comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oratio renouata idatur. Indignatio ẽ orõ
per quã conficit᷑ ut in aliquẽ hominẽ magͣ
odiu aut in tem grauis offensio cõcitetur
In hoc gne̾ illud primu intelligi uolumus
Posse omĩbus ex locis quos inconfirmandi
p̾ceptioẽ posuimꝰ tractari indignatione
de indignatione precipi possũt consid̾rem
Primus locus sumit᷑ ab auctoritate. tũ ꝯme
moram quante cure res ea fuerit diis ĩmno
culis. uatibꝰ. ostentis. ꝑtedigiit ẽ sporisis si¬
milibꝰ tebus . Ite a maioribuc nrĩs regib
Ciuitatibus. gentibus. homĩbus. sapiẽtissimis
denatu. populo. legu scriptoribus. Scdũs
lotus ẽ per quẽ illa tes ad quoc ꝑtineat cum
amplificatioẽ per indignatione ostenditur
An ad om̃ẽs. In ad maiore parte qd̾ atrocis¬
simu est. an ad superiotes quales sint hii
quoꝵ ex auctoritate indignatio assumitur
Quod in dignissimu ẽ. In ad pares animo
fortuna. Corpore. qd̾ mniquissimu ẽ anad

Expanded text:
ata videatur. Indignatio est oratio, per quam conficitur, ut in aliquem hominem magnum odium aut in rem gravis offensio concitetur. in hoc genere illud primum in- tellegi volumus, posse omnibus ex locis iis, quos in confirmandi praeceptione posuimus, tractari indigna- tionede indignatione praecipi possunt, considere- mus. primus locus sumitur ab auctoritate, cum com- memoramus, quantae curae res ea fuerit iis, culis, vatibus, ostentis, prodigiis, responsis, similibus rebus; item maioribus nostris, regibus, civitatibus, gentibus, hominibus sapientissimis, senatui, populo, legum scripto- ribus. secundus locus est, per quem, illa res ad quos pertineat, cum amplificatione per indignatid atrocissimum est; aut ad superiores, quales sunt ii, quorum ex auctoritate indignatio sumitur, quod in- dignissimum est; aut ad pares animo, fortuna, cor- pore, quod iniquissimum est; aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
accusator dixerit eu id eẽ secutu qd̾ ei uisũ
sit comodu aut id fuisse qd̾ putarit essin
strandu erit defensor neminẽ tante esse
stultitie qui tali uite possit ueritat᷑ gͣtat
Qd si hoc concedit᷑ illud nõ concessun nec du¬
bitasse quide hũc quod eẽt eius uiris. s id quod
falsur fuerit sine ulla dubitatioẽ pro falso qd̾¬
ueru pro uero probasse. Quod si dubitarit sũ¬
me fuisse amẽtie dubia spe ĩpusu certu ĩperi¬
culu se cõmittẽ. Quẽadmodu hec accusator
cum ab aliis culpam dimonebit defensoris lo¬
cis utetur. sic his lotis qui actusatori datisunt

Expanded text:
accusator dixerit eum id esse secutum, quod ei visum accusator dixerit eum id esse secutum, quod ei visum sit commodum, aut id fugisse, quod putarit esse istrandum erit defensori neminem tantae esse stultitiae, qui tali in re possit veritatem ignorare. quodsi hoc concedatur, illud non concessum iri: ne dubitasse quidem, quid eius iuris esset, et id, quod falsum fuerit, sine ulla dubitatione pro vero probasse; quia si dubitarit, summae fuisse amentiae dubia spe inpulsum certum in periculum se committere. quemadmodum autem accusator, cum ab aliis culpam demovebit, defensoris locis utetur, sic iis locis, qui accusatori dati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
orimũ ĩpulsione aut nulla fuisse dicet. Aut
si fuisse conçedet extennabit et paruula quã¬
dam fuisse dernõstrabit. Aut nõ er care solẽ
Hui moĩ facta nasci docebit. quo erit in loco
demõstrandu que us et natura sit ei affec¬
tionis. qua inpulsus aliquid teus cõmisisse
dicenur. In quo et exempla et similitudines
erũt profetende et ipa diligenter natura ciꝰ
affectionis ꝙͣ leuissime quietissimã ad ꝑte
explicanda est. ut tes ip̃a ex fco crudeli et f
bulento ad quodda mitius et tranquillius
traducatur et orõ tñ ad animu eius quiau¬
diet. et ad anuni quẽda sensu intimi aco¬
modet. Ratiocinationis autẽ suspitioẽs in¬
firmabit si aut comodu nullũ ẽc̃ dicat au
paruu aut aliis magis ẽẽ aut nichilo sibi
comodu dicet aut nequaꝙͣ fuerit illi hmoi
qd̾ expetitu dicat᷑ magritudo aut cu coa
ĩcomodi quoq uitatioẽ tractabũtur. Suns

Expanded text:
primum inpulsionem aut nullam fuisse dicet aut, primum inpulsionem aut nullam fuisse dicet aut, si fuisse concedet, extenuabit et parvulam quandam fuisse demonstrabit aut non ex ea solere huiusmodi facta nasci docebit. quo erit in loco demonstrandum, quae vis et natura sit eius affectionis, qua inpulsus aliquid reus commisisse dicetur; in quo et exempla et similitudines erunt proferundae et ipsa diligenter natura eius affectionis quam lenissime quietissima ab parte explicanda, ut et res ipsa a facto crudeli et tur- bulento ad quoddam mitius et tranquillius traducatur et oratio tamen ad animum eius, qui audiet, et ad animi quendam intumum sensum accommodetur. ratiocina- tionis autem suspiciones infirmparvum, aut aliis magis esse, aut nihilo sibi commodum dicet, ut nequaquam fuerit illius commodi, quod expetitum dicatur, magnitudo aut cum eo iin incommodi quoque vitatione tractabuntur. sin
Abbreviated transcription (Latin):
strare poterit alii nemini causa fuisse faciẽ¬
di.Secundariu si tanta ant taz ydonea
nemim. Din fuisse aliis quoq causa faciendi
nidebit᷑ aut potestar defuisse aliis demõstrãda
est aut facultas. aut uolũtas. Potestat sic siaut
necesse. aut nõ fuisse. aut conficere aliquid ñ
potuisse dicet᷑. facultas si tatio aduitores ad¬
iumẽta ceteraq que ad rem ꝑtinebũt defu¬
isse alicui demõstrabũt. Uolũtas si animus
a talibus factis uacuus et integer ẽẽ dicetur
Postremo quas ad defensioc̃ rationes reo da¬
bimus. his accusator ad alios exculpa erimẽ¬
doc abutetur. Ueru id brem fatienduẽ et
ĩ unũ multa concludenda surt ut ne alteriꝰ
defendendi causa hunc accusate. s Huiꝰ ac¬
cusandi cusa defendere alteru uideat. atq
accusatori quide hec sint fere in causa fatiẽda¬
et consideranda. Defensor auter er cõtrario

