comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficatione seruaretꝰ. ut eũ nec
ulla ĩfirmitate corrũpi nec ȩta¬
te mutari aut senescere. nec
dissolui morte ꝑmitteret. Non
inquietabat molesta sollicitudo
qͥetũ. ñ fatigabat labor anxius
ociosũ. ñ somnꝰ obpͥmebat ĩuitũ.
ñ anttendę uitę timor angebat
de ĩmortalitate securũ. Habebat
facilẽ uictũ corpus ex om̃ib par¬
tib sanũ. t̃nquillũ motũ. cor
mundũ. Ignarꝰ pęnalis mali.
habitator paradisi. expers pec¬
cati. capax dĩ. ꝑ ostremo quid
eo felicius fuit. cui erat orbis
subiectus. millus infestus. lib̾
nͥ ante peccatũ dm̃ uide ĩ assũp¬
tione uisibił creat᷑ę soleret.
qͦm̾ se iã peccator effectus. a fa¬
cie dei quẽ nunqu̾a uidifs ab¬
scondet : Potuit gͦ ita uidẽ dm̃
pͥusqua peccaret adam. sicut
eũ patriarchȩ uider̃. S qño
ait. uocẽ tuã audiui & timui.
ex illa iam uidendi dm̃ sc̃itate
cecidat. iã se indignũ uidẽdi

Expanded text:
ficatione, servaret; ut eum nec ficatione, servaret; ut eum nec ulla infirmitate corrumpi, nec aetate mutari et senescere, nec dissolvi morte permitteret. Non inquietabat molesta sollicitudo quietum, non fatigabat labor anxius otiosum, non somnus opprimebat invitum, non amittendae vitae timor angebat de immortalitate securum. Habebat facilem victum corpus ex omni parte sanum, tranquillum motum, cor mundum, ignarus poenalis mali, habitator paradisi, expers peccati, capax Dei. 2. Postremo quid eo felicius fuit, cui erat orbis subjectus, nullus infestus, liber nisi ante peccatum Deum videre in assumptione visibilis creaturae soleret, quomodo se jam peccator effectus, a facie Domini, quem nunquam viderat, absconderet? Potuit ergo ita videre Deum, priusquam peccaret Adam, sicut eum patriarchae viderunt; sed quando ait: Vocem tuam audivi, et timui ; ex illa jam videndi Deum sanctitate ceciderat, jam se indignum videndi
Abbreviated transcription (Latin):
đ si pͥmꝰ homo uoluisset ĩ illa
paradisi beatitudine cu¬
stodire. ut a fructu uniꝰ int̾dicte
arboris ieuinass. nec statũ illũ
tante felicitatis amitreret. nec
eũ uoluntaria salutaris p̃cepti
transgressio necefsitati corru¬
ptionis ac mortalitatis addic̾et.
ut beneficia tanta dĩ sui q̃ in
natura suȩ conditionis acceꝑat.
aut corrũperet peccato corrui¬
ptus aut ꝑderet. Quis enĩ suf¬
ficient̃ enumeret. q̃ & quãta
bona illiꝰ abstinentie c̃temptꝰ
ademerit: Qđ intellectualis
m̃tis dignitate donatus imagi¬
nem sui creatoris accepit. qđ
soli dõ suo subiectus. oĩa uisibi¬
lia sibi subiecta cõspexit. qđ
ei ad iuuendi usus affatim li¬
gnoꝵ omĩũ quȩ erant ĩpara¬
diso feracitas diuina uissione
seriuuit. qđ arbor uitȩ mysti¬
cũ cẏbũ ñ unde iuiueret. sed
unde uitã corꝑis ñ finiret sui
creatoris munere ministrauit.
entẽ se ĩ uno statu sacram̃ti cu¬
iusdam latentis figurata signi¬

Expanded text:
 si primus homo voluisset se in illa paradisi beatitudine custodire, ut a fructu unius interdictae arboris jejunasset; nec statum illum tantae felicitatis amitteret, nec eum voluntaria salutaris praecepti transgressio necessitati corruptionis ac mortalitatis addiceret: ut tanta beneficia Dei sui, quae in natura suae conditionis acceperat, aut corrumperet peccato corruptus, aut perderet. Quis enim sufficienter enumeret quae et quanta bona illi abstinentiae contemptus ademerit? quod intellectualis mentis dignitate donatus, imaginem sui Creatoris accepit: quod soli Deo suo subjectus, omnia visibilia sibi subjecta conspexit; quod ei ad vivendi usus affatim lignorum omnium quae erant in paradiso , feracitas divina jussione servivit; quod arbor vitae mysticum cibum non unde viveret, sed unde vitam corporis non finiret, sui Creatoris munere ministravit; entem se in uno statu, sacramenti cujusdam latentis figurata signi
Abbreviated transcription (Latin):
satis ostendit. qđ hii qͥ trenę
hereditatis contẽpserint porcio
ra habent᷑ in hoc mundo fasti¬
diunt. & ipsũ posside uł ab ipso
possiđi. eo solo ꝑfrui. atq illi
adherere inseparabilit̃ cõcupi¬
scũt. Unde dat᷑ intelligi. qđ qͥ
tp̃ralia bona. qͥ scłi gaudia ꝑi¬
tura sectat᷑ ac diligit: q̃ ⁊ qͣnta
sit diuinȩ dulcedinis multitudo
ñ didic̃. Qͥs enĩ cui dñs dignat᷑
ẽẽ possessio. aliqͥd aliud q̃rit : Aut
qͥs ñ p̃ amore illiꝰ. omĩa quȩ pu¬
tant᷑ magna cõtẽnit: Ergo qui
ut sit illi ds beata possessio. Nec re¬
nũci& mundo: is quẽ t̾renȩ posses

Expanded text:
satis ostendit quod hi qui terrenae haereditatis contempserint portionra habentur in hoc mundo fastidiunt; et ipsum possidere vel ab ipso possideri, eo solo perfrui, atque illi adhaerere inseparabiliter concupiscunt. 3. Unde datur intelligi quod qui temporalia bona, qui saeculi gaudia peritura sectatur ac diligit, quae et quanta sit divinae dulcedinis multitudo non didicit. Quis enim cui Deus dignatur esse possessio, aliquid aliud quaerit? aut quis non pro amore illius omnia quae putantur magna contemnit? Ergo qui ut sit illi Deus beata possessio. Nec renuntiat mundo is que
Abbreviated transcription (Latin):
ualendo abstinere. siue nolendo. oĩa
usui nr̃o c̃̾cessa cũ grãrũ actione
ꝑcipiunt. ñ nos ꝓpt̾ abstinentiam
p̃feramus. ne forte plus humilita¬
tis aliarũq uirtutũ habeant illi.
abstinentiã nram ieuiniaq ꝓficere.
a suꝑbia in pͥmis quȩ aut expellit
om̃s uirtutes aut minuit.⁊ iactã¬
tia cunctis inimica uirtutib atq
ab om̃ib̾ oĩno uiciis discedamꝰ. ut
ꝓsit nob̾ qđ a cib̾ delectabilib ab¬
stinemꝰ. Quia tunc nob ꝓderit.
rigore districtioris abstinentię
castigamꝰ. si carnalib desiđiis ab¬
soluti. scĩs uirtutib floreamꝰ.S
iam finem lib̾ accipiat. ut de uir¬
tutib ac uiciis unde hic pauea
tetigimꝰ. latius ac pleniꝰ in t̾cio
uolumine donante dño dispute

