comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tos annos. sic senatꝰ erubuit : ut inurbe roma. ẽẽ
ꝓhib̾et. Per ea tẽpora. & ꝑseus. & uxor eiꝰ andro¬
meda pꝰ ea qͥã s̃ mortui sic eos incelũ receptos
.ẽẽ. credider̃ : ut imagines eoꝵ stellis designa¬
re eoꝵq appellare nominib ñ erubescerent.¬
seridẽ tẽporis int̃uallũ extiter̃ poetȩ .qͥ etiã
theologi dicerent᷑. qm de diis carmina facie¬
bant. sed talib diis qͥ licet magnihomines
tam̃ hões fuer̃. aut mundi huiꝰ quẽ uerꝰ dĩ fecit
elem̃ta s. aut in pͥncipatib & potestatib ꝓ
uoluntate creatoris & suis meritis ordinati.
& si qͥd de unouero dõ int̾ multa uana & fal¬
saceniner̃. colendo cũ illo alios qͥ diiñ sunt.
eisq exhibendo famulatũ qͥ uni tantũ debet᷑
dõ. ñ eiutiq rite seruier̃. nec a fabuloso dõꝵ
suoꝵ dedecore etiã ipsi se abstinere potuer̾.
horfeus. museus. linꝰ. Uerũ istitheo logidõs

Expanded text:
tos annos sic senatus erubuit, ut in urbe Roma esse tos annos sic senatus erubuit, ut in urbe Roma esse prohiberet. Per ea tempora Perseus et uxor eius Andromeda postea quam sunt mortui, sic eos in caelum receptos esse crediderunt, ut imagines eorum stellis designare eorumque appellare nominibus non erubescerenter idem temporis interuallum exstiterunt poetae, qui etiam theologi dicerentur, quoniam de dis carmina faciebant, sed talibus dis, qui licet magni homines, tamen homines fuerunt aut mundi huius, quem uerus Deus fecit, elementa sunt aut in principatibus et potestatibus pro uoluntate Creatoris et suis meritis ordinati, et si quid de uno uero Deo inter multa uana et falsa cecinerunt, colendo cum illo alios, qui di non sunt, eisque exhibendo famulatum, qui uni tantum debetur Deo, non ei utique rite seruierunt nec a fabuloso deorum suorum dedecore etiam sibi se abstinere potuerunt — Orpheus, Musaeus, Linus. Verum isti theologi deos
Abbreviated transcription (Latin):
tius iouẽ colunt. tanto eos qͥ hȩc de illo dicere
ausi s̃. seueriꝰ punire debuer. Nunc uͦ ñ solũ eis
qͥ ista finxer̃ irati ñ s̃: s ut talia figm̃ta etiã in
theatris agerent. ipsos dõs potiꝰ iratos habe
timuer̃. His tẽporib latona apollinẽ peꝑit:
ñ illũ cuiꝰ oracula solere consuli suꝑiꝰ loqueba¬
mͦ: s illũ qͥ cũ hercule seruiuit ameto. Qͥ tam̃
sic ds̃ .ẽ. creditꝰ: ut plurimi ac pęnȩ om̃s unũ
eundẽq apollinẽ fuisse opinent᷑. Tunc& lib̵
pugnauit inindia: qͥ multas habuit in exer¬
citu feminas quȩ bacchȩ appellate s: ñ tam
uirtute nobiles quã furore. aliqͥsane ceiuctũ
seribunt istũ liberũ & uinctũ. ñ nulliðecisum
impugna aꝑseo. nec ubi fuerit sepultꝰ ta¬
cent: & tam̃ eiꝰ uelut dĩ nomine ꝑ immundos
dȩmones bacchanalia saera uł potiꝰ sacrile¬
gia
s̃ instituta. De qͦrũ rabiosa turpitudine pꝰtã mul¬

Expanded text:
tius Iouem colunt, tanto eos, qui haec de illo dicere tius Iouem colunt, tanto eos, qui haec de illo dicere ausi sunt, seuerius punire debuerunt. Nunc uero non solum eis, qui ista finxerunt, irati non sunt, sed ut talia figmenta etiam in theatris agerent, ipsos deos potius iratos habere timuerunt. His temporibus Latona Apollinem peperit, non illum, cuius oracula solere consuli superius loquebamur, sed illum, qui cum Hercule seruiuit Admeto; qui tamen sic est deus creditus, ut plurimi ac paene omnes unum eundemque Apollinem fuisse opinentur. Tunc et Liber pater bellauit in India, qui multas habuit in exercitu feminas, quae Bacchae appellatae sunt, non tam uirtute nobiles quam furore. Aliqui sane et uictum scribunt istum Liberum et uinctum; nonnulli et occisum in pugna a Perseo, nec ubi fuerit sepultus tacent; et tamen eius uelut dei nomine per inmundos daemones Bacchanalia sacra uel potius sacrilegia sunt instituta, de quorum rabiosa turpitudine post tam mul
Abbreviated transcription (Latin):
soluta quȩ ab illa ꝓponi solet uelut in solubili
quȩstione. suo p̃cipitio perire cõpulerit. De an¬
theo. quẽ necauit hercules qͦd filiꝰ t̾rȩ fuerit
ꝓpt̃ qͦd cadens int̾rã fortior soleret assurge¬
re. & siqͣ forte alia p̃t̃ misi. Haeȩ fabule bellũ
ad usq troianũ. ubi scđm librũ marcꝰ uarrode
popłi romani gente finiuit. ex occasione his¬
toriarũ quȩ res ueracit̾ gestas continent. ita
sunt ingenus hominũ fictȩ ut ñ sint opꝓbrus
numinũ affixȩ. Porro aut̃ qͥcũq finxer̃ a ioue
ad stuprũ raptũ pulcherrimũ puerũ ganime¬
dẽ. qͦd nefas rex tantalus fecit. & ioui fabula
corrupta: quȩ illis tẽporib uel facta uel ficta
sunt. aut facta ab aliis & ficta. de ioue dici ñ
potest. qͣntũ res mali de hominũ p̃sũpserint
cordib qͦd possent ista patient̃ ferre mendacia.
quȩ tam̃ libent̃ amplexi sunt. qͥ utiq qͣnto deuo¬

Expanded text:
soluta quae ab illa proponi soleret uelut insolubili soluta quae ab illa proponi soleret uelut insolubili quaestione suo praecipitio perire conpulerit; de Antaeo. quem necauit Hercules, quod filius terrae fuerit, propter quod cadens in terram fortior soleret adsurgere; et si qua forte alia praetermisi. Hae fabulae bellum ad usque Troianum, ubi secundum librum Marcus Varro de populi Romani gente finiuit, ex occasione historiarum, quae res ueraciter gestas continent, ita sunt ingeniis hominum fictae, ut non sint obprobriis numinum adfixae. Porro autem quicumque finxerunt a Ioue ad stuprum raptum pulcherrimum puerum Ganymedem, quod nefas rex Tantalus fecit et Ioui fabula corrupta, quae illis temporibus uel facta uel ficta sunt, aut facta ab aliis et ficta de Ioue, dici non potest quantum mali de hominum praesumserint cordibus, quod possent ista patienter ferre mendacia, quae tamen etiam libenter amplexi sunt. Qui utique quanto deuo
Abbreviated transcription (Latin):
Quib tẽporib alt̃nauer̃ apud eos & humilita¬
tes laborũ ꝓ eoꝵ peccatis. & ꝓsꝑitates consola¬
tionũ ꝓpt̃ miserationẽ dĩ. His tẽporib fabulȩ
fictȩ sunt de triptolemo qd iubente cerere an¬
guib portatꝰ alitib indigentib t̃ris frum̃ta uo¬
extricabili errore inde exire ñ poterant. De cen¬
tauris. qͦd eqͥorũ hominũq fuerit natura coniuncꝰ¬
ta . De tricerbero . qͦdsit triceps inferorũ canis. De
frixo & helle eiꝰ sorore. quod uecti a riete uola¬
uerint. De gorgone. qd fuerit crinita serpenti¬
b: & aspicientes conuertebat in lapides. De bel¬
loro fonte. q equo pennis uolante sit uectͦ &
eqͣus pegasus dictꝰ ÷. De amphrone qͦd cithare
suauitãte lapides mulserit & at traxerit. De
fabro dedalo & eiꝰ icaro filio : qd sibi coaptatis
pennis uolauerint. De epido qͦd monstrũ qͦddã
quȩ sphinga dicebat᷑ humana facie qͣdrupes

