comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quitas male parit & aequitas diuina bene retribuit. nec admor¬
temanimȩ primam inquanascunt᷑ parudli uel inquam sicut becctꝰ
ia cobus dicit. Concupiscentia sua cebstrati et in lesti recidunt crimi¬
nosi sed cdmortẽ secundã quam necesseẽ paticnt᷑ re cribuente
iustissimo iudice seu quiante perceptamgratiam baptismidis¬
cedunt desaeculo siue qui inuacuum gratiamdĩ recipientes. post
acceptum baptismũ usq: infinem p̃sentis uitae malunt serui esse
peccati nec uolunt dum tempus ẽ acceptabile et dies sclutis con¬
uerti auia sua mala ut uiuant. Et ignorcentes quõ benignitas di
cdpaenit entiam eos cdducit ipsi secundum duritiam suam:¬
& in paenitenscor thesaurirant sibuiram indie irae & reuelactionis
iustiiudicudĩ Deilla ergo morte quã sibi peccatores manibus
& uerbis arcessierunt & aestimantes eam amicam defluxerunt :

Expanded text:
quitas male parit et aequitas divina bene retribuit; nec ad morquitas male parit et aequitas divina bene retribuit; nec ad mortem animae primam, in qua nascuntur parvuli, vel in quam, sicut beatus Jacobus dicit , concupiscentia sua abstracti et illecti recidunt criminosi; sed ad mortem secundam, quam necesse est patiantur, retribuente justissimo judice; seu qui ante perceptam gratiam baptismi discedunt de saeculo; sive qui in vacuum gratiam Dei recipientes, post acceptum baptismum usque in finem praesentis vitae malunt servi esse peccati, nec volunt, dum tempus est acceptabile, et dies salutis, converti a via sua mala ut vivant, et ignorantes quoniam benignitas Dei ad poenitentiam eos adducit, ipsi secundum duritiam sut impoenitens cor, thesaurizant sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . De illa ergo morte, quam sibi peccatores manibus et verbis accersierunt, et aestimantes eam amicam defluxerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃uenientẽ ac subsequente miseri cordia quȩcumq: sclubriter
scienda nescio doceat me. in his quae uera noui custodiat me. in quibus
ut homo ftllor corrigat me. in quib: ueristitubo confirmeetine &
a fcelsis ac noxiis eripiat me. Vt in cogitationib: & sermonibus
meis quod scclubriter donat inueniat & ea faciat deoremeo pro¬
cedere quae sint coramipsa principaliter grata & sic ficent fidelib:
cunstis accepta: Quantumigit᷑ ipsccueritate quaeuerũ lumen ẽ in lu
minante tenebras mecis. in huius questionis scrutatione facultos
mihi e actenus intellegendi concessa : nihil aliud accipiendum
ex istimo in illo scõ agustini sermone quod ad in teritum quos dem¬
p̃destinatos firmat. nisicid interitum supplicii non delisti neq: ced
malũ qđ in iustecdmittunt. sed ad cruciatũ quemiustissime pacient᷑.
nec ad peccatum quo primae resurrestionis beneficiũ aut non
accipiunt aut amittunt. Sed ad tormentũ quod illis propria in i¬

Expanded text:
ut, praeveniente ac subsequente misericordia, quaecunque salubriter scienda nescio doceat me, in his quae vera novi custodiat me, in quibus ut homo fallor corrigat me, in quibus veris vero titubo confirmet me, et a falsis ac noxiis eripiat me, ut in cogitationibus ac sermonibus meis quod salubriter donat, inveniat, et ea faciat de ore meo procedere, quae sint coram ipsa principaliter grata, et sic fiant fidelibus cunctis acceptminante tenebras meas , in hujus quaestionis scrutatione, facultas mihi est hactenus intelligendi concessa, nihil aliud accipiendum existimo in illo sapraedestinatos firmat, nisi ad interitum supplicii, non delicti, neque ad malum quod injuste admittunt, sed ad cruciatum 261 quem justissime patientur; nec ad peccatum, quo primae resurrectionis beneficium aut non accipiunt aut amittunt, sed ad tormentum quod illis propria ini
Abbreviated transcription (Latin):
tadeopus quod absit adscribimus ubi nec misericors possit inue¬
niri nec iustus. Si enim cum adõ fieret homo sic erat in pre¬
sentio pere dĩbonus ut in pracedestinatione eius essec malus
Proculdubio dĩmeclus futurus erat coquo cd peccandum predes

Expanded text:
tale opus quod absit ascribimus, ubi nec misericors possit invetale opus quod absit ascribimus, ubi nec misericors possit inveniri, nec justus. Si enim cum a Deo fieret homo, sic erat in praesenti opere Dei bonus, ut in praedestinatione ejus esset malus, procul dubio Dei opere malus futurus erat, a quo ad peccandum praedes
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et si corpore cobsenssum sed spũ uobiscum sum. guudens
et uidens ordinem urm. peccatiuero initium sicadtendat᷑
Puco quod nihilest cliud qua mordinatarum adõ rerum
inordinatarationclis crecturcce dilectio quacesponte
perdendo dilectionis ordinem perdidit et sedutem. ad hoc¬
non est cedõ predest inccta rationclis crectura neque enim est¬
clia eius pracedestinationi si futurorumo perum eius cceterna
p̃paratio inqua nullius causac malipoterit inueniri. quia¬
ex uoluntatedĩ num quam processit origo peccati. Miseri¬
cors et enim dñs et iustus. dequoclio loco scriptum est mise¬
ri cordicm et ueritatem diligit dñs ds̃ Inomnibus ergo
operibus eius ccutiustccueritas custoditur acutpia misericor¬
dic p̃rogatur. Porrocutem cum negare non possimus cedõ
bono factum hominem bonum. Sidixerimus eum adõ prȩ¬
dest incctum cdopus aliquot malum nos dõ misericordi et iusto

Expanded text:
Nam etsi corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum gaudens, Nam etsi corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum gaudens, et videns ordinem vestrum . Peccati vero initium si attendatur, puto quod nihil est aliud quam ordinatarum a Deo rerum inordinata rationalis creaturae dilectio, quae sponte perdendo dilectionis ordinem, perdidit et salutem. Ad hocnon est a Deo praedestinata rationalis creatura. Neque enim t ejus praedestinatio, nisi futurorum operum ejus aeterna praeparatio, in qua nullius causa mali poterit inex voluntate Dei nunquam processit origo peccati. Misericors etenim Dominus, et justus, de quo et alio loco scriptum est: Misericordiam et veritatem diligit Dominus Deus . In omnibus ergo operibus ejus, aut justa veritas custoditur, aut pia misericordia praerogatur. Porro autem, cum negare non possimus a Deo bono factum hominem bonum, si dixerimus eum a Deo praedestinatum ad opus aliquod malum, nos Deo misericordi et justo
Abbreviated transcription (Latin):
tacs nisimala concupiscentic qua mex dõ non eẽ. Iohcennes
ccpostolus manifestaat dicens. Siquis diligit mundum non est
caritcs patris in eo. quia omnequodẽ inmundo concupiscen¬
tia carnis est. et concupiscentia oculorum & superbia uitcce
quace non est expatre sed ex mundo est. Hic ccutẽ mundi nomine
homines significat mundi istius dilestores. qui non ideo pro
dilectione mundi puniendi sunt quia aliquam substanticm
malcm diligunt. cum substantia naturccliter nulla sit
macla. sed qui cdilectionis ordinem non tenentes. dumplus
iusto diligunt mundum. minus dm̃diligunt quam diligere
debuerunt: Non ccutem aliquid in ordincctum ds̃ fecit. nec
ccliquid in ordinctum fieri predest inccuit. quipercpostolũ
suum imperat ut omnia honeste & secundum ordinem ficnt
Propter quod et in sc̃is eloquiis ut peccatum uidetur caritas
ordinari precipitur. Scriptum est enim ordinate in me
caritatem. Huicordini congratulatur a postolus dicens