Expanded text:
ere, sive nolendo, omnia usui nostro concessa cum gratiarum actione percipiunt, non nos propter abstinentiam praeferamus, ne forte plus humilitatis aliarumque virtutum habeant illi uabstinentiam nostram jejuniaque proficere, a superbia in primis, quae aut expellit omnes virtutes aut minuit, et a jactantia cunctis inimica virtutibus, atque ab omnibus omnino vitiis discedamus, ut prosit nobis quod a cibis delectabilibus abstinemus; quia tunc nobis proderit, rigore districtioris abstinentiae castigamus; si carnalibus desideriis absoluti, sanctis virtutibus floreamus. Sed jam finem liber accipiat, ut de virtutibus ac vitiis, unde hic pauca tetigimus, latius ac plenius in tertio volumine, donante Deo, dispute
Abbreviated transcription (Latin):
ne sentẽtiã iustę ex comunicatio¬
nis accipiant: sine causa cõmuni¬
cant. Immo uͦ duplicit̾ contͣ se irã
diuinȩ indignatioĩs exaggerant.
qđ & hominib innocentiã fin¬
gũt. & cõtẽpto dĩ iudicio. absti¬
nere se ab altari ꝓpt̾ homines eru¬
cabũt illi: qui ñ humano c̃uicti
uidicio. s ultro cͥmen agnoscũt.
qr aut ꝓpͥis illud c̃fessionib ꝓdũt:
aut nescientib aliis qͣles occultisĩt
ipsi inse uoluntarię excõmunica¬
tionis sententiã fer̃. & ab altari
cui ministrabant ñ animo s offi¬
cio separati: uitã suã tanquã mor
tuam plangunt. certi qđ reccili¬
ato sibi efficacis penitẽtię dõ fru-¬
ctib. ñ solũ amifsa recipiãt: sed
etiã ciues suꝑnę ciuitatis effecti.
ad gaudia sempit̾na ꝑueniãt. uiii.

Expanded text:
ne sententiam justae excommunicationis accipiant, sine causa communicant; imo vero dupliciter contra se iram divinae indignationis exaggerant, quod et hominibus innocentiam fingunt, et contempto Dei judicio, abstinere se ab altari propter homines eruplacabunt illi qui non humano convicti judicioquia aut propriis illud confessionibus produnt, aut nescientibus aliis quales occulti sunt, ipsi in se voluntariae excommunicationis sententiam ferunt, et ab altari cui ministrabant non animo, sed officio separati, vitam suam tanquam tuam plangunt, certi, quod reconciliato sibi efficacis poenitentiae fructibus Deo non solum amissa recipiant, sed etiam cives supernae civitatis effecti ad gaudia sempiterna perveniant. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo id qđ opꝰ ñ hab&e ab ȩccłi
ñ accipiat. an qđ ht̃ sine causa. con¬
tẽnat : Si ꝓpt̾ hoc ñ uult sua relĩ¬
quere ut habeat unde uiuat. ut
qͥd accipit uñ rationẽ reddat: Ut
qͥd peccatiꝰ alienis sua multiplicat:¬

Expanded text:
t homo id quod opus non habet, ab ecclesia non accipiat, an ut quod habet sine causa contemnat? Si propter hoc non vult sua relinquere ut habeat unde vivat, ut quid accipit unde rationem reddat? ut quid de peccatis alienis sua multiplicat
Abbreviated transcription (Latin):
iecit: tanta fidei firmitate re¬
tineat. ut si necesse fuerit ꝓeiᷤ
libent̃ suũ corpus impendat᷑.
Pinde quẽ possidendi delectat
ambitio: dm̃ qͥ possidet oĩa q̃
creauit expedita m̃te posside
at : ⁊ in eo habebit quȩc̃q hab̾e
scẽ desidat. S qm̃ nemo possi-¬
det dm̃ nͥ qͥ possidet᷑ a dõ: sit ipse
pͥmitꝰ dõ possessio: ⁊ efficit᷑ ei ds̃
possessor ⁊ portio. & qͥd pot̾ eo
ẽẽ feliciꝰ. cui efficit᷑ suus cõditor
census. ⁊ hereditas ẽẽ dignat᷑ ipsa
diuinitas: Si mͦ eũ scĩs oꝑibꝰ colat.
om̃s fructus ex illo ꝑcipiat.ĩ illo
& de illo uigit̾ uuiat. & nichil t̃¬
renũ cũ illo possideat. Quia omĩ¬
ũ ẽditor cui nichil pot̾ eoꝵ q̃ fec̃¬

Expanded text:
jecit, tanta fidei firmitate rejecit, tanta fidei firmitate retineat, ut si necesse fuerit, pro eis libenter suum corpus impendat. 2. Proinde quem possidendi delectat ambitio, Deum, qui possidet omnia quae creavit, expedita mente possideat, et in eo habebit quaecunque habere sancte desiderat. Sed quoniam nemo possidet Deum, nisi qui possidetur a Deo, sit ipse primitus Dei possessio, et efficietur ei Deus possessor et portio. Et quid potest eo esse felicius cui efficitur suus Conditor census, et haereditas ejus dignatur esse ipsa Divinitas, si modo eum sanctis operibus colat, omnes fructus ex illo percipiat, in illo, et de illo jugiter vivat, et nihil terrenum cum illo possideat? Quia omnium Conditor, cui nihil eorum quae fec
Abbreviated transcription (Latin):
luptatib ac fouendis. s c̃¬
gregandis fr̃ib aut alendis ex¬
pedit facultates ęccłȩ posside.
ut uno sollicitudines omĩũ in
sua societate uiuentiũ sustinẽte.
om̃s qͥ sub eo sũt fructuosa uaca¬
tione potiant᷑ sp̃alit̃ ⁊ quiete.
xerit: more pecudũ uuit. Aiõ
is quẽ nulla corporeę necessitatis
cura sollicitat. nulla occupatio
domesticę sollicitudinis inqͥetat.
nullꝰ litigator infestat. nullꝰ ca¬
lũniosus exagitat. qͥd aliud cu¬
rare deb& harũ molestiarũ &
his similiũ lib̃. nͥ unde ad melio¬
ra ꝓficiat. unde uicia sua ꝓfe.¬
ctib cotidianis ĩminuat. uir¬
tutes augeat.⁊ ꝓ carnalib q̃
cõtẽpsit spualia bona possideat.
in his se diuinitꝰ aduitꝰ exerceat.
ea semꝑ amplectat᷑ ac diligat. &
ñ solũ om̃ib aliis delectatioĩb
suis. s ⁊̃ ipsis suȩ carnis crucia¬
tib ante ponat: Ut qͥ nichil s̃
reliquit qđ formidaret amitt̃e:
ea ꝓ quib omĩa quę habebat ab¬

Expanded text:
luptatibus ac fovendis, sed congregandis fratribus aut alendis expedit facultates ecclesiae possidere: ut uno sollicitudines omnium in sua societate viventium sustinente, omnes qui sub eo sunt fructuosa vacatione potiantur spiritualiter et quiete. xerit, more pecudum vivit. Et ideo is quem nulla corporeae necessitatis cura sollicitat, nulla occupatio domesticae sollicitudinis inquietat, nullus litigator infestat, nullus calumniosus exagitat; quid aliud curare debet, harum molestiarum et his similium liber, nisi unde ad meliora proficiat, unde vitia sua profectibus quotidianis imminuat, virtutes augeat, et pro carnalibus, quae contempsit, spiritualia bona possideat? in his se divinitus adjutus exerceat, ea semper amplectatur ac diligat; et non solum omnibus aliis delectationibus suis, sed etiam ipsis suae carnis cruciatibus anteponat? ut qui nihil sibi reliquit quod formidaret amittere, ea pro quibus omnia quae habebat ab
Abbreviated transcription (Latin):
eu quã subtilit̾ nos ille deci¬
piendi artifex fallit : qͣnta cȩ¬
citate ocłos nr̃e m̃tis obducit.
ne discernamꝰ gaudendi auidi.
unde iustiꝰ gaudeamꝰ : aut ne cu¬
pientes augeri diuitiis. noueri¬
mꝰ quas quib in c̃parabilit̃ p̃fe¬
ramꝰ. Nam gaude qͥdem bonũ ẽ.
S qͥ gaudet. siꝰ ñ inde gaudeat uñ

