comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tationem de ciuitatis dei eterna beatitud¬
ne continebit que non ꝑꝑ etatis per mł¬
ta secula longitudinem qñcumq finiẽ¬
dam. et̾nitatis nom̃ accepit. s quẽ ad mo¬
dum scriptum est in euangelio regni eius non erit finis. nec
ita ut aluis moriendo decedentib aliis succedentib. oriendo
sp̃es mea perpetuitatis apparcat. sicut in arbore que perhendi
fronde uestitur eadem indetur uiriditas permanere.dum la¬
bentib ⁊ cadentib foliis subinde alia que nascuntur faciem
conseruant opacitatis. S om̃s mea ciues ĩmortales erunt.
ad ipiscentib ⁊ hominib. qd̾ nunqͣ sancti angeli plider̾t.i
Taciet hoc deus ommipotentissimus / eius conditor ꝓmisit e
nec mentiri põt ⁊ quib fidem hunc quoq faceret multa sua
⁊ non promissa iam fecit. Ilpẽ est enim qui inprincipio con¬
didit mnundu plenum omnib insibilib atq intelligibili¬

Expanded text:
tationem de ciuitatis Dei aeterna beatitudtationem de ciuitatis Dei aeterna beatitudine continebit, quae non propter aetatis per multa saecula longitudinem tamedam aeternitatis nomen accepit, sed quem ad modum scriptum est in euangelio, regni eius non erit finis; nec ita ut aliis moriendo decedentibus, aliis succedentibus oriendo species in ea perpetuitatis appareat, sicut in arbore, quae perenni fronde uestitur, eadem uidetur uiriditas permanere, dum labentibus? et cadentibus foliis subinde alia, quae nascuntur. faciem conseruant opacitatis; sed omnes in ea ciues inmortales erunt. adipiscentibus et hominibus, quod numquam sancti angeli perdiderunt. Faciet hoc Deus omnipotentissimus eius conditor. Promisit enim nec mentiri potest, et quibus fidem hinc quoque faceret, multa sua et non promissa et promissa iam fecit. Ipse est enim, qui in principio condidit mundum, plenum bonis omnibus uisibilibus adque intellegibili
Abbreviated transcription (Latin):
nione quidam cum uideret homines impunitatem sibi peruer¬
sissime pollicentes. eoꝙ omnes isto modo ad liberationem perti¬
nere posse ideantur. elegantissime respondisse phibetur bene
potius eẽt inuendum ut inter eos quisq reppenatur qui palir
rotercessur sunt liberandis. ne si tam panci sunt.cito ad nũm
s̾num uł tricenum uel sexagenum. uel centenu.uno quoq
corum perueniente multi remaneant qui erui iam de penrd
iiorum intercessione non possint.⁊ ineis inueniatur quisq sibi
spem fructus aliem temeritate uanissima pollicet. hoec me ill
respondisse sufficit. qui sacrarum litterarum quas commime
hemus autoritatem nõ spnunt. s eas male intelligendo.non
qoile loruuntur s hoc potius putant futurum ẽẽ quod ip̃i uolut
Nae itaq responsione reddita. librum sic̃ promisiꝰ terminamꝰ:¬
IIcut in proximo libro superiore promisi:
iste huius operis totius ultimus dispu¬

Expanded text:
nione quidam cum uideret homines inpunitatem sibi peruernione quidam cum uideret homines inpunitatem sibi peruersissime pollicentes, eo quod omnes isto modo ad liberationem pertinere posse uideantur, elegantissime respondisse perhibetur, bene potius esse uiuendum, ut inter eos quisque reperiatur, qui pro aliis intercessuri sunt liberandis, ne tam pauci sint, ut cito ad numerum suum uel tricenum uel sexagenum uel centenum unoquoque eorum perueniente multi remaneant, qui erui iam de poenis illorum intercessione non possint et in eis inueniatur quisquis sibi spem fructus alieni temeritate uanissima pollicetur. Haec me illis respondisse suffecerit, qui sacrarum litterarum, quas communes habemus, auctoritatem non spernunt, sed eas male intellegendo non quod illae loquuntur, sed hoc potius putant futurum esse quod ipsi uolunt. Hac itaque responsione reddita librum, sicut promisimus, terminamSicut in proximo libro superiore promisimus, iste huius totius operis ultimus dispu
Abbreviated transcription (Latin):
scirentur que uel qualia sint delicta pro quib etiam ꝑmanẽtibo
nec prouectus inte melioris absũpsit. intercessio sit inquirẽda
nsperanda uistoru. eis secura se obuolueret humana segnatiars
nec euolu talib implicamẽtis ullius uirtutis expeditione cura¬
ret s tantum mͦ quereret aligrum meritis liberari quos amico
sibi de mamona inquitatis scõs amicos cura non ĩpernitur adex¬
uta liberatio que fit sine suis quib orationib siue intercedentibꝰ
ncsid agit ut in ignem quisq non mictatur et̾num. s non
ut cum fuerit missus post quantũq inde tempus eruatur.Na
Nin qui putant sic intelligendum ẽẽ qued scriptum ẽ. afferre
terram bonam fructum ub̾erem. Alia tricenum. alia sexagenꝰ.
fliacentenu.ut sancti pro eorum diuersitate meritoꝵ.Alii tri¬
ceno somines liberent. Alii sexagenos Alii centenos. hoc indie
ucdici futurum suspicari solent non post uidicium. qua oppi¬

Expanded text:
scirentur quae uel qualia sint delicta, pro quibus etiam permanentibus scirentur quae uel qualia sint delicta, pro quibus etiam permanentibus nec prouectu uitae melioris absumtis intercessio sit inquirenda et speranda iustorum, eis secura se obuolueret humana segnitia nec euolui talibus implicamentis ullius uirtutis expeditione curaret, sed tantummodo quaereret aliorum meritis liberari, quos amicos sibi de mamona iniquitatis ista liberatio, quae fit siue suis quibusque orationibus siue intercedentibus sanctis, id agit ut in ignem quisque non mittatur aeternum, non ut, cum fuerit missus, post quantumcumque inde tempus ematur. Nam et illi, qui putant sic intellegendum esse quod scriptum est, adferre terram bonam uberem fructum, aliam tricenum, aliam sexagenum, aliam centenum, ut sancti pro suorum diuersitate meritorum alii tricenos homines liberent, alii sexagenos, alii centenos, hoc in die iudicii futurum suspicari solent, non post iudicium. Qua opi
Abbreviated transcription (Latin):
recipit prophetam in nomine prophete mercedem prohete accipree.
qnimdr reatorum non solum ibi posut eos qui proprus meritrao
ad uus sedes peruenire potuert .s. abiect ator at. QQli qu in enearie¬
pes alios feceremerento i qui promeruert alios easor sienereores
pomerendofecerunt. Prorsus tanq. eũ dicerent qued frequẽtatur
ore apuinor cum secuiq sanctorum humilis quuo commendat
⁊dicit mem or mei esto. atq idut ẽe possit ꝓmerendo efficit ntiop̾¬
iste sitimedus ⁊ que sint ip̃a pcc̃a que ita impedrunt peruentionẽ
deregnuadei ut tamen amicor sanctorum meritis impetrẽt
induigentia Difficillimu est inuenire. periculosissimu: difini¬
re prgo certe usq ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum
indagiem peruenire non potui et fortassis propterea latentne
studium proficiendi ad omnia cauenda peceata pͥigrescat. qm̃ si¬

