comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reb pͥmam speciem: uͥ nuitabił. eẽ.
ꝯuincit᷑. Cum gͥ in eoꝵ ꝯspectu et
corpꝰ et animꝰ maiꝰ minꝰq speciosiora
eent: si aut̾ om̃i specie carere possẽt.
om̃ino nulla eẽnt: uder̃t. eẽ. aliqͥd
uͥ pͥma eẽt et incõmutabilis. et ideo
nec cõꝑabilis. atq ibi. eẽ rerũ pͥncipi¬
ũ rectissime c̾dider̃t: qͦd factum nõ
eet̾ et ex quo facta cuncta eent. Ita qͦd
notũ.ẽ. dĩ. manifestauit ipse. c̃ ab eis
ininisibilia eiꝰ ꝑ ea que facta s̃ ꝯfpici¬
a qͦ cẽ uisibilia et tẽꝑalia cucta cata st̃.
Hec de illa parte. quã phisicã. id. est
naturalẽ nuncupant dicta sint: qͦo¬
pars altã. quȩ ab eis logica id. ẽ rati¬
onalis uocat᷑ ab sit ut his cõparandi
uideant᷑ qui posuerunt indiciũ i̾tatis
in sensib corꝑis: eorsq infidis et falla¬
cib regłis omĩa quȩ discunt᷑ metien¬

Expanded text:
rebus primam speciem, ubi mutabilis esse rebus primam speciem, ubi mutabilis esse conuincitur. Cum igitur in eorum conspectu et corpus et animus magis minusque speciosa essent, si autem omni specie carere possent, omnino nulla essent: uiderunt esse aliquid ubi prima esset incommutabilis et ideo nec conparabilis; adque ibi esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset et ex quo facta cuncta essent. Ita quod notum est Dei, manifestauit eis ipse, cum ab eis inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, ia quo etiam uisibilia et temporalia cuncta creata sunt. Haec de illa parte, quam physicam, id est naturalem, nuncupant, dicta sint. CApars altera, quae ab eis logica, id est rationalis, uocatur: absit ut his conparandi uideantur qui posuerunt iudicium ueritatis in sensibus corporis eorumque infidis et fallacibus regulis omnia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
spẽm q corꝑis. eẽ sensibilẽ. intelli¬
gibilem uitȩ. ꝑinde intelligibilẽ
spẽm sensibili p̃tuler̃t. Sensibilia
dicimꝰ quȩ usu tactuq corꝑis sentiri
queunt: intelligibilia q̃ ꝯspectu m̃tis
untelligi. Nulla. ẽ enĩ pulchritudo cor¬
poralis. siue in statu corꝑis sic̃. ẽ sig̾a:
siue in motu sic̃ ẽ. cantilena: de qua ñ
animꝰ iudicet. Qͦo ꝓfecto ñ poss nͥ me¬
lior eẽt in illo hec species. sine tumore
molis. sine strepitu uocis: sine spacio
uł loci uł tẽꝑis. S ibi qͦ nͥ mutabilis
ess ñ aliꝰ alio meliꝰ de specie sensibili
udicaret: meliꝰ ingeniosior ꝗͣ tardi¬
or: meliꝰ ꝑicior ꝗͣ imꝑicior. meliꝰ exer¬
citatior ꝗͣ minꝰ exercitat᷑: et idem ip¬
se unꝰ cũ ꝓficit meliꝰ utiq postea qm
priꝰ. Qͦd autẽ recip̃ maiꝰ et minꝰ sine
dubitatione mutabile. ẽ. Tnde inge¬
niosi et docti. et in his exercitati ho¬
mines facile collegerunt ñ eẽ. in eis

Expanded text:
ensibilem, intelligibilem vite; proinde intelligibilem speciem sensibili pretulerunt. Sensibilia dicimus, que usu tactuque corporis sentiri queunt. Intelligibilia, que conspectu mentis intelligi. Nulla est enim pulchritudo corporis, sive in statu corporis, sicut est figura; sive in motu, sicut est in cantilena, de qua non animus iudicet quod profecto non posset, nisi melior in illo esset hec species, sine tumore molis, sine strepitu vocis, sine spatio, vel loci vel temporis. Sed ibi quoque nisi mutabilis esset, non alius alio melius de specie sensibili iudicaret; melius ingeniosior quam tardior; melius peritior quam imperitior; melius exercitatior quam minus exercitatus et idem ipse unus cum proficit, melius utique postea quam prius. Quod autem recipit magis et minus, sine dubitatione mutabile est. Unde ingeniosi et docti et in his exercitati homines facile collegerunt non esse in eis
Abbreviated transcription (Latin):
ci appellarent᷑. recentiores tñ philoso¬
phi nobilisimi. qͥb plato sectandꝰ pla¬
cuit. noluerint se dici ꝑhipatheticos
aut achademicos. s platonicos: ex qͥbꝰ
sunit ualde nobilitati. g̾ci: plotinꝰ iam¬
plicus. porphiriꝰ: in utraq aut̾ lingua
id. ẽ greca et latina appuleiꝰ asfer exti¬
facienda putauert.¶uanqͣm gͦ¬

Expanded text:
ci appellarentur; recentiores tamen philosoci appellarentur; recentiores tamen philosophi nobilissimi, quibus Plato sectandus placuit, noluerint se dici Peripateticos, aut Academicos, sed Platonicos. Ex quibus sunt valde nobilitati Graeci, Plotinus, lamblichus, Porphyrius: in utraque autem lingua, id est et graeca et latina, Apuleius Afer exstifacienda putaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ et diuinitas. Hunc ñ ĩmerito me
platonicos philosophos elegisse c̃ qͥbus
agam qͦd in ista questione qm mͦ susce¬
pimꝰ agit᷑ de naturali theologia. utrũ
ꝓpt̾ felicitatẽ que pꝰ mortem futura. ẽ.
uni deo an plurib sacra face̾ oporteat:
potissimũ elegi: qm̃ de uno deo qui fec̃
cȩlũ et trã. qͣnto meliꝰ senser̃t : tanto ce¬
teris głosiores et illustriores habent᷑. ĩ
tantũ aliis p̃lati iudicio posteroꝵ: ut
c̃ aristotiles platonis discipłc. uir excel¬
lentis ingenii. et eloqͥo platoni qͥdem
ĩpar. s multos facile suꝑans. c̃ sectã
ꝑhipatecicã cõdidus qͦt deambulans
disputare consueuerat. plurimosq dis¬
cipłos p̃clara fama excellens. uiuo ad¬
huc p̃ceptore in suam heresim. congre¬
gass: post mortẽ uͦ platonis pensippꝰ
sororis eiꝰ filiꝰ et exenocrates dilectus
ciꝰ discipło. in scolam eiꝰ que achademi¬
ca uocabat᷑ eidem successissent. atq ob
hoc et ipsi et eoꝵ successores achadeni¬

Expanded text:
 et divinitas : nunc non immerito me Platonicos philosophos elegisse cum quibus agam, quod in ista quaestione, quam modo suscepimus, agitur de naturali theologia, utrum propter felicitatem, quae post mortem futura est, uni Deo, an pluribus sacra facere oporteat, potissimum elegi, quoniam de uno Deo, qui fecit coelum et terram, quanto melius senserunt, tanto caeteris gloriosiores et illustriores habentur: in tantum aliis praelati judicio posterorum, ut cum Aristoteles, Platonis discipulus, vir excellentis ingenii, et eloquio Platoni quidem impar, sed multos facile superans, sectam Peripateticam condidisset, quod deambulans disputare consueverat, plurimosque discipulos praeclara fama excellens, vivo adhuc praeceptore in suam haeresim congregasset, post mortem vero Platonis Speusippus, sororis ejus filius, et Xenocrates, dilectus ejus discipulus, in scholam ejus, quae Academia vocabatur, eidem successissent, atque ob hoc et ipsi et eorum successores Academi
Abbreviated transcription (Latin):
morata uideri pot̾. Deinde qͦd plato
dic̃ amatorẽ cdĩ eẽ philosophũ. nichil
sic sacͥs illis litt̾is flagrat: et maxi
me illud qͦd et me plurimũ adducit:
it pene assentiar platonẽ libroꝵ illoꝵ
ex ꝑtem ñ flusse: qͦd cũ ad scm̃ moysẽ
ita u̾ba dĩ ꝑ angłm ꝑferant᷑. ut querẽ