Expanded text:
tas, nisi mala concupiscentia? quam ex Deo non esse Joannes apostolus manifestat, dicens: Si quis diligit mundum, non est caritas Patris in eo, quia omne quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae, quae nonhomines significat mundi istius dilectores: qui non ideo pro dilectione mundi puniendi sunt, quia aliquam substantiam malam diligunt, cum substantia naturaliter nulla sit mala, sed quia dilectionis ordinem non tenentes, dum plus justo diligunt mundum, minus Deum diligunt quam diligere debuerunt. Non autem aliquid inordinatum Deus fecit, nec aliquid inordinatum fieri praedestinavit, qui per apostolum suum imperat, ut omnia honeste et secundum ordinem fiant . Propter quod et in sanctis eloquiis, ut peccatum vitetur, caritas ordinari praecipitur. Scriptum est enim: Ordinavit in me caritatem . Huic ordini congratulatur Apostolus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uolet posse non aliud est in illo uelle quam posse. quiccergo ds̃
nulla neces sitate compellitur ut cliquid nolens promittat
Vulliu s utique ceduersitatis inpeditur obstaculo quo id quod
promisit. autminus quam uult ccut tardius facicet pro¬
inde potuit sicut uoluit predestinare quosdam adgloricm
quos decm ad poenam. Sed quos predestinauit cedgloriam
predestinauit cediustitiam. quo sccutem predestinauit ad
poenam non predestinauit adculpam. possetenim pecca¬
tum celiquot ex p̃distinatione dĩ eẽ si pos sec cliquis hominũ iuste
peccare nullus ccũ hominũ iuste peccat. quc̃ cui s eũ iusteds̃ peccare ꝑ¬
mittat iuste enĩ deserit᷑ adõ qui deserit dm̃ & quia homo deserens
dm̃ peccat deserens peccatorẽ ds̃ iustitiam seruat

Expanded text:
volet, posse, non aliud est in illo velle, quam posse . Quia ergo Deus volet, posse, non aliud est in illo velle, quam posse . Quia ergo Deus nulla necessitate compellitur, ut aliquid nolens permittat, nullius utique adversitatis impeditur obstaculo, quo id quod promisit, aut minus quam vultinde potuit, sicut voluit, praedestinare quosdam ad gloriam, quosdam ad poenam. Sed quos praedestinavit ad gloriam, praedestinavit ad justitiam. Quos autem praedestinavit ad poenam, non praedestinavit ad culpam. Posset enim peccatum aliquod ex praedestinatione Dei esse, si posset aliquis hominum juste peccare. Nullus autem hominum juste peccat, quamvis eum juste Deus peccare permittat. Juste enim deseritur a Deo, qui deserit Deum. Et quia homo deserens Deum peccat, deserens peccatorem Deus justitiam servat
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis uoluntatis succe creator ille iam fecisse dicitur
quod increatura mutabili proutoportunae faciendum disposuit
sic rite dispositum facit. Et ideo quaecumq promisit iam fasta
dicimus quia defaciendis dubitare non debemus. abraham
enim paternr̃ sicut ait cpostolus inrepromisionedĩ non haesi¬
tecuit diffidentia sed confortatus est fide decns gloriam dõ
plenissime sciens quia quecumq promisit potens est & facere
Ideo ergo indĩ promissis nullccest sesitas. quia in faciendis
nulla omnipotenti est difficultas. Et propterec ibinumquã
de est uoluntactis effectus quia uoluntas ipsc non aliud inuenit᷑
eẽ quam uirtus. quicquid ccutem uult potest. qui quantum
uult tantum potest propterea desolo dignedicitur. omnia
quecumq: uoluit fecit. & iterum subest enim tibi cum uol
posse. Ideo diximus tantam ibi eẽ uirtutem uoluntatis
quanta est uoluntas ips a uirtutis quia cui semper sub est cum

Expanded text:
mutabilis voluntatis suae Creator ille jam fecisse dicitur, mutabilis voluntatis suae Creator ille jam fecisse dicitur, quod in creatura mutabili, prout opportune faciendum disposuit, sic rite dispositum facit. Et ideo quaecunque promisit, jam facta dicimus, quia de faciendis dubitare non debemus. Abraham enim pater noster sicut ait Apostolus in repromissione Dei non haesitavit diffidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo, plenissime sciens quia quaecunque promisit, potens est et facere . Ideo ergo in Dei promissis nulla est falsitas, quia in faciendis nulla omnipotenti est difficultas. Et propterea ibi nunquam deest 11 voluntatis effectus, quia voluntas ipsa non aliud invenitur esse quam virtvult tantum potest. Propterea de illo solo digne dicitur: « Omnia quaecunque voluit fecit . » Et iterum: « Subest enim tibi, cum voles, posse . » Ideo diximus tantam ibi esse virtutem voluntatis, quanta et voluntas ipsa virtutis: quia cui semper subest, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit illos et glorificauit. Non utrumq p̃senti uitae depu¬
tect sed ea fide quod futurum ẽ uelud factum firmact qua fide
prophetec dedõdicit: qui fecit quae futura sunt. In illcc qui ppe
immobilitate consilii sui secundum bonum placitum eius
quod proposuit in eo indispensatione plenitudinis temporũ
instaurccre omnia in xp̃o quae in caelis et quae in terra sunt
in ipso Excceternitate dispositionis succe in p̃destinatione
iamfecit quecumq: effectu operissui tempore congruo faci¬
endec disposuit Sicut enim omne crecctoris opus sineinitio
non potuit nec potest fieri sic illa sempiterna uoluntas eius
num quã mutabi litacti sub iacet quia in itiũ existendi non
hab& quod ccũ semper sicest ut eẽ non coeperit. procui dubio¬
sic est ut id quod est non ẽe non possit. ueraigitur in mutabilitas
dignae uera uocatur ae ternitas. Inqua aeternitate in com¬

