comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Magitantum modo regem nuntiant hero desxp̃m
requirit Ipsum igitur regem dequo interrogat
consit&ur. Deinde ubinascihaber& inquiritur
utiq p̃nuntiatus ostenditur. Neq enim quȩri pote¬
rat qui non erat nuntiatus Quare tam̃ uoluitelr̃ hoc
aiudaeis inquiri ut dum ostendunt inquẽ noncre¬
dunt ipsa sua demonstratione dampnentur : Nam
ꝑrecerunt magi& adorauer̃ remanser̃ iudaei
qui demonstrauer̃: atilli dixer uat iu nethleeor

Expanded text:
Magi tantummodo Regem nuntiant, Herodes Christum Magi tantummodo Regem nuntiant, Herodes Christum requirit. Ipsum igitur Regem de quo interrogat, confitetur. Deinde ubi nasceretur, inquiritur, utique pronuntiatus, ostenditur. Neque enim quaeri poterat, qui non erat nuntiatus. Quare tamen voluit Deus hoc a Judaeis inquiri, ut dum ostendunt, in quem non credunt, ipsi sua demonstratione damnentur. Nam perrexerunt Magi et adoraverunt, remanserunt Judaei, q
Abbreviated transcription (Latin):
ente tantum eos stellam uidisse. statimq: intelleisse
quia haec ortum nati iniudaea regis sigar&: Ideo
uenerunt iudȩam : Cumq testimoniis proph&icis
inb& hleem illum natum cognouissent. mox illuc in¬
terro gantes. stellam quam in oriente uiderant ducẽ
habere meruerunt quae non in summa celi altitu¬
dinae inter c&eras stellas sed inuicinia terrae uisa
est illis: audiens autem herodes Rex turꝑatus ẽ
et omnis hiero solima cuor illo: Caeli rege
nato rex terrȩ turbatus ẽ quianimirum terrena
altitudo confunditur. cum celsitudo caelestis ape¬
ritur & ut alii uolunt: Ideo heroder regis nomine
inxp̃o indignatus quia augustus decreuerat :¬
N equis r& uł dr̃ sine suo consilio dicer&cur. Omnẽ
enim hierosolimam cumillo eẽ turbatam quia
turbatio regis. turbatio populi est : et concregans
oomes principes sacerdotuor et scriꝑas po¬
puli seis citapatur abeis usi xp̃s uas cenet᷑

Expanded text:
ente tantum eos stellam vidisse, statimque intellexisse, ente tantum eos stellam vidisse, statimque intellexisse, quia haec ortum nati in Judaea Regis signaret, ideo venerunt Judaeam. Cumque testimoniis propheticis, in Bethleem illum natum cognovissent, mox illuc iter agentes, stellam quam in oriente viderant, ducem habere meruerunt. Quae non in summa coeli altitudine inter caeteras stellas, sed in vicinia terrae visa est illis. Audiens autem Herodes rex, turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo. Coeli Rege nato rex terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur, cum celsitudo coelestis aperitur; et ut alii volunt, ideo Herodes regis nomen in Christo indignatur, quia Augustus decreverat ne quis rex, vel Deus, sine suo consilio diceretur. Omnem enim Hierosolymam cum illo dicit esse turbatam, quia turbatio regis turbatio populi est. Et congregans omnes principes sacerdotum, et scribas populi, sciscitabatur ab eis, ubi Christus nasceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
gagam : Quȩrendum ẽ quid sit quod redemptore nato
pastoribus angeluis apparuit atq: ad ad orandũ hunc
magos non angelus. sed stella ꝑduxit : Videlic& iudaeis
ratione utentibus rationale animal idẽ angelus
praedicare debuit. gentiles quia uti rationem nes
ꝑducuntur . Illis ꝓph&ia tam quam fidelib: istis signa
tamquam infidelibus data sunt. Constat quippe magor
xp̃m hominem intellexisse ꝓpter quod dicunt. ubi est
quinatus est & regem quia dicunt rex iudaeorum &
dm̃ quia dicunt & uenimus ad orare eum : Qui&iam
hoc sublimis sime deillo senserunt quia cum ẽ& re iu¬
daeorum ad saluandas &iam gentes quae in ipsum crede¬
neus quod suo maximȩ aduentu probauerunt &
actu. Sed & de stella quae eis apparuit quidam dicunt
aboriente usq aduicinia b&bleem ducem eis itine¬
ris &titisse. quod nequaquam ita eẽ ipsa euange¬
lu ueritas inquisita demonstrat : sed potius inori¬

Expanded text:
gogam. Quaerendum quid sit, quod Redemptore nato gogam. Quaerendum quid sit, quod Redemptore nato pastoribus angelus apparuit, atque ad adorandum hunc Magos non angelus, sed stella perduxit, videlicet Judaeis ratione utentibus rationale animal, id est, angelus praedicare debuit. Gentiles, quia uti ratione nesciper signa perducuntur, illis prophetia tanquam fidelibus, istis signa tanquam infidelibus data sunt. Constat quippe Magos Christum hominem intellexisse, propter quod dicunt: Ubi est qui natus est? et regem, quia dicunt: Rex Judaeorum, et Dominum, quia dicunt: Venimus adorare eum. Qui etiam hoc sublimissime de illo senserunt, quia cum esset Rex Judaeorum, ad salvandas etiam gentes, quae in ipsum credeneus, quod suo maxime adventu probaverunt et actu. Sed et de stella quae eis apparuit, quidam dicunt ab oriente usque ad vicinia Bethleem, ducem eis itineris exstitisse, quod nequaquam ita esse, ipsa Evangelii veritas inquisita demonstrat, sed potius in ori
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sunt. Alii dicunt perses fuisse ut m&ro
canoriur dicit: Tunc iub& & perses cȩlerem ꝑ¬
tendere gressum : Hieronimus dicit: Chaldȩi
stellas deor esse confirmabant. unde eorum dr̃
nuncupatiuus uerum indicat dm̃ : Vnde & chal¬
dȩi esse &istimantur quod diciton
V idimus stellam eius inoriente : Idẽ nos inhorien¬
te positi. siue dehoriente in occidentem stellam
ortam uidimus fixis historie radicibur spiritalia
intueamur: bethleem quae inter pr&atur domus
panis signisicat ecclesiam siue corhominis in quo
xp̃r quidxit Ego sum panis uiuus Nascitur hero¬
des qui inter pr&atur pelliur siue pellis gloriaȩ sig¬
nificat diabolum regnantem inmundum : Tresinagi
enim apud grecos & hi appellantur. Loica id est ra¬
tionalis philosophiae enim species est Ratio enim
grecae ACΚΩC dicitur magi quisacer dotes in ter¬
rogant significant eccłamgentiũ. Sacer dotes legẽ uł sina¬

