comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cursu temporum in rerũ nat᷑ali ordi¬
ne corporalit̾ fiunt. sicuti sunt ortus
occasusq sidum. generationes ⁊ mor¬
tes animalium. seminũ & germinũ
innumerabiles diu̾sitates. nebulȩ ⁊
nubes. niues & pluuiȩ. fulgura ⁊ tho¬
nitrua. fulmina & grandines. uenti
& ignes. frigus & estus. & om̃ia talia:
exceptis etiam illis quȩ in eodem ordine
rara sunt. sicut defectus luminum &
spẽs musitatȩ sidum. & monstra. et
trȩ motus. & similia : exceptis gͦ istis
om̃ib. quorũ quidẽ pͥma & sũma cau¬
sa non ẽ. nisi uoluntas dĩ. unde & in
psalmo cum quedam huius generis
cõmemorata ẽent. ignis. grando. nix.
glacies. sp̃s tempestatis. nequis ea uł
fortuitu uł causis tantũmodo corpora¬
libus uł etiam sp̃alib tam̃ pret̃ uolun¬
tatem dĩ existentib agi cred̾et. conti¬
nuo subiecit. quȩ faciunt u̾bum eiꝰ:
s his ut dicere ceꝑam exceptis: alia sũt

Expanded text:
cursu temporum in rerum naturae ordicursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignis, frigus et aestus, et omnia talia; exceptis etiam illis, quae in eodem ordine naturae rara sunt, sicut defectus luminum et species inusitatae siderum, et monstra, et terrae motus, et similia: exceptis ergo istis omnibus, quorum quidem prima et summa causa non est nisi voluntas Dei: unde et in psalmo cum quaedam hujus generis commemorata essent: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis ; ne quis ea vel fortuitu, vel causis tantummodo corporalibus, vel etiam spiritualibus, tamen praeter voluntatem Dei existentibus agi crederet, continuo his, ut dicere coeperam, exceptis, alia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mittuntur. Neq enim occurrit alia
racio cur ñ potuerint fãc̾e minutissimaᷤᷤ
muscas. qͥ ranas serpentesq fecerunt:
confessi sunt dicentes. Digitus dĩ ẽ. hoc.
Quid aũ possint ꝑ nat᷑am. nec possint
ꝑ ꝓhibitionem: & quid ꝑ ipsius nacurȩ
suȩ conditionem fac̾e ñ sinant᷑. homini
explorare difficile ẽ: immo uͦ ĩpossibile:
nisi ꝑ illud donum dĩ. quod apłs cõme¬
morat dicens. Alii duudicatio sp̃uum.
Nouimus enimꝰ ꝓposse ambulare : ⁊ neq
hoc posse si ñ ꝑmittatur. Uolare aũ ñ¬
posse.etiam si ꝑmittatur. Sic & illi an¬
geli. quȩdam possunt facere si ꝑmit¬
tantur al. angłis potentiorib ex ĩꝑio
dei : quędam łi ñ possunt. nec si ab eis
ꝑmittant᷑. Quia ille ñ ꝑmittit. a quo
illis ẽ. talis naturȩ modus. qui etiam
ꝑ angelos suos &e illa płumq non ꝑ¬
mittit quȩ concessit ut possint. Ex¬
ceptis gͥ illis quȩ usitatissimo trans¬

Expanded text:
ermittuntur. Nequeermittuntur. Nequeratio cur non potuerint facere minutissimas muscas qui ranas serpentesque fecerunt,confessi sunt dicentes: digitus dei est hoc. quid autem possint per naturam nec possint per prohibitionem et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini explorare difficile est, immo uero impossibile nisi per illud donum dei, quod apostolus commemorat dicens: alii diiudicatio spirituum. nouimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare auposse etiam si permittatur. Sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio Dei; quaedam vero non possunt, nec si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo illis est talis naturae modus, qui etiam per angelos suos et illa plerumque non permittit, quae concessit ut possint. Exceptis igitur illis quae usitatissimo trans
Abbreviated transcription (Latin):
Quod siquisquã celeritates increm̃toꝵ
forte miratur. quod illa animantia tã
cito facta sunt: attendat quẽ ad modũ
& ista ꝓ modulo facultatis humane
ab hominib ꝓcurentur. Unde enĩ fit.
ut eadem corpora cicius uermescant es¬
tate quam hieme: cicius in calidiorib
quam in frigidiorib locis : S hec ab
hominib tanto difficilius adhibentur:
quanto desunt sensuum subcilitates.
⁊ corporum mobilitates. in membris
trenis & pigris. Unde. qualibuscumq
angłis uicinas causas ab elem̃tis cõtra¬
here. ꝗͣto facilius ẽ: tanto mirabiliores
in huiꝰmodi oꝑib eorũ eristunt celeri¬
tates. S ñ ẽ. creator nͥ qui pͥncipaliter
ista format. Nec quisq hoc pot̾. ñ ille
penes quẽ pͥmitus sunt om̃ium q̃ sũt
mensure numeri. & ponda. Ꝙ ipse ẽ.
unus creator deus: ex cuiꝰ in effabili po¬
tentatu fit etiã. ut qd̾ possent hi angłi
si ꝑmittentur. ideo ñ possint qr non ꝑ¬

Expanded text:
Quod si quisquam celeritates incrementorum Quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. Unde enim fit ut eadem corpora citius vermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? Sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates, et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscunque angelis vicinas causas ab elementis contrahere, quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates, sed non est creator, nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera, et ipse est unus creator Deus, ex cujus ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possunt, quia non p
Abbreviated transcription (Latin):
& pondẽ. disposuit. ñ solum mali an¬
geli. s etiam mali homines possunt:
sicut exemplo agriculturȩ supͣ docui.
S ne de animalib quasi diu̾sa racio
moueat. quod habent sp̃m uitȩ cum
sensu appetendi quȩ scđ̾m nat᷑am sũt.
intandiq contraria : hoc est uidere
quam multi homines nou̾int. ex qͥli
herbis aut carnib aut quarũq rerũ
quib libet succis & humorib uł ita
leant: quorũ se quis tam demens aude¬
at dicere creatorem : Quid gͦ mirum
si quẽadmodum potest nosse quilibet
nequissimus homo. unde illi uł illi uer¬
mes muscȩ q nascantur: ita mali
angłi ꝓ subtilitate sui sensus in occulti¬
orib elem̃torum seminib norunt. um̃
ranȩ serpentesq nascantur: & hec
hec ꝑ certas &e notas temꝑationũ opor¬
tunitates. &cultis motib adhibendo
faciunt creari. ñ creant. S illa hoĩes
quȩ solent ab hominib fieri. ñ mirãt᷑.

