comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tamen uersas hoc mulius ineđ
et repetis: ad nhil alui qͣtũ
rerum quasi periius appareas.
et placeas illicitarũ aritam cti¬
riosis: uel ad eas facias ip̃e curi¬
osos. Sed bene quod metuẽdã
dicis hane artem uel legumu
periculis uel ipsius actionis
Aiq utinam hoc saltem abs te
rnseri audiant: et inde ne
illic absorbeantur abscedant:
atit eo pemitio non accedarir¬
Ignorantiã certe et proptea cain
tnulta uicia per tiullas theletas
purgari dicis: sed per solum pa¬
nientem siue intellectum
qui paterne estuoluntatis
conscius. Hi unc autẽ Chris¬
tum esse non credis: cõtennis
enim eum propter corpus
ex semina acceptum: et ꝑp
crucis opprobrum: excelsã
uidelicet sapientiã. Pretis
atq abiectis infimis: idone¬
us de superioribus carpere
At ille implet: quod prophe¬
te sancti de illo ueraciter
predixerũt. Perdam sapiẽ¬
uam sapientiũ: et prudẽtiã
prudentiũ reprobabo. Noñ
enim suam in eis perdit et res¬

Expanded text:
tamen uersas haec multis modis tamen uersas haec multis modis et repetis, ad nihil aliud, quantum rerum quasi peritus appareas et placeas inlicitarum artium curiosis, uel ad eas facias iposos. Sed bene, quod metuendam dicis hanc artem vel legum periculis, vel ipsius actionis Atque utinam hoc saltem abs te miseri audiant, et inde, ne illic absorbeantur, abscedant, aut eo penitus non accedantIgnorantiam certe et propter eam multa vitia per nullas teletas purgari dicis, sed per solum παmentem sive intellectum, qui paternae est voluntatis conscius. Hunc autem Christum esse non credis: contemnis enim eum propter corpus ex femina acceptum et propter crucis opprobrium, excelsam videlicet sapientiam spretis atque abjectis infimis idoneus de superioribus carpere. At ille implet, quod Prophetae sancti de illo veraciter praedixerunt: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo . Non enim suam in eis perdit et re
Abbreviated transcription (Latin):
doceas errare hoiẽs theurgica di¬
sciplina et quãplĩmos fallerȩ
per cecã ĩsipiẽtẽq sẽtẽtiã:atq
eẽ certssimũ errorẽ açẽdo et sup¬
plicãdo ad prĩcipes ãgelosq de¬
currere. Et rursum quasi ne
operã perdidisse uidearis ista
dicendo mittis hoiẽs ad theurgos.
Ut per eos aĩa spiritalis purget᷑
obrecatus nõ potuerit ueram
in errorem certis¬
simum. Neq hoc tantum
malum te pudet: cum uirtu¬
tis et sapientie te profitearis
amatorem. Quam si uere
ac fideliter amasses: Christum
dei uirtutem et dei sapientiam
cognouisses: nec ab eius salube¬
rima humilitate iumore in¬
Flatus uane scientie resiluisses
Consiteris tamen etiam spiri¬
talem animam sine theurgi¬
cis artibus et sine theletis qui¬
bus frustra discendis elabora¬
Cti posse continentie uirtute
purgari Aliquando etiam di¬
cis quod theleie non post mor¬
tens cleuant animam ut iam:
nec erdem ipsi quam spiritalẽ
uocas aliquad polł hutus uite
sinem prodesse uideantur.et

Expanded text:
 errare homines theurgica disciplina et quam plurimos fallere per caecam insipientemque sententiam adque esse certissimum errorem agendo et supplicando ad principes angelosque decurrere, et rursum, quasi ne operam perdidisse uidearis ista discendo, mittis homines ad theurgos, ut per eos anima spiritalis purgeturobcaecatus non potuerit ueram in errorem certissimum, neque hoc tantum malum te pudet, cum uirtutis et sapientiae profitearis amatorem; quam si uere ac fideliter amasses, Christum Dei uirtutem et Dei sapientiam cognouisses nec ab eius saluberrima humilitate tumore inflatus uanae scientiae resiluisses. Confiteris tamen etiam spiritalem animam sine theurgicis artibus et sine teletis, quibus frustra discendis elaborasti, posse continentiae uirtute purgari. Aliquando etiam dicis, quod teletae non post mortem eleuant animam, ut iam nec eidem ipsi, quam spiritalem uocas, aliquid post huius uitae finem prodesse uideantur; et
Abbreviated transcription (Latin):
nit. In illo eĩ habẽt misericordis¬
sia purgatoẽ: et inẽtis et spr̃s et
corpois sui uPropterea ꝗppe totũ
hoiẽs sine petõ ille suscepit ut
totũ quo cõstat hõ a pctõꝵ pes le
sanaret. Qũẽ iu quoq urtinã cog¬
nouisses: eiq te potius ꝗͣ uel ue
uirtuti ꝗ̃ huãna fragilis et ifirni
decepisset quẽ urã ui tuipẽ scrib̃
oracula sãctũ ĩ mortalẽq cõfessa
sũt. De quo etiã pocta nobilissuũs.
portice qd̃ ꝗa ĩ alterius adũbrata
persona: uericiter tñ si ad ip̃z refe¬
rasdixit: Te duce si qua mauẽt
sceleris uestigia nr̃i. Irtita perpetuo
soluẽi sorĩdie ierras. Ca ꝗppe diit
q̃ ciiã inłtũ proficiẽtuĩ ĩ uiriute
ius ticie possũt ꝑꝑ huius uite in¬
firmitate: et si nõ scelera: sceleꝵ
tñ inanere uelligia: q̃ nõ uisi
ab illo saluatore sauãiur: de quo
nõ a se ipõ diNilse uirgilius ĩ eglo¬
gȩ ip̃ius quartoferie uersu ĩdi¬
cat. ubi ait. Utã cumci ueĩt iã

Expanded text:
isericordissimam purgationem et mentis et spiritus et corporis sui. Propterea quippe totum hominem sine peccato ille suscepit, ut totum quo constat homo, a peccatorum peste sanaret. Quem tu quoque utinam cognovisses, eique te potius, quam vel tuae virtuti, quae humana, fragilis et infirmadecepisset, quem vestra, ut tu ipse scribis, oracula sanctum immortalemque confessa sunt; de quo etiam poeta nobilissimus poetice quidem, quia in alterius adumbrata persona, ueraciter tamen, si ad ipsum referas, dixit: Te duce, si qua manent sceleris uestigia nostri, Inrita perpetua soluent formidine terras. Ea quippe dixit, quae etiam multum proficientium in uirtute iustitiae possunt propter huius uitae infirmitatem, etsi non scelera, scelerum tamen manere uestigia, quae non nisi ab illo saluatore sanantur, de quo hoc a se ipso se dixisse Vergilius in eclogae ipsius quarto ferme uersu indicat, ubi ait: Ultima Cumaei uenit iam
Abbreviated transcription (Latin):
Et lux intenebris lucet. et
tenebre eam non cõprchedert.
Quod initiũ lancti cuangelũ
cui nomẽ eltsecundũ ioan¬
nem: quidam platonicus
sicut a sancto sene Simplici¬
ano: qui pos tea Mediolanẽn
ecclesie presedit episconus:
solebamus audire: aureis lit¬
teris conscribendũ: et per
onines ecdesias in bocis emni¬
neritis simis proponendum
esse diceharbi Sed ideo uiluit
superbis deus ille magis ter
quia uerbum caro sactum
eet habitauit in nobis:
Ut parum simiseris quod
cgrorant: nrisi se in ipsa eg
tudine etam exiollatit¬
et de medicina qua sanari pote¬
rant crubescant. Non eĩ
hoc faciunt ut erigantur: sed
ue cadendo grautus affligan
Quanta platonici dog¬
matis Porphyr. refutauerit
et dissentiendo correxerit

