comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑ mariam uirgnnẽ. ita nõ repelletur a
miłsterio crucis et scĩa resurrectõnis ꝑ ui¬
duam magdalenã mariam. et ceteras:
matres. Iosephuenit sero parascene ab
anmatia. que intp̃tatur deponens. ad
deponendum inmonuniẽtũ. nobił de cu¬
rio. Eespectans et ip̃e regiũdei. Intrat
ad pilatum. et petit corpus ih̾u Iosepl
mereatus est sindonem. inuolutum cor¬
pus insindone. pouit inmonumentu
qd̾ excisum erat de petra. Ad uoluit lapi¬
dem ad ostrũ momimẽti. Marieasꝑcĩt
ubi pon̾etur. Hec omĩa cõgriñt. ad ppłm
indaicum infine credentem. qui nobili¬
tatur fide. ut habrahe sit filiꝰ. Deponit
desꝑatõnem exspectat regnũ deimtrat
ad xp̃ianos ut baptizetur. ꝙ signifieat
nom̃ pilati.d est malleatoris.adẽ qui
domat ferreas gentes ut regat eas in
uirga ferrea. et petit sacrificium quod
donatur penitẽtibꝰ infine maticum. et
corde mũdo et peccatis mortuo in uol¬
ns enĩ p̾cepti est caritas. Aspiciẽtibꝰ

Expanded text:
nem: ita non repellitur a mysterio crucis scientiae et resurrectionis per viduam Mariam Magdalenam, et caeteras matres. Joseph venit sero parasceve, ab Arimathia, quae interpretatur deponens, ad deponendum corpus in monumentum: nobilis decurio, exspectans et ipse regnum Dei: intrat ad Pilatum, petit corpus Jesu. Joseph mercatur sindonem, involutum corpus in sindone ponit in monumento, quod erat excisum de petra. Advolvit lapidem ad ostium monumenti. Mariae aspiciunt ubi poneretur. Haec omnia congruunt ad populum Judaicum, in fine credentem: qui nobilitatur fide, ut Abrahae sit filius. Deponit desperationem, exspectat regnum Dei: intrat ad Christianos, ut baptizetur. Quod significat nomen Pilati, id est, malleatoris, id est, qui domat ferreas gentes, ut regat eas in virga ferrea, et petit sacrificium: quod donatur poenitentibus in fine viaticum, et corde mundo, et peccatis mortuo: involnis enim praecepti est charitas. Aspicientibus
Abbreviated transcription (Latin):
deputata unũ relinquit sinistrũ alterũ
assumit dextrum. sicut in die iudicii fa¬
ciet. Ex simili crimine. tam dissimile
sortiunt᷑. Alt̾ ante cedit petrũm paradi¬
sum. alt̾ iudamin infernũ. Cõfessio bre¬
uis. iitam acquisunt longã. et blasphe¬
hedi uineam blasphemantes eũ ⁊mo
ad ade cerincem que est ceriux generis
humani. Descende de cruce ne faceret
salutem qmͣ in choarat. Et uiderũt post¬
ea resurgentẽ de sepulcro. quẽ de crucis
descendere nõ credebant posse patibulo.
Ubi est indei infidelitas ur̃a : Ad huc de
nuo dicebatis. Si rexisrł est. descendat¬
nũc de cruce. Uos ipos consulo. uos
ip̃os iudiciũ peto. Quanto mirabilio
e̾ mortuũ posse resurgere. qm adhuc
uuu̾ de cruce uelle descendere: Parua
petistis dum maiora ꝓueneriut. Sed
multo magis fortioribꝰ qͣm petistis.
Hic onĩs declinauerũt. simul inutile
fci sũt. Ec̃a hora. sexta tenebre fcẽ sunt
ꝑ totam tram. Hic ad est noe in ebria¬

Expanded text:
deputata: unum reliquit sinistrum, alterum assumit dextrum: sicut in die judicii faciet: ex simili crimine, dissimiles sortiuntur fines. Alter antecedit Petrum in paradisum, alter Judam in infernum. Confessio brevis, vitam acquisivit longam: et blasphehaedi vineam. Blasphemantes eum, et ue ad cervicem, qui est cervix generis humani. Descende de cruce: ne faceret salutem, quam inchoarat. Et viderunt postea resurgentem de sepulcro, quem de crucis descendere non credebant posse patibulo. Ubi est, Judaei, infidelitas vestra? Adhuc de vivo dicebatis, si rex Israel est, descendat de cruce. Vos ipsos consulo, vos ipsos judicium peto: quanto mirabilius est, mortuum posse resurgere, quam adhuc vivum de cruce velle descendere! Parva petistis, dum majora provenerint. Sed multo fortioribus, quam petistis. Hic omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt. Facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram. Hic adest Noe, inebria
Abbreviated transcription (Latin):
dunt nidei qd̃ in hoc montis loco in mola¬
tus est aries ꝓ ysaac. et ibi decollat᷑ id est
gitur. Et nõ accipit id est ꝓ quo patitur.
Unde de eodr̃. que nõ rapĩ tune exsolue¬
bam. Et crucifixerũt eum. Hoc ligno fig¬

Expanded text:
dunt Judaei, quando in hoc montis loco immoladunt Judaei, quando in hoc montis loco immolatus est aries pro Isaac, ut ibi decolletur, id est, gitur. Et non accepit, id pro quo patitur. Unde de eo dicitur: Quae non rapui, tunc exsolvebam. Et crucifigunt eum. Hic figi
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ sapientiam ut ppłs ñdaicus ꝓpt̃ pa¬
cõmemioratur. De amaritudine enĩ radi¬
cis surgit dulcedo oliue. Unde ꝑ ieremniã.
ad iudeam dr̃. Oliuam uberem̃ pulcram
fructiferam. specisam uocauit dñs nomẽ
tuum. Ut tolleret crucem eius. dum lege
mon qui portat crucem in angaria. ip̃e ẽ.
qui laboret ꝓ laude humaua. Cogunt eñ
homines huic labori quẽ nõ cogit tunoꝵ
et dilectio dei. Ip̃a species crucis quid est.
insi forma quadrati mũdi᷑ Oriens de ũ¬
tice fulgens arcton dextera tenet. Auster
leua conscistit. occidens supplantis firma¬
tur. Unde apłs dicit. Ut sciamꝯ que sit al¬
titudo ci latitudo longitudo et ꝓfunduni a¬
ues quando uolant ad ethera formam crucd
assumũt. Homo natans ꝑ aquas uł orãs
forma crucis uehitur naius marina ante¬
nua crucisimilata sufflatur. Taulr̾a. signo
salutis et crucis describit᷑. Et ꝓducunt᷑ eũ
ingolgatha. qd̾̃ int̾p̃tatur caluaria. Gra¬

