comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cullus uenit. qui omnes ad cum multiq
mortales oratum in albaumi obsecratũq
uenerant ne meas fortimas desereret cu
rei .p. salute coniunctas quos ille adteglad
tuum collegam remisit ut causam publicã
sus ciperetis ut ad senatum refcrretis. Se coñ
recordatis. quid tespondetis in quo illi om¬
nes quidem Sed torquatus preter ceteros
furebat contumatia responsi tui te non
essetam fortem ꝗ ipse torquatus in consu¬
latu fuisset Aut ego nichil opus elsę armnis
nichil esto uiuitꝰ homo uere ut dicaam sie
enim cognonihumaniis sed tam diu q̃ diu
cum aliis est aut ipse secum is cum istuta
adulestentem iam tum cum hac dusita¬
ta fronte uidisset non fugit cius aticitiam
quom esset presertim appetitus dedit se ĩ con¬
suetudinera sic ut proesus una uiueret meo
feit ab isto uriꝗͣ discederet. Non apud in doc¬
tos sed ut ego arbitror in hominum erudi¬
tissimor et humanissimor ectu loquor an¬

Expanded text:
cullus venit? qui omnes ad eum multique cullus venit? qui omnes ad eum multique mortales oratum in Albanum obsecratumque venerant ut ne meas fortunas desereret cum rei publicae salute coniunctas. quos ille ad te et ad tuum conlegam remisit, ut causam publicam susciperetis, ut ad senatum referretis; se contrrecordaris quid responderis? in quo illi omnes quidem, sed Torquatus praeter ceteros furebat contumacia responsi tui: te non esse tam fortem quam ipse Torquatus in consulatu fuisset aut ego; nihil opus esse armis, cum isto vivit, homo, vere ut dicam—sic enim cognovi—humanus, sed tam diu quam diu aut cum aliis est aut ipse secum. is cum istum adulescentem iam tum hac dis irata fronte vidisset, non fastidivit eius amicitiam, cum esset praesertim appetitus; dedit se in consuetudinem sic ut prorsus una viveret nec fere umquam ab eo discederet. non apud indoctos sed, ut ego arbitror, in hominum eruditissimorum et humanissimorum coetu loquor. Au
Abbreviated transcription (Latin):
plecteris amplissimos uiros ad tuum et ga¬
bitiu scelus neq id octulte Nam paulomñ
dixisti me cum iis confligete quos despi¬
cerem Non attingetet eos qui plus pos¬
sent quibus iratus esse deberem. Quor
quidem quis emin non intelligit quos
est omnilum tichi probata Me. EN põ¬
peius multis obsis tentibus eius ergamhe
studio atq amori sempet dilexit semp
sua conuictione dignissimum iudicauit
sempernon modo Incolumen sed etiã
amplissiminni atq ornatissimum uoluit
esse Uestre fraudes uestrum scelus uestre
criminationes insidiarum mearum
runt illilis periculoꝵ nefatie ficte simul
corum qui fatiliaritatis licentia suor
ĩprobissimoꝵ sermonium domiclium i
auribus eius impulsi uestro collocauierũt
suo state iuditio non liceret quom cexti
homines non studium eius ame alie¬
nassent sed auxilium tetardassent Nonne
id te lentulus qui tum erat pictor Nor&
sanga non .l. torquatis pater non a lu¬

Expanded text:
plecti vis amplissimos viros ad tuum et Gaplecti vis amplissimos viros ad tuum et Gabini scelus, neque id occulte; nam paulo ante dixisti me cum eis confligere quos despicerem, non attingere eos qui plus possent, quibus iratus esse deberem. quorum quidem— quis enim non intellegit quos est omnium mihi probata. me Cn. Pompeius multis obsistentibus eius erga me studio atque amori semper dilexit, semper sua coniunctione dignissimum iudicavit, semper non modo incolumem sed etiam amplissimum atque ornatissimum voluit esse. vestrae fraudes, vestrum scelus, vestrae criminationes insidiarum mearumrum, illius periculorum nefarie fictae, simul eorum qui familiaritatis licentia suorum improbissimorum sermonum domicilium in auribus eius impulsu vestro conlocarant, vesuo stare iudicio non liceret, cum certi homines non studium eius a me alienassent, sed auxilium retardassent. nonne ad te L. Lentulus, qui tum erat praetor, non Q. Sanga, non L. Torquatus pater, non M. Lu
Abbreviated transcription (Latin):
trerens tuis ipse furacissimis inamibus de¬
tratłciti auentis fascibus laureata ad por¬
taro esquilinam abiecisti iudicasti nopo
qodo tmplissime sed etiara minimeliu¬
dnlaurcata concessisse atq ista roe poc
tarner intelligis scelerate uis pompeunt
inmuerm michi isto uersu esse factur
ue si uersus mid nocuerit ab eo quemis
ueesus offenderit iudeatur michi pnitios
esse quelita Omuto nichil istum uersum
dertinuisse ad illum non fuisse meuttiquẽ
quatum potuissem multis sepe oronibo
scriptisq decorassem hunc unio uiolare
uersu ded sit offensus primo nõne com¬
densabit cum uno uersiculo totmea uo¬
lumina laudum suarum. Quod sic̃ cõmo¬
tus ad perintiem ne non dicata aicu¬
simi nonita de sua laude meriti nonita
de .xꝑ. non consularis non senatoris non
ciuis noti liberi in hortĩis caput ille taio
ceudelis propter uersum fiusset Tu quidema
tu apud quos de quo dicas intelligsi corti¬

Expanded text:
tremens tuis ipse furacissimis manibus detremens tuis ipse furacissimis manibus detractam e cruentis fascibus lauream ad portam Esquilinam abiecisti, iudicasti non modo amplissimae sed etiam minimae laudi lauream concessisse. atque ista oratione hoc tamen intellegi, scelerate, vis, Pompeium inimicum mihi isto versu esse factum, ut, si versus mihi nocuerit, ab eo quem is versus offenderit videatur mihi pernicies esse quaesita. omitto nihil istum versum pertinuisse ad illum; non fuisse meum, quem quantum potuissem multis saepe orationibus scriptisque decorassem, hunc uno violare versu. sed sit offensus primo; nonne compensavit cum uno versiculo tot mea volumina laudum suarum? quod si esset commotus, ad perniciemne non dicam amicissimi, non ita de sua laude meriti, non ita de re publica, non consularis, non senatoris, non civis, non liberi, in hominis caput ille tam crudelis propter versum fuisset? tu quid, tu apud quos, tu de quo dicas, intellegis? com
Abbreviated transcription (Latin):
enim susceptis impeditur o stultos cami¬
llos curios. fabritios. calatinos scipiones
Marcellos maximos o nentem paulũ¬
trescodi aacium nullius consilii pa¬
tres uindicatit uerumtimea quorha
non te Aristarchum sed phalaritti grã¬
maticum habemus qui tlon notaraꝰ ap
cupio quid tandem isto inuersu reprehẽ¬
das cedant arma toge tue. Dicis inquit to¬
ge sũmumi imperatotema esse cessufut
Qiud timcte asinc litteras docerm non
ous ese uerbis sed fustibus non dixihatic
togam qua surti amictus Nec arma scutũ
eteladium unns imperatoris sed quod
uacis ese insigne et otu toga Contea qutẽ
loquutus hec intelligi uoliu bellistoi actu¬
multum paci atq ocio concessurum que¬
ie ex familiati tuo greco illo poeta ꝓbabit
gerius ipsum et agnoscet neq tenichilia¬
dere mirabit. At m illo altero inquit he¬
tes concedat laurea laudi immno mneher¬
cule habeo tibi grãm hererem enim nisitu
me egpedisses dam cum tu timidus atꝙ

