comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aicens. Modicȩ fidĩ. ut quid du¬
bitasti: Mirum ẽ. quod mͦ ꝓbat
eripiens illum aꝑiculis. Et idõ exponẽs
ipsam dulcedinẽ dm̃i exclamauit di¬
cens. Dñe scdm̃ multitudinẽ doloꝵ
meoꝵ incorde meo: consolationes tuȩ

Expanded text:
dicens, Modicae fidei, utquid dubitasti» ? Mirum est quomodo probat eripiens illum a periculis; et ideo exponens ipsam dulcedinem Domini, exclamat dicens, «Domine, secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae
Abbreviated transcription (Latin):
plebs dĩ. Alloquitur plebẽ suã ds̃ :
non solum illam plebem suam quã
non repellit: s etiam omnẽ plebem
suam. Loquit᷑ enim inangulo utriq
Hodie si uocem eius audieritis. No¬
lite obdurare corda ur̃a. Aliq̃n enĩ
audistis uocem illius ꝑ moy sen:¬
tus .ẽ. qñ obdurastis corda ur̃a: ꝑse nẽ
loquit᷑: mollescant corda ur̃a. Qui p̃¬
cõnes ante se mittebat: ipse uenire
dignatus . ẽ. Ore suo hic loquitur:
qui loquebatur ꝑora ꝓpħarum ho

Expanded text:
plebs Dei! Alloquitur plebem suam Deus, plebs Dei! Alloquitur plebem suam Deus, non solum illam plebem suam quam non repellet, sed etiam omnem plebem suam. Loquitur enim in angulo utrique «Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra.» Aliquando enim audistis vocem illius per Moysentus est, quando obdurastis corda vestra. Per se nunc loquitur; mollescant corda vestra. Qui praecones ante se mittebat, ipse venire dignatus est: ore suo hic loquitur, qui loquebatur per o
Abbreviated transcription (Latin):
nius: Ipsi sunt quas sibi ipse facere
dignatus. ẽ. gr̃a sua. Has enim oues
laudat & incanticis canticoꝵ:. ꝑfe-¬
ctos quosdam dicens tanquam
dentes eccłȩ sc̃ȩ sponsȩ suȩ. Dentes
tui sicut grex detonsarum ascen¬
dentium delauachro: quȩ geminos
pariunt: &sterilis non ẽ. in illis. Qͥa
ẽ. dentes tui: ꝑquos loqueris. Den¬
tes enim ȩccłiȩ: ꝑquos loquit᷑ ȩccłia.
Qlẽ dentẽ tui: lãꝗͣ grexdetonsarũ. Qre de¬
tonsarum: Quia sarcinam scł̃i depo¬
suert̃. Nonne detonsȩ erant oues ille
de quibus paulo ante dicebã÷ quos
p̃ceptum dĩ totonderat dicentis: ua¬
de uende omĩa tua. dapauꝑibus &
habebis thesaurum incęlis : & ueni
sequere me : fecert̃ ħ p̃ceptum: de¬
tonsi uenert̃. Et quia baptirati sunt
credentes inxp̃m: quid ibi dicit: As¬
cendentiũ de lauachro: id ẽ. ascenden¬
tium de mundatione: & omnes ge¬
minos creant. Quos geminos: Duo
uocem eius audieritis. Oplebs mea:

Expanded text:
ejus,» ipsae sunt quae sibi ipse facere ejus,» ipsae sunt quae sibi ipse facere dignatus est gratia sua. Has enim oves laudat et in Canticis canticorum, perfectos quosdam dicens tanquam dentes Ecclesiae sanctae sponsae suae: «Dentes tui sicut grex detonsarum ascendentium de lavacro, quae geminos pariunt, et sterilis non est in illis» . Quid est, «Dentes tui?» Per quos loqueris: dentes enim Ecclesiae, per quos loquitur Ecclesia. Quales dentes tui? «Tanquam grex detonsarum.» Quare «detonsarum?» Quia sarcinas saeculi posuerunt. Nonne detonsae erant oves illae, de quibus paulo ante dicebam, quos praeceptum Dei totonderat, dicentis: «Vade, vende omnia tua, da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» ? Fecerunt hoc praeceptum; detonsi venerunt. Et quia baptizati sunt credentes in Christum, quid ibi dicitur? «Ascendentium de lavacro;» id est, ascendentium de mundatione. «Et omnes geminos creant:» quos geminos? Duo vocem ejus audieritis.» O plebs mea,
Abbreviated transcription (Latin):
qm estu qui illi ploras & illi con¬
suris: nisi quem fecit: Non paruȩ
saduciȩ ẽ. ad factorem res facta: & non
qiomꝰ cunq facta: s ad imaginem
a similitudinẽ ipsius. Uenite adore¬
nr. Ut autem securi ante illum ꝓci¬
damus &ploremus: nos quid sumꝰe
hos autẽ popłs pascuȩ eius: & oues
manuũ eius. Uide quam elegant̃
uerboꝵ ordinem cõmutauit ÷ et tan¬
quã non ꝓp̾a reddidit: ut ipsas intel
quia oues adpascua ꝑtinent: s ait:
popłs pascuȩ. Ergo populus oues st̃:
quia dicit popłs pascuȩ eius. Ipse po¬
pulus: oues sunt. S rursus quia no᷑
habemꝰ oues quas ẽmimꝰ. non quas
sicimus: dixerat autem suꝑius ꝓ¬
cidamus ei qui fecit nos: recte
dictum est. oues manuum: eius. Nul¬
lus hominum faciat sibi oues. E me¬
re potest: donari possunt: inueni¬
ri potest: aggregare potest ⁊ postre¬
mo furari potest: facere oues non
potest. At uero dñs nr̃ fecit nos:
ileo ppłs pascue eius & oues manuũ

