comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iate sp̃s sc̃i : Tres memoratȩ conse crationes ecuna atque eadẽ substantia fiunt :
id ÷ ex olei liquore: sicnãq sp̃s sc̃i substantia una. quitam̃ diuiditur multi formit̃.
tiones nĩas. Serino sapientiae. bonã c̃uersationẽ ten& : Eorũ se ili c&quibus loque¬
disedens quȩ sursũ s saputx: Huncs aporẽ gustauit qui ait. Gr̃a dĩ sũ id qđ sum
Et cehabes oleũ. Addatur sermo scientiae: Scientia ad doetrinã ꝑtinet : Q m in
lla labor auit paulus ꝓpt̃ ea subiunex̃ : Et gra eius inme uacua nõfuit: Nabes &bal¬
fidiũ pbibeeduo coniuincta fuerint ꝑfectũ faciunt seriuentẽ : seqͥtur. Alii fides a
fude orpso ntu adtuo opera introducimus ad expulsionẽ uidolic& : ut apłs. Si ha¬
siuusoratiorus demionstrat. nõ solũ necessariã ẽe medicinã corporalẽ sed potius
bane stisde trioiã iullus aulã cȩlestis regni intrat : id ÷ nisi habeat couersationit

Expanded text:
itus sancti. Tres commemoratae consecrationes ex una eademque substantia fiunt, id est olei liquore. Sic namque Spiritus sancti substantia una, qui tamen dividitur, multiformiter tiones nostras. Sermo sapientiae bonam conversationem tenet, eorum scilicet quibus loquDei sedens: quae sursum sunt sapite. Hunc saporem gustavit qui ait: Gratia Dei sum id quod sum. Ecce habes oleum: addatur sermo scientiae. Scientia ad doctrinam pertinet: quoniam in illa laboravit Paulus, propterea subjunxit, et grati duo conjuncta fuerint, perfectum faciunt servientem. Sequitur, Alteri fides, fidem in promptu ad duo opera introducimus, ad expulsionem videlicet, ut Apostolus: Si hahujus orationis demonstrant, non solum necessariam esse medicinam corporalem, sed potius sine istis, ut reor, nullus aulam coelestis regni intrat, id est, nisi habeat conversationem
Abbreviated transcription (Latin):
mulcũ ponti fice uerbis ⁊ manibus confitiant. ad qua in ipsa pariocha conduditurt
secratio huiusolei. Oport& ut simili modo sicut & cẽ cũ pontifice prbi oleũ conficiant
Dic̃ libellus romaniordinis de consecratione crys matis. Conti nuo duo a coliti in uolutas
mpullas cũ syndone alba desyrico itautideri possint amedio.:
tro. & paulo post. Ante quã benedicat halattẽr. in ampullã. Etitorũ. Ampulla aut̃ que
cũcr ysmato .ẽ. statĩ ut benedicta fuerit aperitus. utane mine nudauideatur. Sedo
nente eã ad a colito om̃s pordinẽ salutent quã ep̃is & dia coniprius salutent. S
enĩ presens ordo utscriptũ ÷ nõ agitur : frustrauit scriptor laborem operis sui. Siei
agitur frustra agitur nisi aliquid contineat insacram̃to. Lib& primodicere de hoc qđ
dicit. halatter in ampullã. Alitus ab inte rioribus. & secretis proce dit ad publicum

Expanded text:
pontifice verbis e manibus conficiant: at quia in ipsa periocha concluditur consecratio olei hujus, oportet ut simili modo sicut et caetera, cum pontifice presbyteri oleum conficiant. Dicit libellus Romani Ordinis de consecratione chrismatis: Continuo duo acolyti involutas ampullas cum sindone alba de serico, ita videri possint a medio teneant in brachio sinistro. Et paulo post: Antequam benedicat, halat ter in ampullam. Et iterum: Ampulla autem, quae cum chrismate est, statim ut benedicta fuerit operiatur, ut a nemine nuda videatur, sed tenente eam acolyto, omnes per ordinem salutent, quam episcopus et diaconi prius salutent. + Si enim praesens Ordo, ut scriptum est, non agitur, frustravit scriptor laborem operis sui: si autem agitur, frustra nisi aliquid contineat in sacramento. Libet primo dicere de hoc quod dicit, Halat ter in ampullam. Halitus ab interioribus et secretis procedit ad publicum,
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ a romata tantũ adolebantur. Qui a dñs precessiue lacrimas effundens non prosuis
ersatibus quinullierant sed pronr̃a hoc salute faciebat. Sicute nĩ archa intra uelũ
posita hominẽ dm̃ sedentẽ ad dexterã maiestatis in ex celsis significat : ita altare
fetiunaelum quidẽ sedppe uitroitũ eius posiũ euindẽ me diatorẽ đi ÷⁊ homi nũ porestꝰ¬

Expanded text:
verum aromata tantum adolebantur, quia Dominus preces sive lacrymas effundens, non pro suis verum aromata tantum adolebantur, quia Dominus preces sive lacrymas effundens, non pro suis erratibus, qui nulli erant, sed pro nostra hoc salute faciebat. Sicut enim arca intra velum posita, hominem Deum sedentem ad dexteram majestatis in excelsis, significat ita altare extra velum quidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem mediatorem Dei et hominum potest
Abbreviated transcription (Latin):
nec. Quo accepto grãs egit. ab hocnimirũ quiaue tera transitura uiuentura fuorant om̃a
absolui. Id ipsũ in primaoratione missae sonat sacerdos dicendo. It a nobis ablato uetus tatis erro
rrectionis suae grãmlargiatur. Affertt& oleũ quoungantur suicons
dicit petrus. Uosestis genus electũ regales acerdotiũ. Restat ad unũ in romano orcline.
ubi p̃cipit uta quinta fr̃usque insabbato sc̃o nuda sint altaria. Quod aliut nõ significat ni fal¬
itatractat. Tuncita ꝑ turbamini ut etiã quomodo creditis relinquatis Altare xp̃m
signuficat ut beda narrat in libro de cabernaculo ⁊ uasis eius. durcũ uẽro altart¬
sigiuficat. qui muiro atq ineffabiliorcdine ita carnẽ uerã traxit & adã. ut apeccato carrus
adaẽ uera citer o& inmunis. Quomodo quidẽ altare utrũque & unius eius dẽque gene

Expanded text:
net. Quo accepto, gratias egit, ob hoc nimirum, quia vetera transitura, et futura fuerant omnia net. Quo accepto, gratias egit, ob hoc nimirum, quia vetera transitura, et futura fuerant omnia absolvit. Idipsum in prima oratione Missae sonat sacerdos, dicendo: Ita nobis ablato vetustatis errore resurrectionis suae gratiam largiatur. Affert et oleum quo ungantur sui consdicit Petrus: Vos estis genus electum, regale sacerdotium. Restat adhuc unum in Romano Ordine, ubi praecipit, ut a quinta feria usque in Sabbato sancto nuda sint altaria: quod aliud non significat, ni falita tractat: Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis relinquatis +. Altare Christum significat, ut Beda narrat in libro de Tabernaculo et Vasis ejus. Aureum vero altarsignificat, quia miro atque ineffabili ordine ita carnem veram traxit ex Adam, ut a peccato carnis Adae veraciter esset immunis. Quomodo quidem altare utrumque ex unius ejusdemque gener
Abbreviated transcription (Latin):
Flpsa die finitur lex ueteris testam̃ti qđ manifestat & auctoritate scripturarũ idẽ inluca.
Moyse quippemortuo. iosuae cduxordinat᷑. quialege traditionibus pharis eoꝵ corruptad¬
baptis matis cerimonias legis & ipse seruat ⁊ acunctis seruari deside rat. Trans ductã ple
lanen. iosuep&ra circũcidit : quiabaptis migr̃acȩlebrata saluatore
nanutrire sacram̃talegis. quãuis ad celȩstia ꝓmissa paulatim prouocans obseruare nõ cessat.
ctẽpore p̃fixo desideratũ pascha cũ discipulis manducans. Ita den
cente mundissinasui corporis & sanguinis mysteria incrucis altari consecrata quasia iumo
terrae roꝓmissionis inbuendis fidelibus afferat. Etiterũ Et accepto calice grãs egit & dixit.
Accipite idiuidite interuos. Et hic calix aduetus illud pascha cuifinẽ desiderabat inponere ꝑti¬

