comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo compellimur humanigeneris caritate inter uenire ꝓeis.
neistam uitã sic finiant ꝑ supplicium. ut et finita ñ possiñ
finire supplicium. Noliergo dubitare hoc officium nr̃m
ex religione descendere : cum ds̃ apud quem nulla est iniqui¬
tas. cuius summa potestas est. qui non tantum qualis quisq
sit uidet. uerum etiam qualis futurus sit praeuidet. Qui
solus potest iniudicando non labi: quia in cognoscendo non po¬
test falli faciat tomen sicut euangelium loquitur solem
sium oriri suꝑbonos & malos: & pluit suꝑ iustas & iniustos
cuius mirabilis bonitatis ut simus imitator es : dñs xp̃s ex or¬
tans diligite in imicos uestros benefacite eis quiuos oder̃

Expanded text:
ideo compellimur humani generis caritate interuenire pro reis, ideo compellimur humani generis caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic finiant per supplicium, ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo dubitare hoc officium nostrum ex religione descendere, cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudicando non labi, quia in cognoscendo non potest falli, faciat tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. cuius mirabilis bonitatis ut simus imitatores, dominus Christus exhortans: Diligite, inquit, inimicos uestros, benefacite eis, qui uos oder
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnia peccata uidentur uenia uiliora. Cum is quir eus est
correptionem ꝓmittit hȩctua est hȩc & nostrasententia. Nullo
modo ergo cul pas quas corrigiuolumus approbamus nec qđ ꝑ
peram ammictitur Ideo uolumus impunitum eẽ quia placet:
sed hominẽ miserantes. faccinus aũt scu flagitia de testantes.
quantomagis nobis displicet uitium . tan tominus uolumus
in emendatum interire uitiosum Facile est aut atq ꝓcliue
malos odisse quia malisunt: rarum aũt &pium. cosdẽ ipsos
diligere quia hominessunt ut inuno simul & culpam im¬
probes & naturam ꝓbes Acꝓpterea culpam iustius oderis.
qđ ea fedatur natura quã diligis. Non estigitur iniquita¬
tis: sed potius humanitatis societate deuinctus: qui ꝓpterea
est criminis ꝑsecutor: ut sit hominis liberator. morũ porro
corrigendorum : nullus alius quã inhac uita locus Nam
post hanc quisq id habebit qđ in hac sibimet conquisierit

Expanded text:
quia \'omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, quia \'omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. haec tua est, haec et nostra sententia. Nullo modo ergo culpas, quas corrigi uolumus, adprobamus nec, quod perperam committitur, ideo uolumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem miserantes, facinus autem seu flagitium detestantes, quanto magis nobis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue malos odisse, quia mali sunt, rarum autem et pium eosdem ipsos diligere, quia homines sunt, ut in uno simul et culpam inprobes et naturam probes ac propterea culpam iustius oderis, quod ea foedatur natura, quam diligis. non est igitur iniquitatis sed potius humanitatis societate deuinctus, qui propterea est criminis persecutor, ut sit hominis liberator. morum porro corrigendorum nullus alius quam in hac uita locus; nam post hanc quisque id habebit, quod in hac sibimet conquisierit.
Abbreviated transcription (Latin):
tum: & si constat nonminus auctorem quã ꝓbatorem teneri
in omnib quȩ peccantur cestũ eẽ nos culpȩ societate uinciri
quoties eum impunitum cẽ uolumus qui culpetenctur obno¬
xius: his uerbis quem non terreas tuȩ lenitatis & humanita¬
tis ignarum unde nos qui te nouimus & hȩc quȩ rendi gratia
non de cernendi scripsisse minime dubitamus aliis tuis uerbis
adista citius respondemus taonquã enĩnos hesitare in hac
quȩstione nolueris. aut prȩuidisti quid dicturi essemus. aut am¬
monuisti quid dicere deberemus. & custi Tum prȩterea acce¬
dit hoc qđ grauius est nam omnia peccata uidentur uenia¬
uiliora cũ is quireus est correttionẽ ꝓmictit. Ante quã ergo
discutiam quid sit illud grauius qđ in epistolatua sequitur hoc
interim qđ dedisti accipiam. eoq utar admolem hano a moli¬
endam. qua nostrȩ in tercessi ones possereprimi iudeban tur
Ideo quippe quantũ facultas datur ꝓpeccatis omnib int̃cedimus

Expanded text:
teneri in omnibus, quae peccantur, certum esse nos culpae societate uinciri, quotiens eum inpunitum esse uolumus, qui culpae tenetur obnoxius. i His uerbis quem non terreas tuae lenitatis et humanitatis ignarum? unde nos, qui te nouimus et haec quaerendi gratia, non decernendi scripsisse minime dubitamus, aliis tuis uerbis ad ista citius respondemus. tamquam enim nos haesitare in hac quaestione nolueris, aut praeuidisti, quid dicturi essemus, aut admonuisti, quid dicere deberemus. et aisti: \'Tum praeterea accedit hoc, quod grauius est. nam omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. antequam ergo discutiam, quid sit illud grauius, quod in epistula tua sequitur, hoc interim, quod dedisti, accipiam eoque utar ad molem hanc amoliendam, qua nostrae intercessiones posse reprimi uidebantur. ideo quippe, quantum facultas datur, pro peccatis omnibus intercedimus,
Abbreviated transcription (Latin):
constare cerni corporeis oculis posse: unde plura dicerem:
si hoc inista epistola suscepissem incuius longitudinem non sentiens
ꝓgressus sum poene oblitus occupationũ mearum Ita ut fortasse
qđ non arbi trabam attentionituȩ satis fecerim qui potes
paucis aminonitus plura cogitare quȩ competunt sed non
etiam eorum inquorũ manus non in aniter uenire ista possunt
si diligentius & copiosius disserantur: Laborant aũt homi¬
nes indiscendo & breuia nonualent intellegere: ꝓlixa non
amant legere. Labor ant itidem docendo qui & pauca tar¬
dis & multa pigris frustra ingerunt: mitte & illius epłae
exemplum quȩ apud nos aberrans non potuit inueniri

