comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nlon Tu disrũperis. Ham nilil facisdõ. Sed inimici dĩ a¬
ꝑte blasphematores st: & cotidic occulti inuenumt᷑. Cauete
tales inimicitias dĩ. Quosdã enĩ occultos inimicos dĩ scrip¬
tura aperit. ut quia ñ illos potes nosse corde tuo. nõueris
illos in scriptura dĩ. & caueas unicniri cum illis. Aꝑte
dicit iacobus in epła sua. Hescitis quia amicus huiꝰ mundi
inimicus dĩ constituit᷑: Audisti. non c̃ẽ ius inimicus dĩ.
noli ẽẽ amicꝰ huiꝰ mundi Lam si amicus fueris huius
mundi. inimicus eris di. Quomodo ergo non potes t
adultera coniunx nisi inimica ẽc̃ uito suo. sic anima addul¬
tera amore rerũ scłariũ non potest nisi inuica ẽẽ dõ Amat
sed ñ amat. Pęnã timet. non iustitia delectat᷑. Ergo
inimici om̃s amatores mundi. om̃s inquisitores nugarũ.
om̃s consultores sortilegoꝵ. mathematicoꝵ. phitonũ intređ

Expanded text:
non tu disrumperis? nam nihil facis Deo. Sed inimici Dei anon tu disrumperis? nam nihil facis Deo. Sed inimici Dei aperte blasphematores sunt, et quotidie occulti inveniuntur. Cavete tales inimicitias Dei. Quosdam enim occultos inimicos Dei Scriptura aperit; ut quia non illos potes nosse corde tuo, noveris illos in Scriptura Dei, et caveas inveniri cum illis. Aperte dicit Jacobus in Epistola sua: «Nescitis quia amicus hujus mundi, inimicus Dei constituitur» ? Audisti. Non vis esse inimicus Dei? Noli esse amicus hujus mundi: nam si amicus fueris hujus mundi, inimicus eris Deo. Quomodo enim non potest fieri adultera conjux, nisi inimica sit viro suo: sic anima adultera amorsed non amat: poenam timet, non justitia delectatur. Ergo inimici Dei omnes amatores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes consultores sortilegorum, mathematicorum, pythonum. Intrent
Abbreviated transcription (Latin):
ex acternitate tua quando transcat tempꝰ inquoꝵ. &e
ueniat tempus iustorũ. Qm̃ ecce. Intendite fr̃s iã & ip¬
sum qui loquit᷑. Loquitur enĩ ex ꝑsona nr̃a. loquitur ex ꝑ¬
sona corporis xp̃r. Ap̃c enĩ loquitur in corpore suo. id est¬
in aecclesia sua lam uinxit se act̾nitati dĩ. sicut uob pau¬
loante cõmemoraui. Longamimis est ds oe patiens. om̃ia is¬
ta quae uidet mala a malis fieri tolerat. Quare. Qua
aeternꝰ c̃: & uidet quid illis seruet. Uis & tu longanimiᷤᷤ
c̃ẽ & patiens: Iunge te acternitati dĩ cum illo. exspecta
illa quae infra te sunt. Cum enĩ adheserit cor tuũ altissi¬
Qui sunt inmici dĩ : Fr̃s. forto illos solos putatis in inicos
dĩ. qui blasphemant: Sunt quidem & ipsi & atroces isti qui
nec lingua nec cogitationib malis parcunt iniurus dĩ. Et
quid faciunt dõ excelso acterno. Di pugnũ in columnam
ferias. tu lederis. & putas quia blasphemia dm̃ percutia s:

Expanded text:
ex aeternitate tua quando transeat tempus iniquorum, et ex aeternitate tua quando transeat tempus iniquorum, et veniat tempus justorum. «Quoniam ecce.» Intendite, fratres. Jam et ipse qui loquitur loquitur enim ex persona nostra, loquitur ex persona corporis Chre aeternitati Dei: sicut vobis paulo ante dicebam, longanimis est Deus et patiens, omnia ista quae videt mala a malis fieri tolerat. Quare? Quia aeternus est, et videt quid illis servet. Vis et tu esse longanimis et patiens? Junge te aeternitati Dei; cum illo exspecta illa quae infra te sunt: cum enim adhaeserit cor tuum AltissiQui sunt inimici Dei? Fratres, forte illos solos putatis inimicos Dei qui blasphemant? Sunt quidem et ipsi, et atroces isti qui nec lingua nec cogitationibus malis parcunt injuriis Dei. Et quid faciunt Deo excelso, aeterno? Si pugno in columnam ferias, tu laederis: et putas quia blasphemia Deum percutiens
Abbreviated transcription (Latin):
subiccit statĩ. Uir imprudens ñ cognoscit. & stultꝰ non
intelligit hȩc. Quae sunt quȩ ñ intelligit iustus. &
quae ñ cognoscit imprudens: Cũ exoriunt᷑ peccatoreᷤᷤ
sicut fęnũ. Quid est sicut fenũ: Uirent cũ hiemps est
sed arescent aestate. Attendis florẽ fęni. Quid citius
transit. Quid lucidius: Quid uiridius: Non te de¬
lectet uiriditas ipsius. sed time ariditatẽ usuis. Nudisti.
peccatores sicut fenũ. audi & iustoᷤ. Quomͦ. Ece interim ui¬
dete peccatores. Sict̃ fenũ florent. Bene. Sed qui ft̃
qͥ ñ cognoscunt. Stulti & imprudentes. Cũ exoriunt᷑
peccatores sicut fęnũ. & ꝓspexerint om̃s qui oper antur
iniquitatẽ. Om̃s qui in corde suo non recta sentiunt de
dõ: prospexerunt peccatores orientes sicut fęnũ. id est
florentes ad tempus. Quare illos prospicunt: Ut in¬
tereant in scłm scłi. Attendunt enĩ florẽ ipsoꝵ tempo¬
ralẽ. imitant᷑ illos. & uolentes cũ illis florere ad tempus.

Expanded text:
 cognoscet, et stultus non intelliget ea.» Quae sunt quae non intelliget stultus, et quae non cognoscet imprudens? «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum.» Quid est, «sicut fenum?» Virent cum hiems est; sed arescent aestate. Attendis florem feni. Quid citius transit? Quid lucidius? quid viridius? Non te delectet viriditas ipsius, sed time ariditatem ipsius. Audisti «peccatores sicut fenum,» audi et justos: «Quoniam ecce». Interim videte peccatores; sicut fenum florent, bene: sed qui sunt qui non cognoscunt? Stulti et imprudentes. «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem.» Omnes qui in corde suo non recta sentiunt de Deo, prospexerunt peccatores exorientes sicut fenum, id est, florentes ad tempus. Quare illos prospiciunt? «Ut intereant in saeculum saeculi.» Attendunt enim florem ipsorum temporalem, imitantur illos, et volentes cum illis florere ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebant. nec intelligebant quia dscũ qͥete operatus est¬
& semꝑ operat᷑. & semꝑ quietus est. Ergo & nos quos in se
uoluit ds̃ tunc figurari post om̃ia bona opera habebimꝰ requiẽ
Et quidem opera nr̃a bona fr̃s quae hic operamͥ in scło ante
requiẽ quasi cum labore sunt. & illa requies in sp̃c ẽ. nondũ
tenetur in re. Et nisi esset in spe. deficeremus in labore.
Ded transeunt opera laboriosa &e bona. Quid enĩ tã bonũ
quam porrigere panem esurienti. Et quod audiebamus
modo cũ euangłm legeret᷑ quid tã bonũ quam id quod ge¬

