comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
congruentiꝰ obseruatio quadragesimȩ constitueret᷑. nͥ q̃ confinis atq
continua dñicȩ passionis ẽ: Quia in ea significat᷑ hȩc uita laborio¬
sa cui opꝰ ẽ continentia. ut ab ipsius mundi amicitia ieiunet᷑. quę
utiq fallacit᷑ blandiri. & illecebrarũ fucos spargere atq iactare non
cessat. Numero au qͣdragenario uitã istã ꝓpt̾ea figurari arbitroi q
denarius in quo ẽ ꝑfectio beatitudims nr̃e sic̃ i octonario qi redit
ad pͥmũ. ita in hoc. qi creatura q̃ septenario figurat᷑ adheret creatori
in quo declaratur unitas trinitatis. ꝑ uniuisũ mundũ tpralit amñtiatꝰ
est. qr mundꝰ &r ã quatuor uentis erigitur: & quatuor tempoꝵ uicib¬
uariatur. Decẽ aũ quãt. in quadraguita consũmat᷑. Quad ragenariꝰ
au̾ partib suis cõputatus addit ipsum denariũ. & fiunt quinqua¬

Expanded text:
congruentius obseruatio quadragesimae constitueretur nisi confinis atque congruentius obseruatio quadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec uita laboriosa, cui opus est continentia, ut ab ipsius mundi amicitia ieiunetur, quae utique fallaciter blandiri et inlecebrarum fucos circumspargere atque iacere non cessat ? numero autem quadragenario uitam istam propterea figurari arbitror, quia denarius, in quo est perfectio beatitudinis nostrae — sicut in octonario, quia redit ad primum, ita in hoc, quia creatura, quae septenario figuratur, adhaeret creatori, in quo declaratur unitas trinitatis — per uniuersum mundum temporaliter annuntiatus est, quia mundus et a quattuor uentis de. liniatur et a quatvariatur. Decem autem quater in Quadragesima consumatur. Quadragenarius autem partibus suis computatus addit ipsum denarium et fiunt quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
habitantẽ spm̃ eiꝰ in uob̃. Hȩc & ex auctoritate diuinarũ scͥptura¬
rũ & uniu̾sȩ ęccłȩ quȩ toto orbe diffundit consensiõe ꝑ auniu̾sa¬
rium pascha celebrantur in magno utiq sicut iã intelligis sacra¬
m̃to. & in scripturis qͥdẽ ueterib ad agendũ pascha ñ ẽ p̃ceptum
tempꝰ nͥ ex m̃se nouoꝵ luna quartadecima usq ad uicesimã pͥmã.¬
tura fuerit. & resurrex̃. adiunctũ ẽ & ipsoꝵ dierũ obseruatio per
patrũ concilia. & orbi uniu̾so xp̃iano ꝑsuasu̾. eo mͦ pascha cȩlebra¬
ri oportere. Quadragesima sane ieiunioꝵ htͥ auctoritatẽ. & in ue¬
terib libris. & exieiunio moysi. & helyȩ. & ex ȩu̾głio. qr totidem
dieb dñs ieiunauit. demonstrans ȩu̾głium ñ dissentire a lege &
ꝓpħ̃is. Inꝑsona quippe moysi lex. in ꝑsona helyȩ: ꝓphe accipiunt
int̃ qͦs in monte głosus apparuit. ut euidentius emineret qđ de illo
dicit apostołꝰ testimoniũ habens a lege & ꝓpħis. In qua gͦ parte anni

Expanded text:
autoritate divinarum Scripturarum et universae Ecclesiae, quae toto orbe diffunditur, consensione, per anniversarium Pascha celebrantur. CAPUT XV. In magno utique sicut jam intelligis, sacramento. Et in Scripturis quidem veteribus ad agendum Pascha non est praeceptum tempus, nisi ex mense novorum, tura fuerit et resurrexerit, adiuncta est etiam ipsorum dierum obseruatio per patrum concilia et orbi uniuerso christiano persuasum eo modo pascha celebrari oportere. quadragesima sane ieiuniorum habet auctoritatem et in ueteribus libris et ex ieiunio Mosi et Heliae, et ex euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit, demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Mosi lex, in persona Heliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret quod de illo dicit apostolus: testimonium habens a lege et prophetis. in qua ergo parte anni
Abbreviated transcription (Latin):
illud te moueat. qđ qͥdã ñ ea fide ad baptismũ ꝑcipiendũ par¬
uulos fert. ut gr̃a spu̾ali ad uitã regentur ęternã: s qđ eos putat
hoc remedio tcͣ tẽporalẽ retin̾e uł reciꝑe sanitatẽ. N enĩ ꝓpt̾ea
illi ñ regn̾ant᷑. qͥa ñ ab istis hac intentioe offerunt᷑. Celebrantur
enĩ ꝑ eos necessaria ministi̾a. & u̾ba sacram̃toꝵ sine qͥb paruulꝰ
deargentata caritatis igne conflat᷑ agit qđ agit &̃ ꝑ seruitutẽ
aliqnͣdo ñ solũ sĩplicit̾ ignorantiũ: ueru̾ &̾ dampnabilit̾ indig¬
noꝵ. Offerunt᷑ quippe paruuli ad ꝑcipiendã sp̾ualit̾̃ gr̾̃am. ñ
tam ab eis quoꝵ gestant᷑ manib. ꝗͣuis & ab ipsis si & ipsi bo¬
ni fideles sunt: ꝗͣ ab uniu̾sa societate scoꝵ atq fidelium. Ab
om̃ib nãq offerri reste intelligunt᷑: qͥb placet qđ offeruntur

Expanded text:
illud te moueat, quod quidam non ea fide ad baptismum percipiendum parillud te moueat, quod quidam non ea fide ad baptismum percipiendum paruulos ferunt, ut gratia spiritali ad uitam regenerentur aeternam, sed quod eos putant hoc remedio temporalem retinere uel recipere sanitatem. non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac intentione offeruntur. celebrantur enim per eos necessaria ministeria et uerba sacramentorum, sine quibus  seruitutem aliquando non solum simpliciter ignorantium uerum etiam damnabiliter indignorum. offeruntur quippe paruuli ad percipiendam spiritalem gratiam non tam ab eis, quorum gestantur manibus, quamuis et ab ipsis, si et ipsi boni fideles sunt, quam ab uniuersa societate sanctorum atque fidelium. ab omnibus namque offerri recte intelleguntur, quibus placet, quod offeruntur
Abbreviated transcription (Latin):
tate peccare. s potiꝰ intellige̾nt. ꝑ illũ sig̾cantẽ qͦdãmͦ gestũ corp̾ris
eoꝵ qͥ loqͥ ñ pot̾ant se mirabilit̾ ãmoneri. qͥd ipsi fac̾e deb̾ent. qui pꝰ
tantũ illud nefas sacram̃tis salutarib irruebãt. Unde se utiq
penitendo abstine deb̾ent. Nec cũ tale aliqͥd diuina ꝓuid̾ntia per m¬
fantulos agit. ipsos ag̃e id scientia uł rõe credendũ e. Neq enĩ qr
cuiusdã ꝓpħȩ dementiã ds̃ uoluit & asina loqnte coherc̾e. id̾o ĩa
miranda: asinoꝵ sapientia. Porro si ꝑ a̾al irroale sonuit aliqͥd
ita potuit om̃ps ꝑ infantis animã non ubi r̾o nulla erat. s ubi
adhuc sopita erat. gestu corporis eiꝰ ostendẽ: qͥd illi qͥ & in se & in
paruulos suos peccauant: curare deb̾ent. Cȩterũ cũ infans ñ re¬
deat in parentẽ. ut cũ illo & in illo unꝰ hosit. s omino alt̾ sit ha¬
bens carn̾e suã & aĩam suã: aĩa q̃ peccau̾it. ipsa moriet᷑. Nec

