comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad morteni mentis occulos intentos.
⁊ ipse habuit. ⁊ alios habe ꝑsuasit. suscep¬
ti pondꝰ officii. nec dum duob pꝰ consecra¬
cionẽ expletis amus. contẽptis om̃ib casȩ dĩ¬
factus ẽ monachus. Ibi quippe maiꝰ tunc ⁊¬
pauꝑtatis et humilitatis studium uisebatur.
Uͥ sc̃oꝵ quorum ibidẽ aderat copia uirorũ
succensus eremplis. eosq suis quãꝗͣ nouiciꝰ
non minꝰ ipse succẽdens. annũ fecit: cum ce¬
teris bouis tum p̾cipue humilitate euiꝰ p̾cuuc¬
tis uirtutib sectator exticit in defessus. cunctis
amabilis. Ita naniq sese gerebat.: ut cunctoꝵ
imitacione parit̾ & ueneratioue dignꝰ eristeret:
Post hec cogente qui se sacrauerat me morato
sedis aplice p̾sule gregorio septimo. ad ep̃atũ
amonasterio quo feruens intrauerat feruen¬
tior ẽ reuersus. Ex uniꝰ anni studiis canta
iuraicis incrementa reportans. quanta de diu¬
cutne uite laborib uix assolent multi. ꝓclaus¬

Expanded text:
usque ad mortem mentis oculos intentos usque ad mortem mentis oculos intentos et ipse habuit et alios habere persuasit et suscepti pondus officii, necdum duobus post consecrationem expletis annis, contemptis omnibus, Casae Dfactus est monachus: ibi quippe majus tunc pauperitatis et humilitatis studium visebatur. Ubi sanctorum, quorum ibidem aderat copia, virorum succensus exemplis, eosque suis, quanquam novitius, non minus ipse succendens, annum fecit; cum caeteris bonis, tum praecipue humilitate cujus prae cunctis virtutibus sectator exstitit indefessus cunctis amabilis. Ita namque sese gerebat ut cunctorum imitatione pariter et veneratione dignus existeret. Post hoc cogente, qui se sacraverat, memorato sedis apostolicae praesule Gregorio septimo, ad episcopatum a monasterio, quo fervens intraverat, ferventior est reversus, ex unius anni studiis tanta virtutis incrementa reportans, quanta de diuturnae vitae laboribus vix assolent multi; pro claus
Abbreviated transcription (Latin):
bat. & mutuare. unde reddẽt non habe se co¬
gitans. mimine p̾sumebat. Uerũ tot et canta
suscepti popłi uicia ł peccata quãta ugilan¬
tia quib ue p̾dicationis et discipline flagellis
ꝑsequutꝰ suerit. quos ibidem labores quos dis¬
cursus quas ue solitudines insũpserit. que
ieiunia. quas iuigilias. quas palinodias. quos
geinitꝰ. quas p̃ces. quosq lacrumarũ huubres.
ad ꝓpieiandumi ꝓ eis dñm paterua ꝓ eis compas¬
sione ꝓfuderit: non ẽ nr̃e facultatis euoluere.
S ne ᷤ quis extantis laborib ꝓuenerit fruc¬
tus. nr̃is exponi uerbis aut pot̾. aut opꝰ ẽ.
cum rerũ in melius manifesta mutacio. id¬
ipsum cernentiũ euident̾ ingerat oelis.
maliũ corã sua sẽꝑ facie gradientiũ sedulꝰ
imitator. se se ante se ponere. ⁊ sua uł ꝑiela
uł ꝓfectus subtili exanune discutere non
cessabat. Contemplans itaq suã ul etatem
ul morũ inꝑfectionem. in quam p̾cipue

Expanded text:
bat, et mutuare, unde redderet non habere se cobat, et mutuare, unde redderet non habere se cogitans, minime praesumebat. Verum tot et tanta suscepti populi vitia vel peccata, quanta vigilantia quibusve praedicationis et disciplinae flagellis persecutus fuerit; quos ibidem labores, quos discursus, quasve sollicitudines insumpserit; quae jejunia, quas vigilias, quas psalmodias, quos gemitus, quas preces, quosque lacrymarum imbres, ad propitiandum pro eis Dominum, paterna pro eis compassione profuderit, non est nostrae facultatis evolvere. Sed nec, quis ex tantis laboribus provenerit fructus, nostris exponi verbis aut potest aut opus est, cum rerum in melius manifesta mutatio idipsum cernentium evidenter ingerat oculis. malium, coram sua semper facie gradientium, sedulus imitator, sese ante se ponere, et sua vel pericula vel profectus subtili examinatione discutere non cessabat. Contemplans itaque suam vel aetatem, vel morum imperfectionem in quam praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaclis: ad susceptam reuersus eccłiã. inue¬
nit clerum ⁊ popłm in diuinis nimis rudẽ
et in compositum:⁊ scarũ obseruationum
in tantũ insciũ. ut ñ solum gradꝰ inferioris
cleriei. s etiam sacerdotes uxaies ducerent:
nuptias publice celebrarent: eniere ac uen¬
de scã non esitarent: eccłias oblationes de¬
cinias et einuteria laici. et eorũ diciomi sac̃¬
doces subditi possiderent. usurarii siue fene¬
ratores iniusta ex alienis dampnis luera eo¬
aceruarent. nec ob hoc tam̃ minus eorũ
aliqui uł eccłias incrarẽt. ł misteria sacro¬
sc̃a ꝑciꝑent: adõ erant oñs discipline tociꝰ
exꝑtes. Porro sustancia domꝰ ep̃ał. dissipan¬
tib ñ tam ep̃is quã tiranius qui pcesserant.
pene fuerat tota consumpta. Unde multas
ibidem etiam necessarũ uictꝰ inopias ꝑ plures
ꝑtulit annos. eo quod nec illicitis ꝯtractib sic̃
plurib mos ẽ. suas indigentias suplere uole¬

Expanded text:
peractis, ad susceptam reversus Ecclesiam, inveperactis, ad susceptam reversus Ecclesiam, invenit clerum et populum, in divinis nimis rudem et incompositum, et sanctarum observationum in tantum inscium, ut non solum gradus inferioris clerici, sed et sacerdotes uxores ducerent, nuptias publice celebrarent, emere ac vendere sancta non haesitarent, ecclesias, oblationes, decimas et coemeteria laici, et eorum ditioni sacerdotes subditi possiderent; usurarii sive foeneratores injusta ex alienis damnis lucra coarcervarent, nec ob hoc tamen minus eorum aliqui vel ecclesias intrarent, vel mysteria sacrosancta perciperent. Adeo erant omnes disciplinae totius expertes. Porro substantia domus episcopalis, dissipantibus non tam episcopis quam tyrannis qui praecesserant, pene fuerat tota consumpta; unde multas ibidem etiam necessarii victus inopias per plures pertulit annos, eo quod nec illicitis contractibus sicut pluribus mos est suas indigentias supplere vole
Abbreviated transcription (Latin):
extincta s tam̃ ꝯsolatione suscepta. aĩeqͥd
effectus consecrationẽ ab eodem pꝰmodicũ
suscepit ep̾alem. Tantus aut̃ et in ipsa conse¬
cratione & toto illo quo ibidem demoratꝰ ẽ
tempore. illiꝰ tanti uiri amor in eum ostensꝰ
c̃ ut padent̾ ostenderet᷑ diuine in eo gr̃e
magnum aliquod ꝑsensisse p̾sagiũ. S et co¬
nitissa matildis habitus quidem feminei.
s aĩ ꝑ cuncta uirilis. que rerũ humarũ tu¬
multꝰ atq ꝑicła instar ꝓpħisse debore. pru¬
dent̃ sedare et fortit̾ nouerat tolerare. in suo
dm̃ uenerans famulo. diei consecrationis eiꝰ
necessaria cuncta subministrauit. pastoralẽ
quo dii usus ẽ baculũ dedit. addicis psal¬
morum scãm beatum augtinũ explanatio
ẽ de officuis. Totoq quo deinceps cempore
uixit. tamꝗͣ uerũ dĩ fannilũ sincera deuo¬
tione specialit honorauit et coluit: siciens
eiꝰ iustant᷑ ⁊ cousiliis instrui. et uatione defen¬
di. His ita non solum ꝓsꝑe s et religiose

