comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diu ñ fuit. qͣmdiu. usq compleret᷑
⁊ clonec. Quin potiꝰ animadu̾tat
scripture sc̃e ydioma: et nobiscũ
ĩ quo hesitabat intelligat. Intelli¬
gat ea de quib posset ambigi si ñ
fuissent scripta signari: cetera uͦ nr̃e
intelligentie derelinqͥ. Si enĩ adhuc re¬
centi temꝑe uiuentib hiis qui ud̾ag̃
moysen. sepulchrum eiꝰ potuit igno¬
rari: multo magis tot scłis p̾cereũtib.
Iuxta qd̾ ⁊ illud intelligit᷑ de yoseph
euangelistã id indicasse. de quo scanla¬
lum poterat moueri. ñ eam cognitam
ẽẽ a uiro suo usq ad ꝑtum ⁊ uͭ młto ma¬
gis intelligeremꝰ cognitã ñ fuisse post
ꝑtum: a qua tunc se abstinuit. cum
adhuc de iusione pot̾at fluctuare. Ad
summã illud requiro: qͣre se abstinu¬
erit yoseph usq ad ꝑtus diem. Res¬
pondebit utiq. quia angelum audi
Et certe audierat. Yoseph. fili dauid:
netimeas acciꝑe mariam uxorẽ tuã.
Prohibitum ei fũat ne relinqueret:

Expanded text:
diu non fuit quamdiu usque compleretur diu non fuit quamdiu usque compleretur et donec. Quin potius animadvertat Scripturae sanctae idioma, et nobiscum, in quo haesitabat, intelligat ea, de quibus posset ambigi, si non fuissent scripta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetereuntibus. Juxta quod et illud intelligitur de Joseph, Evangelistam id indicasse, de quo scandalum poterat moveri, non eam cognitam esse a vito suo usque ad partum, ut multo magis intelligeremus cognitam non fuisse post partum, a qua tunc se abstinuit, cum adhuc de visione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit Joseph usque ad partus diem. Respondebit utique, quia Angelum audieet certe audierat, Joseph, fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum ei fuerat, ne relinqueret,
Abbreviated transcription (Latin):
inaures que erant in auriculis eoꝵ:
& abscondit eos iacob subtꝰ therebin¬
tum qͥ est ĩ sycimis: et ꝑdidit eõ usq
in hodiernum cliẽ. Itẽ in fine deut̾o
nomii. & defunctus ẽ moyses seruuᷤ
dñi in t̾ra moab ꝑ uerbum dñi: &
sepelierũt eũ in gech ꝓpe dom̃ phe¬
gor: ⁊ nemo scit sepulchrum eiꝰ usq
in diem istum. Certe hodiernꝰ dies
illius temꝑis estimandus ẽ: qͦ hy¬
storia ipsa contexta est. Siue moy¬
sen clicere uolu̾is auctorem pentha¬
teuchi. siue erram eiusdẽ instaura¬
torem oꝑis: ñ recuso. Nunc hoc q̃ri¬
tur. ut id qd̾ dcm̃ est usq in diem
istum: ad illã referat᷑ etatẽ: qͣ libri
editi siue conscͥpti sunt. Doceat gͥ
post illam diem. tot iam annor
usq ad nos uoluminib exactis. aũ
ẏdola q̃ sub therebinto condita fue¬
rant. reꝑta. aut moysi tumulum
ĩuestigatum ÷ quia obuixe asserit
post douͤ. et usq. esse inciꝑe: qd̾ tam¬

Expanded text:
inaures quae erant in auriculis eorum. inaures quae erant in auriculis eorum. Et abscondit ea Jacob subter terebinthum, quae est in Sichimis, et perdidit ea usque in hodiernum dietus est Moyses servus Domini in terra Moab per verbum Domini, et sepelierunt eum in Geth, prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc quaeritur, an id quod dictum est, usque in diem istum, ad illam referatur aetatem, qua libri editi sive conscripti sunt. Doceat igitur post illam diem tot jam annorum usque ad nos voluminibus exactis, aut idola, quae sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et usque, esse incipere, quod tam
Abbreviated transcription (Latin):
deinde finis. cum tradiderit regnum
deo ⁊ patri: cum destruxerit omnẽ
principatũ. & omnem potestatem ⁊
nare: clonec ponat om̃s inimicos
subpedib eius. Omĩa enĩ subiecit
sub pedib eiꝰ. Esto. de homine dictũ
sit. Non negamus. de eo qͥ passus ⁊
crucem: qui postea sedere iubetur
a dextris. Quid sibi uult hoo qd̃
ait. oportet enĩ illum regnare. donͦ
ponat om̃s inimicos sub pedib eiꝰ:
Nlunqͥd tamdui regnaturꝰ ÷ dñs do
eiꝰ et postqͣm illi sub pedib fuerug̃
regnare desistet ⁊ cum utiq t̃c mag̾
regnare incipiat. cum inimici cere¬
rint ẽẽ sub pedib ͦ Dauid qͦq ĩ qͣR¬
to graduum psalmo. Sic̃ oculi an¬
cille in manib dñe sue: ita oculi
Ergo tam dui ꝓpħa ocłos habebit
et omnem lacessentis ꝓcacitatẽ testi¬
monioꝵ nube celare. Herum pauca
subitiam: ut hiis similia ip̃e sibi le¬
ctor inueniat. Loquit᷑ in genesi seR¬
mo diuinꝰ. Et tradiderũt iacob deos
alienos qui erant ĩ manib eoꝵs. et