Expanded text:
tate peccare, sed potius intelligerent, per illum significantem quodammodo gestum corporis eorum qui loqui non poterant, se mirabibter admoneri quid ipsi facere deberent, qui post tantum illud nefas sacramentis salutaribus irruebant unde se utique poenitendo abstinere deberent. Nec cum tale ali quid divina providentia per infantulos agit, ipsos id agere scientia vel ratione credendum est. Neque enim quia cuiusdam prophetae dementiam deus uoluit etiam asina loquente cohercere, ideo iam miranda est asinorum sapientia. porro si per animal inrationale sonuit aliquidita potuit omnipotens per infantis animam, non ubi ratio nulla erat, sed ubi adhuc sopita erat, gestu corporis eius ostendere, quid illi, qui et in se et in paruulos suos peccauerant, curare deberent. ceterum cum infans non redeat in parentem, ut cum illo et in illo unus homo sit, sed omnino alter sit habens carnem suam et animam suam, anima, quae peccauerit, ipsa morietur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlebratiõe. cũ rei gestȩ cõmemoratio ita fit: ut aliqͥd & sig̾care
intelligat᷑ qͦd sc̃ȩ accipiendũ ẽ. Eo itaq mͦ agimꝰ pascha. ut ñ

Expanded text:
celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. eo itaque modo agimus pascha, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
dis qͣstionib quas iã longe ante quesiueras. gratissimũ
nichi atq carissimũ desidiũ studũ tui ampliꝰ differri tolerare
ñ potui. & qͣuis in mediis aceruis occupationũ mearũ hãc feci
p̃cipuam: ut ad ea quȩ int̾rogasti responderẽ tͥ. Dutiꝰ aũ de tua
ȩpła disputare nolo. ne hoc me ipsũ impediat iã tande reddere
qđ debeo. Quȩris q̃ causa sit. cur anniu̾sariꝰ dies cȩlebrandȩ dñicȩ
passio̾is. ñ ad eundẽ redeat anni diẽ. sic̃ dies qͣ tradit᷑ natꝰ. &r de¬
inde subiungis. si ħ sit ꝑꝑ sabbatũ & lun̾a. qͥd s uelit in hac re
obseruatio sabbati & lunȩ. Hinc pͥmũ oportet ut noueris diem
natalis dñi. ñ in sacram̃to cęlebrari. s tantũ in memoriã reuo¬
cari qͦd natus sit. ac ꝑ hoc nich opꝰ erat nͥ reuolutũ diẽ anni quo
ipsa res acta ẽ festa deuotiõe signari. Sacram̃tũ au e̾ in aliqua

Expanded text:
dis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum dis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum mihi atque carissimum desiderium studii tui amplius differri tolerare non potui et quamuis in mediis aceruis occupationum mearum hanc feci praecipuam, ut ad ea, quae interrogasti, responderem tibi. diutius autem de tua epistula disputare nolo, ne hoc ipsum me impediat iam tandem redhibere, quod debeo. Quaeris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebrandae dominicae passionis non ad eundem redeat anni diem sicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam reuocari, quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa deuotione signari. sacramentum est autem in aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
rere. Quaꝑꝑ nemin̾e cogimꝰ añ dñicã illã cęnã prandẽ. s nulli &̾
contͣdice auclemꝰ. Hoc t̾m ñ arbitror insticutũ. nͥqr plures. & ꝓpe om̃s
in plerisq locis eo die lauare consueuert. Et qi ñnulli &̾ ieiunium
di mos ortꝰ sit: nicb mͥ de hac re cogitanti ꝓbabiliꝰ occurrit: nisi qr
baptieandoꝵ corp̾ra ꝑ obseruationẽ quadragesimȩ sordidata. cum
offensio̾e sensus ad forit̾e uenirent: nͥ aliqͣ die lauarent᷑. Istũ au̾ diẽ
potiꝰ ad hoc electũ qͦ cȩna dñnica anniu̾sarie cȩlebrat᷑. & qr concessũ e̾
hoc baptismũ accepturis: multi cũ eis lauare uoluert. ieiuniũq la¬
xare. His ut potui disputatis. moneo ut ea q̃ pͣlocutꝰ su̾ serues qnͣtũ
potes: ut decet ȩccłȩ prudent̾ẽ ac pacificũ filiũ. alia quę int̾rogasti
si dñs uoluerit alio tp̃re expediam. ltẽ epła b̾ auet̾ini ad ianuariũ¬
ubi me cõmotiuisti ut debitũ redderẽ de residius enodan¬

Expanded text:
neminem cogimus ante dominicam illam cenam prandere, sed nulli etiam contradicere audemus. hoc tamen non arbitror institutum, nisi quia plures et prope omnes in plerisque locis eo die lauare consueuerunt, et, quia nonnulli etiam ieiunium di mos ortus sit, nihil mihi de hac re cogitanti probabilius occurrit, nisi quia baptizandorum corpora per obseruationem quadragesimae sordidata cum offensione sensus ad fontem uenirent, nisi aliqua die lauarentur. istum autem diem potius ad hoc electum, quo cena dominica anniuersarie celebratur. et quia concessum est hoc baptismum accepturis, multi cum his lauare uoluerunt ieiuniumque laxare. His, ut potui, disputatis moneo, ut ea, quae praelocutus sum, serues, quantum potes, ut decet ecclesiae prudentem ac pacificum filium. alia quae interrogasti, si dominus uoluerit, alio tempore expediam. LV. AD INQVISITIONES IANUARubi me commonuisti, ut debitum redderem de residuis enodan
Abbreviated transcription (Latin):
amittere coacti st̃. Amiseit̾ in eoꝵ m̃te ac uoluntate: qͥ in illoᷤ tan¬
tũ facinꝰ cõmisert̃. Nã si in semet ipsis comisissent: remansissent
utiq duna sententia sine ulla defensio̾e dampnandi. Quod si
sc̃s cipͥanꝰ arbitraret᷑: ñ eoꝵ defensionẽ continuo subicẽt dicens
Nonne illi cũ iudicũ dies aduemi̾t dicent. nos nichil fecimꝰ. nec
derelicto cibo & poculo dm̃ ad ꝓphana contagia sponte ꝓꝑa¬
uimꝰ. ꝑdidit nos aliena ꝑfidia. parentes sensimus parricidas.
Illi nob̾ eccłam mat̾r̾e. illi patr̾e dnim negauert̃. ut dũ parui &
in ꝑuidi. & tanti facinoris ignari. ꝑ alios ad consortiũ crii¬
nis uinginur. aliena fraude caꝑemur. hanc defensionẽ nos
subnectẽt nͥ iustissimã credet. & in dĩ udicio pariuilis ꝓfuturam

