comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui uolunt diuites fieri incidunt intemptationẽs & laqueum di¬
aboli Ergo ut uidemus in rebus tantum necessariis salus est: insu¬
perfluis laqueus : In medio critate dĩ gratia: indiuitiis diaboli cate¬
na. Denique quidstatim a postolus subdit. quȩ demergunt.
inquid hominem in interitum & perditionem. Ergo sidiuitiae¬
in in teritum in sehabent cuitemus opulentiam̃. Niein interitum
corruamus: ampla aclocuples facultas. perditionem in ferrẽ dicitur
Re fugienda est ampla possessio ne consequatur pro funda perditio
Acperhoc siue sexus siue a&las siue infirmitas necessaria requiraNt
sufficientibus debent esse contenta. It aut quicquid temporariũ
excedit usum religiosum absumat officium. E&erum situquicũ¬
que aut quȩcumq illa es scãe professionis. situ aut conseruan¬
dis opibus. aut cumulandis facultatibus inhies. Super fluendȩ
infirmitatis causaris: Num quid enim infirmior sexus. ducere

Expanded text:
qui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem et laqueum diqui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem et laqueum diaboli. ergo, ut uidemus, in rebus tantum necessariis salus est in superfluis laqueus, in mediocritate dei gratia in diuitiis diaboli catena. denique quid statim apostolus subdit? quae demergunt, inquit, hominem in interitum et perditionem. ergo, si diuitiae interitum in se habent, euitemus opulentiam, ne in interitum conruamus. ampla ac locuples facultas perditionem inferre dicitur: refugienda est ampla possessio, ne consequatur profunda perditio. ac per hoc siue sexus siue aetas siue infirmitas necessaria requirant, sufficientibus debent esse contenta ita ut quidquid temporarium excedit usum religiosum absumat officium. ceterum si tu, quicumque aut quaecumque illa es sanctae professionis, si tu aut conseruandis opibus aut cumulandis facultatibus inhies, superflue de infirmitate causaris. numquid enim infirmior sexus ducere
Abbreviated transcription (Latin):
pax quoque interferas acbarbaras gentes spe innititur. & fide ad¬
stipulande firmatur. Latrones quoque ipsi & sanguinitri fidem
sibi inuicem non negant & quȩ promiserint mutuo seruaturosesse
confidunt. Totum denique ut dixi. interhomines spebus agi¬
tur. solus ds̃ est dequo disperatur: Cumque natura ipsa & elem̃
tamundi dñs nr̃ fidelem fecerit. illitantum prope ab omnibus
homines nonesse in fidelitatis interdum sed necessitatis neque dõ non
credere religiosos sed uite atquȩ usui necessaria reseruare. Multos enĩ
scõrum hominum a fum madispensandarum opum perfectione.
aut sexu. Nonnum quã. aut a&ate. aut ipsa in firmioris corpusci¬
li in becillitate prohiberi esto hoc ferripossit sed tamen &iam si fer¬
tur. Ita ferendum est ut pro qualitate necessitatum atq causarũ
suffitientia retineantur in moderata resecentur. Habentes
enim in quid apostolus uictum & uestitum his contentisimus: nã

Expanded text:
? pax quoque inter feras ac barbaras gentes spe innititur et fide ad? pax quoque inter feras ac barbaras gentes spe innititur et fide adstipulante firmatur. latrones quoque ipsi et sanguinarii fidem sibi inuicem non negant et quae promiserint mutuo seruaturos esse confidunt. totum denique, ut dixi, inter homines spebus agitur. solus deus est de quo desperatur: cumque elementa ipsa et naturam mundi dominus noster fidelem fecerit, illi tantum prope ab omnibus homines non esse infidelitatis interdum sed necessitatis, neque deo non credere religiosos sed uitae atque usui necessaria reseruare; multos enim sanctorum hominum a summa dispensandarum opum perfectione aut sexu nonnumquam aut aetate aut ipsa infirmioris corpusculi inbecillitate prohiberi. esto hoc ferri possit, sed tamen, etiamsi fertur, ita ferendum est, ut pro qualitate necessitatum atque causarum sufficientia retineantur inmoderata resecentur. habentes enim, inquit apostolus, uictum et uestitum his contenti simus. nam
Abbreviated transcription (Latin):
non ait ut essepossit particeps promissionum. & id eo cum
uideamus homines hȩc non agere cogimur non credentes palam
& euidenter agnoscere. Non lic& ut eos nos dõ fidem putemus ad hi¬
bere cum illis heredibus clament negare. In quo necesse est infide¬
litatem poene omnium hominum plangi atque lugeri : Omiseria
o peruersitas. homini ab homine creditur. & noncreditur dõ:
humanis promissionibus spescommodatur dõ negatur: Om̃ã
deniqͦue inrebus humanis spes futurorum agunt Vitaquoque
ipsa hȩc temporaria non nisispe alitur ac sustinetur. Id eoenim
terris frumenta credimus ut cum usuris caedita recipiamus. ideo in ui¬
neis labor maximus ponitur. quia homines spes uindemiȩ consolat᷑
Ideo negotiatores thes auros suos emptionibus uacuant : Dumuenditi¬
onibus sperantes secumu lan dos ideo nauigantes uitamuentis. ac tẽ¬
pestatibus credunt ut spebus uotisque potiantur. & quid plura

Expanded text:
non agit ut esse possit particeps promissionum? et ideo cum non agit ut esse possit particeps promissionum? et ideo cum uideamus homines haec non agere, cogimur non credentes palam et euidenter agnoscere. non licet ut eos nos deo fidem putemus adhibere, cum illi se rebus clament negare. in quo necesse est infidelitatem paene omnium hominum plangi atque lugeri. o miseria, o peruersitas! homini ab homine creditur et non creditur deo: humanis promissionibus spes commodatur deo negatur. omnia denique in rebus humanis spes futurorum agunt: uita quoque ipsa haec temporaria nonnisi spe alitur ac sustinetur. ideo enim terris frumenta credimus, ut cum usuris credita recipiamus: ideo in uineis labor maximus ponitur, quia homines spes uindemiae consolatur: ideo negotiatores thesauros suos emptionibus uacuant, dum uenditionibus sperant esse cumulandos: ideo nauigantes uitam uentis ac tempestatibus credunt, ut spebus uotisque potiantur. et quid plura
Abbreviated transcription (Latin):
aut in fidelem putas esse quinolit Quomodo ab eo retributionẽ
sperare poteris quemet in possibilitatis & infidelitatis ipse damna¬
ueris: Q uod si non ita est nec ambigis facturum esse quedixit quȩ
insipientia aut qui error est ut non ei tantum des quantum potes
cum utique non dubites multo teplus recepturum esse quã dede¬
ris. Quȩdenique miseriaut malis nihil ex his recipere quȩrelin¬
quis cum totum possis penitus possidere quod credis : Sed miserũ
meputo non creditur dõ. & quod dico puto. utinam ambigue puta¬
rem & non eui denter agnoscerem. laborarem fortasse intrame uin¬
cere opiniones meas. & cogerem sensum dubia non credere ut men¬
tem melioribus applicarem Sed quid agimus ñon dubiis rebus
uincimur & eui dentibus coartamur: quisenim dño mente credit:
Et facultate non credit: Quisdõ animam suam mancipat. &
pecuniam negat : Quis ꝓmissis celȩstibus fidem commodat. &