Expanded text:
et pondere disposuit , non solum mali anet pondere disposuit , non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docui. Sed nec de animalibus quasi diversa ratio moveat, quod habeant spiritum vitae cum sensu appetendi, quae secundum naturam sunt, vitandique contraria; etiam hoc est videre quam multi homines noverint, ex quibus herbis aut carnibus, aut quarumcunque rerum quibuslibet succis et humoribus, vel ita leant, quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro sublimitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norint, unde ranae serpentesque nascantur, et haec, per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo, faciunt creari, non creant? Sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex intimo ac sũmo causarum
cardine condere atq ministrare cre¬
aturam. quod qui facit solus creator
ẽ. deus : aliud aũ ꝓ distributis ab illo
iurib & facultatib aliquã oꝑationẽ
forinsecus admou̾e. ut tunc uł tunc
sic uł sic ereat quod creatur. Ista
quippe origmaliter ac pͥmordialiter in
quadam textura elem̃torum cuncta
iam creata sunt: s acceptis oportuni¬
tatib ꝓdeunt. Nam sicut matres gra
inde sunt fetib. sic ipse mundus gra-¬
indus ẽ. causis nascentium: quȩ ĩ illo
non creantur. nͥ ab illa sũma ee̾ntia
ubi nec oritur nec moritur aliqͥd. nec
incipit ẽẽ. nec desinit. Adhib̾e autẽ
forinsecus accidentes causas. quȩ tam¬
&x̾si non sunt naturales. tam̃ scd̾m na-¬
turam adhibentur ut ea quȩ secreto
naturȩ sinu abdita continent᷑. erum¬
pant quodã modo & foris creentur. ex¬
plicando mensuras &e numeros &e pon¬
dera sua quȩ in occulto acceperunt:
ab illo qui om̃ia in m̃sura & numero

Expanded text:
ex intimo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam: quod qui facit, solus creator est Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat, quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibus prodeunt. 19 Nam sicut matres sunt gravidae fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium, quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec moritur, nec nascitur aliquid, nec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus causas accidentes, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero
Abbreviated transcription (Latin):
&e quȩ in ꝓspectu sunt inuenimus cũ
labore. Quȩ in celis aũ sunt qͥs inuesti¬
gabit :S quia seq̃r &e dicit. sensum
tissimis: quȩ in celis sunt quidẽ non
muestigamus : quo rerum genere &
corpora angłica scd̾m ꝓpͥam dignita¬
tem & eorũ quędam corporał actio
continetur : scd̾m sp̃m tam̃ dĩ missũ
nob̾ de altissimis. & imꝑtitam eiꝰ gr̃am
mñtib nr̃is. audeo fiducialiter dicere:
nec dm̃ patrem. nec u̾bum eiꝰ. nec sp̃m
euis. quod deus unus ẽ. ꝑ id quod est.
atq id ipsum ẽ. ullomͦ eẽ. mutabilẽ:
ac ꝑ hoc multominꝰ uisibilem. Qm̃¬

Expanded text:
 invenimus cum labore: quae in coelis sunt autem, quis investigabit? Sed quia sequitur et dicit, Sensum tissimis ? quae in coelis sunt quidem, non investigamus, quo rerum genere et corpora angelica secundum propriam dignitatem, et eorum quaedam corporalis actio continetur; secundum Spiritum tamen Dei missum nobis de altissimis et impartitam ejus gratiam mentibus nostris, audeo fiducialiter dicere, nec Deum Patrem, nec Verbum ejus, nec Spiritum ejus, quod Deus unus est, per id quod est, atque idipsum est, ullo modo esse mutabilem, ac per hoc multo minus esse visibilem. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
effectum sac̾dotis nr̃i: Ut quomͦ uiiͦ.
aonsid̾antur in om̃i sacrificio. cui offe
q mediator. ꝑ sacrificiũ pacis recon¬
cilians nos deo. unũ cum illo man̾et
cui offerebat. unũ in se faceret ꝓ qͥb
offerebat. unus ipse ee̾t qui offerebat

Expanded text:
effectum sacerdotis nostri? Ut quoniam quatuor effectum sacerdotis nostri? Ut quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio; cui offerque mediator per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret, cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat; unus ipse esset, qui offerebat
Abbreviated transcription (Latin):
trantur ꝑfidorum & inuidoꝵs amicici¬
am. quorũ intentionis nullũ negociũ
ẽ. nisi impeditio reditus nr̃i: non in¬
sp̃s honorib sacrificiorum gaudẽ po¬
tuisse. nisi uni uero deo ꝓ quo coli¬
uolunt. uerum sacrificium deb̾etur
Neq id posse rite offerri. nisi ꝑ sa¬
cerdotem iustum &e sc̃m̃: Nec nͥ ab
eis accipiatur quod offertur. ꝓ quib
offertur: Atq id sine uicio sit: ut ꝓ
uiciosis mundandis possit offerri.
Hoc certe om̃s cupiunt: qui ꝓ se offer
sacrificium dõ uolunt. Quis gͦ tam
tustus & sc̃s sacerdos quam unicus¬
di filius : qui ñ opus hab̾et ꝑ sacͥficiũ
sua purgare peccata: nec originalia
& quid tam aptum hiuc immolationl
quam caro mortalis: de quid ta munctũ
ꝓ mundandis uicus mortaliũ. qua fine
ulla contagione carnalis cõcupiscentie
caro nata in utero a̾ ex utou̾ginali:
& quid tam gate offerri & suscipi pos¬
st : quam caro sacrificii nri corpus

Expanded text:
trantur perfidorum et invidorum amicititrantur perfidorum et invidorum amicitiam, quorum intentionis nullum negotium est, nisi impeditio reditus nosspiritus honoribus sacrificiorum gaudere potuisse, nisi uni vero Deo pro quo colivolunt, verum sacrificium deberetur: neque id posse rite offerri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filius Dei, qui non opus haberet per sacrificium sua purgare peccata, nec originalia,  quid tam aptum huic immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus
Abbreviated transcription (Latin):
paratur in ȩt̃no igne tartari: quo ñ
solũ cum t̾renis s etiam cũ aerus cor¬
istam mortem reddunt cũ hominib
conditioni erũpnosȩ nature quȩ tra¬
hitur a pͥmo peccato: & in illam cũ
illo p̃cipitabñr: Que ꝑꝑea xp̃o pposu
erunt. qr eos in istam deiecit. quo ꝑ
dit. & tam̃ se demonib ẽẽ. meliores.
si dubitant credẽ: eosq maledictis
om̃ib insectari detestariq ñ cessant⁊
quos certe alienos ab huius mortis pas
potuerit. ut in se manens nec ꝑ se
ipsum ex ulla parte. mutabile u̾bũ
di. ꝑ inferioris tam̃ naturȩ suscepti¬
onem aliquid inferius pati posset.
quod inmundus demon q t̾renum
corpus ñ habet pati non possit: sicũ
sint ipsi demonib meliores. tam̃ qi
carnem portant. mori sic possunt quĩ¬
admodum mori demones qr non eã
portant. ñ utiq possunt. Ꝙ cum de
mortib sacrificiorum suorum multũ
am sentiunt aliquid sibi ꝓdẽe̾ arbi¬

