comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uelitloc ip̃mn ques iñ no incelligens
fanstus in mandatis uetis testamenti
ꝑcrimine obiecit ꝙ uxorem frĩs ad hoc
frat̾ uissus est educe̾ ut nõ sibi s illi so¬
bolem suscitaret. eius q nocaret noĩe
quod inde nascetur. quid aliud in figu¬
ra p̾monstrat nisi qr unusquisq eim̃¬
gelii p̾dicator ita debet in eccła labora¬
qui ꝓ nob̾ mortuus est. ⁊ quod suscita¬
tum fu̾it eius nom̃ accipiat: Demiq ħ
implens apłs nõ iam carnalit̾ in pre¬
missa significatõne. s spũalit̾ in com¬
pleta uitate. quos in xp̃o iħu ꝑ eiͣnge¬
uum se ꝯmemorat genuisse: suscen¬
set eis ⁊ eos increpans corrigit uolen¬
tes ẽẽ pauli. Nũquid paulus inquit ꝓ
uob crucifixus est. aut in nomme pau¬
li baptirati estis: Camqͣm dicet defũ¬
cto fratri uos genui. xp̃iani uocamũ
nõ pauliant. Atũo qui electus ab eccł̃a
mini st̾ium eim̃głirandi renuerit:
ab ipã eccła m̃ito digneq ꝯtempnit.
Hoc est enim quod in eius facie iube¬

Expanded text:
elut hoc ipsum quod modo non intelligens Faustus mandatis Veteris Testamenti pro crimine objecit, quod uxorem fratris ad hoc frater jussus est ducere, ut non sibi, sed illi sobolem suscitaret, ejusque vocaret nomine, quod inde nasceretur ; quid aliud in figura praemonstrat, nisi quia unusquisque Evangelii praedicator ita debet in Ecclesia laboraqui pro nobis mortuus est; et quod suscitatum fuerit, ejus nomen accipiat? Denique hoc implens Apostolus, non jam carnaliter in praemissa significatione, sed spiritaliter impleta ueritate, quos in Christo Iesu per euangelium se commemorat genuisse, suscenset eis et eos increpans corrigit uolentes esse Pauli : numquid Paulus, inquit, pro uobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? tamquam diceret: "defuncto fratri uos genui; christiani uocamini, non Pauliani. an uero qui electus ab ecclesia ministerium euangelizandi rennuerit, ab ipsa ecclesia merito digneque contemnitur? hoc est enim quod in eius faciem iube
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bendi causa baptiratũ in iordane ille
s ꝙ eius mundari nõ pocu̾it eterna
dampnatõne puniend̃ Isti carnem
xp̃i a demonũ duce temptatam. ille
ꝑtem dei a demonũ gente possessam.
et isti qͣm illam temꝑatam ut doceret
resist̾e temptatori. ille illam possessã
ut patri nõ possit restitui nec uictori.
Deniq nec manicheus ex doctrina de¬
monioꝵ aliud annuntiat. ut qͣi emi¬
nentior sit. apłi u̾o ex doctoma xp̃i cõ¬
mendant. ut quisquis aliud annun¬
tiauerit:. anathema sit. Faustus.¬

Expanded text:
praebendi causam baptizatum in Iordane, illesed quod eius mundari non potuerit aeterna damnatione puniendum; isti carnem Christi a daemonum duce temptatam, ille partem dei a daemonum gente possessam; et isti quidem illam temptatam, ut doceret resistere temptatori, ille illam possessam, ut patri non possit restitui nec uictori; denique Manichaeus ex doctrina daemoniorum aliud adnuntiat, ut quasi eminentior sit, apostoli uero ei doctrina Christi commendant, ut quisquis aliud adnuntiauerit. anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
figura contingebant illis scripta st̃
aut̃ pp̃ correctõm nram in quos finis
scłoꝵ obuenit. Cum ergo tale aliqͥd
legitur in instrũto uetis testam̃ti
quale a nob̃ obseruari uł iussũ nõ
est in nouo testam̃to uł etiam ꝓhibi¬
tum: quid significet q̃rend̾ est nõ re¬
p̾hendend̾. Quia eo ip̃o quo iam nõ ob¬
seruatur: nõ dampnatũ s impletũ

Expanded text:
figura contingebant illis; scripta sunt figura contingebant illis; scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis saeculorum obuenit. cum ergo tale aliquid legitur in instrumento ueteris testamenti,. quale a nobis obseruar uel iussum non est in nouo testamento uel etiam prohibitum, quid significet quaerendum est, non reprehendendum, quia eo ipso, quo iam non obseruatur, non damnatum, sed inp
Abbreviated transcription (Latin):
patrib eoꝵ: in die qua app̾hendi ma¬
nũ eoꝵ ut eicem cos de tra egypti Ecre
qr ⁊ hoc ꝓphacum est nõ ꝑseu̾aturum
illud testam̃tum. s futurũ nouum
Uic si obiectum fu̾it nõ nos ꝑtinere
ad domũ isrł ⁊ domũ uida: ex doctͥna
apłica nos defendimus. qr sem̃ abra
he xp̃m eẽ docet apłs. nob̃ q ad corpus
eius ꝑtinentib dicit. Ergo abrahe se¬
men estis. Porro si q̃sitũ a nob̾ fu̾it
cut illius testam̃ti auctoritatem te¬
neamus cuius ritũ nõ obseruamus
et ad hoc ex licc̾is apłicis respondemꝰ.
Ait enĩ apłs. Nemo ergo uos iudicet
in cibo ⁊ potu. aut in ꝑte diei festi. aut
neomenie. aut sabbatoꝵ: quod est um¬
bra futuroꝵ. Ita quippe ⁊ cur ea legi¬
atq accipi opordeat ostendit .i. ne ꝓphe¬
tiam extingamus. qr in umbra facta
sunt futitroꝵ: ⁊ curare nos nõ debete
eos qui nos hinc iudicare uolu̾int.
quod corporalit̾ iam nõ obseruemus:
sicut alibi tale quiddam dicit. Hec in

Expanded text:
in die, qua adprehendi manum eorum, ut eicerem eos de terra Aegypti. ecce quia et hoc prophetatum est, non perseueraturum illud testamentum, sed futurum nouum. hic si obiectum fuerit non nos pertinere ad domum Israhel et domum Iuda, ex doctrina apostolica nos defendimus, quia semen Abrahae Christum esse docet apostolus nobisque ad corpus eius pertinentibus dicit: ergo Abrahae semen estis. porro si quaesitum a nobis fuerit, cur illius testamenti auctoritatem teneamus, cuius ritum non obseruamus, et ad hoc ex litteris apostolicis respondemus. at dicens: nemo ergo uos iudicet in cibo aut in potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. illa itaque atque accipi oporteat, ostendit, id est ne prophetiam extinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum, et curare nos non debere eos, qui nos hinc iudicare uoluerint. quod corporaliter iam non obseruemus, sicut alibi tale quiddam dixit: haec in
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dm̃ p̾cepisse ꝑ pr̃es noui testam̃¬
ti. neq hoc contra uetus testam̃tum
cum ⁊ in illo io sit añ p̃dcm̃. Sic enim
hoc ip̃m p̾mintiatũ est ꝑ ꝓpham. Ecce
dres uenient dicit dñs ⁊ ꝯsũmabo sciꝑ