Expanded text:
nebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Quod initium sancti Evangelii, cui nomen est, Secundum Joannem, quidam Platonicus, sicut a sancto sene Simpliciano, qui postea Mediolanensi Ecclesiae praesedit episcopus, solebamus audire, aureis litteris conscribendum, et per omnes Ecclesias in locis eminentissimis proponendum esse dicebat. Sed ideo viluit superbis Deus ille magister, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : ut parum sit miseris quod aegrotant, nisi se in ipsa etiam aegritudine extollantde medicina qua sanari poterant, erubescant. Non enim hoc faciunt ut erigantur, sed ut cadendo gravius affligantCAPUT XXX.-- Quanta Platonici dogmatis Porphyrius refutaverit, et dissentiendo correxerit
Abbreviated transcription (Latin):
nibus ĩuidi hoĩs ligarẽiur. Ip̃q
ĩane benesictũ qd prestaturi
uidebãtur: aut iuetu p̃inerẽt.
aut simili ĩuidẽtia denegarẽt.
Scifficit quod purgatioẽ iheur¬
gica neq ĩtellectualẽ aiã hoc est
mẽtẽ uxã dicis posse purgari: a
gari posse asseris: ĩmortalẽ tamẽ
eternãq nõ posse hac arte fieri cõ¬
fiteris. Christus autẽ uitã pro¬
mittit eternã: Unde ad eũ mũdͤ
uobis quidẽ Ntomachãtib: mi¬
rãtibus tñ stupẽtibq cõcurrit¬

Expanded text:
ibus invidi hominis ligarentur, ipsumque inane beneficium quod praestaturi videbantur, aut metu premerent, aut simili invidentia denegarent. Sufficit quod purgatione theurgica, neque intellectualem animam, hoc est mentem nostram, dicis posse purgari, etgari posse asseris, immortalem tamen aeternamque non posse hac arte fieri confiteris. Christus autem vitam promittit aeternam: unde ad eum mundus, vobis quidem stomachantibus, mirantibus t
Abbreviated transcription (Latin):
fallad. aut humanũ om̃ne
cõmentã. Uerum quia tanta¬
et talia gerunt his artibus. ut
Uinuersum inodum humane
facultatis excedant: quid rel¬
tat insi ut ea que mirisice tãꝗͣ
diuinitus predici uel fiexi uidẽ¬
tur: hec cum ad unius dei cul¬
tum reseruntur. cui simplicĩ
inherere fatentibus quoq pla¬
tonicis et per multa tel tantib
solum beatificũ bonum est:
malignorum demonum ludi¬
bria et sedactoria impedimẽta
que uera pietate cauenda sunt:
prudenter intelligantur

Expanded text:
fallax, aut humanum omne fallax, aut humanum omne commentum. et talia geruntur his artibus, ut uniuersum modum humanae facultatis excedant: quid restat, nisi ut ea, quae mirifice tamquam diuinitus praedici uel fieri uidentur nec tamen ad unius Dei cultum referuntur, cui simpliciter inhaerere fatentibus quoque Platonicis et per multa testantibus solum beatificum bonum est, malignorum daemonum ludibria et seductoria inpedimenta, quae uera pietate cauenda sunt, prudenter intellegantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtores demones pertinere
monstrentur: aut ut meli¬
ora de phylosopho suspicem.
seomodo uoluit hoiẽm egyptiũ
talibũs erroribus deditum:
et aliqua magna se scire opi¬
nantem: non superba quasi
auctoritate doctoris offẽde¬
re: nec aperte aduersarius al¬
tercatione turbare: sed qua¬
si querẽtis et discere cupiẽtis
humilitate ad ea cogitarida
conuertere: et quã sint cõte¬
nenda ueletiã deuitanda
iõs trarc. Demnq prope ad
epil tole finẽ petit se ab eo
doceri que sit ad bratitudiẽz
uia en egyptia sapientia
Ceterũ illos quibus cõuersa¬
tio cum diis ad hoc elset. ut
ob inueniẽdum fugitiũ. uel
nuptias uel mertatarã uel
quid huiusmodi mẽtem diui¬
nã inqetarẽt. frustra cos uide¬
ri dicit coluisse sapiẽtiã. Illa
eñ ĩpsa numina cum quibus
cõuersarentur: et si de ceteris
rebus uera predicerẽt: tamen
quoniã de beatitu dirie tihil cau¬
tum nec satis idoneũ monerẽt.
nec deos illos esse nec demones

Expanded text:
ptores daemones pertinere ptores daemones pertinere monstrentur; aut, ut meliora de philosopho suspicemur, eo modo uoluit hominem Aegyptium talibus erroribus deditum et aliqua magna se scire opinantem non superba quasi auctoritate doctoris offendere, nec aperte aduersantis altercatione turbare, sed quasi quaerentis et discere cupientis humilitate ad ea cogitanda conuertere et quam sint contemnenda uel etiam deuitanda monstrare. Denique prope ad epistulae finem petit se ab eo doceri, quae sit ad beatitudinem uia ex Aegyptia sapientia. Ceterum illos, quibus conuersatio cum dis ad hoc esset, ut ob inueniendum fugitiuum uel nuptias uel mercaturam uel quid huius modi mentem diuinam inquietarent, frustra eos uideri dicit coluisse sapientiam; illa etiam ipsa numina, cum quibus conuersarentur, etsi de ceteris rebus uera praedicerent, tamen quoniam de beatitudine nihil cautum nec satis idoneum monerent, nec deos illos esse nec benignos
Abbreviated transcription (Latin):
causas rerum taliũ reꝗxentis
dat intelligi. illos hec agere
spiritus quorũ genus superi¬
us sub aliorum opinatione
descripsit. non ut ipẽ posuit
natura sed uitio fallaces qui
srinulant deos et animas de¬
functorum: demones autẽ
non ut ait ipẽ se simulanit
sed plane sunt. Et quod ei
uidetur herbis et lapidibus
et aminiantibus et sonis cer¬
tis quibuslam: ac uocibus
et figuratiorribus atq figiẽ¬
tis: quibusdã etiã obseruatis
in celi cõuersione motibus
syderum. fabricari in terra
ab hominibus potes tates
idoneas uargs effectibus &e¬
I quendis: totum hoc ad cosdẽ
ipõs demones pertinet ludifi¬
catores aninarũ sibimet
subditarũ: et uoluptaria sibi
Iudibria de hominũ errorib
exahibentes. Aut ergo re
uera olubitãs et inquires ista
Porphyrius: ea tamẽ cõmemo¬
rat ꝗbus cõuuncatitur et redar¬
guantur: nec ad eas potestates
que nobis ad beatã uitã cape¬
sendam: fauent: sed ad dece¬

