comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo cõsiliis scd̃m reꝵ ꝓuentus. ⁊ statũ cãꝵ.
alb̃s alia nuia opꝰ aggreditur: nec incurribo
nec ui equis spem ponens. s colloquia coꝵ dã
suscipiens. sciscitatur que sit eoꝵ facultas.
qui fautoꝵ ãĩmi. utrum errore an malicia
decepti. tm̃ scelus ꝓtͣhant ⁊ ꝓtelent. Intellig̃
ex secretis. clerũ qui cũ petro erant. de starũ
suo sollicitũ scire quid̾e pcc̃an. s nõ aud̾e reu̾¬
ti. ne ꝑpetua notatꝰ infamia uilis int̾ cetos
habentur ⁊ male sũbumbra honestatis ĩt̾imi
sic e̾e quã ex pelli asedibꝰ sius. ⁊ publice me¬
dicitati ex põis. Eoꝵ qui de petri ꝓsapia erãt.
hec erat responsio. qr iã credi eis a nemine
poss.si de menbrarent genus suũ. ⁊ eũ relin¬
querent qui cognationis sue capud ẽẽt et
dñs. Cet̾i uiramento fidelitatis excusabãt
ꝑsidiam. nec aliquis ex sana coscia parti illi

Expanded text:
cum eo consiliis, secundum rerum proventus et statum causarum cum eo consiliis, secundum rerum proventus et statum causarum Abbas alia via aggreditur: nec in curribus, nec in equis spem ponens, sed colloquia quorumdam suscipiens, sciscitatur, quae sit eorum facultas, qui fautorum animi; utrum errore, an malitia seducti, tantum scelus protrahant et protelent. Intelligit ex secretis clerum qui cum Petro erat, de statu suo sollicitum, scire quidem peccatum, sed non audere reverti, ne perpetua notatus infamia, vilis inter caeteros haberetur: et malle sub umbra honestatis interim sic esse, quam expelli a sedibus suis, et publicae mendicitati exponi. Eorum qui de Petri prosapia erant, haec erat responsio: quia jam credi eis a nemine posset, si demembrarent genus suum, et eum relinquerent, qui cognationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fidelitatis excusabant perfidiam, nec aliquis ex sana conscientia parti illi
Abbreviated transcription (Latin):
amalech uictus aufugiet. Iosue yugnat. ⁊¬
ut ad consumatõem uictorie. dies. sufficiat
pto lasa soli ut stet. non tamorat qͣ paperate
ot meretur fides tam soł obedĩam. qͣp de hoste
ostrato iuctoriã. Nob̾igitur pugnantiba rios
ferte pͥfidiii ⁊ auxiliũ decelo supplicibo cĩs im¬
plorate. agice que agitis. ⁊ state ingradu quo
statis: ⁊ lic nicħ uob̾ ꝯsii scitis iudicio tam̃
uronon estimetis uos iustos: que solus dẽ
quos iustificat iidieat. ⁊ ꝑscissimꝰ qͥs uidi
cn diuimi dist̾ctũ eram̃ ignoras. Indicari
ant ab humano die non multu curetis n
udicantes aliq̾n ex tollamim: nec alioꝵ
curantes indicia excidatis ĩ nugas: sungła
uero ꝓseq̃ntes. uos ẜuos inntile̾s reputẽtis.
Tundum ẽ autẽ quo nos obediencia uocat.
dissessit et cũ multa reu̾encia ubiq suscep¬
tus. demũ romã ꝑuenit. Inciiꝰ aduentu
tam dñs pp ꝙͣ fratres letati sũt ⁊ coĩcatis

Expanded text:
Amalech victus aufugiet. Josue pugnat, et Amalech victus aufugiet. Josue pugnat, et ut ad consummationem victoriae dies sufficiat protelata, soli ut stet, non tam orat, quam imperat: et meretur fides tam solis obedientiam, quam de hoste prostrato victoriam. Nobis igitur pugnantibus vos ferte praesidium, et auxilium de coelo supplicibus animis implorate. Agite quae agitis, et state in gradu quo statis: et licet nihil vobis conscii sitis, judicio tamen vestro non aestimetis vos justos; quia solus Deus quos justif divini districtum examen ignorat. Judicari autem ab humano die non multum curetis, njudicantes aliquando extollamini: nec aliorum curantes judicia, excidatis in nugas: singula vero prosequentes, vos servos inutiles reputetis. Eundum est autem quo nos obedientia vocat, discessit: et cum multa reverentia ubique susceptus, demum Romam pervenit. In cujus adventu tam dominus Papa, quam fratres laetati sunt; et communicatis
Abbreviated transcription (Latin):
laboranti eccłie supplicant cardinales. Int̾ mit¬
tuntur studia. ⁊ que mͦ cõtinua erant. in t̃ pol¬
latis discursib resumunt᷑. Nulla uacatõ suꝑ¬
ẽ. ẜuus dei aut orat. aut meditatur. aut le¬
git. aut cocionatur. Uidens gͥ excusatões fruᷤ¬
dui ꝓfundeq suspirans afsacur. uidetis fr̾s
inquanus tribulatiorili laborat ec̃ca. pars
quidẽ pet̾ et in italia ⁊ ĩ aqͥtania auctore deo
elisa. iam nõ partit. s obortit. Er assaci sũt
inhis regionib. scismatis defonsores. Rome
magna ꝑs nobiliũ in nocenciũ seqͣr ⁊ fauẽt
impetũ formidantes nõ audẽt publice con¬
fit̾i. quẽ in nececio firmau̾e cõsensum. Con¬
iuratos h̃t petra hoĩes ꝑdicos qͦs corrupit
peccumia.⁊ munitõib eoꝵ occupatis: nõ symo¬
rus pet̾ fidẽ. s symonis magi rep̾sentãt pres¬
tigia. Contͣ unã gentẽ occidente edomito suꝑ¬
ẽ lucta. Orantibus ub ⁊ iubilantib iericho
nie. ⁊ cũ extend̾itis ad dm̃ cũ moyse manus.

Expanded text:
laboranti Ecclesiae, supplicant cardinales. Intermittuntur studia, et quae modo continua erant, interpolatis discursibus resumuntur. Nulla vacatio superest: Servus Dei aut orat, aut meditatur, aut legit, aut concionatur. Videns igitur excusationes frusdiu profundeque suspirans, affatur: « Videtis, fratres, in quantis tribulationibus laboret Ecclesia. Pars quidem Petri, et in Italia, et in Aquitania, auctore Deo elisa, jam non parturit, sed abortit. Evasati sunt in his regionibus schismatis defensores. Romae magna pars nobilium Innocentium sequitur, ent publice confiteri, quem Innocentio firmavere, consensum. Conjuratores habet Petrus homines perditos, quos corrupit pecunia: et munitionibus eorum occupatis, non Simonis Petri fidem, sed Simonis Magi repraesentat praestigias. Contra unam gentem, Occidente edomito, superest lucta. Orantibus vobis et jubilantibus Jericho ruet; et cum extenderitis ad Deum cum Moyse manus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est. ⁊ aliqͣn tni consiliis acq̾eut: płimi
nullis quoq reuelatõimꝰ p̾ostensis. Gauisist
fñs. nbi effusũ eu̾bum in publicũ. Audiut
hec sc̃e memorie nobilisimꝰ princeps theo¬
dedit ampliora spopondit subsidia. Audieĩ
ep̃i regionũ. ⁊ uri incliciti.⁊ negociatores:
t̾re.: ⁊ ylari am̃o sine ex ac̾tore. uĩtro atoꝵ op
dei copiosa ꝯtułe suffragia. Abundãtibus
sũptib ꝯductis festinant oꝑariis ip̃i fr̃s ꝑ
omnia incũbebãt oꝑib: alii cedebãt ligna.
alii lapides conqͣdrabant: alii muros stru¬
ebant: Alii diffussis liitib parcibantur.
fluuiũ. ⁊ extollebant saltus aquaꝵ admo¬
las. s et fullones ⁊ pistores.⁊ coriari ⁊ fabͥ.
aliiq artifices congruas obtabant si oꝑilꝰ
machinas. ut scaturiret.⁊ ꝓdiret ubicũꝙ
oportunũ e̾et in õĩ domo subt̾raneis canali¬
bus deductꝰ riꝰ ultro ebulliens: ⁊ demũ

