnes ra¬
ro mãdicant. nisi forte donet᷑
eusdem. Aut uenatõne aliquã
bestiã ceperint siue auen.
Legem etiã siue cõsuetudi

Expanded text:
iumentinum non habent. Milium cum aqua decoquunt, quod tam tenue faciunt, quod non comedere sed bibere possunt. Et unusquisque ex eis bibit ciphum unum vel duos in mane, et nichil plus in die manducant; in sero autem unicuique parum de carnibus datur, et brodium de carnibus bibunt. satis de lacte iumentino, carnes raro manducant, nisi forte donentur eisdem, aut venatione aliquam bestiam ceperint sive avem. <9>. Legem etiam sive consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑator quãdã ciuitatẽ edifi¬
cãuit. quã. ꝯmył applłauit.
ape quã ad mi̾diem est quoddam
desertũ mignũ. in quo siluesas.
homĩes pro cto hĩtare dñturꝰ.
qui nullo modo loquntur. Nec
in crurib hñt iũcturs. Et a q̃m¬

Expanded text:
imperator, quamdam civitatem edificavit, quam Emil appellavit, prope quam ad meridiem est quoddam desertum magnum, in quo silvestres homines pro certo habitare dicuntur; qui nullo modo loquuntur, nec in cruribus habent iuncturas; et si q
Abbreviated transcription (Latin):
ad quos p̃sens siͥptũ per¬
ueni̾t frat̾ Ioh̾es de plano
carpini ordinis fratrũ minorũ
Sedis apłice nũtus ad tarta¬
ros ⁊ ad natõnes ałias orien
lem. Cum ex mandato sedi a¬
płice iremus ad tartaros. ⁊ ad
natõnes alias orientis: ⁊ scire¬

Expanded text:
ad quos presens scriptum pervenerit, frater Iohannes de Plano Carpini, Ordinis fratrum Minorum, sedis apostolice nuntius ad Tartaros et ad nationes alias Orientlem. <2>. Cum ex mandato sedis apostolice iremus ad Tartaros et ad nationes alias Orientis et scire
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt. ⁊ elemosinas płes¬
faciũt. homies benigni ⁊ hu¬
mani satis esse uidentur. Et¬
barbam nõ hñt. Et in dispõ¬
ne faciei satis cõcordant cum
mongalis. nõ tamẽ st̃ ĩ facie
ita lati. Linguã ꝓpriã hñt.
meliores artifices nõ ĩueniũt᷑
in mũdo in omĩb oꝑibus in
Terta eoꝵ ẽ opulenta ualde in
frum̃to. Uino auro argento.
⁊ serico. ⁊ om̃ib reb ex qͥb
solet sustentari hũana natã.
Et cũ aliqnͣtulis quienissent
sucis ext̾citus diuiserist. Unũ
de filiis suis tossut nomine.
quẽ etiã can appłłabãt .r. im¬
ꝑatorem. misit cũ ex̾citu cõ¬
tra comanos. quos multo bel¬
lo deuitit. Et postꝙͣ deuicat
Et aliũ etiã filiũ cũ exc̾citu¬
misit contra indos. qui mino¬
rem indiam deuicerũt. hii
aũt nigri sunt sarraceni. A
ethyopes noĩantur. Hic aũt
gnam qui st̃ in india maioꝵ¬

Expanded text:
diligunt et elemosinas faciunt plures. Homines benigni et humani satis esse videtur. Barbam non habent et in dispositione faciei satis concordant cum Mongalis, non tamen sunt in facie ita lati. Linguam propriam habent. Meliores artifices non inveniuntur in mundo in omnibus operibus, in Terra eorum est opulenta valde in frumento, vino, auro, argento et serico, et omnibus rebus ex quibus solet sustentari humana natura. <11>. Et cum aliquantulum quievisset, suos exercitus divisit. Unum de filiis suis Tossu nomine, quem etiam Can appellabant, id est imperatorem, misit cum exercitu contra Comanos, quos multo bello devicit. Et postquam devicerat <12>. Alium etiam filium misit cum exercitu contra Indos; qui Minorem Indiam devicit. Hi autem nigri sunt Sarraceni, qui Ethiopes nominantur. Hic autem qui sunt in India Maio
Abbreviated transcription (Latin):
Rex t̾re illius qui uulgo
posuit suꝑ equos. ponenꝰ
ignẽ interiꝰ. ⁊ posuit ho¬
minẽ cũ folle post ỹmagi
nandũ. Et cũ ad locũ p̃liĩ ꝑ¬
uenissent istos equos unũ
iuxta aliũ p̃miserũt. Uiri aũt
qui erant recro posuerunt
nescio quid supra ignem qui
erat in p̃dcã y̾magine. ⁊ cum
aer est denigratus. Et tunt
supra tataras iecerist sagtas.
Ex quib multi hoĩes uul¬
na̾ti fun̾t ⁊ int̾fecti. Et sic
redirent in quãdã terrã ue¬
ymaginẽ femineã hñtia in¬
uenerũt. Et cũ int̾rogassẽt
eos ꝑ multos int̾p̃tes ubi
femine nascebantur hẽbãt
formã hũanã. masculi aut
proiecerũt in aquã. ⁊ post
hoc ist ꝯtinenti in pulue
uolue. bantur. Et itã
puluis admixtus aqua sr̃
eos congelabatur. Et dũ
sepe ita fecissent. densa stã
impetu cum tartaris cõ¬
uenerũt ad pugnam. at
redibant. Alia eclã arma
eoꝵ in nlło ledere pota̾nt
ipõs. Canes u̾o insultũ fa¬
cientes in eos morsib uul¬

