comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ensimodũ ꝑdidit. solum appetitum cõmodi
ad anmentũ infelicitatis retinens. Sicut enĩ
augmintum głe fuisset. iniustitia ꝑsei. eranti
ñ ꝑ. so ab amore. ⁊ desiderio habiti boni te¬
pusceri: ita cumulus miserie ẽ. ab appetitu
bomi ñ posse se qͣmuis illud adipisci nequeat.
homo prius appecitum iustitie ha-¬
buit. qͦmͦ postea illum amisit. utrum uideli¬
eto uolens aut uolens illum deseruit. Sienĩ
olidis deseruit. uel potuis si nolens ꝑdidit.
sitatẽ passus ẽ. iniquitatẽ non fecit: neq
itiam pacientis culpa dicenda ẽ s infe
ficitione abiecit. iam ipsa desertio iustitiȩ
niũ peccatũ fuise regatur: quia uolun
mala ilã precesit. ꝑqͣm facta ẽ. Nec
potest inueniri unde uoluntas talis uel ho¬
mini aduenerit. qua uellet bonũ qd̃ habuit
deserere: q̃m neq a semet ipso uelle habere po¬
tuit. neq ado quicꝗͣ preter cõmodum ⁊ iustũ

Expanded text:
et commodum perdidit, solum appetitum commodi et commodum perdidit, solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinens. Sicut enim augmentum gloriae fuisset in justitia perseveranti non posse ab amore et desiderio habiti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse sese quamvis illud adipisci nequeat homo prius appetitum justitiae habuit, quomodo postmodum illum amisit. Utrum videlicet nolens an volens illum deseruit. Si enim nolens deseruit, vel potius si nolens perdidit necessitatem passus est, iniquitatem non fecit. Neque violentia patientis culpa dicenda est, sed inliberatione abjecit; jam ipsa desertio justitiae primum peccatum fuisse negatur, quia voluntas mala illam praecessit per quam facta est. Nec potest inveniri unde voluntas talis homini advenerit, qua vellet bonum quod habuit deserere, quoniam neque a semetipso velle habere potuit, neque a Deo quidquam praeter commodum et justum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem in est: s effectus illius ł
stũ siue iustitia. inseꝑabilis abillo iͥs¬
s effectus eius idẽ. iustitia. ab affectu
seꝑari non potest. Rursum appetitus
di inseꝑabilis ẽ: quia seđ̃m necessitatẽ
abetur potest. Et in hoc constat sũma
cum creatura pene addicta. neq cõmo¬
lum suum fastidire potest. ꝓpter immutabilẽ
naturam. nec habere potest ꝓpter in remissi¬
bilm culpam. Propterea qͦ ds affectum ititie
honuni separabilem dedit: ⁊ ipsi affectui cum
uiũt effectum suum hoc ẽ iustitiam. insepara¬
biliro adẽe instituit. Affectum cõmodi inse¬
pabilem tribuit: ⁊ effectum illius hoc ẽ. com¬
modum. ñ eque inseꝑabiliter ad ẽe p̃cepit.
quatinus homo uel illo scilicet appetitu nisti
amisso. huius ⁊ illuis effectum ꝑderet. uel illo
reiento. unuis ⁊ alterius effectum retineret. S
homo solum qđ potuit fecit: & quia appetitũ
aisti sponte dereliquit. iccireo merito nustitiã

Expanded text:
oluntatem inest; sed effeetus illius, id est justum sive justitia inseparabilis ab illo  effectus ejus, id est justitia, ab affectu ipso separari non potest. Rursum appetitus commodi inseparabilis est, quia secundum necessitatem habetur, potest. Et in hoc summa constat poena cum creatura, poena addicta, neque commodum suum fastidire potest propter immutabilem naturam, nec habere potest propter irremissibilem culpam. Propterea igitur Deus affectum justitiae homini separabilem dedit, et ipsi affectui cum inesset, effectum suum, hoc est, justitiam inseparabiliter adesse instituit Affectum commodi inseparabilem tribuit, et effectum illius, hoc est commodum, non aeque inseparabiliter adesse praecepit quatenus homo, vel illo solo, scilicet appetitu justi amisso, hujus et illius effectum perderet, vel, illo solo retento, unius et alterius effectum retineret. Sed homo solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte dereliquit, idcirco merito et justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
quedam posuerat ds inhi
ꝑrincipio: quib natura illius tris
et conduceretur ad consummationꝰ
com. duo hec erant: appetitus iule
desereret eum posset retinere. dpi
petitum scilieet iusti retineret. In
ꝗͥ iusti. ds̃ meritum hominis cont¬

Expanded text:
quaedam posuerat Deus in homine a principio, quibus natura illius tota regeretur et conduceretur ad consummationem finis sui. Duo hic erant, appetitus justidesereret cum posset retinere. Appem, si eumdem appetitum, scilicet justi, retineret. In appetitu justi Deus meritum hominis con
Abbreviated transcription (Latin):
in malo possideant. caritatẽ tamen indilectio
lapsoꝵ: certa auctoritas nulla inueni¬
tur. Omnino tamen ꝓbabile uidecur: plureᷤᷤ
remansisse qͣm cecidisse. Propheta enim cũ de¬
monstraret currus igneos: consu̾lans ait. Plu¬
res st̃ qui nobiscũ st̃: qmͣ qui cũ illis. Hinc
conicimꝰ plures ẽẽ electos anglos qͣm reꝓbos.
St̃ qui dict̃ cot electos ex hominib ad nume¬
rũ angłoꝵ ascensuros. quot ibi constat reman¬
sisse electos angelos: ꝓpter scripturam que
an. slatuit terminos popłoꝵ urta made¬

Expanded text:
in malo possideant, charitatem tamen in dilectiolapsorum certa auctoritas nulla reperitur. Omnino tamen probabile videtur plures remansisse quam cecidisse. Propbeta enim cum demonstraret currus igneos, consolans ait: Plures sunt qui nobiscum sunt quam qui cum illis . Hinc conjicimus plures esse electos angelos quam reprobos. Sunt qui dicunt tot electos ex hominibus ad numerum angelorum ascensuro; quot ibi constat remansisse electos angelos, propter Scripturam quae ait: Statuit terminos populorum
Abbreviated transcription (Latin):
siue archangli nominantur. alios extempore
S causa extra cominunẽ dispensationẽ oborta.
qui & ipsi quoq cum angłoꝵ ministium ex
mꝑe suscipiunt. nomen in ministerio assu-
unt. Alii dict̃ tres ordines suppremos. idẽ.
traphin ⁊ cherubin ⁊ithronos. ad sola di¬
uina et interna conuersionem habere. semꝑ¬
q creatori assistere. Inferiores autem tres: ad
exteriora agenda ⁊ nuntianda mitti. Tres au¬
tem medios. ñ solum dignitate uel loco. sed
offitio etiam interutrosq consistere: qui pre¬
ceptum diuinum a suꝑiorib accipiunt. &
defert̃ adinferiores. Ac ꝑhoc. cũ supremi
mediis. medii imis. atq hi nobis precep¬
tum diuinum nuntiant: omnes merito an
id est non solum uitam humanam. sed omĩa
quȩ adhumanam uitam ꝑtinent. scdm̃ di
dispensationẽ ab angłis administrari pu¬
tant. sub do ⁊ scd̾m dm̃. Malos autẽ exof¬
fitio potestatem non habere. s aligͣndo