Expanded text:
recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; animas beatorum, non solum ibi posuit eos, qui propriis meritis ad illas sedes peruenire potuerunt, sed adiecit adque ait: Quique sui memores alios fecere merendo, id est, qui promeruerunt alios eosque sui memores promerendo fecerunt; prorsus tamquam eis dicerent, quod frequentatur ore Christiano, cum se cuique sanctorum humilis quisque commendat et dicit: \'Memor mei esto\', adque id ut esse possit promerendo efficit. Sed quis ite sit modus, et quae sint ipsa peccata, quae ita inpediunt peruentionem ad regnum Dei. ut tamen sanctorum amicorum meritis inpetrent indulgentiam, difficillimum est inuenire, periculosissimum definire. Ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum indaginem peruenire non potui. Et fortassis propterea latent, ne studium proficiendi ad omnia cauenda pec
Abbreviated transcription (Latin):
qm obsecutus est sanctis de mamona iniquitatis .i. de pecunia
uel diuitiis que male fuerant acquisite. aũt etiam si bene. noy
tam̃ ueris s quas iniquitatis putat ẽẽ diuitias. qm̃ nescit q̃ st̃
uere diuitie. quib illi habundant. qui et alios recipiant in tabẽ¬
nacula eterna Est itaq quidam uite medus. nec tam male. ut hi
qui uiuunt nihil prosit ad capescendum regnum celorum. la¬
gitas elemosinarum quib etiam ustorum sustentatur ĩopia
⁊fuint amici. qui in tabernacula eterna suscipiant. nec tam bẽ
ut tam beatitudinem ad ipiscendam eis ip̃a sufficiat. nisi eoꝵ
meritis quos amicos fecerint. mĩam consequantur. Mirari at̃
soleo. etiam aput uirgilium repperiri. istam dñi sententiã ubi
ait. Facite uobis amicos de maniona iniquitatis ut et ip̃i reci¬
piant uos in tabernacula eterna. Eni et est illa simillima. qui

Expanded text:
quoniam obsecutus est sanctis de mammona iniquitatis, id est de pecunia quoniam obsecutus est sanctis de mammona iniquitatis, id est de pecunia uel diuitiis, quae male fuerant adquisitae, aut etiamsi bene, non tamen ueris, sed quas iniquitas putat esse diuitias, quoniam nescit quae sint uerae diuitiae, quibus illi abundant, qui et alios recipiunt in tabernacula aeterna. Est itaque quidam uitae modus nec tam malae, ut his qui eam uiuunt nihil prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis, quos amicos fecerint, misericordiam consequantur. Mirari autem soleo etiam aput Vergilium reperiri istam Domini sententiam, ubi ait: Facite uobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos in tabernacula aeterna; cui est et illa simillima: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uxit ut redderet. quia ip̃e non misertus est conserui sui. qui ei
debebat centum denarios. In his ergo qui filii sunt promissioĩ
⁊ uasa mĩe. ualet quod ait idem apostolus consequenter adiun
titate iuxerunt. ut alios quoq recipiant in tabernacula et̾na
quib amici facti sunt de mamona iniquitatis. ut tales ẽent
ceclem secundum gratiam. non secundum debitum. In eorum
quippe mmero ẽ apostolus. qui dicit. mĩam consecutus sum
ut t̾idelis ẽẽm. Illi autem qui recipiuntur atalib in taberna¬
cula eterna. fatendum ẽ ꝙ non sint his morib prediti.ut eis
liberandis sine suffragio sanctoꝵ sua possit uita iufficere. Ac ꝑ
hoc multo amplius in eis suꝑ exaltat mĩa uidicio. Nec tame
ideo putandus est quisquam sceleratissimus nequaquã uita
uel bona. uel tollerabiliore mutatus. recipi in tabernacula et̾na

Expanded text:
iussit ut redderet, quia ipse non misertus est conserui sui, qui ei iussit ut redderet, quia ipse non misertus est conserui sui, qui ei debebat centum denarios. In his ergo, qui filii sunt promissionis et uasa misericordiae. ualet quod ait idem apostolus consequenter adiungtitate uixerunt, ut alios quoque recipiant in tabernacula aeterna, a quibus amici facti sunt de mammona iniquitatis, ut tales essentcedem secundum gratiam, non secundum debitum. In eorum quippe numero est apostolus. qui dicit: Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem. Illi autem, qui recipiuntur a talibus in tabernacula aeterna, fatendum est quod non sint his moribus praediti, ut eis liberandis sine suffragio sanctorum sua possit uita sufficere, ac per hoc multo amplius in eis superexsultat misericordia iudicio. Nec tamen ideo putandus est quisquam sceleratissimus, nequaquam uita uel bona uel tolerabiliore mutatus, recipi in tabernacula aeterna,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ non dreit dimictet uob̾ parua. s peccata ur̃a. Nihil aliud debemꝰ
existimare qͣ parua. qm̃ iam talium non erant magna. Werum tñ
nec ip̃a magna a quib omnino mutatis in melius morib recedẽ¬
dum ẽ dimictuntur orantib. msi fiat quod ibi dicitur. Sicut et nos
dimictimus debitorib nris. Sienim minima pecc̃a sine quib non ẽ
etiam uita iustorum. aliter non remictuntur. quanto magis młtis
⁊ magnis criminib in uoluti.etiam si ea perpetrare desinant. nulla
indłgentiam consequantur. si ad remictendu aliis. quod in eis ꝗsq
peccauerit. in exorabiles fuerint. cum dicat dñs. siaut non dimiseri¬
tis hominib. neq pater uester dimictet uobis. Ad hoc enim ualet
quod etiam iacob apostolus ait. Iudicium futuru sine mĩa.illi q
cui debitori dñs eius relaxauit decem milia talentoꝵ/ que postea

