comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ui fugientes comp̃hensi sunt ł adomesticis tͣditi. anchirano cocilio.¬
uł ademptis facultatibꝰ sustinuere torm̃ta. aut incustodiã trusi ꝓda¬
mauerunt se xͥanos ẽẽ. ⁊ eo usq ad stricti sunt ut manus eoꝵ cõphen¬
dentes uiolent̃ ad tͥherent. & funestis sac̾ficiis ad mouerent. ut aliꝗd
tate uitȩ. hos uelut extͣ delictũ constitutos a comunionis gr̃a ñ ueta¬
seruare cõuemoꝵ. ꝑ qͥsitũ ẽ aut̃ ⁊ illd̾ si possunt oẽ laici qͥ in has nece¬
sitatis angustias inciderunt adcticatꝰ ordinẽ ꝓmoueri. Placuit gͦ
⁊ hos tanqͣm qͥ nicħ peccauer̃. si ⁊ p̃cedens eoꝵ uita ꝓbabił fit ad hoc

Expanded text:
ui fugientes comprehensi sunt, vel a domesticis traditi, vel ademptis facultatibus, sustinuere tormenta, aut in custodiam trusi proclamaverunt se Christianos esse, et eo usque astricti sunt, ut manus eorum comprehendentes violenter attraherent, et funestis sacrificiis admoverent, aut aliquid tate vitae; hos velut extra delictum constitutos a communionis gratia non vetaservare conveniet. Perquisitum est autem et illud, si possunt etiam laici qui in has necessitatis angustias inciderunt, ad clericatus ordinem promoveri: placuit ergo et hos tanquam qui nihil peccaverint, si et praecedens eorum vita probabili
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ uł debemꝰ : Agimꝰ quantũ ep̃alis facultas dat. ⁊ humanũ qͥdem nori¬
numqͣm s maxime ac semꝑ diumũ uidiciũ cõminantes. Nolentes aũ redde
quos nouimꝰ ⁊ male abstulisse. ⁊ unde reddant hab̃e: anguimꝰ. merepamus.
⁊ testam. quosdam clam. quosdam palam. siẽ diu̾sitas ꝑ sonarũ diu̾sã uidet᷑
inuriose aufert᷑. Nã pleriq nec medico uolunt reddere honorẽ suũ. nec
pociꝰ ꝑmuriã nõ darent᷑. S nõ ĩo deboꝵ uidex uende ĩtũ uidiciũ. aut tes¬
tis uerum testimoniũ. q uendit aduocatꝰ iustũ patͦcimũ. ⁊ uris ꝑitus uerum
consilum. Illi enĩ int̃ utrãq partem adexam̃ adhibent᷑. isti exima parte cõ¬
sistunt. Cũ aũ iudicia. ⁊ testimonia. quȩ nec iusta ⁊ uera uendnda sunt. in

Expanded text:
possumus vel debemus? Agimus, quantum episcopalis facultas dat, et humanum quidem nonnunquam, sed maxime ac semper divinum judicium comminantes. Nolentes autem reddere, quos novimus et male abstulisse, et unde reddant habere, arguimus, increpamus, obtestamur, quosdam clam, quosdam palam, sicut diversitas personarum diversam videtur iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec potius per iniuriam non darentur. sed non ideo debet iudex uendere iustum iudicium aut testis uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum consilium; illi enim inter utramque partem ad examen adhibentur, isti ex una parte consistunt. cum autem iudicia et testimonia, quae nec iusta et uera uen
Abbreviated transcription (Latin):
ua. At aũ cõstitueret᷑ in ȩccła ne qͥsquã pꝰ alicuiꝰ cͥminis penit̾nciã dĩ.¬
Acatũ accipiat. uł addicatũ redeat. uł inclericatu maneat. nõ desꝑatiõe
indulgentiȩ. s rigore factũ ẽ discipline. alioqͥn contͣ cdaues datas ȩcde dispu¬
tabit᷑. de quibꝰ dictũ ẽ. Quȩ solueritis int̾ra. soluta er̃ in oelo ⁊ int̾ra. S ne
forsitan ⁊̃ de cet̾is cͥminbꝰ spe honoris eccłastici animꝰ intumescenus suꝑbe

Expanded text:
esia, ne quisquam post alicuius criminis paenitentiam clericatum accipiat uel ad clericatum redeat uel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae sed rigore factum est disciplinae; alioquin contra claues datas ecclesiae disputabitur, de quibus dictum est: Quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. sed ne f
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ualeat ꝑuenie. nͥ arma de ponat. ult̾uisq nõ ferat. nͥ consilio
religiosorum ep̃oꝵ ꝓdefendenda iusticia. ł negociũ derelinquat.¬
uł officiũ deserat. ⁊ odiũ ex corde dimuitat. bona quȩ inuistȩ abstu¬
lit restetuat. nec tñ desꝑoꝵ. Int̾im qͥcqͥd bom facere potit ortamur
ut faciat. ut omp̃s ds cor illiꝰ illustro ad penitenciam. s̃e dialog¬

Expanded text:
it, restituat, arma deponat ulteriusque non ferat nisi consilio religiosorum episcoporum pro defendenda iusticia, nec tamenvel officium deserat, et odium ex corde dimittat, bonaque quae injuste abstulit restituat. Ne tamen desperet; interim quidquid boni facere poterit hortamur ut faciat, ut omnipotens Deus cor illius illustret ad poenitentiam. VI. D
Abbreviated transcription (Latin):
ris quã õe ipse leges ⁊ uidices reddi uibent: An crudelior ẽ qͥ subtͣhit aliqͥd
uł eripit diuiti. qͣm qͥ trucidat pauꝑem fenore: ħ utiq atq hꝰmõi male u.¬
tiq possident᷑. ⁊ uellem ut restituerent᷑. s nõ ẽ qͦ uidice repetant᷑. Iam uͦ si pru¬
dent̃ intueam᷑: qd scͥptũ ẽ fideli homim totꝰ mundus diuitiaꝵ ẽ. in fideli aut̃
nec obolus: nonne om̃s qͥ sibi uident᷑ gaudere. bene conqͥsitis eisq uti nescuit
alienũ possidere cõuincimꝰ: hoc enĩ certe alienũ nõ ẽ. q uire possidet᷑. Hoc aũ
possidet. qͥ male utit᷑.¬

Expanded text:
ris, quas etiam ipsae leges et judices reddi jubent? An crudelior est qui subtrahit aliquid vel eripit diviti, quam qui trucidat pauperem foenore? Haec atque hujusmodi male utique possidentur, et vellem ut restituerentur, sed non est quo judice repetantur. Jam vero si prudenter intueamur quod scriptum est, fidelis hominis totus mundus divitiarum est, infidelis autem nec obolus nonne omnes, qui sibi videntur gaudere licite conquisitis eisque uti nesciunt aliena possidere convincimus. Hoc enim certe alienum non est quod iure possidetur; hoc possidet qui male utit
Abbreviated transcription (Latin):
facultate p̃sumere. Sub ara anime occisoꝵ martirũ clamant uoce mag¬
quẽ quã posse aliqͥd existimant remittndis passim donãdisq pecẽiᷤ
bonũ fieri contͣ iudicẽ uelle. aut pͥusquã iudicet᷑ ipse alios posse de¬
fendere: Mandant aliqͣ martuxs fieri. si iusta. silicita. si nõ contͣ
ipsũ dñm ac di sac̃dotẽ fieri. si obtẽꝑantis facił ⁊ ꝓna confessio. si peni¬
tentis fũit religiosa moderatio. Mandant martires aliqͣ fieri s sisepta
nõ sunt in dm̃ lege quȩ mandant. ante ẽ ut sciamꝰ illos de d̃o impetͣse
quȩ postulant.⁊ tunc facere d mandant. Neq enm̃ statim uideri potest¬