Expanded text:
tatus est, et aliquando tandem consiliis acquievit; plurimis tatus est, et aliquando tandem consiliis acquievit; plurimis nullis quoque revelationibus praeostensis. Gavisi sunt fratres, ubi effusum est verbum in publicum. 31. Audivit hoc sanctae memoriae nobilissimus princeps Theodedit, et ampliora spopondit subsidia. Audierunt episcopi regionum, et viri inclyti, et negotiatores terrae, et hilari animo sine exactore ultro ad opus Dei copiosa contulere suffragia. Abundantibus sumptibus, conductis festinanter operariis, ipsi fratres per omnia incumbebant operibus. Alii caedebant ligna,  alii lapides conquadrabant, alii muros struebant, alii diffusis limitibus partiebantur fluvium, et extollebant saltus aquarum ad molas. Sed et fullones, et pistores, et coriarii, et fabri, aliique artifices, congruas aptabant suis operibus machinas, ut scaturiret et prodiret, ubicunque opportunum esset, in omni domo subterraneis canalibus deductus rivus ultro ebulliens; et demum
Abbreviated transcription (Latin):
ħ oĩa confregerimꝰ. pot̾unt hoĩes scłi ma¬
le de nob̾ sentire: ꝙ aut leues sumꝰ ⁊ nui¬
tabiles: aut mime qͣs tñ nõ hemꝰ diuicie
nos faciunt ĩ sauire. Cũq c̾tissimũ uob̾ sit.
penes nos. nõ ẽẽ peccũias u̾bo enãgłico ub̃
dico: qr hedificatio tur̾rĩ. futi oꝑis nõ ẽe
necc̃e est supputare expẽsas: aliqquin cũ ce¬
ꝑit ⁊ defec̾it: dicetur ei. Hic homo faciuis
cepit hedificare.⁊ nõ potuit cõsumare. Ad ħ
frͣs respõdẽt. Si cõsumatis his que ad mo¬
nastium ꝑtinẽt᷑ habitatores cessass mitt̾e d̃.
stare poss sñia: ⁊ cessandũ ab oꝑili: rõabi¬
lis e̾et censura. Nunc uero cũ cõtidie gͤgẽ
suũ dñs multiplicat: aut repellendi sunt qͦs
ppatet mansiones: Ab sit aute̾ ut ꝓiudencia
sũptuñ cõfusionis huiꝰ inc̾ramꝰ discrumi¬
na.Audiens ħ alb̃s fide ⁊ caritate eoꝵ delee¬

Expanded text:
omnia confregerimus, poterunt homines saeculi maomnia confregerimus, poterunt homines saeculi male de nobis sentire, quod aut leves sumus et mutabiles; aut nimiae, quas tamen non habemus, divitiae nos faciunt insanire. Cumque certissimum vobis sit, penes nos non esse pecunias; verbo evangelico vobis dico, quia aedificaturo turrim, futuri operis necesse est supputare expensas: alioquin cum coeperit, et defecerit, dicetur: Hic homo fatuus coepit aedificare, et non potuit cores respondent: « Si consummatis iis quae ad monasterium pertinent, habitatores cessasset mittere Deus, stare posset sententia, et cessandum ab operibus rationabilis esset censura. Nunc vero cum quotidie gregem suum Deus multiplicet, aut repellendi sunt quos praeparet mansiones. Absit autem ut pro diffidentia sumptuum confusionis hujus incurramus discrimina! » Audiens haec Abbas, fide et charitate eorum delec
Abbreviated transcription (Latin):
utilitate solliciti. iuirũ dei ciuꝰ cou̾satio in
celis erat. aliq̃n descendere cõpellebãt: ⁊ in¬
dicabant ei que domꝰ nec̾citas exigebat.
Insinuerat itaq ei locũ angustũ et̾ incomo¬
dum in quo cõced̾ant. nec ca̾pac̾e tante mł¬
titudinis. icũ cotidie cat̾uatim ad uectan¬
um numerꝰ augetur. nõ posse eos intra c̃os¬
tructas recipi officinas: ⁊ uix oratoriũ solis
sufficere monachis. Addunt etiã se cõsid̾as¬
se infi̾ꝰ aptã pleniciẽ. ⁊ opportimita flumini
qui infra illabitur.ibiq lecũ ẽẽ spacͥosum ad
om̃s monast̾ii nec̃̾citates atq prata. ad colo¬
mas ad uirgłta atq iuneas.⁊ si silue uideat᷑
de eẽ clausura. ⁊ facile hoc parietib lapideis.
quoꝵ ingens ibi copia ẽ. posse suppleri. In
primis uir dei nõ acqͥeuit cõsilio. uidetis ĩ¬
quid qr młtis expensis ⁊ sudorib iã domꝰ la¬
pidee ꝯsumate sunt. aq̃ ductis cũ maximis
sũptibꝰ ꝑ singłas officinas traducti. Sec

Expanded text:
utilitate solliciti, Virum Dei, cujus conversatio in coelis erat, aliquando descendere compellebant, et indicabant ei quae domus necessitas exigebat. Insinuant itaque ei locum angustum et incommodum in quo consederant, nec capacem tantae multitudinis; et cum quotidie catervatim adventantium numerus augeretur, non posse eos intra constructas recipi officinas, et vix oratorium solis sufficere monachis. Addunt etiam se considerasse inferius aptam planitiem, et opportunitatem fluminis quod infra illabitur, ibique locum esse spatiosum ad omnes monasterii necessitates, ad prata, ad colonias, ad virgulta et vineas: et si silvae videatur deesse clausura, facile hoc parietibus lapideis, quorum ingens ibi copia est, posse suppleri. In primis Vir Dei non acquievit consilio. « Videtistis expensis et sudoribus jam domus lapideae consummatae sunt, aquaeductus cum maximis sumptibus per singulas officinas traducti. Si haec
Abbreviated transcription (Latin):
tem uirum dei nocte se contulit: et ille
midatũ eñ quide̾ usurpatis insignibus
ad dñi innocencii pedes ad duxit. Quod fc̃o
ciuitas gratulabrnda letatur. innececio
eccia red̾elitur ⁊ romanꝰ ppłs ut pastorem
et dñm in nocenciũ ueneratur. Abbas cla¬
reualł. iniira reu̾encia hẽtur ab oĩl auc¬
tor pacis ⁊ pat̾ patͥ̾e p̾dicatur. ꝑcederite in
nobiles ꝑsecuntur. ⁊ om̃s ei ꝑmto aĩo ob
secuntur. S ꝙͣ diu ille głiam᷑ tołauit. ꝙͣ¬
bus ⁊ compositis uix quinq dies tenͣe po¬
tuit: qui sept̾e anius ⁊ ultra. ꝓ resarciẽda
eadem scissione sudauit. Ex eunte roma
ꝓsequitur. deducit clerꝰ. eccurrit ppłs. uni¬
uersa nobłitas comitatur. Nec pot̾at sine
coĩ more dimitti. qui colebatur erore amo¬

