comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊lumen. ⁊ lur. pͥe tamen his nõib filius
nuncupatur. Splendor aute appellatur.
pp̃ manifestationẽ. Lumen: qr inluminat.
Luy: quia adueritatẽ contemplandã cordiᷤ
ocłõs reserat. Sol: quia illuminator. Ori¬
ens. qr illuminans. fons ⁊ illustrator rerum.
⁊ quod oriri nos faciat aduitã eternam.
fons. quia rerrimorigo ẽ. uł quod saciat sici¬
entes. ip̃e qͦ alfa ⁊ co. alstienĩ literam mil¬
la p̃ceclit. pͥmaẽ aũ litterarum. sic̃ ⁊ filitis¬

Expanded text:
lumen et lux, proprie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω. Alpha enim litteram nulla praecedit; p
Abbreviated transcription (Latin):
sim. quod peccatrix inulier suꝑ pedes ⁊ ei
libens apatre descendit.⁊ quasi supbaptismi
aquã. tamꝗͣ. suꝑ pͥstinam seclem se recognos¬
citis quiescit. Nam legitur quod inpͥncipio
ũsus diabolum. ut discedat. sient ẽ in Zacha
magnum stantem coram angło dl̃. ⁊ satan sta¬
bat adextris euis ut adñsaretur ei. ⁊ dixit
elñs ad satan. Increpet dñs inte satan. ⁊ inc̃¬

Expanded text:
tum quod peccatrix mulier 288 super pedes, et ea tum quod peccatrix mulier 288 super pedes, et ea libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam, tanquam super pristinam, sedem recognoscens, quiescit. Nam legitur quod in principio versus diabolum, ut discedat: sicut est illud inmagnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satan, et incr
Abbreviated transcription (Latin):
pere. Nam et ẽẽ potest ⁊ sapiens nonẽẽ.
Deus autem ht̃ eẽntiam. ht̃ ⁊ sapienciam.
secdque ht̃. hoc et ẽ ⁊ omnia unus ẽ. Ac ꝓ¬
indeunus ẽ simplex ẽ. quia nonineo aliqͥd
accidentis ẽ sed et quiodẽ ⁊ quod in p̃oẽ:
cẽntialit̃ ẽ. excepto quod telatiue ad quãq¬

Expanded text:
esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quod habet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia non in eo aliquid accidentis est, sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter est, excepto quod relative ad qua
Abbreviated transcription (Latin):
eit. Dñi nemo itidit uinꝗͣ. res enimẽ muisibi¬
lis. ideoq non oculo sedcorde querendus est.
npassibilis. quia mulis ꝑcurbationib afficit᷑.
qͥ fracilitas humana succt̃ibit. ñ enĩ attin¬
gunt eũ uile passiones. ut libido. iracundia.
cupiditas. timor. meror. inudia. ⁊ cert̾a qͥ̃b¬
dicitur irasci. aut zelare. aut dolere. nrõ usu
dicitur. Apud dm̃ enim ꝑturbatio muiaẽ.
aptid quem tranquillitas stiminaẽ. Simplex
autem dicititr. siue non amittendo id quodht̃.
seu quod non aliud t̃ ip̃e. eẽ ⁊ aliud quod inpo¬

Expanded text:
it: Deum nemo vidit unquam Res est enim invisibilis, ideoque non oculo, sed corde quaerendus est. 24. Impassibilis est, quia nullis perturbationibus afficitur quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, et caetera quibdicitur Deum irasci, aut zelare, aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. 26. Simplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ip
Abbreviated transcription (Latin):
cium. donum dicitur qͥcqͥd auro argentoq
aut qualib alia sp̃e eificitur. Sacͥficuim
autem ẽ uictima. ⁊ quecũq in ara cremant᷑
senponunt᷑. Omne aũ quod deo dat᷑. aut
dedicat᷑ aut conseeranir. quod dedicat᷑: di¬
cendo dat᷑. Unde ⁊ appellat᷑. Unde errant
qͥ consecrationẽ dedicationẽ ptitant: signi¬
ficari. Inmolatio abantiquis cdicta. eo qd̾
inmole altaris posita uictima cederettr.
Unde ⁊ maceratio post inmolationem ẽ.
Nunc aũ inmolatio panis ⁊ calicis contienit.

Expanded text:
cium. Donum dicitur quidquid auro argentoque cium. Donum dicitur quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio panis et calic
Abbreviated transcription (Latin):
multarum.⁊ tomtiruũ ualidoꝵ. dicentiũ.
amen. alleliua. ac ꝑ hoc sic oportet int̾ris
utraq dici sicut inceloresonant. Osanna
inaln̾tis lingne int̃p̃tationẽ in toto tͣn¬
sire non pͭ. Osi tinm saluifica intp̃tat᷑.
anna int̾iectioẽ motũ animi significatis.
dicittir. quod uos corrupta mectia uocali
littera ⁊ elisa dicimꝰ osanna. sic̃ fit inũsib
cũ scandimꝰ. Lutera enĩ pͥmi u̾bi sequentis.
extremã pͥoris ũbi ueniens excludit. ⁊ drͣ
hebraice osanna quod inĩp̃tat᷑ saluifica
dum. Osfertorium tali ex causa sũp sit
nocabulũ. fertum enim dieitur oblatio
que maltairi osfert᷑. ⁊ sacͥficat᷑ a pontificibꝰ.
Oblatio uecatur: quia offertur. Dona ꝓͥe
obsequia. que pauꝑes diuitib loco mnu¬
uerum soluunt. Itaq munus homini da¬
tur. donum deo. Unde ⁊̃ in templis dona¬
ria dicimus. Munera aũ uocant᷑: quia
manibus uł acci piuntur ut clanturꝰ. Duo
sunt autem que offercuitur. donũ ⁊ sacͥfi¬

Expanded text:
multarum et tonitruum validorum dicentium amen et alleluia , ac per hoc sic oportet in terris utraque dici, sicut in coelo resonat. Osanna in alterius linguae interpretatione in toto transire non potest. Osi enim salvifica interpretatur: anna interjectio est motum animi significans osianna, quod nos corrupta media vocali littera et elisa dicimus osanna, sicut fit in versibus cum scandimus. Littera enim prima verbi sequentis extremam prioris verbi veniens excludit, et dicitur Hebraice osanna, quod interpretatur salvifica, mundum. Offertorium tali ex causa sumpsit vocabulum. Fertum enim dicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontifio vocatur quia offertur. Dona propobsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur quia manibus vel accipiuntur vel dantur. Duo sunt autem quae offeruntur: donum et sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
omiã. ⁊ quia añ eũ nicħ. Finis rieł qr dignattiᷤᷤ
ẽ infine tpr̃m humilit incarne nasci ⁊ mori.
agimus adillum referimus. ⁊ cũad illumꝑ
uenerimus. ultra quod queramus non hm̃is.
ba forment᷑. Uerbumaũ ideo dicit᷑. qr ꝑeũpat᷑
omĩa condidit siue iussit. Urritas qi ñ fallit
s tͥbuet qd̾ ꝓmisit. Uita. qr creauit. Imago
similitudinẽ pals inse iragnẽ atꝙ minen¬
sam magnitudinẽ designauit. Manus dĩ
ẽ. quod omnia ꝑ ip̃m facta sunt. hinc ⁊ dexca

