comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
effrẽ hic continentiae modusẽ ut seđm capacitttẽ uiriũ uł corporis ul
aetatis tantũ sibima cibiuł potus uñquisq ocedat. quantũ sustentio car¬
nis ñ quantũ desideriũ saturitatis exposcit inutraq enĩ parte suftinehi
magnũ detrim̃tũ quisq macqualitatẽ tenens. nune uentrẽ ieiunior
ariditate constringit nec aescarũ nimiaate resoluit Mensenĩ uoit

Expanded text:
men hic continentiae modus est, ut secundum capacitatem virium, vel corporis, vel aetatis, tantum sibimet cibi unusquisque concedat, quantum sustentatio carnis, non quantum desiderium saturitatis exposcit. In utraque enim parte sustinebit maximum detrimentum, quisquis inaequalitatem tenens, nunc ventrem jejuniorum aridita
Abbreviated transcription (Latin):
peccata Obꝓmit irã redudit odiũ expellit a uariciã. Copͥmt irã
rixã & fuga tom̃ia parit᷑ uitia Oña tolerat om̃ia credit om̃ia sperat. Int̃ obꝓbria
secura ẽ int̃iras placida int̃ odia benigna. & inueritate sẽꝑfirma A prauis
dio ñ crenat᷑. In expugnabilis man& : in explicabilis durat inc̃cussa ꝑse¬
uerat ancorrupta lorat᷑. Ligam̃tũ ẽ enĩ om̃i ũ uir tutũ glutenẽ ani¬
marũ concordiam̃tiũ sociaus cleo borũ et scõiũ exultatio angłorũ: Ncauer

Expanded text:
cata. Opprimit iram, excludit odia, expellit avaritiam, comprimit rixam, et fugat pariter omnia vitia. Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat . Inter opprobria secura est, inter iras placida, inter odia benefica, in veritate firma. A pravis dua stat, inexpugnabilis manet, inexplicabilis durat, inconcussa perseverat, incorrupta laetatur; ligamentum est omnium virtutum, gluten est animarum, concord
Abbreviated transcription (Latin):
uit dicens: Ecce nunc tempꝰ acceptũ: excedies salutis. Quid enim acceptius hoc
Semꝑquidem tibi. o anima xp̃iana uigilandũ cõtra salutis tuȩ ad uer¬
ũ suit : ne ullus patero locustep ris inũdiis. Seil modo tͥ maior cautior. &
stior est assum̃da prudentia: quando idera hostis tuus acriore seuit inuidia
nc enĩ intete mundo uotestas ei ancique dnãtionis iufert᷑: & innumera illi cap¬
uta tif uasa rapiunt᷑., Renuntia tͥ a trocissimꝰ predoͬ apopłis om̃iũ nationum.
iumq linguarũ : & nullũ iam genꝰ hominũ rpperit᷑. qđ noniam tyrannicis. reluc¬
dũ ꝑom̃s fines t̾rarũ regenera da inxp̃o multorũ miliũ milia p̃parant᷑. & adppin¬
nte noue creaturȩ ortu. spiritalis neqͥtia ꝑabhis quos possidebat ex truditur.¬
III. Fremit gͦ. expoliati hostis impius furor: & nouũ quęrit lucrũ q iuis ꝑdit¬

Expanded text:
sonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid enim acceptius hoc etur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguaru omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ carnis in dĩ filio negare ñ meruant. contra quos hunc lotũ congrue
atq utilit̃ patres scĩssimi posuerunt. Nã cũ nos ostendimꝰ ꝑ xter¬

Expanded text:
tem carnis in Dei Filio negare non metuant; hunc locum congrue tem carnis in Dei Filio negare non metuant; hunc locum congrue atque utiliter Patres sanctissimi posuerunt. Nam cum nos ostendimus per aeter
Abbreviated transcription (Latin):
pere sed naturã. Si eñi naturã hominis cũ ꝑsona simul accepiss& m illo
in carnationis mysterio ñ idẽ unꝰ xp̃c in duab naturis ess& ds̃ & homo.
in ipsã ꝑsoñã suã ueritatẽ naturae seruilis accepit : Promde xp̃s inse¬
parabilis ꝑman&. quia cũ altera sit meo natura diuinitatis altera
uͦ natura seruilis. in uno tam̃ eodẽt: xp̃o illa ꝑsona diuinitatis at̃nȩ
ipsa ẽ etiã humanitatis assũptȩ. Propterea idẽ atq unꝰ ẽ xp̃o. quẽ
& paulo minorẽ ab angłis ostendit acceptio formȩ seruilis. & ȩ¬
qualẽ patri demonstrat unitas naturalis. In quo sacram̃to sic offe¬
runt arriani. ut attendentes in eo officiũ sacerdotis. ñ nouerint
celsitudinẽ suscipere dĩtatis. Inde ẽ qđ etiã sic dicunt. gła patri
filiũ cũ patre unius dĩtatis e̾e̾ ñ credant. Item sunt alii qui uerita¬

Expanded text:
pere, sed naturam. Si enim naturam hominis cum persona simul accepisset in illo pere, sed naturam. Si enim naturam hominis cum persona simul accepisset in illo Incarnationis mysterio, non idem unus Christus in duabus naturis esset Deus et homo, in ipsam personam suam veritatem naturae servilis accepit. Proinde Christus inseparabilis permanet, quia cum altera sit in eo natura divinitatis, altera vero natura servilis, in uno tamen eodemque Christo illa persona divinitatis aeternae, ipsa est etiam humanitatis assumptae. Propterea idem  paulo minorem ab angelis ostendit acceptio formae servilis, et aequalem Patri demonstrat unitas naturalis. In quo sacramento sic offenderunt Ariani, ut attendentes in eo officium sacerdotis, nollent celsitudinem suscipere deitatis. Inde est quod etiam sic dicunt: Gloria Patri Filium cum Patre unius deitatis esse non credunt, item sunt alii qui verita
Abbreviated transcription (Latin):
oboediens usq ad mortẽ. minorat᷑ scilic& paulominꝰ ab angłis & aera¬
itatẽ pat̃nȩ possidens unitatis. Eo quippe minoratꝰ ẽ filius aqualis
pmanens patri. quo insimilitudinẽ hominũ dignatꝰ ẽ fieri. Ipse
ute se minorẽ fecit. quando sem& ipsũ ex inaniuit forma serui
acipiens. Xp̃i porrominoratio ipsa ẽ exinanitio. Nec tam̃ aliud
ẽ exinantio quã formȩ seruilis acceptio . Ap̃c ergo informa
dĩ ꝑmanens unigenit᷑ ds̃. cui cũ patre hostias offerimꝰ. formã ser
ii accipiens sacerdos ẽ factus. ꝑquẽ hostiã uiuã scam dõ placentẽ
offerre possimꝰ. Nec tam̃ a nobis offerri hostia potuiss&. si xp̃s ꝓno
salutaris. & eñi ipse unigenitꝰ qui ẽ uerꝰ naturalit̃ ds̃ ut uerꝰ fier& sa
cerdos in ꝑsona diuinitatis suȩ. ñ humanitatis nrae ꝑsonã dignatꝰ ẽ acci¬

