comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq intͣ semet ipsũ sese colligenᷤ.
presentib reb subduxerat: se¬
& nouissimoꝵ dierũ future mis¬
cebat᷑ etatis. Sic enĩ scriptũ est.
Annunciabo inqͥt uob̾ que oc¬
cursura st̃ uob̾. in nouissimis di¬
eb. Quid gͥ ei deerat cui deus
ad erat: qui ei ꝓfecturo dix̾at
descendam tecũ in egytũ & ego
deducãte in ꝑpetuum: Nec de¬
fuit qͣn in eo sp̃us sc̃s loqͧͤba¬
tur. Quis tã potens in suo go¬
micilio: quã iste in alieno: qͥs
tã habundans in ub̾tate. quã
ille in fame: Quis tã fortis in ui¬
uentute: quã iste in senectute:
Quis tam actuosus in negotio:
quã iste in otio: Qui tã uelox
in curriculo : quã iste in lectulo:
Quis tã letꝰ in flore adolescenti¬
e quã iste in mortis confinio:
Quis tã diues in regno: quã iste
in ꝑegrino loco: Deniq reges
benedicebat. Nec immerito pau¬
ꝑ ñ erat. qͥ nullo indigebat: pau¬
ꝑ non erat. qui se pauꝑem non

Expanded text:
atque intra semet ipsum sese colligens atque intra semet ipsum sese colligens praesentibus se rebus subduxerat et nouissimorum dierum futurae miscebatur aetati. sic enim scriptum est: adnuntiabo inquit uobis quae occursura sunt uobis in nouissimis diebus. Quid igitur ei deerat, cui deus aderat, qui ei profecturo dixerat: descendam tecum in Aegyptum, et ego deducam te in perpetuum? nec defuit, quando in eo sanctus spiritus loquebatur. quis tam potens in suo domicilio quam iste in alieno? quis tam abundans in ubertate quam iste in fame? quis tam fortis in iuuentute quam iste in senectute? quis tam actuosus in negotio quam iste in otio? quis tam uelox in curriculo quam iste in lectulo? quis tam laetus in flore adulescentiae quam iste in mortis confinio ? quis tam diues in regno quam iste in peregrino loco? denique reges benedicebat. nec inmerito pauper non erat, qui nullo indigebat. pauper non erat, qui se pauperem non
Abbreviated transcription (Latin):
um seniorẽ. ꝙ ad sinistrã ipsuᷤᷤ.
hoc ẽ iacob applicasset filium ui-
niorem: ut etatis ordo benedicti¬
onis ordinẽ reseruaret: exten¬
deret iacob dexterã suꝑ nepo
seniorẽ nepotem. Et uolenti
filio patris dexterã supͣ manassẽ
seniorẽ conu̾tere: responderit. scio
fili scio. Ꝙ hic erit in popłm. et¬
hic exaltabit᷑: s fr̃ eiꝰ iunior ma¬
ior illo erit. Et causam p̾latiõis.
adiunxit dicens. Semen eiꝰ. erit
multitudo gentiũ. Adeo meluiᷤ
impedim̃to licet corporis aspec¬
tu uidebat: ut uidentẽ doceret
errasse. Quis enĩ meliꝰ uidet: quã
qͥ uidet xpm: aut qͥs potest
dicere oculis impeditũ. eum qui
uioebat in xp̃o ecclesiã reful¬
gentem: Nonne gͥ clarũ ẽ. qͦd
debilitas beatitudinẽ impedire
non possit: Ille oculoꝵ impe¬
ditꝰ munere. ille defatigatus
corporis urib. in lecto tãquã
in sepulcro corpus relinquenᷤ.
assurrexit in se & longe ab aliis:

Expanded text:
um seniorem et ad sinistram ipsius, um seniorem et ad sinistram ipsius, hoc est Iniorem, ut aetatis ordo benedictionis ordinem reservaret; extenderet dexteram suam super seniorem nepotem, et volenti filio patriam dexteram super Manassen seniorem convertere responderit: Scio, fili, scio, et hic erit in pophic exaltabitur; sed frater eius iunior maior illo erit. et causam praelationis adiuncxit dicens: semen eius erit multitudo gentium. adeo melius inpedito licet corporis aspectu uidebat, ut uidentem doceret errasse. quis enim melius uidet quam qui uidet Christum? aut quis potest dicere oculis inpeditum eum qui uidebat in Christo ecclesiam refulgentem ? nonne igitur clarum est quod debilitas beatitudinem impedire non possit? ille oculorum impeditus munere, ille defatigatis corporis uiribus. in lecto tamquam in sepulchro corpus relinquens adsurrexit in se et longe ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
cet annoꝵ qͦd scͥdm illã patriar¬
che longeuitatẽ exsigue portio¬
nis tempus ẽ. finẽ uite sibi ap¬
ꝓpinquare cognouit. uocauit io¬
seph filiũ suũ: & ꝑegrinationis
sue fut᷑m heredẽ. constrinxit eũ
ne in egyptũ sepeliret᷑. Accep-¬
taq fide cũ paulopost infirma¬
retur. et uenisset ad eũ filius
suus ioseph. uelut resũptis ui¬
rib sedit supͣ lectũ suum. & be¬
nedixit patriarchas duodecim.
& ꝓphetauit. Dicant nc̃ aliqͥ ñ
beatũ iacob. cũ in ipsis mortis.
esset dieb. qui pene plura cũ
dõ quã cũ hominib colloquia
miscebat: non beatũ cũ ocłi eiꝰ
grauarent᷑ in senectute. & non
posset uidere. Uidet᷑ enĩ qͥbdã.
cecitas ẽẽ grauis erũpna cala-¬
mitatis. S tc̃ quoq beatꝰ iacob:
quia discernebat sp̃u qͦs ocłis
discernere aspectu q non pote¬
rat. Hi debat futura: qͥ estima¬
batur ñ uidere p̾sentia. Deniq
errauit & ipse ioseph: ut cũ ad
dexterã eiꝰ applicasset filiũ su-¬

Expanded text:
cet annorum, quod secundum illam patriarchae longaeuitatem exiguae portionis tempus est, finem uitae sibi adpropinquare cognouit, uocauit Ioseph filium et per generationis suae futurum heredem constrincxit eum, ne in Aegypto sepeliretur, acceptaque fide, cum paulo post infirmaretur et uenisset ad eum filius suus Ioseph: uelut resumptis uiribus sedit supra lectum suum et benedixit patriarchas duodecim et prophetauit. Dicant nunc aliqui. non beatum Iacob, cum in ipsis mortis esset diebus, qui paene plura cum deo quam cum hominibus alloquia miscebat, non beatum, cum oculi eius grauarentur in senectute et non posset uidere; uidetur enim quibusdam caecitas esse grauis aerumna calamitatis. sed tunc quoque beatus Iacob, quia discernebat spiritu quos oculis discernere aspectuque non poterat. uidebat futura, qui aestimabatur non uidere praesentia. denique errauit et ipse Ioseph, ut, cum ad dexteram eius adplicasset filium su
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ uesꝑtinũ: qͦd deo patri defer¬
tur in psalmo. ꝑ nucinã uirgam:
sacerdotale. xp̃o munus offertur.
Hec enĩ uirga aaron que reposi¬
ta floruit: qua sacerdotalis gr̃a
scĩficationis emicuit. Per plata¬
nũ. spũalis fructus significatur
ubertas: qͥa arbori huic uitis ad¬
nectit᷑. ut eiꝰ leta consortio partꝰ
sese uberes fundat. Siquidẽ dnĩce
munera passionis. remissionemq
om̃ium peccatoꝵ: adiuncta spͣs
gr̃a fouere consueuit. His itaq
ut script᷑a dicit. diues factus est
ualde. bonũ gregem nutriens
xp̃o: quẽ fidei titulo & uarieta¬
te uirtutũ. głosi nominis nobili¬
tauit insignib. Itaq nec sibi ui¬
debatur angustus. censu fidei opi¬
mus: & labe filiis ut opulentissimꝰ
ininuidiam uocabatur: qui suum
gregẽ alieni gregis accessione cu¬
mulasset. & dixit ei d̃s. Reu̾tere
in terram patris tui. & in gentem
tuã. & ego ero tecũ: ostendens ni¬
chil ei deesse. cui ad ẽẽt omnium

