comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃m temptatio est uita suꝑ t̾ram sbͥdat
sibi qd ht̃ ꝯmune cum bestiis. sb̾dat d̾
qdꝰ ht̃ cõmune cũ angłis. donec iustitu
⁊ inmortalitate ꝑfc̃ã atq ꝑcepta ab iat̃
exaltetur abillis equetur. Mortalesa
delectationes us ad reꝑandã seu custo¬
diendam istam mortalẽ salutẽ. suͥ umꝰ¬
cuiusq hpm̃is sũ ip̃uis hũan gn̾is uł
excitande sunt uł telaxaude sunt. uit si

Expanded text:
m temptatio est uita super terram, subdat sibi, quod habet commune cum bestiis, subdat deo, quod habet commune cum angelis, donec iustitia et inmortalitate perfecta atque percepta ab istis exaltetur, illis aequetur. Mortales autem delectationes usque ad reparandam seu custodiendam istam mortalem salutem siue uniuscuiusque hominis siue ipsius humani generis uel excitandae uel relaxandae sunt: u
Abbreviated transcription (Latin):
nt ad potuit. Qd̾ ae non potuit : illi con¬
ase. Auia gͦ homĩem occultare non
ulut manitũ se occłtaunt ne octidetur
uxorem. do̾ credidit ne polluetet᷑. qm̃ꝙͣ
scrupulosius disputari possĩt. utrũ intꝰ mu¬
illo nesciente. s iubente ꝑmittet. noq̃ꝙ fi
dem deserens coniugale᷑. et pt̃atẽ non abn¬
abuuẽs maritalem sicut ille adult̾ non
fuit. qñ uxoris obtemꝑans ptati de ancũ¬
la ꝓlem gn̾are consensit. S pp̃ uim pnci¬
pioꝵ. quia non ita duob niris iuis ad cõ¬
cumbend̾ femina sb̾ditim sicut due fennẽ
uni uiro młto uͥius ⁊ honestiꝰ illud accipimꝰ

Expanded text:
fecit quod potuit; quod autem non potuit, illi commisit. qui ergo se hominem occultare non ualuit, maritum se occultauit, ne occideretur; uxorem deo credidit, ne pollueretur. Quamquam scrupulosius disputari possit, utrum illius muillo nesciente, sed iubente permitteret, nequaquam fidem deserens coniugalem et potestatem non abnuens maritalem, sicut ille adulter non fuit, quando uxoris obtemperans potestati de ancilla prolem generare consensit . sed propter uim principiorum, quia non ita duobus uiris uiuis ad concumbendum femina subditur, sicut duae feminae uni uiro, multo uerius et honestius illud
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid u̾i: non dixit aliꝙͥ fu. anus ado¬
desipimꝰ. ut hic faustũ seqͣmur. qui at
sororem mentitũ qĩ genus sarre aliunde
didic̾it cum id sca scciptura non appu̾it.
puto iustũ cẽ. ut in eare qm nou̾at abͣ¬
credamus loq̃nti qd̾ sit qm̃ manicheo cri is¬
minanti qd̾ nescit. Cum gͥ abrahmed̃
cemꝑe uiu̾et in teb hũanis quo quid iam
frẽs ex utro. aut ex alt̾o uł ex alt̾a ꝑente
natos uecti coniugio uonlicebat. filiosa
fr̃m aliosq songinquiore gͣdu gn̾is con¬
sangͥneos mła lege uiła pt̃ate ꝓhibit
consuetudo ningebat. Qid̾ mirũ si
sorroremsuam .i. ex pr̃is sui sangͥne
ꝓcceatam he̾bat uxorem. Nam hip̃e
reddenti sibi eam regidixit. de prẽ ec̃
sortorem. nõ de mr̃e ubi c̾ce. ut sororẽ
mentiretur. ullo iamtimore cogebat¬
añ iam ille uyorem eius eẽ didicat. ei
eam d̾iitus tͣritꝰ cum honore reddeba
fr̃es autẽ sũ sorrores gn̾ali nomĩe con¬
sanguineos uł ꝙsanguineas apd̾ uocͥ

Expanded text:
aliquid ueri, non dixit aliquid falsi. Adesipimus, ut hic Faustum sequamur, qui ait sororem mentitum, quasi genus Sarae aliunde didicerit, cum id sancta Scriptura non aperuerit? Puto justum esse ut in ea re, quam noverat Abrcredamus loquenti quod scit, quam Manichaeo criminanti quod nescit. Cum igitur Abraham eo tempore viveret in rebus humanis, quo quidem jam fratres ex utroque aut ex altero vel altera parente natos necti conjugio non licebat, filios autem fratrum aliosque longinquiore gradu generis consanguineos, nulla lege, nulla potestate prohibita consuetudo iungebat, quid mirum, si sororem suam, id est ex patris sui sanguine procretam habebat uxorem? nam hoc ipse reddenti sibi eam regi dixit de patre esse sororem, non de matre: ubi certe ut sororem mentiretur , nullo iam timore cogebatur, quando ille uxorem eius esse didicerat et eam diuinitus territus cum honore reddebat. fratres autem siue sorores generali nomine consanguineos uel consanguineas solere
Abbreviated transcription (Latin):
spmĩem nonco regẽtẽ ab ripuerint lbͥ¬
dines erunt ꝓfecto illicite ac turpesi
digne dolorib emendari. O si ĩ ꝑtus¬
batum rectorẽ intantã uoraginẽ
ꝑdite consuenidinis m̾gant. ut uł uł¬
uł poiore morte cordis contͣillam et̾nl
ꝓuidencie legem blasplemũ eius pr̃õ¬
ciniũ defensionis ad ibeat. ita atq ĩta
diem fingat᷑ excremis non iam emiẽ¬
datione s dampuatione dignũ lex sl

Expanded text:
minem non se regentem abripuerint libidines, erunt profecto inlicitae ac turpes et dignae doloribus emendari. quodsi etiam perturbatum rectorem in tantam uoraginem perditae consuetudinis mergant. ut uel inuluel peiore morte cordis contra illam aeternam prouidentiae legem blasphemum eis patrocinium defensionis adhibeat atque ita diem fungatur extremum, non iam emend
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ pp̃ ne in quaq laudanda uł intupanda.
actusanda uł defendenda. cołpenda uł iax¬
anda. dampnanda uł absoluenda. appetẽ¬
da uł uitanda tem̾ie irruamꝰ. Inquib õib
pẽta seu recte fcã u̾sant᷑. Pus quid sit pcc̃m
consid̾are debenius. cũc deiũ inspice̾ facta
scõꝵ hbris consccipta d̾iis. ut si qua ⁊ p̃oꝵ¬

Expanded text:
 ne in quaeque laudanda uel uituperanda. accusanda uel defendenda, cohercenda uel relaxanda, damnanda uel absoluenda, adpetenda uel uitanda temere inruamus, in quibus omnibus peccata seu recte facta uersantur, prius quid sit peccatum considerare debemus, tunc deinde inspicere facta sanctorum libris consc
Abbreviated transcription (Latin):
sione atq accusatione res digi
qnͣtam in eam faustus inmol
ntut eaꝵ inceito corꝑe frueret᷑. aut
cis hr̃e uxores. s nec de ulł femis. aut
sim sui prĩs carnem in ex ecͣbili amo