Expanded text:
enim es tu qui illi ploras, et illi conenim es tu qui illi ploras, et illi confiteris, nisi quem fecit? Non parvae fiduciae est ad factorem res facta, et non quomodocumque facta, sed ad imaginem et similitudinem ipsius: «Venite, adorer.» Ut autem securi ante illum procidamus et ploremus, nos quid sumus? «Nos autem populus pascuae ejus, et oves manuum ejus.» Vide quam eleganter verborum ordinem commutavit, et tanquam non propria reddidit; ut ipsos intellquia oves ad pascua pertinent: sed ait, «populus pascuae.» Ergo populus oves sunt, quia dicit, «populus pascuae ejus;» ipse populus oves sunt. Sed rursus, quia nos habemus oves quas emimus, non quas fecimus; dixerat autem superius, «Procidamus ei qui fecit nos:» recte dictum est, «oves manuum ejus.» Nullus hominum sibi facit oves: emere potest, donari possunt, invenire potest, aggregare potest, postremo furari potest; facere oves non potest. At vero Dominus noster fecit nos; ideo «populus pascuae ejus et oves manuum
Abbreviated transcription (Latin):
Uenite adoremus & ꝓcidamus ei: a
ploremꝰ ante dñm qui fecit nos. Ideo
enim exultemꝰ: quia fecit illua a illie
Et cõmemorauit multa: & nunc re¬
petit exhortationẽ. Uenite ad oremꝰ
& ꝓcidamꝰ ei: & ploremus ante dñm
qui fecit nos. Iam cõmemoratis ame
laudibus dei: nolite pigri. eẽ: et lon¬
ge uita & moribus stare. Henite ad¬
oremus: & ꝓcidamus ei. S forte de
peccatis ur̃is quȩ uos longe feceran
adeo: solliciti estis. faciamus seque¬
tia: & ploremus coram dño qui no¬
fȩcit. Ardes forte conscientia delicu:
lacrimis extingue flaminã peccati.
Plora ante dñm: securus plora an¬
te eum qui te fec̃. Non enim opus
manuũ suarũ contẽpnet inte. No¬
li putare: quia potes ate refici. An
deficere potes: tu te ipsum reficere
non potes. Ille reficit: qui de fecit sa¬
remus ante dñm qui nos fecit. Las¬
mare ante illum: confitere illi p¬
ueni faciem eius iconfessione. lui

Expanded text:
«Venite, adoremus, et procidamus ei, et «Venite, adoremus, et procidamus ei, et ploremus ante Dominum qui fecit nos.» Ideo enim exsultemus, quia fecit illud et illud. Et commemoravit multa, et nunc repetit exhortationem: «Venite, adoremus, et procidamus ei, et ploremus ante Dominum qui fecit nos.» Jam commemoratis a me laudibus Dei, nolite pigri esse, et longe vita et moribus stare: «Venite, adoremus, et procidamus ei.» Sed forte de peccatis vestris, quae vos longe fecerant a Deo, solliciti estis; faciamus sequentia: «Et ploremus coram Domino, qui fecit nos.» Ardes forte conscientia delicti; lacrymis exstingue flammam peccati, plora ante Dominum: securus plora ante Deum, qui te fecit; non enim opus manuum suarum contemnit in te. Noli putare quia potes a te refici. A te deficere potes, tu teipsum reficere non potes: ille reficit qui te fecit. «Ploremus ante Dominum qui nos fecit:» lacrymare ante illum, confitere illi, praeveni faciem ejus in confessione. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
nu artificis noli cadere. Nichil tẽp¬
tationis accidet ultra uires tuas.
Hoc ꝑmitat ds̃ adutilitatẽ tuã: uñ
Atu possis ꝓficere. Deniq ip¬
ali: gentem. S faciet cum tẽptati¬
one etiã ex itum: ut possitis susti¬
nere. Ergo: mare forte metuendũ
tibi erat. Noli timere: qm̃ ipsius
ẽ. mare : & ipse fecit illud. Agenti¬
bus times scandala: & ipsas gentes
ipse fecit ÷ non ꝑmittet illas ultra
sȩuirȩ: quam nouit ille mensurã
ex qua ꝓficias. Nonne dicit alius
psalmus: omnes gentes quot quot
fecisti. uenient & ad orabunt coram
tt dñe: Si omnes gentes quotqͦt
fecisti: manifestum. ẽ. quia & gen¬
tes ipse fȩcit. Idõ ipsuis. ẽ. mare: &
ipse fecit illud: & aridã terrã manꝰ
eius fundauert̃. Esto tu arida
terra: siti gr̃am dĩ: ut ueniat su
te ymber dulcis ⁊ inueniat inte
fructum. Non ꝑmittit fluctus.
qm̃ tanta explicauimꝰ ad laudẽ dei
ꝑtinentia: redite ad illud unde cȩꝑa

Expanded text:
nu artificis noli cadere. Nihil tennu artificis noli cadere. Nihil tentationis accedet ultra vires tuas. Hoc permittit Deus ad utilitatem tuam, unde tu possis proficere. Denique ipgentem: «Sed faciet cum tentatione etiam exitum ut possitis sustinere.» Ergo mare forte metuendum tibi erat? Noli timere: «Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud.» A gentibus times scandala? Et ipsas gentes ipse fecit; non permittet illas ultra eam saevire quam novit ille mensuram, ex qua proficias. Nonne dicit alius psalmus, «Omnes gentes quotquot fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine» ? Si omnes gentes quotquot fecisti, manifestum est quia et gentes ipse fecit: ideo, «Ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam terram manus ejus finxerunt.» Esto tu arida terra, siti gratiam Dei, ut veniat super te imber dulcis, inveniat in te fructum. Non permittit fluctus quoniam tanta explicavimus ad laudem Dei pertinentia, redite ad illud unde coeperat:
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus satagis: ut constitutꝰ in
tanta gratia ꝓmissionum dĩ ꝓp¬
t̃ scandala mundi turberis. Nec
ipsa scandala aliquid tibi faciuñ:
ipsius ẽ. mare. Est enim mare mun¬
dus iste: s & mare ds̃ fecit. Nec seui¬
re fluctus possunt: nisi usq adli¬
tus: ubi ipse terminũ posuit. Nul¬
la gͦ tẽptatio. nͥ acceꝑit mensuram
adño. Sint gͦ temptationes: sint
tribulationes: consũmaris eis : ñ
consumeris. Uide utrum ipsȩ tẽp¬
tationes non ꝓ̃sint. Attende apo¬
stolum. fidelis ds̃ ÷ qui non uos si¬
nat tẽptari supͣ quam potestis fer¬
re: s faciet cum tẽptatione etiã exi¬
tum ÷ ut possitis sustinere. Non
ait: non uos sinat tẽptari omĩno.
Si enĩ recusares temptationẽ: recu¬
sares refectionẽ. Ergo reficeris. Etsi
refic eriꝰ. ĩ manibꝰ artificiꝰ es. Aliqͥd tͥ tol¬
lit ÷ aliquid corrigit: aliquid com
planat: aliquid mundat. Agit qͥ¬
busdã ferram̃tis suis. Ipsa sunt
scandala huiꝰ scłi. tutantum dema¬