Expanded text:
cium uespertinum, quod deo patri defercium uespertinum, quod deo patri defertur in psalmo. per nucinam uirgam sacerdotale Christo munus offertur; haec enim uirga Aaron, quae reposita floruit, qua sacerdotalis gratia sanctificationis emicuit. per platanum spiritalis fructus significatur ubertas, quia arbori huic uitis adnectitur, ut eius laeta consortio in partus sese uberes fundat, siquidem dominicae munera passionis remissio-465 nemque omnium peccatorum adiuncta spiritus gratia fouere consueuit. • His itaque, ut scriptura dicit, diues factus est ualde bonum gregem nutriens Christo, quem fidei titulo et uarietate uirtutum gloriosi nominis nobilitauit insignibus. itaque nec sibi uidebatur angustus censu fidei opimus et Laban filiis ut opulentissimus in inuidiam uocabatur, qui suum gregem alieni gregis accessione cumulasset. et dixit ei deus: reuertere in terram patris tui et in gentem tuam, et ego ero tecum, ostendens nihil ei deesse, cui adesset omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ret. de suis uasis. & de puteoꝵ su¬
orum fontib: & suꝑfluerent
ei aque de suo fonte. Fons enĩuita
ẽ in manib iusti. Et uenit ad la¬
han: & oues eiꝰ pauit. Iniqͥtas in¬
sincomitata residet: sapientia
regendi officiũ non omittit. Nes¬
cit uel in alienis uacare: nescit
exul ẽẽ in peregrinis. Quomodo
enĩ exul: que alii quoq suũ ius
seruat. & in se habet quoo possi¬
det: Quasi mercennariꝰ ingre¬
ditur. Iustus & rector ẽ. qͥ sibi gre¬
gem multarũ prestantiũq uir-¬
tutũ splendore fulgentẽ. euuange¬
lice predicationis magisterio col¬
ligebat: ut potaturis ouib. uirgã
storacinã. & nucinam. & de plata¬
no. ꝓponeret inuentis: que concu¬
piscentes beatissime trinitatis pre¬
figurata misteria. haut quaꝗͣ de¬
coloros fetus. pie mentis concep¬
tione formarent. Bone oues: que
bonorũ partus operũ. fidei sacre
non degeneres ediderunt. ꝑ tora¬
cẽ significatur incensũ & sacrifi¬

Expanded text:
ret de suis uasis et de puteorum suret de suis uasis et de puteorum suorum fontibus et superfluerent ei aquae de suo fonte; fons enim uitae est in manibus iusti. et uenit ad Laban et oues eius pauit. iniquitas incomitata residet. sapientia regendi officium non omittit. nescit uel in alienis uacare, nescit exul esse in peregrinis. quomodo enim enim, quae ubique suum ius seruat et in se habet quod possidet? quasi mercennarius ingreditur iustus et rector est, qui sibi gregem multarum praestantiumque uirtutum splendore fulgentem euangelicae praedicationis ministerio colligebat, ut potaturis ouibus uirgam storacinam et nucinam et de platano proponeret in uenis, quo concupiscentes beatissimae trinitatis praefigurata mysteria hautquaquam decoloros fetus piae mentis conceptione formarent. bonae oues, quae bonorum partus operum fidei sacrae non degeneres ediderunt. per storacem significatur incensum et sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
tempore in dignatio molliatur:
offensionis obrepat obliuio. Itaq
patientia nec exiliũ reformdat.
s impigre suscipit: ñ tã ut ꝑiculũ
salutis. quã ut incentiui sceleris
declinetur. Mater qͦq pia. abesse
sibi dilectissimũ filiũ tolerat: płs
ei collatura quã lesit. Utriq tam̃
consulens: ut alterũ inmunẽ a
parricidio. alterũ integrũ presta¬
ret a crimine. Audiuimꝰ qͥd corpo¬
reis ebria cupiditatib inceꝑan¬
tia locuta sit: consideremis qͥd
uera uirtus agat. Nichil requi¬
rit nͥ dei gr̃ãm: solũ illud & sũ¬
mũ bonum seqͥtur: solo eo con¬
tenta ẽ a quo accepimꝰ omnia.
Ipsi autẽ nichil conferimꝰ: quia
nullo indiget sic̃ dauid. Dixi
dño ds̃ meus es tu: qm̃ bonorũ
meoꝵ ñ eges. Quo enĩ indiget
qui habundat om̃ibus: & nob̾
largit᷑ unuiersa om̃ia. sine defec
ua descendit. atq ascendit: obseqͥ¬
ũ ꝓprio dño. pio prebitura ser
iuitio. Et uenit ad puteũ ut bibe¬

Expanded text:
tempore indignatio molliatur, tempore indignatio molliatur, offensionis obrepat oblivio. Itaque patientia nec exsilium reformidat, sed impigre suscipit: non tam ut periculum salutis, quam ut incentivum sceleris declinetur. Mater quoque pia abesse sibi dilectissimum filium tolerat, plus ei collatura quem laesit: utrique tamen consulens, ut alterum immunem a periculo, alterum integrum praestaret a crimine. 15. Audivimus quid corporeis ebria cupiditatibus intemperantia locuta sit, consideremus quid vera virtus agat. Nihil requirit nisi Dei gratiam: solum illud et summum bonum sequitur, solo eo contenta est, a quo accepimus omnia; ipsi autem nihil conferimus, quia nullo indiget, sicut ait David: Dixi Domino: Deus meus es tu; quoniam bonorum meorum non eges . Quo enim indiget, qui abundat omnibus, et nobis largitur universa, omnia sine defectrva descendit atque ascendit, obsequium proprio domino pio praebitura seruitio. et uenit ad puteum, ut bibe
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥ habet sapientie principatũ:
quẽ habuit populus udeorum
S qm̃ quod docebat seruare
non potuit: debet discere quod
docere nesciuit. hoc ẽ igit᷑ qͦd
ait patriarcha ysaac: seruies
fr̃i tuo. Erit autẽ cũ deposue¬
ris & solueris uigũ illiꝰ a collo
tuo: significans duos fut᷑os popu¬
los. unũ ancille filiũ. alterum
libere. Seruit enĩ littera. lib̾a
est gratia: eũq popłm qͥ littere
intendit. tãdui seruũ fore. quã¬
du spũalis doctrine sequatur
fiant. scđm electionem. gratie.
Serues gͦ fratri tuo. S tunc
ceperis fratri. Hinc orta ẽ in¬
uidia: & minitabat᷑ esau. quod
post obitũ patris fratrẽ occidẽt.
Sed si id acciderit: discamꝰ a re¬
becca quẽadmodũ ꝓuidendũ sit.
ne inuidia iracundiã excitet.
iracundia in parricidiũ ꝓruat.
Ueniat rebecca. hoc ẽ induatur
patientia bona: custos innocenti
e. suadeat ut ire locũ demꝰ: con-¬
cedamus aliquo longius. donec