Expanded text:
Ipsa die finitur lex Veteris Testamenti, quod manifestat ex auctoritate Scripturarum idem in Luca. Ipsa die finitur lex Veteris Testamenti, quod manifestat ex auctoritate Scripturarum idem in Luca. Moyse quippe mortuo, Josue baptismatis caeremonias legis et ipse servat, et a cunctis servari desiderat. Traductam plebem Jordanem Josue petra circumcidit, quia, baptismi gratia celebrata, Salvator na nutriri, sacramenta legis, quamvis ad coelestia promissa paulatim provocans, observare non cessat, donec tempore praefixo desideratum pascha cum discipulis manducans, ita demum mane illucescente mundissima sui corporis et sanguinis mysteria in crucis altari consterrae repromissionis imbuendis fidelibus afferat. Et iterum: Et accepto calice gratias egit, et dixit: Accipite et dividite inter vos. Et hic calix ad vetus illud Pascha, cui finem desiderabat imponere, perti
Abbreviated transcription (Latin):
uebudi & ds a& nis crat nec confortari indigebat nec habeli augeri lnde recussine
plenuss a pientia plibaur E grã. sapientia quidẽ quia in ipsohabiat orñs plepitudodi¬
uonuatis corporales. Caratia aũt quia eidẽ mediatoris dĩ ⁊ hominis m hontini i huxp̃o magna¬
plenugr̃ali ueritate eandẽ ipsã diunitatis excellentiã ueritatis qualucas sapientiae
nomine cõmendans. etiterũ eiusdẽ in actib: apłorũ. Unctus ÷ ergo iħs nõoleo usibili
seddono grãe dĩ qđ uisibili signatur unguento quobaptiatos ungit ȩcđa. Nectã tunc
unuisibili unctione tunc intellegendus ÷ unctus quando uerbũ dĩ carofactũ ÷ Id ÷ quando
humana natura sine ullis p̃cedentibus bonorũ operũ meritis dõ uerbo ÷ inutero uirginis co¬
pulata : ita utdũ illo fier& una ꝑsona. Ob hoceum cõfite murnatũ despũsco ⁊ maria uirg
pse uenittollere peccata mundi ut memoratus ꝓpheca dimitere confractos in remissionẽ.

Expanded text:
Deus aeternus erat, nec confortari indigebat, nec habebat augeri. Unde rectissime, plenus sapientia perhibetur et gratia: Sapientia quidem, quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporalplenum gratia et veritate, eamdem ipsam divinitatis excellentiam veritatis, quam Lucas sapientiae nomine commendans. Et iterum ejusdem in Actibus apostolorum: Unctus est ergo Jesus non oleo visibili, sed dono gratiae Dei, quod visibili signatur unguento, quo baptizatos ungit Ecclesia. Nec tamen tunc  mystica et invisibili unctione tunc intelligendus est unctus quando verbum Dei caro factum est, id est, quando humana natura sine ullis praecedentibus bonorum operum meritis, Deo verbo est in Virginis utero copulata, ita ut cum illo fieret una persona. Ob hoc cum confitemur natum de Spiritu sancto et Maria virgine. Ipse venit tollere peccata mundi, ut memoratus propheta dimittere confractos in remissionem +.
Abbreviated transcription (Latin):
damus unctionẽ in iħuspiritalẽ manere nõdiscrepat ab hac ratione qđ .v.fr̃. con
nifestat in libro suꝑlucã. Rogabo inquid patrẽ & aliũ para dytũ labituobis ut uob
nosciteũ. Merito ergo seincorpore de monstrauit qm̃ indiuinitatis substantia nõ
uidetur. Uidimus sp̃m sed in speciȩ corporali. FHomo xp̃s iħs postquã coepit. ẽe ho¬
Inipso enĩ in habitat om̃is plenitudo diuinitatis corporaliter. Vnde hieronimus inesaid
Nos camus infantiã huma corporis diuinȩ nõ p̃iudi casse sapientiae. Q ite rum
habitare corporaliter nequaquã ꝑ partes ut inceto rissc̃ĩs.  Etpeda in luca
ne fragilitatis induerat. crescere & confortari habebat . In eouero qđ &iam

Expanded text:
damus unctionem in Jesu spiritualem manere non discrepat ab hac ratione, quod quinta fenifestat in libro super Lucam: gnoscit eum. merito ergo se in corpore demonstrauit, quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidimua spiritum, sed in specie corporali, uideamus et patrem. seipso enim inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Unde Hieronymus in Isaia: Noscamus infantiam humani corporis divinae non praejudicasse sapientiae; et iterum: habitare corporaliter, nequaquam per partes, ut in caeteris sanctis. Et Beda in Luca:st, habitum humanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat: In eo vero quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ut etiamta ceã de aꝑtis peccatis quando circahaec mens stud& calciata ÷
sine semno ubidomias gr̃a protectionis dĩ : ubiopus sine labore. ubi sacietas
s. nees uriat ula pax ppetu a sin ebello. Pđium̃ cũ ecłe. auditores magistra¬
iusigouficat. Eauatio cloius quȩ nuncupatiue ȩccda dir̃ signũ ÷ lauationis pedĩ¬

Expanded text:
tis: ut etiam taceam de apertis peccatis, quando circa haec mens studet, calceata est tis: ut etiam taceam de apertis peccatis, quando circa haec mens studet, calceata est sine somno, ubi domus gratia protectionis Dei, ubi opus sine labore, satietas sine esurie, ubi pax perpetua sine bello. Pavimentum ecclesiae, auditores magistrorum significat. Lavatio domus, quae nuncupative Ecclesia di
Abbreviated transcription (Latin):
que uocabulo. Noui aut̃ tantũ ecła nuncupatur. Qui a uidelic & etpeccorae
inanimae queq ros congregari inunũpossunt. Conuocari aut̃ nõnisi ratio¬
& iã etutili cogitatione norint sepro hibere. Audiant qui intrant eccłam quod audiuis
es quando uoluit uisere rubrũ ardentẽ. Et dñs ne ad ꝓpiesu¬
calciam̃tũ pedibustius. locus enĩ in quostas t̃rasc̃a ÷ & iterũ angłsiosuae. solue
inquid calc iam̃ta pedibus tus locus enĩ in quostas sc̃s ÷ Calcia menta de mortali
umalibus fint. Mortuũ animal ÷ͥ adam. de quonos mortẽ t
amus sialiquo modo mens nr̃ acalciatasit morte illius. Nisi ille fier& mortalis.
nõ habere mus neces sitatẽ dormiendi. nõdo morũ ae dificandarũ. nõnecessita¬
te inagri cultutȩ. nõ osuriremus. nõ sitirem. nõ bella conponeremus. quia
unicuique satis .et dĩ imaginẽ sibi reseruare & qoudere unione frat̃ni t¬