Expanded text:
obediens usque ad mortem; minoratus scilicet paulo minus ab angelis, et aequaobediens usque ad mortem; minoratus scilicet paulo minus ab angelis, et aequalitatem paternae possidens divinitatis ? Eo quippe minoratus est Filius, aequalis permanens Patri, quo in similitudinem hominum dignatus est fieri. Ipse autem se minorem fecit, quando semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Christi porro minoratio, ipsa est exinanitio; nec tamen alia est exinanitio quam formae servilis acceptio. 37. Christus ergo in forma Dei permanens, Unigenitus Deus, cui cum ormam servi accipiens sacerdos factus est. Per quam hostiam vivam Deo placentem offerre possumus. Nec tamen a nobis offerri hostia potuisset, si Christussalutaris. Ut enim ipse Unigenitus, qui verus naturaliter Deus est, verus ficerdos, in persona divinitatis suae, non humanitatis nostrae personam dignatus est acci
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ordinẽ melchi sedech: qui ꝑ ꝓpriũ sanguinẽ semel introuis
in scã ñ utiq manufacta exemplaria ueroꝵ. sed in ipsũ calũ ubi ẽ in
decctera di & int̃pellat ꝓnobis: hoc in eo pontificat᷑ officiũ intuens
apłs ait . Per ipsũ ergo offeramꝰ hostiã laudis sẽꝑdõ. id ÷ fructũ labq
confitentiũ nomii eiꝰ. ꝑ ipsũ ergo hostiã laudis atq orationis offin
mꝰ. quia ꝑ eiꝰ mortẽ reconciliati sumꝰ cũ inimici essemꝰ. ꝑ ipsũ eñi quis
nobis hostia dignat᷑ ẽ fieri. potest in conspectu dĩ nr̃a hostia accepas¬
bilis inueniri : ꝓpterea nos beatꝰ petrus ad mon& dicens. & uostĩ¬
quã lapides uiui tedificamim in domũ sp̃italẽ in sacerdotiũ sc̃m efsi¬
rentes sp̃itales hostias acceptabiles dõ ꝑ iłim xp̃m filiũ eiꝰ dñm nrm̃
in carnationis ostendit᷑. quo dĩ filius cũ in forma dĩess& sem& ipsũ
exinamuit formã serui accipiens: Scđm quã se humiliauit factus

Expanded text:
m ordinem Melchisedech, qui per proprium sanguinem semel introivit in sancta, non utique manufacta exemplaria verorum , sed in ipsum coelum, ubi est in dextera Dei, et interpellat pro nobis. Hoc in eo pontificatus officium intuens Apostolus ait: Per ipsum ergo offeramus hostiam laudis semper Deo, id est fructum labiorum confitentium nomini ejus . Per ipsum ergo himus, quia per ejus mortem reconciliati sumus cum inimici essemus. Per ipsum enim qui pro nobis hostia dignatus est fieri, potest in conspectu Dei nostra hostia acceptabilis inveniri. Propterea nos beatus Petrus admonet, dicens: Et vos tanquam lapides vivi aedificamini in domum spiritalem, in sacerdotium sanctum, offerentIncarnationis ostenditur, quo Dei Filius, cum in forma Dei esset, semtus
Abbreviated transcription (Latin):
in ocdo & in terra ñ cessabat xp̃s operari. sed solius diuinttatis fost
& locoñ teneri & que ad gub̾nationẽ uni uersitatis ꝑtineaut c̃fpa¬
ore atumalit᷑ & a qualit̃ operari. Inde ẽ qđ in illis om̃ib operib ⁊ uii
ꝑsonae operanti assignat. ut quid cuĩq nature sit indubitant᷑
ostendat. Nã & beatꝰ paulus de uno eodẽq xp̃o dicit. Et si cruci¬
focus ẽ ex infirmitate. sed uiuit ex uirtute dĩ. Etbeatꝰ petrus
ꝓpheticũ sic ꝓtulit de psalmis eloquiũ. ut xp̃i anima quã in infer¬

Expanded text:
in coelo et in terra non cessabat Christus operari; sed solius divinitatis fuit, in coelo et in terra non cessabat Christus operari; sed solius divinitatis fuit, et loco non contineri, et quae ad gubernationem universitatis pertinebant, cum Patre nat, sic uni personae operantis assignat, ut quid cujus naturae sit, indubitanter ostendat. Nam et beatus Paulus de uno eodemque Christo dicit: Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . Et beatus Petrus, propheticum sic protulit de Psalmis eloquium, ut Christi animam, quam in infer
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̃ tam̃ totꝰ xp̃c dignatꝰ ẽ in se tristitiã operari. Ipse quippe
suas passiones inuenitꝰ operatꝰ. quinihil habuit qđ pateretur
inuitꝰ. Vt ergo tristaret᷑ totꝰ xp̃s fecit. sed illã tristitiã sola in
se naturalit̃ anima rationalis accepit. Iam uͦ cũ xp̃s uno eodẽ
tẽpore & insepulchro iacuit & in infernũ descendit. quis ñ in¬
separabile naturae utriusq opꝰ uideat: Ꝙ quis in ipso uno atq
inseparabili opere ꝓpria carnis & animȩ Ac diuinitatis non
euident̃ agnoscat: Vt enĩ scđm carnẽ insepulchro iacer& . to
t xp̃s fecit : sed sepulture capax sola caro naturalit̃ fuit. In in¬
fernũN quoq ut scđm animã xp̃s descender& inature u¬
trius Uq id ÷ diuinae atq humanę unũ fuit op. sed solius
anune o inirealis fuet ille descensus. sicut eodem tẽpore totis

Expanded text:
naliter tamen totus Christus dignatus est in se tristitiam operari: in se quippe naliter tamen totus Christus dignatus est in se tristitiam operari: in se quippe suas passiones invenitur operatus, qui nihil habuit quod pateretur invitus. Ut ergo tristaretur, totus Christus fecit; sed illam tristitiam sola in se naturaliter anima rationalis accepit. Jam vero cum Christus uno eodemque tempore et in sepulcro jacuit, et in infernum descendit, quis non inseparabile naturae utriusque opus videat? et quis in ipso uno atque inseparabili opere propria carnis, et animae, ac divinitatis non evidenter agnoscat? Ut enim secundum carnem in sepulcro jaceret, totus Christus fecit; sed sepulturae capax sola caro naturaliter fuit. In infernum quoque ut secundum animam Christus descenderet, naturae utriusque, id est divinae atque humanae, unum fuit opus; sed solius animae naturalis fuit ille descensus. Sicut eodem tempore totus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. & ut cibũ sumer& tot̾ dep̃c similit̃ fecit. Naturalit̃ tam̃
sicut sola caro esuriem ꝑtulit. ita solataro cibũ opere totius xp̃i
comedendũ accepit. Fatigatꝰ ab itinere iħs : sedebat suꝑ puteũ.
Illã uͦ fatigationẽ diuinitas sentire ñ potuit. sed neq scđm anima
ullaten illã fatigationẽ sensisse dicendus ẽ xp̃c. Illud ergo qđ
sedit.: ad solã refectionẽ ꝑtinuit carnis naturalit̃ fatigatȩ. in
qua tam̃ refectione cõmunis fuit operatio dĩtatis & animȩ. In
ipso deinde tẽpore passionis & mortis. quis in uno eodẽq xp̃o
in ipsa cõmunione operũ ñ uideat in sepa rabilit̃ manere ꝓ pria
naturarũ. Tristis fuit anima eiꝰ usq ad mortẽ. sed nec diuini¬
tas in cõmutabilis receptrix patest e̾ẽ tristitiae. nec caro tristiti¬
ã potest aliquando sentire. Tristitia itaq solius ẽ animȩ ratio¬
nalis. quȩ nec diuinitati potest naturalit̃ in e̾e nec carni. Perso¬