Expanded text:
aeparatur in aeterno igne tartari, quo non aeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aereis coristam mortem reddunt cum hominibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur a primo peccato, et in illam cum illo praecipiterunt, quia eos in istam dejecit, quo per dit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus insectari detestarique non cessant, quos certe alienos ab hujus mortis passpotuerit ut in se manens, nec per se ipsum ex ulla parte mutabile Dei Verbum, per inferioris tamen naturae susceptionem aliquid inferius pati posset, quod immundus daemon, quia terrenum corpus non habet, pati non possit. Sic cum sunt ipsi daemonibus meliores, tamen quia carnem portant, mori sic possunt, quemadmodum mori daemones, qui non eam portant, non utique possunt. Et cum de mortibus sacrificiorum suorum multum am sentiunt, aliquid sibi prodesse arbi
Abbreviated transcription (Latin):
dimens peccatores. Hinc etiã diabolꝰ
adhuc suos illudit. quib se ꝑ sua sac̾
ułut purgandis. & pocus implicãdis
atq mergendis falsus mediator oppo¬
nit: quod suꝑbis facillime ꝑsuadet
irridere atq contempnere mortem
xp̃i: a qua ipse quanto ẽ. alienior.
tanto ab eis creditur scĩor atq diuinior
Qui tamen apud eos paucissimi reman¬
serunt: agnoscentib gentib & pia
humilitate uiuentib p̃cium suum:
eiusq fiducia deserentib hostẽ suũ
&e concurrentib ad redẽptorem suum.
Aescit enim diabolus. quomͦ illo insi¬
diante & furente utatur ad salutem
fideliũ suorũ. excellentissima sapien¬
tia dĩ : a fine suꝑiore quod ẽ. inicium
sp̃alis creature. usq ad finẽ inferiorẽ
quod ÷ mors corporis. ꝑtendens forti¬
ter & disponens om̃ia suauit̃. attingit
inquinatũ in eam incurrit. A morte
aũ carnis alieno diabolo. un nimium
suꝑb incedit. mors alt̾ius generis p̃¬

Expanded text:
dimens peccatores. 18. Hinc etiam diabolus dimens peccatores. 18. Hinc etiam diabolus adhuc suos illudit, quibus se per sua sacra velut purgandis, et potius implicandis atque mergendis, falsus mediator opponit, quod superbis facillime persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quanto est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atque divinior. Qui tamen apud eum paucissimi remanserunt, agnoscentibus gentibus et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia deserentibus hostem suum, et concurrentibus ad redemptorem suum. Nescit enim diabolus quomodo illo et insidiante et furente utatur ad salutem fidelium suorum excellentissima sapientia Dei, a fine superiore, quod est initium spiritualis creaturae, usque ad finem inferiorem, quod est mors corporis, pertendens fortiter et disponens omnia suaviter . Attingit inquinatum in eam incurrit . A morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis pr
Abbreviated transcription (Latin):
uelut fortior & ditior quasi pannoso
&e erũpnoso dñabatur : in ipsa morte
carnis amisit. Quo enim cadentẽ nõ
secutus impulit pecc̃orem: descenden¬
tem illuc ꝑsecutus cõpulit redẽptorẽ.
ic in mortis
consorcio filius dĩ nobis fieri
dignatus ẽ. amicus: qͦ non ꝑuenien¬
do. meliorem se nob̾ atq maiorem
putabat iniicus. Dicit enĩ redẽp¬
tor nr̃. M aiorem dilectionem nemo
habet: quam ut animam suã ponat qͥs¬
ꝓ amicis suis. Quocirca. etiam ipso
dño se credebat diabolus suꝑiorem.
in ꝗtum illi dñs pͣassionib cessit: qr
&e deipso intellectum ẽ. quod in psal¬
mis legr̃. M inuisti eũ paulominus
ab angłis. Ut ab iniquo uelut ęquo
iure adu̾sus nos agente. ipse occisus
innocens. eum iure equissimo suꝑa¬
ret: atq ita captiuitatẽ ꝑꝑ peccatum
factam captiuaret. Nosq lib̾aret a
captiuitate ꝑꝑ peccatũ iusta. suo uis¬
to sanguine inuste fuso: mortis ciro¬
graphum delens. & iustificandos re¬

Expanded text:
elut ditior et fortior, quasi pannoso et aerumnoso dominabatur, in ipsa morte carnis amisit. Quo enim cadentem non secutus impulit peccatorem, illuc descendentem persecutus compulit Redemptorem. Sic in mortis consortio Filius Dei nobis fieri dignatus est amicus, quo non perveniendo meliorem se nobis atque majorem putabat inimicus. Dicit enim Redemptor noster: Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Quocirca etiam ipso Domino se credebat diabolus superiorem, in quantum illi Dominus in passionibus cessit; quia et de ipso intellectum est quod in Psalmo legitur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis : ut ab iniquo velut aequo jure adversum nos agente, ipse occisus innocens eum jure aequissimo superaret, atque ita captivitatem propter peccatum factam captivaret , nosque liberaret a captivitate propter peccatum justa, suo justo sanguine injuste fuso mortis chirographum delens, et justificandos re
Abbreviated transcription (Latin):
eis reb: siue rõabilib siue irrõabilib
sp̃ib : siue bonis ꝑ eius grãm: siue ma¬
lis ꝑ ꝓpͥam uoluntatem. S quẽ ad mo¬
dum corpora crassiora & inferiora. ꝑ
subtiliora & potentiora quodã ordine
reguntur: ita om̃ia corpora ꝑ sp̃m¬
desertor atq peccator ꝑ sp̃m uitȩ
racionalem pium & iustum: &e ille
ꝑ ipsum dm̃. Ac sic uniu̾sa creat᷑a
ꝑ creatorem suum: ex quo. & ꝑ quẽ.
& in quo. etiam condita atq insti¬
tuta ẽ. Ac ꝑ hoc.: uoluntas dĩ ẽ. pͥma
& sũma causa om̃ium corporalium
sp̃erum atq motionum. Nicħ enim
fit iusibiliter & sensibilit̾: quod non¬
de int̾iore iuisibili atq intelligibi¬
li aula sũmi imꝑatoris. aut iubeat᷑
aut ꝑmittatur: scd̾m in effabilẽ us¬
ticiam p̃miorum atq pęnarum. gr̃a¬
rum &e retributionum: in ista tociꝰ
creaturȩ amplissima quadam inm̃sa
adhuc portaret sarcinam corporis qd̵
corrũpitur & aggrauat animam.
quãuis adhuc ex parte atq in enig¬