Expanded text:
exstincta, sed tamen consolatione suscepta, animaequior effectus, consecrationem ab eodem post modicum suscepit episcopalem. Tantus autem et in ipsa consecratione, et toto illo quo ibidem demoratus est tempore, illius viri tanti amor in eum ostensus est, ut patenter ostenderetur, divinae in eo gratiae magnum aliquod praesensisse praesagium. Sed et comitissa sed animi per cuncta virilis, quae rerum humanarum tumultus atque pericula, instar prophetissae Deborae, prudenter sedare et fortiter noverat tolerare, in suo Deum venerans famulo, diei consecrationis ejus necessaria cuncta subministravit, pastoralem, quo diu usus est, baculum dedit, additis psalmorum secundum B. Augustinum Explanaus De officiis, totoque quo deinceps tempore vixit, tanquam verum Dei famulum sincera devotione specialiter honoravit et coluit, sitiens ejus instanter et consiliis instrui et oratione defendi. 9. His ita non solum prospere sed et religiose
Abbreviated transcription (Latin):
amisisset beatitudinẽ ꝓpriam: Non solũ
gͦ peccatũ hoĩs p̾cessisse diabolica ruma
credenda est: s etiã ꝑfectionẽ illam crea¬
turaꝵ qua indie sexta facla est. ii.¬
s dampnandis in nouissimo die
dño ꝓnuntiante dr̃. discedite ame
maledicti in ignẽ et̃num: quẽ p̃ꝑauit
diei ꝑfectionẽ dm̃ aliqͥd creasse qd̾ absit. ne
mendaẽẽ seript᷑am. immo nosmet ipsos fa¬
ciamꝰ. Cui gͦ carcer in illa creaturaꝵꝵ con¬
ditione p̃paratus est: illiꝰ peccatũ orignalit̾
illas creat᷑as precessit. Qm̃ ut script᷑a ait.
ipse abinicio m̃dar est: ꝙ in ueritate non
stetit. Restat gͦ ut ruina angelica qͣ causa
a dño tacita ÷ exponamꝰ: dũ illũ creat᷑aꝵ
dei pͥncipiũ angelũ cecidisse ñ ambigamꝰ.¬

Expanded text:
amisisset beatitudinem propriam? Non solum amisisset beatitudinem propriam? Non solum ergo peccatum hominis praecessisse diabolica ruina credenda est, sed etiam perfectionem illam creaturarum quae in die sexta facta est; de damnandis in novissimo die omino pronuntiante, Discedite a me, maledicti, in ignem diei perfectionem Deum aliquid creasse: quod absit, ne mendacem Scripturam, imo nosmetipsos faciamus. Cui ego carcer in illa creaturarum conditione praeparatus est, illius peccatum originaliter illas creaturas praecessit. Quoniam, ut Scriptura inquit, Ipse ab initio mendax est, et in veritate non stetit . Restat ergo ut ruina angelica, qua causa a Domino tacita est, exponamus, dum illum creaturarum Dei principium angelum cecidisse non ambigam
Abbreviated transcription (Latin):
um ad aqͥlonẽ. ⁊ similis ero altissimo:
hec de rege babilonis historica expositio¬
ne facillime possunt in telligi. nisi forte figu¬
rali exposicione de corꝑe ad caput uerba
ꝑ allegoriam tranfferant᷑. Uñ assumpta qͦs¬
tio in hoc loco ñ dissoluit᷑: dũ historialiter
in ipso eu̾nglio causa ruine. sententia. &
uindicta ñ manisestat᷑. nͥ forte ut cet̾i ex¬
istimant. originale illiꝰ peccatũ in seducti¬
one hõis ꝑ serpentẽ ẽẽ aliqͥs dicat. ꝑque
sententiã aĩaduersionis acceꝑat dicente
dño. Maledictus tu int̾ oĩa aĩamtia ꝙ bes
tiis t̾re. suꝑ pectus cuũ gradieris.⁊ cer¬
ram comedes cunctis dieb uite tue. Sed
ab sit hoc. ut angelum sentiamꝰ posse suadere
hõi peccatũ in t̾ra. nͥ priꝰ ipse peccare iN
celo: dicente dũo. Uidi sathanam sicui ful¬
gur de celo cadentẽ. Uñs eñi potuisset et
ipse in uid̾e felicitatẽ humanã. nisi priꝰ

Expanded text:
um ad aquilonem, et ero similis Altissimo ; um ad aquilonem, et ero similis Altissimo ; haec de rege Babylonis historica expositione facillime possunt intelligi, nisi forte figurali expositione de corpore ad caput verba per allegoriam transferantur. Unde loco assumpta quaestio in hoc loco non dissolvitur, dum historialiter in ipso Evangelio causa ruinae et sententia et vindicta non manifestatur. Nisi forte, ut caeteri existimant, originale illius peccatum in seductione hominis per serpentem esse aliquis dicat; per quam et sententiam animadversionis acceperat, dicente Domino, Maledictustias terrae; super pectus tuum gradieris, et terram comedes omnibus diebus vitae tuae ; sed absit hoc, ut sentiamus angelum posse suadere homini peccatum in terra, nisi prius ipse peccaret in coelo, dicente Domino, Vidi satanam sicut fulgur de coelo cadentem ; unde enim potuisset et ipse invidere felicitati humanae, nisi prius
Abbreviated transcription (Latin):
N hac gͦ renꝵ om̃iũ conditione. pͥmo
spuał creat᷑a in uisibilis originalit̾ pre¬
cessit. ꝙ de inde ne quod interiꝰ erat hoc ex
rationabiles. unã in sp̃uali. alt̾am in cor¬
ꝑali instituit creat̾a. nat᷑as uidelicet an¬
geloꝵ uidelicet ⁊ hominũ. Quib ꝓ ut
nat᷑aꝵ differentia expetit: ꝙͣ habitatio¬
nũ loca distinacit. Celũ naniq angelis.
t̾ram hominib habitandã presticit. Quib
institutis: utriꝰq nat᷑e peccatũ angeloꝵ
scilicet ⁊ hoĩum consequit᷑. S mandati
transgressio que in boib facta ẽẽt libui
geneseos historia narrit᷑. E uestionem uero
ñ minimã in tuentib p̃stat. qͣ causa ange¬
loꝵ delictũ seript᷑e testimoniis qualiter
factũ ÷ reticet᷑. Ꝙ. uanuis uamiq sub ꝑsona
babilonici regis ilłi angłice rume uerba
ꝑpropħam declarent᷑ dicentẽ. sedebo in mon¬
te testam̃ti in laterib aqͥlonis. ascendã suꝑ
altitudinẽ nubiũ ꝙ edificabo thronũ me¬