Expanded text:
omnia, et quia ante eum nihil. Finis, vel quia dignatus est in fine temporum humiliter in carne nasci et mori, agimus ad illum referimus. Et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habemusrba formentur. Verbum autem ideo diciomnia condidit, sive jussit. 21. Veritas, quia non fallit, sed tribuit, quod promisit. Vita, quia creavit. Imago similitudine Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designavit. 23. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera
Abbreviated transcription (Latin):
tionisaũ nomen quod̃amͦ exgentilitate retinet᷑.
Namferie aut legitime erant apud eos aut
indicte. Indicte autem quia parꝑtas antiqua
romanonim excollatione sacrificabant. aut cer¬
te de bonis dampnatoitim. unde supplicatia
dicuntur: supplicationes quie fiebant de bo-¬
nis passorum supplicia. sacre enimres de rebꝰ
eretrandorcm fieba.¬

Expanded text:
tionis nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae, aut legitimae erant apud eos, aut indictae. Indictae autem quia paupertas antiqua Romanorum ex collatione sacrificabat, aut certi de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis ex passorum supplicio. Sacrae enim res de rebus exsecrandorum fieba
Abbreviated transcription (Latin):
on paterꝰ abunitate sub̾stancie appellatur: su¬
sumts. hocẽ euisdem t̃ patre sub̃e. Quodno¬
tione cñ tociꝰ tͥntatis defendit᷑. qr danir ratio.
unde recte diciostendat᷑. Dicnt ⁊ pater in
illis uerbis libris. nusquam ingenittis legit᷑.
s tamen dicendiis ẽẽ atq credendris non dubi¬

Expanded text:
os Patri ab unitate substantiae appellatur. Susumus, hoc est, ejusdem cum Patre substantione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio, unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, 302 sed tamen dicendus esse atque credendus non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
sub qͦ sunt om̃s qͥ cũ peccato nascitut᷑. ẽ enĩ
pͥnceps peccatorum. Simholum ꝑlinguam
g̃cam signum uł cognitio int̃pretattr.
Descensuri enim apłi ad euanglizand̃ in
gentib hoc sibi p̃dicationis signũ rił iridi¬
cium posuerunt. Continet auͦtẽ confessio¬

Expanded text:
scuntur. Est enim princeps peccatorum. 57. Symbolum per linguam Graecam signum, vel collatio interpretatur. Discessuri enim apostoli ad evangelizandum in gentibus, hoc sibi praedicationis signum, vel indicium posuerunt. 58. Continet autem confessio
Abbreviated transcription (Latin):
ost euis expletionem ad pͥmu m ex
sc̃i patres mincena sinodo ꝓbauerunt consti¬
cuentes non solulurã paschalem ⁊ mensem
inquirese: secdetiam diem resurrectionis ob
retur. Paschale aũ uocabulũ nong̾cũ sed
ẽ. eo quod itinc ppłs dĩ ex egipto transierit
uñ ⁊ ineuangłio. Cum uidisset inquit iħc ꝙ
uenisset hora ut transirer demundo ad pa
trem. cuius nox iõ itigilia dicit᷑ pp̃ aduen¬
tum regis. ac dĩ nr̃i. ut sp̃s resurrxctionis eiꝰ
nos nandormientes seduigilanres inueniat.
Surnus noctis duplexẽ ratio siue quod in

Expanded text:
ost cuius expletionem ad primum exorsancti Patres in Nicaena Synodo prohibuerunt, constituentes non solum Paschalem et mensem inquirere, sed etiam diem Resurrectionis Domretur. Pascha autem vocabulum non Graecum, sed est, eo quod tunc populus Dei ex Aegypto transierit. Unde in Evangelio, cum vidisset, inquit, Jesus, quia venit hora, ut transiret de mundo atrem.' Cuius nox ideo pervigilia ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in
Abbreviated transcription (Latin):
ticio dicitur: nam petere orare ẽ petere.si¬
cut exorare impegrare. Constat aũ oratio
aut necĩtas impetrarit. neq enĩ contra p̃cep-¬
tum reputatur ab apłis facitim. qͥ incarce¬
re audientib custodib orabant ⁊ canebãt
tio quarundam horꝵ. cõmtinuini que
diei int̃ spacia signant. t̾eia. sexta. nona. si¬
mi liter ⁊ noctis. sed ides hec orandi ho¬
re diuise sunt. ut si forte aliquo fuerimmꝰ

Expanded text:
titio dicitur. Nam orare est petere, sicut EXORARE impetrare. Constat autem oratio aut necessitas importaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab apostolis factum, qui in carcere audientibus custodibus orabant, et canebant tio quarundam horarum communium, quae diei interspatia signant, tertia, sexta et nona; similiter et noctis. Sed ideo haec orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus
Abbreviated transcription (Latin):
celebratione. cum res gesta ita fit ut aliqͥd
significare intelligattir. quod sc̃e accipiend̾
ẽ. sunt aũ sacramenta baptisint̃. Et cris
dicunt᷑: quia sub tegimento corꝑalium rerũ
uirtus diuina secretius salritẽ corumd sac ͤ¬
mentorũ oꝑatur. unde ⁊ asecretis uͥtutibus
uł asacris sacramenta dicunt᷑. quod ideo
firictuose penes ecclãm firint. quia sc̃s inea
manens sp̃c eund̾ sacinmentoꝵ latenterꝰ
o ꝑattr effectum. Unde seu ꝑ bonos seu
ꝑ malos ministros intͣ dĩ eccłam dispensa¬
titr. tamen quia sc̃s sp̃s mistice illa uiui¬

Expanded text:
t ut aliquid significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta baptismum et chrismdicuntur, quia sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorundem sacramentorum operatur; unde et a secretis virtutibus vel a sacris sacramenta dicuntur. Quae ideo fructuose penes Ecclesiam fiunt, quia sanctus in ea manens Spiritus eundem sacramentorum latenter operatur effectum. Unde, seu per bonos seu per malos ministros intra Dei ecclesiam dispensentur, tamen quia sanctus Spiritus mystice illa
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis carne constituta. pp̃ ipãm muta¬
bilitatẽ lune noĩe in scͥpͥturis significatur.
uariaaũ obseruantia opinionũ paschalis fe¬
stiuitatis int̾dum errorẽ gignit. latininãꝙ
a .iii. nonas inartias. usq. inͦ .iii. nonas apͥ¬
lis pͥmimensis : lunam inqͥrant. ⁊ si xu.¬

Expanded text:
 carnis constituta, propter ipsam mutabilitatem, lunae nomine in Scripturis significatur. 19. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a tertio Nonas Martii, usque in tertium Nonas Aprilis primi mensis lunam inquirunt, et si qua
Abbreviated transcription (Latin):
ea et uitam tẽ rxcepit eũ passusẽ. suie quod
postea ead̃ hora quaresurretit adiudican¬
dum uentunisẽ. Eo arĩ modo agimꝰ ꝑascha
ut non solum mortẽ ⁊ resurrectonẽ ip̃i
inemoriam reuocenus: seditiam cetera quit
cͥca eum ad testant᷑. ad sacͤmeantoꝵ significan¬
ne uite.⁊ pp̃ notũ hoĩem quẽ iubem᷑ indu¬
ere et exuere ueterem. expurgantes uetus
fermentum ut simus noua consꝑsio. qm̃ pa
nouitatẽ pͥmus mensis nouoꝵ in anni men¬
sib celebrationi paschali mistice atrͥbutus.
Quod uͦ t̾cia ebdomada dies pasche celebettͣ
nario dierum numero agitur. Nunc t̾cium
tp̃s hoc sacramenitim apparcut. Pͥmumem̃
tpc ẽ ante legem. Sccd̃m sub lege. Terciũ sub
grã. U̾iam manifesttun ẽ sacͬmenttm pͥusoc

