comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad annũ illũ: nũꝙͣ eis laboris sii an¬
noua suffec̾at. S ⁊ curic quoq pꝯ in eẽm
colłam: diligent̾ oĩb subputatis: uix usq
ad pascha sibi eam posse suffic̾e estimabãt.
Cum aut̃ emere uellent. sũptus nõ iueñt¬
xima multitudo confluxit. Quib errogan¬
tes fidełr que habebant: dño benedicente
exmodica illa annona. usq ad messẽ: ip̃i
parit̾: ⁊ qui suꝑueniebãt panꝑes alacͥter sus
irum pauꝑem nõ longe tentabãt᷑.
amonasterio habitantẽ. uxor adultã
maleficiis cruciabat. Sic̃ enĩ ei in ira ⁊ furo¬
re fu̾at cõinata: eg̾at ꝑmaligna incanta¬
tiones. ut miser homo cõsumptis carni¬
bus. nec poss mori. nec uiuere siueretur.
Repiꝰ deniq ⁊ uocis usum. ⁊ sensum oe̾m cor¬
poris amittebat : it̾mq redibat nõ ad iutam.
s admortẽ ꝓ lixiorẽ crucelit̾ reuocatꝰ. Ad¬
ducitur tandẽ homo adiurũ dei in monas¬
t̾io demorantẽ: et ei tragedia miẜabilis ex

Expanded text:
is sui annona suffecerat. Sed et tunc quoque post messem collectam, diligenter omnibus supputatis, vix usque ad Pascha sibi eam posse sufficere aestimabant. Cum autem emere vellent, sumptus non invenexima multitudo confluxit; quibus erogantes fideliter quod habebant, Domino benedicente, ex modica illa annona usque ad messem ipsi pariter, et qui superveniebant pauperes, alacriter susirum pauperem non longe a monasterio habitantem uxor adultera maleficiis cruciabat. Sicut enim ei in ira et furore fuerat comminata, egerat per malignas incantationes, ut miser homo consumptis carnibus nec posset mori, nec vivere sineretur. Saepius denique et vocis usum, et sensum omnem corporis amittebat; iterumque redibat non ad vitam, sed ad mortem prolixiorem crudeliter revocatus. Adducitur tandem homo ad Virum Dei in monasterio demorantem, et ei tragoedia miserabilis exp
Abbreviated transcription (Latin):
iumiũ pͥsũptuosꝰ accessit. Intuitus aut̾ eũ.
qͣm causa latens erat. repelłe hoĩem noluit.
s intimo corde orabat dm̃n. ut de tanta p̾sump¬
toe meli ꝰ aliquid ordinaret. Itaq sumens hõ
encharistiã nõ pot̾at ad int̾iora traic̾e̾.⁊ diui
multũq conatꝰ. cũ nullo modo p̾uałet. an

Expanded text:
nimium praesumptuosus accessit. Intuitus autem eum, nimium praesumptuosus accessit. Intuitus autem eum, quoniam causa latens erat, repellere hominem noluit, sed intimo corde orabat Deum ut de tanta praesumptione melius aliquid ordinaret. Itaque sumens homo Eucharistiam non poterat ad interiora trajicere, et diu multumque conatus, cum nullo modo p
Abbreviated transcription (Latin):
uiri monachꝰ.⁊ scd̃m carnẽ ꝓpinquus.
ĩ ad olescencia sua quoꝵdã ꝑsuatõe deceptus.
cliuua cõcese cõtułat. Uenerabił aut̃ pater.
pꝯea aliꝙͣdiu dissimulauit eund̾e fr̃em statu¬
it ꝑ epłam reuccare. Quo dc̃ante. uenͣabilis
guilelmꝰ rieuallis monast̾ii. pꝯ ea primus
albas. im̃brana scribens eãdẽ excipiebat ẽ¬
płam. Erant ambo aut̃ pit̾ sub diuo dicen¬
tes sedentes ad dictandum quippe secrẽcuis.
septa monast̾ii egressi fu̾ant. Subito aut̃
in opinatꝰ imber erupit: ⁊ his qui scribebat
sic̾ ip̃o referente didiscimꝰ. cartam reponeie
timeas. Scripsit ergo epłam ĩ medio unbre
sine imbre. Cum eĩ undiq plueret. cartã
expositã uirtꝰ oꝑuit caritatis.⁊ que dõabat
epłam scedulã quoq ꝑit̾ ⁊ẜuabat. Et ħ qͥdẽ¬
¶Gebatur sollepnitas quedã p̃cipua ⁊ fr̾
iliquis quẽ ꝓ secreta culpa ab altaris sa¬
ci cõionemi suspend̾at : notari tinens et
ruborẽ nõ sustinens: ad manũ euis cũ cet̾i

Expanded text:
Viri monachus et secundum carnem propinquus, in adolescentia sua quorumdam persuasione deceptus, Cluniacum sese contulerat. Venerabilis autem Pater posteaquam aliquandiu dissimulavit, eumdem fratrem statuit per epistolam revocare. Quo dictante, venerabilis Guillelmus, Rievallis postea monasterii primus abbas, in membrana scribens eamdem excipiebat epistolam. Erant autem ambo pariter sub dio sedentes: ad dictandum quippe secretius septa monasterii egressi fuerant. Subito autem inopinatus imber erupit: et is qui scribebat sicut ipso referente didicimus chartam reponere timeas. » Scripsit ergo epistolam in medio imbre sine imbre. Cum enim undique plueret, chartam expositam virtus operuit charitatis, et quae dictabat epistolam, schedulam quoqgebatur solemnitas quaedam praecipua, et frater aliquis, quem pro secreta culpa ab altaris sacri communione suspenderat, notari timens, et ruborem non sustinens, ad manum ejus cum caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
sus iste reu̾enciã suã. qua quicũq sp̃u dei a
quem deus iustificat: tam multa tam subli¬
mia. cũ eo ⁊ ꝑ eũ oꝑando. Felix. cui solũ repu¬
tatur ad culpã: ꝙ cet̾ĩ p̾sumere sibi solent ao
głiam. Fuit autẽ bono iuiueni sus pecta ĩ uẽte
sua : bs̃ quippe qui semꝑ ẽ pauidꝰ: fuit ei stu¬
diũ tantã uͥtutũ plenitũdĩem ꝙͣ. habebat ex
gr̃a. aliqua etiã laboris sui consc̃ia cumulare.
S ⁊ iuta eius que õĩb ꝓponebatur miitanda.
frugał ꝯtinencie exẽplo carere nõ debuit. In qͦ
ẜuus dei et si nuimietate forsiran excessit:
sare: in quo ip̃e qui u̾etur oĩa oꝑa sua. nõ cõ¬
fundit᷑ usq hodie acusare. sacͥlegii arguens.
illud reddidit ac pene in utile: S conualuit
refulgens: ex tunc usq hodie digniore qͣnda
apd̃ hoĩes ei efficit reu̾enciã auctoritate:⁊ in

Expanded text:
sus iste reverentiam suam; quia quicunque spiritu Dei agquem Deus justificat, tam multa, tam sublimia cum eo et per eum operando. Felix cui solum reputatur ad culpam, quod caeteri praesumere sibi solent ad gloriam. Fuerit autem bono juveni suspecta juventus sua; beatus quippe qui semper est pavidus: fuerit ei studium tantam virtutum plenitudinem quam habebat ex gratia, aliqua etiam laboris sui conscientia cumulare; sed et vita ejus, quae omnibus proponebatur imitanda, frugalis continentiae exemplo carere non debuit. In quo servus Dei, etsi nimietate forsitan excessit, sare, in quo ipse qui veretur omnia opera sua, non confunditur usque hodie se accusare, sacrilegii arguens sillud 1080 reddiderit, ac pene inutile? Sed convaluit mitate ejus refulgens, extunc usque hodie digniorem quamdam apud homines ei efficit reverentiam, et in
Abbreviated transcription (Latin):
nuast itũdomarima confiuerar. ⁊ ipe etiam p¬
sentiam sun libiꝰ eis ac lib̾atꝯ cõmodans: uer¬
bumi uite pͥdicaret. Cumq ⁊longis alian as
meastio ꝓcausis ecͣce cõmunil obediencia tra¬
heretur: et quorũq ueniret undecũq locuturꝰ
de do̾ siłe nõ poss. ⁊ agere que dei sũt nõ cessa¬
ret: sic mbreni apud hoĩes ĩ notuit. ut eccłia
de tani utili mbro incorpore suo repto uti ad
ẽ sic̃ apłs dicit manifestatio sỹc sc̃i adutilitatẽ.
ẜino scilic fecundior sap̃ie: ac scĩe cũ gr̃a pro
pħre: oꝑatoes uͥtutũ. ⁊ diu̾saꝵ opitulatões sa¬
nitatũ. Quoꝵ qͥdam qͥ certa narratõe didisci.
qua side a fidelibi mͥ uiris assignata sũt. eadẽ
⁊ ipse legentib resigno.mmann¬