Expanded text:
facilitate praesumere. sub ara Dei animae occisorum martyrum clamant magna uoquemquam posse aliquis existimat remittendis passim donandisque peccatis bonum fieri contra iudicem uelle aut prius quam uindicetur ipse alios posse defendere? mandant aliquid martyres fieri: si iusta, si licita, si non contra ipsum Dominum a Dei sacerdote facienda: sit obtemperantis facilis et prona consensio, si petentis fuerit religiosa moderatio. mandant aliquid martyres fieri: si scripta non sunt in Domini lege quae mandant, ante est ut sciamus illos de Domino inpetrasse quod postulant, tunc facere quod mandant. neque enim statim uideri potest
Abbreviated transcription (Latin):
au paosiꝰ ilibro d officiis. Nĩ satis ẽ bene uelle. s &̃ bene facere.¬
Nec satis itim bene facere. nͥ id ex bono fonte ħ ẽ bona uolintate
opis cura domesticos fidei. Grandis culpa si sciente te fideł egeat.
si scias eũ sine sũptu eẽ famem tolerare. erũpnã ꝑ peti. qͥ p̃sertim
egere orubescat. Si in causã ceciderit. aut captiuitatis suoꝵ. aut
calũpnie.⁊ nõ adiuues. si sit in carcere ⁊ penis ⁊ supplieiis ⁊ ꝓpt̃ debitũ
aliquod iustus excruciet᷑. Nã ⁊ si om̃ibꝰ debet᷑ mĩa. iusto ampliꝰ. Si¬

Expanded text:
Ambrosius lib. I, de officiis, c. 30. Non satis est bene velle, sed etiam bene facereNec satis est iterum bene facere, nisi id ex bono fonte, hoc est ex bona volopereris circa domesticos fidei. Grandis culpa, si sciente te fidelis egeat, si scias eum sine sumptu esse, fame laborare, aerumnam perpeti, qui praesertim egere erubescat, si in causam ceciderit aut captivitatis suorum, aut calumniae, et non adjuves, si sit in carcere, et poenis et suppliciis propter debitum aliquod justus excrucietur nam etsi omnibus debetur misericordia,
Abbreviated transcription (Latin):
De his qͥ negauerunt p̃t̃ necessitatẽ aut p̃t ab lationẽ facultatũ. aut
pret̃ ꝑiculũ ł aliquid hcemõi. d factũ ẽ sub tiranm d licini: placuit
sẏnodo qͣm ius humanitate ꝓbent᷑ in digni. tñ eis bemuolentiã com¬
modari. Qͥ cũq gͦ ueracit̃ penitudinẽ gerunt tribꝰ annis fideles int̃
audientes hant᷑.⁊ ui. annis om̃i se contͥcione deiciant. duobꝰ autẽ
annis sine oblatione ppło moracione communicent.

Expanded text:
aut praeter ablationem facultatum, aut praeter periculum, vel aliquid hujusmodi quod factum est sub tyrannide Licinii, placuit synodo, quamvis humanitate probentur indigni, tamen eis benevolentiam commodari. Quicunque ergo veraciter poenitudinem gerunt, tribus annis fideles inter audientes habeantur, et sex annis omni se contritione dejiciant, duobus autem annis sine oblatione populo in oratione communicent.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ.xx. annos etatis tale cinen cõmiserunt. XU. annis exactis inpemtncia
c̃munionẽ mereant᷑ orationũ. de mñ qͥnquenino in hac c̃mumione duran¬
res tc̃ demũ oblacionis sacͣm̃ta contingant. discutiat᷑ aũ ⁊ uita eorum
lit̃ lus liesere cͥmmibꝰ. ad agendã pemt̾nciã ꝓlixiꝰ tp̃s insumant. Qͦt qͦt
aũ pꝰ.xx. annos etatis uxores lmntes inħ pecc̃o ꝓlapsi sunt .xxu. anñ pe¬
intenciã agentes. ad oracionis c̃munionẽ recipiant᷑. Inqͣ qͥnquennio ꝑ

Expanded text:
 ante viginti annos aetatis tale crimen commiserint, XV annis exactis in poenitentia, communionem mereantur orationum: deinde quinquennio in hac communione durantes, tunc demum oblationis sacramenta contingant. Discutiatur vita eorum, qualliter his haesere criminibus, ad agendam poenitentiam prolixius tempus insumant. Quotquot autem post XX annos aetatis, uxores habentes, in hoc peccato prolapsi sunt, XXV annos poenitentiam agent
Abbreviated transcription (Latin):
Diuersitas culpaꝵ. diusitatẽ fac̃ penitñciaꝵ. Nã ⁊ corporũ A UGUSXI NUᵈ
medici dusa medicam̃ta componũt. ut alit̃ uulnera. alit̃ morbũ. alit̾ tumo¬
res. alit putredines. alit̃ caligines. alit̃ confractiones. alit̃ cõbustiones curant.
Ita spãles medici diusis curationũ generibꝰ animarũ uulnera sanare debx̃.
ut mintegrũ salutis statũ ualeant reuocare: ĩõ sollert̃ ãmonemꝰ doctum
quẽq sac̃dotẽ xp̃i ut nõ ex suo sensu s sed̾m canonũ statuta ⁊ traditiones

Expanded text:
sitatem facit poenitentiarum. Nam et corporum medici, diversa medicamenta componunt, ut aliter vulnera, aliter morbum, aliter tumores, aliter putredines, aliter caligines, aliter confractiones, aliter combustiones curent. Ita et spiritales medici, diversis curationum generibus animarum vulnera sanare debent:ut in integrum salutis statum valeant revocare, ideo solerter admonemus doctum quemque sacerdotem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ẽ facere. Ꝙ si pb̃r ẽ non deponat᷑. cunctis tñ uite suę diebus¬
Siqͥs discors ⁊ litigans ⁊ ꝑ odiũ dissidens extit̃t. qͦ usq ad concordiã redeat.
aconuentu ⁊ asocietate ȩccłȩ ut canones iubent alienus existat. id ẽ¬
Siqͥs odio ht̃ aliquẽ ita ut adpacem reũti ñ uelit. sic̃ scĩ patres statuer̃ ex¬
mis maceret᷑ mediis. usq dũ gͣtanti animo sati factionẽ recipiat. idem¬

Expanded text:
nitatis est facere. At si presbyter est, non deponatur; cunctisnitatis est facere. At si presbyter est, non deponatur; cunctisuis discors et litigans, et per odium dissidens extiterit, quousque ad concordiam redeat, a conventu et societate Ecclesiae, ut canones jubent, alienus existat. uis odio habet aliquem, ita ut ad pacem reverti non velit, sicut sancti Patres statuerunt, exmis maceretur inediis, usque dum gratanti animo satisfactionem recipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Si qd̾ inuenisti ñ reddidisti: rapuisti. Quantũ potusti as¬
Siqͥs furtũ capitale cõmiserit. idt quadrupedia tulerit. uł casas ꝯ fre
aut his furtũ fecerit. reddat qd tulit. ⁊ annũ unũ peniteat. Siqͥs sepulchrũ
uiolauit .UiI. annis pent.iii. ex his in pane ⁊ aqua. Ex cõ cił aureliano
Si fur aut p̃do captꝰ inp̃da absq occisione pot̾ comp̃hendi.⁊ tm̃ int̾ficit᷑. qr
adimaginẽ dĩ creati. ⁊ innõe eiꝰ baptiyati sunt. int̾̃ fectores eoꝵ .xł. diebꝰ
ñ intrent ȩccłam. Lanea ueste induti. ab escis ⁊ potibꝰ qͥ int̾dicti s. athoro
guminũ uł olerũ. ⁊ pomis. pariusq pisciculis cũ mediocri ceruisia ui¬
cissim utant᷑ ⁊ temꝑate. Sin aũ auoridicis comꝓbat᷑ testibꝰ qd fine odii
med̾tacione suaq lib̾ ando diaboli m̃bra int̾fecissent.⁊ capi nõ pot᷑ant.
penitnciã ꝓhomicidio eis nõ inuingimꝰ nͥ ipsi uolu̾int aliqͥd qd huma¬

