comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. fructum perpatientiam reddut̃:
quia cum humiliter flagella suscipi¬
unt. post flagella ad requiem sub¬
limiter suscipiuntur. Sic uua calcibꝰ
tunditur: & iniuni saporem liquat᷑.
Sic oliua contũsionibꝰ expressa: amur¬
cam suam deserit: & in olei liquorem
pingueseit. Sic per trituram areȩ. a
paleis grana separantur: & ad orreũ
purgata ꝑueniunt. Quisquis ergo ap¬
petit plene uitia uincere. stude̾at
humiliter purgationis suȩ flagella
to lerare. Ut tanto post ad uiditium
mundior ueniat. quanto nũe eiꝰ rubi¬
guiem ignis tribulationis purgat. In
ea porticu que euntib ad ȩccłam beati
clementis est peruia: fuit quidam
seruulus nomine. quem multi ur̃m
mecum nouerunt. Rebus priuꝑ. meri.¬
tis diues: quem longua egritudo dissol¬
uerat. Nam aprimeua ȩtate: usq ad.
finem uite: paraliticꝰ iacebat. Quid di¬
cam: Quia stare nõ poterat. numquam
lectulo surgere uel ad sedendũ ualebat.

Expanded text:
Domini fructum per patientiam reddunt, Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat. 5. In ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia fuit quidam Servulus nomine, quem multi vestrum mecum noverunt, rebus pauper, meritis dives, quem longa aegritudo dissolverat . Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel ad sedendum valebat,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sinunt: quasi aditum flatus uitalis
necant. Notandum etiam. quod duo¬
sunt quȩ diuitiis iungit: sollicitudi.¬
nes uidelicet & uoluptates. quia ꝓ-¬
fecto & per curam mentem opprimuit:
& ꝑ affluentiam resoluunt. Re & enim
contraria: possessores suos & afflictos
& lubricos facuĩt. Sed quia uoluptas
conuenire nõ potest cum afflctione:
alio quidem tp̃re ꝑcustodiȩ suȩ solli¬
citudinem affligunt. atq alio per abũ.¬
damtiam ad uoluptates emolliunt. T̾ra
aũt bona fructum perpatientiã red¬
dit: quia seilid nulla sũt bona
quȩ agimus. si nõ ęquamimit etiam ꝓ¬
xcimoꝵ mala toleramus. Quanto enĩ
quisq altius ꝓfecerit. tanto in hoc
mundo inuenit quod duriꝰporite:
sitas crescit. Hinc est enim quod ple¬
rosq cernimus & bonã agere : &
tamen subgraui tribulationũ fa̾ce
desudare. Terrena namq iam defide.¬
ria fugiunt: & tamen flagellis du¬
riorib fatigantur. Sed uixta uocẽ

Expanded text:
non sinunt, quasi aditum flatus vitalis non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duosunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. 4. Terra autem bona fructum per patientiam reddit, quia videlicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet, i adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem
Abbreviated transcription (Latin):
si adhuc ab eã nichil sit contra hec ea¬
dem desideria delib̾atum.:⁊ dampnãda
agit que quicquid egisse se meminit: ea¬
iam & ipsa dampnauit. Sepe etiam
contra culpas compungimur. & tamen
post fletum aculpas redimus. Sic balah¬
am israhelitici ppłi tab̾nacula contẽplatꝰ
fleuit: eisq se similem fieri in morte d:¬
poscit dicens. Moriatur anima mea
morte iustoꝵ: & fiant nouissima mea
hoꝵ similia. Sed mox ut hora cõpune¬
tionis transiit: in auaritię nequitia ex¬
arsit. Nam ꝓpter ꝓmissa munera: in eiꝰ
populi morte consilium dedit. cuiꝰ morti
se fieri similem opitiuit. Et oblitꝰ est
quod planxerat: cum extinguere no¬
luit quod per auaritiam ardebat.L.uiiii.
otandum uero est: qd exponens
dñs dicit. quia sollicitudines.⁊ uo.¬
luptates. ⁊ diuitiȩ suffocant. Suffo.¬
cant enim. quia importunis cogitatio.¬
nib suis guttur mentis strangulant:¬
& dum bonum desideriũ intrare ad cor

