comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obseruatione quadragesime. nͨ quĩta
sabbati lauant relarant ue ieiunũ.
nõ inquit hodie ieumnabo: querit ᷑ cã.
Quia non fit inquit in patria mea.
Quid aliud iste. nisi consuetudinẽ suã
consuetũdini alterius prepon̾e conat᷑.
Non enĩmichi de libro dei hoc recitatu¬
rus ẽ. aut uniuerse qua dilatat᷑ ecc̃e
plena uoce certabit. aut ostendet illũ
contra fidem facere. se aũt scd̾m fide̾.
moresq ħinc optimos. aut illum uio¬
lare aut se custõdire ꝯuincet. Uiolant
sane quietem et pacem suã de super¬
flua questiore rixando. Mallem tñ
in rebus hmoĩ. ut et ille in huiꝰ. et
hic in illius patria ab eo quod ceteri fa¬
ciunt non abhorrerẽt Si uero etiam in
asiena patria cum peregrinaret᷑ ubi
maior et frequentior et feruentior ẽ
popusus dei. uidit uerbignitia bis of¬
ferri. quinta sabbati ebdomade ultĩa
quãdragesime et mane et ad uesperã.
uenieneq in patriam suam ubi sine

Expanded text:
obseruatione quadragesimae nec quinta obseruatione quadragesimae nec quinta sabbati lauant relaxantue ieiunium: "Non" inquit, \'hodie ieiunabo.\' quaeritur causa, quia non fit\', inquit, \'in patria mea.\' quid aliud iste nisi consuetudinem suam consnon enim mihi de libro dei hoc recitaturus est aut uniuersae qua dilatatur ecclesiae plena uoce certabit aut ostendet illum contra fidem facere, se autem secundum fidem, moresque hinc optimos aut illum uiolare aut se custodire conuincet. uiolant sane quietem et pacem suam de superflua quaestione rixando. mallem tamen in rebus huius modi, ut et ille in huius et hic in illius patria ab eo quod ceteri faciunt non abhorreret. sine etiam, in aliena patria cum peregrinaretur, ubi maior et frequentior et feruentior est populus dei, uidit uerbiferri quinta sabbati hebdomadae ultimae Quadragesimae, et mane et ad vesperam, veniensque in patriam suam, ubi in fine
Abbreviated transcription (Latin):
et ille centurio: cũ aleer eoꝵ gaudens
in domũ suam susceperit dñm. alter
dircrit non sum dignus ut sub tectum
meum intres. Ambo saluatorem hono¬
rificantes. diuerso et quasi cõtrario
mõdo. ambo pc̃cis miseri. ambo mise¬
ncordiam consecuti. Ualet etiam ad
hanc similitũdinem. quod in pͥmo po¬
cuiusq in corde xp̃iani sacramentũ
issud quo sub̾iugatus ẽ mũdus. Nã
et ille honorando non audet quotidie
sumere. et ilłe honorando non audet
ulło die pretermittere. Contemptũ
solum non uult cibus iste. sicut man¬
na fastidium. Inde enim et apostolus.
Indigne dicit acceptum abeis. qui hoc ñ
discernebarit a ceteris cibis ueneratione
singulariter debita. Contimio quippe
cum dixisset. iudicium sibi manducat
et bibit. addidit ut diceret. non diuidicãs
corpus dm̃. Quõd satis toto ip̃o loco in
epła ad corinthios prima. si diligenter
ãduertatur apparet.Si aliquis ꝑegri¬
nus in eo forte loco ubi perseuerantes ĩ

Expanded text:
et ille Centurio, cum alter eorum gaudens et ille Centurio, cum alter eorum gaudens in domum suam susceperit Dominum, alter dixerit: Non sum dignus ut sub tectum meum intres: ambo Salvatorem honorificantes diverso et quasi contrario modo, ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consecuti. Valet etiam ad hanc similitudinem quod in primo pocujusque in corde Christiani sacramentum illud quo subjugatus est mundus. Nam et ille honorando non audet quotidie sumere, et ille honorando non audet ullo die 81 praetermittere. Contemptum solum non vult cibus ille iste sicut Manna faindigne dicit acceptum ab eis, qui hoc non discernebant a ceteris cibis ueneratione singulariter debita; continuo quippe, cum dixisset: Iudicium sibi manducat et bibit, addidit, ut diceret: Non diiudicans corpus, quod satis toto ipso loco in epistula ad Corinthios prima, si diligenter adtendatur. apparet. Sic aliquis peregrinus in eo forte loco, ubi perseueranter in
Abbreviated transcription (Latin):
at et bibit. Asius contra. Inimo inqͥt
si tarita ẽ plaga peccati atq impetus
morbi. ut mẽdicamenta talia differẽ¬
dusint auctoritate antistitis debet qͥs¬
q ab̾ ułturi remoueri ad agendam pe¬
itentiam. et eãdem auctoritate recon¬
aliari: Hoc ẽ enim indigne accipere:
si eotempore accipiat quo debet agere
penitentiam. non ut arbitrio suo cum
liberet uel auferat se cõmunioni uelred
dit Ceterum pcc̾a si tanta nõ funt ut ex¬
cõmunicandris quisq homo iudicetur.
nõ se debere a quiotidrana medicina do¬
mnici corporis separare: rectius inter
cos fortasse quispiam dirimit litẽ. Qui
monet ut precipric in xp̃i pace ꝑmaneãt
faciat autẽ unusquisq quod secundũ
fidem suam pie credit eẽ faciendũ. Neu¬
ter enĩ eoꝵ exhonorat corpus et sa̾giu¬
nem dm̃: s saluberrimum saciumẽtũ
certutim honorare contendunt. Neq
emm litigauerunt inter se aut quis¬
quam eor se alteri preposuit. zacheus