Expanded text:
morata uideri potest Deinde quod Plato dicit amatorem Dei esse philosophum, nihil sic illis sacris litteris flagrat; et mame illud, quod et me plurimum adducit, ut pene assentiar Platonem illorum Librorum expertem non fuisse, quod cum ad sanctum Moysen ita verba Dei per angelum perferantur, ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
one qͥ uere. ẽ. qͥa ĩcõmutabilis. ẽ. ea quȩ
mutabilia facta st̃ ñ suit. Uehem̃ter
hoc plato tenuit et diligentissime cõm̃¬
dauit: et nescio utrũ hoc uspiã repꝑi¬
at᷑ in libris eors qui ante platonẽ fuer̃.
nͥ nͥ dictũ ẽ. ego sũ qͥ fũ: et dices filiis is
ille didicerit: siue p̃cedentib eũ uete¬

Expanded text:
one, qui uere est quia incommutabilis est, ea quae mutabilia facta sunt non sint, uehementer hoc Plato tenuit et diligentissime commendauit. Et nescio utrum hoc uspiam reperiatur in libris eorum, qui ante Platonem fuerunt, nisi ubi dictum est: Ego sum qui sum, et dices eis: ista didicerit, siue praecedentibus eum uete
Abbreviated transcription (Latin):
locũ. Habet gͦ hec sententia qͣmdã
iliꝰ similitudinẽ. qͣ dictum ẽ. in pͥnci¬
pio fec̃ ds cȩlũ et t̾rã: deinde illa duo
media qͥb int̾positis cͥmet ut extre¬
ma copularent᷑. aqͣm dic̃ et aerem.¬

Expanded text:
ergo haec sententia quamdam illius similitudinem, qua dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram. Deinde illa duo media, quibus interpositis sibimet haec extrema copularentur, aquam dicit et aerem
Abbreviated transcription (Latin):
dissentiant: in hoc tanĩ qͦd mͦ posui qͥa
neq parua res ẽ. et inde nc̃ questio.ẽ.
pͥmũ ab eis quero qͥb diis istũ cultum
exhibendum arbitrent᷑. utrũ bonis an
malis: an edbonis et malis. Sententia . ẽ.
nec ee̾ omĩino ullũ deoꝵ malũ. Conse¬
quens. ẽ. gͥ ut bonis hec exhibenda. in¬
telligant᷑. Tc̃ enĩ diis exhibent᷑: qm nec
dii er̃t. si boni ñ erunt. Hoc su ita est.
nã de diis qͥd aliud decet c̾dere: Illa ꝓ¬
fecto uacuat᷑ opinio: qͣñ nulli putant
deos malos sacͥs placandos eẽ. ne ledãt.
bonos aut̃ ut aduiuent inuocandos.
¶ ali enĩ milli st᷑ dii Bonis porro debitꝰ
ut dicunt honor sacroꝵ. ẽ deferendus.
Qs̃ gͦ illi qͥ ludos scenicos amãt. eosq di

Expanded text:
n, quod modo posui, quia neque parua res est et inde nunc quaestio est, primum ab eis quaero, quibus dis istum cultum exhibendum arbitrentur, utrum bonis an malis an et bonis et malis. Sed habemus Platnec esse omnino ullum deorum malum. Consequens est igitur, ut bonis haec exhibenda intellegantur; tunc enim dis exhibentur, quoniam nec di erunt, si boni non erunt. Hoc si ita est, nam de dis quid aliud decet credere? illa profecto uacuatur opinio, qua nonnulli putant deos malos sacris placandos esse, ne laedant, bonos autem, ut adiuuent, inuocandos. Mali enim nulli sunt di; bonis porro debitus, ut dicunt, honor sacrorum est deferendus. Qui sunt ergo illi, qui ludos scaenicos amant eosque di
Abbreviated transcription (Latin):
demones: ut elemĩtoꝵ ordine sit disfe¬
rentia m̃itors. Demones gͥ medii quẽad¬
modũ diis quib inferiꝰ habitant post¬
rendi sunt. Habẽt enĩ cũ diis cõmunẽ
ĩmortalitatẽ corꝑm: animoꝵ aut̾ cum
hominib: passiones. Quappt̾ non. ẽ. mi¬
rũ inqͥunt si cẽ ludoꝵ obscenitatib et
poetaꝵ figñitis delectant᷑. qͣndoqͥdem
humanis capiunt᷑ affectib: aquib dii
longe absunt. et modis om̃ib aliem st̃.
Esxquo colligit᷑ platonem poetica de¬
testando. et ꝓhibendo figm̃ta: ñ deos
qͥom̃s boni et excelsi sunt. pͥuasse ludo¬
rũ scenicoꝵ uoluptate s demones. Hec
si ita ft̃ que licet apud alios qͦ repꝑũit᷑
hac re sola unum scͥpsit librũ cuiꝰ esse
titulum uoluit de deo socͣtis: nͥ disserit
et exponit ex quo gen̾e numinũ soctes
habebat aduinctũ. et amicicia quadã
conciliatũ: a quo ꝑhibet᷑ solidiꝰ admo¬
neri ut desisteret ab agendo: qñ id qͦd
ag̾e uolebat: ñ ꝓsꝑe fuerat euenturũ.

Expanded text:
nt, ut elementorum ordine, sic differentia meritorum. Daemones igitur medii, quemadmodum diis, quibus inferius habitant, post, praeferendi sunt. Habent enim cum diis communem immortalitatem corporum, animorum autem cum hominibus passiones. Quapropter non est mirum, inquiunt, si etiam ludorum obscenitatibus et poetarum figmentis delectantur; quandoquidem humanis capiuntur affectibus, a quibus dii longe absunt et modis omnibus alieni sunt. Ex quo colligitur, Platonem poetica detestando et prohibendo figmenta, non deos, qui omnes boni et excelsi sunt, privasse ludorum scenicorum voluptate, sed daemones. 2. Haec si ita sunt, quae licet apud alios quoque reperiahac re sola unum scripsit librum, cujus titulum esse voluit, De deo Socratis: ubi disserit et exponit, ex quo genere numinum Socrates habebat adjunctum et amicitia quadam conciliatum, a quo perhibetur solitus admoneri, ut desisteret ab agendo, quando id quod agere volebat, non prospere fuerat eventurum.
Abbreviated transcription (Latin):
Exponant gͦ nob̃ isti platonici. qͥ¬
y oñĩs deos scd̾m auctoris sui sen¬
tentiam bonos et honestos. et urtutib
sapientiũ socios. eẽ. arbitrantes: alitq̃
de ullo deoꝵ sentiri nefas habent. Ex¬
ponimꝰ inqͥuit. Attende. G audiamus.
Om̃ium inquiunt animaliũ in quib ẽ
aia rationalis tͥꝑtita diuisio. ẽ: indeos.
hoĩes. demones. Dii excellentissimũ locũ
tenẽt: homines infimũ: demones me¬
diũ. Nam deoꝵ sedes in celo. ẽ houĩ¬