Expanded text:
ficavit, illos et glorificavit , non utrumque praesenti vitae depuficavit, illos et glorificavit , non utrumque praesenti vitae deputat, sed ea fide quod futurum est, velut factum firmat, qua fide propheta de Deo dicit: Qui fecit quae futura sunt. In illa quippe immobilitate consilii sui, sequod disposuit in eo dispensatione plenitudinis temporum, restaurare omnia in Christo, quae in cae; in ipso ex aeternitate dispositionis suae, in praedestinatione jam fecit, quaecunque effectu operis sui, tempore congruo facienda disposuit. Sicut enim omne Creatoris opus sine initio non potuit, nec potest fieri: sic illa sempiterna voluntas ejus, nunquam mutabilitati subjacet, quia initium existendi non habet. Quod autem semper sic est, ut esse non coeperit, procul dubiosic est, ut id quod est non esse non possit. Vera igitur immutabilitas, digne vera vocatur aeternitas, in qua aeternitate incom
Abbreviated transcription (Latin):
propter quod ecclesiccedicitur. Audifilia & uide quia fides
ex auditu undeiustus exfideuiuens fiducialiter dic̃ credo uidere
bon ad nĩ interra uiuentium Isteigitur ẽ in homine ordo diuinȩ
redemptionis acremunerationis ut nunc iustificatus credect
quod tunc glorificatus accipiat. Propter quod pciulus ait
Non quodiam acceperim autiam perfectussim in hacergo iustifi
catione scĩ euntes eunt et flent mittentes semina sua. in illa
uero glorificatione uenientes uenient in exultatione portan¬
tes manipulossuos In haco perarii patris familias inuinea
opercntur. Inilla autem denarii mercede si nedubio pacientur
istcmds̃ nunc donat ut in itium meriti bonigratis indignus
accipiat illamuero infuturum repositam seruat. quabonimeriti
p̃mium accipere dignus possit. qui boni meriti principium cũ
esset indignus accepit. Dicensigitur ꝓcculus quicquos ds̃ iusti¬

Expanded text:
Propter quod Ecclesiae dicitur, Audi, filia, et vide; quia fides Propter quod Ecclesiae dicitur, Audi, filia, et vide; quia fides ex auditu, unde justus ex fide vivens, fiducialiter dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium . Iste igitur est in homine ordo divinae redemptionis ac remunerationis, ut nunc justificatus credat, quod tunc glorificatus accipiat. Propter quod Paulus ait: Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim . CAPUT XIIe sancti euntes eunt et flent, mittentes semina sua; in illa vero glorificatione venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. In hac operarii patrisfamilias in vinea operantur; in illa autem denarii mercede sine dubio potientur. Istam Deus nunc donat, ut initium meriti boni gratis indignus accipiat; illam vero in futurum repositam servat, qua boni meriti praemium accipere dignus possit, qui boni meriti principium, cum esset indignus, accepit. Dicens igitur Paulus: Quia quos Deus justi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa lcrgitur. Et ideo non solum errantem iustificando
aduiam reuocat sed eticmbene cembulantem custodit
& adiuuat. ut ad donum glorificationis ceterne perdu¬
cat ħ aec cutem omnia idẽ et uocationis nostre in icia
& iustificationis ccugmenta. et glorificationis p̃mia
in predestinatione semperds̃ habuit. quia & inuocatione
imaginis filii eius ut sitipse primogenitus in multis fratrib:
Quos autem predestinauit: hos et uocauit & quos uocauit
hos et iustificauit. quos ccutem iustificauit illos et glorificaũ
uerum tamen cumsimul iustificatos et glorificatos audim
Nonsimul& iustificationis et glorificationis opus p̃senti
tempori deputemus. Iustificationis enim gratia in p̃senti
datur glorificationis citem futura seruat᷑ istec est fide
illa speciei Dicit autem paulus qui a nunc perfidem ambula¬
mus nonperspeciem quod enim nunc scĩ credunt. tunc uidebuN

Expanded text:
ipsa largitur. Et ideo non solum errantem justificando ipsa largitur. Et ideo non solum errantem justificando ad viam revocat, sed etiam bene ambulantem custodit et 10 adjuvat, ut ad donum glorificationis aeternae perducat. Haec autem omnia, id est et vocationis nostrae initia, et justificationis augmenta, et glorificationis praemia, in praedestinatione semper Deus habuit: quia et in vocatione, imaginis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, hos et vocavit: et quos vocavit, hos et justificavit: quos autem justificavit, illos et glorificavit . Verumtamen cum simul justificatos et glorificatos audimus, non simul et justificationis et glorificationis opus praesenti tempori deputemus. Justificationis enim gratia in praesenti datur, glorificationis autem futura servatur. Ista est fidei, illa speclei . Dicit autem Paulus: Quia nunc per fidem ambulamus, non per speciem . Quod enim nunc sancti credunt, tunc videbunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut deputetur. fide sergo cdiustitiam dequar&ributiorpios
decuid dicit quid retribuam d ñõ proomnib: quae recribuitmihi
Eraticc ẽ et illa iusta retributio quabonis suis meliora retribu¬
ens ds̃ glorificaturos ẽ iustos & hocenim gratiet opusertt¬
quia ut hoc merecentus ipsai preueniendo miseri corditer incipit
ipsa subsequendo custodit  Istccgratia in scripturis etiam
miseri cordia nominatur. Dequadicit dauid. ds̃ meus mi¬
Et alio loco misecordiatua subsequet᷑
me. peromnes diesuitae meae. Preuenit igitur impium
ut fiat iustus subsequitur iustum nefiat impius
Preuenit caecum ut lumen quod non inuenit don&. subsequit᷑
uidentem ut lumen quod contulit seru&. preuenit eli sum
ut surgat. subsequitur eleuatum necadat. preuenit do¬
nans homini bonam uoluntatem subsequitur beneuolen¬
tem operando in illobon ioperis facultatem. Hocigitur ista
misericordiadĩ in homine. subsequitur quod preueniens

Expanded text:
ut deputetur fides ad justitiam. De qua retributione ut deputetur fides ad justitiam. De qua retributione David dicit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Gratia est et illa justa retributio, qua bonis suis meliora retribuens, Deus glorificaturus est justos. Et hoc enim gratiae opus eritQuia ut hoc mereantur, ipsa praeveniendo, misericorditer incipit; ipsa subsequendo, custodit. Ista gratia in Scripturis etiam misericordia nominatur. De qua dicit David: Deus meus, miEt alio loco: Misericordia tua subsequitur me per omnes dies vitae meae . Praevenit igitur impium, ut fiat justus; subsequitur justum, ne fiat impius. Praevenit caecum, ut lumen quod non invenit, donet; subsequitur videntem, ut lumen quod contulit, servet. Praevenit elisum, ut surgat; subsequitur elevatum, ne cadat. Praevenit, donans homini bonam voluntatem; subsequitur benevolentem, operando in illo boni operis facultatem. Hoc igitur ista misericordia Dei in homine subsequitur, quod praeveniens
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o non solum ut in eum credatis sedut &iam proillo patiamini
quod utrumq pertinet codgratiam presentis bona euitece
Illam tcmen futurcce uitȩ graticm omnibus presentis
temporis passionibus cnteponit dicens
Vonsunt condigne passionis huius temporis ad futuram
gloricm qua ereuelabitus in nobis: et clio loco idenim
quod in p̃senti est momentaineum & leuecribulationis nrãe
upra modum in sublimitate cceternum gloriae pondus
opercctur in nobis hanc gratiam non solum in presentis
uitece iustificatione sed etiam in futuri saeculi remuneratione
dicit gratiam permanere & supernos hocest superomnia
bona cuius libet hominis merita indibonitete afcont
cobunda redicens. Vt ostendat in sacculis superuenientib
abundeentes diuitias gratiaȩ succe in boniteete supernos in xp̃o
hũ. Eratice ẽ igiturꝰ recributio pia qua dẽ in psentitemipore
incdis bonco retribuit. illis uidelic& quosiustifient impior