Expanded text:
amittere coacti sunt; amiserunt in eorum mente ac uoluntate, qui in illos tanamittere coacti sunt; amiserunt in eorum mente ac uoluntate, qui in illos tantum facinus commiserunt; nam si in se ipsis amisissent, remansissent utique diuina sententia sine ulla defensione damnandi. quod si sanctus Cyprianus arbitraretur, non eorum defensionem continuo subiceret dicens: \'Nonne illi, cum iudicii dies uenerit, dicent: Nos nihil fecimus nec derelicto cibo et poculo domini ad profana contagia sponte properauimus; perdidit nos aliena perfidia, parentes sensimus parricidas; illi nobis ecclesiam matrem, illi patrem dominum negauerunt, ut, dum parui et inprouidi et tanti facinoris ignari per alios ad consortium criminis iungimur, aliena fraude caperemur?\' hanc defensionem non subnecteret, nisi iustissimam crederet et in dei iudicio paruulis profuturam.
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾ari. ut ex illis obligatio contracta soluat. N pot̾ au paruulus
soluta e iterũ cont᷑hatur. Et idõ semel ꝑceptã paruulꝰ xp̃i gram ñ
amittit. nͥ ꝓpͥa ĩpietate. si etatis accessu tã malꝰ euaserit. Tc̃ enĩ
&ẽ ꝓpͥa incipiet hab̾e peccata. quȩ ñ regñatiõe auferant᷑. s alia
curatioe sanent᷑. Ueru̾tam̃ recte dñr parentes. uł qͥc̃q maiores.
filios seu qͦslibet paruulos baptizatos. demonioꝵ sacrilegiis o¬
bligare conantes. spu̾alit̃ homicidȩ. Nã in illis qͥde int̾fectionẽ ñ
faciunt: s qnͣtũ in ipsis ẽ int̾fectores funt. Recte illis dr̃ qnͣdo
ẽ extinctores eiꝰ nũto uocant᷑: qͥ sic agt ut extinctũ uelint. Isto
eos qui tp̾re ꝑsecutiõis idolis ĩmolauerãt arguens. ac ne qͥd deee
uł attracti. amisei̾t paruuli qd̃ in pͥmo stat̾i exordio natiuitatis
fuerant consecuti. Amisert dix̃. qnͣtũ attinuit ad illoꝵ scelꝰ a qͥb

Expanded text:
nerari, ut ex illis obligatio contracta solvatur. Non potest autem soluta est, iterum contrahatur. Et ideo semel perceptam parvulus Christi gratiam non amittit nisi propria impietate, si aetatis accessu tam malus euaserit. tunc enim etiam propria incipiet habere peccata, quae non regeneratione auferantur, sed alia curatione sanentur. Verum tamen recte dicuntur parentes uel quicumque maiores filios seu quoslibet paruulos baptizatos daemoniorum sacrilegiis obligare conantes spiritaliter homicidae. nam in illis quidem interfectionem non faciunt, sed, quantum in ipsis est, interfectores fiunt. recte illis dicitur, quando est, extinctores eius merito dicuntur, qui sic agunt, ut extinctum uelint. isto eos, qui tempore persecutionis idolis immolauerant, arguens: Ac ne quid deeuel adtracti amiserunt paruuli quod in primo statim natiuitatis exordio fuerant consecuti\'. amiserunt, dixit, quantum adtinuit ad illorum scelus, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena sapiunt detiꝰ uidr̃. Un illi impũ postremo infructuosam agen¬
tes penititiã etĩa ħ int̾ multa dicturi st̃. Hisunt qͦs aliqͣn hiumꝰ in
risum & insimilitudinẽ imꝓperĩ. nos insensati uitã illoꝵ ȩstimabamꝰ
insaniã. Ac ꝑħ spssc̃s de uisibilib ad inuisibilia. ⁊ de corruptibilib
ad spu̾alia sacram̃ta similitudin̾e ducens. tnsitũ illũ de alia uita in
alia uitã qd pascha nõatur. a qͣrtadecima luna uoluit obseruari. ut

Expanded text:
rena sapiunt deterius videtur. Unde illi impii postremo infructuosam agentes poenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. Nos insensati vitam illorum aestimalibus ad inuisibilia et de corporalibus ad spiritalia sacramenta similitudinem ducens transitum illum de alia uita in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta decima luna uoluit obseruari, ut
Abbreviated transcription (Latin):
domi manducet. ut nͥ ad iudiciũ̃ conueniatis: stat̾i subtexuit. cęt̾a
au cũ uenero ordinabo. Unde intelligi dat᷑. qr mult̾u erat ut in ȩpła
totũ illis agendi ordin̾e insinuaret qu̾e uniu̾sa ꝑ orbe̾ seruat ȩccła
ab ipso ordinatũ e̾e. qͦd nulla hoꝵ diu̾sitate uariaͬt. S ñ nullos ꝓba¬
bilis quȩdã r̾o delectauit. uno certo die ꝑ annũ qͦ ipsã cęnã dñs dedit
tãꝗͣ ad insigniorẽ cõmemoratiõem pꝰ cibos offerri. & accipi placeat
corpꝰ &e sanguinẽ dñi. Honestiꝰ u̾ arbitror ea fieri hora. ut qͥ &e ieiu

Expanded text:
domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: Cetera domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: Cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur, quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem seruat ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla morum diuersitate uariatur. Sed nonnullos probabilis quaedam ratio delectauit: uno certo die per annum, quo ipsam cenam dominus dedit, tamquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem domini. honestius autem arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
tͣdet me. Post enĩ tͣdidit sacram̃tũ. & liquido apparet qnͣdo pͥmo ac¬
cepeit discipłi corpꝰ & sanguinẽ dñi ñ eos accepisse ieiunos. Nũqͥd
tam̃ ꝓpt̾ea calumniandũ ẽ uniu̾sȩ ȩccłȩ qͦd a ieuinis sẽꝑ accipitur
mos iste seruatur. Neq enim qr pꝰ cibos dedit dñs. ꝓpterea pransi
aut cęnati fi̾s ad illud sacram̃tũ accipiendũ conuenire debeant
aut sicut faciebant qͦs apłs arguit & em̾dat. m̾sis suis ista misa¬
re. Namq saluator qͦ uehem̃tius cõm̃daret inisterĩ illiꝰ altitudi¬
nen: ultunũ hoc uoluit insinuare cordib & memorię discipłoꝵ¬
a qͥb ad passionẽ dig̾ssurꝰ erat. & iõ ñ p̾cepit qͦ deinceps ordine
Nam si hoc ille monuisset ut pꝰ cibos alios semꝑ acciꝑet᷑: credo qd̵
eũ mor̾e nemo uariasset. Cũ uͦ ait apłs de ħ sacram̃to loq̾ñs. ꝑꝑ¬
qd fr̃s cũ conuenitis ad manducandũ. iniuc̾e expectate si qͥs esurit

