comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moyses minus p̾uidit ⁊̃ iustos in eruce futuros. s bene
preuidit hereticos. uerã mortẽ dm̃ negaturos. Sideo
uolentes ab hoc maledicto xp̃m se uingere. ut amoris
etiam ueritate se uingerent. Si enim uera illa mors ñ erat
nullũ maledictum xp̃o crucifixo pependit ĩ ligno. quia
delonge clamat moyses. Sine causa tergiuersamini. o
quib displic& ueritas mortis xp̃i. Maledictus om̃is qͥ pen¬
dit in ligno. N ille aut ille s om̃is om̃ino. Etiã ne filius
dĩ : etiam prorsus. Nam hoc ÷ qđ ñ uultis. inde sagitt᷑is.
inde seducitis. Displicet enim uob maledictus ꝓ nob: qr
displicet mortuus ꝓ nob̃. Iuc̃ enmm extͣ maledictum illiꝰ
adam. si extra illiꝰ mortem. Cũ uͦ ex homine et ꝓ homine
mortẽ suscepit. ex illo & p̃ro illo etiam maledictũ qd̾ mor¬
ti comitatur susciꝑe nõ dedignatus : Etiam ille prorsus
etiã ille filius dei. semꝑ uiuus ĩ sua iusticia. Mortuus

Expanded text:
Moyses minus praevidet etiam justos in cruce futuros, sed bene praevidet haereticos veram mortem Domini negaturos, et ideo volentes ab hoc maledicto Christum sejungere, ut a mortis etiam veritate sejungerent. Si enim illa vera mors non erat, nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia de longe clamat Moyses: « Sine causa tergiversamini, » quibus displicet veritas mortis Christi, « Maledictus omnis qui pependit in ligno. » Non ille aut ille, sed omnis omnino! Etiamne et Filius Dei? Etiam prorsus. Nam hoc est quod non vultis: inde satagitis, inde seducitis. Displicet enim vobis maledictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis. Tunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. Cum vero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum quod mortem comitatur, suscipere non dedignatus est etiam ille, prorsus etiam ille Filius Dei, semper vivus in sua justitia, mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
nos xp̃o. hoc dixit ad corm̃tnos. ut qͥ uiunt iã nõ sibi
uiant s ei qͥ ꝓ ipsis mortuus : et resurrexit. Et qd̾ hic
duit cuiꝰ gr̃a sumus salui facti. iam ulut ꝑfectum sit
enim salui facti sumus. Ideoq & hic sequitur & tamqͣm
ꝑfectum enumerat qd̾ futurũ est. Q simul inquit exci¬
tauit. et simul sede fecit in glestib in xp̃o iħu. Certe
enum in celestib xp̃s iam sedae. ñ dum aut̃ nos. S quia
spe certa qd fut̾m est. iam tenemus. simul sedẽ nos dixit
in cȩlestib non dum in nob̾.s iam in illo. Namq ne puta¬
tendet ĩ supuenientib sclis suꝑ habundantes diuitias
grę sus in benignitate suꝑ nos in xp̃o iħu. In celo¬
gͦ nos futuros &e̾. ꝓmmusit. Illo eium forma serui leuata
est. qͣm sumpsit ex uirgine. et ad dexteram patͥs collo¬
cata. P ropt̾ spem tanti huius boni. & apłs ait. ds aut̃
qui diues ÷ in miscdia. ꝓpt̾ multã dilectionẽ qͣ dilex̃
nos. et cum essemus mortui peccatis ꝯuiuificauit. nos

Expanded text:
uunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. et quod hic dicit: cuius gratia sumus salui facti, iam uelut perfectum sit enim salui facti sumus. ideoque et hic sequitur et tamquam perfectum enumerat, quod futurum est: et simul, inquit, excitauit et simul sedere fecit in caelestibus in Christo Iesu. certe enim in caelestibus Christus iam sedet, nondum auspe certa quod futurum est iam tenemus, simul sedere nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo. namque ne putatenderet in superuenientibus saeculis superabundantes diuitias gratiae suae in ueritate super nos in ergo nos futuros esse promisit. Illo enim forma servi levata est, qua sumpsit ex Virgine, et ad Patris dexteram collocata. Propter spem tanti hujus boni et Apostolus ait: Deus autem qui dives est in misericordia, propter multam dilectionem qua dilexit nos, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ uidet᷑ quęstio quid sit esse. sub lege sic quẽadmodum
apłs culpat. Neq enini hec eum ꝓpt̾ circũcisionem arbitror
dicere. aut illa sacrificia quȩ tunc facta apatrib nunc
a xp̃ianis nõ funt. et cet̾a euismodi. S hoc ipsum etiam qͣ
lex dicit nõ ꝯcupisces. qđ fatemur ceite xp̃ianos obseruare
deb̾e. atq euangłicam maxime illustrare predicationem.
legem dicit eẽ. sc̃am. et mandatum sc̃m̃. & iustum et bonũ.¬

Expanded text:
mihi uidetur quaestio, quid sit esse sub lege sic, quem ad modum mihi uidetur quaestio, quid sit esse sub lege sic, quem ad modum apostolus culpat. neque enim hoc eum propter circumcisionem arbitror dicere aut illa sacrificia, quae tunc facta a patribus nunc a Christianis non fiunt, et cetera eius modi, sed hoc ipsum etiam, quod lex dicit: non concupisces, quod fatemur certe Christianos obseruare debere atque euangelica maxime inlustratione praedicare. legem dicit esse sanctam et mandatum s
Abbreviated transcription (Latin):
tio qua diligitur qđ diligi non oportet. Odio quippe hm̃s
ꝯcupiscentiam nr̃am qua caro concupiscit aduersus sp̃m.
Et quid ÷ ista concupiscentia nisi mala dilectio: et diligimꝰ
concupiscentiam nr̃am. qua sp̃s concupiscit aduersus carnẽ.
& qͥd ÷ ista concupiscentia. nisi bona dilectio: st amor
quo amatur et qd̾ amandum non ⁊ et istum amorẽ odit
ciente qͦ bene uiuimus: iste deficiat qͦ male uiuimus. do¬
nec ad ꝑfectum sanetur. & in bonum ꝯmutetur om̃e qͥ
uiuimus. Quamdiu uicus repugnat᷑ plena pax non ÷l
quia et illa que resistunt ꝑicłose debellant᷑ prelio. & illa
quȩ uicta sunt. non dum securo triumphant᷑ ocio. s ad¬
huc sollicito premunt᷑ imꝑio. Egritudo animi racionał ⁊¬
cum bonis inferiorib delectatus suꝑiora ex parte appetit
et exparte ñ appetit. ideoq in duas diuidit᷑ uoluntates.
Cumq una non ÷ tota non ẽ. Et hoc ad est uni. qd̾ deeft