Expanded text:
Si quid invenisti, et non reddidisti, rapuisti, quantum potuisti is furtum capitale commiserit, id est, quadrupedia tulerit, vel casas effreaut bis furtum fecerit, reddat quod tulit, et annum unum poeniteat, vel si quis sepulchrum violaverit, VII annos poeniteat, tres ex his in pane ione potest comprehendi, et tamen interficitur, quia ad imaginem Dei creati et in nomine ejus baptizati sunt interfectores eorum quadraginta diebus non intrent ecclesiam. Lanea veste induti ab escis et potibus, qui interdicti sunt, a toro, guminum vel olerum, et pomis, parvisque pisciculis, cum mediocri cerevisia vicissim utantur et temperate. Sin autem a veridicis comprobatur testibus, quod sine odii meditatione se suaque liberando diaboli membra interfecerint, et capi non poterant,, poenitentiam pro homicidio eis non injungimus, nisi ipsi voluerint aliquid quod huma
Abbreviated transcription (Latin):
Se lasius om̃ibꝰ epĩs. Uingimbꝰ sacs temere se quoscdã sociare cognouimus.
⁊ pꝰ dicatũ do ꝓpositũ incesta federa sacͥlegaq miscere. Quos ꝓtimis equũ ẽ
a saera cõmimione retrudi.⁊ nͥ ꝑ publicã ꝓbatamq penitñciã om̃mo ñ recipi.¬
eo pp̃. Illã contͣ apłicam regłam p̃sũptionẽ qͣm nuꝑ agnoui aquibꝰdã illicita
usurpatione cõmitti. modis om̃ibꝰ constituo sub moueri. De penitñcia scilicoꝵ
quȩ afidelib̾ postulat᷑. at de finguloꝵ peccatoꝵ gn̾e libellis scbat᷑ ꝓfessio secreta.¬
nõ timeant publicare. amoueat᷑ in ꝓbabił consuetudo. ne multi apenit̾ncie re¬
medio arceant᷑. dũ aut erubescunt aut metuũt inimicis suis sua facta re¬
serare. quibꝰ possut legũ cõstitucione ꝓcelli. Suffic̃ enĩ illi confessio quȩ pͥmũ
dño offert᷑ tunc &e sac̃doti. qͥ ꝓ delictis penit̾nciũ p̾cator accedit. Lunc enĩ

Expanded text:
esimo continetur: Virginibus sacris temere se quosdam sociare cognovimus et post dicatum Deo propositum incesta federa sacrilegaque miscere; quos protinus aequum est a sacra communione detrudi, et nisi publicam probatamqueetiam contra apostolicam regulam praesumptionem quam nuper agnovi a quibusdam illicita usurpatione comitti, modis omnibus constituo submoveri, de poenitentia scilicet, quae a fidelibus postulatur: ne de singulorum peccatorum genere, libellis scripta professio non timeant publicare, amoveatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut metuunt inimicis suis sua facta reserari, quibus possint legum constitutione percelli. Sufficit enim illa confessio, quae primum Deo fertur, tunc etiam sacerdoti, qui pro delictis poenitentium precator
Abbreviated transcription (Latin):
Di porci uł galline sangͥnẽ hominis comedunt. mox occidant᷑. ⁊ int̾iora ꝓici
ant᷑. & cota caro manducet᷑. Si aũ tardat occisio nõ comedat᷑. Si aũ cadauera
lacerauerint mortuoꝵ macerent᷑ ⁊ pꝰ anm cͥculũ comedant᷑. Si aũ porei occide¬
rint hominẽ. statĩ int̾ficiant᷑ ⁊ sepeliant᷑. De caballo agresti.¬
medere. plerosq ⁊ domesticũ. ħ nequaqͣm de inceps fieri sinas scissime fr̃.¬

Expanded text:
i porci uel gallinae sanguinem hominis comedunt, mox occidantur et intralia proiiciantur, et caetera caro manducetur. Si autem tardatur occisio, non comedantur. Si autem cadauera lacerauerint mortuorum, macerentur et post anni circulum comedantur. Si autem porci occiderint hominem, statim interficiantur et sepeliantur. Item: Quimedere, plerosque et domesticum. Hoc nequaquam fieri deinceps, sanctissime
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Audiuimꝰ aũ quosdam parupende. ħ scelꝰ. ⁊ leuẽ qͦdãmͦ ꝑ uris
pemt̾ncie modũ imponere. Ꝙͥ ⁊̃ nosse debent talem de ꝑuirio penitẽ¬
ciã imponere deb̾e: qualẽ ⁊ de adult̾io. De fornicatione. d honncidio
sponte c̃omisso. & de cet̾is cͥminalibꝰ uitiis. Siqͥs uͦ ꝑ petrato ꝑ uirio. aut
q̃ lib& cͥmmnali peccato tnnens penitenciã longam ad confessionem¬

Expanded text:
Audivimus autem quosdam parvipendere hoc scelus, et levem quodammodo perjuriis poenitentiae modum imponere. Qui nosse debent, talem de perjurio poenitentiam imponi debere, qualem et de adulterio, et de fornicatione, et de homicidio sponte commisso, et de caeteris criminalibus vitiis. Si quis vero perpetrato perjurio, aut quolibet criminali peccato, t
Abbreviated transcription (Latin):
uge uinũ uelut uenenũ. ne ebrietas suꝑet te ⁊ expoliatũ uͥtutibꝰ te nudũ
efficiat. Uinũ enĩ ut scã scͥptura dic̃. apostatare fac̃ &̃ sapientes. Attẽd̃
patarcham qͥ ꝑ ebrietatem impudent̃ se cõmiscuit filiabus. Hinc beatꝰ basi¬
lius dic̃. Multi ꝑ umũ ademonibꝰ capti sunt. nec ẽ aliud ebrietas qͣm mani¬
festisimꝰ demon. Hinc ꝓpħa ait. Formcatio ⁊ ebrietas aufert cor. Fbrietas
enĩ ꝑ turbationẽ parit. gignit m̃tis furorẽ.⁊ flãmã suscitat libidinis.