Expanded text:
aut infidelem putas esse, qui nolit, quomodo ab eo retributionem aut infidelem putas esse, qui nolit, quomodo ab eo retributionem sperare poteris. quem et inpossibilitatis et infidelitatis ipse damnaueris? quod si non ita est neo ambigis facturum esse quae dixit, quae insipientia aut qui error est, ut non ei tantum des quantum potes, cum utique non dubites multo te plus recepturum esse quam dederis? quae denique miseria, ut malis nihil ex his recipere quae relinquis, cum totum possis penitus: possidere quod credis? sed, miserum me! puto non creditur deo. et quod dico puto, utinam ambigue putarem et non euidenter agnoscerem. laborarem fortasse intra me uincere opiniones meas et cogerem sensum dubia non credere ut mentem melioribus applicarem. sed quid agimus? non dubiis rebus uincimur et euidentibus coartamur. quis enim. domino mente, credit et facultate non credit? quis deo animam suam mancipat et pecuniam negat? quis promissis caelestibus fidem commodat et
Abbreviated transcription (Latin):
si pr&̧erita mala non sint quȩ oporteat scõs redimere sunt tamen per¬
ennia bona que magno debeant conparare. &iam si poena non sit
quetimeatur. est tamen regnum quod ambiatur: Ac perhoc &iam¬
sinon habent scĩ queredimant habent tamen quȩ emant. Nisi for¬
te aliquis damnum inemptione uereatur. ui delic& neplus commo¬
d& quam recipiat. Negrandia fęneranti parua reddantur. nelargi¬
tionem redibitio. non repenset. & data semel prȩtii magnitudine
pecunia periclitetur emptoris. Acsimagnũ quid dño cõmendarit
in terra nõ habeat xp̃s forsitan unde ei soluat in cęlo. Plane susta
dubitatio est fieri nihil suadeo quia nec prosunt omnino ulla du¬
bitanti. cassa quippe est operatiosi fides certa non fuerit frustra faene¬
rat quidereceptione disperat. Xp̃s enim ut credimus factorũ omni¬
um petributorest siergo aut in opem eum quire tribuere non possit

Expanded text:
si praeterita mala non sint quae oporteat sanctos redimere, sunt tamen persi praeterita mala non sint quae oporteat sanctos redimere, sunt tamen perennia bona, quae magno debeant conparare, etiamsi poena non sit quae timeatur, est tamen regnum quod ambiatur, ac per hoc, etiamsi non habent sancti quae redimant, habent tamen quae emant. nisi forte aliquis damnum in emptione uereatur, uidelicet ne plus commodet quam recipiat, ne grandia faeneranti parua reddantur, ne largitionem redhibitio non repenset, et data semel pretii magnitudine pecunia periclitetur emptoris, ac si magnum quid domino commendarit in terra, non habeat Christus forsitan unde ei soluat in caelo. plane, si ista dubitatio est, fieri nihil suadeo, quia nec prosunt omnino ulla dubitanti. cassa quippe est operatio, si fides certa non fuerit, frustra faenerat qui de receptione desperat. Christus enim, ut credimus, factorum omnium retributor est. si ergo aut inopem eum, qui retribuere non possit,
Abbreviated transcription (Latin):
farnicationum. aut homicidiorum. aut sacrilegionũ crimina puniun¬
na sed sola tantũ modo auaritia. & ab dicatrix misericordiȩ inhuma¬
nitas. Vnde intellegere nos conuenit quid passuri sint quos pr&er
alia peccata &iam auaritia reos fecerit. cum sum mosupplitio ad fici¬
endisint quos expertes omnium peccatorũ solum auaritiȩ crimen mor¬
te damnarit. Quȩ utique si futura omnia credimus absquedubio eui¬
tare debemus. si autem non deuitamus pidfecto non credimus. si autem
non credimus xp̃iani nequaquã sumus. Neque enimpossumusquẽ¬
quam dicerexp̃i anum qui non putat xp̃o esse credendum. Sedesto
illas quassupra diximus poenas nontim eamusrei. Num quid &iam
prȩmium sperare possumus non merentes : Et ideo si opes nondamꝰ
obpeccatorũ redemptionem. Demus saltim ademendam beatitudinẽ:
sinondamus nedamnemur. demus saltim ut munciemur. quia &iã¬

Expanded text:
fornicationum aut homicidiorum aut sacrilegiorum crimina puniunfornicationum aut homicidiorum aut sacrilegiorum crimina puniuntur, sed sola tantummodo auaritia et abdicatrix misericordiae inhumanitas. unde intellegere nos coDuenit, quid passuri sint quos praeter alia peccata etiam auaritia reos fecerit, cum summo supplicio adficiendi sint quos expertes omnium peccatorum solum auaritiae crimen morte damnarit. quae utique si futura omnia credimus, absque dubio euitare debemus. si autem non deuitamus, profecto non credimus. si autem non credimus, Christiani nequaquam sumus; neque enim possumus quemquam dicere Christianum, qui non putat Christo esse credendum. XII. Sed esto illas quas supra diximus poenas non timeamus rei: numquid etiam praemium sperare possumus non . merentes? et ideo si opes non damus ob peccatorum redemptionem, demus saltim ad emendam beatitudinem, si non damus ne damnemur, demus saltim ut muneremur, quia etiam
Abbreviated transcription (Latin):
b& quia non potest totum offerre quod deb &: Maxime cumsalua¬
tor ipsc acds̃ non nihiltotius ac salubrius omni homini essedixerit:
Quam rem suam atque substantiam in usu misericordie conlocare.
Id que precipue & inuetere & in noualege mandauerit dicens. Quod
qui diuidant propriaditiores fiant. & quod misericordia amor te
liber& et alibides cõ uiro dispersit dedit pauperibus iustitia eius ma¬
n& inȩternum. Ineuangelio quoque nolite inquid thȩsaurizare
uobis. thes auros in terra. & iterum non potestis dõ seruire &mam¬
mone & iterum ueuobis diuites qui hab&is consolationes uestras aua¬
ris quoque & in humanitatis criminereis: Ite inquid in ignẽ &̃nũ
quem preparauit. pater meus diabulo & angeliseius. Quorũquȩ poe¬
na semperfutura sit facile intellegitur quibus sors cumdiabulo depu¬
tatur. Ferquȩ tam en tormenta maxima non atrocissima illa in eis