Expanded text:
causas rerum talium requirentis causas rerum talium requirentis dat intellegi illos haec agere spiritus, quorum genus superius sub aliorum opinatione descripsit, non, ut ipse posuit, natura, sed uitio fallaces, qui simulant deos et animas defunctorum, daemones autem non, ut ait ipse. simulant, sed plane sunt. Et quod ei uidetur herbis et lapidibus et animantibus et sonis certis quibusdam ac uocibus et figurationibus adque figmentis, quibusdam etiam obseruatis in caeli conuersione motibus siderum fabricari in terra ab hominibus potestates idoneas uariis effectibus exsequendis, totum hoc ad eosdem ipsos daemones pertinet ludificatores animarum sibimet subditarum et uoluptaria sibi ludibria de hominum erroribus exhibentes. Aut ergo re uera dubitans et inquirens ista Porphyrius ea tamen commemorat, quibus conuincantur et redarguantur, nec ad eas potestates, quae nobis ad beatam uitam capessendam fauent, sed ad dece
Abbreviated transcription (Latin):
Falso ut eis extorqueat ueritatẽ
Niam et celum se collidere
cõminatur: et cetera similia
homini impos sibilia: ut illi
dꝗ tanquã insipiẽtissimi puepi.
falsis et ridiculis cõminationib
territi quod imperatur efficiãt.
Dicit etiã scripsisse Cereino¬
nem quendam taliũ sacroꝵ
Uel potius sacrilegiorũ peritũ.
ea que apud Egypuos sunt
celebrata rumoribus: uel
de Iside. uel de Osyride
marito eius maimã ui
habere cogeridi deos ut saciãt
imperata. quando ille ꝗ car¬
minibus cogit ea se prodere
uel euertere cõminatur. ubi
se etiã Osiridis inembra
dissipaturiã terribiliter dicit
si facere iussa negleerunt.
Nec atq huiusmodi uana et
insatia diis hominẽ minari.
nec ꝗbuslibet sed ipis celestib
et syderea luce fulgentibus.
necsine etfec tu sed uiolẽt a
potes Late cogentẽ: atq his ter¬
roribus ad facienda que uolu¬
erit perducẽtem: merito Por¬
phyrius adiiratur: imitio
uero subspecie admirantis et

Expanded text:
falso, ut eis extorqueat ueritatem. falso, ut eis extorqueat ueritatem. Nam et caelum se conlidere comminatur et cetera similia homini inpossibilia, ut illi di tamquam insipientissimi pueri falsis et ridiculis comminationibus territi quod imperatur efficiant. Dicit etiam scripsisse Chaeremonem quendam, talium sacrorum uel potius sacrilegiorum peritum, ea, quae aput Aegyptios sunt celebrata rumoribus uel de Iside uel de Osiri marito eius, maximam uim habere cogendi deos, ut faciant imperata, quando ille, qui carminibus cogit, ea se prodere uel euertere comminatur, ubi se etiam Osiridis membra dissipaturum terribiliter dicit, si facere iussa neglexerint. Haec adque huius modi uana et insana hominem dis minari, nec quibuslibet, sed ipsis caelestibus et siderea luce fulgentibus, nec sine effectu, sed uiolenta potestate cogentem adque his terroribus ad facienda quae uoluerit perducentem, merito Porphyrius admiratur; immo uero sub specie mirantis et
Abbreviated transcription (Latin):
alios taltum operum tanquã
diuinorum: et ad deos colen¬
dos pertinentuĩ ad miratore.
uerecundatur ofFendere.
Sequitor tamẽ et ea uelut
inquirendo cõmemorat: que
sobrie considerata tribui no
pol sunt iisi maligntis et
Fallacibus potes tatibus. Que¬
rit enim cur tanq̃ meliorib
inuocatis: quasi peioribus impe¬
retur: Ut miul ta hoĩs precepta
exequantur: cur attrectatũ
re uenerca non e audiãt ĩpre¬
cantẽ: cum tamẽ ipsi ad ĩcestus
quosq: concubitus quollibet
ducere nõ iorẽtur: cur ab¬
animantibus suos antis tites
oporiere abs tinere dei ĩciẽt¬
ne uaporibus prosecto corpo¬
reis polluãtur. ipsi uero et
aliis uaporibus illiccantur: et
nidoribus hostiarũ: cũq a
cadaueris cõtactu prohibea¬
tur inspector: et plerũq illa
cadaueribus celebrẽtur: quid
sit quod nõ demoni uel alicuui
anime olefuncti: sed ipsi soli
et lune aut cuicunq celestui:
hoinio ciulibet uitio obnoxius
intendit minas eosq territat

Expanded text:
alios talium operum tanquam alios talium operum tanquam divinorum et ad deos colendos pertinentium admiratores verecundatur offendere. 2. Sequitur tamen, et ea velut inquirendo commemorat, quae sobrie considerata tribui non possunt nisi malignis et fallacibus potestatibus. Quaerit enim cur tanquam melioribus invocatis, quasi pejoribus imperetur, ut injusta hominis praecepta exsequantur: cur attrectatum re venerea non exaudiant imprecantem, cum ipsi ad incestos quosque concubitus quoslibet ducere non morentur: cur animantibus suos antistites oportere abstinere denuntiene uaporibus profecto corporeis polluantur, ipsi uero et aliis uaporibus inliciantur et nidoribus hostiarum, cumque a cadaueris contactu prohibeatur inspector, plerumque illa cadaueribus celebrentur; quid sit, quod non daemoni uel alicui animae defuncti, sed ipsi soli et lunae aut cuicumque caelestium homo uitio cuilibet obnoxius intendit minas eosque territat
Abbreviated transcription (Latin):
demones et atrimas de fũc¬
torum: et hoc esse quod effi¬
ciat. hec omnia que uidẽtur
bona esse uel praua: Cete¬
rum circa ea que uere bona
sunt ihil opitulari: ittimo¬
uero il La necnol se. sed et
Male consiliare et insimulare
atq impedire nonnun quã
uirtutis sedulos sectatores:
et plerium esse temeritatis
et fastus: gaudere iidoribus.
adulationibus capi: et cetera
que de hoc genere fallacium
malignorumq spirituũ qui
estrinsecgs in animã ueniũt
humanosq sensus sopitos
uigilantesue deludunt: non
tariquã sibi persuasa confirãt.
sed tam tenuĩter sulpicatur
aut dubitat: ut hec alios asse¬
rat opinari . Difficile quippe
fuit tanto philosopho cunc¬
tam diabolicã societatẽ uel
nol se tel fidenter arguere.
quam quelibet anticula chri¬
Ntiania: nec nos se cunctat᷑.
et liberrime detestatur
Nisi forte il te et ipstm ad
quem scribit Anebuntem:
tatiquã talium sacrorum pre¬
clarissimum antistitẽ: et