Expanded text:
prehensione atque accusatione res digna est, quantam in eam Faustus inimicrit, ut earum incestato corpore frueretur aut eas haberet uxores, sed nec de illis feminis, ac si in sui patris carne
Abbreviated transcription (Latin):
crede̾t dĩno iudicio relinqueret᷑. leuia
porxo uł nulla ꝯmissa pp̃ que deus int̾¬
feit homĩes si exp̾sse cõmemorarz oñ¬
Renus nec nilla esse nec lema. uelud
ueste nuptiali dem̃rarenius qnͣtũ eẽt ue¬
assacras nupcias adire non uestitũ nes¬
s ins suam. uł si quid forte aliud illa
nestis meliore intelłeu sigificare ĩeni¬
rar. aut ad̾ añ oculos regis int̾ficiũt᷑
ani eum sibi regnore noluerunt. uł fu
lngo forte smone nr̃o apparet nõ qnd̃¬
illa culra est hom̃is sinolit sibi regnate
ẽ culpã eũ sibi nolle regnare in cuiꝰ soli
nur gladium auo nenum ꝑcat nec
ust nec pt̃ori. cum pagano expon̾et᷑.
no accipiend̾ sit fortassis nec nouo
bͥeas agaicola alit̾ ꝑat faicem sarm̃tis
fructuosis. alit̾ infructuosis. Tñ nõ ꝑat
nec ꝓbis nec reꝓbis illis purgandis: ar
amputandis. Nullus .n. hõmi est tãta
iusticia p̾ditus cuinon sit nocia tempta¬
tio tribułonis. uł ad ꝑficiendam. ur ad

Expanded text:
. Levia porro vel nulla commissa, propter quae Deus interfecerit homines, si expresse commemoraret, ostenderemus nec nulla esse, nec levia: velut veste nuptiali , demonstraremus quantum esset nefas, sacras nuptias adire quaerentesi, sed suam; vel si quid forte aliud illa vestis meliore intellectu significare inveniretur: aut quod ante oculos regis interficiuntur, qui eum sibi regnare noluerunt , non longo forte sermone nostro appareret, non qlla culpa est hominis, si nollet sibi regnare esse culpam eum sibi nolle regnare, in cujus solnetur gladium. quo nemini parcat, nec iusto nec peccatori, cum pagano exponeretur, quomodo accipiendum sit, fortassis nec nouo vitis agricola aliter parat falcem sarmentis fructuosis, aliter infructuosis: tamen non parcit, nec probis, nec reprobis; illis purgandis, illis amputandis. Nullus enim hominum est tanta justitia praeditus, cui non sit necessaria tentatio tr
Abbreviated transcription (Latin):
dre secat. Et quia norunt religionẽ d̾
culpant enm qui geminata lr̃adixit iel¬
ligione pr̃um. unde nõ absurde fortasse
dicat᷑ in gn̾e suo. qnͣtum distant scemata
⁊ iethaplasim doctoꝵ. a soloescismis et
ꝑ hoc sicut puer inbarbarismo rep̾sensus
si de uirgilii methaplasmo se uell de¬
fende̾ feruło ced̾etur. Ita quisq cũ ancu
la coniugis uolutatus abrahe fcm̃ qd̾ de
agar ꝓlem genu̾it in exemplũ defensio¬
ins assumpsi̾t. utinam non plane feruł
s uł fustib coh̾citꝰ emendet᷑. ne cũ cet̾is
adult̾is et̾no supplicio ꝑuniatur. iniuime
quid̾ ille res. iste & magne sunt. nͥ ad lit¬

Expanded text:
re, Secat. Et quia norunt Religionem dici, culpant eum quia geminata littera dixit, Relligione patrum . Unde non absurde fortasse dicatur, in genere suo, quantum distant schemata et metaplasmi doctorum a soloecismis et per hoc, sicut puer in barbarismo reprehensus, si de Virgilii metaplasmo se vellet defendere, ferulis caederetur; ita quisquis cum ancilla suae conjugis volutatus, Abrahae factum, quod de Agar prolem genuerit, in exemplum defensionis assumpserit, utinam non plane ferulis, sed vel fustibus coercitus emendetur, ne cum caeteris adulteris aeterno supplicio puniatur. Minimae quid
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuisse ꝓph̾icam. totũ q illud reg¬
mogni cuiudam fuisse ꝓpham quo enta
quod ad eos quid̾ attin qui allic etant
duditi corde in sapĩa dei nonsolumĩ hus
le dicebant. s ĩ inhus que faciebant
¶D̾autẽ ad ceros ac simłꝰ oñis alliulax¬

Expanded text:
icam; totumque illud regmagni cujusdam, fuisse prophetam. Quocirca quod ad eos quidem attinet, qui illic erant eruditi corde in sapientia Dei, non solum in iis quae dicebant, sed etiam in iis quae faciebant; quod autem ad caeteros ac simul omnes illiu
Abbreviated transcription (Latin):
lat uon milli ⁊̃ sacrilegi paganoꝵ rep̃¬
suidunt catqm̃ stulticiam. uł pocus
a mom̃ demenciam xp̃i. quia tempe ani
non congruo poma q̃siuit inarbore ac
duił cuiusdam fatinitatis aftc̃m ꝙ ĩcdi¬
nat capite digito scribebat iut̾ta. et
uesus hoe facͥe cepit:ich̾ ii sapiũt
noc intlłigunt in magnis aĩs quadam

Expanded text:
t nonnulli etiam sacrilegi paganorum reprehendunt tamquam stultitiam uel potius tamquam dementiam Christi, quia tempore anni non congruo poma quaesiuit in arbore, aut puerilis cuiusdam fatuitatis adfectum, quod inclinato capite digito scribebat in terra et, rursus hoc facere coepit. nihil enim sapiunt nec int
Abbreviated transcription (Latin):
d qualẽ nos cołe dicitis qui ur̃is
cllũp mis uł susꝑicationib fictus
sit. om̃s prudentes imprudentes ꝙ ap
audite. adu̾cite. sudicate. Qnͣto. to it
lius deus ur ex ec̃nitate u̾satꝰ eẽt ĩ tene¬
bs qm̃ coot̾nam sibi ⁊ cognatã lucẽ me¬
siss in tenebͣs. anͣto melius exortã sibi
nonam lucem ad fugandas teneb̃s mi¬
tat᷑ laudaret qmͣ irtuentes sibiuetes
tenebͣs rnisi sua luce conteuebt̃a uitan
nõ poss infelix si ꝑturbatus fideł asi
genitam facet malam. quesic ab ei
repislit tenebras inimicas. ut eifiez
inimica. hoc .n. cułpe imputabit᷑ dĩp¬
nandis ingłobo illis reliquiis quos
ercare se apͥore lucida sua ñ passi sut
et iuimice lumini scõ extit᷑unt. ꝙ ai
am̃ eis accidẽt ex et̾uitate sinesciebã
ħ sibi futurum et̾nas ignorancie et¬
nebras. dia sciebant et̾nas timoris
sata est. nec postea lucem nouã im¬
rata est. S alias tenebras alienass