Expanded text:
quoniam non dixit: \'Dimittet uobis parua\\ sed peccata uquoniam non dixit: \'Dimittet uobis parua\\ sed peccata uexistimare quam parua, quoniam talium iam non erant magna. Verum tamen nec ipsa magna, a quibus omnino mutatis in melius moribus recedendum est, dimittuntur orantibus, nisi fiat quod ibi dicitur: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Si enim minima peccata, sine quibus non est etiam uita iustorum, aliter non remittuntur: quanto magis multis et magnis criminibus inuoluti, etiamsi ea perpetrare iam desinant, nullam indulgentiam consequuntur. si ad remittendum aliis, quod in eis quisque peccauerit, inexorabiles fuerint, cum dicat Dominus: Si autem non dimiseritis hominibus, neque Pater uester dimittet uobis. Ad hoc enim ualet quod etiam Iacobus apostolus ait, iudicium futurum sine misericordiacui debitori dominus eius relaxauit decem milia talentorum. quae postea
Abbreviated transcription (Latin):
uoł api uester peca ur̃a ut de hac oratione confisi securi coti¬
uolnscelera faceremus uel potentia qua nõ timeremus ho¬
minu leges uel astutia qua ip̃os homines falleremus. s upr
nemuanꝰ disceremus. non putare nos ẽe sine peccato. etiam
fen iminim cemus ĩmunes. sicut etiam legis ueteris sacer¬
dotes hac ipͥm dens de sacrificiis monuit qui mssit eos pri¬
pum prosus. deinde pro populi offerre peccatis. Nam ⁊ ip̃a
ueuba panti magistri ⁊ domini nostri ingilanter entuẽda t̃
tie uobi qualiacuq peceata s ait peccata uestra. Gotidiana
cuu ioe dationem ddebat. ⁊ iustificatũ utiq discipuss loquẽ¬
outur Qut est ergo peccata uestra nisi peccata pne rur s
reciuo seritis qui iustificati. et sanctificati esti ubr ergo sll
qecper hanc orationem occasione perpetrandor cotidre ⁊ce¬
lrinerquane dicunt oñin significasse etiam mãgna peccata

Expanded text:
uobis pater uester peccata uestra, ut de hac oratione confisi securi cotiuobis pater uester peccata uestra, ut de hac oratione confisi securi cotidiana scelera faceremus uel potentia, qua non timeremus hominum leges, uel astutia, qua ipsos homines falleremus; sed ut per illam disceremus non putare nos esse sine peccatis, etiam si a criminibus essemus immunes; sicut etiam legis ueteris sacerdotes hoc ipsum deus de sacrificiis admonuit, quae iussit eos primum pro suis, deinde pro populi offerre peccatis. nam et ipsa uerba tanti magistri et domini nostri uigilanter intuenda sunt. Peccata uestra. Cottidianam quippe orationem docebat et iustificatis utique discipulis loquebatur. Quid est ergo : Peccata uestra nisi \'peccata sine quibus nec uos eritis, qui iustificati et sanctificati estis\'? Ubi ergo illi, qui per hanc orationem occasionem perpetrandorum cottidie scelerum quaerunt, dicunt Dominum significasse etiam magna peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
adiungat. Ibi enim sequitur. Si ergo offers mimus tun ad al¬
tare ⁊ ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adu¬
sum te relinq ĩbi munus tuu ad altare. ⁊uade prius ⁊ recc̃ciliai
frituo ⁊ tuncueniens offeres munus tum. Ita parum est eleo¬
sinas quantassiret facere pro quocũq scelere.⁊ in cõsuetudine
sirierum permanere Oratio uero cotidiana. quam datuit ip̃e
scelerunte ⁊ dominica memoratur delet quidem cotiliana pe¬
ibo una cocicdie icitur dimicte nobis debita nr̃a atq io qd
seqtutur. non solum dr s etiam fit. sic̃ nos dimictim. debitori¬
feonostris s quia fiunt peccata. ideo dicitur. non ut ideo fiant
bimo dicitur. ꝓhanc enim nob̾ uoluit saluator ostendere qͣ¬
cunlibet iute. in huius uite caligine. atq infirmitate uiua¬
mus. non nobis deesse peccata pro quib dimictendis debam
grare. ut eis qui innos peccant ut ⁊ nobis ignoscatur ignoscere

Expanded text:
adiungat ibi enim sequitur: Si ergo offeres munus tuum ad aladiungat ibi enim sequitur: Si ergo offeres munus tuum ad altare et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid aduersum te, reIifratri tuo, et tunc ueniens offers munus tuum — ita parum est elemosynas quantaslibet facere pro quocumque scelere et in consuetudine scelerum permanere. oratio uero cotidiana, quam docuit ipse Iesus — unde et dominica nominatur — delet quidem cotidiana peccata, cum cotidie dicitur: dimitte nobis debita nostra atque id quod sequitur non solum dicitur sed etiam fit: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sed quia fiunt peccata, ideo dicitur, non ut ideo fiant, quia dicitur. per hanc enim nobis uoluit saluator ostendere, quantumlibet iuste in huius uitae caligine atque infirmitate uiuamus, non nobis deesse peccata, pro quibus dimittendis debeamus orare et eis qui in nos peccant, ut et nobis ignoscatur, ignoscere
Abbreviated transcription (Latin):
gis diligit ꝙ improbat xp̃m. Mam quid cuiquã prodest ꝙ bapti¬
citur. si non instificatur. Non ne qui dixit. nsi quis renatus fui̾t
ex aqua et sp̃u sco non intrabit in regnum dei. Ip̃e etiam dixit
Nisi habundanerit iustitia uestra suꝑ scribarum ⁊ phariseoru.
non intrabitis in regnum celorum: Sur illud timendo multi curt¬
unt bapticari ⁊ ho non timendo non multi curant iustificari. Si¬
cut ergo non fratri suo dicit fatue qui cum hoc dicit non ip̃i frat̾¬
nitati s receato eius infensus est. Alioquin reus erit gehende igni
qui non in es diligit xp̃m. Nonantem diligit xp̃m qui iustificari
recusat in xp̃o. Et quem admodum siquis precccupatus fuit hoc de¬
licto ut fratri suo dicat fatue. id non eius peccatum uolens anfere
conuitietur in iuste. parum ẽ illi ad hoc redimendu: elemosinas
facere nisi eciam qued ibi sequitur remedium reconciliationis