Expanded text:
itudo magna confluebat, ipse etiam praesentiam suam liberius eis ac liberalius commodans, verbum vitae praedicaret. Cumque et longius aliquando a monasterio pro causis Ecclesiae communibus obedientia traheretur, et quocunque veniret, undecunque locuturus, de Deo silere non posset, et agere quae Dei sunt non cessaret, sic in brevi apud homines innotuit, ut Ecclesia Dei tam utili membro in corpore suo reperto uti ad est, sicut Apostolus dicit, manifestatio Spiritus ad utilitatem ; sermo scilicet fecundior sapientiae ac scientiae cum gratia properationes virtutum, et diversarum opitulationes sanitatum. Quorum quaedam quae certa narratione didici, qua fide a fidelibus mihi viris assignata sunt, eadem et ipse legentibus resigno. CA
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate eius remansit infectũ: quod ꝑ
eum scd̾m datã sibi gr̃am fr̾ oport̾et: Quis
eñĩ nr̃a etate. qͣntũ ius robustũ corporis et
accurate ualitudinis. tanta aliq̃n fecit. qͣn¬
ta ista fecit. ⁊ facit moribundꝰ et languidus.
cuutates resugii: ut quicũq peccau̾int ad mor¬
tẽ. ⁊ et̾ne mortis rei iudicati fu̾int. reminiscã¬
tur et ꝯu̾tantur ad dñm: ⁊ confugiant ad eaᷤ.
⁊ saluentur meis. Q̾ scismata eccłie nõ seda¬
uit : quas nõ confudit hereses ꝙͣ pac̾e int̾dis¬
sidentes ec̾cas ⁊ ppłos nõ restituit: Et hec quidẽ

Expanded text:
ectum, quod per eum secundum datam sibi gratiam fieri oporteret? Quis enim nostra aetate, quantumvis robusti corporis, et accuratae valetudinis, tanta aliquando fecit, quanta iste fecit, et facit moribundus et languidus, civitates refugii, ut quicunque peccaverint ad mortem, et aeternae mortis rei judicati fuerint, reminiscantur et convertantur ad Dominum, et confugiant ad eas, et salventur in eis? Quae schismata Ecclesiae non sedavit? quas non confudit haereses? quam pacem inter diss
Abbreviated transcription (Latin):
eius infirmata a ieiuno. ⁊ pedes eiꝯ alabore ĩ¬
flati. corpꝰ sustinere nõ possent. Aulto tp̃r et
ꝙͣdui occultũ ẽẽ potuit. cilicio ad carnẽ usus ẽ:
ubi uerosciri aduenit ꝯtinus illud abiciens.
ad coĩa se cõu̾tit. Cibus eius cũ pane lac. uł
aqua de cogtionis legiminũ. uł pultes quales
in fantilii fr solent. Cet̾a uł eius uifirmitas
nõ recipiebat: uł parsimonie studio ip̃e recus a¬
bat. Uino si quid̃ utebatur.raro ⁊ nimis modico᷑.
cũ magis aquã ⁊ ĩ firmitati sue ⁊ appetui com¬
petere testaretur. Sic affectꝰ aut̃.⁊ confectus.
a coĩ fr̃m labore seu diuturno. uxse aliqͣndo

Expanded text:
ejus infirmata a jejunio, et pedes ejus 1079 a labore inejus infirmata a jejunio, et pedes ejus 1079 a labore inflati, corpus sustinere non possent. Multo tempore, et quandiu occultum esse potuit, cilicio ad carnem usus est: ubi vero sciri advertit, continuo illud abjiciens, ad communia se convertit. Cibus ejus cum pane lac, vel aqua decoctionis lelent. Caetera vel ejus infirmitas non recipiebat, vel parcimoniae studio ipse recusabat. Vino si quando utebatur, raro et nimis modico, cum magis aquam et infirmitati suae et appetitui competere testaretur. Sic autem affectus et confectus, a communi fratrum labore, seu diurno seu no
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ralem ẽx hibiuis. qualẽ erga ceteros
tam benignũ tam discretũ. tam sollicitũ. S
cõtinuo cũm aĩe illiꝯ obediencie uinculo solu¬
tus.⁊ sui uiris effectus ẽ: uelud arcꝰ distentiꝰ
ad pͥstinũ rigorẽ. ⁊ sic̃ torrens de tentꝰ.⁊ dimis¬
sus ad prioris cursꝰ ꝯsuetudinẽ reu̾sus est: qͣr
repẽteris asem et ip̃o penas diuscłe illiꝯ quietis
⁊ dapna laboris intermissi. Uidens hoĩem im¬
becillem ⁊ languidũ conari.⁊ aggredi quecuq
uellet: munꝰ ꝯfiderare quid poss : sollicitũ ꝓoĩl.
cͥca se ip̃m negligentẽ: oĩb in oĩb aliis obedrẽ¬
tissimũ. s de ip̃o uix aliqn seu caritati. seu po¬
testate obedient̾e. Semꝑ eñi priora sua nulla
repucans. maiora moliebatur ad nõ parc̾edũ
corpori. adstudiis sp̃ualib robur addendũ. cor¬
in suũ uariis infirmitatib ꝑ se attenuatum.
ieuiniis insuꝑ.⁊ iugiliis sine int̾missice̾ at¬
t̾endo. Orabat stans die noctuq. donec ienua

Expanded text:
ipsum talem se exhibuisset qualem erga caeteros, tam benignum, tam discretum, tam sollicitum. Sed continuo cum ab annuae illius obedientiae vinculo solutus et sui juris effectus est, velut arcus distentus ad pristinum rigorem, et sicut torrens detentus et dimissus ad prioris cursus consuetudinem reversus est, quasi repetens a semetipso poenas diusculae illius quietis, et damna laboris intermissi. Videres hominem imbecillem et languidum conari et aggredi quaecunque vellet, minus considerare qca seipsum negligentem; omnibus in omnibus aliis obedientissimum, sed de seipso vix aliquando seu charitati, seu potestati obedientem. Semper enim priora sua nulla reputans, majora moliebatur ad non parcendum corpori, ad studiis spiritualibus robur addendum, corpus suum variis infirmitatibus per se attenuatum, jejuniis insuper et vigiliis sine intermissione atterendo. 39. Orabat stans die noctuque, donec genua
Abbreviated transcription (Latin):
uracino quẽ delonge artunt adeũ. abut̾o mat̾e
habente manũ arridã. ⁊ brachiũ totũ. Adotus
ante lacrimuis mat̾s ⁊ p̾cibus. iussit puerũ depo¬
ni: fc̃aq or̾oni continuo signans puerũ. ⁊ bra¬
chũi ⁊ manũ eius. dix mulieri ut uocaret filiũ
siuim. locauit illapa infantẽ. ⁊ ille continuo aõ
it: ⁊ utraq brachio amplexatꝰ matit̾ suã sanꝰ¬