Expanded text:
que vocabulo, novi autem tantum Ecclesia nuncupatur: quia videlicet et pecora et que vocabulo, novi autem tantum Ecclesia nuncupatur: quia videlicet et pecora et inanimae quaeque res congregari in unum possunt, convocari autem non nisi ratioetiam et inutili cogitatione norint se prohiberi. Audiant qui intrant ecclesiam, quae audivit Moyses, quando voluit visere rubum ardentem, et Dominus, Ne appropries Et iterum angelus ad Josue: Solve, inquit, calceamentum de pedibus tuis: locus enim in quo stas, sanctus est. Calceamenta de mortuis animalibus fiunt. Mortuum animal est Adam, de quo nos mortem traximus. Videamus si aliquo modo mens nostra calceata sit more ejus. Nisi ille fieret mortalis, non haberemus necessitatem dormiendi, non domorum aedificandarum, non necessitatem agriculturae, non esuriremus, non sitiremus, non bella componeremus, quia unicuique satis esset Dei imaginem sibi reservare, et gaudere unione fraternita
Abbreviated transcription (Latin):
trans actã ad huc enuĩ canebatur cũdñs surre x̃ & lauit pedes discipulorũ. Nã post carecis¬
buit & buccellã suotraditori posto a dedit. Utique nõdũ caenafinita hoc ÷ dũ ad huc pans
inmensã eã. Caenaergo facta dictũ ÷ iampetata & ad conuiuantiũ m̃sã usque ꝑducu
Uidiquendã religiosũ eadiȩ primo aliquid sumere de cibo. & postte alauare p
des pere grinorũ & sictransire adm̃sam . Dñinr̃i exemplo eodielauamus nõ solũ pedes
fratrũ sed etiã paui m̃ta ȩcdẽ. Quãuis ornatui possit congruere lauatio eorũ paschalis
festiuitatis. tam̃ nõde .ẽ. aliqđ mysticũ in eo. Parietes domus uocabulũ habent etdi
quia continent ecđam. nõ s̃ ipsi eccła. Quod possumus cognoscere eciter pretatione
ȩccłe. Legamus bedã suꝑ lucã eius lingua discernitur qued int̃synagogã &e desi¬
am sit atque interpretationẽ eorũ. Uerũ differt inquid int̃ synagogam quae co

Expanded text:
c enim coenabatur, cum Dominus surrexit, et lavit pedes discipulorum; nam postea recubuit et buccellam suo traditori postea dedit: utique nondum finita coena, hoc est dum adhuc panis in mensa esset. Coena ergo facta, dictum est jam parata, et ad convivantium mensam usque perducta: Vidi quemdam religiosum ea die primo aliquid sumere de cibo, et postea lavare pdes peregrinorum, et sic transire ad mensam. Domini nostri exemplo eo die lavamus, non solum pedes fratrum, sed etiam pavimenta Ecclesiae. Quamvis ornatui possit congruere lavatio eorum, Paschalis festivitatis, tamen non deest aliquid mysterium in eo. Parietes domus, vocabulum habent Ecclesiae quia continent Ecclesiam, non sunt ipsi Ecclesia. Quod possumus intelligere ex interpretatione Ecclesiae. Legamus super Bedam. Ejus lingua discernitur, quid inter synagogam et Ecclesiam sit, atque interpretationem eorum. Verum differt, inquit, inter synagogam quae con
Abbreviated transcription (Latin):
diem illã: cũ ilud bibã uobiscũ nouũ in regno patris mer. Se intransidur ad conuuliũ:
a quo cȩna dñiuocatur. Vnde psidorus. Cae na dñicadicta t᷑ eo quod in eodie saluator paschas
discipulis fec̃ E. Quali modo illud sc̃m conuuiũ. celebratũ sit ioħs euuange lista narret.
& caena facta in quiens cũ diabolus iamsẽ in masiss& incorut trader& cũ iudas sy monsca¬
rioches sciens quia om̃ia dedit eipat̃. in manꝰ ⁊ quia adõ exiuit & ad dmuadit : surgitagni

Expanded text:
ri die. Dein transitur ad convivium, x quo Coena Dominica vocatur. Unde Isidorus: Coena Domini dicta est, eo quod in eo die Salvator Pascha cum discipulis suis fecit. Quali modo illud sanctum convivium celebratum sit, Joannes evangelista narrat: Ecce coena facta, inquiens, cum diabolus jam immisisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Scariothis, sciens quia omnia dedit
Abbreviated transcription (Latin):
urcũ sexta fr̃. & septima quinta. Dominica enĩ nox in magna gloria cȩlebraratur. utliquet
om̃ibus qui morẽ nrãe ȩccłe tenent. Onde agustinus & sermone ad populũ inuigiliis paschȩ.
sabbati dies asua nocte incipiens. finitus ÷ uespere incipientis nocti
initiũ dominici diciꝑtinentis nunc istã sollẽpnitatẽ memoria caelebra mus:. Siuxta
agustinũ gloria fuit resurrectio. Nẽpe mors & sepultura humili atio euis ÷ si se ex in a¬

Expanded text:
ur cum sexta feria et septima quinta. Dominica enim nox in magna gloria celebratur, ut liquet omnibus qui morem nostrae ecclesiae tenent. Unde Augustinus ex sermone ad populum vigiliis Paschae. Deinde sabbati dies a sua nocte incipiens, finitus est vespere incipientis noctiinitium diei dominici pertinentis nunc istam solemniter memoriam celebramus. Si juxta Augustinum gloria fuit resurrectio, nempe mors et sepultura, humiliatio ejus est. Si se exina
Abbreviated transcription (Latin):
unaginẽ & similitudinẽ nr̃am & p̃sis piscibus maris & uolatilibus celi &iterũ
Maiculũ & feminã creauiteos : & sic̃ ibi narratur. Die sexto credimus hominẽ
Doctoris officiũ ut primo instruat caticuminũ desua formatione dein quomodo
ererdis srmdũ modo nõ consentiat carnalibus ut adã cuȩ. Posse restaurari add
prinã formationẽ. adoctore hab& doctrinã a sacordoto uero confirmatio umn¬
petrẽtus : sdecunda lectio plano sermone refert quo modo populus isł giago po
saluatis sit. Quia in superiore lectione audiuit caticuus suariformationẽ. nista
populu istł liberauit dñs demandipharaoris qũa deleuit in marirubro. sic posse
eenmlberare demanu diaboli ꝑ aquã baptismi. Qii sequitur uictoriȩ canutust
T at urius dño loriose enũ honorificatus ÷ Canti cũ magnã deubtionẽ animidemons¬