Expanded text:
cat et bibit.\' alius contra: Immo, inquit, cat et bibit.\' alius contra: Immo, inquit, si tanta est plaga peccati atque impetus morbi, ut medicamenta talia differenda sint, auctoritate antistitis debet quisque ab altario remoueri ad agendam paenitentiam et eadem auctoritate reconciliari - hoc est enim indigne accipere, si eo tempore accipiat, quo debet agere paenitentiam —, non ut arbitrio suo, cum libet, udat. Caeterum si peccata tanta non sunt, ut excommunicandus quisque homo judicetur, non se debet a quotidiana medicina dominici corporis separare. Rectius inter eos fortasse quispiam dirimit litem, qui monet ut praecipue in Christi pace permaneant. Faciat autem unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. Neuter enim eorum exhonorat corpus et sanguinem Domini, sed saluberrimum sacramentum certatim honorare contendant. Neque enim litigaverunt inter se, aut quisquam eorum se alteri praeposuit Zacheus
Abbreviated transcription (Latin):
ita semper habu. tanꝙͣ eam celesti
oraculo acceperim. Sensi enim sepe
dolens et gemens. multas infirmor
perturbationes fieri per quor dam
firtrum contentiosam obstinationẽ
uel superstitiosã tinũditatem: qui in
reb hũor que neq sancta scͥpture
auctoritate. neq uniuer salis ecc̃e tra¬
ditione. neq uite corrigende utilita¬
te ad certum possunt terminũ ꝑue¬
nire. Tantum quia subest qualiscũ¬
q ratiocinatio cogitantis. aut quia
in sua patria sic ip̃e consueuit. aut
quia ibi iuidit ubi peregrinationẽ
suam quo remotiorem a suis eo doc¬
tiorem factam putat: tam litigiosa
excitant questiones. ut nisi quod ip̃i
faciunt nichil rectum existiment.
Dixerit asiquis. non quotidie accipi¬
endam eucharistiam. Quesieris qͣ¬
re. quoniam inquit eligendi fũt dies
quib purius homo continentius q
uiuit. quo ad tantum sacramentum
Dignus accedat. Qui enim manduca¬
uerit m̃digne. iudicium sibi mandu¬

Expanded text:
ita semper habui, tamquam eam caelesti ita semper habui, tamquam eam caelesti oraculo acceperim. sensi enim saepe dolens et gemens multas infirmorum perturbationes fieri per quorundam fratrum contentiosam obstinationem uel superstitiosam timiditatem, qui in rebus huius modi, quae neque sanctae scripturae auctoritate neque uniuersalis ecclesiae traditione neque uitae corrigendae utilitate ad certum possunt terminum peruenire, tantum quia subest qualiscumque ratiocinatio cogitantis aut quia in sua patria sic ipse consueuit aut quia alibi uidit et peregrinatione sua quo remotiorem a suis eo doctiorem se factum putat, tam litigiosas excitant quaestiones, ut, nisi quod ipsi faciunt, nihil rectum aestiment. Dixerit aliquis non cotidie accipiendam eucharistiam. quaesieris: Quare? Quoniam\\ inquit, eligendi sunt dies, quibus purius homo continentiusque uiuit, quo ad tantum sacramentum dignus accedat; qui enim manducauerit indigne, iudicium sibi mandu
Abbreviated transcription (Latin):
contra bonos mores ẽẽ comuncitur.
indifferenter haberidum.et pro eorũ
incer quos iuiitur fotietate seruandũ
ẽ. Credo te aliquando ex me audisse.
s camen etiam nunc ꝯmemoro. Mat̾
mediolamun me consecuta: inuenit
eccłiam sabbato non ieiunantẽ. Cepe¬
rat perturbari et fluctuare quid age
ret. Tunc ego calia nõ cumbam. s pro¬
pcer ip̃am con suliui de hac re beatis¬
sime memorie ep̃m ambrosiũ. Respõ¬
posse nisi quod ip̃e faceret. quia si me¬
lius nosset id potius obseruaret. Cũ¬
q ego putassem mlla reddita ratiõe
auccoritate sola sua nos uoluisse
ãdmoriere ne sabbato ieumarenus.
subsecutus ẽ et ait michi. Cum ro¬
mam uenio. ieio sabbato. Cũ hic
sum. non ienno. Sic etiam ut ad quã
forte eccͣam ueneris eius morẽ serua
si cuiꝙͣ non uis ẽẽ scandalo. nec quẽ¬
ꝙͣ tib̾i. Hoc cum matri remintiassem¬
libenter amplera est. Ego uero de hac
sententia etiam atq etiam cogitans.

Expanded text:
contra bonos mores esse convincitur, contra bonos mores esse convincitur, indifferenter est habendum, et propter eorum inter quos vivitur societatem servandum est. 3. Credo te aliquando ex me audisse, sed tamen etiam nunc commemoro. Mater mea Mediolanum me consecuta, invenit Ecclesiam sabbato non jejunantem; coeperat perturbari et fluctuare qret. tunc ego talia non curabam, sed propter ipsam consului de hac re beatissimae memoriae uirum Ambrosium. responposse, nisi quod ipse faceret, quia, si melius nosset, id potius obseruaret, cumque ego putassem nulla reddita ratione auctoritate sola sua nos uoluisse admonere, ne sabbato ieiunaremus, subsecutus est et ait mihi: cCum Romam uenio, ieisum, non jejuno. Sic etiam tu ad quam forte Ecclesiam veneris, ejus morem serva; si cuiquam non vis esse scandalo, nec quemquam tibi. Hoc cum matri relibenter amplexa est. ego uero de hac sententia etiam atque etiam cogitans
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum orbe obseruantur datur ĩ¬
telligi uel ab ip̃is aplis. uel plenariis
conciliis quor ẽ in eccͣa saluberrima
auctoritas ꝯmendata atq statuta.
retineri sicut id quod dñi passio et
resurrectio et ascensio in celum. aduẽ¬
tus de celo spus sancti anniuersaria
sollemintate celebratur. et si quid ali¬
udtale occurrerit quod seruatur ab
uniuersis quacunq se diffundit ecc̃a.
Asia uero que per soca tertar regio¬
nesq uariantur. sicuti ẽ quod alii ie¬
municant corpori et sanguimi dm̃ a
sii certis diebus accipiunt. Alibi ullũs
dies pretermictitur quo nõ offeratur
asibi sabbato tantum et dñico. alibi
tantum dĩnco. et si quid aliud hm̃odi
ammaduerti p̃t: Totum hoc genꝰ rerũ
liberas hẽt obseruationes. nec discipli¬
na ussa ẽ in his mesior graui pruden¬
tiq xp̃iano. insi ut eo m̃odo agat quo
agere uiderit eccͣam ad quam forte deue¬
nerit. Quod enm neq contra fidẽ neq