Expanded text:
qui vulgo posuit super equos, ponens ignem interius, et posuit hominem cum folle post imaginnandum. Et cum ad locum prelii pervenissent, istos equos unum iuxta alium premiserunt; viri autem qui erant retro posuerunt, nescio quid, super ignem, qui erat in predicta imagine et cum aer est denigratus; et tunc super Tartaros iecerunt sagittas, ex quibus multi homines vulnerati fuerunt et interfecti, et sic redirent, in quamdam terram veimaginem femineam habentia repererunt. Et cum interrogassent ea per multos interpretes ubi ecumque femine nascebantur habebant formam humanam, masculi auteproiecerunt in aquam, et post hoc incontinenti in pulverem volvebantur, et ita pulvis admixtus aque super eos congelabatur. Et dum sepe ita fecissent, glacies denimpetu cum Tartaris convenerunt ad pugnam. At redibant; alia etiam arma eorum in nullo ledere poterant ipsos. Canes vero insultum facientes in eos, morsibus vul
Abbreviated transcription (Latin):
dei ꝑiculũ ĩmineret. Et quã¬
nis a tartaris uel ab aliis na¬
ꝑetuũ captiuari. Uel fame
siti. algore estu. cõtumelis
⁊ laborib niiiis quasi ultra
uires affligi: Que onĩa plus
te uel captiuitate ꝓporua no¬
pepcimus nob ip̃is ut uolũ¬
tatẽ dei ⁊ dñi ppͣ mandatum¬

Expanded text:
Dei periculum immineret. Et quamvis a Tartaris vel ab aliis naperpetuo captivari, vel fame, siti, algore, estu, contumeliis et laboribus nimiis quasi ultra vires affligi, que omnia multote vel captivitate perpetua, nopepercimus nobis ipsis ut voluntatem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nomẽ ꝓpriũ eius usq ad t̾ciã
gn̾atõrẽ audet aliquis nõiare.
¶Alius est etiã modus sepe¬
liendi quosdã maiores. Uadt̃
in campo occulte. ⁊ ibi gra¬
mina remouent cũ radicibus.
⁊ faciũt foueam magnani. Et
in lace̾ illius fouee faciunt
unã sub terra. ⁊ illũ serusi
quẽ habet dilectũ ponũt sb̃
eo. qui iacet tam diu sẜ ipõ
ꝙ incipit quasi agonizare.
Deinde extrahũt eũ ut uale¬
at respirare. Et sic faciũt rer.
⁊ si euadit est postea liber.
est magnus in statõne ac
int̾ ꝑentes ilius. Mortuum
aũt ponũt in fouea que est
in late̾ facta cũ hiss que suꝑiꝰ
dcã sũt. Demĩ replent fouea
que est ante foueani suã. ⁊
desuꝑ gramina ponũt ut fue¬
rũt pͥus ad hoc ne lotus ul¬
t̾ius ualeat inueniri. alia fa
sepeliũtur imꝑacores duces
⁊ nobiles om̃es. ⁊ ubicũq
moriũtur si congrue fi̾ põt.
iluc deferũtur. Sepelit̾ aũt
Aliud est in quo sepulti sunt
qui in ungaria int̾fecti fue¬