Expanded text:
sed qualem nos colere dicitis, qui uestris sed qualem nos colere dicitis, qui uestris uel calumniis uel suspicionibus fictus possit; omnes prudentes imprudentesque appello: audite, advertite, judicate. Quanto enim melius deus vester ex aeternitate versatus esset in tenebris, quam coaeternam sibi et cognatam lucem mersisset in tenebras? Quanto melius exortam sibi novam lucem ad fugandas tenebras miratus laudaret, quam irruentes sibi veteres tenebras nisi sua luce contenebrata, evitare non posset? Infelix, si perturbatus; crudelis, si genitam faceret malam: quae sic ab eo repulit tenebras inimicas, ut ei fieret inimica. Hoc enim culpae imputabitur damnandis in globo illis reliquiis, quod errare se a priore lucida sua natura passae sunt, et inimicae lumini sancto exstiterunt: quod am eis accideret, ex aeternitate, si nesciebant hoc sibi futurum, aeternas ignorantiae tenebras; si autem sciebant, aeternas timoris sata est: nec postea lucem novam mirata est, sed alias tenebras alienas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
que non pp̃ ulciscendi libidinem. s p̃p̃iu
dicandi uigorem certo usu locutionisira
nominat᷑ ob leuia uł ulła cõmissa hõmi
milia ꝑimentẽ. s equissimo examine
ꝑ temꝑales mortallum mortes utslitatẽ
timoris sui ppłis imponentem. nec sñ ulło
dilectuceta confusione iustos fccores ꝙ pu¬
nientẽ. s iustis salubrem correptionem
tem pp̃ equitatem distribuentẽ. undẽ
uos appan manichei suspicionib ex̃ nt̃is
ẽẽ deceptos. cum male intłłũdo scͥ¬
turas nr̃as ut malos inclłtores expe¬
endo fia̾ de cacholicis creditis. ac si te¬
łicta sana doctrina conu̾si ad sacͥłatᷤ
fabusas nimis ꝙ ꝑu̾si ⁊ alienati aso¬
cietate sc̃õꝵ. nec ex nouo testõ corts
ułtis. uñ talia ꝓferimus qualia ĩues
arguitis. Uñfit ut adu̾sus uos sic̾ adͥ
paganos uttum testam̃tũ defende̾ s̃¬
pelsamur. S facite aliq̃m ꝓrsus it
carnalit̾ desipientem ut d̾m colat n
qualem colimus qui unus ⁊ uetꝰ et

Expanded text:
quae non propter ulciscendi libidinem, sed propter iudicandi uigorem certo usu locutionis ira nominatur; nec ob leuia uel nulla commissa hominum milia perimentem, sed aequissimo examine per temporales mortalium mortes utilitatem timoris sui populis inponentem; nec sine ullo delectu caeca confusione iustos peccatoresque punientem, sed iustis salubrem correptionem tem propter aequitatem distribuentem: unde uos adparet, Manichaei, suspicionibus uestris sse deceptos, cum male intellegendo scripturas nostras uel malos intellectores experiendo falsa de catholicis creditis ac sic relicta sana doctrina conuersi ad sacrilegas fabulas nimiumque peruersi et alienati a societate sanctorum nec ex nouo testamento corrigi uultis, unde talia proferimus, qualia in uetere arguitis. unde fit, ut aduersus uos sicut aduersus paganos utrumque testamentum defendere conpellamur. Sed facite aliquem prorsus carnaliter ita desipientem, ut deum colat, non qualem colimus, qui unus et uerus est,
Abbreviated transcription (Latin):
quales d̾maꝵ scripturaꝵ iudicespatim̃
rep̾hend̾e rephendũt. qr serptum est. et
uidit deus lucem. qr bona est. aꝓꝓbat enĩ
oꝑasua quia płacent ei que fecit ⁊ ħ est
dẽ displiceat. Cur aũt istis non displi
nũ est: d uoluit uide̾ qr malũ est. Mira¬
enĩ bona uidentes: nõ miramur tamq̃
p̾t̃ opinionem itasint. S tm̃ mado aꝓꝑ¬
dimus eis non inuet̾i testõ cui maliciose
całumpniãt᷑. s in nouo qdꝰ ut ĩꝑitos fal¬
fatentur d̾m. ⁊ hñc in laqueo suo uelud¬
uelud estam dulcissimã ponũt qua xp̃o
ratus est. iait discipulis suis. Am̃ am̃
dico uob̾. nõ inuem tantã fidẽ i istł¬
Etde nos ut potuimus exposuimꝰ. uidi
deus qr bonũ est. ⁊ melius fortassis opo¬
uiuit ista meliores. Exponant ist

Expanded text:
quales diuinarum scripturarum iudices patimureprehendunt, quia scriptum est: et uidit deus lucem, quia bona est! adprobat enim opera sua, quia placent ei, quae fecit, et hoc est esse displiceat. cur autem istis non displicnum est; sed noluit uidere, quia malum est. Miraenim bona uidentes non miramur, tamquam praeter opinionem ita sint, sed tantummodo adpdimus eis non in uetere testamento, cui malitiose calumniantur, sed in nouo, quod ut inperitos falfatentur deum et hanc in laqueo suo uelut escam dulcissimam ponunt. qua Christo ratus est et ait discipulis suis: amen dico uobis, non inueni tantam fidem in IsEcce nos ut potuimus, exposuimus, Vidit Deus quia bonum est; et melius fortassis exponunt ista meliores: exponant et isti
Abbreviated transcription (Latin):
pesse sunt quo faciente nͥ ille pͥmiitꝰ qui
ut ase in tm̃ malũ ꝓced̾ent imꝑauit.
bonũ appetiuit cupiens ꝑfrui non noc̾e ille
sciens. nocuit ille nesciens. S deus ĩfirmꝰ
atꝙ mnob̃s alit̾ sibi confułe nõ ualebat.
p̾us adu̾sus hostem imꝓbum. et post adu̾¬
sus inclusum saltim g̾ͥ non accuset eas
quarũ obedĩa tutus est. quarũ morte
securus est. Si .n. coactus est p̾liati nũꝙͥ
⁊ calumpniari. Nam añ se ertare apͥore
lucida sua ñ passe sunt ⁊ inimice lm̃ sc̃õ exti¬
t̾unt ad hoc utiq ab hoste coactesunt cui
si resist̾e non ualuerunt ĩnocentes dapnã¬
tur. Si&e ualuerunt nec uoluerunt quid
ad huc tam fabulose inducitis nͣm moli
sua cupa non ui aliena fec̾unt. q cum
possent malo resist̾e noluerunt. O .n.
si fac̾ent bñ facent. Si autẽ nõ fac̾ent:
fet̾unt utiq noluerũt. Si gͦ noluetiuit
uoluntatis crim̃ est.: nõ ncc̃itatis. Auslũ¬

Expanded text:
pessae sunt. quo faciente nisi illo primitus, qui, ut a se in tantum malum procederent, imperauit? bonum adpetiuit cupiens perfrui, non nocere: ille sciens nocuit, ille nesciens. sed deus infirmus atque inops aliter sibi consulere non ualebat, prius aduersus hostem inprobum et post aduersus inclusum. saltem ergo non accuset ' eas, quarum oboedientia tutus est, quarum morte securus est. si enim coactus est proeliari, numquid et calumniari? nam quando se errare a priore sua lucida natura passae sunt et inimicae lumini sancto extiterunt, ad hoc utique ab hoste coactae sunt, cui si resistere non ualuerunt, innocentes damnantur; si autem ualuerunt nec uoluerunt, quid adhuc tam fabulose inducitis naturam msua culpa, non ui aliena fecerunt, quod, cum possent malo resistere, noluerunt. quod enim si facerent, bene facerent, si autem non facerent, fecerunt, utique noluerunt. Si ergo noluerunt, voluntatis crimen est, non necessitatis. A volun
Abbreviated transcription (Latin):
sus̃dina ncc̃itate ẜssus pectart apelłet
Singilate ⁊ dicite nob̾ qũo uicit tene¬
bras q̃muicit nẽcitas. ħiam erat apud
il iulostis maior aqͣuictus ⁊iussus cũ
minore pugnauit. qnͣ̃to melius nescu
quo ab cius facie fugiss adam qm̃ ip̃e
pͥno a facie dure ac dire ncc̃itatis. et
post a facie diu̾se atq ꝑu̾se gentis qͦ
fuget non hr̃et qnͣto meliusn ͤ hũe¬

