comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paratione deteriores. sed iuxta nr̃m opuᷤ
aut peccatores ab eo iudicem᷑. aut sc̃i: re¬
cipiente uno quoq scd̾m opus suũ. Ob.¬
scure licet. docemur ꝑ hanc sententiołã
nouũ dogna qđ latitat: dũ inp̃senti scło
sumꝰ siue orationib siue consiliis inuicẽ
posse nos adiuuari. cũ autẽ ante tribu¬
nal xp̃i uenerimꝰ. nec iob nec danhel
nec noe rogare posse ꝓ quoquã. sed unũ¬
quẽq portare onussuũ
Communicet autẽ is qui catheci¬
ratur ũbo ei qui se cathecitat. iom̃ib
sub ministrare debere. & magistrũ
cõmunicare moratione discipulis. illo
uel maxime elatus qđ sequitur in om̃ib
bonis. cũ utiq si de oratione sermo
fuerat. ñ deburerit ei p̃cipi qui cathecia¬
tur sed ei qui cathecriat. id ẽ ñ discipło
sed magistro: Deinde etiã cȩtera quȩ
sequuntur. cũ eius expositione ñ con¬
gruunt: quȩ seminauerit homo hoc
or metet or bonũ autẽ facientes ñ des

Expanded text:
paratione deterioris, sed juxta nostrum opus, paratione deterioris, sed juxta nostrum opus, aut peccatores ab eo judicemur, aut sancti, recipiente unoquoque secundum opus suum. Obscure licet, docemur per hanc sententiolam novum dogma, quod latitat: dum in praesenti saeculo sumus, sive orationibus, sive consiliis invicem posse nos adjuvari. Cum autem ante tribunal Christi venerimus, nec Job, nec Daniel, nec Noe, rogare posse pro quoquam, sed unumquemque portare onus suum . Communicet autem is qui catechizatur verbo, ei qui se catechizat in omnibus simul orare debere, et magistrum communicare in oratione discipulis; illo vel maxime elatus, quod sequatur, in omnibus bonis. Cum utique si de oratione sermo fuisset, non debuerit ei praecipi qui catechizatur, sed ei qui se catechizat, id est, non discipulo, sed magistro. Deinde etiam caetera quae sequuntur, cum ejus expositione non congruunt: Quae seminaverit homo, haec et metet
Abbreviated transcription (Latin):
alterius głatur Intelligi potest o altiꝰ
sũ considerans. opus suũ ñ rep̃hendit:
ñ debet de hoc apud aliũ głari. oc lau¬
dem suã foras fundere. & cõmunicare
cũ cunctis or ex hominũ querere fa¬
uore iac tantiã. sed insemet ipso ha-¬
beat głam. or dicat. Michi autem ab¬
sit głari. nisi in eruce dm̃i nr̃i iħuxp̃i
ꝑ quẽ mͥ mundus crucifixus ẽ. & ego
mundo. Quigłam querit ab altero.
huic nec mundus crucifixus ẽ: nec con-¬
ficus ẽ ipse cũ xp̃o Recipit quippe
qͥd quȩrebat hominib mercedem
nꝰ quisq enĩ onussuũ : suã
portabit. Uidetur suꝑiorib contͣ¬
ire.ubi ait. alt̃ alterus onera portate
alt̃ alterius onera portare ñ poterit:
Sed uidendũ qd ibi p̃ceꝑit. ut peccan¬
tes in hac uita nos inuicẽ sustentemus.
or in p̃senti scło alterutrũ auxilio simꝰ:
hic autẽ de dñi dicat in resurrectiõe
iudicio. quod ñ ex alterius peccato & cõ¬

Expanded text:
alterius gloriatalterius gloriatsum considerans, opus suum non reprehendit, non debet de hoc apud alium gloriari, et laudem suam foras fundere, et communicare cum cunctis, et ex hominum quaerere favore jactantiam: sed in semetipso habeat gloriam, et dicat: Mihi absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri quem mundus mihi crucifixus est, et ego mundo. Qui gloriam quaerit ab altero, huic nec mundus crucifixus est, nec crucifixus est ipse cum Christo. Recepit quippe quod quaerebat ab hominibus mercedemnusquisque enim onus suum portabit. Videtur superioribus contraire, ubi ait: Alter alterius onera portate. alter alterius onera portare non poterit. Sed videndum, quod ibi praeceperit ut peccantes in hac vita nos invicem sustentemus, et in praesenti saeculo alterutrum auxilio simus: hic autem de Domini dicat in resurrectione judicio, quod non ex alterius peccato et com
Abbreviated transcription (Latin):
ã hoc ẽ m̃tẽ suã decipit. ꝓ quo la¬
tinus posuit int̾pres se ipse seducit Mentẽ
autẽ suã decipit. qͥse putat eẽ sapientẽ. oc
scłm isaiã. sapiens in se ẽ. & in conspec¬
tu suo intelligens. Ad circũcisionẽ &¬
ad legẽ. italocihuiꝰ conectitur intel¬
ipse sublimior ẽ: ipse se decipit. nesci¬
ens hanc sp̃sẽẽ legẽ. ut nos inuioẽ dili
Opus autẽ suũ ꝓbet igamus:¬
unusquisq: &r sic insemet ipso tantũ
głam habebit. & ñ in altero. Sensus
iste ẽ Tu qui te estimas sp̃uałe. & de
alterius infirmitate robustior es: ñ
debes imbecillitatẽ iacentis. sed tuam
fortitudinẽ considerare. Neq enim si
alius ꝑfecte ñ potest ad xp̃ianismum
a iudaismo transire. iocirco tu ꝑfectus
es xp̃iamis. sedsi te ꝓpria conscientia
ñ remordet. habes intemet ipso glam
ot ñ in altero. Athleta ñ ideo fortis ẽ
quia uicit infirmũ. or languida ad¬
uersarii m̃bra suꝑauit. sed si ꝓbus ẽ.
& in sua fortitudine ñ in infirmitate

Expanded text:
 hoc est, mentem suam decipit: pro quo Latinus posuit Interpres, se ipse seducit. Mentem autem suam decipit, qui se putat esse sapientem, et secundum Isaiam, sapiens in se est, et in conspectu suo intelligens . Ad circumcisionem et Legem, ita loci hujus connectitur intelipse sublimior est, ipse se decipit, nesciens hanc spiritus esse legem, ut nos invicem diligamus. Opus autem suum probet unusquisque: et sic in semetipso tantum gloriam habebit, et non in altero. Sensus iste est: Tu qui te aestimas spiritualem, et de alterius infirmitate robustior es, non debes imbecillitatem jacentis, sed tuam fortitudinem considerare. Neque enim si alius perfecte non potest ad Christianismum a Judaismo transire, idcirco tu perfectus es Christianus: sed si te propria conscientia non remordet, habes in temetipso gloriam et non in altero. Athleta non ideo fortis est, quia vicit infirmum, et languida adversarii membra superavit: sed si robustus est, et in sua fortitudine, non in infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
ihu carnẽ crucifixert̃ cũ uiciisor
concupiscentiis. & semꝑ mortifica¬
tionẽ iħu circũferimus in corpore
nr̃o: ut & uita eius manifestetur in
carne nr̃a. Non modici autẽ labo¬
ris ẽ. sic in p̃senti scło uiuere: ut ĩa
nc̃ uita iħu manifestetur in carne
nr̃a Ita enĩ uiuificabunt᷑ & morta¬
lia corpora nr̃a. ꝑ in habitantem
in nobis sp̃m. Ubi latinus int̾pres
id ẽ passiones leguntur. Et quia pas¬
sio potest &e dolorẽ & cȩt̾as necessita¬
tes significare corpusculi: caute apłs
intulit desideria. ut ñ naturã cor¬
poris uderetur inspĩalib uiris neca¬
re sed uicia. Et hoc ita admonitũ sit.
si uulgatã editionẽ sequimur. legen¬
tes. qͥ autẽ st̃ xp̃i. carnẽ crucifixert̃
cũ uiciis & c̃cupiscentiis: ut ñ carnẽ