Expanded text:
suorum sapientiam, ut populus Judaicus, propter pasuorum sapientiam, ut populus Judaicus, propter pacommemoratur. De amaritudine enim radicis surgit dulcedo olivae. Unde per Jeremiam ad Judaeam dicitur: Olivam uberem, pulchram, fructiferam, speciosam vocavit Dominus nomen tuum. Ut tolleret crucem ejus. Dum legermon qui portat crucem in angaria: ipse est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori, quem non cogit timor et dilectio Dei. Ipsa species crucis, quid est nisi forma quadrata mundi? Oriens de vertice fulgens, Arcton dextra tenet: Auster in leva consistit: Occidens sub plantis firmatur. Unde Apostolus dicit: Ut sciamus, quae sit altitudo, et latitudo, et longitudo, et profundum. Aves, quando volant ad aethera, formam crucis assumunt: homo natans per aquas, vel orans, forma crucis vehitur. Navis per maria, antenna cruci similata sufflatur. T littera, signum salutis et crucis describitur. Et perducunt eum in Golgotha, quod interpretatur Calvaria. Tra
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Oilites induunt ihm purpura.¬
.⁊ reliqͣ. Uestimẽtis suis midatur. id est
iudeis. Purpura induit᷑. id est gentiliecẽa
sus indinit plebe. Cuni int̾uerit plentu¬
do gentiũ. tũc omis isrs salius ent. Et
ad ducunt illunt crucifig̾ent eũ. Hic e¬
ducitur abel in agrũ. a fre̾. ut ꝑimat᷑. Hic̃
ad est ysaac cũlignis. et abraam cũ arie¬
te insabeth herende. Hic ad est ioseph cũ
fasce gramiineo sompniato ⁊ tuncatala¬
ri sangmelita. Hic ad est moyses cũ uͥgͣ
et serpente suspenso in ligno. Hic ad est̃
botrus in ligno portatꝰ. Hic ad est heli¬
humanũ. qd̾ alignouetito nnferm̃i cecidit
ꝑliguũ crucis xp̃i. et ꝑbaptismũ aque ad pa¬
radisum natauit. Hic ad est iouas de ligno¬
sortis inmare uuientrentq ceti triduo
pr̃m̃ suoꝵ. Hic aut̃ simon qui erucemin an¬
garia portat. meritis filioꝵ suoꝵ qui erãt
discipłi cõmemorat᷑. de hoc nos inpresenti
uita ad monem̃ parentes adinuari ꝑnatoꝵ

Expanded text:
t. Milites induunt eum purpura, etc. Vestimentis suis nudatur, id est, Judaeis. Purpura induitur, id est, gentili Ecclesia, sum induitur plebe. Cum enim intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit. Et adducunt illum, ut crucifigerent eum. Hic educitur Abel in agrum a fratre, ut perimatur: Hic adest Isaac cum lignis, et Abraham cum ariete in Sabech haerente. Hic adest Joseph cum fasce gremio somniato, et tunica talari sanguine lita. Hic adest Moyses cum virga, et serpente suspenso in ligno. Hic adest botrus in ligno portatus. Hic adest Elihumanum: qper lignum crucis Christi et per baptismum aquę ad paradisum natauit; Ionas sortis in mare, in ventremque ceti triduo filiorum suorum. Hic autem Simon, qui crucem in angaria portat, meritis filiorum suorum, qui erant discipuli, commemoratur. Per hoc nos in praesenti vita admonemur, parentes adjuvari per natorum
Abbreviated transcription (Latin):
nlignũ. bõm tantum nob̾ et uite lignũ
est. Eetensio manꝰ pͥme ad lignu̾mor¬
tem. ipp̾hendit. Extensio aut̾ scde uitam
que ꝑierat inuennit. Ligno hoc uehum᷑ per
mare̾ undosum ad tram uiuentiũ. Diui¬
dm̃. ens mandanta sũt. quibꝰ tegitur
corꝰ eius. quod est eccłi̾a. Que diuidũ¬
tur int̾imilites gentiũ. ait sint quatuor¬
ordines cum una fide. id est cõnigati. et
iuduati. p̾positi. et separati. sortiti. Tum
ca indiuisa. pax et unitas incõsutilis ĩ
modum amili regalis. Erat aut̃ horatc̃ia.
et crucifix̃unt enui. Hoc uere et ꝓpͥe marchꝰ
tulit. Nam .uiͣ. hora. tenehre suff̾uderunt
t̾ram. ut nõ quis potuiss mouere caput.
Atricesimo namiq fructu. marchus ascen¬
dit ad centesimũ. id est. a .iii. hora crucis.
usq ad t̾ciam resurrectõnis: Post tres dies
tricesimꝰ fruetꝰ est in cruce. Sexagesimus

Expanded text:
lignum boni tantum nobis, et vitae lignum est. Extensio manus primae ad lignum, mortem apprehendit: extensio autem secundae, vitam quae perierat invenit. Ligno hoc vehimur per mare undosum ad terram viventium. DiviDomini, ejus mandata sunt, quibus tegitur corpus ejus, quod est Ecclesia, quae dividuntur inter milites gentium, ut sint quatuordines cum una fide, id est, conjugati et viduati, praepositi et separati: sortiti tunicam indivisam, quae est pax et unitas, inconsutilis in modum annuli regalis. Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. Hoc vere et proprie Marcus intulit: nam sexta hora tenebrae suffuderunt terram, ut non quis potuisset movere caput. A tricesimo namque fructu Marcus ascendit ad centesimum, id est, a tertia hora crucis usque ad tertiam resurrectionis post tres dies. Tricesimus fructus, est in cruce: sexagesimus
Abbreviated transcription (Latin):
son sol eoꝵ. quib occubuit sol ĩmeridi
Dalida situla int̾p̃tatur. que est synago¬
ga que situle more limpidum liquore
nõ tenet. et quisquilia inmũda colligit.
Sampsonũr maxilla uerbi sui minuũat
cat̾uas ndeoꝵ et demonũ hie steruit. ⁊
fontẽ ꝑhempnnis uite sicientibꝰ nob̾ id ẽ
corpori suo apit. pontifices cõcitauerunt
turbas. ut peterent baraban. et crucifige¬
rent ihmi. Hic duo hirci assunt. Unꝯ ãpõ¬

Expanded text:
st, sol eorum: quibus occubuit sol in meridie: Dalila, situla interpretatur: quae est synagoga, quae situlae more limpidum liquorem non tenet; et quisquilia immunda collegit. Samson noster maxilla verbi sui innumeras catervas Judaeorum et daemonum hic sternit: et fontem perennis vitae sitientibus nobis, id est, corpori suo aperiet. Pontifices concitaverunt turbas, ut peterent Barabbam, et crucifigerent Jesum. Hic duo hirci adsunt: unus ἀποπο
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c nob̾ incħ ꝓderit. qũo accepturi su¬
mus qd̾ ait. ne iteꝵ seruitutis iugo ac¬
tineamim cũ ad eos scribat qui iudei
nũqm̃ fuerant: Nam hoc eat utiq
ne circũcidant᷑. s nimirũ hic declarat
confirmaturq illa sententia de q̃ sr̃ius
disputanimꝰ. Quid .n. ailiud hoc loco
gentib dicatur nõ inuenio. insi ut ꝓ¬
sit ilł ꝙ e seruitute suꝑstitoĩs sue ꝑ fi¬
sub lege dei tam̃ carnalẽ ppłm seruilit
alligantiũ. xp̃m aũt nchil eis ꝓfuffr
ẽẽ dicit si circũcidantur. s illo modo
quo eos isti uolebant circũcidi .i. nt in
carius circũcisione pou̾ent spẽ salutis
Non .ni. thimotheo nõ ꝓfuit xp̃e: Qma
paulus ip̃e illum iam xͥanũ iuuenem
ferentia. qua dicit cutũcisio nicħ est