Expanded text:
Deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri, cum destituerit omnem principatum et omnem potestatem, enare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus; omnia enim subjecit sub pedibus ejus. sit, non negamus de eo qui passus est crucem, qui postea sedere jubetur a dextris. Quid sibi vult hoc quod ait, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus? Numquid tamdiu regnaturus est Dejus; et postquam illi sub pedibus fuerint, regnare desistet: cum utique tunc magis regnare incipiet, cum inimici coeperint esse sub pedibus? David quoque in quarto graduum psalmo: Sicut oculi ancillae in manibus dominae suae, ita oculi Ergo tamdiu Propheta oculos habebit et omnem lacessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus eorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
runt ꝑentes eiꝰ. Ip̃a quoꝙ maria q̃
ad gabnelem respond̾at dicens. qͦmͦ
erit hoc quia uirum ñ cognoui: qͥd
de yoseph loquit᷑ absculta. fili. quid
fecisti nobis sic: Ecce pater tuus &
ego: dolentes. querebamꝰ te. Nõne
hic iudeors pleriq argumentant᷑:

Expanded text:
runt parentes ejus . Ipsa quoque Maria quae runt parentes ejus . Ipsa quoque Maria quae ad Gabrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique argu
Abbreviated transcription (Latin):
uixta exemplũ susanne. sentencie
omnium cõdempnassent ÷ cum hodie
toto credente iam mundo argumer¬
tent᷑ udei. ysaia dicente. ecce uirgo
ĩnt̾o concipiet et pariet. in hebreo
uiuenculam scriptum ẽẽ ñ uirginẽ.
id÷ aalma ñ betola: Aduersum qͦs
in alio loco cõpetenti disseremus. Se¬
niq excepto yoseph ⁊ elysabeth. ⁊ ip̃a
maria paucisq ad modum si quos
ab hiis audisse possumꝰ estimare. õs
iħm filium estimabant yoseph: ĩ¬
tantum ut etiam euangłiste opini¬
onem uulgi expͥmentes. que uera
hystorie lex est. patrem eũ dixerus
saluatoris. nͦ ibi. & uenit in spũ iN
templum: haut dubium qͥn symeõ.
Et cum induc̾ent ꝑentes puerũ ihe¬
sum ut facerent de illo sccłm consu¬
etudinem legis. & alibi. Et erant
& ibant ꝑentes eiꝰ ꝑ annum in iherłm:
in sollẽpni die pasche. Ac deinde. Et
completis dieb. cum reuert̾ent᷑. remã¬
sit puer ih̾c in iherłm: ⁊ ñ cognoue¬

Expanded text:
juxta exemplum Susannae, sententiae juxta exemplum Susannae, sententiae omnium condemnassent, cum hodie, toto jam credente mundo, argumententur Judaei, Isaia dicente, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium , in Hebraeo juvenculam scriptum esse, non virginem, id est, AALMA, non BETHULA? Adversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinionem vulgi exprimentes, quae vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant Et ibant parentes ejus per annum in Jerusalem in solemni die Paschae . Ac deinde: Et completis diebus cum reverterentur, remansit puer Jesus in Jerusalem, et non cognove
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Si autẽ fu̾it adolescentula des¬
ponsata uiro. & inuen̾it eã homo ĩ
cuutate ⁊ clormierit cumea: educetiᷤ
utrumꝙ ad portam cuutatis illuis ⁊
lapidabunt᷑ lapidib ⁊ morientur ⁊
adolescentula qͥdẽ. quia ñ ꝓclamauit.¬
in ciuitate. uir aũ. qr humiliauit
uxorẽ ꝓximi sui: ⁊ eradicabitis ma¬
lignum ex uob̾ ipsis. Nec ñ ⁊ alibi.
& quis ẽ ille homo. cui desponsata ẽ
in bello: et homo alius accipiat eã. Si
cui autem scrupulus cõmouetur qͣre
desponsata ⁊ ñ potuis sine sponso. siue
ut sqͥptura appellat marito. uirgo con¬
ceꝑit: sciat triplice fuisse rationem.
pͥmo. ut ꝑ genealogiam yoseph. cuiꝰ
maria cognata erat: origo qͦq marie
monstraret᷑. Sccl̃o. ne uixta legẽ mo¬
ysi uͭ adult̾a lapidaretur a populo.
Tertio. ut ad egyptum fugiens habe¬
ret solatium custodis: potiꝰ ꝙͣ mariti.
se angelum gabrielẽ dei detulisse mã¬
datum. ac ñ magis quasi adulteram.

Expanded text:
loco: Si autem fuerit adolescentula desloco: Si autem fuerit adolescentula desponsata viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quidem, quia non proclamavitin civitate: vir autem, quia humiliavit uxorem proximi sui: et eradicabitis malum Al. malignum ex vobismetipsis . Necnon et alibi: Et quis ille homo, cui desponsata estin bello, et homo alius accipiat eam . Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut adultera lapidaretur a populo. Tertio, ut ad Aegyptum fugiens haberet solatium, custodis potius quam mariti. se angelum Gabriel, Dei detulisse mandatum; ac non magis quasi adulteram,
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi cdixerit. Anteqͣm oscula. amplexꝰ¬
q miscerent. andeqͣm rem agerent nup¬
tiarum: inuenta ẽ habens inut̾o. IN¬
uenta est autẽ a nullo alio. nͥ a yosẽph:
qui sponse uterum tumentẽ pene iam
licentia maritali ⁊ curiosis oculis de¬
prehendit. Non tñ sequit᷑ ut pͥoribus
dociumꝰ exemplis. eum cum maria
conuenisse post ꝑtum: cuiꝰ conuenien¬
di desiderium uteri cõceptione subla¬
tum ẽ. Qd̃ autẽ in sompnis dicituR
yoseph. ne timeas acciꝑe mariã uxo¬
rem tuam. & rursum. exurgens aũt
yoseph a sõpno fecit sicut precepit ei
angelus dñi. ⁊ accep̾ uxorem suam:
nullũ debet mouere. quasi ex eo quod
uxor ẽ appellata sponsa eẽ desierit:
cum hanc ẽẽ scripture diuine consue¬
tudinem nouerimꝰ. ut sponsas appel¬
let uxores: sicut in sequentib deut̾o¬
nomii testimoniis approbatur Si
quis inquit inuen̾it uirginẽ despoti¬
satam uiro. in campo.⁊ uim faciens