Expanded text:
ea et vitam tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemus, sed etiam cetera, quae circa eum adtestantur, ad sacramentorum significatuae uitae, propter nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam novitatem primus mensis novorum in anni mensibus celebrationi paschali mystice attributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, nario dierum numero agitur, nunc tertium tempus hoc sacramentum aperuit. Primum enim tempus est ante legem: secundum sub lege: tertium sub gr
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ ep̃c claruit. U.de.xx. Teodosiꝰ auti
.xxuii. nestoriꝰ heresiarches exciit .ũ.¬
.dc .xluii. Martianꝰ anũ.ui. calcidonen¬
sis synodꝰ agit᷑. u. de. liii. Leo maior anũ.
.xui. egyptꝰ errore dioscori latrat. u. de.¬
.lxuiii. Tenon anũ.xuii. Acefaloꝵ he¬
resis orta ẽ.u.dc.lxxxu. Anastasiꝰ anñ.
.xxuii. fulgentiꝰ ep̃c p̃dicat᷑.u. dcc .xii.
Iustuiꝰ anũ.uiii. Acefaloꝵ heresis abdica¬
t᷑. u. occ .xx.Iustiniauꝰ anti.xxxix.uuan¬
dali affrica extinguiti᷑. U. dcc. lix. Iustinꝰ
anũ. xi. Armenii fidẽ xp̃i suscipuuit.
.u.dcc .lxx. Tiberiꝰ auñ.uii. Langobardi
ytaliã capiunt.u.dec. lxxuii. Maurictꝰ
anũ.xxi. Gochi catholici effecti ft̃. u.dec.¬

Expanded text:
stinus Episcopus claruit. VMDCXXI. Theodosius ann. XXVII. Nestorius haeresiarches extitit. VMDCXLVIII. Marcianus ann. VI. Chalcedonensis synodus agitur. VMDCLIV. Leo maior ann. XVI. Aegyptus errore Dioscori latrat. VMDCLXX. Zenon ann. XVII. Acephalorum haeresis orta est. VMDCLXXXVII. Anastasius ann. XXVII. Fulgentius Episcopus praedicatur. VMDCCXIV. Iustinus ann. VIII. Acephalorum haeresis abdicatur. VMDCCXXII. Iustinianus ann. XXXIX. Wandali Africa extinguntur. VMDCCLXI. Iustinus ann. XI. Armeni fidem Christi suscipiunt. VMDCCLXXII. Tiberius ann. VII. Langobardi Italiam capiunt. VMDCCLXXIX. Mauricius ann. XXI. Gothi catholici efficiuntur. VMDC
Abbreviated transcription (Latin):
hẏstoria ꝯponit᷑ .iiii. xxiiii. Eyiphanes
.auni.i.xiiii. romani g̾cos optiuuert.
affricã uic̾ .u. liii. Euergete s auũ.xx.¬
.ix.brutꝰ hispaniã subegit .u.lxxxii.
Soter anũ .xuii. traces romanis subi¬
ciunt᷑.u.xxix. llexander anñ .x. syria
romanis subiecta ẽ .u.c.ix. stolomens
anñ .ix. rethorica ars ronie cep̾.u .c.¬
.xuiii. Dionisiꝰ auii.xxx. sompe iꝰ. iu¬
deã cȩp̃.ũ.c.xluiii. Cleopatra anũi .i.
Egyptꝰ romianis subdit᷑. u̾ .c. luiiii.
Iuliꝰ cesar anñ.u. Hic pͥor monarchiã
tenuit .u.c. liiii. Sexta eta
.ec .x. Tiberiꝰ . xxiii. xp̃e erucifi¬

Expanded text:
es ann. XXIV. Romani Graecos obtinuerunt. Africam vicit. VMLIII. Euergetes ann. XXIX. Brutus Hispaniam subegit. VMLXXXII. Soter ann. XVII. Thraces Romanis subiciuntur. VMXCIX. Alexander ann. X. Syria a Romanis subiecta est. VMCIX. Ptolomaeus ann. VIII. Rhetorica ars Romae coepit. VMCXVII. Dionysius ann. XXX. Pompeius Iudaeam capit. VMCXLVII. Cleopatra ann. II. Aegyptus Romanis subditur. VMCXLIX. Iulius Caesar ann. V. Hic prior monarchiam tenuit. VMCLIV. Sexta aetas. VMCCX. Tiberius ann. XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutaᷤ. apd̃ helidem g̾ciȩ eiui¬
tatẽ. helus agentib agonẽ. ⁊ qͥnqͦnna¬
le certam̃. qͣtuor mediis annis uacan¬
tib ⁊ ob hoc helidũ certamiuis tẽpꝰ
olimpiadẽ uocauert̃. qͣdriennio ĩ
una olimpiade supputato. Lustrum
manis. Adhuc enĩ ꝯsules. adhuc ȩra
ñ dũ erat. Est enĩ qͥnqͦnnale tempꝰ¬

Expanded text:
nstituta apud Elidem Graeciae civitatem, Eliis agentibus agonem et quinquennale certamen, quattuor mediis annis vacantibus; et ob hoc Elidum certaminis tempus olympiadem vocaverunt, quadriennio in una olympiade supputato. Lustrum manis; adhuc enim consules, adhuc aera nondum erat. Est enim quinquennale temp
Abbreviated transcription (Latin):
.cc.li. Nero aiñ. xiiii. Petrꝰ. i paulꝰ uecart᷑.
.u.cc.lxu. Uespasianꝰ aiñi .x. ie rosolia
atito subu̾tit᷑. .cc.lxxu. T itꝰ anii .ii. hic
facundꝰ .⁊ piꝰ fuit .u.cc. lxxuii. Donicianꝰ
aniui. xui. Iohes apł̃s in pathinos relegat᷑.
.u.cc.xx.iii. Nerua anũ .i. Iohes e phesuu
redit.u.cc.xx.iiii. Traianꝰ amii.xix. Io¬
hnues apłs reqͥescit.u.ccc.xiii. Adria¬