Expanded text:
daemones et animas defuncdaemones et animas defunctorum, et hoc esse quod efficiat haec omnia quae uidentur bona esse uel praua; ceterum circa ea, quae uere bona suntvero ista nec nosse, sed et male conciliare, et insimulare atque impedire nonnunquam virtutis sedulos sectatores, et plenum esse temeritatis et fastus, gaudere nidoribus, adulationibus capi, et caetera quae de hoc genere fallacium malignorumque spirituum, qui extrinsecus in animam veniunt, humanosque sensus sopitos vigilantesve deludunt, non tanquam sibi persuasa confirmat, sed tam tenuiter suspicatur aut dubitat, ut haec alios asserat opinari. Difficile quippe fuit tanto philosopho cunctam diabolicam societatem vel nosse, vel fidenter arguere, quam quaelibet anicula christiana nec nosse cunctatur, et liberrime detestatur. Nisi forte iste, et ipsum, ad quem scribit, Anebontem tanquam talium sacrorum praeclarissimum antistitem, et
Abbreviated transcription (Latin):
rum: cum omnes generali¬
ter imprudentes esse fateat
Adiratur autẽ quod non so¬
lum dii alliciantur uictimi
sed etiam cõpellantun: atq
cogantua facere quod hoiẽs
por alitate dq̃ a demonibus
distinguntur: quomodo
deos esse existimandum
sit solem et lunam et uisibi¬
lia cetera in celo: que corꝑa
Cse non dubitatur. Et si
dii sint quomodo alii benefi¬
ci: alii malefici es se dicãtur.
et quornodo incorporalibus
cumstrit corporei cõiungan¬
tur. Querit etiam ueluti du¬
deõnũbitanis utrum in diuinani¬
tibus et quedam mira faciẽ¬
tibus anime linit potentiores.
an aliqui spiritus etritise¬
cus ueniatit. per quos hec
ualeatit: et potius uenire
extrinsecus conicit. eo qđ
lapidibus et herbis adhibitis
et alligant quosdã: et aperi¬
ant clausa hol tia. uel aliq
eiusi nodi mirabiliter operã¬
tur. Unde dicit alios opina¬
xi esse quoddam genus cui
exaudire sit propriũ: natu¬
ra fallaꝵ. onrniforme mul¬
timodum: simulans deos et

Expanded text:
rum, cum omnes generalirum, cum omnes generaliter inprudentes esse fateatur. Miratur autem quod non solum di adliciantur uictimis, sed etiam conpellantur adque cogantur facere quod homines poralitate di a daemonibus distinguuntur, quo modo deos esse existimandum sit solem et lunam et uisibilia cetera in caelo, quae corpora esse non dubitat; et si di sunt. quo modo alii benefici, alii malefici esse dicantur; et quo modo incorporalibus, cum sint corporei, coniungantur. Quaerit etiam ueluti dubitans, utrum in diuinantibus et quaedam mira facientibus animae sint passiones an aliqui spiritus extrinsecus ueniant, per quos haec ualeant; et potius uenire extrinsecus conicit, eo quod lapidibus et herbis adhibitis et adligent quosdam, et aperiant clausa ostia, uel aliquid eius modi mirabiliter operentur. Unde dicit alios opinari esse quoddam genus, cui exaudire sit proprium, natura fallax, omniforme, multimodum, simulans deos et
Abbreviated transcription (Latin):
uident. si tamen uel tale aliꝗd
tuidẽt: illud eIt quod aposto¬
lus dicit. Quoniã Sathanas
transfigurat se uelut angelũ
lucis . Cius enĩ sunt illa phã¬
tasmata: qui mileras animas
multorũ falsorumq deorum
fallacibus sacris cupiẽs itretire.
et auero ueri dei cultu: quo lo¬
lo mundantur et sanantur
auertere: sicut de Proteo dicẽ¬
dum est. formas se uertit
i omnes: hos tiliter insequẽs
Fallaciter subueniens: et
petit de diuersitate demonũ
Elius sapuit il te
Porphyrius cum
ad Auebuntẽ scripsit egypitũ
ubi consulenti similis et querẽ¬
ti et prodit artes sacrilegas et euer¬
tit. Et ibi quidem omnes de¬
mones reprobat quos dicit
ob ĩmprudentiã trabere humi¬
dum uaporem: et ideo non
in ethere sed in aere esse sub
luna atq in ipõ leñe globo.
Uerumtamẽ nori audet õs
fallacias et malicias et mep¬
tias quibus merito inouetur
omnibus demonibus dare
Quosdam nanq benigrios
demones morẽ appellat alio¬

Expanded text:
uident si tamen uel tale aliquid uident si tamen uel tale aliquid uident, illud est, quod apostolus dicit: Quoniam satanas transfigurat se uelut angelum lucis. Eius enim sunt illa phantasmata, qui miseras animas multorum falsorumque deorum fallacibus sacris cupiens inretire et a uero ueri Dei cultu, quo solo mundantur et sanantur, auertere, sicut de Proteo dictum est, formas se uertit in omnes, hostiliter insequens, fallaciter subueniens, utrpetit de diuersitate daemonum elius sapuit iste Porphyrius, cum ad Anebontem scribit Aegyptium, ubi consulenti similis et quaerenti et prodit artes sacrilegas et euertit. Et ibi quidem omnes daemones reprobat, quos dicit ob inprudentiam trahere humidum uaporem et ideo non in aethere, sed in aere esse sub luna adque in ipso lunae globo; uerum tamen non audet omnes fallacias et malitias et ineptias, quibus merito mouetur, omnibus daemonibus dare. Quosdam namque benignos daemones more appellat alio
Abbreviated transcription (Latin):
superiorem deum qui uel plus
terreret atq ad benesaciendũ
cogeret territos deos: Uel ab eis
terrentem compesceret. Ut
libere benefacerent. Sic tamẽ
theurgo hono sacra defuerunt.
quibus ipõs deos quos inuoca¬
bat anime purgatores prius
ab illa timoris peste purga¬
ret. Quid enim caule el ł
cur deus potentior adhiberi
possit a quo terreantur. nec
possit a quo purgentur. An
inuenitur deus qui ex au¬
diat inuidum et timorem
diis incutiat ne benefaciant.
nec inuenitur qui ex audiat
beniuolum: et timorem diis
auferat ut benefaciãt: OThe¬
urgia preclara: o anime pre¬
dicanda purgatio: ubi plus
imperat immunda ĩcudenita
quam impetrat pura beneficẽ¬
tia: immo uero malignorum
spirituũ cauenda et detestã¬
da fallacia: et salutaris audiẽ¬
da dotrina. Quid enim:
quia has sordidas purgationes
sacrilegis ritibus operantur
quasdam mirabiliter pulchras
sicut il te commemorat
uel angelorũ imagines: uel
deorum tanquã purgato sprũ