Expanded text:
eum, ab utero matris habentem manum aridam, et brachium tortum. Motus autem lacrymis matris et precibus, jussit puerum deponi; factaque oratione continuo signans puerum, et brachium et manum ejus, dixit mulieri ut vocaret filium suum. Vocavit illa infantem, et ille accurrit, et utroque brachio amplexatus matrem suam, san
Abbreviated transcription (Latin):
toĩs olim fu̾at p̾signatꝰ. Nec tũc tñ modo. s
ordinante quo ⁊ agente cõgruo ordirie ad huc
instituebatur. ⁊ ignorans quid de se fieret nõ
pabat᷑. Et primũ quidẽ cͥca resuscirandũ in
monastico ordine antii religiois feruoreia.
pnucias inuentutis sue dedicatuit. oxemelo

Expanded text:
is olim fuerat praesignatus. Nec tunc tantummodo, sed ordinante quo et agente, congruo ordine ad hoc instituebatur; et ignorans quid de se fieret, non aeparabatur. Et primum quidem circa resuscitandum in monastico Ordine antiquae religionis fervorem, primitias juventutis suae dedicavit, exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ desꝑare. Dum uero ante instantez
apud eum duriꝯ quereretur. ad nec̾caria
domꝯ ⁊ fr̃m multa de eẽ: nec habere se ũn
ea emeret. ⁊ urgente necc̾iate iam nullam
eum: ad oronẽ ꝯ fugit. łꝯ paululũ uero redi¬
ens gurardo: młrem quandã de castellione
foris ee.⁊ uelle ei loqui nunciauit. Ad quã
cum egrederetur. ꝓcidens ad pedes eius eadẽ
num suffragia implorãs iuro suo ꝑiculose
egrotanti. Quã breuit̾ allocutus dimi sit
ad se. uade inquiẽs. sanũ inuerues uirum
tuũ. Illa uero abiens ĩ domũ suam. sic̃ audi¬
erat sic inuenit. Albas uero ꝯsolans pusilla¬
nimitate celłarii sui: adsustinendũ dñm de
cet᷑o reddidi fortiorẽ. Nec tñ semel hoc cõti

Expanded text:
 27. Cum vero ante instantem apud eum durius quereretur ad necessaria domus et fratrum multa deesse, nec habere se unde ea coemeret, et urgente necessitate jam nullam eum, ad orationem confugit. Post paululum vero rediens Girardus, mulierem quamdam de Castellione foris esse, et velle ei loqui nuntiavit. Ad quam cum egrederetur, procidens ad pedes ejus eadem num suffragia implorans viro suo periculose aegrotanti. Quam breviter allocutus, dimisit a se: « Vade, inquiens, sanum invenies virum tuum. » Illa vero abiens in domum suam, sicut andierat, sic invenit. Abbas vero consolans pusillanimitatem cellarii sui, ad sustinendum Dominum de caetero reddidit fortiorem. Nec tantum semel hoc, sed
Abbreviated transcription (Latin):
eius. s ⁊ sanitatis spẽ hr̃e dic̾et. si cõsilio eius
acquiescẽs. scd̾m infirmitatis sue modũ aliqͣ
corpori suo curã pateretur impendi: ille uero ã
rigore uł consuetudinis sue usu. minꝰ facile
ibi corã paucłis albibus qui conuen̾ant. ponti¬
ficali humilitate.⁊ sac̾ dotali caritate. toto corpore
intram ꝓstratꝰ peciit. ⁊ obtinuit ut toto anno
uno mobedĩam sibi trad̾e̾tur. Quid enĩ tante
humilitati. intãta poss auctoritate negary: Re¬
u̾sus itaq clarãuallẽ. extͣ claustra ⁊ t̾munos mo¬
nast̾ii. domũcłam unã fi̾ precepit: ordinans et
mandãs incibo uł potu. siue in aliquo huiꝯ mõi.
cͥca eum nullã ibi teni ordĩs districtionẽ. nuillã
de totã cura domꝰ adeun referi sollicitudinẽ¬

Expanded text:
 sanitatis spem habere diceret, si concilio ejus acquiescens, secundum infirmitatis suae modum, aliquam corpori suo curam pateretur impendi; ille vero a rigore vel usu consuetudinis suae minus facile ibi coram pauculis abbatibus qui convenerant, pontificali humilitate et sacerdotali charitate toto corpore in terram prostratus, petiit et obtinuit, ut toto anno uno in obedientiam sibi traderetur. Quid enim tantae humilitati in tanta posset auctoritate negari? Reversus itaque Claram-Vallem, extra claustra et terminos monasterii dommandans in cibo vel potu, sive in aliquo ejusmodi circa eum nullam ibi teneri Ordinis districtionem; nullam de tota cura domus ad eum referri sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tarent qd̃ seu minor usus ei seu imꝑicia
denegalut. Fodiendo seu ligna cedendo.⁊ꝑ¬
priis humeris deportando. uł quilꝯlibet
laboril eq̃ laboriosiꝯ illud redimebat.U¬
bi uero uires deficiebãt. adiuliora q̃q
oꝑa cõfugiens laborẽ humilitate cõpen¬
sabat. Et mirũ ĩ modũ his qui tantam¬
ĩ cõtẽplatoe reꝵ sp̃ualiũ ac diuinaꝵ acce¬
ꝑat gr̃am: cͥca talia nõ solu excupari paci¬

Expanded text:
tarent, quod seu minor usus ei, seu imperitia denegabat; fodiendo, seu ligna caedendo, propriis humeris deportando, vel quibuslibet laboribus aeque laboriosis illud redimebat. Ubi vero vires deficiebant, ad viliora quaeque opera confugiens, laborem humilitate compensabat. Et mirum in modum is, qui tantam contemplatione rerum spiritualium ac divinarum acceperat gratiam, circa talia no
Abbreviated transcription (Latin):
catha opinatissum. illiꝯ magri guillelim de
campollis: illiucq: eũ tͣnsiuitendũ ẽc diffuntũ
ẽ. Sicq fc̃m est. Abiit aut̃ cathalaunũ. as¬
sũpto secum elbodone monacho quodã cist̾ci¬
ense. Intrauit ergo p̾dc̃i ep̃i domũ uiuenis ex¬
esi cp̃ris ⁊ moribundi. habitu quoq desplicabił.
subseqͥnte monacho semore.⁊ magnitudine
⁊ robore corporis eleganti: aliis irridentibus.
aliis rem sicut erat int̾pretando uenͣantilii. Tũ
aut̃ quereretur quid eoꝵ eẽt abbas: ep̃s pͥmus
suscepit eum sic̃ ẜuus dei. Cum enĩ primo in
priuato colloquio. oi meliꝯ locutte prudencia u¬
uenis magis magisq ꝓdet uecundia loqndi:
utlłexit uir sapiens duunã usitationem ĩ
aduentu hospiti sui. Nec desuit hospitalitatis
pia instancia: donec usq ad familiarẽ fiduciã.
⁊ lib̾tatem laq̾ndi. ꝓducto colloquio ad alt̾utr ũ.
iam meliꝯ eum cõmendaret oscia sua quã u̾ba.
Nuid młta: Ex illa die ⁊ ex illa hora. fc̃i sũt cor

Expanded text:
atissimi illius magistri Guillelmi de Campellis, illucque eum transmittendum esse definitum est. Sicque factum est. Abiit autem Catalaunum, assumpto secum Elboldone monacho quodam Cisterciensi. Intravit ergo praedicti episcopi domum juvenis exesi corporis et moribundi, habitu quoque despicabilis, subsequente monacho seniore, et magnitudine et robore corporis eleganti, aliis ridentibus, aliis irridentibus, aliis rem, sicut erat, interpretando venerantibus. Cum autem quaereretur quis eorum esset abbas, Episcopus suscepit eum sicut servus Dei. Cum enim primo in privato colloquio omni melius locutione prudentiam juvenis magis magisque proderet verecundia loquendi, intellexit vir sapiens divinam visitationem in adventu hospitis sui. Nec defuit hospitalitatis pia instantia, donec usque ad familiarem fiduciam et libertatem loquendi producto colloquio ad alterutrum, jam melius eum commendaret conscientia sua quam verba. Quid multa? Ex illa die et ex illa hora facti sunt cor
Abbreviated transcription (Latin):
ta.tam cofident ⁊uciłr ea usq hodie sic̾ apłs
dic̃. utit᷑ ad docendũ: aut arguendũ: aut cor¬
ripiendũ ⁊ dũ p̾dicat u̾bum dei. qͥcqͥd de ea
affert ĩ mediuimi. sic patens ⁊ plaçens effic̾
cͥca id unde agit᷑ efficax admonẽdũ ut niuẽ¬

