comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitate ambitũ fecit. Cet̾um pͥor eiꝰ corona ꝑ zonã terrȩ
calidã meat. suꝑiora t̾rarũ ⁊ inferiora cingens. flexũ
cuti eqͥnodialis imitata. Ab oriente uͦ duos sinꝰ refundit.
unũ ad extremitatẽ septẽtrionis : ad australis alt̾um. Rursqͦ
ab occidente duo parit̃ enascunt᷑ sinꝰ qͥ usq ad ambas qͥs supͣ
diximꝰ extremitates refusi. occurrunt ab oriente demissis
ex ipsa aquarũ collisione nascit᷑ illa famosa oceani ac¬
cessio parit̃ ⁊ recessio. ⁊ ubic̃q in nr̃o mari cungit idẽ
ł in angustis frecis ł in planis forte littorib ex ipsis occe-¬
ani finib quos occeanũ uocamꝰ cueniunt. qr nr̃m ma¬
re ex illis influit. Ceterũ uerior ut ita dicam eius
alueus : tenet. zonã ꝑustam ⁊ tam ipse qui equi nocti¬
alẽ ꝗ sinus ex eo nati qui orizontẽ cirtulũ ambitu
suȩ flexionis imitantur: omnẽ t̾ram quadrifidã di-¬

Expanded text:
sitate ambitum fecit. Ceterum prior eius corona per zonam terrae sitate ambitum fecit. Ceterum prior eius corona per zonam terrae calidam meat, superiora terrarum et inferiora cingens, flexum circi aequinoctialis imitata. Ab oriente uero duos sinus refundit, unum ad extremitatem septentrionis, ad australis alterum, rursusque ab occidente duo pariter enascuntur sinus, qui, usque ad ambas quas supra diximus extremitates refusi, occurrunt ab oriente demissis.ex ipsa aquarum collisione nascitur illa famosa Oceani accessio pariter et recessio, et ubicumque in nostro mari contingit idem, uel in angustis fretis uel in planis forte litoribus, ex ipsis Oceani sinibus quos Oceanum nunc uocamus, eueniunt, quia nostrum mare ex illis influit. Ceterum uerior, ut ita dicam, eius alueus tenet zonam perustam, et tam ipse, qui aequinoctialem, quam sinus ex eo nati, qui horizontem circulum ambitu suae flexionis imitantur, omnem terram quadrifidam di
Abbreviated transcription (Latin):
arctos. seccat. s dũ ⁊ amplectit᷑ ⁊ int̾uenit : curcũ eas ⁊ int̾
cas uoluitꝰ. ñ ꝑ eas. Ergo pot̃ cõstare nob̾ intellectus: si
ꝑ ambas. ꝓ int̾ ambas: more ipsi poetȩ dictũ existimemꝰ.
Nob̃ aliud ad defensionẽ ult᷑ ħ quȩ diximꝰ nõ occurrit.
Uerũ qm̃ in medio posuimꝰ quos fines nũꝗ uia solis ex-¬
cedat: manifestũ ÷ aũ omnib qđ maro dixerit. quẽ c̃stat
erroris ignarũ : erit ingenuꝰ singłoꝵ inuenire qͥd possit
amplius ꝓ absoluenda hac questione c̃fittri. His quoq
ut arbitror ñ ociosa inspectione tractatis. nc̃ de occea no
qđ ꝓmisimꝰ adstruamꝰ. ñ uno s gemino eiꝰ ambitu: t̃rȩ
corpꝰ om̃e circũflur̃. cuiꝰ uerus ⁊ pͥmus meatꝰ ÷ qͥ ab in-¬
docto hõinũ gne nescitur. ls enĩ quẽ solũ occcanũ plures
opinantꝰ : de sinib ab illo originali refusis. scđm ex neces¬

Expanded text:
Arctos secat, sed dum et amplectitur et interuenit, circum eas et inter Arctos secat, sed dum et amplectitur et interuenit, circum eas et inter eas uoluitur, non per eas. Ergo potest constare nobis intellectus si «per ambas» pro «inter ambas», more ipsius poetae, dictum existimemus. Nobis aliud ad defensionem ultra haec quae diximus non occurrit. Verum quoniam in medio posuimus quos fines numquam uia solis excedat, manifestum est autem omnibus quid Maro dixerit, quem constat erroris ignarum, erit ingenii singulorum inuenire quid possit amplius pro absoluenda hac quaestione conferri. His quoque, ut arbitror, non otiosa inspectione tractatis, nunc de Oceano quod promisimus adstruamus: non uno, sed gemino eius ambitu terrae corpus omne circumflui. Cuius uerus et primus meatus est qui ab indocto hominum genere•nescitur. Is enim, quem solum Oceanum plures opinantur, de sinibus ab illo originali refusis secundum ex neces
Abbreviated transcription (Latin):
siene introrsũ recedit. ⁊ ab illa usq ad trã cinnamomi
feracẽ. sunt stadia octingenta. Et ꝑ ħ omĩa spacia ꝑuste
licet rari. tm̃ uita fruunt᷑ habitantes. Ultra uͦ iam in ac¬
cessũ ÷ ꝓpt̃ nimiũ solis ardorẽ. Cũ gͦ tantũ spacii ex ꝑ¬
usta uitã minĩstret. ⁊ sine dubio circa uiciniã alteriꝰ tẽ¬
ꝑatȩ. id ÷ antoecoꝵ ꝑ tantũdẽ spacũ hab̾e ꝑuste fines parẽ
mansuetudinẽ non negetꝰ᷑ : paria enĩ in uttq parte st̃ om̃ia:
idõ credendũ ÷ ꝑpoeticã tubã quȩ orã semꝑ in maiꝰ extol¬
lit: dixisse uiã solis sectã ꝑ tẽperatas. qm̃ ex utraq parte
fines ꝑuste in eo s̃ similes tẽꝑatis: qđ se patiunt᷑ habitari.
An forte poctica licentia particulã ꝓsimili pene particula
posuit. ⁊ ꝓ sub ambas dicere maluit ꝑ ambas. Nã re uera
ductus xodiaci sub ambas tẽꝑatas ultro citroq ꝑuenit: ñ

Expanded text:
Syene introrsum recedit, et ab illa usque ad terram cinnamomi Syene introrsum recedit, et ab illa usque ad terram cinnamomi feracem sunt stadia octingenta; et per haec omnia spatia perustae, licet rari, tamen uita fruuntur habitantes, ultra uero iam inaccessum est propter nimium solis ardorem. Cum ergo tantum spatii ex perusta uitam ministret, et sine dubio circa uiciniam alterius temperatae, id est antoecorum, in tantundem spatii habere perustae fines parem mansuetudinem non negideo credendum est per poeticam tubam, quae omnia semper in maius extollit, dixisse uiam solis sectam per temperatas, quoniam ex utraque parte fines perustae in eo sunt similes temperatis, quod se patiuntur habitari? An forte poetica licentia particulam pro simili paene particula posuit et pro «sub ambas» dicere maluit «per ambas»? Nam re uera ductus zodiaci «sub ambas» temperatas ultro citroque peruenit,
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ec̃na pene p̃munt᷑ pruma. ut ñ facile explicet᷑ ꝗta sit
diximꝰ rẽ quȩ a nullo possit refelli utrũq tropicũ curũ
zodiaci t̾minos facere nec umꝗ solẽ alterutrũ tropieũ
excede posse. ł sursũ. ł deorsũ meando. tns zodiacũ uͦ
inciꝑe temꝑatas : Queramꝰ quid sit qđ ait uirgiliꝰ quẽ
nulliꝰ unꝗ disciplinȩ error inuoluit. duȩ mortalib egͥs
munere concessȩ diuũ ⁊ uia secta ꝑ ambas obliquus qͥ
se signoꝵ uerteret ordo. Uidet᷑ enĩ dicere his uersib ⁊odia¬
cũ ꝑ temꝑatas ductũ ⁊ soł cursũ ꝑ ipsa fieri. Qd nec opina¬
ri fas ÷. qr ncutrũ tropicũ solis cursꝰ excedit. Nũ gͥ illud
attendit qđ diximꝰ ⁊ int᷑ iropicũ in ea ꝑuste parte quȩ
uitina ÷ tẽꝑatȩ habitatores eẽ. Nã siene sub ipso tropico
÷. Meroe aũ trib milib octingentis stadiis in ꝑustã a