Expanded text:
imaginem et similitudinem nostram, et praesit piscibus maris et volatilibus coeli. Et iterum: imaginem et similitudinem nostram, et praesit piscibus maris et volatilibus coeli. Et iterum: Masculum et feminam creavit eos, et sicut ibi narratur, die sexto credimus hominem Doctoris officium est, ut primo instruat catechumenum de sua formatione, dein quomodo cecidisset, dummodo non consentiat carnalibus, ut Adam Evae, posse restaurari ad primam formationem. A doctore habet doctrinam, a sacerdote vero confirmatio impetratur. Secunda lectio plano sermone refert quomodo populus Israel ex Aegypto salvatus sit. Quia in superiore lectione audivit catechumenus suam formationem, in ista populum Israel liberavit Dominus de manu Pharaonis, quem delevit in mari Rubro, sic possit et eum liberare de manu diaboli per aquam baptismi. Cui sequitur victoriae canticum: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est. Canticum magnam devotionem animi demons
Abbreviated transcription (Latin):
catoribus ut eos traicer& inse. Hocp& rodictũ ÷ in actibus apłorũ quando eiuas
linteũ decelo missum ÷ Sur gep& rȩ occide & manduca. Quod itabeda in eisdẽ
bus. Surge inquid adeuangeli tandũ p̃parare. Occide in
cepit ergo uox diuina ut nationes ꝑ in credulitatẽ anteforis posite. interfecta pre¬
terita uita sociaor ati eccłae qua significat p&rrus inserantur  Hanc dottrinã
tab naculo qua driformiratione om̃s diuinorũ eloquiorũ series distingunturN
Hicoro intendatis quã congruentiã habeaut lẽc .iIII. &orationes quac aguntur¬
uł historico intellectu. intellectu. uel allegorico. uel tropologico. idmorali ueb
certe anagogieo solentaccipi. Pistoria ÷ nãque cũres aliqua quomodo secundũ
fucterã facta siuedicta sit planono sormone refercur .. Vidtamus siprima lec¬
tio cũistopede uadat. Nõne sicut ibiscriptũ ÷ degeneratione hominis tenetur
secundũ istoriam Om̃i noita credimus ut ibi scriptũ ÷ faciamus horinẽ ad

Expanded text:
se. Hoc Petro dictum est in Actibus apostolorum, quando ei vas linteum de coelo missum est: Surge, Petre, occide et manduca: quod ita Beda in eisdem Actibus: Surge, inquit, ad evangelizandum praeparare; occide in cepit ergo vox divina ut nationes per incredulitatem ante fores positae, interfecta praeterita vita, societati Ecclesiae quam significat Petrus inserantur. Hanc doctrinam uia ut Beda in libro de Tabernaculo quadriformi ratione omnis divinorum eloquiorum series distinguitur. Hic oro, intendatis, quam congruentiam habeant lectiones quatuvel historico intellectu, vel allegorico, vel tropologico, id est morali, vel certe anagogico solent accipi. Historia est namque cum res aliqua quomodo secundum litteram facta sive dicta sit, plano sermone refertur. Videamus si prima lectio cum isto pede vadat. Nonne sicut ibi scriptum est de generatione hominis tenetur secundum historiam? Omnino ita credimus, ut ibi scriptum est: Faciamus hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
eooñs fugerunt . XIII. De GeΡTIMa uabie laTe, PaRas ceve & foR malio¬
Deptima uari& as .ẽ. in sexta fr̃. qũ a paresce uenuo camus. Paras HoRIΗS
antur sex tã sabbati quȩ nunca nob sexta fr̃. uocatur appellaba
etat p̃ceptũ. Sexta autẽ die colligetis dupͥum. & c&era. Quiuero int̾roma nos uuttad
cunt iudei usitatius eũ latine caenã purã cognominat. F. Haec sexta fr̃ sexto fene
primecreationis ⁊ sextae & atihuus mundicoabtatur. De se ta feria prime eratt¬
nis dic̃ qui supra in libro decẽporibus. Sextadie terra suis animantibus implour &
honio primus adimaginẽ dĩ creatur. Mexq & eius latore dormientis sumpta costa fe¬
mina fabricatur. &iterũ de sexta &ate. Sata & ate p̃conantibus ꝓphetis filius di iicus¬
ne qui hominẽ ad imaginẽ dĩ reerear& apparuit quidormiens ineruce sangiune ni
&aquã delatert unde sibiȩcłam consecrar& emanauit. F. Eadẽ die legitur. lec lion

Expanded text:
omnes fugerunt. CAPUT XIII. De septima varietate, Parasceve. Septima varietas est in sexta feria, quam Parasceven vocamus. Parasceve, ut conversabantur, sextam sabbati, quae nunc a nobis sexta feria vocatur appellabanerat praeceptum: sexta autem die colligetis duplum, etc. Qui vero inter Romanos vitam ducunt Judaei, usitatius eam Latine coenam cognominant. Haec sexta feria, sextae feriae primae creationis, et sextae aetatis hujus mundi coaptatur. De sexta feria primae creationis dicit, qui supra in libro de Temporibus: Sexta die terra suis animantibus impletur, et homo primus ad imaginem Dei creatur moxque ex ejus latere dormientis sumpta costa, femina fabricatur. Et iterum de sexta aetate: Sexta aetate praeconantibus prophetis, Filius Dei in carne, qui hominem ad imaginem Dei crearet, apparuit: qui dormiens in cruce, sanguinem et aquam de latere, unde Ecclesiam sibi consecraret, emanavit. Eadem die legitur lectio libri
Abbreviated transcription (Latin):
Erigat in a era caput. ⁊ slegrantẽ nimiũ sitis ardo tẽ st̃i sp̃s aura restringat nedũ ualde desiđat
amoena uxntia. numu delicuis p̃peditꝰ periculũ olitis incunat: Igicura brenuncianti paenitintq l

Expanded text:
. Erigat in aera caput, et sic flagrantem nimium sitis ardorem sancti Spiritus aura restringuat, ne, dum valde desiderat . Erigat in aera caput, et sic flagrantem nimium sitis ardorem sancti Spiritus aura restringuat, ne, dum valde desiderat amoena virentia, nimiis deliciis praepeditus periculum salutis incurrat. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ilusi ꝙꝓ oolpa facta aꝑ ceptione sacrimis teric ꝓ hibi ñdebet. sed ab immolationesa crimisteru
ne ñ soedetur. Qua in re unũ ibi ostenditur ipra mens rea ñ tam̃ suo iudicio lb̵a cũ seasi dormi¬
enti corpoie nihil meminituidisse. tam̃ iniugiliis corporis meminit in ingluiuẽ cecidune. Sin i
xturpi cogitatione iugilantis orit᷑ illusio dormientis. patet an imonatꝰ suus. Uidet eñ a quara
dice inqͥnatio illaꝓcesrerit. quađ cogtauit sciens. hoc ꝑtulit nesciens. Quando monachinalu
ceruix sub iugo dependet scłi . Et hinçꝓinmanitate peccati si uedelicti termi netur tẽpus qͥ adhue teporii
seruit: Ceterũ abrenuntians scło ⁊ eiꝰ miliciȩ. spondensq se cunctis dieb seruiturũ dõ curpȩni¬
tentia moretus. qͥ lib̵ effeciꝰ uelut onager sec tatur h aremi uastitatẽ : Sic̃ ait iob Iuis dimisic ona¬
grũ liberũ indeserco : Aleone fortit̃ caueat. ⁊ aentib: herbis poculo ȩxiguo alatur in haeremo