Expanded text:
itate pressus peccare conpelleret. euigilate et dicite nobis, quomodo uincit tenebras, quem uincit necessitas. haec iam erat apud illum hostis maior, a qua uictus et iussus cum minore pugnauit. quanto melius nesciret, quo ab eius facie fugisset Adam, quam ipse primo a facie durae ac dirae necessitatis et postea a facie diuersae atque aduersae gentis quo fugeret non haberet! quanto melius
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui ubi ait. tempus eẽ ut iudiciũ
incipiat a domo dm̃i. ⁊ sunicium inꝙͣ auob̾
et siiustus uix saluus erit. pcc̃or ⁊ impiꝰ
ꝑcatur impns tamꝙ̃ sarm̃tis p̾cisis ad cõ¬
bustionẽ. qñ iustis non ꝑcitur p̃p ꝑficien¬
dam purgationeni. Nam ⁊ ipẽ petrꝰ
hoc illius uõluntate fĩ qui ĩ lib̾s uet̾ib
ait. Non ꝑcam nec iusto noc pc̃cori.
Siyit .n. ⁊ ip̃e. melius ẽ bũfacientes si¬

Expanded text:
memoraui, ubi ait tempus esse, ut iudicium incipiat a domo domini. et si initium, inquit, et si iustus uix saluus erit, peccator et impius parcatur inpiis tamquam sarmentis praecisis ad conbustionem, quando iustis non parcitur propter perficiendam purgationem. nam et ipse Petrus testatur haec illius uoluntate fieri, qui in libris ueteribus ait: non parcam nec iusto nec peccatori. dicit enim et ipse: melius e
Abbreviated transcription (Latin):
ret lib̾tas. uł simł dampuari debuetũt
sua post uictoxiã tr̃ saltem uałet nc̃a¬
tas. ut aliquid uałet ⁊ equitas. sicut a
cołe uł arbit̃mini uł calumpniamini
aui tñ ĩ ip̃e multo est iam mełior dd̾ũõ
ambo .n. non sunt. et a uob̾ ambo fingl̃¬
tur. s meliorem fingitis eum q̃m tamõ
sic i pr̃iarchas ac ꝓpħ̾as non tales uitu¬
patis quales honorant᷑ a nob̾. s quales
libris nr̃is non intlłectis malmoła naĩ¬
date finxisis. Quos tñ ⁊̃ ip̃os quales fu¬
isse suspicamini ꝑumi est sidicam ur̃is
dectis omia manichei mandata suantib¬

Expanded text:
ibertas, vel simul damnari debuerunt, si et post victoriam tantum saltem valeret necessitas, ut aliquid valeret et aequitas. Sicut aucolere uel arbitramini uel calumniamini, qui tamen etiam ipse multo est melior deo uestro — ambo enim non sunt et a uobis ambo finguntur — sed meliorem fingitis eum, quem tamqSic et patriarchas et prophetas non tales uituperatis. quales honorantur a nobis, sed quales libris nostris non intellectis maleuola uanitate finxistis: quos tamen etiam ipsos quales fuisse suspicamini, parum est, si dicam uestris electis omnia Manichaei mandata seruantib
Abbreviated transcription (Latin):
etur. in peccãtib om̃ib com q naret:
datꝰ y illa sua ꝑte am̃ ad cale dedecus
nata possit ignoscẽ. sicum iam miser
sit uł hũilis eet. m̃c autẽ quis ferat
rep̾hendiauob̾ dm̃ rrascentem suis ali¬
enis ꝙ peccantib cum deus q̃m fingi¬
tis menbͣ sua q̃ coactus coegit ire ĩfan¬
ces pcc̃i post ea dompm in globo qd̾ qͥ dẽ
cũ faciet ut dicitis iram non hebit S mi¬
tor si fontem ħebit infe̾ndo in eos q̃ĩ uiu¬
Scitis ⁊ uos ꝙ tunc qñ uos huc misi hor¬
rendus hpstis erumꝑat. Q autẽ nuic
uos hic ilłi ego timeo ne rursus erũꝑat.
iam c̾te ⁊̃ illud fatemini młto melius
ẽẽ hoĩm milia obulłam ut leuẽ culpã

Expanded text:
r, in peccantibus omnibus coinquinaretur, ligatus ex illa sua parte, quam ad tale dedecus ejus posset ignoscere, si cum jam miser sit, vel humilis esset? Nunc autem quis ferat reprehendi a vobis Deum irascentem suis alienisque peccantibus, cum deus quem fingitis, membra sua, quae coactus coegit ire in fauces peccati, postea damnet in globo? Quod quidem cum faciet, ut dicitis, iram non habebit. Sed miror si frontem habebit inferendo in eos quasi vinScitis et vos, quod tunc quando vos huc misi, horrendus hostis eruperat: quod autem nunc vos hic illigo, timeo ne rursus erumpat. Jam certe etiam illud fatemini, multo melius esse hominum millia ob nullam vel levem culpam
Abbreviated transcription (Latin):
ais m̃oꝵ laudib ur̃oꝵ p̾ponenda doc̾emus
iddentes ad cumulum confusionis nr̃e
quales nr̃os pr̃es fuisse iactatis. Sic gͦ ut
missio uelabatur a consuetudine tempis
istius quo ꝓmissio reuelatur eis mag̃ txu¬
de compesior qui uł temꝑanciam suam
audent pͥferre ꝓphis uł nequicie sue q̃rũt¬

Expanded text:
m laudibus uestrorum praeponenda doceremus, addentes ad cumulum confusionis uestrquales nostros patres fuisse imissio uelabatur, a consuetudine temporis istius, quo promissio reuelatur, eis magis respondere conpellor, qui uel temperantiam suam audent praeferre prophetis uel nequitiae suae qu
Abbreviated transcription (Latin):
eum ame. ⁊ dixit mͥ. Sufficit tͥ gr̃a mea.
Nlam uͥtus in infirmitate ꝑficit᷑. EEtce
thane iͥ dicitis qd̾ eum dyabłus ded̾it
Dyabłus igit agebat ne magnitudine
erat iustus colafizandus angło sathane qͥ
ꝑ eum tradebatur. ⁊ iniustos ip̃i sachine
de quib idem dicit quos tradidi sathane
ut discant non blasphemare. iam ne m¬
telligitis qũo ille dest̾ nõ ꝑcat noc iusto
nec pcc̃ori. an qr illic gladius noĩat᷑ ẽ ãpliꝰ.
exhorrescitis. aliud est .ii. colafizare aluid
occidi. qĩ u̾o non diu̾sis mortiũ gn̾ib ꝓfͣ¬
ta sũt martyrũ milia aut ħ reu̾a ꝑsccuto
res inpot̾ate hr̃ent. il eis desuꝑ data ẽẽt ab
itlo qui dixit non ꝑcam nec iusto nͨ pc̃tori.
cum ip̃e dñs martirũ quifilio ꝓpͥo nõ peꝑtit¬

Expanded text:
eum a me, et dixit mihi: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur. ecce tanae, nisi dicitis, quod eum diabolus dederit. diabolus ergo agebat, ne magnitudine erat iustus colaphizandus angelo satanae, qui per eum tradebat et iniustos ipsi satanae; de quibus idem dicit: quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare. iamne intellegitis, quomodo ille desuper non parcat nec iusto nec peccatori? an quia illic gladius nominatus est, amplius exhorrescitis ? aliud est enim colaphizari, aliud occidi. quasi uero non diuersis mortium generibus prostrata sint martyrum milia aures in potestate haberent, nisi eis desuper data esset ab illo qui dixit, Non parcam, nec justo, nec peccatori; cum ipse Dominus martyrum, cui Filio proprio non pe
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris dm. s eum aui lux est ⁊ teneb ͤ
n eo non sunt ulle. atq inscipo hĩtat lu¬
dem inaccesbilem. cuuis lucis et̃ue can¬
dor est coet̾na sapĩa. nec lucis inopinate ad¬
miratorẽ. s lucis fc̃e creatorẽ. ut sosis̾et
appbatorem. ut man̾et nec ignarũ fut᷑i
S maudatorem p̾cepti ⁊ dampuatorẽ de¬
licti. ut adũsus inobedĩam iuste plata uĩ¬
dc̃a p̾sentes coh̾c̾et futuros ꝙ t̾re. uec ĩ¬
ꝓuidum nec nesciendo qͣrentẽ. s int̾rogã¬
do iudicantem. nec inuidꝰ ac timentem.
s ab et̾na uita que iuste obedienti dat᷑
p̃uaricatorẽ iuste ꝓ hibentem. Nec san¬
gͥnis ⁊ adipis appetentem. s carnalippło
congruis sacrificiis impoĩtis ꝑ quasdam
figuras u̾m sacrificiũ ꝓmictentẽ. nec li¬
uida ꝑturbatione. S tnͣquisla bonitate
zelantẽ ne uni deo debens aĩa castitatẽ ꝑ
niultos fłos corcupta ⁊ ꝑstituta cͣpot᷑. Nã¬

