comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nominus pcep̃it purilus. R
cibaria ⁊ uestiaria. lib̾tisd̃¬
fũcti integra debi. n ex eo
m̃ta ꝑcipẽt. mimuisse ẽũ. ui
auxisse ca quereliq̃rat id̾i.
Ceũ. ¶no seio. ccc. aureos le¬
gauit. ut ex usuris eiꝰ sũme
ubtis cibaria ⁊ uestiaria pr̃a¬
ret. q̃ statuerat. codicilłaũt
candẽ sumã uetuit dari ga¬
io.scio.sidari publio meiu
dubitaretur doceat sibi ate¬
statore imrũctũ ideri scdm
uolũtate̾ testatoris. recepis¬
sse ca hoonera. q̃ ascripta e¬
rãt ei fũme.q̾ in eũ codicil

Expanded text:
no minus perceperint. Paulus rcibaria et uestiaria libertis defuncti integra deberi, neque menta perciperent, minuisse eum uel auxisse ea quae reliquerat uideri.um. Gaio Seio trecentos aureos legauit, ut ex usuris eius summae libertis cibaria et uestiaria praestaret, quae statuerat: codicillis autem eandem summam uetuit dari Gaio Seio, sed dari Publio Maeuideliberaretur, doceat sibi a testatore iniunctum, uideri secundum uoluntatem testatoris recepisse ea onera, quae adscripta erant ei
Abbreviated transcription (Latin):
silie qͣ uis u̾ba test̾i ita se. o¬
hãnt.ut quoadcũ daudio
iustomoraticẽtis uob̾ alm¬
ta ⁊ uestiaia legata sĩt tñ hãc
fuisse defuncte cogitationẽ
int̾ pretorut.⁊ post morte

Expanded text:
siliae. 'Quamuis uerba testamenti ita se habeant, ut, quoad cum Claudio Iusto morati essetis, alimenta et uestiarium legata sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitationem interpretor, ut et post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
R. qm̃ ex ꝑsona fili tenetur.
ip̃iuero filio. non adinssai
falcidia qr ex ꝑsona sua sibi
filius obligarinon posset. s
pater non ut heres fint pit

Expanded text:
m ex persona filii teneretur, ipsi uero filio non admissa Falcidia, quoniam ex persona sua sibi filius obligari non posset ac pater non ut heres, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
deuł dispari gradu. satis erit
ui reliqsse. na post q̃ paritõ
c̃u olutati ccti ꝯditione defi¬
tumtis sumo ex familiar
hroe institutoille fũdus exn¬
corelictus ẽ.pĩ fideiꝯmissũ
erillotestõ petetur.ac sinẽo
ecfamilia hrdis hĩs ertitis

Expanded text:
s erit uni reliquisse: nam postquam paritum est voluntati, ceteri condicione deficiunt. Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, perinde fideicommissum ex illo testamento petetur, ac si nemo de familia heredi heres exstitis
Abbreviated transcription (Latin):
stipłonis e hois eĩ legatum:
oratioĩs ꝯ pendio. singulo
nõ ꝯsistit inhus ꝗlegatam
fuerãt. ita frustra soluat. cuꝰ
dñium postea legatarius a¬
dñs ẽẽ desut. ¶Infũdo legit

Expanded text:
tionis est. hominis enim legatum orationis compendio singulos non consistit in his qui legatarii fuerunt, ita frustra soluitur cuius dominium postea legatarius ainus esse desinit. In fundo legat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpabitur sinctriduret elec¬
nio. fuisse pioetur creditor.
siuemuteur ex neutrotestõ
c̃ primotesto fidei ꝯmissu
relictũ fuissi. n̾o ei facultas
neccie electiõis. ꝓpric libalit¬
atis bñfitĩ est. qd est eĩ ꝙd̾

Expanded text:
abitur? siue tamen durat electio, fuisse uidetur creditor, siue mutetur, ex neutro testamento est, primo testamento fideicommissum relictum fuisset: non enim facultas necessariae electionis propriae liberalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
rn scłis tabuł. cũ cosdẽ sub¬
stitiũt. ex p̾sit. diuus mar¬
chus ⁊ comodus in pes rese¬
ripserũt. uolũtatẽ manife¬
stam uideri mutue fc̃e sub¬
missi. ubi cũꝙ precariauo¬
lutas q̃reretur cion iectu¬

Expanded text:
 cum eosdem substitueret, expressit: diui Marcus et Commodus imperatores rescripserunt uoluntatem manifestam uideri mutuae factae submmissi utcumque precaria uoluntas quaereretur, coniectu
Abbreviated transcription (Latin):
ri ⁊ minui põt. sires peculu
postea ẽẽ incipiat. aut desi¬
nãt. Ide in familia erit. siue
unu̾sã familiã suam siue
ctam. ueluti urbanã. aut
rusticanã. legaui̾t. ac post¬
ea ẜuoꝵ offitia.uł ministe¬
ria mutamĩt eadẽ sũt in lec¬
titarus ͣ pedissecis. legatis.
¶Quadrige legatũ equo po¬
stea mortuo. pire qtñ ita ẽ¬
dut. si equs ille decesẜit. qd
mostrabat quadrigã.¶E si
medio tp̃r diminuta sup¬
pleatur.ad legatariũ ptine¬
bit. ¶ titio stichus legatus.¬

Expanded text:
s peculii postea esse incipiant aut desinant. idem in familia erit, siue uniuersam familiam suam siue certam ueluti urbanam aut rusticam legauerit ac postea seruorum officia uel ministeria mutauerit. eadem sunt lecticariis aut pedisequis legatis. Quadrigae legatum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore deminuta suppleatur, ad legatarium pertinebit. Titio Stichus legatus
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtatis tnqo erit nã incre¬
dibile uidet᷑ idegisse hr̃dem.ũ
eadẽ portio. bis eid̃e debeat̃. s uĩ¬
simile ẽ. de alta ꝑte cũ cogitas¬
se. Sane ꝯstitutio pr̃icipis. qͣ
placint.eidẽ sepe legatũ cor¬
pus ṅo honerare hrdem ad
unũ testm̃ ꝑtinet debitor at
nõ sempꝙ debet. uire legat.
futa si plus sit in sp̃e legati.
si ẽi idc̃ subeadẽ ꝯditionẽ relu¬
ꝗtur. ꝙ emolum̃tum legati

Expanded text:
uaestio erit: nam incredibile videtur id egisse heredem, ut eadem portio bis eidem debeatur, sed verisimile est de altera parte eum cogitasse. sane constitutio principis, qua placuit eidem saepe legatum corpus non onerare heredem, ad unum testamentum pertinet. debitor autem non semper quod debet iure legat, sed ita, si plus sit in specie legati: si enim idem sub eadem condicione relinquitur, quod emolumentum legati
Abbreviated transcription (Latin):
ex hrdib qsolus honatus
fiñt.litis estimationẽ reile
gate.abstulit. post codicilł
aptis abom̃ib hr̃dibcus¬
dem rei relicte. dixi dinumn
dem rem.cide̾ legare. si loꝗse¬
siususf.alienus sit mebilo
minus. ibhrde petendus est.¬
ꝯsistit. emolum̃ tum tnru
reliquas pr̾ationes q̃legatu
sequũturagetur. ubi gra. s
fundus pignori datusuł al
cet̾is ẜuitũtib. sin au̾t res
mea michi legetur. legatu

Expanded text:
 solus oneratus fuerat, litis aestimationem legatae rei abstulit, postea codicillis apertis ab omnibus heredibus eiusdem rei relictae dixi dominiuandem rem eidem legare, sed losi usus fructus alienus sit, nihilo minus petendus estsistit, emolumentum tamenreliquas praestationes, quae legatum sequuntur, agetur, uerbi gratia si fundus pignori datus uel aceteris seruitutibus. sin autem res mea legetur mihi, legatu
Abbreviated transcription (Latin):
iuccturq̃to pluris minori¬
uesitres ca qͣtitate q̃ propre¬
tiotestator accipidari ue iu
teductis facienda erit ampliꝰ
cipiid pretiũ si eodeducto p̾¬
ti reliquũ legatũ esse. inte¬
io solũ hrdem respic̾e usq
quaꝙsinc ulla distĩctione
recipiatu. ꝙ eĩ remota .l. fal

Expanded text:
inducetur, quanto pluris minorisue sit res ea quantitate, quam quo pretio testator accipi dariue iusae legatis deductis facienda erit, amplius capi id pretium, sed eo deducto pretium reliquam legatum esse intead solum heredem respicere usque quaque et sine ulla distinctione recipiatur. quod enim remota lege Fal
Abbreviated transcription (Latin):
si suboditionesit legatũ
relictum nõ priusdies le¬
gati cedit. q̃ ꝯditio fuĩt
impleta. Pec qdem si ea
sit ꝯditio q̃ inpot̾ate sit le¬
gatarii. fisi caꝯditio fuit
quam p̃tor remittir.sta¬
tim dies ceclit. Id̃e quoq¬
⁊ ĩ inp̃ossibiliꝯditioneq
pro puro hoc legatum ha

Expanded text:
si sub condicione sit legatum relictum, non prius dies legati cedit quam condicio fuerit impleta, ne quidem si ea sit condicio, quae in potestate sit legatarii. Sed si ea condicio fuit, quam praetor remittit, statim dies cedit: Idemque et in impossibili condicione, quia pro puro hoc legatum ha
Abbreviated transcription (Latin):
funĩt legatus licet post mor¬
tem testatoris añ aditã tñ
hrditatem sui iuns effitia¬
tur. sibi legatũ acq̃urit.

Expanded text:
fuerit legatus, licet post mortem testatoris, ante aditam tamen hereditatem sui iuris efficiatur, sibi legatum adquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Ita aũt depositiõi pecuĩaꝵ
locus c̃.si ca sũma corradi .l. col¬
ligi possit. ut ꝯpari ager possit.
si ci tam exiguã ẽe tutelã facile
pbutur. ut exnũ mo refecto p̾¬
diũ puero ꝯ pari nõ possit. deposi¬
tiocessat/uc ergo tutele qͣti¬
tas depositionẽ inducat udea¬
mus.⁊ cũ cã depositiõis exprim¬
atur scilicet ut p̃dia pupilł opa¬
rẽtur. mam festũ estut. admim
mas sũmas nõ uideat᷑ ꝑtinere
q̃bo moĩs prefinurign̾aliter nõ
põt cum faciliꝰ cã cogm̃ta psĩgu¬
los possit examinarehnec tñ au¬
ferenda facultas c̃. ⁊̃ in inores sũ¬
mas int̃ctũ deponi postulare. si
suspecti tutores ẽẽ indebuntur.
¶Gessisse aũt indet᷑ tutor qeqd
nuit.⁊̃ suspecti postulatio suoce¬
dit.d̾ siqstutelã mãdauerit
gerendã gestaq fuit.abeocin
mãdatum ẽ.locuserit tutele. ac¬

Expanded text:
. Ita autem depositioni pecuniarum locus est, si ea summa corradi, id est colligi possit, ut comparari ager possit: si enim tam exiguam esse tutelam facile probatur, ut ex nummo refecto praedium puero comparari non possit, depositio cessat. quae ergo tutelae quantitas depositionem inducat, uideamus. et cum causa depositionis exprimatur, ut praedia pupillis comparentur, mamas summas non uideatur pertinere: quibus modus praefiniri generaliter non potest, cum facilius causa cognita per singulos possit examinari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdum deponi postulare, si suspecti tutores esse uideantur. Gessisse autem uidetur tutor, qui quid nuit, etiam suspecti postulatio succedit. Quod si quis tutelam mandauerit gerendam gestaque fuerit ab eo cui mandatum est, locus erit tutelae ac
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit. Nã ⁊ hic rũpit cius¬
testm̃n scił. si nascatur in po¬
testate. Qd̾ tñ sinon inte¬
grũ aĩal editũ sit. cũ sp̃u
tñ. in adhuc testm̃ rũpat.
abic tamen rũpit.

Expanded text:
tus sit: nam et hic rumpit testamentum, scilicet si nascatur in potestate. Quid tamen, si non integrum animal editum sit, cum spiritu tamen, an adhuc testamentum rumpat? et tamen rumpit.
Abbreviated transcription (Latin):
patromis opas exigere.¶Sn im¬
pubes sit patronꝰ uoluta tecius
no indetur lib̾ta mipta isi tuto¬
ris auctoritas uolu̾tati. accesẜit.
ratiquoꝙ habitatio patrono
obest innuptus liberte.

Expanded text:
patronus operas exigere. Si impubes sit patronus, uoluntate eius non uidetur liberta nupta, nisi tutoris auctoritas uoluntati accesserit. Rati quoque habitio patrono obest in nuptiis libertae.
Abbreviated transcription (Latin):
tiõis. ꝓccpisse debitũ uide¬
batur planc si ea lege. meuiꝰ
titiũ h̾rdem instituat. ne
fidci ꝯmissũ ex testo seu. re¬
tin̾eat falc̾idiã ꝯͣpensatiõi
sufficere. s⁊ iniqͤtatẽ occurrẽ.
prudentius aũt fecerit. si ex

Expanded text:
tionis percepisse debitum uidebatur. plane si ea lege Maeuius Titium heredem instituat, ne fideicommissum ex testamento Seii retineat, Falcidiam compensationi sufficere, sed iniquitate occurrere. prudentius autem fecerit, si ex
Abbreviated transcription (Latin):
rit.his u̾bis. in suparbitra¬
tu sẽpme matris eius mãci¬
pia .x. q̃ ꝯfestĩ postaditã hr¬
ditatẽ meã.asc̃pnurore ma
cligiuolo.Que mãcipia. cũ
int̾amiliã nupẜit dari uolo.
cipus decesẜit. tũc in locu eiꝰ.
arbitratu sẽpme matris ciꝰ
dari uolo.dum adeã plenus
atercius nõ clegerit. tũc ip̃a
sibi q̃ uolet. eligat. qiͣtum
c̃. cum mat̾ elegerit.ã ea q̃ ex
his mã cipus. añ nuptias as¬
signata sũt. ad pueliã supra

Expanded text:
arbitratu Semproniae matris eius mancipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore mea eligi uolo: quae mancipia, cum in familiam nupserit, ‹dari uolo. cipiis decesserit, tunc in locum eius arbitratu Semproniae matris eius dari uolo, dum ad eam plenus mater eius non elegerit, tunc ipsa sibi quae uolet eligat'. quaesitum est, cum mater elegerit, an ea, quae ex his mancipiis ante nuptias adgnata sunt, ad puellam s
Abbreviated transcription (Latin):
se.ꝯ. restituere debẽt. nec in¬
ter ẽ. is ꝗ institutus ẽ. an
pat̃ dñs ue. rogatus ẽ resti¬
nõse restituitur. pat̾. fa. sit.
anis qĩ aliena potate est¬
L

Expanded text:
sulto restituere debent, nec interest, is qui institutus est an pater dominusue rogatus est restinomine restituitur pater familias sit an is qui in aliena potestl
Abbreviated transcription (Latin):
ulsus ẽ. adire hrditate ꝯtist
distulerit hr̃s uelutisi pe¬
cuniam ei debiñt defunt
q̃ retinere maluit qͣ petese
Ceter existimo itr̃ mhrc
eius ꝯstituendũ ꝙimillũ¬

Expanded text:
ulsus est adire hereditatem, confestim distulerit heres, ueluti si pecuniam ei debuerit defunctus, quam retinere maluit quam petere. ceterum existimo idem in herede eius constituendum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
de his actioibo trãsferendi
loquatur q̃ iure ciuili. hr¬
di ⁊ in hrdem ꝯpetunt tñ
honorarie actiones transe¬
unt nulla eĩ sepntio est. ĩ¬
mo ⁊ cã naturalium obli¬
gationũ transit. ¶psona
iũt hrdis in stituti. trebel¬
liano.s. s. otmnetur uerh
ire utimur. ut successor
hrdis recte ex trebelliano
restituit. ueluti hrs bõꝵue

Expanded text:
is actionibus transferendis loquatur, quae iure civili heredi et in heredem competunt, tamen honorariae actiones transeunt: nulla enim separatio est: immo et causa naturalium obligationum transit. Persona autem heredis instituti Trebelliano continetur: verum hoc iure utimur, ut et successor heredis recte ex Trebelliano restituat, veluti heres bonorumve
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. Turis ꝑitos ꝗtutelã gerẽ
cepunt. iosilĩ pr̃icipũ assũp¬
tos. optimi maximiq pr̃icipe
ñi ostitucrũt. excũsã dos qm̃
circa latus eoꝵagerẽt. ⁊ honor
delatus. fin̾e certi tpris acloci.
exꝓĩtia. rome domiciliũ hr̾et
cuisd̾e curator. decreto presidis
ac p̾toris ꝯstitutus reꝵ admim¬

Expanded text:
. Iuris peritos, qui tutelam gerere coeperunt, in consilium principum adsumptos optimi maximique principes nostri constituerunt excusandos, quoniam circa latus eorum agerent et honor delatus finem certi temporis ac loci ex prouincia Romae domicilium haberet, eiusdem curator decreto praesidis ac praetoris constitutus rerum admi
Abbreviated transcription (Latin):
legãto. stichũ traditerit. is
ꝙate einctus finss posse te
ex testoagere labeo scrib. qr
nõ uidetur hrs declisse ꝙita
dederat. ut hre nõ possis.⁊ ħ
ueꝵ puto. s⁊ hoc q̃plius ait.
deb̾e te priusq̃ iuditiũ accip¬
iatur. temĩtiare hr̃di. nã si
alit feceris agẽti ex testõ.i
opponcturtibi doli mali ex¬
ceptio. ¶Sistichus ⁊ dama
ẜuimĩ. in potestate mea er̃t
cũ moriar t̃c stichus ⁊ dama
illũ sibi hẽto. si alteꝵ exhis
post test̾in factũ dñs alicã

Expanded text:
legato Stichum tradiderit isque a te euictus fuisset, posse te ex testamento agere Labeo scribit, quia non uidetur heres dedisse, quod ita dederat, ut habere non possis: et hoc uerum puto. sed hoc amplius ait debere te, priusquam iudicium accipiatur, denuntiare heredi: nam si aliter feceris, agenti ex testamento opponetur tibi doli mali exceptio. 'Si Stichus et Dama serui mei in potestate mea erunt cum moriar, tum Stichus et Dama illum sibi habento.' si alterum ex his post testamentum factum dominus ali
Abbreviated transcription (Latin):
te solutũ. ¶Quatum aũt fili¬
omeo diurmũ suffitiãt. mari¬
na ⁊ ianuana existima bũt. q̃¬
ro.an ꝯtẽti ẽẽ debeãt tutores ar¬
bitritno mulieꝵ. R. sũptum
bõi uiri arbitrio faciend. ¶ũ¬
tores dati.adres utalicas ĩstrã
romerepierũt debitoꝵ pͣĩtia¬
petitũ fuerit soluatur. ¶Quero¬
cũ neq debitores ĩ utalia c̾e̾nt.i
neꝙ coꝵ p̃dia. an hec exactio.⁊o
utalice rei tutores ꝑtineat. R. si¬
m̃tor ignoratia ꝯtractus eos i
ad quos administratio ꝑtinẽt
lateret. ¶Amatredatus test̾o
tutor cũ put.iret se tutorẽ c̃ẽ di¬
straxit boa pat̾na ⁊ mat̾na pup¬
illoꝵ⁊ decessit nõ soluendo. que¬
ritur anpupilłꝰ res possit uẽdi¬
care. Rsi manẽt res pupilli uẽ¬
dͣmr ab coposse. ¶Prefectus le¬
giõis ita test̾o cau̾it. uolout sit

Expanded text:
tum autem filio meo diurnum sufficiat, marina et Ianuaria aestimabunt": quaero, an contenti esse debeant tutores arbitrio mulierum. respondi sumptum boni viri arbitrio faciendum. Tutores dati ad res Italicas instrumenta Romae reppererunt debitorum provinciapetitucum neque debitores in Italia essent neque eorum praedia, an haec exactio ad Italicae rei tutores pertineat. resentorum ignorantia contractus eos, ad quos administratio pertineret, lateret.A matre datus testamento tutor cum putaret se tutorem esse, distraxit bona materna et paterna pupillorum et decessit non soluendo: quaeritur, an pupillus res possit uindicare. respondi, si manent res pupilli, uindicari ab eo posse.Praefectus legionis ita testamento cauit: 'uolo, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
singulos ac si ĩptes dmu̾dias
tutõres dati eẽnt. ¶Tutorib
ꝯcessum c̃ a debitorib pupilli
pecimiã cxige̾ ut ip̃o uir̃e liberẽ¬
cã cum his trasigere. Et ideocũ
q minus tutori soluit apup¬
allo in reliquũ ꝯueniri posse.

Expanded text:
singulos, ac si in partes dimidias tutores dati essent. Tutoribus concessum est a debitoribus pupilli pecuniam exigere, ut ipso iure liberencausa cum iis transigere: et ideo eum, qui minus tutori soluit, a pupillo in reliquum conueniri posse.
Abbreviated transcription (Latin):
cau ex honerari eum ꝗsus¬
pectam h̾rditatem dicit. to¬
tamꝙ hrditatem trãsire
adcum q adire cogit ¶Si
⁊ siꝗs nõ h̾rditatis sueꝑte
dum taxat rogaiit hrdem
suum restituere.si ⁊ h̾roiti¬
tem seie q̃ adcum ꝑueneat.
institutus suspectam dicat
caturbrditas cogendũ h¬
tuere tot᷑amq hrditatatẽ
adeũ cui restituit᷑ ꝑtinere.
ytalicas restituere uł resi
puintiales dicendũ est sn¬
spectam dic̾etem cogi adit
⁊ restituere. nam ut elegãi
metianus libro. ui. fideiꝯt¬
issoꝵ.ait. quara tone excer¬
ta remiles h̾rdem instituẽ
poͬt actionesq ei dabunt
pari. ratione ⁊̃ extrebelliao
trãsibunt actioẽs ¶ Et q̃uas
placet cũ ꝗshãt hroitate
bonaq q̃ sibi abaliquor
obuenerunt uł que aliq̃
ratione ht restitue̾ regatu
ex trebellianono tramĩeut.
actionos.¬

Expanded text:
casu exonerari eum, qui suspectam hereditatem dicit, totamque hereditatem transire ad eum, qui adire cogit.Sed et si quis non hereditatis suae partem dimidiam rogauit heredem suum restituere, sed hereditatem Seiae, quae ad eum peruenerat, institutus suspectam dicat,catur hereditas, cogendum htatem totamque hereditatem ad eum cui restituitur pertinere. Italicas restituere vel res provinciales, dicendum est suspectam dicentem cogi adire et restituere: nam, ut eleganter Maecianus libro sexto fideicommissorum ait, qua ratione ex certa re miles heredem instituere potest actionesque ei dabuntur, pari ratione etiam ex Trebelliano transibunt actiones: et qplaceat, cum quis hereditatem bonaque, quae sibi ab aliquo obuenerunt uel quae in aliqua regione habet, restituere rogat, ex Trebelliano non transeant actiones
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯteplatione libatio relicta cet.
utriq aũt legitaru hntur.⁊
in hoc cau. nã ⁊ si ꝙ ego tebeo
titiosit ei legatũ mei gr̃a. ut
egoliber: nc̃o me negabit le¬

Expanded text:
ntemplatione liberatio relicta esset. Utrique autem legatarii habentur et in hoc casu. nam et si quod ego debeo Titio sit ei legatum mei gratia, ut ego liberer, nemo me negabit le
Abbreviated transcription (Latin):
egatu suboditior uati
cu urasfertur. subeateꝯditioe
ta ꝯditionõ indebit᷑. quefut
ortos instructos filie legunt.
poste q̃dam ermãcipus orto¬
rũ uxoridronant siuedon¬
tiones testoꝯfirmarnt siuen
ꝯfirmauit. postioruolu̾tasfi¬
lic legato.potior crit. si ⁊ño
ualcat dõatio tñ mi nuissefilie
legatũ. pat̾ intelligitur

Expanded text:
egatum sub condicione datum cum transfertur, sub eadem condicione ta condicio non uidebitur, quae fuit hortos instructos filiae legauit: postea quaedam ex mancipiis hortorum uxori donauit. siue donationes confirmauit siue non confirmauit, posterior uoluntas filiae legato potior erit: sed etsi non ualeat donatio, tamen minuisse filiae legatum pater intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
Op. Sinemob̾rditatẽ.adic¬
rit nichualet exhis que testo
scripta sũt. Siudunus expli
b b̾rdib adierit tutele stati
ualẽt nec expectand̾ eritut br̃¬
sit ex qua tutor spaturuerur
c̃. alium tutorẽ possedari. qĩ
nõdum fit. nec spet̃. ¶ In tute¬
lis testam̃tarus id seqmur
ꝙ nouissimũest. ⁊si sepiꝰ tu¬
tordatus sit nouissimã scrip¬
turã intuemur. ¶Or filiũ.⁊
ex eonepot̾e hebat. si nepoti.
tutorẽ dederit b̃t disceptati

Expanded text:
.Si nemo hereditatem adierit, nihil ualet ex his, quae testamento scripta sunt: si uero unus ex pluribus adierit, tutelae statim ualent nec exspectandum erit, sit, ex qua tutor speratur, uerius est alium tutorem posse dari, quasi nondum sit, nec speretur.In tutelis testamentariis id sequimur quod nouissimum est, et si saepius tutor datus sit, nouissimam scripturam intuemur.Qui filium et ex eo nepotem habebat, si nepoti tutorem dederit, habet discept
Abbreviated transcription (Latin):
ome ⁊ res płiũ generũ. sup¬
cllectilis expeso ferre solitu
trat. is uxori suppellectiler
legmerat. recte negabant
ueste legato cessuram. labo
offilius cassellius.qr nõ po¬
posta.tẽ siqd aliud magis
atius putãt. murrea ãt ua
a ⁊itrea q̃. adusũ. edendi
ibibendi cã pata ẽẽnt. insu¬
ppellectili dicuntur ẽẽ.

Expanded text:
et res plurium generum supellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascellius, quia non poposita, item si quid aliud magis atius putant. murrea autem uasa et uitrea, quae ad usum, edendi et bibendi causa, parata essent, in supe
Abbreviated transcription (Latin):
ageteas. uł argẽto mcla
iplacet. nã ⁊ argetoos lectoᷤᷤ
targetea cã delabra suppelle¬
tilicedẽ postenorẽtas recep.
cu⁊ ulire. ex aupo ⁊ argẽto.
ectuimetis arboris trũcis
elifcatũ horuasse. q̃ penolo
ꝓreogno sce̾di uiri signui
cceput uoluit. homẽrus.
Suppellectiu sua oi legata
secptu argetupignorino
ꝯtinebitur. qr suppellectiler
sa legaint. utiq si nõ mu

Expanded text:
genteas uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus. Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non continebitur, quia supellectilem suam legauit, utiq
Abbreviated transcription (Latin):
bãtur. nunc ex eboreatq
testudine atq argẽto.la
exauro⁊ atq gẽmis suppe¬
llectili utũtur. qͣr sp̃em po¬
tius reꝵ q̃ materiã in tueri

Expanded text:
bantur, nunc ex ebore atque testudine et argento, iam ex auro etiam atque gemmis supellectili utuntur. quare speciem potius rerum, quam materiam intueri
Abbreviated transcription (Latin):
caruit tutor siminũ ꝓfuit
pupillo pecumã esse exsolutã
¶Plane si forte tutor aliꝗd pecu¬
nie debint fenerare aliqd ipẽ
ꝓ pupillo soluit nec ip̾e usura
ꝯseꝗtur nec pupillo pr̃abit.
Quare ⁊ si ⁊ musus suos ꝯutit
dem̃ aliqd ĩpendit mrẽ pupi¬
llarem q̃ citius impendit. desi¬
nit utisse. ⁊ ex inde usuras no
pr̃abit. Et si anteinpendit in
rẽ pupillarẽ. mox inusus su¬
os uertit. nõ uidebitur utisse
qͣtitatem que ꝯcurrit cũ q̃ ti¬
tate sibi debita ut eius sume
nõ prescet usuras. Gosura
utrum tã diu ꝯ seq̃tur tutor
q̃du tutor est.an ⁊̃ post fin¬
tam tutelam uideamus. a
exmoratãtum ⁊ magis est.
ut quo. adei reddatur pecuĩa
ꝯsequatur. nec ẽĩ debet ei sten¬
lis ẽe pecunia¶ Si tñ fuit ĩ sur¬
stãtia pupilli uñ ꝯ seꝗ possit
dicend̾ est nõ optere eum us¬
ras.apupillo exigere. ¶Qud
ergo side re pupillari nõ potu¬
it sibi soluere q̃ erat deposita

Expanded text:
caruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam. Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo soluit, nec ipse usuras consequitur nec pupillo praestabit. Quare et si in usus suos conuertit, deinde aliquid impendit in rem pupillarem, quam impendit desinit uertisse et exinde usuras non praestabit. et si ante impendit in rem pupillarem, mox in usus suos uertit, non uidebitur uertisse quantitatem, quae concurrit cum quantitate sibi debita, ut eius summae non praestet usuras. Usuras utrum tamdiu consequetur tutor quamdiu tutor est, an etiam post finitam tutelam, uideamus, an ex mora tantum. et magis est, ut, quoad ei reddatur pecunia, consequatur: nec enim debet ei sterilis esse pecunia. Si tamen fuit in substantia pupilli unde consequetur, dicendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere. Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶Quesitũ ẽ utrũ lane
appłatione ea sola ꝯtincat᷑.
q̃ neta non ẽ.an.⁊ eaq̃ neta
pellationẽ catemis extẽdi
placet. quo ad telã p̾uẽissi.¬

Expanded text:
tur.Quaesitum est, utrum lanae appellatione ea sola contineatur quae neta non est an et ea quae neta pellationem eatenus extendi placet, quoad ad telam peruenisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ns. Exhis u̾bis curate agr̃o
attentẽ. ⁊ ita fiet ut filius m̃s.
missũ petiño posse. ¶Seruos
coes asciaita relictos. si mei
erũt cũ moriar. nõ deb̾i. si hoc
mõsensit testatrix. ut ita de¬
tea accesserũt.simo hoc testa¬
tor manifeste ex pressit.

Expanded text:
s. Ex his verbis: "curate agros attendere, et ita fiet, ut filius meus mmissum peti non posse. Servos communes a Seia ita relictos "si mei erunt cum moriar" non deberi, si modo hoc sensit testatrix, ut ita detea accesserunt, si modo hoc testator manifeste expressit.
Abbreviated transcription (Latin):
textũ est. ergo aliudin lino
q̃ in lana ẽ.⁊ qde si tinctũ n¬
nũsit credolinoꝯtinebitũ.¬
¶Duersi colorib uidenḋ est
ꝯstabat ap̾ueteres laneap¬
pellatione u̾si coloria nõoti¬
neri.si ca omĩa uderi legata
colorum ꝯtincatur. ⁊ ego
arbitror ea q̃ tincta nõ sũt

Expanded text:
textum. ergo aliud in lino quam in lana est. et quidem si tinctum linum sit, credo lino continebitur.Uersicoloribus uidendum est. et constabat apud ueteres lanae appellatione uersicoloria non contineri, sed ea omnia uideri legata,colorum contineatur. et ego arbitror ea, quae tincta non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suis brdibosuus hr̃s et de¬
sierit lib̾i eius ⁊ cet̾im locũ
suoꝵ sui h̾rdes succetãt pos¬
sit ꝑ int̃pretationẽ induci
ut si filiũ apudhostes hñs
nepot̾e ex eohrdem institua.
nõ tr̃n siuiuote filius dece¬
q̃ ab hostib reu̾sus fm̾t suc¬
cedendo nõ rũpat. nchil ẽ
adidit quosignificaret tp̃s
msi ꝙ licet audact᷑ possim

Expanded text:
dibus suus heres esse desierit, liberi eius' et cetera 'in locum suorum sui heredes succedunt', possit interpretatione induci, ut, si filium apud hostes habens nepotem ex eo heredem instituas, non tantum si uiuo te filius deceequam ab hostibus reuersus fuerit, succedendo non rumpet: nihil enim addidit, quo significaret tempus: nisi quod, licet audenter, possi
Abbreviated transcription (Latin):
adgna̾lem diffinitione
de currend̃ ẽ ¶Mrasi filio
suboditione q̃ in eius po¬
testate ẽ. h̾rde institutone¬
pos sit substitutus siuc ex¬
neus.puto filio inuonon
extituꝵ brdem substitutũ.
post mort̾e uero extituꝵ.n
Hec necc̾iam substituto fi¬
lii ex b̾rdationẽ cum ⁊ si fu¬
crit facta frustra ẽ post mor¬
tem eĩ filu facta est q̃ ranti¬
Oppinamur igitur filiu
si sit institutus subcaodi¬
tione q̃ sit in eius pot̾ate ñ
indigere exbrdatione a seq̃¬
tibo gͦradibo alioqn. ⁊ a cobr¬

Expanded text:
alem definitionem recurrendum est. Sed et si filio sub condicione, quae in eius potestate est, herede instituto nepos sit substitutus sive extraneus, puto vivo filio non exstaturum heredem substitutum, post mortem vero exstaturum, nec necessariam a substituto filii exheredationem, cum et, si fuerit facta, frustra est: post mortem enim filii facta est, quam inutiopinamur igitur filium, si sit institutus sub ea condicione et sit in eius potestate, non indigere exheredatione a sequentibus gradibus: alioquin et a coher
Abbreviated transcription (Latin):
notat. si euis mõi sit ꝯdito
sub qua filius hrs institut
sit. ultimo ute eius. tp̃r.
certũ sit eam existẽ nõ pos¬
cedat intestato patre hrs

Expanded text:
orum Si eiusmodi sit condicio, sub qua filius heres institutus sit, ut ultimo vitae eius tempore certum sit eam existere non poscedat, intestato patri h
Abbreviated transcription (Latin):
ẽut ex redõitib quot ĩnis
de defũcti gr̾a.spectaculũ ce¬
lebretur ꝙ illic celebrari ñ
licet. Quero ꝗd delegato exi¬
stimes. mod̾. R. cũ testatori
specta culũ ecli uolu̾it inci¬
uitate. si tale. ꝙ ibi celebra¬
re nõlicet. inqĩu ẽẽ hanc

Expanded text:
ut ex reditibus quotannis dae defuncti gratia spectaculum celebretur, quod illic celebrari non licet: quaero, quid de legato existimes. respondit, cum testator spectaculum edi voluerit in civitate, sed tale, quod ibi celebrari non lice
Abbreviated transcription (Latin):
queiã data sũt Si⁊ siunare
silegata. cuius pars soluta
les ⁊ intra annũ decedat ex
tarifecit. plena legata ex
codicillisbita falcidia rõe.
pr̃ari deb̾e dicitur. S resita
codicilłꝰ.c. legaui̾t. ex qui

Expanded text:
quae iam data sunt. Sed et si una res sit legata, cuius pars soluta les et intra annum decedat, extari fecit, plena legata, ex codicillis habita Falcidiae ratione praestari debere dicitur. sed res ita codicillis centum legauerit, ex qui
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ẽdedit. abima tñ ita lega¬
uit ta cob̾rdib eiꝰ. q̃ extraneis
ut falcidie sit locus.Quero an
aousus cohyrdes suasa qbole¬
gata. Nipa accep̾.uti possit fal¬
cioia. ⁊ siño possit. ułdoli exce¬
ptionc sũmouenda c̃. q̃ adde¬
falcidic min possit.R. id qde:¬

Expanded text:
nuicem dedit, ab una tamen ita legauit tam coheredibus eius quam extraneis, ut Falcidiae sit locus. quaero, an aduersus coheredes suas, a quibus legata et ipsa accepit, uti possit Falcidia et, si non possit uel doli exceptione summouenda est, quemadmoFalcidi
Abbreviated transcription (Latin):
ap̾ hostes decessit. excetur fala¬
dia.nã fictiolegis cornelic.
hrditatẽ ⁊ hrdcm facit. sinc̃o
dubitat qndebeat id quon¬
dulgeri. legisbnfitiũ. si qd¬
patris .f. hona restituͬe cogit
aditione. exẽplo edicti lega¬
quẽs crit. ut si ex fructibome¬
diotp̃r. quartã ⁊ qͣrte fructus

Expanded text:
apud hostes decessit exercetur Falcidia: nam fictio legis Corneliae et hereditatem et heredem facit. sed me non dubitare, quin debeat id quoque indulgeri legis beneficium, siqamiliae bona restituere cogitur aditione exemplo edicti legaquens erit, ut, si ex fructibus medio tempore quartam et quartae fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ittereno. poterat legauiti
ita. ut eũ legatarius manu¬
mittẽt ⁊ si alegatono repel¬
iatur nõ est opellendus ut
lend̾cum qmmagis legata¬
riũ aliꝙ ꝯmodũ testator in
hoc ẜuoq̃ b̃rdem. hr̃e uoluissi.¬

Expanded text:
ittere non poterat, legauerit ita, ut eum legatarius manumitteret, etsi a legato non repellatur, non est compellendus, utlendum, quoniam magis legatarium aliquid commodum testator in hoc seruo quam heredem habere uoluiss
Abbreviated transcription (Latin):
ño sũt ꝗa ut illi pspatiũ. ita
hic ꝑ morbũ nichil audit.i
¶Cecus quor. ueniã mereride¬
bet. ¶Outũ simili mõ excipi¬
mus. s⁊ ibi.ubiuocis tm̃ auxi¬
lium supfuit. ¶funosos exopi
nequaq̃ dubium ẽ. ¶Siqs
familia. q cius facinoris noxi

Expanded text:
nt, quia ut illi per spatium, ita hic per morbum nihil audit. Caecus quoque ueniam mereri debet. Mutum simili modo excipimus, sed ibi, ubi uocis tantum auxilium superfuit. Furiosos excipi nequaquam dubium est. Si quis fam
Abbreviated transcription (Latin):
bñfitiolegͥis exlegato ꝯ ces¬
sum ẽẽ mulieri intelligen¬
õi parinss nec si titius qui
ꝯditiõe defectus ẽ legatu
repudiet. ea res mulieri pro

Expanded text:
neficio legis ex legato concessum esse mulieri intellegenoni paruisset. nec si Titius, qui condicione defectus est, legatum repudiet, ea res mulieri pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ex stipulatiõe cautiõĩs
int̾posite ꝯseq põt utili ac¬
tiõe pr̃agcogitũ. Sisi cauto
medio fpr defecerit q̃ solli¬
cite fuerat exactano desu¬
ei obĩci. satis erit actĩones

Expanded text:
 cautionis interpositae consequi potest, utili actione praestare cogitur. sed si cautio medio tempore defecerit, quae sollicite fuerat exacta, non de suest obici, satis erit actiones
Abbreviated transcription (Latin):
pissi .x. ex co instrum̃toma¬
tuit.qitum est sicũ dos am¬
date sũt debitorẽ ꝯuenire.
Si sisine dolo.m.⁊ culpaex¬
igere pecumã nõ potint. n
dotis noĩe eum ꝯueĩ posse
nmãdati iuditio ¶fund

Expanded text:
ilia: ex eo instrumento matuit: quaesitum est, si dos a mdate sunt, debitorem conuenire: sed si sine dolo malo uel culpa exigere pecuniam non potuit, neque dotis nomine eum conueniri posse neque mandati iudicio.Fund
Abbreviated transcription (Latin):
uiri lenocimo adulterata
fui̾t. nicħ ex dote retinetũ
quosi pe añ aut corrupit. a¬
te legis sumet. qs ut necac¬
cãre possit. ꝗ lenocimũ uxc¬
ri prebuerit audiendus ẽ.¬

Expanded text:
uiri lenocinio adul terata fuerit, nihil ex dote retinetur:quos ipse aut ante corrupit ate legis sumet quis, ut nec accusare possit, qui lenocinium uxori praebuerit, audiendus e
Abbreviated transcription (Latin):
ut actiones creditoꝵ filir
solus excipiat. iussisse test¬
atore non ꝓponi. ¶Titia cũ
nłet gaio seiodeclit indo¬
tepredĩa ⁊ quasdã alias res
postea decedes. codicilłita¬

Expanded text:
ut actiones creditorum filius solus excipiat, iussisse testatorem non proponi.Titia cum nuberet Gaio Seio, dedit in dotem praedia et quasdam alias res, postea decedens codicilli
Abbreviated transcription (Latin):
terea alia multa. huic ei¬
tẽ maritolegauit. ut quã¬
diuuiueret. Hret q̃ro.anpp
hec qͥ codicilł ei ex̃ dotẽ relic
ta sut post mortẽ gan. sei pꝰ¬
sit ex cã fideiꝯmissipetitio.

Expanded text:
terea alia multa huic eidem marito legauit, ut quamdiu uiueret haberet. quaero, an pe codicillis ei extra dotem relicta sunt, possit post mortem Gaii Seii ex causa fideicommissi petitio f
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tis meis. qb noĩatimi
nch reliqui. q̃ uiuus prã¬
bam.dari uolo q̃situm. ẽ ã
an lib̾tis ꝗcum patrono su
omdic mortis hitabant. ⁊̃
hitatio relicta uideatur.N.
uideri. ¶Codicilł ita scrip¬
um dionem libtos meosse¬
nes ⁊ in firmos petolocis in
quib minc degunt senexẽ
patiamini. quero mex hoc
capite lib̾ti supra scriptici
fidei comisso fructus locor¬
inquib morantur rccipe
deb̾ant. cum alia que spali¬
tercis legata sunt sinc ꝯtr¬
ou̾sia ꝯsccutisunt. R u̾bis

Expanded text:
tis meis, quibus nominatim nihil reliqui, quae uiuus praestabam dari uolo' quaesitum est, an libertis, qui cum patrono suo in diem mortis habitabant, etiam habitatio relicta uideatur. respondit uideri. Codicillis ita scripum Dionem libertos meos senes et infirmos peto in locis, in quibus nunc agunt, senescere patiamini': quaero, an ex hoc capite liberti supra scripti ex fideicommisso fructus locorum, quibus morantur, recipere debeant, cum alia, quae eis specialiter legata sunt, sine controuersia consecuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
trãsferrerẽ uerofuri osi si
qi suam tradat.dicend̃ ẽ
ut nõ transferat dñium.
qr nõ furiosi negotiũ geĩt̃

Expanded text:
transferre: rem uero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium gerens
Abbreviated transcription (Latin):
mustu distãt afradiliboulpir¬
torus opis. demq silib̾tus fal
aut pictor fu̾it q̃ diu idartii¬
tiũ exerceb̾. has opis patrono
prãre cogitur. q̃re sicut fabries
opas ꝗs põt sibi aut titiostipl¬
an. ita patronus alib̾to opas
sibi aut sc̃pnio recte stipulat᷑
⁊ libtus obligatione soluetu.
fitales oꝑas extraneo dederitq̃¬
les patrono prando libaretur.

Expanded text:
multum distant a fabrilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
fitu prãtio ab surdũ est creder
aliodie debͥi offitium. q̃ iquo
is uellet cui prãndum e. ¶
lib̾tus ꝑmifit patronoo pis
ostat lib̾is eiꝰ ita demũ debrai
patri hedes extitint. hrdes tner
titisse libos pareti ita demum
ꝑdẽe adopaꝵ petitione mliao
placet. si nõ paliũ hrdes extite¬

Expanded text:
ficii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est. Cum libertus promiserit patrono operas constat liberis eius ita demum deberi, si patri heredes extiterint. heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum prodesse ad operarum petitionem Iuliano placet, si non per alium heredes extite
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.Contra mirũ quoq⁊ est
soccro hoc iuditiũ dandum..
Lattilicimus ⁊ fulcinius aĩt
¶Auotiens filio fa. dos data
ẽ socerã obres diuortu cã ame¬
tas furti agere nõ posse¶ter

Expanded text:
.Contra nurum quoque socero hoc iudicium dandum Atilicinus et Fulcinius aiunt, quotiens filio familias dos data est: socerum ob res diuortii causa amotas furti agere non posse.Item
Abbreviated transcription (Latin):
finit tractãtib nob̾te capao¬
tate. uidend̾ est. utrũ brois
andefũcti psc̃a. anneutrui
spectari debeat. ⁊ post młtas
uarietates placet.ut qrnl
decapacitate q̃ri possit sinei
ullo ĩpedim̃to. acqraturle¬
gatũ brditati. atꝙobio õ¬
m̃o adeũ ptineat. qcũopo

Expanded text:
e capacitate uidendum est, utrum heredis an defuncti persona an neutrius spectari debeat. et post multas uarietates placet, ut, quide capacitate quaeri possit, sine ullo impedimento adquiratur legatum hereditati atque ob id omnimodo ad eum pertineat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tuto repetitũ fuerit legatũ
debetur ⁊ asubstituto neci
uidetur repctita ꝯditio. q̃
utile legatũ facit. ¶Ine¬
ptas uolũtates defuctorũ
circa sepulturã. uł uti ues¬
tes.aut siqua alia supflua.¬
aut infunus inpendãtur
noualere pãpscribit.

Expanded text:
tuto repetitum fuerit, legatum debetur et a substituto nec uidetur repetita condicio, quae inutile legatum facit. Ineptas uoluntates defunctorum circa sepulturam ueluti uestes aut si qua alia superuacua ut in funus impendantur non ualere Papini
Abbreviated transcription (Latin):
dum ne qua em inspicit. in¬
uita muliere. uentr̃e tagat.
Mulier ĩdomo honestissi¬
me femine pariat q̃ ego ꝯsti¬
tuam. Gulicraut.ante.¬

Expanded text:
dum ne qua earum dum inspicit inuita muliere uentrem tangat. mulier in domu honestissimae feminae pariat, quam ego constituam. mulier ante
Abbreviated transcription (Latin):
siuolẽt idan ꝓspiciãt ⁊ eosq
introierĩt excutiãtͥ custodes
qante ꝯclaue põiti erunt. si
uolũt. om̃s ꝗ ꝯclaue. auit i¬
domũ introierit. excutiãt.
Muliercũ parturire incipi¬
at bis adquos ea res ꝑtinz
ut mittãt muliẽs qb presẽ¬
tib pariat. mittãtur muli
oclaui. neꝙ płes mulieres
lib̾e fint qͣ decem. uł ancille
qͣsex. hecq q̃ intus future er.
excutiãturos In eo ꝯclauine
qua pregnãs sit ⁊̃na lumiã
nec minus ibi sĩt. scił. qr te¬
nebre ad subitiend apticesst.

Expanded text:
si uolent, id ante prospiciant et eos qui introierint excutiant. custodes, qui ante conclaue positi erunt, si uolunt, omnes qui conclaue aut domum introierint excutiant. mulier cum parturire incipiat, his ad quos ea res pertinet ut mittant, quibus praesentibus pariat. mittantur mulieconclaui ne plures mulieres liberae sint quam decem, ancillae quam sex. hae quae intus futurae erunt excutiantur omnes in eo conclaui, ne qua praegnas sit. tria lumina ne minus ibi sint', scilicet quia teneb
Abbreviated transcription (Latin):
solũ possidere b̾rditatem ã
eoꝵ legatoꝵ q̃ sũt asc relicta
stituto relicta actiõe ꝑatiet.
Dicend est ita demũ ⁊ eoꝵ.
si dolo substituti pueĩat ad
ĩstitutos b̾rditas sine pecmña.
Hã si pecuniã accepit substi¬
tutus ipeent ꝯueiendus.i
¶te si solus substitutus po¬
ssideret.si qdẽ pecuma accep¬
ta ĩstitutus omississidice.¬
mus ĩstitutũ suis legãtan¬

Expanded text:
solum possidere hereditatem: eorum legatorum, quae sunt a se relicta, stituto relicta, actionem patietur? dicendum est ita demum etiam eorum, si dolo substituti perveniat ad institutos hereditas sine pecunia: nam si pecuniam accepit substitutus, ipse erit conveniendus. item si solus substitutus possideret, si quidem pecunia accepta institutus omisisset, dicemus institutum suis legata
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i suohrs extit̾it. Siant
lege.aut ꝑ int̾positã pso¬
nam. atꝙ ita inpubesḋ¬
cesẜit. sic quo existimã¬
dus erit subscitutus leg¬
ata debe. m̃imenam q̃tu
int̾ sit exbrdatus filius.
ex substitutione fr̃i suo
hrs existat. an alio modo
legare pater potͣuit ał ño
potuit. ẽ igiturrationiꝰ
gruens. ne plus iunis cir
caꝑsonam substituti te¬
stator hãt quam hũat in
eocui eñ substituebat ¶Co¬
hrspupillodatus.fpro
ꝑte sua legata þĩta legis
falcidie ratione p̾stiterit.
te iñ impub̾e mortuo ex
substitutione h̾rs extit̾it.¬
⁊ semis pupilli legatis exͣ¬
austus ẽẽt ex integrolegi
fal.ratio ponenda erit. ut
ꝯtributis legatis que ab
ip̃o ⁊ q̃ apupillodata fue¬
rãtut ps quarta boꝵ apd̃
eum remaneat. licet ẽi pu¬

Expanded text:
suo heres exstiterit, sed aut lege aut per interpositam personam atque ita impubes decesserit? sic quoque existimandus erit substitutus legata debere? minime: nam quantum intersit, exheredatus filius ex substitutione fratri suo heres exsistat an alio modo,legare pater potuit, alias non potuit. est igitur rationi congruens, ne plus iuris circa personam substituti testator habeat, quam habuerat in eo, cui eum substituebat. Coheres pupillo datus si pro parte sua legata, habita legis Falcidiae ratione, praestiterit, deinde impubere mortuo ex substitutione heres exstiterit et semis pupilli legatis exhaustus esset, ex integro legis Falcidiae ratio ponenda erit, ut contributis legatis, quae ab ipso et quae a pupillo data fuerant, pars quarta bonorum apud eum remaneat. licet enim pu
Abbreviated transcription (Latin):
ministratioei tutele ꝑmissa
nõ c̾et. Quãtum ẽi facit into¬
tũ denegata tantũ demual
sũea re de q̃ agit᷑ denegatãsit.
D̾. Curator ꝓminorenotã¬
tũ dotem dare debet s ⁊̃ inpẽdia
q̃ admiptias facienda sunt.
tus sui tp̃r datis tutoribocessa¬
uerat ĩ exigenda satistatioẽ
dem̃ qͥdã excusatis. a seq̃tibi
magrãtib dextra tutor asũp¬
tus fuerat creatis ꝯueiebat᷑
insolid̃duplicirationeq cũ
magrãtus ee̾t ⁊ tutores dedis¬
si satisdatione no exegissi. Ex
diu̾sodc̃m est. licet satis exac
tele udoneos fuisse tutores.n
cofsatione curator obẽe tuto¬
rib deb̾e. Pnutiauit sundie¬

Expanded text:
ministratio tutelae permissa non esset: quantum enim facit in totum denegata, tantundem valet, si in ea re de qua agitur denegata sit. Curator pro minore non tantum dotem dare debet, sed etiam impendia, quae ad nuptias facienda sunt. tus sui tempore datis tutoribus cessaverat in exigenda satisdatione, deinde quibusdam excusatis a sequentibus magistratibus Dexter tutor adsumptus fuerat: creatus conveniebatur in solidum duplici ratione, quod cum magistratus esset et tutores dedisset satisdationem non exegisset. ex diverso dictum est, licet satis exacttelae finitae idoneos fuisse tutores neque cessationem curatorum obesse tutoribus debere. pronuntiavit, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtendere põt.moffitiosũ at
rurc ft̃m ꝯtendit.nec optin¬
uit. nõ repelliturabeoꝙ me¬
rints ergoqlegatũ secutus
ita rescripsit cognatis sopho¬
romi. licet abh̃rde instituto

Expanded text:
ntendere: inofficiosum autem iure factum contendit nec optinuit, non repellitur ab eo quod meruit: ergo qui legatum secutus Pius ita rescripsit: 'cognat‹i› Sophronis licet ab herede instituto
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo brditas additã est.
siuero repudiauerit. retro
uidetur res repudiata fins¬
se hr̃dis. ¶Si pocula quis
legauit.⁊ massa facta est
uł otra. It si lana legetur ⁊
uestuñtum ex eafiat uił.ł.¬

Expanded text:
ex quo hereditas adita est: si vero repudiaverit, retro videtur res repudiata fuisse heredis. Si pocula quis legavit et massa facta est vel contra, item si lana legetur et vestimentum ex ea fiat, I
Abbreviated transcription (Latin):
to ueram.simononmuta¬
uerit testator uoluntatem
suam.s⁊ ⁊ silace legauerit ꝯ
massã fecerit. mox poculu
debebitur poculum. durãte.
s. uoluntate. ¶saree legate
domus inposita sit debebit᷑
legatario.nisi testatormu¬
tauerit uolũtatem. ¶Eu
qui cyrographũ legãut. de¬
bitum legare. noñ solũ tab
ulas. argum̃to est uenditio.
nam si cyrographaueneũt
uidetur.si⁊ si nom̃ legetur.
benigne idꝙ debebitur acci¬
piend̾ est ut actiones. adu̾¬
sus debitore ce antur¶ Iude
sus sit. interdum ꝓcedere sõ¬
lum legatum poterit. ut p¬
uta si infraudem creditoris
data crit lib̾tas. uł sus sit ẜ¬
uus qui inppetua ẜuituter
uenĩerit ide erit . uł si ẜuus
sit forte pignori datus. ¶si
statu liberum hr̃s legauent.
expecliet hr̃di. ip̃m statu li¬
berum pr̃are magis quam

Expanded text:
to ueram, si modo non mutauerit testator uoluntatem. Sed et si lancem legauit et massam fecit, mox poculum, debebitur poculum, durante scilicet uoluntate. Si areae legatae domus imposita sit, debebitur legatario, nisi testator mutauit uoluntatem. Eum, qui chirographum legat, debitum legare, non solum ulas argumento est venditio: nam cum chirographa veneunt, videtur. Sed et si nomen legetur, benigne id quod debetur accipiendum est, ut actiones adversus debitorem cedantur. Si idem sus sit, interdum procedere solum legatum poterit, ut puta si in fraudem creditoris data erit libertas: uel si is sit seruus, qui in perpetuam seruitutem uenierit, idem erit: uel si seruus sit forte pignori datus.Si statuliberum heres legauerit, expediet heredi ipsum statuliberum praestare magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
necnecũ si bonafideres gestai
sit ẜuãda sit.si mala fide̾.aliẽai
tionoualet.¶Mimmi est licere
tutori respectu estiãtiom̃s pu¬
pilli crogare exbõis eius. ꝙ ex
suis bõis nõ honestissime fins¬
et pr̃abitisolepnia munera
paretibꝰ cognatis ꝙ mittet
sinodabit dotẽ sororialiopa¬
trenate.⁊̃ si alit̃ ea nub̾e ñ po¬
illarẽ credere nõ potuit ꝙ ño
oꝵ estimare debet ꝗ circa cũ fu¬
tim sũt. ¶No est audiendus
tutor. cũdicat ideo cessasse pu¬
ydonea nõi na nõ inueiret si
argũat᷑ eo tp̃r suam pecumã
bene collocasse¶nsoluendis
legatis ⁊ ĩfideiꝯmissis atte¬
dere debet tutor necui no de¬
bitũ soluat/ nec nuptialem

Expanded text:
ne, cum, si bona fide res gesta sit, seruanda sit, si mala fide, alienatio non ualet.Nimium est licere tutori respectu existimationis pupilli erogare ex bonis eius, quod ex suis non honestissime fuiset, praestabit, sollemnia munera parentibus cognatisque mittet. sed non dabit dotem sorori alio patre natae, etiamsi aliter ea nubere non poillarem credere non potuit, quod orum aestimare debet, qui circa eum futuri sunt.Non est audiendus tutor, cum dicat ideo cessasse puidonea nomina non inueniret, si arguatur eo tempore suam pecuniam bene collocasse.In soluendis legatis et fideicommissis attendere debet tutor, ne cui non debitum soluat, nec nuptiale
Abbreviated transcription (Latin):
adalmm̃ta pupilis uł. ad olesc̃e¬
tib pr̃are debeant. ¶Modum
aũt patrimonii spectare tͣebet.
cũ alim̃ta decernit. Et debet re¬
statuere tã moderate ut non

Expanded text:
ad alimenta pupillis uel adulescentibus praestare debeant. Modum autem patrimonii spectare debet, cum alimenta decernit: et debet statuere tam moderate, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
nã ille falcidie rationẽ indu¬
ceret qiͣ plane sub ꝯditione
primis tabulis hr̃s institu¬
tus.tã ⁊ si maxie cohr̃s filio
datus quadr̃̾atem mñtegrũ
obtinẽt./nam ⁊ cum legatu
prumis tabulis titiodut᷑. scdi
aũt tabulis cadẽ res sẽpmo.
sc̃pmus qn titio ꝯ curit. ¶Cu
pat̾ impubi filie que nouissi¬
ma diẽ.suum obiss tabulas
scdas feciss ⁊ ĩpubes filia. sup¬
stite sorore puẜe uita decessis¬
si utitam ẽc fcam substituti¬
onc placuit ĩpsonam qdem
prioris qr nõ nouissiã decessit.
In alt̾ius uero qr ꝓub̾em etatẽ
ꝯpleuit. ¶noid̃icum uitio
fcãm substitutionẽ hus u̾b̾
placuit. Ile ãt filius m̃s si ꝙ
ab hominor ĩtra pubtatis
amnos decesẜit. tũc in locu

Expanded text:
nam ille Falcidiae rationem induceret quasi plane sub condicione primis tabulis heres institutus, tametsi maxime coheres filio datus quadrantem integrum optineret. nam et cum legatum primis tabulis Titio datur, secundis autem tabulis eadem res que Titio concurrit.Cum pater impuberi filiae, quae nouissima diem suum obisset, tabulas secundas fecisset et impubes filia superstite sorore pubere uita decessisset, irritam esse factam substitutionem placuit, in persona quidem prioris, quia non nouissima decessit, in alterius uero, quia puberem aetatem compleuit.Non uideri cum uitio factam substitutionem his uerbis placuit: 'ille filius meus si quod abominor intra pubertatis annos dece