comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illũ animũ. mentẽq mulcebat.
hoc cantu. miidi istiꝰ asꝑa mit¬
gauit: hoc sonitu. scłi dura mol¬
liuit. Hoc psalt̾io. t̾rorẽ mortis
infregit: hac suauitate corda¬
rũ. inferna calcauit. Sed audia¬
mꝰ etiã alia: qͦ sc̃s patͥarcha iacob.
admirabili illo sue organo m̃tis.
increpuit. Neptalĩ uitis remissa:
porrigens in germine suo decorẽ.
filꝰ meus ãpliatꝰ ioseph. filiꝰ meus
ampliatꝰ. zelo appetitꝰ filius meus: fi¬
liꝰ meus adolescentior. ad me reu̾te¬
re. Et infra. Preualuit suꝑ bñdicti¬
ones montiũ manentiũ: et deside¬
ria et̾noꝵ colliũ. Qͥd dulci benedic¬
tione: qͥd gratiꝰ et̾nitate : Et ipsa u̾¬
ba st̃ cantus: et in u̾bis magna uo¬
toꝵ st̃ p̾mia: meritoꝵ fastigia. Od
suauiꝰ sc̃o ioseph. qͥ nos lib̾auit ab
ohꝓbrio: crucis dnice sacram̃to:
Sicut enĩ maledictũ factꝰ est xp̃c. ut
maledictũ solu̾et legis: et peccatũ

Expanded text:
illum animum mentemque mulcebat. illum animum mentemque mulcebat. hoc cantu mundi istius aspera mitigauit, hoc sonitu saeculi dura molliuit, hoc psalterio terrorem mortis infregit, hac suauitate cordarum inferna calcauit. sed audiamus etiam alia quae sanctus patriarcha Iacob admirabili illo suae organo mentis increpauit: Nephthalim uitis remissa, porrigens in germine suo decorem. filius meus ampliatus Ioseph, filius meus ampliatus, zelo adpetitus filius meus, filius meus adulescentior, ad me reuertere et infra: praeualuit super benedictiones montium manentium et desideria aeternorum collium. quid dulcius benedictione, quid gratius aeternitate? et ipsa uerba sunt cantus et in uerbis magna uotorum sunt praemia, meritorum fastigia. Quid suauius sancto Ioseph, qui nos liberauit ab obprobrio crucis dominicae sacramento? sicut enim maledictum factus est Christus, ut maledictum solueret legis, et peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃i grã resultauit: Qui licet
mẽbris resolutꝰ: tam̃ attolleus
se animo. et erigens sp̃u corꝑis
sui. tanꝗͣ. ꝙythare armonia disso¬
luta. m̃broꝵ cõpage destrueta:
alta m̃te despiciens ñ reqͥrebat:
s ociosã humi iacere patiebat᷑.
Ipse autẽ cantu se mulcebat int̾no:
et ꝓpħico se modulamine delecta¬
bat dicñs. Iuda. te collandent fr̃s
tui. Manꝰ tue suꝑ dorsũ mimicoꝵ
tuoꝵ: ad orabunt te filii patͥs tiii.
Catulus leonis uida:. ex germine
mnͥ ascendisti: recũbens dormisti ut
leo. et qͣsi catulꝰ leonis. Qͥs excrta¬
bit illũ : Et infra. Lauabit in uino
stolã suã: et in sangͥn e uue nabo¬
ladiũ suũ. Hilar es ocłi eiꝰ a uino:
et dentes candidiores lacte. Qui
cantꝰ dulcior: qͥ sonꝰ suauior. ꝗͣ
remissio pecc̃oꝵ. et resurrectio
mortuoꝵ: hunc cantũ sc̃s dauid.
ille diuine organũ uocis. et dñici
sermonis int̾pres: cythara cecinit
sp̃uali. His modulis gr̃e: sublimen

Expanded text:
sancti gratia resultauit? qui licet membra resolutus tamen adtollens se animo et erigens spiritu corporis sui tamquam citharae harmoniam dissoluta membrorum conpage destructam alta\', mente despiciens non requirebat, ed otiosam iacere humi patiebatur, ipse autem cantu se mulcebat interno et prophetico se modulamine delectabat dicens: Iuda, te conlaudent fratres tui. manus tuae super dorsum inimicorum tuorum; adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Iuda: ex germine mihi ascendisti: recumbens dormisti ut leo et tamquam catulus leonis. quis excitabit illum? et infra: lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae anaboladium suum. hilares oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. qui cantus dulcior, qui sonus suauior quam remissio peccatorum et resurrectio mortuorum? hunc cantum sanctus Dauid ille, diuinae organum uocis et dominici sermonis interpres, cithara cecinit spiritali. his modulis gratiae sublimem
Abbreviated transcription (Latin):
lus ait. Sicut nemo facit furtũ sine
dolo malo. ita nec consiliũ. nec opem
sine dolo malo potest. Consilium au¬
tem dare uidetur. qui ꝑsuadet & im¬
pellit: & instruit consilitĩ ad facien
dum furtum. Opem fert: qui mini¬
sterium & auxilium ad subripiendaᷤ
res prebet. Cum eo qui rubrũ pan¬
num ostendit. fugauit ꝙ pecus. ut
in fures incideret. si quidem dolo ma¬
lo fecit: furti actio est. Si tam̃ furti
faciendi causa hoc fecit: tam ꝑnitiosꝰ¬

Expanded text:
ius ait, sicut nemo furtum facit sine dolo malo, ita nec consilium vel opem ferre sine dolo malo posse. Consilium autem dare videtur, qui persuadet et impellit atque instruit consilio ad furtum faciendum: opem fert, qui ministerium atque adiutorium ad subripiendas res praebet. Cum eo, qui pannum rubrum ostendit fugavitque pecus, ut in fures incideret, si quidem dolo malo fecit, furti actio est: sed et si non furti faciendi causa hoc fecit, n
Abbreviated transcription (Latin):
aulus libro nono ad sabinum.
Si dominium rei surrepte. qͦcum¬
ꝙ ratione mutatũ sit: domino fur¬
ꝗ actio competit. Ueluti heredi &bo¬
norum possessori: & patri adoptiuo.
s legatorio

Expanded text:
aulus libro nono ad Sabinum. Si dominium rei subreptae quacumque ratione mutatum sit, domino furti actio competit, ueluti heredi et bonorum possessori et patri adoptiuo et legatario
Abbreviated transcription (Latin):
prulino preposito augustarum. Pis¬
biter. citra iniurlam questionis: te¬
ionium dicant. I tamen: ut non sal
um simulant. Cetri uero derici qui
orundem gradum ł ordinem conse¬
cuntur: si ad testimonum dicendum
petiti fuerint: ꝓut lege precipiunt au¬
antur

Expanded text:
Paulino praefecto Augustali. Presbyteri citra iniuriam quaestionis temonium dicant, ita tamen, ut falsa non simulent. Ceteri vero clerici, qui eorum gradum vel ordinem secuntur, si ad testimonium dicendum petiti fuerint, prout leges praecipiunt, audiantur
Abbreviated transcription (Latin):
pretant᷑: quoꝵ int̾pretatio. fructũ¬
omnẽ uiriditatis amittit. dãpnasa
maledicto ariditatis et̃ne: Bona
gͥ int̾pretatio. hoc ẽ sp̃ualis ficus
et fructuosa. sub qͣ iusti sc̃iq reqͥ¬
escunt: qͣms pͥlantau̾it in animis
singłoꝵ. sic̃ paulus ait. ego plan¬
taui apollo rigauit: manducabit
ex ea fructũ. Mala autẽ int̾preta¬
tio: forme iuiriditatẽ seruare ñ
poterit. Qͦd gͥ grauiꝰ ẽ. hac se adã
int̾pretatione sudcinxit: eo locl.
uͥ fructu magis castitatis se succu¬
gere debuisset. In lũbis enĩ qͥb
precingit᷑: qͤdã semina gen̾ationiᷤᷤ
ẽẽ dicunt᷑. Et ideo male ibi succinctꝰ
ẽ adam. folũs mutilib: ubi
future gen̾ationis ñ fructũ fu¬
tͣum. ẜ quedã peccata signaret:
qͣ manserunt usq in aduentũ
dm̃ saluatoris. Ceterũ postea qͣm
dñs aduenit. ficũ inuenit incul¬
tã: rogatꝰ ne eam iub̾et excidi:
ut coleret᷑ ꝑmisit. Et id̾o iam ñ