Expanded text:
sentiebant de Deo, nec intelligebant quia Deus cum quiete operatur, etsentiebant de Deo, nec intelligebant quia Deus cum quiete operatur, et semper operatur, et semper quietus est. Ergo et nos, quos in se voluit Deus tunc figurare, post omnia opera bona habebimus requiem. Et quidem opera bona nostra, fratres, quae hic operamur in saeculo ante requiem, quasi cum labore sunt; et requies illa in spe est, nondum tenetur in re: et nisi esset in spe, deficeremus in labore; sed transeunt opera laboriosa et bona. Quid enim tam bonum, quam porrigere panem esurienti? et quod audiebamus modo, cum Evangelium legeretur, quid tam bonum, quam id quod
Abbreviated transcription (Latin):
SALMl HULStitulũ cum ꝓnuntiare¬
tur audiuimus. & quid sibi uelit de scriptura
dĩ hoc est ex libro genesis non ẽ difficile cog¬
noscere. In titulo enĩ tamquã ammonem᷑ in li¬
mine. quid interius quę ramꝰ. Inscriptus est ergo ita. Laus
cantici ipsi dauid in diẽ ante sabbatũ. quando fundata
est terra. Recordantes ergo ꝑ om̃s dies quid fecerit ds̃
quando creaut & ordinauit uniuersa a primo die usq ad
om̃ia quae fecit bona ualde. inuenĩmus eũ sexto die fecisse.
qui dies hic commemoratur quia dicit ante sabbatũ om̃ia
si quia & scła sic cursura erant. antequã reqͥescamꝰ in dõ. Cc̃
autẽ requiescimus. si bona opera facimus. Ad hoc exemplũ
scriptum ẽ de dõ. requiciut ds̃ dic septimo. cũ fecisset om̃ia
opera bona ualde. Non enĩ fatigatus est ut requiesceret.
Aut modo ñ operat᷑ cũ aperte dñs xp̃c dicat. pat̾ mñs usq
nunc operatur. Dicit illud enĩ uidaeis qui carnalit̾ de dõ

Expanded text:
salmi hujus titulum, cum pronuntiaretur, audivimus; et quid sibi velit, de Scriptura Dei, hoc est ex libro Genesis, non est difficile cognoscere: in titulo enim tanquam admonemur in limine quid intus quaeramus. Inscriptus ergo est ita: «Laus cantici ipsi» «David, in diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Recordantes ergo per omnes dies quid fecerit Deus, quando creavit et ordinavit universa a primo die usque adt post omnia opera, quae fecit bona valde, et invenimus eum sexto die fecisse qui dies hic commemoratur, quia dicit, «ante sabbatum» omsi quia et saecula sic cursura erant, antequam requiescamus in Deo. Tunc autem requiescimus, si facimus opera bona. Ad hoc exemplum scriptum est de Deo, «Requievit Deus septimo die,» cum fecisset omnia opera bona valde . Non enim fatigatus est, ut requiesceret, aut modo non operatur; cum aperte Dominus Christus dicat: «Pater meus usque nunc operatur» . Dicit illud enim Judaeis, qui carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
unus male & ñ corripit᷑ a patre. alter mar ut se noue¬
rit colaplis cȩdit᷑. flagellat᷑ Cnde ile dimittit᷑. ille
çȩditur. nisi quia hiuc ceso bereditas seruat᷑. ille autẽ dimis¬
sus exheredatus est: Uidit cũ non habere spem: & dimit¬
tit illũ. Faciat quod uult. Puer autẽ qui flagellat᷑ si con
ñ habuerit. & imprudens fuerit & stultus. gratulatur
fr̃i suo qui ñ uapulat & gemit de sc. & dicit in corde suo.
Tanta mala facit fr̃m̃s. quicquid uult facit contra p̃¬
cepta patris mei. & nemo illi facit uerbũ durum. Ego
mar ut me mouero: cędor. Stultus est: imprudens est
Attendit quid patit᷑. non attendit quid illi seruatur

Expanded text:
unus male, et non corripitur a patre; alter mox ut se moveunus male, et non corripitur a patre; alter mox ut se moverit, colaphis caeditur, flagellatur. Unde ille dimittitur, ille caeditur, nisi quia huic caeso haereditas servatur, ille autem dimissus exhaeredatus est? Videt eum non habere spem, et dimittit eum ut faciat quod vult. Puer autem qui flagellatur, si cor non habuerit, et imprudens fuerit et stultus, gratulatur fratri suo qui non vapulat; et gemit de se, et dicit in corde suo: Tanta mala facit frater meus, quidquid vult facit contra praecepta patris mei, et nemo illi facit verbum durum; ego, mox ut me movero, caedor. Stultus est, imprudens est; attendit quid patitur, non attendit quid illi servatur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Tu autẽ dicis. ideo ego non sũ longanimis. quia tempo¬
ralis sum. sed in potestate habes. lunge cor tuũ act̾nitati
dĩ. & cũ illo acternus eris. Quid enĩ dictũ ẽ de tẽporalib
Om̃is caro fenũ. & om̃is claritas carnis ut flos foeni fę¬
nũ aruit. flos decidit. Oñna ergo arescunt & decidunt.
non uerbũ illud. Uerbũ enĩ dñi manet in act̾nũ. Transit
fenũ. transit claritas feni. sed habes quo te teneas. uer¬
bũ dñi manet in aeternũ. Dic illi. Ergo nimis profunde
facte sunt cogitationes tuae: Tenusti lignũ. transis ꝑ
istã profunditatẽ. Uides ibi aliquid. intelligis ibi aliquis
Intelligo dicis. si iam xp̃ianus es & bene eruditus. dicis. Ps̃
iudicio suo seruat om̃ia. Doni laborant. quia flagellant᷑
ut filii: mali exultant. quia damnantur ut alieui. Puos
filios habet homo. alterũ castigat: alterũ dimittit facit

Expanded text:
est: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia tempoest: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia temporalis sum. Sed in potestate habes: junge cor tuum aeternitati Dei, et cum illo aeternus eris. Quid enim dictum est de temporanbus? «Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit» . Omnia ergo arescunt et decidunt; non verbum illud: «Verbum» enim «Domini manet in aeternum.» Transit fenum, transit claritas feni; sed habes quo te teneas: «Verbum Domini manet in aeternum.» Dic ergo illi: «Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Tenuisti lignum, transis per istam profunditatem. Vides ibi aliquid? intelligis ibi aliquid? Intelligo, dicis: Si fam christianus es, et bene eruditus, dicis: Deus judicio suo reservat omnia. Boni laborant, quia flagellantur ut filii: mali exsultant, quia damnantur ut alieni. Duos filios habet homo; alterum castigat, alterum dimittit: facit
Abbreviated transcription (Latin):
quod sperares. Non distulit resurrectionẽ suã. ne tu ad¬
huc dubitares. Co ergo fine patere & tolera tribulatio¬
nes in mundo quas attendisti in xxp̃o. & ñ te moueant qͥ
faciunt mala. & in isto scło florent. Nimis ꝓfundac fa¬
ctac sunt cogitationes dĩ. Qbi est cogitatio dĩ. Ad p̃sens
habẽnas laxat. sed postta astringit. Noli gaudere ad piscẽ
qui in aesca sua exultat. Hondũ traxitꝰ hamũ piscator
Nam iã ille habet hamũ in faucib & quod tibi uidetur
longũ breue ẽ. Omnia ista cito transcunt. Quid est lon¬
ga uita hominis ad aeternitatẽ dĩ. Uis longanimis ẽẽ:
Uide aeternitatẽ dĩ. Nã attendis ad dies tuos paucos.
ce dieb tuis paucis uis impleri om̃ia: Quȩ om̃ia: Ut
damnentur om̃s impii. & coronent᷑ om̃s boni lstis dieb
tuis uis baec impleri. Implet illa ds̃ tempore suo. Quod
autẽ diu pateris & facis. acternus ẽ: tardat. longanimis