Expanded text:
 ut cibum sumeret, totus Christus similiter fecit: naturaliter tamen sicut sola caro esuriem pertulit, ita sola caro cibum opere totius Christi comedentis accepit. Fatigatus ab itinere Jesu sedit super puteum : illam vero fatigationem divinitas sentire non potuit; sed neque secundum animam ullatenus eam fatigationem sensisse dicendus est Christus. Illud ergo quod sedit, ad solam refectionem pertinuit carnis naturaliter fatigatae; in qua tamen refectione communis fuit operatio deitatis et animae. In ipso deinde tempore passionis et mortis, quis in uno eodemque Christo in ipsa communione operum non videat inseparabiliter manere propria naturarum? Tristis fuit anima 249 ejus usque ad mortem . Sed neque divinitas incommutabilis receptrix potest esse tristitiae, nec caro tristitiam potest aliquando sentire. Tristitia itaque solius est animae rationalis, quae nec divinitati potest naturaliter inesse, nec carni; perso
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aliquando tenebrae. nunc autẽ lux in dño. Cũ dixiss& nunc
autẽ lux : addidit in dño. Inte ergo tenebre. lux in dño. Lux
quare : Quia participatione lucis illius. luxes. Si autẽ Aluce
qua illuminaris recesseris. ad tenebras tuas redis. Non sic xp̃s
ñ sic uerbũ dĩ. Sed quomodo: Sicut hab& pat̾ uitã insem& ipso
sic dedit & filio uitã habere in sem& ipso. ut ñ participatione
uiuat sed in cõmutabilit̃ uiuat. & om̃ino ipsa uitasit. & paulo
post idẽ sc̃s doctor egregius augustinꝰ ait. Qđ dr̃ dedit filio. tale
ẽ acsi diceret᷑ genuit filiũ: generando enĩ dedit. Quomodo de¬
dit ut ess&. sic dedit ut uita ess&. sic dedit ut insem& ipso uita
ess&. Quid ẽ insem& ipso uita ess&: Non aliunde uita indiger&
sed ipse ess& plenitudo uit&. unde credentes Alii uiuerent dũ ui¬
uerent. Ex his igitꝰ uerbis praȩclari antistitis augustini remotis

Expanded text:
enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Cum dixisset, nunc enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Cum dixisset, nunc autem lux, addidit, in Domino. In te ergo tenebrae, lux in Domino. Lux quare? Quia participatione lucis illius, lux es. Si autem a luce qua illuminaris recesseris, ad tenebras tuas redis. Non sic Christus, non sic Verbum Dei. Sed quomodo? Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso : ut non participatione vivat, sed incommutabiliter vivat, et omnino ipse vita sit. Et paulo post idem sanctus doctor egregius Augustinus ait: Quod dicitur, dedit Filio, tale est ac si diceretur, genuit Filium; generando enim dedit. Quomodo dedit ut esset, sic dedit ut vita esset, et sic dedit ut in semetipso vita esset. Quid est, in semetipso vita esset? Non aliunde vita indigeret, sed ipse esset plenitudo vitae, unde credentes alii viverent, dum viverent. 18. Ex his igitur verbis praeclari antistitis Augustini, remotis
Abbreviated transcription (Latin):
dici ueracit̃ ñ negemꝰ. Ipse quippe beatꝰ augustinꝰ in libro primo
de trinitate ostendens dĩ filiũ scđm diuinitatẽ hoc habere qđ ẽ
& hoc ẽe qđ hab& ita loquit᷑. Non enĩ sicut creatura ita dĩ filius
ante in carnationẽ & ante assũptã creaturã unigenitꝰ ꝑ quẽ facta
sunt om̃a. aliud ẽ & aliud hab&. sed hoc ipsũ qđ ẽ id qđ hab&
Qđ illo loco manifestius dr̃. siquis ad capiendũ sit idoneus ubiait.
s icut hab& pat̃ uitã in sem& ipso. ita dedit filio uitã habere insem&¬
ipso Neq enĩ iã existenti & uitã ñ habenti dedit ut haber&̾ uitã in
sem& ipso. cũ eo ipso qđ t̃ uita ẽ. hoc ẽ ergo dedit filio habere ui¬
sine uita. & accepit uitã. Si enĩ sic illã acciper&. ñ eã haber& insem&¬
ipso. Quid ẽ enĩ insem & ipso : Ut ipsa uita ipse ess&. & paulotꝰ
hȩc meodem sermone confirmat dicens. Ait enĩ apłs. Euistis

Expanded text:
dici veraciter non negemus. Ipse quippe beatus Augustinus in primo libro dici veraciter non negemus. Ipse quippe beatus Augustinus in primo libro de Trinitate , ostendens Deum Filium secundum divinitatem hoc habere quod est, et hoc esse quod habet, ita loquitur: Non enim sicut creatura, ita Deus Filius, ante Incarnationem et ante assumptam creaturam unigenitus, per quem facta sunt omnia, aliud est, et aliud habet: se illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus ubi ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso . Neque enim jam existenti et vitam non habenti dedit, ut haberet vitam in semetipso, cum eo ipso quod est, vita sit. Hoc est ergo, dedit Filio habere visine vita, et accepit vitam: si enim sic illam acciperet, non eam haberet in semetipso. Quid est enim ens: Ait enim Apostolus: Fuistis
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ñ ad inuicẽ relatiue sed ad se singuli dicunt᷑. Hoc eñi scdn
essentiã dicunt᷑ quia hoc ẽ ibi ee qđ magnũ ee qđ bonũ qđ sap¬
tatis. ut cũ in dõ diuinitatẽ magnitudine bonitate uirtute & qu¬
lb& alia in his quȩ ad se ꝓprie dicunt᷑ nominam. ñ istis iliuerii
nominib quȩdã diuersa sicut in homine qui subia c& qualitan
sed unũ illud qđ ẽ essentia ł natura certissime nouerimꝰ. Ideme
enĩ qđ ipse beat᷑ Augustinꝰ dicit in libro quinto de trinitate intele¬
gendũ sine qualitate bonũ sine quantitate magnũ: quia in co¬
mutubilitas simplicis atq om̃i potentis essentia nullis potest
Accidentib subiacere. ubi eadem ẽ diuinitas quȩ aternitas & ma¬
iestas. eãdem magnitudo quȩ uirtꝰ & bonitas: Eax hac ergoregil
eritatis. quicquid de maiestate de xternitate de uirtute¬
xp̃i scđm carnẽ ueracit̃ dici cognoscimꝰ. de diuinitate quoq eius