Expanded text:
Exponant ergo nobis ista Platonici, qui omnes deos secundum auctoris sui sententiam bonos et honestos et uirtutibus sapientium socios esse arbitrantur aliterque de ullo deorum sentiri nefas habent. Exponimus, inquiunt. Adtente igitur audiamus.Omnium, inquiunt, animalium, in quibus est anima racionalis, tripartita divisio est in deos, homines, demones. Dii exellentissimum locum tenent, homines infimum, demones medium. Nam deorum sedes in celo est, hom
Abbreviated transcription (Latin):
trare. Deniq ꝓpe ad epłe finem pecit
seab eo doceri que sit ad beatitudinẽ
ila: ex egyptia sapientia. Ceterũ il¬
los quib conu̾satio cũ. diis ad hoc eẽt
ut ob inueniendũ fugituũ uł p̃diũ
cõparandũ. aut ꝓpt̾ nuptias uł m̾ca¬
tam. uł qͥd huiꝰmodi m̃tẽ duunã inqͥ¬
tarent: frustra eos uideri dic̃ coluis¬
se sapientiam: illa cẽ ipsa numina. cũ
qͥb comu̾sarent᷑. et side. cetis reb uera
p̃dicerent. tam̃ qͥa beatitudine nichil

Expanded text:
trare. Denique prope ad epistulae finem petit trare. Denique prope ad epistulae finem petit se ab eo doceri, quae sit ad beatitudinem uia ex Aegyptia sapientia. Ceterum illos, quibus conuersatio cum dis ad hoc esset, ut ob inueniendum fugitiuum uel praedium conparandum, aut propter nuptias uel mercaturam uel quid huius modi mentem diuinam inquietarent, frustra eos uideri dicit coluisse sapientiam; illa etiam ipsa numina, cum quibus conuersarentur, etsi de ceteris rebus uera praedicerent, tamen quoniam de beatitudine nihil
Abbreviated transcription (Latin):
natã s uicio fallaces qͥ simulant alels
t animas defunctoꝵ. demones autẽ
ñ ut ait ipse simulant s plane sunt:
et qͦo ei uidet᷑ herbis et lapidib et ani¬
fabricari intra ab hoĩb potestates.¬
uindictas idoneas uariis effectib exe¬
quendis: totũ hoc ad eosdem ipsos de¬
mones ꝑtinet: et ludificatores aĩaꝵ
sibimet subditarũ et uoluptaria sͥ lu-¬
dibria de hominũ errorib exhibenteᷤ
Fut gͦ reuera dubitans et inqͥrens ista
que nob̃ ad beatam uitã capessendã
fauent. s ad deceptores demones ꝑti¬
ne monstrent᷑. aut meliora de philo¬
sopho suspicem᷑: eo mͦ uoluit hoiem
egiptiũ. talib errorib deditũ. et aliqͣ
magna se scire opinantẽ. ñ suꝑba qͣsi
auctoritate doctoris offendẽ. nec aꝑte
adu̾santis alt̾catione t᷑bare: s quasi
querentis et discẽ cupientis humilita¬
te ad ea cogitanda conut᷑e: et qͣm sit̃
contẽpnenda uł cẽ deuitanda demõs¬

Expanded text:
natura, sed uitio fallaces, qui simulant deos natura, sed uitio fallaces, qui simulant deos et animas defunctorum, daemones autem non, ut ait ipse. simulant, sed plane sunt. Et quod ei uidetur herbis et lapidibus et anifabricari in terra ab hominibus potestates idoneas uariis effectibus exsequendis, totum hoc ad eosdem ipsos daemones pertinet ludificatores animarum sibimet subditarum et uoluptaria sibi ludibria de hominum erroribus exhibentes. Aut ergo re uera dubitans et inquirens ista quae nobis ad beatam uitam capessendam fauent, sed ad deceptores daemones pertinere monstrentur; aut, ut meliora de philosopho suspicemur, eo modo uoluit hominem Aegyptium talibus erroribus deditum et aliqua magna se scire opinantem non superba quasi auctoritate doctoris offendere, nec aperte aduersantis altercatione turbare, sed quasi quaerentis et discere cupientis humilitate ad ea cogitanda conuertere et quam sint contemnenda uel etiam deuitanda mons
Abbreviated transcription (Latin):
eis uitatẽ: nã et celum se collide cõmi¬
nat᷑. et cet̾a similia homini ĩpossibili
ut illi dii tãqͣm insipientissimi pueri
falsis et ridicłis cõminatiõib t̾riti. qͦl
imꝑat᷑ efficiant. Dic̃ cẽ scͥpsisse cere¬
monẽ quẽdam taliũ sacroꝵ. uł potiꝰ
sacͥlegior peritũ. ea que apd egẏpti¬
os st̾ celebrata rumorib. uł de yside
uł de osyride marito eiꝰ maximã uĩ
hab̾e cogendi deos ut faciant ĩꝑata:
dissipat᷑um t̾ribilit̾ dic̃. si face̾ uissa
neglexerint. Hec atq huiꝰcemodi ua¬
na et insana hoiem diis minari. ne qͥ¬
b libet s ipsis celestib et siderea lus
fulgentib nec sine esfectu s uiolẽn
potestate cogentẽ atq his t̾rorib al
facienda que uoluerit ꝑducentẽ ine¬
rito porphiriꝰ admirat᷑: ĩmo uͦ sub
specie mirantis et causas rerũ taliũ
reqͥrentis dat intelligi illos hec ag̃
tione descͥpsit: non ut ipse posuit

Expanded text:
ueritatem. Nam et caelum se conlidere commiueritatem. Nam et caelum se conlidere comminatur et cetera similia homini inpossibilia, ut illi di tamquam insipientissimi pueri falsis et ridiculis comminationibus territi quod imperatur efficiant. Dicit etiam scripsisse Chaeremonem quendam, talium sacrsacrilegiorum peritum, ea quae apud Aegyptios sunt celebrata rumoribus, vel de Iside, vel de Osiride marito ejus, maximam vim habere cogendi deos, ut faciant imperata, dissipaturum terribiliter dicit, si facere iussa neglexerint. Haec adque huius modi uana et insana hominem dis minari, nec quibuslibet, sed ipsis caelestibus et siderea luce fulgentibus, nec sine effectu, sed uiolenta potestate cogentem adque his terroribus ad facienda quae uoluerit perducentem, merito Porphyrius admiratur; immo uero sub specie mirantis et causas rerum talium requirentis dat intellegi illos haec agetione descripsit, non, ut ipse posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nors. et ad deos colendos ꝑtinentium
admiratores uerecundat᷑ offendẽ. Se¬
qͥt᷑ tam̃ et ea uelut inqͥrendo ꝯmeno¬
rat. que sobrie considerata. attribui
ñ possunt: nͥ malignis et fallacib po¬
testatib Querit enĩ cur tãqͣm melio¬
rib inuocatis quasi peiorib imꝑet᷑ ut
inuista p̃cepta hominis ex seqͣnt᷑: cur
adtrectat̾ũ in reueneria ñ exaudiant
imp̃cantẽ: c̃ ipsi ad incestos qͦsq cõcu¬
bitꝰ qͦslibet duce̾ ñ morent᷑: cur ab ani¬
mantib suos antistites oportẽ abstinẽ¬
denuncient. ne uaporib ꝓfecto corpo¬
reis polluant᷑. ipsi uͦ et aliis uaporib
illiciant᷑ et iudorib hostiaꝵs: cũq a ca¬
daueris contactu ꝓhibeat᷑ inspector.
plerũq illa cadauerib celebrent᷑: qͥd
sit qͦd ñ demoni uel alicui aiẽ defũcti
s ipsi soli et luȩ aut cuicq cȩlestiũ.
homo uicio cuilibet obnoxiꝰ intencdit
minas eos q t̾ritat falso ut extorqͤat