Expanded text:
 qui lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae, atque in se ipso habitat lucem inaccessibilem, cuius lucis aeternae candor est coaeterna sapientia; nec lucis inopinatae admiratorem, sed lucis factae creatorem, ut subsisteret, adprobatorem, ut maneret; nec ignarum futuri, sed mandatorem praecepti et damnatorem delicti. ut aduersus inoboedientiam iuste prolata uindicta praesentes coherceret futurosque terreret; nec inprouidum nedo judicantem. Nec invidum ac timentem: sed ab aeterna vita, quae juste obedienti datur, praevaricatorem juste prohibentem. Nec sanguinis et adipis appetentem: sed carnali populo congruis sacrificiis impositis, per quasdam figuras verum sacrificium promittentem. Nec livida perturbatione, sed tranquilla bonitate zelantem, ne uni Deo debens anima castitatem, per multos falsos corrupta et prostituta turpetur. N
Abbreviated transcription (Latin):
nulant. qui qmͣuis hũilit̾ ⁊ uacit̾ sua p̃t̾ita
pcc̃a fateat᷑ : tñ se exfide iħu xͥ iustificatum
gr̃as agit. an u̾o iliꝑcebat ille q̃m uani
non intsłigunt dñtem. non ꝑtam uet ĩto
nec ꝓtc̃ori. Audiant g ͦ ip̃ni. me mag̃ĩtu

Expanded text:
numerant. qui quamuis humiliter et ueraciter sua praeterita peccata fateatur, tamen se ex fide Iesu Christi iustificatum gratias agit. an uero illi parcebat ille, quem uani non intellegunt dicentem: non parcam, nec iusto nec peccatori? audiant ergo ipsum: et ne magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificari a deceptis ⁊ ꝑditis flagitaũt.
Bacuficium gͦ non solum cum iuste sꝑt
u̾s deus. s ĩ cum suꝑbe exigit fl̾us deus
satis oñdit cui debeatur. lxc illi pagaus
contempn̾et. ħ quo agnosc̾em pocir

Expanded text:
sacrificari a deceptis et perditis flagitarent. sacrificari a deceptis et perditis flagitarent. sacrificium ergo non solum cum iuste imperat uerus deus, sed etiam cum superbe exigit falsus deus, satis ostendit, cui debeatur. haec illi pagano, contemneret, hoc quoque agnoscerem potius
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatem ꝙ ignis insacuficio signi¬
ficabat ued ab sorbens mortem inuic¬
⁊ reguũ ⁊ sac̃dociũ ꝓph̾ia erat ueuturi re¬
gis ⁊ sacerdotis ad regendos ⁊ consecrandos
fideles in omnib gentib. ⁊ introducẽ¬
dos in regnum celoꝵ ⁊ sacͣrium angłoꝵ
ad uitam et̾nam. Huius itaq u̾i sacri¬
ficĩ sicut teligiosa p̾dicamenta hebi
celebͣuenuit. ita sacrilega imitam̃ta
enim res est ꝓusiciatĩa ĩmolatiosang̾¬
nis futurani passionẽ in ediatoris abĩ¬
itio gn̾is hũani testificans. Hnͣc .ni. pͥ¬
atꝙ falła ꝑ huns aerem uolitantes qd̾
uni u̾o deo debĩ nou̾ant. ħ sibi a suis cł¬
torib exeg̾unt a quib dii putari uolu¬
erunt daute sibi locum uanitate cordis
humarii maxime cum ex cordis desidio
mortuoꝵ conartuerentur ymagies. uñ¬
simula croꝵ usus exortus est inaiore
adulatione d̾ini honores defe̾nt᷑ tãꝙ̃
in celum receptis quib ꝓ quib se in
fris demonia colenda suppon̾ent ⁊ sibi

Expanded text:
ulamus. Ignis in sacrificio id significabat, velut ab sorbens mortem vicet regnum et sacerdotium prophetia erat uenturi regis et sacerdotis ad regendos et consecrandos fideles in omnibus gentibus et introducendos in regnum caelorum et sacrarium angelorum ad uitam aeternam. huius itaque ueri sacrificii sicut religiosa praedicamenta Hebraei celebrauerunt, ita sacrilega imitamentaenim res est praenuntiatiua immolatio sanguinis futuram passionem mediatoris ab initio generis humani testificans; hanc enim priatque fallacia, per hunc aerem uolitantes, quod uni uero deo deberi nouerant, hoc sibi a suis cultoribus exegerunt, a quibus dii putari uoluerunt dante sibi locum uanitate cordis humani, maxime cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines, unsimulacrorum usus exortus est, et maiore adulatione diuini honores deferrentur tamquam in caelum receptis, pro quibus se in terris daemonia colenda subponerent et sibi
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ ulłe. Impii u̾o non uidebũt luen.
sicut dicit psaias. talib gͦ est maccesfi᷑
slła lucifica lux. que non solum illã spi¬
ritalem lucem in sc̃oꝵ mentib. si ĩ istam
corlem fecit. nõ ad qfũ ꝓhibeat accede̾.
malos. S qm̃ facit oriri suꝑ bono ᷤ ⁊ aloᷤ.
Cum gͦ eẽnt tenebre suꝑ abyssum. ille
qui erat dixit. fiat lux. que lux lucem
fec̾it maĩfetum. Maĩfeste .n. dixit po¬
situm est dixit deus. qm̃ tñ lucem fec̾it.
nõ ita m ͫ est. utcũ illam que in mẽtib
an cõrlem qñdom lucem remotam ĩ pp̃ã
ab aspectib nr̃is in sublimib huiꝰ mundi
locis int̾ studiosos d̾maꝵ scripturaꝵ cõ¬
cordit᷑ disputat᷑. Quarto .n. die fecit
ita conspicua leci luminaria que rursus
utrũ simul eum sua lute fcã sint. an ex
illa que fc̃a etat quodãmodo accensasit̃.
lux. Creatam tñ lucem acreat̾ce luce
fc̃am ẽẽ non dubitat quisquis scãs lr̃as