Expanded text:
adeo aeterna paene premuntur pruina ut non facile explicetur quanta sit adeo aeterna paene premuntur pruina ut non facile explicetur quanta sit uoniam diximus rem quae a nullo possit refelli, utrumque tropicum circum zodiaco terminos facere, nec umquam solem alterutrum tropicum excedere posse uel sursum uel deorsum meando, trans zodiacum uero incipere temperatas — quaeramus quid sit quod ait Vergilius, quem nullius umquam disciplinae error inuoluit: duae mortalibus aegris munere concessae diuum, et uia secta per ambas obliquus qua se signorum uerteret ordo. Videtur enim dicere his uersibus zodiacum per temperatas ductum, et solis cursum per ipsas fieri; quod nec opinari fas est, quia neutrum tropicum cursus solis excedit. Num igitur illud attendit quod diximus: et intra tropicum in ea perustae parte quae uicina est temperatae habitatores esse? Nam Syene sub ipso tropico est, Meroe autem tribus milibus octingentis stadiis in perustam a
Abbreviated transcription (Latin):
flectit. s uno tpr̃e qđ cũ sua ratione retulimꝰ. His relatis :¬
constat solẽ nũꝗ egredi fines ꝑustę. qr de tropico in tropi
ultimȩ. id ÷ septentrionał ⁊ austrał ad quas nũꝗ solis ca-¬
lor accedit: necessario ꝑpetua p̃muntꝰ pruina. Duas uͦ
ut diximꝰ temꝑat hinc atq illinc uicinia caloris ⁊ frigo¬
ris. Deniq in hac ipsa zona quã incolimꝰ que tota dr̃
diores sunt. ut ÷ ethiopia. arabia. egyptꝰ. ⁊ libia. Inqͥb
calor ita ciroũfusi aeris corpꝰ extenuat. ut aut nũꝗ aut
raro cogatur in nubes. Et idõ nullus pene apđ illos us ÷
imbriũ. Rursꝰq ad frigidȩ fines p̃ssius accedt̃. ut est
palus meotis. ut regiones qͥs p̃ter fluunt thanais ⁊ hister.¬
omĩaq suꝑ scitiã loca qͦꝵ incolas uetustas hipboreos
uocauit. qͣsi originẽ boreȩ introrsũ recedendo tͣnsissent.

Expanded text:
flectit, sed uno tempore, quod cum sua ratione rettulimus. His relatis flectit, sed uno tempore, quod cum sua ratione rettulimus. His relatis constat solem numquam egredi fines perustae, quia de tropico in tropicultimae, id est septentrionalis et australis, ad quas numquam calor solis accedit, necessario perpetua premuntur pruina; duas uero, ut diximus, temperat hinc atque illinc uicinia caloris et frigoris. Denique in hac ipsa zona quam incolimus, quae tota ddiores sunt, ut est Aethiopia, Arabia, Aegyptus et Libya, in quibus calor ita circumfusi aeris corpus extenuat, ut aut numquam aut raro cogatur in nubes, et ideo nullus paene apud illos usus est imbrium. Rursus quae ad frigidae fines pressius accedunt, ut est palus Maeotis, ut regiones quas praeterfluunt Tanais et Histeromniaque super Scythiam loca, quorum incolas uetustas Hyperboreos uocauit, quasi originem boreae introrsum recedendo transissent,
Abbreviated transcription (Latin):
tantes: illic id ÷ trans tropicũ quȩc̃q habitant᷑ spacia ũbrã
mittunt in austrũ. eo tp̃r sol cancrũ tenet. Tc̃ enĩ fit ei sol
septẽtrionał cũ tropicũ tenet : qđ ab illis ad septẽtrionẽ rece¬
dit. Cuutas aũ siene quȩ ꝓuincie thebaidos post suꝑioꝵ
montiũ deserta pͥncipiũ ÷. sub ipso estiuo t̃prr ᷤ constituta:
Et co die quo solcertã partẽ. in greditꝰ cancri. hora diei secta
qm̃ sol tuc̃ suꝑ ipsũ inuenitꝰ uerticẽ cuutatis: nulla illic pot̾̃
in t̾rã de quolibi corꝑe umbra iactari. s nec stilus hemis¬
ꝑii monstrantis horas. ꝗ gnomona uocant: tc̃ de se pot̃
umbrã creare. ⁊ ħ ÷ qđ lucanꝰ dicere uoluit. nec tñ plene
ut habetꝰ ab soluit. Dicendo enĩ atq umbras ñ ꝗ flectente
siene : rẽ quidẽ attingit. s turbauit uerũ. nõ enĩ nũꝗ

Expanded text:
tantes, illic, id est trans tropicum, quaecumque habitantur spatia umbram tantes, illic, id est trans tropicum, quaecumque habitantur spatia umbram mittunt in austrum eo tempore quo sol Cancrum tenet. Tunc enim fit eis sol septentrionalis cum tropicum tenet, quod ab illis ad septentrionem recedit. Ciuitas autem Syene, quae prouinciae Thebaidos post superiorum montium deserta principium est, sub ipso aestiuo tropico constituta est; et eo die quo sol certam partem ingreditur Cancri, hora diei sexta, quoniam sol tunc super ipsum inuenitur uerticem ciuitatis, nulla illic potest in terram de quolibet corpore umbra iactari sed nec stilus hemisphaerii monstrantis horas, quem gnomona uocant, tunc de se potest umbram creare. Et hoc est quod Lucanus dicere uoluit, nec tamen plene ut habetur absoluit. Dicendo enim atque umbras numquam flectente Syene, rem quidem attigit, sed turbauit uerum. Non enim numquam
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙ. Nã i ab ortu ⁊ ab occasu fenestra solẽ recip̃. quippe
quẽ orientẽ obeuntẽq ꝓspectet. Recip̃ ⁊ a meridie quia
om̃ẽ it̃ solis in nr̃o meridie ÷ ut instruit uisũ ante lata
descriptio. Nũꝗ uͦ solẽ fenestra septentͥonis amittit. qr
nũꝙ a.ẜ. signo ad .o. sol accidit. s a .l. sc̃ꝑ retro cedendo.
ñꝗ fines poli sẽptẽtrionał attingit. ⁊ idõ nũꝗ ꝑ hẽ cardinẽ
poris sufficiet adstruere.Nã ⁊ in occasũ cadit oriente sole
⁊ in ortũ cũ fit occiduus. Aledio aũ die qr sol meridiẽ tenet
in septentrionẽ umbra depellitꝰ. In austrũ uͦ cirea nr̃am ha¬
bitationẽ impossibile ÷ umbrã cuilibi corporis eadẽ qr
sẽꝑ in aduersã soli partẽ umbra iactatur. Adu̾sus aũ austro
apd̃ nos sol eẽ. ñ pot̾ĩt : cũ nũꝗ fines septẽtrionał attinguat.
Sane qm̃ pars illa ꝑuste quȩ cẽꝑate ucina ÷ admittit habi¬