Expanded text:
tio qua diligitur quod diligi non oportet? Odio quippe habemus tio qua diligitur quod diligi non oportet? Odio quippe habemus concupiscentiam nostram qua caro concupiscit adversus spiritum: et quid est ista concupiscentia, nisi mala dilectio? Et diligimus concupiscentiam nostram qua spiritus concupiscit adversus carnem: et quid est ista concupiscentia, nisi bona dilectio? quo amatur et quod amandum non est: et istum amorem odit ciente quo bene vivimus, iste deficiat quo male vivimus; donec ad perfectum senetur, et in bonum commutetur omne quod ideo, quamdiu uitiis imperatur, plena pax non est, quia et illa, quae resistunt, periculoso debellantur proelio, et illa, quae uicta sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperio. cum bonis inferioribus delectatus, superiora ex parte appetit, et ex parte non appetit. Ideoque in duas dividitur voluntates: cumque una est, tota non est; et hoc adest uni, quod deest
Abbreviated transcription (Latin):
qua indutus : ꝓpt̾ nos ñ ꝑtineat ad concupiscentiã. sed
ad mynisterium carnis. ne forte aliquis ita uelit acciꝑe
qđ dictum ⁊ uidebit om̃is caro salutare dei: Quanto cõ¬
gruentius dr̃ caro concupiscere. quando aĩa nõ solũ carni
animalem uitam prebet. uerum etiam scdm ipsam carnale
aliquid concupiscit. Qđ in potestate non ÷ ne ꝯcupiscat qͣm¬
dui in est peccatum in mẽbris. id÷ uiolenta quedã carnis ille¬
cebra in corpore mortis huius. uemens de uindicta illius
peccati unde ꝓpaginem ducimus scđm quam om̃s ante gr̃ã
filii sunt ire. ꝯtra qđ peccatum militant sub gr̃a constituti
non ut ñ sit in eorum corpore qͣmdui ita mortale ÷ et
mortuum uire dicatur. s ut non regnet. Non aũ regnec
cum desidus eius id ÷ his quȩ seđ̾m carnem contra sp̃mc̃o
cupiscuntur nõ obeditur. Diligenda ÷ etiam ipsa dilectio¬
qua diligitur qđ diligi oportet. sicut hodio habenda: dilec¬

Expanded text:
us est propter nos, non pertineat ad concupiscentiam, sed us est propter nos, non pertineat ad concupiscentiam, sed ad ministerium carnis, ne forte aquod dictum est: uidebit omnis caro salutare dei: quanto congruentius dicitur caro concupiscere, quando anima non solum carni animalem uitam praebet, uerum etiam secundum ipsam carnem aliquid concupiscit, quod in potestate non est, ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris, id est uiolenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum militant sub gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore, quamdiu ita mortale est, ut et mortuum iure dicatur, sed ut non regnet. non autem regnat, cum desideriis eius, id est his, quae secundum carnem contra spiritum concupiscuntur, non oboeditur. proindequa diligitur quod diligi oportet; sicut odio habenda est dilec
Abbreviated transcription (Latin):
Concupisti sapientiã serua mandata. et dñs prebebit illam
tibi. Nam cum sp̃s tmnꝑat membris corporis ut huic de¬
sidio seruiant qͦ solus accenditur. uelut cũ assumit᷑ codex.
cum aliquid scribitur. legitur. disputatur. audit᷑. cum
deniq panis frangitur esurienti. & cet̾a humanitatis ac
miscđiȩ prestantur officia. obedientiã caro exhibet. ñ ꝯcu¬
piscentiam mouet. His atq huiusmodi bonis desiđis qͥb
sola anima ꝯcupiscit. cũ aduersat᷑ aliquid qđ eand̃ animã
scđm carnem delectat. tunc dr̃ caro ꝯcupiscere aduersus
sp̃m. et sp̃s aduersus carnem. Sic enim dicta est. caro in
eo qđ scđm ipsam facit anima cũ ait caro concupiscit.
subuenit homini. cum aliquid porrecta manu datur. qͦ
cuiqͣm subuenitur. Iđ si de ipso etiam fidei oło ad quem
ꝑtinet credẽ quę ꝑ carnẽ non uidentur dictum : uide¬
bit om̃is caro salutare dĩ ñ utiq nisi de anima qͣ uiuit

Expanded text:
concupisti sapientiam: serua mandatum, et dominus praebebit illam concupisti sapientiam: serua mandatum, et dominus praebebit illam tibi. nam cum spiritus imperat membris corporis, ut huic desiderio seruiant, quo solus accenditur, uelut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod eandem animam secundum carnem delectat, tunc dicitur caro concupiscere aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem. Sic enim dicta est caro in eo, quod secundum ipsam facit anima, cum ait: caro concupiscit, subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae per carnem non uidentur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non u
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. ut ꝯcordent oremus & agamus. Non enĩ alt̾m
utraq salua erit. et int̾ utͣq nulla pugna erit. Ueris gni¬
et sp̃s aduersus carnẽ. s tam̃ carnẽ sine anima ꝯcupiscere
nichil posse. puto qđ om̃is doctus indoctusq ñ dubitẽt.
Ac ꝑ hoc ipsus ꝯcupiscentiȩ carnalis causa ñ ÷ in anima sola
s multominus ÷ in carne sola. Ex utroq enim fit. ex anima¬
scilicet qđ sine illa delectatio nulla sentitur. ex carne aũ
qđ sine. illa carnalis delectatio non sentitur. Carnem itaq
ꝯcupiscentem aduersus sp̃m dicit apłs carnalẽ ꝓculdubio
delec tationem. qͣm de carne et cũ carne sp̃s hab&. aduer¬
sus delectationem quã solus ht̃. Solus quippe habae nisi
fallor illud desidium non cũ carnis uoluptate uł carna¬
lium rerum cupiditate comimxtum qđ desidãt anima
et desiderat in atria dñi. Solus ht̃ etiam illud de qͦ ei dr̃