Expanded text:
u carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis, et semper mortificationem Jesu circumferimus in corpore nostro, ut et vita ejus manifestetur in carne nostra. Non modici autem laboris est, sic in praesenti saeculo vivere, ut jam nunc vita Jesu manifestetur in carne nostra. Ita enim vivificabuntur et mortalia corpora nostra per inhabitantem in nobis spiritum. Ubi Latinus interpres id est, passiones leguntur. Et quia passio potest et dolorem, et caeteras necessitates significare corpusculi, caute Apostolus intulit desideria: ut non naturam corporis videretur in spiritualibus viris negare, sed vitia. Et hoc ita admonitum sit, si Vulgatam editionem sequimur, legentes: Qui autem sunt Christi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non carnem
Abbreviated transcription (Latin):
Cohortatur eos ad studiũ ꝑste¬
rantiȩ. qui in hac uita merceden
boni oꝑis expectant: nescientesꝙ
sicut in semine. aliud sationis ali
messis ẽ tempus. sic & in p̃senti us
uel in carne mittuntur: messisi
te uel diũsitate sem̃tis diũsas nł
facere mensuras: centesimũ. sexas¬
simũ. oc tricesimũ fructũ. Que
segetem nemo potest metere desis¬
deficiens. Quale ẽ autẽ ut cũ peccato
scotiche in malis oꝑib augeantur:
qos in bono oꝑe lassemur:
Ergo dum tempus habemꝰ oꝑemur
nũ ad om̃s: maxime autẽ ad domesti¬
sfidei Tempiis sem̃tis ut diximus.
set nobis quod uolumus seminare¬
Qũ ista uita tranfierit: oꝑandi tempus
dũ dies ẽ: ueniet nox quando iam
incubilia sua. Procedamus ut homi¬
nsad opus nr̃m . & usq ad uesperã labo¬
nis. sicut mistice canitur in psal¬
. Posuisti tenebras &x facta ẽ nox:¬

Expanded text:
Cohortatur eos ad studium perseverantiae, qui in hac vita mercedem boni operis exspectant: nescientes quia sicut in semine aliud sationis, aliud messis est tempus, sic et in praesenti vita vel in carne metuntur. Messis te vel diversitate sementis diversas non facere messuras, centesimum, sexagesimum, et trigesimum fructum: quam segetem nemo potest metere deficdeficiens . Quale est autem, ut cum peccatores quotidie in malis operibus augeantur, nos in bono opere lassemur? Ergo, dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Tempus sementis, ut diximus, licet nobis quod volumus seminare. Cum vero transierit, operandi tempus dum dies est; veniet nox quando jam in cubilia sua: procedamus ut homines ad opus nostrum, et usque ad vesperam laboremus, sicut mystice cantatur in psalmo: Posuisti tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
prie malũ dr̃ quod uitandũ ẽ. bonũ
qd facere debemus. Diues quoq ille in
engło. qui mali & boni scientiã ñ ha¬
bebat. recte agrorũ ubertatẽ bona
arbitrabatur dicens Anima habes
bona posita in annos multos: quiesce.
cmede. bibe lȩtare. Et alius qui ia¬
aebat in purpura. &e delitus afflue¬
bat. Aucdit apud inferos ab abraham.
recepisti bona inuitatua. Illud qͦq
tendendũ. ne forte & hoc possit in¬
aligi. dari discipulis mandatum.
it eis qui se instruunt ũbo com¬
unicent obsequantur. dociles faci¬
q se p̃beant: in histam̃ quȩ bona
it quȩ sp̃ualia ot ñ heretica uel
daica praiitate ꝑuersa.
Uolite errare. ds̃ ñ irridetur.

Expanded text:
prie malum dicitur, quod vitandum est: bonum, quod facere debemus. Dives quoque ille in Evangelio, qui mali et boni scientiam non habebat, recte agrorum ubertatem bona arbitrabatur, dicens: Anima, habes bona posita in annos multos: quiesce, comede, bibe, et laetare . Et alius qui jacebat in purpura, et deliciis affluebat, audit apud inferos ab Abraham: Recepisti bona in vita tua . Illud quoque attendendum 525 ne forte et hoc possit intelligi, dari discipulis mandatum, ut eis qui se instruunt, verbum communicent, obsequantur, dociles, facilesque se praebeant. In his tamen quae bona sunt, quae spiritualia, et non haeretica, vel Judaica pravitate perversa. Nolite errare, Deus non irr
Abbreviated transcription (Latin):
lũ iuxta humilitatẽ & ñ uere dixis¬
se. & siimꝑitus sermone ñ tam̃ scien¬
tia. defenclant huius loci conseq̃n¬
tiã Debuit quippe scđm ordinem
cdicere. uosqui sp̃uales estis instruite
huiꝰ modi in sp̃u lenitatis. consideran¬
tes uos mnet ipsos ne & uos tẽptemini:
oe ñ plurali inferre numerũ singu-¬
larẽ Nebreus gͥ ex hebreis. & qui ẽẽt
inũnaculo sermone doctissimꝰ. pro¬
fundossensus alienȩ linguȩ expri¬
mere ñ ualebat: nec eurabat magnoꝑe
de ũbis. cũ sensũ haberet in tuto. Hȩc
secundũ simplicem intelligentiã:
cȩterũ ut & secundȩ expositionisor¬
dinẽ ꝑsequam. locus iste de epłȩ

Expanded text:
lum juxta humilitatem, et non vere dixislum juxta humilitatem, et non vere dixisse: Et si imperitus sermone, non autem scientia, defendant hujus loci consequentiam. Debuit quidem secundum ordinem dicere: Vos qui spirituales estis, componite hujusmodi in spiritu lenitatis, considerantes vosmetipsos, ne et vos tentemini; et non plurali inferre numerum singularem. Hebraeus igitur ex Hebraeis, et qui esset in vernaculo sermone doctissimus, profundos sensus aliena lingua exprimere non valebat: nec curabat magnopere de verbis, cum sensum haberet in tuto. Haec secundum simplicem intelligentiam. Caeterum, ut et secundae expositionis ordinem prosequamur, locu
Abbreviated transcription (Latin):
curandũ: ibi ñ ẽ uirga necessaria.
u sp̃s lenitatis. Sed & illud forte quȩ¬
tur. qđ si ꝓpterea instruere quis de¬
at peccatorem in spũ lenitatis quia
onsiderets ne or ipse tẽptetur. ergo iu¬
uerit. magis peccati ueniã largiet᷑
ã or saluator ꝓpterea tẽptatus est.
uxta nobis om̃a similit̃ absq pecca¬
o it possit cõpati & condolere in¬
firmitatib nr̃is suo doctus exemplo
quã difficilis sit incarne uictoria
Siquis uirgo ad senectã usq ꝑmanse¬
rit: ignoscat ei qui adolescentiȩ quon¬
aliũ intorm̃tis uiderit denegasse. con¬
patiatur uulnerib negatoris. ot ñ tã
illũ uctũ quã se uicisse miret᷑ Cau¬
telã quoq scribentis attendite. quia
ñ dixerit. considerans te ne & tu cadas.
sed ne or tu tẽptsris. Uinci quippe
ẽ Si enĩ saluator tẽptatus ẽ. quis potest
ẽẽ securus. intẽptatũ se uitȩ huiis
maria transire: Qui putant pau