Expanded text:
nobis deum praecepisse per patres noui testamenobis deum praecepisse per patres noui testamenti neque hoc contra uetus testamentum. cum et in illo id sit ante praedictum. sic enim hoc ipsum praenuntiatum est per prophetam: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo super
Abbreviated transcription (Latin):
ux sũmis ut auint labris attingas
est ueras diuinasꝙ laudamus: uos
scripturas noui testam̃ti tamꝙͣ fal¬
satas corruptasq pulsatis. Nos ea
que nunc de libris testam̃ti ueteris
nõ obseruamus: ꝯgruent̾ tñ illo
tpr̃e acq illi ppło fuisse p̾cepta nob̾¬
q in eis ip̃is que nõ obseruamus
significata que inclłigamus ⁊ sp̃u¬
alit̾ teneamus. nõ solum dicimus
s in apłicis quoq litt̾is ostendimꝰ
et docemus. Uos aut̾ omnia que in
libris noui testam̃ti nõ accipitis
apłis eius dicta uł conscripta asse¬
ueratis. Uidetis ergo qͣntũ int̾ nos
et uos quod ad hanc rem ꝑtinet di¬
stet: Cum itaq a uob̾ q̃ritur qͣre
nõ omnia in libris noui testamẽti
tis aliqua multa respitis. rep̾henditis
accusatis. ⁊ a corruptorib inserta ẽẽ cõ¬
tenditis nolite in exemplũ assumere
bis enim si querat᷑ cur nõ eo ricu co¬
lamus dm̃i quo colu̾unt hebrei pr̃es
tpr̃e uetis testam̃ti. respondemꝰ aliud

Expanded text:
x summis, ut aiunt, labris attingas.est, veras divinasque laudamus: vos Scripturas Novi Testamenti tanquam falsatas corruptasque pulsatis. Nos ea quae nunc de Libris Testamenti Veteris non obseruamus, congruenter tamen illo tempore atque illi populo fuisse praecepta nobisque in eis ipsis, quae non obseruamus, significata, quae intellegamus et spiritaliter teneamus. non solum dicimus, sed in apostolicis quoque litteris ostendimus et docemus; uos autem omnia, quae in libris noui testamenti non accipitis, c ab apostolis eius dicta uel conscripta adseueratis. uidetis ergo, quantum inter nos et uos, quod ad hanc rem adtinet, distet. cum itaque a uobis quaeritur, quare non omnia in libris noui testamenti batis aliqua, multa respuitis, reprehenditis, accusatis, a corruptoribus inserta esse contenditis, nolite in exemplum adsumere bis enim si quaeratur, cur non eo ritu colamus deum, quo coluerunt Hebraei patres tempore ueteris testamenti, respondemus aliud
Abbreviated transcription (Latin):
nati respondent hinc etiam hinc illd
ista sunt que etiam uos dice̾ soletis
ip̃e uos induoet in oẽm uitatem. et
cum uen̾it quod ꝑfcm est: quod ex
parte est eua cuabitur. ⁊ munidus eũ
acciꝑe nõ p̃t: de urõ manicheo ẽẽ pre¬
dictum : Et que tandem pot̾it hesis
euoriri sub ꝑaclyti noĩe que nõ hec
omnia ueri siłr sibi audeat coapta¬
re: Nũquid enĩ est hesis que nõ u̾i¬
tatem se nominet. ⁊ qnͣto est suꝑbior
canto magis se etiam ꝑfcãm noĩet
uitacem. ut in oẽm u̾itatem se polli¬
ceatur induc̾e. ⁊ doctrinam apłoꝵ
suo errori ꝯtͣriam q̃i ꝑ illam uen̾it
quod ꝑfcm̃ est euacuare conetur. ⁊
qm̃ tenet eccła quod uehem̃tius apłs
ꝯmendauit. si quis uob̾ eungeliza¬
uerit p̾c̾qͣm quod accepistis: anathe¬
ma sit cum ceꝑit aliud annũtians
ab uniu̾so orbe anathematirari: ꝯti¬
uuo dicat. hoc est quod scriptũ est.
mundus eum acciꝑe nõ pt̃: Unde gͦ

Expanded text:
nati, respondent hinc etiam in se illud nati, respondent hinc etiam in se illud ista sunt, quae etiam uos dicere soletis: ipse uos inducet in omnem ueritatem et: cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur et: mundus eum accipere non potest, de uestro Manichaeo esse praedictum? et quae tandem poterit haeresis exoriri sub paracleti nomine, quae non haec omnia uerisimiliter sibi audeat coaptare ? numquid enim est haeresis, quae non ueritatem se nominet et quanto est superbior, tanto magis se etiam perfectam nominet ueritatem, ut et in omnem ueritatem se polliceatur inducere et doctrinam apostolorum suo errori contrariam, quasi per illam uenerit, quod perfectum est, euacuare conetur? et quoniam tenet ecclesia, quod uehementius apostolus commendauit, si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit', cum coeperit aliud adnuntians ab uniuerso orbe anathemari, continuo dicat: hoc est, quod scriptum est: mundus eum accipere non potest? Unde ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ daretur. qr nond̾ erat głifica¬
tus iħx. ꝓculdubro clarificato ihu
iam causa erat ut statim daret᷑.
Nam ⁊ cathafriges se ꝓmissũ ꝑa¬
clitum suscepisse dix̾unt: ⁊ hinc
a fide catholica deuiarunt. conan¬
tes ꝓhibere quod paulus ꝯcessit.
et dampnare scd̃as nuptias quas
ille ꝓmisit: sub hiis u̾bis insidiã¬
tes. qr scriptũ est de ꝑadyto. ip̃e uos
inducet in oẽm u̾itatem: ꝙ uidel
nõ õem u̾itatem paulus ⁊ ceteri
apłi docussent. ac locũ catafrigaꝵ
paclyto reseruassent. Ad hoc ⁊ illud
trax̾unt quod paulus ait. Ex ꝑte
eniuz scimus: ⁊ ex ꝑte ꝓpħamus.
Cum aut̃ uen̾it quod ꝑfcm̃ est. qd̃
ex ꝑte est euacuabitur. Ut scil ex
ꝑte sciens ⁊ ꝓph̾ans apls dixerit.
quod uult faciat nõ pecdat si nu¬
bat: et iõ ꝑfectum ꝑaclyti frigie
hoc euacuerit. Ad hec cũ eis dc̃m
fuit. ꝙ sint eccłe tanto añ ꝓmsse
et toro orbe oisfule aictoricate dunꝑ¬