Expanded text:
enim susceptis impeditur. O stultos Camienim susceptis impeditur. O stultos Camillos, Curios, Fabritios, Calatinos, Scipiones, Marcellos, Maximos, ô amentem Paullumticum Marium, nullius consilii pa vindicarit. verum tamen, quoniam te non Aristarchum, sed Phalarin grammaticum habemus, qui non notam apponequare, scire cupio quid tandem in isto versu reprehendas: cedant arma togae. tuae dicis, inquit, togae summum imperatorem esse cessurum. quid nunc te, asine, litteras doceam? non opus est verbis sed fustibus. non dixi hanc togam qua sum amictus, nec arma scutum aut gladium unius imperatoris, sed, quia pacis est insigne et oti toga, contra autem locutus hoc intellegi volui, bellum ac tumultum paci atque otio concessurum. quaere ex familiari tuo Graeco illo poeta; probabit genus ipsum et agnoscet neque te nihil sapere mirabitur. at in altero illo, inquit, haeres: concedat laurea laudi. immo me hercule habeo tibi gratiam; haererem enim nisi tu me expedisses. nam, cum tu timidus ac
Abbreviated transcription (Latin):
senatu non snodo nullo pr studio sed nul¬
lo fercrite suffragium libeto prouintia tibi
ista manupretium fuerit non euerse
perte sed perditao cuntatis cumq oĩum
tuorum seelerum haec patrio extittrit ut
maccdomatibi obeam tem quibus tu
uelles finibus redderetur quom exhaurie¬
tas erarium quom orbabas italiam iuuẽ¬
titt. quom mare natissimura hierne tñs¬
bas. Si trumiphum contemnebas quȩ te
predo amentissime nisi pteda ac rapinar
cupiditas tam ceca rapiebat. Non ẽ infegtã
EN pompeio consilio anima un tuo errauit
sam Non gustarat istam tuam philosophiã
ler iam homo stultus triumphauit Crasse
oudet metui Quid ẽ ꝗ confecto formido¬
lissimobello coronam illara laure tibi
tmiopere de cerm uolueris aseriatu . P. Ser¬
uili &metelle Ecurio ẜ africane quor
non hunc audististam doctum hominẽ
tam eruditum prius ꝗ̃ in istum errorem
induceremini .C. ipsi pontino ticcessaiõ
meo iam non est rlitegrum geligi ombo

Expanded text:
senatu, non modo nullo populi Romani studio sed nulsenatu, non modo nullo populi Romani studio sed nullo ferente suffragium libero, provincia tibi ista manupretium fuerit eversae per te et perditae civitatis, cumque omnium tuorum scelerum haec pactio exstiterit utMacedonia tibi ob eam rem quibus tu velles finibus traderetur: cum exhauriebas aerarium, cum orbabas Italiam iuventute, cum mare vastissimum hieme transibas, si triumphum contemnebas, quae te, praedo amentissime, nisi praedae ac rapinarum cupiditas tam cCn. Pompeio consilio iam uti tuo erravit enim: non gustarat istam tuam Philosophiam, Ter iam homo stultus triumphavit. Crasse, pudet me tui: quid est, quod confecto formidolosissimo bello coronam illam lauream tibi tantopere decerni volueris a Senatu? P. Servili, Q. Metelli, C. Curio, P. Africane, cur non hunc audistis tam doctum hominem, tam eruditum, priusquam in istum errorem induceremini? C. ipsi Pontinio, necessario meo, iam non est integrum: religionibus
Abbreviated transcription (Latin):
consulatum tuum tem p euertebas pro¬
debas caput et salutem meam una mcrte¬
de prouintiae. Sitrurmphum non cupi¬
ebas cuius candem tei te cupiclitate as¬
sisse defendes. Saepe etiim uidi qui et
michi et xteris cupidiores prouittiae
uiderentur truntiphi nornĩ ẽ tegere atq
uelare cupiditatem suam hoc modo dt¬
eimus sylanus consul in hoc ordine hoc me
etiam ollega dicebat. Neq enim quisq̃po
tese erercitum cupere aperteq petcte uł uõ
dittereat cupiditatem triumphi. Qiid site
tecusanitra bellum suscipere exercitum du¬
ere edegisset tameti erat angusti animi atq
dimissi erium phi honorem ac dignitatenꝰ
contemnete. Nam ut leuitatis est in angr
ucuparirumotem ut omnis umbras et̃
falsac gloriac confectari sic leuis est animi
lucem splendoremq fugientis iustara glam
qui est fructus uete uiceitis honestissinus
ttpudiate. Quom uero non modo nõ postu¬
nite atq cogente sed iniuto atq opptisso

Expanded text:
consulatum tuum, rem publicam evertebas, proconsulatum tuum, rem publicam evertebas, prodebas caput et salutem meam una mercede provinciae, si triumphum non cupiebas, cuius tandem te rei cupiditate arsisse defendes? saepe enim vidi qui et mihi et ceteris cupidiores provinciae viderentur triumphi nomine tegere atque celare cupiditatem suam. hoc D. Silanus consul in hoc ordine, hoc meus etiam conlega dicebat. neque enim quisquam potest exercitum cupere aperteque petere, ut non praetexat cupiditatem triumphi. quod si terecusantem bellum suscipere, exercitum ducere coegisset, tamen erat angusti animi atque demissi iusti triumphi honorem dignitatemque contemnere. nam ut levitatis est inanem aucupari rumorem et omnis umbras etiam falsae gloriae consectari, sic est animi lucem splendoremque fugientis iustam gloriam, qui est fructus verae virtutis honestissimus, repudiare. Cum vero non modo non postulante atque cogente sed invito atque oppresso
Abbreviated transcription (Latin):
adinoniti et rogati. Togule lictoribus ao
portam prestofuenuntꝰ. quibus illi actepo¬
fis sagulli teiecerunt et enteruar ĩpitor
uo nouam prebuerunt. Sic is te tazito exer¬
citu tanta prouintia tricrnio pose macedo¬
nicus unperator inurbem se intulit ut nul¬
lius negotintoris obscutisũtni teditus unq
fuerit desertior. In quo inctamea quierꝰ
paratus ad sc deferidendum teprehendit
quom ego celi montana porta introisse
dixissem resꝑonsione me mera esquili¬
nia introisse horo prontissimus laces¬
siuit quasi ueto id aut ego sçite debuctim
aut uestrum quis piam audierit aut ad
tem ꝑtineat qua til porta introieris modo
ne telumphali que porta macedorncis sem
per consulibus antete patuit Tu inueritus
es qui consulati imperio preditus exina¬
cedonia non trium phares. At audiscis pi
cupidum unꝗͣ fuisse .o. scelus opestiso labes
quom extingilebas senatum ueridehas auc¬
toritatera hiuius ordinis abdicebas tr .pl.