Expanded text:
numquam. Nam et ab ortu et ab occasu fenestra solem recipit, quippe numquam. Nam et ab ortu et ab occasu fenestra solem recipit, quippe quem orientem obeuntemque prospectet; recipit et a meridie, quia omne iter solis in nostro meridie est, ut instruit uisum antelata descriptio. Numquam uero solem fenestra septentrionis admittit, quia numquam a P signo ad O sol accedit, sed a P semper retrocedendo numquam fines poli septentrionalis attingit, et ideo numquam per hunc cardinem poris sufficiet adstruere. Nam et in occasum cadit oriente sole, et in ortum cum fit occiduus; medio autem die, quia sol meridiem tenet, in septentrionem umbra depellitur. In austrum uero circa nostram habitationem impossibile est umbram cuiuslibet corporis cadere, quia semper in aduersam soli partem umbra iactatur. Aduersus autem austro apud nos sol esse non poterit, cum numquam fines septentrionalis attingat. quoniam pars illa perustae quae temperatae uicina est admittit habi
Abbreviated transcription (Latin):
Hec eñĩ uniꝰ rei duo sunt nõa : iam dicendũ ÷ quę causa
in ethere hanc diu̾sitatẽ qualitatis efficiat. Fusta duob
tropicis claudit. id ÷ a .&. in .l. estuo. ⁊ ab. f. in. & hie¬
mali. ab.F. aũ. in .s. zodiacũ describendo ꝑduximꝰ. Ergo
signũ .P. tropicꝰ ille cancer habeat᷑. ⁊ signũ. F. capͥcornũs.
Constat aũ solẽ neq sursũ ult᷑ cancrũ neq ultꝰ capͥcor¬
nũ deorsũ meare. s cũ ad tropicoꝵ confinia ꝑuenerit .
mox reuerti. Unde ⁊ solsticia uocant᷑. Et qr estiuus tro
facit nob̾ estiuos calores. de uicino urens sensu maiore
sub̃a. Illo deniq tpr̃e australi gnĩ. reu̾ti hiemẽ. nõ pot̾
ambigi. qr tc̃ ab ilł sol omĩ uiȩ suȩ spacio recedit. Rursꝰ
cũ ad .f. signũ. id ÷ ad capͥcornũ uenerit : fac̃ nob̃ hiemẽ
recessu suo. ⁊ illis uicinitate reducit estatẽ. hic notandũ ÷
de trib tantũ gni ᷤ in quã cũq edẽ ingredi solẽ. de qͣrto

Expanded text:
ec enim unius rei duo sunt nomina - iam dicendum est quae causa in aethere hanc diuersitatem qualitatis efficiat. Perusta duobus tropicis clauditur: id est a G in P, aestiuo, et ab F in Q, hiemali. Ab F autem in P zodiacum describendo perduximus; ergo signum P tropicus ille Cancer habeatur, et signum F Capricornus. Constat autem solem neque sursum ultra Cancrum neque ultra Capricornum deorsum meare, sed cum ad tropicorum confinia peruenerit, mox reuerti: unde et solstitia uocantur. Et quia aestiuus trop uenerit, facit nobis aestiuos calores, de uicino urens sensu maiore subiecta. Illo denique tempore australi generi reuerti hiemem non potest ambigi, quia tunc ab illis sol omni uiae suae spatio recedit. Rursus cum ad F signum, id est ad Capricornum, uenerit, facit nobis hiemem recessu suo et illis uicinitate reducit aestatem. Hic notandum est de tribus tantum cardinibus in quamcumque aedem ingredi solem, de quarto
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽ. cfirmet. Si enĩ aĩa inqͥt pͥncipiũ motꝰ ÷: doceo ñ posse pͥnci-¬
piũ motꝰ moueri. ⁊ ita diuisionẽ suȩ artis ing̃dit᷑: ut pͥmũ doceat
in rerũ nat᷑a eẽ aliqđ ĩmobile. Deniq ħ eẽ. aiãm tẽptet ostende
his moueri aliqͣ ñ mou̾i. Itẽ sidamꝰ ait ⁊ motũ ⁊ qͥetẽ nece̾e ÷ aut
alia sẽꝑ moueri. ⁊ alia nũꝗ mou̾i. aut oia simul. nc̃ qͥescere. nc̃¬
mou̾i. De his inqͥt qͥd mag̃ uerũ sit: reqͥramꝰ. Nĩ cẽ oia ĩ mobilia
ita fit aliqđ ĩmobile. Ex his ut collectũ sit eẽ aliqͥd ĩ mobile:
nullꝰ obuiat. ł refellit. Nã ⁊ uera diuisio ÷. ⁊ sectȩ platonicȩ ñ
repugnat. neq enĩ si qͥd ⁊ ĩmobile seqͥt᷑ ut ħ sit aĩa. nec qͥ dic̃
aiãm ex se mou̾i. iã mou̾i uniu̾sa c̃firmat. s modũ astruit qͦ¬
aiã mouetꝰ. Si qͥd uͦ alud ÷ ĩmobile nicħ adħ qđ de aĩa astruit᷑

Expanded text:
pium motus est, doceo non posse principium motus moueri». Et ita diuisionem suae artis ingreditur,ut primum doceat in rerum natura esse aliquid immobile, deinde hoc esse animam temptet ostenderhis moueri, aliqua non moueri. Item si damus», ait, «et motum et quietem, necesse est aut alia semper moueri et alia numquamoueri. De his», inquit, «quid magis uerum sit requiramus. Non esse omnia immobilia liquid semper immobile.» Ex his ut collectum sit esse aliquid immobile, nullus obuiat uel refellit. Nam et uera diuisio est, et sectae Platonicae non repugnat. Neque enim siquid est immobile, sequitur ut hoc sit anima, nec qui dicit animam ex se moueri, iam moueri uniuersa cuid uero est aliud immobile, nihil ad hoc quod de anima adstruitur
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ eũ pot̾ ptrema ꝯcłio de aĩme ĩmortalitate c̃stare. qͥ pͥmã ꝓposi¬
tionẽ id ÷ ex se mouen animã ñ refellit. hac enĩ in fide ñ recepta :
debilia fiunt oiã q̃ seqñtur.S huic stoycoꝵ qđ accedit assensio
aristoles uͦ adeo ñ adqͥescit: ut aiãm ñ solũ ex se ñ moueri. s ne
moueri qđ penitꝰ conat᷑ asserere. Ita enĩ callidis argum̃tatiõib

Expanded text:
est postrema conclusio de animae immortalitate constare, qui primam propositionem, id est ex se moueri animam, non refellit; hac enim in fidem non recepta, debilia fiunt omnia quae sequuntur. Sed huic Stoicorum quidem accedit adsensio. Aristoteles uero adeo non adquiescit, ut animam non solum ex se non moueri, sed ne moueri quidem penitus conetur adserere
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad unꝰ integri anur metas posse ꝓpagari docet. Cuiꝰ adser¬
tionis q̃ sit ratio dicemꝰ. Annꝰ ñ is solꝰ :÷ quẽ nc̃ cõmunis õiũ
appellat s singłoꝵ seu luminũ siue stellarũ em̃so om̃i cȩloͥ
circuitu a crito loco in eũdẽ locũ reditꝰ annꝰ siuis ÷. Sic m̃¬
sis lunȩ annꝰ ÷ int᷑ quẽ celi ambitũ lustrat. Nã ⁊ aluna
cretionẽ lunaris anni qͥ breuis ÷ annũ qui cursu soł efficitꝰ
significare uolens: ait. Int̾ea magnũ sol circũ uoluit᷑ innũ
magnũ uocans soliꝰ cõꝑatione lunaris. Nã cursꝰ qͥdẽ ueneris
atq mercurũ pene par soli ÷. Alartis uͦ annꝰ fere bienniũ
tenet tanto enĩ tpr̃e celũ circuit. Iouis aũ stella: duodecĩ.
⁊ saturni : tiginta annos. in ead circuitionẽ consumit.
Hȩc de luminib ⁊ uagis ut sepe relata: iã nota s̃. Annꝰ uͦ