Expanded text:
si adhuc ab ea nihil sit contra haec easi adhuc ab ea nihil sit contra haec eadem desideria deliberatum; et damnanda agit, quae quidquid egisse se meminit jam et ipsa damnavit. Saepe etiam contra culpas compungimur, et tamen post fletum ad easdem culpas redimus. Sic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus flevit, eisque se similem fieri in morte deposcit, dicens: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia ; sed mox ut hora compunctionis transiit, in avaritiae nequitiam exarsit. Nam propter promissa munera in ejus populi mortem consilium dedit, cujus morti se fieri similem optavit; et oblitus est quod planxerat, cum exstinguere noluit quod per avaritiam ardebat. 3. Notandum vero est quod exponens Dominus dicit quia sollicitudines, et voluptates, et divitiae suffocant verbum. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant; et dum bonum desiderium intrare ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
res ꝓcul dubio cordis requirit. Cu¬
rate ergo. ut acceptus sermo in cordis
aure remaneat. Curate ne semen uixta
uiam cadat. ne maligniis sp̃e ueniat:
& a memoria uerbum tollat. Curate
ne petrosa terra semen excipiat: & fr¬
uctum boni oꝑis sine perseuerantiȩ
indicib muitat. M ultis enim libet quod
audiunt: boni oꝑis initia ꝓponunt. sed
mox ut fatigari aduersitatib cȩperint:
inchoata derelinquunt. Petrosa ergo t̾ra
humorem nõ habuit. quę hoc quod ger¬
minauerat ad fructum ꝑseuerantiȩ nõper¬
duxit. Multi namq cum uerbum cõtra
auaritiam audiunt. eandem auaritiã de¬
testant᷑: r erum omniũ contemptũ laudat᷑.
Sed mox ut uiderit animꝰ qd̃ concupiscat:
obluuiscitur quod laudabat. Nulti cũ
uerbum contra luxuriam audiunt. pol¬
lutiones carnis nõ solum ꝑpetrare non
appetunt: sed etiam ꝑpetratas erubescũt.
Sed mox ut carnis speties eoꝵ ocłis appa¬
ret: sic mens ad desiderium rapitur. ac

Expanded text:
res procul dubio cordis requirit. Cures procul dubio cordis requirit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate ne semen juxta viam cadat, ne malignus spiritus veniat, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terra semen excipiat, et fructum boni operis 1490 sine perseverantiae radicibus mittat. Multis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi namque cum verbum contra avaritiam audiunt, eamdem avaritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis species eorum oculis apparet, sic mens ad desideria rapitur, ac
Abbreviated transcription (Latin):
amate. Siculmen ueri honoris queritis:
ad cȩleste regnum tendite. Si głam dig.¬
nitatum diligitis: in illa suꝑna angłoꝵ
curia ad seribi festinate. Uerba dĩ quȩ
aure ꝑcipitis. mente retinete. Cibus enim
mentis: est sermo dñi. Et quasi acceptꝰ
eybus stomacho langunte reicitur: qͣn¬
do auditus inuentre memoriȩ nõ tene¬
tur. Sed siquis alimenta nõ retin&: huius
ꝓfecto uita desꝑatur:
ȩ ternȩ ergo mortis periculum formida¬
te. si cybum quidem sc̃ę ex hortatio¬
nis accipitis: sed uerba uitȩ. idest alim̃ta
iusticiȩ inmemoria nõ tenetis. Ecce tum¬
sit omne quod agitis: & ad extremum
uiditium sine ullamomenti interpositio¬
ne cotidie uolentes nolentesq ꝓperatis.
Cur engo amatur quod relinquitur: Cur
illud negligitur. quo ꝑuenitur: Me¬
mentote quod dicitur: siquis habo aurẽ
audiendi audiat. Omnes enim qui illie ad¬
erant. aures corporis habe̾ant.  Sed
qui cunctis aures habentib. siquis ha¬
b& aures audiendi audiat dicit: au¬

Expanded text:
amate. Si culmen veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, au
Abbreviated transcription (Latin):
nouissinu prinr: et prum nouissum. Ecte
et si iã scimus: que nel quanta bona eginꝰ.
adhuc supuus index quã subtilitate hec
examinet ignoramus. EEt quidẽ gaudẽ
dũ sũ opere est cuiqz in regno dei esse nel
ultimũ. Sed post hec terribile est ualde:

Expanded text:
novissimi primi, et primi novissimi. Ecce novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. 5. Sed post haec terribile
Abbreviated transcription (Latin):
murationẽ denariũ acceperũt: qui post
longa ĩfcrui tẽpora. ad gaudia regn ꝑ¬
uenerũt. Nos autẽ qui ad undecunã
uenimus. post laborẽ nõ murmuranius.
et deuariũ accipimus: quia post media¬
toris aduentũ ĩ hoc mũdo ueniẽtes. ad
regnũ ducimur mox ut de corpore exi¬
mus: et ulud sine mora percipimus. qd̾
antiqui patres cũ magna percipere dila¬
tione meruerũt. Unde et isdẽ paterfa¬
milias dicit. Uolo autẽ et huic nouissi¬
mo dare: sicut et tibi. Et quiai ipsa reg¬
ni preceptio eius et bonitas uolũtatis:
recte subiungit. Aut nõ licet muichi qd̾
uolo facere: Stulta enĩ est questio homi¬
Cõquerendũ quippe esset: nõ si dat qd
nõ debet: seo si nõ daret quod deberet. Uonde
aꝑte subũgitur. An occulus tuus nequã est
quia ego bonus sũ; Nemo autẽ se de tẽpore.
nemo se de opere extollat: cũ hac expleta sẽ¬
tentia subsequẽter ueritas clamet. Sic erũt