Expanded text:
admoniti et rogati? togulae lictoribus ad admoniti et rogati? togulae lictoribus ad portam praesto fuerunt; quibus illi acceptis sagula reiecerunt, catervam imperatori suo novam praebuerunt. sic iste a tanto exercitu tantae provinciae triennio post Macedonicus imperator in urbem se intulit ut nullius negotiatoris obscurissimi reditus umquam fuerit desertior. in quo me tamen, qui esset paratus ad se defendendum, reprehendit. Cum ego eum Caelimontana introisse dixissem, sponsione me ni Esquilina introisset homo promptus lacessivit; quasi vero id aut ego scire debuerim aut vestrum quisquam audierit aut ad rem pertineat qua tu porta introieris, modo ne triumphali, quae porta Macedonicis semper pro consulibus ante te patuit; tu inventus es qui consulari imperio praeditus ex Macedonia non triumphares. at audistis, pacupidum umquam fuisse. O scelus, o pestis, o labes! Cum exstinguebas senatum, vendebas auctoritatem huius ordinis, addicebas tribuno pl.
Abbreviated transcription (Latin):
quentia caupona pro oppido non ut ꝓdute
ex macedora nobilis imperator sed ut
mortuus in famis referri uidetetur Roma
lie noti dicam calpurniee sed caluentie
req huius urbis sed placentini municipn
Neq paterni generis sed bracate cognatio¬
nis dedecus. quem ad modum uerasti &s
tibi non dicam horum aut quuum ecto¬
torum sed tuoꝵ legatoru obiuam uenit
Mecum enim tum. L. flaceus uix tua legatios
indigiiissimus atq us consilus quibus inctũ
in consulatu meo coniunctus fuit ad con¬
scruanda rem .p. dignior mecum fuit
tum cumte quilam sion longe ⁊ porra
cum littoribus erraticem uisum esse ar¬
tabat. Scio ittra uirum fortem in primis
belli ac rei militaris peritum fattulhim
longe abflusses adientu isto tuo domifu¬
isse oriosum. Sed quid ego enuieto q
tibi obiuam non ueneritit qui ddicou
tisse pene netinem ne de officiosissiia
quidem natione candidatoꝵ crrnuo
go essert et illo ipo et multis ante diebas

Expanded text:
quentia, caupona pro oppido, non ut redire quentia, caupona pro oppido, non ut redire ex Macedonia nobilis imperator sed ut mortuus infamis referri videretur? Romam liae non dicam Calpurniae sed Calventiae, neque huius urbis sed Placentini municipi, neque paterni generis sed bracatae cognationis dedecus! quem ad modum ingressus es? quis tibi non dicam horum aut civium ceterorum sed tuorum legatorum obviam venit? mecum enim L. Flaccus, vir tua legatione indignissimus atque eis consiliis quibus mecum in consulatu meo coniunctus fuit ad conservandam rem publicam dignior, mecum fuit tum cum te quidam non longe a porta cum lictoribus errantem visum esse narraret; scio item virum fortem in primis, belli ac rei militaris peritum, familiarelonge afuisses, adventu isto tuo domi fuisse otiosum. sed quid ego enumero qui tibi obviam non venerint? quin dico venisse paene neminem ne de officiosissima quidem natione candidatorum, cum volgo essent et illo ipso et multis ante diebus
Abbreviated transcription (Latin):
meo redituq celebrati. Unus ille dies mihi
quidem ĩ mortalitatis ⁊ tistar fuit quoin
patriam redu quom senatum egressum
ipsa tora prope conuulsa sedibus suis ad
complectendum conseruatotem suur
drocedere uisa est. quę meita accepit ut
non mnodo omnilim generum etatum
ordinum onines uni ad mulieres omnis
fortunȩ ac loci sed etiam mera ipã uide¬
tentur et tecta urbis ac templa letati Me
consequentibiis diebus inea ip̃a domo qua
tu me expuleras quam expilaras quam incen¬
ficandam domum censuerut. Habes tedi¬
tum meura confer nunc uicissim tuum
quando quidem amisso exercitu richili¬
colume domum preter os illud pristinum
tuum tetalisti Olii primimi qua uencris
cum laureatis tuis lictoribiis qui scit quos
tu incandios dum omnes solitudinies per¬
sequeris quȩ diuerticula flexionesq que¬
sisti quod te municipium uidit qlus ami¬
cus inuitauit. quis hospes aspexit nonne
tibi nox erat pro dic non solitudo profte¬

Expanded text:
meo redituque celebrati? unus ille dies mihi meo redituque celebrati? unus ille dies mihi quidem immortalitatis instar fuit quo in patriam redii, cum senatum egressum ipsa Roma prope convolsa sedibus suis ad complectendum conservatorem suum progredi visa est. quae me ita accepit ut non modo omnium generum, aetatum, ordinum omnes viri ac mulieres omnis fortunae ac loci, sed etiam moenia ipsa viderentur et tecta urbis ac templa laetari. me consequentibus diebus in ea ipsa domo qua tu me expuleras, quam expilaras, quam incenficandam domum censuerunt. habes reditum meum. confer nunc vicissim tuum, quando quidem amisso exercitu nihil incolume domum praeter os illud tuum pristinum rettulisti. qui primum qua veneris cum laureatis tuis lictoribus quis scit? quos tu Maeandros, dum omnis solitudines persequeris, quae deverticula flexionesque quaesisti? quod te municipium vidit, quis amicus invitavit, quis hospes aspexit? nonne tibi nox erat pro die, solitudo pro fre
Abbreviated transcription (Latin):
teros tum lex cornelia maiestatis uilia
de pecimus repetundis planissime uetãt
Sed hec omicto ille si uon acerrune fu¬
teret auderer quam prouintiam ꝑlẽ¬
tulus arni cissimus hiuc ordini cum et
auctoritate senatus et sorte haberet in¬
terposita teligione sine ulla dubitatione
deposusset eaa sibi asciscere cum etiam
si religio non impediret mos maiorum
taenea et exempla et grauissime legum
pene uetarent. Sed quoniam fortunarura co¬
tentionera facere coepimiis de reditu gabimi
ormittamus quem et si sibi ipse preciditꝰ egotũ
os ut ui deam hominis expecto tuum si pla¬
cet reditum cum meo conferamius. Ac me
quidem is fuit ut abrundusio usq romam
agineti perpetuum totius italie uiderem
neq prefectuta aut colonia ex qua noti
publice ad me uenerint gratulatum. Quid
dicam adueritus meos. quid effusiones ho¬
minum exoppidis. Quid concursum ex a¬
gris parrum familias cum coniugibus ac
Hberis. Quid eos dies qui quasi deorum ĩ¬