Expanded text:
 nihil proderit: quomodo accepturi sumus quod ait, ne iterum servitutis jugo attineamini; cum ad eos scribat qui Judaei nunquam fuerant? Nam hoc agit utique, ne circumcidantur. Sed nimirum hic declaratur et confirmatur illa sententia de qua superius disputavimus. Quid enim aliud hoc loco Gentibus dicat, non invenio, nisi ut prosit illis quod a servitute superstitionis suae per fisub lege Dei, tamen carnalem populum serviliter alligantium. Christum autem nihil eis profuturum esse dicit si circumcidantur: sed illo modo, quo eos isti volebant circumcidi, id est, ut in carnis circumcisione ponerent spem salutis. Non enim Timotheo non profuit Christus, Paulus ipse illum jam christianum juvenem ferentia qua dicit, Circumcisio nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
fc̾ĩ sunt tibi mtra egip̃ti pͥusqͣm ad teue¬
nirem in egiptum mei sunt eff̃rem. ⁊ ma¬
nasses tãquam ruben ⁊ simeon erunt
mͥ. in noĩe frm suoꝵ appellabuntur in
sortib eoꝵ. hoc est simul hereditatem
capient cũ fr̃ib suis. ut sił uocẽtur filii
israhel. Due quippe ip̃e tribus adiũcte
sunt. ut excepta tubulem que sacerdotalis
fint. duodeam eẽnt que tram diuiderẽt
⁊ decintas p̾berent. Illud aut int̾positum
est qd̾ de aliis filiis ioseph si nascerẽt᷑ dix̃.
¶uod iacob filio suo qo.clxu.¬
ioseph tanꝙͣ nescien̾ti uoluit indicare. uͥ
⁊ qnͣ sepelient matrem enis cũ ⁊ ip̃e sił fu̾it
cum frib suis. s asi erat tã puus etate. ut

Expanded text:
facti sunt tibi in terra Aegypti, priusquam ad te uefacti sunt tibi in terra Aegypti, priusquam ad te uenirem in Aegnasse, quasi Ruben et Simeon erunt  in nomine fratrum suorum appellabuntur in sortibus eorum, hoc est: simul hereditatem capient cum fratribus suis, ut simul uocentur filii Israhel. duae quippe ipsae tribus adiunctae sunt. ut excepta tribu Leui, quae sacerdotalis fuit, duodecim essent quae terram diuiderent et decimas praeberent. illud autem interpositum est. quod de aliis filiis Ioseph si nascerentur dixit. Quod Iacob filio suo Ioseph tamquam nescienti uoluit indicare, ubi et quando sepelierit matrem eius, cum et ipse simul fuerit cum fratribus suis. sed etsi erat tam paruus
Abbreviated transcription (Latin):
pudebat ei ferre tantis ꝑ insigne potestani
filii sui ubi figura magne reifuture p̃sig¬
nabatur. ꝙͣuis inhebreo facilluna huiu̾s
cebat. ⁊ sic positum h̾ebat ut in eo sine la¬
bore qñuellet adoraret. nec iõ tñ qd sep¬
tuagnita in sp̃tati st̃ nullum uel leuem
¶ Tiam hic ꝯmemorat iacob ꝓmissioes
dei. erga se fc̃ãs. dic̃ sibi dcm̃. fãciamte ĩ
cõgregatõnes gentiũ quib ũbis magis
fidelium uocationẽ significat. ꝙͣ carnał
Quod scriptũ est dicente iacob de effrem
⁊ mauasse. mũc gͦ filii tui duo qui factis
tãqͣm rubenet symeon erũt mͥ.natos
aute si genueris postea tibi erunt in no
mine fratrũ suoꝵ postea appellabuntur
in sortib eoꝵ. fallit legentes aliqũ ut
existiment ita dem tanꝙͣ si alios gemi¬
isset ioseph istoꝵ noĩb eos iacobꝰ appel¬
lari p̾ciꝑet qd̃ nõ ita est. Herboꝵ quippe
ordo ꝯtexitur. Nunc gͦ filii tui duo. qui

Expanded text:
pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae praesignabatur. quamuis in hebraeo facillima huius cebat et sic positum habebat, ut in eo sine labore, quando uellet, oraret. nec ideo tamen quod Septuaginta interpretati sunt nullum uel leuem c cum commemorat Iacob promissiones dei erga se factas dicit sibi dictum: faciam te in congregationes gentium. quibus uerbis magis fidelium uocationem significat quam carnalis Quod scriptum est dicente Iacob de Ephraem  itaque filii tui duo, qui facti tamquam Ruben et Symeon erunt mihi. natos autem mine fratrum suorum appellabuntur in sortibus eorum, fallit legentes aliquando, ut existiment ita dictum, tamquam si alios genuisset Ioseph. istorum nominibus eos Iacob appellari praeciperet: quod non ita est. uerborum quippe ordo contexitur: nunc ergo filii tui duo qui
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ caput iurge eius. nõ nulli emĩdantes hñt.
adorauit suꝑ caput uirge sue. uł in capite
uirge sue. siue nicacumẽ suꝑ cacimien. Fal¬
lit eñ eos grecũũbum. qd eisdẽ litt̾is scribi¬
tur. siue enis. siue sue. s accentꝰ dispares st̃
et ab eis qui ista nouerũt in codicib nõ cõ¬
tepnũtur. Ualent enĩ ad magnã discretõe
ꝙͣiis et iiã plus lict̾am hr̃e posset. si eẽt
sue. ut nõ ẽẽt autu. s eantu. ac ꝑ hoc m̃ito.
qrͣ. quid sit qd̾ dcm̃ est. Nam facile intelli¬
geretur senem qui nirg. a ferebat eo mo¬
re quo illa etas baculum solet ut se meliuͣ¬
uit ad deuni adorandum. idutiq fecerit
suꝑ cacunien nirge sue. qͣm sic ferebat. ut
suꝑ eam caput mclinando adoraret deu.
Qͥuid est quod adoranit suꝑ cacumẽ uirge
enis. id est filii sui iosephͨ auforte tulerat¬
ab eo uinrgam. qñ ei nirabat. idem filius.
dum camtenet. post u̾ba nurutis nõdũ
illa reddita mox adorauit deu̾: Nou emĩ

Expanded text:
er caput uirgae eius, nonnulli emendantes habent: adorauit super caput uirgae suae, uel in capite uirgae suae siue in cacumen uel super cacumen. fallit eos enim graecum uerbum, quod eisdem litteris scribitur siue eius siue suae: sed accentus dispares sunt et ah eis qui ista nouerunt in codicibus non contemnuntur. ualent enim ad magnam discretionem; quamuis et unam plus litteram habere posset, si esset suae, ut non esset autoO, s quod dictum est. Nam facile intelligeretur senem, qui virgam ferebat, eo more quo illa aetas baculum solet, ut se inclinavit ad Dominum adorandum, id utique fecerit super cacumen virgae suae, quam sic ferebat, ut super eam caput inclinando adoraret Deum. Quid est ergo, adoravit super cacumen virgae ejus, id est, filii sui Joseph, ab eo uirgam, quando ei iurabat idem filius, et dum eam tenet, post uerba iurantis nondum illa reddita mox adorauit deum? non enim
Abbreviated transcription (Latin):
rus gentes. duis patrum suoꝵ remician¬
due dicut. de mortus. et appositus est
Ad pr̃es suos. uł appositus ad ppłm sui.
ecee el de iacob dr iam qui delunioruo
s nõdum sepulto. et quẽ ppłi aponat non
inpuitu est uidere. Ex illo enĩ ppłs por nascit
lare cuncteiir. Nan si drm̃ eẽt appositus
ẽ ad pr̃es suos. milla qd̃ fieret. An forte ppolue
cesristis ad montẽ syon et ciuitate dei hrlis
et admmilia angłoꝵ exultantiũ: Hiuc ppło
apponũtur qui post hãc uitã placentes deo
fueũt. Tunc enm dicunt᷑ apponi qn ulła
iam remanet sollicitudo tẽptatõnũ ⁊ pieu¬
lum poc̃oꝵ. Qd̾ unitue̾s ait sẽptura. ante
morit scͥptura. forte significant aliquid pe¬
intencie qua peca sepeluit᷑. Non em̃ frust