Expanded text:
- monstrare poterit alii nemini causam fuisse facien- monstrare poterit alii nemini causam fuisse faciendi; secundarium, si tantam aut tam idoneam nemini. sin fuisse aliis quoque causa faciendi videbitur, aut po- testas defuisse aliis demonstranda est aut facultas aut voluntas. potestas, si aut nescisse aut non adfuisse aut conficere aliquid non potuisse dicentur. facultas, si ratio, adiutores, adiumenta ceteraque, quae ad rem pertinebunt, defuisse alicui demonstrabuntur. volun- tas, si animus a talibus factis vacuus et integer esse dicetur. postremo, quas ad defensionem rationes reo dabimus, iis accusator ad alios ex culpa eximendos abutetur. verum id brevi faciendum est et in unum multa sunt conducenda, ut ne alterius defendendi causa hunc accusare, sed huius accusandi causa defendere alterum videatur. Atque accusatori quidem haec fere sunt in causa faciendi consideranda: defensor autem ex contrario
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ malu eẽ bonu aut qd nec malu ẽ tiec
bonu.malu aut bonu aut qd̃ bonu aut
malu ẽ. nec bonu nec malu. Hoc ĩtellec¬
to si qui negabͭ eẽ ulla pectiũa frĩs aut aĩq
uita aut demq offitio suo antiquiorẽ et su¬
auiore nõ hoc erit accusatori negandi.
Nam ineu culpa et sũmũ odiu transferr
qui id quodtam uere et pie dicit᷑ negabit
Ueru illud dicendu erit illi nõ eẽ ita uisũ
quod sumi oportet ex his que ad personã ꝑ¬
tinẽt de quo post dicendu ẽ. Euẽtus hictũ
ac uoluerit ꝙ aut similitudine aut suspici¬
one aut demõstratioẽ falsa deceptus sit. aut
cu neccẽ tuiꝰ testamẽto nõ sit heres ꝙ eotes¬
tamẽto se heredez arbitratus sit. Non cra
ex euentu cognitioẽ expectari oportere. s
qua cogitatioẽ animus et spe ad malefitim
profectus sit considerate. quo aiõ quid ꝗsq
faciat nõ quo casu utat᷑ ad rem ꝑtinere. Hoc

Expanded text:
alum est nec bonum, malum aut bonum, aut, quod malum aut bonum est, nec malum nec bonum. hoc intellectu si qui negabit esse ullam pecuniam fratris aut amici vita aut denique officio suo antiquiorem aut suaviorem, non hoc erit accusatori negandum. nam in eum culpa et summum odium transferetur, qui id, quod tam vere et pie dicetur, negabit. verum illud dicendum est, illi ita non esse visum; quod sumi oportet ex iis, quae ad personam pertinent, de quo post dicendum est. even- tus ac voluerit, quod aut similitudine aut suspicione aut demonstratione falsa deceptus sit; aut eum necasse, cuius testamento non sit heres, quod eo testamento se heredem arbitratus sit. non enim ex eventu cogitationem spectari oportere, sed qua cogi- tatione animus et spe ad maleficium profectus sit, con- siderare; quo animo quid quisque faciat, non quo casu utatur, ad rem pertinere. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ne attributa esse intelligũt. Habitus aute¬
qr̃ in aliqua perfecta et cõstanti animi et
corporis absolutioẽ consistit quo ingne̾ ẽ urr¬
tus sciẽtia. Et que cõtraria sunt res ipã cauã
posita docebit et quid hic quoq locus suspi¬
tiomis ostendat. Nam affectionis quidẽ rõ
perspicua solet prese gerere comectura. ut a¬
mor. iracundia. molestia ꝑpea ꝙ et eor iic¬

Expanded text:
esse attributa intelliguntur. Habitus auteesse attributa intelliguntur. Habitus autem in aliqua perfecta et constanti animi aut corporis absolutione consistit. Quo in genere est virtus, scientia, et quae contraria sunt; res ipsa et causa posita docebit, et quid hic quoque locus suspicionis ostendat. Nam affectionis quidem ratio perspicuam solet praeseferre conjecturam; ut amor, iracundia, molestia, propter
Abbreviated transcription (Latin):
Ilam et de nonuẽ nõ nũꝙͣ aliquid suspitioĩs
nascatur. Nomẽ hoc cu dicimus cognomen
quoq et agnomẽ intelligit᷑ oportet. De hoĩs
em certo et proprio uocabulo agit᷑ ut sidica
idcirco aliquẽ caldu uocan ꝙ temeratio et r̃¬
cilins aut mutius uocaret᷑. Et de natura lic¬
ducere aliquãtulu suspitionis. Omiã eĩ hec
ure an mulier. Huiꝰ an illius ciuitatis sit qbꝰ
sit maioribꝰ quibꝰ sit consanguineis. qua eta¬
te quo nõ quo corpore que nature sint attri¬
buta. ad aliqua cõiectura fatienda ꝑtiriebt̃
Et er uctu multe trahũtur suspitiones. cum
quẽadmodu et apud quos et aquib educat
uł cruditus sit queritur et quibꝰ cu uiuat qͣ¬
fortima sepe argumẽtatio nascit. cu seruus
an liber pecumosus an pauper nobilis anig¬
nobilis. felix an infelix. priuatꝰ an cũ potesta¬
te sit aut fuerit aut futurus sit consideratur
Demq ait aliquid eoru queritur. que fortu

Expanded text:
am et de nomine nonnumquam aliquid suspicionis na- scitur—nomen autem cum dicimus, cognomen quoque intellegatur oportet; de hominis enim certo et proprio vocabulo agitur—, ut si dicamus idcirco aliquem Cal- dum vocari, quod temerario et reecilius aut Mutius vocaretur. et de natura licet aliquantum ducere suspicionis. omnia enim haec, vir an mulier, huius an illius civitatis sit, quibus sit maioribus, quibus consanguineis, qua aetate, quo animo, quo corpore, quae naturae sunt ad- tributa, ad aliquam coniecturam faciendam pertinebunt. et ex victu multae trahuntur suspiciones, cum, quemad- modum et apud quos et a quibus educatus et eruditus sit, quaeritur, et quibuscum vivat, qaepe argumentatio nascitur, cum servus an liber, pecuniosus an pauper, nobilis an ignobilis, felix an infelix, privatus an in potestate sit, aut fuerit, aut futurus sit, consideratur; aut denique aliquid eorum quaeritur, quae fortunae
Abbreviated transcription (Latin):
expolitione ex illis que ante p̃cepta sunt
Hanc quoq in parte orationis transferrio¬
portebit. Uerũtaniẽ ut queda p̃ceptio detꝰ
huiꝰ quoq partis exponemus modos r̃pre¬
hensionis quos qui obseruabũt facilius ea
que contra dicentur deluere aut infirͣre po¬
terũt. Omĩs argumẽtatio reprehenditur
si aut ex his que sũpta sunt. nõ conceditur¬

Expanded text:
expolitionem ex illis, quae ante praecepta sunt, expolitionem ex illis, quae ante praecepta sunt, hanc quoque in partem orationis transferri oportebit. verum- tamen, ut quaedam praeceptio detur huius quoque partis, exponemus modos reprehensionis; quos qui ob- servabunt, facilius ea, quae contra dicentur, diluere aut infirmare poterunt. Omnis argumentatio reprehenditur, si aut ex iis, quae sumpta sunt, no
Abbreviated transcription (Latin):
tu illo complexionis gne̾ uti. Id ut ꝑspicia¬
mus aut scribamꝰ aut in quolib exemolo
de his que ꝓposita sũt. Hoc idem exerteamꝰ
argumẽtatioĩs satis nobis dictu uidet᷑ Ilł
hoc uolumꝰ intelligi nos probe tenere a¬
liis quoq rationibꝰ tractari argumẽtatio¬
nes in phya multis et obscuris. De quibuis
certu ẽ artifitiu constitutu. Ueru illa no¬
bis aborrere ab usu oratorio uisa sunt. Que
ꝑtinere ħ ad dicendu putamꝰ. ea nos com¬
modius ꝙͣ ceteros attendisse nõ affirmam¬
s ꝑ quisitius et diligẽtius cõscripsisse polli¬
cẽmur. Nunc ut statuimꝰ proficisci ordiẽ
ad reliqua pergenus. Reprehensio ẽ per
qua argumẽtando aduersarior confirtio
diliut᷑ aut infirmat᷑ aut alleuiat. ħ fonte
põt hisde põt ex locis infirmari. Nichileii
considerandu ẽ in his omĩbꝰ ĩuẽtiombus¬
aliud nisi id qd̾ personic aut negotiu attri¬
butu ẽ. Quare ĩuẽtioe et argumẽtatiom̃