Expanded text:
ut non daretur, quia nondum erat clarificaut non daretur, quia nondum erat clarificatus Iesus, procul dubio clarificato Iesu iam causa erat, ut statim daretur. nam et Cataphrygae se promissum paracletum suscepisse dixerunt et hinc a fide catholica deuiarunt conantes prohibere, quod Paulus concessit, et damnare secundas nuptias. quas ille permisit, sub his uerbis insidiantes, quia scriptum est de paracleto: ipse uos inducet in omnem ueritatnon omnem veritatem Paulus et caeteri Apostoli docuissent, ac locum Cataphrygarum Paracleto reservassent. Ad hoc et illud traxerunt, quod Paulus ait, Ex parte enim scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur, ut scilicet ex parte sciens et prophetans apostolus dixerit: quod uult faciat; non peccat, si nubat, et ideo perfectum paracleti Phrygiae hoc euacuauerit. ad haec cum eis dictum fuerit, quod sint ecclesiae tanto ante promissae et toto orbe diffusae auctoritate dam
Abbreviated transcription (Latin):
gere nõ possemus. Quid face̾tis dici¬
te mͥ. nisi clamaretis ulło modo uos
potiusse falsare codices qui iam in
u̾itate ꝯuincẽmini: Qua igitur cã
a uob̾ corrumpi nõ possent. hac cã
a nemine potũunt. Quisquis enĩ
hoc pͥmitus ausus ẽẽt młtoꝵ codicũ
netustioꝵ collatõne confutaretur:
maxime qr nõ una lingua s młtis
ead scriptura ꝯtin̾etur. Nam etiã
nunc nõ nlłe codicum mendosita¬
tes: uł de antiquiorib uł de lingͣ
p̃cedente emendantur. Ita ergo aut
cegimini u̾aces illos codioes ꝯfit̾i
et ꝯtinuo eu̾tunt heresim ur̃am:
aut si fallaces eos dix̾itis eoꝵ auc¬
toritate paclitum nõ pot̾itis asse¬
rere. ⁊ uos eũtitis heresim ur̃am
Huc accedit qr ea dicta sunt in ꝓ¬
missione ꝑacliti: ut manicheum
post tam młtos annos uenientem.
ab ista suspitione prsus excludãt.
Quia enĩ post resur rectõm ⁊ ascen¬
sionem diũi ꝯtinuo uenturus e¬

Expanded text:
gere non possemus . quid faceretis, dicigere non possemus . quid faceretis, dicite mihi, nisi clamaretis nullo modo uos potuisse falsare codices, qui iam in ueritate conuinceremini. qua igitur causa a uobis corrumpi non possent, hac causa a nemine potuerunt. quisquis enim hoc primitus ausus esset, multorum codicum uetustiorum conlatione confutaretur, maxime quia non una lingua, sed multis eadem scriptura contineretur. nam etiam nunc nonnullae codicum mendositates uel de antiquioribus uel de lingua praecedente emendantur. ita ergo aut cogimini ueraces illos codices continuo, et continuo euertent haeresim uestram, aut si fallaces eos dixeritis, eorum auctoritate paracletum non poteritis adserere, et uos euertistis haeresim uestram. Huc accedit, quia ea dicta sunt in promissione paracleti, ut Manichaeum post tam multos annos uenientem ab ista suspicione prorsus excludant. quia enim post resurrectionem et ascensionem domini continuo uenturus e
Abbreviated transcription (Latin):
tum accipitis. quod falsatũ ẽẽ uos di¬
citis. Quis ergo testem suũ pͥus ip̃e
dicat falsitate ẽẽ corruptum: ⁊ tunc
ꝓducat ad testimoniũ: St enĩ quod
uultis ei credimus. ⁊ quod nõ uul¬
tis ei nõ credimus. iam nõ illi s uo¬
bis credimus. Si aut̃ uob credẽ uelle¬
dice̾tur. Ip̃e uos induoet in oẽm u̾i¬
tatem. Nũo uos aut̃ ille inducet in
u̾itatem: qui uos docet xp̃m eẽ falla¬
cem. Huc accedit qr si omnia que de
ꝓmissione ꝑaclyti in eungłio legũ¬
tur talia eẽ demonstͣretis ut nõ oĩo
nisi de manicheo ur̃o possent intelli¬
gi. sic̃ ostenduntur in ꝓpħis ea esse
dicta de xp̃o que in alium cade̾ oĩo
nõ possint: tñ cum ea de hiis codici¬
b ꝑferretis quos dicitis infalsa¬
tos. hoc ip̃m illic falsum ⁊ a corrup¬
torib maiorib ur̃is immissum eẽ
dice̾mus. quod illic de manicheo sic
scriptum lege̾tis. ut de alio intelli¬

Expanded text:
tum accipitis, quod falsatum esse vos ditum accipitis, quod falsatum esse vos dicitis. Quis ergo testem suum prius ipse dicat falsitate esse corruptum, et tunc producat ad testimonium? Si enim quod vultis ei credimus, et quod non vultis ei non credimus, jam non illi, sed vobis credimus. Si autem vobis credere vellediceretur, Ipse vos inducet in omnem veritatem : quomodo vos autem ille inducet in veritatem, qui vos docet Christum esse fallacem? Huc accedit, qui si omnia quae de promissione paracleti in euangelio leguntur, talia esse demonstraretis, ut non omnino nisi de Manichaeo uestro possent intellegi, sicut ostenduntur in prophetis ea esse dicta de Christo, quae in alium cadere omnino non possint, tamen cum ea de his codicibus proferretis, quos dicitis infalsatos, hoc ipsum illic falsum et a corruptoribus maioribus uestris inmissum esse diceremus, quod illic de Manichaeo sic scriptum legeretis, ut et alio intelle
Abbreviated transcription (Latin):
mittẽt m linguis omnib hoc est in
omnib gentib futitram eccłam. q̃
illum sicut prem ⁊ filium u̾issime
p̾dicaret. Uos ergo iam dicite: qͣre ñ
acciptatis omnia ex libris noui testa
apłos xp̃i nõ recta docuisse. Uos ergo
quid dicitis: Unde ostenditis scriptu
ras illas nõ ab apłis ministratas: Res¬
pondetis. Quia młta sunt in eis et
tur. ita nõ eẽ monstratũ est. Et quic¬
quid tale a uob ꝓlatum fu̾it hoc doce¬
bimus. Quus aut̃ ferat lectorem uel
auditorem scripturam tante aucto¬
ritatis facilius q̃m uitium sue tar¬
ditatis audere culpare: An hoc dicitis
uos ꝑaclẏtum docusse scripturas
docete: istum ip̃m paclytum ẽẽ a quo
tob̃. Oumino istum xp̃c: nec pmisit
nec misit. Et simul ostenditur: qñ
miserit quem ꝓmisit. Qd̃ ergo eum
ipc̃ miserit: hoc ꝓbate. Unde asseritis
ꝑsonam urĩ auctoris. uł potius de¬
ceptoris: Respondetis ex eũnglio uos
ꝓbare. Ex quo euͣnglio: Nuod nõ to¬