Expanded text:
tionibus satagis, ut constitutus in tanta gratia promissionum Dei, propter scandala mundi turberis? Nec ipsa scandala aliquid tibi faciunt; ipsius est mare.» Est enim mare mundus iste, sed et mare Deus fecit: nec saevire fluctus possunt, nisi usque ad littus, ubi ipse terminum posuit. Nulla ergo tentatio, nisi acceperit mensuram a Domino. Sint ergo tentationes, sint tribulationes; consummaris eis, non consumeris. Vide utrum ipsae tentationes non prosint. Attende Apostolum: «Fidelis Deus, qui non vos sinet tentari supra quam potestis ferre; sed faciet cum tentatione etiam exitait: Non vos sinat tentari omnino. Si enim recusas tentationes, recusas refectionem. Ergo reficeris; et si reficeris, in manibus artificis es. Aliquid tibi tollit, aliqplanat, aliquid mundat: agit quibusdam ferramentis suis; ipsa sunt scandala hujus saeculi: tu tantum de ma
Abbreviated transcription (Latin):
ufactus ẽ. lapis dequo scͥptum .ẽ. Lapi¬
iem quẽ repbauert̃ edificantes: hic fa¬
saput anguli: non attendamus diu̾¬
statẽ de longe uenientiũ: s ꝓpinqui¬
tatem inxp̃o cohȩrentium. Ibi gͥ ibi
bem suam. Ecce unus paries: inquo
im ut diximꝰ ñ reppulit dñs plebẽ
suam. Inde apł̃i ÷ inde isrłitȩ omnes
qui credider̃⁊ ac uenditarum rerũ
suarũ p̃tia ante pedes apostolorũ
posuert̃: uoluntate pauꝑes: de deo
diuites Agnouimꝰ unũ parietem.
mpletũ ẽ: ibi qđ diximꝰ: quia non re

Expanded text:
factus est lapis, de quo scriptum est, «Lapifactus est lapis, de quo scriptum est, «Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic faistus in caput anguli, non attendamus diversitatem de longe venientium, sed propinquitatem in Christo cohaerentium. Ibi agitur,bem suam.» Ecce unus paries, in quo jam, ut diximus, «non repulit Dominus plebem suam.» Inde Apostoli, inde Israelitae omnes qui crediderunt, ac venditarum rerum suarum pretia ante pedes Apostolorum posuerunt; voluntate pauperes, de Deo divites. Agnovimus unum parietem; impletum esse ibi q
Abbreviated transcription (Latin):
&p̃tium rerum suarũ ante pedes ap¬
stoloꝵ ponerent: quod diues unus
ñ fecit. qñ ore dñi audiuit. & adño
tristis abscessit: hoc fecerunt subito
magis uulnus erat incorde ipsoꝵ. tan¬
to auidius medicum quȩ siert̃. Cumgͦ
inde illi omnes fuert̃: de ipsis dicit
mͦ psalmus: qm̃ non repellet dñs ple¬
bẽ suã. Nam ħ testimonio psalit
reppulit as̃ plebẽ suam quã p̃sciuit:
Absit. Nam & ego isrłita sum. ex semi¬
ne abrahȩ: detribu beniamin. Non
reppulit as̃ plebem suã: quã p̃sai¬
area uentilata. massa intromilsal
ihorreo recondita .ẽ. Ambas res ui¬
dtamus: ambas discernamus. Quid
psalmus ad iungit: Qm̃ inmanu eiꝰ¬
omnes fines terrȩ. Agnoscimus lapi-¬
aem angularem. Lapis angularis : xp̃c.
hon potest. eẽ. angulus: nisi duos inse
copulauerit parietes. Ad angulũ de
nuerso ueniunt: s mangulo sibi non
aduersantur. Uenit ex una parte cir¬
cincisio: uenit exalia parte p̃putium.
Inp̃o ambo popłi concordauer: quia il

Expanded text:
ia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quod dives unus non fecit, quando ore Domini audivit, et a Domino tristis abscessit , hoc fecerunt subito majus vulnus erat in corde ipsorum, tanto avidius medicum quaesierunt. Cum ergo inde illi omnes fuerunt, de ipsis dicit modo Psalmus: «Quoniam non repellet Dominus plebem suam.» Nam hoc testimonio Psalmi, Deus repulit plebem suam; quam praescivit? Absit: nam et ego Israelita sum, ex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescised area ventilata, massa intro missa in horreo recondita est. Ambas res videamus, ambas discernamus. 8. «vers.» 4. Quid Psalmus adjungit? «Quoniam in manu ejus fines terrae.» Agnoscimus lapidem angularem; lapis angularis, Christus. Non potest esse angulus, nisi duos in se copulaverit parietes: ad angulum de diverso veniunt, sed in angulo sibi non adversantur. Venit ex una parte circumcisio, venit ex alia parte praeputium: in Christo ambo populi concordaverunt; quia ille
Abbreviated transcription (Latin):
aster ꝓpt̾ humilitatẽ. Ueruntam̃
carissimi nesuꝑbiret oleaster inser¬
tus quid ait apłs: Situ ex natu¬
rali incisus oleastro & contra na¬
turã insertus es inhonã oliuã:
quantõmagis qui scđm naturã
sunt inserent᷑ suȩ oliuȩe Ut qͦmͦ
tu non ꝑmanens ininfidelitate me¬
riusti inseri inoluiam cum esses
oleaster: sic isti correcti facilus suȩ
oliuȩ naturalit̾ inserentur. ħ de il¬
lis apłs. Ergo ipsa ẽ. arbor⁊ etiam¬
& si aliqui ex ramis fracti sunt: ñ
om̃s. Nam si om̃s rami frangeren¬
Unde illi om̃s apłi nde ipse paułꝰ
apłs qui loquebatur: & suo fructu
oliuȩ testabat᷑ : Nonne isti om̃s indee
Uñ edã quingenti illi fr̃s: quibus
dñs post resur rectionem apparun
scõ repleti apłi. omniũ gentium ling¬
guis locua sunt: Tanta auiditate as
laudis & suȩ accusationis conuersi ft̃¬