Expanded text:
illusio pro crapula facta, a perceptione sacri mysterii prohibere non debet, sed ab immolatione sacri mysterii nibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur; ipsa mens non rea, nec tamen suo judicio libera, cum se, etsi dormiente corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis meminit in ingluviem cecidisse. Si vero ex turpi cogitatione dormientis oritur illusio dormientis, patet animo reatus suusdice inquinatio illa processerit, qui quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Quando monachi et acervix sub jugo dependet saeculi, et huic pro immanitate peccati sive delicti terminetur tempus, qui adhuc tempori servit. Caeterum abrenuntians saeculo et ejus militiae, spondensque se cunctis diebus serviturum Deo; cur poenitentiam moretur, quilibet effectus velut onager sectatur eremi vastitatem? sicut ait Job: Quis dimisit onagrum liberum in deserto? a leone fortiter caveat, et arentibus herbis poculo exiguo alatur in eremo
Abbreviated transcription (Latin):
nero policanũ deferre ñ differant. Qui metropolitanꝰ ñ moretur eiꝰ modi p̃sũptiones coercere : Eugeniꝰ
poi cap̃ .X.I. Mon asteriũ łoratoriũ c̃seruetũ canonice. ad ominio c̃structoris inuito ñ auferatur
leuto illi prbo cui uoluent cũ c̃sensu epĩ nemalus sit cõm̃dare . ita ut ad placitũ ep̃i sac̃ dos oboedi¬
nullo sibi subiecto clerico donationes. ultra statutapatrũ exigat. nec angarias¬

Expanded text:
metropolitanum deferre non differant: qui metropolitanus non moretur ejusmodi praesumptiones coercere. » Eugenius metropolitanum deferre non differant: qui metropolitanus non moretur ejusmodi praesumptiones coercere. » Eugenius papa, cap. 21 : « Monasterium vel oratorium constructum canonice, a dominio constructoris eo invito non auferatur; liceatque illi presbytero cui voluerit, cum consensu sui episconullo sibi subjecto clerico donationes ultra statuta Patrum exigat, nec angaria
Abbreviated transcription (Latin):
Icuro ibalis ñ cõmunicetur epĩs. Ut magis caueat ep̃s nedicat in quẽ quã qđ aliis docum̃tis c̃uince
ẽ potert : Itẽ exc̃ oisł coloniaẽ cap̃ ł ui. Ut nemo epoꝵ quẽ libet si necerta ⁊m anisest peccaticausa. cõ¬
muiuomponat nisi unde canonica do cet auctoritas. qanathema &t̃nae in ortis ÷ dãnatio i ñ nis i rmor¬
dursas eã ex cõmunic auerit aliquẽ. illeqͥdẽ qͥ ex cõmunicatꝰ : maioris sac̃ dotis austoritate. ad gãm
secõ munionis redeat : Isaut̃ qͥ ñ legitime ex cõmunicauit. intantũ ab stneat a sacra cõmunione
spus quantũ maioris a cerdoti uisũ fuerit. uid qđ in uiste fec̃ ipse iuste patiatur:
nis ꝑparro ethias suas ñ sacerdo talit̃ sed crudelit̃ deseuire. Et dũ scriptũ sit forma estote gregi. neq: ui
asces nominari ii uͦdericitã localerquã diocesiani qͥ seab ep̃o grauari cognouerint quere lassuas ad

Expanded text:
copo ab aliis non communicetur episcopis, ut magis caveat episcopus ne dicat in quemquam quod aliis documentis convincere non potest. » Item ex concilio Coloniae, cap. 56: « Ut nemo episcoporum quemlibet sine certa et manifesta peccati causa comica admonitione nulli imponat, nisi unde canonica doceat auctoritas, quia anathema aeternae mortis est damnatio, et nonnisi pro moradversus eum excommunicaverit aliquem, ille quidem qui excommunicatus est, majoris sacerdotis auctoritate ad gratiam sanctae communionis redeat; is autem qui non legitime excommunicavit, in tantum abstineat a sacra communione tempus, quantum majori sacerdoti visum fuerit, ut id quod injuste fecit, ipse juste patiatur.  parochias suas non sacerdotaliter, sed crudeliter desaevire; et, dum scriptum sit: Forma estote gregis, neque vi  pontifices nominari. Hi vero clerici, tam locales quam dioecesani, qui se ab episcopo gravari cognoverint, querelas suas ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd deuotionȩ ꝓpͥa c̃tulerint. si forte ipsi aut filii eoꝵ redacti fuerint adi
pacientib ꝓsolo religionis incuitu in usũ res erđasticae largiuntur. quanto magis his c̃sulendũ : qͥb:
retributio iusta debetur:
qđ culto ies sacroꝵ deficiunt. dũ sti pendia sua ꝑdunt. Inde labentiũ ȩdificia basilicarũ ñ rparantus
irũ iurẽ p̃sumant auferre. Sed iuxta pͥoꝵ auctoritatẽ c̃cilioꝵ tã deoblationib:¬

Expanded text:
aliquid devotione propria contulerint, si forte ipsi aut filii eorum redacti fuerint ad ipatientibus, pro solo religionis intuitu, in usum res ecclesiasticae largiuntur; quanto magis his consulendum est quibus retributio justa debetur? quod cultores sacrorum deficiunt, dum stipendia sua perdunt. Inde labentium aedificia basilicarum non reparantur, ihil ex earum jure praesumant auferre, sed, juxta priorum auctoritatem conciliorum, tam de oblationib
Abbreviated transcription (Latin):
bͥnutiles iuros in causã suã miscrit ⁊ qđ sacram̃to p̃stito in grãm rediit̃. Greg̃ mgximo ep̃õsalonitano Alia qͥdẽ
satiũ portitorib iudicamꝰ er̃ credendũ nede ipsis quoq pꝰ haeo similit̃ dicenet᷑: Iuiagꝰ haec nosres ual¬
de sitit abigiit. ⁊ cautos eẽ debere p̃monuit. Si caus ã uubas dicere instructã derlero ꝑsonã cũ mandatola¬
mittite. Ut qͥeqͥa peaactũ fuerit possic iure subsistore Nã nos ñ solũtͥ sedetiã om̃ib qđ iustũ legi

Expanded text:
quod non utiles viros in causam suam miserit, et quod sacramento praestito in gratiam rediit. GREGORIUS MAXIMO episcopo Salonitano : « Alia quidem quod non utiles viros in causam suam miserit, et quod sacramento praestito in gratiam rediit. GREGORIUS MAXIMO episcopo Salonitano : « Alia quidem aesentium portitoribus judicamus esse credendum, ne de ipsis quoque post hos similiter diceretur. Quia ergo haec nos valde fecit ambigere et cautos esse debere praemonuit, si causam vultis dicere instructam de caetero, personam cum mandato lemittite, ut quidquid pro re actum fuerit, possit jure subsistere. Nam nos non solum tibi, sed etiam omnibus, quod justum legi
Abbreviated transcription (Latin):
quue dẽnationẽ neq ad ab solutionẽ eiꝰ ꝓbant᷑ posse sufficere ñ leuis res agit᷑ ut in caute lintrans cursa
lser de finiri. Nlã graue÷ satisiinderens. ut in re dubie certa dicat᷑ sententia Ethat qͥdẽ gesta ct̃pote¬
ar auddesi niendũidonea si accusari ea c̃fessio sequeretur . si tam̃ eandẽ c̃fessionẽ supti litas examinationis
pocciltis eiceret. ⁊ ñ afflictio uehemens extorqueret Iuae frequent᷑ hoc agit. ut noxios sefateri cogantus
im̃inoceit si sic fuerit extorta c̃fessio Nũ qͥd quando sententiã tales causae suscipiunt ⁊ ad sedẽ apłicã
upellatur ñ ne ꝑsona qua iudicat᷑ p̃sens ÷ : ut districtissime atq ab om̃i latere ueritas quaerat᷑. ut
idonee satisfacere ñ uidentur. Temen aliq a deepĩ ꝑ sona deternere ñ debemꝰ necpossumꝰ: neqđ absit
p̃hensibiles inueni am̃ in nr̃is qͥb alioꝵ iure cõpecit retractare sententias. Itẽ deepõ quẽ redarguit