Expanded text:
bet, quia non potest totum offerre quod debet? maxime cum saluabet, quia non potest totum offerre quod debet? maxime cum saluator ipse. ac deus noster nihil tutius ac salubrius omni homini esse dixerit quam rem suam atque substantiam in usu misericordiae conlocare idque praecipue et in uetere et in noua lege mandauerit dicens, quod qui diuidant propria ditiores fiant, et quod misericordia a morte liberet. et alibi de sancto uiro : dispersit, dedit pauperibus, iustitia eius manet in aeternum. in euangelio quoque: nolite, inquit, thesaurizare uobis thesauros in terra. et iterum: non potestis deo seruire et mammonae. et iterum: uae uobis, diuites, qui habetis consolationes uestras. auaris quoque et inhumanitatis crimine reis: ite, inquit, in ignem aeternum, quem parauit pater meus diabolo et angelis eius. quorum quae poena sempef futura sit, I facile intellegitur, quibus sors cum diabolo deputatur. per quae tamen tormenta maxima non atrocissima illa in eis
Abbreviated transcription (Latin):
in effabilibus bonis diuitem: I& am cum in colissuis per ennitatem
patriartharum consortium: Proph&arũ soci&atem a postolo¬
rum germanitatem marterum dignitatem. & in omnibus sc̃ĩs an¬
gelorum similitudinem. Opum edestium copiam diliciarũ in mor¬
talium afluentiam. communem cumdõuitam. Hȩc itaque cogitan¬
tes hȩc contem plantes. ad cultum regionis saerȩ offitium que confugi¬
mus cum que nobis ad obtinenda hȩcbona suffragatorem quodã mo¬
do & ad uocatum effica cissimȩ in tercessionis ad sumpsimus at que
in eius nos protectionem ac patrocinium ambitiosa humilitate con¬
tulimus: Vnde cum hȩc tanta & cogitaueramus pariter & p&ierimꝰ
Videamus nunc & expͣdo damus diligentissi me siest uel in actibus nr̃is
uel in substantiis unde actanta adõ emerepossimus. Quod sinonest
currogo nonunus quisque nostrum totum prose offerat. quod ha¬

Expanded text:
ineffabilibus bonis diuitem, laetam cum incolis suis perennitatem, ineffabilibus bonis diuitem, laetam cum incolis suis perennitatem, patriarcharum consortium, prophetarum societatem, apostolorum germanitatem, martyrum dignitatem et in omnibus sanctis angelorum similitudinem, opum caelestium copiam, deliciarum inmortalium afluentiam, communem cum deo uitam. haec itaque cogitantes haec contemplantes ad cultum religionis sacrae officiumque confugimus eumque nobis ad obtinenda haec bona suffragatorem quodammodo et aduocatum efficacissimae intercessionis adsumpsimus atque in eius nos protectionem ac patrocinium ambitiosa humilitate contulimus. XI. Vnde cum haec tanta et cogitauerimus pariter et petierimus, uideamus nunc et expendamus diligentissime, si est uel in actibus nostris uel in substantiis, unde haec tanta a deo emere possimus. quod si non est, cur, rogo, non unus quisque nostrum totum pro se offerat quod ha
Abbreviated transcription (Latin):
causa religionis philosofiam ad petiuimus quam quod nobis id con
ueniens arbitratisumus Cogitantes scilic& & prȩsentium rerum bre¬
uitatem & futurum &ernitatem. Quam parum istud quam grande
illud. cogitantes quoque futurum iudicem & tremendi iudici gra¬
ues exitus ardentem in medio populorum circum stantium uallẽ
perennium lacrimarum. Quam non solum introiri atque tollera¬
ri inestimabile ac summum malum. sed &iam uideri actimeri par
mali sum misit: Cogitantes quoque in terhȩc horrenda & penalissi¬
mauPrȩclara illa acbeatissima non uos scilic& cȩlos & terram no¬
uam Vultum rerũ omnium pulchriorẽ. E ternum iustitiȩ ha¬
bitaculum recens aedificium creaturarum. aureas superrudes celos
scõrum omnium domus aulas gemmis in termicantibus expolitas.
& in mortalium metallorum fulgore pretiosas. lucem illic septuplo
inlustriorem puniceo sempersplendore radiantem. beatitudinem

Expanded text:
causa religionis philosophiam adpetiuimus quam quod nobis id con- 30 causa religionis philosophiam adpetiuimus quam quod nobis id con- 30 ueniens arbitrati sumus, cogitantes scilicet et praesentium rerum breuitatem et futurarum aeternitatem, quam paruum istud quam grande illud; cogitantes quoque futurum iudicem et tremendi iudicii graues exitus, ardentem in medio populorum circumstantium uallem perennium lacrimarum, quam non solum introiri atque tolerari inaestimabile ac summum malum, sed etiam uideri ac timeri pars mali summi sit; cogitantes quoque, inter haec horrenda et poenalissima praeclara illa ac beatissima, nouos scilicet caelos et terram nouam, uultum rerum omnium pulchriorem, aeternum iustitiae habitaculum, recens aedificium creaturarum, aureas super rudes caelos sanctorum omnium domus, aulas gemmis intermicantibus expolitas et inmortalium metallorum fulgore pretiosas, lucem illic septuplo inlustriorem puniceo semper splendore radiantem, beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
mur quia professionẽ nominis sponsionem essediximus religioris :
Remoue amus hanc sarcinam. putemus nonita esse quedixi Consi¬
deremus non quid professione sed quidratione non quid uoto sedquid
salubritatȩ ipsa facere debeamus Dici temihi quęso omnesreligiosi
num quid est ullus hominũ qui non omnia quȩ facit uelsalutissuȩ uel
certe utilitatis gratia faciat : Nemo opinior: omnesenim ad affectum
at que appetitũ utilitatissuȩ. natu rȩ ipsius magisterio atq inpulsione
ducuntur. Ideoq & quimilitant id sibi pulchrum&qui negotiant᷑
id sibiutile & quiagricolantur id sibi fructuosum esse existimant. &
quid plura fures quoque ipsi & latrones & uene fici & sicarii & omne
in probȩ conuersationes genus id sibi quod agit congruum putat
Non quodulli praua conueniant. sed quodille qui prauis utitur hob
sibi credat congruum esse quod prauum: ergo & nos non alia opinor