Expanded text:
conplexionis uti. id ut perspiciatur, scribamus  in quolibet exemplo de iis, quae proposita sunt, hoc idem exerceamus, argumentationis satis nobis dictum videtur: illud autem volumus intellegi nos probe tenere aliis quoque rationibus tractari argumen- tationes in philosophia multis et obscuris, de quibus certum est artificium constitutum. verum illa nobis abhorrere ab usu oratorio visa sunt. quae pertinere autem ad dicendum putamus, ea nos commodius quam ceteros adtendisse non affirmamus; perquisitius et diligentius conscripsisse pollicemur. nunc, ut statui- mus, proficisci ordine ad reliqua pergemus. Reprehensio est, per quam argumentando adver- sariorum confirmatio diluitur aut infirmatur aut ele- vatur. haec fonte potest, isdem potest ex locis in- firmari. nihil enim considerandum est in his omnibus inventionibus nisi id, quod personis aut negotiis adtributum est. quare inventionem et argumentationum
Abbreviated transcription (Latin):
deducetur argumẽtatio qua tes ipã deside
rat in causa. Ite ex consilio sumẽt᷑ aliquide
et orationes que sũt omiã ut in cõfirmatioĩs
p̃ceptis dictu ẽ in tria tempora distributa fa¬
cile erit uidere. et quid afferant ad confirmã¬
dam comecturã suspitiomis. ac persornit quid̃
in locu coactis accusatoris erit ĩꝓbationes
homĩs uti. Nam causa facti paru firmitudi¬
nis habet nisi animus eius qui ĩsimulatur
in eam suspitioẽ adducat uta tali culpa nõ
uideatur ab horuisse. Ut eni animu alicuiꝰ
ĩprobare nichil attinet. cu ea quare pecca¬
uerit nõ intercessit sic causa peccati ĩ terte¬
dere leue ẽ si animuc nulli tinus honeste
ratiom affins ostendit. Quare iita euic¬

Expanded text:
ducetur argumentatio ea, quam res ipsa desidera- bit in causa. item ex consilio sumetur aliquid et orationes, quae sunt omnia, ut in confirmationis praeceptis dic- tum est, in tria tempora distributa, facile erit videre, ecquid afferant ad confirmandam coniecturam suspi- cionis. Ac personis quidem in locum coactis accusatoris erit inprobatione hominis uti. nam causa facti parum fir- mitudinis habet, nisi animus eius, qui insimulatur, in eam suspicionem adducitur, uti a tali culpa non videa- tur abhorruisse. ut enim animum alicuius inprobare nihil attinet, cum causa, quare peccaret, non intercessit, sic causam peccati intercedere leve est, si animus nulli minus honestae rationi affinis ostenditur. quare
Abbreviated transcription (Latin):
sione ueru ratiotinatioẽ aliquid cõtiusiss
quid dicet quid comodi sit secutus aut quid
ĩcomodi fugerit demõstrabit et id angebit
ta iudeatur. Si glorie causa quãta gloriã
consecutura existimauit. Ite si dnãcioms
si pecume. si amicitie. si ĩrinicitiatu et oiõ
quicqd etit quod cause fuisse dicetur id sũ¬
me augere debebit ex hoc cu magnopere
considerare oportebit nõ qͥd ĩueritate mo
ueru etia uehemẽtius quid in opimoẽ eiꝰ
quẽ arguit fuerit. Nichil refert nõ fuisse
aut non eẽ aliquid comodi aut ĩcomodi sĩ
ostendi potest ei iusu ec̃ qui arguat. Nani
opimo duplicit᷑ fallit hoies. cu aut res

Expanded text:
sione, verum ratiocinatione aliquem commisisse sione, verum ratiocinatione aliquem commisisse quid dicet, quid commodi sit secutus aut quid incom- modi fugerit, demonstrabit et id augebit, ta videatur. si gloriae causa, quantam gloriam consecuturam existimarit; item si do- minationis, si pecuniae, si amicitiae, si inimicitiarum, et omnino quicquid erit, quod causae fuisse dicet, id summe augere debebit. et hoc eum magno opere consi- derare oportebit, non quid in veritate modo, verum etiam vehementius, quid in opinione eius, quem arguet, fuerit. nihil enim refert non fuisse aut non esse aliquid commodi aut incommodi, si ostendi potest ei visum esse, qui arguatur. nam opinio dupliciter fallit ho- mines, cum aut res
Abbreviated transcription (Latin):
piscendi comodi causa. aut maioris uitãdi
ĩcomodi suscipit ut aliquod comodi maioris
adipistendi comodi. aut maioris intanidi ĩ¬
comodi p̃terit. Hic locus quasi aliqd̃ fundarã¬
tu ẽ hui constitutionis. Ilam nichil factu
ẽẽ tuiꝙ̃ probatut. insi aliquid quare fcũ sit
ostendit᷑. Ergo accusator cu in pulsioẽ aliꝗd
factu eẽ dicet. Illu inpetu et quãda cõmoni¬
onẽ anmi. affectionẽq uerbis et sentẽtiis am¬
plificare debebit. et ostendere quãta uic sit a¬
moris quãta animi ꝑturbatio ex iracũdia fiat
aut ex aliqua causa earu qua in pulsuz alios̃
id fetisse dicet. Hic et etemploꝵ cõmeõratioẽ
qui simili inpulsu aliquod cõtinsint et simi¬
litudinu collocutionẽ et ipĩnc animi affec¬
tionis erplicatioẽ curandu ẽ ut nõ mitu u¬
deatur. si quod ad facinus tali pexturbatione
cõmotuc ammnꝰ accesserit. cu autẽ nõ ĩpul¬