Expanded text:
aster propter humilitatem. Verumtamen, aster propter humilitatem. Verumtamen, charissimi, ne superbiret oleaster insertus, quid ait Apostolus? «Si tu ex naturali incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam; quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur suae olivae» ? Ut quomodo tu non permanens in infidelitate, meruisti inseri in olivam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. Nam si omnes rami frangerenunde illi omnes Apostoli? unde ipse Paulus apostolus qui loquebatur, et suo fructu olivam testabatur? Nonne isti omnes inde? Unde etiam quingenti illi fratres quibus Dominus post resurrectionem apparuit piritu sancto repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi
Abbreviated transcription (Latin):
illi: confessiꝯͥ sit: iubilatio illi÷
quia magnus ẽ. dñs: & rex mag¬
nus suꝑ omnes deos. Quia non re-¬
pellet dñs plebem suam: laus il¬
ur iubilatio illi. Quam plebem
non repellet: Hic nobis intp̃ta¬
ri aliquid non licet: p̃scriptum
apłs unde sit dictum. Erat enĩ
plebs iudęa. plebs uhi fuer̃t ꝓ¬
pħȩ ⁊ plebs ubi fuerunt patri¬
archȩ: plebs etiã scdm̃ carnem
ꝓpagata de semine abrahȩ: plebs
inqua p̃cessert̃ omnia sacramenta
saluatorem nr̃m ꝓmittentia: plebs
ubi institutum ẽ. templum. unctio.
sacerdos ad figuram: ut cum omnes
ipse umbrȩ preterirent: ipsa lux
adueniret. Frat gͦ ista plebs dei:
ad eam ꝓpħȩ missiz in illa nati qͥ
missi: & tradita & credita eloquia
II dĩ. Quid gͦ & lotum illud dãp¬
natũ. ẽ Absit. Arbor oliuȩ. ipsa
dicta ẽ. ab apło. Cȩpit enim ista ar¬
bor apatriarchis: s fuer̃t ibi rami
aridi : quia nimis alti: ꝑ suꝑbiã

Expanded text:
illi, confessio illi, sit jubilatio illi: illi, confessio illi, sit jubilatio illi: «Quia magnus est Dominus, et rex magnus super omnes deos.» 7. «Quia non repellet Dominus plebem suam:» laus illi, jubilatio illi, Quam plebem non repellet? Hic nobis interpretari aliquid non licet: praescriptum t hoc Apostolus unde sit dictum . Erat enim plebs Judaea, plebs ubi fuerunt Prophetae, plebs ubi fuerunt Patriarchae, plebs etiam secundum carnem propagata de semine Abrahae; plebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem nostrum promittentia; plebs ubi institutum est templum, unctio, sacerdos ad figuram, ut cum omnes ipsae umbrae praeterirent, ipsa lux adveniret: erat ergo ista plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui missi; ei tradita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor olivae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt ibi rami aridi, quia nimis alti per superbiam;
Abbreviated transcription (Latin):
lat ꝓte: qui interra mortuus. ẽ ꝓte.
enim rex dñs suꝑ demonia. Et hic
habemus scͥpturȩ testimontum. Ds̃
sttit insynagoga deoꝵ: inmedio aũ
deos discernit. Deos dix̃ participatio¬
he non natura. gr̃a quã uoluit facere
deos. Quantus ads̃ ẽ qui facit deos
Aut quales aĩi sunt quos facit hõ:
Quam ille magnus dõs faciendo:
tam isti nichil qui abhomine faca
sunt. Ds uerus facit deos creden¬
tes inse: quibus dedit potestatem
filios dĩfieri. Et ideo ipse uerus as̃:
quia ds̃ non factus. ẽ. Nos autem fa¬
cti ñ ueri dii: meliores tam̃ illis
quos homo facit : qm̃ simulachra
gentium argentum & aurũ opus
manuum hominum ÷ os habent
& nonloquentur: oculos habent
& non uidebunt. Nobis autem as̃
nr̃ oculos uidentes fecit. Neq in
eo tamen nos deos fecit: quia ui¬
dentes oculos nobis fȩcit: nam
fecit & pecoribus: s idõ nes dros
fecit: quia interiores oculos nos¬
tros illuminauit. Ergo sit laus

Expanded text:
lat pro te, qui in terra mortuus est pro tlat pro te, qui in terra mortuus est pro tenim rex Dominus super daemonia. Et hinc habemus Scripturae testimonium: «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem deos discernere» . «Deos» dixit participatione, non natura; gratia, qua voluit facere deos. Quantus Deus est qui facit deos? Aut quales dii sunt quos facit homo? Quam ille magnus deos faciendo, tam isti nihil qui ab homine facti sunt. Deus verus facit deos credentes in se, quibus dedit potestatem filios Dei fieri . Et ideo ipse verus Deus, quia Deus non factus est: nos autem facti, non veri dii, meliores tamen illis quos homo facit. Quoniam simulacra Gentium argentum et aurum, opus manuum hominum: os habent, et non loquentur; oculos habent et non videbunt . Nobis autem Deus noster oculos videntes fecit. Nec in eo tamen nos deos fecit, quia videntes oculos nobis fecit; nam fecit hoc et pecoribus: sed ideo nos deos fecit, quia interiores oculos nostros illuminavit. Ergo sit laus
Abbreviated transcription (Latin):
anonibꝰ sacerdotes institita: demo¬
usꝰ oblata sacrificia: demonibꝰ arrep¬
nti tanquã uates institaiti. Hȩc omĩa
u non nisi uni magno dõ debent̾.
umplum fecerunt gentes demonibꝰ.:
lahet as̃ templũ. Sacerdotes fecert̃
qutes demonibus: habet ds̃ sacer¬
atem. Sacrificium exhibuert̃ gen¬
ues demonib: ht̃ as̃ sacrificium. Et
sli qemones uolentes uideri dii non
sibi ista exigert̃ ut fallerent: nͥ quia
sunt ea deberi uero dõ. Henĩ mos
÷ aeberi uero dõ: quod sibi exigit fal¬
sus as̃. Ergo uerum templum aĩ agno¬
scimus. Templum enim dĩ sc̃m ẽ. in¬
quit: qđ estis uos. Si gͦ nos sumus tẽ¬
plum dĩ: aradĩ anima nr̃a ẽ. Sacͥfi¬
tum dĩ qͥd ẽ: forte hoc facimus mͦ.
Inponimus mara sacrificium: qñ
am laudant᷑. Docet enĩ  nos psal¬
mus dicens. Sacrificium laudisho¬
norificauit me: & ibi uia ẽ. ubi osten¬
lam illi salutare dĩ. At si sacerdotẽ
sirequiras: supra cęlos.ẽ. Interpel¬