Expanded text:
norum et ad deos colendos pertinentium norum et ad deos colendos pertinentium admiratores uerecundatur offendere. Sequitur tamen et ea uelut inquirendo commemorat, quae sobrie considerata tribui non possunt nisi malignis et fallacibus potestatibus. Quaerit enim quur tamquam melioribus inuocatis quasi peioribus imperetur, ut iniusta praecepta hominis exsequantur; quur adtrectatum re Veneria non exaudiant inprecantem, cum ipsi ad incestos quosque concubitus quoslibet ducere non morentur; quur animantibus suos antistites oportere abstinedenuntient, ne uaporibus profecto corporeis polluantur, ipsi uero et aliis uaporibus inliciantur et nidoribus hostiarum, cumque a cadaueris contactu prohibeatur inspector, plerumque illa cadaueribus celebrentur; quid sit, quod non daemoni uel alicui animae defuncti, sed ipsi soli et lunae aut cuicumque caelestium homo uitio cuilibet obnoxius intendit minas eosque territat falso, ut eis extorqueat
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid huiꝰmodi mirabilit̃ oꝑantur.
unde dicit alios opinari cẽ. qͦddam ge¬
nus cui exaudire sit ꝓpriũ. natura fal¬
lax. om̃isorme. multimodũ. simulais
deos et demones. et animas defunctoꝵ.
et hoc esse qͦd efficiat hec omĩa que iu¬
dent᷑ bona. eẽ. uł praua: ceterũ circa
ea que u̾e bona st̃ nichil opitulari.
imo uͦ ista nec nosse. s et male conci¬
liare. et insimulare atq impedire. ñ¬
ñqͣm uircutis sedulos sectatores. et ple¬
num eẽ temeritatis et fastꝰ: gaudẽ
nidorib adulationib capi et cetera
que de hoc gen̾e fallaciũ malignoꝵ
hec alios asserat opinari. Difficile qͥp¬
pe fuit tanto philosopho cũctam dia¬
bolicam societatẽ uł nosse uł fident̃
arguere: qm q̃libet anicła xͥana nec
cunctat᷑. eẽ. et lib̃rime detestat᷑: nͥ for¬
te iste et ipsũ ad quẽ scͥbit anebontẽ
tãqͣm taliũ sacror p̃clarissimũ antis¬
titem: et alios taluĩ oꝑm tãqm diui¬

Expanded text:
aliquid eius modi mirabiliter operentur. aliquid eius modi mirabiliter operentur. Unde dicit alios opinari esse quoddam genus, cui exaudire sit proprium, natura fallax, omniforme, multimodum, simulans deos et daemones et animas defunctorum, et hoc esse quod efficiat haec omnia quae uidentur bona esse uel praua; ceterum circa ea, quae uere bona sunt, nihil opitulari, immo uero ista nec nosse, sed et male conciliare et insimulare adque inpedire nonnumquam uirtutis sedulos sectatores, et plenum esse temeritatis et fastus, gaudere nidoribus, adulationibus capi, et cetera, quae de hoc genere fallacium malignoruhaec alios adserat opinari. Difficile quippe fuit tanto philosopho cunctam diabolicam societatem uel nosse uel fidenter arguere, quam quaelibet anicula Christiana nec cunctatur esse, et liberrime detestatur. Nisi forte iste et ipsum, ad quem scribit, Anebontem tamquam talium sacrorum praeclarissimum antistitem et alios talium operum tamquam diui
Abbreviated transcription (Latin):
lacias et maliciosas ineptias. quib
merito mouet᷑ om̃ib demonib dare.
Qͦsdam nãq benignos demones. mo¬
re appellat alioꝵ: cũ om̃s gen̾aliter
imprudentes eẽ. fateat᷑: mirat᷑ autẽ
qͦd ñ solũ dii alliciant᷑ uictimis. s ẽ
cõpellant᷑ atq cogant᷑ face̾ qͦd hoĩes
uolunt. Et si corꝑe et incorporalita¬
te dii a demonib distingunt᷑: qͦmͦ dõs
esse existimandũ. sit solem et lunam
et uisibilia. cet̾a in celo: que corꝑa eẽ
ñ dubitat: & sidii st̃: quomͦ alii bene¬
sici. alii malefici ẽẽ dicant᷑ Est qͦmͦ
incorporalib cum sint corporei coniungan¬
tur. Querit etiam ueluti dubitans utrũ
indiuinantib et quedam mira facienti-¬
b anune sint passiones. an aliqui sp̃s ex¬
trinsecꝰ ueniant ꝑ quos hec ualeant et po¬
tiꝰ uenire extrinsicus conicit: eo quod
lapidib et herbis ahibitis e alligent
quosdam et aꝑant dausa hostia: uel

Expanded text:
lacias et malitias et ineptias, quibus lacias et malitias et ineptias, quibus merito movetur, omnibus daemonibus dare. Quosdam namque benignos daemones more appellat aliorum, cum omnes generaliter imprudentes esse fateatur. Miratur autem quod non solum dii alliciantur victimis, sed etiam conpellantur adque cogantur facere quod homines uolunt; et si corpore et incorporalitate di a daemonibus distinguuntur, quo modo deos esse existimandum sit solem et lunam et uisibilia cetera in caelo, quae corpora esse non dubitat; et si di sunt. quo modo alii benefici, alii malefici esse dicantur; et quo modo incorporalibus, cum sint corporei, coniungantur. Quaerit etiam ueluti dubitans, utrum in diuinantibus et quaedam mira facientibus animae sint passiones an aliqui spiritus extrinsecus ueniant, per quos haec ualeant; et potius uenire extrinsecus conicit, eo quod lapidibus et herbis adhibitis et adligent quosdam, et aperiant clausa ostia, uel
Abbreviated transcription (Latin):
didas purgatio e̾s sacͥlegis ritib oꝑã¬
t᷑ quasdam mirabilit̾ pulchras sic̃
iste ꝯmemorat. uł angłoꝵ imagines
uł deoꝵ tãqͣm purgato sp̃u uident.
sitam̃ uł tale aliqͥd uident: illud. ẽ.
se uelut angłm lucis. Esuis enĩ sũt
illa fantasmata. qͥ miseras aias mul
toꝵ falsoꝵq dõꝵ fallacib sacͥs cu¬
piens irretire. et auero ueri dĩ cul¬
til quo solo mundant᷑ et sanant᷑ au¬
tere: sic̃ de ꝓtheo dictũ. ẽ formas se
iãt in om̃s hostilit᷑ insequens. falla¬
cit̾ subueniens: utrobiq nocens. Ne¬
liꝰ sapit iste porphiriꝰ cũ ad anebontẽ
scͥpsit egiptiũ: uͥ consulenti similis ce
querenti. et ꝓdit artes sacͥlegas et e¬
uercit. Qibi qͥdẽ omĩs demones reꝓbat
qͦs dic̃. ob imprudentiã traħe hu¬
midum iͣ aporem. et ideo ñ in ethere
s in aere. eẽ. sub luna. atq in ipso lu¬
ne globo: uerũtam̃ ñ audet om̃s fal¬

Expanded text:
didas purgationes sacrilegis ritibus operandidas purgationes sacrilegis ritibus operantur quasdam mirabiliter pulchras, sicut iste commemorat, uel angelorum imagines uel deorum tamquam purgato spiritu uident si tamen uel tale aliquid uident, illud est, se uelut angelum lucis. Eius enim sunt illa phantasmatatorum falsorumque deorum fallacibus sacris cupiens irretire, et a vero veri Dei cultu, quo solo mundantur et sanantur, avertere, sicut de Proteo dictum est, Formas se vertit in omnes, hostiliter insequens, fallaciter subveniens, utrobique nocens. lius sapuit iste Porphyrius, cum ad Anebontem scripsit Aegyptium, ubi consulenti similis et quaerenti, et prodit artes sacrilegas et evertit. Et ibi quidem omnes daemones reprobat, quos dicit ob imprudentiam trahere humidum vaporem, et ideo non in aethere, sed in aere esse sub luna, atque in ipso lunae globo: verumtamen non audet omnes fal
Abbreviated transcription (Latin):
Mirũ. ẽ antẽ qͦd benignꝰ ille chabs̃
qͥ theurgicis sacͥs animã purgare cu¬
piebat. ñ unienit aliquẽ suꝑiorẽ dm̃.
qͥ uł plus t̾reret. atq ad bñfaciendũ
cogeret t̾ritos deos: uł ab eis t̾rentẽ
cõpescẽt ut lib̾e benefac̾ent: si tam̃
theurgo bono sacra defuerunt qͥbus
ipsos deos qͦs inuocabat ammȩ pur¬
gatores pͥus ab illa timoris peste pur¬
garet. Qͥd enĩ cause. ẽ. cur ds̃ poten¬
tior adhiberi possit a quo t̾reant᷑: nec
possit a quo purgent᷑: In inuenit᷑
ds̃ qui exaudiat inuidũ. et timorem
diis incutiat ne benefaciant. nec in¬
uenit᷑ ds qͥ exaudiat benuolũ. et ti¬
morẽ diis auferat ut benefaciant :
Otheurgia p̃clara. o aiẽ p̃dicanda
purgatio: uͥ plus imꝑat ĩmunda in¬
udentia. quã impetret pura bñfici¬
entia. ĩmo uͦ malignoꝵ sp̃uũ cauen¬
da et detestanda fallacia: et saluta¬
ris audienda doctrina. Qͦd enĩ qͥsor¬