Expanded text:
e irrationabilibus spiritibus, sive bonis per ejus gratiam, sive malis per propriam voluntatem Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora, et potentiora quodam ordine reguntur; ita omnia corpora per spidesertor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium, et justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creatura per Creatorem suum, ex quo, et per quem, et in quo etiam condita atque constituta est. Ac per hoc voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium specierum atque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibilitde interiori invisibili atque intelligibili aula summi Imperatoris aut iubeatur aut permittatur, secundum ineffabilem iustitiam praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum in ista totius creaturae amplissima quadam immensaadhuc portaret sarcinam corporis, quod corrumpitur et aggravat animam , quamvis adhuc ex parte atque in aenig
Abbreviated transcription (Latin):
ed hoc qr nondum ẽ: IIII:¬
oportet enim nos in hac ꝑegͥ¬
natione prius mortalit̾ exerceri. & ꝑ
uires mansuetudinis & patientie in
flagellis erudiri: illam ipsam suꝑnã
atq celestem unde ꝑegrinam patriã
cogitemus. Illic enim dei uoluntas
qui facit angłos suos sp̃s & ministroᷤᷤ
suos ignem ardentem: in sp̃ib sũma
pace atq amicicia copulatis. et in
unam uoluntatem quodam sp̃ali
caritatis igne conflatis. tanquã in
ercelsa & sc̃a &e secreta sede p̃sidens.
ulut in domo sua &e in templo suo:
inde se quibusdam ordinatissimis cre¬

Expanded text:
ed hoc quia nondum est oportet enim nos in hac peregrinatione prius mortaliter exerceri, et per vires mansuetudinis et patientiae in flagellis erudiri, illam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis cre
Abbreviated transcription (Latin):
ria natus ẽ: in hunc mundũ missus
aduenit. ꝓinde mitti a patre sine spũ
scõ. non potuit: ñ solum qr intelligit᷑
pat̾ cum eum misit id ÷ fecit ex femina
ñ utiq sine spĩi scõ fecisse: uerum etiã
quod manifestissime atq aptissime ĩ
euangłio dicitur uͥgini marxȩ q̃renti
ab anglo. quomꝰi fiet istud: sps ses suꝑ¬

Expanded text:
ria natus est, in hunc mundum missus ria natus est, in hunc mundum missus advenit. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, non solum quia intelligitur Pater, cum eum misit, id est fecit ex femina, non utique sine Spiritu suo fecisse, verumetiam quod manifestissime atque apertissime in Evangelio dicitur Virgini Mariae quaerenti ab angelo, Quomodo fiet istud? Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Si ascendõ in celum tu ibi es. si
descendo in infernũ ades: ubiq uo¬
lens intelligi p̃sentem dm̃. prius nomi¬
nauit sp̃m euis. Nam sic ait. Iuo abi¬
bo a sp̃u tuo. & quo a facie cua fugiã:
quocura si & filius. & sp̃s sc̃s. illuc mit¬
titur ubi erat : querendũ ẽ. quomͦ in¬
telligitur ista missio siue filii siue sp̃i
scĩ. Pat enim solus: nusquã legit᷑ mis¬
sus. & de filio quidem. ita scribit apłs.
Cum aũ uenit plenitudo tẽporis. misit
deus filium suũ factũ ex muliere. fac¬
tum sub lege: ut eos qui sub lege erãt
redimeret. Misit inquit filium suũ:
factum ex muliere. Quo nomine. qͥs
catholicus nesciat. non eũ p̾uationẽ
uͥginitatis. s differentiam sexus. he¬
breo loquendi more significare uolu¬
isse: Cum itaq ait. misit deus filiũ
suum factũ ex muliere: satis ostendit
eo ipso missum filium quo factus est.
ex muliere. Quod gͦ de deo natus est:¬
n pͥmtese. in hoc mundo erat. Quod aũ de ma¬

Expanded text:
it: Si ascendero in coelum, tu ibi es, et si descendero in infernum, ades, ubique volens intelligi praesetnem Deum, prius nominavit Spiritum ejus. Nam sic ait: Quo abibo a Spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? quocirca si et Filius et Spiritus sanctus illuc mittitur ubi erat, quaerendum est quomodo intelligatur ista missio, sive Filii, sive Spiritus sancti, Pater enim solus nusquam legitur missus. Et de Filio quidem ita scribit Apostolus: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere, quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus, Hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Ma
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s utroq minor ẽ: qr &e pater eũ
mittit sicut cõmemorauimus. & filiꝰ
cum dicit. si aũ abiero mittam eũ ad
uos. Qua in questione pͥmum quero:
unde & quo missus sit filius. Ego in¬
quit a patre exii: & ueni in hunc mun¬
dum. Frgo a patre exire & uenire in
hunc mundũ: hoc ẽ. mitti. Quid gͥe.
quod de illo idem ipse eũgłista dicit:
in hoc mundo erat. & mundus ꝑ eum
factus ẽ. & mundus eum ñ cognouit:
Deinde coniungit: in sua ꝓpͥa uenit.
Iuuc utiq missus ẽ. quo uenit. At si
in hunc mundum missus ẽ. qr exut
apatre & uenit in hunc mundũ. et
in hoc mundo erat: illuc gͦ missus ẽ.
ubi erat. Nam & illud quod scriptũ
ẽ. in ꝓpħa. dm̃ dicere. celum & tram
ego impleo. si de filio dictum ẽ. ipsu
illuc ubi erat: Ubiq enim erat qͥ ait.
Celum & t̾ram ego impleo. Si aũ de pa¬
tre dictum ẽ : ubi eẽ. potuit sine u̾bo
suo. & sine sapientia sua quȩ ꝑtendit
a fine usq ad finem fortit & disponit