Expanded text:
didit sacramentum; et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. Numquid tamen propterea calumniandum est uniuersae ecclesiae, quod a ieiunis semper accipitur?mos iste seruatur. neque enim quia post cibos dedit dominus, propterea pransi aut cenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant quos apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit ina quibus ad passionem digressurus erat. Et ideo non praecepit quo deinceps ordine Nam si hoc ille monuisset, ut post cibos alios semper acciperetur, credo quod eum morem nemo variasset. Cum vero ait Apostolus de hoc Sacramento loquens, cum conuenitis ad manducandum, inuicem expectate; si quis esurit,
Abbreviated transcription (Latin):
melior ẽ ille paruulꝰ qͥ &̃ si fidẽ n̾dũ habet in cognitio̾e. n̾eit̾m obic̾e
contͣriȩ cognitionis opponit: unde sacram̃tũ eiꝰ salubriter ꝑcipit
Respondi sic̃ existimo questioib tuis qnͣtũ attinet ad minꝰ capaces
& contentiosos. ñ satis. qnͣtũ aũ ad paccatos & iitelligentes plꝰ forte
qũa satis. Nectͥ ad excusationẽ meã obieci firmissimã consuetudiñẽ
s salub̃rimȩ consuetuduis reddidi quam potui rationem:¬
ilectissimo filio ianuario augustinꝰ in dño salutẽ¬
Ad ea quȩ me int̾rogasti malsẽ pꝰ nosse qͥd int̾rogatꝰ
ipse respondes. Ita eiũ ł approbando.ł em̃dando res¬
ponsiones tuas. multo b̾uius possẽ responde. & te facillime
aut confirmare. aut cornigete. Hoc qͥdẽ uti dixi malse. sed tñ
ut nic respõc̾em maliu longiorẽ face̾ sermonẽ qͣ dilationem

Expanded text:
melior est ille paruulus, qui, etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obicem melior est ille paruulus, qui, etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obicem contrariae cogitationis opponit, unde sacramentum eius salubriter percipit. respondi, sicut existimo, quaestionibus tuis, quantum adtinet ad minus capaces et contentiosos, non satis, quantum autem ad pacatos et intelquam sat est. Nec tibi ad excusationem meam objeci firmissimam consuetudinem, sed saluberrimae consuetudinis reddidi quam potui rationemILECTISSIMO FILIO IAXUARIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEMAd ea, quae me interrogasti, mallem prius nosse, quid interrogatus ipse responderes; ita enim uel adprobando uel emendando responsiones tuas multo breuius possem respondere et te facillime aut confirmarem aut corrigerem. hoc quidem, ut dixi, mallem. sed tamen ut nune responderem, malui longiorem facere ser
Abbreviated transcription (Latin):
onis sacram̃tũ. qͥa & ipsa resposio ad cę̧lebrationẽ ꝑtinet sacram̃ti
mentu gͦ tantȩ rei ñ nͥ eiusdẽ rei uocabulo ñcupauit. Itaq paruulũ
& si n̾dũ fides illa quȩ in credentiũ uoluntate consistit: ĩa tñ ipsius
fidĩ sacram̾ntũ fidelẽ fac̃ Nam sic̃ credẽ respondentur: ita & fideles
uocant᷑. ñ rẽ ipsã m̃nte annuendo. s ipsius rei sacram̃tũ ꝑcipiendo. Cũ¬
au saꝑe hõ ceꝑit. n̾ illud sacͣmentũ repetet s intelliget. eiꝰ ꝙ ueritati
consona & uoluntate coaptabitur. Hoc qͣndiu ñ pot̃: ualebit sacram̾¬
tũ adeiꝰ tutelã adu̾sus ꝯtrarias potestates. & tantũ ualebit: ut si
ante maioris usũ ȩtatis ex hac uita migrau̾it. ꝑ ipsũ sacram̃tũ com¬
m̃dante ȩccłȩ caritate. ab illa condemnatiõe quȩ ꝑ unũ hominẽ in¬
trauit in mundũ xp̾iano adiutorio lib̾etur. Hoc qͥñ credit. & fieri
ñ posse arbitratur. ꝓfecto infidelis ẽ. & si habeat fidĩ sacram̾tũ. lõgeq

Expanded text:
onis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti; mentum enim tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tfidei sacramentum fidelem facit. Nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles vocantur: non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. Cu homo coeperit, non illud sacramentum repetet, sed intelleget eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quam diu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, Christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat fidei sacramentum, longeque
Abbreviated transcription (Latin):
ead hora sic subito an erit castꝰ qͥ baptirat᷑. an ñerit fur. nescio
sine dubitoe qđ credat ĩ dm̃. ⁊ qđ se conu̾tat ad dm̃. deinde ad¬
dm̃ tua u̾ba concludens: adiungis & dicis. Ad istas gͦ quęsti̾oes
peto b̾uit respondẽ digneris. ita ut & ñ mͥ de consuetudine p̾¬
scribas. s rõe reddas. his litt̾is tuis lectis. & qͣntũ sinebãt tp̃ris

Expanded text:
eadem hora, si subjiciam, erit castus qui baptizatur, aut non erit fur? nescio, eadem hora, si subjiciam, erit castus qui baptizatur, aut non erit fur? nescio, , quod credat in deum et quod se conuertat ad deum.\' deinde tua scripta concludens adiungis et dicis: Ad istas ergo quaestiones peto breuiter respondere digneris, ita ut non. mihi de consuetudine praescribas, sed rationem reddas.\' His litteris tuis lectis et relectis
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ꝓposuisse uisus es. in extremo inqͥsitionis tuȩ ea uidelicet
intentioe qua soles uehement̾ cauere m̾datiũ. Si qͥs c̾stituat
inquis ante te paruulũ. & int̾roget utrũ cũ creuit futurꝰ sit
castꝰ. uł fur nͣ sit futurꝰ : sine dubio respondebis: nescio. ⁊ utr̾u
in eadẽ paruuila etate consticutꝰ cogitet aliqͥd boni uł mali: di¬
ces. nescio. Si itaq de morib eiꝰ fut᷑is nichil audes certi ꝓmitte
& de eiꝰ p̾sñti cogito̾e. qͥd ẽ illud qđ qnͣ ad baptismũ offeruntur
ꝓ eis parentes tãꝗͣ fidedictores spondent. & dicunt illos face¬
qđ illa ȩtas cogitare ñ pot̾. aut si pot̾ occultũ ẽ: Int̾rogamus
enĩ eos ã qͥb offerunt᷑: & dicimꝰ. Credis in dm̃ patre om̃tpoten
tem. de illa ȩtate utrum ds̃ sit ignorat. Respondent. credit.⁊
ad cȩt̾a sic respondet᷑ singula ꝗ̃ gerunt᷑. Unde miror parentes. pa¬