Expanded text:
Mirum est autem, quod benignus ille Chaldaeus, Mirum est autem, quod benignus ille Chaldaeus, qui theurgicis sacris animam purgare cupiebat, non inuenit aliquem superiorem deum, qui uel plus terreret adque ad bene faciendum cogeret territos deos, uel ab eis terrentem conpesceret, ut libere bene facerent; si tamen theurgo bono sacra defuerunt, quibus ipsos deos, quos inuocabat animae purgatores, prius ab illa timoris peste purgaret. Quid enim causae est, quur deus potentior adhiberi ppossit a quo purgentur? An invenitur deus qui exaudiat invidum, et timorem diis incutiat ne benefaciant; nec invenitur Deus qui exaudiat benevolum, et timorem diis auferat ut benefaciant? O theurgia praeclara! o animae praedicanda purgatio! ubi plus imperat immunda inuidentia, quam inpetrat pura beneficentia! Immo uero malignorum spirituum cauenda et detestanda fallacia, et salutaris audienda doctrina. Quod enim qui has sor
Abbreviated transcription (Latin):
illa discretione sententiã. Ecce nc̃¬
alius platonicꝰ quẽ doctiorẽ ferunt
porphiriꝰ ꝑ nescio quã thenrgicam
disciplinam cẽ ipsos deos attrictos
passionib et ꝑturbationib dic̃: qm̃
sacris p̃cib adiurari treriq potue¬
runt. ne p̃starent aie̾ purgationẽ:
et ita t̾reri ab eo qui imꝑabat malũ
ut ab alio qui poscebat bonũ ꝑ eãdẽ
aptẽ theurgicã solui illo timore ñ
possent: et ad dandũ beneficiũ lib̃a¬
ri. Qͥs ñ uideat hec omĩa fallaciũ
demonũ eẽ. cõmenta. nͥ eoꝵ miser¬
rimꝰ seruis et a grã ueri lib̾atoris
lienꝰ: Ham si hec apud deos agent
bonos: plus ibi utiq ualeret bene¬
ficus purgator aiẽ. qmͣ maliuotꝰ ini¬
peditor. Aut si diis iustis homo ꝓ quo
agebat᷑. purgatioe̾ uidebat᷑ indignꝰ
ñ utiq ab inuudo t̾reri. nec sic̃ ipse
dic̃ ꝑ metũ ualentioris noĩs impedi¬
ri. s iudicio lib̃o id negare debuert̃.

Expanded text:
illa discretione sententiam. Cilla discretione sententiam. Calius Platonicus, quem doctiorem ferunt, Porphyrius, per nescio quam theurgicam disciplinam etiam ipsos deos obstrictos passionibus et perturbationibus dicit, quoniam sacris precibus adiurari terrerique potuerunt, ne praestarent animae purgationem, et ita terreri ab eo, qui imperabat malum, ut ab alio, qui poscebat bonum, per eandem artem theurgicam solui illo timore non possent et ad dandum beneficium liberari. Quis non uideat haec omnia fallacium daemonum esse commenta, nisi eorum miserrimus seruus et a gratia ueri liberatoris alienus? Nam si hbonos, plus ibi utique valeret beneficus purgator animae, quam malevolus impeditor. Aut si diis justis homo, pro quo agebatur, purgatione videbatur indignus, non utique ab invido territi, nec, sicut ipse dicit, per metum valentioris numinis impediti, sed judicio libero id negare debuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sa quodã mͦ confessione testat᷑. uͥ dic̃
animã pꝰ mortẽ luendo penas cultũ
demonũ a quib cͥcũnemebat᷑ horres¬
ce̾: ipsãq theurgian quã uelut con
potuit. que uł ipse inuideant purga¬
tioni aĩȩ uł artib seruiant inudoꝵ.
querelam de hac re chaldei nescio
cuiꝰ exꝓmens: ꝯquerit᷑ inqͥt uir in
chaldea bonꝰ purgandȩ aie̾ magno
in molimine frustratos sͥ. eẽ. success.
c̃uir idem potens tact᷑ muindia. ad¬
uiratas sacͥs p̃cib potentias alligass
ne postulata concedent. Ergo eo li¬
gauit ille inqͥt: et iste ñ soluit. Quo
indicio dix̃ apparere theurgian. eẽ.
tã boni conficiendi qmͣ mali. et apl̃
deos et apud hoie̾s discipliuã pati
cẽ deos: et ad illas ꝑturbatioe̾s pas¬
sionesq deduci quas cõmunit᷑ de¬
monib et hominib apuleiꝰ attribu¬
it: deos tñ ab eis echerie sedis altitu¬
dine seꝑaus. et platonis. asserens in

Expanded text:
sa quodam modo confessione testatur, ubi dicit sa quodam modo confessione testatur, ubi dicit animam post mortem luendo poenas cultum daemonum a quibus circumueniebatur horrescere: ipsamque theurgian. quam uelut concpotuit, quae uel ipsae inuideant purgationi animae, uel artibus seruiant inuidorum, querelam de hac re Chaldaei nescio cuius expromens: \'Conqueritur, inquit, uir in Chaldaea bonus, purgandae animae magno in molimine frustratos sibi esse successus, cum uir ad eadem potens tactus inuidia adiuratas sacris precibus potentias adligasset, ne postulata concederent. Ergo et ligauit ille, inquit, et iste non soluit.\' Quo indicio dixit apparere theurgian esse tam boni conficiendi quam mali et aput deos et aput homines disciplinam; pati etiam deos et ad illas perturbationes passionesque deduci, quas communiter daemonibus et hominibus Apuleius adtribuit; deos tamen ab eis aetheriae sedis altitudine separans et Platonis adserens in
Abbreviated transcription (Latin):
intellectuali aiȩ nichil purgationis
accetłe. qͦd eam faciat idoneã ad iu¬
dendũ diñ suũ: et ꝑspicienda ea que
uerae st̾: ex quo intelligi pot̾. qualiũ
deoꝵ uł qualem uisionem fieri dicat
theurgicis consecrationib in qua
ũ ea udent᷑ que uere st̾. Demq a¬
nimã rationalẽ siue qͦd mag̃ amat
dice̾ intellectualẽ in sua posse. dicit e¬
uadẽ: &̃ si qͦd eiꝰ spiritale. ẽ. nulla the¬
urgica fuerit arte purgatũ: porro
antẽ a theurgo spiritalem purgari
hacten: ut ñ ex hoc ad ĩmortalitatem
ȩt̾nitatẽq ꝑtieniat. Quãqͣm itaq dis¬
c̾nat a demonib angłos. aeria loca
esse demonũ. etherea uł emphiria
disserens angłoꝵ: et admoneat uten¬
dũ alicuiꝰ demonis amicicia. qͦ subue¬
ctante uł panlulũ at̾ra possit eleua¬
ri qͥsq post mortẽ: aliam uͦ eẽ uiam
ꝑhibeat ad angłoꝵ suꝑna consortia
cauendã tñ demonũ societatẽ exp̃s¬