Expanded text:
superiorem deum, qui uel plus superiorem deum, qui uel plus terreret adque ad bene faciendum cogeret territos deos, uel ab eis terrentem conpesceret, ut libere bene facerent; si tamen theurgo bono sacra defuerunt, quibus ipsos deos, quos inuocabat animae purgatores, prius ab illa timoris peste purgaret. Quid enim causae est, quur deus potentior adhiberi possit a quo terreantur, nec possit a quo purgentur? An inuenitur deus qui exaudiat inuidum et timorem dis incutiat ne bene faciant; nec inuenitur deus qui exaudiat beneuolum et timorem dis auferat ut bene faciant?s o theurgia praeclara, o animae praedicanda purgatio, ubi plus imperat inmunda inuidentia, quam inpetrat pura beneficentia! Immo uero malignorum spirituum cauenda et detestanda fallacia, et salutaris audienda doctrina. Quod enim qui has sordidas purgationes sacrilegis ritibus operantur quasdam mirabiliter pulchras, sicut iste commemorat, uel angelorum imagines uel deorum tamquam purgato spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Cce riuno altus
Watonicus quẽ
doctiorem ferunt Porphyri
us. nescioper quã theurgicam
disciplitiã ctiam ipõs deos ob¬
Nrictos passionibus et
sacris precibus adiurari terre¬
riq potuerunt: ne prestareĩ
anime purgationẽ: et ita terre¬
ri ab eo qui imperabat malũ
ut ab alio qui poscebat bonum
per candem artẽ theurgicam
solui il lo timore non pol sent.
et ad dandum beneficiũ libera¬
ri. Quis non uideit hec oia
fallacium demonũ esse com¬
menta: iisi eorum miserri¬
mus seruus et agratia ueri
liberatoris alienus: Niam si
hec apud deos agerentur bonos.
plus ibi utiq Ualeret benefi¬
cus purgator anime quam
maliuolus impeditor. Aut
si diis iustis homo pro quo
agebatur purgatione uideba¬
tur indignus: non utiq ab
inuido territi: nec sicut ipẽ
dicit per metum numinis¬
ualentioris impediti: sediudi¬
ciolibero id negare debuerũt.
Mirum ese autẽ quod benig¬
uisus ille ehalddeiis: qui cheur¬
bgicis sacris animã purgare
cupiebat: non muenit aliquẽ

Expanded text:
cce nunc alius Platonicus, quem doctiorem ferunt, Porphyrius, per nescio quam theurgicam disciplinam etiam ipsos deos obstrictos passionibus et sacris precibus adiurari terrerique potuerunt, ne praestarent animae purgationem, et ita terreri ab eo, qui imperabat malum, ut ab alio, qui poscebat bonum, per eandem artem theurgicam solui illo timore non possent et ad dandum beneficium liberari. Quis non uideat haec omnia fallacium daemonum esse commenta, nisi eorum miserrimus seruus et a gratia ueri liberatoris alienus? Nam si haec aput deos agerentur bonos, plus ibi utique ualeret beneficus purgator animae quam maleuolus inpeditor. Aut si dis iustis homo, pro quo agebatur, purgatione uidebatur indignus, non utique ab inuido territi nec, sicut ipse dicit, per metum ualentioris numinis inpediti, sed iudicio libero id negare debuerunt. Mirum est autem, quod benignus ille Chaldaeus, qui theurgicis sacris animam purgare cupiebat, non inuenit aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
ita et speties qua iusus est de¬
us ii natura tnui sibili cõsti¬
tutus: non erat quod ipse. Ue¬
rumtamẽ ipẽ in eadẽ spetie
corporali uidebatur. sicut il¬
la sententia in ipso sono uo¬
cis auditur: nec illi ignorabãt
Namet loq̃batur cum loquẽ¬
te Moyse: et ei tamẽ dicebat:
Si inueni gratiã ante te ostẽ¬
de nrihi temetipsũ sciẽter ut
uidcãte. Cum igr̃ oporteret
dei legẽ in edictis angelorũ
terribiliter dari: nõ uni homĩ
paucisue sapientibus: sed uni¬
uerse gẽti et populo ingẽti. co¬
rã eodem populo magna facta
sunt in mõte ubi lex per unũ
dabatur: cõspiciẽte multitudic̃
metuenda ac tremẽda que fie¬
bãt. Nõ enĩ populus Israel
sic Moysi credidit: quẽ admo¬
dum suo licurgo lacedemonii.
quod a Ioue seu apolline legesqͣs
cõdidit accepisset. Cum eĩ lex
dabatur populo: qua coli unus
iubebatur deus ĩ cõspectu ip̃ius
tia iudicabat. mixablib rerum
signis et motib apparebat: ad

Expanded text:
ita et species qua visus est Deita et species qua visus est Deus in natura invisibili constitutus, non erat quod ipse. Verumtamen ipse in eadem specie corporali videbatur, sicut illa sententia ipsa in sono vocis auditur: nec illi ignorabant,Nam et loquebatur cum loquente Moyses, et ei tamen dicebat, Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum, scienter ut videam te . Cum igitur oporteret Dei legem in edictis Angelorum terribiliter dari, non uni homini paucisue sapientibus, sed uniuersae genti et populo ingenti: coram eodem populo magna facta sunt in monte, ubi lex per unum dabatur, conspiciente multitudine metuenda et tremenda quae fiebant. Non enim populus Israel sic Moysi credidit, quem ad modum suo Lycurgo Lacedaemonii, quod a Ioue seu Apolline leges, quas condidit, accepisset. Cum enim lex dabatur populo, qua coli unus iubebatur Deus, in conspectu ipsius ntia iudicabat, mirabilibus rerum signis et motibus apparebat ad
Abbreviated transcription (Latin):
esthomo. Quapropter deus
qui fecit uisibilia celum et
terrani non dedignatur fate.¬
uel in terra quibus ad se ĩtu¬
sibilem colendum exitet
airimam adhuc uisibilibus
deditam. Ubi uero et quãdo
faciat: in cõmutabile cõsi¬
lium penes ipsuni ch in
cuius dispositione iam tẽꝑa
facta sunt: quecunq futura
sunt. Nã tẽporalia mouẽs
tprãliter nõ mouetur.neo alr̃
nouit faciẽda quã facta: nec
aliter ĩuocãtes exatidit ꝗͣ ĩuoca¬
turos uidet. Nã et cũ oaui¬
ũt angli eius: ipẽ ĩ eis exaudit
tãꝗͣ miero nec manufacto tẽ¬
plo suo: sicut ĩ omnibus sãctis
sius: eius q̃ tpraliter feuĩt uissa¬
eterna eius lege conspecł a
ui sibilem sepe prestitit: non
secundũ qo est sed secũdũ
quod poterant ferre cernentes
Ec mouere debet
quod cum sit mn¬
tulibilis: sepe uisibiliter pa
tribus apparui hse merhora¬
turSicuit crũm forius
quo auditur sententia i
silentio initelligente consti¬
tuta: non es⁊hoc quodipsa.