Expanded text:
rus gentes diis patrum suorum renuntianrus gentes diis patrum suorum renuntiandue dicunt de mortuis, Et appositus est ad patres suos uel: appositus est ad populum suum. ecce enim de Iacob dicitur iam quidem mortuo, sed nondum sepulto, et ad quem populum apponatur non in promtu est uidere. ex illo enim populus prior nascitur, lare cunctemur. Nam si dictum esset, Appositus est ad patres suos, nulla quaestio fieret. An forte populuscessistis ad montem Sion, et civitatem Hierusalem, et ad millia Angelorum exsultantium ? Huic populo apponuntur qui hanc vitam placentes Deo finiunt. Tunc enim dicuntur apponi, quando nulla jam remanet sollicitudo tentationum, et periculum peccatorum. Quod intuens ait Scriptura: Ante morat Scriptura, forte significant aliquid poenitentiae, qua peccata sepeliuntur. Non enim frustra
Abbreviated transcription (Latin):
iaçob p̾cipuãdare filio suo ioseph. ⁊ adclit
qd̾ eau possederit in gladio suo ⁊ arcu
Queri pt̾ ꝙ̃admodũ ualeat ad litt̃am cõ¬
uenire. Emit enĩ centũ agnis possessio¬
nem illam non cepit nue mictorie bellic¬
salem cmitatem sycimoꝵ filii eiꝰ expug¬
nauerũt ⁊ure belli potuit eius fi̾ut inctũ
bellũ cũ eis gestũudeatis. qui tantã pͥores
inuriam fecerunt in ei filia ꝯtaminãdus
Cur gͦ nõ illis illam tram dedit. qui hor p¬
petrauerũt. hoc est maiorib filus suis:
Demde si modo exilla uictoria głians
dat eamtram filio suo ioseph. cũr ei dispo¬
plicuerunt tunc filii qui hoc cõmiserunt.
Cir demq ⁊ͥ nũc cum eos bñdiceret ex¬
ꝓbando id qd̾ memorauit infcĩs eoꝵ: I
culdubio gͦ aliquod hic latet ꝓpħicum
sacramẽtism. qr ⁊oseph quadam p̾cipua
significatõne. xp̃m p̃figurauit. ⁊ ei dut᷑
illa t̾ra uͥ disꝑdiderat deos alienos ob
ruendo iacob. ut xp̃c itelligatur possessu

Expanded text:
praecipuam dare filio suo Ioseph et addit, quod eam possederit in gladio suo et arcu, quaeri potest quemadmodum ualeat ad litteram conuenire. emit enim centum agnis possessionem illam, non cepit iure uictoriae bellicSalem ciuitatem Sicimorum filii eius expugnauerunt et iure belli potuit eius fieri, ut iustum bellum cum eis gestum uideatur, qui tantam priores iniuriam fecerunt in eius filia contaminanda? cur non ergo illis illam terram dedit, qui hoc perpetrauerunt, hoc est maioribus filiis suis? deinde si modo ex illa uictoria glorians dat eam terram filio suo Ioseph, cur ei displicuerunt tunc filii qui hoc commiserunt? cur denique etiam nunc, cum eos benediceret, exprobrando id commemorauit in factis eorum? procul dubio ergo aliquod hic latet propheticum sacramentum, quia et Ioseph quadam praecipua significatione Christum praefigurauit et ei datur illa terra, ubi disperdiderat obruendo deos alienos Iacob, ut C
Abbreviated transcription (Latin):
et multam. in t̾ram fluentẽ lac et mel
Eb̃ nũc ecce clamor filioꝵ isrł uenit ad
me nõ sicut clamor sodomoꝵ. quo iiq̃¬
tas sine timore.⁊ sine uerecundia sigii
egiptiis uasa aurea. ⁊ argentea. ⁊ uestes
ałꝙ addidit. ⁊ predabimim eos. man¬
dati huis uõ p̃t mn nustũ ẽẽ iudiciũ. Mã¬
datum eĩ dñi est. de quo nõ indicandũ.
S ei obtẽpand̾ fuit. Ille enĩnouit ꝙͣ
uiste mandau̾it. ad ẜuũ at ꝑtinet obe
mulo tuo intelligitur credete possefieñ

Expanded text:
et multam, in terram fluentem lac et mel:et multam, in terram fluentem lac et mel:Et nunc ecce clamor filiorum Israel venit ad me: non sicut clamor Sodomorum , quo iniquitas sine timore et sine verecundia signifAegyptiis vasa aurea et argentea et vestem, atque addidit, Et praedabimini eos: mandati hujus non potest injustum esse judicium. Mandatum enim Dei est, de quo non judicandum, sed ei obtemperandum fuit. Ille enim novit quam juste mandaverit: ad servum autem pertinet obedmulo tuo, intelligitur, credere posse se fieri
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ cõẜũtiou̾satio sicut dicit apłs in ce¬
lis sit. non eos existimo lingue sue mo¬
dum. qͣntum adueritatẽ ꝓmendam
aitinet. flitatemq uitan̾dam ex ͦ illo
obstetricum. debere formare. S diligẽ¬
tius de hac qone disserend̾ ẽ. pp̃ aliãͥ
exempla. que inscͥpturis repenuntur.
¶E fc̃o moysi cũ occidit potͫr¬
egiptiũ ad defendendũ frẽs suos. satis
indoles in eo laudabilis fũit. q̃ hocu
pccm admiserit. sic̾ sol uber tr̃a ⁊̃ ante
utilia semina. q̃dam herbaꝵ ꝙͣuis nt¬
utiliũ ferocitate laudari. an oĩo ip̃m
feiiustificandũ sit. Nd̾ ides nõ uide¬
tur. qr millã adhuc legutimã poreate¬
tem gerebat. nec acceptam dumtus
deus daret illis salutem. ut phox tẽs¬
timomu indeatur mopses ia plortis¬
nitus ad monitus. qd sc̃ptura colaco
tacet. hoc andere potissẽ. Noͣ. m
dñi ni flãma ignis mrubo. qd .iiii.
¶ Ducere illos de tra illa. int̾ram bo

Expanded text:
eorum conuersatio, sicut dicit apostolus, in caeeorum conuersatio, sicut dicit apostolus, in caelis sit, non eos existimo linguae suae modum, quantum ad ueritatem promendam adtinet falsitatemque uitandam, exemplo illo obstetricum debere formare. sed diligentius de hac quaestione disserendum est propter alia exempla quae in scripturis reperiuntur. De facto Moyse, cum occidit egyptium ad defendendos fratres suos, satis simus: utrum indoles in eo laudabilis fuerit, qua hoc peccatum admiserit, sicut solet uber terrae, etiam ante utilia semina, quadam herbarum quamvis inutilium feracitate laudari; an omnino ipsum factum justificandum sit . Quod ideo non videtur, quia nullam adhuc legitimam potestatem gerebat, nec acceptam divinitus, Deus daret illis salutem : ut per hoc testimonium videatur Moyses jam divinitus admonitus quod Scriptura eo loco tacet hoc audere potuisse. III. IDomini in flamma ignis de rubo. IV. Ib. III, 8. Educere illos de terra illa in terram bonam
Abbreviated transcription (Latin):
E obsterricũ mẽdacio. quo
fefellerunt pharaonem
ne occiderent masculos
istłitas qn̾ nascebantir
dicentes. nõ ita parere
mulieres hebreas. sicut
pariebant egiptie. queri solet utrũtalia
mendacia approbata sint auctoritate di¬
nina qñ quidem scͥptum est. deum bñfe¬
cebat mendacio an. ⁊ ip̃m mendac̾um
dignũ pͥmio nudicabat in certũ est. aliõ
eĩ faciebant obstetrices. iinficando m¬
fantes puulos. aliud pharam mẽciẽdo.
Nam nullis inuificandis opus mĩe fuit
mendacio uero illo ꝓse utebantur. ne nõ¬
ceret illis pharao qd̾ potiit nõ ad laudẽ
s adueniam ꝑtinere. Neq hinc aucto¬
ritatem ad mentiendũ ẽẽ ꝓpoĩtã muidet᷑.¬
eorũ mendaciũ. Quoꝵdami .ii. uita lore
inferior aꝑfessione scoꝵ. Siheat istã
mendacioꝵ pcc̾a. ꝓuectu ip̃o ⁊ nidole
ferinitur. p̃̾sertim si beneficia diunã
nõdum norunt expectare celestia. s c̾ca
t̾rena occupant᷑. Qui aut ita inũtꝰ. ut