Expanded text:
i et habet sapientiae principatum, i et habet sapientiae principatum, quem habuit populus Judaeorum. Sed quoniam quod docebat, servare non potuit, debet discere, quod docere nescivit. 13. Hoc est igitur quod ait patriarcha Isaac: Servies fratri tuo. Erit autem cum deposueris et solveris jugum illius a collo tuo , significans duos futuros populos, unum ancillae filium, alterum liberae servit enim littera, libera est gratia eumque populum qui litterae intendit, tamdiu servum fore, quamdiu spiritalis doctrinae sequatur fiant secundum electionem gratiae . Servies ergo fratri tuo: sed tunc coeperis fratri. CAPUT Iuidia et minitabat Esau quod post obitum patris fratrem occideret. sed si id acciderit, discamus a Rebecca quemadmodum prouidendum sit, ne inuidia iracundiam excitet. iracundia in parricidium proruat. ueniat Rebecca, hoc est induatur patiee, suadeat ut irae locum demus. Concedamus aliquo longius, donec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensibiliter agit. habens suorũ
actuũ potestatem: is ꝓfecto lib̾
est. Nam qͥ om̃ia prudent̾ agit.
& ita uult: is solus ẽ liber. Non
conditio fortuita seruũ facit: s
ꝓprosa insipientia. Deniq famu¬
lus prudens regit dños stultos.
&. ꝓprii serui. dñis fenerabunt
Quid fenerabunt: Non utiq pe¬
cuniã s sapientiã : sic̃ & lex di¬
cit. Fenerabis gentib multisꝙ
tu autẽ mutuum ñ accipies. fe¬
nerauit enĩ iudeus ꝓselito di¬
uine legis oracula: s quia ipse
legis misteria uidere ñ potuit.
&r que habebat nesciuit oracula.
qͥ licteram fenerabat gentibus
nunc ab his spũalis doctrine
gratiã mutuatur.: meritoq
subiectus ẽ seruituti: qm̃ qui
mutuat᷑ seriuis ẽ. quasi ad dict
fenori creditoris. Qui autẽ pie
doctrine fenus imꝑtit. is est
princeps: sic̃ lex dicit. Prin¬
ceps eris gentiũ multarum:
tibi autẽ principes ex ipsisñ
erunt. Princeps enĩ qͥ regit.
agit:

Expanded text:
prehensibiliter agit habens suorum prehensibiliter agit habens suorum actuum potestatem - is profecto liber est. nam qui omnia prudenter agit et ita, ut uult, is solus est liber. non condicio fortuita seruum facit, sed probrosa insipientia. denique famulus prudens regit dominos stultos et proprii serui dQuid fenerabunt? Non utique pecuniam, sed sapientiam, sicut et Lex dicit: Fenerabis gentibus multis: tu autem mutuum non accipies . Feneravit enim Judaeus proselyto divinae legis oracula. Sed quia ipse Legis mysteria videre non potuit, et quae habebat nescivit oracula, qui litteram fenerabat gentibus, nunc ab his spiritalibus doctrinae gratiam mutuatur: meritoque subjectus est servituti; quoniam qui mutuatur, servus est, quasi addictus fenori creditoris: qui autem piae doctrinae fenus impartit, is est princeps, sicut Lex dicit: Princeps eris gentium multarum: tibi autem principes ex ipsis non erunt . Princeps enim est git,
Abbreviated transcription (Latin):
fluitaret: s subdidit eũ fratri.
scđm qͦd scriptũ est. Seruit enĩ
imprudens prudenti. Recte gͦ
eum subdidit: ut regens & im¬
ꝑium suũ melioraret affectũ.
Idõq ait. Suꝑ gladiũ tuũ ui-¬
ues: & seruies fratri tuo. Dña
est enim pietas crudelitatis: et
mansuetudo duris motibꝰ p̾stat
Seruit om̃is qͥ auctoritatem ñ
habet pͣue conscientie. Seruit
qͥcũq uel metu frangit᷑ uel de¬
lectatione irretit᷑: uel cupidita¬
tib ducit᷑. uel inoignatione exas¬
peratur: uel merore deicitur.
Seruilis enĩ om̃is est passio:
qm̃ qͥ facit peccatũ seruus est
peccati. & quod peius ẽ: multoꝵ
seruus est. qui subiectus ẽ u¬
tiis multis. S om̃s addixit. ut
seruitio ei exire uix liceat. At
uͦ ille qui uolntatis sue arbit̾
ẽ. iudex consilii. int̾pres arbitrii
qͥ coerchet corporee appetentiam
passionis. qui ea qͦ agit benea¬
git. bene autẽ agens recte agit:
& qͥ recte agit inculpate & inre¬

Expanded text:
fluitaret. sed subdidit eum fratri fluitaret. sed subdidit eum fratri secundum quod scriptum est: seruit enim inprudens prudenti. recte ergo eum subdidit, ut regentis imperio suum melioraret affectum. ideoque ait: super gladium tuum uiues et seruies fratri tuo; domina est enim pietas crudelitatis et mansuetudo duris motibus praestat. Seruit omnis qui auctoritatem purae non habet conscientiae, seruit quicumque uel metu frangitur uel delectatione inretitur uel cupiditatibus ducitur uel indignatione exasperatur uel maerore deicitur. seruilis enim omnis est passio, quoniam qui facit peccatum seruus est peccati et quod peius est multorum seruus est qui subiectus est uitiis. multis se dominis ad dixit, ut seruitio ei exire uix liceat. at uero ille qui uoluntatis suae arbiter est, iudex consilii, interpres arbitrii, qui coercet corporeae adpetentiam passionis, qui ea quae agit bene agit — bene autem agens recte agit, et qui recte agit inculpate et inre
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ cogit᷑: & cogentes
diripiunt illud. Festinanteᷤᷤ enĩ
patres pasca celebrabant: qui
festinantes manducabant agnũ
non demorantes.  fratre ben¬
iamin. sc̃s ioseph pie cõmento
fraudis accersiuit & tenuit: et
ipse tamen ut benediceretur
periore congrueret & conueni¬
ret. ut seruiret fr̃i suo. Etenĩ
qͥ imperare ñ poterat & alterũ
regere: seruire debebat ut a
pruoentiore regeretur. Neq enĩ
fuit scĩ patriarche. ut filiũ suũ
degeneri conditioni seruitutis ad¬
diceret. s ut bonꝰ pater cũ duoᷤ
haberet filios. unũ temperantẽ.
prudentẽ & sobrium. alterũ quo
utriq consuleret: intẽperanti p̃¬
fecit sobrium. & insipientẽ pru¬
denti statuit obedire. qͥa insipi-¬
ens ñ potest uoluntarius urtu¬
tis esse discipulus. nec ꝑseuerare
in studio: quia stultus sic̃ luna
mutatur. Merito q ei lib̾tatẽ
ꝓprii negauit arbitrii. ne uelut
nauis in fluctib sine gub̾natore