Expanded text:
romitteret in linguis omnibus, hoc est in romitteret in linguis omnibus, hoc est in omnibus gentibus futuram ecclesiam, quae illum sicut patrem et filium uerissime praedicaret. Uos ergo iam dicite, quare non accipiatis omnia ex libris noui testamapostolos Christi non recta docuisse. uos ergo quras illas non ab Apostolis ministratas? Respondetis, Quia multa sunt in eis et retur, ita non esse monstratum est: et quidquid tale a vobis prolatum fuerit, hoc docebimus. Quis autem ferat, lectorem vel auditorem, Scripturam tantae auctoritatis facilius quam vitium suae tarditatis, audere culpare? An hoc dicitis vos Paracletum docuisse, Scripturas docete, istum ipsum Paracletum esse, a quo vobis, Omnino istum Christus nec promisit, nec misit; et simul ostenditur, quando miserit quem promisit. Quod ergo eum Christus miserit, hoc probate. Unde asseritis personam vestri auctoris, vel potius deceptoris? Respondetis, ex Evangelio vos probare. Ex quo Evangelio? Quod non to
Abbreviated transcription (Latin):
ergo comꝑatio est quam faustus obtẽ¬
dit. ita uob̾ ꝑadytũ ex nouo testam̃¬
to ꝙ credatis elegisse ⁊ ꝙ respuatis
demonstiauisse: cum ip̃o nouo testa¬
mento fu̾it ꝓphetatus. sicut nobis
dicẽtur: si eẽt aliquid in uet̾is testa¬
menti libris quod nos dice̾mus nõ
recte dictum. nõ diuinitus iussum
nõ u̾acit᷑̾ scriptum. Nicħ hoꝵ dicimꝰ
s accipimus omnia. siue que obser¬
uamus ut recte uiuamus. suie que
nõ obseruamus.⁊ tñ ip̃a tunc in ꝓpbe¬
tia iussa ⁊ obseruata nunc iam ꝯple¬
ri uidemus. Demde ꝑaclytũ licut pro¬
missum legimus in hiis libris quoꝵ
nõ omnia nultis acciꝑe: ita ⁊ missũ
legimus in eo libro quem nom inare
etiam formidatis. In actib quippe a¬
postoloꝵ sicut sepe ⁊ paulo añ ꝯme¬
moraui aꝑtissime legitur. missus
die penthecostes spc̃ sc̃s: qui etiã oꝑe
manifestauit quis eẽt. Linguis enĩ
omnib loquuti sunt qui etm pͥmi¬
tus acceꝑunt. ut hoc etiam signo ꝓ¬

Expanded text:
ergo comparatio est, quam Faustus obtendit, ita vobis Paracletum ex Novo Testamento quod credatis elegisse, et quod respuatis demonstmento fuerit prophetatus, sicut nobis diceretur, si esset aliquid in ueteris testamenti libris, quod nos diceremus non recte dictum, non diuinitus iussum, non ueraciter scriptum. nihil horum dicimus, sed accipimus omnia, siue quae obseruamus, ut recte uiuamus, siue quae non obseruamus, ut tamen et ipsa tunc in prophetia iussa et obser- - uata nunc iam conpleri uideamus. deinde paracletum sicut promissum legimus in iis libris, quorum non omnia uultis accipere, ita et missum legimus in eo libro, quem nominare etiam formidatis. in actibus quippe apostolorum, sicut saepe et paulo ante commemoraui, apertissime legitur missus die pentecostes spiritus sanctus, qui etiam opere manifestauit, quis esset. linguis enim omnibus locuti sunt, qui eum primitus acceperunt, ut hoc etiam signo p
Abbreviated transcription (Latin):
plantus dixisse discipłis. Quapp̃ qr
ratur adimantũ ut ei solũ p̾ferat
manicheũ: compendio requiro. utrũ
ista dñi sñia qua dixit nõ inquinari
hoĩem ex hiis que in os eius intrãt
uera an falsa sit si falsam dicunt
cur eam tantus eoꝵ doctor adimantꝰ
a ppõ platam dicens ad expugnandũ te¬
stam̃tũ uetus obiecit. si aut̾ uera ẽ cur
adũsus eam credunt se comqͥnari si qua¬
cũq carne uescantur: Nisi forte uerum
munda heticis: s omnta nuda nĩdis.
Cur nõ sint istis hec mrmida. id̾ apłs se¬
quitur ⁊ dicit. mmitndis aut̃ ⁊ infide¬
lib nicħ est mundũ. si polluta sunt eoꝵ

Expanded text:
planius dixisse discipulis. quapropter quia planius dixisse discipulis. quapropter quia ratur Adimantum. ut ei solum praeferat Manichaeum, conpendio requiro, utrum ista domini sententia, qua dixit non inquinari hominem his, quae in os eius intrant. uera an falsa sit. si falsam dicunt, cur eam tantus eorum doctor Adimantus a Christo prolatam dicens ad expugnandum testamentum uetus obiecit? si autem uera est, cur aduersus eam credunt se coinquinari, si quacumque carne uescantur? nisi forte uerum munda haereticis, sed omnia munda mundis. cur enim non sint istis haec munda, idem apostolus sequitur et dicit: inmundis autem et infidelibus nihil est mundum; sed polluta sun
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃ adimantus quem post manicheũ
faustus p̾cipue laudat. cũ uetĩ cesta¬
mento calumpniaretur uoluit intel¬
ligi: s etiam remotus a turbis hoc id
discipłis suis euidentius ⁊ exp̾ssius
eloquutus est. Cum enĩ hanc dm̃ sen¬
tentiam testam̃to ueti opposuisset ad¬
imantus. qr in illoscripta sunt que¬
dam mimunda carnium a quib ille
ppłs iussus est abstin̾e: timuit ne sͥ
dice̾tur. Cur ergo uos nõ quosdam
s omnes carnes immundas existi¬
matis. atq ab edendis onmib temꝑa¬
tis cum tu ip̃e p̾fems eimgłicũ testi¬
montũ nõ comqͥnari hoĩem ex hiisq̃
m os ingredumtur ⁊ in uentrẽ ua¬
dunt. atq in latͥnam emittuntur.
Itaq has artissimas ⁊ fallatiam su¬
am manifestissua u̾itate p̾focan¬
tes angustias conatus euade: ait ħ
in secreto uema dice̾tur. in turbas a
falsa iactaret.cum ⁊ hoc de dño credẽ
sacrilegium sit ⁊ omnes qui legũt.
not̾iunt hoc ⁊ remotis turbis eum