Expanded text:
quod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adquod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adhuc dubitares. Eo ergo fine patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendisti in Christo; et non te moveant qui faciunt mala, et in isto saeculo florent. «Nimis profundae factae sunt cogitationes Dei.» Ubi est cogitatio Dei? Ad praesens habenas laxat; sed postea astringet. Noli gaudere ad piscem qui in esca sua exsultat; nondum traxit hamum piscator: nam jam ille hamum habet in faucibus. Et quod tibi videtur longum, breve est: omnia ista cito transeunt. Quid est longa vita hominis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanimis? Vide aeternitatem Dei. Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus tuis paucis vis impleri omnia. Quae omnia? Ut damnentur omnes impii, et coronentur omnes boni. Istis diebus tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. Quid tu taedium pateris et facis? Aeternus est; tardat, longanimis
Abbreviated transcription (Latin):
di huius. Uidet enĩ illũ miser bene operans. & mala pati
& ille cogitationi consenserit: perdit sabbatũ de corde. iã
incipit ad psalteriũ hoc ñ attendere. deuauit inde. sine
causa cantat bonũ est confiteri dño. & psallere nomini tuo
altissime lam ꝑdito sabbato ab interiore homine. & exclusa
quiete cordis & bona cogitatione repulsa: incipit iã imitari illũ
quẽ uidet in malis florentẽ. & conuertit se & ipse ad facienda
lis. in isto alto. in isto profundo. Uis transire ꝓfundũ hoc :
Aligno acp̃i noli resilire. Non mergeriᷤt ene te ad xp̃m.
Quid est quod dico tene te ad ap̃m. Ideo uoluit ipse in
terra laborare. Audistiᷤᷤ cũ propħa legeret᷑ non auertisse
eũ scapulas a flagellis. ñ auertisse faciẽ a sputis hominũ.
nec auertisse maxillã a palmis eoꝵ. Quare om̃ia ista pa¬
ti uoluit. nisi ut consoletur patientes: Et poterat & ipse
in fine resuscitare carnẽ suã. sed tu qui ñ uideras non esser

Expanded text:
di hujus. Videt eum ille miser bene operans, et mala patiet illi cogitationi consenserit, perdet sabbatum de corde: jam incipit ad psalterium hoc non attendere; deviavit inde, sine causa cantat, «Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime.» Jam perdito sabbato ab interiore homine et exclusa quiete cordis, et bona cogitatione repulsa, incipit jam imitari illum quem videt in malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda lis, in isto alto, in isto profundo. Vis transire profundum hoc? A ligno Christi noli resilire; non mergeris: tene te ad Christum. Quid est quod dico, tene te ad Christum? Ideo voluit ipse in terra laborare. Audistis, cum propheta legeretur, non avertisse eum scapulas a flagellis, non avertisse eum faciem a sputis hominum, non avertisse maxillam a psalmis eorum : quare omnia ista pati voluit, nisi ut consoletur patientes? Et poterat et ipse in fine rescuscitare carnem suam; sed tu qui non videras, non esset
Abbreviated transcription (Latin):
quęrit & ipse nomen tuũ. Si autẽ tu negligis nomen dĩ.: de.
let nomen tuũ. Quomodo autẽ dixi quęret nomentuũ:
Quomodo dixit discipulis suis uenientib postea quã misit
eos euangelizare cũ fecissent multa miracula. &e in nomine
xp̃i de monia eiecissent. redeuntes chxerunt. Dũc. ecce nobis
demonia subiecta sunt. Pixerunt quidem in nomino tuo.
sed ille uidit in eis quia ipsa glorificatione gaudebant &e se
extollebant. & ibant iomnc᷑ suꝑbiã. quia licuit illis expel¬
lere demonia. Cidit illos quȩrere głam suã. &e ait illis que.¬
rens ipse immo conseruans nomina eoꝵ apud se. Holite
gauders in ho. gaudete autẽ qu nomina ur̃a scripta sunt
in cȩlo. Ecre ubi hbabes nomen. si tu nomen di non negligas.
Psalle ergo nomini dĩ. ut fixũ sit apud dm̃ nomentuũ. Psal¬
lere aut̃ dõ qͥd̃ est fr̃s: Psalteriũ organi genus est: cordas ha¬

Expanded text:
quaerit quaerit et ipse nomen tuum. Quomodo autem dixi, Quaerit nomen tuum? Quomodo dixit discipulis suis venientibus, posteaquam misit eos evangelizare. Cum fecissent multa miracula, et in nomine Christi daemonia ejecissent, redeuntes dixerunt: «Domine, ecce daemonia nobis subjecta sunt.» Dixerunt quidem, «in nomine tuo;» sed ille vidit in eis quia ipsa glorificatione gaudebant, et extollebant se, et ibant inde in superbiam, quia licuit illis expellere daemonia. Vidit illos quaerere gloriam suam, et ait illis, quaerens ipse, imo conservans nomina eorum apud se: «Nolite gaudere in hoc; gaudete autem quod nomina vestra scripta sunt in coelo» . Ecce ubi habes nomen, si tu nomen Dei non negligas. Psalle ergo nomini Dei, ut fixum sit apud Deum nomen tuum. Psallere autem quid est, fratres? Psalterium organi genus est; chordas ha
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit fatũ. & dicit. Stellȩ malae. Queris ab illo quis
fecit stellas. quis ordinauit stellas. ñ habet quid tibi respon¬
deat. nisi ds. Restat ergo ut siue ꝑ transennam siue per
cannã longã siue ꝑ praximã dm̃ accuset: & cũ ds̃ puniat pec¬
cata. dm̃ faciat auctorẽ peccatoꝵ suoꝵ. Non potest cnĩ ficri.
ut puniat quod fecit. Punit quod facis. ut liberet quod fecit
Aliquando autẽ dimissis omnib omnino directe cunt in ddm̃.
& quando peccant dicunt. Ds hoc uoluit. Si nollet ds. non pee¬
carem. Ad hoc monet ut ñ solũ non audiat᷑ ut ñ pecces. sȩed
accusetur quia peccas Quid ergo nos docet psalmus ists. Bo¬
nũ est confiteridño. Quid estꝰ confiteri dño. In utraq re
& in peccato tuo quia fecisti. & in bono facto confitere cdño.
quia ipse fecit. Cunc psalles nomini dñ altissimi. querens dĩ
głam non tuã. nomen ipsius ñ tuũ. Si enĩ tuqueris nom̃ dĩ.