Expanded text:
te, exspoliatumque virtutibus, nudum efficiat. Vinum enim, ut sancta Scriptura dicit , apostatare facit etiam sapientes. Attende patriarcham, qui per ebrietatem impudenter se commiscuit filiabus . Hinc beatus Basilius ait: « Multi per vinum a daemonibus capti sunt; nec est aliud ebrietas quam manifestissimus daemon. » Hinc propheta ait: Fornicatio et ebrietas aufert cor . Ebrietas enim perturbationem parit, gignit mentis furorem, et flammam suscitat libidinis,
Abbreviated transcription (Latin):
Px buono libro codicis ĩtiiam. Nullus aruspex. nullus sac̃dos.
nullus eorum qͥ huic ritui assolent ministrare. lim̃ altius accedat nec õb
alt̾am causã s h̾ mõĩ hõmũ amititia ꝗͣ ius uetꝰ repellat᷑. concremando illo
aruspice. qͥ ad domũ alienã accesserit.⁊ illo minsulã de portando. pꝰ ad¬
emptionẽ bonorũ qͥ eũ euocaũĩt suasiomibꝰ. ł p̃mu̾s. Acusatorem aut̃
ulti magicis artibꝰ usi elem̃ta t᷑bare. uitas insontiũ ex eodem
labe fuctare ñ dubitunt. ⁊ manibꝰ accitis audent uentilare. ut qͥsq suo
conficiat malis artibꝰ mimicos. hos q̃m nat᷑e ꝑegͥni funt: feralis pestis
ni noticiã ꝓfenet᷑. insidias sͥ. aquibꝰ dã ꝑ diti parari. ⁊ ob hoc deducto¬
res accep̃ armatos. si in illa arma scelerati horẽs icidissent. Palus in
effusione sangͥnis eor̃. suũ cͥm agnosceroꝵ : Abfit ut ea q̃ ꝑꝑ bonum ⁊

Expanded text:
perator Constantinus . Nullus haruspex, nullus sacerdos, nullus eorum, qui huic ritui adsolent ministrare, limen alterius accedat nec ob alteram causam, sed huiusmodi hominum amicitia quamvis vetus repellatur: concremando illo haruspice, qui ad domum alienam accesserit, et illo in insulam detrudendo post ademptionem bonorum, qui eulti magicis artibus usi elementa turbare, vitas insontium labefactare non dubitant et manibus accitis audent ventilare, ut quisque suos conficiat malis artibus inimicos. Hos, quoniam naturae peregrini sunt, feralis pestis ni noticiam perferretur insidias sibi a quibusdam perditis parari, et ob hoc deductores accepit armatos, si in illa arma scelerati homines incidissent, Paulus in effusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret? Absit ut ea quae propter bonum et
Abbreviated transcription (Latin):
fuit rapũt. ł consenserit facientibꝰ: ut sacͥlegꝰ duudicet᷑. ⁊ dãpnũ ĩ qͥdru¬
plũ restituat. & canonicȩ pent̾.¬
Redia diuinis usibꝰ tͣdita qͥdam humanis applicant usibꝰ. ⁊ do nr̃o cui
tͣdita sunt ea subtraunt. ut ss usibꝰ inseruant. Qua ꝑꝑ ab om̃ibus
illiꝰ usurpationis contumelia de pellenda ẽ: ne p̾dia usibꝰ secretorum
celestium dicata. aqͥb̾dã uruentibꝰ uexent᷑. Qd siqͥs p̃sũpserit: ut sacͥ legu

Expanded text:
fuerit rapuerit vel consenserit facientibus, ut sacrilegus diiudicetur et damnum in quadruplum restituat et canonice poenedia divinis usibus tradita quidam humanis applicant usibus, et Domino Deo, cui tradita sunt, ea subtrahunt, ut suis usibus inserviant. Quapropter ab omnibus illius usurpationis contumelia depellenda est, ne praedia usibus secretorum coel
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid abstulerit. gͣuiꝰ mñ uidicet᷑. Qͥa quã uis ultio furũ ad comites respiciat.
Regoriꝰ ad romanũ defensorẽ. Siqͥs infurtis publicis implicati s̃. a nob̾ nõ
udeant᷑ iniuste defendi. ne opimonẽ male agentiũ ⁊ in discrete defensioĩs
ausu innos ullomͦ transferamꝰ. s quantũ decoe eccłam ãmonendo. ũbũ inter¬
cessionis ad ibendo. quibꝰ ualetis succurrite.⁊ aliis opẽ feratis. ⁊ opmionẽ scẽ
ecclesie in quinetis.
Sunt em̃ qͥdã qͥ hñtes subfidia furtũ ꝑpetrant.⁊ salii qui hac mre ex mopia¬
qͥdam uͦ leuiꝰ corrigant᷑. Ex cũ paulo districtiꝰ agit᷑. ex caritate agendũ ẽ ⁊ non
ex furore. qr ipsi ħ pr̃at᷑ qͥ coirigit᷑. ne gehenne ignibꝰ tradat᷑. Ad dis &̃ qͦ ea¬

Expanded text:
iquid abstulerit, gravius judicetur: quia quamvis ultio furum et raptorum ad comites respiciat, ere, quatenus si qui in furtis publicis implicati sunt, a nobis non videantur injuste defendi ne opinionem male agentium ex indiscretae defensionis ausu in nos ullo modo transferamus; sed quantum decet Ecclesiam, admonendo, verbum intercessionis adhibendo, quibus valetis succurrite, ut et illis opem feratis, et opinionem sanctae Ecclesiae non inquinetis.Sunt enim qui habentes subsidia, furtum perpetrant, et sunt alii qui in quidam autem levius corrigantur. Et cum paulo districtius agitur, ex caritate agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
posterior diligentia. ꝗ ubi saluti nicħ de thit᷑. humilitati aliqͥd addider̃. qͦ
salus tutius muniret᷑. Exꝑtis cirdo aliqͦrum fictais penit̾ncias ꝑ affectatas bonoꝵ
potencias. sogunt enĩ multas inuenire medicinas multoꝵ exꝑmm̃ta morboꝵ.
sit ñ reddit᷑. ñ agit᷑ penit̾ncia s frangit᷑.Si aũ ueracit̾ agit᷑. ñ remittet᷑
amittit. siue alios patiendo malos. sũ ipse male uiuendo. nec aliud ht̃ und̃
restituat. huic certe ñ possumꝰ dicere redde qđ abstulisti. nͥ cũ hab̾e cdimꝰ ⁊ negͣt
Ubi siqͥdem si aliq̾s sustin& repente cruciatꝰ. dũ existimat᷑ hab̾e qd reddat.
lestias corporales redde compellit᷑. peccati qͦ male ablata ẽ penas luit. S¬
restituant᷑ aliena. s ne frustra homo in hominẽ seuiat. & paulo pꝰ. Iuud
tuat. ⁊ qͥ ad se confugientẽ quantũ oneste pot̃ ad reddendũ ñ compellit.¬

Expanded text:
posterior diligentia, quia ubi saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur: experti credo aliquorum fictas poenitentias per affectatas honorum potentias. Cogunt enim mulssit, non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur: si autem veraciter agitur, non remittetur amittit, sive alios patiendo malos, sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. Huic certe non possumus dicere: Redde quod abstulisti, nisi cum habere credimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet repente cruciatus, dum existimatur habere qlestias corporales reddere compellitur, peccati quo male ablata est poenas luit. restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeviat. Et paulo post: §tuat, et qui ad se confugientem quantum honeste pot
Abbreviated transcription (Latin):
oimeidarũ uͦ tria gn̾a ẽẽ dicebat. & penã eoꝵ parilẽ fore docebat. Sicut
enĩ homicidas int̾fectores fr̃m: ita ⁊ de tractores eorum eosq hodientes
homicidas ẽẽ manifestabat. Qͥ a ⁊ qͥ oocidit. & qͥ odit frẽm suũ ⁊ qͥ detͣhit.
parit̃ homicide ẽẽ monstrant᷑. Om̃s. it. acarnalibꝰ desidiis que militant¬
adusus ammã abstine. & bonã eoꝵ conu̾sationẽ ac innocentem: omnibꝰ
monstrare rogabat. Excord̃ eiũ cunctos attencuis inuicẽ dilig̾e ĩsimabat