Expanded text:
tibi proposuisse uisus es in extremo inquisitionis tuae ea uidelicet tibi proposuisse uisus es in extremo inquisitionis tuae ea uidelicet intentione, qua soles uehementer cauere mendacium. si constituam\', inquis, ante te paruulum et interrogem, utrum, cum creuerit, futurus sit castus uel fur non sit futurus, sine dubio respondebis: Nescio, et utrum in eadem paruula aetate constitutus cogitet aliquid boni uel mali, dices: Nescio. si itaque de moribus eius futuris nihil audes certi promittere et de eius praesenti cogitatione, quid est illud, quod, quando ad baptismum offeruntur, pro eis parentes taquod illa aetas cogitare non potest, aut, si potest, occultum est? Interrogamus enim eos, a quibus offeruntur, et dicimus: Credit in Deum? de illa aetate, quae utrum sit Deus ignorat. Respondent: Credit; et ad cetera sic respondetur singula, quae quaeruntur. Unde miror, pa
Abbreviated transcription (Latin):
&̾e apud ħeticos ualet. & sufficit ad consecͣtion̾e. qͣuis ad uitȩ ȩcer¬
nȩ participatione ñ sufficiat. ꝗͣ consecratio rerũ quidẽ facit he¬
reticum extͣ dñi gregẽ habentẽ dñcũ caracterẽ. corrigendũ t̾m
tantur. ut ad massȩ societatẽ mediante area ꝑducant᷑. Illud du
nolo te fallat ut existimes reatꝰ uinculu̾ ex adã tractũ aliter nͥ
posse dirũpi: nͥ pariuili ad ꝑcipiendã xp̃i gr̾am a parentibus
offerant᷑. Sic enĩ scribens dicis. ut sic̃ parentes fuer̾t auctores ad
eoꝵ penamꝑ fidẽ parentũ identidẽ iustificenͣt. cũ uideas multos nͥ
colligunt᷑ & ab eis offeruiit᷑ adbaptismu̾. ꝗͣ certe ꝓpͥos filios nec
habuert ullos: nec hab̾e dispont. Ac ꝑ hoc nichil aliud hic fieri
uides: nͥ qđ in eugłio scriptum ẽ. Cum dñs introgasset. quis illi
a latͦnib sauciato & senuuiuo in uia derelicto ꝓximus fuissez
responsũ ẽ ei qͥ in illũ fec̃ miscdiã. difficillima sane question̾e̾

Expanded text:
ecrationem, quamuis ad uitae aeternae participationem non sufficiat, quae consecratio reum quidem facit haereticum extra domini gregem habentem dominicum characterem, corrigendum tamen tantur, ut ad massae societatem mediante area perducantur! lllud autem nolo te fallat, ut existimes reatus uinculum ex Adam tractum aliter non posse disrumpi, nisi paruuli ad percipiendam Christi gratiam a parentibus offerantur; sic enim scribens dicis: \'Ut, sicut parentes fuerunt auctores ad eorum poenam, per fidem parentum identidem iustificentur\', cum uideas multos non colliguntur et ab eis offeruntur ad baptismum, quae certe proprios filios nec habuerunt ullos nec habere disponunt. ac per hoc nihil aliud hic fieri uides, nisi quod in euangelio scriptum est, cum dominus interrogasset, quis illi a latronibus sauciato et semiuiuo in uia derelicto proximus fuisset; responsum est enim: Qui in illum fecit misericordiam. Difficillimam sane quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
uenis corꝑibus agguauate etiã melio¬
us affcũs. Si .ii. corꝑa ipã t̾rena ñ nlłis
sirtibus et ex̾citacõnibus modificata ĩ
spectacuł̾ theatricis tanta miracła hoĩb
exhibent ut hii qui talia nũꝙͣ uiderunt
et angelis eius de corꝑibus elem̃tis ꝑ
aeua corꝑa fac̾e que caro miret᷑. Aut ĩ
occultis inspuncõibus ad illudẽdos hu¬
manos sẜus fantasmata ymagiñ ma¬
chinari quib uigelãtes dormiẽtes ue
decipiant. uł furentes exagitet. S sic̃ fĩ
pot ut homo uita at moribus melior spͤ¬
tet.Nequissimos hoiẽs uł in fune ambu¬
lantes uł multismodis motibz corꝑum
multa incredibilia faciẽtes. nec ullo mõ
talia fac̾e concupiscat. nec eos pp̃ea sibi
pp̃onendos existimet. Sicaiã fidelis et
pia non solum si uideat. ui eciã si ꝓpt̾
fragilitatẽ carnis exhorreat nuracula
demonũ nõ iõ tñ. aut nõ se posse talia do¬
lebit. aut obhoc illos meliores cẽ iudica¬
bit. cum sit p̃ẜtim in societate scõꝵ qui ꝑ¬

Expanded text:
enis corporibus aggravatae, etiam melioris affectus. Si enim corpora ipsa terrena nonnullis artibus et exercitationibus modificata, in spectaculis theatricis tanta miracula hominibus exhibent, ut ii qui nunquam viderunt et angelis ejus, de corporeis elementis per aerea corpora facere quae caro miretur; aut etiam occultis inspirationibus ad illudendos humanos sensus phantasmata imaginum machinari, quibus vigilantes dormientesve decipiat, vel furentes exagitet? Sed sicut fieri potest ut homo vita ac moribus melior spectet nequissimos homines, vel in fune ambulantes, vel multimodis motibus corporum multa incredibilia facientes, nec ullo modo facere talia concupiscat, nec eos propterea sibi praeponendos existimet: sic anima fidelis et pia, non solum si videat, verum etiam si propter fragilitatem carnis exhorreat miracula daemonum, non ideo tamen aut non se posse talia dolebit, aut ob hoc illos meliores esse judicabit; cum sit p
Abbreviated transcription (Latin):
moderante memoria. uñ sumimꝰ oĩa que
multipł̾r ac uarie ꝓ nrã uolũtate cõponi¬
mus. Nam neq ipãs magnitudies corpo¬
⁊ quas nũꝙͣ iudimus sine ope meõrie co¬
gitamius. Quantũ enim spacii solet occu¬
pare ꝑ magnitudĩe mundi nr̃ obtustus
intiñ extendimus quaslz corꝑm moles c̃
eas maxiãs cogitamus. Et rõ quidẽ per¬
git in amphora. s fantasia nõ sequit᷑ qͥp¬
pe cum infinitatẽ quoq nũi rõ renunciẽt
qͣm nlła uisio corpalia cogitantis appre¬
hẽdit. Ead rõ docet minutissiã eciã cor¬
puscula infinite diuidi cũ tam̃ ad eas ce¬
nuitates uł minucias ꝑuentũ fu̾it quas
uisas memin̾imꝰ exiliores minucõres¬
que fantasias iam non possumus ĩtueri.
ꝙͣ uis rõ nõ desinat ꝑsequi ac diuidere.
Ita nulla corpuscula nisi aut ea q̃ memĩ¬