Expanded text:
sive archangeli nominantur; alios ex tempore sive archangeli nominantur; alios ex tempore et causa extra communem dispensationem oborta. Qui et ipsi quoque cum angelorum ministerium ex tempore suscipiunt, nomen in ministerio assumuunt. Alii dicunt tres ordines supremos, id est seraphim et cherubim, et thronos ad sola divina et interiora conversionem habere, semperque Creatori assistere. Inferiores autem tres ad exteriora agenda et nuntianda mitti. Tres autem medios non solum dignitate vel loco, sed officio etiam inter utrosque consistere; qui praeceptum Domini a superioribus accipiunt et deferunt ad inferiores. Ac per hoc cum supremi mediis, medii imis atque hi nobis praeceptum divinum nuntient - omnes merito angid est, non solum vitam humanam sed omnia quae ad humanam vitam pertinent secundum Dei dispensationem ab angelis ministrari putent, sub Deo et secundum Deum. Malos autem ex officio potestatem non habere, sed aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ate uocabulũ trahens. cetera sequentib post
dinib ad denominationẽ reliquit. Pcimus
et hunc ordo. a ꝓrimo dono idẽ. cognitione
n dilectionis ardens uel succendens dicitur.
Quidam putant alios ẽẽ in illa multitudine
qui foras ꝓ officio ad exteriora nuncianda exeũt
alios qui intus semꝑ assistunt. Sicut scriptũ ẽ.
Milia milium ministrabant ei: et decies milieᷤ
ceutena milia assistebant ei. Apl̃s autem exceb¬
luntiam fut cõmendans pre angłis: omnes ad¬
ministratorios sp̃c ẽẽ in ministerium missos.
ppaer eos qui hereditatem capiunt salutis.
consirmat. Hinc questio nascitur qͦmͦ om̃s
untuntur si quidam semꝑ assistunt: & siom¬
is nuntii st̃. quomͦ quidam semꝑ assistere
dicuntur. Si enim omnes nuntii sunt: om̃s
angeli sunt. Et si omnes angeli sunt : qͦmͦ unꝰ
tantum inter nouem ordo hoc nomine censet᷑:
Quidam putant in illa celesti curia omnes
quidem muti. s alios exoffitio qui ꝓprie angli

Expanded text:
ate vocabulum trahens, caetera sequentibus post se ordinibus ad denominationem reliquit. Proximus post hunc ordo a proximo dono, id est cognitione nem dilectionis ardens vel succendens dicitur. Quidam putat alios esse in illa multitudine qui foras pro officio ad exteriora nuntianda exeunt, alios qui intus assistunt, sicut scriptum est: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Apostolus autem excellentiam Filii commendans pro angelis omnes administratorios spiritus esse in ministerium missos, propter eos qui haereditatem capiunt salutis confirmat. Hinc quaestio nascitur quomodo omnes mittuntur si quidam semper assistunt, et si omnes nuntii sunt, quomodo quidam semper assistere dicuntur. Si omnes nuntii sunt, omnes angeli sunt; et si omnes angeli sunt, quomodo unus tantum inter novem ordines ordo hoc nomine censetur? Quidam putant in illa coelesti curia, omnes quidem mitti, sed alios ex officio qui proprie angeli
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur unusqͥsq hominũ duos angłos le
deputatos sibi. unũ malũ adimpugnanss
& unũ bonum ad defensionẽ: cum numts
minum transcendat numerũ angłoꝵ
boni plures qͣm mali: cum positum sic ar i
futuros homines qͦt sunt angłi boni. cones
sine ulla dubitatione plures ẽẽ homins
malos qͣm anglos malos: quia plures he
st̃ mali qͣm boni. cum plures sint hoĩs be
qͣm mali angłi. Nisi forte dicatur itim
simul ñ subsistit genus humanum s p̃
eos qui in hominib simul subsistunt an
comꝑari in numero. licet uniuersitat
culpatur. presumptio arguitur. Deg
nomine: ñ que singłariter s que erxelle
data st̃ inparticipatione. In illa enim ade
patria ubi plenitudo boni ẽ: licet quela
data sint excellenter. nichil possidetur siui¬
riter. Omnia enim momnib st̃ non quiadꝰ
equaliter: quia alii aliis quedam sublime
possident. s cõmuniter. quia omnes om̃

Expanded text:
dicitur unusquisque hominum duos angelos habere deputatos sibi, unum malum ad impugnationem et unum bonum ad defensionem, cum numerus hominum transcendat numerum angelorn angelis boni plures quam mali, cum positum sit tot electos futuros homines quot sunt angeli boni; constat sine ulla dubitatione plures esse hominesmalos quam angelos malos, quia plures sunt homines mali quam boni, cum plures sint homines boni quam mali angeli. Nisi forte dicatur idcirco quia simul non subsistit genus hominum; sed peos qui in hominibus simul subsistunt angelis comparari numero, licet universitatenon culpatur, praesumptio arguitur. CAP.ex nomine; non quae singulariter sed quae excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti patria ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt non quidem aequaliter quia alii aliis quaedam sublimius possident, sed communiter, quia omnes omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ducere᷑ uxorẽ: si nullam hñt consangui¬
nitatis ꝓpinquitatem. Quid eñi: Nubͥd
non possunt coniũgi. quos nulla ꝓximitas
carnalis. uł in id generatio se cernit sꝑitałͦ
Item. Si mili ratione qui spũalem ht̃ cõpa¬
trem. gener eius fieri ñ ꝓhibet᷑. de ila dũ¬
taxat filia quam ipse de sacro fonte ñ sus¬
cepit. Spualium quoq parentum idẽ cũ¬
patrum flii uł filie. ante. siue post cũ pat̾¬
nitatem geniti legitime coniugi possunt.
pter illas ꝑsonas quibus cõpatres existunt.
patris sui. si filiola pat̾s suiͣ fuit. uiore accipe¬

Expanded text:
ducere in uxorem, si nullam habent consanguiducere in uxorem, si nullam habent consanguinitatis propinquitatem. Quid enim? Nunquid non possunt conjungi quos nulla proximitas carnalis vel in id generatio secernit spiritalis? Item simili ratione qui spiritualem habet compatrem, gener ejus fieri non prohibetur; de illa duntaxat filia quam ipse de sacro fonte non suscepit. Spiritualium quoque parentum, id est compatrum filii vel filiae ante sive post compaternitatem geniti, legitime conjungi possunt. Praeter illas personas quibus compatres existunt, mpater est patris sui si filiola patris sui non fuit, uxorem accipe
Abbreviated transcription (Latin):
e eoquod interrogasti si ille qui fili¬
olam suam duxit uxorem & de eo
qui concubuit cum matre sua sp̃uali
et de eo qui filium suum baptiz auit. et
cuius uxor eum de fonte suscepit. ea ra¬
tione ut discidium coniugĩ fieret si pꝰ¬
ea in tali copulatione ꝑmanere possu̾nt.
de talibus sic respondendum ẽ. Si filiolã
aut cummatr̃e suam spũalem aliguis
in coniugio dux̾it. separandos eos iudi
Si aũt coniuges legitimi unus aut ã¬
bo ex industria fecerint. ut filium suũ
de fonte suscipiant. ut discidium fiat.
tale consilium damus. Si in nupti man̾e
uoluerint. bonum est. Sin autem. grauis
penitentia insidiatori in iungat᷑. & si mul
maneant. Et si suꝑuixerit p̃uaricator con¬
iugii acerrima penitentia multetur.: et si¬
ne spe coniugii maneat. Ex concilio tibu
Ui spiritalem compatre riensi.¬
ht̃ ciuꝰi filium uł filiam de laua¬
chro sacri fontis accepit. et eiꝰ uxor cũmat̃
ñ ẽ liceat ei defuncto cõpatre suo ei uiduã