Expanded text:
icidarum vero tria genera esse dicebat, et poenam eorum parilem fore docebat. Sicut enim homicidas interfectores fratrum, ita et detractores eorum, eosque odientes, homicidas esse manifestabat. Quia occidit, qui odit fratrem suum: et qui detrahit, pariter homicida eadversus animam abstinere, et bonam eorum conversationem ac innocentem omnibus monstrare rogabat. Ex corde enim cunctos attentius invicem diligere insinuabat
Abbreviated transcription (Latin):
tum p̃dicũt. Augures sunt qͥ uolatꝰ auiũ. & uoces intendũt aliaq signa
rerũ ł obseruationes in ꝓusas hõis occurentes ferunt. idẽ. ⁊ auspices.
Nã auspicia sunt: quȩ it̃ facientes obseruant. Dicta aũ sunt auspicia. qͣsi
auiũ añspicia. ⁊ auguria qͣsi auiũ gairia. ħ ẽ auiũ uoces. ⁊ linguę. Item
augurũ qͣsi auigeriũ qd aues gerunt. duo aũ sunt gen̾a auspitiorũ unũ
ad ocłos. alt̾um ad auies ꝑtinens. Ad ocłos scilicoꝵ uolatꝰ. ad aures uoxauiũ.
ꝑhitonisse apitio apolline dicte. qđ is auctor fuit diunãdi. Astrologidic
ti sunt eo qđ in astris auguriant᷑. Geno laici appellati sunt ꝑꝑ natali¬
ciorum considationes dierũ. Eeneses enũ hõmũ ꝑ xͣͫ. celi signa de¬

Expanded text:
tendunt, aliaque signa rerum, vel observationes improvise hominibus occurrentes: iidem et auspices. Nam auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta autem sunt auspicia, quasi avium aspicia, et auguria, quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, aliud ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus: ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, eo quod is auctor fuit divinandi. Astti sunt eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt propter nataliciorum considerationes dierum. Geneses enim hominum per XII signa
Abbreviated transcription (Latin):
P rsDeMR. Sic̃ nõ impeduit adutã et̃nã ĩtũ quedã pecc̃a uenialia.
sine quibꝰ ħuita nõ ducit᷑: sic adsalutẽ et̾nã nicħ ꝓfunt impio aliqͥbona
oꝑa. sine quibꝰ difficillime uita ciũ liboꝵ pessum hõis muenit᷑. Uerũtam̃
sic̃ in regno di. uelud stella abstella ingła differunt sc̃i: fic ⁊ ĩ dãpnatiõe
pone sẽp̃it̾ne tolorabiliꝰ orit sodomȩ quam alt̾i ciuitati. ⁊ ert̃ qͥda duplo

Expanded text:
 enim non inpediunt a uita aeterna iustum quaedam peccata uenialia, sine quibus haec uita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime uita cuiuslibet pessimi hominis inuenitur. uerum tamen sicut in regno dei uelut stella ab stella in gloria differunt sancti, sic et in damnatione poenae sempiternae tolerabilius erit Sodomae quam alteri ciuitat
Abbreviated transcription (Latin):
erant reqͥrentes. innullo inuenimꝰ o ẽẽ culpabilẽ. quĩ in suꝑ ad sacri¬
tissimũ corpꝰ bĩ Petͥ apli sub ure urando satis faciens. ab his q̃ obiecta
eiꝰ opiioni fuerant. se d monstrauit alienũ: reu̾ti illũ pungatũ ab¬
solutumq ꝑ misimꝰ. Qͥ a sic̃ dignũ erat ut si maliqͦ reus existeroȩ. culpã
in eo canonice piniremꝰ: ita dignũ uõ fuit ut eũ aduiuante innocẽtia
dutiꝰ retinere. uł affligere in aliqͦ debemus.ident.¬

Expanded text:
erant requirentes, in nullo invenimus esse culpabilem: qui insuper ad sacratissimum corpus beati Petri apostoli sub jurejurando satisfaciens, ab his quae objecta ejus opinioni fuerant se demonstravit alienum: reverti illum purgatum absolutumque permisimus, quia sicut dignum erat ut, si in aliquo reus existeret, culpam in eo canonice puniremus, ita dignum non fuit ut eum adjuvante innocentia diutius retinere vel affligere in aliquo deberemus. De
Abbreviated transcription (Latin):
ui spũalem ht̃ cõ patrẽ. cuiꝰ filiũ de lauacro sacri fontis accepit. ⁊ eiꝰ
uxor cõmãt nõ ẽ. liceat ei de functo cõpatre suo eiꝰ uiduã duc̃e uxorem.
si nullã hñt consangͥiitatis ꝓpinquitatẽ. Qͥd enĩ: Nonqͥd nõ possunt con¬
uxoris uiri suꝑstitis coniugio copulari: nulla uidet᷑ ratio. uł auctoritas
filiã spũalem. qͥ excõpatre ł cõmatre nati fuĩnt: mat̾monio conungi
nõ possunt q leges scłi ñ emancipatos ad optuus ꝓhibent copulari.

Expanded text:
itualem habet compatrem, cujus filium de lavacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habet consanguinitatis propinquitatem. Quid enim? Numquid non possunt conuxoris viri superstitis conjugio copulari, nulla videtur auctoritas vel ratiofiliam spiritualem, qui ex compatre vel commatre nati fuerint, matrimonio conjungi non possunt: quia leges saeculi non emancipatos adoptivis prohibent copulari.
Abbreviated transcription (Latin):
ł eo ampliꝰ ꝓ ut udit. expedire maturiores honestiores. atq ueneratiores
uiros in mediũ debo euocare. & allatis scõrum pignoribꝰ unũ quẽq
eorum tali sacram̃to constringere. Amodo mantea qͥcqͥd nosti. aut audiꝰ
tuã cogintionẽ qͦ cũq mͦ ꝑueniat: si scis aut iudicatũ fuit tͥ synodalẽ
causam ẽẽ administ̾ium ep̃i ꝑtinere : qđ tu nec ꝓpt̾ amorẽ. nec ꝓpt̃ ti¬

Expanded text:
 eo amplius, prout viderit expedire, maturiores, honestiores, atque veraciores viros, in medium debet advocare: et illatis sanctorum pignoribus, unumquemque illorum tali sacramento constringere, ut amodo in ante quidquid nosti, aut audisttuam cognitionem quocumque modo perveniat, si scis, aut indicatum fuerit tibi, synodalem causam esse, et ad ministerium episcopi pertinere, quod tu nec propter amorem, nec p
Abbreviated transcription (Latin):
citudinẽ. ⁊ dispensoꝵ eas. tanqͣm dõ contẽplante. Nõ licere aũ ei fraudari
qͥcqͣm ex illis. uł cognatis ꝓpͥis donare quȩ dĩ sunt. Qdsi pauꝑes fui̾nt:
ut pauꝑibꝰ langiat᷑. s nõ sub horum ocasione quȩ sunt ȩccłȩ de fraudent᷑.
Qd si excusationẽ p̃tenderint dãpnũ fucere. ⁊ nicħ ad ꝓfectum agrũ existere.
nec sic pͥncipibꝰ qͥ ꝑ loca illa sunt: tͥbuat᷑ ager uł locus. s dicis uł agͥ culto¬
ribꝰ. Qđ si calliditate usus fuit: ⁊ a colono ł clico emerit pͥnceps agrũ : &e¬