Expanded text:
terrarum orbe seruantur, datur interrarum orbe seruantur, datur intellegi uel ab ipsis apostolis uel plenariis conciliis, quorum est in ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque statuta retineri, sicuti quod domini passio et resurrectio et ascensio in caelum et aduentus de caelo spiritus sancti anniuersaria sollemnitate celebrantur et si quid aliud tale occurrit, quod seruatur ab uniuersa, quacumque se diffundit. ecclesia. Alia uero, quae per loca terrarum regionesque uariantur, sicuti est, quod alii iemunicant corpori et sanguini dominico, alii certis diebus accipiunt, alibi dies praetermittitur, quo non offeratur, alibi sabbato tantum et dominico, alibi tantum dominico: et si quid aliud hujusmodi animadverti potest, totum hoc genus rerum liberas habet observationes; nec disciplina ulla est in his melior gravi prudentique christiano, quam ut eo modo agat quo agere viderit Ecclesiam ad quam forte devenerit. Quod enim neque contra fidem, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo filio ianuario.
Augustinus in dr̃o salutẽ¬
Ad ea que me interrogasti
mallem prius nosse quid
interrogatus ip̃e responderis. Ita
eumi uel approbando uelemendan¬
do responsiones tuas. multo breuiuᷤᷤ
possem respondere. et te facillime a
confirmare aut corrigere. Hoc quidẽ
ut dixi mallem: s tamen ut nunc
responderem. malui lorgiorẽ facere
sermonẽ ꝙͣ dilationem. Primo itaq
tenere te uolo. quõd ẽ huius disputu¬
suo nos subdidisse et sarcine leui. un
de sacramentis mumero paucissimis
obseruatione facillimis. significati¬
one prestantissimis. sociebatẽ noui
populi colligauit. Sicut ẽ baptismus.
trinitatis nomine consecratus. com¬
municatio corporis et sangiũs ip̃iꝰ
Et si quid aliud scripturis canonicis
cõmendatur. exceptis his que serui¬
tutem populi ueteris pro ꝯgruentia
cordis ilłoꝵ et prophetici temporis o¬
nerabant. que quinqz moysi libris
seguntur. Illa aũt que non scripta
s tradita custodimꝰ.quequidem toto

Expanded text:
ILECTISSIMO FILIO IAXUARIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEMAd ea, quae me interrogasti, mallem prius nosse, quid interrogatus ipse responderes; ita enim uel adprobando uel emendando responsiones tuas multo breuius possem respondere et te facillime aut confut dixi, mallem. Sed tamen ut nunc responderem, malui longiorem facere sermonem, quam dilationem. Primo itaque tenere te volo, quod est hujus disputasuo nos subdidisse et sarcinde sacramentis numero paucissimis, obseruatione facillimis, significatione praestantissimis societatem noui populi conligauit, sicuti est baptismus trinitatis nomine consecratus, communicatio corporis et sanguinis ipsius et si quid aliud in scrip- - turis canonicis commendatur exceptis his, quae seruitutem populi ueteris pro congruentia cordis illorum et prophetici temporis onerabant, quae et in quinque libris Moysi leguntur. illa autem, quae non scripta sed tradita custodimus, quae quidem toto
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando habiumus in derisum. ⁊
in similitudinem improperii. Nos insẽ¬
satiuitam eoꝵ estimabamꝰ in samã.
ac per hoc spr̃is sanctus de uisibilibus
ad muisibilia. et de corporalib ad spi¬
ritalia sacramenta similitudinũ du¬
cens transitum illum de alia uita in
aliam uitam quod pascha nominat᷑
a quartãdecima suna uoluit obserua¬
ri: Ut non solum propter tempus t̾¬
cium quod supra ꝯmemoraui quia
inde incipit ebdomãda tercia. s etiam
proꝑter ip̃am comier sionem ab exteri¬
orib ad interiora de luna simisitudo
assumeretur. Usq ad uicesimã uero
et primam propter ip̃m mimerũ sep¬
tenarium quo uinuersitatis signifi¬
catio sepe figuratur. Qui etiam ip̃i
ecc̃e tribuitur: propter instar uiiuer¬
sieritis. Ideo Iohannes apłũs in apoca¬
sipsĩ ad sẽptem scribit ecc̃tis. Ecc̃a ue¬
roadhuc m ista mortalitate carns
constituta: propter ip̃am mutabilitatĩ
sune nomine in scripturis significatur.

Expanded text:
aliquando habuimus in risum et aliquando habuimus in risum et in \' similitudinem improperii; nos insensati uitam illorum aestimabamus insaniam. ac per hoc spiritus sanctus de uisibilibus ad inuisibilia et de corporalibus ad spiritalia sacramenta similitudinem ducens transitum illum de alia uita in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta decima luna uoluit obseruari, ut non solum propter tempus tertium, quod supra commemoraui, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conuersionem ab exterioribus ad interiora de luna similitudo adsumeretur, usque ad uicesimam uero et primam propter ipsum numerum septenarium, quo uniuersitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi ecclesiae tribuitur propter instar uniuersitatis. Ideo Iohannes apostolus in Apocalypsi ad septem scribit ecclesias. ecclesia uero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in scripturis significatur.
Abbreviated transcription (Latin):
naitur in interiorib ac suꝑiorib sius.
Sedcum redire ceperit ad issam incom¬
mutabisem sapientiam: quanco magis
ei propinquat affectu pietatis. tãtoma¬
meq lur issa ingeuii que ad inferiora
uergebat ad superiora comuertitur. et a
terrenis quõdammodo aufertur. ut ma¬
gis magisq huic seculo moriatur.⁊ iu¬
ta eius abscondatur cum xp̃o in deo Mu¬
tatur ergo ĩ deterius ad exteriora progre¬
diens. et in uita sua proicieus intima
sua. Et hoc terre ĩd est eis qui terrena
sapiunt melius uidetur cũ laudat᷑
peccuctor in desideriis anime sue. et
qui iniqua gerit benẽdicitur. mutat᷑
autem in melius: cum intentioriẽ et
gloriam suam a terrenis que in hoc
seculo apparent paulatim auertit. et
ad superiora atq interiora ꝯuertit.
Et hoc terre: id est eis qui terrena
sapiunt decerius iudetur. Unde illi
impii postremam infructuosam a¬
gentes penitentiam: et iam hoc int̾
multa dicturi sunt. Hi sunt quos

Expanded text:
ratur in interioribus ac superioribus suis; ratur in interioribus ac superioribus suis; sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto maue lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eius abscondatur cum Christo in deo. Mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et, qui iniqua gerit, benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: Hi sunt, quos
Abbreviated transcription (Latin):
et cuiuis aduertenti facile cognitu. qd̾
suna non augeatur ad ocusos nr̃os nͥ a
sole recedendo. neq minuiatur nisi ad
solem ex parte alia propinquando. at¬
tende nunc quod in prouerbiis legimꝰ.
Saprens sicut sol permanet. Stultus
aũt sicut luna mutatur. Et quis ẽ sa¬
pieris qui permanet nsi sol ille iusticie
de quo dicitur. ortus ẽ michi iusticie sol
et quẽ sibi nõ fuisse ortum. in dre nouis¬
sima plangentes impii dicturi sunt. et
iuscicie lumen non luxit nobis. et sol ñ
ortus ẽ nobis. Nam ĩstum carnis oculis
uisibilem solem facit oriri super bonos
et malos deus: qui etiam pluit super
iustos et miustos. Ducuntur aũt semꝑ
Quis ergo est et ille stultus qui tanꝙͣ
suna mutatur. nisi adam in quo omẽs
peccauerũt: anima quippe humana re¬
cẽdens a sole iusticie. ab illa scilicet in¬
terna contemplatione incõmutabilis
ueritatis omnes iuires suas in terrena
conuertit: et eo magis magisq obscu¬