Expanded text:
Paulus necantur. VMCCLXV. Vespasianus ann. X. Hierosolyma a Tito subvertitur. VMCCLXXV. Titus ann. II. Hic facundus et pius fuit. VMCCLXXVII. Domitianus ann. XVI. Iohannes in Pathmos relegatur. VMCCXCIII. Nerva ann. I. Iohannes Ephesum redit. VMCCXCIV. Traianus ann. XIX. Iohannes apos
Abbreviated transcription (Latin):
Aureliꝰauꝰ cirelianꝰ. ami.iiii. sabelliꝰ ortr᷑.
.S. cccc .xi.iiii.lexander anũ xiiii. or ige¬
nes uisignis habet᷑.u.cccc.xxxii. Maxi¬
mꝰ anñ.iii. Iste gernanos uicit.u.cccc.x¬
.xxu. Gordianꝰ anñ.ui. Hic de ꝑsis ⁊ partiᷤᷤ
triũphauit .u.cccc.xli. Philippꝰ anũ.uii.
Neciꝰ anñ .i. antoniꝰ monachꝰ claruit. u.c¬
ccc.xlii. Galiꝰ anñ .ii. nouatꝰ heresi ꝯdidit.
.U.cccc .li. Ualerianꝰ anñ.ru.ciprianꝰ mar¬
tirio coronat᷑.r.cccc.lxui. Claudiꝰ. auũ
.ii. iste. gothos ab illirico repulit.x. cccc.
.lxxiiii. Pbꝰ anũ .ui. inanicheoꝵ heresis
orta ẽ .ꝙ̃.cccc.Ixxx.Carꝰ anũ .ii. iste de ꝑ¬
sis tͥumphat .u.cccc. lxxxii. Dioclecianꝰ
anñ.xx. iste diuinas libris. adustes mar¬

Expanded text:
Aurelius ann. III. Sabellius oritur. VMCCCCXVIII. Alexander ann. XIII. Origenes insignis habetur. VMCCCCXXXI. Maximus ann. III. Iste Germanos vicit. VMCCCCXXXIV. Gordianus ann. VII. Hic de Parthis et Persis triumphavit. VMCCCCXLI. Philippus ann. VII.XLVIII. Decius ann. I. Antonius monachus claruit. VMCCCCXLIX. Gallus ann. II. Novatus haeresim condidit. VMCCCCLI. Valerianus ann. XV. Cyprianus martyrio coronatur. VMCCCCLXVI. Claudius ann. II. Iste Gothos ab Illyrico expulit. VMCCCCLX. Probus ann. VI. Manichaeorum haeresis orta est. VMCCCCLXXX. Carus ann. II. Iste de Persis triumphat. VMCCCCLXXXII. Diocletianus ann. XX. Iste divinis libris adustis, mar
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris in carne: Sexta q̃ nẽ agit᷑
usq qͦ mandꝰ iste finiat᷑. quarũ decur¬
sus ꝑ gen̾ationes.⁊ regna ita inspicit᷑¬
ȩtas in exordio sui continet
creationẽ mundi. Primo enĩ die as

Expanded text:
Salvatoris in carne; sexta, quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna ita inspicituaetas in exordio sui continet creationem mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
imbruinati d̾nr. quibꝰ fastidiũ ẽ ciboꝵ.
hieme u̾nus. qͥ plerũq a parte totam
hiemẽ sig̃cat. Hȩc tẽpora singłis ꝙ.
cȩli partib asscͥbunt᷑. Uer qͥppe orien¬
ti dat᷑. qr tẽ ex t̾ris omĩa oruint᷑. Estas
uͦ meridiano. eoꝙ pars eiꝰ calore fla¬
grantior sit. Hienis septentrioni. eo
ꝙ frigorib ⁊ ꝑpetuo gelii torpet.alu¬
tinmꝰ occiduo. ꝓpt̾ ꝙ graues morboᷤᷤ ht̃.¬
uñ ⁊ tc̃ omĩa folia arboꝵ deflirunt.
Ut aũ aittunnꝰ habundet morb̃. facit
ħ ꝯfiniũ frigoris ⁊ caloris.ẜ. ꝯpugnan¬
tia int̾ se ꝯtrarioꝵ aerũ. De auius .ix.
.ccolxu. dieb ad eade loca syde¬
Grũ redit. Annꝰ aũ dictꝰ. qr m̃sib in sere
inuentas litt̾as. picto dracone caudã
suã mordente q in se recurrit. Alii

Expanded text:
r quibus fastidium est ciborum. hiemevernus, qui plerumque a parte totam hiemem significat. Haec tempora singulis etiam coeli partibus ascribuntur. 8. Ver quippe Orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur; aestas vero Meridiano, eo quod pars ejus calore flagrantior sit; hiems Septentrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpeat; autumnus Occiduo, eo quod graves morbos hUnde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris et compugnantia intra se contrariorum aerum. Inter. quinque diebus ad eadem loca siderum redit. Annus autem dictus quia mensibus in se reinventas litteras picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib planetis in euindẽ locũ recur¬
rentib. qͥ fit pꝰ annos solsticiales płi¬
mos. E ra singłoꝵ annoꝵ ẽ ꝯstituta
a cesare augusto. qñ pͥmũ censu ex¬
agitato romanũ orbẽ descrilłit. Dicta

Expanded text:
omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta
Abbreviated transcription (French):
Et echias anti . xxix. Senatꝰ ronȩ fit.
iiii.cccc.lxxxi iiiii. Manasses annͣ.
.lu. sibilla sami a
.d. xliii. Amon .xii.
census pͥmũ
agit᷑ .uiii.d.lu. losias
amiĩ.xxxii.
tales philosophꝰ. agnoscit᷑.uiii.d.lxxxuii.
Ioachim anũ .xi. Nabuchod onosor iu¬
deã capit .iiii.d.xxuiii. Sedechias anñ
.xi. Templũ ierosolinis incensũ ẽ. Iiii.
Anta etas.
ebreoꝵ captiuitas anñ. Ix r. Iudeh
hẏstoria ꝯscribit᷑ .iiii. de lxxix. da¬
Oriꝰ mũ.xxxiiii. Iudeoꝵ captiuitas solui¬
t.iII. dco .riii. Xerxes auñ.xr. sofdcles
xxxiii. Artarxeyxes. anñ .xl. etras in¬
censã lege̾ renouauit . iiii. dec. lxxiii.
hystoria explet᷑. iiii. dcce .xxxii. Artar¬
rerxrs qͥ ⁊ ocus. auĩ. xxui. De mosteneᷤᷤ
i aristotiles pͣdicant᷑. uiii. docc. lyui. Uer

Expanded text:
Ezechias ann. XXIX. Senatus Romae fit. IVMCCCCLXXXVIII. Manasses ann. LV. Sibylla Samia DXLIII. Amon ann. XII. Census primum agitur. IVMDLV. Iosias ann. XXXII. Thales philosophus agnoscitur. IVMDLXXXVII. Ioachim ann. XI. Nabuchodonosor Iudaeam capit. IVMDXCVIII. Sedechias ann. XI. Templum Hierosolymis incensum est. Quinta aetas. Hebraeorum captivitas ann. LXX. Iudith historia conscribitur. IVMDCLXXIX. Darius ann. XXXIV. Iudaeorum captivitas solvitur. IVMDCCXIII. Xerxes ann. XX. Sophocles XXXIII. Artaxerxes ann. XL. Esdras incensam legem renovat. IVMDCCLXXIII. historia expletur. IVMDCCCXXXII. Artarxerxes qui et Ochus ann. XXVI. Demosthenes et Aristoteles praedicantur. IVMDCCCLVIII. Xer
Abbreviated transcription (Latin):
citate. calore ⁊ frigore tẽꝑent. Hec ⁊
curricula dnr. qr ñ stant s currt. Con¬
stat aũ pꝰ factũ mundũ ex qͣlitate cur¬
sus soł. tp̃ra int̾ nos m̃sibꝰ fuisse diui¬
sa. Quoꝵ tp̃rm talẽ uer̾es faciunt dis¬
cretionẽ. ut pͥmo m̃se uer nouũ dica¬
t᷑. scđo adultũ. tcio p̃ceps. Sic ⁊ estas