Expanded text:
e eo quod interrogasti, si ille qui filiolam suam duxit uxorem, et de eo qui concubuit cum commatre sua spirituali, et de eo qui filium suum baptizavit, et cujus uxor eum de fonte suscepit, ea ratione, ut discidium conjugii fieret, si postea in tali copulatione permanere possent de talibus sic respondendum est. Si filiolam, aut commatrem suam spiritalem aliquis in conjugium duxerit, separandos eos esse Si autem conjuges legitimi unus aut ambo ex industria fecerint, ut filium suum de fonte suscipiant, ut discidium fiat, tale covoluerint bonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur; et simul maneant, et si supervixerit praevaricator conjugii, acerrima poenitentia mucltetur, et sine spe conjugii maneat. De concilio Tiburiensi. Qui spiritualem compatrem habet cujus filium vel filiam de lavacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam
Abbreviated transcription (Latin):
istud. Primum istud: reliqua cũ isto. No
itaq dico duos. aut tres. aut quatuor ho¬
nunes. s nec totum mundum contra ani
mam tuam diligere debes. Si enim aliqͥd
plus ꝗͣ animam tuam diligis idem ipsum
ꝓfecto plusꝗͣ dm̃ diligere comꝓbaris. qͥa
animam tuam ñ diligis. nͥ in eo solo qd̃ bo¬
num illiꝰ qd̃ ds̃ est diligis. Iccireo pͥmum
dilige animan tuam. diligo bonum aĩȩ
tuȩ: deinde etiam ꝓximum tuum sicut
teipsum. diligendo illi bonum quod dili¬
gis tͥ. Hoc ẽ. enim illum diligere: bonũ
illi diligere. Nam bonum illiꝰ diligere.
posses: etiani si illi ñ diligeres. Posses eni
T diligere. aut alteri cuilibet: et ñ illi.
Et ita iliꝰ ñ diliges quam uis bonũ illius¬

Expanded text:
istud. Primum istud, reliqua cum isto. Non istud. Primum istud, reliqua cum isto. Non autem dico duo aut tres aut quatuor homines, sed nec totum mundum conmam tuam diligere debes. Si enim aliquid plus quam animam tuam diligis, idem ipsum profecto plus quam Deum diligere comprobaris; quia animam tuam non diligis nisi in eo solo quod bonum illius quod Deus est diligis. Idcirco primum dilige animam tuam, diligendo bonum animae tuae. Deinde dilige etiam proximum tuum sicut teipsum diligendo illi bonum quod diligis tibi. Hoc est enim illum diligere, bonum illi diligere. Nam bonum illius diligere posses etiamsi illi non diligeres. Posses enim tibi diligere aut alteri cuilibet et non illi; et ita illum non diligeres, quamvis bonum dilige
Abbreviated transcription (Latin):
et nos ꝑeanus. quam multi ꝑeant et nos sal¬
uamur. S considate qm̃ dilectionis ordota¬
sis non est ut ante se diligat homo ꝓceimũ
suum: cuiꝰ dilectionẽ a sua trahere et for¬
mare iubetur cum dr. Diliges ꝓrimum
tuum sicut teipsum. Si enim ꝓximũ suũ
sicut se ipsum diligit: quomͦ primum di¬
ligit. cum seipsũ ñ diligit: Si eñĩ ꝓrimũ
diligit sicut seipsum. ꝓfecto hoc illicupit
⁊ optat qd̾ sͥ. Si aut̃ hoc illi euenire desi¬
derat qd s. quomͦ illiꝰ salutem desid̾at. qui
suam ꝑditionem optat. Itaq pͥmun seip¬
sum bene dilig̾e debet: ut pꝰea scđm sebe¬
ne diligat & ꝓximum suum. Si autem
se ꝑd̾e uult ut saluum faciat ꝓxim̃u su¬
um non est ordinata dilectio: quia paia
sua nullam cõmutationẽ dare pot᷑ homo.
Hoc enĩ pͥmum ate requirit dĩ. ut animã
tuam des illi: deinde cetera adicias. Siqͥd
pista dare uolueris: ñ accipitur. nͥ dedic

Expanded text:
et nos pereamus, quam multi pereant, et nos salet nos pereamus, quam multi pereant, et nos salvemur. Sed considerate quoniam dilectionis ordo talis non est, ut ante se diligat homo proximum suum cujus dilectionem a sua trahere et formare jubetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Si enim proximum suum sicut seipsum diligit, quomodo proximum diligit cum seipsum non diligit? Si enim proximum suum diligit sicut seipsum, profecto hoc illi cupit et optat quod sibi. Si autem hoc illi evenire desiderat quod sibi, quomodo illius salutem desiderat qui suam perditionem optat. Itaque primum seipsum bene diligere debet, ut postea secundum se bene diligat et proximum suum. Si autem se perdere vult ut salvum faciat proximum suum, non est ordinata dilectio, quia pro anima sua nullam commutationem dare potest homo. Hoc enim a te primum requirit Deus, ut animam tuam des illi, deinde caetera adjicias. Si quid pro isto dare volueris non accipitur, nisi dederis et
Abbreviated transcription (Latin):
quod sequatur. Suꝑiꝰ autẽ confessus esqr
tantum diligis: uł si ñ diligis tantũ. dili¬
gere debes ꝓximum tuũ quantũ teipsũ.
Si gͦ tantum diligis unum istum quantũ
teipsum. et sursum duos illos plus diligis
quam unum istum: plus utiq duos illos
diligis quam teipsum. Et si plus illos di¬
ligis quamteipsum. quantum uidetur
plus illos diligis ꝗͣ dm̃: ꝓpter quos sepa¬
rari uis adõ. ut dm̃ ñ habeas. neq dili
gas dm̃. et ꝑ eas tu. ut illi salui fiant. Et
fortassis aliquis existimabit eiꝰmodi dilec¬
tionem habuisse moysen: qui irascenti
dõ ꝓ salute ꝓximoꝵ se opponens ait. Si
ñ dimittis eis hanc noxam: dele me de
fiant in xp̃o. Et fortasse hoc etiam aliqͥs
ad amorem dĩ pertinere credat: ut eum tã¬
tum diligamus ut głam eiꝰ inaliis potius
amplificari. quam in tiobis coartari cupiamꝰ.
Et ꝓpterea ꝓsalute multoꝵ nrãm nobis per¬
ditionem optandam: ut potiꝰ multi saluent᷑.