Expanded text:
et cuivis advertenti facile cognitum, quod et cuivis advertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros, nisi a sole recedendo, neque minuatur, nisi ad solem ex parte alia propinquando. CAPUT V. 8. Attende nunc quod in Proverbiis legitur: Sapiens sicut sol permanet; stultus autem sicut luna mutatur . Et quis est sapiens qui permanet, nisi sol ille justitiae de quo dicitur, Ortus est mihi sol justitiae, et quem sibi non fuisse ortum in die novissima plangentes impii dicturi sunt: Et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis? Nam istum carnis oculis visibilem solem oriri facit super bonos et malos Deus, qui etiam pluit super justos et injustos . Ducuntur autem saepQuis est eluna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae-ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis — omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magisque obscu
Abbreviated transcription (Latin):
sominus eõs prẽdrcunt. nec aliter aut
asias accĩdunt ꝙͣ prẽdicunt. Tales gͦ
quib nõ ẽ ignoscendum sicut scriptã
nerunt. ex ip̃is cornib lune que a sole
auersa sunt siue crescentis siue decrescẽ
tis. comecerunt eam uel a sole illustrari.
et quantomagis abeo recederet tanto
magis abea parte que terrie apparet
radios eius excipere. Quanto autem ad
eum magis post dimidium mensem ⁊
alio senncirculo propinquaret. cãtoma¬
gis a superiore parte illustrata. ab ea
parte quam terris aduerceret nõ posse
excipere rãdros. Et propterea uideri de¬
crescere. uel si hẽret suum lumẽ id hẽre
ex una ꝑte hemisperio quã partem cũ
ircedens a sole paulatim terris onderet
donec totã ostenderet quasi augmenta
monstrare. dum non addatur quod de¬
erat. s prodatur quod inherat. ac rur¬
sus paulatim abscondere quod patebat.
et ĩdeo uĩderi decrescere. S quodlibet
hoꝵ duoꝵ sit: illud certe manifestũ

Expanded text:
lo minus eos praedicunt nec aliter aut lo minus eos praedicunt nec aliter aut alias accidunt, quam praedicunt, tales ergo, quibus non est ignoscendum, sicut scriptura nerunt, ex ipsis cornibus lunae, quae a sole autis, conjecerunt eam vel a sole illustrari, et quanto magis ab eo recederet, tanto magis ab ea parte quae terris apparet, radios ejus excipere; quanto autem ad eum magis post dimidium mensem ex alio semicirculo propinquaret, tanto magis a superiori parte illustratam, ab ea parte quam terris adverteret non posse excipere radios, et propterea videri decrescere: vel si haberet suum lumen, id habere ex una parte in hemisphaerio, quam partem cum recedens a sole paulatim terris ostenderet, donec totam ostenderet, quasi augmenta monstrare, dum non addatur quod deerat, sed prodatur quod inerat; ac rursus paulatim abscondere quod patebat, et ideo videri decrescere. Sed quodlibet horum sit duorum, illud certe manifestum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tenebraro et eoꝵ sordibus inquinatã
corde atq ore sacrilego et ceedere et loqͥ
non dubitant. Hinc ergo impseri sunã
dicunt. cum eadem pars dei magnis la-¬
boribris ab inquinamento purgata.
de toto mundo usq ab omnib cloacis
fugiens redditur deo lucenti dum re¬
deat. repleri uero ꝑ mensem diñdiũ.
et alio dimidro in solem refundi uelut
i aliam nauem. Nec tamen ĩt̾ istas
anathematiz andas blasphemias a¬
liquid unꝙͣ fingere potuerunt. cur
uel incipiens lucere uel desmens cor¬
niculato lumine fulgeat. aut cur a
dm̃dro mense inciprat minui. et nõ
ad refundendum plena perueniat.
issi autem qui hec certis numeris in¬
dagarunt: ita ut defcũs et solis ⁊ lu¬
ne nõ solum cur fierent s eciã qͣndo
futuri eẽnt songe aute predicerent.
et eos determinatis interuallis ten¬
porũ cunonica supputatione prefi¬
gerent. Licterisq mandarent. quas
mõdo qui segunt atq intelligũt nichi¬

Expanded text:
tenebrarum et eorum sordibus inquinatam tenebrarum et eorum sordibus inquinatam corde atque ore sacrilego et credere et loqui non dubitant. hinc ergo impleri lunam dicunt, cum eadem pars dei magnis laboribus ab inquinamento purgata de toto mundo atque ab omnibus cloacis fugiens redditur deo lugenti, dum redeat; repleri uero per mensem dimidium et alio dimidio in solem refundi uelut in aliam nauem. nec tamen inter istas anathemandas blasphemias aliquid umquam fingere potuerunt, cur uel incipiens lucere uel desinens corniculato lumine fulgeat aut cur a dimidio mense incipiat minui et non ad refundendum plena perueniat. Illi autem, qui haec certis numeris indagarunt, ita ut defectus solis et lunae non solum cur fierent, sed etiam quando futuri essent, longe ante praedicerent et eos determinatis interuallis temporum canonica supputatione praefigerent litterisque mandarent, quas modo qui legunt atque intellegunt, nihi
Abbreviated transcription (Latin):
mero significatur. Quia eĩ septena¬
rius nimerus solet in scripturis ad
quandam perfectionẽ misticus appa¬
rere: tercie ebdomade lune pascha
cesebratur. Id ẽ: qui dies occurrerit
a quartadeçima in uicesimã pͥmã
Est illic et aliud sacramentũ. quod
si tibi obscurum fuerit quia in talibus
iquisitiombus ninus eruditus es. ñ
contristeris: nec ideo me putes ẽẽ meli¬
orem. quia hec in studiis puerisibus di¬
dici. Qui enim gloriatur inquit in eo
sorietur. sare et intelligere qui a ego
sum dñs. Nonmissi ergo studiosi taliũ
rerũ quesiuerunt musta de mimeris
⁊t motib siderũ: et qui subtilius ista
scrutati sunt: incrementa et det̾mẽta
lunaria ex comiersione globi eiꝰ come¬
cerunt. Non qd̾ asiquid substatie uel
accẽdat cum augetur. ues decedat cũ
mnuitur. quod̾ desira imperitia ma¬
inchei opinantes repleri eam dixerũt
situt repletur nauis. ex fugitiua dei
parte quam commixtam principibus