Expanded text:
est homo. Quapropter Deus, est homo. Quapropter Deus, qui fecit uisibilia caelum et terram, non dedignatur faceuel terra, quibus ad se inuisibilem colendum excitet animam adhuc uisibilibus deditam; ubi uero et quando faciat, incommutabile consilium penes ipsum est, in cuius dispositione iam tempora facta sunt quaecumque futura sunt. Nam temporalia mouens temporaliter non mouetur, nec aliter nouit facienda quam facta, nec aliter inuocantes exaudit quam inuocaturos uidet. Nam et cum exaudiunt angeli eius, ipse in eis exaudit, tamquam in uero nec manu facto templo suo, sicut in hominibus sanctis suis, eiusque temporaliter fiunt iussa aeterna eius lege conspecta. uisibilem saepe praestiterit, non secundum quod est, sed secundum quod poterant ferre cernentes. Nec mouere debet, quod, cum sit inuisibilis, saepe uisibiltribus apparuisse memoratur. Sicut enim sonus quo auditur sententia in silentio intelligentiae constituta, non est hoc quod ipsa;
Abbreviated transcription (Latin):
Orro autẽ que¬
cunque mira¬
cula stue per angelos stue
quocunq modo ita diuini¬
tus fuint: ut dei ynius in
quo solo beata uita eltcul¬
tum religioriẽq cõmendẽt
ea uere ab eis uelẜeos qui rios
secunidum ueritatẽ pietatẽp
diligunt fieri: ip̃õ deo in illis
operante credendum el
Nieq enĩ audiendi sunt
qui deurr ĩuisibilem uisibi¬
lia miracula operari negãt:
cum ipẽ etiã secundũ ipsos
fecerit mundum quẽ certe
Uisibilẽ negare nõ pos sant.
Qticquid ior mirabile fit
in hoc mundo profecto mi¬
tius elł quã totus hic mũ¬
dus: idel ł celum et terra
et omnia que in eis sunt.
que certe deus fecit. Sicut
autẽ ipẽ qui fecit: ita modus
quo fecit occultus elt: et
incõprehensibilis homini
Quanuis itaq miracula ui¬
si biltũ naturarũ uidẽnoiꝰ
as si duitate Uiluerint: tatũ
cum ea sapienter intuemur
inusitatissimis raris similq
maiora sunt. Nlam et oĩ
miraculo quod fit pet homi¬
nem: ihatus mira culum

Expanded text:
orro autem quaecumque miracula siue per angelos siue quocumque modo ita diuinitus fiunt, ut Dei unius, in quo solo beata uita est, cultum religionemque commendent, ea uere ab eis uel per eos, qui nos secundum ueritatem pietatemque diligunt, fieri ipso Deo in illis operante credendum est. Neque enim audiendi sunt, qui Deum inuisibilem uisibilia miracula operari negant, cum ipse etiam secundum ipsos fecerit mundum, quem certe uisibilem negare non possunt. Quidquid igitur mirabile fit in hoc mundo, profecto minus est quam totus hic mundus, id est caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quae certe Deus fecit. Sicut autem ipse qui fecit, ita modus quo fecit occultus est et inconprehensibilis homini. Quamuis itaque miracula uisibilium naturarum uidendi adsiduitate uiluerint, tamen, cum ea sapienter intuemur, inusitatissimis rarissimisque maiora sunt. Nam et omni miraculo. quod fit per hominem, maius miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
Omnes hi ex illis sunt: qui selecti
appellantur. Sed ubi est et dea
Mena: que menstruis fluoribus
prcest: Quanuis Iouis filia: tauien
ignobilis est: et hanc prouidentiã
fluorum mens truorum in libris sele¬
ctorum deorum ipsi Iunoni idem
auctor adsignat: que indiis selectio
ẽtiam regina est: Ethec tanquani
Iuno Lucina cum eadem Mena
priuigna sua eidem cruori presidet
Ibi sunt et duo nescio qui obscuris.¬
simi uitumius et sentinus: quoꝵ
alteruitini: alter sensus puerperio
larguintur. Et imnirum multo
plus prestant cum sint ignobilis¬
simi: quam illi tot proceres et seloc¬
.ii. Nlamprolecto sine uita et sen¬
su: quid est illud totum quodiuu¬
liebri utero geritur: nisi nescioqd
abiectis simum limo ac pulueri
comparandum: ł
¶Quã nulla sit ratio que
selectione quorũdã deorũ possit

Expanded text:
Omnes hi ex illis sunt, qui selecti Omnes hi ex illis sunt, qui selecti appellantur. Sed ibi est et dea Mena, quae menstruis fluoribus praeest, quamuis Iouis filia, tamen ignobilis. Et hanc prouinciam fluorum menstruorum in libro selectorum deorum ipsi Iunoni idem auctor adsignat, quae in dis selectis etiam regina est et hic tamquam Iuno Lucina cum eadem Mena priuigna sua eidem cruori praesidet. Ibi sunt et duo nescio qui obscurissimi, Vitumnus et Sentinus, quorum alter uitam, alter sensus puerperio largiuntur. Et nimirum multo plus praestant, cum sint ignobilissimi, quam illi tot proceres et selecti. Nam profecto sine uita et sensu, quid est illud totum, quod muliebri utero geritur, nisi nescio quid abiectissimum limo ac pulueri conparandum? CAPUT III. Quam nulla sit ratio, quae de selectione quorundam deorum possit
Abbreviated transcription (Latin):
os certe deos selectos
Uarro unius libri cõ¬
lexione commendat. Ianum
Iouen Saturnum Genum
Mercurium Apollinem Martem
Uulc.inum Neptunum Solem
orcum liberum patrem Tellurẽ
Cererem Iunonem Iunam Dianã
Mineruam Uenerem Uestam.
In quibus oiibus serme uiginti
duodecim mares: octo sunt femine
Nec numina utrum maiores ꝑꝑ¬
in mundo adminis trationes selec¬
ta dicuntur: An quod populis ma¬
gis innotuerunt: in aiorq est ĩ¬
eis cultus exhibitus: Si propterca
quĩa opera maiora ab his adminis¬
trantur in mundo: non eos inue¬
nire debuimus inter illam quasi
plebriam nuiniuum multitudiẽm
iuinutis opulculis deputatam.
Nam ipẽ primuin Ianius cum puer¬
perium concipitur: Unde illa cũcta
opera sumunt exordiũ minutatim
minutis dis tributa numinbus:
aditum aperit recipiendo semini.
Ibi est et Saturnus propter ipsum
semen. Ibi liber qui marein effuso
semine liberat. Ibi Libera: quam
que obidem benesiciũ conferat feiẽ.
Ut etiam ipa emisso semine liberet.