Expanded text:
secuti sunt. Alii dicunt Persas fuisse, ut metro secuti sunt. Alii dicunt Persas fuisse, ut metro Canorius dicit: Tum jubet et Perses celerem pertendere gressum. Hieronymus dicit: Chaldaei stellas deos esse confirmabant, unde eorum deus nuncupativus verum indicat Dominum, unde Chaldaei esse existimantur, quod dicit: Vidimus stellam ejus in oriente, id est, nos in oriente positi, sive de oriente in occidentem, stellam ortam vidimus. Fixis historiae radicibus, spiritualia intueamur. Bethleem quae interpretatur domus panis, significat Ecclesiam, sive cor hominis, in quo Christus, qui dixit: Ego sum panis vivus , nascitur. Herodes qui interpretatur pelliceus sive pellis gloria, significat diabolum regnantem in mundo. Tres Magi enim apud Graecos ἦθεα appellantur. Logica. Hoc est, rationalis, philosophiae enim species est, ratio enim Graece, λόγος dicitur. Magi qui sacerdotes interrogant, significant Ecclesiam gentium, sacerdotes legem vel Syna
Abbreviated transcription (Latin):
& hñr itaque illa stella quam uiderant magixpõ
in carnenato non ad decr&um dominabatur sed
ad testimonium famulabatur. nec eum subi ciebat
imperio sed indicabat obsequio. Proinde non eillis
erat haec stellis quae ab initio creaturae iter suum ordi¬
nem subcreatoris legicustodiunt. sed nouo uirginir
partu nouum sidus apparuit . quod misterium offi¬
ciisui &iam ipsis magis quaerentibus xp̃m . cumante
faciem prae ir& eibuit donec eo usque ad ipsum
locum ubi dĩ uerbum infanserat prae eundo per¬
ducer&: Magos quiad ad orandum dñm perre¬
xerunt quidam & progeniae fuisse balaham &isti¬
mant eruditos in astro nomica disciplina. & stellam
illam non & notis fuisse sideribus quippe quia nec
eodem caelesti ordine mouebatur ut c&ere: hȩc
enim ad locum in quo natus eratc̃s demons¬
trando nutu proprio ferebatur: Aliidicunt
ne potir balaham eẽ filiibeor quia sectam eiur

Expanded text:
et Dominus. Itaque illa stella quam viderant Magi Christo et Dominus. Itaque illa stella quam viderant Magi Christo in carne nato, non ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur. Nec ejus subjacebat imperio, sed indicabat obsequio. Proinde non ex illis erat haec stellis quae ab initio creaturae iter suum ordinemque sub creatoris lege custodiunt. sed novo virginis partu novum sidus apparuit, quod mysterium officii sui, etiam ipsis Magis quaerentibus Christum, cum ante faciem praeiret, exhibuit, donec eos usque ad ipsum locum ubi Dei Verbum infans erat, praeeundo perduceret. Magos qui ad adorandum Dominum perrexerunt, quidam ex progenie fuisse Balaam existimant, eruditos in astronomica disciplina, et stellam illam non ex notis fuisse sideribus, quippe quia nec eodem coelesti ordine movebatur ut caeterae. Haec enim ad locum in quo natus erat Dominus, demonstrando nutu proprio ferebatur. Alii dicunt nepotes Balaam esse filii Beor, quia sectam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sublime constructa est & delonge uenientia con¬
templ&ur: uisi est quinatus est rex iudaeorũ:
dest rex confessionum rex quinatus est om̃s gentes
inluminare uenit. dequoisaias ait. Puernatus ẽ
nobir Reddunt causam in quirentibus: quis dixit
uobis ⁊ Res pondent:. Uidionus euionstellam
eius ioriente ecuenious adorarte eum: dñi
stellam sedicunt uidisse. uel &x artis scientiae uł exua¬
ticinio balaham dicentis: Ori&ur stella ex iacob & con¬
surg& uirga de israhel &ꝑcuti& duces moab: hanc
stellam tradunt ut columbam nec antea nec postea
eẽ uisam quianec ante nec postea similis illi
quem demons trauit estnatus. Stellam eius uidi¬
mus non nostram. Noncaeli sed regis quinatus
est : Nosquidem subfato stellarum nullius hominis
genus imponimus quanto minus illius temporalẽ
generationẽ sub astrorum conditione credamur
factam qui est a&ernus uniuersorum creator

Expanded text:
sublime constructa est, et de longe venientia consublime constructa est, et de longe venientia contempletur. Ubi est, qui natus est rex Judaeorum. Id est, rex confessionum, rex qui natus omnes gentes illuminare venit. De quo Isaias ait: Puer natus est nobis . Reddunt causam inquirentibus Quis dixit vobis? Respondent: Vidimus stellam ejus in oriente, et venimus adorare eum. Domini stellam se dicunt vidisse, vel ex artis scientia, vel ex vaticinio Balaam, dicentis: Orietur stella ex Jacob, et consurget virga de Israel, et percutiet duces Moab . Hanc stellam tradunt, ut columbam, nec antea, nec postea, esse visam, quia nec antea, nec postea, similis illi quem demonstravit est natus. Stellam ejus vidimus, non nostram, non coeli, sed Regis qui natus est. Nos quidem sub fato stellarum nullius hominis genesim ponimus, quanto minus illius temporalem generationem sub astrorum conditione, credamus factam, qui est aeternus universorum creator
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoenim aboriente indicatur. quia ipse ad sem&¬
ipsum nas ducit: Hiero solioadi dicentes:
Ideo hiero solimam uenerunt. quia desponexiuit
lex & uerbum dñi dehierusalem: siue utiudaei igno¬
ranter xp̃inatiuitatẽ sibi ꝓximã amagis delonge
uenientibus cul parentur: Nam & ꝓpterea ut sacer¬
dotes a magis interro gati ubi xp̃r nascer&ur in &cu¬
rabiles fierent deaduentum eius. Iudaei enim asse¬
runt. sem filium noȩ quemdicunt melchi sedech
primum postdilu uium insyriam condidissȩ urbẽ
salem inqua regnum fuit eiusdem melchi sedech
hanc postea tenuerunt ebusei. equibus & sortita
est uocabulum ebus sicq duobus nominib copu¬
latis iebur & salem uocata est hierusalem quae
postea a salomone hiero solima : quasi hieroso lo¬
monia dicta est. haec & corrupte apo&is hiero
solima nuncupata est & postinodum ab helio
adriano uocitata est helia. In ipra est & syon
quae hȩbraice inter p̃tatur speculatio eo quod i