Expanded text:
eu quam subtiliter nos ille decipiendi artifex fallit! quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit, ne discernamus gaudendi avidi, unde justius gaudeamus: aut ne cupientes augeri divitiis, noverimus quas quibus incomparabiliter praeferamus! Nam gaudere quidem bonum est: sed qui gaudet, si
Abbreviated transcription (Latin):
hic s necessaria p̾stat ȩccła. ut in
fut᷑o p̃miũ laboris sui recipiat. qđ
in hac uita iã spe dñice ꝓmissioĩs
scunt: s tam̃ ęccłȩ sũptib uiuũt.
ñ ẽ meũ dicere quali peccato cyboᷤᷤ
pauꝑm p̃sum̃do suscipiũt: qui
eccłam quã uiuare de ꝓpͥis facul¬
tatib debuer̃. suis expensis ĩ suꝑ
gͣuant. ꝓpt̾ hoc fortassis ĩ cõgrega¬
tione uiuentes. ne aliqͦs pauꝑes
pascant: ne ad ueniẽtes excipiãt.
aut ne suũ censũ expensis cotidia¬
nis imminuãt. Qđ si aliqͥd de fru-¬
ctib suis ęccłȩ uelut ꝓipsa ex¬
pensa sua ꝯtulerint: ñ se p̃ferãt
inani iactantia ilł qͦs nichil ha-¬
bentes pascit ⁊ uestit ȩccła.
Quia ꝑfectior ẽ ille qͥ se mundi re¬
b expoliat. aut qͥ cũ nichil habu¬
erit. nec habe desid̾at. quã ille qͥ
ex multis q̃ possidet ȩccłȩ aliqͥd
p̃stat: ac se de eo qđ p̃stitit forsitan
iactat. Dura s̃ q̃ dico: nec ego diffitor.

Expanded text:
stet Ecclesia, ut in futuro praemium laboris recipiat, quod in hac vita jam spe Dominicae promissionis scunt, sed tamen Ecclesiae sumptibus vivunt; non est meum dicere, quali peccato cibos pauperum praesumendo suscipiant, qui Ecclesiam, quam juvare de propriis facultatibus debuerant, suis expensis insuper gravant: propter hoc fortassis in congregationes viventes, ne aliquos pauperes pascant, ne advenientes excipiant, aut ne suum censum expensis quotidianis imminuant. Quod si aliquid de fructibus suis Ecclesiae velut pro ipsa expensa sua contulerint, non se praeferant inani jactantia illis quos nihil habentes pascit et vestit Ecclesia: quia perfectior est ille qui se mundi rebus exspoliat, aut qui cum nihil habuerit, nec habere desiderat, quam ille qui ex multis quae possidet, Ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit, forsitan jactat. Dura sunt quae dico, nec ego diffiteor;
Abbreviated transcription (Latin):
reddi oport̾e credẽtes: ea qͥb opꝰ
ñ habent aut accipiũt libent̃ aut
exig̃t. nimis carnalit sapũt. si
putant qđ ȩccłȩ fidelit̾ seruiẽtes
stipendia t̾rena ac ñ potiꝰ p̃mia ȩt̃¬
na ꝑcipiãt. Scłaris qͥppe milicia

Expanded text:
reddi oportere credentes, ea quibus opus reddi oportere credentes, ea quibus opus non habent, aut accipiunt libenter, aut exigunt, nimis carnaliter sapiunt, si putant quod Ecclesiae fideliter servientes, stipendia terrena ac non potius praemia aeterna percipiant. Saecularis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Ficcireo scientes nichil aliud ẽẽ res
eccłȩ nͥ uota fideliũ. p̃cia pecca¬
s aliis posside. Nec habendi cupidi¬
tate eccłȩ facultates abire: s eas
pietate subueniendi susciꝑe. Qđ
qͥ sib de suo sufficiunt erogare.
quãdo nichil aliud sit habentibꝰ da¬
suȩ ab ęccła quę pauꝑes pascit
acciꝑuit illi qͥ sͥ de suo suffici
ec illi qͥ sua unt.¬
possidentes dari sib aliqͥd uo¬
lunt: sine gͣndi peccato suo unde
pauꝑ uicturus erat accͥpiunt. De
quib indigere uident᷑ accipiũt.
ita pofsessores ñ alim̃ta qͥb ha-¬
bundant. s aliena peccata susci-¬
piunt. Ipsi qͦq pauꝑes si se posst̃
suis artificiis aut laborib expe¬
dire: ñ p̃sumãt qđ debet debił
& infirmuis acciꝑe: ne forte ȩccła
q̃ potest oĩ solatio destitutis ne¬
cessaria ministrare: si om̃s etiã
nichil indigentes accipiant. gͣ¬
uata: illis quib debet subueni-¬
re ñ ualeat. Qui aut̃ ęccłȩ serui¬
ũt. & labore suo uelut debita

Expanded text:
il aliud esse res ecclesiae, nisi vota fidelium, pretia peccased aliis possidere; nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietate subveniendi suscipere. Qqui sibi de suo sufficiunt debet erogare, quando nihil aliud sit habentibus dasuae ab ecclesia, quae pauperes pascit, accipiant illi qui sibi de suo sufficiunt. 1. Nec illi qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo, unde pauper victurus erat accipiunt. De quibus indigere videntur, accipiunt, ita possessores non alimenta quibus abundant, sed aliena peccata suscipiunt. Ipsi quoque pauperes si se possint suis artificiis, aut laboribus expedire, non praesumant quod debet debilis et infirmus accipere: ne forte Ecclesia, quae potest omni solatio destitutis necessaria ministrare, si omnes etiam nihil indigentes accipiant, gravata, illis quibus debet subvenire non valeat. Qui autem Ecclesiae serviunt, et labori suo velut debita
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeat. & effectũ dũ ei parũ
credit᷑ ꝑdat. ea quȩ adiuuante
dño demõstrare ꝯstitui: uera eẽ
diuinis testimoniis conabor
ostende: si pͥus pauca de laude
maꝵ curandarũ follicitudo cõ¬
mifsa ẽ: qui pondꝰ ppłi sibi cõmis¬
si uirilit sustinentes. ꝓ peccatis

Expanded text:
e, dum ei parum creditur, perdat; ea quae, adjuvante Domino, demonstrare constitui, vera esse divinis testimoniis conabor ostendere, si prius pauca de laude marum curandarum sollicitudo commissa est; qui pondus populi sibi commissi utiliter sustine
Abbreviated transcription (Latin):
te suscipiunt. ut earũ faculta¬
tes suis adiciant: & diuites ex
pauꝑib facti. uł exdiuitib diti¬
ores. tenuẽ censum ꝓnefas accu¬
mulant: ut cũ fuerint exundã¬
te patͥmonio sũptuosiores effecti
nunꝗͣ mat̾ia uoluptatiꝰ gulȩ suȩ
deficiat. Hos gͥ tales quare ñ ar¬
guunt qͥ arguendi potestatẽ di¬
uinitꝰ acceper: Non uerent᷑ ne
forte cũ tam flagiciose uiuẽtib
parcunt. uideant᷑ ꝓbare q̃ faci
ta seueritate ñ increpat. ĩ suꝑ
& honorant . U. Responsio uͥ ostẽ¬
ditur quib exigit᷑ causis ut quo