Expanded text:
gis diligit quod inprobat Christus. Nam quid cuiquam prodest, quod baptigis diligit quod inprobat Christus. Nam quid cuiquam prodest, quod baptizatur, si non iustificatur? Nonne qui dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei, ipse etiam dixit: Nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum? Quur illud timendo multi currunt baptizari, et hoc non timendo non multi curant iustificari? Sicut ergo non fratri suo dicit: Fatue. qui cum hoc dicit non ipse fraternitati, sed peccato eius infensus est alioquin reus erit gehennae ignis: qui non in eo diligit Christum; non autem diligit Christum, qui iustificari recusat in Christo. Et quem ad modum si quis praeoccupatus fuerit hoc delicto, ut fratri suo dicat: Fatue, id est, non eius peccatum nolens auferre conuicietur iniuste, parum est illi ad hoc redimendum elemosynas facere, nisi etiam quod ibi sequitur remedium reconciliationis
Abbreviated transcription (Latin):
elemosine. ⁊ utiq intuendu ẽ quod leginus. fili peccasti. ne adici¬
as iterum. ⁊ de preteritis peccatis deprecare ut tibi dimictantur.
faciendi nos ꝑ elemosinas comparare crecdamus Ydeo aũt dñs
⁊ dextris elemosinas ab eis factas. ⁊ sinistris non factas. se imputa¬
turum ẽẽ predixit. ut hinc ostenderet. quãtum ualeant elemosi¬
ne. ad priora delenda. non ad perpetua impune comictenda pcca
Tales autem elemosinas non dicendi sunt facere qui uitam no¬
lunt a consuetudine scelerum in melius cõmutare. quia ⁊ in hoc
quod ait. qñ uni exminimis m eis non fecistis. mͥ non fecistis. ostẽ¬
dit eos non facere.etiam qñ se facere existimant. Si enim xp̃ia¬
detur attendit. Qui enim xp̃m diligit in xp̃iano. hoc animo ei
porrigit elemosinam. quo accedit ad xp̃m. non quo uult receder̾
ipunitus axp̃o. Tanto enim magis quisq deserit xp̃m. quanto ma¬

Expanded text:
eleemosynae. Et utique intuendum est quod legimus: Fili, peccasti, ne adjicieleemosynae. Et utique intuendum est quod legimus: Fili, peccasti, ne adjicias iterum et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittantur. faciendi nos per elemosynas comparare credamus. Ideo autem dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se imputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, non ad perpetua impune committenda peccata. tales autem elemosynas non dicendi sunt facere qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare, quia et in hoc quod ait: quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis, ostedit eos non facere etiam quando se facere existimant. Si enim Christiadetur, adtendit. Qui ergo Christum diligit in Christiano, hoc animo ei porrigit elemosynam, quo accedit ad Christum, non quo uult recedere inpunitus a Christo. Tanto enim magis quisque deserit Christum, quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
auferendis rebus alienis. longe plura diripuunt/ ex quib ꝑ exigua
paupib largiendo.xp̃m se ad ro pascere existimant ut licentia ma¬
lefactorum ab illo emisse uł coticlie potius emere credentes. securi dã
pnabilia tanta cõmictant. qui si pro uno scelere om̃ia sua distribuet
indigentib membris xp̃i nisi desisterent atalib fcĩs bendo carita¬
tem que non agit pperam aliquid eis prodesse nõ possit Qui ẽgi
dignas pro sis peccatis elemosinas facit prius eas facere incipita
se ip̃o. Indignum ẽ eĩm ut in se non faciat qui facit in proximu
cum audiat dicentẽ deum Diliges proximu tuu tanquã te ip̃
Itemq aucliat miserere anime tue placens deo Hanc elemosia
.I ut deo placeat. non faciens anime sue quomͦ dignas pro pecc̃is
suis elemosinas facere dicendus ẽ: Ad hoc enim et illud scͥptu ẽ
Qui sibi malignus ẽ cui bonus erit  Orationes quippe adinuant

Expanded text:
auferendis rebus alienis longe plura diripiunt, ex quibus auferendis rebus alienis longe plura diripiunt, ex quibus pauperibus largiendo Christum se ad hoc pascere existimant, ut licentiam malefactorum ab illo emisse vel quotidie potius emere credentes, securi damnalia damnabilia tanta committant. Qui si pro uno scelere omnia distribuerent indigentibus membris Christi, nisi desisterent a talibus factis, habendo charitatem, quae non agit perperam, aliquid eis prodesse non posset. Qui ergo dignas pro suis peccatis eleemosynas facit, prius eas facere incipit a se ipso. Indignum est enim ut in se non faciat qui facit in proximum, cum audiat dicentem Deum: Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Itemque audiat: Miserere animae tuae placens Deo. Hanc eleemosynam, id est, ut Deo placeat, non faciens animae suae, quomodo dignas pro peccatis suis eleemosynas facere dicendus est? Ad hoc enim et illud est scriptum: Qui sibi malignus est, cui bonus erit? Orationes quippe adjuvant
Abbreviated transcription (Latin):
sint etiam si cotidie perpetrentur. nec ab eienuta discecdatume
luis cõmutata p elemosinam uenie non negare remictipoto¬
hes comtatet cene q iti dignas pro peccats elemo stere som¬
presuentet. se faciendas qmisi dicerent. quales cum ꝗe elem cofdr
prorentaetis edtidemis maximis.⁊ quatacumq scelerim coneu¬
ꝑtudie iirot posse impetrare diuinam ut eara conidian a⁊ re¬
enusuio se mieretur. inderent se rem dicere absurdomi dent
hõ decem nũmuł diurnis in elemosinis impensis. homiadia ⁊ adultera
⁊ nefaria queq facta redimeret. qd̾ si absurdissimu atq insanissimur
ẽ dicere. profecto si queratur que digne sint pro peceatis elemosine. d̾ qbi
etiam xp̃i p̃cursor ille dicebat. facite ergo fructus dignos penitentie. Pro¬
culdubio. non inuenientur eas facere/ qui uitam suam uiq ad mor¬
tem. cotidianoru crminu perpetratione confodiunt Primo quia in