Expanded text:
s sanctus utroque minor est, quia et pater eum mittit, sicut commemorauimus, et filius, cum dicit: si autem abiero, mittam eum ad uos." qua in quaestione primum quaero, unde et quo missus sit filius. ego, inquit, a patre exii et ueni in hunc mundum. ergo a patre exire et uenire in hunc mundum, hoc eat mitti. quid igitur est quod de illo idem ipse euangelista dicit: in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognouit? deinde coniungit: in sua propria uenit. illuc utique missus est, quo uenit; at si in hunc mundum missus est, quia exiit a patre et uenit in hunc mundum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud quod scriptum est in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo, si de filio dictum est — ipsilluc, ubi erat? ubique enim erat, quia ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u scõ dictum accipiunt. Regi autẽ
scłorum. inmortali. inuisibili. soli dõ.
honor & gła. in scła scłorum. & illud al¬
terum. Beatus & solus potens rex regũ
&e dñs dñantium : qui solus habet in¬
mortalitatem & lucem habitat inac

Expanded text:
Spiritu sancto dictum accipiunt, Regi autem Spiritu sancto dictum accipiunt, Regi autem saeculorum immortali, invisibili, soli Deo honor et gloria in saecula saeculorum ; et illud alterum, Beatus et solus potens, Rex regum, et Dominus dominantium; qui solus habet immortalitatem, et lucem habit
Abbreviated transcription (Latin):
carnaliter nat᷑am u̾bi dĩ atq
sapientiam quȩ in se ipsa manens in¬
nouat om̃ia. quã unicũ filium dei¬
dicimus: ñ solum mutabilem uerũ
etiam uisibilem eẽ. putauerunt. hi
enim. multum crassum cor diuinis reb
inquirendis audacius quam religiosiꝰ
attulerunt. Anima quippe cũ sic sub̾a
ꝑ alium fieri potuerit nisi ꝑ quẽ fac¬
ta sunt om̃ia. & sine quo factũ ẽ. nicħ:
quãuis sit mutabilis. n ẽ tam̃ uisibił.
Quod illi de u̾bo ipso atq ipsa dĩ sapi¬
entia ꝑ quam facta ẽ. anima credide¬
runt: cum sic illa ñ inuisibilis tantũ
quod &e anima ẽ: s etiam incõmuta¬
bilis. quod anima ñ ẽ. E adem quippe
incomutabilitas eius cõmemorata ẽ:
ut dic̾etur. in se ᷤ manens ĩnouat om̃ia.
&̾ isti quidem ruinam erroris su diui¬
narum script᷑arum testimonuis quasi
fulcire conantes: adhibent pauli apłi
sententiam : & quod dictum ẽ de uno
solo deo in quo ipsa tͥnitas intelligit᷑:
tantũ de patre non & de filio & de

Expanded text:
am Verbi Dei atque Sapientiam, quae in se ipsa manens innovat omnia, quem unicum Dei Filium dicimus, non solum mutabilem, verum etiam visibilem esse putaverunt. Hi enim multum crassum cor divinis rebus inquirendis audacius quam religiosius attulerunt. Anima quippe cum sit substaper alium fieri potuerit, nisi per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil quamvis sit mutabilis, non est tamen visibilis quod illi de Verbo ipso atque ipsa Dei Sapientia, pequam facta est anima, crediderunt; cum sit illa non invisibilis tantum, quod et anima est; sed etiam incommutabilis, quod anima non est. Eadem quippe incommutabilitas ejus commemorata est ut diceretur, In se ipsa manens innovat omnia . Et isti quidem ruinam erroris sui divinarum Scripturarum testimoniis quasi fulcire conantes, adhibent Pauli apostoli sententiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas intelligitur, tantum de Patre, non et de Filio et de
Abbreviated transcription (Latin):
ulla distinetione ꝑsonarum sicut dicit᷑
unus deus & solus. id÷ ipsa trinitas. ꝑ
illas creatiurȩ formas patrib apparue¬
rit. Deinde. quodlibet horũ inuentũ
uisum ue fuerit: utrum ad hoc opus
tantũmodo creatura formata sit. in qͦ
deus sicut tunc oportuisse iudicauit
humanis ostendẽtur aspectib. An
angłi qui iam erant ita mittebant᷑.
ut ex ꝑsona dĩ loquerentur: assum̃tes
corporalit̾ speciem de creatura corpor¬
ea in usũ ministerii sui. sicut cuiq
opus eẽt: aut ipsum corpus suũ cui
ñ subduntur s subditũ regunt. in
species quas uellent accomodatas.
atq aptas actionib suis mutantes
atq u̾tentes scđm attributam sibi a
creatore potentiam. Postremo uide¬
illam missionem & istam quã in eu̾ge¬
lio legimus distet: an missus non sit
aliquis eorum. nisi cũ uel filius factꝰ

Expanded text:
ersonarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Trinitas per illas creaturae formas Patribus apparuerit. Deinde, quodlibet horum inventum visumve fuerit, tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum minisopus esset; aut ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, in species quas vellent accommodatas atque aptas actionibus suis mutantes atque vertentes secundum attributam sibi a Creatore potentiam. Postremo videillam missionem, et eam quam in Evangelio legimus, distet: an missus non sit aliquis eo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s maior ambob qr głificat filium
quem głificat pat̾. Ipsũ aũ nec a pa¬
ed in his conuicti:
ad illud se conu̾tunt ut dican.
Mlaĩor ẽ. qui mittit quam qui mittitur
dinde maior ẽ. pat̾ filio: quia filius a
patre se missum assidue. cõmemorat.

Expanded text:
sanctus maior ambobus, qui glorificat filium, sanctus maior ambobus, qui glorificat filium, quem glorificat pater, ipse autem nec a paSed in his conuicti ad illud se conuertunt, ut dicant: "maior est qui mittit quam qui mittitur; proinde maior est pater filio, quia filius a patre se missum assidue commemorat;
Abbreviated transcription (Latin):
s quecũq audiet loquetur. Scdm hoc¬
enim diccum ẽ. quod de. patre ꝓredit.
patre ꝓcedat: cur ñ ambo filii dicant᷑.
nec ambo geniti. s ille unus filius uni¬
genitus. quia si genitus utiq filius:
alio loco si deus donauerit & quãtũ
donauerit disseremus
erũtamen hic ciugilent si pos¬
sunt. qui hoc etiam sibi suffra¬
gari putauerunt. quasi ad demons¬
dixit filius. pat̾ darifica me. Fcce ce
sp̃s sc̃s clarificat cum. Nũ quidnam
&e ipse maior ẽ illo: Porro aũ si ꝑꝑea
cipiet: & ideo de eu̾is accipiet quia
om̃ia quȩ habet pat̾ ipsius sunt:
cat filium. pat̾ głificat filium. Unde
cognoscitur. quod om̃ia quȩ habet
pat̾. ñ tantum filii s etiam sp̃s scĩ st̃:¬
eo quem głificat maior ẽ: sinant ut
equales sint qui se inuicẽ głificant.
Scriptum ẽ. aũ quod & filius głificet
patrem. Ego te inquit głificaui suꝑ
t̾ram. Sane caueant. ne putet᷑ sp̃s