Expanded text:
teres, tum lex Cornelia maiestatis, Iulia teres, tum lex Cornelia maiestatis, Iulia de pecuniis repetundis planissime vetat? sed haec omitto; ille si non acerrime fureret, auderet, quam provinciam P. Lentulus, amicissimus huic ordini, cum et auctoritate senatus et sorte haberet, interposita religione sine ulla dubitatione deposuisset, eam sibi adsciscere, cum, etiam si religio non impediret, mos maiorum tamen et exempla et gravissimae legum poenae vetarent? et quoniam fortunarum contentionem facere coepimus, de reditu Gabini omittamus, quem, etsi sibi ipse praecidit, ego tamen os ut videam hominis exspecto; tuum, si placet, reditum cum meo conferamus. ac meus quidem is fuit ut a Brundisio usque Romam agmen perpetuum totius Italiae viderit. neque praefectura aut colonia ex qua non ad me publice venerint gratulatum. quid dicam adventus meos, quid effusiones hominum ex oppidis, quid concursus ex agris patrum familias cum coniugibus ac liberis, quid eos dies qui quasi deorum im
Abbreviated transcription (Latin):
omnia diripuit emptiones partim perinu¬
tollerabilis edificatio constitisset seipsutti
terdotum auctoritatem seriatus iussa po¬
puli nomen ac dignitatem ⁊ mperii regi
egyptio uendidit cum fitis prouititi
tancos haberet quantos uoluerat q̃tos op¬
emerat his seteriere non potuit exercitũ
edurit ex syria. Quilicuit extra proumtiã
Tribuit se mercẽnarium comitem degi a¬
lexandit Quid hoc turpius. in egyptum
uenit signa contulit curti alexan drinis
Quatido hoc bellum aut hic ordo aut po¬
pulus susceperat coepit alexandriam. ꝗd
aliud expectamus ⁊ furore eius pnsitit
ad senatum tantis de tebus gestis iuteras
mictat hic si meritis esset sidae nisi poe¬
nas patrie dusq ĩ mortalibis eas que gra¬
ussimę sunt filrore atq insania pende¬
ret ausus esset mitto exlit de prouintia
educert exercitum bellura sua sporite ge¬
tere in tegnum iniussu populi aut sena¬
tus accedere que cum plurimę leges ue¬

Expanded text:
omnia diripuit emptiones ad huomnia diripuit emptiones ad huntolerabilis aedificatio constitisset, se ipsum, , responsa sacerdotum, auctoritatem senatus, iussa populi Romani, nomen ac dignitatem imperi regi Aegyptio vendidit. Cum finis provinciae tantos haberet quantos voluerat, quantos opemerat, eis se tenere non potuit; exercitum eduxit ex Syria. qui licuit extra provinciam? praebuit se mercennarium comitem regi Alexandrino. quid hoc turpius? in Aegyptum venit, signa contulit cum Alexandrinis. quando hoc bellum aut hic ordo aut populus susceperat? cepit Alexandream. quid aliud exspectamus a furore eius nisi ut ad senatum tantis de rebus gestis litteras mittat? hic si mentis esset suae, nisi poenas patriae disque immortalibus eas quae gravissimae sunt furore atque insania penderet, ausus esset—mitto exire de provincia, educere exercitum, bellum sua sponte gerere, in regnum iniussu populi Romani aut senatus accedere, quae cum plurimae leges ve
Abbreviated transcription (Latin):
matite dementiorem putem qui sis au¬
sus primum facete Nat id est caput de¬
itide paulo ante. Tor quato grauissimo et
sanctissimo uito prernente confiteritep¬
uiritiam inacedoria in qua tantur
exercitum tratis portasses sie ullo milite
teli quisse. mitto de airissa marimt pte
exercitus sit hoc infelicitatis tue di mittendi
uero exercitus quam potes afferre causam
quam potestatera habuisti quam legerai. qđ
seniatus consultum quod ius. quođ exemplũ
Quid est aliud furere non cognostre her¬
mincs non cognoscere leges non senatum
Si familiaituam dimisilles quod ad nemi¬
uera nisi ad ipsum te ꝑtineret atraerte tui
constringendum putartrit. Presidiur tu
fuisses Peec tibi alter effusa iam maxima
preda quam ex fortunis publicano exa¬
gtis urbibusq socioꝵ exhauserat quom par¬
ꝑum eius predam profunde libi dines de¬
uorassert partim noua quędam et inau¬
dita lirxuries. partim etiain in illis locis ubi

Expanded text:
mante dementiorem putem, qui sis aumante dementiorem putem, qui sis ausus primum facere—nam id est caput—deinde paulo ante Torquato, sanctissimo et gravissimo viro, premente confiteri te provinciam Macedoniam, in quam tantum exercitum transportasses, sine ullo milite reliquisse? Mitto de amissa maxima parte exercitus; sit hoc infelicitatis tuae; dimittendi vero exercitus quam potes adferre causam? quam potestatem habuisti, quam legem, quod senatus consultum, quod ius, quod exemplum? quid est aliud furere? non cognoscere homines, non cognoscere leges, non senatum,si familiam tuam dimisisses, quod ad neminem nisi ad ipsum te pertineret, amici te constringendum putarent; praesidium tu fuisses? ecce tibi alter effusa iam maxima praeda quam ex fortunis publicanourbibusque sociorum exhauserat, cum partim eius praedae profundae libidines devorassent, partim nova quaedam et inaudita luxuries, partim etiam in illis locis ubi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ ceteri ordines ꝙ cumcta ciuitas odit
ꝙ diemo bonus nemo deniq ciiui ese qui
hodo se ciuema esse mexnirlerit qui uos
non oculis fugiat autibus tespuat animo
asperrietur xecordatione deniq ipsa con¬
sulatus nostri perhorrescat. Hec ego semp
de nobis expetiui hec optaui hec pͦrecatus
lum Plura etiam acciderunt q̃ uellern.
Nam. ut amittiretis exercitum niq̃ mie¬
Hercule optam Illud etiam accidit prcitr
optatum meum sed ualde ex uolutitate
Michi enim uenerat in mentem furorẽ
et insaniam optare nobis in quama inci¬
distis. Atq fuit optatidum iactaraeri su¬
gerat degrum ĩ mortaliura has eẽ ĩpios
et conceleratos perias certissimas constiti¬
tecrerifuriatum cedis aedentibus sua quẽq
fraus suum facinus suum scelus sua auda¬
tra de sanitate ac mente deturbat he sut
impiorum furie he flamę he faces Egoe
te non uecordem non fimosum nõ mẽ¬
te captum non tragico illo oreste aut atha¬

