comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corda nr̃a cum manib ddm̃: ad¬
dm̃ quippecorda cum manib
leuare est : orationis nrae stu¬
dium cum merito boneope¬
rationis erigere: dat profec¬
to dat tremorinr̃o fiduciam:
qui ꝑ proph&am lamat. No¬
lomortem peccatoris. sed ut
conuertatur. & uuiat:: Nul¬
lus autem deinitatum suarũ
inmanitate disper&: Ueter¬
nosas namq ni niuitaram cul¬
pastriduana poenitentia ab¬
stersit. & conuersus latro uite
premia etiã in ipsa sententia
sae mortis emeruit: Munda¬
mus igitur corda: & p̃sumamus
nos iampercepis sequod peti¬
mus: Citius ad p̃cemiudex flec¬
titur. si a prauita te sua pecitor
corrigatur. Inminenteergo
tante animaduersionis gla¬
dio nos in portunis flctib in¬
sistamus: Eancumq: que
ingrata es se hominib: inpora¬
quantum meremur non uult
irasci: I incetenim ꝑps umis¬
tam dicit: Inuocame in
dic tribulationis tue . eri¬
piamte & magnificabisme
corde et correctis operi
b: ab ipso feriae quartedilu¬

Expanded text:
corda nostra cum manibus adcorda nostra cum manibus adDeum quippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Nullus autem de iniquitatum suarum immanitate desperet. Veternosas namque Ninivitarum culpas triduana poenitentia abstersit , et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit . Mutemus igitur corda, et praesumamus nos jam percepisse quod petimus. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis precibus insistamus. Ea namque quae ingrata esse hominibus imporquantum meremur, non vult irasci. Hinc etenim per Psalmistam dicitur: Invoca me in die tribulationis tuae, eripiam te, et magnificabis me corde, et correctis operibus, ab ipso feriae quartae dilu
Abbreviated transcription (Latin):
aperiat: &cordis nr̃idurtampa
quãpatimur poena dissoluat. Ut
enimproph&a teste predictumẽ :
ꝑuenit gladiusus ad animam. Ec¬
ce & enim cuncta pleps cael estis ire
mucrone ꝑcutitur : & repentina
singuli cȩleuas tantur. Neclan¬
gor mortem pe uenit. sed lango¬
rismoras ut cernitis mors ipsape¬
currit. Percussus quisq anteriptiu
quã ad lamenta penitentiae con¬
uertatur: pensate ergo qualis
ad conspeccum districtuudicis
ꝑuenit cuinonuacat fere quod fe¬
cit H libiators qui qinon expa¬
te subtrauntur: sed paritercor¬
ruunt. Domus uacue relinqui¬
tur. filiorũ funera parentes aspiuun
aiĩ eo sadinterĩim heredes pre¬
cedunt. Vnusergonostrum ad
penitentiae lamenta confugiat.
Dum flere ante ꝑcussĩ onem uacat:
Reuocemus anteo culos mentis
quicquid errando cõmissimus.
& quod nequiter egimus. flendo
puniamus: Dreueni amus fa¬
ciem eius in confessione: & sic̃
proph&a ammon&: leuemꝵ

Expanded text:
aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur; filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad poenitentiae lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus; et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione; et sicut propheta admonet: Levemus
Abbreviated transcription (Latin):
plepsiti menelegit. Quẽ illeapicẽ
adtentius sugłre temptans esse lsem¬
nino in dignum tali honoreclamita¬
bat : Uidelic& metuems nemundiglo¬
riã quam prius abiecẽat. ei sub eccle¬
si astice colore regiminis aliquo
modo subriperepositt: Unde fac¬
tum est. ut epistolam adimperatorẽ
maurictum diriger& cuius filium
exlauacro scõsuscsperat: Adiurans
& multa p̃cedeposcens. neunquam
ad sensum populis preber& acse
huius honoris gloria sublimaro&:
sed p̃fectꝰ urbis germanus noni¬
ne. eius nuntium anticipauit . com¬
prebensumq acdis ruptis episto¬
lis consensum quod populus fe¬
cerat imperatori direxit. Ađ̃
illedõ gratias. agens proamiticia
dia coni eo quod locum deferen¬
dieihonori s ut cupierat reperis¬
se : data illiꝰ p̃cepcioneipsum ins¬
titiii p̃cepito cumq iñ hpcrestu¬
r& ut benediceretur & luespo¬
pulum deuastar& : uerbum acp¬
bem pagendapenitentia hoemo¬
do exorsus ẽ. U
timpresentia & exptatimea mus
conuersionis nobis aditum dolor

Expanded text:
s elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: «altem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor
Abbreviated transcription (Latin):
da disputationis arte fotinus ob¬
nititur eudentissima ẽ diuine s¬
cripturȩ auctoritate fragendus
ohennes enĩ apłs istius credo in sani
ante principiũ scłorũ substanti¬
alit̃ apud patrẽ. dm̃filiũ extitis¬
se testatur. ac sifotinũ altuimper¬
tie sopore demersũ et laetali qui¬
ete sepultũ clarissimȩ suȩ uocis p¬
conio extitat dicens. In principio
erat uerbũ. et uerbũ erat aput dm̃