Expanded text:
dem virum Dei nocte se contulit: et ille dem virum Dei nocte se contulit: et ille quidem nudatum eum usurpatis insignibus ad domini Innocentii pedes adduxit. Quo facto civitas gratulabunda laetatur, Innocentio ecclesia redditur, Romanus populus ut pastorem et dominum Innocentium veneratur. Abbas Clarae-Vallis in mira reverentia habetur, ab omnibus auctor pacis, et pater patriae praedicatur. Procedentem viri nobilsequuntur. Sed quandiu ille gloriam toleravit? quanbus et compositis, vix quinque dies teneri potuit, qui septem annis et ultra pro resarcienda eadem scissione sudavit. Exeuntem Roma prosequitur, deducit clerus, concurrit populus, universa nobilitas comitatur. Nec poterat sine communi moerore dimitti, qui colebatur amore co
Abbreviated transcription (Latin):
medicoꝵ auxilio desꝑãti noctu qͥdam ꝑsopnũ
apparens. intimauit aduenisse salernum
rere iubetur. ⁊ de lauacro manũ eiꝯ bibere.
Q uod sũt inuenit: aꝙͣ peciit bibit. cõua¬
luit. Hdoc u̾bum ꝑ totam urbem diuulg᷑¬
p̾manente. Abbas romã reu̾titur. predictũ
quoq petrũ pisanũ ⁊ quosdã alios ⁊ recon
rei malicia. angłs ꝑcuciens gladrũ
iam iubrabat.⁊ ꝑtransies domos quarũ
suꝑ luminaria sanguũs agna mibant ad
domũ petͥ leonis ueniens. salutare iea
nõ repꝑit signũ. ꝑcussit igitur miserum:
nec tamen illico defungitur. s datur ꝑtri¬
duum penitencie locus. Ille pacĩa dei ab¬
utitur. ⁊ in poc̃o suo moritur desꝑatus.
Adiẜabłi pompa corpꝰ eiꝯ effertur: cada¬
uit eius in latebris sepelitur. ⁊usq hodie
sibi po aliũ statuenĩt: non tam exꝑtinacia
scismatis ꝙͣ ut oportuniꝰ ꝑ aliꝙͣ tp̃ris mo¬
ram ꝑp̃ innccencio recõciliarentur. Q sin

Expanded text:
medicorum auxilio desperanti, noctu quidam per somnium medicorum auxilio desperanti, noctu quidam per somnium apparens intimavit advenisse Salernum rere jubetur, et de lavacro manuum ejus bibere. Quaesivit, invenit, aquam petiit, bibit, convaluit. Hoc verbum per totam urbem divulgapermanente, Abbas Romam revertitur: praedictum quoque Petrum Pisanum, et quosdam alios reconcilhaei malitia, angelus percutiens gladium jam vibrabat, et pertransiens domos, quarum superliminaria sanguis Agni imbuerat, ad domum Petri Leonis veniens, salutare in ea non reperit signum. Percussit igitur miserum, nec tamen illico defungitur: sed datur per triduum poenitentiae locus. Ille patientia Dei abutitur, et in peccato suo moritur desperatus. Miserabili pompa corpus ejus effertur, cadaver ejus in latebris sepelitur, et usque hodie tatuerunt; non tam ex pertinacia schismatis, quam ut opportunius per aliquam temporis moram papae Innocentio reconciliarentur: quod s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uitam petri ⁊ c̾am. Albas aut̃ tenens
manũ petri. eleuauit eũ ⁊ simul ip̃e sur¬
rexit: tuciorẽ inquiens si mͥ credas intra¬
bimꝰ archam. Et si iam p̾dem m̃te cõceꝑat.
salutarib illũ aggredrens monitis: cooꝑ¬
ante grã dei. ꝓtinꝰ ꝑsuasit adurbẽ rediens.
ĩnocentio ppͣ reconciliaretur. Soluta. ⁊cone.
amplissimũ ẽ cupidꝰ occupau̾at: putabat¬
q hiuꝯmodi suspentõibi aliꝙͣ aromanis
extor q̾re pͥuilegia: ꝑ que in us ꝓpriũ de in¬
ceps sibi stabiliretur ħrditas. Sic herodes
iusũ saluatorẽ ꝯtẽpsit. ⁊ quẽ desid̾a uit ab¬
sentẽ. ꝯtẽpsit p̾sentem. S oĩpotens deue:
daritatem ꝙͣ accepit apr̃e dedit hoĩbꝰ. ⁊cõ
tẽpnentes se facit ingłos. ⁊ herigit subli¬
me hũiliatos. Igitur cͥca curationẽ ciuꝰ¬
dam uiri nobilis. ⁊ ĩ urbe salerratana ne¬
tissimi succũbentibi medicis quoꝵ ibi p̾¬
cipue ars iuget et stildiũ. eiusdẽ iuro de

Expanded text:
is, et causam. Abbas autem tenens manum Petri Pisani elevavit eum, et simul ipse surrexit: « Tutiorem, » inquiens, « si mihi credas, intrabimus arcam. » Et sicut jam pridem mente conceperat, salutaribus illum aggrediens monitis, cooperante gratia Dei, protinus persuasit ut ad Urbem rediens, Innocentio papae reconciliaretur. Soluta concione, amplissimum est, cupidus occupaverat, putabatque hujusmodi suspensionibus aliqua a Romanis extorquere privilegia, per quae in jus proprium deinceps sibi stabiliretur haereditas. Sic Herodes visum Salvatorem contempsit, et quem desideravit absentem, contempsit praesentem . Sic omnipotens Deus claritatem, quam accepit a Patre, dedit hominibus , et contemnentes se facit inglorios et erigit in sublime humiliatos. Igitur circa curationem cujusdam viri nobilis, et in urbe Salernitana notissimi, succumbentibus medicis, quorum ibi praecipue ars viget et studium, eidem viro de
Abbreviated transcription (Latin):
oblatus nec motus ẽ pes eis. ut incli¬
naret se adgłiam: nec magis dełctabat¬
petentibꝰ se nec annens aliq̃n. nec ĩ sołnt᷑¬
s alioꝵ ẜuitis deputatũ. Q res cũ referre¬
tur ad fr̃s. respondebant. Nos oĩba que
possidebamꝰ uendits: inuentã p̾ciosam
maigaritã oꝑauimꝰ. Ad patrimonia
distracta redire non possumꝰ. Quod si
ciis ⁊ margarita priuati fuerimꝰ: expec¬
cationi nr̃e male ꝓuisum ẽ. si oleo nr̃o ef¬
fuso clausis iamuis fic̃ fatui mundicemꝰ.
quis gaudiũ suũ tolłe poss ab eis: ⁊ ali¬
oꝵ consolatio eis fieret tribislatio: ⁊ eoꝵ
in opia. alioꝵ plenitudinẽ cumłaret his
yses fuit: qui cũ non ẽet pontifex. a aron
tñ nnẽ. ⁊ sacrauit pontificem ⁊ disposiõ r bi
eius tota leiutica om̃i tp̃r paruit successio.