Expanded text:
constare, cerni corporeis oculis posse. unde plura dicerem, constare, cerni corporeis oculis posse. unde plura dicerem, si hoc in ista epistula suscepissem, in cuius longitudinem non sentiens progressus sum paene oblitus occupationum mearum, ita ut fortasse, quod non arbitrabar, attentioni tuae satis fecerim, qui potes paucis admonitus plura cogitare, quae competunt, sed non etiam eorum, in quorum manus non inaniter uenire ista possunt, si diligentius et copiosius disserantur. laborant autem homines in discendo, quando et breuia non ualent intellegere et prolixa non amant legere; laborant itidem in docendo, qui et pauca tardis et multa pigris frustra ingerunt. mitte et illius epistulae exemplum, quae apud nos aberrans non potuit inueniri
Abbreviated transcription (Latin):
sed patet ratio beneintellegentib qua ꝑspicuum est dm̃ corpus ñ
esse nec aliquid oculis corporeis cerniposse nisi qđ alicuius inter¬
ualli interpositione cernatur: Id aũt nonnisi corpusesse eã q
substaintiam quȩminor sit in paste quã in toto qđ dedõ credere
nefts eẽ debet: etiam his qui hoc intellegere non dũualent la¬
silua miraculorum: Nũquid ta men ideo latet eẽcorpora ha¬
bere nos corpus nullũ eẽ quantulum cũq corpusculũ qđ ñ ꝓ
suo modo loci occupet spatium nec in eo qđ occupat ubiq sit
totum sedminussit in paste quã in toto: hȩc qm̃ non laten
his contexenda sunt consequentia qđ nune facere nimis lon¬
gum est : quib: ostendatur non rationẽ latere : sedrationem
omnino nullam eẽ qua credidebeat uł possit intellegidm̃
quibusq totus est ꝑspatia locorum corporea mole diffundi¬
tur inqua necessehab eat pastib. maiorib minoribusq

Expanded text:
sed patet ratio bene intellegentibus, qua perspicuum est deum corpus non sed patet ratio bene intellegentibus, qua perspicuum est deum corpus non esse nec aliquid oculis corporeis cerni posse, nisi quod alicuius interualli interpositione cernatur, id autem non nisi corpus esse eamque substantiam, quae minor sit in parte quam in toto, quod de deo credere nefas esse debet etiam his, qui hoc intellegere nondum ualent. Lasilua miraculorum. numquid tamen ideo latet esse corpora, habere nos corpus, nullum esse quantulumcumque coi-pusculum, quod non pro suo modo loci occupet spatium nec in eo, quod occupat, ubique sit totum, sed minus sit in parte quam in toto? haec quoniam non latent, his contexenda sunt consequentia, quod nunc facere nimis longum est, quibus ostendatur non rationem latere, sed rationem omnino nullam esse, qua credi debeat uel possit intellegi deum, qui ubique totus est nec per spatia locorum corporea mole diffunditur, in qua necesse habeat partibus maioribus minoribusque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ratio manifestaest ammiranti: Nieq enimꝓpterea culpatur
sententia qui a dictũ ẽ ds̃ neminem tẽptat: qm̃ est aliud genus tẽpta¬
tionis ꝓpt̃ qđ recte itidem dictũ est temptat uos dñs ds̃ uester:
Nec quis quat̃ existimet ideo posse merito dici corporeis oculis a filio
patrem uideri ac nompotius sicut a patrefiliũ: quia illi qui hoc
putant cũ inreddenda ratione defecerint possunt & ipsi dicere:
si ratio quȩ ritur. ñerit nirabile: hoc enĩ dictũ est: ñ quia ñ st
ratio sed quia latet: Illius aũt non miraculis sederroris de¬
monstrare debet nullam eẽ rationem : quis quis id opinantes re¬
pellere aggreditur: sicut enimnullaratio est quadinatura
moriatur aut corrum patur aut peccet & cũ hoc dm̃ ñ posse
dicimus non derogamus potestati eius sed eternitatem ueritatẽq
laudamus: Ita cũ dicimus non posseuideri oculis corporis non latet

Expanded text:
cum ratio manifesta est admiranti; neque enim propterea culpatur cum ratio manifesta est admiranti; neque enim propterea culpatur sententia, qua dictum est: Deus neminem temptat, quoniam est aliud genus temptationis, propter quod recte itidem dictum est: Temptat uos dominus deus uester. Nec quisquam existimet ideo posse merito dici corporeis oculis a filio patrem uideri ac non potius sicut a patre filium, quia illi, qui hoc putant, cum in reddenda ratione defecerint, possunt et ipsi dicere: \'Si ratio quaeritur, non erit mirabile\'; hoc enim dictum est, non quia non est ratio, sed quia latet. illius autem non miraculi sed erroris demonstrare debet nullam esse rationem, quisquis id opinantes refellere adgreditur. sicut enim nulla ratio est, qua dei natura moriatur aut corrumpatur aut peccet, et, cum hoc deum non posse dicimus, non derogamus potestati eius, sed aeternitatem ueritatemque laudamus, ita cum dicimus non posse uideri oculis corporeis, non latet.
Abbreviated transcription (Latin):
tra tibi uisus es uelut exempla inuenisse deuermiculo qui in¬
pomonascitur: & aranea que filum textrinȩ suae corpore
uel ut integro parit: Dicuntur enim aliqua argute cuiusdã
similitudinis gratia: alia remotius alia congruentius : sed
solus xp̃s. natus est ex uirgine undeiam intellegis quantum
estimo cur hoc esse dixerim sincexemplo. habentitaq om̃a
causas suaas atq rationes rectas & inculpabiles. quaeds̃ uł
usitata uł inusitata operatur: sed hae causae atq ra¬
tiones cumlatent : miramur quȩfiunt: Cũ aũt patent : conse¬
quenter ca uł conuenienter ficridicimus: nec mirandũ ẽẽ quia
facta sunt : quȩ ratio exigebat ut fieret: Autsimiramur non
in opinate stupendo sed excellentia laudando mira mur:
quo genere ammirationis. centurio ille laudatus est: Nec
ideo est rep̃hendenda sententia qua dictũ est: si ratio queri¬
tur̃ ñ erit mirabile qm̃ est aliud genus ammirationis etiam

Expanded text:
tra tibi uisus es uelut exempla inuenisse de uermiculo, qui intra tibi uisus es uelut exempla inuenisse de uermiculo, qui inpomo nascitur, et aranea, quae filum textrinae suae corpore uelut integro parit. dicuntur enim aliqua argute cuiusdam similitudinis gratia alia remotius alia congruentius, sed solus Christus natus est ex uirgine; unde iam intellegis, quantum aestimo, cur hoc esse dixerim sine exemplo. habent itaque omnia causas suas atque rationes rectas et inculpabiles, quae deus uel usitata uel inusitata operatur. sed hae causae atque rationes cum latent, miramur. quae fiunt, cum autem patent, consequenter ea uel conuenienter fieri dicimus nec mirandum esse, quia facta sunt, quae ratio exigebat ut fierent, aut, si miramur, non inopinata stupendo sed excellentia laudando miramur, quo genere admirationis centurio ille laudatus est. nec ideo est reprehendenda sententia, qua dictum est: Si ratio quaeritur, non erit mirabile\', quoniam est aliud genus admirationis, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uideri uł reddi ab homine homini possit: Nam istȩ causece sunt
admirationis cũ uł ratio cuiusq reilatet uł eadem res usita ta
non est qđ cuut singularis aut rarast. Ex illaergo causci latentis
rationis ego dixi inepistola quãtelegisse cõmemoras: cũ eis respon¬
derem qui negant essecredendum qđ xp̃m uirgo peperit uirgo ꝑ¬
manserit: siratioquȩritur : nonerit mirabile: hoc enimdictum est:
non qđ ratione rescareat sed qđ eos lateat quib hoc ds̃ uoluit ec̃
mirabile: ex aliauero ammirationis cocusa quȩ id eo est quia in¬
solitum ailiquid occurrit. scriptũ ẽdedño qđ miratus sit centurio¬
nisfidem : Neq enim eum rei ullius ratio potuerit latere : sed am¬
miratio ꝓlaude posita est cius cuiuspar in populo hebrȩo non ap¬
paruerat: unde ipsa ammiratio satis exposita est: cũ aut dñs
in eademepistola si exemplũ poscitur . nonerit singulare: frus¬