Expanded text:
vester Adimantus, quem post Manichaeum vester Adimantus, quem post Manichaeum Faustus praecipue laudat, cum Veteri Testamento calumniaretur, voluit intelligi; sed etiam remotus a turbis, hoc idem discipulis suis evidentius et expressius elocutus est. Cum enim hanc Domini sententiam Testamento Veteri opposuisset Adimantus, quia in illo scripta sunt quaedam immunda carnium, a quibus ille populus jussus est abstinere, timuit ne sibi diceretur: Cur ergo vos non quasdam, sed omnes carnes immundas existimatis, atque ab edendis omnibus temperatis; cum tu ipse proferas evangelicum testimonium non coinquinari hominem ex his, quae in os ingrediuntur et in uentrem uadunt atque in latrinam emittuntur ? itaque has artissimas et fallaciam suam manifestissima ueritate praefocantes angustias conatus euadere ait hin secreto uera diceret, in turbas autem falsa iactaret, cum et hoc de domino credere sacrilegum sit, et omnes qui legunt, nouerint hoc et remotis turbis eum
Abbreviated transcription (Latin):
lesci nõ nultis nõ ipa animalia deo
udlum putatis humanas. s ita di¬
mas nt tp̃a dei m̃bra credatis. a car
dadiruatis uentre qͣm mente. ⁊ isla
arus dei natura saluatur. que nr̃is
ascib exalari m̾uerit. qm que nr̃is
ins prora no lacrfticitis. qt ea iaua ab¬
sum̾e nõ potestis: ut eoꝵ antinas nt̾¬
cessione ur̃i stomachi libetis. Obeata
olera quib ⁊ manu euulsis ⁊ ferro con¬
cisis. ⁊ tgne cruciatis. ⁊ dente ꝯtritis
concessum est tñ ut ad urõꝵ intestinoꝵ
aras uiua ꝑueniant: et misera peco¬
ua que cum cicius de corpore suo exeũt.
in nr̃a corpora intͣre nõ possant. Ita de¬
lirantes ad huc pritatis ꝙ nõ sumtis
intnuci uet̾is testam̃ti. qr nlłam car¬
nem inmundam dicimurs. tenentes
apłi snĩam dicentis.omnta mudai
mundis. ⁊ illud ubi dñs ait. nõ ꝙ mtͣt¬
mos ur̃m uos comqͥnat. s ex quod exit
Quod nõ ad solas turbas dñs dixit. sic̃

Expanded text:
uesci non uultis, non ipsa ani- . malia deo uesci non uultis, non ipsa ani- . malia deo  quas non solum putatis humanas, sed ita diuinas, ut ipsa dei membra esse credatis, a carneas adiuuatis uentre quam mente et illa potius dei natura saluatur, quae uestris uisceribus exhalari meruerit, quam quae uestro pecora non sacrificatis, quia ea uiua absumere non potestis, ut eorum animas intercessione uestri stomachi liberetis.s o beata olera, quibus et manu euulsis et ferro concisis et igne cruciatis et dente contritis concessum est tamen, ut ad uestrorum intestinorum aras uiua perueniant, et misera pecora, quae cum citius de corpore suo exeunt, in uestra corpora intrare non possunt! ita delirantes adhuc putatis, quod ideo sumus inimici ueteris testamenti. quia nullam carnem inmundam dicimus tenentes apostoli sententiam dicentis: omnia munda mundis, et illud, ubi dominus ait: non strum, vos coinquinat, sed quod exit . Quod non ad solas turbas Dominus dixit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
get: compeslitur animus humanus
nquir̾e. quid nos ꝑ hec doc̾e uoluerit.
qmi utiq nõ frustra ea de quib non
ndiget sibi iuberet offerri nisi aliqͥd
meis ostend̾et quod nob̃ ⁊ nosse ꝓdesset
et talib signio p̾figurari oporteret.
uos aut̃ qͣnto melius ⁊ honestius istis
qͣuis iam nr̃õ tempori nõ ncc̃iis tñ sig¬
rificantib aliquid ⁊ docentib sacrifitus
libderemini: qͣm uob̃ ab auditoribits
r̃is iiuas escaꝵ uictimas offerri ui¬
eretis ⁊ credetis. Nam cũ apłs paulus
iquibdam pp̃ epuilas euͣngłm predi¬
entib ꝯgruentissime dic̃it. quoꝵ ds̃
rnt̾ est. qͣnto nos arrogantiore impie¬
m iactatis: qui uentrem ur̃m non
tadatorem dice̾ nõ timetis: Cuius
ro dementie est pios se nid̾i uelle
banimaliũ int̾fectione se cempe¬
ent: cum ommes suas escas easd̾ ani¬
ius hr̃e dicant. quib ut putant in¬
uentib tanta iniln̾a ⁊ manib ⁊ den¬
ib ingerunt: Cur aut̃ si carnibus

Expanded text:
eget, conpellitur animus humanus inquirere, quid nos per haec docere uoluerit, qui utique non frustra ea, quibus non indiget, sibi iuberet offerri, nisi aliquid in eis ostenderet, quod nobis et nosse prodesset et talibus signis praefigurari oporteret. uos autem quanto melius et honestius istis quamuis iam nostro tempori non necessariis, tamen significantibus aliquid et docentibus sacrificiis subderemini, quam uobis ab auditoribus uestris uiuas escarum uictimas offerri iuberetis et crederetis! nam cum apostolude quibusdam propter epulas euangelium praedicantibus congruentissime dixerit: quorum deus uenter, quanto uos adrogantiore inpietate iactatis. qui uentrem uestrum nmundatorem dicere non timetis! cuius porro dementiae est pios se uideri uelle, quod ab animalium interfectione se temperent, cum omnes suas escas easdem animas habere dicant, quibus, ut putant, uiuentibus tanta uulnera et manibus et dentibus ingerunt! Cur autem, si carnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cara ulib hõm quodĩmodo aditio¬
elit seruiat. Sz uos qui hõi mendico e¬
nrienti panem nõ porrigitis. misericor¬
doestis in pecora: quib animas huma¬
is mẽe creditis. Dñs aut̃ iħx in ea cru¬
dis fuit: cum demones in gregem por¬
qr cum idab eo pet̾ent ire ꝑmisit. Qͥ
erum nond̾ demonstrato ꝑ passionem
sacrifitio corporis sui. cuidam lepso
mem mundau̾at ait. Uade ⁊ ostende te

Expanded text:
tura usibus hominum quodam modo conditionaliter serviat. Sed vos, qui homini mendico esurienti panem non porrigitis, misericordes estis in pecora, quibus animas humanas inesse creditis. Dominus autem Jesus in ea crudelis fuit, cum daemones in gregem porcorum, cum id ab eo peterent, ire permisit . Qui etiam nondum demonstrato per passionem sacrificio corporis sui, cuidam leproso, quem mundaverat, ait: Vade, ostende te
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr omnis creatura dei bona est. Qͣ¬
dam u̾o significatõne agnus m̃dus
porcus immundus est. Tamqͣm si stul¬
tum ⁊ sapientem dicõs. utrũq hoc u̾¬
bum natura uocis. ⁊ lict̾aꝵ ⁊ sillabaꝵ
qui br constat utiq mundũ est: signi¬
ficatione aut̃ unũ hoꝵ u̾bũ quod dr̃¬