Expanded text:
murationem denarium accipiunt, qui post murationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est homiNon querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt
Abbreviated transcription (Latin):
rant: murmurãtes dicũt. Hii nouissi¬
mi una hora fecerũt: et pares illos nob frasti qui
portauimus põdus diei et eltus; Pondus enĩ
diei et estus portaucrũt. hii quos a mũdi
mitio quia dui hic cõtigit uiuere: necesse
fuit etiam longiora carius temptamẽta
tollerare. Unicuiqz enĩ põdus diei et estu ͤ
ferre est: per longioris uĩte tẽpora. carnis
sue dolore fatigari. Sed queri potest. quo¬
modo murmurasse dicti sũt: qui saltim
sero ad regnũ uocãtur. Celoꝵ et dũ regnũ
nullus murmurans accipit: nullus qui
accipit murmurare potest. Scd ãtiqui
patres usqz ad aduentũ diũ quãtibet
iuste iuxerint ducti ad regnũ nõ sunt:
insi ille descenderet. qui paradisi claustra
hominibus ĩ terpositione sue mortis ape¬
riret. Eoꝵ hoc ipsũ murmurare est: qd̾
et recte pro percipiendo regno dilati stũt
ni loqua quannus tramquilla suscepe¬
rũt: eis profecto. et laborasse fuit ĩ uinea
et murmurasse. Quasi ergo post mur¬

Expanded text:
dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocantur? Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et ni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post mur
Abbreviated transcription (Latin):
spmi exalauit uite. A nouissimo aũt
reddere denariũ pater familias cepit:
quia ad paradisi requiẽ prius latrouẽ
quã petrũ uocauit. Quãti patres ãte
legẽ. quãti sub lege fuerũt. et tamẽ
hii qui ĩ deũ aduẽtu nocati sũt: ad
celoꝵ regnũ sine aliqua traditate
peruenerunt. Lectio nona.
mndẽ ergo denariũ accipiũt qͥ
laborauer̃t ad undecimã: quẽ ex¬
pectauerũt toto desiderio qui laborauer̃t
ad primã. quia equalẽ uite et̾ne retribu¬
tionẽ sortiti sũt cũ his qui a mũdi ĩitio

Expanded text:
spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervemdem ergo denarium acceperunt qui laboraverunt ad undecimum, quod exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio
Abbreviated transcription (Latin):
nãq laborãt deo: qui nõ sua sed lucra dñita
cogitant. qui zelo caritatis studio pieta¬
tis in seruiũt: anmabus lucrandis ĩ
uigilant. ꝓducere et alios secũ ad uitã
festinãt. Nã qui sibi uiuit qui carnis
suc noluptatib pascitur: recte otiosus re¬
darguitur. quia fructũ diuim oꝑis nõ
sectatur. Qui uero et usq ad etatẽ ulti¬
main deo uiuere neglexit: quasi usqz
ad undecimã ociosus extitit. Unde recte
usq ad undecimã torpẽtib: dicitur. Qͥd
hic statis totadie otiosi ; elc si aperte di¬
catur. Et si deo uiuere ĩ pueritia et ĩ ui¬
uẽtute noliustis: saltim ĩ ultima etate
respiscite. et ad uite uias cũ iam labora¬
turi multũ nõ estis: uel sero benite.
Et tales ergo pater familias nocat et
plerũqz aute remunerat: quia prius
non ad undecimã horã: uenit latro ͦ
Qui et si nõ habuit per etatẽ: habuit
tamẽ sero perpenã. Qui deũ ĩ cruce
cõfessus est: et pene cũ uoce sententie

Expanded text:
no laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus est exponere qd̃ dicebat: ut sci¬
atis rerũ significationes querere. ĩ his
que per semetipsũ noluit explanare.
Exponẽdo ergo qd̾ dixit. figurate se loqui
ĩ notuit. quatinus certos nos redderet. cũ
nobis urã fragilitas uerboꝵ illius figu¬
ras aperiret. Quis enĩ michi uinquã cre.¬
deret. si spinas diitias ĩterpretari uo¬
luissẽ: maxime cũ ille pungãt. iste delec¬
tent; Et tamẽ spine sũt: quia cogitatio¬
nũ suaꝵ punctionib mentẽ lacerant¬
mentẽ. Et cũ usq ad peccatũ ꝑtrahũt:
quasi inflicto uuluere cruentant.
Quas bene hoc in loco. alio euangłista
testante. nequaquam dñs diuitias: sed
fallaces diuitias apellat. Fallaces eñĩ sũt:
quȩ nob̾cum diu ꝑmanere nõ possũt. Fal¬
laces sũt : quȩ mentis nr̃ȩ mopiam non

Expanded text:
sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redderet cum vobis nostra fragilitas verborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista attestante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat . Fallaces enim sunt quae nobiscum diu permanere non possunt, fallaces sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
tutis deficit. Undecima uero hora est:
ea ctas que decrepita uel ueterana dr̃.
Unde et greci ualde seniores. nõ geron¬
tas sed presbiteros appellãt: ut plusqmͣ¬
senes esse in sinuẽt. quos prouectiores
nocant. Quia ergo ad uitã bonã alius
in pueritia. alius in adolecentia. alius
in uiuẽtute: alius in seuectute. alius ĩ
decrepita etate ꝑducitur: quasi diuersis
horis operari ad uineã uocãtur. Mores
dei estis uidete. Uenset unusquisqz qͥd
agat. et cõsideret si in dei uinca laborat.
Qui enũ in hac uita que sua sũt querit
adhuc. ad dñi uineã nõ uenit. Uili
Non labor equalis ses equalia dona fuerũt
Eui uenit extienꝰ distensatoreuocaner
Ste deuo ostendit ꝙ qu onge uemanbe