Expanded text:
quid sequatur. Superius confessus es quod quid sequatur. Superius confessus es quod tantum diligis, vel si non diligis tantum diligere debes proximum tuum, quantum teipsum. Si ergo tantum diligis unum istum quantum teipsum, et rursum duos illos plus diligis quam unum istum, plus utique duos illos diligis quam teipsum. Et si illos plus diligis quam teipsum, quantum videtur plus illos diligis quam Deum propter quos separari vis a Deo, ut Deum non habeas neque Deum diligas et pereas, ut illi salvi fiant. Et fortassis aliquis existimabit ejusmodi dilectionem habuisse Moysen, qui irascenti Deo pro salute proximorum se opponens, ait: Si non dimittis eis hanc noxam, dele me de fiant in Christo. Et fortasse etiam hoc aliquis ad amorem Dei pertinere credat, ut eum tantum diligamus, ut gloriam ejus in aliis potius amplificari quam in nobis coarctari cupiamus. Et propterea pro salute multorum nostram nobis perditionem optandam, ut potius multi salventur
Abbreviated transcription (Latin):
parem dilectionem facere ñ posse electionẽ
nolle: nec posse alteri alterum p̃ferre in
optione. que paria om̃ino constant in dilec¬
tione. Sicgͦ forte quis hanc obiectionẽ eui-¬
tare contendat. S quid dicemꝰ: Si unum
hominem aliquem tantum dilig̾e debeo
quantum meipsum. nonne duos aut. iͦi.
aut quatuor. ampliꝰ dilig̾e debeo ꝗͣ meipsũ:
Sic uadt̾ questiones hominum. et inqui¬
etant homines semetipsos. cogitationibus
suis. Dicunt enĩ. Qd meliꝰ e̾. ampliꝰ diligen.¬
dum est. Ponamus tres homines. unum
hinc. duos inde. Dico quia quia ꝑire ne¬
cesse est. aut unumistum. aut duos istos.
Dic gͦ mͥ tu quid diligis: qui ꝓximum tuũ
quantum teipsum diligis. Meliꝰ e̾. ꝑire unũ
quam duos. quia meliꝰ ẽ. saluari duos ꝗͣ
unum. Ideo inquis magis eligo ut ꝑeat
umus: et duo salũatur. Ergo uis ut magiᷤᷤ
saluentur duo illi: quam iste unus. Non¬
ne gͦ magis diligis illud qd̃ potiꝰ eligis:
Ita inquis. om̃ino magis diligo. Uide gͦ

Expanded text:
parem dilectionem facere non posse electionem.aliter nolle, nec posse alterum alteri praeferre in optione, quae paria omnino constant in dilectione. Sic ergo forte quis hanc objectionem evitare contendat. Sed quid dicimus? Si unum aliquem hominem tantum diligere debeo quantum meipsum, nonne duos aut tres aut quatuor amplius diligere debeo quam meipsum? Sic vadunt quaestiones hominum, et inquietant homines semetipsos cogitationibus suis. Dicunt enim: Quod melius est amplius diligendum est; ponamus tres homines, unum hinc, duos inde. Dico quia perire necesse est aut unum istum, aut duos istos. Dic ergo tu mihi quid eligis, qui proximum tuum tanquam teipsum diligis? Melius est perire unum quam duos, quia melius est salvari duos quam unum. Ideo, inquis, magis eligo ut pereat unus et duo salventur. Ergo vis ut magis salventur duo illi, quam iste unus; nonne ergo magis diligis illud quod potius eligis? Ita inquis omnino, magis diligo. Vide ergo
Abbreviated transcription (Latin):
num. et post illud & scđ̾m illud diligã
bonũ ꝓximi mei. Scd̾m me et post me ali¬
quid illi debeo: ante me uł contra me ni¬
chil. Alioquin ñ staret diliges ꝓximum
tuum sicut teipsum: si illum diligerem
odio habens meipsum. Scdm hunc itaq
modum. ñ nͥ duo sunt precepta caritatis
pͥmum de dilectione dĩ in quo homo ue¬
raciter diligit seipsum: scđm de dilec¬
tione ꝓximi. in quo ꝓximũ diligit sicut
seipsum. Utrum caritas semel habita¬

Expanded text:
num; et post illud et secundum illud diligam num; et post illud et secundum illud diligam bonum proximi mei. Secundum me et post me, aliquid illi debeo, ante me vel contra me nihil. Alioquin non staret: Diliges proximum tuum sicut teipsum, si illum diligerem odio habens meipsum. Secundum hunc itaque modum nonnisi duo sunt praecepta charitatis. Primum de dilectione Dei, in quo homo veraciter diligit seipsum; secundum de dilectione proximi, in quo proximum diligit sicut seipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
dt s quia dm̃ si fieri posset. sine ꝓximo
ia diligebant possidere nollent. Affectꝰ
omibbatur: &. quasi de dilectione securꝰ.
i amanti indulcedine dilectionis de
eatione cõminabatur: ñ quia illi seꝑa.¬
ntudiligebat. s quia alteriꝰ coniunctiõem
Rhonum amat. bonĩ suũ amat. et sibi
⁊ quia bonum sibi ẽ. bonum ꝓximi sui.
dut illud et cupit illi. quod bonũ ẽ. illi.
tum enĩ bonum cum inuidia. eĩtrratt¬
encpetus & et eum cgritato feliesꝰ pos¬
cͥtur. S: dicis. Quod maiꝰ bonumẽ: ma¬
i iligendum est. Maiꝰ aũt bonũ ẽ. duoᷤᷤ
Run quam unũ. Quaꝑpt̃ si optio data
fu̾it quid malĩ : ego eligere debeo ut multi
saluentur quam ego solus. hic ergo ñ atten¬
dis quia bonũ magis mͥ ẽ. ut saluus fiam
ego solus. et plures ꝑeant: quam ut ꝑeam
solus ego. et multi saluent᷑. Quod autem
maiꝰ bonum ẽ. mͥ ame plus diligendum ẽ:
quia mͥ pͥmum insitum e̾. ut diligam bo¬
num meum. illud maxime qd̾ uerũ est bo¬

Expanded text:
d quia Deum, si fieri posset, sine proximo quem diligebant possidere vellent. Affectus enim loquebatur, et quasi de dilectione securus amato et amanti in dulcedine dilectionis de separatione comminabatur; non quia illius separationem diligebat, sed quia alterius conjunctbonum amat, bonum suum amat et sibi amat, quia bonum sibi est bonum proximi sui; si amat illud, et cupit illud illi, quod bonum est illi. Verum enim bonum cum invidia non possidetur, et cum charitate felicius possidetur. Sed dicis: Quod majus bonum est, magis diligendum est; majus autem bonum est duos salvari quam unum: quapropter si optio data fuerit quod malim, ego eligere debeo ut multi salventur quam ego solus. Hic ergo non attendis quod majus bonum mihi est, ut salvus fiam ego solus et plures pereant, quam ut peream ego solus et multi salventur. Quod autem majus bonum mihi est, a me plus diligendum est, quia mihi primum insitum est ut diligam bonum meum, illud maxime, quod verum est bo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiens homini ut dm̃ diligat intors
uttep ut in eo ipso seipsum diligat qu
diligit. at rursum quia om̃is qui admi as
bonum suum diligit: constat ꝓfecto qu
cupit quem diligit. Item quia ñ om̃is q
bonum alterius diligit illum diligit cus
num diligit quia ñ illi diligit bonũ qđ
ligit. distuxit scͥptura humane m̃t ses
muntur. id qd̾ diuina in seꝑabile habea
ne posse putaret. Primum gͦ dixit. ut q̃
diligeret. et in eo ipso dixit ut sibi dilig
quia om̃is qui bonum suum diligit sibi
ligit. Quia uͦ ñ om̃is qui bonium astiꝰ al
illi diligit. cuiꝰ bonum diligit p̃ diltties
dĩ statim subiunxit dilectionẽ ꝓtim: u
hoc homo ꝓximo suo cuꝑet diligendo i¬
sibi qd̃ dt̃ diligendo dm̃. Nemo gͥ existimet
eo qd̵ dictum est. dilige ꝓximum tuum
sicut teipsum. tantum quenlibet unis
hominem se diligere debere quantum
et duos aut tres. aut quatuor plusꝗͣ se s
enĩ tantum se diligit. quantũ dligr¬

Expanded text:
cipiens homini, ut Deum diligat, intendens utique ut in eo ipso seipsum diligat, quia diligit; et rursum quia omnis qui Deum diligit, bonum suum diligit, constat profecto qcupit quem dibonum alterius diligit, illum diligit cujus bonum diligit; quia non illi diligit bonum quod diligit. Distinxit Scriptura humanae menti, inveniuntur, id quod divina inseparabile habent, ne posse putaret. Primum ergo dixit ut Deum diligeret; et in eo ipso dixit ut sibi diligeret, quia omnis qui bonum suum diligit, sibi diligit. Quia vero non omnis qui bonum alterius diligit illi diligit cujus bonum diligit; post dilectionem Dei statim subjunxit dilectionem proximi, ut hic homo proximo suo cuperet diligendo illum, quod sibi diligendo Deum. Nemo igitur existimet pro eo quod dictum est: Dilige proximum tuum sicut teipsum, quemlibet unum hominem se diligere debere quantum se, et duos, aut tres, aut quatuor, plus quam se. Si enim tantum se diligit quantum
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum diligas: ne hoc intellige̾s. uͥ ma-¬
gis dilig̾es. et hoc dilig̾os negligeres uͥ
diligas. nec tamen om̃ino tacure. cũ dix̃
ut dm̃ tuum diligas. Cũ enĩ diligis dm̃
tuũ diligis bonum tuum. Et meltus
bonum. & melioris bonum: et cũ diligiᷤ
bonum tuum: diligis teipsum.

Expanded text:
teipsum diligas, ne hoc intelligeres, ubi mateipsum diligas, ne hoc intelligeres, ubi magis diligeres, et hoc negligeres, ubit, ut teipsum diligas, nec tamen omnino tacuit, cum dixit ut Deum tuum diligas. Cum enim diligis Deum tuum, diligis bonum tuum, et melius bonum et melioris bonum. Et cum diligis bonum tuum diligis teipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
tre petieriͥnt in regno eiꝰ. quiddam aliud
cogitauerunt alienum. et diu̾so a bono
isto: & ꝓ eo adipiscendo aliquam diu illi
ad heserunt. donec increpati & mutati
ueritatem cognouerunt. et intentione
correxerunt. Putauerunt enim quod
dõ seruiendum eẽt. ꝓ eo quod ñ ipse eẽt.
quia ñ intellexerunt ipsum gẽ bonum
quod solum amandum ẽ. ꝓpt̾ se ipsum.
et quidquid amandum ẽ. p̃teripstm a-¬
mandum ẽ ꝓpter ipsum. Quod quidem
quando amatur feliciꝰ quanto ardentius.
Qui hoc amat. seipsum amat: quiabonũ
suum amat. et uere amat. quia uerum
bonũ amat. ꝓpterea scͥptura ñdixit tͥ.
ut diligas te ipsum ne forte errares. et pu¬
tares indulgendum tͥ. et studendum
his que foris sunt cõmoda & suauia car
ni tue: et estimares qđ sic te diligere de¬
beres. et occasionem sumeres a scͥptura
ut solam carnem tuam foueres. et ai̾am
tuam negligeres. ꝓpter hoc ñ dixit tͥ ut

Expanded text:
trae petierunt in regno ejus, quiddam aliud trae petierunt in regno ejus, quiddam aliud cogitaverunt alienum et diversum a bono isto; et pro eo adipiscendo aliquandiu illi adhaeserunt, donec increpati et mutati veritatem cognoverunt, et intentionem correxerunt. Putaverunt enim quod Deo serviendum esset pro eo quod ipse non esset; quia non intellexerunt ipsum esse bonum, quod solum amandum est propter seipsum; et quidquid amandum est praeter ipsum amandum est propter ipsum. Quod quidem tanto amatur felicius quanto ardentius. Qui hoc amat, seipsum amat, quia bonum suum amat; et vere amat, quia verum bonum amat. Propterea Scriptura non dixit tibi teipsum diligas, ne forte errares et putares indulgendum tibi et studendum iis quae foris sunt commoda et carni tuae suavia, et existimares quod sic te diligere deberes, et occasionem sumeres a Scriptura ut solam carnem tuam foveres et animam tuam negligeres; propter hoc non dixit tibi ut
Abbreviated transcription (Latin):
digne respueret. Quomͦ gͦ inquiunt mer¬
cennarii ñ sumus: si dm̃ ꝓpt̾ hoc diligi¬
mus ut p̃mium ab eo accipiamus: N est¬
hoc gratis amare: neq amor iste filialis.
s mercennariĩ ⁊ serui. qui p̃cium que¬
rit ꝑseruitute sua. Qui hoc diẽt: uirtu¬
tem᷑ dilectionis ñ intelligunt. Quid ẽ.
enĩ diligere: nͥ ipsum uelle hab̾e: Non
aliud ab ipso s ipsum: hoc ẽ. gratis amare.
Si aliud quereres ab ipso d̾gratis ñ amares.
Nc̃ aũt ñ aliuil queris ꝓ eo qd̃ amas: et tñ
aliud queris & desideras. in eo ipso quod
amas. Alioquin ñ amares. si ñ desidares.
S aliud ẽ. ꝓ ipso: aliud in ipso. Si ꝓipso
aliquid amas mercennariꝰ es: si in ipso
amas. & ipsum amas. filius es. Etiam si
uitam ȩt̃nam aliud aliquid ẽẽ. cogitau̾is.
adipiscendo tantum seruieris: non est
seruit᷑ pura. neq dilectio gratuita. Filii
illi xebedei. qui consessum dextre ⁊ siuis¬

Expanded text:
digne respueret. Quomodo, inquiunt, merdigne respueret. Quomodo, inquiunt, mercenarii non sumus si Deum propter hoc diligimus ut praemium ab eo accipiamus. Non est gratis hoc amare, neque amor iste filialis; sed mercenarii et servi, qui pretium quaerit pro servitute sua. Qui hoc dicunt virtutem dilectionis non intelligunt. Quid est enim diligere nisi ipsum velle habere? Non aliud ab ipso sed ipsum, hoc est gratis. Si aliud quaereres ab ipso, gratis non amares. Nunc autem non aliud quaeris pro eo quod amas, et tamen aliquid quaeris et desideras in eo ipse quod amas. Alioquin non amares si non desiderares. Sed aliud est pro ipso, aliud in ipso. Si pro ipso aliquid amas, mercenarius; si in ipso amas et ipsum amas, filius es; etiam si vitam aeternam aliud aliquid esse cogitaveris, adipiscendo tantum servieris, non est pura servitus, neque dilectio gratuita. Filii illi Zebedaei qui consessum dextrae et sinis
Abbreviated transcription (Latin):
piroe e gratis amat: qui dm̃ ꝓpt̃ se amat.
ed forte mercennariꝰ eris. si diligis
dm̃. & seruis ei. ut p̃mium ab illo
accipias. Dicunt hoc stulti ut seipsos non
intelligant. Diligimus dm̃. et seruimꝰ illi.
s ñ querimus p̃mium. ne mercennarii
simꝰ. etiam ipsum ñ querimꝰ. Dabit si
uoluerit: s nos ñ querimꝰ. Intantum
enĩ excutimus manus ab om̃i munere.
ut etiam ipsum ñ queramꝰ que diligimꝰ.
Pura eñi & gratuita et filiali dilectione di¬
ligimꝰ: nicħ querimus. Ipse cogitet. si qͥd
dare uoluerit: nos nicħ requirimus. Di¬
ligimus ipsum. s ñ querimus aliquid. etiã
ipsum rion querimus quem diligimus
Audite homines sapientes. Diligimꝰ inqͥũt
ipsum: s querimus ipsum. Hoc ẽ. dicere.
Diligimus ipsum: s ñcuramus de ipso.
Ego homo sic diligi nollem a nob̾. Si me
s ic diligeretis ut de me ñ curaretis: ego
de ur̃a dilectione ñ curarem. Uos uideri¬
tis. si dignum ẽ. ut dõ offeratis. qd̾ homo

Expanded text:
pure et gratis amat qui Deum propter se amat. Sed forte mercenarius eris si diligis Deum et servis ei, ut praemium ab illo accipias. Dicunt hoc stulti quidam, et tam stulti ut seipsos non intelligant. Diligimus Deum et servimus illi; sed non quaerimus praemium, ne mercenarii simus; etiam ipsum non quaerimus. Dabit si voluerit, sed nos non quaerimus. In tantum enim excutimus manus ab omni munere, ut etiam ipsum non quaeramus quem diligimus. Pura enim et gratuita et filiali dilectione diligimus, nihil quaerimus. Ipse cogitet si quid dare voluerit, nos nihil requirimus. Diligimus ipsum sed non quaerimus aliquid, etiam ipsum non quaerimus quem diligimus. Audite homines sapientes. Diligimus, inquiunt, ipsum, sed non quaerimus ipsum. Hoc est dicere diligimus ipsum, sed non curamus de ipso. Ego homo sic diligi nollem a vobis. Si me sic diligeretis ut de me non curaretis, ego de vestra dilectione non curarem. Vos videritis si dignum est ut Deo offeratis, quod homo
Abbreviated transcription (Latin):
e dilectione ꝓximi: dic̃ nob̃ scͥpt᷑a.
Dilige ꝓximumi tuum sicut terp
quod mandatum tẽ ꝓfecto implemꝰ:
ipiamus. In quibus etiam nosmetipsoᷤᷤ
kballigimus ꝓximum nr̃m siue ad neces¬
m orporis. siue ad anime salutem. si
llio̾ dilig̾e. & quantum rationabiliter
uosunt: quors alterum ꝑire necesse sit.
rini optio. quid uelit: eligat eduob

Expanded text:
e dilectione proximi dicit nobis Scriptura: Dilige proximum tuum sicut teipsum . Quod mandatum tunc profecto implemus,illi cupiamus. In quibus enim nosmetipsos recte diligimus, proximum nostrum sive ad necessitatem corporis sive ad animae salutem, sctione diligere et quantum rationabiliter ssumus. Ecce duo sunt quorum alterum perire necesse est. Datur uni optio quod velit eligat e duobu
Abbreviated transcription (Latin):
imilli dicatur ut illum tantum di
auꝑt isli & optare. qd sibi optat. et eu
em tmunerationẽ aut dilectionem
osi supra debitũ ñ extollat. nichil pro
impendere cogitur. qd̵ sue necessitati
q non potest. pͥmum faciat quod pͥmũ
e istctus. Et fortassis ꝓpt̃ hunc affectũ
uendum moyses de libro scͥpto deleri pe¬

Expanded text:
illi dicitur ut illum tantum dil illi et optare quod sibi optat, et cuppliorem remunerationem aut dilectionem homo se supra debitum non extollat, nihil proximo impendere cogitur, quod sine necessitate mque non potest, primum faciat, huod primum ufficit affectus. Et fortassis propter hunc affectum ostendendum, Moyses de libro scripto deleri pe
Abbreviated transcription (Latin):
ex coro corde tuo et ͦꝰ ex tota amuro
tuum. Quantum potes tantumalg
tanto felitior es. Extendere gͦ erais
quantum potes: ut totum impleatui
in te est. etiam si ñ totum capiatur os
si nimis capgx fuu̾is. Quantumc̃q p
Si tantum posses. tantum esses his
eris. tanto melior eris. Si sũmꝰ esses
magnus es. si in sũmo es: et canto utu
ior quanto altior. Ascendis autẽ cũ
gͦ dum potes: mͦ tempus ẽ. crescendi
ꝓficiendi. Postea autẽ cũ consumas
omĩa. stabis in eo ad qd̾ ꝑuen̾is ei
tũ tuum impleatur. etiam si atuo tos
illiꝰ ñ capiatur. Totum replet ma
ficit. Cortuum uase̾ amor ilꝰ eltum
lii uas habes. ille oleum infunde
aindefient. Dilige ex toto corde tuo
t memoria tua. Quantum intelli
untum sapis. quantum sufficis. tan
aligi cotum cognitione impleatur.
enalctione affitiat᷑. totum memo
miatir. Quantum inluminaris. tã
ificuaris: ut totũ dulce sit. quio qͥd

Expanded text:
ex toto corde tuo, et ex tota mente, et tuum. Quantum potes, tantum dilige: tanto felicior es. Extendere ergo et dilatare quantum potes ut totum impleatur quod in te est, etiam si non totum capiatur quoeat ille, si nimis capax fueris. QuantumcunqueSi tantum posses, tantus esses. Nunbono; tanto melior eris. Si summus essestu magnus es, si in summo es, et tanto utique major quanto altior. Ascendis autem, cumergo, dum potes: modo tempus est crescendi et proficiendi; postea, cum consummabuntur omnia, stabis in eo ad quod perveneristotum tuum impleatur, etiamsi a tuo totum illius non capiatur. Totum replet in sufficit. Cor tuum vas est, amor illius oleum diu vas habes, ille oleum infundenon deficit. Dilige ex toto corde tuo tota memoria tua, quantum intelligis, quantum sapis, quantum sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria teneatur. Quantum illuminaris, tantum afficiaris, ut totum dulce sit quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
no caret. qd̾ factum ñ ẽ qđ uoluit. Qd̃ uult
enim idiligit habet: i qd̃ ñ uult et odit ñ
habet: & qd uult ẽẽ adipiscitur quia fit.
& qd̾ uult ñ eẽ. similiter quia ñ fit. Et
numqͣm cassa ẽ. uoluntas eius. ut ñ fiat qdđ¬

Expanded text:
no caret, quod factum non est quod voluit. Quod enim no caret, quod factum non est quod voluit. Quod enim vult et diligit habet; et quod non vult et odit non habet. Et quod vult esse adipiscitur quia fit; et quod vult non esse similiter, quia non fit. Et nunquam cassa est voluntas ejus ut non fiat q
Abbreviated transcription (Latin):
mo dilectionis: & non suscepit consensu ca¬
ritatis. ut locum illi daret in beneplacitis
mo quia uoluit bonũ qͦd p̃cepit. et
Malum qd̾ ꝑmisit ñ uoluit. factum ẽ qd̃
noluit. & qd̃ uoluit factum ñ ẽ: q̃m factũ
Immo factum ẽ. qͦd uoluit. ⁊ ñ factum ẽ.
nͥ qd̾ uoluit. qm̃ sic uoluit fieri. & sic ẽe
ut factum ẽ. qm bonum erat sic fieri. &
sic ẽẽ ut factum ẽ: ⁊ ñ aliter eẽ. fi sic ẽẽ ut¬
bonum erat etiam in eo qd̃ bonum ñ erat.
Et ipsum qd̃ bonũ ñ erat. ñ uoluit: s ẽẽ
ipsum uoluit. q̃m id bonũ erat. Et cum
factum ẽ id: factum ẽ qd uoluit. qm̃ bonũ
erat. ⁊ hoc uoluit. Tam̃ dicis. minus habu¬
it uoluntas euis. ⁊ minus adepta ẽ. ⁊ minꝰ
impleta ẽ. et imꝑfecta remansit: qm̃ factũ
ñ ẽ bonũ qd̃ uoluit. & qͦd noluit malum
factum ẽ. Nongͦ consid̾as. qm sicut malũ
ñ habet qd̃ factum ẽ. qd̃ noluit: ita nec bo¬

Expanded text:
mo dilectionis: et non suscepit in se consensu chamo dilectionis: et non suscepit in se consensu charitatis, ut locum ei daret in beneplacitis mo quia voluit bonum quod praecepit, et malum quod permisit non voluit, factum est quod noluit et quod voluit factum non est; quoniam factum est quod voluit et non factum est nisi quod voluit, quia sic voluit, fieri, et sic esse ut factum est, quia honum erat sic fieri et sic esse ut factum est, et non aliter esse. Et sic esse bonum erat etiam in eo quod bonum non erat. Et ipsum quod bonum non erat non voluit, sed esse ipsum voluit quoniam id bonum erat. Et cum factum est, id factum est quod voluit; quoniam bonum erat, et hoc voluit. Tamen dicis: minus habuit voluntas ejus et minus adepta est et minus impleta, et imperfecta remansit; quia factum non est bonum quod voluit; et quod noluit malum factum est. Non ergo consideras quod sicut malum non habet quod factum est quod noluit; ita neque bo
Abbreviated transcription (Latin):
Ainalũ. ⁊ ñ uult ipsũ malũ. quia bonum
¶ipsum malũ: s uult bonum tantũ et ddi¬
t. ⁊ delectatur in eo. quasi in suo ⁊ amico.
eoguato. et ꝓrimo. Et ꝓpter hoc bene sonat.
colibenter accipitur. cum dr̃ ds̃ uult bonũ.
qulia illud tantũ diligit. et ñ malũ. cũ qͦ sibi
pirticipatio nulla ẽ: neq similitudo. siue his
Iue st̃ ab ipso. et que habent smilitudinem
cum ipso. Itaq uult ds bonum. et ñ uult
ds malũ. et uult omne bonũ. & omne ma¬
lum ñ uult: ⁊ hoc totum suscipimus. & ap¬
ꝓbamus. et dicimiis quia uerum ẽ. totũ hoc¬
qͣm diligit qđ suũ ẽ. totum. et ñ diligit qd̃¬
git. ⁊ odit totum ñ suum. Et ideo uoluit
bonum qͦd p̃cepit. et ñ uoluit malum qd̃ ꝑ¬
misit: quia suum fuit bonũ. et de suo. & ami¬
cum sibi. et suo. Et dilexit suum ⁊ apꝑbauit:
et concupiuit adse. et adamauit inse desidio
eterno. Et malum qđ suũ ñ fuit. inse ñ dilex̃.
neq ad se concupiuit. s reꝓbauit ⁊ renuit ani¬

Expanded text:
sse; et non vult ipsum malum, quia bonum non est ipsum malum. Sed vult bonum tantum; et diligit et delectatur in eo, quasi in suo cognato et amico et proximo. Et propter hoc bene sonat et libenter accipitur cum dicitur Deus vult bonum, quia illud tantum diligit et non malum cum quo sibi participatio nulla est, neque similitudo, sine his quae sunt ab ipso et quae habent similitudinem cum ipso. Itaque vult Deus bonum, et non vult Deus malum; et vult omne bonum, et omne malum non vult. Et hoc totum suscipimus et approbamus et dicimus: quod verum est hoc totum, quoniam diligit quod suum est totum: et non diligit git, et odit totum non suum. Et ideo voluit bonum quod praecepit, et non voluit malum quod permisit, quia suum sui bonum et de suo, et amicum sibi et de suo, et dilexit suum et approbavit, et concupivit ad se et amavit in se desiderio aeterno. Et malum quod suum non fuit in se non dilexit, neque ad se concupivit; sed reprobavit et renuit ani
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate adimplendã di uoluntatẽ dirigun¬
tur. s occulta ipsuis dispositione qua aliud
ñ possunt adimplendam uoluntatẽ eiꝰ condu¬
cuntur. S dicis iterũ. Sid̾s uoluit ita ẽẽ
totum ut factũ ẽ: qm̃ bonũ ẽ ita ẽẽ totum.¬

Expanded text:
voluntate ad implendam Dei voluntatem dirigunvoluntate ad implendam Dei voluntatem diriguntur, sed occulta ipsius dispositione qua aliud non possunt ad implendam voluntatem ejus conducuntur. Sed dicis iterum: Si Deus voluit ita esse totum ut factum est q
Abbreviated transcription (Latin):
inmalis que faciunt. S uoluntate sua ma¬
li uidicantur. quia d̃i uoluntati contrarii ft̃:.
ñ quidem uoluntati eius resistendo ut fiat
qd ñ uult. quia ñ possunt. rsedresistere uo¬
lendo. quia mali st̃. Et ipsa mala uoluntaᷤᷤ
culpa ẽ. qua aliud uolunt: facultas autem
iusta. qua aluidꝰ posunt: Et cum uolunt
qd̃ d̾s uult. ñ ideo boni st̃: quia ñ ꝓpter hoc
uolt̃ ꝙ d̃s uult. et qđ uolunt ipsum ds ñ
uult. q̃m malũ uolunt. et malũ d̾̃s ñ uult.
Approbant enim ⁊ diligt̃ qd d̾s odit: ac
ꝑ hoc deo contrarii st̃. et mali & peccatores.
et rei. ñ quidem faciendo qđ ds iuste fieri no¬
lit. s amando et approbando. qͦd d̾s ñ diligit.
Non gͥ meo quia sit qd̃ fit. uoluntatem dei
impediunt. s in ipso qđ fit a dilectione di re¬
cedunt: et mali st̃ ñ efficiendo contrarium
ipsius uoltntati. s amando contrarium eiꝰ
dilectioni. Et sic quidem semꝑ uoluntas dĩ
impletur. et ñ ercusantur mali. ꝓpterea q̃m