Expanded text:
instituti, daemonibus oblata sacrificia, daemonibus arreptitii tanquam vates inducti. Haec omnia nia vera nonnisi uni magno Deo debentur: templum fecerunt gentes daemonibus; habet Deus templum: sacerdotes fecerunt gentes daemonibus; habet Deus sacerdotem: sacrificium exhibuerunt gentes daemonibus; habet Deus sacrificium. Etenim illi daemones volentes videri dii, non sibi ista exigerent ut fallerent, nisi quia sciunt ea deberi vero Deo. Hoc enim mos est deberi vero Deo, quod sibi exigit falsus deus. Ergo verum templum Dei agnoscimus. «Templum enim Dei sanctum est,» inquit, «quod estis vos» . Si ergo nos sumus templum Dei; ara Dei anima nostra est. Sacrificium Dei quid est? Forte hoc facimus modo, imponimus in ara sacrificium, quando Deum laudamus; docet enim nos psalmus, dicens: «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est, ubi ostendam illi salutare Dei» . At vero sacerdotem si requiras, super coelos est; interpel
Abbreviated transcription (Latin):
illapidẽ angularẽ ibi osculum pacis
agnouert̃ mnillum unum qui dedu¬
obus fecit unum: ñ quẽ ad modum
heretici: qui de uno fecert̃ duo. hoc
unum. Frgo iubilemꝰ illi. Quare: Qa
non repellet dñs plebem suã. Iterũ
quarȩc Qm̃ inmanu eius omnes fi

Expanded text:
lapidem angularem, ubi osculum pacis agnoverunt; in illum unum qui de duobus fecit unum: non quemadmodum haeretici, qui de uno fecerunt duo. Hoc unum» . Ergo jubilemus illi. Quare? «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Iterum quare
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ omĩa: aenos in ipso. Sigͦ non nob̾
quibus e Audi exalio psalmo. Om̃di
gentium demonia: dñs autẽ cȩlosfe
quia terribilis suꝑ omĩa demoniass.
Quid magnum eẽt. suꝑ omĩa demo¬
nia e Quia dũ gentium demonia. lli
autẽ as̃ tuus : Dñs autẽ cȩlos fȩcit. I¬
lua fecit dñs tuis: ubi ñ possent ha¬
bitare demonia. Decęlis enim: dere¬
ta sunt demonia. Celi p̃ponuntur
demoniis: dñs tuus & celis: quia dñs
tiuis &cȩlos fęcit. Quanto gͦ altior ade¬
moniis dĩis gentium. qui altior. ẽ &
unde cecidert̃ angłi. ut fierent demo¬
nia: ft tam̃ gentes om̃s sub demoniꝰ
erant. Demonib autem templa fabl

Expanded text:
omnia, et nos in ipso» . Si ergo non nobis, quibus? Audi ex alio psalmo: «Quoniam dii Gentium daemonia; Dominus autem coelos fecquia terribilis super omnia daemonia Deus: quid magnum, esse super omnia daemonia? «Quia dii Gentium daemonia.» Ubi autem Deus tuus? «Dominus autem coelos fecit.» Illud fecit Dominus tuus, ubi non possunt habitare daemonia: de coelis enim dejecta sunt daemonia. Coeli praeponuntur daemoniis, Dominus tuus et coelis; quia Dominus tuus et coelos fecit. Quanto ergo altior daemoniis diis Gentium, qui altior est coelis, unde ceciderunt angeli, ut fierent daemonia? Et tamen gentes omnes sub daemonibus erant: daemonibu
Abbreviated transcription (Latin):
autem illi faciunt qui respondent
& loquentur iniquitatẽ: quia faci¬
unt & parcitur eis: Populũ tuũ do¬
mine humiliauert̃: Idẽ. omnes qui
iuste uiuunt: inquos uolunt suꝑ¬
bire omnes mali. Populum tuum
dñe humiliauert̃: Et hereditatem
tuam uexauert̃. Uiduam & pupillos
interfecert̃: & ꝓselitum occiderunt:
idẽ. ꝑ egrinum aduenã. Aduenticiũ:
ipsum dicit ꝓselitum. Manifesta st̃

Expanded text:
«vers.» 5, 6. Quid autem illi faciunt, qui respondent «vers.» 5, 6. Quid autem illi faciunt, qui respondent et loquentur iniquitatem, quia faciunt et parcitur eis? «Populum tuum, Domine, humiliaverunt:» id est, omnes qui juste vivunt, in quos volunt superbire omnes mali. «Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditatem tuam vexaverunt: viduam et pupillos interfecerunt, et proselytum occiderunt:» id est, peregrinum, advenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
xe enim parcat ille: dicit apłs: expo¬
nt consilium patientiȩ dĩ. Existunas
inquit qui talia agis: quia tu effugi¬
as iudicium dĩe Andiuitias benignita¬
tis & longanimitatis eius contenłnis:
Ignoras quia patientia dĩ adpeniten¬
tiã te adducit : ł uautem idẽ. ille qui
respondet et dicit. si displicerem dõ ñ
inͥ parceret ds̃: uide quid sibi facit:
Audi apłm. Tuautem scdm̃ duritiã
corais tui & cor impenitens thesauri¬
zas tibi iram indie irȩ. & reuelatio¬
nis iusti iudicii dĩ: qui reddet uni¬
cuiq scđm oꝑa sua. Ille gͦ auget lon¬
ganimitatem: & tu auges iniquitatẽ.
Erit illius thes aurus insempit̃num:
miscdia in eos qui non contempserunt
nuscdiã: tuus autem thesaurus ini¬
ra inuenitur: & quod ponis cotidie
ꝑ modicum pꝰea massam inuenturꝰ
es. Minutatim ponis: s cumulum
inuenies. Noli attendere minuta
peccata tua cotidiana. De minutissi¬

Expanded text:
re enim parcat ille, dicit Apostolus, expore enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, non mihi parceret Deus: vide quid sibi facit, audi Apostolum: «Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissi
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatẽ quos ero tibi similis. Dos
uindicta & taciturnitate: idẽ. decessatio¬
ne uindicte: alio loco dicit. Iacui: nun¬
quia semꝑ tacebo: Usquequo peccatores
anẽ usci quo peccatores glabunt᷑ ⁊ respon-¬
loquent᷑ omnes qui oꝑant᷑ iniusticiam
Et dicit omnia oꝑa. Respondent. & lo¬
quent᷑ iniquitatẽ. Quid ẽ. respondent:
Contra iustum habent quod responde¬
ant. Uenit iustus aliquis. & dicit: noli
facere iniqiuitatẽ. Quare: Ne moriaris.
Ecce feci iniquitatẽ: quare non morior:
Ile fecit iusticiam: & mortuus .ẽ. Quare
mortuus ẽe Ecce feci iniquitatẽ: quare
non me abstulit ds̃ : Ecce ille fecit iusti¬
ciam: & quare sic in illum uindicauit:
Quare ille sic laborat: Respondent:
hoc.ẽ. respondent quia habent quod
dicant ÷ quia parcitur illis: de patien¬
tia dĩ inueniunt argumentum respon¬
sionis suȩ. Parcit ille ꝓpt̾ aliud: respon¬
dent illi ꝓpt̾̃ aliud quia iuuunt. Qua¬