Expanded text:
mur, quia professionem nominis sponsionem esse diximus religionis, mur, quia professionem nominis sponsionem esse diximus religionis, remoueamus hanc sarcinam, putemus non ita esse quae dixi. consideremus non quid professione sed quid ratione, non quid uoto sed quid salubritate ipsa facere debeamus. dicite mihi, quaeso, omnes religiosi, numquid est ullus hominum, qui non omnia quae facit uel salutis suae uel certe utilitatis gratia faciat ? nemo, opinor; omnes enim ad affectum atque appetitum utilitatis suae naturae ipsius magisterio atque inpulsione ducuntur. ideoque et qui militant id sibi pulchrum, et qui negotiantur id sibi utile, et qui agricolantur id sibi fructuosum esse existimant. et quid plura? fures quoque ipsi et latrones et uenefici et sicarii et omne inprobae conuersationis genus id sibi quod agit congruum putat, non quod ulli praua conueniant, sed quod ille, qui prauis utitur, hoc sibi credat congruum esse quod prauum. ergo et nos non alia, opinor,
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc omnes religiosus hocipso quod religionem sequitur dĩuolun¬
tatem nosse testatur. Professio itaque religionis non aufest debitũ
sed aug& Quia ad sumptio religionis nominis sponsio est deuotionis
Ac perhoc tanto plus quis piam deb& opere quanto plus promiserit
ꝓfessione. secundum illudi elius est non uouere. quam post uotum
promissa non reddere: Sed forsitan dicit aliquis sihȩc ita sunt. tutior
ergo est iñ religiositas quam religio: Minime. religiosus enim perhoc
est debitor. quod profit&ur religiosum. In religiosus enim. per id
quod neglexerit religionem. Acꝑ hoc ambohabent. prodiuersitate
conditionis debitũ suum. Religiosus deb&. quicquid sepro fessus est
agnouisse. Ipreligiosus uero &iam quod nondignatur agnoscere¬
Secundum illud quod specialiter sermodiuinus. de eodicit. noluit intel¬
legere ut bene ager&. Sed tamen quia onerasse religiosos. hac reuide¬

Expanded text:
ac per hoc omnis religiosus hoc ipso, quod religionem sequitur, dei se uolunac per hoc omnis religiosus hoc ipso, quod religionem sequitur, dei se uoluntatem nosse testatur. professio itaque religionis non aufert debitum sed auget, quia adsumptio religiosi nominis sponsio est deuotionis, ac per hoc tanto plus quispiam debet opere quanto plus promiserit professione, secundum illud: melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. X. Sed forsitan dicit aliquis: si haec ita sunt, tutior ergo est inreligiositas quam religio. minime. religiosus enim per hoc est debitor, quod profitetur religiosum, inreligiosus autem per id, quod neglexerit religionem; ac per hoc ambo habent pro diuersitate condicionis debitum suum. religiosus debet quidquid se professus est agnouisse, inreligiosus uero etiam quod non dignatur agnoscersecundum illud, quod specialiter sermo diuinus de eo dicit: noluit intellegere ut bene ageret. sed tamen quia onerasse religiosos hac re uide
Abbreviated transcription (Latin):
lit Quid dici amplius potest᷑ pedum deapostoli manurapuit. & ꝑ agran¬
tibus uniuersum mundum ministris suis. usumunius uirgulȩ nonre¬
linquid: Et posthȩc parum est successoribus eorum idestleuitis ac
sacer dotibus tanta diuinarum rerum administratione fungẽibus si
ipsi tantum diuites fuerint nisi &iam heredes diuites derelinquanti  Eru¬
bescamus quȩso hanc in fidelitatẽ sufficiat nobis quod uidemur usque
ad uitȩ terminos dm̃ spernere. Cur id agimus ut contemptum ipsius
&iam post mortem extendamus : Deximus deꝑsonis atque officiis sin¬
gulorum & hȩc omnia ideo quia ut supradiximus quidam religionẽs
professe aut non deberese sicut c&eros mundiales substantiam suam
dño: Aut certeminus debere arbitrarentur. cum utique hoc magis de¬
beant. quiaseruus quiscit uoluntatem dñi sui & non facit eam uapul&
multis Quiautem nescit uapul& paucis. Religio autem scientia estidĩ

Expanded text:
lit. quid dici amplius potest ? pedum de apostoli manu rapuit et peragranlit. quid dici amplius potest ? pedum de apostoli manu rapuit et peragrantibus uniuersum mundum ministris suis usum unius uirgulae non reliquit. et post haec parum est successoribus eorum, id est leuitis ac sacerdotibus, tanta diuinarum rerum administratione fungentibus, si ipsi tantum diuites fuerint, nisi etiam heredes diuites derelinquant. erubescamus, quaeso, hac infidelitate. sufficiat nobis quod uidemur usque ad uitae terminos deum spernere: cur id agimus, ut contemptum ipsius etiam post mortem extendamus? diximus de personis atque officiis singulorum et haec omnia ideo, quia, ut supra diximus, quidam religionem professi aut non debere se sicut ceteros mundiales substantiam suam domino aut certe minus debere arbitrarentur, cum utique hoc magis debeant, quia seruus, qui scit uoluntatem domini sui et non facit eam, uapulet multis, qui autem nescit, uapulet paucis. religio autem scientia est dei,
Abbreviated transcription (Latin):
sos quidem uoluit possidere : Vnde est quod eis saluator ipse in euan¬
gelio non ut c&eris uoluntarium sed imperatiuum officium ꝑfectionis
indicit. Quidenim cum laico illiadalescenti dixisse legimus:: Siuis
es seperfectus uende quȩ habes & da pauperibus: quid autẽministris
suis Nolite inquid possidere aurum neque argentum neque
pecuniam in zonis uestris nonperam inuia nequeduas tonicas peq
calciamenta neq uirgam. Videte quanta sit in utroque hoc dĩ ser¬
mone diuersitas: laicodixit. siuis uende quȩ possides:. Ministro aut̃
nolo possideas sed & hoc parum existimauit & possessionem ei substan¬
tiȩ amplioris auferr&. Nisi &iam peram ipsam acturo iter longum
a postolo sustuliss& et unius eum tunicȩ singularitate multaset¬
Et quid postea nec hoc satis est nudis quoque in super seruossuos lustrare
pedibus orbem terrarum iub&: & calciamenta plantis gelu rigentibus tu¬