Expanded text:
quod ceteri ordines, quod cuncta civitas odit: quod ceteri ordines, quod cuncta civitas odit: quodnemo bonus, nemo denique civis est, qui modo se civem esse meminerit, qui vos non oculis fugiat, auribus respuat, animo aspernetur, recordatione denique ipsa consulatus vestri perhorrescat. Haec ego semper de vobis expetivi, haec optavi, haec precatus sum: plura etiam acciderunt, quam vellem. nam ut amitthercule optavi. illud etiam accidit praeter optatum meum, sed valde ex voluntate. mihi enim numquam venerat in mentem furorem et insaniam optare vobis in quam incidistis. atqui fuit optandum. me tamen fugerat deorum immortalium has esse in impios et consceleratos poenas certissimterreri furialibus taedis ardentibus; sua quemque fraus, suum facinus, suum scelus, sua audacia de sanitate ac mente deturbat; hae sunt impiorum furiae, hae flammae, hae faces. ego te non vaecordem, non furiosum, non mente captum, non tragico illo oreste aut Atha
Abbreviated transcription (Latin):
ttrum sic fuisse infirmatum conscicrina
scelerum et fimidumi suarum ut ea ep
tuintia que fucrit ex omnibus una maxse
triumphalis nullas sit ad senatura literas
mittert usus ex qua prouintia modo ui
omni dignitate otriatissimus l. torquato
magnis tebus gestis me tefetente ibsen
immpetator sit appellatus unde hispaucu
antuis. EN dolobelle .C. curionis M. luculi
uastissimos triumphos uidimus ex ea teim.¬
nullus ab altero ablate littere recitate relatũ
ad senatum Dii ĩ mortales id ne ego optarẽ
ut ininncui meus ea que nemo u̾nꝗ igno¬
minia notatetut ut seciatus isqui in eatri¬
ra benignititis consuctudinem uenit ut
cos qui bene xp gesserint nouis honori¬
bus afficiat et niumeto dierum et gencre
uerboꝵ huius unius litteris numtientibus
non crederet postulantibis de negatet
his ergo tebus pascor his delector hiͦs perfe¬
uor ꝙ de uobis hic ordo opinatur non se¬
cus ac deterrimis hostibus q uos equites.

Expanded text:
terum sic fuisse infrenatum conscientia terum sic fuisse infrenatum conscientia scelerum et fraudum suarum ut ex ea provincia quae fuerit ex omnibus una maxime triumphalis nullam sit ad senatum litteram mittere ausus. ex qua provincia modo vir omni dignitate ornatissimus, L. Torquatus, magnis rebus gestis me referente ab senatu imperator est appellatus, unde his paucis annis Cn. Dolabellae, C. Curionis, M. Luculli iustissimos triumphos vidimus, ex ea te imnulus, ab altero allatae literae, recitatae, relatum ad Senatum. Dii immortales, id ne ego optarem, ut inimicus meus ea, qua nemo unquam, ignominia notaretur? ut Senatus is, qui in eam benignitatis consuetudinem venit, ut eos qui bene rempubl. gesserint: novis honoribus afficiat, et numero dierum, et genere verborum: huius unius literis nuntiantibus non crederet, postulantibus denegaret? His ego rebus pascor, his delector, his persruor: quod de vobis hic ordo opinatur non secus, ac teterrimis hostibus: quod vos equites Rom.
Abbreviated transcription (Latin):
lia seruata ab illo de mersum in minfue¬
nensum plandibus africa dericta ab eo¬
demi expulsura et naufiagum uidit fortu¬
ne emid ista tela suit non culpe. Supplitui
auttm est pena peccati Neq uers ego sipiq
uobas mala precatet quod i pefeci in quo du
mortals reas paeces audiueruns mgro an
aut mortror uit cruciatum precater Th¬
estra ista erecratio est pocte uulgi aninos
nor sa pientium mouentis uttu nausta¬
gio eapulsus uspiam saxis fiaus isperiscius¬
Feratus laterependeres ut ait illo saxa spit¬
gens tabosinie sraguine atro. Non ferfem
droino moleste sĩita accidisset sed id tamẽ
essethumanum ⁊ł marcellus qui tercone¬
sul fuit suma utute pictate gloria rnili¬
tati pcriit in mati qui taecꝰ ob untuttm
glorie laude uiuit. In fortuna quadatt est̃
Ala mors non pena putanda. Que cigit
fera quod supplitium que saxa que cruco
grercitus appellati imperatores horuri al¬

Expanded text:
lia, servata ab illo, demersum in Minturlia, servata ab illo, demersum in Minturnensium paludibus, Africa, dedem expulsum et naufragum vidit. Fortunae enim ista tela sunt non culpae; supplicium autem est poena peccati. neque vero ego, si umquam vobis mala precarer, quod saepe feci, in quo di immortales meas preces audiverunt, morbum aut mortem aut cruciatum precarer. Thyestea est ista exsecratio poetae volgi animos non sapientium moventis, ut tu naufragio expulsus uspiam saxis fixus asperis, evisceratus latere penderes, ut ait ille, saxa spargens tabo, sanie et sanguine atro. non ferrem omnino moleste, si ita accidisset; sed id tamen esset humanum. M. Marcellus, qui ter consul fuit, summa virtute, pietate, gloria militari, periit in mari; qui tamen ob virtutem in gloria et laude vivit. in fortuna quadam est illa mors non in poena putanda. quae est igitur poena, quod supplicium, quae saxa, quae cruces? mani, habere exercitus, appellari imperatores; horum al
Abbreviated transcription (Latin):
fici casu aliquo etiam boni fortesq possũt
liꝙ hoc quidem etiam istitui dicunt uo¬
luptarii greci quos utinam ita audires ut
crant uusdicridi. Numꝗͣ ie in tot flagitia
ingurgitisses. Aetum aułdis in presepibus
uidis in̾stupris audis in cibo et inuino
ded dicunt isti ipsi qui mala dolore bona
uoluptite diffiniunt sapientem etianisi
mohalandis tauro inclusus succensis igni¬
bu toritatur dicturum tamen suaucꝰ il¬
ud eẽ seseq ne tantalum quidem cõmo¬
ueri tatam uirtutis esse uim uolucrũt
ut non posset unꝗͥ ẽẽ uirbonus non be
itus. Que est igitur perii quod supplitium¬
tel mea sententia quod accidere memimi po¬
test nisi noctnti. Suscepta fraus impediti
et oppressa mens conscientia bonorum õĩ
odium nota iusti senatus amissio dignita¬
TI. Nec michi ille . M. regulus quem ar¬
thaginenses resectis palpebris illigatum in
machuna uigilando necauerunt supplitio
udetur affetus. Nec cmatius que nita¬