Expanded text:
te suscipiunt, ut earum facultate suscipiunt, ut earum facultates suis adjiciant, et divites ex pauperibus facti, vel ex divitibus ditiores, tenuem censum per nefas accumulent: ut cum fuerint exundante patrimonio sumptuosiores effecti, nunquam materia voluptatis gulae suae deficiat? Hos igitur tales quare non arguunt, qui arguendi potesta tem divinitus acceperunt? Non verentur, ne forte cum tam flagitiose viventibus parcunt, videantur probare quae faciuta severitate non increpant, insuper et honorant? CAPUT V. RESPONSIO: Ubi ostenditur quibus exigentibus causis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittunt. Magni student uiđi
ñ fieri. laudãt eos quoꝵ cupuit
p̃dicatione laudari. Ieuinant. ut
uultꝰ sui pallorẽ ꝑiciosis laudib
uendant. Ad rep̃hendendos alios
ꝓnti: se ñ patiunt᷑ a qͥbuslib& uł
leuit̃ rep̃hendi. Ad faciẽ publicã
patientiã fingũt: & in animo iracũ¬
diȩ uirus abscondũt. Ad nocẽdũ
parati: cũ nocendi tp̃s inuenerĩt.
Suoꝵ actuũ negligentes fiunt: alioꝵ
ꝓquaci lib̾tate censores. Impudẽt
suspitioĩs de se p̃bendo mat̾iã. uitã
suã maculis sinistrȩ opinionis infa¬
mant. Laceo de illis qͥ inundante
lafsabudi corporis motu: de fluẽti¬
b ĩ talos uestim̃tis incedũt ⁊ nagis
laterũ flexibꝰ qͦdãmͦ fluctuantes.
animoꝵ dissolutionẽ uestigiis finui¬
osa mobilitate nutantib ꝓdunt.
llos qͥs ferat. qͥ ad umbrate p̃ten¬
dentes honestatis imaginẽ. ad
hoc pupilloꝵ ac uiduaꝵ causas
uelut tuendas fimulata pieta¬

Expanded text:
committunt; magni student videri, committunt; magni student videri, non fieri; laudant eos quorum cupiunt praedicatione laudari; jejunant ut vultus sui pallorem perniciosis laudibus vendant. Ad reprehendendos alios prompti, se non patiuntur a quibuslibet vel leviter reprehendi. Ad faciem publicam patientiam fingunt, et in animo iracundiae virus abscondunt, ad nocendum parati, cum nocendi tempus invenerint: suorum actuum negligentes, fiunt aliorum procaci libertate censores. Impudentesuspicionis de se praebendo materiam, vitam suam maculis sinistrae opinionis infamant. 3. Taceo de illis qui, undante lapsabundi corporis motu, defluentibus in talos vestimentis incedunt, et vagis laterum flexibus quodammodo fluctuantes, animorum dissolutionem vestigiis sinuosa mobilitate nutantibus produnt. Illos quis ferat qui, adumbratae praetendentes honestatis imaginem, ad hoc pupillorem ac viduarum causas, velut tuendas simulata pieta
Abbreviated transcription (Latin):
b scĩs uñ plura dicere co¬
nabar impleuerã: cũ ecce ad me
qͥdã de nr̃is ingressus. qͥd dictarẽ
cur iosius int̾rogat. Cui cũ recita¬
ri fecissem: om̃s inquit ep̃os ta¬
les ẽẽ deb̾e: quales tuus sermo
describit. & nũc ẽẽ plures apud
nos plenos sac̾dotalib bonis: qͣli¬
a ueracit̃ p̃dicasti. dubiũ ñ ẽ.
S cũ ad eoꝵ ꝓbet officiũ ꝑtinere.
ut ĩquietos sacdotali auctoritate
corripiant: rudes doceãt. c̃tra¬
dicentes sane doctr inȩ re¬
dar¬
guant. quid ẽ quare ñ
nec eoꝵ cura porrigit᷑ : cur̃ ñ & ali¬
os simili auctoritate castigãt: Illoᷤ
dico. qͥ uelut ꝯuersi ex pͥstinis mo¬
rib nichil abitiunt. ñ m̃te mutati.
uitia sua mani ꝓfessione uitȩ me¬
lioris abscondunt. ac religionis
imaginariȩ noĩe palliati: opinio¬
nẽ uirtutis ꝓuirtute suscipũt.
U dicant magna nec faciunt : acu¬
sant uicia. nec deponunt. publice
sib displicere simulant : qđ occulte

Expanded text:
bus sanctis, unde plura dicere cobus sanctis, unde plura dicere conabar, impleveram, cum ecce ad me quidam de nostris ingressus, quid dictarem curiosus interrogat. Cui cum recitari fecissem: Omnes, inquit, episcopos tales esse debere quales tuus sermo descripsit, et nunc esse plures apud nos plenos sacerdotalibus bonis, qualia veraciter praedicasti, dubium non est; sed cum ad eorum probetur officium pertinere, ut inquietos sacerdotali auctoritate corripiant, rudes doceant, contradicentes sanae doctrinae redarguant, quid est quod non haec eorum cura porrigitur; cur non et alios simili auctoritate castigant? Illos dico, qui velut conversi, ex pristinis moribus nihil abjiciunt, non mente mutati, vitia sua inani professione vitae melioris abscondunt, ac religionis imaginariae nomine palliati, opinionem virtutis pro virtute suscipiunt: praedicant magna, nec faciunt; accusant vitia, nec deponunt; publice sibi displicere simulant, quod occulte
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Qͥ tã ĩ suis actibꝰ ꝗͣ in p̃dica¬
tioib iugilant̃ sollicite hostiᷤᷤ antiqͥ
rimant᷑ insidias: nequẽ uelut¬
dormiente pastore lupis diaboł a¬
stuta fraude subripiat.⁊ in dãnũ
pastoris ab reptũ secũ usq ad sup¬
plicia semptt̃na ꝑducat. Uerũ qr
ex his qͥ arguunt᷑ aliqui se obȩdiẽ¬
tes em̃dant. aliqui in sua ꝑuersi¬
tate ꝑdurant. ideo de sacdotib
ait. Ut cũ gaudio hoc faciant &
ñ gem̃tes. Cũ gaudio sacerdotes
arguunt: quando correpti ꝓfici¬
unt. & tristes hoc faciunt: qͣndo
se nichil ꝓficere in suis cõtentori¬
b ingemiscũt. Ac sic hoc diẽ illis
ex pedire : ut cũ gaudio ñ gem̃¬
tes eos increpant sacerdotes. qͥ
doctores suos sua correctione lȩ¬
tificant: & eoꝵ gaudia increm̃to
sui ꝓfectus accumulant .iiii. Ob¬
iectio quare sac̾dotes scĩ quoꝵ cu¬
ra ẽ ꝑdite uiuentes arguere. simu¬
latores religioĩs equanimit̃ ferãt.
ec dũ sermonẽ de sacer doti¬

Expanded text:
s actibus quam in praedicationibus vigilantes, sollicite hostis antiqui rimantur insidias, ne quem, velutdormiente pastore, lupus diabolus astuta fraude subripiat, et in damnum pastoris abreptum, secum usque ad supplicia sempiterna perducat. Verum quia ex his qui arguuntur, aliqui se obedientes emendant, aliqui in sua perversitate perdurant, ideo de sacerdotibus ait: Ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes . Cum gaudio sacerdotes arguunt, quando correpti proficiunt; et tristes hoc faciunt, quando se nihil proficere in suis contemptoribus ingemiscunt; ac sic hoc dicit illis expedire, ut cum gaudio, non gementes, eos increpent sacerdotes, qui doctores suos sua correctione laetificant, et eorum gaudia incremento sui profectus accumulant. CAPUT IV. OBJECTIO: Quare sacerdotes sancti, quorum cura est perdite viventes arguere, simulatores religionis aequanimiter ferant. Necdum sermonem de sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
piditas q̃ nob̾ subici ultro uolẽ¬
tib hoc pondꝰ imponit: cõtẽni
pot̃ faciliꝰ. quã expleri. Ꝙ idõ
qui se illi uolentes deđunt op¬
pugnanti: uolutatẽ resistẽdi
ulteriꝰ ñ habebunt tirannice
dñanti. Et hoc fit iusto dĩ ui-¬
dicio: ut qͥ cupiditati resistere
nolumꝰ ingressure. tã resistere
neq̃amꝰ ingressȩ. O plangendũ
miserabilit̾ m̃tis expugnate¬