Expanded text:
sumus, ut concordent oremus et agamus. non enim alterusumus, ut concordent oremus et agamus. non enim alteruutraque salua erit et inter utramque nulla pugna erit. auditus adversus carnem . Sed tamen carnem sine anima concupiscere nihil puto, quod omnis doctus atque indoctus non dubitet, ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola: sed multo minus est in carne sola, ex utroqscilicet, quod sine illa delectatio nulla sentitur, ex carne autem, quod sine illa carnalis delectatio non sentitur. carnem itaque concupiscentem aduersus spiritum dicit apostolus carnalem procul dubio delectationem, quam de carne et cum carne spiritus habet aduersus delectationem, quam solus habet. solus quippe habet, ni fallor, illud desiderium non cum carnis uoluptate uel carnalium rerum cupiditate conmixtum, quo desiderat et deficit anima in atria domini; solus habet etiam illud, de quo ei dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
molestia remanere. qͣm uicus in nos dñacionem ñ eis re¬
tur a ꝯcupiscentia. s addidit sua. ut qͥ hȩc audit ĩtelligat
quomͦ clamare debeat. Ego dixi dñe miserere m̃i. sani a¬
nimam meã qr peccaui tͥ. Non enĩ sanatione ĩdigussae.
nisi peccando se ipsum uiciassa.S ut aduersus eã caro sua
ꝯcupiscerae. id: ipsa sibim& ipsi ex ea parte qua in carrie
infirmata ÷ repugnarae. Caro enim nichil nisi ꝑ animam
ꝯcupiscit. S ꝯcupiscere caro aduersus sp̃m dr̃ qn anima
& caro ipsa quȩ discedente anima morit̾. nr̃a pars ĩfirma
ẽ ñ fugienda dimittit᷑. s recipienda deponit᷑. nec recep¬
ta ulterus relinquetur. Seminat̾ aut̃ corpus anunale
surgae corpus sp̃uale. Tue̾ iam caro uichil ꝯcupiscit ad¬
sine ulla repugnantia. uerũ ⁊̃ sine ulla corporał alim̃ti
indigentia in ęternũ uuificanda fubdetur. Hȩc gͥ duo
q̃ nunc inuicem aduersantur in nob̾ qm in utroq nos

Expanded text:
molestia remanere, quam vitiis in nos dominationem, non eis remolestia remanere, quam vitiis in nos dominationem, non eis retur a concupiscentia, sed addidit: sua, ut qui hoc audit intellegat, quomodo clamare debeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi non enim sanatione indiguisset, nisi peccando se ipsa uitiasset, sed ut aduersus eam caro sua concupisceret, id est ipsa sibimet ipsi ex ea pinfirmata est repugnaret. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit; sed concupiscere caro aduersus spiritum dicitur, et caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infirma est, non fugienda dimittitur, sed recipienda reponitur nec recepta ulterius relinquetur. seminatur autem corpus animale, resurget corpus spiritale. tunc iam caro nihil concupiscet adtia uerum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia in aeternum uiuificanda subdetur. haec igitur duo, quae nunc inuicem aduersantur in nobis, quoniam in utraque nos
Abbreviated transcription (Latin):
Hec enĩ inuicẽ aduersantur. ut ñ ea q̃ uultis faciatis. Quid
aut̃ facere uolumus cũ ꝑfici uolumus fine sũmi boni. nͥ
ut caro aduersus sp̃m non ꝯcupiscat. nec sit in nob hoc
limus q̃m facere ñ ualemus. id saltem in aduitorio dei
facimus ne carni ꝯcupiscenti aduersꝰ sp̃m. sp̃u succũben¬
te cedamus. et ad ꝑpetrandum pecẽm nr̃a ꝯsensione ꝑtͣ¬
hamur. Hoc autem bellum numꝗͣ ullum ess si natura
humana ꝑ lib̾um arbitͥum ĩ rectitudine in qͣ facta est
ꝑstitissa. Nunc uͦ quȩ pacem felix cum deo hab̾e noluit
secum pugnat infelix. ł cum sit hoc malũ miserabile
melus ÷ tam̃ ꝗͣ priora uitȩ huius. Melius ꝯfligitur qͥppe
tacione captiuitas. Cupmnus quidẽ etiam hoc bello ca¬
rere. et ad capessendam ordinatissimã pacem ubi fir¬
mussima stabilitate pociorib inseriora subdant᷑ igne
diuni amoris accendimur. S si qđ absit illius tanti
boni spes nulla ess malle debuius in huiꝰ ꝯflictionis

Expanded text:
 inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. Quid autem facere uolumus, cum perfici uolumus fine summi boni, nisi ut caro aduersus spiritum non concupiscat, nec sit in nobis holimus, quoniam facere non ualemus, id saltem in adiutorio Dei facimus, ne carni concupiscenti aduersus spiritum spiritu succumbente cedamus et ad perpetrandum peccatum nostra consensione  ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora vitae hujus. Melius confligitur quippe tatione captivitas. Cupimus quidem etiam bello carere, et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne divini amoris succendimur: sed si, quod absit, illius tanta boni spes nulla esset, malle debuimus in hujus conflictionis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ instant̃. ñ eis s reuelata gr̃a fidĩ saluos fieri fideles.
ne ad ea quemꝗͣ ułut necessaria suscipienda ꝯpelleret. Cur
xp̃ianos tuẽ illa uetera sacramenta paululũ obseruando
ueracit̾ ꝯmendare debuisse. ne ꝓpħicȩ putarent᷑ ille ob¬
seruaciones a pussimis patrib custoditę.tamꝗͣ sacrilegia
diabolica aposteris detestande: Iam enĩ cũ ueniss fides
quȩ prius illis obseruationib prenunciata. pꝰ mortem
et resurrectionẽ dñi reuelata ÷ amiserat̃ tamꝗ̃ uitam
officii sui. Uerupt̃n sicut de functa corpora necessario
deducenda erant quodamin ad sepulturã nec simulate
s religiose. N aut̃ deserenda ꝯtinuo uł inimicorũ obtree¬
tacionib tamꝗͣ canum morsib ꝓicienda ł inde nũc qͥsqͥs

Expanded text:
tamen instanter non eis, sed reuelata gratia fidei saluos fieri fideles, tamen instanter non eis, sed reuelata gratia fidei saluos fieri fideles, ne ad ea quemquam uelut necessaria suscipienda conpelleret. sic Christianos, tunc illa vetera sacramenta paululum observando veraciter commendare debuisse, ne putarentur illae seruationes a piissimis patribus custoditae tamquam sacrilegia diabolica a posteris detestatae ? iam enim cum uenisset fides, quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui, uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate, sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum morsibus proicienda. proinde nunc quis
Abbreviated transcription (Latin):
hac re ammonitũ acceꝑat. suie qd̃ anteꝗͣ illi quos timue¬
rat uenissent antiochiam cũ gentib eũ ꝯuesci uiderat.
Neq enim negamus in hac sententia fuisse iã petrum
in qua et paulus fuit. Non itaq tũc eum qͥd in ea re
uerum esset docebat s eius simulationem qͣ gc̾s uidauare
cogebantur arguebat. nõ ab aliud nisi quia sic illa oĩa
simulatoria gerebant᷑ tamꝗͣ uerum ess qd̾ dicebat̃ illi
qui sine circumcisione prepucii atq aliis obseruatiõib que¬
erãt umbre futuroꝵ putabant credentes saluos. e̾ẽ. ñ posse.
trus inciderat. ut de illo paulus uerissime serib̾et qͥ eũ
uidiss ñ recte ingredientẽ ad ueritatem euangłii. eiq
uerissime dic̾et qd̃ gc̾s uidaizare cogebat. qđ paulus
utiq ñ cogebat. Ob hoc illa uet̾a ueracit᷑ ubi opus ess
obseruans ut dãpnanda non ẽẽ monstraret. predicans