Expanded text:
intellectuali animae nihil purgationis intellectuali animae nihil purgationis accedere, quod eam faciat idoneam ad videndum Deum suum, et perspicienda ea quae vera sunt. Ex quo intelligi potest, qualium deorum, vel qualem visionem fieri dicat theurgicis consecrationibus, in qua non ea uidentur, quae uere sunt. Denique animam rationalem siue, quod magis amat dicere, intellectualem, in sua posse dicit euadere, etiamsi quod eius spiritale est nulla theurgica fuerit arte purgatum; porro autem a theurgo spiritalem purgari hactenus, ut non ex hoc ad inmortalitatem aeternitatemque perueniat. Quamquam itaque discernat a daemonibus angelos, aeria loca esse daemonum, aetheria uel empyrea disserens angelorum, et admoneat utendum alicuius daemonis amicitia, quo subuectante uel paululum a terra possit eleuari quisque post mortem, aliam uero uiam esse perhibeat ad angelorum superna consortia: cauendam tamen daemonum societatem expres
Abbreviated transcription (Latin):
alios autẽ laudabiles uidĩ uolunt. qͥb
theurgian deputant. cũ sint utriq ri¬
tib fallacib demonũ obstricti. sub no¬
munib angł̃oꝵ: nã et porphiriꝰ qͣndam
qͣsi purgationẽ anime ꝑ theurgian cũ¬
eũ int̾ uiciũ sacͥlege curiositatis. et
philosophiȩ ꝓfessionẽ sententiis alt̾nã¬
tib fluctuare. Nc̃ enĩ hanc artẽ tãꝗͣm
fallacẽ. et in ipsa actione ꝑicłosam. et
legib ꝓhibitã cauendã monet: nc̃ aũ
uelut eiꝰ laudatorib cedens utilẽ dic̃
ẽẽ mundande parti aiẽ. ñ qͥdem intel¬
lectuali qua rerũ intelligibiliũ ꝑcipi¬
t᷑ u̾itas. nullas habentiũ similitudineᷤ
corpors. s sp̃ali qua corꝑaliũ rerũ cu¬
piunt᷑ unagines: hãc enĩ dic̃ ꝑ qͣs dã¬
ꝯsecͣtiones theurgicas qͣs theletas uo¬
cant. idoneã fieri atq aptã susceptiõi
sp̃uũ. et angłoꝵ ad udendos deos: ex
quib tam̃ theurgicis theletis fatetur.

Expanded text:
alios autem laudabiles uideri uolunt, quibus alios autem laudabiles uideri uolunt, quibus theurgian deputant; cum sint utrique ritibus fallacibus daemonum obstricti sub nominibus angelorum. Nam et Porphyrius quandam quasi purgationem animae per theurgian, cuneum inter uitium sacrilegae curiositatis et philosophiae professionem sententiis alternantibus fluctuare. Nunc enim hanc artem tamquam fallacem et in ipsa actione periculosam et legibus prohibitam cauendam monet; nunc autem uelut eius laudatoribus cedens utilem dicit esse mundandae parti animae, non quidem intellectuali, qua rerum intellegibilium percipitur ueritas, nullas habentium similitudines corporum; sed spiritali, qua corporalium rerum capiuntur imagines. Hanc enim dicconsecrationes theurgicas, quas teletas vocant, idoneam fieri atque aptam susceptioni spirituum et angelorum, ad videndos deos. Ex quibus tamen theurgicis teletis fatetur
Abbreviated transcription (Latin):
te sanatos. ut et pͦpło subueniret᷑ asslic¬
d. et mors morte destructa uelut cru¬
eisfirȩ mortis similitudine signaret᷑:
quẽ sane serpentẽ ꝓpt̾ facti memoriã
reseruatũ. cũ postea pͦpłc errans. tãqͣm
idolum colere. cepiss et echias rex reli¬
giosa potestate deo seruiens c̃ magna
pietatis laude ꝯtͥuit: Hec et alia mul¬
ta huicemodi quȩ omĩa cõmemorare
iunus longum ẽ: fiebant ad cõm̃dan¬
dũ uniꝰ d̃ĩ ueri cultũ. et multoꝵ falsoꝵ¬
q ꝓhibendũ. Fiebãt autẽ simplici fide
atq fiducia pietatis: ñ incantationib
et carminib nefariȩ curiositatis arte
cõpositis: quẽ uł magian. uł detestabi¬
liore noiẽ goethiais. uł honorabͣise the¬
urgian uocant: qͥ quasi conant᷑ ista
discernẽ. et illicitis artib decditos alios
dãpnabiles. quos et maleficos uulgꝰap¬
pellat. hos enĩ ad goechian ꝑtine̾ dict̃.

Expanded text:
te sanatos, ut et populo subueniretur adflicte sanatos, ut et populo subueniretur adflicto, et mors morte destructa uelut crucifixae mortis similitudine signaretur? Quem sane serpentem propter facti memoriam reseruatum cum postea populus errans tamquam idolum colere coepisset, Ezechias rex religiosa potestate Deo seruiens cum magna pietatis laude contriuit. CAPUT ta huiusce modi, quae omnia commemorare nimis longum est, fiebant ad commendandum unius Dei ueri cultum et multorum falsorumque prohibendum. Fiebant autem simplici fide adque fiducia pietatis, non incantationibus et carminibus nefariae curiositatis arte conpositis, quam uel magian uel detestabiliori nomine goetian uel honrabiliori theurgian uocant, qui quasi conantur ista discernere et inlicitis artibus deditos alios damnabiles, quos et maleficos uulgus appellat hos enim ad goetian pertinere dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
manna esurientib uenisse de cȩlo: &
c̃ce̾t colligentib statuta ꝯstituta m̃su¬
ra. qͥcqͥd ampliꝰ qͥsq collegat exortis
u̾mib putrusse: ante diem uͦ sabb̃i du¬
plũ collectũ. qͥa sabb̃o collig̾e ñ licebat.
nulla putredine iuolatũ: desidantib
carnẽ uesci. q̃ tanto ppło nulla susficẽ
posse uidebat᷑. uolatib castra ꝯpleta.
et cupiditatis ardorem fastidio sacie¬
tatis extinctũ: obiuos hostes tnsitũq
ꝓhibentes atq p̃liantes. orante moy¬
se manib q eiꝰ in figurã crucis extẽ¬
sis. nullo hebreoꝵ cadente ꝓstratos.
sediciosos in ppło dĩ ac sese ab ordinã¬
te diuinitꝰ societate diuidentes. ad
exemplũ uisibile inuifibilis pene ui¬
uos t̾ra dehiscente subm̾sos: uirga ꝑ¬
cussam petrã tantȩ multitudim habũ¬
dantiȩ fluenta fudisse. serpentũ mor¬
sꝰ mortiferos. penã ustissimã. peccatoꝵ
in ligno exaltato. ꝓspecto eneo serpen¬