Expanded text:
uideri uel reddi ab homine homini possit. nam istae causae sunt uideri uel reddi ab homine homini possit. nam istae causae sunt admirationis, cum uel ratio cuiusque rei latet uel eadem res usitata non est, quod aut singularis aut rara est. ex illa ergo causa latentis rationis ego dixi in epistula, quam te legisse commemoras, cum eis responderem, qui negant esse credendum, quod Christum uirgo pepererit, uirgo permanserit: \'Si ratio quaeritur, non erit mirabile\'; hoc enim dictum est, non quod ratione res careat, sed quod eos lateat, quibus hoc deus uoluit esse mirabile. ex alia uero admirationis causa, quae ideo est, quia insolitum aliquid occurrit, scriptum est de domino, quod miratus sit centurionis fidem; neque enim eum rei ullius ratio potuerit latere, sed admiratio pro laude posita est eius, cuius par in populo Hebraeo non apparuerat. unde ipsa admiratio satis exposita est, cum ait dominin eadem epistula: Si exemplum poscitur, non erit singulare, frus
Abbreviated transcription (Latin):
quisputat quãuis & hoc causis occultioribus quib agitur ut
istud potius quã illud in conspectu animiueniat sed etiam
qđ ait ꝓpheta Et dixit mihi angelus qui loquebatur in me
Neq erumforinsecus uoces ad aures corporeas ꝓphetȩ uenisse
credendum est cũ dicit quilo quebatur in me. non adme
utrum uoces erant despufactae corportilib similes quales
agimus cũ apud nos taciti multa memoriter plerũq etiam
geri & qđ in euangelio scriptũ ẽ. Ecce angelus dĩ apparuit
illi in somnis dicens: quomodo enĩ apparuerit uel corpus
angelicum oculis clausis: a brahȩ quippe uigilanti sic appa¬
ruerunt : ut cos etiam cũ pedes eis lauit contrectando sentiret
nos ipsi nobis uidemur talifigura etiamꝑ loca moueri somnian¬
tes longealiter quã membra instratis iacentia: mouent hȩo :¬
& ideo mira sunt quia occultiorem habent rationem quam ut

Expanded text:
quis putat quamuis et hoc causis occultioribus, quibus agitur, ut quis putat quamuis et hoc causis occultioribus, quibus agitur, ut istud potius quam illud in conspectu animi ueniat, sed etiam quod ait propheta: Et dixit mihi angelus, qui loquebatur in me — neque enim forinsecus uoces ad aures corporeas prophetae uenisse credendum est, cum dicit \'qui loquebatur in me\', non ad me\' —, utrum uoces erant de spiritu factae corporalibus similes, quales agimus, cum apud nos taciti multa memoriter plerumque etiam geri, et quod in euangelio scriptum est: Ecce angelus domini apparuit illi in somnis dicens, quo modo enim apparuerit uel corpus angelicum oculis clausis — Abrahae quippe uigilanti sic apparuerunt, ut eos etiam, cum pedes lauit, contrectando sentiret nos ipsi nobis uidemur tali figura etiam per loca moueri somniantes longe aliter quam membra in stratis iacentia. Mouent haec et ideo mira sunt, quia occultiorem habent rationem, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
aduerterint atq conpererint non cas ẽẽ corporcas sed
corporumsi millimas rationem tamen dehis non continuo
ualent reddere quib causis & quẽ am modũfiant qua de¬
niq natura suet subsistant uł in quo sub iesto sint utrum ite
in animofiant ut in membrana exatramento lic terae
ubi utraq substantia ost & membrana scilicet & atram̃tũ¬
an sicut sigillum incera uł figura quȩ libet cuicera sub¬
iectum est illa in subiecto an utroq modo fiant ista in sp̃u
nostro aliquando sic aliquando aũt sic Mouent enim:
periuntur memoria uł quȩ nos ipsi ut libitum est faciacmus
disponimus augemus minuimus. situ habitu motu
innumer abilib: qualitatib formisq uariamus . Alia
sunt fortassis etiam illa quib deludimur dormientes
quando non diuinitus ad monemur: nisi qđ hȩc uolentes
agimus illa prȩter arbi trium patimur. Non solum
hȩc mouent quȩ in animo deipso animo fieri non absurde

Expanded text:
aduerterint atque compererint non eas esse corporeas sed aduerterint atque compererint non eas esse corporeas sed corporum simillimas, rationem tamen de his non continuo ualent reddere, quibus causis et quem ad modum fiant, qua denique natura sua subsistant uel in quo subiecto sint, utrum ita in animo fiant ut in membrana ex atramento litterae, ubi utraque substantia est et membrana scilicet et atramentuan sicut sigillum in cera uel figura quaelibet, cui cera subiectum est, illa in subiecto, an utroque modo fiant ista in spiritu nostro aliquando sic aliquando autem sic. Mouet enim eriuntur memoria uel quae nos ipsi, ut libitum est, facimus, disponimus, augemus, minuimus, situ, habitu, motu. innumerabilibus qualitatibus formisque uariamus, qualia sunt fortassis etiam illa, quibus deludimur dormientes, quando non diuinitus admonemur, nisi quod haec uolentes agimus, illa praeter arbitrium patimur; non solum haec mouent, quae in animo de ipso animo fieri non absurde forte
Abbreviated transcription (Latin):
referri cũ aliquocorpore existimauimus qđ iam tibi arbitror ñ
uideri. Ita si tota poenitus subtrahatur atq absit qđ fit in mor te
non secum putanda est auferre aliquod corpus ex corpore Nã
si auferret : ꝓfecto etiam cũ dormunus abscedie ab oculis: in
quantũ cosrelinquit: intantũ secum oculos auferret quam¬
libet subtilior es corporeos qđ non facit: uerũ tamen aufestisecũ
quos dam simillimos sed noncorporcos: quib: uisa simillima
cernit in somnis sed nec ipsa corporea: Porro sia liquiscon¬
cedat ctiã uisa somniorum quȩ similia corporib apparent
non cẽnisi corporea: uideatur sibi aliquid dicere: nec ista
ingeni tardicas facile conuincitur: Multorum qui ppe
etiam non mediocriter acutorum qm̃ parum attendunt
quantũ ualeant imagines corporum quȩ fiunt in sp̃u nec
omnino sunt corpora: Cũ uero eas coguntur in tueri sirec te