Expanded text:
regnum caelorum cogitur et cogentes regnum caelorum cogitur et cogentes diripiunt illud; festinantes enim patres pascha celebrabant, qui festinantes manducabant agnum, non demorantes, et fratrem Beniamin sanctus Ioseph piae conmento fraudis accersiuit et tenuit. et ipse tamen ut benediceretur um superiore congrueret et conueniret, ut seruiret fratri suo. etenim qui inperare non poterat et alterum regere seruire debebat, ut a prudentiore regeretur. neque enim fuit sancti patriarchae, ut filium suum degeneri condicioni seruitutis addiceret, sed ut bonus pater, cum duos haberet filios, unum intemperantem, prudentem et sobrium alterum. quo utrique consuleret, intemperanti praefecit sobrium et insipientem prudenti statuit oboedire, quia insipiens non potest uoluntarius i uirtutis esse discipulus nec perseuerare in studio, quia stultus sicut luna mutatur, meritoque ei libertatem proprii negauit arbitrii, ne uelut nauis in fluctibus sine gubernatore
Abbreviated transcription (Latin):
uox iacob est: manꝰ autẽ manus
esau. & odoratus ẽ odorẽ uestim̃¬
corũ. Q fortasse illud est. qͥa non
oꝑib iustificam᷑ sed fide: qm̃ car¬
nalis infirmitas oꝑib impedim̃¬
to ẽ: s fidei claritas factoꝵ obũ¬
brat errorem. que meretur ue¬
niã delictoꝵ. Celebrata benedicti¬
one: postea fr̃ senior aduenit. Quo
declaratur. priꝰ eccłie regnũ quã
synagoge in predestinatione dela-¬
tũ. sed sub intrasse synagogã. ut
suꝑhabundaret peccatũ: & cum
suꝑhabundasset peccatũ. suꝑha¬
bundaret & gr̃a. simul clareret
impigrũ regni celestis candida¬
tum esse debere. ut preripiat
benedictionẽ. & p̃rogatiuam suȩ
cõmendationis usurpet. Unde ñ
ẽ notatꝰ a patre uinior filius: sed
laudatus. Quod ait ysaac. Frat̃
tuus ueniens cũ dolo: accepit
benedictionẽ tuã. Bonꝰ enĩ dolꝰ:
ubi irrep̃hensibilis est rapina.
In reprehensibilis autẽ rapina
pietatis : quia a dieb iohannis

Expanded text:
uox Iacob, manus autem manus uox Iacob, manus autem manus Esau. et odoratus est odorem uestimentorum. et foroperibus iustificamur, sed fide, quoniam carnalis infirmitas operibus inpedimento est, sed fidei claritas factorum obumbrat errorem, quae meretur ueniam delictorum. Celebrata benedictione postea frater senior aduenit. quo declaratur prius ecclesiae regnum quam synagogae in praedestinatione delatum, sed subintrasse synagogam, ut superabundaret peccatum et, cum superabundasset peccatum, superabundaret et gratia, simul clareret inpigrum regni caelestis candidatum esse debere, ut praeripiat benedictionem et praerogatiuam suae commendationis usurpet. unde non est notatus a patre iunior filius, sed laudatus, quod ait Isaac: frater tuus ueniens cum dolo accepit benedictionem tuam. bonus enim dolus, ubi inreprehensibilis est rapina; inreprehensibilis autem rapina pietatis, quia a diebus Iohannis
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ fratrẽ exuit: qͥa fidei emicu¬
it dignitate. Hanc stolam eccłe
typo rebecca ꝓtulit. & dedit fi¬
lio iuniori stolam ueteris testa¬
menti: stolam ꝓpheticã & sacer¬
dotalem. stolã regalẽ illã dauiticã:
stolam salomonis. ezechie. & io¬
sie regũ: et dedit populo xp̃i¬
ano. qui uti amictu sciret ac
usu habebat. & ꝓprios nesciebat
ornatus. Iacebat hec stola in u̾¬
bra: abiecta. atq neglecta. Obs¬
curabatur enĩ tenebrosa impie¬
tatis caligine: nec in angusto cor¬
de popłi. latius poterat explica¬
ri. Induit eãm xp̃ianus populꝰ
& refulsit: illuminauit eã sue
fidei claritate: & piorũ luce fac¬
toꝵ agnouit. Isaac notũ odorẽ
generis sui. recognouit stolam
scripture ueteris. s uocẽ plebis
ueteris ñ recognouit: ꝙ idõ cog¬
nouit. esse mutatam. Manetꝰ
enĩ hodieq eadẽ stolaĩs popłi
deuotioris canora cepit esse con¬
fessio. meritoq dixit. Uox qͥdẽ

Expanded text:
 fratrem exuit, quia fidei emicu fratrem exuit, quia fidei emicuit dignitate. hanc stolam ecclesiae typo Rebecca protulit et dedit filio iuniori stolam ueteris testamenti, stolam propheticam et sacerdotalem, stolam regalem illam Dauiticam, stolam Solomonis, Ezechiae et Iosiae regum, et dedit populo Christiano, qui uti amictu sciret accusu habebat et proprios nesciebat ornatus. iacebat haec stola in umbra adiecta atque neglecta; obscurabatur enim tenebrosa impietatis caligine nec in angusto corde populi latius poterat explicari. induit eam Christianus populus et refulsit. inluminauit eam suae fidei claritate et piorum luce factorum. agnouit Isaac notum odorem generis sui, recognouit stolam scripturae ueteris, sed uocem plebis ueteris non recognouit et ideo cognouit esse mutatam. manet enim hodieque eadem stola, sed populi deuotioris canora coepit esse confessio meritoque dixit: uox quidem
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑. Compenset alter: quod alter¬
certabant: ut neutrũ inferiorẽ
facerent. s utrũq equalẽ. Uicit
tam̃ ille qͥ p̃ferebatur oraculo:
uicit impigritia tarditatẽ: man¬
suetudo duritiam. Dũ alt̾ uena¬
tu aspero predã querit agrestẽ
hic mitiũ cibos morũ. hic domesti¬
cam gratiã. hic tenere mansuetu¬
dinis atq pietatis. pio patri dul¬
ces epulas ministrauit. Plus pla¬
cet in animis qͥcquid occurrerit.
quã qͥcquid affectũ putaueris de¬
ferendũ. Accessit ad oues iacob as
actulit in nocentie partꝰ. uel saeri
ꝓphetie munera: quia patriarehe
cibũ nullũ credidit oulciorẽ esse
quã xp̃m: qͥ sic̃ ouis ad occisionẽ
ductus est.ꝙ sic̃ agnꝰ ad uictimã
Hunc uel publico parenti. uelpo¬
pulo cuiꝰ typũ gerebat. cibũ ua¬
lem uidicabat: quo futura eras
remissio peccatoꝵ. Ideo stolã ac¬
cepit fr̃is sui: qͥa senili prestabat
sapientia. Ioeo unior frater senl¬