Expanded text:
se curandum, ibi non est virga necessaria, se curandum, ibi non est virga necessaria, sed spiritus lenitatis. Sed et illud forte quaeratur, quod si propterea instruere quis debeat peccatorem in spiritu lenitatis: quia consideret se, ne et ipse tentetur; ergo justaverit, magis peccanti veniam largietur. Nam et Salvator propterea tentatus est, juxta omnia nobis similiter absque peccato: ut possit compati, et condolere infirmitatibus nostris, suo doctus exemplo, quam difficilis sit in carne victoria. Si quis virgo ad senectam usque permanserit; ignoscat ei qui adolescentiae quonalium in tormentis viderit denegare, compatiatur vulneribus negatoris, et non tam illum victum, quam se vicisse, miretur. Cautelam quoque scribentis attendite, quia non dixerit: Considerans te, ne tu cadas; sed, ne et tu tenteris. Vinci quippe est. Si enim Salvator tentatus est, quis potest esse securus intentatum se vitae hujus maria transire? Q
Abbreviated transcription (Latin):
dinis in correctione peccati spũals
adhibeat. ne rigidus. ne iratus &
tristis. corrigere cupiat errantem.
sed ꝓuocet eũ spondens salutẽ. uei
quod gͣui legis peccatorũ onere &d¬
p̃ssos ad iugũ suũ suaue or leue i¬
uitet onus. ut discant quia humli¬
lis sit & mitis. & mansuetus corde
ot inueniant requiem animabl¬
suis. Utam̃ hoc cestimonio aduersũ
hereticos. qui diuersarũ fingentes
sabulas naturarũ. aunt sp̃ualem
bonã ẽẽ arborẽ: & nũquã malos af¬
fieri. si ad meliora ũtantur Opponi
nobis potest illud qͦd ad corinthios
scribitur Quid uultis in uirga ueniã
aduos. an in caritate. & spũ mansuetu¬
dinis: Si enĩ ibi ad peccatores. ñ in sp̃u
mansuetudinis. sed in uirga uenire di
eit. quomͦ nc̃ illis qui in aliquo peccato
p̃uenti fuerint ñ uirgã adhibet secl
p̃m mansuetudinis: Uerũ ibi ad eos
dicitur q̃ui pꝰ peccatũ ñ sentientes er¬
rorẽ suũ. nolebant maiorib subdi.

Expanded text:
dinis in correctione peccantis spiritualis dinis in correctione peccantis spiritualis adhibeat, ne rigidus, ne iratus et tristis corrigere cupiat errantem; sed provocet eum, spondens salutem; veniquod gravi legis et peccatorum onere depressos, ad jugum suum suave, et leve invitet onus: ut discant, quia humilis sit et mitis, et mansuetus corde , et inveniant requiem animabsuis. Utamur hoc testimonio adversum haereticos: qui diversarum 519 fingentes fabulas naturarum, aiunt spiritualem, bonam esse arborem, et numquam malos affieri, si ad meliora revertantur. Opponi nobis potest illud quod ad Corinthios scribitur: Quid vultis? In virga veniam ad vos, an in charitate, et spiritu mansuetudinis ? Si enim ibi ad peccatores, non in spiritu mansuetudinis, sed in virga venire se dicit: quomodo hic his qui in aliquo peccato praeventi fuerint, non virgam adhibet, sed spiritum mansuetudinis? Verum ibi ad eos dicitur, qui post peccatum non sentientes errorem suum, nolebant majoribus suis s
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo delicto. uos qui sp̃uales estꝰ
instruite huiꝰ modi in spũ mansue¬
tudinis: considerans te ipsũ ne o t
tẽpteris Sciens paulus eius di se
ẽẽ cultorẽ qui nollet mortẽ pecca¬
toris sed penitentiã. & excepta trini¬
tate.omẽm creaturã licet ñ peccet.
tam̃ posse peccare: eũ quoq qui spũa¬
lis ẽ cohortatur sui timore. ne pecet
manũ porrigere corruenti. Et pul¬
chre p̃occupatũ in delicto hominẽ
uocat. qui mori possit: ex ipso nomi¬
ne fragilitatẽ conditionis ostendens
ut dignus sit uenia. qui uelut hõ
errore deceptus & mersus in uora¬
ginẽ. fe ipsũ sine auxilio &c adiuto¬
re erigere ñ possit. Spũali autẽ ñ
acdditur homo. sed quasi a dõ p̃cipt̾
ut hominẽ p̃occupatũ in delicto
instruat.: siue ut melius habetur
ingreco ꝑficiat in spu lenitatis
Qui autẽ ꝑficitur: ñ ei desunt un¬
uersa. sed aliqua. Deniq si ñ peccat
plurib sed uicio aliquo p̃occupatis
errauit. lenitatis spm̃ or mansueni¬

Expanded text:
 vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis: considerans teipsum, ne et tu tenteris. Sciens Paulus ejus Dei se esse cultorem, qui nollet mortem peccatoris, sed poenitentiam : et excepta Trinitate, omnem creaturam, licet non peccet, tamen posse peccare: eum quoque qui spirituales est, cohortatur sui timore ne peccet, manum porrigere corruenti. Et pulchre praeoccupatum in delicto, hominem vocat, qui mori possit: ex ipso nomine fragilitatem conditionis ostendens; ut dignus sit venia, qui velut homo errore deceptus, et mersus in voraginem, seipsum sine auxilio, et adjutore erigere non possit. Spirituali autem non additur homo: sed quasi Deo praecipitur, ut hominem praeoccupatum in delicto instruat: sive ut melius habetur in Graeco perficiat in spiritu lenitatis. Qui autem perficitur, non ei desunt universa, sed aliqua. Denique si non peccatis pluribus, sed vitio aliquo praeoccupatus erravit: lenitatis spiritum et mansuetu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ etiã di: ipse se seducit Dupliciter
itẽ legi potest atq distingui. uel
qͥs existimat se ẽẽ aliquid cũ nichil
.uel ita siquis existimat se ẽẽ aliqͥd.
postea inferamꝰ cũ sit nichil ipse se¬
ducit. Et magis in greco quã in la.¬
no. resonat ista distantia. Prioris
stinctionis. Hic sensus ẽ. Qui se ali¬
id existimat eẽ & nichil ẽ. ipse se
cipit. Seds sensus altior ẽ: & qui
bis magis placet. Si quis existimat
cẽ aliquid meo quod se putat ẽẽ
quid &r ñ ex clem̃tia in ꝓximũ. sed
suo oꝑe or labore. se iudicat. su a¬
itũ uirtute contentus. iste ex hac