Expanded text:
oblatus, nec motus est pes ejus ut inclioblatus, nec motus est pes ejus ut inclinaret se ad gloriam; nec magis eum delectabatPetentibus se nec annuens aliqsed aliorum servitio deputatum. Quae res cum referrefratres, respondebant: « Nos omnibus quae possidebamus venditis, inventam pretiosam margaritam comparavimus: ad patrimonia distracta redire non possumus. Quod si tiis, et margarita privati fuerimus; exspectationi nostrae male provisum est, si oleo nostro effuso, clausis januis sicut fatui mendicemus. quis gaudium suum tollere posset ab eis, et aliorum consolatio eis fieret tribulatio, et eorum inopia aliorum plenitudinem cumularet. Hisyses fuit, qui cum non esset pontifex, Aaron tamen unxit et sacravit pontificem; et dispositionibus ejus tota Levitica omni tempore successio
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ splendidor ẽẽt ⁊ purior: cotidie ĩ for¬
nace ꝓbabatur. ⁊ nequid ei rubignus ob¬
reꝑet: crebris malleoꝵ ictib incudem tũ¬
egriudinis. Et cum sciret uͥtutem in fir¬
mirate ꝓfici sufficientẽ sibi uihoc exꝑiebat᷑
gr̃am: qd̾ iideret suos om̃s qͣntulum cũq
extra ordinarios motus. luna illiꝯ cotidi¬
ane affuctõis abradi. Erat quid̾e caro ĩ fir
rat delect᷑ari. ampliꝯ dełctabatur ind̃no :
nec aliqua huiꝰ scłi ambitõe pulsabatur.
qui solis celestibꝰ iuhiabat. Quot eccłiede¬
stitute pastorib eum sibi inep̃m elegerũt.
Glegit eũ domestica lingonensis eccłia:
elegit cathalaunensis. Intra ytaliam
cuutas ianuensis.⁊ mediolanũ. metro¬
poł lingurui: Iunc oprauerũt pastorem
⁊ magrm. Remis nobilissima francie ci
uitas sedere lelgice ꝓuincie capud: eius
dñato̾em ambuut. Om̃b his uacatiõibꝰ
p̃positis nõ sollicitauit animũ eius honor

Expanded text:
semper splendidior esset et purior, quotidie in forsemper splendidior esset et purior, quotidie in fornace probabatur, et ne quid ei rubiginis obreperet, crebris malleorum ictibus in incude tunaegritudinis. Et cum sciret virtutem in infirmitate perfici, sufficientem sibi in hoc experiebatur gratiam, quod videret suos omnes quantulumcunque extraordinarios motus lima illius quotidianae afflictionis abradi. Erat quidem caro infirmarat delectari, amplius delectabatur in Domino; nec aliqua saeculi hujus ambitione pulsabatur, qui solis coelestibus inhiabat. Quot Ecclesiae destitutae pastoribus, eum sibi in episcopum elegerunt? Elegit eum domestica Lingonensis Ecclesia, elegit Catalaunensis. Intra Italiam civitas Januensis, et Mediolanum metropolis Ligurum, hunc optaverunt pastorem et magistrum. Reminciae caput, ejus dominationem ambivit. Omnibus his vocationibus postpositis, non sollicitavit animam ejus honor
Abbreviated transcription (Latin):
noñi xỹi coram gentibus ⁊ regis ferret
intrepidꝰ: cum obedirent ei pͥncipes mũi
di.⁊adiuitũ eiꝰ in oĩ natione starent e¬
piscopi: cum ip̃a romana ec̾ta singlari
priuilegio eiꝰ uen̾aretur consilia. ⁊ qͣsi
generasi legatione cõcessa. subieciss ei
gentes et reglia: cum etiã ꝙ głoriosius
predicatur. facta eius et u̾ba ꝯfirmarẽt᷑
miracłis: nũ quã excessit. nũquã supra
se in mrabilili ambulauit. s semꝑ de se
humulit̾ senciens. uenͣabiliũ oꝑum non
se auctorẽ credidit. s ministrũ. ⁊ cum ẽet
õium iudicio sũmꝰ suo sibi iudicio ꝯsti¬
tit infimiꝰ. Soli deo quicquid fecit ascrip¬
sit: ĩmo se nicħ boni aut uelle aut posse.
nisi inspirante ⁊ oꝑante do.⁊ sensit ⁊ dixit.
S ad erat ius diuina int̾̃pr accepto. ⁊ in
die salutis. se gregans. menuãgłĩ suũ¬
bonũ eiꝰ quelib ꝯsꝑsio falsitatis: in loco
suo idem sp̃c manebat immobił. Qͥ ut

Expanded text:
nomen Christi coram gentibus et regibus ferret intrepidus, cum obedirent ei principes mundi, et ad nutum ejus in omni natione starent episcopi; cum ipsa Romana Ecclesia singulari privilegio ejus veneraretur consilia, et quasi generali legatione concessa tes et regna; cum etiam, quod gloriosius judicatur, facta ejus et verba confirmarentur miraculis; nunquam excessit, nunquam supra se in mirabilibus ambulavit: sed de se semper humiliter sentiens venerabilium operum non se auctorem credidit, sed ministrum; et cum esset omnium judicio summus, suo sibi judicio constitit infimus. Soli Deo quidquid fecit ascripsit: imo se nihil boni aut velle, aut posse, nisi inspirante et operante Deo, et sensit, et dixit. Sed aderat vis divina in tempore accepto, et in die salutis, segregans in Evangelium suubonum ejus quaelibet conspersio falsitatis, in loco suo idem spiritus manebat immobilis. 26. Qui ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoĩb ꝓuidebat. Alloquitur fr̃s nõ sine
lacrimis miscens ẜmonil auulsa acor¬
de suspiria. ortatur ⁊ cõsolatur. ⁊ st int̾ eoᷤᷤ
fr̃em et socium nõ dñm exhibet. uł magis¬
trũ. sumq eũ ibi morari diuciꝰ. nõ pate̾re¬
tur magna eum ꝓseq̾ns comitancũ mul¬
titudo. salutaris fratrib int̾ in italiã diligẽs¬
dirigens abcessit. ⁊ adurbem ꝑuenit.

Expanded text:
et hominibus providebat. Alloquitur fratres non sine et hominibus providebat. Alloquitur fratres non sine lacrymis, miscens sermonibus avulsa a corde suspiria, hortatur et consolatur, et se inter eos fratrem et socium, non dominum exhibet, vel magistrum. Cumque ibi morari diutius non pateretur magna eum proseqens comitantium multitudo, salutatis fratribus iter in Italiam dirigens abscessit et ad Urbem pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
orta inppło puluerẽ pedum ⁊ litigantes ex¬
⁊ damynis afflicti. eius p̾senciã cuꝑent et
obtarent. Qui int̾u celebrato remus cõ¬
silio clarãuallẽ humilit̾ usitatur. ⁊ głia
pontificatꝰ. romã pauꝑũ p̾sentat aspectibꝰ.
Adirant᷑ om̃s intancã altitudine humili¬
tatẽ unmobilẽ ⁊ ĩ tanta excellenti culmine.
ꝓpositi sci ꝑ man̾e uͥtut̾e. ut altitudini soci¬
ata humilitas: ꝓ officio ext̾iꝰ splendeat. ⁊
ꝓuirtute neqͣquã int̾iꝰ in anescat. Ad he¬
rebat carni eiꝯ lanea tunica.⁊ diebꝰ et noc¬
tibi cuculla uestitꝰ. sic ibat. ⁊ sic cucubat:
Intus monachi habitũ retinens extra se
deficilẽ agens diu̾saꝵ inuno hoĩe ꝓpͥetatẽ
expͥmens ꝑsonaꝵ. Sagm̃tata ei. curum¬
ferebant᷑ płiunaria. lectꝰ eius palliis oꝑ¬
tus. cortina ambiebat᷑ purpea. s si reuoluẽs
opim̃ta: in uenires suꝑrectis laneis ꝯplosa
deus uidet in corde̾. ip̃e uero bona corã deo