Expanded text:
tutis deficit. Undecima tutis deficit. Undecima ea aetas, quae decrepita, vel veterana dicitur. Unde Graeci valde seniores, non gerontas, sed presbyteros appellant, ut plussenes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur. Mores i estis videte. Penset unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi Non labor aequalis, aequalia dona fuerunt. Qui venit extremus dispensatore vocante, Sic Deus ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
siti respondeãt. Dicũt enĩ quia
nẽmo nos conduxit. Nullus quippe ad
cos patriarcha. nullus propheta uenerat.
Et quid est dicere ad laborẽ nemo nos cõ¬
duxit. nisi uite nob̾ mas nemo predica.¬
uit: Quid ergo nos a bono opere. cessã¬
tes ĩ excusatione nrã dicturi suus qui
pene a matris utero ad fidẽ ueniius qui
uerba uite ab ipsis cunabulis audiminus.
qui ab uberibus scẽ eccłie potũ suꝑne pre¬
dicationis sumpsimus cũ lacte carnis.
Bossumus uero et easdẽ diuersitates
horaꝵ. etiã ad unũ quẽq hominẽ: ꝑ etatũ
momẽta distinguere. Mane quippe: ⁊̃¬
tellectus nostri. pueritia est. Hora autẽ
tercia. adolescentia ĩtelligi potest: quia
quasi sol iam m altum profict. dũ calor
etatis crescit. Sexta uero ĩuentus est: qr
uelut in centro sol figitur. dũ i ea ple¬
nitudõ roboris solidatur. Nona autẽ se¬
nectus intelligitur. in qua uelut ab alto¬
sol axe descẽdit: quia ctas a calore uiuẽ¬

Expanded text:
siti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis? 2. Possumus vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juven
Abbreviated transcription (Latin):
a primo gtuo caesare qui im ꝑium
arripuerat : caesares appelsati
sunt. Porro qđ ait. reddite quae
sunt caesciris cae sari: idest num¬
mũ. tributũ. et peccuniã. Et que
sunt dĩ dõ : decimas primitias.
oblationes. ac uictimassentiamꝰ
Q uomodo ec ipse reddit tributi sec
petro. et dõ reddit quae dĩ surit:
patrid faciens uolun tatẽ. Aliter
Reddite quae caesciris sunt caesciri.
exigit. in pressionẽ imaginis suae
sic et ds̃ ut quẽ ad modũ illi reddit᷑
nummus : sic et dõ anima lumine
uultus eius in lustraca atque signa¬
ta. Unde psalmista. Signatum
est inquid in nob̾ lum̃ uultus tui dñe.
Hoc quippe lum est totũ hominis.
ut uerum bonũ qđ ñ oculis sed men¬
te c̃spicitur. Signatũ autẽ dix̃ iN
nob: tũꝗ denarius signat᷑ regis ima¬
gine. Homo enĩ factus est limagi¬
nẽ et si mili tudinẽ dei : quã peccan¬
do corrupit. Bonũ ergo eiꝰest uerũ
atque aeternũ. si renascendo signec᷑.
Et non potuerunt uerbũ eiꝰ rep̃hende¬

Expanded text:
a primo C. Caesare, qui Imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, id est, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei Deo, decimas, problationes ac victimas sentiamus. Quomodo ipse et reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et non potuerunt verbum ejus reprehende
Abbreviated transcription (Latin):
Et quisquis abheretica praurtate
uel suꝑstitione gentili. uel iudai¬
caruerit: necesse est ad aeccł am
ueniat. colorẽq fidei uerũ quem
acceꝑit ostendat. Cetera uero ui¬
tia : tumquã ualicudines et quosi
mem brorũ animae atque sensuũ.
ꝑse ipsũ in terius in con scientia et
intellectu dns sonat : et corrigit.
Deniq et paulus uoce dnĩ audita quid
me ꝑsequeris. ego sumiħs quẽ tu ꝑse¬
queris. cilannaniã ttim̃ missus est.
ut illo sacerdotio qđ in aeccła c̃¬
stitucũ est. sacram̃ tũ doctrinae
ciecas c̃gregatorũ fideliũ ap ꝓban
do inuicẽ atque cõmunicando. ue¬
re sidei doctrinã ĩ om̃ib: quae dicun¬
tur uerbis. uel signantur sacram̃¬
tis: tõ quã unã spetiẽ ueri coloris
obducat. Cornelius cetiã cũ ele¬
mosinae eiꝰ aicceptae ecp̃ces eiꝰ audi¬
tae illi ab angło nuncient᷑. ꝓpt̃ doc¬
trinae tam̃ sacram̃ torũ q. unita¬
tatẽ. ad petrũ iubet᷑ mictere. tã¬