Expanded text:
hac re admonitum acceperat siue quod, antequam illi, quos timuehac re admonitum acceperat siue quod, antequam illi, quos timuerat, uenissent Antiochiam, cum gentibus eum conuesci uiderat. neque enim negamus in hac sententia fuisse iam Petrum, in qua et Paulus fuit. non itaque tunc eum, quid in ea re uerum esset, docebat, sed eius simulationem, qua gentes iudaizare cogebantur, arguebat non ob aliud, nisi quia sic illa omnia simulatoria gerebantur, tamquam uerum esset, quod dicebant illi, qui sine circumcisione praeputii atque aliis obseruationibus umbrae futurorum putabant credentes saluos esse non posse. trus inciderat, ut de illo Paulus uerissime scriberet, quod eum uidisset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, ubi opus esset, obseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. non ei dicerae iacob et scient om̃s. s dicer& et
putabunt om̃s qͣm quȩ de ce audier̃ falsa sunt. S cũ¬
euangłii: dixi petro coram om̃ib Si tu cũ uideis sis gen¬
uidȩos iudaizare ꝓhib̾et. qͣmius eciam ipsos iã doctna
xp̃iana ñ cogeret. Proinde si post hoc apłoꝵ decretum
petrus habuit illam in antiochia simulationẽ qͣ gc̾s coge¬
ret uidaitare qđ nec ipse cogebatur. qͣmius ꝓpter ꝯmen¬
danda eloquia dĩ quȩ uideis sunt credita ñ ꝓhibebat᷑.
quid mirũ si ꝯstringebat paulus lib̾e deb̾e asserere qđ
cũ cet̾is apłis se iherosolunis decreuisse meminerat: si
aut̃ hoc ut magis arbitror ante illud iherosolimitanũ
ꝯcilium petrus fec̃. nec sic mirum ÷ qd̾ eũ uolebat pau¬
lus ñ cunide obtegere s fident̃ asserere qd̾ eũ parit̾ sen¬
tire ĩã nouerat. siuie qd̾ cum eo ꝯtulerat euangłium siue

Expanded text:
tiam, non ei diceret Iacobus: Et scient omnes, sed diceret et tiam, non ei diceret Iacobus: Et scient omnes, sed diceret et putabunt omnes\\ quoniam. quae de te audierunt, falsa sunt, praesEvangelii, dixi Petro coram omnibus, Si tu cum sis Iudaeus, genIudaeos iudaizare prohiberet, quamuis etiam ipsos iam doctrina Christiana non cogeret. proinde, si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem, qua gentes cogeret iudaizare, quoniam nec ipse cogebatur, quamuis propter commendanda eloquia dei, quae Iudaeis sunt credita, non prohibebatur, quid mirum, si constringebat eum Paulus libere adserere, quod cum ceteris apostolis se Hierosolymis decreuisse meminerat ? Si autem hoc, quod magis arbitror, ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum uolebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat euangelium siue
Abbreviated transcription (Latin):
lebant obseruari tamꝗͣ sine his in euangłio salus credẽtib
ẽẽ. ñ possit. Ipsum enim senserant uehementissimũ gr̃ę
p̃dicatorem. et intencioni eorum maxime aduersum
docentẽ non ꝑ illa hominẽ iustificari.s ꝑ gr̃am iħu xp̃i.¬
cuius prenunciandi causa ille umbrȩ in lege mandatȩ
sunt Et ideo illi iniudiam et ꝑsecutionẽ ꝯcitare moli¬
entes. tamꝗͣ inimicũ legis mandatoꝵq diuinoꝵ crimina¬
bant᷑. Cuiꝰ false criminationis inuidiã ꝯgruentiꝰ deuita¬
re ñ poss qͣm ut ea ipse celebraret quȩ dampnare tamꝗͣ
sacrilega putabatur. atq ostendet nec uidȩos tuc̃ ab
eis tanqͣm anepharus ꝓhibendos. nec gentiles ad ea tãꝗͣ
ad necessaria ꝯpellendos. Nam si reuera sic ea reꝓbarae
quẽadmodum auditum de illo erat. et ideo celebͣnda
suscepit. ut actione simulata suã poss occultare sentẽ¬

Expanded text:
lebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus lebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimutn gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem iustificari, sed per gratiam Icuius praenuntiandae causa illae umbrae in lege mandatae sunt. et ideo illi inuidiam et persecutionem concitare molientes tamquam inimicum legis mandatorumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deuitare non posset, quam ut ea ipse celebraret. quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudaeos tunc ab eis tamquam a nefariis prohibendos nec gentiles ad ea tamquam ad necessaria compellendos. Nam si re uera sic ea reprobaret, quem ad modum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare senten
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ dicens non deb̾e cͥcumcid̃e filios suos. neq scđm
ꝯsuetudinem ingredi. Quid gͦ ÷ : utiq oport&e ꝯuenire
multitudinem. Audient enim te suꝑuenisse. Hoc gͦ fac
qđ tͥ dicimus. Sunt nob̾ uiri qͣtuor. uotum hñts suꝑ
se. His assumptis. scĩfica te cũ ipsis. et impende in eos
ut radant capita. Et scient om̃s quia quȩ de te audierãt
rum ÷ et iacobum: hoc ideo moniusse ut scirent falsa ẽe
quȩ de illo iudierant hii qͥ cum in xp̃m ex iudeis credidis¬
sent. tñ emulatores erat legis. ne ꝑ doctrinam xp̃i uelut
sacrilega nec deo mandante ꝯscripta dampnari putaren¬
tur que ꝑ moysen patrib fuerant ministrata. Hoc enim
de paulo iactauerant non illi qui intelligebat̃. qͦ animo
a uideis fidelib obseruari tunc ista deb̾ent ꝓpt̾ ꝯmen¬
illoꝵ ꝓpħicam sc̃ĩtatem. non ꝓpt̾ adipiscendam salutem
quȩ iam in xp̃o reuelabat᷑. et ꝑ baptismum sacramenti
ministrabatur. s illi hoc de paulo sparserant. qͥ sic ea uo¬

Expanded text:
um: dicens non debere eos circumcidere filios suos, neque secundum consuetudinem ingredi. Quid ergo est? utique oportet convenire multitudinem: audient enim te supervenisse. Hoc ergo fac quod tibi dicimus: Sunt nobis viri quatuor, votum habentes super se. His assumptis, sanctifica te cum illis: et impende in illis, ut radant capita: et scient omnes quia quae de te audierunt, rum est et Iacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse, quae de illo audierant hi, qui, cum in Christum ex Iudaeis credidissent, tamen aemulatores erant legis, ne per doctrinam Christi uelut sacrilega nec deo mandante conscripta damnari putarentur, quae per Moysen patribus fuerant ministrata. hoc enim de Paulo iactauerant non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propteopheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, quae iam in Christo reuelabatur et per baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uo
Abbreviated transcription (Latin):
sine illis salus esset. in xp̃o. Hoc error quorundã putabat
hoc timor petri simulabat. hoc lib̾tas pauli redarguebat
Et si tale aliquid ipse paulus fecerat correctũ potius etã
ipsum credam. coapłi sui correctionẽ nõ potuisse neglig̾e.