Expanded text:
Quasi dixerit: Antequam oscula amplexuQuasi dixerit: Antequam oscula amplexusque miscerent; antequam rem agerent nuptiarum, inventa est habens in utero. Inventa est autem a nullo alio, nisi a Joseph, qui sponsae uterum tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas accipere Mariam uxorem tuam. Et rursum: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem suam, nullum movere debet, quasi ex eo quod uxor est appellata, sponsa esse desierit: cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores. Sicut in sequentibus Deuteronomii testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens
Abbreviated transcription (Latin):
eungłista dixisset. priusꝙͣ conueni¬
rent. quia nemo de ñ pransuro dicit
anteqͣm pranderet: doleamne. an ri¬
deam nescio. Imꝑitie arguã. an te¬
meritatis accusem: Quasi si qͥs dixe¬
rit. anteqͣm in portu pranderem. ad
affricã nauigaui. ñ possit stare sm̃a
nͥ ei in portu qͣndoq prandendũ sit :
aut si uelimus dice̾. paulus apłs
andeꝙͣ ad hyspanias ꝑgeret. rome
in uincula coniectus est: aut ceite
illud. heluidiꝰ anteꝙͣ pen̾iam ag̾et
morte preuentus:: statim aut pau¬
lo post uncłã ad hyspanias sit eũ¬
dum. aut heluidio penia agenda
post mortẽ. cum scͥptura dicat. ĩ in¬
ferno autẽ quis confitebituR tibi ÷
aut ñ potius sit intelligendum qđ
necesse sit ut cogitata fiant: cum
tata sunt fierent. Igit᷑ cum euan¬
gelista dicat. pͥusꝙͣ conuenirent.
proximũ nuptiarũ tempus osten¬
dit̾: et in eo iam rem fusse. ut que
prius sponsa fuerat. esse uxor inciperet.

Expanded text:
Evangelista dixisset: Priusquam conveniEvangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet, doleamne, an rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi si quis dixerit: Antequam in portu pranderem, ad Africam navigavi, non possit stare sententia, nisi ei in portu prandendum quandoque sit. Aut si velimus dicere: Paulus apostolus antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius antequam poenitentiam ageret, morte praeventus est: statim aut Paulo post vincula ad Hispanias sit eundum: aut Helvidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ac non potius sit intelligendum, qunecesse sit ut cogitata fiant, cum tata sunt, fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, esse uxor inciperet.
Abbreviated transcription (Latin):
mea natum ẽ: de spũ sc̃o est. Ecce in¬
quit habes desponsatam: ñ cõmenda¬
tam. ut dicitis. Et utiq ñ ob alud
desponsatam: nͥ quandoq nupturã.
Neq enim de ñ conuenturis euange¬
lista dixisset. pͥusꝙͣ conuenirent: qr
nemo de ñ pransuro dicit. anteqͣm
pranderet. Deinde ab angelo uxorẽ
appellatam atq coniunctã. Audia¬
mus nunc qͥd scriptura ꝓnunciet.
Exurgens inquit yoseph a sompno:
fecit sicut preceꝑat ei angelus dñi.
Et accepit uxorem suam: ⁊ non cog¬
nouit eam donͨ peꝑit filium. Cutra¬
quib ingressa ÷ uestigus ꝑseq̃ntes:
pugnantia inter se dixisse doceamus.
Desponsatam confitetur : et statim
uxorem uult eẽ: qͣm confessus ẽ spon¬
sam. Rursum qͣm uxorẽ nominat:.
dicit ñ ob aliud desponsatã: nͥ qñq
nupturam. & ne parum hoc arbitre¬
mu ÷ habes inquit desponsatã. nori
cõmendatã. id nͦdum uxorem: nͨdũ
maritali iunculo copulatam. In eo
uͦ qd̾ ait. neq enim de ñ conuenturis

Expanded text:
m est in ea, de Spiritu sancto est . Ecce, inquit, habes desponsatam, non commendatam, ut dicis, et utique non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Neque enim de non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet. Deinde ab Angelo uxorem appellatam et conjunctam. Audiamus nunc quid Scriptura pronuntiet: Exsurgens, inquit, Joseph a somno, fecit sicut praeceperat ei Angelus Domini: et accepit uxorem suam, et non cognovit eam, donec peperit filium suuquibus ingressa est, vestigiis persequentes, pugnantia inter se dixisse doceamus. Desponsatam confitetur: et statim uxorem vult esse quam confessus est sponsam. Rursum quam uxorem nominat, dicit non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Et ne parum hoc arbitremur: « Habes, inquit, desponsatam, et non commendatam, id est, necdum uxorem, necdum maritali vinculo copulatam. In eo vero quod ait, Neque enim de non conventuris
Abbreviated transcription (Latin):
destatus ẽ. nup̾ta cogitat que sug
mundi. qͦmͦ placeat uiro: nob̾ suꝑ
hoc campum intelligñtie derelin¬
quens. Neq tñ alicui nc̃citatẽ impo¬
nit. aut laqueũ. s id qd̾ honestum
est suadet: uolens õs ẽẽ sicut seip̃m.
& qͣmꝙͣ de uirginitate p̾ceptũ dñi
ñ habeat. quia ultra homines est.
⁊ qͦdam mͦ impulentis erat adu̾sũ
naturam cogere. alioq mͦ dicere
uolo uos ẽẽ qd̾ angłi sunt. unde et
uirgo maioris ẽ. p̾cii. dum id cõtẽp¬
nit. qd̾ si fec̾it ñ delinquit: nichilo¬