Expanded text:
 Quisquis ergo haeretica pravitate vel superstitione gentili, vel Judaicaruerit, necesse est ut ad Ecclesiam eniat, coloremque fidei verum quem acceperit, ostendat. Caetera vero vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus voce Domini audita: Quid me persequeris? Et: Ego sum Jesus quem tu persequeris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est, sacramentum doctrinae lium approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam, in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Cornelius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tan
Abbreviated transcription (Latin):
eos que uirtute onitiõnis et uim̃ ac¬
ceptȩ potescatis eiciunt. Quo itiq
isti meritum suũ nisi inter potestttũ
cuelestium numerum sortiuntur :
Et sunt non nulli qui acceptis uirtutib
etiam electorum hominum tninscen

Expanded text:
eosque virtute orationis, et vi aceosque virtute orationis, et vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum, nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli, qui acceptis virtutibus etiam electorum hominum me
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Debemus et nos aliquid ex illis
distinc tionibus suꝑnorum ciuium
ad usum nrt̃ie conuersationis tra¬
here : Nos que ipsos cid incrementa
uirtutum. bonis tudiis inflãmare.
Quic enim illic tantt ascensuni cre¬
ditur multitudo hominũ quanta
multitudo remansit angłorum:
sũꝑ ẽ ut ips̃ quoq homines qui ad
caelestem patriam redeunt. exeis
agminibus aliquid illuc reuerten¬
tes imitentur. Distincte namq
conuerscitiones hominũ singuloꝵ
agminum ordinibus congr̃uunt
et in eorum sortem ꝑ conuerscitio¬
nis simili tudinẽ deputantur. Nã
sunt pleriq qui parua capiunt: sed
ttimen haec etidem parua pie ad¬
nuntiare fr̃ib: non desĩstunt. Istiutiq
in angłorum numerum currunt.
Et suntꝰ non nulli qui diuinȩ largitti¬
tis munere refecti. sec retorum cae¬
lestium summa et capere p̃ualetiNT
et nuntiare. Quo ergo isti. nisi int̃
archangłorum numerum deputan¬
obsessis corporib maligno sp̃s fugaNt

Expanded text:
Dei , debemus et nos aliquid ex illis Dei , debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illuc ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest ut ipsi quoque homines qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinem deputantur. Nam sunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputanobsessis corporibus malignos spiritus fugant,
Abbreviated transcription (Latin):
uissoni conditoris sui ꝑ meritum
dignitttis ad propinquant. Seni
pħin etiam uocantur illa scõrum
spiri tuũ agmina: quȩ ex singula¬
ri propinquitate conditoris sui in¬
compansbili ardent amore. Serti¬
phin namq ardentes uł incendentes
uocantur. Quce qui itti dõ cori¬
iunctai sunt. ut iter haec et dm̃
nulli clii sp̃s intersint : tanto ma¬
gis cirdent quanto hunc uicinius
uident. Quorum ꝓfecto flamma
amor est. quia quo subtilius daritt¬
tem diuinicatis aspiciunt. eo uali¬
dius in eius amore flammescunt.
Sed quid prod est nos de angelicis
spiritibus ista ꝑstringere : si nonscu¬
detimus haec etiam ad nr̃os ꝓuectus
congrua considenitione diriuare :
Quiã enim suꝑna illa ciuittis exange¬
lis et hominibus constait: ad quam
tantũ credimus humanum genus
ascendere. quantos illic contigit
electos angelos remansisse. Sicut
scriptum ẽ. statuit ter minos gen¬
tium. sec undum numerum angłoꝵ

Expanded text:
visione conditoris sui per meritum visione conditoris sui per meritum dignitatis appropinquant. 1606 Seraphim etiam vocantur illa spirituum sanctorum agmina quae ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili ardent amore. Seraphim namque ardentes vel incendentes vocantur. Quae, quia ita Deo conjuncta sunt ut inter haec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto magis ardent, quanto hunc vicinius vident. Quorum profecto flamma amor est, quia quo subtilius claritatem divinitatis ejus aspiciunt, eo validius in ejus amore flammescunt. 11. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
bonis angelorum spiritibus p̃sunt.
Qui subiectis aliis dumquȩ que sunt
agenda disponunt eis ad explenda
diuina mysteria principantur.
Dominationes autẽ uocant᷑. qui etiã
pocestatis principatuũ dissimili¬
tudine alta transcendunt. łcer¬
go angłorum agmina quaemini
potentia prtieminent. pro eo qđ
eis cȩtens ad obediendum subiec¬
iti sunt. dominationes uocantur.
hroni quoq illa agmina sunt uoca¬
tt. quibus ad exercendum iudi
enim thronos latino eloquio se
desdicimus: throni dĩ dicti sunt
hi qui tantt diuinitatis gritia
replentur. ut in eis dñs sẽcdeaat
et peos sua iuditia decernat.
Unde et ꝑpsalmistam dicitur.
Sedes suꝑ thronum qui iudicas
ciequitatem. Cherubin quoque
plenitudo scientiae dicitur. Et
sublimiora illa agmina idcirco
cherubin uocatt̃ sunt. quia ttin¬
to ꝑfectiore scientia plena sunt.
quanto claritatem dĩ uicinius
contemplant᷑. ut sicut creciturȩ
modum. eo plene om̃ia sciant quo