Expanded text:
sed quaecumque audierit loquetur; secundum hocsed quaecumque audierit loquetur; secundum hoc dictum est, quod de patre procediPatre procedat, cur non ambo Filii dicantur, nec ambo geniti, sed ille unus Filius unigenitus, quia si genitus utique Filius, alio loco, si Deus donaverit, et quantum donaverit, disseremus erumtamen hic evigilent, si possunt, qui hoc etiam sibi suffragari putaverunt, quasi ad demonsdixit Filius, Pater, clarifica me. Ecce et Spiritus sanctus clarificat eum: numquidnam et ipse major est illo? Porro autem si procipiet, et ideo de ejus accipiet quia omnia quae habet Pater ipsius sunt; us glorificat Filium, Pater glorificat Filium. Unde cognoscitur quod omnia quae habet Pater non tantum Filii, sed etiam Spiriteo quem glorificat maior est, sinant, ut aequales sint qui se inuicem glorificant. scriptum est autem, quod et filius glorificet patrem. ego, inquit, te glorificau i super terram. sane caueant, ne putetur spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
habet pat̾ mea sunt. ꝑꝑea dixi quia
de meo accipiet & annuntiabit uob̾:
credetur fortasse ita natus de xp̃o
se quippe dix̾at : mea doctͥna non ẽ
mea s eius qui me misit. De spu aũ
meo accipiet & annuntiabit uobis.
S quia reddidit causam. cur dixerit
de meo accipiet: ait enim: om̃ia q̃cq
habet pat̾ mea sunt. ꝑꝑea dixi qr de
Quomodo. nisi scđm id quod supra
diximus : Cum aũ uenerit paraclitꝰ¬
sp̃s u̾itatis quẽ ego muttã uobis a
patre. qui a patre ꝓcedit. ille cesti¬
monium ꝑhibebit de me: ꝓcedendo
itaq a patre: dicitur ñ loqui a se¬
metipso. & sicut non ex eo fit ut
minor sit filius. qr dixit. non pot̃
filius a se facere quicq nisi qd̾ uidit
patrem facientem : ñ enim hoc ex
forma serui dixit. s ex forma dei
sicut iam ostendimus: hec aũ u̾ba
ñ indicant quod minor sit. s quod
de patre sit: ita non hinc efficitur
ut minor sit sp̃s sc̃s. quia dictum ẽ. de
illo. Non enim loquetur a semet ipso:

Expanded text:
habet Pater, mea sunt: propterea dixi, Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis ; crederetur fortasse ita natus de Chrisse quippe dixerat, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit: de Spiritu meo accipiet, et annuntiabit vobis. Sed quia reddidit causam cur dixerit, de meo accipiet; ait enim, Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, Quia de Quomodo, nisi secundum id quod supra diximus: Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam vobis a atis, qui a patre procedet, ille testimonium perhibebit de me? procedendo itaque a patre dicitur non loqui a semet ipso; et sicut non ex eo fit, ut minor sit filius, quia dixit: non potest filius a se facere quicquam, nisi quod uiderit patrem facientem — non enim hoc ex forma serui dixit, sed ex forma dei, sicut iam ostendimus; haec autem uerba non indicant, quod minor sit, sed quod de patre sit — ita non hinc efficitur, ut minor sit spiritus sanctus, quia dictum est de illo: non enim loquetur a semet ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
de quo non dictũ ẽ. semet ip¬
sum exinaniuit formã serui accipi¬
ens: ait tam̃ ipse dñs. Cum autẽ
uenerit ille sp̃s u̾itatis : docebit uos
om̃em u̾itatem. Non enim loquetur

Expanded text:
de quo non dictum est, Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; ait tamen ipse Dominus: Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem. Non enim loquetu
Abbreviated transcription (Latin):
uidimꝰ. et ex his q̃ uidimus cogitatiõe
utcũq formamꝰ: et memoriȩ cõm̃da¬
mus. q̃ recurramꝰ cũ uoluerimus. ut
illicea. uł pocius qualescũq imagineᷤᷤ
corũ quas ibi fiximus similit̾ recorda¬
tione cernamus: nec sic̃ hoĩem uiuũ:
cuiꝰ animã etiã si ñ uidemꝰ. ex nr̃a co¬
nicimus.: et ex motib corporalib ho¬
minẽ iuũ sic̃ uiuendo didicimꝰ intu¬
emur etiã cogitando. Non sic uidet᷑
fides in corde in quo ẽ. ab eo cuius ẽ:
s eam tenet certissima scientia damat¬
q cõscientia. Cũ itaq ꝑꝑca cred̾e iu¬
heamur. q id qd̾ crede iubem̃ uidẽ¬

Expanded text:
vidimus, et ex iis quae vidimus cogitatione vidimus, et ex iis quae vidimus cogitatione utcumque formamus, et memoriae commendamus, quo recurramus cum voluerimus, ut illic ea, vel potius qualescumque imagines eorum quas ibi fiximus, similiter recordatione cernamus; nec sicut hominem vivum, cujus animam etiamsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporalibus hominem vivum, sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando. Non sic videtur fides in corde, in quo est, ab eo cujus est: sed eam tenet certissima scientia, clamatque conscientia. Cum itaque propterea credere jubeamur, quia id quod credere jubemur, vide
Abbreviated transcription (Latin):
quidsit homo: Cuiꝰ extiorem pardem
id÷ corpus. ꝑ corporis lumina didice¬
runt. Int̾iorem uͦ. id÷ anmã in se
ipsis: qr et ipsi homines sunt. et ꝑhu
manam conu̾sationẽ cognitã tenent:
ut possint cogitare quod dr̃. fuit hõ
cui nom̃ ertit ioħs: qr et nomina sci¬
unt loquendo et audiendo. Quod aũ
ibi ẽ. missus a dõ: fide tenent qui de¬
nent. Et qui fide ñ tenent: aut dubi¬
tatione ambigunt. aut infidelitate
derident. Utriq tam̃. si ñ sunt ex nu¬
mero nimis insipientiũ qui dicunt ĩ
corde suo ñ ẽ. deus: hȩc audientes u̾ba.
utrũq cogitant. et quid sit deus. et
quid sit mitti a do. Et si ñ sicut res
se habent: atcerte sicut ualent fide
porro ipsam quã uidet quisq in corde
suo eẽ si credit. uł ñ ẽẽ si ñ credit:
alit̾ nouimus. Non sicut corpora quȩ
uidemus oculis corporis: et ꝑ ipsorum
imagines quas memoria tenemꝰ etiã
absentia cogitamꝰ: nec sicut ea q̃ nõ