Expanded text:
rpretantrpretantomnem viriditatis amittit, damnata maledicto ariditatis aeternae. Bona igitur interpretatio, hoc est, spiritualis ficus est fructuosa, sub qua justi sanctique requiescunt, quam qui plantaverit in animis singulorum, sicut Paulus ait: Ego plantavi, Apollo rigavit, manducabit ex ea fructum. Mala autem interpretatum ferre, uiriditatem seruare non poterit. quod igitur grauius est hac se Adam interpretatione succinxit eo loci, ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset. in lumbis enim quibus praecingimur quaedam semina generationis esse dicuntur: et ideo male ibi succinctus est Adam foliis inutilibus, ubi futurae generationis non fructum futurum, sed quaedam peccata signaret, quae manserunt usque in aduentum domini saluatoris. ceterum posteaquam dominus aduenit, ficum inuenit incultam. rogatus ne eam iuberet excidi ut coleretur permisit. et ideo iam non
Abbreviated transcription (Latin):
Non habebat fidẽ: qͥ p̾naricatꝰ
erat mandatũ dei. Non habebat
continentiã: qͥ de int̾dicto sibi
gustau̾at ligno. Ergo qͥcũq pre¬
uaricat᷑ mandatũ dei: spoliatur
hult se oꝑire qͥldã ficus foliis.
daciis assuens. et u̾bum de u̾bo
ut pudenda sua contegat. Iacit
enĩ suꝑ se folia: qͥ culpã uelare
desidãns. aut diabolũ delicti
memorat auctorẽ. aut carnis p̃¬
tendit illecebras: aut aliũ quẽ¬
piam ꝑsuasorẽ ꝓdit erroris: et de
scͥpt᷑is diuinis frequet̾ ꝓmit exẽpla.
qͥb iustos in culpã ꝑhibet incidis¬
se: dicens. si forte in stupris fuerit
dep̾hensus. et abrahã cũ ancilla
concubuit: et dauid alienã ada¬
mauit. et sibi asciuit uxorẽ. Assuit
enĩ sibi quedã qͣdã exempla de ꝓ¬
pħicaꝵ serie scͥpturaꝵ: fructũ
eaꝵ ñ putat requirendũ. Honne
tͥ uident᷑ etiã iudei folia assuere.
dũ legis sp̃ualis u̾ba corꝑalit̾ int̾¬

Expanded text:
Non habebat fidem, qui praevaricatus Non habebat fidem, qui praevaricatus erat mandatum Dei. Non habebat continentiam, qui de interdicto sibi gustaverat ligno. 65. Ergo quicumque praevaricatur mandatum Dei, spoliatur vult se operire quibusdam ficus foliis, itis mendaciis assuens, et verbum de verbo ut pudenda sua contegat. Jacit enim supra se folia, qui culpam velare desiderans aut diabolum delicti memorat auctorem, aut carnis praetendit illecebras, aut alium quepersuasorem prodit erroris. Et de Scripturis divinis frequenter promit exempla, quibus justos in culpam perhibet incidisse dicens, si forte in stupris fuerit deprehensus: et Abraham cum ancilla concubuit et Dauid alienam adamauit et sibi adsciuit uxorem\': adsuit enim quaedam sibi exempla de propheticarum serie scripturarum, fructum earum non putat requirendum. nonne tibi uidentur etiam Iudaei folia adsuere, dum legis spiritalis uerba corporaliter inte
Abbreviated transcription (Latin):
rent: delectationes delectationib.
et mudi huiꝰ umbratiles uolup¬
tates: uelut folia foliis assuenteᷤ.
qͥ obũbrarent genitale secretũ.
Nã qͣm clausos ocłos corꝑis huit
adam. qͥ oĩa aĩantia ita uidit:
ut et his nom̃ ĩponeret: Qͦ modo
cognouer̃t. id ẽ interiori et alti¬
ori scĩa: ñ tunicã sibi s uͥtutũ
deesse uelamina. Et assuerunt
acciꝑe. diuinaꝵ nos docent se¬
ries lectionũ: qͣndo qͥd̃e sc̃os eẽ
qͥ sub uite et ficu requiescumt.
scͥptura memorau̾it: et salamoa
dix̾it. qs plantat ficũ. et defruc-¬
tu eꝰ ñ manducat: Et dũs ad ficũ
uen̾it. s ideo sit offensus qͥa ñ
inuen̾te fructũ: s folia tͣm.
Docet gͦ me adã. qͥd sint folia.
qͥ postea qͣm peccauit. defoluᷤ
ficus fecit sibi sucerctoriũ:
qͥ de fructib eiꝰ gustare debu¬
erit. Iustꝰ fructũ elegit: folia
continentia. dilectio. Hon habe¬
bat fructũ: qͥ gaudiũ ñ habebas.

Expanded text:
erirent, delectationes delectationibus erirent, delectationes delectationibus et mundi huius umbratiles uoluptates uelut folia foliis adsuentes, quibus obumbrarent genitale secretum. nam quomodo clausos oculos corporis habuit Adam, qui omnia animantia ita uidit, ut his et nomen inponeret? quomodo cognouerunt, id est interiore et altiore scientia non tunicam sibi, deesse velamina? 64. Et assuerunt,accipere divinarum nos docet series lectionum: quandoquidem sanctos esse qui sub vite et ficu requiescunt Scriptura memoraverit , et Salomon dixerit: Quis plantat ficum, et de fructu ejus non manducat , et Dominus ad ficum venerit; sed ideo sit offensus, quia non invenerit fructum, sed folia tantum. Docet ergo me Adam quid sint folia, qui posteaquam peccavit, de foliis ficus fecerit sibi succinctorium, qui de fructibus magis ejus gustare debuerit. Justus fructum eligit, folia continentia, dilectio . Non habebat fructum, qui gaudium non habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb dictũ ẽ. ego dixidii estis: sui
gr̃am ꝑdider̃t. Et uidit mulier.
qr bonũ ẽ lignum ad manducan¬
dũ. et qr gratũ ocłis ad uidendũ
et speciosũ ẽ ad intuendũ. Infir¬
ma auclor iudicii. qͣ de eo qd non
gustau̾at iudicabat: et ideo non
facile nͥ qͦd diligentiꝰ ꝑtͣctauerimꝰ.
qͦd int̾iore ꝓbauerimꝰ affectu. ui¬
det᷑ ad opͦ aliqͦd esse sumendũ. Ac¬
cipiens inqͥt de fructu eiꝰ manduca-¬
uit: et dedit iuro suo simul. et mã¬
ducauer̃t ambo. Bene pret̾missum
ẽ uͥ decipit᷑ adã: q non sua culpa.
s ñ sine uͥtutũ in degum̃tis. Nu¬
di erant ꝓpt̾ moꝵ sĩplicitatẽ. et
qͦd amictũ fraudis nat᷑a nesci¬
rent: ñc̃ autẽ multis simulatio¬
nũ inuolucris m̃s humana ue¬
lat᷑. Ergo postea qͣm spoliatos se
illa sinc̾itate et sĩplicitate ude¬
r̾t. integre incorrupte ꝙ nature.
qrere mundana et manu facta
ceꝑunt: qͥb nuda sue m̃tis oꝑ¬