Expanded text:
e obstetricum mendacio, quo fefellerunt Pharaonem, ne occiderent masculos Israelitas quando nascebantur, dicentes non ita parere mulieres Hebraeas sicut pariebant Aegyptiae; quaeri solet utrum talia mendacia approbata sint auctoritate divina, quandoquidem scriptum est Deum bene feia ignoscebat mendacio; an et ipsum mendacium dignum praemio judicabat, incertum est. Aliud enim faciebant obstetrices vivificando infantes parvulos, aliud Pharaoni mentiendo: nam in illis vivificandis opus misericordiae fuit; mendacio vero illo pro se utebantur, ne noceret illis Pharao, quod potuit non ad laudem, sed ad veniam pertinere. Neque hinc auctoritatem ad mentiendum esse propositam mihi vieorum mendacium. quorundam enim uita longe inferior a professione sanctorum si habeat ista mendaciorum peccata, prouectu ipso et indole feruntur, praesertim si beneficia diuina nondum norunt expectare caelestia, sed circa terrena occupantur. qui autem ita uiuunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
defleuisse pec̾a. et inpetrasse misenco.diã
dei. Nec tũ putandũ est istinis rali fctu
pententiũ tm̃modo ouenire. alioq aon
quos legere ꝯsueuit ecc̃a. erinsse credendi
sunt.ut nõ dic̾ent. xl. dies. s iudinti¬

Expanded text:
cordiam Dei. Nec tamen putandum est istum numerum luctui poenitentium tantummodo convenire, alioquin non quos legere consuevit Ecclesia, errasse credendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine fẽa est remissio pcc̃oꝵ: Mortibꝰ
eĩ patriarchaꝵ pcc̃a hoĩũ figurata sunt.
dicitur at ab eoloco quod abraam uocatur
ubi sunt ista corpora ab eẽ locum. ubicruer¬
fixus est dñs fere triginta nuilib. ut q̃ ip̃e
tismo. apparuit fere triginta annoꝵ. ⁊ siqͥd
les ac fantos homines dei. tantã gessisse
curam ꝓ sepeliendis corporib suis. cũ sit
atq ẽẽ debeat fideliũ ista securitas qd̾ ubi¬
cumq corpora eoꝵ sepeliant᷑. uł in sepulta

Expanded text:
sanguine facta est remissio peccatorum ? mortibus sanguine facta est remissio peccatorum ? mortibus enim patriarcharum peccata hominum figDicitur autem ab eo loco quod Abramium Abraemium vocatur, ubi sunt ista corpora, abesse locum ubi crucifixus est Dominus fere triginta millibus passibus,tismo apparuit ferme triginta annorum, et si quid les ac tantos homines Dei, tantam gessisse curam pro sepeliendis corporibus suis, cum sit atque esse debeat fidelium ista securitas, quod ubicunque corpora eorum sepeliantur, vel insepulta
Abbreviated transcription (Latin):
duo multũ cõmendata. multũ cõsid̾anda
sunt. Seruus. aũt habrae dix̃at. si facitis
sollicita corporis cõmendatõ. ut nõ ĩ egip¬
to sepeliat᷑. s in tr̃a chanaan uxta pr̃es su¬
os. mirũ uidet᷑ ⁊ qͣi ab surdum. nec cõue¬
mens tante excellentie mentis ꝓph̾ice. Si
hoc ex hoĩnũ cõsuetudine meciamur. Si
aut̃ in hiis oĩb sacramiẽta q̃rant᷑. maiori
ãnuratõnis gandiũ ip̃i qui iuenerit ori¬
etur. Cadauerib quib mortuoꝵ pcc̃a sig¬
inficarei in lege nõ dubiũ est. cũ uidentur
hoĩes post eoꝵ cõtractatõnẽ. sine qualem
cũq contactum. tanꝙͣ ab inmũdicia pu¬
rificari. Et hinc illa sentẽcia ducta ẽ. Qe
baptizatur amortuo ⁊ terum ntãgist
illũ Quid ꝓficit lauatio eius: Sic et qͥ
ieninat suꝑ pcca sua ⁊ iterũ ambulans.
hec eadem facit. Sepultura gͦ mortuoꝵ
erant hoc significantia cadauera priarcha¬
rum uͥmea tr̃a ubi ille crucifieus ẽ cuius

Expanded text:
duo multum commendata multum consideranda sunt. seruus autem Abrahae dixerat: si facitis sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanaan iuxta patres suos. mirum uidetur et quasi absurdum nec conueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine metiamur. si autem in his omnibus sacramenta quaerantur, maioris admirationis gaudium ipsi qui inuenerit orietur. cadaueribus quippe mortuorum peccata significari in lege non dubium est, cum iubentur homines post eorum contrectacumque contactum tamquam ab immunditia purificari. et hinc illa sententia ducta est: qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid proficit lauatio eius? sic et qui ieiunat super peccata sua et iterum ambulans haec eadem. facit. sepultura ergo mortuoerant hoc significantia cadauera patriarcharum nisi in ea terra, ubi ille crucifixus est cuius
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝑocn maioris rei continere ꝓphiam.
om̃em peccuniam in domũ pharaonis
Pertinuit ad scͥpturam. inhac qͣ recõ¬
iuendare fidem famuli dei. qo. s lx
si defecit argentum. Quer potest cum
ioseph frmẽta collegerit uñ hoĩes i¬
uerent pecora nũ unlebãt. cum tanta
fames inualesceret maxime qr fres
ioseph pharaoni dixerant. nõ sunt i
in opiam pascuoꝵ.se uenisse ꝯmemora¬
uerant. Pro inde si ea fame pascua de¬
feçerant intra chanaan. cur in egipto
nõ defecerant: eadẽ tunc fame ubiq
inua lescẽte. an sicut phibetur ab eis
quiloca scmi̾t inmultis egiptipaludił
potant pascuanõ de esse et̾ cũ fames
eẽt frumẽtoꝵ.q̃ solent ili flum̃s ĩ¬
undatone ꝓuemre. Sagis enĩdicũt
paludes ille feratius pascua gign̾e qñ
Si niuem grãm i cõspectu tuo subice
tringit. qua ẜuini cõstrieit abraam.÷
Ille mandans. Uñuxor ducatur filio suo
Iste sepulturam cõmendans corporis su