Expanded text:
orta in populo, pulverem pedum in litigantes exet damnis afflicti, ejus praesentiam cuperent et optarent. Qui interim celebrato Remis consilio Claram-Vallem humiliter visitat, et gloriam pontificatus Romani pauperum repraesentat aspectibus. Mirantur omnes in tanta altitudine humilitatem immobilem, et in tam excellenti culmine propositi sancti permanere virtutem; ut altitudini sociata humilitas pro officio exterius splendeat, et pro virtute nequaquam interius inanescat. Adhaerebat carni ejus lanea tunica, et diebus ac noctibus cuculla vestitus sic ibat, et sic cubabat. Intus monachi habitum retinens, extra se ens, diversarum in uno homine proprietatem exprimens personarum. Segmentata ei circumferebantur pulvinaria. Lectus ejus palliis opertus cortina ambiebatur purpurea; sed si revolveres operimenta, invenires superjectis laneis complosDeus videt in corde: ipse vero bona coram Deo
Abbreviated transcription (Latin):
Ias sõs ad studia sua reu̾sꝯ diłctum
amplectitur epitalamiũ. E diu̾sis regi¬
onibꝰ. odore religionis illiꝰ ubiq diffuso.
fi̾s ad fundanda mon ast̾ia inuitantur:
fundata quaq ⁊ statuta dicõr eiꝰ sese subi¬
cuint ⁊ arcioris ĩ eunt regłis discipline.
S ⁊ diu̾sarũ regionũ ciuitates: ex hoc col¬
legio meruere epõs. In primis roma: sũmo
dus alt̾ p̾sbr. alt̾ diachonꝰ: ordinati sũt car¬
refloruit. Intuscia. pisis natalis soli głia et
magnũ ecc̃e lumen. Balduinꝰ effulsit. Citͣ
alpes. lausene: datus ẽ amodens.S unoga¬
rinus: lingonis. gedefrido. Autisiodoro:
alanꝯ. Nanietis. Bernarda. Beluaci. hen
etate. ⁊ gr̃a u̾ecundꝰ. hec luminaria decla¬

Expanded text:
anctus ad studia sua reversus, dilectum amplectitur epithalamium. E diversis etiam regionibus odore religionis illius ubique diffuso, fratres ad fundanda monasteria invitantur. Fundata quoque et statuta ditioni ejus sese subjiciunt, et arctioris ineunt regulas disciplinae. Sed et diversarum regionum civitates ex hoc collegio meruere episcopos. In primis Roma summo odus alter presbyter, alter diaconus ordinati sunt carrefloruit. In Tuscia, Pisis natalis soli gloria, et magnum Ecclesiae lumen Balduinus effulsit. Citra Alpes Lausannae datus est Amedeus; Seduno, Garinus; Lingonis, Godefridus; Autissiodoro, Alanus; Nannetis, Bernardus; Belvaco, Henaetate et gratia reverendus. Haec luminaria de Cla
Abbreviated transcription (Latin):
num. inꝙ̾ angłi ꝓspic̾e̾ desiderãt. fuscã ad¬
anauit sponsam. ⁊ ce coloratã asole.tanto
extollat p̾como: ut dicat eam totã formosam.
nec ullam in eã macłam ẽẽ. Ip̃am quoq spon¬
sam diłcone langere miratur. et inquirit di
fectu aĩa impacient̾ anela. Cũq sponsꝰ mł¬
tis laudibii sponsam attollat. non tñ in õib
plenã ei sui copiam p̾beat. nes usq ad plonitu¬
dinem sacietatis se sponse desid̾anti concedat.
Quesitus aliq̃n nõ in ueniatur. ⁊ post longos
ccuitus reꝑtꝰ teneatur. ne fugiat. Multo tp̃r
die millis epulabatur deliciis. qͣntũ nobis

Expanded text:
quem etiam Angeli prospicere desiderant, fuscam adquem etiam Angeli prospicere desiderant, fuscam adamaverit sponsam, et decoloratam a sole, tanto extollat praeconio, ut dicat eam totam formosam, nec ullam in ea maculam esse. Ipsam quoque sponsam dilectione languere miratur, et inquirit dilfectu anima impatienter anhelat. Cumque Sponsus multis laudibus sponsam attollat, non tamen in omnibus plenam ei sui copiam praebeat, nec usque ad plenitudinem satietatis se sponsae desideranti concedat: quaesitus aliquando non inveniatur, et post longos circuitus repertus teneatur, ne fugiat. Multo tempot qui quotidie in illis epulabatur deliciis, quantum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
illa honoribꝰ sublimau̾at. inuentũ in lecto
suo ex amine. ⁊ enormit̃ tumidũ. inbasilica
qͣdam humatũ ẽ. s pꝯea agaufrido carno¬
tensi ep̃o. sed̾e apłice legato. inde extͣctum ẽ.
aliasq piectum. Nepotes quoq eiꝯ ab eadẽ
a radice euulsa: ⁊ ꝑ ext̾a regna tanti udici
cͥcumferens q̃rimonias exulauit. ¶anto gͥ
malo obruto. ⁊ scismate girardi redacto inͦ
cineres: uir dei cũ gaudio magno clarãual¬
lem reducitur. Ad sunt fr̃s: cͥcum fulsi pedi¬
ln eiꝯ: gr̃as agunt d̾o: qui bonis miciis
feliciores ꝓuentꝰ accumłat. ⁊ ẜui sui humi¬
litate. ubiꝰq głificat et exaltat. Mactꝰ uero
uir dei aliꝙ quietis tp̃s. aliis s̃e negociis cc¬
cupauit. ⁊ secedens in casula pisaciis torqui¬
ln cͥcũ textã. solꝰ meditatoĩb diuinis uaca¬
re disposuit. Et repente eccurrũt ei ĩdiu̾sorio
humili qͣiͣ ad p̾sepe dñi ꝯsistenti amatoria
cantica: ⁊ sp̃ualiũ fercula nuptiaꝵ. Consid̾a

Expanded text:
sublimaverat, inventum in lectulo suo exanime, et enormiter tumidum, in basilica quadam humatum est: sed postea a Gaufrido Carnotensi episcopo Sedis apostolicae legato inde extractum, alioque projectum est. Nepotes quoque ejus ab eadem a radice avulsa, per extera regna, tanti judicii circumferens querimonias, exsulavit. Tanto igitur malo obruto, et schismate Gerardi redacto in cineres, Vir Dei cum gaudio magno Claram-vallem revertitur. Adsunt fratres, circumfusi pedibus ejus: gratias agunt Deo, qui bonis initiis feliciores proventus accumulat, et servi sui humilitatem ubique glorificat et exaltat. 40. Nactus vero Vir Dei aliquod quietis tempus, aliis se negotiis occupavit, et secedens in casulam pisatiis torquibus circumtextam, solus meditationibus divinis vacare disponit. Et repente occurrunt ei in diversorio humili, quasi ad praesepe Domini consistenti, amatoria Cantica, et spiritualium fercula nuptiarum. Considerat
Abbreviated transcription (Latin):
tendit: ⁊ u̾ba sua multis legum ⁊ canonũ
asẜtionib munit. At uero iur dei nõ in
ẜmone s inu̾tute regnũ eẽ intlligens:
scio inqͥt petre te uirũm sapient̾e. ⁊ lict̾atũ
ẽẽ. ⁊ utinam sanior pars.⁊ honestiora te
licior obtineret obtinͣet. ⁊ sinc dubio rõabłia
allegantẽ. nulla poss impedue facũdia.
sit scindere. nec uideus: fautore hoc̃ dño
t̃pr. diliuuii fuit. In hac octo aĩe cet̾is oĩbus
ꝑenntibi euaẜunt. ⁊ qͦtqͦt extra archã inuẽ¬
ti sunt ꝑierunt. Archam hanc typũ hr̃e ec

Expanded text:
ua multis legum et canonum assertionibus munit. At vero Vir Dei non in sermone, sed in virtute regnum Dei esse intelligens: « Scio, inquit, Petre, te virum sapientem et litteratum esse; et utinam sanior pars, et honestiora te licior obtineret! et sine dubio rationabilia allegantem nulla posset impedire facundia. sit scindere, nec judaeus, fautore hoc Dominotempore diluvii fuit. In hac octo animae, caeteris omnibus pereuntibus, evaserunt; et quotquot extra arcam inventi sunt, perierunt. Arcam hanc typ
Abbreviated transcription (Latin):
tione uniu̾se t̾re suscipitur. Int̾ea rome
in nocenciꝰ potestatiue agenda disponit:
undiq insitatores occurrunt. Alii cũ nego¬
ciis. alii tm̃ gr̃a cõ gaudenti adueniunt
ꝓcessiones ꝑ ec̃cas solłiter celebrant᷑: depo¬
sitis armis ad audiendũ u̾bũ duinũ ple¬
bes accurunt. Iꝯ multipharias egestates.
mbreui ciuitas opułnta refloret. Que
discordie tp̃r distracta fu̾ant. pax solidata
reuocat ⁊ reducit. Arantur solitudines.
⁊ deẜta pinguescunt. Reqͥescunt singuli
subuite ⁊ ficłnea sua. nocturne silent᷑ ex¬
cubie. ⁊ aꝑtis ianius oĩs tunor excludit᷑ ͤ
Dato tp̃r innocenciꝰ ecc̃e riunas restauraͭ
populatas collonias expusis restaurat ĩ¬
suꝑ ⁊ congrua dona largitur. Monast̾ium
⁊ apud aquas salinas ĩ scĩ an astasii mr̃is
honore ꝯstituit. ꝙ quid̾e ibi pͥꝯ fñat. s hoc
t̃pr sola ec̃ta de erat hĩtator. Constructis
itaq cenobilib mansionibꝰ.⁊ reforma¬
ta ecca assignatis etiã ad alimonias don.