Expanded text:
da disputationis arte Photinus obda disputationis arte Photinus obnititur, evidentissima est divinae Scripturae auctoritate frangendus. Joannes enim apostolus istius credo insaniaante principium saeculorum substantialiter apud Patrem Deum Filium exstitisse testatur, ac sic Photinum alto imperitiae sopore demersum, et lethali quiete sepultum, clarissimae suae vocis praeconio excitat, dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud D
Abbreviated transcription (Latin):
dũ fuerit natus in p̃distinatione
dictũ accipit̾ Moris ẽ enim diui¬
ne scripturȩ id quod procento fu¬
turum ẽ. acsiiam factumsit enar¬
rare unde proph&a dedẽ. ait.
Qui fecit quae futura sunt. idest
inp̃distinatione facta. in reautẽ
necdum existentia. ita et filu na¬
tiuitatis ante scła p̃distinati in
fine uero ẽ temporũ ueratiter
orta PROBUS NDEX DINT
lla quȩ ante mundũ p̃dicatur fili
natiuitatis ex dĩ patris utero pro¬
cessisse describitur. Tuuõ filium
xp̃m dedõ patre eẽnatũ. Quia aut
tis. uel de adoptandis filiis dicere
consueuit. Sicut per esaiam filios
ex dõ non peccat. et non potest in¬
qͥd peccare quia natiuitas dĩ con¬
seruat illũ: Nũ igitur quia homi¬
nes fideles dedõ natiesse dicuntur.
id circo eis humane natiuitatis au¬
fert origo. Aut prius quã dehomi¬
nib: nascerentur ante mundi prin¬
cipiũ perdiuinȩ natiuitatis cõ¬
memorationẽ extitisse creden¬
disunt. ARRIUS DIXIT
m̃manifestissime ueritate calli¬

Expanded text:
us est natus, in praedestinatione dictum accipitur. Moris est enim divinae Scripturae id quod pro certo futurum est ac si jam factum sit enarrare. Unde et propheta ait: Qui fecit quae futura sunt , id est; in praedestinatione facta, in re autem necdum existentia. Ita et Filii nativitas ante saecula praedestinata, in fine vero est temporum veraciter orta. Probus judex dixit: Illa quae ante mundum praedestinatur Filii nativitas, ex Dei Patris utero processisse describitur; tu vero Filium stum de Deo Patre esse natum, quia aut tis vel adoptandis filiis dicere consuevit, sicut per Isaiam diciturex Deo, non peccat : et non potest, inquit, peccare, quoniam nativitas Dei servat illum. Num igitur quia homines fideles de Deo nati esse dicuntur, idcirco eis humanae nativitatis aufertur origo? aut priusquam de hominibus nascerentur ante mundi principium, per divinae nativitatis commemorationem exstitisse credendi sunt? Arius dixit: Quoniam manifestissimae veritati calli
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatem filusui dĩ pat̾ ante as¬
trorũ originẽ. Idẽ ante omnetẽ¬
porum seriem extitisse testatur.
iue ut sp̃italit̃ dictũ intelligamus
ante luciferũ idẽ ante angelorũ
irtatura. Qm̃ deangelo dictum ẽ
luciferqͥ mane oriebat᷑. EOTVEDIX¬
oc sđm p̃distinationis ueritatem
ditũ accipitur a postolo contes¬
tante atq dicente. qui p̃distina¬
natus ẽ filius di inuirtute. Namsic
dictũ ẽ ante omnes colles genuit.
me. uel ante luciferũ genuite co
itam nouissimis temporib fuerit
natus. Quomodo et a postolus elce¬
cionẽ scõrũ ante exordiũ. factã
asserit scłoꝵ quinos inquid elegit
ante constitutione mundi. etuti¬
q non sunt infine mundi electi.
Sicut ergo apostoli qui antemun¬

Expanded text:
nativitatem Filii sui Deus Pater ante asnativitatem Filii sui Deus Pater ante astrorum originem, id est ante omnium temporum seriem exstitisse testatur. Sive spiritaliter dictum intelligamus, ante luciferum, id est ante angelorum creaturam; quoniam de angelo dictum est: Lucifer qui mane oriebatur . Photi praedestinationis veritatem dictum accipitur, Apostolo contestante atque dicente: Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute . Nam sic dictum est: Ante colles genuit me , vel: Ante luciferum genui te , cum tamen novissimis temporibus fuerit natus, quomodo et Apostolus electionem sanctorum ante exordium factam asserit saeculorum. Qui nos, inquit elegit ante constitutionem mundi . 132 Et utique non sunt nisi in fine mundi electi. Sicut ergo apostoli, qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dĩ exmaria initium ac cepis se
dem̃tiã diuine scripture aucton¬
tatibus argere quiintantũ proru¬
pit insanie ut propheticis atq. am¬
co licis dictis uȩsano furoris suia¬
nimo repugnans nescio quia uilisi¬
ma derogationis. exempla quaed
pronr̃ȩ redemptionis salutẽ uola¬
tario subibit affactũ in iuriã tant
ꝓtulit maiestatis APRI DNIT¬
olerabilius iudeorũ xp̃o insultanti¬
um uoces aut crucifixi latrones
blas pemiȩ audiuntur quã nefanda
huius fotini perfidia sustin&ur. Quis
eñferat purũ hominem p̃dicari. aut.
exmaria sumsisse initiũ eũ quisede
caelo uenisse et ante scła genitũ pro¬
testatur. Sicut idem depatre loquens
etaet̾ne natiuitatis misteriũ pan¬
dens. ait. Ante scła fundauit me. et
ante om̃s colles genuit me. Cũ para¬
r& caelos ad erã illi. Sed & pat̾ ad
cundem loquitur dicens. Exutero
ante lucifero genuite. Quia enim
stelle in signis temporũ positȩ erant.