Expanded text:
manna esurientibus uenisse de caelo et, manna esurientibus uenisse de caelo et, cum esset colligentibus constituta mensura, quidquid amplius quisque collegerat, exortis uermibus putruisse, ante diem nero sabbati duplum collectum, quia sabbato colligere non licebat, nulla putredine uiolatum; desiderantibus carne uesci, quae tanto populo nulla sufficere posse uidebatur, uolatilibus castra conpleta et cupiditatis ardorem fastidio satietatis extinctum; obuios hostes transitumque prohibentes adque proeliantes orante Moyse manibusque eius in figuram crucis extentis nullo Hebraeorum cadente prostratos; seditiosos in populo Dei ac sese ab ordinata diuinitus societate diuidentes ad exemplum uisibile inuisibilis poenae uiuos terra dehiscente submersos; uirga percussam petram tantae multitudini abundantia fluenta, fudisse; serpentum morsus mortiferos, poenam iustissimam peccatorum, in ligno exaltato adque prospecto aeneo serpen
Abbreviated transcription (Latin):
ne depͥmebat. ad hoc facere quedã
mira ꝑmissi sunt. ut mirabiliꝰ uinet¬
rent᷑.: Illi enĩ faciebant ueneficiis
et incantationibꝰ magicis. quibꝰ st̃
angł̃i mali hoc ẽ. demones dediti:
moyses aut̃ tanto potentiꝰ. quanto
iustiꝰ nomini dĩ qui fecit celũ & tra
seruientibꝰ angłis eos facile suꝑauit
Deniq in t̾cia plaga deficientibri
magis. decẽ plagȩ ꝑ moy sen magni
mysterioꝵ dispositione cõpletȩ st̃
quibꝰ ad dĩpopłm dimitendũ pħ¬
raonis et ȩgyptioꝵ dira corda cesse¬
runt. moxq pęnituit: & cũ abscedea¬
tes hebreos conseqͥ conarent᷑. illis di¬
uiso mari ꝑ siccum transeuntibus.
unda hinc atq hinc in sese redeunte
cooꝑti & opp̃ssi sunt. Qͥd de illis mi¬
racłis dicam quȩ cũ in deserto idem
popłs duceret᷑. stupenda diuinrali
chruert: aquas que bibi ũ potant.
nisso in eas sic̃ ds̃ p̃ceꝑat ligno ama¬
ritudine caruisse. sitientesq satiasse.

Expanded text:
ne deprimebat, ad hoc facere quaedam ne deprimebat, ad hoc facere quaedam mira permissi sunt, ut mirabilius uincerentur! Illi enim faciebant ueneficiis et incantationibus magicis, quibus sunt mali angeli, hoc est daemones, dediti; Moyses autem tanto potentius, quanto iustius, nomine Dei, qui fecit caelum et terram, seruientibus angelis eos facile superauit. Denique in tertia plaga deficientibus magis decem plagae per Moysen magna mysteriorum dispositione conpletae sunt, quibus ad Dei populum dimittendum Pharaonis et Aegyptiorum dura corda cesserunt. Moxque paenituit, et cum abscedentes Hebraeos consequi conarentur, illis diuiso mari per siccum transeuntibus unda hinc adque hinc in sese redeunte cooperti et obpressi sunt. Quid de illis miraculis dicam, quae, cum in deserto idem populus ductaretur, stupenda diuinitate crebuerunt: aquas, quae bibi non poterant, misso in eas, sicut Deus praeceperat, ligno amaritudine caruisse sitientesque satiasse;
Abbreviated transcription (Latin):
dixit abrahe: qͦd in semine eiꝰ om̃s gr̃
benedictioe̾m suerant habitȩ. Qs enĩ
ñ nuret᷑ eid abrahe filiũ peꝑisse ꝯui¬
gem sterilem: quo temꝑe senectutis. qͦ
parere nec fecũda iã possit: atq in eiꝰ¬
dem abrahe sacͥficio flãmã celitꝰ factã
int̾ diu̾sas uictimas cucurrisse: eidem¬
ꝙ abrabe p̃dicttũ ab anglio celeste in¬
cendiũ sodomoꝵ. qͦs anglos hoĩb si¬
miles hospicio susceꝑat. et ꝑ eos de ꝓle
uentã dĩ. ꝓmissa tenuerat: ipsoq iã
ĩminente incendio. mirã de sõdonis
ꝑ eosdem angłos lib̾ationẽ loch filii
frĩs eius. cuiꝰ in uia retro respiciens¬
uxor atq in sal repente conuersa.mi¬
no admonuit sacram̃to neminẽ in
uia lib̃ationis suȩ p̃terita desidłare
deb̾e: Illa uͦquȩ & quanta st̃. quȩ
iam ꝑ moysen popłi dei de iugo se¬
uitutis eruendo. in egypto mirabi¬
liter gesta ft̃: uͥ magi pharaonis hoc
ẽ. regis egypti qͥ popłm iltũ dñatio¬

Expanded text:
semine eius omnes gentes benedictionem fuerant habiturae. Quis enim non miretur eidem Abrahae filium peperisse coniugem sterilem eo tempore senectutis, quo parere nec fecunda iam posset, adque in eiusdem Abrahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, eidemque Abrahae praedictum ab angelis caeleste incendium Sodomorum, quos angelos hominibus similes hospitio susceperat et per eos de prole uentura Dei promissa tenuerat, ipsoque inminente iam incendio miram de Sodomis per eosdem angelos liberationem Loth filii fratris eius, cuius uxor in uia retro respiciens adque in salem repente conuersa magno admonuit sacramento neminem in uia liberationis suae praeterita desiderare debere? Illa uero quae et quanta sunt, quae iam per Moysen pro populo Dei de iugo seruitutis eruendo in Aegypto mirabiliter gesta sunt, ubi magi Pharaonis, hoc est regis Aegypti, qui populum illum dominatio
Abbreviated transcription (Latin):
one dignior. ut et contra philosophos
in ea disserat᷑: non qͦ̃slibet s qͥ aputd E¬
illos excellentissima gła clari sunt:
et nob̾cum multa sentiunt: et de ani¬
me ĩmortalitate et qͦd ds uerus mun¬
dum condidit: et de ꝓuidentia eius
qͣ uniu̾sum qͦd condidit reg̃. S qm̃
et ipsi in illis que contͣ nos sentiunt
refellendi st̃: deesse huic officio ñ de¬
bemꝰ: ut refutatis impiis contͣdictio¬
nib: ꝓ iurib quas ds̃ imꝑtiet assera¬
mꝰ ciitatẽ di. ueramq pietatẽ. et di
cultũ: in qͦ uno uaciter sempit̾na be¬
atitudo ꝓmittit᷑. Hinc itaq modus

Expanded text:
one dignior; ut et contra philosophos in ea disseratur, non quoslibet, sed qui apud illos excellentissima gloria clari sunt, et nobiscum multa sentiunt, scilicet de animae immortalitate, et quod verus Deus mundum condiderit, et de providentia ejus, qua universum, quod condidit, regit. Sed quoniam et ipsi in illis quae contra nos sentiunt, refellendi sunt; deesse huic officio non debemus: ut refutatis impiis contradictionibus pro viribus, quas Deus impertiet, asseramus civitatem Dei, veramque pietatem, et Dei cultum, in quo uno veraciter sempiterna beatitudo promittitur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinis aiẽ seruat᷑ ȩt̾nitas: cõti¬
dum. ẽ. subito deo placuisse hominẽ
facẽ. quẽ ñ ꝗm antea infinita retro et̾¬
uitate feciss cui nichil noui accicde
potest. in qͦ mutabile aliqͥd ñ ẽ: Conti¬
nuo respondit ad ipsum dm̃ loquens.
Scd̃m altitudinẽ tuã: multiplicasti fi¬
lios hominũ. Sentiant inqͥt homines
disputent: scd̾m altitudinẽ tuã. quã
nullꝰ potest nosse hominũ multiplicas¬
ti. filios hõiũ. Ualde qͥppe altum. ẽ. et
aliqͦ temꝑe pͥmũ face uoluisse. Ego qͥ¬
dem sic̃ dnm̃ dm̃ aliquãdo dnm̃ ñ fu¬
isse dice̾ ñ audeo: ita hominẽ ñqm an¬
tea fuisse: et ex quodam tẽꝑe pͥmũ ho¬
minẽ c̾atum. ẽẽ dubitare ñ debeo.S
dũ cogito cuiꝰ rei dñs semꝑ fuerit: si sẽꝑ
c̾atura ñ fuit. affirmare aliqͥd ꝑtimesco.
qͥa et me ipsum intueor: et scͥptũ eẽ. re¬
colo. Qͥs hominũ pot̾ scire confiliũ d̃i ÷