Expanded text:
referri cum aliquo corpore existimabimus, quod iam tibi arbitror non referri cum aliquo corpore existimabimus, quod iam tibi arbitror non uideri, ita, si tota penitus subtrahatur atque absit, quod fit in morte, non secum putanda est auferre aliquod corpus ex corpore. nam si auferret, profecto etiam cum dormimus et abscedit ab oculis, in quantum eos relinquit, in tantum secum oculos auferret, quamlibet subtiliores, corporeos, quod non facit. uerum tamen aufert secum quosdam simillimos sed non corporeos, quibus uisa simillima cernit in somnis sed nec ipsa corporea. Porro si aliquis concedat etiam uisa somniorum, quae similia corporibus apparent, non esse nisi corporea, uideatur sibi aliquid dicere. nec ista ingenii tarditas facile conuincitur; multorum quippe est etiam non mediocriter acutorum, quoniam parum adtendunt, quantum ualeant imagines corporum, quae fiunt in spiritu nec omnino sunt corpora. cum uero eas coguntur intueri, si recte
Abbreviated transcription (Latin):
esse debet si est ut maneat si nondum est : ut fiat dscũit sapiens
non esse debet sed est. Illa quoq deuisis quȩ tibi nuperrime
scrips̃ & ea cominemorans subtiliterdicta sed maioribus
te implicasse quȩstionibus recensectiam atq etiam & cogi¬
ta diligentius nomptranseat sed habitet in eis consideratiotua
& inde fostusse ut cumq conicies quomodo sit anima prac¬
sens ud absens: in eis quippe uisis demoratur in somnis cũ
ab est asensũ presentiaq cernendi quam prȩbet oculis ui¬
gilans haec autem aboculis hoc est tamquã alumina¬
ribus cmporis animnae absentia quȩ fitcumdor inimus
siuis moior urgeat ut totum quod est inde subtrahatur
mors ist. Sicut ergo a cernendi sensu adiusa somniorum
nom cum aliquo corpore abscedit nisi forte illa quȩ uident
in somnis corporea nosq ipsos inter illa hac atq illac ferri ac

Expanded text:
esse debet, si est, ut maneat, si nondum est, ut fiat; deus autem sapiens esse debet, si est, ut maneat, si nondum est, ut fiat; deus autem sapiens non esse debet, sed est. Illa quoque de uisis, quae tibi nuperrime scripsi et ea commemoras subtiliter dicta, sed maioribus te implicasse quaestionibus, recense etiam atque etiam et cogita diligentius: non pertranseat, sed habitet in eis consideratio tua et inde fortasse utcumque conicies, quo modo sit anima praesens uel absens. in eis quippe uisis demoratur in somnis, cum abest a sensu praesentiaque cernendi, quam praebet oculis uigilans; hanc autem ab oculis, hoc est tamquam a luminaribus corporis animae absentiam, quae fit cum dormimus, si uis maior augeat, ut totum, quod est, inde subtrahatur, mors est sicut ergo a cernendi sensu ad uisa somniorum non cum aliquo corpore abscedit, nisi forte illa, quae uidentur in somnis. corporea nosque ipsos inter illa hac atque illac ferri ac
Abbreviated transcription (Latin):
runt quia ea fortasse oblitus es quȩ te conferente mecum ac
sermocinante conscripsi siued eanimȩ quantitate siue de
libero arbitrio: inuenies unde dissoluas etiam sine mea ope¬
ra dubitationes tuas. adhibito scilicet non nullolabore co¬
gitationis ut his quȩ ibi ad intellectum liquidum cestumq
ꝑducta sunt consequentia nectantur: habes etiamin libro
dereligione : quem siretoleres atq perspiceres numquam tibi
uideretur ratione cogidm̃ esse uel ratiocinando efficidm̃ esse
debere quando quidem in racione numerorum quam ceste
inusu coteidianohabemus si dicimus septem & tria detem c̃ẽ
debent: minus considerate loquimur Non enim decem esse de¬
bent sed decem sunt de quib ittq rebus recte dicatur qđ esse
dͥebeant siue iam sint siue ut sint: satis quantum estimo dispu¬
tauinus in cis libris quos cominemoraui : Homo enim scpienis

Expanded text:
runt, quia ea fortasse oblitus es, quae te conferente mecum ac runt, quia ea fortasse oblitus es, quae te conferente mecum ac sermocinante conscripsi, siue de animae quantitate siue de libero arbitrio, . inuenies, unde dissoluas etiam sine mea opera dubitationes tuas adhibito scilicet nonnullo labore cogitationis, ut his, quae ibi ad intellectum liquidum certumque perducta sunt, consequentia nectantur; habes etiam in libro religione, quae si recoleres atque perspiceres, numquam tibi ui.deretur ratione cogi deum esse uel ratiocinando effici deum esse debere, quando quidem in ratione numerorum, quam certe in usu cotidiano habemus, si dicimus: Septem et tria decem esse debent, minus considerate loquimur; non enim decem esse debent, sed decem sunt. de quibus itaque rebus recte dicatur. quod esse debeant, siue iam sint siue ut sint, satis, quantum aestimo, disputauimus in eis libris, quos commemoraui. homo enim sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
contingat quib cumscribuntur non suꝑ uenerit a liquid qđ quae¬
ratur : quod ut mihi accedat difficilimum est: sed non opinor tibi
hoc placere : Nonergo debui alia interrumpere c̃umtua super¬
uenissent: sic nec tua si alia rursus inruerent : & ta menseruare
hanciustitiam nonsinor. Nam ace ut tibi hȩc ipsa rescribe¬
rem quib id ammonerem: intermisi quȩ a gebam & animum
meũ ad hanc epistolam ab alia magna intentione detorsi
facilecũt fuit hanc excusationem ut arbitror non inquã
litteris inditam tibi remittere : Respondereaut inquisitio¬
nib tuis non ita facilees & puto in ipsis opusculis quȩ menuno
intentissimũ detinent: non defutura quȩdam loca ubi haec
ipsa expediam quȩ requiris. si dñs fauerit: lam etiam ex his
quęstionib quas modo misisti: multa soluta sunt in eis libris
quos nondum ȩdidi siue de trinitate siue degenesi: quã quã
& illa si relegas quȩ tibiiam diu nota sunt uł nisi fallor fue¬