Expanded text:
hoc enim secundum essentiam dicuntur, quia hoc est ibi esse quod magnum esse, quod bonum, quod sapitatis, ut cum in Deo divinitatem, magnitudinem, bonitatem, virtutem, et quaelibet alia in his quae ad se proprie dicitur nominamus; non in istis diversis nominibus quaedam diversa sicut in homine qui subjacet qualitati, sed unum illud quod est essentia vel natura certissime noverimus. Inde est enim quod ipse beatus Augustinus dicit in libro quinto de Trinitate, intelligendum sine qualite bonum, sine quantitate magnum: quia incommutabilitas simplicis atque omnipotentis essentiae nullis potest accidentibus subjacere: ubi eadem est divinitas quae aeternitas et majestas; eadem magnitudo quae virtus et bonitas. Ex hac 242 ergo regula veritatis quidquid de majestate, de aeternitate, de  de divinitate quoque ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ libriloco dicit: Deniq ꝓpt ipsã inseparabiliate sufficient i
Hoc emꝰ plenũ gaudiũ nr̃m. quo amplius ne frui trinitate dtida
cuĩ imaginẽ facti sumꝰ. Propt̃ hoc aliquando italoquit᷑ de spũ sco.
tãqũa solus ipse sufficiat ad beatitudinẽ nrãm. & ideo solus sufiet
quia separari apatre & filio ñ potest. sicut pat̃ solus sufficits : qua
separari a filio & sp̃uscõ ñ potest. & filius ideo sufficit solus. quia seta¬
nari apatre & sp̃ũ sc̃o ñ potest. Hȩc ẽ beati Augustii scđm catholis
fidei ueritatẽ de patris & filii & sp̃s sci inseparabisitate sentertiolis¬

Expanded text:
dem libri loco dicit: Denique propter ipsam inseparabilitatem sufficienter Hoc est enim plenum gaudium nostrum, quo amplius non est, frui Trinitate Deo, ad cujus imaginem facti sumus. Propter hoc aliquando ita loquimur de Spiritu sancto, tanquam solus ipse sufficiat ad beatitudinem nostram; et ideo solus sufficit, quia separari a Patre et Filio non potest; sicut Pater solus sufficit, quia separari a Filio et Spiritu sancto non potest; et Filius ideo sufficit solus, quia separari a Patre et Spiritu sancto non potest. Haec est beati Augustini, secundum catholicae fidei veritate
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑ int̾ alia sic ait. Fa igit᷑ magnitudine magnꝰ e. qua ls
ẽ ei dẽ iagtudo: & ideo sicut ñ dicimꝰ tres essegtias. qc nor
nec aig nos tres dicimꝰ sed unũ magnũ : quia n participationcim¬
nitudinis dẽ magnꝰ ẽ sed seipso magnomagni ẽ : qria ipst iaune nu
magnitudo. hoc & debonitate & de xternitate & de om̃ipotentedtui
dictũ cũ sit om̃ib q om̃ino p̃dicam̃tis quȩ dẽ dõ possunti pnuntiar¬
Nđ adieipsũ ñ translate ac ꝓsimilitudine sec ꝓprie sitam. de ulo pro¬
prie aliquid ore hominis dici potest. In libro quoq octauo eande
ꝓmens de illa naturali trinitatis simplicitate sententia int᷑ aliastu

Expanded text:
udine magnus est, qua ipse est eadem magnitudo. Et ideo sicut non dicimus tres essentias, sic nec nec magnos tres dicimus, sed unum magnum; quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est; quia ipse sua est magnitudo. Hoc et de bonitate, et de aeternitate, et de omnipotentia Dei dictum sit, omnibusque omnino praedicamentis, qu dicitur, non translate ac per similitudinem, sed proprie; si tamen de illo proprie aliquid ore hominis dici potest. In libro quoque octavo  In praefatione  eamdem promens de illa naturali Trinitatis simplicitate sententiam, inter alia
Abbreviated transcription (Latin):
diceret᷑ : Singularis ergo ẽ illa susceptio: nec cũ hominib: aliquib
sc̃ĩs quantalib& sapientia ac scĩtate prȩstantib ullo modo potest
ee cõmunis: Certũ ẽ itaq sc̃õꝵ patrũ sententiã scripturis caelestib
conuenire : quȩ manifestissime ꝓtestant᷑ & diuinit᷑ inspirate pil

Expanded text:
diceretur. Singularis ergo est illa susceptio, nec cum hominibus aliquibus diceretur. Singularis ergo est illa susceptio, nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia ac sanctitate praestantibus, ullo modo potest esse communis. Certum est itaque sanctorum Patrum sententiam Scripturis coelestibus convenire, quae manifestissime protestant
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Quid ergo ẽ: hoc enĩ int̃ ẽe arbitramꝰ int̃ caput & menbra
cȩtera : qđ in quo lib& quãuis p̃cipuo menbro uelut in aliquomagno
singulis menbris: sed ñ tantꝰ quantꝰ in capite. ubi prorsus om̃is est
quinq ꝑtitꝰ: Ibi enĩ ẽ uisus & auditꝰ & olfactꝰ & gustꝰ & tactꝰ : in
cȩteris autẽ solus ẽ tactus: An etiã p̃ter hoc qđ tãquã in tẽplo in¬
illo corpore habitat om̃is plenitudo diuinitatis ẽ aliud qđ int̃¬
sit int̾ illud caput & cuiꝰ lib& menbri excellentiã: Est plane: qđ
singulari quadã susceptione hominis illius una facta ẽ ꝑsona cũ
uerbo: De nullo enĩ scoꝵ potuit dici aut potest aut poterit uerbũ
caro factũ ẽ : nullus scoꝵ qualib& prȩstantia grae unigeniti nom̃
accepit : ut qđ ÷ ipsũ dĩ uerbũ ante scła. hoc simul cũ assũpto homine¬