Expanded text:
ta, tam confidenter et utiliter ea usque hodie, sicut Apostolus ta, tam confidenter et utiliter ea usque hodie, sicut Apostolus dicit, utitur ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum . Et dum praedicat verbum Dei, quidquid de ea affert in medium, sic patens et placens efficit, et circa id unde agitur efficax ad movendum, ut miren
Abbreviated transcription (Latin):
tas fidei desideriũ religiosi. Continuo namq
qd̾ petiit impetrauit. Et ex illo die ĩ labore illo.
p̃cet̾is ꝑitũ seẽe cũ quadã iocũditate gratula¬
cur.tanto ĩ hoc oꝑe de uocior. qͣnco se inhoc
ip̃o facultatẽ ex dei dono solo reminiscitur
accepisse. Feriatꝰ aut̃ ab hꝯmodi labore uł
ore iugit᷑ aut oraba aut legabat. aut me¬
dicabatur. Ad horandu sise solicudo offerr
utebatur. Sin aut̃ ubicũq seu ap̾se. seu in
turba e̾et ⁊ solitudinẽ cordis ip̃e sibi efficiẽs
ubiq solꝯ erat. Canonicas aut̾e scͥpturas si¬
pliciter ⁊ seriati libenciꝰ ac sepiꝰ legeba: nec
ullis magis ꝙͣ ip̃aꝵ u̾bis eas incellig̾e sedi¬
cebat. ⁊ qͥcq̃uid in eis diuine sibi elucelut iͣ¬
tatis aut uͥtutis inpͥme s originis sue frõte.
mag̃ ꝙͣ indecurrentib expositõnũ ruus.
tigiis eoꝵ fidełr ad herens. sepe de fonte nu¬
de illi haufant ⁊ ip̃e bibebat. Iñ ẽ ꝙ plenꝰ

Expanded text:
tas fidei desiderium religiosi. Continuo namque tas fidei desiderium religiosi. Continuo namque quod petiit, impetravit. Et ex illo die in labore illo prae caeteris peritum se esse cum quadam jucunditate gratulatur: tanto in hoc opere devotior, quanto se in hoc ipso facultatem ex solo Dei dono reminiscitur accepisse. Feriatus autem ab hujusmodi labore vel opere, jugiter aut orabat, aut legebat, aut meditabatur. Ad orandum si se solitudo offerret, ea utebatur: sin autem, ubicunque, seu apud se, seu in turba esset, solitudinem cordis ipse sibi efficiens, ubique solus erat. Canonicas autem Scripturas simpliciter et seriatim libentius ac saepius legebat, nec ullis magis quam ipsarum verbis eas intelligere se dicebat: et quidquid in eis divinae sibi elucebat veritatis aut virtutis, in primae sibi originis suae fonte magis, quam in decurrentibus expositionum rivis tigiis eorum fideliter inhaerens, saepe de fonte unde illi hauserant, et ipse bibebat. Inde est quod p
Abbreviated transcription (Latin):
gitõe. ab int̾iore imitate sp̃c aliꝙͣ pati disso¬
utoem ip̃e pͥuilegio amoris gr̃e inunitate
spiritus simul ⁊ totus quodamodo ext̾ius
laborabat ⁊ totꝰ uit̾iꝰ deo uacabat: ⁊ in alt̾o
pascens ꝯscienciã. ialt̾o deuotõem. Labori
ergo t̃pr.⁊ intꝯ orabam. seu meditabat᷑ absq
intmissione ext̾iꝯ laboris. ⁊ ext̾iꝰ laborabat
absq iactur⁊ intioris suauitatis. Namus
Hodie. quicqͥd inscpturis ual qͥcqd in eis sp̃n¬
ałr sentit: maxime ĩc̃õsiiis ⁊ ĩ ag̾s medi¬
tando ⁊ orando secofitetur accepisse: ⁊ in hoc
ullos aliqn se magr̃os huisse. nisi qͥrmꝰ et
fagos. ico suo illo graciose it̾ amicos dice sol.
ossis tp̃r fr̾ib ad seqͣndũ cũ feruore et
gandio sc̃i sp̃c occupatis. cũ ip̃e qi in po¬
tens ⁊ nescius laboris ip̃iꝯ. sedere sibi ⁊ requi¬
escere iuberet᷑: ad modũ cõt̾statꝰ ad oronẽ
ꝯfugit: cũ magnuis lacrimis postulans ad̾o
donatis gr̃a s̃ metendi. Nec fefellit simplici¬

Expanded text:
gitatione, ab interiore unitate spiritus aliquam pati dissolutionem: ipse privilegio majoris gratiae in virtute spiritus simul et totus quodammodo exterius laborabat, et totus interius Deo vacabat; in altero pascens conscientiam, in altero devotionem. Laboris ergo tempore et intus orabat seu meditabatur absque intermissione exterioris laboris, et exterius laborabat absque jactura interioris suavitatis. Nam usque hodie quidquid in Scripturis valet, quidquid in eis spiritualiter sentit, maxime in silvis et in agris meditando et orando se confitetur accepisse; et in hoc nullos aliquando se magistros habuisse, nisi quercus et fagos, joco illo suo gratioso inter amicossis tempore fratribus ad secandum cum fervore et gaudio sancti Spiritus occupatis, cum ipse quasi impotens et nescius laboris ipsius, sedere sibi et requiescere juberetur, admodum contristatus, ad orationem confugit, cum magnis lacrymis postulans a Deo donari sibi gratiam metendi. Nec fefellit simplici
Abbreviated transcription (Latin):
un antem missus nouit᷑ clarani uallẽ
b̾narm. ordinandꝰ ẽẽt in muinistium:
ad qd assũptus erat. ⁊ sedes lingonensis uacal.
adquã ordinatio ilła respiciebat. q̃ renitim fr̾ib
quo eñ duce̾nt ordinandñ: cito de ꝓximo se ob¬

Expanded text:
um autem missus noviter Claram-Vallem Bernardus, ordinandus esset in ministerium ad quod assumptus erat, et sedes Lingonensis vacaret, ad quam ordinatio ipsa respiciebat, quaerentibus fratribus quo eum ducerent ordinand
Abbreviated transcription (Latin):
citur possidere. u erga õs aĩas mat̾nũ iude¬
atur gerere affectũ. Erat uehemens in p¬
cordiis eiꝯ scĩ desiderii. ⁊ sce̾ humilitate cõ¬
flictꝰ. aaddeĩ se ip̃m deiciens fatebat᷑ indig¬
nũ ꝑ quẽ fructꝰ aniqͥs ꝓueniret mͦ oblitus
sui estuabat flagntissimo amore: ut nlłã
nͥ ex multoꝵ salute cõsolatcem posse ad mit¬
tere nõ unidetur. Sane fiduciã caritas pari¬
ebat. s eade castigabat humilitas. Contigit
aut̃ int̾ hec: ut aliqͣn t̾̃priꝰ solito surgerent
adiugilias. Quibꝰ ꝑ actis: cñ usq atq ma¬
tutinas laudes aliquanto longiꝯ suꝑ ẽet
noctis int̾ uallũ: egressus foras.⁊ loca uici¬
na circines. orabat dm̃ ut acceptũ hr̃et ob¬
diximꝰ sp̃ualis fructꝰ desiderio ꝯstitutus.
ẜubito uero stans ĩ ip̃a or̃one modice int̾¬
clusis occłis. iudit undiq ex uicinis mõtilii
cantã diu̾si habuus. ⁊ duise cõditors hõi¬