Expanded text:
moderante memoria, unde sumimus omnia quae moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corporalia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum fuerit, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possumus intueri, quamvis ratio non desinat persequi ac dividere. Ita nulla corporalia, nisi aut ea quae memi
Abbreviated transcription (Latin):
iam qͣntũ potui demrãre curaui formã¬
dam cogitantis aciẽ ꝑ condita meõrie
ducit ut libitũ est. et ad cogitanda es
que nõ menũmus exeis que menũ¬
mus aluid hinc aliud inde ut sumat
impellit que ĩ unã uisioẽm eo eũcia fa
cũt aͥd qd̾ iõ fłm dicatur. quia uł nõ
ẽ foris in reꝵ corpeaꝵ natura uł nõ de
meõria uidet᷑ expresse cũ tale nich nos
sensisse menunmus. Quis .n. uidit ag¬
num nigrũ. et ꝓp̃ea nemo menũt. Cogi¬
tare tam̃ quis nõ pot. Racile est eĩ figu¬
ram illam ꝙͣ uidẽdo cogͦiumꝰ nigro colo¬
re ꝑfund̾e qͣm nominꝰ maliis corꝑibus¬
iudimus. Et quia utrũq sensimꝰ utrũ¬
q memĩmus. Nec auẽ quadrupedẽ me¬
nũ quia nõ uidi. s fantasiã talẽ facilli¬
me intueor. dũ alicui forme uolatili q̃lẽ
uidi adiungo alios duos pedes q̃les it¬
id̾ uidi. Quapp̃dum cõiuncta cogitamꝰ
que sigillatĩ sensa menũmus iudent᷑ nõ
id qd̾ meniĩmus cogitare cũ id agamus

Expanded text:
am quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem coeuntia fadicatur, quia vel non est foris in rerum corporearum natura, vel non de memoria videtur expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore perfundere, quem niutrumque sensimus, utrumque meminimus. Nec avem quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam talem facillime intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilibus rebus ad hnc rem su¬
sti me: Et ut te cõmoueat dicit. ubi qñ ꝙͣ
modo tibi innotuerit. om̃busq adhibi¬
tis signis quibus in meõriam reuocens
si nõ recogͤ scitis. Ita iam oblitus es ut cẽs
illa noticia penitus deleta sit aiõ. Nlichq d̾
restet nisi aut credas ei qui tibi hoc dicit
dignus tibi eẽ qui loquitur nõ uidetur
Si autẽ remisceris ꝓfecto redis in meõ¬
riam tuam et in ea inueĩs qd̃ nõ fuerat
penitus obluuone deletum. Redeamus
ad illud pp̃qd̾̃ adhibuimus hũane cõi̾¬
sacõnis exemplũ. Int̾ cet̾a psalmus nonꝰ
Conu̾tantur inquit pocõres in infnum
om̃es gentes que obliuiscunt᷑ deũ. Por¬
ro autẽ uicesimus et primus cõ memo¬
rabunt᷑ inquit et conu̾tentur ad dum
uniu̾si fines t̾re. Non igitur sic erãt iste
gentes oblite deum. ut eius nec cõmeõ¬
rate recordarentur. obluuscẽdo autẽ de¬
um tamꝙͣ obliuiscendo uitã suã conu̾¬
se fu̾ant in mortẽ hoc ẽ in inf̾nũ. cõmeõ

Expanded text:
isibilibus rebus ad hanc rem susti me: et ut commoneat, dicit ubi, quando, quomodo tibi innotuerit: omnibusque adhibitis signis quibus in memoriam revoceris, si non recognoscis, ita jam oblitus es, ut omnis illa notitia penitus deleta sit animo; nihilque aliud restat, nisi ut credas ei qui tibi hoc dicit,dignus tibi esse qui loquitur non videtur. Si autem reminisceris, profecto redis in memoriam tuam, et in ea invenis quod non fuerat penitus oblivione deletum. Redeamus ad illud propter quod adhibuimus humanae conversationis exemplum. Inter caetera psalmus nonus: Convertantur, inquit, peccatores in infernum, omnes gentes quae obliviscuntur Deum . Porro autem vigesimus primus: Commemorabuntur, inquit, et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Non igitur sic erant oblitae istae gentes Deum, ut ejus nec commemoratae recordarentur. Obliviscendo autem Deum, tanquam obliviscendo vitam suam, conversae fuerant in mortem, hoc est, in infernum. Co
Abbreviated transcription (Latin):
iacob filium dei eẽ et prẽm nõ eẽ aut
dimus et intlłgimus unũ deũ. Audeb ͭ
aͥs negare deum abrahã. et deũ ysaac ⁊ de¬
um iacob. ille .ii. nõ est illoꝵ prũm deus
qui nõ ẽ deus. Porm si nõ solũ pr̃d̃s est.¬
⁊ sic̃ om̃s eciã hr̃tici concedũt. s eciã filiꝰ
ꝙ uelint nolint cegũt᷑ fat̾i dicẽte apło
qui est suꝑ om ĩa d̾s bñdẽs in scla. ⁊ spẽ sc̃s¬

Expanded text:
acob, Filium Dei esse, et Patrem non esse; aut dimus et intelligimus unum Deum, audebit aliquis negare Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ille enim non est illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum Pater Deus est, sicut omnes etiam haeretici concedunt; sed etiam Filius, quod, velint nolint, coguntur fateri, dicente Apostolo, Qui est super omnia Deus benedictus in saecula; et S
Abbreviated transcription (Latin):
hu tres unus deus. sic̃ catholica saĩtas tre¬
dit. Non satis elucet ꝙͣ intrinitate ꝑsõ
⁊ utr̃ aliꝙͣ an ipius trinitatis g̾ebat ille
angłs. Si unus ex cet̾is angelis erat. Si
autẽ ad usum pñtis rei assumpta crea-¬
tura est que huaĩs et oculis apperet. et
auribus insonaret et appll̃a retur et ã¬

Expanded text:
hi tres unus Deus, sicut catholica sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis erat. Si autem in usum rei praesentis assumpta creatura est, quae et humanis oculis appareret, et auribus insonaret, et apellaretur an
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ oĩa ẽ deus bñdc̃s in scła nõ absurde
eciã hic ip̃e intlłr deus abrahã et d̃s ysa¬
ac et d̾s iacob. Sz cur prius angls dnĩ
dc̃s est cum de rubo in flãma ig̾s appuit
utr̃ qr unus ex multis angelis erat. s ꝑ
tum erat aͥd creature qd ad pñs negociũ
ui sibłr apꝑeret et um̃ uoces sẜibiłr ederẽt᷑¬
ꝑeis eciã sẜibus hoĩs sic̃ oꝑtebat exhib̾et᷑
Si n unus ex angelis erat quis facile af¬
firͣe possit utr̃ ei filii ꝑ sõa nũciãda ĩpoĩta
fu̾it an spc̃ sc̃i an dei pr̃is an ipĩus oĩo tri