Expanded text:
Christo, non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro illo patiamini Christo, non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro illo patiamini , quod utrumque pertinet ad gratiam praesentis bonae vitae, illam tamen futurae vitae gratiam omnibus praesentis temporis passionibus anteponit, dicens: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Et alio loco: Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobvitae justificatione, sed etiam in futuri saeculi remuneratione, dicit gratiam permanere, et super nos, hoc est super omnia bona cujuslibet hominis merita in Dei bonitate asserit abundare, dicens: Ut ostendat in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, in bonitate super nos in Christo Jesu . Gratia est igitur retributio pia, qua Deus in praesenti tempore malis bona retribuit: illis videlicet quos justificat impios,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ubi illam ds̃ reddit opus malum peccatoris homines punit
Quoda ullatenus fecis set homo nisi discessissec adõ. Cum uero
ds uitam ceternamdonat opursuum quod inchoauit iustifi¬
cans impium perficit glorificans iustum. H aecautem utraq
progratia. scilicet gratiam glorificationis aeternae
progratico iustificationis indebitae
ut gratia iustificationis omnemeritum madum deleat
in debito beneficio & meritum bonumiugi confirm& auxilio
cuigratia glorificationis iustereddatus in premio gratia autem
&icomipsa ideo non iuste dicitus quicnon solũ donissuis ds̃
dona sua reddit. sed quia tantum & iam ibi gratia diuinae
retributionis exuberat. Vt in conparabiliter atq: ineffabilitꝰ
omne meritum qua muis bonȩ & exdõ decte humane uolunta¬
tis atq operationis excedact : quam ui senim non solum creden¬
di in xp̃m lumen sed etiam pro illo patientiuir tutem adõ nob

Expanded text:
Sed ubi illam Deus reddit, opus malum peccatoris hominis punit, Sed ubi illam Deus reddit, opus malum peccatoris hominis punit, quod nullatenus fecisset homo, nisi discessisset a Deo. Cum vero Deus vitam aeternam donat, opus suum quod inchoavit justificans impium, perficit glorificans justum. Haec autem utraqupro gratia , scilicet gratiam glorificationis aeternae pro gratia justificationis indebitae, ut gratia justificationis omne meritum malum deleat indebito beneficio: et meritum bonum jugi confirmet auxilio, cui gratia glorificationis justae reddatur in praemio. Gratia autem etiam ipsa ideo non injuste dicitur, quia non solum donis suis Deus dona sua reddit: sed quia tantum etiam ibi gratia divinae retributionis exuberat, ut incomparabiliter atque ineffabiliter omne meritum, quamvis bonae et ex Deo datae, humanae voluntatis atque operationis, excedat. Quamvis enim non solum credendi in Christum lumen, sed etiam pro illo patiendi virtutem a Deo nob
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas cednõ sic etiam bonao peranrã paulus ad ño asserit
p̃parata. hocest in predestinatione disposita. Dicit itcq
gratia scclui facti estis perfidem et hoc non ex uobis sed dĩ
donum ẽ non exoperib: ut nequis glorietur: ipsius enim
sumus factura creati in xp̃o ihũ in operibus bonis quae pre¬
parcuit ds̃ ut in illis ambulemus. Sicut ergo p̃parata est
perpredestinationem uoluntas ad nõ quabonum uelimus
Gicetiam operabona p̃parcuit ds̃ ut in illis ambulemus.
Ad tendamus etiam uitam c&nam regnumq: caelorum¬
diuinitus fide fidelibus preparatum: ipsequippe xp̃s dic¬
turũ sed extris ostendit. Venite benedicti patris mei percipite
regnum quod uobis paratum est cbinitiomundi. Sedethoc
ipsum opus est graticce : Ex gratia enim datur non solum
iustificatis uitabona sed etiam glorificatis uita cc&erna
Quod paulitenemus praedicatione conpertum dicentis
a&na gratia dicitur nisi quia illa redditur haecdonatus

Expanded text:
oluntas a Domino; sic etiam bona opera nostra Paulus a Domino asserit praeparata, hoc est in praedestinatione disposita. Dicit itaque: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est. Non ex operibus, ut ne quis glorietur; ipsius enim sumus factura, creati in Christo Jesu, in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Sicut ergo praeparata est per praedestinationem voluntas a Domino, qua bonum velimus: sic etiam opera bona praeparavit Deus, ut in illis ambulemus.Attendamus etiam vitam aeternam, regnumque coelorumvinitus fide fidelibus praeparatum. Ipse quippe Christus dicturum se dextris ostendit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Sed et hoc ipsum opus est gratiae. Ex gratia enim datur non solum justificatis vita bona, sed etiam glorificatis vita aeterna. Quod Pauli tenemus praedicatione compertum, dicentis: aeterna gratia dicitur, nisi quia illa redditur, haec donatur?
Abbreviated transcription (Latin):
ANsccm̃ corc̃hominib: utuide cmus cebeis. &iterũ iub& ut luce
at luxn sit corãhominib: Nũquid contraria p̃cepit absit sed sic
iub& operabona fieri ut non nor ipsos sed dm̃ uelimus in nr̃a ope¬
ratione laudacrĩ. Nc̃ & apłs insuis operib: gloriã humcenam
uitabat. sed uinam gloricẽ quacerebat : ꝓpt̃ quod dic̃ thescloni¬
censibus scribens. Neq enĩ cliquando fuimꝰ insermone codola