Expanded text:
demnationem, neque ad absolutionem ejus probantur posse sufficere: non levis res agitur, ut incaute vel in transcursu debeat definiri. Nam grave est satis et indecens, ut in re dubia certa dicatur sententia. Et haec quidem gesta esse poterant ad definiendum idonea, si accusati ea confessio sequeretur: si tamen eamdem confessionem subtilitas examinationis ex occultis eliceret, et non afflictio vehemens extorqueret; quae frequenter hoc agit ut noxios se fateri cogantur ita est, utrum noceat si sic fuerit extorta confessio. Nunquid quando sententiam tales causae suscipiunt, et ad sedem apostolicam appellatur, nonne et persona quae judicatur, praesens est; et districtissime atque ab omni latere veritas quaeritur, ut cut praefati sumus, idonee satisfacere non videntur, temere aliquid de episcopi persona decernere non debemus, nec possumus, ne quod absithensibiles inveniamur in nostris, quibus aliorum jure competit retractare sententias. » Item, de episcopo quem redarguit,
Abbreviated transcription (Latin):
lericatꝰ honore nudati lagitimis paenis subiciant᷑. Ceteriaut̃ in minon gadu. lerici
io cũq: falso testimonio ordine eccastico nudati. laegitimis coercitionib: s
Si qͥs c̃tra clericũ ł monachũ ł dia conissã ł monasteriũ ł archisteriũ habeat aliquã actionẽ
exlitigatorib: c̃radixerit̃ iudicatis ⁊ eximperi ali ł uidiciali iussione ep̃s iudec at. ad imꝑa¬
torẽ ł adiudicẽ qͥius sit referat᷑. Sidenegotio et łastico idẽ canonica causa emen

Expanded text:
clericatus honore nudati legitimis poenis subjiciantur. Caeteri autem in minore gradu clerici, pro quocunque falso testimonio, ordine ecclesiastico nudati, legitimis coercitionibus subjiciantur. Si quis contra clericum, vel monachum, vel diaconissam, vel monasterium, vel archisterium habeat aliquam actionem, adixerit judicatis, et ex imperiali vel judiciali jussione episcopus videat, ad imperatorem vel judicem qui jussit, referatur. Si de judicio ecclesiastico idem canonica causa emers
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ratio ⁊ususoptineat. neminẽ cui ñ uult ẽtra utilitatẽ irationẽ prestitũ dȩo pͥo facere benefi ciũ
Precepta aut regelia suꝑ p̃cariis eccł asticis feri nec ratio sinit. nec auctoritas quolibet moc
ꝑmittit. qm̃ p̃cepta in iure eccłastico firmare indignũ iudicet. necesse ÷ maiestas regia nisi ab
erdastico rertore petantur. Iedẽ aut̃ custos eccła sollortissime caueat. nesui ordinis ⁊ ecctastica
cõmunionis forte in memor. ẽtra auctoritatẽ p̃ceptũ regiũ ꝓqͣ cũq assentatione fieri petat. Iui
De eo qđ neces sitas excludit leges ⁊ canones. Ecctastica regulae quas greti canones uocant
a sc̃ĩs patrib: s̃ inuentae id circo ut absq: ullo erronlsanfactu ꝑ iustitiae semitã gradiamur
Nec distẽrt qͥ canonũ institutione quis umbuatur ad cõ petentẽ ep̃i an a si dei ꝓfãsionẽ . dũ tam̃¬

Expanded text:
cum ratio et usus obtineat, neminem cui non vult contra utilitatem et rationem praestitum de proprio facere beneficium. cum ratio et usus obtineat, neminem cui non vult contra utilitatem et rationem praestitum de proprio facere beneficium. Praecepta autem regalia super precariis ecclesiasticis fieri, nec ratio sinit, nec auctpermittit, quoniam praecepta in jure ecclesiastico firmare indignum judicet necesse est majestas regia, nisi ab ecclesiastico rectore petantur. Isdem autem custos ecclesiae solertissime caveat ne sui ordinis et ecclesiasticae communionis forte immemor contra auctoritatem praeceptum regium pro quacunque assentatione fieri petat. Qui De eo quod necessitas excludit leges et canones. Ecclesiasticae regulae, quas Graeci canones vocant, a sanctis Patribus sunt inventae idcirco, ut absque ullo erroris anfractu per justitiae semitam gradiamur. Nec differt qua canonum institutione quis imbuatur ad competentem Christianae fidei professionem, dum tam
Abbreviated transcription (Latin):
alia dereb et ł a. quas ab alienari est diffi cile i dicuntur p̃cari&. Exceptis his ĩ p̃ cepta regalis
dim ꝑ ialis iussionis auctoritate roberata qͥb: c̃sentiunt romanoꝵ pontificũ pͥuilogia sub ex cõ¬
municationis a nathemate deciea. At uero p̃ cariae & ex c̃uentione fiunt ⁊p̃cib: optinentur
eliaes ib quotlibet ꝑsonis censaalit̃ ietinentur usufructuario. aliae ꝑ cõmutationis emfiteos in
id÷ c̃tractũ. quasit eomodo quohabetur in libro c̃cilioꝵ t̃cio capł xxiͦiͦ. Precara aut̃ a ne¬
accipiatur. exreb ecctae in suotantũ qͥ dederit nomine si resꝓpͥas ⁊ ec eł asticas usu fruatuario tene
ñ ꝓ pͥ arũ lacgitorẽ ⁊ anulla potestate quis cogatur facene p̃cariã dereb ꝓpriedõ ⁊ sc̃ĩs illiꝰ dicatis