Expanded text:
 frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa. Quorum temporum talem veteres faciunt discretionem, ut primo mense ver novum dicatur, secundo adultum, tertio praeceps. Sic et aestas
Abbreviated transcription (Latin):
latine dicit potiꝰ appellatũ. q is qͥ tri¬
ũphans urbẽ ingrederet᷑. tͥꝑtito iu¬
dicio honoraret᷑. Nam pͥmũ detͥũ¬
pho duci ꝯcedendo exercitũ iudicare
solitũ erat. scdo senatũ. tercio ppłm.
Eirat aũ romanoꝵ mos. ut tͥũphanteᷤᷤ
qͣ drigis ueherent᷑. ex illo qͣ soliti
ftͣ pͥores duces hoc habitu bella in¬
ire. Quicũq enĩ in ꝯflictu uicis¬
sent. palnia aurea coronabant᷑. qr

Expanded text:
Latine dicit potius appellatum, quod is, qui triumphans urbem ingrederetur, tripertito iudicio honoraretur: nam primum de triumpho duci concedendo exercitum iudicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicumque autem in conflictu vicisset, palma aurea coronabatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad arma qͥrites. Huiꝰ clangor bucinum
nibꝰ excogitatã. eũ disꝑsi circa mariti¬
mas oras ñ facile ad quãq p̃dȩ occasio¬
nẽ uoce ac bucina ꝯuocarent᷑ uento
plerũq obstrepente. Hinc pꝰea belliciᷤ
certaminbꝰ adhibita ẽ ad de nuntian¬
da signa belloꝵ. & uͥ exaudiri p̃eo ꝓ
tumultu ñ poterat. sonitꝰ tubȩ clan¬
gentis attingeret. Tubã aũ dictã qͣsi
tofam .i. cauã. Itẽ tubã qͣsi tibiam. Int̾
tubã añ s bucinã uet̾es discernebant.
liũ indicabat. ut ad tubã terribiem

Expanded text:
ad arma Quirites. Huius clangor bucinum nibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. oelium in
Abbreviated transcription (Latin):
tus. siẽ iit̾ sillã ⁊⁊ mariũ. qͥ bellũ ei¬
uile uiuicẽ in una gente gessert.
Nlus ꝗͣ eiuile bellũ c̾. uͥ ñ solũ ciues
certant.s .&. cognati. qͣle actũ ẽ int̾
cesarẽ ⁊ pompeiũ. qͣndo gener &.
socer inuicẽ dimicauert̃. Si qͥd̾e

Expanded text:
tus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum citus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
intulit ninꝰ assẏrioꝵ rex.
Ipse enĩ finibꝰ suis neqͣqͣ ꝯten¬
tus. humanȩ societatis fedꝰ irrũpers.
exercitꝰ ducere. aliena uastare. lib̾o ᷤᷤ¬
ppłos aut trucidare aut subicere ce¬
pit. uniu̾samq asiã. usq ad libiȩ fi¬
nes. noua seruitute ꝑdomuit. Hinc
&. studuit orb̾ in mutuo sanguine
aĩt̾na cede crassare. Quatuor aũ sunt¬
.&. plꝰ ꝗͣ eiuile. Iustũ bellũ ẽ ꝙ ex p̃di¬
cto gerit᷑. de rebꝰ repe titis. aut ꝓpul¬
sandoꝵ hostiũ causa. Iniustũ bellũ ẽ.
ꝓ de furore ñ de legitua ratione in¬
itur. de qͦ ii re publica eicero dicit:
Illa iniusta bella ft̃. q̃ ft̃ sine causa sus¬
cepta. Nani extͣ ulciscendi aut ꝓpul¬
sandoꝵ hostrũ cansa bellũ geri iustũ
nullũ pot̾. Et hoc ide tulliꝰ parus in¬
t̾iectis subdidit. Nullũ iustũ bellũ
habet᷑ nͥ denuntiatũ . nͥ indictũ. nͥ de
repetitis rebꝰ. Ciuile bellũ int̾ ci¬
ues orta seditio. & concitati tumul¬

Expanded text:
intulit Ninus Assyriorum rex: ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humane societatis fedus irrumpens, exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare, aut subiicere cepit, universamque Asiam usque ad Libie fines nova servitute perdomuit. Hinc etiam studuit orbis in mutuo sanguine alterna cede grassari. Quatuor autem suntet plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit 3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumul
Abbreviated transcription (Latin):
nicũ. Huiꝰ parces st̃ pugnȩ. ut canen¬
sis. termensis. Rursũ inuna pugna.
multa st̃ p̃lia. Aliud enĩ in cornibꝰ. a¬
liud in media. aliud in ext̾ma acie.
gerit᷑. Bellũ gͥ ẽ totũ. pugna unꝰ di¬
ei. Preliũ pars pugnȩ ẽ. Bellũ antea
duellũ uocatũ. eo ꝙ duȩ sint partes
dimicantiũ. uł ꝙ alt̾m facit uictorẽ.

Expanded text:
nicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannennicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo quod duae sindimicantium, vel quod alterum faciat victorem,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. Itẽ eui ceriux cesa parentis
na. seruilia. socialia. piratica. Nã
piratica bella st̃. sparsa latronum
manꝰ. ꝑ maria. mioparonibꝰ lenibꝰ
&. fugacibꝰ. ñ solũ nauiũ cõmeatꝰ s
.ꝓ insulas ꝓuintiasq uastantibus.
Quos pͥmũ gueus pompeiꝰ pꝰmultã
uastationẽ ꝗͣ t̾ra mariq dui egerat.
ita tumultꝰ ꝙ eiuili seditione ꝯci¬
tat᷑. Nam secditio ẽ dissensio ciurũ
dicta. q seorsũ alii ad alios eant. Alii
estiniant dissensionẽ animoꝵ sedi¬
tionẽ uocari. qͣm g̾ci diastasin uo¬
cant. Qͥd aũ lifferat utrũq cicero
docet. Pot̾ enĩ inqͥt eẽ bellũ. ut tu¬
multꝰ ñ sit. Tumultꝰ enĩ eẽ sine bel¬
lo ñ pot̃. Qͥd ẽ enĩ aliud tumultꝰ. nͥ
ptbatio tanta ut maior timor ori¬
atur.: Uñ &̃ dictꝰ tumultꝰ. qͣsi timor
Nã in bello uocationes ualent. in tumul¬
tu ñ ualent. Differt aũ bellũ. pugna.
&. p̃liũ. Nam bellũ uniu̾sũ dr̃. ut pu¬

Expanded text:
 Cui cervix caesa parentis na, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum per maria mioparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantibus. Quos primum Gvastationem, quam terra marique diu egerant, ita tumultus, quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin vocant: quoniam autem differant utrumque Cicero docet: « Potest enim, inquit, esse bellum, ut tumultus non sit; tumultus autem esse sine bello non potest. » Quid est enim aliud tumultus, nisi perturbatio tanta ut major timor oriatur? Unde etiam dictus tumultus, quasi timor nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent. Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Pu
Abbreviated transcription (Latin):
robur omĩs ligni cutis & sp̃es. ab eo ꝙ
sit firmissima. Filix a singłaritate fo¬
lii dicta. Neniq ex una uirgula altitu¬
cline cubitali uno scisso folio. regigni
t᷑ implicata uelut pinna. Quena. loli¬