Expanded text:
ideo enim ab oriente indicatur, quia ipse ad semeideo enim ab oriente indicatur, quia ipse ad semetipsum nos ducit. Hierosolymam dicentes. Ideo Hierosolymam venerunt, quia de Sion exibit lex et verbum Domini de Hierusalem . Sive ut Judaei ignorantes Christi nativitatem sibi proximam a Magis de longe venientibus, culparentur. Nam et propterea, ut sacerdotes a Magis interrogati, ubi Christus nasceretur, inexcusabiles fierent, de adventu ejus. Judaei enim asserunt Sem filium Noe quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit ejusdem Melchisedech, hanc postea continuerunt Hiebusaei, e quibus sortita est vocabulum Hiebus, sicque duobus nominibus copulatis, Hiebus et Salem, vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma, quasi Hierosalomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis olim nuncupata, et postmodum ab Helio Adriano vocata est Helia; in ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur speculatio, eo quod in
Abbreviated transcription (Latin):
uonatus es set iñs in seculenem iudae:
Pulchreaũt dicitur b&hleem iudȩ ad distinctionẽ
eius b&hleem quae in galilea sita est sic̃ &inihũ
uolumine repperiri potest Est enim b&hleem ci¬
uitas dauid quae mundi genuit saluatorẽ quȩ prius
eufratha uocata est. cui iacob postea quando ibi peco¬
ra sua pauit b&hleem nomen quodam uaticinio
futuri in posuit quod domus panis interpraȩtatur ꝗꝓ p¬
ter eũ panem quiibi decelo descendit Indiesus
herodis Recis : Hic heroder antipatri aschalonitidis
matris uero cypridis arabicȩ filius fuit quimorbo inter¬
cutis aque scatentibus toto corpore uermib XXXUII.
passus est : Nam &ideo reger & duces iudae istius
temporis alienigene referuntur Quia praedictum
fuerat : Non desici& princepr deuida nec dux de
semore eiuis donec ueniat cui repro missum est &
inseerit &pestatio gentium: Ecce magi aBorien¬
te uenerunt: Igitur dum oriensqueritur

Expanded text:
natus esset Jesus in Bethleem Judae. natus esset Jesus in Bethleem Judae. Pulchre autem dicitur Bethleem Judae ad distinctionem ejus Bethleem quae in Galilaea sita est, sicut in Jesu volumine reperiri potest . Est enim Bethleem civitas David, quae mundi genuit salvatorem, quae prius Ephrata vocata est, cui Jacob postea, quando ibi pecora sua pavit, Bethleem nomen, quodam vaticinio futuri imposuit, quod domus panis interpretatur propter eum panem qui ibi de coelo descendit. In diebus Herodis regis. Hic Herodes Antipatris Ascalonitidis, matris vero Cypridis Arabicae filius fuit, qui morbo intercutis aquae, scatentibus toto corpore vermibus tricesipassus est. Nam et ideo reges et duces Judae istius temporis alienigenae referuntur, quia praedictum fuerat: Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femore ejus donec veniat, cui repromissum est, et ipse erit exspectatio gentium . Ecce Magi ab Oriente venerunt. Igitur dum oriens est, qui quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
dian quippe in hoc loco inter pretatur iniquitas: epha
resolutus siue effundens Saba conuersio uel capti¬
uitas Caȩdar tenebre uel meror Naba ioth pro¬
ph&iae. Creger igitur c. amelorum iniquitatis
uinculis resoluti & animas suas effundentes dõope¬
rient hierus alem muneribus &omnes decapti¬
uitate uenient & conuersioner uiarum fidei
defferenter &thur sacrificii. &per haec munera
nequa quam propria salute contentiꝓficient:
ut &iam c&eris praedicent salut credi haben¬
tes inmuneribus principalia Aurum sensũ
ph&arum. de quibus inuicesimo octauo psalmo
canitur: Afferte h̃o filiidĩ : afferted ño filios arie¬
tum. Uenient & auferent se sacrisi cium chño & pla¬
cabilis hostiȩ siant ut xp̃i glorisic&ur ecđa dehuius¬
cemodi ouib: saluator discipulis loquebatur : Ite adouer
ꝑditas domus isrł ꝓpriaȩ suꝑ his intellegitur qui degentib:
electi in sacer dotium ministri sunt saluatoris: pinit :¬

Expanded text:
dian quippe in hoc loco interpretatur iniquitas. Epha dian quippe in hoc loco interpretatur iniquitas. Epha resolutus sive effundens. Saba conversio vel captivitas. Cedar tenebrae vel moeror. Nabajoth prophetiae. Greges igitur camelorum iniquitatis vinculis resoluti, et animas suas effundentes Deo, operient Hierusalem muneribus, et omnes de captivitate venient, et conversiones viarum fidei deferentes, et thus sacrificii, et per haec munera nequaquam propria salute contenti, proficient, ut etiam caeteris praedicent salutare Dei, habentes in muneribus principalia, aurum sensum rophetarum. De quibus in vicesimo octavo psalmo canitur: Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum, venient et offerent se sacrificium Domino, et placabiles hostiae fiant, ut Christi glorificetur Ecclesia. De hujuscemodi ovibus Salvator discipulis loquebatur: Ite ad oves perditas domus Israel . Proprie super his intelligitur, qui de gentibus electi in sacerdotium ministri sunt Salvatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniemus & mansionem apud eum faciemus: Inunda¬
tio camelorum operiette dromedarii oiadian et
epha oonues desaba uenient aurum et thus depe¬
Rentes edaudem dũo adnuntiantes: Postdiuitias
maris & fortitudinem gentium. Creger quoq: came¬
lorum & dromader madian & epha ꝓmittuntur hierłm
Qui omner uenient desaba. portantes aurum. &thus &
quod his maius est ad nunciantes dñi salutare. enadi¬
an &epha. Regiones sunt trans arabiam fertiles
c amelorum omnisq: prouintia appellatur saba:
Vnde fuit & raba regina quaeuenit sapientiam audi¬
re salomonis: & ipse defferens aurum &thus:
omae pecus caedar concregasitur. anietes NaBa¬
ioth onaus tra Runt tisi: Caedarautem regio sa¬
racenorum est: Nabaioth unus est filiorum ismahel:
Ex quorum nominibus solitudo appellatur quae
frugum in obspecorum plena est : perfamiliaria
ergo nomina gentium barbararum quae uicinae sunt
israheli totius mundi conuersio praedicatur: ma¬