Expanded text:
sunt ullae; inpii uero non uidebunt lumen, sunt ullae; inpii uero non uidebunt lumen, sicut dicit Esaias. talibus ergo est inaccessibilis illa lucifica lux, quae non solum illam spiritalem lucem in sanctorum mentibus, sed etiam istam corporalem fecit, non ad quam prohibeat accedere malos, sed quam facit oriri super bonos et malos. Cum ergo essent tenebrae super abyssum, ille, qui erat lux, dixit: fiat lux. quae lux lucem fecerit, manifestum est: manifeste enim positum est: dixit deus. quam tamen lucem fecerit, non ita manifestum est: utrum illam, quae in mentibus an corporalem quamdam lucem, remotam etiam ab aspectibus nostris in sublimibus hujus mundi locis, inter studiosos divinarum Scripturarum concorditer disputatur. quarto enim die fecit ista conspicua caeli luminaria. quae rursus utrum simul cum sua luce facta sint, an ex illa, quae iam facta erat, quodam modo accensa sit, lux, creatam tamen lucem a creatrice luce factam esse non dubitat, quisquis sanctas litteras
Abbreviated transcription (Latin):
dipit deus. fiat lux ⁊ facta e luꝙͣ nõ
feciss il luccfica lux qd̾ est deus. Sicut
euim deus sibi sufficit ad et̾nam b̃itudiẽ.
et ex hac hũndat ad faciendos bõs. itar
sufficit ad et̾nam salucẽ. ⁊ ox hac hũndat
ad faciendos illuminatos. ⁊ mulluis bo¬
num cupiens cum ip̃o fruat᷑ omis uolũ¬
tas bona ⁊ millius malum timens cũ ip̃o
deseratur om̃is uolũtas mala. qr nec au¬
get eum qui eius dono beatus est. nec
terri eum qui eius iudicio miser est. ta¬
lem dñi maichei noucolitis longe ab
ilło fci estis dumfantasmata ur̃a secta¬
mini quecor ur̃m uanũ ⁊ uagũ lucẽ istam
celestium corꝑm ꝑ camis oculos hauriẽs
uob̾ multiplici fictione dilatauit atq
uariauit lux ista qmͣuis ⁊ ip̃am deus fe¬
fecit deusin mentib ꝑioꝵ quas ateneb̾s
lucificat. sicut ab impietate iustificat.
quͣto magis illi inaccessibili. que ista
Deus autẽ lux est. ⁊ tenebre in eo non

Expanded text:
dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux: quam non dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux: quam non fecisset, nisi lucifica lux, quod est Deus.itudinem, et ex hac abundat ad faciendos beatos; ita sibi sufficit ad aeternam lucem, et ex hac abundat ad faciendos illuminatos: nullius bonum cupiens, cum ipso fruatur omnis voluntas bona, nullius malum timens, cum ipso deseratur omnis uoluntas mala, quia nec auget eum, qui eius dono beatus est, nec terret eum, qui eius iudicio miser est. talem deum, Manichaei, non colitis; longe ab illo facti estis, dum phantasmata uestra sectamini, quae cor uestrum uanum et uagum lucem istam caelestium corporum per carnis oculos hauriens uobis multiplici fictione dilatauit atque uariauit. lux ista, quamuis et ipsam deus 'fefecit deus in mentibus piorum, quas a tenebris lucificat. sicut ab inpietate iustificat, quanto magis illi inaccessibili. quae istadeus autem lux est, et tenebrae in eo non
Abbreviated transcription (Latin):
auit ꝓmissiuas figuras sacͣmentoꝵ siłes
sunt hom̃ib quib displic ea quoꝵ ñ
capiunt utiłitatem. uelud sisurdus ui¬
dens mou̾i labia loa̾ncium. camꝙ̃ suꝑ¬
fuos oris motus deformes ꝙ tepheudet.
us siquisqmͣ cecuslaudata sibi aliq̃ do
gant quoꝵ mentes uanitas occupaũ.
ta ut putant credi a nob̾. ⁊ iam ipm
nos abyssum dicamus dm̃ ubiteneb ẽ
eaant. quia lux ibi non erat añ ꝙͣ deꝰ
ulo fac̾et lucem. S quia non distingt᷑
int̾ lucem que est ip̃e deus: Flucẽ qm̃
tenebris ip̃e fu̾it aute qmñ facet lucem
cumtenebre ẽẽnt suꝑ abyssum. añꝙͣ
dr̃et fiat lux: ⁊ fc̃a est lux. Sicut .ii. ni
leus lux est. ⁊ teneb ͤ mes non fũt ulle.
ibi legimus ⁊ deusqui dixit de tenebxis
lum̃ claresc̾e claruit incordib m̃ĩs itdẽ
lunt om̃ia. ⁊ de luce quadam que nõ
nisi ꝑillam fi̾ potest. hoc modo ibi dͣi.
cio cum tenebre eẽnt suꝑ abissim

Expanded text:
cunt promissiuas figuras sacramentorum, similes cunt promissiuas figuras sacramentorum, similes sunt hominibus, quibus displicent ea, quorum non capiunt utilitatem; uelut si surdus uidens moueri labia loquentium, tamquam superfluos oris motus deformesque reprehenderet; uel si quisquam caecus laudata sibi aliqua dogant, quorum mentes uanitas occupauit, ita ut putent credi a nobis etiam ipsunos abyssum dicamus deum, ubi tenebrae erant, quia lux ibi non erat, antequam deus uerbo faceret lucem ? sed quia non distingunt inter lucem, quod est ipse deus, et lucem, tenebris ipse fuerit, antequam faceret lucem, cum tenebrae essent super abyssum, antequam diceret, Fiat lux; et facta est lux . Sicut enim in Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae , ibi legimus; et, Deus qui dixit de tenebris lumen clarescere, claruit in cordibus nostris , itidem sunt omnia ; et de luce quadam, quae non nisi per illam fieri potest, hoc modo ibi dicititio cum tenebrae essent super abyssum,
Abbreviated transcription (Latin):
iñim. N .n. ꝑturbat᷑ dens cũinfeit
nm. S ira ꝓ uindc̃a ponitur sñ abusi¬
ons sũ aliqua p̾cedentis lingne ꝓp̾etate.
si dei iudiciũ non negaret. ꝙ n pagani
negant qui dei ꝓuidencia istam uni¬
mi concedunt. Ꝙ si sħ negari uł su

Expanded text:
nim perturbatur deus, cum infert iram, sed ira pro uindicta ponitur siue abusione siue aliqua praecedentis linguae proprietasi dei iudicium non negaret: quod neque pagani negant, qui dei prouidentia istam uniima concedunt. quodsi et hoc negaret, u
Abbreviated transcription (Latin):
ucnos. In suos quid̾ qr dixit. Seruus
qui scit uoluntatem dñi sui i fat̃ dig¬
na. plagis uapłabit multis. In alie¬
nos autẽ qr dixit. Siquis uos nõ rete¬
ĩs. amen dico uob̾. qr couabłius erit
bdome indie iudicii qm ciu ciutati¬
latt iste criminatur irascentem dm̃
nũc in alienos nũc in suos quos utcos¬

Expanded text:
lienos: in suos quidem, quia dixit: seruus, lienos: in suos quidem, quia dixit: seruus, qui scit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit multa; in alienos autem, quia dixit: si quis uos non receuestris; amen dico uobis, quia tolerabilius erit Sodomae in die t iste criminatur irascentem Deum, nunc in alienos, nunc in suos, quos utros
Abbreviated transcription (Latin):
tere caruali puditicie uelud iuhiis te¬
nebris que erant suꝑ abyssum hĩtaue¬
rt sꝑt̃ dei de quo dcm est. suꝑfe̾batur
suꝑ aquas. non intllũti ꝯ̃mad̾m lux lu¬
cẽat in tenebris. ⁊ tenebre eam nõ cõp̃¬
hendant. uisi ꝑ deiũbum fiat lux ⁊ di¬
luntatem impiam tenebrose lucẽ sopi¬
encie dei nusꝙͣ absentem comp̾hende᷑
non post̾ qd̾ ab ealonge sint affcũ non
soco. qd̾ mirũ si sp̃t dei qui sr̃fe̾bat᷑ suꝑ