Expanded text:
sos quidem uoluit possidere. unde est quod eis saluator ipse in euansos quidem uoluit possidere. unde est quod eis saluator ipse in euangelio non ut ceteris uoluntarium sed imperatiuum officium perfectionis indicit. quid enim eum laico illi adulescenti dixisse legimus? si uis esse perfectus, uende quae habes etda pauperibus: quid autem ministris suis ? nolite, inquit, possidere a urum neque argentum neque pecuniam in zonis uestris: non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam. uidete quanta sit inutroque hoc dei sermone diuersitas. laico dixit si uis, uende quae possides, ministro autem nolo possideas. sed et hoc parum existimauit, ut possessionem ei substantiae amplioris auferret, nisi etiam peram ipsam acturo iter longum apostolo sustulisset et unius eum tunicae singularitate multassetet quid postea? nec hoc satis est. nudis quoque insuper seruos suos lustrare pedibus orbem terrarum iubet et calciamenta plantis gelu rigentibus tu
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas in indignonisi ornamentum in luto : et ideo cunctos qui sa¬
crialtaris suggestueminent tantum excellere oportet merito quan¬
tum gradusienim uiris in plebepositis & mulierculis ipso sexu in firmi¬
oribus talem actam perfectam ds̃ uiuen diregulam dedit: Quanto utiq
esse illos ꝑfectiores iub& aquibus omnes docendisunt ut possint esse per¬
fecti: Et quostam magniesse exempli in omnibus ds̃ uoluit: Vt eos ad
singularem uiuendi normam non nouetantũ sed &iam antique legis.
seueritatȩ constringer&: Namlic& decretũ uetus largam cunctis am¬
pliandarũ opum dederit facultatem : Omnes tamen leuitas & sacerdo¬
tes intra certũ habendilimitẽ coartauit. Quos scilic& neque segetẽ neq
uineam neque ullũ omnino fundũ habere permisit. Eyc quo intelle¬
gi potest anea nunc ds̃ nenuelit in euangelio uiuentes clericossuos. mun¬
danis postse heredibus derelinquerez Queadhuc in lege positos neip¬

Expanded text:
dignitas in indigno nisi ornamentum in luto? et ideo cunctos, qui sadignitas in indigno nisi ornamentum in luto? et ideo cunctos, qui sacri altaris suggestu eminent, tantum excellere oportet merito quantum gradu. si enim uiris in plebe positis et mulierculis ipso sexu infirmioribus talem ac tam perfectam deus uiuendi regulam dedit, quanto utique esse illos perfectiores iubet, a quibus omnes docendi sunt, ut possint esse perfecti, et quos tam magni esse exempli in omnibus deus uoluit, ut eos ad singularem uiuendi normam non nouae tantum sed etiam antiquae legis seueritate constringeret? nam licet decretum uetus largam cunctis ampliandarum opum dederit facultatem, omnes tamen leuitas et sacerdotes intra certum habendi limitem coartauit, quos scilicet neque segetem neque uineam neque ullum omnino fundum habere permisit. ex quo intellegi potest, an ea nunc deus noster uelit in euangelio uiuentes clericos suos mundanis post se heredibus derelinquere, quae adhuc in lege positos ne ip
Abbreviated transcription (Latin):
cumque illa esreuelatus adõ modussit largitatis. & prȩscriptoᷤᷤ aspũ scõ
donandi terminos habeas quos excedi piaculum putes ac trans gressi¬
onis quoddam modogenus iudicis si religiosior fueris quam adõ esse
iubearis. Siita est non prohibeo quinutaris scientia adiuinitate
concessa quod sitam falsum est hoc quam friualum. que in sania est
ut non quanta potes omnino facias percautam &timidã prouisio¬
nem. cum ignores penitus quid tibi conp&at ad salutem : Super est
deministris & sacerdotibus quiddam dicere lic& super fluȩ forte ali¬
qua dicantur: Quid quid enim dealiis omnibus dictum est magis
absque dubio ad eos pertin& qui exemplo esse omnibus debent. et
quosutique tanto antestare c&eris oport& deuotione quanto an¬
trstant omnibus dignitate. Quid est enim aliud principatus sine me¬
ritorum sublimitate nisi honoris titulus sine homine. aut quid est

Expanded text:
quaecumque illa es, renelatus a deo modus sit largitatis et praescriptos a spiritu sancto quaecumque illa es, renelatus a deo modus sit largitatis et praescriptos a spiritu sancto donandi. terminos habeas, quos excedi piaculum putes, ac transgressionis quodammodo genus iudices, si religiosior fueris quam a deo esse iubearis. si ita est, non prohibeo quin utaris scientia a diuinitate concessa. quodsi tam falsum est hoc quam friuulum, quae insania est, ut non quanta potes omnino facias per cautam et timidam prouisionem, cum ignores penitus quid tibi conpetat ad salutem? VIllI. Superest de ministris et sacerdotibus quiddam dicere, licet superflue forte aliqua dicantur. quidquid enim de aliis omnibus dictum est, magis absque dubio ad eos pertinet, qui exemplo esse omnibus debent et quos utique tanto antistare ceteris oportet deuotione quanto antistant omnibus dignitate. quid est enim aliud principatus sine meritorum sublimitate nisi honoris titulus sine nomine, aut quid est
Abbreviated transcription (Latin):
tati quodin ea lumen uirginitatis apparuit. Quia substantiȩ olei non
subpedit ante defecit. ex quo intellegimus id quod parum est quasi
nihilesse quia non satis prodest ilico extinguendum lumen accendi
nec iuuat aliquid inlucessere quod in ipso ortu. habeat occasum &
adhoc tantũ modo initium habere uiuentis. ut possint in itium ha¬
beremorientis. Plenaitaque lucerna opus est ut lumen possit esse
diuturnum. Namsi in lrghnis ipsis quibus ad breue tempus utun¬
tur homines languescit lumen acdefecit. Misi oleum largefuerit
in fusum quanta tibiquȩ cũ que illa es quanta tibi olei abundantia
opus est ut lucernatua luceat in ęternum: Nemini itaq aduitam ꝑ¬
ennem satest si put&  se habere quod non hab&. stultȩ enim presũm¬
ptiones perditionis cause sunt non salutis. Namquise inquid apostolus
existimat esscaliquid cum nihilsit seipsum seducit. Nisi forte tibiꝗ̃