Expanded text:
robur omnis ligni cutis et species, ab eo quod robur omnis ligni cutis et species, ab eo quod sit firmissima. Filix a singularitate folii dicta. Denique ex una virgula altitudine cubitali una scissa folia gignitur, res inplicata velut pinna. Avena. Loli
Abbreviated transcription (Latin):
foliis latioribꝰ atq nigͥs. Ferula uocata
a medulla. nã ilũ uarro tradit eẽ feru
enĩ pueri ⁊ puellȩ uapulare solent.
Huiꝰ sucꝰ galbanũ ẽ. Papirũ dictũ igni
⁊ cereis ẽ aptũ. Piron enĩ g̾ci ignẽ dñt.
Iuncꝰ eo ꝙ iunctis radicibꝰ hereat. Scirpꝰ¬
a qͦ segetes tegunt᷑. sine nodo. De qͦ enniꝰ.
querit. Fucus genꝰ herbe ẽ. de qͣ tuigiu¬
pedes qr crassa ẽ. foliis ex parte aqͣn su¬
ꝑantibꝰ. Ulua ⁊ tipꝰ herbe q̃ circa fon¬
tes q& in paludibꝰ stagnisq nascunt᷑. Ex
quibꝰ ulua .i. alga mollis. &. qͦdamͦ fungꝰ
dicta ab uligine. Tipus uͦ quę se ab aqͣ
inflat. uũ &. ambitiosoꝵ ⁊ sͥ placenti¬
ũ hominũ tumor tipꝰ drͣ. Carixher¬
be acuta & durissima sparto similis.
tus fruter uirgosus. sine foliis. ab as¬
ꝑitate uocatꝰ. Uolumina funiũ quȩ̨
ex eo fiunt asꝑaft̃. Gram̃ asitu potiꝰ
ba gram̃ uocet᷑. ab eoq. germinet᷑. sic̃

Expanded text:
foliis latioribus atque nigris. Ferula vocata foliis latioribus atque nigris. Ferula vocata a medulla: nam illam Varro tradit esse feruenim pueri et puellae vapulare solent: huius sucus galbanum est. Papyrum dictum quod igni et cereis est aptum; πῦρ enim Graeci ignem dicunt. Iuncus eo quod iunctis radicibus haereat. Scirpus, quo segetes teguntur, sine nodo; de qua Enniusquaerit.' Fucus genus herbae est de qua tinguipedes, quia crassa est, foliis aquam ex parte superantibus. Ulva et typhus herbae quae circa fontes et paludes stagnisque nascuntur. Ex quibus ulva, id est alga mollis et quodammodo fungus, dicta ab uligine. Typhus vero, quae se ab aqua inflat. Unde etiam ambitiosorum et sibi placentum hominum tumor typhus dicitur. Carex herba acuta et durissima, sparto similis. tus frutex virgosus sine foliis, ab asperitate vocatus. Volumina enim funium, quae ex eo fiunt, aspera sunt. Gramen a situ potius ba gramen vocetur, ab eo quod germinetur; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qui pͥmꝰ uirtutẽ huiꝰ herbȩ inue¬
nit. siue ꝙ bãt radicẽ rotundã. breci
eiĩ clica rotundũ uocant. Cuiꝰ iadix
aut sucꝰ si uino fuerit ad inixtꝰ ebrios
facit. nascit᷑ in locis siluosis. ⁊ agͥs. dui
pelos leuce siue brionia. qͣ latini uitẽ
albã uocant. uł a qͣlitate coloris. uł ꝓ
eiꝰ radix ꝯtͥta .&. corpori infricata tene¬
riorẽ. ⁊ candidiorẽ eutẽ reddat. Nani
⁊ sucꝰ eiꝰ bacarꝰ lac ub̃̾ib siccis reddit.
tate nigrescunt. uñ ⁊ uocabulũ sũpsit.
Uitiscella herba a latinis appellata. qͥ si¬
c̃ uitis qͥcqͥd ꝓximũ habuerit app̾hen¬
dat. Porimbiscos anulos appellamꝰ. Bud
tamon florẽ ht̃ eroceũ oculo similẽ. uin¬
.⁊ a gͣcis nom̃ accepit. Est aũ caule mol¬
le. foliis coriandri similibꝰ. nascit᷑ iuxta
muroᷤᷤciuitatũ. Nomos quẽ latini u̾bas¬
cũ uocant. quaꝵ alt̾a ẽ mascłs albidio¬
ribꝰ foliis atq angustioribꝰ. altã femiina

Expanded text:
irtutem hujus herbae invenit sive quod habeat radicem rotundam. Graeci enim κύκλον rotundum vocant. Cujus radix, aut succus, si vino fuerit admistus, ebrios facit. Nascitur in silvosis locis, et agris. 90. Ampelos leuce, sive bryonia, quam Latini vitem albam vocant, vel a qualitate coloris, vel quod ejus radix contrita, et corpori infricata teneriorem et candidiorem cutem reddat. Nam et succus baccarum ejus lac uberibus siccis reddit. 91. tate nigrescunt, unde et vocabulum sumpsit. 92. Viticella herba a Latinis appellata, quod sicut vitis quidquid proximum habuerit, apprehendat corymbis, quos annulos appellamus. 93. Buphthalmos florem habet croceum oculo similem. Unde a Graecis nomen accepit. Est autem caule molle, foliis coriandri similibus. Nascitur juxta muros civitatum. 94. Phlomos, quam Latini verbascum vocant; quarum altera est masculus, albidioribus foliis atque angustioribus, altera femina,
Abbreviated transcription (Latin):
appellati.ꝙ sint uolubiles ⁊ rotundi.
Aspagus. ꝙ spinosa ⁊ asꝑa sit. & frutex
eiꝰ ex qͣ giguit᷑. Capparis a g̾cis nonĩ sũp¬
sisse uidet᷑. ꝙhãt in sũmitatibꝰ rotunda
seminũ capitula. Armoracea hoc ẽ lap¬
sana. Lapistrus. lapacia. hȩc in cibo sũp¬
ta. stomachũ ꝯfortat. uen̾em repͥmit. Par¬
diuis. eruca. qͣsi uruca. ꝙ ignite sit uir¬
tutis. &. in cibo sepe sũpta. uen̾is incendi