Expanded text:
piscendi com- modi causa aut maioris vitandi piscendi com- modi causa aut maioris vitandi incommodi suscipitur aut aliquod commodum maioris adipiscendi commodi aut maioris vitandi incommodi praeteritur. Hic locus sicut aliquod fundamentum est huius constitutionis. nam nihil factum esse cuiquam pro- batur, nisi aliquid, quare factum sit, ostenditur. ergo accusator, cum inpulsione aliquid factum esse dicet, illum impetum et quandam commotionem animi affectionemque verbis et sententiis amplificare debebit et ostendere, quanta vis sit amoris, quanta animi per- turbatio ex iracundia fiat aut ex aliqua causa earum, qua inpulsum aliquem id fecisse dicet. hic et exem- plorum commemoratione, qui simili inpulsu aliquid commiserint, et similitudinum conlatione et ipsius animi affectionis explicatione curandum est, ut non mirum videatur, si quod ad facinus tali pertur- batione commotus animus accesserit. Cum autem non inpul
Abbreviated transcription (Latin):
persona ex fcõ ipõ cõiectura capienda ẽ. Cauã
distribuit᷑ in inprũsioẽ et ratiotinatioẽ In¬
pumtio ẽ que sine cogitatioẽ per quandam
affectione anumi facere aliquid Hortatur ut
amor iracũdia egritudo uinolẽtia et oiõ oiã
fectus ut tera perspitere cu cõsilio et cura
nõ potuerit et id qd̃ fecit impetu quodam
animi potius ꝙͣ cogitatioẽ fecerit. Raciotina¬
tio auter est diligens et considerata fatiendi
aliquid aut nõ fatiendi excogitatio. Ea dicit᷑
inter fuisse. tu cu aliquid fatiendu aut nõ
fatiendu de certa causa uitasse. aut secutus
eẽ animiuis nidetur ut si amicitie quid factũ
causa dicat᷑. Si mimiti ultiscendi. si metꝰ
si glorie. si petume.si demq ut ormiã gna̾ti
amplectamur alicuiꝰ uetinendi.augendi. ad¬
ipiscendi ue comodi. contra reitiendi. demi¬
nuendi. deuitandi ue ĩcomnodi causa. Iam
inhoru genus alterutru. Illa quoq ĩcident
inquibus aut ĩcomodu aliꝗd maioris adi¬

Expanded text:
ra capienda est. Causa tribuitur in inpulsionem et in ratiocinationem. inpulsio est, quae sine cogitatione per quandam affec- tionem animi facere aliquid hortatur, ut amor, iracun- dia, aegritudo, vinolentia et omnino omnia, uisse, ut rem perspicere cum consilio et cura non potuerit et id, quod fecit, impetu quodam animi potius quam cogitatione fecerit. ratiocinatio est autem diligens et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio. ea dicitur inter- fuisse tum, cum aliquid faciendi aut non faciendi certa de causa vitasse aut secutus esse animus vide- bitur: si amicitiae quid causa factum dicetur, si ini- mici ulciscendi, si metus, si gloriae, si pecuniae, si denique, ut omnia generatim amplectamur, alicuius re- tinendi, augendi adipiscendive commodi aut contra re- iciundi, deminuendi devitandive incommodi causa. nam in horum genus alterutrum illa quoque incident, in quibus aut incommodi aliquid maioris adi
Abbreviated transcription (Latin):
cui alique laudare uolet de felicitate eius nõ
ut altera se nõ putet laudare insi altera ui¬
tuperarit. Aut si altera ita laudet ut alteruis
nõ fatiat mẽtione aut si cur de certa re q̃ret
liberent bellu gerant an nõ. Pace laudent
omĩno et nõ illu bellu inutile eẽ demõstrẽt
aut si ratio alicuiꝰ rei falia reddet. Hoc mõ¬

Expanded text:
cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non ut alteram se non putet laudare, nisi alteram vituperarit; aut si alteram ita lau- det, ut alterius non faciat mentionem; aut si, cum de certa re quaere, cum aliqui deliberent, bellum gerant an non, pacem laudet omnino, non illud bellum inutile esse demonstret; aut si ratio alicuius rei reddetur
Abbreviated transcription (Latin):
lus ꝙͣ urbes diruere cu ipẽ alexander the¬
bas diruisset. Inconstans ẽ ꝙ ab codẽ d̾ ead
re diçit᷑ diuerse ut si quis euz dixerit qui uit¬
tute hẽat eu nullius ter ad bñuiuendu ĩdi¬
gere neget postea sine bona ualitudine posse
si quis hostiu ium et copias et felicitate auge¬
at cu ad pugnandu milites ad hortet᷑. Si nõ
ad id quod instituit᷑ accomodabit aliqua pars
argumẽtationis Horu aliquo ĩuitio r̃periet᷑
Si plura pollicitus pautiora demõstrabit. aut
sicu totu debebit ostendere de parte aliqͣ loqt
hoc mõ.. Hulieru genus auaru ẽ na exiphi¬
le auro uitaz uir uendidit.aut si nõ id quod
accusabit᷑ defendet ut siquis cu ambitꝰ ac¬
cusabit᷑ manu se fortẽ eẽ defendet ut ampho¬
on aprio euripidez Itez apud patuuiu quiui¬
tupata musica sapiẽtia laudat. Aut si res ex
homĩs uitio untuꝑabit ut siquis doctrina
ex alicuiꝰ docti uitiis teprehendat. Aut siqui

Expanded text:
quam urbes diruere, cum ipse Alexander Thebas diruisset. in- constans est, quod ab eodem de eadem re diverse dicitur: ut, si qui, cum dixerit, qui virtutem habeat, eum nullius rei ad bene vivendum indigere, neget postea sine bona valetudine posse si quis hostium vim et copias et felicitatem augeat, cum ad pugnandum milites adhortetur. Si non ad id, quod instituitur, accommodabitur ali- qua pars argumentationis, horum aliquo in vitio re- perietur: si plura pollicitus pauciora demonstrabit; aut si, cum totum debebit ostendere, de parte aliqua lo- quatur, hoc modo: Mulierum genus avarum est; nam Eriphyla auro viri vitam vendidit; aut si non id, quod accusabitur, defendet, ut, si qui, cum ambitus accusa- bitur, manu se fortem esse defendet; aut ut Amphion apud Euripidem, item apud Pacuvium, qui vituperata musica sapientiam laudat; aut si res ex hominis vitio vituperabitur, ut, si qui doctrinam ex alicuius docti vitiis reprehendat; aut si qui,
Abbreviated transcription (Latin):
conclusionis. Nobis aute urͣ et omĩs ratio¬
tinatio concludenda est. et illud uitiu quid
illis displicet magnopere uitandu ne quid
perspicuu sit id in conclusioẽ ĩferamꝰ. Hoc
aute fieri poterit si conplexionu gria ĩtelli

Expanded text:
re. nobis autem vi- detur et omnis ratiore. nobis autem vi- detur et omnis ratiocinatio concludenda esse et illud vitium, quod illis displicet, magnopere vitandum, ne, quod perspicuum sit, id in complexionem inferamus. hoc autem fieri poterit, si complexio
Abbreviated transcription (Latin):
driptita sic fiet argumẽtatio. Qui sepe nu̾o
nos perfidez fefellexint oritioni eor fidem
hrẽ nõ debemus. Di quid eni perfidia illor
detrimẽti acceperimꝰ nemo erit preter nos¬
met ip̃os que uite accusare possim..Ac pͥ¬
mu quide decipi ĩ comodu ẽ. Iteru stultũ
Tertio turpe. Cartaginẽses ħ persepera nos
appbatioẽ p̃terita triptita sit hoc mõ.Aut
metuamus cartagiẽses oportet si ĩ colum¬
es eos relinquerimꝰ. aut urbem eoru dir¬
uamus. Ac metuere quid̃ nõ oportet Re¬
stat igit᷑ ut urbe diruamus. Sũt ħ̾ qui pu¬
tant nõ nũꝙͣ posse conclusione supsederi
cu id persꝑicun sit quid confitiatͣ ex ratio¬
tinatioẽ. Quod sifiat biꝑtitã quoq fieriar¬
gumẽtatione hoc mõ. Si peperit uirgo nõ
est. Peperit aute. Dicũt hi satis eẽ ꝓponere
et assumẽ quod confitiat᷑ ex ratiotinatioẽ¬
qm̃ perspicuu sit. Quod sifiat rẽ nõ ĩdigẽ¬