Expanded text:
quibus dictum est: ego dixi: dii estis, sui quibus dictum est: ego dixi: dii estis, sui gratiam perdiderunt. Et uidit mulier quia bonum est lignum ad manducandum et quia gratum oculis ad uidendum et speciosum est ad intuendum. infirma auctor iudicii. quae de eo quod non gustauerat iudicabat. et ideo non facile nisi quod diligentius pertractauerimus, quod interiore probauerimus affectu uidetur ad opus aliquod esse sumendum. accipiens inquit de fructu eius manducauit et dedit uiro suo simul. et manducauerunt ambo. bene praetermissum est ubi decipitur Adam, quia non sua culpa, sed non sine uirtutum integimentis. nudi erant propter morum simplicitatem et quod amictum fraudis natura nesciret; nunc autem multis simulationum inuolucris mens humana uelatur. ergo posteaquam spoliatos se illa sinceritate et simplicitate uiderunt integrae incorruptaeque naturae, quaerere mundana et manu facta coeperunt, quibus nuda suae mentis op
Abbreviated transcription (Latin):
uix enĩ. unũ uerum uidet᷑ ex his
quepollicitꝰ est: reliqͣ falsa cõpo¬
suit. Sic enĩ habes. Et dix̃ serpens
mulieri: ñ morte moriemini. Ecce
unũ falsũ. Nam morte mortuus
ẽ homo: qͥ secutus ẽ ꝓmissa serpẽ¬
tis: Deinde addidit. Sciebat inqͥt.
d̾̃s. qͥa qͣcũq die manducau̾itis
ex eo: aꝑient᷑ ocłi ur̃i. Hoc solũ
uerũ: qr infra habes. qr mandu
cauerunt ãbo. et aꝑti st̃ ocłi eoꝵ:
s hoc uerũ qͦd noceret. Deniq ñ
om̃ib aꝑire ocłos utile: qͥa scͥptũ
ẽ: uidebunt et ñ uidebunt. S ed
statĩ agglutinatũ m̃dacium ẽ:
qͥa adiunxit. Et eritis sic̃ dir scien¬
tes bonũ et malũ. In qͦ licet adu̾t̾e.
idolatr ie auctorẽ esse ser pentẽ: eo
qͦd plures deos induxisse in homi¬
nũ udeat᷑ errorẽ. quedã serpentiͤ
astucia. Et hoc fesellit: qͥa h̃o sic̃
dii. Non solũ enĩ sic̃ dii eẽ hoĩes
desier̾t: s etiã qͥ quasi dii erant.

Expanded text:
uix enim unum uerum uidetur ex iis uix enim unum uerum uidetur ex iis quae pollicitus est, reliqua falsa conposuit. sic enim habes: et dixit serpens mulieri: non morte moriemini. ecce unum falsum; nam morte mortuus est homo, qui secutus est promissa serpentis. deinde addidit: sciebat enim inquit deus quia quacumque die manducaueritis ex eo adaperientur oculi uestri. hoc solum uerum, quicaverunt ambo, et aperti sunt oculi eorum . Sed hoc verum quod noceret. Denique non omnibus aperire oculos utile, quia scriptum est: Videbunt et non videbunt . Sed statim agglutinatum mendacium est, quia adjunxit: Et eritis sicut dii scientes bonum et malum. in quo licet aduertere idolatriae auctorem esse serpentem, eo quod plures deos induxisse in hominum uideatur en-orem quaedam serpentis astutia. et hoc fefellit, quia homo sicut dii; non solum enim sicut dii esse homines desierunt, sed etiam qui quasi dii erant,
Abbreviated transcription (Latin):
cit dñs. Holite iudicare: ut ñ in¬
dicemini. Ergo ĩꝑsecto: mutilis
scĩa. Deniq peccatũ nesciebã: nͥ
lex dic̾er ñ concupisces. Et infra.
Sine lege enĩ: peccatũ mortuũ
ẽ. Quid enĩ mͥ ꝓderat scire. qͦd
uitare ñ poterã: qͥd mͥ ꝓderat.
scire. qͦd lex carnis mee ĩpugna¬
ret: Impugnat᷑ paulus. et uidet
legẽ carnis sue repugnantẽ legi
m̃tis fue. et captiuari se in lege
tis corꝑe liberandũ: et tu quẽ qͣm
opinaris scĩa ñ posse peccare: Pau-¬
lus dicit. Non enĩ qͣd uolo facio
bonũ. s qͦd nolo malũ hocago:
et tu arbitris homini ꝓdesse scĩaͥ
qͦ delicti augeat iniidiã: esto tñ:
ut ꝑfectꝰ peccare ñ possit. In adã
d̾s om̃s hoĩes p̾uidebat: et ideo
ꝓmiscue gen̾i ñ conueniebat hu¬
mano. hab̾e scĩam boniet mali:
qͣm ꝑ carnis uicia. ut oportebat
exerc̃e non pot̾at. Discamꝰ gͥ. iẽpta¬
menta diaboli: plena ẽẽ m̃dacii

Expanded text:
cit dominus: nolite iudicare, ut non iucit dominus: nolite iudicare, ut non iudicemini. ergo inperfecto inutilis scientia. denique peccatum nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces et infra: sine lege enim peccatum mortuum est. quid enim mihi proderat scire quod uitare non poteram? quid mihi proderat scire quod lex carnis meae inpugnaret? inpugnatur Paulus et uidet legem carnis suae repugnantem legi mentis suae et captiuari se in lege tis corpore liberandum : et tu quemquam opinaris scientem non posse peccare? Paulus dicit: non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum hoc ago: et tu arbitraris homini prodesse scientiam, quae delicti augeat inuidiam? esto tamen ut perfectus peccare non possit: in Adam deus omnes homines praeuidebat et ideo promisce generi non conueniebat humano habere scientiam boni et mali, quam per carnis uitia ut oportebat exercere non poterat. discamus igitur temptamenta diaboli plena esse mendacii;
Abbreviated transcription (Latin):
fides uideat᷑ infir imor taũ non
oñib aclã spoliabo uͥtitib ut
uideat in ꝑachyso nuillã assecut᷑
fuisse uirtutẽ: nicħ de ceteris
gustauisse lignis pͥus qͣm cul¬
pã incidisset: quã fruetus alios¬
e consecutũ. hon spoliabo gͣ adã.
ne genꝰ humanũ om̃e dispoliẽ.
qͦd innocens ẽ: ante qͣm sensum
accipiat boni et mali. Neq enĩ
ociose dictũ ẽ: nͥ conu̾si fueritis
et efficiamini siẽ puer iste: non
untͣbitis in regnũ celoꝵ. Puer enĩ
cũ maledicitur: ñ remaledicit.
Cũ ꝑcutit᷑: non reꝑcutit. Ambi¬
tionũ et rapinaꝵ tẽptam̃ta: ñ
nouit. Eego ueriꝰ puto: qͦd ne cũ
aliis qͥdẽ fructib. lignũ edendũ
ẽẽ preceꝑit. Nam et si bona scĩa
ꝑfecto: imꝑfecto tam̃ inutilis est.
Imꝑfectũ auserim omnẽ hoĩem
dicere: qͣndo ipse paulus. qͣsi ĩꝑ¬
fectus dicat. Non quo iam acceꝑĩ.
aut iã ꝑfectus sim: sequor autẽ
si cõprehendã. Et ideo ĩꝑfectis di¬