Expanded text:
os certe deos selectos Varro unius libri contextione commendat: Ianum, Iouem, Saturnum, Genium, Mercurium, Apollinem, Martem, Vulcanum, Neptunum, Solem, Orcum, Liberum patrem, Tellurem, Cererem, Iunonem, Lunam, Dianam, Mineruam, Venerem, Vestam; in quibus omnibus ferme uiginti duodecim mares, octo sunt feminae. Haec numina utrum propter maiores in mundo administrationes selecta dicuntur, an quod populis magis innotuerunt maiorque est eis cultus exhibitus? Si propterea, quia opera maiora ab his administrantur in mundo, non eos inuenire debuimus inter illam quasi plebeiam numinum multitudinem minutis opusculis deputatam. Nam ipse primum Ianus, cum puerperium concipitur, unde illa cuncta opera sumunt exordium minutatim minutis distributa numinibus, aditum aperit recipiendo semini. Ibi est et Saturnus propter ipsum semen; ibi Liber, qui marem effuso semine liberat; ibi Libera, quam quae hoc idem beneficium conferat feminae, ut etiam ipsa emisso semine liberetur.
Abbreviated transcription (Latin):
les Platonis discipulus uir excellẽ¬
tis ingenii: et eloquiõ Natoni ꝗdẽ
imparꝰ: sed multos facile superans:
cuinsectam peripat heticã condidis¬
set: quod deambulans disput are
consueuerat: plurimosq disciplõs
preclara fama excellens: Uuo ad¬
huc preceptore in suam heresim
congregasset: Post mortem uero
Platonis Speusippus sororis eius
filius: etUenoerates dilectus ei ͤ
discipulus in scolam eius que acha¬
demia uocabatur eidem successis¬
sent: atq ob hoc et ip̃i et eorum
successores achadennici appellarẽ¬
tur: recentiores tamen philosopbi
nobilis sinti: quibus Plato sect ã¬
dus placuit. noluerunt se dici peri¬
patheticos atit achademicos: sed
platonicos: ex quibus sunt ualde
nobilitatigreci. Plotinus. Iambli¬
cus. Porphyrius. Inxtraq autẽ
lingua. id est et greca et latina.
Apuletus afer extitit platonicus
nobilis. Sedhi onmies et ceteri
huiusmodi:. et ipẽ Plato diis plun¬

Expanded text:
les, Platonis discipulus, uir excellenles, Platonis discipulus, uir excellentis ingenii et eloquio Platoni quidem inpar, sed multos facile superans, cum sectam Peripateticam condidisset, quod deambulans disputare consueuerat, plurimosque discipulos praeclara fama excellens uiuo adhuc praeceptore in suam haeresim congregasset, post mortem uero Platonis Speusippus, sororis eius filius, et Xenocrates, dilectus eius discipulus, in scholam eius, quae Academia uocabatur, eidem successissent adque ob hoc et ipsi et eorum successores Academici appellarentur, recentiores tamen philosophi nobilissimi, quibus Plato sectandus placuit, noluerint se dici Peripateticos aut Academicos, sed Platonicos. Ex quibus sunt ualde nobilitati Graeci Plotinus, Iamblichus, Porphyrius; in utraque autem lingua, id est et Graeca et Latina, Apuleius Afer extitit Platonicus nobilis. Sed hi omnes et ceteri eius modi et ipse Plato dis plur
Abbreviated transcription (Latin):
Sed undecunq ille ista didicerit
siue precedentiũ eum ueterum
libris: siue potus quomodo dicit
apostolus: quia quod notumest
dei: manifes tum est in illis:
deus enim illis manifestauit.
intasibilia enim eius a cõstitutoẽ
mundi per ea que facta sunt in¬
tellecta comspitintur: sempiter¬
na quoq eius uirtus et diuinitas
non immerito me platonicos phy
losophos elegisse cum quibus agã.
quod in il la quel tione quam
inodo susceprinus agitur de natu¬
ralitheologia. Utrũm propter feli¬
citatem que post mortẽ futura
est xitideo: an pluribus sacra
facere oporteat. Mani titrum
¶Quod etiã platonici licet
de Uno uero deo bene lenserit
multis tamẽ diis sacra faciẽ¬
da censuerune. Duodecimũ
Deo quippe hos potissi¬
mum elegi: quoniã
de uno deo qui fecit celum et terrã
quanto meliu senserunt: tanto
ceteris gloriosiores illustrioresq
habentur. Intantum aliis prelati
iudiciopos terorum. ut cuin Ar istote¬

Expanded text:
Sed undecunque ista ille diceret, Sed undecunque ista ille diceret, sive praecedentibus eum veterum libris, sive potius, quomodo dicit Apostolus: Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis. Deus enim illis manifestavit: invisibilia enim ejus a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et Divinitas . Non losophos elegisse cum quibus agam, quod in ista quaestione, quam modo suscepimus, agitur de naturali theologia, utrum propter felicitatem, quae post mortem futura est, uni Deo, an pluribus sacra facere oporteat, satis, Quod etiam Platonici, licet de uno uero Deo bene senserint, multis tamen dis sacra facienda censuerint. Sed undecumque deo quippe hos potissimum elegi, quoniam de uno Deo qui fecit caelum et terram, quanto melius senserunt, tanto ceteris gloriosiores et inlustriores habentur, in tantum aliis praelati iudicio posterorum, ut, cum Aristote
Abbreviated transcription (Latin):
illa scriptura appellare spiritum
dei: quoniam et aer sprs̃ dicitur.
quattuor opinatus elementa loco
illo cominemorata uideri potest.
Deinde quod Plato dicit amatorẽ
dei esse phylosophuni: ihil sic
in illis sacris luteris flagrat: et
maxime illud quod et me plum
num adducit. Ut pene assetitiar
Platonem illoram librorum exꝑtẽ
fuisse: Quod cum ad sanctũ Moy¬
semitauerba deiper angelum per¬
ferantur:. ut querenti quod sit no¬
meneius qui eum pergere precipie¬
bat ad populum hebreum ex egyp¬
to liberandum: relpondeatur:
Ego sum qui sum: et dices fili Is
Ir̾ael. qui est inisit ie ad uos:
tanquã in eius compiratione qui
Uere est: ꝗa incommutabilis est:
eaque inutabilia facta sunt non
sint. Uehementer hoc Plato tenuit:
et diligentis sime cõmendauit.
Et uescio utrum hoc upiam repe¬
oxiatur in libris eorum qui ante
Platonem fuerant: isi ubi dic
tum est: ego sum qui sum: et di¬
ces eis: qui est misit me ad uos.