Expanded text:
ucit. Dupliciter autem legi potest atque distingui: Vel, si quis existimat esse se aliquid, cum sit nihil: aut ita: Si quis existimat se esse aliquid, ut postea inferamus, cum sit nihil, se ipse seducit. Et magis in Graeco quam in Latino resonat ista distantia. Prioris distinctionis hic sensus est: Qui se aliquid existimat esse, et nihil est, ipse se decipit. Secundus sensus altior est, et qui nobis magis placet: Si quis existimat se esse aliquid, in eo quod se putat esse aliquid, et non ex clementia in proximum; sed ex suo opere et labore se judicat, sua tantum virtute conten
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cũ fimilit̃ de escis ox obseruationi¬
bus seriberet iudeorũ. &x eos qui legis
iuxta litterã p̃cepta contẽnerent firmoᷤᷤ
atq ꝑfectos. illos uͦ qui adhuc antiqua
consuetudine ducebant᷑ infirmos par¬
uulosq narraret. ot uideret uirgium
eẽ int̃ sp̃uales & carneos: admonuit
spũales ne contẽnerent carneos. ot ait
infirmũ autẽ infide assumite: ñ in
disceptationib cogitationũ. Alius enĩ
credit manducare om̃a: qui autẽ in

Expanded text:
liter de escis et observationibus scriberet Judaeorum, et eos qui legis juxta litteram praecepta contemnerent, firmos atque perfectos: illos vero, qui adhuc antiqua consuetudine ducebantur, infirmos parvulosque narraret, et videret jurgium esse inter spiritales et carneos; admonuit spiritales ne contemnerent carnales, et ait, Infirmum autem in fide assumite, non in disceptationibus cogitationum: alius enim credit manducare omnia, qui
Abbreviated transcription (Latin):
um. ut diligatis in uicẽ. Quȩ lex fili
cłi: Et cdiligite alterutrũ: sicut &
ego dilexi uos. Quom̃ dĩ filius nosc
lexit: Maior hac dilectione ñ ẽ qu
ut quis ammã suã ponat ꝓ amicis
suis. Qui clem̃tiã ñ ht̃. nec indutis
quãur᷑ spũalis sit: ñ adimplet legẽ¬
xp̃i. Sed or hunc locũ cũ suꝑiorib
copulemꝰ. Nuplicẽ enĩ sequim̾ intil¬
ligentiã Siquis infirmus infide ẽ
&r adhuc lacte nutritur infantio
nec potest tam cito a legali obser¬
uatione. ad spũalia sacram̃ta tra¬
sire. uos qui robustiores estis eus
tat quoq fr̃is necessitatẽ. qui gͣuati
pauꝑem onere ȩgestatis ad iuuat.
&e facit sibi amicos de iniquo mar
mona. quẽ post resurrectionẽ
trismei: possidete. paratũ uobis rs̃¬
nũ a constitutione mundi. Esur¬
u enĩ oc dedistis mͥ manducare i¬

Expanded text:
Quae lex Filii Dei est? Diligite alterutrum, sicut et ego dilexi vos. Quomodo Dei Filius nos dilexit? Major hac dilectione non est, quam ut quis animam suam ponat pro amicis suis . Qui clementiam non habet, nec indutus quamvis spiritualis sit, non adimplei. Sed et hunc locum cum superioribus copulemus. Duplicem enim sequimur intelligentiam. Si quis infirmus in fide est, et adhuc lacte nutritur infantiae, nec potest tam cito a legali observatione ad spiritualia sacramenta transire: vos qui robustiores estis, ejus tat quoque fratris necessitatem, qui gravatum pauperem onere egestatis adjuvat, et facit sibi amicos de iniquo mammona , quem post resurrectionem atris mei: possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis m
Abbreviated transcription (Latin):
tus debuit tenere pͥmatũ. nisi cari¬
tas sine qua uirtutes cȩterȩ ñ repis¬
tantur uirtutes: & exqua nascunꝰ
uniũsa quȩ bona sunt: Si quidt̃
in lege & in eugło. ipsa optinet
pͥncipatũ. Diliges dñm dm̃ tuum¬

Expanded text:
tus debuit tenere primatum, nisi charitas? sine qua virtutes caeterae non reputantur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa quae bona sunt, siquidem et in lege et in Evangelio ipsa obtinet principatum: Diliges Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
quia tacur Loquar: Sed omẽm st
didauit. Nostis enĩ & ipsȩ. quod pl
forte inde dũ loqͥm̃ obrepit: qua
antiqui ꝑ nebulã somnii recordas
Quid autẽ ꝓfecerim ex linguȩ il
infatigabili studio. aliorũ iuda
derelinquo: ego quid in mea at
serim scio. Accedit ad hoc. qui
ter oculoꝵ & totiuꝰ corpusculi
firmitatẽ manu mea ipse ñ ser
nec labore or diligentia cõpens
queo eloquii tarditatẽ quoda
uirgilio quoq tradunt quia ll
luero cogitare melius aliquid
turus tunc me tacitus ille repꝰ¬
dit. manũ contralit. frontẽ
& se frustra ad eẽ toto gestu o¬
ris contestatur. Oratio autẽ
distincta inuentionib & or¬

Expanded text:
quia tacui . Loquar? Sed omnis alquia tacui . Loquar? Sed omnis alrdidavit. Nostis enim et ipsae quod pluforte inde dum loquimur obrepit, quasi antiqui per nebulam somnii recordamur. Quid autem profecerim ex linguae illius infatigabili studio, aliorum judicio derelinquo. Ego quid in me al., mea amiserim scio. Accedit ad hoc quia propter oculorum et totius corpusculi infirmitatem manu mea ipse non scribo, nec labore et diligentia compensare queo eloquii tarditatem; quod de Virgilio quoque tradunt, quia libros voluero cogitare, melius aliquid prolaturus, tunc me tacitus ille reprehendit, manum contrahit, frontem rugat, et se frustra adesse toto gestu corporis contestatur. Oratio autem et distincta inventionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
eRTIUA
adgala¬
thas õpau¬
la & eusto¬
chiũ uolu¬
men hoc
cudimus.
ñ ignari
imbecilli¬
tatis nr̃ȩ
or exilis ingenii: riuulũ uix paruo
strepentẽ murmure sentientes Iam
enĩ & in ȩccłgis ista q̃runt᷑: omissaq
aplicoꝵ simplicitate & puritate uer¬
borũ. quasi ad atheneũ & ad audi¬
toria conuenitur ut plausus circũ¬
stantiũ suscitent᷑: ut oratio retho¬
ricȩ artis fucata m̃clacio quasi q̃da
meretricula ꝓcedat in publicũ. ñ
tã eruditura popłos quã fauorẽ po¬
puli quesitura & in modũ psalterũ
& tibiȩ dulce canentis sensus de mul¬
ceat Audientiũ ut uere illud ꝓpħe
herechielis nr̃is tẽporib possit
aptari dicente dño ad eũ. Se factis
es eis quasi uox citharȩ suaue ca¬
nentis & bene cõpositȩ. & audiunt ĩ
tua & ñ faciunt ea Uerũ quid aga
Taceam: Sed scriptũ ẽ. Non appar¬
bis in c̃spectu dñiͣtui uacuus t
esaias sicut in hebreis tam̃ habetur
uoluminib ingemiscit. Ue mͥ mistꝰ