Expanded text:
est, quia omnis creatura dei bona est; quest, quia omnis creatura dei bona est; quadam uero significatione agnus mundus, porcus immundus est. tamquam si stultum et sapientem diceres, utrumque hoc uerbum natura uocis, litterarum et syllabarum, quibus constat, utique mundum est; significatione autem unum horum uerbum, quod d
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥnatam cẽ ꝯtendunt. nec solũ com¬
qͥnatam ẽẽ: u̾m etiam ex omni ꝑte recu¬
pari mundari q nõ posse. Unde intrũ
est ꝙ ita se dicunt mundas om nes car¬
nes eristimare ⁊ obhoc ab eis abstinere.
qͣr aliquid existiment ẽẽ mundũ nõ
solũ escaꝵ s oĩm creaturaꝵ. Nam et ip̃a
olera ⁊ poma ⁊omnes fruges ⁊ totam
t̾tum. ⁊ celum: ꝯmixtione gentis tene¬
braꝵ ꝑhibent inqͥnata utinam ergo
et in cet̾is cibis errori suo congrũent
atq ab hus que mmunda dicuntur
omnibr abstinendo. fame potius mo¬
rerentur qͣm tales blasphemias ꝑti¬
nacit̾ loq̃rentur. Nam se corrige̾ atq
quidam cibi carmũ ꝓhibentur. cur
nõ sit ꝯtͣria ista sententia qua dic̃ apłs
omnia munda mundis. ⁊ omnis creatu¬
litt̾as pp̃ quasdam p̾figuratões tpr̃i
congruentes. animalia quedam non
natura s significatõne immnunda
dicisse. Itaq u̾bi grã si de porco ⁊ agno
requiratur: utrũq natura mundũ

Expanded text:
inquinatam esse contendunt; nec solum coinquinatam esse, verum etiam ex omni parte recuperari mundarique non posse. Unde mirum est quod ita se dicunt immundas omnes carnes existimare, et ob hoc ab eis abstinere, quasi aliquid existiment esse mundum, non solum escarum, sed omnium creaturarum. Nam et ipsa olera, et poma, et omnes fruges, et totam terram, et coelum, commixtione gentis tenebrarum perhibent inquinata Utinam ergo et in caeteris cibis errori suo congruerent, atque ab iis, quae immunda dicunt, omnibus abstinendo, fame potius morerentur, quam tales blasphemias pertinaciter loquerentur! nam se corrigere atque quidam cibi carnium prohibentur, cur non sit contraria ista sententia, qua dicit Apostolus, Omnia munda mundis; et, Omnis creatuLitteras propter quasdam praefigurationes tempori congruentes, animalia quaedam, non natura, sed significatione immunda dixisse. Itaque, verbi gratia, si de porco requiratur, utrumque natura mundum
Abbreviated transcription (Latin):
uemadmod̾ ⁊ qͣre accipiatur testa¬
mentũ uetus ab ħedib testam̃t
noui. iam sipͣdiximus. S qr paulo an
de pmissis eius faustus egit. nunc au
de pceptis ag̾e uoluit: respondeo istos
omnino nescire quid int̾sic int̾ pcepta
uite agende ⁊ p̾cepta uite significande
Exempli gr̃a. nõ ꝯcupisces: p̾ceptũ est
agende uite. Circũcides õem mascule
octauo die: pceptum est significande
uite. Ex hac quippe imꝑitia maniche
et omnos quib displicent litt̾e uet̾ia
tescamenti: quicquid d̃s̃ mandauit
it ppło ad celebrandam umbram fu¬
turoꝵ nõ intlligentes. ⁊ ea mͦ non ol¬
seruari animadũtentes. ex more pii¬
sentis tp̃ris illa rep̾hendunt: que ui
iui tpr̃i congruebant. quo ista quei
manifesta sunt uentura significa¬
nur S quid dicturi sunt adu̾sus as¬
stolum qui ait. hoc omnia n figue
ꝯtingebant illis. scripta sunt autͥ

Expanded text:
uemadmodum et quare accipiatur testamentum uetus ab heredibus testamenti noui, iam supra diximus. sed quia paulo ante de promissis eius Faustus egit, nunc autem de praeceptis agere uoluit, respondeo istos omnino nescire, quid intersit inter praecepta uitae agendae et praecepta uitae significandae. exempli gratia: non concupisces praeceptum estagendae uitae; circumcides omnem masculum octauo die praeceptum est significandae uitae. ex hac quippe imperitia Manichaei et omnes, quibus displicent litterae ueteris testamenti, quid quid deus mandauit priori populo ad celebrandam umbram futurorum non intellegentes et ea modo non obseruari animaduertentes ex more praesentis temporis illa reprehendunt quae utique illi tempori congruebant, quo ista quae nunc manifesta sunt . uentura significarentur. sed quid dicturi sunt aduersus apostolum, qui ait: haec omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
toimat. et ascensurũ in sublimia quo
poucat. Tenebre aut̃ uos ꝯp̾hendent:
si eo modo credid̾itis xp̃i et̾nitatem. ut
negetis in eo mortis humilitatem. Et
qui ambulat in tenebris nescit quo
uadat. dic p̃t offend̾e in lapidem offen¬
sionis ⁊ petram scandali quod fuit dñs
aris uidets. sicut credentib lapis quem
ipbau̾unt edificantes hic fr̃s est ĩ ca¬
i młtiplicandi. ⁊ exaltatio trahentis
dite in u̾itatem ut renascamini in u̾i¬
tate. Hec loquutus est ilc. ⁊ abiit ⁊ abi¬
condid se ab eis. Non ab eis qui credete
en dilige ceꝑant. nõ ab eis qui cum ra¬
mis palmaꝵ ⁊ laudib obiuam uen̾ant:
habeis qui uidebant ⁊ iuidebant qr
nec uidebant. s in lapidem illũ cecita
te offendebant. Cum aut̃ abscondit se¬
itt ab eis qui cumatide cupiebant qd
sepe pp̃ obluuonem ꝯmonendi estis: nr̃e
infirmitati consuluit. nõ sue potesta¬
ti derogauit. Omelia. Ni