Expanded text:
iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; responloquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
cent iuidicibus: quomͦ displicent legbus.
quomͦ displicent imꝑatoribꝰ: & quomͦ
displicent cõmentariensibus ⁊ nunciua
quomͦ illoꝵ oculos uitamus uitare pos¬
semus oculos aĩs Ergo placent istad̃i
Idõ inalio psalmo peccatori dr̃ ÷ hȩc ful¬
ti &etacui: suspicatus es iniquitatẽ quol
ero tui similis. Quid ẽ. ero tibi simlis:
Ut quomꝰ tibi placet factum tiũ ma¬
lum: sic putes quia et mͥ placet. Et m¬
natur inposterũ. Arguamte. Frgon
tacet qui dixit : tacui. Cum dicit. ha
fecisti & tacui: suspicatus es iniquis¬
tem quoa ero tibi similis: non tact.
Tum eium nos loqiuim̾: ille non cati
Cum enim lector legit: ille ñ tacit.
Cum psalmus ista cantat: ille ñtac.
Et iste omnes uoces adĩ: ꝑ orbem teui¬
rum fuint. Quomͦi gͦ tacet: quomͦ ĩ
dacet: Non tacet inuerbo: tacet mui¬
dicta. Quidiẽ. gͦ hec fecisti & tacuis h
secisti & non uindicaui: suspicatus &

Expanded text:
cent judicibus, quomodo displicent regibus, cent judicibus, quomodo displicent regibus, quomodo displicent imperatoribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitut tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «ero tibi similis?» Ut quomodo tibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terrarum fiunt. Quomodo ergo tacet, quomodo non tacet? Non tacet in verbo, tacet in vindicta. Quid est ergo, «Haec fecisti, et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es
Abbreviated transcription (Latin):
contristaris cum illo. ut reficias eum.
Sit & psalmus & sp̃c dĩ utiq omnia sa¬
ens. quęxit tecum: quasi uerba tua di¬
cit. Usquequo peccatores dñe: usquecͦ
peccatores głabunt᷑: respondent
aloquentur mniquitatem: loquen¬
tur omnes qui oꝑantur iniusticiã :
Quid loquent᷑. nisi contra dm̃ qui
dicunt: quid nobis ꝓdest quia sic ui¬
uimus: Quid dicturus es: Uere cu¬
rat ista quȩ facimus ds̃: Quia enin
uiuunt: putant dm̃ nescire quod
faciunt. Uide quid mali illis contin¬
gat: quia si stationariꝰ sciret teneret
illos: &idõ uitant oculos stationarii:
ne statim teneantur. Oculos enim dei
uitarȩ nemo potest: quia ñ solum in
cubiculo uident: s & intima cordis tui
Cogitant & ipsi quia nichil potest la¬
tere am̃: & quia faciunt & sciunt quia
fecert̃. & uident se uiuere sciente dõ:
qui non uiuerent scientt statio nario:
aicunt sibi. Ista placent dõ: &e reuera si
illi displicerent facta nr̃a. quomͦ displi¬

Expanded text:
contristaris cum illo, ut reficias eum: contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Quid loquentur, nisi contra Deum, qui dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent facta nostra, quomodo displi
Abbreviated transcription (Latin):
dicat psalmus iste. Exaltare qui
iudicas terrã: redde retributionẽ
suꝑbis. Ab illo gͦ numero excepti e¬
rant illi. In illis ualuit uox illa do¬
mini pendentis meruce & dicentis:
pater ignosce illis: quia nesciunt quid
faciunt. Ex altare qui iudicas terram:
redae retributionẽ supbis. Ergo recddi.¬
turus ẽ. recributionẽ: Readiturus: sed
li triumphant & exultant: mali blasphe¬
mant: mali omĩa mala faciunt. Mouet
te: cum pietate quere: non cum supbia.
Aouet te: compatit᷑ tibi et psalmus: que¬
rit tecum: non quia nescit: s ido tecum
quęrit quod scit. ut in illo inuenias qđ
nesciebas: quomꝰ qui uult aliquẽ conso¬
lari: nisi condoleat cũ illo. non illũ eri¬
git. Prius cum illo condolet: & sic eum
reficit sermone consolatorio. Si autem
inttret adillum ridens luctum eius: non
facit quoa mͦ lectum ẽ. dicente apło: gau¬
dere cum gaudentibꝰ. flere cum fientibꝰ.
Ergo ut gaudeat tecum. prĩ fles cũ illo:

Expanded text:
dicat psalmus iste: «Exaltare, qui dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ergo redditurus est retributionem? Redditurus, sed li triumphant, et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tecum, non quia nescit; sed ideo tecum quaerit quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo;
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ ad pedes apłoꝵ ponerent: & u¬
nicuiq distribuebat᷑ quomͦ cuiq
opus erat: & erat illis una anima
& cor unum indm̃: de ipsis crucifixo¬
ribus dñi. S quare non illis reddi¬
tum ẽ: Quia redde retributionem
suꝑbis dictum . ẽ: illi autẽ noluert̃
eẽ. suꝑbi. Et enim cum uiderent
multa miracła fieri ꝑ nom̃ xp̃i
quẽ se putabant inter fȩcisse : cõmo¬
ti miracłis: audier̃ apetro incuius
nomine illa fierent. Non gͦ sibi
arrogare serui uoluer̃t potentiã
dñi sui: ut dicerent ase factum
eẽ. quod ille inipsis faciebat. Ho
runt quia quȩ illi mirabant᷑ : in
nomine fierent eius quẽ illi cruci¬
fixer̃t. Et facti sunt humiles: com¬
puncti sunt corde: conturbati ft̃
confitentes peccatum suũ: & consi¬
lium quęsiert̃ dicentes. Quid gͦ fa¬
ciemꝰ: Non desꝑant de salute: s
quęrt̃ medicinã. Tunc ait illis pe¬
nitentiam humiles fuerunt. Non
gͦ illis redditum ẽ: quia uide quid

