comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ uidramꝰ quõ geometce me¬
dietatis spẽm qua ut supius pa¬
tet. ꝑsonar trinitas pretẽdit. qua¬
tritatis ista dispositio iuxta ali¬
re duar mediar tamdare ꝙͣ ac¬
cipere. quarte u̾o tmmodo acci¬
pere nõ ctiam dare.Erce ex his
prima insolo cõcordat cũ alt̾a.
duobus cõcordat cum tertia. t̾¬
tia aũt nõ in duobus quider s
in solo uno cõcordat cũ quarta.
Uides certe qũo unius proprie¬
tatis geminatio atq cõmuni¬
o proportionalitatis rationem
no tam pretẽdit ꝙͣ cõfuitoit.i
ordinis pulchritudine nõ tam
auget q̃ minuit. Quisaũt di¬
cat in illa sũma pulchritudux
aliqd ẽẽ uł ẽẽ potuisse ꝙ pulchri¬
tiroinẽ minuat.oroinẽq con¬
fundat: In illa aũt supiori pro¬
prictatũ dispositione uixta iña
cõsiderationẽ medietas anme¬
tica. iuxta cõstoerationẽ aliã me¬
dietas geometͥca. iuxta tͥnitatis
et unitatis collationẽ medietaᷤᷤ
armonicaspetenus occununt.

Expanded text:
modo videamus quomodo geometricae memodo videamus quomodo geometricae medietatis speciem, quam, ut superius patet, personarum Trinitas praetendit, quaternitatis ista dispositio juxta alire, duarum mediarum tam dare quam accipere. Quartae vero tantummodo accipere, non etiam dare. Ecce ex his prima in solo uno concordat cum altera. duobus concordat cum tertia. Tertia autem in duobus quidem, sed in uno solum concordat cum quarta. Vides certe quomodo unius proprietatis geminatio atque communio proportionabilitatis rationem non tam praetendit quam confundit, ordinis pulchritudinem non tam auget quam minuit. Quis autem dicat in illa summa pulchritudine aliquid esse vel esse potuisse, quod pulchritudinem minuat ordinemque confundat? In illa autem superiori proprietatum dispositione, juxta unam considerationem medietas arithmetica juxta considerationem aliam medietas geometrica, juxta Trinitatis et unitatis collectionem medietas harmonica specietenus occurrunt,
Abbreviated transcription (Latin):
trum differẽs cõcordia.et c̃ocors
differẽtia. Uidet̾ itaq ẽẽ necesse.
ut int̾ illam cuius ẽplenitudi¬
nemdare nec accipe. et eam cuiꝰ
acciꝑe nec dare: sit sola una me¬
dia. cuuiꝰ sit propͥe propͥum tam da¬
re ꝙͣ accipe. ut cõstituta ĩ medio
uni altrinsecaꝵ cohereat ex uno.
et alt̾i eaꝵ cõnectat᷑ ex alt̾o. Sic¬
qr fiet ut exdatione cõcordet cũ
dante. et ex acceptione ẽocordet
cum accipiẽte. et econu̾so ex dati¬
one differat a nõ dante. et exac¬
ceptione differat a nõ accipiẽte.
ut sit in alt̾utrum sicut supius
iamdiximꝰ: et differẽs cocordia.¬
Siaũt due medie int̾ouas altͥ¬
nsecas psonas cẽdicant̾ udamꝰ
quid in coseq̃ntis hanc assertioe
sequat᷑. Certe prima ex eis erit a
nulla alt̾a: ab unasola.tertia adu¬
abus. quarta ex trib sicut supen¬
us satisdiligent̾ explanauimꝰ.
Et hec quidẽ dispositio iuxta hãc
cõstoeratione uidet̾ hab̾e aligo
cum arimetica mehietate. Sed

Expanded text:
s concordia, et concors differentia. Videtur itaque necesse esse, ut inter illam cujus est plenitudinem dare, nec accipere, et eam cujus est accipere, nec dare, sit sola una media cujus sit proprie proprium tam dare quam accipere, ut constituta in medio, uni altrinsecarum cohaereat ex uno, et alteri earum connectatur ex altero. Sicque fiet ut ex datione concordet cum dante, et ex acceptione concordet cum accipiente. Et e converso ex datione differat a non dante, et ex acceptione differat a non accipiente, ut sit in alterutrum, sicut superius jam diximus, et differens concordiae mediae inter duas altrinsecas personas esse dicantur, videamus quid inconvenientis hanc assertionem sequatur. Certe prima ex eis erit a nulla, altera ab una sola, tertia a duabus, quarta ex tribus, sicut superius satis diligenter explanavimus. Et haec quidem dispositio juxta hanc considerationem videtur habere aliquid cum arithmetica medietate. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lem tibi supius descͥpsimus. nul¬
lo modo utoet᷑ posse hab̾e. qui an
nullo alio deprehẽdit᷑ aliꝗo acce¬
pisse un ei obnoxifieret uł inali¬
quo debitor exist̾et.Gratuitum
aũt amorẽ se hab̾e ostẽdit. qui ꝓ¬
cedẽtibus de seplenituoĩs sue
abundatiam tam largit̾tam li¬
bent̾ et gratis impẽdit.Quto eĩ
ab ip̃o psone procedẽtes ab ip̃o.
ꝗo inꝙͣ quasi ex debito erigere
possũt. qui ip̃m debitum amo¬
rem que gratiito dilectori re¬
pend̃t. ex eiuscono accipiunt:
Alioqn aliqd haberẽt.qd̃ ex ip̃o
no accepissẽt. qd̾ q̃ falsum sit
supiora docent.Habet itaq amo¬
rem gratuitũ. et gratuitu solũ.
habet inꝙ̃ gratuitũ amore et qõ¬
amplius ẽ gratuiti amoris ple¬
nituoiẽ se hab̾e demostrat.qui
ex illa plenituoiẽquã habet. ni¬
chil sibi soli reseruat. sed totuz
cõmunicat. Si omnẽ plenititoi
Conuincitꝰ gͦ amoris plenitudiez
habe: cui ad omnẽ beniuolentie

Expanded text:
lem tibi superius descripsimus nullem tibi superius descripsimus nullo modo videtur posse habere qui a nullo alio deprehenditur aliquid accepisse unde ei obnoxius fieret vel in aliquo debitor existeret. Gratuitum autem amorem se habere ostendit qui procedentibus de se plenitudinis suae abundantiam tam largiter quam libenter, et gratis impendit. Quid enim ab ipso personae procedentes, ab ipso quid, inquam, quasi ex debito exigere possunt, qui ipsum debitum amorem, quem gratuito dilectori rependunt, ex ejus dono accipiunt? Alioquin aliquid haberent quod ex ipso non accepissent. Quod quam falsum sit superiora docent. Habet itaque amorem gratuitum et gratuitum solum. Habet, inquam, gratuitum amorem, et, qamplius est, gratuiti amoris ple se habere demonstrat qui ex illa plenitudine quam habet, nihil sibi soli reservat, sed totum communicat. Si omnem plenitudineConvincitur ergo amoris plenitudinem habere, cui ad omnem benevolentiae
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s nõeAlioqn si pret̾ deũ aliꝗs
uer amoris plenititome habe
p̃ualusset: utiq incantate ⁊ eo
ip̃o in bonitate equalis deo esse
potuiss ꝑsona que ds nõ eẽt.Sed
ꝗs hoc dicat uł tenuit estimare
presumat: Constat aũt qr uerus
amor p̃t ẽe autsolũ gratuitus.
aut solum debit᷑. aut ex utidq
ex alio gratuitꝰ. amor gratuitꝰ
ẽ. qn quis ei a quo nil mune¬
ris accipit. gratant̾ impertoit.
Amordebitꝰ ẽ. qñ quis eia quo
gratis accipit. nichꝰ nisi amorez
rependit. amor ex utroq pmix¬
tus. qui alt̾natim amãdo ⁊ gra¬
tis accipit. et gratis impendit.
Plenitudo aũt amoris gratui¬
ci.plenitudo amoris debiti.qm¬
aomodũ et plenituto in utroq
ꝑfecti. apsona que ds nõ: nullor
modo p̃t haberi. Sed qm̃ hoc sati
exsupioribus patet adiuncta
expositione ñ irdiget. .xuii.¬
sona nich̾ nisi a semetip̃a habeat.
Nich̾ oĩo accipit ab alio aliquo.
nil prorsus possioet ex munere a¬
lieno.Amorẽ itaq debitũ ⁊ qua¬

Expanded text:
si praeter Deum aliquis veri amoris plenitudinem habere praevaluisset, utique in charitate, et eo ipso in bonitate aequalis Deo esse potuisset persona quae Deus non esset. Sed quis hoc dicat, vel tenuiter aestimare praesumat? Constat autem quia verus amor potest esse, aut solum gratuitus, aut solum debitus, aut ex utroque ex alio gratuitus. Amor gratuitus est quando quis ei a quo nihil muneris accipit gratanter impendit. Amor debitus est quando quis ei a quo gratis accipit nihil nisi amorem rependit. Amor ex utroque permistus est, qui alternatim amando et gratis accipit et gratis impendit. Plenitudo autem amoris gratuiti plenitudo amoris debiti, quemadmodum et plenitudo in utroque perfecti, a persona quae Deus non est nullo modo potest haberi. Sed quoniam hoc satis ex superioribus patet, adjuncta expositione non indiget. Csona nihil nisi a semetipsa habeat. Nihil omnino accipit ab alio aliquo, nihil prorsus possidet ex munere alieno. Amorem itaque debitum et qua
Abbreviated transcription (Latin):
inuestiget᷑. In primis itaq no¬
tandũ diligent̾q cõsioerandũ
quõ gemina duar ꝑsonax pro¬
prietas.una alt̾azquasi ex oppo¬
sito respiciat. et una alt̾i uelut
ꝑ contrariũ respondeat:Nam u¬
nius ẽ plenititomẽ no acciꝑesi
dare. alt̾ius econtͣ nõ dare. sed
accipe. Ubi aũt ẽ sũma pulcritu¬
do.ubi nulla p̃t deesse ꝑfectio.
cõstat qͦ cõseq̃ns ẽ. et un mens
no sit cõgruẽtissima uenustate
cõiuncta. et otomatissima alti¬
tate distincta. ꝯportet itaq ut
indiuina illa ꝑsonar pluralita.

Expanded text:
investigetur. Inprimis itaque notandum diligenterque considerandum quomodo gemina duarum personarum proprietas, una alteram quasi ex opposito respiciat, et una alteri veluti per contrarium respondeat. Nam unius est plenitudinem non accipere, sed dare; alterius econtra non dare, sed accipere. Ubi autem est summa pulchritudo, ubi nulla potest deesse perfectio: constat quod consequens est, et unde mens no sit congruentissima venustate conjuncta, et ordinatissima alteritate distincta. Oportet itaque ut in divina
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ illa dicet cetens benignior.
et co ip̃o gloriosior: Eccc dũ ĩ¬
cedimꝰ uixta iudicia humana.
inuenit diuina queq ꝑsonaq̃¬
libet alia mag̾ ac minus beni¬
gna. mag̃ et minus digna. Ec¬
ce opinio falsa quã inuenitur
sibi ip̃i cõtraria. Debemus itaq¬
nrĩs abicere. et oĩno firmit̾ ere¬
dere. que nec dũ possuꝰ ꝑ ĩtel¬
ligẽtiam cape .Moccito ⁊ absq
omni ambiguo quatũ ad inte¬
gritatem pfectionis nulla intri¬
nitate differẽtia ẽ amoris uł di¬
gnitatis.

Expanded text:
go illa dicetur caeteris benignior et eo ipso gloriosior? Ecce dum incedimus juxta judicia humana, invenitur divina quaeque persona qualibet alia magis et minus benigna, magis et minus digna. Ecce opinio falsa quae invenitur sibi ipsa contraria. Debemus itaqnostris abjicere, et omnino firmiter credere quae necdum possumus per intelligentiam capere. Pro certo et absque omni ambiguo quantum ad integritatem perfectionis, nulla in Trinitate differentia est amoris, vel dignitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nter hec aliꝗs fortassis hu¬
manum aligo cogitans de
diitus psonis illam personam
maioris dignitatis reputat. et
cetens excellẽtiorẽ iudicat. que
a semetip̃a h̃t totum qd̾ eam hr̃e
cõstat. Sed absit ut ibi eredat̾.
ẽẽ aliqua digͥtatum distantia uͥ
u̾e et absq dubio ẽ equalitasi
sũma. Sed qui hoc ꝑ intelligen¬
ciam necdũ capit. e an cogitati¬
onemsuam ex alia cõsiteratio
ibi. unaqueq psona tam amat
propͥctatis ẽ et in c̃omunicabi¬
le: magis diligit sibi ꝙͣ alti.Que¬
libet namq psona ex eo qd est
oĩbus cõmune Habet eẽ eadez
sub̾a cum cet̾is. ex eo qd̃ ẽ sue ꝓ¬
prietatis et ĩ cõmunicabile. ht̃
eẽ singulans psona disereta ab a¬

Expanded text:
nter haec aliquis fortassis humanum aliquid cogitans de divinis personis, illam personam majoris dignitatis reputat et caeteris excellentiorem judicat quae a semetipsa habet totum quod eam habere constat. Sed absit quod ibi credatur esse aliqua dignitatum distantia, ubi vere et absque dubio est aequalitas summa. Sed qui hoc per intelligentiam necdum capit, est unde cogitationem suam ex alia cogitatione ribi unaquaeque persona tam amat proprietatis est et incommunicabile, magis diligit sibi quam alteri. Quaelibet namque persona ex eo quod est omnibus commune habet esse eadem substantia cum caeteris, ex eo quod est suae proprietatis et incommunicabile habet esse singularis persona discreta ab a
Abbreviated transcription (Latin):
tient̾ audire. Illa itaq psona cu¬
ius c̃ ea propͥetas quã putas pre¬
rogatiuã digͥtatis. absq omni
ambiguo mag uult cam sibi
ꝙͣ ceteris. et cet̾e sine cõtradie¬
tione omni mag̃ uolunt eam
illi ꝙͣ sibi. Quto gͦ: Nũqo esti¬
mandi erunt maioris benigͥta¬
tis ẽẽ. qui illitoͣ putas premirẽ¬
Sed si recte estimant᷑ benigni¬
ores.cur nõ et eo ip̃o dignio¬
res: Dicis ad huc fortassis ꝙ
multo gloriosius sit plenitu¬
dinem hab̾e et dare. ꝙ solũ ha¬
bere nec alieui dare Eece iterũ
ut tibi utoet᷑ si scdm hominem

Expanded text:
tienter audire. Illa utique persona cujus est ea proprietas quam putas praerogativam dignitatis, absque omni ambiguo magis vult eam sibi quam caeteris, et caeterae sine contradictione ulla magis volunt eam illi quam sibi. Quid ergo nunquid aestimandi erunt majores benignitatis esse, qui illud quod putas praeeminenSed, si recte aestimantur benigniores, cur non et eo ipso digniores? Dicis adhuc fortassis quod multo gloriosius sit plenitudinem habere et dare, quam solum habere nec alicui dare. Ecce iterum, ut tibi videtur, si
Abbreviated transcription (Latin):
sẽtirem in cõmune proferͣes qm̃
in ip̃is alta profĩtditas ẽ. satius
erit hec altiorib ingeniis altius
discutiẽda relinq̃re. et go ex his
que iam dieta sũt gratititoinis
uł ingratitudĩs merear. ex slio¬
itm iuditio probare muu

Expanded text:
sentirem in commune proferre, sed quoniam sentirem in commune proferre, sed quoniam in ipsis alta profunditas est, satius erit haec altioribus ingeniis altius discutienda relinquere. Et quid ex his, quae jam dicta sunt, gratitudinis vel ingratitudinis merear, ex aliorum judicio probare.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ẽsolis duob omnẽ pleĩtu¬
diñe accepisse.Cõmune ẽ solis
propͥetas ẽ insolo dando. alteri¬
us propͥetas. insolo accipiento.
certii proprietastam in accipi¬
endo ꝙ dando. Solis duobus
ẽ cõmune psonam de se proced¬
entem habe. Solisduob est c̃o¬
mune aliunde procedereSolis
Nam tantĩmͦ de se procedẽte hr̃e
ẽpropͥctas unius.tantũm ũop¬
cedere ẽ propͥctas alt̾ius. propri¬
etas aũt tertu tam abalio proce¬
dere ꝙͣ de se procedentẽ hr̃e. Pro¬
prium ẽ solusꝑsone procedere
anulla.propͥum solius alterius:
procedere ab unasola.propriuz
na. Cum gͥsit du abo psonis c̃õ¬
mune asemetipĩs ñ ẽẽ.sed aliũ¬
de procedere: restat adhuc cũ sũ¬
ma diligẽtiam querere. in quo
adinuice differant processio uniꝰ
et processio alt̾ius. Inuẽta aũt dif¬
ferentia habititomis mutuc pro
similitioĩs ratione. oportet ao
ultimum nominũ propria assi¬
gnare.Proposuerã quidẽ ꝗdḋhis

Expanded text:
 omnem plenitudinem accepisse. Commune est solis proprietas est in solo dando. Alterius proprietas in solo accipiendo. Tertiae proprietas tam in accipiendo quam in dando. Solis duabus est commune personam de se procedentem habere. Solis duabus est commune, aliunde procedere. Solis Non tantummodo de se procedentem habere, est proprietas unius. Tantummos. Proprietas autem tertiae tam ab alio procedere quam de se procedentem habere. Proprium est solius personae procedere a nulla. Proprium solius alterius procedere ab una sola. Proprium na. Cum igitur sit duabus personis commune a semetipsis non esse, sed aliunde procedere, restat adhuc cum summa diligentia quaerere in quo ad invicem differant processio unius et processio alterius. Inventa autem differentia habitudinis mutuae pro similitudinis ratione oportet ad ultimum nomen proprium assignare. Proposueram quidem quid de his
Abbreviated transcription (Latin):
Unc gͥ munũ si placet bre¬
uiter colligamꝰ que ĩ hoc
lbro ratiocinãdo exccutisumꝰ.
Omnibꝰ diuinis psonis est cõ¬
mune. omñe plenitioinẽ ha¬
bere. Cõmune ẽ solis duobus

Expanded text:
ur in unum, si placet, breviter colligamus quae in hoc libro ratiocinando exsecuti sumus. Omnibus divinis personis est commune omnem plenitudinem habere. Commune est solis
Abbreviated transcription (Latin):
uod omnino sit ĩpossibile
uł ip̃m deum qd̾ deo sit meli¬
us diffinire posse. .xix.¬
Si deus ip̾e nõ p̃t ꝑ intellec¬
tum attingere aliqo melius
deo: młtominꝰ humana cogita¬
tio.

Expanded text:
Quod omnino sit impossibile, vel ipsum Deum, quod Deo sit melius diffinire posse. Si Deus ipse non potest per intellectum attingere aliquid melius Deo, multo minus humana cogitatio.
Abbreviated transcription (Latin):
o dicit᷑ plenituto amorisgͣ¬
cuiti ẽẽ in solo dando plenitu¬
do debiti in solo accipiendo. ñ
sic oportet in tellig̾e: quasi sit
opus gr̃e. et nõ potius opatioi
nature.

Expanded text:
 dicitur plenitudo amoris gratuiti esse in solo dando, plenitudo debiti in solo accipiendo, non sic oportet intelligere quasi sit opus gratiae et non potius operatio naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
no esed nec eẽpt.Constderan¬
dum itaq utrũ uł qũo indi¬
umitate possit in cõmunica¬
bilis existẽtia ẽẽ. Sed in illa
absq dubio trinitate oport¬
et tot ꝑsonales proprietates ẽẽ
quisq habet ẽẽ is qui ip̃cẽ ꝑso¬
nalem propetatẽ dicimus.per
quã quilibet imꝰ ẽ ab oĩbus a¬
liis discretus Nũꝙͣ cĩpsonam
dicimus. nisi aliquẽ solum.
acct̾is oĩbussingulan proprie¬
tate discretũ. Si igitpsonalem
propͥetatem cõmunicabilẽ ẽẽ
cõtendas: tõe ẽ ac sidicas unaz
ꝑsonam posse eẽ duas. Sed si
una dr gemina.et gemina una.
facile c̃õuincit̾ꝙ neutra carũ
sit ulla ꝑsona qr neut᷑ ab alia
ẽsingulan propͥetatediscreta.
Hine gͦ apte colligimꝰ qd̃ sup¬
is iamdiximꝰ. ꝙ propͥetas p¬
sonalis õio sit ĩcõmunicabi¬
lis. In illa ꝑsonaꝵ trinitate abs¬
q dubio ẽ necesse psonales hoc
ẽ ĩ cõmunicabiles propͥetates
ẽẽ. Sedsicut ẽprobatũ eade est

Expanded text:
 sed nec esse potest. Considerandum itaque, utrum vel quomodo in divinitate possit incommunicabilis existentia esse. Sed in illa absque dubio Trinitate, oportet tot personales proprietates esse squisque habet esse is qui ipse est. Personalem proprietatem dicimus, per quam quilibet unus est, ab omnibus aliis discretus. Nunquam enim personam dicimus nisi aliquem solum a caeteris omnibus singulari proprietate discretum. Si igitur personalem proprietatem communicabilem esse contendas, idem est ac si dicas unam personam posse esse duas. Sed, si una dicitur gemina, et gemina una, facile convincitur quod neutra earum sit ulla persona, quia neutra ab alia est singulari proprietate discreta. Hinc ergo aperte colligimus, quod superius jam diximus, quod proprietas personalis omnino sit incommunicabilis. In illa personarum Trinitate absque dubio est necesse personales, hoc est incommunicabiles, proprietates esse. Sed, sicut est probatum, eadem est
Abbreviated transcription (Latin):
Uod aũt de sũmi illiusi
et ueriboni simplicitate
uł unitate hic dicimꝰ. alia ad¬
huc ratione cõuinc̾e possumꝰ.
tum imo et simili rationepro
alterutris predican possũt. Ꝙ
de istis dicim. hoc de eius boni¬
tate. hoc de eius beatitudinesi¬
mili cõseq̃ntia cõuinc̾e possu¬
mius. Nam ista qurtẽ sicut
supiora. de semetipĩs et pre¬
missis mutuam predicatõnẽ
suscipiunt. et omo oĩa q̃ diui¬
ne substantie dicunt mẽẽ. uel

Expanded text:
uod autem de summi illius et veri boni simplicitate, vel unitate hic dicimus, alia adhuc ratione convincere possumus. um, imo et simili ratione proalterutris praedicari possunt. Quod de istis dicimus, hoc de ejus bonitate, hoc de ejus beatitudine simili consequentia convincere possumus. Nam ista quidem sicut superiora de semetipsis et praemissis mutuam praedicationem suscipiunt, et omnino omnia quae divinae substantiae dicuntur inesse, vel
Abbreviated transcription (Latin):
uere: ꝙͣ intellig̾e. nec ab his i¬
aluto atq aliro potentẽ uł sa¬
pientẽ fore. sed nec ab eis sicut
nec a semetipĩs diu̾sum aligo
bonĩ uł beatum ẽẽ.Rationis
itaq huiꝰmodi cõstoeratione

Expanded text:
vere quam intelligere, nec ab his aliud atque aliud potentem vel sapientem fore. Sed nec ab eis sicut nec a semetipsis diversum aliquid bonum vel beatum esse. Rationis itaque hujusmodi consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
humana: Nan: qd̃ humana
cogitatio ꝑ intellectũ caꝑet.
diuniã incelligẽtiam latere
nõ posset. Domẽtie genus est
ciedere hominẽ fupra to qd
ẽ deus: cogitatiõe posse ascen¬
gere.Quãto itaq melius. ꝙͣ¬
co ẽ ꝑfectius. qḋ humana co¬
gitatio attingit: tanto ad ro
qd̾ deus ẽ uicinins accedita
nec tñ pertingit.
Ontingere itaq uitetꝰ
quadã quasi dote natue
qd euc̃ti pene tam eruditi ꝙ
minus errcoiti solent habere
familiare: et quasi pro regu¬
la tenere. deo uidelicet qequ
optimũ iudieant incũctant̾
attribuere. Et qd̃ quosoa de
hac regula ꝑspicua ratio rati¬
ocinando nõ docet: sinedubi¬
etatis ambiguo deuocio ꝑsua¬
det. Hinc ẽ qd̾ ip̃m deum ĩmẽ¬
sum.et̾num. ĩ cõmutabilem.
sũme sapiẽtem. oĩpotẽtem.in¬
dubitant̾ affirmant. et̃ illi q
quõ io ip̃m probari possit igͦ¬
inaxima propositio.ẽ inconu
ceptio: deo ãttribuere qe qo
altius attingio humana exti¬
matio. Ex hoc certitudĩs soli¬

Expanded text:
na. Nam, quod humana cogitatio per intellectum caperet, divinam intelligentiam latere non posset. Dementiae genus est credere hominem supra id quod est Deus cogitatione posse ascengere. Quanto itaque melius, quanto est perfectius, quod humana cogitatio attingit, tanto ad id quod Deus est vicinius accedit, nec tamen pertingit.Contingere itaque videtur quasi quadam dote naturae quod cuncti pene tam eruditi quam minus eruditi solent habere familiare, et quasi pro regula tenere, Deo videlicet quidquid optimum judicant incunctanter attribuere, et quod quosdam de hac regula perspicua ratio ratiocinando non docet, sine dubietatis ambiguo devotio persuadet. Hinc est quod ipsum Deum, immensum, aeternum, incommutabilem, summe sapientem, omnipotentem, indubitanter affirmant, etiam illi qui quomodo idipsum probari possit igno maxima propositio, est cunctceptio Deo attribuere quidquid altius attingit humana aestimatio. Et hoc certitudinis soli
Abbreviated transcription (Latin):
gͥficentius ꝑ sapiẽtiam ꝙͣ ꝑ po
cẽtiam extenderet. cẽtq una i¬
eadẽq sb̾a. et se ip̃a maior. et se¬
ip̃a minor.Nam dei quide sub¬
potẽtia uł sapiẽtia si se latius ꝑ
sapiẽtiam ꝙͣ ꝑ potẽtiam extẽ¬
deret. si seꝑ illam ꝙͣ ꝑ istalaci¬
us extẽdere potuisset. eẽt utiq

Expanded text:
tius per sapientiam quam per potentiam extenderet, essetque una eademque substantia, et seipsa major, et seipsa minor. Nam Dei quidem subpotentia vel sapientia, si se latius per sapientiam quam per potentiam extenderet, si se per illam quam per istam latius extendere potuisset, esset
Abbreviated transcription (Latin):
pro ut potuimꝰ erecutii
suntus. ꝗo utdelicet. ad inuicẽ
differant sigͥficatio sb̃e et signi¬
ficatio ꝑsone. et qua rationei¬
pluresꝑsone cosistere possint ĩ
unitate sub̾e. Constoeremꝰ nunc
itaq si placet utrũ data illade
ꝑsona diffinitio boetii possit i¬
cõuenire omni et soli.Namsi
ĩuenta fuerit generalit̾ et suf¬
ficient̾ data frustra procutoubio
querit᷑ alia. Diffinitio aũt ut ꝑ¬
fectasit. oportet ut totum et so¬
lum diffiniẽde rei ẽẽ cõprehen¬
dat. Nam ut ex re nom habeat.
oportet ut se usq ad deffiniti
fines extẽdat: nec excedatrut
c̃oueniat omni et soli. et possit
inse ip̃a conu̾ti. Est aũt diffini¬
tio boccii depsona ꝙ sit rationa¬
lis natint indidua sb̾a. Ut
itaq gen̾alis sit atq ꝑfecta. o¬
portet ut racionalis nature oĩs

Expanded text:
t potuimus, exsecuti sumus, quid videlicet ad invicem differant significatio substantiae et significatio personae, et qua rationeplures personae consistere valeant in unitate substantiae. Consideremus nunc itaque, si placet, utrum data illa de persona definitio Boetii possit convenire omni et soli. Nam si inventa fuerit generaliter et sufficienter data, frustra procul dubio quaeritur alia. Definitio autem, ut perfecta sit, oportet ut totum et solum definiendae rei esse comprehendat. Nam, ut ex re nomen habeat, oportet ut se usque ad definiti fines extendat, nec excedat, ut conveniat omni et soli, et ut possit in seipsa converti. Est autem definitio Boetii de persona, quod sit rationalis naturae individua substantia. Ut itaque generalis sit atque perfecta, oportet ut rationalis naturae omni
Abbreviated transcription (Latin):
sit unus modus eẽndi. non ta¬
men utͥsq et toe modus exi¬
steror. Quis queso dicat im¬
possibile seuetiam incredibi¬
le. si duo uel tresdicant eque
potẽtes. et eque sapiẽtes esse:
Uel qd dicitur impossibile.i
seu ecĩa increchibile. si hoc ip̃m
qd̾ comimit̾ sũt unus dicat᷑
hab̾e ex propͥetate una et alius
uicet̾ impossibile uel meredi¬
bile plures existẽtias et qd̃ cõ¬
sequẽs ẽ plurespsonas eẽ indi¬
uinitate. Quossi equipotẽtes
dicimꝰ q manifesta rationei
conuineimꝰ: faten oportebitq
si oĩpotẽtiam ht̃ una. õipoten¬
tiam habebit et alia. Cõstat aũ
apud om̃s theologos ĩdubita¬
bilirationeꝙ inuera diuini¬
tate sit sũme simplex ẽẽ. Erit gͦ
necesse ut toe ip̃m sit ibi oĩpotẽ¬

Expanded text:
sit unus modus essendi, non tasit unus modus essendi, non tamen utrisque est unus modus existendi. Quis, quaeso, dicat impossibile, seu etiam incredibile, si duo vel tres dicantur aeque potentes, etiam aeque sapientes esse? Vel quid dicitur impossibile, seu etiam incredibile, si hoc ipsum quod communiter sunt, unus dicatur habere ex proprietate una, et alius videtur impossibile vel incredibile plures existentias, et quod consequens est plures personas esse in divinitate, quas si aequipotentes dicimus, quod manifesta ratione convincimus, fateri oportebit quod si omnipotentiam habet una, omnipotentiam habebit et alia. Constat autem apud omnes theologos indubitabili ratione, quod in vera divinitate sit summe simplex esse, erit ergo necesse ut idem ipsum sit ibi omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
Uoniam exantedictis te¬
nemus qd̃ inoiumnitate
possũt ẽẽ plures existẽtie. nunc
ẽ cõstoerandũ si possũt ibi esse
salua unitate sb̃e. Si hoc ususi
haberet. dici utiq posset siẽ ab
eo qd̃ ẽ ẽẽ.eẽntia:sic ab eo qd̃ ẽ
sistere. sistentia. Rides fortasisi¬
qui hec aitois uł legis. Sedina¬
lo te itdere ꝙͣ que dicere uelim
parum intellig̾e. et in caute de¬
itoere. Sed itaq sistẽtiamrdic̾e
usus hab̾et: quead modũ ẽenti¬
a. simplicit̾ rei ẽe sigͥficaret. u¬
Nũc itaq sub noĩe existentie
aligo amplius oportet intelli¬
gere. Sicnt eĩ subsistẽtia recte
dicit᷑ ex eo qd̾ alicui subsistat.
sic existẽtia ex eo recte dici põt.
qd̃ ex aliquo ẽẽ habeat. Existẽ¬
tia gͥ sigͥficat rei eẽ. et hoc ipsum
ex aliqua propͥctate. Quis aute
ño uideat ꝙ sit differẽs existẽtia
unũ ẽẽ oĩpotentẽ expropͥetate
ista. et alium ẽc̃ oĩpotentẽ exp¬
prietate alia. Quãus eĩ utͥsqi

Expanded text:
uoniam ex antedictis tenemus quod in divinitate possunt esse plures existentiae, nunc est considerandum si possunt ibi esse salva unitate substantiae. Si hoc usus haberet, dici utique posset, sicut ab eo quod est esse essentia, sic ab eo quod est sistere sistentia. Rides fortassqui hoc audis vel legis, sed malo te ridere, quam quae dicere velim parum intelligere et incaute deridere. Si itaque sistentiam dicere usus haberet, quemadmodum essentiam, simpliciter rei esse significaret. Nunc itaque sub nomine existentiae aliquid amplius oportet intelligere. Sicut enim subsistentia recte dicitur ex eo quod alicui subsistat, sic existentia ex eo recte dici potest quod ex aliquo esse habeat: existentia igitur significat rei esse, et hoc ipsum ex aliqua proprietate. Quis autem non videat quod sit differens existentia unum esse omnipotentem ex proprietate ista, et alium esse omnipotentem ex proprietate alia. Quamvis enim utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
recte dici p̃t. Iuxta hoc itaq hec
diffinitio psone nõ uitet᷑ soli
ꝑsone posse cõuenire.Si u̾o il¬
constat proceito qr aliqua pso¬
na ẽ. qr diuina. que nõ ẽ indiui¬
dua sba. Diffinitio itaq ista pso¬
ne nõ p̃t omni coueĩre. Siue gͦ
c̃ẽ siue nõ ẽẽ indiuroua sb̾stãtia
diuina dicat᷑: dicta illa diffini¬

Expanded text:
ec definitio personae non videtur soli personae posse convenire. Si vero ilconstat pro certo quia aliqua persona est, quia divina, quae non est individua substantia. Definitio itaque ista personae non potest omni convenire, sive ergo esse, sive non esse individua substantia divina dicat
Abbreviated transcription (Latin):
ter distingua. ꝑ sbam intellig̾
qd̾ supiugdixi existẽtiam cõ¬
mune. ꝑ sb̾sistẽtiam: qõ dixi e¬
xistẽtiam in cõmunicabilem.
Qui gͥ ex his que suꝑius posui
plines subsistẽtie.Non melatet
subtilioriratione ista discuti
posse. sed puto heesimpliciorib
et qualibet deseruio debere suffi¬
cere. Illito aũt notandũ firmit̾¬
q retinẽdũ. ut tres illos int̾ͥni¬
tate siue sbas siue sb̃sistẽtias
siueꝑsonas nominare audi
as.Nam inhis omnib quan¬
tum ad reiueritatẽ nil aliuo
oportet intellig̾e. ꝙ tres habẽ¬
ces rationale eẽ ex differẽti et

Expanded text:
am intellige, quod superius dixi, existentiam communem, per subsistentiam, quod dixi, existentiam incommunicabilem. Qui igitur ex his quae superius posui plures esse subsistentiae. Non me latet subtiliori ratione ista discuti posse, sed puto hoc simplicioribus, et qualibus deservio debere sufficere. Illud autem notandum firmiterque tenendum ut tres illos in Trinitate sive substantias, sive subsistentias sive personas nominare audiaas. Nam in his omnibus quantum ad rei veritatem nihil aliud oportet intelligere quam tres habentes rationale esse ex diff
Abbreviated transcription (Latin):
ud oportet intellig̾e. ꝙͣhabẽtes
substãtiale eẽ. sub discretiua et
differẽti propͥetate Iecireo aũt yo¬
minib allidẽdo dixi sub disere¬
tiua nõ ex discretiua propͥetate.⁊
ut intelligas unde illi intͥnitate
tates ꝑsonis. s illaꝵ ineẽ si bene
perpẽdimꝰ nõ dat subsist̾e̾ s exist̾e̾.
et iecireo psone rectius dicunt᷑
u̾osola diuina attenoũt. nullã
propͥetatẽ inueĩunt. qua diuina
cẽntia differat ab alia aliquadi¬
uina.q nõ ẽ indiuinitate ni¬
si una sola sic̃ propͥetatib ibidif¬
fert una ꝑsona ab alia. Non gͥ
iuxta hane cõsicerationẽ inue¬
niunt. qũo illam unitatẽ sub¬
stantĩa dicant. et iccirco eamsi¬
plicit̾ et satis propͥe eẽntiam uo¬
cant et pluralitatẽ illam ubi
propͥetates insũt ꝙͣuis minu
propͥe substãtias nominãt Et
quidẽ in illa ẽẽntia increata ꝓ¬
prietas nulla inuẽĩtur. quadif¬
ferat ab alia increata.ubi uti
iam dictum ẽ nõẽ nisi ina so¬

Expanded text:
habentes substantiale esse sub discretiva et differenti proprietate. Idcirco aut nominibus alludendo dixi sub discretiva, non ex discretiva proprietate, ut intelligas unde illi in Trinitate inesse, sed illarum inesse, si bene perpendimus, non dat subsistere, sed existere. Et idcirco personae rectius dicuntur vero sola divina attendunt, nullam proprietatem inveniunt qua divina essentia differat ab alia aliqua, divina, quia non est in divinitate nisi una sola, sicut proprietatibus ibi differt una persona ab alia. Non igitur juxta hanc considerationem inveniunt quomodo illam unitatem substantiam dicat, et eam idcireo simpliciter et satis proprie essentiam vocant. Et pluralitatem illam ubi proprietates insunt quamvis minus proprie substantias nominant. Et quidem in illa essentia increata proprietas nulla invenitur qua differat ab alia increata, ubi, ut jam dictum est, non est nisi una so
Abbreviated transcription (Latin):
fatent᷑. Sed absit ab eis diuersa
credere et hos ul illos insioe erra¬
re. In hac gͦ u̾boꝵ uanetate intel¬
ligẽda ẽ ueritas una. quãus a¬
pito diu̾sos sit nominũ accep
toem respic̾e uroet᷑. Certum estꝙ
respectu eox que cis solent mẽe.¬

Expanded text:
fatentur. Sed absit ab eis diversa credere, et hos vel illos in fide errare! In hac ergo verborum varietate intelligenda est veritas una, quamvis apud diversos sit nominum acceptidem respicere videtur. Certum est quod respectu eorum quae eis solent ine
Abbreviated transcription (Latin):
uina sb̾a. Sĩpotẽtia aũt ut alias
probauimꝰ nõ p̃t cẽ nisi una. gͦ¬
ce gͦ ereo qd̃ ẽ cunctis proba¬
bile. et ex eo qd̃ sed̾in theologos
c̃ necesse. colligit᷑ qd̃ querimuᷤ
qr possũt eẽplures existẽtie. uͥ
nõ ẽ nisi unitassbe. Ut añt ꝓp¬

Expanded text:
ia. Omnipotentia autem, ut alias probavimus, non potest esse nisi una. eo quod est cunctis probabile, etiam ex eo quod secundum theologos est necesse, colligitur quod quaerimus, quia possunt esse plures existentiae, ubi non est nisi unitas substant
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qd̃ cõsistit inse ip̃o. supsubstã¬
tiale: in quatũ ei nich̾ inẽ uelu
insubiecto. Timẽtes itaq uͥ
nõ ẽ timor recte timerẽt fate
sona simplicit̾ substãtiale ẽẽ si¬
gͥficaret. nec aligo cõsigficaret.
Sigͥficat aũt hñtem substãtiale
ẽẽ exaliqua singulari propetate.
Ideo gͦ sidẽter fatemur psonas
tas et sbam significare. et plu
num et indifferẽs ẽe ex differ¬
enti propͥetate. Unitas itaq ibi
ẽ nixtamodũ eẽndi. pluralitaᷤᷤ
iuxtamodũ existẽdi.Unitas
ẽẽntie: qr unũ et indifferẽs ẽẽ.
plurespsone:qr plures existẽ¬
tie. Pie querẽtibus ista ut puto
debent sufficere. nam ut ad ꝑ¬
plenum in tanta profintoitate
sibi satisfiat: in hac uita nemo
debet expet̾e ul expectare. Notã¬
dum aũt depsona atq existẽ¬
cia quo sehabeat una cum alt̾a.
Quod ẽĩ dubitat᷑ ex alt̾utra. ui¬
cissim probat᷑ exalia.Nam qd̾ ĩ
diuinitate oporteat plures c̃e.
facilius probat ex notione p¬

Expanded text:
stit in seipso, supersubstantiale in quantum ei nihil inest velut in subjecto. Timentes itaque ubi non est timor, recte timerent fatersona simpliciter substantiale esse significaret, nec aliquid consignificaret. Significat autem habentem substantiale esse ex aliqua singulari proprietate. Ideo ergo fidenter fatemur personatas, et substantiam significare, et plurnum et indifferens esse ex differenti proprietate, unitas itaque ibi est juxta modum essendi, pluralitas juxta modum existendi. Unitas essentiae quia unum et indifferens esse, plures personae quia plures existentiae. Pie quaerentibus ista, ut puto, debent sufficere. Nam, ut ad plenum in tanta profunditate sibi satisfaciat in hac vita, nemo debet expetere vel exspectare. Notandum autem de persona, atque existenti quomodo se habeat una cum altera. Quod enim dubitatur ex alterutra, vicissim probatur ex altera. Nam quod in divinitate oporteat plures esse facilius probatur ex notione p
Abbreviated transcription (Latin):
le ẽẽ haben nõ p̃t. Cõuenit aũ
omni psone habe̾ ratio nalei
c̃ẽ exincõmunicabili propͥe¬
cate:Hondicam apito grecos.
qui ut scͥbit augustinꝰ. aliter
accipiunt sb̃am ꝙͣ nos sed apd
latinos puto nullũ nom̃ inue¬
niri posse ꝙ possit melius aptan¬
n pluralitatidiuine: ꝙͣ nome
ꝑsone. Et quidẽ fideli animoni¬
chil magis autẽticũ ẽẽ debet ꝙ̃
qd̾ mnore õium sonat. et catho¬
lica auetoritas cõfirmat. xxi.¬

Expanded text:
t. Convenit autem omni personae habere rationale esse ex incommunicabili proprietate. Non dicam apud Graecos qui, ut scribit Augustinus , aliter accipiunt substantiam quam nos, sed apud Latinos puto nullum nomen inveniri posse quod possit melius aptari pluralitati divinae quam nomen personae. Et quidem fideli animo nihil magis authenticum esse debet, quam quod in ore omnium sonat, et catholica auctoritas confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
potens nͥ unus: tam nõ pot̾it
ẽẽ dñs nͥ unus. Quis eĩ pot̾it
eiꝰ uiolẽtie resist̾e. quẽ ueracit̾
cõstiterit oĩa posse: Proc̾to ita¬
q tenendũ q nõ sit. sed nec
ẽe possit dus nͥ unus. sicutd̃¬
nõ nͥ unus et solus.

Expanded text:
am non poterit esse Dominus nisi unus. Quid enim poterit ejus violentiae resistere, quem veraciter constiterit omnia posse. Pro certo itaque tenendum quod non sit, sed nec esse possit Dominus, nisi unus, sicut Deus nisi unus, et solus.
Abbreviated transcription (Latin):
repellere nõ poterit: quo modo
nõ potius seruus ꝙͣ dns erit:
Si u̾o oppressionis presump¬
tor uiolent̾ repulsus et uictꝰ
cedit. quo modo uerus dñs
erit qui repellẽtis uolũtati in¬
uitus quitẽ. cedẽdo tam̃ sb̃¬
seruit: Sie fit ut si plures eq
potẽtes. plures dnõs eẽ cõtẽ¬
dimus: nullũ proculoubio
ueracit̾ dñm efficimus Sed
qd̃ ex cõsiderata dnãtionis i¬
ip̃us propͥetate cõuincit᷑. ex
oĩpotẽtie cõsideratione c̃õfir

Expanded text:
llere non poterit, quomodo non potius servus quam dominus erit? Si vero oppressionis praesumptor violenter repulsus et victus cedit, quomodo verus dominus erit qui repellentis voluntati invitus quidem, cedendo tamen, subservit? Sic fit ut si plures aeque potentes plures dominos esse contendimus, nullum procul dubio veraciter dominum efficimus. Sed quod ex considerata dominationis ipsius proprietate convincitur, ex omnipotentiae consideratione confi
Abbreviated transcription (Latin):
Unc illito queramꝰ utrũ
iuxta cotroianã cõfessio¬
nem nõ possit ẽẽ dñs nͥ unus
nulla ĩpossibilitate prepeditim:
qui aliene uolũtati in uit᷑ d̾ser¬

Expanded text:
unc illud quaeramus utrum juxta quotidianam confessionem, non possit esse Dominus nisi unus nulla possibilitate prepeditur; qui aliene potestati subditus ser
Abbreviated transcription (Latin):
ad ro qd oĩno nõ oportet sub¬
iectum ẽẽ. Unũ eĩ ẽ ereate. al¬
t̾um inereate nature.Nam qd̃
iereatũ ẽ. sic cosistit inse ipso:
ad rationẽ create ꝙͣ increatei
eẽntie. Qo̾ aũt d̾r existere sub¬
intelligit᷑ nõ solũ ꝙ habeat ẽẽ
sed etiam alicunde. hoc ẽ ex ali¬
quo habeat ẽẽ. Hoc eĩ intelligi
datur mu̇bo cõposito ex adiũ¬
cta sibi s̃positione. Qͥo ẽ ẽĩ exist̾e.
nͥ ex aliquo sistere: hoc ẽ sb̾alit̾
ex aliqͦ ẽẽ. In uno itaq hoc uer¬
bo existere. uł sub uno nomi¬
ne existẽtie datur subintelli¬
gi posse et illam cõsiteratiõe
queptinet ad rei qualitate.
et illam que ꝑtinet ad rei ori¬
ginem.

Expanded text:
tet subjectum esse. Unum enim est creatae, alterum increatae naturae. Nam quod increatum est, sic consistit in seipso, uad rationem creatae quam increatae essentiae. Quod autem dicitur existere, subintelligitur non solum quod habeat esse, sed etiam aliunde, hoc est ex aliquo habeat esse. Hoc enim intelligi datur in verbo composito ex adjuncta sibi praepositione. Quid est enim existere nisi ex aliquo sistere, hoc est substantialiter ex aliquo esse? In uno itaque hoc verbo existere, vel sub uno nomine existentiae, datur subintelligi posse, et illam considerationem quae pertinet ad rei qualitatem et illam quae pertinet ad rei originem.
Abbreviated transcription (Latin):
tieꝙͣ illam que ꝑtinet ad rati¬
onem obtinẽtie:tam illã inꝙͣ
inqua querit᷑ quale ꝗo sit de
quolibet existẽte:ꝙ illam in
qua querit᷑ unhabeat eẽ. No¬
men existẽtie trahit̾ au̾bo qo̾
ẽ existere. Inu̾bo sistere notan
p̃t qd̃ ꝑtinet ad cõsiorratiorẽ
unã. similit̾ ꝑ adiuc̃tam.ex.
sistere primũ remouẽt ea q̃ ñ
non tamsist̾e ut sicdicamꝙͣ
insistere. hoc ẽ alicui subiecto
inherere.Qd̾ aũt sistere dicit̾.
ad utrũq sehabere uicet᷑a ad¬

Expanded text:
t illam quae pertinet ad rationem obtinentiae. Tam illam, inquam, in qua quaeritur quale quid sit de quolibet, antequam illam in qua quaeritur unde habeat esse. Nomen existentiae trahitur a verbo quod est existere. In verbo sistere notari potest quod pertinet ad considerationem unam, similiter per adjunctam sistere, primum removentur ea quae non non tam sistere, ut sic dicam, quam insistere, hoc est alicui subjecto inhaerere. Quod autem sistere dicitur, ad utrumque se
Abbreviated transcription (Latin):
bile in illa summe sapiẽti bo¬
nitate cantat̾e in ordinatã ẽẽ.
ꝑsona gͥ diuina summã canta¬
tem habere nõ potuit erga ꝑso¬
nam que sũma dilectione di¬
gna nõ fuit. Utaũt cantas sũ¬
ma et summe ꝑfecta sit.opor¬
cet ut sit tanta qua nõ possit
ẽẽ maior oportet ut et sit ta¬
lis qua non possit eẽ melior.¬
Quãdiu aũt ꝗs nullũ alium
ꝙͣtum seip̃m diligit. ille quẽ
erga se habet priuatꝰ amor cõ¬
uncit. qd̾ summũ cantatis
gradum neechũ apprehendita
Sed psona diuina profecto ñ
haberet quẽ ut se ipãm digre
dilig̾et. si cõdignam personã

Expanded text:
la summae sapientiae bonitate charitatem inordinatam esse. Persona igitur divina sum mam charitatem habere non potuit erga personam, quae summa dilectione digna non fuit. Ut autem charitas summa et summe perfecta sit, oportet ut sit tanta quae non possit esse major, oportet ut et sit talis quae non possit esse melior. Quandiu autem quis nullum alium quam seipsum diligit, ille quem erga se habet privatus amor convincit, quod summum charitatis gradum necdum apprehendit. Sed persona divina profecto non haberet quam ut seipsam digne diligeret, si condig
Abbreviated transcription (Latin):
Ed nũc ordine quo cepimꝰ
ratiocinationis nre modũ
prosequam̃. Constat iam dediui¬
naꝵ ꝑsonaꝵ plinalitate. necdum
tam̃ detrinitate:Nam pluralitaᷤᷤ
ẽẽ p̃t: et ubi nulla trinitas est.
Ip̃a namq dualitas. pluralitas
est. Sofcẽ itaq testes sup trini¬
tatis asseitione int̾ogemus. quos
supius in attestationẽ plurali¬
tatis goduximꝰ. Et prius quidẽ
ꝗo suꝑ hac re testet̾ summa si
placet caritas int̾oget. Oportet
aũt cartatẽ sumã uniu̾salit̾
ẽẽ ꝑfectam. Ut aũt sũme ꝑfecta
sit: sicut oportet ẽẽ tantã qua ñ
possit ẽẽ maior. sic necesse ẽ talẽ
fore qua nõ possit ẽẽ melior.Naz¬

Expanded text:
ed nunc ordine quo coepimus, ratiocinationis nostrae modum prosequamur. Constat jam de divinarum personarum pluralitate, necdum tamen de Trinitate. Nam pluralitas esse potest etiam ubi nulla Trinitas est. Ipsa namque dualitas pluralitas est. Eosdem itaque testes super Trinitatis assertione interrogemus, quos superius in attestatione pluralitatis adduximus: et prius quidem quid super hac re testetur, summa, si placet, charitas interrogetur. Oportet autem charitatem summam universaliter esse perfectam. Ut autem summe perfecta sit, sicut oportet esse tantam quod non possit esse major, sic necesse est talem fore quod non possit esse melior.
Abbreviated transcription (Latin):
optimũ. Demus gͦ summo qd̃ p̃¬
cipuum ẽ. optimo qd̾ optimum
ẽ.In illis itaq mutuo dilectis qͦs
ꝑfectio ut cõsũmata sit: exibite
sibi dillectioĩs cõsortẽ equa ra¬
cione requirit. Si eĩ nolit qd̃ per¬
fecta bonitas exigit. ubi erit ple¬
nititoo bonitatis: Si añt uelit i¬
qd̃ fier nequit. ubi erit plenitu¬
do potestatis: Hinc gͦ manifesta
ratione colligit᷑ qd precipuusgia¬
dus caritatis. et eo ip̃o plenituto
bonitatis ẽẽ nõ possit: ubi uolũ¬
tatis uł facultatis defectus dilec¬
tionis cõsortẽ. p̃cipui q gaudii
cõmunionẽ exclitoit. Summe
gͦ dilector summeq diligendoꝵ¬

Expanded text:
optimum. Demus ergo summo, quod proptimum. Demus ergo summo, quod praecipuum est; optimo, quod optimum est. In illis itaque mutuo dilectis quosque perfectio ut consummata sit, exhibitae sibi dilectionis consortem aequa ratione requirit. Si enim nolit quod perfecta bonitas exigit, ubi erit plenitudo bonitatis? Si autem velit quod fieri nequit, ubi erit plenitudo potestatis? Hinc ergo manifesta ratione colligitur, quod praecipuus gradus charitatis, et eo ipso plenitudo bonitatis esse non possit, ubi voluntatis vel facultatis defectus dilectionis consortem praecipuique gaudii communionem excludit. Summe ergo dilectorum, summeque diligendo
Abbreviated transcription (Latin):
deesse qd̾ ẽ maximũ. sic nec deẽe
pot̾it qd cõstat ẽẽ precipuũ Pre¬
cipuum u̾o uidet᷑ in uera carita¬
te: alt̾um uele diligi ut se.Inmu¬
tuo siquitẽ amore multũq fer¬
uente. nich rarius. nich̾ preclariꝰ.
ꝙͣ ut ab eo quẽ summe dilligis.
et a quo sinne dilligis: alium eq̃
dilligi uelis.Probatio itaq cõ¬
sũmate caritatis ẽ uotiua com¬
munio exibite sibi dilectionis.
Sane sũmediligẽti sũmeq dil¬
ligi destoeranti. p̃cipuum gaudiũ
cẽsolet in destoerii sui ad impleti¬
one. optate uidelicet dilectioĩs
adeptione. Probat itaq se in cari¬
tate ꝑfectum nõ ẽẽ: cui necdum
p̃t in precipui gaudii sui cõmu¬
nione cõplacere. Est itaq indici¬
um maͦne infurmitatis nõ posse
pati cõsortium amoris. posse u̾o
pati. signũ maͦne ꝑfectionis. Si
magnũ ẽ pati posse: maius ent g̃¬
cant̾ suscipe. maximũ aũt exdesi¬
derio requirere. Bonũ magnũ illo̾
primum. melius scdm. sed terciũ

Expanded text:
 sic nec deesse poterit quod constat esse praecipuum. Praecipuum vero videtur in vera charitate alterum velle diligi ut se: in mutuo siquidem amore, multumque fervente nihil rarius, nihil praeclarius quam ut ab eo quem summe diligis, et a quo summe diligeris, alium aeque diligi velis. Probatio itaque consummatae charitatis est votiva communio exhibitae sibi dilectionis. Sane summe diligenti, summeque diligi desideranti praecipuum gaudium solet esse in desiderii sui adimpletione, optatae videlicet dilectionis adeptione. Probat itaque se in charitate perfectum non esse, cui necdum potest in praecipui sui gaudii communione complacere. Est itaque indicium magnae infirmitatis, non posse pati consortium amoris. Posse vero pati, signum magnae perfectionis; si magnum est pati posse, majus erit gratanter suscipere. Maximum autem, ex desiderio requirere, bonum magnum illud primum, melius secundum, sed tertium
Abbreviated transcription (Latin):
t̾um uele et alt̾um nole: quẽc̃q
insua uolũtate nõ posse pͥualere
cõcesserit. sũme potẽtem negabiͥ.
Si u̾o neutrũ dix̾it exhibite sͥ
dilectionis cõmunioni posse i¬
atquiescẽ quo queso de supius
assignato dillectiois defectu po¬
tent eos excusare: Seimus autẽ
q sũ mesapiẽtes nich̾ p̃t latere.
Si itaq u̾e et sũme se inuicem
dilligũt. quõ unusqsq potent
alt̾ius defectũ uidere et nõ dole¬
re: Nam si alt̾uter alt̾ius defectũ
utoet nec dolet. ubi erit plenitu¬
stat aũt qm̃ ubi causa dolendi
nũꝙͣ deerit. plenitudo felicitatis
ẽẽ nõ pot̾it. Hinc gͥ colligit᷑. et ĩ¬
dubitata ratione deprehẽdit. ꝙ
plenitudo felicitatis omñe cari¬
catis defectũ exclitoit. cuiꝰ cõsu¬
matio ut dictũ ẽ ꝑsonaꝵ trinita¬
tem exigit. nec posse deẽẽ c̃ouin¬
cit. Ecce quõ sũma bonitas ⁊ sũ¬
ma felicitas trinitatis assertionẽ

Expanded text:
terum velle, et alterum nolte, quemcunque terum velle, et alterum nolte, quemcunque in sua voluntate non posse praevalere concesserit, summe potentem negabit. Si vero neutrum dixerit exhibitae sibi dilectionis communioni posse acquiescere, quomodo, quaeso, de superius assignato dilectionis defectu poterit eos excusare? Scimus autem qui a summe sapientes nihil potest latere. Si itaque vere et summe se invicem diligunt, quomodo unusquisque poterit alterius defectum videre et non dolere? Nam, si alteruter alterius defectum videt, nec dolet, ubi erit plenituam ubi causa dolendi nunquam deerit, plenitudo felicitatis esse non poterit. Hinc ergo colligitur et indubitata ratione deprehenditur quod plenitudo felicitatis omnem charitatis defectum excludit, cujus consummatio, ut dictum est, personarum Trinitatem exigit, nec posse deesse convincit. Ecce quomodo summa bonitas et summa felicitas, Trinitatis assertionem
Abbreviated transcription (Latin):
lectum requirat. pari cõcordia. ꝓ
uoco possideat.Uites gͦ qũo can¬
tatis cõsũmatio psonaꝵ trinitate
requirit sine qua omno ĩ plenitu¬
dinissue integritate subsist̾e ne¬
quit. Ubi gͦ totum qd̾ ẽ uniu̾sa¬
lit̾ ꝑfectum ẽ. sic̃ nec integra ca¬
ritas. sic nec u̾a timitas abẽe põt.
Est gͥ non solũ pluralitas sed:
uera trinitas in uera unitate et
uera unitas ĩ uera t̾ͥnitate. X.
cuo dilectos quos supior ratio ĩ¬
uenit in uera diuinitate ẽẽ con¬
tenterit. quã q̃ so attestationis
sue rationẽ redoere pot̾it: Num¬
ꝗd queso utriq eor p̃cipui gau¬
dii cõsors de erit.an qr ut̾q habe
noluit. an qr unus uoluit.⁊ alt̾
noluit: Sed sigd̾ unus uoluit
alt̾ noluit. ubi erit illa q̃ semp
ueris et ꝑfectis amicis in eẽ so¬
let. et sẽper meẽ oportet. ubi in¬
ꝙͣ erit indiuioua illa intimi a¬
moris prerogatiua. animoruz
utcelicet unanimitas ⁊ ĩtima
cõcoroia: Et certe si ꝗgdixerit al¬

Expanded text:
quirat, pari concordia pro voto possideat. Vides ergo quomodo charitatis consummatio personarum Trinitatem requirit, sine qua omnino in plenitudinis suae integritate subsistere nequit. Ubi ergo totum quod universaliter perfectum est, sicut nec integra charitas, sic nec vera Trinitas abesse potest. Est igitur non solum pluralitas, sed etiam vera Trinitas in vera unitate, et vera uo dilectos quos superior ratio invenit in vera divinitate esse contenderit, quam, quaeso, attestationis suae rationem reddere poterit? Nunquid, quaeso, utrique eorum praecipui gaudii consors deerit? An quia uterque habere noluit, an quia unus voluit, et alter noluit? Sed si unus voluit et alter noluit, ubi erit illa quae semper veris et perfectis amicis inesse solet, et semper inesse oportet? ubi, inquam, erit individua illa intimi amoris praerogativa, animorum videlicet unanimitas et intima concordia? Et certe, si quis dixerit al
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Eece suphũc nr̃e fidei no¬
stre articulũ triplex habemus
testimoniũ. de sũmis supnu.
de diumis diuinũ.de profim¬
dis altissimũ.de occultis aptis¬
sinum.Et scimus qr in ore i¬
u̾bu. Ecce funiculus triplex.
qui difficile rumpit̾. unde fre¬
neticus quiuis fidei nr̃e impu¬
gnator donante dei sapiẽtia for
feste collge possumꝰ. ꝑ fec¬
tio pͥsone unius cõsortium re¬
quinit alt̾ius. Inueĩmus nil eẽ
gloriosius nich magͥficẽtius
ꝙͣ nicħ habere uelle qd nolis cõ¬
municare. Maiestatis itaq sue

Expanded text:
mat. Ecce super hunc fidei nomat. Ecce super hunc fidei nostrae articulum triplex habemus testimonium, de summis supernum, de divinis divinum, de profundis altissimum, de occultis apertissimum, et scimus quia in ore verbum. Ecce funiculus triplex qui difficile rumpitur, unde phreneticus quivis fidei nostrae impugnator, donante Dei sapientia, forfeste colligere possumus, perfectio personae unius consortium requirit alterius. Invenimus nil esse gloriosius, nil magnificentius quam nihil habere velle quod nolis commun