Expanded text:
dispenset eas tanquam Deo contemplante. Non licere autem fraudare ei quidquam ex illis, vel cognatis propriis donare quae Dei sunt. Quod si pauperes fuerint, ut pauperibus largiatur, sed non sub horum occasione quae sunt ecclesiae defraudentur. Quod si excusationem praetenderint, damnum facere, et nihil ad profectum agrum existere; nec sic principibus qui loca per illa sunt, tribuatur ager ille vel locus, sed cleri
Abbreviated transcription (Latin):
magna int̾ capedine.⁊ confectã ⁊ conglutinatã. finge cuiꝰ c̃q finge
uł dim̃sitatis uolueris corpꝰ: numqͥd erit hiumanũ ingeniũ. qđ ipsas
quattuor partes ab inuicẽ ualeat seg̃gare. ut una queq ꝑse possit ag¬
gere. si eorum una queq speties. q̃m inmultas duusiones partita est
discretas int̃ se conferas partes aliqͣs. fit idẽ inmetallis. Hoc ⁊̃ inliqͦribꝰ
nbꝰ m̃broꝵ hominũ posuit numerũ lex eccłȩ regłaq scõrum cognatio
mortaliũ ageneratis atq affinibꝰ t̾minũ reciꝓcationis instituit. Qđ uald̃

Expanded text:
magna intercapedine, et confecta et conglutinata finge cujuscunque figurae vel immensitatis volueris corpus. Nunquid erit humanum ingenium quod ipsas quatuor partes ab invicem valeat segregare, ut unaquaeque possit aggere, si eorum unaquaeque species, quoniam in multas divisiones partita est, discretas inter se conferas partes aliquas? Fit idem in metallis, hoc etiam in liquobus membrorum hominum posuit numerum. Lex Ecclesiae regulaque sanctorum cognationi mortalium, agnatis atque affinibus terminum reciprocationis inst
Abbreviated transcription (Latin):
parentela quȩ int̾ illũ ⁊ eiꝰ coniugẽ.N. cõputat᷑ qđ tu illud obseruabis inqͣntũ
ingeniuĩ te sociab huic tuȩ consangͥneȩ. nec inconuigio nec madult̾io. nec
cum illa adunã m̃sã manducab̾. &bibes. aut sub uno tecto maneb̾. nͥ ĩ ȩccła
aut in aliqͦ publico loco. ubi nulla mala suspitio possit eẽ. ut ibi corã testibꝰ
idoneis ꝓcerta necessitute parit̃ conlloquamim. Nec aliã coniugẽ accipies.
nͥ forte ptꝰ actã pemitñciã tͥ licentia data fu̾it: ab ep̃o tuo. aut eiꝰ misso fic te

Expanded text:
parentela, quae inter illum N. et ejus conjugem N. computatur, quod tu illud observabis in quantum te huic sociabis tue consanguinee, nec in coniugio nec in adulterio, nec cum illa ad unam mensam manducabis et bibes aut sub uno tecto manebis, nisi in ecclesia aut in alio loco publico, ubi nulla mala suspicio possit esse, ut ibi coram testibus idoneis pro certa necessitate pariter colloquamini, nec aliam coniugem accipies, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
gerens qͣm nr̃o contulit p̾sulatui. Cuiꝰ paginã ꝑ legentes matͥcidã illũ eẽ
cognoiuimꝰ. & facto multis fletibꝰ laeͥmisq ꝓfusis ualde doluimꝰ. Idcirco
p̃cipimꝰ ⁊ patrũ almoꝵ censuris statiuumꝰ. ut sub penitñciȩ uigo ꝑmaneat¬
dm̃ ꝑseuerx. qualit̾ tanto eripiat᷑ piaculo. Cõpleto uͦ anni cͥculo: intͦeun¬
di mȩccłam licentiã hãt. tantũ int̾ audientes stoꝵ. & nõ dũ cõmunicet.¬
Cõpletis aũ tͥum annoꝵ cuiricuł: sacre cõmimionis illi gr̃a concedat᷑. Obla¬
lationes uͦ ñ offerat : nͥ ptꝰ quam alioꝵ.uii. annoꝵ cuiricula expleantur
n his aũ om̃ibꝰ annis atq tp̃ribꝰ carnẽ nõ manducoꝵ. nec uinũ bibe p̃sumat.
exceptis festis diebꝰ atq dm̃cis ⁊ apascha usq pente costen.U qͦ cũq tre uo¬
luerit: nullo uehiculo deducat᷑. s pedibꝰ ꝓficiscat᷑. Arma ñ sumat nͥ contra¬
comuge ñ separet᷑. n ne infornicationis uoraginẽ corruat. Qđ ne fiat ob¬

Expanded text:
gerens, quam nostro contulit praesulatui, cujus paginam perlegentes matricidam illum esse cognovimus. Quo facto multis fletibus lacrymisque profusis valde doluimus, idcirco praecipimus, et Patrum almorum censuris statuimus, ut sub poenitdeum perseveret, qualiter a tanto eripiatur piaculo. Completo vero anni circulo, introeundi in ecclesiam licentiam habeat, tantum inter audientes stCompletis autem trium annorum curriculis sacrae communionis illi gratia concedatur. Oblationes vero non offerat, nisi postquam aliorum septem annorum curricula expleantur. In his autem omnibus annis atque temporibus carnem non manducet, nec vinum bibere praesumat, exceptis festis diebus atque Dominicis, et a Pascha usque ad Pentecosten; et quocunque ire voluerit nullo coniuge non separetur, ne in fornicationis voraginem corruat. Tamen, si
Abbreviated transcription (Latin):
eugłista dic̃. dñm crucifixum ẽẽ hora tcia. Aliꝰ sexta. qr iudei cruci¬
fixerunt eũ hora t̾cia lingua. milites hora sexta manibꝰ. Qͥ gͦ hominẽ
tradit. ille eũ int̾fic̃ dño dicente. Maiꝰ pecẽm ht̃ qͥme tͣdidit tͥ. Und̃
psalmista. Filii hominũ dentes. arma ⁊ sagittę ⁊ lingua eorum gladiꝰ
acutus. Subiciant gͦ se penitnciȩ qͦrum consilio sanguis fundit᷑. si uerã

Expanded text:
elista dicit Dominum crucifixum hora tertia , alius sexta ; quia Judaei crucifixerunt eum hora tertia lingua, milites hora sexta manibus. Qui ergo hominem tradit, ille eum interficit, Domino dicente: Majus peccatum habet qui me tradidit tibi . Unde Psalmista: Filii hominum, dentes eorum arma et sagitta, et lingua eorum gladius acutus . Subjiciant ergo se poenitentiae quorum consi
Abbreviated transcription (Latin):
fide luctati sunt ⁊ ñ excõpacto ad ostentacioẽm. ut offerent᷑ ipsi fe¬
cerut. hos placuit honorem ꝗd sedis ꝓpͥe retinere. offene aũ ilł
sermonẽ ad ppłm facere. aut aliquibꝰ sac̃dotalibꝰ officiis fungi ñ lice¬
pꝰea aũ it̃᷑um reluctati sunt: alias d honorem habe oportoꝵ cessa¬
re uͦ deb̾e ab om̃i sacro ministi̾o. ita ut nec panẽ. nec calicẽ offerant.
nec ꝓnuncient nͥ forte aliqͥ ep̃oꝵ conscii sunt laboris eoꝵ. ⁊ humili¬
tats : ⁊ mansuetudinis. ⁊ uoluĩnt eis aliquid ãpliꝰ tͥbuere: ⁊ adhibere.
Penes ipsos gͦ de his erit potestas. Ex concił anciritano¬