Expanded text:
bonis angelorum in spiritibus presunt, bonis angelorum in spiritibus presunt, qui subiectis aliis dum queque sunt agenda disdivina ministeria principantur. Dominationes vero vocantur qui etiam potestates principatuum dissimilitudine alta transcendunt. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni scilicet illa agmina sunt vocata quibus ad exercendum judicenim thronos latino eloqudes dicimus, throni Dei dicti sunt hi qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat. Unde et per Psalmistam dicitur: Sedes super thronum, qui judicas aequitatem . Cherubim quoque plenitudo scientiae dicitur. Et sublimiora illa agmina idcirco cherubim vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; ut, secundum creaturae modum, eo plene omnia sciant, quo
Abbreviated transcription (Latin):
mini porte aet̾ nales : et introibit
rex głlae. Quis ẽ iste rexgł ce .÷
dñs fortis et potens. dñs potens
in proelio. Etrursum dñs uirtucũ ÷¬
ipsẽ est rex głae. Perdĩ ergo forti¬
tudinem nuntiandus enit : qui
uir tutũ dñs et potens in proelio.
contra potestuites cerias adbella
ueni ebcit. Raphahel quoque
int̾p̃etit᷑ ut diximus medicina
dĩ: quia uidelicet dum cobi ocu¬
los quasi ꝑ offitium cuñitionis
tetigit : cęcitatis eius tenebras
mit titur : dignum uidelicet
fuit ut dĩ međicina uocaretur.
Sed quia angłorum nomina int̃¬
prtietandõ ꝑstrinximus: nunc
suꝑ est ut ipsa offitiorum uoca¬
bula breuiter exequamur. Uir¬
sp̃s: ꝑ quos signa et minicula fre¬
quentius fiunt. Potestates etiam
uocantur hi : qui hoc poten¬
tius ceteris in fuo ordine ꝑcepe¬
runt ut eorum ditio iur tutes
ad iecte subiectȩ s int. Quorum
potesttite refrenantur: ne corda
hominum cantũ tempgtire p̃uale
etiam uocantur: qui ipsĩs quoque

Expanded text:
nales, et introibit Rex gloriae. Quis est iste Rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio . Et rursum: Dominus virtutum ipse est Rex gloriae . Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus, et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Raphael quoque interpretatur, ut diximus, medicina Dei, quia videlicet, dum Tobi oculos quasi per officium curationis tetigit, cecitatis eius tenebras mittitur, dignum videlicet fuit, ut medicina Dei vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest, ut ipsa officiorum vocabula breviter exequamur. Virspiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi, qui hoc potentius ceteris in suo ordine perceperunt, ut eorum dictioni virtutes adverse subiecte sunt, quorum potestate refrenentur, ne corda hominum tantum temptare prevaleaetiam vocantur, qui ipsis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum fontem miscđae rep̃hende¬
bant. Sed quia egri enint itti ut se
ciegros eẽ. nescireñt: quatinus qđ
enint agnoscerent. caelestis
medicus eos blan dis fomentis
curat. Benignum pani digma obicit:
et in eorum corde uulneris cumorẽ
p̃mit. Ait namq Quis ex uobis
homo qui habet centũ oues: et siꝑ
diderit unã ex illis. nonne dimit¬
tit non aginta nouẽ indeserto

Expanded text:
ipsum fontem misericordiae reprehendeipsum fontem misericordiae reprehendebant aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo, qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonagi
Abbreviated transcription (Latin):
compassionem habet: falsa iustitia
dedignationẽ. quam uis et iusti sole¬
ant recte peccatoribus indignari.
Sed aliud est quod agitur typosũꝑ¬
bicie: aliud quod telo disciplinde
Dedignant᷑ et enim: sed non dedignan¬
tes. Dispe nint sed non desperantes.
Per sẽcutionem commouent: sed aman¬
tes. Quia et si foris increpationes
ꝑdisciplinam exagenint: intus tam̃
dulcedinem ꝑca̾rittitẽ seruant. Prȩ¬
ponunt sibi in animo ipsos plerumque
quos corrigunt meliores exestimant
eos quoq quos iudicant. Quod uide¬
licet agentes: et ꝑdisciplinã subditos
et ꝑ humilittitẽ cuscodiunt semet ip¬
sos At contra hii qui defalsci iuscicia
supbire solent: ceteros quosq dispiti¬
unt. mulla infirmantibus misericordia
conlescendunt. et quo sẽ peccatores ẽ
non credunt. eo deterius pecca¬
tores fiunt. De quorum profecto
numero pharisei extitensnt : qui
di uidicantes dñm quod pecca¬
tores susciperent. arenti corde