Expanded text:
sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur inter caput et membra sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur inter caput et membra cetera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro uelut in aliquo magno singulis membris sed non tantus quantus in capite. ubi prorsus omnis est quinquepertitus: ibi enim et uisus est et auditus et olfactus et gustus et tactus. in ceteris autem solus eillo corpore habitat omnis plenitudo divinitatis, est aliud quod intersit inter illud caput et cujuslibet membri excellentiam? Est plane, quod singulari quadam susceptione, hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit aut potest aut poterit: uerbum caro factum est; nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut quod est ipsum dei uerbum ante saecula, hoc simul cum assu
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis capacitatẽ : soli plenã diuinitatis ostendit in ee̾ notitiã:
nmemorato quippe libro. his utit᷑ uerbis. Ds̃ igit᷑ ubiq p̃sens ẽ.
& ubiq totꝰ praesens: Nec ubiq habitans. sed in tẽplo suo: cui ꝑ
grãm benignꝰ ẽ & ꝓpitius: Capit᷑ autẽ habitans ab aliis amplius.
augustini discretionẽ capitis menbroꝵq: certissima: Ab illis enim
quib ad mensurã datds̃ sp̃m capit᷑. habitans. ab aliis amplius: ab alus
minꝰ: Quid ÷ autẽ capi : nisi intellegi atq cognosci: Cũ autẽ de xp̃o
ide beat᷑ augustinꝰ loqui uell&: uide quid ait: De ipso inquit capite
lit̃: Nẽpe beatꝰ augustinꝰ ait. qm̃ ds̃ habitans capit᷑. Quo circa ab illo
plenitudo diuinitatis sine dubio capit᷑. in quo ipsa diuinitatis ha-¬
ñ mee̾ notitia : Inde ẽ qđ beatꝰ augustinꝰ in eodđẽ libro paulo post hec

Expanded text:
initatis capacitatem, soli plenam divinitatis ostendit inesse notitiam. initatis capacitatem, soli plenam divinitatis ostendit inesse notitiam. In memorato quippe libro his utitur verbis: « Deus igitur ubique praesens est, et ubique totus praesens, nec ubique hgratiam benignus est et propitius: capitur autem habitans ab aliis amplius s enim quibus ad mensuram dat Deus Spiritum, capitur habitans, ab aliis amplius, ab aliis minus. Quid est autem capi nisi intelligi atque cognosci? Cum autem de Christo idem beatus Augustinus loqui vellet, vide quid ait: « De ipso, inquit, capite ipse beatus Augustinus ait, quoniam Deus habitans capitur: quocirca ab illo plenitudo divinitatis sine dubio capitnon inesse notitia. Inde est quod beatus Augustinus in eodem libro Ibidem paulo post haec
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ ñ refugit: sed indubitant᷑ assumit: Nã in eadẽ omelia inqua
exposuit illũ locũ quia ñ ad mensurã dat ds̃ spm sic quoda loco de
ipso filio dicit: Manens eñi ds̃ apud patrẽ apud homines factustẽ
homiq : un tupillũ quia se factus ẽ homo fieres talis qualis capt
terat capere dm̃: Quia oculũ cordis unde caper& ñ habebat : fitt
ergo aliquid sautiũ : & aliquid foris sanũ : Corporis oculos habe¬
bat sanos: & cordis habebat sautios : Factus ẽ ille homo ad corpo¬
nis oculũ : ut credens in eũ qui uideri corporalit᷑ potuit curareris
Ad eũ ipsũ uidendũ quẽ spĩtalit̃ uidere n poteras : His uerbis often¬
dit bextꝰ augustiñ insp̃italib reb hoc eeꝰ capere qđ uidere nes
aliud ẽt indere quã intelligere: nec intelligere aliudet qũꝰ
nosse: Hinc ẽ qđ in libro de p̃scientia dĩ cũ soli filio dat plenã di-¬

Expanded text:
monem non refugit, sed indubitanter assumit. Nam in eadem homilia in qua monem non refugit, sed indubitanter assumit. Nam in eadem homilia in qua exposuit illum locum, Quia non ad mensuram dat Deus Spiritum , sic quodam loco de ipso Filio dicit: Manens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est homo, ut tu per illum qui apud te factus est homo, fieres talis qualis capit poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum, ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum, quem spiritaliter videre non poteras. His verbis ostendit beatus Augustinus in spiritalibus rebus hoc esse capere quod videre, neque aliud esse videre quam intelligere, nec intelligere aliud esse quam nosse. Hinc est quod in libro de Praesentia Dei , cum soli Filio dat plenam div
Abbreviated transcription (Latin):
tusĩ asserit: quia cũ apparuerit similes ei erimꝰ : qm̃ isi detuti
eũ sicuti ẽ: Uisio autẽ illa ñ solius carnis erit scđm qua solipus
filius abimpiis uidebit᷑ ad et& condẽnationẽ ꝑpetuã : sed erit uls
ditatis scđm quã ipsa trinitas ita se uidendã p̃bebit iustisent ulo
diuinitatis in desinens uisio ipsa sit beatitudinis in deficiens plen¬
tudo: Inde eni sunt beati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt intiu¬
tũ ergo diuinitatẽ scã trinitatis uidebimꝰ. in quantũ capiem dono
graẽ ut uidere possinĩ. Nec tam̃ in quantũ uidebimꝰ in tantũ i psodui¬
carne nr̃a ñ sunt unius eiꝰdemq nature: Vident enĩ oculi nr̃i lue:
cũ tam̃ alterius nature sint illi. alterius illa : Orxit quide beatꝰ iois
autẽ dixit. imitatione scilic& iustitiaȩ ñ unitate naturae : scđm
quã imitationẽ dicit beatꝰ paulus. Imitatores mei estote sicurti
rai in quartũ accipit ut capiat : Inde ẽ qđ beat᷑ Augustinꝰ hunc ser¬

Expanded text:
 asserit: Quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Visio autem illa non solius carnis erit, secundum quam solam solus Filius ab impiis videbitur ad eorum condemnationem perpetuam; sed erit visio deitatis, secundum quam se ipsa Trinitas ita videndam praebebit justis, ut illa divinitatis indesinens visio, ipsa sit beatitudinis indeficiens plenitudo. Inde enim sunt beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . In tantum ergo divinitatem sanctae Trinitatis videbimus, in quantum accipiemus dono gratiae ut videre possimus. Nec tamen in quantum videbimus, in tantum ipsi divium nostra carne non sunt unius ejusdemque naturae. Vident enim oculi nostri lucem, cum tamen alterius naturae sint illi, alterius illa. Dixit quidem beatusautem dixit, imitatione scilicet justitiae, non unitate naturae: secundum quam imitationem, dicit beatus Paulus: Imitatores mei estote, sicut era, quantum accipit ut capiat. 34. Inde est quod beatus Augustinus hunc ser
Abbreviated transcription (Latin):
tcti congrenas. Bi cimeratã diotũ ꝓpt̃ duo generatio¬
minũ cirouoisionẽ scilicae e ꝑraeputiũ. Q uos iptrculio¬
modo dient iudeos &e grecos. Tricameratã uero eo quod om̃s
dentessi duuriba filuis noe post diliuiũ reparare sunt : sed dliua
dieas ⁊ lquid quadafide regula ñsit alicnu niqm̃ ussol is¬
tiorib a liaeo dexit bicimerati Et pisu periorib: superioruõ
conaes apellanit tricimerita ut abimo sursor ule sipetoru
uementius to lie ubrates euangelicat tricena serigena
udunas ut qa iasi nuo habitoe pudicna coniugalis supigen
sudu alis atq hiac superior uirginalis cosiqiuia aliud seam¬
suad oueras huius intellegi& dicipotest. Hoc eti ã deceatis
nug buic erponendi se darerim quia aesi ñ unodsseruntur
modo aduna tam̃ catboliaene fidei concordia reuoc iudus uit
ursus udẽ beatꝰ AOUETIXꝰ I libro primo det netaae uasestme
atle eẽ ꝓlures lbros aplurib fieri diuersostuon auis ifi