Expanded text:
nec ad unius integri anni metas posse propagari docet. Cuius adsernec ad unius integri anni metas posse propagari docet. Cuius adsertionis quae sit ratio dicemus. Annus non is solus est quem nunc communis omnium usus appellat, sed singulorum seu luminum siue stellarum, emenso omni caeli circuitu, a certo loco in eundem locum reditus annus suus est. Sic mensis lunae annus est, intra quem caeli ambitum lustrat. Nam et a lucretionem lunaris anni qui breuis est annum qui cursu solis efficitur significareuolens, ait interea magnum sol circumuoluitur annum, annum magnum uocans solis comparatione lunaris. Nam cursus quidem Veneris atque Mercurii paene par soli est; Martis uero annus fere biennium tenet - tanto enim tempore caelum circumit -, Iouis autem stella duodecim et Saturni triginta annos in eadem circumitione consumit. Haec de luminibus ac uagis, ut saepe relata, iam nota sunt. Annus uero
Abbreviated transcription (Latin):
Psertĩ cũ apud eos ipsos quib audiri nom̃ um pot̾: nemo
uniꝰ aĩ memoriã c̃seqͥ possit. Hoẽs onĩ popłarit̾ annũ tantũ¬
mͦ soł id ÷ uniꝰ astri reditu metiunt᷑. re ipsa aũ cũ ad idẽ
unde semel ꝓpfecta s̃ cuncta astra redierint. eandẽq totiꝰ
ccli descriptionẽ longis int̾uallis reculerint. Tũ ille uere
uertens annꝰ appellari pot̾. In qͦ uix dic̃e audeo ꝗ multa
hominũ scda teneant᷑. Nãq ut olim defic̾e sol oĩb extinguiq
uisus ÷: cũ romuli aĩmꝰ ħ ipsa in tẽpla penetrauit. lta qͥnq ab
eał parte sol eodq tẽpore it̃m defecerit. Ic̃ signis oĩb ad idẽ
pͥncipiũ stellisq reuocatis: expletũ anñ habeto. cuiꝰ qͥ anni
ndũ uicesimã partẽ scito cẽ. cuersã. NIdc̃ agere ꝑseuerat.
instans dissuasioni gl̃ȩ desidande. quã cũ locis artã nec in ipsis
angustiis ecñã supͣ docuisset. nc̃ ñ solũ ꝑpetuitatis exꝑtẽ. s

Expanded text:
t, nemo unius anni memoriam consequi possit. Homines enim populariter annum tantummodo solis, id est unius astri, reditu metiuntur; re ipsa autem, cum ad idem unde semel profecta sunt cuncta astra redierint, eandemque totius caeli descriptionem longis interuallis retulerint, tum ille uere uertens annus appellari potest, in quo uix dicere audeo quam multa hominum saecula teneantur. Namque, ut olim deficere sol hominibus extinguique uisus est cum Romuli animus haec ipsa in templa penetrauit, quandoque ab eadem parte sol eodemque tempore iterum defecerit, tum, signis omnibus ad idem principium stellisque reuocatis, expletum annum habeto. Cuius quidem anni nondum uicesimam partem scito esse conuersam.» Idem agere perseuerat, instans dissuasioni gloriae desiderandae. Quam cum locis artam nec in ipsis angustiis aeternam supra docuisset, nunc non solum perpetuitatis expertem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ã morte defendit᷑. Ex his pͥor modꝰ ad aĩȩ. seds ad mũdi ĩmorta¬
litatẽ refert᷑. llla eni suapte nat᷑a ã conditione mortis aliena ÷
alũdꝰ uͦ aĩe beneficio in hac uite ꝑpetuitate retinet᷑. Rursus
⁊ de eo qđ sẽe ⁊ ÷. & mouet᷑. & scds modꝰ ÷ qͦ aĩam dicimꝰ sc̃ꝑ mo-¬
ueri. his p̃missis iã quib sillogismis de ĩmortalitate aĩȩ diu̾si
sectatores platonis rationati s: oporto& aꝑiri. St̃ enĩ qͥ ꝑ gͣdus
sillogismoꝵ ad inũ finẽ ꝓbationis euadut̃. certã s̃ ꝓpositionẽ
seqͣntis ex ãtecedentis c̃dusiõe facientes: a pdđ qͦs hic pͥor ⁊ aiã ex se

Expanded text:
Ex his prior modus ad animae, secundus ad mundi immortalitatem refertur. Illa enim suapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae beneficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus  de eo queri. His praemissis, iam quibus syllogismis de immortalitate animae diuersi sectatores Platonis ratiocinati sint oportet aperiri. Sunt enim qui per gradus syllogismorum ad unum finem probationis euadunt, certam sibi propositionem sequentis ex antecedentis conclusione facientes. Apud quos hic prior e
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ uuuendi finẽ habeat necesse ÷. Solũ gͥ qđ se ipsũ mo¬
cet̾is q̃ mouentꝰ: hic fons hoc pͥncipiũ ÷ mouendi. Encipii
aũ nulla ÷ origo. Nã e pͥncipio oriunt᷑ oiã ipsũ aũ nulla
ex re alia nasci pot̃. Neq enĩ ÷ id pͥncipiũ qđ ginneret
tũ. nec ipsũ ab alio nascet᷑ nec ex se aliud creabit. S ꝗ̃
necc̃e ÷ a pͥncipio orir oĩa. lta fit ut motꝰ pͥncipiũ ex eosit
qđ ipsũ a se mouet᷑. Id aũ nec nasci pot̾. nec mori. ł c̃cidat

Expanded text:
 se ipsum moceteris quae moventur hic fons, hoc principium est movendi. principii autem nulla est origo; nam e principio oriuntur omnia, ipsum autem nulla ex re alia nasci potest; nec enim esset id principium, quod gigneretur tum nec ipsum ab alio nascetur, nec ex se aliud creabit, si quidem necesse est a principio oriri omnia. Ita fit ut motus principium ex eo sit quod ipsum a se mouetur. Id autem nec nasci potest nec mori, uel concidat
Abbreviated transcription (Latin):
militudines gͥ cetãrũ p̃rogatiuarũ quibꝰ dm̃ aĩa uiditur
mutari: aiãm dm̃ ⁊ pͥsci philosophoꝵ ⁊ culliꝰ dix̃. Qđ aũ
ait mundũ qͣndã parte mortalẽ ad cõmunẽ opinionẽ
respicit: qua mori aliqͣ int᷑ mundũ uident᷑. ut aal exaĩatũ
ł ignis extintꝰ. ł siccatꝰ humor. hec enĩ õino interisse
credunt᷑ s constat scđm uere rationis assertionẽ quã ⁊
ipse ñ nescit. nec uirgiliꝰ ignorat dicendo. nec morti locũ
uidñr solã mutari spẽm. ⁊ illud in originẽ suã. atq in
ipsa elem̃ta meare. qđ tale qͥle fuit eẽ. desierit. Deniq ⁊
plotinꝰ alio in loco cũ de corpoꝵ absolutione dissereret ⁊¬
hoc dissolui posse ꝓnũtiaret qͥcqͥd effluit: obiet̃ s. curgͦ
elem̃ta quoꝵ fluxꝰ in aꝑto ÷ ñ similit̾ aliqñ soluuntꝰ:
⁊ brtuit̾ tante obiectioni ualideq respondit. Idõ elem̃ta
licet fluant ñꝗ tm̃ solui : qr ñ foras effluunt. Acetĩsi.

Expanded text:
militudines igitur ceterarum praerogatiuarum, quibus deum anima uidetur imitari, animam deum et prisci philosophorum et Tullius dixit. Quod autem ait «mundum quadam parte mortalem», ad communem opinionem respicit qua mori aliqua intra mundum uidentur, ut animal exanimatum uel ignis extinctus uel siccatus humor. Haec enim omnino interisse creduntur. Sed constat secundum uerae rationis adsertionem, quam et ipse non nescit nec Vergilius ignorat dicendo nec morti esse uidentur solam mutari speciem, et illud in originem suam atque in ipsa elementa remeare quod tale quale fuit esse desierit. Denique et Plotinus alio in loco, cum de corporum absumptione dissereret et hoc dissolui posse pronuntiaret quicquid effiuit, obiecit sibi: cur ergo elementa, quorum fluxus in aperto est, non similiter aliquando soluuntur? Et breuiter tantae obiectioni ualideque respondit: ideo elementa, licet fluant, numquam tamen solui quia non foras effluunt. A ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ applanes ht̃. a certo loco ad cundẽ locũ ita remeauerĩt :¬
ut ne uria ꝗͥ celi stella in alio loco sit ꝗ in qͦ fuit
cũ oc̃s aliȩ ex eo loco motȩ s̃ adquẽ reu̾sȩ anno suo finẽ
dedert̃. ita ut lumina qͦq cũ erratiois .u. in hisdẽ locis
i partib sit̃ in qͥb incipiente mundano anno fuer̃. Hoc aũ
ut phisici uolunt pꝰ annoꝵ qͥndecĩ milia ꝑacta contoingit:¬