Expanded text:
contingat, quibus, cum scribuntur, non superuenerit aliquid, quod quaeratur? quod ut mihi accidat, difficillimum est; sed non opinor tibi hoc placere. non ergo debui alia interrumpere, cum tua superuenissent, sicut nec tua, si alia rursus inruerent. et tamen seruare hanc iustitiam non sinor; nam ecce ut tibi haec ipsa rescriberem, quibus id admonerem, intermisi, quae agebam, et animum meum ad hanc epistulam ab alia magna intentione detorsi. Facile autem fuit hanc excusationem, ut arbitror, non iniquam litteris inditam tibi remittere, respondere autem inquisitionibus tuis non ita facile est et puto in ipsis opusculis. quae me nunc intentissimum detinent, non defutura quaedam loca, ubi haec ipsa expediam, quae requiris, si dominus fauerit. iam etiam ei his quaestionibus, quas modo misisti, multa soluta sunt in eis libris, quos nondum edidi, siue de trinitate siue de genesi. quamquam et illa si relegas, quae tibi iam diu nota sunt uel, nisi fallor, fue
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam mererentur nisi elati inflatiq suꝑbia in aniter
conarentur istam beatam uitam sibupsi facere qđ solus ds̃ ue¬
raciter cultoribus suis. posthanc uitam sel argiturum eẽ
ꝓmisit. sanior quippe est eiusdem ciceronis illa sententia:
ubi ait Nam hȩc̃ quidem uita mors est quã lamentari
possem siliberet. quomodo ergo sirecte lamentatur beata
comprobatur ac nom potius qm̃ recte lamentatur misera eẽ
conuincitur : quare assuesce obsecrote uirbone beatus esse
inter im spe. utsis etiam re cũ pietatiꝑseuerantissime recri¬
buetur merces felicitatis ȩternȩ : si prolixa epistola onerosus
sum tu te hoc intristi tibi: quime sapientem appellasti: hinc
enim ausussum haec adte loqui ut tibi sapientiam non qualis
mihi sit ostentarem : sed qualis esse debeat ostenderem. Haec
terna felicitas ex ista sapientia quȩ una uera est siquid ha¬

Expanded text:
gratiam mererentur, nisi elati inflatique superbia inaniter gratiam mererentur, nisi elati inflatique superbia inaniter conarentur istam uitam beatam sibi ipsi facere, quod solus deus ueraciter cultoribus suis post hanc uitam se largiturum esse promisit. sanior quippe est eiusdem Ciceronis illa sententia, ubi ait: Nam haec quidem uita mors est, quam lamentari possem, si liberet\'. quo modo ergo, si recte lamentatur, beata comprobatur ac non potius, quoniam recte lamentatur, misera esse conuincitur? quare adsuesce, obsecro te, uir bone, beatus esse interim spe, ut sis etiam re, cum pietati perseuerantissimae retribuetur merces felicitatis aeternae. Si prolixa epistula onerosus sum, \'tute hoc intristi tibi\', qui me sapientem appellasti. hinc enim ausus sum haec ad te loqui, ut tibi sapientiam, non qualis mihi sit, ostentarem, sed, qualis esse debeat, ostenderem. haec terna felicitas. ex ista sapientia, quae una uera est, si quid ha
Abbreviated transcription (Latin):
tur neoretdm̃ neiusto & misericordi supplicet qui potest &
uittae huius mala. uł auertereuł mitigare uł ad ea toleran¬
da fortitudine armare. uł ab eis omnimodo liberare. & post
hoc piorum prȩmium est. cuius adipiscendi spemuitam istam
temporalem atq mostalem nontam delectabilitr quã
tolerabiliter ducimus & mala eius tunc bono consilio & diuino
munere fortiter ferimus cumbonorum ȩternorum fidelidĩ
ꝓmissione & fideli nostra exspectatione gtudemus ad hoc
nos ex hostactus a postolus paulas ait. Spegaudentes intri¬
bulatione patientes. Ostenditenim quare in tribulatione
patientes prȩmittendo spegaudentes: Ad hanc spem ex
maiestate diuinitatis & carnis infirmitate apparente non
solum sermonis oraculo doeuit : uerum etiam suaepcissionis
& resurrectionis exemplo inaltera enim qualia tolerare
in altera qualia debemus sperare monstrauit : cuius & illi

Expanded text:
tur, ne oret deum, ne iusto et misericordi supplicet, qui potens est et tur, ne oret deum, ne iusto et misericordi supplicet, qui potens est et uitae huius mala uel auertere uel mitigare uel ad ea toleranda fortitudine armare uel ab eis omni modo liberare et post Hoc piorum praemium est, cuius adipiscendi spe uitam istam temporalem atque mortalem non tam delectabiliter quam tolerabiliter ducimus et mala eius tunc bono consilio et diuino munere fortiter ferimus, cum bonorum aeternorum fideli dei promissione et fideli nostra expectatione gaudemus. ad hoc nos exhortatus apostolus ait: Spe gaudentes, in tribulatione patientes: ostendit enim, quare in tribulatione patientes\', praemittendo \'spe gaudentes. ad hanc spem exhmaiestate diuinitatis et carnis infirmitate apparente non solum sermonis oraculo docuit uerum etiam suae passionis et resun-ectionis exemplo; in altera enim, qualia tolerare, in altera, qualia debeamus sperare, monstrauit. cuius et illi
Abbreviated transcription (Latin):
Ceste semꝑbeatus est : cestebeatã uitam insua potestate constitu¬
tam. nulla ui potest ullius calamitatis amictere : Ecce incȩcitate
& surditate & a trocissimis cruciatib corporis aut amisit bea¬
tamuitam : autsi & inistis afflictionib beata est adhuc. fit
ꝑ huius modidoctissimorũ hominum disputationes. utsit ali¬
quando beata uita quã sapiens ferre non possit. uł quod est
absurdius quam sapiens ferre non debeat eamq: fugiat. ab¬
rumpat. abiciat. seseq ab ea ferro etiam seuuenẽno ulla uł
alia uoluptaria moste sub ducat. ut in portu non sentiend. uł
nullus omnino sit quod epicurei & siqui alii simili stultitia pu¬
tauerunt uel ideobeatus qm̃ fuerit ab illa beata uita tũquã
ab aliqua peste liberatus. õmnium suꝑba iactantia sibeata ui¬
ta est incruciatib corporis cur non in ea manet sapiens ut frua¬
tur : si aũt misera est quid obsecrote nisi tiphus impedit nefatea¬