Expanded text:
tati quod in ea lumen uirginitatis apparuit, quia substantia olei non tati quod in ea lumen uirginitatis apparuit, quia substantia olei non suppeditante defecit. ex quo intellegimus id, quod parum est, quasi nihil esse: quia non satis prodest ilico extinguendum lumen accendi nec iuuat aliquid inlucescere, quod in ipso ortu habeat occasum, et ad hoc tantummodo initium habere uiuentis, ut possit initium habere morientis. plena itaque lucerna opus est, ut lumen possit esse diuturnum. nam si in lychnis ipsis, quibus ad breue tempus utuntur homines, languescit lumen ac deficit, nisi oleum large fuerit infusum, quanta tibi, quaecumque illa es, quanta tibi olei abundantia opus est, ut lucerna tua luceat in aeternum? nemini itaque ad uitam perennem sat est, si putet se habere quod non habet; stultae enim praesumptiones perditionis causae sunt non salutis: nam qui se, inquit apostolus, existimat esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit. nisi forte tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
cum postea ut ait dñs mutuari uelint & omni studio atque ambitione
perquirant absque dubio &iam antequȩsissent nisi eas habendifi¬
dutia decepiss&. & tuitaque quȩ cumq uirgo es ui denesic non ha¬
beas. Lic& habere te credas eiusdem enim nominis cuius illȩ ciusdem
ꝓfessionis es. Tuuirgo es & ille uirgines erant. tu presumiste esse
sapientem: Et ille sefatuas non putabant. Tulumen habere lam¬
padem tuam iudicas. Et ille profecto lumen prȩsumptionȩ futuri
luminis perdiderunt. Nam &ideo scribuntur aptas selam pades
suas. quia inluminandas esse credebant: & quid plura: &iam emicu¬
isse ineis. Quiddam luminis putocum enim ipse ut legimus ex tin¬
guendas forclam padassuas ieformidarint. habebant profecto
aliquid quoduerabantur extingui: Nec falsa opinio metuentium
fuit extinctȩ si quidem & obaecate sunt. Nihilenim ꝓfuit illẽ in tegri¬

Expanded text:
cum postea, ut ait dominus, mutuari uelint et omni studio atque ambitione cum postea, ut ait dominus, mutuari uelint et omni studio atque ambitione perquirant, absque dubio etiam ante quaesissent, nisi eas habendi fiducia decepisset et tu itaque, quaecumque uirgo es, uide ne sic non habeas, licet habere te credas: eiusdem enim nominis cuius illae, eiusdem professionis es. tu uirgo es et illae uirgines. erant: tu praesumis te esse sapientem et illae. se fatuas non putabant: tu lumen habere lampadam tuam iudicas et. illae profecto lumen praesumptione futuri luminis perdiderunt. nam et ideo scribuntur aptasse lampadas suas, quia inluminandas esse credebant. et quid plura? etiam emicuisse in eis quiddam luminis puto. cum enim ipsae, ut legimus, extinguendas fore lampadas suas reformidarint, habebant profecto aliquid quod uerebantur extingui. nec falsa opinio metuentium fuit: extinctae siquidem et obcaecatae sunt. nihil enim profuit illi integri
Abbreviated transcription (Latin):
Decemuirginum exquibus fatuarum numerũ puellarũ Id eotan¬
tõ mododicit poenis perennibus dandum quia sit ciopus misericor¬
diȩ defuturum. Quodicto euidentissi me docuit. quantiprȩtii iudica¬
rit largam miscricordiam. sine quadixit nec integritatem quidem ip¬
sam uirgini profuturam. sed blandiuntur sibi fortasse quȩdam & suf¬
ficere sibiestimant sicũ multa infacultatibus habeant saltim exigua
largiantur. Nec ego abnuo ut suta ratio est ita essecredatur parum
d&ur si parum dedisse suffici&. sed ego sufficere parũ nescio. immopa¬
rum non sufficere certoscio. si aliud ipsesciunt apud seipsas sciant
Ego unum scio quod dĩdicit extingtas fatuarum uirginum lampadas
operum bonorum olcum non habentes. sed tuquȩcumq es haberete ole¬
um ab unde putas & illeprofecto de quibus dixi stulte uirgines sicputa¬
bant. Nisienim haberese credidissent prouiderant ut haberent. Nã

Expanded text:
decem uirginum, ex quibus fatuarum numerum puellarum ideo tandecem uirginum, ex quibus fatuarum numerum puellarum ideo tantummodo dicit poenis perennibus dandum, quia sit ei opus misericordiae defuturum. quo dicto euidentissime docuit quanti pretii iudicarit largam misericordiam, sine qua. dixit nec integritatem quidem ipsam uirgini profuturam. sed blandiuntur: sibi fortasse quaedam et sufficere sibi aestimant, si, cum multa in facultatibus habeant, saltim exigua largiantur. nec ego abnuo, ut, si ita ratio est, ita esse credatur. parum detur, si parum dedisse sufficiet: sed ego sufficere parum nescio, immo parum non sufficere certo scio. si aliud ipsae sciunt, apud se ipsas sciant: ego unum scio, quod deus dicit extinctas fatuarum uirginum lampadas, operum bonorum oleum non habentes. sed tu, quaecumque es, : habere te oleum abunde putas? et illae profecto, de quibus dixi, stultae uirgines sic putabant: nisi enim habere se credidissent, prouiderant ut haberent. nam
Abbreviated transcription (Latin):
rum suarum non dõuoueant. quiipsum intrase dm̃ essefecerunt. ut me¬
o quidem iuditio &iam detali coniugio rectissimedicipossit. L&are
sterile quod non paris erumpe & exclama quod non parturis quia
multifilii deserte magis quam eius que hab&uirum. Etsterilenamq
est quod non parit & desertum quod ab omnibus semundi in lecebris
separauit. & sineuiro quod si neuiriufuita uirum hab & ut non habere
uideatur. Hos ergo coniuges talesquis dubit& et dumuiuunt sicut
inse ita &iam in suis sub stantiis dõuiuere. & cum euita ex eunt cum
sua ad dm̃ cuiuixerint facultate migrare. Aliter enim quilib&
horum sires suas sȩculo deditis. atq ipsi sȩculo derelinquit. Frustra
sibi Nomen religionis inscripfit. ei uidetur semper uixisse cuimorit᷑
De con iugibus itaque ista sufficiunt. Transeamus ad sacras uirgines.
quibus legem deuotionis saluator ipse prȩscripsit. exemplo scilic&:

Expanded text:
rum suarum non deo uoueant, qui ipsum intra se deum esse fecerunt? ut merum suarum non deo uoueant, qui ipsum intra se deum esse fecerunt? ut meo quidem iudicio etiam de tali coniugio rectissime dici possit: laetare sterilis quod non paris, erumpe et exclama quod non parturis, quia multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum. et sterile namque, est quod non parit et desertum quod ab omnibus se mundi inlecebris separauit et sine uiro quod sine uiri usu ita uirum habet, ut non habere uideatur. hos ergo coniuges tales quis dubitet et dum uiuunt, sicut in se ita etiam in suis substantiis deo uiuere, et cum e uita exeunt, cum sua ad deum, cui uixerint, facultate migrare? aliter enim quilibet horum, si res suas saeculo deditis atque ipsi saeculo derelinquit, frustra sibi nomen religionis inscripsit: ei uidetur semper uixisse, cui moritur. de coniugibus itaque ista sufficiunt. VIII. Transeamus ad sacras uirgines, quibus legem deuotionis saluator ipse praescripsit, exemplo scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
seui tȩ cupit esse non mortis : Nequaquam sufficere sibi ȩstim&. si et
dilicias sibi obdm̃ & diuitias ab negarit. pisi & oratione & labore
id promeruit ut uidua dĩ esseuideatur. quia non est dubium quodquẽ¬
admodum quis in hoc sȩculo xp̃o adheserit ita in xp̃i corpore ꝑma¬
nebit. secundum illud adhȩsit anima mea postte meautem suscoepit
dexteratua. Quod de claratur quod eam tantum amamquȩ dõ ad¬
hȩserit in hoc sȩculo dextera dĩ suscipi& infuturo. Hȩc ergo uiduita¬
tis est regula. Nam de coniugibus continentiam professis& spũdĩple¬
nis dubitare quis debeat. Quin sua hȩredibus mundanis seruire nolint
quise ipsos mundo eliminauerint: quomodo enim ad sepertinentia
aliis addicant. qui ipsossesibi denegant : Tam noua enim uirtute prȩ¬
dicti concessasque & quod maius est expertas corporũ uoluptates ad¬
mirabilis conscientiȩ austeritate calcantes quem ad modum aliquid re¬

Expanded text:
se uitae cupit esse non mortis nequaquam sufficere sibi aestimet, si et se uitae cupit esse non mortis nequaquam sufficere sibi aestimet, si et delicias sibi ob deum et diuitias abnegarit, nisi et oratione et labore id promeruerit, ut uidua dei esse uideatur: quia non est dubium, quod quemadmodum quis in hoc saeculo Christo adhaeserit, ita in Christi corpore permanebit, secundum illud: adhaesit anima mea post te, me autem suscepit dextera. tua. quo declaratur, quod eam tantum animam, quae deo adhaeserit in hoc saeculo, dextera dei suscipiet in futuro. haec ergo uiduitatis est regula. nam de coniugibus continentiam professis et spiritu dei plenis dubitare quis debeat, quin sua heredibus mundanis seruire nolint qui se ipsos mundo eliminauerint ? quomodo enim ad se pertinentia aliis addicant qui ipsos se sibi denegant? tam noua enim. uirtute praediti concessasque et, quod maius est, expertas corporum uoluptates admirabilis continentiae austeritate calcantes quemadmodum aliquid re
Abbreviated transcription (Latin):
cens. quȩ uere uidua est desolata sperat indño instat orationibus no¬
tȩ acdiȩ namque indilicitus agituiuens mortua est: Vno eodem¬
q. prȩcepto duas a postolus formas uiduitatis ex prȩssit: Unã uite
alteram mortis indelitus mortem posuit. ergo absq dubio diuitẽ
esse nonuult quam diliciosam esse non patitur: Quia omnes fruc¬
tus diuitiarum in usu est positus diliciarum alioquire moto usudilici¬
arum causȩ opum non selinquuntur Cumitaque apostolus in dili¬
cus uiduȩ mortem esse memorauerit : Prumptum est quod aduitae
a&erne fructum uult uni uersa distrui. qui non uult ad mortisusum
aliqua reseruare̾ Et ideo dicit queuerȩ uidua est desolata sperat
indño: Docens scilic& parum es sesinon sit uidua diliciosa non diues¬
nisi fueritdõ adhȩrens. nisiorationi dedita. pisiacunctis mundi in lece¬
br.sde solata. & perhȩc omnia uerçuidua. Quod siita est quȩ cum qie

Expanded text:
cens: quae uere uidua est, desolata sperat in domino, instat orationibus nocens: quae uere uidua est, desolata sperat in domino, instat orationibus nocte ac die; nam quae in deliciis agit, uiuens mortua est. uno eodemque praecepto duas apostolus formas uiduitatis expressit, unam uitae alteram mortis: in deliciis mortem posuit. ergo absque dubio diuitem esse non uult quam deliciosam esse non patitur, quia omnis fructus diuitiarum in usu est positus deliciarum; alioqui remoto usu deliciarum causae opum non relinquuntur. VII. Cum itaque apostolus in deliciis uiduae mortem esse memorauerit, promptum est quod ad uitae aeternae fructum uult uniuersa distribui, qui non uult ad mortis usum aliqua reseruari. et ideo dicit: quae uere uidua est, desolata sperat in domino, docens scilicet parum esse, si non sit uidua deliciosa non diuesnisi fuerit deo adhaerens nisi orationi dedita nisi a cunctis mundi inlecebris desolata et per haec omnia uere uidua. quod si ita est, quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
demptus est dm̃ deb&: Hȩc ergo causa est quad euotiores esse nos
dñs sibiuelit. quia tam magno deuotionem nrãm pretio conpara¬
uit : Et ideo beatissimus paulus qui sergo inquid nos separabit a ca¬
ritatexp̃i tribulatio an angustia anpersecutio anfames apnudi¬
tas anpericulum angladius : Non a postolus solam pȩcuniam nec
solas deberi a nobis diuitias dõ dicit. sed tribulationem angustiam
famem gladium passionem effusionem sanguinis animȩ ex alatio¬
nem mortem denique omnipoenarum genere conditam. Vnde in¬
tellegant omnes religiosi non satis sedõ reddere. &iam si uniuersas
dederint facultates: Quialic& sua cuncta dispensent ipsossetame
debent. Et ideo sicut supradicere coeperamus siuidua est quȩpiam
flequaquam sibi sufficere ad adernam salutem nomen uiduitatis
non put&. seduideat qualem esse in apostolo uiduam ds̃ iubeat di¬