Expanded text:
ecclesia congregatur, bicameratam dictam propter duo genera hoecclesia congregatur, bicameratam dictam propter duo genera hominum, circumcisionem scilicemodo dicit, Judaeos et Graecos ; tricameratam vero, eo quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluvium reparatae sunt. Sed aliud dicat aliquis, quod a fidei regula non sit alienum. Nam quoniaerioribus et haec dixit bicamerata et in superioribus superiorum et haec appellauit tricamerata, ut ab imo sursum uersus tertia uenientius tres illae ubertates euangelicae, tricena, sexagena, centena, ut in infimo habitet pudicitia coniugalis, supra uidualis adque hac superior uirginalis, et si quid melius secivitatis hujus intelligi et dici potest. Hoc etiam de caeteris quae hic exponenda sunt dixerim, quia etsi non uno disseruntur modo, ad unam tamen catholicae fidei concordiam revocanda sunt. » Rursus idem beatus Augustinus in libro primo de Trinitate asserit utile esse plures libros a pluribus fieri diverso stylo, non di
Abbreviated transcription (Latin):
tres filios noe. quorũ ꝓ geniȩ repletꝰ ẽ orbis. Inquinto decimo au
libro deciuitate dĩ memoratȩ aroȩ ꝓ loci oportunitate aggressus
exponere sacram̃tũ. Post aliqua in hoc quod dr̃ bicameratã & tri¬
cameratã arcã noe debere construi. illius ex positionis quae in
libris adũsus faustũ manioheũ continet᷑. indidit mentionẽ haec
subsequent̃ aditiens. Et fieri quidẽ potest ut & nob quis piam
a iicncidio exponat haec aptius Dũ tam̃ ea quaeddicunt᷑
tanano dequia loqum᷑ dĩ ciuitatẽ in hoc scło maligno
tasiqã in dilionioperegrinantẽ om̃ia referant s̃ abci
fensu qui asta cconseripsũ nuult longe ibsernire qulex¬
potin streripli gratia uelut siquis ĩnam quod moscrip
ũe inferiora bi cãmeratã & tricam eratã fities eã Nonꝗa
et o in illo opere dixitielit intellegi. quia ex om̃ib gentib

Expanded text:
tres filios Noe, quorum progenie repletus est orbis. » In quintodecimo autem tres filios Noe, quorum progenie repletus est orbis. » In quintodecimo autem libro de Civitate Dei, memoratae arcae pro loci opportunitate aggressus exponere sacramentum, post aliqua, in hoc quod dicitur bicameratam et tricameratam arcam Noe debere construi, illius expositionis quae in libris adversus Faustum Manichaeum continetur, indidit mentionem, haec subsequenter adjiciens: « Et fieri quidem potest, ut et nobis quispiamet alius alio exponat haec aptius, dum tamen ea, quae dicuntur, ad hanc de qua loquimur Dei ciuitatem in hoc saeculo maligno tamquam in diluuio peregrinantem omnia referantur. si ab eius sensu. qui ista conscripsit, non uult longe aberrare, qui exponit. Exempli gratia, uelut si quispiam, quod hic scriptum est: Inferiora bicamerata et tricamerata facies eam, non quod ego in illo opere dixi uelit intellegi, quia ex omnibus gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uera futuro aduentu ꝓpheticȩ contineri. ostendens idẽ beatis su
AGUSTINUS nram̃ ueterẽ scripturã. ꝓpheticis dexp̃o significa¬
tionib plenã. & ob hoc diuinitꝰ inspiratã. Sic int̾ cetera illud ex¬
ponit. qđ memoratã arcã bi cameratã & tricameratã ds̃ impera
construendã ut in libro deciuitate dĩ quinto decimo duob alus¬
modis eiusdẽ looi mysticã explanationẽ ñ doctis humanȩ sa¬
pientiae uerbis. sed uere sicut apłs dicit. indoctrina sps. ñminus
dulcit̃ quã mirabilit̃ ex plicar&. Quod ut facilius agnoscat᷑. utriusqͥ
operis sicut ab eo posita st̃ uerba sub nectã. Igit᷑ ad ũsus faustum
haec posuit. Quod in inferiora arcȩ bi camerata & tri camerata
construunt᷑. sicut ex omĩb gentib uelbi ꝑtitã multitudinẽ con¬
gregat eccła ꝓpt̃ circũcisionẽ & praeputiũ. uel triꝑtitã ꝓpt̃

Expanded text:
vera futuro adventu prophetice contineri, ostendens idem beatissimus vera futuro adventu prophetice contineri, ostendens idem beatissimus Augustinus nostram veterem Scripturam propheticis de Christo significationibus plenam, et ob hoc divinitus inspiratam, sic inter caetera illud exponit, quod memoratam arcam bicameratam et tricameratam Deus imperat construendam, ut in libro de Civitate Dmodis ejusdem loci mysticam explanationem, non doctis humanae sapientiae verbis, sed vere sicut Apostolus dicit in doctrina spiritus, non minus dulciter quam mirabiliter explicarit. Quod ut facilius agnoscatur, utriusque operis, sicut ab eo posita sunt, verba subnectam. Igitur adversus Faustum posuit haec: « Quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur, sicut ex omnibus gentibus vel bipartitam multitudinem congregat Ecclesia, propter circumcisionem et praeputium, vel tripartitam propter
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ta hoc ẽ duos denarios erogas se. Ex plicati erant quodam¬
modo sũptꝰ. sed qui sautiũ cõmendauerat ꝓmiserat se reddi¬
turũ quic quid incura amplius ero gas s&: Post impensos duos
denarios ñ praecepta. sed consiliũ erogat paulus ad uirginitatẽ
nec inpedim̃to e uolentib nec nolentes in pellit aut cogit. Cũ itaq
ritate utiq ñ dissentit. Neq. enĩ neo esse ẽ ut quod multiplicit̃
intelligit᷑: in om̃ib: scriptis multiplicit̃ inserat᷑. Nã & ipsi scĩ quoꝵ
ministerio ds̃ scripturarũ suarũ dignatꝰ ẽ a perire sec reta. Dixe¬
runt pleraq ñ uno modo tantũ sed multi plicit̃ sine offensione
dũ taxat uere fidei. ñ indecent̃ intellegi. sicut ipse beatꝰ asusi
in mysterio arcȩ noe fecisse cognoscit᷑ adũsus faustũ. Neq Am
manicheo asserente in libris ueteri testam̃ti nihil dexp̃i in carne