Expanded text:
compassionem habet , falsa justitia compassionem habet , falsa justitia dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typho superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilitatem custodiunt semetipsos. At contra hi qui de falsa justitia superbire solent , caeteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde
Abbreviated transcription (Latin):
estiuũ tempus quod corpori
meo ualde contrarium est̃.
loqui me de expositione
euangelii longa mons int̾ueniente
prohĩbuit: sẽd non quia lingua tticuit
ardere carittis cessauit. Hoc enĩ dico.
quod apud se ur̃m unus quisq cognos¬
dit. Plerumq caritis quibus dam occu¬
pationib p̃peditti et indegne flagrat
incorde. et tamen non monstratur
in opere. Quia et sol cũ nube tegitur
non uidetur in terra: et tamen ar¬
det incaelo. Sic sic eẽ. occupatt
caritas solet: et intus uim sui ardo¬
ris exurit. et foris flammas operis
non ostendit. Sed quia nunc allo¬
quendum tempus rediit: ur̃a mestu¬
dia accendant. ut mihi tanto am¬
plius loqui libetit quanto hoc urtie
mentes desidenibilius expectant.
Audistis in lectione euangelica fr̃s mei
quia peccatores et publĩcani accesse¬
runt ad redemptorem nr̃m : et non
solum cid colloquendum. sed etiam
ad conuescendum receptisunt. Quod
uidentes pharisẽi : de dignati sunt.
Exquare colligite. qui ueni ustitia

Expanded text:
estivum tempus quod corpori meo valde contrarium est, loqui me de expositione Evangelii longa mora interveniente prohibuit. Sed nunquid quia lingua tacuit, ardere charitas cessavit? Hoc etenim dico, quod apud se vestrum unusquisque recognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere, quia et sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo. Sic sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant. 2. Audistis in lectione evangelica, fratres mei, quia peccatores et publicani accesserunt ad redemptorem nostrum; et non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt. Quod videntes Pharisaei, dedignati sunt. Ex qua re colligite quia vera justitia
Abbreviated transcription (Latin):
respuunt : ad dispectum mundi sub¬
luniter accenduntur. licere sibi noluN
omne quod libet. bona sibi amputtint
etiam concessa. contẽpnũnt uisibilia
inuisibilibus accenduntur. lamentis
gaudent INcunctis semet ipsos
humiliant. Et sĩcut non nulli peccata
operum. sic ipsi peccata cogitationũ
tentia de peccato cogittitionis
humiliant. et recti semꝑ̃ in opere ꝑsẽ¬
uenint: Hinc ergo colligendum est
quantũ dõ gaudium fãciat quando
humiliter plangit iustus: si facit iN
cȩlogaudium quando hoc quod
male gessit̃ ꝑ pęnitentiam dãpnat

Expanded text:
respuunt, ad despectum mundi subrespuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, licere sibi nolunt omne quodlibet, bona sibi amputant etiam concessa, contemnunt visibilia, invisibilibus accenduntur, 1603 lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant; et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi cogitationum peccata tentia de peccato cogitationis humiliant, et recti semper in opere perseverant? Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando hcoelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ certaminis appetunt. om̃iamundi
derelinquunt. honores fugiunt. accep¬
tis contumelus laetant᷑. flagrant
desiderio: ad cęlestem patrĩã anhe¬
lant. Et qui se errasse adõ considenint.
dãpna p̃cedentia lucris sequentib
recompensant. Magisergo depecca¬
tore conuerso quam descante iusto
gtiudium fit inccelo: quia et dux
inp̃lio plus eũ militẽ diligit. qui post
fugam reuersus hostem fortit̃ p̃mit:
quam illũ quinumquam terga p̾buit.
Sic et agricola illam amplius terram
amat̾ quae post spinas uberes fruges
profert : quam eam quae num quam
spinas habuit et numquã fertilem
frugẽ producit Sed inter haec scien¬
dum̃ ẽ. quia s̃ pleriq iusti inquorum
uita tuntum ẽ. gaudiũ: ut eis quae¬
libet peccatorum penitentia proponi
nullatenus pos sit. Nam multi ȩt
nullorum sibi malorum sunt constii:
et tamen intanti ardoris afflictione
exar serunt. ac si peccatis omnibus
aingustentur. Cuncta et iã liciti

Expanded text:
sancti certaminis appetunt, omnia mundi sancti certaminis appetunt, omnia mundi derelinquunt, honores fugiunt, acceptis contumeliis laetantur, flagrant desiderio, ad coelestem patriam anhelant; et quia se errasse a Deo considerant, damna praecedentia lucris sequentibus recompensant. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui, post fugam reversus, hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, Sic agricola illam amplius terram amat quae post spinas uberes fruges profert, quam eam quae nunquam spinas habuit et nunquam fertilem messem producit. 5. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus coangustentur. Cuncta etiam licita
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium erit in caelo suꝑ uno pec¬
catore penitentiam agente: quã
supris non agintti nouem iustos qui
non indigent penitentia. Conside¬
nindum nobis est fr̃s mei : quurdñs
plus de conuersis peccatoribus quam
desttintibus iustis inccelo gaudium
esse fatecit᷑: nisi quod ipsi ꝑ cotti¬
dicnum uisionis experimentum.
nouimus. Quia plerumq hi qui nul¬
lis se opp̃ssos peccatorẽs molib sciunt.
stant quidem in uia iustitiae. nulla
illicita ꝑpetrant: sed tamen adc te¬
lestem patriam anxicie non cinhelant.
Tantoq sẽ in rebus licitis usum prębent:
quantose ꝑpetrasse illicita nulla
meminerunt. Et plerumq. pigri rema¬
nent adexercenda bona p̃cipuci:
qui ualde sĩbi securisunt. quod
nulla cõmiserint mala grauora. At
contris non numquã hi quise ailiqua
illicitti egissẽ meminerunt: exipso
suo dolorẽ conpuncti in ardescunt
inamorem dĩ. sẽseq in magnis uirtuti¬
bus exercent. Cuncta ãc diffitilia