Expanded text:
ertita sic fiet argumentatio: qui saepenumero nos per fidem fefellerunt, eorum orationi fidem habere non debemus. si quid enim perfidia illorum detrimenti acceperimus, nemo erit praeter nosmet ipsos, quem iure accusare possimus. ac primo quidem decipi in- commodum est; iterum, stultum; tertio, turpe. Cartha- ginienses autem persaepe iam nos approbatione praeterita tripertita fit, hoc pacto: aut metuamus Carthaginienses oportet, si incolumes eos reliquerimus, aut eorum urbem diruamus. at metuere quidem non oportet. restat igitur, ut urbem diruamus. Sunt autem, qui putant nonnumquam posse com- plexione supersederi, cum id perspicuum sit, quod conficiatur ex ratiocinatione; quod si fiat, bipertitam quoque fieri argumentationem, hoc modo: si peperit, virgo non est: peperit autem. hic satis esse proponere et adsumem perspicuum sit, complexionis rem non indige
Abbreviated transcription (Latin):
licebit alias singulatim transire omẽs argu¬
mẽtationes.ałs ad parationec singła gena
referte alias ab auctore quid desideret q̃ rere
Alias ħ facere per compationẽ suaru et cõ¬
trariaru argumẽtationu. Nec ħ̾ indutetur
Si alicui rei inducet᷑ hoc mõ. legi. loco. urbi.
monumẽto. orato attribuere per numerati¬
one hoc mõ. Quid si leges loqui possent nõ¬
ne hec apud uos quererent᷑. Quidna am¬
pliui desideratic ⁊udites cu uobis hoc et h
planu factu sit. In hoc quoq gnẽ omĩbus
hisde modis uti licebit. Comune hocaut̃
p̾ceptu datur ad enumeratioẽ ut er una
quaq arguraẽtatioẽ.qr̃ tota iteru dici ñ
porest. Elegatur qd̾ erit grauissimu et unũ

Expanded text:
licebit alias singillatim transire omnes argulicebit alias singillatim transire omnes argumentationes, alias ad partitionis singula genera referre, alias ab auditore, quid desideret, quaerere, alias haec facere per comparationem suarum et contrariarum argumentationum. res autem inducetur, si alicui rei huiusmodi, legi, loco, urbi, mo- numento oratio attribuetur per enumerationem, hoc modo: quid? si leges loqui possent, nonne haec apud vos quererentur: quidnam amplius desideratis, iudi- ces, cum vobis hoc et hoc planum factum sit? in hoc quoque genere omnibus isdem modis uti licebit. com- mune autem praeceptum hoc datur ad enumerationem, ut ex una quaque argumentatione, quoniam tota iterum dici non potest, id eligatur, quod erit gravis
Abbreviated transcription (Latin):
tere quidsit qd̾ sibi uelle debeant demõstrari
hoc modo Illud docuimus. Illud planu fecin
Ita simul et in memoria reddit auditor. et
outabit nichil ẽẽ preterea ꝙ debeat cõsidrar
Atq in hic generibꝰ ut ante dictu est tũtuas
argumẽtationes transite seperatim et tu id qd̾
artifitiosius ẽ cu tius contrarias comũgete
et cu tua dixeris argumẽtatioẽ.tu contra
eam ꝙ afferebat quẽadmodu diluerit ostẽ¬
dere ita per breue comꝑatioẽ auditoris me¬
moria et de confirmatioẽ et de reprehẽsioẽ
redintegrabit. Atq ħ aliis actionic quicꝗd
mõ uariari oportebit. Nam tu ex tua ꝑsoã
enumerare possis ut quid et quo quidq loco
diteris admoneas. Tu uero persona autrẽ
aliqua inducere et enumeratioẽ ei totã aitͥ¬
buere persona hoc mõ. Nũquid si legis scrip¬
tor existat et querat auobis quid dubitetu.

Expanded text:
rere, quid sit, quod sibi velle debeant demonstrari, rere, quid sit, quod sibi velle debeant demonstrari, hoc modo: 'docuimus illud, hoc planum fecimus'. Ita simul et in memoriam redibit auditor etputabit nihil esse praeterea, quod debeat desiderare. atque in his ge- neribus, ut ante dictum est, tum tuas argumentationes transire separatim, tum, id quod artificiosius est, cum tuis contrarias coniungere; et cum tuam dixeris argu- mentationem, tum, contra eam quod adferretur, quem- admodum dilueris, ostendere. ita per brevem conpara- tionem auditoris memoria et de confirmatione et de reprehensione redintegrabitur. atque haec aliis actionis quoque modis variare oportebit. nam tum ex tua per- sona enumerare possis, ut, quid et quo quidque loco dixeris, admoneas; tum vero personam aut rem ali- quam inducere et enumerationem ei totam attribuere. personam hoc modo: nam si legis scriptor exsistat et quaerat sic id a vobis, quid dubitetis:
Abbreviated transcription (Latin):
des autez et iutuꝑatioẽs nõ seꝑatim placet
tractari. s in ip̃ĩs argumẽtatioĩb ẽẽ ĩplicita
Nunc de conclusioẽ dicemus. Condusio est
eritus et terminatio totius orationis ħ hab
partes tres. Enumeratioẽ. Indignatior son¬
questionez. Enumeratio est per qͥuã tr dispse
et diffuse dicte unu in locu cogũt᷑ et reminis¬
cendi causa unu subaspectu subiciũtur. Hec si
semp eodem modo tractabit᷑ perspicue ab omĩbꝰ
artificio quoda tractari intelliget᷑. Sin uero¬
uarie fiet et hanc suspitioe et satietate uita¬
re poterit. Quare tu ita oportebit facere ut
pleriq faciũt propter facultate singulatim
unãquãq tem attinge̾. et ita omẽs transire
ẽ dicere quas partes exposueris inꝑtitione¬
de quibꝰ pollicitꝰ sis te dicturu et reducere
in meõria quibꝰ rationibꝰ unãquamq ꝑtẽ
confirmaueris. Tum ab hiis qui audiũt que¬

Expanded text:
des autem et vituperationes non separatim placet des autem et vituperationes non separatim placet tractari, sed in ipsis argumentationibus esse inplicatas. Nunc de conclusione dicemus. Conclusio est exitus et determinatio totius orationis. haec habet partes tres: enumerationem, indignationem, conquestionem. Enumeratio est, per quam res disperse et diffuse dictae unum in locum coguntur et reminiscendi causa unum sub aspectum subiciuntur. haec si semper eodem modo tractabitur, perspicue ab omnibus artificio quo- dam tractari intellegetur; sin varie fiet, et hanc suspi- cionem et satietatem vitare poterit. quare tum oporte- bit ita facere, ut plerique faciunt propter facilitatem, singillatim unam quamque rem adtingere et ita omnes transire fficilius est, dicere, quas partes exposueris inde quibus pollicitus sis te dicturum, et reducere in memoriam, quibus rationibus unam quamque partem confirmaris; tum ab his quae
Abbreviated transcription (Latin):
cu aliquid contra dicant equu eẽ ꝯcedimꝰ
s id qd nos defendimus necessariu eẽ d̾mõ¬
stramus aut cu idqd̾ illi defendant utile eẽ
fateamur ꝙ nos dicam. honestu ẽẽ demon¬
strem. Ac de reprehensioẽ hec quidẽ existima¬
mus eẽ dicenda . deinceps nũc de conclusioẽ
ponemus. Hermagoras autez digressioẽ de¬
inde. Tum postremu conclusionẽ ponit In
hac habenda digressione ille putat oporteçe
quãdam inferri oratione acausa. Atq ant̃
iudicatioẽ ipã remota que aut sui laude.
aut aduersarii intuꝑationẽ cõtineat. Autĩ
alia causa deducat ex qua confitiat aligd
confirmatioms aut rephensionis nõ ar¬
gumẽtando. s augendo per quãda amplifi
et iutuperandi p̃cepta a nobis partim data
sũt ꝑtim suo loco dabũtur. Nobis autẽ pla¬
cuit hanc parte in numeru repomi ꝙ de
causa digredi nisi per locu comunẽ displi¬
cet quo degnẽ posteruis erit dicendu. Lau¬