Expanded text:
citur possedisse, ut erga omnes animas maternum gerecitur possedisse, ut erga omnes animas maternum gerere videretur affectum. Erat raecordiis ejus, sancti desiderii, et sanctae humilitatis conflictus. Modo enim seipsum dejiciens, fatebatur indignum, per quem fructus aliquis proveniret: modo oblitus sui, aestuabat flagrantissimo ardore, ut nullam nisi ex multorum salute consolationem posse admittere videretur. Sane fiduciam charitas pariebat, sed eamdem castigabat humilitas. Contigit autem inter haec, ut aliquando temperius solito surgeret ad vigilias. Quibus peractis, cum usque ad matutinas laudes aliquanto longius superesset noctis intervallum, egressus foras, et loca vicina circumiens, orabat Deum, ut acceptum haberet obdiximus spiritualis fructus desiderio constitutus, subito stans in ipsa oratione, modice interclusis oculis, vidit undique ex vicinis montibus tantam diversi habitus et diversae conditionis homi
Abbreviated transcription (Latin):
tenerioris etate iuuentutis. tũ ꝓcorporis
infirmitate ⁊ minoris usu ext̾ioris occupa¬
tõis. Erat aut̃ claraualł lecꝯ int̾ritorio
lingonẽsi nõ longe afluuio alba. antica
spelunca latronũ ⁊ antiqͥtꝰ dicebat᷑ uallis
ab sintialis seu ꝓpt̾ habundãtis ibi absin¬
cii copiã. seu ꝓpter amaritudinẽ doloris.
ĩ sidenciũ ibi inmanꝯ latronũ. Ibi ergo in
loco orroris ⁊uaste sollitudinis cõsederunt
uiri illi uͥtutis facturi de sepelunca latͦnũ:
templũ dei ⁊ domũ or̾onis. Ubi simpłr ali
qͣnto dõẜ mierũt: in pauꝑtate sp: in fame
⁊ siti. infrigore ⁊ nuditate ĩ iugiliis multis.
hulm̃taria sepiꝰ. ex foliis fagi ꝯficielunt.
Panis instar ꝓpħici illiꝰ. ex ordeo ⁊ milio et
uicia. ita ut aliqñ religiosus uir qͥdam appo¬
sitũ sibi ĩ ospicio ub̃tim plorans clam aspor¬
tau̾it qĩ ꝓmiraculo oĩm ostendendũ. qd̾ in¬
nus monebant. Sũma ei sollicitudo de salu

Expanded text:
tenerioris aetate juventutis, tum pro corporis infirmitate, et minori usu exterioris occupationis. Erat autem Clara-Vallis locus in territorio Lingonensi, non longe a fluvio Alba, antiqua spelunca latronum, quae antiquitus dicebatur Vallis absinthialis, seu propter abundantis ibi absinthii copiam, seu propter amaritudinem doloris incidentium ibi in manus latronum. Ibi ergo in loco horroris et vastae solitudinis consederunt viri illi virtutis, facturi de spelunca latronum templum Dei, et domum orationis. Ubi simpliierunt in paupertate spiritus, in fame et siti, in frigore et nuditate, in vigiliis multis. Pulmentaria saepius ex foliis fagi conficiebant. Panis, instar prophetici illius, ex hordeo et milio et vicia erat, ita ut aliquando religiosus vir quidam appositum sibi in hospitio, ubertim plorans, clam asportaverit, quasi pro miraculo omnibus ostendendum, quod insta movebant. Summa ei sollicitudo de salut
Abbreviated transcription (Latin):
face. Hanc ergo ꝓmissionẽ tenens: exiit adeã
cum fr̾ibus suis fr̾ eius. Et quia eã aiuro seꝑa
tũ. ⁊ mõib scli põpis. ⁊ curiositatib int̾dixit.¬
⁊ formã uite matris sue. i qua młto ip̃r iuxit
cũ uirs ei indixit. ⁊ sic eã adse dimisit. Illa uero
obedrentissine pares p̾cepto. rediit ad ꝓpria. mu¬
tata repente scd̾m oĩpotericiã dexte excelsi. ẜtu¬
pebant om̃s adolescentulã nobilẽ delicatã. sub¬
ita mutoe inhabitu ⁊ iuctu. in medio scłi iutã
maxĩe anno dante deo honorẽ. nec tem̾are ul¬
terius pͥsum̃te templũ sp̃u sci. Qui etiã tandẽ

Expanded text:
. » Hanc ergo promissionem tenens, exiit ad eam cum fratribus suis frater ejus. Et quia eam separare a itatibus interdixit; formam vitae matris suae, in qua multo tempore vixit cum viro, ei indixit, et sic eam a se dimisit. Illa vero obedientissime parens praecepto, rediit ad propria, mutata repente secundum omnipotentiam dexterae Excelsi. Stupebant omnes adolescentulam nobilem, delicatam, subita mutatione in habitu et victu, in medio saeculi vitam ane, secundo maxime anno, dante Deo honorem, nec temerare ulterius praesumente templum Spiritus sancti. Qui etiam tandem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ ꝯtristaretur. ⁊ diu̾se cogitões ascend̾ent ĩ
cor eius: p multũ cogitatiõnũ fluctꝰ.⁊ crucia¬
tn cordis. decreuit ab ext̾iorib oĩb ad int̾iora
sua recollige se. ibiq insollitudĩe cordis. ⁊ sec¬
co silencii ⁊tiuere. ⁊ p̃stolari dñm: donec quocũ¬
tuno. Pancis si quidẽ deuolutis diebꝰ. uidit in
iusu noctis puerũ cũ claritate quadã diuina
astantẽ sibi.⁊ magna auctoritate p̾cipientem.
fiducialit̾ loqui quicqͥd ei suggeretur in aꝑtoẽ
oris sui: qm nõ ip̃e eẽt qui lãqueret᷑: s sp̃c sc̃s
⁊sensꝰ. ⁊ sensum inscripturis habundancius
sugg̾ens in aꝑtice̾ oris eius: apud auditores
quoq gr̃am ei addidit: ⁊ auctoritatẽ ⁊ ĩtlłctũ
suꝑ egenũ ⁊ pauꝑem: ⁊ peccatorẽ penitẽtem¬

Expanded text:
tristaretur, et diversae cogitationes ascenderent in cor ejus, post multos cogitationum flexus et cruciatus cordis, decrevit ab exterioribus omnibus ad interiora sua recolligere se, ibique in solitudine cordis et secreto silentii continere, et praestolari Dominum, donec quocuntuno. Paucis siquidem evolutis diebus, vidit in visu noctis puerum charitate quadam divina astantem sibi, et magna auctoritate praecipientem fiducialiter loqui quidquid ei suggereretur in apertione oris sui; quoniam non ipse esset qui loqueretur, sed Spiritus ei potentiorem et sensum in Scripturis abundantius suggerens in apertione oris ejus, apud auditores quoque ei gratiam addidit et auctoritatem, et intellectum super egenum et pauperem, peccatorem poenite
Abbreviated transcription (Latin):
latim audiret eos cõfitentes sibi. ⁊ semetipos
accussantes suꝑ diu̾sis illusi onib cogitatio¬
num cõium humanaꝵ quas nullꝯ incarne
iuuens homo penitꝰ iutare pot᷑: hec potissi¬
niũ fuit. inquo luci illi ad tenebras illas con¬
uencio eẽ non potuit. scilie ꝙ hoĩes nõ uenie¬
bat. quos in ꝑte angłos existimabut. Angl¬
cam eñĩ magna ex ꝑte degustans puritate ex¬