Expanded text:
gaudium erit in coelo super uno pecgaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam agente, quam super nonagintnon indigent poenitentia. Considerandum nobis est, fratres mei, cur Dominus plus de conversis peccatoribus quam de stantibus justis in coelo gaudium esse fateatur, nisi hoc quod ipsi per quotidianum visionis experimentum novimus, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse nulla illicita meminerunt. Et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde sibi securi sunt quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt in amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent, cuncta difficilia
Abbreviated transcription (Latin):
alius dicĩt in montib ut significet
inexcelsĩs: quia nimirum oues quae
non perienint. in sublimib: stabaNT
Et cum inuene rit ouem: imponet
in humeros suos gaudens. Ouem in
humeros suos imposuit: quia huma¬
nam natunim suscipiens. peccata
nr̃ti ipse portauit. Et ueniens do¬
mum: conuocat amicos et uicinos
dicens eis. Congratu lamini mihi :
quia inueni ouem quaeperieł at.
nuenta oue addomũ rediit: quia
pastor nr̃ repansto homine ad regnũ
caeleste reduit. Ibi amicos et uicinos
inuenit: illos uidelicet angelorũ
choros. Qui amici eius sunt̃ : quia
uoluntatem eius continue in sua
sctibilittite cus todiunt. UICINI
quoq eius sunt: qui claricatem
uisionis illius sua cissidiuttite per¬
fruuntur. Et notandũ qđ nondicat
congnitulamini inuent e oui: sed
mihi. Quia uidelicet eiꝰ est gaiudiũ
uita nr̃ti : et cum nos cid caelũ redu¬
cimur. sollẽpnittitẽ letitiae illius
complemus. Dico uobis quod ita

Expanded text:
alius dicit in montibus, ut significet alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant. Et cum invenerit ovem, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum, convocat amicos et vicinos, dicquia inveni ovem meam, quae perierat. Inventa ove ad domum rediit, quia pastor noster, reparato homine, ad regnum coeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt: vicini quoque ejus sunt, qui claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur. Et notandum quod non dicat Congratulamini ovi inventae, sed mihi, quia, videlicet, ejus est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. Dico vobis quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce mins dispensatione pietatis
similitu dinem ueritts dedit. quã
et inse ipse homo recognosceret.
et ta men haec spetialiter adipsũ
auctorem hominum ꝑtineret.
Quic enim cente narius ꝑfectus est
numerus. ipse centum oues habuit.¬
cũ sc̃orum angłorum substantiam
et hominum creduit Sed unci.
ouis tunc periit: quando peccando
homo pascuci uittte dereliquit.
Dimisit autẽ non aginta nouem oues
indeserto : quia illos sum mos ange¬
lorum choros reliquit incaelo. Cur
cuitem cuelum desertũ uocatur.
nisi quia desertũ dicitur derelictũ :
Tunc autẽ caelũ homo deseruit cũ
peccauit. Indeserto autẽ non cigin¬
ta nouem oues remansenint: quan¬
do in terram dñs unam ouem quȩ¬
rebat. Quia nctionalis creaturtie
numerus angłor um uidelicet et
hominum quee aduidendum
dm̃ creaitẽ fuerant: ꝑ eunte homine
emet imminutus. Et ut ꝑ fecta sũma
ouium in cegaretur inccelo: homo
pdicus qua ẽrebat᷑ interra. Nã quod
hic eu cingelistadicit indeserto

Expanded text:
Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in se ipse homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius est numerus perfectus, ipse centum oves habuit, cum Angelorum substantiam et hominum creavit: sed una ovis tunc periit: quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos Angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum, tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationabilis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Nam quod hic evangelista dicit in deserto,
Abbreviated transcription (Latin):
homo decimus ẽ crecitus. Qui ci con¬
ditmi suo nec post culpc̃ perut:
quia hunc aet̃na sapientia ꝑ car¬
nem minsculis coruseans. ex lumi¬
ne testa repansuit. Nouem uero
uidelicet esse testante sacro eloqͥo
scimus Angelos. archangelos.

Expanded text:
homo decimus est creatus, qui a conhomo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem vero videlicet esse, testante sacro eloquio, scimus angelos, archangelos,