Expanded text:
mero significatur; quia enim septenamero significatur; quia enim septenarius numerus solet in scripturis ad quandam perfectionem mysticus apparere, tertia hebdomade lunae pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in uicesimam primam. Est illic et aliud sacramentum, quod si tibi obscurum fuerit, quia in talibus inquisitionibus minus eruditus es, non contristeris nec ideo me putes esse meliorem, quia haec in studiis puerilibus didici; qui enim gloriatur, in domino glorietur scire et intellegere. quoniam ego sum dominus. nonnulli ergo studiosi talium rerum quaesiuerunt multa de numeris et motibus siderum et, qui subtilius ista scrutati sunt, incrementa et decrementa lunaria ex conuersione globi eius coniecerunt, non quod aliquid substantiae uel accedat ei, cum augetur, uel recedat, cum minuitur, quod delira inperitia Manichaei opinantes repleri eam dixerunt, sicut repletur nauis, ex fugitiua dei parte, quam commixtam principibus
Abbreviated transcription (Latin):
expectumus: restat utiq redemptio
corporis nr̃i. quam expectantes in
nobismet ip̃is ingemiscimꝰ. Unde ẽ¬
et issũd.Spe gaudentes. in tribulati¬
one patientes. Hec igitur innouatu
uite nr̃e et quĩdam trarsitus a mo.¬
te ad uitam. qui fit primo per fidem
ut in spe gaudeamus et in tribulati¬
onc patientes simus. cũ adhuc exte¬
pter nouum hominem quem iubem᷑
induere et exuere ueterem. expurgã¬
tes uetus fermentum ut simꝰ noua
conspersio. qm̃ pascha nr̃m iimola¬
tus ẽ xp̃us. propter hanc ergo uite no¬
uitatem primus mensis in anni in¬
sib celebratiomi huic attributus ẽ.
nam ip̃e dicitur et mensis nouorũ.
Quia uero in toto tempore seculi nĩc
terciũ tempus apparuit: ideo resur¬
rectio dm̃ trĩduana ẽ. Primũ eĩ tpũs
ẽ ante legem: scd̾m sub lege. tercium
sub gr̃a: ub̃i iã mani festatio ẽ sacra¬
menti prius occulti in prophetico e¬
nigmate. Hoc ergo et in lunari mi¬

Expanded text:
expectamus, restat utique redemptio expectamus, restat utique redemptio corporis nostri, quam expectantes in nobismet ipsis ingemescimus. unde est illud: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Haec igitur innouatio uitae nostrae est quidam transitus de morte ad uitam, qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc extepter nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem, expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha nostrum immolatus est Christus: propter hanc ergo uitae nouitatem primus mensis in anni mensibus celebrationi huic attributus est. nam ipse dicitur et mensis nouorum. quia uero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio domini triduana est. primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi iam manifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. hoc ergo et in lunari nu
Abbreviated transcription (Latin):
tat in uobis: qui suscitauit xprstũ¬
ihm a mortius. uiuificabit et mor¬
tusia corpora ur̃a per inhabitantem
sp̃m eius in uobis. Hoc igit᷑ uniuer sa
eccͣa que in peregrinatione mortasi¬
tatis inuerita est: expectat in fine
put ẽ ip̃e: non nisi eõca ẽ. Nomiussi e¬
num actendentes uerba que assidrie di¬
cit aplũs. quia et mortui sumus cum
xp̃o et resurreximus cum eo. nec ĩtel¬
sigentes quatinus dicantur. arbitrati
sunt iam factam ẽẽ resurrectionẽ. nee
ullam ulterius in fine tempoꝵ eẽ spe¬
mũdam. Ex quib ẽ inquit hymraeus
et philetus. qui circa ueritatem aberra¬
uerunt: dicenites resurrectioniem iam
factam ẽẽ. et fidem quor dam subuer¬
tu̾nt. Idem aplũs eos arguens decestat᷑.
qui tamen dicit nos resurrexisse cum
xp̃o. unde nisi quia hoc per fidem et
spem et dilectionem faccum ẽẽ dicit ĩ
nobrs scdm̃ primitias spũs: s qz spes
que uidetur non ẽ spes. Et ideo si qͦd
non iuĩdemus speramꝰ ꝑ patientiã

Expanded text:
ui suscitauit Christum a mortuis, uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. hoc igitur uniuersa ecclesia, quae in peregrinatione mortalitatis inuenta est, expectat in fine put est ipse, non nisi ecclesia est. Nonnulli enim adtendentes uerba, quae assidue dicit apostolus, quia et mortui sumus cum Christo et resurreximus cum eo, nec intellegentes, quatenus dicantur, arbitrati sunt iam factam esse resurrectionem nec ullam ulterius in fine temporum esse sperandam, ex quibus est, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse et fidem quorundam subuertunt. idem apostolus eos arguens detestatur, qui tamen dicit nos resurrexisse cum Christo. unde, nisi quia hoc per fidem et spem et dilectionem factum esse dicit in nobis secundum primitias spiritus? sed quia spes, quae uidetur, non est spes et ideo, si, quod non uidemus, speramus, per patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
possummꝰ. Prius ergo magnitudinem
aduertite questionis. ut cũ eiꝰ molem
humeris in firmis impositam iudĩtis.
oretis pro laboribus nr̃is: atq in auri¬
sio quod nobis prebetur inueniatis edi¬
ficationem mentib ur̃is. Cum domino
suisset oblatus demonium habens cecꝰ
it mutus et curasset eum. iea ut loquiere¬
tur et iũderet et scuperent omnes turbe
dicentes. mĩquid hic ẽ filius dauid. pha¬
risei audientes dixerunt. Hic nõ eicit
demones nisi in belz ebub principe demo¬
morum. Ihũs aũt sciens cogitationes eoꝵ
dixit eis. Omme regnum diuisum contra

Expanded text:
umus. Prius ergo magnitudinem advertite quaestionis; ut cum ejus molem humeris nostris impositam videritis, oretis pro laboribus nostris, atque in auxilio quod nobis praebetur, inveniatis aedificationem mentibus vestris. Cum Domino fuisset oblatus daemonium habens, caecus et mutus, et curasset eum ita ut loqueretur et videret, et stuperent omnes turbae, dicebant: numquid hic est filius Dauid? Pharisaei autem audientes dixerunt: hic non eicit demones nisi in Belzebul principe demoniorum. Iesus autem sciens cogitationes eorum dixit eis: omne regnum diuisum contra
Abbreviated transcription (Latin):
mendatur. Hic transitus a nobis
modo agitur per fidem. que nobis ẽ
in remissiorie põcoꝵ in spe uite et̾ne
disigentib dñm et proximũ: quia
fides per dilectioriem operatur. et iu¬
stus ex fide uiuit. spes aũt que uidet᷑
nõ ẽspes: quod emimp uidet quisquid
sperat . si autẽ quod nõ uidemꝰ spe¬
ramus:. ꝑ patientiam expectamus.
Secundum hanc fidem et spem ⁊ di¬
lectionem qua cepimus eẽ subgratia :
iam commortui sumus cum xp̃o et cõ¬
sẽpulti illi per baptisimuim sicut dicit
aplũs. quia et uetus homo nr̃ simul cõ¬
fixus ẽ crucicum illo et resurrerimus
cum illo. quia et simul nos excitauit
et simul sedere fecit in celestib. Unde
ẽ etilla exhortatio. Si aũt resurrexi¬