Expanded text:
hominibus, ut videamur ab eis, et iterum jubet ut lux nostra luceat coram hominibus, nunquid contraria praecepit? Absit; sed sic jubet opera bona fieri, ut non nos ipsos, sed Deum velimus in nostra operatione laudari. Nam et Apostolus in suis operibus gloriam humanam vitabat, sed divinam gloriam quaerebat. Propter quod dicit, Thessalonicensibus s
Abbreviated transcription (Latin):
ueniuntur appellari in omnib: Integritas cutem carnis
dõ sidelit̃ consecrata . & in cordis uir ginitate dõ cediuuante
Acꝓtegente seruccta. id circoꝓpricce uir ginitaos dicitur ut
ibi ꝓfectio uereuistutis in eẽ monstr&ur. Melior est igitꝰ
c&eris actucdibus donis intemerata scĩtas uirgintelis quece
diuini gratic muneris uistute uid&ur originem uocabulitra¬
here ut exipso nomine semꝑ secmmoneri cognoscat
ecoq uistutis sunt debere seruare: Vnde non in merito
uas electionis celibem coniugidemq: uitam tecli definitio¬
ne discernit. ut istam sollicitã quacedĩ sunt inscĩ ficctio¬
nem corporis & spĩ dõ placere illam uero mundanis cogi¬
tationib: deditamplacendiuiro studium gestare consir¬
m&. Qui sine uxore est inquiens sollicitus ẽ. qucce dĩ sunt
quomodo placcect dõ. quiccutẽ cum uxoreest. sollicitus
est quae sunt mundi quomodo placetet uxori & diuisus

Expanded text:
ominibus. Integritas autem carnis Deo fideliter consecrata, et in cordis virginitate, Deo adjuvante ac protegente, servata, idcirco proprie virginitas dicitur, ut ibi perfectio verae virtutis inesse monstretur. 12. Melior est igitur caeteris actualibus donis intemerata sanctitas virginalis, quae divini gratia muneris a virtute videtur originem vocabuli trahere, ut ex ipso nomine semper se admoneri cognoscat, ea quae virtutis sunt debere servare. Unde non immeritoas electionis caelibem conjugalemque vitam tali definitione discernit, ut istam sollicitam quae Dei sunt in sanctificatione corporis et spiritus Deo placere; illam vero mundanis cogitationibus deditam, placendi viro studium gestare confirmet. Qui sine uxore est, inquiens, sollicitus est quae Dei sunt, quomodo placeat Deo. Qui autem cum uxore est, sollicitus est quae sunt mun
Abbreviated transcription (Latin):
ficere tuo scõpossit desiderio nec placerenon ẽ sufficien¬
ticce diuince sed in digenticemetce.: Prð inde xpĩcence
caritas utrobiq: operis sui pastes exhibect ut & suf¬
ficientiam dĩ humilit̃ agnoscat & indigentiae seruili
patient̃ ignoscat. Virginem sacram tesibi munere¬
meritis dactur. ut illi semper graticcrum ccctio pura cor¬
dis humilitate reddictur: Hic ẽ ccutem hunigenitus
dĩ silius unigenitus &icc̃ uirginis filius unus om̃nium¬
& munus quem corporcelit̃ sccc̃ uirginitas peperit cuispiri¬
tidit̃ sccc̃ uirginitees nubit coquosccẽ uirginitas fecundoctꝰ
ut perseuer& intasta aquo de coratur ut permaneat
pulchric coquo coronatur ut regn& ꝑennit̃ gloriosce.
Quccꝓ pt̃ bonũ depositum custodi & meritum taentiboni
qđ ut haberes dr̃dedit. & ut dõ uoueres ipsefecit ex nominis
ipsius signifi catione ꝑpende . Tc̃c̃ macgnũ quippe ds̃ uoluit. eẽ

Expanded text:
ficere tuo sancto possit desiderio, nec placere, non est sufficienficere tuo sancto possit desiderio, nec placere, non est sufficientiae divinae, sed indigentiae meae. Proinde Christiana caritas utrobique operis sui partes exhibeat, ut et sufficientiam Dei humiliter agnoscat, et indigentiae servili patienter ignoscat. meritis datur, ut illi semper gratiarum actio pura cordis humilitate reddatur. Hic est autem unigenitus Dei Filius, unigenitus etiam Virginis filius, unus omniumet munus; quem corporaliter sancta virginitas peperit; cui spiritaliter sancta virginitas nubit; a quo sancta virginitas fecundatur, ut perseveret intacta; a quo decoratur, ut permaneat pulchra; a quo coronatur, ut regnet perenniter gloriosa. 7. Quapropter bonum depositum custodi , et meritum tanti boni, quod ut haberes Deus dedit, et ut Deo voveres ipse fecit, ex nominis ipsius significatione perpende: tam magnum quippe Deus voluit esse
Abbreviated transcription (Latin):
offeratꝰ cogitactionis sermonis ccutoperis placitũ munus qđ¬
non ipse fuerit gratuitabenignittete largitus. Id circo ecut̃
gratuita semꝑ ẽ dĩ scc̃ largitio quic humanoꝵ meritoꝵ nul¬
licum quã praecedit exactio. Quic & si quod ẽ. bonumcu¬
ius lib& hominis meritũ abipso ẽ utiq: coquo .ẽ. Omne d¬
tũ obtimũ & omne donũ ꝑfectũ. quod nec haberepotest ho
ni squcbipso fuerit dactum. Nec ꝑ seueraent̃ habere nisi
suerit ipsocusto deseruatumꝰ : Ab ipso igitꝰ posco reddi hu¬
ius debiti ficcultatẽ aquoreddendi uoluntatẽ accepi. Neq:
enim uel reddere ccliquatenus uellem nisi misericors ipse
donar& utuellem. si quid itaq: in hoc opere dixero quod
placeat & sufficiat. uelsi non sufficiat scl tim placect
scõ desiderio tuo non est mecce indigentiae sed diuince
sub ficien ticce. siquiduesð̃ it aforsitan dixero ut nec suf¬

Expanded text:
fferatur cogitationis, sermonis aut operis placitum munus, qfferatur cogitationis, sermonis aut operis placitum munus, quod ipse non fuerit gratuita benignitate largitus. Idcirco autem gratuita semper est Dei sancta largitio, quia humanorum meritorum nulla unquam praecedit exactio: quia etsi quod est bonum cujuslibet hominis meritum, ab ipso est utique a quo est omne datum optimum et omne donum perfectum : quod nec habere potest homo, nisi ab ipso fuerit datum, nec perseveranter habere, nisi fuerit ipso custode servatum. Ab ipso igitur posco reddi hujus debiti facultatem, a quo reddendi accepi voluntatem. Neque enim vel reddere aliquatenus vellem, nisi misericors ipse donaret ut vellem. Si quid itaque in hoc opere dixero quod placeat et sufficiat, vel, si non sufficiat, saltem placeat sancto desiderio tuo, non est meae indigentiae, sed divinae sufficientiae. Si quid vero forsitan ita dixero, ut nec suf
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ flagit& sed diutipse non illo suo debect red deredebitori
Quccelic& in diuersis donationib: secundum gratiã quaedacta ẽ.
nob̵ differentib: diuerso reddiuidecctur effectu. incdiutorio
tam̃ mutucce orationis om̃s saccit unius debiti participes inqu
ftccit singulos omnib: debitores. Vide qualit̃ ille qui sedebitorẽ
sccpientib & insipientib: ꝓsit&ur debitũ orcctionis & cunc¬
tis red dact &cb omnib: exigat. Nomanis ait reddens hoc
debitum Testis enĩ mihiẽ ds̃ cui seruio inspũmeo in eucnge¬
lio filipeiꝰ quodsine in termissione memoricc̃ urĩ ficcio semper
in orationibus meis. sed huius debiti cuius ẽ. deuotus redditor
uide quac̃ sit cauccrus exactor. idem denuo ciit: Obsecro igitꝰ
exigitis anobis & redditis nob adiuuarime non dubito ut
ipse don& quod digne cogitem dignediccom. Inbonis enĩ
eqt&. sic semꝑ habundat ut don&. Nec donando fit indiguus¬