Expanded text:
certe semper beatus est, certe beatam uitam in sua potestate constitucerte semper beatus est, certe beatam uitam in sua potestate constitutam nulla ui potest ullius calamitatis amittere. ecce in caecitate et surditate et atrocissimis cruciatibus corporis aut amisit beatam uitam aut, si et in istis afflictionibus adhuc beata est, fit per huius modi doctissimorum hominum disputationes, ut sit aliquando beata uita, quam sapiens ferre non possit uel, quod est absurdius, quam sapiens ferre non debeat eamque fugiat, abrumpat, abiciat seseque ab ea ferro etiam seu ueneno ullaue alia uoluntaria morte subducat, ut in portu non sentiendi uel nullus omnino sit. quod Epicurei et si qui alii simili stultitia putauerunt, uel ideo beatus, quoniam fuerit ab illa beata uita tamquam ab aliqua peste liberatus. o nimium superba iactantia! si beata uita est in cruciatibus corporis, aut non in ea manet sapiens, ut fruatur? si autem misera est. quid, obsecro te, nisi typhus impedit, ne fatea
Abbreviated transcription (Latin):
tenta fruitur. sed in latissibi manib: carere compellitur. est apud
ciceronem in extrema ut scis paste quintitus culanarum libri
locus ꝓpter qđ dico anim aduestendus. Cũ enim dececitate cor¬
poris a geret atq affirmaret etiam ca ecum beatũ ẽẽ posse
sapientem : multa dixit. quȩ ꝑ aures ꝑcipiendo gauderet: Itẽq
si surdus esset : ea quib: oblecta retur adoculos transtulit: si
aũt utroq sensu priuaretur & ecus surdusq fieret : non ẽ ausus
hinc ferre sententiã eumq beatum dicere sed addiditetiam do¬
lores grauissimos corporis qui eum si non inter emerint ipse se
interimat. & ad portum non sentienti hȩc liberatus uirtute ꝑ ue¬
niat: Cȩdicigitur sapiens in manissimis cladib: atq suc cumbit :¬
in tantum ut eis cogatur & inseipsumh omicidium ꝑpetrare.
cuiiam parcat ut illis careat malis quisibi ipse non parcit:

Expanded text:
tenta fruitur, sed inlatis sibi manibus carere compellitur. Est apud tenta fruitur, sed inlatis sibi manibus carere compellitur. Est apud Ciceronem in extrema, ut scis, parte quinti Tusculanarum libri locus propter hoc, quod dico. animaduertendus. cum enim de caecitate corporis ageret atque adfirmaret etiam caecum beatum esse posse sapientem, multa dixit, quae per aures percipiendo gauderet, itemque, si surdus esset, ea, quibus oblectaretur, ad oculos transtulit; si autem utroque sensu priuaretur et caecus surdusque fieret, non est ausus hinc ferre sententiam eumque beatum dicere, sed addidit etiam dolores grauissimos corporis, qui eum si non interemerint, ipse se interimat et ad portum non sentiendi hac liberatus uirtute perueniat. cedit igitur sapiens immanissimis cladibus atque succumbit in tantum, ut eis cogatur et in se ipsum homicidium perpetrare. cui iam parcat, ut illis careat malis, qui sibi ipse non parcit?
Abbreviated transcription (Latin):
hac sarcina corruptibiliscarnis auctores suaebeatȩ uitȩ &
qua conditores eẽ uoluerunt : uelut propriis etan uirtutib: ap¬
petentes iamq retinentes. non ab illo fonte uirtutum peten¬
tes atq sperantes. dm̃ suꝑbiaesuae resistentem minime sentire
potuerunt unde inerrorem ab surdissimũ lapsi sunt : uteum
asseuerant etiam in fabularidis touro beatum cẽ sapientem. cogrin¬
tur fateri uitã beatam. aliquando eẽfugiendam. exaggeratis eñi
malis corporis cȩdunt atq in corũ molestiis grauissimis abscedendũ
ex hac uita cẽ decernunt ubi nolo dicere quantum sit nefes seipsum
hominem occidere in sontem: cũ omnino nondebeat uł nocenten
unde in primo libro trium illorum quos benignissime & studiosissime
ꝑ legisti multa iam diximus: sed ceste consideretur nec superbe
sed s̃obriȩ iudicetur. quomodo uita beata sit qua non sapiens re¬

Expanded text:
hac sarcina corruptibilis carnis auctores suae beatae uitae et hac sarcina corruptibilis carnis auctores suae beatae uitae et quasi conditores esse uoluerunt uelut propriis eam uirtutibus appetentes iamque retinentes, non ab illo fonte uirtutum petentes atque sperantes, deum superbiae suae resistentem sentire minime potuerunt. unde in errorem absurdissimum lapsi sunt, ut. cum adseuerant etiam in Phalaridis tauro beatum esse sapientem, cogantur fateri uitam beatam aliquando esse fugiendam. exaggeratis enim malis corporis cedunt atque in eorum molestiis grauissimis abscedendum ex hac uita esse decernunt. ubi nolo dicere. quantum sit nefas se ipsum hominem occidere insontem, cum omnino non debeat uel nocentem, unde in primo libro trium illorum, quos benignissime et studiosissime rlegisti, multa iam diximus. sed certe consideretur nec superbe sed sobrie iudicetur, quo modo uita beata sit, qua non sapiens re
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uera amicitia nonpensanda temportilib: commodis
sed gratuito amore potanda. Nemo enim potest ueraciter
amicus ẽẽ hominis : nisi fuerit ipsius primitus ueritatis: qđ sigra¬
tis nonficit : nullo fieri pacto potest: Dequa re etiã philosophi
multa dixerunt : sed apud eos uera pietas id est uerax ueridĩ cul¬
tus unde omnia recte uiuendi ducioportet officia non inuenitur
Non ob aliud quantum intellego : nisi quiabeatam ipsi sibi quodam
modo fabricare uoluerunt potiusq patrandã quã impetrandã
putarunt. cum eius dator nonsit nisi ds̃ neq enim faccit beatum
hominem : nisi qui fecit hominem pamqui tanta creaturȩ suae
bona bonis malisq largitur ut sint ut homines sint ut uigen¬
tes sensibus ualentes uirib affluentes opibussint seipsum bo¬
nis dabit utbeati sint: quia eius etiam hoc est munus ut bonisint:
Illiuero qui in hac erumnosa uita in his moribundis membris sub

Expanded text:
etiam uera amicitia, non pensanda temporalibus commodis etiam uera amicitia, non pensanda temporalibus commodis sed gratuito amore potanda. nemo enim potest ueraciter amicus esse hominis, nisi fuerit ipsius primitus ueritatis; quod si gratis non fiat, nullo fieri pacto potest. De qua re etiam philosophi multa dixerunt; sed apud eos uera pietas, id est uerax ueri dei cultus, unde omnia recte uiuendi duci oportet officia, non inuenitur non ob aliud, quantum intellego, nisi quia beatam uitam ipsi sibi quodam modo fabricare uoluerunt potiusque patrandam quam impetrandam putarunt, cum eius dator non sit nisi deus. neque enim facit beatum hominem, nisi qui fecit hominem. nam qui tanta creaturae suae bona bonis malisque largitur, ut sint, ut homines sint, ut uigentes sensibus, ualentes uiribus, adfluentes opibus sint, se ipsum bonis dabit, ut beati sint, quia eius etiam hoc est munus, ut boni sint. illi uero, qui in hac aerumnosa uita, in his moribundis membris. sub
Abbreviated transcription (Latin):
necesse fuit inde argumenta ueriatis arcere: hȩc interim occu¬
patus aliiscuris quȩ & siuanȩ sunt cũ rerum exitum cogitamus.
tamen quasi nec essariae pronascendi condicione rescripsi:
si otium fuerit & superstes uita etiam deitlia rescribam. ut
ttntȩ docerinac opus. debitis & non satis facientib remunetur
officiis: In columem beatamq sc̃itatemtuam dĩ om̃ps euo lar¬
in me non a gnoscam : tantȩ tamen ergame beniuolentiae tuȩ
tam quam sincere gratias ago debeoq plurimas. & meorũstu¬
diorum labores tali ac tanto uiro placuisse delector multo
uero amplius qđ animũ tuum caritate ȩternitatis & ueritatis
atq ipsius caritatis affectum diuinȩ illic caelestiq reipubli cȩ
cuius rector est xp̃s. & inquasola semꝑ beatȩq uiuendum est
si recte hic pieq uiuatur: Agnosco inhiantem uideo ꝓpinquan¬
tem eiusq potiunde amplector ardentem : inde quippe manat