Expanded text:
sint, etiamsi cottidie perpetrentur nec ab eis uita discedat in sint, etiamsi cottidie perpetrentur nec ab eis uita discedat in melius commutata: per elemosynam ueniae non negatae remittesumunt. Sed bene quod isti dignas pro peccatis eleemosynas commonentes esse faciendas: quoniam si dicerent, qualescunque eleemosynas pro peccatis quotidianis et magnis, et quantacunque scelerum consudiam posse inpetrare diuinam. ut ea cottidiana remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam adque homo decem nummulis diurnis in elemosynas inpensis homicidia et adulteria et nefaria quaeque facta redimeret. Quod si absurdissimum adque insanissimum est dicere, profecto si quaeratur, quae dignae sint pro peccatis elemosynae, de quibus etiam Christi praecursor ille dicebat: Facite ergo fructus dignos paenitentiae, procul dubio non inuenientur eas facere, qui uitam suam usque ad mortem cottidianorum criminum perpetratione confodiunt: primum, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima liberetur. Mec ob alud existimant xp̃m de solo delic¬
to atq neglecto elemosinarum discretione inter dextros asmis¬
tros eẽ fcurum. quorũ alios in regnum. alios in iupꝑlicir numnie¬
trs eternu ut aũt cotidiana sibiꝰ oppinentur. que facere omni¬
no nontessant qualiacumq ⁊ quantacumq sint ꝓ elemosĩas
nmetti posse peccata orationem quam dauit ipe dominus ⁊
sustragatrscem sibi ad hibere conantur ⁊ testerid uont entr
mllus est inquiunt diei quo axp̃ianis hec oratio nõdieatur
nta fuillum e cotichianu qualecumq peccatum. qrꝑ illam no
dinattatur. Cum dicunus. dimicte nobiis debita nr̃a. si quodse¬
ꝯuitur facere curemus. Sicut et nos dimictimui debaitoribus
qris Nonenim ait dñs inquiunt. si dimiseritis pecc̃a hoi̾b
dimictet nobis pater nester cotidiana parua pecca.s dimict
inquit uobis peceata nestra. qualiacumq ergo nel quantacꝙ

Expanded text:
nouissima liberetur. Nec ob aliud existimant Christum de solo dilecnouissima liberetur. Nec ob aliud existimant Christum de solo dilectu adque neglectu elemosynarum discretionem inter dextros et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. Ut autem cottidiana sibi opinentur, quae facere omnino non cessant, qualiacumque et quantacumque sint, per elemosynas dimitti posse peccata, orationem, quam docuit ipse Dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur et testem. Sicut enim nullus est, inquiunt, dies, quo a Christianis haec oratio non dicatur: ita nullum est cottidianum qualecumque peccatum, quod per illam non dimittatur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra, si quod sequitur facere curemus: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Non enim ait Dominus, inquiunt: Si dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis Pater uester cottidiana parua peccata, sed: Dimittet, inquit, uobis peccata uestra. Qualicumque ergo uel quantacumque
Abbreviated transcription (Latin):
onis adcuctus ꝑ ignem erit saluus. quia ⁊ earum ãmissione tantum
necẽe est urat dolor. quantum heserat amor. Porro qui patrem ma
eiq coberendum illis consulat. uł hoc in eis diligat ꝙ membra st̃ xͥ
abũt ut uta dilectio reperiatur in lignis feno et stipula cõsumẽda
sed prorsus hedificio aureo argenteo gemmeo deputabitur.Quõ
au̾t põt eos plus amare qͣ xp̃um. quõs amat utiq po xp̃um¬
Ifstat ergo eis respondere qui dicunt eterno igͥ Ca bidnierlema¬
Sulos tantum modo arsuros qui pro pcc̃is suns facere dignas elemo¬
smnas negligunt. ꝑꝑ illud quod ait apostolus iacobus. Inclicuꝵ añt
sine miericordia. illi qui non fecit mĩam. qmiergo fecit inqunt
qrius non correxerit perlitos mores. s nefarie ac nequater inte
ip̾as suas elemosimnas uxerit cum mia illi futurũ ẽ indicium ut
aut non dãpnetur omnino aut post aliquod tp̃s. a dampnaticẽ

Expanded text:
onis adductus, per ignem erit saluus, quia onis adductus, per ignem erit saluus, quia necesse est urat dolor, quantum haeserat amor. Porro qui patrem, maeique cohaerendum illis consulat, vel hoc in eis diligat, quod membra sunt Christi, absit ut ista dilectio reperiatur in lignis, feno et stipula consumenda, sed prorsus aedificio aureo, argenteo, gemmeo deputabitur. Quomodo autem potest eos plus amare quam Christum, quos amat utique pstat eis respondere, qui dicunt aeterno igne illos tantummodo arsuros qui pro peccatis suis facere dignas elemosynas neglexerunt, propter illud quod ait apostolus Iacobus: iudicium autem sine misericordia illi qui non quamvis non correxerit perditos mores, sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas eleemosynas vixerit, cum maut non damnetur omnino aut post aliquod tempus a damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
nos consumũt. quia talia repperiunt que maneant in eternu
Ecit etiam in fine seculi tribulatio tempore antrxp̃i. quał antea
nũꝙͣ fuit. Quam multa er̾t heclificia tunc siue aurea. siue fenea
Iupoptimum fundamentum quod est xp̃s iħx. ut ignis ille pro¬
bet utraq ⁊ de aliis gaudium. et de aliis inferat dampnum.ł
carnis. ad carnalem utitur uoluptatem. s ip̃a que ab huiꝰmodi
delectationib aliena sunt nomina pietatis. humano more
carnaliter diligendo xp̃o anteponit non eum ħet infũdam̃to
⁊ ideo non per ĩgnem saluus erit. s saluus non erit quia ẽẽ c̃
saluatore non poterit. qui de hac re apertissime loquens ait. Qin amat
patrem aut matrem plusquam me. non ẽ me dignus. Uerum qui ha¬
necessitudines tpͣales sic amat carnaliter. ut tamen eas xp̃o dño nõ p̃¬
ponat. malitq ip̃is carere q̃ xp̃o. si ad hũc fuerit articulum temptati¬

Expanded text:
non\' consumunt, quia talia reperiunt quae maneant in . aeternum. non\' consumunt, quia talia reperiunt quae maneant in . aeternum. Erit etiam in fine saeculi tribulatio tempore Antichristi, qualis numquam antea fuit. Quam multa erunt tunc aedificia, siue aurea siue fenea, super optimum fundamentum. quod est Christus Iesus, ut ignis ille probet utraque et de aliis gaudium, de aliis inferat damnum, carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in fundamento et ideo non per ignem saluus erit, sed saluus non erit, quia esse cum Saluatore non poterit, qui de hac re apertissime loquens ait: Qui\' amat patrem aut matrem plus quam me, non enecessitudines sic amat carnaliter, ut tamen eas Christo domino non praeponat malitque ipsis carere quam Christo, si ad hunc fuerit articulum temtati
Abbreviated transcription (Latin):
Dost istius sane corporis mortem. donec ad illum ueniatur qui post re¬
surrectione corporum futurus ẽ dampnationis ⁊ remunerationis
ultimus dies sihoc temporis interuallo spe̾ defunctoꝵ eiusmohi igne di¬
cuntur perpeti quem non sentiant illi. qui nõ habuert tales mores
⁊ amores in huis corporis uita. ⁊ eorum ligna ⁊ fenum ⁊ stipula cõsu¬
matur. Alii nero sentiant. qui eiusmodi secum hedificia portaner̾t si¬
ue ibi tantum. siue hic ⁊ ibi. siue ideo hic ut non ibi secularia. ꝙͣuis a
dampnatione uenialia concremantem ignem transitorie tribula¬
tioni inueniant. non redarguo. quia fo̾r sitam uerum ẽ. Potest
quippe ad istam tribulationem ꝑtinere.etiam mors ip̃a carnis
que deprimi peccati perpetratione concepta ẽ. ut secundu auusq̃
catorb. si ep̃m ineis ndn inueniunt fundamentu. alia sinet
cois inueniunt quia licet cum dampno salui erunt ip̃i. alo nõ