Expanded text:
quid sit homo, cujus exteriorem partem, quid sit homo, cujus exteriorem partem, id est, corpus per corporis lumina didicerunt: interiorem vero, id est, animam in se ipsis, quia et ipsi homines sunt, et per humanam conversationem cognitam tenent: ut possint cogitare quod dicitur, Fuit homo cui nomen erat Joannes: quia et nomina sciunt loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide tenent qui tenent: et qui fide non tenent, aut dubitatione ambigunt, aut infidelitate derident. Utrique tamen, si non sunt ex numero nimis insipientium, qui dicunt in corde suo, Non est Deus , haec audientes verba, utrumque cogitant, et quid sit Deus, et quid sit mitti a Deo; et si non sicut res se habent, at certe sicut valent. 3. Fidem porro ipsam quam videt quisque in corde suo esse, si credit, vel non esse, si non credit, aliter novimus: non sicut corpora quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non
Abbreviated transcription (Latin):
et lux in tenebris lucet. et tenebrȩ
cam non cõphenderunt: contẽplati¬
uam uitã reqͥrit. et intellectuali m̃te
cernendũ ẽ. Qua in te. quãto magis
quisq ꝓfecit: tanto fiet sine dubitati¬
one sapientior. S ꝓpt̃ id quod ait. lux
lucet in denebris. et tenebre eam nõ
comphenderunt: fide utiq opus erat:
qua credetur quod ñ uidetur. Tene¬
bras quippe intelligi uoluit: au̾sa
ab huiꝰmodi luce. eamq minꝰ idonea
cõtueri. corda mortaliũ. ꝓpt̃ qđ. ad¬
iungit et dicit. fuit homo missus a
dõ: cui nom̃ erat ioħs. hic uenit in
testimoniũ. ut testimoniũ ꝑhib̾et de
lumine: ut om̃s credent ꝑ illii. hoc
iam tp̃ralit̾ gestum ẽ: et ad scientiam
ꝑtinet quȩ cognitione historica cõti¬
netur. hominẽ aũ ioħm in fantasia
cogitamus: quȩ de humanȩ nat᷑ȩ no¬
ticia imp̃ssa ẽ. nr̃e memoriȩ. Et hoc
eodẽ mͦ cogitant: siue qͥ ista ñ credũt.
siue qͥ credunt. Utrisq enĩ notũ est.

Expanded text:
et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt; contemplativam vitam requirit, et intellectuali mente cernendum est. Qua in re quanto magis quisque profecerit, tanto fiet sine dubitatione sapientior. Sed propter id quod ait, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt; fide utique opus erat, qua crederetur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi voluit, aversa ab hujusmodi luce eamque minus idonea contueri corda mortalium: propter quod adjungit et dicit, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, utjam temporaliter gestum est, et ad scientiam pertinet, quae cognitione historica continetur. Hominem autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant, sive qui ista non credunt, sive qui credunt. Utrisque enim notum est
Abbreviated transcription (Latin):
magis unam dicimus eẽ. quã multa
Nam et duos homines simillimos cũ
uidemus: unã faciẽ dicimus et mira¬
mur amborũ. Facilius itaq dicit᷑.
multas animas fuisse singłas utiq
singłorũ. de quib legimus in actib
apłorum. qđ eis fuerit anima una:
quã ubi dixit apłs una fides. tot eas
audet quisquã dicere qͦt fideles. Et
tam̃ qui dicit. o mulier magna est.
fides tua: et altĩ. modicȩ fidĩ quare
dubitasti: suam cuiq eẽ significat
S ita dr̃. eadem credentiũ fides una.
quẽ admodũ eadẽ uolentiũ uolũtas
una. Cũ et in ipsis qͥ hoc idẽ uolunt
sua uoluntas sit cuiq cõspicua: alti
aũ lateat. quãiuis idem uelit. Et si
aliquib signis sese indicet: creditur
pocius quã uidetur. Unus qͥsq aũ

Expanded text:
magis unam dicimus esse quam multas. magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homvidemus, unam faciem dicimus et miramur amborum. Facilius itaque dicitur multas animas fuisse singulas utique singulorum, de quibus legimus in Actibus Apostolorum quod eis fuerit anima una ; quam ubi dixit Apostolus, Una fides , tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae fidei, quare dubitasti ? suam cuique esse significat. Sed ita dicitur eadem credentium fides una, quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit; et si aliquibus signis sese indicet, creditur potius quam videtur. Unusquisque au
Abbreviated transcription (Latin):
glista subiungit et dicit. quotqͣt aĩ
recepunt eũ dedit eis potestatẽ filioᷤᷤ
dĩ fieri. his qui credunt in nomine
eius. qui ñ ex sanguinib neq ex uo¬
luntate carnis. neq ex uoluntate uiri
s ex dõ nati sunt: fides ista cõmunis
ẽ. Non sicut aliqua corporis forma cõ¬
munis ẽ. ad uidendũ. om̃ium oculis
quib p̃sto ẽ. Ex ipsa qͥppe una. om̃i¬
um cernentiũ quodãmodo iformat᷑
aspectus: S sicut dici potest om̃ib
hominib ẽẽ. facies humana cõmuniᷤᷤ
Nam hoc ita dr̃: ut tam̃ singłi suas
habeant. Ex una sane doctͥna imp̃s¬
qui hoc idem credunt: u̾issime dici¬
mus. S aliud funt ea q̃ creduntur:
aliud fides qua credunt᷑. Illa qͥppe in
eẽ. dicuntur: Hȩc aũ in animo cred̾n¬
tis ẽ. ei tantũ cõspicua cuiꝰ ẽ: quãuiᷤᷤ
sit et in aliis. ñ ipsa s similis. Non
enim numero ẽ. una: s genere aꝓpt̃
similitudinẽ tam̃ et nullã diu̾sitatẽ.