Expanded text:
quibus temporibus alternauerunt aput eos et humilitaquibus temporibus alternauerunt aput eos et humilitates laborum pro eorum peccatis, et prosperitates consolationum propter miserationem Dei. His temporibus fabulae fictae sunt de Triptolemo, quod iubente Cerere anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uoextricabili errore inde exire non poterant; de Centauris, quod equorum hominumque fuerit natura coniuncta; de Cerbero, quod sit triceps inferorum canis; de Phryxo et Helle eius sorore, quod uecti ariete uolauerint; de Gorgone, quod fuerit crinita serpentibus et adspicientes conuertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis uolante sit uectus, qui equus Pegasus dictus est; de Amphione, quod citharae suauitate lapides mulserit et adtraxerit; de fabro Daedalo et eius Icaro filio, quod sibi coaptatis pinnis uolauerint; de Oedipo, quod monstrum quoddam, quae Sphinga dicebatur, humana facie quadrupedem,
Abbreviated transcription (Latin):
bulosã hinc ex ortã fer̃. qͥa in tẽplo uulcani & mi¬
neruȩ qͦd ambo unũ habebant athenis. ex positꝰ
inuentꝰ ÷ puer dracone inuolutꝰ. qͥ eũ significauit
magnũ futurũ: & ꝓpt̃ cõmune tẽplũ cũ eeñt pa¬
rentes eiꝰ ignoti. uulcani & mineruȩ dictũ. eẽ fi
liũ. Nominis tam̃ eiꝰ originẽ fabula illa potiꝰ qͥã ista
designat historia. Sed qͥd ad nos : hoc inueracib
libris hões instruat religiosos : illud in fallacib
ludis dȩmones delectet impuros. qͦs tam̃ illi reli¬
giosi tanꝗ dõs colunt: & cũ de illis hȩc negant
ab om̃i eos crimine purgare ñ possunt. qm̃ ludos
eis poscentib ex hibent. ubi turpit̃ agunt᷑ quȩ
uelut sapient̃ negant᷑. & his falsis ac turpib du
placantur. Ubi & si fabula cantat crim̃ numinũ
falsũ : delectaritam̃ falso crimine crim̃.ẽ. uerũ.
Post mortẽ iesu naue. popłs dĩ udices habuit.

Expanded text:
bulosam hinc exortam ferunt, quia in templo Vulcani et Mibulosam hinc exortam ferunt, quia in templo Vulcani et Mineruae, quod ambo unum habebant Athenis, expositus inuentus est puer dracone inuolutus, qui eum significauit magnum futurum, et propter commune templum, cum essent parentes eius ignoti, Vulcani et Mineruae dictum esse filium: nominis tamen ejus originem fabula illa potius quam ista designat historia. Sed quid ad nos? Hoc in veracibus libris homines instruat religiosos, illud in fallacibus ludis daemones delectet impuros: quos tamen illi religiosi tanquam deos colunt; et cum de illis haec negant, ab omni eos crimine purgare non possunt, quoniam ludos eis poscentibus exhibent, ubi turpiter aguntur quae velut sapienter negantur, et his falsis ac turpibus dii placantur, ubi etsi fabula cantat crimen numinum falsum, delectari tamen falso crimine, crimen est verum.Post mortem Iesu Naue populus Dei iudices habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
te qͣ multa sub egerat : morbũ tam̃ qͦ languebat
sustinere ñ posset. Illo tẽpr̃ uel rex uel potiꝰ tiran¬
nꝰ busiris. suis dus suos hospites immolabat.
quẽ filiũ ꝑhibent fuisse neptuni. ex matre libia
filia ephaphi. Uerũ ñ credat᷑ hoc stuprũ ꝑ pͤtras¬
se neptunꝰ. ne dii accusent᷑: sed poetis & thea¬
tris ista tribuant᷑. ut sit unde placent᷑. Prictho¬
nii regis attheniensiũ: cuius nouissimis annis iesus
naue mortuus reꝑit̾: uulcanꝰ & minerua paren¬
tes fusse dicunt᷑. S qm̃ mineruã uirgin ẽ uolunt
in amborũ contentione uulcanũ cõmotũ effudisse
sem̃ in t̾ra : atq inde homini nato obeã causã tale
inlitũ nom̃. Greca enĩ lingͣ eris contentio: ce¬
thon t̃ra. ẽ. Ex qͥb: duob cõpositũ ẽ. uocabulum
ericthoniꝰ. Uerũ qͦd fatendũ ẽ. refellunt & a suis
dus repellunt ista doctiores qͥhanc opinionẽ fa¬

Expanded text:
te, qua multa subegerat, morbum tamen, quo languebat, te, qua multa subegerat, morbum tamen, quo languebat, sustinere non posset. Illo tempore uel rex uel potius tyrannus Busiris suis dis suos hospites immolabat, quem filium perhibent fuisse Neptuni ex matre Libya, filia Epaphi. Verum non credatur hoc stuprum perpetrasse Neptunus, ne di accusentur; sed poetis et theatris ista tribuantur, ut sit unde placentur. Erichthonii regis Atheniensium, cuius nouissimis annis Iesus Naue mortuus reperitur, Vulcanus et Minerua parentes fuisse dicuntur. Sed quoniam Mineruam uirginem uolunt, in amborum contentione Vulcanum commotum effudisse aiunt semen in terram adque inde homini nato ob eam causam tale inditum nomen. Graeca enim lingua εριςcontentio, Xł}-rov terra est, ex quibus duobus conpositum uocabulum est Erichthonius. Verum, quod fatendum est, refellunt et a suis dis repellunt ista doctiores, qui hanc opinionem fa
Abbreviated transcription (Latin):
a rege xantho cretensiũ. cuiꝰ apud alios aliud
nom̃ inuenimꝰ. rapta ꝑhibet᷑ europa. & inde
geniti radamantꝰ: sarpedon & minos. quos
magis ex eadẽ muliere filios iouis. eẽ. uul¬
gatũ ẽ. Sed taliũ dõꝵ cultores illud qͦd de re¬
ge cretensiũ diximꝰ historicȩ ueritati᷑ hoc
aut̃ qͦd de ioue poete cantant. theatra con¬
crepant. popłi celebrant: uanitati de putans
fabularũ : ut eẽt unde ludi fierent placan¬
numinib: etiã falsis eoꝵ criminib: Hlis cẽporib:
hercules in siria clarus habebat᷑: sed nimirũ aliꝰ
ñ ille de qͦ supͣ locuiti sumꝰ. Secretiore qͥppe histo¬
ria plures fuis se dicunt᷑: & lib̾i patres & hercules.
Hunc sane herculẽ cuiꝰ ingentĩ .xii. facta nume¬
rant. int̃quȩ anthei a frĩ necẽ ñ cõmemorant.
qͦd ea res ad alterũ herculẽ ꝑtinet. inoeta monte
a se ipso incensũ ꝓdunt suis litteris. cũ ea uirtu¬