Expanded text:
Filium Dei ex Maria initium accepisse, Filium Dei ex Maria initium accepisse, dementiam divinae Scripturae auctoritatibus arguere, qui in tantum prorupit insaniae, ut propheticis atque apostolicis dictis, vesano furoris sui animo repugnans, nescio quae vilissima derogationis exempla, quae Deus pro nostrae redemptionis salute voluntario subiit affectu, in injuriam tantae protulerit majestatis. olerabilius Judaeorum Christo insultantium voces, aut crucifixi latronis blasphemiae audiuntur, quam nefanda hujus Photini perfidia sustinetur. Quis enim ferat purum hominem praedicari, aut ex Maria sumpsisse initium eum qui se de coelo venisse et ante saecula genitum protestatur, sicut idem de Patre loquens, et aeternae nativitatis mysterium pandens, ait: Ante saecula fundavit me, et ante omnes colles genuit me. Cum pararet coelos, aderam illi . Sed et Pater ad eumdem loquitur dicens: Ex utero ante luciferum genui te . Quia enim stellae in signis temporum positae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Si ea que arrius cantra sabelliũ pro¬
secutus ẽ diligent̃ aduertas ibi &i¬
am fotini perfidiã parit̃ cognoscis
exclusam. PROBUB IDEXDIXIT
ICPUTA ATFIANASIUS DIXIT
Sabellius unam confitendo personã
filium ante cunctarũ originẽ scłox
subsistere denegauit. Quodipsut quo¬
q fotinus impiis ad seuerare cõmen¬
tis ad greditur. Dũ filio ex homine
ortus natiuitatẽ in itium trubuens
omnino cũ non fuisse testat᷑. que
sacrilega oppinatus sententia ar¬
rii copiosius prosecutione cassata
ẽ aperte enim educidius demons¬
trauit filiũ dĩ. dm̃ ante tempora cuti¬
ta subsistere PROBUS IUDEX DIXIT
Uemini equidem arrium deproprie¬
tate persone filii subsistentis contra
sabelliũ satis egisse sed disputationis
ordo. uel ratio poscit ut fotiniquoq
assertio proprie debeat secontrani¬
tentiũ refutatioms obicẽ submouer
nedũ nimis breuitati studitis res ne¬
cessarias obmittere uideamini. non
onẽ multis asseuerando. docum̃tis

Expanded text:
ea quae Arius contra Sabellium prosecutus est diligenter advertas, ibi etiam Photini perfidiam pariter cognoscis exclusam. Probus judex dixit: Ut puta? Athanasius dixit: Sabellius unam confitendo personam, Filium ante cunctorum originem saeculorum subsistere denegavit: quod ipsum quoque Photinus impiis asseverare commentis aggreditur, dum Filio ex humani ortus nativitate initium tribuens, omnino eum non fuisse testatur. Quae sacrilega opinionis sententia, Ario copiosius prosequente cassata est. Aperte enim et lucidius demonstravit, Filium Dei Deum ante tempora substitisse. Probus judex dixit: Memini equidem 131 Arium de proprietate personae Filii subsistentis contra Sabellium satis egisse; sed disputationis ordo vel ratio poscit ut Photini quoque assertio proprio debeat contra nitentium refutationis obice submoveri; ne dum nimis brevitati studetis, res necessarias omittere videamini. Non onem, multis asseverando documentis,
Abbreviated transcription (Latin):
sis nominibi conferentiũ. &ineis
litteris quidquid in t̃partes dic
testiũ habens copiã: Clarissimos
silic& atq: honorabiles quituno¬
aderant uiros : atq. ille ad duos
sibi directa script᷑a unũ uto
reddidit scriptũ inquoma¬
gis iniuriã facere : quã suȩ secte
rationẽ ualuit declarare Qđ
cum ghotis ad affricã uenien¬
te. apud ipponem quã pluri. uo
gule asseruerint partes: scriptũ

Expanded text:
sis nominibus conferentium; et in eis sis nominibus conferentium; et in eis litteris quidquid inter partes dicttestium habens copiam, clarissimos scilicet atque honorabiles, qui tunant, viros. Atque ille ad duo sibi directa scripta, unum vix reddidit rescriptum, in quo magis injuriam facere, quam suae sectae rationem valuit declarare. Quocum Gothis ad Africam veniente, apud Hipponem quam plurimis vgulae asseruerint partes, scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
scriptis noll&. iatq: iẽ positis id pla¬
cere. Agustinus ep̃s cũ sues qui ad¬
eran cũ sacerdotib: uidere tiutabs¬
q ulla scriptura priuatim disputa¬
reno collationẽ suscepit p̃dicens
ut posmodũ contingit. quod postso¬
lutũ conuentũ eẽ cuiquã possea libe¬
sũ forte dicere. nullo scripture docu¬
mento sedixisse quod forteñ di¬
xerit uł non dixis se quod dixe¬
rit: miscuit cũ eodẽ sermonẽ atq
adseruit quid creder& &abillo
qui tener & audiuit : Etuerara¬
tioneatq: auetoritate scriptu¬
rarũ ꝓlata docuit & ostendit
nr̃e sidoi firmamento: Illius aũ
assertanuͥla uerita te mulla scrip¬
turarũ scã rũ auẽ toritate aufe.¬
fulta docuit &frus tauit: t⁊ ase
inuicẽ partes digresȩ sunt: Ille
magis magisq iratus & furens.
mendatiam ultor ꝓside sua falsa
iactabat ictũ eẽ a seipso ꝓcla¬
mansmultorũ ore lauda tum
agustinũ: Quacũminime late¬
rent coactuse ad ipsũ scribere
pascentiũ ꝓpt̃ ipsius metũ. ⁊ omis¬