Expanded text:
 velut in iis tenebris, quae erant super abyssum, habitaverit Spiritus Dei, de quo dictum est, Ferebatur super aquas; non intelligenti quemadmodum lux luceat in tenebris, et tenebrae eam non comprehendant , nisi per Dei verbum fiant lux, et dis mentes per voluntatem impiam tenebrosae lucem sapientiae Dei nusquam absentem comprehendere non possunt, quod ab ea longe sint affectu, non loco; quid mirum si Spiritus Dei, qui superferebatur super
Abbreviated transcription (Latin):
in lege pccͣau̾nt: ꝑ legem iudicabunt:
dr̃et ⁊ trucidantem ⁊ effundentẽ mul¬
oꝵ sanguinem oblenia quid̾ uł utt̃a
deuissa. leue quippe aut nuillũ ꝯmissũ
sagano uid̾e̾tur. nouł nõ hr̃e sn quiuio
nuptiaꝵ uestem nuptialem. p̃p qd
ait. Illos ã qui uoluerunt me reguate
sibi adducite ⁊ int̾ficite coram me. sic̃
iste accusauit dm̃. inue̾i testõ qͥeiuitꝰ¬
est pp̃leuia uł nlła ꝯmissa hpm milia
trudite trucidare. Iam u̾o illud qd̾ te¬
pbendit faustus minantẽ dm̃ uent᷑m
seẽẽ cum gladio quo non ꝑc̾et nec
iusto nec ꝑtc̃ori. qũo paganus ille re¬
pͣleudet audiens apłm paulũ dr̃e de
deont̃o. qi filio ꝓpͥo fuo non peꝑcit. S
nob̾ omib tradidit eum. Audiens ⁊
petrum cum de magnis tribłonib scõꝵ
dim exhortantẽ ac dñtem. Tempus
em̃ ͦ ⁊ siiustus quid̾ inxsaliuus erit pͤ¬
cito timpius ubi ꝑebunt: Quid eñ
ans eos uarietate tribłomĩ. cuideir¬

Expanded text:
in lege peccauerunt, per legem iudicabuntur. diceret et trucidantem et effundentem multorum sanguinem ob leuia quidem uel nulla commissa. leue quippe aut nullum commissum pagano uideretur uel non habere in conuiuio nuptiarum uestem nuptialem, propterait: illos autem, qui noluerunt me regnare sibi, adducite et interficite coram me, sicut iste accusauit deum in uetere tester leuia uel nulla commissa hominum milia trucidare. iam uero illud, quod reprehendit Faustus minantem deum uenturum se esse cum gladio, quo non parceret nec iusto nec peccatori, quomodo paganus ille reprehenderet audiens apostolum Paulum dicere de deo nostro: quia filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, audiens et Petrum, cum de magnis tribulationibus sdum exhortantem et dicentem: tempus et si iustus quidem uix saluus erit, peccator et inpius ubi parebunt? quid enimans eos uarietate tribulati
Abbreviated transcription (Latin):
nemini nõ iusto non pcc̃ori fĩ inꝙͣ po¬
tuit ut ⁊ de deshõib mentirent᷑ qm de
des ip̃o tanta ꝓt̾uitate mentitisut.
S uos consemite nob̾cran ut portent
scͥptores crimen siuultis eodͣ lib̾ar ꝓpħe¬
tas. Alioqnͥn illa nos de abraham sc̃p¬

Expanded text:
i, non iusto, non peccatori: fieri, inquam, potuit, ut et de dei hominibus mentirentur, qui de deo ipso tanta proteruitate mentiti sunt. sed uos consentite nobiscum, ut portent scriptores crimen. si uultis eodem liberari prophetas. Alioquin neque illa nos de Abraham scrip
Abbreviated transcription (Latin):
quo quo modo faustus uelud indigna
de nr̃is uet̾ib sibris lit̾is insi̾none suo
fendem. ut ꝑia de auctorib eoꝵ situt
paulus nr̃ apd̾ athenienses fecit ꝯmemo¬
rarem. Iuuenirennis .n. fortasse ⁊ in lñs
eoꝵ dm̃ mũdi c̾ãtorem acfab̾catorem
et lucis huiꝰ institutorẽ quitñ añꝙ̃ eam
cond̾e̾t non iacebat in tenebris. ⁊ ex oꝑe
suo ꝑfcõ elatũ eẽ gaudio qd̾ ceite ami¬
plius est. qmͣ quia bonũ est. ⁊ leg̾ laro¬

Expanded text:
quae modo Faustus uelut indigna quae modo Faustus uelut indigna deo de nostris ueteribus litteris in sermone suo fenderem, ut paria de auctoribus eorum, sicut Paulus noster apud Athenienses fecit, commemorarem. inuenirem enim fortasse et in litteris eorum deum mundi creatorem ac fabricatorem et lucis huius institutorem. qui tamen antequam eam conderet, non iacebat in tenebris, et ex opere suo perfecto elatum esse gaudio - quod certe amplius est quam: uidit quia bonum est - e
Abbreviated transcription (Latin):
scptum est. Q̾m .n. diligit deus cor¬
tipit. flagellat a onnem filiũ ꝙͣ reci
nouo. Ego q̃m amo: arguo ⁊ castigo.
Et illd̾. Si .n. nos ip̃os diuidicatenns.
a dũo non iudicaremur. Cum a iudi¬
camur: a dño corripimur. ne cũ mũdo
dampnemur. S tã si paganus ĩ nouo
cestõ talia rephendet aualia isti rep̾sen¬
diuit inuet̾i. Nonne ⁊ ip̃i ea defendẽda¬
sa susciꝑent. ꝙ si face̾ possent. quãtand
uecordia hic talia tephendunt. q̃ idem li
defendunt. Si a non possent cur ĩ nouo
non intlłatib impiis p̃nũ ud̾e̾tur. idẽ
non intllutib piis rectum. S tectũ credi
oport̾e concedunt. anforte que de nouo
teneant atꝙ suadeant. Quiꝙͣ a ex
ex eisd̾ codicib adu̾sus eos somut in¬
missum ab infalsatorib oro impui¬
denti ac sacrilego non dubitent dr̃e
as ⁊ sacrilegas fabulas suas xͥam nõis
pallio uelare contendant. uideant tñ
qñ ista contͣ scripturas xͥmas disputant ñ a

Expanded text:
scriptum est: quem enim diligit deus, corripit; flagellat autem omnem filium, quem recipitnouo: ego quem amo, arguo et castigo et illud: si enim nos ipsos diiudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum mundo damnemur. sed tamen si paganus in nouo testamento talia reprehenderet, qualia isti reprehendunt in uetere, nonne et ipsi ea defendenda susciperent? quod si facere possent, qua tandem uecordia hic talia reprehendunt, qualia ibi defendunt? si autem non possent, cur in uno non intellegentibus inpiis prauum uideretur, idem non intellegentibus piis rectum, sed tectum credi oportere concedunt? An forte, quae de nouo teneant atque suadeant, quicquid autem ex eisdem codicibus aduersus eos sonuerit, inmissum ab infalsatoribus ore inpudenti ac sacrilego non dubitent dicere? as et sacrilegas fabulas suas christiani nominis pallio uelare contendant, uideant tamen, quando ista contra scripturas Christianas disputant, non a
Abbreviated transcription (Latin):
fĩ non sinet. si uell dr̃e plenos ĩuenũ
damus illa cum in nr̃is uet̾ib libris ta¬
lia nob̾ deus nr̃ iussisse leg̾etur offerri.
hic ego de u̾o sacrificio lecius fortasse
disserens demr̃arẽ id nõ deb̾i nisi uni u̾o
deo. qd̃ ei unus uerus sacerdos optulit
mediator dei ⁊hoim. cuius sacrificii ꝓ¬
missiuas figuras in uctimis ałiũ ceͣle¬
brari oportebat ꝓp̃ ꝯmendationẽ fut᷑e
carnis isangͥnis ꝑ qm unam uictimã¬