Expanded text:
a rege Xantho Cretensium, cuius aput alios aliud a rege Xantho Cretensium, cuius aput alios aliud nomen inuenimus, rapta perhibetur Europa, et inde geniti Rhadamanthus, Sarpedon et Minos. quos magis ex eadem muliere filios Iouis esse uulgatum est. Sed talium deorum cultores illud, quod de rege Cretensium diximus, historicae ueritati, hoc autem, quod de Ioue poetae cantant, theatra concrepant, populi celebrant, uanitati deputant fabularum, ut esset unde ludi fierent placannuminibus etiam falsis eorum criminibus. His temporibus Hercules in Syria clarus habebatur; sed nimirum alius, non ille, de quo supra. locuti sumus. Secretiore quippe historia plures fuisse dicuntur et Liberi patres et Hercules. Hunc sane Herculem, cuius ingentia duodecim facta numerant, inter quae Antaei Afri necem non commemorant, quod ea res ad alterum Herculem pertinet, in Oeta monte a se ipso incensum produnt suis litteris, cum ea uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
falsis a regib greciȩ quȩ memoriã diluiui &
ab eo lib̾ationis hominũ. uitȩq tunc erũnosȩ.
mͦ ad alta mͦ ad plana migrantiũ. solemni ce¬
significaridicant homines. qͥ ꝓpt̃ aquȩ in un¬
dationẽ sũma montiũ petiuer̃: & rursus ea¬
dẽ residente ad ima redier̃. His tẽporib dio¬
nisiũ qͥ etiã liber pat̃ dictꝰ. ẽ. & pꝰ mortẽ ds̃
habitus. uitẽ fer ostendisse in attica t̃ra hos¬
piti suo. Tunc apolloni delphico instituti sunt.
ludi musici ut placaret᷑ ira eiꝰ. qͣ putabant af¬
flictas: eẽ. sterilitate greciȩ regiones: qͥa ñ de¬
fen der̃ tẽplũ eius : qͦd rex danaus cũ iã easdem
t̃ras bello inuasisset. incendit. Hos aut̃ ludos
ut instituerent: oraculo sunt eiꝰ ad moniti. In
attica uͦ. rex erithoniꝰ ei ludos pͥmꝰ instituit :
nec ei tantũ sed etiã mineruȩ. ubi p̃miũ uic¬
torib oleũ ponebat᷑. qͦd eiꝰ fructꝰ inuentricẽ
mineruã sic̃ uini liberũ tradunt. Per eos ahos

Expanded text:
 Graeciae, quae memoriam diluuii et ab eo liberationis hominum uitaeque tunc aerumnosae modo ad alta, modo ad plana migrantium sollemni cesignificari dicant homines, qui propter aquae inundationem summa montium petiuerunt et rursus eadem residente ad ima redierunt. His temporibus Dionysum, qui etiam Liber pater dictus est et post mortem deus habitus, uitem ferunt ostendisse in Attica terra hospiti suo. Tunc Apollini Delphico instituti sunt ludi musici, ut placaretur ira eius, qua putabant adflictas esse sterilitate Graeciae regiones, quia non defenderint templum eius, quod rex Danaus, cum easdem terras bello inuasisset, incendit. Hos autem ludos ut instituerent, oraculo sunt eius admoniti. In Attica uero rex Erichthonius ei ludos primus instituit, nec ei tantum. sed etiam Mineruae, ubi praemium uictoribus oleum ponebatur, quod eius fructus inuentricem Mineruam, sicut uini Liberum tradunt. Per eos annos
Abbreviated transcription (Latin):
imo ore cuncta int̾̃p̃tantib idem sp̃s unꝰ apparuit.
Sedait aliqͥs. Quomͦ sciã qͥd ionas ꝓpħa dixerit
dici aꝓpħa. qͥ missus fuerat t̾rere cõminatione
imminentis exitii ciuitatẽ: Cui si t̃cio die fuerat
t̃cio. Sigͦ a me querit᷑ qͥd horũ ionas dixerit: hoc
dicere potuer̃. Quod tam̃ ad rẽ ꝑtineret: & in
unũ eundẽq sensũ : quã uis sub altera significa¬
auctoritate ñ sp̃ta. ab hystoria sese at tollere. ad
ea reqͥrenda ꝓpt̃qͥe significanda hystoria ipsa
conscripta .ẽ. Gesta st̃ qͥppe illa in niniue ciuitate
sed aliqͥd etiã significauer̃. qͦd modũ illiꝰ ciuitatis
ex cedat: sic̃ gestũ. ẽ. qͦd ipse ꝓpħa inuentre cȩti
triduo fuit : & tam̃ aliũ significauit in ꝓfundo in fer¬

Expanded text:
uno ore cuncta interpretantibus, idem Spiritus unus apparuuno ore cuncta interpretantibus, idem Spiritus unus apparu«Sed ait aliquis: “Quomodo sciam quid Ionas propheta dixerit “dici a propheta, qui missus fuerat terrere comminatione imminentis excidii civitatem? Cui si tertio die fuerat tur “a me queritur, quid horum Ionas dixerit, hoc dicere potuerunt, quod tamen ad rem pertineret et in unum eundemque sensum, quamvis sub altera significate utraque non spreta ab historia se se attollere ad ea requirenda, propter que significanda historia ipsa conscripta est. Gesta sunt quippe illa in Ninive civitate, sed aliquid etiam significaverunt, quod modum illius civitatis excedat: sicut gestum est, quod ipse Prophetae in ventre ceti triduo fuit, et tamen alium significavit in profundo infer
Abbreviated transcription (Latin):
tauer̃. quȩ signa asteriscos uocant. Illa uꝰ quȩ ñ
uersuũ iacentib uirgulis sic̃ scribunt᷑ unciȩ sig¬
nauer̃. Et multi codices has notas habentes usqͥe¬
qͣq diffusi sunt & latini. Quȩ aut̃ ñ p̃t̃missa uel
addita sed alit̃ dicta s̃. siue aliũ sensũ faciunt.
etiã ipsũ ñ ab horrentẽ. siue alio mͦ eundẽ ipsũ ex¬
plicare monstrent᷑. nisi utrisq codicib inspectis
nequeunt reꝑiri. Si gͦ ut oportet nichil aliud in tue¬
am inscripturis illis nisi qͥd ꝑ homines dixerit.
ñ . ẽ: ꝑistos ea maluit quã ꝑ illos idem sp̃s dicere.
Sic ostendens utrosq fuisse ꝓpħas. Istomͦ enĩ. mͦ
alia ꝑisaiã. alia ꝑheremiã. alia ꝑ aliũ aliũq ꝓ¬
pħam: uel alit̃ eadẽ ꝑ hunc ac ꝑillũ dix̃ ut uo¬
luit. Q cqͥd porro apud utrosq inuenit᷑. ꝑ utrosq
sic̃ in illis uera & concordantia dicentib unꝰ pacis
sp̃s fuit : sic & istis ñ secũ conferentib & tam̃ tanqͥã