Expanded text:
alia de rebus ecclesiae, quas abalienari est difficile, et dicuntur precariae: exceptis his, sunt praecepta regalis, alia de rebus ecclesiae, quas abalienari est difficile, et dicuntur precariae: exceptis his, sunt praecepta regalis, id est imperialis, jussionis auctoritate roborata, quibus consentiunt Romanorum pontificum privilegia sub excommunicationis anathemate decreta. At vero precariae, quae ex conventione fiunt, et precibus obtinentur, aliae sub quotlibet personis censualiter retinentur usu fructuario, aliae per commutationis emphyteosim, id est contractum: quae fit eo modo, quo habetur in libro Conciliorum tertio, cap. 22: « Precariae a neaccipiatur ex rebus ecclesiae, in suo tantum qui dederit nomine, si res proprias et ecclesiasticas usu fructuario tenen propriarum largitorem. Et a nulla potestate quis cogatur facere precariam de rebus proprie Deo et sanctis illius dicatis;
Abbreviated transcription (Latin):
Emo aes neos souiabit. Iuiergo ngẽ odit. p̃ ceptũ illiꝰ etmones etiã in rer̃ hensibilos rep̃ luendere
censs Sd an dehocẽtingit. nisi exnimia mansuetud ineregis : Onã enĩnuia nocent. Pro paerea
eplarũ sisĩ hoc carolus ꝓposuit edictũ inlibro iͦIi capituloꝵ suoꝵ Si qͥs litteras niãs de pouera
iđ aaictacoriã quae ꝓpt̃ missos recipien dos dirigitur. aut honores quos habet amictat. aut in coloco
ubi p̃dictos missos susciꝑe debuit tã diu resideat. ⁊ desuis ieb legationes illuc ueni etes s uscipiat.
quousq animonrõ satis sactũ habeat. Iuiuero epłam nr̃a m quocũq: mͦ des pererit. iussu nr̃o ad pala¬
aũueniat. ⁊ uxta uoł tatẽ nrãm c̃gruã stultitiae suae castigationẽ accipiat. Et si ho moliber
ninisteridis comitis hoc fecerit honoiẽ qͣlẽcũ q habuerit si ueb eneficiũ amittat . Et si seruus¬
suerit nudus ad palũ uapulet. ⁊ caput eius tondeatur

Expanded text:
em odit, odit praeceptum illius; sermones etiam irreprehensibiles reprehendere quaerit. Sed unde hoc contingit, nisi ex nimia mansuetudine regis? Omnia enim nimia nocent. Propterea epistolarum suarum hoc Carolus proposuit edictum in libro IV capitul. suorum. « Si quis litteras nostras despexerit, id est tractoriam quae propter missos recipiendos dirigitur, aud honores quos habet amittat, aud in eo loco ubi praedictos missos suscipere debuit, tamdiu resideat et de suis rebus legationes illuc venientes suscipiat, quousque animo nostro satisfactum habeat. Qui vero epistolam nostram quocumque modo dispexerit, iussu nostro ad palatium veniat, et iuxta voluntatem nostram congruam stulticiae suae castigationem accest ministerialis comitis, hoc fecerit, honorem, qualemcunque habuerit, sive beneficium, amittat; et si servus nudus, ad palum vapulet, et caput ejus tondeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mandu cauerit panẽ aut bibent calicẽ dñ indigne reuserit corporis isangiunis dñ hicgͥ¬
itantis . Quid aut̃ erat panis traditori detꝰ nisi demonstratio cuiꝰgraẽ fuisset in gratꝰ: In trauit ergo pibiẽ
panẽ satanas in dñi tradicorẽ ut sibiiã traditũ pleniꝰ possidenet. inquẽ priꝰ intrauerat ut decipent :
ã. aut si alii uaccusateres ⁊ alu testes fuer. Dein decausarũ qͣ litas. sidigna ȩx
ne fuit. Aut si eo p̃sente subiur iurando c̃traeũ testimoniũ dictũ ÷ seu scriptis actũ ÷ u ł ipselic̃tiã
ꝓpondendiui¬

Expanded text:
diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et malum bono profurcutitur venditor invitantis? Quid autem erat panis traditori datus, nisi demonstratio, cujus gratiae fuisset ingratus? Intravit ergo post hunc panem Satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius possideret, in quem prius intraverat ut deciperet.  aut si alii accusatores et alii testes fuerunt; deinde causarum qualitas, si exilio vel depositione digna fuit, aut si eo presente sub iureiurando contra eum testimonium dictum est, seu scriptis actum est, vel ipse licentiam respondendi
Abbreviated transcription (Latin):
ex tota sidȩ ꝓmiserit implene ⁊ si sidelis factꝰ pec cauit in scło pabre nunciationẽ suã iterĩ deli
dñi cũ corpꝰ ñ dubitet acciꝑe. nec occasionẽ humilitatis nimiae ꝓlongetur a corporeii daa¬
percet. Nã si c̃ ignis iste uis bilis duos in se quasdã esficatias habet id÷ cõburer fragilia tonun¬
nar tenebrosa: itaignitũ illud dnĩcũ corpus quando cũ mecir ireuenntia granđa fu a uilum
corporis qͥdẽ deliela c̃ sumit : Anime uuisensũ en luminat ⁊id circomaxime cõmunican frequoa
er̃ mona cdũ se riptura signisicat mortisi cantẽ mẽbrasua suꝑt̾rã. Cinisontib adlaesit caroquele

Expanded text:
rit implere, etsi fidelis factus peccavit in saeculo, post abrenuntiationem suam iterum factam, Dominicum corpus non dubitet accipere, nec occasione humilitatis nimiae prolongetur a corpore peccet. Nam sicut ignis iste visibilis duas in se quasdam efficantias habet, id est comburere fragilia et illuminare tenebrosa; ita ignitum illud dominicum corpus, quando cum metu et reverentia grandi fuerit sumptum, corporis quidem delicta consumesse monachum Scriptura significat, mortificantem membra sua super terram. Cinis ossibus adhaesit, caroque i
Abbreviated transcription (Latin):
iã quã dereb: ecłe sanctione parit̃ debitã sibinouit. aut ipsi ecł cuiꝰ res eẽ pa
naneat. Peregrinoꝵ uͦ ł clericoꝵ ⁊ egenoꝵ nec essitati. saluo uire ecłae p̃stare ꝑ mittunt᷑ ꝓtẽpore quae poti¬
edefenđe qua in ueteri testam̃to sacer dotib: ac ministris generandi facultas legit᷑ attr
&e in solubili lege c̃stringim᷑ ut a die ordinationis nr̃e sobrietati acpudicitiae
secẽ deflent his hac c̃ditione miscđam dicimꝰ ñ negandã ut si ueullo bonocis augm̃to in hoc quo detectis
quã diu uixerint offici oꝑseuerent. si tam̃ pꝰ haec c̃anentes se stud aierint ȩx hib̵̃e. Quiuͦ ex ẽplo ueteris
sac̃ dotii qͣsi licito c̃iugio utuntur. nouerint seab om̃i erł astico honore quo ĩ digni usi s̃ apłic& sedis aue¬
duieur a eiertos. neumquã posse diuina atgrectare misteria dein ceps ulla nrã ĩdulg̃tia. siuesit ep̃s

Expanded text:
iam, quam de rebus ecclesiae sanctione Patrum debitam sibi novit, aut ipsi ecclesiae cujus res maneat. Peregrinorum vel clericorum et egenorum necessitati salvo jure Ecclesiae praestare permittuntur pro tempore quae potdefendere quia in Veteri Testamento sacerdotibus ac ministris generandi facultas legitur attrs atque levitae insolubili lege constringimur ut, a die ordinationis nostrae, sobrietati ac pudicitiaese esse deflent, his hac conditione misericordiam dicimus non negandam, ut, sine ullo honoris augmento, in hoc quo detecti sunt, quandiu vixerint, officio perseverent, si tamen post haec continentes se studuerint exhibere. Qui vero, exemplo veteris sacerdotii, quasi licito conjugio utuntur, noverint se ab omni ecclesiastico honore, quo indigni usi sunt, apostolicae sedis auctoritate dejectos, nec unquam posse divina attrectare mysteria deinceps ulla nostra indulgentia, sive sit epis
Abbreviated transcription (Latin):
sapatient̃ serre fidẽ catholicã in dm̃ habere filios suos ñ sinere impie agee Certis horo
orat ionib in sistere antehoras c̃gruas ñ gustare cibũ. Uae enĩ tre cuiꝰrex ÷ puesitieun
efi delitate regis. Qñ regis ministeriũ sitto ciꝰ regni pe ⁊na meliorã ꝑ ducunt:¬
nitꝰ negotia discuter : nequid in eis lateat in iustitiaẽ. quomodo ad tantas potera¬