Expanded text:
 habet, a certo loco ad eundem locum ita remeauerint ut ne una quidem caeli stella in alio loco sit quam in quo fuit cum omnes aliae ex eo loco motae sunt ad quem reuersae anno suo finem dederunt, ita ut lumina quoque cum erraticis quinque in isdem locis et partibus sint in quibus incipiente mundano anno fuerunt. Hoc autem, ut physici uolunt, post annorum quindecim milia peracta contingit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ꝑ se mouent᷑ alia causã motꝰ intͣ se possident. ut aialia. ut
aiores q̃ sine dubio ab alio intelligunt᷑ moi̾i. a causa seł̃
q̃ in ipsis latet. Nã cousa mot̾ ab eo qđ mouet᷑ ratio seq̃strat.¬

Expanded text:
 se mouentur, alia causam motus intra se possident, ut animalia, ut  se mouentur, alia causam motus intra se possident, ut animalia, ut arbores, quae sine dubio ab alio intelleguntur moueri, a causa scilicet quae in ipsis latet nam causam motus ab eo quod mouetur ratio sequestrat
Abbreviated transcription (Latin):
s oiã q̃ mouent᷑ ab alio mou̾i. Qđ si ue ꝓbasset: nicħ ad patro¬
ainiũ platonicȩ scct relinqueret᷑. Quẽ ad modũ enm̃ credi
posset exsc mou̾i aiãm. si cõstaret nicħ eẽ. qđ ex se posset
mou̾i: in hac aũ aristotelica argum̃tatiõe huiꝰ modi diuisi¬
onis ordo c̃texit᷑. Ex om̃ib que mouent᷑ inqͥt alia ꝑse mouet᷑
alia ex accidenti. et ex accidenti inqͥt mouent᷑. q̃ cũ ipsa ñ
moueant᷑: in eo tm̃ s̃ qđ mouet᷑. ut in naui sarcina. sen uec¬
tor qͥescens. aut ⁊ cũ iã pars mouetꝰ qͥescente integͥtate.
ut si qͥs stans pedẽ manũ. ue ł capt̃ agitet. E se aũ mouetꝰ
qđ neq ex accidenti. noq ex parte. s ⁊ motũ simul mouetꝰ
ut cũ ad suꝑiora ignis ascendit. Et de his ꝗͣ q̃ ex accidenti
mouent᷑ nulla dubitatio ÷. qͣn ab alio moueant᷑ ꝓbabo aũ
inqͥt etiã ea q̃ ꝑ se mouent᷑ ab alio mou̾i. Ex oĩb enĩ ait

Expanded text:
o moueri. Quod si uere probasset, nihil ad patrocinium Platonicae sectae relinqueretur. Quemadmodum enim credi posset ex se moueri animam si constaret nihil esse quod ex se possit moueri? In hac autem Aristotelica argumentatione huius modi diuisionis ordo contexitur: «Ex omnibus quae mouentur», inquit, «alia per se mouentur, alia ex accidenti. Et ex accidenti», inquit, «mouentur quae, cum ipsa non moueantur, in eo tamen sunt quod mouetur, ut in naui sarcina seu uector quiescens, aut etiam cum pars mouetur quiescente integritate, ut si quis stans pedem manumue uel caput agitet. Per se autem mouetur quod neque ex accidenti neque ex parte, sed et totum simul mouetur, ut cum ad superiora ignis ascendit. Et de his quidem quae ex accidenti mouentur, nulla dubitatio est quin ab alio moueantur: probabo autem», inquit, «etiam ea quae per se mouentur ab alio moueri. Ex omnibus enim», ait
Abbreviated transcription (Latin):
sionũ distinctione cognosces. Cũ gͦ quatũ teneat sꝑȩ suꝑ¬
ficies quȩ ad nos ÷ in om̃i sua medietate cognoueris. de
m̃sura qͦq inferioris medietatis id ÷ a .d. ꝑ.b. usq ad .e.
similit᷑ instrueris. Ulodo enũ qr orbẽ trȩ in plano pinxunꝰ.
in plano aũ mediũ expͥmere ñ possumꝰ sꝑalẽ tumorẽ : mu¬
nuati sumꝰ altitudinis in tellectũ a circulo qͥ mag̃ orizon ꝗ

Expanded text:
nsionum distinctione cognosces. Cum ergo quantum teneat sphaerae supnsionum distinctione cognosces. Cum ergo quantum teneat sphaerae superficies quae ad nos est in omni sua medietate cognoueris, de mensura quoque inferioris medietatis, id est a D per B usque ad C, similiter instrueris. Modo enim quia orbem terrae in plano pinximus, in plano autem medium exprimere non possumus sphaeralem tumorem, mutuati sumus latitudinis intellect
Abbreviated transcription (Latin):
ad .c ht̃ triginta sexagesimas. ⁊ stadioꝵ milia centũ
uiginti sex. Quarta uͦ pars quȩ ÷ ab.a. usq ad .c. incipi¬
ens ã medio ꝑustȩ. ht̃ sexagesimas qͥndecĩ ⁊ stadioruĩ
milia seraginta ⁊ tͥa. huiꝰ quarte partis in sura ad alias
partes relata: costabit totiꝰ ambitꝰ plena dĩsio. Ab .a. gͥ
usq ad .x. qđ ÷ medietas ꝑustȩ: ht̃ sexagesimas qͣtuor. q̃
facunt stadioꝵ milia sedeci cũ oetingentoꝵ adiectione. S̾
ois ꝑusta seragesimarũ octo ÷. ⁊ tenet stadioꝵ milia tͥginta
ta ⁊ sercenta insuꝑ. Latitudo aũ cinguli nr̃i qͥ tẽꝑatus:¬
id ÷ ab .x. usq ad .i. ht̃ seragesimas qͥnq q̃ faciunt stadioꝵ
milia uiginti unũ. & spaciũ frigidȩ ab .i. usq ad .c. ht̃ sera¬
gesimas ser. quȩ tenent stadioꝵ uiginti qͥnq milia ducẽta.
Ex hac qͥrta parte orb̾ t̃rarũ cuiꝰ m̃ surã euident̃ exp̃ssimus.
alteriꝰ quartȩ partis magnitudinẽ. ab.a. usq ad .b. pari dim̃¬

Expanded text:
ad C, habet triginta sexagesimas et stadiorum milia centum uiginti sex. Quarta uero pars, quae est ab A usque ad C, incipiens a medio perustae, habet sexagesimas quindecim et stadiorum milia sexaginta et tria. Huius quartae partis mensuraplena dimensio. Ab A igitur usque ad N, quod est medietas perustae, habet sexagesimas quattuor, quae faciunt stadiorum milia sedecim cum octingentorum adiectione. Ergo omnis perusta sexagesimarum octo est, et tenet stadiorum milia triginta tria et sescenta insuper. Latitudo autem cinguli nostri qui temperatusid est ab N usque ad I, habet sexagesimas quinque, quae faciunt stadiorum milia uiginti unum; et spatium frigidae, ab I usque ad C, habet sexagesimas sex, quae tenent stadiorum uiginti quinque milia ducenta. Ex hac quarta parte orbis terrarum, cuius mensuram euidenter expressimus, alterius quartae partis magnitudinem, ab A usque ad D, pari dime
Abbreviated transcription (Latin):
et̃. de celo. Idẽ quoq de feruore medio dicit. Alediũ aũ
illũ ⁊ maximũ solis ardore torreri. Cũ gͦ manifeste ⁊
rigorẽ cęli uerticib ⁊ feruorẽ de sole in t̾rȩ cingulos uenire
signauerit: ostendit pͥus in celo hos cosdẽ cingłos c̃stitisse.
Nõ qm̃ consticit easdẽ in celo ⁊ in tr̃as zonas eẽ. ł cingłos.