Expanded text:
caritatem flagitet reddi, ut ipse non illam suo debeat reddere debitori. caritatem flagitet reddi, ut ipse non illam suo debeat reddere debitori. Quae licet in diversis donationibus, secundum gratiam quae data est nobis, differentibus diverso reddi videatur effectu, in adjutorio tamen mutuae orationis omnes facit unius debiti participes, in qua facit singulos omnibus debitores. Vide qualiter ille qui se debitorem sapientibus et insipientibus profitetur, debitum orationis et cunctis reddat, et ab omnibus exigat. Romanis ait, reddens hoc debitum: Testis enim mihi est Deus, cui servio in spiritu meo, in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis . Sed hujus debiti, cujus est devotus redditor, vide quam sit avarus exactor. Iisdem denuo ait: Obsecro igitur exigitis a nobis et redditis nobis, adjuvari me non dubito, utipse donet quod digne cogitem, digne dicam. In bonis enimeget, sic 165 semper abundat ut donet, nec donando fit indigus
Abbreviated transcription (Latin):
uos enĩ in libestatẽ uocatiestis fr̃s : tantũ nelibestatẽ in occa¬
sionẽ carnis d&is. sed ꝑccritatẽ seruite inuicem. Quaento
magis igitꝰ reddere quod exigis huius seruitutis p̃cepto cõ¬
pellor . tantom aegis uirium meccrum consideratione d&¬
reor . E. enĩ talis utriusq uistutis copula dequa mihi ẽ. aliquid
inquantũ dr̃ donauerit disputandũ ut in p̃sentiuita ipsasit
omniũ ꝑfectio culm̃q: uirtutũ. qui anec in corpore ẽ. aliquid
integritate melius nec inconima est ediquid fideli humilitate
sublimius. E. mihi tam̃ confidentia diuinace opitulactionis
in eo qđ codiuuor oraetionib uris. ob hoc enĩ dr̃ scĩ desi derii
feruore silus si licbq: suis inspirat. ut cũ aconseruissuis spirita¬
ledebitũ flagitant ipsi quoq ꝓeis orcrednm̃ non quiescantatq:
ita mutucce caritatis officio sic debitũ quod sibi deb&ur exigient
ut debitorib: quod exigunt reddccnt : Nemo ẽ enĩ fidelium qui sic sibi

Expanded text:
ati estis, fratres: tantum, ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per caritatem servite invicem . 3. Quanto magis igitur reddere quod exigis hujus servitutis praecepto compellor, tanto magis virium mearum consideratione deterreor. Est enim talis utriusque virtutis copula, de qua mihi est aliquid, in quantum Deus donaverit, disputandum, ut in praesenti vita ipsa sit omnium perfectio culmenque virtutum: quia nec in corpore est aliquid integritate melius, nec in anima est aliquid fideli humilitate sublimius. Est mihi tamen confidentia divinae opitulationis, in eo quod adjuvor orationibus vestris. Ob hoc enim Deus sancti desiderii fervorem filiis filiabusque suis inspirat, ut cum a conservis suis spiritale debitum flagitant, ipsi quoque pro eis orare Dominum non quiescant, atque ita mutuae caritatis officio sic debitum quod sibi debetur exigant, ut debitoribus quod exigunt reddant. 4. Nemo est enim fidelium qui sic sibi
Abbreviated transcription (Latin):
possidere. In omnib: ccutẽ operib bonis caue nelacudis humce¬
ne desiderio uenileris. lacudari quidem in bonis operib: debes
sed in eo quod operaris hominum lacudes expectare non deb
aud& tequidem humana lingua. sed tulccudem aesolodõ desi¬
dera atq: ita fi&. ut dum tulacudem abhominib: non quacesie¬
ris ds̃ laud&ur in operib: tuis. Memento qualit̃ nobis dñs in¬
terdicct Neiustitiã nrcm lacudis humanae ficciamus obten¬
tu dicens. Adtendi tenestccicctis iustitiã uram̃ corãhominib:
ut uide cmini cebeis : Alioquin mercedẽ ñ habebitis apud patrẽ

Expanded text:
autem operibus bonis, cave ne laudis humanae desiderio ventileris. Laudari quippe in bonis operibus debes, sed in eo quod operaris, hominum laudes exspectare non debes. Laudet te quidem humana lingua, sed tu laudem a solo Deo desidera. Atque ita fiet ut, dum tu laudem ab hominibus non quaesieris, Deus laudetur in operibus tuis. Memento qualiter nobis Dominus interdicat ne justitiam nostram laudis humanae faciamus obtentu, dicens: Attendite ne faciatis justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin merc
Abbreviated transcription (Latin):
tolus dicens. Non sic adscripsit uirginib: scĩ tatẽ corporis
& sp̃s̃ ut illcm uel coniugictis demer& ueluidius ab negir
Precipue qui superiori loco eiusdem epistulae fidelium
corporamẽ braxpĩ & templum cppellat sps̃ scĩ dicit em̃
nescitis quicc c̃orpora urtt̃ membrtexp̃ĩ sunt & paculo post.

Expanded text:
scripsit virginibus sanctitatem corporis et spiritus, ut illam vel conjugatis demeret, vel viduis abnegaret: praecipue qui superiori loco ejusdem Epistolae fidelium corpora membra Christi et templum appellet Spiritus sancti; dicit enim: Nescitis quia corpora vestra membra Christi sunt ?
Abbreviated transcription (Latin):
seruitus mẽbris ipsius denegactur: Cũ ñ ob adiud ipse uoluerit mae¬
lequondam libero sc peccati seruitio liberare : Nisi ut nos doce¬
r& inuicẽ libera aaritate seruire quos enĩ conpressos inue¬
nit iugo seruilis decpersime libestatis subleuccuit. Dono libe¬
stelis cetq obtime seruitutis illius deniq: noxicce lib̵ tactis inqua
magis lib& peccatoseruire quãdõ. A postolico nob̵ intimatã
liberi suistis iustiticce & adiciens auit quẽ ergo fructũ hecbuistis
tunc in quib: nunc erubescitis. ncc̃finis illoꝵ mors est. illã qq̃ seruitu¬
tẽ quac̃ libesatiaccepimus ut liberatori dõ liberalit̃ seruiremꝰ in
subsequentib: eidẽ doltrinis sermonib: inuenimꝰ cũ dic̃. nunc atem