Expanded text:
suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et usuarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honrunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis Penitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. Quia, vide quid
Abbreviated transcription (Latin):
da illũ crucifixũ: uid& illũ humiliatiẽ ui¬
a& illũ resurgentẽ. & euntem incȩlum:
&uenturum inde ad iudicium eoꝵ
int̾ quoꝵ manus passus. ẽ. omĩa ma¬
la: ex altare inquit qui iudicas trã:
redde retributionẽ suꝑbis. Suꝑbis
reddet: non humilibus. Qui sunt
suꝑbie Quibꝰ parum .ẽ. qđ mala faci¬
unt: & de fendere peccata sua uolunt.
Nanq dehis qui crucifixer̃ xp̃m fa-¬
cta sunt postea miracła: qñde ipso
numero udeoꝵ credidert̃ : & dona¬
tus ẽ. illis sanguis xp̃i. Impias manꝰ
cruentas de sangume xp̃i portabats.
lauit eos ipse cuius sanguinẽ fuder̃:
Adiuncti st̃ corpori ipsius. id ẽ. ecdẽ :
qui corpus eius mortale quod uiderañ
ꝑsecuti sunt. fudert̃ p̃tium suũ: ut bi¬
berent p̃tium suum. Nanq post ea
plures conu̾si sunt. Cum multa mira¬
dła fierent ab apłis: aliquot hominũ
milia una die credidert̃: & tam in ꝓpͥn¬
quo inuenti sunt ut omnia sua quȩ
habebant uenderent: & p̃tium rerum

Expanded text:
 illum crucifixum, videt illum humiliatum, videt illum resurgentem et euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia una die crediderunt: et tam in propinquo inventi sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
am̃. nisi quia ipsa repetitio confir-¬
matio ẽe Inpsalmis gͦ inquit iubile¬
mus illi. Etquȩ dicimus inpsalmis:
Quȩ dicimus. uel potius sentiemus.
iniubilatione. Quȩ sunt quȩ ꝑtineÑ
ad laudem cantici huius: iam audi¬
gnus suꝑ om̃s deos Propt̾ea gͦ iubi¬
lemus illi. Qm̃ non repellet añs
plebem suam. Iubilemus illi. Qm̃
inmanu eius fines terrȩ: & altitudi¬

Expanded text:
amen,» nisi quia ipsa repetitio confiramen,» nisi quia ipsa repetitio confirmatio est? «In psalmis» ergo, inquit, «jubilemus illi.» Et quae dicemus in psalmis? quae dicemus, vel potius sentiemus in jubilatione? quae sunt quae pertinent ad laudem cantici hujus? Jam audignus super omnes deos:» propterea ergo jubilemus illi. «Quoniam non repellet Dominus plebem suam:» jubilemus illi. «Quoniam in manu ejus» «fines
Abbreviated transcription (Latin):
dicꝰ: quantõ plus desꝑat᷑ egrotus.
Confitẽre itaq peccata tua: quo ma¬
gis desꝑabas dete ꝓpt̾ iniquitates
tuas. Tanto enĩ maior laus. ẽ. agno¬
scentis: quanto maior ex aggeratio
ẽ. peccata confitentis. Non gͦ pute¬
mus nos recessisse alaude cantici:
si iam confessionẽ hic intelligimus
qua confitemur peccata nr̃a. Et hoc
ad laudem cantici ꝑtinet: quia cũ
peccata nr̃a cognoscimus: dĩ głam
cõmendamꝰ. Preocupemꝰ faciẽ eius
in confessione: Et inpsalmis iubile¬
mus ei. Iam dixunus qͥd sit iubila¬
re⁊ repetitum. ẽ: ut confirmetur
infaciendo. Ipsa repeticio: exhor¬
tatio ẽ. Non enim iam obliti sumꝰ:
ut iam moneri nos uelimus quę
dicta sunt suꝑius ut iubilemus.
S plerũq inaffectii animi repẽtit᷑
uerbum qđ notum erat: non ut in¬
notescat: s ut ipsa repeticio faciat
confirmationẽ. Repetit᷑ enĩ ad in¬
telligendum affectum dicentis. In¬
Sufficiebat am̃ unum. Quare am̃

Expanded text:
dicus, quanto plus desperabatur aegrotus. dicus, quanto plus desperabatur aegrotus. Confitere itaque peccata tua, quo magis desperabas de te propter iniquitates tuas. Tanto enim major laus est ignoscentis, quanto major exaggeratio est peccata confitentis. Non ergo putemus recessisse nos a laude cantici, si hanc confessionem hic intelligimus, qua confitemur peccata nostra: et hoc ad laudem cantici pertinet; quia cum peccata nostra cognoscimus, Dei gloriam commendamus. «Praeveniamus faciem ejus in confessione.» 5. «Et in psalmis jubilemus illi.» Jam diximus quid sit jubilare; repetitum est, ut confirmetur in faciendo: ipsa repetitio exhortatio est. Non enim jam obliti sumus, ut jam moneri nos velimus, quae dicta sint superius, ut jubilemus: sed plerumque in affectu animi repetitur verbum quod notum erat, non ut innotescat, sed ut ipsa repetitio faciat confirmationem; repetitur enim ad intelligendum affectum dicentis. Insufficiebat «Amen» unum; quare, «Amen,
Abbreviated transcription (Latin):
ab scondisti hȩc asapientib & pruden¬
tibꝰ: & reuelasti ea paruulis. Nun¬
quid quia xp̃c confitebatur pęnitens
erat: Illum nichil penitere poterat:
quia nichil culpabiliter fecerat: si
confitebat᷑ in laude patris. Frgo quia
& hic exultationis locus ẽ: forte illã
debemꝰ intelligere confessionẽ: quȩ
ẽ. in laude dĩ. Uñ & laus cantici: ut
ñ hic intelligamꝰ confessionẽ peni-¬
tentium s laudantium. Et quid. ẽ.
qđ continuo nos ãmonet. de quadã
confessione cum ait: p̃uemamus
faciẽ eius inconfessione: Quid ẽ. p̃ue¬
niamꝰ faciẽ eiꝰ faciẽ eius inconfessione:
Uenturꝰ. ẽ p̃ueniamꝰ faciẽ eius inc̃¬
fessione pri antequã ueniat. Nos
confitendo dãpnemꝰ qđ fȩcimꝰ: ut ille
qđ coronet non qd̃ dampnet inue¬
niat. Nunqͥd autẽ & hoc non ꝑtinet
ad laudẽ dr̃ qñ confite ris peccata
tua: Immo uͦ maxime ꝑtinet ad lau¬
dẽ dĩ: quare maxime ꝑtinet ad lau-¬
Quia tanto amplius laudatur me¬