Expanded text:
quid sit fatum; et dicit, Stellae malae. Quaeris ab illo quis quid sit fatum; et dicit, Stellae malae. Quaeris ab illo quis fecit stellas, quis ordinavit stellas; non habet quid tibi respondeat, nisi Deus, Restat ergo ut sive per transennam, sive per cannam longam, sive per proximum, Deum accuset; et cum Deus puniat peccata, Deum faciat auctorem peccatorum suorum. Non potest enim fieri ut puniat quod fecit: punit quod facis, ut liberet quod fecit. Aliquando autem, dimissis omnibus, omnino directe eunt in Deum; et quando peccant, dicunt: Deus hoc voluit; si nollet Deus, non peccarem. Ad hoc monet ut non solum non audiatur ut non pecces, sed accusetur quia peccas? Quid ergo nos docet psalmus iste? «Bonum est confiteri Domino.» Quid est, «confiteri Domino?» In utraque re, et in peccato tuo, quia tu fecisti, et in bono facto, confitere Domino, quia ipse fecit. Tunc psalles nomini Dei altissimi: quaerens gloriam Dei, non tuam; nomen ipsius, non tuum. Si enim tu quaeris nomen Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ cogendi. Astutiã suadendi habet. Sed si satmas
loqueretur & taceret ds̃. haberes unde te ercusares. Modo
aures tuae positȩ sunt int̾ monentẽ dm̃ & suggerentẽ ser¬
pentẽ. Quare huc flectunt᷑. hinc auertuntur. Non
cessat satanas suadere malũ. sed nec ds̃ cessat monere bonũ
Satanas autẽ non cogit inuitũ. In tua potestate ẽ consen¬
tire. aut non consentire. Di aliquid ꝑsuadente satana
mali feceris. dimitte satanan. te accusa. ut ex accusationi
tua dĩ miscdiam mercaris. Carspectas illũ accusare qui ñ
habet ueniã. te accusa. & accipis indulgentiã. Deinde
multi non accusant satanan. sed accusant fatũ fatũ meũ
me duxit dicit. Cũ dixeris illi quare fecisti. quare peccas¬
tͥi. & ille. fato meo. Ne dicat ego feci: iam manꝰ ad dm̃ten¬
dit. lingua blasphemat. nondũ quod est hoc aperte dicit.
Sed tamen attende & uide quia hoc dicit. Queris ab illo

Expanded text:
potestatem cogendi. Astutiam suadendi habet. Sed si satanas potestatem cogendi. Astutiam suadendi habet. Sed si satanas loqueretur, et taceret Deus, haberes unde te excusares: modo aures tuae positae sunt inter monentem Deum, et suggerentem serpentem. Quare huc flectuntur, hinc avertuntur? Non cessat satanas suadere malum; sed nec Deus cessat admonere bonum. Satanas autem non cogit invitum: in tua potestate est consentire, aut non consentire. Si aliquid persuadente satana mali feceris; dimitte satanam, accusa te, ut accusatione tua Dei misericordiam merearis. Expetis illum accusare qui non habet veniam? Te accusa, et accipis indulgentiam. Deinde multi non accusant satanam, sed accusant fatum. Fatum meum me duxit, dicit. Cum dixeris illi, Quare fecisti? quare peccasti? Et ille: Fato meo malo. Ne dicat, Ego feci, jam manus ad Deum tendit; lingua blasphemat. Nondum quidem hoc aperte dicit, sed tamen attende, et vide quia hoc dicit. Quaeris ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
ct apłs. Dpe gaudentes. Ipsũ autẽ gaudiũ in tranquillitate
spa nrae sabbatu nĩmẽ Hoc commendatur hoc cantat᷑ in
isto psalmo quomodo sit xp̃ianus homo in sabbato cordis sui.
id est in uacatione & tranquillitate & serenitate conscientiȩ
suae ñ ꝑturbatur. Inde dicit hic unde solent ꝑturbari ho¬
mines. & docet te agere sabbatũ in corde tuo. Primũ est
cisti. quia ipsius sunt munera. ñ merita tua. Hinc incipe
sabbatũ. ñ tibi tribuendo quasi ñ acceperis quod accȩpisti
quia ipsa sunt tua Peruersi enĩ homines & ꝑturbati qui
ñ agunt sabbatũ mala sua dõ tribuunt. bona sua sibi. Si qͥd
boni fecerit: ego feci dicit. Siquid mali fecerit: quęrit
quẽ accuset. ne confiteat᷑ dõ. Et qͥđ est quęrit quẽ accuset:
Si ñ est ualde impius. ad manũ habet satanan quẽ accuset:
Satanas fecit dicit. ꝓpse mihi ꝑsrasit. quasi satanas habeat

Expanded text:
cit Apostolus, «Spe gaudentes» . Ipsum autem gaudium in tranquillitate cit Apostolus, «Spe gaudentes» . Ipsum autem gaudium in tranquillitate spei nostrae, sabbatum nostrum est. Hoc commendatur, hoc cantatur in isto psalmo, quomodo sit homo christianus in sabbato cordis sui, id est, in vacatione et tranquillitate et serenitate conscientiae suae non perturbatus. Inde dicit hic, unde solent perturbari homines, et docet te agere sabbatum in corde tuo. 3. «vers.»cisti, quia munera ipsius sunt, non merita tua. Hinc incipe sabbatum, non tibi tribuendo quasi non acceperis quod accepisti quia ipsa sunt tua. Perversi enim homines et perturbati, qui non agunt sabbatum, mala sua Deo tribuunt, bona sua sibi. Si quid boni fecerit, Ego feci, dicit: si quid mali fecerit, quaerit quem accuset, ne confiteatur Deo. Et quid est, Quaerit quem accuset? Si non est valde impius, ad manum habet satanam quem accuset: Satanas fecit, dicit, ipse mihi persuasit: quasi satanas habeat
Abbreviated transcription (Latin):
lus psalmi ha¬
bet E salmus
cantici in diem
sabbati. Ccce
hodiernꝰ dies
sabbati ẽ. Hunc
in prȩsenti tẽ¬
pore otio quo¬
dã corporalit̃
languido &¬
Uacant enĩ adnugas. łt
cũ obseruari p̃ceꝑit d̃s sabbatũ. illi in his quae ds̃ prohibetꝰ exer¬
cent sabbatũ Clacatio nr̃a a malis operib. uacatio illorũ a
bonis operib ẽ. Melius est enĩ aRare quam saltare. lili ab
opere bono uacant. ab opere nugatorio non uacant. Nobis
sabbatũ indicit dĩ. Quale. Primo ubi sit uidete. lntus est.
in corde ẽ sabbatum nr̃m. Multi enĩ uacant menbris. & tu¬
multuantur conscientia. Omnis homo maliis sabbatũ non
potest habere Nusquã enĩ illi conquiescit conscientia. ne.¬
cesse est in pturbationib uuat. Cui autẽ bona est conseien¬
tia. tranquillus est. Ipsa tranquillitas sabbatũ est cordis
Ettendit enĩ ꝓmissorẽ dm̃. &e s laborat in pracsonti. exten¬
ditur spe futuri. & serenat᷑ omne nubilũ tristitias. sicut di¬