Expanded text:
fici casu aliquo etiam boni viri fortesque possunt. fici casu aliquo etiam boni viri fortesque possunt. atque hoc quidem etiam isti tui dicunt voluptarii Graeci: quos utinam ita audires ut erant audiendi; numquam te in tot flagitia ingurgitasses. verum audis in praesepibus, audis in stupris, audis in cibo et vino. sed dicunt isti ipsi qui mala dolore, bona voluptate definiunt, sapientem, etiam si in Phalaridis tauro inclusus succensis ignibus torreatur, dicturum tamen suave illud esse seque ne tantulum quidem commoveri. tantam virtutis vim esse voluerunt utatus. quae est igitur poena? quod suppliciumd mea sententia, quod accidere nemini potest, nisi nocenti: suscepta fraus, impedita et oppressa mens, conscientia, bonorum omnium odium, nota iusti Senatus, amissio dignitatis. Nec mihi ille M. Regulus, quem Carthaginenses, refectis palpebris, illigatum in machina vigilando necaverunt, supplicio videtur affectus: nec C. Marius, quem Ita
Abbreviated transcription (Latin):
ut in urbe nequior iuentus es ꝗ gabinus
sic in prouintia paulo tainen q̃ilłe demis¬
ior Nami ille giirges atq helluo natus ab¬
t uoluritate et dignitate coniunctos ornes
fortunis multos fama uitaq priuasset cũ
eglset aliud nichil in illo excrcitu insiut
urbes depopulattur agros uastatet ex hau¬
ritet domos. ausus est Quid enim non il¬
le auderet asenatu supplicationẽ per listeras
postulate .O. dii immortales tunc etiam
itq adeo uos gemine noragines scopuliq
erit municipior et colomatum omnium
en decreta publicmorum ea collegioꝵ ea de¬
niq generum ordinumq oĩumꝰ que ego
nonꝰ modo optare numꝗ audertra seđd
cogitare non possem. Uos auttm sempitr¬
nius focdissime turpitudinis notas subio¬
ritis. An ego site et gabinium cruci suffix¬
os iĩdertirꝰ maioreꝰ affictrer leticia ex cor¬
Soris uestui laceratione q̃ affitior ex infamia
Iullum ese supplicium putandum quo is¬

Expanded text:
ut in urbe nequior inventus es quam Gabinius, ut in urbe nequior inventus es quam Gabinius, sic in provincia paulo tamen quam ille demissior. nam ille gurges atque helluo natus abet voluntate et dignitate coniunctos omnis fortunis, multos fama vitaque privasset, cum egisset aliud nihil illo exercitu nisi ut urbis depopularetur, agros vastaret, exhauriret domos, ausus est—quid enim ille non audeat?—a senatu supplicationem per litteras postulare. O di immortales! tune etiam atque adeo vos, geminae voragines scopuliqueerit municipiorum et coloniarum omnium, ea decreta publicanorum, ea conlegiorum, ea denique generum ordinumque omnium quae non modo ego optare numquam auderem sed cogitare non possem, vos autem sempiternas foedissimae turpitudinis notas subieritis? an ego, si te et Gabinium cruci suffixos viderem, maiore adficerer laetitia ex corporis vestri laceratione quam adficior ex famae? nullum est supplicium putandum quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
scientia opptessus seclerum tuorum nchil
unꝗ uisus sis scribert ad cum ordinem que
des pexeras quem astlixeris quena deleueras m
imici tui tabulas abdidexint udemiq silen¬
tio suotementatem atq audatiam tiiam cõ¬
demnauint atq haud scio in malim teui¬
deri nullo pudore fuisse in literis mutendis
m amicos tuos plus habuisse et pudoris et cõ¬
ilu q̃ aut te uideri pudentiortia fuisse q̃ sõ¬
les aut tuum factum non esse condemna¬
tum iuditio amicorum Q si non tuis nefi¬
tus in hunc ordinem contumlus impetp¬
tuum tibi curiam preclisisses quidtande
oras actum nut gestum in illa prouintia de
quo ad senatum cum gratulatione iliqual
cribi absee oporteret ueratio macedonic in
ppidorum tupis amissio a sotiorum direp¬
oAn agrorum de populatio an munitio the¬
saloruce anobsessio militaris uuc an exercito
nostri interitus ferro fare frigort pestilen
na Iuuo̾ qui ad senatum nichil scripscris

Expanded text:
scientia oppressus scelerum tuorum nihil scientia oppressus scelerum tuorum nihil umquam ausus sis scribere ad eum ordinem quem despexeras, quem adflixeras, quem deleveras, an amici tui tabellas abdiderint idemque silentio suo temeritatem atque audaciam tuam condemnarint; atque haud scio an malim te videri nullo pudore fuisse in litteris mittendis, at amicos tuos plus habuisse et pudoris et consili, quam aut te videri pudentiorem fuisse quam soles, aut tuum factum non esse condemnatum iudicio amicorum. quod si non tuis nefariis in hunc ordinem contumeliis in perpetuum tibi curiam praeclusisses, quid tandem erat actum aut gestum in tua provincia de quo ad senatum cum gratulatione aliqua scribi abs te oporteret? vexatio Macedoniae, an oppidorum turpis amissio, an sociorum direptio, an agrorum depopulatio, an munitio Thessalonicae, an obsessio militaris viae, an exercitus nostri interitus ferro, fame, frigore, pestilentia? tu vero qui ad senatum nihil scripseris,
Abbreviated transcription (Latin):
tas pecimnias non captas non impctatas. non
neces sotior non cedem hospitum non per¬
fidiam non inmanitatem non scelera p¬
dico mox si u debitur ut cum furt ut cu
sacrilegio cum siccario disputabo nunc anei
spoliatam fortunam conferam cum floriti
fortuna imperatoris. Quis unq ero nin
cum exercitu obtinuit qui nullas ad iu¬
tum literas miserit Tantam uero prouin¬
nam cum tanto exercitu maccdorua
presertim quę tantis barbnorini gtno.
attingit ut semper macedonibus impqra¬
toribus udem fines prouintie fuerins qua
g ladiatorum atq pilorin ex qua aliquo
pedorio impetio consularis quidem nemo
reduit qui incolumis fuctit qui non trium¬
hurlltst hoc nouum multo illud mnagii
Aopellatus est hic uultutius illius prouincie
si ddus placet iaperator nctum pͥ quidĩ
paule nostertabulas romam cin laita
mnictere audebas. Misi inquit quis unqͣ
decitarat Quis ut itcitatctur postulauit
Nichil enĩm in inea referi utrum tu cõ¬