Expanded text:
appellati quod sint volubiles et rotundi. appellati quod sint volubiles et rotundi. Asparagus, quod spinosa et aspera sit frutex eius, ex qua gignitur. Capparis a Graecis nomen sumpsisse videtur, quod habeat in summitatibus rotunda seminum capitula. Armoracia, hoc est lapsana. Lapistrus. Lapathia: haec in cibo sumpta stomachum confortat, Venerem reprimit. Carduus. Eruca, quasi uruca, quod ignitae sit virtutis et in cibo saepe
Abbreviated transcription (Latin):
uñ priꝰ aduecta ẽ. Alliñ dictũ
ꝓ olcat. Ulpicũ appellatũ q allii
odorẽ hãt. Fasclos uocari auint
a faselo insula gͣciȩ. uͥ ñ ꝓcul mois
olimpꝰ ẽ. Porrũ cuiꝰ duo gn̾a st̃. capita¬
tꝰ ⁊ septilis. sectilis paruus. capitatus
maior. Seta ap̃uos oleris genꝰ. ap̃ gcos
ltit̾a.Blitũ genꝰ oleris saporis euauidi.
qͣsi uilis beta. Sucumeres ꝙ suit int̾¬
dũ amari. qͥ dulces nasci ꝑhibent᷑. si
lacte mellito eoꝵ sem̃ infundat᷑. Eucͣ¬
bita. apoꝑes. sanepepo. mellipepo. oci¬
inũ. g̾ca nomina st̃. &. origo eoꝵ latinis
incerta. Olꝰ molle. atriplex. brassica.
olisatrũ. Nasturerũ sapor appellauit.
Pacramonia sui nasũ torqueat. fungi.
ꝙaridi ignẽ acceptũ ꝯcipiunt. Fos enĩ
ignis ẽ. Uñ ⁊ esca uulgo dr̃. ꝙͣ sit fomes
ignes ⁊ nutͥmentũ. Aliz dũt fungos uoca¬
tos. ꝙ sint ex eoꝵ gen̾e qͥdam int̾empto¬
rii. uñ ⁊ defuncti. Tuberã tumor t̾rȩ
ꝓdit. eaq causa nom̃ illi dedit. uolui

Expanded text:
advecta est. Alium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum quod alii odorem habeat. Phaselos vocari aiunt a Phaselo insula Graeciae, ubi non procul mons Olympus est. Porrum, cuius duo genera, capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Beta apud nos oleris genus; apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. Cucurbita. Apoperes. Sane pepo, melipepo, ocimum Graeca nomina sunt, et origo eorum Latinis incerta. Olus molle. Atriplex. Brassica. Olisatrum. Nasturcium sapor appellavit, quod acrimonia sui nasum torqueat. Fungi, quod aridi ignem acceptum concipiant; φῶς enim ignis est;o unde et esca vulgo dicitur, quod sit fomes ignis et nutrimentum. Alii dicunt fungos vocatos quod sint ex eorum genere quidam interemptorii; unde et defuncti. Tuberum tumor terrae prodit; eaque causa nomen illi dedit. Volvi
Abbreviated transcription (Latin):
ligna qͥb uua p̾mit᷑. Pugna uocata.
eo ꝙ in inttio usus fiuiss in bello pug¬
nis ꝯtende. uł qr pͥmũ bellũ pugnis in¬
cipiebant. Uñ ⁊ pugna &. duoꝵ ẽ. ali¬
qn ⁊ sine ferro. Quatuor aũ in bello
agunt᷑. Pugna. fuga. uictoria: ⁊ pax.
Pacis uocabulũ uidet᷑ i pacto sũptum.
Post̾iꝰ eiũ pax accipit᷑. fedꝰ pͥmũ iuitur.
fedꝰ ẽ pax qͦ fit int̾ dimicantes. uł a fide.
euĩ fiebant feda. sicͣ ꝑ scłares bella.
Alii fedã dicta putant. a porca fede &.
crudelit̾ occisa. cuiꝰ mors optabat᷑ ei
qͥa pace resilisset. Uirgiliꝰ. Et cesa iun¬
gebant fecła porca. fedis partes. indu¬

Expanded text:
ligna quibus uva premitur. Pugna vocata eo quod initio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum pugnis incipiebant. Unde et pugna etiam duorum est aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis partes indu
Abbreviated transcription (Latin):
caulis ex duobꝰ oleri: itabꝰ cõpositũ
re similis. ñ in radic̃e s in tirsuim
conscendit ut canlis. Sẏnapis ap
sũma magis ꝓsiliant. Cuiꝰ semine
macerato qͥsqͥs mianꝰ suas infec̾it.
serpentes impune tractabit.Si¬
qͥdem ex ipsiꝰ radice &̃. ebur albe ᷤ¬
eit. In cibo qͦ uenenis obsistit. Nã
cont̾ra uenena. radices. nuces. lu¬
ꝯtͣ futurũ. ñ ꝯtra acceptũ uene¬
nũ. Uñ ⁊ ap̃ uet̾es ante epulas a¬
lias hȩc solebant m̃sis apponi. Lac¬
tuca dicba ẽ. ꝙ habundantia lactiᷤᷤ
erub̾et. seu qr lacte nutͥentes fe¬
minas implet. Hȩc ⁊ in uirie
ueneri usũ coercet. Lactuci

Expanded text:
caulis ex duobus oleribus compositum caulis ex duobus oleribus compositum  similis, non in radice, sed in thyrsum conscendit, ut caulis. Sinapis appsumma magis prosiliant; cujus semine macerato quisquis suas manus infecerit, serpentes impune tractabit. Siquidem ex ipsius radice etiam ebur albescit. In cibo quoque venenis obsistit. Nam contra venena hujus radices, nuces, luntra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et apud veteres ante alias epulas haec solebant mensis apponi. 11. Lactuca dicta est, quod abundantia lactis exuberet, seu quia lacte nutrientes feminas implet. Haec et in viris Veneris usum, coercet. Lactuca
Abbreviated transcription (Latin):
ibi aliqͥd oriat᷑. Nam cũ alia t̾ra
semel in anno aliqͥd creat. ortꝰ nũꝗͣ.
sine fructu ẽ. Olus ab alendodictũ.
eo ꝙ pͥmũ homines oleribꝰ alerent᷑.
anteꝗͣ fruges & carnes ederent. Tan¬
tũ enĩ ponus arboꝵ & oleribꝰ alebart᷑
sic̃ animalia herbis. Canlis ẽ gn̾aliter
Ex qͦ diriuatũ ẽ. ut specialit̾ qd̾da
liendi aluũ. soluendiq nat᷑am hãt.
Cuiꝰ suco siqͥs se oleo mixto ꝑunx̾it.
ab apibꝰ negat᷑ feriri. Folia eiꝰ ex oleo
trita ⁊ imposita. scorpiomibꝰ credurt᷑
Rapp adicta a rapiendo .i. ꝯp̾henden¬
do. Est aũ radice amplior napo. sapo¬
re dulcior. & folio tenui. Napꝰ asimi¬
litudine rapę uocatꝰ. nͥ q foliis latior
& radicis gustu sub acrior ẽ. Nominiᷤᷤ
aũ affinitas in itͥsq inde pene ꝯmu¬
nis. qr utrũq semĩ in alt̾m uicissim
mictat᷑. Nam rappa in alio solo. ut e¬
milianꝰ ait.ꝑ bienniũ mutat᷑ in na¬
po. alio uͦ napꝰ tnsit in rappa. Napo¬