Expanded text:
lus Psalmi habet, «Psalmus cantici in diem» «sabbati.» Ecce et hodiernus dies sabbati est: hunc in praesenti tempore otio quodam corporaliter languido Vacant enim ad nugas; et cum Deus praeceperit sabbatum , illi in his quae Deus prohibet exercent sabbatum. Vacatio nostra a malis operibus, vacatio illorum a bonis operibus est. Melius est enim arare, quam saltare. Illi ab opere bono vacant; ab opere nugatorio non vacant. Nobis sabbatum indicit Deus. Quale? Primo ubi sit videte. Intus est, in corde est sabbatum nostrum. Multi enim vacant membris, et tumultuantur conscientia. Omnis homo malus, sabbatum habere non potest: nusquam enim illi conquiescit conscientia; necesse est in perturbationibus vivat. Cui autem bona est conscientia, tranquillus est; et ipsa tranquillitas sabbatum est cordis. Attendit enim promissorem Dominum; et si laborat in praesenti, extenditur spe futuri, et serenatur omne nubilum tristitiae; sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
terioꝑari nisi illuminatus a lumine dĩ. & feruefactus a sp̃u
dĩ. quando uideris te bene operantẽ confitere dõ. & dic quos
ait apłs. dic tibi ne extollaris. Quid enĩ habes quod ñ accȩ¬
pisti: Di autẽ accepisti. quid głaris quasi non acceperis:
Hic ergo confitet᷑ dõ. & docet nos bonã confessionẽ qua dicit
Iocundasti me dñe in factura tua. & inoperib manuũ tuarũ

Expanded text:
erari, nisi illuminatus a lumine Dei, et fervefactus a Spiritu Dei; quando videris te bene operantem, confitere Deo, et dic quod ait Apostolus, dic tibi ne extollaris: «Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis» ? Hic ergo confitetur Deo et docet nos bonam confessionem, quia dicit: «Jucundasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manu
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo dicit᷑ in alio loco. Ds̃ solus uerax. om̃is aut̃ homo mendax
Non tibidicit in hac sententia. uade securus. mentire quia ho¬
mo es: unmo uidet te hominẽ quia es mendax. Et ut sis ue¬
rax: bibe ueritatẽ. ut de dõ ructes. ut sis uerax. Quia de tuo
illã non potes habere. restat ut inde illã bibas unde fluit.
Quomodo si a luce recesseris es in tenebris. quomodo lapis
ñ de se feruet sed uel a sole uel ab igne. si ei subtraxeris calo¬
rem frigescit. ibi apparet quia quod feruebat ñ erat ipsius.
sed feruebat uel a sole uel ab igne: sic & tu si a dõ recesseris
frigesces. si ad dm̃ accesseris feruesces sicut dicit apłs. Sp̃i fer¬

Expanded text:
Ideo dicitur in alio loco: «Deus solus verax; omnis autem homo mendax» Ideo dicitur in alio loco: «Deus solus verax; omnis autem homo mendax» . Non tibi dicitur in hac sententia, Vade, securus mentire, quia homo es: imo vide te hominem, quia mendax es; et ut sis verax, bibe veritatem, ut de Deo ructes, ut sis verax. Quia de tuo illam non potes habere, restat ut inde illam bibas , unde fluit. Quomodo si a luce recesseris, in tenebris es: quomodo lapis non de se fervet, sed vel a sole vel ab igne, si eum calori subtraxeris, frigescit; ibi apparet, quia quod fervebat, non erat ipsius; sed fervebat vel a sole vel ab igne: sic et tu si a Deo recesseris, frigesces; si ad Deum accesseris, fervesces; sicut dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
opere. Si uerba sola dicis. quasi canticũ solũ habes: citha¬
rã non habes. Si operaris ce non lõqueris. quasi solã citha¬
ram habes. Propt̾ hoc & lõquere bene. & fac bene: si uis ha¬
tis quid dicat. Tu me fecisti bene uiuentẽ. tu me formas¬
ti. Diquid forte boni facio. in factura manuũ tuarum
exultabo. quomodo dicit apłs. Ipsius enĩ sumus figmen¬
tum. creati in operib borus. Nisi enĩ te formaret ad bo¬
na opera non nosses nisi opera tua mala. Qui eñ loqͥtͣ
mendaciũ. de suo loquit᷑. Hoc euangeliũ dicit. Om̃e pecca¬
tum mendaciũ est. Cõntra legẽ enĩ & contra ueritatẽ
quicquid est: mendaciũ dicit᷑. Ergo quid ait. Qui loquit᷑
mendaciũ de suo loquit᷑. Id est qui peccat. de suo peccat.
Attendite sententiã contra. Si enĩ qui loquit᷑ mendacuĩ
de suo loquit᷑. restat ut qui loquit᷑ ueritatẽ de dĩ loquatur

Expanded text:
opere. Si verba sola dicis, quasi canticum solum habes, cithaopere. Si verba sola dicis, quasi canticum solum habes, citharam non habes: si operaris, et non loqueris, quasi solam citharam habes. Propter hoc et loquere bene, et fac bene, si vis hatis quid dicat. Tu me fecisti bene viventem, tu me formasti: si quid forte boni facio, in factura manuum tuarum exsultabo: quomodo dicit Apostolus, «Ipsius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis» . Nisi enim te formaret ad opera bona, non nosses nisi opera tua mala. «Qui» enim «loquitur mendacium, de suo loquitur» : hoc Evangelium dicit. Omne peccatum mendacium est. Contra legem enim et contra veritatem quidquid est, mendacium dicitur. Ergo quid ait? «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur;» id est, qui peccat, de suo peccat. Attendite sententiam contra. Si enim qui loquitur mendacium, de suo loquitur; restat ut qui loquitur veritatem, de Dei loquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiare ꝑ noctẽ: Non accusare dm̃ quia aliquid pãte¬
ris mali. sed tribuere illud peccatis tuis emendationi ip¬
tem: semꝑ laudas dñm. semꝑ confiteris dño. & psallis no
cacordũ psalterium non modo audistis. Decacordũ psalte¬
riũ significat decem praccepta legis. Sed cantare in illo
opus est: ñ portare psalteriũ. Ham &e iudei habent le¬
gem. Portant. non psallunt. Qui sunt qui psallunt:
Qui operantur. Parum est. Qui operant᷑ cũ tristitia.
nondũ psallunt. Qui sunt qͥ psallunt: Qui cum hila¬
ritate faciunt bene. In psallendo enĩ hlaritas ẽ Et quid
dicit apłs: Hilarẽ enĩ datorem diligit ds̃. Quicquid
facis cũ hilaritate fac bonũ. tunc & bene facis. Si autẽ
cũ tristitia facis. fit de te: ñ facis. & portas magis psal¬
teriũ. ñ cantas. In psalterio decacordo cũ cantico in citha¬
ra. hoc est uerbo & opere: cũ cantico uerbo. in cithara in