Expanded text:
fieri non sineret, si uellet dicere, plenos inueniret damus, cum in nostris ueteribus libris talia sibi deus noster iussisse legeretur offerri. hic ego de uero sacrificio latius fortasse disserens demonstrarem id non deberi nisi uni uero deo, quod ei unus uerus sacerdos obtulit, mediator dei et hominum: cuius sacrificii promissiuas figuras in uictimis animalium celebrari oportebat propter commendationem futurae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
duñt nob̾ exosi. Si .n. uos tepugnats ⁊
sqͥtorib assenciendo ur̃is incrim̃ for¬
san ꝓpħas ĩnocentes adducitis. ĩfamatiᷤᷤ
oñarchas. dedecoratis ⁊ legem. atq ꝙ
sit stultius uultis ⁊ scriptores ur̃os nõ
t̃t mendaces. ⁊ eos tñ religiosos iscõs

Expanded text:
uidentur nobis exosi. sed enim uos repugnatis et uidentur nobis exosi. sed enim uos repugnatis et scriptoribus adsentiendo uestris in crimen forsitan prophetas innocentes adducitis, infamatis patriarchas, dedecoratis et legem atque, quod sit stultius, uultis et scriptores uestros non esse mendaces et eos tamen religiosos ac s
Abbreviated transcription (Latin):
inlusa insemiip̃a non seuiat. hẽbit
e᷑ aliquid bom cum ei nullũ mixtũ eł
sonũ. anforte sicut deus añ błłm sñ cõ¬
mixtione małi hẽbat ncc̃itatis malũ.
itu hyle post blłm sũ ꝯmixtione boni:
b̃bit cessationis bonũ. Dicite gͦ duo
mala s unũ alt̾o peius. aut duo nõ
saima boͣ. s unũ alt̾o meliꝰ. Ita saue qdͣ
et melius ħ dicatis misius. Nam si
ilius tauti belli hic erit exmis. ut se¬
pta hyle a ꝓpria nastatione. ⁊ deimẽ¬
buis affixis inglobo aliꝙ boni p̾stet᷑.
lostib. ⁊ tm̃ mali infligatur ciuib.
cogitate quis uic̾it. S uidel uenenũ
st hyle que forͣre. firmare. nut̾re ue¬
meubra sua. Insani nec illa est hyle. nͨ
ile deus. sic delirant qui sanã doctͥnã ũ
Iostes sumus. aut inimici legis ac ꝓpħ̾a
tum. s nec ullius omis ad eo ut si modo
ꝑip̃os uos liceat simus ꝑatifat̾i fła illa
n̾a cẽ que de eis scͥpta sunt. ⁊ quoꝵ cã

Expanded text:
inclusa in semetipsa non saeviat. Habebit ergo aliquid boni, cum ei nullum mixtum erit bonum? An forte sicut Deus ante bellum sine commixtione mali habebat necessitatis malum, ita Hyle post bellum sine commixtione boni habebit cessationis bonum? Dicite ergo duo mala, sed unum altero pejus: aut duo non summa bona, sed unum altero melius; ita sane, ut quod est melius, hoc dicatis miserius: nam si illius tanti belli hic erit exitus, ut separata hyle a propria uastatione et dei membris adfixis in globo aliquid boni praestetur hostibus et tantum mali infligatur ciuibus, cogitate, quis uicerit. sed uidelicet uenenum est hyle, quae formare, firmare, nutrire, ue non potuit membra sua. insani, nec illa est hyle, nec ille deus. sic delirent, qui sanam doctrinam non nos hostes sumus aut inimici legis ac pro. phetarum, sed nec ullius omnino, adeo ut. si modo. per ipsos nos liceat, simus parati fateri falsa illa omnia esse, quae de eis scripta sunt et quorum causa
Abbreviated transcription (Latin):
nupcias filii deceptus. ut alunt. ꝓsii¬
eadẽ q soc̾um suũ bone nose cumł
Nec ꝙ dauid post tot nu̾o uxores m¬
lierculam quo urie militis fui me¬
chatus sit ip̃m ꝙ ꝑdidĩt in bello. ne
ꝙ salomon filius eius trescentas uxo¬
res. ⁊ septĩgentes concubinas hu̾it. et
pͥmus de fornicatia misliere faios fece¬
rit cui turpitudim ꝙ sit det̾ius asca¬
bitur. ⁊ consiliũ dei. S nec illud qd̾
moy ses homicidium fec̾it ꝙ spoliau̾it
egiptum ꝙ belła gesserit. ꝙ crudelia
multa ⁊ maudan̾it ⁊ fec̾it. ꝙ nec ip̃e

Expanded text:
nuptias filii, deceptus, ut aiunt, habinuptias filii, deceptus, ut aiunt, habieadem, quae socerum suum bene nosset cum hoc nec quod Dauid post tot numero uxores mulierculam quoque Uriae militis sui moechatus sit ipsumque perdiderit in bello; nec quod Salomon filius eius trecentas uxores et septingentas concubinas habuerit et ophetarum primus de fornicaria muliere filios fecerit — cui turpitudini, quo sit deterius, ascribitur et consilium dei — sed nec illud, quod Moyses homicidium fecerit, quod spoliauerit Aegyptum, quod bella gesserit, quod crudelia multa et mandarit et fecerit, quod ne ipse
Abbreviated transcription (Latin):
¶biu̾o aut ab ip̃is eadem scriptasunt qtͣ
hpnestatis morem de uicns captantib głi¬
am. aut ab eoꝵ sociis ac ꝑib nr̃a que
istic culpa est. Dampnatnus .n. detesta¬
ti actus iniquos quos ułtro dese noc ĩtͣ¬
rogati confessi sunt rei. aut si ħ ꝑ in
iudiam scriptoꝵ adu̾sus eos malig̃ĩ¬
fama gũitati atq censure sue pt̃ar¬
chaꝵ reddatur auctoritas. Et sane
fiꝰ potuit. ut q̃m ad̾m de deo impudent᷑̃¬
idest tanta fmgxunt minc eũ ĩ tene¬
bzis ex et̾no u̾satum. dñtes et postea
miratum cum uidiss lucen mĩc ig¬
narum fucuri. ut p̾ceptum illud qd ñ
eẽt seruaturus adã. eimandaret nũc
⁊ inꝓuidũ. ut eum sacentẽ in angulo
ꝑadisi post nuditatẽ ꝯgnitam uid̾e̾ ñ
poss. nũc ⁊̃ midũ ac timentem. ne sigꝰ¬
tar homo suus de ligno uite inet̾mim
uiu̾et. mĩc alias ⁊ appetentẽ sangũis
atq adipis ex om̃i gn̾e sacrificioꝵ ⁊e

Expanded text:
ubi uero aut ab ipsis eadem scripta sunt contra ubi uero aut ab ipsis eadem scripta sunt contra honestatis morem de uitiis captantibus gloriam aut ab eorum sociis ac paribus, nostra quae istic culpa est? damnamus enim detestati actus iniquos, quos ultro de se nec introgati confessi sunt rei; aut si haec per inuidiam scriptorum aduersus eos malignifama, grauitati atque censurae suae patriarcharum reddatur auctoritas. Et sane fieri potuit, ut quemadiidem tanta finxerunt, nunc eum in tenebris ex aeterno versatum dicentes, et postea miratum cum vidisset lucem; nunc ignarum futuri, ut praeceptum illud quod non esset servaturus Adam, ei mandaret; nunc et improvidum, ut eum latentem in angulo paradisi post nuditatem cognitam videre non posset; nunc et invidum ac timentem, ne si gustaret homo suus de ligno vitae, in aeternum viveret; nunc alias et appetentem sanguinis atque adipis ex omni genere sacrificiorum,