Expanded text:
esse de caelo. Idem quoque de feruore medio dicit: «medium autem esse de caelo. Idem quoque de feruore medio dicit: «medium autem illum et maximum solis ardore torreri». Cum ergo manifeste et rigorem de caeli uerticibus et feruorem de sole in terrae cingulos uenire signauerit, ostendit prius in caelo hos eosdem cingulos constitisse. Nunc quoniam constitit easdem in caelo et in terra zona
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ desuꝑ a .P. usq ad .o. tale in tra ab .i. usq ad.M. ⁊ qͥle
illic ab .o. usq ad.c.: tale hic ÷ ab.N. usq ad.i. St̃ aũ in
ethere extremitates ambe. id ÷ a . d. usq ad .R. ⁊ a.c. usq
ad .o. eterno rigore densete. Ideo in t̾ra ÷. iđ ab.S. usq ad
.K. ⁊ a.t. usq ad .N. Rursus in celo a. & usq ad .P. ni¬
mio calore feruet. Idõ in t̾ra qͦq ab. L. usq ad .m. idẽ fer¬
uor ÷. ltẽ sunt in celo tẽꝑies ab.o. usq ad .P. ⁊ a. Q. i. R
Ideo hic quoq sunt temꝑate. ab.xi.in.m. ⁊ ab .L. in .be.
e quinoctialis enim circulus qui ab. a. usq ad .B. ductꝰ
÷ : mediam seccat perustam.:
Et ipsũ aũ scisse eiceronẽ qđ t̾reni cinguli celestib infici.¬
antur: ex uerbis eiꝰ ostenditur. Ait enĩ e quib duo maxi¬
me int̾ se diu̾sos ⁊ celi uerticib ipsis ex utraq parte sub¬
nixos obriguisse pruina uides. Ecce testatur finale frigus

Expanded text:
est desuper a P usque ad O, tale in terra ab M usque ad N: et quale est desuper a P usque ad O, tale in terra ab M usque ad N: et quale illic ab O usque ad C, tale hic est ab N usque ad T. Sunt autem in aethere extremitates ambae, id est a D usque ad R et a C usque ad O, aeterno rigore densetae: ideo in terra idem est ab S usque ad K et a T usque ad N. Rursus in caelo a Q usque ad P nimio calore feruet: ideo in terra quoque ab L usque ad M idem feruor est. Item sunt in caelo temperies, ab O usque ad P, et a Q in R: ideo hic quoque sunt temperatae, ab N in M, et ab L in K. Aequinoctialis enim circulus, qui ab A usque ad B ductus est, mediam secat perustam. Et ipsum autem scisse Ciceronem quod terreni cinguli caelestibus inficiantur, ex uerbis eius ostenditur. Ait enim: «e quibus duos maxime inter se diuersos et caeli uerticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina uides». Ecce testatur finale frigus
Abbreviated transcription (Latin):
emꝰ laborẽ oculis subiciendo picturã. Esto eni celi sꝑa.a.
.b.c. d. ⁊ int̾ se claudat sꝑam t̾rȩ cui ascripta st̃ .s.x.t.u.
⁊ ducat᷑ in celi sꝑa circulus septẽtrionalis. ab .i. usq in .o.
tropicꝰ estiuus. a .s. in.p. ⁊ equinoctialis. a.B. in.a. ⁊ tropi¬
cus hiemalis ab.t. in.&. ⁊ australis a.b. in .R. s ⁊ zodiacꝰ
ducat᷑ ab .f. in .l. Rursus in sꝑa t̾rȩ ducant᷑ idẽ limites cin-¬
głoꝵ quos supͣ descripsimꝰ. in .n. in .m. in.l. in .ke. his de¬
pictis: sine difficultate constabit singłas t̾rȩ partes a sin.¬
gł̃is celi partib suꝑ uerticẽ suũ positis qualitatẽ circa ni¬
mietatẽ ł temꝑiem mutuari. Nã qđ ÷ sursũ a. dusq ad .R.
hoc despicit t̾ra. ab. S. usq ad . k. ⁊ qđ ÷ in celo ab. &. usq
ad. & hoc inficit terrã a .R. usq ad.L. & qđ in celo ÷ a
.Q usq ad .E. tale facit in t̾ra ab. L. usq ad .m. Qualeq

Expanded text:
emus laborem oculis subiciendo picturam. Esto enim caeli sphaera emus laborem oculis subiciendo picturam. Esto enim caeli sphaera A B C D, et intra se claudat sphaeram terrae, cui adscripta sunt S X T V; et ducatur in caeli sphaera circulus septentrionalis ab I usque in O, tropicus aestiuus a G in P, et aequinoctialis a B in A, et tropicus hiemalis ab F in Q, et australis ab E in R; sed et zodiacus ducatur ab F in P; rursus, in sphaera terrae, ducantur idem limites cingulorum quos supra descripsimus, in N, in M, in L, in K. His depictis, sine difficultate constabit singulas terrae partes a singulis caeli partibus super uerticem suum positis qualitatem circa nimietatem uel temperiem mutuari. Nam quod est susum a D usque ad R, hoc despicit terrae ab S usque ad K: et quod est in caelo ab R usque ad Q, hoc inficit terrae a K usque ad L: et quod in caelo est a Q usque in P, tale facit in terra ab L usque ad M; qualeque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulisse m̃surã tãꝗ a. d. ꝑ.a. usq ad .e. pars t̾re supior sit.
cuiꝰ partẽ nos in colimꝰ & a.d. ꝑ.b. usq ad .c. pars t̾rȩ ha¬
beatur inferior. Hoc qͦq tractatu ꝓpͥũ sortito finẽ: nuc
ulua qđ̃ ꝓbandũ ꝓmisimꝰ adseramꝰ. hos cingłos ⁊ bene
maronẽ cȩlo. ⁊ bene t̾rȩ assignasse. ciceronẽ ⁊ utrũꝙ
ñ discrepantia s consona eadẽq dixisse. Natura enĩ celi
hanc in diu̾sis t̾rȩ partib tẽꝑiem. nimietatẽq distinxit.
⁊ qualitas ł frigoris ł qualoris quȩ cuilib⁊ etheris para
semel inhesit: candẽ infic̃ partẽ t̾rȩ quã despicit ãbien¬
do. Et qr has diu̾sitates quȩ ceras finib t̾minant᷑. am-¬
gulos in celo uocauert̃: necesse ÷ totidẽ cingłos ctiã hic in¬
telligi. sic̃ in breuissimo speculo. cũ facies monstratꝰ ingens
tenent in angusto menbra ł liniam̃ta ordinẽ: quẽ sua in
uͦ digesserat amplitudo. s hic qͦq asserendi qđ dr̃ minu.¬

Expanded text:
A usque ad C pars terrae superior sit cuius partem nos incolimus, et a D per B usque ad C pars terrae habeatur inferior. Hoc quoque tractatu proprium sortito finem, nunc illud quod probandum promisimus adseramus: hos cingulos et bene Maronem caelo et bene terrae adsignasse Ciceronem, et utrumque non discrepantia, sed consona eadem dixisse. Natura enim caeli hanc in diuersis terrae partibus temperiem nimietatemque distinxit, et qualitas uel frigoris uel caloris, quae cuilibet aetheris parti semel inhaesit, eadem inficit partem terrae quam despicit ambiendo. Et quia has diuersitates, quae certis finibus terminantur, cingulos in caelo uocauerunt, necesse est totidem cingulos etiam hic intellegi, sicut in breuissimo speculo cum facies monstratur ingens, tenent in angusto membra uel liniamenta ordinem quem sua in uero digesserat amplitudo. Sed hic quoque adserendi quod dicitur minu
Abbreviated transcription (Latin):
linea. suꝑficies. ⁊ ipsa soliditas. Itẽ cũ.iiii. sint elem̃ta eu
quib constant corꝑa. t̾ra. aqua. aer. ignis: trib sine du¬
bio int̃sticus separant᷑. Quoꝵ unũ ÷ a t̾ra usq ad aqͣm
ab aqua usq ad aerem sequens. tc̃iũ ab aere usq ad ignẽ.
Et a tra quidẽ usq ad aquã. spaciũ necessitas a phisicis