Expanded text:
servitus membris ipsius denegatur; cum non ob aliud ipse voluerit maservitus membris ipsius denegatur; cum non ob aliud ipse voluerit male quondam liberos a peccati servitio liberare, nisi ut nos doceret invicem libera caritate servire: quos enim compressos invenit jugo servilis ac pessimae libertatis, sublevavit dono liberalis atque optimae servitutis. Illius denique noxiae libertatis, in qua magis libet peccato servire quam Deo, apostolico nobis intimatam itiae. Et adjiciens ait: Quem ergo fructum habuistis tunc in quibus nunc erubescitis? Nam finis illorum mors est . Illam quoque servitutem, quam liberati accepimus, ut liberatori Deo liberaliter serviremus, in subsequentibus ejusdem doctrinae sermonibus invenimus, cum dicit: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
piritadidesiderio atq: instituto tuo scã stmuladĩ ꝓ¬
bac quantũ congratuleratq: c̃gicude cc̃ uellẽ compe¬
tenter uerbis exprimere sipccrimodo cogitationem
locutio poss& ccequare. Neq: enĩ pcerui ꝓpositi deb& indiciũ
ccestimcre qđ cũ teconst& illo inteo peraente coquo .ẽ. Omne
dectũ obtimũ &omne donũ ꝑfectũ spiritlib: uis tutib: prece ditã
Arbitracriste tc̃quã exꝑtẽ deuistutib: ammonendĩ. Hocitaq¬
studiũ quomescõ featrenr̃o tuto scilic& dĩseruo scriptis fre¬
quentib: insistente uehem̃ t̃ instigas . ut tibi exhibecc̃ sermonem
deuirginitate cetq humilitate ccliquid continentẽ . indõ inquolecu¬
daendoc ẽ. cnimatua multũ licudo. sed quantũ lacudaredebeo. lccu¬
dacre ñudeo & quaentũ mehuic desiderio dignelaudo in pccrem
cerno Tanto magis intedm̃ seu dura negatione siue diuturnac
dilatione offendere tineo. Quippexps offenditꝰ siquando debittc

Expanded text:
piritali desiderio atque instituto tuo, sancta famula Dei Proba, quantum congratuler atque congaudeam, vellem competenter verbis exprimere, si pari modo cogitationem locutio posset aequare. Neque enim parvi propositi debet indicium aestimari, quod, cum te constet, illo in te operante a quo est omne datum optimum et omne donum perfectum , spiritalibus virtutibus praeditam, arbitratre nostro, Tuto scilicet Dei servo, scriptis frequentibus insistente, vehementer instigas ut tibi exhibeam sermonem de virginitate atque humilitate aliquid continentem, in Deo, in quo laudanda est anima tua, multum laudo, sed quantum laudare debeo, laudare non valeo; et quantum me huic desiderio digne laudando imparem cerno, tanto magis in te Deum, seu dura negatione, sive diuturna dilatione offendere timeo. Quippe Christus offenditur, si quando debita
Abbreviated transcription (Latin):
cere site ille dignactus suerit custodire. Scriptũ ẽ. enĩ quispe¬
ricuit in dño & confusus ẽ Aut quis ꝑmansit in mandoctis eꝰ & de¬
relictus ẽ. Aut quis inuocacuit & despexitillũ. neigitꝰ cemittas¬
consideNic̃tuc̃ quace m agnãe hab& remunerationẽ. Esto
stabilis & immobilis. sciens quodlabortuus ñ erit incenis indnõ
potiora semꝑ cpp&e & cenimũ tuũ adincsementauistu¬
tis extende Nũ quac̃ cesses adiuinis eloquiis . & tottẽ delecta¬
tionẽ cordistui scripturis scis̃ indulge. Non tenecris nexib
mundanae dilectionis & dediabolo ꝓspere trium phab.
Et ut scaẽ scripturae testimonio cetq aemmonitionẽ p̃sens
tibi t̃min&ur epistola cunctis quae superius dicta sunt̃. Hoc
qq̃ subnectã in mansu&udinem operatuac ꝑfice & suꝑ omni¬
um gloria diligeris. quanto magnaes humiliate i nomnib:
& corcẽdõ inuenies gractiac̃ Dus̃ te inuic uistutis succe di¬
rigat & cod regniacelestis ꝓmissaꝑducact domina inlus

Expanded text:
cere, si te ille dignatus fuerit custodire. Scriptum est enim: Quis speravit in Domino et confusus est? aut quis permansit in mandatis ejus et derelictus econfidentiam tuam, quae magnam habet remunerationem . Esto stabilis et immobilis, sciens quod labor tuus non erit inanis in Domino; potiora semper appete, et animum tuum ad incrementa virtutis extende. Nunquam cesses a divinis eloquiis, et totam delectationem cordis tui Scripturis sanctis indulge. Non tenearis nexibus mundanae delectationis , et de diabolo prospere triumphabis. 38. Et ut sanctae Scripturae testimonio atque admonitione praesens tibi terminetur epistola, cunctis quae superius dicta sunt hoc quoque subnectam. In mansuetudine opera tua perfice, et super omnium gloriam diligeris. Quanto magis magna es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Dominus te in via virtutis suae dirigat, et ad regni coeles
Abbreviated transcription (Latin):
go inside & cacritate persistens. & sapientiam possid&
& uistutẽ. Ideo nec seductione decipitur nec uiolentia
uincitur quia internace uirginitatis integritate fulcitꝰ. N
Huc uirgini esccias dicit. qm̃ conplacuit dnõ inte & terra

Expanded text:
go in fide et caritate persistens, et sapientiam possidet go in fide et caritate persistens, et sapientiam possidet et virtutem; ideo nec seductione decipitur, nec violentia vincitur, quia internae virginitatis integritate fulcitur. Huic virgini E
Abbreviated transcription (Latin):
cenderit quis dubit& quodũirccius tute uocactus sit.
& quice si ẽ pacuł doc& illac omnia insigura facteesunt
Vr̃i ꝓfecto in illa uirgine que ex uiri siebat costa future
icem tunc prtefigus tebectꝰ ecclesi a qucceuere deuiro sum¬
ti & de quo sumptec illi coniun&te. indehaeb& inueritate
uis tutem unde hcob& uerũ uiraginis nomen: ꝓpt̃ quod hane
uiraginem. id est uirginem quece deuiro sumpete est. Ñ
solum uirginis sed & icom uiri nomine pacuł non dubitat ap¬
uirgo sumpta est ipsis denuo fidelib: apłs dicit . donec
occurramus omnes inunitatem fidei &ccgnitionis filu
dĩ. inuirum ꝑ fectum inmensuram c&cctis plenitudinis
xp̃i. persem̃ quoq: decuid tam uiris quam mulierib
in commune spiritalis huiuscemodi ꝓmulgatꝰ hortatio
Viriliter agite & confost&urcorurm̃ om̃s quispe¬
ratis in dño. Tipice itaq: auiro ducitꝰ uirginis uocce¬
bulum qui anomen cexpo ducitur xp̃i conum. Xp̃s enĩ
dĩ uistus ẽ & dĩ sapientia ex quo ẽ. ecclesice quccecut¬