Expanded text:
 quod contra dicatur, aequum esse concedimus, sed id, quod nos defendimus, necessarium esse demonstramus; aut cum id, quod illi defendant, utile esse fateamur, quod nos dicamus, honestum esse demonstremus. Ac de reprehensione haec quidem existimavimus esse dicenda. deinceps nunc de conclusione ponemus. Hermagoras digressionem deinde, tum postremam conclusionem ponit. in hac autem digressione ille putat oportere quandam inferri orationem a causa atque a iudicatione ipsa remotam, quae aut sui laudem aut ad- versarii vituperationem contineat aut in aliam causam deducat, ex qua conficiat aliquid confirmationis aut re- prehensionis, non argumentando, sed augendo per quandam amplificvituperandi praecepta a nobis partim data sunt, partim suo loco dabuntur. nobis autem non placuit hanc partem in numerum reponi, quod de causa digredi nisi per locum communem displicet: quo de genere posterius est dicendum. lau
Abbreviated transcription (Latin):
dez stultitia ẽ inquo ad dubiu demõstran¬
duz dubia causa affert hoc mõ. Echotu dii
quib ẽ potestas motus superu atq ĩferu
pace inter se conciliant conferũt concordi¬
az. Perspitin ẽ de quo nõ ẽ controuersia ut
siquis tu horestẽ actuset planu fatiat ab

Expanded text:
est, in quo ad dubium demon- strandum dubia causa affertur, hoc modo: Eho tu, di, quibus est potestas motus superum atque inferum, Pacem inter sese conciliant, conferunt concordiam. perspicuum est, de quo non est controversia: ut si quis, cum Orestem accuset, planum faci
Abbreviated transcription (Latin):
aut post tp̃s dicit᷑ hoc mõ. Si in mẽte ueĩs¬
set nõ cõmisiss. aut si perspicue rem turpẽ
leui tegẽ̾ uult defensioẽ. hoc mõ. Cu te expe¬
tebant omẽs florẽtissimo regno teliqui nũc
deẜtu ab omĩbus sũmo peritulo solus ut rͥs¬
titua paro. Remotu ẽ ꝙ ultra ꝙͣ satis ẽ pet¬
tur h ui moĩ. Quod si nõ publuit stipio. Cor¬
nelia filia tyberio gracto collocass. Atq ex
ea duos graccos nõ procreass tante seditioẽs
nate non eeñt. Quare hoc incomodũ scipioĩ
ascribendu uudet᷑. Hui moĩ ẽ illa quoq con¬
questio. Utina ne m nemore pelio securib
repetitu ẽ ꝙͣ res postulat. Mala diffinitio ẽ
cu aut comunia describit hoc mõ dedicio¬
sus est is qui malus aut mutilis ẽ Ciuis. Nã
hoc nõ magis sediciosi ꝙ̃ anbitiosi ꝙͣ calũp¬
matoris. ꝙ alicuius homĩs improbi iim

Expanded text:
pus dicitur, hoc modo: si in mentem venisset, non commisisset; aut perspicue tur- pem rem levi tegere vult defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes florentissimo Regno, reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ut restituam paro. remotum est, quod ultra quam satis est petitur, huius- modi: quodsi non P. Scipio Corneliam filiam Ti. Graccho conlocasset atque ex ea duos Gracchos pro- creasset, tantae seditiones natae non essent; quare hoc incommodum Scipioni adscribendum videtur. huius- modi est illa quoque conquestio: Utinam ne in nemore Pelio securiburepetita est, quam res postulabat. mala definitio est, cum aut communia describit, hoc modo: seditiosus est is, qui malus atque inutilis civis— nam hoc non magis seditiosi quam ambitiosi, quam calumniatoris, quam alicuius homi
Abbreviated transcription (Latin):
pecume. pectiuã nõ habetis. ħ intellige¬
bam si ꝑꝑ ĩopia in egestate estis. pecuĩa
nõ habetis. et idcirco concedeba cu ei
assumebat. indigetis autẽ peciuẽ illud
accipieba. Uultis ħ pecuẽ plus hrẽ. Et
quibꝰ concessionibꝰ nõ conficit᷑ hoc pa¬
uperes igit᷑ estis Conficẽ̾tur ħ. sitibi pͥ ͦ¬
B quoq concessisse qui pecuma maiorẽ
uelit hrẽ eu peciña nõ hre. Sepe ħ obli¬
conficit᷑ in conclusioẽ infertꝰ. hoc mõ. Siad
illur hereditas ueniebat uerisimile ẽ ab illo
necatu. Deinde hoc aꝓpbant pluribꝰ uerbis
Primo assumũt ad illu hec hereditas ueni¬
ebat. Deinde infert᷑ ille igit occidit. idq ex
his que sũpserat nõ conficit᷑. Quart obẜuaẽ
diligent᷑ oportebit. Et quid assinnat et quid

Expanded text:
pecuniae, pecuniam non habetis, hoc intelle- gepecuniae, pecuniam non habetis, hoc intelle- gebam: si propter inopiam in egestate estis, pecuniam non habetis, et idcirco concedebam; cum autem hoc sumebas: indigetis autem pecuniae, illud accipiebam: vultis autem pecuniae plus habere. ex quibus conces- sionibus non conficitur hoc: pauperes igitur estis; con- ficeretur autem, si tibi primo quoque hoc concessissem, qui pecuniam maiorem vellet habere, eum pecuniam non habere. scon- ficiatur, in conclusionem infertur, hoc modo: si ad illum hereditas veniebat, veri simile est ab illo ne- catum. deinde hoc adprobant plurimis verbis. post adsumunt: ad illum autem hereditas veniebat. de- inde infertur: ille igitur occidit; id quod ex iis, quae sumpserant, non conficitur. quare observare diligenter oportet, et quid sumatur et quid
Abbreviated transcription (Latin):
Si tu aliquis dicit se profectu eẽ ad exer¬
citu. Contraq eu quic uelit Hac uti ar¬
gumẽtatioẽ. Siuenisses ad exercitu atri
bums militaribus iuisuc esses. nõ es aut.
ab illis iusis. Non es igit᷑ ad exercitu ꝓ¬
fectus. H̾ cu concesseris ꝓpoĩtioẽ et assũp¬
tionẽ complexio est infirmanda. Aliud eiz
ꝙͣ cogebatur illatu ẽ. Ac nũc quid quo fa¬
cilius tes tognosceret᷑ perspicuo et grãdi
uitio preditu posuimus exemplu. Sed
sepe obscuruus positu uitiu pro uero
probat. cu aut paru memineris quod
concesseris. aut ambiguu aliquid ꝓ c̾to
concesseris. Ambiguu si concesseris ex ea
parte qua ipẽ intellexeris eam parte si¬
aduersarius ad alia per complexione
uelit accomodare demõstrare oportebit
nõ ex eo ꝙ ipẽ concesseri. s ex eo qd̾ il le
nõ daretis. Pauperes igit᷑ estis. Hoc sic
reprehenditur. Cu dicebas. Si indiget