Expanded text:
fide luctati sunt, et non ex compacto ad ostentationem ut caperentur ipsi fecerunt, hos placuit honorem quidem sedis propriae retinere, offerre autem illis et sermonem ad populum facere, aut aliquibus sacerdotatibus officiis fungi non licepostea vero iterum reluctati sunt, alias quidem honorem habere oportet; cessare autem debent ab omni sacro ministerio, ita ut nec panem, nec calicem nec pronuntient, nisi forte aliqui episcoporum conscii sint laboris eorum et humilitatis, et mansuetudinis, et voluerint eis aliquid amplius tribuere vel adimere, penes ipsos ergo de his erit potestas. III. Qui fugien
Abbreviated transcription (Latin):
ieos ñ ex necessitate cõpulsos culpa constringit. pena cõdẽpnat.
Neq enĩ si ꝑfurorem aliqͥs ĩnnocentẽ ꝑimat. obnoxiꝰ morti ẽ. qͥn ⁊̃
ipsius diume legis oniculo siqͥs ꝑ m prudentiã intulerit nec̃ẽ. acci¬
pit in puniti spem. refugii facultatẽ. ut possit euadẽ. ħ gͥ de eo
qđ ꝓpͥe malũ uidet᷑ dictũ sit. Orala em̃ non sunt nͥ quȩ cͥminẽ
m̃tem inplicant. & conscientiã ligant. Cet̾um pauꝑtatem. ⁊ igno¬
bilitatem. egritudinem. mortẽ. nemo sapiens mala drx̃it. nec in

Expanded text:
reos, non ex necessitate compulsos, culpa constringit, poena condemnat. Neque enim si per furorem aliquis innocentem peremerit, obnoxius morti est. Quin etiam iuinae legis oraculo, si quis per inprudentiam intulerit necem, accipit inpunitatis spem, refugii facultatem, ut possit euadere. hoc igitur de eoe malum uidetur dictum sit; mala enim non sunt nisi quae crimine mentem inplicant et conscientiam ligant. ceterum pauperiem ignobilitatem aegritudinem mortem nemo sapiens mala dixerit nec in
Abbreviated transcription (Latin):
llarro aũ dic̃ diuunationis. iiͦiͭi. ec̃ genera. lerrã. aqͣm. aerẽ. ⁊ ignẽ.
h inc geomantiã. idrom̃atiã. aeromãtiã. piromãtiã dictã autumant.
Diummi dicti funt: qͣsi doplem. Duimitate enĩ plenos se ẽẽ assimulant.
diuinationis. ars ⁊ furor. In cantatores uͦ dicti funt. qͥ artem u̾b ꝑagut.
rioli uocati sunt. ꝑꝑ qđ curca anis ydolorum nefarias p̃ces einit.¬
tunt. & fimesta sacficia offerunt. hisq celebritatibꝰ demonua¬
responsa accipiunt. Aruspisces nuncupati sunt qͣsi inspectores orariũ. Die
enĩ ⁊ oras. in agendis negotiis oꝑibꝰq custodiũt.& qͥd ꝑ singła tẽꝑa obser

Expanded text:
arro autem dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, aerem, et ignem: hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam dicta autumat. § 2. Divini dicti sunt, quasi deo pleni; divinitate enim plenos se esse assimulant, divinationis, ars et furor. Incantatores vero dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati sunt, propter quod circa ares idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt: hisque celebritatibus, daemonuresponsa accipiunt. Aruspices nuncupati, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodi
Abbreviated transcription (Latin):
redigi oportet.
s ꝓpt̾ humanitatẽ mextiemis sus saeram̃tis reconciliare oportet.
Ita tm̃ ut si forte sanitatẽ recuꝑ auint: matͥmomo soluto adpenit̾nciã ad¬
mittat᷑. Qd si de functa fũit mulier inħꝰ moĩ consorcio ẽstituta. difficił
erit pęmit̃ncia remanentis. Quȩ sent̾ncia tã uiros qͣm muliereᷤᷤ teñe debeb̾.¬
res infurorẽ incitat. S ⁊ uos moneo uiri. maxime qͥ ad gr̃am dm̃ tẽditi.
ñ cõmisceri adult̾mo corpori. Ꝙͥ enĩ se uingit meretͥci unũ corpꝰ ẽ: nec
dar hanc occasionẽ diuorcii mulieribꝰ. Nemos blandiat᷑ de legibꝰ hõmũ
om̃e stuprũ adult̾ium ẽ. nec uiro licoꝵ qđ mulieri nõ licoe : ead auiro
quȩ abuxore debet᷑ castimonia. Ecqͥd in eã nõ quȩ sit legitima uxor
cõmissũ fu̾it : adultii dãnat᷑ cͥmine.

Expanded text:
redigi oportet. sed propter humanitatem in extremis suis sacramentis conciliari oportet, ita tamen ut si forte sanitatem recuperaverit, matrimonio soluto, ad poenitentiam admittatur. Quod si defuncta fuerit mulier in hujusmodi consortio constituta, difficilis erit poenitentia remanenti: quae sententia tam viros quam mulieres tenere debebres in furorem incitat. 25. Sed et vos moneo, viri, maxime qui ad gratiam Domini tenditis, non commisceri adulterino corpori qui enim se jungit meretrici unum corpus est nec dare hanc occasionem divortii mulieribus. omne stuprum adulterium est; nec viro licet quod mulieri non licet. Eadem a viro quae ab uxore debetur castimonia. Quidquid in ea quae non sit legitima uxor commissum fuerit, adulterii damnatur crimine.
Abbreviated transcription (Latin):
anniboni fatiatigario aut aliqͦs m̃ses. aut tẽꝑa. aut dies. ⁊ anno.
aut lunc. sołq cursum. Qa qͥethas ⁊ quascũq diuinationes. aut fata. aut
auguria. obseruat. aut attẽdit. aut contendit. aut consentit obser¬
uantib̾: mutilit̃. ⁊ fine causa. ⁊ mag̃ ad sui dãpnationẽ ꝗͣ ad salutẽ con¬
aut pactatiolas ꝓ qua uis infirmitate scͥptas. sr̃ hoĩes aut aĩalia po¬
nunt. p̃t̃ symbolũ. ⁊ or̃onem dm̃cam. aut qͥ magicis falsitatibꝰ ingͣn¬
dinũ ⁊ tẽpestatibꝰ credunt Qui aũ talibꝰ credunt a aut eoꝵ ad domoᷤᷤ
euntes. aut suis domibꝰ int᷑ducunt ut int̾rogẽt᷑. sciãt se fidẽ xͥanã ⁊ bap¬
tismũ p̃uaricasse.⁊ paganũ.⁊ apostatã.i. retͦ ab euntẽ. ⁊ dĩ mimicum

Expanded text:
ut aliquos menses, aut tempora, aut dies, et annos, aut lunae solisque cursum quia qui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit, aut consentit observantibus inutiliter et sine causa, magis ad sui damnationem quam ad salutem tenaut pyctaciola pro quavis infirmitate scripta super homines aut anunt, praeter symbolum et orationem dominicam, aut magicis falsitatibus in grandinariis tempestatibus credunt. Qui autem talibus credunt, aut ad eorum domum euntes, aut suis domibus introducunt, ut interrogent, sciant, se fidem Christianam et baptismum praevaricasse, et ut paganum et apostata
Abbreviated transcription (Latin):
Haboe ħ ꝓpͥum antiqͥ hostis inuidia. ut quos inpͣuorum accuũ ꝑ petͣcione
do s resistente de ciꝑe nõ ualoe. oppimones eoꝵ falsa ad p̾sens simlando
ꝑ quiri. ⁊ nullã in eoð his quȩ fuerant dicta culpã muemimꝰ.S ne qͥd
uideret᷑ cõmissũ qđ nr̃o potiussoꝵ cordi dubiũ remanere: adb̃i pet̾ sa¬
cratissimũ corpꝰ districta eũ ex abundanti fecimꝰ sacram̃ta p̾bere. Qiubꝰ
p̃stitis. magna sumꝰ ex ultacione gauisi qđ ħ̾cemodi innocentia ciꝰ eui¬
remaneat de his quȩ iã sunt purgata dubietas. S ita supͣ scͥpto uos
ep̃o de uotissime oportax in om̃ibꝰ ad herere. ut congrue decent̃q dm̃ ĩ eiꝰ