Expanded text:
sine illis salus esset in Christo. hoc en-or quorundam putabat, sine illis salus esset in Christo. hoc en-or quorundam putabat, hoc timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redarguebatet si tale aliquid Paulus ipse iam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse neglegere,
Abbreviated transcription (Latin):
non recte ingrediuntur adueritatem euangłii: dix̃
petro coram om̃ib Si tu cum sis uideus gentilit̃ et ñ
uidaice uiuis quomͦ gt̾s cogis udaitare : id aut̃ qđ
ipse fecit. ut quasdã obseruationes legitimas uidaica
consuetudine retinendo et agendo nõ se inimicum
legi ꝓpħisq monstraret. absit ut mendacit̾ eũ fecisse
credamus. De hac quippe re satis ÷ eiꝰ nota sententia qͣ
fuerat ꝯstitutum nec uidęos qui tunc in xp̃m crede¬
bant. ꝓhibendos esse. apat̾nis tradicionib nec ad eas
gentiles cum xp̃iani fierent esse. cogendos. ut illi sa¬
quicumq ꝯuerterent᷑ ad dm̃ salui esse. nõ possent. Erra¬
bant enim qͥ hoc putalunt atq predicabat. qͣuis iã recep¬
to xp̃i euangłio. et eis simulate ꝯsenserant. petrus & bar¬
nabas. ideoq cogebant gentes uidaizare. Id enĩ erat cogere
sic ea necessaria predicare. tamꝗͣ et recepto euangłio nulla

Expanded text:
non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixit non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixit Petro coram omnibus: si tu, cum sis iudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? id autem quod ipse fecit, ut quasdam obseruationes legitimas iudaica consuetudine retinendo et agendo non se inimicum legi prophetisque monstraret, absit, ut mendaciter eum fecisse credamus. de hac quippe re satis est eius nota sententia, qua fuerat constitutum nec iudaeos, qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis traditionibus nec ad eas gentiles, cum christiani fierent, esse cogendos, ut ilia saquicumque conuerterentur ad deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant atque praedicabant, quamuis iam recepto Christi euangelio. et eis simulate consenserant Petrus et Barnabas ideoque cogebant gentes iudaizare. id erat enim cogere, sic ea necessaria praedicare, tamquam et recepto euangelio nulla
Abbreviated transcription (Latin):
deatur: qđ non de aplicis s de ꝓpħicis litteris ĩueni¬
unt. uł exempla menciendi. Ilła qͥppe om̃ia q̃ nomi¬
natim ꝯmemorant. ubi sit quisq mentitꝰ. in eis libris
leguntur. in quib non solum dicta uerum etiam
facta multa figurate ꝯseripta sunt. qr & figurate
gesta sunt.Infiguris aut̃ qͥ uelut mentiendo dicitur.
bene intellectum uerũ inuenitur. Apłi uero in epłis
suis alit̾ locuti sunt. alͥcerq ꝯscripti actus apłorum :¬
um uidelicet reuelato testamento nouo qd̾ illis figĩs
ꝓpħicis uelabatur. Deniq in tot epłis apłicis. atq it i¬
ipso tam gͣndi libro in quo actus eoꝵ canonica ue¬
ritate narrantur. non inuenitur talis aliquis mentiẽs
ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam ꝓponatur
exemplum. quandoqͥdem illa pecri & barnabe simu¬
latio qua gc̾s uidattare cogebant. merito reprehẽsa
atq correcta ÷ et ne tunc noceret. et ne posteris ad
imitandũ ualeret. Cum enĩ uidiss apłs paulus quia

Expanded text:
de apostolicis, sed de propheticis litteris inueniunt uelut exempla mentiendi. illa quippe omnia, quae nominatim commemorant, ubi sit quisque mentitus, in eis libris leguntur, in quibus non solum dicta, uerum etiam facta multa figurata conscripta sunt, quia et figurate gesta sunt. in figuris autem quod uelut mendacium dicitur, bene intellectum uerum inuenitur. apostoli uero in epistulis suis aliter locuti sunt aliterque conscripti actus apostolorum iam uidelicet reuelato testamento nouo, quod illis figuris propheticis uelabatur. denique in tot epistulis apostolicis atque in ipso tam grandi libro, in quo actus eorum canonica ueritate narrantur, non inuenitur talis aliquis mentiens, ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam proponatur exemplum, quandoquidem illa Petri et Barnabae simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, merito reprehensa atque correcta est, et ne tunc noceret et ne posteris ad imitandum ualeret. cum enim uidisset apostolus Paulus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib ꝓ defendenda euangłica ueritate salua fr̃na
caritate resistere. Nam cũ satius sit a tenendo itinere in
nullo quã in aliqͦ declinare. multo ÷ tam̃ mirabilius & lau¬
dabilius libent̾ acciꝑe corrigentẽ. qͣm audacter corrig̾e
deuantẽ. Laus itaq iuste lib̾tatis in paulo. et sc̃ę humili¬
tatis in petro. quantũ michi ꝓ modulo meo uidet᷑. magis
fuerat aduersus calumpniantẽ porphyrium defendẽda uerita¬
ꝗͣ ut ei daretur obtrectandi maior occasio. qͣ multo mor
petrũ in quo primatꝰ apłoꝵ tã excellenti gr̃a p̃minet
aliter qͣm ueritas postulabat de circũcisione agere
solitum. a posteriore apło paulo eẽ. correctum. Ergo po-¬
tuit petrus non recte in aliquo ingredi ad ueritatẽ
euangłii. ita ut gentes cogeret uidaitare. Qđ paulꝰ
enim. Iuȩ aut̃ scribo uob̃. ecce coram dõ qr ñ mentior.
& post hanc tam scãm atq terribilem attestationem