Expanded text:
si, cum aliquis dicat se pro- fectum esse ad exersi, cum aliquis dicat se pro- fectum esse ad exercitum, contra eum quis velit hac uti argumentatione: si venisses ad exercitum, a tri- bunis militaribus visus esses; non es autem ab his visus: non es igitur ad exercitum profectus. hic cum concesseris propositionem et assumptionem, conplexio est infirmanda. aliud enim, quam cogebatur, inlatum est. ac nunc quidem, quo facilius res cognosceretur, perspicuo et grandi vitio praeditum posuimus exem- plum; sed saepe obscurius positum vitium pro vero probatur, cum aut parum memineris, quid concesseris, aut ambiguum aliquid pro certo concesseris. ambiguum si concesseris ex ea parte, quam ipse intellexeris, eam partem adversarius ad aliam partem per conplexionem velit accommodare, demonstrare oportebit non ex eo, quod ipse concesseris, sed ex eo, quod ille non daretis: pauperes igitur estis. hoc sic reprehenditur: cum dicebas: si indigetis
Abbreviated transcription (Latin):
simater ẽ diligit si aliqũ pectauit nũꝙͣ cõ¬
riget᷑. sic cõueniet rep̃hendi ut demostre¬
tur nõ neccessario cu priore posteriꝰ co¬
herere. Hoc genus et ceteria neccessaria
et omĩno omis argumẽtatio et eruc t̃p̃hẽsio
maiorez quanida uim cõtinet et latuis
patet ꝙ̃ hic exponit᷑. Sed eius artifitii co¬
gnitio eniꝰmoĩ est. ut nõ ad huiꝰ arti ali
qua parte adrũgi possit. s ipã sepatim lõ¬
gi tprĩs et longe ac ardne cognitioĩs ĩ dige¬
at. Quare illa nobis alio tprẽ. atq aliuo
institutu si facultas erit explicabũt᷑. Nuc
his p̾ceptionibꝰ tethoꝵ ad usu oratoriũ
nõ ẽẽ contentos oportebit. Cu igit᷑ ex
his que sumũt aliquid nõ concedit si in¬
firmabit᷑. Cu hec hic concessis cõplexio
ex his nõ conficit᷑. Hec erũt consideranda
num aliud confitiat᷑. aliud dicat. hoc mͦ

Expanded text:
si mater est, diligit, si aliquando peccavit, numquam corsi mater est, diligit, si aliquando peccavit, numquam corrigetur sic conveniet reprehendi, ut demonstretur non necessario cum priore posterius cohaerere. hoc genus et cetera necessaria et omnino omnis argumen- tatio et eius reprehensio maiorem quandam vim con- tinet et latius patet, quam hic exponitur; sed eius artificii cognitio eiusmodi est, ut non ad huius artis partem aliquam adiungi possit, sed ipsa separatim longi temporis et magnae atque arduae cognitionis in- digeat. quare illa nobis alio tempore atque ad aliud institutum, si facultas erit, explicabuntur; nunc his praeceptionibus rhetorum ad usum oratorium conten- tos nos esse oportebit. cum igitur ex iis, quae sumentur, aliquid non concedetur, sic infirmabitur. Cum autem his concessis conplexio ex his non con- ficitur, haec erunt consideranda: num aliud conficiatur, aliud dicatur, hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
isti neꝙ hereditate uenit. neq donatꝰ ost
neq donui nutritus ẽ. Nectẽ est ergo surri¬
pieris. hoc cõmode rep̃heridit si diciposs
ab hostibus equꝰ captus eẽ. cuiꝰ prede sectio
infirmat᷑ enumeratio. ꝙ id sit inductu qd̾
p̃teritu sit in enumeratioẽ. Altero Hoc mͦ
reprehendet. Si aut contra aliquid det
Hoc est si exempli causa. ut meode uersem
potĩt ostendi hereditate uenisse. aut sulld̾
extremu nõ erit turpe concedẽ ut si quicũ
dicerint aduersarii. aut insidias facẽ̾ uo¬
liusti aut amico morẽ gessisti. Aut cuꝑidi¬
tate elatus es amico semore gessisse fateat᷑
Simplex hec conclusio rep̃hendit. si hͦ qd
sequit nõ uideat necessario cu eo qd̃ ante
cessit coherere. Nam ħ quidẽ sispm̃ ducit
uiuit. Si dies ẽlucet. Eiusmoĩ ẽ ut cu pͥore
necessario posteriꝰ cohere̾ uideat. H aute

Expanded text:
isti neque hereditate venit ne- que donatus est isti neque hereditate venit ne- que donatus est neque domi natus est: necesse est ergo subripueris. hoc commode reprehenditur, si dici possit ex hostibus equus esse captus, cuius praedae sectio infirmatur enumeratio, quon- iam id sit inductum, quod praeteritum sit in enume- ratione. altero autem modo reprehendetur, si aut con- tra aliquid dicetur, hoc est, si exempli causa, ut in eodem versemur, poterit ostendi hereditate venisse, aut si illud extremum non erit turpe concedere, ut si qui, cum dixerint adversarii: aut insidias facere voluisti aut amico morem gessisti aut cupiditate elatus es, amico se morem gessisse fateatur. Simplex autem conclusio reprehenditur, si hoc, quod sequitur, non videatur necessario cum eo, quod ante- cessit, cohaerere. nam hoc quidem: Si spiritum ducit, vivit, si dies est, lucet eiusmodi est, ut cum priore necessario posterius cohaerere videatur. hoc autem:
Abbreviated transcription (Latin):
Conuersioẽ hoc mõ. Nam si ueret᷑ quid ac
cuses eu qui ẽ ꝓbus. si ĩuerecundu animmi
ingeniu possidet quid eu accuses qui id
parui auditu existimet. Hic siue uereri dix¬
eris siue nõ uereri. concedendu eẽ ħ̾ putat
ut neges ẽẽ accusandu. Quod cu ꝯuersioẽ
sic rep̾hendet᷑. ỹmo uõ accusanduc ẽ. Nã
siueretur actuses. nõ eni id parm auditu
extimabit. Si ĩucrecundu animi ĩgeniũ
possidet tu accuses nõ em probus ẽ Alteri
aut partis infirmatioẽ hoc mõ ⁊ p̃hendit᷑
Ueru si ueretur accusatioẽ tua correctus
aberrato recedet. Enumeratio intiosa ĩtel¬
ligit᷑. Si aut p̃teritu quidda dicem ꝙ ue¬
limus concedẽ. arit infirmu aliquid. innu¬
meratu. ꝙ aut contradici possit. aut cauã
nõ sit. quate nõ honeste possimus. ꝯcede̾
aut. Hereditate possideas aut mune̾ acce¬
peris aut domi tibi nuttur sit. aut sicoꝵ
nichil ẽ surripueris nͣctẽ est. Sed neqem