Expanded text:
tamen non omnibus Adam spoliabo uirtutibus, ut uideatur in paradiso nullam adsecutus fuisse uirtutem, nihil de ceteris gustauisse lignis priusque culpam incidisse quam fructus esse aliquos consecutus. non spoliabo ergo Adam, ne genus humanum omne dispoliem, quod innocens est, antequam sensum accipiat scientiae boni et mali. neque enim otiose dictum est: nisi conuersi fueritis et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum caelorum. puer enim cum maledicitur, non remaledicit, cum percutitur, non repercutit, ambitionum et rapinarum temptamenta non nouit. ergo uerius puto quod ne cum aliis quidem fructibus lignum edendum esse praeceperit. nam etsi bona scientia perfecto, inperfecto tamen inutilis est. inperfectum auserim omnem hominem dicere, quando ipse Paulus quasi inperfectus dicat: non quo iam acceperim aut iam perfectus sim, sequor autem si conprehendam, et ideo inperfectis di
Abbreviated transcription (Latin):
tur sententia. S cͥptũ est enĩ. Ma¬
ledicta t̾ra in oꝑib tuis: in tri¬
sticia manducab̾ eã. om̃s dies
uite tue. Uidet᷑ certe similitu¬
do qͦdã esse sententie: ħtam̃ in
ipsa similitudine. magna dis-¬
cretio. Int̾est enĩ utrum man¬
ducet aliqͥs t̾ram. sic̃ serpenti
dictũ est. qr t̾ram manducabit:
an uͦ sic̃ homini dictũ ẽ. in tri¬
sticia manducabit. ad iectio ir.
ista in tristicia discretionẽ fa¬
cit. Discretio qͣm iuim habeat:
consicła. Bonum ẽ mͥ. in tͥsticia
magis t̾ram manducare. qͣm
in delectatione: hoc ẽ ut in ac¬
tu qͦdã et sensu corꝑis contrista¬
ri uidear. qͣm delectari in pec¬
cato. Multi enĩ ꝓpt numas ini¬
qͥtates: ñ suscipiunt peccati con-¬
scĩam: at uͦ ille qͥ ait. castigo corpꝰ me¬
ũ et seruituti redigo. contristat᷑ in no¬
stroꝵ penitentia p̾ecc̃oꝵ: q sua tanta
delicta ñ hũit. ut in his contͥstari
deberet. Deniq et nobis suadet

Expanded text:
tur sententia. scriptum est enim: matur sententia. scriptum est enim: maledicta terra in operibus tuis; in tristitia manducabis eam omnes dies uitae tuae. uidetur certe similitudo quaedam esse sententiae, sed tamen in ipsa similitudine magna discretio. interest enim utrum manducet aliquis terram sicut serpenti dictum est quia terram manducabit an uero sicut homini dictum est: in tristitia manducabis. adiectio enim ista in tristitia discretionem facit: discretio quam uim habeat considera. bonum est mihi in tristitia magis terram manducare quam in delectatione. hoc est ut in actu quodam et sensu corporis contristari uidear quam delectari in peccato: multi enim propter nimias iniquitates non suscipiunt peccati conscientiam. at uero ille qui ait: castigo corpus meum et seruituti redigo contristatur in nostrorum paenitentiam peccatorum, quia sua tanta delicta non habuit, ut m his contristari deberet. denique et nobis suadet
Abbreviated transcription (Latin):
Nã et hoc peccatorib ꝓdest. Hu¬
de et apls tͣdidit huiꝰ modi in
interitũ carnis: ut sp̃e saliuiᷤ
re autẽ et uentre ait reptare
tiones. de illa celesti benedic¬
tione sit lapsꝰ. Pectus enĩ fre¬
quent̃ recessus qͥdã accipitur
deicit. Ergo si sapĩa diaboli. fe¬
ris ĩmanissimis cõꝑat᷑. quib
intͣ pedes pectꝰ sit. s etiã hoĩes
qͥ t̾rena sapiunt. nec int̾iore
affectii erigunt᷑ ad celũ: ute¬
ro uident᷑ reptare ꝑ t̾ram: u¬
tiq uentrẽ anime nr̃e. non
corruptibilib scłi huiꝰ ĩplere.
s magis dei u̾bo satiare debe¬
mꝰ. Bone gͥ dauid ꝑsonã sus¬
cipiens ade dicit humiliata
c̃in puluere aĩa mea: ad hesit in
t̾ram uent̾ meus. Adhesit enim
dũ configurat᷑ serpenti: qr pas¬
cit᷑ iniqͥtate t̾rena. Ideoq apłs¬
nos configurari dicit oportere
nob̃̾. Que sententia ñ putat᷑ in
serpentẽ grauis: cũ etiã adam
qͥ leuiꝰ peccauit. tali condẽpna¬

Expanded text:
nam et hoc peccatoribus prodest. unnam et hoc peccatoribus prodest. unde et apostolus tradidit huiusmodi in interitum carnis, ut spiritus salure autem et uentre ait reptare rrenas cogitationes de illa caelesti benedictione sit lapsus; pectus enim frequenter recessus quidam accipitur deicit. ergo si sapientia diaboli feris: inmanissimis conparatur, quibus intra pedes pectus sit, si etiam homines qui ten-ena sapiunt nec interiore affectu eriguntur ad caelum utero uidentur reptare per terram, utique uentrem animae nostrae non corruptibilibus saeculi huius implere, sed magis dei uerbo satiare debemus. bene igitur Dauid personam suscipiens Adae dicit: humiliata est in puluere anima mea, adhaesitin terra uenter meus; adhaesit enim dum configuratur serpenti, qui pascitur iniquitate terrena. ideoque nos apostolus configurari dicit oportere nobis. quae sententia non putatur in serpentem grauis, cum etiam Adam, qui leuius peccauit, tali condemna
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd̃e tẽptatio illa qͦd ampliꝰ homi¬
nibe ꝓsit. superiꝰ demonstrauimꝰ:
si tam̃ cognouerimꝰ qr scͥptũ ẽ. di¬
cente dño. Honorificabo honorifi¬
cantes me: et contẽptores mei hono¬
re pͥuabunt᷑. licet nobis ex hisu̾¬
bis aliqͥd estimare. d̾s enim oꝑat᷑
qͦd bonũ est: ñ qͦd malũ. ergo do¬
ceant te u̾ba diuina: qr oꝑat᷑ glam.
penã relinqͥt. Honorificantes me
inqͥt honorificabo: honorẽ bonoꝵ.
oꝑationis sue ẽẽ declarans. Et con¬
tẽptores in qͥt mei. ñ dix̃ honore
pͥuabo. s honore pͥuabunt᷑: non
sue oꝑatiomi deputans eoꝵ iniu¬
riã. s qͥd fut᷑um ẽẽt ostendens. Figo
hic ñ dixit facio te supͣ pectꝰ tuũ.
et in aitero tuo ãbulare. et t̾rã¬
manducare om̃s dies uite tue.
sãbulabis inqͥt et manducab:
ut p̾dixisse magis de serpente
qͥ futura st̃ uideret᷑. qͣm pre¬
scͥpsisse qͥd fac̾et. Terra inqͥt
tibi  ꝙẏbus erit: ñ anima.

Expanded text:
quidem temptatio illa quod amplius homiquidem temptatio illa quod amplius hominibus prosit superius demonstrauimus; si tamen cognouerimus quia scriptum est dicente deocabo, et contemptor mei honore privabitur , licet nobis ex his verbis aliquid aestimare. Deus enim operatur quod bonum est, non quod malum. Ergo doceant te verba divina, quia operatur gloriam, poenam relinquit. Honorificantes me, inquit, honorificabo, honorem bonorum operationis suae esse declarans. Et contemptores, inquit, mei, non dixit honore privabo; sed, honore privabuntur; non suae operationi deputans eorum injuriam, sed quid futurum esset, ostendens. Ergo hic non dixit: Facio te supra pectus tuum, et in utero tuo ambulare, et terrmanducare omnes dies vitae tuae: sed: Ambulabis, inquit, et manducabis; ut praedixisse magis de serpente quae futura sunt, videretur, quam praescripsisse quid faceret. Terra enim, inquit, tibi cibus erit, non anima;
Abbreviated transcription (Latin):
ut scias autẽ. q serpens tẏpusẽ
delectationis: dãpnationẽ eiꝰ adu̾¬
te. Supͣ pectus inqͥt tuũr et in u¬
tero tuo ãbulabis. Qui st̃ qͥ in u¬
tero suo ãbulant: nͥ qͥ uentri et
gule iuuunt. quoꝵ d̾s uent̾ est.
gła in pudendis eoꝵ qͥ t̾rena sa¬
punt: et cybo onerati ad t̾rena
curuant᷑: Bene gͦ ait delectationi:
qͦ eẏbis intenta. terrã uidet᷑ man¬
ducare. Supͣ pectꝰ tuũ. et in utero
tuo ãbulabis: et t̾rã manducabis
om̃ib dieb iute tue. Colligenda est
om̃is excusatio diaboli: ne forte ma¬
licie sue aliqͥd possit obtendere. ut
dicat miqͥtatẽ suã ex dãpnatione
uenisse: et id eo ad nocendũ homi¬
nil ꝑtinacit̾ obniti. qr id̾o dõpna¬
tꝰ est ut nocẽret. Qͦd uidet᷑ ẽẽ ꝓxi¬
mũ opiniom: si tamqͣm dãpnati¬
onis accipimꝰ istã sententiã. Non enĩ
ad hoc d̃s serpentẽ dãpnauit ut
noceat: s qͥd fut᷑us eẽt ostendit. Et

Expanded text:
ut scias autem quia serpens typus est ut scias autem quia serpens typus est delectationis, damnationem eius aduerte. supra pectus inquit tuum et in utero tuo ambulabis. qui sunt qui in utero suo ambulant nisi qui uentri et gulae uiuunt, quorum deus uenter et gloria in pudendis eorum, qui terrena sapiunt et cibo onerati ad terrena curuantur? belle ergo delectationi ait, quae cibis intenta terram uidetur manducare: supra pectus tuum et in utero tuo ambulabis et terram manducabis omnibus diebus uitae tuae. tollenda est omnis excusatio diaboli, ne forte malitiae suae aliquid possit optendere, ut dicat iniquitatem suam ei condemnatione uenisse et ideo ad nocendum hominibus pertinaciter obniti, quia ideo damnatus est, ut noceret. quod uidetur esse proximum opinioni, si tamquam damnationis accipimus istam sententiam; non enim deus ad hoc serpentem damnauit, ut noceat, sed quid futurum esset ostendit. et
Abbreviated transcription (Latin):
utiq in patrib gen̾atio hõium.
salua ꝑ filios: ut qͦd in uideis of¬
fend̾at. in xp̃iana postitate con-¬
rigeret. Sexpens inqͥt suasit. Et
hoc ueniabile deo uisũ ẽ. eo qͦd
nosset multas ad decipiendum
uas eẽ serpentis. qi t̃nssigurat᷑
in angelũ lucis: et ministri eiꝰ.
sic̃ ministri iticie. Sunt falsa
in potentis reb singłis nomina.
uł temertatẽ dicat ẽẽ uirtutẽ.
et auaricie nom̃ ĩponat industͥe.
Serpens enĩ mulierẽ decepit: ui¬
rũ mulier ad p̾uaricationẽ de
ũitate deduxit. Serpentis typũ
accipit delectatio corꝑalis: muli¬
er sibolum sensꝰ est nr̾r uir m̃tiᷤ.
Delectatio itaq sensũ mouet:
sensꝰ m̃ti transfũdit. qͣm accepit
passionẽ. Belectatio gͥ pͥma ẽ origo
peccati: ideoq ñ mireris cur ante
serpens dãpnet᷑ iudicio dei: scdo
mulier. t̾cio iur. Sccd̃m erroris or¬
dinẽ: dãpnationis qͦ ordo seruatꝰ
ẽ. Delectatio gͥ sensũ: sensꝰ autẽ.
mentẽ captiuã facere consueuit.

Expanded text:
hominum salua per filios, ut quod m Iudaeis offenderat in Christiana posteritate corrigeret Serpens inquit suasit, et hoc ueniabile deo uisum est eo quod nosset multas ad decipiendum uias esse serpentis, quia transfiguratur in angelum lucis et ministri eius sicut ministri iustitiae sunt falsa inponentis rebus singulis nomina, ut temeritatem dicat esse uirtutem et auaritiae nomen inponat industriae. serpens enim mulierem decepit. uirum mulier ad praeuaricationem de ueritate deduxit. serpentis typum accepit delectatio corporalis. mulier symbolum sensus est nostri, uir mentis. delectatio itaque sensum mouet, sensus menti transfundit quam acceperit passionem. delectatio igitur prima est origo peccati, ideoque non mireris cur ante serpens damnetur iudicio dei, secundo mulier, tertio uir. secundum erroris ordinem damnationis quoque ordo seruatus est; delectatio enim sensum, sensus autem mentem captiuam facere consueuit.
Abbreviated transcription (Latin):
iam ñ ego. Hoc ẽ non ego qͥ t̾ram ante
manducabã: ñ ego qͥfenũ. qi omis
caro fenũ: s uiuit in me xp̃c. Hoc est
uuit panis ille uinus. qͥ uenit e celo:
uuit sapĩa. iuiut gr̾a: uiuit iticia.
uiuit refurrectio: Deniq cosidã. qr
ñ est maledict homo. s maledictꝰ est
serpens: nec t̾ra in se maledicta ẽ. s
maledicta inqͥt in oꝑibtus: ad ani¬
mã dictum ẽ. Eunc t̾ra maledicta.si
habeas oꝑa t̾rena: id ẽ oꝑa sclaria.
Et maledicta ñ in uniũsum. s ut
sudore. s tam̃ panẽ manducabimus.
Repugnat enĩ lex carnis legi m̃tis:
& laborandũ nob̃ ẽ ac desudandũ.
ut castigemꝰ corpꝰ et seruituti rediga¬
mꝰ: et que st̃ sp̃nalia sem memꝰ. Si enĩ
carnalia seminauerimꝰ: qͤ carnalia
st̃ metemꝰ. Si uͦ sp̃ualia seminaueri¬

Expanded text:
jam non ego , hoc est, non ego qui terram ante jam non ego , hoc est, non ego qui terram ante manducabam: non ego qui fenum, quia omnis caro fenum: Sed vivit in me 181 Christiuus, qui uenit e caelo, uiuit sapientia, uiuit gratia, uiuit iustitia, uiuit resurrectio. deinde considera quia non est maledictus homo, sed maledictus est serpens, nec terra in se maledicta est, sed maledicta inquit in operibus tuis ad animam dictum est. tunc terra maledicta, si habeas opera terrena, id est opera saecularia, et maledicta non in uniuersum, sed ut sudore, sed tamen panem manducabimus. repugnat enim lex carnis legi mentis, et laborandum nobis est ac desudandum, ut castigemus corpus et seruituti redigamus et quae sunt spiritalia seminemus. si enim carnalia seminauerimus, quae carnalia sunt metemus: si uero sp
Abbreviated transcription (Latin):
concͥstari in patientia: scdm dm̃.
scłi autẽ tͥsticia. mortẽ oꝑatur.
Sed et de uet̾i testam̃to accipe il¬
los ad gr̃am ꝑuenisse. qͥ contͥsta¬
bant᷑ in oꝑib corꝑalib: illos uͦ
supplicio remansisse. qͥ delecta¬
bant᷑ huiꝰmodi oꝑib. Deniq he¬
brei qͥ ingemiscebant in laborib
egẏpti. nistoꝵ gr̃am consecuti st̃:
et qr panẽ in tͥsticia manducaue¬
runt. esca donati st̃ sp̃uali. Egip¬
tu uͦ qͥ talia oꝑa cũ exultationẽ
celebrabant: regi detestabili ser-¬
uientes. nillã ueniã sunt adepti.
sed ẽ et illa distinctio. qͦd serpen-¬
ti dicit᷑. qr terrã manducabit:
ade autẽ. in tͥsticia inqͥt mandu
cabis fenũ agri. ut quẽdam in¬
telligamꝰ in his ꝓcessũ et qͣndo
t̃ram manducamꝰ. in qͣdam ma-¬
licia eẽ uideam. Quando fenũ
in quodã ꝓcessur: qͣndo uͦ panẽ. cum
consũmata fu̾it fortitudo Ergo et
nos habeamꝰ ꝓcessũ ute huiꝰ. sic̃ ha¬
buit et paulus: qͥ dicit. Hiuo autem:

Expanded text:
stari in paenitentiam secundum deum; saeculi autem tristitia mortem operatur. sed et de ueteri testamento accipe illos ad gratiam peruenisse qui contristabantur in operibus corporalibus, illos uero supplicio remansisse qui delectabantur huiusmodi operibus. denique Hebraei, qui ingemiscebant in laboribus Aegypti, iustorum gratiam consecuti sunt et quia panem in tristitia manducauerunt, esca donati sunt spiritali, Aegyptii uero, qui talia opera cum exultatione celebrabant, regi detestabili seruientes nullam ueniam sunt adepti. sed est et ilIa distinctio, quod serpenti dicitur quia terram manducabit, Adae autem in tristitia inquit mcabis fenum agri ; ut quemdam intelligamus in his esse processum et quando terram manducamus, in quadam malitia esse videamur: quando fenum, in quodam processu: quando vero panem, cum consummata fuerit fortitudo. Ergo et nos habeamus processum vitae hujus, sicut habuit et Paulus qui dicit: Vivo autem
Abbreviated transcription (Latin):
in eo mortua ẽ: ħ iuta uiuit qͥ
ẽ dñs iħc. Ergo bona uita eoꝵ qͥ
deo uuiunt: mala uita eaꝵ qͥ
pecẽo uuunt. est etiã mecdia
uita. ut aĩantiũ ceteroꝵ: sic̃
habes scͥptũ. Producat terra
aĩam uiuentẽ: scđm genꝰ. est
uita etiã mortuoꝵ. d̾s abrahã.

Expanded text:
in eo mortua est, sed uita uiuit, qui est dominus Iesus. ergo bona uita eorum qui deo uiuunt, mala uita eorum qui peccato uiuunt. est etiam media uita ut animantium ceterorum, sicut habes scriptum: producat terra animam uiuentem secundum genus. est uita etiam m
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd qͣmuis noxia esca huiꝰ ligni fu̾it.
tam̃ si cũ cet̾is ederet᷑ noxia ẽẽ ñ
posset. qͣndo qͥd̾e antidotũ thyri¬
acũ de corpore serpentis confici
solere dicat᷑. Ed utiq uirꝰ corpꝰq
serpentis. cũ solũ sumit᷑ nocet:
cũ admiscet᷑ aliis. sanitati ẽ et si¬
luti. Scĩa qͦ boni et mali si qͥs sa¬
pĩam habeat. si qͥs uite semꝑ m
tendat: si qͥs cet̾a uirtutũ gei̾a
consequat: nequaqͣm mutilise¬
stimat᷑. Hac gͥ ratione. pleriꝙ
putauer̃t posse etiã illud intell¬
cet̾is: et hoc ido putant dictum.
qͥa ait ds ad adã. Qis tͥ indicauit
qm nudus esses: nͥ de ligno a qͦ¬
p̃ceꝑam tͥ. ab hoc solo ne mandu¬
cares manducasti :. Qͦd uideretur
dare aliquẽ int̾pretandi locum:
nͥ mulier in supioril dicente ser¬
pente. qͥd utiꝙ dix̃ ds. ne edatis
ab om̃i ligno qd̾ ẽ in ꝑadyso res¬
pondisset: qͦd ẽ in medio ꝑadysi.

Expanded text:
ligni fuerit, tamen si cum ceteris ederetur, noxia esse non posset, quandoquidem antidotum theriacum de corpore serpentis confici solere dicatur, quod utique uirus corpusque serpentis, cum solum sumitur, nocet, cum admiscetur aliis, sanitati est et saluti. scientia quoque boni et mali, si quis sapientiam habeat, si quis uitae semper intendat, si quis cetera uirtutum genera consequatur, nequaquam inutilis aestimatur. hac igitur ratione plerique putauerant posse etiam illud intelleceteris. et hoc ideo putant dictum. quia ait deus ad Adam: quis tibi indicauit quoniam nudus es, nisi de ligno a qpraeceperam tibi, ab hoc solo ne manducares, manducasti ? Quod videretur dare aliquem interpretandi locum, nisi mulier in superioribus, dicente serpente: Quid utique dixit Deus, ne edatis ab omni ligno quod est in paradiso: respondisset: Quod est in medio pa
Abbreviated transcription (Latin):
duuidicare ñ nou̾it. Prius gͥ ocłis
m̃tis ꝑspiciat. qͥd sequat᷑: iudeat
uͥ uida sit: tangat demq diuina¬
rũ uitalia lectionũ. ut nullo pͣuo
offendat᷑ interp̃te. Legit illi sabel¬
liꝰ. ego in patre. et pat̾ in me: et di¬
mediator dĩ et hoĩum homo xp̃c
iħe. Et alibi. Qd meuultis occid̾e
hoĩem: legit etiã arriꝰ: quia dix̃ qm
pat̾ maior me ẽ. Legit᷑ quide ma¬
nifestũ: s qua ratione dictũ sit.
debetante ptͣctare secũ: ut ratio
nẽ dictoꝵ possit adu̾tere. Ducit᷑
qͥde magistroꝵ auctoritate: et
ꝓfuisset ei ñ qͦsisse. qͣm talẽ mue¬
nisse doctorẽ. Sed etiã gentilis si
qͥs scͥpturas accipiat: legit ocłm
ꝓ ocło. dentẽ ꝓdente. Legit etiam
si scandalizau̾it te cdext̾a tua. abs¬
cide illã. non intelligit sensũ: ñ
adu̾tit dimi archana ser mõis:
peiꝰ labit᷑ quã si legisset. Et ideo
docuit. quẽadmodũ dei uerbũ
inuestigare deb̾ent: ñ ꝑfunctorie.

Expanded text:
diiudicare non nouerit. prius igitur oculis diiudicare non nouerit. prius igitur oculis mentis perspiciat quid sequatur, uideat ubi uita sit, tangat denique diuinarum uitalia lectionum, ut nullo prauo offendatur interprete. legit illi Sabellius: ego in patre et pater in me et dimediator dei et hominum homo Christus Iesus et alibi: quid me uultis occidere hominem? legit etiam Arius quia dixit: quoniam pater maior me est. legitur quidem manifestum, sed qua ratione dictum sit debenem dictorum possit advertere. Ducitur quadam magistrorum auctoritate; et profuisset ei non quaesisse, quam talem invenisse doctorem. Sed etiam gentilis si quis Scripturas accipiat, legit: Oculum pro oculo, dentem pro dente . Legit etiam: Si scandalizaverit te dextera tua, abscinde illam ; non intelligit sensum, non advertit divini arcana sermonis, pejus labitur, quam si non legisset. Et ideo docuit quemadmodum Dei Verbum investigare deberent, non perfunctorie,
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eũ in escã popłis ethiopũ.
hoc gͥde eo dictũ ẽ: qͦd ñ manda¬
u̾it tangi. Qd autẽ non ꝓhibiu̾̃t.
qͥd intelligã accipe. Sunt multa
que noceant: si ante uoluerimus
audire. qͣm qͦ sint illa cognoscere.
Nã et de cybis et potu plerũq
usu uenit: qͥppe. si id qͦd amarũ
ẽ.ante cognoscas indues patien¬
uã. Et si intelligas illa qͤ st̃ amara.
ꝓdesse. indues tołantiã: ne offen¬
dat amaritudo te repentina. et
incipias reicere ꝓfut᷑a. Prodest
gͦ ante cognosc̃e: ut ex eo qͦd cog¬
nou̾it ꝓfut᷑um. nec amara fasti¬
dias. Sed hec minꝰ nocere posst:
illud qͦd magis nͥ ꝓuideat᷑ noc̾e
possit. adũte. Gentilis qͥdã est:
ad fidẽ tendit cathecuminꝰ. et
uult maiorẽ accipe doctͥne ple
cere male discat: et discat ã foti¬
no. discat ab arrio. discat:a sabel¬
lio. tdat se huiꝰ modi magistris.
quoꝵ quedã eum tͦctat auctori¬
tas: et indutꝰ quadã magistrorũ
p̃sũptione. teneris sensib ĩpressa

Expanded text:
is Aethiopum. hoc igitur de eo dictum est quod non mandauerit tangi; quod autem non prohibuerit, quid intellegam accipe. sunt multa quae noceant, si ante uoluerimus haurire quam quae sint illa cognoscere. nam et de cibis et potu plerumque usu uenit, quippe si id quod amarum est ante cognoscas, indues patientiam et si intellegas illa quae sunt amara prodesse, indues tolerantiam, ne offendat amaritudo te repentina et incipias reicere profutura. prodest ergo ante cognoscere, ut ex eo quod cognoueris profuturum nec amara fastidias. sed haec minus nocere possunt, illud quod magis, nisi prouideatur, nocere possit aduerte. gentilis quidam est, ad fidem tendit: catechumenus est, uult maiorem accipere doctrinae cere male discat et discat a Photino, discat ab Ario, discat a Sabellio, tradat se huiusmodi magistris, quorum quaedam eum trahat auctortas. et inductus quadam magistrorum praesumptione teneris sensibus inpressa
Abbreviated transcription (Latin):
uir auctor erroris ẽ. Unde et pal¬
lus ait. adã in qͥt non ẽ deceptꝰ:
mulier autẽ seducta in p̾uarica¬
tione fuit. Nc iudeamꝰ. utrũ ꝓpt̾
adiectionẽ que mandato ẽ appli¬
cata: qͣd additũ ẽ obfuisse uideat
Nã reuera si bonũ ẽ. neꝙ tangeul
ex eo: ad cautionẽ ꝓficiebat. cũ
ds̃ hoc minime int̾dix̾it: ĩmo
ñ int̾dicendo ꝑmisisse uideat. Itaq
utrũq querendũ: qua ratione
enĩ qͥ dicant. q̃ ratione qͦd fecit.
edi ñ iussit et tangi: uerũ cũ i
eo ligno audier is nat᷑am suisse
scĩe boni et mali: potest estimari
qͥa noluit te malũ tang̃e: satis
ẽ nob̃ uidere sathanã. sic̃ sulgur
decelo cadentẽ scd̃m uocẽ dñi.
et dantẽ escam ñ luminis s noc

Expanded text:
uir auctor erroris est. unde et Pauuir auctor erroris est. unde et Paulus ait: Adam inquit non est deceptus, mulier autem seducta in praeuaricatione fuit. Nunc uideamus utrum praeter adiectionem, quae mandato est adplicata, quod additum est obfuisse uideatur. nam re uera si bonum est neque tangetis ex eo et ad cautionem proficiebat, cur deus hoc minime interdixerit, immo non interdicendo permisisse uideatur? itaque utrumque quaerendum, qua ratione enim qui dicant, Qua ratione quod fecit videri, non jussit et tangi? Verum cum in eo ligno audieris naturam fuisse scientiae boni et mali, potest aestimari quia noluit te malum tangere. Satis est enim nobis videre Satanam sicut fulgur de coelo cadentem, secundum vocem Domini , et dantem e
Abbreviated transcription (Latin):
his ꝓpħie huiꝰ. delebit ds̃ partẽ illiꝰ
de libro niteꝰ qͣntũ nicħ diunis mã¬
datis ẽ detͣhendum: hinic gͦ cepit.
p̾uar icatio pͥma ẽẽ mandati. Et ple¬
riq putant ñ mulieris hoc uiciũ
ẽẽ. s ade fuisse: ita adã dixisse mu¬
lieri. dũ eam uellet fac̃e cautiorẽ:
ut add̾et mandasse dñm. neq tan¬
getis ex eo qͥcqͣm. ħabemꝰ enĩ: quia
adã non eua mandatũ acceꝑit ado.
Non enĩ mulier formata fuĩat. Ipsa
qͥd̾e u̾ba ade qͥb mulieri dix̃ for¬
mã seriẽ ꝙ mandati ñ ꝓdit lec¬
tio: s intelligiꝰ. ꝑ urum ad mu¬
lierẽ senem transisse mandati.
uidero tam̃ qͥd alii sentiant: mͥ
tam̃ uidet᷑ a muliere cepisse uici¬
ũ: inchoasse m̃datium. Nam et¬
si duob dẽ uideat᷑ incertũ: tam̃
sexus ꝓdit. qͥ pͥus potũit enare.
ad de qͥa p̃iudicio illa constrm¬
git᷑. cuiꝰ et pꝰtea prior error muen¬
tꝰ est. Liro enĩ mulier: ñ mulieri

Expanded text:
his prophetiae huius, delebit deus partem illius his prophetiae huius, delebit deus partem illius de libro uitae, quanto nihil diuinis mandatis est detrahendum! hinc ergo coepit praeuaricatio prima esse mandati. et plerique putant non mulieris hoc uitium esse, sed Adae fuisse. ita Adam dixisse mulieri, dum eam uellet facere cautiorem, ut adderet mandasse deum: neque tangetis ex eo quicquam. habemus enim quia Adam, non Eua mandatum acceperit a deo; non enim mulier formata fuerat. ipsa uidem uerba Adae, quibus mulieri dicit formam seriemque mandati, non prodit lectio, sed intellegimus per uirum ad mulierem seriem transisse mandati. uidero tamen quid alii sentiant; mihi tamen uidetur a muliere coepisse uitium, inchoasse mendacium. nam etsi de duobus uideatur incertum, tamen sexus prodit qui prius potuerit errare. adde quia praeiudicio illa constringitur, cuius et postea prior error inuentus est. uiro enim mulier, non mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
addas. uł detͣhas: p̾uaricatio qͣdã
uidet᷑ eẽ mandati. Pura enĩ et sim-¬
plex mandati forma seruanda: uł
testimonii series intimanda ẽ. Plerũꝙ
testis. dũ aliqͥd ad seriem gestorũ
ex suo adicit: totã testimonii fidẽ.
partis m̃datio decolorat. Nichilgͥ.
uł qͦd bonũ uidet᷑ addendũ ẽ Nãq
hic. qͦd offensionis habet pͥma sp̃e.
qͦd addidit mulier: neq tangetis
ex eo qͥcqͣm. Langetis enĩ łs non
dix̾at. s ñ edetis: ẜ tam̃ lapsus inci¬
pit ẽẽ pͥncipiũ. Namq qͦd addidit.
uł suꝑfluũ addidit: uł addendo
de ꝓpͥo. semiplenũ intellexit dĩ ẽẽ
mandatũ. Bocet gͥ nos. p̃sentis seri¬
es lectionis: neq detͣhere aliqͥd diui¬
nis debere mandatis. neq addere.
Nam si iohes hoc iudicauit de suis
scͥptis. si qͥs apposu̾it in qͥt ad hec.
adiciet in illũ ds plagas. qͦ scͥpte ft̃
in libro isto: et qͥ dẽp̃sserit de u̾bis

Expanded text:
addas uel detrahas, praeuaricatio quaedam addas uel detrahas, praeuaricatio quaedam uidetur esse mandati. pura enim et simplex mandati forma seruanda uel testimoni series intimanda est. plerumque testis dum aliquid ad seriem gestorum ex suo adicit, totam testimonii fidem partis mendacio decolorat. nihil igitur uel quod bonum uidetur addendum est. namque hic quid offensionis habet prima specie quod addidit mulier: neque tangetis ex eo quicquam? — tangetis enim deus non dixerat, sed non edetis — sed tamen lapsus incipit esse principium. nam quae addidit uel superfluum addidit uel addendo de proprio semiplenum intellexit dei esse mandatum. docet igitur nos praesentis series lectionis neque detrahere aliquid diuinis debere mandatis neque addere. nam si Iohannes hoc micam ae suis scriptis: si quis adposuerit inquit ad haec, adiciet in illum deus plagas, quae scriptae sunt in libro isto, et qui dempserit de uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiorẽ bestiis om̃ib eẽ ser¬
pentẽ: hic eiꝰ iam quero u̾sutiã.
Simulat se u̾ba dei dic̾e: et ꝓpͥos
cã: de ligno autẽ qͦd ẽscientie bom
et mali ñ edatis: qua die autẽ man¬
ducabitis ex eo. morte moriemini.
Serpens qͣsi int̾rogans mulierem.
cũ dixisset ds̃. ex om̃i ligno qͦd est
in ꝑadyso edetis. de ligno autẽ uno¬
qͥa his qͥ aliquẽ circũscͥbere conan¬
t᷑. consuetudo ẽ fallere. Non ẽ gͥ in¬
t̃rogatio ociosa serpentis. Sed ut
scias in mandato nullũ uicium
ẽẽ potiusse: respondit mulier et ait.
Ex om̃i ligno ꝑadysi manducabimꝰ:
de fructu autẽ ligni qͦd ẽ in medio
ꝑadyso. dix̃ d̃s non manducabitis
ex eo. neq tangetis ab eo: ne forte
moriamini. In mandato qͥd̃e nullũ
uiciũ ẽ: s in relatione mandati. Et¬
enĩ qͣntum p̾sens lectio docet: disci¬
mꝰ nicħ uł cautionis gr̾a iungere
nos deb̃e mandato.Si qͥd enĩ uel

Expanded text:
sapientiorem bestiis omnibus esse sersapientiorem bestiis omnibus esse serpentem, hic eius iam quaere uersutiam. simulat se uerba dei dicere et proprios cam, de ligno autem quod est scientiae boni et mali non edetis, qua die autem manducabitis ex eo, morte moriemini, serpens quasi interrogans mulierem, cum dixisset deus: ex omni ligno quod est in paradiso edetis, de ligno autem uno noquia iis qui aliquem circumscribere conantur consuetudo est fallere. non est igitur interrogatio otiosa serpentis. sed ut scias in mandato nullum uitium esse potuisse, respondit mulier et ait: ex omni ligno paradisi manducabimus, de fructu autem ligni quod est in medio paradiso dixit deus: non manducabitis ex eo neque tangetis ab eo, ne morte moriamini. in mandato quidem nullum uitium est, sed in relatione mandati. etenim quantum praesens lectio docet. discimus nihil uel cautionis gratia iungere nos debere mandato. si quid enim uel
Abbreviated transcription (Latin):
states. et rectores huiꝰ mundi te¬
nebraꝵ haꝵ: adu̾sus neqͥtiam
sp̃ualiũ que st̃ in celestib Iolil
enĩ hac qͣdam contentione nos
frang̾e: et ueluti qͦddã ãe nr̃e
corpuis elidere. Unde et paulus
qͣsi bonꝰ athleta. non solũ ictus
adu̾santiũ potestatũ. uitare cog¬
nou̾at: uerũ etiã aduersantes
feruie. Undeait. Pcutio pugniᷤᷤ
ñ ut aera u̾berans: et ido quasi
bonꝰ athleta ad coronã meruit
ꝑuenire. Ergo multiplicia tẽp¬
tam̃ta st̃ diaboli: et ido bilingͥs
serpens habet᷑ atq letalis: eoqͦͣd
diaboli minist̾ aliud lingua lo¬
qͥt᷑. aliud corde meditat᷑. Sunt
et alii ministri.qͥ et cordis et uo¬
cis sue infectos ueneno: uelut
u̾boꝵ suoꝵ iactant sagitas: qͥb
testis bona loqͥ. cũ sitis mali᷑ et
dix̃ serpens mulieri. Qd utiq di¬
xit ds̃. ne edatis ex om̃i ligno qͦd
ẽ in ꝑadyso : Et dix̃ mulier serpen-
cabimꝰ: de fructu autẽ ligni qͦd
eo: ne moriamim. Cũ audierits

Expanded text:
huius mun di, tenebrarum harum, aduersus nequitiam spiritalium, quae sunt in caelestibus; uolunt enim hac quadam contentione nos frangere et ueluti quoddam animae nostrae corpus elidere. unde et Paulus quasi bonus athleta non solum ictus aduersantium potestatum uitare cognouerat, uerum etiam aduersantes ferire. unde et ait: percutio pugnis, non ut aera caedens. et ideo quasi bonus athleta ad coronam meruit peruenire. ergo multiplicia temptamenta sunt diaboli. et ideo bilinguis serpens habetur atque letalis, eo quod diaboli minister aliud lingua loquitur aliud corde meditatur. sunt et alii ministri, qui et cordis et uocis suae infectas ueneno ueluti uerborum suorum iactant sagittas, quibus potestis bona loqui, cum sitis mali? Et dixit serpens mulieri: quid utique dixit deus: ne edatis ex omni ligno quod est in paradiso? et dixit mulier serpentiabimus, de fructu autem ligni quodeo, ne moriamini. cum audieris
Abbreviated transcription (Latin):
gr̾amꝙ p̾tendant: ut paulaq̃
cogitationib nr̃is uenenũ sie
iniqͥtatis infundant. a qͥb oriũ¬
tur illa pecẽa. qͦ uł ex deletati¬
one. uł ex qͣdam m̃tis facilitate
nascunt᷑. Sunt etiã alie potella¬
tes: qͦ ueluti colluctant᷑ nob̾cũ.¬

Expanded text:
gratiamque praetendant, ut paulatim gratiamque praetendant, ut paulatim cogitationibus nostris uenenum suae iniquitatis infundant, a quibus oriuntur illa peccata, quae uel ex delectatione uel ex quadam mentis facilitate nascuntur. sunt etiam aliae potestates, q
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ẽ qͦd non habeat desicdãre.
Postreino. in qͦ uideor ego. om̃ib
ẽẽ sapientior: nͥ circũscribã hõiẽ.
et u̾sutia et fraude contendam:
Itaq machinatꝰ ẽ. ue non pͥmo
adã ad oriret᷑:. s adã ꝑ mulier ẽ
circũscribere conaretur. Non ad¬
orsus ẽ eum. qͥ corã acceꝑat celeste
mandatũ: s eam adorsus ẽ que
a uiro didicerat. ñ a deo qͥd ob¬
seruaret acceꝑat. Neq enĩ habes
qͥa mulieri dix̃ ds̃. s qͥa ade dix̃.
et ido ꝑ adã cognouisse muli¬
er estimanda ẽ. Sognoscens gͥ
hoc loco tẽptam̃ti genꝰ: płima
etiã aliis locis tẽptam̃ti geu̾a
repperies. Alia st̃ ꝑ pͥncipẽ huꝰ
inundi. qͥ Qͣdã uenena sapĩe in
hunc mundũ euomuit: ut ue¬
ra putarent hoĩes eẽ que fala
st̃: et sp̃e quadã hominũ caꝑe¬
t᷑ affectus. hon enĩ semꝑ qͣsi aꝑ¬
tus hostis ingredit᷑. s st̃ qͣdam
potestates qͥ amorẽ simulent.

Expanded text:
carnis est quod non habeat desiderare. carnis est quod non habeat desiderare. postremo in quo uideor ego omnibus esse sapientior, nisi circumscribam hominem et uersutia et fraude contendam?1 itaque machinatus est ut non primo Adam adoriretur, sed Adam per mulierem circumscribere conaretur. non adorsus est eum qui coram acceperat caeleste mandatum. sed eam adorsus est quae a uiro didicerat, non a deo quid obseruaret acceperat. neque enim habes uia mulieri dixit deus, sed quia Adae dixit, et ideo per Adam cognouisse mulier aestimanda est. cognoscens igitur hoc loco temptamenti genus plurima etiam aliis locis temptamenti genera repperies. alia sunt per principem istius mundi, qui quaedam uenena sapientiae in hunc mundum euomuit, ut uera putarent homines esse quae falsa sunt et specie quadam hominum caperetur affectus. non enim semper quasi apertus hostis ingreditur, sed sunt quaedam potestates quae amorem simulent