Expanded text:
maioribus pro defendenda euangelica ueritate salua fraterna maioribus pro defendenda euangelica ueritate salua fraterna caritate resistere. nam cum satius sit a tenendo itinere in nullo quam in aliquo declinare, multo I est tamen mirabilius et laudabilius libenter accipere corrigentem quam audacter corrigere deuiantem. laus itaque iustae libertatis in Paulo et sanctae humilitatis in Petro, quantum mihi pro modulo meo uidetur, magis fuerat aduersus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi maior occasio, qua multo morPetrum in quo primatus Apostolorum tam excellenti gratia praeeminet, aliter quam veritas postulabat de circumcisione agere solitum, a posteriore apostolo Paulo esse correctum. Si ergo potuit Petrus non recte in aliquo ingredi ad veritatem Evangelii, ita ut Gentes cogeret judaizare, quod Paulenim, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior : et post hanc tam sanctam atque terribilem attestationem
Abbreviated transcription (Latin):
tib auctorib sc̃arum scͥpturarum maxime canonicarũ
in.ꝯcusse credatur & defendat᷑ ab ẽe om̃ino mendatium
ne dispensatores xp̃i de quib dictum ÷ hic iã queritur
int᷑ dispensatores ut fidelis quis inueniatur. tamꝗͣ mag¬
nũ aliquid sibi fidelit̃ didicisse uideant᷑ ꝓueritati
dispensatione mentiri: cũ ipsa fides ĩ latino sermone ab
ꝓculdubio nob̃ exhib& inscribendo fidem. qr ueritatis dis¬
pensator erat nõ falsitatis. Ac ꝑ hoc uerũ sẽpsit iudisse se
petrum nõ recte ingredientẽ ad ueritatẽ euangłii. eiq
in faciẽ restitisse qd̾ gc̾s cogeret uidairare. Ipse uͦ petrus
qđ a paulo fiebut utiliter lib̾tate caritatis. scȩ ac benigne¬
pietate humilitatis accepit. atq ita raruis & sanctius
exemplum posteris prebuit. quo ñ dedignarent᷑ maio¬
res sic ubi forte recti tramitem reliqͥssent etiã aposterio¬
rib corrigi. qͣm paulus qͦ fident̃ audent etiã minores

Expanded text:
tibus auctoribus sanctarum scripturarum et maxime canonicarum inconcusse credatur et defendatur abesse omnino mendacium, ne dispensatores Christi, de quibus dictum est: hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, tamquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse uideantur pro ueritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino sermone ab procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem, quia ueritatis dispensator erat, non falsitatis. ac per hoc uerum scripsit uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciequod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis sanctae ac benignpietate humilitatis accepit. Atque ita rarius et sanctius exemplum posteris tribuit, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent etiam a posterioribus corrigi, quam Paulus, quo fidenter auderent etiam minores
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝯtulit cũ eis euangłium. ne forte ĩuacuũ cucurriss
aut currer&. Et dext̾as eis ded̾unt. qr et in illo ꝗͣuis nõ
ꝑ eos illi datum tñ uerbũ suũ qd̾ iam p̃dicabat̃ & in qͦ
fundati fuerat̃ inuener̃. De qͦ u̾bo resurrectionis. xp̃i idẽ
dicit apłs. Siue gͦͦ siue illi. sic predicamꝰ. & sic credidistis.
& it̾m. Hoc ÷ inquit u̾bum fidĩ qđ predicamꝰ. qr si ꝯfessꝰ
fueris in ore tuo. qr dñs ÷ iħs xp̃s & credidis ĩ corde tuo¬

Expanded text:
ngelium, ne forte in vacuum cucurrisset, aut curreret ; et dextras ei dederunt, quia et in illo quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt; de quo verbo resurrectionis Christi idem dicit Apostolus: Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis . Et iterum: Hoc est, inquit, verbum fidei, quod praedicamus, quia si confessus fueris
Abbreviated transcription (Latin):
qui diceret. ĩ hac oꝑa q̃ nauẽ quero ñ nauẽ quero s patͥam
sic apłe ꝯuenient̾ dic̾et. in hac oꝑa qͣ hominib placeo. ñ hõib
s dõ placeo. ꝗͣ non hoc appeto s ad id refero ut me imitent᷑
mentimur. Iuantũ ad me ꝑtinet: ñ uiro. S ꝗͣtum mͥ uidet᷑.
magna necessitate ꝯpulsus. cũ uideo nͥ faciam ñ nuchi cre¬
di. et ei qͥ mͥ non credit ñ expedire. qd non credit. hac ꝑpẽsa
racione et̃ ꝯsid̾atione librata cũ magno timore dico. coram
dõ. aut testis ÷ ds aut scit xp̃s. qd̾ scit sic eẽ. in aĩo meo. et

Expanded text:
qui diceret: "in hac opera, qua nauem quaero, non nauem quaero, sed patriamqui diceret: "in hac opera, qua nauem quaero, non nauem quaero, sed patriams conuenienter diceret: n in hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero, ut me imitentur ad me pertinet, juro, sed quantum mihi videtur, magna necessitate compulsus. Cum videro nisi faciam mihi non credi, et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut Testis est Deus, aut Scit Christus quod sic est esse in animo meo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
hõib bene ꝯuersari. Nec cantũ curate hab̾e bonãꝯ scientiã.
s quantũ potest nr̃a infirmitas. ꝗͣtum uigilantia fragili¬
tatis humane. curemus nichil ⁊̃ facere qd̃ ueniat ĩ malam
placerẽ. xp̃i seruus ñ ẽẽm: cũ alio loco dicat. placete om̃ib
ꝑ om̃ia sicut et ego om̃ib ꝑ om̃ia placeo. Id̾ qͥ ñ intelligt̃
st̾rium putant. cum ille se dixerit ñ placere hominib qr
ñ ideo recte faciebat ut placeret hominib s ut dõ. ad cuiꝰ
amorẽ corda hominũ uolebat ꝯuełtere et eo ipso qͦ placeat
hominib Itaq et ñ se hominib recte placere dicebat. qr ĩ eo¬
ipso ut dõ placerte intuebatur. et placendũ ẽẽ hominib recte
p̃cipiebat. ñ ut hoc appeteret᷑ tamꝗͣ merces recte factorũ
s qr dõ placere ñ poss qͥ non se his quos saluos fieri uellet
preberet imitandum. Imitari aũ illum qͥ sibi ñ placuerit
nullo pacto quisꝗͣ potest. Sicut gͦ non absurde loq̃retur

Expanded text:
bene conversari; nec tantum habere bonam conscientiam, sed quantum potest nostra infirmitas, quantum vigilantia fragilitatis humanae, curemus nihil etiam facere quod veniat in malam placerem, Christi servus non essem ; cum alio loco dicat, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo . Quod qui non intelligunt, contrarium putant; cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo placebat hominibus. Itaqipso ut Deo placeret intuebatur, et placendum esse hominibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tanquam merces recte factorum, sed quia Deo placere non posset, qui non se his quos salvos fipraeberet imitandum. imitari autem illum qui sibi non placuerit nullo pacto quisquam potest. sicut ergo non absurde loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
ex uirgine et ex muliere. Ex iurgine quomͦ: ecce uirgo
eres non corrupta uirginitate s feminas appellat. Ha¬
bes eudentẽ scriptam geneseos quando ipsa prima eua
seriptura. iubere dm̃ separare mulieres quȩ ñ cognoue¬
runt cubile uiri. Probauimus gͦ natiuitatẽ filii a patre
factam. ꝓbenus & a filio factam. Qd ⁊ natiuitas filii de uir¬
nasci filio. nisi acciꝑe formam serui ĩ uirginis utero : audi
quia hoc & filius fecit. Iui cum ĩ forma dĩ ess ñ rapmã
arbitratus : esse. se ęqualem dõ. s semet ipsum ex mani¬