Expanded text:
t quod vir a virtute vocatus sit? Et quia, sicut Paulus docet, illa omnia in figura facta sunt nostri , profecto in illa virgine quae ex viri fiebat costa, futura jam tunc praefigurabatur Ecclesia, quae vere de viro sumpta, et de quo sumpta illi conjuncta, inde habet in veritate 166 virtutem, unde habet verum viraginis nomen. Propter quod hanc viraginem, id est virginem, quae de viro sumpta est, non solum virginis, sed etiam viri nomine Paulus non dubitat apvirgo sumpta est. Ipsis denuo fidelibus idem apostolus dicit: Donec occurramus omnes in unitatem fidei et agnitionis Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitPer sanctum quoque David, tam viris quam mulieribus in commune spiritalis hujuscemodi promulgatur hortatio: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum, omnes qui speratis in Domino . 9. Typice itaque a viro ducitur virginis vocabulvirtus est et Dei sapientia, ex quo est Ecclesia, quae vir
Abbreviated transcription (Latin):
liorem locum indomo succ & inmuro suo dñs ꝑ esccicẽ uirgini¬
bus rȩꝓmittit. Sic enim scriptum ẽ. haec dicit dñs spacdo¬
nib: quicũq custodierint preceptamec & elegerint quace
ego uolo & amplectuntur testamentũ meum. debo illis in
domomec & inmuromeo locũ nominatũ meliorem filioꝵ
& filicr nom̃ electũ dibo illis & non defici&. Incepocalyp¬
sin quoq becti iohannis. illi sunt quisecuntꝰ cognum quo cũq: ie

Expanded text:
liorem locum in domo sua et in muro suo Dominus per Esaiam virginiliorem locum in domo sua et in muro suo Dominus per Esaiam virginibus repromittit. Sic enim scriptum est: Haec dicit Dominus spadonibus: Quicunque custodierint praecepta mea, et elegerint quae ego volo, et amplectentur testamentum meum, dabo illis in domo mea et in muro meo locum nominatum meliorum filiorum et filiarum; nomen electum dabo illis, et non deficiet . In Apocalypsi quoque b
Abbreviated transcription (Latin):
oritate potiatur. Nã in c&eris sidelib: membris quace in
dm̃ secundum fidacei catholicae regulã rectae credunt
& pudicitiã coniugiolẽ iuduclẽ uecustodiunt. Quace sci¬
lic& nec actucclis sunt fornicationis conluuione respersae
& cb omnistu promanent Insi delitatis inmunie. spirita¬
li tantum uirginitate pocitur eclesi ã. In his uero mem¬
bris in quib: sicsidem custo dit rectã ut &iã carnẽ abom¬
ni concubitu reseru& intacta. quanto pleniorem hab&
uirgini tectẽ. tanto plenius & ꝑfectius eiusdem uirgini¬
tatis possid& nomeN. In illa quippenihil hab& mi¬
nus coduitã. in hccc ccutem cliquid amplius cdquirit ad
gloricẽ quic sicut pcculus ait. Alic est gloria solis. &
alic gloric lunce & cclicgloria stellarum. stella enĩ
cebstella diffest ingloria. sic & resurrectio mortuoꝵ. De¬
niq: sub spacdonum nomine quos &iam in euangelio ꝓpt̃
regnum caceloꝵ seipso castrarse salucctor ad firmat me¬

Expanded text:
gritate potiatur. Nam in caeteris fidelibus membris, quae in gritate potiatur. Nam in caeteris fidelibus membris, quae in Deum secundum fidei catholicae regulam recte credunt, t pudicitiam conjugalem vidualemve custodiunt; quae scilicet nec actualis sunt fornicationis colluvione respersa, et ab omni stupro manent infidelitatis immunia, spiritali tantum virginitate potitur Ecclesia; in his vero membris, in quibus sic fidem custodit rectam, ut etiam carnem ab omni concubitu reservet intactam, quanto pleniorem habet virginitatem, tanto plenius et perfectius ejusdem virginitatis 167 possidet nomen: in illa quippe, nihil minus habet ad vitam; in hac autem, amplius aliquid acquirit ad gloriam, quia sicut Paulus ait: Alia est gloria solis, et alia gloria lunae, et alia gloria stellarum; stella enim a stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Denique sub spadonum nomine quos etiam in Evangelio propter regnum coelorum se ipsos castrasse Salvator affirmat me
Abbreviated transcription (Latin):
haec uirgo mater est cuidicitꝰ habitabunt intefiliitui. &
haec meet uirgo ẽ. dequa dicitꝰ habitacuit enĩ iuuenis cũ uir¬
sponsac est. quia inher& xpo mat̃ est. qui fecundectur
axpõ uirgo est. quic incor rupta ꝑseuerat inxpõ huius spon¬
scce nec fecunditate uir ginitas corrumpitur: nec uirgini¬
tate fecunditas impeditur. Tclenãq: istius ẽ uiri uirgi¬
nisq: conubium ut idcirco ab hoc uiro fecund&ur haec uir¬
go quia in hoc conubio nulla umquaẽ potest eẽ. corruptio.
Et tanta in hac mactre uirginitatis ꝑ seuerat integritas ut
nisi uirgo semꝑ e& mater eẽ non pos s&. Sstius matris
acuirginis nouum nomen Ita praenuntict esccitos Quo¬
cabitur tibi nom̃ nouum quod os dnĩ nominccuit. Ergo
indiuersis membris suis habect donationes secundũ
gratic̃ quae decta est ei differentes: Maiorem tamen
gratic̃ doncctionis in illis membris aaccepit in quib: ita spi¬
ritadit̃ uirgo dicitꝰ ut &iam corporeae uirginitatis in te¬

Expanded text:
cui dicitur: Habitabunt in te filii tui; et haec mater virgo est de qua dicitur: Habitabit enim juvenis cum virsponsa est, quia inhaeret Christo; mater est, quia fecundatur a Christo; virgo est, quia incorrupta perseverat in Christo. Hujus sponsae nec fecunditate virginitas corrumpitur, nec virginitate fecunditas impeditur. Tale namque istius est viri virginisque connubium, ut idcirco ab hoc viro fecundetur haec virgo, quia in hoc connubio nulla unquam potest esse corruptio, et tanta in hac matre virginitatis perseverat integritas, ut nisi virgo semper esset, mater esse non posset. Istius matris ac virginis nomen novum ita praenuntiat Esaias: Et vocabitur tibi nomen novum, quod os Domini nominavit . Ergo in diversis membris suis habeat donationes, secundum gratiam quae data est ei, differentes, majorem tamen gratiam donationis in illis membris accepit, in quibus ita spiritaliter virgo dicitur, ut etiam corporeae virginitatis inte