Expanded text:
tione devote suscipitur. Interea Romae Innocentius potestative agenda disponit, undique visitatores occurrunt. Alii cum negotiis, alii tantum gratia congaudendi adveniunt. Processiones per ecclesias solemniter celebrantur, depositis armis ad audiendum verbum Domini plebes occurrunt Post multifarias egestates in brevi civitas opulenta refloret: quae discordiae tempore distracta fuerant, pax solidata reducit et revocat. Arantur solitudines, et deserta pinguescunt. Requiescunt singuli sub vite et ficulnea sua: nocturnae silent excubiae, et apertis januis, omnis timor excluditur. Dato tempore Innocentius Ecclesiae ruinas restaurat,tia, 1112 depopulatas colonias expulsis restituit, insuper et congrua dona largitur. Monasterium etiam apud Aquas-Salvias in sancti Anastasii martyris honore constituit; quod quidem ibi prius fuerat, sed hoc tempore sola ecclesia, deerat habitator. Constructis itaque coenobialibus mansionibus, et reformata ecclesia, assignatis etiam ad alimonias domibus,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia diuinis que ille cellebrabat officiis
int̾ e̾e̾t: crudelissune ⁊ diutissime corã oĩbꝰ
uexata ẽ. Compassꝰ abbs młri iam sepe
uitalib ex ꝑtꝯ dei clemenciã: imꝑat dia¬
bolo ut recẽdat. Ille ad imꝑiũ ẜui dei. ⁊ tre¬
mebundꝯ euanuit młr uero non solum
ec ⁊ alia multa intra alpes cõstitutꝰ
oꝑatꝰꝯ ẽ uir dei.⁊ diu̾sa loca ꝑ lustranȩ
bñficiebat his qui infirmabantur: illi¬
minando cecos: erigendo debiles: curan¬
do febricitates maxime opp̾ssos adiablo
diligentiori studio purgans. ⁊ q̃ mali¬
gnꝰ fedau̾at sp̃c p̾toria tem pla deo ac¬
ceptabilia cõ secrabat. Płima aute in
eum ꝓbabilia.⁊ laude digna cõcurrunt.
alii namq doctrinã: alii mores: ⁊ alii
mirantur. miracła. Ego quidem cõgra¬
um his oĩbꝯ honorẽ defero. s p̾ oĩbꝰ qͣn

Expanded text:
ecclesia divinis quae ille celebrabat officiis ecclesia divinis quae ille celebrabat officiis interesset, crudelissime et diutissime coram omnibus vexata est. Compassus Abbas mulieri, jam saepe in talibus expertus Dei clementiam, imperat diabolo ut recedat. Ille ad imperium Servi Dei tremebundus evanuit: mulier vero non solum Haec et alia multa intra Alpes constitutus operatus est Vir Dei, et diversa loca perlustrans benefaciebat iis qui infirmabantur: illuminando caecos, erigendo debiles, curando febricitantes, maxime oppressos a diabolo diligentiori studio purgans; et quae malignus foedaverat spiritus pectora, templa Deo acceptabilia consecrabat. 25. Plurima autem in eum probabilia et laude digna concurrunt. Alii namque doctrinam, alii 1102 mores, alii mirantur miracula. Ego quidem congruum his omnibus honorem defero: sed prae omn
Abbreviated transcription (Latin):
utute xp̃i expulso:. hoĩ imꝑat ut loqͥer ẽ a¬
Durgatus hmo intrat eccliam inter d̃ sa¬
cramentis. crucis signo semunit: ardit
tnsiret: oblata ẽ ei demoni aca mulier
Nam eotpr ab erat quo primũ iur dei cui¬
tate pdc̃am sua illustrauit p̾sencia. Hanc
possidebat demoniũ ꝙmͦ italica. modo hi¬
baluigna. loq̾batur. nec satis cͥtum utrũ
unꝰ esset bililigius. an duo sin qͥsq ser¬
monis idiomata utens. s tam ꝓpͥe modo
hec. modo illa sonabat: ut diceñs hic loqͥt¬
genꝯ passione: ⁊ poplitis tiore ꝑturba¬
batur. Que cum ad uirum dei ad ducta
fuiss: saltu ꝯscito scani̾ in quo sedebat.
in opmata scełitate tͣnsiliit. Reducta et ĩ¬
t̾rogata quid sibi uellent. ⁊ saltꝰ ⁊ fuga. et
ũn egrotanti. ⁊ uetule tanta uͥtus. ⁊ ueloci¬
tas adueniss: N̾. hanc sibi agilitate ex
p̾sentia in ẽẽ diabłi. ut currentes ꝯp̾hẽder
equos. ⁊ eoꝵ dorso sine ullo amuuiculo am̃¬
minucło insiliret. Hec seq̃nti die dum in

Expanded text:
tute Christi expulso, homini imperat ut loquatur. Purgatus homo intrat ecclesiam, interest sacramentis, crucis signo se munit, audit ter sanctus transiret, oblata est ei daemoniaca mulier. Nam eo tempore aberat, quo primum Vir Dei civitatem praedictam sua illustravit praesentia. Hanc possidebat daemonium, quod modo Italica, modo Ibera lingua loquebatur; nec satis certum, utrum unus esset bilinguis, an duo, sui quisque sermonis idiomate utens: sed tam proprie modo haec, modo illa sonabat, ut diceres: Hic qui loquigenuum passione, et poplitis tremore perturbabatur. Quae cum ad Virum Dei adducta fuisset, saltu concito scamnum in quo sedebat inopinata celeritate transiliit. Reducta et interrogata quid sibi vellet et saltus, et fuga, et unde aegrotanti et vetulae tanta virtus et velocitas advenisset: respondit hanc sibi agilitatem ex praesentia inesse diaboli, ut currentes comprehenderet equos, et eorum dorso sine ullo adminiculo insiliret. Haec sequenti die dum in
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad eũ securiꝰ audebant accedere. ꝙ albs
cõicato cũ eis ꝯsilio. ⁊ facile eẽt qudmͦ puta¬
batur difficile. ⁊ ꝙ uidebatur impossibile:
repentino ꝓuentui possibile redderetur. Itaq
apud paradiã cum hinc inde coueniunt:
impmis de diuisione ec̾ce. ⁊ descissure obsi¬
natione. que uifra alpes ĩ sola aquitania.