Expanded text:
Deus benedictus in saecula, non absurde etiam hic ipse intelligitur Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Sed cur prius angelus Domini dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex multis Angelis erat, sed ptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliter appareret, et unde voces sensibiliter ederentporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat, exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianda imposita fuerit, an Spiritus sancti, an Dei Patris, an ipsius omnino T
Abbreviated transcription (Latin):
deẜtum et ueĩt in mõtem dei oreb. Appa¬
ruit autẽ illi angelus dñi in flãma igͥs
de rubo. Et uidet quia in rũbo ardet igͥs
rubus u̾o nõ cõburebat᷑ Ait moyses. Ibo
et iudebo uisũ istud. qd̾ tam magñ uidi
qm̃ nõ cõbunt᷑ rũbus. Cumgͦ uidit doꝰ¬

Expanded text:
ertum, et venit in montem Dei Horeb. Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo. Et vidit quia in rubo arderet ignis, rubus vero non comburebatur. Et ait Moyses: Ibo, et videbo visum istud, quod tam magnum vidi, quoniam non comburitur rubus. Cum ergo vidit Do
Abbreviated transcription (Latin):
sumus liquido reꝑiamus. de sola mẽte
tractemꝰ. Mens igitur cũ amat se ipãz
qͣntum est par menti uolũtas ẽ ⁊ amã¬
ci amor enualis est. Et si aliqua sb̃a est
amor nõ est utiq corpus s spc̃. nec mẽs
corpus sed spc̃ est. Neq tam̃ amori mẽs
una. ec tamẽ duo quedam s unũ sunt
amans et amor. siue sic dicas qd̃ amat᷑
et amor. Et hoc quid̾e duo relatiẽ ad in¬
uicẽ dicunt: Amans quippeadamorẽ
refertur. et amoradamantẽ. Amãs. n.
aliquo amore amat. et amor alicuiꝰ amã¬
tis est. mens u̾o et spũs nõ relatiue durͣ¬
sz eẽmdemrãnt. Non .n. quia mẽs et spt̃
alicuius hoĩs est Ideo mẽs et spc̃ est. Re¬
tracto n eo qd̃ hõ est quid adiũcto corꝑe
dẽ. Retracto gͦ corpe mens et spt̃ manet
Retracto autẽ amante nlłs est amor. et
retiacto amore ulłs est amans Ideoq qͣ
ad inuicẽ referunt᷑ duo sũt. qd̾ aut̃ ad se

Expanded text:
sumus, liquido reperiamus, de sola mente sumus, liquido reperiamus, de sola mente tractemus. Mens igitur cum amat se ipsam,quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqua substantia est amor, non est utique corpus, sed spiritus: nec mens corpus, sed spiritus est. Neque tamen amor et mens una: et tamen duo quaedam unum sunt, amans et amor; sive sic dicas, quod amatur et amor. Et haec quidem duo relative ad invicem dicuntur. Amans quippe ad amorem refertur, et amor ad amantem. Amans enim aliquo amore amat, et amor alicujus amantis est. Mens vero et spiritus non relative d demonstrant. Non enim quia mens et spiritus alicujus hominis est, ideo mens et spiritus est. Retracto enim eo quod homo est, quod adjuncto corpore dicitur; retracto ergo corpore, mens et spiritus manet: retracto autem amante, nullus est amor; et retracto amore, nullus est amans. Ideoque quantum ad invicem referuntur, duo sunt: quod autem ad se
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Tria gͦ sũt amans et qd̃ amatur et
amor. Qd̃ si non amem nisi meip̃m nõ¬
ne duo erũt. qd̃ amor et amor. Amãs
.n. et qd̾ amatur. hocidẽ est qñ se ip̃e amat
sic̃ amare et amari. eodẽ mͦ idipm̃ ẽ cũ
se quisq amat. Eadem quippe res dr᷑ biͦ
cũ dr̃ amat se et amatur ase. Tunc enĩ
non est aliuidatq aliud amare et ama-¬
ri sicut non est alius atq alius amãs
amans et amatus. At u̾o amor et qd̃
amatur eciam sic duo sunt. Non enĩ
quisq̃s se amat amor est nisi amatur
ipe amor. Aliudẽ autẽ amare se aliud
amare amorẽ suũ. Non enĩ amat᷑ aõr
nisi iam aliquid amãs. quia ubi nich̃
amatur nlłs ẽ aõr. Duo gͦ sũt cũ se q̃sq
amat amoret qd̃ amatur. Tunc enim
amans et qd̃ amatur unũ est uñ uidẽt
non eẽ conseqñs ut ubitũq amor fu̾it
iam tria intlłigant᷑. Auferamus enĩ
ab hac consid̾acõe cetera que multa sũt
quibus hõ constat. atqz ut hec que nũc
requiumus qͣntum inhiis rebus pos¬

Expanded text:
t quod amatur, et amor. Quid, si non amen nisi me ipsum? nonne duo erunt; quod amo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amari, eodem modo idipsum est, cum se quisque amat. Eadem quippe res bis dicitur, cum dicitur, Amat se, et amatur a se. Tunc enim non est aliud atque aliud, amare et amari; sicut non est alius atque alius, amans et amatus. At vero amor, et quod amatur, etiam sic duo sunt. Non enim cum quisque se amat amor est, nisi cum amatur ipse amor. Aliud est autem amare se, aliud est amare amorem suum. Non enim amatur amor, nisi jam aliquid amans: quia ubi nihil amatur, nullus est amor. Duo ergo sunt, cum se quisque amat; amor, et quod amatur. Tunc enim amans et quod amatur unum est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor fuerit, jam tria intelligantur. Auferamus enim ab hac consideratione caetera quae multa sunt, quibus homo constat: atque ut haec quae nunc requirimus, quantum in his rebus pos
Abbreviated transcription (Latin):
N nono ad ymagĩem dei qd̃ est hõ scd̾
mẽtem pueñt disputacõ ut mea que¬
dam tunitas inuenit᷑ .i. mẽs et noticia
qua se nouit. et amor quo se noticiãq su¬
am diligit et hec tria equalia inter se et
unius ostẽduntur eẽ ẽẽncie
A decimo hoc idem diligũtius sb̃tiliusq
tractatum est atq ad id ꝑductũ ut ĩe¬
niretur in mẽte euidẽtior trinitas eius

Expanded text:
em dei, quod est homo secundum mentem, peruenit disputatio, et in ea quaedam trinitas inuenitur, id est mens et notitia, qua se nouit, et amor, quo se notitiamque suam diligit; et haec tria aequalia sunt inter se et unius ostenduntur esse essentiae. in decimo hoc idem diligentius subtiliusque tractatum est atque ad id perductum, ut inueniretur in mente euidentior trinitas eius,
Abbreviated transcription (Latin):
clarum est in sb̃a u̾itatis non solũ pa¬
trẽ filio nõ eẽ maiorẽ. s nec ambos simł
q̃m unũ autom̃s simul tres manis
aliquid eẽ q̃m singulos. Demde ꝑ u̾i ͭ ͤ
que intlłca conspicitur et ꝑ bonũ sum¬
mũ a quo est oẽ bonũ. et ꝑ iusticiã pp̃