Expanded text:
scriptis nollet; atque interpositis id placere Augustinus episcopus cum suis qui aderant consacerdotibus videret, ut absque ulla scriptura privatim disputarent, collationem suscepit: praedicens, ut postmodum contigit, quod post solutum conventum esse cuiquam posset liberum forte dicere, nullo scripturae docmento, se dixisse quod forte non dixerit, vel non dixisse quod dixerit. Et miscuit cum eodem sermonem, atque asseruit quid crederet, et ab illo quid teneret audivit, et vera ratione atque auctoritate Scripturarum probata docuit, et ostendit nostrae fidei firmamenta: illius autem asserta nulla veritate, nulla Scripturarum sanctarum auctoritate suffulta docuit, et frustravit. Et ut a se invicem partes digressae sunt, ille magis magisque iratus et furens, mendacia multa pro fide sua falsa jactabat, victum esse a se ipso proclamans, multorum ore laudatum Augustinum. Quae cum minime laterent, coactus est ad ipsum scribere Pascentium, propter illius metum omis
Abbreviated transcription (Latin):
& calciam̃ta uellectualia exmode¬
rato et conpetenti h abitu erant.
necnitidanimiũ. nec ab iecta pluri¬
mũ. Quia bis plerũq ueliactarese
insolent̃ homines solent uel abicere.
idẽ querentes: At iste ut diximedi¬
ĩtenebat neq indexterã neq insinis¬
tã declinans: Mensausus ẽ frugali
aoarca Quae quidẽ int̃olera et legu¬
mina. et iã carnes aliquando prop¬
t̃hosoite s uel quose infirmiores gestabat:¬
emꝑaũ uint habebat qui nouerat

Expanded text:
et calceamenta vel lectualia ex moderato et competenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerumque vel jactare se insolenter homines solent, vel abjicere; iidem quaerentes: at iste, ut dixi, medium tenebat, neque in dexteram, neque in sinistram declinans. Mensa usus est frugali et parca, quae quidem inter olera et legumina, etiam carnes aliquando propter hospites, vel quosque infirmiores, semper autem vinum habebat. Quia noverat
Abbreviated transcription (Latin):
it a cessasse astes suas quib: adu¬
sus dñi sacerdotẽ sealiquid poss
arbitrabatur. Aliusetiã gli
fenens ad cubiculũ usq ꝑuenit
ut interficer& sacerdotẽ: sedcũ ele¬
uas s& manũ. destricto gladio dex
tera obrigente remansit. Tunc
remissũ a iuscina. post quã confes¬
sis ẽ brachiũ qđ iniquȩ cũ exten¬
der&ur riguerat sanatũ ẽ confes¬
sione Peridẽ tẽpus cũ uir inlus¬
nis probus puerũ suũ notariũ qui
spũ inmundo grauiter uexabat᷑.
direxiss& ad epm̃ egressũ urbedi¬
misit diabolus. Timens ad uirũ scm̃

Expanded text:
ita cessasse artes suas, quibus advita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aera obrigente remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
uius in nocentis a ger& pȩniten¬
tiã sisibi aput dm̃ uell& esse con¬
sultũ sed cũ ille poenitentia
declinat suꝑbo spũ. non solũ fu¬
turũ. sed etiã p̃sentẽ salutẽ a¬
misit. Regnũq: qđ arripuerat
femineo qđ ammodo timere dispo¬
suit. ut ꝓcuratorẽ serei publicȩ
non imperator fuis se confitere
quidã arus pex in nocentius nom
rũ cũ aludice torquerecur aliia
quã in terrogar& fateri coepit C¬
mabat enĩ ab angelo maiorator¬
menta sibi adhiberi eo quicustad¬
adexcitanda odia populorum
to instantius & sollitius operan
ligna exercebat. Tanto magsine
populi circa fidẽ catholicã &dĩ
sacerdotẽ conuales cebat. Nis
se etiã se & demones qui illũ nt¬
necarent. fatebant᷑ se de mones
renuntias se minime. non solui al
ipsũ ad ꝓpinquare posse. Verum
etiam nec ad fores domus inqua
manebat eps̃ quȩ ignis bi superabi¬
lis omne illud edifitiũ cũ munis
ut etiã longe positi uererent᷑ as