Expanded text:
sa patienter ferre, fidem catholicam in Deum habere, filios suos non sinere impie agere, certis horis sa patienter ferre, fidem catholicam in Deum habere, filios suos non sinere impie agere, certis horis orationibus insistere, ante horas congruas non gustare cibum. uae enim terrae, cuius rex est puefidelitate regis. Cum regis ministerium sit totius regni penitus negotia discutere, ne quid in eis lateat injustitiae, quomodo ad tanta poter
Abbreviated transcription (Latin):
nt pietas ac prudentia caroli ⁊ filii eiꝰ hludouuici : Certe utriq ꝓtẽpore ac ratione
Iusticia regis ÷. neminẽ in iuste ꝑ potentiã opprimere sincacceptioneꝑ sonarũ int̃uirũ ⁊
ꝓximũ suũ iudicare. adueuis ⁊ pupillis ⁊ uidius defensonẽ esse. Furta cohibere. ad ulteria pu¬
nur. iniquos ñ ex altare. impudicos ⁊ histriones ñ nutrire. impios det̾ra ꝑdere. Parrici¬
das  peierantes iuere ñ sinere. eccłas desindere pauperes elemosinos alere iustossuꝑ regni
negotia constituere senes is apientes ⁊ sobrios c̃sili arios haber Magoꝵ ⁊ arioloꝵ pabi¬
tonissarũq suꝑstitionib: ñ intendent. i ra cundiã differre patriã fortit̃ ⁊ uiscer̃oa ad¬
uersarios defendere: ꝑ om̃a in dõ uiuene. Pros peritatib: ñ eleuare animã . cunta ad uer¬

Expanded text:
rit pietas ac prudentia Caroli, et filii ejus Ludovici? Certe utrique pro tempore ac ratione rit pietas ac prudentia Caroli, et filii ejus Ludovici? Certe utrique pro tempore ac ratione Justitia regis est, neminem injuste per potentiam opprimere, sine acceptione personarum inter virum et proximum suum iudicare, aduenis et pupillis et uiduis defensorem esse, furta cohibere, adulteria punire, iniquos non exaltare, inpudicos et histriones non nutrire, impios de terra perdere, parricidas et periurantes uiuere non sinere, ecclesias defendere, pauperes eleemosynis alere, iustos super regni negotia constituere, senes et sapientes et sobrios consiliarios habere, magorum et ariolorum pythonissarumque superstitionibus non intendere, iracundiam differre , patriam fortiter et iuste contra aduersarios defendere, per omnia in Deo uiuere, prosperitatibus non eleuare animum, cuncta aduer
Abbreviated transcription (Latin):
Plaeuit etiã ut petant ex nominȩ ꝓunciarũ om̃ium legati ꝑrecturi. uincentius ⁊ fortu¬
natianꝰ agłosissimis imꝑatorib: utdent facultatẽ defensores constituondi scolastico
pũ in actu s uł in munere defeisionis causarũ ut more sacerdotũ ꝓuintiae idem ipsi
quide sensionẽ eccł arũ susceperint habcanc facultatẽ ꝓnegotus eccł arũ quoties ne¬
uessita si Nagita uerit. uł ad obsistendũ obrepentib: uł ad necessaria suggerenda :
sui officii nominȩ ꝓdit.⁊ tocius regni sus cepta cura in nõtescit. Nec magis
ulla sententia animũ regis ad bene ageñdũ subrigit : quã diuersoꝵ principũ dem̃
sidentes ep̃os ⁊ marciani pura fides int̃ hareticos ⁊ orthodaxos. Sed de ext̃iis quid
loquor ⁊ loquendo immoror cũ ad dispensati onẽ rei p̃. ⁊ atilitatẽ eccłarũ tanta fue¬

Expanded text:
Placuit etiam ut petant ex nomine provinciarum omnium legati perrecturi, Vincentius et FortuPlacuit etiam ut petant ex nomine provinciarum omnium legati perrecturi, Vincentius et Fortunatius, a gloriosissimis imperatoribus, ut dent facultatem defensores constituendi scholasticos, qui in actu sunt vel in munere defensionis causarum, ut more sacerdotum provinciae id ipsi, qui defensionem ecclesiarum susceperint, habeant facultatem pro negotiis ecclesiarum, quoties necessitas flagitaverit, vel ad obsistendum obrepentibus, vel ad necessaria suggerenda insui officii nomine prodit, et totius regni suscepta cura innotescit; nec magis ulla sententia animum regis ad bene agendum subrigit quam diversorum principum clemesidentes episcopos, et Marciani pura fides inter haereticos et orthodoxos. Sed de externis quid loquor, et loquendo immoror, cum ad dispensationem reipublicae et utilitatem ecclesiarum tanta fue
Abbreviated transcription (Latin):
e deinsorib: eccł arũ uł monasterioꝵ : Desensons eecłarũ q diuntu hodie stra
Colons in pauꝑ tatẽ redigunt. porsessioner eecła sticas ñ tugos ⁊ sed minuiunt et quoꝵ defẽn
s dlũ lipuorne cos uastant. Fatec rerũ copia cunctis hostili p̃da. uespabauo sal he
stuor bis obuiã ut resistant. qͥ seputant ñ iã aduo catossed dominos. dũ post ab sce sũ bos¬
uon e suiunt qͥ cqͥ d fuerit rsi diũ uxta illu&ꝑ plieti cũ Residuũ euea comelie bruchus¬
irsi duũ bruci comedit locusta. Deniq id circo uidemꝰ cccłas destructas. monasteria qua¬
lr diruta quadã ad sũ mã in opiã redacta. quae bonoꝵ uiroꝵ elemo sina aliquando Nora¬
er̃ inmagnagła. quia multi se altro offerentes sub aduocatie soꝑtentu. depossessio¬
nib de seditib:. de oblationib maximã portionẽ in t̃ cigtunt. quã erelasticicapene
aebuor: Vnde ut talis p̃sũptio cestarec. ita cautũ ÷ in c̃uuo africano. capł Rx iiiͦi.

Expanded text:
 ecclesiarum vel monasteriorum. Defensores ecclesiarum qui dicuntur hodie, contra colonos in paupertatem redigunt, possessiones ecclesiarum non augent, sed minuunt, et quorum defense debuerant, eos vastant. Patet rerum copia cunctis hostibus praedae, nec parant saltem vel verbis obviant, ut resistant, qui se putant non jam advocatos, sed dominos, dum post abscessum hostium consumunt quidquid fuerit residuum, juxta illud propheticum: Residuum erucas, etc. . Denique idcirco videmus ecclesias destructas, monasteria quaedam diruta, quaedam ad summam inopiam redacta, quae bonorum virorum eleemosyna aliquando floruerunt in magna gloria, quia multi se ultro offerentes sub advocationis obtentu, de possessionibus, de redditibus, de oblationibus maximam portionem intercipiunt, quam ecclesiastici capere debuerant. Unde ut talis praesumptio cessaret, ita cautum est in concilio Africano, cap. 64. «