Expanded text:
clarum est in substantia ueritatis non solum patrem filio non esse maiorem, sed nec ambos simulquam unum, aut omnes simul tres maius aliquid esse quam singulos. deinde per ueritatem, quae intellecta conspicitur, et per bonum summum, a quo est
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽẽ potuerit ut nõ sui memĩsset nõ se
intellig̾et et dilig̾et ꝙͣuis nõ semꝑ seco¬
gitaret. Cũ autẽ cogitaret non se a cor¬
ꝑalibus rebus eadẽ cogitacõe discerne¬
ret dilata est de trinitate cuius hec ymͣ¬
go est. disputacõ. ut in ipĩs eciã corꝑali¬
bus uisis inueniretur t̾nitas. ⁊ distĩcti¬
us mea lectoris exerc̾et᷑ intencio
sundecimo gͦ electus est sus oculorũ
in quo id qd̃ inuẽtũ ẽẽt eciã in ceteris
q̃ tuor sensibus corꝑis et nõ dem̃ posset
agnosci atq ita ext̾ioris homĩs tͥnitas
p̾mo in hiis que cernunt᷑ extrinsecus
ex corꝑe scilicet qd̃ uidetur in forma que
inde in acie cernẽtis imp̾mit᷑ et utrũq
copulantis intencõ uolũtatis apꝑuit
Sed hectria non int̾ seequalia. nec umꝰ
ta iuenta est altera trinitas ubi appa¬
utrũq comingens intencõ uolũtatis
Sed ideo et ista tͥuitas ad exteriorẽ hoĩez
reꝑta est ꝑtinere quia de corꝑibus illa¬

Expanded text:
tuerit, ut non sui meminisset, non se intellegeret et diligeret, quamuis non semper se cogitaret, cum autem cogitaret, non se a corporalibus rebus eadem cogitatione discerneret: dilata est de trinitate, cuius haec imago est, disputatio, ut in ipsis etiam corporalibus uisis inueniretur trinitas et distinctius in ea lectoris exerceretur intentio. in undecimo ergo electus est sensus oculorum, in quo id quod inuentum esset etiam in cetequatuor sensibus corporis et non dictum posset agnosci: atque ita exterioris hominis trinitas primo in his quae cernuntur extrinsecus, ex corpore scilicet quod videtur, et forma quae inde in acie cernentis imprimitur, et utrumque copulantis intentione voluntatis, apparuit. Sed haec tria non inter se aequalia, nec uniuta inventa est altera trinitas, ubi appautrumque conjungens intentio voluntatis. Sed ideo ista trinitas ad exteriorem hominem reperta est pertinere, quia de corporibus illa
Abbreviated transcription (Latin):
desentibus hostẽ sii ⁊ concurrẽtibus
et insidiante et furẽte utatur ad salu¬
tem fideliũ suoꝵ excellẽtissiã sapĩa dei
a fine suꝑiori qd̃ est ucium spĩtalis tre¬
ature. usq ad finem infi̾orẽ qd̃ ẽ mors
corꝑis ꝑtendens fortier et disponens
omĩa suauit̾. Attingit .n. ubiq pp̃suã
munditiã. et nicħ inquinatũ in eam
ĩcurut. Amorte autẽ carnis alieno dy¬
abło. uñ nimiũ suꝑbus ĩcedit. mors
alt̾ius gñis p̃patur met̾no igne tarta¬
ri. quo nõ solũ cũ t̾renis. s eciã cũ aeriis
tem reddũt cũ hoĩbus cõdicõi erũpnose
nature que trahit᷑ a pͥmo pocõ. et i illã
tum illo precipitabunt᷑. quẽ pp̃ea xpõ
supposunt quia eos in istam deiecit q ꝑ
distantẽ naturã ipẽ nõ cecidit. Et quo
pp̃ eos ꝑingentem mĩam ille descẽdit
Et tñ se demonibus eẽ meliores nõ du¬
bitant cred̾e. eosq maledictis omĩbus

Expanded text:
deserentibus hostem suum, et concurrentibus deserentibus hostem suum, et concurrentibus et insidiante et furente utatur ad salutem fidelium suorum excellentissima sapientia Dei, a fine superiore, quod est initium spiritualis creaturae, usque ad finem inferiorem, quod est mors corporis, pertendens fortiter et disponens omnia suaviter . Attingit enim ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit . A morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aereis tem reddunt cum hominibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur a primo peccato, et in illam cum illo praecipitabsuerunt, quia eos in istam dejecit, quo per distantem naturam ipse non cecidit, et quo propter eos per ingentem misericordiam ille descendit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
se nob̃ atq maiorẽ putabat ĩimicus
Dicit .n. redẽptor nr̃. Maiorẽ dilcõem
neõ ht̃ quã ut aiãm suã ponat ꝓ ami¬
tis suis. Quoccͣ eciã ipõ dño se crede¬
bat dyabłs suꝑiorẽ inqͣntum illi dñs
in passidĩbus cessit. Quia de ipõ ĩtel¬
lectũ est qd̃ in ps̃ leg᷑ miniustieũ pau¬
lominus ab angelis ut ab iniqͦ uelut
equo iure adu̾sus nos agente ipẽ occi
peciñ iusta. suo iusto sãguiẽ iniuste fu¬
so. mortis cyrographũ delẽs. ⁊ iustifi-¬
cando redimẽs pccõres. Hinceciã dy¬
abls adhuc suos illudit quib se per
sua sacra uelut purgandis et pocuis ĩ¬
plicandis. atq m̾gendis falsus medi¬
ator opponit. qd̃ suꝑbis facillime ꝑ¬
suadet irrid̾e. atq contẽpn̾e mortẽ xͥ
a qua ip̃e qnͣto est aliemor. tanto abeis
creditur sãctior atq dĩnior. Quitam̃
scentibus gentib et pia hiũlitate iu¬
dentib p̃cium suum eiusq fiducia

Expanded text:
se nobis atque majorem putabat inimicus. se nobis atque majorem putabat inimicus. Dicit enim Redemptor noster: Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Quocirca etiam ipso Domino se credebat diabolus superiorem, in quantum illi Dominus in passionibus cessit; quia et de ipso intellectum est quod in Psalmo legitur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis : ut ab iniquo velut aequo jure adversum nos agente, ipse occispeccatum justa, suo justo sanguine injuste fuso mortis chirographum delens, et justificandos redimens peccatores. 18. Hinc etiam diabolus adhuc suos illudit, quibus se per sua sacra velut purgandis, et potius implicandis atque mergendis, falsus mediator opponit, quod superbis facillime persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quanto est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atque divinior. Qui tame agnoscentibus gentibus et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia