comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prem quia de prẽ ẽ. Neq .n. alia siłri
sicut pictor alias tabulas pingit ꝙ̃ ad¬
modũ alias ab alio pictas uidit. nec
cad̾ s dissiłr sic̃ corpus easd̾ lrãs expri¬
mit quas aĩmus cogitauit. S quecũq
inquit pr̃ facit hec ead̃ facit simłr filius

Expanded text:
r, quia de Patre est. Neque enim alia similiter, sicut pictor alias tabulas pingit, quemadmodum alias ab alio pictas videt; nec eadem dissimiliter, sicut corpus easdem litteras exprimit, quas animus cogitavit: sed quaecumque, inquit, Pater facit, haec eadem et facit Filius
Abbreviated transcription (Latin):
mus quia in forͣ accepta ex creatura mi¬
nor ẽ filius oñs ent ut prior pr̃ suꝑ aq̃s
ambulau̾it. aut alicuiꝰ alteriꝰ ceti nati
de sputo et luto oculos aꝑu̾it. et cet̾aque
filius in carne apparens inter hoies fec̃
ut poss ea facere qui dix̃ nõ posse filiũ
a se facere quitꝙͣ nisi qd̾ uid̾it prem fa¬
cientẽ. Quis autẽ uł delirus ita sẽciat
RRestat gͦ ut ħ iõ ita dcã sint qr ĩ cõmuta¬
bilis ẽ uita filii sic̃ prĩs. et tñ de prẽ ẽ. et ĩ¬
seꝑabilis ẽ oꝑacõprĩs et filii. s tñ itao¬
pari de filio de illo est. de quo ipẽ est id ẽ
de prẽ. et ita uidet filius prem. ut quo eũ
uidet. ħ ipõ sit filius. Non .n. aluid illi
est eẽ de prẽ .i. nasci de prẽ. qͣm uidere pa

Expanded text:
epta ex creatura minor est Filius, consequens erit ut prior Pater super aquas ambulaverit, aut alicujus alterius caeci nati de sputo et luto oculos aperuerit, et caetera quae Filius in carne apparens inter homines fecit , ut posset ea facere qui dixit non posse Filium a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: quis autem vel delirus ita sentiat? Restat ergo ut haec ideo dicta sint, quia incommutabilis est vita Filii sicut Patris, et tamen de Patre est; et inseparabilis est operatio Patris et Filii, sed tamen ita operari Filio de illo est, de quo ipse est, id est de Patre; et ita videt Filius Patrem, ut quo eum videt hoc ipso sit Filius. Non enim aliud illi est esse de Patre, id est nasci de Patre, quam videre Pa
Abbreviated transcription (Latin):
millã de illo senciẽs mosestiã qr ia
nõ ex ilso nͨ ꝑ issud q̃ret bfitudinem
s er deo ꝑ se ip̃am ꝑaipiet. Reforma¬
tũ gͦ corpꝰ ac scificatũ sine detrimẽto
correctõis et smne on̾e difficultatis ad¬
mĩstrabit. In resurrectõe eĩ neq mi¬
bẽt neq nubẽtur. S erũt sic̃ angłi
ĩceł. Esca n̾o uẽtri et uẽt̾ escis. Ds ãt

Expanded text:
am de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit. In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli in coelis . Esca vero ventri, et venter escis
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ oim̃ tasiũ figuraꝵ ĩ m̃iabisia machi¬
namͣ. Quid ĩ nobis ẽ qd ĩtꝰ ĩtelligit has
ip̃as uisibiles corpor moles ꝓporçione
dimidiũ qͣntulũcũq sit. et si dimidi¬
um ĩnũabises ꝑtes. Itaq om̃e gͣnũ
misii sue ꝑti tãte qͣntã ĩ hoc mũdo ñ
corpus tenet tã magnũ ẽẽ ꝙͣ mũdus
ẽ nob̃. totũq istũ mũdũ figuraꝵ rõ¬
ne puscrũ ẽẽ nõ mose. Magnũ ãt ui

Expanded text:
mnium talium figurarum, innumerabilia machinamur? Quid est in nobis, quod intus intelligit has ipsas visibiles corporum moles proportione dimidium, quantulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne granum milii suae parti tantae, quantam in hoc mundo nostrum corpus tenet, tam magnum esse quam mundus est nobis, totumque istum mundum figurarum ratione pulchrum esse, non mole; magnum
Abbreviated transcription (Latin):
asia rõ ẽ qr ut oĩs soci sit oĩs tp̃ris son¬
gitudo hec diudiũ sin. Qͣuis em̃ sic
breuissia et ĩciꝑit et ꝓgredit᷑ et desinit.
ittq nõ pot᷑. nͥ hr̃e dimidiũ dũ ibi di¬
uidẽ qua tͣnsit ad finẽ ac ꝑ ħ et bremis
sisse tp̃s ĩ cõꝑatõe sõgioris breue et ho¬
ra brumal estiue hore cõꝑata minor ẽ.
Sic mora umꝰ hore ad diẽ et diei ad mẽ¬
sem et mẽsis ad ãmũ et ãni ad lustrũ
et lustri ad maiores arantꝰ et ip̃i ad
umũsũ tp̃s resati breues sũt. Cũ ⁊ illa
ip̃a uosa successio et q̃dã gradatõ siue
localiũ sine tp̃raliũ spatõꝵ nõ tumore

Expanded text:
is loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore
Abbreviated transcription (Latin):
et iõ u̾bum dei sñ cogitacõe dei d ĩtlłi¬
gi. ut forma ip̃a simplex intlłigatur.
cõis. quo ibi et obluuo dei d̾r que utiq
ad ꝓprietatem in deo ulłam ht̃. Qm ob¬
rem cũ tanta sit nũc in hoc enigmate
dissimilitudo dei et u̾bi dei. in qua tam̃
nõnulla similitudo comperta est illd̃
quoq fatẽdum est. qd̾ eciã cũ siłes ei eri¬
mus qñ uidebimus eum situti est. ꝙ
utiq qui dixit h̃ne ꝓculdubio que nc̃
est dissisitudiẽm accẽdit nectuc nata
illi euimus equales. Semꝑ eĩ nat᷑a mi¬
nor est faciẽte que fcã est. Et tũc quidẽ
ciemur. neq fallemur. Fortassis eciã
oẽm scĩam nrãm uno simul cõspectu i¬
debimus. Tamẽ cum et hoc fu̾it. si ⁊ hoc
fu̾it formata erit ereatura que forbil
fuit ut nichil iam desit eius forme ad
qͣm ꝑuenire deberet. S tñ coeqͣnda non¬
erit illi simplicitati ubi non formabłe
aliquid fortum uł reformatũ est. Sed for¬
ma. neq in formis n forma ta ipã sibi

Expanded text:
Et ideo Verbum Dei sine cogitatione Dei debet intelligi, ut forma ipsa simplex intelligatur, tionis modo, quo ibi et oblivio Dei dicitur, quae utique ad proprietatem in Deo nulla est. 26. Quamobrem cum tanta sit nunc in isto aenigmate dissimilitudo Dei et Verbi Dei, in qua tamen nonnulla similitudo comperta est; illud quoque fatendum est, quod etiam cum similes ei erimus, quando videbimus eum sicuti est quod utique qui dixit, hanc procul dubio quae nunc est dissimilitudinem attendit, nec tunc natura illi erimus aequales. Semper enim natura minor est faciente, quae facta est. Et tunc quidem tiemur, neque fallemur: fortassis etiam omnem scientiam nostram uno simul conspectu videbimus: tamen cum et hoc fuerit, si et hoc fuerit, formata erit creatura quae formabilis fuit, ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet: sed tamen coaeqerit illi simplicitati, ubi non formabile aliquid formatum vel reformatum est, sed forma neque informis, neque formata ipsa ibi
Abbreviated transcription (Latin):
illd̾ dei u̾bũ ut dei cogitacõ nõ di¬
catur. ne aliqd̃ eẽ q̃i uolubile credatur
in deo qd̾ nũc accipiat. nũc recipiat for¬
mã ut u̾bum sit. eamq possit amitt̃e
atq informiter quodã mnͦ uolũtari. Sñ
quippe nou̾at u̾ba et uim cogitacõnis
inspexat locutor eg̾gius qui dixit ĩcar¬
mine. Secũ ꝙ uolutat euentus belli ua

Expanded text:
illud Dei Verbum, ut Dei cogitatio non dicatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo, quod nunc accipiat, nunc recipiat formam, ut verbum sit, eamque possit amittere, atque informiter quodam modo volutari. Bene quippe noverat verba, et vim cogitationis inspexerat locutor egregius, qui dixit in carmine, Secumque volutat Eventus belli va
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽs unitatẽ nõ taniẽ eand̾e t̾nitatẽ
natã de maria uirgiẽ et sb̃ poncio pylato
crucifixã et sepultã tercõ die resurrexis
eandẽ trinitatẽ descẽdisre in spẽ columbe
suꝑ ih̾m baptiratũ aut dre pẽtecostes post
ascẽsioem diũĩ sonitu fcõ de celo qͣi freretͦ
flatus uehemẽs et linguis dĩsis uelut ig
trratus ẽ a ioh̾e sie ĩ monte qñ cũ illo
erant tres discipuli. aut qñ sonuit uox
dicẽs. ⁊ clarificaui et it̾m clarificabo. sed

Expanded text:
pertinens unitatem. Non tamen eamdem Trinitatem natam de virgine Maria, et sub Pontio Pilato crucifeamdem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisus velut igtizatus est a Joanne , sive in monte, quando cum illo erant tres discipuli , aut quando sonuit vox dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo ; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ac sincera ĩmorlitate cõsist̾e. nos qͥ nũꝙͣ
appuisse corꝑeis oculis diũ. nec prẽm n ͨ
filium nec spm̃ scm̃ dicimus nisi sb̃iec¬
tã sue ptãti corꝑeã creaturã in pace ca¬
tholica pacifico studio reqͥramus. Pati
corrigi si fr̃ne ac recte rep̃hẽdim ͤ Pati
et̃ si ab ĩnnico u̾a tñ dicẽte mordem᷑ utr
te ꝑsona. an singillatĩ qͣi ꝑuices¬

Expanded text:
a immortalitate consistere: nos qui nunquam apparuisse corporeis oculis Deum nec Patrem, nec Filium, nec Spiritum sanctum dicimus, nisi per subjectam suae potestati corpoream creaturam, in pace catholica pacifico studio requiramus, parati corrigi, si fraterne ac recte reprehendimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente, mordemur; utrum te persona, an singillatim quas
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ assumpsit morͣlẽ iã amisit ĩmoͣr¬
litatẽ suã. qñ quidẽ nec aĩe hũane ħ ac¬
tid̾e potuit. ut cum corꝑe moreret ᷑ dicẽte
bio turbabunt᷑. si pp̃carnẽ morͣlis ẽ filiꝰ
quõ accipiant prẽm tĩmꝰ sine filio et

Expanded text:
carnem assumpsit mortalem, ideo amisit immortalitatem suam: quandoquidem nec animae humanae hoc accidere potuit, ut cum corpore moreretur, dicente bio turbabuntur, si propter carnem mortalis est Filius, quomodo accipiant Patrem tantummodo sine Filio et
Abbreviated transcription (Latin):
pñtaretur nõ ut hrẽt u̾bũ dei sic̃ alii scĩ
sapiẽtes. S p̃ participibus suis nõ uti
q ꝙ amplius hẽbat u̾bum ut eẽt qmͣ
ceteri excellẽciore sapĩa. S qd̃ ipm̃ u̾bũ
euit. Aliud ẽ .n. u̾bũ incarne. aliud ca
debit omĩs caro salutare dei. Nõ .n. sñ
aĩa uł sñ m̃te. s ita oĩs caro. Ac si drẽ¬
tur. oĩs hõ. Non gͦ sic est assumpta c̾a¬
tura in qua apperet spc̃ sc̃s. sicut assũpta

Expanded text:
ntaretur, non ut haberet Verbum sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis, non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri, excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud enim Verbum in carne, aliud Verdebit omnis caro pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac si diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq mag̾ alicinꝰ rei possibilitatẽ pro¬
bat ꝙͣ qui eiꝰ ⁊ qualitatẽ fatet᷑ qr nec
absq re ẽẽ qͣlitas pot̃: hiis dc̃is iteꝵ
sibi obicit. S tu ĩquies ħ ĩlc̃co dei
gram qñ quid̾ eã nõ cõmemoras
uideis ab m̃ie. deĩde respõdit ego nõ
abiuo. qui rẽ ꝯfitẽdo ꝯfitear nc̃ce e
et ꝑ qd̃ effici res potest. At cu qͥrem
negando et qͥcquid illud ẽ ꝑ qd res
efficitur proculdubio negas Capłmixi.
Oblitꝰ ẽ iã se illi respondere qui rẽ nõ
negat. Cuiꝰ obom paulo añ p̃posu̾̃at
dicẽtis pot̾ quid̃ eẽ s ꝑ dei gr̃ãm. Qũo
gͦ illã ꝓ qua iste multũ laborat possi¬
iã ꝯfitet᷑. ag̾ adhuc adu̾sus eos qͥ ne¬
gãt ẽẽ possibile hoĩem ẽẽ sine pc̃co. Qͥ
ad nos ꝯtͣ quos uust agat. dũ tñ ħ¬
ꝯfiteat᷑ qd ĩpietate celeratissia nega¬
tur sine gr̃a dei hõiem sine pcc̃o ẽẽ pos¬
se. Dicit gͦ siue ꝑ gr̃am siue ꝑ adiutori¬

Expanded text:
ilitatem adprobat, quam qui eius etiam qualitatem fatetur; quia nec absque re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obicit: sed tu, inquies, hoc in loco Dei gratiam, quandoquidem eam non commemoras, uideris abnuere. deinde respondet: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per quod effici res potest; an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est, iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest quidem esse, sed per Dei gratiam\'. quogo illam, pro qua iste multum laborat, possiiam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nosfiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam siue per adiutori
Abbreviated transcription (Latin):
trand̃ mentedecerm. nisi et illa mentis
intencõ penes ꝙ̃ sũma ptãs est mẽbra ĩ
opus mouẽdi. uł aboꝑe cohibendi ma¬
le accõni cedat et ẜuiat. Nec sane cũ sola
cogitacõe mẽs oblectatur illicitis quid̾e
decernẽs ẽẽ facienda tenẽs tñ et uoluẽs
libũr que statim ut atting̾unt am̃i re¬
spui debuerunt. negandũ ẽ ẽẽ pc̃cm. s
longe minus qͣm et si oꝑe statuat᷑ im¬
plendũ. Et iõ de talibus qͦ cogitacoĩb
uenia petenda est. pectusq ꝑcuciend̾
atq dicẽdum. Dimitte nb̃ debita nr̃ã.¬

Expanded text:
trandum mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat et serviat. 18. Nec sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenlibenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, et dicendum: Dimittite nobis debita n
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatõis sue hereticis: ad ꝓbatõem doctue
sue scismatics ad documẽtũ stabilitatis
sue. iudeis ad cõpatõem ꝑulcritudĩs sue.
asios gͦ ĩuitat. alios excludit. alios resĩ¬
quit. alios añcedit. Om̃ibꝰ tñ grẽ dei
ꝑticpãde dat potestatẽ siue illi formã¬
di sint ad huc siue illi reformãdi siue¬
recolligendi siue admitrendi
Carnales aũt suos .i. uniẽtes aut sen¬
çiẽtes carnasit̾ tãꝙͣ paleas tollerat qui¬
bus ĩ area frumẽta tuciora sũt donͤ ta¬
libus tegmimbus exuãt᷑. S qr ĩ hac a¬

Expanded text:
e suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Judaeis ad comparationem pulchritudinis suae. Alios ergo invitat, alios excludit; alios relinquit, alios antecedit; omnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem: sive illi formandi sint adhuc, sive reformarecolligendi siue admittendi. carnales autem suos, id est uiuentes aut sentientes carnaliter, tamquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus exuantur. QVAM
Abbreviated transcription (Latin):
bitõ scłi. Si hec ꝑ totũ orbẽ iã pplis legũ¬
tur et cñ uen̾atõe sibẽtissĩe audiũtur.
Si post tĩn sanguiẽ tãtos ignes tot
cruces mr̃m tãto fertiliꝰ et uberiꝰusq
ad barbaras natões eccͣe pusularũt. Si
tot uuenũ et uͥgniũ misia ꝯtẽpnẽci
um nupcias casteq unuẽciũ iam ne¬
mo mirat. Qd̾ cũ fecsset pplo usq ad¬
eo ꝑ u̾sam tẽpoꝵ suoꝵ timint opinonẽ
ut ꝑhibeat᷑ sacrificasse natẽ naturã ex
sic accipiũt᷑ ut quo antea talia disputa¬
re sic nũc ꝯtra nõ disputare mõstruosũ
sit si tali pollitatõi atq sponsiom ꝑ om̃s¬
dotibꝰ exponũt᷑. Si tñ dñt pectora qui h
impse̾ conãt᷑. Si tã ĩ mim̾iabiles aggre¬
drãt᷑ hãc mã ut deẜcis diuiciis et hono¬
ribꝰ huiꝰ mũdi ex oĩm hõmũ gen̾e um
deo sũo totã intã dicare uosẽciũ deẜ¬

Expanded text:
bitio saeculi. Si haec per totum orbem jam populis leguntur, et cum veneratione libentissime audiuntur; si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt; si tot juvenum et virginum miam nemo miratur: quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit. Si tali pollicitationi atque sponsioni rdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam
Abbreviated transcription (Latin):
unũ tm̃ inciũ xp̃iana disciplina sanatũ
uideremꝰ ĩ effabili laude p̾dicãdã ẽẽ nemi¬
nẽ negare oport̾et: hereses nãq tã ĩ nu¬
mabises a regła xp̃ianitatis aũse cestes
sũt nõ admitti ad cõicãda sacͣmẽta eos
qui de pr̃e deo et sapĩa eiꝰ et mim̾e diui-¬
no alit̾ senciũt et hõibꝰ ꝑsuadere conãt᷑
quã i̾ntas postulat. Sic eĩ credit᷑ et doce¬
tur qd̾ ẽ hũane salutis caput nõ aliã eẽ¬

Expanded text:
um Christiana disciplina sanatum videremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret; haereses namque tam innumerabiles, a regula Christianitatis aversae, testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de Patre Deo, et Sapientia ejus, et munere divino, aliter sentiunt, et hominibus persuadere conantur, quam veritas postulat. Sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam e
Abbreviated transcription (Latin):
Illi eĩ si reuiuscerẽt quoꝵ isti nõibus
gliant᷑ et ĩuẽirẽt refercas egcͣas cẽplã
deẜta a cupiditate bonoꝵ tp̃raliũ acq flu¬
enciũ ad spem inte et̾ne et bona sp̃ualia
et ĩ celligibisia uocari. et curr̃e hũanuz
genꝰ dicerẽt fortasse si tales eent qͣles
fusse memorãt᷑. hec sũt q̃ nos ꝑsuade
ppłis nõ ausi fuimꝰ et eoꝵ poꝰ ꝯsuetudi
ni cessimꝰ qͥ illos ĩ mĩam fidẽ uolũtatẽ¬
q traduximꝰ. Ita si hãc uitã issi uiri no¬
biscũ rursus ag̾e potuissẽt uderent ꝓ¬

Expanded text:
illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potiusni cessimus, quam illos in nostram fidem voluntatemque traduximus. Itaque si hanc vitam illi isti viri nobiscum rursus agere potuissent, viderent
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd ꝓpriũ et qd̾ supͣ hõies eẽt meret᷑.
Que si fc̃a sũt si lict̾is momimẽtisq ce
sebrãt᷑ si ab una regione t̾raꝵ ĩ qͣ sosa
unꝰ colebat᷑ deus et ubi talẽ nasci opor¬
tebat ꝑ totũ orbẽ t̾raꝵ missi esecti uiri
uͥtutibꝰ atq ẜmonibꝰ dium amoris
ĩcẽdia ꝯcitarũt si ꝯfirmata salubima

Expanded text:
aliquid proprium et quod supra homines esset mere retur. aliquid proprium et quod supra homines esset mere retur. quae si facta sulebrantur, si ab una regione terrarum in qua sola unus colebatur Deus, et ubi talem nasci oportebat, per totum orbem terrarum missi electi viri, virtutibus atque sermonibus divini amoris incend
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ħ gͦ sibi magr̃o ꝑ suaderẽt᷑ si ex eo
q̃reret ille discipłs utrũ si qͥsꝙͣ existe¬
ret uir magnus atq diumnꝰ qͥ talia
ppsis ꝑsuaderet credẽda sastẽ si ꝑcipere
nõ uaserẽt. Aut si qui possẽt ꝑcipe nõ
prais oꝑimonibꝰ młtitudĩs ĩꝑsicati
uusgaribꝰ obruerẽt᷑ erroribꝰ eũ diuim
sonoribꝰ dignũ uidicaret r̾ndẽt. Credo¬
ille nõ posse ħ ab hõie fi̾ nisi quẽ forte
ip̃a dei urt̾ atq sapĩa ab ip̃a reꝵ nat᷑a
exceptũ ñ hõim magist̾io s ĩtima illu¬
minatõe ab ĩ cuabul illustratũ tãta
illustraret grã tãta firmitate roboraret
tãta deniq maiestate subuehẽt ut oĩa
ꝯtẽpnẽdo q̃ pram hõies cupĩt et oĩa ꝑ¬
peciendo que horrescũt et oĩa façiendo
q̃ mirãt᷑ gen̾ hũanũ ad tã salubrẽ fidẽ
noribꝰ u̾o eiꝯ frustra se ꝯsuli qͥ facile
possit existimari ꝙͣtũ honoris debeat᷑
sapiẽ dei qua gestãte ille et gubernã¬

Expanded text:
c ergo sibi a magistro persuaderentur, si ex eo quaereret ille discipulus, utrum, si quisquam exsisteret uir magnus atque diuinus, qui talia populis persuaderet credenda saltem, si uere percipere non ualerent, ui, si qui possent percipere, non prauis opinionibus multitudinis implicati uulgaribus obruerentur erroribus, eum diuinis honoribieri, nisi quem forte ipsa Dei virtus atque sapientia ab ipsa rerum natura exceptum, nec hominum magisterio, sed intima illuminatione, ab incunabulis illustratum, tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta denique majestate subveheret, ut omnia contemnendo quae pravi homines cupiunt, et omnia ppetiendo quae horrescunt ei omnia faciendo quae mirantur genus humanum ad tam salubrem fidem noribus uero eius frustra se consuli, cum facile possi existimari quanti honores debeantur sapientiae dei, qua gestante ille et gubernan
Abbreviated transcription (Latin):
rian multiq p̾terea. Nã de hiis qͥ scis¬
mata fecerũt.alia qõ ẽ posset eĩ eos area
dĩnca usq ad cp̃s ultĩe uẽcilatõis uelut
paleas sustĩne insi uẽto suꝑbie ninia
leintate cessissẽt et se se a nob̃ ultro sep¬
assẽt. Iudei u̾o ꝙͣuis uni oĩpotẽti deo su¬
plicẽt sola tñ tp̃ralia et iusibilia bona de

Expanded text:
riani, munique praeterea: nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est: posset enim eos area dominica, usque ad tempus ultimae ventilationis velut paleas sustinere, nisi vento 17 superbiae, nimia levitate cessissent, et sese a nobis ultro separassent. Judaei vero, quamvis uni omnipotenti Deo supplicent, sola tamen temporalia et visibilia
Abbreviated transcription (Latin):
datur sicut dei donũ. ut eciã seipm̃ det
sieut deus. Non .ii. dici põt nõ eẽ sue po¬
testatis. de quo dem̃ est. Spẽ ubi uult spi
ui omĩa autẽ hec opatur unus ato id̾e
sp̃s diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult
Non est illic condicõ dati ⁊ dñacõ duãn¬
cium sed concordia dati ⁊ dantiũ. Qapt̾¬

Expanded text:
datur, sicut Dei donum, ut etiam seipsum det datur, sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut deus. non enim dici potest non esse suae potestatis de quo dictum est: spiritus ubi uult spirui: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout uult. non est illis condicio dati et dominatio dantium, sed concordia. dati et dantium. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
deum. De quo fcõ suo. ꝙ incircũtisos bap¬
tizau̾at. qui priusꝙͣ̃ baptiz arẽt᷑ ut nõ¬
dum q̃stionis huius auferret. meos ue¬
nerat spc̃ sc̃us cum petius postea redde¬
hac reaudita mouebant᷑. ait post cet̾a
Cum cepissẽ autẽ loqui ad illos. cecid ͭ
spũs in illos sicut et in nos. inucõ me¬
moratusq sum u̾bi dnĩ sicut ⁊ dicebat
equale donũ dedit illis sicut et nobis
dare illis spm̃ scm̃. Et multa alia sũt
testĩonia sc̃pturaꝵ que concordit̾ atte¬
stantur donũ dei ẽẽ spm̃ scm̃ in qͣntum¬
ets satis est quibus hec que diximus
locucõnis agnoscant. quo dem̃ ẽ in expo¬
liacõe corꝑis carnis. Sicut enĩ corpusi
gͦ donũ dei est in quantũ datureis qui-¬
bus datur. Apd̾ se autẽ deus est. et si ne¬
mini detur. quia deus est. erat prĩ et fi¬
lio coet̾nus anteꝙͣ cuiꝙͣ daret᷑. Nec qͥa il¬
li dant ipẽ datur. iõ mĩorest illis. Ita .n.

Expanded text:
deum. de quo facto suo, quod incircumcisos bapdeum. de quo facto suo, quod incircumcisos baptizauerat, quia, priusquam baptizarentur, ut nodum quaestionis huius auferret, in eos uenerat spiritus sanctus, cum Petrus postea reddehac re audita monebantur, ait post cetera: cum coepissem autem loqui ad illos, cecidit spiritus sanctus in illos, sicut et in nos initio. memoratusque sum uerbi domini, sicut dicebat:to. si igitur aequale donum dedit illis . sicut et nobis, deum non dare illis spiritum sanctum? et multa alia sunt testimonia scripturarum, quae concorditer attestantur donum dei esse spiritum sanctumeis satis est quibus haec quae diximus locutionis agnoscant quod dictum est, In exspoliatione corporis carnis. Sicergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur; apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur; nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
heret eũ iusticie prius. Demde potẽcie iũ¬
in altum. et dedit dona homĩbus uł ac¬
cepit in homibus. Petrus autẽ apłs sic̃
de iudeis et dicẽtibus. Quid gͦ faciemꝰ
frẽs monstrate nobis. Dixit ad eos Agi¬
te penitẽciam et baptizetur umnusquisq
catoꝵ et accipietis donũ sc̃i sp̃s̃. Itẽq in
eodem libro legitur ẜ monẽ magñ apłis
daretur spc̃ sc̃s. Ci petius idem inquis
pecciũa tua tecum sit in ꝑdicõem. qa
donũ dei estimastite ꝑ peccuĩam possi¬
dere. Et alio eiusdẽ libri loco. cũ petrus
cornelio et eis qui tum illo fuerãt loq̃re¬
tur. amnĩcians et p̃dicans xpm̃ ait sc̃p¬
tura. Adhuc loqñte petro u̾ba cecidit sp̃s¬
sc̃s suꝑ eõs qui audiert ubum. Et ob¬
stupuerũt qui excurũcisiõe fideles simł
cum petro uenerant. quia et in nacões
donum spc̃ sci effusum est. Audiebant eĩ
illos loqũtes linguis et magnificãtes

Expanded text:
heret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinin altum et dedit dona hominibus uel accepit in hominibus. Petrus autem apostolus, sicut de Judaeis et dicentibus: Quid ergo faciemus, fratres? monstrate nobis; dixit ad eos: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque catorum, et accipietis donum Spiritus sancti. Itemque in eodem libro legitur, Simonem Magum apostolis daretur Spiritus sanctus: cui Petrus idem, Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditione, quia donum dei aestimasti pecunia possidere. et alio eiusdem libri loco, cum Petrus Cornelio et eis qui cum illo fuerant loqueretur annuntians et praedicans Christum, ait scriptura: ad huc loquente Petro uerba haec cecidit spuper omnes, qui audiebant uerbum, et obstipuerunt qui ex circumcisione fideles simul cum Petro uenerant, quia et in nationes donum spiritus sancti effusum est. audiebant enim illos loquentes linguis et magnificantes
Abbreviated transcription (Latin):
tutibus et spc̃ scĩ diuisionib. Et hic cũ
dixisset ascendit in altũ captiuauit cap¬
tuntatẽ dedit dona hoĩbus. Qd̾ aut̃ ascẽ¬
ditait. quid est insi quia et descẽdit in
inferiores ꝑtes t̾re. qui descẽdit ipẽ est
et qui a scẽdit suꝑ om̃es celos ut adim¬
pleret omĩa. Et ipẽ dedit quosdã quide
apłos. quosdam autẽ ꝓph̾as quosdam
u̾o eũngłistas. quosdam aucẽ pastores
et dectores. Ecce q̃re dcã sũt dona. Quia
sic̃ alibi dicit. Numqͥd om̃s apłi. nũꝙͣ¬
sũmacõem scõꝵ in opus minist̾ii inedi¬
ficacõem corꝑis xpĩ. Hec est domus que
sicut psalmus caiit edificatur post cap¬
tuitatẽ. qmĩ qui sũt a dyaͦ eruti a quo cap¬
tiui tenebantur. dehiis edificatur dorpꝰ
xp̃i. que domus appllatur ecc̃a. Hancãt
captuitatẽ ipẽ captiuauit qui dyabłm
uicit. et ne illa que futura erãt sã capi¬
tis mẽbrum met̾num suppliciũ secũ tra¬

Expanded text:
rtutibus et spiritus sancti diuisionibus. et hic cum rtutibus et spiritus sancti diuisionibus. et hic cum dixisset: ascendit in altum, captiuauit captiuitatem, dedit dona hominibus: quod autem ascendit, ait, quid est, nisi quia et descendit in inferiores partes terrae? qui descendit, ipse est et qui ascendit super ompleret omnia. Et ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero evangelistas, quosdam autem pastores et doctores. Ecce quare dicta sunt dona: quia, sicut alibi dicit, Numquid omnes apsummationem sanctorum, in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. Haec est domus quae, sicut Psalmus canit, aedificatur post captivitatem quoniam qui sunt a diabolo eruti, a quo captivi tenebantur, de his aedificatur corpus Christi, quae domus appellatur ecclesia. hanc autem captiuitatem ipse captiuauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum tra
Abbreviated transcription (Latin):
tius ascẽdisset incelũ dedisse spm̃ scm̃
quo impleti qui crediderant lingius oĩ¬
um gn̾ciũ loquebantur. Nec moueat
qd̃ ait dona nõ donũ. Id .ii. testiõm de
psalmo posuit. hoc autẽ in ps ita legr᷑
Ascendisti in altum captiuasti captĩ¬
tatẽ. accepisti dona in hoĩbus. Sic eñ
ples codices hñt. et maxiẽ greci et ex he¬
breo sic int̾pretatũ hñs. Dona itaq di¬
xit apłs quẽadmodũ ppha nõ donũ. s
put mẽbris suis accepit inhoĩbus. idẽ
ip̃ẽ utiq in mẽbris suis. pp̃ que mẽbͣ
sua clamauit de celo. Saule saule. qͥd
me ꝑseq̃ris:Et de quibus mẽbris suis
ait Qñ uni ex mĩmis meis fecistia m
fetistis. Ipẽ gͦ xpc̃ et dedit de celo ⁊ acce¬
pit int̾ra. Porro autẽ dona ob hoc am
quiq hñt omĩa. sed hii illa alii flia qͣm
dunt: non .n. singuli quiq hñt omĩa
dona cõmemorasset. Oĩa inquit hec ope¬
hebiros est Inuenitur ubi sc̃ptũ est at¬
testante deo signis et ostẽtis. ⁊ uarus uͥ¬

Expanded text:
is ascendisset in caelum, dedisse spiritum sanctum, quo impleti qui crediderunt linguis omnium gentium loquebantur. nec moueat quod ait: dona, non "donum". id enim testimonium de psalmo posuit; hoc autem in psalmo ita legitur: ascendisti in altum, captiuasti captiuitatem, accepisti dona in hominibus. sic enim plures codices habent, maxime graeci, et ex hebraeo sic interpretatum habemus. dona itaque dixit apostolus quemadmodum propheta, non donum. sed put membris suis: accepit in hominibus idem ipse, utique in membris suis; propter quae membra sua clamavit de coelo: Saule, Saule, quid me persequeris? et de quibus membris suis ait: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Ipse ergo Christus et dedit de coelo, et accepit in terra. Porro autem dona ob hoc quique habent omnia, sed hi illa, alii alia, duntur. Non enim singuli quique habent omnia, dona commemorasset, Omnia, inquit, haec opeHebraeos est, inuenitur, ubi scriptum est: attestante deo signis et ostentis et uariis ui
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ acceptur erant credẽtes in eũ. uñ
dicit etiam apłs paulus. Et omẽs unũ
spm̃ potauimus. utrũ autẽ donũ dei sit
hanc aqͣm donũ dei appellatã. Nã dñs
idem qñ cũ samaritana muliere adpu¬
teum loquebat᷑. cui dixerat da michi
bibere cũ illa respõdisset qd̃ iudei non
couterẽtur samaritanis. Rendit ihc̃ ⁊
dixit ei. Si scires donũ der. et quis ẽqui

Expanded text:
rant credentes in eum. unde dicit etiam Paulus apostolus: et omnes unum spiritum potati sumus. utrum autem donum dei sit hanc aquam dei donum appellatam. nam dominus idem quando cum Samaritana muliere ad puteum loquebatur, cui dixerat: da mihi bibere, cum illa respondisset, quod Iudaei non conterentur Samaritanis, respondit Iesus et dixit ei: si
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis sue. Non dixit filii sui. Qd̃ si di¬
ceret uu̾ssiẽ drẽt. quẽadmod̾ quia sepe
dixit uissime. sed ait filii caritatis sue¬
nich̾ aliud intlłigatur. qͣm filii sui di¬
lecti. qͣm filui postremo sb̾e sue. caritas
quippe prĩs que in natura eius ẽ ĩ effa¬
biliter simplici nich est aliud. qͣm eiꝰ
ipã natura atq sb̃a. ut sepe iam dixi¬
mus. ut sepe iterare nõ piget. Ae ꝓhoc
filius caritatis eius. ulłs est alius. qͣm
qui de sb̃a eius ẽ genitus.

Expanded text:
ritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit, uerissime dixit; sed ait: filii caritatis sunihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postremo substantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius quam qui de substantia eius est genitus.
Abbreviated transcription (Latin):
illa que ex deo est. et mub̾ id agit ut in
deo maneamus. Et ipẽ innb̃ et hec inde
cognoscim. quia de spũ suo dedit nb̾
ipẽ sps̃ est eius dei caritas. Dem̃ si in do¬
nis dei nich mauis est caritate. ⁊ nlłm
git filiũ. et prem diligit filius ĩ effabłr
cõmiĩoem deurrãt amboꝵ. Quid con
qui sps̃ est cõis ambobus. Hor autẽ sa¬
nus creditur uł intlłigit᷑. ut nõ solus
spc̃ sc̃s caritas sit in illa t̾nitate. sed non
frustra ꝓprie caritas nũcupet᷑. pp̃ illa que
dcã sũt. Sic̃ illd̾. Non solus est in illa tri¬
nitate. uł spẽ uł filius. sc̃s. quia et pat̾
ambobus. id uocatur ip̃e ꝓprie qd̾ ãbo
cõmunit̾. alioqum si m illa tritate¬
nõ solius prĩs. ueꝵ etiam spc̃ scĩ filius
inuenitur. Ita .n. locis ĩnum̾abłibus
dicitur et legitur filius unigeĩtus dei
patris. ut tamẽ et illd̃ ueꝵ sit. qd̾ apłs
ait de deo prẽ. Qui eruit nos de pt̃ate
tenebraꝵ et transtulit in regnũ filii ca¬

Expanded text:
illaque ex Deo est, et in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis, et hoc inde cognoscimus, quia de Spiritu suo dedit nobis, ipse Spiritus est Deus charitas. Deinde, si in donis Dei nihil majus est charitate, et nullum git Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum; quid conus est communis ambobus? hoc enim sanius creditur uel intellegitur, ut non solum spiritus sanctus caritas sit in illa trinitate, sed non frustra proprie caritas nuncupetur propter illa quae dicta sunt, sicut non solus est in illa trinitate uel spiritus uel sanctus, quia et paterambobus, id uocatur ipse proprie quod ambo communiter. alioquin si in illa trinitatenon solius patris uerum etiam spiritus sancti filius inuenitur. ita enim locis innumerabilibus dicitur et legitur filius unigenitus dei patris, ut tamen et illud uerum sit quod apostolus ait de deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii ca
Abbreviated transcription (Latin):
met̾nũ. s aqua ꝙͣ dabo ei fict meo fõs
aque salientis inuitam et̾nam. Quia
g hec aqua iuua sic̃ eunglista exposuͭ
est qui dicit. da michi bibere forsitanpe¬
tisses ab eo. et dedisset tibi aqͣm uiuam.
slam qd̃ ibi ait. flumĩa de uẽtre eius
fluẽt aque uiue. Hoc misto loco fierin¬
quit meo. fons aque salientis ĩuitam

Expanded text:
num: sed aqua quam dabo ei fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Quia ergo haec aqua viva, sicut evangelista exposuitest qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam quod ibi ait: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae; hoc in isto loco, Fiet, inquit, in eo fons aquae salientis in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
in semetipõ. ita dedit filio hre uitã inse¬
sleq .n. iam exinti. et uitã nõ hniti
dedit ut hrẽt uitã in semetipõ cũ eo ipso ẽ
ĩ semetipõ genuit filium ẽẽ ĩ cõmutabi¬
lem uitã qd̃ est uita et̾na. Cum gͦ u̾bũ
dei sit filius dei. et filius dei sit uerus
⁊̃ hic quid aliud agͦscimus. cũ dic̃ dñs¬
qd̃ locutus sũ ipm̃ iudicabit eũ ĩnouis¬
siõ die. Et ipm̃ u̾bum prĩs u̾bũ ẽẽ dicit
et scio inquit quia mãdatũ eius uita
et̾na ẽ. quero itaq quõ intlłigamꝰ. ego
nõ iudicabo. s u̾bum qd locutus sũ iu¬
dicabit. S qd̃ ex oñtibus aꝑꝑet ita dem̃
ac si drẽt. Ego nõ iudicabo. S u̾bum
prĩs iudicabit. Ybum autẽ prĩs est fi
lius dei. Sic intlłnd̾ est. Ego nõ iudica¬
dicabo. quid illine dicemus ubiait. mã
doctrina nõ est mea. Quõ mã. quõ nõ
mea. Nõ .n. dixit ista doctrina nõ ẽ mea

Expanded text:
in semet ipso, ita dedit filio habere uitam in sein semet ipso, ita dedit filio habere uitam in seneque enim iam exsistenti et uitam non habenti dedit, ut haberet uitam in semet ipso, cum eo ipso quod in semet ipso, genuit filium esse incommutabilem uitam, quod est uita aeterna. cum ergo uerbum dei sit filius dei et filius dei sit uerus etiam hic quid aliud agnoscimus, cum dicit dd locutus sum, ipsum iudicabit eum in nouissimo die? et ipsum uerbum patris uerbum esse dicit tam aeternam. et scio, inquit, quia mandatum eius uita aeterna est. Quaero itaque, quomodo intellegamus: ego non iudicabo, sed uerbum, quod locutus suus apparet ita dictum, ac si diceret: "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicadicabo", quid illic dicemus, ubi ait: mea doctrina non est mea? quomodo mea? quomodo non mea? non enim dixit: "ista doctrina non est mea,"
Abbreviated transcription (Latin):
dicam et quid loqͣr. et scio quia mãdatũ
eius uita et̾na ẽ. Que ego loqͦr. ita ut di¬
xit michi pr̃ sic loqͦr. Si g ͦ nõ udicat fi¬
lius. s u̾bum qd̃ locutus ẽ filius. Ideo
autẽ iudicat u̾bũ qd̾ locutus ẽ filius
quia nõ ex se locutus ẽ filius. S q̃ mi¬
sit eum pr̃ mandatũ ei dedit quid dicat¬
et quid dicat. et quid loqͣt᷑ pater utiq
et mandatũ Uideamus gͦ ne forte qd̃
ait. ego non ex me locutus sum ħ intlłi¬
gi uolu̾it ego nõ ex me natus sũ. Si
.n. u̾bum prĩs loquitͦ seipmn loquit᷑ qͥa
ipẽ est u̾bum prĩs. Pleꝵq enim dic. ded ͭ
ad s ipm̃ dedisse ut hrẽt. genuisse ẽ ut
eẽt. Non .n. sic̃ creatura ita dei filius sic̃
ante incarnacõem et ante assũptã crea¬
turã. unigenitus ꝑ quẽ fcã s̃ omĩaaᵈ¬
qd̾ illo loco manifestius dr. Siqͥs ad ca¬
piẽdũ sit ydoneus. uͥ ait. Sĩc ht̃ pr̃ uitã

Expanded text:
dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum eius uita aeterna est. quae ego loquor ita ut dixit mihi pater, sic loquor. si ergo non iudicat filius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se locutus est filius, sed qui misit eum pater mandatum ei dedit, quid dicat et quid loquatur: pater utique et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumque enim dicit: dedit psum dedisse ut haberet, genuisse est ut esset. Non enim sicut creatura, ita Dei Filius, ante incarnationem et ante assumptam creaturam unigenitus per quem facta sunt omnia,d illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: sicut habet pater uitam
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ ut negaret se missuz. Hic u̾e aꝑte
ait. nõ meũ dare. Atq ita secutus a prẽ
nõ est meũ dare. ac si drẽtur. nõ ẽ hua¬
ne potestatis ħ dareut ꝑ illd̃ intelligat᷑
hoc qd̾ dare ꝑ qd̃ deus et equalis est prĩ
Non est meũ inquit dare .i. nõ hũana po¬
testate ista do. s quibus patũ ẽ a patre
fortassis .n. ita hic dixit. ego nõ iudica¬
bo illum ꝙ̃ admodũ ibi nõ est meũ dare
S quid hic seqr᷑ Non enĩ ueni inquit
ut iudicẽ mundũ. s ut saluũ faciãt
mundũ. Dem̃ adiungit ⁊ dĩc. Qui me
sꝑuit et nõ accipit u̾ba mea ht̃ quis se
iudicet. Hic iam intlłig̾emꝰ prem nisi
adiung̾et et dic̾et u̾bum qd̃ iocutꝰ sũ
ipm̃ iudicabit illũ in nouissiõ die. Ꝙ
igitur iam nec filius iudicabit qr dix̃
ego nõ iudicabo illũ nec pr̃. S u̾bũ qd̃ lo¬
cutus ẽ filius. Immo audi qd̃ adhuc seqͦ
Quia ego inquit nõ ex me locutus sum

Expanded text:
trem, ut non negaret se missurum; hic uero aperte trem, ut non negaret se missurum; hic uero aperte ait: non est meum dare, atque ita secutus a patre non est meum dare uobis, ac si diceretur: "non est humanae potestatis hoc dare", ut per illud intellegatur hoc dare, per quod deus et aequalis est patri. non est meum, inquit, dare, id est: "non humana potestate ista do, sed quibus paratum est a patre fortassis enim ita hic dixit: Ego non judicabo illum, quemadmodum ibi, Non est meum dare. Sed quid hic sequitur? Non enim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum. deinde adiungit et dicit: qui me spernit et non accipit uerba mea, habet qui se iudicet. hic iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec filius indicabit, quia dixit: ego non iudicabo illum, nec pater sed uerbum, quod locutus est filius? immo audi adhuc quod sequitur: quia ego, inquit, non ex me locutus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ est. qd̃ iustificet impiũ. Dde illo dem̃
est ꝙ sit iustus et iustificans. Si gͦ qͦs
iustificauit ipõs et głificauit. qui iusti
lis degłificacõe sua. sendit. Sed̾e ad dex¬
terã aut ad sinistrã meã nõ ẽ meũ dare
uobis. S quibus ꝑatũ est a prẽ meo. Q
autẽ ꝑatum ẽ a prẽ eius. et ab ipo filio
ꝑatum est. quia ipẽ et pr̃ unũ sũt. Iam
n. ostẽdimus in hac trinitate ꝑmultos
locucõum dĩnaꝵ modos eciã de singulis
dici qd̃ om̃i est pp̃ inseꝑabilẽ oꝑacõem
nuttemus. s ita qͣi tm̃ filius eũ missu¬
rus ẽẽt. nõ eciã pr̃ cum alio locodicat. ħ
pr̃ in noiẽ meo ille uob̾ decłabit omĩa
Hic rursus ita dem̃ est. qͣi nõ eum mis¬
surus eet et filius. Or tm̃m ͦ pr̃. Sic̃ gͦ ista
ita et illd̃ qd̾ ait. s quibus ꝑatũ ẽ a prẽ
meo cũ prẽ se intelligi uoluit pare sedes
głe quibus uellet.s dicit aliqͥs. Ille cũ
negaret prem̃ missuꝵ. et alio loco ita pa¬

Expanded text:
tificet impium; de illo dictum est, quod sit iustus et iustificans. si ergo quos iustificauit ipsos et glorificauit, qui iustiflis de glorificatione sua respondit: sedere ad dexteram meam aut ad sinistram non est meum dare uobis, sed quibus paratum est a patre meo. Quod autem paratum est a patre eius, et ab ipso filio paratum est, quia ipse et pater unum sunt. iam enim ostendimus in hac trinitate per multos locutionum diuinarum modos etiam de singulis dici quod omnium est propter inseparabilem operationem Mittemus; sed ita quasi tantum Filius eum missurus esset, et non Pater; cum alio loco dicat, Haec  meo, ille uobis declarabit omnia. hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et filius, sed tantum pater. sicut ergo ista, ita et illud quod ait: quibus paratum est a patre meo cum patre se intellegi uoluit parare sedes gloriae quibus uellet. sed dicit aliquis: „illic, cum negaret patrem missurum, et alio loco ita pa
Abbreviated transcription (Latin):
fatẽdũ ẽ eĩ et angłos nat᷑ã ẽẽ mutabi¬
les. Si solus ds̃ ẽ ĩ cõmutabilis ẜ ea
uolũtate qͣ mag̾ dm̃ ꝙͣ se diligũt fir¬
mi et stabiles manẽt ĩ illo et fruũtur
maiestate ip̃iꝯ ei um libẽtissĩe subditi.
Ille aũt angłs mag̾ se ip̃m ꝙͣ deũ di¬
ligẽdo subditꝰ ei ẽẽ uoluit et ĩtumuit
ꝑ suꝑbiã et a sũma eẽncia de fecit et
lapsus ẽ et ob hoc minꝰ ẽ ꝙͣ fuit. Quia

Expanded text:
Fatendum est enim, et Angelos natura esse mutabiles, si solus Deus est incommutabilis: sed ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tariũ masũ ẽ. nllo modo sic pcc̃m si non
sit uolũtariũ. st sec qͥdẽ ita mõifestũ ẽ
ut nlla hĩc doctoꝵ pancitas ulsa doctoꝵ
turba dissenciat. Quare a negãdum ẽ
pcc̃m cõmitti aut fatẽdũ uolũtate cõmit¬
ti. Nõ aũt recte negat peccasse aĩam qͥ
et penitendo eã corrigi fatet᷑ et uemã¬
penitẽti dari et ꝑseu̾antẽ ĩ pcc̃is iusta
lege dei dãpnari: postremo si nõ uolũ¬
tate male facimꝰ nemo obiirgãdus ⁊
oĩo aũt monẽdus ẽ. qͥbꝰ sublatis xp̃ia¬
na lex et disciplina omĩs religiomis
Et qm̃ peccari nõ dubiũ ẽ ne ħ quidẽ
dubitãdũ indeo hre aĩas sibeꝵ uosunta¬
tis arbitriũ. Tales eĩ ẜuos suos melio

Expanded text:
 si non sit voluntarium; et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est voluntate committi. Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et venipoenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa lege Dei damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus est omnino, aut monendus: quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis niam peccari non dubium est, ne hoc quidem dubitandum video, habere animas liberum voluntatis arbitrium. Tales enim servos su
Abbreviated transcription (Latin):
ortu usq ad cccasũ. Nõ nlłi ãt intã istã
ncͣcͣio ab ilło ĩcipiũt s renascũt᷑ ĩt̾ius ⁊
cet̾as eiꝰ ꝑtes suo robore sp̃uali et ĩcre¬
mẽtis sapĩe corrũpũt et necãt ⁊ ĩcele¬
stes leges donec pꝰ insibilẽ mortẽto¬
cũ ĩstauret᷑ astrĩgũt. Iste d̃ nouus ho
et ĩfior et celestis hñs et ip̃e ꝓportõne

Expanded text:
ad occasum. Nonnulli autem istam vitam necessario ab illo incipiunt, sed renascuntur interius, et caeteras ejus partes suo robore spirituali et incrementis sapientiae corrumpunt et necant, et in coelestes leges, donec post visibilem mortem totum instauretur, adstringunt. Iste dicitur novus homo, et interior, et coelestis, habens et ip
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma huiꝰ ĩfancia ĩ nutrimẽtis corꝑasibꝰ
agit᷑ penitꝰ oblunscẽda crescẽti. eã pĩn¬
cia seqͥt᷑ uñ ĩcipimꝰ aliqͥd memĩssehu¬
ic succedit adosescẽçia cin iã ꝓpagacio¬
nẽ ꝓsis nat᷑a ꝑmittit et pr̃em facit. Por¬
ro adosesçẽciam iuuẽtꝰ excipit iã ex̃cen¬
da mun̾ibꝰ publicis et domãda sub le¬

Expanded text:
utrimentis corporalibus agitur, penitus obliviscenda crescenti. Eam pueritia sequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub le
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ maiora. Nũc u̾o cũ ẜm totã qͣdra¬
cure segẽ udicet ⁊ foꝵ qͣdratũ et lapis
quadratꝰ et tabelsa et gẽma qͣdrata rur
sus ẜm totã eqͣlitatis segẽ indicẽt᷑ con¬
uẽire sibi motꝰ pedũ currẽtis formice
et ẜm eã gradiẽtis esephãti quis corũ
dubitet sccoꝵ ĩt̾uassis ac tẽpor nͨ maio

Expanded text:
remus majora. Nunc vero cum secundum totam quadraturae legem judicetur et forum quadratum, et lapis quadratus, et tabella et gemma quadrata; rursus secundum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac te
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ. Iã u̾o illud uidere facilsimũ ẽ p̾stã¬
ciorẽ ẽẽ iudicãtẽ ꝙͣ illa res ẽ de qͣuidicat᷑.
Nõ solũ ãt rõnał uita de sensibilibꝰ s⁊ de
ip̃is queq sensibꝰ idicat. Cur ĩ aqͣ .m.
remũ ĩ fractũ oporteat appere cũ rectus
sit et cur ita ꝑ ccłos sẽtiri ncce sit. Nã
ip̃e aspectꝰ ocłoꝵ renũciare id pot̾. Iudi¬
care aũt nłło mͦ. Qͣre mãifestũ ẽ ut sẽ¬

Expanded text:
ere facillimum est, praestantiorem esse judicantem, quam illa res est de qua judicatur. Non solum autem rationalis vita de sensibilibus, sed de ipsis quoque sensibus judicat; cur in aqua remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id potest, judicare autem nullo modo. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩmortasia et sẽꝑ manẽcia ẽ faciẽdus.
qͣliscũq moses ꝙͣꝙͣ ista insibisi suce pre¬
fulgeat si unta caret: magni estimãda ẽ¬
uiu̾e acq sẽtire nemo ambigit. Issud in
aĩo hũano pr̃antissimũ ẽ nõ quo sentit
sẽsibilia s quo udicat de sẽsibilibo. Nã
et indẽt acuci et cet̾is corporis sẽsibꝰ acͥ¬
us corpora attĩgũt płeqz bestie ꝙͣ hõies
s uidicare de corporibꝰ nõ sẽsiẽtis tm̃ in

Expanded text:
ad immortalia et semper manentia faciendus. qualiscumque moles, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aestimanda eivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam et vident acutius, et caeteris corporis sensibus acrius corpora attingunt pleraeque bestiae quam homines: sed judicare de corporibus non sentientis tan
Abbreviated transcription (Latin):
or. Sz c̾te q̃rẽdũ ẽ cur nos offendat si
duabo fenestris nõ suꝑ ĩnicẽ s nixta ĩ¬
uicẽ sccatis una eaꝵ maior minorue sit
ambẽ ꝙ de medio ꝙͣuis imꝑes nõ itaof¬
fendãt illa ĩ eqͣsitas. Et cur nõ mstum
curemꝰ qͣnto sit una eaꝵ maior aut mi¬
nor qr due sũt. In tribꝰ̃ aũt sesus ip̃e m¬
det᷑ expefe ut aũt imꝑes nõ sĩt aur it᷑
maximã et minimã ita sit media ut
tãto precedat minorẽ qͣnto amaiore pce¬
ubi potissimũ notãdũ ẽ ꝙ̃ admodũ qd̾ solm¬
lũ ĩspectũ minꝰ displiciũt ĩ melioris cõ¬

Expanded text:
or. Sed certe quaerendum est cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, sed juxta invicem locatis, una earum major minorve sit, ambaeque dimidio quamvis impares, non ita offendat illa inaequalitas; et cur non multum curemus, quanto sit una earum aut major aut minor, quia duae sunt. In tribus autem sensus ipse videtur expetere ut aut impares non sint, aut inter maximam et minimam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a majore praeceUbi potissimum notandum est, quemadmodum quod solum inspectum minus displicuerit, in melioris com
Abbreviated transcription (Latin):
siue naͣ edita siue artibꝰ esaborata locis
et tp̃ribꝰ pulcra sint: ut corpus et cor¬
poris motus ilsa eqͣsitas et unitas mẽ
pulcritudĩe sẽsu ĩt̾mĩcio nidicat᷑ nec
rotũdũ denariũ. Siłr ĩtp̃rib̾ꝰ atq ĩ mo

Expanded text:
sive natura edita, sive artibus elaborata, locis et temporibus sint pulchra, ut corpus et corporis motus; illa aequalitas et unitas mentpulchritudine sensu internuntio judicatur, nec rotundum va