Expanded text:
tauerunt, quae signa asteriscos uocant. Illa uero, quae non uersuum iacentibus uirgulis, sicut scribuntur unciae, signauerunt. Et multi codices has notas habentes usquequaque diffusi sunt et Latini. Quae autem non praetermissa uel addita, sed aliter dicta sunt, siue alium sensum faciant etiam ipsum non abhorrentem, siue alio modo eundem sensum explicare monstrentur, nisi utrisque codicibus inspectis nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in scripturis illis. nisi quid per homines dixerit non est, per istos ea maluit quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque” “prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, alia per Hieremiam, alia per alium aliumque pphetam, vel aliter eadem per hunc ac per illum dixit, ut voluit. Quidquid porro apud utrosque invenitur, per utrosque sicut in illis vera, et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit; sic et in istis non secum conferentibus, et tamen tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
tabis aut qͣndo regnũ isrł: At ille. ñ. ẽ. inquit
ur̃m nosse tẽpora: quȩ pat̾ posuit in sua potes¬
tate.Non utiq illi de hora uel die uel anno
s de tp̃r int̾rogabant. qͣndo istud acceꝑe rs¬
ponsũ łrustra gͥ annos qͥ remanent huic scło
cõputare acdefinire conam̾: cũ scire ñ. ẽẽ nr̃m
ex ore ueritatis audiamꝰ. &s tam̃ alii. ccce¬
alii . d. alii etiã mille ab ascensione dñi usq
ad eiꝰ ultimũ ad uentũ cõpleri posse dixer̃.
Quẽ ad modũ aut̃ qͥsq eoꝵ astruat opinio¬
nẽ suã longũ.ẽ. demonstrare. & ñ necessariũ.
Coniecturis qͥppe utunt᷑ humanis : nec ab eis

Expanded text:
abis regnum Israel? At ille: Non est, inquit, uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Non utique illi de hora uel die uel anno, sed de tempore interrogauerant, quando istud accepere responsum. Frustra igitur annos, qui remanent huic saeculo, conputare ac definire conamur, cum hoc scire non esse nostrum ex ore Veritatis audiamus; quos tamen alii ingentos, alii etiam mille ab ascensione Domini usque ad ejus ultimum adventum compleri posse dixerunt. Quemadmodum autem quisque eorum astruat opinionem suam, longum est demonstrare, et non necessarium. Conjecturis quippe utuntur humanis, non ab ei
Abbreviated transcription (Latin):
possessuri diuisissent. uel potius dissipassent
bellis omĩa uastaturi : ptolomeos reges habere
cepit ȩgrptꝰ. Quorũ pͥmꝰ largifilius multos ex
udȩa captiuos in egr̾ptũ trans tulit. Huic aut̃
qͦs ille adduxerat subiugatos. lib̾os redire per¬
misit: in suꝑ & dona regia in tẽplũ dĩmisit. pe¬
tiuitq abeleaz aro tunc pontifice dari sibi scri¬
pturas. qͦs ꝓfecto audierat fama p̃dicante diui¬
nas : & idõ concupiuerat hab̾e in bibliotheca
qͣm nobilissimã fecerat. Has ei cũ idem pontifex
misisset hebreas: pꝰ ille etiã int̾ p̃tes postulauit:
& dati s̃ . Lxx .iͦi. de singulis .xii. tribub seni hões
suetudo. Tradit sane tam mirabilẽ ac stupendũ
planeq diuinũ in eorũ uerb̾ fuisse consensũ: ut
cũ ad hoc opus separatim singuli secłent ita enĩ
eoꝵ fidẽ ptolomeo placuit exploraremnullo
uerbo qͦd idem significaret & tantũdẽ ualeret.

Expanded text:
possessuri diuisissent, sed potius dissipassent possessuri diuisissent, sed potius dissipassent bellis omnia uastaturi, Ptolomaeos reges coepit habere Aegyptus; quorum primus, Lagi filius, multos ex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. huic autemPhiladelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit, insuper et dona regia in templum dei misit petiuitque ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas profecto audierat fama praedicante diuinas, et ideo concupierat habere in bybliotheca, quam nobilissimam fecerat. has ei cum idem pontifex misisset hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit, et dati sunt LXXII, de singulis duodecim tribubus seni homines suetudo. traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorum uerbis fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederent — ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare — in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret,
Abbreviated transcription (Latin):
te uirtutũ. de amore patriȩ. de fide amicitiȩ.
de bonis oꝑib atq om̃ib ad mores ꝓbos ꝑtinen¬
tib reb qͥã uis nescientes ad quẽ finẽ & qͥ nã mͦ¬
eẽnt ista om̃ia referenda : ꝓpħicis hoc ÷ diuinis
uocib qͣmuis ꝑ homines in illa ciuitate popło
cõm̃data s̃. ñ argum̃ tationũ concertationibus.
in culcata. ut ñ hominis in geniũ. s dĩ eloqͥũ
contẽnere formidaret qͥ illa cognosceret.
Has sacras litteras etiã unꝰ ptolomeorũ regũ
ȩgr̃pti nosse studuit & habere. Nã pꝰ alexandri
macedonis qͥ etiã magnꝰ cognominatꝰ ÷ mirificen¬
tissimã minimȩq diuturnã potentiã. qͥ uniuer¬
sã asiã immo pęne totũ orbẽ. partim ui. & armis.
partim t̾rore subegerat. qͣndo int̃ cȩt̃a orientis
etiã udeã in gressus obtinuit. eo mortuo comites
eiꝰ cũ regnũ illud amplissimũ ñ pacifice int̾ se

Expanded text:
te uirtutum, de amore patriae; de fide amicitiae, te uirtutum, de amore patriae; de fide amicitiae, de bonis operibus adque omnibus ad mores probos pertinentibus rebus, quamuis nescientes ad quem finem essent ista omnia referenda, propheticis, hoc est divinis vocibus, quamvis per homines, in illa civitate populo commendata sunt, non argumentationum concertationibus inculcata; ut non hominis ingenium, sed Dei eloquium contemnere formidaret, qui illa cognoscereHas sacras Litteras etiam unus Ptolemaeorum regum Aegypti nosse studuit et habere. Nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua universam Asiam, ipartim terrore subegerat, quando inter caetera Orientis etiam Judaeam ingressus obtinuit; eo mortuo comites ejus, cum regnum illud amplissimum
Abbreviated transcription (Latin):
uariȩq impietatis parit̃ possidet. at uͦ gens illa
ille popłs. illa ciuitas. illares publica. illi isra¬
helitȩ qͥb credita st̃ eloqͥa dĩ: nullomͦ pseudo ꝓ¬
pħas. cũ ueris ꝓpħis parilitate licentiȩ confuder̃
s concordes int̾ se atq innullo dissentientes: sa¬
crarũ lit terarũ ueraces ab eis agnoscebant᷑ & te¬
nebant᷑ auctores. Ipsi eis erant phrlosophi hoc.ẽ.
amatores sapientiȩ ipsi sapientes. ipsi theologi.
ipsi ꝓpħȩ. ipsi doctores ꝓbitatis atq pietatis:
patrẽ tuũ & matrẽ tuã: ds̃ uissit. Sidictũ ÷ ñ
mȩchab̾is. ñ homicidiũ facies. ñ furabis. & cȩt̃a
huiꝰ modi: ñ hȩc ora humana sed oracula diuina
fuder̃. Quicqͥd phr̃losophi qͥdã int̃ falsa qͥe opi¬
nati s̃ uerũ uide potuer̃. & laboriosis disputati¬
onib ꝑ suade moliti s̃ qͦd mundũ istũ ds̃ fecerit
eũq ipse ꝓuidentis simꝰ ad ministret. de honesta¬