Expanded text:
demptus est deum debet? haec ergo causa est, qua deuotiores esse nos demptus est deum debet? haec ergo causa est, qua deuotiores esse nos dominus sibi uelit, quia tam magno deuotionem nostram pretio conparauit. et ideo beatissimus Paulus quia ergo, inquit, nos separabit a caritate Christi? tribulatio an angustia an persecutio an fames an nuditas an periculum an gladius? non apostolus solam pecuniam nec solas deberi a nobis diuitias deo dicit, sed tribulationem angustiam famem gladium passionem effusionem sanguinis animae exalationem mortem denique omni poenarum genere conditam: unde intellegant omnes religiosi non satis se deo reddere, etiamsi uniuersas dederint facultates, quia licet sua cuncta dispensent, ipsos se tamen debent. et ideo, sicut supra dicere coeperamus, si uidua: est quaepiam, nequaquam sibi sufficere ad aeternam salutem nomen uiduitatis putet, sed uideat qualem esse in apostolo uiduam deus iubeat di
Abbreviated transcription (Latin):
roc debemus: Iudei quippehabebant quondam um bram rerum por
ueritatem. Iudȩi fucrunt serui : nos adoptiui. Iud ȩi acceperunt iu¬
gum pos libertatem. Iud ȩi maledictam. nos gratiam: Iudȩi litterã
interficientem: pos sp̃m uiuificantem: iudeis seruus magister missus
est : nobis filius. iudei permare transierunt adheremum: pos ꝑbaptis¬
ma introimus in regnũ: iudȩi manna manducauere nos xp̃m: iudȩi
carnes auium. nosdĩ corpus: iudȩi pruinã cȩli nos dm̃celi. Quicũ
ut apostolus ait informadĩ ess& humiliauit semetipsum. ũsque
ad mortem mortem autem crucis. Non contentus silic& simplicẽ
pronobis subiremortem nisi ipsam uoluntariş necis susceptionem sũ¬
morum suppliciorũ perpessione cumulas se&: prohoc ergo solo quid
soluere homo poterit cui se perultimam poenarum a cerbitatem xp̃s
inpendit: aut quid prose dignũ dño repensabit qui ipsum a quo pe¬

Expanded text:
ra debemus. Iudaei quippe habebant quondam umbram rerum nos ra debemus. Iudaei quippe habebant quondam umbram rerum nos ueritatem: Iudaei fuerunt serui nos adoptiui: Iudaei acceperunt iugum nos libertatem, Iudaei maledicta nos gratiam, Iudaei litteram interficientem nos spiritum uiuificantem: Iudaeis seruus magister missus est nobis filius: Iudaei per mare transierunt ad heremum nos per baptisma introimus in regnum: Iudaei manna manducauere nos Christum, Iudaei carnes auium nos dei corpus, Iudaei pruinam caeli nos deum caeli: qui cum, ut apostolus ait, in forma dei esset, humiliauit semetipsum usque ad mortem, mortem autem crucis, non contentus scilicet simplicem pro nobis subire mortem, nisi ipsam uoluntariae necis susceptionem summorum suppliciorum perpessione cumulasset. pro hoc ergo solo quid soluere homo poterit, cui se per ultimam poenarum acerbitatem Christus inpendit? aut quid pro se dignum domino repensabit qui ipsum a quo re
Abbreviated transcription (Latin):
tem peranti am gaudiorũ. & habendi libidinem. et emendi cupiditatẽ
& ipsam denique mundi huius breuem. atque umbratilem uolupta¬
tem Et hȩc omnia curutique nisiut ipsedixit: quia pretent figura
buius mundi: Quam longe ergo sunt amandatodĩ. quos cumipsosius¬
serit ds̃ uiuentes opibus ienuntiare: Illicascupiunt. &iam in cognatis
suis mortui possidere. aut quam longe ab cad euotione sunt. ut ex here¬
dent ipsos se propter dm̃. quiex heredare nolunt saltim extrancospp¬
tersc : q uibus libenter libere diceremus quȩ in sania est Omiserri¬
mi ut heredes alios quoscumque faciatis. uos ipsos uertro ex heredatis.
ut alioͥs relinquatis. uel breuidiuites: uos ipsos &erna mendicitatedã¬
natis. Sedquerit fortas se aliquis quid sit istud quod nunc plus exigat
ds̃ axp̃i anis percuangelium. quam aiudeis anteperlegem: certa istius
rei ratio est. Id coenim maiora nunc dño nr̃o soluimus . quia maio¬

Expanded text:
temperantiam gaudiorum et habendi libidinem et emendi , cupiditatem temperantiam gaudiorum et habendi libidinem et emendi , cupiditatem et ipsam denique mundi huius breuem atque umbratilem uoluptatem. et haec omnia cur? cur utique nisi, ut ipse dixit, quia praeterit figura huius mundi ? quam longe ergo sunt a mandato dei, quos cum ipsos iusserit deus ui uentes opibus renuntiare, illi eas cupiunt etiam in cognatis suis mortui possidere: aut quam longe ab ea deuotione sunt, . . ut exheredent ipsos se propter deum qui exheredare nolunt saltim extraneos propter se? quibus libenter libere dicerem: quae insania est, o miserrimi! ut heredes alios quoscumque faciatis, uos ipsos uestro exheredatis; ut alios relinquatis uel breui diuites, uos ipsos aeterna mendicitate damnatis. VI. Sed quaerit fortasse aliquis, quid sit istud, quod nunc plus exigat deus a Christianis per euangelium quam a Iudaeis ante per legem. certa istius rei ratio est: ideo enim maiora nunc domino nostro soluimus, quia maio
Abbreviated transcription (Latin):
um porrigebat nunc caritatẽ: tunc &iam carnali in lecebrȩlexindul¬
gebat : Nunc euangelium nec aspectui: tunc corporeȩ uoluptates
habebant quandam licentiam÷ Nunc iubentur &iam oculi custo¬
dire censuram: tunc ad multas uxores recipiendas unius marititorũ¬
lex dilatabat: Nunc &iam  ex cludendam casti affectus deuotione
constringit. Super est enim. inquid apostolus ut et qui habent uxores
ita sint acsi non habeant. & qui flent tam quã nonflentes. & quigau¬
dent tam quam non gaudentes & qui emunt tamquam non possiden¬
tes & qui utuntur hoc mundo. tam quam nonutantur. prȩtentenĩ
sigurahuius mundi: Videtequam breuiter missus adõ doctor cuncta
moderatus sit. &intraunam perfectionem uniuersa conduserit
Non inlicita solum intercidendo. sed &iam licita coartando: Circum¬
cidens scilic&: et u sum coniugiorũ. & infidelitatem fletuum. & in¬

Expanded text:
um porrigebat nunc caritatem: . tunc , etiam carnali inlecebrae lex indulum porrigebat nunc caritatem: . tunc , etiam carnali inlecebrae lex indulgebat nunc euangelium nec aspectui: tunc corporeae uoluptates habebant quandam licentiam nunc iubentur etiam oculi custodire censuram: tunc ad multas uxores recipiendas . unius mariti torum.lex dilatabat nunc etiam ad unam excludendam casti affectus deuotione constringit. superest enim, inquit apostolus, ut et qui habent uxores ita sint ac si non habeant, et qui flent tamquam non flentes, et qui gaudent tamquam non gaudentes, et qui emunt tamquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tamquam non utantur; praeterit enim figura huius mundi. uidete \' quam breuiter missus a deo doctor cuncta moderatus sit et intra unam perfectionem uniuersa concluserit, non inlicita solum interdicendo sed etiam licita coartando, circumcidens scilicet et usum coniugiorum et infidelitatem fletuum et in