Expanded text:
necesse fuit inde argumenta ueritatis accersere. Haec interim occunecesse fuit inde argumenta ueritatis accersere. Haec interim occupatus aliis curis, quae etsi uanae sunt. cum rerum exitum cogitamus. tamen quasi necessariae pro nascendi condicione, rescripsi. si otium fuerit et superstes uita, etiam de Italia rescribam. ut tantae doctrinae opus debitis etsi non satisfacientibus remuneretur officiis. incolumem beatamque sanctitatem tuam deus omnipotens aeuo larin me non agnoscam. tantae tamen erga me beniuolentiae tuae tamque sincerae gratias ago debeoque plurimas et meorum studiorum labores tali ac tanto uiro placuisse delector, multo uero amplius, quod animum tuum caritate aeternitatis et ueritatis atque ipsius caritatis affectum diuinae illi caelestique rei publicae, cuius regnator est Christus et in qua sola semper beateque uiuendum est, si recte hic pieque uiuatur, agnosco inhiantem, uideo propinquantem eiusque potiundae amplector ardentem. inde quippe manat
Abbreviated transcription (Latin):
illis magis mirer. sacer dotii ꝑfectionem philosophicedogmata
historicie plenã notitiam anfacundiae iucunditatem quae
ita etiam imperitos allicere potest ut doneo explicent non de¬
sistant & cum explicauerint adhuc requirant: Comuiotinãq
sunt impudenter pertinaces iam in de ab onis quȩ memorant
seculis ꝓnaturt rerum obscuritate contigisse peiora stlsosq om̃s
inlitis quadam dulcedine felicitatib suis ꝑquas non adbeatitudi¬
nem sed ad prȩrupta sunt ducti: hȩc uero nostraprȩcepta & sim¬
plicis uiri quedi mysteria prȩter uitã ꝑpetuam quã purissimis
uirtutib pollicentur etiam hȩc quia secularia & necessaria
quanatisumus euentura mitigare &usu resualidissimo exemplo
recentis calamitatis qđ licet firmissime causam muniueris ta¬
men siutrum uis licuisset id tibi nolueram suffragari sed quan¬
do inde osta fuerat conuincendorum stultitiae quaerellam:

Expanded text:
illis magis mirer, sacerdotii perfectionem, philosophiae dogmata, illis magis mirer, sacerdotii perfectionem, philosophiae dogmata, historiae plenam notitiam an facundiae iucunditatem, quae ita etiam inperitos allicere potest, ut, donec explicent, non desistant, et, cum explicauerint, adhuc requirant. conuicti namque sunt inpudenter pertinaces iam inde a bonis, quae memorant, saeculis pro naturae rerum obscuritate contigisse peiora falsosque omnes inlitis quadam dulcedine felicitatibus suis, per quas non ad beatitudinem sed ad praerupta sunt ducti, haec uero nostra praecepta et simplicis uerique dei mysteria praeter uitam perpetuam, quam purissimis uirtutibus pollicentur, etiam haec saecularia et necessario, qua nati sumus, euentura mitigare. et usus es ualidissimo exemplo recentis calamitatis, quo licet firmissime causam muniueris, tamen, si utrumuis licuisset, id tibi nolueram suffragari. sed quando inde orta fuerat conuincendorum stultitiae querela,
Abbreviated transcription (Latin):
iro modo afficior sapientiatua & in illis quȩ edidisti & in his
quȩ in terueniens ꝓsollicitis mittere non grauaris Nam
& illa tantum habent a cuminis scientiȩ sc̃i tatis ut nihil su¬
prasit: & hȩc tantũ uerecundiȩ utnisi faciã qđ mandas cul¬
pam penes meremanere non innegotio esse di iudicem cdomine
merito uenerabilis & suspiciende pater. Non enim instas
qđ pleriq homines istius locifaciunt ut qđ cũq sollicitus
uoluerit extorque as. sed qđ tibi a iudice totcuris obstricto
pecibileui su fuerit ammones subseruiente uerecundia quȩ
maxima difficilium inter bonos efficacia est: proinde statim
cõmendatis effectum desiderii tribui namsperandiuiã ante¬
prefeceram expliciui libros tuos neq enum tam languidi aut
mestes erant utme aliud quam securare puterentur . In iare¬
runt manum ereptumq aliis sollicitudinum suis uinculis in li¬
garunt lta eni mihi ꝓpitius ds̃sit: ut ego ancepssim quid in

Expanded text:
iro modo afficior sapientia tua, et in illis quae edidisti, et in iis quae interveniens pro sollicitis mittere non gravaris. Nam et illa tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit; et haec tantum verecundiae, ut nisi faciam quod mandas, culpam penes me remanere, non in negotio esse, dijudicem, domine merito venerabilis, et suscipiende pater. Non enim instas quod plerique homines istius loci faciunt , ut quodcumque sollicitus petitor voluerit, extorqueas; sed quod tibi a judice tot curis obstricto petibile visum fuerit, admones subserviente verecundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. Proinde statim copatefeceram. Explicui libros tuos; neque enim tam languidi aut inertes erant, ut me aliud quam se curare paterentur; iniecerunt manum ereptumque aliis sollicitudinum suis uinculis inligarunt — ita enim mihi propitius deus sit —, ut ego anceps sim, quid in
Abbreviated transcription (Latin):
si cõmemorare uoluissem tẽpus mihi potius quã copia defuisset
ulta quaeris ab homine multum occupato : & quod ẽ grauius
eaputas prȩcipitari debere dictando quȩ tam sunt difficilia
ut cũ magna diligentia dictata uł scripta uix ꝑduci possint
ad intellectum etiam talium qualis ipsees huc accedit: quia ñ
tu & tales tantũ modo cogitandiestis lecturi eẽ qđ scripsimus
sed utiq & illi quiminus a cuto minusq exercitato ingenio p̃¬
diti eota menstudioferuntur ad cognoscendas litteras nr̃as
siue amico siue inimico animo ut eis subtrahi omnino ñ possint:
ista cogitandi cernis quanta cura in scribendo eẽdebeat pre¬
sertim derebus ita magnis ut in cis & magnilaborent: Sicũt
cũ aliquid inmanib: habeo prȩcermittendũ est & differendũ
ut adet potius respondeatur quȩ suꝑuenientia requiruntur
quid fiet. si etiam ipsis dum respondetur alia suꝑuenerint:
num placet ut etiam his omissis illa suscipiantur & semꝑ pri¬