Expanded text:
nuntiare per noctem? Non accusare Deum, quia pateris aliqnuntiare per noctem? Non accusare Deum, quia pateris aliquid mali; sed tribuere illud peccatis tuis, emendationi iptem, semper laudas Deum, semper confiteris Deo, et psallis nomchachordum psalterium non modo audistis. Decachordum psalterium significat decem praecepta Legis. Sed cantare in illo opus est, non portare psalterium. Nam et Judaei habent Legem; portant, non psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui operantur. Parum est: qui operantur cum tristitia, nondum psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui cum hilaritate faciunt bene. In psallendo enim hilaritas est. Et quid dicit Apostolus? «Hilarem enim datorem diligit Deus» . Quidquid facis, cum hilaritate fac: bonum tunc et bene facis. Si autem cum tristitia facis, fit de te, non facis; et portas magis psalterium, non cantas. «In psalterio decachordo, cum cantico in cithara:» hoc est, verbo et opere. «Cum cantico,» verbo; «in cithara,»
Abbreviated transcription (Latin):
mane miscłiam tuã. & ueritatẽ tuã ꝑ noctẽ. Quid sibi
quando tristitia tribulationis ẽ. Quid ergo dixit breuit᷑:
Quando tibi bene ẽ gaude dõ. quia miscđia ipsius est.
quid facio. Miscłia ipsius ẽ quando mibi bene. crudelitaᷤᷤ
ergo ipsius quando male est. Si laudo miscłiam quando be¬
ne est. reprehendã ergo crudelitatẽ quando male ẽ: Non
Sed quando bene ẽ lauda miscłiam. quando male lauda
ueritatẽ. quia qui peccata flagellat non est iniquus. In
nocte erat. danihel quando orabat. erat enim in captiuita.¬
te herłm: erat in potestate hostiũ. Tunc mala multa pa¬
tiebant᷑ sc̃i. tunc ipse in lacũ leonum missus ẽ : tunc tres
pueri in ignẽ praccipitati sunt. Haec patiebat᷑ in capti¬
uitate popłs isrł. Nox erat. ꝑ noctẽ confitebat᷑ danihel
ueritatẽ dĩ. dicebat in oratione. Peccaiumꝰ. impie egimꝰ.
iniquitatẽ fecimus: tibi dñe gła. nobis confusio Uerita¬
tem dĩ annuntiabat ꝑ nocte. Quid est ueritatẽ dĩ an¬

Expanded text:
mane misericordiam tuam, et veritatem tuam per noctem.» Quid sibi quando tristitia tribulationis est. Quid ergo dixit breviter? Quando tibi bene est, gaude Deo, quia misericordia ipsius est. quid facio? Misericordia ipsius est, quando mihi bene est; crudelitas ergo ipsius, quando male est? Si laudo misericordiam, quando bene est; reprehendam ergo crudelitatem, quando male est? Non. Sed quando bene est, lauda misericordiam; quando male, lauda veritatem: quia peccata flagellat, non est iniquus. In nocte erat Daniel, quando orabat: erat enim in captivitate Jerusalem, erat in potestate hostium. Tunc multa mala sancti patiebantur: tunc ipse in lacum leonum missus est, tunc tres pueri in ignem praecipitati sunt . Haec patiebatur in captivitate populus Israel: nox erat. Per noctem confitebatur Daniel veritatem Dei; dicebat in oratione, «Peccavimus, impie egimus, iniquitatem fecimus: tibi, Domine, gloria, nobis confusio» . Veritatem Dei annuntiabat per noctem. Quid est, veritatem Dei an
Abbreviated transcription (Latin):
rantur: coñsulunt idola. & forte tunc uident᷑ xp̃iani qͥudo
mali nil patit᷑ domus coꝵ. Quando aliqua ibi tribulatio ẽ.
currunt ad phitonẽ aut sortilegũ aut mathematicũ. Dicit᷑
illi nomen ap̃i. Subsannat. torquet os. Dicit illi fidelis. Cur¬
consulis mathematicũ: Et ille. Recede a me: ipse ꝓdidit
mihi res meas. Nam ꝑdidissem. & in planctu remansissem
Homo bone. non te signasti signo crucis xp̃i. Et lex om̃ia
ista probbet. Gaudes quia res tuas inuenisti. ñ es quia tu
peristi tristis: Quanto melius tunica tua periret quam
anima tua: Subsannat in his omnib. contumeliosus est pa¬
rentib. odit inimicũ. insectat᷑ usq ad mortẽ. furat᷑ ubi occa¬
sionẽ inuenerit. a falso testimonio non cessat. insidiat᷑ ma¬
trimonio alieno. concupiscit rem ꝓxrimi sui. Facit haec
om̃ia: & floret in diutus. in honorib in excellentia mun

Expanded text:
rantur, consulunt idola: et forte tunc videntur christiani, quando rantur, consulunt idola: et forte tunc videntur christiani, quando nihil mali patitur domus eorum; quando autem aliqua ibi tribulatio est, currunt ad pythonem, aut sortilegum, aut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsannat, torquet os. Dicitur illi: Fidelis, consulis mathematicum? Et ille: Recede a me: ipse mihi prodidit res meas; nam perdidissem, et in planctu remansissem. Homo bone, nonne signas te signo crucis Christi? Et lex omnia ista prohibet. Gaudes quia res tuas invenisti; non es tristis quia tu peristi? Quanto melius tunica tua periret quam anima tua? Subsannat in his omnibus; contumeliosus est parentibus, odit inimicum, insectatur usque ad mortem, furatur ubi occasionem invenerit, a falso testimonio non cessat, insidiatur matrimonio alieno, concupiscit rem proximi sui: facit haec omnia, et floret in divitiis, in honoribus, in excellentia mun
Abbreviated transcription (Latin):
Hii enĩ ꝑturbatũ animũ habe. Et qui ꝑdit sabbatũ. u¬
det sc in bonis operib cotidie uersantẽ. & laborantẽ in an¬
gustia terũ. forte in mopia rei familiaris. forte in fame &e
siti & nuditate. forte sc in carcere bona facientẽ. & illũ a qͦ
in carcere missus c̃ mala facientẽ & exultantẽ: &e subin¬
trat cor pessima cogitatio aduersus dm̃. & dicit. Dĩ. quare
tibi scruio. Quare obȩdio uerbis tiuis. Hon rapui aliena
ñ feci furtũ. non hominẽ occidi. ñ cuiusquã rẽ concupiui.
non falsum testimoniũ aduersus aliquẽ dixi. ñ patri uel
matri iniuriã feci. non ad idola inclinatus sum. ñ accępi
nomen dñi dĩ inuanũ. seruaui me a peccato. Enumerat
decẽ cordas id est decẽ praccepta legis. & interrogat se scdm
singula. & udet se non peccasse nec in uno. & contristatur
quia talia mala patit᷑. Et illi qui non dico aliquas cordas
tangunt sed nec tangunt ipsũ psalteriũ & nihil boni opo¬

Expanded text:
t sabbatum: videt se in bonis operibus quotidie versantem, et laborantem in angustia rerum, forte in inopia rei familiaris, forte in fame et siti et nuditate, forte se in carcere bona facientem, et illum a quo in carcerem missus est et mala facientem et exsultantem; et subintrat cor pessima cogitatio adversus Deum, et dicit: Deus, quare tibi servio? quare obedio verbis tuis? Non rapui aliena, non furtum feci, non hominem occidi, non cujusquam rem concupivi, non falsum testimonium adversus aliquem dixi, non patri vel matri injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, non accepi nomen Domini Dei in vanum: servavi me a peccato. Enumerat decem chordas, id est, decem praecepta Legis , et interrogat se secundum singula, et videt se non peccasse, nec in uno; et contristatur quia talia mala patitur. Et illi qui, non dico, aliquas chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum psalterium, et nihil boni ope
Abbreviated transcription (Latin):
placuit ita factũ est. sit nomen dñ bencdictum
Quasi aruisse uidebat᷑ ꝑdita om̃ substantia: Eusit
Folia ceciderant. radix uniebat. Ergo in finc̃ in imnis.