Expanded text:
tas pecunias, non captas, non imperatas, non neces sociorum, non caedis hospitum, non perfidiam, non immanitatem, non scelera praedico; mox, si videbitur, ut cum fure, ut cum sacrilego, ut cum sicario disputabo; nunc meam spoliatam fortunam conferam cum florente fortuna imperatoris. quis umquam provinciam cum exercitu obtinuit qui nullas ad senatum litteras miserit? tantam vero provinciam cum tanto exercitu, Macedoniam praesertim, quam tantae barbarorum gentes attingunt ut semper Macedonicis imperatoribus idem fines provinciae fuerint qui gladiorum atque pilorum; ex qua aliquot praetorio imperio, consulari quidem nemo rediit, qui incolumis fuerit, quin triumpharit! est hoc novum; multo illud magis. appellatus est hic volturius illius provinciae, si dis placet, imperator. ne tum quidem, Paule noster, tabellas Romam cum laurea mittere audebas? misi, inquit. quis umquam recitavit, quis ut recitarentur postulavit? nihil enim mea iam refert, utrum tu con
Abbreviated transcription (Latin):
Quis unꝙͣ crederet uerrẽ¬
futurum An ideo aliquid contra mulieres
fecit ne totum edictum ad chelidonis pͥn¬
arbitrium scriptum uderetur Cupiditati
hominum ait se obiuare qui potius nõ mõ
his temporib sed etiam apud maiores no¬
stros quistam remotus fuit a cupiditate
Dic queso cetera delectat enim mehois gra¬
uitas scientia iuris autoritas.¬

Expanded text:
quis umquam crederet mulierfuturum? an ideo aliquid contra mulieres fecit ne totum edictum ad Chelidonis arbitrium scriptum videretur? cupiditati hominum ait se obviam ire. quis potius non modo his temporibus, sed etiam apud maiores nostros? quis tam remotus fuit a cupiditate? dic, quaeso, cetera; delectat enim me hominis gravitas, scientia iuris praetori
Abbreviated transcription (Latin):
carterem ductus est qui defendebãt ipũ tabu¬
las in carcerẽ deferũt testamẽtu ipõ pñte con¬
scribunt Testes affuerũt xite de illo suppliciũ
to hereditatẽ adeunt frater minor ⁊ naleoli ꝙ
cu oppugnauerat meius pexitulo sua uocat
hereditate lege agnationis. Hic certa lex in
tem illa affert. et tñ multe afferũtur ex qbꝰ
ratiotinatio nascit᷑ qr potuerit aut nõ potu¬
erit iure testamẽtu facere. Constitutio ẽ legip¬
na ex ratiotinatione.¬

Expanded text:
carcerem ductus est. Qui defendebant eum, tabucarcerem ductus est. Qui defendebant eum, tabulas in carcerem adferunt, testamentum ipso praesente conscribunt, testes recte adfuerunt; de illo supplicium nto, hereditatem adeunt. Frater minor Malleoli, qui eum obpugnaverat in eius periculo, suam vocat hereditatem lege agnationis. Hic certa lex in rem nulla adfertur, et tamen multae adferuntur, ex quibus ratiocinatio nascitur, quare potuerit aut non potuerit iure testamentum facere. Constitutio legitima ex ratiocinatione.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuabit. In uditiis tñ nõ nichil utimur ħ mõ
Si quis peculitus accusatur ꝙ uasa argentei p¬
lu. de loco priuato dicit᷑ substulisse. possit dicẽ
cu diffintioẽ sit usus quid sit furtũ quid pecu¬
latus secum furti agi nõ peculatus oportere
Hec partitio legiptime estitutõi. Hiis de caus
rato uenit in iuditim. Ꝙ in priuita actione
pretorie exceptioẽs sunt. Et acausa cadit isqui
questionib cauet᷑ legibꝰ ut aũ si reo ꝯmodum
sit iuditiu de accusatore fiat utru liceat accu
Cũ tes sine propria lege uenit ĩ iudi¬
cumaq eius potestas esto. Et lex ẽ qui parẽte
necasse indicat erit ut is obuolut et obligat
corio deuehat᷑ in profluẽtem. Et lex est parcrfa¬
milias uti super familia pecuma ne sua legauĩt
ita ius esto. Haleolus iudicatus ẽ matrẽ neci¬
sse ei dampnato statim folitulo os est obuolutũ
lupĩo. et solee lignec in pedibꝰ inducte sũt et in

Expanded text:
uvabit: in iudiciis tamen nonnihil utimur ut hoc modo: uvabit: in iudiciis tamen nonnihil utimur ut hoc modo: Si quis peculatus accusatur, quod vasa argentea publica de loco privato dicatur sustulisse, possit dicere, cum definitione sit usus quid sit furtum, quid peculatus: secum furti agi, non peculatus oportere. Haec partitio legitimae constitutionis his de causis raro venit in iudicium, quod in privata actione praetoriae exceptiones sunt et causa cadit qui quaestionibus cavetur legibus, ut ante, si reo commodum sit, iudicium de accusatore fiat, utrum illi liceat accusconstat, cum res sine propria lege venit in iudieius potestas esto. Et lex: qui parentem necasse iudicatus erit, ut is obvolutus et obligatus corio devehatur in profluentem. Et lex: paterfamilias uti super familia pecuniave sua legaverit, ita ius esto. sse. Ei damnato statim folliculo lupino os ‹obvolutum est› et soleae ligneae in pedibus inductae sunt: in
Abbreviated transcription (Latin):
Petituo abeo multa constitutio legipnama¬
de difinitioe cansa consistit cũ ĩ con¬
trauersia est quo noiẽ factus appei¬
latur et ea est hui modi Cum luc
saturninꝰ legem frum̃tatiar de se¬
senatu erãium pati non posse largitionẽ tanta
senatus decreuit. Si eam legem. ad populũ fetat
aduersus rem publicam uideri eum facere. Datꝰ¬
niuꝰ ferre cepit. College eius intercedere cepe¬
xũt. ille nichilominꝰ ei steła detulit cepio ut il¬
lu cont̾ intercedentib colegis aducisu tem
priblicim uidit fere cu uiris bonis ĩpetu fecit
pontes disturbat cistellas deiecit impedimẽto
est quo sectius lex feratur accexsit᷑ cepio maies¬
tatis. Constitutio legiptima est ex diffinitioẽ uo¬
cabulũ eiu dist̾mitur ipũ cum querit᷑ quid sit
minuere maiestatem
Xtranslatioẽ contrauersia nascit᷑ cu
aut tpr̃is differend̃ aut accus itorẽ mu¬
tand̃ aut iudices mutandos reuis dicit
mur. In hac parte iuris cuulis sciã marime nos¬

Expanded text:
t. Constitutio est legitima21 Definitione causa constat, cum in controversia est, quo nomine factum conpelletur. Ea est huiusmodi: Cum Lucius Saturninus legem frumentariam de sesenatum aerarium pati non posse largitionem tantam. Senatus decrevit, si eam legem ad populum ferat, adversus rem publicam videri ea facere. Saturninus ferre coepit. Collegae intercedere, ille nihilominus sitellam detulit. Caepio, ut illum, contra intercedentibus collegis, adversus rem publicam vidit ferre, cum viris bonis impetum facit; pontes disturbat, cistas deicit, impedimento est, quo setius feratur: arcessitur Caepio maiestatis. Constitutio legitima ex definitione. Vocabulum enim definitur ipsum cum quaeritur, quid sit minuere maiestatemtranslatione controversia nascitur, cum aut tempus differendum aut accusatorem mutandum aut iudices mutandos reus dicit. mur in hac parte nos iuris civilis scientia i
Abbreviated transcription (Latin):
finc̃ dolotis futim. Hec disputatio optime¬
cõprobabit᷑ si re fellenins que mn qõnibꝰ er̃t
dicta ptobabili argumc̃tatiõ. Idq partibꝰ
coniecture quas ante exposiumꝰ facere opor
quibꝰ augetur suspitio dicore hoc mõ ꝯueit
Cu multa concurrãt argumẽta et signa q̃
interse consentiãt rem pęrspicua nec suspi¬
tiosam uderi oportere. Item plis oportere
signis et argumẽtis credi ꝙ testibꝰ. Hec ci̃
stibus coniectuta et sis pectionẽ firmamẽt