Expanded text:
ratur. conpenset alter quod alterratur. conpenset alter quod altercertabant, ut neutrum inferiorem facerent, sed utrumque aequalem. uicit tamen ille, qui praeferebatur oraculo, uicit inpigritia tarditatem, mansuetudo duritiam. dum alter uenatu aspero praedam quaerit agrestem, hic mitium cibos morum, hic domesticam gratiam, hic tenerae mansuetudinis atque pietatis pio patri dulces epulas ministrauit. plus placet in animis quicquid occurrerit quam quidquid affectatum putaueris deferendum. accessit ad oues Iacob et attulit innocentiae partus uel sacrae prophetiae munera, quia patriarchae cibum nullum credidit dulciorem esse quam Christum, qui sicut ouis ad occisionem ductus est et sicut agnus ad uictimam. hunc uel publico parenti uel populo, cuius typum gerebat, cibum utilem iudicabat, quo futura erat remissio peccatorum. ideo stolam accepit fratris sui, quia senili praestabat sapientia, ideo iunior frater se
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ esse p̾reptã. cuiꝰ utiq dig¬
nũ se mansuetudine debebat ꝓbare
ñ scelere. S ꝙ rebecca non quasi
filiũ filio: s qͣsi iustũ p̃ferebat
iniusto. Et enĩ apud matrẽ piã :¬
misteriũ pignoris p̃ponderabat
Illũ ñ tam fr̃i preferebat quã
offerebat dño: quẽ sciebat colla¬
tũ sibi munus posse seruare
In qͦ & alteri consulebat: quẽ di¬
uine subducebat offense. ne gra¬
uiori implicaret᷑ reati. si accepte
gratiam benedictionis amitteret
accipe tam̃ bonũ certam̃. int̾ pa¬
rentes. Mater deserat affectũ: pa¬
ter iudiciũ. Mater circa uiniorẽ
cenera pietate ꝓpendat: pat̾ circa
seniorẽ nature honorificentiã ser¬
uet. Hic magis honoret: illa plꝰ
diligat. Dũ siguli singulos foue¬
ant: ñ in unum uterq conspi¬
rent. Defraudent alterũ: fiat
equalitas int̾ diuersa certamina
& disparib studiis. par utriq e¬
quali parentũ amore gr̃a confe¬

Expanded text:
tionem esse praereptam, cuius utique digtionem esse praereptam, cuius utique dignum se mansuetudine debebat probare, non scelere. sed et Rebecca non quasi filium filio, sed quasi iustum praeferebat iniusto. etenim aput matrem piam mysterium pignori praeponderabat: illum non tam fratri praeferebat quam offerebat domino, quem sciebat conlatum sibi munus posse seruare. in quo et alteri consulebat, quem diuinae subducebat offensae, ne grauiore implicaretur reatu, si acceptae gratiam benedictionis amitteret. Accipe tamen bonum certamen inter parentes. mater deferat affectum, pater iudicium. mater circa iuniorem tenera pietate propendat, pater circa seniorem naturae honorificentiam seruet. hic magis honoret, illa plus diligat. dum singuli singulos foueant, non in unum uterque conspirent, defrudent alterum. fiat aequalitas inter diuersa certamina et disparibus studiis par utrique aequali parentum amore gratia confe
Abbreviated transcription (Latin):
saret: quã uerecundꝰ ut parentẽ
timeret fallere: quã honorificus.
ut matri ñ posset qͦd uidebatur
negare. Sed nec parentes nobis
in excusati relinquendi sunt. qͦd
uiniorẽ filiũ seniori p̃tuleruis
Simul cauendũ. ne quis dũ eoꝵ
intendat exemplo. iniqũ int̾ fi¬
lios habeat uidicium: ut alterũ
diligendũ putet. alterũ post ha¬
bendũ. Hinc enĩ excitant᷑ odia
frat̾na: & de pecunie uilis incre¬
mento. facinus parricidale com¬
ponit᷑. Cadem foueat ꝓlem m̃su¬
ra pietatis. Esto tamen. ut aliqͥd
sibi ampliꝰ circa blandiorẽ aut
similiorem recipiat affectus: par
debet circa om̃s ẽẽ forma iustici¬
e. Plus confert᷑ dilecto. ciu fratrũ
amor querit᷑. Plus autẽ adimitur
ei qͥ prelationis iniuste onerat᷑
inuidia. Minitabat᷑ esau qͦd frẽm
suũ occideret: nec fraterna eum
germanitas. nec parentũ reue¬
rentia. a parricidali furore re-¬
uocabat: & dolebat sibi benedic¬

Expanded text:
saret laedere, quam uerecundus, ut patrem saret laedere, quam uerecundus, ut patrem timeret fallere, quam honorificus, ut matri non posset quod iubebatur negare! Sed nec parentes nobis inexcusati relinquendi sunt, quod iuniorem filium seniori praetulerunt. simul cauendum, ne quis dum eorum intendit exemplo, iniquum inter filios habeat iudicium, ut alterum diligendum putet, alterum posthabendum. hinc enim excitantur odia fraterna et de pecuniae uilis incremento facinus parricidale conponitur. eadem foueat prolem mensura pietatis. esto tamen ut aliquid sibi amplius circa blandiorem aut similiorem rapiat affectus, par debet circa omnes esse forma iustitiae. plus confertur dilecto, cui fratrum amor quaeritur; plus autem adimitur ei qui praelationis iniustae oneratur inuidia. minitabatur Esau quod fratrem suum occideret, nec fraterna eum germanitas nec parentum reuerentia a parricidali furore reuocabat, et dolebat sibi benedic
Abbreviated transcription (Latin):
la repperit᷑. que expressa san-¬
gunem fudit: & mundũ di¬
luit. In hoc agro. ficus illa
sub qua scĩ reqͥescent: spũalis gr̃e
suauitate recreati. In hoc agro
est oluia illa fructifera:. dñĩce
fluens pacis unguentũ. In hoc
agro florent malagranata: que
plurimos fructus uno fidei mu¬
nimine tegunt. & quodã fouent.
caritatis amplexii. hos igit᷑ fruc¬
tus redolebat iacob. qͥ dm̃ ꝑ ꝑi¬
cula sequebat᷑: ꝙ totum se ubiq
eius deductione credebat. Nam
licet dulcis & suauis odor agri
sit. quia ẽ odor nature: tamen
in scõ patriarcha uirtutũ spira¬
bat gramen. Quã continens e¬
rat parsimonia. quia cibũ sibi
paratũ non expetiuit: s peten¬
ti fratri sine dilatione concessit.
a qͦ primatus benedictionis acce¬
pit. Quã pius erga parentes. ut
preferri germano seniori. mat̾¬
no maereretur affectu: & pat̾ne
benedictionis munere sacraret᷑
Quã religiosus ut fratrẽ recu¬

Expanded text:
la repperitur, quae expressa sanla repperitur, quae expressa sanguinem fudit et mundum diluit, in hoc agro est ficus illa, sub qua sancti requiescent spiritalis gratiae suauitate recreati, in hoc agro est oliua illa fructifera dominicae fluens pacis unguentum, in hoc agro florent mala granata, quae plurimos fructus uno fidei munimine tegunt et quodam fouent caritatis amplexu. hos igitur fractus redolebat Iacob, qui deum per pericula sequebatur et tutum se ubique eius deductione credebat. nam licet dulcis et suauis odor agri sit, quia est odor naturae, tamen in sancto patriarcha uirtutum spirabat gratia. quam continens erat parsimonia, qui cibum sibi paratum non expetiuit. sed petenti fratri sine dilatione concessit. a quo primatus benedictionis accepit, quam pius erga parentes, ut praeferri germano seniori materno mereretur affectu et paternae benedictionis munere sacraretur, quam religiosus, ut fratrem recu
Abbreviated transcription (Latin):
acciperet: isrł dictus quod de¬
ũ mentis int̾ne oculis intuere¬
tͣ: peccati abstinens ac luxurie.
om̃i sobrietate sobrus. ut dura
laborũ absorbuerit. ocii secura
neglexerit: Nonne pulcre et
uere de hoc dictũ est. qͦd & hic
fructũ dabit in tempore suoͦ
De quo scriptũ est. Ec̃ce odor
filii mei tamquã odor agri
pleni. Erat enĩ ꝑfectus in om̃i
flore uirtutũ: & sacre benedic¬
tionis. atq celestis beatitudiniᷤᷤ
redolebat gramen. Ipse enĩ est
ager quẽ benedixit dñs. Non
iste terrenꝰ aut horridꝰ. siluis¬
ad huc fragosus. torrentib aut
palustris pigrioribꝰ aquis. aut
ieuinus frumentis. aut inuti¬
lis uitib aut infecunda glare¬
a . saxosa. aut incultus. & aridꝰ
siccitate. aut sanguine madidꝰ.
aut sentib incultus & spinis:
s ille ager de qͦ dicit ecelesia
in canticis. Aduiro uos filie
ierłm: in uirtutib & fortitu¬
dinib agri. Hic nãq ẽ ager:
mecũ est. In hoc agro uua il-¬