Expanded text:
vius, innocentis, ageret poenitenvius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. quidam haruspex Innocentius nomirum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodad excitanda odia populorum to instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non solum ad ipsum appropinquare minime posse, verum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque
Abbreviated transcription (Latin):
diciuitatẽ egressisunt. expec¬
tante sacerdotẽ uel plebe in aecła
constituta. Sed huius contuma¬
emi serunt atq: corpora illorũ se¬
pulturȩ sunt tradita. sc̃s uero am¬
brosius cũ igno rass& qđ factum
ess&. nec diucius posse plebem
tenere. ascendens ꝓ tribunali de
eadẽ questione quȩ fuerat ꝓposi¬
ta sermone adorsus ẽ dicens. De¬
bitũ friscuro soluendũ. sed ex ter¬
nosmeos ñ inuenio credicores. &
reliqua quae scriptas in libro qui
tori recipiendi corporis eius
causa secunda ad maximũ susce¬
pit legationẽ Aput quẽ quã
conscanter egerit qui uoluerit
cognoscere ipsius legationes epis¬
tolam adualentinianũ uinio¬
rẽ datã cũ legerit ad probabit.
Nobisenĩ alieni ad omissionem
uisum est illa inserere. nea diunc¬
tȩ epistolȩ ꝓlixitas fastidiũ le¬
genti ad ferr&. ipsũ uero maxi¬
mũ a communionis consostiose¬
gregauit. Ad monens ut effusi
sanguis dominisui. & qđ est gra¬

Expanded text:
di, civitatem egressi sunt, exspecdi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaemiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, et reliqua quae scripta sunt in libro, quitore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gra
Abbreviated transcription (Latin):
nsium disputor & durus atq ln¬
inuestibilis afidẽ catholicã. hisc̃s¬
ututus in aeccła tractante ep̃o ui¬
dit ut ipse postmodũ loquebatur
aingelũ ad aures epĩ tractantis. lo¬
quentẽ ut uerba angeli populo ep̃s
enuntiare uideret᷑. Quouiso.
conuersus fidem quã expugnabat
cȩpit ipse defendere: fuerunt etiã
duo cubicularii. tunc tẽpore gra¬
tiani imperatoris deheresi arri¬
anorũ. qui tractandã epo questio¬
nẽ ꝓponerent ad quã audiendam.
altoro die adba silicã postianã sead¬
futaros ꝑmiserant. Frat enĩ questio
de incarnatione dñi sed alio die
niserandi homines suꝑbie tumore
so pl&i nec memores pͥmis sorum
contẽp̃nentes dm̃ in sacer dotes ipsi¬
us Nec plebis expectantis conside¬
rantes in luriã: In memores etiã
doccorũ dominicorũ. Qm̃ quis
scandali zauerit unũ exminimis
istis. op ost& ut mola asinaria in¬
collo eius allig&ur & demergatur
in profundũ maris. Conscenden¬
tes in edam quasi gratiã grestan¬

Expanded text:
ium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores etiam dictorum Dominicorum, quoniam qui scandalizaverit unum ex minimis istis, oportet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestan
Abbreviated transcription (Latin):
nia lsd de mastrribus uelde
dnĩ sacerdote loquebantur: qđ
nondĩ gratit quae ꝑ ipsosopera¬
bantur in mundi sp̃s pellerent᷑.
sed accepta pecunia se corque¬
rimentirenti Clamabant
enĩ demones scimus uos mastr̃¬
res. & arrani dicebant nescin
eẽ mastyres lam hoc & ineiu¬
gelio legimꝰ. ubi dixer̃ demon
unde miseriores arrianiudib
suae augere consueuit nonpus¬
sus ẽ diu insͣl. tari a ꝑ fidisscs
suis. Vnus itaq & unus muliti¬
dine subito areptus. spũ in ma¬
do clamare coepit lta torquea
eos ut ipse torquebat᷑ quingi¬
re mastyres uel qui non orde¬
reN intrinitatis unitat̃ qum
doc& ambrosius. Anlliac uoce

Expanded text:
nia : isti de martyribus, vel de nia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres. Jam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemonunde miseriores Ariani vel Jsuae augere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac vo
Abbreviated transcription (Latin):
qui nunc usq: in eadẽ basiliea
quae dicitur ambro siana in
qua mastyrum corpora sunt
trans lata religiose seruit. ibi
uttiestẽ mastrrũ atcigit . statim
lumen recepit. Obssessa etia
corpora abspiritib: inmundis
curata. sũma cũ gratia domo
repetebant. sed his beneficus
mastyrũ inquant um cresce
pore sed ari coepit ꝑsecutio. quẽ
lustine furore accendebatur
ut sacerdos de ciecła pelleret᷑.¬
Quoñ tam̃ intrapalatiũ mul¬
titudo arrianorũ cũ iustina
constituta. deridebant tantã
dĩ gratiã qui a eccłae suae cutho¬
licae dñs ihs meritis mastỹrum
suorum conferredig¬
natus
est Uenerabilẽq
uirum
ambrosium narrabat pecuni¬
a com̃parasse. homines quise
uexari ab inmundis spiritb:
mentirentur. atq ab illo sicut
& amastyrib: secor queridice¬
rent. sed hoc iudaico ore loque¬
bantur arriani. subpares scili¬
c& eorum. Illienĩ de dño dice¬
bant qũon inbe el zebub prin¬
cipem demoniorũ eicit demo¬