Expanded text:
linea, superficies et ipsa soliditas. Item, cum quattuor sint elementa ex quibus constant corpora — terra, aqua, aer et ignis —, tribus sine dubio interstitiis separantur, quorum unum est a terra usque ad aquam, ab aqua usque ad aerem sequens, tertium ab aere usque ad ignem. Et a terra quidem usque ad aquam spatium Necessitas a physicis
Abbreviated transcription (Latin):
ta uiribꝰ iuuit exercitũ : c̃cilians fidẽ relatis. de statu in-¬
qͥt publico. credendũ regio sõpnio. Qđ si alt̾̃ uidisset .
repudiaremꝰ ut futile. S ñ abre erat ut scipio ⁊ sinec¬
dũ adeptꝰ fuerat tẽ c̃sulatũ. nec erat rector exercitꝰ. inti¬
uictoriã beneficio suo publicãdã uidet & secreta nat̾ȩ
uur ñ minꝰ philosphia quã urtute p̃cellens. Mis assertis¬
qͥa suꝑiꝰ falsitatis in sõpnioꝵ uiniliũ testẽ citantes uͥ̾sus
fecimꝰ m̃tionẽ eruti de geminarũ sõpnũ descriptione por¬
tarũ. Si qͥs forte querere uelit cur porta ex hebore fassib
⁊ ex conu ueris sit deputata instruetꝰ actore porphirio qͥ

Expanded text:
ta uiribus iuuit exercitum, concilians fidem relatis: «De statu, inqta uiribus iuuit exercitum, concilians fidem relatis: «De statu, inquit, publico credendum regio somnio, quod, si alter uidisset, repudiaremus ut futile.» Sed non ab re erat ut Scipio, etsi necdum adeptus tunc fuerat consulatum nec erat rector exercituictoriam beneficio suo publicam, uideret etiam secreta naturae, uir non minus philosophia quam uirtute pquia superius falsitatis insomniorum Vergilium testem citantes, uersus fecimus mentionem eruti de geminarum somnii descriptione portarum, si quis forte quaerere uelit cur porta ex ebore falsis et e cornu ueris sit deputata, instruetur auctore Porphyrio, q
Abbreviated transcription (Latin):
nti didicit. p̃parari. Publiẽ: qđ uictoriã pat̾ȩ ⁊ cartaginis
int̾itũ. ⁊ capitolinũ triũphũ. ac sollicitudinẽ fut̾ȩ secditiõis
agnouit. Generale: qđ celũ cęliq circulos c̃uersiõisq ẽcen¬
tũ. uiuo adhuc hoĩ: noua ⁊ incognita. stellarũ etiã ac lu¬
minũ motꝰ t̾req om̃is sitũ. suspiciendo. ł despiciendo ẽ¬
cep̃. Nec dici pot̃ ñ aptũ fuisse scipionis ꝑsonȩ sõpniũ.
qđ ⁊ gñale eẽt. ⁊ publicũ. qr nec dũ illi c̃tigisset ãplissimꝰ
magistratꝰ. ĩmo cũ adhuc ut ipse dic̃ pene miles hab̾etꝰ
Auit eñi ñ habenda ꝓ ueris de statu ciuitatis sõpnia. nͥ
quȩ rector eiꝰ magistratꝰ ue uidisset. aut quȩ de plebe nõ
unꝰ s multi similia sõpniassent.Sic ap̃ homerũcũ in cõci¬
lio g̃coꝵ agam̃non sõpniũ qđ de instruendo p̃lio iudãt
publicaret. nestor qͥ ñ minꝰ ipse prudentia ꝗm om̃is uiuit̃¬

Expanded text:
uictoriam patriae et Carthaginis interitum et Capitolinum triumphum ac sοllicitudinem futurae seditionis agnouit; generale, quod caelum caelique circulos conuersionisque concentum, uiuo adhuc homini noua et incognita, stellarum etiam ac luminum motus terraeque omnis situm suspiciendo uel despiciendo concepit. Nec dici potest quod et generale esset et publicum quia necdum illi contigisset amplissimus magistratus, immo cum adhuc, ut ipse dicit, paene miles haberetur. Aiunt enim non habenda pro ueris de statu ciuitatis somnia nisi quae rector eius magistratusue uidisset, aut quae de plebe non unus sed multi similia somniassent. Ideo apud Homerum, cum in concilio Graecorum Agamemnon somnium quod de instruendo proelio uiderat publicaret, Nestor, qui non minus ipse prudentia quam omnis iuuen
Abbreviated transcription (Latin):
fert monstra sub equore pontus. Iure gͥ musica capitur
om̃e qđ uiuit. qr celestis aiã qua animat᷑ uniuersitas:
originẽ sũpsit ex musica. Hlȩc dũ ad sꝑalẽ motũ mũdi
a principio ipsa ita contexta ÷. S ħ int̃ualla quȩ in
aĩa sunt qͥppe quȩ in corꝑea sola estimant᷑ ratione non
sensu: querendũ ÷ utrũ ⁊ in ipso mundi corꝑe dim̃so li¬
brata seruauit. Et archidemides qͥ stadioꝵ numerũ¬

Expanded text:
fert monstra sub aequore pontus. Iure igitur musica capitur fert monstra sub aequore pontus. Iure igitur musica capitur omne quod uiuit, quia celestis anima, qua animatur uniuersitas, originem sumpsit ex musica. Haec, dum ad sphaeralem motum mundi a principio ipsa contexta est. Sed haec interualla, quae in anima, quippe incorporea, sola aestimantur ratione, non sensu, quaerendum est utrum et in ipso mundi corpore dimensio librata seruauerit. Et Archimedes quidem stadiorum numeru
Abbreviated transcription (Latin):
traxerunt. Ita deniq om̃is habit̾ animȩ cantib gub¬
natur. ut ad bellũ ꝓgressui ⁊ ntt̃ receptui cantatur.
cantu. ⁊ excitante. ⁊ rursus sedante iurtutẽ. Dat sõp¬
nos adimitq necñ curas ⁊ immittit ⁊ retrahit. irã
suggerit. clem̃tiã suad et. corꝑum quoq morbis me.¬
detur. Nam hinc ÷ qđ egris remedia p̃stantes: p̃cine.¬
re dñr. Et qͥd mirũ si int̾ hoẽs musicȩ tanta dñatiõe
cũ aues quoq. ut lusciniȩ. ut cigni aliȩ ue id genꝰ
cantũ ueliti quadã disciplina artis exerceant. nõnul
in retia sponte decurant. ⁊ pastoris fistula. pastũ ꝓgres¬
sis quietẽ imꝑet g̃gibus: Nec mirũ. In cẽ enĩ mundane
animȩ causas musicȩ quib ÷ intexta. p̃diximꝰ. Ipsa
aũ mundi aĩã uiuertibꝰ om̃ib uitã ministrat. Hinc ho¬
minũ pecudũq gñs uiteq uolantũ. Et quȩ marmoreo

Expanded text:
traxerunt. Ita denique omnis habitus animae cantibus gubtraxerunt. Ita denique omnis habitus animae cantibus gubernatur, ut et ad bellum progressui et item receptui canatur, cantu et excitante et rursus sedante uirtutem. Dat somnos adimitque..., necnon curas et immittit et retrahit, iram suggerit, clementiam suadet, corporum quoque morbis medetur nam hinc est quod aegris remedia praestantes praecinere dicuntur. Et quid mirum si inter homines musicae tanta dominatio est, cum aues quoque, ut lusciniae, ut cycni aliaeue id genus, cantum ueluti quadam disciplina artis exerceant, nonnullin retia sponte decurrant, et pastoralis fistula pastum progressis quietem imperet gregibus? Nec mirum. Inesse enim mundanae animae causas musicae, quibus est intexta, praediximus. Ipsa autem mundi anima uiuentibus omnibus uitam ministrat: Hinc hominum pecudumque genus uitaeque uolantum Et quae marmoreo
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ ł regionũ instituta sãxerunt. ꝑsuasione hac.
qua pꝰ corpus aĩȩ ad regionẽ dulcedinis musicȩ. id ÷
ad celũ redire credantur. Nã ideo in bac uita om̃is
anima musicis sonis capitꝰ. ut ñ solũ qui s̃ habitu
culciores. uerũ uniu̾sȩ qͦq barbare nationes. can.¬
tꝰ quib ł ad ardorẽ uirtutis aĩmentꝰ. ł ad molliciẽ
uoluptatis resoluant᷑. exerceant. qr in corpꝰ defert¬
aiã memoriã musice. cuiꝰ in celo fuit conscia. ⁊ ita
delinim̃tis canticis occupatꝰ. ut nullũ sit tã ĩmite tã
asꝑũ pectus. qđ ñ obiectam̃toꝵ caliũ teneatur affec¬
tu. Hinc estimo ⁊ orphei ł amphionis fabulã quoꝵ¬
alt̃ aĩalia ratione carentia. alt̃ saxa qͦq trahere. can¬
tibꝰ ferebantur: supsisse pͥncipiũ qr pͥmi om̃iũ forte
gentes. ł sine rationis cultu barbaras. ł sari instar
nullo affectu molles: ad sensũ uoluptatis canendo