Expanded text:
redimat, et ascensurum in sublimia quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali, quod fuit Dominus caecis Judaeis ; sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in cani multiplicandi, et exaltatio trahentis dite in veritatem, ut renascamini in veritate. Haec locutus est Jesus, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant; non ab eis qui cum ramis palmarum et laudibus obviam venerant; sed ab eis qui videbant et invidebant, quia nec videbant, sed in lapidem  offendebant. Cum autem se abscondisset Jesus ab eis qui illum occidere cupiebant, quod saepe propter oblivionem commonendi estis, nostrae infirmitati consuluit, non suae potestati derogavit. » Praen
Abbreviated transcription (Latin):
ptta filius hõis. s suꝑius dix̾at quod he¬
fetno die lectum atq tractatil est qͣnͣdo
quitiat sunt gentiles illi qui eũ ude
oupiebant: uenit hora io głificetur fi¬
sus hõis. Hoc itaq isti animo retinentes.
aquod nuncait. cum exaltatus fuero
iterra mortem crucis intlłigentes: q̃¬
serunt ab illo ⁊ dix̾unt. Nos audiuimꝰ
ex lege qr xp̃c mariet in etͥntm. Et quõ tu
dis oporcet exaltari filiũ hot̃s: Quis
est enim iste filius hõts: Si enĩ xp̃c est
inqͥunt manet in et̾num. St manet in
etnum quõ exaltabitur a t̾ra. Id est quõ
aucis passione morietur: Hoc enĩ eum
Drcisse inclligebant quod fac̾e oorgitabãt
sõ ergo eis uerboꝵ istoꝵ obscuritatem
apuit infusa sapiã: s stimulata conscĩa.
Dirit ergo eis ilx. Adhuc modicũ lumen
in uob̾est. Hinc est quod intlłigitis qr
er̃ manet in et̾nuim. Ergo anibulate¬
dum lucem hẽtis. ut nõ tenebre uos cõ¬
pbendant. Ambulate. accedite: totum

Expanded text:
a terra Filius hominis: sed superius dixerat, quod hesterno die lectum atque tractatum est, quando nuntiati sunt Gentiles illi, qui eum videre cupiebant. Venit hora ut glorificetur Filius hominis . Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: Nos audivimus ex Lege quia Christus manet in aeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est enim iste Filius hominis? Si enim Christus est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra: id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. 13. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc est quod intelligitis quia Christus manet in dum lucem habetis, ut non vos tenebrae comprehendant. Ambulate, accedite, totum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qr creauit aut genuit. s qr ꝑsuasit
et tenuit: posset ergo aliquis opi nari
illum ignem et̾num extra minidũ
eẽ. ⁊ hoc eẽ dcm̃. eitictur foras. Quia u̾o
ait.nunc iuditiũ est mundi.⁊ expo¬
nens quid dix̾it. nunc inquit pͥnceps
hiuus mundi eicietur foras: hoc in¬
tesligend̾ est quod munc fit. nõ quod
tanto post futurũ est in nouissimo
die. Preuidebat ergo dñs quod sciebat
post passionem et głificatõm meam
ꝑ imiũsum mundũ młdos ppłos cre¬
dituros: in quoꝵ cordib dỹabolus int̾
erat. Cui qñ ex fide renuntiant: eicit᷑
foras. S dicit aliquis. Nũquid de cor
est plane. Quõ ergo dcm̃ est nunc eicie¬
tur foras: Quõ ptctamus nisiqr tc̃
quod in hoĩb pancissimis factũ est.
nunc in młtis magnisq ppłis iam
mox futurũ ẽẽ p̾dcm est Sicut illd̾
quod dcm̃ est. spc̃ aut̃ nond̾ erat datꝰ¬

Expanded text:
non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras: hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tanto post futurum est in novissimo die. Praedicebat ergo Dominus quod sciebat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicitur foras. 8. Sed dicit aliquis: Numquid de cordest plane. Quomodo ergo dictum est, nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam mox futurum esse praedictum est? Sic et illud quod dictum est, Spiritus autem nondum erat dat
Abbreviated transcription (Latin):
fidem que morte eius ⁊ resurrectione
srnata est:ꝑ etus sanguinem qui in
remisionem fussus est poc̃oꝵ. milia:
aedentiũ adnãtu dẏaboli liberantur.
aoi crpori copulantur. ⁊ sub tanto ca¬
tintur hax uocarit iuiditiũ. hanc dis¬
etrton hainc a lus remptie dmiboli
expulsionem. Deuiq attende quid dicat.
Quasi quere̾mus quid eẽt quodait. nũc
iuditium est mundi. sequutus expo¬
suit. Aic enim. Nunc pͥnceps huius mũ¬
di eitictur foras. Auduimus qͣle drx̃it
ẽẽ iuditium. Non ergo illud quod in finc
uenturum est. ubi uiui ⁊ mortui iu¬
dicandi sunt. aliis ad dext̃am. aliis ad si¬
ntstram seꝑatis: s indiciũ quo pͥnceps
huius mundi ercictur foras. Qũo ergo
foras: Nũquidnam in murdo erat. et
extra mundũ missus est foras: Si enĩ
de illo iuditio dic̾et quod in fine uen¬
turum est:posset aliquid opinari et̾¬
num ignem quo mittendus est dẏa¬
bolus cum angłis suis. ⁊ omnib qui
sant ex parte eius nõ natura s intio:

Expanded text:
fidem quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto catantur. Hoc vocabat judicium, hanc disetionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. 7. Denique attende quid dicat. Quasi quaereremus quid esset quod ait, Nunc judicium est mundi, secutus exposuit: ait enim, Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad dexteram, aliis ad sinistram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo foras? Numquidnam in mundo erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio;
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enĩ suꝑius ait. ubi ego sum ilic
et minist̾ meus erit: hoc intlłigitur
exposuisse cum dicit. honorificabit eũ
pat̾ meus. Nam quem matorem hono¬
rem acciꝑe pot̾it adoptatus.qͣm uosit
ubi est unicus: Nõ equalis fc̃s diumi¬
tati. s consotiatus et̾nicati. Qurid sit
ꝓponitur:hoc potius debemus inqui
strare. ea que sunt corpori nocĩa p̾parar
aut cenanti cibum coquere uł appon̾e
uł poculum dare. potumq misceie. fe¬
cerunt hoc illi qui potuerunt eum in
corpore hr̃e p̾sentem. sicut martha et
mauia. qũ lararus unus erat ex re¬
cũbentib. S eo modo xpõ etiam usals
ꝑditus ministrauit. sam ⁊ loculos
ip̃e hẽbat: et ꝙͣius ex eis que mitteban¬
tur sceleratissime furaretur. ꝑ islũ tũ
quod cum ei dic̾et dñs. quod facis fas
celeritꝰ atbianti luno quiames¬