Expanded text:
uariaeque inpietatis pariter possidet. At uero gens illa, uariaeque inpietatis pariter possidet. At uero gens illa, ille populus, illa ciuitas, illa res publica, illi Israelitae, quibus credita sunt eloquia Dei, nullo modo pseudoprophetas cum ueris prophetis parilitate licentiae confuderunt, sed concordes inter se adque in nullo dissentientes sacrarum litterarum ueraces ab eis agnoscebantur et tenebantur auctores. Ipsi eis erant philosophi, hoc est amatores sapientiae, ipsi sapientes, ipsi theologi, ipsi prophetae, ipsi doctores probitatis adque pietatis. patrem tuum et matrem tuam, Deus iussit. Si dictum est: Non moechaberis, non homicidium facies, non furaberis, et cetera huius modi, non haec ora humana. sed oracula diuina fuderunt. Quidquid philosophi quidam inter falsa, quae opinati sunt, uerum uidere potuerunt et laboriosis disputationibus persuadere moliti sunt, quod mundum istum Deus fecerit eumque ipse prouidentissimus administret, de honesta
Abbreviated transcription (Latin):
alii inutroq. Alii extrinsecus posita etiã bona.
ad animũ & corpus addentes. alii sensib cor¬
poris semꝑ alii ñ semꝑ: alii nũquã putantes. ẽẽ.
credendũ. Has & alias pene innumerabiles dis¬
sensiones phylosophorũ. qͥs umꝗ popłs. qͥs sena¬
tus. quȩ potestas uel dignitas publica impiȩ ciui¬
tatis di uidicandas. & alias ꝓbandas ac recipien¬
das. alias imꝓbandas repudiandasq curauit. ac ñ¬
passim sine ullo iudicio confuseq habuit ingre¬
mio suo tot controuersias hominũ dissidentiũ.
ñ de agris & domib uel qͣcũq pecuniaria rati¬
one: sed de his reb qͥb aut miserȩ uiuit̾ aut bea¬
tȩ : Ubi & si aliqͣ uera dicebant᷑ eadẽ licentia
adiciebant᷑: & falsa ꝓrsus: ut ñ frustra talis
ciuitas mysticũ uocabulũ babylonis acceꝑit.
xis se memimꝰ. Nec int̾ .ẽ. diaboli reis quã contͣ¬
ris int̃ se rixent᷑ errorib : qͦs merito multȩ

Expanded text:
alii in utroque, alii extrinsealii in utroque, alii extrinsead animum et corpus addentes: alii sensibus corporis semper, alii non semper, alii nunquam, putantes esse credendum. Has et alias pene innumerabiles dissensiones philosophorum, quis unquam populus, quis senatus, quae potestas vel dignitas publica impiae civitatis dijudicandas, et alias probandas ac recipiendas, alias improbandas repudiandasqpassim sine ullo iudicio confuseque habuit in gremio suo tot controuersias hominum dissidentium, non de agris et domibus uel quacumque pecuniaria ratione, sed de his rebus, quibus aut misere uiuitur aut beate? Ubi etsi aliqua uera dicebantur, eadem licentia dicebantur et falsa, prorsus ut non frustra talis ciuitas mysticum uocabulum Babylonis acceperit. xisse meminimus. Nec interest diaboli regis eius, quam contrariis inter se rixentur erroribus, quos merito multae
Abbreviated transcription (Latin):
ambo soeratici intam diuersis atq int̾ se contra¬
rus finib uitȩ sũmã locantes. quorũ etiã ille fu¬
giendã isce ad ministrandã sapienti dicebat. eẽ.
rem publicã. ad suã qͥsq sectã sectandã discipłos
congregabant. Nempe palã in conspicua & notis¬
sima porticu. in grmnasis in hortulis in locis pu¬
blicis ac pͥuatis. cat̃uatim ꝓsua qͥsq opinione cer¬
tabant : alii asserentes unũ: alii innumerabiles
mundos. Ipsũ aut̃ unũ alii ortũ. eẽ: alii uͦ initiũ
ñ hab̾e. alii interiturũ: alii semꝑ futurũ. Alii
m̃te diuina: alii fortuitu & casib agi. Alii im¬
mortales: eẽ animas. alii mortales. Et qͥ immor¬
tales : alii reuolui inbestias. alii neqͣqͥã. Qui uͦ
mortales : alii mox interire pꝰcorpus. alii uiuere
etiã pꝰ ea. uel paululũ uel diutiꝰ. ñ tam̃ sẽꝑ. Alii
in corpore constituentes finẽ boni: alii in animo.

Expanded text:
ambo Socratici, in tam diuersis adque inter se contraambo Socratici, in tam diuersis adque inter se contrariis finibus uitae summam locantes, quorum etiam ille fugiendam, iste administrandam sapienti dicebat esse rem publicam, ad suam quisque sectam sectandam discipulos congregabat? Nempe palam in conspicua et notissima porticu, in gymnasiis, in hortulis, in locis publicis ac priuatis cateruatim pro sua quisque opinione certabant, alii adserentes unum, alii innumerabiles mundos; ipsum autem unum alii ortum esse, alii uero initium non habere; alii interiturum, alii semper futurum; alii mente diuina, alii fortuito et casibus agi; alii inmortales esse animas, alii mortales; et qui inmortales, alii reuolui in bestias, alii nequaquam; qui uero mortales, alii mox interire post corpus, alii uiuere etiam postea uel paululum uel diutius, non tamen semper; alii in corpore constituentes finem boni, alii in animo,
Abbreviated transcription (Latin):
dere hoc oꝑe longũ. ẽ. Quis aut̃ secte cuiꝰ libet
auctor sic. ẽ. in hac dȩ monicola ciuitate apꝓ¬
batꝰ ut cȩteri imꝓbarent᷑ qͥ diuersa & ad uer¬
sa senser : non ne apud athenas & epicurĩ¬
clarebant asserentes res humanas ad dõꝵ curã
ñ ꝑtinere. & stoici qͥ contraria sentientes eas regi
atq muniri diis ad iutorib & tutorib dispita¬
bant : Unde miror cur anaxagoras ut reus fac¬
tus sit qͥa solẽ dix̃. eẽ. lapidẽ ardentẽ. negans utiq
dm̃. cũ in eadẽ ciuitate gła floruerit eprcurus.
uixeritq securꝰ. ñ solũ solẽ uel ullũ sydum dm̃
.ẽẽ credeNs sed nec iouem nec ullũ deoꝵ om̃ino in
mundo habitare contendens. ad quẽ p̃ces homi¬
nũ supplicationesq ꝑueniant. Nonne ibi ariscip¬
pus in uoluptate corporis sũmũ bonũ ponens.
ibi antistenes uirtute animi potius hominẽ fi¬
eribeatũ asseuerans: duo phy losophi nobiles &

Expanded text:
dere hoc opere longum est. Quis autem sectae cuiuslibet dere hoc opere longum est. Quis autem sectae cuiuslibet auctor sic est in hac daemonicola ciuitate adprobatus, ut ceteri inprobarentur, qui diuersa et aduersa senserunt? Nonne aput Athenas et Epicurclarebant, adserentes res humanas ad deorum curam non pertinere, et Stoici, qui contraria sentientes eas regi ti adque muniri dis adiutoribus et tutoribus disputabant? Unde miror quur Anaxagoras reus factus sit, quia solem dixit esse lapidem ardentem, negans utique deum, cum in eadem ciuitate gloria floruerit Epicurus uixeritque securus, non solum solem uel ullum siderum deum esse non credens, sed nec Iouem nec ullum deorum omnino in mundo habitare contendens, ad quem preces hominum supplicationesque perueniant. Nonne ibi Aristippus in uoluptate corporis summum bonum ponens, ibi Antisthenes uirtute animi potius hominem fieri beatum adseuerans, duo philosophi nobiles et
Abbreviated transcription (Latin):
abruꝑit. ut ꝓea certarent quã ueritatẽ puta¬
rent. siue illa. ẽẽt. siue ñ. eẽt. qͥd agit. aut qͦuel
qͣ ut ad beatitudinẽ ꝑueniat᷑ humana se por¬
rigit in felicitas. si diuina ñ ducit auctoritas :
Deniq auctores nr̃i in qͥb ñ fu̾stra sacrarũ lit¬
terarũ figit᷑ & t̾minat᷑ canon. absit ut int̾ se
aliqͣ ratione dissentiant. Unde ñ immerito cũ
illa scrib̾ent eis dm̃ uel ꝑ eos locutũ: ñ pauei insco¬
lis atgrmnasi is litigiosis disputationib gar¬
ruli sed in agris atsurbib cũ doctis atq indoc¬
tis tottantiq popłi credider̃. Ipsi sane pauci
.eẽ debuer̃ ne multitudine uilesceret. qͦd reli¬
gione carũ ͭoporteret : nec tam̃ ita pauci ut
eoꝵ ñ sit miranda consensio. Neq in multitudine
phrlosophorũ qͥ labore etiã litterario monim̃ta
suoꝵ dogmatũ reliquer̃ facile qͥs inuenerit. in¬
t̃ quos cuncta quȩ sensere conueniant: qͦd osten¬