Expanded text:
In hac ergo rerum omnium conditione primo spiritualis creatura invisibilis originaliter processit. Et deinde ne quod interius erat, hoc exrationales, unam in spirituali, alteram in corporali instituit creator naturas, Angelorum videlicet et hominum, quibus, prout naturarum differentia expetit, etiam habitationum loca distinxit. Coelum namque Angelis, terram hominibus habitandam praestitit. Quibus institutis, utriusque naturae peccatum, Angelorum scilicet et hominum consequitur. Sed mandati transgressio quae in hominibus facta erat, libri Geneseos historia narratur. Quaestionem vero non minimam intuentibus praestat, qua causa Angelorum delictum Scripturae testimoniis, qualiter factum est, reticetur. Quamvis namque sub persona Babylonici regis illius angelicae ruinae verba per prophetam declarentur, dicentem: Sedebo in monte Testamenti, in lateribus aquilonis: ascendam super altitudinem nubium, et aedificabo thronum me
Abbreviated transcription (Latin):
quadam de comite parit̾ loquerem᷑: ait
ipse bonam se de salute ipsiꝰ sp̃e gerere:
fuisset orare. Aliranda caritas. s et stupenda
non minus humilitas. Quid enim caritate
plemus. quid ue apud homines singulariꝰ
quani orare non segniꝰ ꝓꝑsequente quã
pobsente. Quid autem humiliꝰ quam hane
ipsam deuocionem non ad sua si ad ipsius
referre merita. non que iam eẽ sciret s que
futura speraret. Quia gͥ cercum ẽ ab eo mã¬
dacum c̃ẽ impletum quo dicitur diligite in¬
micos ur̃os benefacite his qui oderunt uos
et orate ꝓ ꝑsequentib⁊ calumpniantib uob.¬

Expanded text:
quadam de comite pariter loqueremur, ait quadam de comite pariter loqueremur, ait ipse bonam se de salute illius spem gerere, m pro eo solitus fuisset orare. Miranda charitas, sed et stupenda non minus humilitas! Quid enim charitate plenius, quidve apud homines singularius quam orare non segnius pro persequente quam obsequente? Quid autem humilius quam hanc ipsam devotionem non ad sua, sed ad ipsius referre merita, non quae jam esse sciret, sed quae futura speraret? Quia igitur certum est ab eo mandatum esse impletum, quo dicitur: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro persequentibus et calumniantib
Abbreviated transcription (Latin):
dictione defendẽt indignatus ille acq ira¬
ciuidie facib inflanimatꝰ. paratusq sicut
aparuit quieqͥd potusset obicere: quasi ꝑ gra¬
un crimine intulit dicens. Audiui aliquan¬
do a nob ego quod uerũ non erat dici. ad
rant aut̃ diuersi ordinis non pauei. intͣro¬
gauit utrum se scienter audisset mentitũ.
Tunc ille quamquã iratus quãquã furore
repletus ueritatis tam̃ ponde p̃ssus. eum
se respondit scienter nullatenꝰ audisse
mentitum De ueriloquio gͥ ipsiꝰ hoc unũ
hostis et irati sufficiat testimoniũ E quãqua̾
digressionis forsitan arguamur. Quomã
tam̃ ꝑ comitẽ beati uiri patuit ueritas ꝑ
eundem monstretur consequent̾ eciam
caritas. In festissimus ot dictum ẽ ei: adõ
ut uon in sius domib s aut nobiscum
aut lugdum demoraretur. Eius quippe
ciuitas eccłia magnani illi reuerentiam
magnimiq in suis tribulationib p̾sidiũ
semꝑ exhibuit. eiꝰq consilus in grauiorib
ua negociis. ꝑ gratum habuit. Cum gͦ die

Expanded text:
 iracundiae facibus inflammatus, paratusque, sicut apparuit, quidquid potuisset objicere, quasi pro gravi crimine intulit, dicens: « Audivi aliquando a vobis ego, quod verum non erat dici. » Arant autem diversi ordinis non pauci interrogavit utrum se scientem audisset mentitum. Tunc ille, quanquam iratus, quanquam furore repletus, veritatis tamen pondere pressus, eum se respondit scienter nullatenus audisse mentitum. De veriloquio igitur ipsius hoc unum hostis et irati sufficiat testimonium. 17. Et quanquam digressionis forsitan arguamur, quia tamen per comitem beati viri patuit veritas, per eumdem monstretur consequenter etiam charitas. Infestissimus, ut dictum est, erat ei, adeo ut non in suis domibus, sed aut nobiscum, aut Lugduni demoraretur; ejus quippe civitatis Ecclesia magnam illi reverentiam, magnumque in suis tribulationibus praesidium semper exhibuit, ejusque consiliis in gravioribus uti negotiis pergratum habuit. Cum ergo die
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. & idõ quanto duriꝰ cordi eiꝰ imposu¬
erat flagellũ: tanto euidentiꝰ paterne in eũ
dedisse dilectionis indicium. Presensisse etiã
iam iamq diabolũ. quanta ꝑ eum ipse
dampna passurꝰ. quanta dĩ foret poplꝰ.
uirtutis incrementa sũpturꝰ. ⁊ id eirco os

Expanded text:
recipit , et ideo quanto durius cordi ejus imposurecipit , et ideo quanto durius cordi ejus imposuerat flagellum, tanto evidentius paternae in eum dedisse dilectionis indicium. Praesensisse etiam jam jamque diabolum quanta per eum ipse damna passurus, quanta Dei populus virtutis foret incrementa
Abbreviated transcription (Latin):
adininistrationes quib in dies se magis ac
magis deputabat indignum. nullo pacto
conting̾e. Quam delib̾ationẽ ut putabat
salubrimã. cum ipsa temptacione ab imo
corde lacrimis ꝓfusis atq suspiriis. ei qui
se duxerat festinauit ostendẽ. At ille def¬
fectii eiꝰ et ninio quamꝗͣ a religione ꝓfec¬
to timore ex parte uitͣm rationabili respõ¬
sione sedato: ad meinoratum papam ꝑg̾e.
⁊ quiequid eiꝰ angebat animum. ut pote
xͥ uicario totũ reuelare suasit. Quod cum
humilit̾ deuoteq feciss: tanta consolatio¬
nis ab eiꝰ ore sagina ꝑfusus ẽ. tantũq erga
se dilectionis exꝑtus affectum. ut de hac
ipsa que in desꝑationẽ eum pene cõp u¬
lerat temptacione gaudẽ. & felicioris insuꝑ
spei materiã sum̾e cogeretur. Docuit enĩ
beatus p̃p ut pote in reb huiꝰ modi nec ru¬
dis nec inexꝑtꝰ. arguere dñm et castigare
quos diligit. ⁊ om̃em filiũ flagellare quẽ

Expanded text:
administrationes, quibus in dies se magis ac administrationes, quibus in dies se magis ac magis deputabat indignum, nullo pacto contingere. Quam deliberationem, ut putabat, saluberrimam, simul cum ipsa tentatione, ab imo corde lacrymis profusis atque suspiriis, ei, qui se duxerat, festinavit ostendere. At ille defectu ejus, et nimio quanquam a religione profecto timore, ex parte interim rationabili responsione sedato, ad memoratum papam pergere, et quidquid ejus angebat animum utpote Christi vicario totum revelare suasit. Quod cum humiliter devoteque fecisset, tanta consolationis ab ejus ore sagina perfusus est, tantumque erga se dilectionis expertus affectum, ut de hac ipsa, quae in desperationem eum pene compulerat, tentatione gaudere, et felicioris insuper spei materiam sumere cogeretur. Docuit enim beatus papa, utpote in rebus his nec rudis nec inexpertus, arguere Dominum et castigare quos diligit, et omnem filium flagellare quem
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris inisteriũ p̾ferenti: sathan stabat
adextris ut aduersaret᷑ ei. Nec hoc mirandũ:
cum conditorẽ et rectorẽ om̃iũ dm̃ huma¬
na carne uestitũ. impiis ausib temptare
p̃sũserit. ⁊ pꝰtremo ostensis tocius mundi
regnis cũ sua gła. hec inquiens oĩa tͥ dabo
si ꝓstratꝰ ad oraueris me. ydolatͥe etiam scelꝰ
ꝑfuade conatꝰ fuerit. Siẽ gͦ tpsi dño inere¬
dibili p̾sũptione ydolatͥam. sic et eiꝰ seruo
suggerelut iuꝑ ea machinatione blasphe¬
miam: scilic ut de dõ uł de his que ad
eũ ꝑtinent aliquid cogitaret indignum
S sic̃ a dño: sic eodẽ uiuante ab eiꝰ seruo
uictꝰ ⁊ confusꝰ abscessit. Cũ gͥ inpugnatio¬
nẽ ut dixiꝰ insuspicabilem senssiss hos¬
tis antiqni: reputaus ne foite in diguat᷑
aduersimi se fuss dñs. quod eligentib se
cesserat uł inuitꝰ: electioni inse facte abre¬
nunciare modis om̃ib delibauit. et saeras