Expanded text:
piditas, quae nobis subjici ultro volentibus hoc pondus imponit, contemni potest facilius quam expleri; et ideo qui se illi volentes dederint expugnanti, voluntatem resistendi ulterius non habebunt tyrannice dominanti. Et hoc fit justo Dei judicio, ut qui cupiditati resistere noluimus ingressurae, jam resistere nequeamus ingressae. 2. O plangendum miserabiliter mentis expugnat
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝯtumeliosus ẽ qͥ m̃dacit᷑ arguit:
& qͥ ꝯtumeliã facit. Itẽ in ꝓuerbiis.
estis falsus ñ erit ĩpunitus: ⁊ qͥ
arguit inique ñ effugiet. Quis ẽ
de criminib indiscussis obuirgat:
reũ. Qđ aut̃ dicit de eo qͥ inique
arguit ñ effugiet. qͥd aliud debet
quẽ non sic corripit ut em̃det. s
ut se ꝓcacit̾ iactet : S de c̾tẽpto¬
rib p̃ceptoꝵ dĩ & de correptioĩs
ac patientię uirtute sufficiãt ista
q̃ diximꝰ. ne in uno capitulo isto ã¬
pliusiminorati. aut cetera breuius
quã necesse ẽ tͣnscurramꝰ. aut in¬
tentionẽ ur̃am longitudine nimi¬
um ꝓtelati uoluminis oneremꝰ.
quit ꝯgregandis fr̃ib aut alendĩ
expediat facultates ȩccłȩ posside:
an ꝑfectionis amore ꝯtẽni .uiiii.¬

Expanded text:
et mendaciter arguit qui contumeliam facit. Item in Proverbiis: Testis falsus non erit impunitus, et qui arguit inique non effugiet . Quis est de criminibus indiscussis objurgat? reum. Quod autem dicit de eo qui inique arguit, non effugiet; quid aliud debet  qui aliquem non sic corripit, ut emendet, sed ut se procaciter jactet? Sed de contemptoribus praeceptorum Dei, et de correptionis ac patisto amplius immorati, aut caetera brevius quam necesse sit transcurramus, aut intentionem, vestram longitudine nimium protelati voluminis oneremus.quit, congregandis fratribus, aut alendis expediat facultates Ecclesiae possideri, an perfectionis amore
Abbreviated transcription (Latin):
mabit᷑. ut ei quã laboriosũ fuit
in sublimitatẽ uirtutis euadere:
tã de forme sit in uicia rursus qͥb
se gaudet caruisse descende : qr
sicut uirtꝰ onerosa ẽ uicioso: ita
iurtutis amico uiciosa uoluntaᷤᷤ
amara ẽ. Ecce qͦmͦ peccantes om̃s
blande tractat aut increpat: qͥ
rat: quãdiu curiose alierna cõ¬
sidat. Qđ si mores suos ad se ipsũ
conu̾sus aspiciat: ñ reqͥret qđ in
aliis specialit̾ rep̃hendat: s in
se ipso qđ lugeat. Proinde frm̃
sare s gemere: ut in uicẽ onera

Expanded text:
mabitur, ut ei quam laboriosum fuit mabitur, ut ei quam laboriosum fuit in sublimitatem virtutis evadere, tam deforme sit in vitia rursus quibus se gaudet caruisse, descendere. Quia sicut virtus onerosa est vitioso, ita virtutis amico vitiosa voluptas amara est. Ecce quomodo peccantes omnes blande tractat aut increpat, quirat; quandiu curiose aliena considerat. Quod si mores suos ad seipsum conversus aspiciat, non requiret quod in aliis specialiter reprehendat, sed in seipso quod lugeat. Proinde fratrsare, sed gemere: ut invicem onera
Abbreviated transcription (Latin):
tis desꝑatione ꝓlapsi: ut seria
uerba corripientiũ ĩ iocos exi¬
ciabiles ĩpudenti urbanitate ẽ¬
u̾tãt. Ac maledici in se ex ipsa ia¬
ctatione turpitudinis suȩ: tur¬
pit̾ iuuentiũ maliuolas lȩtici¬
as pascunt. Propt̃ hoc gͦ blanda
pietate portãdi s̃: qͥ increpari ꝓ
sua ĩfirmitate ñ possunt. Ꝙ re¬
uera si pͤccãti salubrẽ pudorẽ
dũ ꝓ eo erubescis incittias: ac
uerecundiã quã ꝓ peccatis eiꝰ
adsumis ĩ eũ pia animi c̃passiõe
transfundas: facile ĩ eo repͥmis
oẽm peccandi licentiã. atq ei to¬
tã impudentiã demis. licentiose
turpitudinis hortatͥtẽ. Tũ mo¬
res eiꝰ uerecundia custos integͥta.¬
tis ornabit: ut ei placeat qđ ante
sordebat. quando sordidus erat:
& sordeat qđ ante placebat. qͣn¬
do ipse bonis om̃ib displicebat.
Sc̃õs uiros amando sectabit᷑. ⁊ se¬
ctando in eoꝵ similitudinẽ pau¬
latĩ uitę pͥoris em̃datione for¬

Expanded text:
tis desperatione prolapsi, ut seria tis desperatione prolapsi, ut seria verba corripientium in jocos exitiabiles impudenti urbanitate convertant, ac male dicaces in se ex ipsa jactatione turpitudinis suae, turpiter viventium malevolas laetitias pascant. Propter hoc ergo, blanda pietate portandi sunt, qui increpari pro sua infirmitate non possunt, Et revera, si peccanti salubrem pudorem, dum pro eo erubescis, incutias, ac verecundiam quam pro peccatis ejus assumis, in eum pia animi compassione transfundas; facile in illo reprimis omnem peccandi licentiam, atque ei totam impudentiam demis licentiosae turpitudinis hortatricem. Tunc mores ejus verecundia custos integritatis ornabit, ut ei placeat quod ante sordebat, quando sordibus erat; et sordeat quod ante placebat, quando ipse bonis omnibus displicebat. Sanctos viros amando sectabitur, et sectando in eorum similitudinem paulatim vitae prioris emendatione for
Abbreviated transcription (Latin):
riꝑe: & qͦs sac̾dotali magnaniꝰ¬
mitate portare. & idõ omniũ
tati s utilitati ꝓspiciunt. Denq
qͥb ñ ex pedire nouer̾. ñ uitio ali¬
ciuꝰ ĩudiȩ. s alte prudẽtiȩ ꝯsilio
p̃t̃̾mittunt. & alios latere cupiẽ¬
tes honorant: ut eis aditũ ad
maiores ꝓfectus aꝑiant. Eos qͦs
ꝓbãt increpationẽ posse patica¬
stigãt.⁊ ĩpatiẽtes obuirgatioĩs.
ut languidos palpant. ñ eis ad¬
ulando qđ tales sunt. s ĩfirmi¬
tatib taliũ cõpatiẽdo. si forte
alit sanari ñ possunt. Cȩterũ
si eccłȩ cõmunione pͥuent᷑ ĩfir¬
mi. qͥ curari adhibita ĩcrepatio¬
ne ñ possunt. aut intolerabilis
mole tͥsticię supͣ modũ gͣuati suc¬
possũt restitui dõ refugiuĩt:
aut certe ad oẽm peccandi im¬
pudẽtiã si fuerint exac̾bati ꝓ.¬
siliunt: & qͥcqͥd mali occulte fa¬
ciebant. publice ꝑpetͣbũt. in
tantã uesaniã reparandȩ salu¬