Expanded text:
abruperit, ut pro ea certarent, quam ueritatem putaabruperit, ut pro ea certarent, quam ueritatem putarent, siue illa esset, siue non esset: quid agit aut quo uel qua, ut ad beatitudinem perueniatur, humana se porrigit infelicitas, si diuina non ducit auctoritas? Denique auctores nostri, in quibus non frustra sacrarum litterarum figitur et terminatur canon, absit ut inter se aliqua ratione dissentiant. Unde non inmerito, cum illa scriberent, eis Deum uel per eos locutum, non pauci in scholis adque gymnasiis litigiosis disputationibus garruli, sed in agris adque urbibus cum doctis adque indoctis tot tantique populi crediderunt. Ipsi sane pauci esse debuerunt, ne multitudine uilesceret, quod religione carum esse oporteret; nec tamen ita pauci, ut eorum non sit miranda consensio. Neque enim in multitudine philosophorum, qui labore etiam litterario monumenta suorum dogmatum reliquerunt, facile quis inuenerit, inter quos cuncta quae sensere conueniant: quod osten
Abbreviated transcription (Latin):
simis discrepantes. cui potius credẽ debeant ñ in¬
ueniunt. Nos uͦ inr̃ȩ religionis hystoria. fulti auc¬
toritate diuina qͥcqͥd ei resistit ñ dobitamꝰ.eẽ. fal¬
tus quȩ seu uera seu falsa sint. nichil mom̃ti affer̃ qͦ
mus hr̃storiȩ ipsi philosophi a qͣb ad ista ꝓgres¬
si sumꝰ. qͥñ uident᷑ laboras se instudiis suis. nisi ut
inuenirent qͦmͦ uiuendũ. eẽt. ac cõmodate ad be¬
atitudinẽ capessendã. cur dissenser̃ & a magistris
discipłi. & int̾ se condiscipłi. nisi quia ut homines
humanis sensib & humanis rationationib ista
quȩsier̃ : Ubi quã ius. eẽ. potuerit & studiũ głan¬
di. qͦqͥsq alio sapientior & acutior uidi cupit
nec sententiȩ qͦdã mͦ ad dictꝰ alienȩ. sed sui dog¬
matis & opinionis inuentor : tam̃ ut ñ nullos
uel etiã plurimos eoꝵ fuisse concedam qͦs a suis
doctorib uel discendis sociis amor ueritatis

Expanded text:
simis discrepantes, cui potius credere debeant, non insimis discrepantes, cui potius credere debeant, non inueniunt. Nos uero in nostrae religionis historia fulti auctoritate diuina, quidquid ei resistit, non dubitamus esse falus litteris, quae seu uera seu falsa sint, nihil momenti adferunt, quo mus historiae, ipsi philosophi, a quibus ad ista progressi sumus, qui non uidentur laborasse in studiis suis, nisi ut inuenirent quo modo uiuendum esset adcommodate ad beatitudinem capessendam, quur dissenserunt et a magistris discipuli, et inter se condiscipuli, nisi quia ut homines humanis sensibus et humanis ratiocinationibus ista quaesierunt? Ubi quamuis esse potuerit et studium gloriandi, quo quisque alio sapientior et acutior uideri cupit nec sententiae quodam modo addictus alienae. sed sui dogmatis et opinionis inuentor, tamen ut nonnullos uel etiam plurimos eorum fuisse concedam, quos a suis doctoribus uel discendi sociis amor ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
lit teras magistra isi didicer̃ : non enĩ paruus auc¬
tor. ẽ. in hr̃storia uarro qͥ hoc ꝓdidit. qͦd a litt̾arũ
etiã diuinarũ ueritate ñ dissonat. Cũ enĩ ab ipso
pͥmo homine qͥ ÷ appellatꝰ adã. non dũ sex annoꝵ
milia cõpleant᷑ : qͦmꝰ ñ isti ridendi potius quã re
fellendi s̃ qͥ de spatio tẽporũ tam diuersa & huis
ex plorate ueritati tam cont᷑ria ꝑsuade conant.
Cui eñĩ melius narranti p̃terita credimꝰ. quã qͥetiã
futura p̃dix̃. quȩ p̃sentia iã uidemꝰ : Nã & ipsa
historicorũ int̃ sedissonantia copiã nob p̃bet. ut
ei potius crede debeamꝰ. qͥ diuinȩ quã tenemꝰ non
repugnet hr̃storiȩ. Porro aut̃ ciues impiȩ ciuitatis
diffusi usq qͣq suꝑ t̾rã. cũ legunt doctissimos hões
quorũ nulliꝰ contemnenda uideat᷑ auctoritas: in¬
e se de reb gestis abętatis nr̃ȩ memoria remotis¬

Expanded text:
litteras magistra Iside didicerunt? Non enim paruus auclitteras magistra Iside didicerunt? Non enim paruus auctor est in historia Varro, qui hoc prodidit, quod a litterarum etiam diuinarum ueritate non dissonat. Cum enim ab ipso primo homine, qui est appellatus Adam, nondum sex annorum milia conpleantur, quo fellendi sunt, qui de spatio temporum tam diversa, et huic exploratae veritati tam contraria persuadere conantur? Cui enim melius narranti praeterita credimus, quam qui etiam futura praedixit, quae praesentia jam videmus? Nam et ipsa historicorum inter se dissonantia copiam nobis praebet, ut ei potius credere debeamus, qui divinae, quam tenemus, non repugnat historiae. Porro autem ciues inpiae ciuitatis diffusi usquequaque per terras cum legunt doctissimos homines, quorum nullius contemnenda uideatur auctoritas, inter se de rebus gestis ab aetatis nostrae memoria remotis
Abbreviated transcription (Latin):
aliud taliũ disciplinarũ magis ad exercenda
ingenia. quã ad illuminandas uera sapientia
m̃tes solet ualere : Nã qͦd attinet ad phylosophiã
quȩ se docere ꝓfitet᷑ aliqͥd unde fiant homines
beati: circa tẽpora mercurii quẽ trimegis tum
uocauer̃. in illis t̃ris eis modi studia claruer̃:
longe qͥdẽ ante sapientes uel phylosophos gre¬
ciȩ̃ : s tam̃ pꝰ abrahã & isaac & iacob & ioseph.
nimirũ etiã pꝰ ipsũ mor̾sen. Eo qͥppe tp̃r qͦ mo¬
r̃ses natꝰ .ẽ. fuisse reꝑit᷑ athlans ille magnus
astrologꝰ ꝓmethei fr̃. mat̾nꝰ auus mercuru maio¬
ris. cuiꝰ nepos fuit trimegistꝰ iste mercuriꝰ. Eu̾stra¬
itaq uanissima p̃sũptione garriunt qͥdã dicentes
ex qͦ egrptꝰ rationẽ syderũ app̃hendit amplius
qͦã .c. annoꝵ milia cõputari. In qͥb enĩ libris istũ
numerũ coleger̃. qͥ ñ multũ ante annoꝵ duomilia