Expanded text:
qui ad eum securius audebant accedere, quod Abqui ad eum securius audebant accedere, quod Abcommunicato cum eis consilio, facile esset quod modo putabatur difficile; et quod videbatur impossibile, repentino proventu possibile redderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitan
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s meoꝵ ec̃ca sacrificium deo. P cuiꝯ disceᷤ¬
sum decanꝯ eusdẽ eccłie altare in quo diui¬
na nust̾i̾a celebrarat ĩpie quid̾. s nõ mpri¬
ne cõfregit. Si quid̾e pꝯ breue tp̃s ꝑcusus
ad̾o.cum aĩam exalaret donũ inqua mo¬
rie batur plenã uidit demonibi: ⁊ se a demo¬
nio uigilari clamutans cultellum acͥcum¬
stantib postulabã quẽ inm̾get guiti suo.
ut excto demone uiueret. S diabłs cui datꝰ
eram eũ int̾ hec u̾ba extinexit.⁊ pestilentem
aĩam in ĩferniũ den̾isit. Arcħ p̾spit᷑ quaq qui
petri ĩ uasoris pictanẽsis ecc̃e.sẏnodũ denũ¬
ciabat: coram ipsis quos ad cõuentũ ꝑfidie
inscisiate illo feruenciores extit̾ant. manꝰ
dimna manifestã ex̾cuerat ulcionẽ. ꝓpter
hec ⁊ alia huiꝯ modi ante hoĩes c̾ofundi ce¬
pat girarda: ⁊ timens opponi sibi que nega¬
penon poterãt conuentꝰ publicos enadebat.
Bigraficatũ ẽ nr̃am comiti ꝑ uiros illustra.

Expanded text:
 ecclesia sacrificium Deo. Post cujus discessum, decanus ejusdem ecclesiae altare, in quo divina mystesia celebrarat, impie quidem, sed non impune confregit. Siquidem post breve tempus percussus a Deo, cum spiritum exhalaret, domum, in qua moriebatur, plenam vidit daemonibus; et se a daemonio jugulari clamitans, cultellum a circumstantibus postulabat quem immergeret gutturi suo, ut extracto daemone viveret. Sed diabolus, cui datus erat, eum inter haec verba exstinxit, et pestilentem animam in infernum demersit. Archipresbyter quoque, qui Petri invasoris Pictavensis Ecclesiae synodum denuntiabat, coram ipsis, quos ad conventum perfidiae in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alia hujusmodi, ante homines confundi coeperat Gerardus, et timens opponi sibi quae negari non poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres,
Abbreviated transcription (Latin):
terat: s statim cccurrit. ⁊ in pacis os d̾o̾ reci
pit ep̃m: ⁊ eadem qua eũ ab uirau̾at manu.
cum tociꝰ exultatẽe ciuitatis ad ꝓpͥam sedẽ
redrxit. S ⁊ de inceps albs cũ comite iã
familiariꝰ ⁊ suauiꝰ loq̾ns pat̾ne cõmonu
ne dei pacĩam intancis irritaret flagiciis:
ne pacem fc̃am in aliquo molaret. ꝑace ita¬
q om̃i aquitane ecc̃e reddita. solꝯ girar
ꝑseu̾at ĩ mał s nõ młto ꝑꝯ adueniente die
ire. indomo sua miẜabiliter extinctꝰ ẽ. Et cũ
dicat sc̃ptura ẽ pcc̾m atq mort̾e ꝓ eo uͣo dico
ut roges quis: impenitens ⁊ subito mortuꝰ.

Expanded text:
terat: sed statim occurrit, et in pacis osculo recepit terat: sed statim occurrit, et in pacis osculo recepit episcopum; et eadem qua eum abjuraverat manu, cum totius exsultatione civitatis ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps Abbas cum Comite jam familiarius et suavius loquens, paterne eum monuine Dei patientiam tantis irritaret flagitiis, ne pacem factam in aliquo violaret. 39. Pace itaque omni Aquitaniae Ecclesiae reddita, solus Gerardus perseverat in malis: sed non multo post, adveniente die irae, in domo sua miserabiliter exstinctus est. Et cum dicat Scriptura, Est peccatum ad mortem, pro eo non dico ut roget quis , imp
Abbreviated transcription (Latin):
Lacͥmabantur uniu̾si qui ad erant.⁊ or̾onib
intenti. ẜ̾stolabantur exitũ rei. et õrum sꝯ¬
pecta expectatio nescio quid diuinũ fi̾ celi¬
tus ex pectabant. Uidens comes albem in
sp̃u uehem̃ti ꝓcedent̾e ⁊ sacratissimũ dñi
corpꝯ ferentem in manib. expauit ⁊ dirigu¬
it membrisq tremebundꝰ metis et dissolu¬
tis. qͣi amens solo ꝓuoluitur. Gleuatus
amulitib. rursus infaciẽruit. nec qͥppiam
alicui loq̃ns. aut intendens aliꝙ̾. saluus
ꝑ barbam defluentibi. cũ ꝓfundis efflans
gemitilꝰ epilenticꝰ iudebatur. Tum uir d̾i
⁊ surgere uib. ⁊ stare supra pedes.⁊ dei au
are ei. ⁊ in oscło sc̃o pacis cũ eo uĩgito federa:
⁊ ip̃e ad sedem suam eum reducito. ⁊ satisfaci¬
ens do. redde ꝓcontumeliis głiam.⁊ inuni¬
u̾so yͥncipatũ tuo diuisos ⁊ discordes ad cari¬
tatis reueca imnitatẽ. Subdere in nocencio
pape: ⁊ si c̾ ei om̃is obedit ec̾̃ca. tu quoq elco
adeo tanto pare pontifici. Audiens hec co¬

Expanded text:
Lacrymabantur universi qui aderant, et orationibus intenti praestolabantur exitum rei: et omnium suspensa exspectatio, nescio quid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur. Elevatus a militibus rursum in faciem ruit, nec quidpiam alicui loquens, aut intendens in aliquem, salivis in barbam defluentibus, cum profundis efflans gemitibus, epilepticus videbatur. Tum Vir Dei , surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungito foedera, et ipse ad sedem suam eum reducito: et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divisos et discordes ad charitatis revoca unitatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto pare Pontifici. » Audiens haec Co
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ adult̾am. ⁊ in ꝓ fundũ deinigi. archa qͣm
regit petmi si ex deo ẽ. necẽe ut archa ꝙͣ reg̃
ĩnocenciꝯ obruatur. Peribit ergo orientalis
eccłia ꝑibit occidĩts tõtus. ꝑibit francia. ꝑ¬
ibit germania. yberi. ⁊ angli: ⁊ barbara reg¬
na in ꝓfundũ pelagi demergentur. Religio
merabłia ẜuoꝵ dei. ⁊ ancillaꝵ dei collegia
necc̃e ẽ ut sub uno turbiẽ corruãt ĩ abissũ.

Expanded text:
am, et in profundum demergi. Arca, quam regit Petrus, si ex Deo est, necesse est ut arca, quam regit Innocentius, obruatur. Peribit ergo orientalis Ecclesia, peribit Occidens totus: peribit Francia, peribit Germania: Iberi et Angli, et barbara regna in profundum pelagi demergentur. Religio merabilia servorum, et ancillarum Dei collegia, necesse est ut sub uno turbine corruant in abyssum.
Abbreviated transcription (Latin):
trũ inlemouiscensi ecc̃a instruxer̃t. ran¬
nulfum qͥndam doratensem albem. quẽ
de ultore qui ad hoc ibi erat relictus. ĩ fixo
capiti eiꝰ ⁊ quassato cerebro ex pirauit.
ldiens hec ⁊ hiiꝯ modi iur uenͣabilis
uita
cio a qͥtanie legatio fũat com̃data. ueheñ¬
ter in doluit: ⁊ succurrendũ ꝑiclitanti eccłie.
post positis aliis negociis. sine ulla dilatiõe
decreuit. Alb̃em gͥ clarauallensem petit et
obsecrat: ut sibr ad tanta mala eluminãda
succurrat. assit uir dei. ⁊ se in ꝓximo cõgre¬
gatõem monachoꝵ mnbritaniã. in locũ ꝙͣ iuxͣ
manentũ. comitissa em̃ gardis parasiat.
ducturum intimat: ⁊ ꝓmttit disposita illa
domo scd̾m genꝰ ⁊ sp̃es suas. se cum eo in
aquitaniã ꝓfecturum. Ibant gͥ simul. ⁊ ne
multis am̾bagibii utar simul nãnetũ uene¬
runt. Erat aut̃e in regione illa młr miẜa: q̃
a quodã petulante diabło uexabat᷑. Habebat¬