Expanded text:
scondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis» . Numquid quia Christus confitebatur, poenitens erat? Illum nihil poenitere poterat, quia nihil culpabiliter fecerat; sed confitebatur in laude Patris. Ergo quia et hic exsultationis locus est, forte illam debemus intelligere confessionem quae est in laude Dei: unde et «Laus cantici,» ut non hic intelligamus confessionem poenitentium, sed laudantium. Et quid est quod continuo nos admonet de quadam confessione cum ait: «Praeveniamus faciem ejus in confessione?» Quid est, «Praeveniamus faciem ejus in confessione?» Venturus est; «Praeveniamus faciem ejus in confessione,» prius: antequam veniat, nos confitendo damnemus quod fecimus, ut ille quod coronet, non quod damnet, inveniat. Numquid autem et hoc non pertinet ad laudem Dei, quando confiteris peccata tua? Imo vero maxime pertinet ad laudem Dei. Quare maxime pertinet ad lauQuia tanto amplius laudatur me
Abbreviated transcription (Latin):
tes fidelium inherentes fir mam̃to
scripturȩ dĩ non uincit iniquitas.
Et hoc ipsum qđ & nr̃a t̾rena dant̾
aliqñ inpotestate maloꝵ: non solũ
ad nr̃am ꝑtinet eruditionẽ ut fiat
nobis dñs in refugiũ: & ds̃ mauxi¬
liũ spei nr̃e: s etiam ad ipsus pecca¬
toris foueã ꝓficit ÷ dequo inalio
rosa fuit uobis longitudo sermo¬
nis: quanquã inista alacritate stu¬
aii ur̃i non hoc appareat.S & sii¬
ta ẽ: ignoscite pͥmo quia iussus
iub et as̃: nisi de sede sua. Dr inde
quia tantum ã uidi fuistis nr̃i ÷
confitem̃: & nos auidi fuim̃ ur̃i.
sudor iste nr̃. sit uobis inꝑfectũ sa¬
lutis : non intestimonium accusatio¬
nis. Hoc dico fr̃s: ut exeo quod auali¬
stis ꝓficiatis: & ruminetis uobiscũ.
Non uos ꝑmittatis obliuisci: non so¬
lum ista recogitando & colloquendo:
s etiam ita uiuendo. B ona uita enĩ
exp̃ceptis dĩquȩ agitur tanquã stil
.ẽ. quod auditur scribens incorde. Si

Expanded text:
tes fidelium inhaerentes firmamento tes fidelium inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et hoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in auxilium spei nostrae; sed etiam ad ipsius peccatoris foveam proficit, de quo in alio rosa fuit vobis longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignoscite: primo, quia jussus jubet Deus, nisi de sede sua. Deinde, quia tantum avidi fuistis nostri, confitemur, et nos avidi fuimus vestri. Csudor iste noster sit vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquendo, sed etiam ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae agitur, tanquam stilus est, quod auditur scribens in corde. Si
Abbreviated transcription (Latin):
nisi exfide uiuere: quȩ ꝑdilectionẽ
oꝑat᷑. Si autem exfide uiuit: cre¬
dat & sibi futuram requiẽ post p̃¬
sentem laborem: & illis sempit̃nos
cruciatus pꝰ p̃sentem exultationem.
Et si fides ꝑ dilectionẽ oꝑatur: dili¬
gat etiã inimicos: & quantũ in ip¬
so.ẽ. ꝓdesse illis uelit. Ita enim fa¬
ciet: ne sibi obsint illi cum ħ ueluit.
Et qn forte potestatẽ accepint quasi
nocendi & dominandi: sursum cor
habeat ubi ei nemo nocet: & doctus
⁊ eruditus ex lege dr̃ ut mitiget᷑ adieb
malignis: donec fodiatur peccatori
fouea. Si enim in lege dñi uolun¬
tas eius.ẽ. & inlege eius meditabit᷑
die ac nocte. cunis conũsatio incȩlis
ẽ de firinam̃to lucet suꝑ terrã. Uñ
iste psalmus titulum de quarta sab¬
bi accepit. qñ facta st̃ luminaria:
ut omĩa faciat sine murmuratio¬
ne: uerbum uitȩ habens innatio¬
ne tortuosa & puersa. Sic̃ enĩ stel¬
las incęlo ñ extinguit nox: sic men.¬

Expanded text:
nisi ex fide vivere, quae per dilectionem nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si enim in lege Domini voluntas ejus est, et in lege ejus meditabitur die ac nocte , cujus conversatio in coelis est ; de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus titulum de «quarta sabbati» accepit, quando facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens in natione tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic men
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita de inceps cȩtera exequitur dex¬
tera arma ÷ de monstrans głam dei:
famam ueritatem qua cognosceban¬
tur: qđ uiiebant & non mortificaban¬
ur: q gaudebant: qđ multos dita¬
lant: quod omĩa possidebant. Insi¬
nistra uͦ qđ ignobiles & malȩ famȩ
habebant᷑: qđ seductores putabant᷑:
qđ ignorabant᷑: occidebant᷑: coerce¬
bant᷑: contristabant᷑: egẽre ac nichil
hab̾e uidebant᷑. Et quid mirũ si mi¬
lites xp̃i & dextris & sinistris armis
diabolum expugnante Sic̃ autem
pax hominib bonȩ uoluntatis. & qñ
sunt aliis odor mortis inmorte: sic &¬
interitus hominibus malȩ uolunta¬
ad salutẽ. Itaq reddet illis ñ scdm̃
nr̃am utilitatẽ quȩ de ipsis fit: s
scđm ipsoꝵ iniquitatẽ quã dili¬
gendo odert̃ animas suas ÷ & non
scđm beneficium quod nobis de ip¬
sis p̃stat honorat eos: qui etiã mał
nitatẽ in iusti temporalis labor ius¬
ti .S: iustus ex fide uiuit. Non. ẽ. enĩ
alia iusticia hominis inhac uita:

Expanded text:
atque ita deinceps caetera exsequitur, dextra arma demonstrans, gloriam Dei, famam bonam, veritatem qua cognoscebantur quod vivebant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntaad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum beneficium quod nobis de ipsis praestat, honorat eos, qui etiam malis nitatem injusti, temporalis labor justi: sed justus ex fide vivit . Non est enim alia justitia hominis in hac vita,