Expanded text:
acciperet, Israel dictus : eo quod Deacciperet, Israel dictus : eo quod Deum mentis internae oculis intueretur, peccati abstinens, a luxuriae omnis ebrietate sobrius, ut dura laborum absorbuerit, otii secura neglexerit? Nonne pulchre et vere de hoc dictum est, quod et hic fructum dabit in tempore suo, de quo scriptum est: Ecce odor filii mei tamquam odor agri pleni . Erat enim perfectus in omni flore virtutum, et sacrae benedictionis atque coelestis beatitudinis redolebat gratiam. Ipse est enim ager quem benedixit Dominus: non iste terrenus, aut 460 horridus silvis, aut fragosus torrentibus, aut palustris pigrioribus aquis, aut jejunus frumentis, aut inutilis vitibus, aut infecunda glarea saxosus, aut hiulcus et aridus siccitate, aut sanguine madidus, aut sentibus incultus et spinis: sed ille ager, de quo dicit Ecclesia in Canticis: Adjuravi vos, filiae Hierusalem, in virtutibus et fortitudinibus agri . Hic namque est ager, mecum est. in hoc agro uua il
Abbreviated transcription (Latin):
indignationẽ omnẽ excluderet:
dolorẽ offensioniᷤ au̾teret: osten¬
dens se minorẽ exilio ñ fuisse. qͥ
posset largiri que ñ acceperat.
S nimis ad inferiora ꝓpero. et
utilia transcurro: cum priꝰ defi¬
niendũ sit. qͥd sit beatus. Scrip¬
tũ est enĩ. Beatus uir qͥ ñ ab iit
in consilio impioꝵ. & in uia pec¬
catorũ non stecit: & in cathedra
pestilentie ñ sedit. Hoc script᷑a
significante: ẽũ beatũ esse. qui
tela ꝑfidoꝵ. consortio tẽꝑauerit
Hec est eni impietas. auctorẽ
uiteꝙ parentem quendã salu¬
tis ñ recognocere: uel in pecca¬
to manserit. uel in luxuria atq
lasciuia ꝑseuerauerit: ipsũ qͦ
in lege dñi die ac nocte medi¬
tantem fore. tãquã lignũ quod
dabit fructũ in tempore suo.
Suꝑiora merita sunt p̾mioꝵ
hoc meritorũ premiũ. Quid
cũ spectant oefuit sc̃õ iacob
qͥ tantũ abfuit ab impioꝵ consor¬
tiis ut ex eo fidelis populꝰ nom̃

Expanded text:
indignationem omnem excluderet, indignationem omnem excluderet, dolorem offensionis auerteret, ostendens se minorem exilio non fuisse, qui posset largiri quae non acceperat. sed nimis ad inferiora propero et utilia transcurro, cum prius definiendum sit quid sit beatus. scriptum est enim: beatus uir, qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in cpestilentiae non sedit . Hoc Scriptura significante, eum beatum esse, qui se a perfidorum consortio temperaverit ea est enim impietas auctorem vitae et parentem quemdam salutis non recognoscere, si vel in peccato manserit, vel in luxuria atque lascivia perseveraverit, ipsum quoque in lege Domini die ac nocte meditantem fore tamquam lignum quod dabit fructum in tempore suo . Superiora merita sunt praemiorum, hoc meritorum praemium. 3. Quid nis spectant, defuit sancto Jacob, qui tantum abfuit ab impiorum consortiis, ut ex eo fidelis populus nomen
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑiore libro de uirtu-¬
tum preceptis disputa¬
iumꝰ : sequenti claroꝵ uiro¬
rũ utam᷑ exemplis: qui in sũmis
pericłis positi. beatitudinẽ uite
non amiserunt. s potius adquisi¬
uerunt. An non beatus iacob. &̃
cũ patriã derelinqueret Immo
plane beatꝰ qui dura exilii susce¬
pit: ut fr̃is mitigaret iracundiã.
Nam si beatus ẽ qui peccatũ de¬
clinat : utiq beatus negari non
potest qͥ alteriꝰ culpam leuat᷑. cri¬
men auercit paratum. Itaq par¬
ricidiũ declinauit exilio uolun-¬
tario: eoq facto. sibi salutẽ que¬
siuit: fratri donauit innocentiã.
Merito itaq eũ diuina ubiq co¬
mitata est grã: ut & cũ oormiret
beate uite munꝰ adqͥreret. Hide¬
bat enĩ futoꝵ misteria. & oiuui¬
na audiebat oracula: bonꝰ in som¬
no oꝑarius & in pauꝑtate diues:
qͥ mercennarie uite munere. et
patrimoniũ. & coniuigiũ. eodem
parauit officio. Idem. fr̃ni affec¬
tus reconciliator egregius. cer¬
tauit munerib & obsequiis. ut

Expanded text:
iore libro de uirtutum praeceptis disputauimus, sequenti 459 clarorum uirorum utamur exemplis, qui in summis periculis positi beatitudinem uitae non amiserunt, sed potius adquisiuerunt. an non beatus Iacob etiam, cum patriam derelinqueret? immo plane beatus, qui dura exilii suscepit, ut fratris mitigaret iracundiam. nam si beatus est qui peccatum declinat, utique negari beatus non potest qui alterius culpam leuat, crimen auertit. paratum itaque parricidium declinauit exilio uoluntario eoque facto sibi salutem quaesiuit, fratri donauit innocentiam. merito itaque eum diuina ubique comitata est gratia, ut et, cum dormiret, beatae uitae munus adquireret. uidebat enim futurorum mysteria et diuina audiebat oracula. bonus in somno operarius et in paupertate diues, qui mercennariae uitae munere et patrimonium et coniugium eodem parauit officio. idem fraterni affectus reconciliator egregius certauit muneribus et obsequiis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
reuertere ad me. ut te resurgen¬
tem defuncti sequant᷑. & tua po¬
testate atq exemplo resurgant:
ut fias primogenitꝰ ex mortuis. ut
ad dexterã sedeas patris. Unde &
filiꝰ dixit. Amodo udebitis filiũ
hominis sedentẽ ad dexterã uirtu¬
tis. Neget qͥs beatũ iacob. in ipso
mortis suppremo qui diuina fun-¬
debat oraculaͥ. neget beatũ ioseph
in carcere. ubi sapientie sp̃u int̾¬
pretabatur somnioꝵ qͦ audierat
ueritatẽ. & futuroꝵ seriẽ reue¬
labat: neget beatũ isaiam cũ mediꝰ
secaretur. iheremiã cũ m̾geretur:
danihelẽ scm̃. cũ int̾ leones star&e
intrepidus. & pͣndium ei raptꝰ ab
angelo ꝓpheta deferret᷑: ñ utiq idõ
beatus quia alienũ prandebat pͣn¬
diũ: s qͥa meritiᷤᷤ suis. inpasta leonũ
ora claudebat