Expanded text:
eat Deo: nupta vero cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro : nobis super hoc campum intelligentiae derelinquens. Neque tamen alicui necessitatem imponit aut laqueum, sed id quod honestum est, suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam de virginitate praeceptum Domini non habeat: quia ultra homines est; et quodammodo impudentis erat, adversum naturam cogere, alioque modo dicere, Volo vos esse, quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id contemnit, q
Abbreviated transcription (Latin):
ad illud temꝑis qd̃ prescͥptum ÷ non
fiebat. uelut in presenti. et ñ cognos¬
cebat eam: douͦ peperit filium. Appa¬
congerit de scripturis exempla qͣm¬
plurima more andabatarum. gla¬
dium intenebris uentilans: et lig¬
gue sonum ad cõfodienda sui tm̃
corꝑis menbra concutiens. Ad qͦd
cebat ⁊ usq sermonẽ. in scripturis
scĩs dupliciter intelligi. & de eo qͥdẽ
qd̾ scriptum ÷. cognoscebat. ad choi¬
tum qͦq ẽẽ referendum ip̃e disseru¬
it. nullo dubitante quin ad scieni¬
tiam sepe referat᷑: ut ibi. Reman
est ostendendum. ut quomodo ibi
sic etiam in donec eiusdem script᷑e
auctoritate fungatur: que sepe cer¬
tum tempus sicut ipse disseruit
in euis assumptione significat ⁊ se¬
pe infinitũ ut est illud qd̃ deus
ad quosdam loquit᷑ in prophetis:
Ego sum. ego sum: et donec senescatis ego
sum. Nunqͥd postqͣm illi senuerint. d̾s
ẽẽ desistet: & saluator in enͣngłio ad a¬

Expanded text:
ad illud temporis quod praescriptum est, non ad illud temporis quod praescriptum est, non fiebat, velut in praesenti: Et non cognoscebat eam, donec peperit filium. Appacongerit de Scripturis exempla quamplurima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporis membra concutiens. 6. Hiercebat, et usque, sermonem, in Scripturis sanctis, dupliciter intelligi. Et de eo quidem quod scriptum est, cognoscebat, ad coitum esse referendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad scientiam saepe referatur, ut ibi: Remansest ostendendum, ut quomodo ibi , sic etiam in donec, ejusdem Scripturae auctoritate frangatur, quae saepe certum tempus ut ipse disseruit in ejus assumptione significat, saepe infinitum, ut est illud, quod Deus ad quosdam 211 loquitur in Propheta: Ego sum, ego sum, et donec senescatis ego sum . Numquid postquam illi senuerint, Deus esse desistet? Et Salvator in Evangelio ad A
Abbreviated transcription (Latin):
de spũ scõ est. cogitabat occulte di¬
mitt̾e eam: in tantum. suum ñ esse
qͥ conceptus fuerat confidebat. S
iam satis ẽ docendi magis qͣm res¬
pondendi studio disputatum ẽ: cur
yoseph pater dñi. cur maria appel¬
lata sit coniunx. In quo ⁊ hoc breui¬
ter continetur: cur fres eiꝰ quidam
huic questiuncłe reseruamꝰ ⁊ ad re¬
liqͣ festinat or̃o: nunc illud ẽ disse¬
rendum qͦmͦ scriptura dicat. exur.¬
gens autẽ ẏoseph a sompno. fecit
sicut precepit ei angłs dñi. & acce
pit uxorẽ suã ⁊ ñ cognoscebat eã
donͦ peꝑit filium: et uocauit nom̃
euis iħm. In quo pͥmum aduersanꝰ super¬
fluo labore desudat. cognoscendi uerbũ
ad choitũ mag̾ qͣm ad scĩam ẽẽ referen¬
dum quasi hoc quisqͣm negauerit: &¬
eas ineptias quas reclargint. aliqͣndo
prudens quispiam potuerit suspica¬
ti. Demnde uult clocere qd̾ donec. sue
usꝙ aduerbium. certum tempus sig¬
nificet: quo completo fiat id qͦd usq

Expanded text:
 sancto est , cogitabat occulte dimittere eam. 210 Intantum suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur fratres ejus quihuic quaestiunculae reservamus, et ad reliqua festinat oratio: nunc illud est disserendum, quomodo Scriptura dicat: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit eixorem suam, et non cognoscebat eam, donec peperit filium, et vocavit nomen ejus Jesum . In quo primum adversarius superfluo labore desudat, cognoscendi verbum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas redarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque
Abbreviated transcription (Latin):
bus ⁊ yoseph ⁊ symon ⁊ uidas. ⁊ soro¬
nͥ de turba ñ dicitur. Qͥs te oro añ
hanc blasphemiã nouerat: Quis
dipondio supputabat: Consecutꝰ es
qd̃ uolebas: nobił fc̃s es in scelere. E¬
go ip̃e qͥ contra te scribo. cum in ead̾
tecum urbe consistam: alb uͭ aiuts
ater ue sis nescio. Pret̾mitto uitia
sermonis: quib omnis liber tuus
scatet. Taceo ridiculũ exordium: o
tempora. o mores. N quero eloquẽ¬
tiam: qͣm ip̃e ñ habe̾ns in fr̃e carte¬
rio requisisti. Non inqͣm flagito lĩ¬
gue nitorẽ: anime q̃ro pietatem.
Apudl ꝓp̃ianos enum soloetismus est
magnus. ⁊ uitium: turpe quid uel
narrare uel facere. Ad calcem uenio:
et de corita int̾rogatione concludo.
Sic tecum agã. quasi suꝑuis nichil
egerim ⁊ & in eod̾ modo dcõꝰ ẽẽ frat᷑s