Expanded text:
aliud talium disciplinarum magis ad exercenda aliud talium disciplinarum magis ad exercenda ingenia quam ad inluminandas uera sapientia mentes solet ualere? Nam quod adtinet ad philosophiam, quae se docere profitetur aliquid, unde fiant homines beati, circa tempora Mercurii, quem Trismegistum uocauerunt, in illis terris eius modi studia claruerunt, longe quidem ante sapientes uel philosophos Graeciae, sed tamen post Abraham et Isaac et Iacob et Ioseph, nimirum etiam post ipsum Moysen. Eo quippe tempore, quo Moyses natus est, fuisse reperitur Atlans ille magnus astrologus, Promethei frater, maternus auus Mercurii maioris, cuius nepos fuit Trismegistus iste Mercuriusitaque uanissima praesumtione garriunt quidam dicentes, ex quo Aegyptus rationem siderum conprehendit, amplius quam centum annorum milia numerari. In quibus enim libris istum numerum collegerunt, qui non multum ante annorum duo milia
Abbreviated transcription (Latin):
credendũ ẽ. qͦd ñ nulli arbitrant᷑ hebreã tantũ
linguã ꝑ illũ qͥ uocabat᷑ heber. unde hebreoꝵ uo¬
cabulũ . ẽ. fuisse seruatã. atq inde ꝑuenisse ad
abraham. hebreas aut̃ lit teras a lege cȩpisse. qͥe
data. ẽ. ꝑ morsen: s potiꝰ ꝑ illã successionẽ patrũ
memoratã linguã cũ suis lit teris custoditã. De¬
niq morses in popło constituit qͥ docendis littis
p̃ẽẽnt. priꝰquã diuinȩ legis ullas lit teras nosseq.
ductores. eo qͦd eas inducant id ÷ introducant qͦdã
mͦ incorda discentiũ. uel ineas potius ipsos qͦs do¬
sapientia ulla se uanitate iactauerit: qͣndo nec
sua patriarcharũ nr̃oꝵ tẽpore p̃uenisse sapien¬
tiã. Neq enĩ qͥsquã dicere audebit mirabilium
disciplinarũ eos peritissimos fuisse ante qͦã lit¬
teras nossent: id ÷ ante qͥã isis eo uenisset. easq
memorabilis doctrina. quȩ appellata. ẽ. sapien¬
tia. qͥd erat nisi maxime astronomia. & si qͥd

Expanded text:
credendum est, quod nonnulli arbitrantur, hebraeam tantum linguam per illum qui vocabatur Heber, unde Hebraeorum vocabulum est, fuisse servatam, atque inde pervenisse ad Abraham, hebraeas autem litteras a lege coepisse, quae data est per Moysen, sed potius per illam successionem patrum memoratam linguam cum suis litteris custoditam. Denique Moyses in populo constituit qui docendis litteris praeessent, priusquam diuinae legis ullas litteras nossent. ductores, eo quod eas inducant, id est introducant, quodam modo in corda discentium uel in eas potius ipsos quos dodiuina inerat sapientia, ulla se uanitate iactauerit, quando nec sua patriarcharum nostrorum tempore praeuenisse sapientiam. Neque enim quisquam dicere audebit mirabilium disciplinarum eos peritissimos fuisse, antequam litteras nossent, id est, antequam Isis eo uenisset easque memorabilis doctrina, quae appellata est sapientia, quid erat nisi maxime astronomia et si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto qͥsqͥs aliꝰ illarũ scripturarũ ex hebrea in
qͥã libet aliã ling̾am int̾pres ÷ uerax. aut congri
ritate diuina & aliud dicere potuit tanqͦã ꝓpħa
ille utrũq dixisset. qͥa utrũq idem sp̃s dicer&:
& hoc ipsũ alit̃ & si ñ eadẽ uerba idem tam̃ sens

Expanded text:
ofecto alius illarum Scripturarum ex Hebrea in ofecto alius illarum Scripturarum ex Hebrea in quamlibet aliam linguam interpres est uerax, aut congruiritate divina et aliud dicere potuit, tanquam propheta ille utrumque dixisset, quia utrumque idem Spiritus diceret; et hoc ipsum aliter, ut si non eadem verba
Abbreviated transcription (Latin):
INã cũ fuerint & alii int̃p̃tes qͥ ex hebrea ling᷑
ingrecã sacra illa eloqͥa transtuler̃. sic̃ aqͥla
srmmacus. theodotion: sic̃ etiã illa ÷ int̃p̃tatio
cuiᷤ auctor ñ apparet. & obhoc sine nomine
int̾ p̃tis qͥnta editio nuncupat᷑ : hanc tam̃ qͦs. Lxx.
greci popłi xp̃iani. qͦrũ pleriq: utrũ alia sit aliqͣ
ignorant. Ex hac .lxx. int̃p̃tatione etiã in latina
ñ defuerit tẽporib nr̃is prbt hierominꝰ homo
doctissimꝰ. & om̃iũ triũ lingarũ peritꝰ. qͥ ñ ex greco
sed ex hebreo inlatinũ eloqͥũ easdẽ scripturas con¬
uerterit. sed eiꝰ tantũ litterarũ laborẽ qͣmuis iu¬
errasse contendant : tañ eccłȩ xp̃i tot hominũ
auctoritati ab eleazaro tunc pontifice ad hoc tan¬
tũ opꝰ electorũ. neminẽ udicant p̃ferendũ : qr
& si ñ in eis unꝰ apparuis set sp̃s. sine dubitatione
more hominũ contulissent. ut qͦd placuis set om̃ib:
hoc maneret. nullꝰ eis unꝰ int̾pres debuit ante po¬

Expanded text:
Nam cum fuerint et alii interpretes, qui ex hebraea lingua in graecam sacra illa eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus, Theodotion; sicut etiam illa est interpretatio, cujus auctor non apparet, et ob hoc sine nomine interpretis, Quinta editio nuncupatur: hanc tamen quae SeptGraeci populi Christiani, quorum plerique utrum alia sit aliqua inon defuerit temporibus nostris presbyter Hieronymus, homo doctissimus et omnium trium linguarum peritus, qui non ex Greco, sed ex Hebreo in Latinum eloquium easdem Scripturas converterit. 38 Sed eius tam litteratum laborem quamvis Iuerrasse contendant, tamen Ecclesie Christi tot hominum auctoritati ab Eleazaro” “pontifice ad hoc tantum opus electorum neminem iudicant preferendum, quia etsi non in eis unus apparuisset Spiritus sine dubitatione more hominum contulissent” et, “quod placuisset omnibus, hoc maneret, nullus eis unus interpres debuit antepo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ mͥ uident᷑ qͥdã codices hab̾e. gaudebo in dõ
iħu meo. quã hi qͥ uolentes id latine ponere. no
Hieremias ꝓpħa de maiorib ẽ. sic̃ isaias. ñ de
minorib sic̃ cȩteri : de qͥorũ scriptis ñ nulla iã
posui ł pħauit aut̃ regnante iosia inierłm: &
apud romanos ancomarco iã ꝓpinqͣnte capti¬
uitate iudȩoꝵ: Tetendit aut̃ ꝓpħiã usq ad qͥntũ m̃ sẽ
captiuitatis: sic̃ in eiꝰ lit teris inuenimꝰ. Sophonias aũ
de minorib ad iungit᷑ ei. Nã & ipse in dieb iosiȩ ꝓ¬
pħasse sedicit: s qͦusq ñ dicit. Propħauit gͦ hiere¬
mias ñ solũ ancimarei. uerũ etiã tarqͥmi p̾sci tẽpo¬
rib quẽ romani habuer̃ qͥntũ regẽ. Ipse enĩ qͣndo
illa captiuitas facta .ẽ. regnare iã cȩꝑat. Propħat