Expanded text:
mendatur. Hic transitus a nobis mendatur. Hic transitus a nobis modo agitur per fidem, quae nobis est in remissionem peccatorum, in spe uitae aeternae diligentibus deum et proximum, quia fides per dilectionem operatur et iustus ex fide uiuit; spes autem quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid sperat? si autem, quod non uidemus, speramus, per patientiam expectamus. secundum hanc fidem et spem et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, iam commortui sumus cum Christo et consepulti illi per baptismum, sicut dicit apostolus: Quia et uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo; et resurreximus cum illo, quia et simul nos excitauit et simul sedere fecit in caelestibus. unde est et illa exhortatio: Quae sur
Abbreviated transcription (Latin):
postosus mortuus ẽ propter desictu no¬
stia. et resurrexit propt̾ iustificatiorẽ
nr̃am. Tumsicus quidam de morte ad
uitam. illa passione dm̃ et resurrecti¬
one facratus ẽ. Nam etiam uocabu¬
lum ip̃m quod pascha dicitur non
grecum sicut uulgo uideri solet. sed
heb̾reum ẽẽ dicunt qui linguã utrãq
nouerunt. Neq enĩ a passione qm̃ pas
chin grece dicitur pati: s ab eo quo
transitur ut dixi a morte ad uitam.
hebreo uerbo res appeslata ẽ.In quo e¬
loquio pascha transitus dicit. ficut
perhibent qui hec scunt. Quod uolu¬
it et ip̃e dñs tangere cum ait. Qui cre¬
dit in me transit a morte ad uitã. Et
maxime idem euangelista hoc intel¬
ligitur expͥmere uoluisse cum celebra¬
tura dño pascha cũ drscipulis ubi ce¬
nam eis misticam dedit. cũ uidisset
inquit qrua uenit hora ut transiret
de hoc mundo ad patrem. Transitus
ergo de hac uita mortali in aliam ĩ
mortasem. hoc ẽ enĩ de morte ad uitã
in passione et resurrectione dñi com¬

Expanded text:
postolus, mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram, transitus quidam de morte ad uitam in illa passione domini et resurrectione sacratus est. nam etiam uocabulum ipsum, quod " pascha dicitur, non Graecum, sicut uulgo uideri solet, sed Hebraeum esse dicunt, qui linguam utramque nouerunt. neque enim a passione, quoniam xobastv Graece dicitur pati, sed ab eo, quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, Hebraeo uerbo res appellata est. in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent, qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: Qui credit in me, transiit a morte ad uitam. et maxime idem euangelista hoc intellegitur exprimere uoluisse, cum celebraturo domino pascha cum discipulis, ubi cenam eis mysticam dedit: Cum uidisset, inquit. Iesus, quia uenit hora, ut transiret de hoc mundo ad patrem. transitus ergo de hac uita mortali in aliam uitam inmortalem, hoc est enim de morte ad uitam in passione et in resurrectione domini com
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Datis indicat qrud uelit intesligi.
quia mĩc transitus nr̃ de morte . ad ui¬
tam qui fit per fidem in spe ꝑagitur
fucure in fine resurrectionis et glorie.
cum corruptibile hoc id ẽ caro ista in
qua gemimus induet incorruptionẽ.
et mortase hoc induet immortasitatẽ.
Nunc enim iam quidem habemnus ꝑ
fidem primitias sp̃s. s adhuc in no¬
bismetip̃is ingemiscimus adõptionẽ
expectantes redemptionem corꝑis nr̃i.¬

Expanded text:
ria; satis indicat quid velit intelligi, quia tunc transitus noster de morte ad vitam, qui fit per fidem, spe peragitur futurae, in fine resurrectionis et gloriae, cum corruptibile hoc, id est caro ista in qua gemmus, modo induet incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem. Nunc enim jam quidem habemus per fidem primitias spiritus, sed adhuc in nobismetipsis ingemiscimus adoptionem exspectantes, redemptionem corpori
Abbreviated transcription (Latin):
onimpotens prẽdestiauit impletũ
si ius ẽẽ catholicus. Nescio que hic¬
enim potestas contra potestatem
dei casibus datur: quib irruenti¬
bus ꝯuõd ille prẽdestinauit fieri ñ
sinatur. Hic error qnͣta errantem
uoragine impietrtis absorbeat ex¬
aggerare non opus est: cũ prũden¬
tem uirum et corrigi paratum breui¬
ter admonuisse sufficiat. Tua qͥppe
ista sunt uerba. Habendam dicimꝰ
inquis de infantib istius mõdi ra¬
tionem: qui prẽdestinati baptismo
uite pñtis antequam renascantur
in xp̃o: preuenuntur occiduo. Ergo¬
ne prẽdestinati baptismo uite pñtis
anteꝙͣ ad eum perueniant p̾ueniũt
occĩduo: Aut prẽdestinaret deus qͦd
futurum non fuisse sciit. aut hoc
futurum fuisse nesciuit. ut eiꝰ aut
prẽdestinatio frustraretur. aut p̾¬
scientia falleretur: uides qnͣta
hinc dici possent: nisi quõd paulo
ante dixi tenerem ut hinc te Brerutͤ. ad¬
monerem. Nosicredere. nosidic̾e̾. nosi