Expanded text:
ter in Lemovicensi Ecclesia intruserunt Ranulfum quemdam Doratensem; qui de ultore, qui ad hoc ibi relictus erat, infixo capiti ejus, Audiens haec et hujusmodi vir venerabilis ui a tio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatem igitur Clarae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat; et promittit disposita illa domo secundum genus et species suas, se cum eo in Aquitaniam profecturum. Ibant igitur simul, et ne multis ambagibus utar, simul Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. Appa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊coutã patttis: simł albas ⁊ legatus ĩ ge¬
diuntur aquitaniã. Int̾im girardo assẽ¬
detinebat eccam. S effluentili preconii s
quas massentatoꝵ manꝰ unecerat.⁊ mag̃
ac magis cognita intate iam defluebant ab
eo subsidia principũ. ⁊ ꝑfidei euis timebãt
erist̾e̾ defensores. Adorabatur itaq ĩ locis
illis in quib securiorẽ se putabat. nec iam
facile publicis sese conuentibꝰ p̾sentabat. Ut
enĩ pͥus gesta breuit̾ repetamꝯ: ubi pͥmun
cepit audiri: quid adu̾sus ecc̃am girardus
ille machinaret᷑: abinnocencio ppͣ. ad huc
ingalliis demorante. missi sunt alb̃s nr̃ cla
iruallis ⁊ iossenꝰ uenͣabilis ep̃s suessionẽ¬
sis ⁊ pictaiũ. usq uenerũt. ut tam ip̃m ꝙͣ
p̾dc̃m principẽ ꝯuenirent. Atille iam eoden
principe ꝑ suaso. inprudent̾ mec̾cam catho¬
obedienciam: anacletũ suũ electũ digruꝯ¬

Expanded text:
ue patratis, simul Abbas et legatus ingrediuntur Aquitaniam. Interim Gerardus, assendetinebat ecclesiam. Sed effluentibus pecuniis, quas in assentatorum manus injecerat, et magis ac magis cognita veritate, jam defluebant ab eo subsidia principum, et perfidiae ejus timebant existere defensores. Morabatur itaque in locis illis, in quibus securiorem se putabat, nec jam facile publicis sese conventibus praesentabat. Ut enim prius gesta breviter repetamus, ubi primum coepit audiri quid adversus Ecclesiam Dei Gerardus ille machinaretur, ab Innocentio papa adhuc in Galliis demorante missi sunt Abbas noster Claoslenus venerabilis episcopus Suessionensis, et Pictavim usque venerunt, ut tam ipsum quam praedictum principem convenirent. At ille jam eodem principe persuaso, impudenter in Ecclesiam cathoahere obedientiam. Anacletum suum electum dig
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipiti mola asinaria alligata pelagꝰ uo¬
rax excipiet. Solꝰ expͥncipibꝰ mũdi archã
petͥ instrauit iste Rogiꝰ: ⁊ cetis om̃̃ibꝰ e¬
necatis. solꝯ ip̃e saluab̾: absit ut tocius
mũdi religio ꝑeat: ⁊ ambrtio petriis cuiꝰ
uita palam ẽ quał extit̾it: regnũ celoꝵ ob

Expanded text:
cipiti mola asinaria alligata pelagus vorax excipiet. Solus ex principibus mundi arcam Petri intravit iste Rogerius, et caeteris omnibus enecatis, solus ipse salvabitur? Absit ut totius mundi religio pereat, et ambitio Petri, cujus vita palam est qualis exsti
Abbreviated transcription (Latin):
una est. ⁊ qͥcq̃d extra eã est qͣi extra archã.
iudicio dei est necc̃e int̾rire ⁊ dilu. Ad ducta
queq exẽpla datã ⁊ abirõ quas reatu scisma¬
tis terra iiuos absorbuit: nec tanito malo
iundictã dei aliqn defuisse monstratũ. Hi
auditis comes ex ꝑte sano usus ẽ ꝯsilio. ⁊
respondit se in obedienciã. innocensii pape
posse dare cõsensum. s in restitutõe ep̃oꝵ qͦs

Expanded text:
Arcam judicio Dei necesse est interire et dilui. Adducta quoque exempla Dathan et Abiron, quos reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus est consilio, et respondit se in obedientiam Innocentii papae posse dare consensum: sed in restitutione epis
Abbreviated transcription (Latin):
c .l. ⁊ tͣnͣsiui ⁊ ecce non erat. Nec mora dux
ip̃e secutus. ut monachũ iudit. sic̾ erat
arinatus equo disiliit: ⁊ eius pedib aduõ¬
lutus. gr̃as inqͥt ago deo et fideli ẜuo enis
qr non nostris iuriłm. s eius fidei collata ẽ
uictoria hec. It̾mq insiliens equo÷ hostes ĩ¬
seq̃batur. Nec tñ hec plaga sibi inflicta celitꝰ.
correctus ẽ animꝯ eius regis: nec detunu¬
it ꝓcella quã conglomerarat praue m̃tis
clãtio. s pꝯ fugami reu̾sis qui euaẜant si¬
mulans alacritate regio se ornatu attol¬
lens stipata militib curia utͣmq ꝑtem
pcipit accsiri: ⁊ pͥus instructo petro. ⁊ mul¬
taꝵ ꝓmissionum auctoram̃tis accẽso de¬

Expanded text:
 et transivi, et ecce non erat . Nec mora, Dux ipse secutus, ut monachum vidit, sicut erat armatus, equo desiliit; et ejus pedibus advolutus: « Gratias, inquit, ago Deo, et fideli servo ejus, quia non nostris viribus, sed ejus fidei collata haec victoria est. » Iterumque insiliens equo, hostes insequebatur. 45. Nec tamen hac plaga, sibi inflicta coelitus, correctus est animus Regis, nec detumuit procella quam conglomeraverat pravae mentis elatio: sed post fugam reversis qui evaserant, simulans alacritatem, regio se ornatu attollens, stipata militibus curia, utramque partem praecipit accersiri; et prius instructo Petro, et multarum promissionum auctoramentis acce
Abbreviated transcription (Latin):
cubante marito inuisibilit̾ impurissimꝰ
ille adult̾ incredibili uexabat libidine. Sex
annis tm latuit malũ: nec detexit mulier
ꝑdita tanti criminis ꝓbrũ. Septimo uero ã¬
timorẽ dei: cuiꝯ iudicio. singłis mom̾itis
timebat int̾cipi ⁊ dãpnari. Confugit ad sa¬
ẽdotes: ⁊ piaculũ confitetur. peragr̃at loca
fessio. nlła oratio. nulla helemosinarum
largito suffragatur cotidie ut priꝰ.⁊ portu¬
niꝯꝰ ademone infestatur. Deniq inpublicũ
ritꝰ: eius cõtub̾niũ execrat᷑. Int̾ea ad locum
p̃dc̃m uir dei cũ comitatu suo aduen̾at. cuiꝰ
ut audunt aduentũ infelix młr. se a pe¬
des eiꝯ tremebunda ꝓiecit. aꝑit ei lacrimiᷤ

Expanded text:
cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero antimorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sfessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius, et importunius a daemone infestatur. Denique in publicuritus ejus contubernium exsecratur. Interea ad locum praedictum Vir Dei cum comitatu suo advenerat: cujus ut audivit adventum infelix mulier, se ad pedes ejus tremebunda projecit. Aperit ei lacrymis