Expanded text:
latim eos audiret confitentes sibi, et semetipsos latim eos audiret confitentes sibi, et semetipsos accusantes super diversis illusionibus cogitationum communium humanarum, quas nullus in carne vivens homo penitus vitare potest; hoc potissimum fuit, in quo luci illi ad tenebras illas conventio esse non potuit: scilicet quod homines inveniebat, quos in hac parte Angelos aestimabat. Angelicam enim magna ex parte degustans puritate
Abbreviated transcription (Latin):
uebant: eas ip̃i intra semetip̃os ut pot̾ant
⁊ causa aĩaꝵ snaꝵ. cũ consulentes. In quo tũ
pene hoc eis ꝯtigit. ꝙ filiis isrł legimꝰ olim de
moyse ꝯtigisse. cũ dui consumatꝰ. cũ dño in
monte syna ⁊ caligine nubis egrederet᷑. ⁊ des¬
cenderet ad ppłm: excollo quio dñi facies eius
cornuta apparent ⁊ t̾ribilis. ad eo ut fu g̾e̾nt
ppłs abeo. Egressus aut̃ uir ille sc̃s a facie dñi.
qua in sollitudine cistii.⁊ sublimioris altitu¬
dine ꝯtẽplatõis insilentio. aliꝙͣ diu fruitus
erat qiͣ decelo afferens int̾ hoĩes miracłm ꝙ
dam.ꝯquisite sibi apd̾ dm̃ plusꝙͣ hũane pu¬
ritatis: hoĩes quos regere. ⁊int̾ quos ꝯũsar
habebat. Doq̾batur hoĩb lugua angłoꝵ: et
iux intłłigebat᷑. Caxime aut̃ inhis q̃ ad
mores hõmũ ꝑtinebant. ex habundãcia cor¬
dis sui tam sublimia eis ꝓponebat tam ꝑfec¬
ta exigebat ab eis ut durꝰ uideretur sermo:
nitm̃ nõ caprebat q̃ dicebant᷑. Rursũ cũ sigil¬

Expanded text:
t et causa animarum suarum eum consulentes. 28. In quo tamen pene hoc eis contigit, quod filiis Israel legimus olim de Moyse contigisse, cum diu conversatus cum Domino in monte Sina, et de caligine nubis egrederetur et descenderet ad populum, ex colloquio Domini facies ejus cornuta appareret et terribilis, adeo ut fugeret populus ab eo . Egressus enim Vir sanctus a facie Domini, qua in solitudine Cistercii, et sublimioris altitudine contemplationis in silentio aliquandiu fruitus erat, quasi de coelo afferens inter homines miraculum quoddam conquisitae sibi apud Deum plus quam humanae puritatis, homines quos regere, et inter quos conversari habebat, loquebatur hominibus lingua Angelorum, et vix intelligebatur. Maxime autem in his quae ad mores hominum pertinebant, ex abundantia cordis sui tam sublimia eis proponebat, tam perfecta exigebat ab eis, ut durus videretur sermo; in tantum non capiebant quae dicebantur. Rursum, cum singil
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i. s ⁊ ꝑ ip̃m tota cuutas cathalaunẽcis. Qn¬
quidẽ tanto ep̃o. cet̾i didiscert susciꝑe eũ ⁊ reu̾eri.
tanꝙͣ angłm dei: ita ut huiꝯ tp̃ris psensisse in
eo gr̃am iudeatur. Homo cante auctoritatis.
sic affectus erga ignotũ monachũ.⁊ monachũ
tante humilitatis
odico uero pꝯ tp̃r tͣnsacto. cũ eo usq infirmi¬
tas alb̃is ingrauesceret. ut iã non ubi morᷤᷤ¬

Expanded text:
ed et per ipsum tota civitas Catalaunensis. Quinquidem tanto episcopo caeteri didicerunt suscipere eum, et revereri tanquam angelum Dei, ita ut hujus temporis praesensisse in eo gratiam videatur homo tantae auctoritatis, sic affectus erga ignotum monachum, et monachum tantae humilitatis. 32. Modico vero post tempore transacto, cum eousque infirmitas Ab
Abbreviated transcription (Latin):
naimi ⁊ delicãte cõplexiõis fuiss. ieiunis
multis ⁊ uigiliis. frigore.⁊ labore duriori¬
ln ⁊ continuus ex̾ciciis actͥta. corrupto sto
dig̾estũ tͣnsfirnditur ad ĩferiora: ibĩ nich̾¬
om̃inꝰ partili illis corporis nõ minoribꝰ
infirmatũ ĩ comod̾ obsessis: nõ nͥ cũ gra¬
ui torm̃to egreditur. Siquid aut̃ residũ
ẽ. ip̃m ẽ alim̃tũ corporis eiꝯ qͣlem cũq nõ
tam aduitã susteritandã ꝙͣ ad differrẽ dã
mortẽ. Rẽꝑ aut̃ pꝯ cibu: qͣi pensare solitꝰ
ẽ. qͣntũ cõmnederit. Si qͥn uł ad modicũ mẽ¬
surã solitã excessisse se de p̾hend̾it: impu¬
ne abire nõ patit᷑. S ⁊usus parsimonie
sic ei ĩ naturã uͥsus ẽ. ut si aliqͥn corporal
cibi cuiꝯlib refector plꝰ aͥd solito uelit ĩ

Expanded text:
 delicatae complexionis fuisset, jejuniis multis et vigiliis, frigore et labore, durioribus et continuis exercitiis attrita, corrupto stomdigestum transfundebatur ad inferiora, ibi nihilominus partibus illis corporis non minoribus infirmitatum incommodis obsessis, nonnisi cum gravi oris ejus qualecunque, non tam ad vitam sustentandam, quam ad differendam mortem. Semper autem post cibum quasi pensare solitus est quantum comederit. Si quando vel ad modicum mensuram solitam excessisse se deprehenderit, impune abire non patitur. Sed et usus parcimoniae sic ei in naturam versus est, ut etsi aliquando corporalis sibi cujuslibet ref
Abbreviated transcription (Latin):
umq iam alquatenꝯ didiciss int̾ hoĩes
comũsari. ⁊ hũana agere ⁊ tolłare : iamqr ĩ
t̾̃fr̃s suos ⁊ cum eis inciꝑet frui fructun couer¬
sionis sue: pat̾ quoq qui solꝯ domi remansar.
ueniens adfilios suos appositꝰ ẽ ad eos. Quicũ
aliqͣntũ t̃x ibi feciss. obiit insenectute bona

Expanded text:
 didicisset inter homines conversari, et humana agere et tolerare, jamque inter fratres suos et cum eis inciperet frui fructibus conversionis suae, pater quoque, qui solus domi remanserat, veniens ad filios suos, appositus est ad eos: qui cum aliquantum tempus ibi fecisset, obiit in senectute bona.
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem humilinũ. ⁊ misabilis cofestiõas.
s nime pusillanimitatis. Qui tñ ĩ ultiuu
clarauallẽ rediit. infirmitate corporis di
opia cogente. cum homo bene natꝰ: ab õi¬
bus cognatis.⁊ amicis ꝓhic̾e̾tur: ibiꝙ¬
renuncians. s nõ oĩo ꝓpͥe uoluntati . obiit
nõ quide̾ intꝯ sic̃ fr̾ ⁊ domesticꝰ s foris mi¬
coplendi de sid̾ii. egressꝯ ẽ dedomo pat̾na b¬

Expanded text:
hominem humillimum, et miserabilis confusionis, sed nimiae pusillanimitatis. Qui tamen in ultimis Claram-Vallem rediit infirmitate corporis et inopia cogente, cum homo bene natus ab omnibus cognatis et amicis projiceretur: ibirenuntians, sed non omnino propriae voluntati, obiit, non quidem intus, sicut frater et domesticus, sed foris micomplendi desiderii, egressus est de domo paterna B
Abbreviated transcription (Latin):
roctu hois dei. inquo nemo uiuens iustifica¬
re pot i conspectu dei. uni fcm e: ut fieret
magistra magtͣi. pia humilitas discrpłoꝵ. Iũ
enĩ ad nutũ arguentis humili arẽtur qra ar¬
quedant᷑: ceꝑit etiã spͥuali magro adu̾sus fis
huimiles ⁊ subiectos. Selsꝰ suũs eẽ suspectus.
intm ut ip̃e iam pociꝰ accusaret ignoranciam
suam ⁊ defleret necc̾itatẽ ꝙ siłe non lic̾et cum
nesciret laqui: ꝙ nõ tam alta atq hõĩes quã
indigna hõib loqͥ̾ndo. led̾et ꝯsciencias audi¬