Expanded text:
ex virgine, et ex muliere. Ex virgine quomodo? Ecce virgo ex virgine, et ex muliere. Ex virgine quomodo? Ecce virgo eres non corruptas virginitate, sed feminas appellat. Habes evidentem Scripturam Geneseos, quando ipsa primo factScriptura: Jubere Deum separari mulieres, quae non cognove Filii. Probavimus ergo nativitatem Filii a Patre factam, probemus et a Filio factam. Quid est nativitas Filii de virnasci Filio, nisi accipere formam servi in virginis utero? Audi quia hoc et Filius fecit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis D
Abbreviated transcription (Latin):
ut morereturꝰ elegit. qui etiam tp̃s quo de uirgine natus
cũ patre ꝯstituit de quo sine tp̃r natus est. Scd̃m ꝗͣ uerã
sanamq doc trinam. etiam paulus apłs. Cum aũ uenit
inquit plenitudo tꝑis misit ds̃ filiũ suum. & ds̃ per¬
płum. Tp̃r ait acceptabili exaudiui te. et in die salitis ad¬
uui te. Et rursus apłs. Ecce nunc tp̃s acceptabile ecce nẽ
Q pat̾ et filius oꝑatus ÷ Non ÷ qͥdem passus pat̾ s filius.
passionẽ tñ et filii & pat̾ et filius oꝑatus: Non resurre¬
xit pat̾ s filius. resurrectionẽ tamen filii et pat̾ & filiꝰ
oꝑatus sit. Cum aut̃ uenit inquit plenitudo tꝑis misit
ds̃ filiũ suũ factum ex muliere factum sub lege. ut eos
qui sub lege erant redimer&. Audistis etqr planum et
aꝑtum ÷ intellexistis. Ecce pat̾ fecit filiũ nasci de uirgi
tum sub lege. Fẽcit gͦ eum pat̾ ex muliere sub lege. Aut
ex muliere. Ñ moueat. Utrumq de scriptura dicitur. et

Expanded text:
uo moreretur elegit, qui etiam tempus quo de Virgine natus est cum Patre constituit, de quo sine tempore natus est. Secundum quam veram sanamque doctrinam etiam Paulus apostolus: Cum autem venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ; et Depore, ait, acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te ; et rursus Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc et Pater et Filius operatus est. Non est quidem passus Pater, sed Filius, passionem tamen Filii et Pater et Filius operatus est. Non resurrexit Pater, sed Filius. Resurrectionem tamen Filii et Pater et Filius is, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret . Audistis, et quia planum et apertum est, intellexistis. Ecce Pater fecit Filium nasci de virgintum sub Lege. Fecit ergo eum Pater ex muliere sub Lege. 10. e m
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ÷ gͦ abrahe semen estis. nisi gͦ. xp̃i estis: inde : q alio
loco idem ipse apłs ait. Nunc gaudeo in passionib ꝓ uobis¬
oportebat etiã ipse pressuras eius ꝓ sua portione adimplebat.¬
scilicet oleaster factus : paraceps pinguedinis oleȩ. nõ olea
particeps facta ÷ amaritudinis oleastri. Nam in eo qd de
ap̃o ueraciter scriptus: aitulus rex uideoꝵ. qͥst̃ intelligen¬
di uidei nis semen abrabe fili ꝓmissionis qui sunt eciam¬
dicebat. Si aut̃ uos xp̃i: gͦ abrahȩ sem̃ estis scđ̾m ꝓmis¬

Expanded text:
dictum est: Ergo Abrahae semen estis, nisi: Ergo Christi estis? Inde est quod alio loco idem ipse Apoportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat.entium? quia, scilicet, oleaster factus est particeps pinguedinis oleae . Nam olea particeps facta est amaritudinis oleastri. Nam in eo qui de Christo veraciter scriptus est titulus: Rex Judaeorum, qui sunt intelligendi Judaei, nisi Abrahae dicebat: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ tanqͣm stipendiarios ꝓunciales apłica doctrina con¬
stituit. inserens eis ap̃m ułut lapidem angularẽ. sic̃¬
ea
ꝑpropħam p̃nunciatꝰ erat. Inqͦ ambo quasi parietes de
diũso uenientes de uideis uidelicet atq gentilib ger¬
mana caritate copularent᷑. Salutate andronicum¬

Expanded text:
tem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina contem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit; inserens eis Christum velut lapidem angularem, sicuer prophetam praenuntiatus erat, in quo ambo quasi parietes de diverso venientes, de Judaeis videlicet atque Gentibus, germana charitate copularentur . Sed postea gravi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. uendebant omĩa quę habebant. et p̃cia rerũ sua¬
rum ante pedes apłoꝵ ponebant. ut ipsi distribuerẽt
unicuiq sic̃ cuiq opus erat. uiuentesq inxp̃iana di¬
lectione concordit̃. ñ dicebant aliquid suũ s erant iłł
omĩa cõmunia. et anima et cor unũ in dño. Deinde
etiã ipsi a iudȩis carnalib ciuib carnis suȩ ꝑsecutio.¬
p̃dicaret᷑ et imitarent᷑ etiã ipsi pacientiã dñi sui. qͥa
qͥ ꝓpt̃ eos mansuetꝰ passus fuerat. mansuetos factos ꝓse
dens et apłs factus. missus ẽ ut gentib euuangłm p̃¬
dicaret. grauiora ꝑpessus ꝓ nomine. xp̃i qͣm fecerat con¬
tra nom̃ dñi. Eccłias autẽ constituens ꝑ om̃s gentes qͣ
ȩũgłim seminabat impense p̃cipiebat ut qm̃ ipsi ex ido¬
loꝵ cultu uenientes et adunũ dm̃ colendũ rudes. ñ fa¬
cile poterant reb suis uenditis et distributis seruire dõ