Expanded text:
gentium uel religionum instituta sanxerunt, persuasione hac gentium uel religionum instituta sanxerunt, persuasione hac qua post corpus animae ad originem dulcedinis musicae, id est ad caelum, redire credantur. Nam ideo in hac uita omnis anima musicis sonis capitur, ut non soli qui sunt habitu cultiores, uerum uniuersae quoque barbarae nationes cantus, quibus uel ad ardorem uirtutis animentur uel ad mollitiem uoluptatis resoluantur, exerceant, quia in corpus defert memoriam musicae cuius in caelo fuit conscia, et ita delenimentis canticis occupatur ut nullum sit tam immite, tam asperum pectus, quod non oblectamentorum talium teneatur affectu. Hinc aestimo et Orphei uel Amphionis fabulam, quoralter animalia ratione carentia, alter saxa quoque trahere cantibus ferebantur, sumpsisse principium, quia primi forte gentes uel sine rationis cultu barbaras, uel saxi instar nullo affectu molles, ad sensum uoluptatis canendo
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens ipsã uocis dulcedinẽ. nonã musa uocari.
Nã Kaaaio itin optime uocis g̃c̃a int̾pretatio ÷. Et ut¬
eã ipsã eẽ quȩ cõfit᷑ꝰ ex om̃ib p̃ssius indicaret: assignaũ¬
coon. Nã ⁊ apollinẽ idõ roΥCΕTNTΗ uocant qͣsi
ducẽ ⁊ pͥncipẽ orbiũ ceteroꝵ ut ipse cicero refert
dux ⁊ pͥnceps ⁊ mod̾ator luminũ reliquoꝵ mens ⁊¬
mundi tẽꝑatio. Alusas eẽ. mundi cantũ & etrusci sci¬
unt. qui eas camenas quasi canenas a canendo dixert̃.
Idõ canere celũ etiã theologi c̃probantes sonos musicos
sacrificus adhibuer̃. qui apud alios lira ł cithara apđ
ñnullos tibiis aliis ue musicis instrum̃tis fieri solebat̃.
metra canoris uersib adhibebantꝰ. ut ꝑstropham rectꝰ
orbis stelliferi motus ꝑ antistropham diuersus ua¬
garũ regressus p̃dicaretur. Ex quib duob motibus
pͥmus mat̾a hynꝰ dicandꝰ dõ sũpsit exordiũ. Alortuos
qͦq ad sepulturã ꝓsequi oportere cũ cantu plurimar̃

Expanded text:
i: nam Καλλιόπη 'optimae uocis' Graeca interpretatio est; et, ut ipsam esse quae confit ex omnibus pressius indicaret, adsignauσέων. Nam et Apollinem ideo Μουσηγέτην uocant, quasi ducem et principem orbium ceterorum, ut ipse Cicero refert: «dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio». Musas esse mundi cantum etiam Etrusci sciunt, qui eas 'Camenas', quasi 'Canenas', a canendo dixerunt. Ideo canere caelum etiam theologi comprobantes sonos musicos sacrificiis adhibuerunt, qui apud alios lyra uel cithara, apud nonnullos tibiis aliisue musicis instrumentis fieri solebant. t antistropham metra canoris uersibus adhibebantur, ut per stropham rectus orbis stelliferi motus, per antistropham diuersus uagarum regressus praedicaretur, ex quibus duobus motibus primus in natura hymnus dicandus deo sumpsit exordium. Mortuos quoque ad sepulturam prosequi oportere cum cantu plurimarum
Abbreviated transcription (Latin):
aduersos stare nob̾ dicendo. quoꝵ austrał ille. in qͦ qͥ insis.¬
tunt: adu̾sa nob urgent uestigia: ⁊ idõ aduersi nob st̃.
qr in parte sꝑȩ quȩ contra nos est morantur:
Restat inqͥrere qͦs tͣnsuersos ⁊ qͦs obliqͦs nob̵ stare memo¬
rauerit. S nec de ipsis pot̾ eẽ. dubitatio : quin tͣnsũsos nob̾
stare dixerit. inferiorẽ tonȩ nr̃ȩ partẽ tenentes. obliqͦs uͦ:
eos qͥ austrał cinguli deuexa sortia st̃. Suꝑ ÷ ut de tĩȩ ip. Cap.¬
suis spaciis ꝗta habitationi cesserint. ꝗta sint in culta re¬
feramꝰ. id ÷ quȩ sit singłoꝵ dim̃sio cingłoꝵ. Qđ ut facile
dinoscas : redeundũ tͥ ÷ ad orb t̾rȩ descriptionẽ quã pau¬
lo ante subiecimꝰ. ut ꝑ ascriptarũ litt̾arũ notas ratiodi¬
m̃sionũ lucidius explicetur:
m̃is t̾rȩ orbis. id ÷ circulus qͥ uniu̾sũ ambitũ clau-¬
dit cui ad scripta s̃. a.s.c. d. abhis qͥ eũ ratiõe dim̃¬

Expanded text:
uersos stare nobis, dicendo «quorum australis ille, in quo qui insistunt aduersa uobis urguent uestigia»: et ideo aduersi nobis sunt quia in parte sphaerae quae contra nos est morantur. Restat inquirere quos transuersos et quos obliquos nobis stare memorauit, sed nec de ipsis potest esse dubitatio quin transuersos nobis stare dixerit inferiorem zonae nostrae partem tenentes, obliquos uero eos qui australis cinguli deuexa sortiti sunt. Superest ut de terrae ipsius spatiis, quanta habitationi cesserint, quanta sint inculta referamus, id est quae sit singulorum dimensio cingulorum. Quod ut facile dinoscas, redeundum tibi est ad orbis terrae descriptionem quam paulo ante subiecimus, ut per adscriptarum litterarum notas ratio dimensionum lucidius explicetur. Omnis terrae orbis, id est circulus qui uniuersum ambitum claudit, cui adscripta sunt A B C D, ab his qui eum ratione dime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nr̃ circuli inferiora uiuentibꝰ: int̾iectio ardentis seq̃strat.
⁊ illi a nob̾ septẽtrionał extremitatis rigore remouent᷑. Et
qr ñ ÷ una õiũ adfinis continuatio. s int̾ieetȩ s̃ solitudines
ex calore ł frigore mutuuĩ negantib cõmeatũ: has t̾re par-¬
tes quȩ a qͣtuor hominũ gnrib incolunt᷑ maculas habita¬
tionũ uocauit. Quẽ admodũ aũ cetĩ om̃s uestigia sua figere

Expanded text:
est per nostri cinguli inferiora uiuentibus, interiectio ardentis sequestrat, est per nostri cinguli inferiora uiuentibus, interiectio ardentis sequestrat, et illi a nobis septentrionalis extremitatis rigore remouentur. Et quia non est una omnium adfinis continuatio, sed interiectae sunt solitudines ex calore uel frigore mutuum negantibus commeatum, has terrae partes quae a quattuor hominum generibus incoluntur 'maculas habitatio