Expanded text:
reuertere ad me, ut te resurgenreuertere ad me, ut te resurgentem defuncti sequantur et tua potestate pariter atque exemplo resurgant, ut fias primogenitus ei mortuis, ut ad dexteram sedeas patris. unde et filius dixit: amodo uidebitis filium hominis sedentem ad dexteram uirtutis. neget quis beatum Iacob in ipso mortis supremo, qui diuina fundebat oracula? neget beatum Ioseph in carcere, ubi sapientiae spiritu interpretabatur somniorum quae audierat ueritatem et futurorum seriem reuelabat? neget beatum Esaiam, cum medius secaretur, Hieremiam, cum mergeretur, Danihel sanctum, cum inter leones staret intrepidus et prandium ei raptus ab angelo propheta deferret? non utique ideo beatus, quia alienum prandebat piandium, I sed quia meritis suis inpasta leonum ora claudebat
Abbreviated transcription (Latin):
benedictione: qͥd gratiꝰ eternitate:
Q ipsa u̾ba sunt cantꝰ& in u̾bis
magna uotorũ st̃ premia: me¬
ritoꝵ fastigia. Quid suauiꝰ sc̃o
ioseph. qͥ nos liberauit ab obpro¬
peccatũ factus ẽ ut peccatũ mũ¬
di dolleret: ita obꝓbriũ factus ẽ.
ut gentilitatis auferret ohꝓbri¬
ũ. S illud obꝓbrium xp̃i. thesau¬
ris egypti p̾ciosius estimatũ est:¬
& ideo moyses pharaonis regis egrp¬
ti aulã reliqͥt᷑: & fidei elegit elegit¬
obpbriũ: cui se obꝓbrio maria
diuidebant. Ipse ergo neptalim.
uitis totũ remissa ꝑ mundũ: ut
om̃ib popłis. ub̾tatem poculi sp̃u¬
alis infunderet. Ipse ẽ ampliatus:
habens nom̃ suꝑ om̃e nomen.
Qui qm̃ se ꝓ omib obtulit morti.
idõ audit a patre ad me reu̾tere
Loquebatur iacob: & dñs audiebat᷑.
Ille benedicebat: & dñs ꝑsonabat
dicens filio. ad me reu̾tere. hoc ẽ
post passionẽ reuertere: reu̾tere
ad fidẽ tuã: reu̾tere cũ tropheo:

Expanded text:
benedictione, quid gratius aeternitate? benedictione, quid gratius aeternitate? et ipsa uerba sunt cantus et in uerbis magna uotorum sunt praemia, meritorum fastigia. Quid suauius sancto Ioseph, qui nos liberauit ab obpropeccatum factus est, ut mundi peccatum tolleret, ita obprobrium factus est, ut gentilitatis auferret obprobrium, sed illud obprobrium Christi thensauris Aegypti pretiosius aestimatum est. et ideo Moyses Pharao regis aulam reliquit et fidei elegit obprobrium, cui se obprobrio maria diuidebant. ipse ergo Nephthalim uitis totum remissa per mundum, ut omnibus populis ubertatem poculi spiritalis infunderet, ipse est ampliatus, habens nomen super omne nomen, qui quoniam se pro omnibus obtulit morti, ideo audit a patre: ad me reuertere. loquebatur Iacob et deus audiebatur. ille benedicebat et dominus personabat dicens filio: ad me reuertere, hoc est post passionem reuertere. reuertere ad sedem tuam, reuertere cum tropaeo,
Abbreviated transcription (Latin):
stolã suã: & in sanguine uue
naboladiũ suũ. Hilares oculi eiꝰ
a uino: & dentes candidiores lac¬
te. Qui cantꝰ dulcior: qͥ sonꝰ su¬
auior. quã remissio peccatoꝵ.
& resurrectio mortuoꝵ Hunc
cantũ sc̃s dauid. ille diuine or¬
ginũ uocis. & dñici sermonis
interpres: cithara cecinit sp̃ua¬
li. his modulis gr̃e: sullimẽ illũ
animũ mentẽq mulcebat. Hoc
cantu. mundi istiꝰ aspera mitiga¬
uit: hoc sonitu. scłi dura molli.¬
uit. Hoc psaterio terrorẽ mortiᷤᷤ
infregit: hac suauitate cordarũ.
inferna calcauit. S audiamꝰ &̃
alia: q̃ sc̃s patriacha iacob. am¬
mirabili illo sue organo mentis.
increpuit. Neptalĩ uitis remis¬
sa : porrigens in germine suo
decorem. Filiꝰ meus ampliatus
ioseph filiꝰ meus ampliatus. zelo
appetitꝰ filiꝰ meus: filiꝰ meus ado¬
lescentior. ad me reuertere. Et
infra. Preualuit suꝑ benedictio¬
nes montiũ manentiũ: & deside¬
ria et̾noꝵ colliũ. Quid dulcius

Expanded text:
stolam suam et in sanguine uuae anaboladium suum. hilares oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. qui cantus dulcior, qui sonus suauior quam remissio peccatorum et resurrectio mortuorum? hunc cantum sanctus Dauid ille, diuinae organum uocis et dominici sermonis interpres, cithara cecinit spiritali. his modulis gratiae sublimem illum animum mentemque mulcebat. hoc cantu mundi istius aspera mitigauit, hoc sonitu saeculi dura molliuit, hoc psalterio terrorem mortis infregit, hac suauitate cordarum inferna calcauit. sed audiamus etiam alia quae sanctus patriarcha Iacob admirabili illo suae organo mentis increpauit: Nephthalim uitis remissa, porrigens in germine suo decorem. filius meus ampliatus Ioseph, filius meus ampliatus, zelo adpetitus filius meus, filius meus adulescentior, ad me reuertere et infra: praeualuit super benedictiones montium manentium et desideria aeternorum collium. quid dulcius
Abbreviated transcription (Latin):
discrepantia. Nec mirũ si pacẽ
haberet qͥ colupnã statuerat. &
unxerat dd̃: que est eccłia. Colup¬
na enĩ & firmam̃tum dicta est
ueritatis. Eam ungit: qͥ in xp̃m
fidei. in pauꝑes miscđie fundit
unguentũ. Nunc consideremꝰ. qͣll
uir iustus esse debeat. Si inui¬
dia fuerit exorta: primũ ut de¬
clinet eam. Meliꝰ est enĩ sine
lite abire quã residere cũ uir¬
gio. Deinde ut talia possideat
querere cũ auferre possit. ut
In nullo teneri ab aduersario
possit obnoxius. s dicat. Cognos¬
n ce si quid tuũ est apud me