Expanded text:
ripere, et quos sacerdotali magnaniripere, et quos sacerdotali magnanimitate portare; et ideo omnium tati, sed utilitati prospiciunt. Deniququibus non expedire noverunt, non vitio alicujus invidiae, sed altae prudentiae consilio praetermittunt, et alios latere cupientes honorant, ut eis aditum ad majores profectus aperiant. Eos quos probant increpationem posse pati castigant, et impatientes objurgationis ut languidos palpant; non eis adulando, quod tales sunt, sed infirmitatibus talium compatiendo, si forte aliter sanari non possunt. 2. Caeterum si Ecclesiae communione priventur infirmi, qui curari adhibita increpatione non possunt, aut intolerabilis mole tristitiae supra modum gravati sucpossent restitui Deo, refugiunt; aut certe ad omnem peccandi impudentiam, si fuerint exacerbati, prosiliunt, et quidquid mali occulte faciebant publice perpetrabunt, in tantam vesaniam reparandae salu
Abbreviated transcription (Latin):
Eoo uͦ si recolis inquã qͥd de
scĩs sacdotib fuerit dispitatũ. suf¬
ficiens accepisti responsũ. ecle
quippe doctorib sicut supͣ ia diximꝰ:
& censura incẽ debet ut arguãt.
& pacientia. ut enĩdare nolentẽ
fortit̃ ferant. apłico satis faciẽteᷤᷤ
imꝑio: qui timotheo p̃cepit dicẽs.
Argue. obsecra. increpa: in omĩ
patientia & doctrina. Quasi di¬
ceret. Argue coȩquales. obsecra
seniores: increpa iuniores.S
ꝓpt̃ea addidit in omĩ patientia
& doctrina : qr lenit̃ castigatus.
exibet reuerentiã castiganti as.¬
ꝑitate aut̃ nimiȩ ĩcrepationis
offensus : nec increpationẽ reci¬
pit nec salutẽ. Itẽ alio loco idẽ
apłs dic̃. Uos qui firmiores estĩ.
in becillitates infirmoꝵ sustine¬
te. Sustinent gͦ equanimit᷑ ut
infirmos. qͦs em̃dare ñ potue¬
ruit ut castigatos. Prõinde quia
nec obuirgari om̃s expedit. nec
om̃s blande tractari. scuint scĩ
sacerdotes atq discernunt qͦs
debeant temꝑata seuerttate cor¬

Expanded text:
ero: Si recolis, inquam, quid de sanctis sacerdotibus fuerit disputatum, sufficiens accepisti responsum. Ecclesiae quippe doctoribus, sicut supra jam diximus, et censura inesse debet, ut arguant; et patientia, ut emendari nolentes fortiter ferant, apostolico satisfacientes imperio, qui Timotheo praecepit, dicens: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Quasi diceret: Argue coaequales, obsecra seniores, increpa juniores. Sed propterea addidit: In omni patientia et doctrina: quia leniter castigatus exhibet reverentiam castiganti; asperitate autem nimiae increpationis offensus nec increpationem recipit, nec salutem. Item alio loco idem apostolus dicit: Vos qui firmiores estis, imbecillitates infirmiorum sustinete . Sustinent ergo aequanimiter ut infirmos, quos emendare non potuerint castigatos. Proinde quia nec objurgari omnes expedit, nec omnes blande tractari; sciunt sancti sacerdotes atque discernunt, quos debeant temperata severitate cor
Abbreviated transcription (Latin):
leui suspicione ꝑmoti simplicit
uiuentes obiurgant. ut ⁊ illos
in ẽdita correptione ꝯfundant
atq deiciant. & sibi ꝑhoc nescio cuiꝰ
districtionis głam q̃rant: ñ ẽ meũ
aliqͥd dicere. suꝑ quib tã ꝑspicue
diuinꝰ sermo ꝓnuntiat. ut expositi¬
one non egeat. Ait enĩ in ȩccłastico
cõtumeliosi: & ẽ iudiciũ qđ ñ ẽ bo¬
num. Utiq ꝯtumeliosi hominis &
suꝑbi correptio q̃ dicit᷑ m̃dax. su

Expanded text:
levi suspicione permoti, simpliciter viventes objurgant, ut et illos incondita correptione confundant atque dejiciant, et sibi per hoc nescio cujus districtionis gloriam quaerant, non est meum aliquid dicere; super quibus tam perspicue divinus sermo pronuntiat, ut expositore non egeat. Ait enim in Ecclesiasticcontumeliosi; et est judicium quod non est bonum . Utique contumeliosi hominis et superbi correptio, quae dicitur mendax, su
Abbreviated transcription (Latin):
datores. fidelis ppłi duces: ueri¬
tatis assertores. prauȩ doctrinę
hostes: om̃ib bonis amabiles. &
male sib c̃sciis ętiã ipso uisu t̾ri¬
biles: uindices opp̃ssoꝵ. patres
in fide catholica regeneratoꝵ:
p̃dicatores celestiũ. pͥmi p̃lianteᷤᷤ¬
oꝑm. docum̃ta uirtutũ.⁊ for-

Expanded text:
datores, fideles populi duces, veritatis adsertores, pravae doctrine hostes, omnibus bonis amabiles, et male sibi consciis etiam ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneratorum, predicatores caelestium praerum, documenta virt
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatioẽ subita. alit̾ definitiõe
delinquere : alit̃ sermone. aliter
oꝑe. alit̾ necessitate. alit̃ uolup¬
tate peccare: Cũ gͥ tã multipli¬
cib ac multũ ab iniicẽ distanti¬
b modis hoĩes peccent. qͥs ñ intel¬
ligat uno mͦ eis ñ posse utiq
mederi quoꝵ tã diũsi sunt mor¬
bi: & ideo duplicit̃ quidem fra¬
gilitas humana dĩ p̃cepta cõtẽ¬
nit. aut faciendo qđ uetuit:
aut ñ faciendo qđ uissit. Sed
qm̃ ñ solũ ex illis causis quas cõ¬
memoraui. s etiã ex aliis qͣs
ñ c̃memoraui ĩp̃ceptis suis dm̃ cõ¬
tenunt. qui euis p̃cepta ñ fa-¬
ciunt: sic debent om̃s mͦ docẽ¬
do. mͦ exortando. mͦ sustinendo.
mͦ increpando curari: ut sub
ope xp̃i nulliꝰ salus in hac uita
debeat desꝑari. Iam nũc si sa¬
tis apparuit qđ diuina p̃cepta
calcantes ñ solũ portandi sint
s & castigandi. a qͥb id fiat. qͥ
uł qͦ ordine & quãdi curandi