Expanded text:
non potius maioris rei contineri prophetiam? non potius maioris rei contineri prophetiam? omnem pecuniam in domum Pharaonis. pertinuit ad scmendare fidem famuli Dei. CLX. Ib.si defecit argentum. Quaeri potest, cum Joseph frumenta collegerit unde homines viverent, pecora unde vivebant, cum tanta fames invalesceret: maxime quia fratres Joseph Pharaoni dixerant, Non sunt enc etiam inopiam pascuorum se venisse commemoraverant. Proinde si ea fame pascua defecerant in terra Chanaan, cur in Aegypto non defecerant, eadem tunc fame ubique invalescente? An sicut perhibetur ab eis qui loca sciunt, in multis Aegypti paludibus poterant pascua non deesse, etiam cum fames esset fi-umentomm, quae solent Nili fluminis inundatione prouenire? magis enim dicuntur paludes illae feracius pascua gignere, qusi inueni gratiam in conspectu tuo, subice tringit, qua senium constrinxerat Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo, iste sepulturam commendans corporis sui
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solũ qñꝑegrinabat᷑. sic̃ in mesopo¬
apls. qm̃ duu suus in corpore ꝑegruamu
a dño: Sedra hoe et illud inp̃salmo deũi
intelligitur. Inquilinus ego sum in t̾ra
et ꝑegrinus sicut om̃s pres mei. Namite¬
rumdicit de ip̃is dieb uite sue. Nõ ꝑue¬
nerunt in dies annoꝵ uite patrũ meom.
quos dies incoluerunt. Non em̃ hie aliud
uoluit intelligi. qͣm id qd̾ latini codices
hũt uixerũt. ac ꝑ hoc significait haue
quib aliam prĩam et̾nam dũs pollicet᷑
Uñ indend̃ ẽ ꝙ̃admodũ dcm̃ est de impi¬
is. icolent et abscondent ip̃i calcaneu
ineum obuabunt. Dehiis enĩ cõuenẽ¬
tis accipitur. qui ut abscondaut inco¬
lunt .i. ut insidient᷑ filiis. non manẽt¬
int̾ra ramessem. sic̃ p̾cepit pharao. Que¬
rendũ est. aitrũ t̾ra ramessem ip̃a sit ges¬
sen. Ip̃am enĩ pecierant. et ip̃am eis pha
mũioseph modo impletũ putabiniꝰ. ut

Expanded text:
non solum quando peregrinabatur sicut in Mesoponon solum quando peregrinabatur sicut in MesopoApostolus: Quandiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino? Secundum hoc et illud in psalmo dictum intelligitur: Inquilinus ego sum in terra, et peregrinus sicut omnes patres mei . Nam iterum dicit de ipsis diebus vitae suae: Non pervenerunt in dies annorum vitae patrum meorum quos dies incoluerunt. Non enim hic aliud voluit intelligi, quam id quod Latini codices habent, vixerunt; ac per hoc significavit hanc quibus aliam patriam aeternam Dominus pollicetur. Unde videndum est quemadmodum dictum est de impiis: Incolent et abscondent; ipsi calcaneum meum observabunt . De his enim convenientius accipitur, qui ut abscondant incolunt, id est, ut insidientin terra Ramessem, sicut praecepit Pharao. Quaerendum est utrum terra Ramessem ipsa sit Gessen. Ipsam enim petierant, et ipsam eis Phar somnium Ioseph modo inpletum putabimus et
Abbreviated transcription (Latin):
¶Enerũt ãt in egiptũ ad ioseph. iacob
et filii enis. Et audunt pharao rex egipti
et ait pharao ad ioseph dicens. Pater tu¬
us. ⁊ fre̾s tui uenerũt ad te.ecce terra egip¬
ti ante te est. in tra optima colloca pr̃em
tuũ. ⁊ frẽs tuos. Hec repetitõ nõ p̾t̾iisse
rei ad qͣm sepe obscure ꝑrecapitulatõnẽ
reditur. S oĩo aperta est. Iam eĩ dix̃at
scͥptura. quo uenerunt ad pharaonem
fr̃es ioseph. et quid eis dixert. uł ab eis
audierit. S hoc nũc uelut ab mitio repe¬
tunt ut inde ꝯtexeret narratõnẽ ab hiis
u̾bis que soli ioseph pharao dixit. quoꝵ
ficant ea que in hebreo non inueniunt᷑
⁊n septuaginta inueniũt᷑ quedã asteri¬
tos. quib ẽa significant᷑ que hñt hebrei
¶Uid est qd̾ dixit iacob pharaoni dieᷤ
aliud: utrũ gͦ ĩo dixit quos in colo. qr
int̾ra natus est. qͣm nondũ ppłs diuma
piissione hereditatis acceꝑat. et ibi
untam ducens. utiq inasiena tra erat

Expanded text:
Venerunt autem in Aegyptum ad Iosepli Iacob et filii eius; et audiuit Pharao rex Aegypti. et ait Pharao ad Ioseph dicens: pater tuus et fratres tui uenerunt ad te: ecce terra Aegypti ante te est. in terra optima conloca patrem tuum et fratres tuos. haec repetitio non praetermissae rei, ad quam saepe obscure per recapitulationem reditur, sed omnino aperta est; iam enim dixerat scriptura quomodo uenerint ad Pharaonem fratres Ioseph et quid eis dixerit uel ab eis audierit. sed hoc nunc uelut ab initio repetiuit, ut inde contexeret narrationem ab his uerbis, quae soli Ioseph Pharao dixit. quorum abent et significant ea quae in hebraeo non inueniuntur et in Septuaginta inueniuntur. quaedam asteriscos, quibus ea significantur quae habent hebraei uidaliud. Utrum ergo ideo dixit quos incolo, quod in terra natus est quam nondum populus divina promissione haereditatis acceperat; et ibi vitam ducens, utique in aliena terra erat,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ¶ Omiuẽdatur in prĩarchis. qd̾ peco¬
rum mitritores erãt apũicia sua ⁊ apa¬
rentibꝰ siuis. Et merito. Nam hec ẽ sine
ginẽ et similitudine nr̃am. ⁊ heat po¬
destatem pisciũ maris et uolatiliumi
celi. et omiui pecorũ. qͥ stͥ suꝑ tram. ii

Expanded text:
 Commendatur in patriarchis quod pecorum nutritores erant a pueritia sua et a parentibus suis, et merito: nam haec est sine ginem et similitudinem nostram, et habeat potestatem piscium maris et volatilium coel
Abbreviated transcription (Latin):
u plures quĩus id uellent. eos tñho¬
mines quib tanta fuerat licentia ser¬
niendi iuinucos face nõ audebãt. Ne¬
nulli quippe illos cumadnos tũsisent
idelissimos passisunt

Expanded text:
 plures, quamuis id uellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia saeuiendi, inimicos facere non audebant; nonnulli quippe illos, cum ad nos transissent, crudelissimos passi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ut cũ frius legem petagogũ fu̾it fec̾it. sb̃
quo erat ile populus udcoꝵ: nũc ꝓcura¬
tores et eictores dicat. elem̃ta mũdi sub
quib euebant gentes. ut filius ille puu¬
tempe puericie sue .i. ex ea poate quam de
ideis congregatus est. ꝑtim subelem̃tis
mũdi huiꝰ qui tanqũ ꝓcuratorib et ac¬
torib ẜiuebat exec parte quadegentib
congregatus est ut qd̾ miscet apłus
sonam suam nõ dicens cũ eẽtis puuli
subelem̃tis mũdi huiꝰ erctis. s dicens
cũ ẽemus puuli sub elementis mundi
s magis ad gentiũ hoc dũtaxat loco qͥ¬
b ad emĩgłizand̾ missus est.