Expanded text:
ertium ad Galatas, o Paula et Eustochium, volumen hoc cudimus: non ignari imbecillitatis nostrae, et exilis ingenii rivulum, vix parvo strepentem murmure sentientes. Jam enim et in Ecclesiis ista quaeruntur: omissaque apostolicorum simplicitate et puritate verborum, quasi ad Athenaeum, et ad auditoria convenitur, ut plausus circumstantium suscitentur: ut oratio rhetoricae artis fucata mendacio, quasi quaedam meretricula procedat in publicum, non tam eruditura populos, quam favorem populi quaesitura, et in modum psalterii et tibiae dulce canentis, sensus demulceat audientium; ut vere illud prophetae Ezechielis nostris temporibus possit aptari, dicente Domino ad eum: Et factus es eis quasi vox citharae suave canentis, et bene compositae: et audiunt verba tua, et non faciunt ea . Verum quid agaTaceamne? Sed scriptum est: Non apparebis in conspectu Dei tui vacuus . Et Isaias sicut in Hebraeis tamen habetur voluminibus ingemiscit: Vae mihi misero,
Abbreviated transcription (Latin):
ces alienũ: Suo dño stat: aut cadit. Sta¬
bit Autẽ. Potens ẽ enĩ ds̃ statuere illũ.
Et multa inmedio suꝑ hoc sensu disse¬
rens: adiecit infine. noli ꝓpt̃ ȩscã destrue¬
re opus dĩ ox iterũ. Debemus autẽ nos
firmiores imbecillitates infirmorũ sus

Expanded text:
servum? Suo domino stat, aut cadit. Stabit autem: potens est enim Deus statuere illum . Et multa in medio super sensu disserens, adjecit in fine: Noli propter escam destruere opus Dei. Et iterum: Debemus autem nos firmiores, imbecillitates infirmorum
Abbreviated transcription (Latin):
beatur a fr̃ib frustra sanguis ef¬
fusus ẽ. Loquatur apłs. loquat᷑
electionis uas. Si tradidero corpus
meũ ut glorier. caritat̃e autẽ ñ
habeam: nichil mͥ ꝓdest. Ille qui
dixerat scio hominẽ in xp̃o. ante
annos quatuordecim. siue in cor¬
pore nescio. siue extra corpus nescio
ds̃ scit: raptũ usq ad terciũ celũ. &.

Expanded text:
beamur a fratribus, frustra sanguis efbeamur a fratribus, frustra sanguis effusus est. Loquatur Apostolus, loquatur electionis vas: Si tradidero corpus meum, ut glorier, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Illi qui dixerat: Scio hominem in Christo, ante annos quatuordecim, sive in corpore, nescio, sive extra corpus, nescio, Deus scit,
Abbreviated transcription (Latin):
lam dĩ & iħm stantẽ adextris eiꝰ
t autẽ & nos nobis fingendorũ
ominũ licentiã p̃sumamꝰ. rebus
uippe noiis ut ait quidã noua
ngenda sunt noĩa. quia hic dic
ẽ ñ efficiam᷑ in anis głȩ uel ua¬
nt̃ &r laude uirtute condignã.
& aspectũ diuinius aliqͥd ostendentẽ:
Vnde or in plerisq locis. nr̃i maiesta¬
tẽ ꝓ gła transtulert̃ lã dudũ cupio
in ũba ꝓrũpere: sed teneor timore
dicendi Dicã tñ. nec tacebo passionẽ
meã. passionẽ pęne cõmunẽ. ñ de
diuitiis. ñ de potentia. ñ de pulcͥri¬
tudine & corporũ uenustate: hec
enĩ manifeste int̾ carnis oꝑa nu.¬
merantur. Clemosina si oblaudẽ
fiat: in anis ẽ gła. Longa oratio.
pallor ex ieiunio sequens. ñ mea
sunt ũba sed saluatoris in eugłio
ꝑtonantis. ipsa quoq castitas in
matrimonio. induitate. uirgini-¬
bus.: sepe plausũ quęrit humanũ
Et quod dudũ timeo dicere sed
dicendũ ẽ: martiriũ ipsũ. si ideo
fiat. ut admirationi & laudi ha¬

Expanded text:
am Dei, et Jesum stantem a dextris ejus . Ut autem et nos nobis fingendorum nominum licentiam praesumamus, rebus quippe novis ut ait quidam nova fingenda sunt nomina: quia hic dictum est: Non efficiamur inanis, vel vacuarant, et laudem virtute condignam, et aspectum divinius aliquid ostendentem. Unde et in plerisque locis. Nostri majestatem pro gloria transtulerunt. Jam dudum cupio in verba prorumpere, sed teneor timore dicendi. Dicam tamen, nec tacebo passionem meam, passionem pene communem, non de divitiis, non de potentia, non de pulchritudine, et corporum venustate; haec enim manifeste inter carnis opera nominantur. Eleemosyna si ob laudem fiat, inanis est gloria: longa oratio, pallor ex jejunio sequens. Non mea sunt verba, sed Salvatoris in Evangelio pertonantis . Ipsa quoque castitas 517 in matrimonio, viduitate, virginibus, saepe plausum quaerit humanum: et quod dudum timeo dicere, sed dicendum est, martyrium ipsum, si ideo fiat ut admirationi et laudi ha
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. om̃a autẽ faciunt. ut ab hominib
glificentin: & alibi. quomͦ potestis cre¬
dere głam ab inuicẽ quȩrentes. porro
mnbonã partẽ in eode loco. & głam
abeo qui solus ẽ ñ quęrentes: ex quo
intelligunꝰ. idẽ uerbũ. nunc uirtu¬
tem significare: nc̃ uiciũ. Si ab ho-¬
uirtus ẽ. qui & ad uerã nos głam
cohortatur dicens: eos autẽ qui me
glificant. glificabo. Significat
& aliud inseripturis diuinis gła:
cũ augustius aliquid & diuinius.
hominũ se p̃bet optutib Uisa ẽ
in tabernaculo gła dñi . & in tem.¬
plo quod a salomone constructũ ẽ
dicere Nos autẽ om̃s reuelata facie
lam ch̃i contẽplantes: in eande
maginẽ transformam᷑ agła in¬

Expanded text:
dicitur: Omnia autem faciunt, ut ab hominibus dicitur: Omnia autem faciunt, ut ab hominibus glorificentur . Et alibi: Quomodo potestis credere, gloriam ab invicem quaerentes ? Porro in bonam partem in eodem loco: Et gloriam ab eo qui solus est, non quaerentes. Ex quo intelligimus idem verbum, nunc virtutem significare, nunc vitium. Si ab hovirtus est, qui et ad veram nos gloriam cohortatur, dicens: Eos autem qui me glorificant, glorificabo. Significat et aliud in Scripturis divinis gloria, cum augustius aliquid, et divinius hominum se praebet obtutibus. Visa est in tabernaculo gloria Domini, et in templo quod a Salomone constructum estdicere: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur a glori
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ ꝓuocantes. inuicẽ in identes
Cnũ uerbũ apud grecos. cẽ nõ¬
int̾̃pres exp̃ssit. Quantas autẽ ha¬
beat definitiones & significantias
głas. & philosophoꝵ innumerabile
libri. & ciceronis duo uolumina.
quȩ de gła scripsit. indicio st̃. Uerũ
nos quia ñ ũboꝵ ẽtħimologias sed
seripturȩ sensũ disserere conamur.
ita hunc locũ cũ suꝑiorib copula.¬
nequa quã ꝑlegẽ. sed ꝑ caritatẽ nobis
mucẽ seruentes. Non debemus de
ñ sed p̃putiũ: contẽnenda histons
or allegoria sequenda. Immo alle¬
goria uana ẽ & umbratica. & n¬
lis ueritatis fulta radicib: unde
euenit ut inuicẽ nascantur mis¬
diȩ Excludere enĩ ait uos uolus
ut illos ȩmulemini: ñ tam ueriti¬
tem legis uolentes docere. quã ui¬
cere Ne Autẽ penitus uerbũ gle
p̃termittamꝰ intactũ. suas phils¬
sophis ineptias relinquentes do
scripturis aliqua retractemꝰ. Os¬
nionẽ uulgi o laude hominis
fauore quesitã. glȩ nom̃ sonat. ubi