Expanded text:
qui nunc usque in eadem basilica qui nunc usque in eadem basilica quae dicitur Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebpore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam, quam Ecclesiae catholicae Dominus Jesus meritis martyrum suorum conferre dignatus est: venerabilemque virum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemo
Abbreviated transcription (Latin):
suis ȩcłȩ suae triumphosdu
consueuit ad aec clesiaesua e
munimentũ militũ corda con¬
uestit. ut aduersis scutis a eccłae
forsseruarent nec ingredi dimit¬
terent sed ingredi a ecclesĩ plebẽ
ctholicã minime prohiberent.
sed nec hoc satiserat missis militi¬
bus. nisi ut etiam ꝓcatholica fide
ũplebe pariter ad clamarent. Hoc
in tempore primo antiphone hrm¬
ni& uigiliae in aecđa mediolanen¬
si celebrare coeperunt. cuius cae¬
lebritãs deuotio usq: insempiter¬
anuelauerunt. Erant enĩ in ba¬
slca positi inquasunt hodiecor¬
pora naboris & felicis mastrrũ
ed sc̃ mastyres nabor & felix cele¬
berrime frequentabantur. Prota¬
i uero & geruasi mastrrũ ut nomi¬
rum sepulcha. ambula reNT
omnes quiuellent ad cancel¬
los peruenire Quibi scõrum
naboris & felicis mastr rum ab
in iuria sepulcha defendebant᷑.
sedubi scõrũ mastyrum sunt¬
ticis
posita. multorum
ibi sanate egre tudines ꝑdocent᷑:
Caecus etiam seuerus nomine

Expanded text:
suis Ecclesiae suae triumphos donare suis Ecclesiae suae triumphos donare consuevit, ad Ecclesiae suae munimentum militum corda convertit; ut aversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodierrevelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomirum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corticis posita, multorum ibi satanae aegritudines perdocentur. Caecus etiam Severus nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
nitates. his qui illum deełar rap¬
tum ad exilium perduxissent.
Q uod cum multi conarentuar. sed
dõ p̃sule ꝑficirit non ualuerunt
Vnus infelicior ceteris nomine eu¬
timius tanto furore excitatus est
utiuxta aeccłam sibi domum pr¬
r& atq: in eadem carrum conse
quo facilius raptum suꝓpositum
re scarbi trabat in eodemcarpoa
positus decadem domo ipseadex le
destinatus est Reputa nsbi usto
iuditiodĩ idin seeẽ conuersuimn it he
odem carpento diriger&ur udn
liũ quod ipse parauerat suerdin
cui nonminimum solacũ saced
p̃buit dando sumptus. uel allo
erant necessaria Sedhaec co¬
fessio hominis nec mulieris sunt
nec uoces sonorum arrianorum
dementia repressit. Miurie¬
nim accensi dementia buslicam
postiꝗnã inuadere nitebant᷑ eit¬
citus etiam armatus ad custodie¬
das fores eccłȩ est directus uri
auder& catholicam ec clesian¬
gredi sed dñs quide aduersr

Expanded text:
nitates iis, qui illum de ecclesia rapnitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret, quo facilius raptum, superpositrapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum dementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis
Abbreviated transcription (Latin):
inpudentior. ceceris tribu¬
nal conscendens ad p̃henso
uestimento sacerdotis. cum
illud adtrahere uell& ad
pastẽ mulierum ut ab ipsis
cesus de ecła pelleretur. au¬
diuit ut ipse solitus erat re¬
ferre. & si ego indignus tan¬
to sacerdotiosum. tamente
non conuenit uel professionẽ
tui inquale cumque sacerdo¬
te manus inicere. Vnde debes
uereri dĩ iudicium netibi aliquid
eueniat. quod dictũ: exitus con¬
sirmauit. Nam aliodie mostu¬
am ad sepulchrum usque de¬
duxit gratiã. procontumelia
rependens: Sed hoc factum ñ
leuem aduersariis incursit me¬
tum pacemq: magnam ecłae ca¬
tholicȩ in ordinando ep̃õtribuit.
Ordinate itaq catholico sacerdo¬
te mediolanũ reuestitur. ibiq su¬
pra dictȩ iustine mulieris innume¬
ras insidics sustinuit q muneri¬
bus atq: honorib: aduersus som̃
uirum oblatis populũ excitabati
Sed in firmorum talib: promis de r̃¬
cipiebantur. Promittebat enĩ
tribunatus. & diuersas alias dig¬

Expanded text:
impudentior caeteris, tribuimpudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque magnam Ecclesiae catholicae in ordinando episcopo tribuit. 12. Ordinato itaque catholico sacerdote, Mediolanum revertitur, ibique supradictae Justinae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus adversus sanctum virum oblatis, populum excitabat. Sed infirmorum animi talibus promissis decipiebantur; promittebat enim tribunatus, et diversas alias dig
Abbreviated transcription (Latin):
cuimanũ offerre solitusa
oscularetur subridens ait illi
Ecceur dicebam tibi sacerdo¬
tis manum oscularis. Peridẽ
tempus cum trans tiberim
apud quandã cla rissimam
inuitatus. ut sacrificium indo¬
mo offerr& quedam balne¬
atrix atq paralitica in lec¬
to lacebat. Cum cognouis¬
s& ibidem esse dñi sacerdo¬
tem. in sellula se ad eandem
larecur. statim sanitate
recepta ambulare coepit.
ut impleretur illud domini¬
cum quod dictum est ad a pos¬
tolos etiam malora his facie¬
tscredentes in nomine meo
Q uod tamen signum sanitatis.
utmirabile fuit. it aetiam
cus in urbe cognoui. Sirmi¬
um uero cum ador dinandum
epm̃ a nenmium perrexis s&
ibiq lustine. tunc temporis regi¬
ne potentia & multitudine
qͣuo ad una tade ȩccła pelle¬
recur. ut non ab ipso sed ab
hereticis arrianis epĩs in ea¬
dem ȩcła ordina retur. es¬
s&q: constitutus intribuna¬
li nihil curans eorum qͣ a
muliere excitabant᷑. Vna
de uirginib: arrianorum