Expanded text:
. Sed voluntate sua mali judicantur, quia Dei voluntati contrarii sunt. Non quidem voluntati ejus resistendo ut fiat quod non vult quia non possunt; sed resistere volendo quia mali sunt. Et ipsa mala voluntas culpa est qua aliud volunt; facultas autem justa qua aliud non possunt. Et cum volunt quod Deus vult, non ideo boni sunt, quia non propter hoc volunt quia Deus vult. Et quod volunt ipsum Deus non vult, quoniam malum volunt et malum Deus non vult. Approbant enim et diligunt quod Deus odit; ac per hoc Deo contrarii sunt et mali, et peccatores, et rei. Non quidem faciendo quod Deus juste fieri noluit, sed amando et approbando quod Deus non diligit. Non igitur in eo quia fit quod fit voluntatem Dei impediunt; sed in ipso quod fit a dilectione Dei recedunt. Et mali sunt non efficiendo contrarium ipsius voluntati, sed amando contrarium ipsius dilectioni. Et sic quidem voluntas Dei semper impletur, et non excusantur mali propterea quo
Abbreviated transcription (Latin):
temporib suis pariter simplici nutu iusticie
sue approbat. ut adeffectum ꝓcedant ⁊ fiant.
ꝑficitur et consummatur ⁊ mani festatur duo¬
bus his quȩ subsequuntur intempore. ꝑmis¬
sione et oꝑatione diuina: que et ipsa rerum
omniũ que effectum capiunt uel subsistunt.
uniuersitatem complectuntur: ⁊ respondent
illi qđ unum ẽ. inutroq. undissimile ad dis¬
similia omnia. beneplacitum creatoris. Et ꝓp¬
terea etiam ipsa duo uoluntates dicuntur.
& est uoluntas di beneplacitum enis. & uolun¬
tas eius oꝑatio eius. et uoluntas eius ꝑmissio eiꝰ.

Expanded text:
temporibus suis pariter simplici nutu justitiae temporibus suis pariter simplici nutu justitiae suae approbat ut ad effectum procedant et fiant; perficitur et consummatur, et manifestatur duobus his quae subsequuntur in tempore permissione et operatione divina, quae et ipsa rerum omnium quae effectum capiunt vel subsistunt universitatem complectuntur, et respondent illi quod unum est in utroque, et indissimile ad dissimilia omnia beneplacitum Creatoris. Et propterea etiam ipsa duo voluntates dicuntur. Et est voluntas Dei beneplacitum ejus, et voluntas ejus operatio ejus, et volunt
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis diuine. inbeneplacito eius: et
insigno beneplaciti ipsius. Et dicimus
quia beneplacitum eius est uoluntas eus:
et signum beneplaciti eius. uocamus uolun¬
tatem eius. Et uerum ẽ utrũq: iutrumq¬
uere dr. S beneplacitum eius eternũ ẽ. nec
potest ñ ẽẽ quicqͥd in illo ẽ: et quicqͥd mn illo ñ
est: ẽẽ non potest. Nec contra ipsum. nec
extra. nec sine ipso aliquid ẽ. in omni qd̃ est:
et constat ipsum. et ratum ẽ. nec quassari po¬
test aliqͣnͣdo qđ inipso ẽ. Omnia quecũq uolu¬
it fecit. In hoc ꝓbatum ẽ. quia ñ cassatur uo¬
luntas eius. Et uoluntati eius quis resistit:
In hoc ꝓbatum ẽ: quia ñ impeditur benepla-¬
citum ipsuis. Ita consonat rerum effectib
beneplacitum ipsius: & ipsi effectus rerũ ñ
discordant ab illo. fit enim omne qd̃ uult.
semper ẽ. aliqͣndo qđ uult. Et hoc beneplaci¬
tum uniũsale qd̃ eternũ ẽ. ⁊ omnia que fuitt

Expanded text:
voluntatis divinae in beneplacito ejus et voluntatis divinae in beneplacito ejus et in signo beneplaciti ipsius, et dicimus quod beneplacitum ejus est voluntas ejus. Et signum beneplaciti ejus vocamus voluntatem ejuscitum ejus aeternum est, nec potest non esse quidquid in illo est, et quidquid in illo non est, esse non potest. Nec contra ipsum, nec extra ipsum, nec sine ipso aliquid est, in omni quod est. Et constat ipsum et ratum est; nec cassari potest aliquando quod in ipso est, Omnia quaecunque voluit fecit , in hoc probatum est, quia non cassatur voluntas ejus. Et voluntati ejus quis resistit? In hoc probatum est quod non impeditur beneplacitum ipsius. Ita consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius: et ipsi effectus rerum non discordant ab illo. Fit enim omne quod vult,semper est aliquando quod vult. Et hoc beneplacitum universale quod aeternum est, et omnia quae fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
unuersa que uidit. incomplacito uno. qͦ
bonum fuit nustũ totum ẽẽ. ⁊ nichil aliud
lumate postea fecit ut bona eẽnt que ẽẽ bonũ
irat sicut uiderat ⁊ uoluerat: ⁊ ꝑmisit ut
mala ẽẽnt que ẽẽ bonũ erat. que cum bonis
futura ẽẽ p̃uiderat et ut essent cum bonis uo¬
luerat. quia bonũ erat. Et erat quidem uo¬
leas euis eterna. ⁊ de bonis ide malis que
uolulit ut ẽẽnt:. s non erat notum hominib
donec complerentur ⁊ fierẽt de quib bonis
autem fecit bonũ. ⁊ꝑmisit malum.
Aparuit nobis uoluntas euis de illo. qͣm ẽẽ
uult qd̾ facit. uel ꝑmittit ut sit: et ñ incip̃
at̃ cum illo qd̾ fit uoluntas eus. que et̾naẽ:
s ostenditur ex illo qͣndo fit. que occulta ẽ.
Et id̃o ipsum qđ fit dr̾ uoluntas euis. qͥa
signum ẽ. uoluntatis eiꝰ: & apparet quasi
alia ⁊ alia uoluntas. quia signa sunt alia
nobis diseretio cognoscende iñ placiticĩ

Expanded text:
universa, quae vidit in complacito uno quo universa, quae vidit in complacito uno quo bonum fuit et justum totum esse, et nihil aliud luntate postea fecit ut bona essent quae esse bonum erat, sicut viderat et voluerat. Et permisit ut mala essent quae esse bonum erat, quae cum bonis futura esse praeviderat, et ut essent cum bonis voluerat quia bonum erat. Et erat quidem voluntas ejus aeterna et de bonis et de malis quae voluit ut essent; sed non erat notum hominibus donec complerentur et fierent, de quibus bonis autem fecit bonum et permisit malum, apparuit nobis voluntas ejus de illo, quoniam esse vult quod facit vel permittit ut sit; et non incipit tunc cum illo quod fit voluntas ejus quae aeterna est, sed ostenditur ex illo quanto fit quae occulta est. Et ideo ipsum quod fit dicitur voluntas ejus, quia signum est voluntatis ejus. Et apparet quasi alia et alia voluntas, quia signa sunt alia et alia nobis discretio cognoscendae