Expanded text:
cogitatione subita, aliter definitione cogitatione subita, aliter definitione delinquere, aliter sermone, aliter opere, aliter necessitate, aliter voluntate peccare 2. Cum igitur tam multiplicibus, ac multum ab invicem distantibus modis homines peccent, quis non intelligat uno modo eis non posse utique mederi quorum tam diversi sunt morbi? Et ideo dupliciter quidem fragilitas humana Dei praecepta contemnit. aut faciendo quod vetuit, aut non faciendo quod jussit: sed quomodo non solum ex illis causis quas commemoravi, sed etiam ex aliis quas non commemoravi, in praeceptis suis eum contemnunt, qui ejus praecepta non faciunt; sic debent omnes modo docendo, modo exhortando, modo sustinendo, modo increpando curari, ut sub ope Christi nullius salus in hac vita debeat desperari. Jam nunc si satis apparuit quod divina praecepta calcantes non solum portandi sunt, sed etiam castigandi; a quibus id fiat, qui, vel quo ordine, et quandiu curandi
Abbreviated transcription (Latin):
i una õs egritudine inti¬
um laborarent. ac pari¬
b animoꝵ morbsaffecti
nichil ab inuicẽ discreparent:
aut sustinere necesse ñ eẽt aut
argui. Nunc uͦ ꝓpt̾ea alii portã¬
di s̃. alii castigandi: qr ꝓdiu̾sita¬
te peccantiũ. mođ̾ quoq diu̾sus
ẽ peccatoꝵ. Ꝙ̾ utiq ita peccatiᷤᷤ
dissimilia s̃ adhibenda remedia:
sic̃ exdissimilib causis ueniunt
ipsa peccata. Plerosq enĩ peccãdi
cõsuetudo delectat: alios ad pec¬
candũ occasio alicuiꝰ lucri tp̃rał
inuitat. fragilitas ñ nullos ĩcli¬
nat. qͦsdam ignorantia boni fac̃
nescire qđ peccãt. ⁊ impedit ma¬
li dulcedo. ne correpti aliqͣndo
sapiãt qđ ignorant. Taceo de illis
qͦs aliena delicta qͥb ꝯsentunt. de¬
colorant. Illos etiã p̃t̾mitto: qͥ
cupientes adipisci qđ diligunt
uł refugientes pati qđ metiũt.
aut fidem catholicã ꝓdunt. aut
m̃datio prantiã ueritatis ad¬
dicũt
Illud dico. Quis nesciat alit hoĩeᷤ

Expanded text:
i una omnes aegritudine mentium laborarent, ac paribus animorum morbis affecti, nihil ab invicem discreparent, aut sustineri omnes necesse esset, aut argui. Nunc vero, propterea alii portandi sunt, alii castigandi, quia pro diversitate peccantium, modus quoque diversus est praeceptorum. Et utique ita peccatis dissimilia sunt adhibenda remedia, sicut ex dissimilibus causis veniunt ipsa peccata. Plerosque enim peccandi consuetudo delectat, alios ad peccandum occasio alicujus lucri temporalis invitat, fragilitas nonnullos inclinat, quosdam ignorantia boni facit nescire quod peccant, et impedit mali dulcedo, ne correpti aliquando sapiant quod ignorant. Taceo de illis quos aliena delicta quibus consentiunt, decolorant. Illos etiam praetermitto qui, cupientes adipisci quod diligunt, vel refugientes pati quod metuunt, aut fidem catholicam produnt, aut mendacio praestantiam veritatis addicunt. Illud vero dico: Quis nesciat aliter homines
Abbreviated transcription (Latin):
s comunes ȩccłȩ facultates. Et iõ
qͥs qͥs omib quȩ habuit dimissis
aut uenditis fit rei suȩ ꝯtẽptor:
cũ ĩpositꝰ fuerit factus eccłȩ. oĩũ
quȩ habet ȩccła efficit᷑ dispensatoꝵ
Deniq sc̃s paulinꝰ ut ipsi meliꝰ nosts᷑
ingentia p̾dia q̃ fuer sua uend̾ita
pauꝑib erogauit. S cũ p̾ea fact
rius. ñne & ipse omĩa sua aut
parentib reliquit. aut uendita
pauꝑib erogauit : Is tam̃ cũ me¬
rito ꝑfectionis suę fieret ȩccłȩ
arelatensis ep̃s: qđ illa tũc habe¬
bat ȩccła ñ solũ possedit. s & acce¬
ptis fideliũ numerosis heredita
ꝑfecti pontifices: factis euidenti¬
b clamant. posse & deb̾e fieri
qđ fecer̃. Qui utiq homines tam
scłariũ quã diuinarũ litt̾arum
sine ambiguitate doctissimi: si sci¬
rent res ęccłȩ debe cõtẽni. nunꝗͣ
eas habent qui oĩa sua reliq̃rant.
nde dat᷑ intelligi: qđ̾ tanti ac ta

Expanded text:
sed communes, ecclesiae facultates: et ideo quisquis omnibus, quae habuit, dimissis aut venditis, fit rei suae contemptor, cum praepositus fuerit factus ecclesiae, omnium quae habet ecclesia efficitur dispensator. Denique sanctus Paulinus ut ipsi melius nostis, ingentia praedia quae fuerant sua, vendita pauperibus erogavit. Sed cum postea factrius? Nonne et ipse omnia sua, aut parentibus reliquit, aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen, cum merito perfectionis suae fieret ecclesiae Arelatensis episcopus, quod illa tunc habebat ecclesia non solum possedit, sed etiam acceptis fidelium numerosis haeredita tamque perfecti pontifices, factis evidentibus clamant, posse et debere fieri quod fecerunt. Qui utique homines tam saecularium, quam divinarum litterarum sine ambiguitate doctissimi, si scirent res ecclesiae debere contemni, nunquam eas haberent qui omnia sua reliquerant. Unde datur intelligi, quod tales ac ta
Abbreviated transcription (Latin):
tione infletur. sed in dño qui
nubilanda cognosceret glorie¬
tur. quando quidem scientia
sicut sine dono dei qđ est ca-¬
ritas inflat. ita si ei caritas ad¬
misceat᷑ edificat. Ac ꝑ hoc qui
de deo loqui uoluerit. aut nicħ
dicet. & nulla eũ prȩcipitabit
inflatio: aut si aliquid dixerit.¬
& se crediderit a deo accepisse
qđ dixxit. habet unde deo grãs
agat: non habet qđ ingenii
sui uiribus elatus ascribat.
Sed iam ipsa capitula quȩ utcũ¬
q soluenda ꝓposuistis: ad texã.
Itaq iuibes ut paucis edisserã
quȩ sit uitȩ contẽplatiuȩ pro¬
prietas.⁊ quid in ter ipsam
& actiuam uitam int̾̃sit: qͣnta
possum breuitatẽ distinguã.
trũ is cui ȩccłe regendę cura
cõmissa est: contẽplatiuȩ uir¬
tutis. fieri particeps possit.
trũ equanimit̃ sustiendi sĩt
diuina p̃cepta calcantes. an pro
mͦ peccati debeant ȩccłastica se-

Expanded text:
tis infletur, sed in Domino, qui tis infletur, sed in Domino, qui luminanda cognosceret, glorietur. Quandoquidem scientia sicut sine dono Dei, quod est caritas, inflat, ita si ei caritas admisceatur, aedificat . Ac per hoc, qui de Deo loqui voluerit, aut nihil dicit, et nulla eum praecipitat inflatio; aut si aliquid dixerit, et se crediderit a Deo accepisse quod dixit, habet unde Deo gratias agat, non habet quod ingenii sui viribus elatus ascribat. 3. Sed jam ipsa capitula, quae utcunque solvenda proposuistis, attexam. Itaque jubetis ut paucis edisseram quae sit vitae contemplativae proprietas: et quid inter ipsam et activam vitam intersit, quanta possum brevitate distinguam. Utrum is cui Ecclesiae regendae cura commissa est, contemplativae virtutis fieri particeps possit. Utrum aequanimiter sustinendi sint divina praecepta calcantes, an pro modo peccati debeant
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ ꝑduxit: qđ iam ñ humilitatiᷤᷤ
ẽẽt ꝑseueranter tenere silentiũ.
sed suꝑbiȩ. ultra renuere quãuis
infirmis ceruicibꝰ onus impositũ.
cui oneri sustinendo. & si mea ru
sticitas me faciebat inualidũ: ur̃a
fieri credidi fide qui iubebatis i¬
doneũ. Hoc quoq mͥ audendi ali-¬
quid fiduciã dabat: ꝗd magnarũ
rerũ magnꝰ eẽt ipse conatus. etiã¬
si nullus dispitantẽ sequeretur
effectus. Siquidem necefsariarũ
tractatio questionũ. & si non in-¬
struit inuementis qđ querit a-¬
nimum: enre saltim querentiᷤᷤ
ingenium. It aut nouerit se
querendo & nichil inueniendo
nescire od se forte nosse p̃sum¬
pserat: & ignorantiȩ suȩ cõsequen¬
ter admonitus. qđ sibi deesse ui¬
dei t quęrat: qđ inuenerit te.¬
neat. & qđ tenuerit ꝑseueran¬
ter exerceat. aut quod sibi de
diuinis litteris ꝓpositũ fuerat:¬
si salubrit tractare. ac sufficient̃
explicare potuerit: ñ de inuen-