Expanded text:
Salvatoris mysterium praeferenti, Satan stabat Salvatoris mysterium praeferenti, Satan stabat a dextris, ut adversaretur ei . Nec hoc mirandum, cum conditorem et rectorem omnium Deum, humana carne vestitum, impiis ausibus tentare praesumpserit; et postremo, ostensis totius mundi regnis cum sua gloria, « Haec, inquiens, omnia tibi dabo, si prostratus adoraveris me . » idololatriae etiam scelus persuadere conatus fuerit. Sicut ergo ipsi Domino incredibili praesumptione idololatriam, sic et ejus servo suggerebat viperea machinatione blasphemiam, scilicet ut de Deo, vel de his quae ad Deum pertinent, aliquid cogitaret indignum. Sed sicut a Domino, sic, eodem juvante, ab ejus servo victus et confusus abscessit. 7. Cum igitur impugnationem, ut diximus, insuspicabilem sensisset hostis antiqui, reputans ne forte indignatus adversum se fuisset Dominus, quod eligentibus cesserat vel invitus, electioni in se factae abrenuntiare modis omnibus deliberavit, et sacras
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando cessit electioni. Preerat aut̃ eo
tempore iuennensi ecelie archiep̃s garmnũdꝰ
nomine. Quẽ ꝓꝓ simoniã cuiꝰ sintinebat infa
rando legato sumptis ordinib. romã eodem
comitante ꝓfectus ẽ: ut a sedis aplice sũmo
conserraretur antistice. U̾dum consecratioi̾s
statutum oꝑiens diẽ cõmoraretur: an ipsis
quodãmͦ diuine seruitutis iniciis. ⁊ in pͥmis
sacre militie tirouicus. grauissimã hostis an
tiqui inpugnationẽ. rudis ⁊ talium in eiꝑtꝰ
incurrit. Que scãm ip̃siꝰ animã usq ad illã
egritudineni qua et decubuit moricurꝰ. die
noctuq nẽ acriꝰ nẽ mitius non desticit excru¬
ciare. R̾ enĩ sc̃e conu̾sationis et illustrͥũ oꝑmi
insignib meritis. magnã in popło dĩ famã
magnã fuerat habiturꝰ & gloriam: ne forsitã
extolletur. angłmn sathane sic̃ et beatꝰ aplꝰ
qui se colafiraret accepit. Sic etiam apud
ꝓpħam zachariã iħu sacerdoti magno. ueri

Expanded text:
. Praeerat autem eo tempore Viennensi Ecclesiae archiepiscopus, Garmundus nomine, quem propter Simoniam, cujus sustinebat infamrando legato sumptis ordinibus, eodem comitante profectus est, ut a sedis apostolicae summo consecraretur antistite. Ubi dum, consecrationis statutum opperiens diem, commoraretur, in ipsis quodammodo divinae servitutis initiis, et in primis sacrae militiae tirimpugnationem, rudis et talium inexpertus, incurrit; quae sanctam ipsius animam, usque ad illam aegritudinem qua et decubuit moriturus, die noctuque, nunc acrius, nunc mitius, non destitit excruciare. Quia enim sanctae conversationis et illustrium operum insignibus meritis, magnam in populo Dei famam, magnam fuerat habiturus et gloriam, ne forsitan extolleretur, angelum Satanae, sicut et beatus Apostolus, qui se colaphizaret, accepit . Sic etiam apud prophetam Zachariam, Jesu sacerdoti magno, veri
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ illi. Ueruntam̃ in hac ꝑegrinati¬
one quantũ rei huiꝰ intelligentia uł
scientia qͥs ꝙ ꝓfecerit. tantõmagis ca-¬
ueat diabolica uitia. suꝑbiã ꝙ intuden¬
tiam. Meminerit hoc ipsũ eu̾ngłm
ioħis. quani multo ampliꝰ erigit ad
contẽplationẽ ueritatis : tam multo
ampliꝰ ꝑciꝑe de dulcedine caritatis. Et
quia illud preceptũ uerissimũ ac sa¬
luberrimũ ẽ. quanto magnꝰ es. tantõ
humilia tẽ in om̃ib: qui eungłista

Expanded text:
uerum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia, superbiam et inuidentiam; meminerit hic ipsum euangelium Iohannis, quam multo amplius erigit ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum uerissimum ac saluberrimum est: quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse creat᷑a ꝑ hibet᷑. non tam̃ hec diens
alt̾natio ꝑ spatiũ temꝑis intelligit᷑. s inhis
oꝑum uicissitudo de clarit᷑. Lost ea namq
hnstorie narrator diuisit insermone: qd deus
diuisit inoꝑis ꝑfectione. Simul it cuncta qͣ
condidit ds creauit: dũ una uoluntate inul

Expanded text:
uisse creatura perhibetur; non tamen haec dierum alternatio per spatium temporis intelligitur: sed in his operum vicissitudo declaratur. Post namque historiae narrator divisit in sermone, quod Deus non divisit in operis perfectione. Simul enim cuncta quae condidit, Deus creavit , dum una voluntate mu
Abbreviated transcription (Latin):
ña ⁊ uehementẽ in firmitat̃e ipsiꝰ in eius
locũ ipso petente ur̃iq pietate iubente.
priꝰꝗͣ obiret ipse consecraret᷑. Et erga eos
quidẽ quos p̃longa familiaritate ł conuielu
seu u̾econdia. ꝙ que forte ñ minꝰ impediebat
carnis infirmiteis. sufficient̃ pot̾ant ercusare:
ad tante uͦ pondꝰ auctoritatis. nec mutire qͥdẽ
p̃sũpsimꝰ⁊ ne dũ ei ñ obedimꝰ. cui cotꝰ cõmissits:
dñi in curreremꝰ dampnationem. Qusecmꝰ
aũ eos qͥ hȩc legerint ne tanti sc̃itatẽ patͥs.
nr̃a ñ solũ facundia. s ꝙ cogitatiõe longe
maiorẽ ex ista seͥptura metiant᷑:⁊ marime
ne putent nos ultͣ qͣmi sua postulant merita.
nr̃is eũ sermonib efferre potuisse. Tantũ
eñi abest ut sc̃itatis illiꝰ magnitudiu̾e ꝑl
equo ualuerimꝰ qͣsi fauoralit̾ extollere: ut
nec ipsã illĩ sc̃e a uersationis eiꝰ p̃rogatiuam.
qd̃ sine fictione dicimꝰ. tũ ꝓpt̾ imꝑitiam.
tũ ꝓpt̃ sermonis in opiam. ut erat dignum