Expanded text:
cui manum offerre solitus ecui manum offerre solitus eoscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem laretur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam tus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in tribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum
Abbreviated transcription (Latin):
terentur. Laxabatur &iam
prob prefectus qli uerbũ eius
inpler&ur in ambrosio. dixe¬
rat enimproficiscenti cũ man¬
data ab eodem darentur ut mo¬
latione. iterũ fugam parauit
atq in possessionem cuius¬
dam leontu clarissimiuiri
aliquandiu delituit. Sedubi
relationires ponsumẽ ab eodem
leontio proditur. Praecep¬
tũ erat enimuicario utinsis ter&
rebus perficiendis. Quiinum¬
ta sibi cũ uell& implere prop¬
sito edicto conuenit omnes u
siuellent sibi consulererebu
suis proderent uirum p¬
tus itaq & adductus medio lin
cũ intelliger& circa sedi uolin¬
tatem nec seduitius possereie¬
re. postulauit non senis aci¬
sollicitam enim habebat per¬
fidiam arrianorum. bap¬
tizatus itaq afertusom¬
aecclesiastica officia impla¬
se atque octauadie ep̃s
ordinatus est cum sum ma
gratia & lxitia cunc torum
gitur postannos aliquor
ordinationis suae a durbẽ
romam hocẽ ad propriusolu
dequa supra memorauin

Expanded text:
teretur. Laetabatur etiam teretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut molatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a casollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum de qua supra memoravimus,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ omniũ probaptis matis gratia
promit tebant. Tuncilletur¬
batus reuertens domũ ꝓhiloso¬
phiam ꝓfiteriuo luit futurus
sed uerus philosophus xp̃i. qui
contẽptis secularibus pompis
piscatorũ secuturus ess& uesti¬
gia quix p̃opopulos congregarunt
neperas ineuirga &iã ipsophilo¬
sophos conuerterunt. qđ ubine
facer& reuocatus: publicas mu¬
lieres publice ad sein gredifecit.
adhoc tantum ut uisis his populi
intentio euo car&ur. Atuero
populus magis magisq clama
sus noctis medio ciuitatem
cum ticinum seper gerepu¬
tar&. mane adpor tam ciui¬
tatis medio lanensis quaero¬
manae dicitur inuenitur
Os enim qui ecclesiaes uaecatho¬
licae murũ parabat aduersus ini¬
micossuos & turremerigebat
dauid contra faciemdamasci hoc
illius inpediuit. Quunuentus cũ
custodir&ur apopulomissaree¬
latio ẽ adclementissimumimpe¬
ratoremTunc ualentinianũ
qui sũ mo gaudio accepit qđ iudi¬
cesa sedirecti ad sacerdotium pe¬

Expanded text:
rum omnium per baptismatis gratiam rum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt ne pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamasusque noctis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damasci, hocillius impedivit. Qui inventus, cum custodiretur a populo, missa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium pe
Abbreviated transcription (Latin):
edoctus ẽ liberti bilib: disciplins eurbe
egressusẽ profectusq in adutorap
Post quod consularitatis susepit i¬
fessore ad ex ilio destinato in cubili
ecclesiam Cumpopulus ad seduon
inpericulũ suiuerter&ur ꝑrex̃
adecclesiam: Ibi que cũ alloque¬
r&urplebem subito uox fertꝰ
in fanas inpopulo sonuisse am¬
qua carriani sibi & catholicisi¬
bi ep̃m cupiebant. superatis al¬
terutris. ordinari repente in
hunc unũ mirabili& incredibi¬
liconcordia consenserunt: quo
ille cognito egressus ecclesia tri¬
bunal sibi pararifecit. quippe
mox futurus ep̃s altiora conscen¬
dit. Tunc contra consu&udinẽ
suã tormenta iussit ꝑsonis ad hi¬
bere. qđ cũ facer&. populus
nihilominus ad clamabat. pecca¬
ũtuum suꝑnos. Sed nonsimilit̃
hispopulus tunc clamauit sicut
populus iudeorũ. Illi enĩ uocib
suis sanguinẽ dominicũ effude¬
runt dicentes sanguis huius suꝑ
nos.stiuõ caticuminũ scientes
sideliuoceremissionẽ illipeccato¬

Expanded text:
edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio Post haec consularitatis suscepit ifessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditioin periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Amquia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccato
Abbreviated transcription (Latin):
lisii infantia. ut impler& qđ scrip¬
tũ ẽ. Fauis mellis. sermones boni.
Illudenĩ ex amen apumscripto¬
rũ ipsius nob generabat fauos qui
caelestiadona adnuntiarent.
& mentes hominũ d&errenis
ad caelũ erigerent Posteauõ
cũ adoleuis s& & ess& in urbe
roma constitutus cũ matre
uidua & sore quae uirginitate
iamfuerat professa comitealia
uirgine cuius uirginis sororcandu
trismanus osculari ipseludens q¬
rebatdexteram dicens. &sibidabes
fieri opostere : siquidem ep̃m sefua¬