Expanded text:
em invidentes. Unum verbum apud Graecos κενόδLatinus expressit. Quantas autem habeat definitiones, et significantias gloria, et philosophorum innumerabiles libri, et Ciceronis duo volumina, quae de gloria scripsit, inditio sunt. Verum nos quia non verborum etymologias, sed Scripturae sensum disserere conamur, ita hunc locum cum superioribus copulanequaquam per legem, sed per charitatem, nobis invicem servientes. Non debemus de non, sed praeputium. Contemnenda historia, et allegoria sequenda: imo allegoria vana est, et umbratica, et nullis veritatis fulta radicibus. Unde venit, ut invicem nascantur invidiae. Excludere enim, ait, vos volunt, ut illos aemulemini: non tam veritatem Legis volentes docere, quam vincere. Ne autem penitus verbum gloriae praetermittamus intactum, suas philosophis ineptias relinquentes, de 516 Scripturis aliqua retractemus. Opinionem vulgi, et laudem hominum favore quaesitam, gloriae nomen sonat, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sedetiã intrib reliquis ꝑturbationib
dolore scilicet. lȩcitia & timore Aduer¬
sis hurꝰ modi fructus sp̃sñ ẽ lex Iusto
quippe ñ ẽ lexposita: iniquis autẽ or
ñ subiectis impiis & peccatorib Lex
mͥ dicit. ñ adulterabis. ñ occides. ñ fal¬
sũ testimoniũ dices. ñ fraudabis: ñ desi¬
erabis aliena. ñ ꝑiurabis. ñ furaberis.
hȩc om̃a. fructu in me sp̃s caritate
egnante ñ facio: suꝑflua mͥst̃ p̃cepta
gis Peniq & sapientes mundi de phi¬
sophia sic opinati st̃: ut qđ legespu¬
Qice facere homines necessitate facere¬
pellunt. hoc illa ꝑsuadeat fieri uolun¬

Expanded text:
sed etiam in tribus reliquis perturbationibus, sed etiam in tribus reliquis perturbationibus, dolore scilicet, laetitia et timore. Adversus hujusmodi fructus spiritus, non est Lex. Justo quippe Lex non est posita: iniquis autem et non subjectis, impiis et peccatoribus . Lex mihi dicit: Non adulterabis: non occides, non falsum testimonium dices: non fraudabis: non desiderabis aliena: non perjurabis: non furaberis : si haec omnia, fructu in me spiritus charitate regnante, non facio, superflua mihi sunt praecepta Legis. Denique et sapientes mundi de philosophia sic opinati sunt, ut quod leges publicae facere homines necessitate compellunt, hoc illa persuadeat fieri volu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ alius eñ uellet ocerdere. alius ris
nouas molitus fraudar ẽ imꝑio nnt¬
retur. alius lapides in eũ iaciens & pi¬
uerẽ uentilans clamaret ox dicerit.
egredere. egredere uir inique a
ma continentia infructib sp̃s collo¬
catur quã ñ solũ in castitate debenꝰ
acciꝑe. sed etiã in cibo & potu. in ira
qͦq &c uexatione m̃tis or detrahendi
libidine int̃ modestiã autẽ &e c̃aure¬
tiã hoc int̾ ẽ: qͦd modestia in uiris
ꝑfectis ẽ consũmateq uirtutis dtõ
saluator ait beati mites qm̃ ipsi pod¬
sidebt̃ t̾rã o de se ipso discite a mes¬
mitis sũ oc humilis &e mansuctis ͤ¬
de continentia uͦ muia qͥde uirtutis ẽ
sed necdũ ꝑuenit ad calcẽ quia cupidi¬
tates adhuc in eiꝰ qͥ se continet cogitatio¬
ne nascunt᷑. & mñtis polluunt pͥncipale
licet ñ suꝑent. nec ad opus ꝑtrahant co¬
gitantẽ. Non solũ autẽ in desideriis &
eupiditate continentia necessaria ẽ:

Expanded text:
Cum alius eum vellet occidere: alius res Cum alius eum vellet occidere: alius res novas molitus, fraudare imperio niteretur: 513 alius lapides in eum jaciens, et pulverem ventilans, clamaret et diceret: Egredere, egredere, vir inique . Extrema continentia in fructibus spiritus collocatur. Quam non solum in castitate debemus accipere, sed etiam in cibo et potu, in ira quoque et vexatione mentis, et detrahendi libidine. Inter modestiam autem et continentiam hoc interest, quod modestia in viris perfectis est, consumataeque virtutis, de quibus Salvator ait: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Et de seipso: Discite a memitis sum, et humilis, et mansuetus corde . Continentia vero in via quidem virtutis est, sed necdum pervenit ad calcem: quia cupiditates adhuc in ejus qui se continet, cogitatione nascuntur, et mentis polluunt principale, licet non superent, nec ad opus pertrahant cogitantem. Non solum autem in desideriis et cupiditate, continentia necessaria est,
Abbreviated transcription (Latin):
sispes in hoc catalogo ñ referat᷑ cũ in
fide sit qđ sperat᷑ &x ita eã apłs ad he¬
breos seribens definat. ẽ autẽ fides
sꝑandarũ substantia rerũ. argum̃tũ
uenturũ & necdũ ẽ. inp̃senti fide
posita. Qui diligit. nũꝗ se ledi estimat:
nũꝗͣ aliud nͥ qͦd cdiligit & diligit᷑ suspi¬
catur. Cũ autẽ cdilectio ꝓcul affuerit:
&e fides pariter absceditꝰ. Post fid̾e. man¬
suetudo numerat᷑. q̃ adũsa ẽ. irȩ. ryas
dissensionib & nũꝗ adsui contͣria puo¬
cat᷑. uere de bona sp̃s arbore bonos fic¬
tus egerminans Fer hanc famulus di
moyses. testimoniũ scripturȩ meruit
accipe dicentis: moyses mansuetus erat
quit. Suꝑ eos enĩ qͥfacie ad faciẽ dm̃iu¬
pellim̾ ꝑ carnis facere infirmitatẽ
De dauid qͦq licet multi de ch̃o nr̃o.
dñe dauid: & om̃is mansuetudinisedͥ
Cuiꝰ mansuetudo adũsus saul. ab esli¬
lom oe semei uel maxime clarut.