Expanded text:
ac vehementem infirmitatem ipsius, in ejus locum, ipso petente vestraque pietate jubente, priusquam obiret ipse, consecraretur. Et erga eos quidem quos prae longa familiaritate vel seu verecundia, et quae forte non minus impediebat carnis infirmitas, sufficienter poterant excusare, ad tantae vero pondus auctoritatis, ne mutire quidam praesumpsimus, ne dum ei non obedimus cui totus commissus Deum incurreremus damnationem. Obsecramus autem eos qui haec legerint, ne tanti sanctitatem Patris, nostra non solum facundia, sed et cogitatione longe majorem ex ista scriptura metiantur, et maxime, ne putent nos, ultra quam sua postulant merita, nostris eum sermonibus efferre potuisse. Tantum enim abest ut sanctitatis illius magnitudinem plus aequo valuerimus, quasi favorabiliter, extollere, ut nec illam ipsam sanctae conversationis ejus praerogativam, quod sine fictione dicimus, tum propter imperitiam, tum propter sermonis inopiam, ut erat dignum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uo eugo p̃sati patris sc̃issimi mores
⁊ oꝑa do placentia sufficientẽ ser¬
moni ad eo p̃stent materiam: ut ñ solũ¬
nr̃am. ẜ⁊ quoꝵ libet uineant sacundiam s
carnis eiꝰ tacendã extuto duceremꝰ origi¬
nẽ : eoqd̾ in diferent̃ de bonis bonos. de ma¬
lis malos de bonis malos. de mał bonos: ꝑ di¬
uini iudicii inscrutabilẽ ꝓ funditate̾ nasci
cotidie nullꝰ ignoiet⁊ nec referat aliqͥd qua¬
lib sit ortus qͥsq parentib s. qͣlib: uixerit
morib ⁊ nec auginenta ꝯferat meritoꝵ. poten¬
tia diuitiis ⁊ nobilitate t̾rena claruisse⁊ s hec
om̃ia ꝓ xp̃o cõtempsisse: cũ uideamꝰ ⁊ duim
pauꝑib ortũ parentibꝰ⁊ ⁊ in apłis. in signiores
sũptos expiscatiribus. Unde ⁊beatꝰ ad eornithi¬

Expanded text:
um ergo praefati Patris sanctissimi mores et opera, Deo placentia, sufficientem sermoni adeo praestent materiam ut non solu quorumlibet vincant facundiam, carnis ejus tacendam ex toto duceremus originem, eo quod indifferenter de bonis bonos, de malis malos, de bonis malos et de malis bonos, per divini judicii inscrutabilem altitudinem, nasci quotidie nullus ignoret, nec referat aliquid qualibus sit ortus quisque parentibus, sed qualibus vixerit moribus, nec augmenta conferat meritorum potentia, divitiis et nobilitate terrena claruisse, sed haec omnia pro Christo contempsisse, cum videamus et Dominum pauperibus ortum parentibus, et in apostolis insigniores sumptos ex piscatoribus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qi dirit lararꝰ doiuit: Utiq priꝰꝙͣ bec de cis biccret la¬
tarus iã moituus erat. iudas au̾̃t ia udcos de traditione con¬
uenerat: Iolus petrꝰ cũ de negatione audisset se ñ ugraturũ
iurabat. D tam̃ ex uerb̃ dñ ñ magis coactus: peirꝰ ut ꝑ¬
ceret qd̵ nolebat. qͣm iudas ut ꝑficeret qͥd̵ uolebat. D ab¬

Expanded text:
 dixit: Lazarus dormit? Utique priusquam hoc de eis diceret, La dixit: Lazarus dormit? Utique priusquam hoc de eis diceret, Lazarus jam mortuus erat; Judas autem jam Judaeos de traditione convenerat; solus Petrus, cum de negatione audisset, se non negaturum jurabat. Sed tamen ex verbis Domini non magis coactus est Petrus ut faceret quod nolebat
Abbreviated transcription (Latin):
turi ec̃mꝰ in bonũ. aut ñ ex ipso s ex nob̃ futuri eẽmꝰ in
malũ: ñ in conueniens hoc fec̃. s cũ diu̾sa uideret merita.
diu̾sa ẽ nob̃ disponeret p̾mia. Rauitas nr̃a ab ȩt̾no se ma¬
lam in conspectu dĩ ex sua nequitia p̾sentauit: ds̃ illam
ad mortẽ destinauit. Quid gͦ Coegit nos ds̃ ut mali
s̃ uiderem̃ ab ęt̾no: Absit. Nam noᷤ potiꝰ ei obtulmiꝰ:
ut nos mnalos uidet. Uerbi gr̃a. Siuideo iacere aliquem.
necesse : qͥdem ut ille uceat quẽ uideo acere: aut fal
sum illud qd ego eũ iacere uideam. Illa uͦ necessitas a
ucente: an a uidente.: Utiq ñ a uidente infertur¬
nocessitas ut uocat: ħ b illo qui se dcposuit ut uceret. Dũs¬
uidit ñ ut uisus ille uecessitat᷑ in fertet prauitatis. s qr pra¬
uitas illa lacere neqͥuit p̾scientia uidicis. Num qͥd eñi petrᷤ
dnm̃ neguit qr dũis dirit cer ine negabis. aut nũqͥs iudas
tradidit qi dũis dirit tu ine trades. aut nũqͥd lararꝰ muortuus¬

Expanded text:
n bonum, aut non ex ipso, sed ex nobis futuri essemus in malum, non inconveniens fecit, si cum diversa videret merita, diversa etiam nobis disponeret praemia. Pravitas nostra ab aeterno se malam in conspectu Dei ex sua nequitia praesentavit: Deus illam ad mortem destinavit. CAPUT sibi videremur ab aeterno? Absit! Nam nos ei potius obtulimus ut nos malos videret. Verbi gratia: Si video jacere aliquem, necesse est quidem ut sum est illud, quod ego eum jacere videam. Illa vero necessitas an a jacente est, an a vidente? Utique non a vidente inferturnecessitas ut jaceat, sed ab illo, qui se deposuit ut jaceret. Dvidet, non ut justis ille necessitatem inferret pravitatis, sed quia pravitas illa latere nequit praesentiam judicis. Nunquid autem Petrus Deum negavit, quia Dominus dixit: Tu me negabis? Aut nunquid Judas tradidit quia Dominus dixit: Tu me trades? Aut nunquid Lazarus mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
tio ⁊⁊ cartusiensiũ pauꝑum seruus in utiliͤ
guigo. ꝑpetuã salutẽ ⁊ pacẽ a dño: ⁊ siquid
huic opuscło p̃fire ur̃e serenitatis in di¬
cant litt̃e: beati petͥ auctoritate ⁊ ur̃a
mandastis. ut uitã beati hugonis gr̃ano¬
politani ep̃i noscendã posteris seripto
cõmendaremꝰ. Rogauerant qͥdẽ idipsũ

Expanded text:
TIO, Carthusiensium pauperum servus inutilis GUIGO, perpetuam salutem et pacem in Domino, et si quod huic opusculo praefixae vestrae serenitatis indicant litterae, B. Petri auctoritate et vestra mandastis, ut vitam B. Hugonis Gratianopolitani episcopi, noscendam posteris, scripto commendaremus. Rogaverant q
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentes ocło ad ocłm uidit.⁊ quales uos ex nr̃a prauitate
aut ex iusticia sͥ p̃sentauit. tales ut p̾sentes diuidicauit:
Que em̾̃ st̃ apud noᷤᷤ p̃terita aut futura: a conspectu dĩ
nunꝗ̃. transeunt s semꝑ pͣsentia st̃. Unde ⁊ dñs in eũngł̃o:
Celum ⁊ terra transibunt: uerba aũt mea ñ transibunt:
Si aũ uerba que apud nos u mom̃to trauseunt apud dm̃ Iemꝑ
manent. ꝗͥs dubitet quin in conspectu dĩ omĩa sint ꝑmanen¬
tia. que apud It̃ transeuntia: Sic̃ eñi uisus corona cil¬
culi totã Iunul uidet. quẽ tactus ñ nͥ particłatim palpan¬
do sentit: sic ds̃ sumul uidet omĩa. quoꝵ noᷤ ñ nͥ parti¬
cłatim diu̾sis tẽporib uidemꝰ aliqua. Sigͦ ui conspectu