Expanded text:
ibi aliquid oriatur. Nam cum alia terra semel in anno aliquid creet, hortus nunquam sine fructu est. 2. Olus ab alendo dictum, eo quod primum homines ab oleribus alerentur, antequam fruges et carnes ederent. Tantum enim pomis arborum et oleribus alebantur, sicut animalia herbis. 3. Caulis est generaliter ex quo derivatum est, ut specialiter quoddam liendi alvum solvendique naturam habeat. Cujus succo si quis se oleo misto perunxerit, ab apibus negatur feriri. Folia ejus ex oleo trita et imposita scorpionibus, creduntur Rapa dicta a rapiendo, id est, comprehendendo. Est autem radice amplior napo, sapore dulcior, et folio tenui. 8. Napus a similitudine rapae vocatus, nisi quod foliis latior, et radicis gustu subacrior est. Nominis autem affinitas in utrisque inde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur. Nam rapa in alio solo, ut Aemilianus ait, per biennium mutatur in napum, alio vero napus transit in rapam. 9. Napo
Abbreviated transcription (Latin):
prignandi ⁊ uictoriȩ receptui ac¬
cipit simbolũ. Nam aut ꝑ uocẽ tu¬
bȩ. aut ꝑ sunbolũ admonet᷑ exerei¬
tus. Legionũ pͥncipalia signa. aqͥ¬
erit. Nam dũ ide̾ iouis adu̾sus tita¬
nas ꝓficisceret᷑. aquilã ei in auspi¬
cio apparuisse ferunt. Quã ille ꝓ in¬
dieio uictorie. icceptã. tutelȩ suȩ ani¬
spicatꝰ cani legioni siguũ dedit. Cd
factũ ẽ. ut de inceps militũ signis
dioens. Signa pares aqͥlas &. pila
minantia pilis. Traconũ signa ab
apolline morte phitonis serpentiᷤ
incoata ft̃. Dehinc a g̾ris & romaniᷤ
in bello gestari ceꝑunt. Pilã in figno
ꝯstituisse fert᷑ augustꝰ ꝓpt̾ nationeᷤᷤ
S incuncto orbe subiectas. ut malꝰ
figam orb̾ ostendet. Nexillũ ⁊ ipsũ
signũ bellicũ. tractũ nom̃ hñs a ue¬
li diminutione. qͣsi uerillũ. Subro¬
mulo aũ fascicłos feni ꝓ nexillis mili¬
tes habuert̾. Hinc imanipul appellant᷑.
Manipulos enĩ dm̃s fasces feni. ꝙ manũ

Expanded text:
pugnandi et victorie receptui accipit simbolum. Nam aut per vocem tube, aut per symbolum admonetur exercitus legionum. Perit. Nam dum idem Jovis adversus Titanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparuisse ferunt, quam ille pro indicio victoriae acceptam tutelae suae auspicatus eam legioni signum dedit, quo factum est ut deinceps militum signa dicens: Signa pares aquilas, et pila minantia pilis 3. Draconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis inchoata sunt. Dehinc a Graecis et Romanis in bello gestari coeperunt. Pilam in signo constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subiectas, ut maius figuram orbis ostenderet. Vexillum et ipsud signum bellicum, tractum nomen habens a veli diminutione, quasi velxillum. Sub Romulo autem fasciculos feni pro vexillis milites habuerunt: hinc et manipuli appellantur; manipulos enim dicimus fasces feni quod manum
Abbreviated transcription (Latin):
trȩq feruentissime ꝯꝓbant᷑. Hanc
uenenis repugnare mustelȩ docers.
quȩ dũ cũ serpente dimicauerint.
cibo eiꝰ arctu mant᷑. Saluianulam.
ꝗͣ rusticũ hoi alã uocant. radice aro¬
matica odoris sũmi. cũ leui acrimo¬

Expanded text:
traque ferventissimae conprobantur. Hanc traque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimo
Abbreviated transcription (Latin):
Petrosile non. ipposlenon.& oleosilenõ.
Petrosilenon uocatũ. ꝙ sit simil apio.
⁊ nascat᷑ in petris montibꝰq p̃ruptis.
ꝙ nos petrapiũ dicere possumꝰ. Sile nõ
macedlon icũ. gustu suaue.&. odore aro¬
matico. Ipposilenon dictũ. ꝙ sit durũ ⁊
austerũ. Oleosilenon. q mollior folio.¬
&. caule tenerũ. Femcłm latimi uoeãt.
ꝙ eiꝰ tirsi. seu radicis succꝰ acuat ui¬
sũ. Quiꝰ uirtꝰ tradit᷑ ut serpentes an¬
nuã senectutẽ eiꝰ gustu deponant.
Hoc olꝰ g̾ci maratron uocant. Ligusti¬
cũ a regione nonĩ accepit. Nascit᷑ enĩ
plurimũ in liguria. odore aromatico.
latini anisũ. herba om̃ibꝰ cognita. a¬
cerrime feruens mictualis. Anetũ.
dulci uino datũ. ꝓmores reddit in
uen̾em. si supͣ modũ dedis am̃tiam
nutrit. Canos & ex coriandro infici
traditũ ẽ. Abrotanũ. Terofolũ. Rui¬
ta clicta. ꝙ sit feruentissima. Cuiꝰ al¬
tera ag̾stis. atq uirtute acrior. s i¬

Expanded text:
petroselinon, hipposelinon et oleoselinon. Petroselinon vocatum quod sit similis apio et nascatur in petris montibusque praeruptis. Quod nos petrapium dicere possumus; σέλινον Macedonicum, gustu suave et odore aromatico. Hipposelinon dictum quod sit durum et austerum. Oleoselinonet caule tenerum. 4. Feniculum Latini vocant, quod ejus thyrsi seu radicis succus acuat visum, cujus virtus traditur, ut serpentes annuam senectutem ejus gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. 5. Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, odore aromatico, Latini, anesum, herba 370 omnibus cognita, acerrime fervens mictualis. Anethum . dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed u
Abbreviated transcription (Latin):
gulis nigris lenrb cũ spleudore qͣsi
capilli. nascit᷑ in aqͦsis locis. Rubia di¬
cta. ꝙ raclix eiꝰ sit rubra. uñ ⁊ colorare
lanas ꝑhibet᷑. Ancusa cuiꝰ radix ꝯtrita
digitos inficit. Est enĩ colore saugui¬
neo. uñ ꝙ̃. pictoribꝰ ad purpurã effici¬
endã usus ẽ. Cameleon. ꝗͦ latine uas
carago uocat᷑. eo ꝙ uiscũ gignat. in qͦ
herent aues. q̃ ꝓpria uoluntate des¬
cendt ad escã. Cicuta. ꝓpt̾ ꝙ in tirso
genicłatos nodos hãt occultos ut can
ria. sic̃ dr̃ fossa ceca q̃ occulta ẽ. hȩc po¬
tuidata int̾ficit. Hanc in carcere so¬
sorbitio tollit quẽ dira cicntȩ. Hęcdũ
hominibꝰ uenenũ sit. capellas efficit
ꝓ sit foliis trinis ꝑ singłas adnotatio¬
nes. Flonioᷤᷤ qͣ. latim herbã lucernarẽ
uocant. ab eo ꝙ ad liciuuia faciat. Eade

Expanded text:
gulis nigris lenibus cum splendore quasi gulis nigris lenibus cum splendore quasi capilli. Nascitur in aquosis locis. Rubia dicta quod radix eius sit rubra, unde et colorare lanas perhibetur. Anchusa, cuius radix contrita digitos inficit: est enim colore sanguineo, unde etiam pictoribus ad purpuram efficiendam usui est. Chamaeleon, quae Latine visin quo haerent aves, quae propria voluntate descendunt ad escam. Cicuta, propter quod in thyrso geniculato nodos habeat occultos, ut canna; sicut dicitur fossa caeca, quae occulta est. Haec potui data interficit: hanc in carcere Sosorbitio tollit quem dira cicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit cant, quod sit foliis trinis per singulas adunationes. Phlomos, quam Latini herbam lucernarem vocant, ab eo quod ad lychnia facit.