Expanded text:
Post istius sane corporis mortem, donec ad illum ueniatur, qui post rePost istius sane corporis mortem, donec ad illum ueniatur, qui post resurrectionem corporum futurus est damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis interuallo spiritus defunctorum eius modi ignem dicuntur perpeti, quem non sentiant illi, qui non habuerunt tales mores et amores v in huius corporis uita, ut eorum ligna, fenum, stipula consumatur; alii uero sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt, siue ibi tantum, siue et hic et ibi, siue ideo hic ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. Potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cuiusque catoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis. si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero
Abbreviated transcription (Latin):
dampnu patiatur. Profecto non ẽ ip̃e eternus ille ignis. In illum eĩ
soli sinstri. nouissima et perpetua dampnatione mictentur. Iste ãt
dextros probat. sed alios eorum sic probat. ut hedificium qd suꝑ xp̃m
mat. Alios autem aliter .i. ut quod suphedificauert ardeat. dãpnũ
inde patiantur. Salui fiant aũt qm̃ xp̃m infundamento stabiliter
positum. precellenti caritate tenuer̾t. Si autem salui fient. ꝓfecto
⁊ ad dexteram stabunt. ⁊ cum ceteris audient Uenite benedicti pr̃is
mei. possidete paratum uobis regnum. non ad sinistram ubi illi e¬
runt qui salui non erunt. Et ided audient. Discedite a me maledã
in ignem eternum. Memo quippe ab illo igne saluabit: qui in sup¬
plicium et̾num ibunt illi om̃s ubi uermis ẽorum non morietur. et
ignis non extingnetur quo cruciabuntur die ac nocte in secula secłorũ

Expanded text:
damnum patiatur: profecto non est ipse aeternus ille ignis. In illum enim damnum patiatur: profecto non est ipse aeternus ille ignis. In illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, iste autem dextros probat. Sed alios eorum sic probat, ut aedificium, quod super mat; alios autem aliter, id est, ut quod superaediifcauerunt ardeat damnumque inde patiantur, salui fiant autem, quoniam Christum in fundamento stabiliter positum praecellenti caritate tenuerunt. Si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis reg num, non ad sinistram, ubi illi erunt, qui salui non erunt et ideo audient: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Nemo quippe ab illo igne saluabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubi uermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur, quo cruciabuntur die ac nocte in saecula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sinistris. Discedite a me maledicti mignem etnum. ut in eis etiam istiessẽ
credantur. qui hedificant suꝑ fundamentũ. ligna fenum stipilam. eose
ex illo igne post tempiis pro malis meritis ĩ partitur. liberet hom merit
fundamenti. quos arbitrabimur dextros. quib dicetur. Wenite benecdicti
patuis mei possidete paratum nobis regnum. nisi eos qui hediticaner
pus fndimentur. aurum. argentumlapides pretiosos. Si railiim agi
Dequo dictum eisic tamen quasi ꝑ ignem. si hec medo eit intelligendu
u̾triq mictendi sunt ⁊ dextri scilicet᷑ ⁊ simstri. Illo quipe igne nteiqr pe¬
uanq sunt. De quo dictum est Dies enim declarabit qmmigite te¬
uelabitur. ⁊ uninscumsq opus quale sit ignis probabit. Snergo utrtꝙ
probabit ignis ut si cuius opns perman serit .i. non fui̾t igne cͥoniuptũ
qued superbeclificanit mercedem accipiet. Fi cuius antem opꝰ arsert

Expanded text:
sinistris, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse sinistris, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse credantur qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis impertitum liberet boni meritum fundamenti, quid arbitremur dextros, quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum vobis regnum? nisi eos qui aedificaverunt super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos? sed in illum ignem, de quo dictum est, Sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intelligendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri: illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: Dies enim declarabit, quia in igne revelabitur, et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si ergo utrumque probabit ignis, ut si cujus opus permanserit, id est non fuerit igne consumptum, quod superaedificauit mercedem accipiat; si cuius autem opus arserit,
Abbreviated transcription (Latin):
unctus ẽ inquit. cog̾itat ea que sunt mudi quom̃o placeat uxoi
Uniuscuiusq opus manifestabr./ Dies eĩm declarabit. Des utiq
tribulationis. qm in igne inquit reuelabitur / eandem tribłatiõe
ignem uocat. sicut alsbi legitur. Uasa figuli probat fornax. ⁊ hõĩe
iustos temptatio tribulationis. ⁊ uniuscuiusq opus. quale sit ignis
probabit. Si cuuis opus ꝑmanseĩ̾t. ꝑmanet enim quod quisq cog̾itat.
que sunt dei. quom̃o plaçeat deo. quod suphedificauit mercedem. acti¬
piet .i. unde cogitauit. hoc sumet. Ia cuius autẽ hoc opus arserit. dãpnu
patietur. qm̃ quod dilexerat non habebit. Ipe antem saluus erit quias
nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit. Qnc tñ
dolore non perdet: Ecce quantu mihi uidetur. inuentus e ignis qui nu¬
ium eorum dampnet. s unum ditet alterum dãpnificet. aiibos. ꝓ.¬
bet Siautẽ ignem illu loco isto uoluerimus accipere de quo dñs diẽ

Expanded text:
quo modo placeat uxori. Uniuscuiusque opus manifestabitur; dies enim declarabit dies utique tribulationis, quoniam in igne, inquit, reuelabitur. Eandem tribulationem ignem uocat. sicut alibi legitur: Vasa figuli probat fornax et homines iustos tentatio tribulationis. Et uniuscuiusque oprobabit, si cujus opus permanserit. Permanet enim quod quisque cogitat quae sunt Dei, quomodo placeat Deo, quod superaedificavit, mercedem accipiet, id est unde cogitavit hoc sumet. Si cujus autem opus arserit damnum patietur, quoniam quod dilexerat non habebit: ipse autem salvus erit, quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semovit; sic tamedolore non perdit. Ecce, quantum mihi videtur, inventus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Si autem ignem illum loco isto voluerimus accipere, de quo Dominus dicet
Abbreviated transcription (Latin):
te piel quecũq commanentiu loco. Nam plerũq etiam ibi paucis¬
semescunt ignorantib ceteris maxime si magna sit ciuitas. ⁊ quo¬
smro albi asusq narrantur. non tanta cõmendat anetoritas. ut
sine q ifficultite uel dubitatione credantur. qͣuis xp̃iam intideles