Expanded text:
vestrae perduxit; quod jam non humilitatis vestrae perduxit; quod jam non humilitatis esset perseveranter tenere silentium, sed superbiae ultra renuere, quamvis infirmis cervicibus onus impositum: cui oneri sustinendo, etsi mea me rusticitas faciebat invalidum, vestra fieri credidi fide qui jubebatis, idoneum. 2. Hoc quoque mihi audendi aliquid fiduciam dabat, quod magnarum rerum magnus ipse conatus esset, etiamsi nullus disputantem sequeretur effectus. Siquidem necessariarum tractatio quaestionum, etsi non instruit non invenientis quod quaerit animum, exercet saltem quaerentis ingenium: ut aut noverit se quaerendo, et nihil inveniendo nescire quod se forte nosse praesumpserat; et ignorantiae suae consequenter admonitus, quod sibi deesse viderit, quaerat; quod invenerit teneat; et quod tenuerit, perseveranter exerceat: aut si quod sibi de divinis Litteris propositum fuerat, salubriter tractare, et sufficienter explicare potuerit; non de in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iuliane: ñ uelut
ꝑtinacit̃ durus. sed ꝓpriȩ impossi¬
bilitatis ad monitus. Uidebat᷑ enim
mͥ. & iure forsitan uidebat᷑. qđ etiã
ipsi p̃sumptionẽ meã potussetis ĩ¬
ꝓuide temeritatis arguere: si tã¬
tam rem quȩ utiq eẽt oꝑose tra-¬
ctanda. facile ac sine ulla de libe¬
ratione susciꝑem: cũ me oporte¬
ret prius ipsius rei pondꝰ unde
plorata ꝓmitter&: ad hoc arripi¬
endũ qđ iuberetis accedere. his
& talib sollictta considatione ꝑ¬
spectis: necessariũ duxi. ut me
aliquãdiu a scribendi p̃sũptione
suspenderẽ. Sed quia sicut cogi¬
tanda fuit iniuncti oꝑis difficul¬
tas. ita cogitari debuit in uin-¬
gentis auctoritas: nec uolui nec
debui usq quaq resistere. certus
quia uires meas eo amplius adiu¬
uaret tui p̾cipientis oratio: qm
grauaret ipsius materiȩ magni¬
tudo. De inde illa consid̾atio ani¬
mũ meũ suis uiribꝰ diffidentẽ.
in audatiã subeundȩ precxptioĩs

Expanded text:
um Juliane; non velut pertinaciter durus, sed propriae impossibilitatis admonitus. Videbatur enim mihi, et jure forsitan videbatur, quod etiam ipsi praesumptionem meam potuissetis improvidae temeritatis arguere, si tantam rem, quae utique esset operose tractanda, facile ac sine ulla deliberatione susciperem: cum me oporteret prius ipsius rei pondus unde plorata promitteret, ad hoc arripiendum, quod juberetis, accedere. His et talibus sollicita consideratione perspectis, necessarium duxi, ut me aliquandiu a scribendi praesumptione suspenderem. Sed quia sicut cogitanda fuit injuncti operis difficultas, ita cogitari debuit injungentis auctoritas, nec volui, nec debui usquequaque resistere, certus quod vires meas multo amplius adjuvaret tua praecipientis oratio, quam gravaret ipsius materiae magnitudo. Deinde illa consideratio animum meum suis viribus diffidentem, in audaciam subeundae praeceptionis
Abbreviated transcription (Latin):
tanto or dine dilucidanda ꝓ¬
poneres. Ideo autem uolusti
cognita uobis disputatione
illustrari: ut aut me si aliquid
secus ac ratio habet exponerẽ.
faceretis eñdari uł corrigi:
aut certe ꝑsollicitudinẽ ur̃am
meumq sermonẽ. ad aliorũ no¬
ticiã possint catholice disputata
ꝑduci. Nunc gͥ iã quȩ sit uitȩ cõ-¬
tẽplatiue ꝓprietas: dño urĩs
orationibus ad iuuante tra

Expanded text:
tanto ordine dilucidanda protanto ordine dilucidanda proponeres. Ideo autem voluistis cognita vobis disputationibus illustrari, ut aut me, si aliquid secus quam ratio habet exponerem, faceretis emendari vel corrigi; aut certe per sollicitudinem vestram, meumque sermonem ad aliorum notitiam possent catholice disputata perduci. Nunc igitur quae sit vitae contemplativae proprietas, Domino vestris orationibus adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝑfectionis amore contẽni.
Quȩ sit abstinentię credenda ꝑ¬
fectio ⁊ utrũ tantũ corpori an
& animȩ necessaria debeat ad.¬
iudicari. Quantũ a uirtutibus
ueris. uirtutũ similitudines di¬
stent. Quibus p̃cedentibꝰ causis
& subsequentibus incremen¬
tis. nasci soleant uicia uł auge.¬
ri.⁊ quib possint ad iuuante
dño remediis uelut quib dam
medicam̃tis ĩminui uł sanari.
Q uot modis uł gradib unaqueq
uirtus possit impleri: ⁊ anuera
sit philosophorũ illa sententia q̃
uirtutũ om̃ium uelut quosdã
fontes quatuor uirtutes. uicia
quoq quatuor uelut quasdam
origines malorũ om̃iũ definiuit.
ęc sunt nimirum decẽ. quę uo-
liusti enodari capitula. Non
ut ab solutio eorum uobis a-¬
liquid cognitionis afferret:
sed ut ur̃a magis cura si regu-¬
lariter imperatum munus
impleuero. non nichil edifica-¬
tionis talium studiosis. horũ
& his similium capitulorum
exp licatione conferret. Cete¬
rum si tu ea nescires nun quã

Expanded text:
nis amore contemni. Quae sit abstinentiae credenda perfectio; et utrum tantum corpori an et animae necessaria debeat judicari. Quantum a virtutibus veris virtutum similitudines distent. Quibus praecedentibus causis et subsequentibus incrementis nasci soleant vitia vel augeri; et quibus possint, adjuvante Domino, remediis, velut quibusdam medicamentis imminui vel sanari. Quot modis vel gradibus unaquaeque virtus possit impleri. Et an vera sit illa philosophorum sententia, quae virtutm quatuor virtutes; vitia quoque quatuor, velut quasdam origines malorum omnium definivit. Haec sunt nimirum decem, quae a me voluistis enodari capitula, non ut absolutio eorum vobis aliquid cognitionis afferret, sed ut vestra magis cura, si regulariter imperatum munus implevevo, nonnihil aedificationis talium studiosis, horum et his similium capitulorum explicatione conferret. Caeterum si tu ea nescires, nunquam