Expanded text:
Testamenta, hoc est duos denarios erogasse. Expliciti erant quodamTestamenta, hoc est duos denarios erogasse. Expliciti erant quodammodo sumptus, sed qui saucium commendaverat, promiserat se redditurum quidquid in cura amplius erogasset post impensos duos denarios. Non praecepta, sed consilium erogat Paulus ad virginitatem. Nec impedimento est volentibus, nec nolentes impellit aut cogit. CAPUT ritate utique non dissentit, neque enim necesse est ut quod multipliciter intelligitur, in omnibus scriptis multipliciter inseratur. Nam et ipsi sancti, quorum ministerio Deus Scripturarum suarum dignatus est aperire secreta, dixerunt pleraque non uno modo tantum, sed multipliciter, sine offensione duntaxat verae fidei non indecenter intelligi. Sicut ipse beatus Augustinus in mysterio arcae Noe fecisse cognoscitur adversus Faustum: namque Manichaeo asserente, in libris Veteris Testamenti nihil de Christi in carne
Abbreviated transcription (Latin):
hano dicit mercedẽ suã ut euatgłm p̃dicans. sine sũptu ponat eu mn¬
geliũ. ut ñ ab utat᷑ potestate sua in euangłio. Cũ ergo hoc sẽs AGUS¬
TINUS competent᷑ & congrue posuiss&. ñ tam̃ in competens iu¬
deri aut in congruũ deb&. qđ sc̃s am BRoSIxS beati pauli semꝑ¬
erogationẽ uel in sermonib atq epłis eiꝰ. uel innimio labore men¬
tis & corporis collocauit. Sc̃s autẽ optatus milebitanꝰ. in sexto
adũsus parmenianũ libro consiliũ deuirginib paulũ super¬
erogas se testat᷑ his uerbis. Uirginitatisnĩ uoluntatis res esti
ñ necessitatis. Deniq stabularius ille apłs paulus. cui confas¬
sus peccatorũ uulnerib populus cõmendatꝰ ẽ duos denarios
quos ero gass& acceperat. duo scilic& testam̃ta. haec ꝑdoctr¬
nã quasi sũptus impendit. docuit quomͦ coniugales xp̃i ani
debeant uiuere. De quo cũ quereret᷑ quid druirginib pciper&.
respondit sibi de uirginib: nihil ee mandatũ. confessus ẽ sẽ duo

Expanded text:
cans, sine sumptu ponat Evangelium ut non abutatur potestate sua in Evangelio . Cum ergo hoc sanctus Augustinus competenter et congrue posuisset, non tamen incompetens videri aut incongruum debet, quod sanctus Ambrosius beati Pauli supererogationem vel in sermonibus atque epistolis ejus, vel in nimio labore mentis et corporis collocavit. Sanctus autem Optatus Milevitanus, in sexto adversus Parmenianum libro, consilium de Virginibus Paulum supererogasse testatur his verbis: Virginitas enim voluntatis res est, non necessitatis. Denique stabularius ille apostolus Paulus, cui confossus peccatorum vulneribus populus commendatus est, duos denarios quos erogasset acceperat, duo scilicet Testamenta. Haec per doctrinam, quasi sumptus impendit. Docuit quomodo conjugales Christiani debeant vivere, de quo cum quaereretur quid de virginibus praeciperet, respondit, sibi de virginibus nihil esse mandatum . Confessus est, se duo
Abbreviated transcription (Latin):
nos conuenit in huius uocabulo missionis. nec inferiorẽ ac¬
&si inferior utiq minor. Hoc autẽ p̃monuimꝰ scientes ab
hereticis quã maximae fidei nrãe frequent̃ obiectũ. ideo
spm̃ sem̃ minorẽ credendũ patre ac filio. quia & apatre
missus e & a filio. Porro autẽ si missio mittens potior e cre¬
dendus cognoscant in hoc suã conuinci ꝑ fidiã: quia sicut
apatre & filio missus legit᷑ sp̃s sc̃s. sic a patre & spũmis¬
sus inuenit᷑ & filius. Quod ipse filius & ꝑ ꝓph&ã multo
antequã mitteret᷑ dix̃. & post quã missus e ꝓpria testifica¬
none firmauit. Nã ueniens innarareth & sin agogã ingres¬
sus. cũ tradito sibi ad legendũ libro isaue ꝓphaeie illũ locũ
tatẽ ꝓphetiȩ illius presenti testatus e̾ effectu conpletam
dicens. Hodie impletae̾ haec scriptura in aurib uris. Sed
&alio eius dẽ ꝓphȩti loco ad nõ atq ab eius se missũ his

Expanded text:
nos convenit, in hujus vocabulo missionis, nec inferiorem acnos convenit, in hujus vocabulo missionis, nec inferiorem acet si inferior, utique minor. Hoc autem praemonuimus, scientes ab haereticis quam maxime fidei nostrae frequenter objectum, ideo sanctum minorem credendum Patre ac Filio, quia et a Patre missus est et a Filio. Porro autem si misso mittens potior est credendus, cognoscent in hoc suam convinci perfidiam, quia sicut a Patre et Filio missus legitur Spiritus sanctus, sic a Patre et Spiritu missus invenitur et Filius. Quod ipse Filius et per prophetam multo antequam mitteretur dixit, et postquam missus est propria testificatione firmavit. Nam veniens in Nazareth, et synagogam ingressus, cum tradito sibi ad legendum libro Isaiae prophetae, illum locum tatem prophetiae illius praesenti testatus est effectu completam dicens: Hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris . Sed et alio ejusdem prophetae loco a Domino atque ab ejus Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ ad pat̾rẽ litantis destinantis intentio. sacrifitu munꝰ
omĩ trinitati uno eodẽq offert᷑ litantis offitio. Nos itaq
dũ trinitati quae unꝰ & uerus ẽ ds̃ unũ sacrifitiũ offerimꝰ
uanis hercticorũ ñ moueam᷑ obiectis : cũ ad hoc sequendũ
ac robustissime retinendũ. & diuinitꝰ ꝓmulgatis instru¬
amur oraculis . & p̃cedentiũ scõrũ firmem᷑ exemplis
mnnunc etiã nobis eͥ de spũs scĩmissione quaestio reuoluenda.
curscilic& si omi trinitati sacrifitiũ offertur. ad scĩficandi
fitiũ sibi oblataĩ scĩ ficare ñ possit. aut ipse filius scĩ ficare
nequeat sacrifitiũ corporis sui quod offerimꝰ nos. cũ corpus
suũ ipse scĩ ficauerit quod obtulit ut redimer& nos. aut ita
sp̃s sc̃s ad consecrandũ eccłae sacrifritiũ mittendus sit tam¬
quã pat̾ aut filius sacrificantib desit. Primo itaq. meminisse