Expanded text:
beatitudinis animae servatur aeternitas, contibeatitudinis animae servatur aeternitas, contidum est subito Deo pfacere, quem numquam antea infinita retro aeternitate fecisset, cui nihil noui accidere potest, in quo mutabile aliquid non est? — continuo respondit ad ipsum deum loquens: secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. sentiant, inquit, homines disputent: Secundum altitudinem tuam, quam nullus potest nosse hominum, multiplicasti filios hominum. Valde quippe altum est, et aliquo tempore primum facere voluisse, nec dem sicut Dominum Deum aliquando dominum non fuisse dicere non audeo, ita hominem nunquam antea fuisse, et ex quodam tempore primum hominem creatum esse dubitare non debeo. Sed cum cogito cujus rei dominus semper fuerit, si semper creatura non fuit, affirmare aliquid pertimesco: quia et me ipsum intueor, et scriptum esse recolo, Quis hominum potest scire consilium Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
ambulãt: ñ qͥa ꝑ circłos qͦs opinant᷑
eoꝵs uita. ẽ. recursura: s qͥa mͦ talis. ẽ.
erroris eoꝵ uia. id. ẽ falsa doctͥna. Qd
aut̾ mirũ. ẽ. si in his circuitib erran¬
tes nec aditũ nec ex itũ inueniunt:
qͥa genꝰ humanũ atq ista nr̃a mor¬
talitas. nec qͦ inicio cepta sit scuint.
ne qͦ fine claudat᷑: q̃nqͥdem altitudinẽ
dei penetrare non possũt. qua c̃ ipse
repentino. s ĩmutabili ȩt̾noq consi¬
lio: Qs hanc ualeat altitudinẽ inues¬
tigabilem uestigare. et inscrutabilẽ
ꝑscrutari: scđm quã ds̃ hominẽ tẽ¬
it. ñ mutabili uoluntate intẽꝑe con¬
didit: et genꝰ humanũ ex uno multi¬
plicauit: qnqͥdẽ psalmꝰ ipse c̃ p̃misiss
atq dixiss cudñe seruabis nos et cus¬
todies nos agen̾atione hac in ȩt̾num:
ac deinde reꝑcussiss eos in quoꝵ stulta
impiaq doctrina. nulla lib̾ationis et

Expanded text:
ambulabunt; non quia per circulos, quos opinantur, ambulabunt; non quia per circulos, quos opinantur, eorum uita est erroris eorum via, id est falsa doctrina. Quid autem mirum est si in his circuitibus errantes, nec aditum nec exitum inveniunt, quia genus humanum atque ista nostra mortalitas, nec quo initio coepta sit sciunt, nec quo fine claudatur, quandoquidem altitudinem Dei penetrare non possunt, qrepentino, sed inmutabili aeternoque consilio. Quis hanc ualeat altitudinem inuestigabilem uestigare et inscrutabilem perscrutari, secundum quam Deus hominem temit, non mutabili uoluntate in tempore condidit et genus humanum ex uno multiplicauit? Quando quidem psalmus ipse cum praemisisset adque dixisset: Tu, Domine, seruabis nos et custodies nos a genac deinde percussisset eos in quorum stulta impiaque doctrina nulla liberationis et
Abbreviated transcription (Latin):
chil recens. eẽ. sub sole. Absit aut̾are¬
cta fide ut his salomonis u̾b̃ illos cir¬
cuitꝰ significatos. eẽ. c̾damꝰ. qͥb illi pi¬
tant sic eadem tẽꝑm temꝑaliũq re¬
rũ uolumina repeti. ut u̾bi gr̃a sic̃¬
in isto scło plato philosophꝰ. in urbe
atheniense et ea scola que achademi¬
ca dicta ẽ. discipłos docuit: ita ꝑ in¬
numabilia retro scła multũ qͥdem ꝓ¬
lixis int̾uallis s tñ certis: et idem pl
to. et eadem ciuitas. et eadẽ scola et¬
idem discipłi repetiti: et ꝑ unum̃a¬
bilia demnde scła repetendi sint. Ab¬
sit inqͣm: ut nos ita c̾damꝰ. Semel
gens aũ a mortuis iã ñ mortt᷑. e mor
ei ultra. non dñabit᷑. Et nos post re¬
surrectionẽ semꝑ c̃ dño erimꝰ cui mͦ
dicimꝰ qͦd sac̾ ad monet psalmꝰ tu dñe
seruab̾ nos et custodies nos: a gen̾atioẽ
hac in ȩtnũ. Satis aut̾ istis existimo
conuenire qͦd sequit᷑. in circuitu ĩ pii

Expanded text:
hil recens esse sub sole. Absit autem a rehil recens esse sub sole. Absit autem a recta fide, ut his Salomonis uerbis illos circuitus significatos esse credamus, quibus illi putant sic eadem temporum temporaliumque rerum uolumina repeti, ut uerbi gratia, sicut isto saeculo Plato philosophus in urbe Atheniensi et in ea schola, quae Academia dicta est, discipulos docuit, ita per innumerabilia retro saecula multum quidem prolixis interuallis. sed tamen certis, et idem Plto et eadem ciuitas et eadem schola idemque discipuli repetiti et per innumerabilia deinde saecula repetendi sint. absit, inquam, ut nos ita credamus. semel gens autem a mortuis iam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur; et nos post resurrectionem semper cum Domino erimus, cui modo dicimus, quod sacer admonet psalmus: Tu, Domine, seruabis nos et custodies nos a generatione hac et in aeternum. Satis autem istis existimo conuenire quod sequitur: In circuitu inpii
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ corpꝰ ad grauat aiam: et depͣmit
trena in habitatio sensũ multa cogitã¬
tẽ. Ex his gͥ que in hac trena inha¬
bitatione multa cogito. ideo utiq mul¬
ta: qͥa unũ qͦd ex illis uł p̃t̃ illa que for¬
te ñ cogito uerũ. ẽ. inuenire ñ possũ.
Si dixero semꝑ fuisse c̾aturã cuiꝰ dñs
spacia. ne aliqͣm cãtori coet̾nã esse di¬
camiꝰ: qͦd fides ratioq sana condẽpnat:
cauendũ. ẽ ne sit absurdũ. et aluce alie¬
semꝑ fuisse c̾aturã. decedentẽ aliam. a
liam succedentẽ: ĩmortalẽ uͦ ñ eẽ ce¬
et angłi c̾ati sunt: si eos recte lux illa
pͥmũ. facta significat. aut illud potiꝰ
celum de qͦdictum ẽ. in pͥncipio fecio
ds celum eot̾rã: cũ tñ ñ fuerint ante¬
qͣm fierent: ne ĩmortales si semꝑ fus¬
se dicunt᷑ deo coet̾ui. eẽ. c̾dant᷑. Si au̾
dixero non intemꝑe c̾atos angłos s
ante omĩa temꝑa et ipsos fuisse. quoꝵ¬

Expanded text:
am, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. Ex his igitur, quae in hac terrena inhabitatione multa cogito ideo utique multa, quia unum, quod ex illis uel praeter illa. quod forte non cogito, uerum est, inuenire non possum, si dixero semper fuisse creaturam, cuius dominus spatia, ne aliquam Creatori coaeternam esse dicamus, quod fides ratioque sana condemnat: cauendum est, ne sit absurdum et a luce ueritsemper fuisse creaturam, decedentem aliliam succedentem; inmortalem uero non esse coeet angeli creati sunt, si eos recte lux illa primum facta significat aut illud potius caelum, de quo dictum est: In principio fecit Deus caelum et terram, cum tamen non fuerint, antequam fierent, ne inmortales, si semper fuisse dicuntur, Deo coaeterni esse credantur. Si autem dixero non in tempore creatos angelos, sed ante omnia tempora et ipsos fuisse, quo