Expanded text:
te uel quocumque commanentium loco. nam plerumque etiam ibi pauciste uel quocumque commanentium loco. nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas, ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis christianis
Abbreviated transcription (Latin):
certe res ita credibilis ut nullis quib persuaderetur miracuł indige¬
ret istorum. nimiam redarguit infidelitate Hoc ad refellendos ua̾¬
nissimos dixerim. Nam facta ẽẽ multa miracula. que attestaren tur
illi uni grandi salubriq miraculo. quo ep̃s incelum cum carne ĩqua
resurree̾it ascendit negare non possumus. In eidem quippe ueracissi¬
notescut Reguntur quippe in populis ut credantur. nec in popuł tam̃
nis creditalẽgerentur. Nam etiam nunc fiunt miracula in eius no¬
mine siue pe̾r sacramenta eius. siue porationes uel memorias scõꝵ
rius .s non eadem claritate illustrantur. ut tanta quanta illa gloia
diffamentur Canon quippe sacrarum litteraru quem diffimĩtum
oe sportebat. illa facit ubiq recitari. ⁊ memorie cunctoꝵ inhererei
co onioꝵ Iec aut ubicũq fuunt ibi sciuntur. uix atota illa ciuita¬

Expanded text:
certe res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigecerte res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. hoc ad refellendos uanissimos dixerim. nam facta esse multa miracula, quae attestarentur illi uni grandi salubrique miraculo, quo Christus in caelum cum carne, in qua resurrexit, ascendit, negare non possumus. in eisdem quippe ueracissinotescunt. leguntur quippe in populis, ut credantur; nec in populis tamen nisi credita legerentur. nam etiam nunc fiunt miracula in eius nomine sine per sacramenta eius siue per orationes uel memoriae sanctorum eius; sed non eadem claritate inlustrantur, ut tanta quanta illa gloria diffamentur. canon quippe sacrarum litterarum, quem definitum esse oportebat, illa facit ubique recitari et memoriae cunctorum inhaerere populorum. haec autem ubicumque fiunt, ibi sciuntur uix a tota ipsa ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽire suamaties edentas noua consuetudint non contraria rationd
⁊oue sua beoatur e qur perise qbatnr furore seqret fide Capiculumd
wossem quidem dicere necessaria fuisse priusq̃ crederet mundus.
ad fre ut crederet mundrs. Euisquis ad huc prodigia ut credat ĩ qui¬
rit. magnum ẽ ip̃e prgdiguim qui mundo credente non credit. Ueru
hoc ideo dicunt ut nec tun̾e illa miracula fc̃a fuisse credantur. Uñ ẽgo
tanta fide ep̃s uiq quaq cantatur in celum cum carne sublatus. Unde
temporib eruditis.⁊ omne quod fieri non pot respuentib. sine illis mi¬
riculis nimiu mirabiliter incredibilia crecdidit mũdus an forte credibi¬
la fuisse. ⁊ ideo credita eẽ dicturi sunt Sur ip̃i ergo non credunt. Breuis
est iitur nostra complexio. aut incredibilis rẽi que non uidebatur.⁊
Ilia increclibilia que tam̃ sciebant ⁊ iidebantur fecerunt fidem. aut

Expanded text:
et persuadebatur ueritas noua consuetudini. non contraria rationi, et persuadebatur ueritas noua consuetudini. non contraria rationi, donec orbis terrae, qui persequebatur furore, sequeretur fide. CAPUT possem quidem dicere necessaria fuisse, priusquam crederet mundus, ad hoc, ut crederet mundus. quisquis adhuc prodigia, ut credat, inquirit, magnum est ipse prodigium, qui mundo credente non credit. uerum hoc ideo dicunt, ut nec tunc illa miracula facta fuisse credantur. unde ergo tanta fide Christus usquequaque cantatur in caelum cum carne sublatus? unde temporibus eruditis et omne, quod fieri non potest, respuentibus sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credidit mundus? an forte credibilia fuisse et ideo credita esse dicturi sunt? cur ipsi ergo non credunt? breuis est igitur nostra complexio: aut incredibilis rei, quae non uidebatur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et uidebantur, fecerunt fidem; aut
Abbreviated transcription (Latin):
Seruitam dum sexcenti ferme annis ante ciceronena romuo
ueritintq ura etasiam fuisse dectrinis dicatur exculta ut quodi fierinon
foeert ontne resoueret quantomagis post sexcentos an pesoytio tenirt
po ecexonis maximeq postea iub angusto aio tcerio emiditio:i brit¬
re ticeronibꝰ resurrectione cmis xũi atq incelum ascentione tamꝙ
ꝙ temti fier nonrotmens humana ferre non posset e ludensq
duanitos ipitii neritati ueł diumitatis uenitao ⁊ contestatitia m¬
diatur signa mostrarent. ut terrentib et contradiceotib eomi
racultos tanuifag mopersecutionib precedens in up̃o deuide in ceteris
m moustmieculum secutura resirrectio ato imortalte peterio pi
ricleasme eceleretur. ⁊ predicretur intrepide ⁊perrorlem terre puꝰ¬
suletin fecintuus cum martirum sangnine sereretur. legrrlanũ
enatironi precedentia prophetarum. concurrebant estenta iñtutũ