Expanded text:
et cum ad Patrem litantis destinatur intentio, sacrificii munus et cum ad Patrem litantis destinatur intentio, sacrificii munus omni Trinitati, uno eodemque offertur litantis officio. Nos itaque dum Trinitati, quae unus et verus est Deus, unum sacrificium offerimus, vanis haereticorum non moveamur objectis, cum ad hoc sequendum, ac robustissime retinendum, et divinitus promulgatis instruamur oraculis, et praecedentium sanctorum firmemur exemplism nunc etiam illa nobis est de Spiritus sancti missione quaestio revolvenda, cur scilicet, si omni Trinitati sacrificium offertur, ad sanctificandficium sibi oblatum sanctificare non possit: aut ipse Filius sanctificare nequeat sacrificium corporis sui, quod offerimus nos, cum corpus suum ipse sanctificaverit, quod obtulit ut redimeret nos: aut ita Spiritus sanctus ad consecrandum Ecclesiae sacrificium mittendus sit, tanquam Pater aut Filius sacrificantibus desit. Primo itaque meminisse
Abbreviated transcription (Latin):
a semoe ipsis dãpnatos ostendunt: A postolica quippe omn
hereticũ tali cognoscit᷑ ꝓnuntiatione condẽpnasse sen
euitandus. eo quod eius modi ñ solũ sit sub uersus uerũ eta
suo sit iudicio condẽpnatus. Si qui uero catholici fideles
huius sacram̃ti nunc usq uidebant᷑ ignari. de inceps scire
debent omne cuius liba honorificentiae & sacrifitu sa¬
lutaris obsequiũ & patri & filio & spũi scõ hoc ẽ scaẽ tri¬
nitati ab ecoła catholica parit̃ exiberi. incuius utiq uno
nomine manifestũ e scm̃ quoq baptismacelebrari. Neq
enĩ p̃iudiciũ filio uel scõ spũi conparat᷑ dũ ad patris per¬
sonã praecatio ab offerente dirigit᷑. Cuius consũmatio
dũ filui ce spũ scĩ conplectit᷑ nom̃. ostendit nullũ c̾e intri¬
nitate discrimen. quia dũ ad solius patris ꝑsonã honoris
sermo dirigit᷑. Bene credentis fide tota trinitas honoras

Expanded text:
a semetipsis damnatos ostendunt. Apostolica quippe omnem a semetipsis damnatos ostendunt. Apostolica quippe omnem haereticum tali cognoscitur pronuntiatione condemnasse sentem sit omnimodis evitandus , eo quod ejusmodi non solum sit subversus, verum etiam suo sit judicio condemnatus. Si qui vero catholici fideles, hujus sacramenti nunc usque videbantur ignari, deinceps scire debent omne cujuslibet honorificentiae et sacrificii salutaris obsequium, et Patri et Filio et Spiritui sancto, hoc est sanctae Trinitati, ab Ecclesia catholica pariter exhiberi. In cujus utique uno nomine manifestum est sanctum quoque baptisma celebrari. Neque enim praejudicium Filio vel sancto Spiritui comparatur, dum ad Patris personam precatio ab offerente dirigitur. Cujus consummatio, dum Filii et Spiritus sancti complectitur nomen, ostendit nullum esse in Trinitate discrimen. Quia dum ad solius Patris personam honoris sermo dirigitur, bene credentis fide tota Trinitas honoratur:
Abbreviated transcription (Latin):
delitas reperire. quo possit lum̃ tantae manifestationis ef¬
fugere. cũ sic insole tabernaculũ suũ posuerit dñs ut
frigore infidelitatis stupe factus abscondat. sibi ꝓpitiationis
potest auxiliũ subtrahere : st̃ autẽ ñ potest celare uindictie
Eose ille quise expeotandũ indie resurrectionis suae p̃cepitꝰ
ipse sibi hostias ab om̃ib gentib offerendas ostendditutuo
nosceret᷑ sacrifitiũ illud etꝰ acceptabile dõ. quod cõmuniterꝰ
patri& filio supplex offert fideliũ puraq deuotio his atq
huius modi testimoniis here iei cõmoniti. utinã ñ surdis aurib
audi ant. sed ueritatẽ fidei concessa sibi diuinitꝰ illuminato
cognoscant. ut recepto salutari lumine. desinant de incepsin
tenebris mortiferȩ infidelitatis errare. Quicũ filio sacrifi¬
tiũ ñ offerunt & afide patri archarũ ac ꝓph&arũ misera¬
bili obduratione desciscunt impie delinquentes se ipsos

Expanded text:
delitas reperire, quo possit lumen tantae manifestationis efdelitas reperire, quo possit lumen tantae manifestationis effugere? Cum sic in sole tabernaculum suum posuerit Dominus , ut frigore infidelitatis stupefactus abscondat, sibi propitiationis potest auxilium subtrahere, se autem non potest celare vindictae. Ecce ille qui se exspectandum in die resurrectionis suae praecipit, ipse sibi hostias ab omnibus gentibus offerendas ostendit: ut agnosceretur sacrificium illud esse acceptabile Deo, quod communiter Patri et Filio supplex offert fidelium puraque devotio. His atque hujusmodi testimoniis haeretici commoniti, utinam non surdis auribus audiant, sed veritatem fidei, concessa sibi divinitus illuminatione cognoscant, ut recepto salutari lumine, desinant deinceps in tenebris mortiferae infidelitatis errare. Qui cum Filio sacrificium non offerunt, et a fide patriarcharum ac prophetarum miserabili obduratione desciscunt, impie delinquentes, seipsos
Abbreviated transcription (Latin):
mine abundantiae quis quã nos penuriã defensionis existim&
obcelasse : unũ deꝓphaeis testimoniũ ꝓferemꝰ quo possit eui¬
dent̃ ostendi. ꝓphaas scõs diuinitus inspiratos certo fidelissi¬
moq uaticinio p̃dixisse. Noui quoq tempore testam̃ti spiri¬
tales hostias. ñ patri tantũ sed etiã filio a fidelib offerendas.
onis meȩ intestimoniũ. qm̃ iudiciũ meũ in congregationẽ gen¬
nũ erit. ut recipiã reges. & effundã suꝑ eos ĩrã furoris mei.
qm̃ inignẽ aemulationis meȩ consũmabit᷑ omĩs t̃ra: quia trans¬
ferã sũꝑ populos linguã in ꝓgenies eiꝰ. & inuocent om̃s nom̃
dñi ut seruiant ei sub iugo uno. Atrans flumine aethiopiȩ
suscipiã obseruantes mẽ: qui disꝑsi st̃ afferent hostias mihi
millo die. Quid hac rogo uaticinatione lucidius uel quod
hic tenebrosȩ obstinationis latibulũ heretica potest infi¬

Expanded text:
mine abundantiae quisquam nos penuriam defensionis existimet mine abundantiae quisquam nos penuriam defensionis existimet obcelasse , unum de prophetis testimonium proferemus, quo possit evidenter ostendi prophetas sanctos divinitus inspiratos, 31 certo fidelissimoque vaticinio praedixisse, Novi quoque tempore Testamenti spiritales hostias non Patri tantum, sed etiam Filio a fidelibus offerendas. monium: quoniam judicium meum in congregationem gentium erit, ut recipiam reges et effundam super eos iram furoris mei: quoniam in igne aemulationis meae consummabitur omnis terra, quia tunc transferam super populos linguam in progenies ejus, ut invocent omnes nomen Domini, et serviant ei sub jugo uno, a transflumine Aethiopiae suscipiam observantes me, qui dispersi sunt, afferent hostias mihi in illo die . Quid hac, rogo, vaticinatione lucidius? vel quod hic tenebrosae obstinationis latibulum haeretica potest infi