Expanded text:
si spes in hoc catalogo non referatur: cum in si spes in hoc catalogo non referatur: cum in fide sit quod speratur: et ita eam Apostolus ad Hebraeos scribens definiat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum venturum, et necdum est in praesenti, fide posita. Qui diligit, numquam se laedi aestimat: numquam aliud nisi quod diligit et diligitur, suspicatur. Cum autem dilectio procul abfuerit, et fides pariter abscedit. Post fidem mansuetudo numeratur, quae adversa est irae, rixis, dissensionibus: et numquam ad sui contraria provocatur, vere de bona spiritus arbore, bonos fructus egerminans. Per hanc famulus Dei Moyses, testimonium Scripturae meruit accipere, dicentis: Moyses mansuetus erat, quit. Super eos enim qui facie ad faciem Deum vipellimur per carnis facere infirmitatem. De David quoque, licet multi de Domino nostDomine, David, et omnis mansuetudinis ejus . Cujus mansuetudo adversus Saul, Absalon, et Semei, vel maxime claruit ?
Abbreviated transcription (Latin):
ens appellat᷑ ut in ꝓũbiis quoq scrip¬
tũ ẽ. longanimꝰ uir multus in pru¬
dentia Benignitas etiã siue suauitaᷤ
nat. uirtꝰ ẽ lenis blanda. tranquilla.
& om̃iũ bonoꝵ apta consortio. inui¬
tans ad familiaritatẽ sui. dulcis allo¬
quio. morib temperata Deniq oc hanc
stoici ita definiunt Benignitas ẽ uir¬
tussponte adbenefacien ꝰ exposita :lon
multũ bonitas a benignitate diũsa ẽ
qr or ipsa ad benefaciendũ uidet̾ expo¬
sita. sedimeo differt qr potest bonitas
et tristior &e fronte seueris moribus
irrugata. bene qͥdẽ facere ce pr̃are qđ
poscttur. ñ tam̃ suauis eẽ consortio co
sua cunctos inuitare dulcedine. Hanc
qͦq sec tatores ⁊ enonis ita definiunt
Bontas ẽ uirtus quȩ ꝓsit. siue uirtus
ex qua oritur utilitas. aut uirtusppt̃
semet ipsã. uel affectus qͥfons sit utilita¬
tũ int̾ fructus sp̃s septimũ o sacratio¬
rẽ locũ fides possidet. q̃ etiã alibi int̃
tres ponit᷑. spes. fides caritas. Nec mirũ

Expanded text:
ens appellatur, ut in Proverbiis quoque scriptum est: Longanimus vir, multus in prudentia . Benignitas etiam sive suavitas, nat, virtus est lenis, blanda, tranquilla, et omnium bonorum apta consortio, invitans ad familiaritatem sui, dulcis alloquio, moribus temperata. Denique et hanc Stoici ita definiunt: Benignitas est virtus sponte ad bene faciendum 512 exposita. Non multum bonitas a benignitate diversa est: quia et ipsa ad benefaciendum videtur exposita. Sed in eo differt, quia potest bonitas esse tristior, et fronte severis moribus irrugata, bene quidem facere et praestare quod poscitur: non tamen suavis esse consortio, et sua cunctos invitare dulcedine. Hanc quoque sectatores Zenonis ita definiunt: Bonitas est virtus quae prodest: sive, virtus ex qua oritur utilitas: aut, virtus propter semetipsam: aut affectus qui fons sit utilitatum. Inter fructus spiritus, septimum et sacratiorem locum fides possidet, quae etiam alibi inter tres ponitur: spes, fides, charitas. Nec mirum
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ absconditus homo nr̃. qui &e iux¬
ta carnẽ int̃dũ solet inuere: Sed
cũ sp̃u uixerit. spũ ambulat: cum
in carnẽ uoluerit ambulare. uiuenᷤ
mortuus ẽ Uir ꝑfectus in xp̃o sem¬
iuuit incarne. Contͣ. qui se totũ
carni dederit & passionib deputa¬
rit: nũquã uiuit in sp̃u Inter hos
medii st̃ quos nec sp̃uales possumꝰ appe¬
lare nec carneos. sed qui int̃ uirtites
& uicia fluc tuantes. nẽ ad meliora
retrahuntur & sp̃s sunt. nc̃ carnis lu¬
brico supplantant᷑. &e caro sunt

Expanded text:
nisi absconditus homo noster, qui et juxta carnem interdum solet vivere? Sed cum spiritu vixerit, spiritu ambulat. Cum in carne voluerit ambulare, vivens mortuus est. Vir perfectus in Christo, semvivit in carne. Econtra qui se totum carni dederit, et passionibus deputarit, nunquam vivit in spiritu. Inter hos medii sunt, quos nec spiritales possumus appellare, nec carneos; sed qui inter virtutes et vitia fluctuantes, nunc ad meliora retrahuntur, et spiritus sunt; nunc carnis lubrico supplantantur, et caro sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝓponerent: Nam nec iudei ꝑseqͥ
ta seruare
N eq enĩ qui circũcisi sunt hilegẽ
custodiunt: sed uolunt uos circũcidi.
ut in carne ur̃a głentur. Propt̃
infirmitatẽ carnis inquit lex impleri
ñ potest Unde & iudȩi p̃cepta magis
hominũ & doc trinas. quã dĩ mandata
custodiunt: neq corporalem legem fa
cientes. impossibile quippe ẽ. neq sp̃ua¬
lem quã ñ intelligunt. Unde hoc ẽ
om̃e qđ student. qđ agunt qđ nitunt᷑.
ut apud iudȩos de ur̃ȩ carnis iniuria
głentur: ee iactitent suo gentes magi¬
sterio circũcisas. Hoc autẽ totũ faci¬
unt. ut iudeis placeant: & expugnatȩ
legis inuidia conquiescat.
Solus potest incruee xp̃i głari.
qui tollit eam & sequit̾ saluatorẽ. qui
crucifigit carnẽ suã cũ uicuis &e con¬
cupiscentiis. qui mortuuis ẽ mundo
&e ñ contẽplatur ea quȩ uident᷑. sed q̃
ñ uidentur: uidens mundũ crucifixũ.

Expanded text:
tione proponerent. Nam nec Judaei persequi tione proponerent. Nam nec Judaei persequi ta servare. Neque enim qui circumcisi sunt, hi Legem custodiunt, sed volunt vos circumcidi, ut in carne vestra glorientur. Propter infirmitatem, inquit, carnis, Lex impleri non potest. Unde et Judaei praecepta magis hominum et doctrinas, quam Dei mandata custodiunt, neque corporalem facientes Legem, impossibile quippe est: neque spiritualem, quam non intelligunt. Unde hoc est omne quod student, quod agunt, quod nituntur, ut apud Judaeos de vestrae carnis injuria glorientur, et jactitent suo Gentes magisterio circumcisas. Hoc autem totum faciunt, ut Judaeis placeant, et expugnatae Legis invidia conquiescat. Solus potest in cruce Christi gloriari, qui tollit eam, et sequitur Salvatorem, qui crucifixit carnem suam cum vitiis et concupiscentiis, qui mortuus est mundo, et non contemplatur ea quae videntur, sed quae non videntur: videns mundum crucifixum,
Abbreviated transcription (Latin):
noes quib ȩcclȩ eiis epłȩ conscribunt᷑.
ñ magnȩ st̃ litterȩ. quia in litteris
lagnus ẽ sensus.
cogunt uos circũcidi: tantũ ut cruciᷤ
õi ꝑsecutionẽ ñ patiantur. Suꝑiuᷤ
tendit ex qua loco sua scripserit ma¬
.ii: nunc quid scripserit replicat. Gai
scesar oc octouianus augustus oc ti¬
rius successor augusti. leges ꝓmulga¬
erant: uit iudȩi qui erant in toto ro¬
ani imꝑii orbe disꝑsi. ꝓpͥo ritu ui¬
rent. or patriis cerimonus deser¬
in xp̃m crederet: quasi iudȩus habeba¬
tur a gentib Qui uͦ absq circũcisione
se ñ eẽ iudeũ p̃putio p̃ferebat: ꝑsecutio.¬
nib tam gentiliũ quã iudȩorũ fiebat
obnoxius. Hasgͥ ꝑsecutiones hi qui
galathas depͣuarant declinare cupien-¬
tescircũcisionẽ ꝓ defensionẽ discipłis
ꝑsuadebant: quã nc̃ apł̃s confidentiã
in carne uocat. quod scilicet tam gen
uolebant placere. circũcisionẽ in ꝑsecu¬