Expanded text:
hoc proprium antiqui hostis invidia, ut quos in pravorum actuum perpetrationem, Deo sibi resistente, decipere non valet, opiniones eorum falsa ad praesens simulando perquiri, et nullam in eo de his quae fuerant dicta culpam invenimus. Sed ne quid videretur omissum nostro potuisse cordi dubium remanere, ad beati Petri sacratissimum corpus districta eum ex abundanti fecimus sacramenta praebere. Quibus praestitis, magna sumus exsultatione gavisi, quod hujuscemodi innocentia ejus eviremaneat de his quem jam sunt purgata dubietas. Sed ita suprascripto vos episcopo devotissime oportet in omnibus adhaerere, ut congrue decenterque Deum in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Re GoR uis. augtino. Cũ enixa fũit mulier pꝰ qͦt dies debeat ȩccłam
intrane: testam̃ti uet̾is p̃ceptione didicisti. ut ꝓmasculo diebꝰ xxxiii.¬
qua genierit. actura gr̃as intret ȩccłam: nullo pecc̃i ponde grauat᷑.
consuetudine aliis ad nutͥendũ tradunt. nͥ purgationis tp̃s transierit.
uri sui non debent admisceri. Qͥppe qe ⁊ sine partus causa cũ in confue
feriat. siquis uir adm̃struatam mulierẽ accedat. Quȩ tm̃mulier dũ cõ¬

Expanded text:
eatur. Cum vero enixa fuerit mulier , post quot dies debeat ecclesiam intrare, Testamenti veteris praeceptione didicisti , ut pro masculo diebus trigiqua genuerit, actura gratias intret ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur. consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierit, viris suis non debent admisceri: quippe quia et sine partus causa, cum insuetis feriat, si quis vir ad menstruatam mulierem accedat . Quae tamen mulier dum con
Abbreviated transcription (Latin):
ggs. qͥd de gͣdibꝰ consangͥnitatis nuandis sentire debeamꝰ. qͣm uis alia qͦq
ratio pari mͦ ipsos reuincat adu̾sarios. Nã si ut ipsi fatent᷑ in illo sexto gͣdu
consangͥnitatis furet᷑. om̃s ꝑsonarũ ramusculos qͥ ultra illũ gͣdum m
pictura arboris continent᷑. uelut suꝑ fluos oportẽt de truncari. S qͥa
sine dimunitione c̃ sangͥnitatis ase poterunt separari. ueluti nõ sine dãno

Expanded text:
Gregorii, quid de gradibus consanguinitatis numerandis sentire debeamus. Quamvis alia quoque Gregorii, quid de gradibus consanguinitatis numerandis sentire debeamus. Quamvis alia quoque ratio pari modo ipsos revincat adversarios. Nam si, ut ipsi fatentur, in illo sexto gradu consanguinitas finiretur, omnes personarum ramusculos, qui ultra illum gradum in pictura arboris continentur, velut superfluos oporteret detruncari. Sed quiasine diminutione consanguinitatis a se poterunt separari, veluti non sine damno
Abbreviated transcription (Latin):
hendi. dicentes se ħ iuste facere posse qđ tam prudentissimꝰ doctor sua sen¬
tencia definiuit. Isti itaq qͥ se ħ uelam̃to defende intunt᷑. adutant in
eiꝰdem patͥs sentñciis. non ħ gn̾alit̃ cunctis. s spetialit̾ anglorum gẽti
mandasse. Nam pꝰmodum afelice mesane siciliȩ p̃fule reqͥsitus si ħ qđ au¬
gustino mandauerat gn̾alit̾ cuncte ȩccłȩ tenendũ eẽt: aꝑtissime firma¬
uit nõ aliis ħ qͣm illi genti mandasse. ne bonũ qđ ceꝑant: metuendo auste¬
riora desererent. S ⁊ illis postqͣm infide eẽnt firma radice solidati. ⁊ uniu̾¬
sali ȩccłȩ censuit semꝑ eẽ tenendũ. ut nullã de ⁊ ꝓpͥa consangͥnitate. uł
affimitate. infra septimã gn̾ationẽ aliqͣm s audeat coniuigio copulare. Eoce
aꝑte monstratũ ẽ. & ex u̾bis ipsiꝰ legis : & auctoritate prudentissimi pp̃.

Expanded text:
hendi, dicentes, se hoc juste facere posse, quod prudentissimus doctor sua senhendi, dicentes, se hoc juste facere posse, quod prudentissimus doctor sua sententia diffinivit. Isti itaque, qui se hoc velamento defendere nituntur, advertant in ejusdem Patris sententiis, hoc non generaliter cunctis, sed specialiter Anglorum genti mandasse. Nam postmodum a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus an hoc, quod Augustino mandaverat, generaliter cunctae Ecclesiae tenendum esset, apertissime firmavit non aliis hoc quam illi genti mandasse, ne bonum quod coeperant, metuendo austeriora, desererent. Sed ex illis, postquam in fide essent firma radice solidati, et universali Ecclesiae, censuit semper esse tenendum ut nullam de propria consanguinitate vel affinitate, infra septimam generationem, aliquis sibi audeat conjugio copulare. Ecce aperte monstratum est, et ex verbis ipsius legis et auctoritate prudentissimi papae
Abbreviated transcription (Latin):
sexto ł septimo: scđm leges accipiant᷑ in duodecimo: uł qͣrto decimo. Hac̃
cõputacionẽ intelligens prudentissimꝰ papa. gg. dũ quereret᷑ in quota
gñatione comungi fideles debeant. ipsa slares leges intestimoniũ aduo¬
cans: augꝰtino anglorum ep̃o sic reseͥpsit. Quedã t̾rena lex in romana¬
republica ꝑmittit. ut siũ fr̃is ⁊ sororis. seu duoꝵ fr̃um germanorum.
uł duar̃ soror̃: filiꝰ ⁊ filia misceant᷑. S exꝑm̃ĩto didicimꝰ ex tali c̃iugio
copulatio fideliũ. licent̃ s comungi debeat. Nã ascda qͣm p̃diximꝰ om̃nm
quin eoꝵ nepotes sint int̾cia. ꝓnepotes inquarta. Sic ⁊ dereliqͥs usq ad
septimã. S sunt qͥdam qͥ ex his u̾b sc̃i gẽg: quibꝰ ait ut int̾cia uł quarta¬
gnãtione copulent᷑ fideles. occasionẽ accipiunt illicita mat̾monia contra¬

Expanded text:
sexto vel septimo, secundum leges, accipiantur in duodecimo, vel quarto decimo. Hanc sexto vel septimo, secundum leges, accipiantur in duodecimo, vel quarto decimo. Hanc computationem intelligens prudentissimus papa Gregorius, dum quaereretur in quota generatione conjungi fideles debeant, ipsas saeculares leges in testimonium adducens, Augustino Anglorum episcopo sic rescripsit: « Quaedam trepublica permittit, ut sive fratris, sororis, seu duorum fratrum germanorum, vel duarum sororum filius et filia misceantur; sed experimento didicimus ex talcopulatio fidelium licenter sibi conjungi debeat. Nam a secunda, quam praediximus, omnimodo quin eorum nepotes sint in tertia, pronepotes in quarta, et sic de reliquis usque ad septimam. Sed sunt quidam qui ex his Gregorii verbis, quibus ait, ut in generatione copulentur fideles, occasionem accipiunt illicita matrimonia contra