Expanded text:
nomen proprium eius usque ad tertiam generationem audet aliquis nominare. <13>. Alius est etiam modus sepeliendi quosdam maiores. Vadunt in campo occulte et ibi gramina removent cum radicibus, et faciunt foveam magnam et in latere illius fovee faciunt unam foveam sub terra, et illum servum quem habet dilectum ponunt sub eo; qui iacet tam diu sub ipso quod incipit quasi agonizare; deinde extrahunt eum ut valeat respirare, et sic faciunt ter; et si evadit, est postea liber est magnus in statione ac inter parentes illius. Mortuum autem ponunt in fovea, que est in latere facta, cum iis que superius dicta sunt. Deinde replent foveam que est ante foveam suam, et desuper gramina ponunt ut fuerant prius, ad hoc ne locus ulterius valeat inveniri. Alia etiam sepeliuntur imperatores, duces et nobiles omnes, et ubicumque moriuntur, si congrue fieri potest, illuc deferuntur. Sepelitur autem Aliud est in quo sepulti sunt illi qui in Hungaria interfecti fue
Abbreviated transcription (Latin):
ualde. nec nõ ⁊ audaces .uir¬
gines ⁊ mulieres equitant
⁊ agilit̾ currũt in eis ut uiri.
uidimꝰ etiã eas pharetras ⁊
artus portare. Et Utam uiri
ꝙͣ mulieres diu in equicãdo
possũt diuare. breuissimas ha¬
bent strepas. Equos ualde cus¬
todiũt. Immo reꝵ oĩm st̾ max̃i
cõẜuatores. mulieres eoꝵ oĩa
oꝑantur. pellicia uestes calcios
ocreas. ⁊ omĩa oꝑa que deco¬
rio fint. Currꝰ ⁊̃ ducũt ⁊ re¬
pant. Camelos onerant. ⁊
uelocissime sũt ⁊ strenue in

Expanded text:
valde, necnon et audaces. <11>. Virvalde, necnon et audaces. <11>. Virgines et mulieres equitant et agiliter currunt in equis, ut viri. Vidimus etiam eas pharetras et arcus portare. Et tam viri quam mulieres diu in equitando possunt durare; brevissimas habent strepas, equos bene valde custodiunt, immo rerum omnium sunt maximi conservatores. Mulieres eorum omnia operantur: pellicia vestes, calceos, ocreas et omnia opera que de corio fiunt; currus etiam ducunt et reparant, camelos onerant, et velocissime sunt et strenue in
Abbreviated transcription (Latin):
mãifesto: in terra potestatis
eoꝵ. fine ulla miẜatõne ocꝰ¬
ciditut. Uel si aliquis eoꝵ de¬
nudat confilia. maxime. qñdo
uolunt ire ad bellũ centũ
plige dantur suꝑ postiora
ipũis. qnͣto maiorẽs cũ baculo
magno unus rustitꝰ dare pͣ.
Uei qnͣdo aliqui de minorĩ¬
bus offendũt in aliquo a
suis maiorib nõ parcit᷑ eis.
Int̾ filiũ cõcubine ⁊ uxoris
ulła ẽ drĩa. S dat pat̾ uni¬
cuiq edꝵ quod ułt. Et si est
de gn̾e ducũ ita ẽ dux filiꝰ
cocubine sicut ẽ faiꝰ uxoris
legitime. Et cũ unus tartarꝰ
die cũ alia. Una tamẽ ẽ ex ip
tis sagictis. ⁊ eciã aliqnͣtuã
de gregib hñt curã. Q uenat᷑
⁊ se exertent ad sagittandũ.
Omes enĩ a paruo usq ad ma¬
gnũ sagittarii sũt ⁊ boni. ⁊
statim pu̾i eoꝵ qnͣdo sũt duoꝵ
uł tris̃ annoꝵ incipiut̃ equi¬
cire. equos regũt. ⁊ currunt
in eis. ⁊ dantur eis arcus
scd̾m suã etatem. ⁊ instruũt᷑
ad sagittandũ. agiles enĩ st̃

Expanded text:
manifeste in terra potestatis eorum, sine ulla miseratione occiditur. Item si aliquis eorum denudat consilia, maxime quando volunt ire ad bellum, centum plage ei dantur super posteriora, quanto maiores dare cum baculo magno unus rusticus potest. Item quando aliqui de minoribus offendunt in aliquo, a suis maioribus non parcitur eis, Inter filium concubine et uxoris nulla est dicuique quod vult; et si est de genere ducum, ita est dux filius concubine sicut est filius uxoris legitime. Et cum unus Tartarus die cum alia. Una tamen ex ipsis tis sagittis, et etiam aliquantulum de gregibus habent curam; sed venantur et se exercitant ad sagittandum. Omnes enim a parvo usque ad magnum sagittarii sunt boni; et statim pueri eorum, quando sunt duorum vel trium annorum, incipiunt equitare, equos regunt et currunt in eis, et dantur eis arcus secundum suam etatem, et instruuntur ad sagittandum: agiles enim sunt