Expanded text:
apices quibus ejus Epistolae conscribuntur, apices quibus ejus Epistolae conscribuntur, tamen magnae sunt litterae, quia in litteris magnus est sensus. cogunt vos circumcidi: tantum ut crucis Christi persecutionem non patiantur. Superius ostendit ex quo loco sua subscripserit manu: nunc quid scripserit, replicat. Caius Caesar, et Octavianus Augustus, et Tiberius successor Augusti, leges promulgaverant, ut Judaei qui erant in toto Romani imperii orbe dispersi, proprio ritu viverent, et patriis caeremoniis deserin Christum crederet, quasi Judaeus habebatur a gentibus. Qui vero absque circumcisione se non esse Judaeum praeputio praeferebat, persecutionibus tam gentilium quam Judaeorum fiebat obnoxius. Has igitur persecutiones hi qui Galatas depravarant declinare cupientes, circumcisionem pro defensione discipulis persuadebant, quam nunc Apostolus confidentiam in carne vocat, quod scvolebant placere, circumcisionem in persecu
Abbreviated transcription (Latin):
seripserat In hoc loco uir adpͥns
ir̃is temporebus eruditus: miror quo¬
m rem ridicuła locutus sit. Paulus in¬
quit hebreus erat. et grecas litteras nes.¬
ciebat. ot quia necessitas hoc expetebat.
ut manusua epłam subscriberet. con¬
tra consuetudinẽ curuos tramites lit.¬
ferarũ uix magnis apicib expͥmebat.
peiam in hoc suȩ ad galathas indicia
faritatis ostendens. qđ ꝓpt̃ illos id qͦq
quod ñ pot̾at facere conaretur. Gran¬
dibus gͦ paulus litteris scripsit epłam:
quia sensus grandis erat in litteris. ex
p̃u cħ uiui. ñ atram̃to nec calamo
fuerat exaratus Qd̃ autẽ apposuit
nea manui: oꝑa intelligamꝰ in manib
uã ob causã crebro & in ꝓpħis dr̃. ser
no dĩ qui fac tus ẽ in manu hieremiȩ
ue aggei: ut ad hanc similitudinem
imanii quoq pauli. factũ dĩ sciamꝰ
sermonẽ. Grandes paulus litteras.
solũ tunc ad galathas sed etiam hodie
ribit ad cunctos. & quãuis parui sint

Expanded text:
scripserat. In hoc loco vir apprime scripserat. In hoc loco vir apprime nostris temporibus eruditus, miror quomodo rem ridiculam locutus sit. Paulus, inquit, Hebraeus erat, et Graecas litteras nesciebat. Et quia necessitas expetebat, ut manu sua epistolam subscriberet, contra consuetudinem curvos tramites litterarum, vix magnis apicibus exprimebat: etiam in hoc suae ad Galatas indicia charitatis ostendens, quod propter illos id quoque quod non poterat, facere conaretur. Grandibus ergo Paulus litteris scripsit epistolam, quia sensus erat grandis in litteris, et spiritu Dei vivi, non atramento, nec calamo fuerat exaratus. Quod autem apposuit, mea manu, opera intelligamus in manibus. Quam ob causam crebro et in prophetis scrni qui factus est in manu Jeremiae, sive Aggaei: ut ad hanc similitudinem in manu quoque Pauli factum Dei sciamus sermonem. Grandes Paulus litteras non solum tunc ad Galatas, sed etiam hodie scribit ad cunctos, et quamvis parvi sint
Abbreviated transcription (Latin):
epłam tanquã ꝑ nos missã. quasi inst
dies dñi. nequis uos seducat ullomͦ st̾
ut totã epłam quã mittebat suspiciont
erueret falsitatis: mnanu sua in fine sub¬
scripsit dicens Salutatio mea manu
Ad colosenses etiã quas dictauerat lit¬
teras. manu sua similit̃ sub notauit
Salutatio mea. manu pauli . Memores
estote uineulorũ meorũ. Et ubicũq
sciebat falsos adeẽ doctores. qui possen
ꝑ apłi auctoritatẽ. noua dogmata sen¬
nare: eplam manu ꝓpͥa subscribebat
Deniq e ad corinthios scribens. inqͥb
erant scismata or hereses unoquoq di
cente. ego sũ pauli. &r ego apollo. ego
autẽ cephȩ : epłam suã tali annotatio
a ueritate eugłii depͣuarant: finem
eplȩ manus suȩ annotatione cõpleus
dicens. uidete qualib litteris scripsi
uobis. ñ quo grandes litterȩ fuerint.
hoc quippe in greco sonat. pel ycp̃.
sed quod suȩ manus eẽnt eis nota uel¬
gia:. ut dũ litterarũ apices recogno¬
scunt. ipsũ se putarent uidere qui

Expanded text:
am tamquam per nos missam, quasi instet dies Domini, ne quis vos seducat ullo modo . Et ut totam Epistolam quam mittebat, suspicione erueret falsitatis, manu sua in fine subscripsit, dicens: Salutatio mea manu . Ad Colossenses etiam quas dictaverat litteras, manu sua similiter subnotavit: Salutatio mea manu Pauli: Memores estote vinculorum meorum. Et ubicumque sciebat falsos adesse doctores, qui possent per Apostoli auctoritatem nova dogmata seminare, Epistolam manu propria subscribebat. Denique et ad Corinthios scribens, in quibus erant schismata et haereses, unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae , epistolam suam tali annotationa veritate Evangelii depravarant, finem epistolae manus suae annotatione complevit, dicens: Videte qualibus litteris scripsi vobis; non quod grandes litterae fuerint hoc quippe in Graeco sonat πηλίκοις, sed quod suae manus essent eis nota vestigia, ut dum litterarum apices recognoscunt, ipsum se putarent videre, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta luxuria ẽ. Pulchre quida
ñ ignobilis orator. cũ ebriũ de som¬
no describeret excitatũ: ait. Nec dor
mire excitatus. nec uigilare ebrius
pot̾at Qua sententia. exp̃ssit qͦd̾a
mͦ nec mortuũ eũ fuisse. nec uiuũ¬

Expanded text:
juncta luxuria est. Pulchre quidam juncta luxuria est. Pulchre quidam non ignobilis orator, cum ebrium de somno describeret excitatum, mire excitatus, nec uigilare ebrius poterat». Qua sententia expressit quodam modo nec mortuum eum fuisse, nec uiuu