Expanded text:
veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Inundaveniemus, et mansionem apud eum faciemus . Inundatio camelorum operiet te, dromedarii Madian et Epha. Omnes de Saba venient, aurum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes. Post divitias maris et fortitudinem gentium, gregesque camelorum et dromedarii Madian et Epha, promittuntur Hierusalem, qui omnes veniunt de Saba, portantes aurum et thus, et quod his majus est, annuntiantes Domini salutare . Madian et Epha regiones sunt trans Arabiam, fertiles camelorum, omnisque provincia appellatur Saba. Unde fuit et Saba regina, quae venit sapientiam audire Salomonis, et ipsa deferens aurum et thus. Omne pecus Cedar congregabit tibi, arietes Nabajoth ministrabunt tibi. Cedar autem regio Saracenorum est, Nabajoth, unus est filiorum Ismahel, ex quorum nominibus solitudo appellatur, quae frugum inops, pecorum plena est. Per familiaria ergo nomina gentium barbararum quae vicinae sunt Israeli, totius mundi conversio praedicatur. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
quide lon ge uenimus ad dnm pere grini quondam ates¬
tamentodĩ &repromissionibus eius : sed quid dic̃ apłs
Vos quieratis aliquando longe. factiestis prope : ttpi¬
liȩ tuae lac sugunt: Quoddicit filiȩtuȩ lac su¬
gunt significat quod animae in xp̃o lactantes & in
tur quasi modo natipar uuli rationale & absq dolo
lac desiderate: Sugunt lac apostolorum quibus par
uulis atque lactantibus loquebatur & paulus: pilioli
quos iterum parturio donec xp̃r form&ur in uobis:
tunc uideris et applues etonrabitur et dilatabitur
cortuuo. quando conuersa ꝑuenit adte multi¬
tudo oraris. portitudo geatiuo uenerit tisi Cum
eleuaueris oculos tuos filiasque pros pexeris uenire
Tunc gaudebis & in modum fluuiorum aquis subitis
inundaberis &mirabitur acstupebit immo dilata¬
bitur cortuum. Audientes a postolum dilatami¬
ni &uos neprae angustia pectoris non possitis habe¬
re habitatorem xp̃m quidic̃ in euangelio. Ego & pater

Expanded text:
qui de longe venimus ad Dominum, peregrini quondam a Tesqui de longe venimus ad Dominum, peregrini quondam a Testamento Dei, et repromissionibus ejus, sed quid dicit Apostolus: Vos qui eratis aliquando longe, facti estis prope . Et filiae tuae lac sugent. Quod dicit, filiae tuae lac sugent, significat, quod animae in Christo lactantes, et in s. Quasi modo nati parvuli rationabile et sine dolo lac desiderate vulis atque lactantibus, loquebatur et Paulus: Filioli, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Tunc videbis et afflues, et mirabitur, et dilatabitur cor tuum, quando conversa fuerit ad te multitudo maris, fortitudo gentium venerit tibi. Cum elevaveris oculos tuos, filiosque prospexeris venire, tunc gaudebis et in modum fluviorum, aquis subitis inundaberis, et mirabitur ac stupebit, imo dilatabitur cor tuum. Audientes Apostolum: Dilatamini et vos , ne angustia pectoris, non possitis habere habitatorem Christum, qui dicit in Evangelio: Ego et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
conprae henderunt: et reces ins plendore ortus tui:
Quando primum in xp̃o nataes. quod & spiritaliter imple¬
tur & carnaliter. Vtreges quorum cor in manudñi est¬
& in quibus non regnat peccatum in mortali corpore
ambulent insplendore nascentis ecclesiae siue in eo
qui ortus est in ecclesia &uere regis xp̃i sidaei colla
submittant quod cottidiae uidemus impleri quan¬
do idolatriae errore sublato adsidem xpi romani
principes transeunt: Leua in circuitu oculos tuos
et uide oomes isti conqregati sunt uenenunt tisi:
haecdicitur adeccdesiam quae primum perapostolos con¬
gregata est insron. de quibus & in apostolorum acti¬
bus legimnus quos deuni uerso orbe terrarum uiri reli¬
giosi fuerint in hierus alem qui susciperent sermonẽ
dñi & linguis suarum alienarumq gentium uel au¬
dirent loquentes alios : uel ipsi loquerentur ad ceros:
piliitui delonge uenent: Nos autem sumus filii

Expanded text:
comprehenderunt. Et reges in splendore ortus tui. comprehenderunt. Et reges in splendore ortus tui. Quando primum in Christo nata es, quod et spiritaliter impletur, et carnaliter, ut reges quorum cor in manu Domini est, et quibus non regnat peccatum in mortali corpore, ambulent in splendore nascentis Ecclesiae, sive in eo qui ortus est in Ecclesia, et veri Regis Christi fidei colla submittant, quod quotidie videmus impleri, quando idololatriae errore sublato, ad fidem Christi Romani principes transeunt. Leva in circuito oculos tuos et vide omnes isti congregati sunt, venerunt tibi. Hoc dicitur ad Ecclesiam, quae primum ad apostolos congregata est in Sion, de quibus et in apostolorum Actibus legimus, quod de universo orbe terrarum viri religiosi fuerint in Hierusalem, qui susciperent sermonem Dei, et linguis suarum alienarumque gentium, vel audirent loquentes alios, vel ipsi loquerentur ad caeteros. Filii tui de longe venient. Nos autem simus filii,
Abbreviated transcription (Latin):
pulo congregata est & lumen quod supereã hortum
fuerat. Per a posto lortrans misit adgentes Cui dicitur
Surge inluminare ut quicaecidit in incredulis surgat
insidelibus: Quicaecidit insynagagis surgat in ecde
sis: uenit enim lumentuum quod tibi omnis pro¬
phaae pollicebantur : quod iugiter &x pectabas
et gloriadñ supente ortaest. Idẽ gloria dñi quae
quondam fuit suꝑ taber naculum &templum eius suꝑte
orta est. dequa dictum est: Gloriosa dicta sunt dece ciui¬
tas dĩ: quia ecce tenesrȩ openient terram Id est
qui terrena sapiunt: et calico populos Siue
ut in hebraico legitur tribus quod ꝓpriȩ refertur ad
iudaeos: Superte autem orietur dñs. Id est solius¬
titiae xp̃r: et gloria eius inte uides itur: Dequa scrip¬
tum est & uidimus gloriam eius quasi gloriam unigeni¬
ti a patre plenum gratia &ueritatis: et ampulasunt gen¬
tes inluonnetuo : N o nomnes ambulauimus in apos¬
tolorum lucae quaelue& inmundo & tenebre eã non

Expanded text:
pulo congregata est, et lumen quod super eam ortum fuerat, per Apostolos transmisit ad gentes. Cui dicitur: Surge, illuminare; ut quae cecidit in incredulis, surgat in Fidelibus: quasiis. Venit enim lumen tuum, quod tibi omnes prophetae pollicebantur, quod jugiter exspectabas. Et gloria Domini super te orta est. Ideo gloria Domini, quae quondam fuit super tabernaculum et templum ejus, super te orta est. De qua dictum est: Gloriosa dicta sunt de te civitas Dei . Quia ecce tenebrae operient terram. Id est, qui terrena sapiunt. Et caligo populos. Sive ut in Hebraico legitur, tribus quod proprie refertur ad Judaeos. Super te autem orietur Dominus. Id est, sol justitiae Christus. Et gloria ejus in te videbitur. De qua scriptum est: Et vidimus gloriam ejus, quasi gloriam Unigeniti a patre plenum gratiae et veritatis . Et ambulabunt gentes in lumine tuo. Nos omnes ambulamus in apostolorum luce, quae lucet in mundo, et tenebrae eam non
Abbreviated transcription (Latin):
transmigratio: ad illauenit etadonauit euoidicens.
dNe adiuuaoie : Mira subꝑsona mulieris chananiti¬
dis : ecđae fides patientia humilitas p̃dicatur fides
qua crediderat sanari posse filiamsuam: Natientia¬
quatatiẽs contempta in p̃cib ꝑseuerat : humilitus
quase catulis comparat. Omira rerum conuersio isrł
quondã filius nos canes : ꝓdiuersitatẽ fidȩi ordo nominum
commnutatur: Deillis postea dicitur. Circum deder̃ me ca¬
nes multi & uid&e canes uid&e malos operarios. De nobis
autem aclpi&atis gr̃am conuersis dicit. &alias oues ha¬
beo quȩ non sunt ex hoc ouili & illas o port&me adduce

Expanded text:
transmigratio. At illa venit et adoravit eum dicens: transmigratio. At illa venit et adoravit eum dicens: Domine, adjuva me. Mira sub persona mulieris Chananitidis, Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua crediderit sanari posse filiam suam: patientiaqua toties contempta in precibus perseverat: humilitas, qua se catulis comparat. O mira rerum conversio, Israel quondam filius, nos canes, pro diversitate fidei ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi , et videte canes, videte malos operarios . De nobis autem, ad pietatis gratiam conversis, dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas op
Abbreviated transcription (Latin):
In deuero nouit uocare filiumdođ quia egressa iam fue¬
rat desinib: suis &cerrorem trroꝵ ac sydonieꝵ lociac si¬
doi commutatione cdimiserat. filiamea male ademomo
ugatur. E gosiliã etcłe puto animas eẽ credentium.
quȩmale a demonio ueabantur ignorantes creatorẽ ad
oranter lapidem. guiniorães poridit ei ueruor
Non de supbia pharisaica. net describarum suꝑcilio sedne
anse sencentiȩ suȩ uider&iur contrarius ꝑ quã iusserar
inuiã gentiũ neabieritis. & inciuitates samaritanorum
tempore reseruabat: et accedeates discipula etus
rocabant euo dicentes. diontte eam giuia cla oat
postuos: Discipuli illo adhuc tempore misteria h̃i
liere : quam alter euangelista sx rofenissam appellat.
quanon ut clementem sedutdurum medicũ crebrius¬
indamant: ipse auteon Respondens ait . Nonsũons¬
Sus rusiadoues quaeperierunt dooius igrahel::
Non quo & adgentes missus non sit sed primũ ad isrł missus sit
utillis non recipientib: euangelium. iustȩ fier& ad gentes

Expanded text:
d, quia egressa jam fuerat de finibus suis, et errorem Tyriorum ac Sidoniorum loci ac fidei commutatione dimiserat. Filia mea male a daemonio vexatur. Ego filiam Chananaeae, puto animas esse credentium, quae male a daemonio vexabantur, ignorantes Creatorem, et adorantes lapidem. Qui non respondit ei verbum. Non de superbia Pharisaica, nec de Scribarum supercilio; sed ne ipse sententiae suae videretur esse contrarius, per quam jusserat: In viam gentium ne abieritis, et in civitateionis tempore reservabat. Et accedentes discipuli ejus, rogabant eum, dicentes: Dimitte eam, quia clamat post nos. Discipuli illo adhuc tempore mysteria Domiliere, quam alter Evangelista Syrophoenissam appellat, quia non ut clementem, sed ut durum medicupondens ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Non quod et ad gentes non missus sit, sed primum ad Israel missus sit, ut illis non recipientibus Evangelium, juste fieret ad gentes
Abbreviated transcription (Latin):
sionum quo paucitatem uidentes contempnebant
annorum. Nos autem scienter hunc esse de quo
olim proph&a gratulabundus & ultabat. Par¬
uulus natus est nobis filius datur est nobis. Quo ca¬
bitur nomen eius tidmirabilis consiliarius dr̃ foctis
Nequaquam miremur eum quisic paruulus factus
est homo ut nihil hominus quod erat semper ds̃ ac

Expanded text:
sionum, quo paucitatem videntes contemnebant sionum, quo paucitatem videntes contemnebant annorum. Nos autem scientes hunc esse de quo olim propheta gratulabundus exsultabat. Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus, admirabilis, consiliarius, Deus fortis ; nequaquam miremur eum qui sic parvulus factus est homo, ut nihilominus quod erat semper Deus ac
Abbreviated transcription (Latin):
in fantesq uł pueri cum quo lib& parente in differen¬
ter irepotuerint. Ideoq beatam mariam uł ioseph
uicissim putassem puerum ihm quemse comitari
non cernebant cum altero parente reuersum :¬
& pactuorẽ post triduuor inuenerunt illũ inteor¬
plo sedenteo imedio doctorum audienteorillos &
sed& sed quasi &xemplar humilitatis audire prius &
inter rogtre doctores quam instruere quȩrit indoc¬
tos : Ne& enim paruuli a senioribus erubes cant disce¬
re & ipse oba&atis humanȩ congruentiam homines
obscultare. Non erubes cit dr̃ ne in firmor docere
quis audeat: & ille puer doceri interrogando uoluit
qui perdiuinitatis potentiam uerbum scientiae ip¬
sissus doctoribus ministrauit: StupeRant aũt
oõis quuieuor audiebanit super prudentiam &res¬
poͣsis eius. & uidentes adoniati sunt: Stupe
bant quieum audiebant. &uidenter ad mirati sunt
& eoamplius stupebant super prudentia respon¬

Expanded text:
Infantesque vel pueri, cum quolibet parente indifferenInfantesque vel pueri, cum quolibet parente indifferenter ire potuerunt. Ideoque beatam Mariam vel Joseph, vicissim putasse puerum Jesum, quem se comitari non cernebant, cum altero parente reversum. Et factum est post triduum, invenerunt illum in templo sedentem in medio doctorum, ausedet, sed quasi exemplar humilitatiinterrogare doctores, quam instruere quaerit indoctos. Ne etenim parvuli a senioribus erubescant discere, et ipse ob aetatis humanae congruentiam, hominibus auscultare non erubescit Deus. Ne infirmus docere quis audeat, et ille puer doceri interrogando voluit, qui per divinitatis potentiam, verbum scientiae ipsis suis doctoribus ministravit. Stupebant autem omnes qui eum audiebant, super prudentia et responsis ebant qui eum audiebant et videntes admirati sunt. Et eo amplius stupebant super prudentia respon
Abbreviated transcription (Latin):
lapidem idẽ natum xp̃m demonte idẽ deregno uidȩoꝵ
Sine manibus p̃cisũ quias ine opere nuptiali qui gratia
sua uniuersum mundũ impleuit. Sexta hydria im¬
pl&a ẽ in iohanne baptista qui uideis p̃dicans ait : fa¬
cite fructus dignos pęnitentiȩ : potens ẽ enĩ dr̃ de lapi¬
dib: istis suscitare filios abrahȩ Isteergo seca&cates
mundi: uel ut sex hydriae impl&ȩ suntꝰ aministris id
est a patri archis & ꝓph&is: Capientes oretretas ui¬
uas uelteruas: Quare ternas ꝓpt̃ misteriũ trinitatis
Quarebinas ꝓpt̃ duo prȩcepta dilectionis dĩ & ꝓximi &
in euangelio ego & pater unum sumus. eccebinas : Ite
lii & spr scĩ ec cehabes ternas. Custauit archi triclinus
idẽ mundi dñs aquã unũ factã & dic̃ Omnis homo
primũ uinũ bonũ ponit. &cũ in ebriatisuerint homi

Expanded text:
lapidem, id est natum Christum de monte, id est, de regno Judaeorum, lapidem, id est natum Christum de monte, id est, de regno Judaeorum, sine manibus praecisum, quia sine opera nuptiali, qui gratia sua universum mundum implevit. Sexta hydria impleta est in Joanne Baptista, qui Judaeis praedicans ait: Facite fructus dignos poenitentiae, potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Istae ergo sex aetates mundi, velut sex hydriae impletae sunt a ministris, id est a patriarchis et prophetis. Capientes metretas binas vel ternas. Quare ternas, propter mysterium trinitatis. Quare binas, propter duo praecepta, dilectionis Dei et proximi. Et in Evangelio: Ego et Pater unum sumus. Ecce binas. Ite, Spiritus sancti. Ecce habes ternas. Gustavit architriclinus, id est, mundi Dominus, aquam vinum factam, et dicit: Omnis homo primum bonum vinum p
Abbreviated transcription (Latin):
nis poculũ & sec̃ moriendo conuiuiũ Sex ille hydriȩ qua¬
rũ aqua inuinũ mutata ẽ. Sȩ &ates mundifigabant:
nistis sex a&atib: quasi ins& hydris ꝓph&icc ñ de¬
uinũ seda qua bibebat᷑: Primaergo hy dria imple¬
taẽ in adã quando delatere eĩ illo dormiente fa¬
bricata ẽ eua. dormiuit incruce xp̃r & delatere eius
non in telligebat : non uinũ sed aqua sapiebat : Secunda
hx dria impl&aẽ innoȩ sic ꝑmisterium archȩ aut di¬
luuii genus humanũ saluabatur quomodo crucis uel
baptismi sacram̃tũ a morte totus mundus eripitur : Ter¬
tia hydria impleta ẽ in abraham. Nã quomodo isa ac
adlocũ holo causti lignũ ipse portauit. ltas exp̃s ad locũ
passionis ipsesibu crucis patibulum ba iulauit : Quarta
he dria impl&a ẽ in dđ qui & in humilitate & in multis
tribulationibus xp̃m dñm figurauit. Quinta hy dria
impl&a est tempore danihelis. Viditenim p̃cisum

Expanded text:
nis poculum, et fecit moriendo convivium. Sex illae hydriae, quanis poculum, et fecit moriendo convivium. Sex illae hydriae, quarum aqua in vinum mutata est, sex aetates mundi figurabant. In istis sex aetatibus, quasi in sex hydriis prophetia non de ex illis vinum, sed aqua bibebatur. Prima ergo hydria impleta est in Adam, quando de latere ejus, illo dormiente, fabricata est Eva. Dormivit in cruce Christusnon intelligebat, non vinum sed aqua sapiebat. Secunda hydria impleta est in Noe, sic per mysterium arcae, aut diluvii, genus humanum salvatur, quomodo per crucis vel Baptismi sacramentum a morte totus mundus eripitur. Tertia hydria impleta est in Abraham. Nam quomodo Isaac ad locum holocausti, lignum ipse portavit, ita et Christus ad locum passionis, ipse sibi crucis patibulum bajulavit. Quarta hydria impleta est in David, qui et in humilitate et in multis tribulationibus Christum Dominum figuravit. Quinta hydria impleta est tempore Danielis, vidit enim praecisum
Abbreviated transcription (Latin):
iudas suꝑuuam calcancum. Modo merustigẽma¬
tã sobolemꝓcreare : Iambotrũ tuũ conaris &x prime¬
re sed quide ligno carpsit suppliciũ in ligno deb& &¬
pestare remedium & qui& arbore in licita demessu¬
it frugem expectare deb&adcrucẽ dicit euũs quid
mini ectipi est mulier: Extulit hi exp̃s suꝑ matrem
diuinita tẽ suã : non negauit matrẽsuã. Neq senatum
negauit &x carne sedmaiestatisuae suã subdidit gene¬
tricem : Nondum uenit. horaoea : Hora utiq non
fati sed uoti. Non necessitatis sed uoluntatis non qua
cager&ur mori sed qua ꝓmundo dignar&ur occidi:
Interimxp̃r insipidos haustus mirificat fatuus latex
fundebatur in hy driã & auriebatur in ebriata flumi¬
na nulla &primebatur uua & feruescebant si ne pal
Aliquando & iudaea uinũ non habuit quiamunus sacra¬
ti sanguinis non accepit &dũ legi nuber& non inuenit
qd biber&. Uenitxp̃r mutauit legẽ in gr̃am fudit sangui¬

Expanded text:
Judas super unam calcaneum! Modo meruisti gemmaJudas super unam calcaneum! Modo meruisti gemmatam sobolem procreare, jam botrum tuum conaris exprimere? sed qui de ligno carpsit supplicium, in ligno debet exspectare remedium. Et qui ex arbore inclyta demessuit, frugem exspectare debet ad crucem. Dicit ei Jesus: Quid mihi et tibi est, mulier? Extulit hic Christus super Matrem divinitatem suam, non negavit matrem suam. Neque se natum negavit ex carne, sed majestati suae suam subdidit genitricem. Nondum venit hora mea. Hora utique non facti, sed voti, non necessitatis, sed voluntatis, non qua cogeretur mori, sed qua pro mundo dignaretur occidi. Interim Christus insipidos haustus mirificat, fatuus latex fundebatur in hydriam et hauriebantur inebriata flumina, nulla exprimebatur uva, et fervescebant sine palmiAliquando et Judaea vinum non habuit, quia munus sacrati sanguinis non accepit, et dum Legi nuberet, non invenit quod biberet. Venit Christus, mutavit Legem in gratiam, fudit sangui
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt in eũ discipuli eius Manifestauit hoc
signũ qđ ipse e& rexglorie &ideo sponsus ecłȩ qui
ut homo cõmunis uenir& ad nuptias sed quasi dñs
caȩli & terrae elem̃ta ꝓut uoluiss& conuerter&: Ergo
ch̃s uinũ ingaudia nuptiarũ non denihilofacere uo¬
luit sed hydrias seximpleri aqua p̃cipiens hanc mira¬
biliter conuertit inuinũ quia sexmundi a&ates sa¬
pientiae salutaris largitate donauit quã tam̃ ipse
ueniens sublimioris sensus uirtute fecunda uit:
Namque carnales carnaliter tantum sapiebant ipse
spiritalibus spiritali tersentienda reserua uit:
denine acustinus: & diȩ tertio nuptiȩ factae
sunt inchana galilȩȩ. Splendescente igitur super
obscurum delictis obfuscantibus mundum : Trini
nebat intrase uitae uinum sed nec dum crucis
accesserat praelium: Dicit eiorater eius uiNum
non taeent: Paulisꝑ ouirgo florentissima paulis ꝑ
p̃par& iudȩus lignum & tunc &ire poterit uinum
quidante tempus curris ad lacũ cũ necdũ in p̃sserit

Expanded text:
diderunt in eum discipuli ejus. Manifestavit hoc signo, quod ipse esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecclesiae, qui ut homo communis veniret ad nuptias, sed quasi Deus coeli et terrae elementa prout voluisset, converteret. Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum non de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua, praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum. Quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit, quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecundavit. Namque carnales carnaliter tantum sapiebant, ipse spiritalibus spiritaliter sentienda reservavit. Dehinc Augustinus. Et die tertio nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae. Splendescente igitur super obscurum delictis obfuscantibus mundum, trinitanebat intra se vitae vinum, sed necdum crucis accesserat praelium. Dicit ei mater ejus: Vinum non habent. Paulisper Virgo florentissima, paulisper praeparet Judaeus lignum, et tunc exire poterit vinum. Quid ante tempus curris ad lacum, cum necdum impresserit
Abbreviated transcription (Latin):
redol& S& quippe litteras apud grecos scribitur:
dccc. lxxxuiii . quinumerus figuram resurrectionis
ad gaud& : Nam quod uiii simpliciter hoc &x&C
multiplicata significant: Possumus &ita dicere qđ
UIII. absolutae resurrestionis exemplum in nomine
saluatoris mortalibus praest& & .x. quomodo de¬
calogus legir debeat impleri suae nos resurrectionis
dñs figuris instituerit pariter &uiuerit ut quo¬
modo ipse surrexit amortuis ita& nos illo adiuuan¬
te resurgere ualeamus & in .c. quaȩ nos in futuro se¬
quatur gła de monstrat. Cente narius namq nunierus
quide leua transit indextrã. illius temporis felicita¬
tẽ p̃sigurat. Dequo chĩs ait. Iterũ uidelo uor & gaudebit
corur̃m : Concordia istarũ duarũ quãuis nonꝰ in uerbis
in actu tamensit lestionum. a scendentes enĩ
in hierł cũ hostia parentes dñi ingressi sunt tẽplũ : qđ
nos spiritaliter agere ortatur apłr dicens : Obsecrouos

Expanded text:
redolet. Sex quippe litteris apud Graecos scribitur Ἰredolet. Sex quippe litteris apud Graecos scribitur ἸDCCCLXXXVIII, qui numerus figuram resurrectionis adauget. Nam quod VIII simpliciter hoc et X et C multiplicata significant. Possimus et ita dicere, quod VIII absolute resurrectionis exemplum in nomine Salvatoris mortalibus praestet, et X quomodo Decalogus legis debeat impleri suae nos resurrectionis Dominus figuris instituerit pariter et juverit, ut quomodo ipse resurrexit a mortuis, ita et nos illo adjuvante resurgere valeamus, et in C quae nos in futuro sequatur gloria demonstrat. Centenarius namque numerus qui de laeva transit in dexteram, illius temporis felicitatem praefigurat, de quo Dominus ait: Iterum videbo vos et gaudebit cor vestrum . CONCORDIA. Istarum duarum quamvis non in verbis, in actu tamen fit concordia lectionum. Ascendentes enim in Hierusalem cum hostia parentes, Domini ingressi sunt templum quod nos spiritaliter agere, hortatur Apostolus dicens: Obsecro vos
Abbreviated transcription (Latin):
omuia uera haec in corde suo Siue quȩ in¬
tellexit seuquȩ necdum intellegere uerba euangelii
pocuit om̃a suo pariter in corde quasi ruminanda & di¬
ligentius scrutanda recondebat : Discamus ergo in
corpore argumenta sidȩi conseruabat in corde & si
illa ante p̃cepta apłica tac& curtu postapłica p̃¬
cepta magis docere quam discere: & iħs pro¬
paiciebat sapientia & aetate & gratia apuddõ & ho¬
onues : Hic locus manicheos pariter & apollonaristas
expugnat ostendens dm̃ ueram carnem uerã habere
& animam Nam sicut carnis est a&ate sicẽ animȩ
sapientia ꝓficere & gratia quaȩ tam̃ in sapientia nullate¬
mis ꝓficer& sinaturalem intelligentiam quae hominibus
rationis causa concessa ẽ non haber&: Decuius nomi
ne hic pauca dicenda sunt. Ihr̃ enim saluator int̃p̃tat᷑
cuiur sacri nominis non solũ & himologia sed & ipse
numerur litterarum ꝑp&uae nr̃ae salutis mysteria

Expanded text:
omnia verba haec in corde suo. Sive quae inomnia verba haec in corde suo. Sive quae intellexit, seu quae necdum intelligere verba Evangelii potuit, omnia suo pariter in corde, quasi ruminanda, et diligentius scrutanda recondebat. Discamus ergo sancorpore, argumenta fidei conservabat in corde. Et si illa ante praecepta apostolica tacet, cur tu post apostolica praecepta magis cupis docere quam discere? Et Jesus proficiebat sapientia, et aetate, et gratia apud Deum et homines. Hic locus Manichaeos pariter et Apollinaristas expugnat, ostendens Dominum veram carnem, veram habere et animam. Nam sicut carnis est aetate, sic est animae sapientia proficere et gratia. Quae tamen in sapientia nullatenus proficeret, si naturalem intelligentiam quae hominibus rationis cne hic pauca dicenda sunt: Jesus enim salvator interpretatur. Cujus sacri nominis non solum etymologia, sed et ipse numerus litterarum perpetuae nostrae salutis mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
runt. uituperat sed quid ei potius cui a&ernus est si¬
lius debeat. cogit oculos mentis attollere : quia
enimdr̃ & homo est nunc excelsa deitatis. nunc insi¬
ma p̃fert humanae fragilitatis . quasi homo seniores
interrogat quasidr̃ quaeseniores &doctimirentur
respond& quasidĩ filius intemplo dĩ commoratur
& quasi filius hominis cumparentibus quo iubent
regreditur: &ipsi non iutellexerunt uer pum
quod locutus est ad illos. &descendit cuouillis. &
uenit nazarech & erat supditus illis: Quidenĩ
magister uirtutis nisi officium pieatis impler&:
quid internos aliud quam quod a nobis agi uell& age¬
r& deferebat bonum deferebat ancillȩ ipsa enim dic̃
ecce ancilla dñi: deferebat simulato patri deferebat
dõ uero patri. &utiq matrẽ natus uirginem conserua¬
rat & castã utiq: a patre. Non uoluntate non opere
non tẽpore distabat : ut eius uidelic& exemplis ammo¬
niti quid parentibus debeamus. quitanta ꝓnob paci
untur agnoscamus: & tatereius conseruatat