Expanded text:
o: Nam si veretur, quid eum accuses, qui est probus? Sin inverecundum animi ingenium possidet, Quid autem eum accuses, qui id parvi auditum aestimet? hic, sive vereri dixeris sive non vereri, concedendum hoc putat, ut neges esse accusandum. quod conver- sione sic reprehendetur: immo vero accusandus est. nam si veretur, accuses; non enim parvi auditum aesti- mabit. sin inverecundum animi ingenium posautem partis infirmatione hoc modo reprehendetur: verum si veretur, accusatione tua correctus ab errato recedet. Enumeratio vitiosa intellegitur, si aut praeteritum quiddam dicimus, quod velimus concedere, aut infir- mum aliquid adnumeratum, quod aut contra dici possit aut causa non sit, quare non honeste possimus concedere. aut hereditate possideas aut munere acceperis aut domi tibi natus sit aut, si eorum nihil est, subripueris ne- cesse est: si neque
Abbreviated transcription (Latin):
Si comune. si uulgare.si leue. si remotu. si
mala diffinitio. si cõtrouersu. si perspicuũ. si
nõ concessu. si turpe. si offessu. si cõtrariu. si
ĩconstans. si aduersu. Falsu ẽ eni quo per
spicue mẽdatiu ẽ. hoc mõ. Non põt ẽẽ sapiẽs
qui petuma negligit. Socrates eru pecia
negligebat. nõ igit᷑ sapiens erat. Cominie est
qd nichilo magis ab aduersariis ꝙͣ a nobis
facit. hoc mõ Idcirco uidices quia uerã cauã
Habebam breuit peroram. Uulgare ẽ qd̾ ĩ
aliaz quoq rem nõ probabilez si nõ cõcessuz
sit transferri possit. ut hoc. Si uerã nõ cauiã

Expanded text:
si commune, si vulgare, si leve, si remotum, si mala definitione, si controversum, si perspicuum, si non concessum, si turpe, si offensum, si contrarium, si in- constans, si adversarium. falsum est, in quo per- spicue mendacium est, hoc modo: non potest esse sapiens, qui pecuniam neglegit. Socrates autem pecuniam neglegebat: non igitur sapiens erat. com- mune est, quod nihilo magis ab adversariis quam a nobis facit, hoc modo: idcirco, iudices, quia veram causam habebam, brevi peroravi. vulgare est, quod in aliam quoque rem non probabilem, si nunc con- cessum sit, transferri possi
Abbreviated transcription (Latin):
gentius aperiemus. Cu seꝑatim de cõiectu¬
rah constitutioẽ dicemus. Ergo unũquodq¬
eoꝵ in x̃prehensione aut nõ eẽ signo aut
paru magno eẽ.aut a se potius ꝙͣ ab aduer¬
siriis stare. aut omĩno fasso dici. aut ĩ alia
quoq suspictioẽ duciposse demõstrabitur
Cu aut pro comꝑabili aliquid inducetur.

Expanded text:
gentius aperiemus, cum separatim de ipsa coniectugentius aperiemus, cum separatim de ipsa coniecturali constitutione dicemus. ergo horum unum quodque in reprehensione aut non esse signo aut parum magno esse aut a se potius quam ab ad- versariis stare aut omnino falso dici aut in aliam quo- que suspicionem duci posse demonstrabitur. Cum autem pro conparabili aliquid inducetur,
Abbreviated transcription (Latin):
oiõ incredibile ut si aliquis quẽ constet ec̃
se marima peciuã neglexisse. aut si quid qb̃¬
da tebus. aut hoĩbuc accidit. id omĩbꝰ di¬
catur usu euemte hoc pacto. Qui pauꝑes
sũt is antiquior officio peciuã ẽ. qui locus
desertus ẽ in eo cedẽ facta eẽ oportet ĩ loço
celebri. homo octidi qui potuit. Ant sud qd̾
ratio fit fieri oiõ negat᷑ ut curius ꝓfulmo
Nemo põt uno asspectu neq p̃teriens ĩ amo¬
rez incidere. Quod aute pro signo sumet᷑
id ex hisde locis quibꝰ confirmat᷑ infirina¬
bitut. Nam insigno. primu ueru eẽ ostẽ¬
dere oporteret. Semde ẽẽ cuus rei signuzp¬
priu qua de re agit᷑ ut cruore cedir. De¬
inde factu ec̃ quod nõ oportuerit. aut nõ
factu quod oportuerit. Postremo scisse eu
de quo querit᷑ eius rei lege et consuetudinẽ
lam hee res sunt signo attribute quas dili¬

Expanded text:
omnino incredibile, ut si aliquis, quem constet esse omnino incredibile, ut si aliquis, quem constet esse se maxi- mam pecuniam neglexisse, aut si, quod in quibusdam rebus aut hominibus accidit, id omnibus dicitur usu venire, hoc pacto: qui pauperes sunt, iis antiquior of- ficio pecunia est; qui locus desertus est, in eo caedem factam esse oportet; in loco celebri homo occidi qui potuit? aut si id, quod raro fit, fieri omnino negatur, ut Curio pro Fulvio: nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere. Quod autem pro signo sumetur, id ex isdem locis, quibus confirmatur, infirmabitur. nam in signo primum verum esse ostendi oportet; deinde esse eius rei signum proprium, qua de agitur, ut cruorem caedis; deinde factum esse, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit; postremo scisse eum, de quo quaeritur, eius rei legem et consuetudinem. nam eae res sunt signo adtributae; quas dili
Abbreviated transcription (Latin):
firma argumẽtatioẽ aliqua eque firma ã
firmior ponit᷑. Ex his que sũmũt aliquid ñ
concedit᷑ cu aut id qd̾ credibile dicũt. nega¬
tur ec̃ hui modi. Aut qd̾ comꝑabile putant
dissimile ostendit᷑ aut iudicatu alia in
Partem traducit aut oiõ uidicuui imꝓbat᷑
aut quod signu ẽe aduersarii dixerũtꝰ id eiꝰ¬
dem moĩ negat᷑ eẽ. aut si complerio aut ex¬
una. aut ex utraq parte r̃prehendit᷑. aut¬
si enumeratio falsa ostendit aut si simpler
conclusio faisi aliquid continere demõstratꝰ
Nam omẽ qd̾ sumit᷑ ad argumẽtandu siue
probabili siue necessario nectẽ ẽ sũmatur
ex his locis ut ante ostendim. Qd̃ ꝓ credi¬
bili sũptu erit. id infirmabit᷑. si aut ꝑspi¬
tui falsu sit hoc mõ. Nemo ẽ qui non pe¬
cuma ꝙ̃ sapiẽtia malit. Aut ex contratio
quoq credibile aliquod hẽbit. hoc mõ. Qui
ẽ qui nõ offiti cupidior ꝙͣ pecunie sit. aut

Expanded text:
em alia aeque firma aut firmior ponitur. Ex iis, quae sumuntur, aliquid non conceditur, cum aut id, quod credibile dicunt, negatur esse eiusmodi, aut, quod conparabile putant, dissimile ostenditur, aut iudicatum aliam in partem traducitur, aut omnino iudicium inprobatur, aut, quod signum esse adversarii dixerunt, id eiusmodi negatur esse, aut si conprehensio aut una aut ex utraque parte reprehenditur, aut enume- ratio falsa ostenditur, aut simplex conclusio falsi ali- quid continere demonstratur. nam omne, quod su- mitur ad argumentandum sive pro probabili sive pro necessario, necesse est sumatur ex his locis, ut ante ostendimus. Quod pro credibili sumptum erit, id infirmabitur, si aut perspicue falsum erit, hoc modo: nemo est, quin pecuniam quam sapientiam malit; aut ex contrario quoque credibile aliquid habebit, hoc modo: quis est, qui non officii cupidior quam pecuniae sit? aut erit