Expanded text:
si commemorare uoluissem, tempus mihi potius quam copia defuisset.ulta quaeris ab homine multum occupato et, quod est grauius, ea putas praecipitari debere dictando, quae tam sunt difficilia, ut cum magna diligentia dictata uel scripta uix perduci possint ad intellectum etiam talium, qualis ipse es. huc accedit, quia non tu et tales tantum modo cogitandi estis lecturi esse, quod scripsimus, sed utique et illi, qui minus acuto minusque exercitato ingenio praediti eo tamen studio feruntur ad cognoscendas litteras nostras siue amico siue inimico animo, ut eis subtrahi omnino non possint. ista cogitanti cernis quanta cura in scribendo esse debeat prsertim de rebus ita magnis, ut in eis et magni laborent. si cum aliquid in manibus habeo, praetermittendum est et differendum, ut ad ea potius respondeatur, quae superuenientia requiruntur, quid fiet, si etiam, ipsis dum respondetur, alia superuenerint? num placet, ut etiam his omissis illa suscipiantur et semper pri
Abbreviated transcription (Latin):
bitis filium hominis uenientem in nubibus: Conuenienter &¬
enim iam nunc fulgur nominauit: quod maxime denubibis¬
solet emicare. Constituta ergo austoritate ecclesiae ꝑorbem
terrarum olaraatq manifesta: consequenter discipulos am¬
monet atq om̃s fideles & qui in eum credere uoluerint. Ne

Expanded text:
bitis Filium hominis venientem in nubibus . Convenienter bitis Filium hominis venientem in nubibus . Convenienter enim Ecclesiam nunc fulgur nominavit, quod maxime solet emicare de nubibus. Constituta ergo auctoritate Ecclesiae per orbem terrarum clara atque manifesta, consequenter discipulos admonet, atque omnes fideles, et qui in eum credere voluerint, ne
Abbreviated transcription (Latin):
genus animantis magnum affectum infilios habet. Ita ut
corum infirmitate affecta : & ipsa infirmetur: & quod diffi¬
cilius incȩteris animantib inuenies alissuis filios protegens
contra miluum pugnet sic etiammater nr̃a sapientia dĩ.
ꝑ carnis susceptionem infirmata quodammodo unde apłs
firmitatem nr̃am. & resistit diabolo nenos rapiat : in qua
defensione qđ illa aduersus miluum conatur affectu. haco¬
nefiat fuga ur̃a hieme uł sabbato Id est neimpedimento ali¬
quo detineamini quia & hieme imbribus & frigore. & sabbato
in quo proficisci non licebat impediebatur quis ab itinere. uł
aliud ne in tristitia aut lȩtitia rerum temporalium. quis
aboriente & ꝑuenitusq ad occidentem ita erit & aduentus
filu hominis : Orientis & occidentis nomine. totum orbem uo¬
luit significare ꝑ qđ futura erat ecclesia incipiente eugłio
ab hierusalem. secundũ illum sensum qđ dixit. Amodo uide¬

Expanded text:
genus animantis magnum affectum in filios habet, ita ut genus animantis magnum affectum in filios habet, ita ut eorum infirmitate affecta et ipsa infirmetur; et quod dfificilius in caeteris animantibus invenies, alis suis filios protegens, contra milvum pugnet: sic etiam mater nostra Sapientia Dei, per carnis susceptionem infirmata quodammodo unde et Afirmitatem nostram, et resistit diabolo, ne nos rapiat. In qua defensione, quod illa adversus milvum conatur affectu, hafiat fuga vestra hieme vel sabbato, id est, ne impedimento aliquo detineamini: quia et hieme, imbribus vel frigore; et sabbato, in quo proficisci non licebat, impediebatur quis ab itinere. Vel aliud, ne in tristitia aut laetitia rerum temporalium quis ab oriente, et pervenit usque ad occidentem; ita erit et adventus Filii hominis; orientis et occidentis nomine totum orbem voluit significare, per quem futura erat Ecclesia, incipiente Evangelio ab Jerusalem , secundum illum sensum quo dixit, Amodo vide
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ificat aurum. &item dixit. quid enim maiusest. donum. an
altare quod scificat donum: Intellegendum templum & al¬
tũre ipsum xp̃m Aurum & donum laudes & sacrificia precũ.
quae in eo ꝑ eum offerimus. Nonenim ille ꝑhȩc sed ista per
adid quod dixit decimare illos minuta quaeq: camelum
glutientes refestur adid quod dixit. prȩterĩtis grauiora
legis miseri cordiam & iudicium. & fidem ut iste sit sensus
minima obseruatis: maxima contempnitis. exhac enim ꝑ¬
uersitate etiam illud eis accidit. qđ possunt hȩc ꝑallegoriã
referri ut dimicterent barabban quia uidelicet ipse ñ
solueret sabbatum qđ magna diligentia obseruabant
occiderent aũt dñm. spiritaliter sabbatum in sinuantem
periudicium & miseri cordiam & fidem: quȩ illi maxima con¬
temnebant. Nam & culicis nomine non absurde figuratur
& sanguine delectatur & cameli nomine propterhumil an¬
tuos sicut gallina congregat filiossuos sub clis & noluisti hoc

Expanded text:
ctificat aurum? et item dixit, Quid enim majus est, donum, an altare quod sanctificat donum? intelligendum templum et altare ipsum Christum; aurum et donum, laudes et sacrificia precum, quae in eo per eum offerimus. Non enim ille per haec, sed ista per ad id quod dixit, decimare illos minuta quaeque. Camelum glutientes, refertur ad id quod dixit, Praeteritis graviora Legis; misericordiam, et judicium, et fidem: ut iste sit sensus, Minima observatis, maxima contemnitis. Ex hac enim perversitate etiam illud eis accidit, quo possunt haec per allegoriam referri, ut dimitterent Barabbam , quia videlicet ipse non solveret sabbatum, quod magna diligentia carnalitocciderunt autem Dominum, spiritaliter Sabbatum insinuantem, per judicium et misericordiam et fidem, quae illi maxime contemnebant. Nam et culicis nomine non absurde seditiosuset sanguine delectatur, et cameli nomine, propter humiltuos, sicut gallina congregat filios suos sub alas, et noluisti? hoc