Expanded text:
sentes oculo ad oculum vidit, et quales nos aut ex nostra pravitate, aut ex justitia sibi praesentavit, tales ut praesentes dijudicavit. Quae enim sunt apud nos praeterita aut futura, a conspectu Dei nunquam transeunt, sed semper praesentia sunt. Unde et Dominus in Evangelio: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Si autem verba, quae apud nos in momento transeunt, apud Deum semper manent, quis dubitet quin in conspectu Dei omnia sint permanentia, quae apud nos transitoria? Sicut enim visus coronam circuli totam simul videt, quem tactus nonnisi particulatim palpando sentit, sic Deus simul videt omnia, quorum nos nonnisi particulatim diversis temporibus videmus aliqua. Si ergo se
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo õs quas condidit creat᷑as ex nichilo
fecit. Eternꝰ gͦ ꝙ om̃ ip̃s creatoi rens. cri¬
nus & indiuiduus semꝑ maneis. sine
ullo potentie sue de trimento. solus s̃ine
tempore. cunctas p̾cessit creaĩas. Ne de¬
inde ut in mensam bonitatem ac poten¬
tiam & beniuolentiam. quas inse solo
puiꝰ habuit. ꝙ̃ per creat᷑as ostenderet.
ex in formi materia q̃m ipse priꝰ ex¬
nichilo condidit. cunctaꝵ in uisibilium ac
uisibiliũ rerũ. hoc ĩ sensibiliũ ⁊insensibiliũ. in¬
tellectualium. & intellectu carentiũ. sp̃es
multiformos diuisit. Qd̾ ut libͥ geneseos
auctoritas confirmat: per .uͭuͭ. dienx alter¬
nationẽ effectũ fuisse monstrat᷑⁊ ita ut
idie .uiͦ. cuncla consũmasse que ad in sti¬
tutionẽ & instructronẽ ꝑtinent creature.
firmissime declarat᷑. Sic eñi scribit᷑. Et con¬
sũmauit ds̃ om̃ia oꝑci sua indie sexto. et
benedixit diem septimũ. qd̾ in ipso requi
labore s aboꝑe uideatu cessasse. d: quod

Expanded text:
dit creaturas, ex nihilo fecit. Aeternus ergo et omnipotens Creator rerum, trinus et individuus semper manens, sine ullo potentiae suae detrimento, solus sine tempore cunctas praecessit creaturas: ac deinde ut immensam bonitatem ac potentiam et benevolentiam, quas in se solo prius habuit, etiam per creaturas ostenderet; ex informi materia, quam ipse prinihilo condidit, cunctarum visibilium et invisibilium rerum, hoc est, sensibilium et insensibilium, intellectualium et intellectu carentium, species multiformes divisit. Quod, ut libri Geneseos auctoritas confirmat, per sex dierum alternationem effectum fuisse monstratur; ita ut in die sexto cuncta consummasse, quae ad institutionem et instructionem pertinent creaturae, firmissime declaretur. Sic enim scribitur: Et consummavit Deus omnia opera sua in die sexto, et benedixit diem septimum, quod in ipso requielabore, sed ab opere videatur cessasse. Sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
guita priꝰꝗͣ ascendisset incelũ: non tam̃
eis ꝑ oñs. xͭͣl. continuos apparuerat. Nam
pꝰ diẽ pͥmũ resurrectionis eiꝰ. alios octo
dies in t̾uenisse diẽ iołis. Post qͦs eis rursꝰ
apparuit. Dercio aũ ad mare tiberiadis.
fortassis continuo consequenti die. niehil
enĩ repugnat: ⁊ deinde qũ uoluit cons¬
lituenseis qd̃ añ p̃dix̃at. ut eos ingalileȩ
montẽ p̃ced̾et. atq om̃ino ꝑ illos .xl. dies
qͦties uoluit qͥb uoluit quẽ admodũ uolu¬
it sic̃ petrꝰ dic̃. qñ eũ cornelio ⁊ his qͥcum
illo fuerant p̾dicabat. qͥ simul inqͥt man

Expanded text:
es XL pruisquam ascendisset in coelum ; non tamen eis per omnes XL continuos dies apparuerat. Nam post primum diem resurrectionis ejus, alios octo dies interuenisse dicit Iohannes, post quos eis rursus apparuit, tertio autem ad mare Tiberiadis, fortassis continuo consequenti die; nihil enim repugnat. et deinde quando uoluit, constituens eis, quod et ante praedixerat, eos in Galilaeae montem praecedere; atque omnino per illos XL dies quotiens uoluit, quibus uoluit, quemadmodum uoluit, sicut Petrus dicit, quando eum Cornelio et his qui cum ill
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ⁊ illũ malũ. perit gͥ lib̾um arbatum qd uecessitate cogit᷑:
Qd si arbit̾um ai  lib̾um. s cogit᷑ necessitate: ñ culpandꝰ ille
qͥuelit nolit peccit. neq laudandꝰ qͥuelit nolit bene agit.
s laus ⁊ culpa soli cogenti: imputanda. Cur gͦ : pena ma
lis.⁊ gła iustis: Non ÷ itaq p̃miũ qͥ iusti remunerent᷑
s sola dĩ gr̃a: nec ÷ uindicta quo iniusti puniunt᷑ s iniuria:
Qd̃ absit. Redestinatio em̃ dĩ. nulla ui nos cogit ad bonũ

Expanded text:
uod necessitate cogitur. Quod si arbitrium non est liberum, sed cogitur necessitate, non est culpandus ille, qui, velit, nolit, peccat; neque laudandus qui, velit, nolit, bene agit, sed laus et culpa soli cogenti est imputanda. Cur ergo poena est malis et gloria justis? Non est itaque praemium quod justi remunerantur, sed sola Dei gratia; nec est vindicta, quod injusti puniuntur, sed injuria, quod absit! Praedestinatio enim Dei nulla vi cogit nos ad bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ras in bethaniã. ⁊ eleuatis manib suis
bñdix̃ eis. Et factũ ÷ eũ bñdic̃et eis. re¬
cessit abeis: ⁊ ferabat᷑ incelũ. Uider̃ gͦ eũ
pret̃ ꝗd̾ int̾ra uid̾ant: etiã dũ ferret᷑ in
celũ. CTociens gͦ meuͣngłieis libͥs cõmemio

Expanded text:
ras in Bethaniam et eleuatis manibus suis ras in Bethaniam et eleuatis manibus suis benedixit eis. et factum est, cum benediceret eis, recessit ab eis et ferebatur in caelum. uiderunt ergo eum praeter quod in terra uiderant, etiam cum ferretur in caelu
Abbreviated transcription (Latin):
apud itãq . iiii. euͣngłistas decies cõmemo¬
ratũ dnmi uisũ eẽ ab hominib. pꝰ resurrec¬
tiouẽ. Semel ad monum̃tũ mulieb: itere
eisdẽ regredientib a monimĩto mitiñe.
Tercio petͦ: iiͦi. duob euntib incastellũ.
Quiuto: plurib in iherłm. ubi ñ erat tho¬
mas. Sexto: ubi eũ iudit chomas. Septimo:
ad mare tib̾iadis. Detauo. in monte gali¬
uissime recũbentib. q iã ñ erant int̾ra
cũ illo conuinaturi. Decimo: in ipso die
ñ iã int̾ra. s eleuatũ in nubẽ. eũ in eelũ ascen¬
d̾et. qd̵ maneꝰ. ⁊ liicas cõmemorant. Marcus
qͥdẽ pꝰillud qd̾ eis diseñbentib apparuit.
ita continuans ut dic̾et. ⁊ dñs qͥdẽ pꝰ ꝗͣ. lo¬
eutꝰ ÷ eis assũptꝰ ÷ incelu̾: lucas au pret̾:¬
missis om̃ibe ꝗͣ ꝑqͣdraginta dies agi ab illo
cũ discipłis potuer̃. illi pͥmo diei resurre
con iungit tacite nouissimũ diẽ qͦ ascen¬
dit in celũ. itanarrans. E dux̃ aũ illos fo¬