Expanded text:
illa Scriptura appellare Spiritum illa Scriptura appellare Spiritum Dei, quoniam et aer spiritus dicitur quatuor opinatus elementa loco illo commemorata videri potest. Deinde quod Plato dicit amatorem Dei esse philosophum, nihil sic in illis sacris litteris flagrat, et maimum adducit, ut paene adsentiar Platonem illorum librorum expertem non fuisse, quod, cum ad sanctum Moysen ita uerba Dei per angelum perferantur, ut quaerenti quod sit nomen eius, qui eum pergere praecipiebat ad populum Hebraeum ex Aegypto liberandum, respondeatur: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad uos, tamquam in eius conparatione, qui uere est quia incommutabilis est, ea quae mutabilia facta sunt non sint, uehementer hoc Plato tenuit et diligentissime commendauit. Et nescio utrum hoc uspiam reperiatur in libris eorum, qui ante Platonem fuerunt, tum est: Ego sum qui sum. Et dices eis: Qui est misit me ad vos.
Abbreviated transcription (Latin):
in grecam linguam translate: qua
ille pollebat: insi forte quia fuit
acerrimi studii:. sicut egyptias
itaet il tas per interpretem didicit:
non ut scribendo transferet: quod
Ptolomeus pro ingenti beneficio
qui regia potestate etiam timeri
poterat: meruis se perhibetur: sed
Ut colloquendo quid continerẽt
quantum capere potuisset adisce¬
ret. Noc ut existimetur illa
suadere uidentur indicia quod
liber geneseos sic incipit. In prin¬
cipio fecit deus celum et terrami:
terra autemerit inuisibilis et in¬
composita: et tenebre erant sup
super aquas. In thimeo autẽ Blato
quem librum de mundi constitu¬
tione conscripsit: deuin dicit in illo
opere terram primo ignemq iun¬
Nisse. Maifestum est autem
similitudinem qua dictum est:
Inprincipio fecit deus celum et
terram. Deinde illa duo media
quibus interpositis sibimet hec &¬
trema copularentur: aquam dicit
et aerem: Unde putatur sic intel
ꝗppe attendens quo more soleat

Expanded text:
in graecam linguam translatae, qua in graecam linguam translatae, qua ille pollebat: nisi forte, quia fuit acerrimi studii, sicut Aegyptias, ita et istas per interpretem didicit, non ut scribendo transferret, quod Ptolemaeus pro ingenti beneficio, qui regia potestate etiam timeri poterat, meruisse perhibetur, sed ut colloquendo, quid continerent, quantum capere posset, addisceret. Hoc ut existimetur, illa suadere videntur indicia, quod liber Geneseos sic incipit: In principio fecit Deus coelum et terram. Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant inquit : In Timaeo autem Plato, quem liberum de mundi constitutione conscripsit, Deum dicit in illo opere terram primo ignemque junxisse. Manifestum est autem similitudinem, qua dictum est: In principio fecit Deus coelum et terram . Deinde illa duo media, quibus interpositis sibimet haec extrema copularentur, aquam dicit et aerem. Unde putatur sic intellm ; parum quippe attendens quo more soleat
Abbreviated transcription (Latin):
nobis in Christigraua
sociati:. cum audiunt uel legunt
ꝑlatonende deo is ta sensisse: que
multum congruere ueritati nostre
religionis agnoscunt. Unde non
nulli putauerunt cum quando
perrexit in Egyptum Hieremiã
audisse prophetam. uelscripturas
propheticas in eadem peregrinattẽ
legis se: quorumquidem opinionẽ
inꝗbu dant hibris meis posui
Sed diligenter computata tempor
ratio: que chrouica hys toria conti¬
netur: Platonem indicat a ipr̃e quo
prophetauit Hieremias centum
ferme annos postea natũ fuisse.
Qui cum or toginta et ynamuix¬
isset: ab anno mortis eius: usq ad
tempus quõ Ptolomeus rex Eg¬
ptiscripturas propheticas geritis
hebreorum de Iudea poposcit: et
per septuaginta uiros hebreos qui
etiamgrecam linguam nouerant
interpretandas habendasq cura¬
uit. anni ferme reperiũtur qua
draginta. Qua propter in illa
peregrinatione sua Plato nec he¬
remiam uidre poturit tanto ante
defunctum: nec easdem scriptu
ras legere: que nonduin fuerant

Expanded text:
nobis in Christi gratia sociati cum audiunt uel legunt Platonem, eum de deo ista sensisse, quae multum congruere ueritati nostrae religionis agnonulli putauerunt eum, quando perrexit in Aegyptum, Hieremiam audisse prophetam uel scripturas propheticas in eadem peregrinatione legisse; quorum quidem opinionem in quibusdam libris meis posui. Sed diligenter subputata temporum ratio, quae chronica historia continetur, Platonem indicat a tempore, quo prophetauit Hieremias, centum ferme annos postea natum fuisse; qui cum octoginta et unum uixisset, ab anno mortis eius usque ad id tempus, quo Ptolomaeus rex Aegypti scripturas propheticas gentis Hebraeorum de Iudaea poposcit et per septuaginta uiros Hebraeos, qui etiam Graecam linguam nouerant, interpretandas habendasquit, anni reperiuntur ferme sexaginta. Quapropter in illa peregrinatione sua Plato nec leremiam uidere potuit tanto ante defunctum, nec easdem scripturas legere, quae nondum fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
Uibus ergo non erat
daturus deus uit am
eternam cum sanctis angelis
suis in sua ciuitate celesti ao
cuius societatẽ pietas uera per¬
ducit: que non exhibet serui¬
tutem religionis quam latriam
greci uocant iisi uni uero teo:
Si neq hanc eis terrenã gloriã
excellentissimi imperii conce¬
deret: non reoderetur merces
bonis artibus eorum idest uir¬
tutibus: quibus ad tantam glo¬
riam peruenire intebantur
De talibus enim qui propter
hoc boni aliquid facere uidẽtur
ut glorificentur ab hominibus:
etiam dominus ait. Amen dico
uobis: perceperunt mercedem
suam. Sic et isti priuatas resuerba
suas prore cõmuni: hoc est rep
auaricie restiterunt. Consulue¬
runt patrie consilio libero: neq
delicto secundum suas leges: neq
libidini obnoNii. Mis omnibus
artibus tanquã uera uia msi sũt
ad honores imperiũ gloriam
Honorati sunt in omuibus fere
gentibus imperii sui leges imposue¬
runt multis gentibus. hodieq
litteris et hystoria gloriosi sũt

Expanded text:
uibus ergo non erat daturus Deus uitam aeternam cum sanctis angelis suis in sua ciuitate caelesti, ad cuius societatem pietas uera perducit, quae non exhibet seruitutem religionis, quam λατρείαν Graeci uocant, nisi uni uero Deo, si neque hanc eis terrenam gloriam excellentissimi imperii concederet: non redderetur merces bonis artibus eorum, id est uirtutibus, quibus ad tantam gloriam peruenire nitebantur. De talibus enim, qui propter hoc boni aliquid facere uidentur, ut glorificentur ab hominibus, etiam Dominus ait: Amen dico uobis, perceperunt mercedem suam. Sic et isti priuatas res suas pro re communi, hoc est re pauaritiae restiterunt, consuluerunt patriae consilio libero, neque delicto secundum suas leges neque libidini obnoxii; his omnibus artibus tamquam uera uia nisi sunt ad honores imperium gloriam; honorati sunt in omnibus fere gentibus, imperii sui leges inposuerunt multis gentibus. hodieque litteris et historia gloriosi sunt