Expanded text:
li sui infantia, ut impleretur quod dicli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candiatre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem epis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sciamꝰ nos omnium sermonũ
nr̃orũ reddituros ẽẽ rationẽ
Nec dubitem & sinon ab omnib
om̃ã tamena diuersis diuersa
scire & ea cognita nonnullis ẽẽ
quȩ & iã minus ipse aut audire
narrandiinitiũ sũ maut gratiã
uiri ab incunabilis quae fuerit
agnoscatur : alia¬
git᷑ posito in adminis tratione
p̃fecturae galliarũ patreeius
ambrosio. natus ẽ ambrosius
quiin fansar ea p̃torii incunabuł
posituscũ dormir& aꝑto oresu¬
uel filia deambulabant neabi¬
gerent᷑ ab ancilla quaecurã nu¬
triendi infantis susciperat pro¬
hibens sollicita enĩ erat nein fanti
nocer& : Expectabat tamen¬
patrio affectu quo fine illud
miraculum clauder&᷑. A tille
postquã aliquandiu tuolantes¬
euolantes intantã aeris altitu¬
dinẽ subleuatae sunt uthuma¬
nis ocuł minime uiderent᷑. Quo
facto territus pat̾ait. Siuixerit
infantulus is tealiquid magnierit:
Operabat᷑ enĩ iãtuc dñs inseruu¬

Expanded text:
cum sciamus nos omnium sermonum cum sciamus nos omnium sermonum nostrorum reddituros esse rationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, suel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ a dillũ scripta sunt cũ adhu
obis sene s cr&: adiutus orationibis
tuis & meritis tantiuirilic& incul¬
to sermone breuiter s tricumq
discribam: Vclectoris animũ &¬
si sermo offendit. tamen breuitas
adlegendũ prouoc&. Ne uerbo¬
rũ fucis ueritatẽ obducam. nedũ
scriptor eligantia e pompã requirit
lector tantarũ.
urtutũ ammittat scientiam.
Quẽ non magis uerborũ faleras
toros gratiorẽ haberea quabreue
stillantẽ fontẽ cũ sitiunt q̃uã
ꝓfluntis fontis riuos quorũ copiã
sitscepore repperire non poss̃:
& ordeatius panis dulcis sol& eẽ
um his quicentenis uicibus fer¬
morũ cotidiani conuiuii copias
tarure consuerunt. Sed & hor¬
tdramaena mirantibus herbȩ
uestes placereconsueuerunt
iaobrem obsecro uosomnes
q uorũ manib: liber is ceuersabit᷑.
ut credatis uera eẽ quaedicimus¬
Nec put& mequis quã studio amoris
aliquid qđ fidecareat posuis sequan¬
doquidẽ melius sit penitus ihil
dicere quã aliquid falsi ꝓferre.

Expanded text:
e ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, brevitas tamen ad legendum provocet: nec verborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam, quem non magis phaleras,tores gratiorem habere aquam brevi vena stillantem, forte cum sitiunt, quam profluentis fontis rivos, quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimusnec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre,
Abbreviated transcription (Latin):
anima ȩcłaecatholicae quo ope¬
rantẽ corporeaũt in affrica scri¬
bentẽ sic in t̃c&erascripsit. Nr̃a
habuimꝰ tẽpora & cucurrimꝰ
quantũ potiumꝰ . nunc̃ tecur¬
rente & longaspatia transmit¬
tente. nob deb& ociũ. Igit᷑ hie¬
haec ꝑ fectã eidẽ iã corporeobtulit
uitã suam: Cautã placibi lem uni¬
cã inberemo poenitentiã b&blẽ¬
eticam libris preterea suispersex
& quinquaginta annossineullo
otio aput b&hlem &icostotũ re¬
pleuit orbem: spiritaliopere
in rep̃hensibilis cõsũmatds. Oc tauo
& octo gesimo aaitis suae anno
in dño requieuit. B& hleemeũ
almaten & iterũ uenturo dño
offerendũ. Dormiuitaũ beatus
hieronimꝰ annoim perii theodo¬
sii iunioris duo decimo. Om̃saũ
anniuitae eius sic colligunt᷑:
leem. in proposito suo annis quin¬
quaginta & mensib. sexomne
uitae suae tẽpus impleuit annis¬

Expanded text:
animo Ecclesiae Catholicae cooperantem, corpore autem in Africa scribentem, sic inter caetera scripsit: Nostra habuimus tempora, et cucurrimus quantum potuimus: nunc te currente, et longa spatia transmittente, nobis debetur otium. Igitur ihanc perfectam eidem jam corpore senex obtulit vitam suam, castam, placibilem, unicam in eremo poenitentiam Bethleemiticam. Libris praeterea suis per sex et quinquaginta annos sine ullo otio apud Bethleemiticos, totum implevit orbem, spiritali opere irreprehensibiliter consummatis, octavo et octogesimo aetatis suae anno in Domino requievit. Bethleem eum alma tenet, iterum venturo Domino offerendum. Dormivit autem Beatus Hieronymus anno imperii Theodosii junioris 12. Omnes autem anni vitae ejus sic colliguntur.leem, in proposito suo annis quinquaginta et mensibus sex. Omne vitae suae tempus implevit 88 annis