Expanded text:
Verumtamen cum sexcentis ferme annis ante Ciceronem Romulus Verumtamen cum sexcentis ferme annis ante Ciceronem Romulus fuerit, atque illa aetas jam fuisse doctrinis dicatur exculta, ut quod fieri non potest, omne respueret: quanto magis post sexcentos annos ipsius tempore Ciceronis, maximeque postea sub Augusto atque Tiberio, eruditioribus utique temporibus, resurrectionem carnis Christi atque in coelum quod fieri non potest mens humana ferre non posset, eludensqueiuinitas ipsius ueritatis uel diuinitatis ueritas et contestantia miraculorum signa monstrarent; ut terrentibus et contradicentibus tam multis tamque magnis persecutionibus praecedens in Christo, deinde in ceteris ad nouum saeculum secutura resurrectio adque inmortalitas carnis et fidelissime crederetur et praedicaretur intrepide et per orbem terrae pullulatura fecundius cum martyrum sanguine sereretur. Legebantur enim praeconia praecedentia prophetarum, concurrebant ostenta uirtutum,
Abbreviated transcription (Latin):
uirum recte fecerint saguntini qñ uniuersam auitatem suam
interire maluer̾t.qͣ fidem frangere qua cum ip̃a romana re pu¬
blica tenebantur. in quo suo fac̾to laudantur abomnib terre
uideo. ubi dicitur nullu suscipiendum ẽẽ bellu. nisi aut pro fid
aut pro salute. Nec dicitur si i unum sumul periculum ita duo
isti concurrerint ut teneri alterum sine alterius amissione non
possit. quid sit potius eligendum. profecto enim saguntini. sua¬
lutem eligerent. fides eis fuerat deserenda.si fides tenenda ami¬
ttenoa ntiq salus sicut stũm ẽ Salus autem aintatis defia
estrut cum fide ac ꝑ fidem teneri. uel potius acqruri possit. fide
item perctita ad eam quisq uenire non possit que urgit decr
firtausum ac patientissimi cordis. tot ac tantos martires tecit
qualem ne unu quidem habuit. uel habere potint qͥñ ẽ dens
pedetuaromuius ⁊est de romuli falia diu n ⁊pera mentic̃e¬

Expanded text:
utrum recte fecerint Saguntini, quando uniuersam ciuitatem suam utrum recte fecerint Saguntini, quando uniuersam ciuitatem suam interire maluerunt quam fidem frangere, qua cum ipsa Romana re publica tenebantur; in quo suo facto laudantur ab omnibus terruideo. ubi dicitur nullum suscipiendum esse bellum nisi aut pro fide aut pro salute, nec dicitur, si in unum simul periculum ita duo ista concurrerint, ut teneri alterum sine alterius amissione non possit, quid sit potius eligendum. Profecto enim Saguntini si salutem eligerent, fides eis fuerat deserenda: si fides tenenda, amittenda utique salus, sicut factum est. Salus, autem ciuitatis Dei talis est, ut cum fide ac per fidem teneri uel potius adquiri possit; fide autem perdita ad eam quisque uenire non possit. Quae cogitatio firmissimi ac patientissimi cordis tot ac tantos martyres fecit, qualem ne unum quidem habuit uel habere potuit quando est deus creditus Romulus
Abbreviated transcription (Latin):
est que idetur apena singulos uindicare. Debet enim ẽẽ cõiti¬
tuta sic ciutas ut eterna st. itaq nullus interitus est rei pu¬
blice nãlis ut hominis. in quo mors non modo necessaria ẽ
uerum etiam optanda per sepe. Ciuitas autem cum tollitur.i
deletur extinguitur.simile est quodãmͦ ut parua magnis conferam
Ac si om̃is hic mundus intereat et concidat. hoc ideo dixit cicero ⁊
quia mundum non interiturum cum platonicis sentit. Constat
eras eum pro ea salute uoluisse bellum suscipi a cuntate qua fiti
ut maneat hec cuutas sic̃ dicit eterna. quarus morientib ꝯnascẽ¬
tib singulis sicut phennis opacitas olee. uel lauri. ato hunismo¬
dice terearum arborum singulorum lapsu. ortuq filoꝵ.mors qp¬
pe sit dicit non hominu singuloꝵ s uniu̾se pena est ciuitatis.
que apena plerumq singulos uindicat Unde merito queritur

Expanded text:
est, quae uidetur a poena singulos uindicare. Debet enim constiest, quae uidetur a poena singulos uindicare. Debet enim constituta sic esse ciuitas, ut aeterna sit. Itaque nullus interitus est rei publicae naturalis, ut hominis, in quo mors non modo necessaria est, uerum etiam optanda persaepe. Ciuitas autem cum tollitur, deletur, exstinguitur: simile est quodam modo, ut parua magnis conferamus, ac si omnis hic mundus intereat et concidat.\' Hoc ideo dixit Cicero, quia mundum non interiturum cum Platonicis sentit. Constat ergo eum pro ea salute uoluisse bellum suscipi a ciuitate, qua fit ut maneat hic ciuitas, sicut dicit, aeterna, quamuis morientibus et nascentibus singulis. sicut perennis est opacitas oleae uel lauri adque huius modi ceterarum arborum singulorum lapsu ortuque foliorum. Mors quippe, ut dicit, non hominum singulorum, sed uniuersae poena est ciuitatis, quae a poena plerumque singulos uindicat. Unde merito quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõius mortis que plus ceteris formidatur. Neq tunt ciuitas xͥ
quauis ad huc peregrinatur interris ⁊ haberet tamen magnorũ
Agmina populorum aduersus impios persecutores suos pro tem¬
porali calute pugnauit. s potius ut obtineret eternam nõ repugꝰ¬
uitꝰ ligabantur includebantur cedebantur. torquebantur. urebã¬
tur laniebantur trucidabantur.⁊ multiplicabantur. Non erat eis
tro salute pugnare. nisi salutem pro saluatore cõtempner. Scio
pnlibro ciceroms tertio nisi fallor de re publica disputari. nullu
bellum suscipi a cuutate optima. nisi aut pro fide. aut prosaln¬
te qud autem dicat pro salute uel intelligiquam salute uelit
alio leco demostrans. Sed his penis inquit quas etiam stulti¬
ssuni sensuint egestate exilio iuncuł uerherib elabuntur sepe
prinati oblata mortis celeritate. Gruitatib aũt mors ip̃a pena

Expanded text:
et ipsius mortis, quae plus ceteris formidatur. Neque tunc ciuitas Christi, et ipsius mortis, quae plus ceteris formidatur. Neque tunc ciuitas Christi, quamuis adhuc peregrinaretur in terris et haberet tamen magnorum agmina populorum, aduersus inpios persecutores suos pro temporali salute pugnauit; sed potius, ut obtineret aeternam, non repugnauit. Ligabantur includebantur, caedebantur torquebantur, urebantur laniabantur, trucidabantur — et multiplicabantur. Non erat eis pro salute pugnare nisi salutem pro Saluatore contemnere. Scio in libro Ciceronis tertio, nisi fallor, de re publica disputari nullum bellum suscipi a ciuitate optima, nisi aut pro fide aut pro salute. Quid autem dicat pro salute uel intellegi quam salutem uelit, alio loco demonstrans: \'Sed his poenis, inquit, quas etiam stultissimi sentiunt, egestate exsilio, uinculis uerberibus, elabuntur saepe priuati oblata mortis celeritate; ciuitatibus autem mors ipsa poena