Expanded text:
finem doloris futurum. Haec disputatio conprobabitur, si refellemus, quae in quaestionibus erunt dicta, probabili argumentatione; idque partibus coniecturae, quas ante exposuimus, facere opoquibus augetur suspicio, dicere hoc modo convenit: Cum multa concurrant argumenta et signa, quae inter se consentiant, rem perspicuam, non suspiciosam videri oportere. Item plus oportere signis et argumentis credi quam testibus: haec stibus coniecturam et suspicionem firmamenti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ contẽnet᷑ et infirmabit. Demde q̃ retur
quid ei offuerit s d uoluisset asscribẽ Aut nũ
smã reperietur et causa proferet᷑ qr̃ id scp¬
tor senserit qd̾ scripsit et demõstrabit᷑ idsc¬
fecte cu ratione certa. Demde exempla
proferent᷑. Quę tes cu ab aduersariis sẽ¬
tentia redderetur et uolũtas afferet ascrip

Expanded text:
mabitur. Deinde quaeretur, quid periculi fuerit, si id voluisset adscribere; aut num sententia reperietur et causa proferetur, quare id scriptor senserit, quod scripserit; et demonstrabitur scfecte, cum ratione certa. Deinde exempla proferentur, quae res, cum ab adversariis sententia et voluntas adferretur, ab scrip
Abbreviated transcription (Latin):
quibus in rebus tabule aut alicui fte¬
nia autoritas uidebit᷑ interfinsse. Ad¬
Huc que dicta sunt arbitror inichico¬
stare cũ ceteris artis scriptoribꝰ nͥ que de in¬
sinuatiomibus noua ex cogitauimꝰ ꝙ cas so¬
li nos prcter ceteros in tria tempora diuisi¬
mus ut platic certam uiam et perspicua ro
exordioru habereni
Nnc qd̾ teliquũ est qm̃ de rerũ ĩuẽ¬
tione disputandu ẽ in qua singulaẽ
cousumit᷑ oratoris officiu dabiniu¬
Soperam ut nichilominꝰ industrie ꝙ
tei utilitas postulabit quesisse iudeam si p̾ds
pauca de diuisione causar dixerimꝰ.
buta ẽ Primũ eni per orata narra¬
tione debemꝰ aperire quid nobis cõ¬
uenuit cum aduersariis si ea que uti¬
la erud nobis conuenient quid in conuer

Expanded text:
quibus in rebus tabulae aut alicuius fquibus in rebus tabulae aut alicuius frma auctoritas videbitur interfuisse. Adhuc quae dicta sunt arbitror mihi constare cum ceteris artis scriptoribus, nisi quia de insinuationibus nova excogitavimus, quod eam soli ‹nos› praeter ceteros in tria tempora divisimus, ut plane certam viam et perspicuam rationem exordiorum haberemus. Nunc, quod reliquum est - quoniam de rerum inventione disputandum est, in quo singulare consumitur oratoris artificium - dabimus operam, ut nihilominus industrie, quam rei utilitas postulabit, quaesisse videamur  si prius pauca de divisione causarum dixerimuributa est. Primum per narrationem debemus aperire, quid nobis conveniat cum adversariis si ea, quae utilia sunt nobis, convenient, quid in contr
Abbreviated transcription (Latin):
ca hoc inõ Ithenis megaꝵ uespeti adueit
simo u aduenit megaru insidias fecit ugmuĩ
mũ gestu erit ita primũ exponeniꝰ¬
Et rerũ ac tempotu ordinẽ conset¬
uabimꝰ ut tes gesit erunt aut potius¬
sc ger̃ uidebunt. Hic erit considerandũ ne
rem transeamꝰ Ne ab ultimo repetanrꝰ ne
longe prosequaniur ne quid qd̾ ad rem ꝑtineat
p̃tercamrꝰ Et si sequemur ea que de breuitatest
p̃cepta ł lam quo breuior est eo dilucidior et
gnita facilior narratio fiet.
Erisimilis nariatio erit si uł mos ut
oppinio ut natura postulat dicennis¬
et si spatia temporu personaru digni¬
Rates consilioꝵ rationes. locoru opor¬
paru fuisseuit causam nullam aut locum
idoneu nõ fuisse aut hoĩes ip̃os facere aut pa¬
Iti nõ potuisse. Si uã reserit nichilomuiꝰ hec o¬
Somĩa narrando seruanda sunt. nam sepe ue¬
ritas nisi ħ seruata sint fidem nõ põt facere¬
iautem etit ficta eo magis erunt consuadi
Chus rebus caute confligendi est

Expanded text:
camus, hoc modo: Athenis Megaram vesperi advenit Simo: Ubi advenit Megaram, insidias fecit virginimum gestum erit, ita primum exponemuet rerum ac temporum ordinem conservabimus, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri vidrem transeamus; ne ab ultimo repetamus; ne longe persequamur; ne quid, quod ad rem pertineat, praetereamus; et si sequemur ea, quae de brevitate praecepta sunt; nam quo brevior, dilucidior et cognitu facilior narratio fiet. CAPUT 16 Veri similis narratio erit, si, ut mos, ut opinio, et natura postulat, dicemus; si spatia temporum, personarum dignitates, consiliorum rationes, locorum opporparum fuisse, aut causam nullam, aut locum idoneum non fuisse, aut homines ipsos facere aut pati non potuisse. Si vera res erit, nihilominus haec omnia narrando conservanda sunt; nam saepe veritas, nisi haec servata sint, fidem non potest facere: sin erunt ficta, eo magis erunt conservanda. De iis rebus caute confingendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
datioẽ. Demde scripti recitatioc̃. Demde
ꝑcetatioẽ scirent ne aduersarii idscriptum
fuisse in lege aliqua aut in testamẽto aut ĩ¬
stipulatioẽ aut quolib scripto qd̾ ad eandẽ
rem ꝑtinebit . demde collatiꝯẽ quid scriptũ¬

Expanded text:
datione, deinde scripti recitatione; deinde datione, deinde scripti recitatione; deinde percontatione, scirentne idonee adversarii id scriptum fuisse in lege aut testamento aut stipulatione aut quolibet scripto, quod ad eam rem pertinebit