Expanded text:
bus, et Joses, et Simonbus, et Joses, et Simonnisi de turba, non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres
Abbreviated transcription (Latin):
sui. turpitudinẽ sororis sue detexit. pecca¬
tum suum accipient: Imꝑitissime hoĩ¬
num ista ñ legeras⁊ ⁊ toto scripturarũ
pelago derelicto. ad inuiriam uirginiᷤᷤ
tuam rabiem contulisti: in exemplũ
eiꝰ quem fabule ferunt cum uulgo es¬
set ignotus ⁊ nil boni posset. facino¬
ris excogitare qͦ nobilis fieret. diane
incendisse templum ÷ ⁊ nullo ꝓden¬
te sacrilegium. fert᷑ ip̃e in medium
ꝓcessisse. clamitans sese incendim
subiecisse: sciscitantib ephesi pͥnci¬
pib. qͣm ob causam hoc fac̾e uoluis¬
set respondisse : uͭ qr bene ñ poteram
male omnib ĩnotescerem. E ħ qͥdẽ
greca narrat hystoria. Tu uͦ templũ
dñici corꝑis succendisti ÷ tu ꝯtami¬
nasti sacrarium sp̃c sc̃i: ex qͦ uis qͣdri¬
gam fratrum ⁊ soroꝵ ꝓcessisse coN¬
geriem. Deniq cum uideis uoce soci¬
ata dicis. Nõne hͥ ÷ fabri filiꝰ: Nonne
mater eius dr᷑ maria: ⁊ fr̃es eiꝰ iaco¬

Expanded text:
sui. Turpitudinem sororis suae detexit, peccasui. Turpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici corporis succendisti, tu contaminasti sanctuarium Spiritus Sancti, ex quo vis quadrigam fratrum, et sororum processisse congeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jaco
Abbreviated transcription (Latin):
seph. Iuxta gentem: S absurdum est.
ut pauciex iudeis uocati sint fr̃s: cũ
omnes qͥ ibi erant hac lege uidei frẽs
potuerint appllari Iuxta affectũ hu
quos matres uocabat ⁊ fr̃s: Aut si õs.
quia homines fr̃s: stultum fuit nut
tos. cognatione ñ affcũ ÷ ñ gentis pri¬
uilegio. ñ natura: qͦmͦ loch abrahe:
filie saphaath accipunt clerũ int̾
frẽs suos: qͦmodo ⁊ ip̃e abraham sarã
sororem suam habuit uxorẽ. & enĩ
ait. Nere soror m̃a ẽs. de pr̃e. s non de
oquin quale ÷ uͭ abraham urr uistꝰ.
patͥs sui filiam. conuigẽ sumpserit.
cum ĩ pͥmis hominib ꝓpt̾ aurium sci¬
tatem id ipsum scͥptura ñ nominet.
malens intelligi ꝙͣ ꝓferri: ⁊ d̾s lege
postea sanciat ⁊ minet᷑ qui acceꝑit
sororẽ suã de pre suo uelde mr̃e sua.
& uiderit turpitudinẽ eiꝰ ⁊ ip̃a uide
rit turpitudinẽ illiꝰ. opprobrium ÷.
ext̾minabunt᷑ coram filus generig¬

Expanded text:
seph. Juxta gentem? Sed absurdum est, seph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum humquos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nunttos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suos, quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de oqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui acceperit sororem suam de patre suo, vel de matre sua, et viderit turpitudinem ejus, et ipsa vidturpitudinem illius, opprobrium est: et exterminabuntur coram filiis generi
Abbreviated transcription (Latin):
et laban filius hathuel fr̃es. excepta
bilia sunt istiꝰmodi: libris inserta di¬
uinis. S ne longum fatiam ⁊ ad ex¬
tremam diuisionis ꝑtem reuertar
idĩ ⁊ affectu frẽs dici qͥ in duoscindit᷑.
in spũale ⁊ in commune. In spũale:
quia om̃s xpĩani fres uocant᷑ ut ibi.
Efcce qͣm bonum ẽ. ⁊ qͣm iocundum:
habitare frẽs munum. Et saluator.¬
Narrabo inquit nomen tuum frĩbus
meis. & alibi. Uade dic fr̃ĩb meis. Por¬
ro in cõmune: quia om̃s homines in¬
commune ex uno patre nati. patri
ait hiis qui oderunt uos. fres nostri¬
uos estis. & apłs ad corinchios. Si qͥs
frater nominatur fornicator. aut
auarus. aut ydolis seruiens. aut male¬
dicus. aut ebriosus. aut rapax: cume¬
uism᷑i nͨ cibum sumere. & cetera hiis si¬
milia. Interrgo nũc iuxta quem mod̾
fr̃s dñi in euangłio intelligas appella¬
riꝰ Iuxta naturam: S scriptura ñ di¬
cit: nec marie eos uocans filios. nͨ yo¬

Expanded text:
et Laban filius Bathuel fratres, exceptet Laban filius Bathuel fratres, exceptnnumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiritale, quia omnes Christiani fratres vocamur, ut ibi: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare frNarrabo, inquit, nomen tuum fratribus meis . Et alibi: Vade dic fratribus meis . Porro in commune, quia omnes ex uno patre nati, pari iait, his qui oderunt vos, fratres nostri estis . Et Apostolus ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his similia. Interrogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Jo
Abbreviated transcription (Latin):
mesopothamiã ꝑ rexisset: accessit. et
deuoluit lapidem dẽ ore putei ⁊ ad aqͣ¬
uit oues laban frĩs matris sue. Et oscu¬
latus÷ iacob rachel. & exclamans uo¬
ce sua plorauit ÷ ⁊ indicauit rachel
quia frater est pr̃s euis: et qi filius
rebecce est. Ecce ⁊ hic eadem lege qua sup.
ftater. sororis filius appellaturr. Iit̾r.
Dixit autem laban ad iacob. Quoniã
fr̃ meus es: ñ seriu̾es mͥ gratis. Dic mͥ
q̃ sit m̾ces tua. Expletis itaq iugrnti
annis. cum ignorante socero uxorib
filiisq comitatus reuerteret᷑ ad prĩã:
cõsequutꝰ ÷ eum laban in monte ga¬
laad. & cum ydola q̃ rachel occłtabat
quesita ñ inuenisset in sarcinis: res¬
pondit iacob ⁊ dix̾ ad laban. Que cł¬
pa mea est. ⁊ qd̾ delictum meũ qd̾ ꝑse¬
quutus esme ⁊ quia scrutatus es oĩa
uasa mea: Qͥa inuenisti de omnibus¬
reb tius: pone hic in conspectu frm̃
iacob ⁊ laban: qui tunc fuerũt in p̾¬
senti. Esau certe fr̃ iacob absens erat:

Expanded text:
essit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum: Dixit autem Laban ad Jacob: Quoniam frater meus es, non servies mihi gratis . Dic mihi, quae sit merces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrJacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ista uͥ sit dei cogitat̾o. Et hee fe¬
lices domus. Cet̾m uͥ tympana so¬
nant. tybia clamitat. lira garrit.
cymbalũ cõcrepat. qͥs ibi dei timor ͤ
Parasitus in cõtumeliis głat᷑ ÷ ingre¬
diunt᷑ exposite libidinũ uictime: et
tenuitate uestium nude impudiciᷤ
oculis ingerunt᷑. hiis infelix uxoR
aut letatur ⁊ perit: aut offenditur
& maritus in uirgia concitat᷑. Hinc
discordia: seminariũ repudii. Aut
si aliqͣ inuenit᷑ domus in quã ista ñ
domꝰ. liberoꝵ eclucatio. necessitates
mariti. correctio seruuloꝵ ⁊ quem a
xp̃i cogitatione ñ auocent: Defece¬
runt ait scriptura sare muliebria.
Post qͥd dicit᷑ ad abraham. Om̃ĩa
quecumq dicit tͥ sara: audi uocem euis.
Que ñ est in ꝑtus anxietatib ⁊ dolore.
que deficientib menstrui cruoris offi¬
tiis. mulier ẽẽ desistit. a dei maledictõ¬
ne fit libera ÷ nͨ est ad urum conu̾sio

Expanded text:
inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae feinter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio
Abbreviated transcription (Latin):
spũ. Uirginis diffinit̾o. scãm ẽẽ corꝑe
⁊ spũ ÷ quia nichil ꝓsit carnẽ habere
uirginẽ: si m̃te quis nupserit. Que
uͦ nupta ẽ cogitat q̃ sunt mũdi qͣm
placeat uiro. Idem tu putas eẽ dieb ⁊ no¬
ctib uacare orõni. uacare ieiniis ⁊ et
ad aduentum mariti expolire faciem.
gressum frang̾e. simulare blandicias:
Illa hoc agit ut turpior pareat. ⁊ na¬
ture bonũ infuscet ĩuiria ⁊ ħ ad specu¬
lum pingit᷑. et in cõtumeliam artifi¬
cis conatur pulchrior eẽ qͣm nata est.
Inde infantes garriunt. familia ꝑstͤ¬
pit: liberi ab osculis. liberi ab ore de¬
pendent. Computant᷑ sumptꝰ: impẽ¬
dia p̾parantur. Hinc cocoꝵ accincta
manus carnes terit: hinc textricũ t᷑¬
ba cõmurmurat. Nunciat᷑ interim
uir uenisse cũ socuis. Illa ad hyrun¬
dinis mod̾ lustrat uniu̾sa penetra¬
lia÷ si thorus rigeat. si paimenta
uerrerint. si ordinata sint pocula:
si pͣndium p̃̾paratum. Responde q̃so:

Expanded text:
u. Virginis definitio, sanctam esse corpore et spiritu; quia nihil prosit carnem habere virginem, si mente quis nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso,
Abbreviated transcription (Latin):
nescio an corpe. qd̃ scio. spiritu uͥgo
ñ ꝑmanet. Rethoricati sumꝰ: et in
morem declamatoꝵ paululum lu¬
simus. Tu nos heluidi coegisti: qui
quia arbitror te u̾itate suꝑatum ad
detractionẽ uite mee ⁊ ad maledicta
conu̾ti. solent enĩ hoc ⁊ muliercule
fac̾e. que uictorib dñis male optãt
ĩ angulis: illud dico p̾ueniens. głe
mͥ tua fore conuicia: cum eodem qͦ
marie detraxisti ore me laceres ⁊ et
caninam facundiam. seruus dñi
pariter experiatur. & mater.

Expanded text:
nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo non permanet. 22. Rhetoricati sumus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisti, qui quia arbitror te veritate superatum, ad detractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae mihi fore tua convicia, cum eodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Domini pariter experiatur et mater.
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ẽ. homini sic ẽẽ. Que ẽ. illa
necessitas :. Ue pregnantib ⁊ nutͥ¬
entib ĩ illa die. Ido silua succrescit:
ut postea recidãtur. Id̾o ag̾ serituR:
ut metatu. Tam plenus est orbis: t̾ra
nos non capit. Coticlie bella secant ⁊
morbi subtrahunt ÷ naufragia absor¬
bent: & nichominꝰ de terminis litiga¬
mus. De hoc num̾o sunt illi. qͥ agnum
sequunt᷑. qui uestim̃ta sua ñ coinqͥna¬
uerunt: uirgines eni ꝑmanserunt:
Obserua qͥd significet coinqͥnauer̃t.
Ego ñ audeo exponere: ne heluidius
calumpniet᷑ Qd̾ aũt ais quasdã ẽẽ
urgines tabernarias: ego tͥ plus uen¬
dico ẽẽ in hiis ⁊ adulteras. & qd̾ mag̾
mireris. clericos ẽẽ caupones: ⁊ mona¬
chos impudicos. S quis non statim
intelligat. nͨ cabernariam uirginẽ.
nͨ ad ulterum monachũ. nͨ clericum
tas est culpa: S simulator uirgini¬
tatis in crimine est. Ego certe uͭ ꝑso¬
nis aliis pret̾missis ad uirginẽ ueni¬
am. que institorias exercet artes:

Expanded text:
 homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid significet, coinquinaverunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum tas est culpa, si simulator virginitatis in crimine est? Ego certe, ut aliis personis praetermissis ad Virginem veniam: quae institorias exercet artes,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ scribitur ÷ marie autẽ qͣm putatꝰ
est habuisse custos fuit potiꝰ ꝙͣ ma¬
ritus: relinquit᷑ uirginem eũ man¬
sisse cum maria. qͥ pater dñi me¬
ruit appellari. Et quia de comꝑa¬
tione uirginitatis ⁊ nuptiaꝵ sum
aliqua dicturus: obsetro lecturos ne me
putent nuptiis detraxisse in uͥginũ
laude. et aliqͣm fecisse distantiam in¬
ter scõs uet̾is testam̃ti ⁊ noui: id int̾
eos qͥ habuere conuigia ⁊ hos qui a
complexii mulierum penitus recesse¬
runt ÷ uerũ ꝓ conditione temporum
alie eos tunc subiacuisse sentencie:
& alie nos in quos fines scłoꝵ cleue¬
nerunt. Qͣmdui lex illa ꝑmansit.¬
crescite ⁊ multiplicamini ⁊ replete
terrã. & maledicta sterił que ñ ꝑit
sem̃ in isrł: nubebant om̃s ⁊ nube
bantur ⁊ et derelictis ꝑentib fiebãt
una caro. Quomͦ uͦ uox illa ꝑdonu¬
it. tempus breuiatum ÷. reliqum
est. uͭ qͥ habent uxores sic sint quasi

Expanded text:
non scribitur: Mariae autem, quam putatus non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa Crescite, et multiplicamini, et replete terram; et: Maledicta sterilis, quae non facit semen in Israel , nubebant omnes, bantur, et derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mus: et in qua de hostib tͥumphamꝰ.
S uͭ hec que scripta sunt ñ negamꝰ:
ita ea que ñ sunt scͥpta renuimus:
Natum d̾m ẽẽ de uirgine credimꝰ:
quia legimus. Mariam nupsisse
post ꝑtum ñ credimꝰ: qr ñ legimus.
Nec id̾d dicimus hoc quo nuptias
cõdempnemꝰ ⁊ ipsa quippe uͥginitaᷤ
fructus est nuptiarũ: s qd̾ nobis de
scĩs uiris tem̾e estimare nicħ liceat.
Possumꝰ enĩ hac estimationis possi¬
bilitate contend̾e. plures quoq uxo¬
res habuisse yoseph. quia plures
habu̾it abͣham. plures habuerit
iacob. & de hiis ẽẽ uxorib frẽs dñi:
qd̃ pleriq ñ tam pia qͣm audaci te¬
meritate confingunt. Lu dicis ma¬
riam uirginem ñ ꝑmansisse⁊ ego
mͥ plus uendico ⁊̃ ip̃m yoseph uirgi¬
nem fuisse ꝑ mariam: ut ex uirgi¬
nali coniugio uirgo filius nascere¬
tur: Si enim in uirum scm fornica¬
tio ñ cadit. ⁊ aliam eũ uxorẽ hũisse

Expanded text:
mus, et in qua de hostibus triumphamus. mus, et in qua de hostibus triumphamus. Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, ita ea quae non sunt scripta, renuimus: natum Deum esse de Virgine credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob; et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo filius nasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
cdimus saltantem. Dicis. Nunquid
meliores sunt uirgines abraham.
ysaac. ⁊ iacob. qui habuere coniu¬
gia: Nunqͥd ñ cotidie dei manib
paruuli fingunt᷑ in uentrib ⁊ ut
merito erubescere debeamꝰ mariam
nupsisse post ꝑtum: Qd̾̃ si hoc illiᷤ
turpe uidetur: suꝑ÷ uͭ non creclant
etiam dm ꝑ genitalia uirginis na¬
tum. Turpius est enĩ iuxtã eos d̾m
ꝑ uirginis pudenda genitum: qͣm
uirginem uiro suo nupsisse post ꝑ¬
tum. Iunge si libet alias nature cõ¬
tumelias: nouẽ mensib uterum
insolescentẽ ÷ fastidia. ꝑtum. san¬
guinem. pannos. Ip̃e tͥ describatur
infans: egmine m̃branar⁊ solito
conuolutus. Ingerant᷑ dura presepia.
uagitus ꝑuuli. octaue diei circumcisio.
tempus purgatõnis: ut ꝓbet᷑ inmun¬
dus. Non erubescimus: ñ silemꝰ. Qnͣ
to sunt humiliora que ꝓ me passus
est: tanto illi plus debeo. & cum oĩa
replicaueris. nichil cruce contume¬
liosius ꝓferes ⁊ qͣm ꝓfitemur ⁊ credi¬

Expanded text:
dimus saltitantem. Dicis: « Numquid dimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erto sunt humiliora quae pro me passus est, tanto illi plus debeo. Et cum omnia replicaveris, nihil cruce contumeliosius proferes, quam profitemur, et credi
Abbreviated transcription (Latin):
fragosis locis enauigauit oratio.
panclenda sunt uela ⁊ ĩ epylogos
illuis irruendum⁊ in qͥb sciolus sͥ
uisus. dertullianum ĩ testimoniũ
uocat: et uictorini pyctabionensiᷤᷤ
ep̃i uerba ꝓponit. & de tertulliano
quidem nicħ ampliꝰ dico: ꝙͣ eccłie
hominẽ ñ fuisse. De uictorino ue¬
roil assero qd et de euangelistis:
fratres eum dixisse dñi: ñ filios marie.
tratres autem. eo sensu quem superiꝰ
exposuimus: ꝓpinquitate ñ matre :
herum nugas terimus ⁊ ⁊ fonte ueri¬
tatis omisso: opinionum ruuulos con¬
sectamur. Nunqͥd ñ possum tͥ totam
ueterum scriptoꝵ gretiã commou̾e.
ignatium. policarpũ. hyreneum. iꝰti
uolumina cõscripserunt: Que sile¬
gisses aliqͣndo: plus saperes. S meliꝰ
puto breuit̾ ad singula respondere:
qͣm cluitius immorando uolumen
extend̾e. In illud nunc impetũ fatio:
in qͦtu uirginitatẽ ⁊ nuptias com¬
parando. disertus ẽẽ uolusti. Risi¬
mus in te ꝓuerbuim: camelum ui¬