Expanded text:
placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Quasi aruisse videbatur, perdita omni substantia? Absit. Folia ceciderant, radix vivebat. Ergo, In finem, in hymnis.
Abbreviated transcription (Latin):
quos desuꝑ despicit. Clidcamus quousq transiliorit. & qͥs
transilierit. & ubi quamiuis quosdam transilierit sit posiꝰ
de quo spũali quodã & secuto loco intucatur ima non
ita respiciens ut cadat. sed ut moucat qui transiliuat

Expanded text:
quos desuper despicit. Videamus quousque transilierit, et quos transilierit, et ubi quamvis quosdam transilierit positus sit: de quo spirituali quodam et securo loco intueatur ima; non ita respiciens ut cadat, sed ut moveat qui transilivit
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ tibi dñs. tu solus altissimꝰ in omni terra. Ad
hanc cognitionẽ uenientes sic confundant᷑ ut placeatł
sic pereant ut ꝑmancant. Cognoscant inquit quia
nom̃ tibi dñs. tamquã ñ uero nec suo nomine nuncu.¬
pent᷑ quicũq alii domini nuncupant᷑. qm̃ seruiliter
dominant᷑. & uero dño cõparati nec domini sunt sicut
dictũ ẽ ego sum qui sũ: tamquã non sint ça quac
facta st̃ si cõparent᷑ ei a quo facta sunt Quod ueri
adiunxt tu solus altissimꝰ in omni terra. uel sicut alu
codices habent suꝑ omnẽ terrã. utiq & in omni cęlo.
uel suꝑ om̃e celũ. Sed hoc dicere maluit. quo t̃rena
suꝑbia premerit᷑ Dẽsinet enĩ suꝑbire terra id est
homo cui dictũ c̃. terra es. Et quid suꝑbit terra &
cinis. cũ cognoscit dñm c̃ẽ altissimũ suꝑ omnẽ terrã
id est nullius hominis cogitationes ualere aduersus

Expanded text:
nomen tibi Dominus; tu solus altissimus in omni terra:» ad nomen tibi Dominus; tu solus altissimus in omni terra:» ad hanc cognitionem venientes sic confundantur, ut placeant; sic pereant, ut permaneant. «Cognoscant,» inquit, «quia nomen tibi Dominus:» tanquam non vero nec suo nomine nuncupentur quicumque alii domini nominantur; quoniam serviliter dominantur, et vero Domino comparati nec domini sunt: sicut dictum est, «Ego sum qui sum» ; tanquam non sint ea quae facta sunt, si comparentur ei a quo facta sunt. Quod vero adjunxit, «tu solus altissimus in omni terra,» vel, sicut alii codices habent, «super omnem terram;» utique et in omni coelo, vel super omne coelum: sed hoc dicere maluit, quo terrena superbia premeretur. Desinit enim superbire terra, id est homo, cui dictum est, «Terra es» ; et, «Quid superbit terra et cinis» ? cum cognoscit Dominum esse altissimum super omnem terram, id est, nullius hominis c
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ẽ. & in his. qui inde credituri sunt atq in corpꝰ
aluid transituri. Horũ enĩ facies salubrit impletur
ignominia ut que̾rant nom̃ dm̃. & in illis qui usq ad
finẽ in eadẽ malitia ꝑseuerant. qui ponunt᷑ ut stipu¬
la ante faciẽ uenti. & siluę montibusq infructuosis
similes comburunt᷑. ad quos denuo reuertit᷑ dicens
Crubescant & conturbent᷑ in scłm scłi. Non enĩ
in scłm scłi conturbant᷑ qui quert̃ nomen dñi. sed ref¬
picientes ignominiã peccatoꝵ suoꝵ ad hoc conturban¬
tur ut querant nom̃ dñi. ꝑ quod non conturbent᷑
Rursusq ad hos redit qui in cadẽ societate ininucoꝵ
ad hoc confundendi sunt ne confundant᷑ in act̾num
& ad hoc ꝑdendi in quantũ mali sunt. ut bomi facti
iueniantur in aet̾nũ De his enĩ cũ dixisset & confun¬
dant᷑ & pereant. statĩ subecit. Et cognoscant quia

Expanded text:
corpus est et in his qui inde credituri sunt, atque in corpus corpus est et in his qui inde credituri sunt, atque in corpus aliud transituri horum enim facies salubriter impletur ignominia, ut quaerant nomen Domini; et in illis qui usque in finem in eadem malitia perseverant, qui ponuntur ut stipula ante faciem venti, et silvae montibusque infructuosis similes comburuntur. Ad quos denuo revertitur, dicens: «Erubescant, et conturbentur in saeculum saeculi.» Non enim in saeculum saeculi conturbantur qui quaerunt nomen Domini; sed respicientes ignominiam peccatorum suorum, ad hoc conturbantur, ut quaerant nomen Domini, per quod non conturbentur. 14. Rursusque ad hos redit, qui in eadem societate inimicorum ad hoc confundendi sunt, ne confundantur in aeternum; et ad hoc perdendi in quantum mali sunt, ut boni facti inveniantur in aeternum. De his enim cum dixisset, «Et confundantur, et pereant;» statim subjecit, «Et cognoscant quia
Abbreviated transcription (Latin):
nomine repetunit. Quo intelligi uoluit iudicantẽ ati
punentem dm̃. Quod aut̃ ait in tempestate tia.
hoc idem conscquent̃ exposuit dicens: in ira tua. Et
quod supra dixit ꝑsequeris eos: hoc postea cont̃babis
cos. Meminerimꝰ sane uã dł̃sue ulla aste datione no debere¬
turbulenta intelligere. Ira quippe eiꝰ dicit᷑ ratio
iusta uindictae. tamquã si lex dicat᷑ irasçi. cũ mi
quit faciẽ eoꝵ ignominia. & querent nom̃ tuũ dñe
Hoc sane illis bonũ & optabile propħatur. nec
propħaret᷑ : nisi essent in ea societate inimicorũ
popłi dĩ etiã tales homines quib hoc ante ultimũ
iudiciũ prestaret᷑. quia & nunc idemipsi sunt &
ipsum corpus ẽ inimicoꝵ scđ̾m inuidentiã qua ae¬
mulant᷑ popłm dĩ. Et nunc ubi possunt & sonant
& leuant caput. sed particulatĩ ñ uniuersalit̾. sicut
in fine scłi nouissimo imminente iudicio tam̃ ipsum