Expanded text:
apud quattuor euangelistas decies commemoratum dominum uisum esse ab hominibus post resurrectionem: semel ad monumentum mulieribus; iterum eisdem egredientibus a monumento in itinere; tertio Petro; quarto duobus euntibus in castellum; quinto pluribus in Hierusalem, ubi non erat Thomas; sexto, ubi eum uidit Thomas; septimo ad mare Tiberiadis; octauo in monte Galiuissime recumbentibus, quia iam non erant in terra cum inon jam in terra, sed elevatum in nube, cum in coelum ascenderet; quod Marcus et Lucas commemorant: Marcus quidem post illud, quod eis discumbentibus apparuit, ita continuans ut diceret: Et Dominus quidem postquam locutus est eis, assumptus est in coelum : Lucas autem praeteribus quae per quadraginta dies agi ah illo cum discipulis potuerunt illi primo diei resurrecconiungit tacite nouissimum diem, quo ascendit in caelum, ita narrans: eduxit autem illos fo
Abbreviated transcription (Latin):
orporali. Qua ꝓpt̾ quͣã uis in illis trib ac¬
iuȩ.in ioħis aũ euͣngłio dona contẽpla¬
iuiȩ uͥtutis eluceant eis qͥ hȩc dinoscere
sic manebit donec ueniat qd̃ ꝑfectũ est
alii qͥdẽ datur ꝑfp̃m sermo sapientie.
alii sermo scientie. scd̃m eundẽ sp̃m.
Alius diẽ dño sapit. aliꝰ de pectore dñi
liquidiꝰ aliqͥd bibit : aliꝰ leuatus usq
ad t̾eiũ cęlũ. in esfabilia ũba audit.
Om̃s tam̃ quã diu ft̃ incorpore pere¬
grinant᷑ a dño : ⁊ om̃ib bonȩ spȩi fide¬

Expanded text:
corporali. Quapropter, quamvis in illis tribus accorporali. Quapropter, quamvis in illis tribus activae, in Joannis autem Evangelio dona contemplativae virtutis eluceant eis qui haec dignoscere sic manebit donec veniat quod perfectum est alii quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a do
Abbreviated transcription (Latin):
erio quo rursꝰ erigat᷑ nec suffitiente mun¬
itia qua sigat᷑. Et quanto qͥsꝙ hoc magis
otest: tanto maior est. Quanto aũ minꝰ:
anto minor. Si aũ nichil adhue tale mers
Instare debet minuendis finiendisꝙ cu-¬
iditatib huiꝰ scłi. moralis uͥtutis actione.
fnꝙͣ. incomitatu triũ illoꝵ esingłistars
ũ mediatore xp̃o ambulans. ⁊ eũ qͥ filiꝰ dĩ
ẽꝑ est ꝓpt̾ nos filiũ hominis factũ. ut sem¬
pterna uiriꝰ eiꝰ ⁊ diuinitas nr̃e infirmitati¬
mortalitati contẽꝑata de nr̃o. nob̃ inse
tq ad se fac̃et uiã: cũ magne spei leticia
idelit̃ teneat. Ne peccet: a rege xͦ regat᷑.
i forto peccauerit: ab eodẽ sacerdote xͦ
r.piet᷑. Atq iti inactione bonȩ conũ¬
ationis ⁊ uitȩ. nutritiꝰ pennis gemine
ilectionis tanꝗͣ. duab alis ualidis euec¬
us at̾ris. ab eodẽ ipso xp̃o ũbo illuminet᷑
u̾bũ ds̃ erat. Et si ꝑspeculũ ꝙ in enigmate:

Expanded text:
erio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munerio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia, qua figatur; et quanto quisque hoc magis potest, tanto maior est, quanto autem minus, tanto minor. si autem nihil adhuc tale mens instare debet minuendis finiendisque cupiditatibus huius saeculi moralis uirtutis actione, tamquam in comitatu trium illorum euangelistarum cum mediatore Christo ambulans. eum qui filius dei semper est propter nos filium hominis factum, ut sempiterna uirtus eius et diuinitas nmortalitati contemperata de nostro nobis in se atque ad se faceret viam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat. Ne peccet, a rege Christo regatur; si forte peccaverit, ab eodem sacerdote Christo expietur: atque ita in actione bonae conversationis et vitae nutritus, pennis geminae dilectionis tanquam duabus alis validis evectus a terris, ab eodem ipso Christo Verbo illuminetur, Verbum Deus erat ; etsi per speculum et in aenigmate,
Abbreviated transcription (Latin):
sse conting̃e. ut dimoto atq discusso omni
in cõmutabilis ueritatis luce potiat᷑.⁊ m̃te
penitꝰ a consuetudine uitȩ huiꝰ alienata
illi constant̃ ⁊ indeclinabilit̾ hereat: nec qͥd
quȩrat nec quis quęrat intelligit. Credat
gͦ potiꝰ sublimi auctoritati minimẽq fal¬
laci ꝗͣ diu sumꝰ in corꝑe ꝑegrinari nos
a dño. ⁊ ambulare ꝑfide̾ non dũ ꝑspetiem.
elc sic ꝑseuerant̃ retinens atq custodiens
fidẽ. spem ⁊ caritatẽ. in tendat inspetien
docebit omẽm ueritatẽ : cũ ds̃ qͥ suscitau¬
prꝑa nr̃a ꝑ in habitantẽ sp̃m eiꝰ in nobis.
aius aũ quã uiuificet᷑ hoc qd̾ mortuũ ÷
pĩ peccatũ: ꝓcul dubio corruptibile ẽ.
sid grauat animã. Et si quando ad iuta
rcedit hanc nebulã qͣ tegit᷑ om̃is t̾ra. id÷
Innc carualẽ caliginẽ qua tegit᷑ om̃is uita
trena. tanꝙͣ. rapida choruscatione ꝑstͥingit᷑.
in suã in firmitatẽ redit uiuente desi-¬

Expanded text:
sse contingere, ut dimoto adque discusso omni sse contingere, ut dimoto adque discusso omni incommutabilis ueritatis luce potiatur et mente penitus a consuetudine uitae huius alienata illi constanter et indeclinabiliter haereat, nec quid quaerat nec quis quaerat intellegit. credat ergo potius sublimi auctoritati minimeque fallaci, quamdiu sumus in corpore, peregrinari nos a domino et ambulare per fidem, nondum per speciem; ac sic perseueranter retinens adque custodiens fidem, spem et caritatem intendat in speciem docebit omnem ueritatem, cum deus, qui suscitaur inhabitantem spiritum eius in nobis. prius autem quam uiuificetur hoc quod mortuum est propter peccatum, procul dubio corruptibile est et aggrauat animam; et si quando adiuta excedit hanc nebulam, qua tegitur omnis terra, id est hanc carnalem caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringitur et in suam infirmitatem redit uiuente desid
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ mistica altitudine uisitans. noli me
inaͥt tang̃e. nondũ enĩ ascendi adpatrẽ. Dis¬
cipłis ęciã insusflando dedit sp̃m fc̃m: ne
Postremo suas oues petro se a manti eũꝙ
a morẽ ter confitenti cõmendans: dic̃ eim¬
dẽ ioħem se sic uelle mañe douec ueniit
Ubi etiã mͥ uidet᷑ alto docuisse misteri
tã ipsã iołns eũngłicã dispensationẽ qua m
lucẽ liquidissimã uerbi sublimit̃ fertur
ubi tͥnitatis equalitas ⁊ in cõmutabilitas.
uideri potest ⁊ qͣ maxime ꝓpͥetate distet
t et̃is homo cuiꝰ susceptione ũbũ earo factũ
est ꝑ spicue cerni cognosei q ñ posse. nili
cũ ipse dñs uenerit. Idõ sic manebit donet
ueniat. Manebit autẽ nc̃ infide credenti¬
um: tc̃ aũ facie ad faciẽ contẽplandum
erit cũ apparuerit uica nr̃a ⁊ nos cũ ipso
apparebimꝰ in gła. Quis qͥs aũ arbitiatur
homini uitã istã mortalẽ adhuc agenti po¬