Expanded text:
pectu Hominis Dei, in quo nemo vivens justificari potest in conspectu Dei. Unde factum est ut fieret magistra magistri pia humilitas discipulorum. Cum enim ad nutum arguentis humiliarentur qui arguebantur, coepit etiam spirituali magistro adversus fratres humiles et subjectos zelus suus esse suspectus, in tantum ut ipse jam potius accusaret ignorantiam suam, et defleret necessitatem, quod silere non liceret, cum nesciret loqui: quod non tam alta ad homines, quam indigna hominibus loquendo laederet conscientias audi
Abbreviated transcription (Latin):
eet cũ comitatu suꝑbo ⁊ apparatu. ille dedestãs
texocrans eã tanꝙͣ rete diabłi adcapiendas aias.
nullaterꝯ acqͥenit exire aduuidend a earre. d
audiens ila confusa ⁊puctaq uehem̃ter. icũ
nulla ei frͣm suoꝵ ecciurere dignaretur: auiti¬

Expanded text:
stans et exsecrans eam tanquam rete diaboli ad capiendas animas, nullatenus acquiescebat exire ad videndum eam. Quod audiens, illa confusa et compuncta vehementer, cum nullus ei fratrum suorum occurrere dignaretur, t
Abbreviated transcription (Latin):
conẽsis qui hodie raptꝰ apontiniacẽsi ce¬
nobio. ꝙ ip̃e hedificauit antisiodorẽsi ecc̃e
p̾est merito. ⁊ honore pontificis. Hic au¬
ubi aut̃ p̃mo data ẽ. utiq facultas mu¬
tiu colloquis. post dissimiles lac̾mas. et
gemitꝰ dissimiliũ doloꝵ. u̾ba u̾bis ceperu̾̃t
conferri: ⁊ res rebꝯ ꝯꝑari. Cũq int u̾ba ra
familiaris amicicie. Longoni infunderetur
pc uitatis: aliam iam faciẽ hre ceperũt. uer¬
ba mutue collocutõis. Dans itaq dexiris i
sodaliciũ noue uite: longe digniꝰ ueriusq.
fuissẽt. Tost paucos aut̃ dies: nũciat᷑ b̾nar¬
do. subu̾sum ab aliis sociis hugonẽ apposito
festinat ut reuocet ꝑeunte̾: it̾mq parturi¬

Expanded text:
ctitatis suae, raptus a Pontiniacensi coenobio, quod ipse aedificavit, Autissiodorensi Ecclesiae praeest, merito et honore Pontificis. Hic auUbi autem primo data est utrique facultas mutui colloquii, post dissimiles lacrymas, et gemitus dissimilium dolorum, verba verbis coeperunt conferri, et res rebus comparari. Cumque inter ipsa verba familiari aliam jam faciem habere coeperunt verba mutuae collocutionis. Datis itaque dextris in sodalitium novae vitae, longe dignius veriusqufuissent. 14. Post paucos autem dies nuntiatur Bernardo, subversum ab aliis sociis Hugonem, a proposito festinat ut revocet pereuntem, iterumque parturi
Abbreviated transcription (Latin):
tõi insiste. ⁊ quoscumq pot̾at agregare:
copit in duere hominẽ. ⁊ cũ quilii delictis
scłi seu de scło ip̃o ag̾e solebat. deserens et
ꝯu̾sione tc̃tare: ostendẽs gaudia mundi
fugitiua. iute nuẜias celere mort̾e uitã p
mort̾e. seu ĩ bonis seu ĩ mał ꝑpetuã fore. Qͥd
multa:. Qt qͦt ad hoc p̾hordinati erãt oꝑ

Expanded text:
tioni insistere, et quoscunque poterat aggregare. Coepit novum induere hominem, et cum quibus de litteris saeculi, seu de saeculo ipso agere solebat, de seriis et conversione tractare; ostendens gaudia mundi fugitiva, vitae miserias, celerem mortem, vitam post mortem, seu in bonis, seu in malis, perpetuam fore. Quid multa? Quotquot ad hoc praeordinati
Abbreviated transcription (Latin):
tatem reputans: obstinato aĩo salubre c̃õsili¬
um ⁊ frĩs monita repellebat. Tũ b̾nardo fide
apponens ueniet. inqͥt dies.⁊ cito ueniet. cum
bis quidem s minime morieris: Sic dc̃m
sicq fc̃m ẽ. Paucissimis int̾ positis. diebꝰ.
cͥcum uallatuis abinimicis captꝰ ⁊ nulnͣatꝰ
iuxͣ u̾bum frĩs. lanceã gestans ip̃i lati. eidẽ¬
q loco ĩ fixã. qui ille digitum applicũat tra¬
hebatur:⁊ mort̾e qͣiͣ iam p̾sentẽ metuens
clamabat. adonachꝰ sum. monachꝰ sum
cist̾cinencis. Nicħlomunꝰ tn captꝰ: ⁊ redu
cium. s nõ uenir. Sciebat in quĩt ⁊ p̾dixe¬
ram qd̾ durũ foret ei ꝯͣ stimłin calcitrare.
Et fc̃m ẽ ita. Siquide de uulne p̾ter spem
cito ꝯualuit. ꝓpositũ uero seu uotũ. ꝙ nou̾at
nõ mutauit. Cũq iãlib ab amore scli. Hos¬
tilibꝰ adhuc iunculis tenͣetur: ⁊ hec solu
etia ⁊to affuit ei miscd̾ia. Ueñ fr̾ eiꝰ laboras

Expanded text:
tatem reputans, obstinato animo salubre consilium et fratris monita repellebat. Tum Bernardus fidapponens: « Veniet, » inquit, « dies, et cito veniet, cum bis quidem, sed minime morieris. » Sic dictum, sicque factum est. Paucissimis interpositis diebus circumvallatus ab inimicis, captus et vulneratus juxta verbum fratris, lanceam gestans ipsi lateri, eidemque infixam loco cui ille digitum applicuerat, trahebatur, et mortem quasi jam praesentem metuens clamabat: « Monachus sum, monachus sum Ctium, sed non venit. « Sciebam, inquit, et praedixeram quod durum foret ei contra stimulum calcitrare: » Et factum est ita: siquidem de vulnere praeter spem cito convaluit; propositum vero seu votum, quod voverat, non mutavit. Cumque jam liber ab amore saeculi hostilibus adhuc vinculis teneretur, et hoc solum etiam cito
Abbreviated transcription (Latin):
festina ait. ad huc suꝑ ẽ ꝙ audias. Occl̃i
quuppe eiꝰ tenebant᷑: ne penitꝰ qͥd ageret᷑
intesligebat. Nemũ ad alciores grãdus
ec̃c̃e. cum ad huc ꝯpeditũ data manu ge¬
rardũ sb̾leuass: ⁊ introeunte ilło eccam.
cũc yͥmũ quid ag̾etur agnouit.⁊ cõatꝯ eũ
retinere no potuit. Hoc modo gerard acap¬
uit. In quo potissimũ notũ fecit dñs. aꝙͣ
sũt. ꝙ erat futͣm. uid̾e̾ potuit qͣi iã fc̾m.
Presenciałr qͥppe ĩ lat̾e frĩs ei lancea appa