Expanded text:
autem mihi uidentur quidam codices habere: Gaudebo in Deo autem mihi uidentur quidam codices habere: Gaudebo in Deo Iesu meo, quam hi, qui uolentes id Latine ponere, nomHieremias propheta de maioribus est, sicut Esaias, non de minoribus, sicut ceteri, de quorum scriptis nonnulla iam posui. Prophetauit autem regnante Iosia in Hierusalem et aput Romanos Anco Marcio, iam propinquante captitate Iudaeorum Tetendit autem prophetiam usque ad quintum mensem captiuitatis, sicut in eius litteris inuenimus. Sophonias autem unus de minoribus adiungitur ei. Nam et ipse in diebus Iosiae prophetasse se dicit; sed quousque, non dicit. Prophetauit ergo Hieremias non solum Anci Marcii, uerum etiam Tarquinii Prisci temporibus, quem Romani habuerunt quintum regem. Ipse enim, quando illa captiuitas facta est, regnare iam coeperat. Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
dã in qͥt ad popłm peregrinationis meȩ. Receder
utiq: a popłomaligno carnalis cognationis suȩ ñ
peregrinante in hac t̾ra. nec suꝑnã patriã requi¬
rente. Qm̃ ficus inqͥt ñ afferet fructꝰ: & ñ er̃ na¬
tiuitates in uineis. Mentiet᷑ opꝰ oliuȩ : & campi
ñ facient escam. Defecer̃ ab esca oues: & ñ suꝑ s̃¬
qͥa irã dĩ talẽ ꝓpt̃ ea passa. ẽ illagens qͥa igno¬
rans dĩ iustitiã. suã uoluit constituere: iste con¬
tinuo: ego aut̃ in qͥt in dño exultabo. gaudebo
in dõ salutari meo. Oñs ds̃ m̃s uirtꝰ mea. statuit
pedes meos in consũmationẽ. suꝑ excelsa im¬
ponet me: ut uincã in cantico eiꝰ. Illo scilicet can¬
tico: de qͦ similia quȩdã dicunt᷑. inpsalmo. Sta¬
tuit supͣ petrã pedes meos: & direxit gress me¬
os. & immisit mos meũ canticũ nouũ r̾mnũ dõ
nr̃o. Ipse gͦ uincit in cantico dñi. qͥ placet ineiꝰ

Expanded text:
dam, inquit, in populum peregrinationis meae: recedens dam, inquit, in populum peregrinationis meae: recedens utique a populo maligno carnalis cognationis suae, non peregrinante in hac terra, neque supernam patriam requirente. Quoniam ficus, inquit, non afferet fructus, et non erunt nativitates in vineis: mentietur opus olivae, et campi non facient escam. Defecerquia iram Dei talem propterea passa est illa gens, quia ignorans Dei iustitiam suam uoluit constituere, iste continuo: Ego autem, inquit, in Domino exultabo, gaudebo in Deo salutari meo. Dominus Deus meus uirtus mea, statuit pedes meos in consummationem; super excelsa inponet me, ut uincam in cantico eius, illo scilicet cantico, de quo similia quaedam dicuntur in psalmo: Statuit super petram pedes meos et direxit gressus meos, et inmisit in os meum canticum nouum, hymnum Deo nostro. Ipse ergo uincit in cantico Domini, qui placet in eiu
Abbreviated transcription (Latin):
mouebunt᷑ in ea: in ea scilicet admiratione. ad a¬
perient morsus suos: sic̃ edens pauꝑ absconse.
Potentes enĩ qͥdã iudeoꝵ ueniebant ad dñm: facta
eus & uerba mirati. & esurientes panẽ doctrinȩ
manducabant absconse. ꝓpt̾ metũ uideoꝵ: sicut
eos ꝓdidit euangłm. Et mmisisti in mare equos
tuos turbantes aquas multas: quȩ nichil s̃ aliud
quã popłi multi. Non enĩ alii timore conuerterent᷑.
alii furore ꝑsequerent᷑ : nisi om̃s turbarent᷑. Obser¬
uaui & expectauit uent̃ m̃s : auoce orationis labi¬
orũ meoꝵ. Et introut tremor mossa mea: & subtꝰ
me turbata . ẽ. habitudomea. Intendit in ea quȩ
debat: & in qͦ futura cernebat. Turbatis enĩ popłis
multis. uidit imminentes ȩccłiȩ tribulationes: con¬
tinuoq se menbrũ eiꝰ agnouit. atq ait. Reqͥescam
in die tribulationis : tanquã ad eos ꝑtinens qͥ sunt¬
spe gaudentes in tribulatione patientes. Ut ascen¬

Expanded text:
mouebuntur in ea, in ea scilicet admiratione. Adamouebuntur in ea, in ea scilicet admiratione. Adaperient morsus suos, sicut edens pauper absconse. Potentes enim quidam Iudaeorum ueniebant ad Dominum facta eius et uerba mirati, et esurientes panem doctrinae manducabant absconse propter metum Iudaeorum, sicut eos prodidit euangęlium. Et inmisisti in mare equos tuos turbantes aquas multas, quae nihil sunt aliud quam populi multi; non enim alii timore conuerterentur, alii furore persequerentur, nisi omnes turbarentur. Obseruaui, et expauit uenter meus a uoce orationis labiorum meorum; et introiit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est habitudo mea. Intendit in ea, quaedebat et in qua futura cernebat; turbatis enim populis multis uidit inminentes ecclesiae tribulationes; continuoque se membrum eius agnouit adque ait: Requiescam in die tribulationisspe gaudentes, in tribulatione patientes . Ut ascen
Abbreviated transcription (Latin):
& ordinata. ẽ. eccłia sub rege suo. In lucẽ iacula
tua ibunt. hoc ÷ ñ in occultũ. s in manifestũ tua
uerba mittent᷑. Insplendore choruscationis ar¬
morũ tuorũ : sub audiendũ ÷ iacula tua ibunt.
Dixerat enĩ t suis. Quȩ dico uobis in tenebris:
dicite in lumine. In cõminatione minorabis
t̃rã: id ÷ cõminando humiliabis hoẽs. Et in fu¬
rore deicies g̃s: qͥa eos qͥ se ex altant uindicando
collides. Existi in salutẽ popłi tui: ut saluos fa¬
cia sxp̃os tuos: misisti incapite inunicoꝵ mortẽ.
Nichil hoꝵ. ẽ. exponendũ. Excitasti uncula usq
ad collũ. Et bona hic possunt intelligi uncula
sapientiȩ. ut initiant᷑ pedes in cõpedes eiꝰ. &
collũ intorquẽ eiꝰ. Precidisti instupore m̃tis.
sub audimꝰ uincula. E x citauit enĩ bona: p̃cidĩ
mala. De qͥb ei dr̃. Dirupisti uncula mea. Et hoc in
stupore mentis: id ÷ mirabilit̾. Capita potentiũ

Expanded text:
et ordinata est ecclesia sub rege suo. In lucem iacula et ordinata est ecclesia sub rege suo. In lucem iacula tua ibunt, hoc est \'non in occultum, sed in manifestum tua uerba mittentur.\' In splendorem coruscationis armorum tuorum, subaudiendum est iacula tua ibunt\\ Dixerat enim suis: Quae dico uobis in tenebris, dicite in lumine. In comminatione minor a b i s terram, id est \'comminando humiliabis homines. Et in furore deicies gentes, quia eos, qui se exaltant, uindicando conlides. Existi in salutem populi tui, ut saluos facias christos tuos; misisti in capita iniquorum mortem, nihil horum est exponendum. Excitasti uincula usque ad collum, et bona hic possunt intellegi uincula sapientiae, ut iniciantur pedes in conpedes eius et collum in torquem eius. Praecidisti in stupore mentis, subaudimus uincula; excitauit enim bona, praecidit mala, de quibus ei dicitur: Disrupisti uincula mea, et hoc in stupore mentis, id est mirabiliter. Capita potentium