Expanded text:
gelista subjungit et dicit, Quotquot autem gelista subjungit et dicit, Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, iis qui credunt in nomine ejus, qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt, fides ista communis est: non sicut aliqua corporis forma communis est ad videndum omnium oculis quibus praesto est; ex ipsa quippe una omnium cernentium quodam modo informatur aspectus: sed sicut dici potest omnibus hominibus esse facies humana communis; nam hoc ita dicitur, ut tamen singuli suas habeant. Ex una sane doctrina impres qui hoc idem credunt verissime dicimus: sed aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur. Illa quippe in esse dicuntur: haec autis est ei tantum conspicua, cujus est, quamvis sit et in aliis non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere. Propter similitudinem tamen ex nulla adversitate
Abbreviated transcription (Latin):
ides uͦ. de qua in hoc libro ali¬
quantodiutiꝰ disputare cer¬
ta dispositionis nr̃ȩ racione com¬
pellimur. quã qui habent fideles
uocantur. et qͥ ñ habent ĩfideles
sicut hi qui uenientẽ in ꝓpria dei
filiũ ñ receꝑunt: ꝗͣuis ex auditu
in nob̾ facta sit: ñ tam̃ ad eum
sensũ corporis ꝑtinet qͥ appellat᷑
auditus: qm̃ ñ ẽ. sonus: nec ad
ocłos huius carnis : qm̃ ñ ẽ color
aut corporis forma: nec ad eũ qui
dicitur tactus : qm̃ corpulentiȩ
nicħ habet: nec ad unũ om̃ino sen¬
sum corporis: qͣm cordis e. res ista:
ñ corporis:
Nec foris ẽ. a nob̾. s in intimis nobis
Nec eam quisquã hõium uidet in
alio: s unus quisq in semet ipso.
Deniq potest et simulatione cõfin¬
gi: et putari e̾e. in quo ñ ẽ. Sua qͥsq¬
aũ credit eã eẽ. ñ uidet. Et tãto fir¬
mus credit: ꝗto fructus eius magis
nouit. qͦs oꝑuri solet fides ꝑ dilectio¬
nem. Quã obrem. om̃ib de quib euan¬

Expanded text:
ides vero de qua in hoc libro aliquanto diutius disputare certa dispositionis nostrae ratione compellimur, quam qui habent, fideles vocantur, et qui non habent, infideles, sicut ii qui venientem in propria Dei Filium non receperunt, quamvis ex auditu in nobis facta sit, non tamen ad eum sensum corporis pertinet qui appellatur auditus, quoniam non est sonus; nec ad oculos hujus carnis, quoniam non est color aut corporis forma; nec ad eum qui dicitur tactus, quoniam corpulentiae nihil habet; nec ad ullum omnino sensum corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis; nec foris est a nobis, sed in intimis nobis; nec eam quisquam hominum videt in alio, sed unusquisque in semetipso. Denique potest et simulatione confingi, et putari esse in quo non est. Suam iautem credit esse eam, non videt; et tanto firmius credit, quanto fructus ejus magis novit, quos operari solet fides per dilectionem . Quamobrem omnibus de quibus Evan
Abbreviated transcription (Latin):
faccũ ẽ. et habitauit in nob̾. Et udi¬
inus głam enis: głam qͦsi unigeniti
a patre. Plenũ grẽ et u̾itatis. Hoc
totũ quod ex eu̾głio posui. in p̃ceden¬
tib suis partib habet. qd̾ inmuta¬
bile ac sempit̾num ẽ: cuiꝰ cõtẽplatio
ꝑ hoc aliqua ibi ad scientiã ꝑtinent.
aliqua ad sapientiã: sicut in libro .xiͦi.
erat u̾bũ. et u̾bũ erat apd̃ dm̃. et ds
erat u̾bum. hoc erat in pͥncipio apd̾

Expanded text:
um est, et habitavit in nobis. Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Hoc totum quod ex Evangelio posui, in praecedentibus suis partibus habet quod immutabile ac sempiternum est, cujus contemplatio  aeterna. Ac per hoc aliqua ibi ad scientiam pertinent, aliqua ad sapientiam, sicut in libro duodecierat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud
Abbreviated transcription (Latin):
an suam ad quã recurrimus: cũ
uel eum septi parietib uł etiam in de¬
nebris cogitamus. S de his imagini¬
bus rerũ corporaliũ. incorporalib qͥd̾.
habentib tam̃ similitudines corpoꝵ
c ad uitã ext̾ioris hominis ꝑtinenti

Expanded text:
nem suam, ad quam recurrimus, cum nem suam, ad quam recurrimus, cum eum vel septi parietibus, vel etiam in tenebris cogitamus. Sed de his imaginibus rerum corporalium, incorporalibus quidem, habentibus tamen similitudines corporum, et ad vitam exterioris homini
Abbreviated transcription (Latin):
mundus. qm̃ sonus ẽ. res utiq cor¬
poralis: ꝑ corpus ĩnotuit. id: ꝑ aurẽ:
s etiã qd̾ significat ꝑ corpꝰ innotuit.
id: ꝑ ocłos carnis. Mundus quippe. ĩ
quantũ notus ẽ. uidentib notus ẽ.
nillo corporis sensu. s animi rõne
agnoscitur. Nisi enĩ quid sit credi¬
derunt. ꝑ animũ nossemꝰ: non in¬
telligemus quid ñ fecerunt illi de
quib dictũ ẽ. et sui eũ ñ receꝑunt.
Sonus gͦ u̾bi formsecus instrepit au¬
rib corporis : et attingit sensũ qui
uocatur auditus. Species qͦ hõis. ⁊¬
nnob ipsis nob̾ nota ẽ: et formsecꝰ
maliis ad÷ corporis sensib. Oculis
u uidetur. aurib cũ auditur: tac¬
tui cũ tenetur et tangitur. Habet
etia in memoria nr̃a imaginẽ suã.
incorporalẽ quid̃. s corpori similẽ.
dlundi deniq ipsius in trabił pul¬
atudo. forinsecus p̃sto ẽ. et aspec¬
ab nr̃is. et ei sensin qui dr̃ tactus:
siqud eius attingimus. Habet etiã
ipse intus in memoria nr̃a imagi¬

Expanded text:
ique corporalis per corpus innotuit, id est, per aurem: sed etiam quod significat per corpus innotuit, id est, per oculos carnis. Mundus quippe in quantum notus est, videntibus notus est. nullo corporis sensu, sed animi ratione cognoscitur. Nisi enim quid sit, Crediderunt, per animum nossemus, non intelligeremus quid non fecerint illi de quibus dictum est, Et sui eum non receperunt. Sonus ergo verbi forinsecus instrepit auribus corporis, et attingit sensum qui vocatur auditus. Species quoque nobis ipsis nobis nota est, et forinsecus in aliis adest corporis sensibus; oculis, cum videtur; auribus, cum auditur; tactui, cum tenetur et tangitur: habet etiam in memoria nostra imaginem suam, incorporalem quidem, sed corpori similem. Mundi denique ipsius mirabilis pulchritudo forinsecus praesto est, et aspectibus nostris, et ei sensui qui dicitur tactus, si quid ejus attingimus: habet etiam ipse intus in memoria nostra imagi