Expanded text:
fragosis locis enavigavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinvolumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vi
Abbreviated transcription (Latin):
stum nescio quem minorẽ iacobũ.
quem marie filium. uͨ tũ matͥs dñi
scriptura cõmemorat: apłm uis ẽẽ
an non: Si apłs ẽ. alphei filiꝰ erit. ⁊
credet in ihm: ⁊ ñ erit de illis fr̃ib de
s tertius nescio quis Iiacob. qͦmͦ est
frater dñi putandus. ⁊ quomͦ ter¬
cius ad distinctionẽ maioris appella¬
bitur minor: cum maior ⁊ minor
ñ int̾ tres. s inter duos soleant p̾
paulo dicente. deinde post tͥenniũ
ueni iherosolimã uid̾e petrum. et
mansi apud eũ dieb quindecim ÷
alium autẽ apłoꝵ uidi neminem.

Expanded text:
stum, nescio quem minorem Jacobum, stum, nescio quem minorem Jacobum, quem Mariae filium, nec tamen matris Domini Scriptura commemorat, Apostolum vis esse, an non? Si Apostolus est, Alphaei filius erit; et credet in Jesum; et non erit de illis fratribus,sed tertius nescio quis Jacobus, quomodo est frater Domini putandus, et quomodo tertius ad distinctionem majoris appellabitur minor, cum major et minor, non inter tres, sed inter duos soleant praPaulo dicente: Deinde post triennium veni Jerusalem videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim. Alium autem A
Abbreviated transcription (Latin):
euͣngłiste fallunt᷑ ⁊̃ fallunt ⁊ ut eoꝵ
matrẽ mariam dicerent. quos iud̾i
fr̃es iħu ẽẽ dixerunt: O furor cecus:
et in ꝓpͥum exitium mens uesana.
Dicis ad crucẽ dñi matrẽ eiꝰ fuisse p̾¬
sentem. dicis ioħi discipulo obuidu¬
itatẽ ⁊ solitudinẽ cõmendatam. qͣi
iuxta te ñ haberet .iiiiͦ. filios ⁊ innu¬
meras filias: quaꝵ consortio frue¬
retur. Uiduam qͦꝙ nominas. qd̾
scriptura ñ loquit᷑ ⁊ & cum omnia eun¬
gelistaꝵ exempla ꝓponas: solius tͥ io
hannis uerba ñ complacent. Dicis
tͣnsitorie ad crucẽ dñi eam fuisse pre¬
sentem. ne consulto p̾terisse uidereris:
& tñ que cum illa mulieres fuerint.
siles. Ignoscerem nescienti: nͥ uiderẽ
consulto reticentẽ. Audi itaq Ioħes
euͣngłista qͥd dicat. Stabant autem
uxta crucẽ iħu. mat̾ eiꝰ ⁊ soror mũs
eius maria cleophe ⁊ maria magda¬
lene. Nulli dubium ẽ duos fuisse
apłos. iacobi uocabulo nuncupatoᷤ:
iacobum zebedei ⁊ iacobũ alphei.I¬

Expanded text:
allunt, ut eorum Mariam matrem dicerent, quos Judaei fratres Jesu esse dixerunt? » 13. O furor caecus, et in proprium exitium mens vesana! Dicis ad crucem Domini matrem ejus fuisse praesentem, dicis Joanni discipulo ob viduitatem et solitudinem commendatam: quasi juxta te non haberet quatuor filios, et innumeras filias, quarum consortio frueretur? Viduam quoque nominas, quod Scriptura non loquitur. Et cum omnia Evangelistarum exempla proponas, solius tibi Joannis verba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticentem. Audi, itaque, Joannes quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalene . Nulli dubium est, 219 duos fuisse Apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum Zebedaei, et Jacobum Alphaei. I
Abbreviated transcription (Latin):
et m̾rr ad mirantes suꝑ hiis que di¬
cebant᷑ de eo÷ & hiis similia. q̃ iam
enum̾auimus: in quib parentes
uocant᷑. Ac ne forte de exẽplarior
uarietate causeris. qͣ tibi stultissi̾e
ꝑsuasisti grecos codices ẽẽ falsatos:
ad ioh̾is euangłium uenio. in quo
planissime scribit᷑. Inuenit philip¬
pus nachanael: ⁊ ait illi. Quẽ scͥp¬
sit moyses ĩ lege. ⁊ ꝓpħe: inuenimꝰ¬

Expanded text:
ntes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenim
Abbreviated transcription (Latin):
campum rethorici desideramꝰ eloquii.
ñ clialecticoꝵ tendiculas: nͨ aristotitꝰ
spineta cõquirimus. Ip̃a scriptura
uerba ponenda sunt. ut ip̃is quibus
aduersum nos usus est testimoniis
reuincatur: ut intelligat se ⁊ legere¬
⁊ ñ intellig̾e potuisse que scripta suñ.
quitur. Xpisti autem gen̾atio sic
erat. Cũm eẽt desponsata mater eiꝰ
maria yoseph: priusqͣm conuenirẽt.

Expanded text:
campum rhetorici desideramus eloquii, campum rhetorici desideramus eloquii, non Dialecticorum tendiculas, nec Aristotelis spineta conquirimus: ipsa Scripturarum verba ponenda sunt: ipsis quibus adversum nos usus est testimoniis, revincatur, ut intelligat, se et legere potuisse quae scripta sunt, quitur: Christi autem generatio sic erat: Cum esset desponsata mater ejus Maria Joseph, priusquam convenirent,