Expanded text:
Dominus, vendebant omnia quae habebant, et pretia rerum suaDominus, vendebant omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes apostolorum ponebant; ut ipsi distribuerent unicuique, prout opus erat, viventesque in Christiana dilectione concorditer, non dicebant aliquid suum, sed erant illis omnia communia, et anima una, et cor unum in Domino . Deinde etiam ipsi a Judaeis carnalibus civibus suis persecutiodicaretur, et imitarentur etiam ipsi patientiam Domini sui: quia qui eos mansuetus passus fuerat, mansuefactos pro dens et apostolus factus, missus est ut Gentibus Evangelium praedicaret, graviora perpessus pro nomine Christi, quam fecerat contra nomen Christi. Ecclesias autem constituens per omnes gentes qua Evangelium seminabat, impense praecipiebat, ut quoniam ipsi ex idolorum cultu venientes, et ad unum Deum colendum rudes, non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
strare eis. Qui quia ꝓpe inuenti sunt et utiles fue¬
runt gentib quȩ abidoloꝵ cultu ex longinquo uoca¬
bantur scđm illud quod dictum est exsyon ꝓdiet lex
re. Si enim spualib eorum inquit cominunicauer̃ gen¬
tes. debent et incarnalib ministrare eis. Cum uid̾ent
uidiã. partim ꝑerrorẽ crucifixerant. alii irritati funt
ad ꝑsequendos p̃dicatores eiꝰ apłos. alii uero id ipsum
ampliꝰ admirantes. quẽ in eiꝰ nomine quẽ ueluti a se op¬
pressum et uictum riserant. tanta miracła fierent pe¬
nitendo conũsi credider̃ in eũ milia iudeoꝵ. Non erant
iam illi temporalia beneficia t̾renumq regnũ desidan¬
tes adõ. nec ꝓmissũ regem. xp̃m carnalit᷑ expectantes.
s immortalit᷑ intelligentes et diligentes eum qͥ ꝓ ipsis
abipsis tanta mortalit̾ ꝑtulit. et eis usq ad sui sangui
desid̾andam exemplo suȩ resurrectionis ostendit. Itaq
iam ueteris hominis t̾rena desidia mortificantes. oe

Expanded text:
rat. quia prope inuenti sunt et utiles fuerunt gentibus, quae ab idolorum cultu ei longinquo uocabantur, secundum illud, quod dictum est: ei Sion prodiet lex re; si enim spiritalibus eorum, inquit, communicauerunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. Nunc vidiam, partim per errorem crucifixerunt: alii irritati sunt ad persequendos praedicatores ejus apostolos, alii vero idipsum amplius admirantes quod in ejus nomine quem veluti a se oppressum et vinctum riserant, tanta miracula fierent, poenitendo conversi crediderunt in eum millia Judaeorum. Non erant jam illi temporalia beneficia terrenumque regnum desiderantes a Deo, nec promissum regem Christum carnaliter exspectantes, sed immortaliter intelligentes et diligentes eum qui pro ipsis ab ipsis tanta mortaliter pertulit: et eis usque ad sui sanguindesiderandam exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaque jam veteris hominis terrena desideria mortificantes, et
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. Impleamꝰ gͦ officium progatoris. ñ usurpemꝰ locũ
exatictoris. Itaq fr̃s opꝰ dĩ in animo habete. Aliud que¬
rebatis. aliud disponebatis. aliud inuenistis. Opꝰ dñi cõ¬
mendamꝰ. serui conseruis. Plus in eo diligamus qđ dñs
nr̃ fec̃. qͣm id quod facere uolebamꝰ. Meliora enĩ sunt
oꝑa ipsiꝰ. et magnã et deuotã uocem eiꝰ audiuimꝰ. Ma¬
iora tum nolo. xp̃ianus eẽ. uolo. Letamini exultate.
ampliꝰ qͣm odatis amate. Opus suum xp̃o orationib
cõmendate. animũ fidelẽ. piũ. amicũ. rudim̃tis senis
exhibete. Quid int̾ ẽ. enĩ qͥa uidetis iam prouectã ȩcatẽ:
hora nona uenit adueniã. mercedẽ ȩqualẽ accepturꝰ.

Expanded text:
nostrum. Impleamus ergo officium praerogatoris, non usurpemus locum nostrum. Impleamus ergo officium praerogatoris, non usurpemus locum exactoris. Itaque, fratres mei, opus Dei in animo habete: aliud quaerebatis, aliud disponebatis, aliud invenistis. Opus Domini commendamus, servi conservis. Plus in eo diligamus quod Dominus noster fecit, quam id quod facere volebamus. Meliora enim sunt opera ipsius. Et magnam et devotam vocem ejus audivimus: Majoratum nolo, christianus esse volo. Laetamini, exsultate, amplius quam oderatis amate. Opus suum Christo orationibus commendate: animum fidelem, pium, amicum rudimentis senis exhibete. Quid interest enim quia videtis jam provectam aetatem? Hora nona venit ad vineam, mercedem aequalem acceptu
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit inter id quod dimisit. et id qͦd iuenit. Uitã
ipsius & studium cirea fidem ap̃i posteriora tempora
comꝓbabunt. Nunc autẽ fr̃s mei non fuit necesse. non
fuit consilii pastorũ. repellere pulsantẽ. differre queren¬
tẽ. De occultis cordis uelle iudicare. & uocẽ manifestã
ñ acceptare nec consilii fuit nec ꝓpositi nr̃i. Nouimꝰ enĩ
quemadiodũ mninet᷑ misericors illa dĩ auarieia. un¬
diq lucra querentis depecunia sua. & dicentis pigro
seruo iudicare uolenti qđ ñ uidebat. et cixa luera col¬
ligenda dñi torpescenti. Serue neqͣm ex ore tuo te cõ¬
dempno. Tume dixisti hominẽ molestũ. metere ubi
ñ seminaui. colligere ubi ñ sparsi. Noueras gͦ auaritiã
meã tu dares pecuniã meã nũmulariis. egoueniens cũ
usuris exigerẽ. Nos gͦ cum potumꝰ nͥ erogare pecuni¬
am dñicã. Exanctor ille erit ñ tantũ ipsiꝰ s et omĩum

Expanded text:
quid intersit inter id quod dimisit et id quod invenit. Vitam quid intersit inter id quod dimisit et id quod invenit. Vitam ipsius et studium circa fidem Christi posteriora tempora comprobabunt: nunc autem, fratres mei, non fuit necesse, non fuit consilii pastorum repellere pulsantem, differre quaerentem. De occultis cordis velle judicare, et vocem manifestam non acceptare, nec consilii fuit, nec propositi nostri. Novimus enim quemadmodum minetur misericors illa Dei avaritia undique lucra quaerentis de pecunia sua, et dicentis pigro servo judicare volenti quod non videbat, et circa lucra colligenda Domini torpescenti: « Serve nequam, ex ore tuo te condemno. Tu me dixisti hominem molestum, metere ubi non seminavi, colligere ubi non sparsi: » noveras ergo avaritiam meam. « Tu dares pecuniam meam nummulariis, ego veniens cum usuris exigerem » . Nos ergo non potuimus nisi erogare pecuniam dominicam. Exactor ille erit, non tantum ipsius, sed et omnium