Expanded text:
Omnipotens praedestinavit impletum , Omnipotens praedestinavit impletum , si vis esse catholicus. Nescio enim quae hic potestas contra potestatem Dei casibus datur, quibus irruentibus quod ille praedestinavit fieri non sinatur. Hic error quanta errantem voragine impietatis absorbeat, exaggerare non opus est; cum prudentem virum et corrigi paratum breviter admonuisse sufficiat. Tua quippe ista sunt verba: Habendam dicimus, inquis, de infantibus istiusmodi rationem, qui praedestinati baptismo uitae praesentis, antequam renascantur in Christo, praeueniuntur occiduo. ergone praedestinati baptismo uitae praesentis, antequam ad eum perueniant, praeueniuntur occiduo et praedestinaret deus quod futurum non fuisse praesciuit aut hoc futurum non fuisse nesciuit, ut eius aut praedestinatio frustraretur aut praescientia falleretur? uides quanta hinc dici possent, nisi quod paulo ante dixi tenerem, ut hinc te breuiter ammonerem. Xoli credere nec dicere nec
Abbreviated transcription (Latin):
quando baptizati fuerint ignorꝰ.
S si ip̃os baptizatos ẽẽ ꝑ hoc nobis
innotescere potuit qd beato petro
uestale nichil legnius dictum de bar¬
naba. de tymotheo. de tyto. de sylea. de
phylemone. de ip̃is euangelistis mar¬
co et luca. de innumerabilib ceteris
quos absĩt ut baptizatos ẽẽ dubitemꝰ
quannius nõ legamus. Diuocrates
autem septẽnis puer in quibz ãnis
pueri cum baptizantur. iam simbo¬
lum rẽddunt. et pro se ip̃i ad interro¬
gata respondent: cur nõ tibi iisus
fuerit baptizatus potiusse ab ĩpio
patre ad gentilium sacrilegia reuo¬
cari: et obhoc fuisse in penis. de qͥb
sorore orante liberatus ẽ nescio. Neq
enĩ et ip̃m uel nũꝙͣ fuisse xp̃ianũ
uel cathecuminum defunctum fuis¬
se legisti: ꝙͣꝙͣ ip̃a lectio nõ fit in eo
canone scripturarũ. unde in hm̃odi
questionib testimonia prõferenda
mum. prẽdestinationi eius cripi pos
se. et ante defũgi ꝙͣ in eis fuerit qd

Expanded text:
, quando baptizati fuerint ignoramus. , quando baptizati fuerint ignoramus. Sed si ipsos baptizatos esse per hoc nobis innotescere potuit, quod beato Petro vel tale nihil legimus dictum, de Barnaba, de Timotheo, de Tito, de Sila, de Philemone, de ipsis evangelistis Marco et Luca, de innumerabilibus caeteris; quos absit ut baptizatos esse dubitemus, quamvis non legamus? Dinocrates autem septennis puer, in quibus annis pueri cum baptizantur, jam Symbolum reddunt, et pro se ipsi ad interrogata respondent, cur non tibi visus fuerit baptizatus potuisse ab impio patre ad Gentilium sacrilegia revocari, et ob hoc fuisse in poenis, de quibus sorore orante liberatus est, nescio. Neque enim et ipsum vel nunquam fuisse christianum, vel catechumenum defunctum fuisse legisti? Quanquam ipsa lectio non sit in eo canone Scripturarum, unde in hujusmodi quaestionibus testimonia proferenda nus praedestinse, et ante defungi quam in eis fuerit quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiam utrum non fuerit baptizatus
ignoras. Nam ut omittam quod cre
ditur aqua simul cum sanguiẽ exi¬
liente de latere dĩn iuxta confixus
potuisse perfuñdi. atq huiusmõi
sanctissimo baptisiate dilui. Qͥd
si in carcere fuerat baptizatus. quõd
et postea persecutionis tempore nõ¬
nulli clãcuso impetrare potuerũt:
qiũd si et antequam teneretur: ne¬
q em̃ propterea illi publice leges
parcere poterant quantũ actinet
ad corporis mortem: qm̃ diuinitus
remissioniem acceperat pecc̃oꝵ. Qͥd
si iam baptizatus in latrocini fa¬
cinus et crimen incurrerat. et nor
exꝑs baptismatis. s tanꝙͣ penites
accepit scelerum ueniam que bap¬
tizatus ãdmifit: quandoquidẽ pi¬
etas tam fidelis. et dñs: in animo
eius. et nobis: in uerbis eius apparu
it. Nam si eos de quib nõ scriptũ
est utrum fuerint baptizati. sine
baptismo de hac uita recessisse cõ¬
tendimus: ip̃is calumpnamur a¬
postolis. qui preter apłm̃ paulum

Expanded text:
vero utrum non fuerit baptizatus vero utrum non fuerit baptizatus ignoras. Nam ut omittam, quod crditur aqua simul cum sanguine exiliente de latere domini iuxta confixus potuisse perfundi atque huiusmodi sanctissimo baptismate dilui, quid si in carcere fuerat baptizatus, quod et postea persecutionis tempore nonnulli clanculo impetrare potuerunt? quid si et antequam teneretur? neque enim propterea illi publicae leges parcere poterant, quantum adtinet ad corporis mortem, quoniam diuinitus remissionem acceperat peccatorum. quid si iam baptizatus in latrocinii facinus et crimen incurrerat et non expers baptismatis, sed tamquam paenitens accepit scelerum ueniam quae baptizatus ammisit? quando quidem pietas tam fidelis et domino in animo eius et nobis in uerbis eius apit. Nam si eos, de quibus non scriptum est utrum fuerint baptizati, sine Baptismo de hac vita recessisse contendimus; ipsis calumniamur Apostolis, qui, praeter apostolum Paulum
Abbreviated transcription (Latin):
debuit ficut ẽẽ non potuit: actende
quid dicas. et desiste iam dicere
Quomõdo emm meruit. et qͦmõdo
nõ potuit ẽẽ peccatrix. Quomodo
queso te peccatrix esse meruit. q̃
male non uixit. Quomodo quefo
te peccatrix facta ẽ. que peccatrix
ẽẽ non potuit: Aut si non potuit
ĩdeo drcis quia preter carnem non
potuit. Quomodo ergo meruit eẽ¬
pectatrix. quo merito in carnẽ mitte¬
retur: quandoquidem ante carnem
non potuit ẽẽ peccatrir. unde aliquid¬
masi mereretur: Noli credere. nosi di¬
cere.noli docere in fantes antequam
bapeizentur morte preuentos. pueĩre
posse ad originalium indulgentiã pec¬
catoꝵ: si uis ẽẽ catholicus. Exempla
enim que fallunt. uel de latrone qui
dñm ẽ confessus in cruce. uel de fr̃e sc̃e
perpetue dinochrate: nichil tibi adhu¬
ius ercoris sententiam suffragantur.
Latro quippe ille quaius potuerit
iudicio diuino inter eos deputari qui
martirii corifessiorie purgant᷑. tñ e