Expanded text:
um superius Legem paedagogum fecerit , sub quo erat ille populus Judaeorum; nunc procuratores et actores dicat elementa mundi, sub quibus serviebant Gentes: ut filius ille parvutempore pueritiae suae, id est ex ea parte qua de Judaeis congregatus est; partim sub elementis hujus mundi, quibus tanquam procuratoribus et actoribus serviebat, ex ea parte qua de Gentibus congregatus est: ut quod immiscet Apostolus personam suam, non dicens, Cum essetis parvuli, sub elementis hujus mundi eratis; sed dicens, Cum essemus parvuli, sub elementis sed magis ad gentium, hoc duntaxat loco: quibus ad evangelizandum missus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nius corͣlib nõ au̾tatur a cõtempla¬
tione sapĩe. et ita sentiat eos ut nõ
cibeis. nec eis carendo fiet melior.
aut certissima. cũ p̾stine stabilitati
certo suo temꝑe atq ordine ħ opus
fu̾it restitutũ. non itadcm̃ putetur.
qiͣ non sit futura post resurrectione
corpora meliora. qmͣ pͥmoꝵ hoĩm ĩ
paradiso fu̾ant. cũ illaiam nõ sint
alenda corͣlib alim̃tis. quib alebãt᷑
ista si pͥstina stabilitas hactenus ac¬
cipienda est quatinus egitudinem
ita nullã corͣlia patientur. sicut nec
ista pati possunt añ pcc̃ma. alio loco
laboriosior est inꝙͣ huiꝰ mũdi amor.
ꝙ enĩ in illo aĩa querit constantiam
scil et̾uitatemq nõ ĩuenit qm̃i rerũ
tusitu completur pulchritudo. et ꝙ¬

Expanded text:
numeris corporalibus non avertatur a contemplanumeris corporalibus non avertatur a contemplatione sapientiae, et ita sentiat eos ut non illiciatur ab eis, nec eis carendo fiat melior; que certissima, cum pristinae stabilitati certo suo tempore atque ordine hoc corpus fuerit restitutum , non ita dictum putetur, quasi non sint futura post resurrectionem corpora meliora, quam primorum hominum in paradiso fuerunt, cum illa jam non sint alenda corporalibus alimentis, quibus alebantur ista: sed pristina stabilitas hactenus accipienda est, quatenus aegritudinem ita nullam corpora illa patientur, sicut nec ista pati possent ante peccatum. 4. Alio loco: Laboriosior est, inquam, hujus mundi amor. Quod enim in illo anima quaerit, constantiam scilicet aeternitatemque, non invenit: quoniam rerum transitu completur infirma pulchritudo, et
Abbreviated transcription (Latin):
rer ea que fcã sunt intelsce cospiciũt᷑.
qd̾ qui nõ possunt et cũ ex fide xp̃iui
ilit. adiliti ctius aitq faicilius conspi¬
cieuda post hanc uitam ne mũt. qui
aũt possunt. si desit eis fides xͥ qui unus¬
est mediator dei et hõm cũ tota sapĩai
sua ꝑeunt. In ħ libro illud qd egodixi
corpora .n. tanto meliora quanto nuo¬
siora talib nius. anima u̾o istis que
per corpus accipit carendo fit melior.
cũ sese au̾tit a carnalib sensib. et
diuinis sapĩe nuuis reformatur. non
sic accipiend̾ est. qĩ nõ suit futiͣ nũ
corͣles. incorlibus et incorruptibilib
et spiritalib. cum multo spetiosiora
futura sint. aut anima eos sensura
se a carnalib sensib ad intesligibi¬
lia capienda quẽ firma est et mius
u̾donea utrisq simul adhib̾e inten¬
tionem suam. et in illis corꝑalibus
ñc illecebra cauenda est ꝙͣdu aĩa
illici ad dełcationem tpem põt. Tũc
aũt tam firma erit. atq ꝑfecta ut

Expanded text:
spiciantur. Quod qui non possunt, et tamen ex fide Christi vivunt, ad illa certius atque felicius conspicienda post hanc vitam veniunt. Qui autem possunt, si desit eis fides Christi, qui unus mediator est dei et hominum, cum tota sapientia sua pereunt. In hoc libro illud, quod dixi: corpora enim tanto meliora, quanto numerosiora talibus numeris; anima uero istis, quae per corpus accipit, carendo fit melior, cum sese auertit a carnalibus sensibus et diuinis sapientiae numeris reformatur, non sic accipiendum est, quasi non sint futuri numeri corporales in corporibus incorruptet spiritualibus; cum multo speciosiora et decentiora futura sint: aut anima eos sensura se a carnalibus sensibus ad intelligibilia capienda, quia infirma est, et minus idonea utrisque simul adhibere intentionem suam: et in his corporalibus nunc illecebra cavenda est, quamdiu anima illici ad delectationem turpem potest. Tunc autem tam firma erit atque perfecta, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hõĩbus. itauotierant ocłis dei Non
fãꝙ luemimꝰ. Nam et aplus paulus
dre Emistĩam nõ ex lege et ce fuisse si¬
ue querela.in qua legeet᷑ ⁊ achanas
sũ querela conusabat᷑. S hanc apss
iustus exfide nuuu
udiat demq ip̃m uen̾abilem an¬
tistitem cũ exponet ysayam pro¬
pheta: dicentem neminẽ in ħ muto
midi de apło eni soqueratut qui dne¬

Expanded text:
hominibus, ita noti erant oculis Dei. Nonhominibus, ita noti erant oculis Dei. Nonfectique vivemus. Nam et apostolus Paulusdum iustitiam, quae ex lege est, se fuisse sine querela, in qua lege etiam Zacharias sine querela conuersabatur; sed hanc apostolus iustus ex fide uiuit. udiat denique ipsum uenerabilem antistitem, cum exponeret Esaiam prophetam, dicentem neminem in hoc munmundi. de apostolo etenim loquebatur, qui d
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia ista questio uͥ de arbito
uoluntatis et deigr̃a dispnt¬
tur.ĩ ẽ ad discernend̃ ditficił. ut qñ
defenditur. liberũ arbitriũ negarid
gius ita se latebris obscuritatis hmi
muoluere ut et̾ hiis que a scdõ abio¬
sio conscapta possumꝰ consentires
dicat et ea se quor sentire ꝓclamet
sempq sensisle: acq ita singulas
ne tur erpon̾e. ut etiam eius sententie cõ¬
uenire credantur. Qucpp̃ qũtũ astiuẽt
aid istam de diuina gr̃aet adiutono q̃t¬
tionem: tria ulia que aptissime ditm¬
in homine et̾ si nec uelit. nec agat bñ.
s ip̃am quoꝙ uolitatẽ et accomdi¬
ex landib zacharie et elizabeth posse
hominem in hac uita esse sũ pcco ꝙͣ ꝙͣ
quem st̃ om̃ia possibilia consideret
tiũ diligentius qmad̾mdcm sit. Dc̃m
dam int̾ homines comuĩsatõm ꝓlai
bilem acq laudabilem qũ nullus ho¬
minũ insde poss in accusatõis et cri¬
minatoĩs querelã uocare. Qm̃ p̃p̃ea
uez dei conspectu zacharias et emouro

Expanded text:
ed quia ista quaestio, ubi de arbitrio voluntatis et Dei gratia disputatur, ita est ad discernendum difficilis, ut quando defenditur liberum arbitrium, negari Dei erri, potest Pelagius ita se latebris obscuritatis huius inuoluere, ut etiam his quae a sancto Ambrosio conscripta posuimus consentire se dicat et ea se quoque sentire proclamet semperque sensisse atque ita singula conetur exponere, ut etiam eius sententiae conuenire credantur. quapropter quantum attinet ad istam de diuina gratia et adiutorio quaestionem, tria illa quae apertissime distiin homine, etiamsi nec uelit nec agat bene, sed ipsam quoque uoluntatem et actiex laudibus Zachariae et Elisabeth posse hominem in hac uita esse sine peccato, qquem sunt omnia possibilia, consideret tamen diligentius quemadmodum dictum sit. dictum dam inter homines quam nullus hominum juste posset in accusationis et criminationis querelam vocare. Quam propterea in Dei conspectu Zacharias et ejus ux
Abbreviated transcription (Latin):
respicias pertti esse non potant. Qma
ip̃e dixit. Uidemus nc̃ speculũ megni¬
mate. tũc anͣt facie ad faciem. Nune
cognosco ex parte. tũc ant cognoscr
siõ et cognitus sũ. Ita et ĩmaculatist᷑¬
i ħ mu̾do et ĩmaculatierũt in regno
dei. cũ utiq si minucius excuitias ĩ¬
maculatus essenemo possit qr nẽo
sũ poc̃o . Illud ergo scĩ ambrosii testio¬
niu̾ quo ꝓsua sententia pelaguis ut
certe. si ille uir scũs atq hũilis zacha