Expanded text:
Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic et minister meus erit. Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit proponitur, hoc potius debemus inquirministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare potumque miscere; fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit; nam et loculos ipse habebat: et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum taquod cum ei diceret Dominus, Quod facis, fac celeriter; arbitrati sunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
te cinget. ⁊ feret quo tu nõ us. uoll
tis exp̾ssit nõ a se s ab alio debere c
qui uestigia sequitur xp̃i. Cum ete
cause articulus uen̾it ut hec condies
pponatur. aut faciend̾ eẽ ꝯtra dei ppe¬
ceptum. aut ex hac uita emigrandũ
quoꝵ duoꝵ homo si cogatur altͥm elige
ꝯmminante mortem ꝑsecutore. sbi esi¬
gat deo dilecto se mort. qm offensom
uere. Ibr oderit in hoc mñdo aiam suan.
ut in uitam et̾nam custodiat eam ei
quis mͥ ministrat: me seqͣtur. Quide
me seqͣtur. nisi me imitetur. Ep̃ cũ
quens nob exemplũ ut seqͣmur uesti¬
gia eius. Ecce quod dcm̃ est si quism
ministrat: me seqͣtut. Quo fructu: t
m̃cede Quo p̾mio: Et ubi sum iqt
ego: illic ⁊ minist̾ meus erit. Gratis¬
ametur: ut oꝑis quo ministratur
p̾tium sit ẽẽ cum illo. Ubi enim ben
erit sine illo. Aut qñ ẽẽ male pot̾it ati
illo: Audi euidentius. St quis mͥ mi¬
nistrau̾it: honorificabit eũ pat̾ meus
Quohonore nisi ut sit cum filio eius:

Expanded text:
te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me seqnquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est: Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et ministametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus?
Abbreviated transcription (Latin):
tõm in omnib gentib credituros.
qr sicut dicit apłs cecitas ex ꝑte isrł
facta est. donec plenitudo gentiũ in¬
traret. Ex occasione igitur istoꝵ gẽ¬
tilium qui eum uide cupiebant. an¬
nuntiat futuram plenitudinem
gentium: et ꝓmittit iamuamq adeẽ¬

Expanded text:
suam in omnibus gentibus credituros; suam in omnibus gentibus credituros; quia, sicut dicit Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret . Ex occasione igitur istorum gentilium qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem gentium, et promittit jam jamque ade
Abbreviated transcription (Latin):
audierunt eum fecisse hoc signũ. Pha¬
risei ergo dix̾unt ad seinzipõs. uidetis
qr nich ꝓficimus. ecce mundus totus
post eum abit Curba turbauit tur¬
bam. Quid est inuidet ceca turba. quia
post eum it mundus ꝑ quem fc̃s est
mundus: Erant aut̃ gentiles quidã
ex lus qui ascendent ut adorapent in
die festo. Hii ergo accesserunt ad phi¬
lippum qui erat a bethsaida galilec. et
rogabant eum dicentes. Dñe. nolumus
iħm uidere. Uenit philippus et dicit
andree . Indeeas rursus ⁊ philippus:
dicunt iħu. Audiamus quid dũs ad usta
respond̾it. Etce uolunt cum uidei occidẽ.
gentiles uidere. S etiam illi exuideis
erant qui clamabant. bñdictus quiue¬
nit in nomine dñi rex isrł. Etce illi ex
circũcisione. illi ex p̃putio uelut ꝑte
tos de diu̾so uenientes. ⁊ in unam fi¬
dem xp̃i pacis osculo ꝯcurrentes. Audi¬
anius ergo uocem lapidis angłaris.
Ilc aut̾ inquit respondit eis dicens.
Uenit hora ut głificetur filius hõis

Expanded text:
isse hoc signum. Pharisaei ergo dixerunt ad semetipsos: Videtis quia nihil proficimus; ecce mundus totus post eum abit. Turba turbavit turbam. Quid autem invides, caeca turba, quia post eum vadit mundus per quem factus est mundus? Erant autem gentiles quidam ex his, qui ascenderant, ut adorarent in die festo. Hi ergo accesserunt ad Philiabant eum, dicentes: Domine, volumus Jesum videre. Venit Philippus, et dicit Andreae: Andreas rursum et Philippus dicunt Jesu. » Audiamus quid Dominus ad ista responderit. Ecce volunt eum Judaei occidere, Gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant qui clamabant, Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Ecce illi ex circumcisione, illi ex praeputio, velut parietes duo de diverso venientes, et in unam fidem Christi pacis osculo concurrentes: audiamus ergo vocem lapidis angularis. Jesus autem, inquit, respondit eis dicens: Venit hora ut glorificetur Filius hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
qmn inscrutabilia sunt iuditia eius.
frquib iuditis etiam hoc est quod hic
ai dñs. nunc iuditium est inundi: ser¬
lato illo uditio in fine ubi nouissime
uuii ⁊mortui iudicandi sunt. Posside¬
ls ergo dyabolus genus humanũ ⁊
los supplitioꝵ tenebat cirografo pocõꝵ:

Expanded text:
quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo
Abbreviated transcription (Latin):
hẽat hanc potestatem: uidex est Nua
u̾o ut te cognoscat nõ querit alium te¬
stem: qui tunc iudicabit te. mͦ uidet te
seon est unde islui falas cũ cepio udicaue
sonen ad hibes tibi aliquao talortẽ
qui iudicem illum possunt circũtiens¬

Expanded text:
habeat hanc potestatem, judex est. Quia habeat hanc potestatem, judex est. Quia vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: non est unde illum fallas, cum coeperit judicare. Non enim adhibes tibi aliquos falsos testes, qui judicem illum possint circumven
Abbreviated transcription (Latin):
qñ susanna casta femina fidelisq con¬
iunx duob falsis testib urgebatur:
trinitas illi in conscĩa atq in occulto
suffragabatur. Illa trinitas de occulto
unũ testem damelem excitauit. ⁊ du¬
os ꝯuicit. Ergo qr in lege ur̃a scriptũ
est duoꝵ hõii testimoniũ uerum ẽẽ.
Accipite nr̃m testimoniũ ne sentiatis
iuditium. Ego inquit nõ iudico quẽ¬
qͣm. s testimoniũ ꝑhibeo de me. differo
iuditium. nõ differo cestimoniũ. Eliga¬
mus nob̃ fr̃es ꝯtra linguas hominũ.
ꝯtra infirmas suspitõnes gen̾is hũa¬
ni dm̃ iudicem. dm̃ testem. Nõ enĩ de¬
dignatur testis ẽẽ qui uidex est. aut ꝑ
ip̃e uidex erit. Quare ip̃e testis: Quia
nõ querit aliũ unde oognoscat qui sis
Quare ip̃e uidex: Quia ip̃e ht̃ potestatem
mortificandi ⁊ utui ficandi. dampnan¬
di ⁊ absoluendi. In gehennas p̾cipitan¬
di ⁊ in celos leuandi. dyabolo ꝯiũgendi
et cum angelis coronandi. Cum ergo ipẽ

Expanded text:
 Susanna, casta femina fidelisque con Susanna, casta femina fidelisque conjux, a duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur. Illa Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit. Ergo quia in lege vestra scriptum est duorum hominum testimoniuaccipite nostrum testimonium, ne sentiatis judicium. Ego enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de me: differo judicium, non differo testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra linguas hominum, contra infirmas suspiciones generis humani Deum judicem, Deum testem. Non enim dedignatur testis esse qui judex est, aut prtis est, ipse judex erit. Quare ipse testis? Quia non quaerit alium unde cognoscat qui sis. Quare ipse judex? Quia ipse habet potestatem mortificandi et vivificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum Augelis coronandi. Cum ergo ipse