Expanded text:
nomine repetivit, quo intelligi voluit judicantem atque nomine repetivit, quo intelligi voluit judicantem atque punientem Deum. Quod autem ait, «in tempestate tua;» hoc idem consequenter exposuit dicens, «in ira tua:» et quod supra dixit, «persequeris eos;» hoc postea, «conturbabis eos.» Meminerimus sane iram Dei sine ulla affectione turbulenta intelligere: ira quippe ejus dicitur, ratio justa vindictae; tanquam si lex dicatur irasci, cum minquit, «facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine.» Hoc sane illis bonum et optabile prophetatur: nec prophetaretur, nisi essent in ea societate inimicorum populi Dei etiam tales homines, quibus hoc ante ultimum judicium praestaretur; quia et nunc idem ipsi sunt, et ipsum corpus est inimicorum secundum invidentiam qua aemulantur populum Dei. Et nunc, ubi possunt, et sonant et levant caput; sed particulatim, non universaliter, sicut in fine saeculi, novissimo imminente judicio. Tamen ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
stabiles. Ueruitam̃ etiã sic recte posse intelligi
existimo. pone illos ut rotã: quod rota ex his quae
retro sunt extollit᷑. ex his quae ante st̃ deicit᷑. Sic
fiunt om̃s inimici ꝓopłi dĩ. Non enĩ haec optatio
sed ꝓphetatio est Adiungit etiã. Sicut stipulam
ante faciẽ uenti. faciẽ dicit p̃sentiã. Nã quae facicꝰ
c̃ uenti cui milla liniamenta sunt corporis. cũ sit ma¬
tus id est quasi fluctus aeris: Ponitur aut̃ ꝓ tẽp¬
tatione. qua leuia & mania corda raprunt᷑. Leuita
tẽ porro qua facile consentitur ad mala grauis seqͥt᷑
cruciatus. Unde deinceps dicit᷑. Sicut igͥnis qui ca¬
burit siluã. sicut flamina cõburens montes. ita perse¬
queris illos in tẽpestate tua. & in ira tua conturbabis
cos. Diluã dirit ꝓpt̃ sterilitatẽ. montes ꝓpt̃ elationẽ
Cales enĩ sunt inimici popłi dĩ. inanes iustitiş. pleni
suꝑbiae. Ignẽ uero & flamimã dicens hoc idem in alio

Expanded text:
stabiles; verumtamen etiam sic recte posse intelligi stabiles; verumtamen etiam sic recte posse intelligi existimo, «Pone illos ut rotam,» quod rota ex his quae retro sunt extollitur, ex his quae ante sunt dejicitur: sic fiunt omnes inimici populi Dei. Non enim haec optatio, sed prophetatio est. Adjungit etiam: «Sicut stipulam ante faciem venti.» Faciem dicit praesentiam: nam quae facies est venti, cui nulla lineamenta sunt corporis; cum sit motus, id est, quasi fluctus aeris? Ponitur autem pro tentatione, qua levia et inania corda rapiuntur: 12. «vers.» 15, 16. Levitatem porro, qua facile consentitur ad mala, gravis sequitur cruciatus; unde deinceps dicitur: «Sicut ignis qui comburit silvam, sicut flamma comburens montes; ita persequeris illos in tempestate tua, et in ira tua conturbabis eos.» Silvam dixit propter sterilitatem, montes propter elationem: tales enim sunt inimici populi Dei; inanes justitiae, pleni superbia. Ignem vero et flammam dicens, hoc idem alio
Abbreviated transcription (Latin):
cui dediti perierunt ñ curantes regenerationẽ quac
ꝑducit ad uitã. ubi ñ nubent neq uxores ducent. non
enĩ incipient mori Merito ergo de his dictũ est fa¬
cti sunt ut stercꝰ terrȩ. de quib nhil ꝓpagatũ est
nisi terrena fȩcunditas. Sicut ergo illi om̃s in figura
superati sunt a popło dĩ. sic istos inimicos p̃cat᷑ in ueri¬
tate superari. Om̃s inquit principes eoꝵ qͥ dixcrunt
hereditate possideamꝰ sc̃uariũ dĩ Ipse ẽ sonitꝰ inanis.
quo ut supra dictũ ẽ inimici tui sonuerunt. Sc̃ua¬
riũ aut̃ dĩ quid intelligendũ c̃ nisi templũ dĩ de qͦ
apłs ait. templũ enĩ dĩ sc̃m ẽ quod estis uos. Nã
quid aliud inimici nisi popłm dĩ possidere id est sub.¬
uigare molunt᷑. ut cędat in coꝵ impias uoluntates:¬
Sed quid sequit᷑. Ds nĩs pone illos ut rotã. Conue¬
nient̃ quidem accipit᷑. ut ñ sint in eo quod cogitant

Expanded text:
cui dediti perierunt: non curantes regenerationem, quae cui dediti perierunt: non curantes regenerationem, quae perducit ad vitam, ubi non nubent, neque uxores ducent; non enim incipient mori . Merito ergo de his dictum est, «Facti sunt ut stercus terrae;» de quibus nihil propagatum est, nisi terrena fecunditas. Sicut ergo illi omnes in figura superati sunt a populo Dei; sic istos inimicos precatur in veritate superari. 10. «Omnes,» inquit, «principes eorum, qui dixerunt, Haereditate possideamus sanctuarium Dei.» Ipse est sonitus inanis, quo, ut supra dictum est, «inimici tui sonuerunt.» Sanctuarium autem Dei quid intelligendum est, nisi templum Dei, de quo Apostolus ait: «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos» ? Nam quid aliud inimici, nisi populum Dei possidere, id est, subjugare moliuntur, ut cedat in eorum impias voluntatesSed quid sequitur? «Deus meus, pone illos ut rotam.» Convenienter quidem accipitur, ut non sint in eo quod cogitant
Abbreviated transcription (Latin):
ledicens. Fac illis inquit sicut madian & sisarę. sicut
iabin in torrentẽ cyson  disperiert̃ in endor. facti
sunt ut stercus terre. Hos om̃s scđm historiã po¬
płs isrł qui tunc erat popłs dĩ debellauit & uicit.
sicut etiã illos quos deinceps commemorat dicens.
Pone principes coꝵ sicut oreb zeb & zebee & salmana.
Interpretationes autem corum nominum istae sunt
Madian interpretatur declinans iudiciũ. sisara
gaudii exclusio. iabin sapiens. Sed in his mimicis a
populo dĩ superatis ille intelligendus ẽ sapiens. de quo
apłs dicit. Ubi sapiens: Qbi scriba. Ułbi conquisi¬
tor huiꝰ scłi: Oreb siccitas. zeb lupus. zebee uictima.
sed lupi. Habet enĩ & ipse uictimas suas. Salmana
umbra commotionis. Haec ominia congruunt malis.
quos in bono uicit popłs dĩ. Porro autẽ cison in quo
torrente uicti sunt. interp̃tat᷑ eoꝵduritia. Endor ubi
periert̃ int̃pretat᷑ fons generationis. sed utiq carnalis

Expanded text:
ns quam maledicens. «Fac illis,» inquit, «sicut Madian et Sisarae, sicut Jabin in torrente Cison. Disperierunt in Endor, facti sunt ut stercus terrae.» Hos omnes secundum historiam populus Israel, qui tunc erat populus Dei, debellavit et vicit; sicut etiam illos quos deinceps commemorat, dicens, «Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana» . Interpretationes autem eorum nominum istae sunt: Madian interpretatur Declinans judicium; Sisara, Gaudii exclusio; Jabin, Sapiens. Sed in his inimicis a populo Dei superatis, ille intelligendus est sapiens, de quo Apostolus dicit: «Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? Oreb, Siccitas: Zeb, Lupus: Zebee, Victima, sed lupi; habet enim et ipse victimas suas: Salmana, Umbra commotionis. Haec omnia congruunt malis, quos in bono vincit populus Dei. Porro autem Cison, in quo torrente victi sunt, interpretatur Duritia eorum. Endor, ubi perierunt, interpretatur Fons generationis, sed utique carnalis,