Expanded text:
mirum si pacem haberet qui columnam statuerat et uncxerat deo, quae est ecclesia. columna enim et firmamentum dicta est ueritatis. eam unguit qui in Christum fidei, in pauperes misericordiae fundit unguentum. nunc consideremus qualis uir iustus esse debeat, si inuidia fuerit exorta. primum ut declinet eam; melius est enim sine lite abire quam desidere cum iurgio. deinde ut talia possideat, quae secum auferre possit, ut in nullo teneri ab aduersario possit obnoxius, sed dicat: cognosce, si quid tuum est apud me
Abbreviated transcription (Latin):
chi mors est: nunc discutiamus
qͦ modo ñ sit michi mors quodꝑ
bonũ licet mͥ oꝑatũ est mortem.
Sic enĩ ꝓposuit apostolus. Quod
gͦ bonum ẽ. michi mors est:
Absit. Sed peccatũ ut appareat
peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatum est
mortẽ. Itaq spectemus singula.
Mandatũ utiq legis est. Lex aut̃
spũalis ẽ: cuius gratiã uideo.
pulcritudinẽ laudo: formã pre¬
dico: p̃ceptũ ad miror. S q car¬
nalis sũ ego. & uenundatus sũ
sub peccato: trahor inuitus ad
culpam. Et enĩ quasi seruoͬ cul¬
pa dñatur. Itaq odio crimen:
& facio. Mens odit: caro concu¬
piscit. Ego tam̃ in utraq qͥ legi
mente consentio: & carne quod
nolo hoc ago. Bonũ ergo man-¬
datũ cui consentio: et mens bo¬
na. que qͦd bonũ ẽ eligit. Bona
ad udicandũ. s infirma ple¬
rũq ad resistendũ. qͥa repug¬
nat ei corpus ad penitentiam:¬
& captiuam eã trahit ad erro¬
ris illecebras. In quo ꝑicło unũ

Expanded text:
hi mors est, nunc discutiamus hi mors est, nunc discutiamus quomodo non sit mihi mors quod per bonum licet mihi operatum est mortem. sic enim proposuit apostolus: quod ergo bonum est mihi mors est? absit; sed peccatum, ut pareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. itaque spectemus singula. mandatum utique legis est, lex autem spiritalis est, cuius gratiam uideo, pulchritudinem laudo. formam praedico, praeceptum admiror: sed quia carnalis sum ego et uenundatus sum sub peccato, trahor inuitus ad culpam. etenim quasi seruo culpa dominatur. itaque odi crimen et facio. mens odit, caro concupiscit: ego tamen in utraque, qui legi mente consentio et carne quod nolo hoc ago. bonum ergo mandatum, cui consentio, et mens bona, quae quod bonum est eligit. bona ad iudicandum, sed infirma plerumque ad resistendum, quia repugnat ei corporis adpetentia et captiuam eam trahit ad erroris inlecebras. in quo periculo unum
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus: Infidelis enĩ mortem
sibi querit ex gr̃a. Manet autẽ
mandati gratia. Et enĩ sic̃ cog¬
nitio uenenatoꝵ poculoꝵ consũ¬
matus ad disciplinã medicine:
sic diuinũ mandatũ ad uitam
eternã. Sic̃ autẽ ei qͥ male uti¬
tur noriis potionib cognitio
earũ in malum uertitur. & ꝑi¬
culũ: & quo magis uenena cog¬
nouerit. hoc se intelligit ãpluiᷤᷤ
periclitari: sic forma mandati
his qui male lege̾ interp̾tantur.
uel demonstrata atq interdicta.
peccata uitare ñ possunt. mor-¬
tis auctores. Sic̃ ergo bonũ anti¬
dotũ. etiã inprudenti aut intẽ¬
peranti ñ bonũ: sic bonũ man¬
datũ. etiã intẽperanti ñ bonũ ẽ.
frgo bonũ mandatũ. qͦd alicui
mors est: Responsũ igitur habe
prime ꝓpositionis: quia potest
esse bonum mandatum. quod
mͥ mors est. Bonũ ꝑ naturam
salutaris precepti: mors ꝑ intẽ¬
ꝑantiã carnis. Ꝙ qͥa didicimus
esse bonũ mandatum qͦd mi¬

Expanded text:
ti sumus? infidelis enim mortem ti sumus? infidelis enim mortem sibi quaerit ex gratia, manet autem mandati gratia. etenim sicut cognitio uenenatorum poculorum consummatur ad disciplinam medicinae, sic diuinum mandatum ad uitam aeternam. sicut autem ei qui male utitur noxiis potionibus cognitio earum in malum uertitur et periculum et quo magis uenena cognouerit hoc se intellegit amplius periclitari, sic forma mandati his qui male legem interpretantur uel demonstrata atque inter dicta peccata uitare non possunt mortis auctor est. sicut ergo bonum antidotum, etiamsi inprudenti aut intemperanti non bonum, sic bonum mandatum, etiamsi intemperanti non bonum est. ergo bonum mandatum, quod alicui mors est. responsum igitur habe primae propositioni, quia potest esse bonum mandatum, quod mihi mors est: bonum per naturam salutaris praecepti, mors per intemperantiam carnis. 1 i » Et quia didicimus esse bonum mandatum quod mi
Abbreviated transcription (Latin):
era cumulata sunt: quia pec¬
catũ qͦd ante ꝑ ignorantia meã
mortuũ uidebatur. in me re¬
uxit. Ego autẽ mortuus sum
sub peccati uulnere: qͥa cog¬
nitio culpe. que michi ꝓfutũ¬
ra uidebatur hec nocui̾t: ut sci¬
rẽ qͦd uitare ñ poteram. Pecca¬
tum enĩ ꝓdidit: & ꝑ bonũ denũ¬
tiationis sue. peccati ipsuis acer¬
bauit inuidiam. Itaq supra mo¬
dũ factũ ẽ peccatũ michi: qͥa
cumulatũ est denuntiatione
mandati. Crescit enĩ culpa cũ
ꝓditur: nec cauetur. Quomodo
ergo bonũ istud mandatũ: qͦd
michi mors est : Aut qͦmodo ñ
ẽ mͥ mors. qͦd ꝑ bonũ significa¬
tionis sue demonstrandũ. pec¬
catũ oꝑatum ẽ in me mortẽ:
Nam certum est qͦo mors michi
accessit. dũ qͦd facio agnosco pec-¬
catũ: sic̃ ipse dñs ait. Si non
uenissẽ & locutus fuissem his:
peccatũ non haberent. Quid
miraris : Igit᷑ si lex qͥbusdam
morti sit. cum morti sit & dñi
salutaris aduentus ꝑ quẽ redẽp¬

Expanded text:
aera cumulata sunt, quia pecaera cumulata sunt, quia peccatum, quod ante per ignorantiam meam mortuum uidebatur, in me reuixit: ego autem mortuus sum sub peccati uulnere, quia cognitio culpae, quae mihi profutura uidebatur, haec nocuit, ut scirem quod uitare non poteram. peccatum enim prodidit et per bonum denuntiationis suae peccati ipsius aceruauit inuidiam. itaque supra modum factum est peccatum mihi, quia cumulatum est denuntiatione mandati; crescit enim culpa, cum proditur nec cauetur. quomodo ergo bonum mandatum, quod mihi mors est? aut quomodo non est mihi mors, quod per bonum significationis suae demonstrandum peccatum operatum\'est in me mortem? nam certum est quod mors mihi accessit, dum quod facio agnosco peccatum, sicut ipse dominus ait: si non uenissem et locutus fuissem his, peccatum non haberent. quid miraris igitur si lex quibusdam morti sit, cum morti sit et domini salutaris aduentus, per quem redemp