Expanded text:
runt, vituperat, sed quid ei potius cui aeternus est filius debeat, cogit oculos mentis attollere. Quia enim Deus et homo est, nunc excelsa deitatis, nunc infima praefert humanae fragilitatis. Quasi homo seniores interrogat, quasi Deus quae seniores et docti mirentur, respondet. Quasi Dei Filius in templo Dei commoratur, et quasi filius hominis cum parentibus quo jubent regreditur. Et ipsi non intellexerunt verbum, quod locutus est ad illos. Et descendit cum illis, et venit Nazaremagister virtutis, nisi officium pietatis impleret? Quid inter nos aliud, quam quod a nobis agi vellet, ageret? Deferebat homini, deferebat ancillae. Ipsa enim dicit: Ecce ancilla Domini . Deferebat simulato patri, deferebat Deo vero patri. Et utique matrem natus virginem conservarat et castam, utique a patre non voluntate, non opere, non tempore distabat. Ut ejus videlicet exemplis admoniti, quid parentibuuntur agnoscamus. Et mater ejus conservabat
Abbreviated transcription (Latin):
Vt &x quo homo fieri coepiss& perfectus ess& & dr̃ hoc
hominum natura non recipit ut ante duodecim annos
sapientia conpleatur. Quomo do omnia in illo mirabi¬
lia suerunt. It a pueritia mirabilis fuit ut dĩ sapientia
conpler&ur : Concordiarum duarum & in matre
& inlegesit concordia lestionum. Inmatre quia
a postolus dicit natum & muliere euan gelium dicit
dixit admariam matremeius : Inlege quia a postolus
dicit. factum sublege. Euangelium dicit & ut perfe¬
cerunt omnia secundum legem dñi . Legalia enim. lega¬
liter proillo oblata sunt cerimonia: Indiałteo¬
phaniae. Lectio : isa ue prophetae:¬

Expanded text:
ut ex quo homo fieri coepisset, perfectus esset et Deus. Hoc ut ex quo homo fieri coepisset, perfectus esset et Deus. Hoc hominum natura non recipit, ut ante duodecim annos sapientia compleatur, quomodo omnia in illo mirabilia fuerunt, ita pueritia mirabilis fuit, ut Dei sapientia compleretur. CONCORDIA. Harum duarum, et in matre, et in lege fit concordia lectionum. In matre, quia Apostolus dicit: Natum ex muliere. Evangelium dicit: Dixit ad Mariam matrem ejus. In lege, quia Apostolus dicit: Factum sub lege. Evangelium dicit: Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini. Legales enim legaliter pro illo oblatae sunt caeremoniae. IN DIE THEOPHANIAE. LECTIO ISAIAE PROPHETAE
Abbreviated transcription (Latin):
Proph& auit autem symeon ꝓph&auerat copulata con¬
iugio ꝓph&auerat uirgo debuit &iã uiduaneque
aut ꝓfessio de e& autsecus. &ideo anna & stipendiis
uiduitatis & morib: talis inducitur. ut digna planȩ fuis se
hoc loco lucas quȩ amatheo satis &posita nouerat dñm
uidelic&. Posthȩc ne abherode necandus in uenire¬
tur ȩgyptum aperentibus eẽ delatum. defunctoq
herodȩ sic demum galileam reuersum naz ar&h
ciuitatem suam in habitare caepisse: puer auteor
cres cerat et con portaratur plenus sapientia
humane fragilitatis induer& crescere & confortari
habebat: In eo uero qđ &iã uerbũ dĩ &dr̃ a&̃nus erat nec con¬
fortari indigebat nec habebat augeri. unde rectissimȩ ple¬
nus sapientia phib&ur & gratia. Sapientia quidem
quia in ipso habitat omnis plenitudo diuinitatis corpo¬
raliter. Gratia autem quia eius dem media toridi &
hominum : homini ibũ xp̃o magna gratia donatum ẽ :

Expanded text:
prophetauit itaque Symeon, prophetauerat copulata conprophetauit itaque Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse hoc loco Lucas, quae a Matthaeo satis exposita noverat, Dominum videlicet post haec, ne ab Herode necandus inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum, defunctoque Herode sic demum Galilaeam reversum Nazareth, civitatem suam inhabitare coepisse. Puer autem crescebat, et confortabatur plenus sapientia, humanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat. In eo vero, quod etiam verbum Dei, et Deus aeternus erat, nec confortari indigebat, nec habebat augeri. Unde rectissime, plenus sapientia perhibetur et gratia: Sapientia quidem, quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Gratia autem, quia eidem mediatori Dei et hominum, homini Jesu Christo magna gratia donatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
rat inftitutis quasi septem perduo decim multipli
Sicut &iam tempus septem annorum . quocũ auro
suo manserat dominici in carnationis tempori decen¬
tesime congruit: Septenarionãq ut dixi numero ꝑfec¬
tio sol& temporis indicari. sedibi ꝓpter dominicae
priui legium maiestatis quo in carne uersatus do¬
cuit. simpl& septem annorum ẽ numerus & pressus:
Hic ob apłicae culmen dignitatis septem anni ꝑ duo¬
decim multiplicantur Quae nor discedes at de
teopplo ieiuniis etonationisus seruiens nocte
acdiae: Multorum enim annorum uidua fuit :¬
& talis uidua qualem describitur apłr. Non indelici¬
is uiuens neuiua moriatur. Sed ꝑsistens in oratio¬
nibus nocte &diȩ. Orando ergo &multos annos
supplicando humiliter uidere meruit humilem :
quemadorabat &celsum: et hec ipsa hora suꝑ¬
uenens conpitesatur dũo etloguesatur deillo
ooripus quiexpectarant redeiptioneo. hierlor:

Expanded text:
rat institutis, quasi septem per 12 multiplicare, erat institutis, quasi septem per 12 multiplicare, eaudatur. Sicut etiam tempus septem annorum, quo cum viro suo manserat, Dominicae incarnationis tempori decentissime congruit. Septenario namque, ut dixi, numero perfectio solet temporis indicari, sed ibi propter Dominicae privilegium majestatis, quo in carne versatus, docui simplex. Septem annorum est numerus expressus, hic ob Apostolicae culmen dignitatis septem anni per duodecim multiplicantur. Quae non discedebat de templo jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die . Multorum enim annorum vidua fuit, et talis vidua, qualem describit Apostolus: Non in deliciis vivens, ne viva moriatur, sed persistens in orationibus nocte et die. Orando ergo et multos annos supplicando humiliter, videre meruit humilem, quem adorabat excelsum. Et haec ipsa hora superveniens, confitebatur Domino, et loquebatur de illo omnibus qui exspect