Expanded text:
ctionem mystica altitudine uisitans: noli me, ctionem mystica altitudine uisitans: noli me, inquit, tangere; nondum enim ascendi ad patrem. discipulis etiam insuflando dedit spiritum sanctum, ne piritus putaretur. Postremo suas oues Petro se amanti eumque amorem ter confitenti commendans dicit eundem Iohannem sic se uelle manere, donec ueniat. ubi etiam mihi uidetur alto docuisse mysterio istam ipsam Iohannis euangelicam dispensationem, qua in lucem liquidissimam uerbi sublimiter fertur, ubi trinitatis aequalitas et incommutabilitas uideri potest, et qua maxime proprietate distet a ceteris homo, cuius susceptione uerbum caro factum est, perspicue cerni cognoscique non posse, nisi cum ipse dominus uenerit. ideo sic manebit, donec ueniat. manebit autem nunc in fide credentium, tunc autem facie ad faciem contemplandum erit, cum apparuerit uita nostra et nos cum ipso apparebimus in gloria. quisquis autem arbitratur homini uitam istam mortalem adhuc agenti po
Abbreviated transcription (Latin):
cȩt̃i apłi qui ñ quidẽ ipsã narrationem
scribendẽã susceper᷑. in ea tam̃ p̃dicatiõe
sui officii munꝰ im pleuer̃: longe tamͣ
hunc inxp̃i altiora subuectũ. ab ipso
initio libri sui raro fuisse cũ cȩt̃is. Idest
pͥmo circa iordanẽ ꝓpt̾ testimoniũ ioħis
baptistȩ. in de tͣns mare tyberiadis. qnͣ
turbas deqͥnꝙ panĩb pauit. ⁊ suꝑ aquas
ambulauit. Cercio in bethania ubi un¬
guento p̃cioso fidelis feminȩ deuotione
ꝑfusus ÷ donec inde illis occurreret ad
passionis tẽpꝰ. qd̃ cũ eis erat necessario
narraturꝰ. Ubi tam̃ ipsã dñicã cenam
deqͣ nullus tacuit. ẽoꝵ multo opulentiꝰ
tanꝗͣ. decellario dñici pectoris ubi dis¬
cũbere solebat exibuit. Ipsũ deinde pila-¬
tũ uerb̃ altiorib ꝑcutit dicens. regnũ suũ
ñ ẽe de hoc mundo. regẽq se natũ.⁊ ad
hoc uenisse in hunc mundũ ut testimo¬
niũ ꝑhibeat u̾itati. mariam qͦq pꝰ resurre¬

Expanded text:
ceteri apostoli, qui non quidem ipsam narrationem scribendam susceperunt, in ea tamen praedicatione sui officii munus implerunt, longe tamen hunc in Christi altiora subuectum ab ipso initio libri sui raro fuisse cum ceteris, id est primo circa Iordanen propter testimonium Iohannis baptistae, inde trans mare Tiberiadis, quando turbas de quinque panibus pauambulavit; tertio in Bethania, ubi unguento pretioso fidelis feminae devotione perfusus est; donec inde illis occurreret ad passionis tempus, quod cum eis erat necessario narraturus: ubi tamen ipsam Dominicam coenam, de qua nullus eorum tacuit, multo opulentius tamquam de cellario dominici pectoris, ubi discumbere solebat, exhibuit. ipsum deinde Pilatum uerbis altioribus percutit dicens regnum suum non esse de hoc mundo regemque se natum et ad hoc uenisse in hunc mundum, ut testimonium perhibeat ueritati. Mariam quoque post resurre
Abbreviated transcription (Latin):
clitificatione quã habuit apud patr̃c priꝰ¬
sic̃ ipse ⁊ pat̾ unũ st̃. Non ut ipse ⁊ pater
nos unũ: s nos unũ sic̃ ipse unũ. Multaq
alia mireq sublimia. dequib disserere
sic̃ dignũ ÷ ętiã si ẽtmꝰ idonei. in hoc tamͣ
oꝑe ñ id nos fuscepisse qͥs ñ aduertat: Qd
alibi fortasse reddendũ ẽ: hic certe non ÷
expetendũ. Cõmendare qͥppe uoluimꝰ a¬
matorib ũbi dei. ⁊ studiosis sc̃e ueritatis.
quã uis eiꝰdẽ xp̃i qui uer̾ ⁊ uerax ẽ antrum

Expanded text:
clarificatione quam habuit apud Patrem priuclarificatione quam habuit apud Patrem priusicut ipse et Pater unum sunt; non ut ipse et Pater et nos unum, sed nos unum sicut ipsi unum: multaque alia mireque sublimia, de quibus disserere sicut dignum est, etiamsi essemus idonei, in hoc tamen opere non id nos suscepisse quis non advertat ? quod alibi fortasse reddendum est, hic certe non est expetendum. Commendare quippe volumus amatoribus verbi Dei et studiosis sanctae veritatis, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
illud de uuguento p̃cioso qͦ pedes a oraria
ratione uersante ⁊ eȩteꝵ qd adsermones
dñi attinet. non cessat se tolłe inea quȩ
ille ab hinc ęciã sublimit̾̃ diuturne locu¬
tus ẽ. Nam & quando eũ uoluer̃ uidere
gentiles ꝑ philipum. ⁊ andraeĩ. habuit excel¬
sũ sermonẽ: quẽ alioꝵ eugłistaꝵꝵ nullꝰ
in seruit. Ibi preclara iteꝵ de lucȩ illumi¬
naute. ⁊ lucis filios faciente cõmemorat.
De inde in ipsa cena dequa nullus euan
głistaꝵ tacuit. quã multa ꝙ qͣ. excelsa
ũba eiꝰ ioħs cõmemorat quȩ alii taeuer̃.
non solũ de cõmendatione humilitatis
quando pedes discipłoꝵ lauit: s cũ ex-¬
p̃ssus ꝑbucellã traditor. eiꝰ exisset. rema¬
nentib cũ illo .xiͦ. in sermone ipsiꝰ mira¬
bilit̃ stupendo maximeq diuturno. idem
ioħs im moraiꝰ est uͥ dixit. Qui uidet me:
uidet ⁊ patrẽ. Ubi multa locutꝰ ÷ de sp̃u
Sc̃o paraelito quẽ missurꝰ eis erat.: de sua

Expanded text:
illud de unguento pretioso, quo pedes eius a Maria ratione uersante. Ceterum quod ad sermones domini adtinet, non cessat se adtollere in ea quae ille abhinc etiam sublimiter diuturneque locutus est. nam et quando eum uoluerunt uidere gentiles per Philippum et Andream, habuit excelsum sermonem, quem aliorum euangelistarum nullus inseruit; ibi praeclara iterum de luce inluminante et lucis filios faciente commemorat. deinde in ipsa cena, de qua euan tacuit, quam multa et quam excelsa verba ejus Joannes commemorat, quae alii tacuerunt! non solum de commendatione humilitatis, quando pedes discipulorum lavit; sed cum expressus per buccellam traditor ejus exiisset, remanentibus cum illo undecim, in sermone ipsius mirabiliter stupendo maximeque diuturno idem Joannes immoratus est, ubi dixit, Qui vidit me, vidit et Patrem: ubi multa locutus est de Spiritu sancto paracleto quem missurus eis erat; et de sua