Expanded text:
debuit, sicut esse non potuit? attende debuit, sicut esse non potuit? attende quid dieas et desiste iam dicere. quomodo enim meruit et quomodo non potuit esse peccatrix? quomodo, quaeso te, peccatrix esse meruit, quae male non uixit? quomodo, quaeso te, peccatrix facta est, quae peccatrix esse non potuit? aut si \'non potuit\' ideo dicis, quia praeter carnem non potuit, quomodo ergo meruit especcatrix, quo merito in carnem mitteretur, quando quidem ante carnem non potuit esse peccatrix, unde mali aliquid mereretur? Noli credere nec dicere nec dobaptizetur morte praeveniente, pervenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum, si vis esse Catholicus. Exempla verum quae te fallunt vel de latrone, qui Dominum est confessus in cruce, vel de fratre Perpetuae Dinocrate, nihil tibi ad hujus erroris sententiam suffragantur. Latro quippe ille, quamvis potuit judicio divino inter eos deputari, qui martyrii confessione purgantur, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
um: ut horno qui pauloante dixe¬
ras ammam per carnem repaiure
statum ꝑ quã perdĩderit meritũ.
ubi millomodo potest nisi bonum
meritum intessigi. quõdius utiq
ꝑ carnem in baptismate reparari.
rursus eam diceres inquinari me¬
russe per carnem: ubi iam ñ põt
bonum s malum meritũ intelligi.
Ut ergo ĩd omictam: prorsus uel bo¬
num ues malum meritum crẽdere
habuisse amiam ante carnem.
catholicum non ẽ. Noli cred̾e̾. noli
dicẽre. noli docere qd̾ anima me¬
ruit ẽẽ peccatrix ante omme pcc̃m:
si uis ẽe cathosicus. Ualde eĩ ma¬
lum meritum ẽ. meruisse fieri
peccatricem. Et utiq tam malũ me¬
ritum millomõdo habere potuit ã¬
te omne pccͣm: presertim priusquã
ueniret in carnem. quando meritũ
nec malum potuit habere nec bonũ
Quomodo igitur dicis aninia itaq
si peccatrix ẽẽ meruit. que peccatrix
non potuit neq in pc̃co remanfit.
quia in xp̃o prefigurata ĩ poc̃o ẽẽ ñ

Expanded text:
um; ut homo qui paulo ante dixeum; ut homo qui paulo ante dixeras, animam per carnem reparare statum per quam perdiderat meritum, ubi nullo modo potest nisi bonum meritum intelligi, quod vis utique per carnem in Baptismate reparari, rursus eam diceres inquinari meruisse per carnem, ubi jam non potest bonum sed malum meritum intelligi: ut ergo id omittam; prorsus vel bonum, vel malum meritum credere habuisse animam ante carnem, catholicum non est. CAPUT VIII. 11. Noli dicere nec docere, \'quod anima meruerit esse peccatrix ante omne peceatum\', si uis esse catholicus. ualde enim malum meritum est meruisse fieri peccatricem. et utique tam malum meritum nullo modo habere potuit ante omne peccatum, praesertim priusquam ueniret in carnem, quando meritum nec malum potuit habere nec bonum. quomodo igitur dicis: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non
Abbreviated transcription (Latin):
num ub̾i nichil egerat boni. An for¬
te eam audebis dicere ante carnem
bene iuxisse. quã non potes oñdere
uel fuisse: Quomõdo ergo dicis nõ
uis ammam ex carne. pc̃ci ꝯtrahere
ualitudinem. ad quam uicissim
sanceisicrtionem iudeas transire ꝑ
curnem. ut ꝑ ip̃am reparet statum
ꝑ quam per̃dĩderat meritum: Hec
dogmata ꝯrubus putatur anima
ante carnem habuisse aliquem sta¬
tum bonum et meritum bonũ: si for¬
te nescis exceptis antiquis hereticis.
etiam recentius ĩ priscillianistis
iam catholica dampnauit ecclesia.
Nosi credere. nosi dicere. uosi docere
anmam per carnem reparare beati¬
tudinem priscam. et ꝑ illã renasci ꝑ
quam meruerat inquinari: si uis ẽẽ
catholicus. Ut enĩ omictam. in eo quõd
dixisti. merito ergo ꝑ carnem pͥscum
recuperat beatitũdinẽ quã uisa fu¬
enit paulisper amisisse per carnẽ:
meruerat inquinari. Tam ĩ proxi¬
mo terp̃m tibi ip̃i extitisse contrari¬

Expanded text:
num, ubi nihil egerat boni? An fornum, ubi nihil egerat boni? An forte audebis eam dicere ante carnem bene vixisse, quam non potes ostendere vel fuisse? Quomodo ergo dicis, « Non vis animam ex carne peccati contrahere valetudinem, ad quam vicissim sanctificatcarnem, ut per ipsam reparet statum, per quam perdiderat meritum? haec dogmata, quibus putatur anima ante carnem habuisse aliquem statum bonum et meritum bonum, si forte nescis, exceptis antiquis exceptis etiam recentius in Priscillianistis iam catholica damnauit ecclesia. Noli credere nec dicere nec docere \'animam per carnem reparare habitudinem priscam et per illam renasci, per quam meruerat inquinari\', si uis esse catholicus. ut enim omittam in eo quod dixisti: merito ergo per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, meruerat inquinari, » tam in proximo te ipsum tibi ipsi exstitisse contrari
Abbreviated transcription (Latin):
desmant discere: cum proculdubro nõ
discant quañdo in hoc corpore defierĩt
uiuere. uel cum ceperint supplicio ge¬
hennasis ignis ar̃dere.Sẽd tu nõ per¬
misisti sic acciꝑi uerbum tuum cum
dixisti. semperdat: quandoquĩdem
id ad infinitum tempus reuocandũ
putasti. Et parũ hoc fuit. s tanꝙͣ
quereretur abs te: ut apertius expli¬
aires quorõdo dixeris. semper dat.
addidisti atq dixisti. sicut ẽ semꝑ
pp̃e qui dat. Hoc sana et catholica
fides ommnino condempnat. Absit
emm. ut crẽdamus qd̾ animas deus
semper dat. sicut semꝑ est ip̃e qui
dat. Dic enĩ semper est ip̃e : ut nĩꝙͣ
eẽ desistat.Anmas autem ñ semꝑ
dabit: s eas finito generationis se¬
culo. non iam nascenitib quib dan¬
de sunt: proculdubio dare cessabit.
ante carnem: si uis ẽẽ oatolicus. Nõ¬
dum enm natos. aplũs nichil egis¬
se dicit bom uel mali. Unde ergo aĩa
potuit ante carnem hr̃e meritum bo¬

Expanded text:
desinant discere, cum procul dubio non desinant discere, cum procul dubio non discant, quando in hoc corpore destiterint uiuere uel cum coeperint supplicio gehennalis ignis ardere. sed tu non permisisti sic accipi uerbum tuum, cum dixisti \'semper dat\', quando quidem id ad infinitum tempus reuocandum putasti. et parum hoc fuit; sed tamquam quaereretur abs te, ut apertius explicares quomodo dixeris \'semper dat\\ addidisti atque dixisti: sicut semper est ipse qui dat. hoc sana et catholica fides omnino condemnat. absit enim, ut credamus quod animas deus semper dat, sicut semper est ipse qui dat. sic enim semper est ipse, ut numquam esse desistat; animas autem non semper dabit, sed eas finito generationis saeculo non iam nascentibus quibus dandae sunt procante carnem » , si vis esse catholicus. Nondum enim natos Apostolus nihil egisse dicit boni vel mali . Unde ergo anima potuit ante carnem habere meritum bo