Expanded text:
respicias, perfecti esse non poterant, quia ipse dixit: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; nunc cognosco ex parte, tunc autem cognoscam siin hoc mundo et inmaculati erunt in regno dei, cum utique, si minutius excutias, inmaculatus esse nemo possit, quia nemo sine peccato\'. illud ergo sancti Ambrosii testimonium, quo pro sua sententia Pelagius uticerte, si ille uir sanctus atque humilis Zachar
Abbreviated transcription (Latin):
fandu̾ m̃o sangiñe queretur quͣ¬
tamstancia uł ofaitio fu̾at festinã¬
Dei uit et iussa tante monestatio
expleres. et uicaria passione depẽ¬
dere g anderbs. et ꝓ morte iutam aid¬
papitur uolle qd̾ ĩperatũ est deciu¬

Expanded text:
o sanguine quaereretur; quanta instantia vel officio fuerat festinandum, ut et jussa tantae majestatis expleres, et vicaria passione dependere gauderes, et pro morte vitam acpraecipitur nolle, quod imperatur
Abbreviated transcription (Latin):
tori nõ potuit. Qad ex̾ceris ĩnuicici¬
as quas euade̾ nõ potuit. Nec ille q
ecis pͥmus ĩuenit inimicicias ĩ pro¬
toplasto dũ ẜpens ex̾cet int̾ficitur
du hõi ĩuidet ip̃e prost̾int᷑. dũ adã
decipit iugulatur. At contaa xp̃e tã
tũ horm caritate adhesit. tantũ eũ
nuica beiignitate amauit. ut eũ
cõmẽdaret patri sociaret sibidum
carnẽ pp̃ ip̃m descendens iuduit.
Octiptuͣ est inuidia diaboli mors
nttouut in orbẽ t̾carũ. Imitãtur
añt illũ qui sũt ex pr̃e illius. Non
cadat in xͥanũ qui cadit indicibo¬
mus ut cũ illo met̾na beatitudine

Expanded text:
t? Quid exerces inimicitias, quas evadere non potuit nec ille, qui eas primus invenit? Inimicitias in protoplasto dum serpens exercet, interficitur; dum homini invidet, ipse prosternitur, dum Adam decipit, jugulatur. At contra Christus tantum homini charitate adhaesit, tantum eum unica benignitate amavit, ut eum commendaret Patri, sociaret sibi, dum carnem propter ipsum descendens induit. Scriptum est, Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum. Imitantur, autem illum, qui sunt ex parte illius . Non cadat in christianum, quae cadit in diabomus, ut cum illo in aeterna beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ta suscepit pro nobis regnũ felici¬
tatem ĩmortalitatẽ et̾nitatẽ ergo¬
la ꝑtulit ergo bona sua nob̾ nega¬
bit. Ad hanc ergo sp̃e frẽs quia pro¬
missor uerax est lecuri ambulemꝰ¬

Expanded text:
ra suscepit pro nobis: regnum, felicitatem, immortalitatem, aeternitatem nopertulit, bona sua nobis non donabit? Ad hanc spem, quia promissor est verax, securi ambulem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpeit bonũ. Nec potent ad heredi¬
tatẽ dm̃ puenire qui testamento
noluerit inseruire. Pacem quã xp̃
deiut cultori adherere nolũtatem
dñi inte transtusc̃ ostende. Beciti
quit pacifici qui ip̃i filii dei uocabũ¬
tur. Scciptũ est discordib scciptũ est
ĩucis filius eẽ insi pacificus nõ põt
innicos abdicauit qui pacificos fi
tr̃e nolu̾it concordati. Non põt hr̃e

Expanded text:
tempserit bonum: nec poterit ad haereditempserit bonum: nec poterit ad haereditatem Domini pervenire, qui testamento noluerit inservire. Pacem quam ChriDei ut cultor adhaere, voluntatem Domini in te transfusam ostende. Beati, inquit, pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur . Scriptum est discordibus, scriptum est inimicis, Filius esse nisi pacificus non potest; inimicos abdicavit, qui pacificos filfratre noluerit concordari: non potest
Abbreviated transcription (Latin):
omini est ista uox de pace
que sint pacis cõmoda audiamꝰ. Elt
enĩ pax sereuitas mentis tnͣsquill¬
tas amimi. simplicitas cordis auin¬
ris iunculũ. consortiũ caritatis
hec ẽ em̃ qͣue simultates toslit. e¬
bella compescit. Compͥmit iram. Sup¬
los calcat. humiles amat. discordicis
seccit. Inimicos concortat. placita est
cũctis. Non querit alienũ. Nich depi¬
tat suũ. Docet amare quia odisse nõ
nouit. Ne scit extolli. Nescit inflari hu
nulis oĩbus. Mitis est oĩbus. In ip̃a
requies in ip̃a tranquillitas parx que
hanc qui amauerit dei heres ẽ. Eͣ
nũ bonũ id ẽ pacem suã suis culto¬
rib deliquit diceus. pacem meam
do uobis pacem dimito uob̾. hanc
pacẽ qui acceꝑit teneat qui ꝑdidit
repetat qui amisit exquirat. Qm̃
qui meadẽ pace ĩuentus uõ fu̾it
abdicatur a pacre. exheredat᷑ a tes¬
tritore et exultus et nuidus iuemi¬
etur abeodem dño cilienus. Respu¬
et iunus oblatũ: quidate legiscẽ¬

Expanded text:
omini est ista vox, Pacem muae sint pacis commoda audiamus. Est enim pax serenitas mentis tranquillitas animi, simplicitas cordis, amoris vinculum, consortHaec est quae simultates tollit, bella compescit, comprimit iras, superbos calcat, humiles amat, discordes sedat, inimicos concordat, cunctis est placita. Non quaerit alienum, nihil deputat suum; docet amare quae odisse non novit. Nescit extolli, nescimilis omnibus, mitis est omnibus. In ipsa requies, in ipsa tranquillitas. Pax quae Hanc qui amaverit, Dei haeres est; qui rium bonum, id est, pacem suam, suis cultoribus dereliquit, dicens: Pacem meam do vobis, pacem dimiacem qui acceperit, teneat; qui perdiderit, repetat; qui amiserit, exquirat: quoniam qui in eadem pace inventus non fuerit, abdicatur a Patre, exhaeredatur a Filio; et exutus et nudus, invenietur ab eodem Domino alienus. Respuet munus oblatum, qui datae legis con
Abbreviated transcription (Latin):
tur uez in hoc seculo ne in futuro. Is¬
tiaũt cummi quib agnius uł de quib̾
aiginuis non sũt despandi. adhuc eñ
sunt in corpore s non querant spiitũ
scĩ uisi in xp̃i corpore. Cuius hñt tõ¬
ris scicramentũ sed rem ipãm nonte

Expanded text:
tur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus agimus, non sunt desperandi; adhuc enim sunt in corpore. sed non quaerant spiritum sanctum nisi in Christi corpore, cuius habent foris sacramentum, sed rem ipsam non te