Expanded text:
« Festina, ait: adhuc superest quod audias. » Oculi quippe ejus tenebantur, nec prorsus quid ageret intelligebat. Demum ad altiores gradus ecclesiae cum adhuc compeditum data manu Girardum sublevasset, introeunte illo ecclesiam, tunc primum quid ageretur agnovit, et conatus eum retinere non potuit. Hoc modo Girardus a capt. In quo potissimum notum fecit Dominus, asunt, quod erat futurum videre potuit quasi jam factum. Praesentialiter quippe in latere fratris ei lanc
Abbreviated transcription (Latin):
rat hostiũ obẜatũ: ⁊ ꝓforib pauꝑũ mł¬
titudꝰ. Surrexit tñ ⁊ nõ tã spẽ euadendi
ꝙͣ tedio iacendi. seu ciosicate tẽptandi acce¬
denis atq hostiũ seu sb̾ t̾ranee demꝰ inq̃
iunctꝰ.⁊ clausꝯ erat mox ut pe sulũ tetig¬
sera tota int̾ manꝯ collapsae ⁊ ostium
domiꝯ aptũ. Eriensq pedetẽpti sic̃ hõ ꝯ

Expanded text:
rat ostium obseratum, et pro foribus pauperum multitudo. Surrexit tamen, et non tam spe evadendi quam taedio jacendi, seu curiositate tentandi, accedens ad ostium subterraneae domus, in qua vinctus et clausus erat, mox ut pessulum tetigter manus ejus collapsa est, et ostium domus apertum. Exie
Abbreviated transcription (Latin):
nimit̾ simł. nec quisꝙͣ alioꝵ audebat se
couigere eis. Erat eĩ eis castellioni una
Siqͥs intrabat udens ⁊ audiens que ibi
in eis. aut ip̃e unanimitati eoꝵ ad ħebat.
aut recedens flebat semetip̃m: illos b̾i fi¬
cabat. hoc ei illi s tp̃rib.⁊ inillis erat ꝓtilh
ĩ auditũ: ut alica adhuc in iclo ebmoraris

Expanded text:
nimiter simul, nec quisquam aliorum audebat se conjungere eis . Erat enim eis Castellioni domusi quis intrabat, videns et audiens 1069 quae ibi in eis , aut ipse unanimitati eorum adhaerebat, aut recedens flebat semetipsum, illos autem beatificabat. Hoc enim illis temporibus et in illis erat partibus inauditum, ut alicujus adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ uidebat qͣi eos om̃s cõcedisse ĩ domo una
ꝙ ordinem singulos qĩ cõicare decp̃bo q̃dã
miri candoris.⁊ soporis. Quẽ cet̾is o̾ilnooti¬
me suscipiẽtiln.⁊ cũ gaudio magno. duos
ex õi illo nłio notabat. a cibi ilłiꝯ salutaris
participatoe̾ uacuos remãsisse. alt̾ nãq eoꝵ
net sumebat. Alt quidẽ sumere indebatur
s tanꝙͣ minꝰ caute sumet sꝑgebat. Utr̃ꝙ¬

Expanded text:
domo una, et per ordinem singulos quasi communicare de cibo quodam miri candoris et saporis: quem caeteris omnibus optime suscipientibus, et cum gaudio magno, duos ex omni numero illo notabat a cibi illius salutaris participatione vacuos remansisse. Alter namque eorum nec sumebat; alter sumere quidem videbatur, sed tanquam minus caute sumeret, spargebatur. Utr
Abbreviated transcription (Latin):
recepis se salutem.
Neadem cuutate filiã surdam eidem patͥ
sc̃o parentes nobiles obtulerũt. Hane
aiebant apũicia traditã sc̃imonalium mo¬
nast̾io feminaꝵ ibidẽ amisisse ꝓrsꝯ auditũ:
⁊ ãnos płes meodem ꝑegisse. Cinꝰ aures sig¬
no crucis edito. pat̾ sc̃s attrectans ꝓtinus
et auditũ ei. ⁊ parentib eã redclidit᷑ audiẽtẽ
ocedens int̾ hec mułr honorata
colomensis itidem quis que alt̾i occłi lu¬
men amiẜat: płima iam ꝑ qͥnq̾nnũ inuti¬
lit̾ sese inmedicos expẽdissẽ dissebat. Et ipsã
quoq ꝯtimuo ꝑsignum crucis illuminans
iir b̾s ꝙ gratĩs acceꝑat gratis dedit.
ot ⁊ matronã altam mbt̃i petri basilica
tinꝰ.⁊ incolum̃ sius pedibi abire p̃cepit. Iiꝰ
ex młto tpr uerui fermoꝵ fu̾ant sic retͣcti.
ut nec erigi ullatenꝰ poss nec ꝯsistere pedi

Expanded text:
recepisse salutem. am civitate filiam surdam eidem Patri sancto parentes nobiles obtulerunt. Hanc aiebant a pueritia traditam sanctimonialium monasterio feminarum, ibidem amisisse prorsus auditum, et annos plures in eodem no crucis edito Pater sanctus attrectans, protinus et auditum ei, et parentibus eam reddidit audientem. Accedens inter haec mulier honorata, Coloniensis itidem civis, quae alterius oculi lumen amiserat, plurima jam per quinquennium inutiliter sese in medicos expendisse dicebat. Et ipsam quoque continuo per signum crucis illuminans Vir beatus, quod gratis acceperat, gratis dedit. Sed et matronam alteram in beati Petri basilica tinus, et incolumem suis pedibus abire praecepit. Hujus ex multo tempore nervi femorum fuerant sic retracti, ut nec e
Abbreviated transcription (Latin):
cium potenti uirtute restituit.
odem etiam tp̃r intra leodicẽcũ fines.
p̾t̾ in nimera alia que breuitatis stu¬
d pt̾imꝰ: iuxta opidũ ꝙ fontanas uo¬
tissimis digitis suis aꝑiens iur b̾s : di¬
no munͣe. ⁊ uigorẽ palpebris.⁊ pupilł p̾sti¬
tit claritatẽ. Confestim deniq ide puer luc̃ẽ
miratꝰ ignotã maxĩa cũ exultatõe clama¬
bat. bideo diẽ. iudo hoĩes. uid̾o capillatos.

Expanded text:
 potenti virtute restituit. Eodem etiam tempore intra Leodiensium fines, raeter innumera alia, quae brevitatis studio praeterimus, juxta oppidum quod Fontanas votissimis digitis suis aperiens Vir beatus, divino munere et vigorem palpebris, et pupillis praestitit claritatem. Confestim denique idem puer lucem miratus ignotam. maxima eum exsultatione clamabat: « Video diem,
Abbreviated transcription (Latin):
studiosiꝰ obẜuarũt. ad eiꝯdem uiri sc̃i õro¬
ni ⁊ manꝰ ĩpositõem ĩ ciuitate p̾dc̃a infra
triduũ ꝙ ibi fecit .xiiͦ. claudos erectos mã¬
cos duos sanatos. qͥnq cecos illuminatos.
loq̃lam redcli mutis tribi: ⁊ decẽ surdis au

Expanded text:
dem Viri sancti orationem et manus impositionem, in civitate praedicta, intra triduum quod ibi fecit, duodecim claudos erectos, mancos duos sanatos, quinque caecos illuminatos, loquelam redditam mutis tribus, et decem surdis au
Abbreviated transcription (Latin):
ut cepant ꝓpace rogaret suspirantes di¬
cebant. Oporcet nos libent᷑ audire eum q̃
ut ip̃i ceruimꝰ. deus diligit: ⁊ exandit:
⁊audito eo młta facere ꝓ quo tanta facit
inoccłis nr̃is. Quibꝰ ille ut semꝑ cautꝰ
erat c̃õpetent̃. huiꝰ modi głiam̃ declina¬
re: non pot̾ me inqͥt. s ꝓpt̾ u̾os fatit.

Expanded text:
ut coeperat, pro pace rogaret, suspirantes diut coeperat, pro pace rogaret, suspirantes dicebant: « Oportet nos libenter audire eum, quem, ut ipsi cernimus, Deus diligit et exaudit; et audito eo multa facere, pro quo tanta facit in oculis nostris. » Quibus ille, ut semper cautus erat competenter hujusmodi gloriam declinare: » Non propter me, in